Kazaĥa Ĥanlando

[eta|Kazaĥa gvidanto kun sia edzino. [Huang Qing Zhigong Tu, 1769]]
**Kazaĥa Ĥanlando** () — estis federacio de nomadecaj triboj de kazaĥoj en Mezazio, kaj aperis kiel rezulto de la disfalo de la Ora Hordo en 1465 kaj la Uzbeka Ĥanlando en 1468.

Sub Kasim-ĥano, Ĥak-Nazar, Tauekel kaj Yesim, la ĥanlando atingis sian pinton.

Dum la 19-a jarcento ĝi estis iom post iom dussolvata de la rusia caro.
Inter 1917 kaj 1920 sur ĝia teritorio ekzistis la aŭtonoma kazaĥa ŝtato *Alaŝ Orda*.

## Historio 
En 1227, la Blanka Hordo (Ulus de Orda-Ežen) aperis sur la teritorio de Cumanio kiel parto de la Ora Hordo. Post disiĝo de la Ora Hordo en 1361, ĝi iĝis sendependa ŝtato. Sed post la morto de Barak Ĥano en 1428, la Blanka Hordo disiĝis en la Uzbekan Ĥanlandon kaj la Nogajan Hordon. La restanta tero estis disigita inter Mustafa Ĥano en la sudo kaj Mohamedo Ĥano en la nordo.

## Administra divido 
Grandaj administraj unuoj estis ulusoj-aimagoj regata de sultanoj — posteuloj de Ĝingis-Ĥano. Laŭ aliaj fontoj, en la unua duono de la 16-a jarcento ekzistis 3-4 uluso-aimagoj. Ene de tiuj unuoj, la sultanoj havis la aŭtoritaton ne nur plenumi la volon de la reganto de la ĥanlando, sed ankaŭ estis plenrajtaj posedantoj de tiuj teritorioj, organizante la politikan kaj sociekonomikan vivon de socio. La tuta loĝantaro de la ulus-aimak estis subjektoj de la Kazaĥa Ĥano, estis submetita al impostoj kaj ĉiaj impostoj, kaj la vira duono estis respondeca por militservo. Sultanoj respondecis al la ĥano pri la konduto de ŝtataferoj. Ĉiuj ulus-aimag'oj estis dividitaj en multajn tribajn kaj tribajn partojn, la plej malgranda administra unuo estis aul. En ĉiu el la partoj, administrado estis farita per la loka aristokrataro (bekoj, bejoj, bajoj-skipestroj). Ili, siavice, raportis al la reganto de la uluso-aimago.

## Religio 
Laŭ multaj fakuloj, en la XV-XVI jarcentoj, la kazaĥoj ankoraŭ havis paganajn kultojn, kaj islamo ne estis tiom disvastigita. Sunaisma Islamo estis ensopigita en la pleboj fare de la kazaĥaj sultanoj kaj ĥanoj. La kialo de tio estas, ke la gvidantoj kaj regantoj serĉis potencan socian subtenon en la persono de la tre influa islama pastraro, kiu ne nur helpis unuigi la nomadan socion, sed ankaŭ plifortigis socian disciplinon. La rolo de religiaj predikistoj estis prenita fare de mulaoj, hojas, imamoj. Hojas, kiel la kazaĥaj sultanoj, ne estis parto de la triba komunumo, ĉar ili konsideris sin posteuloj de Mohamedo kaj lia proksima rondo, tio estas, ili spuris sian genealogion al la profeto kaj liaj unuaj kvar kalifoj. El la araba lingvo, Hoja estas tradukita kiel "kleriganto", "kleriganto". Do la kazaĥoj vidis en la hodja klerigitan, kleran homon, iusence pastron. Hojas, estante reprezentantoj de spirita scio, ne pagis impostojn. Kiam ili estis kondukotaj al justeco, ili estis juĝitaj nur de la sultanoj. Kiel la Tore, la Hojas apartenis al la aristokrata klaso aksuyek (el kazaĥa — *blanka osto*), tial ili posedis la teron (Ŭakfo).

Aldone al islamanoj, reprezentantoj de aliaj kredoj ankaŭ vivis sur la teritorio de la Kazaĥa Ĥanlando, laŭ la fonto, "estas ĉirkaŭ mil urboj kaj vilaĝoj, la ĥakimo de la regiono estas nomumita de Kasim Hano [XVI-a jarcento], kaj liaj regatoj estas duono kafiroj, duono islamanoj".

## Ĥanoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kazaĥio
* Ĥanlando

## Referencoj 
Kategorio:Ĥanlandoj
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Historio de Kazaĥio