open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albrecht von Brandenburg

**Albrecht von Brandenburg** (naskiĝis la , mortis la  en Aschaffenburg) el la hohencolerna dinastio estis ĉefepiskopo de Magdeburg kaj princo-elektisto de Majenco. Li estis la dua filo de la princo-elektisto Johann Cicero von Brandenburg. Li estis unu el la plej fortaj kaj gravaj kontraŭuloj de Marteno Lutero kaj de la protestanta Reformacio.

## Vivo 
Albrecht studis en Frankfurto ĉe Odro, sacerdotiĝis kaj iĝis jam en 1513 ĉefepiskopo de Magdeburg kiel ankaŭ administranto de la episkopujo de Halberstadt. En 1514 li elektitis ĉefepiskopo kaj princo-elektisto de Majenco kaj en 1518 li nomumitis kardinalo. Por repagi la ŝuldojn faritajn por pagi la ekleziajn honorojn li promesis transdoni la duonon de la enspezoj el la komercado per indulgencoj al Romo. Lia agento estis la fifama Johann Tetzel. Tio i.a. antaŭenpuŝis reformaciajn ideojn ĉe Marteno Lutero.

Pro tio la mecenato de la humanistoj (en 1518 eĉ Ulrich von Hutten venis sur lian kortegon!) fifamiĝis ĉe la reformaciemuloj - kvankam li mem ne maltrafis okazojn por kritiki malbonajn evoluojn de la papeco. Ankaŭ en 1530 Albrecht vojaĝis al Augsburg - kie prezentitis la Aŭgsburga konfeso - kaj reklamis por la paco; li peris en 1534 kune kun Georgo, duko de Saksio inter protestantismaj princoj kaj imperiestro Ferdinando la 1-a. En 1538 Albrecht aliĝis al la t.n. *Sankta Alianco* direktita kontraŭ la Ŝmalkalda Ligo. Tio kiel ankaŭ la ekzekuto kontraŭleĝa de Hans von Schönitz skribigis Luteron pamfleton akregan kontraŭ Albrecht. Kontraŭ transpreno de siaj ŝuldoj (500.000 guldenoj) Albrecht permesis al la protestantoj en la regiono de Magdeburg praktiki libere la novajn ritojn kaj forlasis en 1541 sian rezidejon preferitan en Halle (Saale). Tie li konstruigis la Katedralon de Halle. Poste li konsilis la imperiestron ja uzi forton kontraŭ la protestantoj. En 1540 li ektoleris la nove fonditan ordenon de la jezuitoj - li estis la unua germana princo kiu faris tion - kaj partoprenis persekuton de la protestantisma kredo.

## Graveco 
Albrecht estis amiko de la sciencoj kaj mecenatego de la artoj. La katedralojn de Halle kaj de Majenco li ornamigis riĉege. Dum du jaroj li zorgis pri la eduko de Morico de Saksio.

## Literaturo 
* May, *Der Kurfürst, Kardinal und Erzbischof Albrecht II. von Mainz*, München 1865–75
* Schum, *Kardinal Albrecht von Mainz und die Erfurter Kirchenreformation*, Halle 1878
* Redlich, *Kardinal Albrecht von Brandenburg und das Neue Stift zu Halle 1520–1541*, Mainz 1900.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 1. Leipzig 1905, p. 273-274 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Hohencolernoj
Kategorio:Margrafoj de Brandenburgio
Kategorio:Episkopoj de Halberstadt
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Magdeburgo
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Majenco
Kategorio:Princoj-elektistoj de Majenco
Kategorio:Kontraŭreformacio
Araŝ Sadeki

**Araŝ SADEKI** (Perse: آرش صادقی) estas irana politika aktivisto pri homaj rajtoj kaj malliberulo. Li estas plej bone konata pro sia malsatstriko kiel ago de protesto kontraŭ la aresto de sia edzino sen ajnaj juraj pruvo aŭ garantio. Araŝ estis universitata studento en Universitato Allameh Tabatabaei en Teherano el kiu li estis elpelita fare de la aŭtoritatoj pro sia politika agado.

## Referencoj 
Kategorio:Iranaj malliberuloj
Kategorio:Iranaj aktivuloj
Laghuat

**Laghuat** aŭ en franca **Laghouat** (  ) estas la ĉefurbo de la Provinco Laghuat, Alĝerio, 400 km sude de la Alĝeria ĉefurbo Alĝero. Je 2005, la urbo havis 126,291 loĝantoj. Najbare, en Hassi R'Mel, estas la plej grandaj rezervejoj de natura gaso en Afriko.

La urbo estis fondita en la 11a jarcento. En 1852, la francoj konkeris la urbon. Ekde 1974, ĝi estas provinco.

Laghuat en la Montaro Amur de Sahara Atlaso estas oazo ĉe la norda bordo de la Sahara Dezerto. Ĝi estas grava administra kaj militista centro kaj merkato kiu estas konata pro produktado de tapiŝoj. Estas kuŝejoj de natura gaso en la regiono. La urbo havas veterstacion. Laghuat havas historion el almenaŭ la 11a jarcento. Ĝi pagis tributon al Maroko en la 17a jarcento. La Turkoj kaptis Laghuat en 1786, kaj la Francoj en 1852.

La urbo disponas el flughaveno nome L'Mekrareg (IATA: **LOO**, ICAO: **DAUL**).

## Vidu ankaŭ
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Laghuat
M'Sila

'''M'Sila** (literumita ankaŭ **Msila** aŭ **MSila''') () estas la ĉefurbo de la Provinco M'Sila, Alĝerio, kaj ĝi estas kunetenda kun la '''Distrikto M'Sila'''. Ĝi havas ĉirkaŭ 100,000 loĝantojn. Ankaŭ la M'Sila Universitato estas situa en tiu urbo.

## Historio 
M'Sila estis la loko de la unua vilaĝo konstruita kiel parto de registara programo por transigi nomadajn alĝerianojn al sedenta vivo uzante lokajn materialojn. La vilaĝo, nune kompleta, konsistas el loĝejoj, publikaj kaj komercaj areoj, kaj moskeo. Nuntempe ĝi estas multe pli disvolvigita kun multaj entreprenoj, negocaj oficejoj, religiaj centroj kaj lernejoj.

## Ekonomio 
M'Sila estas ĉefe konata pro sia farmado kaj malgrandaj negocoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Encycloepaedia of the Orient 
* BBC artikolo pri violento en M'Sila
* Archnet  - pri la projekto de Maader vilaĝo
* Wetlands International  - pri humidejoj

## Vidu ankaŭ 
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco M'Sila
Ain Beida

**Ain Beida** aŭ en franca **Aïn Beïda** estas urbo kaj municipo de la Provinco Um el-Buaghi, Alĝerio, sudoriente de Konstantino kaj norde de Ĥenŝela, loĝata de Berberoj *ĉaui*. En 1998 ĝi havis 88,300 loĝantojn.

## Etimologio 
*Ain* estas araba kaj signifas *fonto*, dum *Beida* signifas *blanka*. Tiele, Ain Beida laŭvorte signifus "blanka fonto". La "blankeco" referencas al la pureco de la akvo kiu fontas el la menciita fonto.

## Aktualo 
Post la sendependeco, la urbo kreskiĝis ĝis esti elstara areo de komerco, vendado de uzitaj aŭtoj, produktado de elektro, distribuado de gaso.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Um el-Buaghi
Ĥenŝela

**Ĥenŝela** aŭ **Ĥenŝelo** aŭ en franca **Khenchela** antikve **Mascula** (Berbere: **Xencelt** aŭ **Maskult**; en araba: **خنشلة**) estas la ĉefurbo de la administra Provinco Ĥenŝela (*vilaja*), nombro 40, en la nordoriento de Alĝerio. Ĝi situas en la montaro Aŭrezo, 1200 m super marnivelo. La urbo estas ĉefe loĝata de Berberaj *Ĉaui*.

Ĝi estas unu el plej malvarmaj urboj de Alĝerio.

## Vidu ankaŭ 
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Ĥenŝela
Um el-Buaghi

**Um el-Buaghi** aŭ en franca **Oum El Bouaghi** (; en Tifinaga: x10px) estas municipo en Alĝerio. Ĝi estas la ĉefurbo de la Provinco Um el-Buaghi en nordoriento de la lando, proksime de la limo kun Tunizio. Ĝi havis 59,962 loĝantojn laŭ la censo de 1998. Ĝi estas je 902 m super marnivelo.

Ĝi iam nomiĝis *Makomade*, kio signifas salejojn.

Ĝi apartenas al la areo de la montaro Aŭrezo.

## Vidu ankaŭ 
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Um el-Buaghi
Bu Saada

**Busaada** aŭ **Bu Saada** kaj en franca **Bou Saada** (, *bu s‘adah*, signife "loko de feliĉo") estas urbo kaj municipo en la Provinco M'Sila, Alĝerio, situa je 245 km sude de Alĝero. Kiel **Arena** ĝi estis loko de urbo kaj episkopejo en Romia Afriko. La municipa loĝantaro estas ĉirkaŭkalkulita je 134,000 personoj en 2008.

Bu Saada situas en la sudokcidento de la regiono Hodna en la Altebenaĵoj, ĉe la bazo de la montaro Uled Nail de Sahara Atlaso.

Bu Saada estis tradicie grava merkatejo kiu produktas kaj vendas juvelarton, metalverkojn, tapiŝojn kaj tranĉilojn. Estas ankaŭ tekstila fabriko en la urbo. Eĉ en moderna epoko, Bu-Saada estas grava komercejo por nomadoj. Estas ankaŭ iome da nacia turismo dum vintro.
Bou-Saada estas bone konektita kun aliaj urbaj centroj per ŝoseoj. M'Sila estas 70 km nordoriente, Biskra estas 175 km oriente, Bordj Bou Arreridj 130 km nordoriente kaj Ĝelfa 120 km sudokcidente.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco M'Sila
Muaskar

**Muaskar** aŭ **Maskara** () estas la ĉefurbo de la Provinco Muaskar, Alĝerio, en nordokcidenta Alĝerio. Ĝi havas 150,000 loĝantojn (ĉirkaŭkalkulo de 2008). Ĝi estis fondita en la 10a jarcento fare de Banu Ifran, nome Berbera tribo kaj ĝi estis la ĉefurbo de Abdelkader, nome estro de la Alĝeria rezistado kontraŭ la komenco de la Franca kolonia regado.

Maskara estas administra, komerca kaj merkata centro. Ties komerco ĉefe centriĝas en ledaj varoj, greno, kaj olivoleo, sed ĝi estas ĉefe fama pro sia bona vino. Ĝi havas bonajn ŝoseajn kaj fervojajn konektojn kun aliaj urbaj centroj de Alĝerio. Relizane estas 65 km nordoriente, Sidi Bel Abbes 90 km sudokcidente, Orano 105 km nordokcidente kaj Saida 80 km sude.

Maskara havis du partojn, pli novan franca areo, kaj pli malnova islama. Grandaj partoj de la urbo kuŝas ene de la ruinoj de ties antikvaj remparoj.

## Vidu ankaŭ
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Muaskar
Lucas Cranach la Juna

eta|maldekstre|Tomboŝtono en Wittenberg.

**Lucas Cranach la pli juna** (germane: *Lucas Cranach der Jüngere*; naskiĝinta la  en Wittenberg, mortinta la  en Vajmaro) estis germana pentristo.

Li estis la filo de Lucas Cranach la Maljuna kaj ankaŭ disĉiplo de li. Li kunverkis en multaj verkoj de la patro. En Vajmaro (Herder-preĝejo), Dresdeno, Lepsiko i.a. videblas verkoj de li faritaj laŭ la patra stilo. Tamen ili suferas je pli granda malperfekteco kaj tro peza kolordonado.

En 1549 li iĝis konsiliano, en 1555 ĉefadministranto pri financoj kaj en 1565 urbestro en Wittenberg. Poste li setlis en Vajmaro loĝante en la Cranach-domo.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1906, p. 332-333 (interrete tie ĉi)

## Eksteraj ligiloj 
* CORPUS CRANACH - listo de la verkaro
* Esploradoj pri Cranach kaj liaj skoloj
* Verkoj ĉe zeno.org
* Biografio detala

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Urbestroj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Gusztáv Szelényi

**Gusztáv Szelényi** [gustAv selEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szelényi Gusztáv** estis hungara zoologo, entomologo, universitata instruisto. Lia patro estis Ödön Szelényi, lia filo estis Iván Szelényi.

Gusztáv Szelényi https://hu.wikipedia.org/wiki/Szel%C3%A9nyi_Guszt%C3%A1v naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Szelényi frekventis kalvinanan gimnazion en Mezőtúr, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1927. Post 3 jaroj li doktoriĝis en Scienca Universitato István Tisza. Pli frue jam en 1926 li eklaboris en entomologia esplora instituto, kie post jaroj li atingis pli altajn postenojn. En 1940 li estis nomumita privata profesoro en Agrikultura Universitato. En 1950 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis el biologio en Hungara Scienca Akademio. Li pensiuliĝis en 1968, tamen li poste laboris en muzeo, eĉ li instruis en Universitato Attila József. Li ricevis memormedalojn en 1968 kaj 1980.

## Kontribuoj 
Li verkis pli ol 100 sciencajn artikolojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tota pulchra es

***Tota pulchra es*** (Tute bela vi estas) estas malnova preĝo skribita verŝajne en la 4-a jarcento. Ĝi estas unu el la kvin antifonoj por la psalmoj de la vesproj de la festaĵo de la Senmakula koncipiĝo (8-a decembro). La teksto venas parte el la Libro de Judit kaj el la Alta Kanto de Salomono.

Multaj komponistoj uzis tion preĝon kiel inspiro, kiel Robert Schumann, Anton Bruckner, Pau Casals, Maurice Duruflé aŭ James MacMillan.

## Teksto 
Tota pulchra es, Maria,
et macula originalis non est in te.
Tu gloria Jerusalem, tu laetitia Israel,
tu honorificentia populi nostri,
tu advocata peccatorum.
Oh Maria, virgo prudentissima,
mater clementissima,
Ora pro nobis,
intercede pro nobis
ad Dominum Jesu Christum.

Tute bela vi estas, Maria,
kaj en vi ne estas makulo origine.
Vi estas gloro de Jerusalemo, vi estas ĝojo de Israelo,
vi honoro de nia popolo,
vi defendanta de pekintoj.
Ho Maria, plej prudenta virgo,
plej kompatema patrino,
Preĝu pro ni,
peru pro ni
al la Senjoro Jesuo Kristo.

Kategorio:Kristanaj preĝoj
Kategorio:Kultado de Maria
Bartolomeo Maranta

**Bartolomeo MARANTA** (1500-1571) estis itala kuracisto, mineralogo, beletristo kaj botanikisto.

## Vivo 
Li naskiĝis en Venosa, en Suditalio, verŝajne en la jaro 1500.

Li estis lernanto de Luca Ghini, unua konservanto de la Botanika Ĝardeno ("Ĝiardino") de Pizo, kaj okupiĝis ĉefe pri la kuracaj proprecoj de la plantaro. Li perfektiĝis en siaj vojaĝoj kaj super ĉio en la Botanika Ĝardeno de Napolo ĉe Gian Vincenzo Pinelli. Li estis pli konata pro sia partopreno en la "Historia naturalis" de Ferrante Imperato ol ĝustadire siaj skribaĵoj.

En 1559, li kompilis la verkon "Methodi cognoscendorum simplicium", en kiu li organizis la botanikan farmakologion pere de la nomenklaturo, identigo de la specioj kaj ties medicinaj proprecoj. Li estis privata kuracisto de Vespasiano la 1-a Gonzaga (1531-1591), Duko de Mantovo kaj la itala humanisto Baldassarre Castiglione (1478-1529). Li interŝanĝis korespondaĵon kun multaj el siaj samtempuloj Gabriele Fallopio, Ulisse Aldrovandi kaj Pietro Andrea Mattioli.

Li mortis en Molfetta la 24-an de marto 1571.

## Verkaro 
300px|eta|maldekstra|Ilustraĵo de Ferrante Imperato en lia verko: Dell'Historia Naturale (Napolo, 1599)
* Methodis Cognoscendorum Medicamentorum Simplicium (tri volumoj, 1559)
* *De aquae, Neapoli, in Luculliano scaturientis (quam ferream vocant) metallica materia, ac viribus*. Venecio 1559.
* *Lucullianarium Quaestionum…*, Bazelo, 1564.
* *Novum herbarium sive methodus cognoscendorum omnium simplicium, non solum purgantium, sed quoque astringentium, & variantium. Opus exactum ab auctoribus omnibus, quos in re herbaria ad hunc usque diem scripserunt, & in unum volumen redactum, ad studiosorum commoditatem. Cum indice copioso*. Venecio 1571.
* *Theriace et Mitridatia Nicolai Stelliola Libellus in quo harum antidotorum apparatus atque usus monstratur *. Venecio 1572.
* Libri duo de Theriaca et Mithridatio, 1576, Bartolomeo Maranta, Joachim Camerarius
* De materia medica, Dioskorido, 1570

## Kuriozaĵoj 
Lineo nomis genron de plantoj *Maranta* honore de Bartolomeo Maranta.

## Literaturo 
* Venosa Turismo 
* Lettere di principi, le quali o si scrivono da principi o a ..., Volume 3, Girolamo Ruscelli
* Biografia degli uomini illustri del regno di Napoli... volume che contiene ..., Domenico Martuscelli
* Tavole cronologiche degli uomini illustri per lettere, e impieghi nudriti ..., Giovanni Giacinto Vogli
* Memorie istorico-critiche intorno alla vita e alle opere di monsignore fra ...
* Magia e alchimia nella Napoli del ‘600

## Vidu ankaŭ 
* Charles Plumier (1646-1704)
* Johannes Oporinus
* Giovanni Francesco Buonamici (1592-1669)
* Torquato Tasso (1544-1595)
* Philip Sidney (1554-1586)
* Luigi Anguillara (1512-1570)
* Tommaso Campanella (1568-1639)
* Ulisse Aldrovandi (1522-1605)
* Roberto Maranta (1476-1535) lia patro 
* Carlo Maranta (1583-1664)

## Referencoj 
Kategorio:Italaj kuracistoj
Kategorio:Italaj botanikistoj
Kategorio:Italaj farmakologoj
Kategorio:Italaj humanistoj
Kategorio:Italaj natursciencistoj
Kategorio:Universitato de Napolo
Signifanto kaj signifato

La termino **signifanto** estas uzata en strukturisma lingvoscienco kaj en semiotiko por difini la materian aŭ preskaŭ materian komponaĵon de la lingva signo, kiu havas la celon indiki al la **signifato** (mensa reprezento aŭ koncepto, kiu respondas al tiu aŭda bildo).

Ankaŭ en la psikanaliza teorio de Jacques Lacan, laŭ kiu la nekonscio estas strukturita kiel lingvaĵo, la konceptoj *signifanto* kaj *signifato* plenumas centran rolon.

## Vidu ankaŭ
* Lingva signo
* Signifo

## Bibliografio 
* Ferdinand de Saussure, *Curso de lingüística general*, Buenos Aires, Losada, 1945.

Kategorio:Lingvoscienco
Zarkao (urbo)

eta|669x669px|centre|Larĝa panoramo de urbo Zarkao
**Zarkao,** (aŭ *Az-Zarqā*), arabe: **الزرقاء ‎** estas universitata urbego kaj gubernia ĉefurbo en nordokcidenta Jordanio en la samnoma gubernio Zarkao. Ĝia nomo signifas "la bluon unu".
domoj|eta|maldekstre|Loĝdomoj en Zarkao
eta|Mapo pri Jordanio, kie estas videbla Zarkao en proksimeco de Amano

## Geografio 
Zarkao situas sur altebenaĵo en valo de samnoma rivero Zarka. Amano troviĝas 27, Irbid 53, Kerak 112, Akabo 309 kilometrojn.

## Historio 
En la nuna areo de Zarkao vivis jam homoj ekde la unua jarcento. Baldaŭ la loko estis malgranda araba fortikaĵo. ĉeĉenaj enmigrintoj amase alvenis en 1902 pro militado inter Rusa kaj Turka Imperioj. En tiu tempo ankaŭ fervojo estis konstruita al Zarkao, kiu iĝis grava nabo. En 1905 la otomana guberniestro eligis dekreton pri ĉeĉenaj enmigrintoj posedi terojn. La populacio tiam rapide kreskis en grandeco. Post kiam la Transjordania Armea Forto estis formita en 1926, armeaj bazoj estis konstruitaj en Zarkao fare de la Brita Armeo kaj ĝi iĝis ĉefsidejo de Araba Legio. En 1928 la nova transjordania registaro establis la municipon de Zarkao.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|Unu el la 3 universitatoj de Zarkao
Zarkao estas la industria centro de Jordanio. Ĝi estas hejmo al pli ol 50% de jordaniaj fabrikoj. La kresko de industrio en la grandurbo estas la rezulto de malaltaj dom-aŭ-terkostoj kaj proksimeco al la ĉefurbo Amano. Tie funkcias la sola naftorafinejo de la lando ekde 1962, kiu poste tiris la kemiajn kaj farmaciajn produktaĵojn. Menciindas ankaŭ produktadoj de agrikulturaj kaj teksaĵaj varoj.

