open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vilaĝo Bord

**Bord** (hungare: **Bord**, germane:**Borden**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 635 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 218. Ĝia unua skriba mencio estas en 1348. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Valea Izvoarelor

**Valea Izvoarelor** [valja izvŭarelor] (hungare: **Búzásbesenyő** buzaŝbeŝenjo) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Târgu Mureș, administracie apartenanta al la komunumo Sânpaul (Mureş). 
## Loĝantaro
En 1910 Buzásbesenyő havis 1 107 loĝantojn  (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 130 (rumanoj, 78% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1349.  Ĝis 1919 Buzásbesenyő apartenis al Hungario, al departemento Kis-Küküllő. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
== Komunumoj pri *besenyő* (= peĉenego) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Țigmandru

**Țigmandru** [cigmandru] (hungare **Cikmántor**, germane *Zuckmantel*) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sighișoara kiu administracie apartenas al la komunumo Nadeș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1&nbsp;090 loĝantojn (germanoj, rumanoj) kaj en 1992 859 (rumanoj, 10&nbsp;% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1325. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Annakris Szimkat

**Annakris SZIMKAT** kontribuis al la festlibroj de Gaston Waringhien (*Li kaj ni*, 1985), Reinhard Haupenthal (*Menade bal püki bal*, 1998), Fernando de Diego (*Klaro kaj elasto*, 2003 kaj Adolf Burkhardt (*Esperante kaj ekumene*, 2004). Krome li tradukis la broŝuron "Germana literaturo en traduko de Reinhard Haupenthal" de Adolf Burkhardt al la germana (2005).

Laŭ *Esperante kaj ekumene* (p.&nbsp;10 kaj 359), li naskiĝis en 1944, loĝas en *Solneĉnij* (Солнечный, Rusio) kaj estas librotenisto, administristo kaj arkivisto. Sed konataj esperantistoj kiel Jorge Camacho, Utho Maier kaj Karl Heinz Schaeffer supozas, ke la nomo estas pseŭdonimo de Reinhard Haupenthal.

## Literaturo 
* Kritika respondo al la artikolo de "A. Szimkat (t.e. R. Haupenthal)" en *Esperante kaj ekumene* ne plu haveblas rete (inkluzive de arkivoj) ekde 2015, kun noto "Ĝi estas malaktuala eldono el jaro 2007", kaj en la interreta arkivo la origina PDF-dosiero ne konserviĝis. Se ne publikiĝis kaj legeblas pli nova eldono, artikoloj kaj recenzoj aŭ libroj eĉ legeblas se ili estas eĉ de antaŭ 2007. Tial la kompleta forpreno de la PDF-dosiero aspektas kiel cenzuro... La kritika respondo kaj ĉiuj materialoj pri la publikaĵo *Esperante kaj ekumene* origine ekde post 2000 estis afiŝitaj en la retejo de la Esperanto-Grupo Alena, en kiu ankaŭ aktivas U. Maier kaj K. Schäffer.

Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Fikciaj rusoj
Sarlanda Esperanto-Ligo

**Sarlanda Esperanto-Ligo** (**SEL**) estas Esperanto-asocio en la germana federacia lando Sarlando.

Kvankam jam en 1910 fondiĝis Esperanto-grupo en Saarbrücken kaj en 1923 Esperanto-Ligo Saarteritoria (*Esperanto-Bund Saargebiet*), la nuntempa SEL fondiĝis nur post la Dua mondmilito, la 18-an de februaro 1951.
La prezidantoj de la Ligo estis:

* August Omlor (1951-1956)
* Günther Becker (1957-1973)
* Heinz Dieter Maas (1973-1975)
* Karl Burger (1975-1979)
* Josef Dörr (1979-1994)
* Oliver Walz (1994-2023)
* Martin Thorenz (2023-)

Post la eventoj de la Universala Kongreso 1974 en Hamburgo kaj la sekva "malgranda skismo" inter Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Neŭtrala Esperanto-Movado (NEM), SEL eksiĝis el la landa asocio de UEA en Germanio, Germana Esperanto-Asocio (GEA), kies regiona asocio ĝi ĝis tiam estis. Ekde la 1-a de januaro 2018 SEL estas denove ligita al GEA.

Dum multaj jaroj Sarlanda Esperanto-Ligo okazigis dufoje jare Kulturan Semajnfinon, kies celo estis diversnivela lingvo-instruado kaj -aplikado. En la 1990-aj jaroj, la seminarioj havis foje pli ol 100 partoprenantojn. De 1999, la Kulturaj Semajnfinoj okazas nur unufoje jare, kutime en oktobro, novembro aŭ decembro, plej ofte kun 30-50 partoprenantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Kulturaj Semajnfinoj de SEL
* Neŭtrala Esperanto-Movado

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de SEL

Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Vișinelu

**Vișinelu** [viŝinelu] (hungare: **Csehtelke** [ĉetelke]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al urbo Sărmașu. En 1910 ĝi havis 682 loĝantojn  (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 548 (rumanoj) . Ĝia unua skriba mencio estas el ĉ. 1340. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs  vármegye*).

Vișinelu norde, okcidente kaj sude limas al la distrikto Cluj.

## Fonto 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cruceni (Șagu)

**Cruceni** [kruĉenj] (hungare: **Temeskeresztes** [temeŝkeresteŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Arad administracie apartenanta al komunumo Șagu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 146 loĝantojn (germanoj, hungaroj), en 1992 — 613 (rumanoj, 2,4 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1723. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Temes*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* József Kovács (28-a de aprilo 1919 – 7-a de februaro 1984, Bukareŝto): historiisto.
* János Wágner (Temeskeresztes, 20-a de aprilo 1870 – Budapest, 23-a de majo 1955): botanikisto, fakverkisto.
* Pál Wittmann (22-a de oktobro 1900 – Temeŝvaro, 28-a de januaro 1985): komponisto, orgenisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cecălaca

**Cecălaca** [ĉekəlaka] (hungare: **Csekelaka** ĉekelaka) estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduş administracie apartenanta al la komunumo Aţintiş. En 1910 ĝi havis 731 loĝantojn  (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 336 (rumanoj, 68% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1296. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér vármegye*). 
## Famuloj
En la iama Csekelaka naskiĝis Dénes Kemény (politikisto).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ciobotani

**Ciobotani** [ĉobotanj] (hungare: **Csobotány** ĉobotanj) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș administracie apartenanta al la komunumo Stânceni. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sântioana de Mureș

**Sântioana de Mureș** [sıntiŭana de mureŝ] (hungare: **Csittszentiván** [ĉitsentivan]) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Târgu Mureș kiu administracie apartenas al la komunumo Pănet. En 1910 ĝi havis 1 073 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 1 370 (rumanoj, 89&nbsp;% da hungaroj. Ĝia unua skriba mencio estas el 1303. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda.

## Situo 
Sântioana de Mureș situas 6&nbsp;km de Târgu Mureș kaj 4&nbsp;km sude de la komunuma sidejo Pănet.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
## Ĝemelkomunumo
*  Németkér, Hungario

==Vilaĝoj pri *szentiván* (= Sankta Ivano) en Hungara reĝlando==
   

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cuștelnic

**Cuștelnic** [kuŝtelnik] (hungare: **Csüdőtelke** [ĉudotelke]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târnăveni kaj administracie apartenas al tiu urbo.

Ĝis 2000 Cuștelnic apartenis al la komunumo Gănești; tiam plebiscito decidis aliĝon al Târnăveni pro la pli mallonga distanco kaj la pli bonaj trafikligoj.

## Situo 
Cuștelnic situas sur la dekstra bordo de rivero Mureș, ĉirkaŭ du kilometrojn oriente de Târnăveni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 635 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 531 (rumanoj, 11&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1383. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

## Renomaj personoj 
* Béla Kreith ĵurnalisto, relikvokolektisto tie mortis.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Normigo

**Normigo**  estas unuecigado de la produkt-elementoj, por faciligi la laboradon aŭ la komunikadon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Etalono
* Normo
* Normigado
CEN

**CEN**, la **Eŭropa Komitato por Normigo** (), estas ne-profita organizaĵo kiu celas evoluon, administradon kaj distribuon de koheraj aroj de normoj kaj specifigoj. Ĝiaj normoj estas la **EN-normoj**.

La nuntempaj membroj de CEN estas : Aŭstrio, Belgio, Britio, Cipro, Ĉeĥio, Danio, Estonio, Finnlando, Francio, Germanio, Grekio, Hispanio, Hungario, Islando, Irlando, Italio, Latvio, Litovio, Luksemburgio, Malto, Nederlando, Norvegio, Pollando, Portugalio, Rumanio, Slovakio, Slovenio, Svedio, Svisio.

## Eksteraj ligiloj 
* CEN hejmpaĝo 
* Paĝo de politiko de EU pri normoj.

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Normoj
Dedrad

**Dedrad** (hungare: **Dedrád**, germane:*Zepling*) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Batoş.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 043 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 1 424 (rumanoj, 3% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. El libera saksa vilaĝo fariĝis servutulvilaĝo. La retiriĝantaj germanaj trupoj la saksojn translokogis en Germanion. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* János Dani: arkivisto, historiisto

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Leopold von Sacher-Masoch

**Leopold von Sacher-Masoch** - prononco  - estas sendube unu el la plej interesaj staturoj de aŭstra literaturo. Li naskiĝis la 27-an de januaro 1836 en Lvovo, hodiaŭ ukraina Lvivo, tiam signifa urbo de aŭstra Galicio. Lia patro estis tiea polica direktoro, sed la familio havis ankaŭ ĉeĥajn, slovenajn kaj hispanajn antaŭulojn. Eble tio estis tiu ĉi familia ligo al komunumo de hispanaj judoj, kiu gvidis al filosemitismo de la aŭtoro, kiel li mem karakterizis ĝin per la vortoj: "Mi estas amiko de judismo, ne judo." En 1848 estis lia patro, kiu antaŭ du jaroj meritis pri subpremo de ribelo de pola galicia nobelaro, destinita polica hetmano en Prago. Tie poste lia filo, kiu onidire nur ĝuste tie eklernis bone la germanan lingvon, travivis el certe aparta perspektivo ankaŭ eventojn, kulminantaj per ŝtormoj kun barikadoj en pragaj stratoj. Abiturientiĝinte li komencis ankoraŭ en Prago studi jurojn kaj filozofion, kiujn li finis, post plua translokigo de la patro, en la jaro 1856 en Graco. Li agadis en tiea filozofia fakultato kiel docento de historio, antaŭ ol liaj pluaj sortoj alkondukis lin en Vienon, Budapeŝton, diversajn germanajn urbojn kaj ĝis Parizo. Jam en 1858 aperis anonime lia literatura unua verketo Galizische Geschichten (Galiciaj rakontoj), kiun li poste eldonis sub sia nomo nur post ok jaroj kaj li estis en viena ĵurnalo *Wiener Zeitung* atakita pro ĝi kaj nomita parazito kaj renegato. Aŭtoro de la vortoj estis neniu alia ol ĵurnalisto kaj poeto *Hieronymus Lorm* (1821-1902), naskinto el sudmoravia Mikulov. Pro sia toleremo al negermanaj naciecoj de aŭstria monarĥio Sacher-Masoch estis markata ne nur kiel filosemito, kiel li fine faris tion li mem pri si, sed eĉ kiel patrujperfidulo. En 1880 frakasiĝis lia geedzeco kun Wanda (propranome Angelika Aurora Rümelin, pseŭdonime Wanda von Dunajew), ankaŭ aktiva en literaturo. Lia filo Alexander mortis kvin jaroj post tio kaj la 9-an de marto 1895 sekvis lin kiel soliĝinta kaj finance bankrota viro ankaŭ Leopold Sacher-Masoch.

Lian mondan famon kaŭzis paradokse plej multe markigo seksa perverso komplementa al sadismo (li fariĝis tiel ia pastra frato de la fama markizo de Sade). La neŭrologo Richard von Krafft-Ebing surbaze de kelkaj literaturaj verkoj de Sacher-Masoch - precipe certe de lia plej fama romano *Venuso en peltmantelo* - unuafoje en 1886 enkondukis la nocion "masoĥismo" en sia libro pri seksa psikopatio.

## Vidu ankaŭ 
* Markizo de Sade
* Masoĥismo

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Goreni

**Goreni** [gorenj] (hungare: **Dedrádszéplak** dedradseplak, germane:**Ungarisch-Zepling**, *Schöndorf*) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordokcidente de Reghin administracie apartenanta al la komunumo Batoş.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 693 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 040 (rumanoj, 33%).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1228. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* János Dani (*18-a de septembro 1923): arkivisto, historiisto.
* József Szász, *Ilenczfalvi Szász* (1-a de junio 1782 - Marosvásárhely, 29-a de majo 1812): poeto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Dumitrești (Mureș)

**Dumitrești** [dumitreŝtj] (hungare: **Demeterfalva**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al urbo Miercurea Nirajului; inter 1941 kaj 1956 ĝi eĉ estis kvartalo ĝia.

Dumitrești situas sur la maldekstra bordo de rivero Niraj.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 150 loĝantojn  (hungaroj) kaj en 1992 370 (99&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1484.

## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi Demeterfalva apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). post aligo al Miercurea Nirajului en 1941 ĝi en 1956 reformiĝis per unuiĝo kun Surda (Dumitrești) (Süketfalvá).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
*Sándor Gálffy, *Gálfi* (Firtosmartonos, 14-a de junio 1810 – Demeterfalva, 3-a de februaro 1871): poeto, folklor-kolektanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Surda (Dumitrești)

**Surda** (hungare: **Süketfalva** [ŝuketfalva]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 132 loĝantojn (hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1484. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Ĝi unuiĝis kun Dumitrești kaj ambaŭ apartenis inter 1936 kaj 1956 al la urbo Miercurea Nirajului, kiu ankaŭ nun administras ilin pri komunumaj aferoj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Beica de Sus

**Beica de Sus** [bejka de sus] (hungare: **Felsőbölkény** felŝobolkenj, germane: **Wallachisch-Birk**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Beica de Jos.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 546 loĝantojn (rumanoj, ciganoj) kaj en 1992 297.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1557. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sub Pădure (Gănești)

**Sub Pădure** [sub pədure] (hungare **Erdőalja** [erdoeaja]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târnăveni kaj administracie apartenas al komunumo Gănești. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 550 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 88. 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1466. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (departemento *Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Gogan

**Gogan** (hungare: **Gógán**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Bahnea. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 413 loĝantojn  (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 724 (rumanoj, 72% hungaroj. 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). En 1966 oni aligis al ĝi Gogan Varolea (Gógánváralja).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Bernhard Riemann

'*Georg Friedrich Bernhard RIEMANN (*Bernardo Rimano*)*' (naskiĝis la 17-an de septembro 1826 en Breselenz, mortis la 20-an de julio 1866 en Selasca) estis germana matematikisto.

Li faris gravajn kontribuojn al analitiko kaj diferenciala geometrio, kelkajn kiuj estis disvolvitaj en ĝenerala relativeco.

## Vidu ankaŭ 
* Rimana ζ funkcio
* Hipotezo de Riemann
* Rimana sfero
* Sumo de Riemann
* 4167 Riemann
Gogan Varolea

**Gogan Varolea** (hungare: **Gógánváralja**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 808 loĝantojn  (rumanoj, hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*). Post 1966 aliĝis al Gogan. En ĝia reformita preĝejo la gotikstilan baldakenon pentris nekonata artisto inter 1503 kaj 1520. El ĝiaj 48 kasonoj 10 estas figuraj. De 1903 ili troviĝas en la Belarta Muzeo de Budapest. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon
## Gravaj personoj 
*Sándor Gaál (Gogánváralja, 4-a de oktobro 1883 – Cernat, 28-a de julio 1972): primilita inĝeniero, prifizika fakverkisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sunenergio

[dekstra|eta|240ra|La suno provizas 1.366 [vatojn po kvadratmetro je distanco de la orbito de la Tero, sed malpli ĉe la grunda nivelo.]]

**Sunenergio** aŭ suna energio estas la energio kiun la Suno elradias. Ĝi ekestas en la suno per fuzio.

## Uzo de plantoj 
Plantoj uzas sunan energion por fotosintezo, dum kiu ili transformas krudmaterialojn kiel akvo kaj karbona dioksido en sukerojn (karbonhidrato). Estas la bazo de la surtera vivo.
[eta|maldekstra|300ra|la jena publika vestaĵolavejo en [Usono plene funkcias pro uziligo de elektro de sunpaneloj]]

## Uzo de homoj 
Per suna energio oni nuntempe ofte celas la energion kiun homoj mem per teknologio povas produkti rekte de la radiado de la suno. Plej ofte tio okazas per la jenaj tri manieroj:
* Varmigi akvon per la varmo de la suno. Tio okazas en "sunokolektejoj", kiuj uzas la radiojn de la suno por varmiĝi.
* Varmigi oleon per la koncentrata lumo de la suno. Tio okazas en kanaloparabola kolektejoj , kiuj uzas spegulojn kaj nigrajn tubojn interne al la vitra tuboj. La oleo varmas akvon kaj produzas vaporon. Tiu ĉi produzas elektron en duobla turbino (Rankine ciklo).
* Transformi la sunon al elektro per sunpanelo.

## Sunenergia fabrikejo en Germanio 
En 2009 estis anoncita la projekto de konstruado de la plej granda sunenergia fabrikejo en la mondo apud la urbo Straubing (Bavario). Sunenergiaj paneloj okupou teritorion je 1,9 milionoj da kvadrataj metroj, kio egalas al proksimume 280 futbalkampoj. Ekologiistoj aplaŭdas la projekton, diference je lokaj loĝantoj, kiujn ne plaĉas la perspektivo ĉiutage vidi senfinajn brilajn surfacojn anstataŭ la verdaj kampoj. Tamen lokaj aŭtoritatuloj subtenis la projekton kaj ĝia iniciatinto 27-jara bavaria Princo Albert von Thurn und Taxis apartenas al unu el plej riĉaj kaj influaj familioj de la lando. Je la fino de 2010 la unua suna energio de tiu fabrikejo ekprovizis en energireton.

## Vidu ankaŭ 
* Suna lumeco
* suncentralo
* sunĉelo
* sunkolektoro
* sunkaldrono

## Eksteraj ligiloj 
“Cifereca nomado” de Britio pledas por sunenergio en ĉiuj insulaj nacioj, artikolo aperinta en Tutmondaj Voĉoj en majo 2019.

## Referencoj 
!
Kategorio:Renovigeblaj resursoj
Franjo Andlar

**Franjo ANDLAR** (1918 en Delnice – ) estis kroata esperantisto kaj tajlora helpanto. Aktiva membro de la loka Esperanto-societo ekde ĝia fondiĝo en 1935. Membro de laboristaj sindikatoj. Kiel komunisto partoprenis en la dua mondmilito en la partizanaj taĉmentoj. Arestita de italoj kaj kondamnita je morto la 4-a de decembro 1941 kaj samtage mortpafita.

## Piednotoj 
Kategorio:Kroataj esperantistoj
Ivan Anišić

**Ivan ANIŠIĆ** (naskiĝis en Osijek en la jaro 1906, mortis en 1943) estis kroata lignaĵisto kaj esperantisto.

Kiel metilernanto li partoprenis en la laboro de sindikatoj. Esperanton li konsideris grava helpilo en sia agado. Vizitis kurson de Esperanto kiun gvidis Lavoslav Kraus. Li estis sekretario de la komunista partio en la distrikto de Osijek. Kiel informserva oficiro de la 18-a slavonia brigado en la dua mondmilito, pafmortigita en 1943 ĉe Peratovica proksime de Grubišno Polje.

## Referencoj 
Kategorio:Kroataj esperantistoj
Listo de prezidantoj de Italio

De 1946 ĝis nun en 2006 Italio havis dek unu prezidantojn, se inkludi la "provizoran ŝtatestron" Enrico De Nicola, elektitan de la Konstitua Asembleo, kiu konsideris la titolon de prezidento neadekvata al lia ofico.

La itala konstitucio ne konas la oficon de vicprezidento. Anstataŭulo de la prezidento estas la prezidanto de la itala senato.

!
Italio
Nord-Afrika kampanjo

La **Nord-Afrika kampanjo** en la Dua Mondmilito servis al Germanio kaj Italio sekurigi sian sudan flankon. Celo estis interalie konkeri britan Egiption.

La Okcidenta Dezerta Kampanjo (aŭ *Dezerta Milito*), okazis en la dezertoj de Egiptio kaj Libio kaj estis la ĉefa batalkampo de la Nordafrika Kampanjo. Tiu kampanjo startis en septembro 1940 pere de la Itala invado de Egiptio; la Operaco Compass, nome Brita kvintaga atako en decembro 1940, kondukis al la detruo de la Italia 10a Armeo. Benito Mussolini petis helpon al Adolf Hitler, kiu respondis per malgranda germana forto sendita al Tripolo laŭ la Direktivo 22a (11a de januaro). La Germana *Afrika Korps* (de *Generalleutnant* Erwin Rommel) estis sub teoria itala komando sed siavice itala dependo el Nazia Germanio faris ĝin la dominanta partnero. Je la Dua Batalo de Alamejno en 1942 la provo konkeri Egiption fiaskis. En 1943 la okcidentaj aliancanoj sukcesis konkeri Tunizion kaj ekiri al suda Italio.

Per la Operaco Torĉo, fortoj de Aliancanoj, sed ĉefa el Britio kaj Usono, surteriĝis en diversaj lokoj de Nordafriko, kio estis la starto de la amasa implikiĝo de usonaj trupoj en la eŭrop–nordafrika fronto de la milito. Tio utilis poste por la surteriĝo en suda Italio.

## Vidu ankaŭ 
* Afrikakorps
* Kampanjo de Italio

## Bibliografio 
* Playfair, Major-General I. S. O.; et al. (2004) [1st. pub. HMSO 1966]. Butler, J. R. M., ed. The Mediterranean and Middle East: The Destruction of the Axis Forces in Africa. History of the Second World War United Kingdom Military Series. IV (Naval & Military Press ed.). London: HMSO. ISBN 1-84574-068-8.
Enrico de Nicola

**Enrico DE NICOLA** ([en**ri**ko deni**ko**la] ; naskiĝis la 9-an de novembro 1877 en Napolo, mortis la 1-an de oktobro 1959 en Torre del Greco) estis itala politikisto, ĵurnalisto kaj advokato.

Kiel "provizora ŝtatestro" en 1946–48, li du jarojn estis fakte la unua prezidento de la Itala Respubliko.

De la  ĝis la  li estis prezidanto de la deputitaro kaj en 1951/52 prezidanto de la senato.

De Nicola emis al modesteco, kio igis lin prudenta kaj hezitema pri decidoj.

De Nicola, Enrico
Vezikpako

**Vezikpako** estas pako konsistanta el plata surfaco (plej ofte el kartono, aluminia folio, aŭ kartono kovrita de aluminia folio), al kiu estas fiksita membrano el plasto (celuloido, celuloza acetato, polivinilklorido, aŭ simila) plej ofte travidebla, kun unu al pluraj formitaj vezikoj, en kiu(j) estas metita(j) la pakita(j) objekto(j).
centra

Vezikpakoj estas tre popularaj por pakado de etaj objektoj. La plastaj travideblaj vezikoj permesas vidi la pakitan objekton, kaj tio povas esti avantaĝo kompare kun alispecaj pakoj. En farmacia industrio vezikpakoj estas ofte uzataj por paki pilolojn: ĉiu veziketo enhavas unu pilolon.

Kategorio:Surfacoj
Pat Sullivan

**Pat SULLIVAN** estis desegnisto de komiksoj kaj animitaj filmoj, naskita en 1887 en Sidnejo (Aŭstralio) kaj mortinta la 15an de februaro de 1933.

Li studis en Societo de Artoj en Aŭstralio, kaj faris siajn unuajn laboraĵojn kiel karikaturisto. De 1905 al 1907 li sendis siajn desegnaĵojn al ĵurnalo *The Worker* de sindikato. En 1909 li vojaĝis al Anglio.

Li havis diversajn okupiĝojn, kaj en 1914 li vojaĝis al Usono kaj laboris tie kiel komiksdesegnisto. Li estis asistanto de William F. Marriner, kaj kiam ĉi lasta mortis, en 1914 li "heredis" ties bildstriojn. Unu el tiuj bildstrioj estis *Sambo and his Funny Noises*, kiun Pat Sullivan portis al filma formo en 1916, en serio kun la titolo *Sammy* (aŭ *Sammie*) *Johnsin*. La filmadon li faris en la Studio Universal de Fort Lee, (Nov-Ĵerzejo, Usono), kie li ekkonis junan artiston, Otto Messmer, kiu ĵus eklernis pri desegnitaj filmoj. Ili laboris kune longtempe, kaj iompostiome la reala desegna laboro de la paro estis farita de Messmer kaj Sullivan rolis pli kiel administranto.

Krom *Sammy Johnsin*, Sullivan kaj Messmer faris serion de desegnitaj filmoj pri Charlie Chaplin, la serion *Boomer Bill*, kaj mallongan, neserian, filmon titolita *20000 Laughs under the Sea* (anglalingve, la titolo evidente aludas la verkon de Jules Verne: Dudek mil leŭgoj sub la maro, kaj fakte ĝi estis inspirita far filmo de Studio Universal pri la rakonto de la franca verkisto).

En 1919 Sullivan kaj Messmer estis vokitaj far tiama reĝisoro de Studio Paramount, John King, por fari filmo-magazinon *Paramount Screen Magazine*, kaj Messmer desegnis nigran katon kiu poste fariĝis la fama Kato Felikso.

La sukceso de la nova kato instigis Pat Sullivan forlasi Studion Paramount en 1921 kaj signi kontrakton kun Margaret J. Winkler kiu estis distribuonta la filmojn tutmonde.

Pat Sullivan profitis pro la tutmonda famo de Kato Felikso, ne nur pro bildstrioj kaj filmoj, sed pro la multaj komercaĵoj kiuj komencis aperi.

## Bibliografio 
* Maltin, Leonard, *Of Mice and Magic. A history of american animated cartoons*, New American Library edition, 1980.

Sullivan, Pat
Aleksandr Solĵenicin

**Aleksandr Isajeviĉ SOLĴENICIN** (, alilingve foje *Aleksandr Solzhenitsyn*) estis rusia verkisto kaj historiisto. Li naskiĝis en Kislovodsk, la 11-an de decembro 1918 kaj mortis en Moskvo, la 3-an de aŭgusto 2008. Li estis konata malliberulo de la Gulago, kiu post sia kaptiteco konsideris kiel sian taskon konservi la memorojn al la viktimoj de la komunismo. Lia plej konata verko estas la trilogio *La Gulaga Arkipelago*, kiu en lia propra lando kompreneble ne eldoniĝis, sed aperis en 1973 en la okcidento.

Kiam Solĵenicin verkis sian "Gulagan Arkipelagon", li skribis pri geografia ĉeno da prizonaj insuloj en la nordaj rusiaj maroj kaj en Siberio. La celo de la priskribo estas metafora. La arkipelago kiel grupo da prizonoj ĉirkaŭita de maro de la normala socio. Solĵenicin supozis ke iu donis al Stalin la planojn pri Gulago.

En 1970 Solĵenicin ricevis la Nobelpremion pri literaturo pro sia monumenta verko *La Gulaga arkipelago* (eldoniĝis en Parizo inter 1973 kaj 1975). Post la publikigado de la unuaj volumoj la verkisto estis arestita kaj en 1974 elpelita. Tra Kolonjo kaj Zuriko Solĵenicin en 1976 finfine alvenis en la usona ŝtato Vermonto.

Sub partigvidanto Miĥail Gorbaĉov la situacio en la Sovetio malstreĉiĝis: ekde 1989 la verkoj de Solĵenicin rajtis reaperi kaj la verkisto en 1990 rericevis sian civitanecon. Kvar jarojn pliposte, post la disfalo de Sovetio, li revenis en Rusion.

## Gravaj verkoj 
eta|maldekstra|Solĵenicin, 1994
* Unu tago el la vivo de Ivan Denisoviĉ (Один день Ивана Денисовича, 1962)
* Kancerpavilono (Раковый корпус, 1968)
* En la unua cirklo (В круге первом, 1968)
* La Gulaga arkipelago (Архипелаг ГУЛаг, 1973-1975)
* Aŭgusto de 1914 (Август 1914, 1971)

## Vidu ankaŭ 
* Gustaw Herling-Grudziński
* 4915 Solzhenitsyn

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj publicistoj
Kategorio:Rusiaj publicistoj
Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj filologoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Kategorio:Politikaj reprezalioj en Sovetunio
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Sovetianoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Premio Templeton
Lübz

**Lübz** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj estas la administra centro de la komunumaro *Amt Eldenburg Lübz* el pluraj ĉirkaŭaj komunumoj. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbo situas borde de la rivero Elde, kies ŝipe navigeblaj 180 kilometroj nomatas "Müritz-Elde-akvovojo", kaj estas aparte konata pro bierfarejo, kie oni produktas la bieron *Lübzer Pils*.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka urbocentro kun turo el 1509
* ŝipvetura kluzo
* historia akvomuelejo
* planetario.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la komunumaro Eldenburg Lübz ()

Luebz_fountain_Schirmkinder.jpg|fontano "infanoj kun ombrelo" de la skulptisto *Christian Genschow*
Luebz Amtsturm 2008.jpg|turo de la mezepoka remparo
Lutheran Kirche 2008-04-28 020.jpg|kirko en la urboparto *Lutheran*
Jüdischer Friedhof Lübz 2.jpg|juda tombejo

Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
No Gun Ri

**No Gun Ri** estas vilaĝo en Sud-Koreio, kie okazis masakro dum la korea milito, de la 26-a de julio ĝis 29-a de julio 1950 fare de la usona armeo.

La usona 7-a kavaliera areo volis obstakli penetron de nord-koreiaj spionoj, soldatoj, tiel ili volis haltigi nordkoreajn rifuĝintojn. Dum la masakro mortis 400 personoj, kiujn la regimento pafis dum 3 tagoj.

Unu tagon antaŭ la masakro - la 25-an de julio 1950 - interkonsentis reprezentanto de la usona ambasadoro, usonaj militestroj, sudkoreaj oficistoj, ke oni devas atentigi la rifuĝantojn, ke ili ne proksimiĝu al la militzono. Oni timis, ke komunistaj soldatoj kaŝas sin inter la rifuĝantoj kaj tiel trapasas la fronton.

Kategorio:Masakroj
Jean-Claude Trichet

eta|Trichet en 2001
**Jean-Claude TRICHET**  (naskita la  en Liono, Francio) estas la dua prezidanto de la Eŭropa Centra Banko.

Li transprenis sian oficon je la 1-a de novembro 2003 de la nederlandano Wim Duisenberg, kies oficadon Francio konsentis nur je la kondiĉo, ke li post duono de sia ofic-periodo cedu sian oficon.

## Kuriozaĵo 
En 2004 Trichet gajnis premion de la franca lingvo-protekta asocio *Académie de la carpette anglaise*, ĉar li okaze de sia enoficiĝo deklaris "*I am not a Frenchman*" ("mi ne estas franco").

Tutserioze, la 2-an de junio 2011 li en Akeno, Germanio, estas honorigata per la Karola Premio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Trichet, Jean-Claude
Eduard Hanslick

**Eduard Hanslick** estis muzikologo kaj muzika kritikisto naskita en Prago (Ĉeĥio) la 11-an de septembro de 1825, kaj mortinta en Vieno (Aŭstrio) la 6-an de aŭgusto de 1904.

En Vieno li skribis por *Neue Freie Presse*, kaj instruis historion de Muziko en universitato. Li estis ŝatanto de Johannes Brahms, kaj mallaŭdanto de Richard Wagner, pri kiu diris, ekzemple, ke lia teorio de *senfina melodio* estas "la manko de formo starigita kiel principo".

Pri la muzika estetiko li defendas la ideon ke la beleco de muzikaĵo estas "specife muzika", tio estas: escenca de la sonkombinoj kaj senrilata al ekstermuzikaj ideoj. Laŭ li, estas neeble devenigi muzikajn regulojn el sentimentaleco.

La plej konata verko de E. Hanslick estas *Vom Musikalisch-Schönen* ("Pri la muzika belo"), publikigita unue en 1854, kaj tradukita en plurajn lingvojn; ekzemple, en 1951 la eldonejo Ricordi Americana, de Bonaero (Argentino), publikigis la libron en hispana lingvo, laŭ traduko far Alfredo Cahn, kun titolo *De lo bello en la música*.

Kategorio:Ĉeĥaj muziksciencistoj
Kategorio:Aŭstraj muziksciencistoj
Kategorio:Aŭstraj muzikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikaj kritikistoj
Kategorio:Aŭstraj sciencistoj
Kategorio:Estetikistoj
Gâmbuț

**Gâmbuț** [gımbuc] (hungare: **Gombostelke** [gomboŝtelke]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduș administre apartenaanta al la komunumo Bichiș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 715 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 210.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1296. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Giuluș

**Giuluș** [ĝuluŝ] (hungare: **Gyulas** [djulaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș, kiu administracie apartenas al la komunumo Ogra.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 555 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 225.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1413. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Hădăreni

**Hădăreni** [hədərenj] (hungare: **Hadrév**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduş kiu administracie apartenas al komunumo Cheţani.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 935 loĝantojn rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 870 rumanoj, 20% hungaroj, 123 romaoj .

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1270. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Hărănglab

**Hărănglab** [hərənglab] (hungare: **Harangláb**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târnăveni administracie apartenanta al la komunumo Mica.

Ĝis 1968 Hărănglab apartenis al Băgaciu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (hungaroj,rumanoj) kaj en 1992 866 (rumanoj, 70&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1301. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Băgaciu

**Băgaciu** estas nomo de pluraj vilaĝoj en Rumanio:

*Băgaciu (Cluj) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Băgaciu (Mureş) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
Hărțău

**Hărțău** [hərcəŭ] (hungare: **Harcó**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș kiu administracie apartenas al la komunumo Pănet. En 1910 ĝi havis 423 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 315 (rumanoj, 53&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Habic

**Habic** (habik) (hungare: **Hétbükk**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Petelea. En 1910 ĝi havis 664 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 393. Ĝia unua skriba mencio estas en 1453. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Hetiur

**Hetiur** [hetjur] (hungare: **Hétúr**, germane: **Marienburg**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Sighişoara kaj administracie apartenas al urbo Sighişoara. En 1910 ĝi havis 1 209 loĝantojn (germanoj, hungaroj) kaj en 1992 (rumanoj, 14% ciganoj, 10% hungaroj, 7% germanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1301. Ĝi estis unu el 13 saksaj servutulvilaĝoj de la komitato Kis-Küküllő. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Virusa imunodeficito de katoj

**Virusa imunodeficito de katoj** (ankaŭ *Sindromo de akirita perdo de la imuneco*, popole *Kata aidoso*, enkutimiĝinta siglo **FIV**, angle *Feline Acquired Immune Deficiency Syndrome - FAIDS*) estas infekta malsano trafanta katojn.

## Viruso 
Viruso FIP estas retroviruso kaŭzanta disigon de la imuneco de katoj. Ĝi apartenas en grupon de lentovirusoj simile kiel viruso de HIV, kiu kaŭzas aidoson ĉe homo. Tial oni kutimas nomigi ĝin ankaŭ kiel katan aidoson.

La vituso FIV troviĝas en la sango, salivoj kaj lakto. En ekstera medio ĝi estas nestabila. Tial transporto de la infekto okazas per rekta kontakto inter katoj. Seksa transporto de la viruso ĝis nun ne estis pruvita. Katidoj jam povas kontaĝi jam en la utero, dum nasko, per salivoj aŭ per lakto. Relative pli ofte la kontaĝo okazas ĉe virkatoj dum bataloj je teritorio.

## Simptomoj 
La viruso kaŭzas malaltigitan defendkapablon de la kato, sekve de kio povas ataki la organismon ordinaraj bakterioj aŭ tiniaj infektoj. Tio montriĝas ĉe katoj per pligrandiĝintaj limfaj ganglioj, inflamaj malsaniĝoj de gingivoj, konjunktivito, inflamoj de haŭto, nazkataro, kronikaj diareoj, febroj, malviglado, dum pli longa paso aperas glaŭkomoj kaj diversaj specoj de tumoroj. Ĉe kelkaj unuopuloj aperas diversaj neŭrologiaj abnormalaĵoj kondukantaj al devigaj movoj, timo aŭ nepriregebla agresiemo.

## Fazoj de malsaniĝo 
# Kelke da semajnoj post la kontaĝo ĉe la kato aperas febroj, perdo de apetito, pligrandigitaj limfaj ganglioj, kiuj en la paso de tempo cedos.
# La kato estas klinike sana, sed ĝi estas portanto de la viruso.
# Iom post iom montriĝas simptomoj - perdo de apetito, nazkataro, spirproblemoj, kronikaj haŭtaj problemoj ks.
# Pli ofta apero de malsanoj kaj ties pli grava paso, nereagado je kutima maniero de kuracado kaj sekva dormigo de la besto.

## Terapio 
Dum ne ekzistas fidinda kuracmetodo kondukanta al resaniĝo de la kata aidoso. Estas necese izoli de la ceteraj la trafitajn bestojn pro risko de transporto de la malsano. Ne estas bezone mortigi la katon tuj diagnozinte la malsanon, ĉar la kato kapablas kun bona zorgemo supervivi eĉ kun la viruso ankoraŭ kelke da plenvaloraj jaroj. Tuj kiam komenciĝos montriĝi longdaŭraj sekundaraj infektoj kaj la besto suferas, poste estas konsiderinda eŭtanazio. La terapio konsistas precipe en:
* dumtempa kuracado de la sekundaraj infektoj,
* bredado de la besto laŭeble en pura kaj nestresiganta medio,
* regula kontrolo de sangaj rezultoj kaj eventuala kemoterapio.

## Profilaktiko 
En Eŭropo ne ekzistas vakcinaĵo kontraŭ FIV, sed en Usono estis en la jaro 2002 aprobita vakcina preparaĵo.

Kategorio:Malsanoj de katoj
Dumbrăvioara

**Dumbrăvioara** [dumbrəviŭara] (hungare: *Sáromberke* ŝaromberke, , *Scharberg*, *Scherberg*) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Ernei

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 030 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 692 (86% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1319. De 1334 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*)..

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* István Andrásé Berekméri (1877-1953): popolpoeto, aŭtobiografiisto
* Ferenc Kádár (*11-a de marto 1927): operkantisto, ceramikisto.
* Ferenc Kovács: reĝisoro
* Elek Köblös (12-a de majo 1887 – 9-a de oktobro 1938, Sovetunio): redaktoro, publicisto, ĉefsekretario de rumania komunista partio ekde 1924.
* György Kristóf: literaturhistoriisto.
* András Mózes (1-a de aprilo 1904 - Cluj-Napoca, 24-a de majo 1990): eklezia historiisto.
* Erzsébet Mózes (*1938): aktorino.
* László Szabédi, ĝis 1933 *Székely* (7-a de majo 1907 - 18-a de aprilo 1959): poeto, verkisto, kritikisto, lingvisto.
* Miklós Szabó (*13-a de novembro 1932): historiisto, docento, scienca esploristo.
* Vilmos Szabó (*15-a de septembro 1942 - Zalău, 6-a de aprilo 2009) ): pentristo.
* Domokos Teleki, grafo (5-a de septembro 1773 – Marosvásárhely, 16-a de septembro 1798): verkisto, poeto.
* Sámuel Teleki grafo (1-a de novembro 1845 - Budapest, 10-a de marto 1916): Afriko-vojaĝisto.
* Zoltán Vajda (n. 7-a de junio 1939): bazlerneja instruisto, sportĵurnalisto.
* Attila Vári (*3-a de marto 1946): verkisto, poeto, publicisto.

## Bibliografio 
* Szabó Miklós-Tonk Sándor:*Sáromberke 1319-1994*, 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Iștihaza

**Iștihaza** [iŝtihaza] (hungare: **Istvánháza** [iŝtva:nhaza]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduș kiu administracie apartenas al la komunumo Ațintiș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 474 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 (rumanoj, 93&nbsp;% da hungaroj.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1383. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj homoj
*Ibolya Kiss (n. 16-a de aŭgusto 1928): instruistino, pentristino

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Idiciu

**Idiciu** [idiĉju] (hungare **Jövedics** jovediĉ, germane **Bellesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Bahnea. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 672 loĝantojn (germanoj, rumanoj) kaj en 1992 371 (ciganoj, rumanoj, germanoj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1301. Ĝi estis unu el la 13 saksaj servutulvilaĝoj en komitato Kis-Küküllő. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Seleuș (Daneș)

**Seleuș** [seleuŝ] (hungare: **Keménynagyszőlős** [kemenjnadjsoloŝ], germane: **Gross-Alisch**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Sighișoara kaj administracie apartenas al komunumo Daneș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1415 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj) kaj en 1992 1569 (rumanoj, 11&nbsp;% da germanoj, 1&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝi estis komence servutulvilaĝo, poste libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 Keménynagyszöllős apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő*).

## Eventoj 
* La 23-an de januaro en 1662 tie mortis en la lukto kontraŭ turkoj Johano Kemény (naskita la 14-an de decembro en 1607 en Bichiș), landestro de Transilvanio, memuaristo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Criș

eta|Kastelo Bethlen de Criș

**Criș** [kriŝ] (hungare: **Keresd** [kereŝd], germane: **Kreisch** [krajŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sighișoara, administracie apartenanta al la komunumo Daneș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 343 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj, hungaroj) kaj en 1992 687 (rumanoj, 22 % da germanoj, ciganoj, hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1305. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo, bieno de la familio Bethlen. En 1684 Elek Bethlen fondis presejon en sia fortikaĵkastelo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj 
* Gábor Bethlen (Sibio, 1836 – Keresd, 1897) politikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Chirileu

**Chirileu** [kirileu] (hungare: **Kerelő**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș, administracie apartenanta al la komunumo Sânpaul (Mureş). 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 628 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 582 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. En mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Dum la atako turka en 1658 ĝi senpopoliĝis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Adrianu Mic

**Adrianu Mic** [adrianu mik)] (hungare: **Kisadorján** kiŝadorjan) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș administracie apartenanta al la komunumo Găleşti. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 146 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 65 (hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda *). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Filpișu Mic

**Filpișu Mic** (filpiŝu mik) (hungare: **Kisfülpös** [kiŝfylpeoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin. Ĝi administracie apartenas al la komunumo Breaza.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 631 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 479 (rumanoj, 57&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1319. Originale ĝi estis saksa vilaĝo, sed ĝia loĝantaro en la 1600-aj jaroj pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Lajos Demény (6-a de oktobro 1926 – Bukareŝto, 19-a de novembro 2010) historiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Milășel

**Milășel** [milǝŝel] (hungare: **Kisnyulas** [kiŝnjulaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordsude de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al la komunumo Crăiești. En 1910 ĝi havis 656 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 377 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1426. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș