open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Endemiaj birdoj de Suda Afriko

Sube estas listo de birdospecioj endemiaj aŭ preskaŭendemiaj de suda Afriko (Sudafriko, Lesoto, Svazilando, Namibio, Bocvano, Zimbabvo, kaj suda Mozambiko).

Por pliaj detaloj pri tiu temo vidu artikolon Endemiismoj ĉe birdoj.

* Hartlaŭba frankolino, Pternistes hartlaubi
* Namakva stepkoko, Pterocles namaqua
* Dustria stepkoko, Pterocles bicinctus
* Burĉela stepkoko, Pterocles burchelli
* Afrika nigra hematopo, Haematopus moquini
* Ruĝa kurulo, Cursorius rufus
* Dominika mevo, [[Larus vetula|Larus [d.] vetula]]
* Hartlaŭba mevo, Larus hartlaubii
* Kaba sulo, Morus capensis
* Blankakrona lanio, Eurocephalus anguitimens
* Ruĝeca roksaltulo, Chaetops frenatus
* Oranĝabrusta roksaltulo, Chaetops aurantius
* Kablanda rokturdo, Monticola rupestris
* Skolta rokturdo, Monticola explorator
* Kurtapieda rokturdo (inkl. Transvaala), Monticola brevipes
* Malhela bradorno, Bradornis infuscatus
* Marikva bradorno, Bradornis mariquensis
* Akuzista muŝkaptulo, Sigelus silens
* Blankagorĝa kosifo, Cossypha humeralis
* Nigrakapa kosifo, Cossypha dichroa
* Bruna makisnajtingalo, Cercotrichas signata
* Kalaharia najtingalo, Cercotrichas paena
* Karua najtingalo, Cercotrichas coryphaeus
* Herera saksikolo, Namibornis herero
* Avelstria saksikolo, Oenanthe bifasciata
* Montenanto, Oenanthe monticola
* Kurbaflugila cerkomelo, Cercomela sinuata
* Karua cerkomelo, Cercomela schlegelii
* Traktrakulo, Cercomela tractrac
* Suda formikulo, Myrmecocichla formicivora
* Palflugila sturno, Onychognathus nabouroup
* Kablanda lamprotorno, Lamprotornis nitens
* Burĉela lamprotorno, Lamprotornis australis
* Mevesa lamprotorno, Lamprotornis mevesii
* Dukolora sturno, Spreo bicolor
* Suda saknestulo, Anthoscopus minutus
* Suda nigra paruo, Parus niger
* Karpa paruo, Parus carpi
* Granda strihirundo, Hirundo cucullata
* Fragmacio, Phragmacia substriata
* Oreofilao, Oreophilais robertsi
* Malkoro, Malcorus pectoralis
* Stria kalamonasto, Calamonastes fasciolatus
* Eŭriptilo, Euryptila subcinnamomea
* Marborda arbustosilvio, Bradypterus sylvaticus
* Baratafrika arbustosilvio, Bradypterus barratti
* Karua eremomelo, Eremomela gregalis
* Punkteca pasero, Passer motitensis
* Nigrakapa pasero, Passer melanurus
* Kablanda makronikso, Macronyx capensis
* Arbara kanario, Serinus scotops
* Citronbrusta kanario, Serinus citrinipectus
* Flavventra kanario, Serinus flaviventris
* Blankagorĝa kanario, Serinus albogularis
* Nigrorela serino, Serinus mennelli
* Blankaflugila serino, Serinus leucopterus
* Kaba siskino, Pseudochloroptila totta
* Drakensberga siskino, Pseudochloroptila symonsi
* Alaŭdemberizo, Emberiza impetuani

 

Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Hradište (distrikto Partizánske)

**Hradište,** hungare **Sziklavárhely** [siklavArhej] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Hradište situas en la plej griza parto

## Situo 
Hradište situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Bánovce nad Bebravou-Nováky. Partizánske troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1232 en formo *"Haranenicha"*. Supozeble la preĝejo jam en la 11-a jarcento funkciis. En 1406 ankaŭ fortikaĵo menciiĝis tie. En 1729 loĝis tie 277 vilaĝanoj, en 1767 nur 214, en 1828 336 vilaĝanoj en 48 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Szkacsány-Hradistye,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Sziklavárhely 599 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitrazsámbokrét, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hradište 1070 homoj, (1057 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika romanika preĝejo omaĝe al Sankta Barnabaso el la 11-a jarcento, plurfoje trakonstruiĝis
* memorŝtono ĉe la iama tombejo

## Eksteraj ligiloj 
* Hradište sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Partizánske
Žitná-Radiša

**Žitná - Radiša,** hungare **Búzásradosa** [bUzAŝradoŝa] estas malgranda unuigita vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Žitná - Radiša situas en la plej griza parto

## Situo 
Žitná - Radiša situas laŭ rojo sub monto 469 m-ojn alta, laŭ flankovojoj. Bánovce nad Bebravou troviĝas je 9&nbsp;km-oj.

## Historio 
Žitná - Radiša formiĝis en 1960 pro unuiĝo de la subaj vilaĝoj. Ĝis 1993 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Žitná - Radiša 485 homoj, (470 slovakoj).

### Búzás/Žitná 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1295 en formo *"Sythna"*. En 1493 ĝi menciiĝis, kiel kampurbo. En 1784 loĝis tie 292 vilaĝanoj (54 familioj) en 45 domoj, en 1828 302 vilaĝanoj en 33 domoj. Inter 1836-1906 vitrofarejo funkciis. Fine de la hungara dominado la oficiala hungara loknomo ŝanĝiĝis al hungara nomo pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Búzás 507 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bán, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito al jam tiam sendependa Slovakio.

### Radosa/Radiša 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1295 en formo *"Radys"*. En 1372 germanoj alvenis. En 1784 loĝis tie 152 vilaĝanoj (25 familioj) en 19 domoj, en 1828 168 vilaĝanoj en 16 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Radosa 276 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bán, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito al jam tiam sendependa Slovakio.

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Žitná - Radiša sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Bánovce nad Bebravou
Kategorio:Municipoj en Slovakio kun kunmetita nomo
Jenő Szitás

**SZITÁS Jenő** (sita:ŝ) estis hungara jurverkisto naskita en Déva la 18-an de majo 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de septembro 1958. 

## Kariero
Szitás estis juĝisto unue en provinco, poste en Budapeŝto ekde 1910. Ekde 1922 li laboris en ministerioj. En 1939 li estis redaktoro de la *Belügyi Közlöny*. 

## Verkoj
**Az osztrák általános polgári törvénykönyv* (kun József Bartók, Kolozsvár, 1916); 
**A közigazgatási eljárás* (Bp. 1939); 
**A jogi személyek nemzetközi vonatkozásai* (Bp., 1941); 
**A gyámügyi eljárás alapelvei* (Bécs, 1941); 
**Magyar állampolgársági jog* (kun László Sömjén kaj Miklós Kiss, Bp., 1949).)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Szitas, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kázmér Szmodits

**SZMODITS Kázmér**, Szmodics (smodiĉ) estis hungara prikonstrua inĝeniero, doktoro de teknikaj sciencoj (1962) naskita en Koloĵvaro la 11-a de aprilo 1908 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de januaro 1985. 
## Kariero
Szmodits havigis la diplomon en Budapeŝto en 1930 kaj li iĝis statikiisto ĉe la Hídtervezési Iroda (Oficejo pri Pontprojektado) de Óbuda, poste estis statikiisto ĉe la ĉefurba Városrendezési Magánépítési Ügyosztály (Sekcio pri Privatkonstrua Urbaranĝo). Ekde 1948 li estis statika sekciestro de la Urba Konsilantara Entrepreno de Budapeŝto. Ekde 1953 ĝis 1972 li estis sekciestro de Instituto pri Konstruscienco, poste konsilanto. 
## Verkoj
**Héjszerkezetek statikája* (Bp., 1953); 
**Statik der modernen Schalenkonstruktionen* (Düsseldorf, 1966); 
**Keretszerkezetek statikája, dinamikája és stabilitása* (Bp., 1972); 
**Útmutató panelépületek statikai tervezéséhez* (Bp., 1975)
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Szmodits, K.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Telerlavilo

eta|Telerlavilo.
**Telerlavilo**, aŭ **vazlavilo** aŭ **vazlavmaŝino**, estas maŝino por lavi telerojn kaj aliajn ujojn kaj manĝilojn. Telerlaviloj troviĝas en ĉiaj kuirejoj, en propraj hejmoj, restoracioj, hoteloj, ktp.

## Trajtoj 
Telerlavilo uzas cirkuladon de varma akvo (55-65 gradoj celsiaj) kaj tre efikajn detergantojn (plej ofte tre alkalaj kaj nekontaktendaj kun haŭto) por pli efike purigi la lavendaĵojn. Telerlavilo ŝprucigas akvon sur la telerojn: je la komenco akvon kun deterganto, kaj la fino puran akvon por forlavi la deterganton kaj restaĵojn. Multaj havas ankaŭ varmigajn elementojn por sekigi la enajn objektojn post ilia lavado.

Hejma telerlavilo havas unu aŭ pliajn bretojn elpreneblajn, sur kiujn oni metas la lavendaĵojn. Fabrikitaj el plasto aŭ metalo, ili kutime estas fasonitaj por povi enhavi la plej grandan nombron da objektoj: teleroj apogitaj sur vertikalaj apogiloj, glasoj sur starigiloj, ktp. Ili ankaŭ havas filtrilojn, kiuj retenas la plej grandajn restaĵojn, kaj kiujn oni purigu periode. En la plej novaj modeloj, oni anstataŭas ĉi tiun filtrilon per pistilo aŭ muelilo, tra kiu la maŝino lasas la akvon flui, tiel ke estas forigitaj la manĝaĵrestaĵoj sen devi purigi la filtrilon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Dosiero pri aĉetokonsiloj en la hispana.
* Hejmaj aĉetokonsiloj  en la hispana.
* Industriaj telerlaviloj

Kategorio:Higieno
Kategorio:Hejmo
Kategorio:Iloj
Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Inventaĵoj kaj malkovroj
Kategorio:Hejmo-maŝinoj
Kategorio:Purigado
Sajat-Nova

**Sajat-Nova** (armene:Սայաթ-Նովա; azere:سید‌ نوا /Sayad-Nova; perse:سید‌ نوا; kartvele:საიათ-ნოვა) (n. la 14-an de junio 1712, en Tbiliso - m. la 22-an de septembro 1795, Haghpat), naskita kiel Harutjun Sajatjan (Հարություն Սայադյան). Lia patrino, Sara, naskiĝis en Tbiliso, kaj lia patro, Karapet en Halepo aŭ Adana. Li estis armena poeto, kantisto kaj aŝiko kun kantoj en pluraj regionaj lingvoj. Li adoptis la nomon Sajat-Nova kio signifas en la persa lingvo "Reĝo de la kantoj".

Proksimume 220 kantoj povas esti atribuataj al Sajat-Nova, kvankam li eble skribis milojn pli. La plej multaj el liaj konservitaj kantoj estas en azera lingvo, sed li ankaŭ komponis en la armena, kartvela kaj persa. Kelkaj liaj kantoj estas kantitaj nuntempe, ĉefe la armenaj. Li ankaŭ estis flua en la araba.

Sajat-Nova estas konsiderita de multaj kiel la plej granda aŝiko kiu iam vivis en Kaŭkazio. Komponisto Aleksander Arutjunjan verkis la operon nomita "Sajat-Nova". Ekzistas strato kaj muziklernejo nomita kiel li en Erevano (Armenio), same kiel armen-amerika dancensemblo en Usono, armena restoracio en Madrido (Hispanio) kaj lageto situanta en Mont Orford (Kebekio, Kanado).

La filmo de la jaro 1968 "Sajat Nova" direktita de Sergej Paraĝanov — kiu estis malpermesita en Sovetio, sekvas la padon de la poeto ekde lia infanaĝo ĝis lia rolo kiel kortegano kaj finfine kiel monaĥo. Ĝi estis distribuita en Usono sub la titolo *The Color of Pomegranates* ( *La Koloro de Granatoj*). Ĝi ne estas tiel multe biografio de Sajat-Nova, sed serio de scenoj de armenaj kostumo, brodaĵo kaj religia rito intermetita kun scenoj kaj versoj de la vivo de la poeto.

En Armenio, Sajat-Nova estas konsiderita poeto, kiu faris konsiderindan kontribuon al la armena poezio de sia jarcento. Kvankam li vivis sian tutan vivon en profunde religiema socio, liaj poemoj estas plejparte sekularaj kaj plenaj de romantika ekspresionismo.

Kategorio:Armenaj poetoj
Kategorio:Armenaj muzikistoj
Kategorio:Kartvelaj armenoj
Béla Szokolay

**SZOKOLAY Béla**  estis hungara instruisto, pupteatristo kaj pupteatra verkisto naskita en Belényes (la nuna urbo Beiuș) la 21-a de aŭgusto 1891 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aŭgusto 1959. 

## Kariero
Szokolay kune kun *Géza Blattner* agadis por la kreado kaj agnosko de la arta pupteatro. Li partoprenis en la kreado de la Amika Rondo de Artpupteatro. Post 1945 li organizis kursojn pri pupteatro, aranĝis ekspoziciojn, faris pupojn, verkis teatraĵojn.

## Verkoj
**A marionett játékról* (Bp., 1953); 
**A típusbábfejek használata* (Bp., 1958). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
CEPT

**CEPT** estas mallongigo de la franclingva nomo **Conférence Européenne des Administrations des Postes et des Télécommunications**, tio estas *Konferenco eŭropa de administroj de poŝto kaj telekomunikado*. Ĝi estas tegmenta organizaĵo por kunlaboro de reguligad-instancoj el 48 eŭropaj ŝtatoj.

## Historio 
La CEPT estis fondita en 1959 de 19 ŝtataj kompanioj de Poŝto- kaj Telekomunikado.
La membroj CEPT decidis en 1988 fondi la eŭropan instituton por la normoj de telekomunikado, ETSI.

## Celoj 
Naciaj reguloj en tiu kampo estu kunordigitaj je eŭropa kaj internacia niveloj.

Ekzemploj:
* uzo de radiofrekvencoj
* normoj por aparatoj

Ambaŭ povas eviti konfliktojn dum la uzado kaj bezonon de diversaj aparatoj en diversaj landoj.

Jam praktikata estas la CEPT-regulado por amatora radio. Unu regularo validas por ĉiuj aliĝintaj ŝtatoj. Krom eŭropaj ŝtatoj ankaŭ kelkaj ekstereŭropaj aliĝis. La regularo ebligas uzon de amatoraj stacioj en aliaj landoj sen burokratio. Pro juraj kaŭzoj antaŭe ĉiu ŝtato devis atingi kontrakton kun ĉiu alia ŝtato, kio estis tre komplika, kostis tempon de oficistoj. La unuopa amatoro devis ofte apliki licencon antaŭ vojaĝo, por ĉiu vojaĝo denove.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.CEPT.org CEPT
* http://www.CEPT-CERP.org  CERP
* http://www.ERO.dk  ECO
* http://www.erodocdb.dk  ECO-Dokumentoj
* http://www.ETSI.org ETSI

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj en Eŭropo
Kategorio:Poŝtaj organizaĵoj
Kategorio:Komunikado en Eŭropo
Kategorio:Internacia telekomunikado
Kategorio:Organizaĵoj en Danio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1959
Kategorio:Universala Poŝta Unio
1028 Lydina

'*1028 *Lydina'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Vladimir Aleksandroviĉ Albickij, elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo derivas de la antaŭnomo de *Lidija Iliniĉna Albickaja'', edzino de la malkovrinto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vladimir Aleksandroviĉ Albickij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1923
UGC 6945

**UGC 6945**, ankaŭ konata kiel **Arp 194** estas paro de galaksioj en la konstelacio Granda Ursino. Ĝi estas en distanco de 466 lumjaroj de la suno. Ambaŭ galaksioj interrilatas gravite.

500ra

## Eksteraj ligiloj 
* Hubble-teleskopo

Kategorio:Galaksioj
Bošany

**Bošany,** hungare **Bossány** [boŝAnj], germane **Boschan** [boŝan] estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ vilaĝeto apartenas al la municipo.

## Situo 
Bošany situas laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Topoľčany-Partizánske. La unua urbo troviĝas je 7, la lasta je 12, Bratislavo je 122&nbsp;km-oj.

## Historio 
Bošany formiĝis en 1925 en Ĉeĥoslovakio, tiam unuiĝis la 2 sube menciitaj vilaĝoj. Dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 ĝi apartenas al Slovakio. En 2001 vivis en Bošany 4308 homoj, (4257 slovakoj).

### Nagybossány/Veľké Bošany 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1183 en formo *"Bossan"*, la jam aparta vilaĝo en 1411 laŭ tiama hungara ortografio *"Nogbassan"*. En 1828 loĝis tie 874 vilaĝanoj en 124 domoj. En 1866 uzino pri ledoj ekfunkciis, kiu estis la plej granda en Hungara reĝlando. En 1872 kaj en 1903 incendioj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagybossány 1543 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitrazsámbokrét, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko.

### Kisbossány/Malé Bošany 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1277, en 1376 laŭ tiama hungara ortografio *"Kysbassan"*. En 1778 loĝis tie 180 vilaĝanoj en 25 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisbossány 224 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitrazsámbokrét, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1776
* baroka kapelo el la 18-a jarcento
* renesanca burgo de familio Bossányi de 1550, post jarcento renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Bošany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Partizánske
ISO 3166-2:LT

**ISO 3166-2:LT** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Litovion. Ekzistas du niveloj de subunuoj, kiuj havas la kodojn de ISO 3166-2:LT: De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 (kvankam la malnova koncepto daŭre uzatas kaj neforgesitas) la lando konsistis el 10 distriktoj (litove singulare *Apskritis*, plurale *Apskritys*, parenca al la vorto por *cirklo*), kaj daŭre ekzistas 7 urbaj municipoj (litove singulare *miesto savivaldybė*), 44 subdistriktaj municipoj (litove singulare *rajono savivaldybė*), kaj 9 municipoj (litove singulare *savivaldybė*); entute la diversspecaj municipoj estas 60. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas LT, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Litovio. La dua parto estas du literoj por distrikto kaj du ciferoj por ajna municipo.

## Kodoj por Litovio 
### 10 distriktoj 
eta|300px|distriktoj de Litovio

### 60 municipoj 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Latvio — ISO 3166-2:LV (norde),
* Belorusio — ISO 3166-2:BY (sud-oriente),
* Pollando — ISO 3166-2:PL (sud-okcidente),
* Rusio — ISO 3166-2:RU (okcidente Kaliningrada provinco, la eksa norda parto de Orienta Prusio).

## Vidu ankaŭ 
* Distriktoj de Litovio
* .lt

## Referencoj kaj notoj 
LT
ISO 3166-2:BG

**ISO 3166-2:BG** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Bulgarion. La kodojn havas 28 provincoj (bulgarlingve nomataj "области", *oblasti;* singulare "област", *oblast*, komparu la artikolon "oblasto"). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas BG, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Bulgario. La dua parto estas du ciferoj.

## Kodoj por Bulgario 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Rumanio ISO 3166-2:RO (norde),
* Serbio ISO 3166-2:RS (norde),
* Grekio ISO 3166-2:GR (sude),
* Turkio ISO 3166-2:TR (sude),
* Nord-Makedonio ISO 3166-2:MK (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Provincoj de Bulgario
** aparte pri la NUTS3-kodoj de la administraj unuoj de Bulgario laŭ ordigo de la Eŭropa Unio
* .bg

## Referencoj 
BG
1030 Vitja

'*1030 *Vitja'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la rusa astronomo Vladimir Aleksandroviĉ Albickij, la , elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo estas karesa formo de *Viktor*, en honoro al *Viktor Viktoroviĉ Zaslavskij*, nevo de *Spiridon Zaslavskij'', bofrato de la malkovrinto kaj batalanto de la dua mondmilito.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vladimir Aleksandroviĉ Albickij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
ISO 3166-2:BY

**ISO 3166-2:BY** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Belorusion. La kodojn havas la ĉefurbo Minsko kaj ses regionoj (beloruse nomataj "вобласць", *voblasć*, komparu la artikolon "oblasto"). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas BY, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Belorusio. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por Belorusio 
eta|300px|La nombroj ĉi-mape signifas:1 = BY-VI, 2 = BY-HR, 3 = BY-HM, 4 = BY-MI, 5 = BY-MA, 6 = BY-BR,7 = BY-HO

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Rusio — ISO 3166-2:RU (oriente),
* Ukrainio — ISO 3166-2:UA (sude),
* Pollando — ISO 3166-2:PL (okcidente),
* Litovio — ISO 3166-2:LT (nord-okcidente),
* Latvio — ISO 3166-2:LV (nord-okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Belorusio
* .by

## Referencoj 
BY

Kategorio:Administraj unuoj de Belorusio
ISO 3166-2:FR

La ISO-kodoj de la regionoj de Francio, la francaj departementoj, la transmaraj departementoj kaj transmaraj kolektivoj konsistas el la ISO-kodo de Francio, "FR", streketo kaj sekve
* unu litero (A–V) por la regionoj de Francio,
* du ciferoj (respektive esceptokaze unu cifero+unu litero) por la francaj departementoj kaj
* du literoj por la transmaraj departementoj kaj transmaraj kolektivoj.

## Regionoj de Francio 
## Francaj departementoj 
## Transmaraj departementoj 
## Transmaraj kolektivoj 
## Dependa teritorio 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Belgio — ISO 3166-2:BE (norde),
* Germanio — ISO 3166-2:DE (nord-oriente),
* Luksemburgo — ISO 3166-2:LU (nord-oriente),
* Svislando — ISO 3166-2:CH (oriente),
* Italio — ISO 3166-2:IT (sud-oriente),
* Monako — ISO 3166-2:MC (sud-oriente),
* Hispanio — ISO 3166-2:ES (sud-okcidente),
* Andoro — ISO 3166-2:AD (sud-okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* .fr

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* iso.org
* Regionoj de Francio, Statoids.com.
* Departementoj de Francio, Statoids.com.

FR
*
1031 Arctica

'*1031 *Arctica'''* estas mezgranda, malhela, malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la rusa astronomo Sergej Beljavskij, la , elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo derivas de tiu de la polusa regiono Arkto (latine *Arctica'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Arkto
Kategorio:Malkovrita de Sergej Beljavskij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
1029 La Plata

'*1029 *La Plata'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Johannes Franz Hartmann elde la Observatorio de La Plata en Argentino.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo *La Plata'', elde kie ĝi estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
Celestina profetaĵo

La ***Celestina Profetaĵo*** (en la angla originalo *The Celestine Prophecy*) estas romano  de  usona verkisto James Redfield  aperinta en 1993, kiu estis tradukita al 34 lingvoj kaj fariĝis furoraĵo en multaj landoj. Laŭ ĝi estis en 2006 farita samnoma filmo (reĝisoris Armand Mastroianni). Ties dekminuta mallongigita versio estas i.a. subtekstigita en Esperanto (vidu Eksteran ligilon).

Ĝi rakontas pri fikcia antikva manuskripto, profetaĵo trovita en Peruo. Tiu pere de unuopaj sinsekvaj naŭ komprenoj (partaj enrigardoj al Vero) montras spiritan transformon, kiun la homaro povas ekpaŝi kaj kiun konscias ĉiam pli kaj pli da homoj.

Laŭ la profetaĵo nenio en la mondo okazas hazarde kaj senkiale, ĉio havas sian sencon kaj signifon. Laŭ ĝi la tuta mondo estas kreita de energio, kiun havas ankaŭ ĉiu homo kaj pri kiu homoj ne devintus priŝteli unu la alian. Ĝi ankaŭ rakontas pri kapablo gvidi sin pere de intuicio kaj pri tio, ke homoj ekkonsciu ŝajne hazardajn koincidojn kaj fenomenojn.

La libro estas verkita en mi-formo kaj priskribas aventurplenan vojaĝon de la ĉefrolulo al Peruo, kie li renkontas kaj malkovras sinsekve unuopajn partojn de la profetaĵo.

La ideoj prezentitaj en la libro estas inspiritaj de pluraj orientaj tradicioj kaj de la spiriteco de Nova Epoko.

## Eksteraj ligiloj 
* www.celestinevision.com
* Mallongigita filmo subtekstigita en Esperanto

Kategorio:Libroj aperintaj en 1993
Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Spirita literaturo
Kategorio:Nova Epoko
Fringoj

La **fringoj** (*Fringilla*) estas palearkta genro de birdoj el la ordo de paseroformaj, kun mallarĝa malsupra duonbeko kaj fendita vosto.. Ili estas la solaj specioj en la subfamilio de **Fringenoj**.

## Specioj 
Al la genro apartenas tri specioj:
* Fringo aŭ Arbarfringo, *Fringilla coelebs*
* Blua fringo, *Fringilla teydea*
** Grandkanaria fringo, *Fringilla polatzeki* aŭ *Fringilla teydea polatzeki*
* Montofringo, *Fringilla montifringilla*

### La Grandkanaria fringo 
Tiu taksono estis malkovrita kiel subspecio de la Blua fringo, *Fringilla teydea*, komence de la 1900-aj jaroj fare de la pola ornitologo Johann Polatzek. Post pli ol unu jarcento oni malkovris, ke fakte ambaŭ taksonoj estas du diferencaj specioj pro plumaro, morfologio, kanto kaj genetikaj diferencoj. Tio fakte kreis problemon, ĉar dum la Blua fringo de la insulo Tenerife estas sufiĉe abunda, la Grandkanaria fringo estas ege malabunda kaj loĝanta nur en pinaroj de sudokcidento de la insulo, kio konvertas ĝin en specio endanĝerita al formorto.

## Disvastiĝo 
La Arbarfringo troviĝas ĉefe en arbaraj habitatoj, en Eŭropo, Nordafriko, kaj okcidenta Azio; la Blua fringo estas insula endemio; kaj la Montofringo reproduktiĝas en norda tajgo kaj suda tundro de Eŭrazio.

## Priskribo 
Ili estas similgrandaj (15&nbsp;cm longaj) kaj ankaŭ similaj laŭ grando. Ili ne estas tiom specialigitaj kiom aliaj fringedoj, kaj manĝas kaj insektojn kaj semojn. Dum reproduktado, ili manĝogas siajn idojn per insektoj pli ol per semoj, malkiel la aliaj fringedoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Internet Bird Collection: Fringedoj, krucbekuloj kaj aliaj

## Piednotoj 
## Bildaro 

Dosiero:Fringilla coelebs (Chaffinch-Buchfink).jpg|
Dosiero:Chaffinch.jpg|
Dosiero:Chaffinch (aka).jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.naturligvis.u-net.dk  
* http://www.rozhlas.cz/hlas/pevci-p/_zprava/13206  

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Pelageja Fjodorovna Ŝajn

. Naskita **Pelageja Fjodorovna SANNIKOVA** (Пелагея Фёдоровна Санникова), ŝi edzigis la sovetunian astronomon Grigorij Abramoviĉ Ŝajn.

Ŝi lernis pri matematiko kaj fiziko en la porvirina universitato Kurso Bestuĵev en Sankt-Peterburgo. En 1918 ŝi instruis matematikon en sia naskiĝa distrikto. Ŝi poste instaliĝis en Tomsk, kie ŝi renkontris sian ontan edzon, la astronomon Grigorij Abramoviĉ Ŝajn.

En 1921 ŝi dungiĝis en la observatorio Pulkovo. En 1925 ŝi iris en la Simeizan observatorion, tie ŝi kun-malkovris la kometon 61P/Shajn-Schaldach, malkovris 150 novajn variantajn stelojn kaj 19 asteroidojn.

La Minor Planet Center kreditis ŝin pri siaj astronomiaj malkovroj sub la nomo **P. F. Shajn**, ŝia familinomo estas foje transskribita *Schajn*.

La asteroido 1190 Pelagia estis tiel nomata en ŝia honoro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Pelageja Fjodorovna Ŝajn

## Eksteraj ligiloj 
*  "Свежий номер"

Kategorio:Rusiaj astronomoj
Kategorio:Sovetiaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Grigorij Abramoviĉ Ŝajn

**Grigorij Abramoviĉ ŜAJN** (Григорий Абрамович Шайн ; naskiĝis la 19-an de aprilo 1892 en Odesa, mortis la 4-an de aŭgusto 1956 en Moskvo) estis sovetia astronomo Li estis edzo de Pelageja Fjodorovna Ŝajn, ankaŭ sovetunia astronomino.

Li ricevis diplomojn de la universitatoj de Tartu, de
Permjo kaj Tomsk.

Li laboris en la Simeiza observatorio de 1925 al 1945 kaj estis direktoro
de tiu observatorio ĝis 1952.

Li studis la spektojn de la steloj kaj la
fizikon de la nebulozoj. Li malkovris novajn nebulozojn kaj la nenormalan abundon de
13C en la stelaj atmosferoj.

Kun Vladimir Albickij, li katalogis la radialajn
rapidojn de ĉirkaŭ 600 steloj. Kun Otto Struve, li studis la rotacian rapidon de
steloj kaj montris ke junaj steloj rotaciias dekoble pli rapide ol Suno ; li emfazis
la gravecon de tiu fakto koncern'al la stela evoluo.

Li malkovris tri asteroidojn kaj kunmalkovris la neperiodan kometon
C/1925 F1 (Ŝajn-Comas Sola).

La Minor Planet Center kreditis lin pri siaj astronomiaj malkovroj sub la nomo
**G. Shajn**, li estas konata ankaŭ sub la nomo *Schajn* .

## Honoroj 
Li estis :
* Ano de la Royal Astronomical Society,
* Doktoro *honoris causa* de la Universitato de Kopenhago
* Honora ano de la Usona Akademio de la Artoj kaj Sciencoj.

Li ricevis:
* La Premion Stalin (1950),
* La Ordenon de Lenin, dufoje.

Oni donis lian nomon al :
* La luna kratero Shayn,
* La asteroido 1648 Shajna,
* La Teleskopo Ŝajn de la Simeiza observatorio.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Шайн Григорий Абрамович, el "Большая советская энциклопедия" (granda soveta enciklopedio) 
*  ШАЙН Григорий Абрамович (19(07).04.1892 – 04.08.1956)
*  Nekrologia notico

Kategorio:Rusiaj astronomoj
Kategorio:Sovetiaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
György Szondy

**SZONDY György** (sondi) estis hungara verkisto, pedagogo naskita en Temesrékás la 24-a de julio 1889 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de novembro 1961.
## Kariero
Szondy havigis diplomon de mezlerneja instruisto en Budapeŝto kaj ekde 1913 li instruis en Nagyenyed, Győr kaj Debreceno. Ekde 1941 li estis lernejdistrikta ĉefdirektora anstataŭanto de Debreceno. Post la dua mondmilito li laboris en la ministerio de la publikinstruado, poste ĉe la Akademia Eldonejo.
**A ragyogószemek* (porjunulara  romano, Bp., 1922);
**Barlanghy Balambér* (porjunulara  romano, 1928);
**A magyar ifjúsági irodalom gyermekkora* 1669 – 1848 (studo, Kecskemét, 1932);
**A bőrmedália lovagjai* (porjunulara  romano, 1943).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
1032 Pafuri

'*1032 *Pafuri''''' estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la sud-afrika astronomo Harry Edwin Wood, la  elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rivero Pafuri, kiu fluas en la nordo de la Transvalo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Harry Edwin Wood
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
1033 Simona

'*1033 *Simona'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona belgdevena astronomo George Van Biesbroeck, la  elde la Observatorio Yerkes, en Williams Bay (Viskonsino).

Ĝi estis sendepende remalkovrita la  de la rusa astronomo Sergej Beljavskij, kiu anoncis pli frue ĝian malkovron.

## Nomo 
Ĝi ricevis la antaŭnomon de *Simone van Biesbroeck'', filino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de George Van Biesbroeck
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
L'Omnibuso

'''L'Omnibuso'* estis eldonejo kaj beletra esperanto-revuo publikigita en Japanio inter 1964 kaj la 1980-aj jaroj.

La revuo publikigis interalie hajkuojn aŭ politikajn tekstojn. Saito Eizo estis la redaktoro kaj eldonanto, kaj la precipaj kontribuantoj estis Miyamoto Masao kaj Ueyama Masao. Ĝi ankaŭ rolis kiel eldonejo. La eldoninto celis publikigi la kulturan gazeton *L'Omnibuso* ĝis 100 numeroj, sed en 1980 ĝi finis sian historion per la 90-a numero, pro manko de sekvantoj. Poste oni eldonis 6 numerojn da *La Dua Buso'' (ĝis 1984). Do la eldonejo l'omnibuso eldonis entute 96 numerojn da gazetoj, krom libroj.

## Tekstoj 
Kelkaj tekstoj de Miyamoto Masao, publikigitaj en ''L'Omnibuso* troviĝas en la libro *Japanaj Vintraj Fabeloj*.

## Eldonoj 
Vidu ĉi tie).
*  E. Drezen, *Analiza Historio de Esperanto-Movado*, 1972, 95 p.
* Ueyama Masao, *Por forviŝi la memoron pri ŝi*, 1974, 95p.
* Oka Kazuta, *Matenruĝo/ la juneco en la tridekaj jaroj*, 1976, 191 p.
* E. Spiridović, *Genia lingvisto venkita de etburĝeco*, 1976, 27p.
* *Japana variacio*, 1978, 139p.
* Miyamoto Masao, Ueyama Masao, *L'Omnibuso kun la tri pasaĝeroj*, 1980, 65p.
* Takuboku Isikawa, *Utaaro de Takuboku*, trad. Miyamoto Masao, 1980 (2a eld), 118p.
* Hajkista Klubo, *Hajka Antologio*, 1981
* Kurosima Denzi, *Siberio en Neĝo*, trad. Miyamoto Masao, 1982, 88p.
* Miyamoto Masao, *La Morta Suito*, 1984, 169p.

## Bibliografio 
* MIYAMOTO Masao, UEYAMA Masao, SAITO Ezo: *L' Omnibuso kun la Tri Pasaĝeroj*, Kioto: L’ Omnibuso, 1980. 65p. Broŝurita. (recenzo ĉi tie )

## Eksteraj ligiloj 
* Librolisto.
* Informoj pri la libro *L’ omnibuso kun la tri pasaĝeroj'', fare de SIMIZU Yûko.
* recenzo pri la libro, fare de Don Harlow 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Esperanto-movado en Japanio
Allaine

**Allaine** estas rivero en Kantono Ĵuraso en Svislando kaj en Francio. Ĝi havas longecon de 65&nbsp;km fontas en Kantono Ĵuraso en Svislando, kaj alfluas en la departemento Doubs al Doubs. La svisa parto de la baseno de Allaine nomiĝas *Ajoie* (aŭ en la germana lingvo *Elsgau*). Sur ĝiaj lastaj kilometroj en departemento Doubs la rivero nomiĝas *Allan*.

## Akvofonto  
La fonto de Allaine situas en Charmoille en la komunumo La Baroche ĉe la koordinatoj  sur alteco de 600 m s.m.

## Fluo
Post ĝia fonto la rivero Allaine unue fluas okcidenten tra Alle al Porrentruy. En Porrentruy la river kurbiĝas norden kaj fluas nun tra Courchavon kaj Basse-Allaine, por en Boncourt elflui el Svislando al Francio. En Delle la rivero nun alfluas la francan Teritorion de Belforto. En Morvillars la rivero atingas la kaldronon, tra kiu fluas la Kanalo de Rejno al Rodano kun kiu ĝi unuiĝas kaj nun fluas ĝis ĝia alfluo al Doubs tra la departemento Doubs. Precipe en la svisa parto la rivero Allaine plej ofte kondukas nur malmulte da akvo. Tion kaŭzas la karsta grundo, kio kaŭzas, ke granda parto de la akvo en la regiono malaperas rekte subtere. La akvokvanto estas mezurata apud Boncourt ĉe la svisa landlimo. La averaĝa trafluo estas tie 2,3 m³/sek, tamen la kvanto povas varii inter nur 0,5 m³/sek ĝis 100 m³/sek.

## Alfluejo
Sur alteco de 305 m s.m. Allaine en Voujeaucourt en la departemento Doubs alfluas al Doubs.

## Eksteraj ligiloj
*Allaine en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Ĵuraso
Kategorio:Riveroj de Ĵuraso
Blua fringo

La **Blua fringo**, *Fringilla teydea*, estas specio de paserinaj birdoj de la familio de Fringedoj kaj genro de Fringoj. Ĝi estas endemia de la insuloj de Tenerife kaj Gran Canaria en hispanaj insuloj Kanarioj. Tiu birdo estas la natura simbolo de la insulo de Tenerife, kune kun la kanarinsula drakarbo.

## Distribuado 
Tiu palearktisa birdo troviĝas nur en altaj teroj de la insuloj de Tenerife kaj Gran Canaria. Ĝi havas du subspeciojn, *F. t. tydea* el Tenerife kaj *F. t. polatzeki* el Gran Canaria.
Ili preferas habitaton je ĉirkaŭ 1100–2000 m, sed ili descendas dum malbona vetero.

### La Grandkanaria fringo 
Tiu taksono estis malkovrita kiel subspecio de la Blua fringo, *Fringilla teydea*, komence de la 1900-aj jaroj fare de la pola ornitologo Johann Polatzek. Post pli ol unu jarcento oni malkovris, ke fakte ambaŭ taksonoj estas du diferencaj specioj pro plumaro, morfologio, kanto kaj genetikaj diferencoj. Tio fakte kreis problemon, ĉar dum la Blua fringo de la insulo Tenerife estas sufiĉe abunda, la Grandkanaria fringo estas ege malabunda kaj loĝanta nur en pinaroj de sudokcidento de la insulo, kio konvertas ĝin en specio endanĝerita al formorto.

## Aspekto 
eta|*Fringilla teydea teydea*
Blua fringo similas al la Fringo, sed ĝi estas rimarkinde pli granda, kaj havas pli dikan bekon. Ĝi estas karaktere pli uniforma en sia plumaro, kaj ili ne havas malhelan kronon. Ino estas pli senkolore grizbruna, sed povas esti distingata el fringoj pro sia pli malmarkataj flugilstrioj. Reproduktanta masklo estas nekonfuzebla, pro la **tre malhelblua plumaro** (kiel la komuna nomo sugestas) ĉefe ĉe kapo kaj griza konusforma fortika pintakra beko. La subpugo estas blanka. La kruroj estas rozkolorecaj.

## Kutimaro 
Ties kanto estas pli mallonga kaj pli milda ol tiu de la Fringo, kaj la flugalvoko estas pli raŭka.

La Blua fringo manĝas ĉefe semojn de Kanaria pino, sed, malkiel plej parto de aliaj fringoj, ties idoj estas manĝigataj ĉefe per insektoj. Reproduktado okazas el majo al julio; ili konstruas neston sur arboforko, kaj la ino demetas du ovojn.

Tiu birdo ne estas migranta. Tiu specio povas formi malgrandajn arojn for de la reprodukta sezono, foje kiel miksitaj kunmanĝantaroj kun Fringoj kaj aliaj fringedoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Tenerife
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Lewis Trondheim

eta|Lewis Trondheim**Lewis TRONDHEIM** (vera nomo: **Laurent Chabosy**), naskiĝis la 11-an de decembro 1964 en Fontainebleau (Francio) kaj estas nuntempa franca desegnisto, scenaristo kaj editoro de bildliteraturo.

## Ekstera ligilo 
* oficiala retejo de Lewis Trondheim 

Kategorio:Francaj desegnistoj
Kategorio:Francaj scenaristoj
Kategorio:Francaj editoroj
Morris

**MORRIS**, artistnomo de **Maurice de Bevere** (Kortrejko, 1923 - Bruselo, 2001), estis belga desegnisto de bildrakontoj kaj unu el ĉefaj reprezentantoj de la Franc-Belga bildliteraturo.

Kun René Goscinny kiel precipa scenaristo dum la unuaj 22 jaroj, *Lucky Luke*, lia unika bildserio, famigis lin.

Morris ekkarieris en la "Compagnie Belge d'Actualités (CBA) animations studios", malgrandaj kaj ĵus kreitaj studioj de animacio en Belgio, kie li renkontiĝis kun Peyo kaj André Franquin. Post la milito, la kompanio fermiĝis kaj Morris laboris kiel ilustristo por *Het Laatste Nieuws*, nome flandra ĵurnalo, kaj *Le Moustique*, ĉiusemajna gazeto publikita de Dupuis, por kiu li faris ĉirkaŭ 250 kovrilpaĝojn kaj aliajn multnombrajn ilustraĵojn, ĉefe karikaturoj de kinsteluloj.

Kategorio:Belgaj bildliteraturistoj
Carl Frode Tiller

**Carl Frode TILLER** (*Karl Frude Tiller*; naskiĝis la 4-an de januaro 1970 en Namsos, Norvegio) estas nuntempa norvega verkisto premiitega. Laŭ klero li estas historiisto. Li debutis en la jaro 2001 per la romano *Skråninga* (*la Deklivo*), kaj post tio eldonis tri romanojn. Nuntempe laboras li pri la librotriopo *Innsirkling* kies unua libro eldoniĝis en 2007 kaj la dua en 2010.

## Bibliografio 
* *Skråninga* – romano (2001), poste teatraĵigita de la verkisto en 2004 kaj scenejigita ĉe Det Norske Teater.
* *Bipersonar* – romano (2003)
* *Innsirkling* – romano (2007), la unua libro en la librotriopo *Innsirkling*.
* *Folkehelsa* – teatraĵo (2007) 
* *Innsirkling 2* – romano (2010), la dua libro en la librotriopo *Innsirkling*.

## Noter 
Kategorio:Norvegaj verkistoj
Kategorio:Norvegaj muzikistoj
Kategorio:Norvegaj historiistoj
Ytterby

eta|La minejo de Ytterby atingis profundecon de 170 m, sed estas nun plenigita per ŝtonoj por preventi akcidentojn.
[eta|Memortabulo de [ASM International ĉe la eksa enirejo de la minejo de Ytterby.]]
Koordinatoj: 

La minejo de **Ytterby** ([ˈytːerˌbyː] 'plej ekstera vilaĝo') situas sur la insulo Resarö en la komunumo Vaxholm en la Stokholma arkipelago, proksimume 20 km nordoriente de Stokholmo. Ekde la 18-a jarcento oni akiris en tiu minejo feldspaton uzatan en la produktado de porcelano kaj vitro. La minejo estis uzata ĝis 1933.

En forĵetaĵoj de tiu minejo oni malkovris mineralon enhavantan dek antaŭe nekonatajn kemiajn elementojn, nome rarajn terojn, kaj la loknomo *Ytterby* servis kiel fonto por la nomoj de kvar el tiuj, nome itrio, terbio, erbio kaj iterbio. La kromaj estas gadolinio, tulio, skandio, holmio, disprozio kaj lutecio.

## Historio de malkovroj 
En 1787, la amatora geologo Carl Axel Arrhenius trovis tie inter la forĵetaĵoj nekutime pezan nigran ŝtonon, de kiu li sendis specimenojn al pluraj konataj kemiistoj por analizo.
Plej bone sukcesis la finnlanda Johan Gadolin, kiu eltrovis, ke la specimeno enhavas antaŭe nekonatan ”terspecon” (oksidon), kiun li nomis *ytterbia* (1794), poste ankaŭ nomata *yttria*. Ĝia pura formo poste ricevis la nomon gadolinito, kaj ĝia formulo estas Be2FeY2Si2O10. (Ĝi fakte ne enhavas la elementon gadolinio kiel esencan konsistaĵon.) Gadolin estas konsiderata la malkovranto de itrio (Y).

La sinsekvo de la elementoj poste malkovritaj en *ytterbia* estas la jena:

* En 1843 la sveda kemiisto Carl Gustaf Mosander izolis la elementon itrio (Y, 39) kaj distingis du kromajn, kiujn li nomis *terbium* kaj *erbium*.

* En 1878 la sviso Jean-Charles Galissard de Marignac distingis en la *erbium* de Mosander du elementojn, kiujn li nomis *erbium* kaj *ytterbium*.

* En 1879 la svedo Per Teodor Cleve malkovris en la *erbium* de Marignac krom erbio (Er, 68) la elementon tulio (Tm, 69) kaj distingis krome *holmium*.

* En 1879 la svedo Lars Fredrik Nilson malkovris en la *ytterbium* de Marignac la elementon skandio (Sc, 21) kaj distingis krome *ytterbium*.

* En 1886 Jean-Charles Galissard de Marignac malkovris en la *terbium* de Mosander la du elementojn terbio (Tb, 65) kaj gadolinio (Gd, 64).

* En 1886 la franco P.E. Lecoq de Boisbaudran malkovris en la *holmium* de Cleve la elementon disprozio (Dy, 66) krom holmio (Ho, 67).

* En 1907 la franco Georges Urbain malkovris ke la *ytterbium* de Nilsson konsistas el du elementoj, iterbio (Yb, 70) kaj lutecio (Lu, 71).

## Eksteraj ligiloj 
* Peter van der Krogt The Discovery and Naming of the Rare Earths.
* Carl-Hugo Blom https://web.archive.org/web/20070212040207/http://www.hembygd.se/index.asp?DocID=2785 (arkivita paĝo svedlingva pri la historio de la minejo.)

Kategorio:Uplando
Kategorio:Stockholms län
Kategorio:Historio de kemio
Baĥĉisaraja fontano (Puŝkin)

[eta|Vera [Fontano de larmoj en Ĥana palaco en Baĥĉisarajo. Maldekstre busto de Puŝkin.]]
***Baĥĉisaraja fontano*** (1823, *Бахчисарайский фонтан*) estas poemo de rusa romantikisma poeto, prozisto Aleksandr Sergejeviĉ Puŝkin (1799 – 1837). La aŭtoro prilaboris en la poemo okazintaĵon de neplenigita amo de krimea ĥano Girej, kiu igis omaĝe de sia murdita amantino konstrui en urbo Baĥĉisarajo la t.n. Fontanon de larmoj.

## Enhavo de la poemo 
La poemo estas dramo de amo, malamo kaj homa doloro kaj ĝi priskribas kunpuŝiĝon de du mondoj - de pola nobela socio kaj krimeaj tataroj frunte kun ĥano Girej. Tiu atakos nobelaran sidejon de princo Potocki kaj forportos lian filinon Maria. Pro ŝia beleco li estas neatendite kaj ĝis profundo de sia koro trafita kaj li prenos ŝin en sian haremon. La ĝisnunaj edzinoj de la ĥano tre malfacile egaliĝas kun lia subita neintereso. Precipe kartvelianino Zarema Marri minacas, ke ŝi trapikos ŝin per ponardo, se ŝi prenos ŝian amon de la ĥano. Foje Maria estas trovita morta kaj Zarema estas ekzekutita. Ĥano Girej poste igos omaĝe de Maria konstrui fontanon, ĉe kiu li poste tage-nokte tristas sola en sia senfina doloro.

## Adaptoj 
### Muziko 
Laŭ la poemo komponis en la jaro 1934 rusa komponisto Boris Asafjev samnomatan baleton.

### Filmo 
* *Baĥĉisaraja fontano* (1909, Бахчисарайский фонтан), Rusio, reĝisoro Jakov Protazanov, muta filmo.

## Eksteraj ligiloj 
* Rusa teksto de la poemo

Kategorio:Ruslingva literaturo
Kategorio:Poemoj
Kategorio:Romantikismo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1823
Kategorio:Aleksandr Puŝkin
Kategorio:Baletoj
Kategorio:Krimeo en beletro
Skafaldo

[eta|dekstra|Skafaldo sur konstruejo de individua domo en [Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis sur Reunio.]]
**Skafaldo** estas portempa konstruaĵo konsistanta el traboj, pontoj, pasejoj aŭ platformoj subtenitaj de ĉarpentaĵo el bambuo, ligno, ŝtalo aŭ aluminio.
Ĝi celas ebligi al metiistoj atingi ĉiun lokon de konstruaĵo konstruota aŭ riparota kaj alporti tien la necesajn materialojn kaj ilojn.

Ekzistas tri diversaj skafaldoj: fiksitaj, pendigitaj aŭ rulantaj.

Fiksitaj skafaldoj povas esti dividitaj en jenajn tri kategoriojn:
* fasadaj skafaldoj,
* multdirektaj skafaldoj,
* masonistaj skafaldoj.

## la diversaj pecoj de skafaldoj 
* Bazplato
* Skafalda Framo : vertikala peco ĝenerale de 2.00 metroj
* Gardrelo
* Sparo
* Randa gardrelo
* Plinto
* Kuplilo
* Planko
* Nesimetria framo

[eta|maldekstra|Skafaldo ĉe la preĝejo de [Rocroi dum konstrulaboroj ĉe la sonorilturo]]

Skafaldoj multe evoluis en la lastaj jaroj. Pro manko de eŭropa direktivo ne ekzistas la marko *CE* por skafaldoj. En Francujo tamen ekzistas la referenco de la marko *NF*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Konstruado
Imre Szilvásújfalvi Anderkó

**SZILVÁSÚJFALVI ANDERKÓ Imre** (silva:ŝu:jfalvi) estis hungara reformita pastro, verkisto, bibliografo naskita en Szilvásújfalu en la mezo de la 16-a jarcento kaj mortinta en Moldavio post 1614.

## Kariero
Szilvásújfalvi studis en Sárospatak kaj estis ekde 1587 instruisto tie, ekde 1589 li estis lernejestro en Nagybánya. Ekde 1591 ĝis 1595 li studis en Wittenberg, kie li estis en 1593 *coetus senior* de la hungaroj. En 1595 li studis en Heidelberg. Li vojaĝis en Svislando, Nederlando, Francio, Anglio. Hejme li estis rektoro (1596), ekde 1599 pastro, ekde 1604 dekano en Debreceno, ekde 1607 pastro kaj dekano en Nagyvárad. Kiel reprezentanto de la angla purisma movado li kontraŭstaris kun episkopo Lukács Hodászi kaj tial en 1610 la sinodo de Nagyvárad senigis lin de lia pastra posteno kaj la reganto Gabrielo Bethlen en 1614 ekzilis lin. Li estas konsiderita la unua hungara bibliografo, ĉar en lia kantlibro aperinta en Debreceno en 1602 li publikis la liston de kantlibrojn konatajn de li.

## Verkoj
**In exequiis defunctorum. Halotti énekek* (Debrecen, 1598, ĝi aperis plurfoje)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Szilsavujfalvi Anderko, I.
Szilsavujfalvi Anderko, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Courgenay (Svislando)

**Courgenay** estas komunumo en la distrikto Porrentruy en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 2136 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Courgenay situas norde de la kresto de la montoĉeno de Lommont, kiu apartenas al la Ĉena Ĵuraso kaj estas la akvodislomo inter la riveroj Doubs kaj Allaine. La komunuman teritorion senakvigas la rivereto Pichou, kiu alfluas al Allaine. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la vilaĝo Courtemautruy. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,42 km², de kiuj 43% estas kovritaj de arbaro, 49% servas por agrikulturo kaj 8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Courgenay limas en nordoriento al Alle, en oriento al Cornol, en sudo al Clos du Doubs, en okcidento al Fontenais, kaj en nordokcidento al la distriktĉefloko Porrentruy.

## Trafiko 
La komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 6 de Delemonto trans la montpasejo Les Rangiers al Porrentruy. 3 kilometrojn nordokcidente de la vilaĝo centro situas apud Porrentruy la plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A16. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la fervojlinio de Delemonto al Porrentruy kaj per poŝtaŭtolinio de Porrentruy al Asuel.

## Historio 
La monolito *Pierre Percé* (Truigita Ŝtono), kiu datiĝas el la 3-a jarmilo a.K. estas unu el la plej malnovaj homaj konstruaĵoj en Svislando.

La unua dokumenta mencio de Courgenay datiĝas el la jaro 1139 kiel *Corgennart*. Ekde la 13-a jarcento Courgenay estis posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. En la 16-a jarcento ĝi estis atribuita al la majorejo Alle de la princepiskopa voktejo Ajoie. Post la franca revolucio de 1792 ĝi dum unu jaro apartenis al la Raŭraka Respubliko, kiu kiel departamento *Mont Terrible* estis integrita al Francio. De 1800 ĝis 1815 Courgenay apartenis al la franca departemento Haut-Rhin, kaj en la jaro 1816 ĝi per dekreto de la Viena Kongreso de 1815 fariĝis parto de la distrikto Porrentruy de Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Courgenay apartenas kun la tuta distrikto al la nova Kantono Ĵuraso.

## Filmhistorio 
Courgenay post la Unua Mondmilito fariĝis konata en tuta Svislando pri Gilberte Montavon, servistino en la Hotelo de la Stacidomo (*Hôtel de la Gare*), kiu rolis kiel soldata patrino por svisaj soldatoj, kiuj dum la milito en Courgenay devis militservi fore de sia hejmo. *Hanns In der Gand* (artista nomo de *Ladislaus Krupski*) eternigis Gilberte en sia kanzono *La petite Gilberte de Courgenay*. Dum la Dua Mondmilito la konata svisa reĝisoro Franz Schnyder faris el la historio de Gilberte patriotan filmon, kiu fariĝis mondfama kaj unu el la plej sukcesaj svisaj filmoj entute.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Courgenay (stacidomo)

## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Courgenay
* Courgenay en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:PierrePercee01.jpg|Monolito *Pierre Percé* el la 3-a jarmilo antaŭ Kristo
Dosiero:Courgenay Hoteldelagare.jpg|Hotelo de la Stacidomo en Courgenay, kie laboris la nacia heroino Gilberte de Courgeney
Elemér Szolnoky

**SZOLNOKY Elemér** (solnoki) estis hungara inĝeniero pri mekaniko naskita en Koloĵvaro la 20-a de marto 1923 kaj mortinta en Hatvan la 10-an de oktobro 1979. 
## Kariero
Szolnoky havigis diplomon en la teknikuniversitato de Budapeŝto kaj preskaŭ 30 jarojn li estis kunlaboranto de *Mélyépítési Tervező Vállalat* (MÉLYÉPTERV). Li priokupiĝis la purigon de kloakakvo.

## Verko
**Szennyvíztisztító berendezések tisztítástechnológiáját zavaró gyakori hibák* (Bp. 1966).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Szolnoky, E.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj