open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tôň

eta|250ra|maldekstra|Kalvinana preĝejo de Tôň
eta|250ra|maldekstra|Sonoriltureto en Tôň
**Tôň** (hungare *Tany*) estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter Danubobranĉoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Komárno-Bratislava. Veľký Meder troviĝas 9, Komárno 22 km.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj loĝis. La unua mencio pri la komunumo devenis el 1168 en formo *villa Than*. Poste la kampoj apartenis al burgo de Komárno. La vilaĝo iĝis kampurbo en 1460. Tiutempe apude estis 2 komunumoj: Granda Tany (tanj) (kampurbo) kaj Malgranda Tany, kie estis preĝejo. La turkoj detruis ambaŭ komunumojn, poste nur Granda Tany refondiĝis fine de la 17-a jarcento. Inter 1855-1873 fabriko pri sukero funkciis. En 1894 fabriko pri lino funkciis, sed en 1931 ĝi bruliĝis. Krome estis 2 fabrikoj pri brikoj. En 1910 loĝis en la komunumo 776 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóközi. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Granda inundo okazis en 1965. En 2001 loĝis tie 834 da homoj (734 hungaroj kaj 61 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1834, unu el la sonoriloj devenas el 1693
* klasikisma paroĥo el la 19-a j.c. kun muro al la preĝejo
* iama fabriko pri sukero nomata Skena
* tombeja monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

## Ĝemelkomunumo 
*  Ászár, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
FWG

**FWG** estas germanlingva mallongigo por la vorto **"Freie Wählergemeinschaft"** [prononco "Fraje **Ve**lagemajnŝaft"], en Esperanto "Libera Ligo de Balotantoj". Tiaj lokaj politikaj organizaĵoj agas aparte sur la plej baza administra nivelo de Germanio, tio de la urbaj kaj neurbaj komunumoj. Aliaj nomoj por tia loka politika ligo de civitanoj estas "Freie Wähler" (mallongigo *FW*), "Wählergruppe", "Wählergemeinschaft", "Wählervereinigung", "Parteifreie" aŭ "Rathauspartei".

FWG

Kategorio:Politiko de Germanio
Trávnik

**Trávnik,** hungare **Komáromfüss** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno. La slovaka nomo ĝis 1948 estis **Fiš** (fiŝ). La loĝantoj nomumas sian vilaĝon mallonge Füss (fuŝ).
eta|maldekstra|

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 km²
* Loĝantaro: 670
* Alto super marnivelo: 114 m
* Poŝtkodo: 946 18
* Telefonprefikso: +421 035

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Danubo estas proksime. Komárno troviĝas 28, Veľký Meder 13 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1216 en formo *Fys*. La kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. La loĝantoj iĝis nobeloj ekde 1383. Longe estis apude 2 vilaĝoj: Malgranda kaj Granda Füss. La turkoj detruis ilin. Estis malamikeco inter katolikoj kaj kalvinanoj. Ofte okazis inundoj. En 1867 incendio okazis. En 1910 loĝis tie 645 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóközi, poste al Ĉeĥoslovakio.

Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Granda inundo okazis en 1965. En 2001 loĝis tie 703 da homoj (plejparte hungaroj). La instruado ĉesis en la vilaĝo ekde 2007.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1665 la turkoj detruis ĝin, en 1762 nova preĝejo konstruiĝis, en la 19-a jarcento klasikismiĝis
* kapelo omaĝe al Dipatrino apud la preĝejo
* klasikisma iama klostro el la 18-a jarcento, nun biblioteko kaj paroĥo
* nobeldomoj de Balogh kaj Hriastély

## Famuloj 
En la iama Komáromfüss mortis:
* monaĥo Asztrik János Barbély
* instruisto-pastro Fábián János Szeder.
eta|
eta|

## Ĝemelkomunumo 
*  Vének, Hungario
eta|maldekstra|

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Egon Löwith

**LÖWITH Egon**, *LÖWITH Marc Egon* (leovit) estas rumanuja hungara skulptisto, pentristo. Li naskiĝis en Kluĵo la 21-a de majo 1923.

## Biografio 
La familio de Egon Löwith en 1926 translokiĝis Meksikon kaj nur post la morto de sia patro ili revenis Kluĵon en 1934. Li transvivis la koncentrejon. En 1949-50 li studis en *Magyar Művészeti Intézet*, en 1950-53 en *Belarta Altlernejo Ion Andreescu*, kies profesoro estis ĝis 1985. Li laboris el ŝtono kaj marmoro.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1969 • Satmaro
* 1971 • Aiud
* 1973, 1978 • Képzőművészeti Galéria, Kluĵo
* 1973 • Bukareŝto
* 1989 • Pécs, Dombóvár, Szekszárd
* 1990, 1997 • Tel-Avivo,
* 1996, 2000 - Kluĵo, Retrospektiva ekspozicio,
* 1997 - Dachau,
* 1997 - Kisvárda-Sárospatak,
* 2000 - Kluĵo, Retrospektiva ekspozicio

## Bibliografio 
* Németh Júlia: *Löwith Egon*, Mentor Kiadó, 2004.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Veľké Kosihy

eta|250ra|maldekstra|Katolika preĝejo de Veľké Kosihy
eta|250ra|maldekstra|Kalvinana preĝejo de Veľké Kosihy
eta|250ra|maldekstra|Monumento pri 7 hungaraj triboj, plej supre estas "Keszi"
**Veľké Kosihy** (hungare *Nagykeszi*) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno. Keszi (kesi) estas unu el la 7 hungaraj triboj.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo (pli precize iama vilaĝo, nun vilaĝparto Malé Kosihy estas ĉe la Danubo). Komárno troviĝas 22 km malproksime. Apude kanalo fluas en la Danubon.

## Eksteraj vilaĝpartoj 
* Malé Kosihy
* **Okánikovo** loĝata de slovakoj
* iama vilaĝo Érseklél

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1268 en formo *villa Kezu*. Iom poste estiĝis apude Kiskeszi (Malgranda Keszi), la pli malnova tial nomiĝis Nagykeszi (=Granda Keszi). La turkoj detruis ambaŭ. En la 17-a jarcento la vilaĝo refondiĝis. Ofte okazis inundoj. En 1886 okazis ĥolero. Post unu jaro Malgranda kaj Granda Keszi unuiĝis. Denove post unu jaro incendio okazis. En 1910 loĝis tie 847 homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóközi, poste al Ĉeĥoslovakio. Post 1920 alvenintaj slovakoj fondis apudan komunumon Okánikovo. Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis tie 970 homoj (830 hungaroj, 108 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika apudtombeja preĝejo de 2006, kiu profitis brikojn de malnova preĝejo de 1865
* klasikisma preĝejo de 1819
* klasikisma kastelo el la 19-a jarcento

## Famuloj 
* en *Érseklél* naskiĝis hungara verkisto Renée Erdős

## Ĝemelkomunumo 
*  Ete, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Saksio-Meiningen

eta|dekstra|275ra|Duklando Sachsen-Meiningen
**Saksio-Meiningen** aŭ **Saksujo-Meiningen**  () estis tiel nomata ernesta duklando en la nuntempa germana lando Turingio.

## Historio 
Ĝi estiĝis en 1680 pere de disdiviĝo de la duklando Saksio-Gotao sub la filoj de Ernesto la 1-a (Saksio-Gotao). En 1910 ĝi havis 278&nbsp;762 loĝantojn. En 1918 la duklando fariĝis respubliko, kiu en 1920 kuniĝis kun aliaj turingiaj landetoj al la lando Turingio. Rezidejo estis en Meiningen sur Kastelo Elisabethenburg, somere oni preferis loĝi en Kastelo Altenstein aŭ eĉ sur la plezurkastelo Kastelo Landsberg.

La lasta novorganizo kaj teritoria ŝanĝo de la ernestaj duklandoj okazis en 1826, kiam la linio Saksio-Gotao-Altenburg formortis. Saksio-Meiningen ricevis preskaŭ tutan Saksio-Hildburghausen kaj aliajn teritoriojn. En 1829 Saksio-Meiningen ricevis propran konstitucion.

Kvankam Saksio-Meiningen en la prusia-aŭstria milito de 1866 estis aliancano de Bavario, Prusio ne aneksis ĝin, sed postulis la abdikon de la duko favore al ties prusema filo kaj la donon de unu vilaĝo, Abtlöbnitz. Poste la aliĝo al la Nordgermana Federacio estis permesata sen iaj aliaj reparacioj.

Georgo la 2-a de Saksio-Meiningen kiel duko de Saksio-Meiningen (1866 al 1914) estis liberala kaj ege ŝatata reganto, kiu tre interesiĝis pri teatraĵoj.

En la Germana Imperiestra Regno ekde 1871 Saksio-Meiningen havis unu voĉon. Ĝi lasis sin reprezenti per Bavario, ne la grandduklando Saksio-Vajmaro-Eisenach kiel la plej multaj ŝtatoj de Turingio. Post la abdiko de la duko en 1918 la duklando fariĝis Liberŝtato Saksio-Meiningen (respubliko).

## Vidu ankaŭ 
* Reĝino Adelajdo de Britio, devenanta el Saksio-Meiningen.
* Georgo la 2-a (Saksio-Meiningen), la t.n. teatroduko

## Literaturo 
* *Johann Hübners … Drey hundert und drey und dreyßig Genealogische Tabellen.* Tab. 164
* Hans Philippi, *Die Wettiner in Sachsen und Thüringen*, C.A. Starke Verlag, Limburg, 1989, ISBN 3-7980-0691-1

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Germanaj duklandoj
Kategorio:Ernestaj duklandoj
Kategorio:Historio de Turingio
Baĝunioj

La **baĝunioj** (memnomigo: *Wabajuni*, ) estas etna minoritato en la de somaloj dominata Somalio kaj parto de la svahila socio, kiu loĝas je la orientafrika bordo de Sudsomalio ĝis la nordo de Mozambiko kaj kiu parolas dialekton de la svahilan lingvon apartenantan al la bantuaj lingvoj.

La baĝunioj vivas en la ekstrema sudo de Somalio ĉirkaŭ la urbo Kismajo (Kismaayo), kies fondo estas atribuata al ili, kaj sur la antaŭe situantaj insuloj. La baĝunia lingvo (nomata *Kibajuni*) estas dialekto de la svahila. La baĝunia lingvo entenas pli multajn islamajn vortojn kaj parolturnojn kompare kun la svahila, kiu estas parolata for de la marbordo. Multaj vortoj en la baĝunia estas alie elparolataj ol en la norma svahila, ekzemple la vorto "kichwa" (kapo) de la norma svahila en la baĝunia (*Kibajuni*) estas "kitwa".
Multaj el ili parolas ankaŭ la somalan lingvon, la plej multaj el ili estas muslimoj. Multaj baĝunioj vivtenas sin per la fiŝkaptado.

Indikoj pri la nombro de la baĝunioj varias de 3.000-4.000 ĝis 11.000.

Sub la regado de Siad Barre la baĝunioj ekde 1974 devis membriĝi en la ŝtata fiŝkaptista kooperativo. Tiuj kooperativoj estis kontrolataj de marehanoj, maĝertenoj kaj dulbahanteoj el la klano darodoj, kiuj mem ne havas fiŝkaptistan tradicion, sed tiamaniere alproprigis al si boatojn kaj ceteran ekipaĵon de la baĝunoj. Rezulte de la interetnaj perfortoj kelkaj baĝunioj estis forpelitaj al Usono aŭ Eŭropo..

## Fontoj 
Baĝunioj
Baĝunioj
Baĝunioj
Baĝunioj
Kategorio:Svahila kulturo
Morfologio (biologio)

**Morfologio** en biologio estas studo pri la eksteraj formoj kaj strukturoj de la vivuloj, pli speciale de la animaloj kaj vegetaĵoj, de iliaj organoj aŭ organpartoj.

## Sudbdisciplinoj 
### Priskriba morfologio 
[eta|Konko [Zonitoides nitidus]]

Priskriba morfologio estas respondeca por la priskribo kaj komparo de organikaj formoj (vidu artikolo Kompara anatomio).

### Teoria morfologio 
La teoria morfologio havas kiel ĉefa celo la studon de la morfologiaj limoj. La modelo de David M. Raup por la konstruo de la morfospaco de la konkoj de la gastropodoj estas unu el la ekzemploj pli elstaraj. 
La morfometrio estas branĉo de la teoria morfologio respondeca por kvantigi la morfologio de la organismoj, reduktante la specimenoj al nombra abstraktaĵo. La iloj de modeligado pli uzataj por tio estas la patroneaj logaritmoj, la fraktala geometrio kaj la ĉelaj aŭtomatoj.

### Funkcia morfologio 
La funkcia morfologio traktas la studon de la organika formo kaj la karakterizaĵoj rilate al la funkcio. Inter siaj reprezentantoj plej elstaraj estas D.D. Davis kaj David Wake.

### Evolua morfologio 
La evolua morfologio trankas la studon de la organikforma historio. Rupert Riedl estas unu el la reprezentantoj plej elstaraj.

## Referencoj
Béla Bíró (publicisto)

**BÍRÓ Béla** estas rumanuja hungara verkisto, publicisto, tradukisto naskita en Căpeni la 18-an de februaro 1947.

## Biografio 
Béla Bíró finis la fakojn pri rumana-hungara lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai en Kluĵo en 1970. Inter 1071 kaj 1987 li estis ĵurnalisto ĉe Megyei Tükör, poste ĝis 1990 tradukisto en loka maŝinfabriko. Li estis kunlaboranto de Brassói Lapok, Európai Idő, ekde 1990 adjunkto de Universitato de Bukareŝto, Universitato Sapientia. Li estis ano de Limes Kör.

## Verkoj 
* *A tragikum tragédiája*, monografio., Bk., 1984.
* *Legenda a kerek Egészről*, 1997;
* *Kossuth Paradoxon*, 2000;
* *A gyűlölet terhe* (eseoj), 2000
* *Porlik, mint a szikla*, 2001;
* *Véges végtelen*, 2002;
* *A füst árnyéka*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2003.
* *Drámaelmélet* . Sapientia Erdélyi Magyar Tudományegyetem, Gazdasági és Humántudományi Kar, Humán Tudományok Tanszék. 2004.
* *Narratológia*. Sapientia Erdélyi Magyar Tudományegyetem, Gazdasági és Humántudományi Kar, Humán Tudományok Tanszék. 2004.
* *A nemzet mítoszai
* *Eszmélet és körkörösség*. (Bibliotheca Transsylvanica), 2008.

## Tradukaĵoj 
* Al. Săndulescu: *Liviu Rebreanu*, Bk., 1985;
* F. Mihăilescu: *Hortensia Papadat Bengescu*, Bk., 1986;
* *Antimetafizika''. Nichita Stănescu respondas al demandoj de Aurelian Titu Dumitrescu, Bk., 1987.

## Redaktis 
* Paul Georgescu: Poenaru doktor, postparolo, Bk., 1982;
* Panait Istrati: Pusztai bogáncsok, postparolo, Bk., 1983.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Antifaŝisto de la Jaro

**Antifaŝismulo de la Jaro** - honora titolo atribuata ekde 2002 per Asocio "Neniam Plu" en Pollando. Titolo estas atribuata por aktiveco disvastiganta "konformecon kun toleremo kaj solidareco".

Laŭreatoj de premio:
*2002 - Jerzy OWSIAK - prezidanto de fondaĵo *Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy*
*2003 - Simon MOL - aktivulo de Asocio de Rifuĝintoj
*2004 - Masala Sound System - muzika kolektivo inspiranta diversajn kulturojn
*2005 - Barbara RADZIEWICZ - prezidantino de Tutpollanda Asocio de Senlaboruloj
*2006 - Krzysztof SKIBA - roka muzikisto, lidero de muzik-teamo Big Cyc, felietonisto kaj televida  prezentanto

## Vidu ankaŭ
*Asocio "Neniam Plu"

Kategorio:Premioj
Kigaoj

La **kigaoj** (ankaŭ nomataj:*Bakiga*, *Bachiga* aŭ *Chiga*) estas etno en la sudokcidento de Ugando, plejparte loĝanta en la regiono Kabale. Laŭ la lasta censo (2002) 1,7 milionoj de ili vivas en Ugando.

La tradiciaj kigaoj estis tre segmentigita socio, kiu enmigris el la hodiaŭa Ruando en la regionon ĉirkaŭ Kabale. Ili kredis je *Ruhanga*, la kreinto de ĉiu surteraĵo. Krome ili havis plurajn kultojn, inter kiuj la plej grava estis *Nyabingi*, la spirito de alte estimata pluvofaranto.

eta|maldekstra|Omuramba - la tradicia biero

eta|Tradicia vestaĵo

eta|tradicia kesto kun oferdonaĵoj

Kigaoj
Kigaoj
Morfologio (lingvo)

La lingva **Morfologio** estas parto de lingvistiko kiu studas la internan vortan strukturon. Vorto ne estas la plej malgranda senshavero: en unu vorto povas ekzisti pluraj senshaveroj, kies agordo unu kun la alia estas difinita laŭ reguloj de la lingvo.

## Bazaj konceptoj 
### Fleksio kaj derivado 
Fleksio kaj derivado estas du ĉefaj temoj en morfologio, kaj eblas distingi ilin ĉar ili sekvas du malsamajn tipojn de reguloj.

Fleksio en esperanto montriĝas per la vortfinaĵoj. Fleksio ŝanĝas la econ de la vorto, sed ne la signifon.
:*amika* estas fleksio el *amiko*.

Male, derivado montriĝas en esperanto per la afiksoj. Derivado ne ŝanĝas la econ de la vorto, sed donas pluan precizon en la signifo.
:*amikiĝo* estas derivado el *amiko*.

### Rilata terminaro 
:Vortospeco
:Substantivo
:Komuna nomo
:Propra nomo
:Genro
:Nombro
:Deklinacio
:Artikolo
:Adjektivo

::Komparacio
::Komparacio relativa
::Komparacio absoluta
::Substantiva uzado de adjektivo

:Pronomo
::Personalo
::Posesivo

:Korelativo
:Numeralo
::Baza numeralo
::Orda numeralo
::Multiplika numeralo
::Frakcio
::Kolektiva numeralo
::Distribuo

:Verbo

::Konjugacio
::Infinitivo
::Indikativo
::Prezenco
::Preterito
::Futuro
::Kondicionalo
::Volitivo
::Moda helpverbo
::Participo
::Kompleksa tempo
::Gramatika voĉo
::Aspekto
:::Ata-ita-diskuto
:::Aspektismo
:::Tempismo

:Adverbo
::Tabel-adverbo
::Aŭ-adverbo
::Nesimetria adverbo
::Derivita adverbo

:Prepozicio
:Konjunkcio
:Subjunkcio
:Interjekcio
:Onomatopeo

### Vidu ankaŭ 
* morfologio
* morfemo
* leksemo
* elemento
* vortfarado
* Paninio, August Schleicher, Jan Niecisław Baudouin de Courtenay

## Literaturo en Esperanto 
* Ryszard Rokicki, *Enkonduko en la morfologion de Esperanto*, Serio *Scio*, volumo 11, Sezonoj, Litova Esperanto-Asocio, 2022, p. 88 ISBN 978-609-95087-9-5

Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Lingvo
Kategorio:Morfologio
Kategorio:Lingvotipoj
Ikoj

La **ikoj** estas malgranda montara etno en la nordoriento de Ugando kaj en Kenjo. La ika lingvo estas nomata *Icetot* kaj apartenas al la orienta branĉo de la kuliakaj lingvoj en la orientsudanaj lingvoj. En Ugando vivas 5.800 ikoj kaj en Kenjo 1.200.

## Literaturo 
* Barth, Fredrik. "On responsiblity and humanity: calling a colleague to account." Current Anthropology March (1974): 99-102.
* Heine, Bernd. "The Mountain People: some notes on the IK of north-eastern Uganda." Africa 55(1) (1985): 3-16.
* Tucker, A. N. "Notes on Ik." African Studies 31(3) (1972): 183:201.
* Turnbull, Colin M. The Mountain People. New York: Simon & Schuster, 1972. (germana eldono: Das Volk ohne Liebe. Der soziale Untergang der Ik, 1982)

## Eksteraj ligiloj 
* http://home1.gte.net/hoffmanr/  (Aktuala raporto pri la vivo de la ikoj, anglalingva)
* http://www.diefamilie.org/weltweiteswerk/ik.html  (Misiistoj vizitas la ikojn, 2004)
* http://www.joshuaproject.net/peopctry.php?rop3=109982&rog3=UG (pliaj informoj, interalie mapo de la loĝregiono de la ikoj, anglalingva)
* http://www1.dragonet.es/users/markbcki/trnbll.htm (Recenso de libro de Turnbull, anglalingva)
* http://en.wikipedia.org/wiki/Colin_Turnbull (Artikolo pri Turnbull, anglalingva Wikipedia)

## Fontoj 
Ikoj
Ikoj
Ikoj
Regna deputacia fina akto

La **Regna deputacia fina akto** (germane: *Reichsdeputationshauptschluss*) estis la lasta grava leĝo de la Sankta Romia Imperio. Oni decidis pri ĝi dum la lasta kunsido de la parlamenta kunveno (*Immerwährender Reichstag*) je la 25-a de februaro 1803 en Regensburgo. La teksto estis ellaborita de deputacio en la nomo de la regno. Bazo de la teksto estis plano inter Francio kaj Aŭstrio el junio 1802, bazita sur la traktato de Lunéville el 1801.

La fina akto aranĝis la novorganizon de germanaj teritorioj, unuflanke pro la francaj aneksoj maldekstre de la Rejno, kaj pro la senpotencigo de la ekleziaj princoj. Multaj suverenaj landetoj kaj liberaj regnaj urboj estis subigitaj al pli altranga princo. La rezultoj de la fina akto komplete ŝanĝis la regnon, ĉar la potenco de la regna eklezio, kunliganta la regnon estis forigita. Nur tri jarojn poste, je la 6-a de aŭgusto 1806, la imperiestro demetis la kronon kaj proklamis la regnon dissolvita, ĉar en julio pluraj ŝtatoj eliris la regnon kaj fondis Rejnan Federacion sub la protekto de Napoleono.

En la fina akto ankaŭ okazis granda reordigo de la princo-elektisto-sistemo. Tiu decido tamen ne havis praktikajn konsekvencojn, ĉar jam en 1806 la Sankta Romia Imperio ĉesis ekzisti, kaj en la tri interaj jaroj ne okazis iu elekto.

Kategorio:19-a jarcento en Germanio
Kategorio:Sankta Romia Imperio
Kategorio:1803
Tesoj

eta|Tesoj (Ugando)
La **tesoj** (tieslingve *iteso*) estas la dua plej granda etno en Ugando kun 2.500.000 homoj, kiuj estas 8,1 % de la loĝantaro de Ugando. Krome vivas 280.000 tesoj en la allimanta Kenjo. La tesoj apartenas al la nilotaj etnoj. La tesa lingvo estas nomata *Ateso* kaj apartenas al la nilotaj lingvoj, pli konkrete al la teso-turkana lingvaro.

En Ugando la loĝregiono de la tesoj etendiĝas de Karamoĝo (Karamoja) ĝis al la Lago Kjoga kaj entenas la distriktojn Soroti, Kumi, Katakwi, Amuria kaj Kaberamaido. En Kenjo ili vivas en la distrikto Busia, ankaŭ ĉirkaŭ la limurbo Malaba. La tesoj praktikas agrikulturon, ekde la enkonduko de la eksportfruktoj (cash crops) ĉirkaŭ 1912 ili ankaŭ kultivas kafon kaj kotonon por vendado. Ilia socio estas organizita unuflanke malstrikte je klanoj kun plejaĝulo je la pinto, aliflanke je aĝoklasoj.

Konata teso estas *Philip Sulumeti* (n. en 1937, d:Q2086467 en vikidatumoj), kiu ĝis 2014 estis la katolika episkopo de Kakamega en Kenjo.

## Fontoj 
* Countrystudies.us: Uganda – Eastern Nilotic Language Groups

Tesoj
Tesoj
Tesoj
Tago de Silento

[280ra|eta|Tago de Silento 2008 en [Bydgoszcz, Pollando]]
La **Tago de Silento** (, DoS) estas ĉiujara internacia aranĝo, en kiu partoprenas lerneja, universitata junularo kaj instruistoj kontraŭantaj gejfobion. Partoprenantoj de aktivismo promesas silenti tutan tagon. Tio ĉi silento simbolas silenton kun kiu, laŭ la protestantoj, devas vivi ĉiutatege lesbaninoj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transgenruloj.

Junuloj donas al aliaj homoj folietojn kun teksto:

## Historio 
La unua Tago de Silento aranĝiĝis en la Universitato de Viriginio (Usono), en 1996. Partoprenis ĝin 150 studentoj. En la sekva jaro partoprenis jam 100 universitatoj en Usono. Ekde 2000 oficiala impresario estas organizaĵo GLSEN. Laŭ ĝiaj taksoj, en 2006 partoprenis Tagon de Silento pli ol 450 mil studentoj kaj lernantoj en pli ol  lernejoj kaj universitatoj. GLSEN opinias, ke Tago de Silento estas la plej granda studenta aranĝo pri GLAT en Usono.

Nune en la projekto partoprenas ankaŭ junuloj el aliaj ŝtatoj, ekzemple: Nederlando, Pollando, Slovenio, Svedio, Rusio.

## Vidu ankaŭ 
* GLAT
* Internacia tago kontraŭ homofobio, transfobio kaj bifobio
* kontraŭgeja diskriminacio

## Eksteraj ligiloj 
* Tago de Silento (en)
* Tago de Silento en Pollando (pl)

Kategorio:GLAT-eventoj
Blankkoluma trogono

La Blankkoluma trogono aŭ **Malabara trogono**, *Harpactes fasciatus*, estas preskaŭpaserina birdo de la familio de trogonoj aŭ Trogonedoj.
Ĝi estas ĉefe limigita al Srilanko kaj okcidenta Barato. Etaj loĝantaroj ekzistas en la Orientaj Ghatoj kaj Centra Barato. Oni supozas, ke temas pri altitudaj migrantoj en la montetoj de Nilgirio kie troviĝas nur somere.

Ekzistas tri priskribitaj subspecioj:
* *H. f. fasciatus*, (Pennant, 1769) en Srilanko
* *H. f. legerli*, (Koelz, 1939)
* *H. f. malabaricus*, (Gould, 1834) en okcidenta Barato

Ĝi estas loĝanta de densaj tropikaj arbaroj, kie ĝi nestumas en arbotruo, kun tipa ovodemetado de 2-4 ovoj.
eta|maldekstra

Malabara trogono manĝas insektojn kaj fruktojn, kaj ties larĝa beko kaj malfortaj kruroj respegulas siajn dieton kaj arbajn kutimojn. Kvankam la flugo povas esti rapida, le specio ne estas flugema. Ili kutime ripozas rekte. La voĉo estas rapida kiu-kiu-kiu-kiu regule ripetita.

Trogonoj montras seksan dumorfismon kun la masklo pli brilkolora. La plumaro estas milda. Tiu orientalisa specio estas ĉirkaŭ 31cm longa. La **kapo kaj brusto de la masklo estas nigraj** en la barata raso *H. f. malabaricus*, kaj malhelgrizaj en la srilanka nomiga *H. f. fasciatus*. **Blankkoluma strio** separas tiujn malhelajn partojn el la **rozkoloraj subaj partoj** kaj nomigas la specion. Dorso kaj vosto estas cinamokoloraj (subvosto blanka kun fina nigra strieto), kaj la flugiloj estas grizecnigraj.

La ino estas tre cinamokolora, kun malhela nuanco en kapo kaj brusto. La flugiloj estas brunaj.

## Notoj 
## Referencoj 
*  Ne minacata

Kategorio:Trogonedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Srilanko
Kategorio:Birdoj de Barato
Universitato de Virginio

200ra|eta|Universitato de Virginio
La **Universitato de Virginio** () estas publika universitato en Charlottesville (Usono), fondita per Thomas Jefferson. Ĝi havas altan nivelon de scienco pri sekvantaj fakultatoj: arkitekturo, astronomio kaj filozofio.

## Famaj diplomitoj 
* Edgar Allan Poe - usona poeto kaj novelisto
* Richard Byrd - usona aviadisto, pioniero de polaraj ekskursoj
* Woodrow Wilson - dudek-oka prezidento de Usono (1913-1921)
* Robert Kennedy - usona politikisto
* Ágota Tóth - hungara kemiisto

## Profesoroj 
* Ludlow Griscom

## Vidu ankaŭ 
* Monticello (Virginio)

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Virginio - oficiala retejo 

Kategorio:Universitatoj en Virginio
Kategorio:Charlottesville
Gabriela Kulka

**Gabriela Konstancja KULKA-STAJEWSKA** (ankaŭ **Gaba KULKA**; naskiĝis en 1979 en Varsovio) - pola sendependeca muzikistino. Ŝi naskiĝis en muzika familio - ŝia patro, Konstanty Kulka, estas fama pola violisto kaj profesoro de Muzika Universitato Frederiko Ŝopeno. Stilo, kiun reprezentas Gabriela Kulka estas mikso de ĵazo, kantata poezio kaj teatraj muzikaloj. En ĉiuj kantaĵoj ŝi uzas pianon. Ŝian verkaron inspiras precipe muziko de Kate Bush kaj Tori Amos.

