Karaĉio

**Karaĉio** aŭ fojfoje **Karaĉo** (;  [karaĉi] ; , ) estas la plej loĝata urbo en Pakistano kaj la 12-a plej loĝata urbo en la mondo, kun loĝantaro de pli ol 20 milionoj. Ĝi troviĝas ĉe la suda parto de la lando, laŭlonge de la bordo de la Araba Maro. Ĝi estas la eks-ĉefurbo de Pakistano kaj la hodiaŭa ĉefurbo de la provinco Sindo. Rangita kiel tutmonda urbo de kategorio «beta», ĝi estas la ĉefa industria kaj financa centro de Pakistano, produktanta MEP-on de pli ol 200 miliardoj USD (APE), en 2021. Laŭ raporto de la registara organizo *FBR*, la urbo Karaĉio pagis 9 miliardojn da USD (25% el tuta lando) kiel impostoj dum la fiska jaro inter julio 2021 kaj majo 2022. Karaĉio estas la plej kosmopolita urbo de Pakistano, kaj la plej malsama en terminoj de lingvoj, etnoj kaj religioj; ĝi ankaŭ estas unu el la plej socie liberalaj urboj de Pakistano.

Karaĉio servas kiel transportada nabo kaj enhavas du el la plej grandaj havenoj de Pakistano, t.e., la haveno de Karaĉio kaj la haveno Kasim, kaj ankaŭ la plej trafika flughaveno de Pakistano: la Internacia Flughaveno Ĝinah. Karaĉio estas ankaŭ amaskomunikila centro, kaj gastigas sciigajn elsendojn kaj industriojn pri filmoj kaj modo. Multaj el la plurnaciaj firmaoj kaj bankoj de Pakistano havas siajn ĉefsidejon en Karaĉio. La urbo eĉ altiras al si turistojn, dank'al al siaj pitoreskaj plaĝoj, historiaj konstruaĵoj kaj butikcentroj.

La ĉirkaŭa regiono estas loĝata ekde miljaroj, sed la urbo estis formale fondita kiel fortikigita vilaĝo nome *Kolaĉi* nur en 1729. La kolonio fariĝis tre pli grava kun la alveno de la Orienthinda Kompanio meze de la 19-a jarcento. La britaj administrantoj starigis grandajn projektojn por transformi la urbon en gravan havenurbon kaj konekti ĝin kun la vasta fervoja reto de la Hinda subkontinento. samtempe okazis amasa elirado de la tiamaj hinduaj loĝantoj, kiuj malkreskiĝis de % ĝis % de la totala loĝantaro. La urbo spertis rapidan ekonomian kreskon post la sendependeco, altirante al si migrantojn el tuta Pakistano kaj ankaŭ el aliaj regionoj en suda Azio. Laŭ la censo de Pakistano de 2017, la totala loĝantaro de Karaĉio estis , kun  milionoj el tiuj homoj loĝantaj en la urbaj areoj. Karaĉio estas unu el la plej rapide-kreskantaj urboj de la mondo kaj havas gravajn komunumojn reprezentantaj preskaŭ ĉiujn etnajn grupojn en Pakistano. En Karaĉio loĝas pli ol du milionoj da Bengalaj enmigrintoj, miliono da Afganaj rifuĝintoj kaj ĝis  Rohinĝoj el Mjanmao.

La industria kaj financa centro de Karaĉio havas formalan ekonomion kun taksita valoro de 190 miliardoj da USD en 2021, la plej grava en la lando. Karaĉio kolektas 35% el la impostoj de Pakistano kaj produktas proksimume 25% el tuta MEP de Pakistano. Ĉirkaŭ 30% el Pakistana industria produktado devenas de Karaĉio, dum la havenoj de Karaĉio pritraktas  el eksterlanda komerco de Pakistano. Ĉirkaŭ 90% el la plurnaciaj kompanioj kaj 100% el bankoj laborantaj en Pakistano havas ĉefsidejon en Karaĉio. kaj gastigas la ĉiujaran Modan semajnon de Karaĉio, ekde 2009.

Konata kiel la «urbo de la lumoj» () dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj pro sia vigla dumnokta vivo, Karaĉio estis ankaŭ plagita de akra etna, sekta kaj politika konflikto en la 1980-aj jaroj kun la grand-skala alveno de armiloj dum la Sovetia-Afgania milito. La urbo fariĝis malfeliĉe fama pro ties oftaj perfortaj krimoj; tamen lastatempe la nombro de registritaj krimoj tre malpliiĝis dank'al la programo de la politika partio MQM kontraŭ la krimuloj kaj la Islamismaj radikaluloj kaj al la sekva agado de la Pakistanaj Gardistoj (), ekde 2013. Kiel rezulto de tiu ĉi operacio, Karaĉio ĉesis esti la 6-a plej danĝera urbo de la mondo (takso 2014), kaj iĝis la 128-a (takso 2022).

## Etimologio 
Antaŭ ol la sendependeco, la urbo estis ordinare nomata *Karanĉi* en la urdua, kvankam la anglalingva literumo *Karachi* («Karaĉi») fariĝis pli populara post iom da tempo.

Moderna Karaĉio estis laŭdire fondita en 1729 kiel la kolonio de Kolaĉi-ĝo-Got dum la regado de la Kalhora dinastio. Verŝajne, Karaĉio estas la situo nome Ramja, priskribita en antikvaj grekaj tekstoj.

La antikva ejo de Krokola, natura haveno okcidente de la Induso kie Aleksandro la Granda kondukis sian floton kontraŭ Aĥemenida Asirio, eble troviĝis proksime al la delto de la rivero Malir de Karaĉio, kvankam kelkaj kredas, ke ĝi troviĝis proksime al Gizri. Neniu alia natura haveno ekzistas proksime al la riverdelto de la Induso kiu povintus gastigis tiel grandan floton. Nearĥo, kiu komandis la mararmeon de Aleksandro, ankaŭ menciis montan insulon nome «Morontobara» kaj apuda ebena insulo nome «*Bibakta*», kiu kolonia-epokaj historiistoj identigis kiel la situoj de Manora kaj Kiamari (aŭ eble Klifton), respektive, surbaze de grekaj priskriboj. Ambaŭ la areoj daŭre estis insulo ĝis plejparto de la kolonia epoko, kiam detritaj sedimentoj fine konektis ilin kun la kontinento.

En 711 n.e., Mahometo bin Kasim konkeris la valojn de Sindo kaj de la Induso, kune kun la haveno de Debal, de kie li puŝis siajn armeojn cetere en la valon de Induso en 712. Kelkaj identigis la havenon kun Karaĉio, kvankam kelkaj aliaj rebatis, ke la lokon estis ie inter Karaĉio kaj la apuda urbo Tata.

Mirza Gazi Petegas, la Mogola administranto de Sindo, sukcese promotis evoluadon de marborda Sindo kaj de la areo apud la Indusa riverdelto. Sub lia regado, la fortifikaĵoj en la regiono servis kiel bastionoj kontraŭ la portugalaj trudeniroj en Sindon. En 1553–54, Otomana admiralo *Seydi Ali Reis*, menciis malgrandan havenon laŭ la Sinda marbordo nome «Koraŝi» kiu eble estis hodiaŭa Karaĉio. La tombejo Ĉauĥandi en la modernaj antaŭurboj de Karaĉi estis konstruita ĉirkaŭ je ĉi tiu tempo, t.e., inter la 15-a kaj 18-a jarcentoj.

### Loĝejoj ĉe Kolaĉi 
eta|La fortikaĵo Manora, konstruita-en 1797 por defendi Karaĉion, estis kaptita de la britoj la 3-an de februaro 1839 kaj plifortigita dum 1888–1889.
La Karaĉia historiisto *Seth Naomal Hotchand*, kiu verkis en la 19-a jarcento, registris ke malgranda kolonio de 20–25 kabanoj ekzistis laŭ la haveno de Karaĉio kun la nomo «Dibro»; ĝi situis laŭlonge de surfaco da akvo nome *Kolaĉi-ĝo-Kun*. En 1725, grupo de Baluĉaj setlantoj el Makran kaj el la Kalat ekloĝis en la vilaĝeto post fuĝi el la aridoj kaj tribaj venĝoj.

Nova setlejo estis konstruita en 1729 ĉe la ejo nome Dibro, kiu baldaŭ fariĝis konata kiel *Kolaĉi-ĝo-Got* («La vilaĝo Kolaĉi»). La fondintoj de la nova fortikigita kolonio estis Sindaj Banioj Kolachi estis fortikigita kaj defendita kun kanonoj importitaj de Maskato, en Omano. Sub la Talpuroj, la vojo *Rah-i-Bandar* estis konstruita kaj konektis la havenon de la urbo al la karavanaj stacioj. Ĉi tiu vojon poste cetere evoluigis  la britoj kaj iĝis la vojo Bandar; finfine, ĝi ŝanĝis denove sian nomon kiel strato Mahometo Ali Ĝinah.

La nomo «Karaĉi» estis uzita unuafoje en nederlanda dokumento de 1742, en kiu negocista ŝipo nome «*de Ridderkerk*» estas ŝiprompiĝis apud la setlejo. Dum la 1770-aj jaroj, Karaĉio iĝis sub la kontrolo de la Ĥano de Kalat, kiu allogis duan moviĝon de Baluĉiaj setlantoj. kiu estis uzita por protekti la havenon de Karaĉio de al-Kasimaj piratoj.

En 1799 aŭ 1800, la fondinto de la Talpura dinastio, Mir Fateh Ali Ĥan, permesis al la Orienthinda Firmao sub *Nathan Crow* establi komercan poŝton en Karaĉio. Li estis permesita konstrui domon por li mem en Karaĉio ĉe tiu tempo, sed en 1802 li ricevis ordonon forlasi la urbon. La urbo daŭre esti regita de la Talpuroj ĝis ĝi estis okupota de armeoj sub la komando de John Keane, en februaro 1839.

### Brita kontrolo 
[eta|Bildo de 1897 pri la strato Rampart de Karaĉio, en [Mitadar]]
[eta|Kelkaj el la plej famaj konstruaĵoj de Karaĉio, kiel [Frere Halo|Halo Frejr, datiĝas je la brita Raĝlando.]]
[alternative=|eta|Karaĉio oferas plurajn ekzemplojn de kolonia-epoka [Hindo-Saracena arĥitekturo, kiel la Konstruaĵo KMC.]]

La Orienthinda Kompanio konkeris Karaĉion la 3-an de februaro 1839, post kiam la armeo de  ekpafis kaj rapide detruis la Fortikaĵon Manora, kiu gardis la havenon de Karaĉio ĉe la duoninsulo Manora. La loĝantaro de Karachi ĉe la tempo estis  kaj estis limigita al la urbomuro de Mitadar, kun kelkaj antaŭurboj ĉe la hodiaŭa kvartalo Serai. La Britaj trupoj, uzante la nomon «kompanio Bahadur» establis tendaron je la oriento de la venita urbo, kiu fariĝis la antaŭirinto de la moderna Kantonmento Karaĉio. La britoj poste transformis la kampadejon en militistan garnizono por helpi la britan militan penon dum la Unua Angl-Afgana Milito.

La ĉefurbo de Sindo estis movita de Hajderabado al Karaĉio en 1840, kiam Karaĉio estis aneksita al la brita Imperio post Grava Generalo Charles James Napier kaptis la ceteron de Sindo kun sia venko kontraŭ la Talpuroj ĉe la Batalo de Miani. Dank'al la 1843 aneksado, la 17-an de februaro la tuta provinco estis amalgamata kun la Prezidanteco Bombajo por la sekvantaj 93 jaroj kaj Karaĉio restis la sekcia ĉefsidejo. Kelkaj jaroj poste, en 1846, Karaĉio suferis grandan ĥoleran ekinfestiĝon, kiu igis la kreadon de la Ĥolera Komisiono de Karaĉio (kiu poste iĝis la civita registaro de la urbo).

La urbo disvolviĝis sub la administro de sia nova Komisionestro, Henry Bartle Edward Frere, kiu estis nomumita dum la 1850-aj jaroj. La britoj rekonis la stretgian gravecon de Karaĉio kaj starigis la havenon de Karaĉio en 1854. Karaĉio rapide iĝis transportnabo por brita Hindio pro la lastatempe-konstruita haveno kaj fervojinfrastrukturo, kaj ankaŭ pro la pliiĝo en agrikulturaj eksportaĵoj ekde la malfermo de produktivaj terpecoj de lastatempe-irigaciita tero en Panĝabio kaj Sindo. En 1856, la valoro de varoj komercitaj tra Karaĉio atingis £, kaj plugvidis la starigon de negocistaj oficejoj kaj staploj. Laŭ takso, la loĝantaro en 1856 estis . Dum la Sipaja ribelo de 1857, la 21-a Indiĝena Infanterio, tiam postenigita ĉe Karaĉio, ribelis kaj deklaris la aliĝon al la ribela armeo en septembro 1857, kvankam la britoj kapablis rapide venki la ribelulojn kaj repreni la kontrolon de la urbo.

Post la ribelo, la britaj koloniaj administrantoj daŭre disvolvis la infrastrukturon de la urbo, sed daŭre neglektis lokojn kiel Ljari, kiu estis la hejmo de la urba origina loĝantaro de Sindaj fiŝkaptistoj kaj Baluĉiaj nomadoj. Kun la eko de la Usona Enlanda Milito, la haveno de Karaĉio fariĝis grava katuno-eksportanta havenon, Dank'al la pliigitaj ekonomiajn ŝancojn, ekonomia migrantoj de pluraj etnecoj kaj religioj, inkluzive de Angloj-Britoj, Parsioj, Maratoj kaj Goaaj kristanoj, inter la aliaj, venis loĝi en Karaĉion, kaj starigis multajn komercojn en la nova komerca distrikto Sadar. En 1899, Karaĉio fariĝis la plej granda eksportanta haveno de tritiko en la oriente de Eŭropo. En 1901, la loĝantaro de Karaĉio estis 117000 kun ceteraj 109000 se oni inkluzivis la municipan areon En 1914, Karaĉio fariĝis la plej granda haveno pri eksportado de tritiko el la tuta brita Imperio, dank'al grandaj irigaciaj laboroj en Sindo, kiuj pliigis la produktokvantojn de tritiko kaj katuno . Indiĝenaj Sindoj ĉagrenis pro ĉi tiu influo, Tumultoj ekis la 6-an de januaro 1948, post kiam plejparto de la hinduaj loĝantoj de Sindo fuĝis al Barato,

Karaĉio fariĝis la plej ŝatata centro por la novaj loĝejoj de la burĝaj islamaj Muhaĝiroj, rifuĝintoj kiu fuĝis el Barato; en majo de 1948, kun siaj novaj  rifuĝintoj, Karaĉio spertis treegan ŝanĝon pri demografio. En 1941, la islamanoj estis 42% el la loĝantoj de Karaĉio, sed en 1951 ili fariĝis pli ol 96% el la loĝantaro de la urbo. Dum fremdaj ambasadejoj moviĝis for de Karaĉio, la urbo hodiaŭ gastigas multenombrajn konsulejojn, foje honoraj. Inter 1958 kaj 1970, la rolo de Karaĉio kiel ĉefurbo de Sindo ĉesis, pro la programo «Unu Unuo» () leĝigita de Prezidanto Iskander Mirza. Pluraj ekzemploj pri moderna arĥitekturo estis konstruitaj en Karaĉio dum ĉi tiu periodo, inkluzive de la maŭzoleo Mazar-e-Kaid, la rekonebla Masĝid-e-Tuba kaj la *Habib Bank Plaza* (la tiama plej alta konstruaĵo el tuta suda Azio). La loĝantoj de la urbo de 1961 kreskiĝis je 369% komparite al 1941. La prezoj de nemoveblaĵoj tre plialtiĝis dum ĉi tiu periodo, ĝenerante krizon pri loĝejoj. La periodo ankaŭ vidis laboristajn tumultojn en industrioj de Karaĉio ekde 1970, kiuj estis perforte subpremitaj de la registaro de Prezidanto Zulfikar Ali Buto ekde 1972 pluen. Por pacigi konservativajn fortojn, Buto malpermesis alkoholon en Pakistano kaj limigis la diskotekojn de Karaĉio kaj la kabaredojn; tiel ĉesis la antaŭe vigla dumnokta vivo de Karaĉio. La artaj agadoj de la urbo sceno estis cetere subpremitaj dum la regado de la diktatora generalo Zia-ul-Hak. Ĉe ĉi tiu tempo, Karaĉio estis ankaŭ skuita de politika konflikto, dum la nombro de krimoj tre altiĝis kun la alveno de armiloj de la milito en Afganio. La partio kune kun sia vasta reto de subtenantoj iĝis la celo de Pakistanaj sekurecaj fortoj kiel parto de la polemika «operacio purigo» en 1992, klopodo por restarigi pacon en la urbo kiu daŭris ĝis 1994. Eĉ anti-hinduaj tumultoj naskiĝis en Karaĉio en 1992 sekve de la malkonstruo de la moskeo Babri en Barato fare de grupo de hinduaj naciistoj antaŭe tiun saman jaron.

En 1996, du novaj diskritoj estis kreitaj en la dividiĝo Karaĉio, nome distriktoj centra kaj Malir.

Dum la 2010-aj jaroj aliaj centoj de miloj de Paŝtunaj rifuĝintoj alvenis post ke li fuĝis el konflikto en nord-okcidenta Pakistano kaj el la Pakistanaj inundoj de 2010.

En 2022 almenaŭ unu miliono da inundataj loĝantoj el Sindo kaj el Baluĉio trovis rifuĝon en Karaĉio.

## Geografio 
Karaĉio troviĝas ĉe la marbordo de provinco Sindo en suda Pakistano, laŭlonge de la haveno de Karaĉio, natura haveno ĉe la Araba Maro. Karaĉio staras sur marborda ebenaĵo kun disigitaj rokaj, montetoj kaj marĉoj. Mangrovaj arbaroj kreskiĝas en la saletaj akvoj ĉirkaŭ la haveno de Karaĉio kaj pli for, sudoriente, ĉe la vasta Indusa riverdelto. Okcidente de Karachi urbo estas la Kabo Monze, loke sciita kiel Ras Muari, kiu estas areo karakterizita de maraj krutaĵoj, roka sandstone promontories kaj plaĝoj.

Karaĉio situas tre proksime al grava faŭlta linio, kie la Hindia plato renkontas la arabian platon. Ene de la urbo de Karaĉio estas du malgrandaj vicoj da montoj: la montetoj Ĥasa kaj la montetoj Mulri, kiuj troviĝas nordokcidente kaj prezentas baron inter Norda Nazimabad kaj Orangi. La montetoj de Karachi estas senplantaj kaj estas parto de la pli granda montovico Kirtar kaj havas maksimuman altecon de 528 metroj (1732 piedoj).

Inter la montetoj situas larĝaj marbordaj ebenaĵoj intermetitaj per sekaj riveraj litoj kaj akvaj kanaloj. Karaĉio disvolviĝis ĉirkaŭ la rivero Malir kaj la rivero Ljari; fakte, la plaĝo de Ljari estis la ejo de la setlejo nome «Kolaĉi». Oriente de Karaĉio troviĝas la inundaj ebenaĵoj de la rivero Induso.

### Klimato 
[eta|La [araba Maro influas la klimaton de Karaĉio, provizanta la urbon per pli moderaj temperaturoj kompare al aliaj areoj de provinco Sindo.]]
Karaĉio havas varman dezertan klimaton (Köppen: *BWh*) superregita de longa «somera sezono» dum moderigita fare de oceana influo el la Araba Maro. La urbo havas ĉiujare pluvokvanton po malmulte (po  mm ĉiujare), kun plejparto de la pluvoj okaze de musona sezono dum julio-aŭgusto. La somaroj estas varmaj kaj humidaj kaj Karaĉio ofte suferas pro mortigaj varmigoj. Aliflanke, freŝaj maraj brizoj kutimas provizi malvarmon dum varmaj someraj monatoj. Sistemo de tekstaj mesaĝoj frue sendas atentigojn al la civitanoj, por ke ili sekvu antaŭgardajn mezurojn, kaj tio helpas preventi mortiĝojn okaze de nekutime-fortaj varmigoj aŭ fulmotondroj. La vintra klimato estas seka kaj daŭras ekde decembro ĝis februaro. Ĝi estas seka kaj agrabla vintre kompare al la sekvanta varmeta sezono, kiu ekas en marto kaj daŭras ĝis oktobro. La proksimeco de la maro konservas la nivelojn de humideco je niveloj ĉirkaŭ konstantaj dum la tuta jaro. Tiel, la klimato similas al humida tropika klimato esceptas de malgranda pluvokvanto kaj foje de temperaturoj tre super 100 F () pro influo el la seka kontinento.

La monato kun la plej granda pluvokvanto, 19 in (480&nbsp;mm), estis julio 1967. La plej granda pluvo en 24 horoj okazis la 7-ande aŭgusto 1953, kiam  mm ( in) de pluvo falis sur la urbon, kaŭzante grandajn inundojn.

La plej alta temperaturo iam registrita en Karaĉio estas    ( ), okaze de la 9-a de majo 1938; la plej malalta iam ajn estis  () registrita la 21-an de januaro 1934. male de la miljaraj malnovaj urboj de Pakistano kiel Lahoro, Multano kaj Peŝavaro. La kvartalo Mitadar de Karaĉio estas la etendon de Kolaĉi antaŭ la alveno de la britoj.

Brita Karaĉio estis disigita inter la «nova urbo» kaj la «malnova urbo», kaj la britaj investoj koncentris plejparte en la nova urbo. La malnova urbo estis plejparte neplanita kvartalo kiu gastigis multajn el la indiĝenaj loĝantoj de Karaĉio kaj havis neniujn kloakajn sistemojn, elektron aŭ akvon. 35% el la loĝantoj de Karaĉio vivas en neplanataj komunumoj. Ekde la sendependeco de Pakistano, Karaĉio estas la centro de la ekonomio de la lando kaj restis la plej granda ekonomia urbo malgraŭ la ekonomia stagnado kaŭzita de socio-politika tumulto dum la lastaj 1980-aj kaj la 1990-aj jaroj. La urbo formas la centron de ekonomia koridoro etendiĝante de Karaĉio ĝis la apudaj Hajderabado kaj Tata.

En 2021, Karaĉio havis MEP-on (PPP) de 190&nbsp;miliardoj de USD kun jara kresko de %. Karaĉio kontribuas je 90% al MEP de Sindo kaj respondecas pri  de la tuta MEP de Pakistano. La neformala ekonomio povas konsistigi ĝis 36% de la totala ekonomio de Pakistano, kontraŭ nur 22% de la ekonomio de Barato, kaj 13% de la Ĉinia ekonomio. La neformala sektoro laborigas ĝis 70% el la laborantistoj de la grandurbo. En 2018 La Tutmonda Monitora Raporto pri Metropoloj () taksis la ekonomion de Karaĉio kiel la plej rendimenta metropola ekonomio en Pakistano.

Hodiaŭ, dank'al la daŭra ekonomia vastigo de Pakistano, Karaĉio estas nun rangordita triona en la mondo laŭ kresko de elspezo de konsumantoj. Ĝin ankaŭ inkluzivis inter la plej bonaj urboj en la mondo laŭ pliigo de nombro de familioj ( milionoj da familioj) kun ĉiujara enspezo de pli ol  usonaj dolaroj mezurita laŭ taksataj PPP-indicoj de 2025. La tutmonda gazeta raporto de *FDI Intelligence* (2017/2018) publikigita en *Financial Times* taksis Karaĉion inter la 10 plej bonaj ĉemaraj urboj de Azio por la estonta *fDi*-a strategio. Laŭ Anatol Lieven, la ekonomia kresko de Karaĉio estas rezulto de la enfluo de Muhaĝiroj al Karaĉio dum la lastaj 1940-aj kaj la komenco de la 1950-aj jaroj.

### Financo kaj bankado 
Plejparto de la publikaj kaj privataj bankoj de Pakistano havas siajn ĉefsidejojn laŭlonge de la strato I. I. Ĉundrigar de Karaĉio, kiu estas konata kiel la «Pakistana Murstrato»

### Amaskomunikiloj kaj teĥnologio 
Karaĉio estis pioniro pri per-kablaj interkonektoj en Pakistano, kun la plej altnivela per-kabla reto de ajna urbo de Pakistano kaj spertis vastigon de informa kaj komunikada teĥnologio kaj elektronikaj amaskomunikiloj. La urbo fariĝis Pakistana nabo por laŭdemanda programaro. Pluraj sendependaj televidoj kaj radiaj stacioj havas ĉefsidejon en Karaĉio, inkluzive de *Business Plus*, *AAJ News*, *Geo TV*, *KTN*, *Sindh TV*, *CNBC Pakistan*, *TV ONE*, *Express TV*, *ARY Digital*, *Indus Television Network*, *Samaa TV*, *Abb Takk News*, *Bol TV*, kaj *Dawn News*, tiel kiel multenombraj lokaj stacioj.

### Industrio 
La industrio kontribuas al granda parto de la ekonomio de Karaĉio kaj la urbo gastigas plurajn el la plej grandaj firmaoj de Pakistano kiuj laboras kun teksaĵoj, cemento, ŝtalo, peza maŝinaro, ĥemiaĵoj kaj manĝaĵaj produktoj. La urbo gastigas  elcenton de la fabrikada sektoro de Pakistano Almenaŭ 4500 industria unuoj konstituas la formalan industrian ekonomion de Karaĉion. La neformala fabrikada sektoro de Karaĉio utiligas ege pli da homoj ol la formala sektoro, kvankam takso sugestas, ke la cirkulada mono kaj la aldonita valoro de tiaj neformalaj entreprenoj estas ege pli malgranda ol tio de la entreprenoj de formalaj sektoroj Ĉirkaŭ 63% el la laborantaro de Karaĉio laboras en komerco kaj fabrikado. La Karaĉia Ekspozicia Centro ankaŭ subtenas la industrian ekonomion de Karaĉio, gastigante regionajn kaj internaciajn ekspoziciojn.

### Enspezo-kolekto 
eta|La eksa Ŝtata Banko de Pakistano estis konstruita dum la kolonia epoko.
Kun la plej granda haveno kaj granda parto de la fabrikantaj industrioj de Pakistano, Karaĉio ege kontribuas al la kolekto de impostaj enspezoj en la lando. Ĉar plejparto de la grandaj transnaciaj kompanioj en Pakistano havas ĉefsidejon en Karaĉio, la enspezaj impostoj estas pagataj en la urbo eĉ kiam la varoj povas esti produktitaj de aliaj regionoj de la lando. Kun la du plej grandaj havenoj de la lando, la Pakistanaj doganaj oficialuloj kolektas plejparton de federala tributojn kaj tarifojn ĉe la havenoj de Karaĉio, eĉ kiam tiuj importaĵoj estas destinitaj al aliaj provincoj de Pakistano. Oni taksas, ke ĉirkaŭ 25% el nacia enspezo de Pakistano estas *produktita* en Karaĉio mem. Karaĉio respondecas por % el la doganaj impostoj kaj 79% el la vendaj impostoj pri importaĵoj,

## Demografio 
eta|La areo Bahadurabad havas altan loĝdenson.
Karaĉio estas la plej lingve, etne kaj religie diversa urbo en Pakistano.

### Loĝantaro 
Fine de la 19a jarcento, Karaĉio havis loĝantaron de  homoj. Je la tempo de la sendependeco de Pakistano en 1947, la urbo havis jam loĝantaron de . La loĝantaro de Karaĉio kreskiĝis de % ekde la  milionoj de la censo de 1998, dum urbo Lahoro kreskiĝis je %. kiu postulus ĉiujaran kreskan indicon de inter % kaj %. dum la Sinda Buroo pri Statistiko, kiu estas parto de la provinca administrado gvidata de PPP mem, taksis ke en 2016 Karaĉio havu loĝantaron de  milionoj.

### Distrikta loĝdenso laŭ km² 
Laŭ la censo de 2017 , kun siaj po  loĝantoj por kvadrata kilometro, Centra Karaĉio estis la plej dense loĝita distrikto el la ses distriktoj de Karaĉio kaj, pli ĝenerale, de tuta Pakistano.

### Etnoj 
La plej malnovaj kvartaloj de moderna Karaĉio reflektas la etnan komponaĵo de la unua setlejo, kun Baluĉoj kaj Sindoj kiuj daŭre konsistigas grandan parton de la kvartalo Ljari, kiu konsistigis pli ol 57% el la loĝantaro de Karaĉio en 1951. La urbo estas nun konsiderata fandopoto de Pakistano kaj estas la plej diversa urbo de la lando.

[eta|Karaĉio gastigas grandan kvanton de posteuloj de rifuĝintoj kaj migrintoj el [Hajderabado, en suda Barato, kiu konstruis malgrandan kopion de la Hajderabada fama monumento Kvar-Minaretoj en areo Bahadurabade de Karaĉio.]]

Multaj el la civitanaro de Karaĉio devenas de urdu-parolantaj migrintoj kaj rifuĝintoj el norda Barato, kiu fariĝis konataj per la araba termino por «miigranto»: Muhaĝiro. La unua Muhaĝiroj de Karaĉio alvenis en 1946 kaŭze de la Grandaj Mortigoj de *Calcutta* kaj de la sekvaj Biharaj tumultoj de 1946. La riĉaj hinduoj de la urbo oponis la re-setlo de rifuĝintoj proksime al iliaj hejmoj, kaj multe da rifuĝintoj estis gastigataj en la plej malnovaj kaj loĝdensaj kvartaloj de Karaĉio. La urbo spertis grandan enfluon de Muhaĝiroj post la dispartigo, kiujn altiris al si la havena urbo kaj la lastatempe-nomumita federala ĉefurbo pro ties ŝancoj por oficejaj laborpostenoj. Muhaĝiroj daŭre migris al Pakistano dum la 1950-aj kaj la komenco de la 1960-aj jaroj, do Karaĉio restis la unuaranga celloko de barataj islamanaj migrantoj dum tiuj jardekoj. La Muhaĝira urdu-parolanta komunumo en la censo de 2017 formis iomete malpli ol 45% el la loĝantaro de la urbo. La Muhaĝiroj konsistigas plejparton de la burĝaro de Karaĉio, Ĉi tiuj etnolingvaj grupoj estas nun asimilataj en la urdu-parolantan komunumon.

Dum la periodo de rapida ekonomia kresko en la 1960-aj jaroj, grandaj nombroj de Paŝtunoj el la Nordokcidenta Limprovinco migris al Karaĉio, kaj tiel Afganaj Paŝtunaj rifuĝintoj setlis en Karaĉio dum la 1980-aj. Pro tiu kialo, hodiaŭ Karaĉio estas la metropolo kun la plej granda paŝtuna loĝantaro en la mondo; ĝi, ekzemple, havas pli paŝtunajn civitanojn ol Peŝavaro.

Migrantoj el Panĝabio ekloĝis en Karaĉio en grandaj nombroj en la 1960-aj jaroj kaj nuntempe konsistigas % el la loĝantaro de Karaĉio.

Malgraŭ ĝi estas la ĉefurbo de provinco Sindo, nur 6–8% el la urbo estas Sindanoj. Grandskala Rohinĝa migrado faris Karaĉion unu el la grandaj loĝantaraj centroj de Rohingoj en la mondo ekstere de Mjanmao.

Centraziaj migrantoj el Uzbekio kaj Kirgizio ankaŭ ekloĝis en la urbo. Hejmlaboristoj de Filipinio estas dungitaj en la mezklasanaj lokoj de Karaĉio, dum multaj el la instruistoj de la urbo devenas de Srilanko. Ĉinoj ankaŭ alvenis Karaĉion post 2015 en grandaj nombroj pro la projekto CPEC. La urbo gastigas etan nombron de britaj kaj usonaj elmigrintoj.

Dum la dua mondmilito,  polaj rifuĝintoj alvenis el Sovetio, kaj kelkaj el tiuj polaj familioj decidis resti en la urbo eĉ post la dispartigo. Post-dispartiga Karachi ankaŭ unufoje havis  grandan rifuĝintan komunumon el post-revolucia Irano. La Karaĉianoj aliĝas al multenombraj sektoj kaj sub-sektoj de Islamo, tiel kiel de protestanta kristanismo kaj eĉ ekzistas komunumo de Goaaj katolikoj. La urbo ankaŭ loĝigas grandajn nombrojn da hinduoj kaj etan komunumon de Zoratuŝtranoj kaj Parsioj. Laŭ *Nichola Khan*, Karaĉio estas la plej granda islama urbo el la mondo. Antaŭ la sendependeco de Pakistano en 1947, la religia demografio de la urbo vidis % de hinduoj, % de islamanoj, kun la cetera 7% precipe de kristanoj (kaj britaj kaj indiĝenaj), Siĥoj, Ĝajnoj, kun nombreto de Judoj. Post la sendependeco de Pakistano, vasta plimulto de Sindaj hinduoj kiuj loĝis en Karaĉio elmigris por iri Baraton dum, inverse, islamanaj rifuĝantoj el Barato alvenis en la urbon. Ĉi tiu amasa migrado draste ŝanĝis la religian demografion de la urbo.

#### Islamo 
Karachi estas preskaŭ nur islamana, La Sunaj sekvas plejparte la Hanafisma lernejo pri jurisprudenco, dum Sufismo influas religiajn praktikojn, instigante respektegon por Sufiismaj sanktuloj kiel Abdulah Ŝah Gazi kaj Meva Ŝah. La Ŝijaj estas plejparte dekduimamisma, kun grava Ismailisma malplimulto kiu estas cetere subdividita en Nizaroj, Mustaloj, Davudi-Boroj kaj Sulajmanoj. Pli ol 3000 moskeoj troviĝas en Karachi; inter la plej eminentaj indas mencii la Grandan Moskeon Ĝamia, la Moskeon Baitul-Mukaram, Masĝid-e-Tuban kaj Memon-Masĝidon.

#### Kristanismo 
Ĉirkaŭ % el la loĝantaro de Karaĉio estas kristana. Ili starigis la ŝikan Urbo *Cincinnatus* en Ĝardena Oriento kiel Goaa enklavo. La Goaa komunumo datiĝas je 1820 kaj sia loĝantaro estas –. Karaĉio havas sian propran ĉefepiskopujo, t.e., la Romkatolika Ĉefepiskopujo de Karaĉio.

#### Hinduismo 
Kvankam plejparto de la hinduaj loĝantoj de la urbo forlasis amase por iri Baraton post la sendependeco de Pakistano, Karaĉio ankoraŭ havas grandan hinduan komunumon:  hinduoj loĝis en la urbo laŭ takso de 2013, kaj en centra Karaĉio troviĝas pluraj aktivaj temploj. La hindua komunumo estas disigita en pli prospera Sindaj hinduoj kaj grupeto de Panĝabaj hinduoj, kiuj formas parton de la instruitaj burĝoj de Karaĉio, dum la pli malriĉaj hinduoj kiuj devenas de Raĝastano aŭ de la Marvaroj formas la ceteran parton, kaj ofte postumas humilajn kaj laŭtagajn laborojn. La pli riĉaj hinduoj vivas precipe en Klifton kaj en Sadar, dum la pli malriĉaj vivas kaj havas iliajn preĝejojn en Narajanpura kaj Ljari. Multaj stratoj en centra Karaĉio ankoraŭ konservas hinduajn nomojn, precipe en Mitadar, Aram-Bag (antaŭe *Ramas Bagh*) kaj Ramsvami. Multaj hinduismaj preĝejoj en Sadar aĝas pli ol 100 jaroj.

#### Ceteraj religioj 
Prosperaj kaj influaj Parsioj vivis en la regiono dum la 12-a jarcento, kvankam la modernaj komunumaj ekestiĝis meze de la 19-a jarcento kiam ili servis kiel militistaj kontraktistoj kaj komisariataj agentoj por la britoj. Kromaj enmigradoj de Parsaj enmigrantoj el Persio alvenis en la urbon je la fino de la 19-a jarcento. La loĝantaro de Parsoj en Karaĉio kaj tra la cetera suda Azio nuntempe pli kaj pli  malpliiĝas pro la malaltaj naskiĝaj indicoj kaj pro la elmigrado al okcidentaj landoj. Laŭ Framĝi Minvala, en Pakistano restas nur  Parsioj.

## Transportado 
### Ŝoseoj 
Karaĉio disponas ŝosean reton longa  kilometrojn ( mejlojn), kiu servas po  milionoj da veturiloj ĉiutage.

Karaĉio estas servita de 6 «sensignalaj koridoroj» (), t.e., longaj senhaltaj vojoj kiuj permesas al ĉiutaga trafiko transversi grandajn distancojn sen la bezono halti ĉe interkruciĝoj kaj semaforoj. La strato Karsaz (16&nbsp;km aŭ 10&nbsp;mi) konektas la Muzeon de la Pakistana Armeo en centra Karaĉio al la industria areo SITE. La Strato Raŝid Minhas, longa 20 kilometrojn, konektas la urbon Surĝani kun la urbo Ŝah-Faisal. La 19&nbsp;km (12&nbsp;mi) de la Universitata Vojo konektas la urban centron de Karaĉio al la antaŭurbo Gulistan-e-Ĝohar. La 18&nbsp;km (11&nbsp;mi) de Ŝahrah-e-Faisal konektas la areon Sadar de Karaĉio al la Internacia Flughaveno Ĝinah. La 18&nbsp;km (11&nbsp;mi) de Ŝahrah-e-Pakistan konektas la urban centron al la Federala Areo B.. La 18&nbsp;km (11&nbsp;mi)  de la vojo Ŝer-Ŝah-Suri konektas la urban centron al Nazimabad.

La Aŭtoŝoseo de Ljari estas 16-km aŭtovojo kun kontrolataj aliroj, kiuj etendiĝas laŭlonge de la rivero Ljari. Ĉi tiu paga aŭtovojo estis desegnita por malpliigi la trafikon ene de la urbo. Norde de Karaĉio troviĝas la 39 kilometroj de la Karaĉia Norda Pretervojo (M10), kiu preteriras la urbon por konekti la aŭtovojo M9 al la nacia aŭtovojo N25. La aŭtoŝoseo Malir (39&nbsp;km aŭ 24&nbsp;mi) estas nuntempe konstruata laŭlonge de la rivero Malir. Ĝi ligos la DHA de Karaĉio kun la urbo Malir kaj terminos ĉe *Kathore* sur la aŭtovojo M9.

Karaĉio estas la fino de la aŭtovojo M9, kiu konektas Karaĉion al Hajderabado. La aŭtovojo M9 estas parto de pli granda tutlanda aŭtovoja reto, multajn de kiuj oni konstruis kadre de la projekto de Ĉinia-Pakistana Ekonomia Koridoro. De Hajderabado, la aŭtovojoj provizas altrapidan aliron al ĉiuj gravaj Pakistanaj urboj kiel Peŝavaro, Islamabado kaj Lahoro kiuj troviĝas pli ol 1000&nbsp;km (600&nbsp;mi) norde de Karaĉio.

Karachi estas ankaŭ la fino de la nacia aŭtovojo N5, kiu konektas la urbon al la historia mezepoka ĉefurbo de Sindo, Tata. Ĝi ankaŭ oferas pli forajn konektojn kun norda Pakistano kaj kun la Afgana landlimo proksime al Torĥam. La nacia aŭtovojo N25 konektas Karaĉion al la ĉefurbo de Baluĉistano, Kveto. La nacia aŭtovojo N10 konektas Karaĉion al la alia havena urbo, Gvadar.

### Pertrajne 
Fervojoj de la Pakistanaj Fervojoj konektas Karaĉion al cetero de la lando. La stacidomo  kaj la fervoja stacidomo  estas la plej grandaj de la urbo.

La fervoja sistemo ankaŭ pritraktas kargojn, ligante la haveno de Karaĉio al la cellokoj de norda Pakistano. La urbo estas la fino por la fervoja linio ML-1, kiu konektas Karaĉion al Peŝavaro. La fervoja reto de Pakistano, inkluzive de ML-1 disvolviĝis dank'al projekto de la Ĉini-Pakistana Ekonomia Koridoro, kiu permesis al trajnoj foriri el Karaĉio kaj vojaĝadi sur Pakistanaj fervojoj je ordinara rapido de 160&nbsp;km/h (100&nbsp;mph) kontraŭ la nuna ordinara rapido de 80&nbsp;km/h (50&nbsp;mph).

### Publika transportado 
#### Tramo 
eta|300px|Interno de aŭtobuso en Karaĉio

La Pakistana Registaro okazigis projekton nome *Karachi Metrobus* («tramo de Karaĉio»), kun sia peraŭtobusa rapida transita sistemo de 6 linioj kaj 150 kilometroj (93+1⁄4 mejloj). La projekton inaŭguris la tiama Ĉefministro Navaz Ŝarif la 25-an de februaro 2016. Ŝarif asertis, ke la «projekto estos pli bela ol la Metropola Aŭtobuso de Lahoro».

#### Ronda Fervojo 
La Ronda Fervojo de Karaĉio (, mallonge KCR) estas parte aktiva regiona publika transporta sistemo en Karaĉio, kiu servas la metropola areo de Karaĉio. La KCR estis plene funkcia inter 1969 kaj 1999. Ekde 2001, oni klopodis restarigi la fervojon kaj restari la sistemon. En novembro 2020 la KCR parte refariĝis utilizebla.

Ŝebaz Ŝarif inkluzivis la KCR-on en ĈPEK-on, kaj sia konstruo ekis en 2022. La ekzistantaj vojoj de 43&nbsp;km kaj stacioj de KCR estus entute rekonstruitaj kiel moderna aŭtomatiga rapida transportada sistemo kun medifavora elektraj trajnoj. La vojo ne estus ŝanĝita, tamen multaj suppasejoj kaj pontoj estus konstruitaj laŭlonge de la vojo por forigi la 22-nivelajn kruciĝojn. La nova KCR estus simila al la Oranĝkolora Trajno de Lahoro. La nova KCR havus komunajn staciojn kun la aŭtobuso de Karaĉio ĉe punktoj de interkruciĝo. Laŭ la planoj, la projekto ekus en 2025.

Kun ties nabo ĉe la stacidomo  sur la strato I. I. Chundrigar, la KCR estos publika transporta sistemo kiu konektos la urban centron kun pluraj industriaj, komercaj kaj loĝdomaj distriktoj ene de la urbo.

#### Tramvoja servo 
Ikoneca tramvoja servo startiĝis en 1884 en Karaĉio sed estis fermita en 1975. Tamen, la reviviĝon de la trama servo proponis la administranto de Karaĉio Iftiĥar Ali. Turkio proponis sian helpon por la reviviĝo kaj por la starigo de moderna trama servo en Karaĉio.

### Aero 
La Internacia Flughaveno Ĝinah de Karaĉio estas la plej trafika flughaveno de Pakistano, kun totalo de  milionoj da pasaĝeroj en 2018. La nuna strukturo estis konstruita en 1992 kaj estas disigita en internaciaj kaj hejmaj sekcioj. La flughaveno de Karaĉio servas kiel nabo por la flagportanta flugkompanio, la *Pakistan International Airlines* (PIA), kaj ankaŭ por *Air Indus*, *Serene Air* kaj *Airblue*. La flughaveno proponas seninterrompaj flugoj al cellokoj al tuta orienta Azio, suda Azio, sudorienta Azio, centra Azio, la Golfaj Ŝtatoj, Eŭropo kaj Nord-Ameriko.

### Maro 
La plej grandaj ekspedaj havenoj en Pakistano estas la haveno de Karaĉio — la plej malnova en Pakistano — kaj la apuda haveno Kasim. La haveno Kasim troviĝas 35 kilometrojn (22 mejlojn) oriente de la Haveno de Karaĉio laŭ la estuaro de la rivero Induso. Ĉi tiuj havenoj pritraktas 95% el la komerca kargo de Pakistano de (kaj ĝis) fremdaj havenoj. Ĉi tiuj havenurboj oferas modernajn servojn, inkluzive de pogranda transportado, zonoj por ujoj kaj petrola transporto. La havenoj estas parto de la laŭmara Silka Vojo.

## Urba administrado 
### Urba registaro 
Karachi havas fragmentan sistemon de civita registaro. La urba areo estas disigita en ses «distriktaj municipaj korporacioj»: Orienta Karaĉio, Okcidenta Karaĉio, Centra Karaĉio, Suda Karaĉio, Malir, kaj Korangi. Ĉiu distrikto estas plue disigita en inter 22 kaj 42 «uniaj komitatoj». Ĉiun unian komitaton reprezentas sep elektitaj reprezentantoj, kvar el kiuj povas esti ĝeneralaj kandidatoj de ajna socia deveno; la ceteraj tri seĝoj estas rezervita por virinoj, religiaj malplimultoj, kaj unia reprezentanto aŭ kultivisto el la kamparo.

La urba areo de Karaĉio ankaŭ inkluzivas ses kantonmentojn, kiujn administras senpere la Pakistana militistaro kaj inkluzivas kelkajn el la plej dezirindaj domegoj de Karaĉio.

Kernaj civitaj korpoj kiel, inter la aliaj, la Estraro pri akvo kaj kloakoj kaj la Karaĉia aŭtoritato pri kontroloj de konstruoj, estas sub la senpera kontrolo de la Registaro de Sindo. Krome, la urbo-plananta aŭtoritato pri disvolvigindaj terenoj de urbo Karaĉio, nome «Karaĉia aŭtoritato pri disvolvigo» (), estas sub la kontrolo de la registaro, dum du novaj urbo-planantaj aŭtoritatoj, la Aŭtoritato pri disvolvigo de Ljari kaj Aŭtoritato pri disvolvigo de Manir estis revivigita en 2011 fare de la registaro de la Pakistana Popola Partio, laŭdire de kelkaj por subteni patronize siajn balotadajn alianculojn kaj voĉdonantajn bankojn. La estrarp poste fariĝis la «Karaĉia municipa komisiono» en 1852 kaj la «Karaĉia municipa komitato» la sekvanta jaro. En 1960, la unuiĝo de Karaĉio kaj de la distrikto Lasbela kreis la dividaĵon Karaĉio-Bela. En 1972, la distrikto Lasbela translokiĝis al dividaĵo Kalat kaj la metropola areo de Karaĉio estis disigita en tri (03) distriktojn: Orienta, Okcidenta kaj Suda. En 1996, la metropola areo de Karaĉio estis plue disigita en du (02) kromajn distriktoj: Centra kaj Malir, ĉiu el ili kun ties propra municipa korporacio. Ĉiu nivelo koncentriĝis pri elektitaj konsilioj kun kelkaj komunaj membroj por havigi «vertikaljan ligojn» ene de la federacio.

Naimatulah Ĥan estis la unua *Nazim* (t.e., «administranto») de Karaĉio dum la periodo de la unia konsilio, dum Ŝafik-Ur-Reman Paraĉa estis la unua distrikta kunordiga oficisto de Karaĉio. Sjed Mustafa Kamal estis elektita kiel nova urba administranto de Karaĉio kaj anstataŭis Naimatulah Ĥan en 2005 balotadoj kaj Nasrin Ĝalil estis elektita kiel la urba *Naib Nazim*.

Ĉiu unia konsilio havis dek tri membrojn elektitaj de specifaj balotantaroj: kvar viroj kaj du virinoj elektitaj rekte de la ĝenerala loĝantaro; du viroj kaj du virinoj elektitaj de kamparanoj kaj laboristoj; unu membro por la minoritataj komunumoj; du membroj estas elektitaj komune kiel la unia urbestro (*Nazim*) kaj la dua unia urbestro (*Naib Nazim*). Ĉiu konsilio inkluzivis ĝis tri konsiliajn sekretariojn kaj nombron de aliaj civilaj servantoj. La sistemo de la unia konsilio ĉesis en 2011.

#### Distriktaj municipaj korporacioj (2011–nuntempe) 
En julio 2011, la registaro de la urba distrikto Karaĉio estis redesegnita laŭ ties originalaj konsistigaj unuoj kontaj kiel «distriktaj municipaj korporacioj» (, mallonge «DMC»). La kvin originalaj DMC-oj estis: Orienta Karaĉio, Okcidenta Karaĉio, Centra Karaĉio, Suda Karaĉio, kaj Malir. En novembro 2013, sesa DMC nome Distrikto Korangi estis disigita el Orienta Karaĉio. En aŭgusto 2020, la gubierno de SIndo aprobis la formadon de la sepa distrikto en Karaĉio (nome distrikto Keamari); ĝi estis greita el parto de Okcidenta Karaĉio.

La komitatoj por ĉiu distrikto elpensas kaj observigas la uzon kaj a regulojn pri la terenoj ene de sia distrikto. Ĉiu komitato ankaŭ administras la akvo-provizon, la kloakon kaj la stratojn (krom 28 ĉefaj arterioj, kiu estas administritaj de la «Karaĉia metropola korporacio»). La plej lastatempa Karaĉia urbestro estis Vasim Aĥtar (2016-2020), kun Arŝad Hasan servanta kiel dua urbestro; ambaŭ laboris ene de la KMC. En 2022, la administranto de Karaĉio estis d-ro Sjed Saif-ur-Reman.

La posteno de komisionestro de Karaĉio estis kreita, kaj Iftiĥar Ali Ŝalvani plenumis ĉi tiun rolon. Estas ses militistaj kantonmentoj, kiu estas administritaj de la pakistana armeo kaj estas inter la plej luksaj kvartaloj de Karaĉio.

### Urba planado 
La «aŭtoritato pri la disvolvigo de Karaĉio» (, mallonge KDA), kune kun la «aŭtoritato pri la disvolvigo de Ljari» (, mallonge LDA) kaj la «aŭtoritato pri la disvolvigo de Malir» (, mallonge MDA) respondecas pri la disvolvigo de la plej neevoluinta teritorio ĉirkaŭ Karaĉio. La KDA estiĝis en 1957 kun la tasko administri landon ĉirkaŭ Karachi, dum la LDA kaj la MDA naskiĝis en 1993 kaj 1994, respektive. La KDA iĝis sub la kontrolo de la loka registaro de Karaĉio kaj de sia urbestro en 2001, dum la LDA kaj la MDA estis aboliciitaj. La KDA poste iĝis rekte sub la kontrolo de la Registaro de Sindo, ekde 2011. la LDA kaj la MDA ankaŭ renaskiĝis pro volo de la tiama registaro de la Pakistana Popola Partio, laŭdire de kelkaj por subteni siajn balotadajn alianculojn kaj voĉdonantajn bankojn. Do, la urbo-planado en Karaĉio ne estas decidita loke sed, male, estas sub la kontrolo de la provinco.

Ĉiu «distrikta municipa korporacio» reguligas la uzon de la lando en neevoluintaj areoj, dum la «aŭtoritato pri kontrolo de konstruoj en SIndo» certigas, ke la konstruoj respektas planatajn regulojn de la urbo. La areoj de la kantonmentoj kaj la *Defence Housing Authority* estas administritaj kaj planataj fare de la militistaro.

## Municipaj servoj 
### Akvo 
La akvajn provizojn de la municipo administras la «Karaĉia estraro pri Akvo kaj Kloakoj», kiu provizas po 640 milionoj da galjonoj ĉiutage al la urbo (krom la ŝtalfabrikoj de la grandurbo kaj la haveno Kasim), de kiu 440 milionoj de galjonoj estas filtrataj/traktataj.

### Kloakoj kaj urba purigo 
98% el la familioj de Karaĉio havas aliron al la subtera publika kloako de la urbo, 69% el la loĝantoj de Karaĉio uzas privatajn rub-kolektajn servojn, inkluzive de la Hospitalo Induso, Hospitalo Sinjorino Dufferin, Karaĉia instituto pri koraj malsanoj, Nacia instituto pri kardiovaskulaj malsanoj, Civila Hospitalo, Kombinita Militista Hospitalo, PNS Rahat,[286] PNS Ŝifa, Universitata Hospitalo Aga Ĥan, Nacia Hospitalo Liakat, Postbakalaŭra Medicina Centro Ĝinah, Hospitalo Sankta Familia kaj Hospitalo Ziaudin. En 1995, la Hospitalo Ziaudin estis la situo de la unua ostmedola transplantado en Pakistano.

La Karaĉiaj urbaj aŭtoritatoj en 2017 starigis novan frua-avertan sistemon kiu atentigis urbajn loĝantojn al prognozita varmigo. Fakte, pasintece la varmigoj ofte mortigis loĝantojn de Karaĉio, sed ekde la efektivigo de la averta sistemo laŭdire neniu morto pro varmigo plu okazis. Laŭ *TripAdvisor* la urbo eĉ enhavas la plej ŝatatan butikumadacentro el Pakistano, t.e., Butikcentro Dolmen, en Klifton, kiun priparolis ankaŭ CNN. En 2023, alia giganta butikcentra/distra komplekso nome «Butikcentro de Karaĉio» estos malfermita, troviĝonte ĉe la fundo de plej alta nuboskrapulo de Pakistano: Ikona Turo de Baria.

### Muzeoj kaj artgalerioj 
[eta|dekstra|La fama skulptaĵo «[Pastro-Reĝo (skulptaĵo)|Pastro-Reĝo» de la Induso-civilizacio, videbla en la Nacia Muzeo de Pakistano, en Karaĉio.]]
[eta|dekstra|Konstruita kiel domo por riĉa hindua komercanto, la [Palaco Mohata estas nun muzeo alirebla por la publiko.]]

Karaĉio gastigas multajn el la eminentaj muzeoj de Pakistano, kiel ekzemple la Nacia Muzeo de Pakistano kaj la Palaco Mohata; la urbo ankaŭ havas plurajn privatajn artgaleriojn.

La Muzeo de la Pakistana Aerarmeo () estas muzeo pri aerarmeo kaj parko kiu troviĝas proksime al *Karsaz Flyover* laŭlonge de bulvardo Ŝahrah-e-Faisal en Karaĉio.

Inter la ceteraj muzeoj, indas mencii la Muzeo pri la Pakistana Mararmeo kaj la unua interaktiva scienca centro de la lando, nome Centro *MagnifiScience*.

La Domego Vazir (, ), oficiale konata per la nomo '*Naskiĝloka Muzeo de *Quaid-i-Azam'''*, estas eksa familia domo en la distrikto Ĥaradar de Karaĉio, konsiderita la naskiĝloko de la fondinto de la lando, Mahometo Ali Ĝinah.

La domego de *Quaid-e-Azam* (; *Quaid-e-Azam* signifas «*grandan gvidanton*»), ankaŭ nomata kiel **domo Flagstango** (), estas domo-muzeo dediĉita al la vivo de Mahometo Ali Ĝinah, la fondinto de Pakistano. La domego troviĝas en Karaĉio kaj estis desegnita de brita arĥitekto Moses Somake.

Aliaj muzeoj inkluzivas la domon TDF kaj la Ŝtata Banko de la Pakistanaj Muzeo kaj Artgalerio.

### Teatro kaj kino 
Karaĉio gastigas kelkajn gravajn kulturajn institucioj de la lando. La Nacia Akademio pri Prezentartoj, troviĝanta en la eksa Hindu-Ĝimĥana, proponas diplomajn kursojn pri prezentartoj, inkluzive de klasika muziko kaj nuntempa teatro. Karaĉio estas la sidejo de grupoj kiel *Thespianz Theater*, profesia junulara senprofita prezentarta grupo, kiu interesiĝas pri teatro kaj artaj aktivecoj en Pakistano.

Kvankam Lahoro estis konsiderita la hejmo de la filma industrio de Pakistano, eĉ Karaĉio fastigas la ĉiujara Kinfestivalo Kara, kun siaj sendependaj pakistanaj kaj internaciaj filmoj kaj dokumentarioj.

La jenaj estas inter la plej famaj kinejoj de la urbo: kinejo Bambino, Kinejo Kapri, Kinejo Sinepaks, Kinejo Sinegold-Pleks (urbeto Baria), Kinejo Mega Maltipleks (*Millennium Mall*), Kinejo *Nueplex'' (Askari-4), Kinejo Atria Butikcentro (Sadar).

### Muziko 
La Tutpakistana Muzika Konferenco, rilata kun la 45-jaraĝa simila institucio en Lahoro, okazigas sian ĉiujaran muzikan festivalon ekde ĝia komenco en 2004. La Nacia Artkonsilio (Kuĉa-e-Sakafat) havas muzikajn prezentojn kaj muŝairojn.

## Sociaj temoj 
### Krimo 
Foje deklarita inter la plej danĝeraj urboj el la mondo, laŭ la vero la frekvenco de perfortaj krimoj en Karaĉio ne estas tiel alta kiel en aliaj metropoloj en la mondo. Laŭ la Krima Indekso Numbeo de 2014, Karaĉio estis la 6-a plej danĝera urbo en la mondo. Ĉe la mezo de 2016, la rango de Karaĉio jam falis al 31 dank'al la novaj kontraŭkrimaj operacioj. Ekde 2018, la rango de Karaĉio falis al 50. En 2021, la rango de Karaĉio falis al 115. En 2022, la rango falis cetere al 128-an pozicio, kaj Karaĉio fariĝis pli sekura ol samregionaj urboj kiel Dako (56-a), Delhio (90-a) kaj Bengaluro (122-a).

Pro la dimensio de la urbo kaj sia granda loĝantaro, la nombro de  hommortigoj estas alta kaj la hommortiga indico estas modera. do pli malalta ol la hommortiga indico de pluraj usonaj urboj kiel Nov-Orleano kaj S-ta Luiso. La hommortigaj indicoj en kelkaj latinamerikaj urboj kiel Karakaso (en Venezuelo) kaj Akapulko (en Meksikio) estas en eksceso de po 100 ĉiu  loĝantoj,

Je la fino de la 1980-aj kaj la komenco de la 1990-aj jaroj, Karaĉio spertis politikan konflikton dum samtempe la krimoj pliiĝis pro la alveno de armiloj el la Milito en Afganio. La plej alta indico de mortigoj en Karaĉio okazis dum la mez-1990-aj jaroj. En 1995, 1742 murdoj estis registritaj, kun maksimumo de 15 mortigoj en ununura tago.

#### Operacioj pri publika ordo 
Karaĉio fariĝis ĝenerale konata pro siaj altaj indicoj de perfortaj krimoj, sed indicoj akre malpliiĝis post polemika subprema operacio kontraŭ krimuloj, la alveno de la politika partio MQM, kaj la Islamistaj radikaluloj iniciatita en 2013 de la Pakistanaj gardistoj. kaj preskaŭ 70% malpli ol la 3251 mortigitaj dum 2013, la plej alta iam ajn registrita nombro en la Karaĉia historio. Perfortaj krimoj kiel celaj mortigoj, forkaptoj por elaĉeto aŭ eldevigado, brulanta aŭ torturanta ĝis mortigo, drogoj kaj kontrabando de armiloj tre malpliiĝis post 2015. Strataj krimoj daŭre restas oftaj, kiel ekzemple elkaptado de kontantmono, telefonoj, motorcikloj kaj aŭtoj per armila forto.

Pro 650 hommortigoj en 2015, la hommortiga indico de Karaĉio malpliiĝis de 75% kompare al 2013. En 2017, la nombro de hommortigoj falis cetere al 381. Teroristaj okazaĵoj falis je 98% inter 2012 kaj 2017, laŭ la Ministerio pri internaj aferoj de Pakistano. Rezulte de la pli sekura medio de la urbo, la prezoj de domegoj en Karaĉio tre altiĝis post 2015, kaj naskiĝis komercaj oportunoj por starigi luksaj restoracioj kaj kafejoj.

### Etnaj konfliktoj 
Kaŭze de la nesufiĉa kaj tro multekosta loĝeja infrastrukturo por sorbi kreskon de la urbo, diversaj migrantoj en Karaĉion ekloĝis en homoĝenaj kvartaloj kun la sama etnio. La konflikto fariĝis precipe forta inter la partio MQM kaj loĝantoj etne Sindoj, Paŝtunoj kaj Panĝaboj. La partio kaj sia vasta reto de subtenantoj iĝis celo de la Pakistanaj sekurecaj fortoj pro la polemika «operacio purigo» en 1992, kiam ili klopodis restarigi la pacon en la urbo kiu daŭris ĝis 1994. La interetnaj konfliktoj daŭris inter grupoj de malsamaj lingvoj ĝis la fino de la 2010-aj jaroj kaj, ekde tiam, ili ne pli estis ekstremaj.

### Malbonaj infrastrukturoj 
Karaĉio ne disvolviĝis laŭ urba planado, kaj pro la rapida kresko de la urbo kaŭzis malaltan kvaliton de vivo. Tiaj neformalaj setlejoj estas konataj kiel «*katchi abadi*». Ĉirkaŭ duono el la loĝantoj de Karaĉio ankoraŭ vivas en ĉi tiuj neplanitaj komunumoj, kun malmulto da stratoj kaj servoj. La klasika stilo repopulariĝis ĉe la fino de la 19-a jarcento, kaj videblas en la hospitalo sinjorino *Dufferin* (1898) kaj la Fervoja Stacio de Karaĉio . Dum itala-similaj konstruaĵoj restis popularaj, eklektika miksaĵo nome Hindo-Saracena aŭ Anglo-Mogola komencis aperi en kelkaj lokoj. La loka komercista komunumo ekaltiris al si imponajn strukturojn. La strato *Zaibunnisa* en la areo Saddar (nomata «strato *Elphinstone*» dum la brita regado) estas ekzemplo kie la komercaj grupoj adoptis la itala-similan kaj Hindo-Saracenan stilon por montri sian konon de la okcidenta kaj de sia propra kulturoj. La *Hindu Gymkhana* (1925) kaj la Palaco Mohata estas ekzemploj de Mogola-reviviĝaj konstruaĵoj.

La Indus-vala lernejo pri arto kaj arĥitekturo oferas unu el la ĉefaj ekzemploj de arĥitektura konservado kaj restarigo kie tuta konstruaĵo el areo Ĥaradar de Karaĉio translokiĝis al Klifton por esti reutilizata kiel lernejo. Por translokigi tion, oni zorge forigis ĉiun pecon de ligno kaj ŝtono, stakigis ilin intertempe, ŝarĝis ilin sur la kamionojn por transportado al la Klifton, malŝarĝis kaj re-aranĝis ilin laŭ plano, ŝtonon post ŝtono, pecon post peco, ĉio dum nur tri monatoj.

[eta|200px|Vido de la strato I. I. Ĉundrigar, kun la turo *[Habib-Bank-Plaza*.]]

Arĥitekture apartaj — eĉ ekscentraj — konstruaĵoj ekaperis tra Karaĉio. Rimarkindaj ekzemploj pri nuntempa arĥitekturo estas la sidejo de la Pakistana Ŝtata Petrolo. La urbo havas ekzemplojn pri moderna islama arĥitekturo, inkluzive de la hospitalo de la Universitato Aga Ĥan, la Granda Moskeo Ĝamia, Masĝid-e-Tuba, la Moskeo Faran, la Moskeo Baitul-Mukaram, la Maŭzoleo de Kaid, kaj la Teksaĵa Instituto de Pakistano. Unu el la unikaj kulturaj elementoj de Karaĉio estas ke la loĝejoj, kiu estas du- aŭ tri-etaĝaj, estas konstruitaj kun la fronta jardo protektita de alta brika muro. La strato I. I. Ĉundrigar prezentas gamon de altaj konstruaĵoj. La plej eminentaj ekzemploj inkluzivas la *Habib Bank Plaza*, la Turo UBL, la Turoj PRC, la Konstruaĵo PNSC kaj la Turo MCB. Pli novaj ĉielskrapantoj estas konstruataj en Klifton. Almenaŭ 50 konstruaĵoj de pli ol 150 metroj estis konstruataj dum 2022.

