open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Takalik Abaj

eta|maldekstra|Takalik Abaj
**Takalik Abaj** (pro gramatika eraro iam konata kiel **Abaj Takalik**) estas majaa ruinaro ĉe la pacifika marbordo de Retalhuleu, Gvatemalo, Mezameriko.

La signifo de la nomo estas *"starantaj ŝtonoj"*.

Dum la jaroj 1975 kaj 1976 oni malkovris multajn ŝtonmonumentojn, inter ili steleojn kaj altarojn. Sur areo de ĉirkaŭ  troviĝas ĉirkaŭ 80 konstruaĵoj kaj pluraj placoj. La kulmino de la urbo okazis verŝajne inter -800 kaj -200.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Foto ĉe guate360.com
* Artikolo de National Geographic

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Ŝoĉikalko

eta|240ra|Unu el la pilkludejoj
**Xochicalco** estas antaŭkolumba arkeologia loko en la okcidenta parto de Morelos en Meksiko, Mezameriko. La vorto "Xochicalco" devenas de la Nahuatl-lingvo kaj signifas *"domon de floroj"*.

La urbo situas 38 km sudokcidente de Cuernavaca kaj 122 km de Meksikurbo. La ruinaro estas vizitebla ĉiutage de 10:00 ĝis 17:00, sed la observatorio nur posttagmeze.

## La loko 
La plej grava ceremonia centro troviĝas sur artefarita monteto kaj estas ĉirkaŭita de konstruaĵrestoj, kiuj plejparte ne estas elfositaj.

Majaoj ekloĝis tie ĉirkaŭ -200, la plej gravaj konstruaĵoj datumas inter la jaroj 700 kaj 1000. Eble vivis tie ĝis 20.000 homoj.

## Monumentoj 
Tre interese estas reliefoj ĉe la flankoj de kelkaj konstruaĵoj. La templo de kvecalkoatlo havas prezentaĵojn de tiu dio en teotiŭakana kaj majaa stilo. Oni supozas, ke en Xochicalco loĝis artistkomunumo, kiu verkis ankaŭ aliloke en Mezameriko.

Troviĝas ankaŭ diversaj temploj, ŝtupopiramidoj, palacoj, du pilkludejoj, ŝvitbanejoj kaj stranga serio de rondaj altaroj, kaj ankaŭ groto kun ŝtupoj.

Videblas ankaŭ kelkaj ornamitaj steleoj, dum aliaj estis forprenitaj de la originala loko kaj troviĝas nun en la muzeo en Meksikurbo aŭ en la loka muzeo.

## Observatorio 
La groto estas astronoma observatorio kaj estis ĉefe uzita por determini la komencon de la terkultivista ciklo. Ĝi estas unu el la plej bone konservitaj observatorioj en Meksiko. Origine ĝi estis kovrita de stuko kaj farbita nigra, flava kaj ruĝa.

Danke al kameno oni observis nokte la stelojn pasi la zeniton. Tiam tio okazis dufoje dum la jaro: meze de marto kaj fine de julio. La sunradio eniras la groton dum 105 tagoj inter la fino de aprilo kaj la fino de julio. Restas do 260 tagoj sen rekta sunlumo en la groto.

## Moderna historio pri Xochicalco 
La ruinoj estis unue priskribita en 1777 de la esploristo Antonio Alzate. Alexander von Humboldt publikigis en 1810 desegnaĵojn kaj priskribo de Xochicalco. Ankaŭ la imperiestro Maksimiliano de Meksiko vizitis la ruinojn.
La templo de la plumserpento estis renovigita en 1910 de la meksikana arkeologo Leopoldo Batres. Aliaj grandaj esplor- kaj renovigitlaboroj okazis dum arkeologia projekto inter la 1940-aj kaj 1960-aj jaroj.

Xochicalco estas monda kultura heredaĵo de UNESKO.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Xochicalco 
* Fotoj de Xochicalco 

Xochicalco
Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Meksiko
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Meksiko
Daŭgavo

La rivero **Daŭgavo** (; ; , ) estas grava rivero de orienta Eŭropo, kiu longas  kilometrojn kaj enfluas la Golfon de Rigo, do la Baltan Maron.

La rusa nomo "Zapadnaja Dvina" laŭvorte signifas "Okcidenta Dvino", kontraste al la Norda Dvina.

## Vojo 
La rivero fontas en Rusio proksime de la fontoloko de la rivero Volgo. Post mallonga vojo ĝi trafluas la lagon *Dvinjec*. Poste ĝi tuŝas la urbon Vicebskon kaj laŭ la Belorusa Altaĵo fluas okcidenten tra la norda Belorusio. Poste ĝi atingas la sudorientan parton de Latvio, trafluas la urbon Daugavpils ("Daŭgava kastelo") kaj poste survojas al la Golfo de Rigo, kie ĝi en la urboparto *Daugavgrīva* de Rigo enfluas la Baltan Maron.

Aiviekste estas rivero kiu longas 114 kilometrojn kaj enfluas la Daŭgavon. Dubna estas rivero de orienta Latvio, kiu longas 105 kilometrojn kaj enfluas al Daŭgavo.

Je plej granda parto de sia longeco la rivero Daŭgavo estas ŝipe veturebla.

## Dimensioj 
* kompleta longeco: 
* longeco sur teritorio de Latvio: 
* diferenco de alteco: 221 m (0.28 m/km)

## Urboj trafluataj 
Interalie la sekvaj urboj troviĝas borde de la rivero:
* Vicebsko
* Polack
* Daugavpils
* Rigo (Rīga)
Dzibilchaltún

**Dzibilchaltún** estas majaa ruinaro en Jukatanio, Meksiko.
Ĝi situas ĉirkaŭ 18&nbsp;km norde de la ĉefurbo Mérida.

[maldekstra|240px|eta|[Sacbé, "majaa rapidvojo", de Dzibilchaltun]]
La plej fama konstruaĵo estas la templo de la sep pupoj, nomita laŭ figuroj trovitaj surloke kiam la templo estis malkovrita sub ruinoj de pli posta templa piramido en la 1950-aj jaroj. Dum printempa ekvinokso, la suno leviĝas kaj la radioj eniras rekte tra fenestro de la templo kaj eliras tra alia. La templo estas ligita al la cetero de la loko per longa sacbé, majaa rapidvojo.

Alia vidindaĵo en Dzibilchaltún estas la cenoto, kiun uzas lokuloj kiel naĝejo dum la tuta jaro. Dzibilchaltún havas ankaŭ ruinon de 16-jarcenta hispana preĝejo.

En la arkeologia muzeo troviĝas artaĵoj trovitaj surloke kaj en la ĉirkaŭo.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Nacia parko Aigüestortes i Estany de Sant Maurici

eta|En la nacia parko (video 2004)
**Naturparko Aigüestortes kaj Lago Sant Maurici** estas la sola nacia parko en Katalunio.

Sovaĝa monta regiono en la montaro Pireneoj, kun pintoj altiĝantaj 3,017 m (Suda Besiberri) kaj kun preskaŭ 200 lagoj, multaj el ili de glaĉera deveno, la parko konsistas el:

* la kerna areo (141&nbsp;km²)
* periferia zono ĉirkaŭiganta la parkon (267&nbsp;km²)

La parko havas altecon inter 1.600 – 3.000 metroj kaj enhavas kvar gravajn vegetarajn zonojn: malalta monto, supra monto, subalpa kaj alpa. Ĝi havas grandan varion de alpa vegetaro, interalie malluma monta arbaro (abio, monta pino) kaj subalpa pina arbaro.

La bestaro entenas pireneajn ĉamojn, marmotojn, ermenojn, kapreolojn, inter aliaj mamulojn kaj multajn birdojn (nigran pegon, komunan krucbekulon (loksio), ŝafgrifon, oran aglon).

La parko estis kreita en 1956. Ĝiaj administraciaj sidejoj estas en Espot kaj Boí. La parko estas plejparte lokigita en la komarkoj Pallars Sobirà kaj Alta Ribagorça.

Apud la parko estas riĉa arkitektura heredaĵo, inkluzivanta la katalunajn romanikajn preĝejojn de Vall de Boí. UNESKO deklaris ĝin Mondan Heredaĵan Ejon en Novembro 2000. Bona ekzemplo estas preĝejo Sant Climent de Taüll.

## Galerio 
Jen galerio de fotoj de la nacia parko Aigüestortes kaj Lago Sant Maurici:

Image:Aiguestortes-st-maurici01.jpg
Image:Aigüestortes desde Son.jpg
Image:Aiguestortes 4.jpg
Image:Aiguestortes 3.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* http://mediambient.gencat.net/eng//el_medi/parcs_de_catalunya/aiguestortes/
* http://reddeparquesnacionales.mma.es/parques/aiguestortes/home_parque_aiguestortes.htma 

Aiguestortes i Estany
Kategorio:Pireneoj
Kategorio:Geografio de Katalunio
Once Upon a Forest

***Once Upon a Forest*** (el la angla lingvo, "Iame en arbaro") estas usona desegnita filmo de 1993.

Ĝi rakontas pri tri arbaraj bestoj (muso, talpo kaj erinaco), kiuj ekiras por serĉi kuracon por malsana amikino.

## Intrigo 
## Gerolantoj 
* Michael Crawford - Cornelius
* Ellen Blain - Abigail
* Benji Gregory - Edgar
* Paige Gosney - Russell
* Elisabeth Moss - Michelle
* Ben Vereen - Phineas
* Will Estes - Willy
* Charlie Adler - Waggs
* Rickey D'Shon Collins - Bosworth
* Don Reed - Marshbird
* Robert David Hall - Truck driver
* Paul Eiding - Abigail's father
* Janet Waldo - Edgar's mother
* Susan Silo - Russell's mother
* Angel Harper - Bosworth's mother
* Benjamin Kimball Smith - Russell's brother
* Haven Hartman - Russell's sister
* Glenn Close (deleted scene)

## Eksteraj ligiloj 
* IMDb

Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Animaciaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1993
Kategorio:Usonaj filmoj
Crónica de una muerte anunciada

***Crónica de una muerte anunciada*** (Kroniko de morto antaŭsignita) estas romano de la kolombia verkisto Gabriel García Márquez publikigita unuafoje dum la jaro 1981.

La romano rakontas, en la formo de pseŭdo-ĵurnalista rekonstruado, la historion de la mortigo de Santiago Nasar fare de la Vicario-fratoj.

## Intrigo
Ĝi estas rakontita de la perspektivo de vilaĝano reveninta 27 jarojn post la mortigo, provanta rekonstrui tion, kio okazis tiun tagon. La bazo de la okazaĵaro estas, ke oni malkovris, ke ĵus-edziniĝinta junulino, Ángela Vicario, estis malvirga en sia edziĝ-nokto. Post ke ŝia patrino ŝin batas, ŝi atribuis la fiagon al Santiago Nasar por rebonigi la reputacion de la familio. Tiam la ĝemeloj Pablo kaj Pedro Vicario iras mortigi Santiagon. La tuta urbo konsciiĝas iom post iom pri ilia plano, sed faras nenion por haltigi tion, aŭ eĉ averti Santiagon, kiu estas sovaĝe mortigita. Ĉiu rolulo havas siajn proprajn kialojn aŭ ekskuzojn por ne esti avertinta Santiagon. Kvankam la rakontanto provis rekrei tion, kio okazis ĉirkaŭ tiu ĉi temo, ekzistas multaj kontraŭdirantaj versioj de eĉ la plej sensignifaj aferoj. Rezulte ne haveblas firma elnodiĝo lasanta la leganton fari sian propran decidon pri la neresponditaj demandoj.

Kategorio:Romanoj de Gabriel García Márquez
Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Krimromanoj
Kategorio:Literaturo pri morto
Russell Simmons

**Russell SIMMONS** (n. 4-an de oktobro 1957 en Novjorko) estas usona filantropo kaj entreprenisto en la muzik- kaj modobranĉo kaj kunfondinto de hiphop-*label* Def Jam.

Simmons estas la pli aĝa frato de Joseph Simmons, pli konata sub nomo „Run“ de Run-DMC. Li geedziĝis en 1998 kun la verkisto kaj modelo Kimora Lee Simmons. Ili havas du filinojn - Ming Lee (n. 2000) kaj Aoki Lee (n. 2002). La paro divorcis en 2006.

Simmons
Simmons
Komunumaro (Germanio)

**"Komunumaro"** en Germanio estas administra unuo, kiu grupigas plurajn etajn komunumojn, por komune plenumi difinitajn taskojn. La koncepto tiamaniere grupigi unuopajn komunumojn por difinitaj kunaj taskoj nur ekzistas en 9 el la entute 16 federaciaj landoj.

## Diversaj nacilingvaj nomoj laŭ la unuopaj federaciaj landoj 
* En Malsupra Saksio la administra strukturo germanlingve nomiĝas **Samtgemeinde**  (de *"gesamt"* = kune / komune, kaj *"Gemeinde"* = komunumo, do iusence - lingve iom duoble - tradukeblus "komuna komunumo").
* En Rejnlando-Palatinato temas pri **Verbandsgemeinde** , "liga komunumo",
* en Baden-Virtembergo, Bavario, Turingio kaj Saksio-Anhalto pri **Verwaltungsgemeinschaft** , "administra komunaĵo", en Turingio ekde 2009 pli kaj pli ankaŭ pri *Verbandsgemeinde*,
* kaj en Brandenburgio, Meklenburgio-Antaŭpomerio kaj Ŝlesvig-Holstinio simple pri la vorto **Amt** , "oficejo".

## Taskoj 
Komunumaro havu minimuman nombron da loĝantoj, en Malsupra Saksio ekzemple almenaŭ 7 000. Inter la taskoj de la komunumaroj estas interalie la kolekto de uzita akvo kaj la organizado de tombejoj kaj fajrobrigadoj. La komunumaroj ankaŭ konstruas kaj prizorgas la lokajn elementajn lernejojn, la interkomunumajn stratojn, la lokajn bibliotekojn, sportejojn kaj pliajn publikajn instalaĵojn. Eblas interkonsenti pri pliaj taskoj, ekzemple pri komuna turisma varbado.
Nauĉno (Baĥĉisaraja distrikto)

**Nauĉno** ( — scienca, , ) estas urbotipa loĝloko de Baĥĉisaraja distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. La loĝloko situas en la centra parto de la Krimea duoninsulo sur la ebenaĵo de la Krimea montaro (ĉ. 600 metrojn super la mar-nivelo). Administre la loĝloko pro sia aparta statuso (ĝi estas fakte scienca loĝloko) estas regata de la Baĥĉisaraja urba konsilantaro.

Nauĉno estis fondita en 1946, kiam ĉi tie estis fondita la Krimea astrofizika observatorio. En la jaro 1949 estis muntita kaj ekfunkciis la unua teleskopo. La observatorio nun apartenas al la Nacia Akademio de Sciencoj de Ukrainio kaj estas grava scienca centro.

En la loĝloko loĝas iom malpli ol 1000 homoj. En Nauĉno funkcias mezlernejo, klubo,
biblioteko, infanĝardeno, loĝejo-muzeo de unu el la direktoroj de la observatorio
A. Severnij.

La loĝloko estas ligita buse al Baĥĉisarajo (la voj-distanco ĉirkaŭ 25&nbsp;km.) kaj
Simferopolo (32&nbsp;km.).

## Foto 
[maldekstra|eta|Vidaĵo al la loĝloko de la nord-okcidento (fone videblas la [Ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro]]

Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Seka Gadijev

**Seka Gadijev** (osete *Гæдиаты Секъа*; naskiĝis en 1855 aŭ 1857 en vilaĝo Ganis, mortis la  en Vladikavkaz) estas elstara oseta verkisto kaj poeto, unu el la fondintoj de osetlingva beletro.

Nur kiam Seka estis 18-jara, li lernis legi kaj skribi en la kartvela kaj eklaboris ĉe la kartvela ortodoksa preĝejo en sia vilaĝo. Tiam li komencis legi po multe, konatiĝis kun pluraj verkoj de tiutempaj kartvelaj verkistoj. Ekde la 1870-aj jaroj li ekverkis poeziaĵojn. En siaj verkoj li plej ofte montris tragikan vivon de osetaj malriĉuloj, subpremataj de altranguloj kaj nobeluloj. Li riĉe uzis popolan parolarton, diversajn legendojn kaj folkloraĵojn.

Li estis inter la unuaj, kiuj aŭdacis kritiki "malbonajn tradiciojn" de la popolo: sangan venĝon, pagon kontraŭ fianĉino, tradiciajn festenojn kun drinkado ka.

Lian nomon portas grava strato en Vladikavkaz.

Gadijev
Arnold Rimmer

**Arnold J. RIMMER** estas rolulo en la brita televida komediaĵo Red Dwarf. (La **J.** estas jen por "Judas", jen por "Jonathan". La **H** sur lia frunto signifas *hologramon*. Li estas mallernipova viro; interalie, laŭ la komedio, li studas Esperanton (unu el la oficialaj lingvoj de la kosmoŝipo Red Dwarf kaj de la tutgalaksia civilizacio, kiun ĝi reprezentas) de ok jaroj, sed ankoraŭ ne kapablas eldiri la plej simplajn frazojn.

Kategorio:Televidaj roluloj
Kategorio:Fikciaj kosmoveturantoj
Kategorio:Fikciuloj de la estonteco
Poŝtovo (Baĥĉisaraja distrikto)

**Poŝtovo** ( — poŝta, , ) estas urbotipa loĝloko de Aŭtonoma Respubliko Krimeo; ĝi apartenas al la Baĥĉisaraja distrikto. Poŝtovo situas en la centra parto de la Krimea duoninsulo ĉe la rivero
Almo, proksimume egaldistance de Baĥĉisarajo kaj Simferopolo, al kiuj ĝi estas ligita trajne (en la loĝloko estas fervoja stacio) kaj buse.

En Poŝtovo loĝas ĉirkaŭ 3 mil homoj (plejparte rusoj, ukrainoj kaj krime-tataroj); ĝi havas la statuson de urbotipa loĝloko ekde la jaro 1960. Poŝtovo estas administra centro de la Poŝtova komunumo, al kiu apartenas la jenaj vilaĝ(et)oj: *Kazanki*, *Malinovka*, *Novopavlovka*, *Novovasiljevka*, *Prijatnoje&nbsp;Svidanije*, *Rassadnoje*, *Rastuŝĉeje*, *Samoĥvalovo*, *Sebastjanovka*, *Siren*, *Stalnoje*, *Topoli*, *Zavetnoje*, *Zubakino*.

Ekonomie la loĝloko estas signifa centro de hortikulturo, tabak- kaj vinberkultivado. En Poŝtovo estas mez-lernejo, malsanulejo, kulturcentro, du bibliotekoj, muzik-lernejo, regionstuda muzeo.

Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Géza Fejérváry

Barono **FEJÉRVÁRY Géza** (n. 15-an de marto 1833, Josephstadt, Königgrätz (hodiaŭ Hradec Králové, Ĉeĥio) – m. 25-an de aprilo 1914, Vieno, Aŭstrio), generalo de Aŭstrio-Monarĥio, li gvidis en 1905–06 la t.n. gardistan registaron. Lia nepo estis Géza Gyula Fejérváry. eta|dekstra|Géza FejérváryLi soldatservis post finstudo en la Militistara Akademio en la generalstabo. Li partoprenis en 1859 en la batalo de Solferino kaj ricevis pro la braveco la kavalieran krucon de la ordeno Maria Terezia. Dum la prusa-aŭstra milito de 1866, Franco Jozefo sendis lin en diplomatia komisio. Li laboris inter 1872–1884 kiel ŝtatsekretario en la patrujdefenda ministerio. Li estis konfidulo de la imperiestro, ĉiam reprezentis interesojn de la kortego. Oni elektis lin en 1885 al eterna membro de la supra ĉambro.

Li formis en 1905 registaron, kiu neglektis la parlamentajn formojn (gardis la parlamentan sidejon per gardistoj) kaj volis enkonduki eĉ la ĝeneralan balotrajton. Fejérváry fondis la partion Progresema Partio.

Li abdikis en 1906, post interkonsento de la koalicio kaj la imperiestra kortego.

Fejérváry ricevis en 1875 la titolon de barono. Francisko Jozefo la 1-a pregigis oran moneron je lia estimo, en 1911.

Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri defendo
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Dario Castello

**Dario Castello** (* ĉ. 1590; † post 1630?), estis itala komponisto kaj violonisto de la frua barokepoko, kiu verkis kaj publikis en Venecio. Li estis disĉiplo de la Venecia Skolo kaj ludis iom gravan rolon je la transformado de la instrumenta kanzono en la sonaton.

## Biografiaj detaloj 
Preskaŭ ne iu informo ekzistas pri Castello, nek pri la naskiĝjaro nek pri la mortodato. Kelkaj aŭtoroj datas lian mortojaron je 1630 dum granda pestepidemio, ĉar neniu publikaĵo lia aperas post tiu tempo. Oni scias, ke en 1625 li estis kapelmaĵstro ĉe Sankta Marko en Venecio y kaj ke li ankaŭ rilatis kun Claudio Monteverdi. Castello uzas la „stile concitato“ [ekscitita stilo] kun rapide ripetataj notofiguroj, kio aldone sugestas stilan proksimecon al Monteverdi.

La titolpaĝo de lia unua presita verkokolekto de 1629 *Sonate Concertate* nomas lin ''Capo di Compagnia de Musichi d'Instrumenti da fiato in Venetia*. En la dua kolekto li estas menciita kiel *Musico Della Serenissima Signoria di Venetia in S.Marco, & Capo di Compagnia de Instrumenti*.

## Graveco 
Entute 29 el siaj verkoj estas konataj. Lia muziko estas inventema kaj teknike postulema. Li skribis du volumojn de sonatoj, en kiuj respeguliĝas nova gusto por la virtuozeco. Strikte ellaboritaj polifonaj partoj alternas kun dramecaj recitativoj super baso kontinua kongrue al la titolo de siaj publikaĵoj "in stile moderno" [en stilo moderna]; tamen li ankaŭ aplikas la kanzonan teknikon kun mallongaj partoj de ege kontrasta strukturo kaj prefere viglaj ol lirikaj melodilinioj. Nekutime por tiu ĉi tempo estas, ke Castello ofte difinas la instrumentojn por ĉiu voĉo kaj postulas klarionojn, violonojn kaj dolĉianojn. Ĉ. 1650 parto de liaj verkoj estis nove presitaj, kio atestas la influon de Castello eĉ post lia morto.

## Verkoj 
* *Sonate Concertate in Stil Moderno, Libro I*, Venecio, 1621
* *Sonate Concertate in Stil Moderno, Libro II*, Venecio, 1629
* Moteto *Exultate Deo* (1625 kaj 1636)
* *Il Magni* (1629)

## Partituroj 
Liaj verkoj aperis ĉe "Orpeus Edizioni" kaj la sonatoj kiel interretaj partituroj ĉe Icking-Archiv.

## Literaturo 
* Eleanor Selfridge-Field, *Dario Castello: A Non-Existent Biography*, Music and Letters, LIII/2 (1972)
* Eleanor Selfridge-Field: *Venetian Instrumental Music from Gabrieli to Vivaldi*, 3rd edn. Mineola NY: Dover Publications, Inc., 1994, ISBN 0486281515

## Surbendigaĵoj 
* *The Floating City'', His Majesty's Sagbutts and Cornetts, Hyperion CDA67013.
* *Viaggio Musicale*, Il Giardino Armonico, Teldec 8573825362.

Viroj
Kategorio:Komponistoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Toniná

eta|240ra|maldekstra|Majaa templo en Toniná
eta|240ra|maldekstra|Majaaj ruinoj en Toniná
**Toniná** estas majaurbo en Chiapas, Meksiko, Mezameriko. Ĝi situas ĉirkaŭ 90 km de San Cristóbal de las Casas kaj 14 km oriente de la urbeto Ocosingo.

La signifo de Toniná estas *"domo de la grandaj ŝtonoj"*. Loĝis majaoj en la urbo inter la jaroj 400 kaj 900.

La granda piramido havas entute sep ŝtupojn kaj famiĝis pro la surskribitaj steleoj, altarojn kaj stukfreskoj. La plej alta de la piramidoj estas ĉirkaŭ 60 metrojn alta. Ŝtona kuglo en groto simbolas la ĉiutagan sunleviĝon kaj subiron. Troviĝas tie ankaŭ du grandaj pilkoludejoj.

La regnestroj en Toniná estis:

:* B'alam Ya Acal, 6-a jarcento
:* Chac B'olom Chaak, 6-a jarcento
:* K'inich Hix Chapat, 595? - 665
:* nomo nekonata, 668 - 687
:* K'inich B'aaknal Chaak, 688 - 715
:* nomo nekonata, 717 - 723
:* K'inich Ich'aak Chapat, 723 - ĉirkaŭ 739
:* K'inich Tuun Chapat, 8-a jarcento
:* nomo ne malĉifrita, 787 - 806
:* Uh Chapat, 837
:* Name unbekannt, 901

La lasta enskribo en majaa skribo troviĝas sur la monumento 101 kaj estas el la jaro 909. Dum milito kontraŭ Palenque ties regnestro K'an Joy Chitam la 2-a estis kaptita kaj oferita en Toniná en la jaro 711.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Bibliografio 
* Ian Graham: *Corpus of Maya Hieroglyphic Inscriptions, Volume 9, Part 2, Tonina (Corpus of Maya Hieroglyphic Inscriptions)*, eldonejo Peabody Museum of Archaeology & Ethnology, julio 2006, ISBN 0-87365-773-X.

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
The Guardian

**The Guardian** estas influa brita anglalingva ĵurnalo, aperanta en Londono kaj Manĉestro.

Ĝi aperis unue kiel *The Manchester Guardian* ("la gardisto de Manĉestro") en 1821 kiel semajna gazeto. Ĝi iĝis ĵurnalo en 1855, kiam la angla registaro malpliigis la imposton por la gazetoj. Kiam ĝi akiris internacian reputacion - ĉirkaŭ 100 jarojn poste -, oni ŝanĝis ĝian nomon al *The Guardian*.

La gazeto akiris reputacion per la altnivelaj, bonstilaj sciigoj, prezento de eventoj kaj opinioj.

La alta faka nivelo elformiĝis dum la agado de la ĉefredaktoro Charles Prestwich Scott, kiu gvidis la redaktan teamon dum 57 jaroj. Ekzemple dum la franca-prusa milito de 1870-1871 la gazeto informis el ambaŭ flankoj.

*The Guardian* de tempo al tempo provizore perdis legantaron, ĉar ĝi ofte apogis nepopularajn vidpunktojn.

Tamen en la Esperanto-movado oni notis ke plurfoje la redaktistoj tute pozitive raportis pri la internaci-lingva movado. Ekzemple en somero 1989 la raportado pri la UK 1989 en Brighton estis relative densa: ekzemple aperis aparta ampleksa artikolo nur pri la la baze germania teatra grupo Kia Koincido, kies teatraĵo Kato sur varmega ladotegmento havis esperantlingvan premieron en Brighton - kompreneble, estas la tasko de nacilingvaj gazetoj raporti pri kulturaj eventoj, ekzemple pri teatraj premieroj, sed tamen ne memkompreneblas ke grandega gazeto dediĉas tutan teatrorecenzan artikolon al esperantlingva surscenigo. En la eksteraj ligiloj estas alia, simile neŭtrala ĝis pozitiva artikolo de decembro 2017 pri la Esperanto-movado.

*The Observer* estas frata gazeto publikigita ĉiun dimanĉon.

## Eksteraj ligiloj 
* La reta versio de *The Guardian* (angle)
* ‘Saluton!’: the surprise return of Esperanto ()

Kategorio:Britaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Veľká Poľana

**Velká Poľana** estas eksa rutena vilaĝo de orienta Slovakio.
La teritorio de vilaĝo kuŝas en distrikto Snina. Unua skribaĵo pri vilaĝo estas de jaro 1493 . Dum historio la vilaĝo apartenas origine al noblaj familioj de Humenné, poste al kelkaj aliaj noblaj familioj.

La vilaĝo estis neniigita pro la konstruaĵo de Trinkakvujo Starina en 1986 kune kun aliaj ses vilaĝoj.  De  estinta vilaĝo konserviĝis nur tombejo de Unua mondmilito kun rotundo-memoraĵo, vilaĝa tombejo  kaj unu dometo. Sur la monto Zadný Hodošík (825  m s.m. ) estas la plej alte situanta milit-tombejo de la unua mondmilito en Slovakio. Aŭtoro de ĝi estas Dušan Jurkovič. Nune la teritorio estas en la nacia parko Poloniny kaj la katastro de la vilaĝo apartenas al vilaĝo Stakčín.

En la vilaĝo naskiĝis je la 15-a de aŭgusto 1919 profesoro Orest Dubay, slovaka akademia pentristo. 

## Vidu ankaŭ
Eksaj slovakaj vilaĝoj

Kategorio:Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio
Kategorio:Stakčín
Frezmaŝino

eta|220ra|Frezoj ujingaj kun cilindra ujingo
eta|220ra|Inga frezo formiga

**Frezmaŝino** estas speco de tajlmaŝino, kiu utilas por formi pecojn (normale metalajn aŭ lignajn, sed ankaŭ plastajn kaj aliajn) per deprena metodo.

Ĝi konsistas el ebena metala labortablo sur kiu oni metas la pecon kaj el specialaj vajcoj per kiuj oni nemovebligas ĝin. La plej grava parto de la maŝino estas la frezilo, fiksata en akso turnigata per motoro kaj movebla horizontale kaj vertikale. La rapida turniĝado de la frezilo kaj ĝia movado sur la peco eblas depreni rabotaĵojn el la prilaborata peco kaj fari ian ajn formon sur ĝi.

## Frezi 
Laŭ Francisko Azorín **frezi** estas *Trui, entajli lignon aŭ metalon per speciala maŝino.* Li indikas etimologion el latina *frictiare, fricare* (froti), kaj li aldonas terminojn *frezilo*, *frezmaŝino*, *frezejo*, *frezado*, *cilindra frezilo*, *dentrada frezilo*.

## Vidu ankaŭ 
* Frezilo

## Notoj 
Kategorio:Teknologio
Maní

eta|240px|dekstra|Preĝejo de la franciskana monaĥejo en Mani
**Maní** estas vilaĝo en Jukatanio, Meksiko.

## Situo 
Maní troviĝas ĉirkaŭ 100 km sudoriente de la ĉefurbo Merida kaj 16 km oriente de Ticul.

## Historio 
Dum la lastaj 4000 jaroj oni daŭre loĝis en Maní. Dum la mezamerika postklasika erao Mani estis la sidejo de la majaa dinastio Tutul Xiu. Ili translokis la ĉefurbon al Uxmal dum la 13-a jarcento. Post la falo de Mayapan en 1441 Xiu estis la plej granda potenco en la oriento de Jukatano. Oni festis tiun okazon en jara evento dediĉita al la dio Kvecalkoatlo.

Post alveno de la hispanoj la Xiu de Mani aliĝis al ili kaj helpis ilin dum la konkero.

En julio 1562 la unua episkopo de Jukatano, Diego de Landa, bruligis grandan nombron de kodeksoj kaj majaaj disimboloj, pretekstante ke ili enhavis nur "mensogojn de la diablo".

## Nuntempe 
En la centro de la vilaĝo troviĝas la iama franciskana monaĥejo *San Miguel Arcángel*, fondita en 1549. Ĝi estis konstruita de ŝtonoj devenaj el antaŭkolumbaj majaaj konstruaĵoj. Ene ekzistas ankoraŭ la malnovajn freskojn el la kolonia epoko.

Ĉirkaŭ Maní oni kreskigas ĉefe sisalon, maizon, fruktojn kaj bredas brutojn. En la urbeto oni fabrikas hamakojn.

De la 15-a ĝis la 24-a de aŭgusto ĉiujare estas organizita festivalo dediĉita al Maria. La 3-an de januaro oni festas la virgulinon de Candelaria.

## Fotogalerio 

Image:2002.12.30_31_House_Maní_Yucatan_Mexico.jpg|Malnova kolonia domo
Image:Mani_Yucatan_Street_2002.12.30_22.jpg|Strato
Image:Mani_Yucatan_church_2002.12.30_25.jpg|Arko en la monaĥejo
Image:Mani_Yucatan_church_2002.12.30_28.jpg|Enskribo en la monaĥejo

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de Mani (hispane)

Kategorio:Meksiko
Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Nuptaj jubileoj

**Nuptaj jubileoj** estas la tago de nupto kaj ĉiujaraj jubileoj de geedza vivo. Depende de kulturoj tiuj jubileoj havas diversajn nomojn kaj laŭtradicie postulas certajn donacojn. La tradicio de "nuptjubileaj donacoj" estis sufiĉe larĝe subtenata de juvelistoj kaj parfumistoj, kion oni povas vidi el la listo de tiuj donacoj en diversaj popoloj.

! Jaro
! Germana
! Franca
! Brita
! Usona
! Donacoj (Usono)
! Rusa
|-----
| 0
| Nupto, blanka aŭ verda
| -
| -
| -
| -
| verda
|-----
| 1
| papera
| kotona
| kotona
| papera
| horloĝa
| indiena
|-----
| 2
| kotona
| leda
| papera
| kotona
| Skrib-materialoj
| papera
|-----
| 3
| leda/frukta/abia/tritika
| tritika
| leda
| leda
| leda
| leda
|-----
| 4
| silka/sukcena/lina
| cira
| frukta/flora
| silka/lina
| vestaĵoj
| cira/lina
|-----
| 5
| ligna
| ligna
| ligna
| ligna
| manĝilaroj
| ligna
|-----
| 6
| zinka/sukera
| parfuma
| sukera
| fera
| lignaĵoj
| ŝtala/cedra/sorpa
|-----
| 7
| kupra/latuna
| lana
| lana/kupra
| lana/kupra
| lanaĵoj/kupraĵoj
| kupra
|-----
| 8
| lada/papava/nikela/
sala/bronza/ŝtona/
papava
| papava
| bronza/argila
| bronza
| turmalino
| leda/papava
|-----
| 9
| keramika/porcelana/fajenca/
vitra/kristala
| fajenca
| argila/salika
| argila
| porcelano
| fajenco
|-----
| 10
| roza/ligna/bronza/
vitra/lada
| stana
| ĥroma/rezina
| ĥroma/rezina
| elektronikaĵoj
| roza/stana/sukcena
|-----
| 11
| ŝtala/korala
| korala/zinka
| ŝtala
| ŝtala
| elektroaparatoj
| ŝtala
|-----
| 12
| nikela/silka/grunda
| silka
| silka
| silka
| grenato
| nikela/silka
|}

## Vidu ankaŭ 
* Fianĉiĝo

Kategorio:Nupto
Kategorio:Familio
Intermilita periodo

eta|dekstra|400px|Eŭropo inter 1929 kaj 1938
Per **Intermilita periodo** (latine **interbellum**) en la Okcidenta civilizo oni celas la periodon inter la fino de la Unua Mondmilito kaj la komenco de la Dua Mondmilito en Eŭropo, specife de la 11-a de novembro 1918 ĝis la 1-a de septembro 1939. Tiu epoko nomiĝas foje ankaŭ *Inter-du-milita epoko*, fakte la jaroj 1918-1939 post la Unua Mondmilito kaj antaŭ la Dua Mondmilito, rimarkinde konsiderata pro ties proprecoj politikaj, sociaj, ekonomiaj kaj kulturaj. 

Tiu ĉi periodo estis tre tumulta, ĉar Eŭropo provis restrukturiĝi post la detruoj de la Unua Mondmilito. En Usono la unua parto de la intermilita periodo ofte estas konsiderata sufiĉe prospera, sed tio ĉi draste ŝanĝiĝis post kiam en 1929 ekestis la Granda depresio.

## Militaj kaj politikaj aferoj
* Oktobra Revolucio (Rusio)
* Novembra Revolucio (Germanio)
* Hungara Sovetrespubliko
* Ruĝa Paniko (1918–1920)
* Faŝismo
* Naziismo
* Komunismo
* Hispana enlanda milito
* Fortikaĵoj en Eŭropo
* Koloniismo
* Prometeismo (politiko)

## Ekonomiaj aferoj 
* Granda Depresio
* New Deal

## Kulturaj aferoj
* Aŭtomobilo
* Albert Einstein
* Ĵazo
* Fauvismo
* Jean Giraudoux
* Max Ernst
* Nubskrapulo
* Superrealismo

## Sociaj aferoj kaj vivmanieroj 
* Banvesto
* Ferio
* Rasismo
* Louis Bromfield

## Esperato 
* *Mi stelojn jungis al revado*

## Vidu ankaŭ
* *La Troja milito ne okazos*


Kategorio:Eksaj landoj de intermilita periodo
Kategorio:Sekvoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Kronologio de la Dua Mondmilito
László Papp (olimpika ĉampiono)

**PAPP László** (n. 25-an de marto 1926, Budapeŝto – m. 16-an de oktobro 2003, Budapeŝto) estis trifoja olimpika ĉampiono de Hungario. Li akiris la oran medalon en 1948 (Londono, mezpezo), en 1952 (Helsinko) kaj en 1956 (Melburno, meza pezpezo).

Li kunlaboris de 1953 ĝis 1962 kun la legenda majstrotrejnisto, Zsigmond Adler.

Li komencis sporti en 1945 ĉe BVSC kaj akiris Eŭropan ĉampionecon en 1949 en mezpezo, en 1951 en granda ŝanĝopezo, krom tio li dekfoje gajnis hungaran ĉmpionadon (mezpezo 1946, 1947 kaj 1954, granda ŝanĝopezo 1952, 1953, 1955 kaj 1956, en grupo 1950, 1952 kaj 1953). Li plukonkursis ekde 1957 kiel profesiulo kaj estis en 1962, 1963, 1964 eŭropa ĉampiono de la mezpezo. Oni ne permesis al li la ekbatalon por la profesia mondĉampiona titolo.

Li retiriĝis en 1964 kaj ĝis 1968 agadis kiel trejnisto en la boksa klubo de FTC, en 1968-69 kiel konsilisto de la Budapesti Honvéd. Li iĝis en 1970 majstrotrejnisto, kapitano kaj gvidanta trejnisto de la hungara boksista asocio de 1971 ĝis 1977, kaj de 1979 ĝis 1992. Li laboris en 1978–79 kiel majstrotrejnisto de Óbuda Tsz SE.

Li ricevis multajn rekonojn: krom la hungaraj ŝtataj distingoj, honorinsignon de la Internacia Olimpika Komisiono en 1982, li ricevis en 1989 la WBC-zonon kiel la plej elstara amatora kaj profesia mezpeza boksisto. Li iĝis en 1991 membro de la Klubo de Nemortuloj, en 1992 eterna honora prezidanto de la Hungara Boksista Asocio. Li ricevis en 1999 titolon de la plej elstara hungara sportisto de la jarcento.

Oni elektis lin en 2001 al Boksista Halo de Famuloj (Hall of Fame).

## Ceteraj 
Lian karieron surscenigas la filmoj kiel Pezaj gantoj (Nehéz kesztyűk (1957)), La valo de la vangobatoj estas miraklaj.

La Budapeŝta Sportareno portas ekde 2004 lian nomon.

Kategorio:Boksistoj
Kategorio:Hungaraj boksistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Departemento Peten

**Peten** aŭ **El Petén**, Esperantegite **Peteno**, estas la plej norda de la 22 departementoj de Gvatemalo. 

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la plej granda departemento, ĝia surfaco estas preskaŭ triono de la surfaco de Gvatemalo.

Peten havas limojn kun la gvatemalaj provincoj Izabal kaj Alta Verapaz, kaj kun la landoj Meksiko en la nordo kaj okcidento kaj Belizo en la oriento.

En Peten troviĝas unu el la plej famaj gvatemalaj vidindaĵoj: la majaaj ruinoj de Tikal proksime de la ĉefurbo de Peten, Flores.

## Urboj kaj komunumoj 
* Dolores
* Flores
* La Libertad
* Melchor de Mencos
* Poptún
* San Andrés
* San Benito
* San Francisco
* San José
* San Luis
* Santa Ana
* Sayaxché

## Vidu ankaŭ 
* Lago Petén Itzá
* Petena Baseno

## Eksteraj ligiloj 
* La departemento Peten

Kategorio:Departementoj de Gvatemalo
San Juan Chamula

eta|dekstra|270ra|La preĝejo de San Juan Chamula.**San Juan Chamula** estas la ĉefurbo de la komunumo Chamula kaj situas en la federacia subŝtato Chiapas, ĉirkaŭ 10 kilometrojn for de San Cristobal de las Casas.

En Chamula kaj kaj en la najbara vilaĝo San Andrés Larráinzar oni parolas la cocilan lingvon, kiu apartenas al la majaaj lingvoj. La homoj kiuj loĝas en Chamula apartenas al la cocila etno. La urbo havas unikan aŭtonoman statuson en Meksiko. La meksika registaro devas peti permeson por tuŝi lokajn aferojn.

Ĉefaj agrikulturaj produktoj estas la maizo, fazeoloj, terpomoj kaj brasikoj.

La lokaj virinoj teksas vestojn, litkovrilojn kaj suvenirojn ofte pri popolaj herooj.

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj pri loĝantoj en tradiciaj vestoj 

Kategorio:Urboj de Meksiko
Cayo

**Cayo** estas unu el la ses distriktoj de Belizo en Mezameriko. Ĝi situas en la okcidento de la lando, je la limo al Gvatemalo.

Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo de la distrikto estas San Ignacio. En Cayo troviĝas ankaŭ la ĉefurbo de Belizo, Belmopano.

## Vidu ankaŭ 
* ISO 3166-2:BZ

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la distrikto en la retejo *belize.com* ()
* Mapo de Cayo 

Kategorio:Distriktoj de Belizo
Cacaxtla

**Cacaxtla** estas arkeologa ejo situanta en Tlaxcala, Meksiko, Mezameriko. La loko famiĝis pro la multaj muraj pentraĵoj.

La vorto Cacaxtla ŝajne devenas de *cacaxtli* en la naŭatla lingvo, kio estis ligna kadro por porti materialojn.

## Historio 
eta|maldekstra|240px|Detalo de la pentraĵo
Cacaxtla vere evoluis post 650, kiam ekis periodo tre malstabila post la falo de Teotiŭakano. Tiam la Xicallanca-olmekoj, majaa popolo alvenis de Jukatano en la centran regionon de Meksiko.

Iom post iom la urbo fortifikiĝas kiel la urbo Xochicalco. Ĝi iĝas la ĉefurbo de la valo de Puebla-Tlaxcala, ĉefe post la falo de Cholula inter 700 kaj 800. Kelkaj historiistoj opinias pro la freskoj, ke Cacaxtla partoprenis la detruon de Teotiŭakano.

Ĝi perdis sian potencon inter 900 kaj 1000 kaj fine estis forlasita.

La loko estis retrovita en 1975 de ŝtelistoj, sed dum la sama jaro jam la arkeologoj sciis pri ĝi.

## La urbo 
La centro de la urbo Cacaxtla estis la * Gran Basamento *; platformo 200 metrojn longa kaj 25 metrojn alta, kiu estis samtempe defendejo kaj ebligis bonan vidon sur la ĉirkaŭon.

La ĉefaj religiaj kaj civilaj konstruaĵoj troviĝis sur tiu platformo.

Pluraj aliaj malgrandaj piramidoj kaj bazoj de temploj troviĝas apud la ĉefa platformo.

La ĉefa platformo estis elkavigita nur ĉirkaŭ 1980 kaj pro tio pluraj el la originalaj murornamoj estis konservitaj kaj povas esti viditaj surloke.

Ŝajnas ke la murpentraĵoj kunigas simbolojn de la kulturoj de la Altiplano kaj de la majaoj, kio igas Cacaxtla-n unika.

La plej fama pentraĵo estas la *Mural de la batalla* au batalmuron, kiu troviĝas en la norda parto de la *Gran basamento*. Datumita ĉirkaŭ 700, ĝi troviĝas sur oblikva muro kaj estas disigita de centra ŝtuparo. Videblas du grupoj de batalantoj: unuflanke jaguaro-batalantoj, olmekoj armitaj de lancoj, obsidiaj tranĉiloj, rondaj ŝirmiloj, kiuj klare venkas super invada armeo de birdo-batalantoj, huastec, el kiuj iuj estas montritaj nude aŭ dispecigitaj.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* INAH (angle) 
* Tour by Mexico (angle)
* INAOEP (angle) 

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Kathy Toy

**Kathy Toy**, kromnomo **Lunjo**, naskiĝis en Toronto (Ontario) en 1957. Ŝi eklernis Esperanton proks. 1998. Nun ŝi okupiĝas kiel jura stenotipisto. Ŝi aktivas en Esperanto-Toronto. Pro ŝia instigo la klubo komencis renkontiĝi ĉiusemajne anstataŭ nur unufoje monate.

Ŝia ĉefa ŝatokupo estas trikado kaj post longa priserĉo, ŝi malkovris kiel triki kvinpintan stelon, kaj de tiam trikas puloverojn kun desegnaĵo de Esperanta flago.

TOY, Kathy
-800

En la jaro **800 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|250ra|
## Eventoj 
* Ĉirkaŭ la jaro 800 antaŭ nia erao la iberoj unuafoje havas komercajn kontaktojn kun la fenicianoj kaj grekoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:Jaroj de la 9-a jarcento a.K.
Esperanto-Toronto

**Esperanto-Toronto** estis unue fondita en Oktobro 1906. Ĝi ne aktivis dum la du mondmilitoj, sed reekfunkciis baldaŭ poste, kaj en 1958 prizorgis la refondon de la Kanada Esperanto-Asocio, kiu estis malaperinta komence de la dua mondmilito.

Nuntempe la klubo renkontiĝas ĉiusemajne en urbocentra superbazaro, kaj monate ĉe la domo de membro, kiu prizorgas la bibliotekon de la klubo. Tiu biblioteko konsistas ĉefe el heredaĵoj de forpasintaj membroj.

La klubo ankaŭ okazigas aliajn renkontiĝojn dum la jaro, ekz. la tradiciaj somera pikniko kaj Zamenhofa festo. Tiuj festoj kutime allogas kelkajn eksterurbajn kaj eĉ eksterlandajn vizitantojn, aparte el Usono.

La klubo ankaŭ partoprenas en la Mez-Kanada Renkontiĝo de Esperanto (MeKaRo), kiun organizas la Esperanto-Societo Kebekia (ESK) kaj lokaj Esperanto-kluboj en Kebekio kaj Ontario. La celo de ĉi tiu turisma semajnfino estas montri al vizitantoj sian hejman urbon. Esperanto-Toronto gastigis MeKaRon en 2005, 2009, kaj 2015, dum la longa semajnfino en Majo, t.e. la semajnfino de la Viktorina Tago en Ontario.

La klubo ekzistis antaŭe sub la nomoj La Esperanto-Klubo de Toronto, Toronto-Esperanto-Klubo, Esperanto Klubo de Toronto, kaj Esperanto-Rondo de Toronto. Je la 9a de aprilo 2016 la klubo ŝanĝis sian nomon de Esperanto-Rondo de Toronto al Esperanto-Toronto.

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto-Toronto

Kategorio:Kanadaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Toronto
Distriktaro Freiburg

140px|eta|

La **distriktaro Freiburg** estas unu el kvar administraj distriktaroj de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi inkluzivas
* 3 regionojn kun
* 9 distriktoj kaj
* 1 eksterdistrikta urbo.

**Regiono Alta Rejno-Konstanca Lago** *(Hochrhein-Bodensee)*:
: Distrikto Konstanz (KN)
: Distrikto Lörrach (LÖ)
: Distrikto Waldshut (WT)

**Regiono Suda Supra Rejno** *(Südlicher Oberrhein)*:
: Urbo Freiburg (FR)
: Distrikto Breisgau-Hochschwarzwald (FR)
: Distrikto Emmendingen (EM)
: Distrikto Ortenau (OG)

**Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg** *(Schwarzwald-Baar-Heuberg)*:
: Distrikto Rottweil (RW)
: Distrikto Schwarzwald-Baar (VS)
: Distrikto Tuttlingen (TUT)

Fine de  la distriktaro havis sume  loĝantojn.
Distriktaro Karlsruhe

140px|eta|

La **distriktaro Karlsruhe** estas unu el kvar administraj distriktaroj de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi inkluzivas
* 3 regionojn kun
* 7 distriktoj kaj
* 5 eksterdistriktaj urboj.

;**Regiono Rhein-Neckar**:
: Urbo Mannheim (MA)
: Urbo Heidelberg (HD)
: Distrikto Neckar-Odenwald (MOS)
: Distrikto Rhein-Neckar (HD)

**Regiono Meza Supra Rejno (Mittlerer Oberrhein)**:
: Urbo Baden-Baden (BAD)
: Urbo Karlsruhe (KA)
: Distrikto Karlsruhe (KA)
: Distrikto Rastatt (RA)

**Regiono Norda Nigra Arbaro (Nordschwarzwald)**:
: Urbo Pforzheim (PF)
: Distrikto Calw (CW)
: Distrikto Enz (PF)
: Distrikto Freudenstadt (FDS)

Fine de  la distriktaro havis sume  loĝantojn.

Kategorio:Baden-Virtembergo
Iguatama

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Piumhi''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Bill Haley

eta|250px|Bill Haley en 1974
[eta|250px|Bill Haley (dekstre) & The Comets dum koncerto en [Lieĝo en 1974]]
eta|250px|Bill Haley (dekstre) en 1955
eta|250px|Bill Haley kun Franny Beecher dum konĉerto en Essen, Germanio (1958)
**Bill Haley**, (vera nomo *Willam John Clifton Haley*) (6-a de julio 1925 – 9-a de februaro 1981) estis usona rokenrolo-kantisto. Precipe li famiĝis pro la kanto *Rock around the clock* (Rokenrolu ĉirkaŭ la horloĝo).

Bill Haley naskiĝis en Highland Park, Miĉigano. Hejme li estis ĉirkaŭita de muziko, lia patro nome ludis banĝon kaj lia patrino pianon. En 1938 li komencis aperi sur podioj. Tiam li kantis kaj ludis gitaron.

Je 22-jaraĝo li edziĝis al Dorothy Crowe. Je la 12-a de aprilo 1954 Bill Haley kun sia bando *The Comets* (La Kometoj) surdiskigis en Novjorko la kanton ‘Rock around the clock’. Ĉi tio estis la komenciĝo de la tuta rokenrola historio. Kune pro la (danc)filmo ‘Rock around the clock’ el 1956 kun la kanto de Bill Haley en ĝi, rokenrolo rapide disvastiĝis tra la tuta mondo.

La podio-aperoj de Bill Haley kun sia bando dum la jaroj 1954 ĝis 1958 en Eŭropo oni spertis kiel sensaciaj kaj ili kelkfoje eĉ kondukis al perfortaĵoj.

**Bill Haley and His Comets**:
* Franny Beecher gitaro
* Danny Cedrone gitaro
* Joey d'Ambrosio saksofono
* Bill Haley gitaro, kantado
* Johnny Grande fortepiano
* Ralph Jones drumo
* Marshall Lytle kontrabaso
* Rudy Pompilli saksofono
* Al Rex basgitaro
* Dick Richards drumo
* Billy Williamson gitaro

**Diskografio:**
* 1955 *Shake Rattle & Roll*
* 1955 ''He Digs Rock'n'roll*
* 1956 *Rock Around the Clock*
* 1956 *Rock'n'Roll Stage Show*
* 1956 *Music for the Boyfriend*
* 1957 *Rock the Joint*
* 1957 *Rockin' the Oldies*
* 1958 *Rockin' Around the World*
* 1959 *Chicks*
* 1959 *Bill Haley & the Comets*
* 1960 *Strictly Instrumental*
* 1961 *Bill Haley's Jukebox*
* 1962 *Twisting Knights*
* 1968 *Rip It Up*
* 1973 *Mister Rock'n'Roll*
* 1974 *Live in London 74*
* 1974 *Live in Sweden*
* 1974 *Scrapbook - Live at the Bitter End*
* 1975 *Rock'n'roll*
* 1976 *Rock Around the Country*
* 1978 *Armchair Rock'n'roll*
* 1981 *Rock'n'Roll Revival*
* 1995 *Later Alligator*
* 1999 *Twistin' Knights at the Round Table* [rekte]
* 2001 *On the Air*
* 2001 *Merry Christmas*
* 2003 *We're Gonna Party*
* 2003 *Rock'n'Roll Show'' [rekte]

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Rokkantistoj
Arnstein

La vorto **Arnstein** havas plurajn signifojn:

* **Arnstein (roko)** estas roko en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro.
* **Arnstein (Malsupra Frankonio)** estas urbo en la distrikto Main-Spessart de la federacia lando Bavario en Germanio.
* **Arnstein (Saksio-Anhalto)** ekde la 1-a de januaro 2010 estas urbo en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio. En tiu urba komunumo situas ankaŭ samnoma mezepoka burgo *Arnstein*.
Arnstein (Malsupra Frankonio)

**Arnstein** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Spessart kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala reta paĝo de la distrikto ()

eta|maldekstra|300ra|monteta pejzaĝo de Arnstein

Kategorio:Distrikto Main-Spessart
Kategorio:Urboj de Bavario
Borod

**Borod** havas plurajn signifojn:

***Borod (Rumanio)** (hungare: **Nagybáród**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Oradea.
***Borod (Germanio)** estas komunumo en distrikto Westerwaldkreis en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
Borod (Germanio)

**Borod** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Borod apartenas al komunumaro, administra ligo de 33 najbaraj, formale sendependaj politikaj komunumoj, germane nomata *Verbandsgemeinde Hachenburg*.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Distrikto Westerwald
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Brakel

La vorto **Brakel** havas plurajn signifojn:

* **Brakel (Belgio)** estas municipo en Belgio.
* **Brakel (Germanio)** estas urbo en distrikto Höxter en Nordrejn-Vestfalio en Germanio.
* **Brakel (Zaltbommel)** estas vilaĝo en la nederlanda komunumo Zaltbommel.
Amerika malgranda kalidro

La **Amerika malgranda kalidro**, *Calidris minutilla*, estas la plej eta kalidro kaj eta vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas norda Norda Ameriko, tio estas en Alasko kaj norda Kanado, en tundro aŭ en marĉoj.

Tiuj birdoj migras laŭ aroj al humidejoj de suda Usono -de Kalifornio al Florido-, Centrameriko -kun Karibo- kaj norda Suda Ameriko -de Brazilo al Peruo-. Ili estas tre raraj vaguloj en okcidenta Eŭropo.

## Aspekto 
La Amerika malgranda kalidro estas la plej eta kalidro kun grando de 13’5, 14 aŭ 15&nbsp;cm, enverguro de 26 ĝis 29&nbsp;cm kaj pezo de 21 g. Tiu specio havas flavecajn krurojn kaj mallongan maldikan brilnigran bekon kiu estas iomete subenkurba pinte. Reproduktuloj estas ruĝecbrunaj kun malhelbrunaj strioj supre kaj blankaj subaj partoj. Ili havas helan supraokulan strion kaj malhelan kronon. Vintre ili estas grizaj supre. Junuloj havas brilan bildon supre kun ruĝeca koloro kaj blankaj strioj kiel duobla vo. Flankoj de pugo estas blankaj.

Tiu birdo malfacile diferenciĝas el aliaj similaj etaj vadbirdoj; ili estas tre similaj ĉefe al ties azia parencano, la Nana kalidro. Ĝi diferenciĝas el tiu specio pro ties pli fortika, mallongkola aspekto, pli mallongaj fingroj, iome pli palaj koloroj kaj pli forta flugilstrio mallarĝa kaj blanka.

## Kutimoj 
Ili konstruas neston surgrunde ĉe akvo. La ino demetas 4 ovojn en neprofunda truo kovrita de herbo kaj musko. Ambaŭ gepatroj kovas; la ino foriras antaŭ ke la idoj sendependiĝas kaj ofte eĉ antaŭ eloviĝo. La idoj manĝas ili mem kaj povas flugi du semajnojn post eloviĝo.

Tiuj birdoj manĝas kaŭrante ĉe kotejoj bekoplukante laŭ rigarda serĉado kaj foje laŭ beka esploro. Ili manĝas ĉefe etajn krustulojn, insektojn kaj helikojn.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Identiga artikolo pri tiu specio kaj aliaj etaj kalidroj 
* Informo pri specio Amerika malgranda kalidro - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
* Amerika malgranda kalidro *Calidris minutilla*  - USGS Birdidentigejo Patŭent
* Informaro kaj fotoj de Amerika malgranda kalidro - Birdoj kaj Birdumo en
Suda Dakoto

Kategorio:Skolopedoj
János Szántó Kovács

**SZÁNTÓ KOVÁCS János** (n. 24-an de aprilo 1852, Hódmezővásárhely – m. 8-an de junio 1908, Hódmezővásárhely) estis hungara tagdungito, kamparano, organizanto kaj simbolo de la agrarsocialisma movado en la hungara regiono Viharsarok.

Li devenis el malriĉa kamparana familio, li lernis tri jarojn en lernejo, sed pli poste provis kulturiĝi aŭtodidakte. Li laboris komence kiel taglaboristo, poste kiel grundlaboristo (fosis, portis grundon). La antaŭnomon Szántó uzis li ekde la aĝo de 30. Li laboris en 1885 kiel prizona gardisto en Szeged, poste iĝis li policisto en Hódmezõvásárhely, kie oni maldungis en 1886 per atentigo. Li membriĝis en 1892 en la socialdemokrata Grundlaborista Asocio Hódmezővásárhelyi Munkás, Népkör), kie oni elektis lin al prezidanto (10-an de oktobro 1892). Ĉar la originalan asocion ne permesis la regpotenco, tiel oni organizis ĝin kiel Ĝenerala Laborista Leg-Asocio (Általános Munkás Olvasóegylet). Szántó havis elstaran oratoran kaj organizan kapablon, personecon, tiel la membraro atingis 1700 membrojn kaj pluaj miloj partoprenis en aranĝoj de la asocio.

La ĝendarmaro kontraŭleĝe konfiskis la dokumentojn kaj librojn de la asocio (21-a de aprilo 1894), sekvatage oni arestis Szántó pro onidira perforto kontraŭ la aŭtoritato. Miloj da fiduloj postulis lian liberiĝon, la protestantan homamason disbatis husaroj el Szeged. La ĝendarmoj pafis en la amason, unu homo mortis. La registaro deklaris militstaton sur la Granda Hungara Ebenaĵo kaj oni arestis 68 personojn. Szántó estis juĝita je 5-jara prizono pro ekscito kaj perforto kontraŭ la aŭtoritato, sed post la apelacio, oni malpliigis lian punadon 1 jaron. Liaj kunuloj estis liberparolitaj aŭ baldaŭ liberiĝis.

Post lia liberiĝo en 1899, li laboris denove kiel taglaboristo. Dumtempe la loka movado disiĝis je du partoj, Szántó Kovács iĝis gvidanto de la pli radikala parto. Oni elektis lin prezidanto de la naŭopa komisio (15-an de decembro 1900.) en Hódmezővásárhely, en la Tutlanda Kamparana Kunsido (Országos Földmûves Értekezlet), post 10 dek tagoj li iĝis vic-prezidanto. Post la parlamentaj balotoj de 1901, oni juĝis lin pro kalumnioj kaj misfamigo. Li forlasis la movadon en 1902 kaj laboris en la lastaj jaroj kiel kamparano.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto kaj biografio  *(hungare)*
* Desegnoj pri la tumultoj 

Szanto Kovacs, Janos