open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santísima Trinidad del Paraná

La Jezuita Gvarania Misiejo **Trinidad del Paraná** estas la plej bone konservita kaj plej granda redukciono de Paragvajo. Ĝi situas sur monteto 28 km nordoriente de Encarnación, en la distrikto Trinidad en Departemento Itapúa; ĝi estas alirebla de la vojo VI.

Ĝi estis fondita en junio 1706, kaj en 1728 ĝi havis loĝantaron de  gvaraniaj indiĝenoj. Retrovita preskaŭ du jarcentojn poste, ĝi estis deklarita Monda heredaĵo fare de UNESKO en 1993.

Ĝi havas grandan placon, loko de kunveno de la vilaĝo kaj Jezuitan muzeon lokitan en la malnova sakristio kie oni povas vidi skulptaĵojn kaj maketon de la misiejo. Tiu redukciono havas la plej grandan konstruitan templon inter ĉiuj kiuj konsistigas la jezuitajn redukcionojn, kie elstaras la friso de anĝeloj muzikistoj kiuj ĝis la malkovro de muzikaj partituroj en Moxos (Bolivio) konsistigis la solan precedencon de muziko en la jezuitaj misiejoj. Tiu vilaĝo estas tiu kiu konservas en plej alta grado la strukturon de konforma vilaĝo.

Trinidad estas sub konstanta restaŭrado kaj plibonigo.

## Arĥitekturaj ecoj 
La arĥitekto de la ĉefa preĝejo estis Juan Bautista Prímoli, kiu ankaŭ estis respondeca pri la dezajno de la tuta redukciono.

## Vidu ankaŭ 
* Jezuitaj Gvaraniaj Misiejoj
* Jezuitaj redukcionoj
* Jesús de Tavarangue
* Listo de mondaj heredaĵoj en Ameriko

## Tradukfonto 
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Paragvajo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Paragvajo
Jezuitaj Misiejoj de Chiquitos

La **Jezuitaj Misiejoj de Chiquitos** estas bolivia religia aro, konsistanta el pluraj setlejoj starigitaj inter 1700 kaj 1760 en Provinco Chiquitos, en departemento Santa Cruz, ĉirkaŭ  disde Santa Cruz de la Sierra.

Proklamitaj Monda heredaĵo fare de UNESKO en 1990, ili reprezentas unu el la plej grandaj kulturaj trezoroj de Bolivio.

Ili estas facile atingeblaj per aŭto aŭ buso de Santa Cruz. Ili estas miksaĵo de Baroko kaj indiĝena kreivo. La strukturo de la antikvaj misiejoj estas preskaŭ ĉiam la sama: granda kvadrata placo kun kruco en la centro de kvar palmarboj; sur unu flanko la preĝejo kun la domo de la Patroj, la tombejo, kaj publikaj konstruaĵoj; sur la ceteraj flankoj, magazenoj kaj domoj de indiĝenoj. 300 jarojn post ilia fondo ili ankoraŭ estas malfermitaj al kulto.

## Misiejoj 
* **San Francisco Xavier**, fondita en 1691.
* **San Rafael**, fondita en 1696.
* **San José de Chiquitos**, fondita en 1697.
* **San Juan Bautista**, fondita en 1699.
* **Concepción**, fondita en 1708.
* **San Miguel**, fondita en 1721.
* **San Ignacio de los Zamucos**, fondita en 1724.
* **San Ignacio de Loyola**, fondita en 1748.
* **Santiago**, fondita en 1754.
* **Santa Ana**, fondita en 1755.
* **Santo Corazón**, fondita en 1760.

## Vidu ankaŭ 
* Jezuitoj
* Listo de mondaj heredaĵoj en Ameriko

## Eksteraj ligiloj 
* Jesuit Missions of the Chiquitos
* Missioni Gesuitiche

## Tradukfonto 
Chiquitos
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Bolivio
Ágoston Spannraft

**Ágoston Spannraft,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Spannraft Ágoston** estis hungara dekoraciisto.
eta|Dekoracio de Faust fare de Ágoston Spannraft
eta|Dekoracio de Lohengrin fare de Ágoston Spannraft
Ágoston Spannraft http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz23/283.html naskiĝis la  en Cegléd, li mortis la  en Rákosszentmihály (nuntempa loĝkvartalo en orienta parto de Budapeŝto).

## Biografio 
Ágoston Spannraft aĝis 17, kiam li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pest). Li ricevis la taskon pentri la kulisojn. Li estis talenta, en 1873 li debutis kiel dekoraciisto. En 1877 li studvojaĝis en Eŭropo, poste li frekventis artan altlernejon en Vieno. Hejmenveninta inter 1880 - 1884 li estis ĉefdekoraciisto de la Nacia Teatro, kie li resume kreis 237 kompletajn dekoraciojn por la spektakloj. En 1884 la Nacia Teatro disiĝis, restis plu Nacia Teatro kaj estis establita Reĝa Operejo de Budapeŝto. Spannraft iĝis dekoraciisto por ambaŭ teatroj. En la Operejo li kreis resume 138 kompletajn dekoraciojn. Lia stilo estis naturalismo.

## Elektitaj dekoracioj 
* Richard Wagner: Der Fliegende Holländer - debuto en 1873, pli nova en 1881
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - (1883); debuta spektaklo
* Ŝekspiro: Romeo kaj Julieta
* Georges Bizet: *Les pêcheurs de perles* - (1888) en Operejo
* *Psyche* (1906); baleto en Operejo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
28680 Sandralitvin

'*28680 *Sandralitvin'''* estas tre malgranda, tre hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Sandra Litvin*, mentorinon por unu finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estas instruistino ĉe la *Unionville High School'' en Kennett Square (Pensilvanio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Tibor Upor

**Tibor Upor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Upor Tibor** estis hungara arkitekto, dekoraciisto. Lia origina familia nomo estis *Ungerleider* ĝis 1907.

Tibor Upor http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/upor-tibor/2395 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tibor Upor frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste artan altlernejon en Romo, fine li akiris arkitektan diplomon en Brunsviga Universitato de Teknologio en 1927. Post siaj studoj li estis dekoraciisto en malgranda teatro en Budapeŝto, inter 1930-1935 en Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 1936-1939 en Teatro Magyar. Ŝajnas, dum la 2-a mondmilito li ne povis esti dekoraciisto (ĉu judo?), li faris arkitektajn laborojn. Nur en 1952 li aliĝis al Teatro de Hungara Armeo, sed li faris dekoraciajn laborojn ankaŭ al aliaj teatroj. En 1958 li ricevis premion. Li multe fumis, drinkis kaj kafis, nemirinde li mortis surstrate pro koratako.

## Elektitaj teatraj dekoracioj 
* Ibsen: Peer Gynt
* Imre Madách: La tragedio de l' homo
* William Shakespeare:
** Rikardo la 3-a
** La dresado de la megero
* Ferenc Molnár:
** *A hattyú*
** *Doktor úr*
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ede Tóth

**Ede Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Ede** estis hungara dramisto, membro de Societo Kisfaludy (1876).

