Zeĥarja el Mitileno

**Zeĥarja el Mitileno** aŭ **Zacharias Rhetor** estis bizanca episkopo, filozofo, juristo, monofizitisto kaj greklingva eklezihistoriisto. Li estis samtempulo de Severo el Antioĥio (465-538) kaj mortis kiel episkopo de Mitileno ĉirkaŭ la 536-a.

## Vivo kaj verkoj
### Amonio
La vivo de Zeĥarja el Mitileno estas rekonstruebla nur el kelkaj raportoj disigitaj laŭ nuntempaj fontoj (raportoj foje konfliktantaj – ekzemple kelkaj siriaj aŭtoroj indikas Melitenon anstataŭ Mitilenon). Zeĥarja estis naskita proksime de Gazao, kiu tiutempe havis gravan lernejon pri retoriko. Estis ankaŭ tie ke li ricevis sian fruan edukon. En 458, li vojaĝis al Aleksandrio, kie li studis filozofion dum du jaroj.

Tie, li iĝis implikita en la konflikto inter kristanoj kaj paganoj, plejparte en kio iĝis konata kiel la hieroglifoj de Horapolo". Estis ankaŭ tie ke li renkontis Severon de Antioĥio (456-538), kiu poste iĝus grava Patriarko el la urbo. Zeĥarja estis baptita kaj vojaĝis en 487 al Berytus por studi juron en la akademio de la grandurbo. Li restis tie, vivinte asketan vivstilon, ĝis 491, periodo dum kiu li ankaŭ vojaĝis tra Palestino serĉante religian scion. Li poste moviĝis al Konstantinopolo, kie li laboris kiel advokato dum longa periodo.

Zeĥarja, kiu ŝajnas esti klininta iomete al Monofizitismo, ŝajne estis, dum pluraj okazoj, imaginta iĝi monaĥo. Li ŝajne ankaŭ havis bonajn kontaktojn ĉe la imperiestra kortego, kiu igis lin nomumita episkopo de Mitileno (en Lesbo). Oni scias ke lia posteulo pliiĝis al la pozicio en 553, determinante la daton de lia morto. Li estis certe vivanta en 536, ĉar li partoprenis sinodon de Konstantinopolo tiun jaron.

Li verkis plurajn raportojn en la antikva greka, inkluzive de "Eklezia Historio", kiu verŝajne estis kompletigita antaŭ la fino de la 5-a jarcento. La dokumento, dediĉita al la arkimandrito Eŭprakso, iu eminentulo, kiu enhavas valoran historian materialon kaj priskribas la periodon inter 451-a kaj 491-a. Ĝi estis uzita fare de Evagrius Scholasticus en sia propra verko kun la sama nomo.

La originalo estis perdita, sed detranĉita kaj reviziita versio, en la siria, estis konservita kiam monifizitisma monaĥo de Amido integrigis ĝin en sian 12-volumenan kompilaĵon pri ekleziaj historioj. Zeĥarja ankaŭ verkis tri biografiojn pri monofizitaj klerikoj, kiujn li persone konis: la antaŭmenciita Severo, Petro la Iberia, kaj la egipta monaĥo Jesaja la Juna. La biografioj estis konservitaj en malsamaj statoj de konservado. Li ankaŭ verkis plurajn polemikajn verkojn, kontraŭ la filozofo Amonio de Hermiaso (440-526) kaj kontraŭ la maniĥeanoj, ekzemple.

## Verkaro
* Historia Ecclesiastica
* La alnomata historio de la eklezio de Zeĥarja la Retorikulo
* Disputa contro i manichei ("Disputo kontraŭ la maniĥeanoj"), fragmentoj pluekzistas

## Vidu ankaŭ
* Petro la Iberia (417-491)
* Ammonius Hermiae (440-526) greka filozofo
* Severo de Antioĥio (456-538) teologo kaj patriarko de Antioĥio
* Prokopio de Gaza (465-528) kristana sofisto kaj retorikulo
* Evagrio Skolastiko (536-594)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1794
Kategorio:Mortintoj en 1872
Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento

Kategorio:Greklingvaj verkistoj
Kategorio:Grekaj verkistoj
Kategorio:Grekaj episkopoj
Kategorio:Grekaj juristoj
Kategorio:Grekaj filozofoj
Kategorio:Grekaj historiistoj
Kategorio:Grekaj kronikistoj