open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lajos Bazsay

**Lajos Bazsay** [lajoŝ baĵai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bazsay Lajos** estis hungara aktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *bazsófalvi* [baĵOfalvi].

Lajos Bazsay http://www.imdb.com/name/nm1156858/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Bazsay frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis jaron en Reĝa Teknikuniversitato József. Ekde 1908 li estis aktoro unue en Kecskemét, poste en Szabadka kaj Kolozsvár. Ekde 1913 li havis rolojn en sia naskiĝurbo en kabaredoj aŭ teatroj (ekzemple Nova Teatro (Budapeŝto) (1928-1932), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1937–1947)).

Li edziĝis en 1918, sed li eksedziĝis antaŭ sia morto.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Molière: La Avarulo - Harpagon
* Ferenc Herczeg:
** *A három testőr* - Polacsek
** *A dolovai nábob leánya* - Biliczky
* Ferenc Molnár: *Doktor úr* - Puzsér

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Elnémult harangok* (1916)
* *Fehér galambok fekete városban* (1923)
* *Pénz áll a házhoz* (1939) - Megyeri
* *Rákóczi nótája* (1943)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Giza Báthory

**Giza Báthory** [bAtori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Báthory Giza** estis hungara aktoro. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Baumann Gizella Mária*, ŝia edzo (dufoje) estis László Z. Molnár.

Giza Báthory http://www.imdb.com/name/nm0061101/ naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1884) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|Giza Báthory en La Tragedio de l' homo

## Biografio 
Giza Báthory akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1899, sed poste ŝi ne havis aktoran kontrakton. Ekde 1905 ŝi havis rolojn en la Thália Societo, en la teatra jaro 1907 ŝi apartenis al *Népszínház*, inter 1908 kaj 1938 al Teatro Magyar, sed ŝi kelkfoje havis rolojn en aliaj teatroj.

Ŝi edziniĝis en 1913, en la sekva jaro ŝi naskis filinon, poste ŝi eksedziniĝis, sed en 1937 ŝi denove edziniĝis al la eksedzo.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Friedrich Schiller: *Die Jungfrau von Orleans* - Isabeau
* Ibsen: *A vadkacsa* - Gina
* Mór Jókai-Sándor Hevesi:
** *Egy magyar nábob* - Fanny
** *Kárpáthy Zoltán* - Flóra
* Mihály Eisemann: *Tokaji aszú*
* Imre Madách: La tragedio de l' homo Éva (ina ĉefrolo)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Sárga liliom* (1914)
* *A kis lord* (1918) - S-ino Errol
* *A csodadoktor* (1926) – S-ino Bardócz
* *Légy jó mindhalálig* (1936) – S-ino Dorogi
* *Gorodi fogoly* (1940) – baronino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bazamento

eta|Bazamento de kolono.
**Bazamento**  estas ero, kiun oni metas sub la fusto de kolono kaj kiu enhavas la bazon kaj la piedestalon. Ĝenerale ĝi prezentas fortikan aspekton.

Laŭ Francisko Azorín **bazamento** estas *Ampleksa bazo de konstruaĵo ordigita ordinare per soklo, centra korpo kaj kornico.* Tio estas pli proksime al la koncepto de fundamento.

## Vidu ankaŭ
* Bazamento (geologio)
* Bazo (arĥitekturo)
* Fundamento (konstruado)
* Plinto

## Notoj 
## Bibliografio
* De Vecchi, Pierluigi; Cerchiari, Elda (1999). I tempi dell'arte (en italiano). Milán: Bompiani. ISBN 978-88-451-7107-9.
* Bertelli, Antonio; Briganti, Giuliano; Giuliano (1990). Storia dell'arte italiana (en italiano). Milán: Electa-Bruno Mondadori. ISBN 884244684X.

Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Arkitekturaj eroj
30253 Vítek

'*30253 *Vítek''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj astronomoj Peter Kušnirák kaj Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa biokemiisto kaj fakulo pri komputiloj Antonín Vítek (1940–2012), kiu fariĝis fervora popularigisto pri kosmo en la ĉeĥaj amaskomunikiloj. Li dissciigis precizajn kaj fonthavajn novaĵojn kaj komentojn pri kosmonaŭtiko en sennombraj artikoloj, libroj, intervjuoj aŭ debatoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Irina Bilyk

**Irina BILYK** estas ukraina kantistino kaj komponistino.

## Diskaro 
### Albumoj 
* «Кувала зозуля» (1990)
* «Я розкажу» (1994)
* «Nova» (1995)
* «Так просто» (1996)
* «Фарби» (1998)
* «Ома» (2000)
* «Biłyk» (2002)
* «Країна» (2003)
* «Любовь. Яд» (2004)
* «На бис» (2008)
* «Рассвет» (2014)
* «Без Грима» (2017)

Kategorio:Kievanoj
Kategorio:Ukrainaj kantistoj
Kategorio:Ukrainaj televidprezentistoj
Kategorio:Ukrainaj komponistoj
Bargeno

eta|Bargeno sur tablo, dekoraciita pere de marketro, testud-ŝelo kaj bronzo (mezuroj: 100 x 131 x 45 cm.) Muzeo de Belartoj de Valencio.
**Bargeno** aŭ en hispana **bargueño** [barGEnjo] estas meblo el ligno de hispana deveno, fabrikita inter la 16-a al la 18-a jarcentoj, planita por skribi supre (skribotablo) aŭ arkivi paperaĵojn aŭ aliajn malgrandajn aĵojn, kaj preta por povi esti transportita rajde de mulo aŭ azeno. Luksaj ekzempleroj povas esti prilaboritaj pere de orfolio kaj esti ornamitaj el eburo, konko aŭ aliaj verkoj de marketro. La nomo estas de necerta deveno, koincide kun la laŭloka nomo de la loĝantoj de la urbeto Bargas en la provinco Toledo (Hispanio). En aliaj eŭropaj lingvoj, tiaj mebloj aŭ imitaĵoj estas nomitaj "cabinet" (en franca, angla, germana, portugala kaj itala) kaj tiuj formas aron kun la skribotabloj.

Laŭ Francisko Azorín **bargeno** estas *Tipa paralelipeda kofro, konstruita de artemaj meblistoj k. por tio famigita en k. ekster Hispanio.* Kaj li indikas etimologion el Bargas, *propra nomo de hispana urbo*.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Aguiló, María Paz (1987). El mueble Clásico Español. Madrid: Cátedra. pp. 128-135. ISBN 84-376-0679-9.
* Grade H. Burr, Hispanic Furniture. Nueva York, 1944 (1964, 2ª edición)

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Hispana arto
30252 Textorisová

'*30252 *Textorisová'''* estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Peter Kušnirák elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Izabela Textorisová (1866–1949), la unua virino plantsciencistino en Slovakio. Ŝia abunda sekplantaro restas hodiaŭ valora fonto por la plantsciencistoj. Ŝi priskribis pli ol centon da novaj plantoj en la regiono Turóc. En 1893 ŝi malkovris novan specion de kardo pli malfrue nomita *Carduus textorisianus Marg.'' en ŝia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
30259 Catherineli

'*30259 *Catherineli'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Catherine J. Li*,
finalistino de la *Intel STS* de 2015, kaj kiu gajnis la duan rangon en la *Intel ISEF* de 2014 pro sia projekto pri materiala inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la *Lake Highland Preparatory School'' de Orlando (Florido).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Utande

**Utande** estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Situo 
Utande situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la nordo de la sudokcidenta kvarono de la provinco Gvadalaĥaro, tio estas en ties centro, je altitudo de 841 m super marnivelo; je 35 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°51′00″N 2°55′36″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el 304 de 1950 al 34 en 2016, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Utande, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Utande kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Atoma horloĝo

eta|Atoma horloĝo
**Atoma horloĝo** estas horloĝo kiu estas ege preciza kaj kies tempotakto estas devenigata el energinivelo de la karaktera frekvenco de lumadtransiroj de elektronoj de liberaj atomoj. La plej fidindaj modernaj atomaj referencoj de frekvenco (aŭ horloĝoj) baziĝas sur pli antaŭenira fiziko, kiu utiligas malvarmajn atomojn kaj atomajn fontojn. La agentejoj de nacia normigado subtenas precizecon de 10-9 sekundoj tage kaj precizecon sama al la frekvenco de la transmisilo de la radio kiun pumpas la masero.

## Notoj 
Kategorio:Horloĝoj
Kategorio:Atoma fiziko
Horloĝisto

eta|Horloĝisto
[eta|dekstra|Horloĝisto uzanta [tornomaŝinon por prepari pecon el kupro por horloĝo.]]
**Horloĝisto** estas homo, kies laboro estas krei kaj/aū ripari horloĝojn.

Lastatempe, malpli da horloĝoj estas riparataj ol pasinte, ĉar oni emas pli aĉeti novan kiam ili malfunkcias. Do la laboro de horloĝisto pli emfazas la fabrikadon ol la riparadon.

Tiu metio estis historie tradicia en Svisio kaj pli precize en kelkaj ties kantonoj.
30269 Anandapadmanaban

'*30269 *Anandapadmanaban'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Eswar Anandapadmanaban*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* (STS) de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Dr. Ronald E. McNair Academic High School'' de Jersey City (Nov-Ĵerzejo).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Elza Báthory

**Elza Báthory** [bAtori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Báthory Elza** estis hungara aktoro, operetkantisto (koloraturo). Ŝia edzo estis Jenő Csapó.

Elza Báthory http://www.imdb.com/name/nm7916267/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Elza Báthory akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo. Ŝi debutis en Népszínház en 1906. Inter 1910 kaj 1918 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Kolozsvár), poste pro la rumana okupado ŝi translokiĝis al sia naskiĝurbo. Ŝi kantadis en diversaj teatretoj, kabaredoj, kafejoj. Post kelkaj jaroj ŝi retiriĝis. Ŝi ekhavis edzo]n en 1911, poste ŝi naskis 2 filinojn, en 1914 ŝi vidviniĝis, en 1919 ŝi denove edziniĝis.

## Elektitaj roloj en operetoj 
* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* - Angela
* Viktor Jacobi: *Leányvásár* - Lucy, Éva
* Imre Kálmán: *Tatárjárás* - baronino Riza

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A dollárkirály leánya* (1913)
* *Tetemrehívás* (1915) – vartistino
* *A vén bakancsos és fia, a huszár* (1917)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Oranĝoflora akvo

eta|300px|Rifinante barelon da oranĝarbaj floroj.
eta|300px|maldekstre|Oranĝarba floro.
**Oranĝflora akvo** estas distilaĵo de amaraj oranĝarbaj floroj. Ĝi estas uzata en Mezorienta kaj Nordafrika kuirartoj. Ankaŭ estas la klara, parfumita kromprodukto de la distilaĵo de freŝaj maldolĉaj oranĝarbaj floroj pro ilia esenca oleo.

## Eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ 
* Rozakvo

Kategorio:Ingrediencoj
Kategorio:Spicaĵoj
Kategorio:Substancoj
Kategorio:Araba kuirarto
Kategorio:Barata kuirarto
László Z. Molnár

**László Z. Molnár** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Z. Molnár László** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Müller*, lia edzino estis Giza Báthory. Li prenis la majusklon Z en sia nomo pro ofteco Molnár.

László Müller http://www.imdb.com/name/nm0597186/ naskiĝis la  en Zombor (nuntempa Sombor en Serbio), li mortis la  (laŭ aliaj informoj la naskiĝdato estas la 17-a) en Budapeŝto.

## Biografio 
László Z. Molnár devenis el juda familio. Li abiturientis en Szeged, poste li akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio. Inter 1904 kaj 1941 li apartenis al Teatro Magyar, tamen estis kelkaj esceptoj: inter 1907-1910 li estis en kabaredo, en 1921, 1923, 1929, 1934, 1935 en Teatro Belvárosi, en 1926 en Gaja Teatro, en 1932 kaj 1934 en Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1941-1944 pro la kontraŭjudaj leĝoj li ne havis rolojn. Inter 1946-1949 li apartenis denove al la Gaja Teatro, poste ĝis sia morto al la Nacia Teatro (Budapeŝto).

Li edziĝis en 1913, en la sekva jaro filino naskiĝis, poste li eksedziĝis, sed en 1937 li denove edziniĝis al la eksedzino.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Alexandre Dumas (filo): *La dame aux camélias* - Rieux Gaston
* Mór Jókai-Sándor Hevesi: *Az új földesúr* - Maxenpfutsch
* Ferenc Molnár:
** *Játék a kastélyban* - lakeo
** *Olimpia* - Krehl

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Sárga liliom* (1914)
* *Twist Olivér* (1919) – Fagin
* *Csárdáskirálynő* (1927)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – notario
* *A tanítónő* (1945) – advokato
* *Déryné* (1951)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Keltiberio

eta|265px|Ebla etendo de Keltiberio super la aktuala provinca divido de Hispanio.
**Keltiberio** estis termino uzita de kelkaj historiistoj por aludi al nepreciza teritorio en la centro de la Iberia Duoninsulo en la epoko antaŭa al la Romia Imperio. Oni supozas ke en tiu areo miksiĝis popoloj el ibera kaj kelta devenoj.

Keltiberio estis ŝanĝanta teritorio, laŭlonge de la periodo priskribita de la nuraj fontoj disponeblaj, nome la greklatinaj aŭtoroj,​ kaj tiu enhavis la militojn de konkero kaj la postan procezon de romianigo. Por klopodi certigi pri la geografia limigo, oni devas uzi kunan rigardon al la hispana Keltio, multe pli ampleksa ol Keltiberio.

Dum la Ferepoko, la hindeŭropa Iberia Duoninsulo iĝis unuigita pere de la disvolvigo de la metalurgio, eble la lingvo kaj sistemo de vivtenado pli malpli paŝtisteca, kvankam dividita en variaj kulturaj grupoj, kun kulturoj materie sendependaj kaj diversaj kronologioj. La duoninsula Keltio estas tiele kaporompilo kiu enhavas diversajn komunumojn. Tiele temas ĉefe pri limigo de geografia medio, sed ĉefe etnokultura, kio diferencas ĝin disde aliaj popoloj kun la sama kultura kaj lingva modeloj.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Keltoj
Kategorio:Iberoj
Ábris Basilides

**Ábris Basilides** [Abriŝ bazilides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Basilides Ábris** estis hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto. Liaj fratoj estis Sándor Basilides, Barna Basilides kaj Zoltán Basilides.

Ábris Basilides http://graph.imdb.com/name/nm1462404/ naskiĝis la  en Vágújhely (Hungara reĝlando) (nuntempa Nové Mesto nad Váhom en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ábris Basilides studis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József ĝis 1939, poste inter 1940–1944 li estis filmisto (ĉefe subreĝisoro). Ekde 1948 li estis reĝisoro kaj filmomuntisto. Inter 1953 kaj 1955 li instruis en la Teatra Altlernejo. Li ricevis festivalan premion en 1969. Li faris precipe mallongajn filmojn.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* *Egy szív megáll* (1942)
* *Magyar sasok* (1944)
* *Többet ésszel, mint erővel* (1948)
* *Herend* (1953)
* *Minden jó, ha a vége jó* (1958)
* *Széles a Balaton vize* (1968)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Országjáró úttörők* (1953)
* *Emberek a kohónál* (1961) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj filmomuntistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vasyl Lomachenko

**Vasyl Anatoliyovich Lomachenko**, (Ukraina: Василь Анатолійович Ломаченко; n. la ) estas ukrainia boksisto. Li estas boksa mondmajstro kaj ankaŭ en Olimpikoj konkurencanto. Li gajnis ormedalon en la Somera Olimpiko 2012 kaj en la Somera Olimpiko 2008.

Li estis HBO Boksisto de la jaro en 2016.

## Referencoj 
Kategorio:Boksistoj
Kategorio:Ukrainaj sportistoj
Kategorio:Somera Olimpiko 2012
Kategorio:Somera Olimpiko 2008
Monda Medicina Asocio

La **Monda Medicina Asocio** (**WMA**) estas internacia kaj sendependa konfederacio (tegmenta organizaĵo) de multaj naciaj medicinaj asocioj tra la mondo, ĉefe naciaj kuracistaj organizaĵoj, reprezentante kuracistojn tutmonde. La WMA estis fondita en la jaro 1947. En 2024 ĝi kalkulis 114 naciajn kuracajn asociojn, kuniĝo de pli ol 10 milionoj da kuracistoj. kiuj rajtas ankaŭ unuope aliĝi al ĝi ("Associate Membership". La WMA ofte prilumas aktualajn temojn kaj donas klarajn rekomendojn al kuracistoj koncerne etikan sintenon en specialaj cirkonstancoj.
[[Dosiero:WMA_Constituent_Members_-_World_Map.svg|eta|250x250ra|Mapo montrante la WMA Konsistigajn Membroj n.]]

## Celo 
La celo de la WMA estas internacie certigi la plej altajn internaciajn normojn en kuraca edukado, kuraca scienco, kuraca arto, kuraca etiko kaj sana prizorgo por ĉiuj homoj en la mondo.

## Sekretariejo 
La sekretariejo troviĝas en Ferney-Voltaire, Francio, proksime al la urbo Ĝenevo, Svislando.

## Oficialaj lingvoj 
La angla, franca kaj hispana estas la oficialaj lingvoj de la asocio ekde ĝia ekesto.

## Projektoj 
La WMA estas aktiva en pluraj kampoj, sed plejparte okupiĝas pri:

* Lobiado
* Sansistemoj kaj etikaj demandoj
* Homaj rajtoj
* Publika sano
WMA ankaŭ okupiĝas pri ekzemple:
* Medicina edukado
* Planado de homaj rimedoj por sanprizorgaj servoj
* Pacientosekureco
* Gvidantaro kaj kariera evoluado
* Lobiado por la rajtoj de pacientoj kaj kuracistoj
* Politiko de publika sano
* Projektoj kiel tabaka kontrolo kaj imunigo

## Eldonoj en pluraj lingvoj 
Ĉiuj dokumentoj kaj eldonoj (kelkaj en diversaj lingvoj) pri la politiko de WMA estas senpage elŝuteblaj sur ilia retejo.

### Deklaracio de Ĝenevo en Esperanto 
En septembro 1948 la WMA publikigis la unuan version de moderna „ĵuro de la kuracisto“, la t.n. Deklaracio de Ĝenevo. Tiu grava teksto estis aktualigita en oktobro 2017 dum la kunveno de la WMA-delegitoj en Ĉikago.

UMEA sukcesis rapide traduki kaj publikigi la plej aktualan version de tiu „Deklaracio de Ĝenevo“ en Esperanto kaj elŝutebla sur la retejo de UMEA. Tiu deklaracio interalie rekomendas ke la kuracistoj ne uzos sian medicinan scion por malrespekti homajn rajtojn nek civitanajn liberecojn, eĉ se minacite. Ĝi stipulas ankaŭ ke la kuracisto ne permesos, ke konsideroj de aĝo, malsano aŭ handikapiteco, kredo, etna origino, sekso, nacio, politika aneco, raso, seksa orientiĝo, socia pozicio aŭ ajna alia faktoro staru inter ilia devo kaj ilia paciento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Konsilio por Internaciaj Organizoj de Kuraca Scienca (CIOMS)
* Ĝeneva Deklaro
* Deklaro de Helsinki
* Deklaro de Tokio. Gvidlinioj por Kuracistoj Koncerne al Torturo kaj alia Kruela, Nehoma aŭ Sendigniga Trakto aŭ Puno en Rilato al Enkarceriĝo kaj Malliberigo
* Internacia Kodo de Kuracaj Etikaroj
* Staranta Komitato de Eŭropaj Doktoroj
* Monda Sanprofesia Alianco (WHPA)
* Monda Organizaĵo pri Sano (WHO)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la WMA :  https://www.wma.net
* UMEA : "Deklaracio de Ĝenevo" en Esperanto

Kategorio:Organizaĵoj pri sano
Kategorio:Sciencaj internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1947
Román González

**Román Alberto González Luna**, (naskiĝis la ) estas nikaragva boksisto. Li estis la unua nikaragva boksisto kiu estis mondmajstro en kvarpezaj kategorioj. Li estis ringa suprulo por la revuo 'Pound-for-Pound', nome boksisto de septembro 2016 ĝis marto 2017. 

## Referencoj 
Kategorio:Nikaragvaj boksistoj
Noar Meretz

**Noar Meretz** (en hebrea lingvo: נוער מרצ) estas la junulara branĉo de la israela politika partio Meretz. La organizo estis fondita en 1992, post la kuniĝo inter la israelaj politikaj partioj Mapam kaj Ratz. La unua kunordiganto de la juneco de la partio estis Ilan Gilon. La organizo kombinas kulturan kaj politikan edukon kun politika aktivismo, kaj ĉeestas en la administrado de la partio. La interna konstitucio de la politika partio Meretz diras, ke membroj de Noar Meretz devas partopreni en la administrado de la partio. Nuntempe, ĉirkaŭ 400 studentoj, kun aĝoj inter 12 kaj 18 jaroj, estas membroj de la junularo de Meretz.

Kategorio:Junularaj organizaĵoj de politikaj partioj
30276 Noahgolowich

'*30276 *Noahgolowich''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Noah Golowich*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* (STS) de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la *Lexington High School* de Lexington (Masaĉuseco)

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Valdeavellano

**Valdeavellano** [baldeabeĜAno] ("valo de avelarbo") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *valdeavellaneros* [baldeabeĝaneros] respektive *valdeavellaneras* [baldeabeĝaneras].

## Situo 
Valdeavellano situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la norda parto de la sudokcidenta kvarono de la Provinco Gvadalaĥaro, tio estas preskaŭ en la centro, je altitudo de 964 m super marnivelo; je 31 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°39′58″N 2°58′05″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
eta|maldekstre|250ra|
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el 484 en 1950 al 96 en 1991, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Valdeavellano, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Valdeavellano kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kun romanika pordenirejo kaj la ĉefa placo kun urbodomo kaj pilorio: la pilorio aperas en la blazono.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
30281 Horstman

'*30281 *Horstman'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Helen Horstman'', longtempa dungitino ĉe la Observatorio Lowell ekde 1964 kaj emeritiĝis en 2007. Helen servis kiel sekretariino de la observatorio, katalogis bildojn de la Planeda Patrolo kaj fariĝis plenumanta sekretariino de la direktoro. Post emeritiĝo, ŝi estis volontulino en la biblioteko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
István Básthy

**István Básthy** [iŝtvAn bAŝti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Básthy István** estis hungara dekoraciisto. Lia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Bástyi István Mihály*.

István Bástyi http://www.imdb.com/name/nm0126604/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Básthy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1923. Li estis dekoraciisto ĝis 1927 en pluraj teatroj (ekzemple Teatro Belvárosi, Teatro Magyar), krome li faris ankaŭ filmajn dekoraciojn. En la jaroj 1927 kaj 1928 li laboris en Berlino en filma produktejo. Hejmenveninta li daŭris la laboron en la menciitaj teatroj, eĉ ekzemple ankaŭ en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1936 kaj 1940 li laboris en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste en kabaredoj. Post la 2-a mondmilito li apartenis ekzemple al Teatro Déryné, Nacia Teatro (Pécs) (1949–1963).

## Elektitaj teatraj dekoracioj 
* Kálmán Mikszáth: *A Noszty fiú esete Tóth Marival* (1939, 1950)
* Jacques Offenbach: *A Gerolsteini nagyhercegnő* (1950)
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* (1950, 1952)
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* (1951)
* Molière:
** La Avarulo (1952, 1954)
** Georgo Dandin (1955)

## Elektitaj filmaj dekoracioj 
* *Egri csillagok* (1923)
* *Bercsényi-huszárok* (1939)
* *Azért is maradok* (1944)
* *Szakadék* (1956)
* *Új Gilgames* (1963)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Little Richard

**Richard Wayne Penniman** (Macon, Georgio, 5-an de decembro 1932 - 9-an de majo 2020), konata per la artistnomo **Little Richard** (Eta Rikardo), estas usona kantisto kaj pianisto de afrik-usona deveno. Li estas unu el la plej gravaj fondintoj de la rokenrolo. Li ofte estas samspire menciata kun Chuck Berry, Elvis Presley kaj Buddy Holly. Pro la uzo de la piano li unuflanke montras similecon kun Jerry Lee Lewis kaj aliflanke kun Fats Domino, dum li kun granda emfazo je ekstera pompo kaj karakteristikaj altaj tirtonoj foje estas vidata kiel la antaŭiranto de la glamroko.

Liaj plej konataj kantoj estas: *Tutti Frutti*, *Long Tall Sally*, *Lucille* kaj *Good golly Miss Molly*, kiuj ĉiuj atingis la statuson de ora disko.

eta|maldekstra|Little Richard en 1967

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Usonaj rokmuzikistoj
Kategorio:Usonaj rokkantistoj
Kategorio:Usonaj soulaj kantistoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Usonaj ritmenblusaj kantistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Nemoveblaĵa veziko

[eta|400px|dekstra|La nemoveblaĵa veziko en [Granda Britio: prezo de la nemoveblaĵoj, alĝustigitaj al la inflacio, el 1975 al 2006.]]
[eta|250px|dekstra|Multaj projektitaj loĝejaroj restis nefinitaj aŭ neloĝataj, nome fantomaj urboj en [Hispanio (Yebes).]]
Oni uzas la esprimon **nemoveblaĵa veziko** por la plialtigo, en la plej parto de la industriigitaj landoj, de la prezoj de la nemoveblaĵoj tre supre el tiuj el la cetero de havaĵoj kaj servoj, precizigita en du ĉefaj tajdoj dum la du jardekoj de mezo de la 1980-aj jaroj al la mezo de la unua jardeko de la 21-a jarcento, kun la sekva generacia rompo kiun tio generis ĉar ĝi tuŝis bazan havaĵon de deviga konsumo kia estas loĝejo.

## Disvolvigo 
La ĉefaj tuŝitaj landoj estis la jenaj: nome Danio, Aŭstralio, Belgio, Francio, Grekio, Irlando, Italio, Nederlando, Norvegio, Hispanio, Portugalio, Svedio, Sudafriko, Novzelando, Granda Britio kaj Usono, inter aliaj, ĉiu kun diferenca intenseco kaj propraj specialaĵoj.

En Hispanio ekzemple, la nemoveblaĵa veziko tuŝis ĉefe la ĉirkaŭajn areojn de Madrido, Barcelono, aliaj grandurboj, ĉiuj provincaj ĉefurboj, marbordaj areoj kaj ĉefe tiuj por someraj libertagoj ktp. Por Madrido, ĝi okazigis enorman plialtigon de prezoj de loĝejoj ne nur en la ĉirkaŭaĵo mem, sed ankaŭ en la urba kerno. Krome oni konstruis tro multe en la espero vendi tiujn novajn loĝejojn al novaj posedantoj kiuj petu pruntojn al banko. Do tio rilatis al ekonomia krizo ankaŭ de bankoj, kiuj multe riskis. Sekve oni fermis la aliron al novaj pruntoj kaj la tuta konstruindustrio ruiniĝis. Multaj projektitaj loĝejaroj restis nefinitaj aŭ neloĝataj, nome fantomaj urboj. La reklasigo de terenoj por novaj loĝejaroj malfermis vojon al politikista koruptado.

## Bibliografio 
* John Calverley (2004), Bubbles and how to survive them, N. Brealey. ISBN 1-85788-348-9
* Robert J. Shiller (2005). Irrational Exuberance, 2a eld. Princeton University Press. ISBN 0-691-12335-7.
* John R. Talbott (2003). The Coming Crash in the Housing Market, New York: McGraw-Hill, Inc. ISBN 0-07-142220-X.
* Andrew Tobias (2005). The Only Investment Guide You'll Ever Need (sendata eld.), Harcourt Brace and Company. ISBN 0-15-602963-4.
* Eric Tyson (2003). Personal Finance for Dummies, 4a eld., Foster City, CA: IDG Books. ISBN 0-7645-2590-5.
* Burton G. Malkiel (2003). The Random Walk Guide to Investing: Ten Rules for Financial Success, New York: W. W. Norton and Company, Inc. ISBN 0-393-05854-9.
* Elizabeth Warren kaj Amelia Warren Tyagi (2003). The Two-Income Trap: Why Middle Class Mothers and Fathers are Going Broke, New York: Basic Books. ISBN 0-465-09082-6.

## Eksteraj ligiloj 
* Statistiques et indices sur le long terme de Jacques Friggit.

Kategorio:Ekonomiaj krizoj
Kategorio:Konstruado
30251 Ashkin

'*30251 *Ashkin'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Emily Lorin Ashkin*, finalistino de la *Intel Science Talent Search* (STS) de 2015, kaj kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* (ISEF) de 2014 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi estis lernantino ĉe la *Providence Day School'' de Charlotte (Norda Karolino).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ĉaledo

[eta|Franca *ĉaleto* en [Vichy.]]
[eta|*Chalet Fontecha*, en [Albacete (Hispanio).]]
**Ĉaledo** aŭ **ĉaleto** (de la franca, *chalet*) estas konstruaĵo planita ĉefe por ĝia uzado kiel unufamilia loĝejo, kiu kunhavas spacon en unu sama tereno kun areo sen konstrui, kiel ĝardeno aŭ apuda korto, sed sen interna korto inter la ĉambroj. En kelkaj lokoj de Hispanio, tiuj konstruaĵoj estas nomataj hoteloj aŭ hoteletoj.​

Oni konas kiel *montara ĉaledo* aŭ *svisa ĉaledo* montaran loĝejon farita tradicie el ligno, kvankam kun bazo el ŝtono, karaktera en la regiono de Alpoj kaj en la Ĵurasa montaro. Temas pri unufamilia loĝejo kiu krome povas havi ankaŭ tre diversajn uzojn, ĉar krom loĝejo ĝi utilas ankaŭ kiel stalo, grenejo, ateliero, stokejo ktp. Tradicie estas konstruita trietaĝa, kun specifa celo por ĉiu etaĝo depende de la diversaj jarsezonoj. La uzado de ĉaledoj ĵuse ĉesis havi tiun celon de kampara loĝejo kaj, kvankam plue oni konstruas ilin laŭ simila arkitekturo aŭ oni remodeligas la malnovajn loĝejojn, nuntempe oni uzas ilin por turismaj celoj: restoracioj, hoteloj kaj libertempaj loĝejoj.

## Bibliografio 
* Boichard, J; Prévot, V. *La Nature et les hommes*. Paris: Eugène Belin, 1969.
* Herzog, Maurice. *La Montaña*: Barcelona: Labor, 1967, p. 403.
* Gottmann, Jean. *A Geography of Europe*. New York:Holt, Rinehart & Winston, 1969 (4-a eldono)

## Vidu ankaŭ 
Vilao Fallet

Kultura Centro Esperantista (KCE)

## Referencoj 
Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Domoj
Kategorio:Arkitekturo
Benko (meblo)

eta|Parka benko.
**Benko** estas longa tabula sidilo por pli ol unu persono, kun aŭ sen dorsapogilo, en hejmo, ĝardeno, aŭto, vagono, kaj similaj. Ili povas esti moveblaj (ekzemple lignaj benkoj en hejmo), nemoveblaj (metalaj aŭ masonaj) en publikaj parkoj aŭ eĉ apogitaj kaj konstruitaj sur muro (ŝtonbenko).

Benko estas de ofta kaj komuna uzado en publikaj lokoj kiaj parkoj, ĝardenoj, promenejoj, bulvardoj, lernejoj, trajn- aŭ bus-stacioj, flughavenoj ktp. Ili estas konstruitaj aŭ fabrikitaj en variaj materialoj kiel el ligno, metalo, ŝtono aŭ cemento. Ĝi estas la ĉefa meblo en preĝejoj, temploj, kirkoj kaj sinagogoj, dum en moskeoj apenaŭ ili estas uzataj. Tie ili estas disponitaj laŭ vicoj kaj estas uzataj de la religianoj dum la servo religia. En gimnastikejoj, oni uzas malaltajn lignajn benkojn, super kiuj salti aŭ sur kiuj ekzerci.

Laŭ PIV benko estas "Longa tabulo, el ligno, ŝtono kc, apogita sur subteniloj ĉe la ekstremoj, k servanta por sidi": kaj estas menciitaj ekzemploj la benkoj de la promenejo; lerneja benko; preĝbenko; la benko de la registaro en parlamenta ĉambro.

Laŭ Francisko Azorín **benko** estas *Longa sidilo. Similaspekta strio en tereno aŭ konstruo.* Kaj li indikas etimologion el angla aŭ germana *banc, panc* kaj el gaela *beine*.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Benko, apartigilo

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Strataj mebloj
Zoltán Basilides

**Zoltán Basilides** [bazilides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Basilides Zoltán** estis hungara operkantisto (baso), aktoro, voĉoaktoro. Liaj fratoj estis Ábris Basilides, Sándor Basilides kaj Barna Basilides.

Zoltán Basilides http://www.imdb.com/name/nm0059896/ naskiĝis la  en Vágújhely (nuntempa Nové Mesto nad Váhom en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Basilides akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1945. Post la diplomo li havis operajn rolojn en Nacia Teatro (Szeged), poste prozajn rolojn en Teatro Csokonai (Debrecen). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Madách (1951, 1955–1988)
* Operetoteatro (Budapeŝto) (1954).
Ekde 1953 li havis filmajn, ekde 1963 ankaŭ televiziajn rolojn. Li ricevis premion Kossuth en 1957, pli frue kaj poste po unu premiojn.

## Lia opera debuta rolo 
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte (1945) - Sarastro

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Caliban
** Hamleto (1962) - spirito
* Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: *Cseresznyéskert* (1960) - Lopahin
* Milán Füst: *Boldogtalanok* Ferenc Sirma
* Henrik Ibsen: Peer Gynt - reĝo Dovre

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Föltámadott a tenger* (1953) - Kovács
* *Gerolsteini kaland* (1957) - komplotanto
* *Az aranyember* (1962) - Fabula
* *Egy erkölcsös éjszaka* (1977) - Tivadar
* *A másik ember* (1987)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *A Tenkes kapitánya* 1-13 (serio, 1963) - kapitano Bruckenbacker
* *Ficzek úr* (1974)
* *Margarétás dal* (1988)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Peter Bull, George Kennedy kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=42384

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Biljeto

[dekstra|eta|Biljeta ornamado ĉe la fenestro de la absido de la [Katedralo de Zaragozo.]]
**Biljeto** aŭ *ŝakornamo* estas tipo de arkitektura ornamaĵo, de fino de la 11-a jarcento,​ en serio trovebla en frisoj kaj arkivoltoj, fundamente konsista en kvadratetoj aŭ ortanguloj, kelkaj elstaraj kaj kelkaj alterne malstaraj, laŭ paralelaj linioj, almenaŭ tri,​ kio okazigas ombrojn kiuj iel similas al ŝaktabulo, el kio derivas la alternativa nomo.

Laŭ Francisko Azorín **biljeto** estas *Ornamo formita per rektanguletoj aŭ cilindretoj.* Kaj li indikas etimologion el latina *billa* (karteto).

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Romanika arkitekturo
István Bársony (aktoro)

**István Bársony** [iŝtvAn bArŝonj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bársony István** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Braun*, lia dua edzino estis Ilona Dajbukát.

István Braun http://www.imdb.com/name/nm0126594/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Bársony devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis iomete filozofion en Reĝa Universitato de Budapeŝto, fine li lernis en Reĝa Teatra Akademio, sed li ne akiris diplomon. En 1902 li aliĝis al trupo de Jenő Janovics, Bársony debutis en Hódmezővásárhely. Ekde la sekva jaro li apartenis al pluraj teatroj aŭ kabaredoj en Budapeŝto. En 1927 li debutis kiel reĝisoro en Nova Teatro (Budapeŝto), en la sekva jaro li havis rolojn en Germanio kune kun sia edzino. Hejmenvenintaj en la sekva jaro ili havis rolojn en Budapeŝto aŭ Bársony havis reĝisorajn taskojn. Inter 1939 kaj 1945 li ne havis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj, poste li ludis ekzemple en Teatro Belvárosi (1948–1949).

Li edziĝis en 1909, eksedziĝis en 1914, denove edziĝis en 1924.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Gergely Csiky: *A nagymama* - Ernő

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Bernáték kikocsiznak* (1912, mallonga filmo)
* *A Pál utcai fiúk* (1917)
* *Hány óra, Zsuzsi?* (1930) - ĉefrolo
* Hyppolit, la lakeo (1931) – Weimann
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – kamparano
* *Beszterce ostroma* (1948) – Rebernyik
* *Déryné* (1951)

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Charles Dickens: Copperfield Dávid
* Dezső Kosztolányi: Édes Anna
* Sándor Bródy: Lyon Lea

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sándor Basilides

**Sándor Basilides** [ŝAndor bazilides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Basilides Sándor** estis hungara pentristo, gobelinisto, instruisto. Liaj fratoj estis Ábris Basilides, Barna Basilides kaj Zoltán Basilides.

Sándor Basilides http://www.kieselbach.hu/muvesz/basilides-sandor_300 naskiĝis la  en Balassagyarmat, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Basilides akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en 1928, sed li jam en 1925 ekspoziciis. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ede Balló kaj Gyula Rudnay. Tiutempe inter 1924-1928 li estis asistanto en la altlernejo, krome li studvojaĝis al Italio en 1925 kun Barna Basilides. Li edziĝis en 1928. Inter 1936-1938 kaj 1942–1968 li instruis en industriarta gimnazio. En la lernojaro 1939 li havis stipendion en Romo. Li pensiuliĝis en 1968. Li ricevis 8 premiojn inter 1924-1962. Li ŝatis pentradi urbajn panoramojn, pejzaĝojn, ĝenropentraĵojn, krome li gvidis metiejon pri gobelinoj.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* 1933, 1941 Budapeŝto
* 1967 Balassagyarmat
* 1971 Miskolc
* 1983 Balatonfüred
* 2007 Székesfehérvár

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1924 Komárom
* 1934, 1943, 1950 Arthalo Budapeŝto
* 1947, 1999, 2002 Budapeŝto
* 1957 Veszprém (urbo)
* 1976 Székesfehérvár

## Elektitaj pentraĵoj 
* Szegényember-sorozat (serio) (1927-1931)
* Zsellérek
* Festők (1958)
* Patakpart (1960)
* Pihenő pásztorok

## Plej grava gobelino 
* *Buda a török hódoltság idején* (1940) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj gobelinistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bloko

**Bloko** povas referenci al:
* En konstruado, peza, unupeca maso de malmola materio: bloko el petro, marmoro, ligno. Ekzemplo Betonbloko.
* En industrio, granda dika peco el ligno, metalo ks, uzata kiel firmaĵo sur kiu oni hakas, tranĉas, batas ktp aliajn aferojn.
* Tutaĵo, kies elementojn oni ne povas disigi.
* En tipografio, renversita litertipo, kiun oni metas provizore en la lokon de mankanta tipo.
* Aro de paperfolioj parte kun-gluitaj aŭ -tenataj, de kiu oni povas laŭvole deŝiri foliojn.
* En informadiko, relative memstara parto, kies aparta funkcio estas precize difinita, por ke oni povu projekti ĝin aparte k poste kunmeti en sistemon.
* En politiko, unuiĝo, formita de politikaj partioj, aŭ de ŝtatoj, por atingi difinitan celon, ekzemple Orienta Bloko, Okcidenta Bloko, Galega Naciisma Bloko.

## Vidu ankaŭ 
* Bloketo (ŝlosilo)
* Block (apartigilo)

## Notoj
Bivelo

[eta|Bivelo sur [angulilo kaj ĉe cirkelo.]]
**Bivelo** (aŭ ankaŭ *alĝustebla angulilo*) estas alĝustebla mezurilo uzata por determini kaj transigi angulojn. La tenilo ĝenerale estas farita el ligno aŭ plasto kaj troviĝas ligita al lameno el metalo kiu havas specifan ŝraŭbon aŭ ŝraŭbingon por fiksi tiun al determinitaj anguloj.

Laŭ Francisko Azorín **bivelo** estas *Dubranĉa angulvariebla ilo por mezuri diedrojn la ŝtonistoj k. ĉarpentistoj.* Kaj li indikas etimologion el latina *bi vialis* (du vojoj)

## Notoj 
Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Geometrio
Kategorio:Konstruado
Marguerite Perey (pariza metrostacio)

**Marguerite Perey** (antaŭe **Palaiseau**) estas estonta stacio sur linio 18 de la Metroo de Parizo, formanta parton de Grand Paris Express, sub la direkto de "Société du Grand Paris".

## Vidu ankaŭ 
* Grand Paris Express
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 18 de la metroo de Parizo
* Marguerite Perey

## Eksteraj ligiloj 
*  (Grand Paris Express)

Kategorio:Stacioj de Grand Paris Express
Kategorio:Linio 18 de la metroo de Parizo
Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Palaiseau
Campiña de Guadalajara

eta|400ra|La Campiña de Guadalajara.

La **Kamparo de Gvadalaĥaro** aŭ en hispana **Campiña de Guadalajara**, estas hispana komarko kiu okupas la centr-okcidentan parton de la provinco Gvadalaĥaro (Kastilio-Manĉo, Hispanio). Ĝi estas la pli malgranda laŭ etendo kaj la plej malalta laŭ altitudo -650 m de proksimuma averaĝa altitudo- el la komarkoj en kiuj dividiĝas la provinco, sed ankaŭ la plej loĝata kaj disvolvigita ekonomie, pro ĝis proksimeco al la provinca ĉefurbo kaj al la Madrida Regiono. Ĝi estas limigita inter la dekstra bordo de la meza fluejo de la rivero Henares kaj la maldekstra bordo de la rivero Jarama.

Kvankam ĝi povas esti konsiderata kiel komarko separita, ĉefe kiel administra limigo, ĝi povas esti subkomprenata ankaŭ kiel subkomarko de la plej ampleksa Campiña del Henares, al kiu apartenas ankaŭ la Campiña de Alcalá, koincidanta laŭ fizikaj kaj ekonomiaj trajtoj.

Azuqueca de Henares estas la ekonomia ĉefurbo de la Campiña de Guadalajara, kaj proponas grandan varion de servoj al la najbaraj vilaĝoj. La tuta zono havas grandan industrian disvolvigon, kiu havigas laboreblojn al granda parto de la laboristaro de tiuj municipoj. La infrastrukturoj de transporto inkludas la ĉefajn aksojn de fervojoj kaj ŝoseoj (aŭtoŝoseo R2 kaj aŭtovojo A2).

La fizika geografio estas karakterizata per la fakto ke ĝi estas zono de ampleksaj riveraj terasoj kiuj kunformas riĉajn kamparojn en kiuj oni kultivas cerealojn, legomojn kaj fruktarbojn.

La ĉefaj setlejoj de tiu komarko estas la jenaj:

* Alovera
* Azuqueca de Henares —plej loĝata urbo de la komarko—
* Cabanillas del Campo
* El Casar
* Humanes
* Marchamalo
* Uceda
* Villanueva de la Torre
* Yunquera de Henares

## Eksteraj ligiloj 
* *Procesos de industrialización periférica y espacios emergentes en Castilla-La Mancha* Ricardo Méndez kaj Juana Rodríguez Moya (utilización de la denominación *Campiña de Guadalajara* en un estudio geográfico).
* *Ruta 10 - La Campiña del Henares*  Antonio Herrera Casado (utilización de la denominación *Campiña del Henares*, para la provincia de Guadalajara).
* *Geografía física*  de Guadalajara, en pntic.es
* *Comarcas* En la retejo de la Diputación de Guadalajara.

## Referencoj 
Guadalajara
Barna Basilides

**Barna Basilides** [bazilides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Basilides Barna** estis hungara pentristo, grafikisto, gobelinisto. Liaj fratoj estis Ábris Basilides, Sándor Basilides kaj Zoltán Basilides.

Barna Basilides http://www.kieselbach.hu/muvesz/basilides-barna_299 naskiĝis la  en Tornalja (nuntempa Tornaľa en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Barna Basilides studis en 1920 en Reĝa Industria Altlernejo, poste en Reĝa Belarta Altlernejo (1921–1925), kie li akiris diplomon. Lia plej grava instruisto estis Gyula Rudnay. Post la diplomo li studvojaĝis al Italio kun Sándor Basilides, baldaŭ li sola studvojaĝis al Parizo, Vieno, Prago. En 1935 li kreis gobelinojn en Ĝenevo. En la lernojaro 1939 li havis stipendion en Romo, hejmenveninta li aliĝis al la Artista Kolonio de Szolnok. Dum la socialismo li pentradis laŭ eksterlandaj mendoj. Li ŝatis pentradi pejzaĝojn. Li ricevis 4 premiojn inter 1932-1942.

## Elektitaj ekspozicioj 
* 1928 Budapeŝto kune kun Sándor Basilides kaj Aurél Bernáth
* 1930 grafika ekspozicio de Nyugat
* 1932, 1942 Venecia Bienalo
* 1939 Arthalo Budapeŝto
* 1947, 1966, 1972 Budapeŝto

## Elektitaj pentraĵoj 
* Szegénylegények, (1934) 
* Halász 1932 (granda premio de Venecia Bienalo)
* Bodrogparti házak (1959) 
* Memportreto, (1964) 

## Aliaj artlaboroj 
* tapiŝoj al Szombathely 
* freskoj
* gobelinoj
* grandaj murpentraĵoj

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01197.htm
* https://www.antikregiseg.hu/muvesz_adatbazis/basilides_barna_festo___1903__8211_1967__eletrajza.php
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografieto 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj gobelinistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Astronomia Centro de Yebes

La **Astronomia Centro de Yebes** estas la plej grava astronomia observatorio de la *Instituto Geográfico Nacional* kaj ties plej grava centro de disvolvo. Ĝi estis establita la  en la municipo Yebes (provinco Gvadalaĥaro) sur ebenaĵo alta je 980 msm, kie estas malmulte da precipitaĵo kaj malmulte da vento.

Ĝia MPC kodo estas **491**.

## Instrumentoj 
### Optikaj instrumentoj 
La observatorio entenas duoblan astrofotilon, konsistiĝanta el du refraktoroj de 20 cm de aperturo kaj 300 cm de fokusa distanco, kiu utilas por plenumi observojn de kometoj kaj asteroidoj ; kaj unu  de 15 cm supre de turo alta de 18 m.

### Radiastronomiaj instrumentoj 
La unua radioteleskopo de Yebes havas  de 13,7 m. de diametro, ĝi estis konstruita en Usono kaj instalita en Yebes en la fino de la 1970-aj jaroj. Sfera radomo de 20 m. de diametro ŝirmas ĝin kontraŭ vento kaj ŝanĝoj de temperaturo. Tiu radioteleskopo estas ankaŭ uzita kaj de naciaj kaj eksterlandaj astronomoj kaj partoprenis al observoj en tre long-baza interferometrio en kunlaboro kun aliaj eŭropaj radioteleskopoj.

La nova radioteleskopo ARIES XXI de 40 m. de diametro, konstruita inter 1999 kaj 2007 estis planita por integriĝi al la eŭropaj kaj tutmondaj retoj de tre long-baza interferometrio, krome ĝi povas funkcii kiel unuopa anteno en vasta gamo da centimetraj kaj .

### Gravimetrio 
En decembro 2001 estis instalita superkonduktiva gravimetro en la Laboraorio pri Gravimetrio de la Centro Astronómico de Yebes.

## Laboratorioj 
La CAY havas modernajn laboratoriojn de instrumentaro (Amplifilo, riceviloj) kaj estas la bazo de laboro de grupo da teknikistoj kaj inĝenieroj. La partopreno de la Nacia Astronomia Observatorio de Hispanio al la Instituto de milimetra Radioastronomio (IRAM) implikas la aktivan partoprenon de astronomoj kaj inĝenieroj de la CAY en instrumentaj disvolviĝo kaj astronomiaj observoj per radioteleskopoj de IRAM sur la Pinto Veleta (Granado) kaj sur la altebenaĵo de Bure (Grenoblo, Francio).

## Centro de Astronomia Eduko 
Ĉirkaŭ la observatorio, estas Centro de Astronomia Eduko kun planetario, ĉambro de kurso (Aŭlo de Astronomio), ĉambro de prelego, muzeo kaj malgranda radioteleskopo per kiu lernanto kaj studento povas iniciĝi al la radioastronomio

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  *Astronomía* : informoj pri la astronomiaj instalaĵoj kaj laboroj de la *Instituto Geográfico Nacional*
*  Centro Astronomia de Yebes, de la *Instituto Geográfico Nacional* (PDF)
*  Astronomiaj observatorioj en Hispanio
*  Astronomia Centro de Yebes, el *Turismo Estelar*
*  Vizito al la Astronomia Centro de Yebes, el *AstroAfición* 
*  la Astronomia Centro de Yebes modernigas siajn instalaĵojn, el *La Crónic@ de Guadalajara* 20-a de decembro 2006 
*  Observatorio de Yebes : Estontas Kerna Situejo kaj Stacio por Lazera Distancmezuro 
*  Observatorio Yebes, projekto RAEGE 

Yebes