## Sportoj 
maldekstra|eta|Paĝo de sporta gazeto pri kriketa matĉo kontraŭ Aŭstralio, 1935.
[eta|La [Nacia Stadiono de Karaĉio|Nacia Stadiono en Karaĉio.]]

### Kriketo 
La historio de kriketo en Pakistano datiĝas ĉe antaŭ la naskiĝo de la lando en 1947. La unua iam ajn internacia kriketa matĉo en Karaĉio okazis la 22-an de novembro 1935 inter Sindo kaj aŭstraliaj kriketaj teamoj. La matĉon spektis 5000 Karaĉianoj. En Karaĉio ankaŭ ekzistas la tejpbalo, pli sekura kaj pli malaltekosta alternativo al kriketo.

La inaŭguran unua-klasan matĉon ĉe la Nacia Stadiono ludis Pakistano kaj Barato la 26-an de februaro 1955 kaj ekde tiam la Pakistana nacia teamo pri kriketo gajnis 20 el la 41 *test matches* luditaj ĉe la Nacia Stadiono. La unua Unu-taga Internacia ĉe la Nacia Stadiono okazis kontraŭ la 21-an de novembro 1980.

La urbo gastigis nombron de enlandaj kriketaj teamoj inkluzive de Karaĉio, Karaĉiaj bluuloj, Karaĉiaj verduloj, Karaĉiaj blankuloj. La Nacia Stadiono gastigis du grupajn matĉojn (Pakistano kontraŭ Sud-Afriko la 29-an de februaro, kaj Pakistano kontraŭ Anglio la 3-an de marto) kaj kvarono-fina matĉojn (Sud-Afriko kontraŭ Okcidenta Hindio la 11-an de marto) dum la Kriketa monda pokalo de 1996.

la Kriketa Stadiono Rafi, en konstruo en urbeto Baria, baldaŭ fariĝos la granda kriketa stadiono en Karaĉio, kun sia kapacito de pli ol  spektantoj.

### Aliaj sportoj 
Laŭ kelkaj fontoj, estis en Karaĉio ke en 1877 la tiamaj britaj regantoj klopodis krei rularon de volanludo kaj probable la loko de la unuaj matĉoj estis Halo Frejr.

Karaĉio gastigis sep eldonojn de la Naciaj Ludoj de Pakistano, la plej lastatempan en 2007.

En 2005, la urbo gastigis la pokalon SAFF en ĉi tiu ejo, tiel kiel la Supera Futbala Ligo Geo de 2007. La populareco de golfo estas pliiĝanta, kun kluboj en Karaĉio kiel *Dreamworld Resort*, la golfa klubo de urbeto Baria, Hotela kaj Golfa Klubo, *Arabian Sea Country Club*, *DA Country & Golf Club*. La urbo havas servojn por gazonhokeo (Hokea Klubo de Pakistano, Hokeo kampo UBL), boksado (Sporta Komplekso KPT), skvaŝo (Skvaŝa Komplekso Ĝahangir Ĥan) kaj poloo. Ekzistas maraj kaj barkaj kluboj. La Sporta Komplekso de la Nacia Banko de Pakistano estas ejo de la unua-klasa kriketo kaj diversuza sportaj servoj en Karaĉio.

; Profesiaj teamoj de Karaĉio

## Rimarkindaj homoj 

### Armeo 
* Parvez Muŝaraf, politikisto, prezidanto kaj armea komandanto
* Raŝid Minhas Ŝahid, aerarmea piloto kiu ricevis la premion Niŝan-e-Haider

### Politikistoj 
* Muhamedo Ali Ĝinah, la fondinto de Pakistano
* Iskander Mirza, la unua prezidanto de Pakistano
* Abdur Rab Niŝtar, politikisto
* Arif Alvi, politikisto, prezidanto
* Asif Ali Zardari, politikisto kaj prezidanto
* Benazir Buto, politikistino kaj ĉefministrino
* Altaf Husain (Pakistana politikisto), politikisto, fondinto de la partio MQM
* Faruk Satar, politikisto kaj eks-urbestro
* Husain Hakani, politika aktivulo kaj ĵurnalisto
* Naimatulah Ĥan, advokato, eks-urbestro
* Munavar Hasan, politikisto, eks-prezidanto de la partio Ĝamat-e-Islami Pakistan
* Hafiz Naim ur Rehman, politikisto, prezidanto de Ĝamat-e-Islami, Karaĉio
* Sjed Mustafa Kamal, eks-urbestro
* Miftah Ismail, eksa ministro pri financoj

### Sciencistoj 
* Abdul Kadir Ĥan, fondinto de la nuklea programo de Pakistano
* Pervez Hudboj, nuklea fizikisto

### Artistoj kaj verkistoj 
* Ibn-e-Inŝa, poeto
* Ibn-e-Safi, verkisto kaj poeto
* Abdul Hak (urdua verkisto), la padro de la moderna urdua
* Ĝon Elia, poeto kaj filozofo
* Tabiŝ Dehlvi, poeto
* Ĝamiludin Ali, poeto
* Nasim Amrohvi, poeto kaj filozofo
* Muŝtak Ahmad Jusufi, verkisto de satiro kaj humuro
* Sadekain, pentristo kaj kaligrafo
* Rais Amrohvi, poeto, filozofo kaj psikanalizisto

### Televido kaj spektaklo 
* Moin Aĥter, Pakistana televido, filma kaj sceneja artisto, humuristo, komikulo, imitisto, gastiganto, verkisto, kantisto, direktoro kaj produktanto.
* Umer Ŝarif, aktoro, komikulo, direktoro, produktanto kaj gastiganto de televidaj spektakloj.
* Ŝehzad Roj, kantisto
* Nazia Hasan, kantisto
* Zohaib Hasan, kantisto
* Ĝunaid Ĝamŝed, religia akademiulo fariĝinta kantisto
* Kamran Ĥan, ĵurnalisto
* Anvar Maksud, satiristo kaj humuristo
* Hasina Moin, dramisto
* *Bohemia*, Pakistana-usona panĝaba repisto
* Behroze Sabzvari, aktoro
* Ahad Raza Mir, aktoro
* Favad Ĥan, aktoro
* Humajun Said, aktoro
* Fahad Mustafa, aktoro, modelo, televida programestro
* Mahira Ĥan, aktorino
* Sajara Yusuf, videoĵokeo kaj aktorino
* Hina Altaf, aktorino kaj modelo
* Mahnur Baloĉ, aktorino kaj modelo
* Sarah Ĥan, aktorino
* Humaima Malik, aktorino kaj modelo
* Kubra Ĥan, aktorino kaj modelo
* Sarvat Gilani, aktorino kaj modelo
* Ariŝa Razi, aktorino
* Komal Rizvi, aktorino, kantisto, verkisto, televida programestro
* Jumna Zaidi, aktorino
* Ajeza Ĥan, aktorino
* Urva Hocane, aktorino
* Mehviŝ Hajat, aktorino
* Nilam Munir, aktorino
* Saba Kamar, aktorino kaj modelo
* Sanam Ĝung, aktorino kaj modelo
* Sanam Said, aktorino kaj modelo
* Ikra Aziz, aktorino
* Aiman Ĥan, aktorino
* Minal Ĥan, aktorino
* Sanam Baloĉ, aktorino kaj televida programestro
* Manŝa Paŝa, aktorino
* Navin Vakar, aktorino kaj modelo
* Ariĝ Fatima, Pakistana-Usona aktorino
* Nadia Husain, televida aktorino, gastiganto, modelo, entreprenisto kaj modokreanto
* Amna Ilias, modelino
* Nadir Ali, komikulo
* Kumail Nanĝiani, aktoro kaj komikulo
* *Young Stunners*, hiphopa duopo
* Kaifi Ĥalil, kantaŭtoro

### Sportistoj 
* ĝaved Miandad, kriketisto
* Ŝahid Afridi, kriketisto
* Sarfaraz Ahmed, kriketisto, iama kapitano
* Favad Alam, kriketisto
* Daniŝ Kaneria, kriketisto
* Ĝahangir Ĥan, skvaŝo-ludanto

### Aliaj 
* Abdul Satar Edi, filantropo
* Zafar Abbas, fondinto de NGO JDC
* Amir Liakat Husain, politikisto, televida programestro, komikulo
* Alamgir Ĥan, politikisto, aktivulo, estro de grupo «Fixit»
* Abdulah Ŝah Gazi, islama mistika Sufia sanktulo de la 8-a jarcento
* Mufti Tarik Masud, religia akademiulo

## Ĝemelaj urboj 

* ligilo=Iran|alternative=Iran|kadra|23x23ra Maŝhado, Irano
* ligilo=Iran|alternative=Iran|kadra|23x23ra Ĥomo, Irano
* ligilo=China|alternative=China|kadra|23x23ra Tjanĝino, Ĉinio
* ligilo=China|alternative=China|kadra|23x23ra Urumĉio, Ĉinio

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Islamabado
* Plej grandaj urboj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Karaĉio ĉe la fino de la Raĝlando (), filmo de nekonata brita soldato, 1942-1947, *Mowgli Productions*.
* https://www.karachicity.gov.pk/ 
* WikiTrans
* 


Kategorio:Iamaj ĉefurboj
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Urboj de Pakistano
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1720-1729
Kategorio:Aperis en 1729