Budho predikanta sian unuan predikon (Sarnato)

La ***Budho predikanta sian unuan predikon*** estas ŝtona skulptaĵo de la 5-a jarcento n.e., montranta Budhon Gotamon en la «instruada pozicio» aŭ *dharmachakra pravartana mudrā*. La reliefo estas alta 5' 3", kaj estis elfosita ĉe Sarnato, en Barato, fare de *F. O. Oertel* dum la elfosada sezono de 1904‒1905 de la arĥeologia servo de Barato (ASB); ĝi estis trovita en areo je la sudo de la *Dhamek*-a stupao. kaj estas priskribita de *Denise Leidy* kiel «prave unu el la plej famaj reprezentadoj de la Budho en la azia arto» kaj de *Robert E. Fisher* kiel «la plej fama Gupta bildo [pri Budho]».

## Priskribo 
La skulptaĵo portretas la Budhon donanta la faman «predikon en la cerva parko» ĉe Sarnato, kie la Budho iniciatis siajn instruadojn, kiu estas registrita sur la *Pali* *Dhammacakkappavattana Sutta*. En ĉi tiu skulptaĵo, la Budho staras sidita en la *padmāsana* pozicio (la tiel-nomata «lotusa pozicio»), kun siaj manoj en la *dharmachakra pravartana mudra*, laŭvorte la *mudra* de «turni la radon de darmo», per instruadi. Li estas liveranta la unuan predikon al la kvin disĉiploj montritaj, laŭ multe pli malgranda skalo, malsupre, kun la Darmorado en la centro. Krom la jam-menciitaj kvin, ankaŭ aperas sur-genue virino kaj infano. La trono havas mitajn bestojn, kiel la *makara* kaj la *vyala* (*shardula*), sur ĉiu flanko, kiel postulita de la tiamaj artaj konvencioj. Sur ambaŭ flankoj de la ronda plibeligita nimbo, aperas fluganta *deva* portanta pleton de floroj. La Darmorada *Jina Vihar*, granda bikŝuejo aŭ monaĥejo, kiu estis la lasta strukturo konstruita antaŭ la ruiniĝo de Sarnato, estis konstruita fare de *Kumaradevi* el la Pala familio, unu el la edzinoj de la *Gahadavala* reĝo Govindaĉandra ( n.e.).

## En la arta literaturo 
[eta|1905, elfosaĵo en Sarnato, kun la [leona kapitelo de Aŝoko (centre) kaj la *Dharma-chakra-pravartana* skulptaĵo pri Budho (dekstre).]]
Inter la centoj de Budhaj bildoj produktitaj fare de la Sarnata metiejo, sendube la plej bone konata estas ĉi tiu *Dharmachakrapravartana* bildo, montranta la unuan predikon predikita ĉe la cerva parko apud Sarnato. *John Huntington* analizis ĉi tiun skulptaĵon detale; li skribis: «Nenie en la tuta budhisma arto ekzistas pli klare kaj specife vortumita vizion de la evento ol ĉi tiu bildo [...] La bildo estas ankaŭ tre nuanc-riĉa kaj al la konscia observanto rivelas vaste kompleksan budhisman mesaĝon, legenda je pluraj niveloj.»

Laŭ *Robert E. Fisher*, «al ni estas montrata figuro de granda spirita graveco, ege malproksima de la pli fruaj, pezaj *yaksha*-derivitaj bildoj. Nun la atento estas direktita al la signifo de la fido, anstataŭ ol al la persono de la Budho. Lia formo estas tre abstrakta, fremdaj detaloj estas forigitaj kaj nia atento estas altirita al la koncentrata rigardo kaj al la vizaĝo kaj al la manoj, areoj ĉirkaŭigitaj per glata ne-beligitaj surfacoj. Ĉi-ecoj kombiniĝas por liveri signifon etendanta preter la epizodon de la unua prediko, kaj sur la transcendajn dimensiojn de Mahajana budhismo. La transcenda efiko egalas tiun trovebla en la kolosaj bildoj de *Kanheri* kaj de Bamijano, sed sen la uzo de grandegaj dimensioj».

*Krishna Dev*, ankaŭ konata kiel *David Berry Knapp*, la urbestro de *Rajneeshpuram*, Oregono, priskribis la skulptaĵon jene: «Ĉi tiu elstara bildo elradias la fortegan rezolutecon kaj la forton de la Mastro, kombinitaj kun kompleta egalanimo, kompato kaj dolĉa graco. La inspirita artisto de ĉi tiu majstroverko kaptis la momenton kiam la granda instruisto — kiu atingis la plej Alta Enlumigo post ses jaroj de streĉa ekzercado — sentis sin plenigita per kompato pri la suferanta homaro kaj konsente ekturnis la Radon de Leĝo [...] La tiamaj momentoj de la Unua Prediko kaj de la fondiĝo de la budhisma *Sangha* estas iĝas eternaj per ĉi tiu unika skulptaĵo [...] Kombinanta elementa forto kun mola graco kaj subtila delikateco kun transcenda sublimado, ĉi tiu luma bildo efektive estas majstroverkon de la barata, ne!, de la monda arto, inkluzivante la noblajn instruadojn de la Mastro Budho.»

*Radha Kumud Mookerji*, naskita en 1884, naciista historiisto pri Barato, skribis originale en 1947: «La Sarnata sidanta bildo pri la Budho dum la agado de sia unua predikado estas konsiderita kiel unu el la majstroverkoj de la barata arto kaj de ties Gupta stilo markita de ties simbolaro.»

## Kopio ĉe la *Mulagandhakuti Vihara* 
eta|*Mulagandhakuti Vihara*
eta|La kopio ĉe la *Mulgandha Kuti Vihar.*
Post la elfosaĵoj, nova konstruo de templo estis komisiita fare de la societo *Maha Bodhi*, en 1931. La freskoj sur la muroj estas pentritaj de la konata japana pentristo, Kosecu Nosu. La fokusa punkto de la templo estas orita kopio de la fama skulptaĵo pri la Budho en la *Dharmachakra Pravartana mudra*. *Anagarika Dharmapala*, la fondinto de la societo *Maha Bodhi*, aktive gvidis la konstruon de la sanktejo.

## Kopioj de la Sarnata Budho 
La bildo estas foje simple konata kiel «la Budho de Sarnato». Tio ĉi estas unu el la plej reproduktitaj Budhaj bildoj. Aliaj bildoj verŝajne influitaj de ĝi inkluzivas la jenajn:

* *Birla Mandir Delhi Budho Vihar*, inaŭgurita fare de Mahatma Gandi en 1939.
* Sur unu vizaĝo de la Raĝagriha *Vishwa Shanti* stupao.
* Barato donacis Budhon alta 16 futojn al Sri-Lanko, poste instalita ĉe la sankta templo *Sri Dalada Maligawa* en Kandi en 2010.
* Kopio ĉe la Tempio de la blanka ĉevalo de Lŭojango, ene de kopio de la stupao de Sanĉio (*Yindufodian*).
* Kopio ĉe la templo *Palelai*, Singapuro.
* Templo *Poh Ern Shih*, Singapuro
* Antikva sandstone kopio trovita ĉe urbero de Udupi, en 2021.

Malgranda tiel kiel grandaj kopioj el ligno, marmoro, bronzo, terakoto kaj plastro estas ĝenerale reproduktitaj kaj venditaj en Barato kaj eksterlande sub la termino «Sarnata Budho».

## Bildgalerio pri kopioj kaj similaj artefaktoj 
## Referencoj 
## Literaturo
* 
* 

* 

Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj