open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marian Iwańciów

**Marian Iwańciów** (naskiĝis la 4-an de februaro 1906 en Zoloĉiv, mortis la 14-an de marto 1971 en Zamosc) estis la pola pentristo, grafikisto kaj pedagogo.
Li estis la filo de Filip Iwańciów kaj Stanisława Maria *née* Sieprawska.

Li studis en la belarta fakultato de la Stefan Batory-Universitato en Vilno (1929-1934) kie liaj profesoroj de la pentrado estis Ferdynand Ruszczyc, Tymon Niesiołowski, Ludomir Śleńdziński kaj lia profesoro de grafiko estis Jerzy Hoppen. Li ankaŭ studis en la Nikolao Koperniko-Universitato en Toruno (1949-1950).

La Stefan Batory-Universitato en Vilno prezentis liajn verkojn dum la raport-ekspozicioj en 1933, 1934/1935. En 1939, liaj verkoj estis prezentitaj en la ekspozicio de "Współczesna Polska Grafika Wojskowa" ("Militgrafiko de modernaj polaj artistoj") en Poznań. En 1940 (en Vilno), oni montris liajn verkojn en la ekspozicio de modernaj kaj famaj vilnaj pentristoj kaj grafikistoj. Liaj individuaj ekspozicioj i.a. en Vroclavo (1953), en Lublin (1960, 1963, 1964) kaj en Zamosc (1963, 1964, 1966). Li vojaĝis al Parizo, en Rumanujo kaj Jugoslavio kie li kreis pastelajn kaj akvarelajn bildojn kaj pentraĵojn (la ekspozicioj en 1966).

Komence la dua mondmilito, en 1939, li estis arestita kaj ekzilita al Solovki-insularo en nordokcidenta parto de Rusio. Li revenis al Vilno post du monatoj, kiam la ŝtataj aŭtoritatoj likvidis la malliberejon en Solovki, kiujn ili transformigis al militar-bazo. Li instruis en la mezlernejo de Trakai ĝis julio 1945. La politika situacio en la Litova SSR devigis lin forlasi Trakai. Li venis al Pollando; unue al Malsupra Silezio kaj poste al la urbo de Zamosc (en 1953). En Zamosc (krom lia aktiva partopreno en la arta vivo de regionaj artistoj) li instruis en la loka 'Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych' t.e. 'Ŝtata Liceo de Arto' kaj inter 1965-1969, li tenis la postenon de direktoro en la sama lernejo. Li estis la kunfondinto de la arta ensemblo nomata *Grupa Zamojska*. En Zamosc, li organizadis ekspoziciojn de studentaj plastik-verkoj kaj ekspoziciojn por popularigi verkojn de artistoj el diversaj regionoj de la ŝtato.

Marian Iwańciów apartenis al plej elstaraj artistoj de la Zamosc regiono. Li estis senpartia. Li estis ordenita per Pola Ora Merit-Kruco (Złoty Krzyż Zasługi) por lia art-agado.

## Bibliografio 
* Kazimierz Brakoniecki, Jan Kotłowski, Lech Lechowicz *Wileńskie środowisko artystyczne 1919-1945*, Olsztyn 1989
* Józef Poklewski *Polskie życie artystyczne w międzywojennym Wilnie*, Toruń 1994
* Jerzy Malinowski, Michał Woźniak, Ruta Janoniene *Kształcenie artystyczne w Wilnie i jego tradycje*, Toruń-Wilno 1996

## Eksteraj ligiloj 
* La Misiistoj Preĝejo en Vilno, Litovio - lignogravuraĵo; 1933 - Kujawsko-Pomorska Cifereca Librejo
* La kastelo en Trakai, Litovio - lignogravuraĵo; 1935 - Kujawsko-Pomorska Cifereca Librejo
* Marian Iwańciów - La Ŝtata Arkivo en Zamosc

Kategorio:Polaj pentristoj
Kategorio:Vilnanoj
Ŝafidaĵo

eta|Ŝafidaĵo
**Ŝafidaĵo** estas viando de juna ŝafido. En la kuirarto ĝi estas multe uzata kun iuj saŭcoj. En la pasinteco, la judoj ofte uzis ŝafidon por oferi al Dio, sed kutime la homoj manĝis la viandon post la ofero.

Kategorio:Viando
Ida M. Tarbell

dekstra|200px
**Ida Minerva TARBELL** (5-an de novembro 1857 – 6-an de januaro 1944) estis aŭtoro kaj ĵurnalisto. Ŝi estas konata kiel la gvidanta "muckraker" de sia epoko, kies verkoj estis originale publikigitaj en magazino ''McClure's*.

Ŝi famiĝis pro senvualigo de komercaj praktikoj de Standard Oil Company de John D. Rockefeller, tiel ŝi estas pioniro de la esplora ĵurnalismo. Oni konsideras ŝian libron, *The History of the Standard Oil Company*, publikigita en 1904, unu el la 100 plej gravaj verkoj de Usono en la 20-a jc. (laŭ elektoj en 1999).

Ida Tarbell estis filino de naftulo kaj akuzis Standard Oil pri maljusta taktiko por forigi ŝian patron kaj aliajn naftokompaniojn en la naftobizniso.

Tarbell, Baker, Steffens kaj redaktoro John Sanborn Phillips forlasis en 1906 *McClure's* kaj aĉetis *American Magazine,* kie ili uzis pli optimisman alproksimiĝon al temoj. Ŝi forlasis la magazinon en 1915. Tarbell kontribuis ankaŭ al *Collier's Weekly''.

Ŝi mortis je pneŭmonio en 1944, en aĝo de 86.

Oni elektis ŝin – la 7-an de oktobro 2000 – al National Women's Hall of Fame (Halo de Famaj Usonaj Virinoj)

## Vidua ankaŭ 
* John D. Rockefeller
* Rockefeller-familio
* Standard Oil
* South Improvement Company
* Henry H. Rogers
* McClure's

## Eksteraj ligiloj 
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870-1930, Ida Tarbell (1857–1944). A full-text searchable online database with complete access to publications written by Ida Tarbell.
* The Ida Tarbell Home Page
* American Experience: The Rockefellers 
* National Women's Hall of Fame - Ida Tarbell
* The History of the Standard Oil Company  by Ida Tarbell
* 
* Biography of Ida Tarbell found in Gale Group
* Ida Tarbell and the "Business of Being a Woman" by by Paula Treckel

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj biografoj
Riedstadt

**Riedstadt** estas germana komunumo en la sudo de la federacia lando Hesio, tuj okcidente de la urboj Darmstadt kaj Pfungstadt, kaj oriente de la rivero Rejno, kiu konsistigas la limon al la najbara federacia lando Rejnland-Palatinato. La komunumo konsistas el pluraj malgrandaj historiaj urbetoj, apartenas al la distrikto Groß-Gerau kaj al la administra distriktaro Darmstadt. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbetoj, kiuj konsistigas la komunumon, nomiĝas **Crumstadt, Erfelden, Goddelau, Leeheim** kaj **Wolfskehlen**. En Goddelau naskiĝis la germana dram-verkisto kaj revoluciulo Georg Büchner. Sur la mapo ekzistas plia urbeto en la komunumo, kiu fakte estas granda psikiatria kaj psikoterapia kliniko sur vasta tereno, por plenkreskuloj kaj maljunuloj samkiel por infanoj kaj junuloj. En la kliniko, fondita jam en 1535, kiel kuracisto laboris la patro de Georg Büchner, kaj du jarcentojn poste dum pluraj jaroj ankaŭ la esperantista kuracisto Thomas Pusch.

La komunumo estas situa rande de la ekonomia regiono Rhein-Main, kaj la aŭtoŝoseoj A 5 kaj A 67 ligas ĝin al la malpli ol 25 kilometrojn foraj centraj regionaj urboj Frankfurto ĉe Majno nordoriente kaj Wiesbaden nordokcidente.

## Partneraj urboj 
* 20ra Brienne-le-Château en Francio
* 20ra Sortino en Italio
* 20ra Tauragė en Litovio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝoj pri la Esperanto-Rondo de Frankfurto kaj la Regiono *Rhein-Main*

## Fotoj 

dosiero:Riedstadt-Goddelau Büchnerhaus 1.jpg|
dosiero:Riedstadt-Goddelau Büchnerhaus 2.jpg|
dosiero:Riedstadt KPPKJ Tagesklinik+Ambulanz.jpg|
dosiero:Riedstadt-Crumstadt urbodomo.jpg|
dosiero:Bait ul-Aziz (Riedstadt).jpg|

Kategorio:Distrikto Groß-Gerau
Kategorio:Urboj de Hesio
GIMP

GIMP (angle: GNU Image Manipulation Program) estas libera redaktilo por rastrumera grafiko. Parte estas subtenata vektora grafiko. La projekto estis fondita de Spencer Kimball kaj Peter Mattis en la jaro 1995. Nun ĉe la projekto laboras grupo de volontuloj.

## Funkcioj de GIMP 
### Penikoj, koloriloj kaj pentriloj 
GIMP enhavas 48 implicitajn penikojn kaj eblas krei novajn. Penikoj povas esti uzataj por forviŝi au krei ion. Penikoj povas esti molalimaj kaj durlimaj. GIMP havas paletron por skemoj RGB, HSV, CMYK plus ilo per kiu oni povas elekti koloron de sur redaktata bildo.

### Tavoloj kaj travidebleco 
GIMP ebligas redaktadon de tavoloj en unu bildo. Tavoloj povas esti kaŝataj por oportuneco kaj esti parte aŭ tute travideblaj.

### Efektoj kaj filtriloj 
GIMP havas ĉirkaŭ 150 implicitajn efektojn kaj filtrilojn. Krom tio eblas instali apartajn efektojn.

### Skriptoj 
GIMP ebligas krei kromaĵojn per Scheme, Perl, Python, Tcl kaj Ruby.

### Dosiertipoj 
GIMP povas legi kaj skribi tiujn ĉi dosier-tipojn:

* GIMP XCF, propra tipo (.xcf, densigita .xcf.gz aŭ .xcf.bz2)
* Autodesk flic animacio (.fli)
* Radiologia formato DICOM (.dcm or .dicom)
* PostScript dokumentoj (.ps, .ps.gz, .eps)
* FITS astronomiaj bildoj (.fits, or .fit)
* Streka Streka Variskala Grafiko (.svg)
* Microsoft Windows emblemo (.ico)
* Microsoft maldensigita AVI (.avi)
* Vindoza rastrumaĵo (.bmp)
* Paintshop Pro bildo (.psp, .tub)
* Adobe PhotoShop Dokumentoj (.psd, .pdd)
* PNM bildo (.pnm, .ppm, .pgm, .pbm)
* Compuserve Graphics Interchange Format bildoj kaj animaciaĵoj (.gif)
* Joint Photographic Experts Group Images (.jpeg, .jpg, .jpe)
* Portable Network Graphics (.png)
* Tagged Image File Format (.tiff, .tif)
* TARGA (.tga)
* X bitmap image (.xbm, .icon, .bitmap)
* X pixmap image (.xpm)
* X window dump (.xwd)
* Zsoft PCX (.pcx)

GIMP povas legi sed ne konservi tiujn ĉi tipojn:

* Adobe PDF dosieroj (.pdf)
* Kruda bildo tipo (diversaj sufiksoj)

GIMP ankaŭ povas konservi tiujn ĉi tipojn sed ne povas ilin legi:

* HTML kiel tabelo kun koloritaj ĉeloj (.html)
* C_(programlingvo) fontkodoj kiel tabelo (.c, .h)
* Multiple Network Graphic layered image files (.mng)
* ASCII Arto aŭ HTML, bildo konsistas el diversaj simboloj

## Distribuoj 
GIMP estas disponebla por diversaj operaciumoj. Oficiala retpaĝaro ne distribuas instaldosierojn sed nur fontkodojn.

Instaldosieroj por Vindozo faras Jernej Simoncic. *GIMP por Vindozo* estas projekto de SourceForge.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Hejmpaĝo de GIMP por programistoj
* Helpilo por uzantoj de GIMP
* GIMP por Vindozo 
* Komuno de GIMP uzantoj
* GIMP Professional Presets Archives 
* GIMP Print

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Komputila grafiko
Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj
Cheonggyecheon

eta
**Cheonggye-fluo**, konata ankaŭ **Cheong Gye Cheon**, unuvorte *Cheonggyecheon*, prononco per sistemo IFA , do pli-malpli , estas 10,8 km rivero fluanta tra la centra distrikto de Seulo, Sud-Koreio kaj alfluanta la riveron Han.

Antaŭ ĉ. 50 jaroj, la rivero disigis la riĉajn kaj malriĉajn partojn de la urbo, sed oni elkonstruis anstataŭ ĝi ses-lenan vojon ekde 1968 (aŭ 1958). Oni malkonstruis la ŝoseon ekde 2003 kaj rekreis la riveron kaj elformis parkon ĉe ties bordoj dum 2 jaroj.

La planon pri revivigo de la rivero apogis ĉefurbestro Li Mjung-bak. La laboros kostis 380 milionojn da USD (aliaj fontoj 1-12 miliardoj, laŭ diversaj alkalkuloj) , oni necesis forigi 620.000 tunojn da betono kaj asfalto, devis konstrui 22 novajn pontetojn.

La rivero komencis malvarmigi la aeron, helpis la aermoviĝon kaj tiel purigis la urban aeron.

## Bildaro 

dosiero:Seoul-Cheonggyecheon-02.jpg
dosiero:Seoul-01 (xndr).jpg
dosiero:CheonggyecheonSeoul.jpg
dosiero:Cheonggeyechon River in Seoul.jpg
dosiero:Korea-Seoul-Cheonggyecheon-2008-01.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* angla oficiala paĝo de Cheonggyecheon

Kategorio:Seulo
Kategorio:Koreio
Kategorio:Riveroj en Azio
Mari

**Mari** estas la ĉefa diino de la eŭska mitaro. Ankaŭ estas nomata **Anbotoko Mari** (Mari de Anboto), **Anbotoko Dama** (la damo de Anboto) kaj **Murumendiko Dama** (la damo de Murumendi).[Monto Amboto en [Biskajo, loĝejo de Mari|eta|300px]]Ŝi loĝas en kelkaj eŭskaj montoj (Txindoki, Murumendi...), sed ŝia plej grava loĝejo estas kaverno de Amboto nomata "Mariren Koba" (la kavo de Mari).

Mari, la simbolo de Ama Lur (Patrino Tero), estas reĝino de la estaĵaro kaj ties entoj. Plejofte estas imagata kun korpo kaj vizaĝo de virino, elegante vestita (plejofte ruĝe), aperante ankaŭ kiel virino de fajro aŭ arbo. Sugaar estas ŝia edzo, la *sorginak* (sorĉistinoj) ŝia adorantinaro kaj havas du filojn: Mikelats kaj Atarrabi, simboloj de la bono kaj malbono.

## Skribaĵoj 
* *La primitiva religión de los vascos* (la primitiva religio de la eŭskoj), José Dueso, Orain, 1996. ISBN 84-89077-56-8.

## Eksteraj ligiloj 
*  Mari kaj la eŭska mitaro

Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Eŭskaj kaj iberaj dioj
1976 Monda Superrealista Ekspozicio

**La Monda Superrealista Ekspozicio** okazis ĉe Galerio Black Swan (Nigra Cigno) en Ĉikago, 1976. Kiel la nomo sugestas, pli vaste je skalo ol antaŭaj "internaciaj" ekspozicioj, ĝi enhavis centojn da verkaĵoj preskaŭ ekskluzive de samtempaj partoprenintoj en Superrealismo de tridek-unu landoj.

