open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angelo Neumann

**Angelo Neumann** (* 18-an de aŭgusto 1838 en Vieno; † 20-an de decembro 1910 en Prago) estis germana kantisto (baritono) kaj teatrointendanto.

Neumann komencis sian teatrokarieron en 1859. Ekde 1876 li estis operdirektisto en Lepsiko. Lia egido komencis per enscenigo de Lohengrin; sekvis pluaj operoj de Wagner samkiel prezentadoj de *Aida* de Verdi kaj *Carmen* de Bizet. En 1882 li okazigis verkciklon de Christoph Willibald Gluck. En Berlino li enscenigis *Ring des Nibelungen* kaj fariĝis poste intendanto de la Praga Germana Teatro. En 1894 li motivigis Emil Nikolaus von Reznicek, verki por sia opero *Donna Diana* uverturon, kiu poste fariĝis famega.

Li estis fama precipe pro siaj enscenigoj de Wagner kaj sia turneanta Wagner-ensemblo, al kiu apartenis kompleta orkestroj sub direktado de kapelmajstro Anton Seidl, operĥoro samkiel scenejekipaĵo kaj scenejoteknikistoj samkiel renomaj soloistoj kiel Marie Wilt, Adolf Wallnöfer kaj aliaj kaj kiu ekde 1882 ĝis 1883 realigis 135 prezentadojn *Ring des Nibelungen* kaj pli ol 50 Wagner-koncertojn en tuta Eŭropo. Angelo Neumann organizis i.a. la unuan prezentadon de la kompleta *Ring des Nibelungen* en Venecio kaj entute en Italio en aprilo 1883 (du monatojn post la morto de Wagner en Palazzo Vendramin Calergi en Venecio).

Multaj leteroj de Neumann al muzikistoj kaj komponistoj konserviĝis. Salono en la nuntempa Praga Ŝtatopero portas lian nomon.

Lia filo el unua geedzeco, Karl Eugen, naskiĝis en 1865. En dua geedzeco Angelo Neumann geedziĝis kun Johanna Török, naskiĝinta Buska.

## Verkoj 
* *Erinnerungen an Richard Wagner*; kun kvar artfolioj kaj du faksimiloj. 3-a eldono. Lepsiko 1907

## Referencoj 
* K. J. Kutsch, Leo Riemens, Großes Sängerlexikon. Elektronische Ausgabe der dritten, erweiterten Auflage. Directimedia, Berlin 2000, sub verbum "Neumann, Angelo"

## Eksteraj ligiloj 
* Bild 

Kategorio:Aŭstraj kantistoj
Kategorio:Aŭstraj operkantistoj
Kategorio:Aŭstraj klasikaj muzikistoj
Kategorio:Germanaj sondisko-produktistoj
Kategorio:Teatraj intendantoj
Antônio Paulino Limpo de Abreu

Ankaŭ ĵuristo kaj politikisto, li estis unu el la subskribintoj de la "Traktato de Amikeco, Komerco kaj Navigado" (1856). Limpo de Abreu estis prezidento de la brazila Senato.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperantistaj diplomatoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Genealogio

Kategorio:Brazilaj diplomatoj
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Affonso Arinos de Mello Franco

**Affonso ARINOS DE MELLO FRANCO** (naskiĝis la 11-an de novembro 1930, en Belo Horizonte, mortis la 15-an de marto 2020, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila diplomato kaj ankaŭ ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto. Arinos, kutime kromnomata Filho ("filo"), ĉar lia patro havis la saman nomon, komenciĝis sian diplomatan karieron en 1952.

Li ricevis en la  la posedon de la seĝo 17 de la Brazila Beletristika Akademio per la manoj de la akademiano José Sarney. Lia patro ankaŭ estis akademiano.

La frato de lia avo Afrânio de Melo Franco estis la brazila politikisto Afonso Arinos.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperantistaj diplomatoj

## Eksteraj ligiloj 
*  ABL parolado

Kategorio:Brazilaj diplomatoj
Miguel Cané

**Miguel CANÉ** (naskiĝis la 27-an de januaro 1851 en Montevideo, mortis la 5-an de septembro 1905 en Bonaero) estis argentina diplomato.

Li naskiĝis en Urugvajo, tamen li aliiĝis al Argentino en 1853. Kiel diplomato, laboris en Kolombio, Venezuelo kaj Francio.

Li ankaŭ estis leĝisto, ĵurnalisto, politikisto kaj verkisto. Li skribis *Juvenilia* (1884), *Ensayos* kaj *En Viaje* (1884).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperantistaj diplomatoj

## Eksteraj ligiloj 
* Project Gutenberg - En Viaje (1881-1882)

Kategorio:Argentinaj politikistoj
32 fouettés en tournant

[eta|dekstra|200px|Pierina Legnani en la titola rolo de la *[Cindrulino*, Sankt-Peterburgo, 1893]]
**32 fouettés en tournant** (la termino en franca lingvo) estas 32 sinsekvaj *fouetté rond de jambe en tournant*, turnantaj movoj en klasika baleto.

## Movo 
Unu *fouetté rond de jambe en tournant* estas turno (360 gradoj) farata per uzo de *fouetté*. Por ĉiu turno la dancisto staras ĉiuokaze komence momente sur plata piedo kaj en *plié*, la laboranta kruro estas etendita en kvara pozicio ''en l'air* (aŭ *à la hauteur*) antaŭen kaj tiam batmiksanta ĉirkaŭ flanken por tuŝi malantaŭe la apogantan genuon, por krei la impulson por turniĝi unu turnon kun tio ke la dancisto faras *relevé* al surfingriĝo. La impulso estas kreata kiam la dancisto estas sur plata piedo kaj estas sufiĉe granda frotado por turniĝo de piedo relative al la planko, poste ĝi plialtiĝas, surfingre estas pli malgranda frotado kaj la dancisto turniĝas. Se ĉio estas farita kiel necesas, la dancisto restas en loko.

La ebleco al sinsekve plenumi 32 ĉi tiujn turnojn estas konsiderata kiel bravado de la dancisto, emfazanta ĝian fortecon, eltenokapablon kaj teknikon. Ĝi estas tre malfacila paŝo por farado kaj multaj dancistoj povas nur fari ilin 32 je unu flanko, normale je la dekstro.

## Historio 
La 32 *fouetté* estis unue prezentita en la *coda* de *grand pas d'action* de baleto *Cindrulino* (dancordigo de Lev Ivanov, Enrico Cecchetti kaj Marius Petipa al la muziko de Boris Vietinghoff-Scheel), plenumita de Pierina Legnani, prima ballerina assoluta de la Imperia Baleto de Sankt-Peterburgo.

La unua Rusia baletistino kiu plenumis 32 *fouetté* estis *prima ballerina assoluta* Matilda Kŝesinskaja.

La baleta historiisto Konstantin Skalkovskij, kiu estis la danca kritikisto por la *Sankt-Peterburga Gazeto*, ĉeestis la premieron de *Cindrulino''. Li raportis ke "... en la lasta ago Legnani definitive avantaĝiĝis super si. Kiam Emma Bessone dancis la 'La Haarlema Tulipo' ŝi faris 14 *fouetté*. En ŝia variado Legnani plenumis 32 ilin sen haltado, kaj sen vojaĝado je unu colo! La publiko raviĝinte aplaŭdis al la baletistino kaj devigis ŝin ripeti ĉi tiun variadon same bone. Sur la ripeto ŝi tamen faris 28 *fouetté*. Kalkuli ilin iĝis la favorata agado de la publiko."

Legnani ripetis ĉi tiun prodaĵon denove en multaj aliaj laboroj dum sia kariero kun la Imperia Baleto (hodiaŭ la Mariinskij Baleto), kiu daŭris ekde 1893 ĝis 1901. Ŝi plenumis ilin plej rimarkinde kiel Odilia en la *coda* de tio kio estas nun sciata kiel la *nigra cigna Pas de deux* de *Cignolago* de 1895. Nun la *fouetté* turnoj estas postulataj de ĉiu baletistino, kaj dum la 20-a jarcento 32 *fouetté* estas enigitaj enen de *coda* de multaj famaj *grand pas*.

## Vidu ankaŭ 
* Terminaro de baleto
* Animacio de plenumado de *fouetté rond de jambe en tournant*

## Referencoj 
Kategorio:Baleto
Conthey

**Conthey** estas komunumo kaj ĉefloko de la samnoma distrikto en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 7848 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Conthey situas ĉirkaŭ 92&nbsp;km (fluga distanco) oriente de Ĝenevo kaj
ĉirkaŭ 82&nbsp;km (fluga distanco) sude de Berno. La komunuma teritorio etendiĝas de la Tsanfleuron-Glaĉero (limo kun kantono Vaŭdo) en la montarmasivo *Les Diableret* (3 200m de alteco) ĝis la dekstra bordo de Rodano, apud la alfluejo de rivero Morge. Sur ĝia teritorio situas la Lago de Derborance. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Aven, Châteauneuf, Conthey, Daillon, Erde, Le Bourg, Premploz, Sensine, Saint-Séverin, Vella kaj Vens.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 84,98&nbsp;km², de kiuj 22,0% estas kovritaj de arbaro, 25,8% servas por agrikulturo kaj 5,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Conthey limas en nordokcidento al Bex (VD), en nordo al Ormont-Dessus (VD), en nordoriento al Savièse, en oriento al Siono, en sudo al aliflanke de Rodano al Nendaz, kaj en sudokcidento al Vétroz, Ardon kaj Chamoson.

## Trafiko 
Tra Conthey pasas la kantona ĉefvojo n-ro kaj la svisa aŭtovojo A9, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo sur ĝia teritorio. La komunumo havas stacidomon ĉe la trajnlinio de Laŭzano al Brigo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Conthey datiĝas el la jaro 800 kiel *curtis Contextis*. Inter 1850 kaj 1950 estis malkovritaj en la vitejoj plucent tomboj el la bronzepoko ĝis la frua mezepoko. En 1254 Contey fariĝis la ĉefloko de la samnoma savoja subvoktejo. En la jaro 1324 Conthey ricevis de la Grafo Edvardo de Savojo la merkatorajton kaj en 1352 ĝi de Amadeo la 5-a ricevis aldonajn liberecojn. Ĝis la hodiaŭ tempo Conthey ĉiam restis loka administra centro. Ek de 1815 ĝi estas la ĉefloko de la samnoma distrikto de Kantono Valezo.

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Conthey
* Châteauneuf-Conthey (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Conthey
* Conthey en la Historia Leksikono de Svislando
Seyssel (Haute-Savoie)

**Seyssel** (prononcu [Se**sel**]) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france *Haute-Savoie*, arpitane ''Savouè d'Amont*), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*). Fine de  en la komunumo vivis .

Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero Rodano, ĉirkaŭ 24 km birdfluge okcidente de Annecy kaj ĉirkaŭ 44 km birdfluge norde de Chambéry. La urbo situas en la plej malalta loko de departemento Haute-Savoie (250 m). La kulmino de la komunuma teritorio estas sur la deklivo de monto "*Montagne des Princes*" alta de 937 m.

Norde de la komunumo, torento Les Usses sin ĵetas en Rodanon, kaj sude, estas la alfluejo de rivero Fier.

Kiel la samnoma komunumo Seyssel kuŝanta trans Rodano, Seyssel produktas vinon de Nomo de Origino.

eta|maldekstra|250ra|Malnova pendoponto kun statuo de La Nigra Virgulino

La malnova pendoponto datiĝas de 1838 La statuo de la Nigra Virgulino en ĝia supro, memoriĝas ke Rodano estis grava akvovojo. La Nigra Virgulino estis protektantino de la ŝipveturistoj sur rivero Rodano.

En la komunumo estas pluraj vilaĝoj: *Chavagny, Cologny, Curty, Les Côtes, Pologny, Prairod, Vallod* kaj *Vens''.

La najbaraj komunumoj estas: norde: Bassy kaj Desingy; oriente: Droissy; sude: Val-de-Fier kaj Motz; kaj okcidente, trans Rodano: Seyssel (Ain) kaj Corbonod.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* La ponto de la Nigra Virgulino (france, angle, german)
* Informoj pri Seyssel Haute-Savoie (france)

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haute-Savoie

Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Numeo

eta|maldekstra|Situo de Numeo
eta|maldekstra|Satelita foto de Numeo kaj ĉirkaŭaĵoj
**Numeo** (france: *Nouméa*) estas ĉefurbo kaj havenurbo de Nov-Kaledonio, transmara teritorio de Francio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Sekve Numeo estas la plej granda urbo de Nov-Kaledonio kaj la plej granda franclingva urbo en la tuta Pacifika Oceano. En Numeo kaj ĉirkaŭurbo laŭ la censo de 2009 loĝis  homoj, t.e. du trionoj el la tuta novkaledonia loĝantaro.

## Situo 
La ĉefurbo situas ĉe la suda bordo de la insulo Grande Terre, la ĉefa insulo de Nov-Kaledonio.

## Historio 
La francoj okupis Nov-Kaledonion en 1853 kaj ili fondis administran centron *Port-de-France* la 25-an de junio 1854. Malgranda fortikaĵo konstruiĝis por defendi la komunumon. Inter 1864-1897 ĝi estis ankaŭ malliberejo, kie la kaptitoj laboris. La urbeto ricevis novan loknomon *Nouméa* la 2-an de junio 1866. En 1897 oni trovis nikelon kaj tio portis prosperon. Dum la 2-a mondmilito Usono senbatale okupis la urbon, kiu iĝis grava livera loko dum la bataloj. En 1984 kaj en 2000 festivalo pri artoj.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 132 voĉdonojn (0,93% de voĉoj).

## Vidindaĵoj 
* Katedralo
* Lumturo por maristoj

## Ĝemelurboj 
*  Nice, Francio
*  Gold Coast (Kvinslando), Aŭstralio
*  Taupo, Nov-Zelando

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nov-Kaledonio

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Numeo
Mýto pod Ďumbierom

**Mýto pod Ďumbierom** (hungare *Vámos* [vAmoŝ], germane *Mauth*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno.

## Situo 
Mýto pod Ďumbierom situas en valo, laŭ ĉefvojo Liptovský Hrádok-Brezno. La lasta urbo troviĝas 10&nbsp;km.
  
## Historio 
La vilaĝo fondiĝis por doganprena loko en la 15-a jarcento. La unua mencio devenis el 1696 en formo *"Mito"*. Baldaŭe la loĝantoj minadis diversajn ercojn. En 1828 vivis tie 678 homoj en 90 domoj. En 1910 loĝis en Vámos 1068 homoj, (1023 slovakoj, 31 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Vámos apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Breznóbánya, poste al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Mýto pod Ďumbierom 556 homoj (547 slovakoj, po 3 ukrainoj kaj ĉeĥoj, 2 rutenoj, unusola polo).

## Vidindaĵoj 
* luterana klasikisma preĝejo de 1828, en 1932 renovigita
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Mateo de 1840, en la 20-a jarcento rekonstruita

## Famuloj 
Apud la vilaĝo dum montogrimpado mortis tragike pentristo Zoltán Palugyay.

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Arthur Nikisch

eta|200px|Portreto de Arthur Nikisch
**Arthur Nikisch** (laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ ĝusta ortografio **Nikisch Artúr**; n. 12-an de oktobro 1855 en Lébény; m. 23-an de januaro 1922 en Lepsiko) estis hungara dirigento. Li validis kiel elstara interpretanto de la verkoj de Anton Bruckner kaj Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij.

Nikisch geedziĝis en julio 1885 kun aktorino Amélie Heussner (Bruselo 1862 - Berlino 1938). Iliaj gefiloj estas jursciencisto Arthur Philipp Nikisch kaj pianisto, komponisto kaj bandestro Mitja Nikisch.

## Vivo 
Nikisch studis ĉe Konservatorio de Vieno violonon, pianon kaj kompozicion. Inter 1872 kaj 1877 li laboris komence kiel violonisto en diversaj orkestroj, i. a. en la Viena Ŝtatopero (= Vienaj Filharmoniistoj). Ekde 1878 ĝis 1889 li estis 1-a kapelmajstro de la Lepsika Urboteatro. Lia 2-a kapelmajstro estis Gustav Mahler (1886-1888). La 30-an de decembro 1884 Nikisch direktis la unuan prezentadon de la 7-a simfonio de Bruckner ĉe la Lepsika Nova Teatro.

Post restadoj en Boston (ĉefdirigento de la Simfonia Orkestro je Boston) kaj Budapeŝto (direktisto de la Reĝa Hungara Opero) en la jaro 1895 li fariĝis sukcede al Carl Reinecke kapelmajstro ĉe Gewandhausorchester Leipzig; ĉi tiun postenon li tenis ĝis sia morto. En aŭtuno 1895 li estis vokita al ĉefdirigento de la Berlinaj Filharmoniistoj. Sub lia direktado ili kiel unuaj sonregistris en 1913 kompletan simfonion, la 5-a simfonion de Beethoven.

Ekde 1902 ĝis 1907 li estis direktisto de la Lepsika Konservatorio.

En februaro 1906 li ludis por la reproduktopiano Welte-Mignon kiel pianisto kvar el la *Hungaraj dancoj* de Brahms sur nottruaj rulaĵoj (n-oj 1, 4, 5 kaj 6) samkiel *Valse lente* el la baleto *Coppélia* de Léo Delibes .

Nikisch estis bona amiko de Alexander Frommermann, patro de Harry Frommermann (1906–1975), kiu en 1927 fondis la Comedian Harmonists. Nikisch instruis pianon al la juna Harry ekde 1910 dum kelkaj jaroj.

La 23-an de januaro 1922 Nikisch mortis en la aĝo de 66 jaroj en Lepsiko, kie li ankaŭ estas entombigita.

## Elektitaj disĉiploj 
* Sándor Jemnitz
* Imre Pető

## Literaturo 
* Heinrich Chevalley (Hrsg.): *Arthur Nikisch: Leben und Wirken.* Bote & Bock, Berlin 1922
* Norman Lebrecht: *Der Mythos vom Maestro*. M&T Verlag, Zürich/St. Gallen 1992, S. 41–48, ISBN 3-7265-6027-0
* Ferdinand Pfohl: *Arthur Nikisch: Sein Leben, seine Kunst, sein Wirken.* Alster, Hamburg 1925
* Rupert Schöttle: *Götter im Frack*. Bibliophile Edition, Wien 2000, S. 37–46, ISBN 3-7076-0010-6
* Wolfgang Schreiber: *Große Dirigenten.* Piper, München 2005, S. 23–25, ISBN 3-492-04507-3
* Adolf Weißmann: *Arthur Nikisch und die Berliner Philharmonischen Konzerte 1895-1920: Ein Rückblick.* O. Lange, Berlin 1921
* *Gedenkschrift anläßlich der 100jährigen Wiederkehr der Uraufführung der 7. Sinfonie Anton Bruckners durch Arthur Nikisch und das Gewandhausorchester am 30. Dezember 1884*. Gewandhaus, Leipzig 1984

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Klasikaj pianistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj kapelmajstroj
Seyssel (Ain)

**Seyssel** (prononcu [Se**sel**]) estas franca komunumo en la departemento Ain, de la regiono Rhône-Alpes.

Ĝi situas sur la dekstra bordo de rivero Rodano, ĉirkaŭ 24 km birdfluge okcidente de Annecy kaj ĉirkaŭ 44 km birdfluge norde de Chambéry.

Alia samnoma komunumo *Seyssel* kuŝas trans Rodano, ambaŭ komunumoj estas vinkultiva kaj donis sian nomon al vino de Nomo de Origino: "*Vin et Roussette de Savoie*", "*Seyssel*" kaj "*Seyssel mousseux*".

La najbaraj komunumoj estas: Okcidente kaj norde: Corbonod, oriente Seyssel (Haute-Savoie) trans Rodano; kaj sude Anglefort.

eta|200ra|maldekstra|Akvobaraĵo de Seyssel
Akvobaraĵo, an alvalo de Seysell, utilas por ekvilibrigi la fluon de Rodano, kaj kompensi la nivelajn ŝanĝojn ŝultatajn al la Akvobaraĵo de Génissiat. Ĝia artefarita lago entenas 5,8 milionojn da m3 da akvo, kaj ĝia elektrejo produktas po 150 milionojn da kWh ĉiuj jaroj.

Seyssel estas ĝemelurbo de:
* 20ra Sijsele (Belgio)
* 20ra Fregona (Italio) de 1992

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ain
* Seyssel - Corbonod (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Seyssel, Ain (france)
* Pri la baraĵo de Seyssel (france) 

Kategorio:Komunumoj de Ain
Mormonaj pioniroj

300px|dekstra|eta|Statuo memorfestanta la Mormono pioniroj.
La **Mormonaj pioniroj** estis membroj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, kiu ankaŭ nomiĝas Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, kiuj vojaĝis de Usono (mezokcidento) al Sallagurbo tie kie hodiaŭ troviĝas la usona ŝtato Utaho. La vojaĝo estis entreprenita de 70,000 homoj ekiĝinta en aprilo 1847, kaj finiĝinta ekde la kompletiĝo de la unua Transkontinenta fervojo en 1869.

Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Mormona Vojo

300px|dekstra|eta|Mapo de la Mormona Vojo
La **Mormona Vojo** aŭ **Mormona Pionira Vojo** estas la vojo de pli ol 1.300 mejloj (2.092&nbsp;km) kiun devis entrepreni la unuaj membroj de la tiame naskiĝinta Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj ekde la jaro 1846 ĝis 1868. Hodiaŭ la Mormona Vojo estas parto de usona sistemo de vojoj. Ĝi estas konsiderata kiel pilgriminda itinero por multaj mormonoj por memorigi la kuraĝecon de la unuaj mormonoj entrepreni tiun logan marŝadon serĉante liberecon por sia nova eklezio kiu estis persekutita de la registaro kaj de aliaj kristanaj grupoj.

Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Kategorio:Usono
Flughaveno de Leoš Janáček Ostrava

200px|maldekstra|Emblemo de flughaveno
**Flughaveno de Leoš Janáček Ostrava** (ĝis decembro de 2006 **Flughaveno Ostrava-Mošnov**) estas publika internacia flughaveno. Ĝi troviĝas 20&nbsp;km sudokcidente de Ostrava inter municipoj Mošnov, Albrechtičky kaj Petřvald.

## Historio 
En la loko de la nuntempa flughaveno estiĝis unue en la jaro 1939 kampa flughaveno de la germana Luftwaffe por atako kontraŭ Pollando. Konstruado de daŭra flughavena areo komencis en la jaro 1956 kaj ĝi estis finita en oktobro de 1959. En la sama tempo estis al Mošnov aligvidita ĉiu trafiko el netaŭganta flughaveno en Ostrava-Hrabůvka. Civilan flugtrafikon certigis kompanio ČSA, parto de la flughaveno servis por armeaj celoj. La 21-an de aŭgusto 1968 surteriĝis sur la moŝnova flughaveno persekuta bombarda regimento (APIB) de la soveta tanka regimento kun aviadiloj Su-7B kaj konkeris la flughavenon. De tie ankaŭ ian tempo agadis sovetaj transportaj aviadiloj An-12. Por revolucio en 1989 la armea uzado de la flughaveno estis finita kaj trafikanto fariĝis Ĉeĥa administracio de flughavenoj. La 1-an de julio 2004 la moŝnova flughaveno estis transgvidita en proprumadon de Moraviasilezia regiono kaj ties trafikanto fariĝis kompanio Flughaveno Ostrava,&nbsp;a.&nbsp;s. En la jaro 2004 la flughaveno estis senigita de rajto de enirloko por farado de plantkuracistaj kontroloj, kiuj estis koncentritaj al flughaveno Praha-Ruzyně, kio limigis eblecon de ŝarĝtransporto de plant-nutraĵoj kaj furaĝoj. Tiu ĉi paŝo estis je propono de moravia deputito Zdeněk Koudelka forigita en la jaro 2006 per ŝanĝo de leĝo pri plantkuracista zorgo, kiam la flughaveno Ostrava kaj Flughaveno Brno-Tuřany fariĝis enirloko por farado de imperta plantkuracista kontrolo.http://portal.srs.cz/portaldoc/fytosanitarni_informace/dovoz_ze_tretich_zemi/seznam_vstupich_mist_eu/CZ_VM_provozni_doby_cs.htm Por 320 milionoj da kronoj estis konstruita nova forflugĉambrego, kiu estis malfermita la 13-an de decembro 2006. Tiun tagon hetmano Evžen Tošenovský komune kun direktoro de Flughaveno Ostrava, a.&nbsp;s. ankaŭ baptis la flughavenon kiel Flughaveno de Leoš Janáček Ostrava. Oni elektis el tri nomoj: Jan Amos Komenský, Leoš Janáček kaj Sigmund Freud.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj
* Spotistaj paĝoj

Ostrava-Mošnov
Kategorio:Transporto en Ostrava
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Transporto en Moraviasilezia regiono
Bacúch

**Bacúch** (hungare *Vacok*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno.

## Situo
Bacúch situas sur deklivo, laŭ rojo, fine de sakovojo, ĉefvojo, fervojo kaj Hron estas proksime. Brezno troviĝas 16 km.

## Historio
La vilaĝo fondiĝis en la 15-a jarcento por ministoj kaj fandistoj. La unua mencio devenis el 1563 en formo *"Bazuch"*. Baldaŭe la loĝantoj okupiĝis precipe pri arbohakado kaj minado de fero. En 1828 vivis tie 499 homoj en 68 domoj. En 1905 kaj en 1921 incendioj okazis. En 1910 loĝis en Vacok 1241 homoj, (1227 slovakoj, 8 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Vacok apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Bacúch 1040 homoj (1026 slovakoj, 9 ĉeĥoj, unusola polo.

## Vidindaĵo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1863

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Historio de Utaho

La **Historio de Utaho** estas ekzameno de la homa historio kaj socia agado ene de la ŝtato Utaho, kiu troviĝas en la okcidento de Usono.

## Mormona kolonio 
La membroj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, nomataj Mormonaj pioniroj, unuafoje venis al Sallagurbo la 24an de julio 1847. Tiutempe, la teritorio kiu poste fariĝis la ŝtato Utaho, estis ankoraŭ parto de Meksiko. Rezulte de la Meksika-usona milito, la lando ekprenis la teritorion de Usono per la subskribo de la Traktato de Guadalupe Hidalgo, (2an de februaro 1848). La traktato estis ratifikita de la Senato de Usono, la 10an de marto 1848.
Braväcovo

**Braväcovo** (hungare *Baracka*) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en la Regiono Banská Bystrica, en la Distrikto Brezno. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis **Bravac(z)kó**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis iomete pli hungarecan formon.

## Situo 
Braväcovo situas laŭ rojo, fine de sakovojo el Beňuš. Brezno troviĝas 11&nbsp;km.

## Historio 
Arbohakistoj kaj germanaj ministoj fondis tie komunumon en la 16-a jarcento, kiel ekstera parto de Benyus. La unua mencio devenis el 1630. En 1828 loĝis en Braväcovo 332 jomoj en 44 domoj. Ĝis Traktato de Trianon Baracka apartenis al la Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al la distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. La komunumo iĝis municipo en 1957. En 2001 loĝis en Braväcovo 752 homoj (750 slovakoj, po 1 hungaro kaj ĉeĥo).

## Fontoj 
* http://adatbazis.mtaki.hungary.com 

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Ŝaŭmaĵo

[eta|dekstra|200ra|Ĉokolada ŝaŭmaĵo (france: *mousse au chocolat*) rilatas al [franca kuirarto.]]

En kuirarto, **ŝaŭmaĵo** estas tipo de manĝaĵo, kutime dolĉa deserto, kvankam ekzistas specoj de nedolĉaj kaj nedesertaj ŝaŭmaĵoj (kun viando, fiŝaĵo, fromaĝo, legomoj ktp).

Oni preparas ŝaŭmaĵon el aroma bazo (frukta aŭ bera suko, pureo, vinbera vino, ĉokolado, kafo, kakao ktp), manĝaj substancoj helpantaj fari kaj fiksi la ŝaŭmecan staton de la ŝaŭmaĵo (ovoblankoj, gelateno, agaragaro) kaj manĝaj substancoj aldonantaj al la manĝaĵo dolĉan guston aŭ pliigantaj ĝin (sukero, saĥarino, mielo, melaso). Iufoje anstataŭ ovoblankon kaj gelatenon oni uzas, kiel anstataŭaĵon, semolon, kiu povas bone ŝveli kaj havas gluecan karakteron; tio permesas proksimume imiti la necesan staton de la manĝaĵo.

Tekniko de preparado de la ŝaŭmaĵoj historie ŝanĝiĝadis lige kun apliko de diversaj fiksiloj kaj metodoj por ŝaŭmigo.

Kategorio:Desertoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Franca kuirarto
Bystrá (distrikto Brezno)

**Bystrá** (hungare *Sebesér*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno. Ĝis 1886 la oficiala hungara loknomo estis **Bysztra**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis pli hungarecan nomon. La slovaka nomo devenas el *bystr* (=rapida).

## Situo 
Bystrá situas en valo, laŭ rojo, laŭ  ĉefvojo Valaská-Liptovský Hrádok. Brezno troviĝas 15&nbsp;km. Bystrá situas apud Nacia parko Malaltaj Tatroj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1673 en formo *"Wistra"*. Ĝis la 18-a jarcento oni minadis oron kaj arĝenton. Baldaŭe ferofandejo funkciis en la vilaĝo. En 1828 loĝis tie en 23 domoj 199 homoj. Nur en 1896 la komunumo iĝis municipo. En 1910 loĝis en Sebesér 266 homoj, plejparte slovakoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1960-1990 la municipo estis en Mýto pod Ďumbierom. En 2001 loĝis en Bystrá 201 homoj (189 slovakoj, 4 ĉeĥoj, 3 germanoj).

Vilaĝservoj estas gastejoj, restoracioj, skiejoj.

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Barbara (Sankta) de 1816
* kavo 1&nbsp;km-ojn longa, protektata ekde 1973, ekde 1968 475 m-ojn longa parto estas vizitebla

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Marino (diakono)

**Marino** (latine: Marinus; naskita sur insulo Rab en Dalmatio, mortinta en 301 en San-Marino) estis katolika sanktulo kaj legenda fondinto de San-Marino.

Laŭ legendo Marino estis ŝtonskulptisto de Insulo Rab en Dalmatio kaj en 257 venis, kune kun Sankta Leono, al Italio por labori pri la rekonstruado de la urbomuroj de Rimini, kaj por eskapi la persekutadon de kristanoj fare de Diokleciano.

Alveninte en Rimini li estis petata iri al monto Titano por tie mini kaj prilabori ŝtonojn. Post tri jaroj li reiris al Rimini kaj tie dum dek du jaroj laboris, sed ankaŭ predikis kristanismon.

Je tiu tempo en Rimini alvenis virino el Dalmatio, kiu asertis esti la edzino de Marino; kiam tiu rifuzis ŝin, ŝi petis helpon de la romiaj aŭtoritatoj. Marino decidis fuĝi, reiris al Monto Titano kaj tie kaŝis sin en groto. Post unu jaro lin malkovris kelkaj bestobredistoj, tra kiuj la informo atingis la virinon. Ŝi iris antaŭ la groton, sed Marino restis ene dum ses tagoj sen manĝaĵoj, ĝis ŝia foriro. Post tio Marino konstruis sur monto Titano preĝejeton kaj monaĥan ĉelon kaj ekvivis tie.

Lia bildo estas sur la 20-cenda monero de San-Marino.

Kategorio:San-Marino
Kategorio:San-Marinanoj
Kategorio:Sanktuloj
Beňuš

**Beňuš,** hungare **Benesháza,** germane **Beneschhau** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno. Ĝis 1886 la oficiala hungara loknomo estis **Benyus**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis pli hungarecan nomon. Ankoraŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.

## Situo 
Beňuš situas en valo, laŭ dekstra bordo de Hron, laŭ  ĉefvojo kaj fervojo Gelnica-Brezno. La lasta urbo troviĝas 11 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1380. En 1910 loĝis en Benesháza 2330 homoj, (2092 slovakoj, 134 hungaroj, 52 germanoj, 37 rutenoj, unusola kroato). Ĝis Traktato de Trianon Benesháza apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Breznóbánya, poste jam kiel Beňuš al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Beňuš 1193 homoj (1159 slovakoj, 17 ciganoj, 11 ĉeĥoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Alpa skiado

**Alpa skiado** estas fako de konkursa skiado, en kiu la skiisto klopodas traveturi donitan vojon sur neĝo el deklivo malsupren en kiel eble plej mallonga tempo. La vojo estas sur la deklivo markita per pordegoj, tra kiuj la konkursantoj devas traveturi per maniero preskribita al la reguloj de konkreta fako.

## Konkursoj 
### Malsuprenira skiado 
Malsuprenira skiado estas plej rapida konkurso, ĉar sportistoj povas veturi eĉ 130 km/h, kaj sur plej fama malsuprenirejo Kitzbühel (AUT) eĉ 150 km/h. Diferenco inter supra kaj suba nivelo estas 800-1100m por viroj kaj 500-800m por virinoj. Sur trako estas nur 4 slaloma golejoj kaj 2 flagaj golejoj.

### Slaloma skiado 
Slaloma skiado estas teknika konkro. Diferencon inter supra nivelo kaj suba nivelo por viroj 180-200m, por virinoj 140-200m.
Sportisto dum malsuprenigo devas subigi inter stangetoj alterne bluajn kaj ruĝajn. Paro de stangetoj formas golejo. Larĝeco de golejo estas 4-6 metroj. En slalomo por viroj kutime estas ekde 55 ĝis 75 golejoj, por virinoj ekde 45 ĝis 65.

### Slalomego 
Slalomego estas simila al slalomo. Sed diferenco inter niveloj estas pli granda kaj estas por viroj 250-450 m kaj por virinoj 250-400 m.

### Liberstila skiado 
En la fakoj de liberstila skiado, la atletoj skiadas tra deklivoj ekipitaj per multaj ondaj montetoj kaj valetoj.

eta|maldekstra|

Kategorio:Skiado
Kategorio:Alpa skiado
Kategorio:Olimpia sportfako
Kategorio:Vintra sporto
Alfred Roller

**Alfred Roller** (n. 2-an de oktobro 1864 en Brünn; Moravio; m. 21-an de junio 1935 en Vieno) estis aŭstra scenaranĝisto, pentristo kaj grafikisto.

## Vivo kaj vekado 
eta|Brünn, 1907
Roller estis en 1897 kunfondinto kaj en 1902 prezidanto de la Viena secesio, de kiu li tamen sin apartigis en 1905. En 1903 Gustav Mahler vokis lin kiel sukcedanto de Heinrich Lefler al la Viena Kortegopero, kie li en samgenia kunlaboro kun Mahler elformis la scenejan arton laŭ la ideo de tutarta verko (kunagado de spaco, koloro kaj lumo kun muziko, vorto kaj gesto). Post 1909 li ankaŭ estis scenaranĝisto i.a. por la viena teatro Burgtheater. Roller faris la ekipaĵojn por ĉiuj unuaj prezentadoj de Richard Strauss en Vieno. Poste okazis liga kunlaboro kun Max Reinhardt, ĉe kiu li ekde 1929 ankaŭ estis instruisto ĉe la viena Max-Reinhardt-Seminariejo.

La verŝajne plej fama admiranto de la verkaro de Roller estis Adolf Hitler, kiu komence en 1908 post sia transloĝiĝo de Linz al Vieno volis lerni ĉe Roller. Tiucele konatino el Linz skribis rekomendleteron al Roller. Werner Maser skribis en sia biografio pri Hitler, Roller post tio akceptis Hitler al interparolo kaj peris lin al skulptisto nome Panholzer. Laŭ pli novaj esploroj de Brigitte Hamann (*Hitlers Wien*, 1998) Hitler tamen ne eluzis ĉi tiun ŝancon: Post kiam li jam prezentis sin en la Kortegopero, li forlasis tiun, tiel ke renkontiĝo kun la de li admirata Roller ne realiĝis. Li konatiĝis kun Roller dudek kvin jarojn poste, post kiam li jam fariĝis Imperiestra Kanclero.

En 1920 Roller fondis kune kun Richard Strauss kaj Max Reinhard la Festivalo de Salcburgo kaj kreis la unuan ekipon por Jedermann de Hugo von Hofmannsthal. En la jaro antaŭ sia morto Roller en 1934 kreis laŭ deziro de Hitler la scenaraĝon por Parsifal en Bayreuth .

## Literaturo 
* Manfred Wagner: *Alfred Roller in seiner Zeit*. Residenz, Salzburg und Wien 1996, ISBN 3-7017-0960-2

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Eintrag über Alfred Roller im Bezirksmuseum Landstraße

Kategorio:Scenaranĝistoj
Kategorio:Aŭstraj pentristoj
Anna von Mildenburg

**Anna von Mildenburg** (n. 29-an de novembro 1872 en Vieno; m. 27-an de januaro 1947 samloke), nask. Bellschan von Mildenburg, edziniĝinta kiel Anna Bahr-Mildenburg, estis sopranistino kaj glorata interpretisto de Wagner.

Ŝi estis lernanto ĉe Rosa Papier kaj Johannes Ress ĉe la Viena Konservatorio, poste ĉe Cosima Wagner kaj Gustav Mahler.

Ŝia unua engaĝo estis je 1895 ĉe la Hamburga Urboteatro, kie ŝi devis kanti la rolon de *Brünnhilde*, unu el la plej malfacilaj roloj de Wagner. Kun Gustav Mahler, kiu jam ekde 1891 estis kapelmajstro ĉe tiu ĉi domo, ŝi komencis amrilaton, kiu tamen en 1897 jam klare malvarmiĝis. En 1897 ŝi kantis en Bayreuth *Kundry*.

Kvankam la amrilato kun ŝi estis pasinta, Gustav Mahler vokis ŝin en 1898 al la Viena Kortegopero, kie ŝi en la famaj enscenigoj de Mahler treege sukcesis. Jam en la unua jaro oni pagis al ŝi 14.000 Guldenojn (ĉ. egalvaloro de 112.000 Eŭroj); ŝia salajro per tio egalis al tiu de Mahler, kiu direktis la Vienan Kortegoperon. Anna von Mildenburg estis ĝis 1917 glorata membro de la Viena Kortegopero. La prezentado de *Tristan und Isolde*, ĉe kiu Mildenburg kantis *Isolde*, Alfred Roller kreis la scenaranĝon kaj Mahler dirigentis, ĝis nuntempe validas kiel legenda prezentado.

Anna von Mildenburg gastis ĉe la Festivaloj de Salcburgo 1922–1927 en *Das Salzburger Große Welttheater* de Hugo von Hofmannsthal kaj instruis en 1929 ĉe la Internacia Somerakademio Mozarteum en Salcburgo.

Komune kun ŝia edzo Hermann Bahr ŝi ricevis honortombon sur la komunuma tombejo de Salcburgo.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Aŭstraj kantistoj
Kategorio:Aŭstro-hungaroj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Vienanoj
Franz Naval

**Franz NAVAL**, fakte *Pogacnik* (n. 20-an de oktobro 1865 en Laibach/Ljubljano, Slovenio; m. 9-an de aŭgusto 1939 en Vieno) estis operkantisto.

La lirika tenoristo ricevis sian edukadon komence en Laibach, sed finfaris ĝin ĉe Josef Gänsbacher en Vieno. Sian debuton la kantisto havis en 1888 ĉe la urba teatro en Frankfurto ĉe Majno kaj li kantis ekde 1895 en Berlino ĉe la Kortegopero. En 1898 li ricevis engaĝon de la Viena Kortegopero, kiun li tamen sekve de konflikto kun Gustav Mahler jam forlasis en 1902. La vienan publikon li adiaŭis kiel „Richard“ en Un ballo in maschera (1902) resp. dum adiaŭa koncerto en la muziksocieto.

En 1903/04 sekvis sezono ĉe la Metropola Operejo en Novjorko kaj poste denova dungiteco en Berlino ĉe la Kortegopero resp. ekde 1908 ĉe la Komika Opero.

Franz Naval siatempe estis ankaŭ grava lidkantisto. Post la fino de sia kantistokariero li vivis kiel kantinstruisto en Vieno.

Lia tombo troviĝas sur la Evangela Tombejo Vieno-Simmering (IX, 1, 36).

## Literaturo 
* Michael Wolf, Klaus Edel: *Ausgesuchte Prominentengräber auf dem Evangelischen Friedhof Simmering. Eine Einführung in die Geschichte des Friedhofes und ein Begleiter zu ausgesuchten Prominentengräbern*. Herausgegeben vom Evangelischen Presseverband in Österreich, Wien 2000.
* Felix Czeike: Historischer Lexikon Wien, Wien 1995, S. 358
* Karl J. Kutsch, Leo Riemens: Großes Sängerlexikon, Bern 1987, Band 2, S 2078

Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Aŭstroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1865
Kategorio:Mortintoj en 1939
Kategorio:Viroj
Grimpado sur ŝnurego

**Grimpado sur ŝnurego** estas sporto (eblas ĝin envicigi inter gimnastikon), en kiu la konkursantoj grimpas supren sur pendigita ŝnurego, kaj ekskluzive helpe de siaj manoj. Taksata kriterio estas ĉi tie tempo bezona al atingo de celo.

## Eksteraj ligiloj 
* Mondo de olimpika grimpo − ttt-ejo por ĉiuj favorantoj de tiu ĉi sporto
* Detalaj reguloj de olimpika grimpo
*  theRopeClimbing.com  − paĝoj de konkurso en Liono
*  Historio kaj priskribo de grimpo sur ŝnurego − el usona vidpunkto

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Sportoj
Kategorio:Transporto per homa forto
Karotmuŝo

La **karotmuŝo** (*Psila rosae*, antaŭe nomata *Chamaepsila rosae*) estas damaĝinsekto en legomĝardenoj kiu infektas prefere la karoton, sed povas ankaŭ ataki pastinakon, petroselon kaj celerion.

Oni trovas la karotmuŝon en Eŭropo, Azio, Afriko kaj Nordameriko.

Kultivi karotojn en miksa kultivado najbare kun poreo helpas protekti kontraŭ la karotmuŝo.

Kategorio:Ĝardenkulturo
Kategorio:Agrikulturo
Olsberg (apartigilo)

**Olsberg** havas plurajn signifojn:

***Olsberg** estas urbo en Germanio.
***Olsberg AG** estas komunumo de la distrikto Rheinfelden en Kantono Argovio, Svislando.
***Olsberg BL** estas vilaĝo en la komunumo Arisdorf de la distrikto Liestal en Kantono Bazelo Kampara en Svislando.
Olsberg AG

## Pri la komunumo 
** Olsberg** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La vilaĝo Olsberg situas en la valo de la rivereto *Violenbach*, kiu estas la kantonlimo kaj dividas ĝin en sudokcidentan parton, kiu apartenas al la komunumo Arisdorf en Kantono Bazelo Kampara, kaj nordorientan parton, kiu formas la argovian komunumon, pri kiu temas ĉi-tiu artikolo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Olsberg limas en nordo al distriktĉefurbo Rheinfelden, en oriento al Magden, en sudo al Giebenach (Kantono Bazelo Kampara), en sudokcidento al Arisdorf (Kantono Bazelo Kampara), kaj en okcidento al Kaiseraugst.

## Trafiko 
La komunumo Olsberg estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de Magden al Giebenach.

En la najbara komunumo Arisdorf ekzistas aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Lucerno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Olsberg datiĝas el la jaro 1236 kiel *Olsperg*.
En mezepoko ĝis la konkero fare de francaj trupoj en la jaro 1897 Olsberg nordoriente de la rivereto *Violenbach* apartenis al la aŭstria-habsburga senjorujo Rheinfelden. Post mallonga franca regado, ĝi kun la tuta Frick-Valo fariĝis en 1802 parto de la Helveta Respubliko kaj en 1803 de la nova Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Olsberg (apartigilo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Olsberg
* Olsberg en la Historia Leksikono de Svislando
Largo Winch (filmo)

***Largo Winch*** estas franca filmo de Jérôme Salle, aperinta en 2008 .

## Temo 
En Honkongo miliardulo Nerio Winch dronis en maro. Konsiderante la imperion, kiun reprezentas lia firmao, La Grupo W, lia morto aspektas suspekta. Tiam neatendita heredanto ekaperas: Largo, sekrete adoptita de Nerio. Lia nura celo estas malkovri la veron pri la morto de Nerio.

## Teĥnikaĵoj 
*Titolo: *Largo Winch*
*Reĝisoro: Jérôme Salle
*Scenaro: Julien Rappeneau kaj Jérôme Salle, adaptita de samnoma bildstrio *Largo Winch* de Jean Van Hamme kaj Philippe Francq
*Produktado: Philippe Godeau kaj Nathalie Gastaldo
*Muziko: Alexandre Desplat
*Foto: Denis Rouden
*Muntado: Richard Marizy
*Dekoroj: Michel Barthélémy
*Kostumoj: Radija Zeggai
*Direktado de trukoj: Alain Carsoux
*Produkta firmao: Pan-Européenne
*Distribua firmao: Wild Bunch
*Stuntada estrado: Stéphane Boulay
*Stuntisto: Stéphane Boulay
*Devenlando: Francio
*Filmita en: Sicilio, Malto, Honkongo, Makao, Serbio
*Originalaj lingvoj: franca, angla kaj serba
*Formato: Kolora
*Daŭro: 1 horo 48 minutoj
*Buĝeto: 25 milionoj da eŭroj
*Aperdato:  en Francio

## Rolularo 
*Tomer Sisley: *Largo Winch*
*Kristin Scott Thomas: *Ann Ferguson*
*Miki Manojlovic: *Nerio Winch*
*Mélanie Thierry: *Léa/Naomi*
*Gilbert Melki: *Freddy Kaplan*
*Radivoje Bukvic: *Goran*
*Steven Waddington: *Stephan Marcus*
*Ivan Marevich: *Josip Gleiber*
*Anne Consigny: *Hannah Gleiber*
*Bojana Panić: *Melina*
*Elizabeth Bennett: *F-ino Pennywinkle*
*Benjamin Siksou: *Largo Winch, juna*
*Nicolas Vaude: *Gauthier*

## Videoteko 
* DVD de la filmo aperis la 

## Internaj ligiloj 
* *Largo Winch*, originala bildstrio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Oficiala blogo
* Largo Winch en IMDb
* Unua lanĉ-bendo en MSN Divertissements 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Kategorio:Filmoj adaptitaj de bildlibroj
Čierny Balog

**Čierny Balog** (, ) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno. La historiaj slovakaj loknomoj estis „Balog“, „Čierny Hronec“ kaj „Čierny Blh“. Čierny, fekete kaj Schwarz signifas: nigra.

## Situo 
Čierny Balog situas en valo, laŭ rojo, laŭ  flankovojoj. Brezno troviĝas 9 km. La vilaĝo konsistas parte el disaj loĝlokoj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1545. Tiutempe precipe arbohakistoj loĝis tie. Ili longe ne devis pagi imposton. En 1910 loĝis en Feketebalog 4863 homoj, (4653 slovakoj, 131 hungaroj, 32 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Čierny Balog 5067 homoj (4780 slovakoj, 252 ciganoj, 4 ĉeĥoj).

Vilaĝservoj estas restoracioj, 6 skiejoj, skilifto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1804
* etfervojo de 1908, la plej longa en Slovakio

## Fontoj 
* http:adatbazis.mtaki.hungary.com

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Somló-monto

**Somló** [ŝomlo] estas monto en Hungario, eks-vulkana, konata kiel vinproduktejo.
eta|maldekstre|La karakteriza "kupolo" de Somló

## Priskribo 
Ĝi estas 432 metrojn alta kaj situas en Transdanubio, en departemento Veszprém, 20&nbsp;km okcidente de urbo Ajka. Simila monto estas apud Balatono la pli fama Badacsony.

La supro de la monteto estas grandparte kovrata de arbaro, kun diametro de ĉirkaŭ 1&nbsp;km; ĝiaj koordinatoj estas . Ĝi estas protektata pejzaĝo (*Somlói Tájvédelmi Körzet*). Ĉirkaŭ ĝi troviĝas zono de vitejoj, same ĉirkaŭ 1&nbsp;km larĝa. En ĝi troviĝas domoj kaj bienetoj, sur la deklivoj 4 kapeloj estas videblaj. Tiun zonon ĉirkaŭas ringo de vojoj.
eta|Fortikaĵo Somló
eta|Elvidejo sur la montopinto
La vinprodukta areo, kiu oficiale ampleksas ankaŭ terenojn iom for de la monteto, grandas 8,3&nbsp;km²; iam en ĝi dominis grandaj vitejoj de nobeloj kaj monaĥejoj, sed nun estas precipe malgrandaj, familiaj vitejoj. Oni kultivas nur blankan vinon. Laŭtradicie tiea vino estis preferata de la imperiestroj Maria Teresia kaj Jozefo la 2-a.

La plej proksimaj koheraj setlejoj estas norde Somlószőlős kaj Doba, sude Somlójenő kaj Somlóvásárhely. Preter la du lastaj pasas la nacia vojo 8, samtempe eŭropa ŝoseo 66.

Je la norda flanko de la monteto, ankoraŭ en la arbara zono, situas ruina fortikaĵo Somló (*Somlói vár*) el la 14-a jarcento, kies bazo estas eĉ pli aĝa. Sur la plej altan punkton oni konstruis elvidejon.

## Sciindaĵoj 
Laŭ Somló estas nomita tre delikata dolĉaĵo el biskvita pasto, *somlói galuska*. Ĝia alkohola enhavo tamen venas ne de vino, sed de rumo.

## Vidu ankaŭ 
* Kapelo Margareta de Antioĥio (Somlóvásárhely) sur la suda montodeklivo

Kategorio:Montoj en Hungario
Kategorio:Vinkultivado en Hungario
Drábsko

**Drábsko** (hungare *Darabos* [daraboŝ]) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno.

## Situo 
Drábsko situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Brezno troviĝas 32 km.

## Historio 
Servutuloj el Árva (reĝa departemento) fondis la vilaĝon en 1566. En 1910 loĝis en Darabos 640 homoj, (631 slovakoj, 8 germanoj, unusola hungaro). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rimavská Sobota, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 1-a mondmilito vitrofarejo funkciis. En 2001 loĝis en Drábsko 219 homoj (ĉiuj slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno
Lilli Lehmann

eta|upright|Tombo de Lilli Lehmann sur la tombejo en Dahlem
**Lilli Lehmann**, fakte *Elisabeth Maria Lehmann*, poste *Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch* (* 24-an de novembro 1848 en Würzburg; † 17-an de majo 1929 en Berlino) estis germana operkantistino (soprano) kaj kantinstruisto.

## Verkoj 
* *Meine Gesangskunst*. Berlin, 1902. 3. Ausgabe 1922. (Lehrbuch)
* *How to sing*. New York: Macmillan, 1902. 3. Ausgabe 1924, Neudruck: Mineola, N.Y.: Dover, 1993. (Englische Ausgabe von *Meine Gesangskunst*) Übersetzung: Richard Aldrich.
* *Mein Weg*. Autobiographie. Leipzig 1913 (Neudruck 1977).

## Elektitaj disĉiploj 
* Imre Pető

## Literaturo 
* L. Andro: *Lilli Lehmann*. Berlin 1907.
* L.M. Lai: *Lilli Lehmann*. In: Record Collector 1980–1981.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ausführliche Biographie mit vielen Rollenbildern 

Kategorio:Germanaj aŭtobiografoj
Kategorio:Germanaj sopranistoj
Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Koloratursopranistoj
Kategorio:Germanaj muzikpedagogoj
Marie Gutheil-Schoder

**Marie Gutheil-Schoder** (n. 10-an de februaro 1874 en Vajmaro; m. 4-an de oktobro 1935 en Ilmenau, Turingio) estis germana operkantistino. Ŝia voĉregistro estis soprano.

## Vivo 
Marie Schoder estis filino de gastejestro. Ŝi ricevis ekde 1880 privatan muzikinstruon kaj vizitis la granddukan muziklernejon en Vajmaro. En 1891 ŝi debutis kiel *Gabriel* en *Faust* kaj estis ĝis 1900 membro de la Vajmara Kortegopero. Tie okupiĝis pri ŝi Richard Strauss, kiu kun ŝi ekzercis la rolojn de Carmen kaj Mignon, per kiuj ŝi poste famiĝis. Li kunirigis ŝin ankaŭ al Bayreuth, kie ŝi ankoraŭ kantis en la ĥoro. En 1899 ŝi geedziĝis kun Gustav Gutheil, kapelmajstro de la Vajmara Kortegopero, kun kiu ŝi vivis ĝis ties morto en 1914.

Gustav Mahler irigis la kantistinon en 1900 al Vieno ĉe la Kortegoperon, ĉe kiu ŝi restis ĝis 1927 kaj fariĝis prototipo de "pensanta kantistino". Unuafoje ŝi ankoraŭ gastkantis je la 19-a de februaro 1900 la Nedda-n en Pagliacci en Vieno, kiel membro de la opero ŝi debutis la 26-an de majo 1900 per la rolo de Carmen. Ŝiaj plej gravaj ĉefroloj estis tiu de Eva, Pamina, Mignon, Mimi, Oktavian, Elektra, Salome, Martha, Cherubin kaj Donna Elvira. Kiel kantisto de Mozart ŝi estis glorata, grave tamen ankaŭ estis ŝia intereso pri samtempa muziko (ŝi ekz. kantis premieroj de Richard Strauss kaj Arnold Schönberg). En 1920 ŝi edzigis ŝian duan edzon, la fotiston Franz Setzer. En 1925 ŝi fariĝis honormembro de la Viena Ŝtatopero.

Ekde 1927 ĝis 1933 Marie Gutheil-Schoder estis reĝisorino kaj okazigis kursojn en la Mozarteum de Salcburgo.

## Literaturo 
* *Gutheil-Schoder, Maria*, Othmar Wessely.
* L. Andro (= Therese Rie): *Marie Gutheil-Schoder*. 1923
* Wilhelm Kosch: *Deutsches Theaterlexikon*. 1953
* Hugo Riemann: *Riemann Musiklexikon*. Mainz 1959-61
* Felix Czeile: *Historisches Lexikon Wien Bd. 2*. Kremayr & Scheriau, Wien 1993

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Germanaj operaj reĝisoroj
Kategorio:Voĉinstruistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Ilmenau
Dolná Lehota

**Dolná Lehota** (hungare *Alsószabadi* [alŝOsabadi]) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis **Alsó-Lehota**, poste pro la hungariga politiko ĝi ricevis hungarecan nomon.

## Situo 
Dolná Lehota situas en valo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Brezno troviĝas 15&nbsp;km. La vilaĝo estas parto de Nacia parko.

## Historio 
Reĝa servisto "Petrik" fondis la komunumon en 1358. La loknomo aperis unua en 1424 en formo *"Petwrlehota"*. En 1828 loĝis tie 901 homoj en 109 domoj. Baldaŭe oni minadis antimonon. En 1910 loĝis en Alsószabadi 1092 homoj, (1018 slovakoj, 63 hungaroj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Dolná Lehota 739 homoj (726 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 3 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1914
* luterana kampanilo de 1818
* Akvofalo Vajskovský

Kategorio:Municipoj en distrikto Brezno