Aquila (genro)

***Aquila*** estas la genro de la **veraj agloj**. Ĝi estas ofte kunigita kun la buteoj, maragloj kaj aliaj fortikaj Akcipitredoj, sed pli ĵuse ĝi aspektas kvazaŭ ili estus malpli distingaj el la pli sveltaj akcipitroj ol supozeble. Agloj ne estas natura grupo sed aludas esence al ĉiu ajn rabobirdo sufiĉe granda por ĉasi grandajn (ĉirkaŭ 50&nbsp;cm longajn aŭ eĉ plie ĝenerale) predojn vertebrulajn.

## Specioj 
*Aquila* apartenas al tre fermita grupo de "tipaj" agloj. Tiu inkludas genrojn kiaj *Hieraaetus*, *Lophaetus*, *Ictinaetus* kaj la formortinta *Harpagornis*, kaj ĉiuj tiuj ŝajnas parafiletikajn rilate al la tradicia *Aquila*. Ĉefe kelkaj, se ne ĉiuj, specioj de *Hieraaetus*, separataj dekomence pro sia pli malgrando, ŝajne apartenas ĉi tie. La tuta grupo de "tipaj agloj" estas necesa de plua reviziado, kaj tiele tiu specilisto ne povas esti nune pli ol provizora.

Plej problemaj estas certe la genro *Hieraeetus*, nome nizagloj. Oni scias, ke la tipa specio, nome Botaglo, estas tre proksima al kelkaj agloj de la genro *Aquila*. Aliaj nizagloj povus ja esti sufiĉe distingaj por garantii genran separon, sed la nomo *Hieraaetus* ne estas disponebla por ili, ĉar estas juna sinonimo de *Aquila* kiam la Botaglo estis ene inkludata.

* Nizaglo, *Aquila fasciata* – iam *Hieraaetus fasciatus*
* Botaglo, *Aquila pennata* - iam *Hieraaetus pennatus*
* Ruĝecventra aglo, *Aquila kienerii* - iam *Hieraaetus kienerii*
* Reĝa aglo, *Aquila chrysaetos*
* Imperia aglo aŭ Blankŝultra aglo, *Aquila heliaca*
* Iberimperia aglo *Aquila adalberti*
* Stepaglo, *Aquila nipalensis*
* Rabaglo, *Aquila rapax*
* Granda kriaglo, *Aquila clanga* - movota al *Lophaetus* aŭ *Ictinaetus*
* Malgranda kriaglo , *Aquila pomarina* - movota al *Lophaetus* aŭ *Ictinaetus*
* Hindia kriaglo, *Aquila hastata* – ĵus disigita el *A. pomarina*, movota al *Lophaetus* aŭ *Ictinaetus*
* Veroksia aglo, *Aquila verreauxii*
* Gurneja aglo, *Aquila gurneyi*
* Valberga aglo, *Aquila wahlbergi*
* Kojnvosta aglo, *Aquila audax*
** Tasmania kojnvosta aglo, *Aquila audax fleayi*

### Fosiliaj restoj 
Oni priskribis el fosilioj kelkajn taksonojn de agloj. Multaj estis movataj al aliaj genroj, sed kelkaj ŝajnas ĝuste atribuataj al tiu genro:

* *Aquila bullockensis* (Meza Mioceno, Bullock Creek, Aŭstralio)
* ?*Aquila delphinensis* (Meza/Fina Mioceno de Grive-Saint-Alban, Francio)
* ?*Aquila pennatoides* (Meza/ Fina Mioceno de Grive-Saint-Alban, Francio)
* *Aquila* sp. ( Fina Mioceno - Fina Plioceno de S Eŭropo)
* *Aquila* sp. (Komenca Plioceno de Florido)
* *Aquila bivia* (Fina Plioceno de S Usono)
* *Aquila* sp. (Meza Pleistoceno de Castiglione, Korsiko)
* *?Aquila fossilis* (Meza/Fina Pleistoceno de Monte Reale, Sardinio)
* *?Aquila* sp. (Fina Kvaternaro, Madagaskaro)

Ne klaras ĉu *"Hieraaetus" edwardsi* (Meza -? Fina Mioceno de SOk Eŭropo) apartenas al *Aquila* aŭ al la nizagloj (se tiu lasta estas ja distinga). Ties komenca nomo, *"Aquila" minuta* Milne-Edwards, 1871, estis antaŭokupata de frua sinonimo de la Botaglo, *Aquila minuta* Brehm, 1831.

Ne pli lokigitaj en *Aquila* estas la jenaj:
* *"Aquila" gervaisii* – nune en *Palaeohierax]*
* *"Aquila" borrasi*, *"A." sodalis* – nune en *Buteogallus*. *B. borrasi* estis dumlonge lokigita en *Titanohierax*.
* *"Aquila" pliogryps* – nune en *Spizaetus*
* *"Aquila" corroyi*, *"A." depredator*, *"A." hypogaea* kaj *"A." prisca* – nune en *Aquilavus*
* *"Aquila" ferox*, *"A." lydekkeri* – protostrigeda strigo, nune en *Minerva*.

*"Aquila" danana* (Snake Creek Frua Mioceno/Komenca Plioceno de Loup Fork, Usono), eventuale lokigita en *Geranoaetus* aŭ *Buteo*, estis rabobirdo de neklara rilataro.

Pri paleosubspecioj de la nunaj vivantaj *Aquila*, vidu la speciajn artikolojn.

## Referencoj
## Literaturo 
*  (2002): *Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe*. Ninox Press, Prague. ISBN 80-901105-3-3 PDF plena teksto
*  (1964): Catalogue of Fossil Birds: Part 2 (Anseriformes through Galliformes). *Bulletin of the Florida State Museum* **8**(3): 195-335. PDF or JPEG plena teksto 
*  (2000): La fin du Pléistocène supérieur et le début de l'Holocène en Corse: apports paléontologique et archéologique du site de Castiglione (Oletta, Haute-Corse) [The end of the Late Pleistocene and the Early Holocene in Corsica: New paleontological and archaeological data from Castiglione deposit (Oletta, Haute-Corse)]. *Quaternaire* **11**: 219-230. [France kun angla resumo] HTML resumo

Kategorio:Cirkuoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Accipitridae
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo