Aŭgmentativo

**Aŭgmentativo** (latine *augmentativum*, de la vorto *augmen* "pliigo, kresko") estas la grandiga formo de vorto. La mala formo estas la malgrandiga formo de vorto, kiu nomiĝas diminutivo. 

En pluraj lingvoj ekzistas afiksoj (do prefiksoj antaŭ la vortoradiko aŭ sufiksoj post ĝi), kiuj ŝanĝas la bazan vorton al sia aŭgmentativa formo. Tamen estas pluraj lingvoj (ekzemple la germana), kiuj *jes ja* havas diminutivajn sufiksojn, sed *ne* aŭgmentativajn. En multaj lingvoj aŭgmentativaj afiksoj estas uzeblaj nur por substantivoj - male en Esperanto, kies aŭgmentativa sufikso **-eg-** uzeblas vere por ĉiu vortoklaso.

## Esperanto 
La aŭgmentativa sufikso "-eg-" en Esperanto, kiel ĉiuj esperantaj sufiksoj, metiĝas inter la vorta radiko kaj la gramatika finaĵo por la vortoklaso. La kontraŭa "malpligrandiga formo" (diminutivo) kreiĝas per la silabo *-et-*.

* *pordo*: *pordego* vere granda pordo, *pordeto* aparte malgranda pordo

* *varma*: *varmega* vere tre varma, *varmeta* nur iom varma

* *salti*: *saltegi* fari imprese grandajn saltojn, *salteti* fari malgrandajn saltojn

* *tre*: *treege* tre multe

La sufiksoj ankaŭ uzeblas kiel memstara vortoradikoj (ega, ege...). 

## Germana lingvo 
En la germana lingvo ekzistas pluraj rimedoj por anstataŭigi la mankan aŭgmentativan sufikson. Unu estas antaŭmeti silabon, ekzemple *weg-* ("for-"): dum *essen* estas "manĝi", *wegessen* ("formanĝi") simple estas pligravigo de la vorta signifo. Alia eblo estas antaŭ- aŭ postmeti al la kerna vorto plian, troige priskriban vorton, kiu plifortigas la signifon. "*Bomben*hitze" estas varmego kvazaŭ post falo de bombo, "*Affen*fraß" estas manĝaĉo eĉ ne prezentebla al simio, "Mode*zar*" produktisto de modaj vestaĵoj, kiu riĉas kaj potencas simile al caro). Krome ekzistas la afikso "Un-", kiu en sia baza signifo korespondas al la esperanta afikso "mal-", do ŝanĝas la vortosignifon al sia kontraŭo. En iuj kazoj la silabo tamen uziĝas en aŭgmentativa signifo: *Unzahl* estas nombrego, *Unsumme* sumego, *Unmenge* kvantego aŭ *Untier* bestego. Rilate al iuj nombrovortoj ankaŭ la antaŭmetita silabo "Aber-" povas havi aŭgmentativan signifon: *Abertausende* estas multaj, multaj miloj.

## Hispana lingvo
En la hispana lingvo ekzistas la aŭgmentativaj sufiksoj "-ote", "-ota", "-ón", "-ona", "-azo", kaj "-aza". 

* Ekzemplo: *botella* (botelo) iĝas *botellón* (botelego).

## Itala lingvo 
Tre disvastiĝinta la aŭgmentativo estas en la itala lingvo. Ĝi kreiĝas per la sufikso *-one* (maskuleno) bzw. *-ona* (femineno). Dum *padre* estas la patro, *padrone* estas la familia aŭ entreprena ĉefo (komparu la esperantan vorton patrono), *padrona* la ĉefino. 

* Ekzemplo: *casa* (domo) iĝas *casona* (domego)

## Portugala lingvo 
En la portugala lingvo la plej kutima aŭgmentativa finaĵo estas *-ão*; laŭ gramatika senco temas pri maskulena finaĵo, sed ĝi ankaŭ uzeblas kiel aŭgmentativa sufikso por vortoj de feminena genro. 

* *casarão* (domego, maskuleno) de *casa* (domo, femineno) kaj *sapatão* (ŝuego, maskuleno) de *sapato* (ŝuo, maskuleno).

## Rusa lingvo 
En la rusa lingvo uzeblas pluraj sufiksoj. La plej oftaj estas
* Por vortoj de maskulena kaj neŭtra genroj: -ище ("-iŝĉe") kaj -ин ("-in")
* Por vortoj de feminena genro: -ища ("-iŝĉa")

Ekzemploj: домище *domiŝĉe* kaj домина *domina* (domego) de дом *dom* (domo) aŭ *borodiŝĉa* (barbego) de *boroda* (barbo). 

Por provizi impreson de pligrandigitaj ecoj uzeblas la sufikso -га ("-ga"). Ekzemplo: ветер (*"veter"*, vento), ветрюга (*"vetrjuga"*, forta vento).

## Literaturo 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko: sufikso -eg-

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Gramatiko