Anasedoj

[eta|[Nigraventra arbanaso (*Dendrocygna autumnalis*)]]
La familio de la **Anasedoj**  grupigas anasojn, cignojn, kaj anserojn. Anasedoj estas membranpiedaj akvobirdoj, disvastiĝintaj tra la tuta mondo, ĉar loĝas en ĉiuj kontinentoj escepte Antarkto kaj en plej parto de la insuloj kaj insularoj de la mondo. Tiuj estas birdoj kiuj estas adaptitaj tra evoluo al naĝado, flosante sur akva surfaco, kaj en kelkaj kazoj al plonĝado en almenaŭ neprofundaj akvejoj, krom cignoj. (La Piga ansero jam ne plu estas konsiderata parto de la Anasedoj, sed ĝi estas lokigita en sia propra familio Anseranasedoj.)

La plej grava el la anasedaj trajtoj estas la beko, plateca kun mola ŝelo kaj ronda ekstremo. Sur la rando de tiu beko, vicoj de premaj lamenetoj utilas por filtri akvon.

Anasedoj nestas ĝenerale sur grundo, sed kelkaj nestas en arboj aŭ en subfosaĵoj.

Oni distingas 146 speciojn en kvar subfamilioj kaj 40 genroj. Ili estas ĝenerale herbovoruloj, kaj estas monogamaj reproduktuloj. Nombraj specioj entreprenas jarajn migradojn. Kelkaj specioj estis hejmigitaj por brutobredado, kaj multaj aliaj estas ĉasataj por manĝo aŭ distro. Kvin specioj iĝis formortintaj ekde 1600, kaj multaj aliaj estas minacataj per formorto.

## Priskribo kaj ekologio 
La anasoj, anseroj kaj cignoj estas malgrandaj al grandaj birdoj kiu havas ĝeneralan korpodezajnon larĝa kaj longeca. Plonĝaj specioj varias el tio ĉar estas pli rondoformaj. Nuntempaj specioj gamas laŭ grando el la Azia nananaso, tiom malgranda kiom ĝis 26.5&nbsp;cm kaj 164 g al la Trumpeta cigno, tiom malgranda kiom ĝis 183&nbsp;cm kaj 17.2&nbsp;kg. La flugiloj estas mallongaj kaj pintecaj, kaj eltenataj de fortaj flugilaj muskoloj kiuj kaŭzas rapidajn flugilfrapojn ĉe la birdoflugo. Ili tipe havas longajn kolojn, kvankam tio varias laŭ grado inter specioj. La kruroj estas mallongaj, fortaj, ĉe la malantaŭo de la korpo (plie ĉe la plej akvaj specioj), kaj havas ledecan tuŝosenton kun skvameca teksturo. Kombine kun la korpoformo tio povas fari kelkajn speciojn mallertaj kaj malgraciaj surtere, sed ili estas pli fortaj piedirantoj ol aliaj maraj kaj akvaj birdoj kiaj la greboj aŭ la petreloj. Ili havas retecajn (membranecajn) piedojn. La bekoj estas el milda keratino kun fajna kaj sensiva tavolo de haŭto pinte (kio havas ledecan senton kiam oni tuŝas ĝin). Ĉe plej specioj, la formo de la beko tendencas esti pli ebeneca je pli granda aŭ malgranda etendo. Tiu enhavas segilecajn lamenetojn kiuj estas ege necesaj kaj markataj ĉe la filtromanĝaj specioj.

Anasedoj estas ĝenerale herbovoraj kiam plenkreskuloj, kaj manĝas variajn akvoplantojn, kvankam kelkaj specioj manĝas ankaŭ fiŝojn, moluskojn aŭ akvajn artropodojn. Unu grupo, la merĝoj, estas ĉefe fiŝomanĝantaj, kaj havas segilecan bekon por helpi kapti fiŝon. Ĉe nombraj specioj, la junuloj inkludas altan proporcion de senvertebruloj en sia dieto, sed iĝas pure herbovoruloj kial plenkreskuloj. plej specioj estas adaptataj al kopulacio nur surakve. Ili konstruas simplajn nestojn el iu ajn materialo proksime disponebla, ofte kovrante ilin per tavolo el lanugo plukita el la patrina brusto. Ĉe plej specioj, nur la ino kovas la ovojn. La junuloj estas frumaturaj, kaj kapablas manĝi per si mem post la eloviĝo. Krome, dum morfologie proksimaj al la plaŭdanasoj, la analizoj pere de DNA indikas, ke traktado kiel distinga subfamilio estas ĝusta, kaj la Tadornenoj estus fakte pli proksimaj al la plaŭdanasoj ol estas la merganasoj )
** *Netta*, Ruĝkapuloj kaj aliaj (4 specioj, unu probable formortinta)
** *Aythya*, tufanaso, rokanasoj, ktp. (12 specioj)
* **Subfamilio: Mergenoj**, molanasoj, maranasoj, klanguloj kaj aliaj maraj anasoj
[eta|250ra|Paro de [Orokula klangulo, la masklo dekstre.]]
Estas 9 nunaj genroj kaj ĉirkaŭ 20 vivantaj specioj; plej el tiu grupo loĝas en la Norda Hemisfero, sed kelkaj [plej formortintaj] merganseroj en la Suda Hemisfero)
** *Chendytes*, plonĝansero (prahistoria)
** *Polysticta*, Stelera molanaso
** *Somateria*, Molanasoj (3 specioj)
** *Histrionicus*, Arlekenanaso (inkludas *Ocyplonessa*)
** *Camptorhynchus*, Labradora anaso (formortinta)
** *Melanitta*, Maranasoj (3 specioj)
** *Clangula*, Longvosta klangulo (1 specio)
** *Bucephala*, Klanguloj (3 specioj)
** *Mergellus*, Blanka merĝo
** *Lophodytes*, Kapuĉmerĝo
** *Mergus*, merĝoj (4 vivantaj specioj, unu formortinta).
* **Subfamilio: Oksiurenoj**, rektavostaj anasoj (malgranda grupo de 3–4 genroj, 2–3 el ili monotipaj, kun nur 7–8 vivantaj specioj)
** *Oxyura*, oksiuroj aŭ veraj rektavostaj anasoj (5 vivantaj specioj)
** *Nomonyx*, Maskanaso
** *Biziura*, Lobanaso (1 vivanta specio, provizore lokita tie)
** *Heteronetta*, Nigrakapa anaso
* **Nesolvitaj**[eta|La rara [Blankaflugila anaso, specio de neklara aliĝo.]][eta|[Arbanaso *Aix sponsa*]]
La plej granda grado de necerteco koncernas la fakton ĉu nombro de genroj estas pli proksimaj al la tadornoj aŭ al la plaŭdanasoj. Vidu ankaŭ la monotipajn subfamiliojn supre, kaj la Kairinenojn
** *Coscoroba*, Koskorobo aŭ Koskoroba ansero – Anserenoj aŭ sama subfamilio kiel *Cereopsis*?
** *Cereopsis*, Cindrogriza ansero – Anserenoj, Tadornenoj, aŭ propra subfamilio?
** *Cnemiornis*, Novzelandaj anseroj (prahistoriaj) – kiel *Cereopsis*
** *Malacorhynchus*, Zebranaso (1 vivanta specio) – Tadornenoj, Oksiurenoj aŭ Dendroĥenenoj?
** *Sarkidiornis*, Krestobeka anaso – Tadornenoj aŭ pli proksima al la plaŭdanasoj?
** *Tachyeres*, Vaporanasoj (4 species) – Tadornenoj aŭ pli proksima al la plaŭdanasoj?
** *Cyanochen*, Bluflugila ansero – Tadornenoj aŭ pli malproksima klado?
** *Nettapus*, Nananasoj (3 specioj) – Anasenoj aŭ parto de Sudhemisfera radiado?
** *Pteronetta*, Hartlaŭba anaso – tradicie el plaŭdanasoj, sed povus esti pli proksima al *Cyanochen*
** *Cairina*, Moska anaso kaj Blankaflugila anaso (2 specioj) – tradicie el plaŭdanasoj, sed povus esti parafiletikaj, kun unu specio en Tadornenoj kaj la alia pli proksima al la plonĝanasoj
** *Aix*, Mandarenanaso kaj Arbanaso (2 specioj) – plaŭdanasoj aŭ Tadornenoj?
** *Callonetta*, Ringanaso – plaŭdanasoj aŭ Tadornenoj?
** *Chenonetta*, Krinanaso (1 vivanta specio) – plaŭdanasoj aŭ Tadornenoj? Inkludas *Euryanas*.
** *Marmaronetta*, Marmoranaso – Iam el plaŭdanasoj; aktuale el plonĝanasoj aŭ distinga subfamilio

## Rilato kun homoj 
Plumoj de anasoj, de anseroj kaj de molanasoj estis popularaj por litovestoj, kusenoj, kapkusenoj kaj manteloj. La membroj de tiu familio estis delonge uzataj ankaŭ por manĝo.

Homoj havis longan rilaton kun anasoj, anseroj kaj cignoj; ili estas gravaj kaj ekonomie kaj kulture al homoj, kaj kelkaj specioj de anasoj profitis el asocio kun homoj. Aliflanke kelkaj anasedoj estas damaĝaj kiel agrikulturaj plagoj, kaj agis kiel vektoroj por zoonozoj kiaj la birda gripo.

Ekde 1600, kvin specioj de anasoj iĝis formortintaj pro agadoj de homoj, kaj subfosiliaj restoj montris, ke homoj kaŭzis nombrajn formortojn en prahistorio. Nune multaj pliaj estas konsiderataj minacataj. Plej el historiaj kaj prahistoriaj formortoj estis insulaj specioj, tiuj specioj estas vundeblaj pro ties malgrandaj populacioj (ofte endemiaj de ununura insulo), kaj pro insula malsovaĝeco. Evolui en insuloj kie forestas predantoj faras ke tiuj specioj perdis kontraŭpredantajn kutimojn same kiel la kapablon flugi, kaj estis vundeblaj al homa ĉaspremo kaj al enmetitaj specioj. Aliaj formortoj kaj malpliiĝoj estas atribuataj al troĉasado, habitatoperdo kaj habitatomodifo, same kiel hibridiĝo kun enmetitaj anasoj (ekzemple la enmetita Jamajka anaso kiu genetike poluas la purecon de la Blankkapa anaso en Eŭropo). Nombraj registaroj, konservo kaj ĉas-organizoj faris konsiderindan progreson por protekti anasojn kaj anaspopulaciojn pere de habitat-protekto kaj kreado, leĝoj kaj rekta protekto, kaj programoj por kaptiva bredado.

## Kelkaj gravaj specioj 
* Muta cigno *"Cygnus olor"*
* Griza ansero *"Anser anser"*
* Platbeka anaso *"Anas platyrhynchos"*
* Kreko *"Anas crecca"*
* Tadorno *"Tadorna tadorna"*
* Rusta tadorno aŭ Kazarko *"Tadorna ferruginea"*
* Tufanaso *"Aythya fuligula"*
* Orokula klangulo *"Bucephala clangula"*
* Remanasoj, *Tachyeres*

## Aliaj specioj 
* Anserina subfamilio
** Cignoj (genroj *Cygnus* kaj *Coscoroba*):
*** Muta cigno *Cygnus olor *
*** Nigra cigno *Cygnus atratus *
*** Kantocigno *Cygnus cygnus*
*** Malgranda cigno *Cygnus columbianus *
** Anseroj (genroj *Anser* kaj *Branta*):
*** Cigna ansero *Anser cygnoides *
*** Fabansero *Anser fabalis *
*** Mallongbeka ansero *Anser brachyrhynchus *
*** Blankfrunta ansero *Anser albifrons *
*** Malgranda ansero *Anser erythropus *
*** Griza ansero *Anser anser *
*** Hinda ansero *Anser indicus *
*** Neĝansero *Anser caerulescens *
*** Havaja ansero *Branta sandvicensis *
*** Kanada ansero *Branta canadensis *
*** Blankvanga ansero *Branta leucopsis *
*** Berniklo *Branta bernicla*
*** Ruĝbrusta ansero *Branta ruficollis *
*** Gruntansero *Cereopsis novaehollandiae *
* Anasa subfamilio
** Egipta ansero *Alopochen aegyptiacus *
** Rusta tadorno *Tadorna ferruginea *
** Tadorno *Tadorna tadorna *
** Moskanaso *Cairina moschata *
** Krestanaso *Sarkidiornis melanotos *
** Blankkola anserkreko *Nettapus coromandelianus *
** Afrika anserkreko *Nettapus auritus *
** Amerikanaso, *Aix sponsa *
** Mandarenanaso, *Aix galericulata *
** Nigreca anaso *Anas sparsa *
** Fajfanaso *Anas penelope *
** Ĉilia fajfanaso *Anas sibilatrix *
** Falĉilanaso *Anas falcata *
** Knaranaso *Anas strepera *
** Bajkala kreko *Anas formosa *
** Kreko *Anas crecca *
** Afrika kreko *Anas capensis *
** Kaŝtana anaso *Anas castanea *
** Aŭklanda anaso *Anas aucklandica *
** Platbeka anaso *Anas platyrhynchos *
** Malhela anaso *Anas rubripess *
** Flavbeka anaso *Anas undulata *
** Hinda makulbeka anaso *Anas poecilorhyncha *
** Nigrabrova anaso *Anas superciliosa *
** Pintvostanaso *Anas acuta *
** Ruĝbeka anaso *Anas erythrorhyncha *
** Hotentota anaso *Anas hottentota *
** Marĉanaso *Anas querquedula *
** Bluflugila anaso *Anas discors *
** Cinamanaso *Anas cyanoptera *
** Sudafrika kuleranaso *Anas smithii *
** Suda kuleranaso *Anas rhynchotis *
** Kuleranaso *Anas clypeata *
** Marmoranaso *Marmaronetta angustirostris *
** Ruĝkapa anaso *Netta rufina *
** Ruĝokula anaso *Netta erythrophthalma *
** Brunkapa anaso *Aythya ferina *
** Kolĉenanaso *Aythya collaris *
** Blankokula anaso *Aythya nyroca *
** Tufanaso *Aythya fuligula*
** Rokanaso *Aythya marila *
** Malgranda rokanaso *Aythya affinis *
** Molanaso *Somateria mollissima *
** Reĝa molanaso *Somateria spectabilis *
** Okulvitra molanaso *Somateria fischeri * 
** Siberia molanaso *Polysticta stelleri *
** Arlekenanaso *Histrionicus histrionicus *
** Longvosta klangulo *Clangula hyemalis *
** Nigra maranaso *Melanitta nigra *
** Amerika maranaso *Melanitta americana *
** Okulvitra maranaso *Melanitta perspicillata *
** Blankspegula maranaso *Melanitta fusca *
** Grandkapa klangulo *Bucephala albeola *
** Islanda klangulo *Bucephala islandica *
** Orokula klangulo *Bucephala clangula *
** Kapuĉmerĝo *Mergus cucullatus *
** Blanka merĝo *Mergus albellus *
** Mezgranda merĝo *Mergus serrator *
** Ĉina merĝo *Mergus squamatus *
** Granda merĝo *Mergus merganser *
** Jamaika anaso *Oxyura jamaicensis *
** Blankkapa anaso *Oxyura leucocephala *

## Bildaro 

Dosiero:SwansCygnus olor.jpg
Dosiero:Duck.jpg
Dosiero:Kaczka-samiecChepry.jpg

## Referencoj 
Kategorio:Anasenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj