open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norda Parko (Madrido)

La **Norda Parko** aŭ en hispana *Parque Norte* estas pinaro situanta en la kvartalo La Paz (La Paco), en la distrikto Fuenkaralo-Pardo, en Madrido, Hispanio.

Ene de la parko troviĝas la kultura centro Valle-Inclán, kaj proksime la Universitata Hospitalo La Paz, la Medicina Altlernejo de la Aŭtonoma Universitato de Madrido kaj la komplekso Kvar Turoj Negoc-Areo.

## Notoj 
Kategorio:Parkoj de Madrido
Linia Parko Manzanares

eta|Ero 3a de la Linia Parko Manzanares

La **Linia Parko Manzanares** aŭ en hispana *Parque Lineal del Manzanares* estas natura spaco ĉe la rivero Manzanares ekde ties kruciĝo kun la M-30 ĝis ties enfluo en la Rivero Jarama. Kvankam urbanizita en malgranda parto norde (Parko de Ricardo Bofill) estas nuntempe arkeologia (romianoj, Burbonoj kaj Hispana Enlanda Milito) kaj natura kuŝejo de la Regiono Madrido. Ĝi konsistas el tri grandaj eroj, nome 1, 2 kaj Regiona Parko.

Kategorio:Parkoj de Madrido
Parko Enrique Tierno Galván

250px|eta|Vido de la okcidenta aliro al la Parko Tierno Galván el la Planetario.

[200px|eta|Statua de [Enrique Tierno Galván en interna placo de la parko.]]

La **Parko Enrique Tierno Galván** [enrIke] estas situanta sudoriente de la urbo Madrido (Hispanio). Havas areon de 45 hektaroj, nome unu el plej ampleksaj de la ĉefurbo. Ĝi ekkonstruiĝis en 1986, dum regado de la urbestro nomiga al kiu oni dediĉis ĝin post ties morto. Estas placo dediĉita al li, kun statuo, planetario, subĉiela spektaklejo kaj kinejo de sistemo IMAX.

## Situo 
Tiu parko troviĝas en la kvartalo Legazpi, ene de la distrikto madrida Arganzuela, inter la antikva trajnstacio Delicias, nuna Fervoja Muzeo kaj la ĉirkaŭvojo M-30. La zono estas konata delonge kiel *Cerro de la Plata* (arĝentomonteto), ironie pro la restoj karbaj devenaj el la vaporlokomotivoj elirantaj de la proksimaj stacioj, nome Atoĉa kaj Delicias. Ekde tie videblas Vallecas kaj la komerca areo de Méndez Álvaro.

## Flaŭro kaj Faŭno 
La vegetaĵaro de la parko estas komponita de arboj (ĉefe pinaloj, kiaj Himalaja cedro, sed ankaŭ poploj, juniperoj kaj morusoj), arbustoj, odorplantoj (rosmareno, lavendo, kaj rozujoj) kaj abundaj herbejoj.

Inter la faŭno menciindas kolonioj de newstumantaj birdoj, kiaj la invada Monaĥa psitako, pegoj, merloj aŭ silvioj.

Kategorio:Parkoj de Madrido
Primiera bovo

**Primiera bovo** (primiere: **primieròta**; germane: **Primörer**) estas tipo de la specio Bos taurus. Ĝi estas bredata por la lakto. Ĝi estas malaperonta, ĉar en Primiero (ĝia naskiĝloko) la popolo ne plu estas ĉefe kamparana. Tial hodiaŭ estas nur malmultaj puraj ekzempleroj, sed pluraj rasmiksiĝaj ekzempleroj.

## Karakterizaĵo 
La specio havas brunan malhelan felon. La bovoj estas malgrandaj: ilia pezo estas ĉirkaŭ 2-3 kvintalojn, ili ne longas pli ol unu metron kaj okdek kaj ilia staturo estas malpli granda ol unu metron kaj tridek.

La specio estas forta, rustika kaj estas adekvata al la montaj herbejoj. Ĝi havas longan vivon.

Ĝia produktado estas pleje kvintalojn da lakto ĉiujare (ĉirkaŭ 10 kilogramojn ĉiutage).

Kategorio:Bovorasoj
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (naskiĝis la  en Curitiba, Brazilo) estas brazila aktorino.

## Filmaro 
* 2003: *Malhação* ... *Fabiana*
* 2004: *Malhação* ... *Natasha Ferreira*
* 2006: *Páginas da Vida* ... *Marina Andrade Rangel*
* 2006: *Sob Nova Direção* ... *Nely Li*
* 2007: *Duas Caras* ... *Maria Paula Fonseca do Nascimento*
* 2009: *Caminho das Índias* ... *Tônia (Antônia Cavinato)*
* 2010: *S.O.S. Emergência* ... *Flávia Menezes*
* 2011: *Amor em Quatro Atos* ... *Letícia*
* 2011: *Malu de Bicicleta* ... *Sueli*
* 2011: *Cine Conhecimento* ... -
* 2011: *A Vida da Gente* ... *Manuela Fonseca*
* 2012: *Lado a Lado* ... *Laura Assunção*
* 2013: *O Tempo e o Vento* ... *Bibiana*

## CD 
* 2005: Marjorie Estiano
* 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá
* 2013: TBA

### DVD 
* 2005: Marjorie Estiano e Banda ao Vivo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/name/nm1597010
* Marjorie Estiano official website
* Marjorie Estiano on Universal Music website 
* http://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0

Kategorio:Brazilaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
László Kovács (kuracisto)

**László Kovács** [lAslO kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács László** estis hungara kuracisto, fiziologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

László Kovács http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19207 naskiĝis la  1939 en Sátoraljaújhely kaj mortis la 29-a de septembro 2019.

## Biografio 
László Kovács frekventis universitaton en Debrecen inter 1957-1963, poste li eklaboris samloke en la universitata instituto, sed li ankaŭ instruis. En 1970 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filinojn. En 1987 li doktoriĝis antaŭ MTA. Inter 1991-2005 li estis direktoro de la instituto, krom dum 4 jaroj li estis vicrektoro. Li estis gastoprofesoro en Usono en 1987. Li redaktis fakrevuojn *General Physiology and Biophysics* kaj *Acta Physiologica Hungarica*. Li okupiĝis precipe pri funkciado de membrano (de ĉeloj). Li ricevis premiojn kaj memormedalon inter 1994-2008.

## Verkaro (elekto) 
**Increased Optical Transparency Associated With Ecitation-contraction Coupling in Voltage-clamped Cut Skeletal Muscle Fibres* (1977)
**Comparison of Birefringence Signals and Calcium Transients in Voltage-clamped Cut Skeletal Muscle Fibres of the Frog* (1983)
**Membránon keresztüli jelátvitel fiziológiás és kóros körülmények között* (1998)

## Fontoj 
* biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj
Embd

**Embd** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 312 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Embd situas en la suba Mater-Valo kaj etendiĝas en oriento ĝia al la bordo de la rivero Matervispa. La plej alta punkto de la komunumo estas la kulmino de la monto Schwarzhorn sur alteco de 3201 m s.m. dum la plej malalta punkto, kiu situas sur alteco de 850 m s.m., troviĝas en Kalpetran ĉe la bordo de Matervispo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Embd kaj Kalpetran, kaj la setlejoj Hasol kaj Schalb.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,39 km², de kiuj 9,5% estas kovritaj de arbaro, 24,4% servas por agrikulturo kaj 2,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Embd limas en nordo al Unterbäch, en nordoriento al Törbel, en oriento al Grächen, en sudo al Sankt Niklaus, en sudokcidento al Turtmann-Unterems kaj en nordokcidento al Ergisch.

## Trafiko 
Embd situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La unika veturebla vojo estas mallarĝa vojeto, kiu kondukas de Stalden tra Törbel al la vilaĝo. La vilaĝeto Kalpetran en la valo atingeblas pere de flanka vojo de la kantona ĉefvojo de Visp al Täsch. En Kalpetran estas stacidomo de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo, de kie aertelfero kondukas supren al la vilaĝo Embd.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Embd datiĝas el la jaro 1250 kiel *Emeda*. Embd estis la sidejo de la Senjoroj de Embd, kiuj estis vasaloj de la katedrala kapitolo de Siono. Ilia sidejo estis la Rotigo-Turo, kies unua mencio datiĝas el la jaro 1211 kaj kiu ekzistis ĝis 1852. Kiel paroĥo Embd memstariĝis en la jaro 1771, kiam ĝi disiĝis de la paroĥo Stalden. La nuna paroĥa preĝejo estis konstruita en la jaro 1960. Ĝis 2005 en Embd funkciis kvarcitminejo. La kvarcitŝtonon oni en Valezo multloke utiligis por kovri la tegmentojn de la domoj. La minejo estis fermita post tragika akcidento kun mortinto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kalpetran (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Embd
Barnabás Szabó

**Barnabás SZABÓ** [sabo:] estas rumania hungara grafikisto, muzeografo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 27-an de oktobro 1935. 

## Biografio
Barnabás Szabó diplomitiĝis en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kaj li instruis ĝis 1965, poste ĝis 1970 li laboris ĉe la Pupteatro de Oradea, de 1975 li estis grafikisto de historia fako de muzeo de Oradea.

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj muzeologoj
Bharat Kumar Ghimire

**Bharat Kumar GHIMIRE** (naskiĝis la  en orienta parto de Nepalo) estas nepala esperantisto. Li esperantistiĝis en 1990, kiam venis pola instruisto al Nepalo. Profesie li estas instruisto pri la angla lingvo. Li diplomitiĝis en Pokhara universitato.

Li instruas Esperanton ekde 1991 en diversaj lokoj de Nepalo kaj de Filipinoj.
Li fondis Esperanto-asocion en Filipinoj post unumonata instrurestado, dum kiu li instruis en tri universitatoj.
Li estas kun-fondinto de Internacia Himalaja Renkontiĝo kun Mukunda Pathik, Subas Gautam kaj Philippe Pierce.

En la jaro 1990 fondiĝis NEspA, Nepala Esperanto-Asocio, la Landa Asocio. Ekde 1991 li estas estrarano de NEspA, kaj laŭ la stato de 2012 estas ĝia ĝenerala sekretario. En la oficperiodo 2013-2016 li krome reprezentas sian landan asocion en la komitato de UEA.

Li faris diversajn prelegvojaĝojn, ĉefe en Koreio, Japanio kaj Germanio. Ekde la jaro 2012 li estas estrarano de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj ILEI.

Bharat Ghimire verkis pri la lernhelpa efiko de Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Nepalaj esperantistoj
Sakropopmuziko

**Sakropopmuziko** aŭ **Sakropop** nomiĝas parto de la nuntempa eklezia muziko, kiu muzike orientiĝas je ĵazo, popolmuziko, bitmuziko kaj popmuziko sen esti ektzate tia. *Sakro* en esperanto signifas "sankta", kaj *pop* estas mallongigo por "populara muziko". La tekstoj preskaŭ ĉiam iel ajn rilatas iomete kun la kristanaj evangelioj kaj kredo, akcentas tamen la individuan mion.
## Vidu ankaŭ 
* Kristana popmuziko
* Nova Religia Kanto
## Eksteraj ligiloj 
* Konsidero pri sakropopmuziko 
* http://www.monochrom.at/mikrofiche/lashcore4/h/p010.html

Kategorio:Eklezia muziko
Gyula Kováts (botanikisto)

**Gyula Kováts** [djula kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Gyula** (malofte **Kovács Gyula**) estis hungara botanikisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

Gyula Kováts http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08538.htm naskiĝis la  1815 en Buda. Li mortis la  1873 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Kováts frekventis gimnazion en Transilvanio, poste li ĉiam interrompis la lernadojn en universitatoj de Pest, Kolozsvár kaj Vieno. En 1847 li edziĝis en Vieno. Tiutempe li okupiĝis pri la botaniko. Inter 1851-1865 li havis postenon en Hungara Nacia Muzeo, dume li ankaŭ instruis en universitato de Pest. Li estis grava kolektanto de la muzea kolektaĵo. Li kolektis preskaŭ ĉie en la tuta Hungara reĝlando. Li estis unu el la hungaraj pioniroj de paleobotaniko.

## Verkaro (elekto) 
* *Egyetemes magyar encyclopaedia* (Universala hungara enciklopedio) (400 artikoloj)
* *Új magyar füvészkönyv* (Nova hungara botanika libro) (kune kun Sámuel Brassai)
* *Az ausztriai birodalom, különösen Magyarország és Erdély ritkább szárított növényei* (Pli maloftaj sekigitaj kreskaĵoj de Habsburga Imperio, precipe de Hungarlando kaj Transilvanio), (1844–1850)
* *Ungarns fossile Flora* (1851–1860)

## Memorigilo 
Li malokovris en Aggtelek en 1846 blindan hirudon havantan la baldaŭan nomon *Typhlobdella kovatsii*.

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Botanikistoj
Bálint Szabó (lokhistoriisto)

**Bálint SZABÓ** [sabo:] estis rumania hungara lokhistoriisto kaj etnografo. Li naskiĝis en Nyárádszentimre la 10-an de julio 1915 kaj mortis en Târgu Mureș la 12-an de novembro 1983.

## Biografio 
Bálint Szabó akiris diplomon de pastro en Reformita Teologio de Koloĵvaro (1942) kaj paralele pri hungara lingvo kaj literaturo-etnografio en Universitato Bolyai de Kluĵo (1949). Li estis pastro, poste instruisto.

## Volumo 
* *Téli néphagyományok* (kunulaŭtoro), Kv. 1938).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Kristana popmuziko

**Kristana popmuziko** estas religia muziko, kiu stile orientiĝas je la popmuziko kaj rokmuziko. Lige parenca, sed ne identa, estas la tiel nomata *sakropopmuziko* en Germanujo, kiu signifas modernismajn ekleziajn kantojn germanlingvajn. Similan, sed pli vaste disvastiĝintan kampon ampleksas la Nova Religia Kanto, kiu direktiĝas plie sur la rilaton kun Dio kaj muzike lokas plej ofte inter mildpopmuziko, malelektra muziko kaj rokmuziko.

## Eksteraj ligiloj 
* sound7.de Magazeno por kristanaj artistoj, koncertoj kaj novaĵoj
* Kristana muziko ĉe crosschannel.de 
* Historio de kristana muziko en Germanujo 
* http://www.popularmusikverband.de

Kategorio:Popmuziko
Béni Szabó

**Béni SZABÓ** [sabo:] estis rumania hungara politikisto. Li naskiĝis en ? la 25-an de novembro 1886 kaj mortis en 1970 en Braŝovo. 
## Biografio
Béni Szabó ĝis 1938 estis deputito en rumana parlamento en listo de OrMaP, ano de urba konsilantaro de Braŝovo, kunulaprezidanto de Landa Unuiĝo Industrikorporacio.
## Eldonaĵoj
**Tájékoztató jelentés és felhívás Braşov város összes kisiparosaihoz* (Brassó, 1938);
**Második tájékoztató jelentés és felhívás a szindikátusba jelentkezett brassói kisiparosokhoz* (samloke, 1938). 
## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
János Pálffy (apartigilo)

**János Pálffy** estas la nomo de pluraj personoj:
* János Pálffy (palatino) (1664–1751), nobelo
* János Pálffy (1804–1857), politikisto, verkisto
János Pálffy (palatino)

**János Bernard István PÁLFFY de Erdőd** (naskiĝis la  en Vöröskő, mortis la  en Pozsony) estis hungara soldato kaj politikisto.

## Biografio 
János Pálffy komence lernis en Hungarujo, poste en Vieno, fine en Parma. En 1681 li komencis sian soldatan karieron. Li batalis precipe kontraŭ la turkoj. Li partoprenis en liberiĝo de Hungario en la 1680-aj jaroj, krome li batalis kontraŭ Emeriko Thököly. En 1687 li edziĝis, baldaŭ li havis 8 gefilojn. Depost forigo de la turkoj en Hungario li daŭris la militadon en Balkano. En la 1700-aj jaroj li batalis kontraŭ Francisko Rákóczi la 2-a. Ekde 1704 li estis banuso de Kroatio, ekde 1709 imperia marŝalo, ekde 1731 hereda kastel-kapitano de Pozsony kaj ekde 1741 palatino de Hungario.

Imperiestrino Maria Tereza nomis lin "la plej fervora el miaj subuloj".

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj palatinoj
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Monda heredaĵo en Azerbajĝano

Ĉi tiu paĝo listigas la lokojn apartenantajn al la **monda heredaĵo de Unesko en Azerbajĝano**.

Azerbajĝano havas 3 objektojn en la listo de monda heredaĵo kaj 10 kandidatojn en la prova listo.

## Listo 
3 lokoj troviĝas en la listo de monda heredaĵo, ĉiuj estas kulturaj.

## Prova listo 
En ĉiu tiu listo troviĝas 10 objektoj konsiderataj por aldono al la ĉefa listo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de mondaj heredaĵoj
** Monda Kulturheredaĵo de Unesko (homfaritaj objektoj)
** Monda Naturheredaĵo de Unesko (naturaj objektoj)
* Monda heredaĵo de Unesko
* Unesko


Kategorio:Azerbajĝano
Bussy-Chardonney

**Bussy-Chardonney** estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 389 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Bussy-Chardonney situas en la Vaŭda Mezlando, proksimume 5 kilometrojn nordokcidente de la distriktĉefurbo Morges. En oriento la komunuma teritorio etendiĝas ĝis al la bordo de la rivero Morges. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Bussy kaj Chardonney.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,05 km², de kiuj 6,2 % estas kovritaj de arbaro, 83,3% servas por agrikulturo kaj 10,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bussy-Chardonney limas en nordo al Reverolle, en nordoriento al Vaux-sur-Morges, en sudoriento al Vufflens-le-Château, en sudo al Denens, en sudokcidento al Yens, kaj en nordokcidento al Apples.

## Trafiko 
En Bussy kruciĝas la du kantonaj ĉefvojoj n-ro 124 de Cossonay al Rolle kaj 128 de Bière al Morges. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Morges. Bussy-Chardonney disponas pri haltejo ĉe la mallarĝspura trama fervojlinio de Morges tra Apples al Bière.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bussy datiĝas el la jaro 1059 kiel *Bussi* kaj de Chardonney el la jaro 1324 kiel *Chardonne*. La nuna komunumo Bussy-Chardonney estis fondita en la jaro 1961 pere de kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Bussy kaj Chardonney-sur-Morges. La du vilaĝoj jam formis unu solan komunumon en mezepoko ĝis 1744 kaj de 1799 ĝis 1819. Dum mezepoko la lokoj apartenis al la Senjorujo Vufflens, tiam Sub berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la Voktejo Morges, kaj de 1799 ĝis fino de l2007 al la Distrikto Aubonne, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de Kantono Vaŭdo de 2006 estis integrita al la grandigita Distrikto Morges.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Bussy
* Bussy-Chardonney (stacidomo)
* Chardonney-Château (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bussy-Chardonney
Chardonney

**Chardonney** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Bussy-Chardonney** estas komunumo de la Distrikto Morges en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* **Chardonney-sur-Morges** estas vilaĝo de la komunumo Bussy-Chardonney de la Distrikto Morges en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* **Chardonney (Jorat)** estas vilaĝo de la iama komunumo Montaubion-Chardonney kaj de la nuna komunumo Jorat-Menthue de la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo en Svislando.
Arondismentoj de Drôme

[dekstra|300px|eta|Arondismentoj kaj kantonoj de [Drôme.]]
La **departemento Drôme** konsistas el la jenaj tri arondismentoj :

* Arondismento de Die
* Arondismento de Nyons
* Arondismento de Valence

## Historio 
* 1790 : kreado de la departemento Yonne kun 7 distriktoj : Buis, Crest, Die, Montélimar, Orange, Romans, Valence
* 1800 : kreado de tri arondismentoj : Die, Nyons, Valence
L. Gábor Kovács

**L. Gábor Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács L. Gábor** estas hungara kuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010).

L. Gábor Kovács http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19206 naskiĝis la  1948 en Pécs.

## Biografio 
L. Gábor Kovács frekventis gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo inter 1966-1972. Li komence laboris samloke en la universitata instituto, poste li laboris en simila laborejo en Szeged, kie li ankaŭ instruis. En 1977 li plulernis en Utrecht. Post jardeko li eklaboris en hospitalo de Szombathely, kie baldaŭe li estis ĉefdirektoro. En 1987 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li plej ofte okupiĝas pri malsanoj pro drogaĉoj kaj alkoholaĵoj. Li ricevis premiojn (eĉ usonan) kaj memormedalojn inter 1985-2008.

## Verkaro (elekto) 
* *Effect of Melatonin and Prinealectomy on Avoidance and Exploratory Activity in the Rat* (1974)
* *Role of Oxytocin in Memory and Amnesia* (1982)
* *Oxytocin and Addiction: a Review* (1998)
* *Lithium Induces Phosphoglucomutase Activity in Various Tissues of Rats and in Bipolar Patients* (2006)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* (la teksto estas legebla pli malsupre!) 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Arondismento Valence

La **arondismento Valence** (france *arrondissement de Valence*) estas franca arondismento lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Valence.

## Kantonoj 
Ekde administra reformo de 2015 al la arondismento apartenas la sekvaj kantonoj:

Ĝis 2015 temis pri la jenaj 16 kantonoj :

*kantono de Bourg-de-Péage ;
*kantono de Bourg-lès-Valence ;
*kantono de Chabeuil ;
*kantono de Le Grand-Serre ;
*kantono de Loriol-sur-Drôme ;
*kantono de Portes-lès-Valence ;
*kantono Romans-sur-Isère-1 ;
*kantono Romans-sur-Isère-2 ;
*kantono de Saint-Donat-sur-l'Herbasse ;
*kantono de Saint-Jean-en-Royans ;
*kantono de Saint-Vallier ;
*kantono de Tain-l'Hermitage ;
*kantono Valence-1 ;
*kantono Valence-2 ;
*kantono Valence-3 ;
*kantono Valence-4

## Komunumoj 
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Valence
Arondismento Die

La **arondismento de Die** (france *arrondissement de Die*) estas franca arondismento lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Die.

## Kantonoj 
Ekde administra reformo de 2015 al la arondismento apartenas la sekvaj kantonoj:
* Kantono Crest (per 19 el 28 municipoj)
* Kantono Dieulefit (per 6 el 44 komunumoj)
* Kantono Le Diois
* Kantono Loriol-sur-Drôme (per 7 el 8 komunumoj)
* Kantono Vercors-Monts du Matin (per 18 el 30 komunumoj)

Antaŭe temis pri la jenaj 9 kantonoj:
* kantono de Bourdeaux;
* kantono de Châtillon-en-Diois;
* kantono Crest-Nord;
* kantono Crest-Sud;
* kantono de Die;
* kantono de La Chapelle-en-Vercors;
* kantono de La Motte-Chalancon;
* kantono de Luc-en-Diois;
* kantono de Saillans

## Komunumoj 
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Kategorio:Die
Die
Bernhard Stade

**Bernhard STADE** (naskiĝinta la 11-an de majo 1848 en Arnstadt, mortinta la 6-an de decembro 1906 en Gießen) estis germana protestanta teologo kaj historiisto.
## Vivo
Li studis en Lepsiko kaj Berlino kaj iĝis en 1871 oficiste ĉe la universitata biblioteko de Lepsiko: tie li estiĝis privata docento en 1873. Ekde 1875 li orde profesoris ĉe la fakultato de Gießen. En 1881 li fondis la gravan fakgazeton *Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft (ZAW)*.

## Verkoj 
* *Über die alttestamentlichen Vorstellungen vom Zustande nach dem Tode*, Leipzig 1877
* *Lehrbuch der hebräischen Grammatik*, vol. 1, Leipzig, 1879
* *Geschichte des Volks Israel*, 2 volumoj, Berlin 1887/88
* (kun Carl Siegfried) *Hebräisches Wörterbuch zum alten Testamente*, Leipzig 1893
* De populo Javan parergon patris sermone conscriptum. Gießen 1880.

## Literaturo 
* Hans-Joachim Kraus: *Geschichte der historisch-kritischen Erforschung des Alten Testaments von der Reformation bis zur Gegenwart*. (1956) 3-a eldono, Neukirchener-eldonejo, Neukirchen-Vluyn 1982, S. 283-288. ISBN 3-7887-0701-1
* Rudolf Smend: *Deutsche Alttestamentler in drei Jahrhunderten.* Göttingen Vandenhoeck & Ruprecht 1989, 129-142. ISBN 3-525-53584-8.
*"Stade, Bernhard", ĉe: Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 18. Leipzig 1909, p. 823 (interrete)
## Eksteraj ligiloj 
* La prelegoj de Stade siatempe.

Kategorio:Teologoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Kantono Châtillon-en-Diois

La **kantono de Châtillon-en-Diois** (france *canton de Châtillon-en-Diois*) estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi estas unu el la 9 kantonoj de la arondismento de Die. Ĝia ĉefurbo estas Châtillon-en-Diois.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de Châtillon-en-Diois la jenaj 7 francaj komunumoj :

***Châtillon-en-Diois**
*Boulc
*Glandage
*Lus-la-Croix-Haute
*Menglon
*Saint-Roman
*Treschenu-Creyers

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Châtillon-en-Diois
Assimil

[eta|''[L'espéranto sans peine* de Jean Thierry, eldono de 1973]]
**Assimil** estas franca eldonejo specialigita pri metodoj por la memlernado de lingvoj, fondita en 1929 de Alphonse Chérel. La apero la saman jaron de *L'Anglais Sans Peine* ("La angla sen peno") tuj havis konsiderindan sukceson, samtempe metinte la fundamentojn de la **Assimil-metodo**. Nuntempe ekzistas adaptoj por la lernado de cento da lingvoj, inter ili la latina (de Clément Desessard el la 1966-a jaro), la antikva greka, la antikva egipta, diversaj minorigitaj lingvoj aŭ Esperanto, kaj ekzistas adaptoj al 14 malsamaj bazaj lingvoj.

Assimil latin, french and german edition.jpg|*Lingua Latina sine molestia* (2013)

Laŭ la stato de somero 2023, nur la plej lasta eldonaĵo pri Esperanto, *Cahiers d'exercices - Espéranto débutants* de 2021, publike aĉeteblas de la eldonejo. La aliaj, *L'espéranto sans peine* de Jean Thierry, eldonita ekde 1973, kaj *Espéranto de poche'' de Klaus Dahmann kaj Thomas Pusch, eldonita ekde 2009, nur haveblas en bibliotekoj aŭ se loka librovendejo hazarde ankoraŭ stokas ekzempleron en siaj bretaroj.

## Vidu ankaŭ 
* L'espéranto sans peine
* Espéranto de poche
* Cahiers d'exercices - Espéranto débutants
* Il russo senza sforzo
* Lingua Latina sine molestia

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de *Assimil*

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Francaj eldonejoj
Kantono La Chapelle-en-Vercors

La **kantono La Chapelle-en-Vercors** (, ) estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi estas unu el la 9 kantonoj de la arondismento de Die. Ĝia ĉefurbo estas La Chapelle-en-Vercors.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de La Chapelle-en-Vercors la jenaj 5 francaj komunumoj :

***La Chapelle-en-Vercors**
*Saint-Agnan-en-Vercors
*Saint-Julien-en-Vercors
*Saint-Martin-en-Vercors
*Vassieux-en-Vercors

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Chapelle-en-Vercors
Gyula Kováts (juristo)

**Gyula Kováts** [djula kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Gyula** estis hungara juristo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1920). Ekde 1903 li uzis ankaŭ la nobelan antaŭnomon *keveházi* en formoj *Keveházi Kováts Gyula* aŭ *K. Kováts Gyula*. 

Gyula Kováts http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08628.htm naskiĝis la  1849 en Pest (urbo). Li mortis la  1935 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Kováts frekventis gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo inter 1867-1872. Post la diplomo li eklaboris kiel subnotario, sed en 1873 jam kiel advokato. Post jardeko li iĝis vicjuĝisto, sed en 1887 li atingis la rangon-postenon juĝisto. Jam pli frue en 1882 li profesoriĝis en universitato en Budapeŝto. Li instruis precipe eklezian juron. En 1913 li ekhavis la rangon rektoro. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis trudpensiulo, sed poste li pluinstruis ĝis la pensiuliĝo en 1928.

## Verkaro (elekto) 
**Az írói és művészi tulajdonjog* (1879)
**Törvénytervezet a polgári házasságról* (1881)
**Az utolsó két egyházpolitikai törvényjavaslat* (1894)
**A jogi vizsgák reformja* (Reformo de la juraj ekzamenoj), (1902)

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Arondismento Nyons

La **arondismento Nyons** (france *arrondissement de Nyons*) estas franca arondismento lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Nyons.

## Kantonoj 
Ekde administra reformo de 2015 al la arondismento apartenas la sekvaj kantonoj:

* Kantono Dieulefit (per 38 el 44 komunumoj)
* Kantono Grignan
* Kantono Montélimar-1
* Kantono Montélimar-2
* Kantono Nyons et Baronnies
* Kantono Le Tricastin

Antaŭe temis pri la jenaj 11 kantonoj:

* kantono Buis-les-Baronnies ;
* kantono Dieulefit ;
* kantono Grignan ;
* kantono Marsanne ;
* kantono Montélimar-1 ;
* kantono Montélimar-2 ;
* kantono Nyons ;
* kantono Pierrelatte ;
* kantono Rémuzat ;
* kantono Saint-Paul-Trois-Châteaux ;
* kantono Séderon

## Komunumoj 
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Nyons
Hipseo

Laŭ la helena mitologio, **Hipseo** (el la greka *Ὑψεύς*, «altulo») estis la unua reĝo de la lapitoj, kiu regis en la nordo de Tesalio. Li estis filo de la riverdio Peneo kaj de la najado Kreŭso, filino de Geo, aŭ de Filiro, filino de Asopo. Kun Klidanopo, plia najado, aŭ kun Triko (eponimulino de la urbo Tricca kiu aperas en kelkaj versioj kiel plia filino de Peneo) li havis kvar filinojn: Kirenon (kiu iĝis reĝino en Libio post sia forkapto fare de Apolono), Temiston, Alkeon kaj Astiagujon, edzino de Perifaso.

## Aliaj samnomaj roluloj 
[eta|250px|*[Perseo ŝtonigante Fineon kaj lian akompanantaron*, laŭ Luca Giordano (ĉ. 1680). **Hipseo** estis unu el la etiopanoj kiuj kontraŭstaris la geedziĝon de Perseo kaj Andromedo.]]
Krom la antaŭa, **Hipseo** estas ankaŭ la nomo de la jenaj roluloj de la greka mitologio:

# Etiopa militestro kiu batalis kun Fineo kontraŭ Perseo ĉe la kortego de Cefeo ĝuste dum la geedziĝo de Andromeda kaj Perseo. Li mortigis Protoenoron, sed estis siavice mortigita fare de Linkido.
# Filo de la riverdio Asopo kaj Metopo. Li partoprenis la defendon de Tebo kontraŭ la sieĝo de la Sep. Li venkis multajn kontraŭlojn, inkludite Antifoson, Astiageson, Linon kaj Tageson, sed finfine Kapaneo mortigis lin.

## Eksteraj ligiloj 
*  Myth Hipseo ĉe Myth Index 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Lapitoj
Kategorio:Mitaj reĝoj de Tesalio
Kategorio:Perseo
Kategorio:Sep kontraŭ Tebo
8961 Schoenobaenus

'*8961 *Schoenobaenus'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Dum tiu kampanjo, la usona astronomo Tom Gehrels estis fotinta la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). La  tiam eksponitaj estis senditaj al la observatorio de Leiden (Nederlando), kie la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj por malkovri novajn asteroidojn.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la junkokanbirdo, birdo kies scienca nomo estas *Acrocephalus Schoenobaenus''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
8962 Noctua

'*8962 *Noctua'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Kun ĝia orbita granda duonakso de 3,2019442 , ĝi orbitas ĉ. 291&nbsp;000 km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la noktuo (*Athene Noctua'') : malgranda strigo, kiu, en antikva Grekio, estis la simbolo de la diino Atena.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Grächen

**Grächen** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1386 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Grächen situas sur montara teraso kiu situas inter la valoj de Matervispa kaj de Saaservispa alte super la valoj. La loko estas konsiderata la plej suna loko de Svislando. Pro ĝia sekeco la teritorio de la komunumo jam dum multaj jarcentoj estas akvigataj far akvokondukiloj, kiuj alkondukas la degelakvon de Ried-Glaĉero, kiu situas sude de la komunumo en la najbara komunumo Sankt Niklaus. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Grächen kaj Niedergrächen, kaj la setlejoj Bärgji, Bina, Egga kaj Hannigalp,

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,32&nbsp;km², de kiuj 48,3% estas kovritaj de arbaro, 16,0% servas por agrikulturo kaj 6,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Grächen limas en nordo al Törbel, en nordoriento al Staldenried, en oriento al Eisten, en sudo kaj okcidento al Sankt Niklaus, kaj en nordokcidento al Embd.

## Trafiko 
La kantona ĉefvojo 213 en la Matervalo parto kondukas tra la komunuma teritorio laŭlonge de la sudokcidenta komunumlimo. Al la vilaĝo Grächen kondukas tamen kurboriĉa montarvojo, kiu komenciĝas ĉe la stacidomo de Sankt Niklaus. Pere de poŝtaŭtolinio al Sankt Niklaus la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De la vilaĝo Grächen aertelfero kondukas al la alpopaŝtejo Hannigalp. Dum vintro en Grächen funkcias diversaj skiliftoj.

## Ekonomio 
Tradicie Grächen estas alpopaŝteja kamparkomunumo, kiu dum jarcentoj vivis de bovo- kaj ŝafobredado. La ĉefa enspezofonto de Grächen nuntempe tamen estas la turismo. Dum somero la regiono estas ŝatata por migrantoj, aparte allogaj la migrado estas laŭlonge de la akvokondukilo ĝis sub la lango de Ried-Glaĉero. Dum vintro Grächen estas ŝtata por skiado. En la komunumo funkcias 1 kabintelfero, 3 seĝtelferoj kaj 10 skiliftoj. La komunumo disponas pri plurcent hotellitoj, multnombraj feridomoj kun proksimume 5000 litoj kaj gruplokoj kun 500 litoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Grächen datiĝas el la jaro 1210 kiel *Grachan*. En Grächen estis trovitaj diversaj objektoj el la bronzepoko kaj romia tombo. En la jaro 1433 estis en Grächen konstruita kapelo konsekrita al Sankta Jakobo, kiu estis abandonita post la konstruo de la preĝejo en la 17-a jarcento. En la jaro 1750 la paroĥo Grächen disiĝis de la paroĥo Stalden.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Grächen

## Bildoj 

Dosiero:Hannigalpbahn.JPG|Kabinotelfero al Hannigalp
Dosiero:Hannigalp.jpg|Alpopaŝtejo Hannigalp
Dosiero:Grächen.jpg|Vilaĝo Grächen
Dosiero:Sportzentrum Grächen 2013.jpg|Sportcentro Grächen
Arondismento Bourg-en-Bresse

La **arondismento Bourg-en-Bresse** (france *arrondissement de Bourg-en-Bresse*) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Ain kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. La arondismenta ĉefurbo estas Bourg-en-Bresse. Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  personoj.

## Kantonoj 
Apartenas al la arondismento la jenaj 12 kantonoj:

* Kantono Attignat
* Kantono Bourg-en-Bresse-1
* Kantono Bourg-en-Bresse-2
* Kantono Ceyzériat
* Kantono Châtillon-sur-Chalaronne
* Kantono Meximieux (kun 7 el la 15 komunumoj)
* Kantono Miribel
* Kantono Replonges
* Kantono Saint-Étienne-du-Bois
* Kantono Trévoux
* Kantono Villars-les-Dombes
* Kantono Vonnas

Ĝis administra reformo de 2014-2015 temis pri 24 kantonoj:

* Kantono Bâgé-le-Châtel
* Kantono Bourg-en-Bresse-Est
* Kantono Bourg-en-Bresse-Nord-Centre
* Kantono Bourg-en-Bresse-Sud
* Kantono Ceyzériat
* Kantono Chalamont
* Kantono Châtillon-sur-Chalaronne
* Kantono Coligny
* Kantono Meximieux
* Kantono Miribel
* Kantono Montluel
* Kantono Montrevel-en-Bresse
* Kantono Péronnas
* Kantono Pont-d'Ain
* Kantono Pont-de-Vaux
* Kantono Pont-de-Veyle
* Kantono Reyrieux
* Kantono Saint-Trivier-de-Courtes
* Kantono Saint-Trivier-sur-Moignans
* Kantono Thoissey
* Kantono Treffort-Cuisiat
* Kantono Trévoux
* Kantono Villars-les-Dombes
* Kantono Viriat

## Komunumoj 
## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Ain

Bourg-en-Bresse
Félix Lobo

**Félix Manuel JIMÉNEZ LOBO** (naskiĝis en Madrido, Hispanio, en 1969) estas hispana esperantisto. 

Li studis Biologion, Kulturan Antropologion kaj Interlingvistikon. Li eklaboris kiel naturmedia teknikisto kaj en la jaro 1998 komenciĝis lia intereso pri la “tria sektoro”, unue kiel voluntulo en asocio por disvolviĝa kunlaboro en Afriko (Ekvatora Gvineo) kaj poste kiel profesia administranto en iu labor-kooperativo en kiu nuntempe li estas laborpartnero.

Li spertas pri Korporacia Sociala Respondeco kaj Socialaj Bilancoj kaj estis sociala konsilanto de Coop57 (financa kooperativo) inter 2008 kaj 2016 kaj de Mercado Social de Madrid (Madrida Sociala Merkato) inter 2012 kaj 2016. Li agadis ĉe la sociala movado “15-M” (indignula movado) en la asembleo de lia rezidad-kvartalo ĝis 2015. 

Rilate al E-o, li esperantiĝis en 1997 kaj inter 2008 kaj 2016 estis Sekretario de la Hispana Esperanto Federacio. Li prelegis pri sociala kaj solidara ekonomio en diversaj Esperanto-kongresoj. En 2022 li trapasis la KER-ekzamenon de UEA, nivelo C2 kaj inter 2014-2017 li studis Interlingvistikon kaj Esperantologion en la Universitato Adam Mickiewicz de Poznano kaj partoprenis en la Trian Interlingvistikan Simpozion kiel preleganto. Ekde la akademia jaro 2018-2019 li estas instruisto pri Esperanto (nivelo A2) en la neĉeesta universitato UNED, Hispanio, kaj ekde la akademia jaro 2022-2023 li ankaŭ estas la kunordiganto de la lingvo.

De 2020 li estas prezidanto de Madrida Esperanto-Liceo 

## Referencoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Torremocha de Jarama

eta|Preĝejo de Sankta Petro
**Torremocha de Jarama** estas municipo (administra komunumo) de Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Norda Montaro (hispane *Sierra Norte*) de la Madrida Regiono kaj etendiĝas sur 18,49 kvadrataj kilometroj. Fine de  en la komunumo vivis .

## Geografio 
Limas kun la provinco Guadalajara je 63 km de la ĉefurbo. Tra la municipo fluas la rivero Jarama kaj la rojo San Román. Krome fluas kelkaj artefaritaj kanaloj.

## Baza informo 
* Alteco: 710 m super marnivelo
* Areo: 18,4 km2
* Populacio: 703 loĝantoj (2008)

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Pedro kun romanikaj surmuraj pentraĵoj.

## Ekonomio 
Tradicie agrikulturo de cerealoj, olivarboj kaj vitoj. Nune rezidejo por laboristoj de ĉefurbo Madrido.

Kategorio:Regiono Madrido
Sebestény Endre Kovács

**Sebestény Endre Kovács** [ŝebeŝtEnj kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Sebestény Endre,** (malofte *Kovács Sebestyén Endre* aŭ *K. Sebestény Endre* estis hungara kuracisto, kirurgo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858). Lia filo estis Sebestény Aladár Kovács.
eta|Kovács Sebestény Endre
Sebestény Endre Kovács http://akademikusok.tudomanytortenet.hu/index.php?page=1&sub=4&xid=191 naskiĝis la  1814 en Hungara reĝlando, en Garamvezekény (nuntempa vilaĝparto de Hronovce en Slovakio). Li mortis la  1878 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sebestény Endre Kovács frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1835-1840, poste li ekzercadis unu jaron en hospitalo en Vieno. En 1843 li ricevis fakdiplomon pri kirurgio. En 1846 li studvojaĝis al Parizo, Londono, Berlino. En 1847 en Hungarlando li estis la unua, kiu uzis kloroformon. Ekde 1849 li estis ĉefkirurgo en Malsanulejo Rókus. En la 1860-aj jaroj li kuracadis ekzemple Imre Madách, Ferenc Deák, Mihály Vörösmarty, János Arany, József Bajza (poeto), Mór Jókai. Li ricevis 2 premiojn. Lia familio fondis fondaĵon en 1879 honore al Sebestény Endre Kovács.

## Verkaro (elekto) 
* *Orvostudori értekezés a hebegésről* (1841)
* *Gyakorlati sebészet: Balassa János tanár kórodai előadásai szerint* (1846)
* *Javaslat az álladalmi közegészség és az orvosi ügy rendezéséről hazánkban* (1848)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Sepúlveda

eta|250ra|dekstra|*Plaza Mayor* de Sepúlveda.
**Sepúlveda**, municipo kaj urbo de la provinco Segovio, regiono de Kastilio-Leono, (Hispanio).

En ties teritorio troviĝas parto de la Natura Parko *Hoces del Río Duratón* kaj tie estas la Interpretejo *Hoces del Duratón* (ĉe la Preĝejo de Santiago) kie eblas vidi ĉion rilatan al la Natura Parko kaj kun Sepúlveda.

## Kompono 
La municipo enhavas la jenajn domarojn:

* Aldehuelas de Sepúlveda (municipo sendependa ĝis 1857)
* Castrillo de Sepúlveda (municipo sendependa ĝis 10/03/1970)
* Consuegra de Murera (municipo sendependa ĝis 1857,
* Duratón (municipo sendependa ĝis 26/05/1970)
* Hinojosas del Cerro (municipo sendependa ĝis 10/03/1970)
* Villaseca (municipo sendependa ĝis 10/03/1970)

## Situo 
Sepúlveda situantas nordoriente de la provinco Segovio. Estas je 55 km de Segovia, je 137 km de Burgos, je 119 de Madrido (laŭ la A-1) kaj je 115 de Valladolid.

## Populacio 
Sepúlveda havas ĉirkaŭ 1300 loĝantojn kaj duoble somere. La plej parto dediĉas sin al turismo kaj al gastigado; el kuirarto elstaras la rostita ŝafo.

## Historio 
El la 11-a jarcento datiĝas la fama foruo de Sepulvedo, kiu validis ne nur por la municipo sed por la tuta komarko de 37 aliaj municipoj.

Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo okazis venko kontraŭ la trupoj de Napoleono. En la areo agadis fama gerilano Empecinado.

## Referencoj 
Kategorio:Provinco Segovio
Leo Ieiri

**Leo Ieiri** (japane 家入レオ, hepburne *Ieiri Leo*, naskiĝis la  en Kurume) estas japana kantistino.

Pro la cirkonstancoj de la familio en la momento kiam ŝi estis infano, ŝi translokiĝis de la gepatroj al aliaj parencoj. Aŭskultante la kanton "nokto de 15" de Yutaka Ozaki, ŝi volis esti kantisto en la aĝo de 13 jaroj kaj venis por studi en muziklernejo kie produktis Yui. Ŝi forlasis la familion kaj iris al Tokio sola, por efektivigi produktadajn agadojn kaj por viziti mezlernejon tie.

La 15-an de februaro 2012, ŝi debutis kiel kantistino de unua unuopaĵo, "Sabrina".

La 30-an de decembro ŝi gajnis premion de la plej bona komencanto de la 54-a Japana Konkurso de Rekordoj per la dua unuopaĵo, "Shine".

La 30-an de decembro 2013, ŝi gajnis premion de la plej bona verko de la 55-a Japana Konkurso de Rekordoj per la kvara unuopaĵo, "*Taiyō no megami*".

Ŝi prezentiĝas per koncerto en la renoma kunvenejo Nippon Budokan.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2012: *Leo*
* 2014: *A Boy*
* 2015: *20*
* 2016: WE
* 2018: TIME

### Unuopaĵoj 
* *Sabrina*
* *Shine* (Brilo)
* *Bless You* (Benu Vin)
* *Massage* (Masaĝo)
* *Taiyō no megami* (Diino de suno)
* *Chocolate* (ĉokolado)
* *Junjō* (Pura koro)
* *Silly* (Malsaĝa)
* *miss you*
* *Kimi ga Kureta Natsu*
* *Hello To The World*
* *Boku-tachi no Mirai*
* *Zutto, Futaride*
* *Moshi Kimi wo Yurusetara*

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Leo Ieiri
* Oficiala blogo de Leo Ieiri
* Oficiala kanalo de Leo Ieiri- YouTube

Kategorio:Japanaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Japanio
Csaba Szabó (ĵurnalisto)

**Csaba SZABÓ** [sabo:] estis rumania hungara ĵurnalisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 16-an de januaro 1965, kaj mortis la 21-an de majo 2021.
     
## Biografio
Csaba Szabó diplomitiĝis pri biologio-agrikulturo en 1991 en UBB de Kluĵo. De 1993 li estis redaktoro de gazeto Szabadság, de 2003 interna kunlaboranto de redakcio de televido de Kluĵo.

## Distingo
*2008 - nivelpremio de Unuiĝo de Rumaniaj Hungaraj Ĵurnalistoj

## Volumoj
* Az egri hullócsillagok (Kolozsvár, 1998) 
* Tátorján szél (samloke, 1999)
* Fűkirály (sl. 2000)
* Gertrudis vére (sl. 2003) 
* Jó Sándor margarétái (sl. 2008)

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Endre Szabó (farmakologo)

**Endre SZABÓ** [sabo:] estis rumania hungara fizikisto-kemiisto, farmakologo, radiologo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 20-an de julio 1927 kaj mortis samloke la 3-an de februaro 1997. Li estas la edzo de Zsuzsa Szabó-Selényi.

## Biografio
Endre Szabó diplomitiĝis en sia naskiĝurbo pri farmakologio en OGYI en 1950 kaj li laboris tie ĝis 1965 kiel adjunkto gvidanto de katedro pri farmakologia fiziko. Poste ĝis 1982 li estis ĉefkemiisto en laboratorio de radiodefenda, inter 1982–86 ŝi estis radikemiisto. Li kandidatiĝis en 1979 en ELTE de Budapeŝto, li doktoriĝis samloke en 1982. Al lia nomo ligiĝas kvar eltrovaĵoj kaj sep novecigoj. 

## Ŝtonpresitaj prelegoj
*Fizikai gyakorlati jegyzet (Mv. 1954); Fizika. I. Mechanika, hangtan, hőtan; Fizika. II. Elektromosságtan, fénytan (uo. 1958); Fizika laboránsok részére (uo. 1959). Fejezetet írt a következő, többszerzős kötetekben: Efectele terapeutice ale staţiunilor balneo-climaterice din judeţul Covasna (szerk. Benedek Géza, Kovászna 1969); Hargita megye természetes gyógytényezői (szerk. Jakab Kálmán, Csíkszereda 1974); Cancerul gastric. XIII. (szerk. I. Chiricuţă, Kv. 1984); Metode sanitare de control a radioactivităţii (Buk. 1976); A kézdivásárhelyi városi kórház és a Szentkereszthy Stephanie Kórház Alapítvány monográfiája (szerk. Boga Olivér, Kézdivásárhely 1991).

## Postmortaj volumo
*Kovászna, a természet ajándéka. Fizikai-kémiai tanulmányok Kovászna megye legfontosabb természetes gyógyténye­zőiről (Mv. 1998);

## Fonto
*RMIL  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj farmakologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Lalden

**Lalden** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 654 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Lalden situas en Supra Valezo ĉe la norda bordo de la rivero Rodano ĉe la suda rampo al la malnova Lötschberg-Tunelo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lalden kaj la industria setlejo Finnubach kaj la setlejo Lalden Station ĉe la stacidomo de la malnova Lötschbergfervojlinio.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,28 km², de kiuj 5,5% estas kovritaj de arbaro, 45,3% servas por agrikulturo kaj 27,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lalden limas en nordo al Eggerberg, en nordoriento al Naters, en oriento al Brig-Glis, en sudo al Vispo, kaj en okcidento al Baltschieder.

## Trafiko 
Lalden situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj tamen facile atingeblas pere de vojo, kiu kondukas al la kantona ĉefvojo n-ro 9 en Vispo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la malnova Lötschbergfervojo de Brigo al Spiez.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lalden datiĝas el la jaro 1218 kiel *Laudona*. Ekde la mezepoko apud Lalden ekzistas ponto trans Rodano, kiu konektas la lokon kun Vispo. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Lalden apartenis al la kvartalo Vispo de la Valeza Dekono Vispo. La komunumaj statutoj, kiuj datiĝas el la jaro 1540 estis renovigitaj en la jaro 1734. En la jaro 1662 estis konstruita komunuma domo, kiu estis novkonstruita en la jaro 1744. En la 1960-aj jaroj la iama kamparana vilaĝo estis pro la konstruo de fabrikoj de Lonza transformita al industria komunumo. Hondiaŭ 80% de la loĝantaro laboras en industrio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lalden (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lalden
Joaquín de Arce y Bodega

**Joaquín de Arce y Bodega** [ĥoakIn] estis bibliotekisto de la hispana Senato en Madrido, Hispanio. En 1889, li respondis al la publika alvoko de D-ro Zamenhof, kaj ricevis tri ekzemplerojn de lia gramatiko.

Li resendis unu ekzempleron al sia amiko José Rodríguez Huertas, instruisto el Malago, kaj alian al montinĝeniero Ricardo Codorniú.

## Notoj 
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Csilla Szabó, T.

**Csilla SZABÓ, T.** [sabo:] estas rumania hungara lingvistino. Ŝi naskiĝis en Miercurea Nirajului la 10-an de aŭgusto 1968.

## Biografio 
Csilla Szabó, T. diplomitiĝis pri hungara-franca lingvoj en UBB de Kluĵo (1992). De 1994 ŝi estas scienca esploristino de Erdélyi Múzeum-Egyesület. Ŝi doktoriĝis en 2002.

## Publikaĵoj 
* A deverbális igeképzés a XVI–XVIII. században (Kv. 2003 = Erdélyi Tudományos Füzetek). Adalékok az öl mértéknév történetéhez (in: Szabó Zoltán köszöntése. Kv. 1997); Adatok a „remek” szó jelentéstörténetéhez (Erdélyi Múzeum 2003/1–2); A konkrét–absztrakt jelentésváltozás a „remek” szó jelentéstörténetében (in: A nyelvtörténeti kutatások újabb eredményei. Szerk. Büky László és Forgács Tamás. Szeged 1999); A gyakorítás és a mozzanatosság kifejezése. A cselekvő igék képzői a XVI–XVIII. században (Erdélyi Múzeum 2003/3–4).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Thietmar de Merseburg

**Thietmar de Merseburg** , ankaŭ **Dietmar, Dithmar**, estis germana romkatolika episkopo kaj kronikisto.

Liaj prauloj estis grafoj de *Walbeck* ĉe Helmstedt. En 1000 li iĝis kanoniko en Magdeburg kaj episkopo de Merseburg ekde 1009. Li estis la filo de grafo Siegfrid von Walbeck, parenco de imperiestroj el Saksa dinastio. Lernejamiko de Bruno de Querfurt.

**Kroniko de Thietmar** (latinlingva) estas rakonto pri epoko ekde la komenco de la regado de Henriko la 1-a (919 - 936) ĝis 1018. En ĝi li skribis pri Otto la 3-a (983 - 1002), Henriko la 2-a (1002 - 1024) kaj pri rus-germanaj rilatoj, pri interna milito de filoj de Vladimiro la Sankta. Thietmar estis adepto de forta potenco de reĝoj. Lia verko estas grava fonto pri la liudolfidaj imperiestroj kaj ilia epoko.

Pri Thietmar verkis en 1807 la lernejestro kaj filologo Johann Augustin Wagner.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* [Thietmar](https://saebi.isgv.de/biografie/Thietmar,_Bischof_von_Merseburg_(975-1018)) ĉe *Saksiaj biografioj*
* Walter Liedtke: *25.07.0975 – Geburtstag von Thietmar von Merseburg*. Radielsendo de WDR, ''ZeitZeichen, 25.7.2020

Kategorio:Episkopoj de Merseburg
Kategorio:Germanaj verkistoj
*