open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Egerlövő

**Egerlövő** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. Inter 1863-1905 la oficiala nomo estis **Eger-Lövő**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 92 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7204/20.6195
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 3461
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Egerlövő situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Mezőkövesd troviĝas 11, Tiszafüred 20, Miskolc 50 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio devenis el 1221 en formo *"Luen"*. Laŭ la nomo sagistoj vivis tie. Post la mezepoko la turkoj bruldetruis kaj senhomigis la komunumon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* nun kalvinana preĝejo (Egerlövő) el la 12-a jarcento, baldaŭe trakonstruita
* protektata marĉo

## Famuloj 
* Imre Bata, kritikisto

== Komunumoj pri *lövő* (= pafisto) en Hungara reĝlando ==
En la frua mezepoko la pafistoj estis sagistoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Felipe Poey

**Felipe POEY ALOY**, (n. en Havano, Kubo, la 26an de majo 1799 - m. la 28an de januaro 1891) estis naturisto kaj kuba sciencisto.

Filo de francoj, dum parto de lia infanaĝo li loĝis en Pau, Francio (inter la 5a kaj 8a vivjaroj), kie li pasigis tri lernejajn jarojn. eta|230px|Felipe PoeyPost lia reveno al Havano, post forpaso de sia patro, li eniris la Reĝan Seminarion de Sankta Karlo, kie li estis studento de Félix Varela. Tie li bakalaŭriĝis je Juro en 1820. Iom poste, en Madrido (Hispanio), li ricevis la rajton labori kiel advokato kaj laboris kiel profesoro en la Reĝa Akademio de Juro kaj Leĝoj.

En la jaro 1826 en Parizo, li kunlaboris kun elstaraj tiuepokaj zoologoj, kaj en 1832 li estis unu el la fondintoj de la Entomologia Societo de Francio. Li laboris en la laboratorio de Cuvier kaj ekpublikigis ''Centuria de Lepidopteres de l'île de Cuba*. Krome li estis membro de la Londona Zoologia Societo, de la Societo de Amikoj de la Natura Historio de Berlino, estis honora membro de la Reĝa Akademio pri Scienco, de la Muzeo kaj de la Societo de Natura Historio de Madrido.

Poey fondis la Muzeon de Natura Historio en 1839. En 1842 li okupis la universitatan katedron pri Zoologio kaj Kompara Anatomio en la Havana Universitato, kaj poste elektiĝis dekano de la Fakultato de Scienco kaj Vicerektoro de la Universitato. Li fondis ĝian bibliotekon pri Iĥtiologio kaj Naturaj Sciencoj, estis fondinto de la Akademio de Medicinaj Sciencoj, Fiziko kaj Naturo, kaj prezidanto de la Antropologia Societo, ambaŭ en Havano.

Poey kunlaboris kun kelkaj presaĵoj, kaj naciaj kaj internaciaj. Li estas aŭtoro de *Geografia Kompendio de Kubo* (1836), kiu estis multfoje eldonata; de zoologia kurso de 1843; de *Memoroj pri la Natura Historio de Kubo* (1851 kaj 1856-1858), kun favaj terminaroj en la latina kaj resumoj en la franca, en du volumoj; de *Baza Kurso de Mineralogio* (1872); de *Poissons de l´Ile de Cuba* (Fiŝoj en la Kuba Insulo) (1874), kaj de la traktato *Ictiología cubana* (1955 y 1962), -en kiu li laboris dum pli ol 50 jaroj-, inter multaj aliaj.

Li tradukis kaj kompendiigis la libron *Historio de la Asiriaj Imperioj*, publikigita en Havano en 1847, kaj ankaŭ tradukis, kun Rafael Navarro, la libron *Bazaj nocioj de Natura Historio'' (1844 kaj 1862), de G. Delafosse.

Kategorio:Kubaj natursciencistoj
Kategorio:Kubaj entomologoj
Kategorio:Iĥtiologoj
Kategorio:Kubaj profesoroj
Tombejo Colón

eta|250ra|Unu el la tomboj kiu riĉigas la varian arkitekturan stilon de la Tombejo Colón
eta|250ra|Kapelo situanta en la interno de la tombejo

La **Tombejo Colón** () estas unu el la 21 ekzistantaj tombejoj en Havano, ĉefurbo de Kubo. Pro ĝiaj 57 hektaroj, estas la plej grava tombejo de la lando. Ĝi havas multnombran kvanton da skulptaĵoj kaj konstruaĵoj pro kio la fakuloj situigas ĝin en la tria loko pro monda graveco post la Tombejo Staglieno en Ĝenovo, Italio kaj la Tombejo Montjuic en Barcelono, Hispanio.

## Historio 
La tombejo datiĝas de 1854, momento kiam la reganto Markizo de la Pezuela kreis projekton por la konstruado de nova tombejo en Havano kiam la malnova "tombejo de Espada" rezultis malsufiĉa kaj ne plu taŭga, tiu ideo ne povis esti plenumita dum tiu epoko.

Ĝia konstruado estis permesita de la Reĝa Dekreto la 28an de julio 1866 kaj la 30an de oktobro 1871 komenciĝis la konstruado. La konstruado daŭris preskaŭ 15 jaroj, la 2an de julio 1886.

## Situo 
La tombejo troviĝas en la "Calzada de Zapata" kaj Calle (strato) 12, en la distrikto El Vedado de la urbo de Havano.

## Eksteraj ligiloj 
* Vidaĵo 360° de la Tombejo Colón .
* Filmo en YouTube.
* En la tombejo Colón oni ne ripozas , artikolo en CubaNet.

Kategorio:Konstruaĵoj en Havano
Colon
Mezőnagymihály

**Mezőnagymihály** (mezOnadjmihAj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Mezőkövesd. La nomo signifas: kampo-granda-Mikaelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 62 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 96 m
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 3443
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Mezőnagymihály situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Debrecen preteriras. Mezőkeresztes troviĝas 4, Mezőkövesd 15, Mezőcsát 16, Tiszafüred 27, Miskolc 40 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj jazigoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis en formo *"Nagmihal"*. En 1544 la turkoj bruldetruis la komunumon. Dum la socialismo kolĥozo nomata "Nova Sulko" kaj samtempe ŝtata bieno funkciis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1793
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1896

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Mono kiel ŝuldo

***Mono kiel ŝuldo*** () estas dokumenta filmo, verkita de Paul Grignon, kiu priskribas la mon-kreadan manieron.

La filmo prezentas la mon-kreadan mekanikon de la bankoj kaj eksplikas, bildrakonte, kiel oni ŝanĝis de la ekskluziva uzo de moneroj al la uzo de monbiletoj, kaj poste al la virtualaj bankkontoj (komputilaj), la malapero de la orbazo, la parta orbazo, kaj la konsekvencoj, ekzemple neevitebla inflacio.

## La historio de familio Goldsmith 
La filmo, por ekspliki la bankhistorion, parolas pri fikcia oraĵista familio ( = or-forĝisto). Ĝi komencas fabriki orajn monerojn kaj disdoni al siaj najbaroj. Ĝi havas sukceson kaj decidas komenci disdoni monbiletojn, pli facile fareblajn. Tiam ĝi komencas doni krediton en biletoj. Ĝiaj kuncivitanoj, pensante, ke ĝi eldonas ilian oron, decidas retiri siajn bonhavojn.

Tamen, oro restis en la deponejo, ĉar ĝi "inventis" la monon. Tiam ili decidas, ke ĝi ŝuldas dividi sian riĉaĵon kun la deponintoj, ĉar la novaj leĝoj devigas nur, ke malpli ol 10&nbsp;% de la mono estas reala (oro), do la bankkontoj permesis krei novan monon. Tiel, ĝi eksplikas la malplivalorigon, kaŭzitan pro la kresko de la disponebla oro, veninta ekde Ameriko.

## Nuna mona sistemo 
Kun la malapero de la orbazo, la sola limigo pri la mona kreado "per pagpromeso" estas la antaŭe ekzistanta mono. Tiam, supoze ke la mono estas kreata je komenca nenio, kreante egalan ŝuldon, la pago de ĉiom da ŝuldoj kaŭzus la malaperon de la tuta mono. Tamen, interezoj kaŭzas, ke la tuta ŝuldo estas pli granda ol la kreata mono, do estas neeble, kun la nun mona sistemo, ke ĉiuj ŝuldoj iĝu pagitaj. Ĉi-tio estas eksplikata ankaŭ en la dokumenta filmo Zeitgeist: Addendum.

Kategorio:Dokumentaj filmoj
Sacramento

La vorto **Sacramento** havas plurajn signifojn:

**Brazilo**
* Sacramento (Minas Gerais), brazila urbo.

**Meksiko**
* Sacramento, komunumo en la meksika ŝtato Coahuila

**Usono**
* Sakramento, la ĉefurbo de Kalifornio
Gvidanto de opozicio

**Gvidanto de opozicio** aŭ **Estro de la opozicio** (**Opoziciestro**) estas titolo tradicie alskribata al la gvidanto de la plej granda opozicia parlamenta partio en Sistemo de Westminster de la parlamenta registaro. La gvidanto de opozicio estas ofte ankaŭ komprenata kiel potenciala ĉefministro kaj iam li estas ankaŭ markata kiel ombra ĉefministro. Liaj partiaj kolegoj, kiuj estas fakuloj al unuopaj registaraj postenoj estas markataj kiel ombra registaro.

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Politiko
Antonio Guiteras Holmes

**Antonio Guiteras HOLMES** (n. en Filadelfio, Usono, la 22an de novembro 1906 - m. en El Morrillo, Kubo, la 8an de majo 1935) estis elstara kuba revolucia gvidanto kiu elstaris dum la revolucio de 1930. 

maldekstre|eta|200px|Monumento al Antonio Guiteras Holmes, proksime de Havano, Kubo
Lia pensmaniero naci-liberiga kaj kontraŭimperiisma troviĝas bone esprimita en la dokumentoj kiujn li verkis, kaj restis markitaj en lia mallonga sed intensa vivo de revolucia junulo.

## Eksteraj ligiloj 
* Homo de la Revolucio

Kategorio:Kubaj politikistoj
Gerardo Machado

**Gerardo Machado y Morales** (n. la 28-an de septembro 1871, Camajuaní – m. la 29-an de marto 1939, Miami Beach, Florido) estis la kvina prezidanto de la Kuba Respubliko.

## Infanaĝo, junaĝo kaj vojo al la regado 
Machado naskiĝis la 28-an de septembro 1871 en Camajuaní, filo de kubaj kreoloj kiu ne apartenis al riĉa familio.
Tre juna eniris en la Kuba Liberiga Armeo, kie estis tre aktiva kaj eĉ estis generalo. Batalis en la antikva provinco Las Villas kune kun José Miguel Gómez, la homo kiu poste agnoskis lin kiel Sekretario pri Regado.
En 1917 partoprenis la ribelon nomata La Chambelona, kiu estis malgranda politika milito kiu kulminis per la venko al la Liberala Partio, kiun apartenis Machado. Machado estis grava kadrulo de la *General Electric Company*. kaj vicprezidanto de la *Cuban Electric Company*.

## Diktaturo 
Ekde la jaro 1924 dum prezidenta kampanjo, anoncas sian elektan programon en kiu li substrekas projektojn rilate al socia bonstato, edukado, sano kaj stratoj. La emblemo de lia kampanjo estis: "akvo, vojoj kaj lernejoj". Estis elektita kiel Prezidanto de la respubliko kaj ekregis la 20-an de majo 1925. Dum lia regato menciindas la konstruadon de la Havana Kapitolio, de la Ĉefa Strato kaj diversaj sed sensignifaj ekonomiaj atingitaĵoj. Lia mandato karakteriziĝis pro feroca subpremo kontraŭ la opozicio. Dum lia prezido realigis ferocan batalon kontraŭ la kubaj komunistoj, kiuj trovis en Machado gravan kaj danĝeran malamikon. Dum tiu ĉi epoko komenciĝis la fortigado de la revoluciaj movadoj.

## Fortigado de la opozicio. Malvenko de Machado 
Machado kiu perfortis la kuban konstitucion, estis reelektita dum balotadoj (kiuj ankoraŭ ne estas tute klaraj). Dum lia regado, ankaŭ prezentiĝis gravaj revoluciaj elstaruloj kiaj Julio Antonio Mella, Rubén Martínez Villena kaj naskiĝanta Antonio Guiteras Holmes.

La 10-an de januaro 1929, Mella estas murdata kio levigas la opozician movadon. La 12-an de aŭgusto 1933, okazis revolucia striko enkapigita de Rubén Martínez Villena; Machado estis venkita kaj devigata elmigri al Usono kun 2 milionoj da usonaj dolaroj en liaj valizoj. Tie forpasis en 1939.

## Valorado 
La kuba intelektulo Rubén Martínez Villena, dum la Malsata Striko de Julio Antonio Mella, lin nomis: "*Asno con Garras*" (ansero kun ungegoj)

Kategorio:Diktatoroj
Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Kategorio:Kubanoj
Kategorio:Floridanoj
Kunio

**Kunio** (arabe ) estas honora, vaste uzata nomo en loko de interkonsentitaj nomoj tra la araba mondo kaj la mezepoka muslima mondo. Tio estas parto de arabaj nomoj, tipo de epiteto referanta pri la portanto, aŭ filo aŭ filino, ĉu tiu estis unuenaskita.

Kategorio:Arabaj nomoj
Kapitolo de Havano

eta|150px|Salono de la Perditaj Paŝoj
La **Havana Kapitolo** en la hispana lingvo ''''* estas elstara konstruaĵo konstruata en 1929 de la arkitekto Eugenio Raynieri Piedra destinita al la gastigado de la sidejo de la du Ĉambroj de la Kongreso aŭ leĝdona organismo de la Kuba Respubliko. Situanta en la centro de la ĉefurbo de la lando, Havano, inter la stratoj Prado, Dragones, Industria kaj San José, ĝi markas la kilometran komencon de la stratoj de la lando kaj post la triumfo de la kastrisma revolucio, kiam la Kongreso estis disigita, ĝi fariĝis la sidejo de la Ministerio kiu okupiĝas pri Kongresejoj kaj Ekspoziciejoj. Malferma al la publiko, ĝi estas unu el la turismaj lokoj plej vizitataj de la urbo. La Kapitolo estas la dua plej alta pinto en Havano post la monumento al José Martí kiu troviĝas en la Placo de la Revolucio.

## Legendo 
Oni diras ke en la *Salono de la Perditaj Paŝoj* estas fantomo — la spirito de Clemente Vázquez Bello kiu pereis pro atenco kontraŭ lia regado fare de la kontraŭ-machada opozicio en septembro 1932. Laŭ la legendo tiu fantomo promenas ĉiunokte.

## Eksteraj ligiloj 
*  capitolio.cu La Havana Kapitolo 
* Capitolio de La Habana 
* El Capitolio: Un emporio en La Habana *de Pedro Quiroga* 
* El Capitolio: Símbolo de la arquitectura en La Habana (artikolo)

## Bildoj 

Image:Cupola Capitolio.jpg|Interne de la kupolo
Image:Jupiter Capitolio.jpg|La giganta *Statuo de la Respubliko''
Image:Diamond Capitolio.jpg|repliko de la diamanto kiu markas la kilometron 0 ekde la Kapitolo

image:El Capitolio.jpg|Kapitolio
 

Kategorio:Konstruaĵoj en Havano
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1929
Québec

**Quebec**, **Québec** bzw. **Quebeck** estas nomo de:

**geografiaj objektoj ** 
en Kanado:
* Kebekio provinco de Kanado
* Kebeko ĉefurbo de tiu provinco.
* Provinco Québec (1763–1791), iama brita kolonio

en Britio:
* Quebec (County Durham), Anglio
* Quebec (West Sussex), Anglio

en Usono:
* Quebec (Konektikuto)
* Quebec (Luiziano)
* Quebec (Montano)
* Quebec (Nordkarolino)
* Quebec (Teksaso)
* Quebec (Virginio)
* Quebec Mountain, monto en Sudkarolino

**Muziko:**
* Quebec (Ween), Albumo de la rokbando "Ween"

**Filmok**
* Quebec (1951), usona historifilmo
* Quebec (2007), usona komedifilmo
* Québec: Duplessis and After..., 1972
* Quebec, une ville, 1988 

**Ŝipoj:**
* Québec (ŝipo), ŝipo de la brita mararmeo el la  18a jc.
* HMCS Ville de Québec (K242), ŝipo de la kanada mararmeo en la 2a mondmilito
* HMCS Ville de Québec (FFH 332), ŝipo de la kanada mararmeo de la Halifax-Klaso

**Quebec** estas familia nomo de jenaj personoj:
* Ike Quebec (1918–1963), usona ĵazisto kaj muzikproducento
Toresa korako

La **Toresa korako** (*Corvus orru*), nomita ankaŭ kiel **Aŭstralia korvo** aŭ **Papua korvo** en tiuj respektivaj landoj, estas aŭstralazia membro de la genro de korvoj. Ĝi estas tutnigra korako, kiu troviĝas norde kaj okcidente de Aŭstralio kaj en nordaj insuloj.

## Taksonomio 
La Toresa korako estis priskribita unuafoje de la ornitologo Charles Lucien Bonaparte en 1850, kaj la aŭstralia subspecio *ceciliae* estis priskribita de Mathews en 1912. En Centra Aŭstralio sudokcidente de Alice Springs, la vorto en Pitjantjatjara por la raso *ceciliae* estas *kaanka*. Dum la vorto *wati kaanka* aludas al rapidfingra homo aŭ al iu kiu vagadas suspektinde.

## Aspekto 
La Toresa korako estas **tutnigra specio** ĉirkaŭ samgranda (50–55&nbsp;cm longa) kiel la eŭrazia Nigra korniko sed kun pli fortika beko kaj kun iom pli longaj gamboj. Ĝi havas la tipan **blankan irison** de aliaj specioj de Aŭstralazio de la genro *Corvus* sed ĝi povas distingiĝi el plej parto (escepte de la Malgranda korvo) pro la bazo de la plumoj de kapo kaj kolo tutblanka (videblaj post blovo de forta vento kiel en la bildo). Ĝi ankaŭ trenas siajn flugilojn post alterigo.

## Distribuado kaj habitato 
La kontinenta teritorio de la aŭstralia raso *C. orru ceciliae* okupas la tropikan nordon de Aŭstralio ĝis tiom sude kiom ĝis Brisbano en la orienta marbordo kie ŝajne la specio alkutimiĝis bone al la urba vivo. Plejparte de tiu teritorio, ĝi estas facile distingebla el la aliaj specioj, ĉar ĝi estas la ununura korvedo troviĝanta en norda Aŭstralio.

La aliaj tri rasoj loĝas en diversaj insuloj norde: *C. orru orru* (la nomiga formo el Papuo-Nov-Gvineo kaj Molukoj), *C. orru insularis* el Novbritio kaj proksimaj insuloj kaj laste *C. orru latirostris* de la insuloj Tenimberoj kaj Barbaroj. Tiu estas la areo de la Toresa markolo, kio nomigas la specion.

Ĝi estas iom pli timida ol la aliaj sudaj korvedoj kaj ŝajne rekonas la signifon de pafilportanto kaj rapide malaperas en tiu okazo.

## Kutimaro 
### Dieto 
Ĝi estas tipa korvo ĉiomanĝanta. Ekzemple ĝi estis vidata manĝanta strandenitan fiŝon, kadavraĵojn, homan restaĵojn, fruktojn kaj insektojn. Adaptebla kaj inteligenta kiel siaj parencoj de Nordameriko, Eŭropo, Afriko kaj Azio, ĝi lernis kiel mortigi kaj manĝi la enmetitajn kaj venenajn Kanbufo sen engluti la venenon puŝinte ilin sur siajn dorsojn kaj mortige frapinte ilin per sia pova beko.

### Nestumado 
La ino demetas 2 al 4 ovojn en granda nesto el bastonetoj alte en arbo.

### Voĉo 
Tre diferenca el tiu de la Aŭstralia korako. Nazeca *"ak-ak-ak-ak-ak"* aŭ *"ok-ok-ok-ok"*.

## Sonligo 
* Alvoko de Toresa korako (Real Player)

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de Toresa korako ĉe akvo 
* Foto de surherba Toresa korako 
* Urba birdo sur pavimo
* Serio de Toresa korako 

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Algol

eta|dekstra|250px|Situo de Algol en la konstelacio.
**Algol** (arabe: الغول, al-ġūl, la demono) aŭ **β Persei** [beta persei] estas ŝanĝiĝema stelo kaj la dua plej hela stelo (beta) de la konstelacio Perseo. Ĝi troviĝas je distanco de ĉirkaŭ 93 lumjaroj de la tero.

La videbla magnitudo de la stelo ŝanĝas en periodo de 2 tagoj, 20 horoj, 48 minutoj kaj 56 sekundoj inter 2,3m kaj 3,5m.

## Vidu ankaŭ 
* Stelo
* Perseo (konstelacio)

Kategorio:Perseo (konstelacio)
Kategorio:Steloj
Ŝiungnuoj

La **ŝiungnuoj** aŭ **hsiungnoj**, , hunoj, , laŭ sistemo Wade-Giles: Hsiung-nu (iama konjektebla prononcado: *hjungno*, hodiaŭa prononcado proksimume: *hsiungnu*), turke: Dogu Hun, estis iu mongola origina popolo, kiu militis longdaŭre kun suda najbaro, la ĉina ŝtato, inter la 3-a jarcento antaŭ nia erao kaj la 3-a jarcento de nia erao.

300ra|eta|Teritorio de la ŝiungnuoj (verde) (ĉ. 250 antaŭ nia erao)
Ĝi estis konfederacio de nomadaj triboj de centra kaj orienta Azio. La maso de informoj pri tiu ĉi popolo venas de ĉinaj fontoj. La malmulto kiu estas konata pri iliaj titoloj kaj nomoj venas el ĉinaj transliteradoj de ilia lingvo.

La identeco de la etna kerno de Xiongnu estis temo de multfacetaj hipotezoj, ĉar nur kelkaj vortoj, plejparte titoloj kaj personaj nomoj, estis konservitaj en la ĉinaj fontoj. Proponoj de akademiuloj inkludas originoj Mongolaj, turkaj, kaj jeniseaj.

Ĉinaj fontoj de la tria jarcento antaŭ nia erao raportas ilin kreante imperion sub Modu Chanyu, en Eo: Modun Ŝanjuj (kiu iĝis supera gvidanto en 209 a.K.) etendantan preter la limoj de moderna Mongolio. En la dua jarcento antaŭ nia erao, ili venkis kaj delokigis la antaŭe dominan Yuezhi kaj iĝis la superrega potenco sur la stepo norde de Ĉinio. Ili estis aktivaj en suda Siberio, okcidenta Manĉurio, kaj la modernaj ĉinaj regionoj de Interna Mongolio, Gansu kaj Ŝinĝango. Tiuj nomadaj popoloj estis konsideritaj tiel danĝeraj ke la Dinastio Qin komencis konstruon de la Granda Muro por protekti Ĉinion de iliaj atakoj. Rilatoj inter fruaj ĉinaj dinastioj kaj la ŝiongnuoj estis kompleksaj, kun ripetaj periodoj de armea konflikto kaj intrigo alternanta kun interŝanĝoj de tributo, komerco, kaj geedziĝo-traktatoj.

## Lingvo 
Ŝiungnuoj (hungnuoj au hunoj) parolis mongolan lingvon, sed ankaŭ iuj homoj asertas ke la lingvo de ŝiungnuoj estis jeniseja.


Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Azio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 3-a jarcento a.K.
Sustenpasejo

**Susten** estas montpasejo en la Alpoj en Svislando. Ĝi ligas la komunumojn Wassen en Kantono Urio kaj Innertkirchen en Kantono Berno. La pasejkulmino situas sur alteco de 2224 m s.m..

## Historio 
La Sustenpasejo estas unu el la plej junaj montpasejoj de Svislando. La pasejŝoseo estis konstruita de la jaroj 1938 kaj 1945. Ĝia konstruo tiam okazis pro strategiaj kialoj, por certigi la ligon inter la alpaj fortikaĵoj kaze de germana invado. Por la konstruo de la pasejvojo laboris ankaŭ internigitaj eksterlandaj soldatoj, precipe poloj. Ĉar nun la pasejo ĉefe servas al turismo, ĝi estas malfermita kutime nur inter junio kaj oktobro.

## Priskribo de la vojo 
La pasejŝoseo komenciĝas en oriento en Wassen ĉe la norda aliro al la Gotardpasejo. Ĝi kondukas tra la Meinenvalo preter la vilaĝoj Meien kaj Färnigen kun maksimuma grimpo de 9 %. La paskulminon la vojo subpasas per kulmina tunelo je alteco de 2224 m s.m.. Okcidente de la pasejkulmino en la Berna Oberlando la ŝoseo preterpasas la langopinton de la Stein-Glaĉero kaj la vilaĝojn Gadmen kaj Nessental. En Innertkirchen (la finhaltejo de la Meiringen-Innertkirchen-Fervojo) la Grimselpasejŝoseo kuniĝas kun la Sustenpasejŝoseo. La kunigita pasejŝoseo preterpasas la Aroravinon kaj finas en Meiringen.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Kantono Urio pri la pasejmalfermo 
* Retejo pri la naturparadizo Stejnglaĉero kaj Sustenpasejo

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Berna Oberlando
Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Kantono Urio
Wen Jingen

**WEN Jingen** (naskiĝis en 1948), ĉine 温晋根, estas ĉina esperantisto.

Li ekesperantiĝis per memlernado ekde la jaro 1981. Li iam laboris en *El Popola Ĉinio* kiel redaktoro (1987), sed ankaŭ redaktis por *La Mondo*, kaj kiel tradukisto por *Ĉina Literaturo*. Wen ankaŭ laboris kiel ĉefredaktoro de la kuriero de la 89-a Universala Kongreso de Esperanto''' de la 24-a ĝis la 31-a de julio 2004 en Pekino.

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
ELIZA

eta|400px|dekstra
**ELIZA** estas komputila programo verkita de Joseph Weizenbaum je 1966. Ĝi imitas Personocentrigitan psikoterapiiston. Ĝi estas nomita honore de Eliza DOLITTLE de Pygmalion fare de George Bernard Shaw.

## Eksteraj ligiloj 
* Esperantigita ELIZA

Kategorio:Programaro
Kategorio:Babilrobotoj
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

**Ingibjörg Sólrún Gísladóttir ** (naskiĝinta la 31-an de decembro 1954) estas islanda politikistino, kiu estis urbestro de Rejkjaviko 1994-2003 kaj oficis de 2006 ĝis 2009 kiel eksteraferministro. Ŝi estas partiestro de la Alianco ekde 2005.

Ingibjörg aktivis en la Virina partio kaj estis parlamentano 1991-1994.

En 1994 la centraj kaj maldekstraj partioj en la rejkjavika urbestraro decidis kunigi en la tiujara voĉdonado por klopodi rompi la preskaŭ seninterrompitan urbestraran plejparton de la Sendependecpartio ekde ĝia ekesto en 1930. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir unuanime elektiĝis kiel la urbestra kandidato de la kunlaborantaj partioj. Ŝi estis sukcesa, kaj reelektiĝis en 1998 kaj 2002. Estis ĝenerala opinio ke la populareco de Ingibjörg Sólrún mem tre grave kontribuis al la sukceso de la multpartia kunlaboro.

Kiam ŝi kandidatiĝis kiel parlamentano en 2005 por la intertempe fondita Alianco, ŝi estis devigita rezigni kiel urbestro, ĉar la aliaj partioj partoprenantaj en la urbestra kunlaboro (Progrespartio kaj Maldekstraj verduloj) opiniis ke la urbestro de tiu kunlaboro de tri partioj ne povus esti ano de iu unu de la tri.

Preskaŭ samtempe kun la komenco de la financa krizo en Islando, ŝi diagnostiĝis kun cerba tumoro. Intertempe troviĝis ke temas pri bonema tumoro. Tamen, ŝi decidis ne esti ministro en la mallongtempa registaro de ŝia partio kaj Maldekstraj verduloj (plifruigata parlament-voĉdonado okazos en printempo 2009).

8-a de marto 2009 Ingibjörg anoncis ke ŝi nek volas daŭri sian partiestrecon post la venonta ĉefkunveno de la Alianco (kiam okazos estrarelektoj) fine de marto, nek kandidatiĝas por la parlamentvoĉdonado en la printempo 2009 pro sanaj kialoj. Unu semajno antaŭe ŝi rezistis al premo rezigni kaj ne kandidatiĝi pro la financa krizo, kaj anoncis ke ŝi partoprenos en la enpartia kandidatlistordiga voĉdonado en ŝia elekto-distrikto.

Kategorio:Islandaj ministroj pri eksteraj rilatoj
Igrici

**Igrici** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Mezőcsát.
## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 97 m
* Loĝantaro: 1290
* Poŝtkodo: 3459
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Igrici situas sur ebenaĵo, fine de mallonga sakovojo, fervojo Miskolc-Mezőcsát preteriras. La lasta urbo troviĝas 8, Emőd 12, Tiszaújváros 17, Polgár 21, Miskolc 27 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio devenis el 1280. Post la mezepoko la turkoj bruldetruis la komunumon. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj
* obelisko de falintoj dum la 2-a mondmilito de 1992
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* poeto Mikaelo Tompa vivis en Igrici inter 1821-1830
* Ferenc Nagy (urbestro) naskiĝis en Igrici

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Nemesbikk

**Nemesbikk** (nemeŝbik) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Tiszaújváros.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 92 m
* Loĝantaro: 1050
* Poŝtkodo: 3592
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Nemesbikk situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M3 preteriras. Tiszaújváros troviĝas 9, Mezőcsát 11, Polgár 14, Emőd 16, Nyékládháza 19, Miskolc 49 km-ojn. Nemes signifas: nobelo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1221. La loĝantoj estis precipe nobeloj. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Tiam la administrejo estis en Eger. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, en 2005 renovigita
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Hejőszalonta

**Hejőszalonta** [hejOsalonta] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tiszaújváros.
eta|Blazono de Hejőszalonta

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 96 m
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 3595
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Hejőszalonta situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M30 preteriras, laŭ fervojo Miskolc-Mezőcsát. Emőd troviĝas 7, Nyékládháza 9, Tiszaújváros 15, Mezőcsát 17, Felsőzsolca 23, Polgár 24, Miskolc 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1214 en formo *Zolunta*. Tiutempe ĝi estis kampurbo, sed la tatara invado faris ĝin vilaĝo. Inter 1906-2007 fervojo trafikis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* lerneja romkatolika kapelo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Szakáld

**Szakáld** [sakAld] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tiszaújváros.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 96 m
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 3596
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Szakáld situas sur ebenaĵo, Sajó preterfluas, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M30 preteriras, laŭ fervojo Tiszaújváros-Nyékládháza. La lasta urbo kaj Emőd troviĝas po 9, Tiszaújváros 15, Mezőcsát 17, Polgár 22, Miskolc 26&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj skitoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1332. Post la mezepoko la turkoj senhomigis la vilaĝon. En la 19-a jarcento bienocentro formiĝis tie, kiu estis ĝermo de la vilaĝo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto, vendejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna, Patrino de Dipatrino

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Sajószöged

**Sajószöged** [ŝajOsoged] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tiszaújváros.
eta|Blazono de Sajószöged

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 91 m
* Loĝantaro: 2350
* Poŝtkodo: 3599
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Sajószöged situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Miskolc-Debrecen, laŭ fervojo Tiszaújváros-Nyékládháza. Tiszaújváros troviĝas 6, Polgár 16, Emőd 17, Mezőcsát 19, Miskolc 28&nbsp;km-ojn. Sajószöged preskaŭ kontaktiĝas kun Sajóörös.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1327. En 1599 kaj en 1705 incendioj okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, gastejo, restoracio.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* grekokatolika preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo
* kastelo de Beniczky (benicki), nun kulturdomo kaj biblioteko
* monumentoj pri la mondomilitoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Deià

eta|maldekstre|Sunsubiro ĉe Deià
eta|maldekstre|Situo en Majorko
**Deià** estas komunumo en la insulo Majorko, en Balearoj. Ĝi apartenas al la komarko Serra de Tramuntana.

Ĝi havas areon de 15 km². 718 homoj loĝis tie en januaro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.deia-mallorca.com
* http://www.deia.info
* http://www.caib.es/ibae/fitxesmunicipals/fitxes/fitxa_deia_cat.html 
* https://web.archive.org/web/20060417131525/http://es.geocities.com/agrupaciodeia/
* http://www.fundaciorobertgraves.org/

Kategorio:Municipoj de Majorko
Julio Antonio Mella

eta|dekstra|Julio Antonio Mella
**Julio Antonio MELLA** (n. la 25-an de marto 1903 - m. la 10-an de januaro 1929) estis elstara kuba revoluciulo, fondinto de la Kuba Komunisma Partio. Dum liaj studentaj jaroj en la Havana Universitato estis membro kaj aktivulo de diversaj politikaj asocioj kaj de la Universitata Studenta Federacio. Pro lia politika aktivismo kontraŭ la diktatoreco de la tiamaj prezidantoj, Mella estis forpelita de la universitato en 1926. Pro tio estis ekzilita en Meksiko kie fondis la *Asocion de Novaj Kubaj Revoluciaj Enmigrantoj*. En 1927 partoprenas la Kongreson kontraŭ la Kolonia Subpremo en Bruselo, Belgio kaj poste vizitas Sovetion kiel delegito al la 4-a Internacia Ruĝa Sindikata Kongreso.

Dum tiu epoko la reĝimo de Gerardo Machado ordonis la sekretan policon esplori la aktivecojn de la **Universitato José Martí**, kiun li taksis kiel “danĝera fokuso je komunista propagando”; la 10an de januaro 1929 estas murdata en Meksiko dum li marŝadis kun Tina Modotti, supozeble de pagitaj murdistoj de la diktaturo de Gerardo Machado.

La restaĵoj de Julio Antonio Mella estis cindrigitaj en la Franca Panteono de la meksika ĉefurbo kaj poste estis organizita la adiaŭo de la cindroj en la Amfiteatro Bolívar.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de monumento al Mella  en la Havana Universitato.
* Foto de Mella  farita de Tina Modotti.
* http://www.lamella.com.ar  Corriente Universitaria Julio A. Mella - UBA - Argentio]

Kategorio:Kubaj politikistoj
Říp

eta|maldekstre|Rotondo de sankta Georgo sur Říp
[eta|maldekstre|[Mnetěš Monto Říp, Boumova chata sur Říp (konstruita en 1907)]] 
eta|maldekstre|Supreniro al Říp
**Říp** (Rĵip) estas de malproksime videbla monto (460 m s.m.) en Ĉeĥio en distrikto Litoměřice, regiono Ústí nad Labem kun romanika rotondo (15 m) sur ĝia pinto. Ĉeĥoj konsideras ĉi monton kiel memorindan por la nacio. 

Laŭ malnova mito venis ĉi tien Slavoj kun ilia estro Prapatro Čech (Ĉeĥ). Li elektis ĉirkaŭaĵon por nova patrujo de sia gento. La lando poste ricevis nomon Ĉeĥio (latine Bohemio) honore al la estro. 

Říp estas bazalta kumulo, resto de terciara vulkano, hodiaŭ jam sufiĉe malaltigita de erodo. Ĉe piedo de la monto troviĝas dikaj tavoloj de ŝutaĵo. Ĉi tiea bazalto enhavas krom olivino ankaŭ magnetiton, kio kaŭzas magnetan anomalon. Proksime de la monto oni povas observi kompasekarton. 

## Surpintaj konstruaĵoj 
Sur la pinto de la monto troviĝas romanika rotondo de Sankta Georgo. Origine ĝi estis dediĉita al Sankta Adalberto. Unua skriba mencio pri ĝi devenas el jaro 1126.

## Interesaĵoj 
* En la jaro 1868 oni deprenis de Říp unuan fundamentan ŝtonon por Nacia teatro en Prago. 
* Ĉiujare estas organizataj multaj piedmarŝoj al la monto. Semajnfinon por la 24-an de aprilo tie okazas fama kermeso.
* Bicikla klubo el Roudnice nad Labem organizas ĉiuaŭtune biciklan vetveturadon al la pinto de la monto. Konkurantoj devas kiel eble plej rapide suprenveturi sen tuŝi la teron per piedo. Hodiaŭ eblas uzi montobiciklon, tial la vetveturado estas sufiĉe facila, sed en pasinteco la konkurso bezonis bonan fizikan kapablecon.

Kategorio:Montoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Montoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Mnetěš
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Ústí nad Labem
Kategorio:Vulkanoj en Ĉeĥio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Kategorio:Partoj de geomorfologiaj unuoj en Ĉeĥio
Inhibicio

**Inhibicio** laŭ PIV estas
# en la lingvaĵo de kemio, la malplifortiĝo de iu procezo, precipe en biokemio,
# en la lingvaĵo de medicino, nerva fenomeno, kiu malpliigas aŭ ĉesigas la funkcion de organo,
# krome specife en psikiatrio, la psika ĉesigo de la agovolo en iaj cirkonstancoj.

Pluraj medikamentoj specife uzas la mekanismon pri inhibicio de nervotransigiloj en bestoj kaj homoj. Ekzemplo estas la *selektivaj serotoninaj reakceptaj inhibiciiloj* (SSRI) en la medicina terapio de deprimo.

Kategorio:Kemio
Kategorio:Medicina terminologio
Kategorio:Psikiatrio
Kastelo Arenenberg

eta|dekstra|300px|Kastelo Arenenberg
eta|dekstra|200px|Parko de Kastelo Arenenberg
**Kastelo Arenenberg** estas kastelo en la komunumo Salenstein en distrikto Steckborn, Kantono Turgovio, Svislando. Napoleono la 3-a pasigis parton de sia infanaĝo en Kastelo Arenenberg. Hodiaŭ la kastelo estas posedaĵo de Kantono Turgovio.

## Historio 
En la 15-a jarcento - la ekzakta konstrudato ne estas konata - la kastelo apartenis al la nobela konstanca familio *Brisacher* kaj portis la nomon *Arnhalden*. Ekde la 17-a jarcento estas uzata la nomo Arenenberg. Inter 1546 kaj 1548 la kastelo estis komplete rekonstruita de *Sebastian Geissberg*, la tiama reganta urbestro de Konstanco. Sub la konstanca nobelulo *Hans Konrad von Schwarzach* la kastelo estis deklarita en la jaro 1585 de la ŝtatoj de la Svisa Ĵurkomunumo kiel libera sidejo, tio signifis, ke la kastelo posedis sian propran jurisdikcion kaj ne devis tributi al la Ĵurkomunumo.

## Napoleona epoko 
Post pluraj posedantŝangoj la kastelon akiris la familio *von Streng*, en kies posedaĵo ĝi restis, ĝis en la jaro 1817 *Johann Baptist von Streng* ĝin vendis al la franca eksreĝino Hortensio de Beauharnais, la duonfilino de Napoleono la 1-a edzino de Louis Bonaparte kaj reĝino de Nederlando kaj patrino de Napoleono la 3-a.

En la jaro 1817 ĝis 1820 la postgotika kastelo estis konstrue transformita de Hortense de Beauharnais. Ĝi ricevis la ŝtupargablon, la ĉirkaŭantan muron, la turon kaj la tirponton, kiujn planis la konstanca arkitekto Wehrle. En la jaro 1832 ŝi aldonis novgotikan kapelon, kaj modifis la kastelan tegmenton. Estiĝis kastelo en la franca kamparbienstilo.

Ŝia filo Louis Napoleon, la posta imperiestro Napoleono la 3-a vendis ĝin en la jaro 1843. Lia edzino Eugénie reaĉetis ĝin en la jaro 1855. La imperiestrino renovigis kaj transformigis la kastelon en la jaroj 1855 kaj 1874. Post la perdita franc-germana milito la kastelo devintus duan fojon esti ekzilejo de la franca imperiestra familio, pro la morto de Napoleono 1873 tamen la translokiĝo ne okazis.

Parton de sia junaĝo Napoleono la 3-a pasigis en Alemanio. Li parolis la alemanan. Kiam li fariĝis imperiestro, li parolis alemane en Parizo kun la svisa ambasadoro, same alemano.

## Napoleon-muzeo 
En la jaro 1906 Eugénie donacis la bienon al la Kantono Turgovio, kiu en la kastelo ek de tiam funkciigas la Napoleon-muzeon, kiu memorigas al la familio Bonaparte. En la iamaj ekonomikonstruaĵoj la kantono funkciigas agrikulturan eduk- kaj konsilejon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Napoleon-muzeo
* Virtuala rondiro tra la Napoleon-muzeo
* Retejo de la Napoleon-parko Arenenberg
* Kastelo Arenenberg en la Historia Leksikono de Svislando

Arenenberg
Eiður Guðnason

**Eiður Guðnason** (Eiður Svanberg Guðnason) (naskiĝinta la 7-an de novembro 1939) estas islanda ĵurnalisto, longe en la islanda ŝtata televido, kaj politikisto. Li estis la dua mediministro en islanda registaro.

## Familio 
Liaj gepatroj estis Guðni Guðmundsson (1904—1947) kaj Þóranna Lilja Guðjónsdóttir (1904—1970). Lia edzino estis Eygló Helga Haraldsdóttir (1942—2015, ekde 1963); iliaj gefiloj estas Helga Þóra (1963), Þórunn Svanhildur (1969) kaj Haraldur Guðni (1972).

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri li en la retejo de la islanda parlamento

Kategorio:Islandaj ministroj pri medio
Kategorio:Islandaj ĵurnalistoj
Vilhjálmur Hjálmarsson

**Vilhjálmur Hjálmarsson** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda instruisto, farmisto, kaj politikisto, kiu estis instruadministro en la 1970-aj jaroj. Li estis parlamentano de la Progrespartio (1949—1956, 1959 kaj 1967—1979).

Li verkis propran biografion kaj biografion de ministro Eysteinn Jónsson.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento 

Kategorio:Islandaj ministroj pri edukado
Kategorio:Islandaj instruistoj
Kategorio:Agrikulturistoj
Magnús Torfi Ólafsson

**Magnús Torfi Ólafsson ** (5-a de majo 1923 - 3-a de novembro 1998) estis islanda ĵurnalisto, politikisto kaj ministro. Li estis ano de la Popolunuiĝo, kaj longtempa redaktoro de ĝia organo, *Þjóðviljinn*, sed estis poste partiestro de Liberaj maldekstruloj kaj parlamentano 1971-1978.
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento

Kategorio:Islandaj ĵurnalistoj
Kategorio:Islandaj ministroj pri edukado
Kategorio:Islandaj ministroj pri sociaj aferoj
Kategorio:Islandaj ministroj pri transporto
Júlíus Sólnes

**Júlíus Sólnes ** (Edvard Júlíus Sólnes) (naskiĝinta la 22-a de marto 1937) estas islanda inĝeniero kaj politikisto. Li estis la unua mediministro en islanda registaro, kaj la sola ministro de la Burĝpartio de Albert Guðmundsson. Fakte, la ministro siatempe fondiĝis por krei liberan ministran postenon por aligi la Burĝa partio al la registara koalicio.

Kategorio:Islandaj politikistoj
Kategorio:Islandaj inĝenieroj
Gylfi Þ. Gíslason

**Gylfi Þ. Gíslason ** (Gylfi Þorsteinsson Gíslason) (7-a de februaro 1917 - 18-a de aŭgusto 2004) estis islanda profesoro pri ekonomio kaj politikisto kaj ministro, interalie instruadministro dum 15 jaroj. Li estis partiestro de la Popolpartio inter 1968-1974.

Lia filo estis politikisto Vilmundur Gylfason.

Kategorio:Islandaj ministroj pri edukado
Kategorio:Islandaj ministroj pri komerco
Kategorio:Islandaj ministroj pri industrio
Svavar Gestsson

**Svavar Gestsson** (naskiĝis la  m. la 18-an de januaro 2021) estis islanda ĵurnalisto kaj politikisto. Li estis partiestro de la Popolunuiĝo 1980-1987, kaj redaktoro de ĝia organo, *Þjóðviljinn*. Li estis parlamentano 1978-1999.

Post sia politika kariero li servis kiel ambasadoro, nuntempe en Danio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento 

Kategorio:Islandaj ministroj pri edukado
Kategorio:Islandaj ministroj pri sociaj aferoj
Kategorio:Islandaj ministroj pri sano
Kategorio:Islandaj ministroj pri komerco
CAS-numero

**CAS-numero** (angle *CAS Registry Number*, *CAS* estas mallongigo por la usona institucio ***C**hemical **A**bstracts **S**ervice*) estas internacia nomiga normo por kemiaj substancoj. Por *ĉiu* konata kemia substanco (ankaŭ alojoj aŭ polimeroj) ekzistas unika CAS-numero. kemiaj formuloj, diverslingvaj tradiciaj nomoj aŭ eĉ IUTAK-nomoj povas esti miskompreneblaj kaj povas kaŭzi konfuziĝojn aparte fare de nefakuloj. Diversaj izomeroj de molekulo havas malsamajn CAS-numerojn.

La numeroj konsistas el tri nombroj, kiuj dispartiĝas pere de du ligostrekoj. La unua nombro povas havi ĝis 8 ciferojn, la dua nombro du ciferojn. La nombroj estas kodigitaj per kontrola nombro, jen la tria nombro, kaj do relative simple kontroleblas, ke en la ciferaron ne enŝteliĝis iu tajperaro. 

Kategorio:Kemiaj nombroskemoj
Kategorio:Usona Kemia Societo
Kategorio:Unikaj identigiloj
Biogenaj aminoj

**Biogenaj aminoj** estas aminoj, kiuj ekestas en la metabolo de mikroorganismoj, plantoj, bestoj kaj homoj. Ili kreiĝas per enzima dekarboksiligo de aminacidoj. Pro tio, ke ili havas aminogrupon, la biogenaj aminoj reagas baze kaj kiel protono-akceptanto, simile kiel amoniako. Pluraj biogenaj aminoj estas sintezaj antaŭŝtupoj de alkaloidoj aŭ hormonoj. Pluraj ankaŭ servas kiel konstruelementoj por la sintezo de koenzimoj, vitaminoj kaj fosforolipidoj. Iuj liberaj biogenaj aminoj ankaŭ mem havas fiziologiajn efikojn - tiajn substancojn oni nomas nervotransigiloj.

Dosiero:Lysin - Lysine.svg|lizino
Dosiero:Serin - Serine.svg|serino
Dosiero:Tyrosin - Tyrosine.svg|tirozino
Dosiero:Histidin - Histidine.svg|histidino
Dosiero:Cadaverin - Cadaverine.svg|kadavrino
Dosiero:Ethanolamin - Ethanolamine.svg|etanolamino
Dosiero:Tyramin - Tyramine.svg|tiramino
Dosiero:Histamin - Histamine.svg|histamino
Noradrenalino

**Noradrenalino** aŭ **norepinefrino** estas unuflanke nervotransigilo kaj aliflanke hormono precipe produktata en la surrena glando. Temas pri biogena amino el la grupo de *kateĥolaminoj*.

Pli grandaj kvantoj de noradrenalino en la homa sango troveblas lige al la malsanoj de *kora misfunkcio* kaj de *feokromocitomo*.

## Biosintezo 
Noradrenalino produktiĝas en la du surrenaj glandoj kaj en la nerva sistemo el dopamino helpe de la enzimo **dopaminhidroksilazo**. Kiel koenzimo, vitamino C ludas rolon.

## Noradrenalino kiel medikamento 
Noradrenalino sub la komerca nomo Arterenol® singarde ankaŭ aplikiĝas kiel medikamento en intensa medicino. Ĝi valoras en la terapio de la sekvaj krizaj malsanoj:

* sepsaj ŝokoj
* koraj ŝokoj
* alergiaj ŝokoj
* veneniĝoj kun diametro-vastiĝo de la angioj
* hipotensio

Kutime ĝi iom-post-iom helpe de doziga elektra pumpilo injekciiĝas en vejnon. Oni uzu kiom eble malplej da noradrenalino, ĉar la substanco malfaciligas al la koro la pumpan laboron, malvastigante ĉiujn angiojn. Ĉefa celo de la dozigo estas la vivteno de sufiĉa produkto de urino en la renoj, por eviti enkorpan veneniĝon. Ofte la donon de noradrenalino en intensa medicino akompanas la aldona dono de signifa kvanto da likvo en vejnon, por enkorpe havi sufiĉe grandan sangovolumon.

Loke la medikamento, ofte kune kun loka maldolorigilo, aplikiĝas cele al la evito de sangofluo ĉe operacioj.

Alternative aplikeblas adrenalino, aparte se la pulsokrekvenco malaltas.

## Vidu ankaŭ 
* Adrenergia receptoro

## Referencoj 
Kategorio:Medikamentoj
Kategorio:Intensa medicino
Kategorio:Nervotransigiloj

Kategorio:Hormonoj
Hejőpapi

**Hejőpapi** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tiszaújváros.
eta|blazono

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 95 m
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 3594
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Hejőpapi situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Miskolc-Mezőcsát. La lasta urbo kaj Emőd troviĝas po 10, Tiszaújváros 13, Nyékládháza 14, Polgár 20, Miskolc 21 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1261 en formo *"Poph"*, tiam apartenanta al episkopejo de Eger. En la 16-a jarcento la turkoj bruldetruis kaj senhomigis la komunumon. En 1906 la fervojo atingis la vilaĝon. En 1944 bomboatako okazis. Vilaĝservo estas infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo, en 1964 tute bruldetruiĝis, post 2 jaroj nova preĝejo konstruiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
En Hejőpapi naskiĝis kalvinana episkopo Károly Makláry.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
SuicideGirls

eta

**SuicideGirls** (**SG**) estas retejo kreita en 2001 kiu proponas afiŝulinemajn fotografiojn de uzantinoj kiuj donas kelkajn personajn detalojn en profilo kaj partoprenas en babilejo kun aliaj «aktivaj» uzantinoj (modeloj) kaj «pasivaj» geuzantoj (membroj). Por aliri al plejparto de la retejo, endas membriĝi kaj pagi.

## Nomo 
La esprimo *SuicideGirls* aŭ *suicide girls* («memmortigemulinoj» aŭ figure «memkondamnemulinoj») do nomas la ttt-ejon kaj la uzantinoj kiuj alŝutas siajn fotojn retejen. Aldone al la retejo, *SuicideGirls* ankaŭ estas registrita marko kaj firmao bazita en Usono. La esprimo origine devenus de frazo en romano *Survivor* de usona verkisto Chuck Palahniuk. La nomo mem celas emfazi ian socian memmortigon, ĉar ne respektante la normon.

## Filozofio 
*SG* sin nomas ne nur retejo pri afiŝulinoj, sed vera anaro alternativema kiu promocias subgrundan kulturon, sen fornei la heredaĵon de 1950-aj afiŝulinoj. La retejo ankaŭ celas prezenti alian imagon de seksallogaj virinoj, proponante ilin reesplori ilian nudecon aŭ preskaŭnudecon en spontanea, natura maniero kiu helpas floriĝi kaj emancipiĝi. Plejparto de la modeloj havas arte koloritaj haroj aŭ feltharoj kaj korpaj modifoj kiel tatuo aŭ traboraĵoj. Plejparto de la estrante teamo estas virina, kaj la ttt-ejo klamas ke 43% de la membroj estas virinaj.

## Disvolviĝo 
[eta|150ra|Budo de SG en [San Diego en 2007 por prezenti librojn kaj la retejon al preterpasantoj]]
La ttt-ejo malfermiĝis en malfrua 2001 en Portland far fotografistino kaj kelkaj amikinoj. Laŭdire, la ideo devenus de observado de junaj rultabulistinoj de Portlando. Ili poste organiziĝis en firmao. La ttt-ejo intervjuis multajn famulojn (Dita Von Teese, David Lynch, Neil Gaiman, Johnny Depp, ktp...) kaj havas semajnan dissendaĵon en loka radio *INDIE 103.1 FM* de 4 jaroj. Depost 2004, la firmao eldonas librojn kaj gazetojn, kaj en 2005 aperis la unua DVD. Depost 2003, SuicideGirls turneas por fari muzikaj spektakloj; ili faris la unuaj partoj de Courtney Love en 2004 kaj Guns N' Roses en 2006.

En marto 2008, estis preskaŭ 1,9 miliono de bildoj en la ttt-ejo kaj 1800 *memmortigulinoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (en)
* Paĝo Myspace (en)

Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001
Dopamino

**Dopamino** (**DA**) estas biogena amino el la grupo de *kateĥolamino*. Ĝi estas grava nervotransigilo en la nerva sistemo de homoj kaj bestoj. Nescience oni fojfoje nomas ĝin "feliĉo-hormono", ĉar en la korpo ĝi eniĝas en la internervajn sinapsojn interalie ĉe intensaj sukceso-travivaĵoj.

Neŭronoj, en kiuj enestas dopanimo, troveblas en la centra nerva sistemo, kaj tie precipe en la *mezencefalo*. De tie aksonoj de gravaj dopaminhavaj neŭronoj ascendas en la *telencefalon* kaj la *diencefalon*. La respondaj neŭronoj mem troveblas precipe (sed ne nur) en la *nigra substanco* de la cerbo. Dopamino tamen estas ankaŭ nervotransigilo en iuj subsistemoj de la vegetativa nerva sistemo kaj tie reguligas la sangumadon de la internaj organoj. Dopamino necesas por vasta gamo da vivnecesaj reguligaj procesoj.

## Sintezo 1 
* Preparado ekde la fenetilamino per aldono de du hidroksilaj grupoj:

## Referencoj 
Kategorio:Hormonoj
Kategorio:Intensa medicino
Kategorio:Nervotransigiloj
Kategorio:Medikamentoj
Máximo Gómez

etanail|190px|dekstra|**Máximo Gómez**
**Máximo Gómez Báez** "El Generalísimo" (la 18an de novembro 1836, Baní, Domingo — la 17an de junio 1905, Havano, Kubo) estis generalo dum la Dekjara Milito kaj la ĉefa gvidanto de la liberiga armeo dum la Milito de 95.

Je sia 16-jariĝo li aliĝis al la hispana armeo kiu batalis kontraŭ la haitia invado de Faustine Soulouque atingante la grandon de alferezo. Kiam la hispana armeo estis venkita en 1865 kaj foriris al Kubo kaj Portoriko, Gómez translokiĝis al Kubo.

Li eniris en la framasonan loĝion kaj dum la Krio de Yara en 1868 unuigis la kubajn sendependistojn. La plej grava lia agado estis la "invado al Okcidento" per la taktiko bruligi la sukerkanplantejojn por damaĝi la hispanajn bienistojn.

Post la mallonga regado de la prezidanto de la Ĉe-Milita Respubliko de Kubo, Juan Bautista Spotorno, Gómez aplikis la prezidentan dekreton pri submetado je mortpuno al kiu ajn kuba militisto kiu intencus prezenti proponojn, ne bazitajn sur la kuba sendependeco. Li kunlaboris kun José Martí ĝis lia morto dum milito por la kuba sendependiĝo.

Malgraŭ li naskiĝis en Domingo, Gómez estas konsiderata filo de la Kuba Patrio.

Kategorio:Domingaj militistoj
Kategorio:Kubaj militistoj
Kategorio:Hispanaj generaloj
Kategorio:Historio de Kubo