Britaniko

**Tiberio Klaŭdio Cezaro Britaniko** aŭ **Tiberius Claudius Caesar Britannicus** (12-a de februaro 41 - 11-a de februaro 55) estis filo de la romia imperiestro Klaŭdio kaj lia tria edzino, Valeria Mesalina. Dum lia naskiĝo, nur unu monaton post la komenco de la regado de Klaŭdio, li estis nomita heredanto de la Imperio.

Tamen, tri faktoroj igis la romiajn civitanojn ne konsideri lin la imperia posteulo: la ekzekuto de lia patrino pro bigamio, la edziĝo de Klaŭdio kun Agripina, kaj la adopto de Nerono, posteulo de la fama Germaniko (15 a. K. - 19 p. K.). Li estis murdita la tagon antaŭ sia dek-kvara naskiĝtago.

## Naskiĝo kaj infanaĝo
Britaniko naskiĝis la 12-an de februaro 41, filo de imperiestro Klaŭdio kaj lia edzino Valeria Mesalina. Dum sia naskiĝo, li fariĝis la sola vira posteulo de la imperiestro, ĉar lia frato, Klaŭdio Druso (9 p. K. - 27 p. K.), estis mortinta preskaŭ du jardekojn antaŭe, ankoraŭ adoleskanto.

Britaniko ricevis la nomon Tiberius Claudius Nero Germanicus ĉe naskiĝo, tiel adoptante la kromnomon de sia patro kaj plifortigante sian pozicion kiel imperia heredanto. Simile, Klaŭdio, kiu estis reginta antaŭ malpli ol monaton, plifortigis sian statuson kiel monarko per la naskiĝo de la posteulo. Por memorfesti ĉi tiun eventon, la imperiestro ordonis la monfaradon de memorsestercio, kies averso portis la surskribon "Spes Augusta".
[eta|maldekstre|400px|La venenado de Britaniko, komponaĵo de [:en:François Chauveau|François Chauveau en la eldono de 1675 de la kvinakta tragediaĵo Britaniko de Jean Racine.]]

[eta|dekstre|400px|Nerono, kostuma aranĝo por la dramverko de [Jean Racine, gravuraĵo de Pierre Michel Alix (1762-1817) 1802.]]

[eta|maldekstre|400px|[:en:François-Joseph Talma|Talma kiel Nerono, pentrita de Eugène Delacroix.]]

eta|dekstre|400px|Morto de Britaniko, Ilustraĵo por "La Bible Populaire", Nouveau Testament (Hachette, 1865).

eta|maldekstre|400px|Locusta testante sur sklavo venenon preparitan por Britannicus

En 43, la Senato donis al Klaŭdio la titolon "Britannicus" kiel rekompencon pro la konkero de Britanio. Tamen, la imperiestro rifuzis ĉi tiun titolon por si mem, akceptante ĝin anstataŭe en la nomo de sia heredanto. La graveco de ĉi tiu titolo kuŝas en la fakto, ke ĝi estas la nomo per kiu historio nomas lin. Lia infanaĝo pasis meze de multaj publikaj eventoj, kie la imperiestro kriis al la homamasoj:

## Falo de Mesalina
En 48 p.K., Britaniko fariĝis ankoraŭ plia ludilo en la intrigoj de sia patrino. Ŝi edziniĝis al Gajo Silio. Unu el la kondiĉoj por la geedziĝo estis, ke Silio adoptu Britaniko kiel sian heredanton, ĉar ŝi volis malhelpi lin subteni la imperiestron. Ĉi tiuj agoj estis parto de la komploto de Mesalina por renversi Klaŭdion. Post tio, ŝi kaj ŝia nova edzo fariĝus la geregantoj de la trono. Tamen, ili estis malkovritaj post la geedziĝo, kaj, kiam la imperiestro eksciis pri la komploto, li ordonis ilian ekzekuton.

## Ascendo de Nerono
Post la falo de sia patrino, Britaniko fariĝis ŝarĝo por lia patro, Klaŭdio. La manko de plenkreska heredanto igis la pozicion de Klaŭdio vundebla al konspiroj elpensitaj kontraŭ li, precipe fare de aliaj membroj de la Juli-Klaŭdia dinastio. Oni sugestis, ke Klaŭdio adoptu pli maljunan heredanton kaj finu la internajn kverelojn ene de la familio per geedziĝo kun Agripina, la lasta plenkreska Juliana.

Baldaŭ poste, Klaŭdio kaj Agripina geedziĝis, kaj li adoptis la filon de Agripina, Neronon, kiel sian heredanton sur Britaniko. Nerono estis edziĝinta kun la fratino de Britaniko, Klaŭdia Oktavia (39 p. K. - 62 p. K.), kaj estis nomita kunheredanto kun Britaniko ĝis ĉi-lasta plenkreskiĝis. Nerono estis tre populara junulo, kaj danke al sia populareco ĉe la popolo, estontaj puĉoj por renversi Klaŭdion estis evitataj. Britaniko ŝajne ne bone interkonsentis kun sia nova familio. Laŭ Tacito, Britaniko nomis Neronon per sia naskiĝnomo, Domicio, longe post la adopto.

Publikaj ceremonioj okazis, en kiuj la junuloj estis honoritaj kune. Britaniko mokis la mankon de vireco kaj la virinaj manieroj de Nerono. Nerono respondis al ĉi tiuj akuzoj insistante, ke Britaniko estis la ekstergeedza filo de Klaŭdio, sed la imperiestro neniam kredis lin. Laŭ Tacito, ĉiuj, kiuj havis kialon por kontraŭstari Agripinan kaj Neronon, kuniĝis en grupo ĉirkaŭ Britaniko, profitante la ekzistantan misharmonion inter ili.

Agripina, siaflanke, venĝis kontraŭ membroj de la rondo de sia vicfilo. La tutoro de la junulo, Sozibio, kiu estis ilo de la mortinta Mesalina, estis murdita. Klaŭdio aprobis la murdon pro la falo de sia eks-edzino.

## Morto de Klaŭdio
La rimedoj, kiujn Klaŭdio devis entrepreni por konservi sian regadon ĝis Britaniko atingis plenaĝecon, ne estis facilaj. Fine de la jaro 54 p.K., kun nur ses monatoj restantaj antaŭ ol Britaniko atingis plenaĝecon laŭ la romia tradicio, Klaŭdio komencis paroli pri eksedziĝo de Agripina kaj senheredigo de Nerono, nun kiam ili jam ne estis bezonataj.

Kiel rezulte, Klaŭdio laŭdis sian biologian filon malprofite de sia adoptita filo antaŭ la Senato kaj la popolo. Suetonio skribas, ke Klaŭdio klarigis, ke li kredis, ke lia filo kreskas tre rapide, implicante, ke Britaniko estus la rajta heredanto kiam li surmetus la virilan togon.

Bedaŭrinde por Britaniko, la subtenantoj de Nerono estis pretaj fari ĉion necesan por malhelpi la efektivigon de la planoj de Klaŭdio. La 13-an de oktobro, 54, Klaŭdio mortis, eble pro naturaj kaŭzoj aŭ murdita de sia edzino. Laŭ Tacito, Britaniko kaj lia fratino estis enfermitaj en siaj dormoĉambroj por malpermesi ajnan eblan postulon de la junaj princoj pri siaj dinastiaj rajtoj super Nerono.

Nerono faris paroladon ĉe la funebro de Klaŭdio kaj alprenis la absolutan potencon. La deziro de Klaŭdio, ke post lia morto Nerono kaj Britaniko regu kune, estis subpremita de la nova imperiestro kaj la Senato. Ekde la morto de lia patro, Britaniko falis en obskurecon.

## Fino
Britaniko travivis kelkajn monatojn sub la regado de sia duonfrato, kvankam li estis tute ignorita, sed lia duonpatrino Agripina tuj konspiris por mortigi lin. Komence de 55 p.K., la liberigito Palaso, unu el la favoratoj de Agripina, estis eksigita de sia posteno en la Trezorejo, pozicio, kiun li tenis dum la regado de Klaŭdio.

Laŭ Tacito, Agripina reagis perforte al ĉi tiu ago de Nerono. Ŝi deklaris, ke ŝi bedaŭras esti metinta Neronon sur la tronon kaj alianciĝis kun Britaniko, por ke li prenu la tronon kiam li plenkreskiĝos. Ŝi minacis Neronon, ke ŝi irus kun Britaniko al la tendaro de la Pretora Gvardio kaj deklarus, ke ŝi murdis Klaŭdion kaj ke Britaniko estas la rajta heredanto, minaco, kiun la imperiestro konsideris malplena.

Tacito skribas, ke Nerono provis multfoje subfosi la publikan bildon de Britaniko. Unu el ĉi tiuj provoj estis kiam Nerono petis Britanikon kanti ĉe festo de ebriuloj kelkajn monatojn antaŭ sia 14-a naskiĝtago. Britaniko, tamen, ne nur evitis hontigon, sed ankaŭ gajnis la simpation de la ĉeestantoj per deklamado de poemo, en kiu li rakontis kiel li estis neglektita de Nerono. Laŭ Tacito, kelkajn tagojn antaŭ sia morto, Britaniko estis sekse atakita de Nerono.

Laŭ Tacito, Nerono dungis Lokusta, la saman venenigistinon, kiu murdis Klaŭdion, por veneni Britanikon. La unua dozo malsukcesis, kaj Nerono decidis fari la neelpenseblan. Britaniko estis venenita dum vespermanĝo, ĉeeste de sia fratino Oktavia, sia duonpatrino Agripina, kaj aliaj eminentuloj. La murdisto profitis la situacion por veneni la manĝaĵon de Britaniko, kiam li petis, ke ĝi estu malvarmigita, ĉar ĝi estis tro varma.

La veneno estis mortiga, kaj Britaniko kolapsis sur la plankon, ŝaŭmante ĉe la buŝo. La junulo mortis la 11-an de februaro 55, unu tagon antaŭ sia dek-kvara naskiĝtago, malpli ol monaton antaŭ ol atingi plenaĝecon kaj ĉirkaŭ kvar monatojn post la morto de sia patro. Nerono deklaris sin nekulpa pri la murdo, atribuante la morton de Britaniko al epilepsia atako. Britaniko estis entombigita en la Maŭzoleo de Aŭgusto kaj estis la lasta membro de la Julio-Klaŭdia dinastio enterigita tie.

Laŭ Suetonio, Britaniko kaj la estonta imperiestro Tito estis proksimaj amikoj. Kiel parto de siaj klopodoj ligi la Flavian dinastion al la Julio-Klaŭdia dinastio, Tito asertis esti sidinta apud Britaniko la nokton kiam li estis murdita. Tito eĉ asertis esti gustuminta la venenon, kio rezultigus longan kaj gravan malsanon. Tito starigis oran statuon honore al sia amiko kaj kojnfaris monerojn memore al li.

[eta|275px|maldekstre|[Sesterco memoriga de la nasko de Britaniko.]]

## Referencoj
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Murditoj
Kategorio:Tronheredontoj