Ŝimon Peres

**Ŝimon PERES** (; naskiĝinta la  en Viŝnjevo, Pollando, mortinta la  en Tel Aviv, Israelo) estis israela politikisto, ricevinta en 1994 la Nobel-premion pri paco kune kun Jicĥak Rabin kaj Jaser Arafat.

Li estis gvidanto de la Israela Laborpartio (sed ekde la fino de 2005 membris en la partio "Kadima"), la 8-a ĉefministro de Israelo inter 1984-1986 kaj 1995-1996 kaj ministro pri defendaj aferoj inter 2001-2002.

Ŝimon Peres estis poligloto, flue parolis en la lingvoj: pola, franca, angla, rusa, jida kaj hebrea. Li estis kuzo de usona aktorino Lauren Bacall (realnome: Betty Joan Persky).

## Frua vivo 
Ŝimon Peres naskiĝis en Wiszniew en orienta Pollando kiel **Szymon Perski**. Li translokiĝis kun sia familio en 1934 al Tel Aviv, tiam en Brita mandato Palestino (nun en Israelo).

## Politika kariero 
Ŝimon Peres estis unu el la plej aĝaj politikistoj de Israelo. Kvankam festis sian 93-an naskiĝtagon, en Israelo ĉiu opiniis, ke li estis ankoraŭ vivoforta kaj vigla. Li sukcesege akiris la francan militan flugaviadilon de Dassault, la *Mirage III* kaj iniciatis la nuklean reaktoron de Israelo.

Kvankam li neniam venkis en balotoj, Peres estis dufoje Ĉefministro: unuafoje inter 1984-1986 laŭ interkonsento kun la Likud-a Jicĥak Ŝamir kaj duafoje inter 1995-1996 post la murdo de la tiama ĉefministro Jicĥak Rabin.

En 1997 li establis la Peres-Centron por la Paco.

La 28an de septembro 2016 subite mortis pro apopleksio (t.e cerbovaskula akcidento, CVA) en la aĝo 93.

La 30an de septembro 2016 li estis entombigita sur la Monto Herzl ("Montoj de Memoro") en Jerusalemo apud la tombo de Jicĥak Rabin kaj aliaj ŝtataj gvidantoj.

## Premioj kaj distingoj 
* Nobel-premio pri paco, 1994
* Prezidenta medalo de libereco de Usono, 2012
* Kongresa Ormedalo de Usono, 2014
* Honora Legio de Francio, 1957

## Ŝimon Peres kaj Esperanto 
En la jaro 2000 Ŝimon Peres (tiam la Ministro pri Regiona Kunlaboro) akceptis esti La Alta Protektanto de la 85-a Universala Kongreso de Esperanto en Tel-Avivo.

En la jaro 2009 Ŝimon Peres vizitis ĉe la Esperanto-budo de ELI (Esperanto-Ligo en Israelo) en la Internacia Libro-Foiro en Jerusalemo akompane de prof. Amri Wandel vidu: 

## Eldiroj 

"Se la problemo ne havas solvon, tio ne povas esti problemo, sed la fakto – tio ne estas solvita, sed prokrastita."

"Televido faris la diktaturecon nerealigebla, sed la demokration netolerebla."

"Oni povas murdi milojn; oni povas preni la vivon de unu; oni ne povas murdi ideon." — pro la murdo de la ĉefministro Jicĥak Rabin.

"Kun la religio oni apenaŭ povas intertrakti. Oni opinias, ke oni havas superan permeson por mortigi homojn kaj militiri."

"La araboj komencas ekkompreni, ke ne la povreco kaŭzas la teroron, sed la teroro kaŭzas la povrecon. Ili estas viktimoj de siaj propraj eraroj." 

"Milito en Irako estus bona afero por la repreno de la monda ekonomio" dum la 33-a forumo de Davos,
(Gazeto Le Monde, la 28a de januaro 2003, p. 4).

## Galerio 

Flickr - Government Press Office (GPO) - THE NOBEL PEACE PRIZE LAUREATES FOR 1994 IN OSLO..jpg|Ŝimon Peres ricevanta la Nobel-premion pri paco la 12an de decembro 1994, kun Jicĥak Rabin kaj Jaser Arafat
Shimon Peres by David Shankbone.jpg|Ŝimon Peres
Shimon Peres, Yasser Arafat - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2001.jpg|Ŝimon Peres kaj Yasser Arafat, en la jaro 2001 dum la Monda Ekonomia Forumo en Davos (Usono).
Barack Obama welcomes Shimon Peres in the Oval Office.jpg|Ŝimon Peres kaj Barack Obama en 2009.
Shimon Peres in Brazil.jpg|Ŝimon Peres (2009)
Flickr - Government Press Office (GPO) - Teenage Shimon Peres.jpg|Juna Ŝimon Peres (1936)
Shimon Peres, standing third from right, with members of his family some time between 1920-1930 (D182-050).jpg|Ŝimon Peres (staranta 3-a de dekstra lanko) kun sia familio, en la jaro 1930
65th Anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising (6).jpg|Ŝimon Peres dum la ceremonio de la 65-a datreveno de la Ribelo en varsovia geto kun Prezidento de Pollando Lech Kaczyński, 2008
Shimon Peres - World Economic Forum on the Middle East 2009.jpg|Ŝimon Peres en la Monda Ekonomia Forumo (2009)
Shimon Peres Senate of Poland 02.JPG|Ŝimon Peres parolas antaŭ la kunsido de Pola Nacia Asembleo (t.e. Pola Sejmo + Pola Senato) en Pola Senatejo, la 17an de aprilo 2008
Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Peres_and_Clinton.jpg|Ŝimon Peres kun Prezidento de Usono Bill Clinton en la Blanka Domo (Vaŝingtono), aprilo 1996.
Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Foreign_Min._Peres_and_King_Hussein.jpg|Ŝimon Peres (maldekstre) kun Jicĥak Rabin (centre) kaj Husejn la 1-a (Jordanio) (dekstre), dum la subskribo de Israel–Jordania Traktato pri Paco.
Inception of Soreq NRC.jpg|Ŝimon Peres kun Golda Meir w la Esplor-Nuklea Centro Soreq, 1958
King of Nepal, Shimon Peres and Ezer Weizman 1963.jpg|Ŝimon Peres (centre) kun Ezer Weizman kaj reĝo Mahendra de Nepalo, 1958
Donald Rumsfeld and Shimon Peres in the Pentagon on Oct. 22, 2001.jpg|Ŝimon Peres kaj Donald Rumsfeld, la 22an de oktobro 2001
Shimon Peres - World Jewish Congress - September 2010.jpg|Ŝimon Peres dum la Monda Juda Kongreso en Jerusalemo (2010)
Bush Peres 2.jpg|Ŝimon Peres kaj Prezidento de Usono George W. Bush en Jerusalemo, 2007

## Libroj 
Li estas aŭtoro de multaj libroj, en la hebrea kaj inkluzive la librojn anglalingvajn, hispanlingvajn aŭ franclingvajn:
* En la hebrea, "Yomán Entebe", Yediot Ajaronot, 1991. (ISBN 965-248-111-4)
* En la hebrea, "Yomán keri'á: mijtavim lesofrim", Yediot Ajaronot, 1994. (ISBN 965-482-003-X)
* En la hispana, *Oriente Medio, a cero*, Grijalbo, 1994. (ISBN 84-253-2622-2)
* *The New Middle East* (1993) (ISBN 0-8050-3323-8)
* *For the Future of Israel* (1998) (ISBN 0-8018-5928-X)
* *The Next Step* (1965)
* ''David's Sling* (1970) (ISBN 0-297-00083-7)
* *And Now Tomorrow* (1978)
* *From These Men: seven founders of the State of Israel* (1979) (ISBN 0-671-61016-3)
* *Entebbe Diary* (1991) (ISBN 965-248-111-4)
* *Battling for Peace: A Memoir* (1995) (ISBN 0-679-43617-0)
* *The Imaginary Voyage: With Theodor Herzl in Israel* (1999) (ISBN 1-55970-468-3)
* *Ben Gurion: A Political Life* (2011) (ISBN 978-0-8052-4282-9)
* *David et sa fronde*, éd. Stock, Paris, 1971
* *L'héritage des Sept*, éd. Stock, Paris, 1981
* *La force de vaincre, entretien avec Joëlle Jonathan*, éd. Centurion, Paris, 1981
* *Le temps de la paix*, éd. Odile Jacob, Paris, 1993
* *Le voyage imaginaire : Avec Théodore Herzl en Israël*, éd. Éditions, Paris, 1998
* *Mon dernier rêve. La double hélice*, éd. Baker Street, Paris, 1999
* *Que le soleil se lève*, éd. Odile Jacob, Paris, 1999
* *Un temps pour la guerre, un temps pour la paix*, éd. Robert Laffont, Paris, 2003
* *Un chemin vers la paix, entretien avec Christiane Vulvert*, éd. Timée, Paris, 2006
* *60 Ans de conflit israélo-arabe : Témoignages pour l'Histoire, avec Boutros Boutros-Ghali*, éd. **Complexe*, Paris, 2006
* *Pensées et poèmes*, éd. Éditions des Catalogues Raisonnés, Paris, 2008
* *Avec nous, après nous..., avec Jacques Attali'', éd. Fayard, Paris, 2013

Krome Ŝimon Peres tradukadis i.a. la jenajn aŭtorojn: Albert Camus, Jean-Paul Sartre, Lev Tolstoj kaj Vladimir Nabokov.

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Israelaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Israelo
Kategorio:Prezidentoj de Israelo