Caudete

[eta|maldekstre|220ra|Caudete en la [Provinco Albaceto.]]
eta|maldekstre|260ra|Mapo de komarkoj en la provinco Albaceto. *Monte Ibérico-Corredor de Almansa* estas oriente malhelverde.
**Caudete** en la hispana kaj **Kaŭdeto** en Esperanto estas vilaĝo de la provinco Albaceto en la regiono de Kastilio-Manĉo en Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Monte Ibérico-Corredor de Almansa* en la oriento de la provinco. La areo estas de 141,61 km² kaj la loĝantaro de 9 963 loĝ. (2019), dum la denseco estas de 70,69 loĝ./km².

## Toponimio 
La toponimoj *Caudete* kaj *Cabdet* (en valencia) derivas de la araba القبدغ (al-kabdag), kiu siavice devenas de la mozaraba ''cap d'aq*, de la latina *caput aquae'' ('kapo aŭ fonto de akvo, elfluejo'), pro ties situo ĉe la elfluejo de la hidrografia akvokolekta baseno de la rivero Vinalopó. Tradicie tamen oni derivigis la terminon el *Capdetum* kiel kuntirigo de *Caput Deitanorum*, "ĉefurbo de deitanoj", nome tribo de iberoj kiu loĝis en la areo de Caudete.

## Geografio 
[eta|maldekstre|230ra|Caudete en la [1940-aj jaroj.]]
Limas kun la jenaj municipoj: Almansa, Villena (provinco Valencio) kaj Yecla.

La municipo Caudete estas mezvoje inter La Mancha kaj la marbordo de Mediteraneo, kombinante montaron kaj ebenaĵon. Temas pri la municipo de la Regiono Kastilio-Manĉo plej proksima al la marbordo, kiu estas je nur 50 km en rekta linio. La urba kerno estas konstruita sur ebena tereno, je 557 msm, dum 1150 m estas la plej alta punkto de la municipo. La tipa vegetalaro estas de mediteranea montaro: pinoj, kverkoj kaj makiso.

*Najbaroj*

## Historio 
[140ra|eta|maldekstre|Damo de Caudete (Arkeologia Muzeo José María Soler de [Villena).]]
Jam estis homa okupo en prahistorio, kion pruvas restaĵoj el Neolitiko kaj diversaj el epokoj de iberoj, kiel figuroj de diino, bovokapo, cervo ktp. Oni trovis restojn ankaŭ de vilaoj el la Romia Imperio.

Dum la periodo de Al Andalus, elstaris kiel ĉefa kerno de la zono la kampardomaro Bogarra, situa sub la jurisdikcio de la *iklim* de Medina Bilĝana (Villena). En la epoko de la konkero Caudete estis formita de ses setlejoj, nomitaj Els Capdets. Tiuj Capdets estis la ĉefa enmurigita kerno, kie estis la ĉefa moskeo kaj la kastelo (kvartalo Villa), du kvartaloj (Moto kaj Santa Ana, kun po unu moskeo) kaj tri kampardomaroj (la menciita Bogarra, Oliva kaj Alácera).

230ra|eta|dekstre|Kastelo de Caudete.
230ra|eta|dekstre|Kastelo de Caudete.
En la 13a jarcento la areo jam estis kontrolita de la kristanoj sed okazis multaj disputoj inter la Reĝlando Kastilio kaj la Reĝlando Aragono, ĉar ambaŭ postulis tiun areon. Tiel Caudete mem estis en manoj de diversaj senjorlandoj. Historie tiu areo apartenis al la Reĝlando de Valencio, kaj tie oni parolis valencie ĝis la fino de la 19a jarcento, kiam oni kastiliigis la parolmanieron, kiu nun estas kastilia lingvo sed ankoraŭ kun abundaj valenciismoj.

La urbo suferis okupojn dum la Milito de Hispana Sendependiĝo kaj la Karlismaj Militoj.

## Ekonomio 
La ekonomio de Caudete estis tradicie fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj kaj fruktoĝardenoj de irigacio. Estas ankaŭ produktado de vino, konstruado, transportoj, industrio de ledo, kaŭĉuko, tekstilaj, de vitro kaj de ŝuoj.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Caudete
* Preĝejo de Santa Catalina
* Palaco Sala de la Villa de la 18a jarcento
* Urbodomo de la 18a jarcento kun fasado de la 20a jarcento
* Konvento de Karmelitanoj, fondita en 1586 kun klostro baroka de la 17a jarcento
* Sanktejo de la Virgulino de Gracia
* Taŭrludejo
* Preĝejo de Sankta Francisko
* Ermitejo de Sankta Antono
* Restaĵoj de la romia ŝoseo Via Augusta
* Naturaj lokoj La Toconera, Los Arenales (Sablejoj) kaj Piedra agujereada (Truigita ŝtono)
* Loka muzeo kaj Museo de akvarelo Rafael Requena
* Festoj de maŭroj kaj kristanoj

## Fotaro 

Iglesia de Santa Catalina (Caudete).jpg|Preĝejo de Santa Catalina
Santuario de la Virgen de Gracia, Caudete.jpg|Sanktejo de la Virgulino de Gracia
Vista Panorámica de Caudete.jpg|Caudete el la turo de la Preĝejo de Santa Catalina

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Albacete
* Caudete (stacidomo)

## Notoj 

Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto