Veverská Bítýška

**Veverská Bítýška** estas urbo en Ĉeĥio, en distrikto Brno-provinco en Sudmoravia regiono. Ĝi situas en Boskovica sulko inter naturparkoj Valo de Blanka rojo (okcidente) kaj Podkomoraj arbaroj (oriente), proksimume 25&nbsp;km nordokcidente de la mezo de Brno. Ĉe la urbo, etendiĝanta sur kunfluejo de Svratka kaj Blanka rojo, komenciĝas levigo de digolago de Brno, proksime troviĝas burgo Veveří. Dominaĵo de Veverská Bítýška estas placo Na Městečku kun urbodomo, lernejo kaj paroĥa preĝejo de sankta Jakobo pli Aĝa. Vivas ĉi tie  (). Krom la propra Veverská Bítýška la konsisto de la urbo estas ankaŭ domaro (la memstara baza setlejunuo) Nový Dvůr, kiu situas en subburgejo de burgo Veveří.

## Historio 
La ofica nomo Veverská Bítýška validas ekde la 20-a de oktobro 1921. Ĝis tiu tempo, sed ankaŭ post tiu ĉi dato eblis renkontiĝi kun diversaj variantoj de ortografio: Byteška, Bytýška Veverská, Veveří Bytýška, Veverská Bitiška kaj pluaj.

Bítýška estas nomata *Veverská* laŭ la proksima burgo Veveří. Burgo Veveří estis laŭ mito fondita en la dua duono de la 11-a jarcento de princo Konrado la 1-a de Brno; la unua skribdokumento pri Veveří estas el la jaro 1213. Veverská Bítýška estiĝis verŝajne nur post la fondo de la burgo, la unua mencio aperas en la jaro 1376, en la jaro 1521 ĝi estas jam indikata kiel kampurbo. La teritorio de burgo Veveří eĉ kun la apuda ĉirkaŭaĵo estis dum longa tempo la konsisto de municipo, sed al la 1-a de januaro 1957 ĝi estis almembrigita al Brno, kaj hodiaŭ ĝi kreas la plej okcidentan parton de la katastro de urba parto Brno-Bystrc.

La historio de Veverská Bítýška kaj de burgo Veveří estas kunigita ankaŭ kun kapelo de Patrino Dia, kiu servis kiel paroĥa preĝejo antaŭ konstruado de preĝejo de sankta Jakobo pli Aĝa en la jaro 1481 en Bítýška. Antaŭ la fondo de la municipa tombejo en la jaro 1837 la tombejo ĉe la kapelo servis kiel sepultejo por la loĝantoj de la municipo.

## Loĝantaro 
## Transporto 
Veverská Bítýška situas sur vojkruciĝo de ŝoseoj de la dua klaso 384 (el Brno), 386 (el Rosice kaj Kuřim) kaj ŝoseoj de la tria klaso el Lažánky, Hvozdec kaj Chudčice (Tišnov). Surveturejo al aŭtostrado D1 ĉe Ostrovačice estas de la urbeto en distanco 7&nbsp;km.

Veverská Bítýška estas ŝanĝa nodo de Integrita transporta sistemo de Sudmoravia regiono en zono 325. La komunikon sekurigas aŭtobusoj de linio 153 (kun Rosice kaj Tišnove), 303 (kun Brno) kaj 312 (kun Kuřim kaj Tišnov).

La ŝipan transporton sur digolago de Brno inter Veverská Bítýška, burgo Veveří kaj Brno trafikas en someraj monatoj Transporta entrepreno de urbo Brno.