## Diskografio 
* 2003 – *Between Miss Scylla and a Hard Place*
* 2006 – *Out*
* 2009 – *Hat, Rabbit*
* 2009 – *Sleepwalk* (+ Konrad Kucz)
* 2011 – *Baaba Kulka* (+ Baaba)
* 2013 – *Wersje*
* 2014 – *The Escapist*
* 2016 – *Kruche*

## Eksteraj ligilioj 
* Gaba Kulka - oficiala retejo  (en, pl)
* Gaba Kulka ĉe MySpace.com (en)

Kategorio:Ĵazmuzikistoj
Kategorio:Polaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Pollando
Karamoĝongoj

eta|Karamoĝonga paŝtisto
La **karamoĝongoj** (alia nomformo: *Karimoĝong*) estas duonnomada paŝtista etno en la seka nordoriento de Ugando en la distrikto Karamoja.

La karamoĝonga lingvo estas nomata *Ngakaramoĝong* kaj apartenas al la nilotaj lingvoj. Multaj el ili ankoraŭ estas anoj de sia tradicia religio.

Karamoĝongoj en la lastaj jaroj ĝis en la nuntempo ofte partoprenis en armaj rabinvadoj al la najbara Kenjo, dum kiuj bovoj estas rabitaj kaj ofte ankaŭ homoj estas mortigitaj.

Karamoĝongoj
Karamoĝongoj
Oropomoj

La **oropomoj** (alia nomformo: *Oropoi*) estis etno en Karamoja en Ugando. Ili en la pasinto plejparte estis asimilitaj en la etnojn itesoj kaj karamoĝongoj, kiuj post ili estis almigrintaj en tiun regionon. Ili vivis je diversaj lokoj inter la rivero Kartvelo (Cartwel), la montaro Chemorongit kaj la monto Elgono (Mount Elgon). Laŭ raportoj la oropoma lingvo estis izolita lingvo.

Laŭ iuj ili unue vivis proksime al la monto Moroto (Mount Moroto) kaj poste migris okcidenten en la ebenaĵon inter Napak kaj Elgon, antaŭ ol ĉirkaŭ 1830 la karamoĝongoj venkis kaj dispelis ilin.

Oropomoj
Oropomoj
Ĉagosanoj

eta|Ĉagosano kun kokosnuksrikolto sur Diego Garcia, 1971

La **ĉagosanoj** (en ilia propra lingvo: *Sagosien*, alia nomo: *Îlois*, "insulano") estas kreollingva etno de miksita madagaskara, mozambika, barata kaj franca devenoj, kiuj de la fino de la 18-a jarcento ĝis sia devigita translokigo fine de la 1960-aj jaroj vivis sur Diego Garcia kaj aliaj insuloj de la Ĉagos-Arkipelago.

La 22an de majo 2019, la Ĝenerala Asembleo de UN adoptis rezolucion [86] petante al Britio kapitulacigi la Insularon Chagos al Maŭricio en ses monatoj.

## Fontoj
* Ilois Support
* UK Chagos Support Association 
* BBC News: Diego Garcia: remembering paradise lost

* Traduko el  angla- kaj franclingva artikolversio 
* People's Navy (Protestveturado en la Ĉagos-Arkipelagon 

Ĉagosanoj
Kategorio:Brita Hindoceana Teritorio
Kecaloj

**Kecaloj** aŭ **kvecaloj** estas belege koloraj birdoj de la familio Trogonedoj, kiuj vivas en tropikaj regionoj de Ameriko.

La vorto "kecalo" estis origine uzita por nur la brilkecalo, *Pharomachrus mocinno*, la fama longvosta kecalo de Centrameriko, kiu estas la nacia birdo de Gvatemalo. La termino ankoraŭ aludas al tiu birdo specife, sed nune ankaŭ aludas la speciojn de la genroj *Pharomachrus* kaj *Euptilotis*. La ses kecaloj estas jenaj:
* *P. antisianus*: Krestokecalo
* *P. auriceps*: Orkapa kecalo
* *P. fulgidus*: Blankpinta kecalo
* *P. mocinno*: Brilkecalo aŭ Kecalo
* *P. pavoninus*: Pavokecalo
* *E. neoxenus*: Orelkecalo

*Euptilotis neoxenus* parence rilatas al genro *Pharomachrus* kaj estas nomita pro tio orelkecalo de kelkaj fakuloj, ekzemple la American Ornithologists' Union, sed ankaŭ oreltrogono de aliaj.
## Listo de la subspecioj de kecaloj 
* *Pharomachrus pavoninus* (Spix, 1824)
* *Pharomachrus auriceps* (Gould, 1842)
** *Pharomachrus auriceps auriceps* (Gould, 1842)
** *Pharomachrus auriceps hargitti* (Oustalet, 1891)
* *Pharomachrus fulgidus* (Gould, 1838)
** *Pharomachrus fulgidus festatus* Bangs, 1899
** *Pharomachrus fulgidus fulgidus* (Gould, 1838)
* *Pharomachrus mocinno* De la Llave, 1832
** *Pharomachrus mocinno costaricensis* Cabanis, 1869
** *Pharomachrus mocinno mocinno* De la Llave, 1832
* *Pharomachrus antisianus* (Orbigny, 1837)

### Etimologio
La nomo "kecal" devenas el navatla *kvecalli*, "granda brila vostoplumo" (*American Heritage Dictionary*) aŭ "vostokovriloj de kecalo" (*Merriam-Webster Collegiate Dictionary*), el la navatla etimo *kvetz* = "stari" uzita por aludi la starajn vostoplumojn.

*Pharomachrus* devenas el antikva greka *pharos* = "mantelo", kaj *makros* = "granda", rilate la flugilon kaj la vostokovrilojn de la Brilkecalo. 

## Eksteraj ligiloj 
*
*Mangoverde.com   Bildoj de la kvar kecaloj, elektu "Trogons".
*Trogonfilmoj, inkludante kecalojn, ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Trogonedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Senjoro

**Senjoro** estis titolo de persono, kiu posedas bienon kaj teron. En PIV *senjoro* estas pli precize en la antaŭrevolucia Francio persono posedanta tenurbienon kun ekonomiaj kaj juĝaj povoj super ĝi. En Italio, ĉirkaŭ la 14-a jarcento senjoro estis magistratano, kiu prenis sur sin la plenuman povon en la civito.

Feŭda senjoro rilate al siaj vasaloj estis nomata suvereno.

## Bibliografio 
* Bourin (Monique) dir., *Pour une anthropologie du prélèvement seigneurial dans les campagnes médiévales (XIe-XIVe siècles*, Publications de la Sorbonne, tome 1 : *Réalités et représentations paysannes*, 2004, tome 2 : *Les mots, les temps, les lieux*, 2007.

## Vidu ankaŭ 
* Bieno
* Burgo
* Mezepoko
* Senjorlando

## Referencoj 
Kategorio:Titoloj
Orkapa kecalo

La **Orkapa kecalo** (***Pharomachrus auriceps***) estas belkolora birdo indiĝena de Sudameriko kaj apartenanta al la familio de Trogonedoj.

## Aspekto kaj kutimoj 
eta|maldekstra|200px|La **Orkapa kecalo** deproksime.
Maskloj kaj inoj estas proksimume samgrandaj, ĝis 35cm longaj kaj 160g pezaj kiel plenkreskuloj. Masklaj plenkreskuloj estas **brilverdaj kun orkolora nuanco ĉe kapo**, nigraj flugiloj kaj **brilruĝa ventro**; inoj estas iome pli senkoloraj laŭŝajne. La bekoj estas flavaj. Ili estas solemaj, laŭ sezono monogamiaj birdoj kiuj kunzorgas la kovoperiodon de la du ovoj dum 18 tagoj kaj la manĝigado de la idaron dum zorgoperiodo de 25 ĝis 30 tagoj antaŭ elnestiĝo.

## Habitato 
La **Orkapa kecalo** loĝas el Panamo suden, tio estas en Kolombio, Venezuelo, Ekvadoro, Peruo kaj ĝis Bolivio. Ili loĝas humidajn, montetajn, arbarajn areojn kaj tipe nestumas en arbotruoj. La dieto konsistas ĉefe el fruktoj kaj insektoj, kun eventualaj etaj lacertoj.

## Referencoj
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* Houston Zoo kun foto  18a Oktobro, 2005
* Filmoj de orkapa kecalo ĉe Interreta Birdokolekto; 18a Oktobro, 2005

Kategorio:Trogonedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Dornach

**Dornach** estas la ĉefloko de la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno en Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Ĝi famiĝas ĉefe kiel centro de la antropozofia movado.

## Geografio 
La komunumo Dornach situas ĉe la bordo de la rivero Birs proksimume 10 kilometrojn sudoriente de Bazelo. Kun la najbaraj komunumoj Reinach en okcidento kaj Arlesheim en sudo Dornach praktike kunkreskis kaj formas integran parton de la aglomeraĵo de la urbo Bazelo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,77 km², de kiuj 46,3% estas kovritaj de arbaro, 17,3% servas por agrikulturo kaj 35,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
Dornach limas al Arlesheim (Kantono Bazelo Kampara), Gempen, Hochwald, Duggingen (Kantono Bazelo Kampara), Aesch (Kantono Bazelo Kampara) kaj Reinach (Kantono Bazelo Kampara).

## Trafiko 
Dornach situas ĉe la fervojlinio de Bazelo al Delemonto kaj estas servata de la regiona trajnlinio S3. Oriente de la komunumo pasas la ekspresvojo H18 kaj la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Bazelo al Delemonto.

## Datumoj 
* areo: 575 ha, el kiuj 45% arbaro, 29% setlejoj, 25% agrikulturo kaj 1% neproduktiva surfaco.
* loĝantoj: 6221 (fine de 2005)
* fremdlandanoj: 23%.
* religio: 34% katolikoj, 22% reformitoj

## Vidindaĵoj 
* Kapucena monaĥejo, kiu estis dum pli ol 330 jaroj religia centro de la nordokcidenta Svislando.
* 22 metrojn longa memorigilo (reliefa muro) el 1949 por memorigi batalon de la ŝvaba milito en 1499.
* Kantona administracio
* Vilaĝcentro Dornachbrugg
* Malnova ponto *Birs* kun statuo de Nepomuk
* Hejmlandmuzeo Schwarzbubenland en la iama katolika preĝejo St. Mauritius
* Malnova pastrodomo (nuntempe urbodomo)
* Vilaĝocentro Oberdornach
* Kastelruino Dorneck
* Goetheanum

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Dornach datiĝas el la jaro 1223 kiel *Tornacho*.

## Famuloj 
* Rudolf Steiner (1861-1925) : filozofo, mortis en Dornach
* Arthur Stoll (1887-1971) : kemiisto, mortis en Dornach

Dosiero:Dornach goetheanum grossersaal cropped.jpg|Granda salo en Goetheanum
Dosiero:Rudolf Steiner Archiv.jpg|Arkivo de Rudolf Steiner
Dosiero:Eurythmyhaus.jpg|Eŭritmio-domo
Dosiero:Schlachtdenkmal Dornach von Jakob Probst.jpg|Memorigilo de la ŝvaba milito
Dosiero:Heimatmuseum des Schwarzbubenlandes in der alten Dorfkirche St. Mauritius, Dornach, Solothurn (1).jpg|Hejmlandmuzeo en la iama preĝejo St. Mauritius
Dosiero:Dornach goetheanum rueckseite.jpg|Dorsofasado de Goetheanum

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Goetheanum
* Teozofio
* Antropozofio
* Dornach-Arlesheim (stacidomo)
* Tramtransporto en Bazelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo de Dornach
* Dornach-Online
* Dornach-Ligiloj 
* Dornach en la Historia Leksikono de Svislando
Simon Mol

**Simon MOL**, ĝuste **Simon Moleke Njie** (naskiĝis la 6-an de novembro 1973 en Buéa, Kameruno; laŭ iuj fontoj en 1986) - loĝanta en Pollando kameruna verkisto, poeto kaj ĵurnalisto (li publikigis i.a. en *Warsaw Voice*). Nomiĝite sin politika rifuĝinto, ricevis en 2000 azilo en Pollando, tamen laŭ diversaj gazetaj artikoloj lia biografio estis fikcia.

La 3-an de januaro 2007 arestita en Varsovio, riproĉita pri konscia infektado multajn seksajn kunludantinojn de HIV.

Kategorio:Kamerunaj verkistoj
Vrbová nad Váhom

eta|300ra|dekstra|Panoramoo de Vrbová nad Váhom
eta|300ra|dekstra|Vilaĝdomo de Vrbová nad Váhom
eta|300ra|dekstra|Kapeloo de Vrbová nad Váhom
eta|300ra|dekstra|Ateliero de Feszty en Vrbová nad Váhom
**Vrbová nad Váhom,** hungare **Vágfüzes** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 560
* Alto super marnivelo: 111 m
* Poŝtkodo: 946 65
* Telefonprefikso: +421 035

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Váh, fine de sakovojo. Pramo funkciis ĝis 1969. Komárno troviĝas 15 km-ojn for.

## Vilaĝpartoj 
* *Ostrov* hungare **Sziget** (=Insulo) naskiĝis en la 19-a jarcento ĉe iama marĉo. La kampoj apartenis al ĉefabatejo de Esztergom.
* *Hliník* hungare *Agyagos*. La unua mencio devenis el 1386. La turkoj detruis ĝin, poste nur farmo formiĝis. iama ekstera parto de Martos
* *Gég* vilaĝo estis menciita en 1075, tiam ĝi apartenis al abatejo de Pannonhalma, poste al ĉefabatejo de Esztergom. La loĝantaro foriris kaj fondis novan vilaĝon Martos.
* *Zlatá Osada* hungare *Kingyes*, tie Béla Feszty fondis modernan bienocentron, nun apartenaĵo de kooperativo.

## Historio 
Pli frue la kampoj apartenis precipe al Martovce. Granda inundo okazis en 1965, poste okazis rekonstruoj de farmoj, bienocentroj, farmocentroj. El ili naskiĝis la vilaĝo en 1968. Sukcesa kooperativo formiĝis, kiu ankaŭ nun funkcias. En 2001 loĝis tie 563 da homoj (502 hungaroj, 59 slovakoj). En 2006 ĉesis la instruado en la lernejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Gerardo de 1996
* kapelo
* domo de familio Feszty (festi), apude ateliero de Arpado Feszty de 1902. Tie estis komponita dioramo "Enirado de la hungaroj", kiu nun estas videbla en Ópusztaszer.
* iama riverobranĉo, nun protektata lago

## Famulo 
* pentristo Arpado Feszty (festi) vivis longe en sia domo

Image:VrbovanadVahom1.JPG|Kulturdomo kaj preĝejo en Vrbová nad Váhom
Image:Kingyes2.JPG|Kanalo apud Vrbová nad Váhom
Image:Kingyes1.JPG|Biencentro fondita de Feszty
Image:Agyagos3.JPG|Biencentro nomata Agyagos

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Beneš

**Beneš** estas tre komuna ĉeĥa familia nomo. La virina formo estas **Benešová**. Menciindaj estas :

* Edvard Beneš, (1884-1948) dua prezidento de Ĉeĥoslovakio
* Vojta Beneš, (1878-1951) ĉeĥa edukisto kaj politikisto, frato de Edvard Beneš
* Jan Beneš, (1936-2007) ekzilita verkisto
* Jan Beneš, (*1958) , plumnomo Emil Hakl, verkisto, ĵurnalisto, redaktoro
* Václav Beneš Třebízský, (1849-1884), historia verkisto, katolika pastro
* Juraj Beneš, slovaka komponisto
* Josef Beneš, (1902-1984) ĉeĥa lingvisto
* Václav E. Beneš, (*1925) matematikisto
* Svatopluk Beneš, konata ĉeĥa aktoro
* Vincenc Beneš, (1883-1979) ĉeĥa pentristo
* Alan Benes, basbalisto
* Andy Benes, basbalisto
* Elaine Benes, fikciulo en la televida programo Seinfeld
* Alton Benes, fikcia patro de E. Benes en Senfield
* Marijan Beneš (1951–2018), jugoslavia boksisto
* Carrie Beneš, poldevena kaj usona historiisto
* Libuše Benešová, ĉeĥa politikistino, prezidantino de Senato
* Božena Benešová, (1873-1936) ĉeĥa verkistino
* Hana Benešová, edzino de prezidento Edvard Beneš

Kategorio:Familiaj nomoj
Anthony Mamo

**Anthony Joseph MAMO** (naskiĝis la 9-an de januaro 1909 en Birkirkara, Malto; mortis la 1-an de majo 2008 en Mosta, Malto) estis malta politikisto kaj de 1974 ĝis 1976 prezidento de Malto.

Kiam Malto iĝis respubliko la 13-an de decembro 1974, Anthony Mamo estis elektita unua prezidedento.

## Premioj 
* Honara konsilisto de la Reĝino, 1955
* Ordeno de la Brita Imperio, 1957
* Kavaliro de la OBI (titolo *"Sir"*), 1959
* Honora doktoro pri literatursciencoj (universitato de Malto)
* Kavaliro de la honorinda ordeno de Sankta Johano

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio sur la ttt-ejo de la malta registaro 

Kategorio:Prezidantoj de Malto
1760-aj jaroj

eta|1760s montage

## Eventoj 
* finiĝas la 7-jara milito (1756-1763) en Kanado, sekve ĝi iĝis angla kolonio
* Francio perdas multe da kolonioj
* batalo de kapelistoj kaj ĉapelistoj en Svedio
* Prusio venkas en la Sepjara milito kaj gajnas Silezion de Aŭstrio

## Regantoj 
* reĝino Maria Teresia en Aŭstrio, Hungario, Ĉeĥio, Kroatio
* Mustafa la 3-a (Turka Imperio)
* Georgo la 3-a (Anglio)
* Ludoviko la 15-a Francio
* Frederiko la 5-a, Kristiano la 7-a Danio kaj Norvegio
* Karolo la 3-a Hispanio
* Frederiko la 2-a Prusio
* Jozefo la 1-a (Portugalio)
* Petro la 3-a, Katerino la 2-a (Rusio) (Rusio)

## Papoj 
* Klemento la 13-a ĝis 1769
* Klemento la 14-a iĝis papo ekde 1769

## Naskiĝoj 
* Andrew Jackson, prezidento de Usono (m. 1845) en 1767
* Wilhelm von Humboldt, germana sciencisto kaj politikisto (m. 1835) en 1767
* Napoléon Bonaparte, franca generalo kaj imperiestro en 1769

## Mortoj 
* papo Klemento la 13-a en 1769
Puneo

alternative=פוטומונטז' של פונה|eta|450x450ra
La urbo **Puneo** troviĝas en la gubernio Maharaŝtro. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Puneo kaj estas la 8-a plej granda urbo en Barato. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la dua plej granda urbo en la gubernio Maharaŝtro.
eta|300ra|Templo en Puneo
eta|300ra|Universitato en Puneo
Oni nomas Puneon la edukada ĉefurbo de Maharaŝtro. Puneo havas multajn famajn kolegiojn. Ĝi estas nun hejmo de multaj softvaraj kaj informteknologiaj firmaoj.

## Nomo 
La nomo Puneo devenas de "Punja Nagari" (laŭvorte, Urbo de virto). Antaŭe, dum la kolonia epoko, ĝia nomo estis "Poona" [puna], sed nun ĝia nomo estas "Pune" [pune].

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 3.446.330 (en 2010)
* Supermara alteco: 560 m
* Areo: 1109&nbsp;km²
* Telefonkodo: 20
* Poŝtkodo: 4110xx
* Aŭtokodo: MH-12, MH-14
* Horzono: UTC + 5:30

## Geografio 
Puneo troviĝas sur altebenaĵo ĉe kunfluejo de du riveroj. Ĝi estas ĉirkaŭ 150&nbsp;km oriente de Mumbajo ĉe alteco de 560 metroj.

## Historio 
La unua mencio okazis el la 8-a jarcento. En 1630 sultano detruis la urbon. La britoj okupis la urbon en 1817 kaj ili instalis gravan soldatan areon. En 1896 pro pesto multe mortis. En 1961 pro digorompiĝo inundo okazis.

## Klimato 
Puneo havas tropikan klimaton kun sezonoj somero (marto-majo), musono (de junio ĝis oktobro) kaj vintro. La averaĝaj temperaturoj varias inter 20-28&nbsp;°C, somere 38&nbsp;°C. Jare pluvas po 722&nbsp;mm. En januaro kaj februaro ne estas pluvo kaj neniam frostas.

## Trafiko 
Puneo havas internacian flughavenon kaj bonajn kontaktojn trajne (stacio ) kaj voje. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

La Metroo de Puneo malfermiĝis la .

## Servoj 
La Orienta Esplor-Instituto Bhandarkar estas bone konata pro sia kolekto de malnovaj manuskriptoj en Sanskrito kaj Prakrito.

## Vidindaĵoj 
* temploj
* moskeoj
* muzeo
* parkoj
* bestoĝardeno

## Ĝemelurboj 
*  San Jose (Kalifornio), Usono
*  Fairbanks, Usono
*  Bremen, Germanio
*  Tromsø, Norvegio
*  Nagojo, Japanio

## Gefiloj 
* Adi Agashé


Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Maharaŝtro
Kategorio:Milionurboj
Virt (distrikto Komárno)

eta|300ra|dekstra|Katolika preĝejo de Virt
eta|300ra|dekstra|Vilaĝdomo de Virt
**Virt** slovake kaj hungare estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno. Longe la historia hungara nomo estis *Vért*.

* Areo: km²
* Loĝantaro: 300
* Alto super marnivelo: 120 m
* Poŝtkodo: 946 38
* Telefonprefikso: +421 035

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, proksime de Danubo. Komárno troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj kaj slavoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1256 en formo *terra Werth*. Ekde 1268 la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Komárom. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al la najbara Dunaradvány. La loko iĝis memstara vilaĝo en 1990. En 2001 loĝis tie 304 da homoj (204 hungaroj, 96 slovakoj). Vinkulturo estas la plej grava okupiĝo.

## Vidindaĵoj 
* katolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo el la 18-a jarcento
* baroka nobeldomo de Pyber el la 18-a j.c.
* lago

## Famuloj 
* naskiĝis aktoro kaj redaktoro Zalán Endrei
* mortis en 1819 pastro, poeto kaj tradukisto Dávid Baróti Szabó

## Ĝemelkomunumo 
*  Balatonudvari, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Ljuba Lapenna

**Ljuba Knjaĵinskaja-Lapenna** (* 1909 en Siberio, † ) estis rus-pol-devena esperantistino. Ŝi elmigris kiel infano al Jugoslavio. En 1944 ŝi edziniĝis al Ivo Lapenna. Kun li ŝi venis en 1949 al Parizo kaj en 1950 al Londono. Ŝi estis, kiel la sekretariino de UEA-aktivulo Ivo Lapenna, partatempa oficistino de UEA dum 1952-1974. Precipe ekde 1956 ŝi nur malmulte aperis publike en la Esperanto-movado. Ŝi mortis en Londono post kelkmonata nekuracebla malsano.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Eŭgeno la 2-a

**Eŭgeno la 2-a**, latine *Eugenius II*, naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis 827. Li estis papo li estis papo ekde 824 ĝis sia morto. Antaŭ papo, li estis ĉefpastro en Romo. Li venis el nobela familio, estis elektita de nobela partio kaj estis malpopulara. La roma plebo minacis lin, sed imperiestro Ludoviko la Pia agnoskis lian elekton kaj sendis sian filon Lotaro por helpi la papon.

Kategorio:Papoj
Valenteno la 1-a

eta|300ra

**Valenteno la 1-a**, latine ** Valentinus **, naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis 827. Li estis papo inter aŭgusto kaj oktobro 827, kiam li mortis. Malmulte oni konis pri Valenteno, krom ke li estis religiema homo kaj estis ĉefdiakono antaŭ esti papo. Li regis la eklezion dum nur 34 tagoj.

Kategorio:Papoj
Pollingva Vikipedio

La **pollingva Vikipedio** (pole *Wikipedia polskojęzyczna*) estas pola aŭtonomeca eldono de Vikipedio. Ĝi estis fondita la 26-an de septembro 2001 de Krzysztof Jasiutowicz kaj Paweł Jochym.

La 14-an de majo 2008 la pola vikipedio ekhavis 500 milojn de artikoloj. Aktuale ĝi apartenas - laŭ nombro da artikoloj - al la plej grandaj vikipedioj, cedante lokon al la angla, germana, franca, nederlanda, itala, hispana kaj rusa vikipedioj. Kaj ĝi estas dua plej larĝa inter la slavlingvaj (stato en decembro 2012). La -an de [[]] ĝi enhavas [[:pl:Special:Statistics|]] artikolojn.

Laŭ esploro de Megapanel PBI/Gemius, farita julie 2009, en Pollando ĝi kalkulis 7,4 mln de uzantoj, okupiĝante la 10-an lokon inter ĉiuj TTT-ejoj.

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* Polalingva Vikipedio

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Vikipedio
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001
Vikipedio
Weleda

**Weleda** estas firmao, kies ĉefsidejo troviĝas en Arlesheim, Svislando, kiu aktivas en pli ol 50 landoj. Weleda produktas kaj vendas antropozofiajn medikamentojn kaj kosmetikaĵojn. Weleda havas antropozofian entreprenan filozofion. Nuntempe Weleda estas la en la mondo plej granda produktanto de kuraciloj por alternativa medicino kaj korpoflegiloj.

## Kontroverso pri livero de kontraŭfrosta ŝmiraĵo 
Ekde la 1980-aj jaroj estis konatigata en Germanio, ke la firmao liveris al Sigmund Rascher, koncentreja kuracisto kaj protektito de Heinrich Himmler *"naturkuracan kontraŭfrostan ŝmiraĵon"*. Rascher serĉis solvojn por la armeaj pilotoj, kies aviadiloj kraŝis, kaj kiuj falis en la maron. Li elprovis la Weleda-ŝmiraĵon kadre de malvarmegigaj provoj ĉe kaptitoj en la koncentrejo Dachau. Kvankam la firmao Weleda liveris la ŝmiraĵon al la privata adreso de Rascher en Munkeno kaj tute ne sciis pri la uzo de la ŝmiraĵo pro la sekretecnivelo de la provoj, pardonpetis la firmao skribe fine de la 1990-aj jaroj ĉe la asocio AKdH (:de:Aktion Kinder des Holocaust) kaj certigis al la historia seminario de la universitato de Bazelo sciencan prilaboron per malfermo de la firmaaj arkivoj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Uwe Werner: *Anthroposophen in der Zeit des Nationalsozialismus: (1933–1945)*, antroposofoj dum naziismo, Munkeno 1999, ISBN 3-486-56362-9 – komparu kun la recenzo de Rainer Hering ĉe H-Soz-u-Kult, interrete legebla, kaj tiu de Jens Heisterkamp: *Schatten der Vergangenheit: Anthroposophen und ihre Institutionen im Nationalsozialismus*, ombroj de pasintecoj: antropozofoj kaj iliaj institucioj dum naziismo, en: info3, interrete legebla .
* Ernst Klee: *Auschwitz, die NS-Medizin und ihre Opfer*, Auŝvico, nazimedicino kaj ĝiaj viktimoj, Frankfurto-ĉe-Majno 1997 – komparu kun la recenzo de Götz Aly: *In der Geisterbahn des Fortschritts*, en la fantomtrajno de progreso, en: Berliner Zeitung de la 6-a de septembro 1997, interrete legebla en la tekstoarkivo de Berliner Zeitung.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo, www.weleda.de
* Weleda - firmaa raporto 2006 

Kategorio:Antropozofio
Kategorio:Firmaoj
Gregorio la 4-a

**Gregorio la 4-a** (latine ** Gregorius IV **; naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis 844).

Li estis papo ekde 827 ĝis sia morto. Antaŭ papo, li estis pastro.

En 835 li fondigis feston Ĉiuj Sanktaj, kiu estas celebranta 1-an de novembron.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Mortintoj en 844
John Bodkin Adams

Dr. **John Bodkin Adams** (21-a de januaro, 1899 - 4-a de julio, 1983) estis brita internisto, suspektita pri seriaj murdoj. Inter la jaroj 1946 kaj 1956 pli ol 160 liaj pacientoj mortis suspektinde.

## Literaturo 
* Sybille Bedford, *The Best We Can Do*
* Pamela V. Cullen, * Stranger in Blood: The Case Files on Dr John Bodkin Adams*, London, Elliott & Thompson, 2006, ISBN 1-904027-19-9
* Patrick Devlin, *Easing the passing: The trial of Doctor John Bodkin Adams*, London, The Bodley Head, 1985
* Percy Hoskins, *Two men were acquitted: The trial and acquittal of Doctor John Bodkin Adams*, 1983
* Rodney Hallworth, Mark Williams, ''Where there's a will... The sensational life of Dr John Bodkin Adams*, 1983, Capstan Press, Jersey ISBN 0946797005
* John Surtees, *The Strange Case of Dr. Bodkin Adams: The Life and Murder Trial of Eastbourne's Infamous Doctor and the Views of Those Who Knew Him'', 2000

## Vidu ankaŭ 
Harold Shipman - Brita internisto, seria murdisto.

## Eksteraj ligiloj 
### En la angla 
* Shyscyberchamber 
* Stranger in Blood

Kategorio:Britaj internistoj
Kategorio:Britaj seriaj murdistoj