Akso Berlino-Romo-Tokio

[eta|Flagoj de [Nazia Germanio|Germanio, Japanio, kaj Italio ornamantaj la fasadon de la Ambasadejo de Japanio en *Tiergartenstraße* en Berlino (Septembro 1940).]]
Kiel **Akso Berlino-Romo**, pli poste **Akso Berlino-Romo-Tokio**, mallongigite **Akso** aŭ **Aksoŝtatoj** markiĝis armee-politika grupiĝo de la nazia Germanio, Italio kaj sekve de Japanio. Tiu ĉi alianco estis destinita per germana-itala kontrakto el oktobro de 1936, kiu markis la germanajn kaj la italajn sferojn de influo en Eŭropo. Al tiu ĉi baza kontrakto ligis la t.n. ŝtala pakto el majo de 1939, en kiu ambaŭ aliancanoj interkonsentis pri komuna antaŭenpaŝo okaze de milito en Eŭropo kaj al tio koneksanta ekonomia kaj armea helpo.

Ankoraŭ en la jaro 1936 al la Akso aliĝis Japanio, kiu fermis kun Germanio *Pakton kontraŭ Kominterno* (te. alianco celita kontraŭ Komunista Internacio kaj sekve kontraŭ Sovetunio.

En la jaro 1940 estis enkadre de la Akso fermita *Pakto de tri*, kiu konfirmis aliancon de la faŝisma reĝimo en Italio, la nazia en Germanio kaj la militarisma en Japanio. Al la Pakto de tri sekve aliĝis germanaj satelitoj batalantaj surflanke de la Akso.

* **Ŝtatoj de Pakto de tri kaj ties satelitoj**
** Nazia Germanio
** Italio (ĝis 1943)
** Japanio
** Hungario (ĝis 1944)
** Rumanio (ĝis 1944)
** Bulgario (ĝis 1944)
** Slovaka ŝtato
** Faŝisma Kroatio
** Serbio
** Montenegro
* **Ŝtatoj de Pakto kontraŭ Kominterno kaj ties satelitoj**
** Germanio (ekde 1936)
** Italio (ekde 1937)
** Japanio (ekde 1936)
** Manĉurio (ekde 1939)
** Finnlando (ekde 1940)
** Slovakio (ekde 1940)
** Hispanio (ekde 1939)

La alianco de la Akso estis tre ŝanĝiĝema, estas malfacile karakterigi ĉiujn ties membrojn kaj firmecon de reciprokaj aliancaj ligoj. Eblas ja aserti, ke la Akso dum la Dua Mondmilito batalis kontraŭ Aliancanoj (te. Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Francio, Sovetunio, Pollando kaj pluaj), sed ankaŭ tio estas problema, ĉar ekzemple Finnlando militis surflanke de la Akso sole kontraŭ Sovetunio kaj Sovetunio mem estis ĝis junio de 1941 aliancano de Germanio (eĉ spite la ekzistado de Pakto kontraŭ Kominterno) kaj tiuj ĉi du ŝtatoj komune ekatakis en la jaro 1939 Pollandon.

La Akso estis fine dum la Dua Mondmilito malvenkita. Italio subskribis kun Aliancanoj armisticon en septembro de 1943, Germanio senkondiĉe kapitulacis en majo de 1945 kaj Japanio estis devigita kapitulaci en septembro de 1945.

## Vidu ankaŭ 
* Centraj potencoj, Trianona traktato
* Granda Italio, Itala Orienta Afriko, Itala Sociala Respubliko
* Ŝoŭa-erao, Japana imperia armeo, Manĉukuo, Dua japana-ĉina milito, Mukden-incidento, Incidento sur ponto de Marko Polo, Atako kontraŭ Pearl Harbor,
* Antikominterna pakto
* Sovetia-germana kooperado, Pakto Ribbentrop-Molotov
* Germana Invado en Pollandon
* Sovetia invado en Pollandon
* Tria Respubliko de Francio, Reĝimo de Vichy
* Sendependa ŝtato Kroatio
* Vintra milito, Daŭriga milito, Laponia milito

Image:NS administrative Gliederung 1944.png
Image:Kingdom_of_Italy_1942_with_provinces.svg
Image:Greater Asian Co-prosperity sphere (orthographic projection).svg
Image:Hungary map.png
Image:Romania1941.png
Image:Map of Bulgaria during WWII.png
Image:Slovakia1941 02.png
Image:Ndh 1941.png
Image:Serbia1941 1944 01.png
Image:Montenegro during ww2.png
File:Manchukuo map.png
Image:Map of Finnish areas ceded to Soviet Union 1940.png

Kategorio:Internacia kunlaboro
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Eksaj imperioj
Kategorio:Politiko de la Dua Mondmilito