open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nitrometano

**Nitrometano**, CH3NO2, estas la plej simpla organika nitrokombinaĵo. Ĝi estas nitroalkano kaj konstitucia izomero de la karbaminacido.

## Proprecoj 
Nitrometano estas senkolora, malforte odoranta, facile bruligebla likvaĵo kun degelpunkto de -29 °C kaj bolpunkto de 100,8 °C. Ĝiaj vaporoj efikas je la centra nerva sistemo, la pli longa restado en la vaporo aŭ engluto de la likvaĵo kaŭzas damaĝojn ĉe la hepato kaj reno.

### Sintezo 
* Preparado de nitrometano per traktado de la kloroacetata acido kaj natria nitrito:

## Apliko 
Nitrometano estas uzata kiel solvaĵo por spektroskopio kaj HPLC, por produktado de raketa pelaĵo, eksplodaĵoj (PLX, ANNM), insekticidoj kaj kiel aldonaĵo por motoraj fueloj (ĉefe en la 1930-aj jaroj por atingi rapidan pinton sed nune en la motorsporto aŭ en la veturilaj modeloj).

## Referencoj 
Kategorio:Metanoj
Kategorio:Nitrosolviloj
Csanádapáca

**Csanádapáca** (ĉanAdapAca) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Orosháza. La loknomo signifas Csanád-monaĥino. Spite la nomon, ĝi ne havas rilatojn al eklezio, la nomo devenis el la pogana periodo.
* Areo: 51&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2900
* Poŝtkodo: 5662
* Telefonprefikso: 68

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Újkígyós estas proksime.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko. La hungara komunumo detruiĝis en 1241 pro la tataroj, poste en 1596 pro la turkoj. En 1821 tabakoĝardenistoj refondis ĝin. La lernejo en 1857, la preĝejo en 1859 konstruiĝis. La vilaĝo ricevis rangon grandvilaĝo en 1927. La judoj estis deportitaj en 1944.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas interretejo, biblioteko, sportejo.

## Famuloj 
En la iama Apácapuszta naskiĝis József Pataki (aktoro).

## Nomportantoj de Csanád 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Alexander Turney Stewart

**Alexander Turney STEWART** (12-an de oktobro 1803, Lisburn, Irlando – 10-an de aprilo 1876) estis irland-devena usonano, kreinto de la unua vendeja magazinego en Usono.

Stewart elmigris en Usonon en aĝo de 15 jaroj, kie li instruis antikvan histoorion en privata lernejo. Li kelkfoje hejmenvizitis, de kie li kunportis punton kaj merceron. Li baldaŭ rimarkis, ke tio pli profitdona ol la instruado. Li malfermis en 1823 magazenon en la Broadway, kiu atentokaptiĝis ĉar Stewart estis treege atentema al la aĉetantoj. Lia baza principo estis, ke oni devas kapti ĉiun aĉetanton. Dumtempe li estis tre malatentema al la dungitoj. 

Li malfermis pli kaj pli da vendejojn, dividis la magazenon je sekcioj (tuta nova metodo) kaj elpensis la montrofenestrojn por allogi la aĉetantojn. 

Li konstruigis ĝis 1848 sian unuan magazenegon. Kiel plej riĉa persono de Novjorko, li ekkonstruigis en 1869 Garden City sur Long Island. 

Lian kadavron oni ŝtelis tri semajnojn post la entombigo, la vidvino devis pagi 25.000 USD por rericevi ĝin.

Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Skotdevenaj irlandanoj
Ĉarto de 1814

eta|Ĉarto de 1814
La franca **ĉarto de 1814** () estas konstitucio konsentita de la franca reĝo Ludoviko la 18-a iom post lia resurtronigo. Ĝi devenas de tio, ke la Viena kongreso depostulis la redaktadon de konstitucia teksto antaŭ la resurtronigo de la burbona dinastio. La ĉarto agnoskis la rajtojn, kiujn plejmultaj ŝtatoj de Okcident-Eŭropo jam havis tiutempe, ekzemple la leĝa egaleco de ĉiuj francoj kaj ĉiuj religioj

La ĉarto kreis novan, malpli potencan statuton por la reĝo de Francio kompare kun la periodo antaŭ la franca revolucio de 1789. La ministroj tamen restis responsaj antaŭ la reĝo, kiu estis cetere la oficiala ŝtatestro kaj la ĉef-komandanto de la armeo. Nur la reĝo rajtis proponi leĝojn, kiujn li poste sendis al unu el la du parlamentaj ĉambroj : aŭ la *Chambre des pairs*, aŭ la *Chambre des députés*.

La ĉarto restis valida dum la tuta periodo de la Resurtronigo, tio estas ĝis 1830. Poste validiĝis nova ĉarto de 1830.

La **Ĉambro de la deputitoj de la departementoj**,  (jen la preciza titolo de tiu asembleo en la ĉarto de 1814), aŭ pli kutime **Ĉambro de la deputitoj** estis la parlamento de Francio estigita per la ĉarto de 1814.

## Eksteraj ligiloj 
* **(en)** Kompleta teksto

Ĉarto
Ĉarto
Kategorio:Ĉarto
Kastelo de Budmerice

eta|dekstre|250px|Kastelo en Budmerice
**La kastelo en Budmerice** troviĝas en samnoma vilaĝo Budmerice en okcidenta Slovakio en distrikto Pezinok.
Ĝi estas unika artefakto de sia speco kaj de sia tempo. Kun originaj kaj novaj apudaj konstruaĵoj, kun la centra zono de la angla parko, mastruma parto kaj apuda arbara parko kreas ampleksan kompaktan areon.
La komplekso de konstruaĵoj, al kiu dominas arkitekture la plej valora kastelo, ekestis je la fino de la okdekaj jaroj de la 19-a jarcento. La jaro 1889 – ĝia ekesto, estas enskribita en la familia blazono de Pálffyoj. La blazono troviĝas super la ĉefa enirejo.
Laŭ formo kaj situo, sed ankaŭ per ĝia ellaboro evidentiĝas altaj kvalito kaj arto de tiu tempo ne nur de konstruantoj, sed ankaŭ de propranto – grafo János Pálffy.

## Historio de konstruado 
Laŭ stilo la kastelo apartenas en lasta memstara fluo de eklekticismo, kiun reprezentis kreo de historiigata, romantika arkitekturo.
Onidire la inspiro por la aŭtoro estis la itala malfrua gotiko, precipe urbaj turaj signorioj kaj la franca renesanco (1848–1919), precipe renesancaj kasteloj sur rivero Loiro.
Pri aŭtentika aŭtoro esploroj kaj raportoj diferencas. Laŭ oficiala esploro povus esti Viktor Rumpelmayer, tiutempe laboranta por la familio Palffy precipe en Bratislavo. Laŭ sama fonto tio ankaŭ povas esti Jozef Hubert, aŭtoro de rekonstruo de kastelo en Bojnice kaj Smolenice.

Memorlibro de Budmerice tamen parolas pri io alia:
„Dum la jaroj 1888–1889 la grafo Ján Pálffy konstruis kastelon laŭ planoj de Francisko Neŭmann, kavaliro kaj art-konstruisto el Vieno. Pli poste, laŭ planoj de Silardo Varadi el Peŝto, la direktoro de altlernejo de belartoj, estis konstruitaj flankaj konstruaĵoj – loĝejo de ĝardenisto, kaleŝejo kaj staloj (nuntempa mastruma domo) kaj domoj por forstistoj situantaj malantaŭ nuntempa okcidenta barilo de la tuta areo.
La kastelo post la dua mondmilito fariĝis propraĵo de slovakaj verkistoj. La kastelo estis rekonstruita ene kaj de ekstere en la jaro 1986. Ĝi troviĝas en agrabla naturmedio kaj ebligas al slovakaj verkistoj kreivan laboron kaj ripozon.

Budmerice
Kategorio:Distrikto Pezinok
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Bratislavo
Kategorio:Novgotikaj konstruaĵoj
Ytraberget

eta|dekstra|150ra|Bildo el Heimskringla
**Ytraberget** estas duoninsulo en Hafrfjordo en Sola komunumo en Norvegio.

La regiono nomiĝas Røyneberg. Ytraberget estas eta historia insulo sed nuntempe estas konektita al Indraberget pro la landleviĝo.

## Historio kaj kulturmemoroj 
eta|dekstra|150ra|Haraldo ricevas la kronon el sia patro
Harald Hårfagre ( ca. 850 - 933 ) kunigis Norvegion kaj ĉi tie venkis en 872 batalon pri la fortikaĵo en Ytraberget. Estas videblaj kelkaj restaĵoj de la konstruaĵo. Estas malnova kroniko *Heimskringla* de Snorri Sturluson kiu priskribas la historion. La reĝo Olav la 5-a lasis en 1972 starigi ĉi tien memorŝtonon por festi la 1100 jaran Norvegion.

Kategorio:Duoninsuloj en Norvegio
Prezidanto de Litovio

La **prezidanto de la Respubliko Litovio** estas la litovia ŝtatestro.

En la respubliko Litovio, ŝtato kun parlamenta demokratio, la taskoj de la ŝtatestro parte limiĝas je ceremoniaj funkcioj kaj la politikaj funkcioj havas malvastajn limojn.

La prezidanto nomumas kaj demisiigas la ĉefon de la litova ekzekutivo (la registaro), la ĉefministron, kies registaro dependas de subteno de plimulto el la membroj de la nacia parlamento Seimas.

## Balotoj 
La prezidanto de Litovio elektiĝas per rektaj balotoj de la posedantoj de litova ŝtataneco por periodo de kvin jaroj.

## Respubliko Litovio (1918 - 1940) 
* Antanas Smetona (1918 - 1920)
* Aleksandras Stulginskis (1920 - 1926)
* Kazys Grinius (1926)
* Jonas Staugaitis (1926)
* Aleksandras Stulginskis (1926) - nur malmultajn horojn
* Antanas Smetona (1926 - 1940)
* Antanas Merkys (1940)
* Justas Paleckis (1940)

## Respubliko Litovio (ekde 1990) 
* Vytautas Landsbergis (1990 - 1992) - komisie kiel prezidanto de la konstituciiga asembleo
* Algirdas Brazauskas (1992 - 1998)
* Valdas Adamkus (1998 - 2003)
* Rolandas Paksas (26-a de februaro 2003 - 6-a de aprilo 2004)
* Artūras Paulauskas (komisie de la 6-a de aprilo 2004 ĝis la 12-a de julio 2004)
* Valdas Adamkus (denove ekde la 12-a de julio 2004 ĝis la 17-a de majo 2009)
* Dalia Grybauskaitė (ekde la 17-a de majo 2009 ĝis la 12-a de julio 2019)
* Gitanas Nausėda (ekde 12-a de julio 2019)

## Vidu ankaŭ 
* la historian liston de regantoj de Litovio de 1236 ĝis nun.

Kategorio:Politiko de Litovio

Litovio
Elektra seĝo

eta|220px|Elektra seĝo

**Elektra seĝo** estas ilo por ekzekuti homon per elektrokuto.

Ekzekuto per elektro estis enkondukita en Usono la  en Novjorkio; la  la unua homo estis ekzekutita tiumaniere. Oni konsideris tiun metodon pli humana ol pendumon. Tamen la unua ekzekutito, *William Kemmler*, ne mortis dum la apliko de 1000 voltoj, kaj nur apliko de 2000 voltoj dum 70 sekundoj mortigis lin.

Por ekzekuti homon sur elektra seĝo oni katenas lin per rimenoj al la seĝo kaj fiksas elektrodojn al liaj kapo kaj kruro. La haŭton sub la elektrodoj oni ŝmiras per io, kio altigas la konduktivon (malaltigas la reziston). Tiam oni mallonge aplikas tension de 2000 voltoj por trairi la haŭton kaj poste reduktas la tension por eviti bruligon de la korpo. Tamen kutime dum elektra ekzekutado estas kurento de 8 amperoj; la korpa temperaturo altiĝas ĝis . La morton kaŭzas aŭ dispolusigo de gravaj muskoloj, precipe de la koro, aŭ koaguliĝo de albuminoj.

La opinio, ke la elektra seĝo estas humana metodo de ekzekutado, ne plu estas multe subtenata. Nun en 2008 la solaj lokoj, kiuj permesas ĝian uzon, estas la  Alabamo, Florido, Suda Karolino, Kentukio, Tenesio kaj Virginio. Oklahomo kaj Ilinojo rezervas ĝian uzon por la okazo, ke la uzo de mortiga injekto estu juĝita kiel kontraŭ-konstitucia.

## Eksteraj ligiloj 
* [*Unuetaĝa Usono(https://eo.wikipedia.org/wiki/Unueta%C4%9Da_Usono)*] La elektra seĝo

Kategorio:Mortpuno
Kategorio:Ekzekutaj metodoj
Kategorio:Aparatoj
Volken

**Volken** estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 296 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008, kaj estas la plej malgranda memstara komunumo de la tuta kantono.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Ĝardenskulpturo en la centro de Volken
Volken situas en la Zurika Vinlando sude de Andelfingen kaj norde de la ĵurasa montĉeno Irchel.

De la komunuma teritorio de 3,21&nbsp;km² 65,1% servas por agrikulturo, 28,0% estas kovritaj de arbaro, 4,4% servas por la trafiko kaj 2,5% por setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Volken limas en nordokcidento al Flaach, en nordoriento al Andelfingen, en oriento al Dorf, en sudo al Buch ĉe Irchel kaj en sudokcidento al Berg ĉe Irchel.

## Trafiko 
Volken estas per poŝtaŭtobuslinio al Andelfingen konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio kaj ankaŭ havas facilan aliron al la nacia svisa aŭtovojo A4 de Vinterturo al Ŝafhaŭzo.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de la komunumo okazis en la jaro 1044 kiel *Volchinchoven*. La bienoj de Volken en la malfrua mezepoko plej parte estis sub eklezia kontrolo. Ekde la 13-a jarcento ekzistas multaj dokumentoj pri bienposedo en Volken ekzemple de la Monaĥejo Rejnaŭo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Volken
Waltalingen

## Pri la komunumo 
**Waltalingen** estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 688 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Waltalingen situas en la nordokcidenta parto de la Zurika Vinlando kaj formas kun la komunumoj Oberstammheim kaj Unterstammheim la Stammvalon. Ĝi limas norde kaj sude al la Kantono Turgovio, okcidente al Truttikon kaj Ossingen kaj oriente al la du Stammheimoj. Supre de Waltalingen troviĝas la Kastelo Schwandegg.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Waltalingen limas en nordo al Basadingen-Schlattingen (SH), en nordoriento al Unterstammheim, en sudoriento al Oberstammheim, en sudo al Neunforn, en sudokcidento al Ossingen, kaj en nordokcidento al Truttikon.

## Trafiko 
La komunumo estas per poŝtaŭtobuslinio konektita al reto de la Zurika Trafik-Unio kaj havas ankaŭ facilan aliron al la nacia aŭtoŝoseo A4 de Vinterturo al Ŝafhaŭzo.

## Vidindaĵoj 
* Alte super la vilaĝo tronas la Kastelo Schwandegg.
* En la preĝejeto videblas parte bone konservitaj freskoj el la mezepoko.

## Historio 
En la komunumparto *Guntalingen* oni trovis restaĵojn de setlejo el la frua bronzepoko. En la jaro 831 la Monaĥejo Sankt-Galo akiris bienojn en Waltalingen, kiu tiam nomiĝis *Vualtiningum*. La tribunalrajto apartenis al la habsburganoj. En la jaro 1377 la dukoj Albrecht kaj Leopold de Aŭstrio pandigis siajn rajtojn en Waltalingen kaj Guntalingen al *Hugo de Hohenlandenberg*. Kun la regnejo Andelfingen ankaŭ Waltalingen kaj Guntalingen 1434 fariĝis posedaĵo de la urbo Zuriko kaj apartenis ĝis 1798 al la supera subdistrikto de la kamparvoktdistrikto Andelfingen. Dum la epoko de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 la komunumo apartenis al la distrikto Benken kaj poste ĝis 1814 al la distrikto Vinterturo. Ek de 1831 la komunumo apartenas al la Distrikto Andelfingen.

En la kapelo Sankta Antonio de Waltalingen, oni pentris du freskojn. Ili datiĝis de la epoko 1410-1485. Fresko bildigas sanktan Antonion kun gangrenajn ergotismulojn. Fresko bildigas sanktan Antonion kun konvulsiajn ergotismulojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Waltalingen 

## Bildoj 

Dosiero:2011-09-10-Vinlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 182.JPG|Preĝejo Sankta Antonio
Dosiero:2011-09-10-Vinlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 193.JPG|Mezepokaj freskoj en la preĝejo
Dosiero:2011-09-10-Vinlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 210.JPG|La vilaĝo Waltalingen kun Kastelo Schwandegg vidita de la preĝejo
Insulo Ellis

eta|antaŭ la renovigo
La **Insulo Ellis** () estas insulo en la Supra Novjorka Golfo. Ĝi estis la ĉefa enmigranto-akcepta centro de Usono en periodo de 1892-1943 (enmigrado en Usonon). La insulo situas ĉirkaŭ 1,5 km sudokcidente de Battery (Manhattan) kaj ĉirkaŭ 400 m oriente de bordoj de New Jersey. Ĝi okupas ĉirkaŭ 11 hektarojn.

La insulo estis nomumita post Samuel Ellis, kiu posedis ĝin en la 1770-aj jaroj. Oni ofte demetis tie balaston de la ŝipoj. La Novjorka ŝtato vendis ĝin en 1808 al la federacia registaro je 10.000 dolaroj. Oni uzis ĝin kiel fortikaĵo kaj pulvorejo.

Ĝi estis la ĉefa enmigranto-akcepta centro de Usono en periodo de 1892-1943. Laŭ kalkuloj, la insulon trairis ĉirkaŭ 17 milionoj da enmigrantoj. La enmigraj instancoj tie efektivigis la oficialan proceduron kaj donis permeson je eniro al Usono.

Post kiam oni translokigis la akcepton de la enmigrantoj al Novjorko (1943), la insulo estis ĝis 1954 provizora restadejo de la neakceptitaj kaj rifuzitaj personoj.

La Insulo Ellis en 1965 iĝis nacia memorejo - apartenanta al la Statuo de Libereco - kaj oni malfermis ĝin en 1976 por la turistoj. Oni renovigis, rekonstruis la ĉefan kaj la aliajn konstruaĵojn en la 1980-aj jaroj kaj oni malfermis ilin en 1990 kiel Enmigra Muzeo de la Insulo Ellis.

## Eksteraj ligiloj 
* senkosta enmigra arĥivo / angle

Kategorio:Geografio de Novjorko
Kategorio:Insuloj en Usono
Irchel

eta|300px|dekstra|Belvidturo sur Irchel

**Irchel** estas montoĉeno en Kantono Zuriko, Svislando, kiu apartenas a la norda Svisa Mezlando. Ĝia plej alta punkto estas la *Buechemer-Irchel* kun alteco de 694 super la marnivelo, kiu troviĝas sur la teritorio de la komunumo Buch ĉe Irchel. Aliaj pintoj estas la altobservejo Irchel (germane *Irchel Hochwacht*,  super la marnivelo) kaj la *Forenirchel* ( super la marnivelo).

## Historio 
La altobservejoj en mezepoko servis kiel alarmsistemo por averti la Svisan Ĵurkomunumon antaŭ atakoj el Ŝvabio. En kazo de danĝero oni flamigis grandan fajron sur la altobservejo kaj per fumosignoj povis transdoni mesaĝojn. De la altobservejo de Irchel eblas vidi ĝis la altobservejo de Uetliberg en Zuriko, kaj de Uetliberg eblas vidi al la altobservejo sur la monto Rigi super Ŝvico. Tiel praktike per *lumrapideco* eblis transsendi mesaĝojn pri danĝeroj jam en mezepoko ĝis al la centro de la Ĵurkomunumo.
Jam en romia epoko ekzistis sur Irchel fortikaĵoj de la romia limprotekta sistemo Limes.

## Turismo 
La regiono estas belega por migradi. De Irchel oni havas mirindan rondvidon sur la Rejnon kaj la tutan Zurikan Vinlandon. En

## Eksteraj ligiloj 
* Migradpropono sur Irchel
* Retejo de la Irchelbiciklistoj 

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Montoj de Mezlando
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Bélmegyer

**Bélmegyer** (bElmedjer) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Békés (urbo). Megyer estas tribo de hungaroj, Bél estas praa nomo, rolanta ankaŭ en Bélapátfalva.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Bélmegyer

## Bazaj informoj 
* Areo: 63&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1150
* Poŝtkodo: 5643
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
Bélmegyer situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, Vésztő estas proksime.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1346 en formo *"Meger"*. La vilaĝo fondiĝis nur en 1946.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo
* kalvinana preĝejo
* kastelo de Wenckheim de 1850

Ne menciitaj vilaĝservoj estas kuracejo, lernejo, infanĝardeno, sportejo.

## Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando 
Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj Káposztásmegyer.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Epöl

**Epöl** [epol] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono *Meza* Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Dorog.
eta|200ra|Blazono de Epöl

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 660
* Poŝtkodo: 2526
* Telefonprefikso: 33

## Geografio 
Epöl situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo. Bajna troviĝas 5, Dorog 21, Esztergom 26, Tatabánya 29, Budapeŝto 47 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1225 en formo *Epely*. La tataroj en 1242 detruis la vilaĝon. La loĝantoj longe servis la reĝon kaj produktis vinon por la kortego. En 1532 la turkoj detruis la vilaĝon. Post la turka erao hungaroj, germanoj kaj slovakoj refondis la vilaĝon. Ili estis longe plejparte ministoj.

## Vidindaĵoj 
* postbaroka romkatolika preĝejo de Johano Baptisto de 1806, la turo estas 18 metrojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Sarkadkeresztúr

**Sarkadkeresztúr** (ŝarkadkerestUr) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Sarkad. La nomo signifas Sarkad-kruco-Sinjoro.
eta|Blazono de Sarkadkeresztúr

## Bazaj informoj 
* Areo: 35&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1870
* Poŝtkodo: 5731
* Telefonprefikso: 66

## Geografio 
Sarkadkeresztúr situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, fervojo Gyula-Püspökladány preteriras, Sarkad estas proksime. Aldoniĝas al la vilaĝo eksteraj lokoj Varsányhely (varŝAnjhej) kaj Kisnyék (kiŝnjEk).

## Historio 
La nuna Sarkadkeresztúr estis loĝata jam dum la bronzepoko, poste keltoj kaj sarmatoj vivis tie. La turkoj kaj poste aŭstroj-serboj en 1704 detruis la vilaĝon. En 1919 la rumanoj okupis la komunumon.

En la vilaĝo aŭtonomioj de ciganoj kaj rumanoj funkcias. Ne menciitaj vilaĝservoj estas kuracejo, dentokuracejo, familihelpa servo, apoteko, lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas kalvinana preĝejo, katolika kaj baptista preĝdomoj kaj ortodoksa kapelo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Karl Carstens

**Karl CARSTENS**  (naskiĝis la  en Bremeno, mortis la  en Meckenheim apud Bonno) estis germana juristo kaj politikisto. Li membris en la Kristandemokratia Unio de Germanio (CDU), de la jaro 1972 estis parlamentano kaj de 1976 ĝis 1979 prezidanto de la germania parlamento Bundestag. Post tio, li estis la prezidento de Germanio de 1979 ĝis 1984. Posteulo en tiu pozicio estis Richard von Weizsäcker.
eta|Karl Carstens (1982)[eta|maldekstra|*vilao Hammerschmidt* en [Bonno]]
Formalan sidejon li (kiel ĉiuj antaŭaj kaj postaj prezidentoj ĝis la jaro 1999) havis en la klasicisma Kastelo Bellevue en (okcidenta) Berlino, sed la fakta sidejo estis la same klasicisma *vilao Hammerschmidt* en Bonno.

Lia edzino *Veronica Carstens*, doktorino pri interna medicino, kune kun li kreis fondaĵon por natura medicino kaj homeopatio.

Kategorio:Prezidantoj de Germanio
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Karolpremiitoj
Okány

**Okány** [okAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Sarkad. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
eta|Stacidomo de Okány

## Bazaj informoj 
* Areo: 71&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2990
* Poŝtkodo: 5534
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyula-Püspökladány, Vésztő estas proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1220. La loko troviĝas en marĉa regiono, kiu defendis la komunumon dum la historio.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas kalvinana preĝejo, kuracejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Schwarcz, nun domo por maljunuloj
* kasteleto de Schwarcz, nun lernejo, ambaŭ el la 19-a jarcento
* kalvinana preĝejo

## Famuloj 
En Okány naskiĝis:
* aktoro László Kemény
* citristo Mátyás Pribojszky
* Ernő Szegedi (skulptisto).

## Ĝemelurboj 
Ĝemelkomunumo estas 20px| Aita Seacă, Rumanio.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Budmerice (apartigilo)

** Budmerice ** povas esti:

***Budmerice**, vilaĝo en okcidenta Slovakio
***Budmerice**: kastelo en Slovakio en samnoma vilaĝo Budmerice en distrikto Pezinok
Orgenfasado

[eta|300px|Orgenfasado de la plej granda preĝejorgeno de Eŭropo en la [Dom St. Stephan (Passau)|Dom St. Stephan en Passau]]
**Orgenfasado** (alivorte, sed malpreferinde ankaŭ "prospekto") estas la ekstera fasado de orgeno kun frunta fajfilaro kaj ĉarpentraĵoj.

## Ĝeneralaĵoj 
Ekzistas ĉiaj specoj kaj formoj de orgenfasadoj. Je la konstruado de fasado oni devas priatenti diversajn kriteriojn, ekzemple la adaptadon al la arkitektura tuteco, la spacajn kondiĉojn de la onta starloko, la optimuman muzikan disvolviĝon kaj aliajn individuajn kriteriojn. Ĉiuj ĉi aferoj influas la formadon de orgenfasado.
eta|maldekstra|Orgeno de 1504 St. Jakobi Lübeck
En orgenfasado povas troviĝi malegale multaj orgenfajfiloj, tamen ĉi tiuj tute ne prezentas ĉiujn fajfilojn, pri kiuj disponas orgeno, sed en preskaŭ ĉiuj kazoj nur eta ono de la reala fajfilkonsisto. Plejofte la fasadofajfiloj apartenas al principalregistro de certa futonombro, kiun oni ofte nomas prestanto (el lat. *praestare* – elstari). Krome en fasado povas ankaŭ troviĝi t.n. mutaj fajfiloj, kiuj ne generas tonon kaj nur servas al la bonaspekto. Plejparte en fasado staras metalfajfiloj, tamen ekzistas ankaŭ orgenoj, kiuj konscie montras lignofajfilojn en siaj fasadoj.

Simetria fasado klopodas doni al la orgeno regulan aspekton, tamen ĉiam ekzistos etaj devioj rilate la longecon de la fajfiloj, se oni ne uzas fajfilojn kun trolongeco. Ankaŭ ŝatataj estas fasadoj kun pluraj fajfilgradaĵoj aŭ –grupigoj, kiuj similas unu la alian kaj ekestigas efekton de amasiĝo.
eta|250px|maldekstra|Orgenfasado de 1619 en la preĝejo St. Martini de Bremen

## Evoluo 
[eta|liberfajfila fasado (St. Mariä Himmelfahrt, [Bettemburg en Luksemburgio).]]
Dum la renesanco oni altege valorigis la ornamadon de la orgenkesto per skulptaĵoj, ornamaj cizitaĵoj, pentraĵoj kaj origado, ke ĝia produktokostoj superis ofte tiujn de la propra orgeno mem.

Dum la barokepoko la suborgenkstrukturo ofte respeguliĝas en la. Ankaŭ la elformado diferenciĝas laŭregione ege regione: nordgermanaj hanzourboj ekz. povis arogi al si elspezajn fasadojn, tiel ke malferma principalregistro 16&nbsp;futoj ege ofte troveblas en plena versio.

Ĝis ĉirkaŭ la 19-a jarcento ne la orgenkonstruisto, sed artĉarpentristo konstruis la fasadon, kiu sekvigis foje gravajn malfacilaĵojn, se la interakordoj (precipe pri la mezuroj) ne estis sufiĉe precizaj.

En la frua 20-a jarcento (ĉ. 1910–1960) dumtempe enmodiĝis t.n. *liberfajfilofasasdoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* La 500 plej grandaj orgenoj de la mondo kun fotoj kaj dispozicioj
* Galerio kun orgenbildoj

Kategorio:Orgeno
Budmerice

**Budmerice** (hungare *Gidrafa*, germane *Pudmeritz*) estas vilaĝo en okcidenta Slovakio en distrikto Pezinok. Ĝi troviĝas en valo de rojo laŭ flankovojoj proksime sur la montopiedo de montaro Malgrandaj Karpatoj sur geomorfologia tuteco Trnavská tabuľa en la valeto formita per rojo Gidra. La vilaĝo estas dista 35 km de ĉefurbo de Slovakio Bratislavo kaj 17km de urbo Trnava.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1296 sub la nomo *Pumurich*. Hodiaŭan nomon ĝi akiris en jaro 1948. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el kastelo Červený Kameň. En 1705 la Habsburgoj tie venkis armeon de Francisko Rákóczi la 2-a. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Gidrafa 1806 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Trnava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Budmerice 1969 homoj, (19322 slovakoj).

## Memoraĵoj 
En la vilaĝo troviĝas romantika kastelo kiu estas kultura memoraĵo kaj apartenas al slovakaj verkistoj.
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco, en 1722 trakonstruiĝis
* kapelo omaĝe al (Sepdolora) Dipatrino de 1768
* muelejo de familio Silnicky
* akvorezervujo

## Gravaj personoj 
La vilaĝo estas naskiĝloko de slovaka poeto, ĵurnalisto Rudolf Fábry.

## Naturprotekto 
Sur la teritorio kuŝas protektita teritorio naturrezervejo:
* Lindavský les.

Kategorio:Municipoj en distrikto Pezinok
Spegulo (revuo)

**Spegulo** estis pola esperantlingva kvaronjara revuo. Ĝi enmerkatigis sin kiel revuo kritike sekvanta okazaĵojn en la moderna kulturo, gazeto eliranta el la "verda geto", sed ankaŭ esploranta kaj analizanta la historion de la Esperanto-movado. Jam antaŭ la apero de la unua numero la nova gazeto havis centon da abonantoj, el tiuj du trionojn ekster Pollando.

## Historio
La revuo *Spegulo* naskiĝis komence de 2008 post la transiro de Pola Esperantisto en la manojn de Pola Esperanto-Asocio, kiam la antaŭaj redakcianoj de Pola Esperantisto, Kazimierz Leja kaj Tomasz Chmielik, decidis fondi novan revuon kun la nomo *Spegulo*.
En 2010 la eldonado devis esti ĉesigita pro financa deficito.

Inter la esperantlingvaj aŭtoroj publikigitaj en Spegulo oni trovas:
* Trevor Steele
* Mikaelo Bronŝtejn
* Andreas Künzli
* Claude Piron
* Kalle Kniivilä
* Lidia Ligęza
* Julio Baghy
* Gerrit Berveling
* Izrael Lejzerowicz

La revuo eldonis ankaŭ multajn tradukaĵojn de socipolitikaj aŭtoroj kiel Tony Judt, Octavio Paz kaj beletrajn tekstojn. Inter tiuj lastaj troviĝas *La balo en operejo* de Julian Tuwim, poemoj de Léopold Sédar Senghor kaj prozaĵoj de Jean-Marie Gustave Le Clézio.
### Eksteraj ligiloj 
* Informo pri Spegulo  el ĉ. 2007
* "Editorialo" de Spegulo 3/2010
* 'Nekrologo' pri *Spegulo*

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Liposukcio

**Liposukcio** (aŭ **graso-desuĉado**) estas beliga operacio, ĉe kiu oni ĉe celitaj loko desuĉas per kanulo (tubeto) grasĉelojn el sub la haŭto. Liposukcio celas belformigon de la korpo, ĝi fakte ne kaŭzas veran malpliiĝon de la korpopezo (dum longa tempo), se la vivstilo, nutraj kutimoj ne ŝanĝigas. Ĝi ne estas aplikebla anstataŭ dieto.

La plej grandan sukceson oni atingas ĉe graskusenoj, kiuj ne reagas al sporto, dieto (ĉe virinoj ventro, koksa parto, interna parto de la femuro, genuo, kruro, submentono, maleola parto; ĉe viroj ventro, talia parto).

La hodiaŭa plej ofta metodo uzas kelklitran miksaĵon el sterila, izotona akvo, narkotaĵo (sendolorigaĵo), natria bikarbonato kaj kortizono. Oni ŝprucigas tiun miksaĵon en la subhaŭtan grashiston, kie ĝi ebligas solvon de la grasĉeloj. Oni desuĉas la solvitajn ĉelojn post 60-minuta atenda tempo. La narkotaĵo efikas eĉ 18 horojn. Post la operacio oni kunkudras la necesan tranĉon por la enkondukita kanulo. La resaniĝo daŭras 4 semajnojn.

Aliaj metodoj uzas detruon de la grasĉeloj per nekemia metodo (ultrasono, vibrado). Tiukaze oni bezonas pli malgrandan tranĉon por enkonduko de la kanulo (0,5-1 cm).

Post la operacio, oni devas uzi malvastigan zonon, pantalonon aŭ alian veston por ke la haŭto konvene readheru.

## Vidu ankaŭ 
* Brusta enplantaĵo
* vangoglatigo
* Harara enplantado
* Sulkoforiga operacio

Kategorio:Kirurgio
György Kovács (verkisto)

**KOVÁCS György** (kovaĉ) estis rumanuja hungara verkisto naskita en Küsmöd la 27-an de aprilo 1911 kaj mortinta en Târgu Mureș la 22-an de oktobro 1990.

## Biografio 
György Kovács lernis la bazlernejon en Nagykend, la mezlernejon en Nagyenyed. Liaj unuaj verkoj aperis en Enyedi Újság kaj en Ellenzék. Li komencis, sed pro materialaj kaŭzoj ne povis fini la universitaton de Kluĵo. Li fariĝis ĵurnalisto ĉe *Ellenzék*, poste Brassói Lapok, sed oni maldungis lin pro liaj radikakaj konceptoj. Li aliĝis al movado vilaĝesplora de Erdélyi Fiatalok (1930). Ekde 1945 ĝis 1950 li estis redaktoro de Szabad Szó, poste Népújság de Târgu Mureș; iomtempe li estis redakciano de Utunk, Korunk kaj Igaz Szó, kunlaboranto de Falvak Népe kaj Előre.

## Verkoj 
### Romanoj 
* *Varjak a falu felett* (Brassó 1934, Buk. 1962);
* *A tűz kialszik* (Brassó 1934, Buk. 1965);
* *Erdélyi tél* (Bp. 1938, Buk. 1967);
* *A vörös szamár* (Nv. 1940);
* *Aranymező* (Bp. 1942, Buk. 1955);
* *Boszorkány* (Mv. 1946, Buk. 1965);
* *Árnyék a völgyben* (Mv. 1946);
* *Foggal és körömmel* (1949, 1951, 1961);
* *A bokréta* (Mv. 1955);
* *Ozsdola leánya* (1959);
* *Katonasír* (Mv. 1960);
* *Kristófék kincse* (Mv. 1960);
* *Sánta lelkek* (Bp. 1961);
* *Pletykafészek* (1962);
* *A ki nem mondott szó* (1964);
* *Kergető szelek* (1964);
* *Hínár* (1965);
* *Döglött gránát* (1970).

### Rakontvolumoj 
* *Bűnügy* (1956);
* *Dali Jóska rózsája* (Mv. 1957);
* *Krisztina és a halálraítélt* (Mv. 1959);
* *Falusi kaland* (1961);
* *Bánat és bor* (1966);
* *Kozmáné szépasszony* (1969);
* *A hadnagy és a tünemény* (1977);
* *Néma pásztor* (Kv. 1980).

### Vojaĝpriskriboj, raportoj 
* *Békülő Erdély* (Bp. 1947);
* *A szabadság útján* (Moldvai csángók között. 1950);
* *Világ fénylő reménye* (Utazás a Szovjetunióban. 1953);
* *Csatangolások a világban* (1968).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Harara enplantado

La **Harara transplantado** aŭ **har-enplantado**, **harara enplantado** estas beliga operacio, per kiu oni plantigas proprajn harajn foliklojn sur kapopartoj suferantaj je manko, malmulto de haroj.

La transplantado povas okazi per unuopaj haroj, per harfaskoj aŭ hararstrioj.

## Metodoj 
### Mini/mikrofaskoj *(Mini/Micrografts (MMG))* 
Tiu metodo estas la plej ofta en Germanio (2007). Oni prenas haŭtan strion el la hararo kaj dividas ĝin je mezaj kaj malgrandaj haŭtaj partoj kun har-radikoj. Oni nomas tiujn unuojn mini- aŭ mikrofaskoj. Poste oni enplantas ilin.

### Enplantado de floliklaj unuoj *(FUI)* 
Oni en tiu metodo pli bone disigas la prenitan hararan strion je grando de foliklaj unuoj.

### Kunligitaj folikloj *(Follicular Unit Extraction (FUE) kaj Insertion (FUI))* 
Oni prenas kaj enplantas kunligitajn foliklojn. Ĉe tiu metodo, oni povas uzi eĉ korpajn harojn.

Kategorio:Transplantada medicino
Kategorio:Haroj
Kunágota

**Kunágota** (kunAgota) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Mezőkovácsháza. La nomo signifas kumana-Sankta Agata (iama patrono de la preĝejo).

## Bazaj informoj 
* Areo: 64&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3010
* Poŝtkodo: 5746
* Telefonprefikso: 68

## Geografio 
Kunágota situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, Mezőkovácsháza estas proksime.

## Historio 
Kunágota estis loĝata dum la bronzepoko, poste avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1463. En 1596 la turkoj detruis la komunumon, en 1844 tabakoĝardenistoj refondis ĝin. En 1918 la rumanoj okupis la vilaĝon, en 1944 la judoj estis deportitaj.

En la vilaĝo Ferenc Móra faris arkeologiajn esplorojn.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas kuracejo, infanĝardeno, lernejo, poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas romkatolika kaj kalvinana preĝejoj.

## Famuloj 
* en Kunágota naskiĝis:
** komponisto Sándor Szokolay
** aktorino Mária Ronyecz
** akvopilkisto Dénes Pócsik
* en Kunágota mortis:
** patro de la hungaraj fruktarboj Máté Bereczki
** András Bodnár (pastro)

## Ĝemelurboj 
* 20px| Sofronya, Rumanio

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
József Klein

**KLEIN József** (klejn) estis rumanuja hungara pentristo naskita en Csermő la 30-an de januaro 1896 kaj mortinta deportite ?, ? 1945.

## Biografio 
József Klein frekventis ĉirkaŭ en la jaroj de 1910-aj la aradan gimnazion, poste la artan altlernejon de Budapeŝto, kie liaj majstroj estis inter aliaj István Réti kaj Károly Ferenczy. Ekde 1920 li alvenis al Baia Mare kaj li frekventis la liberskolon de János Thorma. Inter 1925-1927 por unu kaj duono da jaron li studvoĵĝis en Parizon. Inter 1932-1937 li loksidiĝis en Bukareŝto, kie li okupiĝis ankaŭ pri industriarto. En 1937 li relokiĝis al Baia Mare.

## Bibliografio 
* Muradin Jenő: *Klein József*, Bukarest, 1977.

## Fonto 
* Hungart

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
József Molnár

**MOLNÁR József** estis rumanuja hungara grafikisto, afiŝprojektanto naskita en Marosvásárhely la 16-an de majo 1907 kaj mortinta en Vieno la 4-an de decembro 1983.

## Biografio
József Molnár finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo kaj poste li estis studento de arta altlernejo de Berlin-Charlottenburg (1928-32); ekde 1933 li laboris en Bukareŝto. Li partoprenis la dekoracilaborojn de rumana pavilono de mondekspozicio de Novjorko (1939), poste iĝis kunlaboranto de reklamagentejo *Leech Illustrators*. Dum la mondmilito li estis laborservulo en Bukareŝto. En 1948-72 li estis profesoro de Arta Altlernejo Nicolae Grigorescu. Li havis plurajn individuajn ekspoziciojn en Bukareŝto kaj transilvanujaj urboj. 

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Peter Brooks

**Peter BROOKS** (n. en 1938) estas profesoro pri komparita literaturo en la universitato Yale. Li estis antaŭe profesoro ene de la departementoj pri angla lingvo kaj juro en la universitato de Virginio. Brooks estas plurfaka klerulo, kies verkoj temas precipe pri franca kaj angla literaturoj, juro kaj psikiatrio.

Inter liaj libroj menciindas *Troubling Confessions: Speaking Guilt in Law and Literature* (2000), ''Law's Stories: Narrative and Rhetoric in the Law* ; *Psychoanalysis and Storytelling* (1994), *Body Work* (1993); *Reading for the Plot* (1984), *The Melodramatic Imagination* (1976), kaj *The Novel of Worldliness'' (1969).

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe Yale Comp Lit department

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Békéssámson

**Békéssámson** (bEkEŝŝAmŝon) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Orosháza. La nomo signifas Békés-Ŝimŝono (=figuro el Biblio).

## Bazaj informoj 
* Areo: 71&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2620
* Poŝtkodo: 5946
* Telefonprefikso: 68

## Situo 
Békéssámson situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, Tótkomlós estas proksime.

## Historio 
Pli frue avaroj loĝis tie. Post la hungara ŝtatfondiĝo la komunumo havis preĝejon. La tataroj en 1241, la turkoj en 1552 detruis la vilaĝon. En 1825 katolika en 1872 kalvinana preĝejoj konstruiĝis.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas kuracejo, apoteko, lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Akcidento 
En 1963 rumana flugmaŝino veninta el Munkeno katastrofiĝis. Ĉiuj mortis, precipe germanoj, kiuj estis irantaj al la marbordo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Félicien Marceau

**Félicien MARCEAU** (n. la 16-an de septembro 1913 en Kortenberg, m. la , 98-jaraĝa) estis franca verkisto, kiu origine devenis de Belgio. Marceau apartenis al la literatura kaj ekstremdekstra movado *Hussards*, kiu estis proksima je la monarkista partio *Action Française*. Li ricevis la premion Goncourt por sia libro *Creezy* en 1969. Li eniris en la Francan Akademion la 27-an de novembro 1975, anstataŭigante Marcel Achard.

Pierre Emmanuel, alia akademiano, tiam demisiis kiel protesto kontraŭ tia elekto.

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Csabaszabadi

**Csabaszabadi** [ĉabasabadi] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en departemento Békés, en Distrikto Békéscsaba.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Csabaszabadi

## Bazaj informoj 
* Areo: 33&nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 5609
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
Csabaszabadi situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Újkígyós troviĝas 8, Békéscsaba 17, Szeged 83, Budapeŝto 210 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=34078&i2=33367 .

## Historio 
Dum la historio la kampoj apartenis al Békéscsaba. Bienulo Beliczay (belicai) konstruis klasikisman kastelon en 1870, kiu nun estas hotelo. La vilaĝo mem fondiĝis nur en 1993 el farmoj.

En Csabaszabadi migra poŝto servas.

Ne menciita vidindaĵo estas la sonorilostablo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Zollikon

## Pri la komunumo 
**Zollikon** estas komunumo en la distrikto Meilen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 11'770 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Al la urbo apartenas ankaŭ la municipo *Zollikerberg*. Ĝis la jaro 1986 ĝi apartenis al la distrikto Zuriko.

## Geografio 
eta|100ra|maldekstra|Fohrbachlageto
Zollikon situas sude de la urbo Zuriko ĉe la bordo de la Lago de Zuriko. Oritente de la urbo troviĝas la montoĉeno Pfannenstiel, de kies deklivo oni havas belegan vidon al la lago, kial ĝi estas preferita loĝloko de ĉiu, kiu estas sufiĉe riĉega por tiel aĉeti aŭ lui domon aŭ loĝejon. Je la Pfannenstil la komunumo limas al bela arbaro kaj laŭlonge de la rivereto Fohrenbach, la agrabla influo de la Pfannenstil-arbaro atingas ankaŭ la urbocentron.

## Trafiko 
Zollikon troviĝas ĉe la orborda linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu de la Ĉefstacidomo Zuriko tra  kaj Meilen kondukas al Rapperswil. Tra ĝi, lokaj aŭtobusoj kaj la Forch-Fervojo, kiu haltas en ''*, la urbo estas bonege konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
Unuaj setlejoj en Zollikon jam ekzistis en la novŝtonepoko ĉirkaŭ 3000 antaŭ Kristo. Unua dokumenta mencio de *Collinchovin*, *Truhtilhusa* kaj *Witalinchova* datiĝas de la jaro 946 post Kristo, kiam estis notita, ke la konvento de la Granda Monaĥejo en Zuriko havas la rajton enkasigi impostojn en *Collinchovin*. Dum la reformacio Zollikon fariĝis en la jaro 1524 la naskiĝloko de la movado de la Anabaptistoj, kiuj je ordono de Zvinglo per la konsilio de Zuriko estas dure persekutitaj kaj masakritaj. En la jaro 1799 dum la Helveta Revolucio Zollikon fariĝis batalejo de la unua kaj dua batalo de Zuriko inter la trupoj de Napoleono kaj la rusa kaj aŭstra armeoj. Post la epoko de la Helveta Respubliko Zollikon fariĝis parto de la distrikto Zuriko. En la jaro 1986 ĝi kadre de la novordigo de la Kantono Zuriko estis aligita al la orborda distrikto Meilen.

## Naĝejo Fohrbach 
eta|100ra|maldekstra|Naĝejo Fohrbach
Publikan naĝejon nuntempe en Kantono Zuriko praktike ĉiu komunumo posedas. La Halnaĝejo Fohrbach tamen estas aparta. Ĝi estas ege alloga por familioj, posedas belajn ludejojn por junuloj kaj infanoj kaj samtempe disponas pri naĝbazeno kun varma akvo kaj masaĝajutoj. En la naĝhalo estas ankaŭ kafejo, kie eblas babili kun geamikoj. La banejo facile atingeblas de Zuriko per tramoj 11 kaj S18 (Forch-Fervojo) ĝis haltejo *Rehalp*.

## Famuloj 
En Zollikon mortis hungardevena ĵurnalisto András Oplatka.

## Vidu ankaŭ 
* Zollikon (stacidomo)
* Spital Zollikerberg (stacidomo)
* Waldburg (stacidomo)
* Zollikerberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo *Zollikon''
* Retejo de la Halnaĝejo Fohrbach

Kategorio:Urboj de Svislando
Szabadkígyós

**Szabadkígyós** (sabadkIdjOŝ) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Békéscsaba. La nomo signifas libera-serpenta.
[eta|dekstra|300ra|[Kastelo de Szabadkígyós]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 46&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2860
* Poŝtkodo: 5712
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojo Budapeŝto-Arad preteriras, inter Újkígyós kaj Békéscsaba.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1398, tiutempe oni kultivis kanabon. Komence la vilaĝo nomiĝis Kígyós, poste Ókígyós, fine ekde 1950 Szabadkígyós. En 1844 klasikisma kapelo, en 1850 grenejo, en 1879 kastelo de Wenckheim konstruiĝis. En la kastelo agrara faklernejo funkcias, ĉirkaŭ la kastelo protektita parko troviĝas. Preĝejo en 1997 konstruiĝis. La municipo longe estis en Újkígyós.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, apoteko, poŝto, sportejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Graham Robb

**Graham ROBB** (n. en 1958) estas brita verkisto. Li naskiĝis en Manchester kaj estis edukita en la Royal Grammar School Worcester, kie li studadis modernajn lingvojn. Li doktoriĝis pri franca literaturo en la universitato Vanderbilt.

Robb ricevis la premion Costa en 1997 por la plej bona biografio de la jaro (*Victor Hugo*). Li verkis multajn librojn en la franca lingvo.

## Verkoj 
* *Baudelaire: Lecteur de Balzac* (1988), ISBN 2-7143-0279-3
* *Baudelaire* (1989), ISBN 0-241-12458-1
* *La Poésie de Baudelaire et la poésie française, 1838-1852* (1993), ISBN 2-7007-1657-4, criticism
* *Balzac: A Biography* (1994), ISBN 0-330-33237-6
* *Unlocking Mallarmé* (1996), ISBN 0-03-000648-1
* *Victor Hugo* (1997), ISBN 0-330-33707-6
* *Rimbaud* (2000), ISBN 0-330-48282-3
* *Strangers: Homosexual Love in the 19th Century* (2003), ISBN 0-330-48223-8
* *The Discovery of France. A Historical Geography from the Revolution to the First World War.* (2007)

Robb, Graham
Jacques de Baroncelli

**Jacques DE BARONCELLI** (n. la 25-an de junio 1881 - m. la 12-an de januaro 1951) estis franca filmreĝisoro plejkonata pro siaj silentaj filmoj ekde 1915 ĝis la malfruaj 1930-aj jaroj.

Li direktis pli ol 80 filmojn inter 1915 kaj 1948. Li cetere publikigis multajn filmojn en Usono kaj Italio dum la 1940-aj jaroj.

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Robert Vernay

**Robert VERNAY** estis franca filmreĝisoro kaj scenaristo, kiu naskiĝis en Parizo la 30-an de majo 1907 kaj mortis la 17-an de oktobro 1979.

## Verkoj 
### Kiel reĝisoro 
* 1932 : ''L'Éternelle chanson*
* 1932 : *Le Béguin de la garnison*
* 1934 : *Le Prince des Six Jours*
* 1942 : *La Femme que j'ai le plus aimée*
* 1943 : *Comte de Monte Cristo, 1ère époque: Edmond Dantès* (*Le Comte de Monte Cristo*)
* 1943 : *Arlette et l'amour*
* 1945 : *Le Père Goriot*
* 1946 : *Le Capitan*
* 1947 : *Aux portes du monde saharien*
* 1948 : *Fort de la solitude*
* 1948 : *Émile l'Africain*
* 1949 : *Véronique*
* 1949 : *Fantômas contre Fantômas*
* 1950 : *Plus de vacances pour le Bon Dieu*
* 1951 : *Andalousie*
* 1952 : *Ils sont dans les vignes*
* 1953 : *Quitte ou double*
* 1955 : *Le Comte de Monte-Cristo*
* 1955 : *Sur le banc*
* 1955 : *La Rue des bouches peintes*
* 1956 : *Ces sacrées vacances*
* 1956 : *Les Carottes sont cuites*
* 1956 : *Mère abandonnée* (*Les Lumières du soir*)
* 1957 : *Le Coin tranquille*
* 1957 : *Quelle sacrée soirée*
* 1957 : *Fumée blonde*
* 1958 : *Madame et son auto*
* 1959 : *Drôles de phénomènes*
* 1960 : *Le Bourreau attendra* (*Fuga desesperada*)
* 1960 : *Monsieur Suzuki*
* 1960 : *Tête folle*
* 1962 : *L'Inspecteur Leclerc* (*"Inspecteur Leclerc enquête, L'"*)
* 1965 : *Les Aventures de Bob Morane* (*"Bob Morane"*)
* 1965 : *Passeport diplomatique agent K 8*

### Kiel scenaristo 
* 1946 : *Le Capitan*
* 1949 : *Fantômas contre Fantômas*
* 1950 : *Plus de vacances pour le Bon Dieu*
* 1951 : *El Sueño de Andalucía*
* 1951 : *Andalousie*
* 1955 : *Le Comte de Monte-Cristo*
* 1955 : *La Rue des bouches peintes*
* 1956 : *Ces sacrées vacances*
* 1956 : *Les Carottes sont cuites*
* 1956 : *Mère abandonnée* (*Les Lumières du soir*)
* 1957 : *Le Coin tranquille*
* 1957 : *Fumée blonde*
* 1958 : *Madame et son auto*
* 1959 : *Drôle de phénomènes*
* 1960 : *Monsieur Suzuki''

## Eksteraj ligiloj 
* Robert Vernay ĉe la Internet Movie Database

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Jean-Daniel Verhaeghe

**Jean-Daniel VERHAEGHE** (naskiĝis en 1944) estas franca filmreĝisoro. Li havas du infanojn, filon nomitan Ferdinand Verhaeghe kaj filinon nomitan Camille Verhaeghe, kiuj kelkfoje fariĝis aktoroj en liaj filmoj.

Li estas plej konata pro la adaptado de literaturaj verkoj.

## Filmoj 
* 1971: ''L'Araignée d'eau*
* 1983: *La métamorphose*
* 1983: *L'étrange château du docteur Lerne*
* 1987: *Les idiots*
* 1989: *Bouvard et Pécuchet*
* 1990: *La nuit des fantomes*
* 1991: *La Controverse de Valladolid*
* 1992: *Mes coquins*
* 1993: *L'interdiction*
* 1994: *Eugénie Grandet*
* 1994: *Les caprices de Marianne*
* 1995: *Un si bel orage*
* 1995: *La fête des pères*
* 1995: *La duchesse de Langeais*
* 1996: *L'huile sur le feu*
* 1996: *Le parfum de Jeannette*
* 1997: *Le rouge et le noir*
* 1998: *Les brumes de Manchester*
* 2000: *Sans famille*
* 1999: *Le destin des Steenfort*
* 2000: *Bérénice*
* 2002: *La Bataille d'Hernani* 
* 2002: *Romance sans paroles*
* 2003: *Madame de...*
* 2003: *Les Thibault*
* 2004: *Sissi, impératrice rebelle*
* 2004: *Jaurès, naissance d'un géant.*
* 2004: *Le Père Goriot* 
* 2005: *Le Grand Meaulnes*
* 2006: *Galilée ou l'amour de Dieu*
* 2007: *Le Clan Pasquier*
* 2008: *Raboliot* (telefilmo), kun Thierry Frémont
* 2008: *Au bord du lit* (telefilmo), kun Denis Podalydès
* 2008: *L'Abolition* (telefilmo), kun Charles Berling, Gérard Depardieu
* 2008: *La Maison du chat qui pelote* (telefilmo), kun Mélanie Bernier, Régis Laspalès
* 2009: *Le Mariage de chiffon*, epizodo de televida serio  *Contes et nouvelles du XIXe siècle*  (sezono 2 epizodo 3), kun Christa Theret, Hippolyte Girardot
* 2010: *En cas de malheur* (telefilmo), kun Line Renaud, Mélanie Bernier
* 2010: *George et Fanchette* (telefilmo), kun Ariane Ascaride, Denis Podalydès
* 2010: *La Femme qui pleure au chapeau rouge* (telefilmo), kun Thierry Frémont, Amira Casar
* 2011: *Une partie de campagne* (telefilmo), kun Patrick Chesnais, Cristiana Réali
* 2012: *Le Désert de l'amour* (telefilmo), kun Emmanuelle Béart
* 2012: *Qu'est-ce qu'on va faire de toi ?* (telefilmo), kun Simon Abkarian, Jérémie Duvall
* 2013: *Une femme dans la Révolution'' (telefilmo), kun Grégory Gadebois, Alex Lutz
  	
## Eksteraj ligiloj 
* Jean-Daniel Verhaeghe en IMDb

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Erlenbach ZH

**Erlenbach ZH** estas komunumo en la distrikto Meilen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 5112 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 5193 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Erlenbach situas ĉe la tiel nomita ora bordo de la Lago de Zuriko meze inter Meilen kaj Zuriko. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,97 km², de kiuj 22,6% estas kovritaj de arbaro, 24,2% servas por agrikulturo, 43,1% por setlado, 9,7% por trafiko kaj 1,1% estas akvejoj.

## Trafiko 
La komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 17, la tiel nomita *Lagovojo* (Seestrasse). Tra Erlenbach pasas la orborda linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu de la Ĉefstacidomo Zuriko tra  kaj Meilen kondukas al Rapperswil. Tra ĝi kaj lokaj aŭtobusoj la komunumo estas bonege konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. La komunumo ankaŭ atingeblas per ŝipoj de la Zuriklaga Ŝipkompanio.

## Historio 
Restaĵoj de surfostaj konstruaĵoj ĉe la lago-bordo pruvas, ke en Erlenbach jam en la bronzepoko antaŭ 5000 jaroj vivis homoj. Unua dokumenta mencio datiĝas de la jaro 981 post Kristo, kiam okazis tereninterŝanĝo inter la grafo de Lencburgo kaj la Monaĥejo Einsiedeln. Dum mezepoko Erlenbach estis plejparte en monaĥeja posedo, ĝis ĉirkaŭ en la jaro 1400 la komunumo estis pandigita al la urbo Zuriko. En la epoko de la Helveta Respubliko inter 1798 kaj 1803 sinsekve francaj, rusaj kaj aŭstraj trupoj bivakadis en Erlenbach.

## Vidu ankaŭ 
* Erlenbach ZH (stacidomo)
* Winkel am Zürichsee (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo *Erlenbach ZH*
* Erlenbach en la Historia Leksikono de Svislando