open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Benito Juárez (Sonora)

**Benito Juárez** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo havas la saman nomon. La kodnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 26071.

## Geografio 
La komunumo laŭ la lasta popolnombrado de la instituto INEGI en 2010 havis 22 009 loĝantojn. El tiuj estis 11 088 viroj kaj 10 921 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3631.65 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 14220 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 13075 scipovis legi kaj skribi kaj 1137 personoj estis analfabetoj. Do 8 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19255 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1,003 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 5,21 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2000 kaj 2010, (hispane: censo de loĝantaro kaj loĝlokoj).

## Eksteraj ligiloj 
*Benito Juárez  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Sep sanktuloj fondintaj Bretonujon

La **sep sanktuloj fondintaj Bretonujon** estis sep bretonaj sanktuloj, kiuj vivis en la 5-a kaj 6-a jarcentoj en la epoko de la britona elmigrado al Armoriko.

## Enkonduko 
La historio de la sep sanktuloj estas tiu de la transiro de gaŭla Armoriko al Bretonujo. Escepte de la regionoj de Rennes kaj Nantes, kiuj restis ligitaj al la latina civilizacio, kaj kiuj aldoniĝis al Bretonujo nur sub Nevenoeo (800-851), Bretonujo organiziĝis sub la influo de la enmigrado de insulaj britonoj en sep diocezoj, ĉiu fondita de klerulo, kiun la popolo poste proklamis "sanktulo".

Estas hipotezo ke tiuj kleruloj apartenis al la nobelaro britona-romia, ĉar ili havis latinajn nomojn, kiel ekzemple *Paulus Aurelianus*, Paŭlo Aŭreliano. La sep diocezoj formis poste kun tiuj de Rennes kaj Nantes la naŭ episkopujojn de Bretonujo, kiuj plu ekzistis senŝanĝe ĝis la estiĝo de la francaj departementoj dum la franca revolucio.

## La sep sanktuloj 
La sep sanktuloj fondis sep episkopejajn urbojn:

* Dol-de-Bretagne fondita de sankta Samsono
* Saint-Malo fondita de sankta Malo
* Saint-Brieuc fondita de sankta Briego
* Tréguier fondita de sankta Tudvalo
* Saint-Pol-de-Léon fondita de sankta Paŭlo Aŭreliano
* Quimper fondita de sankta Korentino
* Vannes fondita de sankta Paterno

Lige al la famo de la sep sanktuloj estas la *Tro Breizh*, ofte nomata ankaŭ la *pilgrimado al la sep sanktuloj* plenumita memore al ili, ĉar laŭ popolaj rakontoj okazis mirakloj ĉirkaŭ iliaj tomboj.

## Simbolo de la nombro 7 
La nombro sep havas apartan, tre fortan simbolan valoron en la juda-kristana tradicio:
* ĝi memorigas pri la sep branĉoj de la menoro (kandelingo), videbla atestaĵo de la dia ĉeesto,
* ĝi memorigas ankaŭ pri citaĵoj el la Apokalipso:
** *La sep anĝeloj, kiuj estas antaŭ Dio* (Ap 8 2), ĝenerale asimilitaj al la arkianĝeloj
** *La libro volvita sigelita de sep sigeloj* (Ap 5 1),
** *La sep trumpetoj* (Ap 7 2), kiuj anoncas la sep malbonŝancojn,
** *La sep tondroj* (Ap 10 3),
** *La sep anĝeloj portantaj sep draŝilojn* (Ap 15 1)
* kaj ankaŭ pri la *sep eklezioj* (Ap 1 4) al kiuj estas sendita libreto sankta, kaj kiuj reprezentis la tuton de la kristanaj komunumoj, unuo simboligita de la figuro de la granda ursino: sep steloj ligitaj per neŝanĝebla ligo, formantaj ĉaron, kiu ĉiunokte trairas la ĉielon ĉirkaŭ la polusa stelo.

## Fotogalerio 

dosiero:Saint Samson.jpg|Sankta Samsono
dosiero:Saint Malo.jpg|Sankta Malo
dosiero:Saint Brieuc.jpg|Sankta Briego
dosiero:Saint Tugdual.jpg|Sankta Tudvalo
dosiero:Saint Pol Aurelien.jpg|Sankta Paŭlo Aŭreliano
dosiero:Saint Corentin.jpg|Sankta Korentino
dosiero:Saint Patern.jpg|Sankta Paterno

## Vidu ankaŭ 
* Sanktulo
* Diocezo

Kategorio:Historio de Bretonio
7
7
Kategorio:Francaj sanktuloj
Mara monstro

**Mara monstro** aŭ **marmonstro** estas mita kreitaĵo kutime granda, kiu vivas en maro. Ofte ili troviĝas laŭdire ankaŭ en malhelaj profundaj akvoj de lagoj, kiuj malfacile sondeblas kaj kies bordoj havas malbone esploritajn kavojn.

## Maraj monstroj 
* Sirenoj el la Odiseo de Homero
* Scilo kaj Ĥaribdo ĉe la Mesina Markolo en la Odiseo de Homero
* Krakenoj kaj similaj gigantaj polpoj kaj kalmaroj
* Levjatano
* Mardrako
* Moby Dick
* Marserpentoj
* Filmo *20,000 Leagues Under the Sea* (1954)

## Lagaj monstroj 
Inter la plej famaj estas:
* la monstro de Loch Ness (Skotlando);
* la monstro de la lago Pohenegamok (Kebekio);
* Ĉampi (monstre de la lago Champlain) (Kebekio - Vermont);
* Memfre (monstro de la lago Memfremagog) (Kebekio - Vermont);
* Kadi, mistera marserpento kun hibrida ĉevalkapo;
* Ogopogo, la monstro de la lago Okanagan.

Nenia pruvo atestas la ekziston de tiuj kreaĵoj, kiuj estas parto de la popola folkloro.

## Vidu ankaŭ 
* Kriptozoologio
* Greka mitologio
* Prufiguro

## Eksteraj ligiloj
* Dosiero pri maraj monstroj
Suspensio (geologio)

**Suspensio** en la geomorfologio nomiĝas speco de sedimenttransporto. La per suspensio transportata materialo ankaŭ povas esti nomata *ŝvebŝarĝo*. Suspensio povas okazi per du diversaj transportiloj: per akvo aŭ vento.

## Literaturo 
Harald Zepp: *Geomorphologie. Eine Einführung.* 3-a trarigardita eldono, paĝo 138 kaj sekvaj, paĝo 171 kaj sekvaj, UTB, Paderborn 2004

Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Erozio
Minya Kurcsi

**KURCSI Minya** [kurĉi] estis rumanuja hungara fabelrakontanto naskita en 1897 en Marosmagyaró kaj mortinta en 1971, Marosmagyaró), .

## Biografio
Minya Kurcsi estis arbarlaboristo en sia tuta vivo. La fabelojn rakontitajn parte li aŭdis de aliaj fabelrakontantoj, parte li legis el fabellibroj. Lia stilo estas klara kaj ĝusta. Inter 1958–60 li rakontis en multaj lernejoj siajn fabelojn. La manuskripto de liaj fabeloj troviĝas en la arkivejo de filio pri folklora sekcio de Kluĵo de rumana scienca akademio. 

## Literaturo
*Faragó József: K. M. havasi mesemondó (Bukarest, 1969).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Panicoideoj

La **panicoideoj** () estas subfamilio de plantoj de la familio de poacoj. Ili vivas ĉefe en tropikaj kaj subtropikaj zonoj, kelkaj specioj vivas en zonoj kun modera klimato. Ili estas C3-plantoj aŭ C4-plantoj.

La pli gravaj genroj estas *Panicum* (470 specioj), *Paspalum* (330 specioj), *Andropogon* (100 specioj), *Setaria* (100 specioj), *Sorghum* (20 specioj) kaj *Zea* (4 specioj). Sorgo kaj maizo estas gravaj grenoj.

## Priskribo 
Spiketo enhavas baze senseksan floron kaj supre duseksan floron. La artiko estas sub la ekstera glumo do la spiketo falas tute al matureco.

## Sistematiko 
## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Arundoideoj
* Kloridoidoj
* Danthonioideae
* Pooideoj

### Eksteraj ligiloj
Ficedula

Ficeduloj estas la muŝkaptuloj de la genro *Ficedula* de la familio de Muŝkaptuledoj. Estas ĉirkaŭ **30 specioj** kiuj estas la jenaj:

* Blanknigra muŝkaptulo, *Ficedula hypoleuca*
* Atlasa muŝkaptulo, *Ficedula speculigera*
* Blankakola muŝkaptulo, *Ficedula albicollis*
* Duonkoluma muŝkaptulo, *Ficedula semitorquata*
* Flavapuga muŝkaptulo aŭ Korea muŝkaptulo, *Ficedula zanthopygia*
* Narcisomuŝkaptulo, *Ficedula narcissina*
* Mugimakia muŝkaptulo, *Ficedula mugimaki*
* Ardezdorsa muŝkaptulo, *Ficedula hodgsonii*
* Ruĝecgorĝa muŝkaptulo, *Ficedula strophiata*
* Malgranda muŝkaptulo, *Ficedula parva*
* Kaŝmira muŝkaptulo, *Ficedula subrubra*
* Neĝobrova muŝkaptulo, *Ficedula hyperythra*
* Blankagorĝa muŝkaptulo, *Ficedula monileger* – proksime al *Niltava*, separata en genro *Anthipes*
* Ruĝecbrova muŝkaptulo, *Ficedula solitaris* - proksime al *Niltava*, separata en genro *Anthipes*
* Ruĝecbrusta muŝkaptulo, *Ficedula dumetoria*
* Ruĝgorĝa muŝkaptulo, *Ficedula rufigula*
* Cinamobrusta muŝkaptulo, *Ficedula buruensis*
* Ardeza muŝkaptulo, *Ficedula basilanica*
* Damara muŝkaptulo, *Ficedula henrici*
* Sumba muŝkaptulo, *Ficedula harterti*
* Palavana muŝkaptulo, *Ficedula platenae*
* Kamufla muŝkaptulo, *Ficedula crypta*
* Kaŝa muŝkaptulo, *Ficedula disposita*
* Lompobatanga muŝkaptulo, *Ficedula bonthaina*
* Vestermana muŝkaptulo, *Ficedula westermanni*
* Bluflanka muŝkaptulo, *Ficedula superciliaris*
* Trikolora muŝkaptulo, *Ficedula tricolor*
* Nigroranĝa muŝkaptulo, *Ficedula nigrorufa*
* Safira muŝkaptulo, *Ficedula sapphira*
* Timora muŝkaptulo, *Ficedula timorensis*

Temas pri insektomanĝantaj birdoj plej oftaj en Azio. Laŭaspektaj ili similas al la grupo de la saksikolenoj, kie ili estus rilataj al la genro Tarsiger.

Ĝenerale estas specioj kun malhelaj aŭ nigrecaj supraj partoj kun kelkaj blankaj markoj kaj helaj subaj partoj kun multaj specioj kun flavecaj aŭ oranĝecaj gorĝoj aŭ brustoj.

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

* **Lei**, X., Lian, Z.-M., Lei F.-M., Yin Z.-H., Zhao H.-F. 2007. Phylogeny of some Muscicapinae birds based on cyt b mitochondrial gene sequences. Acta Zoologica Sinica, 53(1):95 - 105. PDF fulltext 

* **Outlaw**, D.C., Voelker, G. 2006. Systematics of Ficedula flycatchers (Muscicapidae): A molecular reassessment of a taxonomic enigma. Molecular Phylogenetics and Evolution Vol. 41:1, pp 118-126.  PDFplena teksto 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Aŭdilo

eta|Intra-orelaj aŭdiloj
**Aŭdilo** aŭ **aŭskultilo** estas malgranda laŭtparolilo, kiun oni metas apud la orelon aŭ enmetas en ĝin por aŭdi sonan signalon. Aŭdiloj estas ofte muntitaj duope en kapaŭskultiloj.

## Tipoj 
* Telefona aŭdilo
:Aŭdilo kaj mikrofono estas muntitaj ĉe ambaŭ finoj de tenilo, per kiu oni tenas la mikrofonon apud la buŝo, kaj la audilon apud la orelo.

* Kapaŭskultiloj
:Paro da aŭdiloj, kiu lasas la manojn liberaj kaj permesas aŭdi en stereofonio.

* Intra-orela aŭdilo
:Aŭdilo enmetebla en la aŭdan kanalon. Ekzemple, tiuj de la aŭdoprotezoj. Parto el ĝi estas el ŝaŭmo de gumo por izoli la orelon de eksteraj bruoj.

Kategorio:Akustiko
Kategorio:Telefono
Emirlando

**Emirlando** aŭ **emirujo** (, plurale *imārāt*) estas lando regata de emiro. Ĝi estas speco de araba monarkio, trovebla en mezoriento kaj aliaj arabaj landoj. Emirlando, laŭ signifoj de la araba vorto, ankaŭ povas esti provinco en ŝtato. Simila afero en okcidenta kulturo estas princlando, kaj fakte unu el la tradukoj de la araba vorto أمير (laŭvorte: emiro) estas princo.

Kelkaj emirlandoj, nunaj aŭ iamaj:
* Emirlando de Kordovo
* Buĥara emirlando
* Emirlando Kataro
* Emirlando Kuvajto
* Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj


Kategorio:Monarkio
Ödön Tömösváry

**TÖMÖSVÁRY Ödön** [toemoeŝva:ri] estis hungara zoologo, entomologo. Li naskiĝis la 12-an de oktobro 1852 en Marosmagyaró kaj mortis la 15-an de aŭgusto 1884 en Déva.

## Biografio 
Ödön Tömösváryter inter 1870–72 studis en Selmecbánya en arbaraltlernejo. Ĝis 1877 li estis arbarinĝeniero, poste en Koloĵvaro en 1880 li doktoriĝis. En 1881 li akiris diplomon de mezlerneja instruisto pri biologio. Li instruis en Marosvásárhely. En 1882 oni nomumis lin kunlaboranto de filoksera eksperimenta stacio de Budapeŝto. Dum la somero de jaro 1883 en Subdanubo li malkovris novan specion de muŝo *Thalassomya congregata*.

## Verkoj 
* *Adatok a Scolopondrellák ismertetéséhez* (Bp., 1884);
* *Egy tömegesen tenyésző légyfaj* (Thalassomya congregata) (Bp., 1884);
* *A kolumbácsi légy* (Bp., 1884).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

### Eksteraj ligiloj 
* Bulletin of the British Myriapod and Isopod Group Volume 19 2003 

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Aurél Anderkó

**ANDERKÓ Aurél**  estis hungara meteologiisto kaj universitata profesoro. Li naskiĝis la  en Terep kaj mortis la  en Budapeŝto) 

## Biografio 
Aurél Anderkó akiris diplomon en la Universitato de Budapeŝto pri matematiko kaj fiziko en 1891, li doktoriĝis en 1894, en 1907 li kvalifikiĝis kiel privatprofesoro. Ekde 1891 ĝis 1922 li laboris ĉe la Instituto pri Meteologio. Kiel gvidanto de sekcio pri ombrometrio li enkondukis la t. n. Anderkóspeca-pluvmezurilojn. Post siaj studvojaĝo en Germanujo kun Ödön Bogdánfi li kreis la hungaran pezombrografon, kiu en la mondekspozicio de Parizo ricevis premion. Li estis la unua hungara veteristo kiu prelegis pri meteologio en universitato de Budapeŝto. Oni nomumis lin universitata profesoro de Universitato de Varsovio, kaj la Meteologia Asocio de Pollando elektis lin prezidanto. Li publikis 37 memstarajn studojn.

## Ĉefaj verkoj 
**Adalékok az időprognózis elméletéhez* Bp., 1902.
**A talaj melegének periódusos ingása* Bp., 1909. 

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Miklós Havas

**HAVAS Miklós** [havaŝ] estis rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro, muzikkritikisto, dramverkisto naskita la 11-a de oktobro 1876 en Szinérváralja kaj mortinta en 1944 en Aŭŝvico. 

## Biografio
Post la studoj en Satmaro Miklós Havas finis juron en Budapeŝto kaj Koloĵvaro kaj li malfermis advokatoficon en Satmaro. En 1921 li iĝis la prezidanto de Asocio de Muzikŝatantoj de la urbo. En 1923 oni elektis lin referanto de kultura sekcio de Kölcsey Kör. Li publikis en gazetoj Szamos, Vasárnapi Újság kaj Zenei Szemle. Li ankaŭ komponis (Hermin-valso; Karikás-ĉardaŝo; Fajrobrigadisto-marŝo). Lia komedio *Csodadoktor* ricevis laudon en la dramkonkurso de hungara teatro de Koloĵvaro. Oni deportis lin kun sia edzino.

## Memstara volumo
**Május* (tri unuaktaj teatraĵoj, 1. *Muzsikaszó*, 2. *Remington kisasszony*, 3. *Legenda*. Szatmár 1923).

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Vegetaĵglito

eta|Vegetaĵglitaĵo, kovrinta migradvojon
Pri **vegetaĵglito** oni parolas en la aplikata geofiziko kaj en la pedologio, se pli malpli granda areo da herbejo de montodeklivo, eventuale kun surkreskaĵo (arbustoj, arbedoj aŭ arboj), malfiksiĝis kaj glitis valen.

La deŝiro de la herbotapiŝo indikas kelkajn tipajn grundoformojn, kiuj koncernas la kaŭzon de la deglito. Ofte temas pri akvosatiĝo de la grundo post longa aŭ forta pluvo, sed ankaŭ povas esti kunkaŭzita de longdaŭra perturbo de la akvo-grundo-bilanco  aŭ erozio de la grundo aŭ aliaj faktoroj.

La longeco de vegetaĵglito povas esti malmultmetra ĝis proksimume 100-metra. Ofte la glitintaj partoj kunŝoviĝas je la suba fino kaj formas specon de sinko (geomorfologio).

Vegetaĵsinkojn de pratempo konas la loĝantoj de la Alpoj, forstistoj, montarbienuloj kaj atentemaj montmigrantoj, sed en la lastaj jarcentoj ili plioftiĝis. Eblas pluraj kaŭzoj de tio, ekzemple malfavora senarbarigo sur krutaj deklivoj, konstruado de tro larĝaj ekonomivojoj aŭ forststratoj, plioftiĝo de pluvegoj aŭ superakvado , ŝanĝiĝo de la vegetaĵaro, geoteknikaj-hidrologiaj enkonstruaĵoj ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Grundfluado, Dekliveco, Geodinamiko
* Rulaĵtorento, Krutdeklivo, Sinkado (geomorfologio), Terglito

Kategorio:Pedologio
Kategorio:Geodezio
Kategorio:Erozio
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Geofiziko
Kategorio:Mediprotektado
Arĉoj

***Arĉoj*** estas 144-paĝa sonetaro verkita de Geraldo Mattos, kaj eldonita fare de Stafeto en la jaro 1967. 

La aŭtoro de la libro eluzas verŝajne ĉiujn variantojn kaj eblecojn de la klasika sonetformo. Du el la 109 sonetoj estas en la pra-Esperanto de 1881.
## Recenzoj
## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" *LibraryThing*

Kategorio:Eldonaĵoj de Juan Régulo Pérez
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Dolores Heredia

**Dolores HEREDIA** (La Paz, Baja California Sur, 6-a de Oktobro 1966) estas meksika aktorino.

Ŝi naskiĝis kaj kreskis en La Paz. Ŝi estas la sepa el la dek filoj de fotistino de Sinaloa kaj ŝipisto de Guanajuato kaj ŝi studis teatron en la Centro Universitario de Teatro de la Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko.

## Premioj 
* Filmfestivaloj de Amiens, Plej Bona Aktorino, "Santitos", 1999
* Premio Ariel, nomita, "Santitos", 1999
* Premio Ariel, nomita, "Dos crímenes", 1995
* Filmfestivaloj de Cartageno, Plej Bona Aktorino, "Santitos", 1999
* Filmfestivaloj de Guadalajaro, Plej Bona Aktorino, "Conozca la cabeza de Juan Pérez", 2008

## Filmaro 
### Televido 
* *Deseo prohibido* (2008)
* *Capadocia* (2008)
* *Marina* (2006)
* *Mujeres* (2005)
* *Gitanas* (2004)
* *The Wrong Man* (1993)

### Kino 
* *180º* (2010)
* *Días de gracia* (2010)
* *Rock Marí* (2009)
* *El horno* (2009)
* *Rudo y Cursi* (2008)
* *Purgatorio* (2008/I)
* *Conozca la cabeza de Juan Pérez* (2008)
* *Enemigos íntimos* (2008)
* *El viaje de Teo* (2008)
* *Vantage Point* (2008)
* *Tr3s* (2007)
* *Al final del día* (2007)
* *Cobrador: In God We Trust* (2006)
* *La mirada del adiós* (2006)
* *Mujer alabastrina* (2006)
* *Fuera del cielo* (2006)
* *Sexo, amor y otras perversiones 2* (2006)
* *La historia del baúl rosado* (2005)
* *La mudanza* (2003)
* *Suertuda gloria* (2003)
* *Ciudades oscuras* (2002)
* *De la calle* (2001)
* *Santitos* (1999)
* *En el aire* (1995)
* *Dos crímenes* (1995)
* *Desiertos mares* (1995)
* *Un pedazo de noche* (1995)
* *Un hilito de sangre* (1995)
* *La hija del Puma* (1994)
* *Vagabunda* (1994)
* *Pueblo viejo* (1993)
* *Decisiones* (1993)
* *De barro* (1992)
* *El patrullero* (1991)
* *Sombra de ángel* (1991)
* *Un cielo cruel y una tierra colorada* (1991)
* *Pueblo de madera* (1990)
* *La otra orilla* (1990)

## Eksteraj ligiloj 
*  Heredia in the Internet Database
*  Informo 

Kategorio:Meksikaj aktoroj
Gael García Bernal

eta|Gael García Bernal (2007)
**Gael GARCÍA BERNAL** (; Esperantigite **Gael Garsia Bernal**) (n. 30-a de novembro 1978 en Gvadalaharo) estas meksika aktoro, reĝisoro kaj produktoro.

Gael estas filo de la geaktoroj José Ángel García kaj Patricia Bernal, kaj ili iniciatis lian karieron en teatro kaj dramserioj.

Li studis en la *Central School of Speech and Drama* de Londono kaj li partoprenis en diversaj filmoj kiel *El crimen del padre Amaro*, *Diarios de motocicleta* pri la vivo de Che kaj *La mala educación*.

Li havas am-aferon kun la argentina aktorino Dolores Fonzi, ili havas filon Lázaro (Madrido, 2009).

## Filmaro 
### Kiel aktoro 
* *De tripas corazón*, 1996
* *Amores perros*, 2000.
* *Cerebro*, 2000.
* *Sin noticias de Dios*, 2001
* *Vidas privadas*, 2001
* *Y tu mamá también*, 2001
* *The Last Post*, 2001
* *El ojo en la nuca*, 2001
* ''I'm with Lucy*, 2002
* *Fidel*, 2002
* *El crimen del padre Amaro*, 2002
* *Dreaming of Julia* , 2003
* *Dot the I*, 2003
* *Sin noticias de Dios*, 2003
* *La mala educación*, 2004
* *Diarios de motocicleta *, 2004
* *The King*, 2005
* *Babel*, 2006
* *La Science des rêves* , 2006
* *Déficit*, 2007
* *El Pasado*, 2007
* *Blindness*, 2008
* *Rudo y Cursi*, 2008
* *Mammoth* , 2009
* *The Limits of Control*, 2009
* *Lucio*, 2009
* *Silence (filmo)*, 2010
* *Letters to Juliet*, 2010
* *Pedro Páramo*, 2010
* *Triple Corssing*, 2010
* *Víctor*, 2010
* *También la lluvia*, 2010
* *A Little Bit of Heaven*, 2011
* *El planeta más solitario*, 2011
* *Casa de mi padre*, 2012
* *No*, 2012
* *Vamps*, 2012
* *Ardor*, 2014
* *118 días*, 2014
* *Zoom*, 2015
* *Eva no duerme*, 2015
* *Desierto*, 2015
* Me estás matando, Susana, 2016
* Neruda, 2016
* Sal y fuego, 2016
* Coco, 2017
* Si tu voyais son coeur, 2017
* The Kindergarten Teacher (La maestra de kinder), 2018
* Museo, 2018
* Acusada, 2018
* Ema, 2019
* La Red Avispa, 2019
* Old, 2021
* Werewolf by Night, 2022

#### Televido 
* *Queen of Swords* (2000) - Churi
* *Soy tu fan* (2006)
* *El abuelo y yo* (1992) - Daniel
* *Teresa* (1989) - Peluche

### Kiel reĝisoro 
* *8* (2008)
* *Déficit* (2007)
* *Lucio'' (2009)

## Eksteraj ligiloj 
* IMDb
* [http://www.britannica.com/eb/article?tocId=9396494 ]

Kategorio:Meksikaj aktoroj
Zsigmond Kurovszky

**Zsigmond KUROVSZKY** [ĵigmond kurovski] estis hungara metalurgo, ĉefminadkonsilanto. Li naskiĝis en 1860 en Szinérváralja kaj mortis la 5-an de septembro 1913 en Zalatna.

## Biografio
Kurovszky finis la akademion en Selmecbánya en 1881 kaj laboris ĉe la fornoj de Zalatna, poste en Kapnikbánya; ekde 1897 li estis ĉefinĝeniero de fornoverko de Zalatna, ekde 1908 ĉefo de la ĉefminejofico de Zalatna. En 1891–93 al invito de la rusa registaro li laboris en Siberio en Montaro Altajo en or- kaj silverminejoj.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zók

**Zók,** kroate **Zuka** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 7671
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°00′29″N 18°05'50″E

## Situo 
Zók situas sur ebenaĵo kaj rande sur deklivoj, laŭ rojo, fine de longa sakovojo.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Zold"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En tiu erao la serboj serĉis kaj trovis arkeologiajn restaĵojn, kiuj ankaŭ nun estas videblaj en Beogrado. En 1941 apuda vilaĝeto **Pázdány** [pAzdAnj] aliĝis al Zók.

En Zók migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* iama loko de praa fortikaĵeto, kie oni trovis diversajn objektojn

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Bicsérd

**Bicsérd** [biĉErd], kroate **Bičir** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szentlőrinc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 7671
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Bicsérd situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, meze de sakovojo. Szentlőrinc troviĝas 9, Pécs 18, Szigetvár 26, Harkány 28, Sellye 30 km-ojn.

## Historio 
La loĝata loko situis apud vojo de romianoj inter Mursa kaj Sopianae. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1262. Dum la turkoj la loĝantaro malpliiĝis. En 1886 la vilaĝo disiĝis je 2 partoj (Granda kaj Malgranda Bicsérd-oj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn. En 1950 la vilaĝoj reunuiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1838
* golgoto
* fiŝkaptista lago
* festivaleto pri terpomo

## Fama nomportanto 
Dum la mondmilitoj Béla Bicsérdi estis motoro de la vegetaranismo en Hungario. Oni nomumis la vegetaranojn biĉerdistoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Trakiptero

**Trakiptero** estas genro de marfiŝo vivanta en la Hinda Oceano, Pacifika Oceano, kaj Atlantika Oceano.

eta|maldekstra|250ra|Trakiptero

Kategorio:Fiŝoj
Teramikoj internacie

**Teramikoj internacie** (, mallonge ***FoEI***) estas internacia asocio kuniganta mediprotektajn organizaĵojn, reprezentita en 70 landoj.

La asocio estis fondita en 1971 de kvar organizaĵoj el Francujo (La Teramikoj), Svedujo, Usono kaj Britujo. 

## Strukturo
La sidejo de Teramikoj internaciee situas en Amsterdamo, Nederlando. La asocio estas estrataj de  ekzekuta komisio, nomita *"Executive Committee"* aŭ simple *ExCom* , kiu estas elektita ĉiun duan jaron de la ĝenerala membraro.
La sekretariaro estas dungita de la ExCom  
Dum la dujara kunveno estas akceptitaj la ĝenerala politiko kaj prioritatoj.

## Membraj asocioj
El ĉiu lando nur unu organizaĵo povas esti membro de la asocio.

Kuna bazo de ĉiuj membroorganizaĵoj estas la sendependeco de politikaj partioj kaj de ekonomiaj interesoj, laboro pri mediprotektado kaj loke kaj nacie kaj demokrata strukturo.

*Germanujo: *Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland*
*Aŭstrujo: *Global 2000*
*Svislando: *Pro Natura*
*Francujo: *Les Amis de la Terre*

## Teramikoj eŭropaj 
La tuteŭropan kunordigon de la membroorganizaĵoj estas farata de *FoE Europe* (teramikoj eŭrope). Ĝi gvidas tuteŭropajn kampanjojn kaj lobiadlaboras en Bruselo.

En julio 2007 fondiĝis junulara asocio *junaj teramikoj eŭrope*.

Laŭ raporto de Siim Kallas, vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono kaj komisiisto pri administracio, aŭskulto kaj trompkontraŭstaro, *FoE Europe* ricevis en 2006 entute 6235.000 eŭrojn da subvencio de EU, tio estas pli ol la duono de ĝiaj enspezoj. Anja Leetz, reprezentantino de *FoE Europe* diris laŭ raporto de la gazeto Die Welt, ke tio tamen ne malhelpas la sendependecon de la organizaĵo.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Friends of the Earth Europe (angle) 
* Friends of the Earth International (angle)
* Bund.net, la germana asocio
* Teramikoj Aŭstralio
* La norvega membrorganizaĵo
* Hnutí Duha, Ĉeĥujo
* Les Amis de la Terre, Francujo
* Les Amis de la Terre, Belgujo
* Les Amis de la Terre, Kebekujo
* Les Amis de la Terre, Togolando
* Suomen Maan ystävät, Finnlando

Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Kategorio:Mediprotektaj organizaĵoj
Premio Pinokjo

**Premio Pinokjo** estas premio disdonata ĉiujare de la franca organizaĵo Teramikoj por atentigi pri la malbonaj influoj de apartaj agadoj de francaj entreprenoj, kiuj tute kontraŭstaras la koncepton de daŭripovo.

Por denunci publike la diferencon inter "belaj paroladoj" unuflanke kaj la realo de agadoj de la entreprenoj aliflanke, la Teramikoj disdonas ĉiujare tri premiojn Pinokjo. La rilato al la fama ligna marioneto estas evidenta pro ties aparta persona koncepto pri vero:
* premio Pinokjo pri homaj rajtoj disdonata al la entrepreno, kiu agis plej evidente perfortante homajn rajtojn (inkluzive de rajtoj sociaj, salajraj kaj entreprenaj;
*premio Pinokjo pri medio disdonata al la entrepreno, kies agadoj havis plej gravan kaj malbonan efikon al la medio;
* premio Pinokjo pri *verdigo* (angle: *"greenwashing"*) disdonata al la entrepreno, kiu uzis plej trompigeman kaj troigan sintenon rilate al siaj realaj agadoj.

## Premioj 2009 
7.4953 personoj voĉdonis en 2009. Pliaj detaloj rilate al la premio troviĝas sur la TTT-ejo de la premioj Pinokjo http://www.prix-pinocchio.org/rubrique.php?id_rubrique=7# .

## Premioj 2008 
4.193 personoj voĉdonis en 2008. Pliaj detaloj rilate al la premio troviĝas sur la TTT-ejo de la premioj Pinokjo http://www.prix-pinocchio.org/laureat-archive.php?id_rubrique=7.

Kategorio:Premioj
Kategorio:Mediprotektaj organizaĵoj
Kategorio:Daŭripovo
Kategorio:Pinokjo
József Bajnóczy

**BAJNÓCZY József** [bajno'ci] estis hungara militgvidanto, kolonelmajoro. Li naskiĝis la 27-an de februaro 1888 en Szinérváralja kaj mortis la 12-an de junio 1977 en Pilismarót.

## Biografio 
József Bajnóczy en 1908 li iĝis leŭtenanto en Akademio Ludovika. Inter 1912–1914 li finis la militakademion. Dum la unua mondmilito li ricevis la rangon de kapitano. Post la Kalistefa revolucio li servis en la Ruĝa Armeo, poste ĝis 1923 li estis militdelegito en Prago, ĝis 1924 fakreferanto en Sofio. Inter 1931 kaj 1933 li estis profesoro en la militakademio. La 1-an de majo 1937 li iĝis generalo. Inter 1939–1941 li estis komandanto de la militkorpo 6-a. Ekde 1-a de novembro 1941 ĝis aprilo de 1944 li estis vicĉefo de militŝtabo, intertempe la 1-an de majo 1942 oni nomumis lin kolonelomajoro. Oni pensiumis lin la 1-an de julio 1944.

## Verkoj pli gravaj 
* *A császári és királyi 71. hadosztály 50 napos mozgó hadműveletei a román háború kitörésétől Erdély visszafoglalásáig, 1916. aug. 27. okt. közepéig* (Bp., 1932).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Androulla Vassiliou

**Androulla VASSILIOU** (; naskiĝis la 30-an de novembro 1943 en Pafo, brita Kipro) estas kipra politikistino.
Ŝi estis EU-Komisionano por edukado, kulturo, plurlingveco kaj juneco dum la periodo 2009–2014. Ekde marto 2008 ŝi estis komisionano pri sano. Aliaj literumoj de ŝia nomo estas Androula/Andrula kaj Vasiliou/Vasiliu.

De 1961 ĝis 1964 ŝi studis juron  en Londono (Unuiĝinta Reĝlando), kaj de 1964 ĝis 1966 ŝi studis internaciajn rilatojn ĉe la Londona Instituto pri Mondaj Aferoj (*London Institute of World Affairs*). Ŝi tiam revenis al sia hejmlando, Kipro, kaj dungiĝis kiel juristo kaj kiel konsilanto de la bankoj Standard Chartered Bank kaj poste la Banko de Kipro (Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λίμιτεδ). En 1988 ŝia kariero kiel juristino finiĝis, okaze de la prezidentiĝo de ŝia edzo, George Vassiliou.

Ŝi iĝis kipra parlamentano en 1996, kiel anino de la Movado de Unuiĝintaj Demokratoj, kaj estis reelektita en 2001. Dum tiu ĉi jardeko kiel parlamentanino, ŝi partoprenis komisionon pri eŭropaj aferoj kaj komisiono por la rilatoj inter Kipro kaj Eŭropa Unio. Ŝi ankaŭ reprezentis Kipron ĉe la Eŭropa Konvencio, la internacia asembleo kiu estis taskigita verki Eŭropunian Konstitucion.

De 2001 ĝis 2006 ŝi ankaŭ estis vicprezidantino de la Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio, kaj estrino de la Eŭropa Reto de Liberalulinoj (''European Liberal Women's Network'').

En februaro 2008 ŝi estis nomumita kiel posteulino de samlandano Markos Kyprianou kiel eŭropunia komisionano pri Sano. La  ŝi oficiale ekokupis la postenon, kaj komence de aprilo ŝi estis intervjuita de la Eŭropa Parlamento, kiu akceptis ŝian nomumon per 446 jesoj, 7 neoj kaj 29 sindetenoj. 