## Eduko 
eta|Stacidomo de Zarkao
3 universitatoj funkcias en Zarkao.

## Trafiko 
Zarkao havas stacidomon, eĉ pli nova fervoja linio estas konstruata al Amano. ŝoseon kaj stacidomon. Internacia aŭtovojo kuras al Saud-Arabio kaj Sirio.

## Klimato 
Zarkao situas en tropika dezerta klimato. Dum somero oni mezuras 28-35&nbsp;°C-ojn. Dum vintro la temperaturo estas proksimume al frostopunkto, tiam foje eĉ neĝas. Jare pluvas nur ĉ. 250 mm. Inter junio-septembro ne pluvas.

## Vidu ankaŭ 
Kultivata nigelo

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 
* https://www.britannica.com/place/Al-Zarqa

Kategorio:Urboj de Jordanio
Johano la Konstanta

**Johano la Konstanta**, , (naskiĝis la  en Meißen, mortis la  en Jessen (Elster) sur Kastelo Schweinitz) estis princo-elektisto de Saksio. Li estis la kvara filo de la princo-elektisto Ernst de Saksio.

## Vivo 
Johano pasigis parton de siaj junaj jaroj ĉe la kortego de la praonklo imperiestro Frederiko la 3-a kaj meritis soldatajn honorojn dum la milito de imperiestro Maksimiliano la 1-a kontraŭ la Hungaroj apud Székesfehérvár. Li ankaŭ partoprenis la kampanjojn en Geldern (1494) kaj en Italujo (1499). Ekde 1486 li estis kune kun la pli aĝa frato Frederiko la 3-a — kies posteulo li fariĝis en 1525 en la princelektisteco — reganto de la ernestida Saksio.

### Porreformaciano plenkora 
Pli ol la saĝa frato Johano deklaris sin favora je Reformacio. Danke al la Ligo de Torgau, kiu faritis en 1526 kune kun protestantoj nordgermanaj, li reenpuŝis porkatolikajn tendencojn kaj ebligis sian samkredantojn prezenti sin unuiĝintaj antaŭ la Regna parlamento (Reichstag) en Speyer en 1526. La imperiestraj findeklaracioj, kiuj permesis al la dukoj liberan manon koncerne la ekleziajn aferojn en siaj teritorioj, ebligis al Johano doni al la landa eklezio de Saksio propran identecon - ĉefe per vizitadoj faritaj inter 1527-29.

Post la malkovroj de aferoj de Otto von Pack (»Packsche Händel«) en marto 1528 Johano devis fari defendkontrakton kun la hesia landgrafo Filipo la 1-a (Hesia dinastio). Johano sukcese bremsis tiun hesian Filipon diverskampe. Pro persona malamo de la konfesio de la zvinglanoj Johano ne ŝatis la planon de Filipo unuigi ĉiujn protestantojn kaj malhelpis tian strategion. Dum la Regna parlamento de 1530 en Augsburg Johano sentime kontraŭparolis la imperiestron Karlo la 5-a. Kontraŭ la konsiloj de siaj teologoj li transdonigis la surpaperigitan Aŭgsburgan konfeson en sia propra nomo: Johano mem estis skribiginta Melanktonon tiun ĉi deklaracion. Ĝi eĉ laŭtlegitis fare de la kanceliero de Johano.

Kvankam la malharmonio kun la imperiestra moŝto pli kaj pli molestis, Johano protestis kontraŭ la kontraŭleĝa elekto de ties frato Ferdinando la 1-a je romia reganto (1531: do ankoraŭ dum la vivo de la reganta imperiestro Karlo). En februaro 1531 Johano unuigis la protestantojn ene de la t.n. *Ŝmalkalda Ligo*.

## Privataĵoj 
Kun la unua edzino Sophia von Mecklenburg (ŝi mortis en 1503) li havis unu filon, Johano Frederiko, kun la dua edzino Margarete von Anhalt, unu filon, Johann Ernst, kaj du filinojn, Maria (edzinigita far la duko Philipp von Pommern) kaj Margarete (mortinta en 1535). Li ankaŭ estis mecenato, i.a. de Lucas Cranach la Maljuna.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 10. Leipzig 1907, p. 275, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Princoj-elektistoj de Saksio
Kategorio:Dinastio Wettin
Kategorio:Reformacio
Mihály Greguss

**Mihály Greguss** [mihAj greguŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Greguss Mihály** estis hungara licea instruisto. Liaj filoj estis Ágost Greguss kaj Gyula Greguss.

Mihály Greguss http://www.szmit.sk/modules.php?name=Lexicon&op=personid&id=393 naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pusztafödémes (nuntempa Pusté Úľany en Slovakio), li mortis la  en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
Mihály Greguss lernis en liceo de Pozsony inter 1803-1813, poste en Tübingen kaj  Gotingeno. En 1817 li ekinstruis en kolegio de Eperjes, kie li instruis ekzemple Lajos Kossuth-n. En 1833 li revenis instrui al la menciita liceo de Pozsony, kie li instruis ĝismorte. Li estis la unua, kiu instruis hungare en la liceo. Li verkis ankaŭ poemojn en la hungara, latina kaj germana lingvoj.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Durch welche Mittel kann die Wirksamkeit des Kanzelredners zweckmässig erhöht werden* (Pest (urbo), 1821) - laŭdita verko
* *Compendium aestheticae, usui auditorum suorum edidit* (1826)
* *Greguss Mihály válogatott kisebb munkái* (Elektitaj verketoj de Mihály Greguss), (Szarvas, 1852)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo G, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Teknologia evoluo

* **Teknologia evoluo** estas la nomo de teorio de la studoj pri scienco, teknologio kaj socio por priskribi la historian evoluon de la teknologio, disvolvigita de la ĉeĥa filozofo nome Radovan Richta.
* La koncepto kunfluas kun tiu de **Teknologia revolucio**, ĉar nur dum la periodoj de plej granda teknika novigo oni markas la diferencon de la rapido de disvolvigo inter ambaŭ kaj de transcendo ekzistanta inter la genraj konceptoj de evoluo kaj revolucio. Dum la plej parto de la historio de la homaro, la rapido de tiuj novigoj estis malrapida, tamen, el la Dua Mondmilito la homaro espertis gravan kreskon en la uzado kaj disvolvigo de la teknologio.
* La esprimo **teknologia revolucio** aŭ **scienc-teknika** referencas al la teknikaj transformoj kaj ties interplektiĝo kaj ekonomia kaj socia de la tria industria revolucio (el la dua duono de la 20a jarcento), kvankam ĝi estas uzata ankaŭ ofte kiel la esprimo por referenci al la du unuaj grandaj transformoj kiuj meritis la nomon de ekonomia revolucio: nome la neolitika revolucio kaj la industria revolucio de la 18a kaj 19a jarcentoj.

## Referencoj 
Kategorio:Antropologio
Evoluo
Acta Diurna

***Acta Diurna*** (latino: *Ĉiutagaj Aktoj* foje tradukitaj kiel *Ĉiutagaj Publikaj Registroj*) estis ĉiutagaj romiaj oficialaj novaĵoj, speco de ĉiutaga gazeto. Ili estis ĉizitaj sur ŝtono aŭ metalo kaj prezentitaj kiel anonctabuloj en publikaj lokoj kiaj la Forumo de Romo. Ili estis nomitaj ankaŭ simple *Acta* aŭ *Diurna* aŭ foje *Acta Popidi* aŭ *Acta Publica*.

## Historio 
La unua formo de *Acta* aperis ĉirkaŭ 131 a.K. dum la Romia Respubliko. Ties origina enhavo inkludis rezultojn de juraj procesoj kaj rezultoj de juĝoj. Poste la enhavo etendis ĝis publikigi novaĵojn kaj anoncojn kaj alitipajn notindajn informerojn kiaj elstaraj naskoj, geedziĝoj kaj mortoj. Post paro da tagoj la novaĵoj estis forigitaj kaj arkivitaj (kvankam neniu netuŝita kopio survivis ĝis nuntempe).

Publikigo de *Acta Diurna* haltis kiam la sidejo de la imperiestro translokiĝis al Konstantinopolo.

La *Acta Diurna* iel plenigis la lokon de la moderna ĵurnalo kaj de la registara oficiala gazeto. Oni citas tion kiel starto de la moderna ĵurnalismo.

"Acta Diurna" estis ankaŭ la titolo de nov-Latina gazeto, publikigita de Centaur Books.

## Eksteraj ligiloj 
* Brian J. Wright, Tyndale Bulletin 67.1
* Encyclopaedia Britannica 1911: Acta Diurna

Kategorio:Romia socio
Kategorio:Registaraj gazetoj
Kategorio:Latinaj esprimoj
Johann Carolus

eta|dekstra|200px|Titolpaĝo de *Relation* el 1609.
**Johann Carolus** (1575−1634) estis germana publikigisto de la unua gazeto, nome *Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien* (Rakonto de ĉio distinga kaj rememoreblaj novaĵoj). Tiu *Relation* estas agnoskita de la Monda Asocio de Gazetoj nome *World Association of Newspapers*, same kiel de multaj aliaj fakuloj kiel la unua gazeto de la mondo. Tiu germanlingva gazeto estis publikigita en Strasburgo, kiu havis tiam la statuson de libera imperia urbo en la Sankta Romia Imperio de la Germana Nacio.

## Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio 
* Pettegree, Andrew. *The Invention of News: How the World Came to Know about Itself* (Yale University Press, 2014)
* Weber, Johannes. "Strassburg, 1605: The origins of the newspaper in Europe." *German History* (2006) 24#3 pp: 387-412.
* 

## Eksteraj ligiloj 
* University Heidelberg, "Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien" - Faksimilo de 1609
* World Association of Newspapers, "Newspapers: 400 Years Young!" 
* "400 Jahre Zeitung," exhibition at Gutenberg Museum, Mainz, Germany 
* Mitchell Stephens, "History of Newspapers," from ''Collier's Encyclopedia''

Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj presistoj
Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj inventistoj
Aleksander Stepanoviĉ Popov

**Aleksander Stepanoviĉ Popov** (foje literumita **Popoff**; ; laŭ malnova datostilo 4a de aprilo kaj 16a de marto 1859 – laŭ malnova datostilo 31a de decembro 1905 kaj 13a de januaro 1906) estis rusa fizikisto kiu estas konsiderata en Rusio kaj en landoj de Orienta Eŭropo kiel inventisto de la radio.

La verko de Popov kiel instruisto je la Rusia ŝiplernejo kondukis lin esplori elektrajn fenomenojn de alta frekvenco. La 7an de majo 1895, li prezentis artikolon pri senkabla radio detektilo kiun li estis konstruinta kiu funkciis uzante koherilon por detekti radiobruon el la lumradioj. Tiu tago estas celebrata en la Rusia Federacio kiel Radio Tago. La , li uzis radioondojn por transmiti mesaĝon inter diferenckampusaj konstruaĵoj en Sankta Peterburgo. Lia verko estis bazita sur la verkoj de aliaj fizikistoj kiaj Oliver Lodge kaj estis samtempa al la verko de la radiopioniro Guglielmo Marconi.

## Esperanto 
Aperis poŝtmarko pri li en Sovetunio en la jaro 1925, kun vortoj en esperanto : "Inventisto de Radio "

## Bildgalerio 

Stamp Soviet Union 1925 229a.jpg|7 kopekoj, 1925
Stamp Soviet Union 1925 230.jpg|14 kopekoj, 1925
The Soviet Union 1927 CPA 275 stamp (1st standard issue of Soviet Union. 11th issue. Alexander Stepanovich Popov).jpg|8 kopekoj, 1927

## Referencoj
## Literaturo 
* ''Alexander Popov: Russia's Radio Pioneer'' de James P. Rybak
* Mallongaj biografioj de Popov
* Radiodetektilo kaj radiostacioj de Popov: historio de fabrikado

## Eksteraj ligiloj 
* Grave of A. Popov 

Kategorio:Rusiaj fizikistoj
Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio:Radioinventistoj
Kategorio:Rusiaj elektroinĝenieroj‎
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Trimestro

**Trimestro**, *trimonato*, aŭ *jarkvarono* estas serio de tri sinsekvaj monatoj.

La gregoria kalendaro estas dividita en kvar trimestrojn nome:
* Unua Trimestro: de Januaro al Marto ;
* Dua Trimestro: de Aprilo al Junio ;
* Tria Trimestro: de Julio al Septembro ;
* Kvara Trimestro: de Oktobro al Decembro.

Por multaj agado en ĉiutaga vuivo trimestroj gravas por la administrado de ekonomia, socia kaj kultura vivo. Tiele kelkaj pagoj estu farataj laŭ trimestroj (sociaj kotizoj en Belgio, retirpagoj en Francio), la lernojaro en multaj landoj dividiĝas laŭ trimestroj (aŭ foje laŭ semestroj, post kiuj venas ferio, ktp. Gravedeco estas kalkulata laŭ trimestroj, monatoj kaj eĉ semajnoj, depende de la afero. Kelkaj gazetoj havas tiun aperritmon.

## Vidu ankaŭ
* Semestro
* Lerneja aŭ akademia jaro

Kategorio:Edukado
Kategorio:Universitato
Kategorio:Kalendaro
Christoph Böhm

**Christoph Böhm** estis saksa luterana pastro kaj instruisto. Li https://books.google.hu/books?id=RP_3m0SB1m8C&pg=PA152&lpg=PA152&dq=Christoph+B%C3%B6hm+1626&source=bl&ots=Kb5CsNcSr-&sig=jpCsq-kQE_0qztsWCbTAaIFDzLE&hl=hu&sa=X&ved=0ahUKEwimre-RsKDRAhUC0hoKHf7iB-MQ6AEIIDAB#v=onepage&q=Christoph%20B%C3%B6hm%201626&f=false naskiĝis la  en Saksio en Radeberg, Elektoprinclando Saksio, kaj mortis la , estante nur 33-jara, en Hungara reĝlando en Leutschau (nuntempa Levoča en Slovakio).

## Biografio 
Christoph Böhm ekde 1641 lernis en Meißen, post 3 jaroj en Lutherstadt Wittenberg. Post lernado li instruis en sia naskiĝurbo, ekde 1649 li plulernis en Jena. Li atingis sciencan gradon "magister". En 1653 li estis nomumita liceestro de Pressburg en Hungara reĝlando. Tiu liceo baldaŭ transformiĝis al Luterana Teologia Akademio (Pozsony). Ekde 1658 ĝismorte li estis luterana pastro de Leutschau.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Dissertatio IV. compendii theologici de Deo et attributis divinis* (Vitebergo, 1650)
* *Dissertatio XVI. de iustificatione et bonis operibus* (Vitebergo, 1650)
* *Beantwortung der Unchristlichen, und mehr den Heydnischen, doch sehr gemeinen Frage, Woher ich gewiss sey, dass heutige Bibel, oder Heilige Schrift von Gott?* (Trentschin, sen eldonjaro)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Germanaj luteranaj pastroj
Kategorio:Germanaj instruistoj
Phil Graham

**Philip Leslie "Phil" Graham** (18a de Julio, 1915 - 3a de Aŭgusto, 1963) estis usona publikigisto de gazetoj. Li estis la publikigisto (el 1946 ĝis sia morto) kaj kunposedanto (el 1948) de *The Washington Post*. Li estis edzo de Katharine Graham, nome filino de Eugene Meyer, antaŭa posedanto de *The Washington Post*.

## Referencoj 
* *Personal History*, Katharine Graham, Knopf, 1997, ISBN 0-394-58585-2.
* *Philip Graham, 48, Publisher, a Suicide*, New York Times, August 4, 1963
* Washington Post Company history, 1950–1974

Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj financistoj
Kategorio:Usonanoj de la Dua Mondmilito
Einkommende Zeitungen

** Einkommende Zeitungen** estis germana ĵurnalo publikigita el Leipzig, Germanio, fare de Timotheus Ritzsch. Ĝi estas la unua ĉiutaga gazeto en la mondo.

## *Einkommende Zeitungen* (kronologaj serioj) 
* *Einkommende Zeitungen* (1650–1652)
* *L. Einkommende Ordinar- und Post-Zeitungen* (1652–1659)
* *Neu-einlauffende Nachricht von Kriegs- und Welt-Händeln* (1660–1671)
* *Leipziger Post- und Ordinar-Zeitung* (1672–1691)
* *Historische Erzählung derer im Churf. Sächs. OberPostAmpt zu Leipzig einlauffenden Welt-Begebenheiten und anderer denkwürdiger Sachen* (1692–1694)
* *Leipziger Post- und Ordinarzeitungen* (1695–1710)
* *Leipziger Post-Zeitungen* (1711–1734)
* *Leipziger Zeitungen* (1734–1809)
* *Leipziger Zeitung* (1810–1918)

## Literaturo 
* *Leipziger Zeitung* (1860), Nr. 1 vom 1. Januar, S. 1.
* Else Hauff: ''Die 'Einkommenden Zeitungen' von 1650. Ein Beitrag zur Geschichte der Tageszeitung*, in: *Gazette. International journal for mass communications studies* 9(1963), S. 227–235.
* Karl Schottenloher: *Flugblatt und Zeitung. Ein Wegweiser durch das gedruckte Tagesschrifttum. Band 1: Von den Anfängen bis 1848*, Schmidt, Berlin 1922. Neu herausgegeben, eingeleitet und ergänzt von Johannes Binkowski. München, Klinkhardt und Biermann 1985, ISBN 3-781-40228-2.
* Arnulf Kutsch / Johannes Weber: *350 Jahre Tageszeitung, Forschungen und Dokumente.* Bremen 2002. ISBN 3-934686-06-0.
* Mark Lehmstedt: *Die erste Tageszeitung der Welt*, in: *Leipziger Blätter*, 2000, Nr. 37, , S. 52–54.
* Jürgen Schlimper: *"Zeitung drucken ist ein wichtiges werck". Zu den Wurzeln der Leipziger Zeitungen in der ersten Hälfte des 17. Jahrhunderts*, in: *Zeitung drucken ist ein wichtiges werck. 350 Jahre Tagespresse in Leipzig'' (Leipziger Kalender. Sonderband 2000,3), Leipziger Universitätsverlag, Leipzig 2000, ISBN 3-934565-61-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Digitale Zeitungen des 17. Jahrhunderts en la Biblioteko de la Urbo kaj la Universitato de Bremen

## Referencoj 
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Germanaj gazetoj
Simpatio

[eta|200ra|[Beboj ofte ploras je la sono de alia beboploro eĉ se tio estas falsa aŭ de nekonata bebo, ĉar beboj havas pli facilan simpation.]]
eta|maldekstre|Vizaĝaj esprimoj povas komuniki simpation kaj aliajn emociojn senparole.
La termino **simpatio** derivas el la greka (συμπάθεια, [sympatheia]), nome vorto komponita de συν πάθος kaj συμπαθος, laŭvorte, «kunsuferi», «trakti emocie». La solidareco kaj la empatio montritaj en tiu trajto kiu karakterizas kelkajn, estas manifestataj al unu aŭ pliaj personoj, kun emocioj kiaj la ĝojo, la sufero, la ploro aŭ la libido. La simpatio karakteriziĝas ankaŭ pro la agrableco kaj la sentiveco.

La solidareco naskiĝas kiam la sentoj aŭ emocioj de unu persono okazigas similajn sentojn en alia, per la kreo de animstato de kunhavita sento.

Oni difinas simpation kiel la kapablo percepti kaj senti rekte, tiele ke oni spertas kaj sentas la emociojn kiel alia persono. La simpatio implicas afinecon, klinon reciprokan kaj afablecon.

Laŭ PIV simpatio estas *reciproka inklino de du personoj, bazita sur simileco de gustoj, temperamentoj, opinioj ks* [kaj simile] kaj *favora inklino de iu por alia persono, kies sentojn tiu iel dividas*.

En politiko aŭ pri ideologioj oni povas uzi metafore simpation por klino al iu tendenco, ekzemple *simpatianto de maldkestro*.

La kontraŭo de simpatio nomatas **antipatio**, pure subjektiva kaj emocia malŝato.

## Vidu ankaŭ 
* Apatio
* Empatio
* Kondolenco
* Pasio

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Emocioj
Apatio

[eta|*Le dédain* fare de [Bouguereau]]
**Apatio** laŭ PIV estas *Stato de spirito, kiun nenio tuŝas, ekscitas aŭ suferigas*.

La apatio estas la manko de emocio, motiviĝo aŭ entuziasmo. Estas termino psikologia por animstato de **indiferenteco**, en kiu individuo ne respondas al aspektoj de la vivo emocia, socia aŭ fizika.

