open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Linibazo

La **linibazo** aŭ simple **bazo** de linio teksta en la
esperanta kaj aliaj eŭropaj skribsistemoj estas la fikcia rekto
horizontala sur kiu „staras“ la signobildoj de la majuskloj
kaj la trunkoj de la signobildoj de la minuskloj, kaj sub kiun sinkas
la pendaĵoj de minuskloj.

eta|400px|center|La horizontala strukturo de skriba linio

Sur la bildo nur la literoj ĝ kaj ĵ havas pendaĵojn kiuj sinkas sub
la linibazon ĝis la *p-profundo*.

La baza rekto estas referenca nivelo por ĉiuj vertikalaj mezuroj de
teksta linio.

La distancon inter la bazoj de du najbaraj linioj oni nomas linipaŝo.

## Terminologia noto 
Pli internacia terminformo estus „baza linio“ — kp
[baseline](https://en.wikipedia.org/wiki/Baseline_(typography)) ktp;
tamen tio estas tre kritikinda, ĉar
* la ĝenerala vorto „linio“ tie aperas en la speciala senco „rekto“ aŭ „nivelo“;
* el „linioj“ konsistas la signobildoj de la literoj, ciferoj ktp;
* en Esperanto (samkiel en la angla, cetere) „linio“ grafika kolizias kun „linio“ teksta; estus ĝene paroli pri „baza *linio* (=rekto) de iu *linio* (teksta)“.

Kategorio:Tipografio
Lajos Lóczy

**Lajos Lóczy** [lajoŝ lOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lóczy Lajos** estis hungara geologo, geografo, profesoro, vojaĝisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1888).
eta|Memortabulo pri Lajos Lóczy
Lajos Lóczy http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/eletrajz/html/ABC09006/09556.htm naskiĝis la  1849 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1920 en Balatonfüred.

## Biografio 
Lajos Lóczy frekventis gimnazion en Arad, universitaton en Zuriko, kie li ricevis diplomon en 1874. Hejmenveninta li ricevis postenon en Hungara Nacia Muzeo. Inter 1877-1880 li aliĝis al esplorvojaĝo al Ĉinio. En 1886 li ekinstruis en universitato de Budapeŝto, kie li esplorvojaĝis en Hungario kaj ankaŭ en diversaj landoj kune kun la studentoj (eĉ alvenis ). Li instruis ekzemple Jenő Cholnoky, Ferenc Nopcsa. Lia plej menciinda laboro estis esplorado de Balatono. En 1919 li pensiuliĝis. Li ricevis hungarajn, germanan kaj francan premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *A khinai birodalom természeti viszonyainak és országainak leírása* (1886)
* *A mennyei birodalom története* (Historio de la Ĉiela Regno (=Ĉinio)), (1901)
* *A Balaton környékének geológiája* (Geologio de ĉirkaŭaĵo de Balatono), (1910) – premiita de MTA
* *A Balaton tudományos tanulmányozásának eredményei* (1897 – 1918)
* A balatoni tudományos kutatásokról (1896)
* Shackelton hadnagynak délsarki expedíciójában az Erebus vulkánról gyűjtött kőzetek bemutatása és ismertetése (1910)
* A földrajz helye az egyetemi oktatásban (1906)
* A hegyek arculatáról (1902)
* A keleti Himalájába tett kirándulásról (1883)
* Utazási jegyzetek Jáváról (1881)
* A kissármási gázkitörés (1912)
* A Krakatau vulkánnak nagy kitörése Hegedűs Jenő feljegyzései alapján (1883)
* Földrajztudományi kutatások 1907-ben
* Magyarhoni bolyongásaimról (1912)
* A Monacoi Oceanografiai Múzeum (1910)
* Ferdinand Richthofen báró (1905)
* A Vesuvio 1906. április 4-7-iki kitörésének ismertetése
* Nyugat-szerbiai tanulmányutam (1920)
* Gróf Széchenyi Béla emlékezete (1919)
* Utazás gróf Széchenyi Bélával a Kuku-norhoz és Kelet-Tibetbe (1880)
* A stockholmi nemzetközi geológiai kongresszus (1910)

## Emlékezete 
* memormedalo „Lóczy Lajos”
* vojo en Nemesgulács de 1934
* kaverno en Balatonfüred kun memortabulo
* busto kaj memortabulo en Budapeŝto
* lernejo kun memortabulo en Balatonfüred

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Mihály Sztranyiczki

**Mihály SZTRANYICZKI** [stranjicki] estis rumanuja hungara redaktoro. Li naskiĝis la 9-an de januaro 1937 en Gherla kaj mortis la 17-an de marto 2024. Li estis la pli juna frato de filozofo Gábor Sztranyiczki. 

## Kariero
Mihály Sztranyiczki diplomitiĝis pri historio en UBB de Kluĵo (1960). Inter 1960–92 li estis redaktoro de Scienca Eldonejo en Bukareŝto. Inter 1992–96 li estis kunlaboranto ekstera de eldonejoj Gara­mond de Bukareŝto, de  Nis, Minerva kaj Yo-Yo Only de Kluĵo, redakcikomitatano de revuo Armenia.

## Libro
*Romániai magyar nyelvvédő szótár, kunulaŭtoro (Kv. 1993). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Linipaŝo

En tipografio la **linipaŝo** estas la vertikala distanco inter la
linibazoj de najbaraj linioj sampaĝaj.

Jen estas tekstopeco prezentanta minimuman linipaŝon:

Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …

Ĉe tia linipaŝo iuj pendaĵoj povas tuŝi supersignojn aŭ malpendaĵojn
de la sekva linio (kaj tio aspektas malbele).

Iom pli granda linipaŝo estas pli facile legebla:

Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …

La duobla linipaŝo estas malpli facile legebla, kaj pli malŝpara pri
la papera aŭ ekrana spaco; tamen ĝi povas esti oportuna por
surpaperaj notoj aŭ korektoj:

Ĉar pri la esenco de la esperantismo multaj havas tre malveran
ideon, tial ni subskribintoj, reprezentantoj de la Esperantismo en
diversaj landoj de la mondo, kunvenintaj al la internacia Kongreso
Esperantista en *Boulogne-sur-Mer*, trovis necesa laŭ la propono de la
aŭtoro de la lingvo Esperanto doni la sekvantan klarigon …

Kategorio:Tipografio
Z 8100

La **Z 8100**, aŭ **MI 79**, estas la unua vagonaro de interkonekto inter retoj de SNCF kaj RATP en Francilio, elpensita por la linio B de RER.

Ĝi estas sekvata de derivita versio, la **MI 84**, antaŭvidita por respondi al bezonoj de la linio A de RER. 

La tuto de la vagonaroj estas kupleblaj inter si en multoblaj unuoj povantaj indiferente asocii ambaŭ seriojn.

## Bildaro 

Ligne-A-Nation-2.jpg|RER A, Stacidomo '**
RER B - Gare BourglaReine 5.JPG|RER B, Stacidomo **'

## Video 

RER B Aulnay-sous-Bois.ogv|Vagonaro MI 79 (Z 8100) de RER B en stacidomo *Aulnay-sous-Bois*, februaro 2008

## Bibliografio 
* 

## Vidu ankaŭ 
* RATP
* Société nationale des chemins de fer français
* RER de Francilio
* RER de Francilio A
* RER de Francilio B
* Transilien

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Société Nationale des Chemins de fer Français (SNCF)
Kategorio:RER de Francilio
Kategorio:Transilien
Gábor Sztranyiczki

**Gábor SZTRANYICZKI** [stranjicki] estis rumanuja hungara filozofo, doktoro pri filozofiaj sciencoj. Li naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1930 en Gherla - mortis la 7-an de novembro 2018 en Kluĵo. Li estis la frato de Mihály Sztranyiczki kaj edzino de Katalin Sztranyiczki.

## Kariero
Gábor Sztranyiczki apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li perdis sian vidkapablon pro milita akcidento en oktobro 1944. Li akiris meritdiplomon pri filozofio en Universitato Bolyai de Kluĵo (1954). Li estis universitata instruisto, scienca esploristo.

## Libroj
*Gondolatok az emberi célról (Buk. 1974); Determinizmus és emberi lét (samloke, 1979); Nicolae Titulescu: A béke dinamikája (enk., studaĵo, tekstselektado, sl. 1982).
 
## Publikaĵoj post 1989
*Ész és idő. Az emberi jelen kérdőjelei (1997, ebből egy tudományos közleményt, A filozófiai ráció korunkban Magyar Filozófiai Szemle közölt. 1994/4); Jelzés értékű változások Mocs község etnikai térszerkezetében a XX. század második felében (Kv. 2002).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Linio teksta

Teksta **linio** estas vico da vortoj aŭ diversaj skribosignoj
skribitaj, presitaj aŭ tajpitaj laŭ la legodirekto kutima por la
koncerna skribsistemo.  Por Esperanto tia kutima direkto estas
la horizontala, de maldekstre dekstren.

Analogie oni parolas pri linioj ekranaj, pri linioj en teksta
dosiero ktp. 

## Vidu ankaŭ 
* Novlinio

Kategorio:Tipografio
Pendaĵo

**Literpendaĵo**, aŭ simple **pendaĵo**, estas tiu parto de iuj minuskloj, kiu sinkas trans la linibazon:

eta|500px|center|La horizontala strukturo de skriba linio

eta|dekstra|400px|**Pendaĵoj** (markitaj per ruĝo), el la tiparo *Myriad Pro*
En la angla kaj esperanta alfabetoj pendaĵojn havas la literoj gĝjĵpqy; krome, en iuj tiparoj pendaĵon povas havi la formo kursiva de litero: xfx, kaj iam ankaŭ la majuskloj: xJxĴxQx (la iksoj estas aldonitaj por vidigi la linibazon).

La parto de iuj minuskloj, kiu altiĝas super la trunko (super la x-alto), estas malpendaĵo.

Kategorio:Tipografio
MS 61

La **MS 61** (**M**aterialo **S**uburba) estas materialo mendita de RATP en 1963, kun la celo priservi la nunan RER de Francilio A, kiu estis tiam en fazo de moderniziĝo.

Konstruita de pluraj konstruistoj, interalie *Brissonneau et Lotz*, *ANF* kaj *compagnie industrielle de matériel de transport* (CIMT), la unuaj vagonaroj MS 61 estis liveritaj al RATP en februaro 1967 sur "Linio de Sceaux" (poste fariĝinta suda parto de RER de Francilio B), la unua vagonaro plenuminte sia unuan komercan veturadon la . La , sekve al la enservigo de stacidomo '** kiu fariĝis la nova finstacio de la malnova "linio de Vincennes" (poste fariĝinta orienta parto de RER de Francilio A), la MS 61 anstataŭis la suburban trajnon trakciitan de vaporlokomotivo 141 TB.

Nuntempe, la MS 61 plenumas, sub supertraka kontakta lineo kun tensio de , marŝrutojn **' ↔ '**, **' ↔ '** kaj **' ↔ '** (rompo de interkonekto dum pintaj horoj por la du laste menciitaj marŝrutoj).

## Bildaro 

Ms61 reuil.jpg|MS 61 A/B en **'
Rame MS61 rénovée - 2012-06-26 - IMG 2797.jpg|Interno de MS 61 renovigita
Dernier MS61 à La Défense (1) par Cramos.JPG|Lasta MS 61 en '**

## Videoj 

MS 61 Rénové Vincennes.ogg|Renovigita MS 61 en **'
MS 61 Vincennes.ogg|Ne renovigita MS 61 de tipo A/B en ''''

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* RATP
* RER de Francilio
* RER de Francilio A

Kategorio:RER de Francilio
Augusta-Viktoria-fondaĵo

eta|Ĉefa ejo, nun uzata kiel maljunulejo, Hospital-placo en Erfurto.

La **Augusta-Viktoria-fondaĵo** () estas fondaĵo de publika juro sub la patroneco de la Diakonio en Meza Germanio.

La institucio fondiĝis en 1864 en Erfurto, ĉefa afergvidanto estas Thomas Dewor. La sidejo de la fondaĵo estas en la urbocentro de Erfurto ĉe la Hospital-placo.

Ĝi tenadas du fleghejmojn por olduloj en Erfurto kun sume 84 lokoj. Krome apartenas al ĝi du infanĝardenoj por sume ĉ. 200 infanoj. Ekster tio menciindas la en 2003 kreita Arbara infanĝardeno (*Waldkindergarten*) en la urboparto Melchendorf. Tie la infanoj la plejmulton de la komuna tempo pasigas subĉiele.

## Historio 
La institucio unue fonditis la 21-an de novembro 1864 fare de erfurtaj civitanoj kiel evangelia lernejo por knabinoj (*Evangelische Mädchenbildungsanstalt*). En la 1866-a jaro ĝi transformiĝis en infanvartejon (*Kinderbewahranstalt*), al kiu aldoniĝis en 1869 hejmo por servistinoj (*Mägdeherberge*).

La nova ĉefa konstruaĵo finitis en 1891 - kaj la kostoj estis de 120.000 oraj markoj. Tiu konstruaĵo gastigis sur 485 m²: lernejon por 80 etinfanoj; edukadan-vartadan sekcion por 50 prizorgotaj infanoj; hejmon porvirinan.

La saman jaron oni ricevis la privilegion nomiĝi laŭ la germana imperiestrino Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg.

Ekde 1992 la iama ŝtata infanĝardena de ĉe la Krämpferufer estas parto de la komplekso.

## Kuratoriestroj (pastoroj) 
* 1864-88: Friedrich Karl Adolph Rudolphi
* 1888-1911: Friedrich Wilhelm Richard Bärwinkel
* 1911-30: Hermann August Hertel
* 1930-32: Karl Friedrich Heydegger
* 1932-54: Heinrich Schröder
* 1954-73: Kurt Ferdinand Franke
* 1973-95: Hans-Jochen Kittel
* ekde 1995: Thomas M. Austel

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la institucio.

## Referencoj 
Kategorio:Fondaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Erfurto
Kategorio:Bonfaraj organizoj
Kategorio:Kristanaj organizaĵoj
Kategorio:Infanĝardenoj
Kategorio:Maljunulejoj
Kategorio:Protestantismo en Germanio
Kategorio:Aperis en 1864
Ĉambro industria-komerca de Erfurto

eta|La ĉefa domo por tuta Turingio en Erfurto, Arnstädter-strato. [eta|Filio de la erfurta IHK en [Nordhausen.]] [eta|Filio de IHK en [Arnstadt.]]

La **Industria-komerca ĉambro** (germane: *Industrie- und Handelskammer Erfurt*) en Erfurto, mallongigo IHK, responsas por la entreprenistoj de la regionoj de norda kaj centra Turingio.

## Historio 
En 1845 okazis unuafoje balotadoj por la komerca ĉambro kiel porparolanta organizo de memstaraj komercistoj kaj metiistoj.

En la 1923-a jaro la 11 ekzistantaj ĉambroj unuigis en nur tri en Gera, Weimar kaj Sonneberg.

En 1933 iĝis, kiel ĉie ajn en la tiama socio germana, fare de la nazia registaro postulata konformigo (*Gleichschaltung*). En 1942 la IHK-Erfurto nuliĝis kaj transformiĝis en la Govia ekonomia ĉambro (*Gauwirtschaftskammer*).

## Historio dum komunisma tempo 
Post la milito refondiĝis en 1946 la IHK, kiel ankaŭ en la aliaj orientgermanaj landoj. Ili ĉiuj tamen memstarecon perdis en 1949 kaj komplete nuliĝis en 1953. Pro la popolleviĝo de junio samjare kreitis IHK de GDR (*Industrie- und Handelskammer der DDR*) la 6-an de aŭgusto. Ĝi konsistis el centralo berlina kaj filioj en la distriktoj; ĝiaj decidoj rekte dependis de la volo de la komunisma partio. En 1958 oni forigis la centran oficejon en Berlino kaj pliresponsigis la unuopajn distriktojn. Tamen pro la ŝtatiga ondo de 1972 la nombro de la membroj draste reduktiĝis.

La 15-an de majo 1990 iĝis solena refondiĝo de la IHK.

## Sidejo 
Krom per la ĉefa oficejo en Erfurto, la IHK agadas pere de 10 servofilioj en la tuta Liberŝtato, nome en:Mühlhausen, Gotha, Eisenach, Bad Salzungen, Nordhausen, Heilbad Heiligenstadt, Artern, Weimar, Sömmerda kaj Apolda. La sidejo de la centralo erfurta estas ekde novembro 2005 en la Arnstädter-strato 34, kontraŭe al la Turingia Landa Parlamento. La konstruaĵo estis konstruita en la 1950-aj jaroj kiel distrikta edukejo de FDJ kaj uzitis poste kiel dermatologia kliniko.

## Organizado 
La IHK-prezidanto estas ekde la 15-a de septembro 2010 Dieter Bauhaus.

Li transprenis la postenon de la nuna honora prezidanto Niels Lund Chrestensen, kiu aktivis de post la refondiĝo en 1990. La IHK prizorgas ĉ. 64.000 entreprenoj (laŭ la stato de la 1-a de februaro 2011).

## Kampoj 
La strukturo de la IHK dividiĝas en ses erojn:
* Helpo trovi bonan lokon por entreprenoj
* Helpo por bona starto de entrepreno kaj posta subtenado
* Trejnado kaj pluklerigado
* Reformoj, novigoj kaj mediprotektado
* Tutmondigaj helpoj
* Jura certeco kaj honesteco inter komercantoj

## Prezidantoj 
* Sebastian Lucius (1845 ĝis 1857)
* Julius Kallmeyer (1858 ĝis 1862)
* Julius Hoffmann (1863 ĝis 1866)
* Ferdinand Lucius (1867 ĝis 1871)
* Hermann Stürcke (1872 ĝis 1882)
* Ferdinand Lucius (1883 ĝis 1906)
* Fritz Wolff (1907 ĝis 1911)
* Friedrich Benary (1912 ĝis 1916)
* August May (1916 ĝis 1933)
* Kurt Gronwald (1946 ĝis 1948), IHK Thüringen
* Walter Ritzmann (1948 ĝis 1953), IHK Thüringen
* Reinhold Sippel (1990)
* Niels Lund Chrestensen (1990 ĝis 2010)
* Dieter Bauhaus ekde 2010)

## Eksteraj ligiloj 
* IHK-retpaĝaro.

## Referencoj 
Kategorio:Organizaĵoj en Erfurto
Kategorio:Ekonomio de Erfurto
Collinée

**Collinée** (prononco , jen france, *Koedlinez* bretonlingve) estas eksa komunumo de Francio, kiu ekde la komenco de 2016 estas parto de nova komunumo ***Le Mené*** (bretone *Ar Menez*), samkiel ekzemple la najbara loĝloko Langourla. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono *''.  

## Geografio 
Collinée situas centre de Bretonio, samdistance de Saint-Brieuc, Rennes kaj Dinan.

La fonto de la rivero Rance troviĝas okcidente de la urbocentro.

## Demografio 
10% de la vilaĝa loĝantaro estas malidevena.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor

## Eksteraj ligiloj 
* Collinée sur la retpaĝoj de la Nacia Geografia Instituto

Collinee
Briançon

**Briançon** [] (jen france kaj okcitane) estas franca komunumo kaj subprefektejo de Francio. Ĝi situas en la departemento Altaj Alpoj (france *Hautes-Alpes*, okcitane *Auts Aups*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis , en 2010 estis .

Briaçon havas fortikaĵon verkitan de Vauban. Ekde 2008 ĝi apartenas al la Monda heredaĵo de Unesko kune kun 11 aliaj fortikaĵoj, kadre de la fortikaĵoj de Vauban.

## Geografio 
Briançon situas en Alpoj, ĉe la kunfluejo de la riveroj Durance, Guisane kaj Cerveyrette, kelkajn kilometrojn okcidente de la itala landlimo.

## Monumentoj 
eta|maldekstra|La fortikaĵo de Vauban
Al la Monda heredaĵo de Unesko apartenas pluraj konstruaĵoj de la fortikaĵo de la urbo: la urba ĉirkaŭmuro, la fortikaĵoj Fort des Salettes, Fort des Têtes, Fort du Rondouillet, Communication Y kaj la ponto de Asfeld.

La preĝejo Notre-Dame-et-Saint-Nicolas de Briançon estis konstruita inter 1705 kaj 1718. Ĝi estis deklarita historia monumento en 1931.

## Gefiloj
*Jean-Baptiste Chautard, abato kaj teologo
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hautes-Alpes
* Briançon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Turismo en Briançon 


Kategorio:Komunumoj de Hautes-Alpes
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Verona sakramentario

**Verona sakramentario**, aŭ eble pliofte ***Leona sakramentario***, estas antikva liturgia libro, kiu entenas la tekstojn por la eŭkaristia celebrado en la tuta liturgia jaro. Inter la ekzistantaj tekstoj de la roma-rita liturgio, ĝi estas la plej antikva kaj eble datiĝas de la 6-a jarcento, kaj enhavas ankaŭ tekstojn de la 5-a jarcento.

La kodekson, kiu entenas la sakramentarion. malkovris en la Kapitula Biblioteko de Verono kaj publikigis Giuseppe Bianchini en 1735 omaĝe al Anastazio la Bibliotekisto. Li atribuis la sakramentarion al papo Leono la 1-a. Malgraŭ tiu nomo, temas ne pri sakramentario vera kaj propra, sed pri simpla kolekto, kreita por privata uzo, de iuj *libelli missarum* (libretoj por mesoj) devenintaj el diversaj tombejaj bazilikoj kaj titolaj preĝejoj de Romo, en kiuj la papo celebris la staciajn mesojn. Entute la Verona sakramentario kolektas tricent mesformularojn. La tuta liturgia amplekso estas laŭ la roma rito sen aliritaj entrudaĵoj.

Laŭ hipotezo proponita de aŭstria historiisto Rudolph Buchwald en 1908 la Verona sakramentario estis kopiita cele de enkonduko de la Roma rito en Gaŭlojn kaj ĝia aŭtoro estas serĉenda en la rondo de sankta Marteno de Tours. Laŭ Louis Duchesne, deduktante el enaj datenoj, ĝi estis aranĝita en 538; laŭ aliaj esploristoj, ĝi estis kompilita tuj post la invado de Romo per la armeo de Alariko (402), kaj precize (laŭ Ludovico Antonio Muratori) sub la regado de papo Feliĉo la 3-a, ĉirkaŭ 492.

Ĝia strukturo estas originala, ĉar ĝi dividiĝas laŭ la jaraj monatoj, de aprilo ĝis decembro. La ceteraj monatoj mankas.

Krom la formuloj por la mesoj, en ĝi kolektiĝas ankaŭ ritaroj por la dediĉo de preĝejoj, por la konsekroj de episkopoj. por la ordinigo de diakonoj kaj presbiteroj, por la konsekro de virgulinoj kaj la beno de geedzoj.

Ĝi estas ankoraŭ hodiaŭ konsiderita aŭtoritata liturgia teksto. Ekzemple, la Dua Vatikana Koncilio en la konstitucio *Sacrosanctum Concilium* el ĝi citas pasaĵon.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Giacomo Acami, ''Dell'Antichità autore e pregi del Sacramentario Veronese*, Roma, 1748
*  Rudolph Buchwald, *Das sogenannte Sacramentarium Leonianum und sein Verhältnis zu den beiden anderen römischen Sacramentarien*, Wien, Opitz, 1908 
* Louis Duchesne, *Les Origines du culte chrétien; étude sur la liturgie latine avant Charlemagne*, A. Fontemoing, 1908.

## Vidu ankaŭ 
* Kapituta Verona Biblioteko 
* Giuseppe Bianchini
* Sakramentario

## Eksteraj ligiloj 
*http://www.santamariadellaneve.org/liturgia/libri_liturgici.htm  Itallingve: la liturgiaj libroj.
*Claudia Adami, *http://www.argentoeno.it/cle/latino/adami.htm  Kodeksoj de la Kapitula Verona Biblioteko koncernantaj la Patrojn de la Eklezio.*
*Kategorio:Katolikaj sakramentoj*
*Kategorio:Kristanaj preĝoj''
Berneuil (Charente-Maritime)

**Berneuil** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Berneuil situas en la centro de Charente-Maritime,  sude de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Neumarkt (Dresdeno)

eta|Frauenkirche kaj la unuaj finkonstruitau die ersten fertiggestellten kvartaloj
La **Neumarkt (eo: Nova Foirejo) je Dresdeno** inter la Malnova Foirejo kaj Elbe estas fama placo en la urbocentro de Dresdeno. Ĝin limigas la Frauenkirche, la *Johanneum*, la Kultur-Palaco kaj la Kurlanda Palaco. Pro la vigla konstruado, ekigita per la rekonstruo de la *Frauenkirche*, la nuntempa placo ŝanĝas kontinue sian aspektoj. La novkonstruado celas rekonstruon de multaj historiaj domoj kaj domplanoj, kiuj karakterizis Novan Foirejon en la pasinteco.

Kiel *Neumarktareal* (Novfoireja Areo) aŭ *Neumarktquartiere* (Novfoirejaj Kvartaloj) oni nomas aron da terpecoj ĉirkaŭ *Neumarkt* kaj *Frauenkirche* respektive inter Kultur-Palaco, kastelo, Sekundogenituro, arta akademio, skulptaĵomuzeo *Albertinum* kaj urba muzeo en *Landhaus* (iama elektistoprinca administrejo), kiuj parte estas surkonstruitaj, parte ankoraŭ ne pretigitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.neumarkt-dresden.de
* Retkamero kun panorama kaj historia funkcio 
* Filmo pri la alikonstruado de la dresdena Neumarkt
* Virtuala urbomodelo de la dresdena Neumarkt
* Neumarkt aktuelle Panoramaj vidaĵoj je virtualcitydresden.de 

Kategorio:Placoj en Dresdeno
Kategorio:Placoj en Germanio
Kategorio:Dresdeno
Luterana Eklezio - Sinodo de Misurio

La **Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio** (, ) estas la dua granda luterana eklezio en Usono. Ĝian ekeston ĝi dankas la enmigradon de luteranoj el Saksujo en la jaro 1839 gvidatan de pastro Martin Stephan.

La centra administrejo de la Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio troviĝas je Sankta Luiso en Misurio. Al ĝi apartenas proksimume 2,4 milionoj da baptitoj. Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio estas subdividita en 35 distriktoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio
* Episkopujoj de la Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio 
* InternaciaLuterana Koncilio
* KFUO – La radiostacio de la Luterana Eklezio – Sinodo de Misurio

Kategorio:Protestantismo
Misurio
Kategorio:Germanaj elmigrintoj
Evangelia Luterana Eklezio en Usono

La **Evangelia Luterana Eklezio en Usono** () estas protestanta eklezio en Usono. La administrejo de la Evangelia Luterana Eklezio en Usono troviĝas en Ĉikago. La eklezio validas kiel unu el la plej liberalaj luteranaj eklezioj en Usono.
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la eklezio

Kategorio:Protestantismo
Usono, Evangelia Luterana Eklezio
Kategorio:Religio en Usono
Malpendaĵo

**Malpendaĵo** estas tiu parto de iuj minuskloj, kiu daŭrigas
la trunkon de la signobildo super la x-alton; por Esperanto temas
do pri la supra parto de xbxdxfxhxkxlxtx (la iksoj estas
aldonitaj por vidigi la trunkzonon).

eta|400px|center|La horizontala strukturo de teksta linio

Kutime la termino „malpendaĵo“ rilatas al la parto de la signobildo
koneksa kun la litertrunko; t.e. la supersignojn de *i, j, ĉ, ĝ, ĵ, ŝ, ŭ* oni ne nomas malpendaĵo,
kvankam ili situas en la sama zono. Ankaŭ la supersignojn de *ĥ*
kaj de la majuskloj oni apartigas disde la malpendaĵoj; cetere, ĉi
tiuj posedas sian apartan zonon, kiun limigas la **ĥ-alto**
(voĉlegu „ĥo-alto“).

La supran limon de la malpendaĵoj prezentas la **k-alto**
(voĉlegu „ko-alto“). Kutime la k-alto iom superas la majusklo-alton:

eta|400px|center|k-alto kompare kun la majusklo-alto

La parto de iuj minuskloj, kiu sinkas sub la trunkon (sub la linibazon), estas pendaĵo.

Kategorio:Tipografio
Monsenstein und Vannerdat

La **eldonejo Monsenstein kaj Vannerdat** estas eldonejo-grupo fondita en 1999 kun sidejo en Monastero. Kelkaj eldonejoj el ĉi tiu grupo tenas ankaŭ oficejojn en Berlino, Lepsiko kaj Munkeno.
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo
* http://www.imittelstand.de/innovationspreis-it/2012/
* http://www.industrie-service-bestenliste.de/
* http://www.thecompensators.org/de/
* Plej bonaj dungintoj en Monasterlando 

Kategorio:Germanaj eldonejoj
Lingvistikaj aspektoj de Esperanto

***Lingvistikaj Aspektoj de Esperanto***  estas  studo de John Wells eldonita de Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo en 1978. 

Estas scienca, priskribanta analizo de Esperanto. La libro estas ankaŭ tradukita en la germanan kaj la danan.  

## Recenzoj
## Vidu ankaŭ
* *La Bona Lingvo*

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Agalma

***Agalma: Rivista di Studi Culturali e di Estetica*** estas akademia revuo dediĉita al kulturaj studoj, estetiko kaj filozofio. Fondita en 2000 de la filozofo Mario Perniola kaj grupo de italaj kaj internaciaj intelektuloj, ĝi estas eldonita dufoje jare de la eldonisto Mimesis en Milano. La revuo, fondita kiel respondo al malkontento pri la nuntempa kultura kunteksto, estas kombinita kun la eksplorado de metodika alproksimiĝo pli lerta kaj fleksebla ol la tradicia, proponante sin kiel forumo por diskuto de teoriaj verkoj pri la rilato inter scio kaj potenco, iliaj kulturaj studoj, kaj estetiko.

La titolo de la gazeto respegulas ĝiajn intencojn, ĝian enhavon kaj ĝiajn gvid-liniojn. *Agalma*, antikva greka vorto, signifas: ornamaĵo, donaco, bildo. Tiu vorto, kun riĉa semantika graveco, enhavas ekonomia valoro, estetika aspekto kaj simbola povo. La unua parto de la dosiero estas de monografia karaktero, ligita al internaciaj konferencoj organizitaj de la Katedro de Estetiko en la Universitato "Tor Vergata" en Romo, kaj aliaj kulturaj institucioj. La aliaj sekcioj inkluzivas diskutojn, intervjuojn kaj recenzojn kovrantajn larĝan medion de demandoj pri filozofia pripensado, kaj okcidenta kaj ne-okcidentaj.

## Eldonejo Personaro
Direktoro: Mario Perniola

Redaktanto: Angì Perniola

Co-redaktoro: Sarah F. Maclaren, Caterina Di Rienzo

Eldonejo komitato: Enea Bianchi, Anna Camaiti Hostert, Vittorio Castelnuovo, Antonello Colimberti, Giuliano Compagno, Pierre Dalla Vigna, Andrea De Santis, Milosh Fascetti, Aldo Marroni, Matteo Monaco, Fabrizio Scrivano, Isabella Vincentini

Sekretario: Federico De Donato

Internacia scienza komitato: Paolo Bartoloni (Galway) Giovanna Borradori (New York) Carlos Couto de Sequeira Costa (Lisbona) Paolo Fabbri (Venezia) Annateresa Fabris (San Paolo) Carsten Juhl (Copenaghen) Jorge Lonzano (Madrid) Robert Lumley (Londra) Annie Reniers Philippot (Bruxelles) Massimo Verdicchio (Edmonton)

Korespondantoj: Vania Baldi (Lisbona) René Capovin (Salon de Provence) Maria Teresa Ricci (Tours) Roberto Terrosi (Sendai)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo Agalma

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Gazetoj
Evangelia nomkalendaro

La **Evangelia Nomkalendaro** (germane: *Evangelischer Namenkalender*) estas registro komparebla kun la katolika sanktulo-kalendaro, kiu entenas precipe personojn el la antaŭreformacia epoko kaj el la protestantismo. Ĝin konceptis en la unua duono de la 20-a jarcento la Evangelia Miĥaelofrataro en Germanio, kaj en 1969 la konsilantaro de la Evangelia Eklezio en Germanujo oficiale permesis ĝin por uzo. Ekde 1976 ankaŭ ekumena versio ekzistas. Male al sia katolika similaĵo la Evangelia Nomkalendaro tamen ne povis establiĝi en la eklezia vivo, ja eĉ ne en la komunumoj de la "Liturgia Movado".

## Eksteraj ligiloj 
* Projektpaĝo ĉe liturgische-konferenz.de 
* La Evangelia Nomkalendaro en la reto (en komparo kun la sanktulo-kalendaroj de aliaj eklezioj)

!
Kategorio:Protestantismo
Giganta varano

alternative=Perentie (Varanus giganteus) (10244734736).jpg|eta|Perentie (Varanus giganteus) (10244734736)
eta|Perentie
La **Giganta varano** (*Varanus giganteus)* estas la plej granda varano indiĝena de Aŭstralio, kaj la kvara plej granda vivanta lacerto surtere, post la Komoda varano, la Salvadoria varano kaj la Akva varano. Troviĝanta okcidente de la Granda Disiganta Montaro en la aridaj areoj de Aŭstralio, ili estas nekomuna vidaĵo pro ties timido kaj malproksimeco de multe el ties teritorio for de homaj setlejoj.

Ties statuso por la kulturo de la Aŭstraliaj Aborigenoj evidentiĝas en la rilato al totemoj, kaj parto de ties mitaro pri sonĝoj, same kiel arbara manĝo. Ili estis celita manĝo ĉe la dezertaj aborigenaj triboj, kaj ties graso estis uzata por medicinaj kaj ceremoniaj celoj. Multaj aperas pentre en aborigena arto kaj ĉe ties akompanaj historioj kiaj la ero ‘Goanna Calling for Rain’ (varano petas pluvon) kaj ‘How the Perentie and Goanna got their Colours’ (kiel varano kaj giganta varano akiris siajn kolorojn).

Kategorio:Reptilioj
Kategorio:Faŭno de Aŭstralio
István Lovas

**István LOVAS** [iŝtvAn lovaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovas István** estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).

István Lovas http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19244 naskiĝis kiel *Leboniczki István* la  1931 en Gyöngyöshalász.

## Biografio 
István Lovas frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1950-1955. Li eklaboris en centra fizika esplora instituto. Kiel instituta membro li profitis la eblecon labori en Kopenhago kaj Kuna Instituto por Atomfizika Esploro (Dubna). En 1971 li doktoriĝis antaŭ MTA. En 1986 li ekinstruis en universitato de  Debrecen, kie li estis katedrestro. Li okupiĝas precipe pri nuklea fiziko. Li ricevis 4 premiojn inter 1960-2010.

## Verkaro (elekto) 
**Az atommagok kollektív gerjesztései* (1991) - libro
**Astrofizica* (2003) - libro
**A részecske-családok száma* (1991) - artikolo
* diversaj studentaj lernolibretoj

## Fontoj 
* biografio kun foto
 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
József Lonovics

**József LONOVICS** [jOĵef lonoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lonovics József** estis hungara pastro, ĉefepiskopo, historiisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1863). Lia parenco estis la samnoma József Lonovics (departementestro).
eta|József Lonovics
József Lonovics http://lexikon.katolikus.hu/L/Lonovics.html naskiĝis la  1793 en Miskolc. Li mortis la  1867 en Pest (urbo).

## Biografio 
József Lonovics lernis teologion en Eger. Li pastriĝis en 1817, poste li ricevis postenon en Eger. En 1829 li ankaŭ instruis teologion. Li partoprenis en la parlamenta laboro inter 1830–1833. En 1834 li ricevis la eklezian rangon episkopo, poste li strebis por novaj lernejoj. En 1848 li estis nomita ĉefepiskopo kaj li instigis por defendi Hungarion de la Habsburgoj. En 1849 li estis arestita, poste oni deportis lin. En 1860 li liberiĝis jam malsana. Simbole li rericevis la titolon ĉefepiskopo.

## Verkaro (elekto) 
* *Az egyházi bíráskodási jog* (1842)
* *A josephinizmus és az egyházat illető legújabb császári rendelvény* (1851, ankaŭ germane kaj france)
* *Népszerű egyházi archeológia 1-3.* (1857)

## Fontoj 
* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Eger
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Kalocsa
Rezső György Lovas

**Rezső György Lovas** [reĵO djordj lovaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovas Rezső György** estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2013), membro de Academia Europaea.

Rezső György Lovas http://mta.hu/cikkek/az-mta-rendes-tagjai-131835 naskiĝis la  1946 en Debrecen.

## Biografio 
Rezső György Lovas post la diplomo okupiĝas pri nuklea fiziko. Li laboras en instituto pri la nuklea esploro, kiu estas apartenaĵo de MTA. En 1993 li estis nomita titulara profesoro de universitato de Debrecen. Li okupiĝas pri la teoria nuklea fiziko. Li ricevis premiojn inter 1978-2011.

## Verkaro (elekto) 
* *Comparison of the most often used unbound state wave functions in a square well model* (1971)
* *Coulomb mixing and core polarization in (p,n) quasi-elastic scattering* (1981)
* *Two-pole structure of the 3/2+ resonance of 5He in a dynamical microscopic model* (1993)
* *Description of nuclei in terms of their substructures* (2004)
* ''The use of Ixaru's method in locating poles of the S-matrix in strictly finite-range potentials'' (2012)
 
## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Évran

''''* (prononco , jen france, bretone *Evrann*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono *''. La teritorio havas komunan limon kun .

## Geografio 
[eta|maldekstra|[Kluzo sur la kanalo Ille-kaj-Rance en Évran]]
Évran estas je  sud-oriente de Dinan. La kanalo Ille-kaj-Rance tie kuniĝas kun la rivero Rance.

## Heraldiko 
maldekstra|eta|0.5|La urbodomo

## Lokoj kaj monumentoj 
Sur la komunumo estas du monumentoj klasitaj historiaj :
* La kastelo Beaumanoir, datiĝanta de 1628, fariĝinta psikiatria hospitalo. La enirpordo kaj la du kvadrataj turoj estis registritaj per dekreto de la 21-a de novembro 1925 ; la tuto de la konstruaĵoj estis klasita per dekreto de la 23-a de aprilo 1965.
* La kruco Macquerel, datiĝanta de la 14-a jc, estis registrita per dekreto de la 12-a de oktobro 1964.

## Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
* Auguste Haouïssée, naskiĝinta la 1-an de oktobro 1877 en Évran, mortinta la 9-an de septembro 1948 en Ŝanhajo kie li estis episkopo dum dudek jaroj
* Georges Coudray (1902-1998), deputito-urbestro de Paramé
* Henri Pinault (1904-1987), episkopo en Ĉinio, kiu travivis sian junecon en Évran kaj siajn lastajn jarojn. Tie li estas entombigita.
* Yann Fouéré (1910-2011), alta ŝtatoficisto kaj gazetisto, estis unu el la plej gravaj personoj de la bretona movado en la dudeka jarcento, aŭtoro de "L'Europe aŭ 100 drapeaux" ("La Eŭropo de 100 flagoj").

## Galerio 

Dosiero:Croix Macquerel Evran 1.png|Kruco Macquerel
Dosiero:Croix Macquerel Evran 2.png|Kruco Macquerel
Dosiero:Croix Macquerel Evran 3.png|Kruco Macquerel
Dosiero:Chateau Beaumanoir Evran 1.png|Kastelo Beaumanoir
Dosiero:Chateau Beaumanoir Evran 2.png|Kastelo Beaumanoir
Dosiero:Chateau Beaumanoir Evran 3.png|Kastelo Beaumanoir
Dosiero:Chateau Beaumanoir Evran 4.png|Kastelo Beaumanoir

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Évran sur la retpaĝo de la Nacia Geografia Instituto
* Oficiala blogo de Évran 

Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Ŝtoncirklo de Grange

**eta|Ŝtoncirklo de Grange
La **ŝtoncirklo de An Ghráinsigh** aŭ **ŝtoncirklo de Grange'* (ankaŭ konata kiel *Lios* aŭ *Lios na Grainsi* en la irlanda, esperante. „ŝtono de la suno“) estis konstruata ĉirkaŭ la jaro 2100 a.K. . Ĝi estas kun 113 ŝtonoj kaj perimetro de 48 m la plej granda ŝtoncirklo de la insulo Irlando.

## Situo 
La ŝtoncirklo situas ĉirkaŭ kvar kilometro norde de la loko Bruff kaj 300 m okcidente de Lough Gur ĉe la ŝoseo R512 en la graflando Limerick (Contae Luimnigh).

## Priskribo 
Male al la „Orientaj Cirkloj“, la ŝtoncirkloj de la Cork-Kerry-serio kaj la Ulster-serio de Grange, kiu apartenas al la nur naŭ „Okcidentaj Cirkloj“, (konata estas la ŝtoncirklo de Glebe) havas ĉirk. 11 m larĝan remparon de ĉirkaŭ 1,2 m alteco. La rempara interno estas kovrita de ŝtonoj. La monumento similas en sia formo heĝon aŭ „ramburitan ŝtoncirklon“. 12 grandaj ortostatoj staras en perimetro. en la cirklon gvidas – kroma unikato – flankigita de speciale grandaj ŝtonoj irejon. La plej norda de tiu enirejaj ŝtonoj nomiĝas „Crom Dubh“ (la Malnova (aŭ malrekta) Nigra – nomo de kelta dio), altas 2,5 m kaj pezas pli ol 50 tunojn. Fosttruocentre de la ŝtono montras, ke la cirklo estas mezurita de tie. Tio kaŭzas ĝia preskaŭ perfekta formo.

Dum la arĥiologiaj elfosoj oni trovis multajn pecojn de neolitikaj potaĵoj, du fornojn kun homaj kaj bestaj ostoj kaj bronzaĵojn.

Malgranda, multe difektita ŝtoncirklo (Grange Nordo) situas en pli norda kampo.

## Literaturo 
* Aubrey Burl: *Prehistoric Stone Circles.'' Osprey Publishing, 2005, ISBN 0-7478-0609-8.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Beschreibung (engl.) und Bilder (zuletzt abgerufen am 10. Dezember 2012)
* Bilder (zuletzt abgerufen am 10. Dezember 2012)
* Kurztext engl. und Bilder  (zuletzt abgerufen am 10. Dezember 2012)
* "Grange North" Kurztext engl. und Bilder (zuletzt abgerufen am 8. Februar 2013)]

Grange
Kategorio:Graflando Limerick
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irlando
Arizonaj montarbaroj

eta|220px|Tutmonda disvastiĝo de la mezvarmaj koniferarbaroj.
La **arizonaj montarbaroj** estas  tersupraĵa ekoregiono el la nord-meksika ekoprovinco de la nearktisa  ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al mezvarmaj koniferarbaroj de Sudokcidenta Usono. Tiuj arbaroj gastigas multajn arbarajn vivejojn kaj tre diversan faŭnon.

La riveroj kaj iliaj bordoj estas gravaj vivejoj por specifaj faŭno kaj fiŝoj.

## Priskribo
eta|220px|maldekstre|Aŭtumnkoloraj ŝajtremolaj poploj en Nacia Arbaro Kajbab.
eta|220px|maldekstre|Nacia Arbaro Apaŝ-Sitgrivs.
La ekoregiono konstituas pejzaĝon de krutaj montoj kaj altaj ŝtonaj altebenaĵoj kun ŝtonaj nudrokoj de la Kajbab-Altebenaĵo en norda Arizono sude ĝis la Mogolon-Altebenaĵo kaj orienten en sudokcidenta Nov-Meksiko. La altitudoj varias de 1 370 m al 3 000 m kun kelkaj pli altaj pintoj. Specifaj areoj inkludas la Gila-Sovaĝejon en Nov-Meksiko. 

## Flaŭro
Arboj de la areo inkludas iujn de la piceoj, abioj kaj ŝajntremolaj poploj *(Populus tremuloides)*, arbospeciojn tipe de Rokmontaro  pli fore norden kune kun tipe meksikaj arboj kiaj glatafolia pino (*Pinus leiophylla*), Engelman-pino (*Pinus engelmannii*) kaj arizona pino (*Pinus arizonica*) de Gila-Sovaĝejo kaj aliloke. La pli malaltaj altitudoj havas miksan pinjonan-juniperan-kverkan duonarbaron. 

## Faŭno
La faŭno trovata ĉi tie inkludas la miniaturan *Aegolius acadicus* (segilakrigaj strigoj) kaj multajn birdojn kaj reptiliojn kiuj estas komunaj en Meksiko pli sude, kiel ekzemple la sekreteman montezuman koturnon. La kavernoj de Gvadalup-Montaro estas specifa vivejo por skaraboj, centpieduloj kaj aliaj senvertebruloj.

## Minacoj kaj konservado
Tiu estas sufiĉe stabila ekoregiono kun proksimume 25% de la origina vivejo ankoraŭ sendifekta kvankam vundebla al arbarekspluatado kaj al troa paŝtado. Poluo kaj kanaligado  de riveroj estas endanĝerigantaj specifajn speciojn kiajn Fremont-poplon *(Populus fremontii)* kaj Guding-saliko *(Salix gooddingii)*, la minacatan Gil-truton *(Oncorhynchus gilae)*, kaj *Empidonax traillii extimus* (tiranedoj). La senarbarigo daŭre neniigas la vivejon de  *Strix occidentalis lucida* kaj de akcipitro *(Accipiter gentilis)*. 

## Vidu ankaŭ
*Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
*Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj
* Ekoregiono NA0503 : Arizonaj montarbaroj (WWF)
* Arizonaj montarbaroj (*WWF-Wildworld*)
* Arizonaj montarbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo 
* Arizonaj montarbaroj  (*The Encyclopedia of Earth*)
* Arizonaj montarbaroj  (*Bioimages*)
* Arizonaj montarbaroj  (*Globalspecies*) 

Kategorio:Nearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mezvarmaj koniferarbaroj
Kategorio:Arbaroj de Usono
Kategorio:Geografio de Arizono
Kategorio:Geografio de Nov-Meksiko
Leĝoj de Eŝnunna

**Leĝoj de Eŝnunna** (ofte ankaŭ *Kodekso Eŝnunna*, (angla transliterigo *Eshnunna*) estas kolektaĵo de malnov-babilonaj juĝaj sentencoj, kiuj estas pli malnovaj ol la pli konata Kodekso de Hamurabi.

La leĝoj de Eŝnunna estas konata danke al du argiltabulaj fragmentoj, kiujn oni trovis en 1945-47 en Tell Harmal en Irako. Temas pri la antikva urbo Ŝaduppum, kiu dum estiĝo de la tabulo estis parto de la Reĝlando de Eŝnunna, post kiu la juĝaj sentencoj estis nomumitaj. En la fruaj 1980-aj jaroj oni trovis fragmentajn lernejajn kopiojn el partoj de la kodekso Eŝnunna en Tell Haddad.

La preciza datado de la juĝaj sentencoj estas neklara, sed oni konektas ĝin al unu reĝo aŭ Naram-Sin, Daduŝa aŭ Ibal-pi-El la 2-a. La juĝaj sentencoj de Eŝnunna estas tiel kun granda probableco la plej malnova konata akadlingva juga leĝaro, kiu verŝajne servis kiel ekzemplo por la Kodekso de Hamurabi.

Oni rekonstruis 185 vicojn de la teksto, oni ankoraŭ ne trovis originalon. Ĉar la trovitaj argiltabuloj – kiuj kompletigas unu la alian – entenas multaj diferencojn rilate la ortografion, gramatikon kaj enhavon, oni supozas, ke temas pri lernejaj tekstoj.

La teksto - male al aliaj mezopotamiaj kodeksoj – ne havas prologon. Anstataŭ tio enkondukis la tekston sumerlingva preambulo kun datformulo, kiu memorigis pri la  justecaj ediktoj de la malnov-orientaj regantoj. Tion sekvas rekte la tielnomata jura parto kun  60 post-restintaj sentencoj pri tarif-, lu-, pun-, komerc-rajto, familia, ŝulda, garantiaĵa, aĉeta rajto, prijuĝebleco, sklav-rajto kaj aresta rajto. Ankaŭ epilogo mankas.

Male al la Hamurabi-kodekso, la kodekso Eŝnunna havas krom kazuistikaj ankaŭ apodiktikajn difinojn. La kazuistikaj difinoj estas grandparte kondiĉe stilumitaj, kiam oni uzas la enkondukan vorton *ŝumma* (se). Unuopaj juraj frazoj estas do ankaŭ relative  formulitaj kaj estas enkondukitaj per la formulo *awīlum ša …* (Homo, kiu …). Kompare al la pli malnovaj sumeraj leĝo-kolektaĵoj, la leĝoj de Ešnunna pli ofte minacas per mortpuno, se oni krimas kontraŭ posedaĵo aŭ familio de „mŭkenum” (libera, sed ne riĉa, gvidanta familio) same okaze de adulto aŭ seksa perforto kontraŭ amata edzino.

## Literaturo 
* Reuven Yaron: *The laws of Eshnunna.* Magnes Press, Jerusalem 1969. 2. rev. Auflage 1988. ISBN 90-04-08534-3

Kategorio:Historiaj dokumentoj
László Lóránd

**László Lóránd** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lóránd László** laŭ angla ortografio **Laszlo Lorand** estis hungardevena usona biokemiisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995), membro de Usona Scienca Akademio.

László Lóránd http://www.fcvri.northwestern.edu/investigators/bio-lorand.html naskiĝis la  en Győr, li mortis la .

## Biografio 
László Lóránd frekventis medicinan universitaton en Budapeŝto. Li plulernis en universitato de Leeds, kie li akiris PhD en 1951. Li instruis aŭ esploris en diversaj urboj, ekzemple en 1993 li ekinstruis en Feinberg. Li okupiĝis precipe pri la trombozo, foje pri la kancero. Kun liaj kunlaborantoj li faris fundamentajn malkovrojn pri molekula kompreno de la sango. Lia laboro estis honorita kun diversaj premioj.

D-ro Lóránd havas PhD, DSc(hc), MD(hc).

## Verkaro (elekto) 
* *Sol Sherry Lecture in Thrombosis : research on clot stabilization provides clues for improving thrombolytic therapies* (2000)
* *Factor XIII and the clotting of fibrinogen: from basic research to medicine* (2005)
* *Crosslinks in blood: transglutaminase and beyond* (2007)

## Fontoj 
* biografio 
* kun foto  

 

Kategorio:Usonaj biokemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj biokemiistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Lipit-Iŝtar

**Lipit-Iŝtar** (Lipit-Eŝtar), estis la kvina reganto de la unua dinastio de Isin, kaj regis de ĉ. 1870 a.K. ĝis 1860 a.K.. Kelkaj dokumentoj kaj reĝaj inskripcioj transvivis el tiu periodo, sed li estas plej konata danke al la sumerlingvaj himnoj, verkitaj al lia honorigo, kaj dsame al leĝaj sentencoj, verkitaj en lia nomo (antaŭante la faman kodekso de Hamurabi per ĉ. 100 jaroj) kaj kiuj estis uzitaj por lerneja instruado dum jarcentoj post lia morto. La jarlibroj el dum lia regado mencias, ke li repuŝis atakon de la amoridoj.

Ekzemploj el liaj leĝoj

:§10 Se homo dehakis arbon en ĝardeno de alia homo, li devas pagi duon-’’mina’’ de arĝento.
:§34 Se homo luis okson kaj damaĝis la karnon ĉe ties naz-ringo, li devas pago trionon de ties valoro.
:§35 Se homo luis okson kaj damaĝis ties okulojn, li devas pagi duonon de ties valoro.

Kategorio:Sumeriaj regantoj
Dongo

**Dongo** povas esti:
* Dongo (Italio) - komunumo de Italio
* Vjetnama dongo - la nacia valuto de Vjetnamio
* Dongoj (aŭ Dungoj) - popolo en Ĉinio parolanta dongan lingvon
* Dongo (Demokratia Respubliko Kongo)
* Dongo (Malio) 

## Vidu ankaŭ 
* Dongen
* Departemento Donga
László Lovász

**László Lovász** [lAslO lovAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovász László** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985), membro de Academia Europaea (1991), membro de Sveda Reĝa Akademio (2007).
eta|László Lovász
László Lovász http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19246 naskiĝis la  1948 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Lovász frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1966-1971, poste li eklaboris samloke en la universitato ELTE kiel Ph.D. Inter 1975-1982 li estis katedrestro en universitato de Szeged, poste li revenis al ELTE same kiel katedrestro. Li instruis ankaŭ en Princeton, Yale, Vanderbilt, Bonn. Li doktoriĝis en 1977 antaŭ MTA. En 1981 kune kun aliaj ili fondis revuon *Combinatorica*. Inter 1999-2006 li esploris en Microsoft. Li okupiĝas precipe pri kombinatoriko kaj komputiloj. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1969-2012.

En 1999 li estis premiita la Wolf-Premio pri Matematiko kaj ricevis la Abel-Premion en 2021 kune kun Avi Wigderson.

## Referencoj 
## Fontoj 
* biografio kun foto 
* biografieto kun foto 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Wolf-premiitoj pri matematiko