Nerva sistemo

eta|Nervaj sistemoj de diversaj bestoj
La **nerva sistemo** konsistas el la cerbo, la spina kordo, la neŭronoj (nervaj ĉeloj), ganglioj kaj la nervaj fibroj. Ili etendiĝas tra la tuta korpo. Per la nerva sistemo, homo ricevas ĉiujn fizikajn sensojn (vidadon, aŭdadon, tuŝadon, gustadon, flaradon), kaj pro tio li povas reakcii. La nerva sistemo ankaŭ provizas al la korpo homeostazon (la korpan kapablon de havi stabiligitan bontenadon).

## Priskribo 
En biologio la nerva sistemo estas la parto de besto kiu kunordigas ĝiajn agojn elsendante signalojn al kaj de malsamaj partoj de ĝia korpo. La nerva sistemo detektas mediajn ŝanĝojn kiuj efikas sur la korpo, kaj laboras en tandemo kun la endokrina sistemo por reagi al tiaj okazaĵoj. Nervaj histoj unue ekestis en vermecaj organismoj antaŭ proksimume 550 ĝis 600 milionoj da jaroj. En vertebruloj ĝi konsistas el du ĉefaj partoj, la centra nervosistemo (CNS) kaj la periferia nerva sistemo (PNS).

La nerva sistema havas tiel du dividojn;

* La centra nerva sistemo (CNS). Ĝi konsistas el la cerbo kaj la spina kordo. La meza homa cerbo havas 100.000.000.000 neŭronojn, pli ol la nombro de la steloj en la universo. Elektrokemiaj impulsoj fluas tra la neŭronoj, kaj donas al la homo konscion.
* La periferia nerva sistemo (PNS). Ĝi konsistas el la alkondukanta sistemo (kiuj kondukas la nervimpulsojn de la nervsensiloj al la CNS), kaj el la dekondukanta sistemo (kiuj kondukas la nervimpulsojn de la CNS al la muskuloj.) Parto de la PNS estas la aŭtonoma nerva sistemo (ANS), kie troviĝas la simpata nerva sistemo kaj la parasimpata nerva sistemo.

Nervoj kiuj elsendas signalojn de la cerbo estas nomitaj movaj aŭ eferentaj nervoj, dum tiuj nervoj kiuj elsendas informojn de la korpo ĝis la CNS estas nomitaj sensaj aŭ aferentaj. Mjelnervoj servas kaj funkcias kaj estas nomitaj miksitaj nervoj. La PNS estas dividita en tri apartajn subsistemojn, la somata, aŭtonomia, kaj intesta nervaj sistemoj. Somataj nervoj peras libervolajn movadojn. La aŭtonoma nervosistemo estas plue subdividita en la simpata kaj la parasimpata nervajn sistemojn. La simpata nerva sistemo estas aktivigita en kazoj de krizoj por mobilizi energion, dum la parasimpata nerva sistemo estas aktivigita kiam organismoj estas en rilaksita ŝtato. La aŭtonomia nerva sistemo agas aŭtomate, sen la pervolo de persono, ekzemple, la rapido de la korbato kaj la grando de la pupilo de la okulo. La intesta nerva sistemo funkcias por kontroli la gastro-intestan sistemon. Kaj aŭtonomiaj kaj intestaj nervaj sistemoj funkcias aŭtomate. Nervoj ĉe elirejo de la kranio estas nomita kraniaj nervoj dum tiuj elirantaj de la mjelo estas nomitaj mjelnervoj.

[eta|maldekstre|240px|Sekco de [hipotalamo pri ronĝulo kun neŭronoj kaj gliaj ĉeloj.]]
Je la ĉela nivelo, la nerva sistemo estas difinita per la ĉeesto de speciala speco de ĉelo, nomita la neŭrono, ankaŭ konata kiel "nervoĉelo". Neŭronoj havas specialajn strukturojn kiuj permesas al ili sendi signalojn rapide kaj ĝuste al aliaj ĉeloj. Ili sendas tiujn signalojn en la formo de elektrokemiaj ondoj vojaĝantaj laŭ maldikaj fibroj nomitaj aksonoj, kiuj kreas kemiaĵojn nomitajn neŭrotransmitoroj por esti liberigitaj ĉe transiroj nomitaj sinapsoj. Ĉelo kiu ricevas sinapsan signalon de neŭrono povas esti ekscitita, inhibiciita, aŭ alie modulita. La ligoj inter neŭronoj povas formi neŭralajn cirkvitojn kaj ankaŭ neŭralajn retojn kiuj generas la percepton de organismo de la mondo kaj determinas ĝian konduton. Kune kun neŭronoj, la nerva sistemo enhavas aliajn specialiĝintajn ĉelojn nomitajn gliaj ĉeloj, kiuj disponigas strukturan kaj metabolan subtenon.

Nervaj sistemoj estas trovitaj en la plej multaj multĉelaj bestoj, sed varias multe en komplekseco. La nuraj multĉelaj bestoj kiuj havas neniun nervan sistemon entute estas spongoj, plakozooj, kaj mesozooj, kiuj havas tre simplajn korpomapojn. La nervaj sistemoj de la radiaj simetriaj organismoktenoforoj (kombiloĵeleoj) kaj kniduloj (kiuj inkludas anemonojn, hidrojn, koralojn kaj meduzojn) konsistas el difuza nervoreto. Ĉiuj aliaj bestospecioj, kun la escepto de kelkaj specoj de vermo, havas nervan sistemon enhavantan cerbon, centran ŝnureton (aŭ du ŝnuretojn kurantajn en paralelo), kaj nervojn radiantajn de la cerbo kaj centra ŝnureto. La grandeco de la nerva sistemo gamas de kelkaj centoj da ĉeloj en la plej simplaj vermoj, ĝis proksimume 300 miliardoj da ĉeloj en afrikaj elefantoj.

La centra nervosistemo funkcias por sendi signalojn de unu ĉelo ĝis aliaj, aŭ de unu korpoparto ĝis aliaj kaj por ricevi religon. Paneo de la nerva sistemo povas okazi kiel rezulto de genetikaj difektoj, fizika difekto pro traŭmato aŭ tokseco, infekto aŭ simple pro maljunĝo. La medicina specialaĵo de neŭrologio studas malsanojn de la nerva sistemo kaj serĉas intervenojn kiuj povas malhelpi aŭ trakti ilin. En la periferia nerva sistemo, la plej ofta problemo estas la fiasko de nervokondukado, kio povas ŝuldiĝi al malsamaj kialoj inkluzive de diabeta neŭropatio kaj senmjelinigantaj malsanojn kiel ekzemple multloka sklerozo kaj amiotrofa lateralsklerozo. Neŭroscienco estas la kampo de scienco kiu fokusas al la studo de la nerva sistemo.

## Kompono 
### Dividoj de la nerva sistemo 
eta|dekstre|Diagramo kiu klarigas la sensan kaj movigan itinerojn.
* Por ties studo el vidpunkto de anatomio la nerva sistemo dividiĝas en centra kaj periferia. La centra nerva sistemo korespondas al encefalo kaj la mjelo, dum la periferia nerva sistemo enhavas la aron de nervoj kiuj konektas la centran nervan sistemon kun la cetero de la organismo. Ene de la periferia nerva sistemo oni povas diferenci inter sensa nerva sistemo aŭ aferenca, kiu respondecas pri la aligo de informado el la riceviloj, kaj moviga aŭ eferenca nerva sistemo, kiu sendas informon eliran al la plenumiloj.
* Por ties studo el vidpunkto de la funkcio la nerva sistemo dividiĝas en somata nerva sistemo kaj aŭtonoma nerva sistemo. La somata nerva sistemo estas formita per la aro de neŭronoj kiuj ebligas la volontajn agojn, dum la aŭtonoma aŭ vegeta nerva sistemo respondecas pri la realigo de funkcioj kiuj estas kontrolataj sen volonta partopreno de la persono; ene de tiu estas la simpata nerva sistemo, la parasimpata kaj la digestorefleksa nerva sistemo kiu estas nur en la muroj de la digesta dukto.

#### Neŭronoj 
eta|Baza diagramo de neŭrono.
La neŭrono same kiel ĉiuj aliaj ĉeloj, disponas de citoplasmo en kiu estas kerno kaj diversaj organetoj kiel la mitokondrioj kaj la Golĝaparato. Ilia propra trajto estas ke de la ĉelkorpo eliras diversajn branĉolongigaĵoj kiuj estas nomataj dendritoj kaj alia unika kiu ricevas la nomon de aksono. La dendritoj ricevas la nervan signalon en direkto al la ĉelkorpo, dum la aksono elsendas ĝin el la ĉelkorpo al alia neŭrono aŭ al muskola ĉelo. La asono povas dividiĝi en miloj da branĉoj, ĉiu el kiu portas la informon al diferenca ĉelo. La baza strukturo de la nerva sistemo estas formita per retoj da neŭronoj kiuj estas interkonektitaj per siaj dendritoj kaj aksonoj. La zono de konekto inter du neŭronoj ricevas la nomon de sinapso.