*Mirinda Libereco/Vekeco de Deziro* estis la nomo de la katalogo de la 1976 Monda Superrealista Ekspozicio. Ĝi enhavas nombron da tekstoj kaj reproduktaĵoj, kaj ankaŭ planon de la aranĝaĵo de la galerio, kun la loko de la variaj sekcioj en kiujn la galerio organiziĝis.

## Referenco
Tiu ĉi artikolo estis tradukita rekte el la angla versio la 28-an de novembro, 2006.

Kategorio:Superrealismo
Rafael Correa

**Rafael Vicente CORREA Delgado** (naskiĝis la  en Guayaquil) estas ekvadora ekonomikisto kaj politikisto. En 2005 li estis ekvadora ministro pri ekonomio kaj financoj. De 15 januaro 2007 ĝis 24 majo 2017 estis la Prezidanto de la Ekvatoro.

Correa diplomiĝis en Katolika Universitato Guayaquil pri ekonomiko en 1987. Li plustudis kaj laboris en diversaj universitatoj.

Kiel ekonomia kaj financa ministro de Ekvadoro li laboris ekde aprilo ĝis aŭgusto de 2005.

Correa reprezentas nacian kaj maldekstran (kristanan) programon.

En dua raŭndo de prezidentaj balotoj la  li sukcesis kontraŭ Álvaro Noboa kaj la  li ekestis prezidento de Ekvadoro. Kiam nova konstitucio eniris la vivon, en Ekvadoro la  okazis sekvajn balotojn, kiu Correa venkis en unua raŭndo akirante preskaŭ 52% da voĉoj.

Krom hispanan lingvon Correa konas ankaŭ francan, anglan kaj keĉuan.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Rafael Correa  (es)

Kategorio:Prezidantoj de Ekvadoro
Kategorio:Ekvadoraj ekonomikistoj
Kategorio:Katolikaj socialistoj
Kategorio:Ekvadoraj socialistoj
Kategorio:Ekvadoraj verkistoj
Kategorio:Ekvadoraj ministroj pri financoj‎
Muckrakers

**Muckrakers** (angla ~ koto „sterko-rastantoj”) estas grupo de usonaj ĵurnalistoj, verkistoj, kiuj famiĝis pro siaj senvualigaj verkoj antaŭ la Unua Mondmilito. Ili raportis detale kaj laŭ faktoj pri politika kaj ekonomia koruptado, senatenta agado de la grandaj monopoloj kaj pri la mizero, kaŭzita de tiuj.

Ilia nomo estis originale pejorativa kaj venis de prezidento Theodore Roosevelt, kiu en parolo de 14-a de aprilo 1906, komparis ilin al sterkorastanta rolanto en alegoria romano de John Bunyan ''Pilgrim's Progress*, ke ankaŭ ili „kapablas nur subenrigardi”.

La unuaj senvualigaj artikoloj aperis en januara numero de *McClure's Magazine* 1903. Tiam la artikoloj de Lincoln Steffens, Ray Stannard Baker kaj Ida M. Tarbell observis la lokajn registarojn, trestojn, situon de la industria laboristaro.

La artikoloj pri politika koruptado, merkataj trompoj, industriaj monopoloj kaŭzis grandan eĥon en la socio, kio instigis ankaŭ aliajn pli akre kritiki la usonan socion.

La movado de la *muckrakers* forfloris kaj malaperis inter 1910 kaj 1912.

## Gravuloj de la movado 
* Charles Edward Russell: *The Greatest Trust in the World* (1905), *The Uprising of the Many* (1907)
* Lincoln Steffens verkis pri korupta urba kaj federacia politika vivo en *The Shame of the Cities* (1904)
* Brand Whitlock: *The Turn of the Balance* (1907)
* Thomas W. Lawson: *Frenzied Finance* (1904–05)
* Ida M. Tarbell: *History of the Standard Oil Company* (1904)
* Edwin Markham: *Children in Bondage*
* Upton Sinclair: *The Jungle* (1906)
* Samuel Hopkins Adams: *Great American Fraud* (1906)
* David Graham Phillips: *The Treason of the Senate'' (1906) helpis akceptigi la 17-an amendon de la usona konstitucio, kiu deklaris, ke la senatanojn elektu rekte la ŝtatanoj.

Kategorio:Ĵurnalismo
Mani

**Mani** estas:

* la profeto Maniĥeo, ankaŭ nomata Mani, de Maniĥeismo;
* Mani (diino) de brazilaj indiĝenoj;
* **Maní** estas vilaĝo en Jukatanio, Meksiko.
Jan Tinbergen

maldekstra|60ra|Medalo de la Nobelpremio
**Jan TINBERGEN** (Hago, 12-a de aprilo 1903 – Hago, 9-a de junio 1994) estis nederlanda ekonomikisto. Li, kune kun Ragnar Frisch, en 1969 ricevis kiel unua la Nobel-premion pri ekonomiko.

Tinbergen estis la filo de Dirk Cornelis Tinbergen, instruisto de la nederlanda lingvo, kaj Jeanette van Eek, instruistino.

En 1929 li edziĝis kun Tine Johanna de Wit kun kiu li ricevis kvar infanojn.

Antaŭ ol Tinbergen sin okupis per ekonomiko li ekstudis en 1921 matematikon kaj fizikon ĉe la universitato de Leiden.

Li rifuzis la militservon kaj devis fari anstataŭan civilan laboron post sia finstudado en 1926. Dum ĉi tiu periodo de 25 monatoj Tinbergen havis troan liberan tempon kaj komencis  pristudi ekonomikon. Kiel fanatika membro de la Social-Demokrata Laborpartio (SDAP) li sentis ke li ne multe povas signifi por la partio kun sia scio de la fiziko. La studado de ekonomiko bone servus al la partio.

En 1929 Tinbergen doktoriĝis en fiziko kaj ekonomiko per la disertacio: “Minimumproblemen in de natuurkunde en economie” (Minimumproblemoj en la fiziko kaj ekonomiko).

Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1990. Lia frato estas Nikolaas Tinbergen.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj ekonomikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Nederlandaj sciencistoj
Episcopia Bihorului

eta|320px
eta|320px
**Episcopia Bihorului** [episkopia bihoruluj] (hungare *Biharpüspöki*) estis vilaĝo en Rumanio aligita en 1956 al Oradea.

## Loĝantaro 
En 1910 Biharpüspöki havis 3 650 loĝantojn (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1273. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, al Bihar. La ligna baldakeno (pereinta) de reformita preĝejo konstruita en la 16-a jarcento estis farita en 1720 de pentristoj János Adoni Asztalos, István Csorvási Asztalos kaj Ferenc Adoni Asztalos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

== Komunumoj pri *püspök* (=episkopo) en Hungara reĝlando ==

## Gravaj personoj 
* Béla Antal (24-a de januaro 1924): instruisto, lokhistoriisto
* Sándor Böszörményi: ekonomikisto
* Janka Földi: verkistino
* János Miklós (n.la ), grafikisto.
* János Püspöki, (naskiĝinta ĉirkaŭ 1620, mortinta post 1661), reformita pastro, instruisto, verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Decumanus

La ***Decumanus***, aŭ ***Decumanus Maximus***, estis la ĉefa orienta-okcidenta akso en romia urbo. Ĝi kutime konsistigis unu el la plej gravajn vojojn de la urbo, kore de la ekonomia vivo de la loĝantaro.

Je la vojkruciĝo inter la dekumano kaj la *cardo* plejofte troviĝis la forumo.

## Ekzemploj
*En Parizo, kvankam ĝi ne plu estas tre videbla, la *decumanus* kongruas kun la nuntempa strato Soufflot.
*En Poitiers, la ĉefstrato ankoraŭ estas la romia *decumanus*.

## Vidu ankaŭ
**Cardo*

Kategorio:Romia Imperio
Cardo

La ***cardo*** estis la ĉefa norda-suda akso en romia urbo. Ĝi estis precipe grava strato por la ekonomio de ĉiu urbo. En la latina lingvo, *cardo* signifas « akson » : de ĝi devenas la vortoj « kardinala punkto ».

Je la vojkruciĝo de la *cardo* kaj de la *decumanus* kutime troviĝis la forumo. Kiam ekzistis pluraj nordaj-sudaj vojoj en la urbo, oni nomigis la plej gravan kiel la *cardo maximus*.

## Ekzemploj 
* Bona ekzemplo estas la *cardo* de antikva Jerusalemo. Post la subpremo de la juda ribelo de 70 fare de la militistoj de Titus, Jerusalemo estis renomita "Ælia Capitolina", kaj la novaj planoj de la urbo inkludis cardon kun multaj kolonoj, ekde la nordo ĝis la sudo. Tiu akso estas ankoraŭ videbla hodiaŭ.
* La *cardo maximus* de Lutetia (antikva Parizo) kongruas kun la nuntempaj vojoj, kiuj direktas al Orléans, interalie la strato Saint-Jacques aŭ la strato de la Tombe-Issoire.

## Vidu ankaŭ 
* *Decumanus*

Kategorio:Romia Imperio
Monteto Sainte-Geneviève

[eta|dekstra|250px|La [strato Saint-Jacques (Parizo)|strato Saint-Jacques kaj la universitato Sorbonne, sur la norda flanko de la monteto.]]
La **monteto Sainte-Geneviève** () estas monteto, kiu troviĝas sur la maldekstra bordo de la Sejno, ene de la 5-a arondismento de Parizo.

Supre de la monteto, oni povas viziti la Panthéon aŭ la Sainte-Geneviève Bibliotekon, kiu estas plejofte plena je studentoj el La Sorbonne aŭ el aliaj proksimaj universitatoj. En la mallarĝaj stratoj de la monteto, oni povas ĝui multajn kafejojn aŭ restoraciojn, ekzemple en la strato Mouffetard.

La *école Polytechnique* iam troviĝis sur la monteto. Sur la alia flanko de la monteto situas la strato Ulm, kaj la fama École Normale Supérieure.

## Vidu ankaŭ 
* Sankta Ĝenoveva (france *Sainte-Geneviève*)
* Latina Kvartalo (Parizo)
* Liceo Henriko la 4-a
* Liceo Louis-le-Grand

Kategorio:Kvartaloj de Parizo
Sinclair ZX81

eta|Sinclair ZX81
La hejma komputilo **Sinclair ZX81**, malteniĝis de la angla firmo Sinclair Research en&nbsp;1981. La komputilo estis sekvo de la modelo ZX80. La ĉirkaŭfermo de la komputilo estis nigra, kaj havis membranan klavaron. La alieca vido de la komputilo rezultiĝis de laboro de Rick Dickinson, desegnisto industria. La videa eligo de la komputilo, kiel de la ZX80, adaptita por la televido. En- kaj elŝarĝado de la programoj fariĝis tra vulgara hejma magnetofono, al magnetaj bendoj. Ĝi estis multsignifa ĉar ĝi estis la unua hejma komputilo kio kostis malpli ol $100, kiam vendita kiel partaro; ĉi tio igis multe da vendoj de ZX81. La sole usona versio de la komputilo farigis kaj vendiĝis de Timex, nomita la "Timex Sinclair 1000".


Kategorio:Komputilo
Vinlando

eta|rekonstruo de vikinga setlejo
**Vinlando** estas nomo, kiun Island-Gronlanda vikingo Leif Eriksson donis al landaĵo en nord-orienta Nordameriko, kie li ĉirkaŭ la jaro 1000 surteriĝis - supozeble kiel unua eŭropano en Ameriko.

Pri la vojaĝoj al Vinlando parolas du islandaj epikaj verkoj, La sagao de la Gronlandanoj kaj La sagao de Ruĝa Eriko. Laŭ la unua sagao, la malkovron faris Bjarni Herjfulsson, kies ŝipo veturis ĉirkaŭ 986 al Gronlando, sed forta vento pelis ĝin okcidenten. Oni supozas laŭ la priskribo, ke li preterŝipis nunan orientan marbordon de Kanado kaj reŝipis al Gronlando.

Ĉ. 1000 Leif Eriksson ŝipveturis kun 35-membra skipo por retrovi la teron, kiun Bjarni hazarde trovis. La ekspedicio de Leif unue trafis glacian, senarbaran teron, kiun nomis Helluland. Ili ŝipis pli poste suden kaj alvenis en ebena, arbara regiono, kiun ili nomumis *Markland*. Ili pluŝipis suden kaj trovis la moder-klimatan arbaran regionon, kiun oni nomumis *Vinland* (lando de la vino). Oni konstruis tie loĝejojn kaj esploris la ĉirkaŭon. Frato de Leif, Thorvald ekveturis en 1003 kaj plenumis du jarojn en Vinlando.

En 1004 (aliaj fontoj en 1010), Thorfinn Karlsefni gvidis grupon de 130 personoj (aŭ 65) al Vinlando, ĉar li aŭdis de Thorvald, ke sur la nova lando kreskas la vito nature. Ili komercis kun la indianoj, sed interbatalis jam en la tria jaro, tiel ili reveturis al Gronlando. En 1013, filino de Ruĝa Eriko, Freydis ekigis novan, sensukcesan ekspedicion al Vinlando. Tio estis la lasta provo de la vikingoj akiri Amerikon.

La arkeologo Helge Ingstad malkovris en 1963 restaĵojn de la vikingaj setlejoj, en norda parto de Nov-Funlando, ĉe L'Anse aux Meadows. La radiokarbona analizo montris, ke la restaĵoj estas el ĉirkaŭ 1000.

Ankaŭ mencias Nord-Amerikon kiel „landon de la vino”, la kroniko de Adamus Bremensis el 1075.

## Eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ 
* eta|maldekstra|200ra|Mapo


Kategorio:Historio de Gronlando
Kategorio:Mezepoka Islando
Kategorio:Mezepoka Norvegio
Kategorio:Historio de Nordameriko
Kategorio:2-a jarmilo en Nordameriko
Parisii

[eta|dekstra|250px|[Oro|Ora monero de la Parisii.]]
La **Parisii** estis gaŭla tribo, kiu vivis en la nuntempa Pariza Regiono. Laŭ Julio Cezaro (-53), ilia ĉefurbo estis verŝajne Lutetia (Parizo), kvankam la subgrundo de Parizo ankoraŭ ne donis pruvon por tio. Laŭ freŝdataj malkovroj, tiu urbo eble troviĝis sur la hodiaŭa loko de Nanterre.

Dum la romia konkero de Gaŭlio, la Parisii kontribuis al la rezisto kontraŭ Julio Cezaro organizita de Vercingetorix en -52. De ili devenas la nomo de Parizo, sed ankaŭ tiuj de Villeparisis, Cormeilles-en-Parisis aŭ Fontenay-en-Parisis.

La Parisii kreis kelkajn el la plej belegaj gaŭlaj moneroj.

## Vidu ankaŭ 
* **Parizo**
* Lutetia

Kategorio:Historio de Parizo
Tempa kapsulo

[eta|230ra|Tempa kapsulo en Usono, sendita el [1996 al 2075]]
eta|230ra|Orkovrita alumena tabulo, mesaĝo al estonto forportita per satelito Pioneer 10
**Tempa kapsulo** aŭ **letero al estonto** estas mesaĝo, kiun oni foje sendas al si mem, aŭ al siaj posteuloj, aŭ al iu ajn, kiu retrovos la mesaĝon post paso de tempo. La leteroj al estonto kutime estas metataj en fortikan ujon (de kie la nomo **tempa kapsulo**) kaj kaŝataj en fidinda loko. Ofte la mesaĝo estas enterigata aŭ metita en fundamenton de konstruaĵo aŭ monumento. Ofte tian mesaĝon sendas grupo de individuoj kaj okazigas lige kun tio honoran eventon, vokas ĵurnalistojn ks. Se la mesaĝo estas lokita en publika loko, oni kutime indikas, kiam necesas la kapsulon malfermi. La teksto de la mesaĝo povas esti malkaŝita (publikigita) ĉe la enkapsuligo aŭ ne (kaj tiam ĝi restas mistero ĝis la elkapsuliĝo en certa dato). Tempa kapsulo ofte enhavas ankaŭ la ĉiutage uzatajn aĵojn el la tempo, el kiu ĝi estas sendata, kaj ankaŭ fotojn, bildojn, sonregistrojn ktp.

## Ekzemploj de tempaj kapsuloj 
* En 2000 dum festado de 75-jariĝo de internacia infanripozejo "Artek" (Krimeo) estis malfermita la tempa kapsulo, kiun sendis sovetiaj pioniroj (sovetia versio de skoltoj) el 1960-aj jaroj. La mesaĝon subskribis 1200 ripozantaj en "Artek" pioniroj el ĉiuj respublikoj de Sovetunio. Ĉiujn 40 jarojn la mesaĝo staris en metala raketo meze de unu el la placetoj de la granda ripozejo. Laŭ la honore eligita mesaĝo, pioniroj de la 1960-aj kredis, ke en 2000 ĉiuj popoloj de la Tero vivas en paco, homoj facile vojaĝas al la Luno, kaj en "Artek" mem ekzistas propra kosmodromo... La ĉeestantoj estis tre kortuŝitaj.
* En 2000 mezlernejanoj en Merkena distrikto de la Ĵambila provinco de Kazaĥio honore malfermis senditan el 1968 metalan tempan kapsulon. La kapsulo enhavis leterojn kaj fotojn, kiujn sendis apartaj pioniroj de la mezlernejo, kaj detalan priskribon de la pionira agado, pri kiu okupiĝis mezlernejanoj en 1968.

Senditaj en la satelitoj Pioneer 10, Pioneer 11 kaj Voyager mesaĝoj al eventualaj eksterteranoj ankaŭ povas esti rigardataj kiel tempaj kapsuloj. La mesaĝoj estas registritaj en temporezistaj materialoj (kiel oro) kaj teorie povas elteni jarmilojn antaŭ ol iu retrovos ilin aŭ ili detruiĝos pro iu kialo.

## Vidu ankaŭ 
* Ora disko de la kosmosondiloj Voyager
* Arch Mission Foundation -  fondaĵo kies celo estas meti diskojn kun homa scio en diversaj lokoj en la sunsistemo kaj sur la Tero
* List of time capsules - la listo de tempaj kapsuloj en la angla vikipedio

Kategorio:Socio
Kategorio:Tempo
Kategorio:Komunikado
Pattillo Higgins

160px|eta|dekstra|Pattillo Higgins estas konata nun kiel *Profeto de Spindletop*.
**Pattillo HIGGINS** (5-an de decembro, 1863, Sabine Pass (Teksaso) – 5-an de junio, 1955, San Antonio) estis entreprenisto, memedukita geologo kaj kiu havis la karesnomon de "Profeto de Spindletop".

Oni devis amputi lian maldekstran kruron ekde la kubuto, en aĝo de 17, pro partopreno en interpafado.

Li komence produktis brikojn per la entrepreno *Higgins Manufacturing Company*. Poste li observis la naftokampojn en Pensilvanio, serĉante geologiajn signojn pri la nafto. Higgins fondis en 1892 la kompanion *Gladys City Oil, Gas, and Manufacturing Company* kun aliaj personoj. Sed ankaŭ tiu kunlaboro finance malebliĝis kaj li kontraktis kun Anthony Francis Lucas, poste ili kun John H. Galey kaj James M. Guffey, sed tiuj lastaj apenaŭ lasis procentaĵon al Lucas kaj Higgins restis tute sen procentaĵo el la profito. La borado sukcesis en januaro de 1901, kaj la kampo donis 3 milionojn samjare kaj 17 milionojn da bareloj sekvajare.

Higgins poste vivtenis sin per spekulacia naftoborado, desegnado, inventado, kiel artisto, inĝeniero.

Li abiturientiĝis en aĝo de 45 jaroj, en 1905 adoptis 15-jaran junulinon Annie Johns, kun kiu li edziĝis post tri jaroj, spite al la skandalo. Ili havis tri infanojn.

## Literaturo 
Robert W. McDaniel: Pattillo Higgins and the Search for Texas Oil

## Eksteraj ligiloj 
* Spindletop History and Biographies 

Kategorio:Usonanoj
SPIP

**SPIP** estas franca libera sistemo por administrado de enhavo por retejoj. Estas la mallongigo de ''Système de Publication pour l'Internet Partagé'' (eo: sistemo publikiga por partumita interreto)

SPIP estas tre facile instalebla kaj celas ĉefe plifaciligi la kunlaboradon por regule publikigi informojn en retejo. La programaro estas havebla en esperantlingva eldono.

Danke al la uzo de ŝablonoj por publikigi artikolojn kaj programaro facila por la administrado vi povas ĝin uzi sen multe da kono pri la komputila lingvo PHP. Estas unu el la ĉefaj avantaĝoj de SPIP.

## Teknologio 
La programaro estas verkita en PHP kaj baziĝas je datumbazo MySQL.

## Historio 
SPIP origine estis verkita por la retejo uzine.net. La kreintoj poste decidis donaci la teknologion al la komunumo de libera programaro sub la permesilo GPL. Ekde ĝia lanĉo en la jaro 2001, la retejoj de Le Monde diplomatique kaj Vacarme uzis SPIP.

Ekde eldono 1.6 komence de la jaro 2003 la privata interfaco estas havebla en diversaj lingvoj, inter ili la bretona, la okcitana kaj Esperanto.

Ekde eldono 1.7 de januaro 2004 SPIP ankaŭ kapablas krei plurlingvajn retejojn, enhavas indekson traserĉeblan kaj permesas inkluzivi la enhavon de aliaj retejoj pere de sistemo de reta abonrilato.

Eldono 1.9 de julio 2006 enkondukis sistemon de kromprogramoj.

## Eksteraj ligiloj 
* La oficiala retejo de SPIP (en Esperanto)
* Esperantilingvaj retejoj uzante SPIP

Kategorio:Sistemoj por administrado de enhavo
Kategorio:Aperis en 2011
Julia Pardoe

**Julia PARDOE** (4-an de decembro, 1806, Beverley, Yorkshire, - 26-an de novembro, 1862) estis angla novelistino kaj histroiistino.

Ŝia patro estis majoro Thomas Pardoe, elstara partoprenanto de la Waterloo-batalo. Ŝi kapableco je literaturo montriĝis fruaĝe, aperis versa volumo en ŝiaj dekaj jaroj, poste pluraj noveloj. La gravajn sukcesojn ŝi atingis ekde 1833 per la vojaĝ-priskriboj kaj historiaj verkoj.

Ŝia unua verko temas pri Portugalio, poste akompanis ŝian patron en komisio al Istanbulo, verkis ŝi pri Turkio. Dum la ŝipado al Istanbulo, tre plaĉis al ŝi Hungario kaj decidis reveni tien. Tio okazis somere de 1839 kaj daŭris ĝis vintro de 1940. Ŝi verkis pri tio 3-voluman verkon. Dum ŝia restado en la hungara parto de la Aŭstra Imperio, ŝi ankaŭ multe vizitis la slovakan parton de la Imperio. Li pozitive, simpatie prezentis la hungarojn kaj la landoparton.

## Verkoj 
* *The City of the Sultan* (1836),
* *Romance of the Harem*
* *Thousand and One Days*
* *Louis XIV. and the Court of France*
* *Court of Francis I.*
* *Lord Morcar of Hereward* (1829)
* *Speculation* (1834)
* *The Mardens and the Daventrys* (1835)
* *The River and the Desert; or Recollections of the Rhine and the Chartreuse* (1838)
* *The Beauties of the Bosphorus* (1839)
* *The City of the Magyar or Hungary and its Institutions* (1840)
* *The Hungarian Castle* (1842)
* *Confessions of a Pretty Woman* (1846)
* *The Jealous Wife* (1847)
* *The Rival Beauties* (1848)
* *Flies in Amber* (1850)
* *The Life and Memoirs of Marie de Medici, Queen and Regent of France* (1852)
* *Reginald Lyle* (1854)
* *Lady Arabella, or The Adventures of a Doll* (1856)
* *Abroad and at Home: Tales Here and There* (1857)
* *Pilgrimages in Paris* (1857)
* *The Poor Relations* (1858)
* *Episodes of French History during the Consulate and the First Empire* (1859)
* *The Rich Relation* (1862)

Kategorio:Britaj verkistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Anglaj romanistoj
Kategorio:Anglaj veturverkistoj
Paul Gross

**Paul Gross** estas kanada aktoro, produktisto, direktoro, muzikisto, kantisto kaj verkisto. Paul naskiĝis la 30-an de aprilo 1959, en Calgary (Alberta, Kanado), sed jam dum infanaĝo li vojaĝis tutmonde. Lia patro estis tankkomandanto en la Kanada Armeo (reĝa Kanada kavalerio). Ili vivis en Kanado, Germanio, Anglio (kiam li havis ses jarojn), Vaŝingtono (frua junaĝo), Toronto (dum junaĝo). Li ankaŭ loĝis en aŭ apud Gagetown (Nov-Brunsviko) - (lia plej ŝatata loko). Poste li loĝis en Malibu (Kalifornio); tiam oni proponis al li rolon de policano Fraser en "Due South" (televida serio pro kiu li famiĝis) do li reiris al Kanado. Nuntempe li vivas en Toronto, Ontario.
Paul edziĝis kun aktorino Martha Burns en 1987, kaj ili havas du infanoj, Hannah kaj Jack.

## Eksteraj ligiloj 
* Oftaj demandoj pri Paul Gross (en la angla)

Gross, Paul
Gross, Paul
Cipriano

dekstra
**Tascio Cecilio Cipriano**, Latine: *Thascius Caecilius Cyprianus* (200/210-258) estis naskita en Kartago, la ĉefurbo de la Romia provinco Afriko. Li devenis de pagana familio; profesie li fariĝis retoro, instruisto pri retoriko. En 245 aŭ 247 li estis baptita kaj unu-du jarojn poste li estis aklamacie elektita episkopo.
La ĉirkaŭ dek jaroj de lia episkopa oficado estis malfacila periodo por la Afrika eklezio.

Restas de li ege valora kolekto de leteroj, plurfoje kune kun la koncernaj respondoj al li. El ili, kaj ankaŭ el liaj teologiaj traktaĵoj pri pluraj temoj, ni havas sufiĉe detalajn informojn pri la tiutempa eklezia vivo en kaj ĉirkaŭ Afriko kaj Numidio. Lia personeco akiris al liaj verkoj grandan aŭtoritaton ankaŭ ekster la propra regiono. Ne senkiale de lia verkaro restas relative multaj manuskriptoj.

Kvankam li ja ne kontraŭis la unuaecon (la prioritaton) de la eklezio de Romo, fakte por li ĉiuj episkopoj estis samrangaj antaŭ Dio. Koncerne la bapton, li ne rekonis la validecon de la bapto fare de tiuj kristanoj, kiuj iel perdis kompletan komunion kun la eklezio de Romo (la romkatolika eklezio). Romo mem, kaj poste ankaŭ Aŭgustino, aplikis malsaman politikon.

Alia temo, tiutempe tre debatata, estis kion fari koncerne tiujn fidulojn, kiuj, okaze de persekutado, por sendanĝerigi sian vivon, ĉu ŝajnigis sin oferintaj al la romiaj dioj, ĉu efektive plenumis tiajn oferojn. Ofte, post ĉesigo de la persekutado, tiaj kristanoj ree venis al la lokaj eklezioj. Pluraj grupoj aŭ sektoj – ekzemple Donatistoj kaj la sekvantoj de Novatiano en Romo - reagis kontraŭ ili tiel akre, ke la falintoj ne plu estis akceptataj en la eklezian komunumon. Por Cipriano tio estis tro rigora sinteno: li ja estis severa kontraŭ tiaj apostatoj, sed aliflanke rekonis en ilia agado la homan malperfektecon: pere de penitenca rito eblis reveni en la eklezion.

Tertulianon li konsideris sia Majstro, de kiu multe li transprenis, kvankam foje en malpli rigora formo.

Li mortis martire la 14an de septembro 258.

Inter liaj traktaĵoj ni menciu speciale pri "Kiel sin vestu la Virgulinoj", "La Unueco de la Katolika Eklezio" (kiu aperis ĉe VoKo en la serio Voĉoj Kristanaj, nr 25. - 2006 - 45 p.), kaj "La Falintoj".

## En Esperanto 
Aperis de li krome tradukoj en Antologio Latina volumo 5, p.&nbsp;113-179.

Kategorio:Mortintoj en 258
Kategorio:Romia literaturo
Masakro de Sand Creek

La **masakro de Sand Creek** okazis en Usono, la 29-an de novembro 1864. La masakron de indianoj gvidis John M. Chivington kaj efektivigis kun solduloj de Colorado. Ili masakris kelkcentojn da viroj, virinoj kaj infanoj, kvankam tiuj flirtis blankan flagon. La viktimoj estis skalpitaj, la kadavroj estis torturitaj, stumpigitaj.

Oni trovis oron en la 1850-aj jaroj en okcidenta parto de Kansas. La evento allogis amason da blankuloj, kiuj venis en konflikton kun la indianaj triboj de Cheyenne kaj Arapaho.

La konflikto tiel akriĝis, ke guberniestro John Evans komisiis setlejiston John M. Chivington kaj liajn memvarbitajn soldatojn pri restarigo de la paco. Post bataletoj, la indianoj emis al packontrakto, sed Chivington pensis alion.

Li kaj lia taĉmento murdis tutan bivakon de la indianoj la 29-an de novembro 1864. Okulatestanto de la afero estis *George Bent*, filo de pelt-komercisto, kiu notis kaj diskonigis la eventojn.

Kvankam la militistara gvidantaro dekretis pri esplorado, la murdistoj restis senpunitaj.

Sand Creek
Txindoki

**Txindoki** (Ĉindoki) aŭ **Larrunarri** (Larun'.ari') estas monto de Gipusko, lokiĝanta en la montoĉeno Aralar. 

320ra|maldekstre|eta|Monto Txindoki
Ĝi altas 1346 metrojn kaj kuŝas sur Amezketa.
Kvankam ĝi ne estas la plej alta monto de Gipusko, ĝi estas unu el la plej gravaj, pro ĝia singulara aspekto. La plej komuna vojo ekas el Larraitz kaj proksimiĝeblas per aŭto. La Okcidenta rando estas konvena por grimpado.

Kategorio:Montoj en Eŭskio
Mielkuko

eta|mielkukoj por donacado
**Mielkuko** aŭ **spica kuko** estas formita kaj ornamita dolĉaĵo, pretigita el faruno, mielo (originale, nuntempe ofte per aliaj dolĉigaĵoj kiel inverta sukero, saĥarozo, amela siropo), lozigaj kaj aldonaj materialoj (spicoj por gustumado).

La mielkuko havas grandan dolĉaĵ-entenon, oni ne ŝveligas, sed lozigas la farunaĵon per bakpulvoro aŭ alia materialo. Ĝi estas longtempe konsumebla, enhavas facile digesteblajn fruktosukerojn.

Post kunknedo de la bazmaterialoj, oni ripozigas la farunaĵon, rulpremas, formas, bakas kaj superŝutas per diversaj kovraĵoj (sukero, ĉokolado).

## Historio 
Oni pretigis kukojn kun mielo en Egiptio kaj Mezopotamio jam en la 3-a jarmilo a.K. Ĝi estis ŝatata dolĉaĵo en Romio; dum la mezepoko, oni pretigis ilin komence en la monaĥejoj (kiuj okupiĝis pri abelbredado), de kie ili disvastiĝis en la 13-14-a jc. en grandajn urbojn de Eŭropo.

Oni mencias en Nürnberg (1108) la mielkukistojn, kiuj poste, ĉefe ekde la 15-a jc., aperis dise en Eŭropo, kie la mielkukistoj fondis eĉ gildojn. Kun apero de la betosukero komence de la 19-a jc., la produktado de mielkukoj retiriĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Kuko
* Benjeto
* Gulab jamun (:en:gulab jamun, :fr:gulabjaman)
* Kristnaska foiro

Kategorio:Bakaĵoj
Pedro Jorge Vera

**Pedro Jorge VERA** (naskiĝinta en Guajakilo, 1914 - mortinta en 1999) estis ekvadora verkisto kaj komunista politikisto. Li kontribuis al kelkaj ĵurnaloj kaj magazinoj de polemika karaktero "La Calle", kun la verkisto Alejandro  Carrión, kaj ankaŭ "La Mañana." Li restis tra sia vivo proksima amiko de pentristo Oswaldo Guayasamin, de verkisto Jorge Enrique Adoum kaj de la kuba estro Fidel Castro.

Kategorio:Ekvadoraj politikistoj
Kategorio:Ekvadoraj verkistoj
Kategorio:Ekvadoraj komunistoj
Kategorio:Ekvadoraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Vikario

**Vikario** (latine: vicarius, laŭlitere: *anstataŭanto*) estas persono kun eklezia help-ofico. 

## En la Romkatolika eklezio
Oni povas distingi inter veraj anstataŭ-oficoj kaj pli malaltaj oficoj dependantaj de pli striktaj direktivoj.

### La unua grupo
*la **Kardinalo-Vikario** kiu en Romo agas kiel anstataŭanto de la papo en ties funkcio de episkopo de Romo
*la **Apostola Vikario** por gvidado de certa misiado-regiono, kie ne funkcias "normala" episkopo
*la **Episkopa Vikario** por anstataŭi la episkopon, ĉu en parto de la diocezo, ĉu en difinita tasko (ekzemple doni la sakramenton de l' konfirmacio, ĉu por difinita grupo da membroj de l' diocezo (ekzemple por celebradi en specifa rito aŭ lingvo)
*la **Ĝenerala Vikario** en la diocezo estas la ĝenerala anstataŭanto de episkopo, kies funkcio aŭtomate ĉesas ĉe sedis vacatio (manko de episkopo, pro morto ekzemple)
*certasence ankaŭ la papo mem kiel Vicarius Christi. 

Ankaŭ en kelkaj klostraj komunumoj la superulo nomiĝas vikario.

### La dua grupo
Apartenantoj al la dua grupo laboras kiel helpantoj de siaj ĉefoj kaj pli forte dependas de ties direktivoj, ekz. la help-sacerdotoj en paroĥoj. Tiuj estas ofte junaj sacerdotoj en la unuaj jaroj de sia ofico.

## En Protestantismo
Pluraj protestantaj eklezioj konas la **vikarion** kiel indikon pri ĵus ordinita pastoro aŭ pastorino, antaŭ ties unua efektiva paroĥo (pli ofte nomata : *eklezia komunumo*).  

La saman terminon oni ankaŭ aplikas al pensiita pastoro, kiu kun konsento de la regiona sinodo plenumas pastoran funkcion en loka komunumo, sen oficiale esti instalita kiel ties pastoro.

La vikario kutime ne rajtas plenumi la sakramentojn.
Universitato Sudkolombia

La **Universitato Sudkolombio** (hispane: *Universidad Surcolombiana*) (USCO) estas universitato en Neiva, Kolombio.

La universitato estas unu el la plej prestiĝaj en la sudo de kolombio. Ĝi havas ĉirkaŭ 8,000 studentojn antaŭdiplomajn kaj 17,000 postdiplomajn.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de Universitato Sudkolombia

Sudkolombia
Fontenay-en-Parisis

**Fontenay-en-Parisis** estas malgranda franca komunumo lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la Pariza Regiono.

Ĝi havis 1 710 loĝantojn en 1999. En la franca lingvo, la loĝantoj nomiĝas *Fontenaisiens*.

## Vidu ankaŭ
*Komunumoj de Val-d'Oise

## Eksteraj ligiloj 
*TTT-ejo de la komunumo 

Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Eŭropa varmego de 2003

dekstra|eta|250px|Diferenco kompare al normalaj temperaturoj dum la varmego.
Je aŭgusto 2003 okazis intensa **varmego en Eŭropo**. Tiu ĉi varmego estis escepta, unue pro sia longa daŭro (du semajnoj) sed ankaŭ pro sia alta grado : multnombraj rekordoj pri temperaturoj estis preterpasitaj tra la kontinento. Plie, la varmego postiris printempon kaj fruan someron relative senpluvajn, samkiel en 1976.

En kelkaj ŝtatoj, ekzemple Francio aŭ Portugalio, la konsekvencoj en la natura medio, en la loĝantaro aŭ en la terinstalaĵoj eĉ kaŭzis politikan krizon.

Almenaŭ 35 000, kaj pli verŝajne ĉirkaŭ 50 000 uloj (precipe maljunuloj) mortis pro la varmego tra Eŭropo.

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Klimato
Kategorio:2003 en Eŭropo
Kategorio:Naturaj katastrofoj en Eŭropo
Kategorio:Naturaj katastrofoj en la 21-a jarcento
Kategorio:Katastrofoj en 2003
Verĥovna Rada

La **Verĥovna Rada**,  "Supera konsilio", estas la nomo de la unuĉambra parlamento de la respubliko Ukrainio. Laŭ la Konstitucio de Ukrainio ĝi estas unusola leĝodona organo. La parlamento konsistas el 450 deputitoj-parlamentanoj, elektitaj por 4 jaroj. La lasta parlamenta elekto ĝis nun okazis en oktobro 2014.

La 9-an de aprilo 2015 la Parlamento de Ukrainio aprobis leĝon per kiu oni malpermesis la komunismajn simbolojn kiaj la rikoltilo kaj martelo, figuroj de la Sovetunio, aŭ ties luktantoj kontraŭ la naziismo dum la Dua Mondmilito, dum oni egaligas propagandon por komunismo kaj propagandon por naziismo.

La ukraina parlamento ludis gravan rolon en la tumulta politiko de Ukrainio ekzemple antaŭ la prezidenta politiko kiel de Volodimir Zelenskij.

## Vidu ankaŭ 
* Prezidanto de la Verĥovna Rada

## Notoj 
Kategorio:Politiko de Ukrainio
Kategorio:Parlamentoj
Strato Saint-Jacques (Parizo)

[eta|maldekstra|200ra|La strato Saint-Jacques kaj la [La Sorbonne|universitato Sorbonne.]]
La **strato Saint-Jacques** (franclingve *Rue Saint-Jacques*) estas fama strato lokita en la 5-a arondismento de Parizo. La strato heredis sian nomon el malnova kapelo dediĉita al Sankta Jakobo, kiu apartenis al la Dominikanoj je la 13-a jarcento.

Tiu strato estis iam la ĉefa vojo por veturi al Orléans. Sed ekde la granda renovigo de Parizo fare de la barono Haussmann, tiun rolon havas la bulvardo Saint-Michel.

La strato konsistigas la okcidentan limon de la Latina Kvartalo kaj de la monteto Sainte-Geneviève.

## Vidu ankaŭ 
* Gimnazio Louis-le-Grand

Kategorio:Stratoj aŭ placoj de Parizo
Perpetua kaj Feliĉita

**Perpetua kaj Feliĉita** (Latine: Perpetua & Felicitas) estas du martirinoj, kiuj pro sia fido mortis la 7-an de marto 203 en Kartago.

## la martira morto de Perpetua kaj Feliĉita 
Vibia Perpetua estis juna virino de nobela familio. Ŝia patro estis pagano, sed la patrino kaj du fratoj konvertiĝis al kristanismo. Perpetua mem kaj alia frato estis kateĥumenoj, t.e. ili estis prepariĝantaj por esti baptitaj. Perpetua estis nuptita kun viro el bona familio, kaj ilia infano estis ankoraŭ suĉinfano, kiam Perpetua je 22-jaraĝo fariĝis viktimo de l' persekutado de imperiestro Septimo Severo kontraŭ la kristanoj.

Kune kun ŝi estis arestitaj kvar aliaj personoj: ŝia sklavino Feliĉita, kiu estis fine de sia gravedeco, alia sklavo nomata Revokato kaj du liberaj viroj, Saturnino kaj Sekundulo. Ilia amiko kaj instruisto Saturo libervole aldoniĝis al ĉi grupeto.

Postrestas al ni priskribo de Perpetua pri la periodo en la prizono: kiel la patro klopodas por konvinki ŝin nei sian fidon por tiel liberiĝi; sed la estontaj martiroj ne lasas sin forlogi - ili eĉ konvertas gardiston al ilia religio. En kaptiteco Feliĉita naskas sian filinon, kiun adoptas alia kristanino el Kartago. Feliĉita estis ege timinta, ke la naskiĝo okazos tro malfrue por povi samtempe trapasi la martiriĝon (gravedulinon oni ne rajtis mortigi antaŭ ol naskiĝos la - ja senkulpa - infano.).
En sia "taglibro" Perpetua ankaŭ rakontas pri kvar vizioj, kiujn ŝi ricevis dum sia kaptiteco, kaj unu vizion de Saturo. Tio estas inter la plej fruaj tekstoj de kristanaj vizioj, ĝenro kiu pli famiĝas dum Mezepoko.

La 7an de marto oni enigis la martirojn en la arenon, kie ili devis batali por sia vivo kontraŭ sovaĝaj bestoj: la viroj kontraŭ apro, urso kaj leopardo, la virinoj kontraŭ sovaĝa bovino. Sed la bestoj ne sukcesas mortigi ilin. Fine oni senkapigas ilin per glavo.

Ili estis entombigitaj en Kartago, kaj samloke pli poste oni konstruis bazilikon memore je Perpetua kaj Feliĉita.

## La Pasiono de Perpetua kaj Feliĉita 
Konserviĝis al ni la "Passio sanctarum Perpetuae et Felicitatis" (Esperanto-traduko aperis ĉe VoKo). Longan tempon oni supozis, ke verkis ĝin Tertuliano, sed intertempe fakuloj atingis la konvinkon, ke temas pri aŭtentaj tekstoj de Perpetua mem kune kun kelkaj klarigaj aldonaĵoj de anonima aŭtoro. Estas sufiĉe malofta afero, ke virino tiutempe mem verkis; tio faras ĉi martirakton des pli speciala. Estas unu el la plej fruaj kristanaj tekstoj verkita de virino.

La romkatolika eklezio festas ilian tagon je la 7a de marto.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 203
Kategorio:GLAT
Vladimír Vašíček

**Vladimír Vašíček** (29-a de septembro 1919 – 29-a de aŭgusto 2003) estis ĉeĥa pentristo, unu el la ĉefaj fondintoj de la moderna kaj abstrakta ĉeĥa pentrado post la Dua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* vladimirvasicek.cz
* videos 

Vasicek, Vladimir
Bulvardo Saint-Germain (Parizo)

eta|maldekstra|200px|La bulvardo Saint-Germain.
La **bulvardo Saint-Germain** estas grava strato de Parizo, lokita sur la maldekstra (suda) bordo de la Sejno. Ĝi formas arkon ekde la ponto Sully oriente (kiu kondukas al la insulo Saint-Louis) ĝis la ponto Concorde okcidente (kiu kondukas al la placo Concorde). Tiu longa bulvardo trapasas la 5-an, 6-an kaj 7-an arondismentojn de la franca ĉefurbo.

Je sia mezo, la bulvardo trafas la alian gravan bulvardon Saint-Michel. La bulvardo heredis sian nomon el la abatejo Saint-Germain-des-Prés kaj troviĝas kore de la pariza kvartalo Saint-Germain-des-Prés.

[eta|maldekstra|200px|[Abatejo Saint-Germain-des-Prés]]
Ĝi estis kreita okaze de la granda renovigo de Parizo dum la 19-a jarcento, fare de la barono Haussmann.

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Germain-des-Prés

Saint-Germain
Georges Eugène Haussmann

**Georges Eugène HAUSSMANN**  (naskiĝis la 27-an de marto 1809 en Parizo, mortis la 11-an de januaro 1891 en Parizo), plejofte nomita la **barono Haussmann**, estis la prefekto de la departemento Seine ekde la 23-a de junio 1853 ĝis la 5-a de januaro 1870. Pro tio, li estis la ĉefa responsulo de la granda renovigo de Parizo dum la Dua Franca Imperio.

Li estis la nepo de deputito kaj la filo de militista vokto de Napoleono la 1-a. Li studadis en la Liceo Henri-IV, kaj sekve en la liceo Condorcet. Li intencis studadi juron, sed estis ankaŭ sperta muzikisto.

Unue subprefekto de Nérac, li fariĝis prefekto de la departemento Var en 1849, kaj sekve de Yonne en 1850. Li estis prezentita antaŭ Napoleono la 3-a far Victor de Persigny (ministro pri internaj aferoj) kaj povis do fariĝi prefekto de Seine en 1853: li tiel estis la posteulo de Rambuteau.

## Vidu ankaŭ 
* Haussmann - Saint-Lazare (stacidomo)

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Kategorio:Prefektoj (Francio)
Les Halles

***Les Halles (Parizo)** estas kvartalo de Parizo.
***Les Halles (pariza metrostacio)** estas stacio de la Metroo de Parizo.
***Les Halles (Rhône)** estas franca komunumo en la departemento Rhône.
Les Halles (Parizo)

**Les Halles** (prononcu [le al]) estas centra kvartalo de Parizo lokita en la 1-a arondismento de la franca ĉefurbo (). Ĝi heredis sian nomon el la vasta pogranda vendoplaco, kiu estis detruita en 1971 kaj anstataŭita de subgrunda, moderna komerca galerio, la ***Forum des Halles***.

Centre de la forumo troviĝas sentegmenta spaco kun skulptaĵoj kaj fontano. Sub la forumo situas la plej grava haltejo de la Metroo de Parizo, Châtelet - Les Halles kaj metrostacio Les Halles. Apud la forumo ankaŭ troviĝas la preĝejo Saint-Eustache.

## Eksteraj ligiloj 
* **(fr)** **forum**desHalles**.com** 

Kategorio:Kvartaloj de Parizo