Ede Tóth http://port.hu/adatlap/szemely/toth-ede/person-27805 naskiĝis la  en Putnok, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ede Tóth post lernado estis komercisto en sia naskiĝurbo, poste en Pest (urbo). Baldaŭ li lernis en Sárospatak, kie li komencis verki poemojn. En 1864 li aliĝis al migranta trupo en Kisvárda, sed li ne estis sukcesa aktoro. En 1871 li edziĝis. Post 3 jaroj li atingis la unuan lokon pri teatraĵoj. En 1875 li ricevis postenon en Nacia Teatro (Budapeŝto), samtempe lia verko estis prezentita. En la sama jaro li denove atingis la unuan lokon pri teatraĵoj, tio portis tutlandan konatecon. En 1876 li malsaniĝis pro la pli frua mizereca vivo kaj li mortis.

## Elektitaj verkoj 
* *A falu rossza* (1875) - lia unua sukceso
* *A tolonc* (1878) - teatraĵo kun muziko
* *Elektitaj poemoj* (1881)
* *Verkoj de Ede Tóth* - (1894) 3 volumoj
* *Elektitaj verkoj de Ede Tóth* - (1902)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Putnok
* busto en Sárospatak (1972) http://www.nagykar.hu/keptar/1899/27146.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Quoit

eta|*Quoit* de Pentre Ifan.
eta|kornvalaj *quoit*-oj (akvoforto de 1857).
eta|Mulfra *Quoit*.
eta| »Devil's Quoit» apud St Columb Major.

***Quoit*** estas portaltombo el la neolitiko, ĉe kiu pluraj vertikalaj megalitoj portas unu solan kovroplaton. Tiuj dolmenoj nomiĝis en la 19a jarcento ankaŭ Cromlech-oj.

## Disvastigo 
Instalaĵoj de tiu tipo troviĝas en Kornvalo, Kimrujo kaj Irlando. En Irlando ili nomiĝas "tripod-Dolmeno" kiel speciala formo de portaltombo.

La plej konata *quoit* en Kornvalo estas la Lanyon Quoit, la plej bone konservata la Chûn Quoit, la arĥeologie plej interesa la Trethevy Quoit. Kromaj *quoit*-oj estas inter alia la restaŭrita Giant’s Quoit aŭ Carwynnen Quoit, la Bosporthennis Quoit, la Mulfra Quoit kaj la Zennor Quoit. La plej ruinigita estas la Sperris Quoit.

En Kimrujo troviĝas inter alie en la graflando Pembrokeshire la Arthur’s Quoit, la Carreg Coetan Arthur, la disfalita Devil's Quoit, la Llech-Y-Tripedd, la King’s Quoit kaj la quoit de Pentre Ifan.

## Deveno de la termino 
1769 klarigis William Borlase en siaj publikigaĵoj por la unua fojo de termino *quoit*: Priskribante la Chûn quoit li klarigis, ke la termino devenas de la diskoforma kovroŝtono, kies formo rememoras ĵetdiskos (angle quoit).

## Datigado 
El novaj elfosaĵoj ni scias, ke la megalitaj instalaĵoj estis konstruitaj en la neolitiko inter 3700 kaj 3300 a.K.Ili estis uzataj dum longa tempo kiel komunaj tomboj..

## Vidu ankaŭ 
* brita megalitiko

## Referencoj 
## Literaturo 
* John Barnatt: *Prehistoric Cornwall: The Ceremonial Monuments*. Turnstone Press Limited 1982, ISBN 0855001291.
* Ian McNeil Cooke: *Standing Stones of the Land’s End*. Cornwall: Men-an-Tol Studio 1998, ISBN 0951237195.

## Eksteraj ligiloj 
* www.historic-cornwall.org.uk 

Kategorio:Arĥeologia termino

Kategorio:Dolmenoj
Kategorio:Portaltomboj
Thomas Pesquet

eta|Portreto oficiala de la EKA-a kosmaŭto Thomas Pesquet
**Thomas PESQUET** (naskiĝinta la 27an februaro 1978 en Rueno), estas franca kosmonaŭto de la Eŭropa Kosma Agentejo. Li restadis en la Internacia Kosmostacio de novembro 2016 ĝis junio 2017.

Kategorio:Francaj inĝenieroj
Kategorio:Francaj kosmonaŭtoj‎
Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Kastelo de Törökszentmiklós

La **Kastelo de Törökszentmiklós** (konata ankaŭ pri la iama posedantoj *Almásy* [almAŝi] kaj *Gieger*) estas historia monumento en urbo Törökszentmiklós.
maldekstre|eta|Aerfoto pri kastelo en Törökszentmiklós
## Historio 
En 1700 familio Almásy ricevis la lokan bienon de la reĝo. Ili loĝis en la iama vilaĝo, tial la kastelo mem estis konstruita inter 1881 - 1901 en pluraj etapoj. La ĉefa konstruaĵo supozeble konstruiĝis en la 1880-aj jaroj. En 1931 juda familio Gieger aĉetis la kastelon kun la bieno. En 1942 pro la kontraŭjudaj leĝoj la ŝtato forprenis la havaĵojn. Post la 2-a mondmilito ŝtata agrikultura firmao funkciis tie. En 1966 la kastelo estis renovigita, interne turista tranoktejo kaj restoracio ekfunkciis. En 1984 en unu el la ĉambroj muzeo estis establita. En 1990 denove okazis renovigaj laboroj.

## Konstruaĵo 
La kastelo situas en granda parko en rando de la urbo. Estas ĉefkonstruaĵo kun diversaj aloj (parte etaĝaj, parte teretaĝaj). La aloj formas L-majusklon, kiun malferma koridoro ligas al la etaĝa parto, tiel la kastelo similas al U-majusklo. En 1901 ankaŭ kapelo estis konstruita. En la kapelo en 2000 sekpentraĵo estis pentrita.

## Parko 
La impona parko estis kreita samtempe kun la kastelo. Apud la parka enirejo kampanilo situas. Longa rekta vojo kuras al la kastelo. Estis farita ankaŭ artefarita lago kun insulo. En 1980 la parko estis deklarita protektata teritorio. Apud la parko ĉevalaro estas bredata. 

## Referenco 
## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto
* https://www.vfmk.hu/hu/node/10145
* hungare kun fotoj

Torokszentmiklós
Kategorio:Kasteloj de familio Almásy
Kategorio:Törökszentmiklós
Eternaj membroj de la Nacia Teatro (Budapeŝto)

Jen elektita listo de **"eternaj membroj" de la Nacia Teatro (Budapeŝto)** laŭ alfabeto:

* Ilona Aczél (1910)
* Gábor Agárdy (2000)
* Irma Alszeghy (1918)
* Gizi Bajor (1925)
* László Bakó (1920) 
* Gyula Bartos (1932)
* Ilona Béres (2004)
* Ferenc Bessenyei (1989)
* Lujza Blaha (1901)
* Imre Császár (1907)
* Mariann Csernus (1989)
* Szeréna Fáy (1918)
* Andor Festetics (aktoro) (1909)
* Zsigmond Fülöp (aktoro) (1989)
* László Gyenes (1909)
* Mari Hegyesi (1918)
* Laura Helvey (1909)
* Aranka Hettyey (1927)
* Sándor Hevesi (1923)
* János Horkai (1989)
* Zoltán Hosszú  (?)
* Jenő Ivánfi (1922)
* Mari Jászai  (1901)
* Ferenc Kállai (1989)
* Magda Kohut (1989)
* Alajos Komáromy (?)
* Juliska Ligeti (1921)
* Margit Lukács (1989)
* Mária Majláth (1989)
* Emília Márkus (1928)
* Erzsi Máthé (1989)
* László Molnár (aktoro) (1918)
* Marianna Moór (2004)
* Béla Náday (1928)
* Ferenc Náday (1893)
* Ibolya Nagy (1923)
* Árpád Ódry (1923)
* Erzsi Pápai (1989)
* Erzsi Paulay (1923)
* Attila Petheő (1939)
* Imre Pethes (1923)
* Kornélia Prielle (1881)
* Szidi Rákosi (1909)
* Gellért Raksányi (1989)
* Kálmán Rózsahegyi (1923)
* Imre Sinkovits (1989)
* Artúr Somlay (1948)
* Pál Somogyvári (1989)
* Imre Szacsvay (aktoro) (1909)
* Ilona Tasnádi (1932)
* Imre Tóth (teatrestro) (1907)
* Irma Török (1924)
* Ede Újházi (1910)
* Tivadar Uray (?)
* Aranka Váradi (1923)
* László Versényi (?)
* Gyula Vízvári (1905)
* Mariska Vízváry (1928)
* Gyula Zilahy (?)
* Zsuzsa Zolnay (1989)

## Fontoj 
* kompilado de la koncernaj paĝoj

Kategorio:Listoj de homoj
Carlos Escaleras

**Carlos Escaleras Mejía** (naskiĝis , mortis ) estis hondura politikisto kaj aktivulo pri naturmedio.

## Biografio 
Escaleras estis la filo de José Andrés Escaleras kaj Ofelia Mejía, en la mezo de 1990 li komencis kunordigi agojn kontraŭ la fama entreprenisto Miguel Facussé kiu celis instali uzinon por ekstrakti palmoleon proksime de la rivero Guapinol, kio estus grandega ŝarĝo por almenaŭ kvin komunumoj plus iuj kvartaloj de Tocoa.

En 1997 li gvidis protestojn kontraŭ Kolonelo Aldana, komandanto de la Infanteria Bataliono XV, kiu, pro personaj interesoj, malhelpis aliron al akvo al la loĝantoj de Chapagua, Agua Amarilla, Aguán kaj aliaj vilaĝoj.

En aŭgusto 1997 li estis minacata de Kolonelo Aldana. En 1997 Escaleras estis nomumita por esti kandidato kiel Urbestro de Tocoa nome de la partio Unificación Democrática por la elektoj de tiu jaro.

## Murdo 
Carlos Escaleras mortis , dum la vespero, kiam li estis pafita per pafilo, dum li troviĝis en sia entrepreno de lavado de aŭtoj, situanta en la centro de urbo Tocoa.

## Postaj okazaĵoj 
Inter la ĉefaj suspektatoj de la murdo de Carlos Escaleras, estis Orlando Martínez, Lucas García Alfaro kaj Óscar Sosa. El tiuj, nur Lucas García Alfaro estis kondamnita al 17 jaroj en malliberejo, en verdikto datita de la . Poste, la tiama enketa korpo "Departamento General de Investigación Criminal" (DGIC) ricevis afidaviton de la publika notario de García Alfaro, en kiu estis identigitaj kiel incitantoj al la murdo, Salomón Martínez, Juan Ramón Salgado, Aldo Augusto Aldana kaj Miguel Facussé. Juĝisto Rogelio Clara kiu konis la aferon, ne akceptis tiun deklaron, kiel pruvon. Miguel Facussé kaj plenuma negocisto, Irene Castro, estis akuzitaj kaj agnoskis sian partoprenon en la okazaĵoj.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Honduraj politikistoj
Kategorio:Honduraj aktivuloj
Chûn Quoit

eta|hochkant=1.85|Chûn Quoit, Kornvalo, Anglujo
**Chûn Quoit** estas ĉ. 5500 jaraĝa dolmeno el la neolitiko kaj estas la plej bone konservata quoit en la graflando Kornvalo. *Chûn* venas de la kornvale *Chy-an-Woone* , kiu signifas *domo super la malaltaĵoj*. La en Kornvalo kaj Kimrujo nomataj quoit-oj estas portaltomboj.

## Situo 
eta|rigardo trans la montertoj al la maro
La Chûn Quoit troviĝas en la okcidento de Penzance inter Pendeen kaj Great Bosullow. La quoit troviĝas sur montetkresto. Super la ĉirkaŭantaj altetaĵoj kun rigardo al la maro..

En la ĉirkaŭo troviĝas pluraj megalitaj instalaĵoj:

* Boscawen-ûn
* Lanyon Quoit
* Mên-an-Tol
* Merry Maidens
* Mulfra Quoit
* ŝtoncirklo de Boskednan
* ŝtoncirklo de Tregeseal
* Tregiffian
* Zennor Quoit

Ferepoka setlejo kastelo Chûn situas 200 m for.

## Konstruo 
eta|Chûn Quoit – desegno de William Borlase 1769
eta|Chûn Quoit –desegno de W.C. Borlase 1872

## Vidu ankaŭ 
* Brita megalitiko

## Literaturo 
* John Barnatt: *Prehistoric Cornwall: The Ceremonial Monuments*. Turnstone Press Limited 1982, ISBN 0-85500-129-1.
* Ian McNeil Cooke: *Standing Stones of the Land’s End*. Cornwall: Men-an-Tol Studio 1998, ISBN 0-9512371-9-5.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.historic-cornwall.org.uk 
* www.megalithics.com
* www.stonepages.com

Kategorio:Penwith
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Britio
Kategorio:Dolmenoj
Kategorio:Portaltomboj
Kategorio:Eŭropa ŝtonepoko
Nekonata soldato (romano)

En la ***Nekonata soldato*** de Väinö Linna (originale *Tuntematon sotilas*, 1954), temas pri finnlanda mitrala plotono dum la daŭriga milito, de la somera ofensivo en 1941 ĝis la retiriĝo el Karelio en 1944. La romano honeste kaj rekte bildigas la militan realecon, flankenlasante la tradician heroan miton, kaj kun brutala kaj kruda fideleco al la realo priskribas la militon el soldataj okuloj.

La plej konata figuro de la libro estas *Antti Rokka*. Li havas rektan veran protagoniston — Viljam Pylkäs.

Kategorio:Romanoj pri la Dua Mondmilito
Kategorio:Libroj aperintaj en 1954
Kategorio:Literaturo de Finnlando
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Kategorio:Daŭriga milito
Kategorio:Fikciaj finnoj
Kategorio:Fikciaj militistoj
28681 Loseke

'*28681 *Loseke''''' estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Meghann Loseke*, mentorinon por unu finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estas instruistino ĉe la *Cheyenne Mountain High School* en Colorado Springs (Koloradio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ĝardenkameno

[eta|Ĝardenkameno el [rustimuna ŝtalo]]
**Ĝardenkameno** estas veterrezista kradrostilo el ŝtono aŭ metalo, kiu uzas la kamentubefikon por kradrostado.

La ĝardenkameno fakte konsistas el kvar partoj (vidu la bildon): parte fermita fajrujo (1), fumkaptilo (2) (ofte kun kamentubo), cindrujo (4) kaj subkonstruaĵo (3). Inter la fajrujo kaj subkonstruaĵo ofte troviĝas elstaranta tabloplataĵo. 

Por sekure stari la ĝardenkameno havas masivan fundoplataĵon.

## Bildoj 

Grillkamin 01.jpg|Ĝardenkameno el betono
Dutch Oven in Grill.JPG|Marmito en ĝardenkameno
Traditional BBQ.jpg|Tradicie masonita ĝardenkameno
Movebla ĝardenkameno.jpg|Movebla ĝardenkameno

Kategorio:Kuiriloj
Kategorio:Kamenoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Franz West

eta|
eta|
**Franz WEST** (n. la  en Vieno, m. la  samurbe) estis aŭstria artisto.

West ekpentris ĉirkaŭ 1970 antaŭ translokiĝi al pentritaj kolaĝoj kiuj engavis gazetajn bildojn kaj montris la influon de Poparto. Lia artopraktiko startis kiel reago al la Viena Agadismo, nome movado kiu estis ekspoziciata en muzeoj kaj galerioj dum pli ol tri jardekoj. Dum la lastaj 20 jaroj li havis regularan aperon en grandaj ekspozicioj kiel Documenta kaj la Venecia Bienalo.

En 2001 en la Akademio de Belartoj de Vieno, kie li antaŭe studis ekde 1977, okazis la ekspozicio *Franz West: Gnadenlos*, do oni decidis starigi sur la pilonoj de la apuda ponto Stubenbrücke kvar liajn skulptaĵojn. Origine oni planis ke *Lemurenköpfe* (Lemuraj Kapoj) el blanke farbita aluminio troviĝos ĉi tie dum la ekspozicio funkcias, sed la muzeo grandanime permesis ilian pluan restadon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Franz West ĉe la Gagosian Gallery 
* La ĉefaj verkoj de Franz West
* Franz West ĉe Brooke Alexander Gallery
* Franz West – Exhibitions listed at kunstaspekte

Kategorio:Aŭstraj artistoj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Aŭstraj skulptistoj
Kategorio:Modernaj skulptistoj
Poŝtmarkoj de Venezuelo

dekstra|eta|Uzita poŝtmarko de Venezuelo de 1905.
[dekstra|eta|170px|Venezuela poŝtmarko de 1896 kun mapo montranta [Gujanon ĝis la orienta bordo de Rivero Essequibo kiel "Guayana Venezuela".]]
La unuaj **poŝtmarkoj de Venezuelo** estis eldonitaj la .

## Britaj poŝtmarkoj 
Britaj poŝtmarkoj estis uzataj en La Guaira inter 1865 kaj 1880, kiuj povas esti identigitaj de la nuligo C60. Britaj poŝtmarkoj uzataj en urbo Bolívar (1868-1880) havis la nuligon D22.

## Bibliografio 
* "The Stamps of Venezuela: Escuelas 1871-79" by L.W. Fulcher en *Stanley Gibbons Monthly Journal*, aprilo 1825.
** Reproduktita tie.** 

## Bildgalerio 

Escudo de Venezuela primera emisión filatelica 1859 000.jpg|Blazono de Venezuelo, unua filatelia eldono de 1859.
Escudo de Venezuela pirmera emisión filatelica 1859 001.jpg|Blazono de Venezuelo, unua filatelia eldono de 1859.
Escudo de Venezuela pirmera emisión filatelica 1859 002.jpg|Blazono de Venezuelo, unua filatelia eldono de 1859.
Posxtmarkoj de Venezuela.jpg|Poŝtmarkoj de Venezuelo.
Posxtmarkoj de Venezuela2.jpg|Poŝtmarkoj de Venezuelo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The "Correos" Stamps of Venezuela( )

Venezuelo
Kategorio:Historio de Venezuelo
Béla Tompa

**Béla Tompa,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tompa Béla** estis hungara aktoro (bonvivanto), teatrestro. Liaj ĉiuj personaj nomoj estis *Béla Kálmán Dániel*. Lia patro estis Kálmán Tompa.

Béla Tompa http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz25/211.html naskiĝis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo la naskiĝmonato estas julio), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Béla Tompa debutis kiel aktoro en 1910 en Kecskemét. En la sekvaj jaroj li sekvis trupon de sia patro, ili ludis ĉefe en Kolozsvár kaj Nagyvárad. Ekde 1918 li havis rolojn en Teatro Belvárosi kaj aliaj malpli gravaj ĉefurbaj teatroj. Inter ambaŭ mondomilitoj li multe ludis por tiuj hungaroj, kiuj vivis jam minoritate en Rumanio, fine li transprenis la gvidadon de sia patro. Dum la 2-a mondmilito li apartenis al pluraj ĉefurbaj teatroj (*Belvárosi*, Nacia Teatro (Budapeŝto), Teatro Madách. En la teatra jaro 1940 li gvidis memstaran trupon al diversaj vilaĝoj. Resume li havis rolojn en 17 filmoj. Li dufoje edziĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Pál Ábrahám: *Viktória* - Miki
* Schubert–Berté: *Három a kislány* - Tschöll

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Böském* (1914)
* *A vörösbegy* (1921) – aktoro
* *Te csak pipálj, Ladányi!* (1938) – gasto
* *Kettesben* (1943) – ĝardenisto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Cedrolo

**Cedrolo** estas seskviterpena terciara alkoholo, senkolora aŭ palflava solido kun karakteriza odoro, trovata en la esencoleoj de la koniferoj, aparte en la genroj Cupressus kaj Juniperus. Ĝi same estis identigita kun la Origanum onites kaj ĝia ĉefa uzo estas en aromaterapio.

Cedrolo estas toksa kaj eble karcinomogena substanco. Eksperimentoj kun cedrolo elmontris ke ĝi forte altiras gravedaj inmoskitoj post kiam ili manĝas, kaj tio estis uzata por kreado de kaptiloj kun cedrolo-logaĵo. Cedrolo kristaliĝas elde la metila alkoholo per nadloj. Cedrolo ne reakcias kun ftalata acido kaj oksidado kun kromiata acido ĝi ne estigas aldehidon aŭ ketonon, sed senhidratiĝas.

Kun formiata acido ĝi produktas la hidrokarbonidon **cedrenon**. Cedreno estis unue izolita de P. H. Walther en 1841 ekde la cedroleo. En tiu sama epoko li izolis la kristalan alkoholon, kiun li nomis cedrolon aŭ cipresan kamforon. Nur en 1953 la kemia strukturo de la cedreno estis konata.

## Reakcio 
### Reakcio 1 
* Cedrolo estas senhidratigita al cedreno en ĉeesto de formiata acido:

### Reakcio 2 
* Per agado de la **fosfora pentaklorido** sur cedrolo estiĝas la **cedrila klorido**. La klorido, siavice transformiĝas en cedreno per reduktado:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Essential Oil Safety - E-Book: A Guide for Health Care Professionals, Robert Tisserand, Rodney Young
* A Fragrant Introduction to Terpenoid Chemistry, Charles Sell
* Evolution of Synthetic Pathways: Parallax and Calibration, Tse-Lok Ho
* The Chemistry of Fragrances: From Perfumer to Consumer, Charles Sell
* Kirk-Othmer Chemical Technology of Cosmetics, Kirk-Othmer
* The terpenes

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Cedryl acetate 3D.png|**Cedrila acetato**
Α-cedrene 2D.png|**alfa-cedreno**
Beta-cedrene 2D.png|**beta-cedreno**
Cedrenol.svg|**Cedrenolo**

## Vidu ankaŭ 
* Pulegono
* Pulegolo
* Sabineno
* Sabinano
* Kamforo
* Tujolo

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Universitato de Palencio

La **Universitato de Palencio** estis fondita de Alfonso la 8-a de Kastilio laŭ peto de la episkopo Tello Téllez de Meneses kaj estis la unua universitato de Hispanio. Ĝi estis la modelo sur kiu estis strukturita la Universitato de Salamanko.

Studo komencis prosperi en Palencio kaj homoj rimarkindaj pro siaj virto kaj scienco venis de ĝiaj lernejoj, inter kiuj Sankta Juliano de Kvenko, Sankta Dominiko, kaj Sankta Telmo; el ĉi tio la diraĵo: "En Palencia armas y ciencia" (En Palencio armiloj kaj scienco).

La universitato estis fondita ĉirkaŭ 1212, mallonge post la venko de "Las Navas de Tolosa" (aliaj diras en 1208), kaj la reĝo alvokis el Francio kaj Italio renomajn instruistojn pri diversaj artoj kaj sciencoj, restigante ilin en Palencio per altaj salajroj.

Sankta Dominiko, la fondinto de Dominikanoj, konsideris Palencion kiel sian Alma Mater, estinte mentorita tie fare de Don Diego de Azevedo (Diego de Acebo) [Didacus de Acebes].

La morto de la fondinto en 1214, la malplenaĝo de Henriko la 1-a, kaj la kresko de ĝia bonŝanca rivalo, Salamanko, kaŭzis la dekadencon de Palencio, multaj el kies instruistoj kaj studentoj iris al Salamanko, el kie la erara kredo de transigo de la universitato al la lasta loko.

En 1243 la ĉefepiskopo Rodrigo registras ke malgraŭ malfavoraj okazaĵoj, studo daŭris en Palencio kaj ke la Papa legato, Jean Halgrin d'Abbeville, en Koncilio de Valadolido (1228) estis provinta revivigi ĝin. Episkopo Fernando akiris de papo Urbano la 4-a (la ) Buleon certigante al la instruistoj kaj studentoj de Palencio ĉiujn privilegiojn de la Universitato de Parizo.

Sed manko de financa subteno kaj la proksimeco de la prospera Universitato de Salamanko neebligis reviviĝon de Palencio, kaj ĝi formortis antaŭ la fino de la 13-a jarcento, eble en 1264, en kiu tempo la universitato estis definitive transigita al Valadolido. Estis episkopo Telo kiu ankaŭ establis konventojn de la dominikanoj kaj franciskanoj; la antaŭa estis fama pro la fulmrapida konvertiĝo de Sankta Pedro González Telmo.

## Vidu ankaŭ 
* Universitato
* Palencio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Catholic Encyclopedia: Palencia

## Tradukfonto 
Kategorio:Palencio
Palencio
Ottó Torday

**Ottó Torday** [tordai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Torday Ottó** estis hungara aktoro, teatrestro.

Ottó Torday http://www.imdb.com/name/nm0867889/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Ottó Torday frekventis luteranan gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo, fine li lernis aktoradon de Zoltán Szerémy. Li debutis en teatro de Kassa en 1914. Li estis memserva soldato dum la 1-a mondmilito ĝis 1917, poste li estis aktoro en diversaj teatroj en sia naskiĝurbo. Li estis populara en mutaj filmoj. Ekde 1926 li estis teatrestro en provinco, post 2 jaroj arta direktoro de Nova Teatro (Budapeŝto). Ekde 1931 li jam estis ordinara teatrestro. En la 1940-aj jaroj li havis aĉetejon por teatraj biletoj.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Ferenc Herczeg: *A dolovai nábob lánya* - Tarján Gida
* Ede Szigligeti: *Rózsa* - Ország

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A toprini nász* (1917) - leŭtenanto
* *Bilincsbevert folyam* (1920) - Bojti András
* *Szegény gazdagok* (1959)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Boeing B-52 Stratofortress

La **B-52 Stratofortress** estas Usona jetmotora strategia bombaviadilo.

Ekde ĝia unua servo en 1955, la B-52 estas la plej longservanta bombaviadilo en Usona aerarmeo, servante ekde la malvarma milito ĝis nun, danke al malalta kosto por operado. Je decembro 2015, 58 B-52-oj servis en Usona aerarmeo, dum 18 aviadiloj estas en rezervejo. Nuntempe la Usona aerarmeo planas operadon de B-52 ĝis 2040 aŭ 2045.

## Historio 
En novembro 1945, post la dua mondmilito, Aera Materiala Komando ( Air Material Command AMC) petis novan bombaviadilon al Boeing, "kiu kapablas fari strategiajn misiojn sen aviadbazoj, kiuj kontrolita de alia lando". La projekto de nova bombaviadilo, nomita Modelo 462, poste rezultis je la turbopropmotora bombaviadilo B-36.

En 1947, la Usona aerarmeo denove petis bombaviadilon kun kapablo de transportado de nukleaj bomboj. La modeloj 464-16 (por nukleaj bomboj) kaj 464-17 (por ordinaraj bomboj) estis dezajnitaj en 1947, tamen tiuj modeloj montris malpli rendimenton ol B-36. Pro la malbona efikeco de la modeloj, la Usona aerarmeo konsideris la nuligon de la projektoj, tamen danke al peto de Boeing al la sekretario de la Usona Aerarmeo, la projekto daŭriĝis kun novaj teknikaĵoj. En 1948, AMC denove petis novan bombaviadilon kun jetmotoro. En bazo de B-47 Stratojet, la fina modelo de B-52, XB-52 flugis la 15-an de aprilo 1952.

La unua B-52, B-52A komencis operadon en Castle Aerarmea bazo en Kalifornio, la 29-an de junio 1955. En la Vjetnama milito, B-52oj bombis multajn Vjetnamajn urbojn kiel Hanojo. Sed pro la politika limigo de bombado, la strategiaj bombadoj en Vjetnamio fakte ne influis en la milito.

Inter la 1950oj ĝis la 1970oj, la ĉefa misio de la B-52 estis bombado de Sovetunio kun nukleaj bomboj dum ebla milito kun Sovetunio. Kune kun Interkontinentaj balistikaj misiloj de la terarmeo, Submarŝip-lanĉitaj balistikaj misiloj de mararmeo, la B-52 funkciis kiel ĉefa nuklea arsenalo de la Usona aerarmeo. La B-52 ofte montriĝis en filmoj pri nuklea milito, kiel *Dr. Strangelove* (1964).

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo

B-052
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Al la forbuĉataj popoloj

***Al la Forbuĉataj Popoloj***  estas pamfleto verkita de Romain Rolland. Ĝi estas tradukita de Georg Mahn kaj eldonita de li en Berlino en 1920.

Laŭ la kovrilo de la libro, ĝi estis eldonita en Berno de Universala Esperanto-Asocio. UEA oficiale informis, ke ĝi ne estis la eldoninto. La tradukinto klarigis, ke:

## Enhavo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la libro en Vikifontaro
* Skanaĵo de la libro en Vikimedia Komunejo
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Boscawen-ûn

eta|Boscawen-ûn - Kornvalo**Boscawen-ûn** estas 3000 ĝis 4000 jaraĝa ŝtoncirklo el la frua ĝis meza bronzepoko. La ŝtonmetado situas en la graflando Kornvalo en Anglujo kaj estas unu el la malmultaj kun centra menhiro. Nekutime ankaŭ estas la bona konservado de la instalaĵo.
eta|mapo de la situo de la menhiro
eta|la centra ŝtono

## Situo 
Boscawen-ûn troviĝas en la sudokcidento de Kornvalo, norde de St Buryan apud la strato de Penzance al Land’s End. De tie videbla ankaŭ estas la ŝtoncirklo de Merry Maidens kaj la du menhiroj de *Pipers*. Ankaŭ de ĉi-tie eblas rigardi sur la maron. En la ĉirkaŭo troviĝas tri pliaj ŝtoncirkloj

* Merry Maidens
* ŝtoncirklo de Boskednan
* ŝtoncirklo de Tregeseal

kaj pluraj megalito-instalaĵoj
* Mên-an-Tol
* Tregiffian

inter ili ankaŭ portaltomboj (Quoit):
* Chûn Quoit
* Lanyon Quoit
* Mulfra Quoit
* Zennor Quoit

## Konstruo 
La ŝtoncirklo konsistas el centra menhiro kaj 19 ringŝtonoj, inter ili 18 el griza granito kaj unu el hela kvarco, kiuj formas elipson kun akso de 24,9 m kaj 21,9 m. La pozicio de la kvarcŝtono verŝajne estas la direkto de la plenluno dum la solstico. La ĉefa ŝtono simbolas la falusan principon kaj la kvarcito la inan potencon de la ringo.

## Deveno de la nomo 
Boscawen-ûn estas kornvala nomo, kiu enhavas la silabojn *bod* (bieno) kaj *scawen* (malnova arbo). La sufikso *ûn* signifas najbaran paŝtejon. La traduko de la nomo estas komplete *la paŝtejo de la bieno apud la malnova arbo *.

## Historio 
eta|akvoforto de John Thomas Blight (1864)
eta|mapo de la montettombo kaj urno (1864)

La ŝtoncirkloj en Kornvalo, kiel tiu de Boscawen-ûn ne faris keltoj, sed verŝajne estas multe pli aĝaj. Ili verŝajne etis el la ferepoko. Tiam ĝi verŝajne estis grava renkontejo de druidoj. Ĉiukaze konata unuiĝo de bardoj (kornvale Gorsedd) estis el tiu regiono.

## Literaturo 
* John Barnatt: *Prehistoric Cornwall: The Ceremonial Monuments*. Turnstone Press Limited 1982, ISBN 0855001291.
* Ian McNeil Cooke: ''Standing Stones of the Land's End*. Cornwall: Men-an-Tol Studio 1998, ISBN 0951237195.
* Aubrey Burl: *The stone circles of Britain, Ireland and Brittany''. Yale University Press 2000, ISBN 0-300-08347-5.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.historic-cornwall.org.uk 
* www.megalithics.com

Kategorio:Ŝtoncirkloj
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Kornvalo
28687 Reginareals

'*28687 *Reginareals'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Regina A. Reals*, mentorinon por unu finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estas instruistino ĉe la *Burnt Hills-Ballston Lake High School'' en Burnt Hills (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ekibastuz

**Ekibastuz,** laŭ kazaĥa lingvo *Екібастұз,* *ەكئباستۇز,* laŭ rusa lingvo *Экибастуз* estas urbego en Provinco Pavlodaro (nordorienta Kazaĥio).
eta|Situon de Ekibastuz montras la ruĝa punkto
eta|Telefoncentralo en Ekibastuz

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 347 m
* Loĝantaro: 146,991 (en 2013
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: +7 7187
* Poŝtkodoj: 141200
* Aŭtokodo:
* 

## Geografio 
Ekibastuz situas en la nordorienta parto de la lando laŭ kanalo. Irtiŝo fluas 10 kilometrojn for. Pavlodar troviĝas 129, Astano 278, Semej 367, Kokŝetau 443, Oskemeno 542, Petropavlo 545, Kostanaj 816, **Almato** 944, Taraz 1020, Turkistano 1069, Ŝimkento 1129, Aktobe 1279, Atirau 1765 kilometrojn.
eta|Industriaĵo en Ekibastuz

## Loĝantaro 
La loĝantaro konsistas el:
* kazaĥoj 71 899 homoj (49,60 %)
* rusoj 52 198 homoj (36,01 %)
* aliaj popoloj estas malpli grandaj ol 5 %

## Historio 
En 1876 oni trovis karbon en tiu loko, post jaroj komenciĝis la komerca ekspluato. La fervoja interligo estis konstruita al la vilaĝo Ekibastuz en 1899. En 1948 la unua teamo (nur 50 homoj) komencis konstruadon de la estonta urbo. Denove trajna kontakto estiĝis en 1954 kaj la industria evoluo de la urbo komenciĝis. Post 3 jaroj Ekibastuz ricevis urborajton. En la 1970-aj jaroj Ekibastuz estis la plej granda karbominejo en Sovetio, hodiaŭ la plej granda surfaca karbominejo en la mondo.

## Gulago 
Inter la 1920-aj kaj 1950-aj jaroj gulago funkciis en tiu loko.

## Ekonomio 
Krom la menciita minado proksime de Ekibastuz ekzistas du elektrejoj en komplekso nomita Elektrocentralo de Ekibastuz. En la urbo produktaj laktojn kaj bierojn.

## Klimato 
La klimato estas kontinenta. La teritorio estas tre malproksima de la oceano kaj estas malfermita al la ventoj okcidente kaj norde. La averaĝa temperaturo estas 2,9º C. La rekordoj estis + 41º kaj -43º C. La averaĝa jara precipitaĵo estas 269 mm.

## Trafiko 
En Ekibastuz flughaveno funkcias. La urbego havas trairan ĉefvojon.

## Fontoj 
* mapo, distancoj 
* https://www.britannica.com/place/Ekibastuz 
* oficiala paĝo 

Kategorio:Urboj de Kazaĥio
Pulegolo

**Pulegolo** estas cikla alkoholo, racema miksaĵo de kelkaj izomeroj prezentantaj la cikloheksanan ringon. Kemie ĝi estas unuterpeno derivita el la izopreno, viskozeca senkolora likvaĵo kun milda karakteriza odoro kaj biologia aktiveco. La izopulegolo, iu izomero de la pulegolo, laŭŝajne posedas kelkajn aktivecojn kontraŭ la gastrointestajn ulcerojn.

Ĝi same posedas kelkajn efikojn kontraŭ konvulsioj kaj bioprotektajn proprecojn. En naturo ĝi trovatas en la esencoleoj de kelkaj plantoj tiaj kiaj Cymbopogon citratus, kelkaj variaĵoj de eŭkalipto, citronelo, Aloysia citriodora kaj Mentha asiatica. La pulegolo estas peranto en la preparado de la mentolo. kaj pluraj eksperimentoj jam estis faritaj rilate al cikligo de la citronelalo al pulegolo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Pulegolo estas preparata per reduktigo de la pulegono en ĉeesto de **aluminia-litia hidrido:

### Sintezo 2 
* Pulegolo ankaŭ povas prepariĝi per hidrolizo de la **pulegila acetato''':

## Literaturo 
* NIST Webbook
* The Goods Scents Company
* Chemical Book
* ACS Publications
* A Fragrant Introduction to Terpenoid Chemistry, Charles Sell
* The terpenes
* Bulletin of the Agricultural Chemical Society of Japan

## Vidu ankaŭ 
* Pulegono
* Citronelalo
* Mentono
* Citralo
* Terpenoj
* Citronelolo

## Referencoj 
Kategorio:Alkoholoj
Internacia Filmfestivalo de Valdivia

dekstra
La **Internacia Filmfestivalo de Valdivia** ( (FICV aŭ FICVALDIVIA)) estas internacia kinfestivalo, nome filmo- prezento kaj konkurso, organizata ĉiujare en la urbo Valdivia, regiono Los Ríos, Ĉilio.

La festivalo komenciĝis en 1993 por festi la 30-an datrevenon de la kino-klubo de la "Universidad Austral de Chile". Konkurado estis inkluzivita la sekvan jaron, nomita "Valdivia Cine & Video". Tiu okazaĵo iĝis mejloŝtono por kultura aktiveco en suda Ĉilio, promesante tiutempe fariĝi la plej granda film-aranĝo en la lando. La unuaj versioj de la festivalo estis orientitaj al ekologiaj temoj. El tio aperis la karakteriza trofeo de la premio: la *Pudú* (La Puduo estas malgranda specio de cervedo, tipa de suda Ĉilio). En 2001 la trajto de film-konkurso komenciĝis, fariĝante la Festivalo la plej grava film-aranĝo en Ĉilio.

## Eldonoj 
eta|La trofeo de puduo estas la ĉefa premio de la Festivalo kiu estas aljuĝita en ĉiu konkurso
La festivalo estas okazigita ĉiujare dum unu semajno de la dua semestro, kutime dum la monato de oktobro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Valdivia
* Festivaloj de filmoj

## Eksteraj ligiloj 
* Valdivia International Film Festival  oficiala retejo 
* Viña del Mar International Film Festival oficiala retejo 

## Tradukfonto 
Valdivia
Valdivia
Kategorio:Valdivia
Renardo la vulpo

eta|Renardo la vulpo.
[eta|Monumento en [Hulst, Nederlando.]]
**Renardo la vulpo** estas literatura rolulo kiu rolas en pluraj verkoj. Komuna trajto estas ke la vulpo estas ruza, malica kaj mensogema kaj trompas aliajn bestojn je sia avantaĝo.

Iuj el la rakontoj havas tendencon kritiki la nobelaron aŭ la eklezion.

## Verkoj 
### Izengrino 
Izengrino (latine: *Ysengrimus*) estas mezlatina epopeo el la 11-a jarcento, en kiu Renardo estas kontraŭulo de la lupo Izengrino, la protagonisto de la verko.

### Roman de Renart 
*Roman de Renart* (romano de Renardo) estas franca epizodaro, kiu ekestis ĉirkaŭ la jaro 1170 en norda Francio. Ĝi konsistas el rakontoj pri bestoj en versa formo en malnova franca lingvo. Oni supozas ke la unuajn partojn verkis iu *Pierre de Saint-Cloud*.

La vorto *romano* en la titolo ne signifas modernspecan prozan rakontegon, sed mezepokan versforman epopeon, kiel en * la romanoj de la tablo ronda*. La nomo *renard* iĝis la kutima franca vorto por *vulpo*.

### Reynaert 
En la 13-a jarcento la flandro Willem verkis la nederlandlingvan version *Van den vos Reynaerde*. Ĉirkaŭ 1375 nekonata aŭtoro pliampleksigis la rakonton. La du versiojn oni kutime nomas Reynaert 1 kaj Reynaert 2.

### Reineke Fuchs 
La germanlingva eposo *Reineke Fuchs* baziĝas sur la mezmalaltgermana versio *Reynke de vos*, kiu aperis prese en 1498. Ekde la 16-a jarcento aperis germanaj eldonoj; gravas la proza versio, kiun en 1752 verkis Johann Christoph Gottsched.

En 1793 Goethe reverkis la epopeon en la versa formo de heksametroj.

## Intrigo 
La intrigo de la rakonto evoluis kaj kreskis dum jarcentoj.

En la novaj versioj ĝi ĉirkaŭas du jurprocesojn. Pluraj bestoj, precipe la lupo Izengrino, plendas al la leono Nobelo, reĝo de la bestoj, pri misfaroj de Renardo. La reĝo sendas unue urson kaj poste katon por aresti Renardon, sed li superruzas ilin. Fine Renardo estas kondamnita al morto; sub la pendumilo li elpensas mensogan historion pri trezoro. La leono avidas la trezoron kaj liberigas la vulpon. Kiam evidentiĝas la trompo la leono denove arestigas la vulpon kaj kondamnas lin al duelo kun la lupo, kiu memkompreneble estas pli forta. Tamen Renardo per nesportecaj artifikoj venkas. La leono decidas prefere profiti de la ruzeco de la vulpo ol mortigi lin kaj igas lin sia konsilisto.

## En Esperanto 
* En 2009 aperis *Renardo Vulpo* en traduko de Pieter Jan Doumen. 

Kategorio:Roluloj de la eposa literaturo
Kategorio:Nederlandlingva literaturo
Kategorio:Fikciaj kanisedoj
Kategorio:Mistifikuloj
Kamentuba efiko

**Kamentuba efiko** estas la fizika efiko ke gaso aŭ likvo movas en vertikala direkto sub influo de varmo aŭ alia kaŭzo de denseco-diferenco. Tiu efiko estas speciale konata de fumtuboj, sed ankaŭ povas okazi sen ĝi. Fumtubo eblas plifortigi la efikon, ĉar ne povas okazi horizontalan miksiĝon.

eta|La kamentuba efiko de fumtubo: la indikiloj montras la premo kaj la aerfluo estas indikata per grizaj sagoj.

:\Delta P =\; 3465\; h\; \bigg(\frac {1}{T_o} - \frac {1}{T_i}\bigg)

:

## Vidu ankaŭ 
* Konvekto
* Fumtubo
* Ĝardenkameno

Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Kategorio:Kemia inĝenierarto
Kategorio:Kamenoj
Cedrenolo

**Cedrenolo** estas senkolora aŭ flava likvaĵo, primara seskviterpena alkoholo kiu estas nesolvebla en akvo. Ĉi-substanco posedas dolĉecan kaj lignan guston kaj uzatas kiel gustiga ingredienco. Ĝi estis unue malkovrita en 1912 de Friedrich Wilhelm Semmler (1860-1931) kaj E. W. Mayer kaj ĉeestas en la pli altaj frakcioj de la cedroleo.

La alkoholo separiĝas per frakcia distilado de la oleo en ftalata anhidrido kaj benzena solvaĵo kun bolpunkto inter  kaj . Per hidrolizo de la ftalata acido, ia viskoza oleo estiĝas, kiu poste puriĝas per konvertado al ĝia acetata formo. Cedrenola acetato bolas ĉe /9&nbsp;mm (premo) (denseco:1.068, refrakta indico=1.5021) kaj donas per hidrolizo kun alkalo cedrenolon.

Cedrenolo havas la saman rilaton kun la cedreno tiel kiel la **mirtenolo** rilatas al la a-pineno. Kiam traktita per **fosfora pentaklorido** en malpeza petrola solvaĵo, la koresponda klorido estiĝas kaj ĉi-tiu per reduktado estiĝas en cedrenon.

## Uzoj
Esencoleoj enhavantaj cedrenolon, cedrenon kaj cedrolon povas esti uzataj en la traktado kaj preventado de:

* Ekzemo, akneo kaj harskvametoj
* Fungaj kaj sepsaj infektoj
* Tuso kaj muko en la spirvojoj kaj pulmoj
* Kapdoloroj, ruĝaj kaj akvecaj okuloj kaj aliaj simptomoj de tuso kaj malvarmumoj
* Dentodoloroj
* Trodikiĝo
* Hipertensio
* Reŭmatismo, artrito kaj podagro
* Doloroj kaj kromefikoj asociitaj al menstruo
* Sindromo de malkvietaj kruroj, spiratakoj, astmo kaj aliaj spasmaj kondiĉoj
* Streĉiĝo kaj angoro

## Literaturo
* Chemical Book
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ..., D. L. J. Opdyke
* Fragrance Chemistry: The Science of the Sense of Smell, Ernst T. Theimer
* Issues in Chemistry and General Chemical Research: 2012 Edition
* NIST Webbook
* West Costa Aromaterapy

## Kunrilataj kemiaĵoj

Cedryl acetate 3D.png|**Cedrila acetato**
Α-cedrene 2D.png|**alfa-cedreno**
Beta-cedrene 2D.png|**beta-cedreno**
Cedrol 2D.png|**Cedrolo**

## Vidu ankaŭ
* Cedrolo
* Farnezolo
* Mentolo
* Cedreno
* Terpeno
* Alkoholo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Cedreno

**Cedreno** estas seskviterpeno, triringa alkoholo trovata en la esencoleo de la **cedroleo**. Du izomeroj ĉeestantaj en la oleo estas la α-cedreno kaj la β-cedreno kiuj malsamas en la pozicio de la duoblaj ligiloj. Cedrenoj kaj derivaĵoj estas bioaktivaj seskviterpenoj kun fortaj proprecoj antisepsaj, anti-inflamaj, antispasmaj, tonikaj, adstringaj, diurezaj, sedativaj, insekticidaj, kaj antifungaj.

Tradicie ĉi-komponaĵoj estas globe uzataj en medicinaĵoj kaj kosmetikaĵoj. Cedreno kaj cedrolo troviĝas en la lignoleo de la Juniperus virginiana, cipresacaj arbaroj kaj estis unue izolita de P. H. Walther en 1841 kvankam ĝia strukturo estis malkovrita nur en 1953. Zorgaj esploroj de ĉi-kombinaĵo estis plenumitaj de Friedrich Wilhelm Semmler (1860-1931) kaj Felix Hoffmann (1868-1946) en 1907 kaj pluraj esploristoj daŭrigis tiajn eksperimentojn.

La sinteza cedreno prepararita per senhidratigo de la α-cedreno estas esence pura kaj ĝi estas la materialo ordinare uzata por determinado de la hidrokarbonido. Pura cedreno prepariĝas per senhidratigo de la cedrolo kun formiata acido iĝante senkolora viskoza likvaĵo. Specimenoj de cedreno preparitaj ekde la cedrenona duonkarbazono aŭ cedreneno ĉiam havas malpli altan rotacian povon ol tiuj preparitaj per senhidratigo de la cedrolo, kaj do malpli puraj.

Verdire, la mezurado de la optika rotacia povo de la specimeno de α-cedreno eble estas la plej bona kriterio de ĝia pureco. Oni deduktas ekde la molekula refrakcio de la cedreno ke la hidrokarbonido estas triringa (du ciklopentanaj kaj unu cickloheksana ringoj) kaj posedas unu duoblan ligilon. Per agado de la acetata anhidrido oni povas prepari la cedrilan acetaton.

## Sintezo
* Cedreno povas esti preparata per senhidratigo de la cedrolo en ĉeesto de formiata acido:

## Literaturo
* NCBI Resources
* Fortschritte Der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...
* A Fragrant Introduction to Terpenoid Chemistry, Charles Sell
* Essential Oil Safety - E-Book: A Guide for Health Care Professionals, Robert Tisserand, Rodney Young
* Fortschritte Der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...
* in Flavor and Fragrance Research, Philip Kraft

## Kunrilataj kemiaĵoj

Menthol_neutral.svg|**Mentolo**
Cedrol 2D.png|**Cedrolo**
Cedryl acetate 3D.png|**Cedrila acetato**
Cedrenol.svg|**Cedrenolo**

## Vidu ankaŭ
* Cedrolo
* Alkoholoj
* Heterociklaj kombinaĵoj
* Pulegolo
* Terpenoj
* Kamforo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Meir Kessler

**Meir Kessler** (hebree מאיר קסלר, naskiĝis la 17-a de februaro 1961 en Bnej-Brak) estas israela rabeno.

## Referencoj 
Kategorio:Israelaj rabenoj
28690 Beshellem

'*28690 *Beshellem'''* estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Bernie Shellem*, kiu mentoris unu finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *College Preparatory School'' en Oakland (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Rooting (Android OS)

**Rooting** estas la procezo permesi al uzantoj de saĝtelefonoj, tabulkomputiloj kaj aliaj aparatoj kiuj utiligas la funkciigan sistemon Android havi privilegiitan kontrolon (konata kiel radik-aliro) pri pluraj Android subsistemoj. Ĉar Android utiligas Linux, Android-aparato donas similan enirrajton al administraj permesoj kiel en Linux aŭ iu alia Unix-eca mastrumsistemo kiel FreeBSD aŭ macOS.

Kategorio:Android