open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
São Vicente (San-Paŭlio)

**São Vicente** [saŭn vi**sen**tj] (foje esperantigita **San-Vicento**) (oficiale ) estas municipo kaj urbo apud Santos en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Santos. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝi estis la unua portugala vilaĝo en la amerika kontinento, fondita en 1532.
eta|maldekstra||
La municipo limiĝas kun San-Paŭlo, São Bernardo do Campo kaj Cubatão norde, kun Santos oriente, per la Atlantiko sude kaj kun Praia Grande kaj Mongaguá sudokcidente.

La urbo okupas duonon de insulo São Vicente, kaj la urbo Santos okupas la alian duonon. Sekve Santos kaj São Vicente estas fizike nur unu urbo, kvankam politike kaj kulture rivalaj.

Parto de la municipo estas en la kontinento kaj havas du malsamajn porciojn: la kvartalon **Japuí** ligita al la cetera urbo per bela ponto konstruita en 1914; kaj la grandan vilaĝon Samaritá.

## Historio 
Gaspar de Lemos partoprenis en la malkovro de la insulo São Vicente la unuan fojon por eŭropanoj, en la 22-a de januaro de 1502.

En la 22-a de aŭgusto 1532, oni tie realigis la unuan elekton en Ameriko por instaliĝo de la vilaĝa konsilantaro. Tiel fondiĝis la unua portugala vilaĝo en la kontinento.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Jára Cimerman

**Jára CIMERMAN** () estas fikcia persono de universala ĉeĥa geniulo, elpensita fare de Jiří Šebánek kaj Zdeněk Svěrák. Pri lia vivo kaj verko temas la repertuaro de la *Žižkovské divadlo Járy Cimrmana* ("teatro de Jára Cimerman en Praga kvartalo Žižkov"). Oni ankaŭ faris sukcesan filmon pri lia vivo. Plej konataj aŭtoroj de teatraĵoj pri Cimerman estas Ladislav Smoljak kaj Zdeněk Svěrák.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la teatro de Jára Cimerman 
* Esperantigo de tekstoj pri Cimerman verkitaj de diversaj aliaj aŭtoroj  (ekzemple kiel Cimerman inventis Esperanton)

Kategorio:Fikciaj ĉeĥoj
Kategorio:Fikciaj inventistoj
Kategorio:Neekzistantaj homoj
Santo André

**Santo André**, kies nomo omaĝas Sanktan Andreon, estas nomo de kelkaj urboj en Brazilo:

*Santo André (San-Paŭlio)
*Santo André (Paraibo)

## Vidu ankaŭ 
* Saint-André, nomo de multaj municipoj en Francio
Igarassu

**Igarassu** [igara**su**] (*granda kanoto*, en Tupia lingvo) estas municipo kaj urbo de Pernambuko, Brazilo. Loĝantoj: 82 277, urbo: 75 739, bienzono: 6 538;
areo: 302,9 Km².

En 1535, la guberniestro Duarte Coelho alvenis al loko kie hodiaŭ estas Igarassu kaj batalis kontraŭ indiĝenoj kaeteoj. Post la venko, Duarte Coelho, ordonis konstrui tie ŝtonan foston, kiel limmarko inter provincoj Pernambuko kaj Itamaracá. En 1537, estis fondata la vilaĝo Igarassu.

Kategorio:Municipoj de Pernambuko
Willem Barentsz

**Willem BARENTSZ** [BArenc] (ĉ. 1550 - 20-a de junio 1597, mallongigo de "Barentszoon", = filo de Barent) estis nederlanda esploristo. Li faris tri vojaĝojn en 1594, 1595 kaj 1596–1597 dum li serĉis la nord-orientan trairejon al Azio. Li atingis Novazemlon dum la unuaj du ekspedicioj. Dum la tria li akcidente eltrovis Spicbergon, ĉirkaŭveturis la nordan punkton de Novazemlo, kaj estis kaptita en la glacio. Barentz mortis survoje. La etendo de liaj esploradoj kaj la precizeco de liaj mapoj faris lin unu el la plej gravaj de ĉiuj arktaj esploristoj. La meteologiaj donitaĵoj kiujn Barentsz kolektis ankoraŭ estas konsultitaj en la nuna epoko.

La Barenca Maro estas nomita laŭ li.

Kategorio:Nederlandaj esploristoj
Kategorio:Barenca maro
Arkadij Vajner

[eta|maldekstra|Arkadij Vajner (maldekstre) kune kun ŝaka mondĉampiono [Vasilij Smislov kaj soveta politikisto Aleksandr Jakovlev]]
**Arkadij Aleksandroviĉ VAJNER** ( *Аркадий Александрович Вайнер*) naskiĝis la  en Moskvo; mortis la  samurbe. Li estis fame konata rusia verkisto kaj dramisto.

Li naskiĝis en malriĉa hebrea familio. Infanaĝe li loĝis en la distrikto de Moskvo nomata Marjina Roŝĉa, kiun li bone konis kaj poste menciis ĝin kelkfoje en siaj verkoj.

Arkadij Vajner finis moskvan mezlernejon kun ora medalo, kaj poste - juran fakultaton de Moskva Ŝtata Universitato. Li laboris en ofico de estro de enketa fako de Moskva kriminala esplorservo, en 1967 li ekokupiĝis pri literatura laboro. Kune kun la frato Georgij Vajner li verkis multajn detektivaĵojn, enhavo por kiuj estis plejparte prenita el lia propra kriminalista praktiko. En 40 landoj oni eldonis pli ol 300 milionojn de ties libroj.

Vastan konatecon alportis al ili la romano *"Erao de karitato"*, laŭ kiu reĝisoro Sergej Govoruĥin faris la pasiigan filmon *"La rendevuejon ne eblas ŝanĝi"*. Ĝi estis reala sukceso de la soveta kinematografio. La ĉefrolulo (kapitano *Gleb Ĵeglov*) estis fama soveta aktoro Vladimir Visockij.

Multe furoras ĝis nun iliaj libroj:
* *"Erao de karitato"*
* *"Evangelio laŭ ekzekutisto"*
* *"Horloĝo por sinjoro Kelli"*
* *"Kuracilo kontraŭ timo"*
* *"Testamento de Kolombo
* *"Vizito al minotaŭro"* kaj multaj aliaj.

Arkadij Vajner estas sepultita en *Vostrjakovo'' tombejo en Moskvo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kino-teatr.net/kino/screenwriter/sov/25827/bio/  biografio kaj fotoj 
* http://evrofilm.com/zakonchilas-era-miloserdiya.html rememoroj pri la fratoj Vajner

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Zagir Aruĥov

**Zagir ARUĤOV** (, naskiĝis la 14-an de julio 1960 — mortis la 20-an de majo 2005) estis dagestana ministro, ĵurnalisto kaj filozofo.

## Vivo 
Aruĥov finis fakultaton de ĵurnalistiko de Moskva universitato, laboris en dagestana televido, en la *Ministerio pri nacia politiko, informo kaj eksteraj ligoj* de Dagestano kaj post la pereo de Magomedsaliĥ Gusajev en somero de la jaro 2003 li estis nomumita kiel ministro. Aruĥov estis "kandidato" (rusia ekvivalento de *PhD*) pri filozofiaj sciencoj, li administris katedron de televido ĉe fakultato de ĵurnalistiko en Dagestana Ŝtata Universitato.

Li havis tri filinojn kaj filon.

## Morto 
Zagir Aruĥov pereis en Maĥaĉkala rezulte de eksplodo en perono de domo numero 31 en strato Alieva, kiu okazis je la 20-an de majo de 2005 ĉirkaŭ 20:00.

Laŭ datumo de eksplodteknika ekspertizo, potenco de la eksplodilo, situigita en perono de domo, kie loĝis ministro pri nacia politiko, informo kaj eksteraj ligoj de Dagestano Zagir Aruĥov, estis de ses ĝis dek kilogramoj en trotila ekvivalento.

Eksplodo en la perono detruis ŝtuparojn ĝis tria etaĝo. Agentoj de la Ministerio pri ekstremaj situaciuoj pere de fajrestingista ŝtuparo evakuis el la domo pli ol 60 homojn, ĉar tiuj ne povis eliri el siaj loĝejoj. Ili estis loĝigitaj en hotelo "Leningrad" centre de Maĥaĉkala.

Peze vundita gardisto de la ministro mortis survoje en hospitalon. Kvin infanoj ricevis vundojn de diversa pezeco. Ili ĉiuj estis hospitaligitaj.

## Informo-fontoj 
La artikolo estas farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio 

Kategorio:Politikistoj de Dagestano
Kategorio:Rusiaj viktimoj de terorismo
Anatolij Trofimov

**Anatolij TROFIMOV** gvidis moskvan FSS-n ĝis jaro 1996 kaj estis demisiita laŭ dekreto de prezidento de Rusio Boris Jelcin.

Lastatempe Trofimov okupiĝis oficon de vicĉefo de komerca organizo.

Atenco al la kolonelgeneralo en demisio kaj lia edzino okazis dimanĉe je la 10-a de aprilo 2005 je 19:25 apud domo numero 11 en strato Klazminskaja en Moskvo. Viro en masko alkuris al la geedzoj kaj kelkfoje pafis en ilin.

Ricevinte ne malpli, ol tri pafvundojn, Trofimov mortis surloke. Lia edzino estas hospitaligita kun peza pafvundo de la kapo.
----
: *La artikolo estas farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio *

Kategorio:Rusiaj generaloj
Kategorio:Homoj de la Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio
Kategorio:Nesolvitaj murdoj
Kategorio:Murditoj en Moskvo
Natalja Gundareva

**Natalja GUNDAREVA** ( en Moskvo — ) estis populara aktorino de Rusio.

Natalja Gundareva finis en jaro 1971 Teatran lernejon. Ŝi laboris en Moskva teatro de Majakovskij, estis laŭreato de kelkaj premioj. En jaro 1998 ŝi ricevis ordenon "Pro meritoj por la Patrio" de IV grado.

Gundareva ludis en dekoj da filmoj, inter kiuj estas "Aŭdiado de slavino", "Aŭtuna marafono", "Dulĉineo Tobosa", "Forirante foriru", "Kaj la vivo kaj larmoj, kaj la amo", "La permesita ĉielo", "Moskvaj fireioj", "Solulojn oni havigas komunloĝejon", "Ŝia lasta amo", "Vin vokas civitanino Nikanorova", "Vintra vespero en Gagri", "Vivat, gardemarinoj!".

Natalja Gundareva forpasis matene dimanĉe je la 15-a de majo de 2005 en 57-a jaro de sia vivo.

Dum kelkaj jaroj la aktoro peze malsanis. Je la 27-a de julio de jaro 2001 oni transportigis ŝin en Instituton de ambulanco kun diagnozo "larĝa apopleksio". Poste ŝi estis transigita en Instituton de neŭrokirurgio.

Dum kelkaj tagoj la aktoro troviĝis en komato. En komenco de aŭgusto oni sukcesis rekonsciigi ŝin, kaj post tio ŝi dum longa tempo trapasis kuracadon.

Ŝi lasis la hospitalon nur unu jaron poste, en julio de jaro 2002. Post tio la aktorinon bezonis hospitaligi kelkfoje plu. En decembro de jaro 2002 ŝi perdis konscion surstrate kaj estis urĝe transportita en hospitalon.

## Eksteraj ligiloj
* Paĝo pri ŝi ĉe imdb.com

## Fontoj 
La artikolo estis originale farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio 

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Sovetaj aktoroj
Kategorio:Sovetaj voĉoaktoroj
Kategorio:Rusiaj voĉoaktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Spartak Miŝulin

**Spartak MIŜULIN** (; naskiĝis la  en Moskvo; mortis la  en Moskvo) estis aktoro de Rusio.

Post studado en artileria lernejo en Anĵero-Sudĵensko li estis kondamnita laŭ denunco kaj pasigis kelk jarojn en malliberejo. Post liberiĝo li laboris en kulturdomoj de vilaĝoj Brusovo kaj Udomlja de Tverja provinco. Kvankam li ne trapasis ekzamenon en ŝtata instituo de teatra arto, li laboris el la dramaj teatroj de Tverj kaj Omsk en la 1950-aj jaroj. En 1960, post gastroloj de Kalinina teatro en Moskvo, li estis invitita samtempe en tri ĉefurbajn teatrojn - Lenkom, Centralan teatron de Sovetia armeo kaj Teatron de Satiro. Elektinte Teatron de Satiro, li laboris tie ĝis fino de la vivo.

Spartak Miŝulin estis popularega aktoro. Li ludis en pli ol 30 filmoj kaj plenumis dekojn da roloj en teatro. Rusiaj spektantoj konas lin laŭ roloj en filmoj "Apartenaĵo de la respubliko", "Blanka dezerta suno", "Homo de Bulvardo de Kapucinoj", "Privata detektivo, aŭ Operacio 'Koopero'" k.&nbsp;a.

Fine de junio de 2005 Miŝulin trafis en kardiologian centron pro kora malsano.
----
La artikolo estas farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio 

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Davidova ermitejo

La **Davidova ermitejo** (ruse Давидова пустынь) estas monaĥejo apud Moskvo.

maldekstre|eta|300px|panoramo de la ermitejo
La monaĥejo estis fondita en jaro 1515. En mezo de la 1930-aj jaroj en ĝi oni situigis agraran lernejon kaj komunloĝejojn por studantoj, kaj ankaŭ garaĝojn kaj tenejojn. En la 1990-aj jaroj oni redonis la ermitejon al monaĥoj.

----
La artikolo estas farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio 

Kategorio:Monaĥejoj en Moskva provinco
Kategorio:Distrikto Ĉeĥov
2ch

**2 channel** (2ちゃんねる "2-a kanalo" prononcu [ni ĉan-ner(u)], mallongige **2ch**) estas plej granda retforumaro en Japanio.

**2ch** konsistas el amaso de retforumoj.
En 1999, (supozeble la 30-an de majo), Nishimura Hiroyuki konata simple kiel "Hirojuki" (ひろゆき) establis la retforumaron.

En majo de 2005, 2ch havas pli pl 700 "ita" (*ĉambro* en Retkafejo de Ĝangalo) kiuj havas  temojn (ekz. Kuirarto, Socia Novaĵo, Komputiko). Ĉiuj "ita" havas dekojn aŭ centojn da forumoj.

## Eksteraj ligiloj 
*2ch 
*AA(Japanese ASCII art) underground thread @ hiding place (English version) 

Kategorio:Retejoj en Japanio
Kategorio:Otaku
Kategorio:Sociaj amaskomunikiloj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 1999
Puli

**Puli** povas esti nomo de:

* radiko de la esperanta vorto pulio
* puli-hundo, en neesperantigita versio de la hungara originala vorto
* Puli (aŭtomobilo), hungara iama eksperimenta aŭtomobilo
* **Puli**, urbo en Ĉinio
* **Puli**, urbo en Tajvano, regiono Nantou
Provinco Carchi

**Carchi** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Tulcán.

## Kantonoj 
Kantono (Ĉefurbo)
# Bolívar (Bolívar)
# Espejo (El Ángel)
# Mira (Mira)
# Montúfar (San Gabriel)
# San Pedro de Huaca (Huaca)
# Tulcán (Tulcán)

## Vidu ankaŭ 
* Nudo de los Pastos

## Eksteraj ligiloj 
* Ekvadoro

Carchi
Spicmuelejo

[eta|Spicmuelejo *De wachter* [Zuidlaren]]
**Spicmuelejo** estas muelejo - plejofte ventmuelejo – kiuj servas por mueli spicojn. Imagu la mueladon de ĉiaspecaj spicaĵoj kaj rilataj produktoj kiel pipro, pimento, muskato, maciso, zingibro, cinamo, kariofilo, fenugreko kaj koriandro, aŭ miksaĵoj da spicoj kaj herboj.

Spicmuelejoj speciale estis konstruitaj en la najbareco de havenoj kie la komercoŝipoj alportis iliajn varojn.
Kie por ekzemple grenmuelejoj en ĉiu vilaĝo estis sufiĉe da bezono por la muelkapacito de minimume unu muelejo, la debito de spicoj nenie estis tiel granda ke loka muelejo estis pravigita. Kelkaj muelejoj apud la alportaj havenoj estis sufiĉaj por provizi en la bezono de la tuta landinterno.

La muelado de spicoj estas longedaŭra kaj laborintensiva procedo. Spicoj enhavas eterajn oleojn, aromaj materioj kiuj fakte neniel rilatas kun oleo. Kiam oni varmigas ĉi tiujn oleojn, ili donas specifan aromon pro kio cinamo odoras kiel cinamo kaj pipro kiel pipro.

Pro la frotado de la muelŝtonoj la spicoj varmiĝas kaj la nomitaj aromomaterioj liberiĝas. Per aliaj vortoj, dum la muelado parto de la aromo perdiĝas. Pro tio la muelprocezo devas esti farita tiel ke la muelitaĵo minimume varmiĝas.

Ĉi tio oni atingas per la muelado de etaj kvantoj samtempe, kaj per mueli la spicojn ne en unufojo ĝis la ĝusta grajnogrando, sed unue rompi inter la muelŝtonoj inter kiuj estas ‘tro granda spaco’. Post la rompo la muelitaĵo povas malvarmiĝi, la ŝtonoj estas alĝustigitaj kaj la muelvaroj denove estas muelitaj. Tielmaniere post tri aŭ kvar mueladoj oni atingas la finkvaliton. Inter la mueladoj la muelaĵo estas kribrita kaj denove ŝutita en la ŝutujo.

Kategorio:Muelejoj
Galileo Ferraris

eta|Statuo de Galileo Ferraris
**Galileo FERRARIS** (naskiĝis la , mortis la ) estis itala fizikisto kaj elektroinĝeniero, plej konata pro siaj studoj pri alterna kurento.

## Biografio 
Ferraris akiris bakalaŭrecon pri tekniko kaj fariĝis asistanto pri teknika fiziko je la Reĝa Itala Industria Muzeo. Ferraris sendepende esploris la rotacian magnetan kampon en 1885. (Tio estis tri jaroj post Nikola Tesla identigis la koncepton). Ferraris eksperimentis kun tipoj da nesinkronaj elektraj motoroj. La esploro rezultigis en la disvolvado de alternkurenta motoro. En 1888, Ferraris publikigis sian esploradon en letero al la *Reĝa Akademio de Sciencoj* en Torino (la sama jaro kiam Tesla akiris US patenton n-ro 381968).

En 1889, Ferraris laboris je la Itala Industria Instituto, lernejo pri elektrotekniko (la unua tiuspeca lernejo en Italio; poste absorbita en la Politeknikejo de Torino). En 1896, Ferraris aliĝis al la Itala Elektroteknika Asocio kaj fariĝis la unua nacia prezidanto de la organizo.

Laŭ Galileo Ferraris nomiĝis la Ferraris-nombrilo, elektromezurilo bazita sur la kirlokurenta principo . Ĉi tiu vastekonata energimetro estas facile rekonebla pro la horizonta rotacianta disko Ferraristurnilo .

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio 
* Katz, Eugenii, "*Galileo Ferraris *". Biosensiloj & Bioelektroniko 
* *Istituto Elettrotecnico Nazionale Galileo Ferraris * (IEN) - Oficiala retejo 

Kategorio:Italaj fizikistoj
Duarte Coelho Pereira

**Duarte COELHO PEREIRA**, unua *donatário* (guberniestro) de *capitania* (hereda privata provinco) Pernambuko, fondanto de Olinda. Li estis kromfilo de nobelo Gonçalo Coelho, skribisto de Reĝaj Financoj kaj komandanto de ekspedicio portugala kiu iris al Brazilo en 1503.

Pro liaj servoj en Hindio, Duarte COELHO ricevis en 1534, la plej grandan heredan provincon de Brazilo. Tie li fondis Olindaon.

Bona administrato, li kreis sukerfarejojn, provis altiri kolonojn, akiris nigrajn sklavojn el okcidenta Afriko kaj subpremis la indiĝenojn. Sub lia administrado Pernambuko prosperis economie, kaj altiris multajn familiojn de la nordo de Portugalio.

Coelho, Duarte
Coelho, Duarte
Coelho, Duarte
Fiŝoj (apartigilo)

La terminio **Fiŝo** aŭ **Fiŝoj** povas esti:

*superklaso de akvaj bestoj (vidu fiŝoj)
*Fiŝoj (stelfiguro)
*Fiŝo ankaŭ estas kristana simbolo.
Kulturismo

**1.** Kulturismo signifas troemfazadon de etnaj enhavoj en iu koncepto pri kulturo aŭ la anstataŭigon de la vorto raso per kulturo. Ĉar la nocio raso en ĉi tiuj argumentadoj plej ofte ne aperas, la kulturismo povas esti konsiderata rasismo sen rasoj.
Karakterizaj ĉe kulturismaj vidmanieroj estas:

-	Temigo de la etneco: kulturo estas laŭ ili ligita nur kun la etna deveno.

-	Homogeneco: ĉiuj membroj de etno laŭdire apartenas al la sama kulturo.

-	Reduktebleco: unuopajn homojn oni traktas, kvazaŭ ili estus redukteblaj al la kulturaj trajtoj de grupo.

-	Rigideco

Tiaj kulturismaj argumentadoj aperas kaj en la ekstremdekstrismo kaj en trosimpligitaj formoj de multkulturismo.

Tia kulturnocio ne akordas kun la heterogena karaktero de socioj, t.e. kun la ekzistantaj diferencoj en la socioj (ekzemple inter maljunuloj kaj junuloj, urbo kaj kamparo,  malriĉuloj kaj riĉuloj, diverskonfesianoj, ktp.). Krome, homoj estas pli ol reprezentantoj de grupoj, kaj ili konstante interagas kun sia ĉirkaŭaĵo. Pro tio ili estas ne nur pasivaj kulturportantoj, sed ankaŭ aktivaj kulturalproprigantoj kaj ŝanĝantoj de la kulturoj de ilia medio.

*Vd. ankaŭ:* ekzotikismo, etnizado, orientismo, etnoplurismo, raso, rasismo, rasismo sen rasoj, banala naciismo, identisma movado

**2.** En dua senco, la nocio *kulturismo* priskribas ankaŭ tro fortan emfazon de kulturaj aspektoj de afero, kontraste kun la sociaj, ekonomiaj aŭ historiaj.

**3.** La metoda filozofio de la Marburga Skolo nomas sin mem *kulturisma* filozofio, per kio ĝi dislimigas sin de naturalismaj tem-alproksimiĝoj.

Kategorio:Ismoj
Johann Moritz von Nassau-Siegen

[eta|Johann Moritz, pentrita de [Pieter Nason.]]
**Johann Moritz von Nassau-Siegen**  (en Brazilo nomata **Maurício de Nassau**) (naskiĝinta la ,  aŭ  1604 je Dillenburg; mortinta la  en Berg und Tal en la komunuma parto Hau de la komunumo Bedburg-Hau) estis nederlanda feldmarŝalo, filo de Johano "la Meza", grafo de Nassau-Siegen, kaj Margareth, princino de Holstein-Sonderburg.
Li ricevis la nomon Moritz (Maŭrico) laŭ kuzo de sia patro, Maŭrico de Oranĝo.

Li studis en la universitatoj de Herborn, Bazelo kaj Ĝenevo (Svisio). La junulo eniris la nederlandan armeon dum la Tridekjara milito kaj partoprenis la batalojn de Breda (1625), Maastricht (1632) kaj Schenckenshaus (1636).

Dum 1632 li komencis konstruadon de palaco *Mauritius*, en Hago, projekto kiu malpligrandigis liajn monrimedojn. Pro tio, li akceptis la inviton administri la Nederlandan Brazilon. Nassau sur ŝipo forlasis havenon de la nederlanda insulo Texel la  kaj alvenis Recifon la . Bona administranto, sub lia regado (1637-1644) la nederlanda kolonio de Brazilo atingis la plej altan rangon. Li solidigis la militan okupon de provincoj Pernambuko, Paraibo, Alagoaso kaj Norda Rio-Grando kaj aneksis la provincojn Cearao, Serĝipo kaj Maranjo. Johann Moritz von Nassau-Siegen faciligis la monprunton al brazilaj sukerfabrikantoj kaj permesis la religian liberecon por altiri judojn, kiuj konstruis en Recifo la unuan sinagogon de Ameriko.

Por reformi Recifon, li kreis la kvartalon Mauritsstadt, kun kanaloj, digoj kaj defluejo. Konstruis la palacojn *Vrijburg* kaj *Boa Vista*, botanikan kaj zoologian ĝardenojn, muzeon kaj astronomian observejon. El Eŭropo li altiris artistojn, kuracistojn kaj sciencistojn kiel Albert Eckout, Frans Post, Sebastianzoon Cornelis Goliath, Georg Marcgraf kaj Willem Piso.

Post sep jaroj, li ekkonfliktis kun la nova administro de la Nederlanda Okcidenthinda Kompanio (WIC) kaj lasis sian postenon la .

En Eŭropo, li ricevis promocion al Generalo de Kavalerio kaj estis nomita komandanto de gardo de Wessel. Estis estro de Kleve (1647) kaj ambasadoro apud la kortego de Frankfurto ĉe Majno. En 1652 fariĝis Komandanto de Ordeno de Johanitoj por norda Germanio kaj ricevis la titolon princo de Sankta Romia Imperio. Batalis kontraŭ la episkopo de Münster (1665) kaj, poste, kontraŭ la francoj (1667) kaj hispanoj (1671). Sepdekjaraĝa li estis nomita guberniestro de Utrecht (1674).

Johann Moritz von Nassau-Siegen mortis la  en *Berg und Tal* apud Kleve.

## Vidu ankaŭ 
* 11238 Johanmaurits, asteroido
* Ordeno de Johanitoj, kies estro (*Herrenmeister*) li estis 1652–1679

## Referencoj 
Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Nederlandaj militistoj
Kategorio:Feldmarŝaloj
Kategorio:Homoj de la Okdekjara milito
Kategorio:Grafoj de la Sankta Romia Imperio
Arabesko (ornamaĵo)

[eta|300px|Parto de 15a-jarcenta ceramika panelo el [Samarkando kun blanka kaligrafio sur blua arabeska fono.]]
[eta|300px|Islama reliefa panelo el [Medina Azahara, Kordovo, Hispanio, ĉ. 940.]]
**Arabesko** (arabe عربي, latinliterigite *′arabi*) estas ornamaĵo origine fontanta el la islama arto.

## Priskribo 
Ĝi konsistas el interplektitaj elegante kurbiĝantaj linioj, kiuj simbolu strikte stiligitajn plantajn tigojn. La nomo devenas pro la origine ofta kombino de la ornamaĵo kun arabaj karaktroj.

Laŭ Francisko Azorín **arabesko** estas *Ornamo imitanta kunplektitajn branĉojn, foliojn, liniojn, laŭ la araba gusto.*

La propra Azorín mem listigas la terminon **ataŭriko** (el hispana *ataurique*, kaj tio el araba *at taurika* (foliaĵo)) kvazaŭ ĝi estus io diferenca el *arabesko*, sed lia priskribo montras ĝin kvazaŭ per samaj vortoj jene:

En la 16-a jarcento arabeskoj kun la arto de la Maŭroj tra Hispanio atingis vastajn partojn de la kristanisme influitaj eŭropaj ŝtatoj. Aparte impresaj arabeskoj troveblas en la kastelo Alhambro en Granado. En Eŭropo, arabeskaj ornamaĵoj iĝis uzataj interalie en arkitekturo, kiel ŝtofa dekoraĵo, en blazonoj kaj en kaligrafio respektive arta libropresado.

## Arabesko en latinida skribo 
En latinida belskribo kaj presarto arabesko estas ornamaĵo per kiu oni plilongigas strekon de litero eksteren, eĉ ekster la linion aŭ en marĝenon. Tipografio pli malfacile desegnas vastajn arabeskojn, ĉar ĝi normale enmetas ĉiun signon en propran ortangulon.

En Eŭropo unuaj arabeskoj aperis en mezepoko kun la gotikaj stiloj de literoj. Tiuj estis densaj, komence iom geometriaj interplektoj de linioj. De la 16-a ĝis la 19-a jarcento arabeskoj plivastiĝis kaj akiris kurbajn, ŝajne kapricajn formojn, spiralajn, buklajn. Ili estis la virtuoza parto de kaligrafio, iom simile al la kadencoj kaj improvizaĵoj de klasika eŭropa muziko.

## Notoj 
## Referencoj 
* Canby, Sheila, *Islamic art in detail*, US eld., Harvard University Press, 2005, ISBN 0-674-02390-0, ISBN 978-0-674-02390-1, google books
* Fuhring, Peter, *Renaissance Ornament Prints; The French Contribution*, en Karen Jacobson, eld (ofte erare kat. kiel George Baselitz), *The French Renaissance in Prints*, 1994, Grunwald Center, UCLA, ISBN 0-9628162-2-1
* Harthan, John P., *Bookbinding*, 1961, HMSO (por Muzeo Viktoria kaj Alberto)
* Rawson, Jessica, *Chinese Ornament: The Lotus and the Dragon*, 1984, British Museum Publications, ISBN 0-7141-1431-6
* Osborne, Harold (eld), *The Oxford Companion to the Decorative Arts*, 1975, OUP, ISBN 0-19-866113-4
* Tabbaa, Yasser, *The transformation of Islamic art during the Sunni revival*, I.B.Tauris, 2002, ISBN 1-85043-392-5, ISBN 978-1-85043-392-7, google books

## Vidu ankaŭ 
* Floroj en arto

Kategorio:Kaligrafio
Kategorio:Arkitekturo
Maria la 1-a (Portugalio)

**Maria la 1-a** (plena nomo en portugala: *Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança*) naskiĝis en Lisbono en la 17-a de decembro de 1734 kaj mortis en Rio-de-Ĵanejro en la 20-a de marto de 1816. Ŝi estis reĝino de Portugalio de 1777 ĝis 1816 kaj ankaŭ dukino de Bragança kaj princino de la regiono Beira. Ŝi postsekvis sian patron la reĝo Jozefo la 1-a. En 1760 ŝi daŭrigis la dinastion Bragança per edziniĝo al sia onklo Petro la 3-a, kaj ŝi estis la unua reĝino de Portugalio kiu ekzercis faktan povon super la lando. Oficiale Maria la 1-a estas alinomita "La Kompatema" (interalie pro la konstruado de Basílica da Estrela, kaj pro donado de azilo al azilpetantoj) kaj en la lastaj jaroj oni ankaŭ nomis ŝin "La Freneza" pro la mensa malsano kiu atingis la reĝinon speciale dum la lastaj 24 jaroj.

Sia unua ago kiel reĝino estis la demisio kaj puno per ekzilo de la despoto Markizo de Pombal, al kiu ŝi neniam pardonis la kruelan agadon kontraŭ la familion Távora dum la fama Proceso de (familio) Távora. Ŝi ordonis en la 5-a de januaro 1785 detrui ĉiujn fabrikojn kaj teksilojn en Brazilo, kio kaŭzis ribelojn. Ŝi permesis azilon al multaj francaj nobeloj, senesperaj pro la ferocaj kaj sangaj kontraŭaristrokatiaj agadoj de la Franca Revolucio (1789). La mensa sano de la reĝino multe suferadis kaj, en 1792, ŝia filo kaj heredulo princo Johano provizore prenis la povon. En 1799, ĉar la reĝino ne resaniĝis, Johano fariĝis definitive regento de Portugalio.

Portugalio ricevis ultimaton de Napoleono, kiu jam surtronigis sian fraton en Hispanio, por malfermi la havenoj al anglaj ŝipoj. Li malcedis al ultimato kaj, en 1807 la napoleonaj armeoj invadis Portugalion. La reĝa familio fuĝis al Brazilo kaj Johano transportis la ĉefurbon de Portugala regno al Rio-de-Ĵanejro. Tie la reĝino mortis en 1816.

Dosiero:MariaIPortugal.jpg|
Dosiero:MariaIpedroIII.jpg|
Dosiero:27- Rainha reinante D. Maria I - A Louca.jpg|

Kategorio:Braganzo
Kategorio:Portugalaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1734
Kategorio:Mortintoj en 1816
Kategorio:Naskiĝintoj en Lisbono
Roskilde

**Roskilde** estas urbo en Danio, regiono Sjælland, kiu situas ĉirkaŭ 30 km okcidente de ĉefurbo Kopenhago. Ĝi havas  loĝantojn (2008) kaj areon de .

Ĝiaj koordinatoj estas 55,64° N / 12,09° E. Ĝi situas marnivele ĉe Roskilde-fjordo, kiu pli norde ligiĝas kun la mara golfo Kategato.

## Historio 
Roskilde estis fondita en 998. Ĝis la reformacio en 1536 ĝi estis sidejo de la episkopoj de Zelando, ĝis la 14-a jarcento ĝi estis rezidejo de la reĝoj de Danio.

En 1658 oni kontraktis la Pacon de Roskilde, per kiu finiĝis la milito inter Danio-Norvegio unuflanke kaj Svedio aliflanke.

## Servoj 
* Universitato Roskilde

## Vidindaĵoj 
La gotika katedralo de Roskilde de 1995 estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. Ĝia konstruado komenciĝis en la 11-a jarcento. En la katedralo estas la tomboj de 39 danaj gereĝoj.

En la urbo troviĝas muzeo de vikingaj ŝipoj, kies restaĵoj estis trovitaj subakve kaj restaŭritaj.

De 1971 okazas la ĉiujara muzika Festivalo de Roskilde. Ĝi daŭras tri tagojn kaj okazas ĉirkaŭ la ŝanĝo de junio al julio. Ekde 2007 la Dana Esperantista Junulara Organizo okazigas "laborfeston" dum la festivalo – tio estas senkosta Esperanto-renkontiĝo, ĉe kiu la partoprenantoj kunlaboras en la organizado de la festivalo (ĉe budo, ĉe kiuj festivalanoj redonas siajn trinkujojn kontraŭ mono).

## Bildaro 

Dosiero:Roskilde festival 27-6-2003.JPG|Roskilde-Festivalo 2003
Dosiero:Roskilde domkirke west fassade.jpg|Katedralo de Roskilde, okcidenta fasado
Dosiero:RD fra bispegaarden.jpg|Katedralo, vido de malantaŭe
Dosiero:Roskilde domkirke closeup.jpg|Katedralo de Roskilde, flanka vido

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Viking-ŝipa muzeo
* Turisma retejo
* Roskilde-Festivalo

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Danio
Kategorio:Regiono Sjælland
Kategorio:Sjælland
Kosmodromo Bajkonur

[eta|Lanĉo de kosmoŝipo [projekto Sojuz|Sojuz TMA-5 el la Kosmodromo Bajkonur, Kazaĥio, la 14-an de oktobro 2004]]
**Kosmodromo Bajkonur** estas kosmodromo en Kazaĥio apud la urbo Bajkonuro. Ĝi fakte ekzistas laŭ leĝoj de du ŝtatoj - Kazaĥio kaj Rusio. La urbo havas specialan statuson. Formale ĝi troviĝas sub juĝorajto de Rusio, sed teritorie apartenas al Kazaĥio.

## Historio 
En 2 de junio de jaro 1955 Ĝenerala stabo promulgis oficistaran strukturon de kvina scienctesta lanĉejo. Al armeanoj ĉi tiu loko estas konata multjare kiel **Tjuratam**. Ĝuste apud loĝloko Tjuratam ŝtata komisiono decidis fondi Centron de raketa lanĉejo.

Senfinaj dezertaj stepoj de Norda Kazaĥstano, servintaj antaŭe kiel loko por deporto kaj punlaboroj, preskaŭ ideale taŭgiĝis por testoj. Ĉeestis loko por falado de raketaj ŝtupoj, proksimas rivero Sirdarjo, fervojaj kaj aŭtomobilaj traceoj.

Kaj la plej grava estis proksimeco al ekvatoro. Eblas lanĉi multe pli da ŝarĝo, ol el Plececk de Arĥangelska provinco. De rapideco de komenco de la testoj vere dependis sekureco de la lando. Por konservi sekretecon oni nomis Bajkonur-on "Taŝkento-90", "Zarja", "Zvezdograd", "Leninsk".

Nikolaj Semjonov alvenis en la lanĉejon tuje post artileria lernejo en jaro 1955 kaj estis respondeca pri instrumentoj por observado de raketaj lanĉoj.

Nikolaj Semjonov, kolonelo en demisio:"Ni ekvidis nudan stepon kaj vicon da malgrandaj finnaj dometoj. Estis konstruitaj tri kazernoj por soldatoj. Unu el la kazernoj estis nomata "Kazanskij stacidomo". Tio estis portempa loko por situigo de oficiroj, kiuj alvenis al loko de sia servo. Poste ili estis distribuitaj inter formacioj".

Unuaj lanĉoj, dekomence malsukcesaj, komenciĝis en majo de jaro 1957. En 21 de aŭgusto raketo finfine plenumis ĉiujn ordonojn. El dua starta placo de Bajkonur raketoj "R-7", projektitaj per Sergej Korolov, lanĉis kaj la unuan sputnikon kaj la unuan kosmonaŭton.

Lanĉoj laŭ pilotata programo daŭriĝas de ĉi tie ĝis nun. Eblas nur imagi malfacilecojn, spertitajn per konstruistoj kaj armeanoj, kreintaj startajn placojn en nuda stepo.

Nikolaj Korneev, ĉefa specialisto de projektista buroo de ĝenerala maŝinprojektado:"Niaj specialistoj dekomence loĝis en barakoj por konstruistoj. Ili estis trablovataj per vento. Somere varmegis, vintre malvarmis. Akvon oni transportis defore."

## Bildaro 

Dosiero:Baikonur in kazakhstan map 2000.jpg|
Dosiero:Bajkonuro.png|
Dosiero:Soyuz 18 booster.jpg|
Dosiero:Soyuz TMA-3 launch.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Jurij Aleksejeviĉ Gagarin

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri la kosmodromo, dediĉita al ĝia 50-jara jubileo ()
* RussianSpaceWeb.com pri la urbo (angle)

Bajkonur
Kategorio:Kosmoesploroj en Kazaĥio
Kategorio:Kosmoesploroj en Sovetunio
Kategorio:Kosmoesploroj en Rusio
Kategorio:Kosmoflugo
Herman Heijermans

**Herman HEIJERMANS** (naskiĝis la 3-an de decembro 1864 en Roterdamo, mortis la 22-an de novembro 1924 en Zandvoort) estis nederlanda teatraĵverkisto kaj socialdemokrata aktivulo de juda deveno.

## Vivo 
En la Amsterdama gazeto *Algemeen* *Handelsblad* li publikigis serion de skeĉoj pri juda familio sub la plumnomo **Samuel Falkland**. Lia plej granda sukceso estis *Op Hoop van Zegen* ( *Je Bona Espero*) publikigita en 1900 kaj sukcese ludita ankaŭ en Francio kaj Anglio.

Krome Heijermans aktivis en la socialista movado. Ekde 1897 li membris en la freŝe fondita Socialdemokrata Laborista Partio kaj verkis por ĝi la propagandan teatraĵon *Puntje* en 1898. Li mortis pro kancero en 1924.

## Eksteraj ligiloj 
* Biblioteko de ciferecaj verkoj de Heijermans 
* Biografio de Heijermans en Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
* Titoloj de la verkoj de Heijermans 
* Fragmento el "Je Bona Espero"  en traduko de Gerrit Paulus de Bruin

HEIJERMANS, Herman
Pafila Knabino

***Pafila Knabino*** aŭ ***Pafilanta Knabino*** (japane: ガンスリンガー・ガール [Gansuringā Gāru], angle: *Gunslinger Girl*) estas mangao farita de Ajda Ju kaj animeo filmita laŭ ĝi. La mangao estis originale eldonita de doĝinŝi-rondo "Jewelbox", kaj poste eldonata de "MediaWorks". Unua anime-serio estas farita de anime-studio Madhouse kaj sekvanta serio kaj 2-epizoda OVA estas faritaj de anime-studio Artland.

## Resumo 
Rakonto de Pafila Knabino ruliĝas ĉirkaŭ sekreta agenturo de itala registaro nomata "La Socisana Agenturo". La Socisana Agenturo revivigas junajn preskaŭ-mortintajn knabinojn, prenas ilin kaj donas artefaritajn korpopartojn al ili por ilin nekredeble fortigi kaj nesensivigi je difekto.

Post tiuj reformaj operacioj, knabino estas parigita kun viro en rilaton "frato" (*fratello*): paro de frato-fratino. Sub ilia parigata "frato", ili estas intense trejnataj kaj ekposedas armilarton. La trejnado estas sub penso-reformado per drogo, kio ŝajnas malpliigi memoron de knabinoj plie ilian vivdaŭron. Sub ordono de la agenturo, la knabinoj okupiĝas pri murdi teroristojn de "Padania", radikala organizo por sendependigi nordajn regionojn (vd. Norda Ligo).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.manganet.de/5985.jsp 
* http://www.remus.dti.ne.jp/~jewelbox 
* Jewelbox Retpaĝo de Verknatov(Japane)
* Gunslinger Girl Oficiala Paĝo de Animeo kaj Televidludo

Kategorio:Mangao
Kategorio:Animeo
EMule

**eMule** (aŭ eMulo) estas komputila programo, kiu uzas samtavolan ŝutprotokolon kaj funkcias tra eDonkey-reto kaj havas preskaŭ ĉiujn ecojn de tiu klienta programo. eMule estas malfermkoda programo, publikigita sub la licenco GNU GPL. eMule funkcias sub Vindozo, tamen ties fontokodo estis uzita por kompili klientan programon por Linukso, nomatan xMule kaj plurplatforman programon aMule.

La plej karakterizaj ecoj de eMule estas la rekta interŝanĝo de fontodosieroj inter klientaj nodoj, rapide restarigo de fiaskintaj elŝutoj kaj la uzo de poenta sistemo por gratifi oftajn alŝutantojn. Krome, eMule transŝutas datenojn laŭ kunpremita Zlib formato por ŝpari la linian transŝutan kapaciton. Alia eco de eMule estas la ebleco kapti la "ed2k"-ligojn el la TTT-legilo kaj komenci elŝuti dosierojn, kiujn indikas tiuj ligoj. Tiuj ligoj certigas, ke la dosiero, kiun oni mem onte elŝutas, havas la saman hashon kaj tial ne estas iu falsaĵo. Antaŭ nelonge multaj paĝaroj, kiuj havas tiujn ligojn, estis fermitaj fare de policanoj pro akuzo pri lezo de kopirajto, tiom pli, ke liceco de tiuj ligoj ankaŭ estas dubinda. La aŭtenteco de la dosier-fontoj estas kontolata per MD4 algoritmo.

Ĉar eMule estas populara programo, centoj de eMule "mod"oj (modifoj de la origina programo) aperis en la reto. Do, per eMule, vi povas facile kunhavigi multajn dosierojn en multaj lingvoj, eĉ en esperanto.

La maskoto de la programo estas tre juna mulo, do hibrido de virazeno kaj ĉevalino - tiun maskoton ĝi dividas kun la parenca programo aMule.

## Vidu ankaŭ 
* BitTorento
* Individua repreno
* Samtavola ŝutado
* Jamendo

## Eksteraj ligiloj
* 
* Rusiaj dokumentaj filmoj kun subtekstoj en E-o, alŝuteblaj en eMule 
* eMule Mods download
* eMule server list

Kategorio:Programaro
José Bonifácio de Andrada e Silva

**José Bonifácio de ANDRADA e SILVA** [ĵoZE boniFAsjŭ djanDRAdaj SILva], alinomata **Patriarko de Sendependo** (naskiĝis en Santos, Brazilo la , mortis en Paquetá, Rio-de-Ĵanejrio la ) estis naturalisto kaj politikisto brazila.

En 1777 li iris al San-Paŭlo, lernis gramatikon, retorikon kaj filozofion. En 1780 li vojaĝis al Portugalio por studi en Universitato de Coimbra "Natura Filozofio" kaj "Eklezia Juro", en kiuj diplomitiĝis en 1787 kaj 1788.

José Bonifácio fakuliĝis pri mineralogio kaj iĝis ano de *Academia Real de Ciências* (Reĝa Akademio de Sciencoj) de Lisbono en (1789), de kiu estis dumviva sekretario ekde (1812).

De 1790 ĝis 1800 li vojaĝis tra la Eŭropo per stipendio de la portugala registaro, kaj studis en multaj eŭropaj universitatoj. Kiam li revenis al Portugalio li estis nomita profesoro pri metalurgio kaj tuj poste estis nomita "Ĝenerala intendanto de minoj kaj metaloj de la Regno" per la Reĝa Ĉarto de 18-a de majo de 1801. Li estis ano de la "Kortumo de la Minoj", administranto de karbaj minoj de Buarcos kaj direktoro de la "Reĝa Laboratorio de la Monetfarejo".

Dum la Duoninsula Milito eniris la portugalan armeon kaj batalis kontraŭ Napoléon Bonaparte kiel kolonel-leŭtenanto.

Reiris al Brazilo en 1819, kie li amikiĝis al princo Petro kaj estis unu el la homoj kiuj laboris por la brazila sendependo. Tiam li iĝis vic-provincestro de San-Paŭlio en 1821.

Post la brazila sendependo (1822) li fariĝis "Ministro de Internlando kaj de la Fremdaj Aferoj". Li elektiĝis ankaŭ deputito al Konstitucia Asembleo. Pro liaj liberalaj ideoj, li estis eksigita de Ministerio en julio de 1823. Kiam la imperiestro dissolvis la asembleon en novembro, li estis arestita.

Pune ekzilita al Francio en 1823, tie li vivis ĝis 1829, kiam la imperiestro rezignis la kronon kaj nomis lin, en 1831, zorganto de la princo Petro la 2-a. Denove arestita, post puĉo, en 1823 de la reganto Diogo Antônio Feijó, li finis sian vivon arestita en la insulo Paquetá.

## Verkoj 
* 1814-1815 - *Memória minerográfica da serra que decorre de Santa Justa até Santa Comba e suas vizinhanças na província do Minho* (Museu Paulista, Coleção José Bonifácio, Doc. 290).
* 1815 - *Sobre a necessidade e utilidade do plantio de novos bosques em Portugal.*
* 1816 - *A Primavera.*
* 1817 - Memória sobre a nova mina de ouro da outra banda do Tejo.
* 1818 - *Memória sobre as pesquisas e lavra dos veios de chumbo de Chacim, Souto, Ventozello, e Villar de Rey na província de Trás-os-Montes.**1825 - Poesias Avulsas
* s/d - *Memória minerográfica sobre o distrito metalífero entre os rios Alva e Zêzere* (Museu Paulista, Coleção José Bonifácio, Doc. 291.)

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Brazilaj ŝtatestroj
Kategorio:Brazilaj kleruloj
Kategorio:Brazilaj botanikistoj
Kategorio:Brazilaj mineralogoj
Dmitrij Mamin-Sibirjak

**Dmitrij Narkisoviĉ MAMIN-SIBIRJAK** (; pseŭdonimo de *Dmitirij Narkisoviĉ Mamin;* naskiĝis la  en vilaĝo *Visim*, Perma gubernio, la Rusia Imperio — mortis la  en Sankt-Peterburgo, la Rusia Imperio) estis fama rusa verkisto.

Mamin studis teologion kaj medicinon. Ekde 1877 li dediĉis sin al literaturo. Li estas konata precipe pro siaj naturalismaj kaj socikritikaj, kontraŭkapitalismaj romanoj kaj noveloj laŭ la modelo de Émile Zola, kiuj temis pri la vivo de siberiaj ministoj en Uralo.

## En Esperanto aperis 
* *Rusaj Rakontoj. Fabeloj al Helenjo.* Kvin rakontetoj, tradukis Nikolaj Kabanov.
** 1-a eldono (= Esperanta biblioteko internacia 4). Berlin: Möller & Borel, 1909. 44 paĝoj.
** 2-a eldono. Berlin: Ader & Borel, [ĉ. 1910-1920]. 44 paĝoj.
** 3-a eldono. Berlin: Ellersiek & Borel, 1924. 47 paĝoj.
** Reeldono. Krakovo: Pola Esperanto-Asocio, 1990. 47 paĝoj.
** *Fabeloj por Helenjo.* Lingve reviziita elektronika eldono. Tyresö: Inko, 2003. 49 paĝoj.
* *La maljuna Eleska,* en: *Rusaj Noveloj* (= Muusses Esperanto-Biblioteko 2). Tradukis A. Filatov. Purmerend: Muusses, 1937. Entute 32 paĝoj.

### Recenzoj 
Pri *Fabeloj por Helenjo*

Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sverdlovska provinco
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Andrej Andrejeviĉ Vlasov

eta|dekstra|300px|Generalo **Andrej Andrejeviĉ Vlasov** inter la soldatoj de "Kontraŭsovetia Liberiga Armeo"
**Andrej Andrejeviĉ VLASOV** (naskiĝis la  en Lomakino apud Niĵnij Novgorod, mortis la  en Moskvo) estis sovetia generalo en servo de Adolf Hitler.

Li estis devige soldatinta en 1919 al la Ruĝa Armeo, partoprenis en la rusia enlanda milito. Li aliĝis al la Komunista Partio en 1930. Li veturis en 1938 al Ĉinio, kie li estis armea konsilisto de Ĉiang Kai-ŝek ĝis 1939, kiam li reveturis al Sovetunio. Li servis en defendo de Moskvo kaj Kievo (1941). Li kaj liaj taĉmentoj estis militkaptitaj en julio de 1942.

Li organizis — kun aprobo de la germanaj naziaj gvidantoj — kontraŭsovetian liberigan organizon por forigi la stalinisman sistemon. Liaj 50 mil soldatoj de la Rusa Liberiga Armeo batalis kontraŭ la Ruĝa Armeo, kapitulacis antaŭ usona armeo en Ĉeĥoslovakio.

La usonaj armeaj fortoj transdonis la soldatojn kaj lin mem (majo de 1945) al la sovetiaj instancoj. Li estis pendumita.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Stepan Bandera
* Banderanoj
* Kunlaborismo

Kategorio:Naskiĝintoj en Niĵnij-Novgoroda provinco
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Rusiaj generaloj
Kategorio:Sovetiaj generaloj
Kategorio:Sovetiaj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Sovetiaj militkrimuloj
Kategorio:Homoj de la Dua japana-ĉina milito
Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de septembro
Kategorio:Mortintoj la 1-an de aŭgusto
Kategorio:Ekzekutitoj per pendumo
Friedrich Paulus

**Friedrich Paulus** naskiĝis la 23-an de septembro de 1890 en Breitenau, Hesio kaj li mortis la 1-an de februaro de 1957 en Dresdeno. Li estis germana generalo kaj pli poste feldmarŝalo en la Dua Mondmilito. Li famiĝis kiel komandanto de la germana 6-a armeo, kiu estis fine de la jaro 1942 ĉirkaŭigita fare de sovetaj soldataroj en la paso de batalo ĉe Stalingrado. La unua germana feldmarŝalo, kiu kapitulacis kaj iris al mallibero en Sovetunio. Tie li iĝis estro de la kontraŭ-naziisma Ligo de Germanaj Oficiroj (*Bund Deutscher Offiziere*, aŭ BDO) kiu poste eniris en la Nacia Komitato por Libera Germanio.

## Bibliografia 
* Bogusław Wołoszański, *Tajna wojna Hitlera* (Sekreta milito de Hitler), ISSN 83-904972-2-0
* Wolfgang Benz, *Historia Trzeciej Rzeszy* (Historio de Nazia Germanio), ISSN 83-7436-076-3
* Adam, Wilhelm & Otto Ruhle, *With Paulus at Stalingrad*, Pen & Sword Books Ltd., England 2015, ISBN 978-1-47383-386-9.
* Beevor, Antony (1998), *Stalingrad, The Fateful Siege: 1942–1943*, Penguin Books, Nov-Jorko 1998, ISBN 978-0-670-87095-0.

Kategorio:Armeestroj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Personoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Germanaj marŝaloj
Kategorio:Germanaj generaloj
Kategorio:Batalo ĉe Stalingrado
Kategorio:Personoj de GDR
Kategorio:Partoprenentoj de batalo ĉe Stalingrado
WIC

**WIC** havas plurajn signifojn:

***wic** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Nederlanda Okcidenthinda Kompanio**
Antonín Zápotocký

**Antonín ZÁPOTOCKÝ** (naskiĝis la 19-an de decembro 1884 en Zákolany apud Kladno, Bohemio, mortis la 13-an de novembro 1957 en Prago) estis kiel la kvina en la vico prezidento de Ĉeĥoslovakio. Li prezidentis de 1953 ĝis 1957.

Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1884
Kategorio:Mortintoj en 1957
Antonín Novotný

**Antonín NOVOTNÝ** (naskiĝis la 10-an de decembro 1904 en Letňany apud Prago, mortis la 18-an de januaro 1975 en Prago) estis la sepa en la vico prezidento de Ĉeĥoslovakio. Li prezidentis de 1957 ĝis 1968.

Kategorio:Mortintoj en 1975
Kategorio:Naskiĝintoj en 1904
Kategorio:Prezidantoj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Homoj el Prago
Václav Klaus

**Václav KLAUS**  (naskiĝis la 19-an de junio 1941 en Prago) estas ĉeĥa politikisto. Li estis ĉefministro 1993–1997 kaj la dua prezidanto de Ĉeĥio de 2003–2013.

## Opinioj pri la plivarmiĝo 
En 2007, Václav Klaus publikigis *Blua, ne verda planedo*, responde al la filmo de Al Gore (*:en:An Inconvenient Truth*), en kiu li akuzas la « naturmediistojn » disvastigi ideologion « same danĝeran kiel la komunismon », kiu « minacas liberecon, demokration kaj prosperon ». Aparte li emfazas la riskojn kiujn reprezentas laŭ li la naturmediismo por la libereco de la homo. Tiel, invitita ĉe UN por la internacia konferenco pri la klimata ŝanĝo, li prononcis la  diskurson titolatan *La ekologia alarmismo estas minaco por la libereco*.

## Esperanto kaj Eŭropo 
La , post la malakcepto de la trakto de Lisbono fare de la irlandanoj, li deklaris en la ĉiutaga ĵurnalo *Lidové noviny*: « Ni lasu la popolojn, kiuj vivas sur la eŭropa kontinento, esti ĉeĥoj, italoj, danoj, ... kaj ni ne igu ilin eŭropanoj. Tio estas erara projekto. La diferenco inter la ĉeĥo, la polo, la italo, la dano kaj la Eŭropano estas la sama kiel inter la la ĉeĥa, la pola, la itala, la dana kaj Esperanto. La eŭropanismo egalas al Esperanto: artefarita lingvo, morta ».

## Referencoj 
Kategorio:Prezidantoj de Ĉeĥio
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉeĥio
Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de junio
Josef Mengele

**Josef MENGELE** (naskiĝis la 16-an de marto 1911 en Günzberg, Bavario, mortis la 7-an de februaro 1979 en Bertioga, Brazilo) – germana kuracisto, SS-oficiro, doktoro de medicino kaj antropologio, militkrimulo, nomata *Anĝelo de Morto*.

Li naskiĝis al katolika familio de fabrikisto fabrikanta agrikulturajn maŝinojn, studis antropologion kaj medicinon.

## Aŭŝvico-Birkenaŭ 
Mengele distingiĝis inter kuracistoj de SS-kuracistoj en Aŭŝvico. Kiel unusola li servis en la fronto, kie li akiris altajn distingojn. Komence li plenumis funkcion de kuracisto de la apuda virina koncentrejo en Birkenaŭ. Post du tagoj de la alveno li decidis pri sendo al gas-kameroj ĉiujn 1042 ciganojn, en kies barakoj eksplodis epidemio de tifo. Laŭ Mengele malsanulojn je tifo oni ne devus kuraci, sed elimini.

De la momento de sia alveno al la koncentrejo Aŭŝvico, Mengele – kune kun aliaj oficiroj kaj SS-kuracistoj, inter kiuj troviĝis d-ro Carl Clauberg kaj d-ro Johann Paul Kremer – partoprenis selekton de judoj kaj ciganoj alvenantaj de la tuta Eŭropo. Per gesto de la mano aŭ movo de fragmiteto li indikis "malkapablulojn por laboro", do destinitaj al tuja likvido en gas-kameroj. Li sendis tie ĉiujn infanojn, maljunulojn, malsanulojn, kriplulojn aŭ malfortigitajn judojn kaj ciganojn kune kun ĉiuj gravedaj virinoj. De majo 1943 ĝis novembro 1944 Mengele partoprenis en ne malpli ol 74 selektoj sur la platformo.

## Vidu ankaŭ 
* Holokaŭsto
* Ishii Shiro
* Fritz Haber - *Doktoro Morto*

## Bibliografio 
* Rupert Butler, *SS-Wiking. Historia 5. Dywizji Waffen-SS i ochotników germańskich* (SS-Wiking. Historio de la 5-a Divizio Waffen-SS kaj de germanaj volontuloj), WVarsovio 2003, ​ISBN 83-85239-58-8​.
* Martin Gilbert, *Druga wojna światowa* (Dua mondmilito), Poznań 2000, ​ISBN 83-7150-713-5​.
* Ernst Klee, *Medycyna III Rzeszy i jej ofiary* (Medicino de Nazia Germanio kaj ties viktimoj), Krakovo 2005, ​ISBN 83-242-0537-3​.
* Yves Ternon, Socrate Helman, *Historia medycyny SS, czyli Mit rasizmu biologicznego* (Historio de SS-medicino, aŭ mito debiologia rasismo), PZWL, Warszawa 1973.
* Miklós Nyiszli, *Byłem asystentem doktora Mengele: wspomnienia lekarza z Oświęcimia* (Mi estis asistanto de doktoro Mengele. Rememoroj de kuracisto el Aŭŝvico). Tadeusz Olszański (traduko), Frap-Books, Oświęcim 2000, ​ISBN 83-906992-6-5​.

Kategorio:Soldatoj
Kategorio:SS-membroj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Ferdinando

**Ferdinando** aŭ **Fernando** estas vira nomo.

## Etimologio 
Ĝi estas nomo de ĝermana origino, laŭ la gota *Firthunands*. Firthu signifas *pacon* kaj nands *kuraĝa*. Ĝi estas tre uzata en centra eŭropa kaj en la iberia duoninsulo, kien ĝin alportis la visigotoj.

La malnova genitiva formo "Fernandes" (kun variaĵo *Hernandez*) fariĝis iberia familinomo.

## En aliaj lingvoj 
## Sanktulo 
* 30-a de majo Sankta Fernando.

## Famaj Ferdinandoj 
* Fernando Colunga

### Esperantistoj 
* Fernando Redondo Ituarte
* Fernando de Diego
* Ferdinand Maly
* Ferdinand Duviard
* Ferdinand Hartwich

### Regantoj 
:*Vidu: Listo de regantoj nomataj Ferdinando*

### Aliaj 
* Fernando Alonso
* Hernán Cortés
* Ferdinand Fellner
* Fernão de Magalhães
* Ferdinand Porsche
* Ferdinand Reich
* Ferdinand de Saussure

## Lokoj 
* San-Fernando, en Hispanio

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Georgij Konstantinoviĉ Ĵukov

**Georgij Konstantinoviĉ ĴUKOV** () estis marŝalo de Sovetunio, la plej signifa soveta generalo de la Dua Mondmilito, la viro, kiu sukcese defendigis Moskvon kontraŭ germana ofensivo, ĉirkaŭigis kaj venkigis la nazian armeon ĉe Stalingrado, venkigis la ruĝan armeon en decida batalo de la Dua Mondmilito ĉe Kursko kaj fine kondukis siajn soldatarojn ĝis Berlino. Li naskiĝis la 2-an de decembro 1896 en vilaĝo Strelkovka proksimume 90&nbsp;km oriente de Moskvo en kamparana familio kaj mortis la 18-an de junio 1974 en Moskvo.

## Vidu ankaŭ 
* *Fall Blau*


Kategorio:Marŝaloj de Sovetunio
Kategorio:Rusiaj militistoj
Kategorio:Armeestroj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Sovetianoj de la la Dua Mondmilito
Kategorio:Naskiĝintoj en Kaluga provinco
Kategorio:Distrikto Ĵukov
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Partoprenentoj de batalo ĉe Stalingrado
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro