open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burajda

**Burajda** (arabe:بريدة) estas la ĉefurbo de Emirlando Kasim en nordmeza Sauda Arabio en la koro de la araba duoninsulo. Burajda estas en egala distanco al Ruĝa Maro en la okcidento kaj la Golfo en la oriento. Ĝi havas loĝantaron de 614.093 (2010 censo).
eta|maldekstre|Ĉiovendejo de Burajda
eta|Vendejoj en Burajda
Burajda, la regiona ĉefurbo de Emirlando Kasim, situas sur la rando de la Uedo Al-Rummah. Burajda havas tipan dezertan klimaton, kun varmaj someroj, malvarmaj vintroj kaj malalta humideco. En la jaro pluvas 146&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvetas iomete, escepte la someran periodon inter junio-septembro. En tiu periodo oni mezuras pli ol 40&nbsp;. La averaĝa temperaturo varias inter 17-33&nbsp;.

En Burajda, agrikulturo daŭre estas la baza branĉo de la ekonomio. La tradiciaj oazaj produktoj de daktiloj, citrono, oranĝo kaj aliaj fruktoj daŭre estas gravaj. Moderna enkonduko de tritika produktado fariĝas tiel sukcesa ke Burajda estas unu el la plej grandaj produktantoj en la reĝlando, grava igi Saud-Arabion neta eksportisto de cerealo.

Kategorio:Urboj de Sauda Arabio
Kategorio:Metropoloj
Arnold Luschin-Ebengreuth

[eta|La plej konata aŭstria monero, la [Talero de Maria Tereza.]]
**Arnoldo LUSCHIN-EBENGREUTH** (naskiĝinta la 26-an de aŭgusto 1841 en Lvivo, mortinta la 6-an de decembro 1932 en Graz) estis aŭstra fakulo de jura historio.

Krome li iĝis mondfamkonata numismatikisto. Li instruadis dum jardekoj ĉe la Universitato de Graz kaj estis membro de la supera ĉambro de la tiama duĉambra cislajtia parlamento (*Reichsrat*).

## Verkoj 
* *Die Entstehungszeit des österreichischen Landrechtes*, 1872
* *Geschichte des älteren Gerichtswesens in Österreich*, 1879
* *Handbuch der österreichischen Reichsgeschichte*, 2 volumoj, 1895/96
* *Wiens Münzwesen, Handel und Verkehr*, 2 volumoj, 1897/1902
* *Grundriß der österreichischen Reichsgeschichte*, 1899
* *Allgemeine Münzkunde und Geldgeschichte des Mittelalters und der Neueren Zeit*, 1904
* *Die Münze*, 1906

## Literaturo 
* Max Doblinger/Max Rintelen, *Arnold Luschin-Ebengreuth zu seinem 80. Geburtstage*, en: "Zeitschrift des Historischen Vereines für Steiermark" 18 (1922), pp. 1–26.
* *Arnold Luschin-Ebengreuth zum 90. Geburtstag*, en: "Zeitschrift des Historischen Vereines für Steiermark 26 (1931).
* Max Rintelen, *Nachruf Arnold Luschin von Ebengreuth*, en: Zeitschrift des Historischen Vereines für Steiermark 27 (1933), pp. 1–13.
* Marianne Luschin-Dreier, *Arnold Luschin Ritter von Ebengreuth. Ein Leben im Zeichen der Rechtsgeschichte*, (disertacio, Graz 1992).
* Fritz Fellner/Doris A. Corradini (eldd.), *Österreichische Geschichtswissenschaft im 20. Jahrhundert. Ein biographisch-bibliographisches Lexikon* (= Veröffentlichungen der Kommission für Neuere Geschichte Österreichs 99, Vieno–Kolonjo–Vajmaro 2006), p. 264.
* Karl A. Kubinzky/Astrid M. Wentner, *Grazer Staßennamen*, Graz 2009, p. 45-46.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio.
* Portreto kaj kompleta biografio. 

Kategorio:Numismatikistoj
Kategorio:Aŭstraj sciencistoj
Kategorio:Historio de juro
Kategorio:Aŭstraj juristoj
Kategorio:Akademianoj
5263 Arrius

'*5263 *Arrius'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la brit-aŭstralia astronomo Duncan I. Steel elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la filo de la malkovrinto: *Harrison (Harry) Callum Bertram Steel*: "*Arrius*" estas la latinigita formo de *Harry''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Duncan I. Steel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
5397 Vojislava

'*5397 *Vojislava'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Yoshiaki Oshima elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Vojislava Protić-Benišek'', filino de la serba astronomo Milorad B. Protić, tri foje direktorino de la Observatorio de Beogrado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yoshiaki Oshima
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Santi Cazorla

**Santi Cazorla** estas hispana futbalisto. Li naskiĝis  en *Llanera*, Asturio, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Málaga CF* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de la kluboj *Recreativo de Huelva* kaj *Villarreal CF*. Krome Santi Cazorla ekde la jaro 2008 estas membro de la hispana nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj pri la Futbala Mondpokalo 2014. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo jam membris en la nacia teamo de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Abakaliki

'''''' estas metropolo, ĉefurbo de subŝtato Ebonyi, diocezo (ekde 1973) kaj universitata urbo en Niĝerio.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro:  en 2012
* Supermara alteco:  (laŭ alia informo )
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo en la sudorienta sekcio de la lando. Enugu situas en distanco de 40 km.

## Historio 
 iĝis administra ĉefurbo de la subŝtato jam dekomence, ekde 1996. En la urbo precipe igboj loĝas.

## Ekonomio 
 estas centro de agrikulturo en la tuta suda Niĝerio. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas rizojn, maniokojn, ignamojn. En la urbo krom la nutraĵoprilaboro oni okupiĝas pri medicinaĵoj. Estas grave la centra kokobrdado. Oni planas cementoproduktadon.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 20 kaj 34 °C. Jare pluvas pli, ol 1500 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-oktobro.

## Trafiko 
El  ĉefvojoj kuras al Enugu kaj Kameruno. Krome estas malpli grava vojo suden.

## Fontoj 
* Angla, dana kaj kroata Vikipedioj
* mapo
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Sapele

'''''' estas metropolo en suda Niĝerio.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 231.549 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo laŭ rivero en la suda sekcio de la lando.

## Historio 
Tiu tereno estis ĉasloko pri sklavoj fare de portugaloj (baldaŭe ankaŭ nederlandanoj aŭ holandoj) ekde la 15-a jarcento. Post 4 jarcentoj jam la britoj dominadis, kie  estis nur vilaĝo. En la 19-a jarcento la britoj evoluis ĝin komerca loko, kie ankaŭ eŭropanoj komercadis. En 1891 oni establis vic-konsulejon ĉe Sapele.

## Ekonomio 
 apartenas al la gravaj havenoj de Niĝerio. Ankaŭ la industrio evoluis. Oni okupiĝas pri produktado de lignoj (mebloj), kaŭĉukoj, ŝuoj kaj palmoleo.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 32 kaj 37&nbsp;°C. Jare pluvas pli, ol 2500&nbsp;mm.

## Trafiko 
El  ĉefvojoj kuras al Beninurbo kaj Port Harcourt, krome estas malpli grava vojo al oriento.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kategorio:Havenurboj
Preĝejo Sankta Ladislao (Tiszasüly)

La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia (ekde 1925) en Hungario, en vilaĝo Tiszasüly.

## Historio 
La unua gotika preĝejo konstruiĝis en la 14-a jarcento. Laŭ la kutimoj la sanktejo (konstruita en 1490) situas en la orienta flanko. Supozeble en 1733 la preĝejo estis pligrandigita, kiel baroka preĝejo. La pli nova turo konstruiĝis en 1833. Renovigoj okazis en 1853, 1873 kaj en 1886. La orgeno estas aŭdebla ekde 1876. En 1971 arkeologa esplorado kaj nova renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas po unu navon kaj turon. La sanktejo estas okangula, el kio 3 flankoj fermas la konstruaĵon. En la norda flanko sakristio situas. Interne en la okcidenta flanko (kontraŭ la sakristio) galerio (precipe por la orgeno) etendiĝas.

En la korto estas ŝtona kruco de 1854.

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare

eta|260ra|maldekstre|Sankteja flanko de preĝejo de Tiszasüly

Tiszasuly
Tiszasüly
Atoĉa

*Atocha* estas hispanlingva vorto, prononce [atOĉa] kiu povas aludi al:

* la Trajnstacidomo Atocha, ĉefa fervoja stacio de la urbo de Madrido;
* Madrid-Atocha Cercanías (stacidomo) fervoja stacio de la urbo de Madrido;
* la stacio Atocha de la Metroo de Madrido;
* la placo de la Imperiestro Karlo la 5-a de Madrido, konata populare kiel Atocha, kie troviĝas la stacio samnoma;
* la antikva Pordego Atocha, kiu estis malkonstruita en 1851 por konstrui la fervojan stacion;
* la Baziliko de Nia Sinjorino Atocha situanta ĉe la stacio Atocha;
* la stadiono de Atocha, antikva ludejo de la teamo *Real Sociedad* en Donostio;
* la loko Atocha, en la departamento Capital de la provinco Salta (Argentino);
* la municipo Atocha, en el departamento Potosí (Bolivio).
Flunch

**Flunch** estas franca memserva restoracia ĉeno. Ĝi ĉeestas en Francujo, Hispanujo, Portugalio, Italujo, Pollando kaj Rusujo. Tiu kanalo estas operaciata de la posedanta kompanio *Flunch Asocio Mulliez* familio (Auchan, ktp). En 2007, la kompania prezidanto estas Jean Louis Landrieux. Krome, la asocio *Fonciflu Flunch* (co-manager: Dave Muller, administrado kompaniano: Flunch) havas aktivecon de luas de nemoveblaĵoj.

## Egerie 
* Samuel Etienne (1991-2004)
* Franck Esser (Ekde tiam 1987)
* Christophe Dechavanne (1983-1998)
* Joan Fagialini (1998-2005)
* Laurent Boyer (1987-2010)
* Gilbert Melki (1987-2002)
* Jean-Luc Reichmann (1983-2001)
* Séverine Ferrer (Ekde tiam 1997)
* Leïla Bekhti (Ekde tiam 1998)
* Karima Charni (Ekde tiam 2009)
* Alysson Paradis (Ekde tiam 2005)
* Hafsai Harsi (Ekde tiam 2008)
* Anne Wood (Ekde tiam 1983)
* Boiry (Ekde tiam 1978)

## Slogano 
* 1995-2005 : *Ni volas flunched*
* 2005-2007 : *Manĝu diversa, estas bone por sano las.*
* Ekde tiam 2007 : *La intensa plezuro*

## Peto por Plagiato 
Flunch perdis peton por plagiarlo la tubo de franca kantistoj Gilbert Montagné kaj Didier Barbelivien "Ni tuj ami." Efektive, la marko estas permesita flugi denove la refreno kun la vortoj "Ni volas fluncher". Komencita en 1997, la leĝa batalo daŭris naŭ jaroj, finante December 5, 2006 en favoro de kantistoj kiuj devis gastigi alvokon dufoje. La kortego transdonis lian verdikton sur la principo de publika politiko en la nefordoneblaj rajton respekti la laboron.
Universitato de Deusto

eta|dekstre|250ra|Universitato de Deusto
La **Universitato de Deusto** () estas privata universitato regata de la Jezuitoj, situanta en la distrikto Deusto de la urbo Bilbao kaj en Donostio, Eŭskio (Hispanio). Aktuale ĝia rektoro estas José María Guibert Ucín, S.J.

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1886 de la Jezuitoj. Kontribuis, en la eduka medio, al la industria disvolvigo de la regiono Granda Bilbao, ĉar tie edukiĝis plej granda parto de la grandaj industriistoj kaj financistoj de la regiono kaj de la lando, dum estis dekomence universitato kun prestiĝo en la tuta Hispanio.

En la lernojaro 2011-2012 oni celebris 125 jarojn de historio kaj tiele preskaŭ samaĝas kun Esperanto, konsiderinte la publikigon de la unua libro.

## Notoj 
Deusto
Kategorio:Bilbao
Kategorio:Aperis en 1886
Albo

[eta|dekstra|300ra|[Diakono surmetita per la liturgiaj *Albo* kaj Stolo.]]
**Albo** (el la latina *alba*, kun la sifnifo "blanka") estas ordinara blanka vesto, kiun surmetas ĉiuj oficantoj dum liturgiaj ceremonioj. Ĝi estas vestita ne nur de sacerdoto ĉefoficanta, sed ankaŭ de la oficialaj kunceremoniantoj.

La albo kovras la tutan korpon. 
Per la vesto de la albo oni intencas simbole revoki la bapton, en kiu ĉiukristano ricevas la novan blankan veston, mem simbolon de la pureco de Jesuo. Krome, oni povas vidi en ĝi aludon al la Apokalipsa 7, 14-15: “14 Kaj mi diris al li: Mia sinjoro, vi scias. Kaj li diris al mi: Ĉi tiuj estas la venantoj el la granda afliktado, kaj ili lavis siajn robojn, kaj blankigis ilin en la sango de la Ŝafido. 15 Tial ili estas antaŭ la trono de Dio; kaj ili servas al Li tage kaj nokte en Lia templo; kaj la Sidanto sur la trono etendos super ili Sian tabernaklon”.
Okaze de la Meso la albo, laŭ la “Principoj kaj normoj por la uzo de la Roma Meslibro” kaj la “Roma Ritlibro”, devas esti vestita supre de la amikto (en la ambrozia rito oni ĝin, male, submetas) kaj estas ĉirkaŭpremita sur la flankoj per zono. Amikto kaj zono povas esti ankaŭ, laŭ la novaj normoj, preterlasataj kondiĉe, tamen, ke la albo, laŭforme, kovru la kolon kaj adheru al la flankoj.

Inter la apartaĵoj, ĉe ekstremoj de la vesto, sur la orloj, oni povas apliki brodaĵojn ĉiuspecajn, kiuj igas iujn albojn grandvaloraj. Sur tiuj foje oni aldonas kolorajn subŝtofojn aludantajn al la eklezia digneco de tiu kiu surmetas la albon.

Laŭ la Meslibro de papo Pio la 5a (16-a jarcento), dum la surmeto de la albo, la vestiĝanto devis reciti, latinlingve aŭ vulgarlingve, la preĝon “Sanktigu min, Sinjoro, kaj purigu mian koron por ke per la sango de la Ŝafido senmakule mi meritu la eternan ĝojon”.

La modernaj alboj, foje, estas provizitaj per kolumo kiu adheras al la kolo kun ĉarniro sur la brusto aŭ sur la ŝultro. Uziĝas ankaŭ novaj tipoj de alboj similaj al la monaĥaj vestoj kun manikoj larĝaj kaj kapuĉo.

Super la albo la sacerdoto surmetas la liturgian stolon kaj la kazublon (aŭ, se temas pri diakono, la dalmatikon).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dalmatiko
* Kazublo
* Mitro
* Ornato
* Paliumo
* Pluvialo
* Skapulario
* Stolo

Kategorio:Katolika liturgio
Kategorio:Katolikaj vestoj kaj ornatoj
Jens Olivur Lisberg

eta|Tomboŝtono en tombejo de Fámjin
**Jens Olivur Lisberg** (en moderna feroa lingvo; dane **Jens Oliver Lisberg**) (naskiĝis la 24-an de decembro 1896, Fámjin - mortis samloke, la 31-an de aŭgusto 1920) estis unu planinto de la Flago de la Ferooj.

Kiam li estis jurstudento en Kopenhago, li planis la ferona flagon kun *Janus Øssursson* kaj *Paul Dahl*. Hejmenveturinte, Lisberg ekuzis la flagon, hisante ĝin je sia domo en Fámjin, la 22-an de junio 1919.

Lisberg mortis je pneŭmonito, oni entombigis lin en Fámjin, kie oni nun rezervas la unuan feroan flagon sur muro de la preĝejo. Lia frua morto kondukis al tio, ke oni interligas lian nomon kun pretigo de la flago.

Kategorio:Historio de Ferooj
Fámjin

**Fámjin** () estas vilaĝo sur insulo Suðuroy de Ferooj. Ĝi estas la sola komunumo de distrikto Fámjin, kun ĉ. 120 loĝantoj.

## Geografio 
eta|300px|dekstra|Panoramo pri Fámjin
La vilaĝo situas sur okcidenta bordo de la insulo, inter altaj montoj. Super la vilaĝo troviĝas **Kirkjuvatn**, plej granda lago de Suðuroy kaj 9-a plej granda lago de Ferooj.

## Historio 
eta|Preĝejo de Fámjin
La unua skriba mencio de la vilaĝo okazis en la hundoletero, skribita en 1350-1400. La preĝejo de Fámjin estis konstruita en 1875. Krom runŝtono oni rezervas tie la unuan ekzempleron de la flago de la Ferooj, kiun pretigis la tie naskiĝinta jur-studento Jens Olivur Lisberg kaj liaj kamaradoj en 1919, en Kopenhago.

La 25-an de marto 2005, tie subskribis la Per Stig Møller - dana ministro pri eksteraj rilatoj - kaj Jóannes Eidesgaard - ĉefministro de Ferooj - la Traktaton de Fámjin, kiu certigis unuafoje por la aŭtonoma insularo la eblecon por memstaraj eksteraj rilatoj kaj sekureca politiko.

## Eknonomio 
Fámjin situas sur avantaĝa loko pro la fiŝkaptado, ĉar la tieaj akvoj estas riĉaj je fiŝoj. La fiŝkaptaj boatoj eliras somere el protektata haveno al la maro, vintre oni rezervas ilin en boatejoj. Simile al aliaj vilaĝoj, la fiŝkaptado kaj ŝafobredado estas parto de la ĉiutaga okupiteco. Oni kolektas kaj buĉas la boĉ-maturajn ŝafojn en oktobro. La loĝantoj de la vilaĝo kultivas terpomon kaj betojn, kaptas birdojn. Lastfoje oni establis tie salmobredejon, kiu certigas plian laboron por la lokanoj.

## Trafiko 
Fámjin estas ligata al alia parto de la insulo per sola vojo, kiu kondukas al oriento tra monto al la orient-borda Øravík.

## Personoj 
* Tie naskiĝis kaj mortis Jens Olivur Lisberg (1896-1920) jurstudento, unu planinto de la flago de Ferooj

Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de Ferooj
Lehendakari

[eta|250px|Palaco de [Ajuria Enea, oficiala sidejo de la lehendakari de la Eŭska Registaro.]]

**Lehendakari**  (etimologie signifas «kiu plenumas kiel la unua») estas eŭska termino de signifo simila al *prezidento* en Esperanto kaj estas plej konata kiel nomo de la prezidento de la Eŭska Aŭtonoma Komunumo.
La vorton oni uzas ankaŭ kiel nomon de la prezidento de Navaro, kie ankaŭ la eŭska estas oficiala. Krome, en la eŭska *lehendakari* estas uzebla kiel la Esperanta vorto *estro* kaj ĝi estas aplikata al iu ajn prezidento de asocio, kunveno, entrepreno, klubo, ktp. La hispana lingvo aligis la vorton *lehendakari* en sian vortprovizon laŭ adaptita ortografio *lendakari* por nomi nur la eŭskan prezidenton  kaj ĝi estas ofte uzata en la amaskomunikiloj anstataŭ la origine hispana *presidente* en tiu kazo.

En la Eŭska Aŭtonoma Komunumo ekzistas du oficialaj lingvoj, tio estas la eŭska lingvo kaj la hispana lingvo. La eŭsklingva teksto de la statuto de aŭtonomeco (regiona konstitucio) uzas la eŭskan *lehendakari*, sed la hispanlingva teksto sendistinge uzas la vortojn *presidente* (hispane) kaj *lehendakari* (eŭske). La oficiala kompleta nomo estas *Presidente del Gobierno Vasco* (hispane) kaj *Eusko Jaurlaritzako Lehendakaria* (eŭske). La aktuala respondeculo pri tiu posteno estas Iñigo Urkullu (Eŭska Naciisma Partio). La sidejo de la Prezidenteco de la Eŭska Registaro kaj institucia oficejo de la prezidento estas la *lehendakaritza*  (en la eŭska, «prezidenteco»). Ĝi troviĝas en Vitorio, kun la oficiala sidejo, nome la palaco Ajuria Enea.

## Notoj 
Kategorio:Politiko de Eŭskio
Trongisvágur

**Trongisvágur** () estas vilaĝo sur insulo Suðuroy de Ferooj. Administre ĝi apartenas al distrikto Tvøroyri. Ĝi situas sur orienta bordo de la insulo, ĉe fino de **Trongisvágsfjørður**.

## Geografio 
[maldekstre|eta|Trongisvágur kaj [Tvøroyri vintre]]
Trongisvágur kaj la najbara Tvøroyri jam tute kunkreskis. En la vilaĝo funkcias sporta centro, lernejo, infanvartejo. La rojo *Stórá* trafluas valon, plantaĵon kaj atingas la fjordon ĉe bela strando.

En la montoj super la vilaĝo ekzistas la valo **Rangabotnur**, kien kondukas asfalta vojo. El la valo estas bela panoramo je Trongisvágur kaj Tvøroyri.

## Historio 
Ĝia unua mencio en dokumento okazis en 1584. Oni konstruis en Trongisvágur en 1894 la unuan boatan glitejon de Ferooj. En valo Rangabotnur, oni minas ekde 1901 brunkarbon el longaj ŝaĥtoj. La karbon oni transportis per telfero al haveno de Drelnes.

## Trafiko 
Malantaŭ Trongisvágur, en valo kondukas tunelo tra monto al nordo, al Hvalba. Oni konstruis la tunelon en 1963 kaj tiu estis la unua en Ferooj. Ĝia longo estis 1400 metroj, sen lumigo.

Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de Ferooj
Álvaro Negredo

**Álvaro Negredo** aŭ plennome *Álvaro Negredo Sánchez* estas hispana futbalisto. Li naskiĝis  en Madrido, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Sevilla FC* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de la kluboj *Real Madrid* kaj *UD Almería*. Krome Álvaro Negredo ekde la jaro 2009 estas membro de la hispana nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo jam ekde la jaro 2006 membris en la nacia teamo de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Jordi Alba

**Jordi Alba** aŭ plennome katalune **Jordi Alba i Ramos** respektive hispane **Jordi Alba Ramos** (naskiĝis  en L'Hospitalet de Llobregat, Katalunio, do nun estas -jara) estas kataluna respektive hispana futbalisto.

Li komencis sian karieron en junulaj teamoj de la klubo FC Barcelona, kie li ludis inter la jaroj 1998 kaj 2005, do inter la 9-a kaj 15-a vivjaroj. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Valencia CF* - antaŭe li jam en 2007 estis profesia futbalisto de la kataluna klubo *UE Cornellà*, kaj post la jaroj en Barcelono kaj en Cornellà kaj en Valencio inter la jaroj 2005 kaj 20076 ankaŭ estis membro de junulaj teamoj.

Jordi Alba ekde la jaro 2011 estas membro de la hispana nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, pri la Futbala Mondpokalo 2014 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo jam membris en la naciaj teamoj de sub-19-, sub-20- kaj sub-21-jaruloj.

Kategorio:Katalunaj futbalistoj
Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Katalunio
Igor Akinfejev

**Igor Akinfejev** aŭ plennome * Igor Vladimiroviĉ Akinfejev* - cirile *Игорь Владимирович Акинфеев*, angle latinliterigita *Akinfeev* - estas rusia futbalisto en la pozicio de golisto. Li naskiĝis  en Vidnoje, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *CSKA Moskvo*, kie li antaŭ la profesiiĝo ankaŭ jam aktivis en junulaj teamoj. Krome Igor Akinfejev ekde la jaro 2004 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004 kaj Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo rekoneblas per la numero "1".eta|Igor Akinfejev

Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskva provinco
Televido Trwam

**Televido Trwam** (pole: *Telewizja Trwam*) estas pola televida stacio kun katolika-nacia karaktero kaj eduk-konsiloj. Ĝia sidejo situas en Toruń, kaj ĝi apartenas al la Fondaĵo *Lux Veritatis*, registrita en Varsovio. La stacio havas televidajn studiojn en Toruń, Varsovio, Tuchów, Lublin, Ĉikago kaj Toronto. Direktoro de la stacio estas pastro Tadeusz Rydzyk.

## Historio 
### Komenco de la agado 
Televido Trwam ricevis koncesion la 13-an de marca 2003, kaj inaŭguris sian agadon la 10-an de junio 2003 per transmisio okaze de la 750-a datreveno de la kunsido de Drohiczyn. Regula disvastigado de la programoj per satelitoj komenciĝis la 12-an de junio je la 18.00 per la preĝo *Anĝeluso* kaj informa servo.

La fondaĵo *Lux Veritatis* kiel posedanto de la stacio estas apogata de la televidaj spektantoj, kiuj pagas monon al ties konto. Kontraste al Radio Maryja ĝi povas montri reklamojn, kiuj tamen aperas tre malofte.

### Evoluo 
En 2010 kaj 2011 Televido Trwam ne ricevis permeson montri solenaĵojn pri la datrevenoj de la Ribelo de Varsovio. Leteron kun malpermesa decido sendis prezidantino de la urbo Varsovio Hanna Gronkiewicz-Waltz. Tio estas rezulto de konflikto kun la registaro de Donald Tusk daŭranta ekde 2008.

Julie 2011 *Informoj de la Tago* estis proponitaj al Premio Niptel por prezentado al la publika opinio temojn prisilentataj de aliaj amaskomunikiloj, kaj gravaj por granda grupo de la pola socio, kiel sciigado sen cenzuro de enketa esplorado pri la katastrofo de Smolensk.

### Rigardeblo 
De februaro 2011 la kanalon oni povas senpere spekti de IPhone kaj IPad de Apple.

## Komentistoj
* Piotr Jaroszyński
* Antoni Macierewicz
* Stanisław Michalkiewicz

## Turnopunkto 
La 15-an de februaro 2014 la pollingva soci-katolika Televido Trwam komencis tersurfacan ciferecan video-elsendon - rezulto de protestaj kontraŭdiskriminaciaj marŝoj kaj leteroj en Pollando kaj eksterlande kun kelkaj milionoj de subtenantaj personoj

## Distingoj 
Januare 2008 Televido Trwam, kune kun Radio Maryja kaj gazeto Nasz Dziennik estis distingita de la Medalo „Milito pro Christo” - insigno atribuata de Militista Episkopejo de la Pola Armeo "pro senkompromisa defendo de la vero, popularigo de patriotaj sintenoj, popularigo de la instruado de Johano Paŭlo la 2-a, promocio de kulturo kaj tradicio de Pola Militistaro".

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de TV Trwam
* Telewizja Trwam ĉe YouTube

Kategorio:Televidkanaloj en Pollando
Kategorio:Pola televido
Kategorio:Katolikismo en Pollando
Dick Advocaat

**Dick Advocaat** aŭ plennome *Dirk Nicolaas Advocaat* - cirile * Дик Адвокат* - estas nederlanda ekse profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Li naskiĝis  en Hago, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2010 li estas la trejnisto de la rusia nacia teamo de futbalo kaj gvidas ĝin en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012.

Antaŭe li en 2002–2004 jam estis trejnisto de la nederlanda nacia teamo de futbalo, en 2005 de tiu el la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, en 2005–2006 de la sudkorea kaj en 2009-2010 de la belga nacia teamo de futbalo. Inter tiuj fazoj li estis trejnisto de pluraj klubaj futbalteamoj en diversaj landoj.

Siajn aktivajn jarojn de profesia futbalisto li havis inter la jaroj 1966 kaj 1984 en pluraj klubaj futbalteamoj de Nederlando kaj Usono.

Kategorio:Nederlandaj futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Kategorio:Naskiĝintoj en Nederlando
Kategorio:Trejnistoj de Rusia nacia futbalteamo
Novzelanda cigno

La **Novzelanda cigno** (*Cygnus atratus sumnerensis*) estas formortinta cigno el la Insularo Chatham kaj la Suda Insulo de Novzelando. Ĝi estis origine priskribata kiel separata specio el la Nigra cigno baze sur ioma plia grando de la ostoj el trovitaj fosilioj kaj la ŝajna foresto de la Nigra cigno el Novzelando antaŭ 1864. Pli ĵusaj analizoj de tiuj fosilioj, kaj aliaj, sugestas, ke la Novzelanda cigno estis subspecio de la Nigra cigno, kaj tiele estas menciata en la nuntempa ornitologio. La cigno trovita en la Insularo Chatham povus konstitui separatan specion, nome *C. chathamicus* (Oliver, 1955 - *C. chathamensis* estus neĝusta korekto), sed necesas plia laboro por certigi tion.

La Aŭstralia formo (Nigra cigno) estis enmetita en Novzelandon kaj la Chathamojn en 1864 kaj 1890, respektive. Ili senpene plenigis la lokon de la ekologia niĉo de sia formortinta parenco(j) kaj multobliĝis, nune ili nombras en dekoj da miloj.

## Referencoj 
* Oliver, W. R. B. (1955): *New Zealand Birds* (2a eldono).A. H. & A. W. Reed: Wellington.
* Worthy, Trevor H., & Holdaway, Richard N. (2002) *The Lost World of the Moa*. Indiana University Press:Bloomington. ISBN 0-253-34034-9

Kategorio:Cignoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Prahistoriaj birdoj
Kategorio:Faŭno de Nov-Zelando
Juan Francisco Torres

**Juan Francisco Torres** aŭ plennome *Juan Francisco Torres Belén*, ofte mallongigata *Juanfran* (naskiĝis  en *Crevillent*, Alikanto, do nun estas -jara) estas hispana futbalisto.eta|Juan Francisco Torres en 2013Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Atlético Madrid* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de la kluboj *Real Madrid* kaj *CA Osasuna* en Pamplono. Krome Juan Francisco Torres ekde la jaro 2012 estas membro de la hispana nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, pri la Futbala Mondpokalo 2014 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo jam membris en la naciaj teamoj de sub-17-, sub-18-, sub-19-, sub-20- kaj sub-21-jaruloj.

[eta|300px|maldekstra|la [hispana nacia teamo de futbalo antaŭ la ekflugo al la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012: Juanfran estas la pli dekstra el la du viroj kun mano sur la valizo bildocentre.]]

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Tricky Sam Nanton

**Joe Nanton**, naskonomo Joseph N. Irish, ŝercnomo „Tricky Sam“ Nanton, (naskiĝis la 1-an de februaro 1904 en Novjorko; mortis la 20-an de julio 1946 en San-Francisko) estis usona ĵaz-trombonisto, kiu estas fama pro sia noviga grumblego-ludo (ŭa-ŭa) en la Duke Ellington Orchestra.

## Vivo kaj verkado 
Nanton estis komence de la 1920-aj jaroj ĉe Cliff Jackson, Fraziers Harmony Five (1923/4) kaj Elmer Snowden (1925), antaŭ ol li en 1926 aliĝis al Duke Ellington. Tie li perfektigis la ludon per dampilo, kiun jam evoluigis trumpetisto Bubber Miley en la bando de Ellington kaj kontribuis esence al la karakteriza ĝangalosono de la bando. Je tio li ludis per konusdampilo enmetita en la trombonon aldone al sonorildampilo, kio tre faciligis la ludon, ĉar ĝi reduktis la ĉiaman per-lipan reĝustigon de la agordo. Pro sia novigo de la dampil-uzo, kiu ebligis al li imiti la plej diversajn voĉojn per la trombono, li ricevis la kromnomon *Tricky Sam* (Artifika Sam). Sian melodie simplan, sed Sonne kaj ritme nuancitan ludmanieron li povis realigi sur vasta kampo inter animkapta plendokanto kaj humura imitado de la homa voĉo.

Krom sia muzikado en la bando de Ellington-Band Nanton verkis diskojn kun muzikistoj de Ellington kiel Johnny Hodges, Rex Stewart, Sonny Greer kaj Cootie Williams.

Nanton mortis en 1946 en hotelo en San-Francisko pro apopleksio, post kiam li jam antaŭe er pro sanproblemoj (li estis alkoholmaniulo) forestis pli longajn fazojn. Ellington serĉis post tio daŭre homoj, kiuj similis laŭ sono kaj povo al Nanton, trovis tamen neniam samvaloran anstataŭanton.

Al la plej bonaj surdiskigoj de solaĵoj de Nanton, ĉiuj kun la orkestro de Duke Ellington, apartenas *Black And Tan Fantasy*, *Washington Wobble*, *Red Hot Brand* 1927, *Jubilee Stomp*, *Tishomingo Blues*, *The Blues With A Feeling* 1928, *Flaming Youth, Tiger Rag, Harlemania, Harlem Flat Blues, Stevedore Stomp, Nights In Harlem, Old Man Blues* 1930, *Echoes Of The Jungle* 1931, *It Don´t Mean a Thing*, *Lightin* 1932, *Harlem Speaks* 1933, *In A Jam* 1936, *New Black and Tan Fantasy* 1938, *Ko Ko, Side Walks Of New Yorks, Chloe* 1940 , *Blue Serge, Jump For Joy* 1941, *Main Stam* 1942, *Work Song* 1944, *Black And Tan Fantasy* 1945.

## Diskoj 
* *Duke Ellington at Fargo, 1940 Live*

## Literaturo 
* Kurt Dietrich: *„Dukes bones- Duke Ellingtons trombonists“*, Advance Music 1996

## Rimarkoj 
Kategorio:Ĵaztrombonistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Félix Máriássy

**Félix MÁRIÁSSY** [fEliks mAriAŝi], hungare **Máriássy Félix** estis hungara reĝisoro, filmomuntisto kaj profesoro.

Félix Máriássy naskiĝis la  1915 en Hungario, en *Márkusfalva* (nuntempa Markušovce en Slovakio) - mortis la  1975 en Budapeŝto.

## Biografio 
Félix Máriássy komence eklaboris en produktadoj de filmoj, kie li havis diversajn taskojn. Post la 2-a mondmilito li memstare reĝisoradis dokumentajn filmojn, ekde 1949 ankaŭ kutimajn filmojn. Li havis edzinon kaj filon. Ekde 1948 li instruis en la altlernejo pri aktorado. Li ricevis premion Kossuth en 1956, poste ankaŭ aliajn 2 premiojn en 1969 kaj 1971.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Bódy
* Judit Elek
* Károly Esztergályos
* Judit Felvidéki
* Pál Gábor
* Imre Gyöngyössy
* Miklós Hajdufy
* Zoltán Huszárik
* Ferenc Kardos
* Zsolt Kézdi-Kovács
* Sándor Mihályfy
* István Szabó (filmreĝisoro)

## Liaj reĝisoraj laboroj (elekto) 
* li apartenis al la stabo en filmoj En Eŭropo ie kaj Subplando da tero
* 17 kinejaj filmoj inter 1949-1968, ekzemple *Szabóné* (S-ino Szabó), debuta filmo, 1949; Parencoj, 1954; **Budapeŝta printempo (filmo)**, 1955; *Csempészek* (Kontrabandistoj), 1958
* 2 televiziaj filmoj en 1970 kaj en la sekva jaro
* dokumentaj filmoj, ekzemple *Arccal a vasút felé*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj filmomuntistoj
Márton Keleti

**Márton KELETI,** hungare **Keleti Márton** estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto.

Márton Keleti naskiĝis la  1905 en Budapeŝto - mortis la  1973 en Budapeŝto.

## Biografio 
Márton Keleti komence reĝisoradis en teatroj. Li interesiĝis pri la filmoj en la 1930-aj jaroj. Dum la 2-a mondmilito li ne laboris, sed poste tuj li reĝisoradis filmon. Ekde 1950 li ricevis taskon kaj postenon ankaŭ en la Teatra Altlernejo. Baldaŭe li ekhavis mondfamon, ekde la 1960-aj jaroj li ricevis taskojn de Hungara Televizio. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951, 1953, 1954, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraj laboroj (elekto) 
* 45 kinejaj filmoj inter 1937-1972, ekzemple *Torockói menyasszony* (1937); *A tanítónő* (La instruistino), 1945; *Beszterce ostroma*, 1948; *Mágnás Miska*, 1949; *Janika* (Johaĉjo), 1949; *Dalolva szép az élet*, 1950; *A selejt bosszúja*, 1951; *Különös házasság* (1951); Ferenc Erkel, 1952; *Fel a fejjel*, 1954; *A csodacsatár*, 1956; *Két vallomás*, 1957 kun tre fama ŝlagro *Párizsban szép a nyár*; *Tegnap* (Hieraŭ), 1959; *Puskák és galambok*, 1961; *Esős vasárnap* (Pluva dimanĉo), 1962; **La kaporalo kaj la aliaj**, 1965; *Butaságom története*, (1965); *Szerelmi álmok - Liszt* (Amaj sonĝoj Franz Liszt, 1970
* 13 televiziaj filmoj inter 1964-1972, ekzemple *Váltás* (1964); *Bob herceg* (Princo Bob) (opereto), (1972)

## Elektitaj disĉiploj 
* Sándor Kocsis (kameraisto)
* Emil Mahrer
* Levente Málnay
* Imre Mihályfi
* György Molnár (reĝisoro)
* Sándor Sára
* András Sipos (reĝisoro)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Roman Ŝaronov

**Roman Ŝaronov** aŭ plennome **Roman Sergejeviĉ Ŝaronov** - cirile *Роман Сергеевич Шаронов*, angle cetere latinliterigata *Sharonov* - estas rusia futbalisto en la pozicio de defendisto. Li naskiĝis  en Moskvo, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Rubin Kazanj* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de kluboj en Moskvo, Ŝanhajo, Krasnojarsko, Groznij kaj Jaroslavl. Krome Roman Ŝaronov ekde la jaro 2004 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, post antaŭaj partoprenoj ankaŭ en la ĉampionadoj de 2004 kaj 2008.

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Sergej Ignaŝeviĉ

**Sergej Ignashevich** aŭ plennome **Sergej Nikolajeviĉ Ignaŝeviĉ** (; ) estas rusia futbalisto en la pozicio de defendisto kaj mezkampisto. Li naskiĝis  en Moskvo, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo * CSKA Moskvo* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de la kluboj *Spartak Oreĥovo, Krilja Sovetov Samara* kaj *Lokomotivo Moskvo*. Krome Sergej Ignaŝeviĉ ekde la jaro 2002 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004 kaj Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero "4".

 

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Vilhelmo Francisko de Habsburgo-Loreno

Arkiduko **Vilhelmo Francisko Jozefo Karlo de HABSBURGO-LORENO** (naskiĝinta la 10-an de februaro 1895 en Pula — la 18-an de aŭgusto 1948 en Kijivo). Li estis la sesa ido de Karolo Stefano de Teschen. Li estis ukraina kolonelo kaj dum la Unua Mondmilito pretendanto al la trono de planita memstara ukraina ŝtato satelita. Verkis poemojn en la ukraina sub la kromnomo Vasil Viŝivanij (ukr. Василь Вишиваний).

## Biografio 
En 1915 li ricevis de la imperiestro Francisko Jozefo la Oran Ŝaffelon. Laŭ planoj de la aŭstra potenco tiu ĉi ukraina kolonelo (la triavica kuzo de la aŭstra imperiestro Francisko Jozefo la 1-a) devis iĝi reganto de la memstara ukraina ŝtato, kreota post la venko en la Unua mondmilito.

Post fiasko de ĉiuj naciliberigaj planoj li restis en Vieno kaj post ĝia liberigo dum la Dua mondmilito fare de la Ruĝa Armeo trafis la sovetian okupacian zonon. Li estis arestita en 1947, kondamnita al 25-jara malliberigo kaj sekvan jaron mortis pro tuberkulozo en prizono en Kijivo (Ukraina SSR).

eta|maldekstra|1896 infaneto en lia familio, li estis la benjamino

## Memoro 
Memortabulo pri li pendas sur la Preĝejo de Sankta Barbara en Vieno (Aŭstrio).

## Literaturo 
* Vasyl Rasevyč: *Ein habsburgischer König für die Ukraine? Wilhelm von Habsburg und Kaiser Karl I.* En: Andreas Gottsmann (eld.): *Karl I. (IV.), der Erste Weltkrieg und das Ende der Donaumonarchie.* Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Vieno 2007, ISBN 978-3-7001-3929-4, pp. 223-230.
* Timothy Snyder: *Der König der Ukraine. Die geheimen Leben des Wilhelm von Habsburg*, eldonejo Paul Zsolnay, Vieno 2009, ISBN 978-3-552-05478-3.

## Eksteraj ligiloj 
* Resumo de la artikolo de Vasyl Rasevyč.  
* Pri la karaktero de la arĥiduko - recenzo de la libro de Snyder. 

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Vilhelmo Francisko
Vilhelmo Francisko
Andrej Arŝavin

eta|Andrej Arŝavin
**Andrej Arŝavin** aŭ plennome **Andrej Sergejeviĉ Arŝavin** - cirile *Андре́й Серге́евич Арша́вин*, angle cetere latinliterigata *Andrei Arshavin* - estas rusia futbalisto. Li naskiĝis  en Sankt-Peterburgo, tiutempe en Sovetunio nomata Leningrado, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2009 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la britia klubo *Arsenal F.C.*, kvankam en 2012 li estas "pruntata" al la rusia klubo *Zenit Sankt-Peterburgo*, kie li jam antaŭe inter la jaroj 2000 kaj 2008 estis profesia futbalisto.

Krome Andrej Arŝavin ekde la jaro 2002 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo, kaj ekde la jaro 2009 estas ties teamestro. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, post antaŭa partopreno ankaŭ en la ĉampionado de 2008.

Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
5283 Pirho

**5283 Pirho** estas mezgranda malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
En la helena mitologio, Pirro aŭ Pirho (*Πύρρος*) estis la kromnomo de Neoptolemo, ŝuldata al ties rufaj haroj. Neoptolemo, filo de Aĥilo kaj greka batalinto de la troja milito, lasis sian nomon ankaŭ al la troja asteroido 2260 Neoptolemo.

*Oni ne konfuzu ĝin kun:
* 632 Pyrrha
* 3228 Pire*.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta en la tiel nomata "Greka Tendaro", tie estas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Hvalba

**Hvalba** estas vilaĝo sur insulo Suðuroy de Ferooj. Administre ĝi apartenas al distrikto Hvalba, al kiu apartenas ankaŭ la vilaĝo Sandvík – tute en nordo de la *suda insulo* – kaj la neloĝata insulo Lítla Dímun. La distrikto entute havis ĉe fino de 2002 precize 767 loĝantojn.

## Geografio 
[eta|maldekstre|Hvalba kun vido al [Lítla Dímun]]
Geografie, Hvalba situas sur 2 km mallarĝa istmo, *Norðbergseiði*, kaj havas po unu aliron al la okcidenta kaj orienta bordoj de la insulo. La vilaĝo mem troviĝas do ĉirkaŭ, fino de la golfo **Hvalbiarfjørður** ĉe la orienta bordo.

## Historio 
La loko estas jam loĝata ekde la vikinga epoko. Simile al aliaj vilaĝoj de Suðuroy, Hvalba estis same atakita fare de piratoj, en la 17-a jarcento. En 1629, tri piratŝipoj el norda Afriko atakis la vilaĝon. Post kiam ili forlasis la insulon, du el ili rompiĝis sur la maraj rokoj. Laŭ tradicio, la marondoj bordo-ĵetis 300 kadavrojn. Apud la bordo ekzistas loko, nomata *Turkargravir*, kie oni entombigis ilin. La piratoj forprenis tridek infanojn kaj virinojn por vendi ilin kiel sklavojn en norda Afriko. Oni lanĉis monkolektan kampanjon sur Ferooj por liberigi ilin, sed tio fine nesukcesis, ili neniam revenis al la insuloj.

## Ekonomio 
eta|En karbominejo de Hvalba
En la montoj ĉirkaŭ la nuna suda tunelo, oni minis ekde la 1770-aj jaroj brunan karbon el profundaj kaj malfacile alireblaj ŝaĥtoj, kiu estis grava energia fonto ĝis fino de la 2-a mondmilito. Kelkaj ministoj laboras eĉ hodiaŭ en la minejoj.

## Trafiko 
Al la najbaraj vilaĝo, ĝi estas ligita per du tuneloj: la 1450 m longa *Hvalbiartunnilin* (plej malnova tunelo de Ferooj, konstruita en 1963) sude al Trongisvágur kaj Tvøroyri; dum la 1500 m longa *Sandvíkartunnilin* norde al Sandvík.

Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de Ferooj
5317 Verolacqua

'*5317 *Verolacqua'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo estis komponita en honoro de *Veronica Lynn Passalacqua'' je okazo de ties dudek-kvina naskodato: Studentino en la Universitato Harvard, ŝi helpis dum pluraj jaroj kompili datumojn pri la fotometrio de kometoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Ĉilia Suda Zono

[eta|Aera vido de [Villarrica (Ĉilio)|urbo, lago kaj vulkano de Villarrica.]]
[eta|Marborda adreo de [Carahue kun la Insulo Mocha distance.]]
[eta|200ra|Paŝtanta bovaro ĉe [Lago Llanquihue. Vulkano Osorno fone.]]

La **Zona Sur** (*Suda Zono*) estas unu el kvin naturaj regionoj laŭ kiuj la CORFO dividis kontinentan Ĉilion en 1950. Ties norda bordo estas formata de la Rivero Bío-Bío, nome limo kun la Zono Centra Ĉilio. Okcidente kun la Pacifika Oceano, oriente kun Andoj kaj Argentino. Ties suda bordo estas la Kanalo Ĉakao, trans kiu kuŝas la Aŭstrala Zono. Dum la insularo Ĉiloeo apartenas geografie al la Aŭstrala Zono pro kulturo kaj historio, ĝi kuŝas pli proksima al la *Zona Sur*.

## Geografio 
## Naturo 
## Historio 
Kategorio:Geografio de Ĉilio
5381 Seĥmeto

**5381 Seĥmeto** estas tre malgranda, tre hela duopa atona asteroido, terrenkonta kaj venusrenkonta.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la leon-kapa diino Seĥmeto de la egipta mitologio.

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Venuso.

Ĝia tre klinita orbito krucas tiujn de Venuso kaj de la Tero, ĝia suprenira nodo estas proksima de la venusa orbito:
* Ĝia tera MOID estas 0,113354 astronomia unuo (16,958 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,01927 astronomia unuo (2,883 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,1128 astronomia unuo (16,874 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,1135 astronomia unuo (16,982 milionoj da km) de nia planedo.

## Fizikaj ecoj 
**5381 Seĥmeto** estis observita la  per radaro elde la radioteleskopo de Arecibo far'de M. C. Nolan, E. S. Howell, A. S. Rivkin, kaj C. D. Neish.

Tiu satelito havas diametron de 0,3 ± 0,05&nbsp;km kaj orbitas je distanco de 1,54 ± 0,12&nbsp;km de la ĉefa korpo kun orbita periodo de 0,5208 ± 0,012 tago (12,5 horoj). Ĝia rotacia periodo, ankoraŭ malprecize konata, estas 10 ± 2 h horoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  (5381) Sekhmet; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Atonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
5392 Parker

'*5392 *Parker''''' estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan kuraciston kaj  Donald C. Parker (1939–2015); li estas konata pro siaj precizaj fotografioj de Marso kaj Jupitero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Granda Ĉilia Tertremo

[eta|250px|Strato de [Valdivia (Ĉilio)|Valdivia post la tertremo de la 22a de majo 1960]]
La **Tertremo de Valdivia en 1960** aŭ simple la **Granda Ĉilia Tertremo** (en hispana *Terremoto de Valdivia/Gran terremoto de Chile*) okazinta la 22an de majo 1960 estas ĝis nun la plej forta tertremo iam registrita surtere, kun forto 9,5 laŭ la Momant-magnituda skalo. La naturkatastrofo okazis vespere (19:11 GMT, 15:11 loka horo) kaj ties rezulta cunamo tuŝis sudan Ĉilion, Havajon, Japanion, Filipinojn, orientan Novzelandon, sudorientan Aŭstralion, kaj la insularo de Aleutoj en Alasko.

La surcentro estis ĉe Lumaco ĉirkaŭ 570&nbsp;km sude de Santiago, kaj Temuco estis la plej proksima granda urbo, dum Valdivia estis la plej tuŝita urbo. La tertremo kaŭzis lokajn cunamojn kiuj draste frapis la marbordon de Ĉilio, per ondoj sw ĝis 25 m. La ĉefa cunamo trakuris la tutan Pacifikan Oceanon kaj detruis la urbon Hilo (Havajo). Ondoj tiom altaj kiom ĝis 10,7 m estis registritaj je 10 000&nbsp;km for de la surcentro, kaj tiom for kiom ĝis Japanio kaj Filipinoj.

Estis publikitaj diversaj ĉirkaŭkalkuloj de la totala nombro de homaj perdoj pro la tertremo kaj la cunamoj, el kiuj la usona koncerna servo *United States Geological Survey* citis studojn pri 2 231, 3 000, aŭ 5 700 mortoj kaj alia fonto uzis ĉirkaŭkalkulon de 6 000 mortoj.

## Referencoj 
Kategorio:Tertremoj en Ĉilio
Kategorio:1960 en Ĉilio
Kategorio:Katastrofoj en 1960
Kategorio:Tertremoj en la 20-a jarcento
Roman Ŝirokov

**Roman Ŝirokov** aŭ plennome **Roman Nikolajeviĉ Ŝirokov** - cirile *Роман Николаевич Широков*, angle latinliterigata *Shirokov* - estas rusia futbalisto. Li naskiĝis  en Dedovsk, Moskva provinco, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Zenit Sankt-Peterburgo* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de kluboj en la urboj Moskvo, Kazanj, kaj en la moskva provinco ĉirkaŭ la nacia ĉefurbo la urboj Vidnoje, Istra kaj Ĥimki, antaŭ ol ekaktivi en Sankt-Peterburgo. Krome Roman Ŝirokov ekde la jaro 2008 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, post antaŭa partopreno ankaŭ en la ĉampionado de 2008. eta|150ra|Roman Shirokov

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskva provinco
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Igor Denisov

eta|Igor Denisov
**Igor Denisov** aŭ plennome **Igor Vladimiroviĉ Denisov** - cirile *Игорь Владимирович Денисов* - estas rusia futbalisto. Li naskiĝis  en Sankt-Peterburgo, tiutempe en Sovetunio nomata *Leningrado*, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Zenit Sankt-Peterburgo*, kie li aktivas jam ekde la jaro 2001. Krome Igor Denisov ekde la jaro 2008 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo ekde la jaro 2006 jam membris en la nacia teamo de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Marat Izmajlov

**Marat Izmajlov** aŭ plennome **Marat Naileviĉ Izmajlov** (, ) estas rusia futbalisto de etne volga tatara deveno. Li naskiĝis  en Moskvo, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Sporting Clube de Portugal* — antaŭe li ĝis la jaro 2008 estis profesia futbalisto de la klubo *Lokomotivo Moskvo*. Krome Marat Izmailov ekde la jaro 2011 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, post antaŭaj partoprenoj ankaŭ en la Futbala Mondpokalo 2002 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004. 

 

Kategorio:Tataroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo