open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florești (Cluj)

**Florești** [floreŝtj] (hungare: **Szászfenes** [SA:Sfeneŝ], germane: **Sächsisch Fenesch** [ZEKsiŝ feneŝ] aŭ mallongigite **Fenesch** [feneŝ]) estas komunumo en Rumanio sud-sudokcidente de Cluj-Napoca. Administre apartenas al ĝi Luna de Sus (Magyarlóna), Tăuți (Florești).

## Loĝantaro 
## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estis en 1297 (laŭ aliaj: 1272). Ĝia mezepoka saksa loĝantaro en la 16-a jarcento hungariĝis, dum la 17-a jarcento malmultiĝis, kaj loksidiĝis rumanoj anstataŭ ili. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Kolozs.

eta|Baraĵlago ĉe Florești
Norde de Florești preterfluas rivero Someșul Mic. Ĝi tie estas barita kaj formas baraĵ-lagon ĉirkaŭ 1,5&nbsp;km longan.

## Historiaj eventoj 
La 22-an de majo 1660 paŝao Sejdi Ahmed tie venkis la regnestron de Transilvanujo, Georgon Rákóczi la 2-an.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Aladár Jékey (7-a de januaro 1846 – 10-a de oktobro 1919, Kolozsvár): poeto, tradukisto.
* István Kun (10-a de julio 1908 – Veszprém, 5-a de julio 1980): pentristo, artpedagogo.
* Albert Szilágyi (n. 30-a de majo 1926 –): reĝisoro.
* László Turós (13-a de oktobro 1934 - Kluĵo, 28-a de julio 1987) pentristo, grafikisto

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis saksoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero:Floresti jud Cluj.png|
Dosiero:LunaDeSusCJ (6).JPG|
Dosiero:TautiCJ (115).jpg|

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Fortresopreĝejoj en Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Naruto

*Naruto (mangao) - mangao kaj animeo tre konata en Japanio, Eŭropo kaj Ameriko.
*Uzumaki Naruto - Ĉefrolulo de la samnomaj mangao kaj animeo Naruto.
*Naruto (urbo) - municipo de la gubernio Tokuŝima.
Distrikto Hof

La **distrikto Hof** situas en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la germana federacia lando Bavario. Administra centro estas la samnoma eksterdistrikta urbo Hof, kiu tamen mem ne apartenas al la distrikta teritorio, nur komplete ĉirkaŭatas de ĝi. La distrikto havas areon de 892 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

La distrikta areo inter nordo kaj sudo samkiel inter okcidento kaj oriento ampleksas pli-malpli 35 kilometrojn. Najbaras norde la turingia distrikto Saale-Orla, oriente la saksia distrikto Vogtland kaj la ĉeĥia distrikto Cheb), sude la distrikto Wunsiedel im Fichtelgebirge kaj la distrikto Bayreuth kaj okcidente la distriktoj Kulmbach kaj Kronach. La eksterdistrikta urbo Hof plene ĉirkaŭiĝas per la distrikto. La distrikta limo al Ĉeĥio longas pli-malpli 25 kilometrojn.

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
eta|maldekstra|urbodomo de Hof

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala reta paĝo de la distrikto, germanlingva


H
H
Distrikto Kulmbach

La **distrikto Kulmbach** [prononco "**Kulm**baĥ"] situas en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la germana federacia lando Bavario. Administra centro estas la samnoma urbo Kulmbach. La distrikto havas areon de 656 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

La distrikta areo situas centre de la distriktaro. Najbaras norde la distrikto Kronach kaj la distrikto Hof, oriente kaj sude la distrikto Bayreuth kaj okcidente la distrikto Lichtenfels.

[eta|180px|maldekstra|urbodomo de [Kulmbach kun bierbareloj okaze de festo]]

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala reta paĝo de la distrikto, germanlingva


K
K
Cifereca biblioteko

**Cifereca biblioteko** (ankaŭ **bita**, **diĝita**, **elektronika**, **interreta**, **virtuala**) aŭ **cifereca arkivo** estas la teknologio, kiu ebligas publikigi en interreto (aŭ sur KD) en elektronika formo objektojn kiel libroj, mapoj, dokumentoj, fotoj, poŝtkartoj, grafikaĵoj, sonregistraĵoj, filmoj, arkivaĵoj ktp.

Cifereca biblioteko plej ofte entenas jam kopiliberajn tekstojn aŭ tekstojn kun permesoj. Ĝi povas esti ĝenerala aŭ faka kaj plej ofte ŝtate financata.

## Bibliografio 
* Malovec, Miroslav 2007 : Planlingvaj bibliotekoj kaj novaj teknologioj, *La Ondo de Esperanto*, 158(12), p. 3

## Vidu ankaŭ 
* Esperantlingva literaturo en la reto
* Cifereca literaturo
* Kelkaj ekzemploj de cifereca biblioteko:
** Europeana
** Eŭropa Biblioteko
** Projekto Gutenberg
** Flibusta
** Monda Retbiblioteko
** Gallica
** Biblioteca Digital Hispánica
**International Music Score Library Project
** ÖNB Digital
* Esperantaj ciferecaj bibliotekoj:
** Bitoteko
** Bitarkivo
** Bitoteko.it

## Eksteraj ligiloj 
### Ĝeneralaj
* Europeana
* Eŭropa Biblioteko
* Projekto Gutenberg 
* Brasiliana - Virtuala Biblioteko
* Okcitanica

### Esperantaj
* Bitoteko 
* Bitarkivo
* Bitoteko.it

Kategorio:Arkivoj
Kategorio:Bibliotekscienco
Kategorio:Bibliotekoj
*
Kategorio:Interreto
Distrikto Kronach

La **distrikto Kronach** [prononco "**Kro**naĥ"] situas en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la germana federacia lando Bavario.

Administra centro estas la samnoma urbo Kronach. La distrikto havas areon de 651 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

La distrikta areo situas en la pleja nordo de la distriktaro. Najbaras norde la turingia distrikto Saalfeld-Rudolstadt, nordoriente la same turingia distrikto Saale-Orla, oriente la distrikto Hof, sude la distriktoj Kulmbach kaj la Lichtenfels, sudokcidente la distrikto Coburg kaj okcidente la turingia distrikto Sonneberg.

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
eta|280px|panoramo de Kronach kun rivereto Hasslach kaj fortikaĵo Rosenberg
**Urboj**
# Kronach
# Ludwigsstadt
# Teuschnitz
# Wallenfels

**Merkataj komunumoj**
# Küps
# Marktrodach
# Mitwitz
# Nordhalben
# Pressig
# Steinwiesen
# Tettau

**Neurbaj komunumoj**

# Reichenbach
# Schneckenlohe
# Steinbach am Wald
# Stockheim
# Tschirn
# Weißenbrunn
# Wilhelmsthal

**Komunumaroj**
# Mitwitz(neurbaj komunumoj Mitwitz kaj Schneckenlohe)
# Teuschnitz(urbo Teuschnitz, neurbaj komunumoj Reichenbach kaj Tschirn)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala reta paĝo de la distrikto, germanlingva


K
K
Distrikto Wunsiedel

La **distrikto Wunsiedel** situas en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la germana federacia lando Bavario. Ĝia administra centro estas la samnoma urbo Wunsiedel. La distrikto havas areon de 606 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)


W
W
Bjarni Gissurarson

**Bjarni Gissurarson** (1621-1712) estis inter la plej rimarkindaj poetoj de la 17-a jarcento en Islando. Li verkis egale religiajn poemojn kaj sekularajn. Unu el liaj plej famaj poemoj nomiĝas *Poemo pri komparo al la suno (Kvæði um samlíking sólarinnar*.
Ĝi estas samtempe glora himno al la suno kaj al virino, kies altajn kvalitojn la poeto komparas kaj egaligas al la nutra varma suno.

## En esperanto aperis
**Poemo pri komparo al la suno (Kvæði um samlíking sólarinnar* en La Tradukisto, dudekkvina numero, 12. marto 1997, en traduko de Baldur Ragnarsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Bjarni Gissurarson
Distrikto Lichtenfels

La **distrikto Lichtenfels** situas en la distriktaro Supra Frankonio *(Oberfranken)* de la germana federacia lando Bavario. Administra centro estas la samnoma urbo Lichtenfels. La distrikto havas areon de 521 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras okcidente kaj norde la distrikto Coburg, nordoriente la distrikto Kronach, oriente la distrikto Kulmbach, sudoriente la distrikto Bayreuth kaj sude la distrikto Bamberg.

eta|240px|maldekstra|urbodomo de Lichtenfels

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala reta paĝo de la distrikto, germanlingva


L
L
Thor Vilhjálmsson

**Thor Vilhjálmsson**, naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1925 en Skotlando, forpasis la 2-an de marto 2011, estas unu el la plej rimarkindaj verkistoj islandaj en la dua duono de la 20-a jarcento. Liaj verkoj estas multnombraj kaj variaj: noveloj, romanoj, eseoj, priartaj libroj, vojaĝpriskriboj, poemoj, teatraĵoj, skeĉoj. Thor estas majstro de diversaj stiloj, ekde tradicia rakonta stilo ĝis la superrealisma. Liaj temoj ofte ne estas nepre ligitaj al Islando, sed influitaj de eksterlandaj cirkonstancoj kaj impresoj.

## En Esperanto aperis 
* *Rido inter arboj*, novelo, en La Tradukisto, dudek-sepa numero, 12 novembro, en traduko de Baldur Ragnarsson.

## Referencoj 
Kategorio:Islandaj verkistoj
Săcuieu

**Săcuieu** [səkujeŭ] (hungare *Székelyjó*, germane *Zekeldorf*, ) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Huedin. En 1910 ĝi havis 889 loĝantojn (rumanoj), en 1992 666 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1461. Ĝi estis jam en la mezepoko rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre apartenas al ĝi Rogojel, Vişagu. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Ormuza markolo

La **Ormuza markolo** () estas la markolo kiu dividas la Persan Golfon okcidente kaj la Golfon de Omano kaj Araban Maron oriente. Ĝin limigas Irano ĉe la norda bordo kaj la Musandama duoninsulo de Omano ĉe la suda. La markolo longas ĉirkaŭ 280 kilometroj, kaj la minimuma larĝo 50 kilometroj. En ĝi situas la insulo Hormuz, kaj okcidente de ĝi la insulo Keŝm.
centra|eta|500x500ra
La Ormuza markolo havas grandan strategian signifon, ĉar ĝi estas la sola vojo, de kiu Kuvajto, Irako, Irano, Sauda Arabio, Barejno, Kataro kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj transportas sian nafton. Kelkaj insuloj de la Hormuza markolo estas disputataj inter Irano kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. 

Dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|
Dosiero:Iran map.png|Mapo de Irano

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Duoninsulo Musandam

## Eksteraj ligiloj 
* retejo pri la Oormuza markolo (angle) 
* historia perspektivo de la UN-konvencio pri mara juro (angle)
* angla artikolo: "globaligo kaj mara potenco" 

Kategorio:Markoloj en Azio
Kategorio:Persa Golfo
Sânmărtin (Cluj)

**Sânmărtin ** (prononco pli-malpli [sınmərtin], hungare **Szépkenyerűszentmárton**, germane **Marten** aŭ **Sankt Martin**) estas komunumo en Rumanio oriente de Gherla. En 1910 ĝi havis 849 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 296 (rumanoj, 62% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1292. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre apartenas al ĝi Ceaba, Cutca, Diviciorii Mari, Diviciorii Mici, Măhal, Sâmboieni, Târguşor. Oni organizas tie inter la 22-a kaj la 31-a de julio junularan kaj infanan tendaron.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Komunumoj de Sankta Marteno en Transilvanio
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsószentmárton   

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Administra mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Panticeu

**Panticeu** [pantiĉeŭ] (hungare: **Páncélcseh** pa:nce:lĉe) estas komunumo en Rumanio norde de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1 381 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 752 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1314. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre apartenas al ĝi Cătălina, Cubleşu Someşan, Dârja, Sărata.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
* Lia-Rodica Cott (*7-a de decembro 1938): dekoraciartistino, grafikistino.
* Ernő Munkácsi, hungara muzeestro

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Chiuiești

**Chiuiești** [kjujeŝtj) (hungare: **Pecsétszeg**) estas komunumo en Rumanio norde de Dej. Ĝi estas la plej norda komunumo de distrikto Cluj, la sola, kiu limas al distrikto Maramureș. Administre apartenas al ĝi Huta, Măgoaja, Strâmbu, Valea Cășeielului kaj Valea lui Opriș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 116 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 926 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1467. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Chiuiesti jud Cluj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ChiuiestiMap.jpg|Situo de la vilaĝoj

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Recea-Cristur

**Recea-Cristur** [reĉa kristur] (hungare: **Récekeresztúr**) estas komunumo en Rumanio norde de Cluj-Napoca. Administre apartenas al ĝi Căprioara, Ciubanca, Ciubăncuţa, Elciu, Escu, Jurca, Osoi, Pustuţa.

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1320. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis en la mezepoko hungara vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). En 1910 ĝi havis 797 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 567 (rumanoj). 
eta|Preĝejo en Recea-Cristur

## Famuloj 
En la iama Récekeresztúr naskiĝis hungara literaturhistoriisto Albert Kardos.

## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Vad (Cluj)

**Vad** (hungare: **Révkolostor** [re:vkoloŝtor]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Dej. Administre apartenas al ĝi Bogata de Jos, Bogata de Sus, Calna, Cetan, Curtuiușu Dejului, Valea Groșilor.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 666 loĝantojn (rumanoj), en 1992 393 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1467. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Vad jud Cluj.png|Situo en la distrikto
Dosiero:VadCJ (2).JPG|Urbodomo
Dosiero:VadCJ.JPG|Grek-katolika preĝejo
Dosiero:VadCJ (3).JPG|ortodoksa paroĥa preĝejo
Dosiero:VadCJ (58).JPG|Soldatmonumento
Dosiero:VadCJ (59).JPG|Lernejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Coburg

La urbo **Coburg** (esperante: **Koburgo**) situas en la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝi estas eksterdistrikta urbo (mem posedas distriktajn rajtojn) kaj krome estas ĉefurbo de la ĉirkaŭa distrikto Coburg ene de la administra distriktaro Supra Frankonio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

## Historio
Nomon kaj originon havas la urbo de la citadelo de Koburgo fondita laŭdire dum la regado de reĝo Henriko la 1-a. Tamen la unua mencio endokumenta ne estis antaŭ la 1207-a jaro. De 1245 estis Koburgo sidejo de linio de la grafoj de Henneberg kaj venis fine de la 14-a jarcento danke al nupto al la dinastio Wettin. De 1485 ĝi troviĝis inter la ernestaj duklandoj.

En la jarcentoj 15-a kaj 16-a Koburgo estis etapa celo por vojaĝantoj kaj komercistoj de sur la ŝoseo inter Nurenbergo tra Bamberg norden. Kiam regis duko Johano Ernesto (Saksio-Koburgo) la rezidejo lokiĝis envalen disde la monta fortreso: ĉi-loke loĝis Marteno Lutero dum la dieto de Augsburg en 1530.  Eĉ dum la Tridekjara milito la citadelo ankoraŭ plene funkciis kiam repuŝiĝis en 1632 brave la atakojn de Johann von Aldringen kaj Albrecht von Wallenstein kaj devis kapitulaci nur post kvar monatoj da sieĝado fare de la imperiestra generalo Guillaume de Lamboy. En 1641 Koburgo fariĝis parto de Saksio-Altenburg. De 1835 ĝi estis rezidejo de la linio Saksio-Koburgo, de 1826 de Saksio-Koburgo kaj Gotao.

## Homoj rilataj la Koburgo
* Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao), duko
*Francisko (Saksio-Koburgo-Saalfeld), duko
* Frederiko Joŝija (Saksio-Koburgo-Saalfeld), feldmarŝalo
* Friedrich Hofmann
* Fritz Lütkemeyer, teatrodekoraciisto kaj kulisfabrikanto
* Johann Adolf von Schultes, regionhistoriisto
*Johano Ernesto (Saksio-Koburgo), unua memstara duko koburga
*Johann Heinrich Pertsch, klasika filologo kaj pastoro
*Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo), duko
* Justus H. Ulbricht, historiisto
* Paul Crusius, teologo kaj matematikisto
* Wilhelm Pertsch

## Vidindaĵoj
*Citadelo de Koburgo
*Eckardtsturm
*Edinburga Palaco
*Juda Pordego
*Kapelo Sankta Nikolao, prakatolika
*Kastelo Callenberg
*Kastelo Ehrenburg
*Kortega Ĝardeno
*Monstampeja Domo
*Naturscienca Muzeo
*Preĝejo Sankta Aŭgusteno, katolika
* Preĝejo Sankta Kruco, protestantisma
*Preĝejo Sankta Maŭrico, protestantisma ĉefa kirko
*Preĝejo Savinto, protestantisma kaj eksa tombeja
*Rajdejo koburga
*Rosenau-burgo

## Servoj
*Altlernejo de Koburgo
*Ernesta farmo
*Ernestinum, gimnazio 
*Gymnasium Albertinum
*Gymnasium Casimirianum
*Kastelo Hohenfels, faklernejo
*Landa Biblioteko de Koburgo
*Landa Teatro de Koburgo
*Koburga Magistratejo (administradejo kaj butikaro)
*Koburga urba biblioteko
*Rozĝardeno de Koburgo, ripozumejo kun kongresejo
*Rückert-Premio
*Sambofestivalo

## Bildaro 

Dosiero:Coburg-Moriz1.jpg|Maŭrico-kirko
Dosiero:Veste Coburg 2005.jpg|fortikaĵo Coburg 

## Notoj
Sistemo de Unuiĝintaj Nacioj

eta|Flago de Unuiĝintaj Nacioj
[eta|[Ĝenevo.]]

## Esploroj kaj trejnadaj Institutoj 
* INSTRAW - International Research and Training Institute for the Advancement of Women
* UNICRI - United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute
* UNITAR - United Nations Institute for Training and Research
* UNRISD - United Nations Research Institute for Social Development
* UNIDIR - United Nations Institute for Disarmament Research (Reports only to the General Assembly)

## Aliaj entitaĵoj 
* COPUOS - United Nations Committee on the Peaceful Uses of Outer Space
* OHCHR - Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
* UNOPS - United Nations Office for Project Services
* UNU - United Nations University
* UNOOSA - United Nations Office for Outer Space Affairs
* UNSSC - United Nations System Staff College
* UNAIDS - Joint United Nations Programme on HIV/AIDS
* UNRRA - United Nations Relief and Rehabilitation Administration (ĉesis ekzisti en 1949)

## Organizaĵoj de la Ekonomia kaj Socia Konsilantaro 
### Regionaj Komisionoj 
* Ekonomia Komisiono por Eŭropo de Unuiĝintaj Nacioj (ECE)
* Ekonomia Komisiono por Afriko de Unuiĝintaj Nacioj (ECA)
* Ekonomia Komisiono por Latin-Ameriko kaj Karibo (ECLAC)
* Ekonomia Komisiono por Azio kaj la Pacifiko (ESCAP)
* Ekonomia kaj Socia Komisiono por Okcidenta Azio (ESCWA)

### Specialigitaj Agentejoj 
La Specialigitaj Agentejoj estas aŭtonomaj organizaĵoj kiuj laboras kun Unuiĝintaj Nacioj kaj unu kun la alia perde de la Kunordiga maŝino de la Ekonomia kaj Socia Konsilantaro.

* ILO - Internacia Organizaĵo de Laboro
* FAO - Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo
* UNESKO - Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco, kaj Kulturo (angla: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)
* MOS - Monda Organizaĵo pri Sano
* Grupo de la Monda Banko
* IMF - Internacia Mona Fonduso
* MOK- Monda Organizaĵo pri Komerco
* ICAO - Internacia Civila Aviada Organizo
* IMO - Internacia Mara Organizaĵo
* ITU - Internacia Telekomunika Unio
* UPU - Universala Poŝta Unio
* MOM - Monda Organizaĵo pri Meteologio

## Vidu ankaŭ 
* Unuiĝintaj Nacioj
* Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj
* Ligo de Nacioj
* Specialigitaj institucioj de Unuiĝintaj Nacioj

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉarto de la Unuiĝinta Naciaro 
* Deklaro de Homrajtoj 
* Statuto de la Internacia Kortumo 
* Konvencio pri la Rajtoj de la Infano 
* Konvencio pri la Statuso de la Rifuĝintoj kaj Senpatrujuloj
*  Official directory of the UN system
*  Chart of the UN system
*  [ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj *subskribita en San-Francisko la 26-an de junio(https://eo.wikipedia.org/wiki/26-an_de_junio) 1945*]
*  United Nations - oficiala retejo
*  Historio de la Unuiĝintaj Nacioj - britia registara retejo

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Sistemoj
Fizeșu Gherlii

**Fizeșu Gherlii** [fizeŝu gerlij] (hungare: **Ördöngösfüzes** [ørdøngøŝfyzeŝ]) estas komunumo en Rumanio oriente de Gherla. Administre apartenas al ĝi Bonț, Nicula, Săcălaia. La vilaĝo Lunca Bonțului, kiu iam apartenis al ĝi, senhomiĝis en la 1980-aj aŭ 1990-aj jaroj.

La partoj de la komunumo situas sud-okcidente de la sidejo, laŭ linio pli-malpli rekta.  

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 633 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 431 (rumanoj, 49 % da hungaroj).
En la censo de 2002 la 1 385 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn:

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1230. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Ĝia reformita preĝejo havas pentritan lignan baldakenon faritan en 1675 de István Ecsedi Asztalos kaj Mihály Fogarasi Asztalos.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* János Deme (n. 28-a de marto 1928): ĵurnalisto.
* János Lapohos (n. 11-a de aprilo 1929) fizikisto, altlerneja rektoro en Târgu Mureș

## Literaturo 
* Magyar Zoltán: *Tetűbőr Belezna* (popolfabeloj), 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Fizesu Gherlii jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Jucu

**Jucu** [ĵuku] (hungare: **Zsuk**) estas komunumo en Rumanio, nordoriente de Cluj-Napoca. En 1992 ĝi havis 1 915 loĝantojn (rumanoj, 3,7 % da hungaroj). Ĝi estiĝis per la unuigo de Jucu de Jos kaj Jucu de Sus post 1956. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ili apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Gădălin, Jucu de Mijloc. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
* George Barițiu (4-a de junio 1812 – 2-a de majo 1893, Sibiu): historiisto, publicisto rumana.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Komunumo de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Săndulești

**Săndulești** [sənduleŝtj] (hungare: **Szind**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Turda. En 1910 ĝi havis 648 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 631 (rumanoj, 10 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1288. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis hungara vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre apartenas al ĝi Copăceni.

En la censo de 2002 la 642 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Sandulesti jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Poieni (Cluj)

**Poieni (Cluj)** [pojenj] () estas komunumo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1 238 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 250 (rumanoj, 3% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1455. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre apartenas al ĝi Hodişu, Lunca Vişagului, Morlaca, Tranişu, Valea Drăganului.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Măguri-Răcătău

**Măguri-Răcătău** [məgurj rəkətəŭ] (hungare: **Reketó**, germane: **Rekettau**) estas komunumo en Rumanio, en Distrikto Cluj. Administre apartenas al ĝi Măguri (Măguri-Răcătău), Muntele Rece.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Ploscoș

**Ploscoș** [ploskoŝ] (hungare: **Palackos**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Turda. Ĝi havis en 2002 798 loĝantojn. Administracie apartenas al ĝi: Crairât, Lobodaș kaj Valea Florilor.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Ploscos jud Cluj.png|Situo en la distrikto
|Ploscoș

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Lode Van de Velde

**Lode VAN DE VELDE** (naskiĝis la  en Kapellen) estas flandra esperantisto, kemiisto laŭ eduko, grafikisto kaj pasia fotisto. Li esperantistiĝis en 1993 kaj laboris ĝis 2024 kiel direkcia sekretario en artlernejo. Ekde aŭgusto 2024, li oficiale laboras kiel oficisto de Flandra Esperanto-Ligo. Profesie li instruis Esperanton en Japanio dum 2 jaroj kaj dum diversaj malpli longaj eventoj. Li gajnis plurajn premiojn en la Belartaj Konkursoj de UEA. 

* Prezidanto de Flandra Esperanto-Ligo ĝis 2011.
* Prezidanto, kasisto kaj TTT-estro de Movado sen Nomo
* Redaktoro de Horizontaal (revuo de Flandra Esperanto-Ligo) ĝis 2011.
* Aŭtoro de la libreto **Vortludoj** (2003 kaj 2016): pri vortludoj en Esperanto
* Aŭtoro de la didaktika libreto por infanoj **Kolorigu la bestojn kaj lernu la alfabeton!** (2005)
* Aŭtoro de la libreto **Sudokoj** (2006): kun sudoko-enigmoj en Esperanto
* Aŭtoro de la art-fotolibro **Nigra-blanko** (2009)
* Aŭtoro de la poemaro **Epizodoj** (2011) en Esperanto, eldonita de MAS kaj Eldonejo Libera (2016).
* Aŭtoro de la manlibro pri **Blisa Skribo** (2016) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la hajko-poemaro **Momentoj** (2017) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la manlibro **Baza Kurso pri Fotografio** (2017) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la manlibro **Manĝeblaj sovaĝaj plantoj** (2017) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la libro **Praktika foto-vortaro** (2017) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la bitlibro **Fotografia terminaro** (2018) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la infanlibro **La vegetara Leono** (2018) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la romano **Aspiroj** (2020) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la eksperimenta grafiko novelo **La alieniĝo** (2020) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Aŭtoro de la infanlibro **La eta leono lernas aliajn blekojn** (2021) en Esperanto, eldonita de Eldonejo Libera.
* Tradukinto de:
** **La bela petveturantino** (1996, el la nederlanda) de Leopold Vermeiren
** **La egipta dancistino** (1999, el la nederlanda) de Leopold Vermeiren
** **Hundo de Flandrio** (2004, el la angla 'Dog of Flanders') de Ouida
** **La supla amo** (2007, el la nederlanda 'De lenige liefde') de Herman de Coninck
** **En flandraj kampoj** (2015, el la nederlanda/angla 'In Flanders Fields') de Herwig Verleyen pri John McCrae kaj la poemo "In Flanders Fields"
* Fondinto de Eldonejo Libera (2016), malgrandkvanta, sendependa eldonejo de libroj, ĉefe en Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Movado sen Nomo-forumo
* Fotista paĝo 
* Eldonejo Libera
* Memprezento de kaj intervjuo kun Lode en la jutuba videoserio #kronvirustempevivi - Esperantisto en Amsterdamo de Federico Gobbo
* Prelego de Lode Van de Velde pri sia eldonejo Libera en la antverpena klubo La Verda Stelo kaj per Zoom por la Londona Esperanto-Klubo - 20 majo 2022 

Kategorio:Flandraj esperantistoj
Kategorio:Tradukistoj el la nederlanda lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Reĝa Palaco (Parizo)

La **Reĝa Palaco** () estas fama kaj historia palaco de Parizo, lokita en la unua arondismento de la franca ĉefurbo, norde de la Luvro.

## Historio 
La palaco estis konstruita ekde 1624 de la arkitekto Jacques Lemercier, pro peto de la kardinalo Richelieu. Tiam, oni nomigis ĝin "Palais Cardinal" (*Palaco Kardinalo*). Kiam li mortis, Richelieu heredigis la palacon al la franca reĝo Ludoviko la 13-a. Post la morto de tiu ĉi en 1643, la regentino Anno de Aŭstrio, la juna heredanto Ludoviko la 14-a kaj la kardinalo Mazarin forlasis la Luvron por enloĝiĝi tien. La nomo "Palais Royal" datiĝas de tiu epoko. Dum la Frondo, en 1648, kelkaj ribelaj Parizanoj invadis la palacon por malebligi la fuĝon de la reĝo kaj de la regentino.

En 1661, Ludoviko la 14-a reenloĝiĝis en la Luvro, kaj la Palais Royal estis atribuita al sia plijuna frato, Filipo de Orléans, alinomita *Monsieur* ("Sinjoro").

## La palaco aktuale 
600ra|eta|centre|*Palais-Royal*en Parizo: 1) Ministrejo pri kulturo; 4) Franca Komedio; 6) Kolonaro de Buren.
La *Palais-Royal* hodiaŭe gastigas plurajn gravajn francajn instituciojn : la Ŝtata Konsilio akiris parton de la konstruaĵo en 1875. Tie ankaŭ loĝas la Konstitucia Konsilio kaj la ministrejo pri kulturo. La fama franca teatro Franca Komedio (*Comédie-Française*) plie posedas teatrejon en la palaco.

eta|maldekstra|480ra|Eniro de la *Palais-Royal*.
eta|dekstre|260ra|Kolonaro de Buren.

Kategorio:Monumentoj de Parizo
Kategorio:Palacoj de Parizo
Mărișel

**Mărișel** [məriŝel] (germane **Marisel** [MArizel], hungare: **Havasnagyfalu** [HAvaŝnagjfalu]) estas komunumo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. 

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 202 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 951 (rumanoj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1724. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eventoj 
* Pál Vasvári (1826–1849): hungara verkisto, historiisto, apud la komunumo mortfalis la 6-an de julio en batalo kontraŭ la rumanaj ribelantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Marisel jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Maria Tereza de Aŭstrio (1638-1683)

**Maria Tereza de Aŭstrio, Infanta de Hispanio, Infanta de Portugalio, Ĉefdukino de Aŭstrio** (naskiĝis en 1638 en Madrido - mortis en 1683 en Versailles) estis la edzino de la franca reĝo Ludoviko la 14-a kaj do la reĝino de Francio ekde 1660. Ŝi estas konata en multaj lingvoj kiel Maria Tereza de Hispanio pro sia deveno, sed en la franca lingvo kiel ''Marie Thérèse d'Autriche* kaj en la hispana kiel *María Teresa de Austria*, ĉar ŝi devenis el la habsburga dinastio, konata en tiuj landoj kiel *Aŭstria*.

Maria Tereza estis la filino de la hispana reĝo Filipo la 4-a kaj de Elizabeto de Francio.

Ŝia edukado estis tre rigora kaj diotima. Ekde sia infaneco, Maria Tereza sciis ke ŝi devis edziĝi kun la franca reĝo. La du gekuzoj edziĝis je la 9-a de junio 1660 en Saint-Jean-de-Luz, post la subskribo de la traktato de la Pireneoj en 1659. Tiu edziĝo estis ĉefe organizita de la franca ĉefministro, la kardinalo Mazarin. Sed kio rilatis al Ludoviko la 14-a, li esperis ĝis la lasta momento edziĝi al Marie Mancini: la ĉefministro kaj la regentino Anna de Aŭstrio kontraŭstaris tiun junan amon.

Kiam Maria Tereza alvenis al la kortego de Versailles, sia bopatrino Anna de Aŭstrio proponis al ŝi protekto, kaj lernigis al ŝi la reĝinan profesion. Sed la nova reĝino neniam fariĝis efika estrino, kvankam ŝi iom progresis pri la scipovo de la franca.

Plie, Ludoviko la 14-a rapide neglektis ŝin por viziti siajn multajn amorantinojn, sed ĉiam restis taŭga edzo. Tio ebligis la naskiĝon de ses gefiloj. Ĉiuj mortis tre frutempe, escepte de la nova *Dauphin'', Ludoviko de Francio (kiu tamen ne postvivis la longedaŭran reĝadon de sia patro).

## Vidu ankaŭ 
* Ludoviko la 14-a (Francio)

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Arkidukoj
⚭
Parlamento de Parizo

La **parlamento de Parizo** (franclingve *Parlement de Paris*) estis franca institucio dum la reĝa periodo. Ĝi estis unu el la « suverenaj kortumoj » (« superaj kortumoj » ekde 1661) de la reĝlando.

## Historio 
La parlamento devenis de la mezepoka *Curia regis* kaj aperis dum la 13-a jarcento. Ĝi progrese fariĝis aŭtonoma kaj tribunala potenco. Ludoviko la 9-a oficialigis la parlamenton : ekde la reĝado de tiu reĝo, la parlamento de Parizo fariĝis la *curia in parlamento*, stabila institucio kun regulaj sesioj ĉiujare kaj kun nova sidejo meze de la franca ĉefurbo. En 1278, reĝa edikto de Filipo la 3-a donis al la parlamento ĝeneralan regularon.

Ekde la 15-a jarcento, aliaj parlamentoj estis kreitaj tra la reĝlando. Sed la parlamento de Parizo ĉiam restis la plej grava kortumo de Francio. Oni plejofte nomigis ĝin « la Parlamento ».

## Funkcioj 
La parlamento de Paris posedis kaj tribunalajn kaj administrajn funkciojn. La parlamentanoj povis fari juĝajn decidojn je la nomo de la reĝo. Tiu ĉi ofte konsultis la parlamenton, precipe okaze de gravaj krizoj. La parlamentanoj kelkfoje partoprenis la redaktadon de reĝaj ediktoj aŭ reformoj.

Laŭ la cirkonstancoj, la Parlamento povis esti sampartiano au kontraŭulo de la reĝo. Interlalie, ĝi ebligis la nuligon de la testamento de Ludoviko la 13-a (kaj do la regentadon de Anno de Aŭstrio) sed ankaŭ partoprenis la Frondon, nur kelkaj jaroj poste.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Parlamento
Luna de Sus

**Luna de Sus** (hungare: **Magyarlóna**, Szászlóna) estas komunumo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1 673 loĝantojn (hungaroj), en 1992 2 015 (rumanoj, 67%). Ĝia unua mencio skribe estas en 1298. Ĝia saksa loĝantaro hungariĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs (reĝa departemento) vármegye*). Administre ĝi apartenas al Floreşti. La pentrita ligna baldakeno de la reformita preĝejo estis farita de la familio de Kolozsvári Asztalos Umling en 1752.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Manyi Kiss (12-a de marto 1911 - 29-a de marto 1971, Budapest), hungara aktorino.
* József Ricci (*Gilău, 7-a de januaro 1929): instruisto, lokhistoriisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Eduard Bernstein

eta|Eduard Bernstein
**Eduard BERNSTEIN** (naskiĝis la 6-an de januaro 1850, Berlino, Prusio – mortis la 18-an de decembro 1932, Berlino) estis socialdemokrata politikisto, historiisto, unu el la fruaj socialistoj, kiuj provis revizii instruojn de Karl Marx kaj rifuzis tiuj instruojn, kiuj temis pri proksima kolapso la kapitalisma ekonomio kaj pri enpotenciĝo de la proletoj. Oni nomis lin *Patro de la reviziismo*, kiu pensis pri socio, kie la memstara iniciato plektiĝas kun socia reformo.

Bernstein naskiĝis en juda familio. Liaj gepatroj translokiĝis el Gdansko al ĉefurbo de Berlino kie li lernantis ĉe Gimnazio de Friedrichwerder. Lia patro laboris kiel fervoja inĝeniero, dum lia onklo Aaron Bernstein estis redaktoro de Berliner Volks-Zeitung.

Li aniĝis en la Socialdemokrata Partio en 1872, kiel juna bankoficisto. Li ŝatis la pacifismajn kaj demokratiajn socialdemokratojn kaj laboris ankaŭ por la germana socialisma eldonaĵo Die Zukunft. La ekonomia depresio de 1873 ĝis ĉ. 1890 konvinkis lin pri netaŭgeco de la kapitalismo.

Li estis forpelita pro kontraŭsocialistaj leĝoj de Bismarck kaj li elmigris al Svislando kaj ne plu apogis la ideojn pri etika socialismo.

Li eklaboris – kun interkonsento de Marx – ĉe la gazeto Der Sozialdemokrat kiel redaktoro. Oni forigis el Svislando en 1888, je peto de Bismarck. Li pluagadis en Londono, kie amikiĝis kun Friedrich Engels kaj konatiĝis kun gvidantoj de Fabian Society (Fabiana Societo), kiuj volis laŭpaŝan enkondukon de la socialismo. Li aperigis siajn ŝanĝiĝintajn opiniojn en artikolserio kaj en letero al la Socialdemokrata Partio, en 1898. En la sekva jaro, li eldonis la libron Die Voraussetzungen des Sozialismus und die Aufgaben der Sozialdemokratie (La antaŭkondiĉoj de la socialismo kaj la taskoj de la socilademokracio).

Post kiam li revenis al Germanio en 1901, li konatiĝis kiel teoretikulo de la reviziisma sekcio de la reformisma laborista movado. Li rifuzis la perfortajn metodojn, preferis la laŭpaŝan antaŭeniron, ne kredis je proksima kolapso de la kapitalismo kaj ne rigardis nenifara klaso la burĝaron.

Oni elektis lin en 1902 al ano de germana parlamento (Reichstag) kaj li preskaŭ daŭre havis sian mandaton ĝis 1928. Li agadis kontraŭ militarismo, reprezentis pacifisman ideologion. .

Tiutempe, en la Socialdemokrata Partio iĝis gvidanta ideologio de la reviziismo, dum dogma marksismo de Karl Kautsky kaj ekleta marksismo de August Bebel apenaŭ aperis.

Bernstein ne komprenis la naturon de la germana nacia (nazia) socialismo, kiu enpotenciĝis ses semajnojn post lia morto.

## Bibliografio 
* Peter Gay: The Dilemma of Democratic Socialism: Eduard Bernstein's Challenge to Marx (1952, dua eldono 1983).

BERNSTEIN, Eduard
Listo de revoluciaj kantoj

**Revoluciaj kantoj** estas kantoj celantaj esti kantataj de la popolo aŭ la proletaro dum la sociaj luktoj aŭ revolucioj.

Ĉi tiuj kantoj ofte estas tradukitaj en multajn aliajn lingvojn, kaj ludas kunligan rolon en la internaciaj luktoj. Revoluciaj kantoj venas el multaj landoj kaj lingvoj. Jen eta listo de la plej famaj revoluciaj kantoj:


Kategorio:Socio
Kategorio:Kantoj
revoluciaj kantoj
Râșca (Cluj)

**Râșca** [rıŝka] (hungare: **Roska**) estas komunumo en Rumanio, sudokcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 479 loĝantojn (rumanoj), en 1992 311 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1427. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi Dealu Mare, Lăpuștești kaj Mărcești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Rasca jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tureni

**Tureni** (prononco [turenj], hungare: **Tordatúr**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Turda. Administre apartenas al ĝi Ceanu Mic, Comșești, Mărtinești, Micești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 240 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 022 (rumanoj, 51 % da hungaroj).

En la censo de 2002 la 1 027 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

Ses loĝantoj ne indikis etnecon.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1276. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Gerő Finta (31-a de decembro 1889 – Budapest, 5-a de julio 1981) poeto, tradukisto.
* Miklós Józan (6-a de decembro 1869 – Cluj-Napoca, 7-a de januaro 1946) poeto, oratoro, tradukisto.
* Gyula Kovács (4-a de junio 1893 – Cleveland, Ohio, Usono, 4-a de junio 1963): vicgeneralo.
* Lehel Lőrincz (n. 20-a de decembro 1933 - 3-a de marto 2014, Kluĵo): skulptisto.
* Vida Szakácsy (Tiszaeszlár, 17-a de majo 1789 – Kolozsvár, 23-a de decembro 1870): minorito, oratoro, tie estis parokestro.

## Bibliografio 
* Csőgör Enikő: *Tordatúr hiedelemvilága*. Kriterion, 1998.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Dosiero: Tureni jud Cluj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Tureni village, Cluj county Romania.JPG|Vido de Tureni

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Goran Bregović

**Goran Bregović** (naskiĝis la  en Sarajevo, tiama Jugoslavio, nuna Bosnio-Hercegovino) estas bosnia muzikisto kaj komponisto, sed nomas sin mem "jugoslava", ĉar li estas la filo de patro kroata kaj patrino serba.

Bregović komencis sian muzikistan karieron 16-jara kiel basisto de amatora bando *Beštije* en Sarajevo. En 1974 li kunfondis la plej sukcesan rokbandon de Jugoslavio, *Bijelo Dugme (blanka butono).* Ĝis sia malfondo en 1988 ĝi estis tre populara ne nur en Jugoslavio, sed en tuta orienta Eŭropo.

Pro la milito en eksa Jugoslavio Bregović elmigris okcidenten kaj koncertis en pluraj landoj, ĉiam inspirate de la nocio, ke per muziko eblas krei amikecon.

Internacie li iĝis konata ĉefe kiel komponisto de filmmuziko, i.a. por filmoj de Mića Milošević kaj Emir Kusturica.

## Filmografio 
* 1988 - *Time of the Gypsies* - Reĝisoris: Emir Kusturica
* 1989 - *Kuduz* - Reĝisoris: Ademir Kenović
* 1990 - *Gluvi barut* - Reĝisoris: Bahrudin Čengić
* 1991 - *Das Serbische Mädchen* - Reĝisoris: Peter Sehr (kun Mirjana Joković und Ben Becker)
* 1991 - *Mala* - Reĝisoris: Predrag Antonijević (kun Mirjana Joković)
* 1991 - *Caruga* - Reĝisoris: Rajko Grlić
* 1993 - Arizona Dream - Reĝisoris: Emir Kusturica (kun Johnny Depp, Faye Dunaway, Lili Taylor kaj Jerry Lewis)
* 1993 - *Toxic Affair* - Reĝisoris: Philoméne Esposito (kun Isabelle Adjani)
* 1993 - *La Nuit sacrée* - Reĝisoris: Nicolas Klotz
* 1993 - *La Nombril du monde* - Reĝisoris: Ariel Zeitoun
* 1994 - *Die Bartholomäusnacht* - Reĝisoris: Patrice Chéreau (kun Isabelle Adjani, Daniel Auteuil kaj Virna Lisi)
* 1995 - *Underground* - Reĝisoris: Emir Kusturica (kun Miki Manojlović, Lazar Ristovski, Mirjana Joković kaj Ernst Stötzner)
* 1997 - *The Cook in Love* - Reĝisoris: Nana Dschordschadse (kun Pierre Richard)
* 1997 - *Der Schlangenkuss* - Reĝisoris: Philippe Rousselot (kun Ewan McGregor, Greta Scacchi kaj Pete Postlethwaite)
* 1997 - *XXL* - Reĝisoris: Ariel Zeitoun (kun Gérard Depardieu, Elsa Zylberstein kaj Gina Lollobrigida)
* 1998 - Zug des Lebens - Reĝisoris: Radu Mihaileanu
* 1999 - *The Lost Son* - Reĝisoris: Chris Menges (kun Daniel Auteuil kaj Nastassja Kinski)
* 1999 - Tuvalu - Reĝisoris: Veit Helmer
* 2000 - *27 Missing Kisses* - Reĝisoris: Nana Dschordschadse (kun Nutsa Kukhianidze kaj Pierre Richard)
* 2000 - *Je li jasno prijatelju?* - Reĝisoris: Dejan Ačimović
* 2002 - *Music for Weddings and Funerals* - Reĝisoris: Unni Straume \

 

Bregović
Bregović
DARPA

**DARPA** (, t.e. defenda agentejo por avancintaj esplor-projektoj) estas agentejo sub Usona ministerio pri defendo, kiu efektivigas alt-teĥnologiajn projektojn por la usonaj militfortoj. Ĉia oficiala jara buĝeto por 2022 estas sume 3,868 miliardoj da usonaj dolaroj.

Origine ĝi havis la nomon **ARPA**, estis fondita la 7-an de januaro 1958 de Dwight D. Eisenhower kaj estis alinomita en 1972 al DARPA, en 1993 reen al ARPA kaj en 1996 denove al DARPA. La fondon de la organizaĵo instigis la Sputnik-ŝoko, cele al ellaborado de avangardaj, pintaj teknologioj.

La plej konata kaj sukcesa projekto de la agentejo estas la ARPANET, el kiu kreskis la hodiaŭa Interreto. Krom tio gravas ankaŭ la kaŝteknologioj (Have Blue/F-117) kaj la GPS.

La agentejo sponsoras tradukajn programojn, evoluojn de memdirektitaj veturiloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de DARPA 

## Vidu ankaŭ 
* Usona ministerio pri defendo
* DARPA Grand Challenge

Kategorio:Usona ministerio pri defendo
Deep Blue

**Deep Blue** estas IBM-evoluigita ŝak-komputilo.

Deep Blue sukcesis kiel unua komputilo de la mondo venki la oficialan ŝakan grandmajstron Garri Kasparov. Kasparov gajnis la unuan ludaron la 10-an de februaro 1996; li venkis 3 ludojn, faris 2 nedecidajn kaj malvenkis unu ludon. Tiel li venkis je Deep Blue per 4:2. La unua ludo famiĝis.

## La unua turnira venko 
Post la malvenko de la ŝakkomputilo, IBM ekipis pli fortan aparataron kaj en majo de 1997 okazis nova ludaro kontraŭ Kasparov. Deep Blue venkis en la revanĉo je 3,5:2,5. La sesa kaj lasta ludo iĝis la plej mallonga por Kasparov inter liaj malvenkoj.

  1. e2-e4 c7-c6
  2. d2-d4 d7-d5
  3. Sb1-c3 d5xe4
  4. Sc3xe4 Sb8-d7
  5. Se4-g5 Sg8-f6
  6. Lf1-d3 e7-e6
  7. Sg1-f3 h7-h6
  8. Sg5xe6 Dd8-e7
  9. 0-0 f7xe6
 10. Ld3-g6+ Ke8-d8
 11. Lc1-f4 b7-b5
 12. a2-a4 Lc8-b7
 13. Tf1-e1 Sf6-d5
 14. Lf4-g3 Kd8-c8
 15. a4xb5 c6xb5
 16. Dd1-d3 Lb7-c6
 17. Lg6-f5 e6xf5
 18. Te1xe7 Lf8xe7
 19. c2-c4 1-0

## La sistemo de Deep Blue 
La elpensinto de la projekto estis Feng-hsiung Hsu, kiu ekis evoluigon en 1985 kaj la unue pretan sistemon nomis *Deep Thought* laŭ samnoma fikcia komputilo en romano La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio de Douglas Adams. Hsu laboris ekde 1989 ĉe IBM kaj esploris kun Murray pri paralelaj kalkuloj. Deep Blue estiĝis el tiu laboro, kalkulante 100 milionojn da ŝak-situoj je sekundo. La ŝakprogramon plibonigis granda majstro
Joel Benjamin, dum malfermaj pozicioj venis de grandaj majstroj Miguel Illescas, John Fedorovich kaj Nick De Firmain.

Post malvenko, Kasparov postulis revanĉon, sed pro la akuzoj pri manipulado IBM rifuzis tion. Post iom da tempo, eĉ Kasparov rifuzis revanĉon.

Fakte oni modifis la programon inter la ludoj, oni adaptis ĝin al la stilo de Kasparov.

## Eksteraj ligiloj 
* IBM-esplorejo pri Deep Blue
* publika letero de Feng-hsiung Hsu pri la rifuzita reludo kun Kasparov

Kategorio:Ŝako
Hispana Nederlando

**Hispana Nederlando** estis la nomo de la teritorioj posedataj de la habsburgaj hispanaj reĝoj ekde la 16-a jarcento ĝis la 18-a jarcento. Tio kongruas hodiaŭ kun Belgio (escepte de la regiono de Lieĝo), Luksemburgo (lando), Nederlando kaj ankaŭ la franca regiono Nordo-Kaleza Markolo. Nederlando, antaŭe burgunda, fariĝis hispana per la Pragmata Sankcio de 1549 kaj per la abdikado de la imperiestro Karlo la 5-a.

En 1581 la plej nordaj kaj la centraj provincoj de Hispana Nederlando, plejparte protestantaj kaj nederlandlingvaj, ribelis kontraŭ la reĝo Filipo la 2-a kaj starigis la Unuiĝintajn Provincojn. Kelkaj katolikaj provincoj restis tamen lojalaj al la hispana monarkio, kaj aliaj sudaj provincoj estis rekonkeritaj de la hispana armeo.

Per pluraj militoj, la Unuiĝintaj Provincoj sukcese konservis sian sendependecon. Post la Sukceda Milito de Hispanio, la lastaj lojalaj provincoj estis transdonitaj al la aŭstraj Habsburgoj, kaj do renomiĝis "Aŭstra Nederlando" (inter 1714 kaj 1797).

## Vidu ankaŭ 
* Malaltaj landoj
* Deksep Provincoj
* Guberniestro de la Hispana Nederlando

Kategorio:Belgio
Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Historio de Hispanio
*
Monlavado

**Monlavado** signifas leĝigon de krime akirita mono per diversaj (ofte punindaj) metodoj. Ĝi celas kaŝi la originon de la mono antaŭ la instancoj per pasigo de mono tra nekrimaj entreprenoj, ofte eksterlandaj.

## Origino de la esprimo 
La nocio laŭ populara (kvankam ne certe ĝusta) legendo reiras al la fama ĉefkrimulo Al Capone, kiu inter la jaroj 1920 kaj 1932 investis la krime akiritan monon en publikajn vestaĵolavejojn kaj tiel vualis ties originon. Kiam la impostkontrola instanco senvualigis tiun metodon, Al Capone devis enprizoniĝi.

Alia bona metodo de monlavado estas la funkciigo de kazinoj.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la internaciaj policaj institucioj Interpol kaj Eŭropolo, kies celo estas la lukto kontraŭ translima organiza krimeco kaj inter kies ĉefaj taskoj estas la kontraŭbatalo de monlavado,
* kaj la artikolon pri cerbolavado - enhave tute senrilata al la koncepto de "monlavado", ĝi estas dua ekzemplo pri la metafora uzo de la vorto "lavado".
* Pajlhomo
* Financa Agogrupo kontraŭ Monlavado

Kategorio:Mono
Kategorio:Krimoj