## Tiparo 
La klinika apatio estas konsiderata deprimo en la plej modera nivelo kaj ĝi ricevas la diagnozon kiel malordo de disiga identeco en aferoj kiuj ne estas konsiderataj gravaj.

Oni scias ke kelkaj kemiaĵoj okazigas simptomojn asociajn kun aŭ okazignatajn de la apatio.

Ĝi ankaŭ povas esti montro de la malsano de Wernicke.

## Historio 
En la komenco de kristanismo, la prakristanoj adoptis la terminon «apatio» pozitive por referenci al disdegno pri ĉiuj mondaj priokupoj; nome stato de memsuferigo, kiel preskribas la evangelio. Tiele, la vorto estis uzata ekde tiam inter la verkistoj plej religiaj. Partikulare, Klemento de Aleksandrio donis al la termino novan troan popularecon, en la intenco ke tio pelus filozofojn al kristanismo, pro la aspiro al tiom suprema ekstremo de virto.

La koncepto de apatio estis pli akceptata en la popola kulturo dum la Unua Mondmilito, en kiu la malhumanaj vivkondiĉoj de la okcidenta fronto pelis al la apatio kaj al la streĉa reago kontraŭmilita milionoj de soldatoj.

## Vidu ankaŭ 
* Empatio
* Simpatio
* Stoikismo

## Referencoj 
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Emocioj
Rezső Brada

**Rezső BRADA** [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brada Rezső** estis hungara baletisto, koreografo. Lia patro estis Ede Brada.

Rezső Brada http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/rakoskereszturi-koztemeto/brada-rezso/5061 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Rezső Brada aĝis 11, kiam li komencis lerni baletodancon. Li debutis baletisto en 1921 en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la jaroj 1927 kaj 1928 li partoprenis en longa turneoj en Usono kaj Vieno. En 1930 li ricevis la titolon privata dancisto, inter 1935-1937 li instruis baleton en la Operejo. En 1934 li debutis kiel koreografo, ĝis 1941 li estis membro de la Operejo. Dum dancado li profitis ankaŭ la pantomimon.

## Elektitaj roloj 
* Ede Brada - R. Máder: *Mályvácska királykisasszony* - negrulo (debuto en 1921)
* Ede Brada: Petruska - la maŭro
* Jan Ciepliński: Csongor és Tünde - vira titolrolo
* Pedro Antonio de Alarcón: *Háromszögletű kalap* - la muelisto
* *Argyrus királyfi* - titolrolo

## Elektitaj koreografiaĵoj 
* Ernő Dohnányi: *A szent fáklya* (1934)
* László Lajtha: *Lysistrata* (1937)

## Elektitaj disĉiploj 
* Irén Bartos
* Etelka Kálmán

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Psikometriko

**Psikometriko** estas studfako koncerna kun la teorio kaj tekniko de psikologia mezurado. Kiel difinita de la usona Nacia Konsilio pri Mezurado en Edukado (NCME), psikometriko referencas al psikologia mezurado. Ĝenerale, ĝi referencas al la kampo de la psikologio kaj edukado kiu estas rilata al atestado, mezurado, taksado, kaj rilataj aktivaĵoj.
Unu parto de la studfako koncernas kun la objektiva mezurado de kapabloj kaj konoj, lertecoj, kondutoj, personecaj trajtoj, kaj eduka atingo. Ekzemple, kelkaj psikometrikaj esploristoj ĝis nun pritraktis la konstruadon kaj validigon de taksaj instrumentoj kiaj demandaroj, testoj, kaj studoj pri personeco. Alia parto de la kampo koncernas kun statistika esplorado kondukanta al la mezurteorio.

Kiel rezulto de tiuj fokusoj, psikometrika esplorado inkludas du ĉefajn taskojn: (i) la konstruo de instrumentoj; kaj (ii) la disvolvigo de proceduroj por mezurado. Praktikistoj de tiu fako estas aluditaj kiel psikometrikistoj. Psikometrikistoj kutime posedas specifan kvalifikon, kaj plej estas psikologoj kun antaŭenira gradigtrejnado. Aldone al tradiciaj akademiaj institucioj, multaj psikometrikistoj laboras por la registaroj aŭ por servoj de homaj rimedoj. Aliaj fakuloj specializas por departementoj de lernado kaj disvolvigo.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Andrich, D. & Luo, G. (1993). "A hyperbolic cosine model for unfolding dichotomous single-stimulus responses". Applied Psychological Measurement. 17 (3): 253–276. doi:10.1177/014662169301700307.
* Michell, J. (1999). Measurement in Psychology. Cambridge: *Cambridge University Press*. DOI: 10.1017/CBO9780511490040
* Rasch, G. (1960/1980). Probabilistic models for some intelligence and attainment tests. Kopenhago, Danish Institute for Educational Research), ampleksigita eldono (1980) kun antaŭ- kaj postparolo fare de B.D. Wright. Ĉikago: *University of Chicago Press*.
* Reese, T.W. (1943). "The application of the theory of physical measurement to the measurement of psychological magnitudes, with three experimental examples". Psychological Monographs. 55: 1–89.
* Stevens, S. S. (1946). "On the theory of scales of measurement". Science. 103 (2684): 677–80. doi:10.1126/science.103.2684.677. PMID 17750512.
* Thurstone, L.L. (1927). "A law of comparative judgement". Psychological Review. 34 (4): 278–286. doi:10.1037/h0070288.
* Thurstone, L.L. (1929). The Measurement of Psychological Value. En T.V. Smith and W.K. Wright (eld.), *Essays in Philosophy by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago*, Eseoj en filozofio de dek sep doktoroj de filozofio de la Universitato de Ĉikago. Ĉikago: eldonejo Open Court.
* Thurstone, L.L. (1959). The Measurement of Values. Ĉikago: *University of Chicago Press*.

## Eksteraj ligiloj 
* APA Standards for Educational and Psychological Testing
* International Personality Item Pool
* Joint Committee on Standards for Educational Evaluation 
* The Psychometrics Centre, University of Cambridge
* Psychometric Society and Psychometrika homepage
* London Psychometric Laboratory


Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Lerntaksado
Kategorio:Eduka psikologio
Kategorio:Aplika statistiko
Jijel

**Jijel** (en araba: جيجل‎‎, iam konata kiel *Ighil Gili* aŭ *Djidjelli*) estas la ĉefurbo de la Provinco Jijel en nordorienta Alĝerio. Ĝi bordas al la Mediteranea Maro en la regiono Jijela Marbordo, kaj havis en la censo de 2008 131,513 loĝantojn.

Jijel estas la administra kaj komerca centro por regiono specializita en industrio de korko, ledo-tanado kaj ŝtalfarado. Lokaj kultivaĵoj estas citrus kaj greno. Ankaŭ fiŝkaptado estas de granda gravo. Turistoj (ĉefe alĝerianoj) estas allogataj al Jijel pro ties pejzaĝoj kaj fajnan sablostrandoj. Estante turisma urbo, estas multaj hoteloj kaj restoracioj. Estas proksime tomboj el fenica epoko.

## Referencoj
* C. Michael Hogan. 2008. *Barbary Macaque: Macaca sylvanus*, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg 
* Encyclopædia Britannica. 2002. Edition 15, v. 6  ISBN 0-85229-787-4, ISBN 978-0-85229-787-2
* Enterprise Portuaire de Djen Djen. 2009. Port Authority Website 

## Vidu ankaŭ
* Urboj de Alĝerio

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Jijel
Specialigo (logiko)

**Specialigo** estas grava vojo generi propozician scion, per apliko de ĝenerala scio, kiel la teorio de gravito, al specifaj kazoj, kiel "kiam mi liberigos ĉi tiun pomon, ĝi falos al la planko". Specialigo estas la malo de ĝeneraligo.

Koncepto B estas **specialigo** de koncepto A se kaj nur se:
* ĉiu kazo de koncepto B ankaŭ estas kazo de koncepto A; kaj
* estas kazoj de koncepto A, kiuj ne estas kazoj de koncepto B.

## Vidu ankaŭ 
* Ĝeneraligo
* Subalternigo
* Subaro

Kategorio:Logiko
Hibrida vorto

**Hibrida vorto** estas vorto kiu etimologie derivas el almenaŭ du lingvoj.

## Oftaj hibridoj
Unu tipo de tre oftaj formoj de hibridaj vortoj kombinas vortopartojn el la Latina kaj Greka ĉefe en neologismoj. Ĉar multaj prefiksoj kaj sufiksoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ en Esperanto estas de Latina aŭ Greka etimologio, tre ofte tuj oni aldonas prefikson aŭ sufiksojn sen konsidero de la devena lingvo kio okazigas la kreon de hibrida vorto.

### Ekzemploj 
***Bigamio** – el la Latina *bis* signife "dufoje" kaj la Greka  (*gamos*) signife "nupto"
***Genocido** – el la Greka   (*genos*) signife "raso, popolo" kaj la Latina *cīdere* signife "mortigi"
***Meritokratio** – el la Latina ''* signife "merita" kaj la Greka  (*-kratia*), signife "regado"

## Aliaj okazoj 
***Minneapolis** – el la Dakota ** "akvo" kaj la Greka  (*pólis*) "urbo"
* **Aikido** - multaj vortoj japandevenaj etimologie miksas japanajn vortopartojn kun ĉin-prononcitajn partojn kio estas la okazo de Aikido
* **Guadiana** - multaj geografiaj nomoj miksas diversdevenajn vortopartojn, kiaj tiu de Guadi el araba *ŭadi'' (signife rivero) kaj Ana el la latinlingva nomo de la rivero antaŭ la alveno de la araboj en Iberion.

## Literaturo 
* Fruictier: "Esperanta Vortfarado laŭ la Fundamento", 1914; 
* Devjatnin: "Esperanta afiksaro", 1913; 
* René de Saussure: "Fundamentaj Reguloj de la Vort-teorio en Esperanto", 1915; "La Vortstrukturo en E", 1916; E. E. Ĉefeĉ: "La Elementoj kaj la Vortfarado", 1911; 
* Panel. "Studo pri la Vortfarado de E", 1912;
* René de Saussure : "La Structure Logique des Mots", 1919; 
* Wizster: "La tri Fundamentaj Reguladoj" (HDE, 1922) ; 
* Wüster: "Oficiala Radikaro, enkonduko kaj notoj", 1923; 
* Paul Nylén: "Sonoj kaj Vorto de E", 1930; 
* Kalocsay: "Lingvo, Stilo, Formo", 1931. KALOCSAY;
* J. R. G. Isbrücker : "Pri la Vortfarado en Esperanto", 1959.

Kategorio:Etimologio
Kategorio:Interlingvistiko
Kategorio:Vortotipoj
Kategorio:Vortfarado
Kategorio:Morfologio
Soifo

[eta|*La soifanta falĉilisto*, oleo de la belga pentristo [Charles Soubre.]]
[eta|maldekstre|*Soifo* de [William-Adolphe Bouguereau (1886).]]
La **soifo** estas la deziro trinki likvojn, kaŭzita de la baza instinkto de homoj aŭ animaloj al trinkado. Ĝi estas esenca mekanismo de regulado de la enhavo de akvo en la korpo kaj unu de la unuaj simptomoj de dehidratiĝo. Ĝi okazas pro manko de hidratiĝo aŭ pro pliiĝo de la koncentriteco de mineralaj saloj.

Se la volumeno de akvo de la korpo malaltiĝas el ia sojlo, aŭ la koncentriteco osmoza estas tro alta, la cerbo kondukas al soifo. Se la dehidratiĝo pluas, povas okazi granda kvanto de problemoj; plej ofte asociaj kun problemoj neŭrologiaj aŭ renaj.

Laŭ PIV en dua signifo kaj kiel metaforo soifo povas rilati al *forta deziro* pri io ajn, ne nepre al trinkado.

## Vidu ankaŭ 
* Malsato
* Trosekeco

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Fish LC, Minaker, KL, Rowe JW. Altered thirst threshold during hypertonic stress in aging man. Gerontologist 1985;25:A1189.
* Ferry M, Hininger-Favier I, Sidobre B and Mathey MF. Food and fluid intake of the SENECA population residing in Romans, France. J. Nutr. Health Aging. 2001;5:235-7.
* Haveman-Nies A, de Groot LC and Van Staveren WA. Fluid intake of elderly Europeans. J. Nutr. Health Aging. 1997;1:151-5.
* Volkert D, Kreuel K, Stehle P. Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany - a nationwide, representative study. J Nutr Health Aging. 2005;9:305-9.

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Neŭrologio
Judit Rezes

**Judit Rezes** [rezeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rezes Judit** estas hungara aktoro, baletisto.
eta|Judit Rezes
eta|Judit Rezes en la scenejo
Judit Rezes https://starity.hu/sztarok/rezes-judit/ naskiĝis la  en Sárvár.

## Biografio 
Judit Rezes frekventis baletan mezlernejon en Pécs, poste ŝi plulernis jaron en Győr, fine ŝi akiris diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2001. Dum la studentaj jaroj ŝi ricevis rolojn en Teatro Katona József, pli malofte en Budapeŝta Ŝtata Operejo kaj Operetoteatro (Budapeŝto). Post la diplomo ŝi havis rolojn en malgrandaj teatroj kaj pli longe en la menciita Teatro Katona József. Ŝi ricevis diversajn premiojn ekde 2001. Ŝi havas edzon, ŝi naskis filon en 2010.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Milán Füst: *A zongora* - Ilona
* Ödön von Horváth: *Mit csinál a kongresszus?* - prezidantino
* Molière: *Tartuffe* - Mariane
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (opereto) - Stázi
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Csilla
* William Shakespeare:
** *Troilus kaj Cressida* - virina ĉefrolo
** Makbeto -Lady Macduff

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *uristen@menny.hu* (1999)
* *Állítsátok meg Terézanyut!* (2004)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *A barátkozás lehetőségei* (2006)
* *Fapad* (2014)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo
* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj baletistoj