Judilo

**Judilo** aŭ hispane:**Iudila** estis visigota nobelulo kiu postulis la tronon al la Visigota Regno inter la jaroj 631 kaj 633.

## Biografio
Judila ne estas menciita en iuj primezepokaj historiaj fontoj laŭ rakonta aŭ jura naturo. Lia ekzisto estas konata nur el numismataj datumoj. En 1891, dum renovigoj de preĝejo en Karmono, oni malkovris trezoron de visigotaj moneroj el la unua triono de la 7-a jarcento. Inter ili estis du oraj moneroj kun la surskribo "Reĝo Judilo" (latine: "Iudila Rex"): unu monfarita en Merido (surskribo: "IVDILA REX"), la alia en Ilibéris (hispane: "IVDIL.A REX").

Sur la moneroj, Judila estas prezentita kun reĝa insigno (diademo aŭ speciala reĝa kapvesto kaj sceptro) kaj estas dotita per la epiteto "Pia" (latine: "Pius"). La moneroj estas datitaj inter 626 kaj 636, ĉar ili similas laŭ stilo al la tremisoj de Suintilo kaj Sizenando, produktitaj ĉe la samaj monfarejoj. Poste, alia monero monfarita en Ilibéris kun legendo mencianta Judilo fariĝis konata.

Ne ekzistas fidindaj informoj pri la originoj de Judilo. Kelkaj historiistoj kredas, ke li estis nobla visigoto, kies nomo estas korupto de la gotaj nomoj Liŭbilo, Liŭvilo aŭ Gudilo. Li eble apartenis al nobela familio kun terposedaĵoj en Sevilo aŭ Kordovo. Subtenantoj de la visigota origino de Judilo provis identigi lin kun aliaj figuroj konataj el mezepokaj fontoj: la frato de reĝo Suintilo, Gejlo, aŭ la ariana episkopo Uldila.

Tamen, ĉi tiuj identigoj estas neverŝajnaj pro la diferencoj inter la regionoj de la visigota regno, en kiuj ĉi tiuj individuoj aktivis, gravaj kontraŭdiroj pri la konataj faktoj de iliaj biografioj, kaj lingvaj kialoj. Aliaj historiistoj, bazitaj sur onomastikaj datumoj, sugestas, ke la prapatroj de Judilo eble estis judoj. Lia vera nomo eble estis Jehuda (hebree: יהודה), sed li estis pli bone konata per sia diminutiva nomo: "malgranda Judah".

Bazita sur la kroniko de al-Razio, kiu vivis de 887 ĝis 955, la hispana historiisto Luis Agustín García Moreno sugestis, ke Judila estis konfidenculo de Suintilo (latine: fideles regis; laŭvorte: "lojala al la reĝo"). Oni kredas, ke li estis inter la militestroj, kiuj partoprenis en la sukcesaj militoj de ĉi tiu monarko kontraŭ la bizancanoj. Eblas, ke la liberigo de la visigotoj en la suda Iberia Duoninsulo de la regado de la bizancaj imperiestroj ludis signifan rolon en la posta subteno de la loka loĝantaro al Judilo.

Post la detronigo de reĝo Suintilo fare de Sizenando en 631, pluraj ribeloj kontraŭ la nova monarko okazis en la visigota regno. Nur unu el ili estas menciita en nuntempaj dokumentoj. La gvidanto de la ribelantoj estas nomita kiel la frato de Svintilo, Gejlo, kiu komence subtenis Sinzenando kaj poste gvidis la ribelon kontraŭ li. Judilo ankaŭ estis unu el tiuj, kiuj ne subtenis la uzurpon de la trono fare de Sizenando.

La urboj, kie la moneroj de Judilo estis farigitaj, situis en du provincoj: Betiko kaj Luzitanio. Tio implicas, ke lia aŭtoritato etendiĝis tra la tuta suda Visigota Regno. Eblas, ke Kartageno estis la ĉefurbo de la regno de Judilo. La monfarado de moneroj portantaj lian nomon en legendo, devenanta de la romia epoko, atestis pri la pretendo de la uzurpanto je potenco sur la tuta ŝtato. La monfarado de liaj propraj moneroj ankaŭ indikas, ke Judilo estis konsiderata de kelkaj visigotoj kiel la sola reĝo dum longa tempo.

Tamen, Sizenando eliris venka en la lukto por la trono. Li ricevis konsiderindan subtenon de la sacerdotaro de la suda Iberia Duoninsulo, gvidata de Izidoro de Sevilo. La aktoj de la Kvara Koncilio de Toledo, okazinta la 5-an de decembro 633, raportas la ekskomunikon kaj senposedigon de la malamikoj de reĝo Sizenando: Suintilo, lia filo kaj frato, Ricimero, kaj Gejlo.

Aliaj nenomitaj individuoj ankaŭ estis menciitaj kiel aspirantaj al la reĝa trono. Tio eble rilatis al partoprenantoj en la ĵus subpremita ribelo de Judilo. Oni kredas, ke kiu ajn kaŝis la trezoron malkovritan en Karmono estis unu el la ribelantoj.

La nomo de Judilo forestas de mezepokaj listoj de regantoj de la Visigota Regno: Sizenando estas nomita kiel la tuja posteulo de Suintilo en ĉiuj el ili.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 597
Kategorio:Mortintoj en 633
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Hispanio
Kategorio:Visigotoj
Kategorio:Visigotaj militistoj