open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Benzila cianido

**Cianido de benzilo** aŭ **benzila nitrilo** estas organika kombinaĵo, senkolora oleeca likvaĵo kun akra odoro, nesolvebla en akvo, sed solvebla en alkoholo kaj etero kaj antaŭanto de pluraj aromataj substancoj kaj grava ingredienco de sennombraj komponaĵoj en organika kemio, tiaj kiaj penicilinoj, amfetaminoj, **fenobarbitalo**, metil-fenidil-acetato, esteroj, parfumoj kaj gustigiloj.

Ĝi spertas eksplodajn reakciojn kun oksidigantoj, natria hipoklorito kaj litio-aluminia hidrido. Ĝi estas uzata kiel solvanto kaj startiga materialo en la sintezo de fungicidoj, antibiotikaĵoj kaj aliaj farmaciaĵoj. La parta hidrolizo de la benzila cianido rezultas en estigo de fenilacetamido, konata anti-konvulsiilo.

## Sintezo 
* Cianido de benzilo estas preparata per agado de la benzila klorido kaj natria cianido:

## Reakcio 
* 2-Fenila aceto-aceto-nitrilo estas preparata per reakcio inter benzila cianido kaj **etila acetato** en alkala medio:

## Literaturo 
* Erowid
* Handbook of Forensic Drug Analysis, Fred Smith
* Bulletin on Narcotics: Science in Drug Control - the Role of Laboratory and ..., United Nations
* Essential Oil Safety - E-Book: A Guide for Health Care Professionals, Robert Tisserand, Rodney Young
* Medicinal Chemistry, D. Sriram
* Sittig's Handbook of Toxic and Hazardous Chemicals and Carcinogens, Volume 1, Richard P. Pohanish

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Sibutramine.svg|**Sibutramino**
Ketobemidone2DACS.svg|**Ketobemidono**
Disopyramide.svg|**Dizopiramido**
Venlafaxine_structure.svg|**Venlafaksino**
Levocabastine.svg|**Levokabastino**
Isoaminile.png|**Izoaminilo**
2-Phenylacetamide3D.png|Fenilacetamido
Phenobarbital sticks.png|**Fenobarbitalo**

## Vidu ankaŭ 
* Cianidoj
* Benzeno
* Benzila klorido
* Natria cianido
* Benzilamino
* Benzoata acido
* Benzila alkoholo

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Cianidoj
Ottó Vincze

**Ottó Vincze** [vince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vincze Ottó** estis hungara komponisto, dirigento. Lia origina familia nomo estis *Winkelhofer*.

Ottó Vincze http://www.imdb.com/name/nm0898876/ naskiĝis la  en Visegrád, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ottó Vincze akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1929. Lia ĉefa instruisto estis Albert Siklós. Post siaj studoj li havis nur porokazajn laborojn. Inter 1942 kaj 1945 li estis dirigento de la Hungara Radio, poste la politika komisiono ne permesis la pluan laboron. Inter 1946-1949 li estis arta gvidanto de Nacia Teatro (Miskolc), poste de Teatro Thália (Budapeŝto), inter 1957-1960 de Operetoteatro (Budapeŝto), poste denove de Teatro Thália. Li pensiuliĝis en 1966. Li ricevis 2 premiojn en 1954 kaj 1957.

## Elektitaj filmaj muzikoj 
* *Látta-e már Budapestet télen?* (1940)
* *Fény és árnyék* (1943)
* *Napfeljötte* (1946)
* *Liliomfi* (1954)
* *Nehéz kesztyűk* (1957)
* *Az aranyember* (1962)

## Aliaj elektitaj komponaĵoj 
* *Boci-boci tarka* (muzika teatraĵo, 1953; prezentita kun sukcesoj en Operetoteatro)
* *D-dúr mise* (1957; eklezia komponaĵo)
* pluraj uverturoj, suitoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Benzila butila ftalato

**Ftalato de benzila kaj butila** aŭ **BBP** estas duobla estero de la ftalata acido kun benzila alkoholo kaj n-butanolo. Ordinare ĝi uzatas kiel plastigilo por Polivinil-klorido kaj aliaj polimeroj, kaj estas konsiderata toksa. BBP estas senkolora oleeca likvaĵo kaj povas aktivi kiel plastigagento igante la materialojn pli flekseblajn.

Aliaj uzoj inkludas: parfumfabrikado, hararsprajoj, gluaĵoj, poraŭtaj produktoj, vinilaj porplanko-kovraĵoj, ktp. BBP estas kontrolita substanco en pluraj landoj pro tio ke ĝi estis detektita en surfaca akvaro, subtera akvaro kaj trinkakvo. Riskoj ekzistas dum longtempa aŭ ripeta ekspozicio al publiko, kaj rekte kaj malrekte per migrado kaj ekstraktado de substancoj enhavantaj BBP.

## Sintezo 
* Benzila butila ftalato estas preparata per interagado de la ftalata acido kun n-butanolo kaj benzila alkoholo:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Australian Government - Department of Health
* Monographs
* Science Direct
* Chemicalland21
* Analytical Artifacts: GC, MS, HPLC, TLC and PC, B.S. Middleditch
* Groundwater Chemicals Field Guide, John H. Montgomery

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Aniline.svg|**Fenil-amino**
Benzyl_chloride.png|**Benzila klorido**
Alkohol_benzylowy.svg|**Benzila alkoholo**
Benzylamine2DCSD.svg|**Benzilamino**
Benzylaminopurine.png|**Benzila adenino**
Benzyl-bromide-skeletal.svg|**Benzila bromido**
Benzonitrile_structure.svg|**Benzonitrilo**
Benzyl-cyanide.png|**Benzila cianido**
Benzyl_acetate_200.svg|**Benzila acetato**
Benzylpiperazine.svg|**Benzila piperazino**
Benzofuran_200.svg|**Benzo-furano**
Kwas_fenylooctowy.svg|**Fenilacetata acido**

## Vidu ankaŭ 
* Benzoata acido
* Klorida acido
* Benzila alkoholo
* Benzaldehido
* Tolueno
* Butanolo

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
butila ftalato
Kategorio:Ftalataj esteroj
Kategorio:Ftalatoj
Kategorio:Plastigaĵoj
Lingvoj de Honduro

La **Lingvoj de Honduro** ekzistis ekde la komencoj de la civilizacioj kiuj ekloĝis en la teritorio de la nuna Honduro.

## Klasifiko 
## Vidu ankaŭ 
* Lingva familio
* Lingva klasifiko
* Garifuna lingvo
* Hispana lingvo
* Kariba lingvaro
* Lenkoj
* Miskitoj

## Eksteraj ligiloj 
* FAO - Perfil general de Honduras ()

## Tradukfonto 

Kategorio:Kulturo de Honduro
Kategorio:Etnoj en Honduro
Rudolf Lábán

**Rudolf Lábán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lábán Rudolf** (en Britio vaste konata **Rudolf Laban**) estis hungara koreografo, baletinstruisto, inventisto pri dancaj hieroglifoj (Laban Mova Analizo (LMA) aŭ *Labanotation*). Li estis unu el la pioniroj de la moderna danco en Eŭropo kaj unu el la plej gravaj figuroj en historio de la danco. Lia nobela antaŭnomo estis *váraljai*, lia persona nomvarianto estis *Rezső* [reĵO].

Rudolf Lábán https://www.britannica.com/biography/Rudolf-Laban naskiĝis la  en Pozono (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando), li mortis la  en Weybridge (Britio).

## Biografio 
Rudolf Lábán pasigis sian infanaĝon en Pozsony, Vieno, Sarajevo kaj Mostar. En 1896 li jam fondis dancogrupon en sia naskiĝurbo. Inter 1900 kaj 1907 li lernis en Parizo artojn, dancon, arkitekturon, scenarion. Dum la studentaj jaroj li estis anoncisto en kabaredo Moulin Rouge. Li instruis dancon ekde 1907 en Vieno, en 1910 en Munkeno kaj Ascona li fondis lernejon pri danco-baleto, en 1915 en Zuriko lernejon pri koreografio. Inter 1923–1925 li estis baletestro en Hamburgo, inter 1930-1934 en Berlino.
eta|Rudolf Lábán (meze)
eta|Dancaj hieroglifoj de Rudolf Lábán
Lia metodo disvastiĝis en Eŭropo (ankaŭ en Hungario), tiaj danclernejoj funkciis proksimume resume dudek. Li iniciatis tri dancokongresojn en 1927, 1928 kaj 1930, sed en 1937 pro la naziismo li translokiĝis al Britio, kie li daŭrigis la laboron pri la danca teorio. Li kreis la "idealan" rondforman baletan teatron. Ekde 1942 li vivis en Manĉestro, ekde 1953 apud Londono.

Inter la studentoj, amikoj kaj partneroj de Lábán estis Mary Wigman, Kurt Jooss, Lisa Ullmann, Albrecht Knust, Lilian Harmel, Sophie Taeuber-Arp, Hilde Holger, Gertrud Kraus, Gisa Geert, Warren Lamb, Elizabeth Sneddon, kaj Yat Malmgren.

Esenco de lia laboro estas, ke ke forto kiel dominas en la movo, kiu estas karakterizita per pezo, tempo, spaco kaj fluado.

## Elektitaj koreografaĵoj 
* *Gaukelei*
* *Prometheus*
* *Don Juan*

## Elektitaj libroj 
* *Die Welt des Tänzers* (1920)
* *Choreographie* (1926)
* *Schrifttanz* (1929)
* *Ein Leben für den Tanz* (1935)
* *Principles of Dance and Movement Notation* (1956)

## Memorigiloj 
* premio *Lábán Rudolf* fondita en 2005 http://tancelet.hu/38-hirek/4169-atadtak-az-idei-laban-rudolf-dijakat-2

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva teksto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Germanaj koreografoj
Ĥorografia Komisiono

dekstra|eta|Mapo de Nova Granado inter 1832 kaj 1856
dekstra|eta|Mapo montranta la 10 vojaĝojn de la Ĥorografia Komisiono
La **Ĥorografia Komisiono** () estis scienca projekto komence komisiita en 1850 de Respubliko de Nova Granado (regiono kiu nun estas en Kolombio) kiu estis komence gvidata fare de la itala inĝeniero Agostino Codazzi. La celo de la komisiono estis fari kompletan priskribon de Nova Granado kaj ĝiaj provincoj, sed estis ankaŭ ekonomia intereso, kiel la esplorado kaj agnosko de naturaj rimedoj, la konstruo de rimedoj de transporto, la antaŭenigo de internacia komerco kaj ankaŭ eksterlandaj investoj kaj enmigrado. Tiusence ekzistis ankaŭ politika intereso en la konstruo de nacia identeco kie la mestiza kulturo estis elstarigita kaj estis hierarkiita reprezento de rasa demokratio. La komisiono okazis en du stadioj; la unua inter 1850 kaj 1859, gvidata de Agostino Codazzi, kaj la dua inter 1860 kaj 1862 gvidata de Manuel Ponce de León.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Geografio de Kolombio
Kategorio:Esplorado de Sudameriko
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Kolombio
Kategorio:Sciencaj ekspedicioj
Ophiodes

alternative=Ophiodes.jpg|eta|Ophiodes
***Ophiodes*** estas genro de lacertoj de la familio *Anguidae* endemia de Sudameriko. Ili havas vestiĝiajn krurojn; ili ne havas antaŭajn membrojn kaj la malantaŭaj apenaŭ estas 10 mm longaj, kio pravigas la alternativan nomon *senkruraj lacertoj*.

## Specioj 
La genro *Ophiodes* enhavas kvin speciojn:
* *Ophiodes fragilis*
* *Ophiodes intermedius*
* *Ophiodes striatus*
* *Ophiodes vertebralis*
* *Ophiodes yacupoi*

## Referencoj 
Kategorio:Reptilioj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kastelo de Szentegát

La **Kastelo de Szentegát** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Biederman* [biderman]) estas historia monumento en vilaĝo Szentegát.
maldekstre|eta|Aerfoto pri kastelo en Szentegát
## Historio 
origine ĉaskastelo estis konstruita supozeble en la 19-a jarcento, en 1896 ĝi estis trakonstruita al loĝkastelo. La menciita familio loĝis tie ĝis 1945. Ekde 1949 la nova posedanto estis ŝtata agrikultura firmao, kiu zorgis pri la kastelo dum la socialismo. Depost la socialismo negocistoj aĉetis la kastelon kaj intertempe renovigaj laboroj okazis.

## Konstruaĵo 
La parte unuetaĝa kastelo situas en mezo de la vilaĝo en parko. Ĝi estas 90 metrojn longa. La fasado estas simetria, meze troviĝas la ĉefenirejo kun reliefantaj partoj (ambaŭ randaj kaj meza partoj reliefas). Nur la meza reliefa parto havas etaĝon, la randaj partoj nur mansardojn. Al la meza parto larĝa ŝtuparo kuras, tie funkcias la enirejo. En la malantaŭa fasado turo altiĝas, kiu disrompas la simetrion.

## Parko 
La parko estis kreita kune kun la kastelo. Origine ĝi enhavis fontanon, naĝejon, vintroĝardenon, iom for maŭzoleon. Tiu lasta konstruaĵo estis samtempe kapelo por la vilaĝanoj. En 1904 granda vilao por la gastoj estis konstruita, en 1996 plene renovigita. Estas aliaj domoj - origine por la servistoj - nuntempe ili estas loĝdomoj. Aktuale en la 2010-aj jaroj la parko estas en malbona stato.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://www.kastelyok-utazas.hu/Lap.php?cId=805
* http://www.kastelyok.eu/content/baranya-megye#szentegát 

Szentegát
Sunŝtono

[dekstra|eta|Sunŝtono ekspoziciita en la [Nacia Muzeo de Antropologio (Meksikurbo)|Nacia Muzeo de Antropologio.]]
La **Sunŝtono** () estas monolita disko el bazalto de olivino kun aludaj skribaĵoj al la azteka kosmogonio kaj la sunaj kultoj, populare nomita *Azteka kalendaro* tial ke ĝi havas la Kalkulon de la Tagoj, de la Eraoj kaj kalendarajn aspektojn, kie interpretoj de la rolo kaj signifo de tiu ĉi monolito diferencas inter specialistoj depost ĝia remalkovro en la 18-a jarcento. Eble estis platformo por batalo de gladiadoroj, verŝajne implikita en la azteka festivalo *Tlacaxipehualiztli*. Ĝi havas diametron de  metroj, estas 122 cm dika kaj pezas pli ol 24 tunojn.

Ene de ĉi tiu monolito estas priskribitaj la movoj de la steloj kaj iuj cikloj en kiuj la monatoj daŭris dudek tagojn, la jaroj dek ok monatojn kaj jarcentoj 52 jarojn, kiuj estis renovigitaj.

La skulptaĵo havas stabilan staton de konservado, tamen ĝia originala koloro perdiĝis pro jarcentoj da subĉiela ekspozicio. Krome, la centra parto estas damaĝita de multoblaj impaktoj de kugloj kiuj malbeligis la centran vizaĝon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aztekoj
* Azteka kalendaro

## Eksteraj ligiloj 
* Video: La Pierre du Soleil : Cosmogonie aztèque

## Tradukfonto 
Kategorio:Aztekoj
Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Skulptaĵoj
28710 Rebeccab

'*28710 *Rebeccab'''* estas tre malgranda sed eksterordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Rebecca Ann Bloomfield*, finalistino de la *Broadcom MASTERS* 2013, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro ŝia projekto pri sciencoj de la tero kaj kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la *North Middle School'' de Colorado Springs (Koloradio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Moskva Ŝtata Universitato de Fervojaj Inĝenieroj (MIIT)

La rapida evoluo de fervoja transporto en Rusio, inkluzive konstruon de la plej granda Transsiberia fervojo (Transsib), postulis pliigon de novaj inĝenieroj kaj teknika personaro.

La 5-an de junio 1896 estis establita la Moskva Imperiestra Inĝeniera Altlernejo (IMIU). La 26-a de septembro samjare okazis ĝia inaŭguro en la luita konstruaĵo situanta en Tverskaja strato, Moskvo.

La 20-an de septembro 1898 ĝi okupis la novan 3-etaĝan konstruaĵon en la strato Baĥmetjevskaja (nun Obrazcov strato) situanta en Marjina Roŝĉa.

En 1901 oni diplomis la unuajn specialistojn. Ĝis 1913 682 inĝenieroj ricevis siajn prestiĝajn atestojn.

En 1913 IMIU estis renomita al la Moskva Instituto de Fervojaj Inĝenieroj, kun kvinjara instrua periodo. La 27-an de decembro 1913 ĝi ricevis la nomon de la imperiestro Nikolao II.

La 19-a de novembro 1924 en Sovetunio aperis la Moskva Instituto de Transportaj Inĝenieroj (MIIT).

La 15-a de junio 1993 MIIT ricevis universitatan statuson kaj estis renomita kiel la Moskva Ŝtata Universitato de Fervojaj Inĝenieroj (MIIT).
eta|La ĉefa enirejo de la universitato

Nuntempe ĝi estas la plej granda universitato de la lando, kiu inkluzivas 37 branĉojn en 24 rusiaj regionoj. En MIIT instruiĝas pli ol 118.000 studentoj, el kiuj pli ol 1.800 personoj estas reprezentantoj de 28 landoj. Instruado estas efektivigata de 2508 instruistoj, inkluzive 284 profesorojn kaj 898 docentojn.

Tra la jaroj en la universitato diplomiĝis pli ol 360,000 tre kvalifikitaj specialistoj kun pli alta edukado.

## Famaj eks-studentoj 
* Semjon Belits-Gaiman-Sovetia Olimpika naĝanto
* Bidzina Ivanishvili estas Komercisto kaj politikisto El Kartvelio
* Vitalij Malkin estas rusa komercisto kaj politikisto
* Konstantin Borovoj estas rusa komercisto kaj politikisto
* Igor Guberman-rusa poeto
* Anatolij Ribakov - Sovetia kaj rusa verkisto
* Jakov Dzhugashvili estas la filo De Josif Stalin
* Igor Zaitsev-Sovetia armea komandanto
* Grigorij Kaidanov - rusa-Usona ŝakmajstro
* Viktor Vekselberg-rusa komercisto
* Leonard Blavatnik-rusa-Usona komercisto
* Vladimir Kuzmin - rusa muzikisto
* Ilja Filatov-ekonomikisto, financisto, administranto

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://miit.ru/ oficiala retejo  

Kategorio:Universitatoj en Moskvo
Kategorio:Fervojo en Rusio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1896
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1890-1899
Kategorio:1896 en la Rusia Imperio
ElliptiGO

eta|**ElliptiGO**j

**ElliptiGO, Inc.** estas fabrikanto de elipsaj bicikloj. Elipsaj bicikloj kombinas la movadon de endoma elipsa ekzercilo kun la eksterdoma mobileco de tradicia biciklo.

## Historio 
Patento por elipsa biciklo por la unua fojo registriĝis en 2008. En 2010 ElliptiGo akiris la ekskluzivajn rajtojn por la patentoj. Elipsa biciklo estas aparato kiu uzas kurecan elipsan movadon por propulsi biciklon. La unua prototipo de elipsa biciklo, kun la kodonomo “Alfa,” kompletiĝis en la mezo de 2006.

En 2010, la ElliptiGO 8S, la unua komerce akirebla elipsa biciklo, estis enmerkatigita de la kompanio.

File:Eliptigo McGowans Pass jeh.JPG|ElliptiGO en uzo
File:ElliptiGO locked to fence jeh.jpg|ElliptiGO parkumita
File:ElliptiGO.jpg|Propulsa mekanismo
File:ElliptiGO detail.jpg|Propulsa mekanismo (detalo)

## Eksteraj ligiloj 
* filmeto

## Referencoj 
Kategorio:Bicikloj
Kategorio:Biciklado
Kategorio:Sportiloj
Sundsvall

**Sundsvall** estas urbo en la historia regiono Medelpad de Svedio. Ĝi situas ĉe la orienta marbordo de la lando, en la moderna provinco Västernorrlands län. Fine de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km², kaj sekve ĝi estas la 21-a plej granda urbo de Svedio laŭ loĝantaro.

## Konataj urbanoj 
* Erik Collinder, gimnazia instruisto kaj esperantisto jam en 1897
* Björn Collinder, lia filo, internacie konata lingvisto kaj same esperantisto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|280ra|la centra "granda placo", *Stora Torget*
eta|maldekstra|280ra|

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Medelpado
28714 Gandall

'*28714 *Gandall'''* estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Keoni K. Gandall*, finalisto de la konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo *Broadcom MASTERS* 2013, pro lia projekto pri biokemio, medicino, sciencoj de la sano kaj mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la *Samuel E. Talbert Middle School'' de Huntington Beach (Kalifornio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Nacia Muzeo de Natura Historio (Ĉilio)

[eta|280px|La centra halo, kun skeleto de [blua baleno]]
La **Nacia Muzeo de Natura Historio** ( aŭ ) estas unu el la tri naciaj muzeoj en Ĉilio kune kun la "Nacia Muzeo de Belartoj" (Santiago de Ĉilio) kaj la "Nacia Muzeo de Historio". Ĝi situas en Parko Quinta Normal.

## Historio 
La muzeo estas unu el la plej malnovaj naturhistoriaj muzeoj en Sudameriko. Ĝi estis fondita la  de la franca naturalisto Claude Gay, komisiita fare de la ĉilia registaro. Lia originala mandato estis la biologio kaj geografio de Ĉilio, kun fokuso al kultivaĵoj kaj mineralaj resursoj. La nuna konstruaĵo estis konstruita en 1875 kiel palaco, aŭ pavilono, por la Internacia Ekspozicio de Ĉilio.

En 1889 fakoj de botaniko, zoologio kaj mineralogio estis establitaj. La *Boletín del Museo Nacional* (Bulteno de la Nacia Muzeo) estis unue eldonita en 1908, kaj hodiaŭ daŭras sub la titolo *Boletín del Museo Nacional de Historia Natural* (Bulteno de la Nacia Muzeo de Natura Historio).

Tertremoj en aŭgusto 1906 kaj aprilo 1927 damaĝis la muzeon.

Humberto Fuenzalida Villegas estis direktoro de la muzeo ĝis kiam Grete Mostny fariĝis direktoro en 1964. Ŝi gvidis la muzeon ĝis 1982.

## Ekspozicioj kaj kolektoj 
Nuntempe la muzeo havas dek du permanentajn ekspoziciojn:

* Biogeografio de Ĉilio, longa tunelo kiu plenigas grandan parton de la unua etaĝo
* Interaktivaj infanaj ludoj por teraj ekosistemoj
* La ekspozicioj de la Centra Halo, inkluzive de 17-metra skeleto de blua baleno
* Mineraloj, kun emfazo al kresko de nitrato de la frua 20-a jarcento.
* Insektoj, inkluzive de grandaj fosiliaj libeloj
* Moluskoj
* Vertebruloj de la Mezozoiko, inkluzive de specimeno de *Carnotaurus sastrei*
* Ĉilia ligno
* Ĉilia arkeologio
* Insularo Juan Fernández
* Kultura antropologio, pritraktranta Ajmarojn, Mapuĉojn, Selknamojn, Rapa Nui-anojn, Alakalufojn, kaj Jamanojn. La muzeo enhavas la plej fajnajn publikajn kolektojn de artefaktoj de rongorongo en la mondo.
* La uzoj de kupro, kolekto de Codelco, la ŝtata mineja korporacio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de naturhistoriaj muzeoj

## Eksteraj ligiloj 
* *Museo Nacional de Historia Natural*

## Tradukfonto 
Kategorio:Aperis en 1830
Kategorio:Muzeoj en Ĉilio
Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
Kategorio:Santiago de Ĉilio
Pál Veszely

**Pál Veszely** [veseli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Veszely Pál** estis hungara aktoro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Wessely, Vessely*.

Pál Veszely http://www.imdb.com/name/nm0895307/ naskiĝis la  en Pécs, li mortis en 1994 en Delhi (Ontario), (Kanado).

## Biografio 
Pál Veszely debutis kiel aktoro en sia naskiĝurbo en 1920. Inter ambaŭ mondomilitoj li apartenis al pluraj teatroj (ekzemple Nacia Teatro (Szeged) (1935-1939), Operetoteatro (Budapeŝto) (1939-1943 kun interrompo), Teatro Madách (1940)). En 1925 li edziĝis. Li partoprenis en la ŝovinismaj movadoj, post la 2-a mondmilito la ekzamena komisiono malpermesis lin de la aktorado. Li migris al Ameriko, kie foje li aktoradis antaŭ hungara publiko.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Pál Ábrahám: *Viktória* - grafo Miki
* Szabolcs Fényes: *A királynő csókja* - Trabuco

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Fűszer és csemege* (1939) - amiko
* *Egy szoknya, egy nadrág* (1943) - detektivo
* *Vihar után* (1944) – taksiisto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Ferike Vidor

**Ferike Vidor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidor Ferike** estis hungara aktoro, komikisto. Ŝia origina nomo estis *Wechselmann Franciska* aŭ *Weichselmann Fanni*.

Ferike Vidor http://www.imdb.com/name/nm0896536/ naskiĝis la  en Budapeŝto (la fontoj mencias aliajn naskiĝtagojn), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferike Vidor devenis el juda familio. Ŝi komence lernis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste ŝi akiris aktoran diplomon en Teatra Lernejo en 1907. Ŝi debutis en privata trupo en Kecskemét. Ekde 1909 ŝi havis sukcesojn en diversaj kabaredoj aŭ komikaj teatretoj de Budapeŝto. En la 1920-aj jaroj ŝi ofte ludis en Berlino kaj Vieno. En 1937 ŝi apartenis al Teatro Belvárosi. Ekde 1940 pro la kontraŭjudaj leĝoj ŝi havis rolojn nur en teatro por judoj. Depost la 2-a mondmilito ŝi apartenis ĉefe al Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj Teatro Belvárosi. Ŝi ricevis premion en 1957.

Ŝi edziniĝis en 1914, eksedziniĝis en 1919, ŝia dua edzo estis Andor Gábor inter 1919-1924.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Lajos Zilahy: *Úrilány* - S-ino Gara
* Dezső Kosztolányi: *Édes Anna* - S-ino Ficsor
* Ferenc Molnár: *Liliom* - S-ino Hollunder
* Zsigmond Móricz: *Ludas Matyi* - avino
* pluraj skeĉoj kaj kantoj

## Elektitaj kinfilmaj roloj 
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – S-ino Adamecz
* *Családi pótlék* (1937) – patrino
* Subplando da tero (1948) – patrino
* Budapeŝta printempo (filmo) (1955)
* *Kard és kocka* (1959)

## Ŝia libro 
* *Kezitcsókolom!* (rememoroj, 1942)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Benzila buterato

**Benzila buterato** estas nutroaldonaĵo, benzila estero de la butanata acido, aromata senkolora substanco kun odoro je abrikoto aŭ jasmeno, dolĉeca pirsimila gusto, kaj uzata kiel plastigilo kaj odorigilo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de buterata acido kaj benzila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *buterata anhidrido* kaj benzila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de benzila klorido kaj buterata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de benzila klorido kaj natria buterato:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter metila buterato kaj benzila benzoato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter benzila benzoato kaj buterata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter metila buterato kaj benzila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *benzila buterato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *benzila buterato*:

### Reakcio 3 
* Preparado per acida transesterigo inter *benzila buterato* kaj acetata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado per alkohola transesterigo inter *benzila buterato* kaj geranila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *benzila buterato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Perfumers World 
* The Good Scents Company
* Ventós
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ..., D. L. J. Opdyke

## Vidu ankaŭ 
* Benzeno
* Benzila klorido
* Benzila bromido
* Butanata acido
* Benzilamino
* Benzila alkoholo

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Benzilaj esteroj
Kategorio:Buteratoj
Gizella Szerémy

**Gizella Szerémy** [serEmi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szerémy Gizella** estis hungara aktoro. Ŝia nobela antaŭnomo estis *középgéczi,* ŝia frato estis Zoltán Szerémy, ŝia avo estis Lajos Kacskovics.

Gizella Szerémy http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/300.html naskiĝis la  en Balassagyarmat, ŝi mortis la  en Dunakeszi.

## Biografio 
Gizella Szerémy akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1888. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Ignác Krecsányi. Inter 1890 kaj 1898 ŝi apartenis al Ŝtata Hungara Teatro de Kolozsvár, poste al trupo de Lajos Makó en Szeged, fine inter 1899-1902 al Gaja Teatro. En 1902 ŝi adiaŭis de la scenejo, post 5 jaroj ŝi edziniĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Ophelia
** Otelo - Desdemona
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Henrik Ibsen: *Kis Eyolf* - Rita

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Youssef Absi

**Jozefo la 1-a**, denaske **Youssef ABSI**, arabe **يوسف عبسي‎** (naskiĝis la 20-an de junio 1946 en Damasko) estas Siria episkopo de la Katolika Grek-Melkita eklezio.

## Biografio 
Youssef Absi fariĝis pastro la .

La  papo Johano Paŭlo la 2-a nomumis patron Joseph ĉefepiskopo-titularo de Tarso, kaj la  papo Benedikto la 16-a nomumis lin ĉefepiskopo-vikario de Damasko de la Katolika Grek-Melkita eklezio.

La  la sinodo de la Katolika Grek-Melkita eklezio, elektis la episkopon Jospeh nova patriarko, kun la nomo de Youssef, al kiu la papo Francisko donis la eklezian komunion la .; 

## Referencoj kaj notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Patriarkeco  

Kategorio:Siriaj episkopoj
Kategorio:Orientaj katolikaj episkopoj
Kategorio:Patriarkoj de Antioĥio
Fortikaĵo Leaca na Buaile

La **Fortikaĵo Leaca na Buaile** (irlande) aŭ **fortikaĵo Leacanabuaile** (angle) estas restaŭrita mezepoka ringfortikaĵo de tipo, el kiu konserviĝis nur malmultaj objektoj. Nur la instalaĵo Cahergall, apud Ballycarbery East, la proksimaj Cathair an Lóthair, Staigue Fort kaj Caherconnell en la graflando An Clár aŭ Dun Aengus kaj Dún Chonchúir sur la Aran-insuloj Inis Meáin kaj Grianán von Aileach en la graflando Dún na nGall tre similas al tiu precize. Leaca na Buaile troviĝas okcidente de Cahersiveen apud Kimego okcidenta sur la duoninsulo Iveragh en la graflando Ciarraí en Irlando.

Male al la ŝtonfortikaĵo An Chathair Gheal, kiu situas en valo, la fortikaĵo Leaca na Buaile situas ĉ. kelkaj cent metroj sur montetkupolo. La ne komplete restaŭrita muro ĉirkaŭas arealon de ĉ. 20 m diametro. La muro dikas ĉ. 2,5 m kaj havas la enirejon oriente. Interne troviĝas restaĵoj de tri rondaj strukturoj, unu el ĝi estas ronda kloŝano. Kvadrata centro estas raraĵo. Interne troviĝas bulaŭno kaj parto de la mana turnomuelilo. Ekstere situas ronda kabano, kiel ĉe Cathair an Lóthair, la alirebleco al la subteretaĝo estas sepmetre longa koridoro al kvinmetre longa kamero en la muro. Dua trimetre longa kamero situas en la nordorienta vando.

Oni povis dati la instalaĵon al la 9a ĝis 10a jarcento pere de trovitaj ostokombiloj, manmueliloj kaj akrigaj ŝtonoj.

## Literaturo 
* Matthew Stout: *The Irish Ringfort (Irish Settlement Studies, Number 5)*, Four Courts Press, Dublin 1997, ISBN 1-85182-582-7

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.strollingguides.co.uk/books/kerry/places/cahergal.php
* [http://www.flickr.com/photos/7744975@N03/461403774/ ]

Kategorio:Graflando Kerry
Leaca na Buaile
Kategorio:Ferepoko
Kategorio:Subteretaĝoj en Irlando
Rudnij

**Rudnij,** laŭ kazaĥa lingvo kaj rusa lingvo *Рудный* (=erco) estas urbego en Provinco Kostanajo (Kazaĥio). Komence la fondinta vilaĝo estis "Sokolovrudstroj". Poste, ministoj komencis nomi ĝin - Rudnogorsk, post konstruado de la urbo estis Semidesiatipalatinsk, fine Rudnij.
eta|Oficejo en Rudnij

## Bazaj informoj 
* Areo: 100&nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 114,170 (en 2014
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: +7 71431
* Poŝtkodoj: 111500
* Aŭtokodo: P, W, 10
* 

## Geografio 
Rudnij situas en la norda parto de la lando laŭ rivero Tobol.
eta|Industriaĵo ĉe Rudnij

## Loĝantaro 
* rusoj — 74 355 homoj (57,15 %)
* kazaĥoj — 36 981 homoj (28,43 %)
* aliaj popoloj

## Historio 
En 1949 piloto flugante super la teritorio perceptis strangan konduton de la kompaso. Kelkajn monatojn poste geologoj kaj geografoj vojaĝis al la magneta anomalio. Ili malkovris ferajn ercojn. En 1955 alvenis la unuaj konstruistoj por fondi minan vilaĝon, poste eĉ urbon, baldaŭ komenciĝis la minado. En 1957 la loko ricevis urban statuson. Post jaroj la urbo iĝis grava industria kaj kultura centro de Provinco Kostanajo.

## Ekonomio 
En Rudnij krom la minado oni okupiĝas ekzemple pri produktado de trinkaĵoj, alkoholaĵoj, mebloj.

## Klimato 
La klimato de Rudnij estas kontinenta kun 4 sezonoj. Jare pluvas aŭ neĝas nur 322 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵo. La averaĝa temperaturo estas 2,8 °C, en januaro ĝi falas averaĝe al −16 °C, somere julie averaĝe estas 21 °C.

## Vidindaĵoj 
* moskeo (2008)
* katedralo (2012)

## Fontoj 
* https://www.britannica.com/place/Rudnyy 

Kategorio:Urboj de Kazaĥio
28720 Krystalrose

'*28720 *Krystalrose'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Krystal Rose Horton*, finalistinon de la *Broadcom MASTERS* 2013, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro ŝia projekto pri besto- kaj plantosciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la *Menifee Valley Middle School'' de Menifee (Kalifornio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
François Jacob

**François JACOB** (naskiĝis 17-a de junio 1920; mortis la ) estis sciencisto. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino en 1965 kune kun André Lwoff kaj Jacques L. Monod.

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Francaj genetikistoj
Kategorio:Francaj biokemiistoj‎
Kategorio:Judaj sciencistoj
Kategorio:Francaj judoj
Kategorio:Lernintoj de liceo Carnot (Parizo)
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Francaj ateistoj
Odin-ŝtono

La **Odin-ŝtono** estas monolito kiu verŝajne estis starigata en la 3a jarmiloa. K. sur la orkada insulo Mainland en Skotlando

## Priskribo 
En la jaro 1988 arĥeolgoj troviĝis ĉ. 140 m norde de la ŝtonoj de Stenness la enkadrigon de la *Odin-ŝtono*.

La staranta ŝtono havis altecon de verŝajne 2,5 kaj larĝeco de unu metro.

La ŝtono havis cirkloforman truon. Ĝi apartenis verŝajne al la ŝtonoj el Stenness.

Kategorio:Orkadoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Skotlando
Kategorio:Odino
Kessler

La nomo** Kessler **povas aludi al:
*25594 Kessler, asteroido.
*Harry Graf Kessler (1868-1937), germana artverka kolektisto, mecenato, verkisto, publikigisto kaj diplomato.
*Hubert Kessler (1907-1994), hungara ingeniero, speleologo, karsthidrologo.
*Jenő Attila Kessler (naskiĝis 1939), rumania hungara biologo.
*Meir Kessler (naskiĝis 1961), Israelo rabeno.

**Vidu ankaŭ:**
*Keszlér
Liddle Burnt Mound

**Liddle Burnt Mound** situas sur la insulo South Ronaldsay, insulo de la Orkadoj, norde de Skotlando. La ovala monteto sur la vojo al bieno kaj malgranda privata muzeo de Ronald Simison kaj la kairno Isbister, estas un el 200 tiel nomataj antikvaj kuirlokoj sur la Orkadoj, kiu estas unika en sia maniero.

Liddle Burnt Mound estas la plej granda monteto en la komplekso de monumentoj, kiu origine konsistas el pliaj kuiraj lokoj.

La komplekso konsistas el du partoj:

* relative bone konservitaj ŝtonaj konstruaĵoj
* la cetero de la granda monteto, kiu ĉirkaŭas la konstruaĵoj je tri flankoj.
eta|Liddle Burnt Mound

## La konstruaĵo 
La konstruaĵo similas al tiuj kiujn oni konas de la Ŝetlandoj. Ĝi estas ovala kaj havas dikajn murojn, antaŭ kelkaj troviĝas kestosimilaj konstruaĵoj.
eta|la privata muzeo de Ronnie Simisons

## La brulmonteto 
La monteto havas volumenon de 200 m³ kaj estas ĝis 2 m alta.

## La trovitaĵoj 
La malmultaj trovitaĵoj estis apenaŭ gravaj.

## Vidu ankaŭ 
* kairno Isbister
* Burnt Mound von Meur

## Literaturo 
* John W. Hedges: *A guide to Isbister chambered tomb + Liddle Burnt Mound South Ronalsday, Orkney*. Isbister & Liddle Trust, S. l. 1985, ISBN 0-9510554-0-2.

Kategorio:Orkadoj
Kategorio:South Ronaldsay
Kategorio:Eŭropa bronzepoko
Kategorio:Holmoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Skotlando
Edukado en Ĉilio

[eta|250px|*Leciono de geografio* fare de ĉilia pentristo [Alfredo Valenzuela Puelma]]
**Edukado en Ĉilio** estas dividita en kvar fazojn — Infanĝardeno, Elementa lernejo, Mezlernejo kaj Supera lernejo—, el kiuj la tri unuaj estas devigaj. Edukado en Ĉilio estas regita de la Ĝenerala Leĝo de Edukado (*Ley General de Educación*, LGE) de 2009, posteulo de la Organika Konstitucia Leĝo de Instruado (*Ley Orgánica Constitucional de Enseñanza*, LOCE).

La varteja, baza kaj sekundara niveloj de la eduka sistemo —kaj ankaŭ centroj de teĥnika trejnado de supera edukado— estas reguligitaj kaj kontrolitaj fare de la Ministerio de Edukado. La Supera Konsilio de Edukado (*Consejo Superior de Educación*, CSE) havas kiel ĉefajn funkciojn decidi pri la peto por oficiala agnosko de universitatoj kaj profesiaj mezlernejoj, kontroli ties disvolviĝon, establi sistemon de selektiva ekzameno kaj akredito, rekomendi sankciojn kaj konduti studojn pri supera edukado.

