Genera artefarita intelekto

[alternative=Impressionistic image of figures in a futuristic opera scene|eta|''Théâtre D'opéra Spatial*, bildo farita helpe de genera [artefarita intelekto (AI).|300x300ra]]
**Genera artefarita intelekto**  aŭ "generipova AI" (angle: ***Generative AI***, mallonge **Genera AI, GenAI** aŭ **GAI**) estas specifa speco de artefarita intelekto, kapabla mem generi/produkti novajn tekstojn, bildojn, filmojn aŭ aliajn aŭdvidajn formojn, eĉ kodojn por komputilaj programoj, kiuj similas al tiuj verkitaj de homoj. Tiucele generaj modeloj (novaj enhavoj kreitaj per lernitaj ŝablonoj de ekzistantaj datumoj) kiel grandaj lingvomodeloj (, mallonge LLM) estas uzataj.

Sistemoj de genera AI (GAI) lernas la subkuŝantajn skemojn kaj strukturojn de ilia trejna, validiga kaj testa datumaro (pro enigo de specifa "priskribo" (), funkcianta ankaŭ kiel trejnilon, incitilon, ebligante siavice la kreadon de novaj datumaroj kun kompareblaj trajtoj. La vera povo de AI estas en la plenumado de ripetitaj kaj datumpelitaj taskoj. La tielnomataj *'chatbots''' (babilrobotoj) estas pelitaj de AI.
eta|300x300ra|Astronaŭto/kosmonaŭto rajdanta ĉevalon
Rimarkindaj generaj AI-sistemoj inkluzivas babilrobotojn (*chatbots*) kiel Copilot, Gemini kaj ChatGPT, lingvomodelon en formo de babilroboto, lanĉita fine de novembro 2022.

Diversaj firmaoj kiel Anthropic, Microsoft, Google sed ankaŭ multnombraj pli malgrandaj firmaoj evoluigis generajn AI-modelojn.

Ekestas zorgoj pri GAI interaliee rilate al rajtoj de intelekta propraĵo kaj akademia malhonesteco, propagando, misinformado. Inter giaj riskoj menciindas kreskanta energikonsumo, disvastiĝo de misinformado (profundaj falsaĵoj, propagando), pli granda dependecn de aŭtomataj sistemoj kaj la koncentriĝo de teknologia potenco en la manoj de malmultaj privataj agantoj. 

Tamen, GAI povas esti utila ilo ekzemple en edukado post kiam ĝiaj kapabloj, limigoj kaj programado estas komprenataj, fokusante al instruado de manieroj kiel kritike uzi ĝin (legu GAI-literatia edukado). 

## Bildoj 
Aliaj generaj AI-modeloj inkluzivas bildartkapablajn AI-bildgenerigajn sistemojn kiel *Stable Diffusion*, *Midjourney* kaj *DALL-E*.  AI-stiritaj artkreaĵoj (angle: *text-based generative art*) estas ankaŭ konataj kiel AI-arto.

## Videoj 
Teksto-al-video AI-generatoroj kiel Sora. ebligas kreadon de videaĵo/filmeto surbaze de teksto. Aliaj ekzemploj inkluzivas OpenAI, Gen-1 kaj Gen-2 de Runway kaj *Make-A-Video* de Meta Platforms.

## Sonoj 
Genera AI ankaŭ povas esti vaste trejnita sur aŭdio-klipoj por produkti natursonan parolsintezon kaj tekston-al-paroladon, kiel ekzempligite per kuntekst-konsciaj sinteziloj de ElevenLabs aŭ Meta Platforms (*Voicebox*). 

* VALL-E (Microsoft) celas altkvalite voĉsintezigi personecigitan (anglalingvan) paroladon konservante la emocion de la parolanto, mejloŝtono en la teksto-al-parola sintezo. Voĉgeneranta AI estis jam konsiderita ebla defio al voĉaktoroj.

## Rajtoj 
Generaj AI-sistemoj kiel ChatGPT kaj Midjourney estas trejnitaj pere de grandaj, publike haveblaj datumaroj enhavantaj kopirajtigitajn verkojn. AI-programistoj argumentis ke tia trejnado estas protektita kiel justa uzo, dum posedantoj de kopirajtoj argumentis ke ĝi iras preter iliaj rajtoj. 

La rete konsultebla *ResearchRabbit* estas noviga AI-stirita esplorilo helpante eviti eventualan plagiaton uzante "citaĵo-bazitan literaturo-mapon". La amplekso de tia ilo estas optimumigi vian tempon serĉante referencojn dum vi komencas plani eseon, projekton aŭ literaturrecenzon. La aplikaĵo *Discovery* (*ReseachRabbit)*, ebligas tutnovan manieron kunlabori kaj serĉi artikolojn, aŭtorojn aŭ monitori novan literaturon. 

## Kritikoj 
En informkunveno al la Sekureca Konsilio de UN en julio 2023, la ĝenerala sekretario António Guterres diris ke "genera AI havas grandegan potencialon por la bono kaj la malbono grandskale", ke AI povus "akceli internacian evoluon", grandskale kontribui al la tutmonda ekonomio antaŭ 2030, sed ĝia malica uzo "povas kaŭzi terurajn nivelojn de morto kaj detruo, ĝeneraligitan traŭmaton kaj profundan psikologian damaĝon je neimagebla skalo". 

En Ĉinio, ĉiu genera artefarita intelekto montrita al publiko estas reguligita de la "Provizoraj rimedoj por la administrado de genera artefarita Intelekto" de la Ŝtata Informa Oficejo por la Interreto (simpligita ĉina: *电视式电视剧电视服务管理氮衜最理氮衜最*). Ĝi inkluzivas postulojn al akvomarko por generitaj bildoj aŭ videaĵoj, regularoj pri trejnado de datumoj kaj etikedokvalito, restriktoj ĉirkaŭ la kolektado de personaj datumoj kaj gvidlinio, ke genera AI devas "adheri al kernaj socialismaj valoroj" . 

### Lingva kaj kultura partieco 
GAI tendencas fokusi la dominantajn lingvojn kaj kulturojn, kiuj superregas en la datumoj uzataj por trejni la programon. Ĉi tio povas rezultigi malpli precizajn kaj malpli ampleksajn respondojn por uzantoj de marĝenigitaj lingvoj aŭ kulturaj fonoj (ChatGPT, aŭgusto 2023).

### Financa modelo de novaĵretejoj 
AI-platformoj kiaj ChatGPT kaj aliaj kontribuas al la tendenco de nula alklakado, ĉar uzantoj povas akiri informojn kaj resumojn rekte ene de tiuj AI-platformoj sen devi alklaki aliajn retejojn, rezultante en malpli da rettrafiko al la fonto mem de la enhavo.  

Similarweb, retejo kiu mapas la interretan trafikon de pli ol 100 milionoj da retejoj tutmonde, raportis ke la nombro de serĉrezultoj por novaĵretejoj kiuj ricevas nul alklakojn en unu jaro (2024-2025) kreskis de 56% al 69% kio instigas pli kaj pli da tiaj retejoj bloki AI-robotojn traserĉi enhavon sur iliaj retejoj. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Artefarita intelekto
* Esperanto kaj artefarita intelekto
* DeepSeek
* Mistral AI
* ChatGPT
* Sora (artefarita intelekto)
* Claude (lingvomodelo de la usona AI-firmao Anthropic, kiu bone parolas en Esperanto)
* AI kaj korpusa modelo por Esperanto
* Artefarita neŭra reto
* Virtuala asistanto

## Eksteraj ligiloj 
* (angle) Genera AI, kiel ĝi funkcias?
* (angle) ResearchRabbit

Kategorio:Maŝinlernado
Kategorio:Artefarita intelekto