open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dryococelus australis

***Dryococelus australis*** aŭ esperante ''''* estas insekto, kiun oni opiniis formortinta ekde 1920 pro enportitaj ratoj, tamen oni retrovis ĝin en 2001 ().

*Dryococelus australis* formortis el sia plej granda vivloko, la insulo Lord Howe, 580 km oriente de Aŭstralio. En 2002 vivis 24 specimenoj () sur la insuleto Piramido de Ball, 23 km sudoriente de la insulo Lord Howe, sur areo de 6 m oble 30 m, sur sola malgranda tearbo (*Melaleuca howeana*). Oni forprenis du parojn en 2003 por bredi ilin. En 2012 jam estis 9000 ekzempleroj en zooĝardeno de Aŭstralio.

Ĝi estis iufoje konata kiel la plej malofta insekto en la mondo.

## Aspekto 
*Dryococelus australis* mezuras ĝis 100 aŭ 120 milimetroj kaj plenkreskuloj estas malhele ruĝbrunaj ĝis nigraj. Junaj bestoj estas, verŝajne kamuflocele verdaj. Inaj insektoj iĝas iom pli grandaj ol viraj.

*Dryococelus australis* estas la plej granda senflugila *bastoninsekto*.

## Historio 
Poste ĉirkaŭ 1920 oni opiniis *Dryococelus australis'' formortinta, ĝis la malkovro de kelkaj specimenoj fare de aŭstralia esplorteamo en 2001 sur Piramido de Ball.

Kategorio:Insektoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Endemiismoj
Cered

**Cered** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

## Bazaj informoj
* Areo: 
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.146/19.9668
* Loĝantaro:  (2015)
* Poŝtkodo: 3123
* Telefonprefikso: 32

## Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ flankovojoj. Salgótarján troviĝas 21 km-ojn.

## Historio
La unua mencio devenis el 1405 en formo *"Chereg"*. Post Traktato de Trianon Cered trovis sin apud la nova landlimo, kiu ĉesis inter 1938-1945, ĉar la supra parto denove apartenis al Hungario pro la unua Viena Arbitracio. Ekde 2008 Hungario kaj Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas senĝene trairebla ie ajn. Oni renovigis vojon al Tachty. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, kulturdomo, sportejo. 

## Vidindaĵoj
* baroka katolika preĝejo de 1762
* ligna sonorilostablo 13 m-ojn longa el la 18-a jarcento
* ligna viadukto tra rojo
* nobeldomo de Radvánszky-Humayer de 1891 kun parko, nun kulturdomo
* fiŝkaptistaj lagoj, 900 m-ojn longa

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Okso

[eta|Oksoveturilo en [Bangladeŝo]]
eta|Okso uzata kiel transporta besto
**Okso**, **ekstaŭro**, **eksvirbovo** aŭ neologisme **bovuko** estas kastrita virbovo. Ĝi estas tirbesto. Oni supozas, ke ĉe multaj mamuloj aŭ eĉ birdoj kiam oni fortranĉas ties testikojn, la besto gajnas forton kaj pezon. Tia estas la kazo de la okso kaj pro tio estis uzata tradicie en multaj landoj kaj kulturoj kiel bazo de la energia bezonataro de la loka ekonomio, ĉefe en terkulturo kaj brutobredado.

## Notoj 
Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Tirbestoj
Kemio Internacia

**Kemio Internacia** estis faka periodaĵo en Esperanto, kiu aperis inter 1965 kaj 1967 en Montevideo kaj estis eldonita de Urugvaja Esperanto-Societo. Ĝi publikigis artikolojn pri kemio originale verkitajn en Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
*Jarkolektoj de "Kemio Internacia" en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Kelkaj artikoloj  el "Kemio Internacia" en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "kemio" en la kampo "Fonto")
Lepoglava

300px|eta|dekstra|Abatejo de Lepoglava
300px|eta|dekstra|Lepoglava

**Lepoglava,** germane **Schönhaupt** estas urbo en Kroatio, en departemento de Varaždin.

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro en la municipo: 8&nbsp;710, en la urbo 4&nbsp;080
* Poŝtkodo: 42 250
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
La urbo situas sur deklivoj, laŭ fervojo el Varaždin. Tiu urbo troviĝas 32&nbsp;km-ojn. Ankoraŭ 15 komunumoj apartenas al la municipo.

## Historio 
Iam fortikaĵo staris tie, kiun familio Cillei malkonstruis kaj fondis abatejon. En 1542 abateja gimnazio ekfunkciis. En 1656 akademio fondiĝis, tiu estis la unua kroata universitato. Tiutempe la urbo estis grava kulturcentro. En 1854 la abatejo iĝis fifama malliberejo.

## Vidindaĵoj 
* abatejo, apude funkcianta malliberejo
* en la abateja preĝejo troviĝas tombo (el 1504) de neoficiala filo de Matiaso la 1-a Johano Corvin, havanta la rangon princo kaj kroata banuso

Kategorio:Urboj de Kroatio
Ludbreg

300px|eta|dekstra|Kastelo de Batthyány
300px|eta|dekstra|En mezo Ludbreg
**Ludbreg** estas urbo en Kroatio, en departemento de Varaždin.

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 157 m
* Loĝantaro en la municipo: 8&nbsp;660, en la urbo 3&nbsp;360
* Poŝtkodo: 42 230
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
La urbo situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montetoj, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Osijek-Varaždin. La lasta troviĝas 25 km-ojn. Administre ankoraŭ 11 komunumoj apartenas al la municipo.

## Historio 
Unue la romianoj fondis urbon *"Iovia"*, poste alvenis slavoj. La unua mezepoka mencio devenis de 1244, tiutempe ankaŭ fortikaĵo konstruiĝis. En 1411 miraklo okazis: dum meso la vino ŝanĝiĝis al sango. En 1513 papo Leono la 10-a oficiale akceptis ĝin, sekve la preĝejo iĝis kermesejo. En 1532 dum militiro de la Osmana Imperio Ludbreg ne tuŝiĝis. En 1910 loĝis en Ludbreg 1724 da homoj, (1617 kroatoj).

Kategorio:Urboj de Kroatio
Arĉkvinteto

**Arĉkvinteto** estas ĉambromuzika ensemblo konsista el kvin arĉinstrumentoj. La plej ofta kombino estas du violonoj, du vjoloj kaj unu violonĉelo aŭ pli malofte du violonoj, unu vjolo kaj du violonĉeloj (ekz. ĉe Luigi Boccherini, Franz Schubert). Eksterordinara estas arĉkvintetoj kun unu kontrabaso.

Gravajn komponaĵojn por la kombino de du vjoloj verkis Wolfgang Amadeus Mozart, kiu finis la plejmultajn el siaj kvartetcikloj per po unu kvinteto. Famaj arĉkvintetoj kun la sama muzikistaro devenas de Ludwig van Beethoven, Louis Spohr, Anton Bruckner, Johannes Brahms kaj Antonín Dvořák (de ĉilasta ankaŭ unu verko kun kontrabaso).

La verŝajne plej fama arĉkvinteto estas la arĉkvinteto C-maĵoro D 956 (op. posth. 163) de Franz Schubert, en kombino de du violonoj, unu vjolo kaj du violonĉeloj.

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
!Arĉkvinteto
Kategorio:Klasika muziko
Kodo de Kanona Juro

La **Kodo de Kanona Juro** (latine: **Codex Iuris Canonici**) estas la eklezia jura kodo (leĝaro) de la latina Eklezio. Ĝi estas la plej grava kompilaĵo de kanona juro.

La aktuala aperis en 1983 nome Kanonjura kodo de 1983, anstataŭante la unuan tian kodon, eldonita en 1917, nome Kanonjura kodo de 1917.

La preparon de jura kodo por la latina Eklezio ordonis papa Pio la 10-a. Li mortis antaŭ ol finiĝis la laboro. La Kodolibron de 1917 tial publikigis Benedikto la 15-a. Simile la revizion komencitan post la dua Vatikana koncilio komisiis Paŭlo la 6-a kaj ĝin eldonis Johano Paŭlo la 2-a.

Analoga kodo por la orientaj katolikaj eklezioj estas la Kodo de la kanonoj de la orientaj Eklezioj.

## Enhavo 
La Kodo de Kanona Juro estas dividita en sep librojn.
# Ĝeneralaj normoj
# La popolo de Dio
# La instrurolo de la Eklezio
# La sanktigrolo de la Eklezio (ĉefe la sakramentoj)
# La entempaj (ne spiritaj) bienoj de la Eklezio
# Sankcioj en la Eklezio
# Procesoj

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la aktuala Kodo de Kanona Juro
** Teksto en diversaj lingvoj
** Latina teksto
** Latina teksto kaj germana traduko

* Teksto de la Kodo de Kanona Juro de 1917 (ne aktuala)
** Latin teksto kaj franca traduko (diversaj ligiloj)
** Latina teksto

Kategorio:Katolikismo
Friedrich von Flotow

eta|250px|Friedrich von Flotow; litografio de Joseph Kriehuber 1847
**Friedrich Adolf Ferdinand von Flotow** (naskiĝis la 26-an de aprilo 1812 sur la bienego de sia patro en Teutendorf en Meklenburgio, mortis la 24-an de januaro 1883 en Darmstadt) estis germana operkomponisto.

## Fonto 
* Friedrich von Flotow en la germana enciklopedio *Meyers Konversations-Lexikon*. Bd. 6, 4. Aufl. Leipzig: Bibliographisches Institut, 1885–1892, S. 394

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Krapina

300px|eta|Krapina
[300px|eta|Muzeo pri la loka [Neandertala homo|neandertala triba setlejo]]
**Krapina** estas urbo en Kroatio, en ties provinco Krapina-Zagorje.
Krap kroate signifas karpo. La urbo donis al la kroata historio multajn konatulojn, sed plej famas pro la elfosaĵoj de neandertala triba setlejo, vivloko de la Krapina Prahomo *(Homo krapiniensis)*, la plej karakteriza tiutipa trovejo en tiu ĉi parto de Eŭropo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 58 km2
* Supermara alteco: 203 m
* Loĝantaro: 12&nbsp;950
* Poŝtkodo: 49 000
* Telefonprefikso: 49
* Aŭtokodo: KR

## Situo 
La urbo situas en valo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zagrebo-Maribor.

## Historio 
La romianoj havis tie malgrandan fortikaĵon. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1193. Fortikaĵo konstruiĝis en 1258, sed iom poste ankaŭ alia. En 1899 oni trovis restaĵojn de Neandertala homo. En 1910 loĝis tie 4&nbsp;430 da homoj, (4&nbsp;283 kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon Krapina apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distriktejo de *Krapina*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de fortikaĵo
* baroka pilgrima preĝejo surmonte omaĝe al la Dipatrino (Crkva Majke Božje Jeruzalemske na Trškom vrhu)
* paroĥa gotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 15-a jarcento, en 1903 tute rekonstruita
* abatejo kaj preĝejo omaĝe al Sankta Katerino de 1657 kun biblioteko
* muzeo moderna pri la Neandertala homo (danke al la malkovroj kaj esploroj de Dragutin Gorjanović-Kramberger)

## Famuloj 
* Ljudevit Gaj naskiĝis en 1809
* Johano Korvin (neoficiala filo de Matiaso la 1-a kaj kroata banuso) mortis en 1504

Kategorio:Urboj de Kroatio
Marija Pilepić

**Marija PILEPIĆ** (1871-1962) estis la unua kroata esperantisto. Ŝi aperas en la unua adresaro de L.L. Zamenhof (1889) kun aliaj kvar amikinoj, kiuj same vivis en la orient-kroatia urbo Osijek (tiuepoke *Essegg* en Aŭstrio-Hungario). Kune ili estas la t.n. Osijeka Kvinopo.

## Literaturo
***2002**: Pleadin, Josip. Biografia leksikono de kroatiaj esperantistoj. Đurđevac: Grafokom 2002, p.&nbsp;116. ISBN 953-96975-0-6

## Vidu ankaŭ 
* Egon Mosche

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Superatom-kemio

La **Superatom-kemio**

En Nederlando en Teknika Universitato Delft, esploristoj estigas kaj esploras strangajn atomgrupojn, 
kiuj havas econ, kiel unu sola atomo. La esploristoj deziras fari kristalojn el tiaj atomgrupoj. Ili esperas, 
ke la kristaloj havos novajn, eksterordinarajn magnetajn, optikajn, elektrajn ecojn.

Kategorio:Kemio
Lumbo

dekstra|250px
**Lumbo** laŭ PIV estas
# la malsupra parto de la dorso, ambaŭflanke de la spino, inter tiu kaj la kokso, kaj
# eŭfemisme, la spermujo.

Besta viando el tiu korpa regiono, destinita aŭ jam preparata por manĝado, sekve nomatas *lumbaĵo* (vidu ankaŭ *rostbifo*).

En la lingvaĵo de medicino, *lumbalgio* aŭ *lumbago* estas subita doloro en la lumbo pro fortostreĉo. Ĝi venas de la nervoj inter la lumbaj vertebroj, la parto de la vertebraro inter la torakaj vertebroj supre kaj la sakro sube.

## Lingvaj Rimarkoj 
Pro nacilingvaj influoj, L. L. Zamenhofo en la unuaj tekstoj esperantlingvaj iafoje uzas la pluralan formon pri unu homo, kiel montras la sekvaj citaĵoj el la esperantlingva traduko de la Malnova Testamento:

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Kuirarto
Varaždin

**Varaždin** (varaĵdin), (germane *Warasdin* hungare *Varasd*) estas urbo en Kroatio, en Varaždina ĵupo, kies departementejo ĝi estas.
eta|maldekstra|250ra|Varaĵdina burgo

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Dravo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zagreb-Budapeŝto, fine estas gravaj ĉefvojo kaj fervojo al Osijek kaj ĉefvojo al Slovenio. Zagrebo troviĝas 81 km-ojn. Ankoraŭ 10 komunumoj apartenas al la municipo. La urbonomo devenas el la hungara "város" (=urbo).

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1181, tiutempe jam estanta departementejo. En 1209 Andreo la 2-a donacis rangon "libera reĝa urbo" al la komunumo, kiu situis apud la fortikaĵo. Tiun la tataroj detruis en 1242, sed poste Béla la 4-a rekonstruis ĝin. Post la mezepoko la urbo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. La fortikaĵo ricevis respektindajn bastionojn kaj murojn, tial ĝis 1776 (tiam okazis incendio) iĝis ĉefurbo de Kroatio. En la 19-a jarcento la industrio prosperigis la urbon. En 1910 loĝis tie 13&nbsp;398 da homoj, (11&nbsp;497 kroatoj, 585 germanoj, 471 hungaroj, 441 slovenoj, 232 serboj, 102 ĉeĥoj.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo, nun muzeo
* baroka urbodomo de 1523
* katedralo omaĝe al Ĉieliro de Maria de 1647, nun ankaŭ pilgrimloko
* 3 abatejoj
* Nacia teatro de 1873
* palaco nomata Sermage de 1750

## Famuloj 
* Gábor Patachich, hungara ĉefepiskopo
* Maria Leitner, ĵurnalistino
* Antal Albely, jurakademia instruisto

## Ĝemelurboj 
*  Bad Radkersburg, Aŭstrio
*  Pula, Kroatio
*  Auxerre, Francio
*  Ravensburg, Germanio
*  Koblenz, Germanio
*  Zalaegerszeg, Hungario
*  Montale, Italio
*  Guimarães, Portugalio
*  Trnava, Slovakio
eta|maldekstre|250ra|Malnova strato de Varaždin
eta|maldekstre|250ra|Urbodomo de Varaždin
eta|250ra|Teatro de Varaždin

Kategorio:Urboj de Kroatio
Komuna ilia arterio

[eta|150px|la [aorto (ruĝe kolorigita centre) kaj la du komunaj iliaj arterioj (ruĝe kolorigitaj sube) de homo]]
La **komuna ilia arterio** (latine *arteria iliaca communis*, nomata laŭ la proksima osto ilio, en la anatomio de homo estas la ambaŭflanke disiranta ĉefa branĉo de la aorto. Ĝi komenciĝas proksime de la 4-a lumba vertebro, kaj subenfluas tra la pelvo. La arterio post tre mallonga vojo plu disiĝas al la **ekstera ilia arterio** (latine *arteria iliaca externa*) kaj la **interna ilia arterio** (latine *arteria iliaca interna*).

Ĉe hundoj, katoj, ĉevaloj kaj ĉe bovoj, cervoj kaj aliaj remaĉantaj bestoj ne ekzistas komuna ilia arterio, sed la ekstera kaj interna iliaj arterioj senpere fontas el la aorto.

Iliaca communis
Ardales

**Ardales** estas municipo en la hispana provinco Málaga en la regiono Andaluzio.
Ĝi havas areon de 107 km². En 2007 Ardales havis 2595 loĝantojn.

250px|eta|maldekstra|Situo de Ardales

## Vidu ankaŭ 
* *Caminito del Rey*

Kategorio:Hispanio
Kategorio:Andaluzio
Ocotlán de Morelos

** Ocotlán de Morelos** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ocotlán de Morelos*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 068.

## Geografio 
**Ocotlán de Morelos** apartenas al la distrikto Ocotlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19581 loĝantojn. El tiuj estis 9219 viroj kaj 10362 virinoj. La komunumo havas surfacon de 123.76 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1500 metroj super la marnivelo. maldekstra|eta|300px|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 663 indiĝenoj. El tiuj 515 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 515 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Ocotlán de Morelos  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Dagerotipio

eta|Dagerotipia fotilo
**Dagerotipio** estas fotografada proceda metodo de la 19-a jarcento, inventita de la franca pentristo Louis Daguerre inter 1835 kaj 1839 surbaze de la heliografio (eble de Philipp Hoffmeister) kaj poste nomita laŭ li.

Tipe por dagerotipio estas, ke la helaj partoj de la bildo estas montritaj per lakte blanka, iom bluema tavolo, la malhelaj partoj per polurita kaj pro tio spegulanta arĝento. Krome dagerotipo, t.e. la bildo mem, kutime havas inversigitajn flankojn. Dagerotipio kreas unikan bildon, kiu ne estis multobligebla. La surfaco estas ne fiksita kontraŭ viŝado, tial oni ne tuŝu ĝin.

La unuaj dagerotipiaj fotiloj jam estis produktitaj en 1839 de la pariza firmao *Susse Frères*.
eta|Maljuna virino en bidermajraj vestaĵoj, dagerotipo ĉirkaŭ 1840

## Plako-grandoj 
La fotisto tranĉis la industrie faritajn arĝentajn plakojn al la laŭokaze bezonata grando.

[eta|Ekzemplo de dagerotipo: [Samuel Morse ĉirkaŭ 1845]]

## Populareco 
Ekde 1839 dagerotipoj fariĝis pli kaj pli ŝatataj, ĉar ili estis malpli kostaj ol pentraĵo. Komence la fotografado daŭris plurajn minutojn. Dagerotipojn oni prezentis en vitraj protektingoj. La kulmino de la dagerotipio estis en la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj. Komence de la 1860-aj jaroj novaj metodoj, kiel la pli favorprezaj ambrotipio kaj ferotipio anstataŭis ĝin.

## Aliaj fruaj fotografiaj metodoj 
* Heliografio (1826)
* Talbotipio (ankaŭ *kalotipio* aŭ argirotipio; ĉirkaŭ 1835)
* Ambrotipio (ĉ. 1850)
* Ferotipio (ĉ. 1850)
* Panotipio (ĉ. 1860)

## Literaturo 
* Fritz Kempe: *Photographie zwischen Daguerreotypie und Kunstphotographie* (Bilderhefte des Museums für Kunst und Gewerbe; Nr. 14), Hamburg: Museum für Kunst und Gewerbe 1977/87
* Jochen Voigt: *Der gefrorene Augenblick. Daguerreotypie in Sachsen 1839-1860*, Chemnitz 2004
* Jochen Voigt: Spiegelbilder. Europäische und amerikanische Porträtdaguerreotypie 1840-1860, Chemnitz 2007

## Eksteraj ligiloj 
* Prof. Diether Münzberg (1974): *Anfertigung von Daguerreotypien oder die Fotografie auf Silberplatten*  (en la germana)
* Daguerreotype-gallery.de : Historio, tekniko, kolektoj, refarado k.a., konstantaj aktualigoj
* The Daguerreian Society: Ampleksa galerio, datumbazo, literaturo en faksimilo (en la angla)
* Datenbank für Photoliteratur serĉvorto „Daguerreotypie“

Kategorio:Fotado
Alberti-baso

La **Alberti-baso** estas speciala maniero de muzika akompano, kiun precipe la komponistoj de la klasika muziko utiligis. Oni nomis la Alberti-bason laŭ sia inventinto Domenico Alberti.

Temas pri arpeĝo, *rompita* maniero de akompano, je kiu la unuopaj tonoj de akordo eksonas ne samtempe, sed unu post la alia laŭ la sinsekvo „plej malalta, plej alta, meza, plej alta tono“ (La sinsekvo ne estas fiksita, do estas laŭplaĉe variebla). Ĉi tiu modelo ripetiĝas ĉiam denove. Fama ekzemplo por Alberti-baso estas la komenco de la pianosonato en C-maĵoro KV 545 de Wolfgang Amadeus Mozarts, la t.n. „facila sonato“:

Dosiero:Mozart k545 opening.png

Kutime oni uzas Alberti-basojn en verkoj por klavarinstrumentoj kaj ludas ilin per la maldekstra mano, tamen oni ankaŭ trovas ilin en komponaĵoj por aliaj instrumentoj, ekz. en la 5-a arĉkvarteto de Béla Bartók el la jaro 1934.

Kategorio:Muzika praktiko
Kategorio:Muzikaj figuroj
Tierra de Badajoz

***Tierra de Badajoz*** aŭ **komarko Badaĥozo** estas komarko de la provinco Badaĥozo en la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro de Hispanio, nome ĉe Portugalio kaj ĉe la sudokcidenta angulo de la Provinco Kacereso. Administra centro estas la municipo de Badaĥozo. Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La plej granda parto de la loĝantaro loĝas en la urbo Badaĥozo, kiu estas ĉefa kaŭzo de la alta loĝantodenso kaj de la ekonomio de la distrikto, bazita sur la servoj kaj komerco de la urbo.

## Geogrefia situo 
Tierra de Badajoz okupas la nordokcidentan parton de la provinco badajoza, projektante norden ampleksa teritorian parton kiu eniras en la provinco de Cáceres kaj alian suden, kiu faras simile en la distriktoj de Llanos de Olivenza kaj Tierra de Barros, dum la okcidenta bordo markas la portugalan landlimon kaj la orienta, ne tiom klare markita, limas kun la distrikto Vegas Bajas, sed en tute simila pejzaĝo de akvumita terkulturado ambaŭflanke de la rivero Gvadiano.

## Vilaĝoj kaj urboj 
Tiu distrikto estas formita de 9 municipoj kaj 9 malgrandaj municipopartoj devenaj de la konstruo de novaj vilaĝoj laŭ la Plan Badajoz:

* Alburquerque
* Badajoz (Badaĥozo)
** Alkazabo de Badajoz
** Alvarado
** Balboa
** Gévora
** Guadiana
** Novelda del Guadiana
** Sagrajas
** Valdebotoa
** Villafranco del Guadiana
* La Albuera
* La Codosera
* Pueblonuevo del Guadiana
* San Vicente de Alcántara
* Talavera la Real
* Valdelacalzada
* Villar del Rey

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala prezento en la provinca retejo ()

Kategorio:Komarkoj de Badaĥozo
Tentudía

**Tentudía** estas komarko de la provinco Badaĥozo en la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro de Hispanio. Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro estas la municipo Fuente de Cantos, kiu estas ankaŭ la plej loĝata vilaĝo de la distrikto kun pli ol 5 000 loĝantoj, dum la dua estas Monesterio kun pli ol 4 000. Ĝi estas triangula, enhavas 9 municipojn kaj 2 malgrandajn municipopartojn, kiuj estas la jenaj:

* Bienvenida
* Bodonal de la Sierra
* Cabeza la Vaca
* Calera de León
* Fuente de Cantos
* Fuentes de León
* Monesterio
* Montemolín
** Pallares
** Santa María de Nava
* Segura de León

La komarko Tentudía estis deklarita komarko de la institucioj en la 1970-aj jaroj pere de la *Mancomunidad Turística y de Servicios de Tentudía*, pro tio ne eblas paroli pri socia unuiĝo de la loĝantaro, ĉar temas ĉefe pri institucia sistemo direkte al komunaj celoj. Per la termino Tentudía oni aludas al io kiun havis komune tiuj vilaĝoj, unuparte la mezepoka ĉeesto de la Ordeno de Santiago kaj duaparte la adoro al la virgulino de Tentudía, situa sur la pinto de la samnoma monto kiu, pro siaj 1 104 metroj, estas la plej alta punkto de la provinco Badaĥozo.

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala prezento en la provinca retejo ()

Kategorio:Komarkoj de Badaĥozo
Kategorio:Ordeno de Santiago
Llanos de Olivenza

**Llanos de Olivenza** (Ebenaĵo de Olivenzo) estas komarko de la provinco Kacereso en la regiono Ekstremaduro de Hispanio. Ĝi limas sude kun la Sierra Suroeste kaj norde kun la distrikto Tierra de Badajoz; oriente kun Tierra de Barros kaj okcidente kun Portugalio. Administra centro estas la municipo Olivenza, kiu apartenis al Portugalio ĝis la komenco de la 19-a jarcento. La fakto ke tiu urbo kaj aliaj vilaĝoj kaj vilaĝetoj apartenis aŭ estis tre kontakte kun portugala loĝantaro (ĉu pace ĉu milite) estas la ĉefa karaktero de la distrikto. Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Municipoj 
Tiu distrikto estas formata de 11 municipoj kaj 6 malgrandaj municipopartoj, ankaŭ ligataj al la portugala deveno, ĉar en la najbara lando la loĝantaro ne estas tiom koncentrita en grandaj vilaĝoj, sed pli disaj enkampare. La vilaĝoj estas la jenaj:

* Alconchel
* Almendral
* Barcarrota
* Cheles
* Higuera de Vargas
* Nogales
* Olivenza kun la municipopartoj
** San Benito de la Contienda
** San Jorge de Alor
** Santo Domingo de Guzmán
** San Francisco de Olivenza
** San Rafael de Olivenza
** Villarreal 
* Táliga
* Torre de Miguel Sesmero
* Valverde de Leganés
* Villanueva del Fresno

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri la distrikto de Olivenza 
* oficiala prezento en la provinca retejo ()

Kategorio:Komarkoj de Badaĥozo
Studaĵo (muziko)

eta|dekstra|350ra|1-a paĝo de la studaĵo op. 10, n-o 2 de Chopin

**Studaĵo** (ankaŭ **etudo**, laŭ la franca lingvo) estas laŭ sia origina vortsenco *("les études" = studado; "étudier" = studi)* instrumentverko por soloinstrumento, kiu celas helpi la muzikiston akiri pli bonajn lertecon pri lia instrumento. Ekzemple ilin reprezentas la pianostudaĵoj de Carl Czerny samkiel la *"Ausführliche theoretisch-practische Anweisung zum Pianoforte-Spiel"* (detala teoria-praktika instrukcio al pianludado) de Johann Nepomuk Hummel.

En la 19-a jarcento, dum la epoko de la romantismo, el la studaĵoj evoluis memstara muzikformo, kia ja ankaŭ servis al la studado de specialaj lertecoj, tamen krom tio estis aŭdigata al publiko kiel konĉerteca verko. Ekzemploj por tio estas la studaĵoj por violono de Niccolò Paganini samkiel la pianostudaĵoj de Franz Liszt, Sergej Rachmaninoff, Aleksandr Skrjabin kaj Frédéric Chopin. La – jam sen tio fingroteknike postulemaj – ŝopenajn studaĵojn eĉ plimalfaciligis poste Leopold Godowski en nova aranĝo.

Dumpaŝe de la tempo ĉi tiu muzikformo malproksimiĝis de sia origina senco (akiro de fingra lerteco). Tio jam montriĝas je kelkaj studaĵoj de Skrjabin, kiuj parte estas dispoziciitaj pli kiel senformaj "moments musicaux" ol kiel studaĵoj kaj per tro hasta prezentado perdas sian sonan ravon. Sed ankaŭ la simfoniaj studaĵoj (por piano) de Robert Schumann estas ekzemplo por la deturniĝo de la origina ideo de studaĵo, ĉar temas plimulte pri variacioj pri temo.
Same je la Paganini-variacioj op. 35 (du volumoj) de Brahms temas pri kolekto da studaĵoj; ili portas nemiskompreneble kiel subtitolo la nomon "studaĵoj por piano".

## Kolektoj da studaĵoj 
* Frédéric Chopin
** studaĵoj op. 10
** studaĵoj op. 25
* Claude Debussy
** studaĵoj: du libroj
* György Ligeti
** studaĵoj: tri libroj
* Franz Liszt
** koncertstudaĵoj (Gnomenreigen, Waldesrauschen)
** Paganini- studaĵoj (1838)
** Douze études d'exécution transcendante (1851)
* Aleksandr Skrjabin
** studaĵoj
* Heitor Villa-Lobos
** Douze études pour la guitare

## Referencoj 
Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Muzikaj formoj
Campiña Sur (Badajoz)

**Campiña Sur** (Suda kamparo) estas komarko aŭ distrikto de la aŭtonoma komunumo aŭ regiono de Ekstremaduro (Hispanio) situa en la Provinco de Badajoz. Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro estas la municipo Llerena de ĉirkaŭ 6 000 loĝantoj, sed la plej loĝata urbo estas Azuaga kun 8 500 loĝantoj.

## Geografia situo 
Tiu ĉi distrikto situas en la sudorienta parto de la provinco. Norde limas kun la La Serena, Vegas Bajas kaj Tierra de Barros; okcidente kun Sierra Suroeste, kaj sudokcidente kun Tentudía. Fine oriente troviĝas apude la provinco de Córdoba kaj sude tiu de Sevilo.

## Municipoj 
La municipoj de la distrikto estas la jenaj:

* Ahillones
* Azuaga
** La Cardenchosa
* Berlanga
* Campillo de Llerena
* Casas de Reina
* Fuente del Arco
* Granja de Torrehermosa
** Los Rubios
* Higuera de Llerena
* Llera
* Llerena
* Maguilla
* Malcocinado
* Peraleda del Zaucejo
* Puebla del Maestre
* Reina
* Retamal de Llerena
* Trasierra
* Usagre
* Valencia de las Torres
* Valverde de Llerena
* Villagarcía de la Torre

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* Campiña Sur de Extremadura ()
* oficiala prezento en la provinca retejo ()

Kategorio:Komarkoj de Badaĥozo
Pola landvojo n-ro 39

La **pola landvojo n-ro 39** (**DK39**) estas landvojo je longeco 119 km. Ĝi kunigas Łagiewniki Baranowa, ankaŭ kiel landvojo nr-o . Sed  preterpasas Wrocław kun ĝia urbaro. Senkolizie kaj sen ebleco enveturado kaj elveturado kruciĝas kun ŝoseo nr-o  proksime Owczary.

## Pli gravaj urboj laŭ DK39 
* Łagiewniki (, )
* Strzelin
* Wiązów
* Brzeg ()
* Namysłów
* Kamienna ()
* Baranów ()
San Agustín Amatengo

** San Agustín Amatengo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Agustín Amatengo*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 080.

## Geografio 
**San Agustín Amatengo** apartenas al la distrikto Ejutla al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1455 loĝantojn. El tiuj estis 662 viroj kaj 793 virinoj. La komunumo havas surfacon de 58.69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1360 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6 indiĝenoj. El tiuj 6 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* San Agustín Amatengo  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Centraj valoj de Oaĥako
San Agustín Atenango

**San Agustín Atenango** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Agustín Atenango*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 081.

## Geografio 
San Agustín Atenango apartenas al la distrikto Silacayoapam al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1787 loĝantojn. El tiuj estis 791 viroj kaj 996 virinoj. La komunumo havas surfacon de 82.93 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1280 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1096 indiĝenoj. El tiuj 908 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la komunumo en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Miŝteka regiono de Oaĥako
Zafra-Río Bodión

La **Zafra-Río Bodión** aŭ *komarko de Zafra* estas komarko de la provinco Kacereso en la  aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro de Hispanio norde de Tentudía.  Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro estas la municipo Zafra, kiu estas tradicia urbo ĉe la vojo de Sevilo al Mérida. Lastatempe oni uzas ankaŭ la nomon *Zafra-Río Bodión* kun la celo signifi, ke temas ne nur pri la vilaĝoj ĉirkaŭ Zafra, komerca kaj industria urbo, sed ankaŭ tiuj kiuj estas iom pli sude ĉe la rivero Bodión.

## Municipoj 
La komarko enhavas 15 municipojn, kiuj estas la jenaj:

 loĝantaro en 2022

La plej loĝata urbo estas Zafra kun pli da 16 000 loĝantoj, sed estas ankaŭ aliaj sufiĉe loĝataj urbetoj, kiel Los Santos de Maimona kun pli da 8 000 kaj Fuente del Maestre kun preskaŭ 7 000.

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

Kategorio:Komarkoj de Badaĥozo
Ivanec

eta|dekstra|300px|Panoramo el Ivanec
**Ivanec** estas urbo kaj municipo en Kroatio.

* Areo: 96 km²
* Loĝantaro en la municipo: 14&nbsp;400, en la urbo: 5&nbsp;430
* Poŝtkodo: 42 240
* Aŭtokodo: VŽ
* Telefonprefikso: 42

La urbo situas laŭ la fervojo inter Varaždin kaj Lepoglava. Al la municipo apartenas 28 komunumoj.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1201 en formo *"villa hospitalariorum"*, ĉar ekleziaj flegistoj fondis tie hospitalon. Post la mezepoko la urbo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis la Traktato de Trianon Ivanec apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distriktejo de *Ivanec*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Kategorio:Urboj de Kroatio
Klanjec

eta|dekstra|300px|Klanjec
eta|dekstra|300px|Klanjec
eta|dekstra|280px|Statuo de Mihanović en Klanjec

**Klanjec** estas urbo kaj municipo en Kroatio. Ankoraŭ 18 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 km²
* Loĝantaro en la municipo: 3&nbsp;230, en la urbo: 560
* Poŝtkodo: 49 290
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Klanjec situas sur malebenaĵo, laŭ la slovena landlimo, laŭ fervojo Zagrebo-Maribor.

## Historio 
Post la mezepoko Klanjec situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Klanjec apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distrikto de *Klanjec*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* biblioteko
* statuo pri aŭtoro de la kroata himno Antun Mihanović (mihanovitj)
eta|maldekstra|280px|Biblioteko de Klanjec

Kategorio:Urboj de Kroatio
Varaždinske Toplice

eta|dekstra|300ra|Panoramo de Varaždinske Toplice
eta|dekstra|300ra|Banejo de Varaždinske Toplice

**Varaždinske Toplice** (varaĵdinske ), germane **Warasdin-Töplitz,** hungare **Varasdfürdő** estas urbo kaj municipo en Kroatio, en departemento de Varaždin. Ankoraŭ 22 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro en la municipo: 6&nbsp;970, en la urbo: 1&nbsp;870
* Poŝtkodo: 42 223
* Telefonprefikso: 42
* Aŭtokodo: VŽ

## Situo 
Varaždinske Toplice situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Varaždin troviĝas 12 km-ojn.

## Historio 
La romianoj profitis la termalan banejon, havanta la nomon **Aqua Iasae**. Dum regado de Konstantino la 1-a de la Romia Imperio incendio okazis, sed poste tuj la setlejo rekonstruiĝis. La unua skriba mencio pri la loko devenis el la 12-a jarcento en formo *Toplissa*. Iom poste la komunumo havis fortikaĵon kaj rajton pri bazarado. Post la turkaj atakoj la fortikaĵo transformiĝis al baroka kastelo, kiu akceptis gastojn. En 1820 la banejo tute renoviĝis. Ĝis Traktato de Trianon Varaždinske Toplice apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distrikto de Novi Marof, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. Dum la 2-a mondmilito la banejo detruiĝis, sed poste renoviĝis.

Kategorio:Urboj de Kroatio
Novi Marof

eta|dekstra|300px|Panoramo de Novi Marof
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Novi Marof
eta|dekstra|300px|Stacidomo de Novi Marof
**Novi Marof** estas urbo en Kroatio, en departemento de Varaždin. Ankoraŭ 22 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 112 km²
* Loĝantaro en la municipo: 13&nbsp;850, en la urbo: 1980
* Poŝtkodo: 42 220
* Telefonprefikso: 42
* Aŭtokodo: VŽ

## Situo 
Novi Marof situas sur deklivoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zagreb-Varaždin. La lasta troviĝas 18, Zagrebo 56 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1209 en formo *"castrum Greben"*. Post la mezepoko la urbeto situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Novi Marof apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distrikto de *Novi Marof*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo

Kategorio:Urboj de Kroatio
Zlatar

eta|dekstra|300ra|Zlatar situas en la plej malhela departemento

**Zlatar** estas urbo en Kroatio, en departemento **Krapina-Zagorje**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 76 km²
* Supermara alteco: 183 m
* Loĝantaro en la municipo: 6&nbsp;500, en la urbo: 2&nbsp;880
* Poŝtkodo: 49 250
* Telefonprefikso: 49
* Aŭtokodo: KR

## Situo 
Zlatar situas proksimume 5 km-ojn de ĉefvojo kaj fervojo. Ankoraŭ 18 komunumoj apartenas al la municipo.

## Historio 
Post la mezepoko la urbeto situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Zlatar apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Varaždin, al distrikto de *Zlatar*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Kategorio:Urboj de Kroatio
Muzeo Reĝino Sofia

dekstra|277px|eta|Ekstera placo kaj lifto
dekstra|277px|eta|Ampleksigo de la Muzeo
[dekstra|277px|eta|Skulptaĵo de [Joan Miró|Miró]]
**La Nacia Muzeo Arta Centro de Reĝino Sofía** (MNCARS sigloj en la hispana) estas la hispania nacia muzeo pri arto el la 20-a jarcento, mallongigita kiel "Muzeo de Reĝino Sofia". Ĝi estis oficiale inaŭgurita la 10-an de septembro 1992 per la artistaj fondaĵoj de la Hispana Muzeo de Nuntempa Arto kaj ĝia nomo honorigas al la Reĝino Sofia. Ĝi estas memstara organismo dependata de la Hispana Kulturministerio. Ĝi situas en Madrido, en la antikva Hospitalo Sankta Karlo, konstruaĵo el la 18-a jarcento, en la zono Atocha, proksime de la samnomaj trajnstacioj "Trajnstacidomo Atocha" kaj " Atocha"

## Adreso 
* **Ĉefa Sidejo**:
** Santa Isabel, 52 28012 Madrid
** Tel: (+34) 91 774 10 00
** Fax: (+34) 91 774 10 56

File:Reina Sofía interior.jpg
File:Patioreinasofia.jpg
File:Museum Reina Sofía Madrid Spain Espana this is a front photo close up at the Queen Sofia Museum in 2011 month of June.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo *(hispane, angle)*

Reĝino Sofia
Reĝino Sofia
Ĉentonigo

**Ĉentonigo** estas la komponado de nova melodio surbaze de provizo el jam ekzistantaj melodiaj ŝablonoj. Ĉi tiun procedon oni ofte uzas en la liturgia muziko (ekz. por muzikigi novajn tekstojn). Certaj melodiŝablonoj reprezentas konkretan modalon.

## Referencoj
*Hoppin, Richard (1978). *Medieval Music*. New York: Norton.
*Randel, Don Michael (2002). *The Harvard Concise Dictionary of Music and Musicians*. ISBN 0-674-00978-9.

Kategorio:Mezepoka muziko
Kategorio:Muzika teorio
Malgranda alaŭdo

[eta|*Calandrella rufescens minor* [MHNT]]

La **Malgranda alaŭdo**  aŭ pli precize Mallongfingra malgranda alaŭdo (*Calandrella rufescens*) estas specio de malgranda alaŭdo aŭ birdoj de la genro Calandrella kaj familio de Alaŭdedoj, kiu loĝas en Hispanio, norda Afriko, kaj el Turkio orienten tra la duondezertoj de centra Azio al Mongolio kaj Ĉinio.

Multaj populacioj, inkludante tiujn kiuj reproduktiĝas en Hispanio kaj Afriko, estas **nemigrantaj**, sed kelkaj birdoj el Azio de la nordo de la reprodukta teritorio migras sude en vintro. Tiu ĉi specio estas tre rara vaganto al norda kaj okcidenta Eŭropo.

Tiu palearktisa specio de seka malferma kampero, preferas eĉ pli la **sekajn kaj senplantajn** terenojn ol la proksima parenco, la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi nestumas surgrunde, kie la ino demetas 2 al 3 ovojn. La manĝo estas semoj kaj insektoj, tiuj lastaj ĉefe dum la reprodukta sezono.

Temas pri eta pala alaŭdedo, pli **malgranda** eĉ ol la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi estas, kiel plej parto de alaŭdedoj malhele **striita grizecbrune supre kaj blankeca sube**. Ĝi havas palan superokulan strion kaj mallongan fortikan bekon, kiel ĉe la Mallongfingra alaŭdo, sed diference de tiu, ĝi havas nek kolmakulojn nek sablokoloran nuancon en vango aŭ flankoj de brusto kaj male havas tre **markitan striadon en vango kaj brusto**. Ankaŭ la beko estas iom distinga, pli malhela kaj iomete kurba ĉe la Malgranda alaŭdo kaj ankaŭ la formo de la kapo iom pli malgranda ĉe tiu ĉi. Ambaŭ seksoj estas similaj.

La kanto estas pli riĉa, pli varia kaj imiteca ol tiu de la parenco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Malpli zorgiga
* (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Alaŭdedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Armenio
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano
Požega

**Požega** (poĵega), germane **Poschega,** (poŝega) hungare **Pozsega** (poĵega) estas urbo en Kroatio, en departemento Požega. La kroata historia nomo estis *Slavonska Požega*. Ankoraŭ 30 komunumoj apartenas al la municipo.
eta|maldekstra|Fortikaĵo de Požega
## Bazaj informoj 
* Areo: 134 km²
* Supermara alteco: 311 m
* Loĝantaro: 28&nbsp;200
* Poŝtkodo: 34 000
* Telefonprefikso: 34
* Aŭtokodo: PŽ
eta|Katedralo de Požega
## Situo 
Požega situas laŭ ĉefvojo Pécs-rivero Sava. Slatina, Slavonski Brod kaj Nasice troviĝas po 40 km-ojn.

## Historio 
Apud la nuna urbo iam komunumo de la romianoj *Incerum* troviĝis. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1150 en formo *"Posaga"*, kiu poste iĝis departementejo. En 1532 la turkoj okupis kaj la fortikaĵon, kaj la urbeton. En 1765 Poschega iĝis "libera reĝa urbo" kaj denove departementejo en Habsburga Imperio kaj samtempe en Hungara reĝlando. Gimnazio en 1699, presejo en 1862 ekfunkciis. En 1910 loĝis tie 5&nbsp;899 da homoj, (4&nbsp;119 kroatoj, 479 serboj, 446 hungaroj, 408 germanoj kaj 295 ciganoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento kaj distrikto de Pozsega (reĝa departemento), kies departementejo kaj distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* abatejo
* katedralo

## Famuloj 
En Požega naskiĝis kroata-hungara advokato, verkisto Antun Nagy.

## Ĝemelurbo 
*  Jokneam, Israelo

Kategorio:Urboj de Kroatio
Tomás Estrada Palma

**Tomás Estrada PALMA** (1835-1908) estis la unua prezidento de la Respubliko Kubo en 1902-1906.

Estrada partoprenis en la Dekjara Milito (Kubo) 1868- 1878. Li estis prezidento de la Ĉe-Milita Respubliko de la 29-a de marto 1876 ĝis la 19-a de oktobro 1877. Li kunlaboris kun la revoluciaj celoj enmigrinta en Usono, kie li estis prestiĝa revoluciulo pro sia laboro kiel intelektulo kaj edukisto. En 1895 li revenis al Kubo. José Martí taskigis lin gvidi la restantajn estraranojn de la Kuba Revolucia Partio. Kiam José Martí forpasis en Dos Ríos, la registaro de la Ĉe-Milita Respubliko, establita en 1895 en Jimaguayú, nomumis lin delegito de la Kuba Revolucia Partio kaj agento de la registaro eksterlande. Estrada estis la unua prezidento de la Kuba Respubliko de 1902 ĝis 1906. Liaj reelektaj sopiroj kaŭzis la tiel nomatan "Aŭgustan Etmiliton" (1906) kaj poste la Duan usonan intervenon en Kubo.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1835
Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Kategorio:Kubaj politikistoj
Randers

**Randers** estas haven-urbo en orienta Jutlando (Danio), proksimume 40 km norde de la urbo Århus. Pro ĝia situo ĉe la longe etendita "Fjordo de Randers" la urbo situas en distanco de 25 km de la bordo de Kattegat. La malnova urbo (*Kommune* 1970-2006) havis areon de 154 km². Kadre de administracia reformo la komunumoj *Langå, Mariager, Nørhald, Purhus* kaj *Sønderhald* unuiĝis tute aŭ parte kun Randers je la 1-a de januaro 2007. La tuta areo nun ampleksas 800,14 km². Ĝi apartenas al la Regiono Meza Jutlando.

Evoluo de la loĝantaro *(1-a de januaro)*:

En Randers naskiĝis la lingvisto Otto Jespersen.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo
* Mapo de Danio 

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Meza Jutlando
Esbjerg

eta|maldekstra|urbocentre
eta|maldekstra|La ĉefstaciodomo
eta|maldekstra|La piediranta zono
**Esbjerg** [] (germane: *Esberg*) estas la kvina plej granda urbo de Danio kun 114&nbsp;244 loĝantoj (1-a de januaro 2008) kaj ĝia plej grava haveno ĉe la Norda Maro. La urbo situas en la sudokcidento de Jutlando.

De Esbjerg ekzistas pramŝipaj linioj al Britio (Harwich) kaj al la insulo Fanø (urbeto Nordby). Antaŭe ankaŭ ekzistis konekto al Newcastle kaj al la Ferooj (Tórshavn).

## Partneraj urboj 
*  Eskilstuna en Svedio
*  Jyväskylä en Finnlando (ekde 1947)
*   Maniitsoq, regiono *Kitaa/Vestgrønland* en Gronlando
*  Stavanger, provinco Rogaland en Norvegio
*  Suĝoŭo en Ĉinio
*  Ŝĉeĉino / Szczecin en Pollando
*   Tórshavn en la Ferooj

## Literaturo 
* Esbjergs historie. 3 volumoj. Esbjerg.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la urbo (en la dana)
* Turisma retejo (dane, germane kaj angle)

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Suda Danio
Diferencismo

Per la nocio **diferencismo** oni karakterizas intelektan tendencon, kiu elstarigas la diferencojn inter la homoj. Al la diferencado oni atribuas pliajn signifojn kaj valorideojn. Ofte oni kontrastigas la diferencismon al la universalismo de la homaj rajtoj.

La **etna diferencismo** estas koncepto teoriumita de la Nova Dekstro kaj de ĝiaj kontraŭuloj (celantaj karakterizi la starpunktojn de tiu respektive la diferencadon). Kiel antitezo de la abstrakta universalismo kontraŭstarigita al diferencoj kaj partikularismoj, ĝi pledas por la agnosko de kultura heredaĵo propra al ĉiu popolo (etno), kiu meritas esti agnoskita kaj konservita de la politikaj institucioj. Ĝi celas fari sistemeca la "rajton je diferenco" kaj la "rajton de popoloj je memdetermino".

La **egalisma feminismo** uzas la nocion diferencismo malvalorige kiel kontraŭaĵon de la gvidideo de la universalismo de tutmonde validaj homaj rajtoj.

*Vd. ankaŭ:* etnoplurismo

Kategorio:Ismoj
Municipoj de la provinco Badaĥozo

**Listo de municipoj de la **:

Tiu ĉi provinco havas 164 municipojn.

eta|300px|Municipa mapo

## Eksteraj ligiloj 
* Provinco de Badajoz - Municipoj kaj distriktoj 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Ekstremaduro

Kategorio:Ekstremaduro
Badajoz
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Vicente García

**Vicente García González** (n. la 23-an de januaro 1833 en Las Tunas (Kubo) - m. la 4-an de marto 1886. Konata kiel "Leono de Sankta Rita, partoprenis en la kubaj sendependentismaj militoj.

Vicente García restas kiel unu el la plej polemikaj figuroj de la militoj en Kubo pro siaj konstantaj kveleroj, neobeemo kaj ribeloj dum la Dekjara Milito (Kubo) kontraŭ la gvidantoj kaj la Ĉe-Milita Respubliko. Tamen estas konsiderata kiel heroo en lia naskiĝurbo kie pluraj ejoj portas lian nomon.

Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1833
Kategorio:Mortintoj en 1886
Alange

**Alange** [alAnĥe] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Badaĥozo, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Alangeños*. 

## Situo 
Alange estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 323 m; je 79 lm de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 24 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 160,3 km². 

## Populacio 
La censita populacio en 2007 estis de 2.033 loĝantoj.

## Banejoj 
Post plibonigado de la 18-a jarcento kaj de la 19-a jarcento, nuntempe troviĝas funkciantaj la banejo de **romia deveno**, integritaj en banejo de medicina akvo, kies alta enhavo de 
radono, produktas plibonigon en malsanoj de tipo nerva, spira, artrozoj kaj reŭmo.

## Kastelo de Alange 
La **kastelo** kiu hegemonias la distrikton de la rivero Matachel estas situa sur la **Cerro de la Culebra** (Monteto de la Serpento). Ĝi estis konstruita de islamanoj en la 9-a jarcento. Kiam konkeris la vilaĝon Alange, la reĝo Ferdinando la 3-a, donacis la kastelon al la Ordeno de Santiago en 1243. Ĝi mezo de la 16-a jarcento ĝi estis abandonita. Nuntempe restas nur la **ĉefturo**, konstruita el ŝtono kaj briko, videbla de malproksimege.

Okcidente de la monteto de la kastelo estas la akvobaraĵo kaj artefarita lago de Alange, unu el la lastaj konstruitaj en la regiono fine de la 20-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Provinco 
* Artefarita lago de Alange

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Kategorio:Romia Hispanio
Leŭo

**Leŭo** havas plurajn signifojn:

* **Moldava leŭo** estas la valuto de Moldavio.
* **Rumana leŭo** estas la valuto de Rumanio.

## Vidu ankaŭ 
* LEU
ICE (apartigilo)

**ICE** havas plurajn signifojn:
* Enmigrada kaj Dogana Efikado de Usono ()
* InterCityExpress estas germana grandrapida trajno

* Enmigrada kaj Dogana Efikado de Usono: **Usona Enmigrada kaj Dogana Envigo** (angle *United States Immigration and Customs Enforcement*, akronime **ICE**, prononcata /aɪs/)
La Albuera (Badajoz)

**La Albuera** (La laguneto) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Albuereños*. 

## Situo 
Alange estas situa en la okcidenta parto de la provinco de Badajoz, je altitudo de 253 m; je 24 km de Badajoz, provinca ĉefurbo.

## Populacio 
La censita populacio en 2007 estis de 1.856 loĝantoj.

## Historio 
Dum la procezo de la amerika konkero, laŭ la pastro Vicente Navarro del Castillo, 11 loĝantoj de La Albuera partoprenis en la procezo, inter ili Juan Alonso de la Torre kiu kiel kapitano intervenis en la teritorioj kolombiaj kaj venezuelaj, partoprenante en la fondo de la urbo de Vélez (Kolombio), kaj en la fondo de la urbo de Mérida (Venezuelo). 

thumb|maldekstre|La batalon de La Albuera oni rekreas ĉiujare surloke dum la monato majo.
La 16an de majo de 1811, ĉe tiu ekstremadura vilaĝo okazis la fama batalo de La Albuera, kadre de la Milito de Sendependiĝo. Ĉiujare oni rememoras en la vilaĝo tiun batalon per la partopreno de grupoj de volontuloj de la landoj kiuj partoprenis en ĝi, kiuj reprezentas ĝin vigle per tiamaj armiloj kaj uniformoj.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo