Nova Lingvafrankao

**Nova Lingvafrankao** aŭ **Elefeno** (memnome **Lingua Franca Nova**, **LFN** aŭ **Elefen**) estas planlingvo kreita en 1965 de psikologo d-ro C. George Boeree el la Universitato Shippensburg en Pensilvanio. Nova Lingvafrankao baziĝas sur la franca, itala, portugala, hispana kaj kataluna. La projekto do klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj. La lingvo estas fonetike skribita per 22 literoj de la latina alfabeto aŭ de la cirila. Ĝi estas naturalisma planlingvo bazita sur latinidaj lingvoj, specife sur kreoloj, kiel sur Papiamento kaj Ĉavakano kaj tiel plu. LFN prenas sian nomon de mezepoka Lingvafrankao.

Oni ne konfuzu ĝin kun alia similnoma projekto de 19a jarcento citita de Louis Couturat kaj Leopold Leau, en ilia *Histoire de la langue universelle*, kiu nomiĝis simile Lingua franca nuova.

## Alfabeto kaj prononco 
Oni povas uzi la latinan aŭ la cirilan skribon.

:

### Diftongoj 
* *ai* /aj/
* *au* /aw/
* *eu* /ew/
* *oi* /oj/

Kiam *i* aŭ *u* antaŭas alian vokalon, ĝi iĝas duonvokalo—/j/, /w/—en la sekvantaj kazoj:

* Vortkomence: *iato* /'ja.to/, *uafel* /wa.'fel/, *ia* /ja/
* Intervokale: *joia* /'ʒo.ja/, *ciui* /'ki.wi/
* En *li*, *ni*: *folia* /'fo.lja/, *castania* /kas.'ta.nja/
* En *cu*, *gu*: *acua* /'a.kwa/, *cual* /kwal/, *lingua* /'lin.gwa/

### Akcento 
La akcento lokiĝas sur la vokalo antaŭ la lasta konsonanto, escepte antaŭ la plurala finiĝo -s (se ekzistas), de la vorto. La duonvokalon de diftongo oni konsideras kiel konsonanton. Sed kiam du finaj vokaloj estas *ea*, *ae*, *eo*, *oe*, *ao*, *oa*, aŭ *ui*, la akcento troviĝas sur la unua vokalo de la vokalduopo.

*mision* /mi.si.'on/, *bonsai* /bon.'saj/, *emosio* /e.'mo.si.o/, *martes* /mar.'tes/, *mares* /'ma.res/, *tio* /'ti.o/, *deluvio* /de.'lu.vi.o/, *jelosia* /ʒe.'lo.si.a/, *numero* /nu.'me.ro/. *numeros* /nu.'me.ros/, *idea* /i.'de.a/, *ideas* /i.'de.as/, *coneo* /ko.'ne.o/, *asentua* /a.'sen.tu.a/, *asentuas* /a.'sen.tu.as/, *lingua* /'lin.gwa/, *linguas* /'lin.gwas/, *produi* /'pro.'du.i/

Notu, ke la akcento ne tre gravas en LFN kaj **akcentaj variaĵoj** ne malhelpus komprenon. La kreinto de LFN verŝajne rekomendas nestriktecon pri akcentoj.

## Gramatiko 
### Morfologio 
La gramatiko estas bazita sur latinidaj kreolaj lingvoj (la moto de la lingvo estas "Lingua Franca Nova – la creol per la mundo!"). La pasintan tempon indikas vorteto *ia* kaj la futuron la vorteto *va* antaŭ la verbo.

:*me* – mi
:*tu* – vi (sola)
:*el* – li/ŝi
:*lo* – ĝi
:*nos* – ni
:*vos* – vi (ĉiuj)
:*los* – ili

La pluralo estas formata per la nura gramatika sufikso: *-s* (aŭ *-es* post konsonantoj). Estas prefiksoj kaj sufiksoj por derivado: *-or* por persono, kiu faras ion lige kun sia rolo aŭ profesio kaj *-eria* por laborejo, butiko.
:*carne* – "viando"
:*carnor* – "viandisto"
:*carneria* – "viandejo"

La verboj povas esti uzataj kiel substantivoj sen ŝanĝo, la adjektivoj kaj adverboj ankaŭ povas esti uzataj kiel substantivoj.
:*nos dansa* – "ni dancas"
:*la dansa* – "la danco"

La vortprovizo havas 14.000 vortojn.

### Sintakso 
Ĝi havas striktan vortaranĝaĵon: subjekto—verbo—objekto
:*la fem ama la casa* – "la virino amas la domon"

Subjekto kaj objekto: partikulo—substantivo—adjektivoj
:*la casa grande* – "la domo granda"

Verbo: helpverboj—verbo—adverboj
:*debe pasea atendente* – "devas iri singarde"

## Literaturo 
La literaturo de Lingua Franca Nova estas la literaturo skribita en Elefeno. Ekde sia kreiĝo, ĉi tiu lingvo havas literaturon kun tekstoj originalaj kaj tradukitaj.

La unua libro publikigita en Nova Lingvafrankao estis La aventuroj de Alico en Mirlando, tradukita de Simon Davies. La unua originala verko estis *La xerca per Pahoa*, verkita de Vicente Costalago. La dua originala verko estis *La marcia nonconoseda*, ankaŭ verkita de Vicente Costalago.

## Ekzemplo de teksto 
;Lingua Franca Nova (audio)
:

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enkonduko
* Vikia enciklopedio en Nova Lingvafrankao  en Wikia.
* Gramatiko de Nova Lingvafrankao 
* Nova Lingvafrankao ĉe Omniglot 
* Mi faris kartaron en Anki kaj Memrise por lerni la plej oftajn vortojn de Elefen

Kategorio:Planlingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Eŭroklono
Kategorio:Nova lingvafrankao