open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
10770 Bel-Horizonto

**10770 Bel-Horizonto** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la brazila urbo Bel-Horizonto, ĉefurbo de la subŝtato Minas-Ĝerajso ; la unua planita urbo de Brazilo, de tiam, ke la malnova ĉefurbo Ouro Preto ne plu povis plenumi necesan plivastiĝo. Bel-Horizonto estis planita laŭ Vaŝingtono en Usono kaj La Plata en Argentino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
10758 Aldoushuxley

'*10758 *Aldoushuxley''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la angla verkisto Aldous Huxley (1894–1963), plej konata pro lia pesimisma romano "Mirinda Nova Mondo" (1932). Profunde koncernita pri la estonteco de la homaro, li antaŭvidis en sia verko teknikojn de reproduktado kaj psikologiajn manipuladojn, kondukante al profundaj negativaj ŝanĝoj en la socio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sud-Koreio en la Vintra Olimpiko 2014

Kunordigis la teamon la Korea Olimpika Komitato, kiu reprezentas Sudan Koreion, dum ekzistas aparta Nacia Olimpika Komitato pri Nord-Koreio (sed nordkorea teamo ne partoprenis en la olimpiko de Soĉi). Inter la aziaj teamoj, la sud-koreia atingis la duan plej bonan suman pozicion, tuj post la ĉina teamo, kiu havas la 12-an rangon.

Kategorio:2014 en Sud-Koreio
Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2014
#
Dado Cavalcanti

**Luis Eduardo Barros Cavalcanti** (Arcoverde, 15-a de julio 1981) estas brazila trejnisto. Aktuale li trejnas la unuan viran teamon de Coritiba.

Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Kategorio:Coritiba Foot Ball Club
Ágost Zichy

**Grafo Ágost Zichy** [Agoŝt ziĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zichy Ágost** estis hungara vojaĝisto, membro (korespondanta en 1880) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *vásonkői*, lia patro estis Ferenc Szerafin Zichy.

Ágost Zichy http://lexikon.katolikus.hu/Z/Zichy.html naskiĝis la  1852 en Penzing (Vieno). Li mortis la  1925 en Vieno.

## Biografio 
Ágost Zichy frekventis universitaton en Vieno kaj Budapeŝto ricevinta juran diplomon en 1875. Post lernado li vojaĝis al Azio, ekzemple al Ĉinio, Japanio, Siamo. Hejmenveninta li prelegis pri la vojaĝo. En 1878 li pasis duonjaron en Ameriko. Li estis elektita parlamenta deputito en 1879. Inter 1883-1892 li estis guberniestro de Fiume, kiu estis tiam apartenaĵo de Hungara reĝlando (nuntempa Rijeka en Kroatio). Ekde 1892 li estis membro de la hungara supera ĉambro. Ekde 1911 li havis postenon en kortego de la Habsburgoj ĝis 1918.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Tanulmány a japán művészetről* (Studo pri la japana arto), (1879)
* *Dominion of Canada* (1879)
* *A Boro-Budur Jáva szigetén* (1881)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla malsupre en la 1-a punkto)

Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj guberniestroj
Kategorio:Familio Zichy
Bubona pesto

**Bubona pesto** aŭ *Bubona plago* estas zoonoza malsano, cirkulante plejparte en puloj aŭ sur malgrandaj ronĝuloj, kaj estas unu el tri specoj de bakteriaj infektoj kaŭzitaj de *Yersinia pestis* (antaŭe konata kiel *Pasteurella pestis*), kiu apartenas al la familio *Enterobacteriaceae*. Sen terapio, la Bubona pesto aŭ abscesplago mortigas proksimume du trionojn de infektitaj homoj post kvar tagoj.

La esprimo *Bubona pesto* estas derivita de la greka vorto βουβών, kun la signifo "ingveno." Ŝvelintaj limfoganglioj (*bubonoj*) aparte okazas en la akselo kaj ingveno en personoj suferantaj de abscesplago. La esprimo *Bubona pesto* ofte estis uzita sinonime por pesto, sed ĝi fakte rilatas specife al infekto kiu eniras tra la haŭto kaj vojaĝas tra la limfo, kiel estas ofte vidita en pul-portitaj infektoj.

La Bubona pesto - kune kun la septicema pesto kaj la pulmopesto, kiuj estas la du aliaj manifestiĝoj de *Y. pestis* - verŝajne ofte estas la kialo de la Nigra Morto kiu balais tra Eŭropo en la 14-a jarcento kaj mortigis laŭtakse 25 milionojn da homoj, aŭ 30-60% de la eŭropa loĝantaro. Ĉe la Mediteranea Regiono, someroj ŝajnis esti la sezono kiam la malsano okazis. Dum en Eŭropo, homoj trovis la malsanon plej okazanta aŭtune.

## Rilato al ekonomio
Ĉar la pesto mortigis tiel multajn el la laboraktiva personaro, salajroj altiĝis kaj kelkaj historiistoj vidis tion kiel turnopunkto en eŭropa ekonomia evoluo.

## Okazoj
* Epidemio de 1649 en Sevilo

## Notoj 
## Referencoj 
* 
* Little, Lester K. (2007). "Life and Afterlife of the First Plague Pandemic." In: Little, Lester K. editor. (2007), *Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750*. Cambridge University Press. (2007). ISBN 978-0-521-84639-4 (hardback); ISBN 978-0-521-71897-4 (paperback).
* McCormick, Michael (2007). "Toward a Molecular History of the Justinian Pandemic." In: Little, Lester K. editor. (2007), *Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750*. Cambridge University Press. (2007). ISBN 978-0-521-84639-4 (hardback); ISBN 978-0-521-71897-4 (paperback).
* "Bubonic Plague Originated in China" , Discovery News,1 November 2010. Retrieved on 6 December 2011.
* "Bubonic Plague Fire Destroyed Honolulu's Chinatown"  Hawaii for Visitors. Retrieved on 6 December 2011.
* "Bubonic Plague and the Chinatown Fire Honolulu Advertiser, 7 July 2005. Retrieved on 6 December 2011.

## Bibliografio 
### Libroj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Artikoloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Bakteriaj malsanoj de homoj
Kategorio:Zoonozoj
Kategorio:Pesto
Silvius Magnago

**Silvius Magnago** (1914-2010) estis juristo kaj politikisto el Sudtirolo norda Italio.

## Biografio 
Magnago naskiĝis la  en Merano, Sudtirolo en dulingva familio. La patro estis denaske italeparolanta aŭstra-hungara juĝisto kaj la germaneparolanta patrino originis el Vorarlbergo.

Post la fino de la unua mondmilito Sudtirolo iĝis parto de la Itala reĝlando. Magnago vizitis gimnazion en Bolzano-Bozen kaj sekve faris militservon en itala armeo, kie li iĝis oficiro. Samtempe li studis juron en la universitato de Bolonio kaj doktoriĝis en 1940. Elektinte dum la opcio en la jaro 1939 por Germanio kaj la elmigrado, li estis devigita al militservo en germana armeo. En decembro 1943, dum batalo proksime al Nikopol (Ukrainio) , li estis grave vundita kaj perdis gambon.

Post la fino de la dua mondmilito li revenis al Sudtirolo. Li aliĝis al Sudtirola Popola Partio kaj en 1948 estis elektita kiel vicurbestro de Bolzano-Bozen kaj iĝis membro de provinca konsilio.

En 1957 Magnago iĝis estro de la Sudtirola Popola Partio kaj kunorganizis grandan manifestacion en Kastelo Sigmundskron, dum kiu 35 mil germanlingvaj sudtirolanoj postulis aŭtonomion de la provinco.

Ek de 1960, elektita kiel registarestro de la provinco, Magnago gvidis la traktadojn kun la nacia itala registaro por la aŭtonomio de Sudtirolo. Li sukcesis konkludi la traktaton nomata "Paketo por Sudtirolo", kiu en 1969 estis akceptita de la plimulto de sia partio kaj poste aprobita de itala kaj aŭstra parlamento.

Magnago gvidis la registaron de la provinco ĝis 1989 kaj restis estro de sia partio ĝis 1992. Li mortis en Bolzano la .

## Literaturo 
* Hans Karl Peterlini: *Silvius Magnago. Das Vermächtnis. Bekenntnisse einer politischen Legende*. Edition Raetia, Bozen 2007. ISBN 978-88-7283-300-1
* Gottfried Solderer (Hrsg.): *Silvius Magnago. Eine Biographie Südtirols*. Edition Raetia. Bozen 1996. ISBN 978-88-7283-053-6

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.svpartei.org/de/profil/66.html 
* http://www.silvius-magnago-akademie.org
* http://www.mitteleuropa.de/magnago01.htm
* http://www.vb33.it/notizie/1097ti20040528.htm Europapreis

Kategorio:Sudtirolo
Kategorio:Tirolanoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Kontraŭvariola vakcino

eta|dekstra|Kontraŭvariola vakcino administrata. Notu la dupintan pinglon.

**Kontraŭvariola vakcino**, la unua vakcino sukcese disvolvigita, estis enkondukita de Edward Jenner en 1798. Li sekvis siajn proprajn observojn ke laktistinoj kiuj jam estis suferintaj pro bovovariolo ne suferis poste variolon kio indikis, ke inokuli bovovariolon protektas kontraŭ variolo. La vorto *vaccine* (vakcino) derivas el *Variolae Vaccinae* (tio estas variolo de bov(in)o), termino dezajnita de Jenner por aludi al la bovovariolo kaj uzita en la longa titolo de sia verko *Inquiry into the...Variolae Vaccinae... known...[as]... the Cow Pox*. **Vakcinado**, nome la termino kiu tuje anstataŭis *inokulado de bovovariolo* kaj *vakcina inokulado*, estis dekomence uzita presite de amiko de Jenner nome Richard Dunning en 1800. Dekomence, la terminoj *vakcino*/*vakcinado* aludis al variolo, sed en 1881 Louis Pasteur proponis, ke honore al Jenner la termino ampleksiĝu por kovri la novajn protektajn inokuladojn enkondukitajn.

## Vidu ankaŭ 
* Ekspedicio Balmis
* pokso

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Smallpox Vaccine: Contraindications, Administration, and Adverse Reactions 
* CDC Smallpox Home 
* Quick Guide to Preexposure Smallpox Vaccination 
* Artikolo de 1911 Encyclopædia Britannica pri Vakcinado
* Early smallpox Vaccination Certificate Norway 1821 

Kategorio:Vakcinoj
Kategorio:Farmakoj
Kategorio:ATC-J07
Kategorio:Variolo
Mountstuart Elphinstone

**Mountstuart Elphinstone** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1779, mortis la 20-an de novembro 1859) estis skota politikisto kaj historiisto, asocia kun la regado de Brita Hindio. Li iĝis Guberniestro de Bombajo (nune Mumbajo) kie li famiĝis pro la malfermo de kelkaj edukaj institucioj alireblaj de la barata loĝantaro. Kron esti notinda administranto, li verkis librojn pri Barato kaj Afganio. Sub la estreco de Mountstuart Elphinstone oni starigis programon por apliki kontraŭvariolan vakcinadon en Barato.

## Specioj kiuj portas lian nomon 
* Elfinstona kolombo (*Columba elphinstonii*)

## Verkoj 
*  Full text online at ibiblio.org (Both volumes in HTML form, complete, chapter-by-chapter, with all footnotes)
* 
* 
* . (Index)

## Notoj 
### Referencoj 
* J.S. Cotton, *Mountstuart Elphinstone* ("Rulers of India" series), (1892)
* T.E. Colebrooke, *Life of Mountstuart Elphinstone* (1884)
* G.W. Forrest, *Official Writings of Mountstuart Elphinstone* (1884)
* 
* Montstuart Elphinstone (GFDL site)
* 

## Eksteraj ligiloj 
* The harsh lesson of Afghanistan: little has changed in 200 years, Ben Macintyre, November 13, 2008, The Times of London, Times Online, timesonline.co.uk 

Kategorio:Skotaj politikistoj
Kategorio:Mumbajo
Waldemar Haffkine

**Waldemar Mordechai Wolff HAFFKINE** [Valdemar Mordeĥaj Volf Hafkine], jen en germanlingva literumo,  [Mordeĥaj-Volf Ĥafkin] (naskiĝis la 15-an de marto 1860 en Odeso, Rusia Imperio - mortis la 26-an de oktobro 1930 en Laŭzano, Svisio) estis rusijuda bakteriologo, kies kariero estis damaĝita en Rusio ĉar "li malakceptis konvertiĝi al Rusia Ortodoksismo." Li elmigris kaj laboris ĉe la Institut Pasteur en Parizo, kie li disvolvigis la kontraŭĥoleran vakcinon kiun li aplikos sukcese en Hindio. Li estis agnoskita kiel la unua mikrobiologo kiu disvolvigis kaj uzis vakcinojn kontraŭ ĥolero kaj bubona pesto. Li provis siajn vakcinojn sur si mem.

## Referencoj
## Literaturo 
* Hanhart, Joel: *Haffkine, une esquisse : biographie intellectuelle et analytique de Waldemar Mordekhaï Haffkine*, [Thèse de médecine] (2 vol.), 2013, Université de Lausanne
* Hanhart, Joel. Un illustre inconnu. Une biographie du docteur *Waldemar Mordekhaï Haffkine*, Éditions Lichma (2017), 300 p. (ISBN 9782912553843).
* Hanhart Joel,  Waldemar Mordekhai Haffkine, biographie intellectuelle. Paris, Honoré Champion, 2016, 692 p. (ISBN 9782745330741)
* Edinger, Henry.  *The Lonely Odyssey of W.M.W. Haffkine*, En ***Jewish Life*** Volume 41, No. 2 (Spring 1974).
* Waksman, Selman A. *The Brilliant and Tragic Life of W.M.W. Haffkine: Bacteriologist*, Rutgers University Press (1964).

## Eksteraj ligiloj
* Haffkine Research Institute 
* Haffkine Bio Pharma Corp
* Waldemar Haffkine: Pioneer of Cholera vaccine  ĉe *American Society for Microbiology*
* Plague Vaccine Design  ĉe *Food and Drug Administration* (FDA)
* Biography ĉe Jewishgen
* The Holy Scientist  ĉe windsofchange.net
* Great scientist, great Jew, Rabbi M. Friedman ĉe cjnews.com
* ruse Biografio  ĉe OdessaGlobe
* ruse Biografio ĉe sem40.com

Kategorio:Rusiaj mikrobiologoj
Kategorio:Rusiaj imunologoj
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Odeso
Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio:Judaj inventistoj
Kategorio:Judaj sciencistoj
Kategorio:Juda ortodoksismo
Kategorio:Britaj kuracistoj
Kategorio:Svisaj kuracistoj
István Zichy

**Grafo István Zichy** [iŝtvAn ziĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zichy István** estis hungara historiisto, pentristo, grafikisto, profesoro, membro (ordinara en 1926) de Hungara Scienca Akademio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *zichi* kaj *vásonkeői* [ziĉi vAĵonjkOi].

István Zichy http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/5-1511.html naskiĝis la  1879 en Bábolna (urbo). Li mortis la  1951 en Aba (Hungario).

## Biografio 
István Zichy komencis lerni pentroarton en Budapeŝto, baldaŭe li plulernis en Munkeno de Simon Hollósy. Li vizitis Artkolonion en Nagybánya en 1901, poste li lernis pentroarton en akademio en Parizo. Hejmenveninta en 1904 li vizitis pentristojn en Gödöllő. En la malfruaj 1900-aj jaroj li jam partoprenis en hungaraj ekspozicioj, sed menciindas, ke liaj verkoj grandparte poste malaperis. Dum la 1-a mondmilito li estis memservanta soldato. Li aliĝis al rondo de kontraŭuloj de Hungara Sovetrespubliko en Vieno, poste li apogis politikon de Miklós Horthy, eĉ li ricevis postenon. En 1926 li doktoriĝis en universitato en Pécs, kie li akiris pli altan gradon en 1931. Inter 1931-1934 li instruis en Universitato Pázmány Péter, poste li estis ĉefdirektoro de Hungara Nacia Muzeo. Inter 1935–1942 li apartenis al la supera ĉambro. En 1944 li kontraŭis la naziojn, tial li trude pensiuliĝis. Li havas edzinon, kiu estis pentristo.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A magyarság őstörténete és műveltsége a honfoglalásig* (1923)
* *Az euráziai lovasnomád műveltség kérdéséhez* (1939)
* *The Origins of the Magyar People* (1943)
* memuaro (2008)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Familio Zichy
Dormomalsano

**Dormomalsano** Estas du tipoj kiuj infektas homojn, nome *Trypanosoma brucei gambiense* (T.b.g) kaj *Trypanosoma brucei rhodesiense* (T.b.r.). Ambaŭ estas kutime transmisiataj pro mordo de infektita cecemuŝo kaj estas plej komunaj en ruraj areoj. En 2010 ĝi jam kaŭzis ĉirkaŭ 9 000 mortojn, malpli ol la 34 000 de 1990. Ĉirkaŭ 30 000 personoj estas nune infektitaj kaj okazas 7 000 novaj infektoj en 2012. Pli ol 80% el tiuj kazoj okazas en la Demokrata Respubliko Kongo. Tri ĉefaj eksplodoj okazis en ĵusa historio: unu de 1896 ĝis 1906 ĉefe en Ugando kaj en la Konga Baseno kaj du en 1920 kaj 1970 en kelkaj afrikaj landoj. Aliaj animaloj, kiel bovoj, povas porti la malsanojn kaj iĝi infektitaj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sleeping sickness information page ĉe Kuracistoj sen landlimoj
* [Ligiloj al bildoj de Dormomalsano (Hardin MD/ Universitato de Iovao(https://eo.wikipedia.org/wiki/Universitato_de_Iovao))] arkivita la 2006-02-19.
* *A Naturalist on Lake Victoria, with an Account of Sleeping Sickness and the Tse-tse Fly*; 1920. T.F. Unwin Ltd, London; Biodiversity Archive

1G81
Kategorio:Tropikaj malsanoj
Kategorio:Neglektitaj tropikaj malsanoj
Etfrukta eŭkalipto

La **etfrukta eŭkalipto** (*Eucalyptus microtheca*) estas specio de eŭkalipto de la akvejoj (bilabongoj) kaj de la aluviaj ebenaĵoj de la nordo de Aŭstralio (nordo de Okcidenta Aŭstralio, de Norda Teritorio kaj de Kvinslando). Tiu aŭstralazia specio estas eta arbo kiu atingas alton de 10 metroj kaj ofte prezentas mali-habiton. Ĝi havas hele grizan ŝelon kiu estas profunde sulkigata. La folioj estas alternaj kaj havas petiolon; ili estas lancoformaj, nebrilaj, kaj estas 5 al 19 cm longaj. La blankaj aŭ kremkoloraj floroj aperas ekde septembro al januaro.

La scienca nomo *microtheca* estas grekdevena, signifante "eta ujo" kaj aludante la etajn fruktojn.

## Sinonimo 
* *Eucalyptus brachypoda* Turcz.

## Vidu ankaŭ 
* Kabjork-duoninsula tropika savano

## Eksteraj ligiloj 
*  Etfrukta eŭkalipto (*NCBI*)
*  Etfrukta eŭkalipto.
*  Etfrukta eŭkalipto. 

Kategorio:Mirtacoj
Kategorio:Arboj de Aŭstralio
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Jenő Zichy

**Grafo Jenő ZICHY** [ziĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zichy Jenő** estis hungara politikisto, orientalisto, membro (honora en 1899) de Hungara Scienca Akademio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *zicsi* kaj *vásonkői*. Lia patro estis Edmund Zichy.

Jenő Zichy http://www.ogyk.hu/e-konyvt/mpgy/alm/al905_10/432.htm naskiĝis la  1837 en Sárszentmihály. Li mortis la  1906 en Merano.

## Biografio 
Jenő Zichy lernis en Székesfehérvár kaj Germanio, li akiris juran diplomon. Pli frue li havis postenon en Fejér (historia departemento). Ekde 1861 li estis elektita parlamenta deputito, posteno kiun li plenumis preskaŭ seninterrompe ĝis sia morto. Li strebis por la metiaj lernejoj. En 1879 li aranĝis tutlandan ekspozicion en Székesfehérvár. Li okupiĝis ankaŭ pri esploroj, kiuj helpis malkovri la originon de la hungaroj. Li proprakoste instalis esplorvojaĝojn al Azio. En la tria vojaĝo li vojaĝis kune kun Mór Wosinsky, Gábor Bálint, Lajos Szádeczky-Kardoss, Ernő Csiki, Mór Déchy. Li fondis muzeon en 1901. Li ricevis premiojn en 1876 kaj 1885.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Emlékirat a magyar ipar fejlesztése érdekében* (1880)
* *A munkáskérdésről* (1883)
* *Oroszországi és keletázsiai expeditiójának beszámolója* (1899)
* *Az önálló vámterületért* (1902)

## Memorigiloj 
* strato en Budapeŝto
* parko en Székesfehérvár
* lernejo en Sárszentmihály

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 7-a punkto)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj orientalistoj
Kategorio:Familio Zichy
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Cecemuŝo

300ra|dekstra|eta|*Glossina palpalis* kaj *G. morsitans* el verko de 1920
alternative=Tsetse distribution.png|eta|Arealo
**Glosino**, **Cecemuŝo**, **Cece-muŝo** aŭ simple **Ceceo** (*Glossina*) estas grandaj muŝoj (dipteroj), kiuj loĝas en granda parto de mezkontinenta Afriko inter la dezertoj Saharo kaj Kalahari. Ili vivtenas sin el la sango de vertebruloj kaj estas la ĉefaj afrikaj biologiaj vehikloj de tripanosomoj, kiu kaŭzas homan dormomalsanon kaj animalan tripanozomiazon, konata ankaŭ kiel *nagana*. Ceceoj estas ĉiuj specioj de la genro Glossina, kiuj estas ĝenerale lokigitaj en sia propra familio, nome Glosinedoj.

## Karakteroj 
Kvar karakteroj definitive separas plenkreskulajn ceceojn el aliaj tipoj de muŝoj:

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Programoj kaj informaro por helpi al planado kaj plibonigado de la cecekontrolo
* Programo kontraŭ Afrika Tripanosomiazo 
* PAN AFRICAN TSETSE AND TRYPANOSOMIASIS ERADICATION CAMPAIGN (PATTEC) 
* *Tsetse in the Transvaal and Surrounding Territories - An Historical Review* - Claude Fuller, (Division of Entomology, 1923) 
* Leverhulme Trust Tsetse Research Network (LTTRN) 
* BITING FLIES - The NZI Trap 
* Distribumapoj 

## Fontoj 
### Fikcio 
* "Winged Death" de H. P. Lovecraft kaj Hazel Heald (1933).
* "The In-Laws" filmo kun Peter Falk kaj Alan Arkin.

### Libroj 
* Maudlin, I., Holmes, P.H. & Miles M.A. (2004) "The Trypanosomiases" CAB International.
* Bŭton, P. (1955) *The Natural History of Tsetse Flies: An Account of the Biology of the Genus Glossina (Diptera).* London, UK: H.K. Lewis & Co.
* Glasgow, J. (1963) *The Distribution and Abundance of Tsetse* International Series of Monographs on Pure and Applied Biology, No. 20. Oxford, UK: Pergamon Press.
* Mulligan, H. & Potts, W. (1970) *The African Trypanosomiases* London, UK: George Allen and Unwin, Ltd.
* Ford, J. (1971) *The Role of the Trypanosomiases in African Ecology.* Oxford, UK: Clarendon Press.
* Leak, S. (1998) *Tsetse Biology and Ecology: Their role in the Epidemiology and Control of Trypanosomiasis.* New York, NY, USA: CABI Publishing. book site 
* McKelvey Jr., J. (1973) *Man Against Tsetse: Struggle for Africa.* Ithaca, NY, USA: Cornell University Press.

Kategorio:Dipteroj
Kategorio:Parazitoj de mamuloj
Kategorio:Parazitoj de homoj
János Zichy

**Grafo János ZICHY** [jAnoŝ ziĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zichy János** estis hungara bienulo, politikisto, ministro, membro (direktora en 1925) de Hungara Scienca Akademio.

János Zichy http://mmel.nansoft.hu/?o=szc&c=640  naskiĝis la  1868 en Nagyláng. Li mortis la  1944 en Nagyláng.

## Biografio 
János Zichy frekventis universitatojn en Berlino kaj Budapeŝto. En 1892 li doktoriĝis el ŝtatoscienco en Budapeŝto. En la sekva jaro li iĝis subnotario, en 1894 senatano. Inter 1896-1918 li estis parlamenta deputito. En la 1910-aj jaroj li trifoje estis ministro. Li agis kontraŭ la Hungara Sovetrespubliko en 1919. Ekde 1922 ĝis sia morto li denove estis parlamentano kaj senatano, kie li strebis por restari la Habsburgojn. Li ricevis Ordenon de la Ora Ŝaffelo en 1934 de Otto von Habsburg.

## Lia publikaĵo 
* *Nyílt levél a 67-es alapon állókhoz* (Publika letero al tiuj, kiuj sekvas la 1867-an starpunkton), (1907)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 6-a punkto)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri edukado
Kategorio:Familio Zichy
Kategorio:Hungaraj akademianoj
10802 Masamifuruya

'*10802 *Masamifuruya'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Masami Furuya'', postdoktoran esploriston ĉe la Observatorio Kaŭabe de la "Kosma Parko Kaŭabe" (japane : かわべ天文公園) en Hidakagaŭa.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Burgo Entenstein

La **burgo Entenstein** estas ne plu ekzistanta remparburgo rande de la urbeto Rodalben en la distrikto Südwestpfalz, en germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi troviĝis sur plataĵo de 334 m super marnivelo.

La iama montburgo konsistis el tri rempuroj kaj du fosaĵoj, kiu ankoraŭ hodiaŭ estas ĝis 2 m profundaj. Sur la interna rempuro verŝajne estis palisada barilo.

## Literaturo 
* Jürgen Keddigkeit, Karl Scherer, Eckhard Braun, Alexander Thon, Rolf Übel: "Pfälzisches Burgenlexikon I A-E", Institut für pfälzische Geschichte und Volkskunde, 1999

## Eksteraj ligiloj 
* Burg Entenstein bei *alleburgen.de*

## Referencoj 
Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Paketo por Sudtirolo

La **Paketo por Sudtirolo** (germane: *Südtirol-Paket* , itale: ''Pacchetto per l'Alto Adige*) estas ampleksa listo de leĝaj dispozicioj per kiuj estis donita al Sudtirolo, provinco en norda Italio, vasta ebleco de memadministrado. 

La paketo por Sudtirolo  baziĝas sur la principoj de la protekto de ,  kiuj estis fiksitaj por Sudtirolo post la dua mondmilito  inter la registaroj de Aŭstrio kaj Italio en la akordo De Gasperi-Gruber. 

La ellaborado de la "paketo" okazis inter 1962 kaj 1969 en pluraj etapoj , parte sur nivelo de Unuiĝintaj Nacioj. Partoprenis reprezentantoj de la aŭstra kaj de la itala registaro, kaj reprezentantoj de la Sudtirola Popola Partio. Fakte ĉilastaj reprezentis la germanlingvan loĝantaron de la provinco.  

La "paketo" estis akceptita de la plimulto de la Sudtirola Popola Partio, tiam gvidita de Silvius Magnago, en novembro 1969, kaj poste aprobita de la parlamentoj de Italio kaj Aŭstrio. Ĝi formas la bazon de la plivastigita "Dua Statuto de Aŭtonomio" de Sudtirolo, kiu ekvalidis en 1972.

## Literaturo 
* Autonome Provinz Bozen Südtirol: *Das neue Autonomiestatut*. Zwölfte, ergänzte Auflage. Tezzele, Bozen 2005.
* Rolf Steininger: *Südtirol zwischen Diplomatie und Terror 1947–1969.* Athesia, Bozen 1999, ISBN 88-7014-997-8.
* Gottfried Solderer (Hrsg.): *Das 20. Jahrhundert in Südtirol. Autonomie und Aufbruch: 1960–1979.* Ed. Raetia, Bozen 2002, ISBN 88-7283-183-0.
* R. Damerau, *Gli italiani in Alto Adige: problemi di storia, lingua e letteratura*, Heidelberg, 1979.
* M. Rossi, *Tutela dei diritti umani e realpolitik. L'Italia delle Nazioni Unite (1955-1976)*, Milano, Wolters Kluwer Italia, 2011, ISBN 8813307543 (pp.&nbsp;153–179).
* R. Tanania, *Die Autonomielösung für Südtirol'', Monaco, GRIN Verlag, 2006, ISBN 363876561X.

## Eksteraj ligiloj 
* Sonderstatut für Trentino-Südtirol  (, PDF, 366 kB)
* Vom Presseamt herausgegebene Publikationen Autonome Provinz Bozen - Südtirol
*  Zeitgeschichte Informations System der Universität Innsbruck: Die Südtirolfrage , von Rolf Steininger

Kategorio:Sudtirolo
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Vadbotoj

eta|200ra|Vadbotoj
**Vadbotoj** estas botoj de maksimuma longo. La kruringoj finiĝas tuj sub la ingvenoj. Vadbotoj estas uzataj por laboroj en ne tro profunda akvo, koto, sterko k.t.p. Ili ofte estas uzataj de fiŝhokantoj kaj aliaj fiŝistoj, kaj ankaŭ de biologoj kaj aliaj personoj kiuj laboras en nomitaj medioj. Vadpantalono estas uzata por laboroj en pli profunda akvo.

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Piedvesto
Kategorio:Fiŝkaptado
Akordo De Gasperi-Gruber

La **akordo De Gasperi-Gruber** (germane: *De Gasperi Gruber Abkommen* , itale: *accordo De Gasperi-Gruber* ), nomata ankaŭ **akordo de Parizo** estis konkludita  la  inter Aŭstrio kaj Italio. La traktato garantias protektadon de la aŭtoĥtona, germane kaj ladine parolanta loĝantaro en la regiono Trentino-Sudtirolo. La akordo havas sian nomon de la itala ĉefministro Alcide De Gasperi kaj de la aŭstra  ministro pri eksteraj aferoj Karl Gruber, kiuj subskribis la akordon kadre de la pactraktato de Parizo.

## Literaturo 
* Rolf Steininger: *Autonomie oder Selbstbestimmung? Die Südtirolfrage 1945/46 und das Gruber-De Gasperi-Abkommen*. Studienverlag, Innsbruck u. a. 2008, ISBN 978-3-7065-4332-3 (*Innsbrucker Forschungen zur Zeitgeschichte* 2).

## Eksteraj ligiloj 
*, 1946-2006: 60 anni dell'accordo De Gasperi - Gruber, su provincia.bz.it
* “L'accordo di Parigi”, dal sito dell'ITC “Cesare Battisti” di Bolzano

Kategorio:Sudtirolo
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Mortindico

eta|500px|Mortindico laŭ landoj (2006).
**Mortindico** aŭ **mortoprocentaĵo** estas kvanto de la nombro da mortoj (ĝenerale, aŭ pro specifa celo) en populacio, skalita al la grandeco de tiu populacio, je unuo de tempo. Mortoprocentaĵo estas tipe esprimita en unuoj de mortoj por 1000 individuoj je jaro; tiel, mortoprocentaĵo de 9.5 (el 1000) en populacio de 1,000 signifus 9.5 mortojn je jaro en tiu tuta populacio, aŭ 0.95% el la totalo. Ĝi estas aparta de malsana ofteco, kiu rilatas al la nombro da individuoj en malbona sano dum antaŭfiksita periodo (la tropezofteco) aŭ la nombro da lastatempe ekaperantaj kazoj de la malsano je unuo de tempo (incidencokurzo). La esprimo "morteco" ankaŭ estas foje malkonvene uzita por rilati al la nombro da mortoj inter aro de diagnozitaj hospitalkazoj pro malsano aŭ vundo, prefere ol por la ĝenerala populacio de lando aŭ etno. Tiu malsana mortostatistiko estas pli ĝuste referita kiel "kaza mortiĝofteco" (CFR).

## Vidu ankaŭ 
* Demografio
* Infana mortindico
* Loĝantaro
* Demografia kreskindico 
* Natura kresko
* Naskindico

## Fontoj
* Mortindico (por 1,000)  baze sur *World Population Prospects The 2008 Revision*, Unuiĝintaj Nacioj. Konsultita la 22an de Junio 2010
*Rangordo - Mortindico  ĉe *CIA World Factbook*
*Mortindico  en *The Medical Dictionary*, Medterms. Konsultita la 22an de Junio 2010
*"WISQARS Leading Causes of Death Reports, 1999 - 2007" , US Centers for Disease Control, Konsultita la 22an de Junio 2010
*Edmond Halley, *An Estimate of the Degrees of the Mortality of Mankind* (1693)

## Eksteraj ligiloj
* DeathRiskRankings: Calculates risk of dying in the next year using MicroMorts and displays risk rankings for up to 66 causes of death
* Data regarding death rates by age and cause in the United States (from Data360) 
* Complex Emergency Database (CE-DAT): Mortality data from conflict-affected populations 
* Human Mortality Database:  Historic mortality data from developed nations 
* Google - public data: Mortality in the U.S.

Kategorio:Populacioj
Kategorio:Demografio
Kategorio:Epidemiologio
Kategorio:Morto
Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj

dekstra|160ra
eta|200ra|oficejo de la Alta Komisiito en Ĝenevo
La **Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj**, foje ankaŭ *Alta Komisiito pri Homaj Rajtoj de la Unuiĝintaj Nacioj * - angle *United Nations High Commissioner for Human Rights*, UNHCHR, france *Haut-Commissariat des Nations unies aux droits de l’homme*) - estas posteno de la Unuiĝintaj Nacioj. La postenulo precipe estas formala reprezentanto de sia oficejo, la Alta Komisarejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj, en Ĝenevo.

La ofico de la Alta Komisiito pri Homaj Rajtoj baziĝas je la artikoloj 1, 13 kaj 55 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj. La kreo de la posteno decidiĝis je rekomendo de la Monda Konferenco pri Homaj Rajtoj, okazinta en Vieno en junio 1993, en la 48-a kunveno de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj per rezolucio 48/141. Kiel unua Alta Komisiito nomumiĝis la prezidanto de la laborgrupo pri Homaj Rajtoj, *José Ayala-Lasso*.

La Alta Komisiito pri Homaj Rajtoj rekte respondecas al la Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj kaj havas la rangon de "subĝenerala sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj".

Ekde la 1-a de septembro 2018 la postenon havis la eksa prezidantino de Ĉilio, Michelle Bachelet; ekde la 17-a de oktobro 2022 la postenon havas Volker Türk.

## Vidu ankaŭ 
* Konsilio pri Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj
* Komisiito de la Konsilio de Eŭropo pri homaj rajtoj

## Referencoj 
Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Homaj rajtoj
10764 Rübezahl

'*10764 *Rübezahl'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la silezia monta koboldo Rübezahl, estro de la Gigantmontaro. Li moketas la vagulojn, donas donacojn al la malriĉuloj kaj gardas trezorojn en la montoj. La unuaj legendoj pri Rübezahl estis kolektitaj en 1662 de Johannes Praetorius en lia *Daemonologia Rubinzalii Silesii''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Koboldoj
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Ekspedicio Balmis

eta|Ekspedicio de Balmis kaj de liaj kunlaborantoj al Ameriko
eta|Ekspedicio de Balmis al Filipinoj

La **Ekspedicio Balmis** aŭ en hispana *Real Expedición Filantrópica de la Vacuna* estis trijara misio al Ameriko estrita de la Dro. Francisco Javier de Balmis cele al vakcinado de miloj da personoj kontraŭ la variolo. Vakcinado, multe pli sekura vojo por eviti variolon ol pli malnovaj metodoj kiaj inokulado, estis enmetita de la angla kuracisto Edward Jenner (1749-1823).

La **Ekspedicio Balmis** startis el Korunjo la 30an de Novembro 1803. Ĝi povas esti konsiderata la unua internacia sansistema ekspedicio en la historio. La malkovrinto de la vakcino Edward Jenner verkis "Mi ne imagas, ke la rakontoj de historio havigu ekzemplon de filantropio tiom nobla, tiom etenda kiom tiu."

La reĝo Karlo la 4-a de Hispanio apogis sian reĝan doktoron Balmis, ĉar sia propra filino María Luísa estis suferinta la malsanon. La ekspedicio veturis per la ŝipo *Maria Pita* kaj portis 22 orfojn (8- al 10-jaruloj) kiel sinsekvaj portantoj de la malsano, Balmis, kuraciston, kvar helpantojn tri helpantinojn, kaj Isabel López de Gandalia, la estrino de la orfejo *Casa de Expósitos* de Korunjo.

La misio portis la vakcinon al Kanarioj, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Meksiko, Filipinoj kaj Ĉinio.

Ĉio daŭris sep jarojn kaj dume mortiĝis la doktoro Salvany (Cochabamba, 1810). Balmis iris al Karakaso kaj poste al Havano. La loka poeto Andrés Bello verkis odon al Balmis. En Meksiko, Balmis prenis aliajn 25 orfojn por pluhavi la infekton dum la trapassado de la Pacifiko. En Filipinoj, li resendis plej el la ekspedicianojn reen al Meksiko dum li iris al Ĉinio, kie li vizitis Makaon kaj Kantonon. Survoje reen al Hispanio, Balmis konvinkis la aŭtoritatojn de Saint Helena (1806) rajtigi la tiean vakcinadon.

Julia Alvarez verkis romanon pri la ekspedicio el la perspektivo de ties nura ina membro en *Saving the World* (Savante la mondon).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Balmis-Salvany Smallpox Expedition: The First Public Health Vaccination Campaign in South America
* En el nombre de los Niños. Real expedición Filantrópica de la Vacuna 1803-1806 . PDF
* rakonto

Kategorio:Historio de Filipinoj
Kategorio:Hispana koloniigo de Ameriko
Kategorio:Variolo
Kategorio:Ekspedicioj
Kategorio:Esploristoj de Sudameriko
Kategorio:1803
Kategorio:Hispanaj esploristoj
10782 Hittmair

'*10782 *Hittmair''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstra teoria fizikisto Otto Hittmair (1924–2003). Li estis prezidento de la Aŭstra Akademio de Sciencoj en Vieno. Liaj ĉefaj kontribuoj estis pri problemoj de kvantuma mekaniko, superkonduktiveco kaj ĝenerala kvantuma kampa teorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Sudafrikaj blankuloj

[eta|[Rugbeo en Kaburbo. Tiu estis la preferata sporto de la sudafrikaj blankuloj.]]
**Blanka sudafrikano** estas esprimo kiu rilatas al homoj de Sudafriko kiuj estas de eŭropa deveno kaj kiuj ne rigardas sin, aŭ ne estas rigarditaj, kiel parto de alia rasa grupo, ekzemple, kiel *koloraj sudafrikanoj*. En lingvaj, kulturaj kaj historiaj esprimoj, ili estas ĝenerale dividitaj en la Afrikans-parolantaj posteuloj de plejparte nederlandaj, germanaj kaj francaj setlintoj, konataj kiel buroj, kaj la Anglalingvaj posteuloj de plejparte britaj setlintoj. La blanka loĝantaro de Sudafriko estas dividita en la jenan distribuon: en 61% afrikans-parolantoj, 36% angla-parolantoj, kaj 3% kiuj parolas alian lingvon, plej precipe portugalan. Blankaj sudafrikanoj estas senkompare la plej granda eŭrop-descenda loĝantargrupo en Afriko.

Blankaj sudafrikanoj devias signife de aliaj blankaj afrikaj grupoj, pro ne nur sia multe pli granda loĝantaro, sed ĉar ili evoluigis naciecon, kiel en la kazo de la buroj, kiuj establis klarajn lingvon, kulturon kaj fidon al Afriko.

## Vidu ankaŭ 
* Blankuloj en Afriko

## Notoj 
Kategorio:Etnoj en Sudafriko
Blankuloj en Afriko

**Afrikaj blankuloj ** (aŭ malpli kutime **Eŭropafrikanoj** en simila stilo al terminoj kiaj *Afrik-usonanoj* aŭ *Franc-kanadanoj*) estas homoj de origino el Eŭropo kiu loĝas en, aŭ devenas el, Afriko kiuj identiĝas kiel blankuloj.

En 1989, estis laŭtakse proksimume 4.6 milionoj da afrikanoj de eŭropa deveno sur la kontinento. La plej granda parto estas de nederlanda, brita, portugala, germana, franca, kaj laŭ pli malgranda mezuro, itala, hispana, greka, juda, aŭ irlanda devenoj. La plimulto siatempe vivis laŭ la mediteranea marbordo, en Sudafriko, aŭ en Zimbabvo. Luando, en Angolo, Santomeo; kaj Santiago, Kaboverdo pro la enkonduko de portugalaj kaj nederlandaj komercistoj aŭ armeaj personaroj. Aliaj grupoj de setlantoj ekaperis kiam Francio kaj Britio koloniigis Afrikon. Antaŭ regiona malkoloniigado, blankaj afrikanoj eble nombris ĝis 6 milionojn da personoj  kaj estis reprezentitaj en ĉiu parto de la kontinento, precipe Sudafriko, Sudokcidenta Afriko, Alĝerio, Angolo, Kenjo, kaj Suda Rodezio.

Libervola elirado de kolonianoj akompanis la plej multajn afrikajn naciojn post sendependeco. Kelkaj, kiaj la belgoj en Burundo, estis evidente forpelitaj fare de post-koloniaj registaroj. Portugalaj mozambikanoj, kiu nombris proksimume 200,000 en 1975, foriris amase pro ekonomia politiko direktita kontraŭ ilia riĉaĵo; ili nun estas pli malmultaj ol 50,000. En Zimbabvo, blanka forflugo estis spronita per agresema agrarreforma programo lanĉita fare de prezidanto Robert Mugabe kaj la rezulta ekonomia misfortuno. Kvankam Afrikaj blankuloj jam ne havas la ekskluzivan regadon de kelkaj landoj, ili daŭre tenas grandan parton de la ekonomio kaj de la tereno en specifaj landoj.

Blankaj sudafrikanoj estas distingitaj de la indiĝenaj populacioj de Nordafriko, foje identigitaj kiel blankaj, sed ne eŭropaj.

## Vidu ankaŭ
* Sudafrikaj blankuloj
* Namibiaj blankuloj
* Zimbabvaj blankuloj
* Kenjaj blankuloj
* Franc-Maŭricianoj
* Franc-Sejŝelanoj
* Kanarianoj

## Notoj
Namibiaj blankuloj

**Blankaj namibianoj** aŭ **Namibiaj blankuloj** estas homoj de eŭropa aŭ sudafrika naskiĝo aŭ deveno vivantaj en Namibio. La plej multaj blankaj namibianoj estas buroj, dum kelkaj devenas de germanaj, portugalaj, aŭ anglaj enmigrintoj.

## Distribuo 
La vasta plimulto de Blankaj namibianoj loĝas en gravaj grandurboj kaj urboj en centra aŭ suda Namibio. Vindhuko havas senkompare la plej grandan blankan loĝantaron, kaj blankuloj estas plimulto en la marborda grandurbo Swakopmund. Ankaŭ aliaj marbordaj grandurboj kiaj ekzemple Walvis Bay kaj Lüderitz havas grandajn blankajn loĝantarojn. Ĝenerale la plej granda parto de Namibio sude de Vindhuko havas altan proporcion de blankuloj, dum centra Namibio havas altan koncentriĝon de blankuloj. Krom Vindhuko, marbordaj regionoj kaj Suda Namibio, ekzistas grandaj blankaj komunumoj en Otjiwarongo kaj urboj en la Otavi Triangulo, kiel ekzemple Tsumeb kaj Grootfontein. La censo de la Respubliko de Sudafriko (1981) raportis blankan loĝantaron de 76,430 en Namibio (71-procentaj buroj kaj 17 procentoj germanlingvaj).

## Historio 
Dum la mallonga germana regado de Namibio, la kolonio altiris germanajn enmigrintojn. La plej multaj buroj ekloĝis dum la Dorslanda Piedvojaĝo, same kiel dum la apartismaj jaroj. La plej multaj portugaloj ekloĝis post kiam Angolo iĝis sendependa en 1975.

## Ekonomiko 
Proksimume 4,000 komercaj terposedantoj, plejparte blankuloj, posedas pli ol 50% de la plugtero trans la lando malgraŭ agrarreforma procezo. Dum la areo estis konata kiel Sudokcidenta Afriko, blankaj namibianoj ĝuis tre privilegian pozicion pro rasapartismaj leĝoj devigantaj striktan apartigon kaj blankan dominadon.

## Notoj 
Kategorio:Demografio de Namibio
Kategorio:Historio de Namibio
Opcio en Sudtirolo

[eta|*Opciintoj* alvenintaj al [Insbruko (1940)]]
La **opcio en Sudtirolo** (germane: *Option in Südtirol*, itale: *opzioni in Alto Adige*) de la jaro 1939, estis la metodo ellaborita de la faŝistaj registaroj de Italio kaj Germanio por solvi la juran konflikton pri la aŭtoktona germane kaj ladine parolanta loĝantaro en la nunaj italaj regionoj de iama suda Tirolo.

La germane kaj ladine parolantaj loĝantoj estis devigitaj elekti ene de la , se ili volis iĝi civitanoj de Germanio, kaj sekve transloĝiĝi al teritorio de la Tria Imperio, aŭ resti civitanoj de Italio, integriĝante en itala kulturo kaj perdante la statuson de lingva malplimulto.

Pro la malbonaj spertoj faritaj dum la faŝista regado ek de 1921 kaj pro la forta naciista propagando la plimulto de la voĉdonantoj (ĉirkaŭ 185.000 homoj) elektis por Germanio kaj sekve por elmigrado. Komence de la jaro 1940 la unuaj trajnoj transportis elmigrantojn trans pasejo Brenero. Sed baldaŭ pro la evoluo de la dua mondmilito la elmigrado malrapidiĝis kaj ĝis 1942 elmigris entute ĉirkaŭ 75.000 homoj, la plejparto el ili al Tirolo, Vorarlbergo kaj Bavario. Je la fino de la mondmilito nur 20.000 el ili revenis al sia patrujo.

## Bibliografio 
*  Karl Stuhlpfarrer, *Umsiedlung Südtirol 1939-1940*, 2 voll., Vieno, Löcker, 1985. ISBN 3-85409-073-0
*  Rolf Steininger, Klaus Eisterer, *Die Option. Südtirol zwischen Faschismus und und Nationalsozialismus*, Innsbruck, Haymon Verlag, 1989. ISBN 3-85218-059-7
*  Helmut Alexander, Stefan Lechner, Adolf Leidlmair, *Heimatlos - die Umsiedlung der Südtiroler*, Vieno, Deuticke, 1993. ISBN 3-216-07832-9
*  Ettore Tolomei, ''La restituzione del cognome atesino. Elenco dei cognomi dell'Alto Adige deformati o stranieri, con le forme adottate per la restituzione o versione*, Firenze, 1936-XVI, rist. anastatica a cura del Südtiroler Heimatbund col titolo *Die gewaltsame Italianisierung der Familiennamen in Südtirol. Wie wäre heute mein Familienname?*, Bolzano, 2003.
*  Carlo Romeo , *Alto Adige/Südtirol XX Secolo. Cent’anni e più in parole e immagini*, Bolzano, Edition Raetia, 2003. ISBN 8872831970
*  Gustavo Corni, *Spostamenti di popolazioni nella Seconda guerra mondiale. Una nuova fonte sulle opzioni in Sudtirolo (1939-1943)*, in *Demokratie und Erinnerung. Südtirol - Österreich - Italien'', Innsbruck-Vienna-Bolzano, Studienverlag, 2006, pp.&nbsp;163–181.

## Eksteraj ligiloj 
* Faŝismo kaj Sudtirolo en www.romacivica.net 
* Le lettere aperte 1939-43: l’Alto Adige delle Opzioni
* La “opcio” sur la oficiala retpaĝo de la provinco Sudtirolo
* Bibliografio rilata al opcio

Kategorio:Sudtirolo
Kategorio:1939 en Italio
Kategorio:1939 en Aŭstrio
Zimbabvaj blankuloj

eta|300ra|Konataj zimbabvaj blankuloj
**Zimbabvaj blankuloj** (aluditaj ankaŭ kiel **Rodeziaj blankuloj**, aŭ eĉ simple kiel **Rodezianoj**) estas homoj el la sudafrika lando Zimbabvo kiuj identiĝas kiel blankuloj. Laŭ terminoj de lingvo, kulturo kaj historio, tiuj Zimbabvanoj de eŭropa etna origino estas dividitaj inter anglalingvanoj descendantoj de britaj kaj irlandaj setlantoj, afrikansaparolantaj descendantoj de *afrikaneroj* el Sudafriko, kaj tiuj descendaj el grekoj kaj portugaloj.

Malgranda nombro de personoj de eŭropa etno dekomence venis al Suda Rodezio (nuna Zimbabvo) kiel setlantoj dum la fino de la 19a jarcento. Malrapida emmigrado de blankuloj sekvis post la fino de la Dua Mondmilito, kaj por eviti la tujan enmeton de regado de nigruloj (komune aludita tiam kiel Ŝanĝovento), la memrega kolonio de Suda Rodezio proklamis unuflankan deklaron de sendependeco kaj iĝis *de facto* sendependa sed neagnoskita ŝtato nome Rodezio.

Kiel ĉe (je variaj gradoj) en plej eŭropaj kolonioj en Afriko kaj Azio, blankaj enmigrantoj prenis privilegian pozicion en multaj areoj de socio. Tamen, la pozicio en Rodezio estis distinga pro la fakto ke la loka minoritato de setlantoj etendis sian politikan, ekonomian kaj socian dominadon en la lando. Etendaj areoj de nekultivitaj farmoterenoj iĝis posedo de blankuloj. Ĉefaj postenoj en publikaj servoj estis rezervitaj por blankuloj, kaj blankuloj laborantaj en permanaj okupoj ĝuis leĝan protektadon kontraŭ konkurenco fare de nigruloj. Dum la tempopaso, tiu situacio iĝis pli kaj pli malakceptita de la majoritataj etnaj grupoj ene de la lando kaj ankaŭ por ampleksaj fakoj de internacia opinio, konduke al la Rodezia Enlanda Milito kaj eventuale al la Lankastera Interkonsento.

Post la rekonstruo de Zimbabvo kiel ŝtato en 1980, blankuloj devis akcepti ke ili estas etna minoritato en lando kun nigrafrika regado. Kelkaj blankuloj elmigris komence de la 1980-aj jaroj, bedaŭrante la perdon de siaj privilegioj kaj necertaj pri siaj futuroj, kvankam sufiĉe granda nombro restis. Politikaj malfacilaĵoj kaj kontraŭleĝa tenado de multaj komercaj farmoj fare de blankuloj rezultis en plua foriro komence en 1999. La censo de 2002 registris 46,743 blankulojn restintaj en Zimbabvo. Pli ol 10,000 estis maljunaj kaj malpli ol 9,000 estis sub la aĝo de 15.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Blankuloj en Afriko

## Eksteraj ligiloj 
* The Viscount disasters of 1978 and 1979 
* Rhodesians Worldwide
* Informo de BBC pri la balotado de 1965 en Rodezio
* The Zimbabwean Land Issue 
* Zimbabwean refugee farmers help to transform Zambian economy (The *Guardian*)
* Sunday Times (London) Informo de 1984 pri blankuloj en Zimbabvo
* Selby, Angus (2006) “White Farmers in Zimbabwe, 1890–2005”, PhD Tezo, Oxford University 

Kategorio:Demografio de Zimbabvo
Kategorio:Koloniismo
Franc-Sejŝelanoj

**Franc-Sejŝelanoj** estas komunumo de personoj de franca deveno loĝanta en Sejŝeloj. Ili formas la duan plej grandan etnan grupon en la insularo.

## Originoj
Multaj Francoj setlis en la insuloj dum la periodo de franca regado super la insularo. Dum tiu tempo, oni alportis sklavojn el Afriko kaj el Madagaskaro al la Sejŝeloj. Franc-Sejŝelanoj rajtis reteni sian kulturon post la Britoj ekkontrolis la landon.

## Ekonomia rolo
Franc-Sejŝelanoj ludas gravan rolon en la landa ekonomio. Ili dungiĝas en ĉiuj sektoroj, inklude administradon, negocadon kaj edukadon.

## Lingvo kaj religio
Majoritato de Franc-Sejŝelanoj parolas la majoritatan kreolan Sejŝelan lingvon, nome plej amplekse parolata en la lando. Ili parolas ofte ankaŭ ĉu la francan aŭ la anglan. Pri religio, majoritato estas Romkatolikoj, kun minoritato apartenanta al aliaj eklezioj de Kristanismo.

## Vidu ankaŭ
* Blankuloj en Afriko

Kategorio:Sejŝeloj
Kanarianoj

**Kanarianoj** estas socia aŭ etna grupo loĝanta en la arkipelago de Kanarioj (nome Aŭtonoma Komunumo de Hispanio), ĉe la marbordo de Okcidenta Afriko. La varianto de la Hispana lingvo parolata en la regiono estas *Habla Canaria* [Abla kanArja] (*Kanaria parolmaniero*) aŭ *Dialecto Canario* (Kanaria dialekto), sufiĉe distinga dialekto de la hispana lingvo parolata en la insuloj.

La originaj loĝantoj de la Kanarioj estis Guanĉoj, supozeble ĉu Berberoj laŭ origino aŭ rilata grupo.

La insuloj estis konkeritaj kaj koloniigitaj ĉefe de elmigrintoj el Andaluzio kaj malpli el Kastilio komence de la 15a jarcento. En 1402, ili jam komencis subpremi kaj nuligi la indiĝenan loĝantaron de Guanĉoj. Tiuj estis dekomence sklavigitaj kaj laŭgrade aligitaj de la hispanaj kolonoj spite ties evidentaj fizikaj kaj kulturaj diferencoj.

## Notoj 
Kategorio:Kanarioj
Kategorio:Demografio de Hispanio
Károly Zimányi

**Károly Zimányi** [kAroj zimAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zimányi Károly** estis hungara fizikisto, mineralogo, geologo, muzeestro, membro (korespondanta en 1904, ordinara en 1921, honora en 1940) de Hungara Scienca Akademio.

Károly Zimányi http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=zimanyi&nev5=Zim%25E1nyi+K%25E1roly naskiĝis la  1862 en Buda. Li mortis la  1941 en Budapeŝto.
  
## Biografio 
Károly Zimányi frekventis universitaton en Budapeŝto ricevinta 2 diplomojn (en 1884 kaj 1893). Inter 1884-1894 li estis vicprofesoro en la teknikuniversitato, en la studjaro 1894 li instruis en gimnazio. En la sekva jaro li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo, inter 1922-1932 li estis tie muzeestro. Li okupiĝis precipe pri la piritoj. En 1909 li malkovris novan mineralon. Li ricevis memormedalon en 1930.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az alsósajói cinnabarit kristálytani vizsgálata…* (1905) 
* *Kristálytani vizsgálatok Krassó-Szörény vármegye pyritjein* (1926) 
* *Technikai chemiai vizsgálati módszerek* (1927)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
 

Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj mineralogoj
Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj