Christian Keyßer

**Christian Gottlob KEYSSER** (naskiĝinta la  en Geroldsgrün, mortinta la  en Neuendettelsau) estis germana misiisto de *|Neuendettelsauer Mission* en Nov-Gvineo. Estante membro de la Germana Evangelia Misiadkonsilio (DEMR) li estis unu el la ĉefaj personoj inter la germalingvaj protestantaj misiistoj. Propono kritikata estis lia prefero kristanigi kompletajn tribojn anstataŭ unuopulojn kvazaŭ por krei popolan eklezion.

## Vivo kaj agado 
Estante filo de kamparano kaj lignaĵfabrikisto, li frekventis la Reĝan Lernejon en Wunsiedel kaj la Industrian lernejon en Nurenbergo por fariĝi ĥemiisto. Laŭ lernejestra propono li ekokupiĝis pri konstruado. Danke al Kristana Asocio de Junaj Viroj, la predikisto Martin Blaich kaj aliaj li en aŭtuno 1894 decidis spontanee iĝis teologo. Por tio li frekventis klerigejon en Neuendettelsau. Inter 1899 kaj 1920 Keyßer laboris por *Neuendettelsauer Mission*  en Nov-Gvineo daŭrigonte la laboron de Johann Flierl begonnene Werk fort. En diversaj verkoj li rakontis pri siaj misiistaj travivaĵoj, aparte ĉe la popolo de Kâte (*Wörterbuch der Kâte-Sprache*; *Eine Papuagemeinde*), inter kiuj li vivis dum 20 jaroj (stacio *Sattelberg* apud Finschhafen, 80 km for de Lae). En la misiaj teritorioj li apogis kreon de propraj komunumoj kun oficoj plenumotaj de la lokuloj kaj socialaj/edukaj centroj. Germanuje mem li daŭre raportigis pri sia laboro, por konatigi pli tiun parton de la terglobo kaj varbi novajn misiistojn. Post la Unua Mondmilito la aŭstralia mandatregistaro malpermesis al li (post forpermeso pasigita en Germanujo) la repasigon de la landlimo. Sekve li deĵoris inter 1922 kaj 1939 kiel misiadinspektisto kaj instruisto en seminario je Neuendettelsau. Liaj rememoroj aperis sub la titolo *Das bin bloß ich* (1966). En 1929 la universitato de Erlangen nomumis lin honora doktoro. Krom misiaj aferoj li tre interesiĝis pri etnologio kaj skribis lingvistikajn laboraĵojn. Siatempe li estis konsiderata elstara fakulo pri tiu lando. Intenco li aestis kristanigi en la lingvo kaj laŭ la moroj de la aŭtoktonuloj kun etaj laŭkristantaj taŭgigoj.

Keyßer fariĝis membro de NSDAP en la 1.5.1933 (partiana n-ro 3.070.821) aliĝonte samjare al la nacisocialisma gruparo *Deutsche Christen* (DC). el kiu li en 1934 foriris. Post 1945 li protestis sukcese (laŭ instigo de episkopo Hans Meiser) kontraŭ komence rifuzita sennaziigo.

Edzigis lin Emilie Heumann kiu naskis tri filinojn. Lia bofrato estis la etnologo kaj misiisto Carl Strehlow aktivinta proksime de Alice Springs.

## Skribaĵoj (elekto)
* "Aus dem Leben der Kai-Leute." Ĉe: Richard Neuhauss|: *Deutsch-Neu-Guinea*, vol. III, Berlin 1911
* *Bunte Bilder aus der Missionsarbeit unter den Kâte,* Gesellschaft für Innere und Äussere Mission im Sinne der Lutherischen Kirche (=Neuendettelsauer Missionsschriften, 36), Neuendettelsau, Verlag des Missionshauses
* *Ins wilde Waldland: aus der Gehilfenmission auf Sattelberg,* Gesellschaft für Innere und Äussere Mission im Sinne der Lutherischen Kirche (=Neuendettelsauer Missionsschriften, 43) Neuendettelsau, Verlag d. Missionshauses, 1920
* *Bai, der Zauberer*, Neuendettelsau: Verlag des Missionshauses, 1923
* *Wörterbuch der Kâte-Sprache gesprochen in Neuguinea,* Berlin: D. Reimer, 1925. 7 volumoj.
* *Nalumotte: Buben- und Mädchengeschichten aus Neuguinea,* Neuendettelsau, Buchhandlung der Diakonissen-Anstalt, 1931.
* *Urwaldspaziergang*, Neuendettelsau, Freimund Druckerei, 1950 München, Kaiser, Verl. 1934
* *Zake, der Papuahäuptling,* Stuttgart, Evang. Missionsverl., 1934
* *Altes Testament und heutige Zeit,* Neuendettelsau, Freimund-Verl., 1934
* *Die Weltmission ein unmögliches Werk?* - Neuendettelsau, Freimund-Verl., [1935]
* *Der Geist*, Neuendettelsau, Freimund-Verl., 1935
* *Der Prophet von Tobou,* Berlin, Heimatdienstverlag, 1940.
* *Eine Papuagemeinde.* Neuendettelsauer Missionsschriften, Nr. 65. Kassel, Bärenreiter-Verlag, 1929.
* *Die Geisterwand*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Zake, der Papuahäuptling*, Neuendettelsau, Freimund-Verl., [1949]
* *Gottes Weg ins Hubeland,* Neuendettelsau, Freimund-Verl., 1949, 2. Aufl.
* *Ist Gott wirklich da?*, Basel, Basler Missionsbuchh., 1942
* *Der Prophet von Tobou*, Berlin, Heimatdienstverl., 1940
* *Die Papua. Eine Aufführung aus dem Volksleben der Bergstämme in Neuguinea*, Neuendettelsau, Freimund-Verl. 1950
* *Papuaspiele*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei 1950
* *Papuakinder*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei 1950
* *Eine Papuagemeinde*, Neuendettelsau, Freimund-Verl., 1950,
* *Papuabriefe*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Der Lügenprophet,* Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Die Lopiong-Säule*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Heidenangst*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Die Geisterwand*, Neuendettelsau, Freimund-Druckerei, [1950]
* *Ajo!: Ein Missionsbuch für die Jugend*. Neuendettelsau, Freimund-Verl. 1956
* *Weite Fahrt: Stories fuer Kinder (kune kun Jutta Zimmermann)*. Parte eldonis Jutta Zimmermann. - Lizenz d. Buchhandl. d. Berliner Evang. Missionsges.
* *Der Christenfresser*. Neuendettelsau, Freimund-Verlag. 1954
* *Nalumotte: Buben- und Mädchengeschichten aus Neuguinea.* Neuendettelsau, Freimund-Verl.1953
* *Papuatorheiten*, Neuendettelsau, Freimund Verl 1952
* *Der weggeworfene Junge*, Neuendettelsau, Freimund-Verl. 1952
* *Papuanischer Humor*. Neuendettelsau, Freimund-Verl. 1952
* *Der Grosshäuptling und seine Frau: Ein papuanisches Sittenbild.* Neuendettelsau: Freimund-Verl. 1952
* *Der Steinzeitbauer: Ein Bericht, wie d. heidnische Papua sein Feld bestellt.* Neuendettelsau : Freimund-Verl. 1959
* *Lehret alle Völker: Beispiele aus der Mission zum Kleinen Katechismus.* Neuendettelsau : Freimund-Verl. 1960
* *Gottesfeuer*. Neuendettelsau, Freimund-Verl., 1959
* *Das bin bloß ich. Lebenserinnerungen.* (reprint) Neuendettelsau, Freimund-Verlag, 1966.
* *Kâte dictionary,* W. Flierl and H. Strauss, eds., Canberra: Australian National University, 1977. ISBN 0-85883-149-X

## Literaturo 
* *Festschrift zum 70. Geburtstag des Herrn Missionsinspektors a.D. Dr. h.c. Christian Keysser in Neuendettelsau am 7. März 1947.* [Nürnberg], Bayer. Missionskonferenz 1950
*Kantzenbach, Friedrich Wilhelm: "Keysser, Christian" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 11 (1977), p. 568 
* Wilhelm Fugmann: *Von Gott erzählen. Das Leben Christian Keyssers 1877–1961.* Freimund-Verlag, Neuendettelsau 1978, ISBN 3-7726-0084-0
* Wilhelm Fugmann (eld.): *Bürger zweier Welten. Christian Keysser.* Hänssler, Neuhausen-Stuttgart 1985, ISBN 3-7751-0969-2
* Jürgen Stadler: *Die Missionspraxis Christian Keyßers in Neuguinea 1899–1920. Erste Schritte auf dem Weg zu einer einheimischen Kirche,* VTR, Nürnberg 2006, ISBN 3-937965-31-9
* Hermann Mückler: *Mission in Ozeanien,* 2010
* Traugott Farnbacher: *Christian Keyßer. Mission im Leben der Menschen.* Erlanger Verlag für Mission 2011, ISBN 978-3-87214-533-8
* Gernot Fugmann, Philipp Hauenstein (eld.): *Christian Keyßer. Mission im Leben der Menschen.* Erlanger Verlag für Mission und Ökumene, Neuendettelsau 2011, ISBN 978-3-87214-533-8
* Kai-Uwe Kohlschmidt: *Keyßer in Kaiser-Wilhelm-Land.* Dokumentado ĉe DLF 2018, podkasto kun manuskripto

## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
* trovanto enarkiva *Mission EineWelt* 
* Christian Gottlob Keyßer

## Notoj
Kategorio:Misiistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj 
Kategorio:Membroj de NSDAP 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1877
Kategorio:Mortintoj en 1961
Kategorio:Nov-Gvineo