open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wuthering Heights (filmo de 1939)

***Wuthering Heights*** (pli-malpli anglalingve por "Ventegaj Altaĵoj") estas filmo el la jaro 1939 direktita de William Wyler kaj produktita de Samuel Goldwyn. Ĝi estas bazita sur la populara romano *Wuthering Heights*, verkita de Emily Brontë, kvankam la filmo nur kaptis dek ses el la tridek kvar ĉapitrojn. La romano estis adaptita por kino de Charles MacArthur, Ben Hecht kaj John Huston. Iuj kritikistoj konsideras ĝin la plej bona kino-versio de la romano de Brontë, malgraŭ tio, ke ili forlasis la lastan duonon de la libro. Ĉi tiu filmo faris de Laurence Olivier Holivuda stelulo. Ĝi gajnis kandidatigojn por ok Akademiajn Premiojn, kaj gajnis la premion por plej bona cinematografio.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1939
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Brontë
Vanderbilt

**Vanderbilt** estas familia nomo de la sekvaj personoj:

*Alfred Vanderbilt la 2-a (1912–1999), konata bredisto de konkurĉevaloj
*Alfred Gwynne Vanderbilt (1877–1915), onklo de Cornelius Vanderbilt
*Alice Vanderbilt, edzino de Cornelius Vanderbilt la 2-a
*Alice Vanderbilt Shepard (1874-1950), edzino de Dave Hennen Morris
*Cornelius Vanderbilt (1794–1877), usona fervoja mogulo kaj fondinto de la klano 
*Cornelius Vanderbilt la 2-a (1843–1899), filo de Cornelius Vanderbilt
*Cornelius Vanderbilt la 3-a (1873–1942), filo de Cornelius Vanderbilt la 2-a 
*Frederick Vanderbilt (1856-1938), direktoro de la Novjorka Centra Fervojo
*George Vanderbilt la 3-a (1914–1961), sporta velisto, scienca esplora veturisto 
*Gertrude Vanderbilt Whitney (1875-1942), fondinto de *Whitney Museum of American Art*, filino de Cornelius Vanderbilt II
*Gloria Laura Vanderbilt (* 1924), usona aktorino, pentristino, dizajnistino kaj aŭtorino
*Harold S. Vanderbilt (1884-1970), usona multimiluonulo
*William Vanderbilt la 3-a (1901–1981), guberniestro de Rhode Island 
*William Henry Vanderbilt (1821-1885), filo de Cornelius Vanderbilt, komercisto

**aliaj**
*Vanderbilt (Pensilvanio), loko en Usono
*Universitato Vanderbilt en Nashville (Tenesio)
*Vanderbilt (Teksaso), loko en Usono

## Vidu ankaŭ
* Familio Vanderbilt
Hévíz (urbo)

**Hévíz** [HEvIz] estas kuracbanloko, feriejo, urbo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: varma-akvo. Tiun nomon havas ankaŭ Hévíz (lago).

## Situo 
Hévíz situas proksime de Balatono, laŭ flankovojo. Ne tro for estas internacia flughaveno (iam Sovetio uzis ĝin) en Sármellék, havanta la nomon **FlyBalaton**. Keszthely troviĝas 6, Zalaegerszeg 40, Budapeŝto 188 km.
eta|Kuraclago de Hévíz el la aero

## Historio 
La komunumo estis loĝata de la romianoj. Dum la historio la komunumo kaj la lago kunfandiĝis. La unua skriba mencio devenis el 1328.

Apud la lago malsanulejo pri Sankta Andreo funkcias.

Hévíz ricevis urborangon en 1992.

## Vinvilaĝo 
Egregy (egredj) apartenas al la komunumo, kiu havas la titolon vinvilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Mario Magdaleno (Hévíz) el la 13-a jarcento
* romkatolika Preĝejo Koro de Jesuo (Hévíz)
* impona romkatolika Kirko Sankta Spirito (Hévíz)
* kapelo
* Kalvinana-luterana preĝejo (Hévíz)
* templo de adventistoj
* Hévíz (banlago)

## Famuloj 
* En Hévíz naskiĝis pupteatristo Márta Szakály.
* En Hévíz mortis:
** inĝeniero József Jáky
** juristo István Éliássy.

## Ĝemelaj komunumoj 
*  Herbstein, Germanio
*  Pfungstadt, Germanio
*  Pjatigorsk, Rusio 2012
*  Gujlin, Ĉinio 2012
*  Čazma, Kroatio
*  Ŝarm el Ŝejĥ, Egiptio 2013
*  Fethiye, Turkio 2015

Dosiero:Heviz3.jpg
Dosiero:Heviz church 4.jpg
Dosiero:Waterlily on the Hévíz Lake.jpg
Dosiero:Hévízi-tó ősszel.jpg
Dosiero:Hévíz 2.jpg
Dosiero:Hévíz 1.jpg


Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Costa del Sol

[eta|300 px|[Puerto Banús, Marbella.]]
[eta|300px|[Puerto Marina en Benalmádena]]
**Costa del Sol**, *Marbordo de la Suno* en la hispana, estas la marborda areo en Andaluzio, kie gravas turisma industrio.

Ĝi kunigas pli ol 150 km da marbordo ĉe la mediteranea bordo.

Ekde jardeko 1950a, tie disvolviĝis ĉiaj servoj por internacia turismo, kiuj provokis grandan ekonomian kaj loĝantaran pligrandiĝon. Ĝi estas turisma celo por multaj eŭropanoj kaj alilokuloj.

Ĝi kunhavas du urbokampajn areojn: *Costa del Sol Occidental* kaj *Costa del Sol Oriental*, je ambaŭ flankoj (okcidenta kaj orienta) de la urbo Malago, ĉefurbo de ambaŭ kaj de la samnoma provinco.

## Urboj kaj vilaĝoj 
[eta|Foto de [Sierra Bermeja al Estepona.]]

La *Costa del Sol* kunigas la sekvantajn municipojn, listigitaj de oriento al okcidento:

* Nerja
* Torrox
* Algarrobo
* Vélez-Málaga
* Rincón de la Victoria
* Málaga
* Torremolinos
* Benalmádena
* Fuengirola
* Mijas
* Marbella
* Estepona
* Casares
* Manilva
* San Pedro Alcántara, submunicipo de Marbella

## Eksteraj ligiloj 
* Turisma Paĝo de Costa del Sol

Kategorio:Andaluzio
Kategorio:Turismo
Nobla metalo

La **noblaj metaloj** estas grupo da metaloj karakterizeblaj per tio, ke ili estas kemie inertaj, t.e. ne reakcias aŭ malmulte reakcias kun aliaj kemiaj substancoj. Ĉi tiu eco donas al ili tre bonan rezistopovon kontraŭ korodado kaj oksidado.

## Elementoj 
La plej konataj estas oro, arĝento kaj plateno, sed ankaŭ apartenas al la grupo de la noblaj metaloj la elementoj de la grupo de la plateno: rutenio, osmio, rodio, iridio kaj paladio. Ankaŭ apartenas la elemento 112, kopernicio iam konata kiel ununbio.

## Vidu ankaŭ
* Nobla gaso
* Nobla ŝtalo
* Valormetalo
* Transirmetalo


Kategorio:Metaloj
Paleozoologio

[eta|dekstra|300px|Foraminiferoj en [Kunstformen der Natur (Arto de la Naturo), de Ernst Haeckel, 1904. Specioj: *Miliola parkeri*, *Miliola reticulata*, *Miliola striolata*, *Cornuspira planorbis*. *Articulina sagra*, *Spiroloculina nitida*, *Alveolina melo*, *Peneroplis planata*, *Hauerina circinata*, *Hauerina ornatissima*, *Vertebralina mucronata*, *Vertebralina insignis*, *Vertebralina catena*, *Vertebralina furcata*, *Biloculina comata*, *Orbiculina adunca* kaj *Orbitolites laciniata*]]
**Paleozoologio** estas faka scienco parto de la Paleontologio, kiu studas fosiliojn de animaloj. Tiu fako estas la plej konata kaj disvastigata el tiu kaj pro tio foje estas konsiderata kiel nura Paleontologio. Inter fosilioj de animaloj, ĝi pristudas prefere tiujn de jam formortintaj animaloj kaj ties taksonomion. Ĉi tie oni povas konsideri fakojn kiel la Paleoentomologio aŭ la Dinosaŭrologio.

La paleozoologio povas pristudi ĉiajn animalojn laŭ ties fosilioj, ekde la plej simplaj (unuĉelaj) ĝis la plej kompleksaj (vertebruloj). Pli facile estas la studo de tiuj animaloj kiuj posedas skeleton rezistan kaj facile ŝtoniĝintaj (fosiliiĝantaj), kiel ĉe la internaj ostoj de vertebruloj aŭ ĉe la eksteraj restaĵoj, kiel konkoj de moluskoj. Tiuj skeletoj (ĉu internaj ĉu eksteraj) estas taŭgaj por ŝtoniĝo, ĉar ili enhavas karbonaton aŭ silikon. Pli malfacile studeblaj kaj troveblaj estas la animalaj restaĵoj kiuj konsistiĝas el organikaj elementoj, kiel la ĥitino de insektoj.

Paleontologoj malfacile povas pristudi la fosiliajn animalojn kies familio tute formortis. Priskribo, klasado kaj supozoj pri fiziologio, vivmaniero, ktp., estas malfacilaj taskoj por tiuj fakuloj.

Male la studoj pri vertebruloj kiuj ĉiam estis rilataj unu la aliajn multe helpis la disvolvigon de la teorio de evoluado, ĉar la komparaj studoj de anatomioj eĉ komence de la 19-a jarcento jam certigis pri la fakto, ke la animalaj organoj estas interkonektitaj inter si ene de la sama specio, kiel pruvis la franca paleontologo G. Cuvier, tio estas al piedo de bovo korespondas dento de bovo kaj simile.

## Kladoj de animaloj studeblaj de la Paleozoologio 
* *Protozoa* aŭ Protozooj, kiuj estas unuĉelaj animaloj, kiel la foraminiferoj, ekzemple la konataj numulitoj.
* *Porifera* aŭ spongoj.
* *Cnidaria* aŭ Kniduloj, kiel la koraloj aŭ madreporoj.
* Vermoj, kiel la anelidoj.
* Briozooj.
* Braĥiopodoj.
* Moluskoj aŭ molkorpuloj, kiel la lamenbranĥuloj, kiuj havas konkojn, la gastropodoj aŭ helikoj, la cefalopodoj, la naŭtiledoj, la amonitoj kaj la belemnitoj.
* Artropodoj. kiel la trilobitoj, la krustacoj (kraboj, kankroj) kaj la insektoj.
* Eĥinodermoj, kiel krinoidoj aŭ maraj steloj kaj eĥinedoj.
* Graptolitedoj, aŭ graptolitoj.
* Vertebruloj, kiel la dinosaŭroj, la birdoj, la mamuloj, ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Paleontologio
* Zoologio
* Dinosaŭro
* Paleobotaniko
* Fosilio
## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
Turgruo

eta|180ra|
**Turgruo** (hungara-Esperanta mezvortaro) aŭ **tur-gruo** (Esperanta Bildvortaro) estas levmaŝino, uzata en konstrulaboroj de altaj konstruaĵoj.

Ĝi estas fiksita je unu loko aŭ veturigebla; muntita el apartaj elementoj al la konvena alto. Ĝi havas ĉasion, kontraŭ-pezaĵon, direktan kabinon (gruistejon), gruo-brakon (de kiu pendas ŝtal-kablo kun hoko).

## Rekordoj 
La plej potenca turgruo estis konstruita de la dana societo Kroll. Konstruita sub la referenco K-10000, ĝi havas unu liberan altecon de 84 metroj.

## Galerio 

Dosiero:Construction Salmisaari.jpg
Dosiero:Cranes rzeszow.jpg
Dosiero:Kranwiki.JPG
Dosiero:Guindastre e carreta GDFL0.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Argano

Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Lenti

**Lenti** estas kuracbanloko kaj urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti, kies centro estas.
eta|maldekstre|

## Situo 
Lenti situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics, laŭ ĉefvojo Keszthely-Slovenio, en bordo de rojo *Kerka*. Budapeŝto troviĝas 238 km.
eta|

## Historio 
La komunumo estis loĝata de la romianoj. La unua skriba mencio devenis el 1172. En la mezepoko grava fortikaĵo konstruiĝis kaj en 1381 la loko iĝis kampurbo. La turkoj neniam povis okupi la fortikaĵon. En 1925 Lenti iĝis distriktejo kaj en 1978 urbo. En 1970 najbaraj komunumoj Bárszentmihályfa, Lentiszombathely, Lentikápolna, Máhomfa kaj Mumor aliĝis al Lenti. Urbaj servoj estas lernejo, infanĝardeno, bestokuracejo, 2 apotekoj.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas katolika preĝejo Sankta Mikaelo (Lenti), fortikaĵo kaj termala banejo. Apud la urbo fiŝkaptistaj lagoj troviĝas.

## Famuloj 
* en Lenti naskiĝis:
** Bálint Magyar (muzikalkantisto)
** komponisto József Sári

== Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando ==

Iama vilaĝo Lentikápolna estas nun urboparto de Lenti.

## Testvérvárosok 
*  Lendava, Slovenio
*  Bad Radkersburg, Aŭstrio
*  Mursko Središće, Kroatio

Kategorio:Lenti
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Claude Tillier

**Claude TILLIER** (n. la 11-an de aprilo 1801 en Clamecy, Nièvre - m. la 12-an de oktobro 1844) estis franca pamfletisto kaj romanisto.

Filo de senhava seruristo, Claude malgraŭe povis studadi en la liceo de Bourges, danke al stipendio donita de la komunumo Clamecy. Kiam li finis siajn studojn, malriĉeco trudis lin igi studmastron en Soissons, kaj sekve en Parizo. Tillier estis finfine maldungita kaj, en 1821, li estis lotita por plenumi la tiaman sesjaran militistan servon. Post tiu periodo, Tillier fariĝis instruisto kaj poste lernejestro. Li samtempe laboris kiel ĵurnalisto por la gazeto ''L'Indépendant* en Clamecy, kaj poste por *L'Association*, demokrata gazeto de Nevers, por kiu li cetere verkis epizodrakontojn. Liaj kritikoj kontraŭ la eminentuloj de Nevers kaŭzis lian eksigon kiel lernejestro en Clamecy.

Claude Tillier mortis pro brustmalsano. Li estis entombigita en Nevers : lia tombo troviĝas en la oka kvadrato de la tombejo Jean-Gautherin. Busto de Claude Tillier videblas en Clamecy.

## Verkoj 
* *Pamphlets*
* *Belle-Plante et Cornélius* (1841)
* *Mon Oncle Benjamin'' (1843)

Tillier, Claude
Tillier, Claude
Letenye

**Letenye** [letenje] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj signifa limpasejo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye, kies centro estas. La loknomo devenas el la slava leto (=somero).
eta|maldekstre|Limpasejo de Letenye
## Situo
Letenye situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Adriatiko. Aŭtoŝoseo M7 preteriras. Nova ponto tra la rivero nomiĝis pri Miklós Zrínyi (heroo), heroo de ambaŭ landoj.
eta|Malnova hotelo en Letenye
## Historio
La unua skriba mencio devenis el 1341. La komunumo ricevis rangon foirurbo en 1367, en 1498 kampurbo. La turkoj kelkfoje detruis la urbeton. Inter 1871-1971 ĝi estis distriktejo kaj ekde 1989 urbo. En 1920 la komunumo trovis sin ĉe la nova landlimo kaj iĝis limpasejo.

En la urbo funkcias aŭtonomioj de kroatoj, germanoj kaj ciganoj.

## Vidindaĵoj 
* iama gastejo, nun hotelo
* romkatolika Preĝejo de Sankta Triunuo (Letenye)
* Kastelo de Letenye

## Famuloj 
En Letenye naskiĝis:
* arkivisto Zsuzsanna Mikó
* biologo Miklós Olgyay
* literaturhistoriisto István Lukács
* pentristoj József Ferkovics kaj Kata Kalivoda
* ŝlagrokantisto Feró Nagy.
En Letenye mortis:
* literaturhistoriisto János Győry
* Árpád Balogh (teatrestro).

## Famaj nomportantoj 
* Lajos Letenyei

## Ĝemelurboj 
*  Prinzersdorf, Aŭstrio, (1992)
*  Conselice, Italio, (2002)
*  Prelog, Kroatio, (2005)
*  Ludbreg, Kroatio, (2013)

Letinja - crkva.jpg|Katolika preĝejo
Knjižnica, Letina.jpg|Biblioteko
Letinja - glavna ulica.jpg|Ĉefvojo


Kategorio:Vinvilaĝoj
Charles Lassailly

**Charles LASSAILLY** (n. la 3-an de septembro 1806 en Orleano - m. en 1843 en Parizo) estis franca verkisto kaj unu el la tiel nomataj "malgrandaj romantikistoj", samkiel Philothée O'Neddy aŭ Xavier Forneret.

Filo de borsisto, Charles estis unue lernoknabo en la apoteko Montagné, proksime al la ĉefa vendoplaco de Orleano. Post kiam li renkontis Victor Hugo kaj Charles Nodier, kiuj estis trapasintaj Orleanon, Lassailly decidis ekentrepreni novan vivon en Parizo, kie li spertis mizerecon. Distingiĝante per sia danda vivmaniero, li renkontis Victor Cousin, Alexandre Dumas kaj Alfred de Vigny. Li estis cetere akceptita en la sabatajn kunveniĝojn de Paul Gavarni kaj en la salonon de la dukino d'Abrantès. Li fariĝis ĵurnalisto (prizorgante la sekcion pri spektakloj de ''L'Intransigeant*). Post pluraj nedaŭraj revuoj, li finfine akceptis sekretariajn postenojn, interalie ĉe Honoré de Balzac.

Charles Lassailly apartenis al la grupo Bousingos, aro da junaj fantaziaj romantikistoj, en kiuj cetere troveblis Petrus Borel, Alphonse Esquiros, Théophile Gautier kaj Gérard de Nerval. Lassailly kontribuis al la kreado de la napoleona legendo, danke al sukcesaj poemoj. Li fondis respublikistajn gazetojn en Parizo, kaj verkis romanon, kies heroo elmontras la memmortigemon de la romantikista generacio.

## Verkoj 
* *Les roueries de Trialph, notre contemporain avant son suicide.'', 1833

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Auguste Anicet

[eta|250px|dekstra|Frontpaĝo de teatraĵo fare de Anicet, eldonita en la libro *Magasin théâtral : choix de pièces nouvelles jouées sur tous les théâtres de Paris*, en [1838.]]
**Auguste ANICET**, ankaŭ kromnomita **Auguste Anicet-Bourgeois** (naskiĝis la 25-an de januaro 1806 en Parizo, mortis la 12-an de januaro 1870 en Pau) estis franca verkisto kaj dramisto.

Auguste Anicet kontribuis al la redaktado de preskaŭ du cent teatraĵoj, sed la graveco de tiuj kontribuoj restas malfacile taksebla. En tiu epoko, literaturo kaj teatro strete rilatis unu al la alia : multaj literaturaj verkoj spertis teatran adaptaĵon, kaj oni tiam avide serĉis rapidajn verkistojn, kiuj kapablis labori laŭ precizaj komisioj. La nomo de Anicet tiel aperas en kvin ĝis dek teatraĵoj po jaro. La unua verko, en kiu aperis lia nomo, estis ''L'Ami et le mari, ou le Nouvel Amphitryon*, en 1825 : li estis nur 19-jara.

Li kunlaboris interalie kun Alexandre Dumas (*Térésa*, *Angèle*, *Le Mari de la Veuve*, *La Vénitienne''), kvankam lia nomo ne ĉiam aperis sur la libretoj, sed ankaŭ kun Philippe Dumanoir, De Mallian, Victor Ducange, Francis Cornue, Édouard Simon Lockroy, Edouard Brisebarre, Michel Masson kaj Paul Féval.

Lia biografio restas malbone konata, kaj li forestas en plejmultaj vortaroj kaj enciklopedioj rilate al literaturo, samkiel multaj aliaj substitu-verkistoj de tiu periodo. Li tamen fariĝis Kavaliro de la Honora Legio laŭ dekreto de 1849, danke al peto de lia edzino Anaïs kaj de lia amiko Pongerville el la Franca Akademio.

Anicet, Auguste
Anicet, Auguste
Monica Frassoni

**Monica FRASSONI** (naskiĝis la  en Veracruz) estas itala politikistino de la Federacio de la Verduloj, ekde oktobro 2009 kunprezidantino de la Eŭropa Verda Partio (kun Philippe Lamberts).

Frassoni estis Membro de la Eŭropa Parlamento dum du oficperiodoj - inter la jaroj 1999 kaj 2009. En EP ŝi membris en la Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA) kaj kunprezidantis ĝin de 2002 ĝis 2009, kune kun Daniel Cohn-Bendit.

## Eksteraj ligiloj 
* Monica Frassoni - persona reta paĝaro

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Zalakaros

**Zalakaros** [zalakaroŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe fama kuracbanloko en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Zalakaros

## Situo 
Zalakaros situas sur ebenaĵo, ĉe malgranda Balatono, laŭ flankovojoj. Aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Adriatiko estas ne tro for.
eta|Banejo de Zalakaros

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1254. La tiama vilaĝo suferis multe de la turkoj, sed la proksima malgranda Balatono, kiu estas marĉaĵo, donis kaŝejon. La komunumo ricevis rangon kampurbo en la 18-a jarcento. En 1965 ekfunkciis termobanejo, kiu apartenas al la plej gravaj kuraclokoj. Rapide kreskis la feriejaj domoj. En 1981 Zalakaros iĝis grandvilaĝo, en 1997 urbo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Dia Mizerikordo (Zalakaros)
* Preĝejo Sankta Anna (Zalakaros)
* Spa (kuracloko)

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|Kirko en Zalakaros

eta|maldekstre|Vojo en Zalakaros
eta|dekstre|Hotelo en Zalakaros
Kategorio:Zalakaros
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Ian Hudghton

**Ian Hudghton** (naskita la  en Angus) estas skota politikisto. Li membras en la Skota Nacia Partio (SNP) kaj ties tegmenta organizaĵo Eŭropa Libera Alianco. Ekde la jaro 1998, do ankaŭ dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Ian Hudghton estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj vicprezidanto de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

En septembro 2005 Ian Hudghton elektiĝis prezidanto de la Skota Nacia Partio.

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Marie-Hélène Aubert

**Marie-Hélène AUBERT** (naskiĝis la  en Nanto) estas franca politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Les Verts. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Marie-Hélène Aubert estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj vicprezidanto de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Rebecca Harms

**Rebecca Harms** (naskiĝis la  en Uelzen) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. Ŝi lernis la metion de ĝardenado, en sia hejma federacia lando Malsupra Saksio iĝis fervora kontraŭanto de atomenergio, kaj dum 1984 iĝis kunlaboranto de la verda eŭropa parlamentanino *Undine von Blottnitz*. Inter la jaroj 1994 kaj 2004 ŝi estis membro en la parlamento de Malsupra Saksio kaj tie gvidis la verdan frakcion.

Dum la 6-a. 7-a kaj 8-a oficperiodoj (de 2004 ĝis 2019) Rebecca Harms estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj vicprezidanto de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝo

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2004-2009
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2009-2014
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2014-2019
Kategorio:Verduloj
Zalaszentgrót

**Zalaszentgrót** [zalasentgrOt] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: Zala (rivero)-Sankta Gerardo.
eta|maldekstre|Kasteleto de Batthyány en Zalaszentgrót

## Situo 
Zalaszentgrót situas en valo de rivero Zala, laŭ flankovojoj, iam estis ankaŭ fervojo.

## Historio 
Oni trovis restaĵojn el la kuprepoko, baldaŭe keltoj, fine romianoj alvenis antaŭ la hungaroj. La unua skriba mencio devenis el 1247. La komunumo havis fortikaĵon, kiu en 1710 tute detruiĝis. En 1830 ĝi ricevis la rangon kampurbo, en 1846 ekfunkciis ŝtonoponto. En 1887 la urbeto iĝis distriktejo. Inter 1939-1944 en la urbeto tendaro de polaj rifuĝintoj funkciis. En 1984 kune kun 7 najbaraj vilaĝoj formiĝis urbo. Ekde 2001 termala banejo ekfunkciis. Oni profitas ankaŭ mineralakvon "NaturAqua".

## Vinvilaĝo 
Unu el la 7 apudaj aliĝaj vilaĝoj Csáford ankaŭ havas la titolon vinvilaĝo.

## Vidindaĵoj 
eta|Kastelo de Zalaszentgrót
* Preĝejo Emeriko de Hungario (Zalaszentgrót)
* Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Zalaszentgrót)
* Kastelo de Zalaszentgrót

## Famuloj 
* En Zalaszentgrót naskiĝis: aktoro Kamill Kricsár
* En la tiama *Szentgrót* naskiĝis:
** pastro-pedagogo Pál Kis
** episkopo Vilmos Batthyány
** ministro Tivadar Batthyány
** monaĥo Anzelm Kálmán Szentes
** politikisto Zsigmond Károly Batthyány.
*En la iama Zalaudvarnok naskiĝis: komisaro Jenő Hamburger.

## Ĝemelurboj 
*  Germersheim, Germanio


Kategorio:Vinvilaĝoj
Margrete Auken

**Margrete AUKEN** (naskiĝis la ) estas dana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Margrete Auken estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).121px|dekstra|frakcia emblemoPost la studo en la universitato de Kopenhago, ŝi kiel membro de la dana socialista popola partio Socialistisk Folkeparti (SF) de oktobro 1979 ĝis decembro 1990 kaj de septembro 1994 kaj junio 2004 estis membro de la dana parlamento. Post kiam ŝi dum 2004 kiel sola kandidatino de la Socialistisk Folkeparti elektiĝis membro de la Eŭropa Parlamento, ŝi sen konsento de la nacia socialista popola partio iĝis membro de la Eŭropa Verda Partio kaj aniĝis en la Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco anstataŭ la Konfederacia Frakcio de la Unuiĝintaj Eŭropaj Maldekstruloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝaro

Kategorio:Danaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Angelika Beer

**Angelika BEER** (naskiĝis la  en Kijlo) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen (Alianco '90/La Verduloj). Post kiam ŝi jam dum 1979/1980 estis inter la fondomembroj de la germana verda partio, ŝi fine de 2002 ĝis 2004 estis prezidantino de la nacia partio.eta|150px|Angelika Beer dum 1987 en la germana parlamentoDum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Angelika Beer estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). Ŝi membras en la komisionoj pri ekstera kaj pri sekureca politikoj, kaj gvidas la parlamentan delegacion pri Irano.

## Eksteraj ligiloj 
* personaj retaj paĝoj

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Paul van Buitenen

**Paul van BUITENEN** estas nederlanda politikisto. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Paul van Buitenen estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).
121px|maldekstra|frakcia emblemo

Paul van Buitenen ekde 1980 estis kontoristo kaj administristo en Nederlando, kaj ekde 1990 estis oficisto de la Eŭropa Komisiono. Dum julio 1998 li interne raportis pri trovoj de korupcio en la Eŭropa Komisiono. Post kiam la raporto malatentiĝis, li dum decembro 1998 kontraŭ la ordonoj de siaj ĉefoj sendis 75 aktujojn kun la materialoj al la prezidanto de la verda frakcio kun la peto, plugvidi la materialojn al la parlamenta buĝet-kontrola komisiono. Sekve li estis forblokata de la komputila sistemo kaj de sia laborloko, lia salajro duonigita, kaj komenciĝis interna enketo pri lia "damaĝo al la institucio". Dum januaro 1999 la gazetaro konsciiĝis pri la skandalo, la eŭropaj komisaroj Édith Cresson kaj Manuel Marín estis forte kritikataj. La Eŭropa Komisiono forte atakis kaj kortume ekprocesis kontraŭ Paul van Buitenen, sed la 15-an de marto 1999 komitato de fakuloj transdonis al la parlamento raporton, kiu plene konfirmis la informojn de Paul van Buitenen. Dum la vespero de la sama tago la kompleta Eŭropa Komisiono Santer demisiis.

Ankaŭ post la krizo la nederlandano provis trovi pliajn misojn en la eŭropaj instancoj. Kun la helpo de kolegoj li kolektis materialon por dua dosiero, kiu dum 2001 transdoniĝis al la Eŭropa Komisiono. En televida intervjuo de la jaro 2004 li skizis la daŭran premon de la eŭropaj institucioj sur lin ankaŭ post marto 1999, kaj la emocian premon ankaŭ por lia familio... Se li konintus la sekvojn, li ne kuraĝintus tiom engaĝite publikigi la trovojn de institucia korupteco.

Dum aprilo 2004 li fondis novan politikan partion kun la nomo "Eŭropo travidebla" (*Europa Transparant*), kiu dum la eŭropa baloto 2004 en Nederlando gajnis du parlamentajn seĝojn, kun tre modesta balota kampanjo de nur 4000 eŭroj.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Eŭropa Komisiono
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Pierre Jonckheer

**Pierre JONCKHEER** (naskiĝis la  en Namuro) estas belga politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo *Ecolo*. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Pierre Jonckheer nome de la franclingva komunumo de Belgio estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj vicprezidanto de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Belgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1951
Satu Hassi

**Satu Hassi** (naskiĝis la  en Helsinko) estas finna politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Verda Ligo. Inter la jaroj 1991 kaj 2004 ŝi estis membro de la nacia parlamento, kaj inter 1999 kaj 2002 estis nacia ministrino pri medio kaj evoluo.

Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Satu Hassi estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

121ra|maldekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Milan Horáček

**Milan Horáček** (naskiĝis la ) estas germana politikisto de ĉeĥa deveno. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties naciaj branĉoj en Germanio kaj Ĉeĥio. Inter la jaroj 1965 kaj 1967, li ekhavis problemojn kun la ŝtataj aŭtoritatoj pro sia demokratieca politika aktivismo en la komunisma Ĉeĥoslovakio, kaj post la ŝtata subpremo de la "praga printempo" devis elmigri al Germanio. Li laboris en industria entrepreno kaj por sindikata magazino. Inter 1976 kaj 1981 li studis politologion en Frankfurto-ĉe-Majno, kaj dum 1979/1980 estis inter la fondantoj de la germana verda partio. Dum la 80-aj jaroj li por la verda partio aktivis en la federacia lando Hesio, kaj ekde 1983 estis membro de la nacia parlamento Bundestag. Krom pri verdaj politikaj temoj, Milan Horáček en la ekzilo pluaktivis pri dissemo de demokratiaj ideoj en Ĉeĥoslovakio. Li estis eldonisto de la ĉeĥlingva ekzila magazino *Listy* ("listoj"). Dum la jaro 1990, kiam demokratiiĝis Ĉeĥio, li rericevis sian ĉeĥan ŝtatanecon kaj la ĉeĥa prezidento Václav Havel nomumis lin persona konsilanto.

eta|200px|Milan Horáček, 2009Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Milan Horáček estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Krimfikcio

[eta|260px|[Sherlock Holmes, fama heroo de la krimfikcio, kaj ties kolego, D-ro Watson: kune tiuj fikciuloj popularigis la ĝenron.]]
**Krimfikcio** estas ĝenro de fikcio, kiu uzas krimon kaj ties intrigon kaj solvon kiel ĉefan temon. Ĝi estas kutime apartigita de ĝeneralaj fikcioj, kiaj scienca aŭ historia fikcioj, tamen la limo inter ili povas esti kaj ja kutime estas transpaŝita.

La krimfikcio havas plurajn subĝenrojn, ekz-e detektiva fikcio (kiu prezentas agadon de detektivo), murdomistero (kiu uzas murdon kiel ĉefan temon) kaj *nigra stilo* (france *noir*). Tiu ĝenro okazas ĉefe en literaturo kaj en filmoj, tamen povas sin prezenti en ĉiu ajn verkaĵo, kiu uzas intrigon kiel ĉefan elementon (ekz-e bildliteraturoj, radiodramoj, rolludoj, komputilludoj ktp.).

## Vidu ankaŭ 
* *Giallo*
* krimfilmo
* krimliteraturo
* nigra romano
* trilero

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Eva Lichtenberger

**Eva Lichtenberger** (naskiĝis la ) estas aŭstra politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo La Verduloj (Aŭstrio). Post la studo en Innsbruck, kiun ŝi finis dum 1987, ŝi estis parolistino de civitana iniciato, kaj ekde 1989 membro de la parlamento de la aŭstra federacia lando Tirolo. Sekve ekde 1999 ŝi estas membro de la aŭstra parlamento Nacia Konsilio, kaj krome estis aŭstra ano de la Eŭropa Konvencio.

Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Eva Lichtenberger estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj vicprezidanto de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Marie-Anne Isler-Béguin

**Marie Anne Isler Béguin** (naskiĝis la ) estas franca politikistino, naskita en 1956. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Les Verts. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009 Marie Anne Isler Béguin estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). Antaŭe ŝi jam estis eŭropa parlamentano de la jaroj 1989 ĝis 1994 kaj de 1999 ĝis 2004.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1989-1994
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Gisela Kallenbach

**Gisela Kallenbach** (naskiĝis la  en Soldin) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen, origine en la orientgermana branĉo *Bündnis 90*, kiu estis ligo de multaj civitanaj iniciatoj kiuj kune faligis la komunisman ŝtaton GDR. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Gisela Kallenbach estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
István Asztalos

**ASZTALOS István** (astaloŝ) estis hungara verkisto naskita Mikeszásza la 28-an de aŭgusto 1909 kaj mortinta en Kluĵo la 5-an de marto 1960.

## Biografio 
Asztalos naskiĝis en malriĉa fervojista familio. Li povis fini nur du jarojn en gimnazio en Koloĵvaro kaj en Joseni pro materialaj siaj kondiĉoj. Li estis arbarlaboristo, tagsalajristo, ŝtonskulptisto, fine tekstilaboristo. Li alvenis en 1934 Kluĵon. Inter 1942 kaj 1944 li estis redaktoro de revuo Termés. Ekde 1945 ĝis 1950 li estis ĉefredaktoro de Falvak Népe, ekde 1956 Napsugár.

## Ĉefaj verkoj 
* *Elmondja János* (romano, Kv. 1939; újabb kiadás 1956);
* *Újesztendő* (romano, Kv. 1940, 1955, a Tanulók Könyvtárában 1974);
* *Üröm* (rakontaĵoj, Kv. 1941);
* *A fekete macska* (teatraĵo, Bp. 1943);
* *A fekete macska* (rakontaĵoj, Bp. 1944);
* *A szakáll* (rakontaĵo, Kv. 1945);
* *Feleselj, kisfiam!* – A tejes (két egyfelvonásos játék, Horváth István bevezetőjével, László Gyula rajzaival, Kv. 1946);
* *Író a hadak útján* (krónika, Kv. 1946);
* *A szamár* (noveloj, Bp. 1948);
* *Balog olvasni kezd* (rakontaĵo, 1949);
* *Szél fúvatlan nem indul* (romano, 1949; 5. kiadás 1959);
* *Tizennégyökrös gazdák* (rapotaĵoj, 1951);
* *Tizennégyökrös gazdák* (rakontaĵoj, Bp. 1951);
* *Fiatal szívvel* (romano, 1952, 1953, 1955);
* *Vád és panasz* (Abodi Nagy Béla címlapjával és illusztrációival, 1953);
* *Miért kerek az alma?* (porjunulataj verkoj, 1954; újabb kiadás 1974);
* *Jóska* (elbeszélések, 1954);
* *Házunk tája* (raportaĵoj, kun kovrilpaĝo de László Feszt, 1956);
* *A vidámság embere* (rakontaĵoj, Kincses Könyvtár 1956);
* *Emberség* (rakontaĵoj, 1957);
* *Megszépült öregség* (noveloj, Kincses Könyvtár 1958);
* *Bátor fiúk* (porjunulataj rakontaĵoj, 1959);
* *Vidámság embere* (unuaktaĵo, en volumo *Négy vidám játék*, Mv. 1959);
* *Mátyás, a jégtörő* (porjunulataj rakontaĵoj, 1960);
* *A kis piros tehén* (porjunulataj rakontaĵoj, Deák Ferenc címlapjával és rajzaival, 1963);
* *Történt az utcán* (rakontaĵoj, 1969);
* *Tarisznyás királyok* (rakontaĵoj, Kv. 1972).

## Bibliografio 
* Izsák József: A. 1. Monográfia, Abafáy Gusztáv és Bonyháti Jolán bibliográfiájával, 1967.
* Balogh László: A. I. Monográfia, Irodalomtörténeti Füzetek 65. Bp. 1969.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Deklatero

{{Hiperpluredro
| nomo=Regula deklatero
| bildo=Decagon.svg
| lateroj=10
| verticoj=10
| Schl={10}t{5}
| CD=(o)10o(o)5(o)
| grupo=Duedra (D10)
| areo= A = \frac{5}{2}t^2 \cot \frac{\pi}{10} = \frac{5t^2}{2} \sqrt{5+2\sqrt{5}}  \simeq 7.694208843 t^2.(*t* estas la latera longo)
| ena_angulo=144°
}}
En geometrio, **deklatero** estas plurlatero kun 10 lateroj.

## Regulaj deklateroj 
**Regula deklatero** estas deklatero kiu estas regula plurlatero.

Ĉe konveksa regula deklatero ĉiuj lateroj estas egalaj kaj ĉiuj enaj anguloj estas 144°. Ĝia simbolo de Schläfli estas {10}.

Nekonveksa regula deklatero estas 10-latera stelo, *stelodeklatero*. Ĝia simbolo de Schläfli estas {10/3}.

Regula deklatero estas konstruebla kun cirkelo kaj liniilo. Unu el variantoj konstrui ĝin estas jena:
* Konstrui regulan kvinlateron.
* Konstrui ĉirkaŭskribitan cirklon ĉirkaŭ la kvinlatero (verŝajne ĝi jam estos konstruita dum la konstruo de la kvinlatero).
* Disdividi ĉiun arkon de la ĉirkaŭskribita cirklo inter du najbaraj verticoj de la kvinlatero je du egalaj duonoj.
* Verticoj de la kvinlatero kune kun la mezpunktoj de la arkoj estas 10 verticoj de la regula deklatero.

La areo de regula deklatero de latera longo *t* estas
:A = \frac{5}{2}t^2 \cot \frac{\pi}{10} = \frac{5t^2}{2} \sqrt{5+2\sqrt{5}} \simeq 7.694208843 t^2.

## Deklateroj en pluredroj 
## Uzoj de deklateroj 
## Vidu ankaŭ 
* Deklatera nombro
* Deklatera filmo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Difino kaj propraĵoj de deklatero kun interaga animacio

Kategorio:Plurlateroj
Termés

**Termés** termeŝ (Rikolto) estis kvaronjaro hungarlingva revuo en Koloĵvaro inter 1942 kaj 1944 kun subtitoloj: *Printempo*, *Somero*, *Aŭtuno*, *Vintro* . Redaktis: István Asztalos, György Bözödi, Zoltán Jékely, Jenő Kiss, László Szabédi. Ĝiaj pli gravaj kunlaborantoj estis: Imre Horváth, István Horváth, Gyula László, László Mikecs, Albert Wass.

## Eksteraj ligiloj 
* Repertoriumo

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Kluĵo
Dekdulatero

{{Hiperpluredro
| nomo=Regula dekdulatero
| bildo=Dodecagon.svg
| lateroj=12
| verticoj=12
| Schl={12}t{6}
| CD=(o)12o(o)6(o)
| grupo=Duedra (D12)
| areo= A = 3 \cot\left( \frac{\pi}{12} \right) t^2  = 3 \left( 2+\sqrt{3} \right) t^2  \simeq 11.19615242 t^2.(*t* estas la latera longo)
| ena_angulo=150°
}}
En geometrio, **dekdulatero** estas plurlatero kun 12 lateroj.

## Regulaj dekdulateroj 
**Regula dekdulatero** estas dekdulatero kiu estas regula plurlatero.

Ĉe konveksa regula dekdulatero ĉiuj lateroj estas egalaj kaj ĉiuj enaj anguloj estas 150°. Ĝia simbolo de Schläfli estas {12}.
[eta|160px|maldekstra|[Stelodekdulatero (12/5)]]
Nekonveksa regula dekdulatero estas 12-latera stelo, *stelodekdulatero*. Ĝia simbolo de Schläfli estas {12/5}.

La areo de regula dekdulatero estas kalkulebla per la jenaj formuloj:
:A = 3 \cot\left( \frac{\pi}{12} \right) t^2 = 3 \left( 2+\sqrt{3} \right) t^2 \simeq 11.19615242 t^2 \ ,
:kie *t* estas la longo de latero.
:A = 6 \sin\left( \frac{\pi}{6}\right) R^2 = 3 R^2 \ ,
:kie *R* estas la radiuso de la ĉirkaŭskribita cirklo.
:A = 12 \tan\left( \frac{\pi}{12}\right) r^2 = 12 \left( 2-\sqrt{3} \right) r^2 \simeq 3.2153903 r^2 \ ,
:kie *r* estas la radiuso de la enskribita cirklo.

Regula dekdulatero estas konstruebla kun cirkelo kaj liniilo. Unu el variantoj konstrui ĝin estas jena:
* Konstrui regulan seslateron.
* Konstrui ĉirkaŭskribitan cirklon ĉirkaŭ la seslatero (verŝajne ĝi jam estos konstruita dum la konstruo de la seslatero).
* Disdividi ĉiun arkon de la ĉirkaŭskribita cirklo inter du najbaraj verticoj de la seslatero je du egalaj duonoj.
* Verticoj de la seslatero kune kun la mezpunktoj de la arkoj estas 12 verticoj de la regula dekdulatero.

## Deklateroj en pluredroj kaj kahelaroj 
## Uzoj de dekdulateroj 
* Majusklaj literoj de latina alfabeto "E" kaj "H" de sen-serifa tiparo estas dekdulateroj. Majuskla litero de latina alfabeto "I" de tiparo kun ortangulaj serifoj estas dekdulatero.
* Dekdulateran formon havas kelkaj moneroj. Inter ili aŭstralia 50 cenda monero, kroata 25-kunaa monero, meksikia 20 cenda monero.

## Vidu ankaŭ 
* Dekdulatera nombro
* Dekduedro - regula pluredro kun 12 kvinlateraj edroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Dekdulatero kaj kahelo de Kürschak de Antonio Gutierrez
* 
* Kahelo kaj teoremo de Kürschak
* Difino kaj propraĵoj de dekdulatero kun interaga animacio

Kategorio:Plurlateroj
Foraminifero

eta|dekstra|240px|Bentosoj.

eta|dekstra|240px|Konko de *Globigerina bulloides* (planktona foraminifero) formita de kelkaj pilketoj kiuj utilas kiel flosiloj.
**Foraminifero**j estas unuĉelaj protistoj tre interesaj por la studoj de la Paleozoologio kaj de la Geologio. Temas pri maraj animaloj kiuj vivis (por la Paleozoologio) kaj vivas (por la Zoologio) en ĉiuj regionoj maraj. Ekzistas plataj foraminiferoj kiuj vivas surfunde kiel anoj de la surfunda vivulantaro (kiel la **bentosoj**). Kaj ankaŭ ekzistas aliaj kiuj ŝvebas en ĉiu alteco de la akvo kaj apartenas al la planktono.

El inter la unuaj, surfunduloj, inter la bentosoj estas la numulitoj aŭ *Nummulites*, laŭ vorto (el la latina) "moner-bestoj", kiuj estas tre interesaj por la fakuloj. Kvankam ili estas unuĉelaj, kiel la aliaj foraminiferoj, kelkaj povas atingi grandon de ĝis 12&nbsp;cm en diametro. Ili estas tre kuriozaj kaj bele ornamitaj kun formo de spiralo centre kaj rondaj konture; do la interna strukturo estas prilaborita. Ĉar fakuloj multe pristudas ilin, la numulitoj utilis eĉ por dividi la eocenon.

Estas ĉirkaŭ 200,000 konataj specioj en ĉirkaŭ 220 familioj. Inter tiuj *Textularia*, *Cribrospira*, *Spiroloculina* kaj *Peneropolis*.

## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Protistoj
William Wellington Gqoba

**William Wellington Gqoba** (Aŭgusto 1840–26-a de aprilo 1888) estis sudafrika kosa poeto, tradukisto, kaj ĵurnalisto. Li estas unu el la plej gravaj deknaŭ-jarcenta kosa verkisto, en sia relative mallonga vivo li laboris vagonfaristo, instruisto, tradukisto de kaj al kosa kaj angla, kaj pastro.

Gqoba naskiĝis en Gaba, apud Alice, Okcidenta Kablando.

Gqoba mortis en Lovedale, apud Alice.

## Eksteraj ligiloj en la angla 
* "William Wellington Gqoba"  — Xhosa Intellectuals of the 1880s
* "William Wellington Gqoba" — Encyclopædia Britannica article
* William Wellington (Mbaba, Goba) Gqoba  — N.E. Sonderling [ed.] *New Dictionary of South African Biography*, vol. 2 (Pretoria: Vista)

Kategorio:Sudafrikaj verkistoj
Kategorio:Sudafrikaj poetoj
Kategorio:Sudafrikaj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1840
Kategorio:Mortintoj en 1888
Kategorio:Kosoj
Fredrik Ström

eta|dekstra|Fredrik Ström
**Fredrik Ström** (n. 1880 - m. 1948) estis sveda socialista politikisto kaj elstara verkisto. Li estis redaktoro de la gazeto Arbetarbladet de 1908 ĝis 1910 kaj havis sidon en la Riksdag de 1916 ĝis 1921, kaj de 1930 ĝis 1938.

Li aniĝis en la Sveda socialdemokratia partio kaj en 1916 elektitis al la Riksdag. Sed in 1917, Ström disiĝis kun Hjalmar Branting kaj aliĝis kun la ekstrema maldekstra flanko de la partio, kies estroj estis la komunistoj Zeth Höglund kaj Ture Nerman. Tiu ĉi grupo subtenis la rusajn Bolŝevikojn kaj baldaŭ fariĝis la originala Sveda komunista partio.

Fredrik Ström estis, kune kun Ture Nerman kaj la urbestro de Stokholmo, Carl Lindhagen, parto de malgranda delegitaro de svedaj komunistoj kiuj salutis je Lenin dum sia mallonga vizito en Stokholmo en aprilo 1917. La svedaj komunistoj alportis je Lenin al la magazeno PUB kie ili aĉetis por li tute nova kostumo por ke li belaspektu revenante hejmen al revolucia Petrogrado.

Ström estis estro de la Stokholma Kominterna ligilo kun Okcidenta Eŭropo de 1919 ĝis 1920, kaj li frekvente vizitis Sovetunion por renkontoj, inkluzive de la 3-a Internacio, okazinta en Moskvo, 1921.

Ström subtenis al Lenin, al Trockij, kaj al la Oktobra Revolucio, sed li malkonsentis kun Stalin kaj en 1926 li reaniĝis en la Sveda socialdemokratia partio, kvankam li ankoraŭ konsideris sin komunisto.

## Verkoj 
* Fredrik Ström verkis kvin-voluman historion pri la Rusa Revolucio, eldonita en 1924, sed baldaŭ kondamnita de la nova Stalinista estrumo en Rusio.
* Li verkis biografion de Kata Dalström en 1930.
* Lia du-voluma aŭtobiografio nomiĝas *Min ungdoms strider* (*La bataloj de mia juneco*) kaj *I stormig tid* (*Dum ŝtorma epoko*). Pliajn volumojn li planis verki, sed li mortiĝis antaŭ li povis priskribi sian vivon post 1917.
* Lia lasta libro estis biografio de Fabian Månsson.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj komunistoj
Bruna kukolkolombo

La **Bruna kukolkolombo**, *Macropygia phasianella*, estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Kukolkolomboj nome *Macropygia*. Ĝi estas konata ankaŭ laŭ la nomoj de "Bruna kolombo", "Fazankolombo" kaj "Kukolkolombo". 
## Disvastiĝo 
Ĝi loĝas en orienta Aŭstralio el Weipa kaj Aurukun norde ĝis Bega sude kaj ĉe Atherton kaj Toowoomba. 
## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|
Tiu ĉi kolombo estas 40 ĝis 43 cm longa. La plumaro estas iome ruĝecbruna. La masklo kutime havas rozverdecajn brilkolorojn ĉe kolo. Ĝi havas tre longan voston kaj mallongajn flugilojn. 
## Kutimoj 
La voĉo de tiu kolombo estas tre laŭta "buup-buup".

La Bruna kukolkolombo loĝas ĉe pluvarbaroj, arbustejoj kaj ĉe replantitaj pluvarbaroj. Ĝenerale ili povas troviĝi ĉe malfermaj lokoj de malalta vegetalaro, sed ankaŭ ĉe densaj pluvarbaroj kaj en altaj teroj. 

Tiuj kolomboj povas esti vidataj en paroj aŭ grupoj. Ili manĝas berojn el kaj indiĝenaj kaj enmetitaj plantoj. Ili povas esti nomadaj, depende de la manĝodisponeblo kaj ili estis iam vidataj en Papuo-Nov-Gvineo, Indonezio kaj Filipinoj. Ili flugas mallongajn distancojn plej ofte kaj apenaŭ subeniras surgrunde. 

La reproduktado okazas en printempo kaj somero. La nesto estas plata strukturo el bastonetoj ĉu inter branĉoj de arbo ĉu en pinto de malalta arbo. La ino demetas ununuran ovon kremkoloran.

## Taksonomio 
*Macropygia amboinensis* kaj *M. phasianella* estis kunigitaj ĉe *M. amboinensis* laŭ indikoj de Christidis kaj Boles (1994). 

## Referencoj 
* Nacia Parko Lamington - Bruna kukolkolombo 
* Birdumo ĉe Norda Kvinslando - Bruna kukolkolombo 
* Pizzey kaj Knight, "Field Guide to the Birds of Australia", Angus & Robertson, ISBN 0-207-19691-5

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Bruna kukolkolombo 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
István Angi

**ANGI István** estis rumanuja hungara muzikestetikisto, kritikisto, publicisto naskita en Ozsdola la 16-an de oktobro 1933 kaj mortis la 20-an de novembro 2020 en Cluj.

## Biografio 
Post la agrikultura faklernejo en Kézdivásárhely Angi studis en koloĵvara Muzikarta Artlernejo Gheorghe Dima, kie kontinue instruis. Tri jarojn li studis en Moskvo, kie li iĝis filozofia doktoro per disertacio *Muziko kaj afektiveco*(1965). Li estas profesoro pri estetiko en muzika altlernejo.

## Ĉefaj verkoj 
* *Zene és esztétika* (eseoj kaj studoj, 1975).
* *Az esztétikum zeneisége*, 2001.http://www.korunk.org/konyvek/letoltkonyvek/AngiIstvan.pdf
* *A zenei szépség modelljei*, 2003.
* *Értéktől jelentésig*, 2004.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Zenesztétikai előadások

Kategorio:Rumanujaj hungaraj estetikistoj
Reinwardtoena

***Reinwardtoena*** estas eta genro de birdoj de la familio de Kolombedoj. Ĝi inkludas 3 speciojn.

* Rajnvarta kukolkolombo, *Reinwardtoena reinwardtii*
* Bismarka kukolkolombo, *Reinwardtoena browni*
* Kresta kukolkolombo, *Reinwardtoena crassirostris*

La nomo de tiu ĉi genro rememoras la germanan naturscienciston Caspar Georg Carl Reinwardt.

La specioj estas nomataj ankaŭ Kukolkolomboj, kiel tiuj de la genro *Macropygia*, pro siaj longaj vostoj kaj strieco en brusto de kelkaj specioj.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Melanezio
Poronin

**Poronin** estas vilaĝo en Podhale, en distrikto Tatrzański de Malgrandpollanda Provinco (ekde 1999). (Ĝi estis parto de vojevodio Nowy Sącz de 1975 ĝis 1998.) La vilaĝo havas 3900 loĝantojn (2006) kaj proksimas al Zakopane (7 km). Ĝin trakuras pola landvojo n-ro 47 liganta Zakopane kun Krakovo.

Jam komence de la 19-a jarcento Poronin estis somergastejo pli konata ol Zakopane. Ĝin vizitis famaj poloj kiel pentristo Jan Matejko kaj poetoj Jan Kasprowicz aŭ Leopold Staff.

La aŭstra polico arestis Leninon tie, la 6-an de aŭgusto 1914, komence de la unua mondmilito. Lenin liberiĝis la 19-an de aŭgusto kaj forveturis al Svislando. En 1947 oni konstruis muzeon al Lenin; likvidita en 1990 kune kun lia monumento.

En la regiono oni povas turismi kaj skiadi helpe de skilifto.

## Dua mondmilito
24.03.1943: Gestapo pafmortigis en Poronin 6 judojn

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Nanosolar

**Nanosolar** estas evoluiga firmao de sunenergia teknologio, kun sidejo en Palo Alto. La entrepreno startis en 2002 kaj kolektis monon de investistoj kiel  Benchmark Capital, MDV, Larry Page kaj Sergey Brin. 

## Teknologio
La kompanio uzas kupran indiuman galian diselenidon – kiu povas atingi efikon de 19.5% - por konstrui maldik-tavolajn sunĉelojn. Oni surmetas la diselenidon per printada teknologio, plej ofte sur rustorezista ŝtalo. 

Laŭ kalkuloj de la firmao, la energioproduktaj kostoj estas ĉ. 1/10-1/5-onaj kompare al la industriaj kostoj (je kilovato).

## Eksteraj ligiloj
* oficiala paĝo

Kategorio:Sunenergio
Sepp Kusstatscher

121ra|maldekstre|frakcia emblemo**Sepp Kusstatscher** (naskiĝis la  en Villanders) estas alternativa itala politikisto el la germanlingva regiono Suda Tirolo en la pleja nordo de Italio. 

maldekstre|200ra|eta|Sepp Kusstatscher en 2008
Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Federacio de la Verduloj. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Sepp Kusstatscher estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Joost Lagendijk

**Joost LAGENDIJK** (naskiĝis la ) estas Nederlanda politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo GroenLinks. eta|200px|Joost LagendijkEkde la jaro 1998, kaj do ankaŭ dum la nuna oficperiodo 2004 ĝis 2009, Joost Lagendijk estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).
121px|maldekstra|frakcia emblemo

## Eksteraj ligiloj 
* European Parliament biography

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1957