open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erich Karkoschka

Li estas filo de la germana komponisto Erhard Karkoschka.

Li estas esploristo pri planedologio en la *Lunar and Planetary Laboratory* de la Universitato de Arizono en Tucson. Li malkovris la sateliton de Urano S/1986 U 10, pli malfrue nomita Perdito) sur fotoj per la kosmosondilo Voyager 2

Li faris filmojn inter kiuj de la surteriĝo sur Titanon, de la sezonaj ŝanĝoj sur Urano kaj de triobla eklipso sur Jupitero.

Lia verko: ''The Observer's Sky Atlas'' estas referenca libro por tiuj, kiuj interesiĝas pri ĉielobservo.

En lia honoro, la asteroido 30786 Karkoschka ricevis lian nomon.

## Noto kaj referencoj 
Kategorio:Germanaj astronomoj
Loveĉ

La urbo **Loveĉ** - bulgare *Ловеч* - situas en la centro de Bulgario, 150 km nordoriente de la bulgaria ĉefurbo Sofio. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de iom pli ol 50 000 homoj - pli-malpli 30 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo OB.

## Partneraj urboj 
*  Erfurt, Germanio, ekde la jaro 1971
*  Rjazan, Rusio, ekde la jaro 1964

## Vidu ankaŭ 
* Liteks Loveĉ

eta|maldekstra|240px|situo de la urbo kaj de la ĉirkaŭaj municipoj en la provinco
eta|maldekstra|160px|ruinoj de la historia urba fortikaĵo *Hirsarja*

L
Montana (Bulgario)

La urbo **Montana** –  *Монтана* – situas en la nordokcidento de Bulgario, borde de la rivero *Ogosta*, 30 kilometrojn nordokcidente de la limo al Serbio kaj 50 kilometrojn sude de la rivero Danubo kaj la limo al Rumanio. La urbo estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉ. 54 900 homoj – pli-malpli 30 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo M.

En la loko de la urbo iam estis romia fuorto, kiu ĉirkaŭ la jaro 160 ricevis la latinan nomon *Municipio Montanensium*. El ĝi ekestis la hodiaŭa nomo. Inter 1944 kaj 1993 la urbo portis la nomon Miĥajlovgrad, laŭ la komunista aktivulo Ĥristo Popmiĥajlov (Христо Попмихайлов), kiu mortis en 1944.

## Partneraj urboj 
* Banská Bystrica, Slovakio
* Ĵitomiro, Ukrainio
* Schmalkalden, Germanio
* Pirot, Serbio
* Agurain/Salvatierra, Eŭskio, Hispanio
* Dzerĵinskij, antaŭurbo de Moskvo, Rusio
* Kaselo, Germanio
* Surakarta, Indonezio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

 

M
Pazarĝik

La urbo **Pazarĝik** () situas iom sudokcidente de la geografia centro de Bulgario. Ĝi estas la administra centro de samnoma komunumo kaj ankaŭ samnoma provinco (oblasto): Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj komunumoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo PA. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La bulgaria ĉefurbo Sofio situas proksimume 110 kilometrojn nordokcidente, kaj la urbo Plovdiv distancas 40 kilometrojn oriente.
## Lokaj esperantistoj
*Jaakov Beĥar (naskiĝis en 1904, mortis en 1993);
* Metodi Ivanov Dimitrov (naskiĝis en 1921, mortis la )
*Mara Pavlova (mortis 1925);
*Georgi Penĉev (mortis 1921);

## Partneraj urboj 
*  Ĉeĥov, Moskva provinco, Rusio
*  Moskvo, Rusio
* 20px Salt (Katalunio, Hispanio)
* 20px Salerno (Italio)
*  Stavropol, Rusio
*  Barisaŭ, Belorusio
*  West Bend, Viskonsino, Usono

eta|maldekstra|120px|situo de la urbo kaj de la ĉirkaŭaj municipoj en la provinco

## Konataj urbanoj 
* Stojan Ĝuĝev, esperantisto kaj muzikologo

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Pazarĝik

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


P
Ludoviko la 1-a (Portugalio)

**Ludoviko la 1-a de Portugalio,** kromnome **la Populara** (naskita la  en Lisbono; mortinta la  en Cascais), estis Reĝo de Portugalio inter 1861 kaj 1889. Li estis la dua filo de la Reĝino Maria la 2-a kaj de la proedziĝa Reĝo Fernando la 2-a, kaj estis Duko de Porto kaj Duko de Viseu.

Ludoviko (portugale: Luis) estis klera homo, ema verki poezion. Tamen li ne posedis politikan kapablon, sed li subite devis agi en tiu medio post la morto de liaj du fratoj Petro kaj Fernando en 1861 kiel sekvo de epidemio de ĥolero. La regadon de Ludoviko karakterizis serio de ŝanĝoj de registaroj, formitaj foje de liberaluloj kaj foje de konservativuloj. Dum lia regado, la nivelo de Portugalio en edukado, politiko, teknologia progreso kaj ekonomia stabileco malaltiĝis kompare kun aliaj eŭropaj landoj. Pri koloniaj aferoj, la golfeto de Delgoa estis konfirmita kiel portugala posedaĵo en 1875, dum la agado de Belgio ĉe Kongo malpermesis al Portugalio teritorion inter Angolo kaj Mozambiko.

Luis ŝatis sciencojn kaj havis specialan intereson pri oceanografio. Per granda parto de sia riĉeco li financis ŝipojn por kolekti specimenojn en la mondaj oceanoj. Li respondecis pri la kreado de unu de la unuaj akvarioj de la mondo, nome *Vasco da Gama* en Lisbono, kiu ankoraŭ funkcias hodiaŭ, kun kalmaro 10 metrojn longa. Lia amo al la sciencoj kaj novaĵoj pasis al liaj du filoj.

## Geedziĝo kaj idaro 
Luis edziĝis la 6an de oktobro de 1862 al Maria Pia de Savojo (16an de oktobro de 1847 - 5an de julio de 1911), filino de Viktoro Emanuelo la 2-a de Italio kaj Maria Adelaida de Habsburgo. Ili havis du filojn:
* La Princo Karlo la 1-a, 28-an de septembro de 1863, 1-an de februaro de 1908, kiu sukcedis lin kiel Karlo la 1-a, 33-a (aŭ laŭ kelkaj historiistoj 34-a) Reĝo de Portugalio, murdita en 1908 de respublikanoj.
* Afonso, Duko de Porto, 31-an de julio de 1865, 21-an de februaro de 1920.

Kategorio:Portugalaj reĝoj
Kategorio:Ordeno de la Ĝartero
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Naskiĝintoj en Lisbono
Laĵes

eta|dekstra|250px|Katedralo dumnokte
**Laĵes** (portugale:*Lages* [lAĵes]) estas brazila urbo el suda regiono, en Sankta Katarino. La urbo posedas ĉirkaŭe 200.000 loĝantoj kaj apartenas al la kampara regiono de la subŝtato. Laĵes estas la plej granda urbo en la areo el Sankta Katarino.

Ĝi estis fondita en 1766.

La urbo enhavas 72 kvartalojn.

Kategorio:Municipoj de Sankta Katarino
Sciaridae

***Sciaridae*** estas familio de dipteroj el la superfamilio *Sciaroidea*. Ili havas sveltajn, malhele kolorajn korpojn kaj malhelajn flugilojn, el tio originas ilia nomo laŭ la greklingva σκιαρός skiaros ‚malhela‘. La inoj de pluraj specioj estas senflugilaj.

## Priskribo 
La plenkreskuloj longas de 1 ĝis 7&nbsp;mm. Karakterizaj estas iliaj flugiloj, vidu la skizon de la vejnoj de ĉi-lastaj sube:

La larvoj ne havas piedojn kaj havas veran kapon.

## Sistematiko 
La familio enhavas la genrojn :

## Fontoj 
* Italia kaj germana vikipedio
* *Ermenegildo Tremblay. Entomologia applicata*. Volumo III Parto I. 1-a eldono Napolo, 1991. ISBN 88-207-2021-3.

Kategorio:Insektoj
Stara Zagora

eta|maldekstra|250ra|Vido al Stara Zagora
eta|maldekstra|250ra|Minerala banloko en Stara Zagora
[eta|maldekstra|250ra|la romia [amfiteatro]]
La urbo **Stara Zagora** () situas iom oriente de la centro de Bulgario. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 158 900 homoj - pli-malpli 42 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo CT.

## Vidindaĵoj
* Muzeo de Neolitikaj Loĝejoj
## Lokaj esperantistoj
*Petko Bonev (naskiĝis en 1921, mortis la );
*Penka Deliĉeva (mortis 1940);

## Partneraj urboj 
*  Radom, Pollando
*  Lariso, Grekio
*  Samara, Rusio
*  distrikto Down (irlande *an Dún*), Nord-Irlando, Britio
*  Kruševac, Serbio
*  Barreiro, Portugalio

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Stara Zagora

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


S
Ŝumen

La urbo **Ŝumen** () situas en la nordoriento de Bulgario, okcidente de la marborda provinco Varna. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 103 000 homoj - pli-malpli 42 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo H.

## Moskeo de Ŝumen 
alternative=Moskeo de Tombul, interna korto|maldekstra|eta|Moskeo de Tombul, interna korto
En la sudokcidenta parto de urbo Ŝumen troviĝas la plej granda islamana kultkonstruaĵo en Bulgario - la moskeo "Tombul ĝami". Laŭ la grandeco ĝi okupas duan lokon en la Balkana duoninsulo post la moskeo "Sultano Selim" en Edirne =Odrin= en Turkio. "Tombul ĝami" kaj la komplekso ĉirkaŭ ĝi estas konstruitaj en 1744-a j. La vera nomo de la moskeo estas "Ŝerif Halil paŝa", sed pro sia sferoforma kupolo ĝi estas nomata de la loka loĝantaro "Tombul ĝami". La komplekso okupas areon de 1730 kvadrataj metroj. Ĝi inkluzivas ĉefkonstruaĵon =moskeon=, superan islaman lernejon kaj bibliotekon en la dua etaĝo. La interno de la moskeo estas ornamita per arabeskoj kaj subskriboj en araba lingvo =esprimoj el la Korano=. En la biblioteko estas konservataj pli ol 5 mil volumojn de religia literaturo, konataj verkoj de arabaj aŭtoroj kaj la geografiaj mapoj de la eminenta araba vojaĝanto kaj geografo ekde la komenco de la Xii-a jarcento Abul Abdal Mohamed Idrisi. Nuntempe tiu valora heredaĵo troviĝas en la Nacia biblioteko en Sofio. Ĉiuj partoj de la komplekso estas ligitaj per internaj kortoj. Ĉe la okcidenta parto de la moskeo altiĝas 40-metra minareto, kiu de malproksime altiras la atenton al tiu rimarkinda monumento, konservanta la arkitekturajn tradiciojn alportitajn de Malgranda Azio. Naŭdek naŭ ŝtuparoj kondukas al la balkono en la supra parto, de kie la muezino alvokas la kredantojn al preĝo. Ena la vasta korto estas granda ŝprucfontano en araba stilo, kies akvo estas konsiderata sankta. La elementa lernejo kaj la malgranda tombejo al la moskeo havas siajn apartajn kortojn. La komplekso "Tombul ĝami" estas la ununura bone konservita islamana kultmonumento en nia lando. Hodiaŭ la moskeo estas funkcianta muzulmana templo kaj amase vizitata turisma objekto.

## Partneraj urboj 
*  Debrecen, Hungario
*  Zhengzhou, Ĉinio
*  Mâcon, Francio
*  Adapazarı, provinco Sakarya, Turkio
*  Tulcea, Rumanio
*  Podolsk, Rusio
*  Ĥersono, Ukrainio
## Lokaj esperantistoj
*Rajna Kasabova (1900-1993) ;
## Imaĝoj
eta|maldekstra|160ra|situo de la urbo kaj de la ĉirkaŭaj municipoj en la provinco

eta|maldekstra|220ra|monumento pri la 1300-jariĝo de Bulgario, ĉefa halo

eta|dekstra|220ra|ĉevala muzeo *Kabiuk*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Ŝ
Sliven

La urbo **Sliven** - bulgare **Сливен** - situas en la orienta centro de Bulgario. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 115 800 homoj - pli-malpli 49 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo CH (do "sn").

La provinca ĉefurbo situas piede de la unika roka masivo "Sinite Kamani" ("bluaj rokoj"), tre proksime de mineralaj fontoj. La urbo konatas pro pura freŝa aero, puraj akvofontoj, mildaj vintroj kaj malvarmetaj someroj.

## Partneraj urboj 
*  Alba Iulia, Rumanio
*  Gera, Germanio
*  Pécs, Hungario
*  Voroneĵ, Rusio
*  Svetlahorsk, Belorusio
*  Ternopil, Ukrainio
*  Tekirdağ, Turkio

eta|maldekstra|160ra|situo de la urbo kaj de la ĉirkaŭaj municipoj en la provinco

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Sliven

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|250ra|


S
Targoviŝte

**Targoviŝte** [Tărgoviŝte] - bulgare **Търговище** estas urbo en Bulgario situanta en la nordoriento de Bulgario. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 46 700 homoj - pli-malpli 30 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo T.

## Partneraj urboj 
*  Cottbus, Germanio
*  Târgoviște, Rumanio
*  Smolensk, Rusio
*  Santa Maria da Feira, Portugalio
*  Waterloo, Iovao, Usono
*  Kozani, Grekio
*  Suresnes, Francio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

T
Alano la 1-a (Bretonio)

**Alano la 1-a de Bretonio** dirata *la Granda* (Alan Iañ en la bretona lingvo) (nekonata naskiĝjaro, mortis en 907) estis reĝo de Bretonio en ĉ. 890 ĝis 907.

## Biografio 
Filo de iu Ridoredh laŭ malfrua genealogio starigita en Saint Aubin de Angers en la 11-a jarcento.. Li surtroniĝis post sia frato Pascweten († 876), mem bofilo kaj postiranto de la reĝo |Salomon († 874), Alano estis grafo de Vannes, |grafo de Nantes. Li heredis la kverelojn kun la graflando de Rennes por la krono de Bretonio.

En 890, li distingiĝis en la batalo de Questembert kie la vikingoj estis venkitaj. Plie Judicaël de Rennes mortis en tiu batalo. Ekde tiam sen kontestanto, li fariĝis reĝo de Bretonio. Li ricevis la imposton de la abatejo de Saint-Aubin d'Angers. Lia regno 890-907 signis periodon de trankvilo kaj prospero por Bretonio. La tago de lia morto ne estas konata.

### Edziĝo kaj idaro 
Laŭ subskriboj de aktoj, Alano edziĝis al Oreguen, filino de Gurwant kaj fratino de  kaj havis kvin filojn, el kiu du postvivantaj, kaj du edziniĝintaj filinoj :
* Rudalt, grafo de Vannes (907-913) (*post mortem patri sui*), praulo de la stirpo de Rieux.
* Gueréch (*Vuereche fili Alani*)
* Derrien, menciita en 903, praavo de la familio de Elven kaj de |Largoët.
* Budic vivanta en 903 (*Pascuuethan et Dergen et Budic, filii ejus...").
* Pascweten, vivanta en 903 (*Vuereche fili Alani Pascuiten fratris sui*)
* Ne konata, edzino de Mathuedoï grafo de Poher. Ili estis la gepatroj de Alano la 2-a de Bretonio.
* Ne konata, edzino de iu grafo Tanguy, kiu subskribis donacon favore al la abatejo de Saint-Sauveur de Redon kun Derrien.

Neniu el liaj heredantoj ne povis postiri lin kaj estis la grafo de  Kornvalo; Gourmaëlon, kiu, poste, regis la reĝlandon de Bretonio .

## Aneksaĵoj 
### Notoj 
### Fontoj 
La informoj rilataj al Alano la Granda estas « nefirmaj ». La faktoj, la idovico, la datoj, varias laŭ la aŭtoroj. En Questembert mem, la kolono de la tombejo faligita en 1793, restarigita en 1848, indikas 878 kiel daton de batalo, kiam la monumento starigita en 1907 vidigas 890. La informoj de tiu paĝo venas de la libro *Histoire de Bretagne* de Pierre Le Baud, mane skribita en 1505, eldono de Hozier de 1638, reuzitaj kaj diskutitaj en *Histoire de la Bretagne* de Arthur de La Borderie (1899). Pierre Le Baud indikis, ke li bazis sian tekston sur « malnovaj kronikoj » el kiuj *La Kroniko de Nantes'' kaj tiuj de Regino de Prüm, abato de la monaĥejo de Prüm, samtempulo de Alano la Granda. Sed laŭ Jean-Christophe Cassard kaj Philippe Tourault pli verŝajne en 890 oni devus loki la batalon kaj la konsekradon de Alano la Granda.

### Bibliografio 
* .
*  .
* .
* .

## Vidu ankaŭ 
* Duklando de Bretonio
* Listo de la suverenoj de Bretonio

## Eksteraj ligiloj 
* Alain Le Grand - La Bataille de Questembert

Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Grafoj de Nanto
Kategorio:Grafoj de Vannes
Kategorio:Reĝoj de Bretonio
Kategorio:Mezepoka Bretonio
Pernik

La urbo **Pernik** -  - situas en la okcidento de Bulgario, pli-malpli 40 kilometrojn sudokcidente de Sofio. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 121 400 homoj - pli-malpli 85 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo PK (do "rk"). 

## Partneraj urboj
Partneraj urboj de Pernik estas 
*  Ovar, Portugalio
*  Magdeburg, Germanio
*  Lausanne Svislando
*  Skopje, Nord-Makedonio
*  Lublin, Pollando
*  Caen, Francio
*  Cardiff, Kimrio, Britio
*  Elektrostal, Rusio
*  Milano, Italio
*  Obrenovac, Serbio
*  Ljubljano, Slovenio
*  Split, Kroatio
*  Tuzla, Bosnio kaj Hercegovino
*  Iraklio, samnoma provinco, insulo Kreto, Grekio
*  Pardubice, Ĉeĥio
*  Graz, Aŭstrio
*  Århus, Danio
*  Luhansk, Ukrainio
*  Las Vegas, Nevado, Usono

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

 

T
Vatin

**Vatin,** serbe **Ватин,** germane **Wattin,** hungare **Versecvát** [verŝecvAt] estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Vatin situas en la mapo en la verda municipo
eta|320ra|Municipo de Versec
dekstra|eta|290ra|Ortodoksa preĝejo kaj ĉefstrato en Vatin

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 82 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 26337
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Vatin situas proksime de la rumana landlimo, rivero Moravica kaj aŭtovojo E70.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Sekvis dominado de romianoj, hungaroj, turkoj. Poste la loko estis senhoma. Ĝis Traktato de Trianon Versecvát apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vatin 250 homoj, (133 serboj (53 %), 67 hungaroj (27%), 12 jugoslavianoj, 10 rumanoj, 5 germanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

eta|260ra|maldekstra|Romkatolika preĝejo de Vatin
eta|280ra|Rivero Moravica ĉe Vatin

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kerns

## Pri la komunumo 
**Kerns** estas komunumo en Kantono Obvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis 5485 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Kerns situas sudoriente de la rivero Sarner Aa kaj la lago Wichelsee, kaj etendiĝas de la Untervaldaj Antaŭalpoj en nordo ĝis la Bernaj Alpoj en sudo. La ĉefa vilaĝo situas sur teraso je alteco de 564 m s.m. kaj ofertas belan rondvidon al la tuta kantono. En la alpa sudo de la komunumo situas la lagetoj Blausee, Melchsee kaj Tannensee. La okcidentan limon de la komunumo formas en nordo la rivero Granda Melchseeaa, kiu alfluas en la valofundo al Sarner Aa. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kulmino de la monto *Rotsandnollen* sur alteco de 2700 m s.m., dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 459 m s.m. ĉe la bordo de la lago Wichelsee. La sudan parton de la komunumo formas la Melch-Valo.

La komunumo konsistas el la sekvantaj vilaĝoj kaj setlejoj: Kerns-Dorf, Dietried, Halten, Melchtal, Sankt-Niklausen, Siebeneich kaj Wisserlen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kerns limas en nordo al Ennetmoos (NW), en nordoriento al Dallenwil (NW), en oriento al Wolfenschiessen (NW), en sudoriento al Innertkirchen (BE), en sudo al Hasliberg (BE), sudokcidento al Lungern, en okcidento al Sachseln, en nordokcidento al Sarno, kaj en nordnordokcidento al Alpnach.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Sarno al Melchtal kaj en somero aŭ dum la skisezono ĝis Stöckalp, de kiel seĝtelfero kondukas al la Alpo Melsee-Frutt, kie troviĝas la migradoregiono ĉirkaŭ la lagetoj respektive la skiregiono en vintro.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kerns datiĝas el la jaro 1036 kiel *Chernz*. La hodiaŭa komunumo estis fondita 1850 surbaze de la nova kantona konstitucio, kiu devis esti enkondukita post la valdigiĝo de la federacia konstitucio de Svislando de la jaro 1848. Tiu nomva komunumo anstataŭis la ĝis tiamajn kooperativojn kaj koncedis civitanajn rajtojn al ĉiuj loĝantoj kaj ne nur al la membroj de la kooperativoj. 

## Partnerkomunumo 
Kerns havas komunuman partnerecon kun la urbo Kamnik en Slovenio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kerns
* Kerns en la Historia Leksikono de Svislando
Moskva Venko-Taga Parado 2010

eta|emblemo de la 65-jara datreveno de la Moskva Venko-Taga Parado
eta|maldekstre|Moskva Venko-Taga Parado 2010
La **Moskva Venko-Taga Parado 2010** organiziĝis la 9-an de majo 2010 - je la "Venko-Tago", por memorigi pri la 65-jara datreveno de la kapitulaco de Nazia Germanio en 1945. La parado markis la venkon de Sovetunio en la tiel nomata "Granda Patriota Milito" - ĝeneraligita rusa termino por la batalado inter Sovetunio kaj Nazia Germanio inkluzive de la Akso-ŝtatoj dum la Dua Mondmilito.

La evento de 2010 estis la plej larĝa parado en Moskvo ekde la kolapso de Sovetunio en 1991: Partoprenis 11 135 soldatoj, kaj vidiĝis inter alia 127 aviadiloj kaj helikopteroj, kaj la nova interkontinenta raketo *Topol-M*. Unuafoje, la parado de 2010 ankaŭ inkluzivis armeajn unuojn el ŝtatoj ekster la teritorio de eksa Sovetunio, kun reprezentiĝo el Francio, Pollando, Britio kaj Usono. Krome forte reprezentiĝis armeaj fortoj de la ŝtatoj de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, kiuj en 1945 estis parto de la teritorio de Sovetunio.

## Internaciaj oficialuloj 
eta|300px|gastaj ŝtatestroj en la parado de 2010
Mihai Ghimpu, oficanta prezidanto de Moldavio, fine de aprilo esprimis ke li ne venos al la evento, dirante "Mi ne havas ligojn al Moskvo. Nur la venkintoj partoprenas, kion la venkitoj faros tie?". Ebla motivo por Mihai Ghimpu estus la volo plibonigi la politikajn rilatojn inter la kulture tre parencaj landoj Moldavio kaj Rumanio, kies armeo ne estis invitita al la celebraĵo ĉar ĝi estis aliancano de Nazia Germanio dum la mondmilito. La reĝo *Mikaelo de Rumanio*, unu el la lastaj ankoraŭ vivaj ŝtatestroj de la epoko de la Dua Mondmilito, estis invitita fare de la rusia prezidanto Dmitrij Medvedev.

La paradon gaste partoprenis interalie la federacia kancelierino de Germanio, Angela Merkel, la oficanta prezidanto de Pollando, Bronisław Komorowski, la prezidanto de Popola Respubliko Ĉinio, Hu Jintao, la serbia prezidanto Boris Tadić, la bulgaria prezidanto Georgi Parvanov, la israela prezidanto Ŝimon Peres, la latvia prezidanto Valdis Zatlers kaj la vjetnamia prezidanto Nguyễn Minh Triết. Ankaŭ altaj reprezentantoj de Azerbajĝano, Armenio, Kroatio, Estonio, Grekio, Kazaĥio, Mongolio kaj Slovenio ĉeestis. La francia prezidanto Nicolas Sarkozy kaj la italia ĉefministro Silvio Berlusconi estis aliĝintaj, sed lastmomente rezignis por trakti la financan krizon de Eŭropa Unio. Britio kaj Usono "nur" reprezentiĝis fare de siaj ambasadoroj en Rusio.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la organiza komitato de la 65-jara datreveno de la Moskva Venko-Taga Parado (angle, ruse, france kaj germane)
* plena vidbendo de la parado en la retejo *Kremlin.ru* (ruse) 

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:2010 en Moskvo
Kategorio:Paradoj
Kategorio:Politiko en 2010
Kategorio:Ruĝa placo (Moskvo)
Damien Hirst

**Damien HIRST** (7-an de junio 1965 en Bristol) estas brita artisto kaj kuratoro de ekspozicioj. Hirst estis kunfondinta membro de Londona artista movado *Young British Artists* en 1988 kaj li organizis samjare la ekspozicion *Freeze* en la londona havena kvartalo. Li iĝis konata ĉefe pro provokaj plastikaĵoj, kiuj okupiĝis pri temoj kiel vivo, malsaneco kaj morto. Liaj plej konataj verkaĵoj estas interalie la bestaj kadavroj en formaldehido (1990-aj jaroj) kaj la per 8.601 diamantoj kovrita homa kranio (el plateno) kun titolo *For the Love of God* (2007). La diamantan kranion aĉetis en augusto de 2007 konzorcio je prezo de 50 milionoj da britaj pundoj. Du tagojn post la vendo evidentiĝis, ke inter la aĉetantoj estis li mem kaj liaj apuduloj.

## Literaturo 
* Damien Hirst, Gordon Burn: *On the Way to Work*, London 2001. ISBN 978-0-571-20257-7
* Raimar Stange: *Damien Hirst.* In: Burkhard Riemschneider, Uta Grosenick: *Art at the turn of the Millenium. Ausblick auf das neue Jahrtausend.* Taschen Verlag, Köln 1999; S. 226–228. ISBN 978-3-8228-7195-9

## Eksteraj ligiloj 
* oficial paĝaro 

Kategorio:Anglaj pentristoj
Kategorio:Anglaj artistoj
Kategorio:Moderna arto
Halten

**Halten** signifas en la germana lingvo **halti** kaj **teni**. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Halten SO** estas komunumo de la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Halten (Eriz)** estas vilaĝeto de la komunumo Eriz de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.

* **Halten (Heiligenschwendi)** estas vilaĝo de la komunumo Heiligenschwendi de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.

* **Halten (Kerns)** estas setlejo de la komunumo Kerns en Kantono Obvaldo en Svislando.
Mihai Ghimpu

**Mihai Ghimpu** (naskiĝis  en la vilaĝo Coloniţa, komunumo Kiŝinevo, Moldavio, do nun -jara) estas moldavia politikisto. Ekde la 28-a de aŭgusto 2009 li estas la parolisto (fakta prezidanto) de la moldavia parlamento, kaj kiam la antaŭa prezidanto de Moldavio, *Vladimir Voronin*, demisiis la 11-an de septembro 2009, Mihai Ghimpu ankaŭ fariĝis oficanta ŝtatprezidanto.

Kategorio:Prezidantoj de Moldavio
Kategorio:Moldavaj politikistoj
Błędów Dezerto

﻿
eta|300px|Dezerto Błędów

**Dezerto Błędów** (*pole* : Pustynia Błędowska) estas sabla zono inter Błędów (parto de la urbo Dąbrowa Górnicza, Supra Silezio) kaj la vilaĝo Klucze (urbo Olkusz), en Pollando.

La zono lokiĝas precipe sur la altaj altebenaĵoj de Silezio en la Silezia provinco. Ĝi kovras aeron de 32 km². Ĝi estas la nura pola dezerto, kaj estas unu el la kvin naturaj dezertoj en Eŭropo.

La sablaro en Błędów estas la plej granda amaso da sablo fora de maroj en centra Eŭropo, delasitaj de degelo de glaĉeroj antaŭ milionoj da jaroj. Apero de tia pejzaĝa dezerta tipo datiĝas de Mezepoko, pro akcidenta kialo: mineja ekspluatado (zinko, arĝento, karbo). Sed la aparta geologia strukturo estis ĉefa kialo - la averaĝa diko estas ĉirkaŭ 40 metroj (maksimume 70 metroj) - tio kiu kaŭzis facilan rapidan profundan malsekigon. Lastajare, dezerto ekis malgrandiĝi. Fenomeno de miraĝoj estas konata tie.

Dum la Dua mondmilito, la zono estis uzita de la germanaj armeoj Deutsches Afrika Korps por testi aparatojn antaŭ deplojado en Afriko.

Kategorio:Dezertoj en Pollando
Kategorio:Silezia provinco
Nguyễn Minh Triết

**Nguyễn Minh Triết** (naskiĝis  en la distrikto Bến Cát, Franca Hindoĉinio, do nun -jara) ekde la 27-a de junio 2006 ĝis la 25-a de julio 2011 estis la ŝtatprezidanto de Vjetnamio, per tio same estinte la estro de la Popola Armeo de Vjetnamio. Li elektiĝis fare de la Nacia Asembleo de Vjetnamio per 464 voĉoj (94 procentaĵoj) tiun tagon. Antaŭe li estis la gvidanto de la reganta Komunista Partio de Vjetnamio.

La posteno de prezidanto de Vjetnamio estas ceremonia: ne li, sed la ĉefministro superrigardas la ĉiutagan laboron de la registaro. Aktuala ĉefministro de Vjetnamio, same ekde la 27-a de junio 2006, estas la politikisto *Nguyễn Tấn Dũng*.
[eta|maldekstra|300px|Nguyễn Minh Triết kaj lia edzino Trần Thị Kim Chi renkontiĝas kun [George W. Bush kaj ties edzino Laura Bush en la prezidanta palaco, novembre 2006.]]

Kategorio:Prezidantoj de Vjetnamio
Kategorio:Vjetnamaj politikistoj
Ritiŝevo

**Ritiŝevo,** serbe **Ритишево,** slave **Ritiševo,** hungare **Réthely,** rumane **Râtişor** estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Ritiŝevo situas en la mapo en la verda municipo
eta|320ra|Municipo de Versec

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Réthely apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto Versec, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Fine de la hungara erao la komunumo havis la rangon grandvilaĝo. En 1921 vivis tie 1134 homoj, (1087 rumanoj, 22 germanoj, 3 hungaroj kaj aliaj). En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ritiŝevo 509 homoj, (367 rumanoj (72 %), 67 ciganoj, 43 serboj, 12 hungaroj, 7 jugoslavianoj kaj 4 kroatoj).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
For the Love of God

***For the Love of God*** estas skulpturo de artisto Damien Hirst, produktita en 2007. Ĝi konsistas el plateno - reproduktado de homa kranio el la 18-a jarcento -,  8.601 ornamaj diamantoj, entenante rozkoloran diamanton situantan en la frunto kaj homaj dentoj. Ĝia produkta kosto estis £14 milionoj, oni vendis ĝin en la galerio White Cube en Londono kontraŭ £50 milionoj al konzorcio, kies membro estis eĉ la artisto mem. 

## Vidu ankaŭ
* Kristala kranio

Kategorio:Skulptaĵoj
Kategorio:Moderna arto
Kategorio:Verkoj de 2007
Kategorio:Kranioj en arto
Maraj fortikaĵoj Maunsell

eta|309px|Pozicioj de *Maunsell Forts* antaŭ la mara alfluo de Tamizo
[eta|*Roughs Tower* ([Sealand)]]
eta|*Knock John*
La **Maraj fortikaĵoj Maunsell** () estas grupo de konstruitaj platformoj kaj turoj sur tiuj, kiujn uzis la brita armeo dum la Dua Mondmilito antaŭ la angla orienta bordo en malprofundaj akvoj ĉe alfluo de Tamizo kaj Mersey. La nomo memorigas je konstruisto, arkitekto de tiuj, je Guy Maunsell.

Ne ĉiu fortikaĵoj postrestis, hodiaŭ ekzistas nur *Roughs Tower,* *Red Sands,* *Shivering Sands* kaj *Knock John.*

Grandan konatecon atingis la fortikaĵo *Roughs Tower,* kiun okupis grupo de Paddy Roy Bates en 1967 kaj deklaris la sendependan princlandon Sealand.

## Historio 
eta|unuopaj fazoj de sinkigo
La arĥitekto *Guy Maunsell* akiris en oktobro 1940 kontrakton por konstrui 5 novtipajn marajn fortikaĵojn. Oni celis stacionigon de ĉ. 100 soldatoj kun municio por unu monato kaj kapablo defendi Anglion kontraŭ la germanaj aeratakoj.

Ĉiuj fortikaĵoj sidas sur betonfortigita pontono sur la margrundo, super tio du kavaj betoncilindroj, interne kun pluraj etaĝoj. Super tiuj situas relative simpla platformo, kiu estis ekipita kun po du 3,7" (94 mm)-MK2c-Flak-pafilego kaj du 40 mm-Bofors-pafilego.

El la planitaj 5 oni konstruis nur kvar platformojn:

* (U1) *Roughs Tower*, lokigita la 11-an de februaro 1942 *Rough Sands.*
* (U2) *Sunk Head Tower,* ŝerce *Churchill One*, lokigo okazis komence de junio 1942
* (U3) *Tongue Sands*; finproduktita la 17-an de junio 1942 kaj loksinkita 10 tagojn poste
* (U4) *Knock John Tower* finproduktita la 16-an de julio 1942, loksinkita la 1-an de aŭgusto 1942

### Armeaj fortikaĵoj Maunsell 
eta|Maunsell Sea Fort
eta|Proksima vido
Maunsell akiris novan kontrakton en 1942 fare de la mararmeo por konstrui ses novajn fortikaĵojn, el kiuj pro tri estis lokigita al alfluo de Tamizo kaj de Mersey. Ili devis servi kontraŭ la germanaj flugatakoj, kiuj minacis la ŝipkonstruadon ĉe Londono. La armeaj konstruaĵoj estis lokigitaj en 1943 ĉe la Tamizo:

* (U5) *Nore,* inter majo kaj julio 1943
* (U6) *Red Sands,* inter julio kaj novembro 1943
* (U7) *Shivering Sands,* inter septembro kaj decembro 1943

La pluaj tri fortikaĵoj estis konstruitaj, lokigitaj laŭplane ĉe alfluo de Mersey.

La armeaj maraj fortikaĵoj ĉe la Tamiza alfluo detruis dum la Dua Mondmilito unu rapidboaton, 22 aviadilojn kaj 31 flugilajn bombojn V1. Ĝis fine de la 1950-aj jaroj oni gardis la fortikaĵojn, sed poste oni demuntis la armilojn kaj forlasis ilin.

Post akcidentoj, oni malmuntis *Nore* (1953), *Tongue Sands* kolapsis en 1996 post fortaj sturmoj.

De 1964 ĝis 1967, pirataj radio-disaŭdigoj okupis la forlasitajn platformojn.

## Literaturo 
* *The Maunsell Army Sea Forts of the Thames Estuary* (ISBN 1-901132-14-5), Frank R. Turner; überarbeitete Ausgabe 2001, Gravesend
* *The Maunsell Sea Forts* (ISBN 0-952430-30-4), Frank R. Turner; 1996, Gravesend

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Armeo de Britio
Kategorio:Geografio de Britio
Sachseln

**Sachseln** estas komunumo en Kantono Obvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis 5146 loĝantojn je la 31-a de decembro 2018.

## Geografio 
eta|maldekstre|150ra|Naskiĝdomo de Frato Nikolao
Sachseln situas ĉe la sudorienta bordo de la Lago de Sarno kaj de la rivero Sarner Aa kaj estas la ununura komunumo en Obvaldo sen limo al alia kantono.

Sur la alpopaŝtejo Älgi situas la ekzakta geografia centro de Svislando.

Al Sachseln apartenas krom la ĉefvilaĝo Sachseln mem ankaŭ la vilaĝo Flüeli-Ranft, kie troviĝas la naskiĝ- kaj loĝdomo de Frato Nikolao.

## Najbaraj komunumoj 
Sachseln limas en nordoriento al la kantona ĉefkomunumo Sarno, en oriento al Kerns, en sudokcidento al Lungern, kaj en okcidento al Giswil.

## Trafiko 
Sachseln estas per du haltejoj de la Brünig-Fervojo de Lucerno al Meiringen kaj Interlaken bone konektita al la publika transportreto.

Sachseln disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A8, kiu per la Sachseln-Tunelo kun longeco de 5,1&nbsp;km ĉirkaŭkondukas la trafikon ĉirkaŭ la vilaĝo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sachseln datiĝas el la jaro 1173 kiel *Saxhslen*.

La 15-an de aŭgusto 1997 grava inundo de la vilaĝa rivereto detruis grandan parton de la vilaĝo centro. El la malgranda rojo fariĝis dum du horoj giganta torento, kiu ŝiris ĉion kun si kaj alportis amason da ŝtonoj kaj ŝlimo. La inundo kaŭzis damaĝojn de 120 milionoj da svisaj frankoj. Kiel konsekvenco de la inundo, la rojo estis protektita per retenujo kaj alflotaĵreteniloj. Dum nova ŝtormo en la jaro 2005 evidentiĝis, ke tiuj faroj estis sukcesaj.

## Gravaj personecoj 
* Nikolao de Flüe, emerito kaj svisa nacia sanktulo (1417-1487), estis civitano de Sachseln.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sachseln (stacidomo)
* Ewil Maxon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sachseln
Pleven

La urbo **Pleven** -  - situas en la nordo de Bulgario. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 135 600 homoj - pli-malpli 42 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo EH (do "en", la lastaj du literoj de la urba nomo en cirila alfabeto).
## Lokaj esperantistoj
*Gunĉo Gunĉev (1904-1940);
*Radi Popov (mortis 1921);
*Simo Simov (mortis 1922);
*Ivan Ŝivarov ( 1901-1993);

## Partneraj urboj 
eta|maldekstra|240px|situo de la urbo kaj de la ĉirkaŭaj municipoj en la provinco

eta|maldekstra|160px|urbocentre

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Pleven


P
Vortospeco

**Vortospeco** (ankaŭ: **parolelemento**, **vortklaso**, **vortkategorio** (latine: *;* anglalingve: '** aŭ **') aŭ **leksika kategorio** estas klaso da vortoj de unu lingvo pro la rilato laŭ komunaj gramatikaj distingoj.

En Esperanto kelkaj gravaj vortospecoj estas markitaj per finaĵoj, ekzemple -o por substantivoj, -a por adjektivoj, -i por verboj en infinitivo, -e por adverboj. Tiaspecan principon apenaŭ eblas trovi en la plejmultaj aliaj lingvoj. En la sveda ekzemple, le plejmultaj sed ne ĉiuj verboj finiĝas per "-a", kaj multaj aliaj vortoj povas ankaŭ finiĝi per "-a", precipe adjektivoj.

Ne ekzistas universala nedisputebla sistemo pri vortospecoj por ĉiuj lingvoj, sed ankaŭ en nur unu lingvo povas ekzisti pluraj sistemoj de klasado kun malsama kvanto da vortospecoj, aŭ vortospeco foje povas esti malklara aŭ dubinda. Kelkaj vortospecoj mankas en kelkaj lingvoj. Ekzemploj:
* Artikolo: En Esperanto ekzistas unu vorto kiu apartenas al la klaso, nome "la", kelkaj lingvoj havas plurajn artikolojn, sed diversaj lingvoj entute ne havas ilin, ekzemple la indonezia.
* Postpozicio: Klaso estas kutima en certaj lingvoj, aŭ nekutima sed enhavas kelkajn vortojn en aliaj (ekzemple la sveda havas ĉirkaŭ 4 postpoziciojn kaj grandan kvanton da prepozicioj), en Esperanto ĝi ne ekzistas (anstataŭe disponeblas prepozicioj kaj akuzativo).

## Referencoj 
-
Pavliŝ

**Pavliŝ** (,** slave **Pavliš, ,  (temeŝpauliŝ)) estas vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Pavliŝ situas en la mapo en la verda municipo
eta|320px|Municipo de Versec

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 90 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 26333
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Temespaulis apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 1942 tie mortis en batalo partizanestro Zarko Zrenjanin, pri kiu baldaŭe Zrenjanin nomiĝis. En 2002 loĝis en Pavliŝ 2237 homoj, (1958 serboj (88 %), 156 ciganoj, 58 hungaroj, 12 jugoslavianoj, 10 rumanoj kaj aliaj). Vilaĝservoj estas lernejo, 5 vendejoj.

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Vojvodinci

**Vojvodinci,** serbe **Војводинци,** rumane **Voivodinţ,** germane **Wojwodintz,** hungare **Vajdalak** estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Vojvodinci situas en la mapo en la verda municipo
eta|320ra|Municipo de Versec
eta|300ra|Rumana ortodoksa preĝejo en Vojvodinci

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 74 m
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 26338
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Vojvodinci situas sur ebenaĵo laŭ bordo de Karaŝ

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Vajdalak apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vojvodinci 417 homoj, (366 rumanoj (88 %), 19 serboj, 13 ciganoj, 3 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* Rumana ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Malo Srediŝte

**Malo Srediŝte,** serbe **Мало Средиште,** slave **Malo Središte,** rumane **Srediştea Mică,** germane *"Klein-Sredischte,"* hungare **Kisszered** [kiŝsered] estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec. Malo, mică, klein kaj kis signifas: malgranda. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Veliko Srediŝte.
eta|dekstra|Malo Srediŝte situas en la mapo en la verda municipo
eta|320px|Municipo de Versec

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 254 m
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Malo Srediŝte situas sur deklivoj. Versec troviĝas je 15 km-oj.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Kisszered apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Malo Srediŝte 120 homoj, (95 rumanoj (79 %), 15 serboj, 6 hungaroj kaj aliaj). Vilaĝservoj estas lernejo por 4 lernojaroj kaj vendejo.

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Usona staforda teriero

La **usona staforda teriero** (aŭ terhundo) estas mezgranda, kurt-hara hundoraso, kies deveno reiras al Anglio. En la unua duono de la 20-a jarcento, la usona staforda teriero estis tre populara, la Usona Kenela Klubo (angla mallongigo *AKC*) agnoskis kaj registris ĝin en 1936.

## Historio 
eta|230ra|maldekstra|Ĝi estis plej bona gladiatoro de sia tempo
Ĝiaj prauloj venis el Anglio, sed la ras-plibonigo estas usona sukceso. Ĝi servis en Usono en bienoj por ĝeneralaj celoj kaj en havenoj kiel gladiatora hundo. Ili devis batali kontraŭ samrasaj hundoj en t.n. "pitt" (angla por kavo).

En Anglio, la hundoj batalis ĝis ĉ. 1835 kontraŭ virbovoj (angle *bull*, "bull-baiting" virbovo-kaptado). La brita parlamento akceptis en 1835 leĝon pri protekto kaj damaĝo de la bestoj, kio eksterleĝigis tiuj kruelajn sportojn. Tiam komenciĝis la bataligo inter la hundoj, ĉar oni povis pli facile kaŝigi la hundobatalojn antaŭ okuloj de la instancoj. La buldogoj estis tro pezaj por la gladiatoraj bataloj, tiel oni komencis krucigi ilin kun la pli moviĝemaj kaj pli malpezaj terieroj. En tiu nova raso unuiĝis la forto kaj agresemo de la buldogo kaj moviĝemo, elteneco kaj inteligento de la terieroj. Tiutempe oni nomumis la novan rason en la angla *bull-and-terrierk, half and half, pit dog* kaj *pit bull terrier*. En la 1870-aj jaroj, tiujn hundorasojn kunportis anglaj kaj irlandaj elmigrintoj al Usono, kie oni bredis ilin je pli granda kaj nomumis ilin usona *bull terrier, yankee terrier*, pli poste usona *pit bullterrier* kaj usona *staffordshire terrier*.
eta|220ra||

Kategorio:Hundorasoj
Kategorio:Terhundoj
Kategorio:Faŭno de Usono
Selekta bredado

[eta|dekstra|La [belga blankblua bovo. La difekto de miostatina geno estas rezervita per linia bredado kaj respondecas pro ties rapidiĝinta magra-muskola kresko]]
**Selekta reproduktado** inkludas la selektan bredadon de bestoj kaj selektajn reproduktajn metodojn por plantoj.

**Selekta bredado** estas tiu tipo de bestobredado, kiam oni selektas bestojn pro ties genetikaj trajtoj kaj aparte bredas ilin fortigante, rezervante tiun genetikan trajton.

## Vidu ankaŭ 
* Bestoselektado
* Krucbredado
* Natura selektado
* Selekta plantoplibonigo
* Genetike modifita manĝo

Kategorio:Biotekniko
Kategorio:Agrikulturo
Carlota Pérez

**Carlota PÉREZ** (1939) estas venezuela sciencistino kaj ekspertino kun profunda kono je teknologio kaj sociekonomia evoluo. Ŝi estas plej konata pro sia koncepto teĥno-ekonomika paradigma fendo kaj ŝia teorio de la "*grandaj ondoj*", pluevoluigo de la Kondratjev-ciklo. Carlota Pérez estas nov-ŝumpetersisto kaj lernantino de Christopher Freeman, kun kiu ŝi forte kunlaboris.

Ŝi estis gvidantino de departemento pri industria politiko en Ekonomia Ministerio (1980-1983), poste konsultisto de INTEVEP, Esplora Departemento de PDVSA, nacia naftokompanio. Ŝi estis internacia konsultisto de OECD, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNDP kaj la Monda banko, same laboris ŝi por registaroj, evoluaj bankoj de landoj Ĉilio, Peruo, Ekvadoro, Urugvajo, Argentino, Kolumbio, Dominiko, Brazilio, Kanado, Norvegio kaj Estonio. Kelkaj elementoj de la Lisbona strategio de la EU baziĝas sur ŝia laboro.

## Libro 
* *Technological Revolutions and Financial Capital: The Dynamics of Bubbles and Golden Ages*

## Eksteraj ligiloj 
* offizielle Homepage mit Texten zum herunterladen

Kategorio:Venezuelaj ekonomikistoj
Provincoj de Bulgario

Ekde la jaro 1999, la ŝtato Bulgario dividiĝas en 28 administrajn unuojn. Ili bulgare nomatas "области", *oblasti;* singulare "област", *oblast*. Tiu vorto de administra unuo, kutima ankaŭ en la ŝtata divido de Rusio, Belorusio, Ukrainio kaj Kirgizio, priskribiĝas en la paĝo "oblast". Ne jam regas unueco, kiel traduki la vorton al ne-slavaj lingvoj - eĉ en vikipedio ekzemple en la angla lingvo la unuoj de Bulgario jen nomatas "province" en artikolaj titoloj, kaj "district" en kategorionomoj de la vikimedia komunejo, sed baze ili angle nomatas oblast. Provizore, sekve de la lingvouzo pri Rusio, transprenita ankaŭ al Ukrainio, en la esperantlingvaj artikoloj uziĝas la traduko "provinco". 

La "oblast"oj de la jaro 1999 pli-malpli korespondas al la 28 "okrug"oj (distriktoj) kiuj en Bulgario ekzistis antaŭ la jaro 1987. Inter la jaroj 1987 kaj 1999, laŭ iniciato de la komunista administrado de la tiama ŝtatestro Todor Ĵivkov, la "okrug"oj estis kunigitaj al naŭ pli larĝaj "oblast"oj (pri tio legu sube), sed en 1999 denove disigitaj.

Ĉiu "oblast"o estas nomata laŭ la urbo de sia centra administrejo. Speciala kazo estas la nacia ĉefurbo: la urbo Sofio konsistigas urban provincon, kaj la ĉirkaŭaĵo norde, oriente kaj sude de la urbo aldone konsistigas Sofian Provincon nomata laŭ la proksima nacia ĉefurbo, kvankam la urbo Sofio - kie situas la administrejo de la Sofia Provinco - ne estas parto de la teritorio de tiu provinco.

## Komunumoj 
La provincoj plue dividiĝas en sume 260 komunumojn ("община", *obŝtina*).

### NUTS3-kodoj de la administraj unuoj de Bulgario 
La kodoj de normo NUTS atribuiĝis laŭ administra ordigo de la , aparte de la institucio Eurostat: *(vidu sube pri la normo ISO 3166-2)*
eta|dekstra|500ra|

## Historio 
La naŭ grandaj "oblast"oj, kiuj ekzistis inter la jaroj 1987 kaj 1999 (vidu supre), listiĝas ĉi-sube - dekstre indikiĝas la 28 "okrug"oj de antaŭ 1987 respektive la 28 "oblast"oj de la nuna divido ekde la jaro 1999:

En 1987, la ĝistiame ekzistantaj 28 okrugoj estis transformitaj en 9 grandaj oblastoj. En 1999, la malnovaj okrugoj estis reenmetitaj, sed la nomo "oblast" restis. La 9 grandaj oblastoj estis listitaj sube, kun la antaŭ 1987aj okrugoj post 1999aj oblastoj enhavataj.
eta|420ra|disdivido de Bulgario inter la jaroj 1987 kaj 1999

## Vidu ankaŭ 
* ISO 3166-2:BG, kodoj el 28 sinsekvaj nombroj de la normo ISO 3166-2, evidente malsamaj al la NUTS3-kodoj de la Eŭropa Unio
Veliko Srediŝte

**Veliko Srediŝte,** serbe **Велико Средиште,** slave **Veliko Središte,** rumane **Srediştea Mare,** germane *"Groß-Sredischte,"* hungare **Nagyszered** [nadjsered] estas vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec. Veliko, mare, groß kaj nagy signifas: granda. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Malo Srediŝte.
eta|dekstra|Veliko Srediŝte situas en la mapo en la verda municipo
eta|320ra|Municipo de Versec
eta|270ra|Romkatolika preĝejo en Veliko Srediŝte

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 44 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 121 m
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 26334
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Veliko Srediŝte situas sur tre mildaj deklivoj.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1427. En 1896 la fervojo atingis la vilaĝon. Ĝis Traktato de Trianon Nagyszered apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Veliko Srediŝte 1340 homoj, (1044 serboj (78 %), 99 hungaroj (8 %), 57 ĉeĥoj, 32 rumanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario de 1898
* ortodoksa preĝejo de 1836

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
maldekstra|eta|270ra|Ortodoksa preĝejo kaj ĉefstrato en Veliko Srediŝte

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Berta (Bretonio)

**Berta de Bretonio** estis duka pretendantino al Bretonio en 1148 kaj grafo de Rennes de 1148 ĝis 1156.

## Biografio 
Berta estis la filino de la duko Conan la 3-a kaj de Matilda de Anglio, la filino de Henriko la 3-a Beauclerc.

Ŝi edziniĝis unuafoje al Alano de Pentievro, grafo de Richmond.

Post la morto de Alano en 1146, ŝi edziniĝis al Eudon de Porhoët.

Ŝi havis fraton, Hoel, sed antaŭ sia morto, ŝia patro la duko Conan la 3-a rifuzis agnoski Hoelon kiel sian postvenonton, ĉar li opiniis Hoelon nelegitima. Li do elektis kiel heredanton sian nepon Conan, filon de Berta kaj de ties unua edzo Alano de Pentievro. Li lokis la junan estontan dukon sub la kuratorecon de la dua edzo de lia patrino Eudon de Porhoët.

Kiam la duko Conan la 3-a mortis en 1148, la frato de Breta, Hoel la *Malagnoskita* estis agnoskita duko kaj grafo nur de la Nantes-anoj. Berta kaj ties edzo Eudon de Porhoët regentis la duklandon ĝis la plenaĝeco de Conan, filo de Berta.

En 1154, Conan, aĝrajta por okupi sian tronon, devis batali kontraŭ sia bopatro, Eudon de Porhoët, kiu tiam ŝatis la povon. Conan alianciĝis al sia onklo Hoel. Conan, la unue venkita, rifuĝis en sian anglan apanaĝon de Richmond kaj Hoel siavice suferis malvenkon en la 16-a de Decembro 1154 apud Rezé.

En 1156, Conan la 4-a estis proklamita duko en 1156, sed en la sama jaro, Hoel estis forpelita el sia graflando de la Nantes-anoj, kiuj akceptis  Gotfredon Plantaĝeneto kiel grafon.

Oni ne konas la daton de la morto de Berta.

## Edziĝo kaj idaro 
Ŝi edziniĝis unuafoje al Alano de Pentievro, grafo de Richmond, dua filo de Eudon de Pentievro kaj ili havis tri infanojn:
* Conan la 4-a, duko de Bretonio
* Enoguen de Pentievro, mortinta en Rennes
* Konstanca de Pentievro, (1141 - ?), dukino de Bretonio.

Ŝi reedziniĝis al Eudon de Porhoët kaj ili havis tri infanojn:
* Alix de Porhoët,
* Eudes la 3-a de Porhoët, (? - 1231)
* Henriko de Porhoët

### Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio 
* **La Bretagne féodale (XIe - XIIIe)** André Chédeville & Noël-Yves Tonnerre . Ouest-France Université Rennes (1987) .
* **Histoire de Bretagne**, Henri Poisson, Jean-Pierre Le Mat. Coop Breizh, 2000, ISBN 2-84346-091-3.

Listo de la suverenoj de Bretonio

Berta Bretonio
Berta Bretonio
Berta Bretonio
Vrŝaĉki Ritovi

**Vrŝaĉki Ritovi,** serbe **Вршачки Ритови,** kroate **Vršački Ritovi,** hungare **Verseci Rétek** [verŝeci rEtek] estas tre malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Vrŝaĉki Ritovi situas en la mapo en la verda municipo
eta|320ra|Municipo de Versec

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 199 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 76 m
* Loĝantaro: 91
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Historio 
Tiu loko longe estis marĉo, poste bienocentro. En 1950 oni konstruis ankaŭ loĝdomojn. En 2002 loĝis en Vrŝaĉki Ritovi 91 homoj, (60 serboj (66 %), 14 hungaroj, 7 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio