open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wil ZH

**Wil ZH** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1280 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Wil ZH situas en la *Kampo de Rafz* (germane Rafzerfeld) inter Hüntwangen kaj Rafz.

## Trafiko 
La komunumo dividas sian stacidomon de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo kun la najbara komunumo Hüntwangen. Per la trajno kaj poŝtaŭtobusoj la komunumo estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wil datiĝas el la jaro 1216. Dum mezepoko
Wil estis regata kaj juĝata de la grafoj de Klettgau el Tengen. En la jaro 1651 la urbo Zuriko aĉetis la superan jurisdikcion de pri Wil kaj integris ĝin al la voktdistrikto Eglisaŭ. Per la franca invado dum la Helveta Respubliko en la jaro 1798 Wil ZH transiris al la nova distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.

## Bildaro 

Dosiero:Wil ZH - vilagheniro 137.JPG|Vilaĝeniro de Wil ZH venante de Hüntwangen
Dosiero:Wil ZH restoracio Sternen 147.JPG|Restoracio Sternen en Wil ZH
Dosiero:Wil ZH preghejo 172.JPG|Preĝejo de Wil ZH
Dosiero:Wil ZH vilagha puto 156.JPG|Vilaĝa puto
Dosiero:Wil ZH - Volg-supermerkato 153.JPG|Volg-supermerkato

## Vidu ankaŭ 
* Hüntwangen-Wil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wil ZH
Winkel (Zuriko)

**Winkel** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3775 loĝantojn je la . Winkel konsistas el la tri municipoj *Winkel*, *Seeb* kaj *Rüti*.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Komunuma domo
Winkel situas en la Zurika Unterlando rekte norde de la Flughaveno Zuriko. Sur la komunuma teritorio iam troviĝis lageto, kiu devis malaperi pro la konstruado de la norda kurvojo de la flughaveno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordokcidento al Bachenbülach, en nordo al Bülach, en nordoriento al Embrach, en sudoriento al Lufingen, en sudo al Kloten, en sudokcidento al Rümlang, kaj en okcidento al Oberglatt.

## Trafiko 
De Winkel per poŝtaŭtobusoj, kiuj estas integritaj en la reton de la Zurika Trafik-Unio oni povas atingi facile la Flughavenon Zurikon kaj la distriktĉefurbon Bülach.

## Historio 
Sur la teritorio de la municipo *Seeb* troviĝas restaĵoj de romia setlejo el la 1-a aŭ 2-a jarcento, kiu ankoraŭ hodiaŭ viziteblas. La unua dokumenta mencio de Winkel datas tamen nur el 1044.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Winkel
Salvador Aragay

**Salvador ARAGAY I GALBANY** (en Esperanto ankaŭ **Salvadoro ARAGAJ;** mortis la  en Barcelono) estis kataluna esperantisto, filo de Jaume Aragay i Pujols. En la 60-aj jaroj li estis kunfondinto kaj prezidanto de HEJS. Poste li estis prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio.

Li aktivis en Barcelona Esperanto-Centro kaj estis unu el la organizantoj de la Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo.

Li gvidis multajn Esperanto-kursojn, eĉ en loka televido en Sabadell.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Foto (de 2005)

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en 2020
Wetzikon

**Wetzikon** estas industria urbo en la distrikto Hinwil, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 20'542 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Wetzikon estas unu el la plej rapide kreskantaj urboj en la kantono. Dum la pasinta jaro ĝia loĝantaro altiĝis je pli ol 3%.

## Geografio 
Wetzikon situas en la Zurika Oberlando inter Uster kaj Rapperswil ĉe la piedo de la monto Bachtel. Ĉe la norda pinto de la urba teritorio troviĝas la Lago de Pfäffikon. Tra Wetzikon fluas la riveretoj *Wildbach*, kiu fontas en Hinwil, kaj Aa, kiu elfluas el la lago de Pfäffikon. La lasta faras kurbon sur la urba teritorio, kaj en la plej orienta punkto de la kurbo alfluas al ĝi Wildbach. Poste ĝi fluas tra Seegräben al la lago Greifensee.

Al la urbo kaj komunumo Wetzikon apartenas la municipoj Robenhausen, Kempten, Oberwetzikon, Unterwetzikon, Ettenhausen kaj Medikon.

## Trafiko 
Wetzikon troviĝas sur la trajnlinio de Uster al Rapperswil kaj estas bone konektita per trajnoj kaj aŭtobusoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Kantona lernejo 
En Wetzikon situas kantona gimnazio, nome la **Kantona Lernejo Zurika Oberlando** (germane **Kantonsschule Zürcher Oberland**). Ĝi estis malfermita en la jaro 1955 kiel unua kampara mezlernejo de Kantono Zuriko. Ĝin vizitas hodiaŭ 1200 lernantoj.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de Wetzikon datiĝas el la jaro 1044 kiel *Wenzinchofa*.

## Konataj lokuloj 
* Dorothee Elmiger (n. 1985), verkistino, en 2025 honorigita per la renoma Germana Libropremio

## Vidu ankaŭ 
* Wetzikon ZH (stacidomo)
* Ettenhausen-Emmetschloo (stacidomo)
* Kempten (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Wetzikon ZH
* Retejo de la Kantona Lernejo de Zurika Oberlando

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Zurika Oberlando
Pseudopanax lessonii

***Pseudopanax lessonii*** estas nov-zelanda specio de la familio *Araliaceae*. Ĝia maksimuma alteco estas proksimume 6 m, kaj ĝi havas dikajn branĉojn. La folioj troviĝas ĉirkaŭ la pintoj de la branĉetoj, kaj estas aroj de 3 aŭ 5 folietoj. La folioj de junaj plantoj estas pli granda ol tiuj de plenkreskaj plantoj. Ĉi tiu aŭstralazia arbo troviĝis ofte en nov-zelandaj ĝardenoj.

Kategorio:Araliacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Arboj de Nov-Zelando
Leŭkokrotono

**Leŭkokrotono** () estas genro de plantoj en la familio Eŭforbiacoj.

## Specioj 
*Leucocroton* enhavas 28 specioj (Borhidi, 1991). Ĉiuj specioj estas indiĝeno al la okcidentaj antiloj.

* *Leucocroton anomalus*
* *Leucocroton bracteosus*
* *Leucocroton brittonii*
* *Leucocroton comosus*
* *Leucocroton cordifolius*
* *Leucocroton dictyophyllus*
* *Leucocroton discolor*
* *Leucocroton ekmanii*
* *Leucocroton flavicans*
* *Leucocroton havanensis*
* *Leucocroton incrustatus*
* *Leucocroton leprosus*
* *Leucocroton linearifolius*
* *Leucocroton longibracteatus*
* *Leucocroton microphyllus*
* *Leucocroton moaensis*
* *Leucocroton moncadae*
* *Leucocroton obovatus*
* *Leucocroton pachyphylloides*
* *Leucocroton pachyphyllus*
* *Leucocroton pallidus*
* *Leucocroton revolutus*
* *Leucocroton sameki*
* *Leucocroton saxicola*
* *Leucocroton stenophyllus*
* *Leucocroton subpeltatus*
* *Leucocroton virens*
* *Leucocroton wrightii*

Kategorio:Eŭforbiacoj
Club Gimnasia y Esgrima La Plata

La klubo **Club Gimnasia y Esgrima La Plata** (GELP o CGE) estas sporta klubo, kiu radikas en la argentina urbo La Plata, Bonaera Provinco Argentino. Ĝi estis fondita je la 3-a de junio de 1887 kiel «Club de Gimnasia y Esgrima». La klubo forte koncentriĝas al la futbalo kaj ĝi ludas en la unua ligo de Argentino.

