open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Februaro de 2009

Jen **listo de okazaĵoj en februaro de 2009**.

## 1-a de februaro 
* Michel Desjoyeaux, skipero de la velŝipo **Foncia**, gajnis la Vendée Globe, sportan eventon kiu konsistas en ĉirkaŭiri velŝipe la mondon, sole, sen halto kaj sen ekstera helpo. Li plenumis sian mondĉirkaŭiron en 84 tagoj, 3 horoj kaj 9 minutoj.
* La tenisludisto Rafa Nadal iĝis la unua hispano kiu venkis en la turniro Aŭstralia Malferma.
* Jóhanna Sigurðardóttir ekestis nova ĉefministro de Islando.

## 7-a de februaro 
* Almenaŭ 23 personoj mortis tempe de manifestacio kontraŭ la prezidanto de Madagaskaro, Marc Ravalomanana.

## 15-a de februaro 
* La venezuela prezidento estonte povos esti reelektata multfoje. Tio estas rezulto de hodiaŭa referendumo. Laŭ balotkomisiono voĉdonis 54 procentoj de la civitanoj por la de oficohavanto Hugo Chavez postulanta ŝanĝo de konstitucio.

## 17-a de februaro 
* Nakagawa Shoichi, Ministro pri Financoj kaj pri Financaj Servoj de Japanio, demisiis pro suspekto ke li ebrie ĉeestis en gazetara konferenco post G7 en Romo. La sidlokojn, anstataŭe samtempe servos Yosano Kaoru, Ministro pri Ekonomio kaj Financoj.

## 20-a de februaro 
* La registaro de Latvio demisiis. Prezidanto Valdis Zatlers deklaris, li estis akceptanta la demisipeton de ĉefministro Ivars Godmanis kaj ĝia kabineto. Antaŭe la du plej grandaj koalicipartneroj rifuzis la pluan obeon al Godmanis.

* La nova germana polusa stacio „Neumayer III“ en la Antarkto estis solene malfermata. Per 16 hidraŭlikaj stilzoj la altmoderna, 23 kt pezanta laboratorio situas sur la Ekström-bankizo en la sudpolusa regiono. La konstruaĵo estu malebligi, ke la nova stacio mergiĝas en la eternan glacion - kiel ĝia antaŭa stacio „Neumayer II“, kiu post 17 jaroj minacas esti dispremata. En „Neumayer III“ antaŭ ĉio estas esplorata por la klimatprotekto.

* La israela prezidanto Ŝimon Peres komisiis Likud-estron kaj ĝisnunan opozicigvidanton Benjamin Netanjahu al la formado de nova registaro.

* Per suicidatenco kontraŭ partoprenantoj de ŝiita funebra soleno antaŭ moskeo en Dera Ismail Khan en nordokcidenta Pakistano estis murdataj pli ol 30 homoj.

## 22-a de februaro 
* Kaŭze de gaseksplodo en nordĉina karbominejo proksime de Taiyuan mortis minimume 74 minlaboristoj. Pli ol 100 vunditaj ministoj estis transportataj al malsanulejoj.

* Per emocia ceremonio aŭstralianoj memoris la oferojn de la detruaj arbedlandaj brulegoj. Dum la solenaĵo en la melburna Rod-Laver-Areno la ĉefministro Kevin Rudd kompatis la oferojn kaj promesis helpon por rekonstruo. Estonte estu memorata la bruloferoj je la 7-a de februaro, tiu „nigra sabato“ en kiu oni perdis la potencon super la brulegoj. Pli ol 200 homoj mortis, 1.800 domoj estas detruitaj, 450.000 hektaroj da grundo forbruliĝis.

## 25-a de februaro 
* Aviadilo (Boeing 737-800) de la turka aerlinio kraŝis antaŭ alteriĝo sur la Flughaveno Schiphol apud Amsterdamo. De la 134 pasaĝeroj kaj aviadilanoj 9 mortis kaj pli ol 50 estis vunditaj.

Kategorio:Februaro laŭ jaroj
02
Katano

**Katano** povas esti

* Katana, nome plej grava kaj konata Japana glavo (刀 [katana])
* Katano (交野市 [katano-ŝi]) estas urbo en Gubernio Osaka, Japanio
Sajóecseg

**Sajóecseg** [ŝajOeĉeg] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc.
eta|Blazono de Sajóecseg

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 119 m
* Loĝantaro: 1120
* Poŝtkodo: 3793
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Sajóecseg situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok preteriras, flankfervojo al Tornanádaska tie deflankiĝas. La kontraŭa Boldva voje kaj fervoje estas atingebla tra ponto. Sajószentpéter troviĝas 7, Miskolc 11, Edelény 15, Kazincbarcika 16 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1248 en formo *"Echeg"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, turo alkonstruiĝis en 1902
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj

## Famuloj 
En Sajóecseg naskiĝis skulptisto Ernő Tóth.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Koronaria angio

eta|230px|skemo de la koronariaj arterioj. Antaŭe (pli malhelruĝe desegnita) la maldekstra, fone (pli hele desegnita) la dekstra koronara arterio
**Koronaria angio** (laŭ PIV) estas arterio aŭ vejno, kiu provizas la koran muskolon per sango aŭ forkondukas sangon de ĝi. La koronariaj angioj estas aranĝitaj kvazaŭ korono ĉirkaŭ la koro. La termino venas de la latina vorto *coronarius*, kiu signifas "korona" aŭ "krona".

## Koronariaj arterioj 
La koronariaj arterioj (*arteriae coronariae*) fontas el la aorto tuj post la *aorta valvo*. Ekzistas maldekstra (*arteria coronaria sinistra*) kaj dekstra (*arteria coronaria dextra*) koronariaj arterioj. Malvastiĝoj de la koronaraj arterioj estas la plej oftaj kaŭzoj por brustangoro kaj en la kazo de pliprogresanta malvastiĝo ĝis kompleta ŝtopiĝo de la angio ankaŭ de koratako.

eta|maldekstra|bildigo de la koronariaj angioj

## Koronariaj vejnoj 
La grandaj koronariaj vejnoj (*venae cordis*) plejparte kondukiĝas paralele al la koronariaj arterioj kaj komune fontas en la dekstra atrio de la koro. Pli etaj koronariaj vejnoj sendepende fontas en la dekstra atrio aŭ en aliaj partoj de la koro, kiel ekzemple la vejnoj de la dekstra ventriklo (*venae ventriculi dextri*) kaj la minimumaj koraj vejnoj (*venae cardiacae minimae*).

La grandaj koronariaj vejnoj estas:
* *vena cordis magna* (granda koronaria vejno)
* *vena cordis media* (mezgranda koronariaj vejno)
* *vena cordis parva* (eta koronaria vejno, malgraŭ la nomo "eta" unu el la grandaj koraj vejnoj!)

Kategorio:Besta anatomio
Brustangoro

**Brustangoro** aŭ **brustangino**- latine *angina pectoris*, sinonime foje ankaŭ nomata *stenokardia* - laŭ PIV estas "tuto de la paroksismaj doloraj simptomoj de la antaŭkora regiono, akompanataj de intensa angoro kaj de sento pri tuja morto". Brustangoro estas klara simptomo pri minaca aŭ jam okazanta koratako. Ĝi indikas pri malsufiĉas provizo de la kora muskolo per oksigenoriĉa sango, plej ofte kaŭzata per malvastiĝo de koronaria arterio. En la kazo de koratako kontraste la provizo de certa parto de la kora muskolo per oksigenoriĉa sango estas subite kaj daŭre entute interrompita, ĉar koronaria arterio kompleteŝtopiĝis.

Pri terapio, nitroglicerino estas uzata.

Kategorio:Iskemia kardiopatio
Kategorio:Simptomoj en kardiologio
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
Furkopasejo

**Furkopasejo** (germane **Furkapass**) estas montpasejo en la Valezaj Alpoj, kiu ligas la kantonojn Urio kaj Valezo.

## Ciferoj 
La pasejkulmino situas sur alteco de 2436 m s.m.. La pasejo estas akvodislimo inter Norda Maro kaj Mediteraneo. La maksimuma grimpo de la paseja ŝoseo estas 11 %, kaj ĝi havas longecon de 31 km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de la Furkopasejo datiĝas el la jaro 1306 kiel *Furke*. Ĉu homoj jam utiligis la pasejon en antaŭromia tempo malcertas. Post la integrigo de la Valezo al la Romia Imperio en la jaro 15 antaŭ Kristo la pasejoj Furko kaj Oberalp fariĝis gravaj por la interimperia trafiko. En la jaro 1866 estis malfermita la unua veturebla vojo tra la pasejo. De 1867 ĝis 1920 poŝtkaleŝoj trafikis sur la paseja vojo. En la jaro 1908 oni komencis la konstruadon de la Furko-Oberalp-Fervojo kaj en 1915 la fervojo tra la pasejo povis estis malfermita. En 1982 pro la malfermo de la Furko-Baztunelo oni fermis la fervojlinion tra la pasejo. Ek de 1992 la kompanio Vaporfervojo Furko-montolinio funkciigas vaportrajnojn sur la malnova montarpasejlinio.

## Priskribo de la pasejo de okcidento al oriento 
La grimpo al la pasejo komenciĝas en la vilaĝo Ulrichen en la komunumo Obergoms en la supra parto de la Kantono Valezo. Ĝis Oberwald la vojo estas komuna kun la Grimselpaseja Vojo. Post Gletsch la vojo nun preterpasas rekte okcidente de la lango de la Rodan-Glaĉero. La Hotelo Belvédère je alteco de 2272 m s.m. donas rektan aliron al la glaĉero. Je 2431 m oni atingas la pasejkulminon. La vojo nun pluiras malsupren al la tiel nomita Ursenenvalo, kiu en mezepoko estis setlita ek de Grizono de retoromanĉoj. Post 31 km la pasejvojo finiĝas en Realp okcidente de Andermatt en Kantono Urio.

## Apartaĵoj 
En la jaro 1964 estis sur la Furkopasejo filmitaj kelkaj scenoj de la James-Bond-filmo *Goldfinger* [Orfingro] kun la aktoroj Gert Fröbe (Goldfinger), Harold Sakata (OddJob), Sean Connery (James Bond) kaj Tania Mallet (Tilly Masterson).

## Eksteraj ligiloj 
* La Furkopasejo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Kantono Urio
Dubicsány

**Dubicsány** (dubiĉAnj) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.
## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 142 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2834/20.4901
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 3635
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Dubicsány situas en valo sur deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok. La lasta urbo kaj Kazincbarcika troviĝas po 5, Ózd 22, Edelény 23, Miskolc 26 km-ojn.

## Historio 
Ŝajnas, Dubicsány fondiĝis en la 14-a jarcento. En 1555 la turkoj bruldetruis kaj senhomigis la komunumon. Vilaĝservoj estas migra poŝto, hotelo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1839, en 1852 turo 15 m-ojn longa alkonstruiĝis, en 1924 renoviĝis
* romkatolika kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* baroka unuetaĝa kastelo de Vay el la 18-a jarcento, post 2 jarcentoj trakonstruiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Manic Street Preachers

eta|dekstra|250px|Manic Street Preachers
La ***Manic Street Preachers*** estas kimra rokgrupo, kreita en 1986 en Blackwood, Kimrio. La nunaj membroj estas James Dean Bradfield (kanto, gitaro), Nicky Wire (basgitaro) kaj Sean Moore (drumo). Richey Edwards estis membro ĝis li tute malaperis en 1995 (ekde 2008 li konsideriĝis morta).

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1986
Nash-ekvilibro

eta|180px|Ekzempla reta grafeo. Valoroj sur lateroj estas la vojaĝaj tempoj de aŭtomobilo vojaĝanta tra la latero. *x* estas la kvanto de aŭtomobiloj vojaĝantaj tra la latero.
eta|180px|Diferenco inter strategioj juĝantaj laŭ propra minimuma gajno aŭ alies maksimuma gajno

En la ludoteorio, kreita interalie de John Nash, la **Nash-ekvilibro** aŭ **ekvilibro de Nash** estas matematika metodo por ekhavi la plej favoran strategion en ludoj, kiam du aŭ pli da ludistoj povas partopreni. Se la kunaj strategioj favoras al neniu ludisto, kiu ŝanĝas siajn proprajn ludomanierojn, la strategioj formas Nash-ekvilibron.

## Vidu ankaŭ 
* Reciproke garantiita neniigo
* Efikeco de Pareto
* Kooperado
* Prizonula Dilemo

Kategorio:Ludoteorio
Kategorio:Fiksaj punktoj
Kategorio:Teoria biologio
Sajóvelezd

**Sajóvelezd** (ŝajOvelezd) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Ózd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 166 m
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 3656
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Sajóvelezd situas en valo sur mildaj deklivoj, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ traira flankovojo. Putnok troviĝas 4, Kazincbarcika 15, Ózd 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1294 en formo *"Welez"*, kiu longe havis 2 partojn: Supra kaj Suba Velez. En 1555 pesto okazis, post unu jaron la turkoj senhomigis la komunumon. Nur en 1752 okazis la refondiĝo. En 1784 incendio okazis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* romkatolika preĝejo de 2004

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Bayerische Oberlandbahn

eta|maldekstra|BOB-trajno

|}
**Bayerische Oberlandbahn GmbH**, mallonge **BOB**, estas privata provizanto de fervojaj servoj. Ĝi apartenas al la fervoja konzerno Veolia.

La trajnoj de BOB trafikas inter Munkeno kaj la bavaraj Alpoj. Finstacioj estas Bayrischzell, Lenggries kaj Tegernsee. La respondaj lininumeroj (KBS) de la germana fervojo estas 955, 956 kaj 957.

La kompanio uzas specialajn trajnojn de tipo *Integral*, kies unuoj havas po kvin vagonojn. Tiaj unuoj estas rapide kun- kaj dismeteblaj. Kutime tri- aŭ kvar-unuaj trajnoj iras de Munkeno al Holzkirchen, kie unu parto disiĝas por iri al Bayrischzell. La aliaj kune iras ĝis Schaftlach, de kie dua parto iras al Tegernsee kaj tria al Lenggries. En la mala direkto oni rekunigas la partojn. Super ĉiu pordo estas indikata la finstacio de la koncerna vagono.

En la trajnoj de Bayerische Oberlandbahn validas tri malsamaj tarifoj:
* Propra BOB-tarifo (ĉie)
* Tarifo de MVV (Münchner Verkehrs- und Tarifverbund, inter Munkeno kaj Holzkirchen)
* Longdistanca tarifo de Deutsche Bahn, se vojaĝanto venas de aŭ iras al ekster la teritorioj de BOB kaj MVV
Tiuj malsamaj tarifoj povas esti iom konfuzaj por pasaĝeroj. En kelkaj stacioj ekzistas apartaj bilet-aŭtomatoj por diversaj tarifoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Kompania retejo

Kategorio:Fervojaj kompanioj en Germanio
Kategorio:Supra Bavario
Schliersee (lago)

Lago **Schliersee** situas ĉ. 50 km sud-oriente de Munkeno inter la valoj de Tegernsee kaj Inn. Ĝi altas 777 m super marnivelo kaj havas areon de 2,241 m². En ĝi situas insulo *Wörth*, 2,4 ha granda, kun gastejo. La insulo preskaŭ dividas la lagon en du basenojn.

Ĉirkaŭ la lago situas samnoma komunumo. Ĉar la lago plenigas grandan parton de la vala larĝo, la trafikaj vojoj devas sekvi ĝian bordon: la orientan bordon laŭiras federacia vojo B 308, la okcidentan la fervoja linio de Bayerische Oberlandbahn.

El la lago elfluas rivereto *Schlierach*, ĝia elfluejo estas nord-okcidente, en pinta angulo de la lago, malantaŭ duoninsulo *Freudenberg*. Schlierach longas nur 13 km kaj tiam fluas en riveron Mangfall.

Meze de la 1970-aj jaroj estis instalita ringa kanalizacio ĉirkaŭ la lago, sed montriĝis, ke tio ne multe reduktis la eŭtrofecon de la akvo. En ĝi prosperis cianobakterioj, kiuj donis al la akvo ruĝan koloron. Esploroj montris, ke la natura tavola interŝanĝo de la laga akvo estas tre malgranda; al tio kontribuas la ĉirkaŭaj montoj, kiuj protektas ĝin kontraŭ vento kaj printempe ofte longe konservas glacian kovraĵon.

Por helpi al la naturo oni en 1982 instalis en la lago premaeran dukton, kiu devigas tavol-interŝanĝon de la akvo ene de ĉiuj tri aŭ kvar tagoj. Ekde tiu tempo ne okazis cianobakteria abundo nek amasa morto de fiŝoj.

  Schliersee_um_1900.jpg|Schliersee ĉ. 1900
  Schliersee-Blick SO.JPG|Rigardo trans la lagon sud-orienten
  Schliersee_januaro_2009.jpg|Rigardo de sudo trans la lagon al urbeto Schliersee

Kategorio:Lagoj en Germanio
Kategorio:Distrikto Miesbach
Vadna

**Vadna** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 141 m
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 3636
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Vadna situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok. Kazincbarcika troviĝas 7, Sajószentpéter 16, Ózd 25, Miskolc 29 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko, antaŭ la hungaroj slavoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1237 en formo *"Wodna"*. En la mezepoko la komunumo havis pramejon kaj doganejon. En 1458 la husanoj konstruis fortikaĵon, kiun poste tuj la hungaroj okupis kaj malkonstruis. En 1577 la turkoj malvenkis de la hungaroj en grava batalo. En Vadna migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* Kalvinana preĝejo (Vadna)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kolono (Panamo)

**Kolono** () estas norda provinco de Panamo. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Kolonurbo (). 

En ĝia teritorio troviĝas la norda sekcio de la Panama kanalo. Ĝi limas norde kun la Kariba Maro, sude kun la provincoj Panamo kaj Kokleo, oriente kun la indiĝena komarko Kuna Yala kaj okcidente kun la provinco Veragŭo.

La ekonomio de Kolono baziĝas sur turismo kaj sur komerco rilata al la Panama Kanalo. En la provinco troviĝas ankaŭ la minejo Cobre Panamá.

Kategorio:Provincoj de Panamo
LAMA

eta|La regiono de *LAMA* estas Germania subŝtato *Mecklenburg-Vorpommern*.
**LAMA** (mallongigo por *Landa Asocio Meklenburgo-Antaŭpomerio*) estas landa suborganizo de Germana Esperanto-Asocio GEA.

Ĝi estiĝis en 1990 kaj havas membrojn en Meklenburgo-Antaŭpomerio, sed parte ankaŭ ekster ĉi tiu federacia lando.

## Aranĝoj 
* SEFT (Ĝi okazas ĉiujare ekde 1978 por unu semajno en julio aŭ aŭgusto.)
* Semajnfina Esperanto-Seminario (Ĝi okazas en oktobro de vendreda vespero ĝis dimanĉa tagmezo, sed ekde kelkaj jaroj nur sabate.)

## Lokaj grupoj 
Al LAMA apartenas la jenaj kluboj resp. societoj, sed ankaŭ multaj unuopuloj.
* Esperanto-Societo Neubrandenburg
* Esperanto-Klubo Ŝverino
* Esperanto-Klubo Rostock
* Esperanto-Klubo Stralsund (la lastaj du estas historiaj kluboj kaj ne aktivas en )

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jen la paĝo de LAMA kaj Esperanto-Societo Neubrandenburg
* Jen la paĝo de Esperanto-Klubo Ŝverino

Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Germanio
Kategorio:Historio de Esperanto
Kategorio:Mallongigoj
Dinastio Karađorđević

eta|Reĝa krono de Serbio (dinastio Karađorđević)
La dinastio **Karađorđević**  (, "Idoj de Karađorđe") estis reganta reĝa dinastio en Serbio kaj pli poste en la jaroj 1918 - 1929 en Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj kaj en la jaroj 1929 - 1946 en Reĝlando Jugoslavio. Kiel fondinto de la moderna dinastio estas konsiderata Đorđe Petrović, nomata **Karađorđe** ("Nigra Đorđe", "Nigra Georgo"), kiu mortis en la jaro 1817. Post lia morto venis en Serbio al potenco la dinastio Obrenoviĉ kaj ekde tiu tempo la dinastio Karađorđević gvidis sangbatalon pri regado kontraŭ la dinastio Obrenović. Nur en la jaro 1903 ili fine fariĝis regantoj de Serbio. En la jaro 1946 ĝi perdis la tronon, kiam Komunista Partio venis en Jugoslavio al potenco. Petro la 2-a Karađorđević neniam abdikis.

## Regantoj 
*Regantoj en Serbio*
* (1903–1918) Petro la 1-a Karađorđević

*Regantoj en Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj*
* (1918–1921) Petro la 1-a Karađorđević
* (1921–1929) Aleksandro la 1-a Karađorđević

*Regantoj en Reĝlando Jugoslavio*
* (1929–1934) Aleksandro la 1-a Karađorđević
* (1934–1941) regenta konsilantaro anstataŭ la neplenkreska Petro la 2-a Karađorđević frunte kun princo Paŭlo Karađorđević
* (1941–1946) Petro la 2-a Karađorđević


Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Jugoslavoj
Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Historio de Jugoslavio
Kategorio:Familiaj nomoj
Listo de gvidantoj de Sendependa Ŝtato Kroatio

Tio ĉi estas listo de homoj, kiuj estis gvidantoj en militafero kaj politiko de Sendependa ŝtato Kroatio. 

## Militaj gvidantoj de Kroatiaj Armitaj Fortoj
* Jure Francetić
* Maks Luburić
* Rafael Boban
* Dinko Šakić
* Božidar Kavran
* Ivan Ico Kirin
* Ivica Matković
* Ljubo Miloš
* Ante Moskov
* Juraj Rukavina
* Tomislav Sertić
* Vjekoslav Servetzy
* Slavko Stanzer
* Vjekoslav Vrančić
* Antun Vrban

## Politikaj gvidantoj de NDH
* Ante Pavelić - Poglavnik 
* Nikola Mandić - Prezidento de Movado
* Slavko Kvaternik - Vojskovođa (Field-Marshal), Ministro de Kroatia Enlanda Defendo 
* Mirko Puk - Ministro de Justico
* Andrija Artuković - Ministro de Enlandaj Aferoj
* Ivan Petrić - Ministro de Sano
* Lovro Šušič - Ministro de Ekonomio
* Mile Budak - Ministro de Religio kaj Edukado
* Ivica Frković - Ministro de Forstafero kaj Minafero
* Jozo Dumandžić - Ministro de Asocio
* Milovan Žanić - Prezidanto de Legislativa Komitato
* Osman Kulenović - Vicprezidanto de NDH
* Džaferbeg Kulenović - Vicprezidanto de NDH, Prezidento de Jugoslava Muslima Partio

Kategorio:Historio de Kroatio
Cordyceps militaris

***Cordyceps militaris*** estas sakfungo el la familio de *cordycipitaceae*.

## Priskribo 
Ĝi estas parazito de raŭpo. Ĝi havas flavajn stromojn.

## Propreco 
Ĝi estas uzata kontraŭ kancero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* bildo
* La biblioteko de Dr. PI bloobookoj 

Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Sordariomycetes
Stranga rapido

En kosmoscienco, la **stranga rapido** estas komponanto de rapido galaksio kiu ne povas esti eksplikita per leĝo de Hubble.

Laŭ leĝo de Hubble, ĉiu galaksio forflugas de observanto je rapido *v* proporcia kun ĝia distanco *r* al la observanto.

: *v = H0r*

kie *H0* estas konstanto de Hubble. La interrilato inter rapido kaj distanco devus esti akurata se forestus la alia efikoj.

Galaksioj estas ne distribuita homogene en spaco de la universo, sed tipe estas en grupoj aŭ akumuliĝoj, en kvanto inter malpli ol dek kaj kelkaj miloj. Ĉi ĉiuj apudaj galaksioj havas gravitan interagon, kaj tirl aparta galaksio povas havi rapidon eĉ de pli ol 1000 km/s en hazarda direkto. Ĉi tiu rapido estas vektore adiciita kun , rapido donita per leĝo de Hubble.

Oni povas mezuri radiusan komponanton de rapide de galaksio per ŝovo de Doppler de ĝia lumo, kaj poste per leĝo de Hubble ekscii distanco ĝis la galaksio. La ĉefa konsekvenco de ekzisto de stranga rapido estas ke, dum ekcsio de la distanco ĝis la galaksio per ĉi tiu maniero, povas aperi eraro. Ĉi tiu eraro iĝas pli malgrandan, relative al la tuteca rapido, se la distanco pligrandiĝas.

Pli preciza pritakso povas esti farita per preno de la averaĝa rapido de grupo de galaksioj. Strangaj rapidoj de galaksioj en la sama grupo estas ĝenerale hazardaj, kaj dum sumado forigas unu la alian, donante multe pli precizan mezuron.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.seminarioicuesc.com.br/sistema/resumos/11_pag344.PDF Pri distribuo de strangaj rapidoj de Munelar de Assis Falcão kaj André Luís Batista Ribeiro

Kategorio:Ĉiela mekaniko
Efika valoro

La **efika valoro**, aŭ prefereble **efektiva valoro**, estas la kvadrata averaĝo de periode ŝanĝanta fizika grando.

Ĝi egalas al la kvadrata radiko de la averaĝo de la kvadratoj de la valoroj.

En elektrotekniko, la efika valoro de kurento aŭ tensio kiuj varias dum la tempo, egalas al la valoro de kontinua kurento aŭ kontinua tensio, kiuj en difinita tempo transformas la saman kvanton da energio en rezistanco.

## Difinoj 
### Efika valoro de kurento 
La efika valoro I de la intenso i(t) de elektra kurento ŝanĝiĝanta dum la tempo kun periodo T egalas al la intenso de kontinua kurento kiu transformas la saman kvanton da energio E kiel i(t) fluante tra rezistanco R dum la periodo T.

: E=U\cdot I\cdot T=R\cdot I^2\cdot T=R\cdot \int_{t_0}^{t_0 + T} i^2(t) \cdot \mathrm{d}t

Oni kalkulas la efikan valoron per la kvadrata radiko de la averaĝo de la kvadratoj de la valoroj de la kurentintenso dum la periodo T.

: I = \sqrt{ \frac{1}{T}\cdot \int_{t_0}^{t_0 + T} i^2(t)\cdot \mathrm{d}t}

### Efika valoro de la tensio 
Fizike efika valoro U de la tensio u(t) egalas al la kontiunua tensio, kiu, aplikita al rezistanco R dum la periodo T transformas la saman kvanton da energio E kiel la ŝanĝanta tensio u(t).

Matematike ĝi estas kalkulebla per
:  U = \sqrt{\frac{1}{T} \cdot \int_{t_0}^{t_0 + T} u^2(t) \cdot\mathrm{d}t}

## Referencoj 
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Elektroniko
Varsovia Esperanto-Societo „Konkordo”

[eta|Esperantistoj el la Esperanto-rondo „Konkordo” ĉe la tombo de [LLZ. En la centro estas Lidja Zamenhof]]
**Varsovia Esperanto-Societo „Konkordo”** estas la nomo de iama Esperanto-Societo en Varsovio. En 1921 fondiĝis la nova urba esperantista rondo. La celo estis disvastigi ne nur Esperanton, sed ankaŭ ĝian internan ideon. Fondita la 18-an de majo 1921 laŭ instigo de Klara Zamenhof (1863-1924), fondintoj estis interalie Edward Wiesenfeld (1992-murdita antaŭ 1945), Józef Litauer (1894-murdita antaŭ 1945) kaj Ignaco Teichfeld (1876-mortojaro ne konata). Lidja Zamenhof (1904-murdita en 1942) aktivis kiel estraranino de "Konkordo". Komence Konkordo havis la taskon fariĝi movado, tiucele estis direktita varbado tra ĉiuj landoj de Eŭropo (en la Franca Respubliko meze de la 1920-aj jaroj estis jam pli ol 20 grupoj). Okazis dum la UK 1924 en Vieno kaj la UK 1925 en Ĝenevo internaciaj fakaj kunsidoj iafoje kune kun la pacifistoj. Laste ĝi limigis sian laboron je la loka grundo de Varsovio kaj laŭ la stato de 1934 estis unu el la plej agemaj grupoj.

La lastaj konataj spuroj pri la aktivado de la rondo datumas de 1936. Ĝian malfortiĝon kaj malaperon kaŭzis la morto de du kernaj aktivuloj Feliks Zamenhof (1868-1933) kaj Leono Zamenhof (1875-1934), kaj la kresko de naciisma etoso en tiama Pollando. Tamen la grupo ne estis la unua kaj ne la sola urba Esperanto-grupo. Unua grupo ekde 1904 estis la Varsovia Societo Esperantista, kie motoris aparte Antoni Grabowski (1856-1921) - ĝis tamen jam en 1908 transformiĝis al Pola Esperanto-Societo (PES) kaj redifinis sin kiel landa asocio por ĉiuj pollingvanoj en la Rusia Imperio. La Enciklopedio de Esperanto (EdE) de 1934 kompletigas, ke en 1919 fondiĝis en Varsovio la unua laborista (klasbatala) societo „Laboro“, kiu baldaŭ evidentigis tre viglan agemon. Al tiuj du do en 1921 aliĝis la esperantista rondo „Konkordo“. Ĉiuj tri societoj laŭ EdE agadis tre energie kaj fondadis multe da filioj. En 1923 malfermiĝis ankoraŭ unu plie tre vigla rondo en Varsovio: la Akademia Esperanto-Rondo AERO. Tiel do Varsovio posedis jam kvar esperantistajn societojn. Iom post iom ekde 1923 en la urbo fondiĝis ĉiam novaj, aparte fakaj societoj, kio kontribuis al la ĉiam plia populariĝo de Esperanto en la regiono. Sed la kresko de naciisma etoso ne nur, sed ankaŭ en Pollando ekde la komenco de la 1930-aj jaroj, pli kaj pli premis la polajn esperantistojn same kiel samideanojn en multaj ĉirkaŭaj landoj, kaj sufokis iom post iom plurajn iniciatojn kiuj esperplene komenciĝis en la antaŭa jardeko, kvankam la esperantistoj en Germanio ekde 1933 kaj en Sovetunio ekde 1937 ankoraŭ havis pli malfacilan situation. Sed ekde septembro 1939 preskaŭ ĉie en Eŭropo estis la samaj katastrofaj cirkonstancoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Varsovia Vento fondita en 1991, posta urba Esperanto-societo

## Fontoj 
* La Enciklopedio de Esperanto 

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Organizaĵoj en Varsovio
Kategorio:Iamaj polaj Esperanto-asocioj
Sajókaza

**Sajókaza** (ŝajOkaza) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.
eta|Kalvinana preĝejo en Sajókaza

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 135 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2865/20.5865
* Loĝantaro: 3630
* Poŝtkodo: 3720
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Sajókaza situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Sajó kun ponto, laŭ flankovojoj. Kazincbarcika troviĝas 6, Putnok 13, Edelény 15, Miskolc 26 km.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1221 en formo *"Caza"*. En la 15-a jarcento la komunumo akiris la rangon kampurbo. En 1564 la turkoj senhomigis la urbeton. En 1638 incendio okazis. En la 20-a jarcento oni minadis karbon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romanika, nun kalvinana preĝejo el la 13-a jarcento, post du jarcentoj gotikigita, en 1562 defenda muro pretiĝis, en 1791 la turo altiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo
* luterana preĝejo
* klasikisma Kastelo de Sajókaza aŭ de Radvánszky (radvAnski) de 1830

## Famuloj 
En Sajókaza naskiĝis politikisto Béla Radvánszky.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Novzelanda korako

La **Novzelanda korako** (*Corvus antipodum* Forbes, 1893) estis birdospecio de la familio de korvedoj kaj el la tipa genro *Corvus* el la ordo de paserinoj, kiu estis indiĝena de la Norda Insulo kaj de la Suda Insulo de Novzelando sed estas nuntempe **formortinta**. Estis du subspecioj: la Nordinsula korako (*Corvus antipodum antipodum* Forbes, 1893) kaj la Sudinsula korako (*Corvus antipodum pycrofti* Gill, 2003). Alia tre proksima parenca specio de korako loĝis en la insuloj Ĉatham, nome la Ĉathama korako (*Corvus moriorum* Forbes, 1892).

Novzelandaj korakoj estis grandaj korvoj kun **longaj, larĝaj bekoj** kiuj ne estis tiom arkecaj kiom tiuj de kelkaj specimenoj el la Havaja korvo (*Corvus hawaiiensis*). Ili estis signife pli malgrandaj ol la Ĉathama korako, kaj la Sudinsula subspecio estis multe pli grandaj ol la Nordinsula subspecio.

Restoj de la Novzelandaj korakoj estas pli komunaj en marbordaj lokoj el Plejstoceno kaj el Holoceno. Marborde, ili povis ĉeesti la koloniojn de fokoj kaj pingvenoj aŭ manĝi en la intertajda zono, kiel faras la Tasmania korako, *Corvus tasmanicus*. Ili povis ankaŭ dependi el fruktoj, kiel la Novkaledonia korvo, *Corvus moneduloides*, sed malfacilas kompreni kial fruktomanĝanto estus pli komuna en marbordaj arbaroj kaj arbustejoj se frukto estis distribuita tra la tuta arbaro.

## Referencoj 
* Gill, B. J. 2003. Osteometry and systematics of the extinct New Zealand ravens (Aves: Corvidae: Corvus). Journal of Systematic Palaeontology 1: 43-58.
* Worthy, T.H., Holdaway R.N., 2002, The lost world of the Moa: Prehistoric Life of New Zealand, Indiana University Press, Bloomington. ISBN 0-253-34034-9.
ravens rule

## Eksteraj ligiloj 
* Holotipo kaj Paratipo  de Corvus antipodum pycrafti en la kolekto de la Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
* *New Zealand Raven. Corvus antipodum.*  de Paul Martinson. Artaĵo produktita por la libro *Extinct Birds of New Zealand*, de Alan Tennyson, Te Papa Press, Wellington, 2006
* Retejo pri formorto 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de formortintaj novzelandaj animaloj
* Birdoj de Malfrua Kvaternara Prahistorio

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Vilém z Rožmberka

eta|dekstra|Tolero kun la bildo de Vilém z Rožmberka
**Vilém z Rožmberka** aŭ **Vilhelmo Rosenbergo** (naskiĝis la 10-an de marto 1535, mortis la 31-an de aŭgusto 1592) ano de la plej fama kaj potenca ĉeĥa nobela familio Rožmberk, filo de Jošt la 3-a z Rožmberka kaj lia dua edzino Anna von Rogendorf, frato de Petr Vok kaj kvar knabinoj. Lia patro, reganto de la domo Rožmberk (en la gento regis kutimo, ke ĉiam plej aĝa ano regis tutan grandegan posedon) mortis oktobre 1539. Plua laŭvica gentreganto Petro la 5-a, nomita Lamulo, ankaŭ mortis tro frue, la 2.-an de novembro 1545, sed kapablis antaŭe destini kuratorojn por la nematuraj gekuzoj. Albrecht z Gutštejna, Jeroným Šlik z Holíče kaj Oldřich Holický ze Šternberka bone mastrumis kaj eĉ pligrandigis ilian posedon.

* 1552 Vilém ekokupis sian lokon en la frunto de la tuta ĉeĥa nobelaro.
* 1553 li iĝis unua hetmano de la regiono Prácheň, grava parto de la suda Bohemio.
* 1554 - 1556 li entreprenis interesan kverelon kontraŭ la grafo von Plauen, la plej alta kanceliero de la ĉeĥa reĝlando. Vilém postulis kaj fine atingis agnoskon de sia gento kiel tiu plej supera en Bohemio kaj la unuan lokon ĉe la landa juĝo.
* 1560 li iĝis la plej alta imperiestra kameraisto.
* 1570 li estis nomumita la plej alta burggrafo.
* 1572 li traktis sensukcese en Pollando por atingi la polan reĝkronon por arkiduko Ernesto, pli juna frato de imperiestro Maksimiliano la 2-a, tamen li ĝojis tie pri tiel granda estimo, ke dum la venonta elekto de pola reĝo (1576) li estis rigardata unu el kandidatoj. Fine li rifuzis la honoron, ne kredante pri sukceso.
* 1585 li ricevis Ordenon de la Ora Ŝaffelo de la hispana reĝo.
* 1592 La 31-an de aŭgusto li mortis en Praga burgo kaj estis entombigita en la preĝejo de Sankta Vito en Český Krumlov.

Vilém z Rožmberka estis siatempe la plej signifa kaj plej riĉa ĉeĥa nobelo. Li estis ja katoliko, tamen ne tro fervora kaj toleris reforman religion. Laŭdire li ĉiam traktis racie kaj afable. Siajn bienojn li mastrumis tre bone (pere de administrantoj, inter kiuj famiĝis Jakub Krčín z Jelčan), ŝatis arton, konstruigis krom alia belan renesancan ĉaskasteleton Kratochvíle ĉe Netolice. Malgraŭ sia raciemo, restante siatempulo, li pagis multan monon por alkemiaj provoj, dediĉis bienon ankaŭ al la fama alkemiisto Edward Kelly.

Kvankam li edziĝis eĉ kvarfoje, li mortis sen postlasi heredanton. La tutan grandegan posedon, inkluzivantan grandan parton de Suda Bohemio kaj diversaj posedojn en aliaj landpartoj heredis lia frato Petr Vok z Rožmberka.

## Bibliografio 
* Pánek, J.: Poslední Rožmberk, eld. Brána, 1996
* Ottův slovník naučný
* Palacký, F. Dějiny národu českého v Čechách a v Moravě, eld. Erika, 1998

## Eksteraj ligiloj 
* portreto: http://www.ckrumlov.cz/obr/osobno/373b.jpg
* pluaj bildoj: http://www.ckrumlov.info/docs/cz/osobno_vilzro.xml 

Kategorio:Ĉeĥaj nobeloj
Havaja korvo

La **Havaja korvo** aŭ **´Alala** (*Corvus hawaiiensis*) estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el la tipa genro *Corvus* el la ordo de paserinoj, kiu estas ĉirkaŭ samgranda kiom la nigra korniko, tio estas 48 al 50 cm longa, sed kun pli rondoformaj flugiloj kaj multe pli dika beko. Ĝi havas mildan, brunnigran plumaron kaj longajn, malkombitajn gorĝoplumojn; la gamboj, kruroj kaj beko estas nigraj.

## Distribuo kaj habitato 
Tiu specio estas nune **formortinta en la naturo**. Antaŭe, la specio troviĝis nur en la insulo Havajo en malfermaj parkecaj montarbaroj. Tamen, fosilioj indikas, ke ĝi antaŭe loĝis en relativa abundo en ĉiuj el la ĉefaj insuloj, kun aliaj du formortintaj korvospecioj. La specio estas forta kaj lerta fluganto kaj la kialojn de ties formorto oni ne bone komprenas. Oni supozas, ke enmetita malsano estis probable grava faktoro de la malpliiĝo de la specio.

## Kutimaro 
### Dieto 
En naturo, Havajaj korvoj konsumis varian dieton, inklude kadavraĵon, ovojn kaj birdidojn, aliajn etajn animalojn, fruktojn kaj eĉ homdevenan manĝaĵojn kaj restaĵojn. Oni scias ankaŭ, ke tiuj birdoj scivolemas arboŝelon por malkaŝi subajn insektojn.

### Voĉo 
Havajaj korvoj havas voĉon varie priskribita kiel dutona *kaŭ* kaj krioj kun pli malaltaj aldonitaj tonoj, simile al miaŭo de katoj. Ili faras ankaŭ *ka-ŭak* kaj kompleksan, bobelan kanton kaj aliajn variajn sonojn.

## Konserva statuso 
La du lastaj konataj individuoj de tiu specio en la naturo malaperis en 2002; la specio estas nune klasita kiel formortinta en naturo. Dum kelkaj individuoj restas en sistemo de kaptiva reproduktado, klopodoj reenmeti kaptive-bredatajn birdojn en naturon estis malhelpita pro predado fare de la Havaja buteo, kiu siavice estas listita kiel Preskaŭ Minacata.

## Bildaro 

Image:Corvus hawaiiensis in grass.jpg|Deproksime

## Referencoj
*  Formortinta en naturo
* Walters, Mark Jerome. Do No Harm . *Conservation in Practice* 7(4):28-34.

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Bragi Sigurjónsson

**Bragi Sigurjónsson ** (9-a de novembro 1910 - 29-a de oktobro 1995) estis islanda politikisto kaj ministro por la Popolunuiĝo.

Kategorio:Islandaj ministroj pri agrikulturo
Kategorio:Islandaj ministroj pri industrio
Hjörleifur Guttormsson

**Hjörleifur Guttormsson ** (naskiĝinta la 31-a de oktobro 1935) estas islanda biologo kaj politikisto kaj dufoja industriministro. Li estis parlamentano 1978-1999 por la Popolunuiĝo kaj eksterpartia post ĝia malfondiĝo.

Hjörleifur kaj eks-ministro Jón Helgason estas kuzoj.
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento

Kategorio:Islandaj ministroj pri industrio
Pálmi Jónsson

**Pálmi JÓNSSON**  (naskiĝinta la 11-a de novembro 1929) estas islanda farmisto kaj politikisto. Li estis parlamentano de la Sendependecpartio 1967-1995.
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento

Kategorio:Islandaj ministroj pri agrikulturo
Bestkadavraĵo

[eta|[Kojnvosta aglo manĝanta bestkadavraĵon (scivolemaj kanguruoj estas ofte surveturitaj) en la regiono Pilbara de Okcidenta Aŭstralio.]]

**Bestkadavraĵo** (el la vorto *kadavro*, mortinto) aludas la korpon de mortinta animalo. Kadavraĵo estas grava manĝoresurso por grandaj karnovoruloj kaj ĉiomanĝantoj en plej parto de ekosistemoj. Ekzemploj de kadavromanĝantoj estas Hienoj, Vulturoj, Korvoj, la Virginia didelfo, la Tasmania sarkofilo, la Nigra urso, la Komoda varano, la Blankkapa maraglo, Lav-ursoj kaj Blulangaj lacertoj. Ankaŭ multaj senvertebruloj, kiel vermoj kaj kadavroskaraboj (familio *Silfedoj*) manĝas la bestkadavraĵojn kaj ludas gravan rolon en reciklado de animalaj restaĵoj.

La bestkadavraĵo komencas putriĝi en la momento de la morto de la animalo kaj pli kaj pli allogos insektojn kaj manĝigos bakteriojn. Tuj post la morto de la animalo, ties korpo ekelpelas fortan odoron kaŭzitan de bakterioj kaj elsendas kadavrinon kaj putrinon. Kelkaj plantoj kaj fungoj odoras kiel putranta kadavraĵo kaj allogas insektojn kiuj helpas por ties reproduktado. Plantoj kiuj montras tiun kutimon estas konataj kiel kadavrofloroj. Falusoj inter ĉampinjonoj estas ekzemploj de fungoj kun tiu karaktero.

La vorto "Bestkadavraĵo" estas ofte uzata en greka mitologio por priskribi animalojn kiuj estis oferbuĉitaj kaj animalojn kiuj estis mortigataj pro la dia furio. Foje la bestkadavraĵo estas uzata por priskribi infektitan korpon kiu devas ne esti tuŝata. Ekzemplo de bestkadavraĵo en literaturo estas en *Julius Caesar*, Akto 3 sceno 1, "this foul deed shall smell above the earth with carrion men, groaning for burial", kie la vorto "carrion" por *kadavraĵo* implicas ke korpoj putriĝintas kaj infektiĝis per malsano kaj bakterioj.

Kategorio:Zoologio
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Morto
Eduardo la maljuna

**Eduardo la maljuna** (n. ĉ. 870, m. la 17-an de julio 924) estis reĝo de Anglio de 899 ĝis sia morto.

Li estis filo de Alfredo la Granda kaj Ealhswith, kaj, laŭ la anglosaksa historiisto Asser, edukiĝis ĉe la kortego de sia patro. Post kiam Alfredo mortis en oktobro 899, Aethelwold, kuzo de Eduardo, pretendis la tronon kaj kaptis Wimborne, Dorset kaj Christchurch, Hampshire. Eduardo marŝis al Badbury sed Aethelwold rifuzis batali, restante en Wimborne. Kiam Eduardo minacis Wimborne, Aethelwold nokte fuĝis kaj iris al la danoj en Northumbrio, kie oni proklamis lin reĝo. Dume, la 8-an de junio 900, Eduardo kroniĝis en Kingston-upon-Thames.

La sekvantan jaron Aethelwold alvenis kun mararmeo al Essex kaj instigis ribeli la danojn de East Anglia. En 902 Eduardo venkis ilin ĉe Holme: dum la batalo mortis Aethelwold kaj la dana reganto de East Anglia.

Sekvis plua militado inter Eduardo kaj la danoj de norda Anglio. En 907 li kaptis Chester, kaj en 909 li atakis Northumbrion. En 910 la danoj invadis Mercia sed Eduardo venkis ilin ĉe Tettenhall: dum la batalo mortis la du danaj reĝoj kaj (laŭ la anglosaksa kroniko) miloj da danoj. Post tio la danoj neniam disrabis Anglion sude de la rivero Humber. Eduardo konstruigis fortikaĵojn por protekti siajn landojn kontraŭ la danoj. Iom post iom li kaptis pli da Anglio. En 911 li aneksis Londonon kaj Oksfordon. Antaŭ 918 ĉiuj danoj sude de rivero Humber agnoskis lin kiel reĝo. Antaŭ lia morto, eĉ la kimroj kaj la skotoj omaĝis al li.

En Wessex li kreis novajn diocezojn. Tamen ŝajne li ne estis tre pia kaj la papo petis lin pli atenti siajn ekleziajn devojn.

La 17-an de julio 924 li mortis kondukante armeon por subpremi ribelon de la kimroj kaj mercianoj. Li entombiĝis en abatejo kiun li fondis en 901 en Winchester.

Li havis ĉirkaŭ dek kvar geidojn per tri edziĝoj:
* Ĉirkaŭ 893 li edziĝis al Ecgwynn, kiu naskis la estontan reĝon Atelstanon (reĝo 929-939) kaj filinon kiu edziĝis en 926 al Sihtric, reĝo de Dublino kaj Jorko.
* En 899 Eduardo flankenmetis Ecgwynn kaj edziĝis al Aelfflaed, filino de anglosaksa nobelo kiu regis Wiltshire. Ŝi naskis:
** Aelfweard, kiu mortis du semajnojn post sia patro
** Edvino, kiu dronis en 933
** Edgita, kiu edziĝis al Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio)
** Eadgifu, kiu edziĝis al Karlo la 3-a (Francio), eniris monaĥinejon en Laon post ties morto en 929, kaj en 951 eliris de la monaĥinejo kaj edziĝis al Herberto la 3-a, grafo de Vermandois
** Eadhild, kiu edziĝis al Hugo la Granda, grafo de Parizo
** Aelfgifu, kiu edziĝis al princo loĝanta proksime al la Alpoj
** du monaĥinojn
* Ĉirkaŭ 919 Eduardo edziĝis al Edgiva, filino de la nobelo kiu regis Kent. Ŝi naskis:
** Edmundon la 1-an, reĝo de Anglio de 939 ĝis 946
** Edred, reĝo de Anglio de 946 ĝis 955
** Eadgifu, kiu edziĝis al Ludoviko la blinda, reĝo de Provenco
** Edburga, kiu eniris monaĥinejon en Winchester kaj kanoniziĝis en 972

Kategorio:Mortintoj en 924
Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Anglosaksoj
Guðmundur Árni Stefánsson

**Guðmundur Árni Stefánsson ** (naskiĝinta la 31-a de oktobro 1955) estas islanda ĵurnalisto kaj politikisto. Li apartenas al politikista familio, ĉar lia patro kaj du fratoj ankaŭ estis parlamentanoj de la Popolpartio. Li estis urbestro en Hafnarfjörður 1986-1993. Li estis vicpartiestro de la Popolpartio 1994-1996 kaj 1999. Li estis parlamentano de la Popolpartio kaj poste ĝia postpartio Alianco inter 1993 kaj 2005.

Guðmundur Árni estas unu de la tre malmultaj islandaj ministroj, kiuj rezignis de sia ministra ofico. La kialo estis pridebatitaj postendisdonoj al amikoj.

Kategorio:Islandaj ministroj pri sano
Kategorio:Islandaj ministroj pri sociaj aferoj
Marjana korako

La **Marjana korako** aŭ **Mariana korako** (***Corvus kubaryi***) estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el la tipa genro *Corvus* el la ordo de paserinoj, kiu loĝas en norda Pacifiko. Ĝi estas endanĝerita specio kiu ege malpliiĝis en nombroj ekde la 1960-aj jaroj.

## Priskribo 
La Marjana korako estas malgranda **nigra** korvo kun **blunigra brilo en vosto** kaj **verdnigra brilo en dorso, supraj partoj, kapo kaj flugiloj**. Ĝenerale, inoj estas malpligrandaj ol maskloj. Plenkreskulo pezas ĉirkaŭ 250 g kaj estas ĉirkaŭ 38 cm longa.

La voĉo estas laŭta krio *kaaa-ah*.

## Distribuado kaj ekologio 
La Marjana korako loĝas en duarangaj arbaroj kaj en marbordaj vegetalejoj, sed nestumas nur en indiĝenaj kalkaj arbaroj. Ili loĝas ĉefe en la norda pinto de la insulo de Gvamo kaj en Rota en nordo de la insuloj Marianoj kie ĝi prefere nestumas en pintoj de du super branĉaro elstaraj arbospecioj: la joga arbo (*Elaeocarpus joga*) kaj la figarbo *Ficus prolixa*.

En 1993, oni starigis National Wildlife Refuge en Guam por antaŭzorgi la restantajn arbarojn kaj la birdoj estis translokigitaj el Rota. Biologian kontrolon de la Bruna arboserpento oni pridiskutas.

Iam klasita kiel Endanĝerita specio de la IUCN, oni supozis, ke ĝi estas pli rara ol tio ĝenerale konsiderata. Laŭ privalorado de ties statuso, oni trovis, ke tiu estis ĝusta, kaj la specio estas sekve listita kiel Kritike Endanĝerita kaj tiu estas ties statuso en 2008 kiel tio okazas en tuja danĝero de formorto, kaj estas tiom malmulte de birdoj kiuj povus malaperi pro ununura katastrofo eĉ kiel pro epidemio de Okcidentnila Viruso.

## Notoj 
## Referencoj 
* 
*  (2008a) Speci Datumbazo de Marjana korako . Konsultita je 2008-maje-23.
*  (2008b): [2008 IUCN Redlist status changes(https://eo.wikipedia.org/wiki/2008_IUCN_Redlist_status_changes). Konsultita je 2008-maje-23.
*  (2007): Threatened and Endangered Animals in the Pacific Islands - Marjana korako . Versio de 2007-JUN-10. Konsultita je 2008-maje-23.

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Ĉiomanĝanto

eta|Diversaj specioj de ĉionmanĝantoj
**Ĉiomanĝanto** (el *ĉio* kaj *manĝi*) estas animalaj specioj kiuj manĝas kaj plantojn kaj animalojn kiel sia ĉefa manĝoresurso. Ili estas oportunemaj, ĝeneralaj manĝantoj ne specife adaptitaj al manĝo kaj digesto ĉu de viando ĉu de planta materialo ekskluzive.
Porkoj estas tre konata ekzemplo de ĉiomanĝanto.
Korvoj estas alia ekzemplo de ĉiomanĝanto kiujn multaj homoj vidas ĉiutage. Ankaŭ homoj estas ĉiomanĝantoj. Tiu oportunemo estas avantaĝo por la prospero kaj pliiĝo de la specio antaŭ aliaj specioj kiuj nepre bezonas pli specifan manĝoresurson.[eta|[Bruna urso manĝas leontodonojn - ekzempla ĉiomanĝanto.]]Kvankam estas informoj pri kazoj de plantomanĝuloj kiuj manĝas viandon tiel kiel ekzemploj de karnomanĝuloj kiuj manĝas plantojn, la klasigo aludas al adaptoj kaj ĉefa manĝoresurso de la specioj ĝenerale, tiel ke tiuj esceptoj ne faras la individuojn nek la speciojn ĉiomanĝantoj.

Plejparto de la specioj de ursoj estas konsiderata ĉiomanĝantoj, sed la dieto de individuoj povas gami el preskaŭ plantomanĝanto al preskaŭ ekskluzive karnomanĝuloj depende de la manĝodisponeblo kaj surloke kaj dumsezone. La Blanka urso povas esti klasita kiel karnovorulo dum la Granda pando preskaŭ ekskluzive manĝas bambuon kaj estas pro tio herbomanĝulo, kvankam pandoj manĝas ankaŭ viandon eventuale.

## Specioj konsiderataj ĉiomanĝantaj 
Diversaj mamuloj estas ĉiomanĝantaj pro naturo kiel ursoj, nazuoj, erinacoj, didelfoj, porkoj, kelkaj primatoj inklude ĉimpanzojn kaj homojn, lav-ursoj, kelkaj roduloj inklude strisciuroj, musoj, ratoj, sciuroj, mefitoj kaj bradipoj.

Estas ĉiomanĝantaj diversaj birdoj, kies predoj varias el beroj kaj nektaro al insektoj, vermoj, fiŝoj, etaj roduloj kaj serpentoj, tio estas kazuaroj, kokoj, korvedoj inklude korvojn, pigojn, korakojn kaj frugilegojn, keoj, raledoj, reaoj.

Kelkaj lacertoj, kelkaj testudoj.

Kelkaj fiŝoj kiel piranjoj.

Ankaŭ kelkaj insektoj kaj aliaj senvertebruloj estas ĉiomanĝuloj.

## Referencoj 
Kategorio:Zoologio
Kategorio:Manĝokutimoj
Sunan-guyŏk

[eta|[Flughaveno Sunan]]
**Sunan-guyŏk** (), aŭ la Sunan Kvartalo, estas unu el la 19 Kvartaloj (guyŏk) de Pjongjango, Nord-Koreio. Flughaveno Sunan situas en la kvartalo.

## Transporto 
* Flughaveno Sunan
* Pyongyang-Hyangsan Turista Aŭtovojo
* Sunan Fervoja stacio:Pyongui Linio

Kategorio:Distriktoj de Pjongjango
Hét

**Hét** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok. La loknomo signifas: sep ankaŭ semajno.
eta|Kalvinana preĝejo de Hét

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 146 m
* Loĝantaro: 540
* Poŝtkodo: 3655
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Sajó, fine de sakovojo, fervojo Miskolc-Slovakio preteriras. Putnok troviĝas 7, Ózd 15, Miskolc 45 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1427 en formo *"Heeth"*. Post la mezepoko la turkoj senhomigis la komunumon. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1787
* lago por fiŝkaptistoj kaj turistoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Sajónémeti

**Sajónémeti** [ŝajOnEmeti] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.
eta|maldekstre|Vilaĝo Sajónémeti
eta|Panoramo de Sajónémeti
eta|Rivero Sajó ĉe Sajónémeti
eta|Kapelo de Sajónémeti

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 148 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2721/20.3877
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 3652
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Sajónémeti situas sur deklivoj, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ traira flankovojo. Putnok troviĝas 6, Ózd 12, Kazincbarcika 22&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1219 en formo *"Nemhy"*. Iam fortikaĵo konstruiĝis, kin la husanoj okupis. En 1459 la hungaroj okupis kaj detruis ĝin. En 1556 la turkoj senhomigis la komunumon. En 1616 kaj en 1861 incendio okazis. Sajónémeti memstariĝis en 1991. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* restaĵoj de la fortikaĵo
* kalvinana preĝejo
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1729, en 1867 tute rekonstruita, en 1965 renovigita
* kapelo memore al Béla la 4-a
* monumento pri falintoj de 1937

Image:Sajónémeti légifotó.jpg|Loko de la fortikaĵo el la supro
Image:A Földvár a Sajó felől nézve.JPG|Monteto de la fortikaĵo
Image:Kereszt a Várhegyen, Sajónémetiben.JPG|Kruco sur la monteto
Image:01-A Templom jan 7-en.JPG|Katolika preĝejo de Sajónémeti
Image:Sajónémet templom Főoltára.JPG|Ĉefaltaro
Image:Sajónémeti templom Lourdes-i oltár.JPG|Altaro pri Lourdes
Image:Sajónémeti templom Fájdalmas oltár.JPG|Altaro pri Doloro
Image :Templom,_hegyek_között.JPG|Panoramo al la preĝejo
Image:Sajónémeti Hősi Emlékmű.jpg|Monumento pri falintoj
Image:Sajónémeti, Milleniumi Emlékmű.jpg|Monumento pri la miljaroj
Image:A Sajó a Várhegyről.JPG|Sajó el la monteto
Image:A Sajó folyó Sajónémetinél.JPG|Sajó

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Agaricomycetidae

***Agaricomycetidae*** estas fungoj el la klaso de *Agaricomycetes*. Ekzemple *Serpula lacrymans*.

## Sistematiko 
Hibbett kaj al. ordigas Agaricomycetidae tiel :

**Subklaso** : Agaricomycetidae
* Ordo : Agaricales
* Ordo : Amylocorticiales
* Ordo : Atheliales
* Ordo : Boletales (i.a. Boletinellus merulioides)
* Ordo : Jaapiales

## Fontoj 
Kategorio:Bazidiofungoj
Kategorio:Mikologio