La rajto pri edukado kaj la libereco de instruado estas protektataj en la Konstitucio de la Respubliko; tamen, por havi leĝan agnoskon, privataj entreprenoj devas plenumi la fundamentajn celojn kaj minimumajn devigajn enhavojn (*objetivos fundamentales y contenidos mínimos obligatorios*, OF-CMO), preskribitajn de Artikoloj 15 ĝis 20 de la LOCE. Tiuj postuloj kaj normoj estas establitaj de la Ministerio de Edukado sekvante raporton de CSE.

Kvankam la rajto pri edukado estas konstitucie protektita, en Ĉilio ekzistas serio da problemoj rilataj al kvalito kaj aliro, precipe en la supera nivelo. En la lasta jardeko, okazis du gravaj ondoj de manifestacioj en rilato al la situacio de la edukado en la lando: en 2006 kaj en 2011 —ĉi tiu lasta estis mergita en jaro de profunda kaj aktiva socia protesto en la lando en malsamaj kampoj—.

En la lastaj jaroj, pli ol 800 municipaj lernejoj fermiĝis kaj nur  el la studentoj estas enskribitaj en publikaj lernejoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Priedukadaj movadoj en Ĉilio en 2011

## Eksteraj ligiloj 
* Ministerio de Educación de Chile
* Comisión Nacional de Acreditación 
* Datos sobre la educación en Chile, OCDE
* Diagrama del sistema educativo chileno, OCDE, Ankaŭ en la angla

## Tradukfonto 
Kategorio:Kulturo de Ĉilio
Lajos Vértes

**Lajos Vértes** [lajoŝ vErteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vértes Lajos** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Véber*, lia familia nomvarianto estis **Vértess**.

Lajos Vértes http://www.imdb.com/name/nm0904995/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Lajos Vértes lernis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste li aliĝis al trupo de Nándor Alapi en Székesfehérvár, baldaŭ li ludis en Győr kaj Debrecen. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Renaissance (1924, 1926)
* Teatro Belvárosi (1925)
* Nacia Teatro (Pécs) (1927–1929)
* Gaja Teatro (1929-1944) (en tiu teatro li ankaŭ reĝisoradis).
Li estis victeatrestro de Operetoteatro (Budapeŝto) en la teatra jaro 1941. Li havis altan postenon en la aktora societo, tial la politika komisiono ne permesis al li la aktoradon. En 1946 li edziĝis, li estis makleristo pri libroj. Post mildiĝo de la kruela socialismo inter 1956-1960 li denove havis rolojn en teatro en Budapeŝto.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Molnár: *Az ördög* - János
* William Somerset Maugham: *A szent láng* - kuracisto
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - juĝisto

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe*
* Rostand: Cyrano de Bergerac
* August Strindberg: *Haláltánc*

## Elektitaj kinfilmaj roloj 
* *A repülő arany* (1932) – policano
* *Férfihűség* (1942) – kuracisto
* *Vihar után* (1944) – gasto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Guelaguetza

[300px|dekstra|eta|[Miŝtekoj|Miŝteka *jarabe*]]
eta|Virino dancanta kun tradiciaj buntaj roboj ĉe la festivalo
La **Guelaguetza** (el la Zapoteka *guendalizaa*, "kunlabori") estas festo kiu okazas en la urbo Oaxaca de Juárez, en la ŝtato Oaxaca, en Meksiko. Ĝi formas parton de la popularaj kultoj al la Madono de Monto Karmelo, tial ĝi okazas la du plej proksimajn lundojn al la katolika festo de Maria (la 16-an de julio). Ĝi estas ankaŭ konata sub la nomo de **la lundoj de la Monteto** (), tial ke la koro de la festo estas la monteto del Fortín, kiu kulminas en la centro de la urbo Oaxaca. En sia pli ampleksa koncepto, la Guelaguetza reprezentas ne nur kunlabori, sed ankaŭ tutan sintenon aŭ kvaliton per kiu oni naskiĝas, amon al proksimulo de ĉiu zapoteka loĝanto al siaj fratoj, sintenon de kundivido de naturo kaj vivo.

En ĉi tiu festo, partoprenas folkloraj grupoj de la ok regionoj de la ŝtato:
* Marborda regiono de Oaĥako (La Costa)
* Kanjona regiono de Oaĥako (Cañada)
* Papaloapana regiono (Tuxtepec)
* Miŝteka regiono de Oaĥako (Mixteca)
* Suda montaro de Oaĥako (Sierra Sur)
* Norda montaro de Oaĥako (Sierra Norte)
* Centraj valoj de Oaĥako (Valles Centrales)
* Terkola regiono de Oaĥako (Istmo)

## Bibliografio 
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chimalhuacán (Festoj de Chimalhuacán)

## Eksteraj ligiloj 
* Guelaguetza Fotoj
* Guelaguetza Oaxaca

## Tradukfonto 
Kategorio:Kulturo de Meksiko
Kategorio:Oaxaca
Ernő Verebes

**Ernő VEREBES** [ernO verebeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verebes Ernő** estis usonana-hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis **Weisz** [vejs].

Ernő Verebes http://www.imdb.com/name/nm0893952/ naskiĝis la  en Novjorko, li mortis la  en Woodland Hills (Los Angeles, Kalifornio, Usono).

## Biografio 
Ernő Verebes devenis el hungara familio. Li aĝis 12, kiam li translokiĝis al Budapeŝto. Li lernis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste li havis rolojn en Teatro Belvárosi kaj en alia teatro. Inter 1924 kaj 1934 li ricevis filmajn rolojn en Berlino, poste li revenis al Budapeŝto. Li prezentis sin kiel aktoro-dancisto-kantisto en operetoj ĉefe en Operetoteatro (Budapeŝto) kaj Teatro Városi. Inter 1932-1936 li estis edzo, poste eksedzo. Supozeble li estis judoj, tial li retranslokiĝis al Usono, kie li ricevis filmajn rolojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Mihály Eisemann: *Én és a kisöcsém* - Sas
* Béla Zerkovitz: *Csak egyszer élünk* Cserepes Viki

## Elektitaj kinfilmaj roloj 
* *Romlott emberek között* (1915)
* *Lúdas Matyi* (1922) - titolrolo
* *Noszty fiú esete Tóth Marival* (1928) - Bubenyik
* *Egy éj Velencében (1933, hungara-germana filmo) - Jenő Kovács
* *Szenzáció!* (1936) - raportisto
* *Moonlight Masquerade* (1942)
* *Northwest Outpost'' (1947)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
28723 Cameronjones

'*28723 *Cameronjones'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Cameron Cole Jones*, finalisto de la *Broadcom MASTERS* 2013, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Corte Madera School'' de Portola Valley (Kalifornio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Szente)

**Preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szente.

## Historio 
Tiu ĉi preĝejo estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento, en 1498 ĝi estis trakonstruita fare de István Werbőczy. En 1573 la turkoj detruis la kirkon, en 1663 ĝi estis rekonstruita, sed oni ne konstruis sanktejon. En 1708 denove trakonstruo okazis. La baroka orgeno estis farita en 1740, sed la muzikilo nun estas jam en Pannonhalma. En 1934 kvadrata, vasta turo estis konstruita, en 1972 interne la preĝejo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto sur monteto, antaŭ kruco estis metita en 1932. En mezo de la fasado la turo reliefas, meze la enirejo funkcias. Iom flanke enirejo por la galerio estas videbla. Ĉe la  navo enmasonita pordo troviĝas. En fino de la navo malalta sakristio aliĝas. La sanktejo estas rektangula. Interne restis origina partoj de pentrita kasona plafono. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1893, ĝi prezentas Elizabeton de Hungario. Menciindas naiva skulptaĵo pri Sankta Maria kun la juna Jesuo.

Kermeso okazas en la 19-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoserio
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/S/Szente.html

Szente
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Elizabeto de Hungario
Boudenkablo

eta|boudenkablo: volvaĵo kaj ŝtalanimo
**Boudenkablo** (laŭ DIN 71986 „tirŝnuro“) estas movebla maŝinelemento por transmisiado de mekanika movado respektive premo aŭ tirpotenco fleksebla kombinaĵo el drata kablo en stabila ujo sendepende de la direkto.

Ĝian nomon la aparato ricevis laŭ sia malkovranto, la brito Ernest Monnington Bowden (1860–1904). Ĝi estas uzata kie por funkciigi la bremsilon, la ĝirilon, la gasilon, kubliilon k.t.p.

## Konstrumaniero 
eta|*senkompresa ‘’boudena ujo *: linilaj ŝtaldratoj, fiksita de ekstere de plasta envolvaĵo, en ĝi teflonhoso por la boŭdeno kablo
La boŭdeno konsistas el ŝtaldrato aŭ drata ŝnuro (*boŭdena animo*, 'drata 'drato*, *intena drato* aŭ *interna drato*).

eta|ŝnurtiraĵo en la tekniko de la aŭtomobilo
eta|animo de transmisio por bicikloj

## Literaturo 
* Fritz Winkler, Siegfried Rauch: *Fahrradtechnik Instandsetzung, Konstruktion, Fertigung*. 10. Auflage, BVA Bielefelder Verlagsanstalt GmbH & Co. KG, Bielefeld 1999, ISBN 3-87073-131-1
* Richard Hallet: *Fahrrad-Wartung-Pflege-Reparatur*. 1. Auflage, BVA Bielefelder Verlag GmbH & Co. KG, Bielefeld 2003, ISBN 3-87073-308-X
* Rob van der Plas: *Fahrradreparatur leicht gemacht*. 1. Auflage, BVA Bielefelder Verlaganstalt, Bielefeld 1996, ISBN 3-87073-185-0
* Max Bohner, Richard Fischer, Rolf Gscheidle: *Fachkunde Kraftfahrzeugtechnik''. 27. Auflage, Verlag Europa-Lehrmittel, Haan-Gruiten 2001, ISBN 3-8085-2067-1
* VdTÜV Forschungsbericht 243, Edmund Donath: „Bestimmung des Wirkungsgrades von Bremsseilzügen unter Berücksichtigung der verschiedenen Bauarten und Einbauvarianten“, Verlag TÜV Rheinland, Köln, ISBN 3-88585-546-1

## Referencoj 
Kategorio:Biciklopartoj
Kategorio:Kabloj
Kategorio:Aperis en 1902
Alfréd Márkus

**Alfréd Márkus** [mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Alfréd,** eksterlande **Fred Markush** estis hungara komponisto, dirigento, helpekzercisto.

Alfréd Márkus http://www.imdb.com/name/nm0617271/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Novjorko (Usono) (aliaj fontoj mencias malsamajn datenojn!).

## Biografio 
Alfréd Márkus frekventis komercan akademion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en la Muzikakademio. Ekde 1912 li havis helpekzercistan postenon en teatro en la ĉefurbo, poste province. En 1915 li edziĝis. Baldaŭ li estis muzika teatrestro de Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1940 kaj 1944 li estis dirigento de la juda teatro pro la kontraŭjudaj leĝoj. En 1946 li vojaĝis al muzika kongreso en Novjorko, kie li mortis. Liaj ŝlagroj, filmaj muzikoj kaj operetoj havis vastan konatecon.

## Elektitaj ŝlagroj 
* Sonĝoaŭto (la ĉefa filma melodio)
* *Oly jól csúszik ez a banánhéj*
* *Az én babám egy fekete nő*

## Elektitaj teatraĵoj, kie li komponis la muzikojn 
* *Marci* (muzika komedio, 1916)
* *Férjhez megy a feleségem* (muzika komedio, 1921)
* *A csúnya lány* (muzika komedio, 1930)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operetkomponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Subteretaĝo de Pitcur

centre|775ra|eta|rigardo sur la sekcopunkto de ambaŭ koridoroj

La **subteretaĝo de Pitcur** situas nordokcidente de Dundee apud Cùbar Aonghais (Coupar Angus), loko kun Abatejo el la 12ª jarcento en la graflando Perth and Kinross en Skotlando.

La teretaĝo malkovriĝis en la jaro 1878 dum plugado fare de la farmisto de la Pitcur--bieno. La el muroj el sekmasonaĵo konstruita ('ŝtone konstruita ') subteretaĝo konsistas el ĉefa koridoro de longeco de 17,6 m kaj ĉ. 4,5 m alteco kaj kun grandaj paltoj kovrita. La flankkoridoro havas longecon de 5,5 m. Komence oni nur trovis malmultajn objektojn: pecoj de ŝlosilo el la 2a jarmilo romia kaj kelkaj moneroj. Poste elfosadoj malkovris 100–200 trovitaĵojn. Inter ili bronza kudrilo, pluraj manmueliloj kaj multaj silikoj kaj bidoj.

## Literaturo 
* A. Robertson: *Roman finds from non-Roman sites in Scotland*. In: *Britannia* 1, 1970, , S. 198–226.

## Eksteraj ligiloj 
* The modern antiquarian engl.
* Canmore engl.

Kategorio:Subteretaĝoj en Skotlando
Kategorio:Konstruaĵoj en Perth kaj Kinross