open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malgranda aŭko

**Malgranda aŭko** (*Alle alle*) estas malgranda birdo de la familio Aŭkedoj kaj la ununura specio de la genro *Alle*.

Ĝi reproduktiĝas sur insuloj kiuj situas arkte. Ekzistas du subspecioj de tiu aŭko: *A. a. alle*, kiu reproduktiĝas en Groenlando, Islando, Nova Zemlo kaj Spitsbergen, kaj *A. a. polaris* kiu reproduktiĝas en Franz Jozef Land.

La reproduktado okazas sur flankoj de apudmaraj montoj, kie estas egaj aŭkaroj. Ĝi nestas en fendeto aŭ sub granda roko. Kutime ĝi nur demetas unu ovon. Vintre ĝi flugas suden al nordaj lokoj de la norda Atlantiko. Aŭtunaj ŝtormoj kelkfoje devigas al ĝi flugi pli suden ol kutime aŭ al la Norda Maro.

eta|maldekstre|230ra|Somera plumaro.
Ĝi estas la ununura atlantika aŭko kun tia grandeco: duona de la grandeco de la Atlantika fraterkulo, tio estas 20&nbsp;cm longa kun enverguro de 34 ĝis 38&nbsp;cm. Plenkreska birdo havas nigrajn kapon, kolon, dorson kaj flugilojn, kiu tamen estas blanka subflanke. La beko estas tre mallonga kaj fortika. Ĝi havas malgrandan rondecan voston. Vintre la suba kapo (vizaĝo), la antaŭa beko kaj la brusto blankiĝas.

Ĝi flugas senpere per rapidaj flugetoj pro siaj mallongaj flugiloj. Kiel aliaj aŭkoj, ankaŭ Malgranda aŭko serĉas nutraĵon naĝante subakve. Ĝi precipe manĝas fiŝojn, sed ankaŭ malakostrakojn kaj aliajn senvertebrulojn. Ili ariĝas kaj por elmigri almaren kaj por reveni teren por reproduktado.

Malgranda aŭko kvikas kaj gakas kiam ĝi troviĝas en reproduktanta aro, sed ne mare.

Grandaj nombroj de Malgranda aŭko mortiĝis en kelkaj oleoverŝado de ŝipvrakiĝoj. Troafiŝkaptado kaŭzas etan rezulton, ĉar ties predo estas ĉefe krustuloj, sed klimata ŝanĝo (varmigo) en Suda Gronlando kaj Islando aspektas esti kialo de malpliiĝo en la tiea loĝantaro. La Glacimevo kaj la Arkta vulpo estas la ĉefaj predantoj de Malgranda aŭko, kaj foje oni informis, ke la Polusa urso manĝis iliajn ovojn (Isaksen & Gavrilo 2000).

## Bildaro

Dosiero:Zwemmende en duikende kleine alk-4961715.webm
Dosiero:AlleAlle 1.jpg|
Dosiero:Araopiro.jpg|
Dosiero:Alle alle MHNT.ZOO.2010.11.146.3.jpg| ovo de *Alle alle* - Muzeo de Tuluzo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.dofbasen.dk/ART/art.php?art=06470

Kategorio:Aŭkedoj
Universitato de Nottingham

**La Universitato de Nottingham** (, sed konata ankaŭ kiel ''*) estas universitato, kiu situas en la urbo Nottingham en la angla regiono East Midlands. Aktuale, la universitato enhavas pli ol 27 000 studantojn.

## Publikigaĵoj
* *Journal of Political Ideologies''

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Universitato de Nottingham

Nottingham
Kapitano Pafo

**Kapitano Pafo** estas franca trinkludo. Ludantoj devas ekzekuti skribon.

## La skribo 
* Diru "Mi estas la kapitano Pafo kaj mi trinkas unuafoje."
* Prenu sian tason per unu fingro (kaj dikfingro kompreneble)
* Sorbu unu fojon
* Frapetu tason unu fojon sur la tablo
* Frapetu manojn unu fojon kontraŭ manoj
* Frapetu manojn unu fojon kontraŭ femuroj

* Diru "Mi estas la kapitano Pafo kaj mi trinkas duafoje."
* Prenu sian tason per du fingroj (kaj dikfingro kompreneble)
* Sorbu du fojojn
* Frapetu tason du fojojn sur la tablo
* Frapetu manojn du fojojn kontraŭ manoj
* Frapetu manojn du fojojn kontraŭ femuroj

* Diru "Mi estas la kapitano Pafo kaj mi trinkas triafoje."
* Prenu sian tason per tri fingroj (kaj dikfingro kompreneble)
* Sorbu tri fojojn
* Frapetu tason tri fojojn sur la tablo
* Frapetu manojn tri fojojn kontraŭ manoj
* Frapetu manojn tri fojojn kontraŭ femuroj
Kategorio:Ludoj
Miao

**Miao** estas malnovega ludo.  Oni ludas per du ĵetkuboj en ujo.  La nombro da ludantoj estas senlima, sed oni ne povas ludi sole.

Ĉiu ludanto komencas kun tri vivoj.  La unua ludanto ĵetas la kubojn en la ujo kaŝante ilian valoron.  Li nun havas tri elektojn:

* Verdiri, anonci la valoron de la kuboj.
* Mensogi, anonci pli bonan valoron.
* Mensogi, anonci malpli bonan valoron.

Sekve, li donas la kaŝatajn ĵetkubojn al maldekstra lundanto kiu havas tri elektojn:

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Folkloro
Azaleo

**Azaleo** estas komuna nomo por plantoj de subgenroj *Pentanthera* kaj *Tsutsusi* de la rododendra genro, familio de erikacoj. La azaleoj havas grandajn, multnombrajn, belkolorajn florojn.
[eta|maldekstra|[Rododendro aŭ azaleo *Rhododendron luteum*]]

Dosiero:Rhododendron hedge in zoo tierpark friedrichsfelde berlin germany.jpg|eta|Rododendro (heĝo) en la Zoologia ĝardeno de Berlino (Germanio)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.meb.uni-bonn.de/giftzentrale/azaleen.html 
* http://home.earthlink.net/%7erhodyman/rhody.html#anchor1371453  
* http://www.skynews.co.kr/skynews_main/ENGLISH/window_on_korea/wok_028.htm 
* http://home.earthlink.net/~rhodyman/rhody.html  

Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Ĝardenplantoj
Kategorio:Floroj
Erikacoj

alternative=Ericaceae spp Sturm48.jpg|eta|435x435ra|Ericaceae spp Sturm48
alternative=Ilustracja|eta|Różne gatunki wrzosowatych
La **erikacoj**.

En tiu familio, troviĝas la erikoj, la rododendroj kaj la azaleoj. La floroj havas unuigitajn petalojn kaj 10 stamenojn. La plantoj estas ofte arbustetoj kaj ŝatas acidajn terenojn.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (17 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

### Kelkaj taksonoj 
* *Pieris* - pieriso
** *Pieris japonica* - japania pieriso
* *Rhododendron* - rododendro
** subg. *Penanthera* - azaleo
* *Vaccinium* - vakcinio
** sp. *Vaccinium myrtillus* - mirtelo
** sp. *Vaccinium oxycoccos* - oksikoko
** sp. *Vaccinium arboreum* - arbovakcinio aŭ scintilbero

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Premio Hugo

La **Premio Hugo** () doniĝas ĉiujare por la plej bonaj sciencfikciaj aŭ fantastaj verkoj, kies unua anglalingva eldonado okazis dum la antaŭa jaro, kaj por rilataj fakoj kiel la plej bona sciencfikcia artaĵo, la plej bona filmo, kaj la plej bona rilata libro. La kategorioj ŝanĝiĝas tra tempo, kiel la sciencfikcia fako kreskas kaj ŝanĝiĝas. La gajnantojn elektas sciencfikciaj fervoruloj, kaj la premioj doniĝas ĉe la ĉiujara Monda Sciencfikcia Kunveno.

La premio estas nomata pro Hugo Gernsback, la fondanto de la pioniranta sciencfikcia revuo *Amazing Stories* ("Mirigaj Rakontoj").

La unua Monda Sciencfikcia Kunveno (*Worldcon*) okazis ĉe Novjorko, Usono, en 1939. Kvankam "plej bonaj" elektiĝis ĉe ĉiu kunvenoj, ne estis premioj ĝis la 11-a Worldcon (Filadelfio, Usono, 1953) kaj tiu okazo estis, tiutempe, intencata kiel unufoja. Tamen por la 13-a kongreso (Klevlando, Usono, 1955) oni decidis konstantigi la materiajn premiojn.

Simila premio estas la Premio Nebulozo. Kontraste al la Premio Hugo, la gajnantojn elektas verkistoj, ne fervoruloj.

## Famaj premiitoj 
* Isaac Asimov
* Orson Scott Card
* Ursula K. Le Guin
* Robert A. Heinlein
* Lois McMaster Bujold
* David Brin
* Greg Egan
* Neil Gaiman
* Connie Willis
* Arthur C. Clarke
* Ann Leckie
* Larry Niven
* Roger Zelazny
* N. K. Jemisin - la unua afro-usona gajninto (de ajna sekso) de la Premio Hugo por Plej bona Romano, kaj la ununura kiu gajnis ĝin tri jarojn sinsekve (2016, 2017, 2018).

## Kategorioj 
* Plej bona Romano ( 40,000 vortoj aŭ pli)
* La plej bona novelo (17,500 vortoj ĝis 39,999 vortoj)
* La plej bona rakonto (7,500 vortoj ĝis 17,499 vortoj)
* La plej bona noveleto (ĝis 7,499 vortoj)
* Plej bona Drameca Adapto (de 1961 )
* Plej bona Nefikcia Libro (aljuĝita de 1980 ĝis 1998 )
* Plej bona Recenzolibro (ekde 1999 )
* La plej bona serio
* La plej bona fanrevuo
* La plej admirita artisto
* La plej admirita aŭtoro
* La plej bona recenza revuo
* La plej profesia artisto
* La plej profesia redaktoro

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo de Premio Hugo (anglalingva) 

Hugo
Kategorio:Sciencfikcio
Gubernio Aomori

**Gubernio Aomori** (japane: 青森県 [aomori-ken]), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo Aomori**, situas en la regiono Tōhoku,  en la plej norda parto de la insulo Honŝuo en Japanio.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Aomori.

Aomori, la insulo de la plej norda prefektejo de Honŝuo, estas plejparte monta areo, precipe enlanden.  La areo estas unu el la plej vulkane aktivaj de Japanio, kie troviĝas interalie la 879 metrojn alta vulkano Osorezan, kiu havas gravan religian pozicion inter budhanoj.

## Simboleco 
La emblemo kaj flago de la prefektejo estis elektitaj la 1-an de januaro 1961. La blanka koloro de la emblemo simbolas la senfinecon de la universo, kaj la riĉa verda koloro simbolas la esperon por disvolviĝo kaj prospero. 

## Turismo 
### Naciaj parkoj 
Laŭ datumoj de la 1-a de aprilo 2012, 12% de la areo de Aomori konsistis el naciaj parkoj. 

### Monda heredaĵo de Unesko 
Aomori ankaŭ estas hejmo de  Ŝirakami-Sanchi, netuŝita praarbaro en monta areo kiu estis aldonita al la listo de Monda Heredaĵo de Unesko.

### La Granda Budho 
Aomori Shōwa Daibutsu (昭和大仏) estas la plej granda Budho-monumento en Japanio. Ĝi estas parto de la templo Seiryuu-ji, konstruita en 1982. La Budho altas 21,35 metrojn kaj pezas 220 tunojn. Sub la Budho estas ankaŭ cirkla ĉambro kun pentraĵoj, bildoj kaj skulptaĵoj.

### Mezepoka kastelo Hirosaki 
Fama pro la ĉerizfloroj en siaj ĝardenoj, ĉi tiu kastelo situas en la urbo Hirosaki.

## Ekonomio 
La ĉefaj sektoroj de la ekonomio estas agrikulturo kaj forstado, same kiel fiŝkaptado. Ekde la 1990-aj jaroj, alta teknologio disvolviĝis. La prefektejo gastigas la plej grandan nombron de ventoturbinoj de Japanio.

La gubernio ankaŭ produktas tradiciajn manfaritaĵojn kiuj havas longan historion. La plej famaj el ili estas tsugaru lakvaro ( Jap. 津軽塗, つがるぬり *tsugaru-nuri* ).

Gubernio Aomori estas la gvidanto en la japana pomomerkato kaj havas la plej altajn kultivadprocentojn en la lando por ĉina ignamo kaj ajlo.

## Geografio 
### Urboj 
* Aomori (Gubernia ĉefurbo)
* Cugaru
* Goŝogaŭara
* Haĉinohe
* Hirakaŭa
* Hirosaki
* Kuroiŝi
* Misaŭa
* Mucu
* Toŭada

### Urbetoj kaj vilaĝoj 
## Esperanto 
Esperanto ludis tie gravan rolon en la renaskiĝo de la 'loka arta movado' kiu kultivis lokajn artojn, samtempe ligante ĝin al tutmondaj kaj transnaciaj ideoj pere de Esperanto, kiu reprezentas kosmopolitan mondperspektivon montrante eksplicitan respekton por lokaj lingvaj kaj kulturaj diferencoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  () kun internacia portalo ( kaj per aŭtomata traduko ,  kaj )
* gubernio Aomori en la anglalingva vikipedia branĉo *Vikivojaĝo*

Kategorio:Gubernioj de Japanio

Kategorio:Esperanto
Kategorio:Japanio
Glitŝtonludo

eta|Glitŝtonludo
**Glitŝtonludo** aŭ **kurlingo** () estas fako de vintra sporto simila al globludo ( aŭ ), sed ludata per glitado de pezaj ŝtonoj sur glacio. En la sporto gravas pleja precizeco. La ŝtonoj havas diametron de 28 cm, pezas 19,90-19,96 kg, estas ekipitaj per plasta tenilo kaj estas faritaj el granito (alia nomo de la ŝtono estas *nifo*). Antaŭe la granito ofte devenis el la minejo de la skotlanda insulo Ailsa Craig. Bonkvalita ŝtono povas kosti ĉirkaŭ 250 eŭrojn.

La ludanto povas kurbigi la iradon de la ŝtonon turnante ĝin je la komenco de la ĵeto, kaj ĝian vojon povas influi la aliaj ludantoj kiuj frotas la glacion per balailoj antaŭ la iranta ŝtono. Necesas teama agado kaj strategio por elekti idealan vojon kaj lokigon, kaj la ludanto lerte provas atingi la celatan rezulton de la ŝtonĵeto. Tial, ŝtonludo kromnomiĝas "ŝako sur glacio" kaj "skota Tetris."

## Historio 
Oni ĝenerale opinias, ke la ludo estis inventita en la 16-a jarcento en Skotlando. Tamen, en pentraĵo "Ĉasantoj en la Neĝo" de Pieter Brueghel la pli aĝa de 1565 nederlandaj kamparanoj glitŝtonludas. Sendepende de la origino, eksterdoma glitŝtonludo tre popularis en Skotlando inter la 16-a kaj 19-a jarcentoj. La nuna internacia reguliga instanco de glitŝtonludo, la Monda Glitŝtonluda Federacio, baziĝas en Perth, Skotlando. Glitŝtonludo estas oficiala sporto de la vintraj Olimpiaj ludoj ekde la Vintraj Olimpiaj Ludoj de 1998.

Nuntempe, la plejparto de la glitŝtonludantoj (ĉirkaŭ 1,3 milionoj) loĝas en Kanado, kie multaj opinias ke ĝi estas la nacia sportludo.

## Ludo 
La ludo okazas sur glacikovrita kampo inter du kvarpersonaj teamoj. Ĉiu ludanto rajtas dufoje ruligi sian glitŝtonon en la *domo*n helpate de du balaantoj.

La celo estas, ke la propraj ŝtonoj estu eble plej proksimaj al la domocentro, fine de la rundo. Okazas 6-10 rundoj.

Dosiero:Curling stones.jpg|
Dosiero:Curling, overall view of the Tim Hortons Brier venue - Edmonton, Canada.jpg|
Dosiero:Curling broom.png|
Dosiero:Curling rink om.png|

## Vidu ankaŭ 
* Monda Federacio de Glitŝtonludo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.curlingbasics.com/
* http://www.worldcurling.org/

## Piednotoj 

Kategorio:Vintra sporto
Hibo

**Hiba** (*Thujopsis dolabrata*) estas la ununura specio de tujopso. Ĝi estas tre disvastigita en Japanio, kie ĝi estas ofte plantita ĉirkaŭ temploj. Ĝi estas ankaŭ iomete uzita en forstejoj pro sia ligno, kiu estas daŭrema kaj odora, tiel kiel tiu de la tujoj. Ĝi povas kreski ĝis 40 metroj en alteco kaj la trunko ĝis 1,5 m diametre.

Dosiero:Thujopsis dolabrata1.jpg|
Dosiero:Thujopsis dolabrata0.jpg|
Dosiero:Thujopsis-dolabrata.JPG|

Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Gubernioj de Japanio

[eta|Mapo de la gubernioj de [Japanio]]
Japanio estas dividita laŭ Japanaj regionoj, kaj tiuj laŭ gubernioj. Estas 47 gubernioj. El ili estas 1 kun la sufikso 都 [to]: Tokio; 1 kun la sufikso 道 [dō]: Hokajdo; 2 kun la sufikso 府 [fu]: gubernioj Osaka kaj Kioto; kaj 43 kun la sufikso 県 [ken].

## Nomoj 
Historie en Esperanto, oni nomis ilin **gubernioj** aŭ **prefektujoj**, malofte **provincoj**.

Japana Esperanto-Instituto raportis en marto 2008 sur sia gazeto *La Revuo Orienta* ke la vortuzo de la Japana mapo en la Jarlibro de UEA 2008 ŝanĝiĝos de **prefektejo** al **gubernio** laŭ propono de la internacia fako de JEI.

Uzo de "gubernio" en Japanio, tute egalas al la historiaj gubernioj en la Rusia Imperio, kaj la vorto "gubernio" en Japanio nur havas saman signifon de prefektujoj aŭ provincoj en aliaj landoj.

## Listo de la japanaj gubernioj 

Notoj:
* ¹ en la jaro 2000,
* ² km²,
* ³ homoj sur 1 km².

## Notoj kaj referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Provincoj de Japanio
* Urboj de Japanio
* Urbetoj de Japanio
* Vilaĝoj de Japanio
* Distriktoj de Japanio
* Listo de municipoj de Japanio
Tujo

**Tujo** (*Thuja*) estas genro de cipresacoj, kiun konsistigas kvin specioj, du el Nordameriko kaj tri el Azio, nome la jenaj:
eta|maldekstre|Tujo
* *Thuja occidentalis* Okcidenta tujo
* *Thuja plicata* Giganta tujo
* *Thuja standishii* Japana tujo
* *Thuja koraiensis* Korea tujo
* *Thuja sutchuenensis* Siĉŭana tujo

## Vidu ankaŭ 
* Tujono
* Tujeno
* Tujano

Kategorio:Cipresacoj
Mirtelo

**Mirtelo**  (*Vaccinium myrtillus*) estas specio de vakcinio. Ĝia alteco estas 10-50 centimetroj. Ĝi havas helverdajn foliojn, kiuj defalas en la aŭtuno. La ruĝaj floroj fariĝas bongustaj malhelbluaj beroj. La pulpo estas violkolora.

Tiu holarktisa specio estas kutima en Eŭropo, krom en la regiono ĉirkaŭ la Mediteraneo. En Azio ĝi estas iom kutima en la nordo, sed pli kutima en nord-okcidento  ol en nord-oriento. En Nordameriko ĝi troviĝas nur en Gronlando, en okcidenta Kanado kaj en okcidenta Usono .

Oni povas manĝi la berojn krudaj, kuiri ilin en tortoj aŭ fari konfitaĵon, sukon, vinon ktp.

La beroj enhavas tre multe da antioksidantoj, vitaminon C kaj iom da fero kaj magnezio.
Estas diversaj teorioj ke mirteloj helpas la vidkapablon aŭ kuracas vidproblemojn. Ĉu tio science validas, restas neklare.

## Vidu ankaŭ 
* Supernutraĵo
* Blua bero

## Nutra valoro 
La nutra valoro de 100&nbsp;gramoj da freŝaj mirteloj:

## Referencoj 

## Galerio 

Dosiero:Blaeberry.jpeg|Mirtelaj fruktoj
Dosiero:Blaabaer.jpg|Mirtelaj fruktoj
Dosiero:Čučoriedky.jpg|La fruktoj de mirtelo
Dosiero:Pastry 2.jpg|La suomia kuko kun mirteloj kaj ruĝaj vakcinioj
Dosiero:"Teigtaschen mit Heidelbeerfüllung" nach "Figa z Makiem", Sanok (2013).jpg|La polaj pirogoj (pierogi) kun mirteloj, Sanok
Dosiero:Illustration Vaccinium myrrtillus0.jpg|Ilustraĵo de la mirtelo

Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Beroj
Senorelaj strigoj

[200ra|eta|[Uralstrigo * Strix uralensis*]]
**Senorelaj strigoj** aŭ **ordinaraj strigoj** (*Strix*) estas genro de strigoformaj birdoj el la familio Strigedoj, kiu enhavas proksime 133 diversajn speciojn de strigoj. Ankaŭ estas konataj kelkaj formortintaj strigospecioj. Laŭ grandeco ili povas varii inter pasero (14 cm) kaj aglo (75 cm). Ili estas rabobirdoj kun tre mola lanuga plumaro, kiu ebligas sensonan flugadon, havas grandan rondan kapon kun antaŭendirektitaj okuloj kiel primatoj, do ankaŭ kiel homoj. Perfekte ekipitaj ili estas por ĉasado per kurba beko kaj akraj ungegoj, kiuj estas meteblaj du kontraŭ du.

Fakte la vorto "strigo" povas esti uzata laŭ diversaj signifoj. El la plej ampleksa kiel sinonimo de Strigoformaj birdoj, ĉar ankaŭ la alia familio de tiuj birdoj, nome Titonedoj aŭ Turstrigoj, ricevas tiun saman nomon *strigo*, kvankam kun aldono de radiko *tur-*. Duarange la specioj de la genroj de la familio Strigedoj, kie situas la genro *Strix*. Kaj triarange la specioj de tiu laste menciita genro *Strix*, kie oni distingas ĉirkaŭ 22 speciojn.

Tiuj estas mezgrandaj ĝis grandaj, fortike konstruitaj, potencaj strigoj. Ili ne havas oreltufojn kaj plej multaj estas tre noktulaj arbaraj birdoj. Plej multaj predas malgrandajn mamulojn, birdoj kaj reptiliojn. La plej multaj strigoj en la genro *Strix* povas esti distingitaj de aliaj genroj de strigoj per sia huadanta voĉo kaj manko de videblaj oreloj.

## Taksonomio
La genron *Strix* enkondukis la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1758 en la 10a eldono de sia verko *Systema Naturae*. La tipa specio estas la Arbarstrigo. La genronomo estas Latina vorto kun la signifo "strigo".

Kelkaj Neotropisaj specioj estis iam klasitaj en aparta genro, *Ciccaba*, kiu finfine estis enmetita ĉi tien surbaze de la enmeto de ĝia tipa specio, Nigrabenda strigo, *Strix huhula*.

## Specioj
La konataj specioj de la genro *Strix* estas jenaj:
* Makula arbarstrigo, *Strix seloputo*
* Okulmakula arbarstrigo, *Strix ocellata*
* Bruna arbarstrigo, *Strix leptogrammica*
* Arbarstrigo, *Strix aluco*
* Magreba strigo, *Strix mauritanica*
* Himalaja strigo, *Strix nivicolum*
* Dezerta strigo, *Strix hadorami* 
* Omana strigo, *Strix butleri*
* Okcidenta strigo, *Strix occidentalis*
* Varia strigo, *Strix varia*
* Cindra strigo, *Strix sartorii*
* Flaveca strigo, *Strix fulvescens*
* Rustostria strigo, *Strix hylophila*
* Ĉakoa strigo, *Strix chacoensis*
* Rufpieda strigo, *Strix rufipes*
* Urala strigo, *Strix uralensis*
* Lapona strigo, *Strix nebulosa*
* Afrika arbarstrigo, *Strix woodfordii*
* Makula strigo, *Strix virgata*
* Nigrablanka strigo, *Strix nigrolineata*
* Nigrabenda strigo, *Strix huhula*
* Rufbenda strigo, *Strix albitarsis*

## Bildaro 

uralka4.jpg|Uralstrigo
uralka_juv3.jpg|Ido de Uralstrigo
Strix seloputo - Pasir Ris.jpg|Makula arbarstrigo (Strix seloputo) 
Strix leptogrammica -Surrey Bird Sanctuary, Welimada, Sri Lanka -8a.jpg|*S. l. ochrogenis* ĉe Welimada, Srilanko

## Notoj 
Kategorio:Strigedoj
Sujta

La urbo **Sujta** aŭ **Suita** (吹田市  [suita-ŝi], en rondaj kanaoj , Hepburn: *Suita-shi*, Kunrej: *Suita-si*) estas japana urbo en la gubernio Osaka. Ĝi apartenas al la plej granda japana insulo Honŝuo kaj al la administra regiono Kansajo.

En la urbo suitas la precipa branĉo de la Universitato de Kansajo.

## Transporto
### Fervojoj
*JR Okcidenta
**Linio Tōkaidō (ĉefa) (Linio JR Kyōto): Stacio Suita - Stacio Kishibe
*Fervojo Hankyū
**Linio Hankyū-Senri: Stacio Suita - Stacio Toyotsu - Stacio Kandai-mae - Stacio Senriyama - Stacio Minami-Senri - Stacio Yamada - Stacio Kita-Senri
*Osaka Urba Subtera Fervojo
**Linio Midōsuji: Stacio Esaka
*Fervojo Kita-Ōsaka Kyūkō
**Linio Kita-Ōsaka Kyūkō Namboku: Stacio Esaka - Stacio Momoyamadai
*Osaka Rapida Fervojo
**Linio Osaka Unurelvojo (ĉefa): Stacio Bampaku-kinen-kōen - Stacio Yamada
**Linio Osaka Unurelvojo Saito (Linio Kokusai-Bunka-Koen-Toshi): Stacio Kōen-higashiguchi

### Vojoj
*Aŭtovojoj
**Aŭtovojo Meishin
**Aŭtovojo Chūgoku
**Aŭtovojo Kinki
*Naciaj vojoj:
**Nacia vojo 423
**Nacia vojo 479

## Turismo
** Famaj ejoj **
* *Expo Commemoration Park*
* ''Osaka Expo '70 Stadium*

## Konataj lokuloj 
* Fumiko Yonezawa (1938-2019), teoria fizikistino kaj esperantistino

## Sporto
Gamba Osaka (ガンバ大阪 Gamba Ōsaka) estas profesia futbalteamo de Japanio, kiu nune ludas en la Ligo J1, nome la pintodivizio de la japana futbalo. La nomo de la teamo Gamba venas el la itala vorto "gamba" kiu signifas "kruron" kaj la japana *ganbaru'' (頑張る), kiu signifas "faru vian plej eblon" aŭ "stariĝu firme". La teama sideja stadiono estas la Sujturba Futbala Stadiono.

## Bildaro

image:131116 Expo Commemoration Park Suita Osaka pref Japan47s3.jpg|Expo Commemoration Park
|Tower of the Sun

Kategorio:Urboj de Japanio
Ljaŭningo

**Ljaŭningo** aŭ **Liaoning** () estas provinco de la Ĉina Popola Respubliko en nordorienta Ĉinio, regiono ankaŭ nomiĝas Manĉurio. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Ŝenjango.

La nomo devenas de la historia Dinastio Liao kaj la Imperio Liao aŭ Kitana Imperio dum la jaroj 907 - 1125 (vidu la apudan mapon).

## Geografio 
La provinco landlimas kun Nord-Koreio oriente, kaj najbaraj provincoj Ĝilinio nordoriente, Interna Mongolio nordokcidente kaj Hebejo sudokcidente. Sude estas la Flava Maro kaj ĝia granda golfo, la Bohaj-golfo. Ljaŭningo, ĉar ĝia bonega geografia lokeco sur la Bohaj-golfo, estas ofte nomiĝas la Ora Triangulo.

eta|maldekstre|Liao (dum la fino de la 10a jarcento) rozkolore.
border|maldekstra|40px
[eta|dekstre|La palaco en [Ŝenjango]]
[eta|dekstre|La urbo [Dandong]]

### Geografiaj elementoj 
* Liaodonga Duoninsulo

### Kuntiritaj areoj, urboj 
* Ŝenjango (ĉefurbo)
* Bensi
* Ĉaojan (prefektujnivela)
* Dandong
* Huludao (prefektujnivela)
* Telin

## Historio 
De 1907-1945, ĝi nomiĝas tempaltempe kiel la provinco de Fengtian, kvankam la aktuala nomo, kiu datiĝas de antikvaj tempoj, estis restarigita de la Popola Respubliko.

## Esperanto en Liaoningo 
Ekzistas en tiu ĉina provinco la Liao­ning-provinca Esperanto-Asocio (LEA), kiu utiligas du platformojn: la Liaoninga Esplora Centro pri Edukado kaj Kulturo de Esperanto en la **Orienta Liaoning-Universitato** kaj la Liaoninga Esplora Bazo de Esperanto en Ŝenjango-Universitato.

## Referencoj 
## Vidu Ankaŭ 
DalianManĉurioAdministra divido de ĈinioĜilinio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ln.gov.cn 
* https://web.archive.org/web/20031124062004/http://www.muztagh.com/images/map/map-of-liaoning-large.jpg 
* http://www.ln.xinhuanet.com 
* http://kozaki.hd.free.fr:9080/dongbei-faguo/liaoning  


Kategorio:Provincoj de Ĉinio
Ignaco Lojola

**Ignaco Lojola** (naskiĝis en Azpeitia, en la 31-a de majo 1491 - mortis en Romo, en la 31-a de julio 1556) li estis fondinto de la Societo de Jesuo, religia ordeno fondita en la 15-a de aŭgusto 1534 de studenta grupo el la Universitato de Parizo, agnoskita de la papo Paŭlo la 3-a per lia buleo de la 27-a de septembro 1540. Nuntempe ĝi estas konata de ties misia kaj eduka laboro.

## Biografio 
**Íñigo López de Recalde**, nomata *Sankta **Ignaco de Lojolo*** (hispane *San **Ignacio de Loyola***) laŭ la katolika Eklezio, estis hispana nobelo, militisto kaj sacerdoto, fondinto de la Ordeno de la Jezuitoj.
eta
Li naskiĝis en Lojolo (*Loyola* aŭ *Loiola*), nuntempe parto de la eŭska urbo de Azpeitia, laŭdire la 24-an de decembro de 1491.

Li ŝanĝis sian personan nomon al Ignacio (aŭ Ignaco) kaj la familian al la naskiĝloko. Li estas ankaŭ konata laŭ la latina versio, *Ignatius de Loyola*. La esperanta nomo estas tre diverse trovebla.

En sia junaĝo li estis militisto. Laŭ li mem, post sia vundiĝo en 1521, en la sieĝo de Pamplono, li *konvertiĝis*, kaj havis la ideon krei societon de defendo de la katolikismo kun la sama disciplino kiun havas la militistaro.

Li studis en la Universitato de Parizo, kaj en tiu urbo li prenis la *votojn de Montmartre*, kun kelkaj kompanoj (ekz. Diego Laínez), kun kiuj li fondis la Kompanion de Jesuo, konatan kiel la **jezuitoj**.

Li komencas serion de vojaĝoj, al Jerusalemo en 1523 aŭ al universitatoj de Alcalá de Henares, Salamanko aŭ Parizo. En 1538 li vojaĝas en Romon, por peti la aprobon de la Papo al sia Kompanio, kion li baldaŭ akiras. Fakte, la obeo al la Papo estas unu el la bazaj reguloj de la Ordeno, kaj ĝia disciplinita agado estis unu el la ĉefaj pilieroj de la Kontraŭreformacio.

Li forpasis je la 31-a de julio de 1556 en Romo.

Ignaco de Lojola estis kanonizita je la 12-a de marto de 1622, en la sama tago ol Francisko Ksavero kaj Terezo el Avila.

Lia ĉefa verko, skribita en la urbo Manresa, estas la *Spiritaj ekzercoj*, baza propagandilo de la jezuitoj. Ilian daŭron mallongigis je ununura semajno la kataluna teologo Francisco de Paula Vallet.
## Verkoj
**Spiritaj Ekzercadoj* trad. Eŭma. Eld. la tradukinto, Zaragozo, 1952(?)

|
Dosiero:Ignatius von Loyola.jpg|
Dosiero:Sacred Heart 1770.jpg|Sanktaj Ignaco Lojola kaj Luigi Gonzaga adoras la Sanktan Koron

## Eksteraj ligiloj 
* La spiritaj ekzercoj de Ignaco de Lojola
* Biografio de Sankta Ignaco Lojola, aŭtoro: *Compañía de Jesús en España* , alirdato la 29-a de majo 2014 (ligo perdita decembron 2017) ()
* Misio kaj identeco ()
* Sankta Ignaco Lojola ()

Kategorio:Hispanoj
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Jezuitaj sanktuloj
Kategorio:Universitato de Alcalá de Henares
Kategorio:Procesigitoj de Inkvizicio
Premio Nebulozo

La *Premio Nebulozo* () estas premio donata ĉiu jare de Sciencfikciaj kaj Fantasta Verkistoj de Usono ("Science Fiction and Fantasy Writers of America (SFWA)"), por la plej bona sciencfikciaj rakontoj eldonataj en Usono dum la du antaŭaj jaroj.

Ofte okazas, sed ne antaŭdireble, ke ĉi tiu premio, elektata de verkistoj, kaj la premio de la fervoruloj (Premio Hugo) doniĝas al la sama verkaĵo.

## Historio 
La unuaj premioj doniĝis por la jaro 1965. *Dune* ("Duno") de Frank Herbert gajnis la premion por la plej bona romano.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo de Premio Nebulozo (anglalingva)

Nebulozo
Kategorio:Sciencfikcio
Hunoj

La **hunoj** estas popolo origine el Centra Azio, kiu kreis imperion en orienta Eŭropo en la unuaj jarcentoj de nia erao. La popoloj kirliĝintaj en la senlimaj stepoj de Centra Azio ne havas etnan unuecon. La unueco, kiam jam aperis unueco, baziĝis sur aliaj ideologiaj kaj ekonomikaj faktoroj, apenaŭ kompreneblaj de modernuloj.

Oni foje rilatigas ilin al pli antikva popolo *xiong-nu* (elp. ŝiungnuoj). La unuaj ĉinaj fontoj skribas pri ili jam en la 12-a jarcento a.K. kiam ili daŭre penetris Nord-Ĉinion kaj prirabis la areon. Ilia ĉefa okupiĝo estis la nomada bestobredado kaj la ĉasado. En la 3-a jarcento a.K. formiĝis la asocio de 24 hunaj triboj, kiu kondukis prirabajn militirojn en Orient-Azion. La ĉinoj ekkonstruis la Grandan Ĉinan Muron ĉefe pro tiuj militiroj dum la Dinastio de Ĉin. La sukcesaj militiroj de Ĉinio kaj la ribeloj de la konkeritaj popoloj kondukis al la disfalo de la huna asocio en la 1-a jarcento a. K. Formiĝis du asocioj, el kiu la asocio de la sudaj triboj venis al dependa situo al Ĉinio. Tiu historia rilato inter ŝiungnuoj kaj hunoj ne estas tamen akceptata de ĉiuj esploristoj.

## La okcidentaj hunoj 
La nordaj hunaj triboj venis al areo de la nuna Kazaĥio kaj tie formis fortan socion. De tie ili migris okcidenten kaj en la 1-a jc. p.K alvenis al la areo inter la Kaspia maro kaj la Arala maro, poste migris al la stepoj apud la riveroj Volgo kaj Don. Ili konkeris unue la alanojn poste la orientajn gotojn (375) kaj baldaŭ alvenis al la limoj de la Romia imperio. Ili konkeris en la 4-a jarcento Panonion (de kie la romiaj legioj jam pli frue retiriĝis).

En 433 ili reĝo iĝis Atilo, sub kies estrado la Huna Imperio vivis sian oran epokon. Li gvidis la imperion per fortaj manoj. Dum lia regado, la hunoj ekis du gravajn militirojn. Unue ili atingis eĉ Galegion, dumvoje detruis la urbojn ĉedanubajn kaj transpaŝis Rejnon. La romia armeo sub gvido de Ecio venkis en la batalon de Katalunio kaj ili repelis la hunojn. La hunoj militiris al Italio, kie ili detruis la urbojn Akileion, Mediolanon (hodiaŭ Milanon) kaj ekmarŝis al Romo. Romo surprenis grandegan jaran impostpagon tiel evitinte la atakon, detruon. Post la morto de Atilo, la huna asocio disfalis kaj pro la ribelo de la jugitaj popoloj, ili reiris al la stepoj de Sud-Rusio kaj asimiliĝis.

## Heftalitaj hunoj 
Per la nomo blankaj hunoj aŭ heftalitaj hunoj estas konata imperio kiu dominis en centra-suda Azio, inklude Hindion. Ilia ĉefa reĝo estis Mihirakula. Ne estas klara ilia rilato kun la aliaj hunoj.

## Literaturo en Esperanto 
Eugene de Zilah, La princo de la hunoj, eld. Mondial

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nomadaj imperioj
* Tongwancheng

Dosiero:Huns empire.png|
Dosiero:Hunnen.jpg|
Dosiero:Theoretical map of Romanian origins.png|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ccs.uky.edu/~rakhim/doc_files/tangriqut.html 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4435181.stm
* http://irelandsown.net/londonsderry.html
* http://sophistikatedkids.com/turkic/70%20Dateline/hun%20dateline%20En.htm 

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historio de Eŭropo
Jogurto

**Jogurto**, aŭ **jahurto**, estas manĝaĵo produktata per la bakteria fermentado de lakto, ĉefe bova lakto. La bakteria fermentado transformas la laktozon (laktosukeron) al laktoacido kaj kaŭzas ĉe la jogurto gelatenecan konsiston kaj karakteran guston. La plej ofte uzataj bakterioj por la fermentado estas Lactobacillus bulgaricus kaj Streptococcus salivarius. La laktaĵo estas riĉa je proteinoj kaj B-vitaminoj, mineralaj  elementoj.

Oni iomete densigas la pasteŭrizitan lakton per laktokremaĵo je 5% grasenteno kaj je 40 Co  oni aldonas la bakteriajn kulturojn. En boteloj kaj en la temperaturo de  densiĝas, koaguliĝas la lakto. Poste la jogurto deponiĝas en 5-, por ke ĝi ne iĝu troacida. La jogurto estas multfoje odorigita, dolĉigita, per fruktaĵoj (aŭ per E-materialoj) riĉigita.

Falsa jogurto, **ŝajn-jogurto**, pretiĝas el planta graso, stabilizaĵo, gelateno, laktopulvo, amelo, t.e. sen vera lakto.

## Historio 
eta|Yoğurt from the "Atatürk Orman Çiftliği" establishments, originally placed at the Atatürk Forest Ranch, in Ankara.
La jogurto estas eltrovita en centra Azio kaj iĝis konata kiel la trinkaĵo de la bulgara popolo. Ĝi estis trinkata nur en la orientaj, mezaj  landoj de Eŭropo ĝis la komenco de la 20-a jarcento. Tiam rusa biologo Ilja Meĉnikov popularigis ĝin kiel trinkaĵon por la longa vivo. La entreprenisto Isaac Carasso ekproduktis industrie la jogurton en 1919, Barcelono. Li nomumis la entreprenon laŭ sia filino Danone (en Usono la firmao funkcias kiel Dannon).

Dosiero:Yogurt of the Bulgarija Pavilion of Expo 2005 Aichi Japan.jpg|
Dosiero:Yoghurt.jpg|Jogurto
Dosiero:Yogurt of the Caucasus common Pavilion of Expo 2005 Aichi Japan.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Fromaĝo
* Acidkremo

Kategorio:Laktaĵoj
Oleacoj

alternative=Ilustracja|eta|Oliwka europejska
La **oleacoj**.

En tiu familio, estas arboj kaj arbustoj kun ĝenerale kontraŭe duopaj folioj kaj kun floroj, malofte senperiantaj, karakterizataj de 4(5) kuniĝintaj sepaloj, 4(5) kuniĝintaj petaloj kaj ofte nur 2 stamenoj.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (25 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Lamiales* Bromhead - lamialoj
****Oleaceae* Hoffmanns. & Link - oleacoj
*****Abeliophyllum* Nakai - abeliofilo
*****Chionanthus* L. - kionanto
*****Comoranthus* Knobl. - komoranto
*****Dimetra* Kerr - dimetro
*****Fontanesia* Labill. - fontanezio
*****Forestiera* Poir. - forestiero
*****Forsythia* Vahl - forsitio
*****Fraxinus* L. - frakseno
*****Haenianthus* Griseb. - henianto
*****Hesperelaea* A. Gray - hespereleo
*****Jasminum* L. - jasmeno
*****Ligustrum* L. - ligustro
*****Menodora* Bonpl. - menodoro
*****Myxopyrum* Blume - miksopiro
*****Nestegis* Raf. - nestegiso
*****Noronhia* Stadman ex Thouars - noronjo
*****Notelaea* Vent. - noteleo
*****Nyctanthes* L. - niktanto
*****Olea* L. - oleo

## Bildaro 

Dosiero:LigusterBlütenstand.jpg|*Ligustrum vulgare*
Dosiero:Trachelospermum_jasminoides_-_01.jpg|*Jasminum azoricum*
Dosiero:Jasminum polyanthum flowers.JPG|*Jasminum polyanthum*
Dosiero:Osmanthus delavayi1.jpg|*Osmanthus delavayi*

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Oleacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Bánd

Hungario > Veszprém >

**Bánd** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Veszprém.
eta|dekstra|300px|Ruino de fortikaĵo en Bánd

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.1221/17.7813
* Loĝantaro: 660
* Poŝtkodo: 8443
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Graz. Veszprém troviĝas 10, Ajka kaj Zirc po 21, Balatonalmádi 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1309 pri la fortikaĵo. En la 18-a jarcento germanoj alvenis. Iliaj posteuloj parte deportiĝis post la 2-a mondmilito. Vilaĝservoj estas germana infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo nomata Essegvár [eŝegvAr], kies gardoturo ankoraŭ staras.
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1760

## Famuloj 
En Bánd naskiĝis:
* ĉefministro Ferenc Mádl
* pastro-profesoro Ferenc Somhegyi.

## Nomportantoj 
* Anna Bánd

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Krapoj

Krapoj (angle *Craps*) estas ĵetkuba monludo en kiu ludantoj faras vetojn pri la rezulto de ĵeto, aŭ serio de ĵetoj, de du ĵetkuboj. Ludantoj povas veti monon kontraŭ unuj la aliaj (strataj krapoj) aŭ banko (kazinaj krapoj).

## Historio 
Krapoj formiĝis el simpligo de la malnova angla vetludo *Hazard*. La moderna versio de la monludo alvenis al Nov-Orleano pere de Bernard Xavier Philippe de marigny de Madeville, filo de riĉaj bienhavantoj, kaj vetludisto, kaj politikisto. Estis difekto in la versio de Bernard en la manieron per kiu ludantoj vetis kune aŭ kontraŭe la ĵetanto. John H. Winn aldonis la "Ne Pasu" (angle ''Don't Pass*) veton, kiu korektis tiun difekton, kaj tiu estas la versio de krapoj kiu ankoraŭ ekzistas..

La vetludo, unue konita kiel *crapaud* (france: *bufo*) ŝuldas sian modernan popularecon pere de la Afrika-Usona socio..

## La elveno 
Unu ludanto, la ĵetulo, vetas certan sumon kontraŭ la aliaj, poste ĵetas du ĵetkubojn. La rezultoj estas klasitaj jene:
* 2, 3, 12 - krapoj
* 7, 11 - naturoj
* 4, 5, 6, 8, 9, 10 - poentoj

Je la elvena ĵeto, lundantoj vetas je *la antaŭvico* aŭ *la malantaŭvico*. Se la ĵetulo ĵetas krapon, ĉiuj ludantoj perdas siajn antaŭvicajn vetojn. Se la ĵetulo ĵetas naturon, ili gajnas. Alie, la ĵeto iĝas *la poentaro'' de la ĵetulo, kaj li refoje ĵetas.

La malantaŭvico funkcias tute male al la antaŭvico krom pro 12.

## La poento 
Ĵetinte sian poentaron la ĵetulo devas reĵeti tiun saman poentaron antaŭ ĵeti 7 poentojn. Se li sukcesas, la antaŭvico gajniĝas; male, ĝi perdiĝas.

La vicoj estas pagataj 1:1.

## Kelkaj Krapaj terminoj 
* **Ĵeto** - unu ĵeto de la ĵetkuboj
* **Rondo** - la totala nombro da fojoj, ke la ĵetkuboj estas ĵetitaj inter antaŭvicaj decidoj
* **Rondumo** - la totala nombro da rondoj antaŭ ke la ĵetulo perdas la ĵetkubojn al la sekva ĵetulo (la ĵetkuboj perdiĝas al la sekva ĵetulo nur kiam ĵetita sepo rezultas en antaŭvica perdo)
* **Sekvado**
** ĵetoj konsistantas rondo, kaj
** ĵetoj inter decidoj
* **Decido** - antaŭvica gajno aŭ perdo kaj ĝi povas enhavi plurajn ĵetojn. Decido okazas je la lasta ĵeto de rondo.
* **Elvena ĵeto** - la ĵeto tuj post decido
* **Naturoj** - ĵetoj kiuj sumiĝas je sep aŭ dek-unu
* **Krapoj** - ĵetoj kiuj sumiĝas je du, tri, aŭ dek-du
* **Poentaro** - iu ajn ĵeto, kiu ne estas naturo au krapo (kvar, kvin, ses, ok, naŭ, dek)

## Vidu ankaŭ 
* Probablo

Kategorio:Hazardludoj
Kategorio:Ludoj

## Referencoj
Ĉefministroj de Israelo

La ĉefministro de Israelo estas la plej grava politika homo en Israelo kaj ĉefo de la Israela registaro.

## Referencoj 

Israelo
Gubernio Chiba

La **gubernio Chiba** (, esperantigeble al **Ĉibao**) estas **gubernio** de Japanio. Ĝi situas sur la ĉefa insulo Honŝuo, en la regiono Kantō kaj apartenas al la Grandtokia Areo. La gubernia ĉefurbo estas Chiba.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la . Administra centro de la gubernio estas la samnoma urbo Ĉiba.

Ĉiba estas la plej samnivela gubernio en Japanio. Plej alta loko estas Monto Atago (Atago-Jama, 愛宕山). Ĝia alteco estas 408m super marnivelo.

## Geografio 
### Urboj 
Necesos adapti la nomojn al transliterigo Hepburn, krome se pri transliterigo al esperantaj literoj en la paĝo notiĝis almenaŭ du ekstervikipediaj esperantlingvaj referencoj.

* Abiko
* Asahi
* Ĉiba (gubernia ĉefurbo)
* Ĉuo-kvartalo
* Hanamigaŭa-kvartalo
* Inage-kvartalo
* Vakaba-kvartalo
* Midori-kvartalo
* Mihama-kvartalo

* Ĉoŝi
* Funabaŝi
* Futcu
* Iĉihara
* Iĉikaŭa
* Inzai
* Isumi
* Jaĉijo
* Jaĉimata
* Jocukaido
* Kacuura
* Kamagaja
* Kamogaŭa
* Kaŝiva
* Katori
* Kimicu
* Kisarazu
* Macudo
* Minamiboso
* Mobara
* Nagarejama
* Naraŝino
* Narita
* Noda
* Oamiŝirasato
* Sakura
* Sanmu
* Sodegaura
* Sosa
* Ŝiroi
* Tatejama
* Togane
* Tomisato
* Urajasu

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  () kun internacia portalo ( kaj per aŭtomata traduko ,  kaj 
* guberniaj informoj en la anglalingva vikipedia branĉo  *Vikivojaĝo*

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Tufa fraterkulo

**Tufa fraterkulo** (*Fratercula cirrhata*) estas marbirdo, kiu estas ĉirkaŭ 30 centimetron longa kaj pezas ĉirkaŭ kvar trionojn de kilogramo. Ĝi estas plejparte nigra, sed kun blankaj ventro kaj vizaĝa makulo. Ĝi havas grandan bekon kaj du flavecblankajn tufojn kape dum la reprodukta sezono.

Tufa fraterkulo troviĝas en la tuta norda Pacifiko. Origine tiu ĉi birdo nestis tiom sude kiel ĝis suda Kalifornio kaj kelkaj aroj ankoraŭ restas ĉirkaŭ Norda Kalifornio. Ĝi preskaŭ nur nutras sin per fiŝoj, kiujn ĝi kaptas subakviĝante.

La plejmulto da tiuj ĉi birdoj travintras mare.

## Aspekto
eta|maldekstre|200ra|
Tufaj fraterkuloj estas proksimume 35 cm longaj kun simila enverguro kaj pezas proksimume tri kvaronojn de kilogramo, kio igas ilin la plej grandaj el ĉiuj fraterkuloj. Birdoj de la okcidentpacifika populacio estas iom pli grandaj ol tiuj de la orienta Pacifiko, kaj masklaj birdoj tendencas esti iomete pli grandaj ol inoj.

Ili estas ĉefe nigraj kun blanka vizaĝa makulo, kaj, karakterize ankaŭ por aliaj fraterkuloj, prezentas tre dikan bekon, ĉefe ruĝan kun kelkaj flavaj kaj foje verdaj markoj. Ilia plej karakteriza trajto kaj nomigilo estas la flavaj tufoj (latine: *cirri*) kiuj aperas ĉiujare ĉe birdoj de ambaŭ seksoj kiam la somera reprodukta sezono alproksimiĝas. Iliaj piedoj fariĝas brilruĝaj kaj ilia vizaĝo ankaŭ estas brilblanka somere. Dum la manĝsezono, la tufoj plumiĝas kaj la plumaro, beko kaj kruroj perdas multon da sia brilo.

Kiel inter aliaj aŭkedoj, la flugiloj estas relative mallongaj, adaptitaj por plonĝado, subakva naĝado, kaj kaptado de predo prefere ol glitado, por kio ili estas malkapablaj. Sekve, ili havas dikajn, malhelajn mioglobin-riĉajn brustmuskolojn adaptitajn por rapida kaj aerobe streĉa flugilbatada kadenco, kiun ili povas tamen konservi dum longaj tempodaŭroj.

Junaj tufaj fraterkuloj similas al vintraj plenkreskuloj, sed kun grizbruna brusto nuancombre al blanko sur la ventro, kaj malprofunda, flavecbruna beko. Ĝenerale, ili similas al senkorna kaj senmarka rinocera aŭko (*Cerorhinca monocerata*).

## Reproduktado 
La reproduktado okazas sur izolaj insuloj: pli ol 25 000 paroj estis registritaj en unu aro ĉe la marbordo de Brita Kolumbio. La nesto kutime estas kaverno, sed kelkfoje fendeto inter rokoj estas uzata anstataŭ. Unu ovo estas kutime demetita en junio kaj kovata de ambaŭ gepatraj birdoj dum 45 tagoj. Post 40 ĝis 55 forflugas la ido unuafoje el la nesto.

Nutraj lokoj troviĝas mare malproksime de la nestoj.

## Vidu ankaŭ 
*Atlantika fraterkulo *F. arctica*
*Korna fraterkulo *F. corniculata*

Kategorio:Fraterkuloj
Faye Dunaway

**Faye DUNAWAY**, origine: **Dorothy Faye DUNAWAY** (naskiĝis ) estas usona aktorino.

Naskiĝinte en , kantono Jackson, Florido, ŝi studis muzikon, dancon kaj kantadon en la universitato de Bostono.

Sian unuan filmrolon en la filmo *The Happening* ŝi ricevis en la jaro 1967. Samjare ŝi trafis grandan atenton per la kineja filmo *Bonnie and Clyde*, en kiu ŝi kune kun Warren Beatty prezentis la samnoman krimulan paron de la 1930-aj jaroj. Plia kulmino en ŝia kariero estis la Oskaro, kiun ŝi gajnis pro sia rolo en la filmo *Network* (1977).
[eta|180ra|maldekstra|Dum la [Tribeca Film Festival en 2008]]
[eta|180ra|maldekstra|En la [festivalo de Cannes 2001]]

## Listo de filmoj 
* *The Happening* (1967)
* *Bonnie and Clyde* (1967)
* *The Thomas Crown Affair* (1967)
* *Doc* (1971 en la rolo de Big Nose Kate)
* *Little Big Man* (1971)
* *The Three Musketiers* (1973)
* *The Towering Inferno* (1974)
* *Chinatown* (1974)
* *The Three Days of the Condor* (1974)
* *Network* (1976)
* *Mommie Dearest* (1981 – pri la vivo de la aktorino Joan Crawford)
* *Barfly* (1987)
* *Arizona Dream* (1993)
* *The messenger (the story of Joan of Arc)* (1999)

## Premioj 
* *Bonnie and Clyde* (nomumita por la Oskaro, 1968)
* *Chinatown* (nomumita por la Oskaro, 1975)
* *Network* (Oskaro, 1977)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Barbra Streisand

**Barbra STREISAND** [BAR-bra STRAJS-and], naske **Barbara Joan STREISAND** (naskiĝis la 24-an de aprilo, 1942) estas usona kantistino, aktorino, produktorino kaj reĝisorino.dekstra|200pxŜi naskiĝis en Brooklyn, Novjorko. Kiel junulino ŝi komencis kantistan karieron, sed ŝiaj provoj prezenti sin en kant-konkursoj ne estis tre sukcesaj.

Ekde 1962 Barbra Streisand aperis sur la scenejo de la Broadway-teatro: unue en la muzikalo *I Can Get It For You Wholesale*, poste en *Funny Girl*, en kies filmigo ŝi tiel brile prezentis la ĉefrolon, ke ŝi gajnis Oskaron. Dua Oskaro sekvis en 1976: Oni honorigis la komponaĵon *Evergreen* de la filmo *A Star Is Born*.

Ŝi produktis aron de siaj filmoj, kaj ankaŭ jam brilis kiel reĝisorino: 1983 (*Yentl*), 1991 (*The Prince of Tides*) kaj 1995 (The Mirror Has Two Faces*).

Barbra Streisand estas politike aktiva. Ŝi subtenas la demokratian Partion de Usono (United States Democratic Party).

## Listo de filmoj 
* *Funny Girl* (1968)
* *Hello, Dolly* (1968)
* *The Owl and the Pussycat* (1970)
* *What's Up, Doc?* (1972)
* *The Way We Were* (1973)
* *A Star Is Born* (1976)
* *Yentl* (1983)
* *Nuts* (1987)
* *The Prince of Tides* (1991)
* *The Mirror Has Two Faces'' (1995)

## Vidu ankaŭ 
* Streisand-efiko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.barbrastreisand.com
* http://www.barbranews.com
* http://www.imdb.com/name/nm0000659
* http://www.streisand-fanclub.com 

Kategorio:Oskaro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1942
Kategorio:Naskiĝintoj la 24-an de aprilo
Brad Pitt

**William Bradley "Brad" PITT** (naskiĝis la ) estas usona filma kaj televida aktoro kaj produktanto, kiu gajnis diversajn premiojn, inkluzive de Oskaro-Premio, BAFTA-Premio kaj du Oraj. Globe Awards Por lia aktorado, krom alia Akademia Premio, alia BAFTA Award, alia Golden Globe Award, kaj Emmy Award kiel produktanto sub lia produktentrepreno, Plan B Entertainment.

Kiel publika figuro, Pitt estas konsiderita unu el la plej potencaj kaj influaj homoj en la usona distra industrio . Dum multaj jaroj li estis nomita la plej alloga viro en la mondo de diversaj amaskomunikiloj, kaj lia persona vivo estis vaste diskonigita .

## Vivo 
Sian junaĝon li pasigis en Springfield, Misurio. Unu el unuaj aperoj estis en la televidserio Dallas. Li akiris pro sia ludo de la freneza *Jeffrey Goines* en la filmo *12 simioj* (*12 Monkeys*) la premion *Golden Globe* same kiel Oscar-premion.

En la jaro 2000 li edziĝis al la aktorino Jennifer Aniston kaj ili anoncis sian disiĝon la . La divorco oficialiĝis je la . Poste li havis rilaton kun sia amikino Angelina Jolie

## Filmaro 
### Televido 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj televidproduktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Perkorpa modelado
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Usonaj veganoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Susan Sarandon

**Susan SARANDON**, origine: *Susan Abigail TOMALIN* (naskiĝis la 4-an de oktobro, 1946 en Novjorko) estas usona aktorino. La nomon *Sarandon* ŝi retenis el la (divorcita) edzeco kun la aktoro Chris Sarandon.

En sia kariero ŝi kvin-foje estis nomumita por la Oskaro kaj unufoje ŝi gajnis la premion: en 1996 pro *Dead Man Walking*.

En pluraj filmoj ŝi aperas kune kun sia longjara kunulo Tim Robbins. Ambaŭ estas ankaŭ politike aktivaj.

## Listo de filmoj 
## Premioj 
* 1982: Nomumita por Oskaro pro *Atlantic City*
* 1992: Nomumita por Oskaro pro *Thelma & Louise*
* 1993: Nomumita por Oskaro pro ''Lorenzo's Oil*
* 1995: Nomumita por Oskaro pro *The Client*
* 1996: Oskaro gajnita pro *Dead Man Walking''

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Eksaj katolikoj
Tim Robbins

eta|dekstra|Tim Robbins
**Tim ROBBINS** naskiĝis  estas usona aktoro, scenaristo, reĝisoro kaj produktoro.

Robbins naskiĝis en West Covina, Kalifornio. Lia patro estis la folk-kantisto Gil Robbins. En la aĝo de 12 jaroj Tim Robbins aliĝis al la *Theatre for a New City*, krome li agadis en la drama klubo de sia lernejo.

Li studis aktoradon en Losanĝeleso, poste, en 1981, li kun kelkaj kunuloj fondis la avantgardisman teatran grupon ''Actors' Gang*.

Post kelkaj televidaj roloj, li en la jaro 1984 ricevis sian unuan malgrandan kino-rolon: en la filmo *Toy Soldiers*. Sekvis aro da epizodaj roloj, sed grandan atenton li rikoltis per la sportista filmo *Bull Durham* en 1988. Dum la laboroj por tiu ĉi filmo li komencis amrilaton kun sia kolegino Susan Sarandon, kiu ĝis nun restas.

Aro da grandaj roloj sekvis, krome li komencis verki scenarojn kaj agi kiel produktoro kaj reĝisoro. La filmo *Dead Man Walking* donis al li la honoron, esti nomumita por la Oskaro en la fako *reĝisorado*. Li gajnis la premion en 2004 pro sia rolo en la filmo *Mystic River''.

## Listo de filmoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de oktobro
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo‎
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Podokarpacoj

alternative=Podocarpus macrophyllus SZ134.png|eta|385x385ra|Podocarpus macrophyllus SZ134
La **podokarpacoj** () estas planta familio el gimnospermoj ĉefe kreskanta en la suda hemisfero. Tiu familio apartenas al la ordo podokarpaloj (*Podocarpales*). Ĝi entenas ĉirkaŭ 20 genrojn kaj ĉirkaŭ 190 speciojn:

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Podocarpales* Pulle ex Reveal - podokarpaloj
****Podocarpaceae* Endl. - podokarpacoj
*****Acmopyle* Pilg. - akmopilo
*****Afrocarpus* (J. Buchholz & E.G. Gray) C.N. Page - afrokarpo
*****Dacrycarpus* (Endl.) de Laub. - dakrikarpo
*****Dacrydium* Lamb. - dakridio
*****Falcatifolium* de Laub. - falkatifolio
*****Halocarpus* Quinn - halokarpo
*****Lagarostrobos* Quinn - lagarostrobo
*****Lepidothamnus* Phil. - lepidotamno
*****Manoao* Molloy - manoao
*****Margbensonia* A.E. Bobrov & Melikyan - margbensonio*
*****Microcachrys* Hook. f. - mikrokakrio
*****Nageia* - nageio
*****Parasitaxus* de Laub. - parazitaksuso
*****Pherosphaera* Archer - ferosfero
*****Phyllocladus* Rich. ex Mirb. - filoklado
*****Podocarpus* L'Hér. ex Pers. - podokarpo
*****Prumnopitys* Phil. - prumnopitio
*****Retrophyllum* C.N. Page - retrofilo
*****Saxegothaea* Lindl. - saksegoteo
*****Sundacarpus* (J. Buchholz & N.E. Gray) C.N. Page - sundakarpo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO (= *Podocarpus* L'Hér. ex Pers.). WFO tamen akceptas ĝian specion.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Afromontano
* Drakensbergaj montaraj herbejoj, duonarbaroj kaj arbaroj
* Peruaj jungaoj

Kategorio:Gimnospermoj

Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro