open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Felsőszentmihály

Mihai Viteazu (hungare:**Felsőszentmihály** rumane: Sânmihaiu de Sus) estas komunumo en Rumanio sud-okcidente de Torda. En 1910 ĝi havis 798 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 kune kun Sânmihaiu de Jos 4304 (29% hungaroj). Ĝia unua mencio estas en 1310. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Ĝi formas unu komunumon kun Sânmihaiu de Jos sub nomo de Mihai Viteazu.

## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Transilvanio 
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsómihályi!

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Mihai Viteazu

**Mihai Viteazu** estas rumana historia figuro:

* Mikaelo de Valaĥio

kaj nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Mihai Viteazu (Turda) en distrikto Cluj
* Mihaiu Viteazu (Mureș) en distrikto Mureș
Ormeniș

**Ormeniș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Ormeniș (Mirăslău) en distrikto Alba
*Ormeniș (Brașov) en distrikto Brașov
*Ormeniș (Viișoara) en distrikto Mureș
Werner Schad

**Werner SCHAD** (naskiĝis la 29-an de januaro 1926 en Groß-Gerau, Germanio, mortis en marto 2006 en la montaro apud Bariloche) estis germana esperantisto kaj ĵurnalisto, sed loĝis ĝis sia forpaso en Bariloche, Argentino, en la suda Patagonio. Li estis tre aktiva movade, kaj senĉese instruis la lingvon kaj klopodis organizi loke kaj regione la laborojn por Esperanto, kun kontakto kaj agado eĉ trans la Andoj, en Ĉilio.eta|Werner SchadLi devis sperti la Duan Mondmiliton kiel juna soldato. Post sia liberigo el brita militkaptitejo, li ricevis stipendion por studi en universitato. En 1950 li doktoriĝis pri lingvistiko, specialistiĝo romanidaj lingvoj.

Dum li atendis labori kiel instruisto, li faris kurson pri ĵurnalismo, kaj komencis verki por ĵurnaloj kaj revuoj. *Frankfurter Allgemeine Zeitung*, unu el la plej gravaj ĵurnaloj de Eŭropo, dungis lin, kaj pro lia bona kono de la hispana, sendis lin kiel korespondanton al Venezuelo, kie li kontaktiĝis kun esploristoj, kiujn li akompanis dum multaj vojaĝoj tra indiĝenaj teritorioj en Venezuelo, Brazilo, Peruo kaj aliaj.

Kiel ĵurnalisto li verkis multnombrajn artikolojn pri vojaĝoj kaj politiko sud-amerikaj por ĵurnaloj kaj revuoj de Germanio, Svislando, Hispanio, Venezuelo kaj Argentino. Multaj artikoloj de li pri politiko en Sud-Ameriko aperis en la jaroj 1960-1962 en *Frankfurter Allgemeine Zeitung*. Ankaŭ la Esperanto-magazino Monato aperigis plurajn artikolojn liajn ekde 1986 ĝis la lasta en 2003 (Werner Schad: ARGENTINO: Tondrulo – montego de la Andoj en Monato (2003/02, p. 18)).

En Madrido (Hispanio) kaj Caracas (Venezuelo) aperis la libroj *Indios, Pantanos y Selvas* (Indianoj, marĉoj kaj praarbaroj) pri vojaĝo al kaj restado kun la guarao-indianoj, kaj *Negros, Blancos, Fuego Tropical* (Nigruloj, blankuloj, tropika fajro) pri liaj impresoj en Venezuelo.

Pri vojaĝoj sur patagoniaj riveroj, pluraj el ili malmulte konataj, Schad publikigis en la jaroj 1980-1984 tri librojn ĉe la eldonejo *Marymar* en Buenos Aires (Argentino): *Cruzando los Andes en canoa* (Trairante la Andojn per kanuo), *En canoa por ríos patagónicos* (En kanuo sur patagoniaj riveroj) kaj *Los ríos más australes de la Tierra* (La plej sudaj riveroj de la tero).

En Esperanto aperis lia libro *Kie diskriminacio justas (pri homoj, ŝtatoj kaj korupteco)* (distribuata de Flandra Esperanto-Ligo) en kiu li atakas la korupton en iuj sud-amerikaj regionoj. Tion li faris ankaŭ en Monato en sia artikolo Werner Schad: KORUPTECO: Putrantaj demokratioj  en Monato (2/2001 p. 7).

Krom por Monato Werner Schad verkis ankaŭ por la argentinaj Esperanto-gazetoj *Argentina Esperantisto* kaj *Argentina E-Vento*.

Li mortis en la montaro de Bariloche, tre ŝatata de li, en marto 2006, kie lia korpo estis trovita la 27-an de marto.

## Referencoj 
Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Argentinaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj
Daniela Šinkorová

**Daniela ŠINKOROVÁ** naskiĝinta la 28-an de decembro 1972 en Nitra en Slovakio estas slovaka aktorino, kiu plejparte rolas en Ĉeĥio.

Ŝi devenas el duone artista familio. Ŝia patrino estas aktorino per marionetoj. Daniela havas je 11 jaroj pli aĝan fratinon. Kiel malgranda knabino ŝi pianludis, ludis fluton, perkutinstrumento, ŝi vizitis lecionojn de klasikaj dancoj kaj ĥoran kantadon. Eĉ kiam ŝia patro deziris, por ke estu el ŝi kuracistino aŭ arkitekto, kaj ŝi eĉ pripensis pri tio, ke ŝi irus studi kemian altlernejon, do fine ŝiaj paŝoj ekcelis tra alia direkto.

Ŝi finstudis muzike-draman fakon en konservatorio en Bratislavo kaj muzikalan aktoradon ŝi finstudis en Brno.

Kategorio:Slovakaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de decembro
Inoc

**Inoc** [inok] (hungare: **Inakfalva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Unirea (Alba). 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 353 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 271 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1467. Ĝis la fino de la 17-a jarcento estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest. 
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Pietroasa

Pietroasa estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Pietroasa (Bihor) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Pietroasa (Moldoveneşti) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Pietroasa (Cluj-Napoca) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Pietroasa (Timiş) estas vilaĝo en Distrikto Timiş.
Podeni (Cluj)

**Podeni** [podenj] (hungare: **Székelyhidas** [sEkejhidaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sud-okcidente de Torda.  Administre ĝi apartenas al komunumo Moldovenești.

Podeni estas la plej suda vilaĝo en distrikto Cluj.

## Loĝantaro
En 1910 Székelyhidas havis 1612 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 859 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. Jam ekde de la 16-a jarcento ĝi estas loĝata de rumanoj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Torda-Aranyos.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Moldovenești

**Moldovenești** [moldoveneŝtj] (hungare: *Várfalva*, germane: *Burgdorf* (Cluj) estas komunumo en Rumanio sud-okcidente de Turda. Administre apartenas al ĝi Bădeni, Pietroasa, Plăiești, Podeni, Stejeriș, Vălenii de Arieș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 145 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 286 (77 % da hungaroj). En la tuta komunumo estas 3 610 loĝantoj. Ĝia unua mencio estas el 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Vălenii de Arieș estis aligita al ĝi en 1956. Sian nuntempan nomon ĝi ricevis de Ioan Micu Moldovan (1883–1915), rumana sciencisto kaj ortodoksa kanoniko.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* József Kádár (29-a de januaro 1850 – 12-a de februaro 1939, Dej): historiisto, etnografo.
* Ioan Micu Moldovan (*Moldovănuț*) (13-a de junio 1833 – 20-a de septembro 1915, Blaj): historiisto.
* János Nagy (30-a de majo 1847 – Kolozsvár, 22-a de septembro 1882): juristo, ĵurnalisto.
* Antal Pálffy: instruisto pri matematiko
* János Várfalvi Kósa (? – Kolozsvár, 3-a de januaro 1601): unitariisma eklezia verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Moldovenesti jud Cluj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: MoldovenestiBisUnitariana.jpg|Unitariisma preĝejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Călărași (Cluj)

**Călărași** [kələraŝj'] ( [harastoŝ], ) estas komunumo en Rumanio sud-oriente de Turda. En 1910 Harasztos havis  loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992  (rumanoj, 36 % hungaroj). Ĝia unua mencio estas en 1332. Ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Torda-Aranyos. 

== Komunumoj pri *haraszt* (= filiko) en Hungara reĝlando ==

## Renomaj personoj 
*Iván Diószeghy (n. 15-a de februaro 1929): aktoro.
* Katalin Köllő: redaktorino, teatrokritikistino.
*László Murádin (n. 29-a de oktobro 1930): lingvisto.
*Jenő Murádin (n. 23-a de novembro 1937): arthistoriisto, redaktoro.
*Enikő Nagy (n. 1-a de majo 1935): industriartistino, pentristino.

## Literaturo 
**Harasztos folklórja*. En: Zsigmond Gy. (red.): Harasztos. Sepsiszentgyörgy. 2000. 250 p. 77-119. (Aŭtoroj: Jenő Murádin, László Murádin, Győző Zsigmond)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Stejeriș (Cluj)

**Stejeriș** [steĵeriŝ] (hungare: **Kercsed** [kerĉed]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Turda. Administre ĝi apartenas al la komunumo Moldovenești.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 922 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 237 (86 % da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*).

## Famuloj 
En la iama Kercsed naskiĝis hungara inĝeniero Géza Muzsnay.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Balázs Fodor: laboristverkisto, redaktoro, ĵurnalisto
*Géza Muzsnay (Kercsed, aŭgusto 1865 – Arad, 19-a de novembro 1935): priarbara inĝeniero, fakverkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Cheia

**Cheia** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Cheia (Râmeţi) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
* Cheia (Moieciu) estas vilaĝo en Distrikto Braşov.
* Cheia (Mihai Viteazu) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
Cornești (Mihai Viteazu)

**Cornești** [korneŝtj] (hungare: **Sinfalva**) estas vilaĝo en Rumanio sud-okcidente de Turda. En 1910 ĝi havis 814 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 746 (60 % da hungaroj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1332 (laŭ aliaj 1176). Ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*). Administre ĝi apartenas al komunumo Mihai Viteazu.

En la censo de 2002 la 781 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Eugen Todoran (21-a de novembro 1919 – Timișoara, 9-a de aŭgusto 1997): literaturhistoriisto, kritikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Războieni-Cetate

**Războieni-Cetate** [rəzbojenj ĉetate] (hungare: **Székelyföldvár**) estas komunumo en Rumanio sude de Câmpia Turzii.

## Historio 
La unua mencio estas en 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. En 1910 ĝi havis 1 115 loĝantojn (rumanoj, hungaroj). En 2002 la vilaĝo havis 1 508 rumanojn, 6% hungarojn. Administre Războieni-Cetate apartenas al la urbo Ocna Mureş. Ĝis 1919 Székelyföldvár apartenis al Hungario, al Torda-Aranyos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri *földvár* en Hungara reĝlando 
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon *földvár*.

## Gravaj personoj 
* Sámuel Szabó (Székelyföldvár, 16-a de majo 1829 – Kolozsvár, 1-a de januaro 1905): instruisto, historiisto

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Dumbrava

**Dumbrava** estas nomo de pluraj vilaĝoj en Rumanio:

* Dumbrava (Unirea) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Dumbrava (Săsciori) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Dumbrava (Ciugud) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Dumbrava (Arad) estas vilaĝo en distrikto Arad.
* Dumbrava (Holod) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Dumbrava (Livezile) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Dumbrava (Nușeni) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Dumbrava (Pestișu Mic) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
* Dumbrava (Târgu Lăpuș) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
* Dumbrava (Livada) estas vilaĝo en distrikto Satu Mare.
* Dumbrava (Timiş) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
* Dumbrava (Cluj) (hungare *Gyerővásárhely*) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
* Dumbrava (Mureş) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
László Paál

eta|center|600px|László Paál: Rande de vilaĝo

**PAÁL László** (pa:l) estis hungara pentristo naskita la 30-an de julio 1846 en Zamo kaj mortinta la 3-an de marto 1879 en Charenton (Saint-Maurice), Francio.

## Kariero 
Sian infanaĝon László Paál pasigis en vilaĝo Marosborsa. Li komencis pentri sub influo de Mihály Munkácsy. Li lernis en Arado kaj de 1866 en Vieno. Li faris vojaĝon en Nederlando kaj al invito de Munkácsy li iris en Duseldorfon. Kune kun Munkácsy faris vojaĝon en Londono. En 1873 li loksidiĝis en Parizo. Liaj ĉefpentraĵoj naskiĝis inter 1875 kaj 1877. Antaŭ 1902, kiam oni organizis retrospektivan ekspozicion el liaj pentraĵoj, li estis ankoraŭ apenaŭ konata.
eta|Portreto pri László Paál pentrita de Mihály Munkácsy

## Bibliografio 
* Bényi László: *Paál László*. 1983.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungario

Paál László - unknown date - Barbizoni erdőrészlet.jpg|Barbizona arbarparto
Paál László - 1875 - Barbizoni táj (mare a Daignan).jpg|Barbizona pejzaĝo
Paál A berzovai út.jpg|Vojo en Berzova
Paál László - 1873 - Erdő mélye.jpg|Profundo de arbaro
Paál László Un chemin dans la foret Erdei út.jpg|Arbara vojeto

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
T kun nombro

La litero **T kun nombro** havas plurajn signifojn:

***T-34** estas tanko de Sovetunio.
***T-72** estas tanko de Sovetunio.
***T10** estas internacia komitato de normigo de interfaco SCSI.
***T13**  estas internacia komitato de normiro de interfaco "AT Attachment" (ATA).
***T1100** estas tekokomputilo.
***Aranĝo T4** (germane: **Tiergartenstraße 4**) estis kodnomo de la eŭtanazio-plano lanĉita far Adolf Hitler.
***T0**...**T6** estas apartigaj aksiomoj en topologio.
Ĉangŝao

**Ĉangŝao** (ĉine 长沙市, en tradicia skribo 長沙市, pinjine *Chángshā shì*） estas prefektujnivela milionurbo, universitata urbo kaj ĉefurbo de Hunano.
eta|maldekstre|Muzeo de Ĉangŝao

## Geografio 
Ĉangŝao situas sur ebenaĵo laŭ la rivero Ksiang, riverido de la Jangzio.

## Historio 
Dum la unua jarmilo a.K. la tiama Ĉangŝao estis centro de regno nomata "Ĉu". En 202 a.K. ĝi jam estis fortigita grandurbo. Dum la Han-dinastio ĝi ankaŭ estis la ĉefurbo de regno. Inter 750 kaj 1100 ĝi iĝis grava komerca urbo, la populacio de la areo pliiĝis dekoble. Dum la Tajpinga ribelo la urbo estis sieĝita fare de la ribelantoj (en 1854) sed neniam falis. Ĉangŝao estis malfermita al internacia komerco ekde 1904. En 1918 la fervojo ekfunkciis, kiu portis prosperon. En 1938 incendio okazis. La japanoj longe atakis la urbon dum kvar bataloj, kiun ili akiris nur en 1944.

## Klimato 
Ĉangŝao havas subtropikan klimaton, jare pluvas po 1422&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter marto-aŭgusto. Inter junio-septembro la temperaturo estas ĉirkaŭe , vintre foje frostas.

## Trafiko 
Ĉangŝao havas internacian flughavenon kaj riveran havenon. La fervoja kaj aŭtovoja kontaktoj estas bonaj. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

La Metroo de Ĉangŝa estis enservigita la .

## Ekonomio 
Ĉangŝao estas centro de rizo-muelado. Oni okupiĝas ankaŭ pri nafto, maŝinoj, aluminio, cemento, nutraĵoj kaj teksaĵoj.

## Vidindaĵoj 
* muzeo

## Servoj 
* 21a Mezlernejo de Ĉangŝa
* Daotian Mezlernejo

## Ĝemelurboj 
*  Gumi, Sud-Koreio
*  Kagoŝima, Japanio
*  Kimberley, Sud-Afriko
*  Latenapula, Srilanko
*  Mons, Belgio
*  Saint Paul, Usono


Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Havenurboj
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio
Lunca Mureșului (Alba)

**Lunca Mureșului** [lunka mureŝuluj] (hungare: **Székelykocsárd** se:kejkoĉa:rd) estas komunumo en Rumanio sude de Câmpia Turzii.

## Situo 
Ĝi estas fervojtrafiknodo. Sur la komunuma teritorio troviĝas la fervoja stacio Războieni, kvankam la vilaĝo Războieni-Cetate apartenas al urbo Ocna Mureș. La stacio estas ligejo inter Alba Iulia (sud-okcidente), Târgu Mureș (oriente) kaj alnorda linio, tra kiu atingeblas Cluj-Napoca, Gherla kaj Dej. Kvar km nord-oriente de Lunca Mureșului preterpasas la nacia vojo DN 15, 10 km norde aŭtovojo A 3. Administre ĝi iam apartenis al urbo Ocna Mureș. Nun ĝi estas komunumo, al kiu apartenas Gura Arieșului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (hungaroj, rumanoj, ciganoj), en 1992  ( da hungaroj). Ĉe la censo de 2002 el la  loĝantoj  deklaris sin rumanoj, 755 hungaroj kaj 195 romaoj.

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* János Gálfi (? – Huszt, 2-a de februaro aŭ 8-a de marto 1593): transilvania grandbienulo, aŭtobiografiverkisto.
* Csaba Gyenge (n. 22-a de januaro 1940): inĝeniero, pri mekaniko, universitata profesoro, vortarredaktoro.
* Sándor Kónya Hamar (n. 5-a de septembro 1948): verkisto, poeto, redaktoro de revuo Korunk.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ĵetkuboj de Sicherman

La **ĵetkuboj de Sicherman** estas la nura alia paro de sesedraj ĵetkuboj kun pozitivaj entjeroj, kiuj havas la saman probablecan distribuon kiel paro de ordinaraj ĵetkuboj. La edroj de la du ĵetkuboj estas nombrataj 1, 2, 2, 3, 3, 4 kaj 1, 3, 4, 5, 6, 8. Ĉi tiuj ĵetkuboj estis malkovritaj de Kolonelo George Sicherman de Buffalo, Nov-Jorkio. Ili estis originale raportita de Martin Gardner en 1978, en artikolo de la gazeto, *Scientific American*.

## Eksteraj ligiloj 
* Informo-paĝo de Grand Illusion (angla) 
* Informopaĝo de Mathworld (angla)

Kategorio:Ludpecoj
Plăiești

**Plăiești** [pləjeŝtj] (hungare: **Kövend** [koevend]) estas vilaĝo en Rumanio sud-okcidente de Torda. Administre apartenas al komunumo Moldovenești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1015 loĝantojn (hungaroj), en 1992 585 (94 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Lajos Egri: agronomo
* Márton Kövendi Fejér (30-a de septembro 1812 - Koloĵvaro, 31-a de decembro 1865): landkunvena deputito, advokato
* Alpár Fodor (n. 17-a de septembro 1952): kemiisto, adjunkto.
* Dezső Kováts (24-a de aŭgusto 1905 – Sfântu Gheorghe, 5-a de novembro 1986), aktoro, dramverkisto, direktoro de teatro.
* Sándor Máté (11-a de januaro 1846 – Budapest, 30-a de aŭgusto 1926): bibliotekisto, bibliografo, literaturhistoriisto.
* Tamás Nagy (kövendi), astronomo, instruisto naskiĝis en 1849
* Mór Orbók (24-a de aprilo 1853 – Budapest, 9-a de majo 1930): pedagogo, ekde 1896 direktoro de pedagogilernejo de Kolozsvár.
* Géza Vásárhelyi: poeto, tie estis kuracisto ekde 1969.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Martin Gardner

**Martin GARDNER** (naskiĝis la  en Tulsa, Oklahomo, mortis la ) estis usona ŝatokupa matematikisto, iluziisto, skeptikulo, kaj verkisto. Li estas konata pro lia longdaŭra sed nun ĉesigita artikolo-serio "Mathematical Games" (Matematikaj Ludoj) en la usona gazeto *Scientific American* de 1956 al 1981.

Liaj artikoloj enkondukis multajn diversajn matematikajn temojn al multaj legantoj, inkluzivante la jenajn:
* Fleksagonoj
* La Ludo de Vivo de John Horton Conway
* Multomenoj
* La Soma kubo
* La tabulludo "Nash," ankaŭ konata kiel "Hex", inventita sendepende de Piet Hein kaj John Nash
* Tangramoj
* Kahelaro de Penrose
* Kriptografio
* La verkoj de M. C. Escher
* Fraktaloj
* kaj aliaj

## Eksteraj ligiloj 
*  (angle)

Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Iluziistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj
Kategorio:Usonanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj skeptikuloj
Kategorio:Ludteoriistoj
Kategorio:Sciencaj ĵurnalistoj
Kategorio:Kriptologoj
Zorhof

**Zorhof** estas la nomo de komiksulo kreita de Serge Sire, kiu aperis la unuan fojon en La KancerKliniko n° 7, en 1978.
Ĝi estas fakte karikaturo de L. L. Zamenhof, kiu funkcias kiel la samsigla Zorro, la maskita rejustiganto, sed "malheroe" : Zorhof estas kontraŭ-heroo, lia mask-kostumo (lia "laborvesto") estas difektita pro tineoj, li rajdas tute arkaikan motorciklon (kun kandelo en la lumego) kaj ĉe la fino li malglore forlasas la scenejon piede, pro benzin-paneo.

Aperis tri epizodoj:

## Zorhof kontraŭ la Krokodiloj 
Jaro 2982: Jam sur tero Esperanto venkis. Sed eksterteranoj (kiuj tiam svarmas sur tero), ne uzas ĝin. Z (ja eternulo) cerbumas por solvi la problemon de la tutkosma komunikado. Finfine li trovis: uzi Esperanton ĉie en la kosmo. (Genie, ĉu ne ?)
Sed ve ! En 3587, iu ekstertera raso, la Krokodiloj, ne konsentas ĝin uzi. Tial Z.(Zamenhof) surmetas la Z.(Zorro)-kostumon, kaj per ĵetado de verdaj steloj, forpuŝas la krokodiloj eo-lernejen, kaj tiel venkas.

## Zorhof kontraŭ la Neoj 
3980. Novaj eksterteranoj surteriĝis, temas pri speco kiu enhavas kvar seksojn (viroj, inoj, malviroj kaj malinoj, kaj kiuj sin reproduktas laŭ sufiĉe komplika sistemo). Ili kapablas eldiri nur "Ne", tial oni nomis ilin la "Neoj".

## Zorhof par-donas 
Tiu epizodo aludas al la apero de la romano de Karolo Píĉ: La Litomiŝla Tombejo, kaj ties lingvaĵo eksperimentece nekutima, eĉ propra (nefundamenta) varianto de Esperanto, ia Piĉido.
eta|maldekstra|300ra eta|dekstra|300ra

Kategorio:Fikciaj esperantistoj
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Richard Stallman

**Richard STALLMAN**  mallonge **rms** (naskiĝis la 16-an de marto 1953) estas usona programisto kaj aktivulo por liberaj programoj.

Li fondis la projekton GNU, la Free Software Foundation kaj la League for Programming Freedom. Li estas la kreinto de la tekstredaktilo Emacs, la kompililo GCC, kaj li origine verkis la permesilon GNU GPL. Li emfazas la etikan aspekton de libereco de programoj.

La filozofio, kiu subtenas la Vikipedion, fluas el liaj ideoj pri la libereco de informo kaj intelekta verko.

Politike li draste kontraŭas al George W. Bush, al la iraka milito de 2003 kaj al la leĝo *USA PATRIOT Act*.

## Vidu ankaŭ 
* Libera programaro
* Listo de programistoj
* 9882 Stallman

## Eksteraj ligiloj 
* La TTT-ejo de la projekto GNU
* Filozofio de la Projekto GNU
* La persona retejo de Riĉard Stolman
* La anonco pri la fondo de la projekto GNU

Dosiero:Wikimania stallman keynote2.jpg|en la konferenco Vikimanio 2005

Kategorio:Kibernetiko
Kategorio:GNU
Kategorio:Emacs
Kategorio:Filkistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Privatecaj aktivuloj
Kategorio:Kopirajtaj aktivuloj
Kategorio:Historio de komputiko
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Usonaj programistoj
Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Nacia biblioteko

[300px|eta|Vido de la sidejo de la [Nacia Biblioteko de Hispanio en Madrido.]]
**Nacia biblioteko** estas fondita aŭ nomumita de registaro elstara biblioteko kolektanta kaj arkiviganta literaturon de la ŝtato aŭ lingvoareo. Malkiel publikaj bibliotekoj, malofte lasas pruntepreni librojn. Naciaj bibliotekoj ofte ampleksas multevalorajn, signifoplenajn kaj rarajn verkojn kaj distingas pro sia dimensio kaj stoko, kompare kun aliaj bibliotekoj.

Kelkaj provincoj kaj federaciaj landoj, kiuj ne havas politikan sendependecon, sed volas flegi sian kulturan separecon, fondas siajn naciajn bibliotekojn kun ĉiuj karakterizaj atributoj por institucio de tiu tipo.

Bibliotekon de Kongreso en Usono karakterizas multajn atributojn de nacia biblioteko, malgraŭ ke laŭleĝe naciaj bibliotekoj de Usono estas nur fakaj Nacia Biblioteko de Medicino (*National Library of Medicine*) kaj Nacia Agrokultura Biblioteko (*National Agricultural Library*).

La naciaj bibliotekoj de Eŭropo kunkreas la Eŭropan Bibliotekon.

## Listo de naciaj bibliotekoj kun informoj (elekto) 
[eta|dekstra|250px|La ĉefa fasado de la [Nacia Centra Biblioteko de Florenco, vidita el la rivero Arno.]]
* ''''*: Aŭstria Nacia Biblioteko (*Österreichische Nationalbibliothek*) en Vieno - kun Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* *''*: Brita Biblioteko (*British Library*) en Londono (10 milionoj da presitaj libroj)
* *''*: Nacia Biblioteko de Francio (*Bibliothèque Nationale de France*) en Parizo kaj Nacia kaj Universitata Biblioteko (*Bibliothèque nationale et universitaire*) en Strasburgo.
* *''*: Germana Nacia Biblioteko (*Die Deutsche Nationalbibliothek*) en Lepsiko, Frankfurto ĉe Majno kaj Berlino
* *''*: Nacia Biblioteko de Hispanio (*Biblioteca Nacional de España*) en Avenuo Rekoleto de Madrido (26 milionoj da objektoj)
* *''*: Nacia Biblioteko de Israelo (*HaSifria HaLeumit*) en Jerusalemo
* *''*: Nacia Centra Biblioteko de Florenco (*Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze*) en Florenco
* *''*: Nacia Biblioteko de Dieto (*Kokuritsu Kokkai Toshokan*) en Tokio
* *''*: Nacia Biblioteko de Kataro (*Qatar National Library*) en Doho
* *''*: Biblioteko de Kongreso (*Library of Congress*) en Vaŝingtono

## Kaj aliaj 
[eta|280px|Nacia Biblioteko de Aŭstralio vidita el [Lago Burley Griffin, Kanbero]]
* Nacia Biblioteko de Andoro
* Nacia Biblioteko de Argentino
* Nacia Biblioteko de Armenio
* Nacia Biblioteko de Aŭstralio
* Nacia Biblioteko de Azerbajĝano
* Nacia Biblioteko de Brazilo
* Nacia Biblioteko de la Ĉeĥa Respubliko
* Nacia Biblioteko de Grekio
* Nacia kaj Universitata Biblioteko de Islando
* Nacia Biblioteko de Kataro
* Nacia Biblioteko de Litovio
* Nacia Biblioteko de Nederlando
* Nacia Biblioteko de Norvegio
* Nacia Biblioteko de Pollando
* Nacia Biblioteko de Portugalio
* Rusia Ŝtata Biblioteko kaj Nacia Biblioteko de Rusio
* Nacia Biblioteko de Esperanto, en Massa, Toskanio, Italio.

## Vidu ankaŭ 
* Monda Retbiblioteko
* Bibliotekoscienco
* *Istituto Centrale per il Catalogo Unico''
* Bibliotekoj de Esperanto
Döme Sztójay

**SZTÓJAY Döme** (naskiĝis la 5-an de januaro 1883 en Versec; mortis la 22-an de aŭgusto 1946 en Budapeŝto) estis hungara dekstre ekstremisma politikisto, oficiro kaj ĉefministro. Lia nomo estis ĝis 1935 *Stojákovits* aŭ *Stojakovich*. Li agadis en 1919 kontraŭ la Konsilantara Respubliko de Hungario. Ekde 1927 li estis armea ataŝeo, generalleŭtanto en Berlino. Tie li iĝis senhezitema admiranto de Germanio.

Post okupo de Hungario far Germanio, guberniestro Miklós Horthy nomis lin ĉefministro, je premo de la nazioj. Li agadis kiel ĉefministro inter la 22-a de marto kaj 29-a de aŭgusto 1944. Stojai fortigis la militan partoprenon (aprilo, majo 1944, ofensivo ĉe Kolomea) kaj plumizerigis la popolon. Dum lia regado subskribis Hungario gravan komercan kontrakton kun Nazia Germanio, kiu profitdonis nur por Nazia Germanio. Dum lia regado okazis la holokaŭsto, en kiu oni deportis pli ol 600.000 mil judojn al la naziaj koncentrejoj (ĉefe al Aŭŝvico). Horthy sukcese abdikigis lin post transiro de Rumanio de la centra al la anglosaksa alianco.

Postmilite, oni kondamnis lin al morto kaj pendumis lin kiel militkrimulon.

## Vidu ankaŭ 
Listo de hungaraj ĉefministroj

## Eksteraj ligiloj 
* tabela biografio

Kategorio:Naskiĝintoj en Hungario
Kategorio:Mortintoj en Budapeŝto
Kategorio:Aŭstro-hungaroj de la unua mondmilito
Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Ekzekutitoj en la 20-a jarcento
Kategorio:Hungaraj ambasadoroj
Kategorio:Hungaraj militkrimuloj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Hungaraj ataŝeoj
István Dobi

**DOBI István** ([DObi IŜTvan] / []) 31-an de decembro 1898, Szőny - 24-an de novembro 1968, Budapeŝto) estis hungara politikisto, ĉefministro kaj prezidanto de Hungario.

Li estis agrikultura laboristo, kiu aniĝis en 1937 al Partio de Sendependaj Etbienuloj. En 1942 li kontaktiĝis kun la Komunista partio (tiam kontraŭleĝa), lia posta biografia skizo:

* 1944: rusa militkaptiteco
* 1945- vicprezidanto de Partio de Sendependaj Etbienuloj (hungare *Független Kisgazdapárt*), ŝtatministro
* febr-dec. 1946: agrikultura ministro, poste ŝtatministro
* 1947-1949 prezidanto de Partio de Sendependaj Etbienuloj
* 1948: agrikultura ministro
* 1949-1952 ĉefministro
* 1959 ano de la hungara Komunista partio, ano de la Centra Komitato
* 1951-1967: prezidento de la prezidio

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Hungario
* Listo de hungaraj ĉefministroj

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Prezidantoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Abdul Rahman

**Abdul Rahman** (n. 1965) estas afgano, kiu konvertiĝis al kristanismo kaj pro tio lin minacis mortpuno en 2006. 

Abdul Rahman konvertiĝis en 1990 kiel kunlaboranto de kristana helporganizo en Pakistano. En 1993 translokiĝis li al Germanio, de kie li reiris al Afganujo en 2002. En februaro de 2006, li estis arestita, ĉar lia patro malkovris kaŝitan Biblion ĉe li. Laŭ la konstitucio de Afganujo, bazo de la juĝoj estas la *ŝaria*, tiel la forlaso de la islama kredo estas punenda per morto.

Pro la internacia premo (ĉefe Germanio, Usono) je la afgana registaro, oni lasis fali la juĝproceson fine de marto 2006 pro teknikaj kaj procesaj eraroj kaj permesis por Rahman forlasi la landon.

Rahman
Hans Steiner

**Hans STEINER** (naskiĝis 1910 - mortis la 19-an de oktobro 1975 en Wörgl, Aŭstrio) estis aŭstra esperantisto.

Li lernis Esperanton jam en 1934 kaj verve partoprenis en la Movado, i.a. li organizis TEJO-kongreson en 1953, iniciatis Esperanto-monumenton en Wörgl kaj estis prezidanto de Aŭstria Esperanto-Movado.

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
József Koszta

**KOSZTA József** (joĵef kosta) estis hungara pentristo laŭreato de Kossuth-premio (1948) naskita la 27-an de marto 1861 en Braŝovo kaj mortinta la 29-an de julio 1949 en Budapeŝto.
dekstra|eta|Memortabulo pri József Koszta

## Kariero 
József Koszta faris siajn studojn en Budapeŝto, Vieno kaj Munkeno kaj poste en la majstrolernejo de Gyula Benczúr. Li lernis ekzemple pri Károly Lotz kaj Bertalan Székely. Li pentris en la artistkolonioj de Solnoko kaj Nagybánya. Post la studvojaĝoj en Parizo inter 1905 kaj 1907 kaj en Romo en 1910 li loksidiĝis apud Szentes. En la lastaj jaroj li pentradis kun István Nagy (pentristo). Antaŭ la morto li donacis pentraĵojn al muzeo de Szentes, kiu en 1949 prenis la nomon Koszta József. Li estis membro de Societo Szinyei Merse Pál.

## Pli gravaj pentraĵoj (elekto) 
* *Domboldalon* (1902)
* *Három királyok* (Tri reĝoj), (1907)
* *Tanya* (ĉ. 1920)
* *Tanya boglyákkal, rózsaszín kötényes nővel* (1930-aj jaroj)
* *Putrik piros fejkendős nővel*, (1940-aj jaroj)

## Liaj ekspozicioj (elekto) 
* 1897, 1905, 1907, 1910, 1915, 1922, 1935, 1942, 1948 • Budapeŝto
* 1900 • Parizo
* 1925 • Romo
* 1929 • Stokholmo
* 1944 • Bern, Genf, Locarno, Neuchâtel
* 2011 • Szentes

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Memorekspozicio
* Arto en Hungario.
* Artportal.hu 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bertalan Székely

**SZÉKELY Bertalan** [sekej] (naskiĝis la 8-an de majo 1835 en Kolozsvár, Hungarujo, mortis la 21-an de aŭgusto 1910 en *Mátyásföld*( nuntempe apartenanta al Budapeŝto) estis hungara pentristo.

## Kariero
Bertalan Székely lernis pentradon en Vieno, sed pro materialaj kialoj li revenis Transilvanujon kaj vivtenis sin kiel migrantpentristo, desegninstruisto. De 1859 li plulernis en Munkeno. Ekde 1871 li instruis. Li pentris portretojn, pejzaĝojn, sed precipe . Li estis la ĉefreprezentanto de la hungara nacia romantika pentrado, kiu disvolviĝis en Hungario en dua parto de la 19-a jarcento.

En 1858 li edziĝis, baldaŭ li havis 4 filojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Ács
* Ágost Benkhard
* Dezső Bér
* Géza Biczó
* Gyula Boross
* Jenő Bory
* István Bosznay
* Miksa Bruck
* Károly Cserna
* Róbert Demeter
* Ferenc Eisenhut
* Móric Gábor
* Ernő Gebauer
* István Gróh
* Jenő Gyárfás
* Károly Harmos
* László Holló
* Simon Hollósy
* Ferenc Innocent
* Mátyás Jantyik
* Pál Jávor (pentristo)
* Péter Kálmán (pentristo)
* Mór Karvaly
* Nándor Katona
* László Kimnach
* János Kléh
* Jenő Koszkol
* Fülöp Elek László
* Tihamér Margitay
* Ferenc Márton (pentristo)
* Dániel Mihalik
* Károly Mühlbeck
* Sándor Nagy (pentristo)
* Sándor Pataky
* Nelly Radóné Hirsch
* Lajos Szlányi
* Mihály Szobonya
* Sándor Szopos
* Sándor Teplánszky
* János Thorma
* Oszvald Toroczkai
* Ignác Ödön Udvardy
* Ignác Ujváry
* Zsigmond Vajda
* Manó Vesztróczy

## Memorigiloj 
* strato en Pécs

## Bibliografio 
* Szíj R.:*Székely Bertalan*. (2002).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungario

Egri_no.jpg|eta|Virinoj de Eger
Székely Bertalan Vérszerződés.jpg
Szekely-bertalan-gizella-kiralyne-imre-herceggel-1873.jpg
Zrinyi k.jpg
Zrínyi Miklós-Székely Bertalan.jpg
Szekely B I Andras koronazas.jpg
El descubrimiento del cuerpo del rey Luis II, por Bertalan Székely.jpg
Dobozi.jpg
Erdeitaj.jpg|Arbara pejzaĝo
King László V and Ulrik Cillei.jpg
Székely Autumn Landscape.jpg|Aŭtuna pejzaĝo
Székely Golgotha.jpg|Golgoto
Székely Japán nő MNG.jpg|Japanino
Thokoly.jpg|Emeriko Thököly
Battle of Mohacs 1526.png|Batalo en Mohács

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ekzekutisto

[eta|Ekzekutisto kaj [glavo de ekzekutisto el la 17-a jarcento en muzeo]]
dekstra|eta|Libro *Memorskriboj de ekzekutisto Mydlář*
**Ekzekutisto** (antaŭe ankaŭ **majstro de akra glavo**) estas homo, kiu faras ekzekutojn de homoj, kiuj estis kondamnitaj al mortpuno. Sed li ankaŭ torturis kondamnitojn aŭ devigis konfeson dum enketadoj de akuzitoj. En mezepoko urboj havis siajn ekzekutistojn, kiuj faris la t.n. gorĝan rajton. Dum lia laboro helpis lin liaj helpantoj. Ili ofte prunteprenis ilin kontraŭ monpago el aliaj urboj. Apud la profesio de ekzekutisto ili faris ankoraŭ pluajn aferojn, kiel ekzemple ĉevalbuĉisto, purigado de malnovaj kanaloj, aĉetisto de malnovaj domoj ka.

Eĉ kiam la ekzekutisto faris la decidojn de urba konsilantaro (pli poste de juĝejoj), ĉefe en mezepoko li estis diverse limigata. En gastejoj kaj en preĝejoj li havis flanke limigitan lokon, li devis plejparte iradi vestita en nigra koloro, iam li devis esti videble markita. Ofte okazadis, ke li devis loĝi malantaŭ urbo en solejo. Tiun lokon oni kutime nomis domo de ekzekutisto. Dank' al sia profesio ili orientiĝis en anatomio de homo, ili sciis kuraci diversajn rompaĵojn kaj aliajn vundojn.

Pase de tempo la opinio de homoj ŝanĝiĝis al tiu ĉi profesio kaj ankaŭ diversaj limigoj, pro kiuj tiuj ĉi homoj devis suferi pro sia profesio, malaperis. Kaj ili komencis preni al la profesio de ekzekutisto ankoraŭ aliajn profesiojn. Tiel estis ekzemple Leopold Wohlschlager oristo, Jan Pippiger drapisto, Karel Huss kuracisto, kolektisto, konservisto de artaj kolektoj en kastelo Kynžvart.

Salajro de ekzekutistoj estis diversa. Ĉiu urbo, kiu havis sian ekzekutiston, pagis lin diverse. Plejparte li ricevis posemajnan salajron kaj poste por ĉiu farita faro (ekzekuto, enketado, torturado ktp.) pluan sumon, kiu estis destinita laŭ pretendemo, ekz.
* Jindřichův Hradec en 1506 - senkapigo 6 sesdekoj da ĉeĥaj groŝoj
* Hradec Králové en 1510 - posemajna salajro en alteco de 8 ĉeĥaj groŝoj kaj minimume de ĉiu ekzekuto li ricevis 30 ĉeĥajn groŝojn

## Specoj de punoj kaj enketadoj (elekto) 
* pendumo
* senkapigo
* ŝtiparumo
* radumo, rompado en rado (kutime ĝi finis per morto)
* alnajligo je lango (al paliso, al pendumilo)
* eltranĉo de lango
* fortranĉo de oreloj aŭ nazo
* forhako de mano aŭ kruro
* tirigado sur tirigilo
* bruligado de stampo per arda fero
* rompado de ekstremaĵoj aŭ fingroj
* bruligado per fajro aŭ per arda fero
* vipumado - skurĝado
* pilorio

## Ekzekutistoj en Ĉeĥio (elekto) 
* Jan Mydlář (Prago)
* Jan Václav Mydlář (Prago)
* Jiří Gruber (Vysoké Mýto)
* Jan Pippiger (ekzekutista majstro de Reĝlando ĉeĥa - tra la tuta teritorio)
* Leopold Wohlschlager (ekzekutista majstro de Reĝlando ĉeĥa, poste de Ĉeĥoslovakio - tra la tuta teritorio)
* Karel Huss (Most, Cheb)
* Alois Weiss (Prago-Pankrác)
* Antonín Nimburský (Písek)

## Vidu ankaŭ 
* Ekzekuto
* Torturo

## Eksteraj ligiloj 
* http://rodokmen-fp.kvalitne.cz/katvy.htm 
* http://www.stastnezeny.cz/index.asp?menu=3&record=10367
Karmann

eta|250px|Karmann Ghia
Karmann estas aŭtomobilfabriko en Osnabrück. Karmann produktis ekde ĉirkaŭ 1955 (?) aŭtomobilon sur la ĉasio de Volkswagen nomita Karmann Ghia. Dezajnisto estis la itala kompanio Ghia.
Karmann estas specialisto por kabrioletoj kaj por tegmenta parto de kabrioletoj.
Fabrikas ilin por diversaj kompanioj.

Kategorio:Germanio
Kategorio:Aŭtomobiloj
Marcel Pagnol

**Marcel PAGNOL**  (naskiĝis la  en Aubagne, Bouches-du-Rhône, mortis la  en Parizo) estis franca verkisto, dramisto kaj reĝisoro.

Pagnol estis filo de bazlerneja instruisto. Li kreskis en Provenco kaj en Marsejlo. Unue li volis fariĝi instruisto pri la angla, sed post la sukcesoj de siaj unuaj teatraĵoj li dediĉis sin al dramaturgio. Li fariĝis populara per teatraĵoj pri homoj en sia hejmurbo Marsejlo: *Marius* (1929), *Fanny* (1931, S. N. Behrman adaptis ĝin por Broadway) kaj *César* (1936). Post sukcesa adapto de tiuj teatraĵoj por kino Pagnol dediĉis sin al filmreĝisorado kaj kreis kelkajn klasikaĵojn de franca kino: *Angèle* (1934), *Regain* (1937) kaj *La Femme du Boulanger* (1939).

Ekde 1946 Marcel Pagnol estis membro de Académie française.

De 1957 ĝis 1960 li aperigis tri membiografiajn romanojn pri sia junaĝo: *La Gloire de mon père, Le Château de ma mère* (filmo) kaj *Le Temps des secrets.* En 1964 aperis du pliaj romanoj: *Jean de Florette* kaj *Manon des sources.* Preskaŭ ĉiuj lernejanoj en Francio devas legi iujn el tiuj romanoj. El ili oni faris du filmojn nome respektive Jean de Florette kaj Manon de la fontoj.

Laŭ Pagnol oni nomis montetaron ĉe Marsejlo "Collines de Pagnol".

## En Esperanto aperis 
* *Topaze.* Tradukis Roger Bernard. La Laguna: Régulo, 1960. (*Bel-literatura serio* 17, paĝoj 1–216.)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (france kaj angle)

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio

Kategorio:Francaj dramistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj romanistoj

Kategorio:Homoj de Marseille
Kategorio:Komandoroj de la Palmordeno de Francio
Kategorio:Mortintoj pro kancero
Kategorio:Prezidantoj de la ĵurio de la Festivalo de Cannes
Kategorio:79-jaraj mortintoj
Embolio

**Embolio** (*latine: embolus*) estas subita baraĵo de arterio per trombo. Pro tiu baraĵo (tro) malmulte da sango fluas al la organo por provizi ĝin per nutraĵo.
Kiam en arteria muro parto estas malglata aŭ grasa, tie povas estiĝi arterioskleroza tartro . Kiam tiu tartro krevas, tie povas estiĝi embolo, kiu povas bari la arterion.
Je la momento ke la embolo malfiksiĝas, kompreneble ekde la koro, kaj fiksiĝas en pli streta ĉirkaŭaĵo, ĝi povas malhelpi la sangoprovizon de ĉiuj plipostaj arterioj, la sekvo estas morto de vivanta histo nekrozo .

La plejofte okazanta embolio estas pulma embolio. La subite malfiksiĝinta embolo kiu baras la pulmarterion plejofte estas peco da vejna trombo aliloke en la korpo. Embolio de graso aŭ aero eblas, sed estas rara. Malfiksiĝinta embolo, inter adoltoj, en ĉ. 90% devenas el gamba aŭ pelva arterio.

Kategorio:Sindromoj en angiologio
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
Rhona Mitra

eta|maldekstra|Rhona Mitra
eta|maldekstra|Rhona Mitra
**Rhona MITRA** (naskiĝis  en Londono, Britio) estas brita aktorino.

Rhona Mitra estas filino de duonhinda Anthony kaj irlanda virino Nora Mitra, kiuj divorcis en 1984. Ŝi komencis per malgrandaj TV- kaj scenejaj ludoj kaj kiel gastiganto ĉe kelkaj britaj spektakloj. Grandan konatecon akiris ŝi kiel vivmodelo de Lara Croft-figuro de la samnoma komputila ludo, pro kio ŝi grandigis sian bruston.

## Filmografio (elektoj) 
* 1997 - *The Man Who Made Husbands Jealous*
* 1997 - ''A Kid in Aladdin's Palace* (*Aladdin und der Wunderknabe', (Usono)
* 1999 - *Party of Five* (serio, Usono)
* 1999 - *Beowulf* (Usono)
* 2000 - *Hollow Man* (Usono)
* 2000 - *Get Carter* (Usono)
* 2002 - *Ali G Indahouse* (UK, D)
* 2003 - *Vivo de David Gale* (Usono)
* 2003 - *Highwaymen* (Kanado)
* 2004 - *Boston Legal* (serio, Usono)
* 2004 - *Spartacus* (Usono)
* 2005 - *Nip/Tuck* (serio, Usono)
* 2006 - *Skinwalkers* (Usono)
* 2007 - *The Number 23* (Usono)
* 2007 - *Shooter* (Usono)
* 2008 - *Doomsday* (Usono)
* 2009 - *Underworld : Rise of the Lycans* (Usono)
* 2009 - *Stolen* (Usono)
* 2009 - *Separation City* (Usono)
* 2009 - *Stargate Universe* (serio, Usono)
* 2010 - *Re-Uniting the Rubins* (Usono)
* 2010 - *The Gates* (serio, Usono)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Britaj televidaktoroj
Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Jacob Nordfalk

**Jacob NORDFALK** (naskiĝis la  estas dana esperantisto. Li eklernis esperanton en 1987, kiam li deziris vojaĝi kun Next Stop Sovjet. Lia instruisto estis Kim J. Henriksen.
Jacob estis en siaj dudekjaroj unu el la famaj danaj esperantistoj dum junularaj renkontiĝoj. Li verkis kelkajn librojn pri Javo kaj JSP.
Edziĝis  en 2005 kun Anne Mette kaj havis infanojn Aske  kaj Thor .
Loĝas dum 2007, 2008 kaj 2009 en Katmando, Nepalo - etaj rakontoj estas ĉi tie.

Iĝis vikipediisto en aŭgusto 2008.

En 2022 Nordfalk kreis la android-a apo "Esperanta Parolrekono", kiu uzas vosk por krei voĉan klavaron en Esperanto por poŝtelefonoj.

## Libroj 
* Webprogrammering med JSP (Retprogramado kun JSP)
* Videregående programmering i Java (Java Programado por Spertuloj)
* Objektorienteret programmering i Java (Objektorientita programado en Java)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Jacob Nordfalk

## Referencoj 
Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Vikimedianoj
Alfred Michaux

**Alfred MICHAUX**  estis franca advokato kaj pionira esperantisto. Li naskiĝis la 5-an de julio 1859 en *Clenleu* en la franca departemento *Pas-de-Calais*, apud *Boulogne-sur-Mer*, do Bulonjo ĉe Maro, kaj mortis en 1937 en Boulogne-sur-Mer, Bulonjo ĉe Maro.

Li profesie agis kiel advokatestro en Bulonjo. Tre agema, li prezidis societon por infanoj laŭleĝe punindaj; okupiĝas pri sportoj, ktp. Li studis kaj povis paroli la planlingvon „Neo-Latin“ de E. Courtonne. Al Esperanto li estis varbita de Louis de Beaufront. La unua kongreso en Boulogne dum 1905 restos lia gloro. Li iniciatis, preparis kaj sukcesigis ĝin. En la 7-a de aŭgusto 1904 okazis en Calais (Kalezo) kunveno de 120 esperantistoj. Kelkaj proponis, ke tian feston oni rekomendu en la venontaj jaroj. Tiam Michaux ekkriis: „Nu, mi invitas vin la venontan jaron en Boulogne por vera, grava Esperantista Kongreso“. Tiu historia frazo estas la fonto de niaj UK-j.

eta|200ra|maldekstra|
Dum la unua UK li gastigis L.L. Zamenhof. Lia praktika senco kuraĝigis la aŭtoron de la lingvo kaj efike helpis al la granda sukceso kaj al la decidoj alprenitaj. Michaux viciĝis inter la plej varmaj kaj agemaj propagandistoj de tiu epoko. Li faris sennombrajn paroladojn en Francio kaj ankaŭ en Belgio, Nederlando, Britio: Li prezidis la Societon Internacian de Juristoj Esperantistaj. Li opiniis, ke en kelkaj medioj (ekz. kuracistoj) oni ne povas sukcesigi alian lingvon ol la latinan, kaj li proponis utiligi latinon simpligitan „Romanal“. Tiu provo ne havis sukceson. Krom multaj artikoloj en francaj ĵurnaloj li verkis: Kun Paul Boulet:, ''Nouvelle methode pour apprendre seul l' Esperanto*, 1905, Libera Evolucio aŭ Akademio, 1908, *Catechisme de l' Esperanto*.

Li estis ano de *Academia pro Interlingua''.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Alfred Michaux en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()
* Artikoloj  de kaj pri Alfred Michaux en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Nekrologo en revuo Esperanto (UEA) Majo 1937, p. 40.

Kategorio:Esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Dămieni

**Dămieni** [dəmienj] (hungare: **Deményháza** deme:njha:za) estas vilaĝo en Rumanio sur la dekstra bordo de la rivereto Niraj nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Eremitu. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 667 loĝantojn (hungaroj), en 1992 297 (hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Mătrici

eta|300px|Monumento de Mătrici, la hungarlingva teksto estas: Ni ĉi tie estas 1100 jarojn
**Mătrici** [mətriĉ] (hungare: **Nyárádköszvényes** nja:ra:dkoesve:njeŝ) estas komunumo en Rumanio sur la bordo de la Niraĵ-rivereto nordoriente de Târgu Mureș. Administre Mătrici apartenas al Eremitu.

## Loĝantaro 
En 1910 Nyárádköszvényes havis 1 045 loĝantojn (hungaroj), en 1992 795.

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1484. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda. En 1914 Béla Bartók kolektis tie 28 popolmelodiojn.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Ĝemelkomunumo 
*  Halmaj, Hungario

## Renomaj personoj 
* Ágnes Gál (n. 3-a de aŭgusto 1973): aktorino
* Menyhért Kiss (19-a de marto 1880 – Budapest, 14-a de oktobro 1934): poeto, verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș