Aleksandr Vasilieviĉ Ŝevĉenko

**Aleksandr Shevchenko**, ankaŭ **Oleksandr Vasyliovych Shevchenko**, **Александр Шевченко** (en ukraina: Олександр Васильович Шевченко); 24-a de majo 1882, Ĥarkivo – 28-a de aŭgusto 1948, Moskvo) estis ukraina kaj rusa avangarda modernisma pentristo, unu el la ĉefaj subtenantoj de Paul Cézanne en Imperiaj kaj Sovetaj Rusio kaj Ukrainio, amiko kaj kamarado de Miĥail Larionov, teoriulo de Kubismo kaj Novprimitivismo, membro de la grupoj Azena vosto kaj Fanto de Karoo.

## Biografio 
La arta talento de Shevchenko estis evidenta ekde infanaĝo, kaj lia familia domo en Ĥarkivo estis plena de liaj infanaj desegnaĵoj kaj lignoskulptaĵoj. 

De 1890 ĝis 1898, li prenis formalajn desegnolecionojn de Dmytro Bezperchy kaj samtempe laboris en metiejo, kiu produktis teatrajn scenejojn en Ĥarkivo. Provante trovi pli vastan spacon por sia talento, li forlasis la provincan Ĥarkivon kaj translokiĝis al Moskvo, enirante la Stroganov Moskva Ŝtata Akademio de Artoj kaj Industrio, kie li studis sub la ĉefa rusa impresionisto Konstanteno Korovin. Korovin instigis lin studi la impresionistojn kaj la plej modernajn metodojn de okcidenta pentrado el la originala fonto, do en 1905 Shevchenko iris al Parizo por studi ĉe la Juliana Akademio sub Jean-Paul Laurens, poste translokigita al la Carrier-Akademio. Dum li estis en Francio, li vizitis la studiojn de ĉefaj francaj artistoj - Henri Matisse, Pierre-Auguste Renoir, Pierre Bonnard, Édouard Vuillard, Félix Vallotton, lernante de iliaj metodoj kaj praktikoj. 

## Amikeco kun Miĥail Larionov 
Reveninte el Parizo, Shevchenko decidis kompletigi sian formalan edukadon ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo kaj en 1908 estis akceptita en la pentraĵan fakon de la lernejo. Multaj el liaj samklasanoj poste fariĝis gravaj figuroj de la rusa pentrarto de la 20-a jarcento - Serge Sudeikin, Robert Falk, Ilja Maŝkov, Aleksandr V. Kuprin, Aleksej Iljiĉ Kravĉenko, Natalia Gonĉarova kaj Miĥail Larionov, la konatiĝo kaj amikeco kun ĉi-lasta fariĝante la plej grava evento por Shevchenko. Larionov, kiu delonge fariĝis konfidulo de ŝlosilaj moskvaj kolektantoj Sergej Ŝĉukin kaj Ivan Morozov, kunprenis Shevchenkon al iliaj palacoj fariĝintaj muzeoj, kie Shevchenko povis vidi la plej grandan kolekton de modernaj francaj pentristoj ekster Francio, inkluzive de la plej novaj emblemaj kanvasoj de Pablo Picasso, Georges Braque, Henri Rousseau, André Derain, Henri Matisse. Larionov prezentis lin al rusaj futuristaj poetoj David Burliuk (priskribita kiel "la patro de rusa futurismo"), lia frato Vladimir Burliuk, Velimir Ĥlebnikov, Aleksej Kruĉjoniĥ, Ilia Zdaneviĉ, Vasilij Kamenskij, kaj al la kubo-futuristaj pentristoj Vladimir Tatlin, Ivan Kliun, Vladimir Bart, Miĥaïl Le Dentu, Moris Fabbri, kartvelaj Niko Pirosmanaŝvili. 

Inspirita de la pentraĵoj de Paul Cézanne, Vincent van Gogh kaj Paul Gauguin kaj la avangardaj eksperimentoj de la Faŭvoj, la studentoj, multaj el kiuj jam estis duonprofesiaj artistoj, kiel Miĥail Larionov kaj Shevchenko, tute seniluziiĝis pri la konservativa instrusistemo ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Tio ofte kondukis al malfermaj konfliktoj, kiam ĉiuj profesoroj de la lernejo kontraŭis iliajn aŭdacajn aspirojn kaj eksperimentadon, krom Valentin Serov, kiu mem sentis la bezonon provi ion novan kaj disiĝi de la malnova pentrostilo. Sed post kiam Valentin Serov en 1909 abrupte forlasis la lernejon, kie li instruis dum la lastaj 20 jaroj, protestante kontraŭ la rifuzo de la lernejo akcepti kiel sian studentinon la talentan skulptistinon Anna Golubkina, kiu distribuis socialdemokratajn flugfoliojn kaj ĉizis la unuan buston de Karl Marx en Rusio, la administracio de la lernejo decidis purigi siajn rangojn, forigante la plej konatajn problemulojn kaj la ribelemajn cezanneistojn kaj faŭvistojn el ĝiaj klasoj. Tiel en 1909, nur du monatojn antaŭ ol diplomiĝi de la lernejo, Miĥail Larionov kaj Aleksandr Shevchenko, kune kun Pjotr ​​Konĉalovskij, Robert Falk, Aleksandr V. Kuprin, Vasilij Roĵdestvenskij kaj 63 aliaj studentoj, estis forpelitaj el la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Baldaŭ, Ilja Maŝkov ankaŭ estis forpelita, laŭ la oficiala versio – pro malsukceso pagi la instrukotizon, laŭ la artisto mem – pro sia novigo en pentrado. 

Tamen, la ŝajne honta elpelo el la studuniversitato baldaŭ evoluis en la vojon al famo kaj rekono por aŭdacaj junaj artistoj. Senigitaj je ĉia subteno kaj lasitaj al siaj propraj rimedoj, ili, male, sentis, ke iliaj kreivaj povoj estis liberigitaj, ĉar nun ili ĉesis dependi de ĉio, kio ĝis nun katenis kaj malhelpis ilin. Do ili decidis fari aŭdacan movon, proklamante la kreadon de nova stilo en rusa pentrarto, kaj deklarante sin la apostoloj de ĉi tiu nova stilo. Ĉar ili estis oficiale persekutitaj malakceptitoj, ili kuniĝis en grupo kun la provokema nomo Fanto de Karoo, kiun inventis Miĥail Larionov (poste, Aristarĥ Lentulov asertis, ke ili kune inventis la nomon kun Larionov), kiu en rusa tradicio signifis ribelon, malobeon, defion, aŭdacon kaj energion de juneco, puran rompon kun ĉio, kio ekzistis en la sfero de pentrarto de tiu tempo. Laŭ Alexander V. Kuprin, Miĥail Larionov ankaŭ taksis la konotaciojn, kiujn la nocio "valet de carreau" (ĉambristo) havis en Francio ekde sia unua apero en "Le Dépit amoureux" (La amuzĵeto) de Molière en 1656, implicante "fraŭdulo, fripono", ĉar ĝi subtile emfazus la moke aŭdacan sintenon de modernaj rusaj "karofantoj" al la establitaj artlernejoj. 

Estis nature por Shevchenko aliĝi al ĉi tiu grupo kaj komenci prepari por la inaŭgura unua ekspozicio "Fanto de Karoo". Tamen, la salono ĉe Levisson-domo en Moskvo, kiu estis luita per la mono donacita de la bopatro de Lentulov, Pjotr ​​Rukin, riĉa komercisto el Niĵnij Novgorod, kaj lia komerca kolego Sergej Lobaĉov, montriĝis tro malgranda por oferti spacon por la pentraĵoj kaj skulptaĵoj de ĉiuj 38 partoprenantoj. Tio estis aparte vera, ĉar Ilja Maŝkov alportis gigantan memportreton de si mem kaj Pjotr ​​Konĉalovskij, kaŭzante la koleron de Miĥail Larionov, kiu plendis, ke ĉi tiu grandega kanvaso, kiu ne povus esti alportita tra ordinara ŝtuparo kaj kaŭzis la bezonon eliri per fenestro kaj larĝigi la fenestran aperturon, prenis la lokon destinitan por liaj propraj 3 aŭ eĉ 4 pentraĵoj. Sub tiuj cirkonstancoj, la aranĝantoj de la ekspozicio, gvidataj de Aristarĥ Lentulov, Pjotr ​​Konĉalovskij kaj Ilja Maŝkov, estis devigitaj oferi Shevchenkon, kiu estis unu el la plej junaj kaj malpli eminentaj, por la pli meritindaj membroj, kio kaŭzis la komencan spriton de estonta konflikto inter ili. 

Miĥail Larionov, kiu pli kaj pli ĉagreniĝis pro la fakto, ke la publiko kaj la kritikistoj atentis pli kaj pli la kanvasojn de Pjotr ​​Konĉalovskij kaj Ilja Maŝkov, malprofite al la propraj verkoj de Larionov kaj tiuj de Natalia Gonĉarova, dum li estis la sama homo, kiu inventis la koncepton de la Ekspozicio kaj kreis la nomon mem de Fanto de Karoo, uzis tion kiel unu el la pretekstoj por inciti malferman konflikton kun la grupo Konĉalovskij-Maŝkov-Lentulov. La 20-an de decembro 1910, Larionov kaj pluraj el liaj sekvantoj eniris la ekspozicion kaj komencis demonstre forigi liajn pentraĵojn de la muroj. Lentulov sukcesis solvi la konflikton, sed la 3-an de januaro 1911, du semajnojn antaŭ la fermo de la ekspozicio, Miĥail Larionov anoncis en la gazetaro, ke li rompis kun la "Fanto de Karoo" kaj preparas novan ekspozicion de sia nova grupo en la venonta sezono 1911/1912, kiu portos la nomon Azena vosto. 

Shevchenko tuj sekvis Miĥail Larionov kaj aliĝis al la Azena vosto (ruse: *Ослиный хвост*, angle: *Oslini khvost*), fariĝante unu el la plej proksimaj kunuloj de Larionov, kaj partoprenis en ĉiuj ekspozicioj, kiujn li organizis: “Azena vosto” (1912), “Celo” («Мишень») (1913), N-ro 4. “Futuroj, Rajonistoj, Primitivuloj” (1914). Kvankam oni rifuzis al li unu lokon ĉe la Ekspozicio Fanto de Karoo de 1910-1911, li ekspoziciis 20 kanvasojn ĉe la ekspozicio Azena vosto la sekvan jaron. En 1911-1914, Shevchenko preskaŭ ĉiutage vizitis Miĥail Larionov kaj Natalia Gonĉarova al ilia studĉambro en la domo de Gonĉarova en Trekhprudnij pereulok, konstruita de ŝia patro, arkitekto Sergej Gonĉarov, kiu fariĝis konata allogaĵo por la arta bohemio de Moskvo. 

## Ŝevĉenko kiel artteoriulo
En 1911, post kiam Larionov rompis kun Fanto de Karoo, li inventis novan originalan artan koncepton - Rajonismon, aŭ "luĥismon", kiu estis unu el la unuaj ekzemploj de abstrakta arto, kie formoj formiĝis kiel rezulto de la intersekco de radioj reflektitaj de diversaj objektoj. La koncepto estis sistemigita en la "Manifesto de Rajonismo" (1911) de Larionov, kiun Larionov prezentis por subskribo al siaj sekvantoj, Shevchenko estante la unua el ili kiu subskribis ĝin kaj plu evoluigis ĝin. En 1911-1914, Shevchenko produktis plurajn Rajonismajn verkojn kaj resumis la teorion kaj praktikon de "Rajonismo" en du longaj intervjuoj, kiujn li faris por la ĉiutaga gazeto "Golos Moskvy" en aprilo 1912.

"Rajonismo" havis signifan influon sur la plian disvolviĝon de la rusa avangardo, fariĝante la antaŭulo de Suprematismo kaj Konstruktivismo. 

En majo 1913, Shevchenko publikigis manifeston "La Principoj de Kubismo kaj Aliaj Modernaj Fluoj en Pentrarto de Ĉiuj Tempoj kaj Nacioj". Ĝi estis provo klarigi al la gazetaro kaj publiko, edukita pri akademiaj kanonoj, la avantaĝojn de Kubismo super tradiciaj artaj stiloj. Ekde tiu momento, Shevchenko fariĝis unu el la ĉefaj apologiistoj de Kubismo en Rusio, prelegante ke "objekto havas ne unu, sed plurajn karakterizajn formojn", kiuj malkaŝiĝas per la "ritma periodeco de movado" kaj "kubismaj ŝanĝoj". 

En novembro 1913, Shevchenko publikigis novan manifeston, "Neo-Primitivismo. Ĝia Teorio. Ĝiaj Eblecoj. Ĝiaj Atingoj", en kiu li difinis Neo-Primitivismon kiel specon de avangarda movado kaj novan stilon de moderna pentrado, kiu kunfandas elementojn de Cézanne, Kubismo kaj Futurismo kun tradiciaj rusaj "popolartaj" konvencioj kaj motivoj, precipe la rusan ikonon kaj la lubokon. Shevchenko defendis la spontanecon de la popola arto de la rusa imperio kaj la lubokon (populara presaĵstilo), kaj asertis, ke ĝi havas "orientajn" radikojn, komparante ĝin kun simileaspektantaj objektoj troveblaj en Ĉinio, Japanio, Mongolio kaj Malajzio. 

== Dum la Unua Mondmilito== La kunlaborperiodo de Shevchenko kun Larionov finiĝis printempe de 1914 kiam Larionov estis alvokita al Parizo fare de Sergej Diaghilev por labori pri la opero-baleto "La Ora Kokido" kune kun Natalia Gonĉarova. Kiam la Unua Mondmilito eksplodis, Larionov estis vokita de Parizo al la rusa armeo, sed la 30-an de aŭgusto 1914 li estis grave vundita en Orienta Prusio. Shevchenko, kiu ankaŭ estis konskriptita post la 1-a de aŭgusto 1914, rapidis viziti Larionov-on en la hospitalo en Moskvo, timante pri sia vivo, ĉar liaj vundoj ŝajnis tro severaj. La populara onidiro inter la rusaj artistoj estis, ke Miĥail Larionov testamentis al Shevchenko daŭrigi la novprimitivisman linion en rusa arto en kazo ke li mortus. Sed Larionov iom post iom resaniĝis, estis malmobilizita en decembro 1914, kaj en 1915 reiris al Svislando por labori pri la rusaj baletoj de Diaghilev, neniam plu reveninte al Rusio, disigante siajn vojojn de Shevchenko por ĉiam. 

La milita vojo de Shevchenko en la Unua Mondmilito estis preskaŭ identa kopio de tiu de Larionov, ĉar li estis mobilizita en 1914, grave vundita en 1916 kaj ankaŭ maldungita el la armeo. Revenante al Moskvo, Shevchenko eksciis, ke Konĉalovskij (kiu ankaŭ estis malmobilizita pro militvundoj) kaj Maŝkov ĵus forlasis la Fanto de Karoo, Kuprin fariĝis la prezidanto anstataŭ Konĉalovskij kaj administris la asocion kune kun Aristarĥ Lentulov kaj Robert Falk. Ĉar ĉiuj dividis la saman orientiĝon por Paul Cézanne kaj inklinon al kubismo kaj kubo-futurismo, Shevchenko denove asociiĝis kun Fanto de Karoo, pentrante en la Kubo-futurista stilo kaj ekspoziciante kun siaj iamaj "Fanto de Karoo" kolegoj. 

## Post la Oktobra Revolucio de 1917
Post la Oktobra Revolucio, Shevchenko turnis sin al instruado en sia iama studuniversitato, fariĝante profesoro kaj dekano de la pentraĵa fako de Vkhutemas. Ĉar aliaj elstaraj membroj de Fanto de Karoo (arta asocio), Pjotr ​​Konĉalovskij, Ilja Maŝkov, Vasilij Roĵdestvenskij, Aristarĥ Lentulov, Robert Falk kaj Aleksandr Osmerkin, ankaŭ fariĝis profesoroj pri arta instruado en Svomas kaj poste Vĥutemas en 1918-1921, kune kun Aleksandra Ekster, Ivan Kliun, Ljubov Popova, Aleksandr Drevin kaj Vladimir Tatlin, tio kondukis al gravaj negativaj akuzoj dum la kampanjo kontraŭ "formalistoj" en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, ke "diversaj malnoblaj admirantoj de Cézanne kiel Shevchenko kaj Osmerkin kaj la resto de ilia malhonora grupo, atinginte nenaturan dominecon en la sfero de arteduko, tute poluis ĝin per ideoj pri la burĝa Okcidento, kiuj estas fremdaj al la sovetia popolo, koruptitaj kaj perversiaj, celantaj degradi la grandan sovetian arton". 

En 1919, Shevchenko partoprenis en la organizado de la 12-a ŝtata ekspozicio "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kie li ekspoziciis siajn ĉefajn verkojn. Preparante la ekspozicion, Shevchenko resumis sian vivsperton en la samnoma manifesto "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kiun li kunaŭtoris kun alia kubisto Aleks Griĉenko, proklamante la rezignon de "ekzota kreivo" kaj de "ĉiuj -ismoj", tiel subtile aludante al la konstanta ŝanĝo de malsamaj artdirektoj fare de Miĥail Larionov. Shevchenko insistis, ke la manifestiĝo de la individueco de la aŭtoro en pentrado estu la plej valora afero, emfazante, ke "pentraĵo estas la mondkoncepto de la artisto, ĝi estas la ligo de mia "mi" kun la ĉirkaŭa mondo". 

En la 1920-aj jaroj, Shevchenko trovis sin en tre aparta situacio. Lia frua ŝato por Paul Cézanne kaj aliaj francaj artistoj, kiun li akiris dum la tagoj, kiujn li pasigis en Francio kaj admirante la kolektojn de Sergej Ŝĉukin kaj Ivan Morozov en la 1910-aj jaroj, nur kreskis kiam li konvinkiĝis, ke ĝuste tiu influo gvidu la ĉefan disvolviĝon de pentrarto en Sovetunio kaj aliloke. Tial li elektis pentri tiamaniere, kaj transdonis tiun kredon al siaj multnombraj lernantoj. Kontraste al Shevchenko, la vasta plimulto de liaj iamaj kolegoj de Azena vosto kaj Fanto de Karoo (arta asocio), kliniĝante antaŭ la premo de la sovetaj aŭtoritatoj, kiuj nedubeble postulis, ke la pentristoj nun "vere reflektu la sovetan realecon", pentrante "la vivon de laboristoj, kamparanoj, revoluciaj figuroj kaj herooj de laboro" en maniero "komprenebla por la proletaj masoj" - tio estas, en fidele realisma maniero stiligita laŭ la Peredviĵniki - elektis draste ŝanĝi sian propran stilon por konveni al la novaj normoj. 

Tio rapide igis Shevchenkon ŝatata celo por ataki lin kiel "senĉesa Cezannisto" kaj "virulenta formalisto", komencante per la libro de Osip Beskin "Formalismo en Pentrarto", kiu fariĝis gvidilo por identigi kaj malkaŝi formalistajn artistojn, kun ĝis unu kvarono de sia volumo dediĉita tute al la malkaŝo de Aleksandr Shevchenko. 

Kiam la politiko de kompleta ekstermado de formalismo en pentrarto regis en 1936 post kiam la artikolo de Vladimir Kemenov "Kontraŭ formalismo kaj naturalismo en pentrarto" estis publikigita en "Pravda" en marto 1936 , Shevchenko estis plene malpermesita instrui ĉe la Moskva Surikov Ŝtata Akademia Instituto de Belartoj kaj devis fidi nur je siaj malabundaj ŝparaĵoj kaj la enspezoj de sia edzino Lidia. Li eĉ provis turni sin al fotografio kiel kampo de kreivo, kaj faris seriojn de fotoj laŭ la stilo de Aleksandr Rodĉenko, kun kiu li estis proksima amiko, sed denove la fotografiaj eksperimentoj de Shevchenko estis ridindigitaj kaj kritikitaj kiel "formalismaj laŭ naturo". 

Dum la Dua Mondmilito, Shevchenko rifuzis esti evakuita kaj restis en Moskvo kun sia familio. Li foje renkontiĝis kun siaj iamaj kolegoj Aleksandr Osmerkin, Pjotr ​​Konĉalovskij kaj Ilja Maŝkov, kiuj ankaŭ rifuzis esti evakuitaj al Samarkando kaj provis subteni la familion de Shevchenko per la malmultaj rimedoj, kiujn ili havis. Kiel mencias la biografiistino de Shevchenko, Vera Ŝalabajeva, "tiuj fojaj renkontiĝoj kun iamaj kolegoj de Fanto de Karoo (arta asocio) estis fenomena liberiĝo por Shevchenko, ia magia ellasejo, ĉar ĉiuj el ili povis subite libere diskuti la aferojn, pri kiuj ili devis silenti aŭ esti embarasitaj - paradokse, dum la severaj jaroj de la turmenta milito la postuloj de cenzuro svagiĝis fronte al la grandega superforta malamiko". 

Tamen, la fino de la milito ne alportis ian ajn trankviliĝon al Shevchenko, ĉar post la milito la kampanjo kontraŭ avangarda arto rekomenciĝis kun renoviĝinta vigleco. Ĝi estis kombinita kun la kampanjo kontraŭ "kulto de la Okcidento" kaj "kosmopolitismo", kiu funkciis kiel signalo por subpremi la malmultajn restantajn iamajn cezannistojn kaj avangardajn pentristojn. Al Aleksandr Shevchenko estis rifuzita la persona ekspozicio, kiu estis planita por marki liajn 50 jarojn en arto. 

La kampanjo kontraŭ formalismo kaj okcidenta influo en arto atingis sian pinton en 1948, post kiam Stalin kaj aliaj politburoanoj vidis la operon "La Granda Amikeco" de Vano Muradeli en la Bolŝoj-teatro la 5-an de januaro 1948, kaj Stalin malŝatis kaj la muzikon kaj la intrigon de la opero. En marto 1948 okazis kunveno de la Moskva Unio de Pentristoj por diskuti la Rezolucion de la Politburoo "Pri la opero "La Granda Amikeco", kie Pjotr ​​Sisojev, membro de la Arta Komitato sub la Konsilio de Ministroj de Sovetunio kaj ĉefredaktoro de la revuo "Iskusstvo", akuzis la formalistojn pri "misfamigado de la tradicioj de klasika rusa pentrarto de *Peredviĵniki* per komparo kun la supozeble progresinta franca skolo de Cézanne kaj Matisse", kaj poste rekte akuzis Aleksandr Osmerkin, ke "liaj studentoj ĉe la Instituto nomita laŭ Surikov estas infektitaj per "Cézannismo", kiun Osmerkin predikas kaj antaŭenigas". Aleksandr Osmerkin estis tuj suspendita de instruado kaj ekspoziciado de siaj verkoj, perdante sian laboron kaj vivrimedojn. Pjotr ​​Sisojev ankaŭ akuzis Aleksandr Shevchenkon pri sekrete promociado de Paŭlo Cézanne malgraŭ la klara direktivo de la Partio kontraŭ ĝi. Sed ĉar Shevchenko jam estis grave malsana tiutempe kaj povis nek instrui nek pentri, estis tro malfrue por preni ian ajn agon kontraŭ li.

Kvar monatojn poste, Shevchenko mortis. Nur eta parto de liaj plej sindonaj lernantoj trovis la kuraĝon ĉeesti lian funebron ĉe la Vagankovo-tombejo, timante ke tio povus esti etikedita kiel kontraŭleĝa kunveno de Cezan-istoj spitantaj la "ĝeneralan linion" de la Partio en arto sub la preteksto partopreni en la enterigo de la mortintoj. 

## Elektitaj verkoj

File:Александр Васильевич Шевченко Кубистический розовый дом 1924 г Акварель 35 х 41 см.jpg|thumb|*Kubisma Roza Domo*, 1924
File:Александр Васильевич Шевченко. Кубистический портрет мужчины 1914 г. Акв., 17 х 16 см.jpg|Aleksandr Shevchenko, “Portreto de Viro en Seĝo”, 1914
File:Александр Васильевич Шевченко. Красный дом с рекой 1911-1913 гг. Акварель. 17 х 19 см.jpg|Aleksandr Shevchenko, “Ruĝa Domo kun Rivero”, 1911
File:Александр Васильевич Шевченко. Пейзаж с тополями и домом. 1920.jpg|thumb|*Pejzaĝo kun poploj kaj domo*, 1920
File:Александр Васильевич Шевченко Пейзаж в духе Сезанна 1924 г Акварель 26 х 35 см.jpg|thumb|*Landscape in the spirit of Paul Cezanne*, 1924

File:Александр Васильевич Шевченко Букет цветов 1941 г Картон масло 39 х 49 см.jpg|thumb|*Bouquet of flowers*, 1941

## Referencoj 
## Plia legado
* А.Грищенко, Н.Лаврский. Александр Шевченко. Поиски и достижения в станковой живописи. М., 1919;
* Выставка акварелей и рисунков художников Шевченко А.В, Фалька Р.Р., Нюренберга А.М. Государственная Цветковская художественная галерея, Москва. [Каталог] М., 1924;
* Василий Ракитин. Александр Шевченко // Журнал “Творчество”. 1966. №9;
* Дмитрий Сарабьянов. Художник Александр Шевченко // Журнал “Огонёк”. 1989. №37;
* Александр Шевченко. Живопись. Графика. Отв. ред. Т.М.Левина. [Каталог] М., 2010.
* Швец Мария. Главное в истории русского искусства. Ключевые работы, темы, техники, направления. Москва, Издательство «Манн, Иванов и Фербер», 2021. ISBN 978-5-00169-397-0, 978-5-00195-180-3. 
* Анисимов, Евгений Викторович.. «Письмо турецкому султану. Образы России глазами историка.». Санкт-Петербург, издательство «Арка», 2013 год. ISBN 978-5-91208-115-6

## Eksteraj ligiloj 
* More works by Shevchenko @ ArtNet
* https://rusavangard.ru/online/biographies/shevchenko-aleksandr-vasilevich/
* Biography  @ Энциклопедия Кругосвет
* Brief biography @ Академик

Kategorio:Naskiĝintoj en 1882
Kategorio:Mortintoj en 1948
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Rusiaj artistoj
Kategorio:Sovetaj pentristoj
Kategorio:Ukrainaj pentristoj
Kategorio:Pentristoj de la Rusa avangardo
Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kategorio:Futurismo