open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dodo (biero)

dekstra|eta|Biero Dodo
La **Dodo** (realnome **Bourbon**) estas blonda biero produktata kaj vendata en Reunio de bierfarejo "Brasseries de Bourbon" de la grupo Heineken, kies unua produkto ĝi estas, la plej konata kaj vendata. Ĝi estas kromnomita tiel, reference al hodiaŭ formortinta birdo de Maŭricio, kies logoo ĝi estas, t.e. ridetanta dido.

## Historio 
La recepto de biero Bourbon estis ellaborita helpe de bierfaristo nomita Gérard Avanzini, de tiu kiu fondis la "Brasseries de Bourbon" en 1962, iu Stevenson.

La unua Dodo eliris el bareloj la . Ĝi estis unue vendita sub la nomo **Dodo-Pils** en boteloj de 75&nbsp;cl.

La trinkaĵo alprenis la nomon Biero Bourbon en 1970, sed la alinomigo estis fiasko, klientoj daŭre uzis la nomon *dodo*. Tiam, la bierfarejo decidis komuniki per tiu neoficiala nomo kaj maksimume valorigi la simpatian bildon de la dika birdo kiu estas desegnita sur etikedoj.

Tial, tiu reklama emblemo kun buntaj koloroj hodiaŭ tre ofte aperas sur muroj de tradiciaj reuniaj etbutikoj, akompanata de slogano «&nbsp;*la dodo lé la!*&nbsp;», kio signifas «&nbsp;*la dodo estas ĉi tie!*&nbsp;» en la kreola.

Meze de la jaro 2005, muzeo "Domo de biero Dodo" al ties gloro estis inaŭgurita de la produktisto en Saint-Denis (Reunio).

Multaj surloke pentritaj reklamoj por la *«&nbsp;Dodo&nbsp;»* kovras la murojn de Reunio.

## Konkurenco 
La kvazaŭ-monopolon de **Dodo** en Reunio povus minaci:
* Three Horses Beer el Madagaskaro
* Phoenix (biero) el Maŭricio

## Vidu ankaŭ 
* Biero
* Listo de famaj bierfaristoj kaj -bazaroj

## Eksteraj ligiloj 
* www.ladodo.com oficiala retejo de Bierfarejo de Bourbon
* Foto-grupo "La dodo lé la" ĉe Flickr.com

Kategorio:Biero
Kategorio:Reunio
Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko

[eta|250ra|Centra bibliotekoArkitekto: [Juan O'Gorman]]
[eta|250ra|Turo de rektora oficejo de UNAMArkitektoj: [Enrique del Moral, Mario Pani kaj Salvador Ortega Flores]]

La **Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko** (, akronime konata **UNAM**) estas unu el la plej malnovaj universitatoj de la Amerikoj. Ĝi estas la plej granda kaj plej renoma de la latin-amerikaj landoj.

La ensemblo de konstruaĵoj, sportejoj kaj senkonstruaĵaj arealoj de la *Ciudad Universitaria* (nomita universitata urbo) en 2007 estis akceptita en la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO.

## Historio 
### Fondo 
La  la (posta) reĝo Filipo la dua fondis nome de sia patro (Karolo la 5-a) la *Real y Pontificia Universidad de México*. La  ĝi estis inaŭgurata de vicreĝo Luis de Velasco de Novhispanio en strato *Calle de San Ildefonso* en *Centro Histórico* ("Historia centro") de Meksikurbo. En 1865 la universitato estis malfondita de la meksika imperiestro Maksimiliano, sed la  refondita kiel *Universidad Nacional de México* laŭ ordono de Porfirio Díaz kiel *Universidad Nacional de México*.

Post la magraj jaroj de la revolucio la universitato reestabliĝis kiel institucio depost 1920. Kompletan aŭtonomion ĝi atingis nur post la unua striko de studentoj kaj profesoroj en 1929. (Pliaj strikoj okazis en 1936 kaj 1944.)

En 1954 ekfunkciis la nova „universitata urbo“ *Ciudad Universitaria* en la sudo de Meksikurbo.

## Esperanto 
En la UNAM dum diversaj periodoj ankaŭ okazis Esperanto-kursoj. Konataj estas la kursoj en la fakultato pri Sciencoj, fare de Juan de Oyarzábal. Li disdonis flugfoliojn en la UNAM kaj instruis la lingvon inter 1957 kaj 1966. Ankaŭ eblis havi diplomon. Cvi Solt (nun vivanta en la kibuco Gaaton, Israelo) havas diplomon pri Cseh-kurso de decembro 1958. Ne estas konate ĉu en la periodo post 1966 estis kursoj en la UNAM. Denove okazis kursoj post la jaro 1999 en la jura fakultato de la UNAM.

## Elektitaj studentoj 
* Cecilia Tortajada (1962-), media esploristino

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* registriĝo en la listo de Monda heredaĵo de UNESKO, http://whc.unesco.org/fr/list/1250 ()

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Meksiko
Nacional Autónoma de México
Nacional Autónoma de México
Kategorio:Meksikurbo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1910
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1910-1919
Filozofio de menso

La **filozofio de menso** estas filozofio kiu provas ekspliki la menson kaj ĝia rilato kun la korpo—*la problemo menso-korpo*.

## Teorioj 
* Monismo
* Dualismo (substanca kaj eca)
* Kondutismo
* Teorio de identeco
* Funkciismo
* Sciteorio

## Filozofoj 
* Rene Descartes
* Jerry Fodor
* Wittgenstein
* John Smart
* Thomas Nagel
* Ullin Place
* Hilary Putnam
* John Searle
* Jaegwon Kim
Konservado de energio

240px|eta|Piloj
:*Por la termodinamika leĝo, vidu **Konservado de energio (fiziko)**.*
**Konservado de energio** estas konservado de ia energio, por uzi ĝin poste. Ĉiaj energiaj estas aŭ potenca energio (ekzemple kemia aŭ gravita) aŭ kineta energio. Nepila horloĝo konservas potencan energion (ĉikaze mekanikan) en la risorttensio, baterio konservas rekte konverteblan kemian energion por funkciigi horloĝon enkomputilan (elektrike), eĉ kiam la komputilo estas malŝaltita, kaj hidroelektra centralo konservas potencon en akvujo kiel gravita potenca energio. Eĉ nutraĵo estas formo de energikonservado, ĉikaze kemia.

## Vidu ankaŭ 
* Energiŝparo

## Eksteraj ligiloj 
* U.S. Dept of Energy - Energy Storage Systems 
* Komparo de diversaj teknologioj 

Kategorio:Energio
Ferenc Rhédey

**RHÉDEY Ferenc**, grafo, reganto de Transilvanio (? , ĉirkaŭ 1610 – Huszt, 13-a de majo 1667).

## Biografio 
Ferenc Rhédey en 1648 estis ĉefprefekto de departemento Máramaros kaj poste regantkonsilanto. En militmarŝo kontraŭ Pollando li estis unu el la vicmilitestroj. La 2-an de novembro 1657 la landkunveno en Gyulafehérvár elektis lin reganto anstataŭ Georgo Rákóczi la 2-a, sed li jam abdikis la 9-an de januaro 1658 favore al Rákóczi. La 13-an de januaro 1659 Leopoldo la 1-a donis al li rangon de grafo. Dum regado de Apafi la 1-a li estis regantkonsilanto.Li subtenis la ekleziajn institutojn, ĉefe la lernejojn.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mándok

**Mándok** [mAndok] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Záhony.
eta|maldekstre|Katolika preĝejo de Mándok

## Geografio 
Mándok situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Debrecen-Mátészalka-Záhony. La plej proksimaj urboj estas Záhony kaj Kisvárda.

## Historio 
Dokumentoj unuafoje menciis la komunumon en 1382. La rivero Tiso longe defendis la komunumon kontraŭ armeoj. En 1646 grekkatollika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao konstruiĝis el ligno. Tio estas nun videbla en Szentendre en la subĉiela muzeo.

La komunumo ricevis la rangon opidumo en 1720. Familio **Forgách** (forgAĉ) dum la historio tre longe havis la bienojn. Ilia kastelo konstruiĝis en 1750. En 1876 Mándok iĝis distriktejo, en 1971 grandvilaĝo, en 2007 urbo.  

## Vidindaĵoj
* Preĝejo Ĉieliro de Kristo (Mándok) (1821)
* Kalvinana preĝejo (Mándok) (1828)
* Grek-katolika preĝejo Metamorfozo de Kristo (Mándok)

## Famuloj 
En Mándok naskiĝis:
* juristo István Reök
* maŝininĝeniero Lajos Bélteky.

Kategorio:Mándok
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Broumov

:*Eble vi serĉas: Broumy aŭ Broumovice.*

**Broumov** (, ) estas urbo en Ĉeĥio, en distrikto Náchod. Vivas ĉi tie  (). Laŭ la urbo nomiĝas Broumova montetaro.

## Historio 
La unua skribmencio pri Broumov estas el la jaro 1256. En la jaro 1348 Broumov estis surbaze de decido de Karolo la 4-a avancita je urbo.

En la jaroj 1938 ĝis 1945 la urbo (same kiel la tuta Broumovio) estis almembrigita sekve de fermo de Munkena interkonsento al Nazia Germanio.

Post la dua mondmilito la urbo komencis malkreski pro kaŭzo de ellandigo de devenaj loĝantoj.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Benešov
* **Broumov**
* Kolonie 5.&nbsp;května
* Nové Město
* Olivětín
* Poříčí
* Rožmitál
* Velká Ves

## Pluaj fotoj 

File:Broumov_(1).jpg|Malgranda placo
File:Broumov,_město_(2).jpg|Placo Mírové náměstí
File:Broumov, Obránců míru.jpg|Strato Obránců míru
File:Broumov,_město_(1).jpg|Strato Protifašistických bojovníků
File:Broumov,_kostel.jpg|Preĝejo de sankta Spirito
File:Broumov,_město_(3).jpg|Vido el strato U Dolní brány
File:Broumov,_panorama.jpg|Vido al Broumov
File:Broumov,_panorama_(2).jpg|Pohled na východní část Broumova z bývalých hradeb
File:Broumov,_Stěnava.jpg|Eksa fabriko de Pollack

## Referencoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Broumova montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Broumovio
Hronov

**Hronov** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Orienta Bohemio, proksime al la landlimo kun Pollando, en Regiono Hradec Králové, distrikto Náchod. En  ĝi havis .

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Hronov konsistas el ses katastraj teritorioj kaj ses partoj:
* **Hronov**
* Malá Čermná
* Rokytník
* Velký Dřevíč
* Zbečník
* Žabokrky

Ekde la 23-a de septembro 1949 ĝis la 31-a de aŭgusto 1990 apartenis al la uebo ankaŭ Velké Poříčí.

## Naskiĝintoj
* La urbo estas konata precipe kiel naskiĝloko de la fama ĉeĥa verkisto Alois Jirásek kaj pro la tradicia ĉiujara teatrofestivalo *Jiráskův Hronov*.
* Josef Čapek (1887–1945), pentristo kaj verkisto

## Vidu ankaŭ
* Artileria fuortaro Jírová hora
* Subsektoro 1./V. Zbečník

## Pluaj fotoj

JIRASEK HOUSE.jpg|Naskodomo de Alois Jirásek
Hronov - morový sloup.jpg|Pestokolumno sur la placo
Hronov - Zvonice.jpg|Sonorilejo ĉe la preĝejo de Ĉiuj sanktuloj
Hronov - Theatre.jpg|Teatro de Jirásek
Hronov from air 4.jpg|Air photo


Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Broumova montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Broumovio
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Metuje
Nové Město nad Metují

**Nové Město nad Metují** () estas urbo en distrikto Náchod oriente de Bohemio en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). La urbocentro situas sur alta terlango ĉirkaŭfluanta el tri flankoj de rivero Metuje kaj ĝi estas urba memoriga rezervejo. Al ŝatataj ekskursaj lokoj en la ĉirkaŭaĵo apartenas vilaĝeto Osada, proksima 5&nbsp;km de la urbo kontraŭ la fluo de rivero Metuje.

## Historio 
Ĝi estis fondita en la jaro 1501 de Jan Černčický el Kácov. En la jaro 1623 aĉetis la urbon Albrecht von Wallenstein.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo
* **Nové Město nad Metují**
* Krčín
* Spy
* Vrchoviny

## Pluaj fotoj 

Nové Město nad Metují Square 2011 3.jpg|Mariana kolono en Placo de Hus
Nové Město nad Metují Square 2011 6.jpg|Kolono kaj preĝejo de La plej sankta Triunuo
NMM jizni podl od Broucka DSC00246.JPG|Suda arkadaro en la placo
NMM kostel od V DSC00249.JPG|Preĝejo de oriento
Nové Město nM from air 9.jpg|Elaviadila vido


Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en distrikto Náchod
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Metuje
Dentoprotezisto

eta|150px|Almezuro de dentprotezo
[eta|150px|Supra parto de tuta [protezo]]
eta|150px|Malsupra parto de tuta protezo
**Dentprotezisto** estas paramedicina profesio en la dentokuracado. Li aŭ ŝi konstruas artefaritajn forigeblajn dentarojn (dentprotezojn) direkte al la paciento. La ĉefa diferenco kun dentoteknikisto estas ke dentoprotezisto ne laboras laŭ instrukcioj de dentisto sed mem almezuras dentprotezojn. 
Li/ŝi ne faras laboron al naturaj dentoj aŭ histoj.

La ĉefaj laboroj de dentoprotezisto estas:

* La prizorgado de elpreneblaj dentprotezoj en sendenta buŝo.
* La prizorgado de plenaj- kaj partaj dentprotezoj.
* Doni informojn kaj konsilojn pri la prizorgado de la dentprotezo.
* La prizorgado de dentprotezojn sur enplantaĵoj aŭ sur dentradikoj.
* Pludirekti pacienton al kuracisto, dentisto aŭ enplantologo por dua opinio.
* En kazo de medicine rezervita ago pludirekti pacienton al dentisto, kuracisto aŭ enplantologo.

Kategorio:Dentokuracado
Kategorio:Profesioj
Praděd

**Praděd** (germane *Altvater*) (1491 metroj super marnivelo) estas monto en Ĉeĥio, situanta surlime inter Moravia-Silezia Regiono kaj Regiono Olomouc.
Ĝi estas la plej alta monto de la montaro Hrubý Jeseník kaj de Ĉeĥa Silezio entute.
Ĝenerale temas pri la kvara plej alta monto de Ĉeĥio. Regas sur ĝi kruda vetero, la averaĝa dumjara temperaturo ne superas unu gradon super nulo. Sur la pinto staras 162 metrojn alta televida elsendilo.

La montopinto situas en Ĉeĥa Silezio, sub kiu kuras historia landa limo de Moravio kaj Silezio, nuntempe tra ĉi tie kondukas ankaŭ limoj de regionoj Moraviasilezia regiono kaj Regiono Olomouc, kaj distriktoj Bruntál (Malá Morávka, Vrbno pod Pradědem) kaj Šumperk (Loučná nad Desnou).

## Aliroj 
*  tra asfaltita vojo el Karlova Studánka
*  tra montarvojo el Červenohorské sedlo
*  el municipo Kouty nad Desnou (superiĝo 800 m)

## Rilataj temoj 
* Dlouhé stráně
* Belvedero kaj televida elsendilo Praděd

## Eksteraj ligiloj 
* Ampleksa fotogalerio

Kategorio:Montoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Montoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Montoj en Hrubý Jeseník
Kategorio:Loučná nad Desnou
Kategorio:Malá Morávka
Kategorio:Vrbno pod Pradědem
Kategorio:Bělá pod Pradědem
Araba struto

La **araba struto** () estas formortinta subspecio de struto, kiu vivis en Mezoriento, origine en la duoninsulo Arabio, sed poste, pro dezertiĝo, nur ĉe la limo de Saŭdarabio, Jordanio, Irako kaj Sirio. Tiu birdo estis deklarita formortinta de 1966.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Struthioniformes - strutoformaj
**Struthionidae - strutedoj
****Struthio* Linnaeus, C, 1758 - struto
*****Struthio camelus* Linnaeus, C, 1758 - ordinara struto
*****†*Struthio camelus syriacus* Rothschild, LW, 1919 - araba struto

## Priskribo
La araba struto estis iomete pli granda ol la nomiga subspecio (*S. c. camelus*), la ino pli senkolora.

Tiu struto estis tre konata de la popoloj de la regiono ekde la antikveco kaj estis priskribata detale en verkoj de arabaj naturalistoj de la Mezepoko, krom menciataj aŭ reprezentataj en restaĵoj de Mezopotamio, Asirio kaj Palestino (judoj). La araba struto estis ĉasata ĉefe de nobeluloj pro sia viando, haŭto kaj specife pro ties plumoj kiuj estis komercataj ĉe Ĉinio. Tiu birdo estis menciata en la tiamaj referencoj kiel *kamelbirdo*. 

Ekde la 20-a jarcento, la araba struto iĝis konsiderata kiel tre rara. En la 1920-aj jaroj la bestoĝardeno de Londono klopodis la lastaj rehavi la subspecion per aĉeto de ovoj al kontraŭleĝa ĉasisto. Tiuj ovoj estis senditaj al Londono kie oni klopodis artefaritan kovadon malsukcese. Ties malaperon estis akcelata de la media detruado de la regiono, perdo de medio kaj enmeto de pafarmoj en la regiono ĉirkaŭ la Unua Mondmilito, kiuj kaŭzis troan ĉasadon, ĉefe se uzataj ekde aŭtoj. Dum la 20-aj jaroj jam estis tre rara birdo, en la 1940-aj jaroj oni vidis la lastajn ekzemplerojn vivajn (fakte oleolaboristoj ĉasis kaj manĝis ilin) kaj en la 1960-aj jaroj oni trovis dronitan ekzempleron. Poste jam ne plu.

## Referencoj 
Kategorio:Strutoformaj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento
György Rákóczi la 2-a

dekstra|eta|Georgo Rákóczi la 2-a
**Georgo Rákóczi la 2-a**, hungare ***II. RÁKÓCZI György***  (naskiĝis la 30-an de januaro 1621 en Sárospatak, mortis la 7-an de junio 1660 en Nagyvárad) estis reganto de Transilvanio (1648-1660). Li estis la edzo de Sofia Báthori.

## Biografio 
Georgo Rákóczi la 2-a estis la filo de Georgo Rákóczi la 1-a kaj Zsuzsanna Lorántffy. En 1640 li estis ĉefkapitano de fortikaĵo Várad kaj ĉefprefekto de Departemento Bihar. La landkunveno jam en vivo de lia patro la 3-an de februaro 1642 elektis lin reganto. En 1644 dum la milito kontraŭ Rodolfo la 3-a li estis gubernatoro de Transilvanio. La 11-a de oktobro 1648 alpaŝis la tronon. Ekde komenco li klopodis akiri la kronon de Pollando. En januaro 1657 lige kun svedoj okupis Varsovion, sed la svedoj forlasis lin kaj li suferis malvenkon fare de poloj. Li devis fari mallaŭdindan kontrakton kun ili kaj komencis retiriĝi. En fino de julio la transilvania armeo falis en kaptitecon de tataroj kaj li atingis Transilvanion kun malmultaj akompanantoj. La 3-an de novembro oni elektis reganto Francisko Rhédey, kiu okupis la tronon en januaro 1658. La turkoj ne akceptis lin kaj je la ordono de la grandveziro oni elektis en oktobro 1658 reganto Akoŝo Barcsai, sed Rákóczi ekiris kun sia armeo por reokupi sian tronon. En batalo ĉe Szászfenes la 22-an de majo la paŝao de Buda disbatis lian militistaron kaj pro kapvundo li poste mortis.

## Bibliografio 
* Szilágyi Sándor: II. R. Gy. (Magy. Tört. Életr. 19. Bp., 1891);
* Szabó Magdolna: II. R. Gy. erdélyi fejedelemsége (Szeged, 1935);
* Kósa János: II. R. Gy. (Bp., 1942

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Princoj de Transilvanio
Lysá hora (Moraviasileziaj Beskidoj)

**Lysá hora** estas monto en Ĉeĥio, situanta en orienta Ĉeĥa Silezio.
Ĝi estas la plej alta monto de la montaro Moraviasileziaj Beskidoj (1323 metroj super marnivelo). 

## Eksteraj ligiloj 
* Turisma informpaĝo (ĉeĥe, germane, angle,france) 

Kategorio:Montoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Montoj en Moraviasileziaj Beskidoj
Kategorio:Skiareoj en Ĉeĥio
Kategorio:Krásná (distrikto Frýdek-Místek)
Kategorio:Malenovice
Kategorio:Ostravice
Kategorio:Staré Hamry
Dino

**Dino** (simbolo **dyn**, el greka δύναμις, *dynamis*, signifante povon, forton) estas mezurunuo de forto en CGS, devena mezurunuo el SI. **dyn = g * cm / s2**

:**1 dyn = 10−5 N ≈ 1.019716*10−6 kpf**

La merzorunuo estas unue proponita per Joseph David Everett en 1861.

Kategorio:Mezurunuoj de forto
Stria kukolkolombo

La **Stria kukolkolombo** (***Macropygia unchall***) estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Kukolkolomboj nome *Macropygia*.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Kamboĝo, suda Ĉinio, nordorienta Barato, Indonezio, Laoso, Malajsio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vietnamio. Ties natura medio estas kaj nordaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj, sed ĉiam densaj arbaroj de kie eliras al pli malfermaj lokoj por nutri sin.

## Aspekto 
eta|maldekstra|*Macropygia unchall* en Barato|alt=MacropygiaUnchall.jpg
eta|maldekstra|*Macropygia unchall*, masklo kaj ino|alt=MacropygiaUnchall.jpg
eta|maldekstra|Stria kukolkolombo.
Ĝi estas tre bruna kolombo de longega vosto (38 cm longa kaj el 160 ĝis 180 g peza), pli hela ĉekape kaj pli malhela en dorso kaj brusto kaj eĉ pli malhela en flugilpinto. La tuta bruna plumaro estas strieca per maldikaj malhelaj strietoj, de kie devenas la nomo. La suba ventro estas pli hela, preskaŭ blanka. En krono, nuko kaj ŝultro estas belegaj verdecaj brilegoj. La kruroj estas ruĝaj kaj la beko estas nigra.

## Kutimoj 
La specio faras etajn grupojn. Oni konstruas neston el bastonetoj en malalta arbo, kie la ino demetas ununuran ovon. Ili manĝas surgrunde semojn, fruktojn kaj grejnojn.

## Referenco 
* BirdLife International 2004. Macropygia unchall . [2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj(https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Ru%C4%9Da_Listo_de_Endan%C4%9Deritaj_Specioj).] 24a de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Frakcio Sendependeco kaj Demokratio

La **Frakcio Sendependeco kaj Demokratio** estas eŭroposkeptikisma frakcio en la Eŭropa Parlamento. Ĝi daŭrigas la laboron de la antaŭa, intertempe malfondita frakcio "Eŭropo de Demokratioj kaj de Diverseco" (EDD).

Ĉefa celo de la frakcio estas renuligi la influon de la instancoj de la Eŭropa Unio al la naciaj membroŝtatoj kaj restarigi plenan politikan suverenecon de la unuopaj ŝtatoj.

Post kiam dum februaro 2006 la tiama ministro pri reformoj de Italio, Roberto Calderoli, produktigis T-ĉemizojn kun karikaturaĵoj pri Mahometo kaj montris ilin en televida intervjuo, sekve de kio en Libio erupciis perfortaj protestoj kaj mortis 11 homoj, rezulte la kvar parlamentanoj de la itala partio Lega Nord ("Ligo Norda") estis malmembrigitaj el la frakcio.

Post la eŭropa baloto 2004 al la frakcio apartenas parlamentanoj el naŭ diversaj eŭropaj landoj. Kun nur 24 parlamentanoj la frakcio estas la dua plej malgranda frakcio de la Eŭropa Parlamento - nur la Frakcio Identeco, Tradicio, Suvereneco pli etas.

La frakcion kune gvidas la brita politikisto Nigel Farage (nacia partio UKIP) kaj la dana politikisto Jens-Peter Bonde (nacia partio JuniBevægelsen).

## Naciaj partioj de la frakcioj 
La koloroj simboligas la apartenon al la unuopaj subgrupoj de la frakcio.

## Gvidaj frakcianoj 
* Jens-Peter Bonde (, prezidanto, JuniBevægelsen)
* Nigel Farage (, prezidanto, UK Independence Party)
* Kathy Sinnott (, estrarano, senpartia)
* Johannes Blokland (, estrarano, Eŭropa Kristana Politika Movado)
* Paul Marie Coûteaŭ (, estrarano, Mouvement pour la France)
* Georgios Karatzaferis (, estrarano, LAOS)
* Nils Lundgren (, estrarano, Junilistan)
* Vladimír Železný (, estrarano, Nezávislí)

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj (anglalingvaj) de la frakcio 
* informoj pri la frakcianoj (ĉi tie en la germana, sed ankaŭ havebla en aliaj lingvoj)

Kategorio:Frakcioj en la Eŭropa Parlamento
Britaj fromaĝoj

En Britio, la **fromaĝoj** estas ĉefe malmolaj.

La plej ofta brita fromaĝo estas Ĉedaro (Cheddar), flava malmola fromaĝo de la okcidento de Anglio. En multaj landoj oni fabrikas similajn fromaĝojn kaj nomas ilin ekzemple "Irish (irlanda) Cheddar" ktp, sed nur la fromaĝo de tiu loko rajtas nomiĝi simple "Cheddar" sen aldona klarigo.

Estas multaj aliaj britaj malmolaj fromaĝoj, ne ĉiuj flavaj. Aliaj koloroj estas ruĝa (Red Leicester), oranĝa (Double Gloucester), kaj preskaŭ blanka (Cheshire, Wensleydale). La fromaĝon Wensleydale oni tradicie manĝas kun frukta kuko.

En kelkajn fromaĝojn oni enmetas fortan aromon per blua fungo, plej fame Stilton.

En Britio oni fabrikas ankaŭ kelkajn molajn fromaĝojn. Frua brita mola fromaĝo estis Lymeswold, kiu ne plu ekzistas. Nun oni fabrikas ekzemple Somerset Brie, okcident-anglia versio de la fama franca fromaĝo. Tamen multaj britoj pli alte estimas la francajn molajn fromaĝojn.
Somera Olimpiko 1988

eta|maldekstra|

## Partoprenintaj landoj 
eta|Partoprenantoj

*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  
*  
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  
*  
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*   (404)
*   Orienta Germanio (291)
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '** 
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  ''*

Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj'' havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

## Medala klasifiko 
## Vidu ankaŭ 
* Pentatlono en la Somera Olimpiko 1988, detala listo
* Seula Pac-Premio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

----
----

----
----

Kategorio:1988 en Sud-Koreio
Kategorio:Seulo
Klaatu

**Klaatu** estis kanada progresa-roka muzikgrupo kreita en 1973 de John Woloschuk kaj Dee Long. Ili nomas la grupon Klaatu, kiel la eksterterulo de la filmo The Day the Earth Stood Still. La kantoj *Hanus of Uranus*/*Sub-Rosa Subway* kaj *Dr. Marvello*/*For You Girl* eldoniĝis per GRT Records antaŭ ol la grupo kuniĝis kun Daffodil Records kaj ĝia prezidanto Frank Davies.

La drumisto Terry Draper iĝis membro post nelonge kaj la grupo registris la kantojn *California Jam* kaj *True Life Hero*. Tiam la kantoj malmulte estis ludataj radiofonie. Antaŭ 1975, pro Davies kaj produktisto Terry Brown, Klaatu ekhavis kontrakton kun Capitol Records en Usono.

## La unua albumo 
Ilia unua albumo, *3:47 EST* (en Usone ĝi erare estis nomata *Klaatu*), similis sone The Beatles. Plue, ĝi ne enhavis ajnan nomojn de grupomembroj. Pro tio, multaj homoj pensis ke la albumo estis farata de The Beatles.

La plej konata kanto, *Calling Occupants of Interplanetary Craft*, estis reregistrata de The Carpenters en 1977.

## Diskaro 
* *3:47 EST* (1976)
* *Hope* (1977)
* *Sir Army Suit* (1978)
* *Endangered Species* (1980)
* *Magentalane* (1981)
* *Klaasic Klaatu* (1982)
* *Klaatu Sampler* (1982)
* *Peaks* (1993)
* *Sun Set* (2005)
* *Raarities* (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Bullseye Records of Canada 
* oficiala retejo

Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Kanadaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1973
Nyírtelek

**Nyírtelek** [njIrtelek] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza. La loknomo signifas: betulo-parcelo.

## Geografio 
Nyírtelek situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Debrecen-Miskolc. Nyíregyháza troviĝas 10, Debrecen 58, Budapeŝto 227 km. 

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko, bronzepoko, kaj ferepoko. En la 14-a jarcento nomiĝis Királytelek, kiu signifas: reĝa parcelo. En 1592 ĝi senhomiĝis, longe nur farmoj troviĝis en la kampoj. En la 19-a jarcento ĝi estis farmocentro.  Kastelo de Dessefwy (deĵofi) en 1820, katolika kapelo en 1874 konstruiĝis. Formiĝis vilaĝo el farmoj en 1952. Ĝi ricevis la rangojn grandvilaĝo en 1971, urbo en 2005.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Anna (Nyírtelek)
* kapeloj
* armea parko

## Famuloj 
En Sörekút (ekstera parto de Nyírtelek) naskiĝis Tibor Kovács (politikisto).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

 

Kategorio:Nyírtelek
Johano Kemény

**KEMÉNY János**  estis reganto de Transilvanio inter 1661–1662, memuaristo (naskita en Magyarbükkös la 14-an de decembro 1607 kaj mortinta en Keménynagyszőlős la 23-an de januaro 1662).

## Biografio 
Johano Kemény estis ido de grandbienula familio kaj edukiĝis en kortego de Gabrielo Bethlen. Ekde 1630 li estis ĉefprefekto de Departemento Fejér, kaj ĉefkapitano de fortikaĵo Fogaras. En 1644 li estis la generalo de infanterio, ĉefkomandanto de manovro kontraŭ Habsburgoj, reganta konsilanto. Dum regado de Georgo Rákóczi la 2-a li estis la ĉefkonsilanto de reganto. En 1653 li estis ĉefkomandanto en manovroj en Moldavio, poste en 1657 en Pollando. La 31-an de julio li kaptiĝis en kaptiteco de tataroj, de kie kontraŭ grandega elaĉetpago liberiĝis en aŭgusto 1659. Post abdiko de Akoŝo Barcsay la landkunveno elektis lin reganto la 1-an de januaro 1661, sed la sultano ne akceptis tiun kaj nomumis reganto Apafi la 1-a. Li mortis en batalo ĉe Nagyszőllős. Lia aŭtobiografio estas dokumentvalora kaj valora belarta verko.

## Ĉefverkoj 
* *K. J. önéletírása és válogatott levelei* (kiadta, V. Windisch Éva Bp., 1959).
* *Kemény János művei*http://mek.oszk.hu/06100/06166/

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Bibliografio 
* Márki Sándor: K. J. (Századok, 1883. 5. sz.);
* Deák Farkas: Észrevételek K. J. önéletírásáról (Bp., 1886);
* V. Windisch Éva: K. J. (Bp., 1960.)

## Eksteraj ligiloj 
* Gyöngyösi István: *Kemény János emlékezete* http://mek.oszk.hu/06100/06118/

Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Akoŝo Barcsai

**BARCSAI Ákos**, nagybarcsai, *Barcsai* estis reganto de Transilvanujo. Li naskiĝis en 1610 kaj mortis en Kozmatelke komenco de julio 1661.

## Biografio 
Akoŝo Barcsai estis ido de magnata familio kaj li edukiĝis en kortego de Gabrielo Bethlen. En 1642 li estis sendito de Georgo Rákóczi la 1-a ĉe sultano. Ekde 1644 li estis bano de Lugos kaj Karánsebes, ekde 1648 ĉefeprefekto de Departemento Hunyad. En 1657 li iĝis reganta konsilanto, en 1658 dum manovro de Georgo Rákóczi la 2-a en Pollando li estis regantloktenanto. La 14-a de septembro 1658 li estis nomumita ĉefkomandanto, kaj la 11-an de oktobro la landkunveno elektis lin reganto. La 6-an de januaro 1661, post kiam Johano Kemény ekbatis lian armeon, li abdikis, tamen Kemény kaptigis lin kaj fermigis en fortikaĵo Görgény kaj dum transporto al Kővár murdigis lin.

## Bibliografio 
* Erdélyi Alajos: B. Á. fejedelemsége (Századok, 1906).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kathalijne Buitenweg

**Kathalijne Maria BUITENWEG** (naskiĝis la  en Roterdamo) estas nederlanda politikisto. Ŝi estas ano de Verdo-Maldekstro kaj Eŭropa Verda Partio.

## Politika kariero 
Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Buitenweg estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj sidis en la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco. En Eŭropa Parlamento ŝi okupis ĉefe pri kontraŭdiskriminaciaj aferoj. En 2017 ŝi iĝis elektita ano de la Nederlanda parlamento. Buitenweg estis la dua persono sur la kandidatlisto de sia partio. En la parlamenta frakcio de Verdo-Maldekstro ŝi pritraktas justicon, azilon kaj migradon.

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Verdo-Maldekstro
Apafi la 1-a

dekstra|250px
**APAFI Mihály** reganto de Transilvanujo naskita en Ebesfalva la 3-an de novembro 1632 kaj mortinta en Fortikaĵo Fogaras la 15-an de aprilo 1690).

## Biografio 
Apafi la 1-a dum la manovro de Georgo Rákóczi la 2-a en Pollando la tataroj estis kaptita (1657). Post lia elliberiĝo en 1661 la turkoj elektigis lin reganto. Li pruviĝis senpova reganto, anstataŭ kies plejparte agadis sia edzino, Anna Bornemisza kaj sia kanceliero Mikaelo Teleki. Kiel subulo de sultano li partoprenis en manovroj de turkoj kontraŭ Aŭstrio (1663, 1679, 1683). Por iom da tempo li apogis Emeriko Thököly. Kiam Leopoldo la 1-a okupis Transilvanujon kaj devigis lin rekoni lian superregadon (1688), en siaj lastaj jaroj li suferis je melankolio. Funebran paroladon en la hebrea lingvo faris pro li la luterana pastoro Martin Kelp.

## Verko 
* M. I. és II. A. M. naplója (Kiadta Tóth Ernő, Kolozsvár, 1900);
* A. M. naplója (Kiadta Biás István, Marosvásárhely, 1910).

## Bibliografio 
* Tavaszy Sándor: *A két A. fejedelem* (Kolozsvár, 1943).
* Tolnai Gábor: „Szegény, együgyű fejedelem” (Évek – Századok, Bp., 1959).
* Jókai Mór: *Erdély aranykora*, romano (Pest, 1852);
* Jókai Mór: *Török világ Magyarországon*, romano (Pest, 1853);
* Szigligeti Ede: *Béldi Pál* (tragedio, 1863).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Michael Cramer

**Michael Cramer** (naskiĝis la  en Gevelsberg) estas germana politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Michael Cramer estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).
[eta|250px|Michael Cramer dum spetembro 2007 en [Lepsiko]]

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1949
Hélène Flautre

**Hélène FLAUTRE** (naskiĝis la ) estas franca politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Les Verts. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, ŝi estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2009-2014
Kategorio:Verduloj
Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf

**Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf** (naskiĝis la ) estas germana politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. Inter la jaroj 1984 kaj 2009 (kun unujara interrompo en 1988), Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). 121px|dekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1984-1989
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1989-1994
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1994-1999
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Politika dekstro

En politiko, **dekstro** estas termino kutime uzata por indiki ĉiujn politikajn tendencojn kiuj havas konserveman ideologion. Oni distingas ĝin de la ceteraj kategorioj: maldekstro kaj centro. Ĉiu el tiuj grupoj havas proprajn ideologion kaj prioritatojn.

## Deveno de la nomo 
Tiu nommaniero originas de la periodo de la revolucio de 1789, kiam reprezentantoj de nobelaro, aristokratio kaj klerikoj okupis dekstran flankon de parlamentejo, kaj la maldekstran politikistoj postulantaj sociajn kaj politikajn ŝanĝojn (maldekstro).

Dum la tuta 19-a jarcento la difino estis asociata kun konservemaj grupiĝoj, batalantaj por pludaŭro de feŭdaj privilegioj, kaj kontraŭaj al progresaj sociaj movadoj.

## Vidu ankaŭ 
* konservativismo
* monarkiismo
* dekstra ekstremismo
* Dekstra aŭtoritatemo
* kapitalismo
* Kristana dekstro
* liberalismo
* korporaciismo
Karambolo

[eta|pentraĵo de [Paul Gauguin]]
**Karambolo** (aŭ franca bilardo) estas tipo de bilardo, ludata sur tablo de 1,7x3,1 m (ludeja parto 284x142 cm) aŭ de 1,4x2,7 m (230x115 cm) kaj tiu tablo ne havas poŝojn (truojn). Oni ludas per tri globoj: du blankaj kaj unu ruĝa. Unu blanka globo estas markita per unu aŭ du malgrandaj nigraj aŭ ruĝaj makuloj.

Unu el la blankaj globoj estas la puŝa globo, dum la ruĝa kaj la alia blanka globoj iĝas trafendaj globoj. Celo de la ludanto estas ekpuŝo de la propra globo, por ke ĝi poste - unu post la alia - trafu la du celglobojn (t.e. karamboli). Atingi la duoblan trafon, donas rajtojn je plua puŝo. Oni povas varii la ludon per tio, kiomfoje la puŝa globo devas trafi la mandineron (tablan flankon).

Kategorio:Bilardo
Poŝbilardo

**Poŝbilardo** estas grupo de bilardaj ludoj, ĉe kiuj oni uzas specifan bilardan tablon kun 6 poŝoj, truoj. Oni plej ofte parolas tiusence pri poolbilardo (angle *pool* [pu:l]), sed ankaŭ ĉe snukero oni uzas poŝojn. (Senpoŝa bilardo estas la karambolo).

## Poolbilardo 
eta
Oni ludas la poolbilardon plej ofte sur tablo de 1,5x2,8m (ludejo 254x127 cm), malofte sur 1,7x3,1 m aŭ 1,3x2,5 m (Norda kaj Suda Ameriko).

La truoj ĉe la poŝbilarda tablo estas pli grandaj ol ĉe la angla bilardo aŭ snukero. Krom la blanka globo, oni uzas en tiu ludo maksimume 15 numeritajn globojn. La trafindaj globoj de 1 ĝis 8 estas unukoloraj, de 9 ĝis 15 striaj.

Komence de la ludo, oni lokigas la celglobojn en triangula formo, kion helpas plasta aŭ ligna triangulo. La komenca ludanto provas detrui la triangulan formon, poste provas puŝi la globojn en la poŝojn (en certa sinsekvo au metodo). Se lia/ŝia puŝo estas sensukcesa, la puŝrajton akiras la alia ludanto. Same okazas, se la ludanto puŝas la blankan globon en poŝon.

La poolbilardo havas multajn variojn depende de la nombro de la koloraj globoj aŭ puŝa sinsekvo. Ĉe la **9-globa** oni devas numerosinsekve puŝi la globojn en la poŝon. En la **„straight”-pool** (senfina *pool* 14.1) ambaŭ ludantoj povas puŝi la 14 celglobon en la poŝon. La vicordo aŭ la kombinado ne gravas, sed oni devas anonci antaŭ ĉiu puŝo pri la celota poŝo. Se la puŝo sukcesas, tio valoras unu poenton.

La tia plej konata ludo estas la **8-globa**, kiam la ludanto per sukcesa poŝpuŝo de la unukolora aŭ 7 striaj globoj akiras rajton por ludi la *8-an* kaj se tio sukcesas en la celota poŝo, li/ŝi gajnas.

* en Eo, pri ĉina venko en Monda Virina Bilarda 9-Globa Ĉampionado 

Kategorio:Bilardo
Axel Holmström

**Axel Holmström** (n. 1881 - m. 1947) estis sveda anarĥiisto. Li enmalliberejigitis en 1906 pro kontraŭ-militistaj diroj. Holmström estis redaktoro de anarĥiista ĵurnalo *Brand* (*Fajro*).

Kategorio:Svedaj anarkiistoj
Ambrus Ábrahám

[dekstra|eta|210px|Skulptaĵo pri **Ambrus Ábrahám** de [Sándor Tóth.]]
**ÁBRAHÁM Ambrus** estis hungara zoologo, nervhistologo, ano de la Hungara Scienca Akademio, laŭreato de Kossuth-premio (1953) naskita en Tusnád la 20-an de novembro 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de januaro 1989.

## Biografio 
Ambrus Ábrahám post mezlernejaj studoj en ĉefgimanzio de Csíkszereda pristudis en la Universitato de Budapeŝto biologion kaj geografion (1915-1918). Ekde 1917 li estis asistanto, ekde 1918 adjunkto. Li doktoriĝis en 1922, en 1926 li fariĝis privatprofesoro pri histologio de vertebruloj. Ekde 1934 li profesoris en Szeged. Li pristudis la nervhistologiajn kaj nervfiziologiajn problemojn. Li publikis preskaŭ duoncent gravajn librojn kaj studaĵojn ĉefe en germana, angla kaj franca lingvoj.

## Ĉefaj verkoj 
* *Az állati szervezet őrei a környezetben* (Bp., 1931);
* *Az állatok szerepe a gyógyászatban* (Pápa, 1932);
* *Bevezetés az állatok szervezettanába* (Szeged, 1950);
* *Bevezetés a zállatok szervezettanába* (Szeged, 1951);
* *Összehasonlító állatszervezettan* (I–II. köt., Bp., 1964);
* *Microscopic innervation of the heart and blood vessels in vertebrates induding man* (Bp.–Oxford, 1969);
* *Anatómia, élettan* (kun Bende Sándor kaj Megyeri János, Bp., 1973, 1979);
* *Iconography of sensory nerve endings* (Bp., 1981).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj histologoj
Péter Apor

**APOR Péter**, barono, estis hungara historiverkisto, transilvanuja magnato naskita en Torja la 3-an de junio 1676 kaj mortinta samloke la 22-an de septembro 1752.

## Biografio 
Apor studis en Kolozsvár kaj Nagyszombat. Li estis adepto de Habsburgoj. En 1699 iĝis ĉefprefekto de Küküllő kaj en 1708 ĉefa reĝjuĝisto de Háromszék. En 1713 ricevis rangon de barono. Dum la liberecbatalo Francisko Rákóczi la 2-a (1703-1711) li estis iom da tempo kaptito kaj de kurucoj kaj de labancoj. Liaj verkoj estas valoraj kulturhistoriaj fontoj, precipe *Metamorphosis Transylvaniae...* (*Erdély változása*, 1736).

## Verkoj 
* *Metamorphosis Transylvaniae …* (Kiadta Kazinczy Gábor, Monumenta Hung. Hist. XI. Pest, 1863);
* Verses művei és levelezése (Kiadta: Szádeczky Lajos I–II. Bp., 1903).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

A
Apor, P
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Hungaraj genealogoj
Arkeomagnetismo

**Arkeomagnetismo** aŭ **arĥeomagnetismo** (el la greka αρχαίος, *malnova*, do *magnetismo, kiu iam ekzistis*) estas apliko de paleomagnetismo al arkeologio.
Ĝi utiligas la modifon de la termagneta kampo registrita de magnetigitaj mineraloj en argilo.

Inter la teraj magnetaj plusoj kaj la trafpunktoj de la imagita tera akso, ĉirkaŭ kiu la tero rotacias, estas deklinaciangulo. Inter la horizontala direkto kaj la direkto de la tera magneta kampo ekzistas inklinaciangulo. Tiuj anguloj en diversaj lokoj de la tersurfaco estas diversaj. Sed ilia grando ŝanĝiĝas ankaŭ laŭ la paso de l' tempo. Ekzistas materialoj, kiuj konservas tiujn direktojn, estintajn iam: oksidoj de fero: magnetito (Fe3O4), hematito (Fe2O3). Oni nomas ilin feromagnetaj materialoj. En argilo ĉiam troviĝas multe da ili. Tial la efekto estas uzebla por determini la aĝon de certaj arkeologiaj objektoj. 

Pro forta vibrado pro varmo, la magneta direkto de ties atomaj magnetoj turniĝas al la direkto de la tie reganta magneta kampo, kiu plej ofte estas la magnetkampo de la tero. Se la temperaturo de la objekto estas super 675&thinsp;°C (Curie-punkto), ĝi perdas la feromagnetajn ecojn kaj la antaŭan magnetigitecon. Sed dum la malvarmiĝo sub 675&thinsp;°C la direkto de la atomaj grupoj turniĝas en la direkton de la magneta kampo, kaj tiun direkton ili konservas ankaŭ post la malvarmiĝo. Estas do konservita la intenso kaj direkto de la magneta kampo, kiu regis en ia tempo de la malvarmiĝo de la koncerna ceramikaĵo. Plej utilas objektoj, kiuj restas en la sama loko post la malvarmiĝo, ekzemple fornoj.

Oni eltranĉas kaj enkadrigas pecojn, kaj sur la kadro indikas la horizontalan direkton, kaj laŭ la steloj, la geografian nordan direkton por poste precize determini la inklinaci- kaj deklinaciangulojn kaj la magnetan kampintenson en la tempo, kiam okazis la lasta ardigo. En tiaspecaj fornoj ĝenerale restas karbidiĝintaj lignopecoj, kies aĝo per la izotopa metodo estas determinebla. Tiel eblas determini la aĝon ankaŭ de nekonataj ceramikaĵoj.

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Tempo
Nyírlugos

**Nyírlugos** [njIrlugoŝ] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyírbátor. En la loknomo nyír signifas: betulo.
eta|maldekstre|Konstruaĵo en Nyírlugos

## Situo
Nyírlugos situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Nyíradony troviĝas 11, Nyírbátor 24, Debrecen 40, Nyíregyháza kaj Mátészalka po 44, Budapeŝto 258 km. 

## Historio
La unua skriba mencio devenis el 1354. Post la mezepoko la komunumo apartenis foje al Transilvanio, foje al Turka Imperio, foje al Habsburgoj. Iliaj armeoj ofte tuŝis la komunumon kaj iĝis senhoma. Ĝi ricevis la rangojn grandvilaĝo, kaj urbo en 2005.

## Vidindaĵoj 
* Grek-katolika preĝejo apostoloj sanktaj Petro kaj Paŭlo (Nyírlugos)
* Preĝejo Elizabeto de Hungario (Nyírlugos)

## Famuloj 
* en Nyírlugos naskiĝis agronomo Tamás Kosutány
eta|maldekstre|Grek-katolika preĝejo en Nyírlugos

Kategorio:Nyírlugos
Japan Tobacco

***Japan Tobacco*** () estas japana cigaredproduktanto, ĝi estas la tria pli granda en la mondo. La ĉefa sidejo troviĝas en Tokio kaj notita de Nikkei 225.

1898 estis kreita tabakmonopolo en Japanio. El tiu kreiĝis en 1949 *Japan Tobacco and Salt Public Corp.*, kiu en 1977 kreis la markon *Mild Seven*. En 1985 kreiĝis fine *Japan Tobacco*, kiu estis parte privatigita, tamen la japana financministerio posedas ankoraŭ parton de 66 %.

En 1999 JT transprenis la firmaon R.J. Reynolds Tobacco Company (temas pri la eksterusonaj tabakagadoj de RJR). La plej famaj markoj estas Camel kaj Winston. Tiu firmao nomiĝas nun *Japan Tobacco International* (JTI) kaj havas sian sidejon en Ĝenevo, Svisio.

JT havas en Japanio merkatparton je 66,4 %. La plej ĉefa marko estas *Mild Seven*. Ĝi dungas ĉirkaŭ 23.700 laboristojn. Netabakaj agadoj en Japanio okupas 7.700 laboristojn. Por JTI laboras en 120 landoj 11.000 laboristoj. Entute do 42.400 Mitarbeiter, kiu realigas debiton je 39,5 miliardoj da usonaj dolaroj, kaj produktas ĉiujare 410 miliardoj da cigaredoj (31-an de marto 2006).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.jti.com/ 
* http://www.jti.co.jp/

Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Tabako
László Arany

**ARANY László** (aranj) estis hungara poeto, tradukisto, ekonomia kaj politika verkisto, ano de Hungara Scienca Akademio, filo de poeto János Arany naskita en Nagyszalonta la 24-an de marto 1844 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de aŭgusto 1898.
dekstra|eta|Arany László

## Biografio 
La gimnazion László Arany faris en Nagykőrös, la juron en universitato de Peŝto. Ekde 1866 li estis oficisto de Magyar Földhitelintézet, de 1880 unu el ĝiaj direktoroj. En 1862 aperis lia unua verko (Eredeti népmesék. Gyűjtötte A. L.).
Inter 1864–71 tradukis verkojn de Lermontov, Puŝkino, Shakespeare kaj Molière. Inter 1887–92 li estis deputito en landkunveno. Li preparis por preso la verkojn de sia patro en ok volumoj (1884–85), kolektis kaj eldonis lian literaturan heredaĵon en kvar volumoj (1887–89). Li estis membro de Societo Kisfaludy (1867).

## Verkoj 
* A. L. Összes művei (I–V. Közrebocsátja Gyulai Pál Bp., 1902);
* A. L. Válogatott művei (Sajtó alá rendezte és a bevezetést írta Németh Géza, Magy. Klasszikusok Bp., 1960).

## Bibliografio 
* Voinovich Géza: A. L. (Új Magy. Szle, 1900);
* Aladár Komlós: A Délibábok hőse (Magyarok, 1946);
* Somogyi Sándor: A. L. (Bp., 1956.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Arany L. művei 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Hévíz

**Hévíz** povas esti:

* Hévíz (lago), varma lago okcidente de la lago Balatono en Hungario
* Hévíz (urbo), ban-kuracloka urbo apud la lago Hévíz en Hungario
Hinke Bergegren

**Henrik "Hinke" BERGEGREN** (naskita en 1861; mortinta la ) estis sveda socialdemokrata politikisto.eta|dekstra|Hinke BergegrenBergegren estis frua ano de la nove fondita Sveda socialdemokrata partio, kaj li reprezentis emon revolucian, plej bone priskribitan kiel Anarkisindikatismon, kaj verkis artikolojn por la ĵurnalo *Brand*. Pro siaj anarĥiistaj opinioj, Bergegren pli malfrue estis elpelita de la Socialdemokratia partio de ĝia estro, Hjalmar Branting.

Hinke Bergegren plej bone konatas pro esti frua subtenanto de libera amo. En 1910 li prezentis sian prelegon *Kärlek utan barn* (*Amo sen infanoj*) en kiu li proparolis la laŭleĝigon de gravedecevitiloj en Svedio. Pro tio li facis la kortumon kaj devis mallonge enmallibereji pro nove kreita leĝo konita kiel *Lex Hinke* (nomita pro Bergegren), kiu kontraŭleĝigis pledadon por gravedecevitiloj.

En 1921, Hinke Bergegren aniĝis en la Sveda Komunista Partio, kaj tiun saman jaron, Bergegren iris al Moskvo por la 3-a Internacio, reprezentante Svedion kune kun Zeth Höglund kaj Fredrik Ström. Bergegren restis komunisto dum la cetero de sia vivo.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Kategorio:Svedaj anarkiistoj
György Aranka

**ARANKA György**, zágoni, estis hungara verkisto, sciencorganizanto naskita en Szék la 15-an de septembro 1737 kaj mortinta en Marosvásárhely la 11-an de marto 1817. Lia patro estis la samnoma György Aranka (episkopo).

## Biografio 
György Aranka pristudis filozofion kaj juron en Sibio. Li fondis en 1790 la societon Erdélyi Magyar Nyelvmívelő és Kéziratkiadó Társaság (Transilvanuja Hungara Lingvokultivanta kaj Manuskripteldona Societo) en Koloĵvaro 1791-1806) kaj li estis ties sekretario. Lia riĉa biblioteko alvenis al Erdélyi Múzeum. Laŭ [http://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_szabadk%C5%91m%C5%B1vesek_list%C3%A1ja ] li apartenis al framasonoj.

## Ĉefaj verkoj 
* A. Gy. apró munkái (Marosvásárhely, 1805);
* Elmejátékai (Nagyvárad, 1806).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Inferenco

**Inferenco** estas procezo konkludi surbaze nur de tio, kion oni jam scias.

Inferencon oni studas en pluraj malsamaj kampoj.

* Homa inferenco (t.e. kiel homoj konkludas) estas tradicie studata en la kampo de kogna psikologio.
* Logiko studas la leĝojn de valida inferencado.
* Statistiko disvolvas formalajn regulojn por inferenco el kvantaj datumoj.
* Artefarita intelekto disvolvas aŭtomatajn inferencosistemojn.

## Vidu ankaŭ 
* Indukta logiko
* Dedukto
* Analogio
* Aksiomo
* Neakra logiko
* Enketo
* Teoremo

Kategorio:Logiko
Kategorio:Matematika logiko
Kategorio:Filozofia terminologio
Michel Sulaiman

**Michel SULAIMAN** (n. 21-an de novembro 1948 en Amĉit) estas libana militisto kaj politikisto. Li atingis la rangon de generalo kaj servis kiel la 12-a ĉefkomandanto de Libanaj Armeaj Fortoj de 1998 ĝis 2008. Poste li servis kiel la 15-a prezidento de Libano de 2008 ĝis 2014.

Michel Sulaiman parolas arabe, france kaj angle, estas geedziĝinta kaj havas tri infanojn. Li apartenas al la maronita eklezio.

## Armea kariero 
Sulaiman ekservis en la ermeo en 1967 kiel kadeto, li iĝis en 1979 ĉefsekretario, koloenlo en 1991 kiel komandanto de soldatoj de la Libana Montara Regiono.

Li servis en 1996 kiel gvidanto de la 6-a infanteria grupo. Li iĝis en 1998 generalo kaj Komandanto de la Armeaj fortoj, kiel posetulo de Émile Lahoud.

Michel Sulaiman havas distingojn de la ukrainaj la siraj armeoj. Dum la israela-libana armea konflikto de 2006 li komandis la trupojn, sed aktive ne partoprenis en la operacioj.

Kategorio:Libanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Libano