open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cristur-Șieu

**Cristur-Șieu** [kristur ŝieŭ] (hungare: **Bethlenkeresztúr** [betlenkerestur], germane: **Kreuz**, *Oberkreuz*) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 744 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 663. Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo kun hungara loĝantaro. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Șieu-Odorhei.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Listo de nomoj de la Eŭropa Unio en la oficialaj lingvoj

## Oficialaj lingvoj de la Eŭropa Unio 
Jen estas listo de la nomo de la Eŭropa Unio en ties 24 oficialaj lingvoj:

## Aliaj eŭropaj lingvoj 
### Kandidataj landoj 
La nomo en la oficialaj lingvoj de la kandidataj landoj:
* Europska unija (Kroata)
* Европска Унија (*Evropska Uniya*; Makedona)
* Avrupa Birliği (Turka)
### Ĉarto pri la regionaj kaj minoritataj lingvoj 
La nomo en kelkaj aliaj regionaj aŭ minoritataj lingvoj de la EU:
*  (Asturia)
*  (Bretona)
*  (Eŭska) 
*  (Frisa)
*  (Galega)
*  (Kaŝuba)
*  (Kataluna)
*  (Kimra)
*  (Kornvala) 
*  (Luksemburga)
*  (Skota)
*  (Aragonese)
*  (Corsican)
*  (Friulian)
*  (Western Lombard)
*  (Low German)
*  (Mirandese)
*  (Sami)
*  (Sardinian)
*  (Sicilian)
*  (Walloon)

## Aliaj lingvoj 
La nomo en kelkaj aliaj lingvoj estas:
* Bashkimi Europian (Albana)
* الاتحاد الأوروبي (Araba)
* Եվրոպական Միություն (*Evropakan Miutyun*; Armena)
* / (Bosna, Serba)
* / (Ĉina)
* Evropeiska samveldið (Feroa)
* Kaisahang Yuropeo (Filipina)
*  (*Ha-ʹiẖud Ha-ʹeropi*; Hebrea)
*  (*Yūropīya Saṅgh*; Hindia)
*  (Interlingua)
* Evrópusambandið (Islanda)
* Uni Eropa (Indonezia)
* 欧州連合 (*Ōshū Rengō*) aŭ ヨーロッパ連合 (*Yōroppa Rengō*) (Japana)
* 유럽연합 / 유럽聯合 (Korea)
* Unio Europaea (Latina)
*  (Norvega Bokmål)
*  (Norvega Nynorsk)
* Европейский Союз (*Evropeyskiy Soyuz*; Rusa)
* สหภาพยุโรป (Taja)
* Європейський Союз (*Jevropejśkyj Sojuz*; Ukraina)
*  (Uzbeka)

## Eksteraj ligiloj 
* International organizations' names on Geonames (en angla)

Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Listoj de loknomoj‎
Vermeș (Lechința)

**Vermeș** [vermeŝ] (hungare: **Vermes**, germane: **Wermesch**, *Warmisch*) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 798 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj); en 1992 840 
(rumanoj, 3,7 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Lechința. Ĝia saksa loĝantaro en 1944 translokiĝis en Germanion.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Vermes

**Vermes** havas plurajn signifojn:

* **Vermes** estas la nomo de komunumo de distrikto Delemonto en kantono Ĵuraso en Svislando.
* **Vermeș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
* Vermes estas la hungara nomo de Vermeș (Lechința).
Rüdesheim am Rhein

**Rüdesheim** estas vinkultivista kaj turisma urbo ĉe la rivero Rejno. Ĝi situas en la distrikto Rheingau-Taunus de la germana federacia lando Hesio. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.

Pro la kultivado de bonkvalita vino kaj ĝia alloga situo piede de la montaro Taunus, de kie prezentiĝas la pitoreska panoramo de la romantika Rejno kaj la komenco de la Mezrejna Valo (Monda Kulturheredaĵo de UNESKO), ĝi estas unu el la plej gravaj turismaj celoj en Germanio.

Apartaj turismaj allogaĵoj estas:

* la strateto "Drosselgasse"
* la monumento "Niederwalddenkmal" de 1883 kun la statuo "Germania" kaj
* la monaĥinejo de Hildegard de Bingen en la urboparto Eibingen.

## Partneraj urboj 
* 20ra|Flago de Francio Meursault (Francio)
* 20ra|Flago de Hungario Mezőkövesd (Hungario)

[eta|maldekstra|Rüdesheim vidata ekde la monumento "[Niederwalddenkmal"]]
eta|maldekstra|la monumento mem

Kategorio:Distrikto Rheingau-Taunus
Fulda

**Fulda** estas urbo en la germana federacia lando Hesio. Ĝi estas administra sidejo de la distrikto Fulda. Krome ĝi estas sidejo de episkopo (diocezo Fulda) kaj ankaŭ sidejo de la germana episkoparo (*Deutsche Bischofskonferenz*). Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

250ra|eta|maldekstra|300ra|Katedralo de Fulda
eta|maldekstra|300ra|Kongresa halo "Esperanto"
Ĉefa turisma allogaĵo estas la Katedralo de Fulda, en kiu troviĝas la tombejo de la misiisto Sankta Bonifacio.

## Esperanto 
En Fulda troviĝas la hotelo kaj Kongresejo Esperanto. Apud ĝi, situas strato nomata *"Esperantostraße"* kaj placo je nomo *"Esperantoplatz"* - kaj ankaŭ granda subtegmenta naĝejo nomiĝas *Esperanto*. Ĉar la tuto troveblas tute en la urbokerno kaj la urba ĉefstacidomo situas tre proksime, la komplekson oni ankaŭ facile vidas el interregionaj trajnoj, kiuj pasas la urbon.

## Trafiko 
Norden kaj suden la urbo trajne konektiĝas per la rapidtrajna fervoja linio Hanovro-Würzburg, sudokcidenten per plia rapidtrajna linio al Frankfurto ĉe Majno. Al aliaj direktoj gvidas lokaj trajnoj. Aŭtomobile ĝi bone atingeblas per la germana aŭtovojo A7 (de nordo al sudo) kaj per la germana aŭtovojo A66 (al Frankfurto ĉe Majno).

## Elstaruloj 
* Philipp Kisel
* Ratgario, tria abato je Fulda

Kategorio:Distrikto Fulda
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Germanio
Tokelaa lingvo

La **tokelaa lingvo** estas aŭstronezia lingvo, kiun parolas ĉirkaŭ  homoj en la atoloj de Tokelao, teritorio de Nov-Zelando. Ĝi apartenas al la polinezia lingvaro kaj havas gravan rilaton kun la tuvala. Kune kun la angla ĝi estas la oficiala lingvo en Tokelao. Ĝi ankaŭ estas parolata de proksimume  tokelaanoj vivantaj en Nov-Zelando. Loimata Iupati, tokelaa ministro pri edukado, estas tradukanta la Biblion en la tokelaan.

Kelkaj vortoj kaj frazoj en la tokelaa:
* Saluton. = *Malo ni.* / *Tofaa.* / *Taloha.*
* Kiel vi fartas? = *Ea mai koe?*
* Mi fartas bone. = *Ko au e lelei.*
* Bonvolu. = *Faka molemole.*
* Dankon. = *Faka fetai.*
* Jes. = *Lo.*
* Ne. = *Heai.*
* La vetero bonas. = *Te manaia o te tau.*
* Vi frenezas! = *Koe te hoho!*
* Ne kuru tiel rapide! = *Koe na he vili lahi!*
* Ne plu dancu! = *Fakauma te hiva!*

## Eksteraj ligiloj 
* La tokelaa ĉe Ethnologue 

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Tokelao
Kategorio:Polinezia lingvaro
Beudiu

**Beudiu** (hungare:**Bőd**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Beclean. Administre ĝi apartenas al Nuşeni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 763 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 710 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1305. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Trilanda Renkontiĝo de GEJ

La **Trilanda Renkontiĝo de GEJ** (germane **Dreiländertreffen**, mallonge **3-L-T**) estis semajnfina aranĝo de Germana Esperanto-Junularo, kiu okazis en la 2000-aj jaroj. Ĝi celis vigligi la Esperanto-Junularon en la tri federaciaj landoj Baden-Virtembergo, Hesio kaj Rejnlando-Palatinato. La aranĝo okazis ĉiujare en majo aŭ junio en unu el tiuj tri federaciaj landoj; tamen kompreneble ankaŭ partoprenantoj el aliaj partoj de Germanio kaj el eksterlando estis bonvenaj.

En la aranĝo okazis prelegoj, ludoj kaj ekskursoj. Krome ĉiam ekzistis Esperanto-kurso por komencantoj, ĉar kutime kvarono de la (ĝis nun ĉiam inter 16 kaj 50) partoprenantoj estis novuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la Trilanda Renkontiĝo (ne aktualigita post printempo 2008)

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Germana Esperanto-Junularo
Frigio

eta|250px|Situo de Frigio - tradicia regiono (flava) - vasta reĝlando (oranĝa linio)
**Frigio** estas antikva nomo de regiono en centra-okcidenta Anatolio (Malgrand-Azio) kaj nomo de la regno de la frigoj, kiu tie ekzistis proksimume en la jarmilo antaŭ nia epoko.

Ĉefurbo de la regno estis Koloso, nun konata pro epistolo de Sankta Paŭlo al ĝiaj loĝantoj. Plej granda urbo estis Gordio.

Pluraj reĝoj de Frigio havis la nomojn *Gordio* kaj *Midaso*, sed ne estas klare, kiom. Unu el la Gordioj estis fama pro la ege komplika nodo, kiu ligis lian ĉaron al la jugo; legendo promesis al la malliganto de la nodo la regadon de Azio. Aleksandro la Granda en −334/−333 pasis tra Frigio kaj laŭlegende "malligis" la nodon, dishakante ĝin per glavo.

Plej disvastiĝinta kultura postlasaĵo de Frigio estas la friga ĉapo.

Kategorio:Malgrandazio
Kategorio:Antikva Grekio
Honesto

**Honesto** en sporto (*Honesta ludado*, aŭ angle **"Fair Play"**, Fairness) indikas sinceran, sportece senriproĉan respektive laŭregulan ludmanieron. Aliaj esprimoj estas "lojaleco" kaj ankaŭ "sporteco", ĉar ĝuste tia konduto distingas sporton ekzemple de batalo.

'*Honesto* implicas la aplikadon de honorkodo en sporto. Ekzemple: se iu ludanto (aparte opona ludanto) vundiĝis kaj bezonas medicinan helpon, *honesta* ludanto provokas ludpaŭzon per intenca kiko ekster la ludkampon, tiel malavantaĝigante la propran teamon. Honorkodo postulas, ke post rekomenco de la matĉo, la memmalavantaĝiginta teamo rericevu la pilkon. Tia **honesto** estas (estu) neskribita leĝo en sporto.

La anglaj esprimoj *Fairness* kaj *Fairplay* estas mondvaste konataj. Ekz-e en germana lingvo ekzemple ili estas certe uzataj depost 1885. 

Kategorio:Futbalo
Kategorio:Sporto
Kategorio:Sportslango
Kategorio:Virtoj
Masnombro

[eta|A = [masnombro, Z = atomnumero.]]
La **masnombro** (simbolo **A**) estas la nombro de nukleonoj (protonoj plus neŭtronoj) en unu atomo. Ĝi tre similas la atommason.

## Termino 
* , paĝo 81 indikas la vorton "masnombro" kun la angla traduko "" kaj la germana traduko "".

## Vidu ankaŭ 
* Atommasa unuo
* Atomomaso
* Izotopo
* Sammasnumera izotopo
* Molekula maso

Kategorio:Kemiaj proprecoj
Kategorio:Nuklea kemio
Iĥtiofago

Genro **Ichthyophaga** (aŭ ) estas birda genro (de du specioj) iam lokigita en subfamilio Buteonenoj sed poste en Haliaeetenoj kaj familio Akcipitredoj kiu enhavas multajn aliajn tagajn rabobirdojn, kiel aglojn, cirkuojn, milvojn, ktp. La scienca nomo de tiu genro devenas el la grekaj vortoj *Iĥthús* aŭ fiŝo kaj *fagó* aŭ manĝi, tio estas fiŝmanĝantoj. Tiu kutimo kiu kompreneble influas la adaptigon de tiuj birdoj al specialiĝo rilatigas la genron al alia genro *Haliaeetus*, nome maragloj, kvankam tiuj specioj loĝas ne nur marbordojn kaj pli komplikige ankaŭ al genro kaj specio *Pandion* kaj *Pandion haliaetus*, la ununura specio de tiu ĉi genro kaj de la familio Pandionedoj, nome Fiŝaglo, kiu ĉar nesamfamiliano sufiĉe malsimilas.

Male al tiuj du aliaj genroj, la iĥtiofagoj loĝas nur en centra kaj sudorienta Azio, el la Hinda subkontinento sudoriente al Sulaveso. Ili estas pli malgrandaj ol la agloj de *Haliaeetus*, kvankam koincidas laŭ grando kun la plej malgrandaj specioj de tiu genro. Ili kunhavas similan plumaron, kun grizaj kapoj grade al senkoloraj grizbrunaj flugiloj kaj korpoj, kaj blankaj ventro kaj kruroj. Ili diferencas en vostokoloro, laŭ kio la Fiŝagleto havas brunan voston, kaj la Grizkapa fiŝaglo havas blankan voston kun nigra fina bendo, kaj ankaŭ laŭ grando, laŭ kio la Fiŝagleto estas nur ĉirkaŭ duono de la pezo de la Grizkapa fiŝaglo.

## Specioj 
* genro *Ichtyophaga*
** Fiŝagleto, *Ichtyophaga humilis*
** Grizkapa fiŝaglo, *Ichtyophaga ichtyaetus*

## Ekologio 
Kiel ties nomoj sugestas, ambaŭ specioj manĝas ege fiŝojn, kaptataj ĉefe el nesala akvo de lagoj kaj grandaj riveroj, sed ankaŭ foje en marakvo en estuaroj kaj laŭlonge de marbordoj.

## Rilataj specioj de la genro *Haliaeetus* 
* Blankventra maraglo (*H. leucogaster*)
* Sanforda maraglo (*H. sanfordi*)
* Afrika maraglo (*H. vocifer*)
* Madagaskara maraglo (*H. vociferoides*)
* Blankstriovosta maraglo (*H. leucoryphus*)
* Blankvosta maraglo (*H. albicilla*)
* Blankkapa maraglo (*H. leucocephalus*)
* Granda maraglo (*H. pelagicus*)

## Referencoj 
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Idar-Oberstein

eta|300px|Germana Gema Muzeo
**Idar-Oberstein** - prononco  - estas urbo en la distrikto Birkenfeld en la federacia lando Rejnlando-Palatinato, Germanio. Ĝi situas ĉe la rivero Nahe kaj apartenas al la mezalta montaro kaj pejzaĝa regiono Hunsrück [prononco *"**Huns**ryk"*]. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas fama pro la gemoj, kiujn oni trovis en la regiono. Nuntempe ĝi estas grava centro de la komerco kaj esplorado pri gemoj; situas en ĝi ankaŭ la *Germana Gema Muzeo* (*Deutsches Edelsteinmuseum*).

La ĉefa vidindaĵo de la urbo estas la *Felsenkirche* (*Roka Preĝejo*), kiun oni konstruis en 1482 sur la fundamentoj de kaverna kastelo. Ĝis la jaro 1947 la urbo kaj sia ĉirkaŭaĵo apartenis al la grandduklando kaj poste Libera Ŝtato Oldenburgio en norda Germanio.

Dum printempo 2007 en Idar-Oberstein okazis la 8-a Trilanda Renkontiĝo de Germana Esperanto-Junularo.

## Ĝemelaj urboj 
Interalie partnerurbo estas pola urbo Sosnowiec

* 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Distrikto Birkenfeld
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Ĉikanado

[300ra|eta|Ĉikanado en [Ĉilio.]]
**Ĉikanado** aŭ **molestado** estas intenca farado (en ripeta maniero) de ĝenoj, malagrablaĵoj, malhelpoj, eĉ humiligoj kaj turmentoj, por sentigi sian superecon al la ĉikanata persono, aŭ subtilaĉa, pedanta kaj demagogia fidiskutado por venkigi malpravan vidpunkton.
maldekstra|eta|Ĉikana ŝildo, kiu avertas kontraŭ perversuloj.
*Ĉikano* (japane: 痴漢) estas ankaŭ tipa japana termino uzata precipe por nomumi viran individuon, kiu ĝenas virinojn en publika transportiloj. Tial en Japanio kaj Meksiko ekzistas vagonoj ekskluzive por virinoj.

Burokratoj ofte ĉikanas la civitanojn per senbezonaj formularoj, stampaĵoj kaj aliaj obstakloj, por montri sian gravecon aŭ por atingi koruptan monon.

En lernejoj kaj kazernoj la pliaĝuloj ofte ĉikanas novulojn, ĉar sento de propra potenco super alia homo donas kontenton, precipe kiam la ĉikananto sekrete suferas pro komplekso de malplivaloreco aŭ kiam lia intelekto ne evoluis same kiel la korpa forto.

La ĉikano povas havi diversajn formojn: postuli personajn servojn aŭ monon kiel pagon „por protekto“, postuli stari longe en atentopozo aŭ danci por amuzi la turmentantojn, lavitan plankon malpurigi, por ke la novulo devu lavi denove, eĉ submetiĝi al batado kaj torturado.

La ĉikano ĉiam aperas kun novaj lernantoj aŭ soldatoj kaj ofte tiuj, kiuj mem suferis plej multe, fariĝas plej kruelaj turmentantoj de novaj novuloj.

La ĉikanon en soldata lernejo priskribis imprese Robert Musil en romano **Konfuzoj de zorgato Törless**.

## Etimologio 
La vorto **ĉikano** venas al la franca vorto *chicane* [ŝiKAN]. *Chicaner* [ŝikaNE] fakte origine signifas "tordi la juron" kaj celis esprimi, ke iu decidas ataki iun alian per jura vojo, per proceso.

## Vidu ankaŭ 
* Grupĉikanado
* Retturmentado
* KiVa (lernejo)
* Mistraktado de infanoj
* Molestado
* Seksoĝenado
* *Ben X*


Kategorio:Psikologio
Kategorio:Juro
Grupo Ligilo

La **Grupo Ligilo** estas la unua muzikgrupo el la insulo Madagaskaro kiu kantas en Esperanto. Ilia nomo en la franca estas Trait d'Union ("lig-streketo"), laŭ la ideo ke ili kreas la ligon inter la publiko kaj la muziko. 

Ilia kanto **GRANDA FESTO**, originale verkita en la malagasa kaj adaptita al Esperanto far Stefano KELLER, intencas esti invito viziti Madagaskaron. La muzika stilo estas salegio malagasa. 

La grupo partoprenas en la konkurso La Verda Stelo de Internacia Televido (ITV).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektu la videon *Granda Festo* 

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Cochem

**Cochem** estas urbo en la federacia lando Rejnlando-Palatinato, Germanio, borde de la rivero Mozelo. Ĝi estas la administra sidejo de la distrikto Cochem-Zell. La urba teritorio kovras areon de 21,2&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

En eksterlando, ĝi estas konata ĉefe kiel turisma vinkultiva kaj vinkonsuma centro ĉe la rivero Mozelo.

La ĉefaj vidindaĵoj estas:

* la regna burgo Cochem ( germane *Reichsburg Cochem*)
* la malnova urboparto kun trabfakaj domoj
* la promenejo ĉe la rivero Mozelo

## Personuloj 
* Martin von Cochem

## Vidu ankaŭ 
Kaiser-Wilhelm-tunelo

750px|eta|Panoramo de Cochem kun la *Reichsburg* je la dekstra flanko

Kategorio:Distrikto Cochem-Zell
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Lernej-evitado

La **lernej-evitado** estas intenca vagado de lernanto ekster la lernejo kaj ekster la hejmo dum la horoj de la lerneja instruado, sen scio de la gepatroj kaj instruistoj.

Al la instruistoj la lernejevitanto kredigas, ke li estis hejme malsana kaj antaŭ la gepatroj li ŝajnigas, ke li estis en la lernejo, sed en la realo li vagis dum la instruado tra la stratoj aŭ ekster la urbo, aŭ eĉ faris deliktojn (ekz. ŝtelojn) kun bando de kompanoj.

La motivo de tia konduto estas foje problemaj rezultoj en la lernejo (tian situacion la infano ne scias kiel solvi aŭ alfronti), foje simpla mallaboremo kaj enuo dum la instruado; male, la kunludado kun kamaradoj estas por li multe pli amuza.

La lernejevitado devigas la lernanton mensogi, eĉ falsi subskribon de la gepatroj kaj ĝi povas esti komenco de estontaj konfliktoj kun la leĝo.

Kategorio:Instruado
Kategorio:Psikologio
Salegio malagasa

La **Salegio** estas muzikstilo el Madagaskaro. Ĝin prezentas la unuan fojon al la esperantistaro la Grupo Ligilo per sia kanto "Granda Festo".

## Referencoj 
Kategorio:Madagaskaro
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Esperanto-muziko
Ruĝa karto

eta|Ruĝa Karto kaj Flava Karto en futbalo
La **Ruĝa Karto** ekzistas en pluraj teamaj sportoj: montrata de arbitraciulo (matĉestro, arbitracianto) kontraŭ unu el la ludantoj ĝi signifas ties forsendon de la ludkampo. Ruĝa Karto ekzistas i.a. ĉe la sportoj futbalo, manpilko kaj rugbeo. 

Sekve la koncerna ludanto devas tuj kaj sen anstataŭado (ĉe manpilko li post 2 minutoj povas esti anstataŭata) forlasi la ludkampon kaj ne plu partopreni en la aktuala matĉo. Krom tio li kutime estas proskribata por unu aŭ pli el la sekvaj matĉoj de sia teamo. 

Ruĝa Karto kutime estas montrata pro "grave malhonesta ludado", ĉu pro grava faŭlo, ĉu pro korpa ofensivo kontraŭ opona ludanto, ĉu pro ofendo. En futbalo Ruĝa Karto ankaŭ estas montrata, se klara golŝanco de la kontraŭa teamo estas nuligata per faŭlo aŭ intenca manludo (slange *"savbremso"*). – Pro "grave malhonesta ludado" eĉ post ludfino la matĉestro povas montri Ruĝan Karton. 

Futbalslange la Ruĝa Karto estas la "pugokarto", ĉar matĉestro kutime tenas la Ruĝan Karton en sia postaĵpoŝo kaj la Flavan en la brustpoŝo. La esprimo venas el la tempo de nigra-blanka televido, kiu ne permesis facile distingi la kolorojn de la Kartoj. Spektantoj distingis ilin laŭ la poŝo, el kiu ĝi estis tirata.

## Historio 
[eta|Ruĝa Karto post [faŭlo]]
Ĝis 1966 la forsendo de ludisto okazis per parolata admono de la matĉestro. Dum Futbala Mondpokalo 1966 okazis tumulto: en la ludo de Argentino kontraŭ Anglio la germana matĉestro Rudolf Kreitlein forsendis argentinan ludiston, sed tiu ne komprenis (aŭ ne volis kompreni) kaj restis sur ludkampo dum pliaj 9 minutoj. Dum la sekvaj tumultaj scenoj la matĉestro admonis plurajn pliajn ludistojn, sen ke ili aŭ la spektantoj notis tion.

Por estonte eviti tiajn miskomprenojn angla matĉestro Ken Aston proponis uzi Flavan Karton kaj Ruĝan Karton analoge al la internacie uzata semaforaj koloroj. Tiel ili estis aplikataj dum la Futbala Mondpokalo 1970 kaj post tiam mondvaste. 
Ekde 1991 en futbalo ankaŭ uzatas la Flav-Ruĝa Karto.

## Regularo por Ruĝa Karto 
La regularo por montri Ruĝan Karton estas fiksata de International Football Association Board kaj uzata de FIFA. Ĝi listigas la kategoriojn de miskonduto, pro kiu ludisto povas esti forsendata:
# Serioza faŭlo, inkluzive de korpa ofensivo, kiu danĝerigas la sanon de la oponulo.
# Perforta konduto
# Kraĉado al iu
# Intenca manludado en la penalareo por preventi evidentan golŝancon de la opona teamo fare de iu ludisto krom golisto.
# Intenca delikto por preventi klaran golŝancon (futbalslange "profesia faŭlo")
# Uzado de ataka, ofenda aŭ hontiga lingvaĵo aŭ gesto
# Ĉe ricevado de la dua admono (Flava Karto) en unu matĉo

## Famaj *Ruĝkartuloj* 
Germana golisto Jens Lehmann (nacia golisto en la Futbala Mondpokalo 2006) jam vidis 6 Ruĝajn Kartojn kaj tiel altrangas inter la forsenditaj golistoj.

## Vidu ankaŭ 
* admono (futbalo)
* Flava Karto
* honesto en sporto
* pugokarto (slango)

Kategorio:Sporto
Kategorio:Futbalo
Kategorio:Manpilko
Kategorio:Ludreguloj
Surdopedio

Pedagogio

**Surdopedio** estas fako de speciala pedagogio, kiu okupiĝas pri disvolviĝo, edukado kaj klerigado de personoj kun difektita aŭdokapablo.

La surduloj lernas gestan lingvon por interkompreniĝi reciproke, sed por ke ili povu komuniki ankaŭ kun aŭdantoj, ili lernas legi el la lipoj, kion diras la alia persono, kaj prononci proprajn vortojn. Kvankam ili ne aŭdas siajn proprajn sonojn, ili sentas vibradon en la gorĝo kaj tio ebligas kun helpo de logopedio  lerni paroli.

La surduloj kompreneble bezonas kleriĝi kiel aliaj homoj en diversaj fakoj, sed al ili devas esti la fakoj prezentitaj per alia metodiko. Ili devas ankaŭ lerni kaj trejni kiel konduti en normala vivo, surstrate, en tramo, inter aŭdantoj, por ne esti endanĝerigitaj (ekz. de aŭtoj).

Kategorio:Edukado
Kategorio:Speciala pedagogio
Żagań

250ra|eta|
250ra|eta|
eta|250ra|
eta|250ra|dekstra|
250ra|dekstra|eta|
**Żagań** (, ) estas urbo en Pollando situante en la okcidenta parto de la lando. Ĝi troviĝas inter la urboj Cottbus kaj Vroclavo, ĉe enfluo de la rivero Bóbr. Ĝis 1945 ĝi estis parto de la Germana Regno, la loĝantoj estis germanoj kaj la urbo nomiĝis **Sagan**. Ekde tiam ĝi laŭ premo de Sovetunio transdoniĝis al la komunisma Pola Popola Respubliko, en 1946 ricevis polan nomon, la germana loĝantaro estis forpelita ĝis fino de 1946. Nun ĝi situas en kaj estas la administra centro de la distrikto Żagań, ekde 1999 apartenas al la  Lubuŝa provinco (pole *Województwo lubuskie*), kaj troveblas je ĉirkaŭ 30&nbsp;km sude de urbo Zielona Góra (ĝis 1945 *Grünberg*)). Fine de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Anoj 
Famaj personoj kiuj naskiĝis aŭ loĝis en Żagań
* Franz Liszt
* Albrecht von Wallenstein
* Johannes Kepler
* Stendhal
* Honoré de Balzac
* Božena Němcová

## Partneraj urboj 
*  Duns, Skotlando
*  Netphen, Nordrejn-Vestfalio, de 1995
*  Ortrand, Brandenburgio, de 2006
*  Teltow, Brandenburgio, de 2006
*  Saint-Omer, Pas-de-Calais, Francio, de 2015

## Duklando 
La **duklando Zagano** (, , ) estis unu el la Sileziaj princlandoj regataj de la Sileziaj Piastoj, kun la ĉefurbo Sagan/Żagań en Malsupra Silezio. Ĝi estis formita en 1274 de la okcidenta parto de la duklando Glogau. De 1472 ĝis 1549 ĝi apartenis al la Wettin-aj princelektistoj de Saksio, post tio al la Krono de Bohemio, kiu jam ekde 1526 estis parto de Aŭstrio, kaj ekde 1742 kiel la resto de Silezio preniĝis de Aŭstrio al la Reĝlando Prusio.

## Interesaĵoj 
* En 1771 sur preĝejturo oni fiksis fulmoŝirmilon, la unuan en Silezio
* Ĉiujare meze de septembro sur Slava Placo okazas foiro, kun 20 mil vizitantoj
* La 7-an de junio 2013 sur Slava Placo oni malkovris monumenton al Urso Wojtek

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Kastelo de Sagan (france)

Kategorio:Urboj de Lubuŝa provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
Abel Burja

**Abel BURJA** (naskiĝis en Kiekebusch 1752, mortis en Berlino 1816) estis germana protestanta pastro, filo de ekzilita franca familio. Intelekte tre aktiva, li kreis pasilalion, optikan telegrafon kaj estis unu el kreantoj de metronomo (1790). Pro lia verko pri telegrafado, oni konsideras lin unu el kreantoj de binara kodo.

Li estis "dua klasa muzikregistoro" kaj instruisto pri matematiko en la franclingva lernejo en Berlino. En 1777 iĝis privatinstruisto de nobela rusa familio kaj revenante al Berlino en 1875 verkis *Observations d’un voyageur sur la Russie, la Finlande, la Livonie, la Curlande et la Prusse* kiu estas la unua priskribo de Estonoj en la franca.

Li ankaŭ estis geometro kaj amiko de Giacomo Casanova, kaj, kiel ano de Reĝa Prusa Akademio de Sciencoj, prezentis matematikan verkon de Casanova en Berlino.

## Vidu ankaŭ 
* Pasilalio de Burja

## Verkoj 
* Observations d’un voyageur sur la Russie, la Finlande, la Livonie, la Curlande et la Prusse. Jean-Edme Dufour & Ph. Roŭ. Maastricht, 1787.

Kategorio:Germanaj pastroj
Problema infano

**Problema infano** estas nepreciza termino por lernantoj, kiuj kaŭzas al siaj instruistoj problemojn, ĉar ili estas „ekster la normo“.

Temas pri infanoj, kiuj mensogas, ŝtelas, ĉikanas kunlernantojn, evitas lernejon, vagas kun infana bando, komencas kun fumado, alkoholo, drogoj, estas spitemaj, malobeemaj kaj ĝenantaj dum lecionoj, tro frue eksperimentas kun seksumado ktp.

Aliflanke  ofte la problemeco de la infano estas nur subjektiva impreso de instruisto, kiu starigis al si proprajn normojn (la infano trifoje forgesis hejman taskon, la infano havas alian haŭtkoloron, la patro de la infano estas ebriulo - sekve la infano estas problema). (vidu Golem-efekton)

## Enfant terrible 
La franca esprimo **enfant terrible** (*IFA:* [] laŭvorte "terura infano" estas internacie konata esprimo, kiu origine priscribis malfacilajn infanojn, sed iĝis ironia priskribo por nekutimaj, ribelaj geniuloj en la kampo de arto, modo aŭ muziko.  

Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Infanoj
Logopedio

**Logopedio** (aŭ **Ortofona kuracado** laŭ PIV) estas scienca fako de speciala pedagogio, kiu okupiĝas pri evoluo, eduko kaj klerigado de personoj kun parolaj kaj lingvaj malfacilaĵoj. Samtempe ĝi esploras kaŭzojn de parol-difektoj dum la evoluo de infano. Logopedio helpas al surdopedio instrui paroladon al neaŭdantoj.

Logopediisto, lingvoterapiisto aŭ parolterapiisto, kiel fakulo helpas rebonigi malĝustan prononcadon de sonoj per specialaj ekzercoj. Lia tasko estas helpi ankaŭ ĉe legado kaj skribado, se aperas problemoj.


Kategorio:Aplika lingvoscienco
Ludkampo

**Ludkampo** (ankaŭ *ludokampo*, ludejo) karakterizas areon de certa grandeco por (ĉefe) teamaj sportoj, aparte por la plimulto de pilkoludoj. 
La grandeco kaj formo de la ludkampo varias laŭ la specifa sporto aŭ ludo. La ludkampaj limoj estas kutime markitaj per linioj sur la grundo aŭ en la aero (plejparte per rubandoj). 

## futbalkampo 
Eĉ en difinita sporto kiel ekzemple futbalo la grandeco de la ludkampo povas variegi: la reguloj (ekz-e de germana futbal-asocio DFB) permesas ludkampan longon inter 90 kaj 120 m kaj larĝon inter 45 kaj 90 m - do la plej malgranda laŭregula ludkampo eĉ ne havus la duonan areon de la plej granda ebla ludkampo.

eta|250px|Ludkampo por futbalo laŭ internacia normo
Internacia normo priskribas jene: 
La futbala ludkampo estas ebena rektangulo sen iaj obstakloj. Normale la grundo estas laŭeble uniforma falĉita razeno, en raraj kazoj oni ludas sur "malmola grundo" aŭ sur "artefarita razeno". 

La mezuro por internaciaj matĉoj:
La mallongaj flankoj (**golejlinio**, bazlinio) estu inter 64 kaj 75 metrojn longaj, la longaj flankoj (**flanklinio**) estu inter 100 kaj 110 metrojn longaj. Plej ofta grandeco: 68 oble 105 m.

La ludkampaj linioj estu markitaj per blanka koloro (kutime kreto), la linioj larĝu maksimume 12 centimetrojn.
Krom la eksteraj flankoj estu markitaj: la **centra linio**, la **ekluda cirklo** en diametro de 9,15 m ĉirkaŭ la ekluda punkto, la **penalareo** kun parta cirklo (diametro: 9,15 m), la goleja areo kaj la kornera kvaroncirklo (diametro: 1 m). 
La kvar anguloj estu markitaj per stango kun flago. (La stango havu alton de minimume 1,50 metroj kaj nepre ne estu pinta). 

Meze de la mallongaj flankoj troviĝas la **golejo** el du **fostoj** kaj **translato** kaj goleja reto.
La distanco inter la enaj randoj de la fostoj estu 7,32 m (=8 jardoj), la suba rando de la translato estu en alto de 2,44 metroj (= 8 futoj). Fostoj kaj translato estu blankaj aŭ arĝentkoloraj 

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Sporto
Kategorio:Futbalo
Bitinio

**Bitin/io** (, ) estis antikva provinco kaj reĝlando en nordokcidenta Malgrand-Azio, sur la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Turkio.

Dum la epoko, kiam la regiono troviĝis en la Romia Imperio, ĝi estis la okcidenta duono de la provinco Bithynia et Pontus. Ekde la jaro 395 la teritorio apartenis al la Bizanca Imperio, kiu komprenis sin en la tradicio de Romio. La ĉefurbo de la Bizanca Imperio, Konstantinopolo, troviĝis en *Bithynia*.

## Urboj en Bitinio 
* Niceo (nuntempe *İznik*)

## Regantoj 
* Nikomedo la 4-a


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:8-a jardeko a.K.
Józef Częścik

**Józef Częścik** (filozofia-literatura pseŭdonimo **Zellker**), naskiĝis la 19-an de junio 1955 en Maków Mazowiecki, Pollando, estas filozofo, verkisto kaj aŭtoro de lernolibroj, iama eldonisto, la fondinto kaj iama estro de Grupa Wydawnicza Harmonia (Eldona Grupo de Harmonia, antaŭe *Wydawnictwo Harmonia*/Eldonejo Harmonia) kaj esperantisto. Li publikigis kelkajn verkojn en la pola lingvo kaj en Esperanto. 

## Verkaro (elekto) 
En Esperanto li publikigis en la revuoj *Pola Esperantisto*, *Literatura Foiro*, *Heroldo de Esperanto* kaj *Kvakera Esperantisto*. Ekde lia emeritiĝo en 2020, li komencis prilabori la 7-voluman vivoverkon pri filozofio - sub la nomo de *Lazura ideo*. La unua volumo ("*O rzeczywistości*”) estis publikigita en 2022. En la volumo estas mencio pri Esperanto, Pasporta Servo kaj vivantaj esperantistoj. La eldonejo, kie li publikigis, havas la Esperantan nomon 'Unuo'.

### Lernolibroj 
* "*Gramatyka, co z głowy nie umyka*", pole
* "*Wesoła gramatyka*", pole
* "*Tęczowa gramatyka*", pole
* "*Ortografia, co do głowy trafia*", pole
* "*Odlotowa ortografia*"), pole

### Literaturaj verkoj 
* „*Dobra Nowina według J. C.*” [Bona Novaĵo laŭ J. C.] – apokrifo en la pola (1993)
*  „*Kruszynka i Kolczasty*” [Etulino kaj Pikulo] – fabelo en la pola (1999)

### Filozofiaj verkoj (sub la pseŭdonimo Zellker) 
* „*Lazurowa idea – cz. I: O rzeczywistości*” [Lazura ideo – vol. I: Pri realo] – pole (2022)
* „*Lazurowa idea - cz. II: O człowieku*" [Lazura ideo - vol. II: Pri homo] - pole (2025)
* „*Pensante ni estiĝas. 555 maksimoj pri amo kaj aliaj valoroj*”, tradukis la aùtoro, Gdańsk, eld. Unuo, 120 paĝoj,  – Esperanto (2025) 

## Fonto/referencoj 
* *Who is Who w Polsce*, eld. VII, Hübners Who is Who, Zug 2008, [vol. 1]: A-Mar, p. 634.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj entreprenistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1955
Kategorio:Verkistoj
Kategorio:Filozofoj
C-Trajno

La **C-Trajno** estas sistemo de tram-metroo (malpeza fervojo) de Kalgario (Alberto). Ĝin funkciigas, kunlige kun la busa reto de Kalgario, la publika entrepreno Calgary Transit.

centra|450px

## Vidu ankaŭ 
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Duewag

## Eksteraj ligiloj 
* 
* UrbanRail.Net

Kategorio:Transporto en Kalgario
Kalgario
Kategorio:Tramvojo
Kategorio:Ŝpuro 1435 mm
İznik

[eta|250ra|Ceramika kruĉo en İznik kun flora dekoracio de proksimume 1560 ĝis 1570 ([Luvra Muzeo, Parizo)|maldekstra]]
[eta|200ra|maldekstra|Kaheloj el İznik en la moskeo *Selimije* en [Edirne]]
maldekstra|eta|330ra|Muzeo de Iznik
**İznik** konata kiel *Niceo* (greke: Νίκαια) ĝis la Mezepoko, estas urbo en la provinco Bursa, Turkio, situanta ĉe la orienta bordo de la samnoma lago (turke *İznik Gölu*) kaj ĉe grava strato de Konstatinopolo (hodiaŭ Istanbulo) al Kilikio kaj Sirio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Dum la unuaj jarcentoj de la otomana regado, la loĝantaro iom post iom konvertiĝis al Islamo. La ceramikindustrio formiĝis en İznik en la 16-a kaj 17-a jarcentoj; İznik-kaheloj estis uzitaj en multaj moskeoj en la Otomana Regno pro sia dekoracia kaj bunta karaktero. Rimarkindaj ekzemploj inkludas la Sultan Ahmet Moskeon kaj la Rüstem Paşa Moskeon.

## Historio 
La imperiestro Konstantino kunvokis je 325 al Niceo la koncilion *Nicaeum I* (Unua Koncilio de Niceo), kiun vizitis inter 250 kaj 300 episkopoj. Tiu unua Nicea koncilio fariĝis fundamento de la eklezia unuiĝo kontraŭ arianismo. La decidita *regula fidei* kondamnis la arianan rifuzon de la vera Dieco de Kristo. Plejkonata estas la finfine decidita kredkonfeso de Niceo (Nicea-Konstantinopola kredkonfeso, uzata en la roma liturgio kiel "Granda Kredkonfeso"), sed la koncilio fiksis ankaŭ unuecan daton por la ĉiu-jara paska festo en la tuta regno (la dimanĉo post la unua printempa plena luno). La imperiestro deklaris la decidojn de la koncilio regnaj leĝoj. La graveco de la koncilio estas nesupertaksebla por la simbiozo inter ŝtato kaj eklezio, por la komenciĝantaj ekumenaj koncilioj kaj por la kreskanta filozofia terminado de la teologia diskuto.

La 7-a ekumena koncilio *Nicaeum II* (Dua Koncilio de Niceo) okazis je 786-787 kaj solvis kverelojn pri la uzado de bildoj. Ĝia fina kunveno okazis je la 23-a de oktobro 787 en Konstantinopolo.

## Esperanto en Iznik 
Inter la 3-a kaj la 7-a de aprilo de la jaro 2009 en İznik gastis la 2-a Mezorienta Esperanto-Kunveno. Kadre de ĝi okazis ankaŭ la jara kunveno de la Komisiono pri Meza Oriento kaj Norda Afriko de UEA (komisiono MONA) de Universala Esperanto-Asocio.

## Vidu ankaŭ 
* Nicea imperio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Provinco Bursa
Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Iamaj romkatolikaj episkopujoj
Blăjenii de Sus

**Blăjenii de Sus** [bləĵenij de sus] (hungare: **Felsőbalázsfalva** felŝobalaĵfalva, germane: **Oberblasendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 590 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, germanoj); en 1992 471. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1434. En mezepoko ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Felsőbalázsfalva apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Teama sporto

eta|260ra|Samteamanoj kunlaboras por venki la alian teamon
**Teama sporto** estas sporto ludata de du oponaj teamoj, en kiu la samteamanoj interagas rekte kaj samtempe por atingi la komunan celon. Konataj teamaj sportoj estas futbalo (en siaj diversaj formoj), kriketo, basbalo, manpilko, hokeo, korbopilko, flugpilko kaj ĉukpilko. Teama sporto distingiĝas de individua sporto, en kiu unuopuloj rekte konkurencas, ekzemple la plimulto de rakedsportoj, boksado kaj luktosportoj aŭ konkursoj pri rapideco en atletiko aŭ naĝado.

La plimulto de teamaj sportoj uzas pilkon aŭ alian objekton. En kelkaj sportoj - kiel futbalo, manpilko, hokeo aŭ korbopilko - ambaŭ teamoj konfrontiĝas pro *posedo* de la objekto, kiu devas atingi iaspecan golejon. Dum tiuj konfrontadoj la ludantoj havas tre altan riskon de vundoj kaj traŭmatoj. Teama sporto aparte desegnita por eviti tiajn damaĝojn estas ĉukpilko, kie interagado inter malsamteamanoj estas reduktita al minimumo per la ludregularo. En aliaj teamaj sportoj - ekz-e flugpilko - la teamoj alterne pasigas la objekton provante ŝoti ĝin en iun certan parton de la ludkampo. Basbalo kaj similaj sportoj, kiuj utiligas klabon por ŝoti la pilkon, estas iasence unikaj: la defenda teamo kontrolas la pilkon, dum la poentanta teamo provas ŝoti la pilkon laŭeble for kaj la ludantoj mem provas atingi specifan *golejon*. *Stafetoj* kaj *parludoj*  ne estas konsiderataj kiel teamaj sportoj.

"Tio estas teama sporto!" estas ofta riproĉo kontraŭ iuj (ofte la plej talentaj) ludantoj, kiuj klopodas brili per unuopulaj agadoj anstataŭ kunlabori en kolektivo.

## Vidu ankaŭ 
* Sporta teamo
* Dorsonumero
* Individua sporto

## Eksteraj ligiloj
Șieu-Sfântu

**Șieu-Sfântu** [ŝieŭ sfıntu] (hungare: **Sajószentandrás** [ŝajo:sentandra:ŝ], germane: **Leresdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Șintereag.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 562 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 450 (rumanoj, 23 % da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Sajószentandrás apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*János Farkas (3-a de februaro 1928): ĉefredaktoro de Napsugár, pedagogia verkisto.
*Géza György Nagy (n. 20-a de februaro 1928): skulptisto.
*Dezső Veszprémy: hungara kuracisto, rektoro

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: RO BN Sieu Sfantu 10.jpg|Ortodoksa preĝejo
 
 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Dumitra (Bistrița-Năsăud)

**Dumitra** (hungare: **Nagydemeter** [nadjdemeter], germane: **Mettersdorf**) estas komunumo en Rumanio norde de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 677 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj); en 1992 2 522 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Cepari, Tărpiu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Dumitra jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Ciceu-Corabia

**Ciceu-Corabia** [ĉiĉeŭ korabia] (hungare:**Csicsóújfalu** ĉiĉoujfalu) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 669 loĝantojn (rumanoj); en 1992 238 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1467. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Petru Rareş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Lelești

**Lelești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Lelești (Buntești) en distrikto Bihor
* Lelești (Bistrița-Năsăud) en distrikto Bistrița-Năsăud
* Lelești (Gorj) en distrikto Gorj
Ciceu-Mihăiești

**Ciceu-Mihăiești** [ĉiĉeŭ mihəjeŝtj] (hungare: **Csicsómihályfalva** [ĉiĉomihajfalva]) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio orient-nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 681 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 872 (rumanoj, 95 hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1325. En 1405 ĝi estis hungara vilaĝo. En 1661 la turkoj detruis ĝin. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

Ĝis 2005 ĝi apartenis al Petru Rareș. Je la  per la leĝo n-ro 67 ĝi iĝis propra komunumo, al kiu apartenas Ciceu-Corabia kaj Lelești.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Petru Rares jud Bistrita-Nasaud.png|Situo de la iama komunumo Petru Rareș

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Hășmașu Ciceului

**Hășmașu Ciceului** [həŝmaŝu ĉiĉeuluj] (hungare: **Csicsóhagymás** [ĉiĉohadjmaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Beclean. En 1910 ĝi havis 513 loĝantojn (rumanoj); en 1992 330 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Uriu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Coasta

Coasta estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Coasta (Şieu-Odorhei) estas vilaĝo en Distrikto Bistriţa-Năsăud.
*Coasta (Bonţida) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
***Coasta (Cluj)**
Kvestoro

**Kvestoro** ( *Quaestor*) estis administranto de la regna trezoro ĉe la antikvaj romianoj. 

En la moderna tempo li estas komisiito zorgi pri elspezoj de parlamento, universitato aŭ de similaj institucioj. 

En Italio li estas policestro de provinco aŭ de granda urbo.

## Rilataj artikoloj
* Kvestoro (altlernejo)

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Politiko
Kategorio:Antikva epoko
Fiŝagleto

eta|300px|Ilustraĵo
La **fiŝagleto** (*Ichthyophaga humilis*) estas birda specio de la genro *Ichthyophaga*, kiu signifas manĝanto de fiŝoj, kaj de familio Akcipitredoj kiu enhavas ankaŭ multajn speciojn de rabobirdoj, nome agloj, milvoj, akcipitroj, cirkuoj, ktp.
## Disvastiĝo 
Tiu birda specio loĝantas en la ĉirkaŭaĵo de Himalajo. Estas informoj pri ĉeesto ĉe Gujarato kaj Centra Barato kaj malpli certe en rivervalo Kaveri en suda Barato. Pli disigita estas ankaŭ en aliaj landoj kiel tiuj de Hindoĉinio kaj Indonezio. Oni diferencigas du subspeciojn: *I. h. humilis* en duoninsulo Malako kaj Indonezio kaj *I. h. plumbea* en Himalajoj kaj Hindoĉinio.

## Aspekto 
Temas pri mezgranda specio spite sian nomon: ĝis **60&nbsp;cm longa**. Ĝi estas **bruna** plej parte kaj **blanka nur ĉe suba ventro kaj krurplumaro**. Okuloj estas flavegaj kaj beko hohega kaj griza.
## Kutimoj 
Ili loĝas en arbara medio proksima de marĉejoj aŭ riveroj. Tie konstruas neston sur arbo. Ili manĝas **fiŝojn** kiujn kaptas post gvatado en kaŝita gvatejo.
## Referenco 
*  
* Birdaj Specioj 

Kategorio:Akcipitredoj
Țăgșoru

**Țăgșoru** [cəgŝoru] (hungare: **Kiscég**, germane: **Klein-Zegendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 548 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 356 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estis en 1329. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolosz vármegye). Administre ĝi apartenas al Budești.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Mititei (vilaĝo)

**Mititei** [mititej] (hungare: **Mittye** mitje, germane: **Mitit**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Năsăud. En 1910 ĝi havis 720 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 809 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1547. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Nimigea de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Leciono

**Leciono** estas unu instrutempo, ordinare en lernejo, kaj lernaĵo prezentita dum tiu instrutempo aŭ unu ĉapitro de lernolibro (precipe fremdlingva) kaj lernaĵo prezentita en tiu ĉapitro.

Ĉar etimologie leciono signifas *legaĵo*, estas tiel nomata ankaŭ legaĵo el la Biblio dum matenaj horpreĝoj.

Metafore estas leciono uzata ankaŭ kiel instruo de sperto, precipe kiel puno pro misfaro: *doni al iu lecionon pri moroj, lecioni iun pri bona konduto, tiu akcidento servu al li kiel leciono, tio estas instrua leciono por ĉiuj, al kokino la ovo lecionojn ne donu*.

Lerneja leciono kutime koncernas konkretan temon: *fari lecionon pri matematiko, doni lecionon pri algebro, vizitadi lecionojn pri zoologio, frekventi lecionojn pri ĉevaloj* ktp.

La instruisto sin preparas por la leciono, por ke li povu prezenti kaj klarigi la lernaĵon al la lernantoj, kaj la lernantoj sin preparas por la leciono, por ke ili povu reciti la lecionon antaŭ la instruisto kaj montri, ke ili scias la lecionon. Nepreparitaj lernantoj, kiuj ne lernis aŭ forgesis sian lecionon, estas punataj, tial pro timo antaŭ la puno ili kelkfoje ne iras en la lecionon, evitas la lernejon kaj vagas dum la lecionoj tra la stratoj - poste la puno estas multe pli severa.

Kompleta serio de lecionoj pri difinita temo estas nomata lecionaro.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri leciono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Edukado
Kategorio:Lernado
Sâniacob (Lechința)

**Sâniacob** [sınjakob] (hungare: **Szászszentjakab**, germane: **Jakobsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beclean kaj administracie apartenas al la komunumo Lechința. En 1910 ĝi havis 629 loĝantojn (398 germanoj, 231 rumanoj) kaj en 1992 267 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. En la mezepoko ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝia saksa loĝantaro en 1944 rifuĝis en Germanion. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Szolnok-Doboka.

## Komunumoj pri Sankta Jakobo en Hungara reĝlando
## Referencoj 
## Literaturo 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Sâniacob (Ațintiș)

**Sâniacob** [sınjakob] (hungare: **Marosszentjakab** [maroŝsentjakab]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduș kiu administracie apartenas al la komunumo Ațintiș. En 1910 ĝi havis 493 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 36 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1300. En la mezepoko ĝi estis hungara-rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér vármegye*).

En la censo de 2002 el la 38 loĝantoj 30 deklaris sin rumanoj kaj 8 hungaroj.

## Komunumoj pri Sankta Jakobo en Hungara reĝlando
## Referencoj 
## Literaturo 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Enciklopedio de famaj civitanoj de Târgu Mureș 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Daŭrigota

**Daŭrigota** (ofte  "*To Be Continued*") estas esprimo, aperanta ofte en gazetoj, kiuj eldonas longan verkon poparte. Ĝi simple signifas, ke en la sekva numero de la gazeto aperos la sekva parto de la publikigata verko.

La celo estas ne lacigi la legantojn per tro longa legaĵo, sed ĉefe instigi ilin aĉeti la sekvajn numerojn aŭ prefere aboni la tutan jarkolekton de la gazeto.

## Vidu ankaŭ 
* Klifpenda fino

Kategorio:Literaturo
Jakobsdorf

**Jakobsdorf**  estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Administre ĝi apartenas al la komunumaro *Amt Niepars* de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj kaj estas ties administra centro. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumaro ()

eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Distrikto Antaŭpomerio-Rügen
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Păltineasa

**Păltineasa** [pəltinjasa] ( javorvoldj) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 139 loĝantojn (rumanoj); en 1992 174 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1601. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka vármegye*. Administre ĝi apartenas al Spermezeu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Lektoro

eta|dekstra|228px|  

**Lektoro** (latine: *lector* = leganto) estas titolo de instruisto aŭ instruanto diversvalora laŭ unuopaj landoj.

Lektoro povas esti universitata instruisto, precipe de fremdaj lingvoj, sed ankaŭ instruisto gimnazia aŭ licea, eĉ amatora kursestro aŭ gvidanto de prelegoj dum seminario aŭ simpozio.

Oni parolas ekzemple pri lektoroj de matematiko ĉe universitato, pri lektoroj de fremdaj lingvoj, pri lektoroj de korespondaj Esperanto-kursoj, pri lektoroj de lecionoj por plenkreskuloj k.s.

La universitata lektoro gvidas sian lektorejon, ekz. sekcion de fremdaj lingvoj. En Hungario la instrua rango lektoro troviĝas inter asistanto kaj docento.