open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto

La **Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto** - , , ,  - estas la ĉefa internacia konkurso en la klaso de velado Formulo Kajto (). Ĝi okazas ĉiujare ekde 2009 sub la organizado de la Internacia Federacio de Velado (ISAF). Ĉi tiu tipo de kajtosurfado estas olimpika klaso ekde la Olimpikoj de Parizo 2024.

## Unuopaj eventoj 
### Vira konkurso 
### Ina konkurso 
## Referencoj 
* La unua versio baze ekestis kiel traduko de la koncerna hispanlingva artikolo en la versio de 2025-10-26.

## Eksteraj ligiloj 
* eventoj de ĉampionecoj pri Formulo Kajto en retejo de la Internacia Federacio de Velado (ISAF)
* oficiala Facebook-retpaĝaro de la Internacia Federacio de Velado (ISAF)

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvaj sportoj
Puer

**Puer,** per simpligita ĉina skribo **普洱,** per pinjino ''Pǔ'ěr'' estas milionurbo je prefektuja nivelo en provinco Junano en suda parto de Ĉina Popola Respubliko. Puer famiĝis pro la mondfama teo, kio estas kultivata ĉi tie.
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|

## Demografio 
Komence de 2024 en la prefektujnivela urbo vivis  homoj.

## Geografio 
Puer situas ĉe la malsupraj partoj de la Mekongo en montaro kovrante 98%. La altecoj varias de 376 ĝis 3 306 metroj super la marnivelo. La areo konsistas el 10 dividoj kaj kovras  km².

## Historio 
La loknomo ŝanĝiĝis al Simao en 1950 post la komunista venko, dum ĝia ĉirkaŭa distrikto estis konata kiel Puer. En 2007 la nomo de la urbo estis ŝanĝita reen al Puer; la ĉirkaŭa regiono fariĝis konata kiel la distrikto Ninger.

## Ekonomio 
La plej grava kultivaĵo estas la teo.

## Eduko 
La plej altnivela edukado okazas en universitato.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Puer estas ligita per fervoja kaj ĉefvoja linioj, krome flughaveno funkcias.

## Klimato 
La klimato estas varma subtropika klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa. La vintro estas mallonga, milda kaj nebula. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1442 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed de junio ĝis septembro respondecas pri preskaŭ 70% de la jara pluvokvanto. La areo ricevas 2 206 horojn da sunbrilo ĉiujare. 

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* muzeoj

## Ĝemelurboj 
* 
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Csaba Adorjáni

'*** [ĉaba adorjAni], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Adorjáni Csaba Ferenc*' estis hungara psikologo, neŭrologo.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis .
 
## Biografio 
 maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1952, poste li akiris diplomon en speciala altlernejo en 1955. Post la diplomo li praktikadis province, poste li estis flegisto en terapia instituto de Pomáz. Inter 1959-1963 li studis psikologion en Scienca Universitato Loránd Eötvös, li diplomiĝis en 1964. Inter 1958-1969 en Pomáz li laboris en statusoj instruito kaj psikologo, inter 1963–1969 li laboris en akademia instituto, dum inter 1964-1966 li studis en Scienca Universitato de Szeged. En 1969 li disidis al Zuriko, kie li establis klinikan laboratorion. En 1976 li akiris medicinan diplomon en Zuriko, poste 3 jarojn li estis neŭrologo en la universitata kliniko. En 1980 li estis levita ĉefkuracisto en Berno, fine inter 1980-2003 li estis privata kuracisto en sia loĝejo. Li edziĝis en 1959, poste 2 gefiloj naskiĝis en 1962 kaj 1964.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A munka szerepe a csoportos pszichoterápiában* (kunaŭtoro, 1959)
* *Csoportpszichoterápia és a skizofrén betegek konfrontativ stimulációja* (kunaŭtoro, 1965)  folyóirata 
* *Neuronal Plasticity in the afferent visual system.* Parts I. and II. (2 partoj, 1977)
* *Quantification of the Effects of Muscle Relaxant Drugs in Man by Tonic Stretch Reflex* (kunaŭtoro, 1983)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Svisaj neŭrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj
Nicolas Parlier

**Nicolas Parlier** estas francia akvosportisto, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 23-an de julio 1995 en Bordozo, do nun estas -jaraĝa. Nicolas Parlier en 2017 (en Maskato, Omano), 2018 (en Arhuzo, Danio) kaj 2019 (en Tremosine sul Garda, Campione del Garda, Italio) trifoje sinsekve gajnis oran medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto.

## Referencoj 
Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Riccardo Pianosi

**Riccardo Pianosi** estas italia akvosportisto, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 1-an de marto 2005 en Pesaro, regiono Markio kaj provinco Pesaro kaj Urbino de Italio, do nun estas -jaraĝa. Riccardo Pianosi en 2024 (en Hyères, Francio gajnis arĝentan medalon kaj en 2025 (en Quartu Sant'Elena, Italio) oran en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto.

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Axel Mazella

**Axel Mazella** estas francia akvosportisto, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 10-an de decembro 1997 en Toulon, do nun estas -jaraĝa. Axel Mazella en 2016 gajnis bronzan medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto, en 2017 kaj 2021 akiris arĝentan medalon kaj en 2022 kaj 2023 ankoraŭfoje bronzan.

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Oliver Bridge

**Oliver Bridge** estas britia akvosportisto, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1997, do nun estas -jaraĝa. Oliver Bridge en 2013 (en Bo'ao, Ĉinio) kaj 2014 (en Istanbulo, Turkio) gajnis bronzan medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto, en 2015 (en Gizzeria, Italio) kaj 2016 (en Vejfang, Ĉinio) akiris arĝentan medalon, en 2017 (en Maskato, Omano) denove bronzan kaj en 2019 (en Tremosine sul Garda, Campione del Garda, Italio) fine ree arĝentan. Lia frato Guy (kiu gajnis arĝentan medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto de 2018) kaj la patrino Stephanie konkuras en la sama sporto.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo kun porteta foto pri li el novembro 2014 en la retejo *surfer today* ()
* 80-sekunda filmeto pri la sama pokala regatto de novembro 2014 el la retejo *surfer today* en Jutubo ()

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Maxime Nocher

**Maxime Nocher** estas francia akvosportisto, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 2-an de junio 1994 en Cagnes-sur-Mer en la departemento Alpes-Maritimes kaj la francia regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura, borde de la Mediteraneo kaj proksime al Nico, do nun estas -jaraĝa. Maxime Nocher en 2014 (en Istanbulo, Turkio, ĵus 20-jara), 2015 (en Gizzeria, Italio) kaj 2016 (en Vejfang, Ĉinio) trifoje sinsekve gajnis oran medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto, kaj en 2018 (en Arhuzo, Danio) ankoraŭ akiris bronzan medalon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* persona paĝo en la retejo Facebook
* filmeto pri la konkuroj de la Somera Olimpiko 2024 en la retejo Facebook ()
* artikola prezento de li jen angle kaj france en la retejo *cotemagazine.com*

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Maximilian Maeder

**Maximilian Maeder** estas singapura-svisa akvosportisto kiel ido de singapura patrino kaj de svisa patro, pli ekzakte kajtosurfisto. Li naskiĝis la 12-an de septembro 2006 en Singapuro, do nun estas -jaraĝa. Maximilian Maeder en oktobro 2022 (en Kaljaro, Italio, en aĝo de nur 16 jaroj) gajnis arĝentan medalon en la Monda Ĉampioneco pri Formulo Kajto, en 2023 (en Hago, Nederlando) kaj 2024 (en Hyères, Francio) eĉ oran medalon kaj en 2025 (en Quartu Sant'Elena, Italio) denove arĝentan. Aldone, li en la somera olimpiko 2024 en Parizo akiris bronzan olimpikan medalon.

## Eksteraj ligiloj 
* Maximilian Maeder kun aldona portreto en la retejo de la somera olimpiko 2024 en Parizo ()

Kategorio:Surfado
Kategorio:Akvosportistoj
Michael Melchior

**Michael MELCHIOR** (; naskiĝis la 31-a de januaro 1954 en Kopenhago) estas dan-norvega ortodoksa rabeno kaj israela politikisto de la modera, maldekstra religia partio Meimad.

Melchior devenas de dana rabena familio, studis en Jerusalemo kaj estis Ĉefrabeno de Norvegio dum 30 jaroj. Ekde 1986 li loĝas ĉefe en Israelo. Li estris la Meimad ekde 1996 kaj estis elektita al la Knesset en 1999. Li estis reelektita en 2003 kaj 2006. De aŭgusto 1999 ĝis marto 2001 li estis Ministro pri Sociaj Aferoj kaj Diasporaj Aferoj, poste sub Ŝimon Peres de marto 2001 ĝis novembro 2002 li estis Vicministro pri Eksterlandaj Aferoj.

En januaro 2005, en la posta registaro sub Ariel Ŝaron, li unu estis nomumita vicministro pri edukado, kulturo kaj sporto, post kiam la Laborista Partio reeniris la registaron. En junio 2006, li fariĝis vicministro pri sociaj kaj diasporaj aferoj, sed denove demisiis post kiam la Laborista Partio retiriĝis el la registaro en novembro de la sama jaro. Melchior estis reelektita kiel Knesset-membro en 2006, kaj fariĝis la prezidanto de la Komitato pri Edukado, Kulturo kaj Sportoj.

Kiam la partio Meimad finis sian kunlaboron kun la Laborista Partio, ĝi kandidatiĝis en la elektoj de 2009 en alianco kun la Israela Verda Movado . Ĝi ne sukcesis transiri la balotsojlon, kaj Melchior mem ne atingis la Knesset-on.

Unu el liaj filoj, Jair Melchior, estas ĉefrabeno de Danio ekde septembro 2014.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 'Farante Dion' aŭ la graveco de religia pacfarado: intervjuo kun Rabeno Melchior - revuo Fathom

Kategorio:Israelaj ministroj
Kategorio:Israelaj rabenoj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Jeshivat Hakotel

La **Jeŝivo de la Okcidenta Muro** () estas heŝdera (religia cionisma) jeŝivo, apartenanta al la Jeŝiva Centro Bnei Akiva. La jeŝiva estis establita post la fino de la batalado en la Juda Kvartalo de la Malnova Urbo de Jerusalemo.

Ĝi estis fondita la 8-an de aŭgusto 1967.

## Priskribo 
La jeŝiva konstruaĵo frontas al la Templa Monto kaj la Kotel (la Okcidenta Muro), tial ĝia nomo. La plej multaj studentoj estas en la jeŝiva programo hesder, kiu kombinas almenaŭ 15 monatojn da militservo en la IDF kun pluraj jaroj da studado en la jeŝivao.

Komence de la 1980-aj jaroj, la jeŝivo translokiĝis al sia permanenta loko, kie ĝi restas nuntempe. Dum la komenca elfosado kaj fundamenta laboro por ĉi tiu nova konstruaĵo fine de la 1960-aj jaroj, gvidataj de arkitekto Eliezer Frankel, oni malkovris signifan arkeologian lokon, nun konatan kiel la Heroda Kvartalo.

Ĉi tiu nova malkovro signife prokrastis la konstruadon, ĉefe ĉar la arkeologiaj elfosadoj, kiuj estis planitaj por kompletigo, signifis, ke la konstruaĵo ne estis inaŭgurita ĝis la mezo de la 1980-aj jaroj. Ĉi tiu nova konstruaĵo, situanta proksime al la Kotel, havas plankspacon de 3 125 kvadrataj metroj, igante ĝin la plej granda konstruaĵo en la Juda Kvartalo.

Ĝia alteco de 32 metroj super la placo de lamenta muro, krom la granda israela flago fluganta super la tegmento, igas ĝin la plej alta punkto en la Malnova Urbo. La dormejoj estas desegnitaj por gastigi 350 studentojn, kun 14 pliaj apartamentoj por familioj kaj gastoj. La ĵus renovigita studhalo ( *beit midrash* ) povas gastigi preskaŭ 500 studentojn samtempe.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (en la hebrea)

Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1967
Kategorio:Jeŝivoj en Israelo
Kategorio:Konstruaĵoj en Jerusalemo
Avigdor Kahalani

**Avigdor KAHALANI** (, naskiĝis la 16-a de junio 1944 en Nes Ciona) estas iama israela politikisto kaj brigada generalo. Li portas la honoran titolon de *Tat aluf* (hebree ), lit. “Sub- *aluf* ”.

## Agado 
Kahalani naskiĝis al jemenaj enmigrintoj. Dum lia multjara miliservo li studis ĉe la Universitato de Tel-Avivo, kie li akiris bakalaŭran diplomon pri historio kaj poste en la Universitato de Ĥajfo, kie li ricevis magistran diplomon pri politika scienco.  

Dum la Sestaga Milito, Kahalani komandis tankan kompanion kaj estis grave vundita en batalo en Sinajo. Li suferis brulvundojn sur pli ol 60% de sia haŭto kaj pasigis jaron en hospitalo, spertante 12 plastikajn kirurgiojn. Pro ĉi tiu batalo, Avigdor Kahalani ricevis la Medalon de Distingo. 

Dum la Milito de Jom Kippur, Kahalani komandis la 77-an Tankbatalionon kaj partoprenis en la batalado sur la Golan-Altaĵoj. En batalo proksime al la urbo Quneitra, la bataliono sub la komando de Kahalani sukcesis haltigi superajn malamikajn fortojn kaj detrui dekojn da siriaj tankoj. Kahalani mem komandis la batalionon el la malferma pordo de unu el la tankoj. Pro ĉi tiu batalo, li ricevis la Medalon de Heroeco. En ĉi tiu milito, Kahalani perdis sian fraton, Emanuel, kaj bofraton, Ilan.

En 1977, li ricevis la Premion Jiĉĥak Sadeh. Dum la Libana Milito de 1982, li ricevis ordonon invadi Libanon kun la 36-a Divizio kaj konkeri la Hardale-Ponton super la Rivero Litani. UN-pacistoj el Nepalo malhelpis ilin fari tion. Tio devigis ilin fari kromvojon, kaj Kahalani malfruiĝis en la atingado de siaj militceloj. Li alvenis malfrue en la urbon Nabatieh kaj konkeris la Fortikaĵo Beaufort, iaman krucmilitistan ruinon en suda Libano. 

Post retiriĝo el la militistaro, kiel multaj israelaj altrangaj oficiroj, li decidis sekvi politikan karieron.  

## Politiko 
En 1992, Kahalani estis elektita al la Knesset laŭ la listo de la Laborista Partio . La sekvan jaron, li kandidatiĝis por urbestro de Tel-Avivo, sed perdis kontraŭ Roni Milo de Likud. Li poste servis kiel parlamentano por la partio HaDerech HaShlishit (hebree: הדרך השלישית) kaj Ministro pri Publika Sekureco de la 18-a de junio 1996 ĝis la 6-a de julio 1999 en la unua kabineto de Netanyahu.

Ekde novembro 2007, li estras la "Asocion por Helpo al Soldatoj" (hebree: האגודה למען החייל). Avigdor Kahalani verkis kvin librojn kaj havas diplomojn pri historio kaj politika scienco. 

## Publikaĵoj 
* *The Heights of Courage: A Tank Leader’s War on the Golan* (1975)
* *A Warrior’s Way* (1989)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj judoj
Kategorio:Israelaj generaloj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Ludwig Barnay

**Ludwig Barnay** [ludvig barnai] estis hungaria germana aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis Braun ĝis 1844.
eta|

 naskiĝis  en Pest (urbo), li mortis  en Hanovro (aliaj fontoj konas malsamajn datenojn.

## Biografio 
 devenis el juda familio. En 1857 la dekkvinjara Barnay sekrete forlasis la domon de sia patro por iĝi aktoro. La plano ne sukcesis tuj, nur en 1860 en Trautenau li debutis. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis urbo Pest, Graz, Majenco, Vieno, Prago, Rigo, denove Majenco, Lepsiko, kaj Vajmaro. De 1870 ĝis 1875 li estis en teatroj Frankfurto ĉe Majno kaj dum la sekvaj kvin jaroj en Hamburgo, kie li estis reĝisoro. Dum pluraj jaroj poste li vojaĝis al Londono kaj en 1882 li turneis en Usono. Inter 1887-1894 li gvidis la teatron en Berlino. Liaj ĉefaj roloj estis Essex, Uriel Acosta, Othello, Antony, Tell kaj Egmont. Pro divorco li edziĝis en 1864 kaj 1882.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio angle
* [biografio angle](https://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Barnay,_Ludwig)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj aktoroj
Volanov

**Volanov** () estis devene memstara vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Trutnov, en distrikto Trutnov. Ĝi troviĝas okcidente de la centro de Trutnov. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Chlumec nad Cidlinou - Trutnov kaj ŝoseo I/16. Estas ĉi tie registritaj 149 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Volanov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,67&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio devenas el la jaro 1397.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Volanov 20110220 (13).JPG|Volanov
Volanov 20110220 (4).JPG|Volanov
Volanov 20110220 (8).JPG|Volanov

Kategorio:Trutnov
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
Gilbert Jakubczyk-Liberman

**Gilbert JAKUBCZYK-LIBERMAN** (naskiĝinta la  en Bruselo) estas belga artisto, pantomimisto, magiisto, prestidigitisto prezentante sin sub la artistaj nomoj ''Gilbert L'automate* (pli frue) kaj *Gilberto - honesta ĉarlatano* (pli malfrue). Lia familio originas el Orienta Pollando; la avino estis murdita en koncentrejo.
## Vivo
En la aĝo de 13 jaroj li eskapis el porinfana hejmo ironte al Parizo kie li ellernis la stratan arton. Furoris li kiel skuege moviĝanta *aŭtomathomo*: de februaro 1977 ĝis 1984 li regule admireblis tiurole antaŭ la Centro Georges Pompidou. Parize li organizis manifestaciojn por la agnosko de strata arto kaj dokumentis bilde klasikulojn de la stratarto.

De la lastaj jardekoj, Gilberto okupiĝas pli pri tradicia iluziado kun pulcirko kaj fajroglutado. Turneoj kondukis la poligloton en multajn landojn. Post edziĝo al la germana akrobatino Jasmin Weisheit en 2018, li vivas en Gotha.

## Verkoj (elekto)
*kun Didier Pasamonik: *Beaubourg: Les années saltimbanque*, Oskar Editions, Parizo 2007, ISBN 235000208X

## Biografia filmo
"Gilbert le Saltimbanque - Ein Gespräch unter Gauklern" - Germanujo 2021, reĝisoris Gerhard Max Matheis (105 minutoj)
## Eksteraj ligiloj
*hejmpaĝo
*Birgit Ebbert: "Gilbert Jakubczyk – der ehrliche Scharlatan" - blogo (2016)
*klarigo de la laboro de la *saltimbanque*-artistoj parizaj fare de Jakubczyk-Liberman (ekde 1:08:32) - ĉe: *La piazza Beaubourg. Son histoire, ses usages et ses figures'' (dokumentado de novembro 2023)

## Notoj
Jamajka lacertokukolo

La **Jamajka lacertokukolo**, *Coccyzus vetula*, estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la *Geococcyx*, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas endemio de Jamajko.

## Taksonomio
La Jamajka lacertokukolo estis formale priskribita en 1758 fare de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 10a eldono de lia verko *Systema Naturae* laŭ la duvortan nomon *Cuculus vetula*. Linnaeus citis pli fruajn priskribojn de la kolektanto Hans Sloane kaj de la irlanda kuracisto Patrick Browne, ambaŭ el kiuj donis la anglalingvan nomon "Old man" (maljunulo). 

La specia epiteto *vetula* estas Latina kun la signifo "maljunulino". La Jamajka lacertokukolo estas nun unu el la 13 specioj metitaj en la genron *Coccyzus*, kiun enkondukis en 1816 la franca ornitologo Louis Pierre Vieillot. La specio estas monotipa: oni agnoskis neniun subspeciojn.

## Aspekto
La jamajka lacertokukolo estas 38 ĝis 40 cm longa, ĉirkaŭ duono de kiu estas la vosto, kaj pezas 86 ĝis 105 g. Ĝi havas longan, rektan, longan bekon kun nigra supra makzelo kaj pli pala mandiblo. Ambaŭ seksoj havas la saman plumaron. Plenkreskuloj havas brunajn frunton, kronon ĝis sub la okulo, kaj nukon. Iliaj supraj partoj estas grizecaj kun ruĝbrunaj unuarangaj flugilplumoj. Ilia gorĝo estas blankeca kaj la cetero de la subaj partoj estas ruĝecbruna, pli hela sur la subvostaj kovriloj. Iliaj vostoplumoj estas grizaj kun larĝaj blankaj pintoj; la centra paro havas nigran bendon super la pinto. Iliaj okuloj estas ĉirkaŭitaj de po unu nuda ruĝa haŭtaĵo. Junuloj havas pli mallarĝajn vostoplumojn ol plenkreskuloj kaj flavbrunajn pintojn sur la duarangaj.

## Distribuado kaj habitato
La Jamajka lacertokukolo troviĝas tra la tuta insulo de marnivelo ĝis 1 200 m de alteco. Ĝi ĉefe loĝas en tropikaj ĉiamverdaj arbaroj de malaltaj teroj kaj ankaŭ troviĝas en tropikaj foliarbaroj, pli malfermaj arbaroj, kaj duonaridaj pejzaĝoj de arboj kaj arbustoj. Ĝi estas vaste disvastigita sur la insulo sed neofta, kaj "plia esplorado estas necesa por determini diversajn aspektojn de ĝia reproduktado."

## Referencoj 
* *Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6
* Raffaele, Herbert; Wiley, James; Garrido, Orlando; Keith, Allan; Raffaele, Janis (2003). *Birds of the West Indies*. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-5419-6.
* 
* Raffaele, Herbert; James Wiley, Orlando Garrido, Allan Keith & Janis Raffaele (2003) *Birds of the West Indies*, Christopher Helm, London.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Endemismoj ĉe birdoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Nana koelo

La **Nana koelo** (*Microdynamis parva*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas endemia de Nov-Gvineo. Ĝi estas monotipa en la genro ***Microdynamis***. Ĝi troviĝas en naturaj habitatoj de subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝiaj plej proksimaj parencoj estas tiuj de la genro *Eudynamys* (la veraj koeloj).

## Referencoj
## Literaturo 
*2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  24a de Julio 2007.

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Zsuzsa Alpár

**Zsuzsa Alpár** [ĵuĵa alpAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Alpár Zsuzsa** estis hungara psikologo pri infanoj.

 naskiĝis , ŝi mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 post siaj studoj laboris ĝis sia morto en 3 laborlokoj en Budapeŝto. Unue ŝi estis en infana psikologia kliniko, poste en psikologia infankuracejo, fine en fondaĵa psikologia infankuracejo. De la fruaj 1980-aj jaroj ĝis sia morto ŝi partoprenis en la trejnado de infanaj klinikoj kaj infana psikoterapio. Ŝi estis fervora subtenanto de la infana psikologio, krome ŝi klopodis popularigi la infanan psikologion en radioprogramoj kaj gazetartikoloj. Ŝiaj agadoj faris al ŝi respekton kaj admiron. Ŝi havis edzon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A krónikus beteg gyerekek életmódja.* (kunaŭtoro, 1977) 
* *Dinamikus gyermekpszichiátria.* (kunaŭtoro, 2001)
* Argelander, Hermann: *Az első pszichoterápiás interjú.* (tradukaĵo, 2006)
* *Viszony és iszony : kapcsolati krízisek.* (kunaŭtoro, 2008)
* *Legfeljebb elválunk.* (kunaŭtoro, 2009)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hispaniola lacertokukolo

La **Hispaniola lacertokukolo**, *Coccyzus longirostris* (laŭ kio ankaŭ *Longbeka lacertokukolo*), estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la *Geococcyx*, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas endemio de la insulo Hispaniolo, tio estas kaj en Haitio kaj en Dominika Respubliko.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Hispaniola lacertokukolo kaj tri aliaj lacertokukoloj estis iam konsiderataj unusola specio. Unuope, ili estis antaŭe metitaj en la genron *Saurothera* kiu poste estis kunigita en la nuna *Coccyzus*, kaj ili estas konsiderataj superspecio.

## Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de la hispaniola lacertokukolo troviĝas sur la ĉefa insulo Hispaniolo kaj la enmaraj insuloj Tortuga kaj Saona. *C. l. petersi* troviĝas nur sur la insulo Gonavo apud okcidenta Haitio. La specio loĝas en tropikaj foliaj kaj ĉiamverdaj arbaroj, pli malfermaj arbaroj, arbustaroj, montodeklivoj kun arbustoj, plantejoj kaj ĝardenoj. Laŭ alteco, ĝi varias de marnivelo ĝis 2 200 m. Ĝi estas ĝenerale disvastigita, sed loke malabunda en partoj de Haitio. En kamparaj areoj, ĝi estas ĉasata kiel tradicia medicina digestiga helpo.

## Referencoj 
* *Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6
* Raffaele, Herbert; Wiley, James; Garrido, Orlando; Keith, Allan; Raffaele, Janis (2003). *Birds of the West Indies*. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-5419-6.
* 
* Raffaele, Herbert; James Wiley, Orlando Garrido, Allan Keith & Janis Raffaele (2003) *Birds of the West Indies*, Christopher Helm, London.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Endemismoj ĉe birdoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Zelka Baktay

**Zelka Baktay** [baktai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Baktay Zelka** estas hungara psikologo. Ŝia origina nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Korsós Gizella*, ŝia oficiala nomo post la geedziĝo *Baktay Gizella*.

 naskiĝis  en Siklós.

## Biografio 
 maturiĝis kaj akiris infanĝardenistan licencon en mezlernejo en 1987, poste ŝi laboris 2 jarojn en infanĝardeno. En 1989 ŝi eklaboris en psikologia kliniko en Pécs, kie ŝi akiris flegistan licencon. Ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1997, post 5 jaroj samloke ŝi doktoriĝis, dum en 2000 ŝi translokiĝis al Budapeŝto. En 2002 ŝi akiris sciencan gradon Ph.D., en 2004 ŝi akiris psikologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, eĉ jaron poste li diplomiĝis ankaŭ en Policista Altlernejo. Ŝi instruis jardekon en Universitato Loránd Eötvös, dum inter 2002-2006 ankaŭ en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Poste ŝi laboris kun sia edzo, ili povis solvi rilatojn inter geedzoj. Ili establis kabanon en la pura naturo, kie la geedzaj paroj vivas kune sen iu ajn ekstera efiko. Alia signifa rezulto de  estis malkovro inter personeco kaj hararanĝo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Életút – Fejlődéslélektan a fogantatástól a halálig* (kunaŭtoro, 2001)
* *A horkolás* (kunaŭtoro, 2004)
* *Mások férjével* (kunaŭtoro, 2010)
* *Párkapcsolat, szülőség, család* (kun sia edzo, 2017)
* *Aranyhaj kódex* (2019)

## Fontoj 
* propra paĝo kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Alice Bálint

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bálint Alice** estis hungara  psikoanalizisto. Ŝia origina familia nomo estis *Székely* ĝis la adopto en 1919, poste *Székely-Kovács* ĝis la geedziĝo al Michael Balint en 1921. Ŝia patrino estis Vilma Kovács.

 naskiĝis  en Budapeŝto, ŝi mortis  en Manĉestro.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Ŝi akiris antropologian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, sed ŝi studis ankaŭ matematikon, eĉ juron en Universitato de Vieno. Dum la studentaj jaroj ŝi konatiĝis kun Michael Balint, en 1921 ili geedziĝis. Ilia majstro en la universitato estis Sándor Ferenczi (psikiatro). Inter 1921-1924 la geedza paro vivis en Berlino kaj studis psikoanalizon. Revenintaj al Budapeŝto ili finis la trejnadon de Sándor Ferenczi.  estis tre aktiva psikoanalizisto kaj en la kliniko kaj en privata kuracejo. Pro la kontraŭjuda etoso ili rifuĝis al Manĉestro en 1939, sed post monatoj Alice subite mortis. Pli frue ŝi naskis filon. Ŝi profunde esploris rilatojn inter infano kaj patrino.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A gyermekszoba pszichológiája.* (1932, denove: 1990 kaj 2011)
* *Az anya szeretete és az anyaszeretet.* (1939)
* *Anya és gyermek* (1941, denove: 1990)
* *A kora-gyermekkor psychoanalysise.* (1966)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikoanalizistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la naziismo
Kategorio:Budapeŝtanoj
Universitato Sankta Tomaso en Fredericton

La **universitato Sankta Tomaso** -  - estas universitata altlernejo en Nov-Brunsviko, Kanado. Ĝi havas sian centran kampuson en la urbo Fredericton, kaj estis fondita en 1910. Evidente la fokuso estas pri katolika eduko.
  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|290ra|maldekstra|
eta|290ra|maldekstra|

Kategorio:Universitatoj en Nov-Brunsviko
Nov-Brunsviko
Universitato Fredericton

La **universitato Fredericton** -  - estas privata senprofitocela universitata altlernejo en Nov-Brunsviko, Kanado. Ĝi havas sian centran kampuson en la urbo Fredericton, kaj estis fondita en 2005. Universitataj koloroj estas blanko kaj malhelruĝo.
  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitatoj en Nov-Brunsviko
Nov-Brunsviko
Universitato Kingswood

La **universitato Kingswood** -  - estas universitata altlernejo en Nov-Brunsviko, Kanado. Ĝi estis fondita en 1945 en Woodstock (Nov-Brunsviko), ekde 1947 rezidis en Yarmouth (Nov-Skotio) kaj ekde la jaro 1965 havas sian centran kampuson en la urbo Sussex de Nov-Brunsviko. Universitataj koloroj estas nigro kaj ruĝo.
  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitatoj en Nov-Brunsviko
Nov-Brunsviko
Internacia Ligo kontraŭ Rasismo kaj Antisemitismo

La **Internacia Ligo Kontraŭ Rasismo kaj Antisemitismo** (**ILKRA**, , akronime **LICRA**), antaŭe ĝis 1978 , **LICA**), estas internacia neŝtata organizaĵo dediĉita al la batalo kontraŭ rasismo kaj antisemitismo. Ĝi estis fondita en 1927 en Francio, kie ĝi ankoraŭ konservas sian ĉefan agadfokuson kaj havas konsiderindan politikan influon.

Ĵus antaŭ la Dua Mondmilito, la ligo havis preskaŭ 100 000 membrojn.

Kiel unu el la plej malnovaj francaj NRO-oj, ĝi kontraŭas rasismon, antisemitismon, novnazismon, holokaŭstneadon, homofobion kaj ksenofobion. Ekzemple, la organizaĵo subtenis la Klarsfeld-paron (Serge kaj Beate Klarsfeld) kaj aktivis dum la proceso de Klaus Barbie en 1987. Ĝi okupiĝas pri homaj rajtoj, metodikaj kaj edukaj agadoj, kunlaborante kun kaj francaj kaj eksterlandaj registaroj kaj organizaĵoj, inkluzive de policoj. 

Ekde 1999, kun la alveno de prezidanto Patrick Gaubert, LICRA vastigis sian agadkampon por inkluzivi traktadon de sociaj problemoj kiel dungada diskriminacio, civitaneco kaj malfavorata junularo. 

## Ekzemploj de agadoj 
En 2000, ILKRA altiris signifan amaskomunikilan atenton dum la kazo LICRA kontraŭ Yahoo!, en kiu ĝi akuzis Yahoo! pro vendado de naziaj memorindaĵoj en Francio, malobee al franca juro. 

En 2011, ILKRA kondamnis ksenofobiajn deklarojn faritajn de la franca ĵurnalisto de Le Figaro kaj juda dekstra politikisto Eric Zemmour, kiuj celis arabojn.  En 2020, ILKRA, kune kun aliaj homaj-rajtoj-organizoj, registrigis novan plendon kontraŭ li pro nomi neakompanatajn migrantajn neplenaĝulojn "ŝtelistoj", "murdintoj" kaj "seksperfortantoj". 

En 2013, ILKRA lanĉis poŝtelefonan aplikaĵon por helpi kontraŭbatali rasisman grafitiaĵon sur muroj kaj fasadoj sendante fotojn de tia grafitio al registaraj agentejoj por rapida forigo. 

En 2016, ILKRA plendis kontraŭ la ekstremdekstra franca politikisto Henri de Lesquin pro tio, ke li diris: "Mi admiras la longvivecon de iamaj holokaŭsto- pluvivantoj, kiuj mortis post 90 jaroj. Ĉu ili vere postvivis la hororojn, kiujn ili priskribis?" 

En 2020, ILKRA esprimis subtenon por April Benayoum, la dualokulo en la beleckonkurso Fraŭlino Francio 2021, kiu estis celo de ĉikanado pro ŝia parte juda deveno. 

En 2021, ILKRA proponis nomi la maldekstran politikiston Jean-Luc Mélenchon "estro de la Muzeo de Antisemitaj Artoj kaj Tradicioj" pro liaj malkonvenaj deklaroj pri judismo. 

En 2023, ILKRA partoprenis en la proceso de ruanda hutua policisto Philippe Hategekimana, kiu partoprenis en la genocido kontraŭ la tucioj en Ruando en 1994 kaj poste fuĝis al Francio kiel rifuĝinto; li ricevis vivprizonon. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pierre Brossolette

## Eksteraj ligiloj 
* LICRA—Ligue Internationale Contre le Racisme et l'Antisémitisme —oficiala paĝo (en la franca)
* VETUROPREZA retejo (Futbalo Kontraŭ Rasismo en Eŭropo)

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1927
Kategorio:Organizaĵoj en Francio
Kategorio:Kontraŭrasismo
Milita ĵurnalisto

dekstra|eta|369x369ra|Helen Kirpatrick, tre malofta militĵurnalistino, 1944
**Armea korespondanto** (kaj specife **milita korespondanto**) estas ĵurnalisto (kampa raportisto), kiu raportas pri milito kaj konflikto. Temas pri korespondanto, kiu akompanas la gvardion, armeon, aerarmeon kaj mararmeon dum militaj (batalaj) operacioj kaj raportas pri la eventoj de la milito en la gazetaro kaj estas akreditita de la ŝtato, en kies teritorio li eldonigas.

Ĉi tiu difino ankaŭ inkluzivas fotoĵurnalistojn, kiuj dokumentas kaj raportas de militaj scenoj per milita fotado. Ĉar la celo de la milita korespondanto estas alporti la plej bonajn kaj plej interesajn novaĵojn aŭ bildojn, li ofte prenas nejustajn riskojn. Milita korespondanto povas akompani unu flankon de la militanta partio kaj raporti pri la konflikto unupartie aŭ esti neŭtrala kaj provi raporti pri la konflikto tiel, ke ĝi ampleksas ĉiujn militantajn partiojn.

Batalantaj fortoj kelkfoje uzas armeajn korespondantojn akompanantajn ilin por psikologiaj militaj celoj, por transdoni mesaĝojn al la malamiko (timigado kaj malinstigo) aŭ al la homoj en la malantaŭo (fortigante la laboretoson, teksante mitojn pri venko kaj heroeco). La informoj raportataj de la armea korespondanto povas enhavi sekretojn aŭ esti malfavoraj al la batalanto, kaj tial ili estas submetitaj al armea cenzuro, kies apliko kaj la respondoj al ĝi varias laŭ la naturo de la rilato inter la fortoj sur la kampo kaj la ĵurnalistoj kaj la gazetaro aŭ dissendaj organizoj, kiuj sendis ilin. 

Moderna milita korespondado aperis de la sciiga raportado de militistaj konfliktoj dum la Franca Revolucio kaj Napoleonaj Militoj. Ties ĉeesto kreskis en la mezo de la 19-a jarcento, kun usonaj ĵurnalistoj raportantaj pri la Meksika-usona milito (1846-1848) kaj la eŭropa ĵurnalistoj raportantaj pri la Krimea milito (1853-1856).

Laŭ la traktatoj de milito, estas kutime ne intence vundi armean korespondanton farantan sian laboron, kaj armeaj korespondantoj moviĝas senarmigitaj, sed multaj armeaj korespondantoj estas vunditaj kaj mortigitaj aŭ kaptitaj dum plenumado de siaj devoj kaj kelkfoje estas kidnapitaj de gerilaj fortoj aŭ neregulaj milicoj por elaĉeto. Dum la Vjetnama milito (inter 1955 ĝis 1975), 66 ĵurnalistoj estis mortigitaj, kaj nur en 2007, 65 ĵurnalistoj estis mortigitaj en konfliktaj zonoj (ĉefe Afganio (Milito en Afganio (2001-2021)) kaj Irako).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Militaj Korespondantoj: Libra Bibliografio
* Biografia vortaro de 24,000+ eniroj de britaj kaj irlandaj ĵurnalistoj kiuj mortis inter 1800 ĝis 1960

Kategorio:Personoj rilataj al milito
Kategorio:Ĵurnalistoj laŭ temoj
Kategorio:Militkorespondantoj
Julin (Gvanŝio)

**Julin,** per simpligita ĉina skribo **玉林,** per pinjino *Yùlín,* laŭvorte "Jada Arbaro", ankaŭ konata *Vatlam* estas prefektujnivela milionurbo en aŭtonoma regiono Gvanŝio en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La kuntirita urbego kuŝas en monteca baseno sur areo  km² kaj administras 7 dividojn.

## Historio 
En 111 antaŭ Kristo la distrikto Julin (鬱林郡) estis establita. Ĝia ĉina nomo estis ŝanĝita en 1956 de la historia nomo "鬱林" (laŭvorte "Densa Arbaro").

## Ekonomio 
La areo estas riĉa je naturaj rimedoj. Gravaj mineralaj rimedoj inkluzivas graniton, kalkŝtonon, feron kaj gemojn. Ĝi estas ankaŭ la plej granda fonto de porcelana argilo. Gravaj agrikulturaj produktoj estas rizoj, bananoj, tomatoj, mandarinoj, mangoj, longanoj, anizoj, teoj, sukerkanoj, brutaro (bovoj, porkoj, anseroj, kokoj kaj hundoj). Industriaj varoj inkluzivas maŝinaron, konstrumaterialojn, prilaboritajn manĝaĵojn, kemiaĵojn, farmaciaĵojn, cigaredojn kaj ceramikaĵojn. Julin estas ankaŭ grava centro por farmaciaj produktoj kaj tradicia ĉina medicino, ja ĝi estas konata kiel la "medicina ĉefurbo de suda Ĉinio" kun ĉiujara medicina foiro.

## Edukado 
Ene universitato funkcias, kie estas 13 fakoj kun 38 kvarjaraj bakalaŭraj specialaĵoj, 14 trijaraj specialaĵoj, pli ol 17 200 studentoj.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektuja urbo estas bone atingebla fervoje, ĉefvoje kaj flugmaŝine.

## Klimato 
La klimato estas subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe la precipitaĵo estas 1568 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed estas pli inter aprilo-septembro.

## Fontoj 
* WikiTrans

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* ĉiujara somera fifama hundvianda festivalo; pli ol 10 000 hundoj estas buĉitaj, ankaŭ katoj; multaj el la hundoj kaj katoj estas ŝtelitaj dorlotbestoj

## Ĝemelurboj 
* 

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
François Desset

**François Desset** estas franca arkeologo kaj epigrafiisto naskiĝanta en 1982, specialiĝanta pri Irana Neolitiko ĝis la Bronzepoko. En 2022, li publikigis la deĉifrangon de la Lineara elamito, paleoskripto uzata en Elamo, regiono situanta en la sudokcidento de la nuna Irano, inter proksimume 2200 kaj 1900 a.K. Ĉi tiu skribo transskribas lingvon, la Elamiton, kiu estas nek hindeŭropa nek semida, sed lingva izolaĵo.

François Desset naskiĝis en 1982. En 2011, li doktoriĝis pri centrazia arkeologio de la Universitato de Parizo-I-Panthéon-Sorbonne. Li laboris samtempe ĉe la Universitato de Teherano inter 2014 kaj 2020 kaj ekde 2018 ĉe la laboratorio Archéorient de CNRS en Liono. Li estas kunlaboranto ĉe la Universitato de Lieĝo en la Fakultato de Filozofio kaj Literaturo.

Lia esplorkampo estas la Proksima Oriento inter la 4a kaj 2a jarmiloj a.K., kaj pli specife la urbiga procezo de Irano kaj la nedeĉifritaj iranaj paleoskriptoj (proto-elamita, lineara elamita kaj geometria elamita skribo)[5].

## Lineara Elamito 
François Desset provas ekde 2004 (sed anoncis ĝin nur la 27-an de novembro 2020) deĉifri la linearan elamiton, kiu estas ĉirkaŭ 4 200 jarojn malnova. Lineara elamito estas tute fonetika skribo, konsistanta el pli ol 70 signoj transskribantaj literojn aŭ silabojn. Kiel la sumera, la elama lingvo, transskribita dum ĉirkaŭ tri jarcentoj per la lineara elama skribo, estas lingva izolaĵo kaj tial ne kompareblas al iu ajn alia lingvo. Tamen, ĝi estas aglutina lingvo.

La deĉifrado de la lineara elamito fare de François Desset restis polemika ĝis sia publikigo en 2022.

Proto-Elamito, Lineara Elamito, kaj Geometria Elamito estas la solaj konataj indiĝenaj skribsistemoj de Irano. Ĉiuj aliaj sistemoj poste uzitaj en Irano (kojnoskribo, aramea, aŭ araba skribsistemoj) estis importitaj el la Okcidento.

## Publikaĵoj 
* *Éléments d’archéologie du plateau iranien, de la 2eme moitié du 4ème au début du 2ème millénaire av. J.-C. (ca. 3500-1800 av. J.-C.)*. Dissertation, Paris 2011
* *Premières écritures iraniennes. Les systèmes proto-élamite et élamite linéaire*. (= *Series minor* 76). Università degli Studi di Napoli “L’Orientale”, Neapel 2012
* *Nine Linear Elamite Texts Inscribed on Silver “Gunagi” Vessels (X, Y, Z, F’, H’, I’, J’, K’ and L’): New Data on Linear Elamite Writing and the History of the Sukkalmaḫ Dynasty.* In: *Iran*. Band 56, Nr. 2, 2018, S.&nbsp;105–143 (online).
* *The Decipherment of Linear Elamite Writing.* In: *Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie.* Band 112, Nr. 1, 2022, S.&nbsp;11–60. (Zusammen mit Kambiz Tabibzadeh, Matthieu Kervran, Gian Pietro Basello, Gianni Marchesi) (degruyterbrill.com)

## Filmaro 
* ''À la recherche de l'écriture oubliée'', dokumenta filmo, 2024.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Elamo
* Elama lingvo (elamito)
* Lineara elamito

Kategorio:Epigrafiistoj
Rosmersholm

**Rosmersholm** estas dramo en kvar aktoj de Henrik Ibsen. Ĝi estis eldonita de la dana eldonejo Gyldendal en 1886 kaj premieris ĉe la Nacia Scenejo en Bergen la 17-an de januaro 1887. *Rosmersholm* estas priskribita kiel unu el la plej malhelaj, plej belaj, plej kompleksaj, subtilaj kaj ambiguaj teatraĵoj de Ibsen, kaj multaj kritikistoj konsideras la teatraĵon la majstraĵo de Ibsen, kune kun *La sovaĝa anaso*. Ĝi havas intrigon, kiu okazas sur pluraj niveloj, kaj esploras la streĉitecon inter malnovo kaj nova, inter liberiĝo kaj submetiĝo. Ĝi estas psikologia dramo de sorto, kiu finiĝas per ruinado.

## Intrigo 
La ĉefrolulo, Johannes Rosmer, iama pastro, posedanto de la bieno Rosmersholm kaj la lasta posteulo de malnov-establita familio, kiu produktis pastraron, militistaron kaj ŝtatoficistojn, perdis sian edzinon Beate, kiu, pro funebro pri sia seninfaneco, freneziĝis kaj dronigis sin en la rivero.

La antaŭa tutoro de Rosmer, Ulrik Brendel, idealisto kaj filozofo, signife influis lian pensadon. Kiam juna virino, Rebekka West, akiras kontakton kun Rosmer ĉe Rosmersholm pere de la frato de Beate, lernejestro Kroll, li enamiĝas al ŝi. Povante konversacii kun ŝi pri iliaj vivkonceptoj kaj mondkonceptoj, li fine sentas sin sufiĉe forta kaj kuraĝigita por aktive implikiĝi en la maldekstra flanko de politiko. Tamen, tio kondukas al malferma konflikto inter li kaj la konservativa lernejestro Kroll, lia delonga amiko kaj konfidulo. Kroll tamen provas savi lin el ĉi tiu "tendaro".

Dum la teatraĵo progresas, Johannes Rosmer malkovras ne nur ke Rebekka manipulas lin, sed ke ŝi ankaŭ pelis lian edzinon, Beate, al memmortigo asertante ke ŝi, Rebekka, atendis infanon de Rosmer. Tio vekas sentojn de kulpo en Rosmer, kiu enamiĝis al Rebekka. Rebekka malkovras ke ŝia supozebla adopta patro, Doktoro West, estis fakte ŝia ekstergeedza biologia patro.

Fine, Rebekka agnoskas sian partan respondecon pri la sinmortigo de Beate, ĉar ŝi mem volis fariĝi la mastrino de Rosmersholm. Tamen, ŝi malakceptas la edziĝan proponon de Rosmer, kaj ili ambaŭ dronas en la rapida mueleja rivereto — same kiel Beate Rosmer faris antaŭ ŝi.

## Roluloj 
* Johannes Rosmer, posedanto de Rosmersholm, iama parokestro
* Rebekka West, en la domo de Rosmer
* Rektoro Kroll, la bofrato de Rosmer
* Ulrik Brendel
* Peder Mortensgård
* Sinjorino Helseth, mastrumistino ĉe Rosmersholm

## En Esperanto aperis 
* *Rosmersholm*: dramo en kvar aktoj / Henrik Ibsen. Trad. Odd Tangerud. - Lier: JEC Scandinavia

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Teatraĵoj de Henrik Ibsen
John Gabriel Borkman

**John Gabriel Borkman** estas teatraĵo de Henrik Ibsen el la jaro 1896.

## Fono 
Henrik Ibsen verkis la teatraĵon *John Gabriel Borkman* en 1896 en Kristiania (nun Oslo). La verkiston influis reala okazaĵo, kiu maltrankviligis la socion. En la 1850-aj jaroj, konata oficiro el Kristiania estis kondamnita al kvar jaroj da malliberejo kaj punlaboro pro fraŭdo. Post plenumado de sia puno, la oficiro revenis hejmen psikologie ŝanĝita kaj tute izolis sin de la ekstera mondo. Eĉ lia edzino ne plu povis trovi kontakton kun li. Ibsen eksciis pri ĉi tiu okazaĵo dum sia unua vojaĝo al Kristiania (1850-1851). La aŭtoro uzis sian duan restadon en la urbo (1857-1864) por plu esplori la sorton de la koncerna oficiro.

Ĉar Henrik Ibsen ankaŭ studis la verkojn de la literaturkritikisto, filozofo kaj verkisto Georg Brandes pri William Shakespeare, li kontaktiĝis kun la teorioj de Brandes pri la filozofo Friedrich Nietzsche. La centraj tezoj pri la superhomo kaj la volo je potenco estas aparte klare reflektitaj en tiu ĉi teatraĵo.

La teatraĵo estis bone ricevita de kritikistoj kaj publiko. Ĝi estas konsiderata la plej granda sukceso de Ibsen ekde Pupdomo.

## Intrigo 
Jon Gabriel Borkman, iama bankdirektoro, estis liberigita el malliberejo antaŭ ok jaroj post misuzo de la mono de deponantoj. Li pasigis la tutan tempon enfermita en sia ĉambro, neniam elirante kaj apenaŭ komunikante kun iu ajn. Lia edzino, Gunhild Borkman, malamas lin pro makulado de ŝia bona nomo. Ŝia sola espero estas ilia dudekjara filo, Erhart; ŝi vidas lian mision kiel atingi grandecon en la vivo kaj restarigi la reputacion de la familio. Ella Rentheim, la ĝemela fratino de Gunhild, kreskigis Erhart en sia hejmo dum multaj jaroj, kaj nun, fine malsana, ŝi volas, ke li revenu por heligi la reston de sia vivo.

Borkman kaj Ella antaŭe estis enamiĝintaj, sed Borkman forlasis ŝin por iĝi bankdirektoro kaj edziĝi al ŝia fratino. Ella kredis, ke Borkman malvarmiĝis al ŝi. Nur nun ŝi ekscias la veran kialon de ilia disiĝo.

Borkman, rompante sian solecon, klarigas sian kulpon al sia edzino, asertante ke lia sola kulpo estis permesi al senkuraĝiĝo ekregi, kaj ke de nun li denove persekutos sian revon konstrui vastan minimperion. Li invitas sian filon aliĝi al li. Tamen, Earhart rifuzas ĉiujn ofertojn kaj iras suden kun Fanny Wilton, facilmova tridekjara virino.

Borkman kaj Ella iras en la arbaron kaj grimpas al la pinto, kie Borkman mortas pro koratako. Nun kiam li foriris, la kverelo inter la fratinoj malaperis.

## Roluloj 
* John Gabriel Borkman, iama bankdirektoro.
* Sinjorino Gunhild Borkman, lia edzino.
* Studento Erhart Borkman, ilia filo.
* Fraŭlino Ella Rentheim, la ĝemela fratino de sinjorino Borkman.
* Sinjorino Fanny Wilton.
* Vilhelm Foldal, ekstra komizo en registara oficejo.
* Frida Foldal, lia filino.
* La ĉambristino de sinjorino Borkman.

## En Espernato aperis 
* *John Gabriel Borkman* / Henrik Ibsen. Trad. Odd Tangerud. - 1997. - ISBN 82-91707-59-6

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (Esperanto)

Kategorio:Teatraĵoj de Henrik Ibsen
Universitato Lansbridge

La **universitato Lansbridge** -  - estis privata profitcela universitata altlernejo de dedistanca edukado en Nov-Brunsviko, Kanado. Ĝi havis sian centran oficejon en la urbo Fredericton, kaj funkciis inter 1991 kaj 2018. Universitataj koloroj estis blanko kaj verdo. 
  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitatoj en Nov-Brunsviko
Nov-Brunsviko
Eta Eyolf

***Eta Eyolf*** (origine en la norvega, ***Lille Eyolf***) estas teatraĵo de la norvega dramisto Henrik Ibsen, verkita kaj publikigita en 1894 kaj unue prezentita la 12-an de januaro 1895 en la *Deutsches Theater* en Berlino.

## Resumo 
La nedezirata filo de Rita kaj Alfred, Eyolf, falas de la tablo nokte kaj fariĝas handikapita. De tiam, Alfred rifuzis ĉian intimecon, retiriĝante en sian libroprojekton "Homa Respondeco" kaj dediĉante sin al la edukado de Eyolf. Rita malamas sian filon, kiu staras inter ŝi kaj ŝia edzo. Eyolf sekvas ratkaptiston kaj dronas en la maro. Alfred konfesas la bankroton de sia geedzeco kaj volas vivi kun sia duonfratino Asta. Asta, siavice, scias, ke ŝi kaj Alfred ne estas gefratoj kaj volas esti konsiderema al Rita. Asta forkuras kun la neamata vojinĝeniero Borghejm. Rita kaj Alfred konsciiĝas pri sia egoismo kaj volas transformi sian domon en hejmon por la stratinfanoj de la strando. Nun ili forprenas la infanojn de la malriĉuloj por plenigi sian sensencan ekziston.

## Roluloj 
* Alfred Allmers, terposedanto kaj literaturisto; iama privata instruisto.
* Rita Allmers, lia edzino.
* Eyolf, la filo de la paro, 9-jaraĝa.
* Asta Allmers, la duonfratino de Alfred, pli juna ol li.
* Borgheim, inĝeniero.
* La Sinjorino de la Ratoj

## Takso 
Dramo en tri aktoj, "Malgranda Eyolf" apartenas al la fina periodo de Ibsen, konsiderata de kritikistoj kiel simbolisma kaj pli matura. La tragedio de la morto de ilia filo Eyolf elvokas la rilaton de la paro, kun la malfacilaĵoj de la socia engaĝiĝo de geedzeco, traktante temojn kiel kulpo, homa respondeco kaj la ebleco de elaĉeto por la roluloj. Alfrontante individuan mankon de plenumiĝo, la paro metas siajn revojn kaj atendojn sur la vivon de la delikata Eyolf, kiu, en ago de liberiĝo, sekvas la "Mussinjorinon", la personigon de morto en la norvega mitologio. Fine, savo, en la kazo elstarigita de Ibsen, "konstruiĝas ene de la animo, lasante la realan vivon al aliaj, pli junaj." 

## Interpreto 
La ligpovo, kiun infanoj penas sur la rilatoj de paroj, malofte estas traktata en la teatro. Ibsen faras tion en "Eta Eyolf", kiu tute ne estas malgranda, ĉar lin orbitas rilatplanedoj nomataj gepatroj. Tiel, Ibsen sukcesas krei sentempan rilatscenaron , kiu facile povus konveni en hodiaŭajn vicdomojn. Liaj roluloj formiĝas dum la teatraĵo. Malgraŭ la funebro en la familio kaj malgraŭ ĉiuj nediritaj abismoj tipaj por Ibsen, la teatraĵo prenas pozitivan turnon ĉe la fino. La teatraĵo inspiras kuraĝon interagi kun infanoj, defioj kaj rilatoj.

La teatraĵo lastatempe spertis renesancon ĉar ĝi "traktas la problemon inter gepatroj kaj infanoj kaj la konflikton de memrealigo kaj respondeco, temojn kiuj estas virulentaj en nia ĉiam pli seninfana kaj sensignifa ego-socio." 

## En Esperanto aperis 
* *Eta Eyolf*: dramo en tri aktoj / Henrik Ibsen. Trad. Odd Tangerud. - Lier: JEC Scandinavia, 1997. - ISBN 82-91707-58-8

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ratkaptisto de Hameln

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Teatraĵoj de Henrik Ibsen