open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Walter Madarassy

**Walter Madarassy** [madaraŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madarassy Walter** estis hungara medalisto, skulptisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Machovits* [mahoviĉ].

Walter Madarassy  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
[eta|maldekstre|Reliefo en [Gödöllő fare de Walter Madarassy]]
[eta|Virino kun kruĉo en [Keszthely fare de Walter Madarassy]]

## Biografio 
Walter Madarassy frekventis industriartan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Hungara Belarta Altlernejo en 1936. Liaj plej gravaj instruistoj estis Elemér Fülöp, Aladár Fáy, Lajos Mátrai, Imre Simay, József Reményi kaj István Szentgyörgyi (skulptisto). Li ricevis stipendiojn en la jaroj 1933-1934 kaj 1939. Li studvojaĝis en 1938 kaj 1962 en Italio, en 1960 en Grekio, en la sekva jaro en Sovetunio kaj Okcidenta Germanio. En 1953 li ekinstruis en la Industriarta Altlernejo. Li ricevis 7 premiojn inter 1930-1979.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1979, 1990, 1992)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1945, 1947, 1952, 1960, 1968, 1973, 1994)
* Parizo (1949, 1957)
* Arthalo Budapeŝto (1950-1955, 1959, 1966, 1968, 1978)
* Miskolc (1957
* Venecia Bienalo, Antverpeno (1958)
* Pécs (1964, 1971)
* Székesfehérvár (1966)
* Szeged (1973, 1975)
* Nyíregyháza (1996)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Saint Margaret of Hungary by Walter Madarassy, 2018 Visegrád.jpg|Margareta de Hungario en Visegrád
Fiendship fountain. Putto I. - Vác.JPG|ornamskulptaĵo de fontano en Vác
Munkácsy Mihály mellszobra (Madarassy Walter), 2017 Margit-sziget.jpg|Mihály Munkácsy en Budapeŝto
University of Veterinary Science Budapest statues - Oszkár Wellmann 01.jpg|Oszkár Wellmann en Budapeŝto
Bust of Vilmos Zlamál by Walter Madarassy at UVS, 2016 Erzsébetváros.jpg|Vilmos Zlamál en Budapeŝto
Dr. Zimmermann Ágoston szobra (Madarassy Walter, 1985), 2017 Mór.jpg|Ágoston Zimmermann en Mór
Akseli Gallen-Kallela relief by Walter Madarassy, 2018 Várkerület.jpg|Reliefo pri Akseli Gallen-Kallela
Madarassy-Pannonia-1.JPG|Reliefo pri Panonio
Pethe Ferenc dombormű Gödöllőn.jpg|Reliefo pri Ferenc Pethe en Gödöllő

## Elektitaj medaloj 
* Ferenc Kölcsey (1928)
* Buda Recuperata (1936)
* Ignaz Semmelweis (1969)
* Bertalan Székely
* Virágos Budapest

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sebestyén Markolt

**Sebestyén Markolt** [ŝebeŝtjEn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markolt Sebestyén** estas hungara skulptisto, instruisto, grafologo.
[eta|[Johano Nepomuko fare de Sebestyén Markolt]]
[eta|[Reliefo fare de Sebestyén Markolt]]
Sebestyén Markolt  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pri vivo de Sebestyén Markolt mankas informoj. Li studis en Hungara Belarta Universitato nur en la studjaro 1999. Li okupiĝas krom la skulptado pri grafologio, eĉ li instruas ĝin.

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Ferenc Móra (Kiskunfélegyháza, bronzo, 2004)
* Johano Nepomuko (Budapeŝto, kalkŝtono, 2011, vidu la bildon!)
* reliefo pri 7 franciskanoj, (Budapeŝto, marmoro, 2012, vidu la bildon!)
* reliefo: Sankta Antonio predikas al la fiŝoj (2015, ŝtono)

## Fontoj 
* skulptaĵoj
* http://www.grafologia.hu/news-2/icxrcfnu33/Markolt-Sebesty%C3%A9n

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj grafologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Benzofenono

**Benzofenono** aŭ **dufenilketono** estas organika kombinaĵo apartenanta al la ketona funkcia grupo, blanka aŭ flaveca solidaĵo kun karakteriza odoro, nesolvebla en akvo sed solvebla en organikaj solvantoj kaj uzata kiel reakcianto en kemiaj sintezoj. Benzofenono estas fotoiniciata substanco uzata en sekigaj procezoj tiaj kiaj inkoj, bildo-kreadaj rimedoj, kaj purigo de surfacoj en la presindustrio. Benzofenono preventas ke ultraviola lumo damaĝu odoraĵojn kaj koloraĵojn en produktoj kiel parfumoj kaj sapoj.

Benzofenono povas aldoniĝi al plastaj pakaĵoj kiel ultra-viola blokaĵo por preventi foto-degradiĝon de plastaj polimeroj aŭ iliaj enhavoj. Ĝia uzado permesas al manufakturantoj ke ili enpaku la produktojn en travideblaj vitroj aŭ plastaĵoj (tiel kiel PETE-aj akvoboteloj. Sen ĝi, opakaj aŭ malhelaj pakaĵoj estus necesa.

En biologiaj aplikoj, benzofenonoj estas vaste uzataj kiel fotofizikaj sondiloj en la identigado kaj mapado de peptido-proteinaj interagoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **dufenila etero** per traktado de **bromo-benzeno** kaj **benzaldehido**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **dufenila etero** per traktado de **klorobenzeno** kaj **benzaldehido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **dufenila etero** per traktado de **benzoila klorido** kaj **benzeno**:

### Sintezo 4 
* Preparado de la ** dufenilketeno** per oksidado de **dufenilmetano**:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Benzofenono uzatas en la preparado de *binzopinakolo* (CAS-numero 464-72-2) en ĉeesto de ultraviola lumo kaj acetata acido aŭ izopropanolo:

### Reakcio 2 
* Reduktiĝo de benzofenono al *dufenil-metano* (CAS-numero 101-81-5) okazas en ĉeesto de *fosfino* (CAS-numero 7803-51-2):

## Vidu ankaŭ 
* Ketonoj
* Metil-etil-ketono

## Literaturo 
*  Safety Data Sheet for Benzophenone ( Sekureca Datuma Folio por Benzofenono)
* Organic chemistry 
* Bioconjugate Techniques
* Szycher's Handbook of Polyurethanes
* Handbook of Preservatives
*  Merck Millipore

## Referencoj 
Kategorio:Materialoj por presado
Kategorio:Ketonoj
Kategorio:Benzofenonoj
43794 Yabetakemoto

'*43794 *Yabetakemoto'''* estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei (gubernio Koĉi, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de ambaŭ japanaj naĝkonkurencistoj *Akihiko Yabe* kaj *Akikazu Takemoto''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Elektronika muzikilo

**Elektronika muzikilo** estas muzikilo kiu uzas unu aŭ plurajn elektronikajn cirkvitojn por produkti sonojn. Tia muzikilo uzas unu aŭ plurajn frekvencgeneratorojn por generi kontroleblajn, difinitajn malaltfrekvencajn alternajn kurentojn, kiuj povas esti plifortigitaj kaj aŭdeblaj per laŭtparoliloj. Kontraste al elektromekanikaj muzikiloj kun sonpreniloj (ekz. elektraj gitaroj), elektronikaj muzikiloj (ekz. klavaroj) elektronika muzikilo ne havas iujn ajn meĥanike moviĝantajn aŭ vibrajn elementojn por songenerado.

## Elektro-mekanikaj muzikiloj 
Ekzemploj:
* Hammond-orgeno
* Elektra gitaro

## Elektro-analogaj muzikiloj 
Ekzemploj:
* Melotrono

## Ciferecaj muzikiloj 
Ekzemploj:
* Sintezilo
* Baspedalaro
* Elektronika frapinstrumentaro

## Komputilaj muzikiloj 
Diversaj
Kapereo

**Kapereo**, **malgranda kapereo** aŭ **pigma baleno** (*Caperea marginata*) estas membro de la Cetoteriedoj, nome familio de lamenbalenoj, kiu ĝis 2012 estis supozita formortinta; antaŭe *C. marginata* estis konsiderita la nura membro de la familio *Neobalenedoj*. Por la unua fojo priskribita de John Edward Gray en 1846, ĝi estas la plej malgranda el la lamenbalenoj, game inter 6 kaj 6.5 metroj longa kaj 3,000 al 3,500 kilogramoj peze. Spite sian nomon, la *malgranda kapereo* aŭ *pigma baleno* povus havi plie komune kun la griza baleno kaj la rorkvaloj ol kun la Gronlanda baleno kaj la veraj balenoj.

La malgranda kapereo troviĝas en la Suda Oceano en la malaltaj areoj de la Suda Hemisfero, kaj manĝas kopepodojn kaj eŭfaŭsiedojn. Oni konas malmulte pri sia populacio aŭ sociaj kutimoj. Malkiel plej aliaj lamenbalenoj, ĝi estis rare celo de ekspluatado.

## Notoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Balenoj
Republic P-47 Thunderbolt

La **Republic P-47 Thunderbolt** estas usona ĉasaviadilo, kiun oni uzis dum la Dua Mondmilito. Kiel ĉefa ĉasaviadilo kun North American P-51 Mustang, P-47 batalis en la Eŭropa fronto kaj ĉefe partoprenis en la eskortaj misioj dum la bombado de Eŭropo kaj grundaj atakoj antaŭ la Operaco Overlord.

Kiel ĉefa militaviadilo de Usona Armea Aerforto P-47 sukcese faris sian rolojn, ambaŭ ĉasaviadilo kaj ĉasbombaviadilo. Danke al famo en dua mondmilito, La Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II, moderna atakaviadilo de Usona Aerarmeo sukcedis nomon de P-47.

## Historio 
250ra|eta|Tri P-47N, 1945.
La P-47 estis prilaborita por anstataŭi ĉasaviadilon de Republic Aviation, Seversky P-35. Unue Republic Aviation prezentis XP-47 kaj XP-47A, sed tuj dezajnoj ne adaptiĝis en USAAC. Tiam Republic Aviation proponis XP-47B kun plilarĝita korpo. XP-47B estis elektita de USAAF kaj debutis en 1942. P-47 estis peza, pli ol aliaj ĉasaviadiloj kiel Lockheed P-38 Lightning aŭ Curtiss P-40 Warhawk, Brita Supermarine Spitfire.

La unu el teknikaj specialaĵoj de P-47 estas ĝia motoro. La motoro de P-47, aermalvarmiĝita piŝtmotoro Pratt & Whitney R-2800 estis kun aer piŝtmotoro kun turboŝaltilo, kiu estis simila kiel motoro de bombaviadilo. La teknikoj de turboŝaltilo plibonigis rendimenton kaj manovron de P-47 en superalta rapideco, kaj ebligis krei altan rapidon dum la aerbatalo. La P-47 ofte partoprenis en la eskorto de bombaviadiloj kiel B-17 kaj B-24, kaj batalis kun germanaj ĉasaviadiloj. P-47 ofte survivis en la peza damaĝo danke al peza kiraso. Operaciante la P-47, pluraj flug-asoj kiel kolonelo Francis Gabreski kaj Robert. S. Johnson gajnis venkon en aerbatalo.

La alta kredidenco ankaŭ helpis P-47 en grundaj misioj. P-47 ankaŭ aktive partoprenis en la grundaj atakoj kontraŭ germanaj terarmeoj en Francio. Dum kaj post la Invado en Normandio, P-47 oferis aeran helpon por aliancanaj fortoj kaj sukcese detruis multajn germanajn tankojn kaj veturilojn.

Post la milito, P-47 estis oferiĝitaj al pluraj eŭropaj landoj, inkluzive Italio kaj Jugoslavio. Last P-47 retiriĝis en 1966, el Perua Aerarmeo.

## Variantoj 
* **P-47B :** Unua produktita versio de P-47.
* **P-47C :** Pliboniĝita kaj Modifiĝita versio de P-47.
* **P-47D (Produktnomo el Republic) / P-47G (Produktnomo el Curtiss) :** Bobelsupra versio de P-47C.
* **P-47M :** Modifiĝita versio de P-47D.
* **P-47N :** Eskorta ĉasaviadilo por Boeing B-29 Superfortress. Last modelo de P-47.

## Teknikaĵo 
## Vidu ankaŭ 
* Lockheed P-38 Lightning
* Curtiss P-40 Warhawk
* North American P-51 Mustang

P-47
Unitariisma preĝdomo (Debrecen)

La **unitariisma preĝdomo** estas sakrala konstruaĵo en Debrecen.

## Historio 
La unitariismo estas hungara religio disvastiĝanta en Transilvanio fare de Ferenc Dávid. Debrecen estas proksime al Transilvanio, tamen ĝis fino de la 1-a mondmilito nur sporede vivis unitariistoj en la urbo. Unu el ili donacis sumon kaj havaĵojn por la unitariismo en 1887. Depost la unua mondomilito alvenis rifuĝintoj al Debrecen, inter ili ankaŭ unitariistoj. En 1921 ili fondis unitarian grupon, en 1928 jam milda preĝdomo konstruiĝis. Tio estis kvazaŭ familia teretaĝa domo kaj simila paroĥo. Estis plano ankaŭ pri lernejo. Dum la 2-a mondmilito la preĝdomo difektiĝis, la renoviĝo daŭris tre longe. Dum la socialismo el Debrecen oni venis por servi al preĝejoj de Füzesgyarmat kaj Kocsord. En 2012 la unitariisma grupo de Debrecen unuiĝis al Transilvania Unitariisma Eklezio. 

## Konstruaĵo 
La preĝdomo kaj paroĥo situas laŭ trotuaro de la flankostrato. Nur la paroĥo havas enirejon. La preĝdoma ĉambro havas 3 fenestrojn pli grandajn, ol en la paroĥo. Ĉe la tegmenta nivelo estas kvazaŭ timpano (arkitekturo), kiu almenaŭ donas iomete preĝejan impreson.

## Fontoj 
* oficiala paĝo kun foto
* http://hafke.hu/?p=276 

Debrecen
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Debrecen
Kategorio:Preĝdomoj en Hungario
43804 Peterting

'*43804 *Peterting'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la 10-an de septembro 1991 de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona anestezologiisto *Peter M. Ting'', kiu dumvive interesiĝis pri diversaj aspektoj de astronomio kaj aĉetis sian unuan teleskopon en sia jungaĝo. Li havas larĝan intereson por la historio de astronomio kaj laboris pri specialaj problemoj de asteroida nomenklaturo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Polimnio (genro)

***Polimnio*** (latine *Polymnia*, sed origine greke Πολυμνία) estas  genro de amerika flora planto el la familio de la asteracoj (*Asteraceae*). 

Specioj de la genro *Polymnia* estas jenaj:
* *Polymnia canadensis* hejmiĝas en Ontario, kaj orienta kaj meza zono de Kanado
* *Polymnia cocuyensis*  hejmiĝas en Boyacá en Kolombio
* *Polymnia cossatotensis* Pittman & V.M.Bates - Arkansaso
* *Polymnia johnbeckii* hejmiĝas en  Tenesio
* *Polymnia laevigata*  hejmiĝas en  Misurio, Kentukio, Tenesio, Alabamo, Georgio, Florido
* *Polymnia quichensis* hejmiĝas en  Kostariko, Gvatemalo
*  *Polymnia sonchifolia* hejmiĝas en  Bolivio

Kelkaj specioj nun estas enordigitaj en aliaj genroj: *Axiniphyllum, Berlandiera, Didelta, Guizotia, Melampodium, Montanoa, Rumfordia, Smallanthus, Sphagneticola, Unxia*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Polymnia canadensis - Bildoj 
*Leafcup - Polymnia canadensis
*Polymnia uvedalia L. - Fotoj 

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Plantoj de Nordameriko
43806 Augustepiccard

'*43806 *Augustepiccard''''' estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svis-belga fizikisto Auguste Piccard (1884–1962), kiu studis la altan atmosferon kaj la marajn profundojn. En 1932 li faris balonan ascendon ĝis alto de 16 940 metroj kaj en 1953, malsupreniris per batiskafo al profundo de 3150 metroj. Lia filo Jacques atingis submaran profundon de 10 910 metroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Benzoata anhidrido

**Benzoata anhidrido** aŭ **C14H10O3** estas acida anhidrido de benzoata acido, blanka solidaĵo kaj la plej simplaj kaj simetriaj el la aromataj acidaj anhidridoj. Estas manieroj produkti ĝin kaj ĝia sintezo estas konvena por preparado de sennombraj benzoataj esteroj kiuj estas pli stabilaj rilate al hidrolizo ol acetataj esteroj kaj do tre efikaj en la protektado de alkoholaj funkciaj grupoj en la molekulo.

Benzoata anhidrido estis malkovrita de la franca kemiisto Charles Gerhardt (1816-1856), en 1852, kune kun *acetata anhidrido* kaj aliaj anhidridoj. Gerhardt sintezis ĝin per reakcio inter la benzila klorido kaj natria benzoato. La sama kriterio povas esti uzata en la produktado de aliaj anhidridoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Sintezo de benzoata anhidrido per traktado de *klorido de benzoilo* (CAS-numero 98-88-4) kun *nitrato de plumbo*:

### Sintezo 2 
* Sintezo de benzoata anhidrido per traktado de *klorido de benzoilo* kun natria pirosulfato:

### Sintezo 3 
* Sintezo de benzoata anhidrido per traktado de *klorido de benzoilo* kun natria karbonato:

## Literaturo 
* Interpreting Infrared, Raman, and Nuclear Magnetic Resonance Spectra
* Comprehensive Organic Functional Group Transformations
* Handbook of Phase Transfer Catalysis
* Chlorosulfonic Acid
* Heterocyclic Systems with Bridgehead Nitrogen Atoms
* Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal Chemistry and Biological Chemistry

## Referencoj 
anhidrido
Kategorio:Anhidridoj de karboksilataj acidoj
Monnerville

**Monnerville** [monɛʁvil] estas franca  situanta en departemento Essonne, regiono Francilio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Monnervillois*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Essonne
* Monnerville (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Essonne
Maraj senvertebruloj

eta|upright=1.1|dekstra|96a bildo de Ernst Haeckel, montranta kelkajn marajn senvertebrulojn. Maraj senvertebruloj havas grandan varion de korpoformoj, kiuj estis kategoriigitaj en ĉirkaŭ 30 filumoj.
**Maraj senvertebruloj** estas la senvertebruloj kiuj loĝas en maraj medioj. *Senvertebrulo* estas terminego kiu inkludas ĉiujn animalojn krom la vertebrulaj membroj de la filumo Ĥorduloj. Senvertebruloj ne havas vertebraron, kaj kelkaj evoluis konkon aŭ duran ekzoskeleton. Kiel surtere kaj en aero, maraj senvertebruloj havas grandan varion de korpoformoj, kaj estis kategoriigitaj en ĉirkaŭ 30 filumoj. Ili konstituas plej el la makroskopa vivulantaro de la oceanoj.

La plej fruaj animaloj estis maraj senvertebruloj, tio estas, vertebruloj venis poste. Animaloj estas multĉelaj eŭkariotoj, kaj estas distingataj el plantoj, algoj, kaj fungoj ĉar ili ne havas ĉelmurojn.

La plej fruaj animaloj eble estis tiuj de la genro *Dickinsonia*, antaŭ 571 al 541 milionoj da jaroj.

## Notoj 
senvertebruloj
Kategorio:Senvertebruloj
Kategorio:Formortintaj specioj
Ftalata anhidrido

**Ftalata anhidrido** aŭ **C8H4O3** estas organika kombinaĵo, senkolora aŭ blanka solidaĵo, rezultanta el senhidratigo de ftalata acido kaj grava krudmaterialo por diversaj polimeroj uzataj en fabrikado de plastaĵoj, rezinoj kaj en organikaj reakcioj. En la jaro 2000 la monda produktado estis proksimume 3 milionoj tunoj ĉiujare.

## Historio 
Ftalata anhidrido estis unue priskribita en la jaro 1836 far Auguste Laurent (1807-1853), franca kemiisto kiu oksidigis la naftalenon en ĉeesto de *kromiata acido*. Pli nuntempaj vojoj je produktado inkludiĝas kataliza oksidado de o-ksileno kaj naftaleno laŭ metodo kreita en 1917 de H. D. Gibbs kaj C. Conover.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per varma senhidratigo de ftalata acido:
 Tiu reakcio eblas pro la proksimeco de la najbaraj karboksilataj grupoj en la molekulo.

### Sintezo 2 
* Kataliza preparado per oksidado de naftaleno en ĉeesto de *vanada kvinoksido*:

### Sintezo 3 
* Kataliza preparado per oksidado de o-ksileno en ĉeesto de *vanada kvinoksido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de *fenolftaleino* (CAS-numero 77-09-8) per traktado de ftalata anhidrido kun fenolo en ĉeesto de sulfata acido:

### Reakcio 2 
* Preparado de *antrakinono* (CAS-numero 84-65-1) per reakcio inter ftalata anhidrido kaj benzeno:

### Reakcio 3 
* Sintezo de *dumetila ftalato* per interagado de *ftalata anhidrido kaj metanolo

### Reakcio 4 
* Sintezo de *ftalimido* per interagado de *ftalata anhidrido kaj amoniako:

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Phthalic Anhydride from Brazil, Hungary, Israel, Mexico, and Venezuela
* Cyclic Acid Anhydrides: Human Health Aspects
* The Porphyrin Handbook: Phthalocyanines: Synthesis
* The Chemical Industry
* Photosensitizers in Medicine, Environment, and Security

## Referencoj 
Kategorio:Anhidridoj de karboksilataj acidoj
Kategorio:Izobenzofuranoj
Ede Margó

**Ede Margó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Margó Ede** estis hungara skulptisto, framasono, membro de Societo Benczúr. Lia origina familia nomo estis *Morgenstern* ĝis 1903 http://intezet.nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/zamardi/temeto/margo-ede-1903-ig-morgenstern-ede/. Lia fratino estis Célia Margó.
[eta|[János Hunyadi en Budapeŝto fare de Ede Margó]]
Ede Margó naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), pri mortoloko kaj tempo ne estas konsento inter la fontoj, nur estas fakto, ke lia tombo estas en Zamárdi .

## Biografio 
Ede Margó devenis el juda familio. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, lia majstro estis Lajos György Mátrai. Li plulernis en majstrolernejo de Alajos Stróbl, poste en akademio Julian en Parizo. Komence li kreis reliefojn, poste skulptaĵojn kaj tombomonumentojn. En 1900 li framasoniĝis en Budapeŝto. En 1911 li partoprenis en fondo de Artistkolonio (Budapeŝto), kie poste li vivis.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Parizo (debuto en 1899)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Debrecen Kossuth Lajos.jpg|Lajos Kossuth en Debrecen
Anya gyermekével (Margó Ede, 1945), - Szeged, Korányi fasor.jpg|Patrino kun filo Szeged (1945)
Pósa Lajos szobra.JPG|Lajos Pósa en Budapeŝto
DankóPistaUNJ.jpg|Pista Dankó en Szeged (marmoro)
Literature and Agriculture statues, Ethnographic museum, 2017 Lipótváros.jpg|Literaturo kaj Agrikulturo en Budapeŝto
Industry and Music statues, Ethnographic museum, 2017 Lipótváros.jpg|Industrio kaj Muziko en Budapeŝto
Statue of Szacsvay - Oradea.JPG|Imre Szacsvay

## Elektitaj reliefoj 

Beteg leány agóniája.jpg|Agonio (1899)
Relief Kossuth Lajos Makó.jpg|Lajos Kossuth en Makó
5HonvédGyalogezred1KJ.jpg|Soldata memortabulo en Szeged

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* koncerna teksto hungare
* https://www.kozterkep.hu/a/1050/margo-ede.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Stan Lee

**Stan LEE** (naskiĝis kiel **Stanley Martin LIEBER** la 28-an de decembro 1922, mortis la 12-an de novembro 2018) estis usona verkisto de komiksoj, aŭtoro, eldonisto kaj publikigisto kiu estis aktiva de la 1940-aj jaroj ĝis la 2010-aj jaroj.

Li iĝis la ĉefa kreanto en Marvel Comics dum du jardekoj, kio markis ĝian ekspansion el malgranda divizio de publikiga entrepreno al plurmedia korporacio kiu hegemoniis en la industrio de bildliteraturo. Kunlabore kun aliaj artistoj de Marvel — partikulare kun Jack Kirby kaj Steve Ditko — li kunkreis nombrajn popularajn rolulojn, kiel superherooj Spider-Man, X-Men, Iron Man, Thor, Hulk, Mirinda Kvaropo, Black Panther, Daredevil, Doctor Strange, kaj Ant-Man.

## Filmoj
* *Spider-Man* (2002)
* Spider-Man 2 (2004)
* Spider-Man 3 (2007)
* The Amazing Spider-Man (2012)
* *The Avengers* (2012)
* The Amazing Spider-Man 2 (2014)
* Spider-Man: Homecoming (2017)
* *Avengers: Infinity War* (2018)
* *Avengers: Endgame* (2019)

Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Kategorio:Usonaj agnostikuloj
Kategorio:Usonaj redaktoroj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Marvel Comics
Belberaud

**Belberaud** estas franca komunumo en la departemento de Haute-Garonne, en la regiono Okcitanio.

## Geografio 
Tio komunumo estas en la Urba komunumo de Metropola Tuluzo en Lauragais. Estas 17 km sudoriente de Tuluzo.

## Ĉirkaŭaj komunumoj 
Belberaud estas apuda al 6 aliaj komunumoj:
* Escalquens
* Odars
* Fourquevaux
* Montlaur
* Deyme
* Pompertuzat

eta|upright=1.8|center|Mapo de la komunumo de Belberaud kaj apudaj komunumoj.

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Haute-Garonne
Hindia riverdelfeno

eta|maldekstre|Indusa riverdelfeno, bildo de 1927.
eta|maldekstre|Skeleto de specimeno de Ganga riverdelfeno ekspoziciita en la "Museo di storia naturale e del territorio dell'Università di Pisa".
La **Hindia riverdelfeno** aŭ **suzuo ganga** (*Platanista gangetica* aŭ *Susu gangetica*) estas endanĝerita nesalakva aŭ riverdelfeno kiu troviĝas en la regiono de Suda Azio, kiu povas esti disigita en du subspecioj, nome Ganga riverdelfeno (*P. g. gangetica*) (~3,500 individuoj) kaj la Indusa riverdelfeno (*P. g. minor*) (~1,500 individuoj). La Ganga riverdelfeno estas ĉefe trovebla en la riveroj Gango kaj Brahmaputro kaj iliaj alfluantoj en Bangladeŝo, Barato kaj Nepalo, dum la Indusa riverdelfeno troviĝas nur en la ĉefa kanalo de la Indus-rivero en Pakistano kaj fluantaj kanaloj konektitaj inter la akvobaraĝoj Ĝinnah kaj Kotri. El la 1970-aj jaroj ĝis 1998, ili estis konsideritaj kiel apartaj specioj; tamen, en 1998, ties klasigo estis ŝanĝita el du apartaj specioj al subspecioj de unusola specio. La Ganga riverdelfeno estis agnoskita de la registaro de Barato kiel Nacia Akvanimalo kaj estas la oficiala animalo de la urbo Guvahati, Barato. La Indusa riverdelfeno estis deklarita kiel la Nacia Mamulo de Pakistano.

## Notoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Faŭno de Barato
Kategorio:Faŭno de Pakistano
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Azio
Kategorio:Delfenoj
Kategorio:Gango
43813 Kühner

'*43813 *Kühner'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stefan Kühner'' ; elektronika teknikisto, fervora amatora astronomo kaj sperta mallongonda radiooperacianto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(43818) 1992 ET32

**(43818) 1992 ET32** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, malkovrita la  far'de la teamo de la « Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj » (, aŭ « UESAC »)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Hektora delfeno

La **Hektora delfeno** (*Cephalorhynchus hectori*) estas la plej bone konata el la kvar delfenoj de la genro *Cephalorhynchus* kaj, kun sia subspecio delfeno Maui, estas la nura cetaco endemia de Novzelando. Proksimume 1.4 m longa, ĝi estas unu el la plej malgrandaj cetacoj.

eta|maldekstre|Hektora delfeno en Porpoise Bay en 1999.
Estas du subspecioj: *C. h. hectori*, nome la plej multnombra subspecio, troviĝas ĉirkaŭ la Suda Insulo, dum la tre draste endanĝerita Delfeno de Maui (*C. h. maui*) troviĝas ĉe la nordokcidenta marbordo de la Norda Insulo. La **Hektora delfeno** estas la plej malgranda kaj plej rara delfeno en la mondo. La Delfeno de Maui estas unu el la ok plej endanĝeritaj grupoj de cetacoj. Esplorado de 2010/2011 pri la Delfeno de Maui fare de la Novzelanda Departemento de Konservado ĉirkaŭkalkulis ke restas nur 55 plenkreskuloj.

La *Hektora delfeno* estis nomita laŭ Sir James Hector (1834–1907), kiu estis kuratoro de la Kolonia Muzeo en Wellington (nuntempe Muzeo de Novzelando Te Papa Tongarewa). Li ekzamenis la unuan specimenon trovita de tiu delfeno. La specio estis poste science priskribita de la Belga zoologo Pierre-Joseph van Beneden en 1881.

Maoriaj nomoj de la Hektora delfeno kaj de la Mauia delfeno estas *tutumairekurai*, *tupoupou* kaj *popoto*.

## Notoj 
## Bibliografio 
* National Audubon Society: Guide to Marine Mammals of the World ISBN 0-375-41141-0
* Encyclopedia of Marine Mammals ISBN 0-12-551340-2
* Whales, Dolphins and Porpoises, Mark Carwardine 1995 ISBN 0-7513-2781-6

Kategorio:Balenoj
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Delfenoj
Kategorio:Faŭno de Nov-Zelando
Attila Márkos

**Attila Márkos** [mArkoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Márkos Attila András** estas hungara teatrestro, pli mallonge ĉiofaranto.

Attila Márkos  naskiĝis en 1961 en Budapeŝto.

## Biografio 
Attila Márkos interesiĝis pri ĉevaloj, li estis hungara ĉampiono pri rajdarto, li rajdadis kiel sportisto 27 jarojn. Li fondis en 2001 paradan ĉevalistan trupon por la hungara armeo. Post 4 jaroj li estis estro de ĉevalista gvardio. En Komárom li fondis ĉevalistan teatron, poste li gvidas ĝin. Li estas ankaŭ ties reĝisoro, scenaristo. Li produktis ĉevalistajn filmojn por la televizio kaj kelkfoje li kreis skulptaĵojn. Li bredadas ĉevalojn. Li ricevis germanan premion en 1991, 5 hungarajn inter 2006-2013. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

## Fontoj 
* oficiala paĝo kun foto 
* https://www.kozterkep.hu/~/5853/lofej_budapest_markos_attila_n_a_.html

## Referencoj 
Kategorio:Rajdartistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Monnerville (stacidomo)

**Monnerville** estas franca stacidomo sur linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-Saint-Jean, situanta en  Monnerville, en departemento Essonne, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de  Centro-Valo de Luaro.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).

## Fervojlinioj 
### TER 
* Paris - 

## Interkonektoj 
*  TER Centro-Valo de Luaro (linio  - Étampes)
*  CEAT 330

## Vidu ankaŭ 
* Monnerville

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Essonne
Kategorio:Monnerville
Célia Margó

**Célia Margó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Margó Célia** estis hungara operetkantisto (mezosoprano). Ŝia origina nomo estis *Morgenstern Cecília Ludovika* ĝis 1910. Ŝia frato estis Ede Margó, ŝia edzo estis György Verő.

Morgenstern Célia  naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Morgenstern Célia akiris diplomon en Teatroarta Akademio en 1884 . Post la diplomo ŝi debutis en *Várszínház*. Inter 1885-1887 ŝi ricevis rolojn en Népszínház, poste en Teatro de Debrecen. En 1889 ŝi estis gastokantisto en la Reĝa Operejo. En la sekvaj jaroj ŝi kantadis foje en Budapeŝto, foje province (Arad (urbo) (1889), Szabadka (1890), denove Népszínház (1895), Szeged (1897), Pécs (1898). Intertempe en 1887 ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi naskis filinon. Ŝi lastfoje kantadis en 1904.

## Elektitaj roloj 
* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* — Cipra
* Zeller: *A madarász* - Mária
* Hervé: ''Mam'zelle Nitouche'' - Denise

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kazeruno

**Kazeruno** (persalingve كازرون) estas urbo de Irano. Ĝi estas la ĉefurbo de distrikto Kazeruno kaj spartenas al la provinco Farso. Laŭ la censo de 2016, la urbo havis proksimume 150 683 loĝantojn.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Irano
43793 Mackey

'*43793 *Mackey'''* estas malgranda tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 13-an de novembro 1990 de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Lance Mackey, kiu, kun siaj atletaj hundoj, estis la unua sledhundgvidisto, kiu gajnis du unuajn long-distancajn sledhundajn vetkurojn de Nordameriko : la *Yukon Quest* de 1 000&nbsp;km kaj la *Iditarod'' de 1 200&nbsp;km. Liaj venkoj en 2007 atestas lian kuraĝon, lian hardecon kaj lian persiston kiel postvivanto de kancero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Aniketo

**Aniketo** (malnovgreke *Ἀνίκητος* - *Anikétos*) estas en greka mitologio filo de Heraklo kaj lia edzino Hebo, filino de la dio Zeŭso kaj diino Hera.

Post morto de la heroo Heraklo, kiun mortigis per venenita mantelo lia edzino Dejaniro, descendis de Olimpo al lia cindriga ŝtiparo diino Atena kun heroldo de dioj Hermeso kaj veturigis lin per ora veturilo al Olimpo.

La plej grandan grekan heroon poste arde bonvenigis ĉiuj olimpiaj dioj kaj eĉ Hera superis sian malnovan malamon kaj donis al li por edzinigi sian filinon Hebon, diinon de la eterna juneco.
La plej alta dio Zeŭso eksidis kun li al tablo de dioj, gastigis lin per nektaro kaj ambrozio kaj pro liaj heroaj agoj dediĉis al li nemorteblecon. El edzeco de Heraklo kaj Hebo naskiĝis filoj Aleksiaro kaj Aniketo.

## Tradukfonto 
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Cikloheptano

**Cikloheptano** aŭ **C7H14** estas sepkarbona cikloalkano, senkolora oleeca likvaĵo kaj nepolara solvanto uzata en kemia industrio kiel peraĵo en la manufakturo de aliaj kemiaĵoj kaj farmaciaj drogoj. Ĝi estas sintezata ekde la ciklopentanon laŭ la reduktiĝo de Clemmensen.

Laŭ kelkaj studoj pri reakcieco oni konkludis ke reakciemo reduktiĝas en la jena sekvenco cikloheptano > ciklopentano = cikloheksano.  Strukture cikloheptano posedas boatoforman formaton kiu cetere estas energie tre proksima al seĝoformaj strukturoj.

Cikloheptano atakas aluminion, kupron, plumbon, stanon, zinkon kaj aliajn alojojn.

Ajna ringo pli eta ol tri aŭ karbonoj posedas signifoplenan eblecon rilate al ringo-streĉiĝo, ciklopropano kaj ciklobutano estas en la kategorio de etaj ringoj. Unu ringo kun kvin ĝis sep karbonatomoj estas konsiderata havi minimuman aŭ nenian streĉiĝon, kaj tipaj ekzemploj estas ciklopentano, cikloheksano kaj cikloheptano. Tamen, ringoj kun ok ĝis dekdu karbonatomoj estas konsiderataj havi moderan streĉigon kaj kiam ringo posedas pli ol dek karbonatomoj ĝi havas minimuman streĉiĝon.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Sintezo de cikloheptano per reduktiĝo de Clemmensen: En 1912, la dana kemiisto Erik Christian Clemmensen (1876-1941) kreis metodon por konverti karbonilan grupon (-CO) en metilenan grupon (=CH2) en ĉeesto de zinka/hidrarga amalgamo kaj klorida acido. Do per tiu metodo eblas konverti cikloheptanonon en cikloheptanon kun eliminigo de akvo.

### Sintezo 2 
* Per reduktiga reakcio de Wolff-Kiĵner: Tiu metodo ankaŭ estas uzata por konverti karbonilan grupon al metilena grupo. Tiu reakcio estis kreita de la germanaj kemiistoj Ludwig Wolff (1857-1919) kaj Nikolaj Kiĵner (1867-1935) en 1912, tamen la reakciantoj estas hidrazino en ĉeesto de duetilena glikolo kaj kalia hidroksido:
Cycloheptanol Structural Formula V1.svg|**Cikloheptanolo**
Octanedioic_acid_200.svg|**Suberata acido**

## Vidu ankaŭ 
* Hidrokarbonidoj
* Cikloalkanoj

## Literaturo 
* ACS Publications
* Fisher Scientific
* [Chemistry Libretext](https://chem.libretexts.org/Textbook_Maps/Organic_Chemistry/Supplemental_Modules_(Organic_Chemistry)/Alkanes/Properties_of_Alkanes/Cycloalkanes/Ring_Strain_and_the_Structure_of_Cycloalkanes)
* Cyclopropanes in Organic Synthesis
* Organic Synthesis
* Alicyclic Chemistry

## Referencoj 
Kategorio:Ciklaj alkanoj
Kategorio:Hidrokarbonidaj solviloj
Kapelo Margareta de Antioĥio (Somlóvásárhely)

La **Kapelo Margareta de Antioĥio** estas romkatolika historia monumento en Hungario, sur suda deklivo de Somló-monto. Administre ĝi apartenas al vilaĝo Somlóvásárhely. Inter la 4 kapeloj situantaj sur la monto tiu ĉi estas la plej granda.

## Historio 
La gotika kapelo estis konstruita fare de abatinoj dum regado de Matiaso la 1-a (Hungario) (15-a jarcento). Dum la kontraŭturkaj bataloj la kapelo ruiniĝis, poste en 1727 ĝi estis rekonstruita laŭ baroko. En 1736 la kapelo jam estis signifa pilgrimloko.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola sur montodeklivo inter vitejoj en alteco 295 m laŭ la marnivelo. Malantaŭ la kapelo troviĝas kapeleto aŭ niĉo dediĉita al Johano Baptisto. En la kapela fasado meze la kvadrata turo grandparte reliefas. Ĉe piedo en mezo de la turo estas la sola enirejo. La navo estas tre simpla sen iu ajn ornamaĵoj.

## Fontoj 
* http://www.somlokilato.hu/margit.htm 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto
eta|maldekstre|Altaro de la kapelo

SomloFotoThalerTamas10.jpg|Kapeleto Johano Baptisto
Somlóvásárhely 1959, parasztház a szőlőültetvény szélén. Fortepan 29879.jpg|La kapelo videblas supre maldekstre

Somlovasar
Somlóvásárhely
Kategorio:Somlóvásárhely
Béla Markup

**Béla Markup,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markup Béla** estis hungara skulptisto.
[eta|[Vilmos Zsigmondy en Dorog fare de Béla Markup]]
Béla Markup  naskiĝis la  en Diósgyőr, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Markup akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1890 . Lia ĉefinstruisto estis Alajos Stróbl. Li estis tutlande konata pro 2 leonoskulptaĵoj ĉe ŝtuparo de Parlamentejo (Budapeŝto). Ankaŭ poste li ŝatis krei bestoskulptaĵojn, krome bustojn kaj monumentojn. Li ofte faris ornamskulptaĵojn en konstruaĵoj de Ignác Alpár. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 1906-1940.

## Elektitaj skulptaĵoj 

Agriculture and Atlas, Baroque wing, Vajdahunyad Castle, 2018 Városliget.jpg|Agrikulturo (supre), Atlas (malsupre)
Allegory of Commerce. Relief by Béla Markup, 1924. - Németvölgy, Budapest.JPG|Komerco (1924)
Allegory of Light industry. Relief by Béla Markup, 1924. - Németvölgy, Budapest.JPG|Malpeza industrio (1924)
Allegory of Science. Relief by Béla Markup, 1924. - Németvölgy, Budapest.JPG|Scienco (1924)
Allegory of the Heavy industry. Relief by Béla Markup, 1924. - Németvölgy, Budapest.JPG|Peza industrio (1924)
Széchenyi István-mellszobor, Szegedi Pantheon UNJ.jpg|István Széchenyi
Turul statue by Béla Markup and Károly Csányi (1902), 2018 Győr.jpg|Aglo en Győr
Budapest Vajdahunyad lion.jpg|Leono en Kastelo Vajdahunyad

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Personoj de Diósgyőr
43841 Marcustacitus

'*43841 *Marcustacitus'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Santa Lucia de Stroncone (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Marcus Claudius Tacitus* (200 – 276), naskiĝinto de *Interamna'' (Terno), kiu tenis diversajn civitajn oficojn, inklude tiun de konsulo en 273. Inĝinte Romia imperiestro en 275, li iniciatis internajn reformojn kaj provis revivigi la aŭtoritaton de la senato, sed, falinte sub la malfacilaĵoj kaj la laciĝo, li estis mortigita de siaj propraj soldatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Santa Lucia Stroncone
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Riverdelfenoj

alternative=Inia.jpg|eta|Inia
eta|Inia range map PLoS ONE
eta|Cetacea range map South Asian river dolphin
**Riverdelfenoj** estas grupo de tute akvovivantaj mamuloj kiuj vivas ekskluzive en nesalaj aŭ saletaj akvoj. Ili estas neformala grupigo de delfenoj, kiu estas parafiletika grupo ene de la infraordo de Cetacoj. La riverdelfenoj enhavas la nunajn familiojn Platanistedoj (hindiaj riverdelfenoj), Iniedoj (Amazoniaj delfenoj), kaj Pontoporiedoj (Laplataj delfenoj). Estas kvin nuntempaj specioj de riverdelfenoj, kaj du subspecioj. Riverdelfenoj, kun aliaj cetacoj, apartenas al la klado *Cetartiodactyla* (Parhufuloj), kaj ties plej proksimaj vivantaj parencoj nome la hipopotamoj, el kiuj ili diverĝiĝis antaŭ ĉirkaŭ 40 milionoj da jaroj. 

Riverdelfenoj estas relative malgrandaj kompare kun aliaj delfenoj, kaj evoluis por survivi en varmaj, neprofundaj akvoj kaj fortaj riverfluejoj. Ili gamas laŭgrande el 5-futaj (1.5 m) longaj hindiaj riverdelfenoj al la 8-futa (2.4 m) kaj 220-punda (100 kg) Amazona riverdelfeno. Kelkaj specioj montras ekzemplojn de seksa dimorfismo, laŭ lio la maskloj estas pli grandaj ol inoj. Ili havas aerodinamikajn korpojn kaj du membroj kiuj estas modifitaj en naĝiloj. Riverdelfenoj uzas siajn konusformajn dentojn kaj longajn bekojn por kapti rapidajn predojn en neklara akvo. Ili havas bone disvolvigitan aŭdkapablon kiu estas adaptita kaj por aero kaj akvo; ili reale ne fidas je vidkapablo ĉar la akvo kie ili naĝas estas kutime tre kotenhavaj. Tiuj specioj estas tre bone adaptitaj al vivado en varmaj, neprofundaj akvoj, kaj, malkiel ĉe aliaj cetacoj, havas malmulte aŭ nenian grasaĵon. 

Riverdelfenoj ne estas tre amplekse distribuataj; ili estas ĉiuj limigitaj al certaj riveroj aŭ deltoj. Tio faras ilin tre vundeblaj pere de habitatdetruo. Riverdelfenoj manĝas ĉefe fiŝojn. Masklaj riverdelfenoj tipe pariĝas kun multaj inoj ĉiujare, sed inoj pariĝas nur ĉiun duan aŭ trian jaron. Idoj tipe naskiĝas printempe aŭ somere kaj inoj faras ĉiujn zorgojn por zorgi ilin. Riverdelfenoj  produktas varion de voĉoj, kutime en la formo de klakoj kaj fajfoj. 

Riverdelfenoj estas rare tenitaj en kaptiteco; bredosukceso estis malmulta kaj la animaloj ofte mortas post malmultaj monatoj de kaptiteco. Je 2015, estis nur kvar riverdelfenoj en kaptiteco.

## Taksonomio
* superfamilio: Suzuojdoj - *Susuoidea* aŭ Riverdelfenoj
* familio: Suzuedoj - *Susuidae* aŭ Pontoporiedoj (4 specioj)
** genro: † zaraĥo - *Zarhachis*
** genro: † proinio - *Proinia*
** genro: † pontisto - *Pontistes*
** genro: pontoporio - *Pontoporia*
*** Laplata pontoporio - *Pontoporia blainvillei* 
** genro: inio - *Inia*
*** Amazona inio - *Inia geoffroyensis* 
** genro: lipoto - *Lipotes*
*** Blanknaĝila delfeno - *Lipotes vexillifer* 
** genro: suzuo - *Susu* aŭ Riverdelfenoj (*Platanistidae*)
*** suzuo ganga aŭ hindia riverdelfeno - *Susu gangetica* aŭ *Platanista gangetica*

Kategorio:Cetacoj
Gazeran (stacidomo)

**Gazeran** estas franca stacidomo sur linio Paris-Montparnasse - Brest, situanta en  Gazeran, en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de  Centro-Valo de Luaro.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Montparnasse - Brest (420000).

## Fervojlinioj 
### TER 
* Paris-Montparnasse - 

## Interkonektoj 
*  Transdev Rambouillet 30
*  Rambouillet

## Vidu ankaŭ 
* Gazeran

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Gazeran
43843 Cleynaerts

'*43843 *Cleynaerts'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de Nicolaes Cleynaerts (*Clenardus'', 1495–1542), flandra humanisto, kiu promociis la toleremon inter nacioj kaj gramatikisto, kiu verkis manlibrojn por studi grekan kaj hebrean lingvojn. Dezirante pliproksimigi Islamon kaj Kristanismon, li venis en konflikton kun la hispana kaj portugala aŭtoritatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Spojlero

[dekstra|250ra|eta|Postspojlero sur [Porsche 911|Porsche 911SC]]
**Spojlero** estas aŭtomobila parto kiu plibonigas la firmtenon kaj vojtenadon aŭ stabilecon de aŭtomobilo. La nomo venas de la angla verbo *to spoil* kun la signifo "ĝeni" aŭ "malhelpi".

La spojlero ĝenas la aerfluon, tiel ke la aŭto per tiu fluo povas kaŭzi negativan leviĝon, ankaŭ nomata malsuprenforto. Pro tio la aŭto povas teni pli bonan vojtenadon aŭ stabilecon. Spojleroj povas troviĝi fronte aŭ malfronte sur la aŭto.

Fakte spojlero nur havas senson dum altaj rapidecoj (kiel ĉe Formulo 1). Sur ordinara vojo la funkciado de ĝi estas neglektebla. Tie la spojlero nur uzatas kiel iaspeca statusa simbolo aŭ ornamaĵo sur la aŭto.

Spojleroj ankaŭ uzatas sur kamionoj por redukti la fueluzadon.

## Vidu ankaŭ 
* Alerono

Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Kategorio:Aŭtomobilaj akcesoraĵoj
Rokopero

**Rokopero** estas termino aperinta en la 1960-aj jaroj, kiu, sufiĉe aparte de la klasika difino de opero, povas signifi ĉu rok-albumon kies kantoj konstituas la intrigon de rakonto, aŭ muzikan komedion, kies muziko estas inspirita de roko. Diversigoj ŝprucis laŭlonge de tempo, inkluzive de metal-opero, punk-rok-opero, kaj rep-opero.

## Famaj rokoperoj 
* *Tommy* de The Who (1969)
* *The Lamb Lies Down On Broadway* de Genesis (1974)
* *The wall* de Pink Floyd (1979)


Kategorio:Aperis en 1960-1969
Akvopiro

La **akvopiro** (aŭ ) estas arbospecio el la familio de la Mirtacoj (*Myrtacae*), kiu troviĝas en multaj partoj de Afriko sovaĝe aŭ kultivate. Kaj la fruktoj kaj la folioj estas manĝeblaj; la fruktkarno kaj la frukthaŭto estas suĉata kaj la semoj elsuĉitaj. La arbo kelkfoje estas nomita kiel *akvobero*, kio ankaŭ povas esti la trivialnomo de aliaj *Syzygium*-specioj.
Lokaj nomoj estas ekzemple bambare *kokisa* aŭ orome *baddessa* kaj aliaj.

## Karakterizaĵoj 
La alteco de la ĉiamverda akvopiro estas inter 10 kaj 15 metroj. La trunko estas grize bruna, skvamoza ĝis glata kaj 200 cm larĝa. Povas ekzisti ne tre altaj apogilradikoj. La arboŝelo estas ĉe junaj arboj glata, kaj fariĝas ĉe maljunaj malglata kaj nigra. La branĉoj estas dikaj kaj eĝaj, la branĉetoj povas forfali dum la jaroj.

La junaj folioj estas purpur-ruĝaj, kaj iĝas malhelverdaj dum la maturiĝo. La kontraŭstarantaj ledaj, brilaj kaj glataj folioj havas tigon. La foliplatoj estas elipsaj ĝis ovoformaj. La meza vejno kaj la randoj estas flavecaj.

La planto havas multflorajn kaj terminalajn zimojn. La odorantaj, kvarnombraj kaj duseksaj floroj estas sidantaj kaj havas *pseŭdotigojn*. La petaloj estas tre malgrandaj kaj defalas kiel tuto (pseŭdo-kaliptra) kiam la floroj malfermiĝas. La floroj havas multajn rimarkeblajn stamenojn, kiuj fariĝas ĝis 10 mm longaj. Ili odoras je mielo, kaj allogas multajn insektojn. La dukamera ovario havas longan stiluson.

La beroj aŭ drupoj estas plej ofte unusemaj, brilante ruĝaj ĝis malhelpurpuraj.

## Taksonomio 
La unua priskribo faris Augustin-Pyrame de Candolle en *Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis* 3: 259, 1828.

## Sistematiko 
*Syzygium guineense* estas tre varia specio, kiu kondukis al diskutoj rilate al ĝiaj specioj kaj subspecioj. Frank White listigis kvar subspeciojn: subsp. *afromontanum*, subsp. *barotsense*, subsp. *guineense* kaj subsp. *huillense*, kies lasta estas duonarbusto. Oni havas ankaŭ subsp. *urophyllum* kaj *Syzygium guineense* var. *littorale*.

## Uzado 
En la sudo de Etiopio *S.&nbsp;guineense* estas tre ŝatata ombroarbo por bieno kaj ĝardeno. Sovaĝaj formoj kreskas de la marnivelo ĝis alteco de 2.100 metroj. Ili preferas humidajn grundojn kun alta grundakva nivelo proksime de riveroj- tiu ĉi specio ankaŭ kreskas en maldensaj arbaroj. La fruktoj kaj floroj estas kontraŭ malsato nutraĵo kaj estas manĝataj en jaroj de malabundaj rikoltoj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Syzigium guineense* bei Famine Food Field Guide (angla).
* *Syzygium guineense* bei Useful Tropical Plants, abgerufen am 17. Oktober 2018.
* [*Syzygium guineense*](https://www.prota4u.org/database/protav8.asp?g=pe&p=Syzygium+guineense+(Willd.)+DC.)  bei PROTA, abgerufen am 17. Oktober 2018.

## Referencoj 
Kategorio:Flaŭro de Afriko
Kategorio:Sizigio
Kategorio:Manĝeblaj fruktoj
Benzila triklorido

**Benzila triklorido** aŭ **C7H5Cl3**, ankaŭ konata kiel **triklorotolueno**, estas organika aromata komponaĵo de kloro kun tolueno, senkolora likvaĵo kun korodaj proprecoj ĉefe uzata kiel interaĵo en la preparado de kemiaj produktoj kiel tinkturoj kaj farmaciaĵoj.

Ĝi estas klasata kiel ekstreme danĝera substanco fare de la saninstitutoj kaj estas submetita al striktaj raportaj postuloj de la instalaĵoj kiuj produktas, enstokigas aŭ uzas ĝin en signifoplenajn kvantojn. Benzotriklorido estas nesolvebla en akvo ĉe meditemperaturo kaj malkomponiĝas en ĝia ĉeesto, tamen ĝi estas solvebla en alkoholo, benzeno kaj etero. Ĝi estas irita substanco al okuloj kaj haŭto kaj oni suspektas ke ĝi estas karcinomogena. La mortigaj dozoj estas tre malaltaj kaj ĝi posedas toksajn efikojn sur la centra nervosistemo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de tolueno kun kloro en ĉeesto de 2% da *fosfora triklorido* donante trikloridon de benzilo kaj kloridan acidon;

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de tolueno kun *klorido de tionilo* donante kiel kromproduktojn kloridan acidon, sulfuran duoksidon kaj dusulfuran dukloridon:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Trifluoro-tolueno (CAS-numero 98-08-8) estas koroda senkolora likvaĵo uzata kiel krudmaterialo en la produktado de pesticidoj kaj farmaciaĵoj, ĝi estas sintezebla per traktado de triklorido de benzilo kun kalia fluorido:

### Reakcio 2 
* Hidrolizo de triklorido de benzilo donante benzoatan acidon kaj kloridan acidon:

### Reakcio 3 
Trifluoro-acetata acido estas preparata per metodo kiu ilustras la stabilecon kaj senaktivecon inter karbonaj kaj fluoraj ligiloj. Kiam benzotriklorido estas traktata kun arĝento aŭ antimono, la rezultanta benzotrifluorido povas forte oksidiĝi kaj la benzena ringo estos tute detruita.

## Literaturo 
* Chemical Book
* Thermo Fisher
* Proctor and Hughes' Chemical Hazards of the Workplace
* Report on Carcinogens
* Catalysis in industrial chemistry
* Eighth Annual Report on Carcinogens

## Referencoj 
Kategorio:Organikaj halogenidoj
Kategorio:Kloraj kombinaĵoj
Kategorio:Benzenaj derivaĵoj
Kategorio:Organikaj kloridoj