Malnova Urbodomo (Tjumeno)

eta|Skeletoj de mamuto kaj aliaj bestoj
eta|Urso kaj ursido
La **malnova urbodomo** konata kiel la **Urba Dumao** () en Tjumeno (Rusio) estis la sidejo de la urba administracio, en 1922 transformita je muzeo. Ĝi situas ĉe la komenco de strato Lenin.

## Konstruado 
En 1824 oni sciigis ke la imperiestro Aleksandro la 1-a planas viziti Siberion, inkluzive de Tjumeno. Komenciĝis aktiva konstruado kaj rekonstruado por ke la urbo aspektu pli bela kaj bonfarta. La  1824 la aŭtoritatoj kunvenigis la negocistojn kaj burĝojn, kiuj promesis oferi tiucele . Sed poste multaj ne pagis ĝustatempe, ĉar samtempe ili devis beligi siajn domojn kaj apudajn terenojn kaj krome impostoj kreskis.

La urba dumao sidis en brika konstruaĵo, kiu havis lignan alkonstruaĵon tiom kadukan, ke oni decidis detrui ĝin kaj anstataŭigi per tiu brika. Oni aranĝis konkurson pri la konstruado, sed venis nur unu tjumena konstruisto, do oni devis aranĝi revokon pro la manko de konkurantoj.

La imperiestro tiutempe jam nuligis sian viziton, timigita de la inundo, okazinta en Sankt-Peterburgo la  1824, kiu tre similis al la inundo, trafinta Sankt-Peterburgon en lia naskiĝtago en 1777. Tamen tio jam ne povis haltigi la konstruajn planojn de la tjumena administracio.

En 1826 la arkitekto Pjotr Praman prezentis dum kunsido de la urba dumao dezajnon de ĝia nova sidejo. Post longaj diskutoj, en decembro 1827 oni decidis ne rekonstrui la malnovan sidejon, sed konstrui la novan en nova loko. Printempe 1828 la tjumena filistero Mitrofan Bobkov (la sama, kiu sola partoprenis la konkurson), komencis la konstruadon. Somere de 1831 oni finis la korpuson kaj komenciĝis stukado, farbado ktp. Apuda ligna loĝdomo kreis certajn obstaklojn, do oni decidis detrui ĝin kaj pagi al la posedantoj rekompencon, kion subtenis la juĝejo. Ĉiujn ferajn kaj kuprajn elementojn oni aĉetis en la foiro en la proksima urbo Irbito.

## La urba dumao 
La  la urbodomo estis solene malfermita. La domo havas du etaĝojn, grandan kelon, ŝtuparejon kun kolonoj, kaj estas konstruita en la novklasika stilo. En ĝia granda halo (kunsidejo) troviĝis plenstatura portreto de la imperiestro.

Krom la urba dumao en la domo sidis arkivo, juĝejoj, urbestro, metiista organizaĵo, urba banko.

En februaro 1847 oni decidis konstrui sur la domo fajrobrigadan gvatoturon, ja ĝi estis inter la plej altaj konstruaĵoj de la urbo.

En 1857 sur la frontono aperis horloĝo — la unua publika horloĝo de la urbo. En 1892 apud la urbodomo aperis granda termometro, donacita de Fjodor Schwabe, la fizikisto-mekanikisto el Moskvo, posteulo de Albert Hamburger. En 1894 oni mendis grandan portreton de la nova imperiestro Nikolao la 2-a, kiun plenumis la tumena pentristo Vasilij Fjodorov, tiutempe jam translokiĝinta al Kazano.

## La muzeo 
En 1922 la ejo estis transdonita al la muzeo, kiu ekde tiam okupas ĝin. En 1984 estis verkita "Scienca koncepto de la ĝenerala plano de evoluigo de la Tjumena Provinca Lokhistoria Muzeo", laŭ kiu la ejo devis iĝi filio de la muzeo kun ekspozicio dediĉita al sovetia historio de la regiono.

Tie funkcias provizoraj kaj daŭraj ekspozicioj, dediĉitaj al la historio, kulturo kaj naturo de la Tjumena provinco.

La duan etaĝon okupas ekspozicio pri la natura historio de la regiono. Interalie tie staras skeletoj de la mamuto kaj laneca rinocero, trovitaj de Ivan Slovcov apud Tjumeno. La unua etaĝo estas destinita por provizoraj ekspozicioj, kiuj funkcias en tri haloj po . La kelon okupas stokejo, metiejo, ekspoziciejo ktp.

## La hospitalo 
Dum la Dua mondmilito la direktoro de la muzeo Pavel Rossomaĥin foriris al la fronto kaj la muzeo estis haste eligita  por liberigi spacon por la novkreita evakua hospitalo N 2475, kie estis kuracataj vunditaj militistoj. La hospitalo ekfunkciis en aŭgusto 1942. Ĝiaj fakoj troviĝis ankaŭ en aliaj domoj: strato la 25-a de Oktobro 13, en lernejoj N 21 kaj 50, en strato Pervomajskaja 12, strato Respubliko 1, 3, 5. Post la fino de la milito en 1945 la konstruaĵo estis redonita al la muzeo. En 1984 komenciĝis granda restaŭrado de la ejo, kiu daŭris kelkajn jarojn.

## La horloĝo 
La horloĝon en 1857 faris la kamparano Aleksej Trusov el apuda vilaĝo Onoĥino, loĝinta en Tjumeno. Lia laboro estis pagita per  arĝentaj rubloj kaj dum la ekspozicio, okazinta en Tjumeno en 1871 estis premiita de la Malgranda Arĝenta Medalo. Ekde la  li laboris en la urba dumao kiel horloĝisto.

Nun la horloĝo funkcias nur en varma sezono, do ekde majo, ĉar neĝo kaj glacio damaĝas la ciferplaton kaj montrilojn. Post ĉiuj 15 minutoj sonoras la sonoriloj, ligitaj al la mekanismo.

En la dua etaĝo oni povas vidi la mekanismon kaj foje la prizorgantan ĝin majstron el la ekspoziciejo tra glaco. Apude haveblas informoj pri ĝia historio.

## Memortabuloj 
En la sovetia periodo aperis la marmora memortabulo, informanta ke en 1941–1945 en la ejo funkciis evakua hospitalo. En 1908 la urba dumao donis titolon de la honora urbano al la guberniestro de Tobolska gubernio, fama etnografo Nikolao Gondatti (1860–1946).

## En literaturo kaj arto 
La direktoro de la Aleksandra Reala Lernejo, sciencisto Ivan Slovcov kritike priskribis la konstruaĵon en siaj "Leteroj de la pretendento por la urbestra posteno" (1894).

## Publika transporto 
La plej proksimaj bushaltejoj estas *Nabereĵnaja* (Kajo) en strato Lenin kaj *Muzej* (Muzeo) en strato Respubliko. Tra ambaŭ haltejoj sekvas pluraj busaj kaj busetaj itineroj.

## Vidu ankaŭ 
* Historia placo

## Referencoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Tjumeno
Kategorio:Strato Lenin (Tjumeno)
Kategorio:Muzeoj en Tjumeno
Kategorio:Novklasikismaj konstruaĵoj en Rusio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1834‎