open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Araneus diadematus

[eta|La granda [aranereto de *Araneus diadematus* (Eŭropa ĝardena araneo).]]
La aranespecio *Araneus diadematus* estas ofte nomata **Eŭropa ĝardena araneo**, diademaraneo, krucaraneo, aŭ kronaraneo. Ĝi estas araneo kiu konstruas rondoformajn retojn kiu troviĝas en Eŭropo kaj Nordameriko.

## Teritorio 
*A. diadematus* troviĝas tra Eŭropo kaj tra Nordameriko, el suda Kanado al Meksiko, kaj el Brita Kolumbio al Novtero.

## Grando kaj markoj 
eta|maldekstra|Ventra vido.
eta|thumbtime=20|Pariĝinta masklo estas konsumata de ino (filmeto, 1m 38s).
La koloro de la individuaj araneoj povas gami el tre hela flava al tre malhela griza, sed ĉiuj *A. diadematus* havas blankecajn makuletojn tra la dorsa abdomeno, kun kvar aŭ pliaj segmentoj formanta krucon, kio estas tialo por alternativa komuna nomo. Tiuj markoj estas formataj de ĉeloj plenigitaj per guanino, kiu estas kromprodukto de proteina metabolo.

Inaj plenkreskuloj gamas laŭ longo el 6.5 al 20 mm, dum maskloj gamas el 5.5 al 13 mm. Foje la ino manĝas la masklon tuj post la pariĝado (Vidu filmeton dekstre.)

## Referencoj 
Kategorio:Araneuloj
Pius Zingerle

**Pius ZINGERLE** (naskiĝinte la  en Meran, mortinta la  en Mals-Burgeis) estis aŭstra orientalisto kaj benediktano.

## Vivo 
Post studado de filozofio en Meran, filozofio kaj de teologio en Innsbruck, li aliĝis al la benediktanoj ĉe Marienberg (en Burgeis) en 1820. Solenajn promesojn li faris en la 20.10.1822. Ordino pastra iĝis en la 4.4.1824. Kun la escepto de ses jaroj (1824-27 kaj 1837-39), dum kiuj li estis helppastro en Platt kaj en Sankt Martin (Valo Passeier) li estis profesoro, ekde 1852 ankaŭ direktoro en la gimnazio de Meran. Lau invito de papo Pio la 9-a li iĝis profesoro pri orientaj lingvoj ĉe la Universitato 'Sapienza' de Romo en marto 1862. En Romo li ankaŭ estis konsulanto de la kuria propagando-sekcio pri orientaj aferoj kaj sekretario de la Vatikana librejo.

Estante nekapabla alkutimigi sin al la romia klimato, li revenis al Marienberg en 1865, kie li fariĝis vicabato kaj teologiprofesoro. Li havis profundegan scion pri la lingvoj hebrea, araba kaj persa kaj famiĝis kiel fakulo de la siria lingvo. Li ankaŭ tradukis la verkojn de Sankta Efraimo.

## Verkoj (elekto) 
* "Echte Akten heiliger Martyrer des Morgenlandes", (Innsbruck, 1836)
* "Ausgewählte Schriften des heiligen Ephräm" (Innsbruck, 1837)
* "Ephräm's Reden wider die Ketzer", volumo de "Sämtliche Werke der heiligen Väter" (Kempten, 1859)
* "Harfenklänge vom Libanon" (Innsbruck, 1840)
* "Festkränze aus Libanon's Garten" (Dillingen, 1846)
* "Marien-Rosen aus Damaskus" (Innsbruck, 1853)
* "Leben und Wirken des heiligen Simeon Stylites" (Innsbruck, 1855)
* "Monumenta Syriaca ex romanis codd. collecta" (Innsbruck, 1869)
* "Chrestomathia Syriaca cum indice vocabularum" (Romo, 1871)
* "Lexicon Syriacum in usum Chrestomathiae" (Romo, 1873).

## Fonto 
Kategorio:Benediktanoj
Kategorio:Aŭstraj filologoj
Kategorio:Aŭstraj teologoj
Kategorio:Aŭstraj orientalistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Tirolanoj
Kategorio:Romkatolikaj pastroj
Alfréd Wellisch

**Alfréd Wellisch** [veliŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wellisch Alfréd** estis hungara arkitekto, framasono https://hu.wikipedia.org/wiki/Wellisch_Alfr%C3%A9d, mecenato. Lia nobela antaŭnomo estis *vágvecsei* [vAgveĉei] ekde 1910.
eta|Memortabulo pri Alfréd Wellisch
eta|Palaco Wellisch
Alfréd Wellisch http://nol.hu/archivum/archiv-40628-29045 naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alfréd Wellisch devenis el juda familio. Li studis arkitekturon en Karlsruhe, Vieno kaj Parizo. Post siaj studoj en 1881 li malfermis propran arkitekturan kontoron en Budapeŝto, en la sama jaro li aliĝis al la framasonoj. En la sekvaj jardekoj li planadis pli ol 200 imponajn domegojn. Li fondis novan framasonan loĝion en 1892. Li estis ankaŭ signifa mecenato, ekzemple li apogis la Akademion kaj li fondis fondaĵon por studentoj. Lia ĉefa konstruaĵo estis Palaco Wellisch, kie li loĝis.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Kelkaj konstruaĵoj de Wellisch 

Dosiero:AranyJanos-25-23.JPG|Sidejo
Dosiero:Villa. - Ligetváros, Dózsa György út 74.jpg|Vilao
Dosiero:Neumann bérház. - Budapest, Palotanegyed, József körút 83.JPG|Loĝdomego
Dosiero:Óbuda University detail, 17 Tavaszmező St., 2016 Józsefváros.jpg|Kampuso de Universitato de Óbuda

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj mecenatoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hősök tere (metrostacio)

La **Hősök tere** [hOŝok] (=Placo de Herooj) estas grava stacio de la M1 metrolinio en Budapeŝto. La stacio troviĝas sub la placo sub la krusto. La metrolinio apartenas al Monda heredaĵo, kiel parto de Avenuo Andrássy.

## Historio 
Tiu metrostacio estis konstruita en 1896 pro miljara datreveno de alveno de la hungaraj triboj al la Karpata baseno. La konstruado estis simpla: oni elfosis la teron, poste oni muntis la relojn sube kaj la elektran relon pli supre, oni faris la betonajn murojn, fine oni kovris la elfosaĵon. La ŝtuparoj al la peronoj estis kovritaj per po unu dometoj, post jaroj ili estis malkonstruitaj. La muroj de la peronoj estas kovritaj per blankaj kaheloj. Post la ekfunkcio la oficiala nomo estis "subtera elektra fervojo". En 1941 plena Hungario ŝanĝis la trafikan direkton al la dekstra flanko, tamen la subtera tramo restis laŭ la maldekstra sistemo ĝis 1973. En 1970 ekfunkciis jam la vera metroo, tial ĉi tiu linio estis nomita jam metrolinio, ja ĝi trafikas sub la tero, pli precize sub la krusto. En 1973 kaj 2005 plenaj renovigaj laboroj okazis. Ĝis 1973 post la placo la vagonoj trafikis jam en la ternivelo, poste la linio estis plilongigita jam subkruste.

