open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berta Ehnn

**Berta EHNN** [en], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ehnn Berta** estis hungardevena aŭstra operkantisto, (soprano, mezosoprano). Ŝia origina familia nomo estis *Windisch* [vindiŝ].
eta|Desegnaĵo pri Berta Ehnn
eta|Berta Ehnn sur scenejo
Berta Windisch http://www.musiklexikon.ac.at/ml/musik_E/Ehnn_Bertha.xml naskiĝis la  (laŭ aliaj informoj la ) en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), ŝi mortis la  en Aschberg (Aŭstrio).

## Biografio 
Berta Ehnn devenis el juda familio. Ŝi translokiĝis al Vieno jam en 1850 kun siaj gepatroj. Ŝi frekventis konservatorion en Vieno en la lernojaro 1861, poste ŝi lernis private. En 1863 ŝi faris sensukcesan provan kantadon en Hofoper (Vieno), sed en la sekva jaro ŝi sukcese debutis en teatro de Linz. Baldaŭ ŝi kantadis en Graz, Darmstadt, Hamburgo, en la teatra jaro 1865 en Nurenbergo, en la sekva jaro en Stutgarto. Inter 1868 kaj 1885 ŝi estis membro de la Kortega Operejo de Vieno, kie ŝi ricevis la titolon "imperiestra kaj reĝa kantisto". Intertempe en 1873 ŝi edziniĝis. En 1885 ŝi forlasis la scenejon, tamen escepte en 1918 ŝi kantis lastfoje.

## El ŝia repertuaro 
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo
* Richard Wagner:
** *Die Meistersinger von Nürnberg* — Eva
** *Der Fliegende Holländer* — Senta
** *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Elizabeta
** *Lohengrin* — Elza
** *Die Walküre* — Sieglinde
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – Cherubino
** *Così fan tutte* – Dorabella
** *Die Zauberflöte* – Pamina
** *La clemenza di Tito* – Vitellia
* Charles Gounod:
** *Faust* – Margit
** *Romeo kaj Julieta* – ina ĉefrolo
** *Philemon kaj Baucis* – ina ĉefrolo
* Gaetano Donizetti:
** *Lucretia Borgia* — Maffio Orsini
** * Belisario* — Irene

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* germanlingva biografio
* germanlingva biografio

Kategorio:Aŭstraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Les Boullereaux-Champigny (stacidomo)

**Les Boullereaux-Champigny** estas franca stacidomo sur linio E (branĉo **E4**) de RER en komunumo Champigny-sur-Marne (departemento Val-de-Marne).

La nomo *Les Boullereaux* estas tiu de kvartalo en Champigny-sur-Marne.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Est - Mulhouse-Ville (001000).

## Interkonektoj 
*  RATP 106 110 116
*  N130

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio E
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Champigny-sur-Marne

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio E
Kategorio:Fervojaj stacioj en Val-de-Marne
Kategorio:Champigny-sur-Marne
Kaŭliklo

eta|Korinta kapitelo montrante klare du kaŭliklojn ambaŭflanke de la supra parto.
Laŭ Francisko Azorín **kaŭliklo** estas *Trunketo, kiu eliras el la foliformaj ornamoj de la korinta kapitelo por formi volutojn.* Li indikas etimologion el la latina *culiculis*, el *caulis* (branĉo).  Tiele la kaŭlikloj estus iel evoluaĵo de la volutoj de la kapitelo de la Ionika ordo, kiuj en la Korinta ordo adoptas formon intermezan al la vegetalaj folioj, tio estas iom pli longecaj kaj kreskoŝajnaj.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Kolonoj
Kavedio

eta|upright=1.4|Romana domo. La kavedio korespondus al numeroj 3 kaj 4.
Laŭ Francisko Azorín **kavedio** estas *Interna korto de la antikva romana domo.* Li indikas etimologion el la latina *cavoedium* [erare por *cavaedium*], el *cavum + oedium* (kavaĵo endoma). Kaj li aldonas bildojn de la tri tipoj de kavedioj, indikitaj de Vitruvio.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Romia arkitekturo
Richárd Erdős

**Richárd Erdős** [riĥArd erdOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdős Richárd** estis hungara operkantisto, (baso).

Richárd Erdős https://opac-nevter.pim.hu/record/-/record/PIM52900 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Richárd Erdős devenis el juda familio, baldaŭ li orfiĝis. Li frue kantadis en koruso, ekde 1902 en koruso de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Li studis en la Muzikakademio de Budapeŝto, poste en Munkeno helpe de ŝtata stipendio. Inter 1906 kaj 1911 li apartenis al Operejo de Budapeŝto, poste jaron al operejo de Frankfurto ĉe Majno. Hejmenveninta lia talento ne etendiĝis pro kormalsano. Dum la judaj festoj li kantadis en Granda Sinagogo de Budapeŝto.

## El lia repertuaro 
* Giuseppe Verdi: *Aida* – ĉefpastro
* Giacomo Puccini: *La Bohème* - filozofo Colline
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – Sarastro
* Charles Gounod: *Faust* – Mefisto
* Richard Wagner: *Der Fliegende Holländer* – Daland
* Fromental Halévy: *A zsidónő* – ĉefepiskopo Brogni
* Giacomo Meyerbeer:*A hugenották* - Marcel
* Richard Strauss: *Der Rosenkavalier* - Ochs

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
31015 Boccardi

'*31015 *Boccardi'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala astronomo Giovanni Boccardi (1859–1936), kiu laboris ĉe la observatorioj de la Roma Kolegio (Romo) kaj de Collurania (Teramo). Direktoro de la Observatorio de Torino de 1900 ĝis 1923, li fondis la revuon *Rivista di Astronomia e Scienze Affini* kaj la societon *Urania'' por la popularigo de astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Dezső Ernster

**Dezső Ernster** [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ernster Dezső** estis hungara operkantisto, (baso).

Dezső Ernster http://www.imdb.com/name/nm1237639/ naskiĝis la  en Pécs, li mortis la  en Zuriko (Svislando).

## Biografio 
Dezső Ernster devenis el juda familio. Li lernis kantoteknikon komence en sia naskiĝurbo, poste en Budapeŝto kaj Vieno. Li debutis en Plauen en 1923, poste li havis operajn rolojn en Düsseldorf kaj Duisburg, en 1929 en Berlino. Li kantadis unue en Bayreuth en 1931. Post 2 jaroj li rifuĝis el Germanio al Aŭstrio pro la nazioj. En 1938 li faris turneon en Usono, post 2 jaroj li hejmenvenis, kie li ne havis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj. En 1944 li estis deportita al nazia Germanio, sed la internacia Ruĝa Kruco liberigis lin. Inter 1946 kaj 1959 li apartenis al Metropola Operejo, inter 1959-1966 operejoj de Zuriko kaj Düsseldorf. Intertempe li revizitis Hungarion en 1955, poste ofte. Ekde 1964 li vivis en Svislando. Post 2 jaroj en subĉiela teatro en Budapeŝto li adiaŭis de la scenejo, sed kelkfoje li estis ĵuriano.

## El lia repertuaro 
* Richard Wagner:
** *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Hermann (debuto en 1923)
** *Der Fliegende Holländer* — Daland
** *Die Walküre* — Hunding
** *Tristan und Isolde* — Marke
** *Parsifal* — Titurel
** *Götterdämmerung* — Hagen
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *Die Zauberflöte* — Sarastro (lia plej ŝatata rolo)
** *Don Giovanni* — guberniestro
* Ludwig van Beethoven: *Fidelio* — Rocco

## Memorigiloj 
* memortabulo en Pécs (2002)
* tabulo en Bayreuth (vidu la foton!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Moniva

**Moniva** estas universitata urbego, distrikta ĉefurbo en meza Birmo, en la regiono Sagaingo.

eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 207 489 (2014, nur la urbo mem)
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 71

## Geografio 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
Moniva situas laŭ la maldekstra bordo de la rivero Ĉindvino. La urbego kuŝas 97 km de Mandalajo.

## Historio 
Dum la 2-a mondmilito Moniva estis japana centro kaj estis kaptita fare de la britoj en 1945. Hospitalo estis konstruita en 1972.

## Ekonomio 
Moniva estas komerca centro pri agrikulturaj produktoj (faboj, oranĝoj). Oni kultivas en la ĉirkaŭaĵo rozkolorajn rizojn, sezamojn, pizojn, tritikojn. La loka industrio inkludas muelejojn por la produktado de kotonoj, farunoj, krome oni okupiĝas pri tekstiloj kaj lignaj aŭ bambuaj produktaĵoj. Menciindas la nigra merkato pri bicikloj el Barato.

## Trafiko 
Moniva estas alirebla per flanka fervoja linio kaj pavimitaj vojoj. La haveno povas funkcii ĉefe dum musono.

## Klimato 
Moniva havas tropikan savanan klimaton kun musonoj. La temperaturo estas varmega en la tuta jaro. Jare pluvas resume 785 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter decembro-marto apenaŭ pluvas.
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|

## Altiraĵoj 
* temploj aŭ pagodoj aŭ stupaoj (la plej malnova konstruiĝis en 1303)
* diversaj monumentoj pri Budho (la plej alta estas 129 metrojn)
* en la proksimeco situas kavernoj

## Fontoj 
* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* ()

Kategorio:Urboj de Birmo
Kategorio:Havenurboj
Klipeo

eta|200px|Greka militisto protektanta sin per klipeo.
**Klipeo** (en latina *clipeus*) estis granda ŝildo uzita de grekoj kaj romianoj, kun formo origine cirkla. Oni diras ke ĝi estis uzita la unuan fojon de Proteo kaj Akrisio de Argolando, kaj ke ĝia formo inspiriĝis el la Suno. Aliaj tradicioj montris originon el armoj de Antikva Egipto.

Laŭ Francisko Azorín **klipeo** estas *Ronda ŝildo uzita de antikvaj grekoj k. romanoj. Oni faris ilin foje tre luksajn por elmeti kiel ornamo ĉe temploj aŭ palacoj.* Li indikas etimologion el la latina *clypeus*.

## Notoj 
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Antikva Romo
Kategorio:Armiloj
Kolofono (libro)

eta|Paĝo de antikva libro kun ĉefpaĝo kaj kolofono sampaĝe.
**Kolofono** estas parto de dokumento, kiu donas informojn pri la verko. La kolofono (el antikva greka: κολoφών, ‘montopinto, fino’)?​ estas notaro ĝenerale en la lasta paĝo de teksto, kie oni detaligas la informojn pri la publikigo tiaj kiel nomo kaj formao de la presejo, nomo kaj adreso de la presisto, loko, dato (tago, monato, jaro) kaj eldonkvanto.

Laŭ NPIV **kolofono** estas *En malnovaj manuskriptoj aŭ libroj, fina peco, ofte ornamita, kiu donas informojn pri la nomoj, datoj, lokoj de kopiado aŭ presado, nun metatajn sur la titolpaĝo*. *En gazeto, revuo ks, tuto de la grupigitaj informoj pri la redaktado k administrado de la koncerna periodaĵo.*

Laŭ Francisko Azorín **kolofono** estas *Enskribaĵo aŭ vinnjeto, ofte alegoria, en la fino de libro aŭ ĉapitro.* Li indikas etimologion el la greka *kolophon* (fino, pinto).

## Notoj 
Kategorio:Eldonado
Kategorio:Libroj
Kategorio:Tipografio
Kategorio:Libra terminologio
Kariogamio

eta|Kariogamio
**Kariogamio** estas la kunfandiĝo de du divers-seksaj ĉelkernoj al zigotokerno dum la fekundigo. Tiam okazas la kuniĝo de la du kromosomaj aroj.

Ĉe kelkaj fungoj ekzistas netipaj evoluoj: ĉe la askofungoj kaj bazidiomicetoj okazas post la plasmogamio rekte ne la kariogamio, sed evoluas dukernaj miceloj (ĉe la askofungoj dukerna hifo), en kiu ĉiu ĉelo havas du kernojn; kariogamio okazas plej ofte nur dum la ĉapelfungo-matureco en la askoj kaj bazidioj.

Kategorio:Ĉelbiologio
Koloso

[eta|La [Granda sfinkso en Gizo.]]
[eta|*Skulptistoj en la Antikva Romo*, pentraĵo de [Lawrence Alma-Tadema (1877).]]
**Koloso** (de la latina *colossus* -"statuo de grando pli granda ol natura"-, kaj tiu de la greka kolossos -"giganta statuo"-) estas termino por aludi al la statuo de enorma grando, kiu multe superas la naturan grandon, kvankam oni uzas ankaŭ la adjekton "kolosa" por kvalifiki arkitekturan elementon de misproporcia grando (ciklopaj murŝtonegoj, gigantaj ordoj) aŭ edifico de gigantaj dimensioj (arkitektura kolosismo).

La etimologio de la grega vorto ne estas precize konata, ĉar ĝi aperas nur en la tekstoj el la priskribo kiun faras Herodoto pri la egiptaj statuoj. La romiaj tekstoj uzis la vorton por aludi al la bronza statuo de la dio Helios kiu staris ĉe la enirejo de la haveno de Rodoso (la Koloso de Rodoso, kiu laŭ Plinio la Maljuna havis 70 ulnojn de alto -ĉirkaŭ 32 metrojn-), kaj nomigis tiel ankaŭ la granda statuon de la imperiestro Nero kun tiu kiun oni starigis poste ĉe la amfiteatro Flavio (nome la Koloseo).

La NPIV resumas tiujn difinojn: *koloso* kiel *Statuo de grandegaj dimensioj* kaj *Giganta homo aŭ regno*, dum *kolosa* estus *Havanta eksterordinarajn proporciojn aŭ ecojn*.

Laŭ Francisko Azorín **koloso** aŭ **kolosaĵo** estas *Grandega bildo, objekto, aŭ konstruaĵo.* Li indikas etimologion el la greka *kolossos* (kolosa statuo), el *kolos* (granda), kaj de tie la latina *colossus*.

## Notoj 
Kategorio:Skulptado
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Antikva Egiptio
Kompozita ordo

[eta|Kompozita ordo en la antikva Palaco de Justico, de [Budapeŝto.]]
**Kompozita ordo** estas miksa klasika ordo kiu ne apartenas al la grupo de la grekaj klasikaj ordoj (dorika, ionika kaj korinta), sed, kiel la toskana, estas unu de la romiaj kontribuoj al la klasikaj ordoj. Laŭ proporcioj kaj komponaj elementoj ĝi estas identa al la korinta ordo, kun du variaĵoj: la bazo estas pli riĉa je modluroj kaj similas al invertita dorika kapitelo, dum la kapitelo mem estas miksaĵo aŭ komponaĵo (de tie la nomo de la ordo) kiu kombinas la volutojn de la ionika kapitelo kun la akantofolioj de la korinta kapitelo. En multaj versioj de la kompozita ordo la volutoj estas tamen pli grandaj aŭ longaj, kaj havas ĝenerale iun ornamaĵon metitan centre inter la volutoj. La kolono de la kompozita ordo havas tipe dek diametrojn de alto, kvankam kiel ĉe ĉiuj ordoj tiuj detaloj povis estis deciditaj rekte de la arkitekto por adaptigi ĝin al partikularaj konstruaĵoj.

Laŭ Francisko Azorín **komposita ordo** [tiele kun so] estas *Renesancstila subordo miksanta jonikan k. korintan ordon.* Li indikas etimologion el la latina *cum ponere* (kune meti).

## Notoj 
Kategorio:Kolonoj
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Antikva Romo
31020 Skarupa

'*31020 *Skarupa'''* estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la usona aerarmea observatorio, *Air Force Maui Optical and Supercomputing observatory* (AMOS) sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Valerie Skarupa'', projekta administrantino de AMOS dum multenombraj jaroj, sekurigante, ke la asteroidaj programoj AMOS kaj NEAT estu ĉiam subtenataj kaj monhelpataj. Oportune, tiu Hilda objekto estis unu el plej malproksimaj malkovraĵo far'de la teamo de AMOS.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de AMOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Konturo

**Konturo** estas linio, kiu limigas ekstere objekton.

Laŭ Francisko Azorín **konturo** estas *Linio, prezentanta nur la limon de objekto.* Li indikas etimologion el la greka *tornos* kaj de tie la latina *cum + tornus* (kun turni). Kaj li aldonas la terminon *konturi* por *Desegni, plirimarkigi konturon*.

Vase-u.png|Konturo por geometria fako
Goethe.GIF|Konturo por persono (silueto)
Prag Kloster Strahov Schattenriss.jpg|Konturo por urbo (silueto) lastatempe ege moda por logoo
Aeropuerto.svg|Piktogramo: de aviadilo
Kontur-BerlinerFernsehturm.svg|Televida turo de Berlino, por Markemblemo 

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Pentrado
30828 Bethe

'*30828 *Bethe''''' estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana-usona fizikisto Hans Albrecht Bethe, (1906 — 2005), pioniro en teoria kvantuma mekaniko, atomaj kaj atomkernaj procezoj, solid-stata fiziko kaj fiziko de la . Li migris de Germanio al Usono en 1933 kaj ricevis en 1967 la Nobel-premion pri fiziko pro siaj malkovroj pri la produkto de energio en la steloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Kliniko

[eta|Kliniko en [Manhattan.]]
**Kliniko** estas kaj la ejo kaj agado por esplori la simptomojn, malsanojn kaj traktadon de malsanuloj. Iel ĝi povas esti uzata kiel preskaŭ sinonimo de hospitalo aŭ malsanulejo.

En NPIV **kliniko** estas *Praktika instruado de la medicino per montra esplorado de la pacientoj*. *Sekcio de hospitalo, kie profesoro instruas siajn disĉiplojn, farante antaŭ ili diagnozojn ĉe la litoj de malsanuloj* kaj *Privata faka hospitalo*.

Laŭ Francisko Azorín **kliniko** estas *Sekcio de hospitalo, kie la majstro instruas siajn disĉiplojn farante antaŭ ili la diagnozojn ĉe la malsanuloj.* Li indikas etimologion el la greka *klinike*, el *kline* (lito), kaj de tie la latina *clinicus*. Kaj li aldonas la terminon *polikliniko*.

## Notoj 
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Medicina terminologio
Koroplasto

[eta|dekstra|160px|[Hermeso Krioforo (?), figureto el terakoto el Beotio, ĉ. 450 a.K., Muzeo Luvro.]]
**Koroplasto** (el greka *koré*, pupo, kaj *plassein*, formi) estas statueto el terakoto aŭ simila materialo el koto.

Laŭ Francisko Azorín **koroplasto** estas *Terakota statueto.* Li indikas etimologion el la greka *koroplastai*, el *koré + plassein* (pupo formi). Kaj li aldonas la terminojn *koroplastio*, aŭ *koroplastiko* por *Arto fari malgrandajn statuetojn*; *koroplastisto*, por *modelisto de pupoj, de statuetoj, el terakoto*.

## Notoj 
Kategorio:Skulptado
Kategorio:Arto de Antikva Grekio
Kategorio:Terakoto
31028 Cerulli

'*31028 *Cerulli''''' estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala astronomo Vincenzo Cerulli (1859–1927), kiu fondis la privatan Observatorion de Collurania proksime de Teramo, elde kie li malkovris la brilan asteroidon 704 Interamnia en 1910, kaj observis Marson kaj pluraj kometojn. Li zorgis, ke la observatorio estu donacita al lia lando post lia morto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Traíd

**Traíd** [traID'] estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Traíd troviĝas ene de la areo de la Natura Parko de Alto Tajo, kaj tiele estas facile aliri el tiu laŭ sennombraj vojoj de Rura Turismo. Ĝi troviĝas en strategia intermeza punkto inter aliaj vilaĝoj de la montaro: Alcoroches, Piqueras, Pinilla de Molina, Chequilla, Checa, Orea kaj Peralejos de las Truchas. La loĝantoj nomiĝas *traidanos* respektive *traidanas*. 

## Situo 
Traíd situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1373 m super marnivelo; je 170 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°40′07″N 1°48′34″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 27 en 2016, do oni perdis loĝantojn pro diversaj kialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20-a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, ankaŭ ĉe Traíd, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, ankaŭ ĉe Traíd kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Valhermoso

**Valhermoso** [balerMOso] ("bela valo") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Situo kaj geografio 
Valhermoso situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo (Molina-Alta Taĵo) en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1243 m super marnivelo; je 147 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo, kaj je 214 km el Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°46′59″N 1°58′00″Ok. Najbaras la municipoj .

Parto de la municipa teritorio troviĝas en la Natura Parko Alta Taĵo.

La klimato estas kontinenta kun influo de montaro: tre malvarmaj vintroj kaj mildaj someroj.

eta|maldekstra|600ra|
## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el 310 en 1940 al 52 en 1991 kaj plu falas, do oni perdis loĝantojn pro diversaj kialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Valhermoso, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Valhermoso kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio kaj socio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Rura turismo: bela pejzaĝoj en naturo; ĉasado de cervoj, kapreoloj, aproj, damaoj kaj montokaproj, kaj por malgranda ĉasado de ruĝkrura perdriko, kunikloj kaj leporoj. Preĝejo de la Asunción (Ĉieliro) kun interesa plafona kasonaro el ligno. Tipa domego, el la 18-a jarcento, Ermitejo de la Virgulino de la Soleco. Tipa popola arkitekturo, lastatempe restaŭrita per elementoj propraj el pasinto: fasadoj el ŝtono, fenestroj kaj pordoj el ligno, traboj el ligno de junipero. Estas porinfana parko kaj murpilka ludejo. En somero estas trinkejo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Zuzanna Stromenger

**Zuzanna STROMENGER** (naskiĝis la 28-an de decembro 1925 en Varsovio, mortis la 31-an de marto 2011) – pola biologino, spertulino pri zoologio, hidrologio kaj etologio, publicistino, tradukistino, defendantino de bestaj rajtoj.

## Vivo 
Ŝi estis filino de muziksciencisto Karol Stromenger kaj nepino de komponisto Henryk Melcer. Dum la dua mondmilito batalis en la ribelo de Varsovio kiel kurierino de Pola Enlanda Armeo. En Varsovio finis mezlernejon kaj poste akiris magistrecon pri filozofio kaj doktorecon pri biologio en la Universitato de Lodzo.

Zuzanna Stromenger lekciis en altlernejoj. Aŭtorino de dekkelkaj libroj kaj kunaŭtorino de pluraj tradukoj. Ŝi publikigis preskaŭ 300 artikolojn scienckarakterajn, sciencpopularigajn, didaktikajn, leksikografiajn kaj konsultajn. Redaktorino de pluraj kolektivaj eldonaĵoj.

## Distingoj 
* Kavalira Kruco de la Ordeno Renaskiĝinta Pollando
* Varsovia Ribel-Kruco
* Ora Distingilo de la Asocio de Best-Amikoj
* Distingilo *Merita Populariganto de Scio*
* Distingilo *Merita Kultur-Aganto*
* Distingilo *Pro Meritoj por Mazovio*

## Bibliografio 
* Biogram w serwisie ksiazka.wpl.pl Vivkuro en servilo ksiazka.wp.pl
* Archiwum Historii Mówionej  Arkivo de Parola Historio

Kategorio:Polaj biologoj
Kategorio:Partoprenantoj de la Varsovia ribelo
31031 Altiplano

**31031 Altiplano** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la altebenaĵo Altiplano, en la centraj Andoj inter Bolivio kaj Peruo, kie estas la urboj Punjo, Potosiio, Kusko kaj La-Pazo. Altiplano estas la situejo de pluraj antaŭkolumbaj kulturoj, inklude Tiaŭanako kaj la Inkaa imperio. Superas la altebenaĵon mashavaj aktivaj vulkanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
31032 Scheidemann

'*31032 *Scheidemann'''* estas malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana komponisto kaj orgenisto Heinrich Scheidemann (ĉ. 1595–1663), grava antaŭulo de Dietrich Buxtehude kaj Johann Sebastian Bach. Scheidemann lernis kun Sweelinck en Amsterdamo kaj fariĝis la orgenisto de la ĉefpreĝejo Sankta Katarina de Hamburgo. Lia *Dic nobis, Maria'' estas famkonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Kelta arto

eta|Kelta kruco de Brompton (Irlando).
eta|Paĝo el *Libro de Kells* - Folio 183r,
**Kelta arto** estas termino kiu aludas al la arta esprimo de la nomataj keltaj popoloj. Tamen temas pri kategorio iel subjektiva kaj disputata, same kiel la propra koncepto de "kelta civilizo", ĉar ĝi aplikiĝas al tempoperiodo tro ampleksa kaj al multaj kulturoj interrilataj sed diferencaj.

Fakte, la esprimo "Kelta arto" uzatas ĉefe rilata al la arto malfrupagana kaj prakristana de la Brita Insularo, kies plej elstara montro estas la iluminitaj manuskriptoj de la frua Alta Mezepoko riĉe ornamitaj per estetikaj elementoj propraj de la insula indiĝena arto. Ekzemploj estas la Libro de Kells, la Libro de Durrow aŭ la Evangelioj de Lindisfarne. Elstaras ankaŭ la skotaj piktaj ŝtonoj, kalikoj, fiboloj kaj keltaj krucoj.

La insula kelta arto, kun karakteraj motivoj de laĉoj kaj spiraloj, estas tre forte rilata al (kaj influita de) la ornama kaj bestoforma vikinga arto, ĉefe ĉe la stilo Borre.

Laŭ Francisko Azorín **Kelta arto** estas simple *Arto de praloĝantoj en Britlando k. Francio.* Li indikas etimologion el la latina *celta*.

## Pluaj fotoj 

Keltenfürst Glauberg vorne 5.JPG|Kelta fursto el Glauberg
Stone sculpture of celtic hero.jpg|Ŝtona kapo el  Mšecké Žehrovice

## Notoj 

Kategorio:Okcidenta arto
Kategorio:Mezepoka arto
31037 Midono

**31037 Midono** estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero kiuj orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la grupo da asteroidoj tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Midono, peona ĉarstiristo kiu batalis por la trojanoj kaj estis mortigita far'de Aĥilo proksime de la rivero Skamandro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
El Cubillo de Uceda

**El Cubillo de Uceda** [elkuBIĝo deuZEda] ("La Kubeto (aŭ Siteleto) de Uceda") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
El Cubillo de Uceda situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campiña del Henares en la okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 885 m super marnivelo; je 36 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 32,25 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°49′30″N 3°24′17″Ok.

La municipa teritorio limas kun tiuj de Casa de Uceda, Uceda, Valdenuño Fernández, Villaseca de Uceda kaj Viñuelas.

## Historio 
170px|eta|maldekstre|Mudeĥara absido el briko.
Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis ofte super 500 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 494 loĝantoj en 1940 al 135, tio estis oni perdis pli ol 300 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe El Cubillo de Uceda, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe El Cubillo de Uceda kie oni falis al 135 lokuloj en 2016 kaj al  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Rura turismo: templo de romanika mudeĥara stilo ununava kun platereska pordego kaj mudeĥara absido duoncirkla el briko.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Fuencemillán

**Fuencemillán** estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La censita loĝantaro en 2016 estis de 100 loĝantoj kaj la denseco estas de 13,79 loĝ/km².

## Situo 
Fuencemillán situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campiña del Henares en la okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 847 m super marnivelo; je 41 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 7,25 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°55′28″N 3°05′58″O.

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 100, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuencemillán, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Fuencemillán, kvankam ne tiom kiom ĉe vilaĝoj en la orienta kaj norda partoj de la provinco, sed tamen oni falis al la nunaj 100.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
* turismaj informetoj en la retejo *turismocastillalamancha.es* ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Árpád Szendy

eta|265 px|Tombo
**Árpád Szendy** [sendi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szendy Árpád** estis hungara pianisto, komponisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Golnhofer*.

Árpád Golnhofer http://www.parlando.hu/2011/2011-2/2011-2_Sziranyi_Szendy-teljes.htm naskiĝis la  en Szarvas, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Szendy frekventis muzikan mezlernejon ekde 1876 en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1889. Liaj plej gravaj instruistoj estis Henrik Gobbi kaj Franz Liszt. Post la diplomo li studvojaĝis jaron al Weimar kaj Berlino. Hejmenveninta li daŭris la instruadon en la Muzikakademio ĝis sia morto (ja li instruis jam ekde 1888). Li kune kun Kálmán Chován kaj István Thomán kreis modernan metodon pri la muzikinstruado, tio estis profitata eĉ en la tuta lando. Li mortis pro kormalsano.

## El liaj komponaĵoj 
* *Mária* (opero prezentita en Reĝa Operejo de Budapeŝto, 1905)
* g-moll arĉkvarteto
* *Helikoni szvit* (suito, 1921, premiita de Societo Kisfaludy)

## Liaj plej signifaj studentoj 
* Ilona Durigó
* Ernő Fodor (pianisto)
* Emánuel Hegyi
* Ilonka Kabos
* László Lajtha
* Géza Nagy (pianisto)
* Sándor Reschofsky
* Irén Senn
* Tibor Szatmári
* Albert Szirmai
* Ernő Unger
* Margit Varró

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ibere libere

***Ibere libere*** estas poemaro kuniganta verkojn de Gonçalo Neves, Georgo Kamaĉo (nuntempe Jorge Camacho), Liven Dek (Miguel Gutiérrez) kaj Miguel Fernández. Ĝin eldonis la aŭstra E-eldonejo Pro Esperanto en 1993.

La libro estas fama i.a. pro la ekesto de la literatura grupo nun nomata Ibera Skolo. Tiu nova kvaropo proponis, ĉefe, du agadliniojn. Unue: indas labori grupe. Due: endas pripoemi la nunon per la poeziiloj propraj al la nuno.

Se lasi aparte la signifon de la tiamaj ankoraŭ vivaj postrestantoj de jam estingita ora epoko (la majstroj William Auld, Baldur Ragnarsson...), kiam tiu kvaropa poemaro vidis la lumon, la ĝenerala panoramo de la E-poezio, kun kelkaj respektindaj esceptoj, estis deknaŭajarcentece ŝima pri poeziaj teknikoj, iloj kaj temoj. La apero de *Ibere libere* agis tiukadre kiel trablovo de freŝa aero. La kvaropo kuraĝe kaj efike ekspluatis multajn el la poeziaj ebloj de la lingvo Esperanto.

La aron el la poeziemuloj ĉiutempe konsistigis vera malplimulto en Esperantujo, sed la antaŭenira parto de ĝi bonvenigis kaj aplaŭdis la enhavon de *Ibere libere* kaj la agadliniojn proponitajn de ĝiaj aŭtoroj. La alia parto, ĉefe, ignoris la aferon, kiel kutime. Nur partianoj de tio praktiki plue deknaŭajarcentecan poezion atakis, kaj nun kelkfoje atakas plue kiel avangardisman, la poezion proponitan de la aŭtoroj de *Ibere libere*.

Bedaŭrinde, la panoramo de la E-poezio praktikata en 2023, similas, kun respektindaj esceptoj, tiun en 1993. Ĝis tioma grado, ke la poemaron *Ibere libere* eblas rigardi avangardisma tridek jarojn post ĝia apero!

## ligiloj 
* Recenzoj http://esperanto.net/literaturo/poem/iberliber.html
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "ibere libere".
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Poeziaj kolektoj
Garches - Marnes-la-Coquette (stacidomo)

**Garches - Marnes-la-Coquette** estas Franca stacidomo sur linio L de Transilien, situanta en komunumo Garches, en la limo de Marnes-la-Coquette kaj apud Saint-Cloud (departemento Hauts-de-Seine).

Malfermita la  de "Compagnie des chemins de fer de l'Ouest", temas hodiaŭ pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Cloud - St-Nom-la-Bretèche (974000).

## Interkonektoj 
*  RATP 360
*  Transdev Nanterre 460
*  Phébus I

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien L
* Stacidomoj de Transilien
* Garches
* Marnes-la-Coquette

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien L
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hauts-de-Seine
Kategorio:Garches
Kategorio:Marnes-la-Coquette
Sèvres-Rive-Gauche (stacidomo)

**Sèvres-Rive-Gauche** estas franca stacidomo sur linio N de Transilien, situanta en komunumo Sèvres, departemento Hauts-de-Seine, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Montparnasse - Brest (420000).

## Interkonektoj 
*  RATP 179
*  Transdev Nanterre 469

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien N
* Stacidomoj de Transilien
* Sèvres

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hauts-de-Seine
Kategorio:Sèvres
31043 Sturm

'*31043 *Sturm''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisdevana franca matematikisto Charles-François Sturm (1803–1855), kiu pruvis teoremon, kiu specifas la nombron da reelaj radikoj de algebra ekvacio, kiuj troviĝas inter du valoroj de la variablo. Li ankaŭ studis  kies solvoj formas kompletajn ortajn sekvencojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Paula Braun

**Paula Braun** [braŭn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Braun Paula** estis hungara pianisto, instruisto, altlerneja instruisto.

Paula Braun http://www.elib.hu/04000/04093/html/szocikk/10709.htm naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Paula Braun devenis el juda familio. Ŝi frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris pianistan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto. Ŝia plej grava instruisto estis Árpád Szendy. Ŝi plulernis ankaŭ en Berlino, poste ŝi estis asistanto de Árpád Szendy. En 1906 ŝi faris eŭropan turneon kun Ilona Durigó. Inter 1920 kaj 1945 ŝi instruis en muzika mezlernejo, inter 1945-1962 en la Muzikakademio. Ŝi inventis diversaĵojn pri piano.

## El ŝiaj inventoj 
* *A kéztartás és billentés módszere* (1908)
* *Ujjtornakészülék* (1918)
* *Legelső tanulmányok zongorára külön és két kézre* (1912)
* *Kottaépítő szekrény* 1930-aj jaroj - prezentita en Vieno kaj Parizo
* *Die ersten 18 Klavierlektionen* (1932)
* *Előtanulmányok a naponta használatos skála, oktáva és akkordgyakorlatainkhoz*
* *Billentyűzetet hét oktáv hangterjedelemmel gyermekalkatra*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Etelka Gerster

**Etelka Gerster,** germane *Elka Gerster,* laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plena nomo **Gerster Etelka Adelheid Karolina** estis hungara operkantisto, (soprano, koloraturo). Ŝia geedziĝa familia nomo estis *Gerster-Gardini*, ŝia frato estis Árpád Gerster.

Etelka Gerster http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz08/142.html naskiĝis la  en Kassa (Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio), ŝi mortis la  en Pontecchio (Italio).
eta|maldekstre|Etelka Gerster en 1880

## Biografio 
Etelka Gerster frekventis pedagogian lernejon en sia naskiĝurbo, sed ŝi ankaŭ kantadis amatore. Kiel talenta kantisto ŝi plulernis en konservatorio de Vieno. Ŝi kantis antaŭ Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) en 1873. Iom poste Giuseppe Verdi aŭdis ŝin kaj invitis ŝin al teatro de Venecio, kie ŝi debutis en 1876. En la sekva teatra jaro ŝi kantadis en Ĝenovo kaj Marseille, poste en Berlino (1877), Novjorko (1878). Intertempe en 1877 ŝi edziniĝis, en la sama jaro ŝi estis gastokantisto en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi multe strebis por prezenti operojn de Ferenc Erkel. En 1890 ŝi finis la kantadon, tamen post 2 jaroj ŝi faris koncertojn en Hungario. Ekde la 1880-aj jaroj ŝi ankaŭ instruis en muzikakademio de Novjorko, inter 1896 kaj 1917 en propra lernejo en Berlino.

Ŝi naskis 2 filinojn.
eta|Etelka Gerster en Novjorko en 1878

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* — Gara Mária
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – Gilda (debuta rolo)
** *Aida* – titolrolo
** *La Traviata* – Violetta Valery
* Richard Wagner: *Lohengrin* — Elsa
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — Rosina
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – Reĝino de la Nokto
* Vincenzo Bellini: *La sonnambula* – Amina
* Gaetano Donizetti: *Lucia di Lammermoor* — titolrolo
* Ambroise Thomas: *Hamleto (opero)* – Ophelia

## Ŝiaj studentoj 
* Therese Behr-Schnabel
* Clara Butt
* Julia Culp
* Susanne Dessoir
* Magda von Dulong
* Ilona Durigó
* Birgit Engell
* Mary Hagen
* Lotte Lehmannn
* Lula Mysz-Gmeiner
* Elisabeth Ohlhoff
* Fanny Opfer
* Signe von Rappe

## Ŝia libro 
* *Stimmführer* (1906)

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* germanlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kredenco

eta|Kredenco de rokoka stilo
Fußnetkasten Allgäu.jpg|eta|Germana kredenco el pinoligno plurkolorigita de la lasta triono de la 19-a jarcento.Landesmuseum (Württemberg).
**Kredenco** aŭ **Kredenzo** (de la latina *credens, -entis*, kredanto) estas tableto situa ĉe la altaro por gardi kaj havi pretaj la utilaĵojn uzotajn en la realigo de la diservoj. Ricevas tiun saman nomon malalta kaj longeca meblo, kiu havas pordetojn kaj tirkestojn, uzata en oficejoj.

Laŭ Francisko Azorín **kredenzo** estas *Liturgia konzolo, metita apud altaro porteni objektojn bezonatajn dum meso.* Li indikas etimologion el la la latina *credere* (fidi).

## Notoj 
* https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kredenc.html

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Liturgio
E. E. Cummings

**Edward Estlin** "**E. E.**" **CUMMINGS** (naskiĝis la 14-an de oktobro 1894, mortis la 3-an de septembro 1962), ofte stiligita kiel **e&nbsp;e&nbsp;cummings**, kiel li fojfoje subskribis sian nomon, estis usona verkisto kaj pentristo. Li verkis ĉirkaŭ 2900 poemojn, du aŭtobiografiajn romanojn, kvar teatraĵojn, kaj plurajn eseojn. Konsiderita unu el la plej elstaraj verkistoj de la 20a jarcento, kaj kiel unu el la plej elstaraj parolantoj de la literaturo de ĉi tiu periodo.

Malgraŭ la evidenta familiareco de Cummings kun avangardaj stiloj (lin sendube influis la verko *Calligrammes* de Guillaume Apollinaire, laŭ rimarkoj de samtempanoj), la plimulto el lia verkaro estas multemaniere tradicia. Multaj liaj poemoj estas sonetoj, kvankam ofte kun modernaj ŝanĝetoj, kaj li fojfoje uzis la blusan formon kaj akrostikojn, kaj eĉ hajkon. La poezio de Cummings ofte traktas amajn kaj naturajn temojn, kune kun la rilato de la individuo al la homamaso kaj la mondo. Liaj poemoj estas ankaŭ ofte plenaj de satiro.

Kvankam liaj poeziaj formoj kaj temoj kunhavas elementojn kun la romantikisma tradicio, la verkaro de Cummings senescepte montras ian idiosinkrazion sintaksan. La plimulto da liaj plej imponaj poemoj ne havas iujn ajn tipografiajn aŭ interpunkciajn iniciatojn, sed pure sintaksajn.

Aldone al la influo de konataj modernistoj, inkludante Gertrude Stein kaj Ezra Pound, Cummings en sia frua verkaro tiris el la imagismaj eksperimentoj de Amy Lowell. Poste, liaj vojaĝoj al Parizo elmontris al li dadaismon kaj superrealismon, kion li montris en siaj verkoj. Li komencis dependi de simbolismo kaj alegorio kie li antaŭe uzis similecon kaj metaforon. En siaj pli malfruaj verkoj, li rare uzis komparojn, kiuj bezonis objektojn, kiuj ne estis antaŭe menciitaj en la poemo, elektante simbolon anstataŭe. Cummings ankaŭ ŝatis inkludi bildojn de naturo kaj la morto en multe el sia poezio.

## En Esperanto aperis 
Je la kovrilo de Beletra Almanako 30 aperis pentraĵo de Uday K. Dhar kun traduko de la poemo "s(fo" (angla titolo: "l(a") de Cummings, tradukita de Catherine B. Krause.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kromolitografio

La **Kromolitografio** estas metodo de litografio pere de kiu la desegnoj estas presitaj kolore. La ekzempleroj plej fajnaj atingas tre bonkvalitan alproksimigon de la efiko de la pentrarto. La termino derivas de la greka *chroma* (koloro), *lithos* (ŝtono) kaj *grafos* (de *graphein*, desegno).

La tekniko estis disvolvigita ĉefe de la german-franca litografo Godefroy Engelmann de Mulhouse (1788–1839) kiu patentigis la proceduron en 1837.

Laŭ Francisko Azorín **kromolitografio** estas *Arto presi plurkolore per litografio, elpensita en Munheno.* Li indikas etimologion el la greka *ĥromos + lithos + graphos* (koloro + ŝtono + desegni). Kaj li aldonas la terminojn *kromotipografio*, por arto presi plurkolore per tipografio; *kromofotografo*, por arto fari fotografiojn plurkolorigitajn; kaj *kromatiko*, por scienco pristudanta la kolorojn.

## Bildaro 

Roadside-inn-American-scenery.jpeg|*Amerika sceno*, publikigita ĉ. 1872 de E. Sachse & Co.
Klingenberg_Zigarrendeckelbild.jpg|Bildo de cigarskatolo de 1910.
OldWomanWho-Open.JPG|Folding Card, *La maljunulino kiu loĝis en ŝuo*, 6a de aprilo 1883.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Chromolithograph: A Journal of Arts, Literature, Decoration and the Accomplishments
* Examples of the Liebig's Company trade cards
* New York Public Library page on printing , kun ekzemplo  en kiu 38 sinsekvaj prespruvaĵoj estas faritaj per 19 ŝtonoj por produkti la finan presaĵon.
* Temple University Libraries  diskuto kaj afiŝaj ekzemploj el la Unua Mondmilito.
* Chromolithography: The Art of Color  el The Philadelphia Print Shop
* Collection of Chromolithographic Prints of Edinburgh, Skotlando, 1897 

Kategorio:Presarto
Laŝio

**Laŝio** estas universitata urbego, distrikta ĉefurbo kaj romkatolika diocezo en meza Birmo en la subŝtato Ŝano. Ĝis 2010 ĝi estis ankaŭ ĉefurbo de la subŝtato. 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 836 m
* Loĝantaro: 149 423  (2013) 
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 8121 ĝis 8123 

## Geografio 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
Laŝio situas en altebenaĵo en valo de rivero 200 kilometrojn nordoriente de Mandalajo.

## Historio 
La brita kolonia periodo en tiu regiono komenciĝis en 1887 kaj la fervoja linio atingis Laŝion en 1903. Dum la 2-a mondmilito la japana okupo daŭris inter 1942-1945. En 2013 en la urbego budhanoj fajrodetruis islamajn hejmojn kaj butikojn.

## Trafiko 
Laŝio estas fervoja finstacio el Mandalajo, sed estas komuna volo plilongigi la linion al Ĉinio. La urbego estas havas flughavenon.

## Klimato 
Laŝio havas humidan subtropikan klimaton kun musonoj. La temperaturo estas varmega en la tuta jaro. La jarpluvo averaĝas 1378 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-oktobro multe pluvas. La meza jara temperaturo varias inter 13-27 °C. 

## Altiroj 
* temploj aŭ pagodoj aŭ stupaoj
* ĉinaj temploj

## Fontoj 
* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* ()

eta|center|755px|

Kategorio:Urboj de Birmo
Fuentelahiguera de Albatages

**Fuentelahiguera de Albatages** [fŭentelaiGEra dealbaTAĥes] ("fonto de la figarbo de A.") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *fuentelahigueranos*. 

## Situo 
Fuentelahiguera de Albatages situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campiña de Guadalajara en la okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 901 m super marnivelo; je 25 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°47′12″N 3°18′24″Ok. 

La municipa teritorio limas kun tiuj de Galápagos, Gvadalaĥaro, Málaga del Fresno, Malaguilla, Matarrubia, Valdenuño Fernández kaj Viñuelas.

maldekstre|eta|220px|Etendon de la municipa teritorio ene de la provinco Gvadalaĥaro
maldekstre|eta|La preĝejo.

## Historio 
Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis ofte super 500 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 488 loĝantoj en 1930 al 123, tio estis oni perdis pli ol 400 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuentelahiguera de Albatages, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Fuentelahiguera de Albatages kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en , spite la proksimecon al la provinca ĉefurbo.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Ruta turismo: Preĝejo de Sankta Andreo de la 17-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* municipoj de provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Bourtange

eta|Fortreso Boertange
eta|Vidaĵo je la sinagogo kaj la vendoplaco
**Bourtange** () estas fortresvilaĝo en la orienta parto de provinco Groningen en la regiono Westerwolde. Ĝi konstruiĝis dum la Okdekjara Milito laŭ komisio de Vilhelmo la 1-a. Kiam Groningen estis uzurpita de la hispanoj, Vilhelmo volis izoli ĝin por ke ne plu eblas komerci inter la urbo Groningen kaj la hispanoj en Germanio. Por tio ili devis iri tra Westerwolde, regiono sur sablodorso en la Torfomarĉo de Bourtange. Apud Boertange estis la ununura trairebleco al la urbo Groningen. Tial ĝuste je la Boeren Tange (= sabloholmo) oni konstruis la skanson. Boertange estis parto de la defendolinio al kiu ankaŭ apartenis Coevorden, Nieuweschans kaj Oudeschans. Boertange neniam estis ekokupita de malamikaj trupoj.

En 1851 la fortreso estis nuligita kaj estis neokupata dum pli ol cent jaroj kaj sovaĝiĝis. Dum la 1970-aj jaroj la municipo Vlagtwedde iniciatis la rekonstruon de la skanso. Ĉirkaŭ 1990 la rekonstruo finiĝis kaj malfermiĝis por la publiko. En 2001 la lastaj konstruaĵoj finkonstruiĝis post kiam la fortreso tute finpretiĝis.

Nuntempe Boertange kreskis ekster la remparoj kaj ekestis vilaĝo ĉirkaŭ la fortreso. Interne de la remparoj loĝas ankoraŭ ĉirkaŭ 50 homoj. La tuta loĝantaro konsistis en 2008 el 430 homoj.

eta|maldekstra|Topografia mapo
[eta|meza|[Pordego kun levponto]]

## Eksteraj ligiloj 
* www.bourtange.nl
* Stratvidaĵo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Kategorio:Fortikaĵoj en Nederlando
Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Nederlando