open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rita Moreno

eta|Rita Moreno en 1963

**Rita MORENO** (Humacao, Puertoriko, ) estas puertorika aktorino. En la muzikalo West Side Story ŝi ludis la rolon de *Anita*, la amikino de la gvidanto de la puertorika stratbando la *Sharks* (Ŝarkoj). Ŝi ludis la rolon kun multe da emocio kaj la kanto "Amerika" ricevis pro ŝi pli akran aspekton.

Ŝi ricevis pro la filmo la Akademian Premion por la plej bona subtena aktorino.

Ekde julio 1997 ĝis februaro 2003 ŝi ludis en 56 serieroj de HBO *Oz* kiel *Sister Peter Marie Reimondo* kie ŝi estis psikiatro por la prizonuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Brita mararmeo

La **Reĝa Brita mararmeo** aŭ *Reĝa ŝiparo*, en angla *Royal Navy* (RN) estas la ĉefa maramea militada servobranĉo de la Brita Armeo. Spurante ĝiajn originojn al la 16-a jarcento, ĝi estas la plej malnova servobranĉo kaj estas konata kiel la *Senior Service* (Aĝul-Servo). De la fino de la 17-a jarcento ĝis bone en la 20-a jarcenton ĝi estis la plej potenca mararmeo en la mondo, ludante ŝlosilan rolon en establado de la Brita Imperio kiel la domina mondpotenco. Pro tiu historia eminenteco, estas ofte - eĉ inter ne-britoj - nomita "The Royal Navy" (La Reĝa Mararmeo) sen plia adjekto, ĉar oni supozas *brita*.

Post venko en la Unua Mondmilito la Reĝa Mararmeo estis signife reduktita en grandeco, kvankam ĉe la komenco de la Dua Mondmilito ĝi daŭre estis la plej granda en la mondo. Antaŭ la fino de la Dua Mondmilito la Usona mararmeo aperis kiel la plej granda el la mondo. Dum la daŭro de la Malvarma Milito, la Reĝa Mararmeo transformiĝis en ĉefe kontraŭsubmarŝipa trupo, ĉasante sovetiajn submarŝipojn, plejparte aktivajn en la GIUK-interspaco. Post la Dissolvo de Sovetunio ĝia fokuso revenis al tutmondaj ekspediciaj operacioj ĉirkaŭ la mondo.

## Famaj ŝipoj 
* *Erebus*
* *Terror*
* HMS Vanguard

## Notoj
Károly Hajdó

**Károly HAJDÓ** [hajdO] rumania hungara instruisto pri muziko, komponisto, ĥorestro. Li naskiĝis en Zetea la 25-an de julio 1936. 

## Kariero
Károly Hajdó akiris diplomon de bazlernaja instruisto en 1954 en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc kaj poste li diplomitiĝis en Muzikakademio de Kluĵo en 1980. De 1964 li laboris en Sângeorgiu de Mureş, kiel muzikinstruisto, ĥoreŝtro, direktoro de la loka kulturdomo.  De 2000 li dirigentis ankaŭ la junularan ĥoron Laudate Dominum de Târgu Mureș. La miksa ĥoro Soli Deo Gloria funkciinta de 1990 gvidita de Károly Hajdó kaj sia edzino Mária Magdolna Hajdó havis internaciajn rilatojn (Hungarujo, Nederlando).

## Premioj, distingoj
*1971, 1982, 1985 - 1-a kaj 3-a premioj de infanĥoro.
*1986 - Meritinstruisto.
*1997 - Honordiplomo de RMDSZ.
*2006 - 1-a grada Kultura Meritordeno, Memorpremio Béla Bartók.

## Libroj
**A marosszentgyörgyi vegyeskar monográfiája*, 1986.
**A marosvásárhelyi zeneiskola évfordulójára*, 1999.
** Éneklő Marosszent-györgy*; alcíme: Marosszentgyörgyi kórusok, ének-, hangszeres, hagyományőrző együttesek története, Impress Kiadó, Marosvásárhely, 2011.
**Ki hűséget vet, életet arat*, 2014.

## Fonto
*Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*[Kantas en radio la Ensembleo SZENT CECÍLIA de Marosszentgyörgy(https://eo.wikipedia.org/wiki/Marosszentgy%C3%B6rgy)]
*Duonjarcenta datreveno de sia agado en la vilaĝo
*20-a datreveno de ĥoro Soli Deo Gloria en 2013

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Listo de asteroidoj (19001–20000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 19 001 al 20 000**.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. La numera ordo tute ne kongruas kun la dato de la malkovro.

Krom numeron, kelkaj el la asteroidoj ricevis nomon.

## Plena listo (19001-20000) 
### 19001-19050 
### 19051-19100 
### 19101-19150 
### 19151-19200 
### 19201-19250 
### 19251-19300 
### 19301-19350 
### 19351-19400 
### 19401-19450 
### 19451-19500 
### 19501-19550 
### 19551-19600 
### 19601-19650 
### 19651-19700 
### 19701-19750 
### 19751-19800 
### 19801-19850 
### 19851-19900 
### 19901-19950 
### 19951-20000 
## Eksteraj ligiloj 
*  *Discovery Circumstances : Numbered Minor Planets (15 001)-(20 000)*Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 15 001 - 20 000
István Sennyey (1627)

**Barono István Sennyey** [iŝtvAn ŝenjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sennyey István** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *kissennyei*.

István Sennyey http://lexikon.katolikus.hu/S/Sennyey.html naskiĝis en 1627. Li mortis la  1687 en Veszprém (urbo).

## Biografio 
István Sennyey komence lernis en Vieno kaj Graz, poste en Romo inter 1645-1651. Li pastriĝis en 1671, poste li hejmenvenis. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* kanoniko en 1652 en Esztergom
* preposto en 1653
* preposto en 1658 en Esztergom
* episkopo en Veszprém en 1659.
Li invitis la franciskanojn al Veszprém en 1681, krome li gvidis ankaŭ tiujn areojn, kiujn la turkoj okupis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Keserves dichérete az néhai méltóságos groff Esterhas Anna...’’ (1669)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* (la teksto estas legebla pli malsupre) hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kelso

**Kelso** (en skota Keae {en gaela Cealsaidh,) estas merkata urbo kaj civila paroĥo en la areo Skotaj Limoj de Skotlando. Ĝi kuŝas kie la riveroj Tweed kaj Teviot kunfluas, kaj ĝis 1975 estis parto de la kantono Roxburghshire. La paroĥo havas 6,385 loĝantojn.

eta|maldekstra|300px|ruino de la historia abatejo de Kelso

Ĉefaj allogaĵoj de Kelso estas la ruinigita Abatejo Kelso kaj la Kastelo Floors, verko de la arkitekto William Adam finkonstruita en 1726. La ponto de Kelso estis dezajnita de John Rennie la Maljuna kiu poste konstruis la Ponton de Londono.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Moffat, Alistair (2006), Kelsae : a history of Kelso from earliest times, Birlinn, ISBN 978-1-84158-457-7

## Panoramo 
eta|centre|900px|Kelso estas unika en Skotlando ĉar ĝi havas ŝtonpamivitan placon al kiu venas kvar ŝtonpamivitaj stratoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kelso Scottish Borders 
* Kelso Kantoj 
* Fotoj de Kelso 
* Coin Hoard Article 

Kategorio:Skotaj Limoj
Kategorio:Urboj de Skotlando
Ednam

eta|dekstra|Preĝejo, Ednam
**Ednam** estas malgranda vilaĝo ĉe Kelso en la areo de Skotaj Limoj de Skotlando.

Ties lokoj estas Stichill, Sprouston, Nenthorn, Eccles, Gordon, Greenlaw kaj la kastelo Floors. La vilaĝo estis iam en Roxburghshire. Ties nomo estas adapto de la anglosaksa "Edenham", t.e. la urbo ĉe la rojo Eden Water.

Ednam estas elstara pro asocioj kun kelkaj skotaj poetoj, ĉefe Henry Francis Lyte, verkisto de la himno *Abide With Me*; William Wright, John Gibson Smith kaj James Thomson, verkisto de *Rule Britannia*.

Aliaj homoj asociaj kun Ednam estas la bankisto William Purves kaj John 'Coocke' aŭ 'Cuke'- avo de la Kapitano Cook.

## Eksteraj ligiloj 
* RCAHMS registro de Ednam 
* Gazetteer for Scotland: Paroĥo Ednam
* Scottish Borders Council: Adopted Local Plan / Ednam Settlement Profile and Map 
* Ednam lernejo 
* Church of Scotland: Paroĥo Kelso Norda kaj Ednam
* retejo de Ednam 

Kategorio:Geografio de Skotlando
Great Ayton

**Great Ayton** estas vilaĝo kaj civila paroĥo (municipo) en la distrikto Hambleton de Norda Yorkshire, Anglio, ĉe la bordo de la Nacia Parko North York Moors. Ĝi kuŝas je 11.3 km sudoriente de Middlesbrough kaj 4.8 km nordoriente de Stokesley ĉe la limo kun la municiparoj Redcar and Cleveland kaj Middlesbrough. LAŭ la censo de 2001, ĝi havas 4,570 loĝantojn.

La vilaĝo estis knaba hejmo de la kapitano Cook, nome brita esploristo kaj navigisto, kiu naskiĝis en la apuda Marton.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Turisma, Municipa kaj Komunuma Retejo
* Great Ayton - Informaro por vizitantoj de Distrikto Hambleton 
* The Captain Cook, lerneja muzeo

Kategorio:Geografio de Anglio
Distrikto Pápa

**Distrikto Pápa** (hungare *Pápai járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém. Ĝi situas sur ebenaĵo kaj sur altaĵoj de piedoj de montaro Bakony en la plej norda parto de la departemento.

La distrikta ĉefurbo estas Pápa, kiu estas urbo, la ceteraj 48 komunumoj estas vilaĝoj.
 
La areo estas 1 022,09 km², kie loĝas 58 935 homoj. La loĝantoj okupiĝas pri industrioj, agrikulturoj kaj bredadoj. La uzino pri viandaĵoj en Pápa estas tutlande konara.

## Historio 
Tiu distrikto funkciis konstante inter 1886-1983. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Páoa**
* vilaĝoj:
** Adásztevel, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakonyjákó, Németbánya kaj Homokbödöge
** Csót, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakonytamási, Nagydém kaj Nagygyimót
** Marcaltő, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Egyházaskesző, Malomsok kaj Várkesző
** Nemesgörzsöny, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Békás, Kemeneshőgyész, Kemenesszentpéter, Magyargencs. Mezőlak kaj Nagyacsád
** Nemesszalók, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Külsővat, Marcalgergelyi, Mihályháza kaj Vinár
** Nyárád, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Dáka, Pápadereske kaj Pápasalamon
** Pápakovácsi, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakonypölöske, Döbrönte, Ganna, Kup kaj Nóráp
** Pápateszér, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakonyszentiván, Gic kaj Vanyola
** Ugod, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakonykoppány, |Bakonyság, Bakonyszücs, Béb, Lovászpatona kaj Nagytevel
** Vaszar, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Gecse kaj Takácsi

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Skotaj Limoj

eta|Topografia mapo de Skotaj Limoj kaj de la historia regiono Lothian
La **Skotaj Limoj** (, , ) estas unu el 32 administraj areoj de Skotlando. Ĝi kunhavas limojn kun municiparoj Dumfries and Galloway, Suda Lanarkshire, Okcidenta Lothian, la Urbo Edinburgo, Midlothian kaj Orienta Lothian; kaj limas sude kaj oriente kun la ne-metropolaj kantonoj Cumbria kaj Northumberland en Anglio. La administra centro de la areo estas Newtown St Boswells.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Historie, la nomo *Scottish Borders* nomumis la tutan liman regionon de suda Skotlando kaj, kun la najbaraj areoj de Anglio, estis parto de la historia regiono *Anglo-Scottish borders*.

## Ekesto 
La nuna administra regiono estis kreita en 1975, kunfandante la historiajn graflandojn de Berwickshire, Peeblesshire, Roxburghshire kaj Selkirkshire kaj parto de Midlothian, kun la distriktoj de Berwickshire, Ettrick kaj Lauderdale, Roxburgh kaj Tweeddale ene de ĝi.

## Urboj kaj vilaĝoj
[eta|Parto de la oficejoj de Scottish Borders Council ĉe [Newtown St. Boswells]]
* Abbey St. Bathans, Allanton, Ancrum, Ashkirk
* Broughton, Burnmouth
* Cardrona, Chirnside, Clovenfords, Cockburnspath, Coldingham, Coldstream
* Denholm, Dryburgh, Duns
* Earlston, Edrom, Eddleston, Ettrick, Ettrickbridge, Eyemouth
* Foulden
* Galashiels, Grantshouse, Greenlaw
* Hawick, Heriot, Hutton
* Innerleithen
* Jedburgh
* Kelso, Kirk Yetholm
* Langholm, Lauder, Lilliesleaf, Longformacus
* Melrose
* Newcastleton, Newstead, Newtown St Boswells
* Peebles, Preston
* Roxburgh
* Selkirk, St. Abbs, St. Boswells, Stow, Stichill
* Teviothead, Town Yetholm, Traquair, Tweedbank, Tweedsmuir
* Walkerburn, West Linton, Whitsome
* Yair

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*
*Borders' Dialect 
*Scots Language Centre page on Borders' Dialect
*Scottish Borders Council


Kategorio:Geografio de Skotlando
Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Cooks' Cottage

eta|dekstra|250px|Cooks' Cottage

'''Cooks' Cottage** (konata ankaŭ kiel **Captain Cook's Cottage''' kaj en Esperanto la Kabano de Cook aŭ la Kuka kabano) situantas en la Ĝardenoj Fitzroy, Melburno, Aŭstralio. La kabano estis konstruita en 1755 en la angla vilaĝo Great Ayton, North Yorkshire, de la gepatroj de la estonta kapitano James Cook, nome James kaj Grace Cook. Estas polemiko inter historiistoj ĉu vere James Cook, nome la fama navigisto, iam loĝis en tiu hejmo, sed preskaŭ certe li vizitis tie siajn gepatrojn kiam ili loĝis en tiu hejmo.

La kabano estis translokigita el Anglio kaj rekonstruita, briko post briko, en 1934.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Aŭstraliaj muzeoj
Kategorio:James Cook
Marborda ŝiptrafiko

eta|200px|Marborda komerca ŝipo (Marbordulo)
**Marborda ŝiptrafiko** aŭ **Marborda navigado** estas farata per ŝipoj konataj kiel **marborduloj**, nome ŝipoj kun neprofunda korpo uzita por komerco inter lokoj de la sama insulo aŭ kontinento. Ties neprofundaj korpoj ebligas ilin navigi tra aŭ inter rifoj kie la ŝipoj kun profundaj korpoj kutime ne povas. Tio asocias ĉefe kun komerca navigado sed ankaŭ por fiŝkaptado.

## Vidu ankaŭ 
* Galioto

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Navigado
István Sennyey (1580)

**Barono** (ekde 1606) **István Sennyey** [iŝtvAn ŝenjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sennyey István** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *kissennyei* [kiŝenjei].

István Sennyey http://lexikon.katolikus.hu/S/Sennyey.html naskiĝis en 1580? en Küküllővár (nuntempa Cetatea de Baltă en Rumanio). Li mortis la  1635 en Győr.

## Biografio 
István Sennyey frekventis en gimnazion en Vieno, poste li lernis teologion en Romo. Li pastriĝis en 1616, poste li hejmenvenis. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* kanoniko en 1618 en Esztergom
* pastro en 1621 en Sopron, samtempe titulara episkopo de Bosnio
* titulara episkopo de Vác en 1623
* episkopo en Veszprém (urbo) en 1628
* episkopo en Győr en 1630.
Li ricevis ankaŭ diplomatiajn taskojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Staithes

maldekstra|eta|Vido de la haveno el supre
dekstra|eta|Strato ĉe Staithes
dekstra|eta|Tegmentoj de Staithes
**Staithes** estas ĉemara vilaĝo en Scarborough ĉe Norda Yorkshire, Anglio. Roxby Beck, nome rio tra Staithes, estas la limo inter Scarborough kaj Redcar and Cleveland. Iam unu el multaj fiŝkaptistaj lokoj de Anglio, Staithes estas nune ĉefe turisma allogaĵo ene de la Nacia Parko North York Moors.

## Eksteraj ligiloj 
* Staithes retejo 
* The Haunting of Staithes Bay 
* .

Kategorio:Geografio de Anglio
Captain Cook Memorial Museum

eta|Domo de kapitano Cook
La muzeo **Captain Cook Memorial Museum** estas en Whitby, Norda Yorkshire, Anglio, je 69&nbsp;km norde de York. La Muzeo estas en la Hejmo Walker kiu apartenis al la kapitano John Walker por kiu la estonta granda esploristo, kapitano Cook estis metilernanto en 1746, kaj kien Cook revenis en la vintro de 1771/2 post sia Unua Vojaĝo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Captain Cook Memorial Museum
* Captain Cook Society

Kategorio:Muzeoj en Anglio
Kategorio:James Cook
Vitry-le-François

**Vitry-le-François** []  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Marne*, en la regiono Granda Oriento (). Fine de  en la komunumo vivis . Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras la arondismento *Vitry-le-François* kaj same de kantono '**Vitry-le-François-Champagne et Der**'.

## Geografio 
altdekstre=1.5|eta|maldekstre|Panoramo de Vitry-le-François
Vitry-le-François situas en plata regiono en la sudoriento de Marne.

## Famuloj 
* Abraham de Moivre

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Marne
* Vitry-le-François (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Marne
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Shadwell

eta|maldekstra|Baskulponto (Januaro 2006)
eta|dekstra|250ra|Mapo montrante la limojn de la civilaj paroĥoj en 1870.

eta|dekstra|La preĝejo de Sankta Paŭlo povas esti vidata klare el la rivero Tames
**Shadwell** estas distrikto en Orienta Londono, Anglio, en la Londona *Borough* Tower Hamlets, kaj situanta ĉe la norda bordo de la rivero Tamizo inter Wapping kaj Ratcliff. Ĝi situantas ĉe 4.8 km oriente de Charing Cross kaj formas parton de la East End de Londono.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de malnova Shadwell
* St Paul's Church Shadwell
* Fotoj el la 2007 THCH Hop Festival 
* Fotoj el la 2008 THCH Hop Festival 
* Fotoj el la 2009 THCH Hop Festival 
* Fotoj el la 2010 THCH Hop Festival 
* Fotoj el la 2011 THCH Hop Festival
* East Londoners Raise a glass to Local Brew - The Guardian - 22a Septembro 2010
* ITV London Tonight - Old Hoppers Brew 28a Januaro 2010
* BBC Radio Kent - Shadwell Residents re-visit old Hop Farm 7a Majo 2011

Kategorio:Geografio de Anglio
East End de Londono

La **Orienta Fino de Londono** aŭ en angla **East End of London**, konata simple ankaŭ kiel *East End* (Orienta Fino), estas la areo de Londono, Anglio, oriente de la romia kaj mezepoka enmurigita Londona urbo kaj norde de la Rivero Tamizo. Kvankam ne difinita de universale akceptitaj formalaj limoj, la Rivero Lea povas esti konsiderata alia limo. Por la celoj de sia libro, *East End Past*, Richard Tames vidas la areon kiel samtermina kun la London Borough of Tower Hamlets: tamen, li konsentas, ke tiu mallarĝa difino ekskludas partojn de suda Hackney, kiaj Shoreditch kaj Hoxton, kiuj povas aparteni al East End. Aliaj, kiaj Alan Palmer, etendus la areon trans la rivero Lea por inkludi partojn de Newham; dum partoj de Waltham Forest estas ankaŭ foje inkluditaj. Oni interkonsentas tamen ke *East End* distingiĝu el Orienta Londono, kiu kovras multe pli ampleksan areon.eta|Krista Preĝejo, Spitalfields
## Notoj 
## Bibliografio 
* Black, Gerry (2003). Jewish London: An Illustrated History. Derby: Breedon. ISBN 1-85983-363-2.
* Fishman, William J. (1988). East End 1888: a year in a London borough among the labouring poor. London: Duckworth. ISBN 0-7156-2174-2.
* Fishman, William J. (1979). The Streets of East London. London: Duckworth. ISBN 0-7156-1416-9. (with photographs by Nicholas Breach)
* Gerzina, Gretchen (1995). Black London: life before emancipation. New Brunswick, NJ: Rutgers UP. ISBN 0-8135-2259-5.
* Glendinning, Nigel; Griffiths, Joan; Hardiman, Jim; Lloyd, Christopher; Poland, Victoria (2001). Changing Places: a short history of the Mile End Old Town RA area. London: Mile End Old Town Residents' Association. ISBN 0-9541171-0-7.
* Marriott, John (2012). Beyond the Tower: A History of East London. Padstow, Cornwall: Yale University Press. ISBN 0-300-18775-0.
* Morris, Derek (2007). Mile End Old Town, 1740–1780: a social history of an early modern London Suburb (2nd ed.). London: East London History Society. ISBN 978-0-9506258-6-7.
* Palmer, Alan (1989). The East End. London: John Murray. ISBN 0-7195-5666-X.
* Tames, Richard (2004). East End Past. London: Historical Publications. ISBN 978-0-948667-94-7.

## Eksteraj ligiloj 
* The East End of London ĉe h2g2
* Jewish East End of London
* *Stepney and Bethnal Green* Victoria County History of Middlesex Vol 11 
* East London History

Kategorio:Kvartaloj de Londono
Wapping

eta|dekstra|250ra|Mapo montranta la limojn de la civilaj paroĥoj en 1870.
eta|dekstra|Gun Wharves, Wapping. Nunaj riĉaj konstruaĵoj.
**Wapping** (|ˈ|w|ɒ|p|ɪ|ŋ|} estas distrikto en East End, Londono, Anglio, en la London Borough of Tower Hamlets. Ĝi situantas inter la norda bordo de la Rivero Tamizo kaj la iama kvartalo simple nomita The Highway. La proksimeco de Wapping al la rivero havigis fortan marecan karakteron, kion ĝi plutenas danke al la riverbordaj trinkejoj kaj ŝtuparoj kiaj *Prospect of Whitby* kaj *Wapping Stairs*.

Multaj el la originaj konstruaĵoj estis detruitaj dum la konstruado de la Londonaj Kajoj kaj Wapping estis plue serioze damaĝita dum la nomita Blitz, nome atako dum la Dua Mondmilito. Kiam la Londonaj Kajoj dekadencis post la Dua Mondmilito, la areo ekruiniĝis, kaj grandaj stokejoj restis malplenaj. Poste la areo iĝis hejmo por riĉaj konstruaĵoj.

Rupert Murdoch translokigis siajn firmaojn News International al Wapping en 1986, rezulte en sindikata polemiko kiu estis konata kiel "Batalo de Wapping".

## Referencoj 
### Notoj 
### Bibliografio 
* Martha Leigh, ''Memories of Wapping 1900-1960: Couldn't Afford the Eels*, The History Press Ltd (4 July 2008), ISBN 0-7524-4709-2
* Madge Darby, *Waeppa's People: History of Wapping*, Connor & Butler (Dec 1988), ISBN 0-947699-10-4
* National Council for Civil Liberties, *No Way in Wapping: Effect of the Policing of the News International Dispute on Wapping Residents'', Civil Liberties Trust (May 1986), ISBN 0-946088-27-6

## Eksteraj ligiloj 
* Lokregistara retejo
* ExploringEastLondon - Wapping 
* retejo de Thames Police Museum
* What's in Wapping - retejo de loka komunumo 

Kategorio:Geografio de Londono
Helikeo (apartigilo)

La gloso **Helikeo** aŭ **Helike** kiu devenas el greka Ἑλίκη povas signifi la jenajn :
## Astronomio
*Helikeo (luno), satelito de la planedo Jupitero

## Loknomoj
*Helikeo, antikva kaj malaperinta aĥea urbo 
*Eliki, moderna vilaĝo en Aĥeio (el Ελίκη, prononcita laŭ novgreka)

## Helena mitologio
*Helikeo, nimfo kiu nutris Zeŭson
Új Erdély

**Új Erdély** [Uj erdEj] estis hungarlingva revuo aperinta en Koloĵvaro, Transilvanio, en du epokoj:
*1. Új Erdély (1918) 
*2. Új Erdély (1944)
Béla Kovrig

**Béla KOVRIG** hungara politikisto, universitata profesoro, sociologo. Li naskiĝis en Budapeŝto la 8-an de aprilo 1900 kaj mortis en Milvokio (Usono) la 19-an de decembro 1962.

## Kariero 
Béla Kovrig akiris diplomon pri juro (1920). De 1923 li estis persona sekretario de ministerprezidento István Bethlen. Pli poste li laboris kiel registara oficisto kaj pli poste vicdirektoro, direktoro, ĉefsekciestro de Instituto Tutlanda por Sociasekuro, inter 1935–38 lekciisto en teknikuniversitato de Budapeŝto. Inter 1940–44 li li estis universitata profesoro de Universitato de Koloĵvaro. Li estis respondecredaktoro de revuo Új Erdély de Koloĵvaro. En 1948 li elmigris en Usonon kaj inter 1949–62 li estis profesoro pri siciologio de Universitato Marquette de Milvokio.

## Verkoj ĉefaj 
* A mai munkanélküléség oka és orvoslása (Bp., 1924);
* A magánalkalmazottak nyugdíjbiztosítása és a vállalati nyugdíjintézmények újjászervezése (Bp., 1929);
* Fasizmus–hitlerizmus (Bp., 1934);
* Szociálpolitika (Bp., 1936);
* Korfordulón (Bp., 1940);
* Társadalom és társadalompolitika (Kolozsvár, 1942);
* A magyar társadalompolitika (New York, 1954).

## Fonto 
* Magyar életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Usonaj sociologoj
Kategorio:Homoj el Milvokio
Distrikto Sümeg

**Distrikto Sümeg** [ŝumeg] (hungare *Sümegi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém. Ĝi situas apud montaro Bakony en la okcidenta parto de la departemento (en la meza parto de Transdanubio).

La distrikta ĉefurbo estas Sümeg, kiu estas urbo, la ceteraj 20 komunumoj estas vilaĝoj.
 
La areo estas 306,48 km², kie loĝas  homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj.

## Historio 
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1966, sed ĝi apartenis al Zala (historia departemento). La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Sümeg**, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bodorfa, Gyepükaján, Káptalanfa  kaj Nemeshany
* vilaĝoj:
** Csabrendek, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Hosztót , Szentimrefalva, Veszprémgalsa kaj Zalaszegvár
** Gógánfa, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bazsi, Dabronc, Hetyefő, Megyer, Rigács, Sümegprága, Ukk, Zalaerdőd, Zalagyömörő kaj Zalameggyes

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
(12228) 1985 TZ3

**(12228) 1985 TZ3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la astronomoj Steven L. Gaiser kaj Jonathan P. Leech elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Honora ĉambristo

La **honora ĉambristo** aŭ 'honora litĉambristo' (en la latina lingvo: *cubicularius*) laŭlitere estas la “ŝarĝito pri la litĉambro”. Origine tiu, en la antikva Romo, ŝarĝito estis sklavo aŭ libertino. Cubicularius el *cubiculum* (litĉambro)  de la mastro.

## Romia kaj Bizanca imperia Ĉambristo (*Cubicolarius*) 
En la romia epoko *honora ĉambristo* de la imperiestro fariĝis iom post iom titolo de aparta libertino dotita per gravaj povoj danke al ties privilegia kontakto kun la imperiestra persono.

Tia funkcio rekte transiris, tial, en mezepoka epoko, al la bizanca imperio, kie tiu de *cubicolarius* (honora ĉambristo, greke: κουβικουλάριο καὶ παρακοιμώμενο,) fariĝis titolo propra de alta funkciulo de la imperia kortego, forte ligita al la *basileus* (imperiestro).

## *Cubicolarius* aŭ *papa sekreta ĉambristo*, poste dirita *papa ĉambrohelpanto* 
Ĉe la papa kortego honora ĉambristo (sekreta ĉambristo) aŭ *cubicolarius* estis titoloj propraj de ŝarĝitoj prizorgi la personon de la papo kaj pro tio ili distingiĝis de la ĉambelanoj, kiuj estis okupitaj pri ĉambro de la trezoro. Nune la personaj helpantoj de la papo estas difinitaj "Ĉambrohelpantoj aŭ honoraj ĉambristoj".

## Bibliografio 
*Rodolphe Guilland, « Fonctions et dignités des eunuques », *Études byzantines* 2, 1944, 
*Louis Bréhier, ''Les institutions de l'Empire byzantin'', coll. L'évolution de l'humanité, Albin Michel, 1949 et 1970.

## Vidu ankaŭ 
*Papa ĉambrohelpanto
*Sekretaj balaiistoj
*Papa arkiatro
*Papaj seĝoportistoj

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Roma kurio
(12232) 1986 QZ2

**(12232) 1986 QZ2** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Catina Giulia Dazzini

**Catina Giulia DAZZINI** estas itala esperantistino. Ŝi naskiĝis la  kaj mortis la .

Ŝi doktoriĝis en 1940 pri beletro en Florenco. Ŝi instruis en liceo en Massa ĝis 1982. Ŝi esperantistiĝis en 1953. Ŝi tre aktivis por Esperanto kaj ILEI kune kun sia frato Mario Dazzini, kiu en 1985 fariĝis Honora Membro de ILEI. De 1977 ĝis 1997 ŝi estis ĉefdelegito por Italio. De 1960 ĝis 1996 ŝi estris la italan ILEI-sekcion. Ŝi estis sekretario de ILEI kaj prezidanto de ILEI.
[eta|La 31-an de majo 2018 la Komunumo de Massa Carrara titolis placon 'piazza Catina e Mario Dazzini - esperantisti' por rememori la agado de la gefratoj [Mario Dazzini kaj Catina Giulia Dazzini por la urbo kaj por la Esperanto]]
Parto de la arkivoj de ILEI troviĝas en Massa, Italio. Pro diskonigo de la nomo de Massa tra la mondo, la urbo omaĝis ŝin kaj ŝian fraton per nomdonado al placeto apud strato Benedetto Croce, kio okazis la 30-an de majo 2018.

## Referencoj 
Kategorio:Italaj esperantistoj
Dinkelsbächel

la rojo **Dinkelsbächel** estas apenaŭ 2&nbsp;km longa alfluanto de la rivereto Schwarzbach.

## Vojo 
La rojo fontas en *Dinkelsbachquelle* inter la montoj Galgenberg kaj Dinkelsberg. Ĝia ĉefa direkto estas la sudo. La rojo enfluas sude de la naturmonumento *Seelenfelsen* (roko de la animoj) en la rivereton Schwarzbach.

## Karaktero 
La Dinkelsbächel elakvigas la arbaron Wadgasser Wald, la monton Dinkelsberg kaj la monton Dreisommerberg. Ĝia vojo estas la limo inter la komunumoj Waldfischbach-Burgalben kaj Heltersberg.

## Infrastrukturo 
Migrpadoj laŭlonge de la rojo kondutas al la monto *Drei-Sommer-Berg* (tri somera monto) kaj al Waldfischbach-Burgalben.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Nogent-le-Rotrou

**Nogent-le-Rotrou** [] estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Eure-et-Loir, en la regiono Centro-Valo de Luaro. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
Nogent-le-Rotrou situas  sudokcidente de Parizo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Eure-et-Loir
* Nogent-le-Rotrou (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Eure-et-Loir
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Kieselbach

**Kieselbach** estas nomo de loko en Germanio:
* Kieselbach (Krayenberg), urboparto de la komunumo Krayenberg en la distrikto Wartburg, Turingio
* Kieselbach (Hartha), urboparto de la urbo Hartha en la distrikto Mittelsachsen, Saksio

**Kieselbach** estas nomo de rivero en Germanio:
* Kieselbach (Dorndorfer Bach), dekstra fontrojo de la rojo "Dorndorfer Bach" apud Dornburg-Dorndorf en la distrikto Limburg-Weilburg, Hesio
* Kieselbach (Kline Lichte), maldekstra alfluanto de "Kleinen Lichte" apud Waschdorf de la komunumo Lichte en la distrikto Saalfeld-Rudolstadt, Turingion
* Kieselbach (Gaulsbach), supra parto de la rojo Gaulsbach en Soonwald, Rheinland-Pfalz
* Kieselbach  (Saar), iama alfluoo de la rivero Saro en Saarbrücken, Sarlando
* Kieselbach (Seebach), maldekstra fontrojo de la Seebach apud Hellenhahn-Schellenberg en la distrikto Westerwald, Rheinland-Pfalz
* Kieselbach (Schwarzbach), dekstra alfluanto de la rojo Hahnenseybach en la sudokcidento de Rejnlando-Palatinato

**Kieselbach** estas familia nomo:
* Edmund Kieselbach (1937–2006), germana artisto

**Vidu ankaŭ:**
* Kisselbach
Hundsbächel

La rojo **Hundsbächel** (tradukita: rojeto de la hundo) estas ĉ. 4&nbsp;km longa dekstra alfluanto de la rivereto Schwarzbach. La tuta longeco de la rojo estas en la teritorio de la komunumo Heltersberg.

## Vojo 
la rojo havas sian fonton nordoriente de la monto Kleiner Hundsberg. Ĝi ĉirkaŭfluas tiun monton kaj poste fluas sudsudokcidenten. Ĝi preterfluas la rokon *Kasimirfels* kaj enbuŝiĝas la riveron *Schwarzbach* apud Hundsweihersägemühle.

## Akvokolekta areo 
La akvokolekta areo de la Hundsbächels estas 7,3&nbsp;km2. Ĝi elakvigas la arbarojn Heltersberger Wald, Wadgasser Wald kun la monto Dinkelsberg, la monton „Kleinen Hundsberg“ kaj la monton Großer Hundsberg.

## Konstruaĵoj 
Laŭ la rojvojo ekzistas pluraj lagetoj. La plej grandan oni uzis por funkciigi la segilejon “Hundsweihersägemühle“.

Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Barking

[eta|*The Lighted Lady of Barking*, publika artaĵo ĉe la kuniĝo de [Abbey Road kaj London Road]]

**Barking** estas areo de orienta Granda Londono, Anglio, kaj formas parton de la urbodistrikto (angle *borough*) Barking and Dagenham. Ĝi estas ĉe 14.2&nbsp;km oriente de Charing Cross kaj estas unu el 35 ĉefaj centroj identigitaj en la Londona Plano. Ĝi estis historie setlejo de fiŝkaptistoj kaj de kamparanoj en la kantono Essex kaj formis iaman paroĥon. Ties ekonomia historio estas karakterizata de ŝanĝo al merkata ĝardenado, kaj industria disvolviĝo en la sudo apuda al la Rivero Tamizo. La fervoja stacio malfermiĝis en 1854 kaj estis servigita de Metroo de Londono ekde 1908. Kiel parto de la ĉeurba kresko de Londono en la 20a jarcento, Barking ege etendiĝis kaj pliiĝis laŭ loĝantaro, ĉefe pro la disvolviĝo de la Londona Municiparo ĉe Becontree en la 1920-aj jaroj, kaj ĝi iĝis municipa *borough* en 1931. Ĝi formis parton de la Granda Londono ekde 1965. Aldone al ties etendo kaj al malalta loĝdenso, la urba centro formas grandan areon kaj komercan distrikton, nune fokuso por regenerado. La iamaj industriaj areoj sude estas redisvolvigitaj kiel Barking Riverside.

## Referencoj 
## Literaturo
* W.E. Trotter (1849), "Barking", Select Illustrated Topography of Thirty Miles Around London, London, OCLC 681272905 http://archive.org/stream/historyoflondoni00fear#page/n329/mode/2up
* Edward Walford (1883), "Barking", Greater London, London: Cassell & Co., OCLC 3009761 http://archive.org/stream/greaterlondonnar01walf#page/516/mode/1up

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de Barking laŭ komercaj adresaroj

Kategorio:Geografio de Londono
Új Erdély (1944)

**Új Erdély (1944)** (Nova Transilvanio) hungara katolika revuo aperinta en Koloĵvaro inter marto kaj aŭgusto 1944. Ĝi aperis kiel daŭrigo de Erdélyi Tudósító ĉesinta en decembro 1943. Ĝia respondecredaktoro estis Béla Kovrig, respondeceldonisto Ferenc Faragó. La revuo aperigis la verkojn de renomaj katolikaj ekleziaj verkistoj, sciencistoj (György Balanyi, Géza Entz, Alfréd Erőss, Béla Heszke, Tiborc Rejőd, Géza Vámszer). 
## Fonto
*RMIL  
Kategorio:Hungaraj gazetoj
12234 Shkuratov

'*12234 *Shkuratov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ukrainan astronomon Jurij Grigoroviĉ Ŝkuratov, (cirile: *Юрій Григорович Шкуратов''), direktoron de la Instituto de Astronomio de la Ĥarkiva Universitato, famkonatan fakulon en la teorio de la difuzo de la lumo kaj en optikaj mezuroj de laboratoriaj analogaĵoj de asteroida regolito kaj kometaj partikloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Új Erdély (1918)

**Új Erdély (1918)** hungara semajna revuo aperinta en Koloĵvaro inter 19-a de januaro kaj 18-a de majo 1918 redaktita de Jenő Szentimrei.

## Fonto
*RMIL  
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Pupo Barbie

eta|Lanĉo de nova Barbie-modelo en 2012.
**Barbie-pupoj** (angle: *Barbie-doll*) estas tutmonde vendataj pupoj vestotaj, kiujn kreis Ruth Handler, fondinto de la usona ludilkonzerno *Mattel*.

## Historio 
La pupoj el plasto kun moveblaj korpomembroj/ekstremaĵoj unuafoje prezentitis dum ludila foiro en la 9-a de marto 1959 en Novjorko. Modelo por ĝi estis la germana pupo *Lilli*, estante sur la merkato usona ekde 1952 kaj importite fare de Handler mem. Post la observo ĉe sia filino Barbara (kiu cetere donis la nomon al la usonaj pupoj poste) ludigi la pupon plenkreskulajn rolojn, Handler kreis intence pupon kun la figuro de adoltino. Al ties dispono memkompreneble estas amaso da diversaj modaj surmetotaĵoj kaj aliaj ekipaĵoj.

Koncepto tia tiom furoris, ke laŭtakse nuntempe pluraj milionoj da infanoj en la tuta mondo ludas per la menciitaj pupoj, al kies familioj apartenas krom Barbie ankaŭ aliaj anoj kiel ekz. Ken, Skipper kaj Shelly. Eldonkvanto limigita de certaj pupaj eldonoj pagigas entuziasmulojn multe da mono dum aŭkcioj. Artistoj kaj mododezajnistoj ankaŭ jam okupiĝis pri tiu pupa fenomeno.

## Kritiko 
Kritikantoj (ekz. la aŭstraj fakulinoj pri sociaj aferoj Cheryl Benard kaj Edit Schlaffer) atentigas pri la malrealeco de la aspekto de Barbie. Kliŝoj pri virinoj, ke gravas ĉe ili antaŭ ĉio korpa beleco kaj supraĵaj valoroj, estas transportataj, kio firmigas konservativan distribuon de roloj inter la seksoj.

## Literaturo 
* BillyBoy: *Barbie – ihr Leben & ihre Welt*, Popa, München 1988. ISBN 3-925818-06-5. Deutsch.
* Silke Knaak: *Deutsche Modepuppen der 50er und 60er Jahre*, 2005.
* Dieter Warnecke: *Barbie im Wandel der Jahrzehnte*; Heyne 1995. ISBN 3-453-08738-0.
* Wolfram Metzger (eld.): *40 Jahre Barbie-World*; Info Verlag 1998. ISBN 3-88190-229-5.
* M. G. Lord: *Forever Barbie: The Unauthorized Biography of a Real Doll*; Avon Books 1995. ISBN 0-8027-7694-9.
* ''Rolf Hausser's Story* (intervjuo en la gazeto *Barbie Bazaar*, februaro 2000).
* Karl-Heinz Gessat: *Barbie, vom Kinder- zum Sammlertraum*, Weingarten 1993.
* Kitturah B. Westenhouser: *The Story of Barbie Doll*, 2nd edition 1999.
* "Barbie-Preisführer 1992" de Gabriele kaj Berthold Gertz, ISBN 3-921844-32-0
* Cheryl Benard kaj Edith Schlaffer: *Let's kill Barbie'', Heyne 1997, ISBN 3453129369

## Eksteraj ligiloj 
* Barbie sur la hejmpaĝo de la produktanto.
* Oficiala Barbie-hejmpaĝo.
* Hello Barbie 
* Muzikvideo: Aqua - Barbie Girl

Kategorio:Pupoj
Kategorio:Mattel
12235 Imranakperov

'*12235 *Imranakperov'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

Je la epoko de la , ĝia orbita granda duonakso estas 3,20030552 , ĝi do orbitas ĉirkaŭ 45&nbsp;700&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Akperov Imran Guru Ogly'', profesoron pri ekonomiko kaj prezidanton de la inter-regiona asocio de neŝtataj institucioj de edukado en suda Rusio. Li estas ankaŭ fondinto kaj rektoro de unu mezlernejo en Rostov-na-Donu.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Kutro

[eta|dekstra|Kutro *Kleine Freiheit*, kun ĝenova ([ĵibo|ĵiba) velaro]]
eta|Gravuraĵo de franca kutro

**Kutro** povas aludi al kelkaj tipoj de ŝipoj:

*En ofta moderna uzado, Kutro estas malgranda aŭ mezgranda ŝipeto kies okupantoj plenumas oficialan aŭtoritaton. Ekzemploj estas la kutroj de havenaj pilotoj aŭ marbordaj gardo-ŝipoj ĉu de Usono aŭ de Unuiĝinta Reĝlando.
*Tradicie en la kunteksto de velŝipoj, kutro estas malgranda unumasta boato, kun du aŭ pliaj ĉefveloj kaj eble busprito. La kutra masto povas esti pli malantaŭa ol ĉe Ŝalupo.
*Kutro foje aludas ankaŭ al malgranda boato servanta al pli granda boato, por pramoj aŭ malpezaj ŝarĝoj inter pli grandaj ŝipoj kaj la strando respektive marbordo. Tiu tipo de kutro povas esti movigita per remoj, veloj aŭ motoro.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj
* Oficejo de Usona Gardo-ŝiparo
Kategorio:Akva transporto
Kategorio:Ŝipspecoj
Submastro

[eta|200ra|Submastro de [Royal Navy, ĉ. 1820]]
**Submastro** estas malnova ŝipano de la departemento de ferdeko kiu estas responsa por la komponaĵoj de la ŝipokorpo. La Submastro superrigardas kaj kontrolas la aliajn membrojn de la ŝipferdeka departemento, kaj tipe li ne estas observisto, escepte ĉe ŝipoj kun malgrandaj ŝipanaroj. Aliaj taskoj varias depende el la tipo de ŝipo, ties ŝipanaro, kaj aliaj faktoroj.

## Literaturo 
* Bureau of Labor Statistics (U.S.A.) (2007). "Water Transportation Occupations" (PDF). Occupational Outlook Handbook. Government Printing Office. Konsultita 2007-04-23.
* Hayler, William B. (2003). American Merchant Seaman's Manual. Cornell Maritime Press. ISBN 0-87033-549-9.
* McLeod, William Reynolds (2000). The Boatswain's Manual. Glasgow: Brown, Son and Ferguson, ltd. ISBN 0-85174-679-9.
* Oregon University System (2004). "Classification Number: 4512 Boatswain". Position Descriptions. Oregon University System. Arkivita el la originalo en 2008-03-27. Konsultita 2008-04-28.
* United States Naval Institute (1996) [1902]. The Bluejackets' Manual (21st ed. ed.). Annapolis, MD: United States Naval Institute. ISBN 1-55750-050-9.
* Woods Hole Oceanographic Institution (2003). "Boatswain". Position Descriptions. Woods Hole Oceanographic Institution. Arkivita el la originalo en 2008-02-27. Konsultita 2008-04-28.

## Vidu ankaŭ 
* Boatestrofajfilo
* Kvartirmastro

## Eksteraj ligiloj 
* CorPun, retejo pri korpaj punoj
* Boatswain ĉe OccupationalInfo.org
* 

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Maristoj
J'accuse

eta|Statuo de Dreyfus
"'''''J'accuse ...!'''*" (franca prononco [ʒaˈkyz], "Mi akuzas....") estas unu el la plej famaj publikaj leteroj en la tuta historio. Vere rimarkinda letero ĉar en ĝi, Émile Zola, la plej fama franca verkisto tiutempa, provis esti kondamnita al malliberejo por influi la Dreyfus-skandalon.

## La Dreyfus-skandalo 
La temo de la letero estis la maljusta traktado al Alfred Dreyfus. Dreyfus estis juda oficiro en la franca armeo kaj oni maljuste konviktis lin de ŝtatperfido dum sekreta juĝado. Poste li estis malhonore maldungita de la armeo kaj sendita al Diabloinsulo, franca punkolonio en Sudameriko.

## La letero de Zola 
La letero de Zola, kiu publikiĝis la 13-an de januaro 1898 en la gazeto *L'Aurore'' kaj iĝis tre fama, akuzis la plej altajn nivelojn de la franca armeo pri malhelpo al justico kaj kontraŭjudismo. La letero dividis la francan societon en simpatiantojn kaj malsimpatiantojn de Dreyfus, sed ĝia celo estis ke la registaro akuzu Zola-on pri kalumnio. Tia akuzo permesus al la defendantoj de Dreyfus aliri gravajn pruvmaterialojn de la sekreta juĝado.

## Efekto de la letero 
La plano funkciis: malpli ol du semajnoj post la aperigo de la letero, oni konviktis Zola-on pri misfamigo. Oni forprenis sian membrecon en la franca Honora legio kaj li devis fuĝi de Francio dum dek unu monatoj por eviti la malliberejon.

Alfred Dreyfus estis rejuĝata unu jaron post la letero. Oni denove konstatis lian kulpon, sed oni pardonis lin. Finfine, en 1906, Dreyfus estis komplete senkulpigata kaj oni eĉ premiis lin per kruco de la Honora legio - honoro kiun kutime ricevas soldatoj kiuj subiris senparalelan martiradon. Li devis frue emeritiĝi de la armeo pro sia malbona sano (post efiko de sia mallibero en Diabloinsulo) sed re-aktiviĝis en la armeo kiam ekis la Unua mondmilito. Li batalis kiel batalionestro en la artilerio dum la Batalo apud Verdun kaj aliaj gravaj bataloj. Dreyfus mortis en 1935. Se oni vizitas la muzeon Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme en Parizo, oni vidos statuon de Dreyfus tenante sian dispecigitan glavon, indiko de sia malhonora maldungigo.

## Posta uzado de "J'accuse" 
''J'accuse'' (mi akuzas), la titolo de la letero, iĝis termino kaj en la franca lingvo kaj en la angla lingvo. Oni uzas tiujn vortojn, en la originala franca, por esprimi indignon kontraŭ potenculo, specife se oni kondamnas grandan socian maljustecon.

Kategorio:Literaturo de Francio
Kategorio:Politiko de Francio
Kategorio:Justico en Francio
Deptford

**Deptford** estas areo en la suda bordo de la Rivero Tamizo en sudorienta Londono, nomita laŭ rio de la Rivero Ravensbourne. El la mezo de la 16a jarcento al la fino de la 19a ĝi estis hejmo de la Deptfordaj Kajoj, nome la unuaj de la Reĝŝiparaj Kajoj. Tiu estis ĉefa ŝipkonstrueja kajo kaj allogis Petro la Granda por veni kaj studi ŝipkonstruadon. Deptford kaj ties kajoj estas asociaj kun la kavalirigo de Sir Francis Drake fare de la reĝino Elizabeto la 1-a surŝipe de la Golden Hind, la legendo de Siro Walter Raleigh kun Elizabeto, kaj la tria vojaĝo de la kapitano James Cook sur la ŝipo *Resolution*, kaj la mistera murdo de Christopher Marlowe en domo ĉe la Deptford Strando.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Londono
Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo

eta|Montcalm kondukante siajn trupojn al la batalo. Akvarelo de Charles William Jefferys (1869–1951).
La **Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo**, konata ankaŭ kiel **Batalo de Kebeko**, estis ŝlosila batalo en la Sepjara Milito (nomita Franc-Indiana Milito en Usono). La batalo, kiu startis la 13an de septembro 1759, estis luktado inter la Brita Armeo kaj la Reĝa Mararmeo unuflanke, kaj la Franca Armeo aliflanke, sur ebenaĵo ĝuste ĉe la muregoj de Kebeko, sur tero kiu estis origine ekposedita de farmisto nome Abraham Martin, kaj de tie la nomo de la batalo. La batalo implikis malpli ol 10,000 trupojn inter ambaŭ flankoj, sed iĝis decidiga momento en la konflikto inter Francio kaj Britio pri la estonto de Nova Francio, influante la postan kreadon de Kanado.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Kebekio
Kategorio:Historio de Kanado
Kategorio:Kebekio
Kategorio:Bataloj en la 18-a jarcento‎
James Wolfe

eta|280ra|*La morto de la Generalo Wolfe* de Benjamin West

Generalo **James WOLFE** (2a Januaro 1727 – 13a Septembro 1759) estis oficiro de la Brita Armeo, konata pro sia trejn-reformoj sed rememorita ĉefe pro sia venko super la francoj ĉe la Batalo de Kebeko en Kanado en 1759. La filo de elstara generalo, Leŭtenant-Generalo Edward Wolfe, li estis ricevinta sian unuan mision tre juna kaj faris etendan servon en Eŭropo dum la Milito de Aŭstria Sukcedo. Lia servo en Flandrio kaj en Skotlando, kie li partoprenis en la nuligon de la Dua jakobita ribelo, alvokis atenton de liaj superuloj. Lia kariero estis haltigita de la Pactraktato de 1748 kaj li pasis multe de la venontaj ok jaroj enkazerne ĉe la Skotaj Altaj Teroj. Li iĝis leŭtenant-kolonelo kiam li estis ankoraŭ 23-jaraĝa.

La eksplodo de la Sepjara Milito en 1756 havigis al Wolfe novajn oportunojn por karieravanco. Lia partopreno en la malsukcesa atako kontraŭ Rochefort en 1757 kondukis al William Pitt nomumi lin vic-komandanto de ekspedicio por kapti la Fortikaĵon de Louisbourg. Sekve de la sukceso de tiu sieĝo de Louisbourg en 1758, li iĝis komandanto de trupo kiu navigadis la fluejon de la Rivero Sankta Laŭrenco por kapti Kebekon. Post sieĝo Wolfe venkis super la franca truparo sub estreco de Louis-Joseph de Montcalm kio permesis la britajn fortojn kapti la urbon. Wolfe mortiĝis dum la Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo pro vundoj el tri muskedaj kugloj.

## Literaturo 
* Sen aŭtoro. "James Wolfe ", en *The Canadian Encyclopedia*. Historica Foundation, 2008
* Baker-Smith, Veronica. *Royal Discord: The Family of George II*. Athena Press, 2008.
* Black, Jeremy. *British Lives: William Pitt*. Cambridge University Press, 1992.
* Browning, Reed. *The War of the Austrian Succession*. Alan Sutton Publishing, 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* Sen aŭtoro. "History and Chronology of James Wolfe ", en *World History Database*
* New Brunswick Museum. "A National Treasure in New Brunswick: James Barry's *Death of General Wolfe* ", in *New Brunswick Museum* (retejo), 2003
* NBC. retejo de Plains of Abraham , Government of Canada. (National Battlefields Commission)
* NBC. 1759: From the Warpath to the Plains of Abraham, Virtual Museum Canada, The National Battlefields Commission, 2005

Kategorio:Britaj militistoj
Deutscher Vortrupp-Bund

**Deutscher Vortruppbund** (DVB) estis grupo en la komenco de la junulara movado (kia Wandervogel) kaj de la vivreforma movado en Germanio. La revuo Germana Esperantisto inter 1912 kaj 1914 foje pozitive mencias la ligon, en kiu kelkaj membroj subtenis Esperanton kaj favore verkis en la duonmonata revuo Der Vortupp. La signifo de la germanlingva propra nomo estas germana "pionira" aŭ "avantgarda ligo".

En Germana Esperantisto 1914 No 2. ne nur troviĝas mencio pri sespaĝa teksto de Ernst Kliemke en Numero 2 de 1914 pri la "Naturo de lingvo" (germanlingve) por pruvi, ke Esperanto egalas al natura lingvo, sed ankaŭ la konsilo de Argus (=Friedrich Ellersiek) subteni la movadon.

Per la ligo al Dürerbund kaj Dresden-Hellerau (Werkbund) ekzistis plia ligo kun Esperantistoj.

## Historio 
Ekde 1912 estis eldonita de la eksoficiro kaj aŭtoro Hans Paasche kaj Hermann Martin Popert la revuo *Der Vortrupp. Halbmonatsschrift für das Deutschtum unserer Zeit*. Sur la ideoj de la Dürerbund-Romano Helmut Harringa de Popert provis kombini la diversajn tendencojn de la vivreforma movado. La legantoj kolektiĝos en grupoj laŭ interesoj kaj fondis en septembro la ligon. Fine de 1913 la ligo havis 4.000 membrojn en 150 lokaj grupoj. La ligo partoprenis en la fondo de Freideutsche Jugend kaj kunorganizis en oktobro 1913 la Ersten Freideutschen Jugendtages (unua junula tago de "Freideutsche" junularo) sur la monto Hoher Meißner (en Berkatal).

## Konataj membroj 
* Hans Paasche aŭtoro
* Hermann Popert, juĝisto, aŭtoro
* Friedrich Muck-Lamberty, artlaboristo
* Alfred Janssen, eldonisto
## Literaturo 
* Ulrich Linse: *Der Vortrupp (1912–1921). Ein lebensreformerisches Organ des fortschrittlich-liberalen Konservatismus* in: Michel Grunewald, Uwe Puschner (Hrsg.): *Le milieu intellectuel conservateur en Allemagne, sa presse et ses réseaux (1890–1960). – Das konservative Intellektuellenmilieu in Deutschland, seine Presse und seine Netzwerke (1890–1960).* Peter Lang, Bern 2003, ISBN 3-906770-16-8
* Winfried Mogge, Jürgen Reulecke: *Hoher Meißner 1913 – Der Erste Freideutsche Jugendtag in Dokumenten, Deutungen und Bildern.* Edition Archiv der deutschen Jugendbewegung. Bd.&nbsp;5. Verlag Wissenschaft und Politik, Köln 1988. ISBN 3-8046-8723-7
* Hermann Martin Popert: *Helmut Harringa: Eine Geschichte aus unserer Zeit*. Köhler, Dresden 1910

Kategorio:Senalkohola kulturo
Kategorio:Junulara movado
Kategorio:Vivreforma movado
Kategorio:Germana socio
Kategorio:Esperanto-movado en Germanio