##### Morfologia klasigo 
eta|maldekstre|240ra|1. Unupolusa neŭrono2. Dupolusa neŭrono3. Plurpolusa neŭrono4. Pseŭdunupolusa neŭrono
Ili klasiĝas en kvar tipoj, nome la jenaj:
* **Unupolusaj** estas ĉeloj kun unusola projekciaĵo kiu eliras de la somato, kiuj estas raraj ĉe vertebruloj.
* **Dupolusaj**, kun du projekciaĵoj kiuj eliras de la somato, kiuj ĉe homoj estas en la flarepitelio kaj en la vestibla kaj koklea ganglioj.
* **Plurpolusaj** estas neŭronoj kun pluraj dendritaj projekciaĵoj kaj unusola aksona projekciaĵoj; ili estas karakteraj de la movigaj neŭronoj.
* **Pseŭdunupolusaj**, kun unusola projekciaĵo sed kiu subdividiĝas poste en unu periferia branĉo kaj alia centra; ili estas karakteraj plejparte de ĉeloj de la homaj sensoganglioj.

##### Fiziologia klasigo 
La neŭronoj estas klasigitaj ankaŭ en tri ĝeneralaj grupoj laŭ siaj funkcioj, nome la jenaj:
* **Sensaj**, kun loko normale en la periferia nerva sistemo, zorgas por la ricevo de tre diversaj tipoj de stimuloj kaj internaj kaj eksteraj. Tiu akiro de signaloj estas respondeco de ampleksa vario de riceviloj:
** Nociriceviloj: liberaj finaĵoj zorgitaj pri la kolektado de la informado pri hista damaĝo.
** Termoriceviloj: sentemaj al temperaturo.
** Lumriceviloj: sentemaj al la lumo, en la okuloj.
** Kemiriceviloj: kaptas kemiajn substancojn kiel la gusto (likvoj-solidoj) kaj la flaro (gasoj).
** Mekanikriceviloj: sentemaj al froto, premo, sono kaj gravito. Inkludas la ĉelojn respondecajn pri la sensoj del tuŝo, aŭdo kaj flanka linio de la fiŝoj.
** Memriceviloj: estas internaj riceviloj en la muskolaj daŭboj kaj nervofinaĵoj kiuj zorgas pri la kolekto de informado pri la pozicio de la muskoloj kaj tendenoj.
* **Movigaj**: kun loko normale en la centra nervosistemo zorgas pri la sendo de ordonaj signaloj al aliaj neŭronoj, al muskoloj aŭ glandoj.
* **Interneŭronoj**: kun loko normale ene de la centra nervosistemo zorgas pri la kreado de konektoj aŭ retoj inter la diversaj tipoj de neŭronoj.

#### Nervimpulsoj 
300px|eta|dekstre|Neŭrona nervimpulso unudirekta pro la ŝanĝo de potencialo transmembrana.
La neŭrono povas komunikiĝis inter si pere de elektraj impulsoj kiuj cirkulas tra siaj plilongigaĵoj. La impulso nomiĝas "Agadpotencialo" kaj ĝi estas unudirekta el la ĉela korpo al la aksono. En ripoza stato de estas diferenco de potencialo inter la interno kaj la ekstero de la neŭrono ĉar ambaŭ spacoj estas apartigitaj pere de la ĉelmembrano; tiun diferencon de potencialo oni nomas "ripoza potencialo de membrano".

Kiam agadpotencialo aŭ nerva impulso estas generita, du sinsekvaj aferoj okazas, kiuj influas la ĉelan membranon, ŝanĝas ĝian permeablon al Na+ kaj K+-jonoj kaj modifas la ripozan membranpotencialon. Unue malfermiĝas la kanaloj, kiuj faciligas la eniron de Na+ en la ĉelon (malpolusiĝo), poste malfermiĝas la membrankanaloj kiuj permesas la eliron de K+ el la ĉelo (repolusiĝo). La agadpotencialo tiel generita estas elsendita unudirekte tra la aksono ĝis ĝi atingas la venontan ligon (sinapso).

#### Sinapso 
eta||maldekstre|Skemo montranta la ĉefajn elementojn en kemia sinapso.
La funkcia komunikado, kiu estas establita inter du neŭronoj aŭ inter neŭrono kaj muskola ĉelo, nomiĝas sinapso. Tra la sinapso, la nerva impulso povas cirkuli laŭ pluraj ligitaj neŭronoj. kaj anatomie estas plej ofte konsiderita dividita en du partoj tre bone diferencitaj por faciligi sian studadon: nome la centra nerva sistemo kiu estas komponita per la encefalo kaj la mjelo, kaj la periferia nerva sistemo kiu inkludas ĉiujn periferiajn nervojn, kaj movogajn kaj sensoricevajn.

### Embria disvolviĝo 
Dum la disvolviĝo de la embrio, la praa neŭra tubo rezultas en la formado de tri encefalaj vezikoj kiuj nomiĝas respektive prosencefalo, mezencefalo kaj rombencefalo. Poste la prosencefalo dividiĝas kaj rezultas en la telencefalo kaj la diencefalo, dum la rombencefalo rezultas en la metencefalo kaj la mjelencefalo. La mezencefalo restas nedividita. Tiel oni konstituas la kvin partojn de kiuj eliras ĉiuj partoj de la encefalo tute disvolvigita.

### Taksonomio 
Oni povas priskribi la nervan sistemon laŭ sia anatomio aŭ laŭ sia funkciado:

|

|}

### Centra nerva sistemo 
eta|200px|Skemo de la homa centra nerva sistemo. Ĝi estas komponita de du partoj: encefalo (cerbo, cerebelo, cerba trunko) kaj mjelo. La koloroj celas nur didaktikajn rezultojn.
La **centra nerva sistemo** estas formata de la encefalo kaj la mjelo; ĝi estas protektita de tri membranoj, nome la meningoj. En ties interno estas sistemo de kavaĵoj konataj kiel ventrikloj, tra kiuj cirkulas la cefalorakia likvo.
** 8 paroj da nukaj nervoj
** 12 paroj da nervios dorsales o torácicos
** 5 paroj da lumbaj rakiaj nervoj
** 5 paroj da sakraj rakiaj nervoj
** 1 paro da kokcigaj rakiaj nervoj

### Laŭfunkcia priskribo 
Divido malpli laŭanatomia sed pli laŭfunkcia, estas tiu kiu dividas la nervan sistemon laŭ la rolo kiun plenumas la diversaj neŭraj vojoj, ne konsiderante ĉu tiuj trairas parton de la centra aŭ periferia nervaj sistemoj:

* La somata nerva sistemo, nomita ankaŭ nerva sistemo de la rilatvivo, estas formita per la aro de neŭronoj kiuj regulas la deziratajn, volitajn aŭ konsciajn funkciojn en la organismo, por ekzemplo la muskolan movadon.
* La aŭtonoma nerva sistemo, nomita ankaŭ nerva sistemo vegeta aŭ viscera, estas formita per la aro de neŭronoj kiuj regulas la nedeziratajn, nevolitajn aŭ nekonsciajn funkciojn en la organismo, por ekzemplo la intestan movadon. La vegeta sistemo estas dividebla en simpata nerva sistemo kaj parasimpata nerva sistemo; la du dividaĵoj nervofunkciigas la samajn organojn sed ĝenerale produktas malajn efikojn, agante ĉiu kiel kontraŭbalancilo de la alia. La simpata fako havas agadefikon kiu preparas la organismon por la fizika ekzercado aŭ por la fuĝo el ebla danĝero, dum la parasimpata fako kondukas ĝenerale al reagoj pli proksimaj al la malstreĉiĝo.
thumb|Parasimpata nerva sistemo.
** La **parasimpata nerva sistemo** okazigas la funkciigon de la peristaltaj kaj sekreciaj funkciojn de la digesta kaj urina sistemoj kaj samtempe helpas la malstreĉiĝon de sfinkteroj por la forigo de la ekskreciaĵoj kaj urino; ĝi okazigas ankaŭ la bronkokonstrikton kaj la sekrecion en la spiraparato; helpas la vazodilatadon por redistribui la sangofluon al la visceroj kaj por helpi la seksan ekscitiĝon, okazigas miozon kuntirigante la pupilan sfínkteron kaj helpas la alkutimigon de la okulo al la proksimaj vidaĵoj kuntirigante la ciliaran muskolon. Diference de la simpata nerva sistemo, ĝi inhibicias la funkciojn se temas pri la konduto de fuĝo helpante la malpliigon de la korbatada frekvenco. La parasimpata nerva sistemo tendencas ignori la modelon de korpa metamerigo nervofunkciigante la plimulton de la korpo pere de la vaga nervo, kiu estas funkciigita el la kapo (mjela plilongigo). La nervoj kiuj zorgas por funkciigi la kapon mem estas ordonigitaj el la mezencefalo kaj mjela plilongigo. La nervoj kiuj zorgas pri la funkciigo de la digest-urinaj aparatoj pli distaj kaj seksorganoj estas ordonigitaj el la mjelaj fakoj S2a ĝis S4a.

** La **simpata nerva sistemo** pliigas la korbatan frekvencon, stimulas la hararstarigon kaj ŝvitigon, helpas kaj faciligas la mekanismojn de aktivado de la somata nerva sistemo por la laŭvola muskola kuntiriĝo, okazigas la bronkodilatigon de la spiraj vojoj por helpi la rapidan oksigenigon, helpas la vazkuntirigon redirektante la sangofluon al la muskoloj, koro kaj nerva sistemo, okazigas la midriazon por la plej bonan vidkapablon de la medio, kaj stimulas la surrenajn glandojn por la sintezo kaj elŝarĝo adrenalina. Male ĝi inhibicias la peristalzon kaj pliigas la tonon de la urinaj kaj digestaj sfinkteroj, ĉio por eviti la nevolontan forigon de ekskreciaĵoj. Ĉe maskloj ĝi finigas la seksan ekscitigon pere de la procezo de la ejakulon. La simpata sistemo sekvas la modelon de korpa metamerigo nervofunkciigante la plimulton de la korpo, inkludante la kapon, pere de la mjelaj segmentoj T1 ĝis L2.
** Digesta nerva sistemo. La digesta nerva sistemo estas formata per aro de neŭronoj en la muroj de la digesta sistemo. Ĝi plenumas gravan funkcion en la kontrolo de la stomakintesta movado. Ĝi konsistas el du nervaj pleksoj: nome de Meissner kaj de Auerbach, kiuj generas la modelojn kiuj okazigas la stomakintestan movadon. Ĉar temas pri aŭtomata mekanismo ekster la persona volo, la digesta nerva sistemo estas inkludita ene de la aŭtonoma nerva sistemo, sed oni konsideras ĝin ento sendependa disde la simpata kaj la parasimpata.

### Malsanoj 
La nerva sistemo povas suferi nombrajn malsanojn de diversa origino: infektaj, heredaj, degeneraj, cerbovaskulaj (pro tuŝo al la sangoduktoj), senmjeligaj aŭ tumoraj.
* Infektaj. Tiuj povas esti okazigitaj per bakterioj, virusoj aŭ parazitoj. Kelkaj el la plej oftaj estas la meningito kaj la cerba absceso.
* Heredaj. Inter la heredaj malsanoj kiuj tuŝas la funkciadon de la nerva sistemo estas la malsano de Huntington.
* Degeneraj. En tiu grupo estas la malsano de Parkinson kaj la malsano de Alzheimer.
* Vaskulaj. La difekto de la sangoduktoj kiuj alportas sangon al la nerva sistemo povas okazigi gravajn damaĝojn en la nervaj strukturoj se tiuj restas kelkajn minutojn sen ricevi alporton de oksigeno. Tiu mekanismo okazas en la cerba embolio kaj en la cerba infarkto.
* Senmjeligaj. La multloka sklerozo okazas pro difekto de la mjelujo kiu ĉirkaŭas la aksonojn kiuj eliras el la neŭronoj.
* Tumoraj. Diversaj tipoj de kancero povas tuŝi la nervan sistemon unuarange, inter ili la astrocitomo, la oligodendrogljomo kaj la meningiomo.
* Aliaj nervomalsanoj estas epilepsio, kranitraŭmato.

Neŭralgio estas simptomo okazigita de malsukceso ĉe la nerva sistemo konsistanta en sensa malordo aŭ forta doloro, kvankam la moviga funkcio ne estis tuŝita. Se ĝi tuŝas la periferiajn nervojn, ĝi povas okazigi suferon ĉe la zono koresponda al la koncerna nervo.

## Nerva sistemo en animaloj 
### Nerva sistemo laŭ filumo 
eta|maldekstre|Meduzoj havas la plej simplan kaj primitivan formon de nerva sistemo kiu ricevas la nomon de nerva reto.

#### Kniduloj 
La filumo de la kniduloj inkludas inter aliaj organismoj la hidrojn kaj meduzojn. Ili havas la plej simplan kaj primitivan formon de nerva sistemo kiu ricevas la nomon de nerva reto. En nerva reto la neŭronoj estas disaj sen struktura organizado kompleksa kaj ne ekzistas en ili encefalo.

#### Platvermoj 
La filumo de la platvermoj inkludas ĉirkaŭ 20 000 speciojn, inter kiuj estas kelkaj de parazita vivo kiel la *taenia solium* aŭ tenio kiu vivas en la homa intesto. Ilia nerva sistemo montras komencojn de kapigo kaj 2 nervajn ŝnuretojn longitudajn kiuj povas esti konsiderataj centra primitiva nerva sistemo. Aliflanke la nerva histo enhavas jam nombrajn interneŭronojn, tio estas neŭronoj de konekto inter la sentivaj kaj la motoraj kiuj pliigas la kompleksecon de la cirkvitoj.

#### Anelidoj 
La grupo de la anelidoj inkludas nombrajn speciojn, el kiuj unu de la plej karakteraj estas la tervermo. Tiuj animaloj havas nervan sistemon formitaj per duobla ventra nerva ŝnureto kaj du ganglioj situantaj en ĉiu metamero. Ili posedas cerbon kiu estas formita per la unio de du dorsaj ganglioj kiuj estas komunikataj pere de konektoj al la nerva ventra ŝnureto.

#### Moluskoj 
Ene de la grupo de la moluskoj estas la cefalopodoj (kalmaroj kaj polpoj). Tiuj havas cerbon kaj sentan sistemon kiu atingas grandan disvolvigon. La cerbo estas kompare tre granda rilate al tiu de aliaj senvertebruloj pro kio la cefalopodoj atingas altajn kapablojn de memoro kaj lernado.

La grupo de la duvalvuloj, kiu inkludas la anodontojn kaj mitulojn, havas nervan sistemon malpli disvolvigitan ol tiu de la cefalopodoj, probable pro sia loksida vivo. Ili ne havas encefalon, sed disponas de variaj ganglioj kiuj kontrolas diversajn funkciojn, inter ili du ganglioj cerbo-pleŭraj ambaŭflanke de la ezofago kiu kontrolas la sentorganojn kaj la kavaĵon de la mantelo (moluskoj).

#### Vertebruloj 
La nerva sistemo de la vertebruloj konsistas de encefalo bone disvolvigita kaj spina medolo. La periferia nerva sistemo estas formita de diversaj nervoj kiuj estas konektataj kun la centra nerva sistemo. Tiuj nervoj estas de tipo aferenta (transportas sentan informaron al la centra nerva sistemo) aŭ eferentaj (transportas motorajn ordonojn el la cerbo ĝis la organoj). Ekzistas ankaŭ periferiaj ganglioj kiuj estas grupoj de neŭronoj ligitaj al kelkaj el la nervoj sed oni ne devas konfuzi tion kun la ganglia sistemo de la artropodoj.

## Vidu ankaŭ 
* Neŭrofiziologio
* Neŭrologio
* Glia ĉelo
* Neŭrono
* Nia Korpo. Anatomio kaj fiziologio de la homo por laikoj

## Notoj 
## Bibliografio 
* Nervous system William E. Skaggs, Scholarpedia
* 
* 
* 
* Squire, L. *et al.* (2012). *Fundamental Neuroscience, 4a eldono*. Academic Press; 
* 
* Damasio, A. R. (1994). ''Descartes' Error: Emotion, Reason, and the Human Brain. * New York, Avon Books.  (Hardcover)  (Paperback)
* Gardner, H. (1976). *The Shattered Mind: The Person After Brain Damage. * New York, Vintage Books, 1976 
* Goldstein, K. (2000). *The Organism. '' New York, Zone Books.  (Hardcover)  (Paperback)
*