Tra Veverská Bítýška kondukas granda kvanto de biciklovojoj, el tio kelkaj markitaj:
* *Praga vojo*: Prago (…) Tišnov – Březina – Kopaniny – Veverská Bítýška – burgo Veveří – Brno-Bystrc
* biciklovojo 1: Nový Dvůr – Veverská Bítýška – Tišnov – Hlinsko – Seč – Ronov nad Doubravou
* biciklovojo 5189: (…) Veverská Bítýška – Šmelcovna – Javůrek (…)
* biciklovojo 5231: Brno, Mokrá Hora – Kuřim – Chudčice – Veverská Bítýška

Parte markitaj kaj preparataj vojoj:
* biciklovojo 5171: Veverská Bítýška – Rosice – Dolní Kounice – Pohořelice
* biciklovojo 5172: Tišnov – Veverská Bítýška – Rosice – Bratčice – Židlochovice

## Memorindaĵoj 
eta|Preĝejo de Jakobo pli Aĝa en la placo Na Městečku
Rekte en la placo Na Městečku katenas la atentemon la paroĥa preĝejo de sankta Jakobo pli Aĝa.

En sudokcidenta rando de la urbo, ĉe vojo ĝis Hvozdce, estas penta ŝtono el la jro 1559.

La eksa ĥolera tombejo situis en kampoj en sudorienta rando de Veverská Bítýška, survoje al burgo Veveří. La tombejo estis dum komunismo iom post iom displugita; ĝia renovigo kaj starigo de memorkruco okazis nur en la jaroj 2000–2001.

### Valo de Blanka rojo 
[eta|[Blanka rojo (dekstra alfluanto de Svratka)|Blanka rojo en Veverská Bítýška]]

Granda kvanto de la vizitantoj de Veverská Bítýška celas al piediranta ekskurso aŭ biciklista elveturo sur biciklovojo 5189 ĝis valon de Blanka rojo. Ankoraŭ en la urbo ili preterpasas muelejon de Jaroš, kulturmemorindaĵon kaj ununuran lokan muzeon. La muelejo estis konstruita sur loko de malnova muelejo kaj segejo en la jaro 1938. La muelejo estis al la devenaj posedantoj redonita en la jaro 1991 kaj tiuj en la jaro 2003 alirebligis ĝin al la publiko.

### Digolago de Brno kaj la ĉirkaŭaĵo 
Sub la vejro sur Svratka, kiu retenis la akvon por la eksa muelejo de Tejkal, komenciĝas la levigo de Digolago de Brno. Sur ĝia maldekstra bordo estas ampleksa arbara ĉasrezervejo kun krucvojo eliranta el la najbara Chudčice. Sur la dekstra bordo de la valbaraĵo etendigas Podkomoraj arbaroj kun Fabelo de majo (la loko, kie Vilém Mrštík travivis kaj kien li semis okazintaĵojn de samnomata romano) kaj la reo de Grand Prix. La tuta ĉirkaŭaĵo de la valbaraĵo estas tre ŝatata loko por biciklado kaj turismo.

Burgo Veveří kaj kapelo de Patrino Dia troviĝas super Digolago de Brno, proksimume 2,5&nbsp;km de Veverská Bítýška. Ekde komenco de la establo de la katastraj teritorioj ili estis en la katastro de la municipo. Sed la ĉirkaŭaĵo de la valbaraĵo, eĉ kun la burgo kaj la kapelo, estis en la jaro 1957 alligitaj al Brno kaj ekde tiu tempo ili situas en la katastra teritorio de Bystrc.

## Personecoj 
* Valentin Bernard Jestřábský (1630–1719), pariĥestro kaj baroka verkisto
* Karel Eichler (1845–1918), paroĥestro, verkisto kaj muzika sciencisto
* František Ehrmann (1866–1918), kanoniko de kapitulo de Olomouc

## Pluaj fotoj 

Veverska Bityska-namesti-20051228.jpg|vintra placo Na Městečku
Hrad Veveri-purkrabstvi a vnitrni hrad s britovou vezi.png|burgo Veveří – burggrafejo kaj enirejo en la internan burgon
Kaple Matky Bozi Veveri-od Z.png|Kapelo de Patrino Dia ĉe burgo Veveří, vido de alvetureja vojo
Veverská Bítýška - smírčí kámen.jpeg|penta ŝtono ĉe vojo al Hvozdec

## Referencoj 

Kategorio:Urboj en distrikto Brno-provinco
Kategorio:Municipoj en distrikto Brno-provinco
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Boskovica sulko
Kategorio:Setlejoj sur Svratka