## Situo 
La stacio situas en fino de Avenuo Andrássy, samtempe en rando de Placo de Herooj.

## Kontaktoj 
La Placo de Herooj estas unuaranga turisma vidindaĵo kun pluraj muzeoj. Ĝuste apud la stacio ambasadorejo de Jugoslavio/Serbio funkcias, sed estas tre proksime ankaŭ ambasadorejo de Francio. La pasaĝeroj havas trafikajn kontaktojn al troleoj kaj aŭtobusoj.

## Fotoj 

Budapest metro hösök station BÅn.jpg|En- kaj elirejo ĉe la perono
Budapest Metro inside 01.JPG|Perono de la metrostacio
Budapest Metro inside 03.JPG|Vagono en la metrostacio

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://metros.hu/sztori/foldalatti_sztori.html 
* http://www.bkk.hu/2012/08/elokeszitesi-projekt/ 

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1896
Kategorio:1896 en Hungario
Teresa Feoderovna Ries

**Teresa Feoderovna Ries** (ankaŭ konata kiel **Theresa Feoderovna Ries**) () (1874–1950) Kiam ŝi estis 21-jara, ŝi translokiĝis al Vieno, kie ŝia unua ekspozicio en "Künstlerhaus Wien" inkludis *Sorĉistino*, skulptaĵon de nuda virino detranĉanta ŝiajn piedfingrajn ungojn. Tiu peco kaptis la atenton de Imperiestro Francisko Jozefo la 1-a,

En 1900 Ries ekspoziciis en la Universala Ekspozicio de Parizo kaj en 1911 en la Internacia ekspozicio de Torino je la invito de Rusio kaj Aŭstrio.

Laŭ artkritikisto Karl Kraus, "ŝiaj ekspozicioj ricevis tro da publikeco". Ries publikigis sian memoraĵon, *Die Sprache des Steines* (La lingvo de la ŝtono) en 1928. En 1938 ŝi estis forpelita el siaj galerio kaj studio pro la nazia politiko de Arjanismo. Ŝi daŭrigis la laboron en Vieno ĝis 1942 kaj poste elmigris al Lugano, Svislando.

## Privata vivo 
Ries edziniĝis, perdis infanon, kaj divorcis kiam ŝi ankoraŭ estis adoleskantino en Moskvo.

## Referencoj 
## Biografio 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Viena secesio
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Rusiaj skulptistoj
Ŝargilo

[eta|Ŝargilo por 12V-[aŭtoakumulatoro kun kontaktingoj flanke de la elektra reto kaj tenajlklemo por la akumulatoraj polusoj]]

**Ŝargilo** estas uzata por ŝargi akumulatorojn per elektro. La plej ofte en la aparato enkonstruita elektrona ŝaltilo, la ŝargoregulilo, regulas la ŝargadon per stabila kontinua tensiofonto kun limo de kurento aŭ inverse. Ofte la ŝargoregulilo estas enkonstruita en la akumulatora aparato. La provizado per elektro okazas plej ofte trans retadaptilo.

eta|Ŝargilo por transistora radioaparato *Kosmos* (ĉ. 1969)

Lader ZIVAN-ASMO-NG5 Foto-quer.JPG|Trifaza elektroŝargilo por aŭtoakumulatoro
Pedelec-Lader-Gepida Foto-quer.JPG|Ŝargilo por akumulatoraro de elektrobiciklo kun aldona kontakto por la kontrolo de la ĉelo
NiMH-NiCd-RAM cell charger.JPG|Ŝargilo por rondĉeloj

## Poŝtelefonaj ŝargiloj 
### Sunkolektantaj ŝarĝiloj 
eta|Faldebla sunmodulo kun 7 WP kaj poŝtelefono kun USB-adaptilo

### Aldona akumulatoro 
eta|Ekzemplo por aldona akumulatoro
Aldona akumulatoro ofte estas uzata por poŝtelefonaj elektraj aparatoj ekzemple por tabulkomputilo kaj kompufonoj. Ili ĝenerale havas litiuma-polimera- aŭ litiumjonan akumulatoron.
eta|maldekstra|50ra|Qi-signo

## Qi-ŝargiloj 
Ŝargiloj por induktiva ŝargo (Qi).

## Literaturo 
* Ulrich Passern: *Akkus & Ladegeräte für den Modellsport: Grundlagen, Ladetechniken, Praxistipps* (mit CD-ROM). vth, Baden-Baden 2004, ISBN 3-88180-736-5.
* Ludwig Retzbach: *Akkus und Ladegeräte*. 14. Aufl. Neckar, Villingen-Schwenningen 2008, ISBN 978-3-7883-4142-8.
* Thomas Riegler: *Akkus und Ladegeräte*. vth, Baden-Baden 2009, ISBN 978-3-88180-785-2.

Kategorio:Akumulatoroj
Kategorio:Elektra energio
Teatrejo de Epidaŭro

La **Antikva Teatrejo** (ankaŭ: **Teatro) de Epidaŭro** estas teatrejo en la greka urbo de Epidaŭro, konstruita ĉe la sudorienta rando de la sanktejo dediĉita al Asklepio, antikva greka dio de medicino, sur la okcidenta flanko de Monto *Cynortion*.
eta|maldekstre|280x280ra|Teatrejo de Epidaŭro

## Historio 
Laŭ Paŭzanio, la antikva teatrejo estis konstruita fare de la arkitekto Poliklejto la pli Juna. Li laŭdas ĝin pro ĝia simetrio kaj beleco.

La teatrejo estis konstruita en du fazoj: la unua verŝajne inter la mezo kaj la fino de la 4-a jarcento a.K. kaj la dua ĉirkaŭ en la mezo de la 2-a jarcento a.K..

Dum Romiaj tempoj, la teatro (male de aliaj grekaj teatrejoj) ne spertis ŝanĝojn.

Antaŭ ĝis ĉirkaŭ 14000 spektantoj, en la teatrejo oni ludis muzikon, kantojn kaj dramojn, kiuj estis parto de la kultado de Asklepio. Ĝi estis uzata ankaŭ kiel rimedo por resanigi pacientojn, ĉar estis opinio ke spekti dramojn efikas pozitive sur la mensan kaj fizikan sanon.

Hodiaŭ, la monumento allogas multe da grekaj kaj eksterlandaj vizitantoj kaj estas ankaŭ uzata por ludi antikvajn dramojn, ekde 1938, kiam oni ludis la tragedion "Elektro" de Sofoklo.

## Priskribo 
La monumento havas la tipan strukturon de helenaj teatrejoj kiu havas tri partojn:  aŭditorion, orkestrejon kaj scenejon.

La aŭditorion disigas vertikale en du neegalajn partojn horizontala koridoro (larĝa 1.82 m.). La malsupra parto de la aŭditorio kojno enhavas 12 sekciojn, dum la supra 22 sekciojn. Estis ankaŭ lokoj rezervitaj por gravaj homoj.

La plano de la aŭditorio estas unika, kun tri referencaj centroj. La arkitektoj atingis tiel kaj tre taŭgan difuzon de la sonaro kaj tre bonan vidpovon de preskaŭ ĉiuj lokoj.

La cirkla orkestrejo, kun diametro de 20 m, estas la centro de la teatrejo; en ĝia centro estas cirkla ŝtona plato, la bazo de la altaro. Ĉirkaŭ la orkestrejo estas subtera drenilo larĝa preskaŭ 2m, la *euripos*, kovrita de cirkla ŝtona trotuaro.

Fronte al la aŭditorio kaj malantaŭ la orkestrejo estas la scenejo, vera konstruaĵo kun du etaĝoj kaj aldona antaŭa parto (antaŭscenejo). Oriente kaj okcidente estis ankaŭ du malgrandaj ĉambroj por la bezonoj de la aktoroj. Du deklivaj vojoj kondukas al la tegmento de la antaŭscenejo, la *logeion*, kie la aktoroj poste ludis.

La teatro havis ankaŭ du pordegojn, kiuj estas nun restarigitaj.

## Elfosadoj 
Elfosadoj komenciĝis en 1881 fare de la Arkeologia Socio, sub la direkto de la arkeologo Panayis Kavvadias. Restarigoj estis faritaj de P. Kavvadias (1907), de A. Orlandos (1954-1963) kaj de la Konserva Komitato por Epidaŭraj Monumentoj (1988 ĝis 2016). Nun la teatrejo videblas preskaŭ tute en sia originala formo - krom la du-etaĝa scenejo kiu estas perdita.

## Referencoj 
Kategorio:Teatroj en Grekio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Grekio
János Novák

**János NOVÁK** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Novák János** estas hungara reĝisoro, teatrestro, komponisto. Lia frato estis Emil Novák.

János Novák http://www.imdb.com/name/nm1294040/ naskiĝis la  en Budapeŝto (laŭ kelkaj fontoj la naskiĝdato estas la 26-a).

## Biografio 
János Novák frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris violonĉelistan diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1973. Jam antaŭ la diplomo li komponadis muzikaĵojn ekzemple por Teatro Thália (Budapeŝto) kaj Teatro Madách aŭ li estis muzikisto. En la jaroj 1975 kaj 1976 li plulernis en muzika altlernejo en Munkeno. Inter 1977-1992 li estis muzika gvidanto de Teatro Radnóti, poste li estis fondinta teatrestro kaj reĝisoro de *Pupteatro Kolibri*. En 2003 li akiris plian diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Tiutempe li estis "ĉiufaranto" en porinfanaj spektakloj, li ofte laboris kune kun Tamás Cseh. Li ricevis plurajn premiojn ekde 1995.

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Ágnes Nemes Nagy: *Bors néni* (ankaŭ scenaristo kaj komponisto; 1980, 1994-1995, 1997-1998, 2003-2005, 2008, 2012)
* Jonathan Swift: *Gulliver en Liliputlando* (1995)
* William Shakespeare:
** Hamleto (2001)
** Somermeznokta sonĝo (2009-2010)
* Sándor Petőfi: *János vitéz* (2012)

## Elektitaj komponaĵoj por filmoj aŭ teatroj 
* Kokluŝo (filmo) (1986)
* *Lumpáciusz Vagabundusz vagy a három jómadár* (pupteatra spektaklo, 1981, 1984)
* *Franciska vasárnapjai* (filmo, 1996)
* *A fogság nyomában* (filmo, 2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/novak-janos/person-20577

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj filmaj komponistoj
Alma mater

[eta|*Alma Mater* kiel [statuo en Usono.]]
***Alma mater*** (latine „nutranta patrino“) estas metafora nomo por universitato, ĉar ĝi "nutras" siajn studentojn per scioj. La *Alma mater* de iu do estas la universitato aŭ lernejo kie tiu persono studis. Oni konsideru ke la latina lingvo estis la uzata lingvo en universitatoj de Eŭropo dum multaj jarcentoj, eĉ kiam ĝi ne plu estis uzata en aliaj fakoj.

La esprimo *Alma mater* estas kutime uzata ĉefe en Germanlingvio kaj en Nordameriko.

## Vidu ankaŭ 
* 4339 Almamater, asteroido

Kategorio:Latinaj esprimoj
*
Kategorio:Personigoj
Eszter Novák

**Eszter NOVÁK** [ester], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Novák Eszter** estas hungara reĝisoro, altlerneja instruisto. Ŝia patrino estis Jolán Foltin, ŝia patro estis Ferenc Novák.

Eszter Novák http://port.hu/adatlap/szemely/novak-eszter/person-11763 naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Eszter Novák frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris estetikan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989 kaj reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1995. Inter 1994 kaj 1998 ŝi estis reĝisoro de Nova Teatro (Budapeŝto), inter 1995–1997 ŝi estis ankaŭ asistanto de Gábor Székely (reĝisoro) en la menciita altlernejo. Ekde 1998 ŝi estis jam ĉefreĝisoro (ekzemple en teatro de Tatabánya (2000–2010)). Inter 1999–2001 ŝi instruis en Teatroarta Universitato Sekcio Szentgyörgyi István. Ekde 2003 ŝi denove instruas en jam altrangigita Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto), en 2010 ŝi estis nomumita docento. Ŝi estas ankaŭ arta gvidanto de Ŝtata Teatro Szigligeti Társulat de Oradea. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 2001–2011.

## Elektitaj disĉiploj 
* Péter Ágoston (aktoro)
* Eszter Bánfalvi
* Diána Magdolna Kiss
* Viktória Kulcsár
* Dániel Kurucz
* Bence Mátyássy
* Gergő Mikola
* Csaba Polgár
* Csilla Radnay
* Tamás Szabó Kimmel
* Csenge Szilágyi
* Nóra Diána Takács
* Franciska Törőcsik

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* William Shakespeare:
** Kiel plaĉas al vi (1995)
** Somermeznokta sonĝo (2000)
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* (2003)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte (2007)
* Loewe: My Fair Lady (2010)

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Vándorjelek* (2002)
* *Szabó úr* (2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.jegy.hu/person/novak-eszter-4331

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Armita telestiraviadilo

[dekstra|eta|210x210ra|Armita “MQ-9 Reaper” telestiraviadilo superflugas la usonan [Armea aerbazo|armean aerbazon Creech dum trejnada misio en 2008.]]
**Armita telestiraviadilo** aŭ **batalspavo** estas senpilota aviadilo, kiu kutime portas aerajn bombojn aŭ misilojn. Oni kutime telestiras tian armitan aviadilon, realtempe el malproksima komandobudo, kvankam la aŭtonomo de la aviadilo varias. Kelkaj landoj fabrikas kaj posedas telestiraviadilojn; tamen je la fino de 2015, nur Usono, Israelo, Italio, Ĉinio, Barato, Pakistano kaj Turkio fabrikis kaj dismetis armitajn telestiraviadilojn.

En septembro 2019 droneaj atakoj kontraŭ du petrolinstalaĵoj de Sauda Arabio duonigis la naftoproduktadon de la lando. 

## Vidu 
* Telestiraviadilo

Kategorio:Aviadilaj tipoj
Kategorio:Militaj aviadiloj
Kategorio:Aerarmeo
Harpaktirenoj

alternative=Pterinochilus murinus sling.jpg|eta|Pterinochilus murinus sling
**Harpaktirenoj**, nome *Harpactirinae*, aŭ **simiaraneoj** laŭ komuna nomo estas subfamilio de tarantuloj kiuj estas indiĝenaj de la kontinento Afriko. Kiel multaj malnovmondaj tarantuloj, ili havas framon de posedo de relative forta veneno, kaj certe ili povas fari dolorigan mordon; tamen plej simiaraneoj ne estas konsiderataj danĝeraj al homoj.

Ili havas brulharojn en siaj abdomenoj kaj uzas siajn krurojn por frapi siajn atakantojn. Tiuj haroj estas fajnaj ĥetoj (haroj) kun rompiĝemaj bazoj kaj strioj de pikiloj pinte. Tiuj pikiloj okazigas intensan iriton sed ne estas pruvaro ke ili portas ajnan tipon de veneno.

## Referencoj 
Kategorio:Araneuloj
Lignofendilo

eta|maldekstre|upright|hidraŭle propelata lignofendilo (hidraŭlika potenco de la traktoro au de propra hidraŭlika agregato)
eta|maldekstre|konusfendilo
eta|upright|malnova lignofendilo
**Lignofendilo** estas ilo, kiuj fendas arbotrunkojn aŭ pli precize pecojn de arbotrunkoj, por uzi tiun lignon kiel splitligno. La ligno fendiĝas kiam ĝi estas premata kontraŭ fendokojno aŭ fendokruco el metalo.

Lignofendiloj ofte estas pripelataj de hidraŭliko, kiu ricevas la potencon aŭ de traktoro trans fortotransdonŝafto, aŭ de elektromotoro (230 aŭ 400 V) aŭ de benzinmotoro. La potenco de la fendado ofte estas erare indikata en tunoj (t). La ĝusta unuo estas Neŭtono).
Ekzistas fendiloj kiuj laboras starante aŭ kuŝante aŭ en formo de kombinitaj iloj. Pli grandaj lignofendiloj povas fendi trunkojn de pli ol unu metro longaj. Ofte la tablo povas varii en la alteco por pli rapide povi fendi mallongajn pecojn.

Ankaŭ ekzistas pli malnovaj modeloj, la tiel nomataj “konusfendiloj”.
Hodiaŭ aĉeteblaj lignofendiloj pezas ĉ. 50 kg kaj potencon por fendi kiu egalas al 4 ĝis 8 tunoj.

## Portebla lignofendilo 
Speciale taŭgaj por profesia uzo estas porteblaj lignofendiloj, kiu fendas trunkojn ie ajn. Ili pezas c. 15 kg kaj ili estas manipuleblaj relative facile.

## Vidu ankaŭ 
* listo de forstistaj iloj kaj maŝinoj

## Eksteraj ligiloj 
* lignofendiloj ( tipoj, modeloj, konsiloj) 
* brulŝtipfendiloj (kuŝantaj kaj starantaj modeloj) 

Kategorio:Arbara mastrumado
Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Lignoprilaboro
Hiti

**Hiti**, aŭ **Hiti-rau-mea**, estas eta atolo de la Tuamotua Arkipelago en Franca Polinezio. Ĝi situas 19&nbsp;km sudokcidente de Makemo.

Hiti havas ovalan formon. Ĝi longas 9&nbsp;km kaj maksimume larĝas 6&nbsp;km. Estas kelkaj mallarĝaj insuletoj je la norda flanko de ĝia rifo kun totala terareo de proksimume 3&nbsp;km2. La suda parto de la rifo estas pli larĝa sed ne havas insuletojn. La laguno de Hiti ne havas konekton kun la oceano per pasejo.

La eta grupo kiu konsistas el Hiti, Tepoto Sud kaj Tuanake ankaŭ nomiĝas "Raevski Atoloj".

Hiti estas permanente neloĝata.

## Historio 
La unua registrita eŭropano kiu venis al Hiti estis la rusa oceanesploristo Fabian Gottlieb von Bellingshausen en 1820.

## Administracio 
Hiti apartenas al la komunumo Makemo, kiu konsistas el la atoloj Makemo, Haraiki, Marutea Nord, Katiu, Tuanake, Hiti, Tepoto Sud, Raroia, Takume, Taenga kaj Nihiru.

## Flaŭro kaj faŭno 
La Tuamotua kanbirdo kaj la Polinezia grundokolombo troviĝas sur la atolo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de atoloj (france)
* Oceanpunktoj
* Tuamotu reed-warbler
* Polynesian Ground Dove 

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Li Yunfei

**Li Yunfei** (ĉine: 李云飞; pinyin: Li Yúnfēi; naskiĝis la 6-an de aprilo 1991) – ĉina boksistino, mondĉampiono de amatorinoj.

Ŝia kategorio superas 81 kg. Gajnintino de la ora medalo de mondĉampioneco en 2012 en Ĉinhŭangdaŭo kaj de la bronza en 2010 en Briĝurbo (Barbado).

Kategorio:Naskiĝintoj en 1991 
Kategorio:Ĉinaj boksistoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Mondĉampionoj
Retreto

[eta|250x250ra|La retreto de [Napoleono de Moskvo en 1812.]]
La **retreto** estas speco de armea operacio, kiu ĝenerale implikas rezigni la okupitan pozicion kaj retiriĝi al alia, aŭ al aliaj pli sekuraj. 

La retreto povas esti parto de ĝenerala returniro de armeo por firmigi fortojn, por okupi la landon, por defendi sin pli facile aŭ gvidi la malamikon en embusko. Ĝi estas konsiderata relative riska kaj danĝera kaj postulas disciplinon por eviti senorganizan fuĝadon.

Kategorio:Milita scienco
Kastelparko

al la Templo de Venuso]]
**Kastelparko** (ankaŭ **kastelĝardeno**) estas ĝardeno apartenanta al kastelo, kiu kompletigas kaj kadrigas la domon. La arthistoria evoluo de la kastelparkoj en Eŭropo pasis plejparte paralele al la konstruarĥitekturo.
## Evoluo 
Jam en la antikvo oni metis ĝardenojn kiel ligo kaj kompletigo al grandsinjoraj palacoj.
La kastelparko kiel *eŭropa artoformo* evoluis el la kastelĝardenoj origine uzataj kiel kuirejaj ĝardenoj kaj akiris dum la paso de la jarcentoj pli kaj pli imponajn formojn kaj gravecon. Ekde la moderna epoko kaj kune kun la kastelkonstruo, al kiu analoge malvolviĝis la ĝardenkonstrua arto, evoluis dum la paso de la jarcentoj diversaj ĝardensistemoj, kies historio estas resumebla en tri epokojn. Ekzemplo de bela kastelĝardeno estas Kastelparko Meiningen en Turingio.
## Literaturo 
* Hans Sarkowicz: *Die Geschichte der Gärten und Parks*. Insel Verlag, Frankfurto ĉe Majno 2001.
* Kerstin Walter: *Geschichte der Gartenkunst. Von der Renaissance bis zum Landschaftsgarten*. Verlag DuMont, Kolonjo 2006.
* Albert Jost: *Gartenlust – Lustgarten*. Verlag Schnell & Steiner, Regensburgo 2003, ISBN 3-7954-1535-7.
* Ehrenfried Kluckert (eld.): *Gartenkunst in Europa*. Könemann Verlag, Erscheinungsort 2005.
Kategorio:Parkoj
Kategorio:Historio de urbofasonado
Kategorio:Kastela arĥitekturo
Kategorio:Tipoj de ĝardenoj
Uloboredoj

**Uloboredoj** aŭ en scienca nomo *Uloboridae* estas familio de ne-venenaj araneuloj. Ties manko de venenglandoj estas duarangaj evolucia trajto. Anstataŭe, ili envolvas siajn predojn en silko, kovras ilin per regurgitataj digestaj enzimoj kaj poste ingestas la likvigitan korpon.

## Distribuado
Tiu familio havas preskaŭ tutmondan distribuadon.

Estas nur du specioj konataj el norda Eŭropo: nome *Uloborus walckenaerius* kaj *Hyptiotes paradoxus*. Simile nur en norda Nordameriko (ekz. en suda Ontario) loĝas *Uloborus glomosus*.

## Referencoj
## Literaturo
* 

## Eksteraj ligiloj
* World Spider Catalog

Kategorio:Araneuloj
Mu-metalo

eta|Industria konstruaĵo blendita per tavoloj el mu-metalo.
La **mu-metalo (μ-metalo)** estas alojo de nikelo kaj fero. Ĝi prenas sian nomon de la litero μ (muo) de la greka alfabeto, uzata kiel simbolo por reprezenti la magnetan permeablon.

## Historio 
La mu-metalo estis inventita en 1923 fare de la brita firmao *, Londono*, kiu faris kablon por la *Western Union*. La *Western Union* estis konkuranto de la *Western Electric Company* , kiu ŝirmis siajn kablojn kun la alojo permalojo. La patento de la permalojo apartenis al la '''' kaj la mu-metalo ebligis eviti la patenton.
lang=fr|eta|Konstruo de elektra kablo ŝirmita per mu-metalo
La alojoj mu-metalo aŭ permalojo, estas tre utilaj por longaj submaraj kabloj. En la komenco de la 20-a jarcento oni malkovris, ke la mara akvo ĉirkaŭ la kablo produktas la distordon de la elsenditaj signaloj. La mu-metalo pligrandigas la induktancon de la kablo, kio ebligas korekton de la distordo.

La originala mu-metalo havas magnetajn karakterizaĵojn similajn al tiuj de permalojo sed la aldono de kupro pliigas la duktilecon kaj ebligas la produktadon de maldikaj dratoj.

## Alojoj kaj iliaj utiligoj 
Ekzistas pluraj tipoj de mu-metalo, depende de la fabrikanto. La mu-metalo "franca" estas kunmetita de 80% da nikelo, 15% da fero kaj 5% da molibdeno; ĝia simbolo laŭ la eŭropa normo estas NiFe15Mo5. La "germana"  estas kunmetita de 77% da nikelo, 15% da fero, 5% da kupro kaj 3% da molibdeno (NiFe15Cu5Mo3).

Tiu materialo havas tre altan magnetan permeablon, de la ordo de \mu_r=50.000–140.000

Se la mu-metalo estas fleksita aŭ aliformigita la permeablo draste malpliiĝas al valoroj ĝis \mu_r=150. Por denove plialtigi la valoron necesas ardigi la materialon.

La alta permeablo de la mu-metalo faras ĝin bonega materialo por deviigi la magnetajn kampojn statikajn aŭ malaltfrekvencajn.

Ĝi estas uzata por la fabrikado de magnetaj ŝildoj en industrio kaj esploro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Permalojo

Kategorio:Alojoj
Kategorio:Nikelo
Kategorio:Elektromagnetismo
Zoltán Nyári

**Zoltán Nyári** [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyári Zoltán** estas hungara operkantisto (tenoro), aktoro.

Zoltán Nyári http://www.imdb.com/name/nm1702750/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Nyári jam dum la lernejaj jaroj lernis muzikon pri violono, poste li kantadis en Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto). Li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1993, lia ĉefinstruisto estis István Iglódi. Post siaj studoj li apartenis al trupo de Teatro de Kecskemét. Ekde 1995 li ne ligiĝas al trupoj, sed li havis rolojn dum jardeko en Operetoteatro (Budapeŝto). En 1998 li debutis kiel operkantisto en Teatro Szigligeti (Szolnok). En la sekva jaro li plulernis en Parizo, poste li lernis en studio de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 2004 li debutis en la Operejo. En la teatra jaro 2006 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen). Kelkfoje li kantadis jam ankaŭ eksterlande. Li ricevis premion en 2005.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Molière: Tartufo — Valér
* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Dudás; Thisbe
* László Dés: En Eŭropo ie (muzikala versio) — Hosszú
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* — Rosillon
* Georges Bizet: Carmen — Don José
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** La geedziĝo de Figaro — Don Basilio
** Don Giovanni — Don Ottavio
** Die Zauberflöte — Tamino
* Giuseppe Verdi:
** Nabucco — Izmael
** Rigoletto* — duko de Mantua
* Richard Wagner:
** Der Fliegende Holländer — Erik
** Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg — Heinrich der Schreiber
** Das Rheingold — Froh

## Elektitaj similaj roloj 
* *Világszám!* (2004) - rolo en kina filmo
* *Kutyakomédiák* (1992) - rolo en televizia filmo
* Frigyes Hidas: *Requiem'' (1996) - rolo en televizia filmo
* en kelkaj eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj aŭ kantoj http://iszdb.hu/?szemely=7696

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/nyari-zoltan/person-26633
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Burgo Merten

eta|dekstra|300px|

La **Burgo Merten** estis unuafoje menciata en 1247. Ĝi situas en la loko Merten de la komunumo Eitorf vidalvide de la Monaĥejo Merten, kiu jam ekkonstruiĝis en 1160.

## Grafoj Droste je Vischering de Nesselrode-Reichenstein 
En 1909 Grafo Felikso Droste zu Vischering von Nesselrode-Reichenstein aĉetis la monaĥejon kaj la burgon. En la monaĥejo estis instalata la *Kastelo Merten*, ĝi servis komence kiel somera sidejo. Post la Unua Mondmilito Merten fariĝis ĉefsidejo de la familio. En 1930 la grafo alaĉetis ankaŭ la orientan alon, kiu ĝis tiam estis funkciinta kiel loka lernejo. Post forta difektado dum la Dua Mondmilito la gento forvendis la monaĥejon. Nun ĉi tie sidas maljunulejo kaj flegejo. La burgo Merten restis en posedo de la familio.

eta|maldekstra|300px|
## Literaturo 
* Gabriel Busch (eld.): *Merten (Sieg). Seine viel liebe Heimat.* Reckinger & Co., Siegburg 1978.

Merten
Kategorio:Monumentoj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eitorf
Inis

eta|strato O'Connell en Inis
**Inis** () estas administracia urbo de la graflando Chláir en la respubliko Irlando. La urbo situas ĉe la rivero An Forghas nordokcidente de Limeriko. La urbo havas 20 209 loĝantojn (stato 2011). La irlandlingva nomo estas mallongigo de *Inis Cluain Ramh Fhada* – *larĝa fluanta herbeja insulo*.

## Historio 
La urbo estis fondata en la jaro 1240, kiam Donnchadh Ó Briain, reĝo de Tuadhmhumhain (Thomond), sur insulo en la rivero An Forghas komencis konstrui preĝejon. La preĝejo venigis baldaŭ la franciskanojn, kiuj elkonstruis la preĝejon al monaĥejo, nome la Mainistir na hInse (Ennis Friary), kun monaĥeja lernejo. Dum la 14a jarcento tie jam loĝis ĉ. 1000 monaĥoj kaj lernejanoj. Ĉirkaŭ la monaĥejo evoluiĝis dum la mezepoko sufiĉe granda setlejo. Pro sia centra situo la loko fariĝis en 1565 ĉefurbo de la tiam nove fondita graflando Chláir. En la jaro 1610 la setlejo ricevis la rajton je foiro. Dum religiaj konfliktoj de la 17a jarcento la monaĥejo kaj la lernejo malfondiĝis. Komence de la 19a jarcento setlis en Inis entreprenoj de la tekstila industrio, bierfarejoj kaj distilejoj. Epidemioj kaj la *granda malsatego* de la 1840aj jaroj signife malhelpis la evoluon de la urbo. Inter 1840 kaj 1860 la urbo perdis unu kvaronon de sia enloĝantaro.

El Inis venis du famaj homoj de la irlanda historio. En la jaro 1828 elektiĝis Daniel O’Connell kiel unua katoliko en la brita malalta ĉambro. En 1917 Éamon de Valera gajnis la elekton por la brita malalta ĉambro.

## Kulturo 
La urbo Inis estas centro de la irlanda popola muziko. En la urbo okazas ĉiujare en majo la festivalo *Fleadh Nua* kaj en novembro la *Guinness Traditional Music Festival* (la tradicia muzika festivalo de Guiness).

## Ĝemeliĝoj 
Inis havas ĝemeliĝojn kun jenaj urboj:
* 22px|border Saint-Paul-de-Fenouillet, Francujo
* border|20px Phoenix, Arizono, Usono
* 22px|border Langenfeld (Rheinland), Germanujo

## Eksteraj ligiloj 
* Offizielle Informationsseite über Ennis
* Homepage des Fleadh Nua-Festivals
* Ennis Information Age Town Project 

Kategorio:Urboj de la Respubliko de Irlando
Kategorio:Graflando Clare
Agelenedoj

La **Agelenedoj** aŭ *Agelenidae* estas granda familio de araneuloj en la subordo Araneomorfuloj. Bone konataj ekzemploj estas la komunaj "herbaraneoj" de la genro *Agelenopsis*. Preskaŭ ĉiuj Agelenedoj estas nedamaĝaj por homoj, sed la mordo de la "hoboaraneo" (*Eratigena agrestis*) povas esti grava kaj postuli medicinan traktadon kaj estas pruvaro ke ĝi povus kaŭzi nekropzajn vundojn. Tamen, tiu afero restas debatota. La plej amplekse akceptata komuna nomo por membroj de la familio estas "Funelteksistoj".

eta|220 px|maldekstre|Ino de *Eratigena atrica* ĉe la enirejo al ŝia retirejo.
La familio enhavas 70 genrojn en kiuj 1168 speciojn.

## Referencoj 
Kategorio:Araneuloj
Kapelo Sankta Roĥo (Worbis)

La **Preĝejo Sankta Roĥo** (germane: *Rochuskapelle*) estas romkatolika kapelo en Worbis, Germanio. Tuj apudas la Alternativa ursoparko.

## Historio 
La Roĥo-kapelomemorigas onin je drama epizodo el la urba historio en 1682/83 kiam 465 loĝantoj mortis pro pesto. La lasta viktimo estis Nikolaus Koch; lia entombigo estis en la 19.1.1683 kaj estris la funebraĵojn lia pastra moŝto Schopmann. La unua viktimo estis la 12-jara Johannes Hympe en la 15.8.1682. Laŭdire venigis la epidemion enurben iu komercisto de Duderstadt.
En la 20.9.1682 la loĝantoj kunvenis antaŭ la urbaj pordegoj vote ĵuronte ke ili starigus kapelon sur teritorion de ĉe Sintefrieden kaj organizus ĉiujaran procesion tiuloken. Patrono kapela estu Sankta Roĥo; tamen daŭris ankoraŭ la maleksplodo de la pesto.

Malgraŭ la neefiko tuja la worbis-anoj plenumis la promeson faritan en aŭtuno 1682 kaj ankoraŭ en 1682 konstruitis kirketo por Sankta Roĥo. Ekde tiam la fideluloj en ĉiu dimanĉo post la festotago roĥa la urbanoj ceremonie marŝas al tiu kapelo por preĝi por la pro la pesto mortintaj eksaj samurbanoj.
La kapelo troviĝas antaŭ la Iberg-monto; temas pri simpla rektangula horizontala projekciaĵo kaj eta multangula apsido. En 1791/92 oni instalis la volbon, en 1928 aldonitis eta horloĝturo. La simpla altaro substrekas la funkcion memorlokon. En la jaro 1932-a, datreveno 250-a promesfara, oni muntis memorigtabulon novan. Proksime de la Roĥo-kapelo, ĉe la malnova tombejo, troviĝas la konata zoologia ĝardeno kun la ursoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la altaro de la kapelo
* Pri la kirko sur la paroĥa retpaĝaro

Kategorio:Distrikto Eichsfeld
Worbis
Worbis
Sankta Roĥo (Worbis)
Diktinedoj

**Diktinedoj** estas la araneoj de la familio *Dictynidae*, agnoskita de O. P-Cambridge en 1871, kiu enhavas 48 genrojn kaj ĉirkaŭ 563 speciojn.

Plej araneoj de tiu familio konstruas neregulajn retojn proksime aŭ rekte surgrunde. Tipe ili kreas nodon de silkecaj fibroj inter kelkaj branĉoj aŭ tigetoj de planto.

## Referencoj 
* Roth, V.D. & Brown, W.L. (1975). Comments on the spider *Saltonia incerta* Banks (Agelenidae?). *J. Arachnol.* 3:53-56. PDF 
*  (2008): The world spider catalog, version 8.5. *American Museum of Natural History*.

## Bibliografio 
* Kaston, B.J. (1953). How to Know the Spiders, Dubuque, Iowa.
* Jackman, John A. (1997). A Field Guide to Spiders & Scorpions of Texas. Gulf Publishing Company. Houston, Texas. p. 127.

Kategorio:Araneuloj
Pelignoj

La **Pelignoj** ( aŭ *Peligni*) estis antikva tribo en Abruco, en la itala duoninsulo.

En romiaj dokumentoj ili estas menciitaj ekde la jaro -325 antaŭ nia erao. Ekde -305 ĝis -302 antaŭ nia erao ili estis devigitaj esti aliancanoj de Romo. Ili postlasis enskribaĵojn en propra, dum la tempo de la Romia Imperio jam pereinta dialekto. En Sulmona kaj en Corfinium estis du centraj urboj. Corfinium estis dum la interna interaliancana milito (*Bellum Marsicum*, inter 91-88 a.K.) la ĉefurbo. Tiam ĝi portis la nomon *Italica*.

## Notoj kaj referencoj

Kategorio:Antikvaj etnaj grupoj en Eŭropo
Kanelonoj

eta|Kanelono
eta|250px|Kanelonoj je la kataluna.
La **kanelonoj**, antaŭe en Esperanto **kanelonioj** (, laŭlitere «grandaj kanoj») estas cilindra, tuba formo de pastaĵo aŭ nudelo kutime prezentita kiel bakaĵo farĉita kaj kovrita per saŭco en itala kuirarto. Iaj specoj de kanelonoj vendiĝas sekigitaj kaj devas esti bolitaj antaŭ uzo. Oftaj farĉaĵoj inkludas spinacon, rikotan fromaĝon, kaj hakitan viandon. Vegetaĵaj farĉaĵoj estas ankaŭ uzataj. La proksimumaj dimensioj estas 8 cm ĝis 10 cm longe, 2 cm ĝis 3 cm diametre, kun mura dikeco de 1 mm.

## Referencoj 
Kategorio:Itala kuirarto
Kategorio:Manĝaĵoj
Latrodectus

***Latrodectus*** estas genro de araneoj de la familio Teridiedoj, plej el kiuj estas komune konataj kiel **vidvinaraneoj** aŭ eĉ kiel simple vidvinoj. Tiu genro enhavas 31 agnoskitajn speciojn distribuitaj tutmonde, inklude la nordamerikajn *nigrajn* vidvinojn (*L. mactans*, *L. hesperus*, kaj *L. variolus*), la danĝeregajn sudafrikajn speciojn kaj la aŭstralian ruĝdorsan araneon. Specioj ege varias laŭgrande. Plej ofte, la femaloj estas malhelaj kaj facile identigeblaj pro sia ruĝecaj sablohorloĝaj markoj en la abdomeno.

La venena pikado de tiuj araneoj estas konsiderata partikulare danĝera pro la neŭrotoksino latrotoksino, kiu kaŭzas la malsanon latrodektismo, ambaŭ nomigitaj laŭ la genronomo. La femalo de nigra vidvino havas malkutimajn grandajn venenglandojn kaj ties mordo povas esti partikulare dolora por homoj. Tamen, spite la genran rimarkindecon, la mordoj de la specioj de la genro *Latrodectus* estas rare mortigaj. Nu la mordoj de femaloj estas danĝeraj al homoj.

## Vidu ankaŭ 
* Araneuloj

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Insects and Spiders. New York: St. Remy Media Inc. / Discovery Books. 2000. p. 35.
* Freeman, Scott (2003). Biological Science. Prentice-Hall.
* Hillyard, Paul (1994). The Book of Spiders. New York: Random House, Inc. pp. 47–50.
* Hillyard, Paul (1994). The Book of the Spiders. New York: Avon Books. pp. 22–35.
* Martin, Louise (1988). Black Widow Spiders. Rourke Enterprises, Inc. pp. 18–20.
* Preston-Malfham, Ken (1998). Spiders. Edison, New Jersey: Chartwell Books. p. 40.
* "Arthropod". Microsoft Encarta Online Encyclopedia. 2004.
* Abalos, J. W. (1962). "The egg-sac in the Identification of Species of Latrodectus (Black-Widow Spiders)" (PDF). Retrieved September 26, 2013.  Alirita la 6an de aprilo 2017.
* Levi, H. W.; McCrone, J. D. (1964). "North American Widow Spiders of the Latrodectus curacaviensis Group". http://psyche.entclub.org/71/71-012.html  Alirita la 6an de aprilo 2017.

Kategorio:Araneuloj
Viktimismo

**Viktimismo** estas psika manipula taktiko, uzante la empation de aliaj por antaŭenigi proprajn celojn aŭ senkreditigi la argumentojn de aliaj. Povas temi pri paralogismo emocia, kiu malkvalifikas la alian homon kiel atakanton anstataŭ nei ties diraĵojn. La subjekto adoptas la socian rolon de viktimo kuntekste de la diskuto, tiel ke la alia disputanto estas ŝajnigita kiel aŭtoritatema atakanto kaj liaj argumentoj kiel trudoj aŭ atakoj. Fojfoje tio estas uzata samtempe kun argumentoj pri la "mezpunkto" aŭ "centro."

Ĝi estas ofte uzata de mistraktantoj kiam ilia dolora konduto estas atentigita. Gravas distingi inter viktimismo kiel manipula taktiko kaj vera viktimeco. Kvankam mistraktantoj ofte afektas viktimecon, ili egale povas akuzi siajn aŭtentikajn viktimojn pri viktimismo kiam ili protestas; tio estas formo de viktimkulpo.

## Ekzemploj
* Ĉi tiu homo **ĉiam atakas min**, nun diras ke mi mensogas. Ne estas juste **trudi onian vidpunkton**.
* Pardonu min, sed mia opinio meritas respekton. Vi ne povas **trudi** la vian super aliaj homoj. Evidente **vi malamas min**.

## Vidu ankaŭ
* Viktimkulpo

## Tradukfonto 
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Ekspluato
Kategorio:Homa konduto
Pál Oberfrank

**Pál Oberfrank,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oberfrank Pál** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro. Lia frato estas Péter Oberfrank, lia edzino estas Róza Juhász.
eta|Pál Oberfrank
Pál Oberfrank http://www.imdb.com/name/nm0643239/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Oberfrank frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Komerca Altlernejo en 1986, poste aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1991, sed li lernis ankaŭ en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1991 kaj 2008 li apartenis al Gaja Teatro, poste li ne ligiĝis al trupo. En 2010 li estis nomumita teatrestro de Teatro Petőfi (Veszprém). Li ricevis aktorajn premiojn en la 2000-aj jaroj, en 2023 premion Kossuth. Li havas edzinon ekde 1988.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Antonio
** Reĝo Lear - duko de Burgund
** Romeo kaj Julieta - Tybalt
** Makbeto - Lennok
** Rikardo la 3-a - markizo Dorset
** Somermeznokta sonĝo - Tompor
** Kiel plaĉas al vi - Oliver; Amiens
** La komedio de eraroj
** La dresado de la megero
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám (unu el la ĉefroloj)
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Valvert Vicomte

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Melodráma’‘ (1991)
* ‘‘Sorstalanság’‘ (2005)
* ‘‘Álom.net’‘ (2009)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Édes Anna’‘ (1990)
* ‘‘Kaffka Margit és Bauer Henrik’‘ (2003)
* ‘‘Égi madár’‘ (2011)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Lee Van Cleef, Herbert Lom, Alain Delon, Tim Robbins kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=7704&lap=munkassag

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/oberfrank-pal/person-14107

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Interaliancanaj militoj

La **Interaliancanaj militoj** estas la nomo de diversaj militaj internaj en Antikva Grekio kaj Romio:
*Unua interaliancana milito helena, 357-355 a.K.
*Dua interaliancana milito helena, 220-217 a.K.
*Interaliancana milito romia, 90-88 a.K.
Unua interaliancana milito helena

La **Unua interaliancana milito helena** estis farita de Ateno dum 357-355 a.K. kontraŭ Ĥio, Kos kaj Rodoso, la plej potencaj membroj de la Dua atika maroligo (Dua Delosa Ligo, ekde 378). 

Ili forlasis la ligon pro maljustaĵoj, ĉantaĝoj kaj premo fare de atenaj dungosoldatoj, instigite de la Tebanoj. Kun la helpo de la persia princo Maŭzoleo de Halikarnaso ili volis memstariĝi. La milito ne nur lamigis la potencon de Ateno por sukcese batali kontraŭ Filipo la 2-a (Macedonio) sed ĝi ankaŭ forigis diversajn bonegajn strategojn. Ĉar jam en la komenco Habrias mortis ĉe Ĥio; Ifikrato kaj Timoteo akuzitis fare de la dungosoldatogvidanto Ĥares pro perfido kaj subaĉetado. Kiam la persoj planis subteni la aliancanojn, la atenanoj devis cedi memstarecon al la tri malfidelaj partneroj - tio estis pro ilia politika stato kaj la fisko-malbono.

## Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio interrete legeblas tie ĉi.

Kategorio:Antikva Ateno
Kategorio:Rodoso
Kategorio:Antikvaj ribeloj
Kategorio:Militoj de la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Filipo la 2-a (Macedonio)
Dua interaliancana milito helena

La **Dua interaliancana milito helena** (alia nomo: *Etolia milito*) daŭris de 220-217 a.K. 

Ĝia kaŭzo estis la marodoj de la etoliaj liganoj en Mesenio, kiujn eĉ la je helpo vokitaj Aĥeanoj ne povis fini. Pro tio Filipo la 3-a (Macedonio) kaptis la okazon enmiksiĝi en grekiajn aferojn kaj membrigis Mesenion al la ligo dum kunveno de la Aĥea ligo en Korinto en la 220-a jaro. Tiel grandan fortosuperecon la Etoliaj liganoj ne povis rompi; la landoj de la liganoj etoliaj estis dezertigitaj. Ili suferus eĉ pli, se Filipo ne - post la informo pri la venko de Hanibal Barka ĉe Trasimeno en 217 - volus esti libera por kampanjoj en Italujo. Sekve Filipo faris packontrakton kun la Etolianoj en Naŭpakto. Per ĝi restis la posedaj statoj neŝanĝitaj.
## Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio interrete legeblas tie ĉi.

Kategorio:Militoj de Antikva Macedonio
Kategorio:Militoj de Sparto
Kategorio:Militoj de la 3-a jarcento a.K.
Interaliancana milito romia

La **Interaliancana milito romia** (latine: *Bellum Marsicum*) inter 90-88 a.K. gravis ĉar post ĝi la nacioj de la kerna romia provinco *Italia* kunfandiĝis en la Latianoj.

## Priskribo 
En 91 tribuno M. Livius Drusus renovigis la ideon de Gaius Sempronius Gracchus koncesii al ĉiuj italaj aliancanoj la ŝtatanecon romian. Post kiam la Romia senato malakceptis tiun peton kaj Drusus estis murdita, multaj italaj komunumoj ribelis. Estinte trompitaj jam plurfoje ili intencis formi novan federacian ŝtaton. En la ĉefurbo Korfinio - kiu nomiĝis tiam *Italica* - kunsidadis konsilantaro de 500 viroj el ĉiuj ribelantaj komunumoj. La ekzekutivan povon havis du konsuloj kaj 12 pretoroj.

La milito eksplodis en 91 en Asculum kaj estis ĝis 90 malavantaĝa por la Romianoj. La nombro de la ribeluloj kreskis; pro tio je la fino de la sama jaro danke al leĝo de konsulo Iulus Caesar (Lex Julia) donitis al ĉiuj fidelaj komunumoj kaj baldaŭ poste per leĝo de la du tribunoj Plautius kaj Papirius (Lex Plautia Papiria) al ĉiuj unuopuloj. Kondiĉo estis ke oni registriĝus en 60 tagoj ĉe la pretoro. Sekve la milito finitis en 89 ĉefe de Gnaeus Pompeius Strabo (patro de Pompeo) kaj de Lucio Kornelio Sulao. Sed la Samnitoj venkitis nur en la jaro 82-a ĉe batalo antaŭ la pordegoj de Romo.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio interrete legeblas tie ĉi.

Kategorio:Militoj de Antikva Romio
Kategorio:Enlandaj militoj
Kategorio:9-a jardeko a.K.
Kategorio:10-a jardeko a.K.
Bharatpur (Nepala urbo)

**Bharatpur** () estas universitata urbego en la meza parto de Nepalo.
eta|Panoramo en Bharatpur
eta|Vojo en Bharatpur

## Bazaj informoj 
* Areo: 250&nbsp;km²
* Supermara alteco: 203 m
* Loĝantaro: 199,867 en 2011
* Horzono: UTC +5:45
* Telefonkodo: 056
* Poŝtkodoj: 44200, 44207 (Narayangarh)
* 

## Geografio 
Bharatpur situas en valo laŭ maldekstra bordo de rivero. Pokhara troviĝas 75, Katmanduo 87 km.

## Historio 
eta|maldekstre|Ponto en Bharatpur
eta|maldekstre|Templo en Bharatpur
Bharatpur estis deklarita grandurbo en 2014 fare de registaro.

## Ekonomio 
Bharatpur estas komerca centro de centra regiono de Nepalo. La ekonomio estis tradicie bazita sur agrikulturo, krome gravas bredado de kokaĵoj. Ekzistas pli ol 40 bankoj en centro de Bharatpur.

## Trafiko 
Al Bharatpur kuras 2 ĉefvojoj, la unua el Katmanduo. La urbego havas enlandan flughavenon. En la urbego aŭtobusoj, taksioj kaj aŭtorikiŝoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
Bharatpur situas en humida subtropika klimato. La averaĝa jara temperaturo estas 24 °C. Jare pluvas po 1907 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la pluva sezono daŭras inter majo-oktobro.

## Vidindaĵoj 
* temploj

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Nepalo
Funikularo Starý Smokovec-Hrebienok

eta|dekstra|280px|Funikularo en finstacio de Starý Smokovec
eta|dekstra|280px|Funikulara veturilo n-ro 2
La **Funikularo Starý Smokovec-Hrebienok** () estas funikularo inter Starý Smokovec kaj la turisma komplekso de pinto de Hrebienok en Altaj Tatroj, Slovakio.

## Historio 
La unuaj veturantaj materialoj estis menditaj de Matejka és Kriger (Matejka Vince kaj Kriger Vilmos), kompanio bazita en Poprad, tiam parto de Hungario, ene de Aŭstrio-Hungario al la legendaj Fabrikoj Ganz. Post pluraj jaroj da preparado, la unuaj turistoj estis veturigitaj per la funikularo la . Ĝi funkciis sur la origina trako ĝis 1967.

Plena rekonstruado de la linio okazis en 1967. Teĥnologio por la tuta linio estis provizita de la itala kompanio Ceretti-Tanfani. Po 130 anstataŭ 45 homoj povis vojaĝi samtempe per veturilo. Tial ke moderna teĥnologio estis uzata, daŭro de la vojaĝo malpliiĝis al 7 el la pli fruaj 11 minutoj.

Du malnovaj veturiloj estis anstataŭigitaj per novaj en novembro 2007. Novaj veturantaj materialoj estis faritaj fare de Garaventa, kompanio bazita en Berno, Svislando. Doppelmayr, aŭstra kompanio helpis en la kreo de la nova funikularo, kiu havas kapaciton de 160 homoj, 30 pliaj ol la pli frua.

## Funkciado 
La linio havas la sekvajn parametrojn:

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Altaj Tatroj
* Listo de funikularoj

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Funikularoj
Kategorio:Altaj Tatroj
Kategorio:Metra ŝpuro
Kategorio:Fervojo en Slovakio
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Prešov