open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phil Bosmans

**Phil BOSMANS** SMM (naskiĝis la  en Gruitrode, Limburgo, mortis la  en Mortsel, provinco Antverpeno) estis belga katolika ordenano kaj aŭtoro de multaj edifaj verkoj.

Phil Bosmans naskiĝis en la flandra Gruitrode, kie lia patro estis eta bienisto. La familio nombris kvar infanojn. Kiam li aĝis 16 la familio translokiĝis al Genk. Phil pasigis la grandan parton de sia juneco inter la minlaboristoj.

En 1941 li monaĥiĝis ĉe la monaĥoj Montfortanoj (SMM). Li restis tie ĝis la fino de la milito. En 1945 li transloĝiĝis al la nederlanda Oirschot kie li la 7an de marto 1948 pastriĝis.

En 1954 Phil Bosmans kolapsis. Dum du jaroj li apenaŭ kapablis fari ion ajn. Liaj ĉefoj ne volis tre lin ŝarĝi kaj lin donis multe da libertempo. Tial li povis favore respondi al la alvoko de pastro Loop plu-ellabori Movadon sen Nomo. Ekde 1957 Phil tute sin dediĉis al ĝia realigo.

Eldonejo Lannoo ekhavis la ideon faskigi la cent telefonajn mesaĝojn kiujn li verkis en la libron *Menslief, ik hou van je*. Tiu aperis en 1972. En 1988 aperis esperantlingva traduko de tiu libro kun titolo 'Ŝanco por Feliĉo'. Ĝi estis siatempe la plej vendata libro en Flandrio. En 2005 oni represis ĝin la 65an fojon. Nur en Flandrio kaj Nederlando vendiĝis 800 000 ekzempleroj. Nur en Germanio vendiĝis 2 milionoj da ekzempleroj.

La plurjara sindediĉo de Phil alportis al li ankaŭ kelkajn premiojn kaj rekompencojn. En la jaroj 1968 kaj 1991 li ricevis la premion *Visser Neerlandia*. En 1991 li ankaŭ ricevis premion de la Flandra Regiono.

Ĝis 1991 Phil Bosmans estis la prezidanto kaj delegita administranto de Movado sen Nomo. La 1an de julio 1991 lin oficiale postsekvis Frans van Oudenhove.

En decembro 1994 Phil havis gravan trafikan akcidenton. Kelkajn monatojn poste li suferis de cerboinfarkto. Ekde la apopleksio pastro Bosmans estis handikapita. Liaj dekstraj brako kaj gambo estis paralizitaj.

## Phil Bosmans kaj Esperanto 
Bosmans simpatiis kun Esperanto kaj komprenis ke ĝi havas eblojn por plivastigi la horizonton por la mesaĝoj pri la 'kulturo de la koro'. Kiam en 1980 Jos Kerfs, nova esperantisto, kontaktis lin, li mem proponis fondi la asocion „Movado sen Nomo” kaj finance subtenis ĝian starton. Li eĉ partoprenis la Universalan Kongreson en Vieno. En 2000, por festi la 20-jaran ekziston, MsN eldonis duan libron de Phil Bosmans, "Donace al vi". En Antwerpen okazis festo kun la aktivuloj kaj en ĉeesto de Phil Bosmans.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Phil Bosmans je la retpaĝo de Movado sen Nomo (en la nederlanda)
* Bosmans je la retpaĝo de eldonejo Lannoo (en la nederlanda)

Kategorio:Flandraj verkistoj
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Gentbrugge

eta|300px|La akvoturo de Gentbrugge
**Gentbrugge** estas partkomunumo de Gento. En Gentbrugge loĝas pli malpli 23 000 homoj.

Gentbrugge estas servata de tramlinio 21/22 kaj trolebuso 3. La partkomunumo ankaŭ havas stacidomon. La aŭtovojo E17 transversas Gentbrugge.

La partkomunumo estas konata pro sia akre kolorigita akvoturo, kiu videblas de la E17.

## Naskiĝis en Gentbrugge 
* *Marc SLEEN*, desegnisto bildstria

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala retpaĝo de Gentbrugge
* notejo pri la urboparto, aktuala ĝis fino de la jaro 2011

Kategorio:Gento (urbo)
Kojbo

**Kojbo** estas Insulo en la panama Pacifiko. Pri la nomo Kojbo: hispane la nomo estas “Coiba”, kaj oni prononcas ĝin “Kojba”. La kojba nacia naturparko () en Panamo, lokita en la panama Pacifiko, konsistanta el arkipelago spektakle bela, kun paradizaj plaĝoj kaj superbaj kondiĉoj por subakviĝado. La insulo Kojbo estas parto de ĝi. La naturparko enhavas 270125 hektaroj, inkluzive 53528 hektaroj insulaj kaj 216543 hektaroj maraj– do, ĝi estas unu el la naturparkoj kun pli granda protektita mara areo en la mondo. La perfekta sezono por submariĝi en tiu zono estas la sek-sezono, sed dum la pluv-sezono la kondiĉoj ne multe malboniĝas. Laŭ spertuloj, tiu ĉi estas la plej bona zono por subakviĝado en la panama istmo ĉar, kvankam tie ne troviĝas multe da koralrifoj, ja abundas longaj fiŝoj.

En 2005, la Nacia Naturparko Kojbo fariĝis Monda Heredaĵo de la Homaro, post UNESKO (organo de UN) deklaris ĝin tia dum kunsido okazinta en Durban, Sudafriko. La nomumo venis post propono prezentita de la Internacia Unio por la Konservado de Naturo (IUKN) antaŭ la Komitato pri Mondaj Heredaĵoj de UNESKO.

Ĝi apartenas al la Mara Koridoro de la Tropika Orienta Pacifiko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo

Kategorio:Insuloj en Panamo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Panamo
Mocha (insulo)

**Mocha**  (, en Esperanto *Moĉa*) estas malgranda insulo en la orienta Pacifika Oceano, apud la marbordo de okcidenta Sudameriko, kiu estas parto de Ĉilio. La insulo havas areon de ĉirkaŭ 5 km², kaj malgrandan montaron norde al sude.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.isla-mocha.cl 

Kategorio:Insuloj en Ĉilio
Kategorio:Insuloj en la Pacifiko
Etaĝo

dekstra
**Etaĝo** estas horizontala tavolo de ĉambroj en konstruaĵo.

Depende de kutimoj de la lando, oni numeras etaĝojn de tero de 0 aŭ de 1.
Sed se oni numeras ilin de 0, pri la etaĝo numero 0 oni diras, ke ĝi estas *teretaĝo* sed ne numero 0.

Laŭ Francisko Azorín **etaĝo** estas *samnivela parto de domo.* Kaj li indikas etimologion el greka *stege* kaj de tie la latina *staticum*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj subteretaĝo, keletaĝo, teretaĝo, interetaĝo, ĉefetaĝo, beletaĝo, unua etaĝo, dua, tria, mansarda etaĝo, subtegmenta etaĝo, atika etaĝo, plur-apartamenta etaĝo.

## Priskribo 
Alto de etaĝo preskaŭ ĉiam estas tia, ke homoj povu facile iri, do ne malpli ol 2,5 metroj.
Se la konstruaĵo estas por uzino, kiu bezonas grandajn aparatojn, la alto povas esti multe pli granda.
Ankaŭ en oficejaj konstruaĵoj oni faras pli altajn etaĝojn por havi lokon por diversaj multegaj dratoj.
Krome, alta etaĝo signifas prestiĝon de posedanto de la konstruaĵo.

Por tralokiĝi inter etaĝoj konstruaĵoj havas ŝtuparojn, liftojn kaj rulŝtuparojn.

Kvanto da etaĝoj en diversaj partoj de la sama konstruaĵo povas esti diversa se
* La etaĝoj en diversaj partoj havas diversajn altojn (ekzemple ofte estas pli altaj haloj);
* La partoj de konstruaĵo mem havas diversajn altojn;
* La konstruaĵo lokiĝas sur deklivo de tero.

Krome, kiel etaĝo iam nomiĝas horizontala tavolo de pecoj de aparato.

## Vidu ankaŭ 
* *Loft*
* Mansardo
* Subtegmento

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Domo
Perpendikularo

[dekstra|eta|220px|La [rektosegmento|segmento **AB** estas perpendikulara al la segmento **CD**, ĉar la du anguloj kreitaj de ĝi (bildigitaj per blua kaj oranĝa koloroj) ambaŭ valoras 90 gradojn.]]

**Perpendikularo** estas ĉiu alia aĵo, kiu estas perpendikulara (ortanta) al la unua donita aĵo.

Perpendikulareco estadas inter:
* Du rektoj;
* Du ebenoj;
* Rekto kaj ebeno;
* Ĉiuj du aĵoj, se ĉiu el ili havas rektan aŭ ebenan parton.

Horizontalo kaj vertikalo (en la sama punkto) ĉiam estas perpendikularaj.

Kodo de la signo \perp de perpendikularo estas deksesuma 22A5 en unikodo.

**Perpendikulareco** estas interlokiĝo de du aĵoj kun orta angulo (kvarono de tuta rivoluo) inter ili.

## Vidu ankaŭ 
* Orto
* Perpendikulara matrico

Kategorio:Angulo
Kategorio:Elementa geometrio
Planko

eta|kahelisto laboranta - metado de ceramikaj kaheloj sur strato.
[eta|Planko el [mozaiko]]
[eta|[Pargeto sur planko.]]
**Planko** estas malsupra ena faco de ĉambro aŭ veturilo, kiu estas malsupre, tio estas, sur kiu oni iras kaj sur kiu kuŝas kaj staras aĵoj. La malo estas plafono, tio estas la supra parto de ĉambro. Oni ne konfuzu *plankon* kun grundo (ne konstruita), kio oftas, ĉar en kelkaj lingvoj sama vorto utilas por ambaŭ disigendaj konceptoj.

Laŭ Francisko Azorín **planko** estas *Plataĵo, kiu apartigas unu etaĝon de la alia.* Li indikas etimologion el la latina *planca*, el *planus* (plataĵo).

## Tavoloj de planko 
[eta|Planko povas uzi neoftajn materialojn, kiel [vitro, mozaiko aŭ aliaj artaj esprimiloj. Lastatempe oni uzas vitron por pontaj plankoj, kio permesas rigardi profunden.]]
* betona plato aŭ ligna trabkonstruo
* subplanko aŭ sablocementa tavolo
* plankfaco

## Materialoj de la plankfaco 
Faco/kovraĵo de planko estas farita el multaj materialoj,ekzemple.
* Ligno;
* Pargeto, el ligno, plasta aŭ plastigita ligno;
* Linoleumo;
* Azuleĥo;
* Kahelaro;
* Ŝtono;
* Betono (aŭ Ferbetono);
* Metalo.
* Plastaĵo
* Korko
* Tapiŝo

[eta|[Pargeto sur planko.]]
Pargeto estas la plej prestiĝa varianto, sed en uzado ĝi estas la plej malbona, ĉar ĝi facile detruaiĝas pro akvo kaj eĉ pro portado de pezaĵoj sur la planko. Nuntempe ekzistas plastigitaj pargetoj sen tiuj problemoj.

Se planko estas metala, por ke ĝi ne estu tro glita ĝi ofte estas farita de specialaj metalaj folioj kun malglata faco.

## Vidu ankaŭ 
* Grundo
* Pavimo
* Polurmaŝino
* Plankoplinto

## Notoj 

Kategorio:Konstruado
Kategorio:Portilaro
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Eduardo la 8-a (Britio)

eta|dekstra|Eduardo la 8-a (Britio)
eta|dekstra|Eduardo la 8-a (Britio)
**Edward Albert Christian George Andrew Patrick David WINDSOR** estis naskita kun la familia nomo Wettin la 23-an de junio 1894 en *White Lodge*; li mortis la 28-an de majo 1972 en Parizo (Francio). En la jaro 1936 li estis dum dek monatoj **Eduardo la 8-a**, reĝo de Britio.

Eduardo estis filo de reĝo Georgo la 5-a kaj de ties edzino *Maria von Teck*. Kiam lia patro reĝiĝis en 1910, Eduardo post tio iĝis Princo de Kimrujo kaj heredonto de la trono.

Eduardo iĝis reĝo post la morto de sia patro (20-a de januaro 1936). Lia intenco edzinigi *Wallis Warfield* (konata kiel *Wallis Simpson*) kaŭzis skandalon en Britio; s-ino Warfield estis usonano, nenobelo kaj eksedzino; tial estis neakcepteble, ke ŝi estu edzino de britia reĝo, kiu estis ankaŭ estro de la Eklezio de Anglio, kiu tiam malakceptis eksedziĝon. La brita registaro sub ĉefministro Stanley Baldwin minacis demisii pro la geedziĝo.

Pro la preskaŭ unuanima publika rezisto (nur la irlanda ĉefministro *Eamon de Valera* subtenis la reĝon) Eduardo abdikis la 11-an de decembro 1936. La 3-an de junio 1937 okazis la geedziĝo, en Francio; neniu alia ano de la reĝa familio ĉeestis. Lia posteulo kiel reĝo estis lia frato Georgo, kiu eĉ povis transpreni la jam preparitan, sed ankoraŭ ne okazintan kronadan ceremonion.

Eduardo ricevis post sia abdiko la titolon *Duko de Windsor*, sed estis fakte ekzilita kaj pasigis la reston de sia vivo en Francio kaj Usono.

Kiel kompenson de sia perdita posedaĵo li ricevis almenaŭ la valoron de kasteloj *Balmoral* kaj *Sandringham*, en Britio tradicie konsiderataj kiel privata posedaĵo de la reĝ(in)o. La amplekso de la kompensoj estas nekonata. Estas sciate, ke la juveloj de lia edzino estis post ŝia morto venditaj por 160.000.000 dolaroj.

Malgraŭ la ekzilo oni koncedis al li kaj lia edzino (kiu mortis en 1986) entombigon en la reĝa tombejo de *Frogmore* ĉe Windsor.

Kategorio:Britaj reĝoj
Kategorio:Imperiestroj de Hindio
Kategorio:Dinastio Windsor
Kategorio:Princoj de Kimrio
Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo

eta|
**UNESKO** laŭ la stato de 2023 deklaris **ses lokojn en  kiel Homaraj Heredaĵoj**:

* 1) Fortikaĵoj Sankta Laŭrenco (San Lorenzo), San Jerónimo, Santiago kaj San Fernando en Portobelo apud Kolonurbo, kadre de Fortikaĵoj de Panamo en Karibio
* 2) Nacia Parko Darieno, en Darieno
* 3) Internacia Parko la Amistad, Nacia Naturparko La Amikeco, en Ĉirikio
* 4) Malnova Panamurbo, arkeologia loko ĉe la Unua Panamurbo
* 5) Historia centro de Panamurbo
* 6) Nacia Naturparko Kojbo

La Monda Heredaĵo en Panamo sekve inkludas (aktuale en 2023) tri kulturajn kaj tri naturajn mondajn heredaĵojn: foje la du kulturaj mondaj heredaĵoj en Panamurbo kalkuliĝas kvazaŭ unu, tiam estus sume kvin mondaj heredaĵoj.

La ŝtato Panamo ratifis la Mondan Heredaĵan Konvencion en 1978, kaj la unua Monda Heredaĵo estis enskribita en la Monda Heredaĵo-Listo en 1980. La lasta Monda Heredaĵo ĝis nun estis enskribita en 2005: la Nacia Naturparko Kojbo. Unu ejo estas sur la Ruĝa Listo de la Monda Heredaĵo en Danĝero: la Fortikaĵoj de Panamo en Karibio, kies konstruaĵoj suferas je media poluo.

## Bildaro 

Portobelo (2005) 01.jpg|
Toma aérea del Fuerte San Lorenzo.jpg|
Pteroglossus-torquatus-001.jpg|
Amistad schild.JPG|
Panama viejo arquelogico.jpg|
Plazadelaindependenciapanama.JPG|
Coiba.JPG|
Likado

**Likado** estas maniero por materio forflui el ujo aŭ pri  estas vaste diskonigo de ili sen permeso.

**Likado** estas do aŭ nedezirite kroma elektra kurento de elektra cirkvito aŭ fluo de gaso aŭ likvaĵo, kiu fluas tien, kie ĝi devas ne flui, aŭ ankoraŭ sciigo de sekretaj aŭ konfidencaj informoj sen permeso de iliaj aŭtoroj.

## Elektra likado 
Elektra likado konsistas el elektra fluo inter du dratoj, (bornoj, konduktiloj) kaj ĝenerale dependas de tensio inter ili.

Ĝi ĝenerale aperas en:
*Izolilo;
*Kondensatoro;
*Diodo - en rea direkto;
*Transistoro - kiam ĝi estas fermita;
*Relajso - inter buklaro kaj kontaktoj, kaj inter malkonektitaj kontaktoj;
*Transformatoro - inter buklaroj;
*Ĉiu aparato - de dratoj de la cirkvito al korpo (maso, *tero*) (se la cirkvito estas izolita de la konduktanta korpo);
*ktp.

Por ĉiu tia aparato, likado estas grava parametro.

Kutime la faranto garantias, ke la likado estas ne pli ol certa (skribita) valoro okaze de certaj tensio, temperaturo kaj aliaj kondiĉoj.

Likado povas esti priskribita ankaŭ **per rezistanco de izolo**, 

*R = U / i*

kie *R* - rezistanco de izolo;
*U* - aplikata tensio;
*i* - malgranda **lika kurento**;

okaze de la samaj kondiĉoj.

## Gasa kaj likvaĵa likado 
Likado estas trueto aŭ filtrado en produkto aŭ inĝenieristika sistemo, kiu povas kaŭzi eniron aŭ eliron de solidoj, likvaĵoj aŭ gasoj en la sistemo. Liko povas konduki al malsukceso de tuta teknika sistemo. Mezuro de la grandeco de likado estas la *likva indico* esprimata en Pa·m3/s.

## Informolikado 
Kategorio:Apartigiloj
Kategorio:Elektrotekniko
Alotropo

**Alotropo** estas kapablo de iu kemia elemento havi kelkajn diversajn solidajn statojn en la sama temperaturo kaj premo.

El tiuj statoj unu ĉiam estas energie preferinda por la elemento, pro tio ĉiuj aliaj alotropaj statoj traformiĝas en la preferindan. Sed rapideco de la traformiĝo povas esti ege malgranda, do oni opinias, ke kelkaj statoj estas samtempe stabilaj.

En normalaj kondiĉoj ĉi tiuj elementoj havas po kelkaj alotropaj statoj:
* Stano Sn - blanka stano, griza stano;
* Fosforo P;
* Sulfuro S;
* Fero Fe - hardado de ŝtalo estas elekto de alia stato, por pura fero ĉi tio ankaŭ eblas, sed estas pli malfacile ĉar bezonatas multe pli rapida malvarmigado dum hardado;
* Karbono C - grafito, diamanto, fulereno, grafeno, linieca stato, molekula stato.

Dosiero:Diamond and graphite.jpg|Specimenoj de diamanto kaj grafito kun siaj respektivaj strukturoj. La pli malsupra dekstra karbona formado estas, kio estas konata kiel "grafeno", kiu karakteriziĝas per senfinaj karbonaĵoj de individuaj atomoj.

Dosiero:GraphiteUSGOV.jpg|Grafito
Dosiero:Allotropy arabic.jpg|Ambaŭ grafitaj kaj diamantaj kristaloj estas formitaj el karbono, sed ili diferencas inter si pro iliaj propraj malsamaj atomligoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.abceleb.com
A3 (dimensio)

eta|Paperdimensioj
**A3** estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 297*420 milimetroj.

Ĝi estas ne tre ofte uzata, nur por specialaj celoj - desegnaĵoj, larĝaj tabeloj, reklamaj folioj. Por normalaj teksto kaj tekstaj dokumentoj ĝi ne estas uzata.

Aparatoj por labori kun papero de dimensio A3 - printiloj, kopiiloj, skaniloj estadas, sed multe malpli ofte ol por dimensio A4.

Kategorio:Oficeja aparataro
A1

**A1** havas diversajn signifojn:

## Aŭtovojoj/ekspresvojoj 
* La **germana aŭtovojo A1** estas aŭtovojo de Heiligenhafen ĝis Saarbrücken.
* La **kroata ekspresvojo A1** (kroate *Dalmatinska autocesta* aŭ simple nur *Dalmatina*) estas la plej longa kroata ekspresvojo kaj konektas la ĉefurbon Zagrebo kun Karlovaco, Gospiĉo kaj kun la havenaj urboj Zadaro, Ŝibeniko, Spalato kaj ekde 2008 ankaŭ Ploĉo.
* La **pola aŭtovojo A1** estas aŭtovojo de Rusocin al Głowno en Pollando.
* La **svisa aŭtovojo A1** estas aŭtovojo de Sankt-Margreto al Ĝenevo en Svislando.

## Aliaj signifoj 
* **A kun nombro**
Firmao

**Firmao** (ankaŭ **firmo**) estas komerca organizaĵo. Ĝi estas jura persono.

Firmao vendas iajn ofertojn kaj pro tio ricevas monon, kio estas ĝenerala celo de firmao.

Por publika akcia firmao, la sola celo estas profito por la akci-posedantoj.

Gravas nomo de firmao kaj ĝiaj fabrikmarkoj. Ĝenerale firmao strebas, ke ĉiuj eblaj uzantoj de ĝiaj ofertoj sciu la nomon kaj la markojn kaj havu pri ili bonan opinion. Por tio estas uzata reklamo.

Por fari siajn laborojn firmao dungas laborantojn.

## Vidu ankaŭ
* Komandita societo
* Korporaciismo
* Listo de firmaoj
* Nacia ekonomio
* Ekfirmao
* Transnacia firmao
* Firmaoborso
A2

**A2** aŭ **A 2** estas mallongigo por:

* la **germana aŭtovojo A2**
* la **kroata aŭtovojo A2**

Krome **A2 (dimensio)** estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 420*594 milimetroj.

## Vidu ankaŭ 
* **A kun nombro**
A5

**A5** aŭ **A 5** estas mallongigo por:

* la **germana aŭtovojo A5**
* la **kroata aŭtovojo A5**
* la **svisa aŭtovojo A5**

Krome **A5 (dimensio)** estas unu el normaj dimensioj de folioj kaj egalas al 148,5*210 mm.
Legal

**Legal** estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 8.5*14 coloj, do al 215.9*355.6 milimetroj.

De la angla lingvo *legal* estas *jura* aŭ *leĝa*. Do ĉi tio estas dimensio de papera folio por juraj kaj ŝtataj dokumentoj kaj ĝi estas uzata en Usono.

Kategorio:Oficeja aparataro
Kategorio:Skriba papero
Kategorio:Normoj
Arkolampo

**Arkolampo** estas elektra lampo, kiu faras lumon per elektra arko.

Por konduktiloj, inter kiuj estas la arko, oni uzas grafiton.

Tia lampo ĝenerale ne tre esperinde funkcias. Ploblemoj kun tiu lampo estas pro tio, ke konduktiloj kontinue forbruliĝas pro la arko kaj necesas kontinue ilin agordi.

La lampo estis inventita ĉe limo de 19-a kaj 20-a jarcentoj.

Tiaj lampoj estis uzataj dum la dua mondmilito por serĉi malamikajn aviadilojn en ĉielo nokte.

Kategorio:Elektro
Dinamika ekvilibro

**Dinamika ekvilibro** estas ekvilibro de kelkaj konkurantaj procezoj. Ĉi tio ofte estadas en fiziko kaj kemio.

Ekzemplo el kemio. Estas du miksitaj substancoj, A kaj B (konkretan ekzemplon vidu ĉe duonpeza akvo).

Substanco A kontinue traformiĝas en substancon B kaj samtempe substanco B kontinue traformiĝas en substancon A.
Rapidecoj de la traformiĝoj dependas de kvantoj da haveblaj substancoj en ĉiu momento.

Se substanco A estas en pli granda kvanto, ĝi ĝenerale pli rapide traformiĝas. Ankaŭ la samo estas pri B.

Dosiero:dinamika_ekvilibro.png

**MA* - maso da substanco A;
**MH* - tuta havebla maso da la substancoj;
**RA* - rapideco de traformiĝo de substanco A en substancon B, maso en unuo da tempo;
**RB* - rapideco de traformiĝo de substanco B en substancon A, maso en unuo da tempo.

Se la tuta maso estas konstanta, do maso da substanco B *MB = MH -  MA* .

Videblas, ke kiam *MA = MAE* rapidecoj de traformiĝoj en ambaŭ direktoj estas la samaj kaj la sistemo estas stabila.

*MAE* estas ekvilibra maso da substanco A.

Ekvilibra maso da substanco B *MBE = MH -  MAE* .

Kategorio:Kemio
Kategorio:Fiziko
Letter

**Letter** estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 8.5×11 coloj, do al 215.9×279.4 milimetroj.

De la angla lingvo *letter* estas *letero*. Do ĉi tio estas dimensio de papera folio por leteroj.

En Usono ĉi tiu dimensio de papero kutime estas uzata por ĝeneralaj celoj.

La plej ofte haveblaj aparatoj por labori kun papero - printiloj, kopiiloj, skaniloj, kiuj estas destinitaj por prilabori foliojn de dimensio A4, kutime funkcias ankaŭ kun dimensio Letter.

Kategorio:Oficeja aparataro
Distrikto Plzeň-sudo

**Distrikto Plzeň-sudo** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Plzeň. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 99 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Domažlice
*Distrikto Klatovy
*Distrikto Plzeň-nordo
*Distrikto Plzeň-urbo
*Distrikto Příbram
*Distrikto Rokycany


Plzen-sudo
Plzen-sudo
Atuto

En kartludoj **atuto** estas tiu emblemo, kiu estis elektita por havi superecon super la ceteraj emblemoj. Kutime ĉiu atuta karto superas ĉiun neatutan karton.

La reguloj pri elektado de la atuto varias de ludo al ludo: en iuj ludoj ĝi estas anoncita de iu ludanto, en aliaj ĝi estas elektita hazarde, en ankoraŭ aliaj ĝi estas fiksita por ĉiam.

Kategorio:Kartludoj
Distrikto Rakovník

**Distrikto Rakovník** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el dek du distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 83 urboj kaj municipoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Beroun
*Distrikto Kladno
*Distrikto Louny
*Distrikto Plzeň-nordo
*Distrikto Rokycany

## Ŝanĝo de limo de distrikto 
Ĝis la 1-a de januaro 2007 enfalis en distrikton Rakovník ankoraŭ municipo Lány – nun distrikto Kladno.


Rakovnik
Rakovnik
Beginejaj Festoj

Ĉiujare en la Genta malnova beginejo de Sankta Elisabeth proksime de la Raboto oni festas fine de aŭgusto. La festojn organizas la APSC "La amikoj de la beginejo".

Kutimaj programeroj estas i.a. ekspozicio, surstrata brokantaĵa bazaro, tradiciaj ludoj por infanoj, fanfaro kaj sabata muzikvespero. Oni ĝenerale komencas la festojn per akcepta trinkaĵo kaj finas ĝin per aperitiva koncerto.

Dum la festoj la loka servocentro Ten Hove ĉiam organizas sian malferman tagon. Ankaŭ la apudaj ortodoksa kaj protestanta preĝejoj profitas de la okazo sin prezenti al la ekstera publiko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la ASPC Elisabeth-Begijnhof 

Kategorio:Gento (urbo)
Distrikto Prago-okcidento

**Distrikto Prago-okcidento** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el dek du distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 79 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Benešov
* Distrikto Beroun
* Distrikto Kladno
* Distrikto Mělník
* Distrikto Prago-oriento
* Distrikto Prago-urbo


Prago-okcidento
Prago-okcidento
Distrikto Prachatice

**Distrikto Prachatice** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Sudbohemia regiono. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 65 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto České Budějovice
*Distrikto Český Krumlov
*Distrikto Klatovy
*Distrikto Strakonice
*Aŭstrio
*Germanio

## Vidindaĵoj 
*Praarbaro Boubín

## Vilaĝoj 
* Nové Údolí


Prachatice
Prachatice
Václav Šolc (poeto)

**Václav ŠOLC** (naskiĝis la  en Sobotka - mortis la ) estis ĉeĥa romantika poeto.

Li studis historion ĉe filozofia fakultato de Universitato de Karolo en Prago, sed pro financaj problemoj li ne finis la studadon kaj komencis nomadi kun aktora grupo tra Bohemio. Malsaniĝinte li revenis hejmen al la patrino, sed mortis pro pneŭmonio.

Liaj versoj estas lirikaj kaj epikaj kun historia etoso.

## Verkoj 
* **Prvosenky** (Primoloj, 1864)
* **Zpěvy svatováclavské** (Kantoj sankt-venceslaaj)
* **Boží bojovníci** (Diaj batalantoj)
* **Písničkář** (Kanto-aŭtoro)
* **Děti z ulice** (Strat-infanoj)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Zdeněk Mareš

**Zdeněk MAREŠ** (naskiĝis la ) estas ĉeĥa verkisto de historiaj romanoj por junularo.

## Verkoj
***Tvůj majestát, králi** (Via Majesteco, ho reĝo)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Václav Klička

**Václav KLIČKA** (naskiĝis la 20-an de novembro 1925 en Rusio - mortis la 30-an de novembro 1993 en Ĉeĥio) estis ĉeĥa kaj ruslingva verkisto de scienca fikcio por junularo. Ruslingve li verkis sub la nomo Alexandr Lomm.

Li naskiĝis en Sovetunio, sed en 1938 la familio transloĝiĝis al Ĉeĥoslovakio. Li vivtenis sin per tradukado inter la rusa kaj ĉeĥa kaj per verkado de scienc-fikciaj rakontoj, komence ruse, poste ankaŭ ĉeĥe.

## Verkoj 
* **Zločin doktora Elliota** (Krimo de doktoro Elliot, 1961)
* **Historie jedné chyby** (Historio de unu eraro, 1963)
* **Ahasferův skafandr** (Skafandro de Ahasfero, 1965)
* **Zázrak v Marabraně** (Miraklo en Marabrana, 1965)
* **Obr nad propastí** (Giganto super abismo, 1967)
* **Eldorado** (Eldorado, 1969)
* **Noční orel** (Nokta aglo, 1973)
* **Drion opouští Zemi** (Drion forlasas la Teron, 1983)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ruslingva literaturo
Ondřej Neff

**Ondřej NEFF** (naskiĝis la 26-an de junio 1945 en Prago) estas ĉeĥa verkisto de scienc-fikciaj verkoj, filo de verkisto Vladimír Neff, kiu verkis historiajn romanojn.

## Verkoj 
* **Podivuhodný svět Julese Verna** (Mirinda mondo de Jules Verne, 1976)
* **Něco je jinak** (Io estas alie)
* **Klukoviny a tátoviny** (Bubaĵoj kaj paĉjaĵoj, 1980)
* **Tajná kniha fotografická** (Sekreta libro fotografia, 1981)
* **Černobílé hodinky** (Nigrablanka horloĝo)
* **Holky se perou jinak** (Bubinoj interbatiĝas alimaniere, 1978)
* **A včely se vyrojily** (Kaj la abeloj eksvarmis)
* **Vejce naruby** (Ovo renverse)
* **Jádro pudla** (Kerno de pudelo)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Lukáš Luhan

**Lukáš LUHAN** (naskiĝis la 29-an de novembro 1922 - mortis 1997) estis ĉeĥa verkisto de historiaj romanoj por junularo.

## Verkoj 
* **Strážce bílého stáda** (Gardanto de la blankaj brutaroj - pri Sankta Venceslao)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ladislav M. Pařízek

**Ladislav M. PAŘÍZEK** (naskiĝis la 19-an de novembro 1907 en České Budějovice - mortis la 28-an de marto 1988 en Prago) estis ĉeĥa vojaĝanto kaj aŭtoro de aventuraj romanoj por junularo.

Ekde sia 17-a jaro li vojaĝis tra la mondo, ekkonis tutan Eŭropon, nordan Afrikon, ŝipis en ĉiuj tri oceanoj, laboris kiel ĵurnalisto, masonisto, vendisto, tegolisto ktp.

## Verkoj 
* **Černošské báje a pohádky** (Nigriluaj mitoj kaj fabeloj)
* **Kraj dvojí oblohy** (Regiono de duobla firmamento)
* **Řeka kouzelníků** (Rivero de sorĉistoj)
* **K pramenům Nigeru** (Al la fontoj de Nigero)
* **Prales leopardů** (Praarbaro de leopardoj)
* **Guinejská odyssea** (Gvinea odiseado)
* **Kamara** (Kamara)
* **Songaré** (Songaré)
* **Jezero Manyara** (Lago Manyara)

Li verkis ankaŭ multajn artikolojn kaj prelegojn.

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj vojaĝistoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj esploristoj
Dpi

**dpi** estas la angla mallongigo de *dots per inch* (esperantigita kiel **pec** por "punktoj en colo"), t.e. montras la nombron de bildaj punktoj en angla colo (25,4 mm).

Bilda datumaro kaj aparatoj, kiuj ĝin produktas, prilaboras aŭ redonas, havas ĝenerale *absolutan diseriĝon* (distingivon), same ankaŭ *relativan diseriĝon*.

## Absoluta diseriĝo 
Absoluta diseriĝo signigas la nombron de bildaj punktoj (pikseloj) en unu direkto aŭ tute (megapikselo ĉe ciferecaj fotiloj). La absoluta diseriĝo difinas la damuan kvanton kaj tiel la eblan reaperigan kvaliton de la bilda datumaro. (Legu bildo-distingivo)

## Relativa diseriĝo 
Relativa diseriĝo montras la nombron de bildaj punktoj je longounuo (dpi, pikselo je "inĉ"-o, lpi = linio je "inĉ"-o (*lines per inch*)), ankaŭ nomata *piksela denso*. Dpi estas la angla mallongigo de *dots per inch* (punktoj je colo), t.e. montras la nombron de bildaj punktoj je angla colo (25,4 mm). Ĉe bildaj ekranoj, skaniloj kaj printiloj, la relativa diseriĝo montras la denson de la bildaj punktoj.

Diseriĝo de 1200 dpi horizontale kaj 600 dpi vertikale egalas al punkta grando de 21,167 × 42,333 µm².

## Kalkuloj 
dpi = \frac{punktoj}{colo}

1 colo = 25,4 mm

dpi = \frac{punktoj}{25{,}4\ mm}

## Historia noto 
La unua firmao, kiu produktis alt-distingajn punkt-matricajn presilojn, estis AGFA, kiu ĉirkaŭ 1983 produktis presilon *P 400*. Ĝia distingivo estis indikita laŭ internaciaj SI-unuoj per 16/mm, do 16 eroj en unu milimetro. Tamen konkurencaj firmaoj insistis uzi la colan sistemon. AGFA, pretere, estis forpuŝita el la presila merkato.

## Vidu ankaŭ 
* Bilda distingokapablo
* Bilddetaligeblo

Kategorio:Mallongigoj
Kategorio:Komputiko
Notker

**Notker Balbulus** (; Jonschwil aŭ Heiligaŭ, 840 - Princabatejo Sankt-Galo, 912) estis benediktano de la abatejo en *Sankt Gallen*, poeto, komponisto, teologo kaj historiisto.

## Vivo kaj verko 
Notker naskiĝis en la regiono de Sankt-Galo aŭ en Heiligaŭ aŭ en Jonschwil ĉirkaŭ en la jaro 840 kiel filo de nobla familio. Li estis balbutada kaj edukiĝis en la lernejo de la Monaĥejo Sankt-Galo, studante la tradiciajn *trivium* kaj *quadrivium* de la sistemo de la sep liberaj artoj. Poste Notker mem iĝis monaĥo, instruis en la monaĥeja lernejo kaj estis bibliotekisto. Notker estas konata kiel poeto (li verkis himnojn), komponisto (li estis inter la unuaj verkantoj de sekvencoj), muzikteoriisto kaj historiisto (oni atribuas al li la kolekton "Agoj de Karolo la Granda" ("Gesta Caroli Magni"), verkitan en la 880aj jaroj). Notker mortis en Sankt Gallen la 6-an de aprilo 912. Li estis beatigita en 1512 fare de la papo Julio la 2-a.

Kategorio:Svisaj historiistoj
Kategorio:Svisaj muzikistoj
Kategorio:Mezepokaj verkistoj
Kategorio:Frankaj benediktanoj‎
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Svisaj benediktanoj‎
Kategorio:Svisaj muzikteoriistoj
Kategorio:Beatigitoj
Den Dungen

**Den Dungen** estas vilaĝo malgranda en Nederlando tuj apud 's-Hertogenbosch en Nord-Brabanto. Ĝi havas proksoimume 5000 loĝantojn.

Den Dungen havis je la 1-a de januaro 2005 kune kun Maaskantje 6040 loĝantojn. La vilaĝo apartenas ekde la komunuma rearanĝo de 1996 al la municipo Sint-Michielsgestel, antaŭe ĝi estis memstara municipo.  

eta|maldekstra|Kirko

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Kategorio:Eksaj municipoj de Nord-Brabanto
Ásiyih Khánum, Navváb

***Ásíyih Khánum*** (1820-1886), poste kaj pli vaste konata per sia titolo ***Navváb***, estis la unua kaj plej konata edzino de ''Baháʼu'lláh* (1817-1892), la profeto fondinto de la Bahaa Kredo. Ŝi estis la filino de persa nobelo, *Mírzá Ismá'íl-i-Vazír*. La dato de ŝia naskiĝo ne estas konata, tamen estis verŝajne iam en 1820.

Ŝi kaj *Baháʼu'lláh* geedziĝis iam inter la 24-a de septembro kaj la 22-a de oktobro 1835 en Teherano kaj ŝi naskis sep el Liaj infanoj, el kiuj nur tri plenkreskis :

# *ʻAbdu'l-Bahá* (1844-1921).
# *Bahíyyih Khánum* (1846-1932).
# *Mírzá Mihdí* (1848-1870).
# *S&#803;ádiq*, kiu mortis 3- 4-jaraĝa.
# *ʻAlí Muh&#803;ammad*, kiu mortis 7-jaraĝa en *Mázindarán*.
# *ʻAlí Muh&#803;ammad*, kiu naskiĝis kaj mortis 2-jaraĝa en Bagdado (*Baghdád*).
# ?

Ŝi ricevis la titolon *Navváb* de *Baháʼu'lláh*, Kiu ankaŭ nomis ŝin la "Plej Ekzaltita Folio" kaj deklaris, ke ŝi estas Lia "eterna edzino en ĉiuj mondoj de Dio". Kiam la familio luis, kaj poste akiris la Domegon de *Bahjí*, ŝi restis en la Domo de *'Abbúd*, eble por certigi apartiĝon inter la du edzinoj de *Baháʼu'lláh*. Ŝi mortis dum 1886 en Akko (*ʻAkká*). Ŝiaj fizikaj restaĵoj estis translokitaj de *Shoghi Effendi* en decembro 1939 al nova tombo, kune kun ŝia plej juna filo *Mirzá Mihdí'' en la Monumento-Ĝardenoj bahaaj malsupre de la Bahaa Arko, sur la deklivo de la Monto Karmel en Ĥajfo.

Asiyih Khanum
Asiyih Khanum
Asiyih Khanum
Asiyih Khanum
Distrikto Klatovy

**Distrikto Klatovy** estas distrikto situanta en Regiono Plzeň, Ĉeĥio. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 95 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Domažlice
*Distrikto Plzeň-sudo
*Distrikto Prachatice
*Distrikto Strakonice
*Germanio


Klatovy
Klatovy
Tuba ŝraŭbaĵo

**Tuba ŝraŭbaĵo** estas normaro de ŝraŭbaĵoj, destinitaj por kunigi ŝtalajn tubojn.

Ĝia nominala diametro, malsimile al aliaj normaj ŝraŭbaĵoj, estas ena diametro de tubo kun norma diko de la muroj, kvankam la ŝraŭbaĵo estas en ekstera faco de la tubo.

La ŝraŭbaĵo estas dekstra.

Uzataj diametroj de la ŝraŭbaĵo estas en tabelo.
Nominalaj diametroj, montritaj en krampoj estas malrekomenditaj por uzado.

(dimensioj estas en milimetroj se ne estas skribita alie)

Kategorio:Mekanika inĝenierado
AIBO

**AIBO** (アイボ) estas amuza roboto, kiun evoluigis la japana elektronika konzerno Sony. La origina celo estis evoluigo de dombesto por alergiuloj, sed same gravis la prezento de la avangarda teknologio de la firmao.

Nomo **AIBO** devenas el **A**rtificial **I**ntelligence ro**BO**t (Arta Inteligenta Roboto), krome "AI" (Arta Inteligento) + "EYE" (angle okulo) + "Aibō" (kunulo).

Oni ofertis unuafoje en 1999 la robot-hundojn de Aibo-serio tra reto. Spite al la relative alta prezo (ĉ. 5000 DM), ĉiu 3000 ekzempleroj estis venditaj ene de 18 minutoj.

Oni pluevoluas la robothundon ekde 1999 daŭre, en 2005 la aktuala modelo estis la AIBO ERS 7. Aibo kapablas kuri kaj paroli. Ĝi estas ekipita per enkonstruita kamerao. Sur sia kaposupro, lumanta diodo povas signi animstaton (feliĉa, kolera, trista). Uzantoj povas programi ĝin per Memory Stick.

Aiboj povas eĉ sin mem iomete programi, t.e. akiri "hundo-personecon".

Normalaj serio-Aiboj, kiuj sin povas programi tiele, partoprenas en la "four legged"-a (kvarpiedula) klaso de Robocup- ĉampionecon (robota futbalo) unu kontraŭ la alia, kaj okazas kaj lokaj kaj mondaj ĉampion-konkursoj.

Komence de 2006, firmao Sony decidis ne plu produkti la roboton.

Por evolui amuzigajn robotojn, Sony difinis tri leĝojn respektante de La Tri Leĝoj de Robotiko de Isaac Asimov.

;La Tri Leĝoj de AIBO

# AIBO devas ne difekti homon. AIBO povas forkuri de homoj kiuj celas difekti, sed ne povas kontraŭataki.
# AIBO kutime devas atenti kaj amas homojn, sed iufoje povas malobei kontraŭ homoj.
# AIBO kutime pacience ricevas plendojn de homoj, sed iufoje povas diri spitemaĵojn.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sony.net/openr 
* http://www.urbiforge.com  
* http://endtas.com/robot  
* http://www.jp.aibo.com/ 

## Vidu ankaŭ 
* Qrio
* Roboto

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Robotoj
Henriko

**Henriko** estas esperantigita vira persona nomo, kiu venas originale el la germana nomo *Heinrich*. Signifoj de la vorteroj: *domo* (aŭ *ĉirkaŭbarita loko*) kaj *granda reganto*. Virina varianto estas: Henrieta.
__NOTOC__
## Nomtagoj 
* 16-a de januaro.
* 2-a de marto.
* 16-a de marto.
* 15-a de julio.

## Alilingvaj variantoj 
* Heinrich (germane)
* Henry, Harry (angle)
* Henrik (hungare)
* Henri, Enrick, Enrik, Henrik, Enrique (france)
* Enrico (itale)
* Enrique (hispane)
* Enric (katalune)
* Henryk (pole)

## Famaj Henrikoj 
* Henrik Benedek Takács, prioro
* Henriko de Blois, 1101-1171, frato de Stefano (Anglio)
* Heinrich Böll, germana verkisto
* Enrico Caruso, itala operkantisto (tenoro)
* Henrik Fassola, germandevena hungara ferartisto
* Henry Fielding, angla verkisto, 1707-1754
* **Heinrich Heine,** germana poeto
* Henri Dunant, fondinto de Ruĝa Kruco, 1828-1910
* Heinrich Mann, germana verkisto
* Henrik Marczali, hungara historiisto
* Henriko la Naviganto, portugala infanto, 1394-1460
* Henryk Sienkiewicz, pola verkisto
* Henri de Toulouse-Lautrec, franca pentristo
* Henrik Rohmann, hungara harpisto
* Henrik Seppik, estona esperantisto

### Regantoj 
:Vidu: *Listo de regantoj nomataj Henriko*

### En la literaturo 
* Henriko la 4-a, teatraĵo de Luigi Pirandello
* Henriko la 4-a, duparta teatraĵo de William Shakespeare
* Henriko la 5-a, teatraĵo de William Shakespeare
* Henriko la 6-a, triparta teatraĵo de William Shakespeare

## Vidu ankaŭ 
* Esperantaj personaj nomoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.darmstaedter-heinerfest.de

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Distrikto Plzeň-nordo

**Distrikto Plzeň-nordo** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Plzeň. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 101 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Karlovy Vary
*Distrikto Louny
*Distrikto Plzeň-sudo
*Distrikto Plzeň-urbo
*Distrikto Rakovník
*Distrikto Rokycany
*Distrikto Tachov


Plzen-nordo
Plzen-nordo
Kontraŭpezilo

**Kontraŭpezilo** estas pezilo, uzata por malpligrandigi fortojn en iu sistemo.

Estas diversaj variantoj de uzado de kontraŭpeziloj. Jen estas kelkaj ekzemploj.

**Kontraŭpezilo de lifto**

Dosiero:Skemo_lifto.png

* 1 - Motoro kun meĥanika kondukilo;
* 2 - Kajuto kun ŝarĝo;
* 3 - Pordoj;
* 4 - Kablo;
* 5 - Kontraŭpezilo.

La kajuto kun ŝarĝo igas en akson de la motoro momanton de unu signo, kaj la kontraŭpezilo igas momanton de la alia signo.

Ĉar pezo de la kajuto kun ŝarĝo povas esti diversa dum funkciado de la lifto, kontraŭpezado ne povas esti ĉiam ideala. Oni faras la kontraŭpezilo pli peza ol la kujuto mem, sed malpli pezan ol la kajuto kun maksimuma ŝarĝo.

**Kontraŭpezilo de gruo**

Dosiero:Skemo_gruo.png

* 1 - ŝarĝo;
* 2 - kontraŭpezilo;
* 3 - akso, ĉirkaŭ kiu la gruo turniĝas;
* 4 - akso, ĉirkaŭ kiu la gruo povas renversiĝi;
* 5 - kablo.

La kontraŭpezilo malpligrandigas renversigan momanton de la ŝarĝo *RS*MS* ĝis *RS*MS-RK*MK* , kie
* *RS* - brako de la ŝarĝo;
* *RK* - brako de la kontraŭpezilo;
* *MS* - maso de la ŝarĝo;
* *MK* - maso de la kontraŭpezilo.

Kaj ankaŭ tie kontraŭpezado ne povas esti ĉiam ideala pro diverseco de pezo de la ŝarĝo kaj ĝia moviĝo pli kaj malpli proksime al la akso.

**Kontraŭpezilo de piŝta motoro aŭ piŝta pumpilo**

Dosiero:Skemo cilindropiŝta.png

1 - cilindro, 2 - kontraŭpezilo, 3 - balanciero, 4 - akso, 5 - piŝto.

Ankaŭ ĉi tie kontraŭpezado ne povas esti ideala pro komplikeco de moviĝoj, kiuj estas diversaj laŭlonge kaj laŭlarĝe de la cilindro.

Kategorio:Mekanika inĝenierado
Norma premo

**Norma premo** estas normigita premo uzata por difini mezurkondiĉojn. Ĝi estas malsama laŭ la konsiderita fako.

En fiziko, la norma premo valoras ** paskalojn** laŭ DIN 1343
.

Ĝi proksimume egalas al averaĝa atmosfera premo en Tero ĉe nivelo de maro.

Ĝi estis inventita, ĉar multajn procezojn oni faras en kutimaj kondiĉoj de konstruaĵo aŭ malfermita ĉielo. Sed precize prikalkuli la procezojn elblas nur kun certa preciza premo, ĉar multaj procezoj (plejparte bolado) dependas de ekstera premo.
:**1 atm = 1,0333227 at = 760 mmHg = 1 013,25 mbar =  Pa = N/m2**

En ĥemio, la norma premo valoras ** paskalojn** laŭ IUTAK, ekde 1982

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Normaj kondiĉoj
* Norma stato

Kategorio:Normoj
Walmart

**Wal-Mart Stores Inc.** estas dismonda aganta usona varokomerca konzerno. Wal-Mart regas grandan parton de la usona merkato kaj estas la plej forta entrepreno je debito de 486 miliardoj da usona dolaro (2016).dekstra|300ra|etaLa firmao estas ofte kritikata pro la senkompataj metodoj (malpermeso de sindikatoj, tro malaltaj salajroj) kontraŭ la laboristoj, alliverantoj.

## Historio 
La nomo venas el la fondinta nomo Sam Walton (**Wal**ton's **Mart** = Vendejo de Walton). En 1962 malfermis Sam Walton la unuan Wal-Mart. Nur post 4 jaroj, la firmao iris al la borso. La granda kresko okazis nur ekde 1987, kiam Wal-Mart malfermis sian unuan supermarketon sub la nomo Hipermarketo (de) Usono, kun dekobla venda surfaco ol ĝis tiam kutima. La unua filialo krom Usono estis malfermita en 1991, en Meksiko. La firmaa centro troviĝas en Bentonville, Arkansas. La konzerno sukcesas en Kanado, en Meksiko ĝi iĝis marketa gvidanto (reganto) kaj eĉ en Britio kreskis al la dua plejgranda konzerno post Tesco.

Wal-Mart regas grandan parton de usona personvara komerco kiel supre menciite, kaj oni aŭguras por Wal-Mart ĝis 2010 la jaran debiton de 500 md. USD. La konzerno laborigas pli ol 1,6 milionojn da dungitoj (2004).

## Vidu ankaŭ 
* Aldi, germana diskonta magazeno

## Eksteraj ligiloj 
* Wal-Mart/germane
* retpaĝaro de entreprenoj kritikaj (angla) 
* ''The Walmart you don't know'', Kritika sciigo (angla)

Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Vendejoj
Ŝpuro

eta|Difino de ŝpuro
La **ŝpuro** estas unu el la gravaj parametroj de fervoja trako.
Ĝi estas la distanco inter la enaj flankoj de la relkapoj.

La termino *ŝpuro* estas difinita per la Terminara Komisiono (TK) en la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF). Oficiale sinonimoj ne estas akceptataj. Sed ankaŭ la neoficialaj alinomoj *larĝo de trako* kaj *traklarĝo* estas uzataj; tiuj vortoj tamen estas erarigaj, ĉar la trako estas klare pli larĝa ol la ŝpuro.

## Teĥniko 
La ŝpuro de la reala trako ne estas precize egala al la nominala. Pro eluzado la trako plilarĝiĝas. Ankaŭ oni faras malmulte pli grandajn ŝpurojn en turnoj por plifaciligi veturadon.

## Uzado 
eta|La plej vastaj ŝpuroj
La larĝo estas diversa en diversaj fervojoj. En plejmulto de landoj estas ĉefa granda ŝpuro, kaj povas ekzisti ankaŭ lokaj malgrandaj fervojaj sistemoj kun malgrandaj ŝpuroj.

Norma ŝpuro estas  milimetroj, ĝin havas ĉirkaŭ tri kvaronoj de longo de la fervojaj trakoj de la tuta mondo. Malpli grandajn ŝpurojn oni nomas *mallarĝajn*; la koncernaj trakoj nomiĝas ankaŭ *etŝpuraj*. Etŝpuraj trakoj estas diversaj, la plej ofte uzataj estas 750, 914, , .

Ŝpuroj pli grandaj ol la norma nomiĝas *larĝaj*:

* &nbsp;mm Metroo de Madrido, Tramtransporto en Romo, Tramtransporto en Torino,
* &nbsp;mm Tramtransporto en Dresdeno,
* &nbsp;mm Tramtransporto en Leipzig,
* &nbsp;mm en tri linioj de la Metroo de Toronto,
* &nbsp;mm en Rusio, landoj de eksa Sovetio, ankaŭ en Finnlando kaj Mongolio,
* &nbsp;mm en Rusio, landoj de eksa Sovetio,
* &nbsp;mm (5 ft 2+1⁄2 in) Tramtransporto en Nov-Orleano,
* &nbsp;mm (*irlanda ŝpuro*) en la Metroo de Bel-Horizonto kaj Metroo de Porto-Alegro,
* &nbsp;mm (*ibera ŝpuro*) en Hispanio kaj Portugalio,
* &nbsp;mm (5 ft 6 in) en Barato, Pakistano, Bangladeŝo, Srilanko, Argentino, Ĉilio.

Etŝpuraj trakoj permesas malpli grandajn kurbo-radiusojn kaj tial ofte estas uzataj en malfacila tereno, ekzemple en montaro. Larĝaj ŝpuroj donas pli da stabileco.

700ra|centre|eta|Dispartigo de esencaj ŝpuroj tra la mondo

## Vidu ankaŭ 
* Ŝpuro 1435 mm
* CAP-ŝpuro
* Etŝpura fervojo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rrdc.com/op_argentina_all_meso.html
* http://www.mexlist.com
* http://www.rrdc.com/op_peru_fcca.html
* http://www.trains.com/Content/Dynamic/Articles/000/000/003/011gsqfq.asp  

Kategorio:Fervojo
Distrikto Benešov

**Distrikto Benešov** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el la dek du distriktoj de tiu Regiono. En la distrikto troviĝas 114 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Havlíčkův Brod
* Distrikto Kolín
* Distrikto Kutná Hora
* Distrikto Pelhřimov
* Distrikto Písek
* Distrikto Prago-okcidento
* Distrikto Prago-oriento
* Distrikto Příbram
* Distrikto Tábor


Benešov
Benešov
Distrikto Hradec Králové

**Distrikto Hradec Králové** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Hradec Králové. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 101 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Jičín
* Distrikto Kolín
* Distrikto Náchod
* Distrikto Nymburk
* Distrikto Pardubice
* Distrikto Rychnov nad Kněžnou
* Distrikto Trutnov


Hradec Králové
Hradec Králové
Historio de Litovio

La **historio de Litovio** povas esti observata ĝis profundo de jarcentoj, minimume ekde la 7a jarcento antaŭ nia erao, kiam la unuaj baltaj triboj ekloĝis borde de ĝiaj multnombraj riveroj kaj lagoj. La vorto “Litovio”, pli ĝuste latina nomo “Lituae”, unuafoje renkontiĝas en skribaj tekstoj de Kvedlinburgaj kronikoj de 1009, kie estis notita, ke episkopo estis “batita al la kapo fare de paganoj en Lituae kaj rezulte foriris al ĉielo”. La unua Litovia ŝtato fondiĝis en 1236, post kiam sub la gvido de duko Mindaugas dum batalo apud Saulė estis venkita la Livonia ordeno. En 1253 Mindaugas estis kronita, li fariĝis la unua kaj ununura reĝo de Litovio.

La Princlando Litovio (litove Lietuvos Kunigaikštystė, ofte mallongigite LDK, en mezepoka literatura litova lingvo Kunigiste Letuvos, rutene князство Литовское, latine Ducatus Lituaniae, beloruse Княства Літоўскае, "Knjastva Litoŭskaje", ukraine Князівство Литовське, "Knjazivstvo Litovske", pole Księstwo Litewskie, ruse Княжество Литовское, "Knjaĵestvo Litovskoje") estis teritorio proksimume ekvivalenta al la kultura regiono Aŭkŝtajtio, en kiu regis la litova reĝo Mindaugas. La teritorio konsidereblas la "kerna parto" de la pli granda Grandprinclando Litovio, kiu poste ĝis la 18-a jarcento iĝis parte tre ampleksa ŝtato en orienta kaj centra Eŭropoj.

En 1387 estis subskribita pakto kun la najbara Pollando kaj je 1430 la lando disvastiĝis de Balta ĝis la Nigra Maro. Apero de Renesanco alportis multajn avantaĝojn por Litovio, inkluzive aperon de la unua litova libro (en 1547) kaj fondiĝon de la universitato de Vilnius en 1579. Dum 1569 la regnoj Litovio kaj Pollando unuiĝis kaj formis la imperion Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Dum 1795 la lando fariĝis viktimo de disdivido de la teritorio inter Aŭstrio, Prusio kaj Rusio. En tiu jaro Rusio konkeris Litovion kaj enigis ĝin en sian imperion, kio kaŭzis intensan kaj severan rusigon, inkluzive malpermeson de latina literaro. Dum la 19a jarcento - kiel en multaj eŭropaj landoj - fortiĝis intelektula movado pri la nacia lingvo kaj kulturo, kaj dum la unua mondmilito fortiĝis espero pri aŭtonomio. Uzinte la favoran politikan situacion tuj fine de la milito, la 16an de februaro 1918 Litovio proklamis sian sendependecon. La unua duono de la 20a jarcento tamen alportis novajn malfeliĉojn kaj ŝanĝojn, inkluzive okupacion kaj persekutadon de litovoj fare de poloj (1920-1939), Sovetunio (1940-1941), Nazia Germanio (1941-1944) kaj denove de Sovetunio — ekde 1944 ĝis la momento, kiam la 11an de marto 1990 denove estis proklamita sendependeco de Litovio. Hodiaŭa Litovio estas demokratia respubliko sub la gvido de libere elektata registaro kaj estas membroŝtato de la Eŭropa Unio.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Duklando Litva
* Pola-Litova Unio
* Litova Soveta Socialista Respubliko
* Kantanta Revolucio
* Baltia Vojo
* Listo de regantoj de Litovio
* :Kategorio:Historio de Litovio
Distrikto Litoměřice

La **distrikto Litoměřice** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en la regiono Ústí nad Labem (ĉeĥe *Ústecký kraj*, historie ankaŭ ). La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 105 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Česká Lípa
* Distrikto Děčín
* Distrikto Kladno
* Distrikto Louny
* Distrikto Mělník
* Distrikto Teplice
* Distrikto Ústí nad Labem


Litomerice
Litomerice
Kaŝitaj Vortoj

La **Kaŝitaj Vortoj** (arabe: الكلمات المكنونة, perse: كلمات مكنونه, *Kalimát-i-Maknúnih*) estas libro verkita de ''Bahá'u'lláh*, la Fondinto de la Bahaa Kredo, ĉirkaŭ 1857. Ĝi komponiĝis unuaparte en la araba kaj duaparte en la persa.

La «Kaŝitaj Vortoj» formiĝas kiel aro da mallongaj eldiroj (71 en la araba, 82 en la persa), en kiu *Bahá'u'lláh* pretendas esti preninta la bazan esencon de certaj spiritaj veroj kaj verkinta ilin en mallonga formo. *`Abdu'l-Bahá*, la filo kaj posteulo de *Bahá'u'lláh'', konsilis al la bahaanoj, ke ili legu ilin ĉiutage kaj ĉiunokte, kaj ke ili efektivigu ilian latentan saĝecon en siaj ĉiutagaj vivoj. Li ankaŭ diris, ke la «Kaŝitaj Vortoj» estas «trezorejo de diaj misteroj» kaj, ke kiam oni meditas pri la enhavo, «la pordoj de la misteroj malfermiĝos».

## Historio 
Estas ŝija islama tradicio nomata «Muŝaf' de Fatimah», kiu parolas pri la filino de Mohamedo (*Muh&#803;ammad*), Fatimah (*Fát&#803;imih*), post la forpaso de ŝia patro. Estas diversaj versioj de tiu ĉi tradicio, sed komune al ili estas, ke la anĝelo Gabrielo aperis al *Fát&#803;imih* kaj konsolis ŝin, dirante aferojn, kiujn ŝi skribis en libron. Laŭ unu tradicio, ili estis profetaĵoj. La libro, se ĝi iam estis fizika, ne travivis, kaj estis konsiderata, ke la *Imam Mahdi* (la Promesito de ŝija Islamo) rerivelus ĝin en la «finaj tagoj».

Bahaanoj kredas, ke la «Kaŝitaj Vortoj» estas la plenumo de tiu ĉi tradicio. ''Bahá'u'lláh* ja origine nomis la libron «La Libro de *Fát&#803;imih*» (*Sahify-i- Fat&#803;imiyyih*, *Sahifyyih- Maknúniyh- Fat&#803;imiyyih*), kvankam Li pli laste menciis ĝin laŭ ĝia moderna nomo. Tiu ĉi parto de la plenumo rilatas al la bahaa kredaĵo, ke la profetaĵoj de la mondaj religioj pri la finaj tagoj interpretendas mistike kaj metafore.

### Religiaj Paraleloj 
Praktike, la «Kaŝitaj Vortoj» similas al la *Hadith Qudsi*, kuntiraĵo de tre spiritaj eldiroj, kiun islamanoj alte estimas. La «Kaŝitaj Vortoj» funkcias simile kiel la Benoj en Kristanismo kaj la Psalmaro en la Tanaĥo.

## Enkonduko al la Teksto 
El la araba, la sekva enkonduko estis rivelita de *Bahá'u'lláh*.

*'''LI ESTAS LA GLORO DE L' GLOROJ'''*

*Ĉi tio estas kio descendis el la regno de la gloro eldirita far la lango de potenco kaj forto kaj revalaciita al la Profetoj pratempaj. Ni prenis ĝian intiman esencon kaj vestis ĝin per la vestaĵoj de mallongeco, kiel signo de graco al la justuloj, por ke ili estu fidelaj al la Konvencio kun Dio, kaj plenumu dum sia vivo kion Li konfidis al ili, kaj ili atingu en la regno de l' spirito la gemon de la Dia virto.''

## Esperantigo 
Vasilij Eroŝenko estis la unua, kiu tradukis la libron «Kaŝitaj Vortoj» de Bahá'u'lláh en Esperanton.

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la Kaŝitaj Vortoj tradukita al esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa