open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Groto Cussac

La **groto Cussac** [prononcu : küsak] estas ornamita groto entenanta pli ol cent kvindek paleolitikajn gravuraĵojn datumantajn de Gravetio same kiel multajn homajn restaĵojn, kiuj kredeble estas sepultejoj videble ligitaj kun la vandaj gravuraĵoj.

## Situo kaj kronologio 
Tiu groto situas en Francio, en la departemento Dordogne [prononcu : Dordonj], tiu chi lasta apartenanta al la regiono Akvitanio. Pli precize, la groto situas sur la teritorio de la komunumo *le Buisson de Cadouin* en la valo de Dordogne.
Ĝin malkovris en la 30-an de septembro 2000 la amatora speleologo Marc Delluc. Sekve, la 23an de Novembro 2000, la groto estis klasigata far la francaj instancoj por la protektado de la historia patrimonio. La malkovro estis anoncita per gazet-komunikaĵo far la Ministerio de Kulturo la 8an de Decembro 2000.

## La arto de Cussac 
La verkoj de Cussac estas preskaŭ ekskluzive gravuraĵoj, ofte tre grandaj, realigitaj aŭ sur la vandoj per ŝton-iloj aŭ en la grund-argilo simple per la fingroj. Uzado de pigmentoj konsistas nur en kelkaj ruĝaj punktaĵoj. La desegnaĵoj konsistas el klasikaj bestoj de la malfrua paleolitiko (bizono, ĉevalo, mamuto, rinocero, ibekso) kaj aliaj pli maloftaj, kiel birdoj aŭ enigmaj figuroj. Kvar virino-siluetoj profile desegnitaj estis trovitaj. Ĉiuj ĉi verkoj estas tre proksimaj laŭ la temo kaj stilo de tiuj, kiuj estas jam konataj kaj datumitaj de Gravetio en la grotoj situantaj en la departemento, aparte en la groto Pech Merle [prononci : peŝ Merl]. La aĝo de la verkoj ĉirkaŭas 25 000 jarojn.

## La homaj restaĵoj 
La groto Cussac konstituas ankaŭ ununura manifestiĝo pri asociado de vandaj verkoj kaj homaj sepultejoj. Almenaŭ kvin individuoj, kvar adoltoj kaj unu adoleskanto, estis deponitaj en truojn, kiuj antaŭe estis ursejoj. Pluraj fosiliigitaj ostoj estis deprenitaj por datado per karbono 14, kaj unu el ili donis kiel rezulton 25000 jarojn antaŭ nuntempo. Sekve, la samaĝeco de la verkoj kaj sepultejoj estas kredebla, tiom pli ke la enirejo de la groto sendube estis rapide obstrukcita post la restado de la prahistoriaj artistoj

### Aliaj grotoj kun prahomaj pentraĵoj 
* Lascaux (groto)
* Groto Cosquer
* Kavo Chauvet
* Groto du Mas d'Azil
* Groto de Niaux
* Groto Pech Merle
* Groto de Rouffignac

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Grotoj
Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Praarto
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Francio
Kategorio:Francio
Groto Cosquer

La **Groto Cosquer** [prononcu Kosker] situas en la Kalanko la Triperie, en Marseille, apud la Kabo Morgiou. Tiu groto, kies enirejo estas hodiaŭ enmara, havas la nomon de sia eltrovinto, (Henri COSQUER), kiu signalis ĝin en 1991.

## Priskribo de la kavo 
La groto estas alirebla hodiaŭ per tunelo longa je 175 metroj, kies enirejo troviĝas 37 metrojn sub la nuntempa nivelo de la maro.

Antaŭ 20 000 jaroj, dum la glaciigo-epoko nomita Würm, granda akvo-kvanto estis mobilizita sub formo de glaciaj masoj, kaj la nivelo de la maro estis cent-dek-ĝis-cent-dudek metrojn pli suba ol tia kia ĝi estas nuntempe. Tiam la marbordo de la Mediteranea maro situis je pluraj kilometroj de la grot-enirejo.

## La arto de la Groto Cosquer 
Tiu groto entenas plurajn dekojn da verkoj pentritaj kaj gravuritaj dum malfrua Paleolitiko. Tiuj verkoj respondas al du disaj periodoj de homa okupiĝo :
* frua periodo kun negativaj manspuroj kaj perfingraj strekaĵoj datumantaj de ĉirkaŭ - 27 000 jaroj antaŭ la nuntempo (Gravetio) ;
* periodo pli malfrua, kiu entenas signojn samkiel pentraĵojn kaj gravuraĵojn esence bestajn. Tiu periodo datumas ĉirkaŭ - 19 000 jaroj antaŭ la nuntempo (Solutreo). La plimulto de la bestoj desegnitaj dum tiu dua epoko estas klasikaj (bizonoj, ĉevaloj), sed oni rimarkas ankaŭ la originalan ĉeeston de maraj specioj (fokoj, pingvenoj, meduzoj). Unu gravuraĵo estis rigardata kiel reprezentado de la temo de « la vundita homo»

Aliaj grotoj kun prahomaj pentraĵoj:
· Lascaux (groto)
· Groto Cosquer · Kavo Chauvet · Groto Cussac · Groto du Mas d'Azil · Groto de Niaux · Groto Pech Merle · Groto de Rouffignac

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala TTTejo de la franca kulturministerio  

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Grotoj
Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Praarto
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Francio
Kategorio:Francio
Tamaraŝeni

**Tamaraŝeni** estas granda kartvela vilaĝo norde de Cĥinvalo en teritorio de la eksa kartvela aŭtonomio Sud-Osetio. Ĝi apartenas al la aro de kartvelaj vilaĝoj norde de Cĥinvalo (Keĥvi, Kurta, Aĉabeti kaj Tamaraŝeni), kiuj ebligis blokadon de la urbo en 1991 kaj aliajn streĉajn situaciojn. La norda limo de Cĥinvalo estas la suda limo de Tamaraŝeni, unu loĝloko transiras en la alian kun formala limo.

Tra la vilaĝo iras la vojo norden (Transkaŭkaza magistralo), kiu ligas Cĥinvalon kun la aliaj regionoj de Sud-Osetio kaj kun transmontara Nord-Osetio. Alternativa vojo (la Zara vojo) ĉirkaŭ la kartvela enklavo estis finkonstruita en 2006.

Laŭ legendo la vilaĝo estis fondita de carino Sankta Tamara (mortis en 1212), la nomo fakte signifas „konstruita de Tamara“. En Tamaraŝeni situas muzeo de la fama vilaĝano princo Ivane Maĉabeli (1854-1898), konata kartvela verkisto kaj tradukinto de Ŝekspiro en la kartvelan.

Kategorio:Geografio de Kartvelio
Kategorio:Sud-Osetio
Wietze

**Wietze** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Celle de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo situas ĉ. 20&nbsp;km okcidente de Celle, 40&nbsp;km norde de Hannover kaj 15&nbsp;km oriente de Schwarmstedt.

## Wietze kaj nafto 
En la ĉirkaŭo oni trovis jam pli frue gudron, el kiu oni produktas nafton. Ĉe Wietze okazis - fine de julio 1858, kun gvido de prof-o d-ro *Georg Hunäus* la verŝajne unua naftoborado de la mondo. Oni celis trovi brunkarbon, sed trovis nafton en profundo de 35,6 m.

La naftofebro komenciĝis en Wietze nur en 1899, kiam oni trovis nafton en profundo de 270 m. Oni finis la naftominadon en la 1960-aj jaroj.

Nun memorigas pri la historio la Germana Naftomuzeo Wietze.

## Eksteraj ligiloj 
* ()

Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Kategorio:Distrikto Celle
Testamentoj de Lenin

[eta|200ra|Lenin sur propaganda afiŝo. La teksto estas de poeto [Vladimir Majakovskij: "Lenin vivis, Lenin vivas, Lenin vivos!"]]

: ***vidu ankaŭ testamento de Lenin***

**Testamentoj de Lenin** () aŭ **Testamentoj de Iljiĉ** (ruse *Заветы Ильича*) estis populara en Sovetunio frazo, kiu celis montri, ke la ŝtato post la morto de Lenin evoluas laŭ la vojo, kiun antaŭvidis li, la unua ĝia gvidanto. Kiel testamentoj oni konsideris jen la lastajn verkojn de Lenin (post 1920), jen eĉ pli vastan aron de liaj verkoj.

Kelkaj citaĵoj el Lenin ricevis ekstreman popularecon, kiel la frapfrazo "Lernu, lernu kaj lernu!" («Учиться, учиться и учиться!»). Tiu lasta estis gravurita sur la muroj de multaj mezlernejoj kaj estis citata en diversaj verkoj. Alia tre konata frazo iĝis "Komunismo estas soveta potenco plus elektrifiko de la tuta lando", kiun Lenin eldiris en konferenco en 1920.

En la jaroj de Perestrojko aparte populariĝis ideoj pri testamentoj de Lenin, kiuj estis perverse komprenitaj. I. a. en unu el siaj lastaj leteroj Lenin skribis pri la bezono depostenigi Stalinon de la posteno de ĝenerala sekretario kaj signife pligrandigi konsiston de la Centra Komitato de la partio — la testamento, kiu estis ignorita post lia morto, kio kondukis al epoko de stalinismo.

Multaj decidoj, faritaj en stalinisma epoko, estis pravigataj per "testamentoj de Lenin", kvankam el la verkoj de Lenin ne ĉiam rekte sekvas ĝuste tia decido. Ekzemple la deviga kaj tuteca kolektivigo en agrikulturo estis efektivigita nur post la morto de Lenin, eble ne laŭ lia imago. Same la tre streĉa industriigo de Sovetunio okazis en 30-aj jaroj "laŭ testamentoj", kiuj eble estis nur mistraktoj.

La vortkombino "testamentoj de Lenin" — kaj speciale la sinonima "Testamentoj de Iljiĉ" — estis tre populara por nomi loĝlokojn kaj instituciojn. Ekzistis pluraj kolĥozoj kaj fabrikoj, tiel nomitaj. Ĝis nun sur la mapo de Rusio eblas trovi jenajn loĝlokojn:
# Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Moskva provinco.
# Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Saratova provinco.
# Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Altaja regiono.
# Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Ĥabarovska regiono.
# Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Saĥalena provinco.
# Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Baŝkirio.
# Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en Smolenska provinco.

Kategorio:Verkoj de Lenin
Kategorio:1922
Borislav

eta|maldekstra|plia kirko
[200ra|eta|maldekstra|La monumento de [Adam Mickiewicz]]
[220ra|eta|maldekstra|Szewach Weiss (nask. 1935) - israela politikisto, ambasadoro de [Israelo en Pollando dum la jaroj 2000-2003]]
eta|maldekstra|Muzeo
**Borislav** aŭ **Borislavo** (, , ) estas malgranda urbo en Ukrainio, kun ĉ. 33.000 loĝantoj. Ĝi situas en la Lviva provinco, sude de Lvivo / Lvovo. La sekva plej granda urbo estas Drohobiĉo.

En la dua duono de la 19-a jarcento, oni malkovris tie nafton, kiu helpis evoluon de la loko. Oni malfermis eĉ en 1886 naftoministan studejon tie. La nafto- kaj tergasaj resursoj estis foruzitaj en la dua duono de la 20-a jc.

Post la Unua Mondmilito, la komunumo apartenis al Pollando, la naftominista studejo iĝis Naftominada Universitato. La ĉirkaŭo de Borislav iĝis centro de la pola naftoindustrio inter la du mondmilitoj. La komunumo estas urbo ekde 1933, ĝin okupis dum la Dua Mondmilito Sovet-Unio, Germanio, poste denove Sovet-Unio. Ekde 1991 ĝi situas en la sendependa Ukrainio.

## Naskiĝintoj en Borislavo 
La multaj polaj nomoj estas indiko, ke multaj el ili estas denaskaj poloj, kiuj baldaŭ post la naskiĝo fuĝis al Pollando.
* Adam Daniewicz (1906-1984) - aktoro, pedagogo,
* Wilhelm Dichter (nask. 1935) - verkisto juddevena,
* Wilhelm Friedberg (1873-1941) - geologo kaj paleontologo,
* Witold Hryniewski (1925-2007) - sporta kaj socia aganto,
* Włodzimierz Hubicki (1914-1977) - kemiisto,
* Zdzisław Leśniak (1930-2002) - teatra kaj filma aktoro, ankaŭ reĝisoro,
* Józef Lipman (nask. 1931) - emerita profesoro de Politekniko en Vroclavo (Kemia Fakultato), scienca specialisto pri nafto, petrokemio, katalizo, travivis en Borislavo Holokaŭston,
* Marta Lipińska (nask. 1940) - teatr-, radi-, film-, televida aktorino,
* Władysław Nehrebecki (1923-1978) - reĝisoro,
* Roman Stanisławowycz Pecyna (1950-2010) - arkiepiskopo de Drohobiĉo kaj Sambir de la Ukraina Aŭtokefalia Ortodoksa Religio,
* Kazimierz Rolewicz (1898-1986) - subkolonelo de infanterio kaj poste la "subtera" Landa Armeo,
* Marek Staffa (nask. 1942) - arkitekto,
* Jerzy Trunkwalter (1933-2007) - ĵurnalisto, teoriulo kaj film-kritikisto,
* Piotr Wach (nask. 1944) - politikisto, profesoro, universitata lekciisto, senatano, eks-rektoro de Politekniko en Opole,
* Jerzy Ważny (1927-2010) - sciencisto, universitata profesoro, membro de Akademio de Sciencoj,
* Szewach Weiss (nask. 1935) - israela politikisto, ambasadoro de Israelo en Pollando dum la jaroj 2000-2003 (vidu la apudan foton),
* Vira Vovk (nask. 1926) - ukraina poetino, historiistino pri literaturo, tradukistino el la lingvo ukraina al la portugala,
* Marek Tomasz Zahajkiewicz (1934-2015) - romkatolika pastro, teologo, historiisto pri Eklezio, profesoro,
* Zdzisław Żygulski (1921-2015) - historiisto kaj teoriulo pri arto, profesoro.

## Vidu ankaŭ 
* Ignacy Łukasiewicz

Kategorio:Urboj en Lviva provinco
Rondbuŝuloj

eta|Buŝo de Marrondbuŝulo (*Petromyzon marinus*)
La **rondbuŝuloj** (*Cyclostomata*) estas ordo el klaso senmakzeluloj (*Agnatha*), al tiu apartenas la petromizoj kaj mukofiŝoj. Tiujn fiŝosimilajn bestojn karakterizas la longa, svelta korpo sen naĝiloj kaj skvamoj, la suĉbuĉo kun kornodentoj, la kartilaga kranio kaj skeleto.

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Senmakzeluloj
Gorlice

eta|290px|
dekstra|eta|290px|
**Gorlice** estas urbo en Pollando en provinco Malgrandpollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Gorlice. Fine de  en la urbo vivis . La urbo situas ĉe rivero Ropa, je proksimume 140&nbsp;km sude de Krakovo kaj 30&nbsp;km norde de la slovaka limo.

Post kiam oni malkovris tie nafton en dua duono de la 19-a jarcento, en Gorlice estiĝis petrolindustrio. Tie laboris inter 1853-1858 Ignacy Łukasiewicz, malkovrinto de la kerosena lampo. La incendio de 4-an de oktobro 1874 detruis Gorlice preskaŭ tute. En 1880 la urbo havis 4550 loĝantojn. Dum la batalo de Gorlice-Tarnów (en la unua mondmilito), la urbo estis denove detruita kaj post la unua mondmilito akiris ĝin Pollando.

## Monumentoj 
* Janusz Korczak
* Ignacy Łukasiewicz
* Kazimierz Pułaski
* Juliusz Słowacki

## Partneraj urboj 
* : Pápa
* : Bardejov
* : Nyíregyháza
* : Kaluŝ (Ivano-Frankivska provinco)

## Dua mondmilito
18.01.1944: Kamparana taĉmento el areo Gorlice atakis 3 germanajn aŭtomobilojn kun soldatoj kaj armiloj - unu forbrulis, 2 estis damaĝitaj, pereis 3 germanoj kaj 2 partizanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Miasto Gorlice - Oficiala paĝo 
* Regiona Muzeo de PTTK 
* Paĝo de la Muzeo Dwory Karwacjanów i Gładyszów 
* Historio de judoj en Gorlicae  en la portalo Virtuala Ŝtetl

Kategorio:Urboj en Malgrandpollanda provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
Fajroestingilo

eta|Fajroestingilo kun 6kg ABC-estingopulvoro
**Fajroestingilo** (**fajrestingilo**, **estingilo**) estas portebla malgranda estingoaparato kun maksimuma pezo de 20kg. Ĝi servas estingi malgrandajn fajrojn; entenas estingaĵon kaj havas internan premon.

La unua versio de la moderna fajroestingilo estis inventita fare de kapitano George William Manby en 1819, Britio.

## Vidu ankaŭ 
* Eiermann-vorko, eksa fabriko fajroestingila *Total* en Apolda
* Fajroestingisto
* Fajro

Kategorio:Iloj
Amerika orpluvio

La **Amerika orpluvio** (***Pluvialis dominica***) estas nearktisa specio el la ĥaradrioformaj birdoj, genro de orpluvioj.

## Aspekto 
Ĝi grandas 25&nbsp;cm, havas enverguron de 64&nbsp;cm kaj pezas ĝis 200 g. Tiu specio estas tre simila al Eŭrazia orpluvio aŭ simple Orpluvio (*Pluvialis apricaria*). Sur ĝia dorso kaj krono aperas orkoloraj makuloj kaj la specio havas somere nigrajn kapoflankon, gorĝon, bruston kaj ventron, kun ne tutkorpa blanka zono de la frunto ĝis la meza brusto. Tiu blankega zono diferencigas tiun orpluvion disde la Eŭrazia orpluvio, kiu havas pli longan blankan zonon. Tiamaniere la brusto kaj ĉefe la ventro estas pli ampleksa nigra makulo. Beko kaj kruroj estas nigraj.

La specio estas simila al du aliaj orpluvioj nome Eŭrazia kaj Siberia. Amerika orpluvio estas pli malgranda, fajna kaj relative longkrura ol Eŭrazia orpluvio (*Pluvialis apricaria*) kiu krome havas blankan akzelan plumaron - Amerika orpluvio havas ĝin grizan-. Ĝi estas pli simila al Siberia orpluvio (*Pluvialis fulva*) kun kiu antaŭe estis konsiderata samspecia laŭ nomo "Malgranda orpluvio". Siberia aŭ Pacifika estas pli fajna ol Amerika kaj havas pli longajn krurojn. Ĝi estas ofte pli flaveca ĉedorse.

## Disvastiĝo 
La reprodukta/idozorga medio de Amerika orpluvio estas arkta tundro de norda Kanado kaj Alasko. Ili nestumas surgrunde en seka malferma loko.

Ili estas migrantaj birdoj kiu vintras en norda Suda Ameriko, ĉefe inter Peruo kaj Argentino. Ili sekvas elipsan migrovojon: nordaj birdoj renkontas ĉe lokoj kiel Illinois, sed poste ili flugas orienten ĝis okcidenta Atlantiko kaj Kariba Maro por vintroflugi al Patagonio, kie estas somero tiam. Eksterordinare migras al Britio kaj okcidenta Eŭropo.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj manĝas ĉe tundroj, terkulturejoj, strandoj kaj similaj ebenaĵoj, pluk-ĉasante plej ofte laŭ rigard-serĉado. Ili manĝas insektojn kaj krustulojn; ankaŭ berojn.

Voĉo estas iu “pu”, kria “klii” kaj aliaj krioj similaj al tiuj de Eŭrazia orpluvio.

## Aliaĵoj 
eta|300ra|Amerika orpluvio ekfluganta.
Komparo de datoj kaj migradaj kutimoj supozigas, ke Eskimokurlo kaj Amerika orpluvio estis plej probable la vadbirdoj kiujn atentis Kristoforo Kolumbo post 65 tagoj ĉe maro sen tervido dum sia unua vojaĝo.

Granda nombro da ekzempleroj estis pafitaj fine de la 19-a jarcento kaj la loĝantaro ankoraŭ ne renombriĝis.

## Bildaro 

Dosiero:American Golden Plover, Churchill, Manitoba.jpg
Dosiero:Pluvialis dominica.jpg
Dosiero:American Golden Plover RWD.jpg

## Literaturo 
* 
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

## Eksteraj ligiloj 
* Kolumbo kaj Amerika orpluvio

Kategorio:Ĥaradriedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Arktaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Tegernsee

**Tegernsee** estas nomo de:

* lago en Supra Bavario, Tegernsee (lago)
* urbo ĉe la lago, Tegernsee (urbo)
* Fervojstacio Tegernsee
* Kastelo kaj iama benedikta monaĥejo Tegernsee
Tegernsee (lago)

**Tegernsee** estas lago en la suda parto de Germanio, rande de la Alpoj. Ĝi situas 725 m super la maro, inter brakumo de arbaraj montoj. Ĝi longas ĉirkaŭ 7, larĝas ĉirkaŭ 1,5 km, la plej profunda punkto estas 72 m. La superflua akvo de la lago fluas tra la Mang-akvofalo en riveron Inn.

Ĉirkaŭo de la lago estas populara turisma loko. Ĉe la orienta bordo situas la urbo Tegernsee kun vidindaĵo de la benediktana klostro (746-1803), kastelo de Mikŝa la 1-a (1803-?).

Su la okcidenta bordo kuŝas la kuracejo Bad Wiessee kun joda-sulfura kuracakvo. Grava ripozloko estas ankaŭ Rottach-Egern sur la suda bordo, ĉe piedoj de la monto Wallberg (montopinto 1722 m).

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Bavario
Kategorio:Distrikto Miesbach
Senmakzeluloj

[eta|300ra|[Lampetras fluviatilis, kun sep paraj brankoj]]
La **senmakzeluloj** (*Agnatha*) apartenas al la klaso de praaj vertebruloj, similaj al fiŝoj. Ili ne havas makzelojn, sed havas kranion, kartilagan vertebron, unu naztruon. Ili ne havis skvamojn, parajn naĝilojn, naĝvezikon. Ili akceptas la oksigenon per paraj brankoj (eĉ ĝis 15).

Ilia koro konsistas el unu atrio kaj unu ventriklo. En la digesta sistemo, oni ne povas distingi stomakon. La sekrecia organo estas prareno laŭ tipo. La seksaj organoj estas senparaj, la fekundigo estas ekstera, la ontogenezo estas direkta aŭ nedirekta. Ili havas dek parojn da cerbonervaro.

Rondbuŝuloj estas infraklaso de tiu *Agnatha*.

Kategorio:Fiŝoj
Janan

**Janan**, foje '''Yan'-an** aŭ **Jenan** (simpligita ĉina skribo:**延安市''') estas urbo en provinco Ŝenhsi, en norda Ĉinio, sur dekstra rivero Yen kun. La urbo estas simbolo de la ĉina komunista revolucio (KPC).

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝi estis grava limurbo dum jarcentoj, sed malgraviĝis ekde la 15-a jc. Tie okazis inter 1864 kaj 1875 muslimaj ribeloj, en la 1870-aj, 1920-aj, 1930-aj jaroj okazis malsategoj.

La urbo estas grava por la ĉina komunista historio, ĉar la forpelitaj komunistoj alvenis la urbon post la 10.000&nbsp;km-a „Longa Marŝo” (1934–35). La komunistoj havis tie la ĉefsidejon dum la kontraŭjapana milito (1937–45) kaj dum la enlanda milito. La loĝkavoj, fositaj en la montaran flankon, estas hodiaŭ memorlokoj.

Oni okupiĝas en la urbo precipe pri lanoteksado.

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Ghawar

**Ghawar** estas la plej granda naftokampo de la mondo. ĝi situas en Sauda Arabio kaj estis malkovrita en 1948/49. Oni kalkulas, ke 60% ĝis 65% de la naftominado de Sauda Arabio venis en 1948-2000 el tiu naftokampo. La nuna produkta kvanto estas kalkulita je 5 milionoj da bareloj je tago, kio estas ĉ. 6% de la monda taga produktado (~82 milionoj da bareloj).

Kategorio:Naftokampoj
Kategorio:Geografio de Sauda Arabio
Penészlek

**Penészlek** [pene:slek] estas vilaĝo en Hungario, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Nyírbátor.

## Situo 
Penészlek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo (sen trapasejo), apud la rumana limo. Nyíregyháza troviĝas 67 km-ojn.

## Historio 
Oni malkovris ĉe la vilaĝo tergason en 2006, kiu povos kovri eĉ bezonon de la tuta departemento je tergaso.

La vilaĝo unuafoje land-konatiĝis en Hungario, kiam la verkisto Antal Végh skribis eseon, sociografion pri la lokanoj. Tiu aperis en la periodaĵo valóság, en 1968 sub titolo Állóvíz (Staranta akvo). Laŭ la sociografio, la Cinema 64' amatora filmstudio faris dokumentaran filmon pri la vilaĝo sub titolo *Valóság síppal dobbal, avagy tűzön vízen át*. József Darvas verkis dramon kun titolo *A térképen nem található*, prezentitan en 1969, kun granda sukceso.

## Vidindaĵoj 
* greko-katolika preĝejo

## Famuloj 
En Penészlek naskiĝis aktoro Mátyás Usztics.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Superrealisma aŭtomatismo

**Aŭtomatismo** estas superrealisma tekniko engaĝante spontanean skribadon, desegnadon, ks, praktikitan sen konscia estetika aŭ morala memcenzurado. Aŭtomatismo en Superrealismo prenis multajn formojn, de la aŭtomata skribado kaj desegnado unue praktikitaj per la superrealistoj, al simila, aŭ eble paralelaj fenomenoj, kiel la neidioma senplanumado de libera ĵazo.

Superrealista aŭtomatismo estas malsama de mediuma aŭtomatismo, de kiu la termino estis inspirita. Fantomoj, spiritoj, ks ne estas pretenditaj esti la fonto de superrealistaj aŭtomataj mesaĝoj.

"Pura psika aŭtomatismo" estis kiel André Breton, la fondinto de superrealismo, difinis superrealismon, kaj kvankam la difino pruviĝis povebla de signifoplena ekspansio, aŭtomatismo restas je ĉefa graveco en la movado.

En 1919 Breton kaj Philippe Soupault skribis la unuan aŭtomatan libron, *La Magnetaj Kampoj* (franclingve, *Les Champs Magnétiques*) kaj *La Aŭtomata Mesaĝo* estis unu el la signifoplena teoriverkaro pri aŭtomatismo.

En la 1940-aj kaj 1950-oj jardekoj la Kanada grupo nomita Les Automatistes (La Aŭtomatistoj) alcelis kreemecan verkon (ĉefe pentrado) bazitan sur superrealistaj principoj. Tiuj artistoj, gviditaj per Paul-Emile Borduas, serĉis proklami enton de universalaj valoroj kaj etikoj proklamitaj en ilia manifesto "Refus Global."

Iuj superrealistoj skribas aŭtomatajn matematikaĵojn aŭ ekvaciojn.

## Superaŭtomatismo 
Iuj Rumanaj superrealistaj inventis nombron da superrealimaj teknikoj (kiel kubomanio, entopa grafomanio, kaj la moviĝo de likvaĵo malsupren vertikala surfaco) kiuj pretendis preni aŭtomatismon al absurda punkto, kaj la nomo donita, "superaŭtomatismo," implicas, ke la metodoj "preteririgas" aŭtomatismon, sed tiu pozicio estas kontraŭopiniiga.

## Referencoj 
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio de la 14-a de novembro 2006.

## Vidu ankaŭ 
*Psikografio

Kategorio:Superrealismo
Groto Lascaux

La **groto Lascaux** (prononco [las-KO]) estas unu el la plej gravaj grotoj ornamitaj paleolitikaj pro la kvanto kaj estetika kvalito de siaj verkoj. La pentraĵoj kaj la gravuraĵoj, kiujn ĝi entenas ne estas precize kaj rekte datitaj : ilia aĝo estas inter ĉirkaŭ 18 000 kaj 15 000 jarojn antaŭ la nuntempo el datadoj kaj studoj realigitaj sur objektoj trovitaj en tia kaverno. La verkoj estis longtempe kunligitaj kun frua Magdalenio, sed la lastaj studoj montras, ke ili eble povas datiĝi de Solutreo, kiu antaŭas ĝin.eta|Ĉevalo en la kaverno|maldekstra|270x270raLa kaverno situas en Périgord, sur la komunumo Montignac en la departemento Dordogne), je kvardeko da kilometroj en la sudoriento de la urbo Périgueux. Aliaj grotoj kun prahomaj pentraĵoj estas ekzemple Groto Cosquer · Groto Chauvet · Groto Cussac · Groto du Mas d'Azil · Groto de Niaux · Groto Pech Merle · Groto de Rouffignac

## Esperanto kaj Lascaux 
En 1990 Dolmen Editions publikigis bildstrian albumon en Esperanto sub la nomo *La sekreto de la arbaro de Lascaux*.

## Vidu ankaŭ 
* Prahistoria arto
* Prahomaj pentraĵoj
* Kaverno Altamira
* Murpentraĵo
* Prahistoriaj lokoj kaj ornamitaj grotoj de la valo de Vézère
* Listo de arkeologiejoj
* Eŭropaj arkeologiejoj

## Eksteraj ligiloj 
Kaverno de Lascaux  Oficiala interretpaĝaro de la Franca kulturministerio ()

Kaverno de Lascaux Informoj pri la kaverno kaj pliaj ligiloj ()

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Kavernoj
Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Praarto
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Francio
Kategorio:Francio
Saturno (dio)

**Saturno** – latine Saturnus – estas la romia dio de terkulturo. En la klasika antikvo li identiĝis kun la helena dio Krono. Saturno estas la edzo de Reo kaj patro de Cereso, Jupitero kaj Vesta, interalie.[dekstra|eta|180ra|Saturno manĝas sian filon, pentraĵo de [Petro Paŭlo Rubens el 1638.]]

## Priskribo 
Saturno estis antikva itala dio. Lia nomo venis el itala vortradiko *satur*, kiu eble signifus "abundanco", kaj la ebla sufikso "-nus", t.e. "sinjoro". Sekve, "Saturnus" signifus, etimologie "sinjoro de la abundanco". Li portis falĉilon ĉar li estus dio de rikolto, nur pro tio, oni identigis lin kun la greka dio Krono, kaj fablis ke post Jupitero lin detronigis, li foriris al Italio kie li regis dum la Ora Epoko.

Laŭ Francisko Azorín **Saturno** estis *Mita, romana dio, filo de Urano (la ĉiel) k. Gea (la tero); li decidis, pro timo estis detronita, engluti siajn filojn, sed sia [tiel] edzino Cibelea anstataŭis ĵusnaskitojn per ŝtono; tiel savis Jupiteron, Neptunon k. Plutonon.* Li indikas etimologion el la greka *Kronoso* kaj de tie la latina *Saturnus*, el *satus* (ŝata).

## Kutimoj 
Por memori ilian bonfareman reĝon, oni okazigis la feston de Saturnalio vintre ĉiujare. Tiam ĉiu publika komerco haltis, deklarojn de milito kaj krimajn ekzekutojn oni prokrastis, amikoj donacis unu al la alia, kaj oni libere indulgis la sklavojn. Oni donis al ili feston en kiu ili sidis ĉe tablo, dum iliaj mastroj servis ilin, por montri la naturan egalecon de homoj, kaj ke ĉiu afero apartenis egale al ĉiuj dum la regado de Saturno.

## Notoj 
Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Ĥrono
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Romiaj dioj
Vadu (Vărgata)

**Vadu (Vărgata)** (hungare: **Vadad**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Vărgata.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 484 loĝantojn (hungaroj), en 1992 283 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Pál Török (*22-a de aŭgusto 1929): pentristo.
* Árpád Toszó (1936 - Temeŝvaro, 20-a de junio 1992): fakverkisto pri agrikulturo

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Alfred Rosenberg

**Alfred ROSENBERG** (naskiĝis la 12-an de januaro 1893, Reval, Estonio, Rusia Imperio [hodiaŭ Talino en Estonio]  en familio de germanaj baltoj – mortis la 16-an de oktobro 1946, Nürnberg, Germanio) estis ĉefideologo de la naziismo.

Li naskiĝis kiel filo de ŝuisto, studis ĝis revolucio de 1917 konstruarton en Moskvo. Li veturis en 1919 al Munkeno, kie aniĝis en naskiĝanta partio de Adolf Hitler, Ernst Röhm kaj Rudolf Hess. Li estis redaktoro de *Völkischer Beobachter*, gazeto de la partio. Li ĉerpis pensojn el rasismaj ideoj de la angla Houston Stewart Chamberlain kaj el Protokoloj de cionaj saĝuloj, falsaĵo de la cara sekretservo.

Hitler – post kiam oni enprizonigis lin post fiasko de la bierpuĉo – igis Rosenberg gvidanto de la nazia partio, ĉar li sciis, ke Rosenberg ne havas kapablon pri organizo, tiel ne akiros potencan, gvidan pozicion.

Li instigis je okupo de Pollando kaj Rusio en verko *Der Zukunftsweg einer deutschen Aussenpolitik* (Estonta direkto de la germana eksterafera politiko; 1927). La verko *Der Mythus des 20. Jahrhunderts* (Mito de la 20-a jarcento; 1930) estas detala ekspliko de la germana „rasa pureco”. Laŭ Rosenberg, la germanoj devenas de norda raso, kies karakteron formis la medio, iu iama pura, malvarma, duonarkta kontinento. La germanoj – kiel reprezentantoj de tiu raso – havas la rajton regi tutan Eŭropon. Ilia malamiko estas la „rusaj tataroj” kaj la „semitoj”. Al la lasta kategorio apartenas la judoj, la latinaj popoloj, sed eĉ la kristanismo, precipe la katolika eklezio.

eta|maldekstra|260ra|
Rosenberg gvidis inter 1933 kaj 1941 la eksterpolitikan oficon de la nazia partio. Dum la 2-a mondmilito, li komunikis inter la norvega faŝisma gvidanto Vidkun Quisling kaj Hitler por antaŭpreparo de la norvega nazia puĉo. Post okupo de Francio, oni komisiis Rosenberg je livero de la francaj artaĵoj al Germanio. Ekde julio de 1941, li iĝis senpotenca Imperia ministro pri la Okupitaj Orientaj Areoj. La internacia juĝistaro de Nürnberg juĝis lin kulpa je militkrimoj kaj pendigis lin. La Aliancanoj volis eviti doni al li tombon, ĉar oni timis ke tiu povus iĝi loko de pilgrimado por faŝistoj, tial oni sekvatage bruligis la kadavron en Munkeno kaj disĵetis la cindron en la tre mallongan kaj plene nesignifan rojon *Wenzbach* en Munkeno, alfluanto de la rivero Isar.

Liaj verkaĵoj kaj paroloj estis eldonitaj en la nazia libro *Blut und Ehre* (Sango kaj honesto; 1934–41).

Kategorio:Naziaj politikistoj
Kategorio:Germanaj militkrimuloj
Obreja (Mihalț)

**Obreja** [obreĵa] (hungare: **Obrázsa**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 588 loĝantojn (rumanoj), en 1992 809. Ĝia unua mencio estas en 1760. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Mihalț.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
La jozefa teritoria registrado (sekcio 154) mencias Obreja per la nomo *Obraza*.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Obreja (Caraș-Severin)

**Obreja** [obreĵa] (, de 1911 al 1918 **Bisztranyíres**) estas komunumo en Rumanio nord-nordoriente de Caransebeș. En 1910 ĝi havis 2160 loĝantojn [rumanoj), en 1992 1744, kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1547. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Ciuta, Iaz kaj Var.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero:ROU CS Obreja CoA.jpg|La blazono de Obreja
Dosiero:ObrejaCS_(3).JPG|La ortodoksa preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Nimigea de Sus

**Nimigea de Sus** [nimiĝa de sus] hungare: **Oláhnemegye** olanemedje, germane: **Wallachisch-Nindorf** valakiŝ) estas komunumo en Rumanio sude de Năsăud. En 1910 ĝi havis 516 loĝantojn (hungaroj, germanoj); en 1992 640 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Belső-Szolnok vármegye*). Administre ĝi apartenas al Nimigea de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Chechiș (Dumbrăvița)

**Chechiș** [kekiŝ] (hungare: **Oláhkékes**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 878 loĝantojn (rumanoj), en 1992 969. Ĝia unua mencio estas en 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Dumbrăvița.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Oravița Română

**Oravița Română** [oravica romınə] (hungare: **Oravicafalu**, germane: **Rumänisch-Orawitz**) estis vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Reșița. En 1910 ĝi havis 2 836 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estis en 1808. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény (reĝa departemento) vármegye*). Oni aligis ĝin al Oravița.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Oprea Cârțișoara

**Oprea Cârțișoara** [oprja kırciŝŭara] (hungare: **Oprakercisóra**, germane: **Klein-Kerz**) estis vilaĝo en Rumanio oriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 1 016 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1509. Tie funkciis ĉeĥaj vitrofarejoj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). En 1964 ĝi kuniĝis kun *Streza Cârțișoara* por formi Cârțișoara.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Deleni (Ideciu de Jos)

**Deleni** [deleni] (hungare: **Oroszidecs** [orosideĉ], germane: **Obereidisch**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Reghin. En 1910 ĝi havis 639 loĝantojn (hungaroj), en 1992[ nur 379 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (departmento Maros-Torda). Administre ĝi apartenas al Ideciu de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

 
 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Tohanu Vechi

**Tohanu Vechi** [tohanu vekj] (hungare: **Ótohán**, germane: **Alt-Tauchen**) estis vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Braŝovo. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 657 loĝantojn (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1294. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Fogaras*). Oni aligis ĝin en 1964 al Zărneşti.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Vaĥtang Kikabidze

**Vaĥtang KIKABIDZE** (kartvele ვახტანგ კიკაბიძე, ; naskiĝis la  en Tbiliso - la 15-an de januaro 2023) estis sovetia kino-aktoro kaj kantisto, ankaŭ sukcese provinta sin kiel reĝisoro kaj scenaristo.

Gajninto de multaj konkursoj kaj festivaloj, ricevinto de pluraj ŝtataj premioj. Nacia aktoro de Kartvelio, honora civitano de Tbilisi, kavaliro de la distingo Vaĥtang la 1-a Gorgasali.

Kikabidze multe gastrolis, ankaŭ ekster la landoj de eks-Sovetunio. Li estas plej konata pro la populara filmo "Mimino", kie li rolis kiel kartvela piloto de helikoptero.

## Filmografio 
### Aktoris en 
* 1966 — Встреча в горах — *Гия*
* 1968 — Серенада
* 1969 — Не горюй! — *Бенжамен Глонти*
* 1971 — Хатабала
* 1971 — Я, следователь — *Георгий Микеладзе*
* 1973 — Совсем пропащий — *Герцог*
* 1973 — Мелодии Верийского квартала — *извозчик Павле*
* 1975 — Пропавшая экспедиция — *комисар*
* 1976 — Псевдоним: Лукач
* 1977 — Mimino — *Valiko Mizandari (Mimino)*
* 1981 — Будь здоров, дорогой
* 1983 — Утро без отметок
* 1984 — ТАСС уполномочен заявить — *Джон Глэбб*
* 1984 — Ольга и Константин
* 1985 — Мужчины и все остальные
* 1994 — Веселенькая поездка
* 2000 — Фортуна

### Reĝisoris en 
* 1981 — Будь здоров, дорогой
* 1985 — Мужчины и все остальные

### Verkis scenaron por 
* 1981 — Будь здоров, дорогой
* 1985 — Мужчины и все остальные

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de Kikabidze
* Kantoj de Kikabidze en paĝaro "Sovetia Retro"

Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj kantistoj
Kategorio:Kartvelaj aktoroj
Kategorio:Kartvelaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kartvelio
Kukolo (filmo)

**Kukolo** (, ) estas filmo de reĝisoro Aleksandr Rogoĵkin () filmita de internacia aktora teamo. La ĉefajn tri rolojn ludas Anni-Kristiina Juuso (Finnlando), Ville Haapasalo (Finnlando) kaj Viktor Biĉkov (*Виктор Бычков*, Rusio). La filmo aperis en 2002.

La fono de la eventoj estas fino de la Daŭriga milito (milito inter Sovetunio kaj Finnlando kadre de la Dua mondmilito) ie en la nordo de Finnlando. Juna finna soldato Veikko, katenigita kaj forlasita de la kunbatalantoj por morti; sovetia kapitano, kiu estis transportata al militista juĝejo por esti juĝata kiel antisovetiulo, sed hazarde iĝis libera; kaj Anni, vivanta sole samea virino, kiu zorgas pri la du viroj.

Vivante en la kabaneto de Anni, la viroj ekscias, ke Finnlando ĉesigis militon kontraŭ Sovetunio (tio reale okazis la ), per kio ili ne plu estas malamikoj.

"*La filmo estas bonkora, hela kaj tre natura, kion mi ŝatis en ĝi plej multe*", - komentas populara rusa kritikisto Aleks Eksler *(Алекс Экслер)*.

## Similaj filmoj de la sama reĝisoro 
En 2006 aperis nova filmo de la sama reĝisoro, kiun multaj komparas kun "Kukolo". Temas pri "Tranzito" (ruse *Перегон*), kiu rakontas pri la sovetiaj kaj usonaj pilotoj, kiuj interagas en aerodromo en Ĉukotka, transportante usonajn aviadilojn al la orienta fronto de la Dua mondmilito. Etoso de la filmo similas "Kukolon": same temas pri milito, sed ne multe da milito estas montrata; same neloĝataj pejzaĝoj surfone reliefigas karakterojn.

## Interesaĵoj 
Anni-Kristina vere estas sameo, bone parolas en sia lingvo kaj konas multajn tradiciojn kaj folkloraĵojn. Laŭ la vortoj de la reĝisoro Rogoĵkin, kun ŝi konatiĝis ie en festeto Ville Haapasalo (Veikko en la filmo), ŝi eĉ ne estas profesia aktorino, malgraŭ ke kritikantoj ne emas kredi tion, taksante ŝian aktoran laboron vera sukceso.

Anni-Kristina ricevis pro sia rolo kelkajn prestiĝajn premiojn, inter ili la plej prestiĝan en rusia kino premion "Nika" por la plej bona virina rolo en 2003.

## Esperantigo 
Dank’ al tradukprojekto ĉe la forumo Esperanto novosti en 2007 aperis Esperantaj subtitoloj por spekti la filmon. Tio estas aparte interese, ĉar ĉiuj tri ĉefaj roluloj de la filmo parolas ĉiu en sia lingvo (finna, rusa kaj samea) kaj ne komprenas (aŭ miskomprenas) unu la alian: ne nur pro la lingvaj baroj, sed ankaŭ pro la diversaj kulturaj fonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Esperantigita versio 

## Referencoj 
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2002
Kategorio:Rusiaj dramaj filmoj
Kategorio:Rusiaj militfilmoj
Kategorio:Finnlingvaj filmoj
Kategorio:Ruslingvaj filmoj
Kategorio:Samelingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri la Dua Mondmilito
Kategorio:Finnlando en filmoj
Mukofiŝoj

**Mukofiŝoj** estas angilsimilaj maraj vertebruloj el ordo de rondbuŝuloj (*Cyclostomata*) kaj el klaso senmakzeluloj (*Agnatha*). Ili havas ĉ. 30 speciojn en 2 familioj: specioj de familio mukofiŝedoj (*Myxinidae*) vivas en la oceano, dum specioj de familio Eptatretidae mankas en norda parto de la Atlantiko. Ilian korpon kovras dika mukotavolo, la nomumo aludas je tio. 

Ilia korpo estas senskvama, la haŭto mola. Ili havas du dikajn lipharojn ekde nazofino. Ili kreskas depende de specio ĝis 40–80 cm. Ili havas vostonaĝilon (kiu ampleksas en la dorsan kaj ventran parton), dum la paraj naĝiloj, dorsonaĝilo mankas. La mukofiŝoj ne havas makzelon, ilia skeleta sistemo estas kartilago, la buŝo estas fendosimila, la lango estas forta kaj kovras kornolamenoj. Ili havas rudimentajn okulojn sub la haŭto. La senpara naztruo situas antaŭ sur la kapo, ili spiras tra 5–15 brankaj paroj. En la familio de *Myxinidae*, la brankaj paroj komenciĝas kun branka fendo sur ambaŭ korpoflankoj. Specioj de familio *Eptatretidae* spiras tra apartaj brankoparaj aperturoj.

La mukofiŝoj vivas en malvarma marakvo ĝis profundo de 1300 m. Ili vivas en kavoj fositaj per la vosta naĝilo sur mola margrundo, el kiu kavo videblas nur ilia kapoantaŭo. 

La mukofiŝoj nutras sin per senvertebruloj, formortintaj aŭ vunditaj fiŝoj. Ili serĉas la nutraĵon per flarado. Ili havas rasposimilan langon, la buŝkavon ĉirkaŭas mallongaj palpiloj. 

Ili havas kaj inajn kaj virajn seksajn organojn (ovarion kaj testikon), sed la mukofiŝoj ne estas hermafroditoj, ĉiam funkcias nur unu organo. 

La mukofiŝoj kelkfoje eĉ faras damaĝon al la fiŝistoj, ĉar ili atakas la kaptitajn fiŝojn. Ili penetras la fiŝan korpon kaj interne manĝas ĝin.

Kategorio:Ĥorduloj
Cereso (mitologio)

**Cereso** – latine Ceres [Kere:s] – estas la romia diino de terkulturo, edzeco, kaj morto. Ŝi estas la filino de Saturno kaj Opso kaj patrino de Prozerpino. Ŝi korespondas la helenan diinon Demeter.[eta|Ceresa statuo, [Louvre]]Ŝi estas nomata ankaŭ Cereo aŭ Cerea. Laŭ Francisko Azorín **Cerea** estas *Mitologia romana diino, kiel la greka Demetra, filino de Saturno k. Cibelea, patrino de Proserpino; simbolis la Terkulturadon k. estis reprezentata de la artistoj per bela virino kun torĉo k. spikoj de cerealoj*. Li indikas etimologion el sanskrita *kar* (fari, produkti) kaj "kéras" (kreanta genio) kaj de tie la latina Ceres. Li aldonas terminojn *Cerealjo* kaj *Cereaĵo* por *Romana festo, dediĉita dum Aprilo, al tiu diino, ĉar ŝi instruis la homojn por kulturi la tritikon k. fari panon.*

La vorto cerealo venas al ŝia nomo. Kaj la unue malkovrita asteroido kaj preskaŭplanedo Cereso nomiĝis laŭ ŝi.

## Notoj 
Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Dioj pri naturo
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
Ville Haapasalo

**Ville Haapasalo** (naskiĝis la 28-an de februaro 1972 en Lahti) estas finnlanda aktoro kaj unu el plej konataj finnoj en Rusio.

Haapasalo finis sian duagradan lernejon en Lahti en 1991 kaj komencis en la sama jaro studadon kiel la unua eksterlandano en la Sankt-Peterburga Ŝtata Teatra Akademio N. K. Ĉerkasov en Sankt-Peterburgo. Kiam li ekstudis, li tute ne parolis la rusan. Li finis siajn studojn en 1995.

Haapasalo fariĝis konata en Rusio pro la rolo en la filmo "Osobennosti nacionalnoj oĥoti" (*Особенности национальной охоты*, Specialaĵoj de nacia ĉasado), kies premiero estis en filmofestivalo en Soĉi en 1995. La filmo fariĝis la plej multe spektata komedio en Rusio, kaj ĝia daŭrigo, "Specialaĵoj de nacia fiŝkaptado" aperis en 1998. Tamen en Finnlando li restis praktike nekonata, kaj nur la filmo "Kukolo" (2002) igis lin pli konata en sia propra lando.

Li aktoris ankaŭ en kelkaj teatroj kaj en Rusio kaj en Finnlando.

## Filmoj 
* Kurator (*Куратор*) (2007), en Rusio
* Gibel imperii (*Гибель империи*, Pereo de imperio) (2005), rusia televida serio pri la eventoj de 1917
* Koroleva benzokolonki 2 (*Королева бензоколонки 2*, Reĝino de benzinvendejo 2) (2004)
* Diversant (*Диверсант*) (2004)
* Vieraalla maalla (Sur fremda lando) (2003), en Finnlando
* Letters from Karelia (Leteroj el Karelio) (2003), dokumenta filmo, en Kanado
* Kukuŝka (*Кукушка*; Kukolo) (2002), en Rusio
* Lapin kullan kimallus (Brilo de Laponia oro) (1999), en Finnlando
* Blokpost (*Блокпост*) (1998), en Rusio
* Osobennosti nacionalnoj ribalki (*Особенности национальной рыбалки*)(1998), en Rusio
* Operacija "S novym godom" (*Операция «С новым годом»*; Operacio "Bonan novan jaron") (1997), en Rusio
* Osobennosti nacionalnoj oĥoti (*Особенности национальной охоты*) (1995), en Rusio

Haap
Haap
Zaporoĵec

[eta|250ra|"Zaporoĵec" ZAZ 968-M en [Sankt-Peterburgo]]
**Zaporoĵec** estas marko de sovetiaj aŭtoj de la malgranda klaso. La aŭtoj de tiu marko estis produktataj en fabriko "Kommunar" (poste "Zaporojŝkij avtomobilnij zavod", ZAZ) en la jaroj 1960—1994. Ĝi estis relative populara pro la malgranda prezo kaj pro ekzisto de specialaj modifoj por invalidoj (plene mana stirado).

Sub la marko "Zaporoĵec" estis produktataj fakte du diversaj modeloj: en la jaroj 1960—1969 — ZAZ-965 kaj ZAZ−965А (bazita sur la itala modelo FIAT 600 de 1956) kaj en la jaroj 1966—1994 ZAZ-966В, ZAZ−966, ZAZ−968, ZAZ−968А kaj ZAZ−968М (ĝia prototipo estis la okcident-germana modelo NSU Prinz 4 de 1961).

En 1994 la produktado de tiuj aŭtoj ĉesis pro falinta kvanto de mendoj el Rusio (ĉ. duono de la produktado en 1980-aj jaroj estis mendo de invalidprotektaj sociaj institucioj ekster Ukrainio).

"Zaporoĵec" ĉiam estis la malplej prestiĝa sovetia aŭto, ekzistis diversaj humuraj folkloraĵoj pri ĝi, ĝia dimensio kaj ĝia nekutima lokigo de la motoro (malantaŭe). En la 21-a jarcento tamen fortiĝas movado, kies hobio estas restaŭro kaj uzo de "Zaporoĵec" kiel retroaŭto.

## Vidu ankaŭ 
* Volga

## Eksteraj ligiloj 
* ZAZ.ru: Multaj fotoj de "Zaporoĵec"-oj, fotitaj en la stratoj de Moskvo 

Kategorio:Ukrainaj aŭtomobiloj
Kategorio:Sovetiaj aŭtomobiloj
Les Champs Magnétiques

**Les Champs Magnétiques** (La Magnetaj Kampoj) estas romano de André Breton kaj Philippe 
Soupault. Ĝi estas fama kiel la unua verko de literatura Superrealismo. Eldonita en 1920, la aŭtoroj uzis superrealisman aŭtomatan skribadteknikon.

La libro estas konsiderata Superrealista, anstataŭ Dadaista, ĉar ĝi provas krei ion novan, anstataŭ reagi al ekzistanta verko.

*La Magnetaj Kampoj* estas karaktera de riĉa kaj tekstura lingvo, kiu ofte ŝajnas bordi la sensencaĵon. Tiu estas konsiderata "normala" rezulto de aŭtomata skribado kaj estas konsiderinde pli logika ol la elmetaĵo de aliaj Superrealistaj teknikoj, kiel la eleganta kadavro.

Tipa alineo en *Les Champs Magnetiques* estas:

*La mirindaj fervojstacioj neniam koncedas rifuĝejon al ni plu: la longaj koridoroj teruras nin. Do por kontinui vivi, tiuj monotonaj minutoj estas sufokendaj, tiuj ĉifonoj de jarcentoj. Foje ni amis la lastajn somerajn tagojn de la jaro, la maldikaj ebenaĵoj kie la fiksrigardo de niaj okuloj fluis kiel tiuj impulsaj kutimoj de nia infaneco. Restas nenio krom reflektaĵoj nun en la arbaro replenloĝantigita kun absurdaj bestoj, kun bone konataj kreskaĵoj.*

La divizioj inter ĉapitroj estis la punkto kiam la verkistoj ĉesis skribi je la fino de la tago. La venonta ĉapitro estis komencita la sekvantan matenon.

Breton donis multajn intervjuojn pri la skribado de la libro.

La sendependa rokgrupo The Magnetic Fields havas la saman nomon.

## Referenco
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio de la 15-a de novembro 2006.

Kategorio:Superrealismo
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Franclingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 1920
Daniel Ortega

**José Daniel ORTEGA SAAVEDRA** (naskiĝinta la  en La Libertad, Ĉontaleso, Nikaragvo) estas la nuna prezidento de Nikaragvo, post la elektoj de novembro de 2006. Li estas la prezidanto de la Nacia Fronto de Sandinista Liberiĝo, partio de maldekstra orientiĝo. Li jam estis prezidento de la lando inter la jaroj 1985 kaj 1990.

Tuj post la Sandinista Revolucio, en 1979, Daniel Ortega estis unu el la membroj de la kolektiva Prezidenteco de la lando. En novembro de 1984 okazis la unuaj prezidentaj elektoj, kiujn li venkis per 63% de la balotoj, kun la verkisto Sergio Ramírez kiel vicprezidento. Li prenis la prezidentecon je la 10-a de januaro de 1985.

Dum tiu periodo, li entreprenis diversajn reformojn, kiuj celis la sistemo de bazo socialista, kaj al sendependigo fronte al la antaŭa influo de Usono en la lando. La usona registaro apogis armitan opozicion, kiu kondukis al intercivitana milito.

La milito kaj la forta krizo kondukis al la malvenko de Ortega en la sekvaj balotoj en 1990, favore al kandidatino Violeta Barrios de Chamorro de la Unión Nacional Opositora (UNO), alianco de la dekstraj fortoj.

Li konservis la prezidantecon de la partio sandinista, kaj estis kandidato al la prezidenteco de la lando en la postaj balotoj. Li malvenkis en 1996 kaj 2001, fronte al Arnoldo Alemán kaj Enrique Bolaños, respektive. Dum tiuj jaroj pluraj el inter la antaŭaj gvidantoj de la Sandinista Fronto forlasis ĝin, inter ili Sergio Ramírez kaj la frato de Daniel, Humberto Ortega, kaj kelkaj kreis novan partion, la Movado de Sandinista Renoviĝo.

Ortega kvinafoje fariĝis kandidato por la balotoj de la 5-a de novembro de 2006. Li prenis poziciojn popolistajn kaj pli paktistajn. Li ricevis 38% de la validaj voĉdonoj, kaj venkis fronte al la disidentaj sandinistoj kaj al la du kandidatoj liberalaj. Laŭ la kutimaj analizoj, lia venko estis plua paso de la venko de maldekstraj popolistaj kandidatoj, kaj parte sekvas la ondon iniciatitan de la venezuela gvidanto Hugo Chávez, kiu senkaŝe subtenis lin.

Ortega prenis la prezidentecon je la 10-a de januaro de 2007.
La trian fojon Daniel Ortega estis elektita prezidento de Nikaragvo en monato novembro 2011, kvankam la konstitucio malpermesas   trifojan mandaton. 

En novembro 2021, Daniel Ortega, estis reelektita por kvara kvinjara oficperiodo per 75% de la voĉoj, laŭ la unuaj partaj oficialaj rezultoj publikigitaj de la Supera Elekta Konsilio.

Kategorio:Prezidantoj de Nikaragvo
Kategorio:Nikaragvaj politikistoj
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Diktatoroj