La stadio estas la stadio Juan Carmelo Zerillo, ankaŭ konata sub la nomo «Estadio del Bosque», kiu signifas en Esperanto (stadio de la arbaro). La stadio situas en la kvartalo «El Mondongo» de la urbo de La Plata. Ĝia kapacito estas 24.500 spektantoj. Krome al ĝi apartenas sportejo por diversaj uzoj, infanĝardeno, bazlernejo, kaj duagrada lernejo kaj aliaj instalaĵoj.

Gimnasia y Esgrima estas unu el la kluboj kiuj plej longdaŭre ludas en la unua ligo de Argentino. Entute ĝi estas en la unua ligo dum 69 ludsezonoj.

## Uniformo 
* **Uniformo precipa**: ĉemizo blanka con hardislimo horizontala blua, pantaloneto blanka, medias blanka.
* **Uniformo alternativo**: ĉemizo blua con hardislimo horizontala blanka, pantaloneto blua, medias blua.

## Nuna teamo 2007/08 
8-a de marto de 2009.
eta|250ra|CGE.

## Gratifikoj 
* **Primera División Argentina (1)**: 1929
* **División Intermedia del Fútbol Argentino (1)**: 1915
* Subcampeón de la Primera División: 1924
* **Copa Centenario de la AFA (1)**: 1994
* **Segunda division (3)**: 1944, 1947, y 1952
* Subcampeón de la Primera División de Argentina: Clausura 1995, Clausura 1996, Apertura 1998, Clausura 2002, Apertura 2005

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Directorio web de google sobre **Gimnasia y Esgrima La Plata** 
* Sitio web oficial
* Tabla histórica del club en RSSSF
* ĉampiono de la Primera División del Fútbol Argentino
* ĉampiono de la Segunda División del Fútbol Argentino

Gimnasia y Esgrima
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1887
Gimnasia y Esgrima
Daumesnil (pariza metrostacio)

**Daumesnil** [domenil] estas stacio de la 6-a kaj 8-a linioj de la metroo de Parizo. Ĝi situas en la 12-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
La stacio malfermiĝis la .

La nomo de la stacio estas omaĝo al generalo Pierre Daumesnil (1776-1832), kiu perdis kruron en la Batalo de Wagram. En 1814, li rifuzis cedi al la rusoj la kastelon de Vincennes, kies guberniestro li estis, deklarante: "*Mi redonos Vincennes kiam oni redonos al mi mian kruron*".

La nomo cetere honoras Félix Éboué (1884-1944), guberniestro de Gvadelupo en 1936 kaj de Ĉado en 1938. Li partoprenis la francan partizanaron ekde 1940.

## Interkonektoj 
*  RATP 29, 46, 64

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 6 de la metroo de Parizo
* Linio 8 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (RATP)

Kategorio:Linio 6 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 8 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 12-a arondismento de Parizo
Michel Bizot (pariza metrostacio)

**Michel Bizot** [miʃɛl bizo] estas stacio de la 8-a linio de la metroo de Parizo. Ĝi situas en la 12-a arondismento de la franca ĉefurbo.

## Pri la stacio 
La nomo de la stacio estas omaĝo al la generalo Michel Bizot (1795-1855), kiu iĝis la direktoro de la prestiĝa École polytechnique. Li mortis okaze de la sieĝo de Sebastopolo, dum la krimea milito.

## Historio 
La stacio malfermiĝis en 1931.

## Interkonektoj 
*  RATP 46

## Vidu ankaŭ 
*Linio 8 de la metroo de Parizo
*Listo de metrostacioj de Parizo

Kategorio:Linio 8 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 12-a arondismento de Parizo
Porte Dorée (pariza metrostacio)

**Porte Dorée** [pɔʁt dɔʁe] estas stacio de la 8-a linio de la metroo de Parizo. Ĝi situas en la 12-a arondismento de Parizo.

## Pri la stacio 
La nomo de la stacio devenas de la malnova pordo Daumesnil de la parizaj fortikaĵoj. Brunigita skulptaĵo bildigante virinon, kun la sigelo de la artisto Rudier, videblas en la kvartalo.

## Historio 
La stacio malfermiĝis en 1931.

## Interkonektoj 
*   ''''
*  RATP 46

## Vidu ankaŭ 
* Linio 8 de la metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Porte Dorée (Tramtransporto en Parizo)

280px|centra|eta|Alirejo al stacio el Avenuo Daumesnil

Kategorio:Linio 8 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 12-a arondismento de Parizo
Sereď

eta|centre|500ra|Larĝa panoramo de Sereď

**Sereď** hungare **Szered** estas urbo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta.
eta|maldekstra|250ra|Kastelo de Sereď

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Váh, laŭ fervojo Galanta-Žilina, laŭ ĉefvojo Nitra-Bratislava, fine estas ĉefvojo al Trnava, kiu troviĝas 15&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo okazis en formo *Sempte*, laŭ la dokumentoj fortikaĵeto ĉirkaŭita de akva remparo konstruiĝis. En 1840 grafo Esterházy transformis ĝin kastelo. En la urbo ekde la 18-a j.c. la slovakoj vivis en majoritato. En 1910 loĝis en la urbeto 5371 da homoj (2941 slovakoj, 1943 hungaroj, 429 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito ĉiuj germanoj kaj multe da hungaroj estis deportitaj. La restintaj hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš.

En 2001 loĝis en la urbo 17&nbsp;406 da homoj (16&nbsp;373 slovakoj, 229 hungaroj, 165 ĉeĥoj kaj 113 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* kastelo
* trans la rivero pilgrimloko

## Famuloj 
En la iama Szered naskiĝis hungara aktoro Béla Fekete.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Edison Chen

**Edison Chen** (7-an de oktobro 1980 en Vancouver; fakte *Chen Guan Xi*, 陳冠希) estas ĉina-kanada aktoro kaj kantisto. Edison parolas angle, japane, kantone, altĉine.

Li komencis aktorludi en aĝo de 19 jaroj, en 2000 aperis la *Gen-Y-Cops* en la kienjoj, en kiu li estis la ĉeforlulo. Lia halivuda debuto okazis en la filmo *The Grudge - Der Fluch 2*.

Edison Chen investis 10 milionojn da honkonga dolaro por fondo-malfermi sian propran multmedian kompanion la *Clot Media Division*. Li anoncis sian retiriĝon el la honkonga amuzindustrio, pro la seksfoto-skandalo en februaro de 2008.

## Filmografio 
* 2000 - Gen-Y-Cops (特警新人類２)
* 2000 - Dead or Alive 2 (新人類戰警)
* 2001 - Final Romance (願望樹)
* 2001 - Dance of a Dream (愛君如夢)
* 2001 - Dummy Mommy Without a Baby (玉女添丁)
* 2002 - Infernal Affairs (無間道)
* 2002 - Nine Girls and a Ghost (九個女仔一隻鬼)
* 2002 - Princess D (想飛)
* 2002 - Feel 100% II vol.1 (百分百感覺第二輯：冬日戀曲)
* 2002 - From Ashes to Ashes (煙飛煙滅)
* 2002 - Hi, Dharma! ( 大佬鬥和尚)
* 2003 - Infernal Affairs 3 (cameo) (無間道III)
* 2003 - The Spy Dad (絕種鐵金剛)
* 2003 - Infernal Affairs 2 (無間道II)
* 2003 - The Medallion (cameo) (飛龍再生)
* 2003 - The Twins Effect (千機變)
* 2004 - A-1 Headline (A-1頭條)
* 2004 - The Twins Effect 2 (千機變II)
* 2004 - Jiang Hu (江湖)
* 2004 - Life, Translated (UK/China)(時差7小時)
* 2004 - Moving Targets (新紥師兄)
* 2004 - Sex and the Beauties (性感都市)
* 2005 - Onastuki (Japan)
* 2005 - Initial D (頭文字D)
* 2006 - Dog Bite Dog (狗咬狗)
* 2006 - The Grudge 2
* 2007 - Trivial Matters
* 2008 - Sniper (marto 2008)
* 2008 - The Dark Knight (Usono)

### TV-Serioj 
* 2005 - Eight Great bold Heroes (青春六人行)
* 2006 - MTV Whatever Things

## Albumoj 
* 2007 - Let Me Re-introduce Myself (June'07) [Nachfolger von HAZY - THE 144 HOURS PROJECT]
* 2006 - 69FM Mixtape - CLOT - independent of any major record labels
* 2006 - The Best Collection 首張個人卡拉OK VCD
* 2005 - The Best Collection 精選
* 2005 - Hazy: The 144 Hour Project (Version 2)
* 2005 - Hazy: The 144 Hour Project
* 2004 - Please Steal This Album
* 2003 - Hits or Misses
* 2002 - Transition (Mandarin) (Limited Edition)
* 2002 - Transition (Mandarin)
* 2002 - Break Through
* 2001 - Peace And Love
* 2001 - Ed Is On (Mandarin)
* 2001 - Visual Diary (Version 2)
* 2001 - Visual Diary
* 2000 - Edison Chen (陳冠希) (EP)

Kategorio:Ĉinaj aktoroj
Kategorio:Kanadaj aktoroj
Kategorio:Ĉinaj kantistoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kanado
Kategorio:Ĉinaj repkantistoj
Kategorio:Kanadaj repkantistoj
Tremsonigilo

**Tremsonigilo** (ankaŭ tremulanto; de lat. *tremulus* „trema“) estas je orgeno instalaĵo, kiu por certaj suborgenoj periode variigas la aerfluon (vento). Per tio ŝanĝiĝas la tonforto kaj ankaŭ la tonalto, la tono tremas resp. vibras. Oni utiligas la tremsonigilon precipe por elmeti unuopan voĉon, la *kanton firman*, kompare kun la akompanvoĉoj. Parencas la rotaciefektoj de elektronikaj orgenoj.

Tamen ne temas pri batotono: Je batotona registro oni alcelas similan efekton per du fajfiloj iomete misagorditaj unu kun la alia, tiel ke frekvencinterfero periode ŝanĝas la laŭtecon.

## Konstruformoj 
eta|maldekstra|400ra|Registrotirilo „Geschwinde Tremulant“ (rapida tremsonigo) de la Herbst-orgeno Lahm/Itzgrund de 1732

Ebla konstruformo estas la *kanaltremigilo*, je kiu ligna aŭ leda klapo, enkonstruita en la ventkanalon ekosciligas la venton. Dom Bedos nomas tiun ĉi varianton *tremblant doux*.

La *balancrisorta tremsonigilo* funkcias per balgeto surmetita sur la ventkanalo, kiu same ekoscilas per la svingo de risorto. Se reguliga balgo stabiligas la venton, servi kiel sontremigilo povas ankaŭ puŝbalgo, kiu estas periode provizata per aerbatoj kaj transigas tiujn ĉi impulson sur la tegmenton de la reguliga balgo. Tian balgon la orgenisto povas reguligi rilate la rapidecon ekde la ludotablo.

La tremsonigilo nuntempe plejofte konstruata funkcias per tremrelajso.
Post enŝalti (elektre aŭ pneŭmatike) leviĝas tri konusvalvoj unu post la alia; la antaŭa malfermas je tio la ventprovizilon por la venonta; la lasta valvo malfermas la ventalkondukon al tremsona balgeto, liu eksvingigas la ĉef- aŭ ventkestobalgon per rigida ligo.

Je historiaj orgenoj foje ekzistas du tremsonigiloj kun du diferencaj, fikse ĝustitaj rapidecoj.

Kategorio:Orgeno
Veľký Meder

**Veľký Meder,** hungare **Nagymegyer** estas urbo en Slovakio. Inter 1948 kaj 1990 la urbo oficiale estis *Čalovo*. Veľký kaj Nagy signifas granda, la alia vorto estas nomo de la plej granda hungara tribo.
eta|maldekstre|Banloko en Veľký Meder

## Situo 
Veľký Meder situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Komárno-Bratislava. La plej proksima urbo estas Dunajská Streda 24 km. Ambaŭ komunumoj troviĝas inter Danubobranĉoj.

## Historio 
La urbo estis loĝata dum la neolitiko, la avaroj konstruis tie fortikaĵon. La unua mencio pri la komunumo devenis el 1268 en formo *villa Meger*. Matiaso la 1-a (Hungario) donacis al Megyer rangon kampurbo en 1466. La urbeto rajtis aranĝi tutlandan foiron jare po 3, krome ĝi havis aŭtonomion kaj juĝrajton. La turkoj ofte suferigis la loĝantojn. En 1910 loĝis en la urbeto 3591 da homoj (3578 hungaroj). Dum la 1-a mondmilito militkaptitejo funkciis apud la urbo. Ĝis Traktato de Trianon Nagymegyer apartenis al Komárom (reĝa departemento), poste al Ĉeĥoslovakio kiel Veľký Meder. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.

En 1965 ne okazis tie inundo, ĉar digo farita tuj savis la urbon. En 2001 loĝis tie 9113 da homoj (7705 hungaroj kaj 1226 slovakoj, 67 ĉeĥoj, 62 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo Sankta Nikolao el 1460, en 1755 plene trakonstruita, en 1900 okazis denova rekonstruo al klasikisma stilo
* monaĥeja lernejo el 1902
* baroka kalvinana templo el 1784, turo aldoniĝis en 1801
* kalvinana lernejo el 1931
* kamparana loĝdomo el 1836, nun muzeeto pri kampara vivo
* skulptaĵo de Nepomuka Sankta Johano el 1783
* skulptaĵo de Damo de Hungaroj el 1896
* skulptaĵo de Johano Hunyadi
* skulptaĵo de Béla Bartók el 1992
* skulptaĵo de deportitaj hungaroj
* brustoskulptaĵo de Stefano la 1-a (Hungario) el 2000
* termala banejo ekde 1973

## Famuloj 
* En la iama Nagymegyer naskiĝis hungara juristo grafo János Waldstein-Wartenberg.
* En Veľký Meder mortis ĉeĥoslovakia hungara pentristo József Janiga.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Minnana lingvo

La **minnana** aŭ **sudmina** lingvo (tradicie 閩南語 simpligite 闽南语 pinjine *Mǐnnán yǔ*, pe̍h-ōe-jī *Bân-lâm-gí/Bân-lâm-gú* 'Suda Fuĝjana lingvo') estas parolata en Ĉinio (ĉefe en Fuĝjano kaj Tajvano) de proksimume 45 milionoj da parolantoj. Ĝia ISO-kodo estas *`zho`*. La lingva kontinuo inkluzivas interalie la hoklan lingvon parolatan en Tajvano. Dialekto parolata sur la insulo Hajnano ankaŭ estas konsiderata kiel sudmina, kvankam ĝi tro diferencas de la aliaj dialektoj por parola interkompreniĝo.

Ekzistas Vikipedio en la minnana lingvo. En ĝi estas uzata latinalfabeta skribo pe̍h-ōe-jī, kiun oni uzas por skribi la dialektojn de la sudmina. Ne ekzistas superregiona norma formo de la lingvo.

400px|eta|maldekstra|Mapo de la ĉinaj lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ekzemploteskto en language-museum kun angla traduko
* *Dialecto Min* en Promotora Española de Lingüística 
* Lingva Mapo de Zhou & Qin 
* Lingva Mapo de Ĉinio * Lenguas del Lejano Oriente* 
* Serĉrezultoj de Rosetta Project

Kategorio:Ĉina lingvaro
Kategorio:Tonlingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Ĉinio
Kategorio:Lingvoj de Tajvano
Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj
Destrojero

eta|USS Cole (DDG 67)
[eta|Nederlanda destrojero [Hr. Ms. Friesland (1956)]]
La **detruŝipo** aŭ **destrojero** estas tipo de batalŝipo evoluigita komence de la 20-a jarcento, por defendi floton kontraŭ atakoj de la torpedoŝipoj. Poste aldoniĝis tasko detrui ankaŭ submarŝipojn. Ili protektis ankaŭ komercajn konvojojn, sed tiun taskon plenumigas pli efike la - pli malforte ekipitaj - fregatoj kaj korvetoj. La detruŝipoj estis komence malgrandaj batalŝipoj, ili iĝis poste pli grandaj kaj pli marrezistaj.

La malgrandaj, rapidaj torpedoŝipoj disvastiĝis ekde la 1880-aj jaroj kaj minacis la grandajn ŝipojn. La detruŝipoj estas similaj al la torpedoŝipoj, sed estis iom pli grandaj, kun pli bonaj armiloj kaj pli granda efikdistanco. Ilia origina nomo estis torpedoŝipa detruŝipo.

Dum la unua mondmilito, detruŝipoj havis mason de 500-1900 tunoj, dum la Dua Mondmilito 1000-2900 tunoj, kaj nuntempe 3000-8000 tunoj, kunportante interalie misilojn kaj helikopteron.

La plej rapida detruŝipo estis "Le Fantasque class" de jaro 1935 kiu atingis raidecon je 83 Km/h kaj tiel samtempe estis la plej rapida vaporŝipo tra la historio. Por nunaj detruŝipoj la maksimuma rapideco estas ca 60 Km/h. 

Usonaj mallongigoj por la detruŝipoj: tradicia detruŝipo DD, akompana detruŝipo DDE, flotil-gvida detruŝipo DL, radara detruŝipo DDR.

## Piednotoj 
Kategorio:Militŝipoj
Kategorio:Ŝipoj
Bering-markola tunelo

eta|planita itinero de la tunelo|250px
La **Bering-markola tunelo** aŭ **Bering-tunelo** estas planita tunelo inter la usona Alasko kaj la rusa Siberio. Ĝi estus parto de sesmil-kilometra transporta linio.

Laŭ kalkuloj en 2007, la tuta konstruado kostus 65 miliardojn, el kiu la kosto de la tunelo estus 10-12 md USD. La efektivigo de la plano daŭrus 10-15 jarojn. Celo estus la transporto de rusa nafto, gaso al Usono.

La tunelo estus duoble longa ol la markola tunelo ĉ. 102 km.
Oni planas en la tunelo lokon por grandrapida fervojo, aŭtoŝoseo, naftodukto, grandtensia kablo kaj optika kablo.

La tunelo planas interligi la alaskan urbon Wales al la siberia komunumo Uelen. La Bering-tunelo longus 80 km sub la maro. Oni devas intervojajn staciojn sur la Diomedo-insuloj.

La plej proksima urbo en Alasko al la elirejo estas la urbo de Fairbanks je 1000 km. Oni devos konstrui vojon kaj fervojon tien. En Rusio, la plej proksima alligebla punkto estas je distanco de 1500 km. La rusa fervoja asocio devos konstrui fervojan linion sur 3500 km, ligante Jakutsk al Uelen, dum en Alasko oni devas elkonstrui 2000 km da fervoja linio inter Angora kaj la kanada Fort Nelson.

Laŭ kalkuloj de 2007, la tunelo alportus profiton nur post 30 jaroj.

Kategorio:Internaciaj tuneloj
Travideblo Internacia

eta|
**Travideblo Internacia**, **Transparency International** aŭ mallonge **TI** estas internacia ne-registara organizaĵo, kies sidejo troviĝas en Berlino, Germanio, kaj kiu engaĝiĝas pri lukto kontraŭ korupto kaj publikigas indekson de perceptata korupto.

La organizaĵon fondis en 1993 en Berlino iama direktoro de la Monda Banko Peter Eigen kaj liaj amikoj el la tuta mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* Transparency International (angle)
* Jaraj raportoj de Transparency International (angle, pdf) 
* Transparency International Germanio
* TAZ: *TI Deutschland Befund: Korruption im Gesundheitswesen bis zu 20 Milliarden Euro*, 13.11.2004 (korupto en la germana sansistemo)
* Blogo: *Transparency Deutschland – Chronik eines PR-Desasters*

Kategorio:Internaciaj ne-profitaj organizaĵoj
Kategorio:Kontraŭkorupta aktivismo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1993
Pilsner

eta|Pilsner Urquell en originala glasoj
**Pilsner**, **Pilsener** aŭ **Pils** (de la germana nomo "Pilsen" de la nun ĉeĥa urbo *Plzeň*) estas biero malsupre-fermenta, blonda kaj klara. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 5% da alkoholo kaj sufiĉe fortan amarecon (kvankam tiu dependas de la uzata lupolo).

Pilsner-bieron oni trinkas iom pli malvarman ol supre-fermentan bieron, sed ne malvarmegan, kutime inter 7 kaj 9 celsiusaj gradoj.

Laŭ ĝenerala opinio la modelo de la pilsenaj bieroj estas la Pilsner Urquell, kiu ekestis en 1842 laŭ la modelo de bavaraj bieroj, sed kun pli multe da lupolo. Apartaĵoj estas, ke la uzata malto estas nur malforte rostita (el kio rezultas la hela koloro) kaj ke pilsena biero fermentas je malaltaj temperaturoj, kiuj en Pilseno estis disponeblaj en profundaj kavernoj. En varmaj regionoj kaj dum varmaj sezonoj necesas arte malvarmigi tian bieron dum la fermentado.

## Vidu ankaŭ 
* Josef Groll

Kategorio:Ĉeĥa biero
Kategorio:Plzeň
Struma

[eta|240ra|Strume de proksima urbo [Blagoevgrad vintre]]
eta|240ra
eta|240ra
[eta|240ra|Struma komencas sian fluon en la kaverno de Duhlata de la [Vitocha]]

**Struma** (bulgare *Струма*, greke *Strimonas* aŭ *Στρυμόνας*, turke *Karasu* (nigra akvo), pragreke *Strumon*) estas rivero en Bulgario kaj Grekio.

## Geografiaj dtenoj 
La rivero fontas sur suda deklivo de la Vitosa-montaro en alto de 2.180 m, en Bulgario, 30&nbsp;km sude de Sofio. Ĝi fluas ĉefe en suda direkto kaj alfluas la Egean maron 75&nbsp;km oriente de Tesaloniko.

La akvokolekta areo de la rivero en Bulgario estas 10.797&nbsp;km². Ĝi longas 408&nbsp;km, el kiu 104&nbsp;km en Grekio. La meza akvoporta kvanto ĉe la bulgara-greka limo (*Marino Pole*) estas 76 m³/s.

## Aliaĵoj 
En riverdelto de Struma estis konstruita la atena antikva kolonia urbo Amfipolis, en 437 a.K.. La Batalo de Kleidion okazis en 1014 inter la rivero kaj la Belasica montaro kaj en kiu la bulgaroj venkis la grekojn.

Alfluantoj de la rivero estas Rila kaj Strumica.

Gravaj urboj apud la Struma: Blagoevgrad kaj Sandanski.

La tiroida malsano strumo ricevis la nomon de la rivero, ĉar apud la rivero oftis tia malsano.

## Vidu ankaŭ
* Lago Kerkini

Kategorio:Riveroj en Grekio
Kategorio:Riveroj en Bulgario
Vráble

**Vráble** () estas urbo en Slovakio, en regiono Nitra, en distrikto Nitra.
eta|maldekstre|

## Situo
Vráble situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Žitava, laŭ ĉefvojo Zvolen-Nitra, la lasta urbo troviĝas 18 km.
 
## Historio
La urbo estis loĝata dum la neolitiko. Dum la Grandmoravia regno konstruiĝis fortikaĵeto, kiun la hungaroj trakonstruis. La unua mencio pri la komunumo okazis en formo *Verebel* el 1235. Pro la turkoj la fortikaĵo iĝis pli forta en la 17-a j.c. Paroĥejo trakonstruiĝis el nobeldomo de Boronkai. En 1910 loĝis en la urbo 2845 da homoj (1522 hungaroj kaj 1236 slovakoj). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Bars, kie estis distriktejo. En 1919 la ĉeĥa armeo okupis la urbon, sekve ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en la urbo 9493 da homoj (8857 slovakoj kaj 445 hungaroj).

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1901, ekde 1939 pilgrimloko
* kapelo omaĝe al Urbano la 1-a

## Famuloj 
* En la iama Verebély naskiĝis:
** hungara ilustristo István Nécsey
** hungara piaristo Nepomuk János Raffay
** hungara reĝa juĝisto Sándor Dillesz.
* En la iama Dicske (baldaŭa aliĝanto de Verebély) naskiĝis:
** hungara agronomo Mihály Horhy.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Struma (ŝipo)

eta|La Strumo ĉ. 1890
[eta|240ra|La Struma-monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el [Rumanio - en la katastrofo de la ŝipo "Struma" en urbo Aŝdod en Israelo]]
[eta|240ra|La Struma-monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el [Rumanio - en la katastrofo de la ŝipo "Struma" en urbo Holon en Israelo]]
eta|dekstra|David Stoliar (maldekstre), la nura savinto de la katastrofo de **Struma**
**Struma** estis nomo de tiu ŝipo, kiu veturigis judajn rifuĝantojn el Rumanio – en decembro de 1941 – al Palestinio, tiam regata de britoj. Pro protesto de la brita registaro (pro la mankantaj eniraj vizoj) la ŝipo ne forlasis la Nigran Maron. La ŝipon fine sinkigis torpedo de de la soveta submarŝipo *Щ-213* (Ŝĉ-213). La katastrofon de la 24-a de februaro de 1942 travivis nur unu homo.

La ŝipo *Struma* ricevis la nomon de la bulgara rivero Struma kaj havis panaman regsignon. La vojaĝon organizis rumanaj cionistaj grupoj (ĉefe Betar) – kun aprobo de la rumana registaro – kaj provis neleĝe enmigrigi judojn en Palestinion.

La *Struma* forlasis la havenon de Constanța la 12-an de decembro 1941, kun ĉ. 800 pasaĝeroj. La ŝipaj motoroj paneis preskaŭ tuj post la ekveturo kaj ne funkciadis. La ŝipo ankris post tri tagoj en Istanbulo, kaj oni komencis sekretajn traktadojn inter la brita kaj turka registaroj pri sorto de la rifuĝintoj. La britoj ne volis lasi enmigri ilin – pro manko de vizo –, la turka registaro ne permesis surbordiĝon, timante, ke ili restus en la lando. La provizaĵoj kaj la higienaj kondiĉoj malpliboniĝis de tago al tago. Dudek pasaĝeroj ricevis specifan permesilon kaj rajtis surbordiĝi, tiel en februaro de 1942 restis 769 pasaĝeroj sur la ŝipo. Dumtempe la registaroj traktis pri la pluveturo de la infanoj (11–16-jaraĝaj), dum la turkaj instancoj tiris la ŝipon en malferman akvon de la Nigra Maro. Kvankam oni riparis la motoron dum semajnoj en Istanbulo, la tio ne sukcesis. Sekvatage, la 24-an de februaro de 1942, la soveta submarŝipo *Щ-213* plentrafis la ŝipon per torpedo kaj sinkigis ĝin. Nur unu pasaĝero nomata David Stoliar, 19 jarojn aĝa – travivis la atakon: li surkroĉiĝis al vrakero kaj en la malvarmega akvo atendis la savantojn, alvenontajn sekvatage.

La vrakon trovis turka merga taĉmento en julio de 2004 ĉe la akcidentejo, sed oni ne povis identigi la ŝipon *Struma*. La 3-an de septembro 2004 okazis memorado sur tiu loko, en kiu partoprenis parencoj de la viktimoj kaj ambasadoroj de Grand-Britio, Usono kaj Israelo.

## Literaturo 
* D. Frantz kaj C. Collins: ''Death on the Black Sea: The Untold Story of the Struma and World War II's Holocaust at Sea*, ISBN 0-06-093685-1 vagy ISBN 0-06-621262-6
* Dogan Akhanli: *Madonna'nın Son Hayali'' (romano) Istanbulo 2005, ISBN 975-8859-25-0

## Vidu ankaŭ 
* Exodus (ŝipo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.struma.org 
* http://www.jewishgen.org/romsig/New/Strumah.html

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Aperis en 1867
Kategorio:Katastrofoj en 1942
Kategorio:Skunoj
Kategorio:Vaporŝipoj
Kategorio:Panamaj ŝipoj
Kategorio:Grekaj ŝipoj
Kategorio:Bulgaraj ŝipoj
Kategorio:Britaj ŝipoj
Kategorio:Ŝipoj de la Dua Mondmilito
Ĉiuj Sanktuloj

[eta|dekstre|300ra|Ĉiuj Sanktuloj laŭ [Fra Angelico]]
La **tago de Ĉiuj Sanktuloj** (latine: *Omnium Sanctorum*) estas katolika festo, kiu okazas ĉiun 1-an de novembro. Oni honoras en tiu tago ĉiujn sanktulojn agnoskitajn de la romkatolika eklezio.
[eta|250ra|dekstra|[Pollando|Pola tombejo en Sanok dum Ĉiuj Sanktuloj]]
[eta|dekstra|240ra|[Pollando|Pola tombejo dum Ĉiuj Sanktuloj]]
**Ĉiuj Sanktuloj** antaŭas la tagon de la mortintoj, kiun oni festas la 2-an de novembro kaj pro tio multfoje oni rilatas ambaŭajn senrilatajn festojn; tre ofte homoj popole uzas la nomon de **Ĉiuj Sanktuloj** por aludi al ambaŭaj aŭ nur plej ofte al la *tago de la mortintoj*, kiu pro tabuaj kialoj ne estas tiom facile aŭ agrable direbla.

## Historio 
**Ĉiuj Sanktuloj**, kiel la plej multaj grandaj liturgiaj festoj, ne devenas de la Biblio. Dum la 5-a jarcento, monaĥoj, kiuj kristanigis Irlandon, Brition kaj Gaŭlion, spertis la tradician feston Saveno komence de novembro, kiu anoncis la malhelan duonon de la jaro, tio estas vintro, la fino de la rikoltsezono. Dum la savenaj tagoj, la keltoj kredis ke la mondo de la vivantoj komunikiĝis kun tiu de la dioj je simbola nivelo. Dum tiu festo okazis multaj druidaj ritoj, bankedoj kaj drinkado. Tiuj ritoj, firme ankritaj en la kampara kulturo daŭris longe post kristanigo de la popoloj.

## Vidu ankaŭ 
* Liturgia jaro
* Haloveno
* Sanktulosto

## Interesaĵoj 
En okupata de germanoj Pollando la 1-an de novembro 1941 Ĝenerala Gubernio nuligis la Tagon de Ĉiuj Sanktuloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta dosiero pri Ĉiuj Sanktuloj 

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Dekduopaj festoj
Piŝtofluto

eta|500px|Piŝtofluto sekce ilustrita:1-aerfendo; 2-labio; 3-resonujo; 4-movebla piŝto; 5-tirstango; 6-tubo
eta|.
La **piŝtofluto**, ankaŭ **lotusfluto** aŭ *glitfluto*, estas ligna blovinstrumento. Tiu ĉi ferma labiofluto ŝanĝas sian tonalton post manipulado de tirstango, kiu movas piŝton en cilindra tubo. La ekblovado principe samas kun tiu de bekfluto.

## Ludmaniero 
Tirante kaj maltirante la stangon oni variigas la longecon de la resonanctubo, ŝanĝante tiel la tonaltecon. Eltirado de la tirstango pligrandigas la resonancospacon. Pli malgranda resonaclongeco generas pli altan tonon ol pli malgranda. Ĉi tiu tekniko ebligas ankaŭ je ludado de fluto glitsonojn kiel ekz. je la trombono.

## Uzado 
La glitsona efekto de falanta tonalto (dealte-malalten) estas ege ŝatata kiel akompana filmmuziko ĉe desegnitaj filmoj, kiam aĵo defalas malsupren. Male oni utiligas alteniĝan glitotonon por sonilustri suprenflugaĵon.

Kategorio:Flutoj
Kategorio:Aerosoniloj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Marianne North

[eta|[Julia Margaret Cameron: Portreto pri Marianne North, ĉirkaŭ 1870]]
**Marianne NORTH** (naskiĝis la 24-an de oktobro 1830 en Hastings, mortis la 30-an de aŭgusto 1890 en Alderley, Gloucestershire) estis brita artistino. Ŝi ĉefe pentris plantojn.

## Vivo 
Marianne North estis filino de la politikisto Roger North. Ŝi okupiĝis pri kantado, sed post voĉaj problemoj ŝi decidis, plene dediĉi sin al la pentroarto.

Post la morto de la patrino (en 1855) ŝi ofte akompanis sian patron dum vojaĝoj. Ŝia patro mortis en la jaro 1869, postlasante al ŝi grandan posedaĵon.

Marianne North vojaĝis tra la tuta mondo, interalie ŝi vizitis Brazilon, Japanion, Borneon, Javon, Hindion, Aŭstralion kaj Cejlonon. Unu el ŝiaj preferataj celoj estis North Island (Sejŝeloj).

## Sciindaĵoj 
Marianne North havis amikajn rilatojn al la natursciencisto Charles Darwin kaj al la Usona prezidanto Ulysses S. Grant.

Aro da plantoj (ekz. *Areca northiana*, *Crinum northianum*, *Kniphofia northiana*, *Nepenthes northiana* kaj *Northea seychellana*) estis nomata honore al ŝi.

Ŝiaj verkoj estas ekspoziciataj en la Botanika Ĝardeno (Marianne North Gallery) en Kew, Londono.

## Galerio 

Dosiero:Marianne-North.jpg|Marianne North, ĉirkaŭ 1870
Dosiero:Marianne North01.jpg|Marianne North en Ceylon, 1869
Dosiero:Marianne North02.jpg|Rajput Forts, 1878
Dosiero:MN561 A New Pitcher Plant from the Limestone Mountains of Sarawak, Borneo.jpg|*Nepenthes northiana*, 1876
Dosiero:Marianne North04.jpg|*Olearia argophylla*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Pli da informoj en la angla lingvo 

North, Marianne
Sándor Gaál (honvedgeneralo)

**GAÁL Sándor**, *Gál* (naskiĝinta la 21-an de septembro 1817 en Csíkszentgyörgy; mortinta la 17-an de junio 1871 en Nuterina) estis hungara generalo dum la liberecbatalo de 1848–1849.

## Biografio 
En 1842 kiel leŭtenanto Sándor Gaál pensiuliĝis. En 1848 unue li estis kapitano, ekde decembro majoro, poste ekde januaro de 1849 oni nomumis lin kolonelo kaj fine li iĝis generalo. Post la falo de liberecbatalo li elmigris, komence li agadis en Hamburg kaj London. En 1852 oni kondamnis li al morto. En 1860 li estis ano de la legio de Garibaldi en Napolo. Li faris planon por liberigi la Sikullandon.

## Verkoj 
* *Oktatási szabályzat a magyar gyalogság számára* (Tradukaĵo el germana lingvo, I–II. füz., Pest, 1842).

## Bibliografio 
* Pálffy János: Magyarországi és erdélyi urak (I. Kolozsvár, 1939)

Kategorio:Hungaraj militestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Géza Sz. Kovács

**SZ. KOVÁCS Géza** (kovaĉ) estas rumanuja hungara grafikisto, pentristo. Li naskiĝis Sâncrai (Dealu) la 16-an de oktobro 1938.

## Biografio 
Géza Sz. Kovács inter 1954-59 studis en la Muzik- kaj Belarta Mezlernejo Târgu Mureş; inter 1959-65 en belarta Altlernejo Ion Andreescu en Kluĵo. Liaj majstroj estis: István Incze, Pál Nagy, István Barabás, András Bordi, Gábor Piskolti, Jenő Szervátiusz, Tibor Kádár, Sándor Mohy, László Feszt. Li estis desegninstruisto en Sighişoara.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1970, 1972, 1976 • Sighişoara
* 1970, 1972, 1976, 1982 • Odorheiu Secuiesc
* 1970 • Cristuru Secuiesc
* 1972, 1976, 1983 • Târgu Mureș
* 1981 • Kluĵo
* 1983 • Gheorgheni (RO)
* 1991 • Keszthely
* 1992 • Baarn (NL)
* 1994 • Hajdúszoboszló • Heinkenszand (NL).

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-nepujsag.ro/op/article/sz-kov%C3%A1cs-g%C3%A9za-%E2%80%93-75

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Indico de perceptata korupto

[eta|450px|Superrigardo de la indico de perceptata korupto laŭlande ([2019)]]
La **indico de perceptata korupto** aŭ **internacia koruptindico** (angle: **Corruption Perception(s) Index (CPI)**) estas publikigata ekde 1995 de Travideblo Internacia, ne-registara organizaĵo, kiu tutmonde luktas kontraŭ korupto.

Johann Graf Lambsdorff, profesoro pri ekonomiterorio ĉe la Universitato Passau, kreis la indicon en 1995 kaj starigas ĝin ekde tiam laŭmende de Travideblo Internacia.

La IPC indikas la percepton de korupto. Ĝi listigas landojn laŭgrade kiel oficialuloj kaj politikistoj perceptas korupton. La indico varias de 0 ĝis 10; 0 estas la plej malforta percepto pri korupto, kaj indikas do la plej bonan rezulton.

## 2007 
En la jaro 2007 Somalio, Birmo kaj Irako montriĝas la plej koruptaj ŝtatoj; la malplej koruptaj estis Danio, Finnlando kaj Novzelando. Senŝanĝe Svislando restis en la 7-a rango, kune kun Nederlando. Germanio restis en la 16-a rango, Aŭstrio estas nun en la 15-a rango, do ĝi malplibonigis sian rangon je 4 pozicioj.

## Bibliografio 
* Johann Graf Lambsdorff (2007), *The Institutional Economics of Corruption and Reform: Theory, Evidence and Policy* Cambridge University Press
* Melanie Werle (2007), Corruption Perception Index - Eine Ursachenanalyse am Fallbeispiel Nigeria, Grin Verlag, ISBN 978-3-638-81079-1

## Eksteraj ligiloj 
* Versio 2005  de Internet Center for Corruption Research 
* Versio 2007 
* Versio 2005  de Transparency International
* Transparency International Deutschland e. V.
* Koruptindico 2007 

Kategorio:Politiko
Diroj (klano)

La **Diroj** estas klano de la etno **Somaloj**. Ili konsistigas proksimume 7 % de la loĝantaro de Somalio.

Ili vivas en la nordokcidento de Somalio (Somalilando), en Ĝibutio kaj en la allima etiopia Ogadeno. Krome ekzistas izolitaj grupoj de Diroj en la sudo de la lando, ekzemple ĉirkaŭ Merko. Subklanoj de la Diroj estas la Bijomaloj, Gadabursioj, Gadsanoj, Isaoj kaj Sureoj. La isaoj konsistigas la plimulton de la loĝantaro de Ĝibutio.

La tria prezidanto de Somalilando, Dahir Riyale Kahin, apartenas al la Gadabursioj.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Somalio
Kategorio:Etnoj en Ĝibutio
Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Klanoj
This Modern World

***This Modern World*** (en Esperanto: **Ĉi Tiu Moderna Mondo**) estas ĉiusemajna usona satira bildstrio de desegnisto kaj politika komentisto Tom Tomorrow (ankaŭ konata kiel Dan Perkins), kiu priskribas nunajn okazaĵojn de maldekstra vidpunkto.  "This Modern World" aperas plejofte en alternativaj ĉiusemajnaj gazetoj kaj estas disputeble la plej populara el la "alternativaj" bildstrioj.

Kategorio:Bildliteraturo
Isaoj

[eta|En la [Flago de Ĝibutio la bluo staras por la isaoj, La verdo por la afaroj, la blanko por la paco kaj la ruĝa stelo por la unueco; tamen la rilatoj de la du etnoj kelktempe estis streĉitaj]]
La **isaoj** estas klano de la somaloj kaj subklano de la diroj.

Ili konsistigas la plimulton de la loĝantaro en Ĝibutio, krome ili loĝas ankaŭ en la nordokcidento de Somalio (Somalilando) samkiel en la allima etiopia Ogadeno. La isaoj en Ĝibutio dominas la politikan vivon tie kaj formas fakte unupartian ŝtaton per la *Rassemblement Populaire pour le Progrès* (RPP), en kiu la interesoj de la afara minoritato trovas malmultan konsideron. La unua prezidento de la sendependa Ĝibutio, Hassan Gouled Aptidon, estis isao, same lia nevo kaj nuna prezidento Ismail Omar Guelleh.

La isaoj kaj aliaj somaloj en Etiopio dum kelka tempo armite konfliktis kun la afaroj. Kelkaj isaoj deziras la aliĝon de Ĝibutio kaj orienta Etiopio al Somalio (*vidu ankaŭ*: Grand-somalio) kaj antaŭ la sendependiĝo de Ĝibutio sensukcese agis por tio.

## Vidu ankaŭ 
* Franca Somalilando

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ĝibutio
Kategorio:Etnoj en Somalio
Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnologio
Andrzej Wajda

eta|maldekstra|Andrzej Wajda kun edzino Krystyna Zachwatowicz (2010)
[eta|maldekstra|Andrzej Wajda dum la kreado de filmo *[Katin (filmo)|Katin* en la jaro 2007]]
eta|maldekstra|Andrzej Wajda kun Joanna Olczak-Ronikier
eta|maldekstra|Andrzej Wajda (centre), la unua de maldekstre la aktoro Daniel Olbrychski en 1970
eta|maldekstra|Wajda dum kreado de nova filmo, en 1974
eta|maldekstra|Andrzej Wajda en la jaro 2004
[eta|dekstra|Andrzej Wajda post la ricevo de la plej alta ŝtata ordeno, la [ordeno de Blanka Aglo en la jaro 2011]]
eta|maldekstra|Andrzej Wajda (2008)
eta|maldekstra|Andrzej Wajda en 2010.
[190ra|eta|La monumento de Andrzej Wajda en [Międzyzdroje]]
eta|maldekstra|La stelo de Andreo Vajda en Lodzo
eta|maldekstra|Andrzej Wajda en 2012.

**Andrzej Witold WAJDA** (esperante: *Andreo Vajda*; naskiĝis la  en Suwałki, Pollando, mortis la ) estas pola reĝisoro kaj scenaristo.

## Vivo kaj verko 
Lia patrino estis la instruistino Aniela Białowąs (teorie eble esperantigebla al formo *Angelika Bjalavas* parolas pri *Sinjoro Tadeo* kiel la ĉefverko de Adam Mickiewicz (Adam Mickjeviĉ) pri junulo Tadeusz Soplica (Tadeuŝ Soplica) kiu flirtas, fuĝas eksterlanden kaj revenas kun la napoleona armeo. Mickiewicz planis verki nur "idilian rememoraĵon", sed poste li "modifis la enhavon" por malfermi "la perspektivon de la nacia sendependiĝo", tio estas la verko iĝis nacia epopeo. Tiukadre la eseisto resumas la biografion de Mickiewicz kadre de la historia kaj politika fono de sia vivo. La verko estas komponita de 8600 versoj, verkitaj inter 1832 kaj 1834. Ĝi estis tradukita de Antoni Grabowski en kontakto kun Zamenhof, same kiel ekzistas 78 tradukoj en 30 lingvoj, kaj adaptita al kino fare de Andrzej Wajda uzanta "850 versojn, do apenaŭ dekonon de la tuto". La filmo estis subtekstigita en Esperanto uzante la tradukon de Grabowski.

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj scenaristoj
Kategorio:Akademia Premio
Kategorio:Ordeno de la Leviĝanta Suno
Šaľa

**Šaľa,** hungare **Vágsellye,** germane **Schelle** estas urbo en Slovakio.
eta|maldekstra|Piediranta zono en Šaľa

## Situo 
Šaľa situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Váh (kun pontoj), laŭ fervojo Budapeŝto-Vác-Bratislava, laŭ flankovojoj. La plej proksima urbo estas Galanta, kiu troviĝas 10 km.

## Historio 
Oni trovis restaĵon de Neandertala homo, keltoj, slavoj, avaroj, kiuj uzis la vadejon tra la rivero. Antaŭ la hungaroj Grandmoravia regno formiĝis. La unua mencio pri la komunumo okazis en formo *terra Wag* el 1005. Tiutempe la kampoj apartenis al episkopejoj Pannonhalma aŭ Eger. Tie estis komerca vojo *Via Bohemica* al Bohemio. En 1522 la komunumo ricevis privilegiojn kaj en 1536 reĝo Ferdinando la 1-a nomumis ĝin kampurbo. Episkopo Péter Pázmány ofte estis en la urbo. La turkoj havis la urbon inter 1663-1686. En 1692 la urbeto akiris rajton pri foiro. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a suferis multe la loĝantaro. En 1849 laŭ la rivero okazis batalserio, kie fine la hungaroj retiriĝis. Pro la militado okazis ĥolero. La fervojo en 1850 ekfunkciis.

En 1910 loĝis en la urbo 3812 da homoj (3489 hungaroj kaj 286 slovakoj). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Nyitra (reĝa departemento), kie estis distriktejo nur dum mallonga tempo. En la 7-a de januaro 1919 la ĉeĥa armeo okupis la urbon, sekve ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.

En 1958 kemia kombinato pri Duslo konstruiĝis. Laŭ la plej freŝaj informoj loĝis en la urbo 24&nbsp;564 da homoj, grandparte slovakoj. En 1960 la iama Vágvecse aliĝis al Šaľa.
eta|Domo de popola loĝado - muzeo

## Vidindaĵoj 
* trakonstruita burgo el la 16-a j.c.
* klasikisma katolika templo el 1828
* novgotika kapelo el la 19-a j.c.
* skulptaĵo pri Sankta Georgo el la 19-a j.c.

## Famuloj 
* ligiĝis al la urbo verkisto, estro de tiama katolikismo Péter Pázmány
* lernis militestro de Francisko Rákóczi la 2-a János Bottyán (generalo)
* en la iama Sélye naskiĝis hungara kalvinana episkopo István Balog
* en Šaľa naskiĝis:
** hungaraj aktoroj Barnabás Bergendi kaj Attila Kaszás
** hungara arkivisto Veronika Novák
** hungaraj muzikistoj Gyula Szarka, Róbert Lakatos (aldviolonisto) kaj Tamás Szarka
** poeto Anikó Polgár
* en la iama Vágsellye naskiĝis hungara inĝeniero János Feketeházy kaj mortis jam en Šaľa
* en la iama Vágvecse (nun urboparto de Šaľa) naskiĝis hungara oficiro Tivadar Galánthay Glock
* en la iama Sellye naskiĝis hungara jezuito István Csete

## Ĝemelurboj 
*  Końskie, Pollando
*  Kuhmo, Finnlando
*  Oroszlány, Hungario
*  Telč, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa
Rikoltilo

eta|Rikoltiloj
**Rikoltilo** estas ilo por rikolti, detranĉi grenon aŭ aliajn vegetaĵojn.

## Vidu ankaŭ 
Laŭ epoko kaj regiono diversaj rikoltiloj estis kaj estas uzataj:
* Falĉileto
* Falĉilo
* Kombajno
* Serpo

Kategorio:Falĉado
Kategorio:Iloj
Aĥila nombro

En matematiko, **aĥila nombro** estas entjero kiu estas pova sed ne perfekta povo. Pozitiva entjero *n* estas pova nombro, se por ĉiu prima divizoro *p* de *n*, ankaŭ *p2* estas dividanto. Ĉiu aĥila nombro estas pova. Tamen ne ĉiu pova nombro estas aĥila nombro, sed nur tia, kiu ne povas esti prezentita kiel *mk*, kie *m* kaj *k* estas pozitivaj entjeroj pli grandaj ol 1.

## Vico de Aĥilaj nombroj 
La aĥilaj nombroj inter 1 kaj 5000 estas:
:72, 108, 200, 288, 392, 432, 500, 648, 675, 800, 864, 968, 972, 1125, 1152, 1323, 1352, 1372, 1568, 1800, 1944, 2000, 2312, 2592, 2700, 2888, 3087, 3200, 3267, 3456, 3528, 3872, 3888, 4000, 4232, 4500, 4563, 4608, 5000.

## Ekzemploj 
108 estas pova nombro. Ĝia prima faktorigo estas 22×33, kaj tial ĝiaj primaj faktoroj estas 2 kaj 3. Ambaŭ 22=4 kaj 33=27 estas divizoroj de 108. Tamen, 108 ne povas esti prezentita kiel *mk*, kie *m* kaj *k* estas pozitiva entjeroj pli grandaj ol 1, tiel 108 estas aĥila nombro.

784 ne estas aĥila nombro. Ĝi estas pova nombro, ĉar nur estas 2 kaj 7 ĝiaj primaj faktoroj, kaj ankaŭ 22=4 kaj 72=49 estas divizoroj de ĝi. Tamen, ĝi estas perfekta povo:
:784=24×72 = (2×2×7)2
kaj do ĝi ne estas aĥila nombro.

## Eksteraj ligiloj 
* MathWorld: Aĥila nombro
*  - vico de aĥilaj nombroj

Kategorio:Entjeraj vicoj
Preskaŭ perfekta nombro

En matematiko, **preskaŭ perfekta nombro** aŭ **malmulte difektita nombro** aŭ **plej malgranda manka nombro** estas entjero *n* tia ke la sumo de ĉiuj divizoroj de *n* (la dividanta funkcio *σ(n)*) estas egala al *2n-1*.

La sola sciata nepara preskaŭ perfekta nombro estas 1, kaj la solaj paraj preskaŭ perfektaj nombroj sciataj estas tiuj de formo *2k* por iu natura nombro *k*. Tamen, ne estas montrite ke ĉiuj preskaŭ perfektaj nombroj estas de ĉi tiuj formoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Kvazaŭperfekta nombro

En matematiko, **kvazaŭperfekta nombro** estas entjero *n* tia ke la sumo de ĉiuj divizoroj de *n* (la dividanta funkcio *σ(n)*) estas egala al *2n+1*. Kvazaŭperfektaj nombroj estas abundaj nombroj.

Neniu kvazaŭperfekta nombro estas trovita ĝis nun, sed se kvazaŭperfekta nombro ekzistas, ĝi devas esti nepara kvadrata nombro pli granda ol 1038 kaj havi almenaŭ sep diversajn primajn faktorojn.

## Referencoj
Kategorio:Entjeraj vicoj
Kategorio:Nesolvitaj problemoj en matematiko
Multiplika perfekta nombro

En matematiko, **multiplika perfekta nombro** aŭ **multperfekta nombro** aŭ **pluskvamperfekta nombro** estas ĝeneraligo de perfekta nombro.

Por donita natura nombro *k*, nombro *n* estas vokis *k*-perfekta (aŭ *k*-obla perfekta) se kaj nur se la sumo de ĉiuj divizoroj de *n* (la dividanta funkcio *σ(n)*) estas egala al *kn*. Nombro estas tial perfekta se kaj nur se ĝi estas 2-perfekta. Nombro kiu estas *k*-perfekta por iu *k* estas multiplika perfekta nombro. Por julio de 2004, *k*-perfektaj nombroj estas konataj pro ĉiu valoro de *k* supren al 11.

Povas esti pruvite ke:

* Por donita primo *p*, se *n* estas *p*-perfekta kaj *p* ne dividas na *n*, do *pn* estas *(p+1)*-perfekta. Ĉi tio implicas ke se entjero *n* estas 3-perfekta nombro dividebla per 2 sed ne per 4, do *n/2* estas nepara perfekta nombro, kiu neniu estas sciata.
* Se *3n* estas *4k*-perfekta kaj 3 ne dividas na *n*, do *n* estas *3k*-perfekta.

## Plej malgrandaj *k*-perfektaj nombroj 
Jen estas tabelo de la plej malgrandaj *k*-perfektaj nombroj por *k≤7*:

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La multiplika perfekta nombra paĝo
* La prima glosaro: multiplika perfekta nombro

Kategorio:Entjeraj vicoj