La , la komisiona prezidanto José Manuel Durão Barroso anoncis ŝian kandidatigon kiel eŭropunia komisionanino pri Edukado, Kulturo, Plurlingveco kaj Juneco.

## Fontoj 
* Nomination of Mrs Androulla Vassiliou as successor to Mr Markos Kyprianou, Eŭropa Komisiono,  

## Referencoj 
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Parlamentanoj
Richard Crashaw

**Richard CRASHAW** (n. ĉirkaŭ 1613, m. la 25-an de aŭgusto 1649) estis angla poeto.

## Vivo 
Crashaw naskiĝis en Londono. Lia patro, William Crashaw, fervore atakis romkatolikismon per pamfletoj.

Julion 1631 Richard Crashaw eniris Pembroke College, Universitato de Kembriĝo, kie li diplomiĝis en 1634. En 1636 li aniĝis al la instrua fakultato de Kolegio Peterhouse. De 1638 al 1643 li servis kiel pastro ĉe preĝejo Little St Mary's (la malgranda preĝejo de Sankta Maria), Kembriĝo. Li amikiĝis al Nicholas Ferrar kaj ofte vizitis ties kristanan komunumon ĉe Little Gidding, vilaĝo de Huntingdonshire.

En 1644, post la komenco de la angla enlanda milito, parlamentanoj forpelis Crashaw, kiu fine fuĝis al Parizo, kie li konvertiĝis al romkatolikismo kaj tre malriĉis. Henrietta Maria de Francio, la ekzilita edzino de Karlo la 1-a (Anglio), havigis al Crashaw postenon en la domanaro de itala kardinalo en Romo. Tie li akre kritikis siajn kundomanojn pro lascivo kaj violento: por sekurigi Crashaw kontraŭ ilia venĝo, la kardinalo sendis lin al Loreto, kie li iĝis kanoniko. Tamen ene de tri semajnoj li mortis, eble pro febro, kvankam estis onidiroj pri venenado. Li entombiĝis en Loreto.

## Verkoj 
Crashaw verkis kaj latine kaj angle. Li estis metafizika poeto (inter aliaj tiaj poetoj estis John Donne, George Herbert, Andrew Marvell kaj Thomas Traherne). La metafizikaj poetoj uzis karambolojn kaj malsimplajn ideokombinojn por esplori filozofajn temojn, kaj aludoj al ĉiutagaj aĵoj ofte enkondukis profundan pensadon.

Li tradukis verkojn de Giambattista Marino kaj estis konsiderata reprezentanto en Anglio de la stilo aŭ skolo Marinismo.

Plejparte liaj poemoj traktis religiajn temojn; kaj pluraj inspiriĝis de la vivo kaj la vizioj de sankta Terezo el Avila.

Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Latinlingvaj poetoj
Ferenc Teghze-Gerber

**TEGHZE-GERBER Ferenc** [tegze] estis hungara financa fakulo, fakverkisto. Li naskiĝis la 13-an de decembro 1872 en Szinérváralja kaj mortis la 25-an de julio 1948 en Budapest.

## Biografio 
Ferenc Teghze-Gerber en 1926 estis kvalifikita privatprofesoro en la fakultato pri jur- kaj ŝtatsciencoj de Universitato de Budapeŝto. Ekde 1943 li estis titulara eksterordinara profesoro.

## Verkoj pli gravaj 
* *A devalváció* (Bp , 1921);
* *Az állami költségvetés* (Bp., 1926);
* *Általános államszámviteltan* (Bp., 1927);
* *A magyar állami számviteli rendszer módosítása az 1924: IV. tc. alapján* (Bp., 1929). (Bp., 1932).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Monaĥejo de La Rábida

La **Monaĥejo Sankta Maria de La Rábida**, komune nomata kiel **Monaĥejo de La Rábida**, estas franciskana monaĥejo en la municipa areo Palos de la Frontera, en la andaluza provinco Huelva, (Hispanio).

280px|eta|maldekstra|Monaĥejo de La Rábida
Starigita en la 14-a-15-a jarcentoj, elstaras pro la arta intereso de la preĝejo el la arkitekturaj stiloj gotiko-mudeĥaro, la ĉambroj dekoraciitaj kun freskoj de Daniel Vázquez Díaz, la klostro kaj la muzeo, kie konserviĝas multnombraj memorigaj objektoj de la *Malkovro de Ameriko* kaj skulptaĵo de la maria nomo al kiu estas dediĉata la monaĥejo, *Nia Sinjorino de la Mirakloj* aŭ *Sankta Maria de la Rábida*, gotikstila bildo el la 13-a jarcento proksimume, farita el alabastro.

Dum ĝiaj pli ol 500 jaroj da ekzistado, la monaĥejo suferis plurajn reformojn, ĉefe pro la tertremo de Lisbono. En ĝi estis gastigata Kristoforo Kolumbo jarojn antaŭ la foriro al la Nova Mondo, kiam ankoraŭ preparis la projekton. En tiu monaĥejo troviĝas la tombo de Martín Alonso Pinzón, kiu forpasis post malmultaj tagoj de la reveno de la unua kolumba vojaĝo. Sammaniere, je la reveno de kelkaj konker-ekspedicioj, alvenis al tiu franciskana monaĥejo Hernán Cortés, Gonzalo de Sandoval kaj Francisco Pizarro. Pro tio ĝi estas elstara en la art-historia itinero konata kiel *la Kolumbaj lokoj*.

## Vidu ankaŭ
* Kvara Centjariĝo de la Malkovro de Ameriko

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Monaĥejo de la Rábida
* Urbodomo de Palos de la Frontera 

Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Kategorio:Andaluzio
Kategorio:Kristoforo Kolumbo
József Lengyel

**LENGYEL József** [lendjel] estis hungara verkisto, katolika pastro la 8-an de decembro 1868 en Szinérváralja kaj mortinta la 28-an de marto 1933.

## Biografio
Li estis romia katolika pastro de sia naskiĝvilaĝo vilaĝo. Li verkis humuraĵojn, vojaĝpriskribaĵojn, filozofiajn studojn.

## Verkoj
*Giordano Bruno, drampoemo, (1901).
**Valpó vára*, historidramo (eldonita en propra elspezo en sia vilaĝo sen marko de la eldonjaro).
**Mihály Teleki* kvinakta tragedio, (Nagykároly 1922).

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Thomas Traherne

**Thomas TRAHERNE** (n. 1636 aŭ 1637, m. oktobron 1674) estis angla poeto kaj religia verkisto.

## Vivo 
Traherne naskiĝis ĉe Hereford, kaj estis filo de ŝuisto. Li studis ĉe Brasenose College, Universitato de Oksfordo, kie li diplomiĝis en 1656 antaŭ ordeniĝi. Dek jarojn li laboris kiel pastro ĉe vilaĝo proksime al Hereford. En 1667 li iĝis kapelano de grava juristo kiu estris ministro sub Karlo la 2-a (Anglio); li mortis en ties domo en Teddington, nun distrikto de Granda Londono.

## Verkoj 
Nur unu religia prozaĵo eldoniĝis dum la vivo de Traherne; du pluaj tiaj prozaĵoj aperis nelonge post lia morto. Nur fine de la 19-a jarcento eltroviĝis manuskriptoj de pluraj el liaj plej gravaj verkoj: manuskriptoj de pluaj verkoj eltroviĝis en Usono dum la 1990-aj jaroj.

Traherne estis plej konata kiel aŭtoro de:
* "metafizikaj" poemoj: la metafizikaj poetoj uzis karambolojn kaj malsimplajn ideokombinojn por esplori filozofajn temojn, kaj aludoj al ĉiutagaj aĵoj ofte enkondukis profundan pensadon. Inter aliaj tiaj poetoj estis John Donne, George Herbert, Richard Crashaw kaj Andrew Marvell
* *Centuries of Meditations* (*Centoj da meditoj*): serio da mallongaj prozaĵoj kiuj traktis religiajn kaj filozofajn temojn; iuj havis membiografian enhavon.

Liaj verkoj notindas pro la celebro de la natura mondo kiel kreaĵo de la Dio, kaj de la pureco de junaj infanoj.

Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anglikanaj sanktuloj
Petrolo!

**Petrolo!** - estas konata libro de la fama usona verkisto.

* aŭtoro: Upton Sinclair
* tradukisto: William Bailey
* eldonejo: The Esperanto Publishing Company Limited
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1936
* jaro de la reeldono:
* presejo:
* formato: 2 volumoj (306 kaj 320 paĝoj)

## Recenzoj
## Bildaro 

Dosiero:Petrolo Sinclair 1.jpg|Volumo 1
Dosiero:Petrolo Sinclair 2.jpg|Volumo 2

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de` Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Sándor Reményi (ĵurnalisto)

**REMÉNYI Sándor** [reme'nji] estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, verkisto naskita la 13-an de majo 1901 en Szinérváralja kaj mortinta la 20-an de januaro 1963 en Oradea. 

## Biografio
Sándor Reményi finis la mezlernejon en Satmaro (1919). Li iĝis ĵurnalisto (Keleti Újság, Aradi Magyarság kaj Brassói Lapok). En 1930 li loksidiĝis en Salonta kaj li redaktis la *Szalontai Lapok*, poste redaktis la *Reggeli Újság* (1933), kiu estis malpermesita baldaŭ, kaj li estis mistraktita grave pro la kritiko pri la polico. Li perdis tiam ankaŭ sian vidkapablecon. Ekde majo de 1933 li estis kunlaboranto de Az Újság kaj de la *Nagyszalontai Lapok* (1935-40). Post la apero de judleĝoj li ne povas plu verki, sed li eskapis de deportado. Ekde printempo de 1945 li redaktis la gazeton *Népszabadság*, poste en Oradea en *Új Élet* la rubrikon  *Szalontai Élet* (Salontaa Vivo). Post sia pensiuliĝo li translokiĝis al Oradeo.

## Memstaraj verkoj
**Szerelem* (studo, Nagyszalonta 1932); 
**Színek, képek, könyvek* (noveloj, kun antaŭparolo de Dezső Zágoni, en unua eldono en Budapest, poste kun enkonduko de István Gábor en Nyíregyháza kaj Salonta en 1935-36 entute en naŭ eldonoj).

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Melek-Taŭso

**Melek-Taŭso**, La "Anĝelo Pavo" (en la araba ملك طاووس), estas la jezida nomo de Dio por tiu religio. Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj aliaj identigas Melek-Taŭson kun Lucifero aŭ Shaytān (Satano).

## Religia signifo 
La jezidoj konsideras Melek-Taŭson kiel bonvola anĝelo kiu sin elaĉetis de lia falo el la ĉielo kaj konvertiĝis en la demiurgo kiu kreis la universon ekde kosma ovo. Post plorado dum 7 000 jaroj, lia larmoj plenigis la sep kruĉojn per kiuj estingiĝis la fajroj de la infero.

Melek-Taŭso kelkfoje estas transliterumita kiel ''Malak Ta'us*, *Malak Tawus*, aŭ *Malik Taws*. En ŝemida lingvo, *maliko*/*melech* signifas "reĝo" aŭ "anĝelo". *Taus* estas strange tradukata kiel "pavo"; tamen, indas rimarki ke tio vere ne temas pri pavo, almenaŭ en la nuntempo, en la regionoj kie Melek-Taŭso estas adorata. Tio igis konjektojn pri la deveno kaj origino de la adorado al Melek-Taŭso kiel probabla loko povus esti Barato, kvankam estas pli probabla ke la ikonografio de la pavo estu evoluo de antaŭaj reprezentaĵoj kiuj montas al tiu dio kiel indiĝena birdo, kiel la Otidedoj. La jezidoj kredas je la fondinto de la jezida religio, Ŝejko Adi, kiel enkarniĝo de Melek-Taŭso.

## Aliaj signifoj 
Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj judoj identigas al Melek-Taŭso kiel Lucifero (aŭ Satano). La jezidoj mem diras ke ilia dio estas la "malbonulo" de aliaj religioj. La kultura kaj tradicia malpermeso de la jezidoj ne prononci la vorton –diri la nomon de Dio estas blasfemaĵo– plimalfaciligas la aferon. Laŭ la kurda lingvisto Jamal Nebez, la vorto *Taŭs* estas, tre probable, derivaĵo de la greka lingvo kaj rilatiĝas al la vortoj Zeŭso kaj Theos, alude al la signifo de Dio. En tiu ĉi senco, Melek-Taŭso estas la "Anĝelo de Dio"; tiamaniere la jezidoj rigardas al Melek-Taŭso aŭ *Taus-e Malak''. Ĉar la jezidoj apartenas al minoritata religio, ili suferis grandajn persekutojn, kun ekstermigaj planoj kiuj preskaŭ forviŝas la religion. Tio igas ili maski sian religion inter la ĉefaj branĉoj de Islamo. Ĉar ĝi apenaŭ estas konata, multaj personoj, eĉ muslimoj, unuafoje aŭdinte ĝin pensas pri alia islama sekto aŭ skolo.

Kategorio:Jezidismo
Kategorio:Kreintaj dioj
Kategorio:Mezorientaj dioj
Lázně Bohdaneč

:*Estas ankaŭ municipo Bohdaneč.*

Urbo **Lázně Bohdaneč** (Bohdaneĉbanejo) situas ok kilometrojn ekde regiona urbo Pardubice en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). La urbo estas grava vojkruciĝo de ŝoseoj Pardubice - Chlumec nad Cidlinou kaj Hradec Králové – Kutná Hora. Lázně Bohdaneč estas banloka urbo por kuracado de malsanoj de mov-organoj, por resaniĝantoj post operacioj de artikoj.

## Historio 
Kiel vojkruciĝo de komerc-vojoj ĝi estas en kronikoj rememorigata jam en la jaro 1264. Disvolviĝo de tiu ĉi devene ne grava vilaĝo komenciĝis fine de la 15a kaj komence de la 16a jarcentoj, dank´ al posedanto de la regiono Vilhelm de Pernštejn, kiu en la ĉirkaŭaĵo realigis reton de 265 **fiŝlagoj**. Tiujn provizis per akvo Opatovican kanalon (Opatovický kanál). Tradicio de fiŝbredado atingas ĝis nuntempo. Fiŝlago de „Bohdanečský“ kaj fiŝlago „Matka“ („Patrino“) ebligas nestadon de multaj altvaloraj specoj de akvobirdoj.

Ankaŭ fondo de **banloko** en la jaro 1897 pere de loĝanto Jan Veselý plialtigis gravecon de la urbo kaj tiel starigis ĝian refreŝigan karakteron.

La vasta **banloka parko** kaj ĉirkaŭaĵo de la urbo proponas kvietecon kaj belegan naturon por promenoj.

## Loĝantaro 
## Interesaĵoj 
### Preĝejo de Sankta Maria Magdalena 
Al la memoraĵoj apartenas, sur la placo staranta preĝejo. Konstruita komence de la 18a jarcento. Interesaj kaj valoraj estas figuroj de sanktuloj kaj 5 sonoriloj. En la preĝeja turo loĝis ankoraŭ komence de la 20a jarcento familio de preĝejservisto kun 11 geinfanoj.

### Renesanca urbodomo 
Konstruita en la jaro 1530. Ĝis nun tie estas sidejo de urbestraro.

### Banejo kaj baneja parko 
Kvin bandomojn kunligas kovrita koridoro kun vendejetoj, kafejoj kaj benketoj por ripozo, do pacientoj dum malbona vetero eĉ ne devas iri eksteren. La parko mezuras 17 hektarojn.

## Kuracado 
Ŝlimbano, akvokuracado, elektrokuracado, masaĝoj, limfomasaĝoj, parafinkompreso, tutkorpa volvaĵo, rehabilitacio kaj rekapabliko. Plie oni proponas restadon en salgroto, Wallness procedurojn, aŭ naĝadon en baseno.

### Konstruaĵoj de arkitekto Josef Gočár 
En la urbo estas kelkaj konstruaĵoj de arkitekto Josef Gočár, kiu en Bohdaneč travivis sian junaĝon. Temas precipe pri ĉefa bandomo de la kuracloko, penziono „Škroup“ sur la placo, urba akvorezervujo kaj konstruaĵoj de kazerno.

## Pluaj fotoj

Lázně Bohdaneč, Kostel Máří Magdalény.jpg|Preĝejo de sankta Maria Magdalena
Josef Gočár pavillion Lázně Bohdaneč.JPG|Banloka domo Gočár
Josef Gočár water tower Lázně Bohdaneč 1910.JPG|Akvorezervujo

Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Urboj en distrikto Pardubice
Kategorio:Banlokoj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Andrew Marvell

**Andrew MARVELL** (n. la 31-an de marto 1621, m. la 16-an de aŭgusto 1678) estis angla poeto, verkisto kaj politikisto.

## Vivo 
eta|dekstra|Andrew Marvell
Marvell naskiĝis en vilaĝo proksime al Hull, Jorkŝiro, kaj estis filo de pastro. Kiam li havis 13 jarojn li eniris Trinity College (Kembriĝo). Post diplomiĝi, li vojaĝis tra kontinenta Eŭropo, eble kiel instruanto de nobelo, kaj verŝajne li restis ekster Anglio ĝis 1647, dum la plejparto de la angla enlanda milito. Ĉirkaŭ 1650-1652 li estis privata instruanto de la filino de Thomas Fairfax (3-a lordo Fairfax de Cameron), kiu estis parlamenta generalo: li loĝis en ties domego Appleton House, proksime al Jorko.

En 1653 li translokiĝis al Eton, Berkshire, kie li estis privata instruanto de zorgatino de Oliver Cromwell. En 1657 li servis kiel latinlingva sekretario de Cromwell, kune kun John Milton kiu blindiĝis.

En 1659 li iĝis parlamentano kiel reprezentanto de Hull. Krom malmultaj monatoj la saman jaron, li servis kiel parlamentano ĝis sia morto.

Post la angla resurtronigo, Marvell kontraŭis la kortegan partion, kiun li satiris en siaj verkoj. Tamen estis grandparte pro lia interveno ke John Milton ne ekzekutiĝis. Marvell kontribuis antaŭparolon al la dua eldono de *Paradise Lost*.

## Verkoj 
Marvell plej famas pro siaj poemoj. Li estis metafizika poeto (inter aliaj tiaj poetoj estis John Donne, George Herbert, Richard Crashaw kaj Thomas Traherne). La metafizikaj poetoj uzis karambolojn kaj malsimplajn ideokombinojn por esplori filozofajn temojn, kaj aludoj al ĉiutagaj aĵoj ofte enkondukis profundan pensadon. Surface la etoso de multaj el liaj poemoj estas pli ludema ol aliaj metafizikaj poetoj, sed tio kaŝas esploron de seriozaj temoj. Pluraj poemoj aniĝis al la pastorala ĝenro; aliaj traktis politikajn aferojn. Inter liaj fruaj poemoj estis laŭdpoemo pri Cromwell: ĝi iom lamentis la senkapigon de Karlo la 1-a sed aprobis la masakrojn fare de la armeoj de Cromwell en Irlando.

Krom lirikaj poemoj Marvell verkis politikajn satirojn kiuj plejparte eldoniĝis nur post la forpelo de Jakobo la 2-a: estus tro danĝere eldoni ilin dum lia vivo.

En 1677 eldoniĝis influa proza pamfleto kiu akuzis la registaron de Karlo la 2-a pro tirano kaj plano redoni Anglion al la romkatolika eklezio.

Traduko de la plej fama poemo de Marvell, *Al sia pudora amatino*, aperis en *Angla Antologio*.

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Britaj politikistoj
Venezuela Esperanto-Asocio

La **Venezuela Esperanto-Asocio** (**VEA**) estas esperanta asocio en la sudamerika lando Venezuelo, kreita en la urbo Karakaso.

## Historio 
Ĝi estis fondita de Benito Losada (en la literaturo konata kiel "Paco-Tillero") je 1912 en Maturín (Venezuelo).

Post kelkaj jaroj de funkciado ĝi ĉesis agadi, kaj la  ĝi estis refondita, petis kaj ricevis statuson de landa asocio de UEA. Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj la agadon aparte partoprenis Octavo de Diego, Fernando de Diego, Manuel Nebra Val, Féliz García Blázquez, Juan Eduardo Bachrich, Lino Moulines, Antonio Lauro, Jorge kaj Esteban Mosonyi, Andres Turrisi kaj Agnes Waldman. Dum tiu tempo ankaŭ aperis ĝia oficiala organo *Venezuela Stelo* - en la asocia retejo nun videblas la revuaj eldonoj ĝis inkluzive de 2017, sed tio ne estas pruvo ke ne pli poste ankaŭ publikiĝis eldonoj.

Dum la 1980-aj jaroj al la naciaj aktivuloj aliĝis la franca esperantisto Floreal Gabalda kaj lia ĉeĥa edzino Liba Gabalda, kiuj kun Rafael Mejias, Maritza Graziani, Alfredo Portillo, Raymonde kaj Brigitte Clarac aldonis renovigon al la movado.

## Ekstera ligilo 
* Oficiala retejo ()
* Oficiala paĝo en la retejo *Facebook* ()

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Venezuelo


Kategorio:Esperanto-movado en Venezuelo
Kategorio:Sudamerikaj Esperanto-asocioj