open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gheorghe Doja (komunumo)

**Gheorghe Doja** [gjorge doĵa] ( [doĵa gjordj]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Ilieni, Leordeni, Tirimia kaj Satu Nou. Ĝia nomo omaĝas la ribelestron György Dózsa (rumane Gheorghe Doja).

Ĝis 1952 ĝia nomo estis *Lukafalva* (hungare) aŭ *Lucafalău* (rumane).

## Situo 
Gheorghe Doja situas sur la dekstra bordo de la rivero Niraj. Ĝia regiono havas tre argilecan grundon, kiu taŭgas por kultivado de legomoj; tial oni foje nomas ĝin *Ţara Morcovilor* (lando de la karotoj).

## Loĝantaro 
En 1992 ĝi enhavis 508 loĝantojn (93&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1409. Ĝi estis sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
* Sámuel Gergely (Lukafalva, 2-a de aprilo 1845 – Hosszúfalva, 28-a de marto 1935): historiisto.
* György Nagy (1-a de januaro 1938 – 26-a de decembro 1998, Cluj-Napoca): filozofo, sociteoriisto
* József Székely (22-a de septembro 1928): agronomo

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Gheorghe Doja jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_MS_Gheorghe_Doja_2.jpg|Preĝejo en Gheorge Doja
Dosiero: RO_MS_Gheorghe_Doja_1.jpg

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Tirimia

**Tirimia** [tirimia] (hungare: **Nagyteremi** nadjtermi) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 1291 loĝantojn (hungaroj), en 1992 801 (70% rumanoj). Ĝiaj unuaj mencioj estas en 1463-1464. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Administre ĝi apartenas al ĝi Gheorghe Doja,
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ilieni (Mureș)

**Ilieni** [ilienj] (jen rumane, hungare: **Lukailencfalva**) estas vilaĝo en Rumanio sude-sudokcidente de Târgu Mureș. La vilaĝo apartenas al la komunumo Gheorghe Doja, kiu estas parto de la distrikto Mureș respektive Maros kaj de la kultura kaj geografia regiono Transilvanio. En 1910 la vilaĝo havis 433 loĝantojn (hungaroj), en 1992 418 (hungaroj), kaj laŭ la censo de 2011 estis sube 343 loĝantoj, el ili 333 hungaroj. Laŭ la plej nova stato de  en la urbo vivis . Ĝia unua mencio estas el 1567. Ĝi estis sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Gheorghe Doja.

Ilieni situas sur la dekstra bordo de rivero Niraj.

## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝi estis sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).

## Renomaj homoj
* Boldizsár Vásárhelyi, pastro, n. la 24-an de februaro 1862 en Lukailencfalva, m. la 6-an de novembro 1942 en Koloĵvaro: ref. eklezia verkisto

## Fonto
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Administracia mapo de la distrikto 

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ŝlimo

eta|Bruna argila ŝlimo (koto)
**Ŝlimo** estas miksaĵo el solidaj materialoj kaj likvaĵoj. Ĝi plej ofte sedimentiĝas sur grundo de senfluaj lagoj, malpurigejoj ks.

Se ĝi estas miksaĵo de polvo kaj akvo, temas pri **koto**. Tiu kotŝlimo povas iĝi malofte inundo (ŝlimfluo) - post gravaj pluvoj- kaj povas eĉ pereigi vilaĝojn.

## Utileco 
Oni uzas ŝlimon de kuracbanejoj por kovri la korpon. Ĝi havas kuracefikon.

Koto fojfoje uzatas kiel kataplasmo por abelpikoj.

Kategorio:Likvaĵoj
Kategorio:Materialoj
Kategorio:Sedimentado
Satu Nou (Gheorghe Doja)

**Satu Nou** [satu noŭ] (hungare: **Teremiújfalu**) estas vilaĝo en Rumanio sude-sudokcidente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Gheorghe Doja.

## Situo 
Satu Nou situas sur la maldekstra bordo de rivero Niraj, aliflanke de Gheorghe Doja.

## Loĝantaro
En 1910 la vilaĝo havis 433 loĝantojn (hungaroj), en 1992 418 (hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1567.

## Historio
Ĝi estis sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj homoj
*Károly Mihály: reformita pastro, poeto
*Irén Mihályffy, muzikpedagogo, muzikrecitantino.

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Leordeni

eta|Leordeni
**Leordeni** [leordenj] (hungare:**Lőrincfalva** lorincfalva) estas vilaĝo en Rumanio laŭ Niraj sudokcidente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Gheorghe Doja (komunumo).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 517 loĝantojn (hungaroj), en 1992 357 (99% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1332, kiam ĝi estis ekleziejo, sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Károly Bálint (*29-a de aprilo 1935): skulptisto, instruisto.
* Samu Benkő (*25-a de februaro 1928): kulturhistoriisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

,

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Shinigami no Ballad.

**Shinigami no Ballad.**(Hepburn) (しにがみのバラッド。[ŝinigami no baraddo],lit. *La balado de dio de la morto*) estas light novel verkata de Hasegawa Keisuke kaj ilustrita de Nanakusa.

Kompanio *Pony Canyon* publikigis la animean serion el ĝi en 2006. IZUMI Asuka desegnas mangaon bazitan ĝin sur knabino-mangagazeto *LaLa*.

Ĉefrolulino, Momo estas mortofalĉisto (死神 lit. dio de morto, vd. ŝinigamio) kiu portas mortintajn animojn en postvivan mondon. La serio rakontas pri laboro de Momo kaj rilato kun mortintaj aŭ mortontaj homoj.

## Personaro
***Momo**, モモ estas ina ŝinigamio. Ŝi estas molkora, ŝi ploras por homaj mortoj kvankam ŝi kutime apudestas homajn mortojn kiel ŝinigamio. Ŝi estas konsiderata strangulo ĉar ŝi havas blankan aspekton ĉar ordinaraj ŝinigamioj havas nigran aspekton. Ŝiaj ruĝaj ŝuoj kaj malhele-griza falĉilo estas distingaĵoj. Ŝia voknomo Momo donita de Daniel, devenas el ŝia licenco numerita A-100100 (en kanĵio oni skribas 100 百 ,kaj 百百 prononcas *momo* (persiko)).

***Daniel** ダニエル estas nigra kato sekvata Momo. Li havas oro-pupilojn, tro grandan kolumon kaj grandan sonorilon. Li flugas per vespertaj flugiloj.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de Verkisto (Japane)
*Retpaĝo de Ilustristo (Japane)
*Retpaĝo pri Animeo  (Japane)

Kategorio:Mangailustritaj romanoj
Kategorio:Animeo
Visoko

centre|eta|774x774ra|Panorama vido de VisokoPolje

eta|200ra|dekstra
eta|200ra|dekstra
**Visoko** estas urbo en kantono Zenica-Doboj en Bosnio kaj Hercegovino. Ĝi situas ĉe riverbuŝo de Fojnica al Bosna ĉ. 25&nbsp;km nordokcidente de Sarajevo. En la urbo loĝas ĉ. 17.000 homoj.

Al konataj konstruaĵoj de la urbo apartenas la **Haĝi-Ibrahim-moskeo** kaj la Blanka moskeo (*Bijela džamija* aŭ ankaŭ *Serefudinova džamija*), kiu estis konstruita en 1980.

La urbo mondfamiĝis danke al hobia arkeologo Semir Osmanagić, kiu supozis trovi ĉirkaŭ la urbo piramidojn. Oni faras tie esplorojn kun scienculoj ekde aprilo ĝis oktobro de 2006. La afero grave helpas la lokan turismon, multaj arkeologoj, ĵurnalistoj alvenas por loke konstati la veron. (legu: Monstro de Loch Ness, kiu same alportis turistojn en la malfacila tempo)

## Visoko 
* pri la piramidoj 
* duafoje 

Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Lumturo de Aleksandrio

middle|eta|
middle|eta|
middle|eta|
middle|eta|maldekstra|
La **Lumturo de Aleksandrio** estas unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo, plej fama lumturo de la antikvo. Ĝi iĝis prototipo por ĉiu posta lumturo.

Ĝin konstruigis Sostrato de Knido por la egipta faraono Ptolemeo la 2-a ĉ. 280 a.K., sur la insulo Faros, en la aleksandria haveno. Laŭ la priskriboj, ĝi altis pli ol 135 m. Ĝi estis konstruata en tri partoj, kiuj mallarĝiĝis supren. La suba parto estis kvarangula, la mezo okangula, la supra cilindra. Al la supra pinto kondukis larĝa, spirala alirvojo, kie brulis ĉiunokte fajro.

Pinton de la konstruaĵo ornamis granda statuo, simbolizanta aŭ Alkesandron la Grandan aŭ Ptolemeo la 1-an en formo de la sundio, Helios.

Kvankam oni pli frue konis ĝin, ĝi aperis nur en la 6-a jarcento p.K. inter la sep mirindaĵoj (anstataŭ la babilonaj urbomuroj).

En la mezepoko, la araboj konstruis etan moskeon anstataŭ la lumfajrejo. La lumturo ekzistis ankoraŭ en la 12-a jarcento, sed detruis ĝin du tertremoj en 1303 kaj 1323 kaj poste oni uzis restaĵojn por konstrui fortikaĵon (1477 mamluka sultano Kait-bay).

Aleksandrio
Kategorio:Konstruaĵoj en Egiptio
Kategorio:Antikva Grekio
Maŭzoleo de Halikarnaso

eta
La **Maŭzoleo de Halikarnaso** estis unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo. La konstruaĵo estis maŭzoleo de Maŭzolo, tirano de la sudokcident-anatolia Kario. Ĝin konstruigis inter -353 kaj 351 a.K. fratino kaj vidvino de Maŭsolo en Halikarnaso. Ĝin planis Putheos, la ornamajn statuojn skulptis grekaj famaj skulptistoj: Skopas, Bruaksis, Leokhares kaj Timotheos.

Laŭ Plinio la pli maljuna, la fundo de la konstruaĵo estis kvadratforma kun perimetro de 125 m. Ĝin limis 36 kolonoj, sur la pinto staris 24-ŝtupa piramido, kiun ornamis supre marmora, kvarĉevala batalĉaro.

Plimulto de statuoj de la Maŭzoleo estas rezervitaj en la British Museum. Inter ili troviĝas frizo prezentanta batalon de grekoj kaj amazonoj.

La Maŭzoleo detruiĝis pro tertremo inter la 11-a kaj 15-a jc.

Ĝi troviĝas en Bodrum, Turkio.

## Literaturo 
* *Bodream ou rêve de Bodrum*, Jean-Pierre Thiollet, Anagramme Ed., 2010. ISBN 978-2-35035-279-4

Kategorio:Antikva epoko
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Turkio
Kategorio:Aĥemenida imperio
Kategorio:Verkoj de la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Bodrum
Kategorio:Kario (lando)
Kategorio:Halikarnaso
Chibed

**Chibed** [kibed], hungare **Kibéd**, estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș.

Ĝis 2003 ĝi apartenis al la komunumo Ghindari.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 633 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 854 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1499. Ĝi estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Maros-Torda.

## Eventoj 
Estis decida momento en la esplorado de la transilvania popolmuziko la 1904-a jaro, kiam Béla Bartók renkontiĝis hazarde en Gerlicepuszta, Hungario kun la 18-jara servutulino Lidi Dósa, edziniĝnomo *Madaras Lászlóné* (3-a de decembro 1885 – 1971) naskiĝinta kaj mortinta ĉi tie, kaj la komponisto notis de ŝi 4 popolkantojn. Verŝajne tiam naskiĝis la ideo en li vojaĝi en Transsilvanion por kolekti popolmuzikon. En la jaro 1914 en Chibed li kolektis 24 tekstajn kaj instrumentajn popolmelodiojn.

## Ĝemelkomunumo 
*  Szatymaz, Hungario

## Renomaj personoj 
* Sándor Dózsa (n. 11-a de marto 1930): ĵurnalisto.
* Edgár Berecz Berezovich(n. 4-a de januaro 1975): vojaĝisto, kuiristo, aŭtoro.
* Attila Geréb (n. 26-a de septembro 1935): reformita pastro, eklezia publicisto.
* Erzsébet Kováts Mátyus (n. 4-a de junio 1951): popolartistino, naivisma pentristino.
* Hont-Imre Kovács; ĵurnalisto, humuristo
* Lázár Madaras (n. 20-a de februaro 1941): radaktoro, ekonomo.
* Sára Majlát (14-a de januaro 1898 – 4-a de februaro 1988): popolkantistino
* András Mátyus (30-a de januaro 1931): kuracisto pri otorinolaringologio, fakverkisto
* István Mátyus (1725 – Marosvásárhely, 8-a de septembro 1802): kuracisto.
* János Ráduly (Corund, 27-a de oktobro 1937): instruisto, poeto, tradukisto, folkloristo.
* János Seprődi (25-a de aŭgusto 1874 – Kolozsvár, 6-a de marto 1923): muzikhistoriisto, folkloristo.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la vilaĝo
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Dosiero: Ghindari jud Mures.png|Situo de iama Ghindari en la distrikto
Dosiero: ROU_MS_Chibed_CoA.jpg|La komunuma blazono
Dosiero: Kibéd_templom2.JPG|Preĝejo en Chibed

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
MI19

**MI19** estis divizio de la brita Milita Oficejo (War Office) dum la Dua Mondmilito. Ĝi respondecis pri akiro de informoj fare de sekretaj militkaptitoj. 

La pridemanda centro de MI19 troviĝis en Kensingtona Palaca Ĝardeno
(Kensington Palace Gardens), Londono, konita kiel Londona Kaĝo ("London Cage"), kiu oni turmentis ĝermanajn militkaptitojn. Okazis ankaŭ ekzekutoj laŭ la turmentaj konfesoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*artikolo de London Guardian.

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Militoj
Kategorio:Britio
Ungheni

**Ungheni** [ungenj] (hungare: **Nyárádtő** [nja:ra:dteo:]) estas urbo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cerghizel, Cerghid, Morești, Recea, Șăușa kaj Vidrasău.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 171 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 3 731 (65&nbsp;% da rumanoj, 18&nbsp;% da hungaroj, ciganoj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1264. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
* Erasmus Gyula Nyárády (7-a de aprilo 1881 – Budapest, 10-a de junio 1966), botanikisto.

## Ĝemelurboj 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Ungheni jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Nyárádtő2009-8.JPG|La urbocentro

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Metanolo

**Metanolo** aŭ alinome **metilalkoholo** estas la plej simpla alkoholo kun kemia formulo de CH3OH.

Oni produktis la metanolon pli malnove per seka distilado de la ligno. Nuntempe oni produktas per rekta kuniga reakcio de karbona monooksido kaj hidrogeno, en ĉeesto de katalizatoro. Oni produktas la plej multan metanolon el la tergaso.

La pura metanolo estas grava bazmaterialo de kemiaj sintezoj. Oni uzas ties derivaĵojn por produkto de multaj kombinaĵoj, materialoj kiel sintezaj kolorigaĵoj, rezinoj, medikamentoj kaj parfumoj.

Oni grandkvante produktas el ĝi dimetilanilinon por kolorigaĵoj kaj formaldehidon por sintezaj rezinoj. Ĝi estas uzata en frostorezista likvaĵo por aŭtomobiloj, kiel raketo-pelaĵo kaj kiel ĝenerala solvenzo.

La metanolo estas grandoktan-nombra, pure forbrula materialo, grava ebla anstataŭiganto de benzino.

La metanolo estas senkolora likvaĵo, kiu bolas je  kaj degeliĝas je . Ĝi formas kun aero eksplodaĵon.

## Amasaj venenadoj 
Metanolo estas forta veneno, konsumo de ĝi kaŭzas blindecon, trokonsumado eĉ morton. Foje oni konfuzas ĝin kun ordinara spirto aŭ intence ignoras danĝeron de ĝia konsumado kaj sekvas veneniĝoj, foje amasaj.

Somere 1965 en Tjumeno (Sovetunio) okazis amasa veneniĝo, pro kio mortis pli ol 40 kaj blindiĝis ĉirkaŭ 300 homoj. Ili drinkis metanolon, prenitan el cisterno kiu staris en fervoja saktrako ĉe lignobazo Tura. La metanolo estis destinita por forigi en gasputoj hidratojn — gason miksitan kun akvo, kiu foje ŝtopas gasputojn. La unua pereinto estis gardisto de la fervojstacio. Por eviti publikan reagon, la pereintoj estis sepultataj kaŝe en diversaj tombejoj.

## Komponaĵoj 
* Kalia metoksido

## Notoj 
Kategorio:Brulaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Cerghizel

**Cerghizel** [ĉergizel] ( [kiŝĉerged]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Alba Iulia. Administre ĝi apartenas al Ungheni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 458 loĝantojn (rumanoj), en 1992 740 (95% rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1264. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Biorubo

eta|maldekstra|Rubujo por biorubo, kiel ĝi estas uzata i.a. en Flandrio kaj Nederlando.

**Biorubo** estas ĉiu organika rubo, kiuj estiĝas en hejmoj aŭ industrio kaj estas malkombineblaj - dum mallonga tempo - per mikroorganismoj, grundaj organismoj kaj enzimoj. Biorubo estas ekz. restaĵoj de manĝado aŭ falĉita razeno.

Oni povas trakti la biorubojn per kompoŝtado kaj fermentado. La tiel estiĝanta kompoŝtaĵo kaj fermentita materialo estas reenkondukita al la naturo precipe por ĝardenoj kaj en agrikulturo.

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Ruboj
Postpuriga ŝlimo

[eta|poluakva ŝilo presita en la [sinteza uzino Schwarzheide|PPE sinteza uzino Schwarzheide (1990)]]
eta|maldekstre|ŝlimo
**Postpuriga aŭ poluakva ŝlimo** estas miksaĵo el solidaj kaj likvaj materialoj post purigo de poluakvo. La solidaj materialoj estas ŝvebaĵoj, kiujn la puriga instalaĵo disigas el la akvo kaj kiuj sedimentiĝas sur la grundo.

Oni povas paroli pri kruda aŭ traktata poluakva ŝlimo, laŭ la purigaj ŝtupoj. Komence la poluakvo konsistas el 2-5 % da ŝvebaĵoj, kiu proporcio altiĝas al de 3,0 % ĝis 30 % dum la purigado.

Kategorio:Materialoj
Pulma embolio

**Pulma embolio** aŭ pulma embolozo estas embolio (baraĵo) de pulma arterio (latine:*arteria pulmonalis*), pro kio la de ĝi prizorgata pulmhisto ne aŭ nur parte estas provizata per sango. Tio havas negativajn sekvojn por la oksigenliverado al la pulmo, por la trafita parto de la pulmo mem, kaj -okaze de tre grandaj baraĵoj- por la koro. La baraĵo preskaŭ ĉiam konsistas el embolo, kvankam sub tre specialaj kondiĉoj aliaj embolioj povas okazi (ekz. per aero)

## Kaŭzoj 
La kaŭzo de pulma embolio plej ofte estas trombozo kiu ekestas en la arterioj de la femuro aŭ en la subventro. Tiuj sangokoagulaĵoj povas malfiksiĝi kaj poste atingi la pulmojn tra la koro. Trombozo kaj pulma embolio oni konsideras kiel malsano.
Ĉe kelkaj malsanoj, kiel kancera tumoro kaj post gravaj operacioj, speciale en la ventro, pli facile ekestas trombozo pro kio tiuj pacientoj havas pli grandan eblon por evoluigi pulman embolion.
Gravaj aŭ ripetaj pulmaj embolioj povas esti fatalaj: precipe la tiel nomata 'rajdista embolo', ĉe kiu granda sangokoagulaĵo baras samtempe ambaŭ pulmarteriojn, kondukas al kompleta kaj tuja ĉeso de la pumpado de la koro kun subita morto kiel ebla sekvo. Alie ol oni ofte pensas embolioj preskaŭ neniam venas el arterioj sub la nivelo de la genuo, la loko kie oni tamen plejofte perceptas la simptomojn de trombozo.

## Simptomoj 
Tre ofte malmultaj simptomoj, precipe ĉe etaj embolioj. Pulma embolio estas sendube unu el la plej mistrafitaj diagnozoj.
* Angoro (dispneo)
* Doloro, rilate al la spirado
* subite ekestanta tusostimulo
* Eta leviĝo de la korpa temperaturo (malforta febro)

## Diagnozo 
La elektrokardiogramo ofte donas, precipe ĉe grandaj embolioj, nerektajn indikojn pro troŝarĝo de la dekstra duono de la koro, en la sangogasoj ofte okulfrapas malalta pCO2 ĉe preskaŭ normala pO2 . (La paciento ekhiperventoladas por niveligi sian O2 )

Por la radiologie konstato antaŭ oni uzis angiografion, tiu apliko grandparte estas forlasita. Nuntempe la ora normo estas komputila skano de la torako, dum ankaŭ ventoladoperfuza skano estas konsiderinda diagnozilo. La mezurado de D-dimero en la sango ofte ankaŭ estas farita, tamen tio estas akutfaza proteino kaj pro tio nespecifa, ĉar ankaŭ ĉe pulmitoj ĝi estas altigita.

## Flegado 
Pulma embolio estas flegata de pneŭmologo aŭ specialisto pri internaj malsanoj en hospitalo per kontraŭ-koaguliĝiloj (kumarinaj derivaĵoj aŭ bas-molekula heparino). La flegado estas celata al prevento de novaj embolioj; al la jam estiĝintaj plejofte nemulte fareblas. Oni esploras la eventualajn kaŭzojn kaj la paciento devas uzi dum kelkaj monatoj kontraŭ-koagulaĵon post tia epizodo; ĉe ripetaj pulmaj embolioj eĉ dumviva uzo plejofte necesas.

Kategorio:Sindromoj en interna medicino
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
Kategorio:Sindromoj en intensa medicino
Embolio
Vidrasău

**Vidrasău** [vidrasəŭ] (hungare: **Vidrátszeg** [VdrAceg]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Ungheni. Sur ĝia teritorio troviĝas la aerodromo de Târgu Mureș.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 693 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, hungaroj), en 1992 estis 966 (rumanoj, ciganoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1461. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). .
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio) 
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Morești

**Morești** [moreŝtj] (hungare: **Malomfalva**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 621 loĝantojn (rumanoj hungaroj), en 1992 362 (ciganoj, rumanoj, hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Ungheni.

## Fonto
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Famuloj 
En la iama Malomfalva naskiĝis monaĥo Gergely Malomfalvay.

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sterko

[eta|Disigante [stala sterko|stalan sterkon, organikan fekundigilon]]
**Sterkaĵo** aŭ **fekundigilo** estas naturdevena, organika aŭ sintezita, neorganika materialo, kiu entenas kemiajn elementojn por kresko kaj produktemo de la plantoj. Ĝi grandigas la nutrosubstancon de la grundo aŭ replenumas la detiritajn kemiajn elementojn fare de la antaŭaj kultivplantoj.
## Organikaj sterkoj 
El la organikaj **sterkoj** plej grava estas la stala sterko, la ekskremento de la hejmaj bestoj, ofte miksita kun substerkaĵo. Gravas ankaŭ la plantodevena kompoŝto, en kelkaj landoj eĉ homa ekskremento, la birda sterko (guano). Oni nomas verda sterko tiujn plantojn, kiujn oni kultivas por kovri la agron kaj pli poste enplugi en la agron.

La stala sterko estas tre riĉa je organikaj materialoj, kiuj plibonigas la akvorezervan proprecon de la agro, tiel malpliigas la erozion. Malavantaĝo estas, ke plimulto de la kalio kaj nitrogeno povas perdiĝi, se la bestosterkon tralavas pluvo. Tio estas evitebla, se oni kolektas la sterkon al holmo kaj kovras ĝin aŭ rapide disŝutas kaj enplugas sur la agro. La verdaj sterkoj plibonigas eĉ la grundostrukturon.

## Sintezitaj sterkaĵoj 
La neorganikaj aŭ mineralaj, kemiaj, artefaritaj, sintezitaj sterkoj enhavas unu aŭ pli el la tri plej gravaj elementoj por la plantoj: nitrogeno, fosforo kaj kalio. En la modernaj mineralsterkoj troviĝas ankaŭ la duagravaj elementoj kiel sulfuro, magnezio, kalcio kaj aliaj spurelementoj.

La nitrogen-, fosfor- kalioenhavo de la organikaj sterkoj estas malpli ol tiu de la kemiaj sterkoj, tiel oni devas pli grandan kvanton doni el ĝi al la agroj. En unu tuno da bova, porka aŭ ĉevala sterko troviĝas ĉirkaŭ 5 kg da nitrogeno, 2,5 kg da fosfora pentoksido kaj 5 kg da kalio.

Oni **produktas** la nitrogenajn kemiajn sterkaĵojn el sintezita amonio (NH3). Oni uzas tiun kombinaĵon en gasa aŭ akva solvaĵo aŭ en ties salaj formoj (amonia sulfato, nitrato kaj -fosfato), sed povas esti bazmaterialo la konservindustriaj defalaĵoj, prilaborita rubo, poluakvo aŭ stala sterko.

Oni produktas la fosforan mineralsterkon ekz. el fosfataj ŝtonoj aŭ osto (kalcia fosfato). Por produkto de la pli solvebla kaj duobla superfosfato, oni traktas la kalcian fosfaton per sulfura aŭ fosfora acido. La kaliaj sterkoj estas minataj kiel kalia klorido kaj sulfato.

## Uzado 
Oni uzas diversajn maŝinojn en la modernaj agrikulturaj bienoj por alŝuto de sterkaĵo sub gasa, likva aŭ solida formo.

## Vidu ankaŭ
* Grundofekundeco
* Sterkoakvo


Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Kemiaĵo
Bremso

[dekstra|240ra|eta|[Diskobremso sur motorciklo]]
**Bremso** estas aĵo por haltigi aŭtomobilon, trajnon, biciklon ktp. La bremsoj sur aŭto estas en la rado, sed la bremsoj sur biciklo estas ĝenerale ekster la rado.

Se la veturilo iras malsupren de monto, la bremsoj povas super-hejti. Pro tio, estas pli bone uzi la malaltajn rapidumojn sur la aŭto. Sed sur biciklo oni ne povas fari tion.

## Vidu ankaŭ 
* Alarmbremso
* Ankro
* Antibloka sistemo


Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Kategorio:Maŝinelementoj
Gruișor

**Gruişor** [grujŝor], hungare: **Kisgörgény** (kiŝgoerge:nj) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș. Administre Gruişor apartenas al Acăţari.
## Loĝantaro
En 1910 Kisgörgény havis 497 loĝantojn (hungaroj), en 1992 296 (90% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1312. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Maros-Torda.  En 1914 Béla Bartók kolektis tie 12 popolmelodiojn.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest. 
## Renomaj personoj 
* Asztrik P. Papp (1916-1985), franciskano, poeto.

## Ĝemelkomunumo
*  Kömlő, Hungario

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Flusterko

eta|freŝa flusterko
eta|flusterko sur paŝtejo
Flusterko estas sterko, miksaĵo el puriga akvo, mallikva kaj likva sterko. Ĝi estiĝas ĉe bestobreda sistemo, kie oni ne uzas substerkaĵon. Flusterko karakterizas ĉefe la porkobredadon, ĉe kiu oni tralavas la porkejon per akvo kaj la flusterko kolektiĝas en deponejoj.

La porka flusterko entenas ĝenerale 0,5% da nitrogeno, 0,2 % da P2O5, 0,6 % da K2O.

Unu porko en stalo produktas jare 5 m³ da flusterko. La flusterko signifas danĝeron por la medio, ĉar ĝi enhavas multe da NaCl kaj fiodoras, tiel oni evitas ties disŝuton sur agroj. Por eviti tiujn problemojn, oni antaŭtraktas la flusterkon, densigas, fermentas ĝin, eventuale produktante el ĝi biogason. Alia metodo estas por eviti la estiĝon de flusterko, la uzado de substerkaĵa bredado.

## Vidu ankaǔ 
* sterkakvo aǔ ligva sterko
* organika sterkaĵo
* silaĵo

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Sterkaĵo
Kategorio:Produktoj de organismo
Srednekolimsk

eta|Situo en Jakutio
**Srednekolimsk** () estas urbo en Jakutio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 98246501.

La urbo estis fondita en jaro 1644.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1775.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 8 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur multjare frostiĝinta tero, sur maldekstra bordo de rivero Kolima (Колыма), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Ankundinki (Анкундинки).

En jaro 1959 la urbo havis 1,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 3,6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Jakutio
Sredneuralsk

**Sredneuralsk** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65420505.

La urbo estis fondita en jaro 1931.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.

La interurba telefona kodo estas 34368, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo, sur bordo lago Isetskoje (Исетское).

En jaro 1959 la urbo havis 13,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 20 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Staraja Russa

**Staraja Russa** () estas urbo en Novgoroda provinco de Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 49413.

La urbo estis fondita en jaro 1167.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.

La interurba telefona kodo estas 81652, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Polistj (Полисть) (baseno de rivero lago Ilmenj (Ильмень)), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Porusja (Порусья).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 25,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 35,5 mil loĝantojn.

## Esperantistoj 
* Mihail Kondratjev

Kategorio:Urboj de Novgoroda provinco
Starica

**Starica** () estas urbo en Tvera provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28253501.

La urbo estis fondita en jaro 1297 kiel fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1775.

La interurba telefona kodo estas 08263, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Volgo, en 12 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

Traduko de nomo de la urbo estas "malnova akvujo de rivero, meandro".

En jaro 1959 la urbo havis proksimume 4 900 loĝantojn, en la jaro 2002 estis 9 100, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 8 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Tvera provinco
Starodub

**Starodub** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas ĉe rivero Babinec *(Бабинец).* En la urbo estas fervoja stacio.

La nomo de la urbo signifas "malnova kverko".

En la jaro 1959 la urbo havis proksimume 11&nbsp;700 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Brjanska provinco
Starij Oskol

**Starij Oskol** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas sur la bordoj de la rivero Oskol () kaj ĝia dekstra enenfluaĵo Oskolec ().

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1897) en la linio Jelec - Valujki. En la jaro 1959 la urbo havis 27,5 mil loĝantojn.

eta|maldekstra|500ra|Busa stacidomo en Starij Oskol

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Starij Oskol

Kategorio:Urboj de Belgoroda provinco
Sterlitamak

**Sterlitamak** (, *Sterlitamak*; , *Stärletamaq*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80445.

La urbo estis fondita pli frue ol jaro 1766.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 3473, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Stärlitamakskij Jam.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas apud suda Uralo de okcidento, sur maldekstra bordo de rivero Belaja (Agidel), ĉe enenfluo en ĝin de riveroj Aŝkadar  kaj Sterlja.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 111 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 264,4 mil loĝantojn.

En jaro 2025 la urbo havas 277 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Sterlitamak


Kategorio:Urboj de Baŝkirio
Streĵevoj

**Streĵevoj** () estas urbo en Rusio, sur bordo de dekstra branĉo de rivero Obj (). Ĝi estis fondita en jaro 1966 kiel loĝejo ĉe nafta minkampo surbaze de vilaĝo. Tiun vilaĝon oni fondis en 1930-aj jaroj; en 1959 ĝi havas proksimume 800 loĝantojn.

En la urbo estas flughaveno.

Kategorio:Urboj de Tomska provinco
Stroitel

**Stroitel** () estas urbo en Belgoroda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 14258501X.

La urbo estis fondita en jaro 1958 kiel loĝejo de planata minkampo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 2000.

La interurba telefona kodo estas 07244, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas apud rivero Vorskla () (kiu enenfluas en riveron Dnepr ()).

En jaro 2002 la urbo havis 18,4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Belgoroda provinco
Stupino

**Stupino** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46473.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Stupinskij (Ступинский) en 1507;
* Stupinskaja (Ступинская) en 1511 ... 1934;
* Stupino (Ступино);
* Elektrovoz (Elektra Veturilo, Электровоз) en 1934 ... 1938.

La interurba telefona kodo estas 09664, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 40,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 63,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Stupino
Aŭroro (gazeto)

***Aŭroro*** estas ĉeĥa blindula gazeto.

## El la historio de la gazeto
En aprilo 1904 estis fondita ESPE­RANTISTA RONDETO DE BLINDULOJ EN LA INSTITUTO KLAR en Prago. Tiutempe aperis grava figuro: KAREL EMA­NUEL MACAN (1858-1925), muzik-komponisto kaj instruisto de blinduloj en la nomita Instituto. Li studis ĥemion en la teknika altler­nejo. Blindiĝinte en 1877 komplete, li forlasis la teknikajn studojn. En 1881-1883 li elstudis la orgen-lernejon en Vie­no, kie li atingis diplomon de direktoro de ĥorejo. En Vieno li studis ankaŭ blindul-instruadon kaj en 1891 fariĝis instruisto en la Blindul-Instituto Klar en Prago. Li estis muzik­isto tre ŝatata, liaj muzik-verkoj same rikoltis multan ŝaton. Inter liaj verkoj troviĝas unu meso, pluraj kvartetoj, multaj kantoj, viraj kaj virinaj ĥoroj; el la kantoj menciindas dek­du-kanta ciklo *Malgaja amo*, el la cetera verkado la me­lodramo *Amarus*, *Kozaka marŝo*, la piano-komponaĵoj *Juna amo*, *Ĉe lulilo*, *Tri momentaj scenoj* k. a. Li komprenis al blinduloj. 

Helpata de Ludmila Tesařová, Václav Riegel, iom poste de Božena Vlčková, li organizis kursojn por la flegatoj de la Instituto. La kursoj havis vas­tan resonon. Macan kopiigis kaj mem kopiis punktoskribe (= brajle) lernolibrojn, vortarojn kaj aliajn tekstojn por la instruado. Li estis homo neordinare laborema, viro bon­kora, delikatsenta kaj profunde klera. Li parte blindiĝis jam en sia 12-a jaro. De junaĝo li do devis barakti kontraŭ mul­taj malfacilaĵoj. Li saĝe sciis akiri helpantojn vidantajn. Krom la jam nomitaj aperis prof. Stanislav Stejskal, kies kunlaboro helpis fondi brajlan blindulperiodaĵon *Aŭroro* (1920). 

Post la morto de Macan ĝian redaktadon kaj la tutan Esperanto-agadon inter blinduloj gvidis profesoro Stejskal, kaj post ties frua morto dediĉis sin al tiu ĉi meritplena laboro en la blindula sfero Vuk Echtner, kiu redaktis la blindul-gazeton "Aŭroro“ ĝis fino de 1975. Ĝis nun la gazeto aperas sub redakto de Jiří Vychodil kiel aldono de la ĉeĥa brajla gazeto "Zora" (= aŭroro).

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭroro en elektronika formo 
* bibliotekoj.org/ pri Aŭoro (2013-02-21)

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Blindulaj gazetoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj gazetoj
Suĝo

**Suĝo** () estas urbo en Kurska provinco, Rusio. 

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 38240501.

La urbo estis fondita en la 17-a jarcento. Dum la Rusia Enlanda milito de la  ĝis  tie sidis la Provizora Laborista-Kamparana Registaro, konsiderata fondinto de Ukrainia SSR. En aŭgusto 2024 la urbo estis okuputa de la ukraina armeo, invadinta la regionon kadre de la milito kontraŭ Rusio.

La interurba telefona kodo estas 07143 (ĝis 2005), 47143 (ekde 2006), la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe riveroj Suĝa () kaj Oloŝnja () (baseno de rivero Dnipro ()), 3 km for de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 1959 la urbo havis 4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Kurska provinco
Sudogda

**Sudogda** () estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17252501.

La urbo estis fondita en komenco de la 17-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

La interurba telefona kodo estas 09235 (ĝis 2005), 49235 (ekde 2006), la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Sudogda (Судогда), kiu dedekstre enfluas la riveron Klazjma (Клязьма), en 6&nbsp;km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 2002 la urbo havis 13,3 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Vladimira provinco
Suzdalo

**Suzdalo** ( - **Suzdal**) estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17445.

La urbo estis fondita en jaro 1024.

Suzdalo estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj konstruaĵoj: malnovaj preĝejoj kaj monaĥejoj,la klasikaj lignaj domoj *izba*.

La urbo estas granda turista centro.

La interurba telefona kodo estas 09231, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas ĉe rivero Kamenka (Каменка) (kiu enenfluas en riveron Nerl (Нерль), kiu enfluas la riveron Klazjma (Клязьма).

Al la urbo mankas fervoja stacio.

En la jaro 2002 la urbo havis 11,4 mil loĝantojn, en la jaro 2009 la urbo havis 11,0 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Suzdal-festivalo de rusia animacio  - filmoj, prezentitaj en animacia festivalo en Suzdalo, kun Esperantaj subtitoloj. 

Dosiero:Gorskii_04449u.jpg|
Dosiero:Russia-Suzdal-Nativity Cathedral-1.jpg|
Dosiero:Russia-Suzdal-Archbishop's Palace-2.jpg|
Dosiero:Russia-Suzdal-Boris and Gleb Church.jpg|

Kategorio:Urboj de Vladimira provinco
Suojarvi

**Suojarvi** () estas urbo en la respubliko Karelio de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estis fondita dum la 16-a jarcento, kaj gajnis la statuson de urbo en 1940. Ekde 1812 ĝis 1940 la setlejo apartenis al Finnlando. Ĝi tial ne estis urbo.

Ĝi antaŭe nomiĝis *Ŝujezerskij pogost* (), en la 16-a kaj 17-a jarcento.

La kodo de OKATO de la urbo estas 86250501; la interurba telefona kodo estas 81457, kaj la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la moskva tempo.

La urbo troviĝas sur la bordo de la lago Suojarvi ().

En la urbo troviĝas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Karelio
Lechincioara

**Lechincioara** [lekinĉŭara] (hungare: **Kislekence** [kiŝlekence]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la vilaĝo Şincai.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 172 loĝantojn (rumanoj), en 1992 116 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kislekence apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
 
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Susuman

**Susuman** () estas urbo en Magadana provinco en Rusio. La urbo situas ĉe rivero Bjorjoloĥ (Бёрёлёх) (baseno de rivero Kolima (Колыма)), ĝiaj geografiaj koordinatoj estas .

La urbo estis fondita en jaro 1938 por ekspluati orajn rezervojn. Dum la stalina epoko, laboris tie eĉ 16.000 punitoj, en la ĉirkaŭo funkciis reto de trudlaborejaj bivakoj.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1964. En 2006 la urbo havis ĉ. mil loĝantojn.

## Negravaj faktoj 
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 44213501. La interurba telefona kodo estas 41345, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005). Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 8 horoj (en jaro 2005).

Kategorio:Urboj de Magadana provinco
Suĥoj Log

**Suĥoj Log** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65494.

La urbo estis fondita en komenco de la 18-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1943.

La interurba telefona kodo estas 34373, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Piŝma (Пышма) (baseno de rivero Obj (Обь)).

En la urbo estas fervoja stacio Kunara (Кунара).

Traduko de la unua vorto de nomo de la urbo estas "seka", la dua vorto forestas en nuntempa rusa lingvo.

En jaro 1959 la urbo havis 23,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 36,4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Sursk

**Sursk** () estas urbo en la Penza provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita post jaro 1860. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1953.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 56218508. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Sura (Сура). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la jaro 1959 la urbo havis 9,1 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 8 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Penza provinco
Sĥodnja

**Sĥodnja** () estis urbo en Moskva provinco, ekde 2004 - parto de Ĥimki. Geografiaj koordinatoj: .

La urbo estis fondita en 1938. Ĝi havis statuson de urbo ekde 1961. En 1959 la urbo havis  mil loĝantojn, en 2002 -  mil loĝantojn.

Sĥodnja situas ĉe samnoma rivero (alfluanto de Moskva). En la urbo estas fervoja stacio Sĥodnja.

Kategorio:Ĥimki
Siktivkaro

**Siktivkaro** () estas ĉefurbo de la respubliko Komiio, rusia aŭtonoma subŝtato (oblast). La urbo situas ĉe la rivero Sisola (ru: *Сысола*) proksime de la enfluejo de la rivero Viĉegda kaj kalkulas proksimume 230 000 loĝantojn (2002), triono el kiuj apartenas al la komianoj, finn-ugra popolo, kaj la resto estas plejparte rusa. La urbo havas gravan lignopretigan industrion, flughavenon, fervojon (Pechora) kaj universitaton (ekde 1972).

## Kernaj informoj 
La urbo estis fondita en jaro 1586.

La interurba telefona kodo estas 8212, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 87401.

## Ekonomio 
La ekonomiaj agadoj de la Komi-popolo varias de gardado de boacoj, ĉasado, fiŝkaptado, kaj lignado en la nordo (kun mineja centro super la Arkta Cirklo ĉe Vorkuta) al agrikulturo, industrio, kaj minado en la sudo.

## Esperanto 
En Siktivkaro okazis en la jaro 1999 plurkontinenta kurso de Esperanto laŭ sugestopedia metodo en la kadro de projekto Indiĝenaj Dialogoj, disvolvita dum la UN-Jardeko de Indiĝenaj Popoloj kaj al kiu partoprenis interalie redaktorino de Komi-radio, vicministro kaj estrino en la ministeria departemento respondeca por komilingvaj lerniloj. Raportis pri ĝi radio, televido kaj gazetaro en la respubliko Komi. Estas tendenco al asimilado kaj rusigo inter la komilingvanoj.

## Vizitindaĵoj 
Inter la vizitindaĵoj troviĝas ekzemple la nacia muzeo pri la respubliko Komi, la katedralo Stefanovski, geologia muzeo A.A. Ĉernov, monumento de la litero Ö aŭ la monumento Azbuka Anbur.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Respubliko Komi
* Komia lingvo

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la urbo 

Kategorio:Urboj de Komiio
Suĥiniĉi

**Suĥiniĉi** () estas urbo en Kaluga provinco en Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en la unua duono de la 18-a jarcento. Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1840.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 29236501. La interurba telefona kodo estas 08451, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

En la urbo estas fervoja stacio de kelkaj linioj, la ĉefa el ili estas Moskvo - Brjansk.

En jaro 1959 la urbo havis 12,7 mil loĝantojn, kaj en 2002 temis pri 16,4 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Kaluga provinco
Kategorio:Distrikto Suĥiniĉi
Siĉjovka

**Siĉjovka** () estas urbo en Smolenska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 66246501.

La urbo estis fondita en jaro 1488.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.

La interurba telefona kodo estas 08130, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas en 2,5&nbsp;km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 1959 la urbo havis 6,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 8,7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Smolenska provinco
Tajga

**Tajga** () estas urbo en Kemerova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 32440.

La urbo estis fondita en 1898 dum konstruado de fervojo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde 1925.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1898).

Traduko de nomo de la urbo estas "pinglarbaro" aŭ "tajgo".

En 1959 la urbo havis 33,9 mil loĝantojn.

En 2008 la urbo havis 24,8 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tajga (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Kemerova provinco
Tajŝet

**Tajŝet** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas ĉe riveroj Birjusa *(Бирюса)* kaj Tajŝet *(Тайшет)* (kiu dedekstre fluas en riveron Birjusa).

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis proksimume 33.500 loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tajŝet (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Irkutska provinco
Tara (Rusio)

**Tara** () estas urbo en Omska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 52415.

La urbo estis fondita en jaro 1669.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1782.

La interurba telefona kodo estas 38171, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Irtiŝ (Иртыш) ĉe enefluo en ĝin dedekstre de rivero Tara (Тара).

Traduko de nomo de la rusa urbo estas "taro".

Deveno de la nomo estas de la tjurka lingvo kaj la traduko estas "mallarĝa".

En jaro 1959 la urbo havis 20,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 26,9 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Omska provinco
Taldom

**Taldom** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46254504.

La urbo estis fondita en jaro 1677.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1918.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Taldom (Талдом) ekde 1677 ĝis 1918;
* Leninsk (Ленинск) ekde 1918 ĝis 1929. *(Ekzistas ankaŭ la alia urbo Leninsk en Volgograda provinco en Rusio.)*

La interurba telefona kodo estas 09620 (ĝis 2005), 49620 (ekde 2006).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio Savjolovo (Савёлово).

En jaro 1959 la urbo havis 10,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 13,3 mil loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Taldom
Mureșeni

**Mureșeni** [mureŝenj] (hungare: **Meggyesfalva** [medjeŝfalva]) estas vilaĝo en Rumanio proksime de Târgu Mureș. Ĝi apartenas al la urbo Târgu Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1262 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 970 (75 % rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1390. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj 
* István Várterész (22-a de aprilo 1931 - Târgu Mureș, 9-a de oktobro 1984): verkisto pri farmakologio, lokhistoriisto

== Komunumoj pri *meggy* (= acida ĉerizo) en Hungara reĝlando ==
(Kelkloke tio estas laŭ malnova ortografio *medgy*!)

Vidu ankaŭ: Listo de hungaraj loknomoj kun "meggy"

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș