open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piramido de la komplekseco

La **piramido de la komplekseco** estas skemo klasifikanta, sub formo de piramido, la apartajn konatajn strukturojn de la Universo, de la plej simplaj ĝis la plej kompleksaj (ĉe la pinto).
400 px|eta|Jen unu el la eblaj versioj de la piramido de la komplekseco

* **Maldekstre vertikale** : Malkreskanta temperaturo
* **Dekstre vertikale** : Sago de la tempo
* **Malsupre (bazo), kaj poste sinsekve supren** :
** demandopunktoj ????
** kvarkoj, elektronoj
** protonoj, neŭtronoj
** atomoj
** molekuloj
** ĉeloj
** organismoj
** konscienco
** ?
250 px|eta|dekstra|Versio de la piramido de la komplekseco laŭ la kutima uzo, kiun Hubert Reeves faras el ĝi.

**Ĉi apude, sinsekve, de la bazo pinten :**

??? — kvarko, elektrono — neŭtrono, protono — atomo — stelo — molekulo, makromolekulo — ĉelo — organismo — ideo — ?

## Origino 
La piramido de la komplekseco estis plurfoje uzata en verkoj  de la astrofizikisto kaj astronomo Hubert Reeves cele al vulgarigo de certa strukturado de la Universo ekde ĝia origino, okaze de la praeksplodo ĝis nun.

Ĝi estas ankaŭ uzebla por ĉirkaŭlimigi la studkampon de la specialigitaj fakoj, kio helpas en la priskribo de la funkciado kaj kunligo en la branĉoj de la homa scio.

## Priskribo 
Unu el la gvidaj ideoj de la piramido de la komplekseco estas, ke la naturo ŝajnas esti strukturita tiel, kiel lingvaĵo.

En lingvaĵo, estas literoj, kiuj formas vortojn; vortoj, kiuj formas frazojn; frazoj, kiuj formas paragrafojn; paragrafoj, kiuj formas ĉapitrojn; ĉapitroj, kiuj formas librojn; libroj, kiuj formas bibliotekon; ktp.

Koncerne la naturon, estas kvarkoj, kiuj formas protonojn kaj neŭtronojn; protonoj kaj neŭtronoj, kiuj formas, kun elektronoj, atomojn; atomoj, kiuj formas molekulojn; molekuloj, kiuj formas ĉelojn; ĉeloj, kiuj formas vivantajn organismojn; vivantaj organismoj, kiuj formas ekosistemojn.

En 2008, la stato de la homa scio ne ebligas scii, ĉu ni atingis la bazon aŭ la pinton de la piramido de la komplekseco.

Ankaŭ en 2008, laŭ la teorio de la norma modelo en fiziko pri partikloj, la kvarkoj estas konsiderataj, kun la leptonoj, kiel elementaj konsistigantoj de la materio.

En la nuna momento, laŭ ekologio, la ekosistemoj estas konsiderataj, kiel konsistigantoj la plej kompleksaj de la naturo.

## Koneksaj artikoloj 
* :fr:Frise chronologique du Big Bang Kronologia skemo pri la praeksplodo.
* :fr:Big Bang Praeksplodo.
*  Hubert Reeves.
* :fr:Chronologie du Big Bang Kronologio de la praeksplodo.
* :fr:Frise chronologique de notre univers Kronologia skemo pri nia universo.

## Notoj 
## Fonto 
Kategorio:Scienco
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Astrofiziko
Kategorio:Kosmologio
Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj

La **Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj**, ankaŭ nomata per variaj nomoj kiel **Respubliko de Unuiĝinta Nederlando** aŭ **Unuiĝinta Nederlando** aŭ **Nederlanda Respubliko** aŭ **Ĝeneralaj Statoj** (laŭ la nomo de ĝia plej supera reganta organo), estis antaŭaĵo de la nuna ŝtato Nederlando en la jaroj 1581 ĝis 1795.

La sep provincoj estis Holando, Zelando, Groningo, Utrecht, Frislando, Gelderlando kaj Overiselo. Ili ekzistas ankoraŭ hodiaŭ preskaŭ senŝanĝe kiel parto de la reĝlando Nederlando. Krome ankaŭ membris, sed sen voĉdonrajto, la provinco Drento. 

La unuiĝinta respubliko estis formita el la Unio de Utreĥto (kreita en 1579), kiam la norda Nederlando formale detronigis sian reganton Filipo la 2-a de Hispanio por formi sian propran regadon sub la Ĝeneralaj Statoj. Ekde 1568 ĝis 1648 ĝi batalis en la Okdekjara Milito por sia sendependeco, kiu fine estis agnoskita 1648 en la Vestfalia Paco, per kiu ĝi ankaŭ forlasis la Sanktan Romian Imperion. Tiu ĉi federacia respubliko daŭris ĝis la enmarŝo de francaj revoluciaj trupoj en 1795 kaj la proklamo de la Batava Respubliko, la posta napoleona marioneta ŝtato reĝlando Holando.

[eta|300ra|maldekstra|Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj (rozkolore, verde kaj brunoranĝe). La Ĝeneralaj Statoj administris ĝis 1795 partojn de [Graflando Flandrio|Flandrio, Brabanto kaj Gelre kiel *Generaliteitslanden* (helblue): Statan Flandrion, Statan Brabanton kaj *Statan Gelre*.]]

## Vidu ankaŭ 
* Malaltaj Landoj
* Benelukso
* Nederlando
* Okdekjara Milito
* Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando#Historio
* Traktato de Utrecht de 1713

Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Aperis en 1581
Kategorio:Ora jarcento de Nederlando
Kategorio:Respublikismo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1580-1589
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1795
Niederwil AG

** Niederwil** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2394 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Niederwil situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Reuss. La komunumo konsistas el la komunumopartoj Niederwil, Nesselnbach kaj Gnadenthal.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Niederwil limas en nordo al Stetten, en oriento al Künten, en sudoriento al Fischbach-Göslikon, en sudo al Wohlen, en okcidento al Hägglingen, kaj en nordokcidento al Tägerig.

## Trafiko 
Niederwil estas krucpunkto de la poŝtaŭtolinio de Wohlen al Mellingen kaj de Bremgarten al Baden.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Baden. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de proksimume 5&nbsp;km norde en Dättwil.

## Monaĥejo Gnadenthal 
eta|maldekstra|150px|Monaĥejo Gnadenthal
Vidinda estas la Monaĥejo Gnadenthal kun sia malfrubaroka preĝejo. La cistercia monaĥejo estis oficiale fondita en la jaro 1394 el jam ekde la 12-a jarcento ekzistanta monaĥina komunumo, kie tie vivis.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Niederwil datiĝas el la jaro 924 kiel *Wilare*.

La alta jurisdikcio pri Niederwil apartenis en mezepoko al la Grafoj de Lencburgo kaj post ties formorto al la Habsburgoj. En la jaro 1415 la regiono estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo. Niederwil formis nun kun Tägerig kaj Nesselnbach la Voktejon Niederwil de la Libera Distrikto, teritorio sub komunuma regado de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo.

Kiam okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco kun helpo de francaj trupoj, la nidervilanoj luktis kontraŭ la revolucio kaj la nova ordo. La 26-an de aprilo 1798 okazis en la vilaĝo bataleto kun franca kompanio, dum kiu mortis 12 vilaĝanoj. Ek de tiam la komunumo estis integrita al la helveta Kantono Baden, kiu estis integrita en la jaro 1803 al la nuna Kantono Argovio.

En la jaro 1901 la Nesselnbach kaj Gnadental, kiuj kune formis ĝis tiam sendependan komunumon, estis kunigitaj kun Niederwil al la hodiaŭa unueca politika komunumo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Niederwil

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Niederwil
* Niederwil en la Historia Leksikono de Svislando
Roberto Saviano

**Roberto SAVIANO** [roberto SAVJANO] (Napolo, 22-an de septembro 1979) estas itala verkisto kaj ĵurnalisto. En siaj verkoj, artikoloj kaj en sia libro, Gomorra, la debuta verko, li uzis la literaturon kaj la raportaĵon por priskribi la realaĵon pri ekonomio, teritorio de Kamoro kaj aliaj krimorganizaĵoj.

Post la unuaj minacoj je mortigo en 2006 far kamoraj elstaruloj, anoncitaj dum manifestacio por laŭleĝo en la placo de Casal di Principe Roberto Saviano estas en rigora programo por protektado. Ekde la 13-a de oktobro li vivas sub protektado de eskorto.

Li kunlaboras kun multaj gravaj gazetoj italaj kaj neitalaj. Nune, en Italio kunlaboras kun ''L'espresso* kaj *La Repubblica*, en Usono kun *Washington Post* kaj *Time*, en Hispanio kun *El Pais*, en Germanio kun *Die Zeit* kaj *Der Spiegel*, en Svedio kun *Expressen*.

Pro liaj bravaj starpunktoj, gravaj verkistoj kaj eminentaj kulturhomoj (kia Umberto Eco) apelaciis, por ke li ne estos soligita.

## Verkoj 
* *Gomorra. Viaggio nell'impero economico e nel sogno di dominio della camorra.* (Gomoro. Vojaĝo en la ekonomian imperion kaj en la sonĝon pri dominado de Kamoro) Milano, Italio: Arnoldo Mondadori, 2006. (legebla en 15 lingvoj).la unua ĉapitro de "Gomora" (en la itala)
* *Il contrario della morte* (La malo de la morto), 2007, Corriere della Sera, Milano. ISBN 8876061347
* *La bellezza e l'inferno* (La beleco kaj la infero), 2009, Arnoldo Mondadori, Milano ISBN 8804594136la unua ĉapitro de "La beleco kaj la infero" (en la itala)
* *ZeroZeroZero*, 2013, Feltrinelli Editore, Milano.
* *La paranza dei bambini'', 2016, ISBN 978-8807032073.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Gomoro (verko)

**Gomoro. Vojaĝo en la ekonomian imperion kaj en la sonĝon pri dominado de Kamoro** (2006) ( ''Gomorra - Viaggio nell'impero economico e nel sogno di dominio della camorra'') estas la unua romano de Roberto Saviano. Ĝis majo de 2009 oni vendis plu ol 2 250 000 kopiojn sole en Italio kaj tradukite en 43 landoj, ĝi vendis 3 500 000 kopiojn en la cetero de la mondo. De Gomoro estis farita la samnoma filmo en 2008.

## Notoj 
Kategorio:Libroj aperintaj en 2006
Kategorio:Literaturo de Italio
Kategorio:Mafio
Hilfikon

## Pri la komunumo 
** Hilfikon** estis ĝis la 31-a de decembro komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 251 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la politika komunumo Villmergen kaj ĉesis tiam ekzisti kiel aŭtonoma politika komunumo.

## Geografio 
La tre kampara vilaĝo situas sur la orienta deklivo de la montoĉeno *Rietberg*. Ĝin akvigas la rivereto *Erusbach*, kiu en Dottikon alfluas al Bünz.

## Najbaraj komunumoj antaŭ la integriĝo al Villmergen 
Ĝis la aliĝo al Villmergen Hilfikon limis en nordo al Villmergen, en oriento al Büttikon, en sudo al Sarmenstorf, kaj en okcidento al Seengen.

## Trafiko 
Tra Hilfikon pasas la kantona ĉefvojo de Wohlen al Muri. Ĝis la jaro 1997 la komunumo disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Wohlen al Meisterschwanden. Tiun linion oni en 1997 anstataŭis per aŭtobuso.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hilfikon datiĝas el la jaro 924 kiel *Hilfiniswilare*. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la komunumo Villmergen.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hilfikon
* Hilfikon en la Historia Leksikono de Svislando
Komora muŝkaptulo

La **Komora muŝkaptulo**, Flavbeka muŝkaptulo, aŭ Grandkomora muŝkaptulo (*Humblotia flavirostris*) estas malgranda paserina birdo apartenanta al la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas endemia de la insulo de Granda Komoro en la Komoroj  kie ĝi loĝas en arbaroj de la deklivoj de  Monto Karthala.

La supraj partoj estas **grizbrunaj dum la subaj partoj estas palaj kun malhelaj strioj**. Ĝi havas **malhelan kronon kun tre markataj palaj strioj** kaj la **beko kaj piedoj estas flavoranĝaj**; pro la flava beko la specio ricevas nomon en la latina scienca nomo kie *flavirostris* signifas precize “kun flava beko” kio vere funkcias kiel distingilo de la specio. Krome videblas preskaŭ nigreca areo inter la nigra okulo kaj la beko kaj nigrecaj flugiloj kie elstaras du blankaj strioj (ŝultre kaj meze). Tiu birdo estas 14&nbsp;cm longa. Ĝi estas ofte silenta sed havas mildan trilan alvokon.

Ili manĝas insektojn kiujn ili kaptas per mallongaj flugoj el ripozejo malalta en arbo aŭ arbusto. Ofte ili manĝas en grupoj de du aŭ tri. Oni scias malmulte pri ties reprodukta kutimaro; oni scias nur ke la nesto estas tasforma kaj konstruita alte en arbo kiu enhavas almenaŭ du idojn, sed tion oni konas nur pro **ununura konata nesto**!

Tiu afrotropisa specio estas minacata pro detruado kaj degradado de arbaroj kaj disvastigo de enmetitaj specioj. La populacio de 10,000-19,000 individuoj malpliiĝas kaj la specio estas klasita kiel endanĝerita ĉar temas pri ununura loko en aktiva vulkano kun neprotektita teritorio. Ili estas specio de arbaroj, sed akceptas arbustaron kaj eĉ terkultivejojn aŭ malferman kamparon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife International (2006) *Species factsheet: Humblotia flavirostris *. Elŝutita el http://www.birdlife.org on 27/2/2007
*Ian Sinclair & Olivier Langrand (1998) *Birds of the Indian Ocean Islands*, Struik, Cape Town.
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Tägerig

**Tägerig** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1359 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
## Geografio 
Tägerig situas sur ebenaĵo, kiu etendiĝas de la okcidenta bordo de la rivero Reuss ĝis la nordorienta deklivo de la montoĉeno *Wagenrain* en la nordo de la distrikto. La centro de la komunumo troviĝas proksimume duona kilometro okcidente de la rivero. Al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejo Büschikon sur altebenaĵo sur la montoĉeno sur alteco de 485 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tägerig lima en nordo al Mellingen, en oriento al Stetten, en sudoriento al Niederwil, en sudo al Hägglingen, kaj en nordokcidento al Wohlenschwil.

## Trafiko 
La kantona ĉefvojo de Baden (Argovio) al Bremgarten pasas kelkcent metroj oriente de la vilaĝo inter la vilaĝocentro kaj la rivero Reuss, tiel ke la vilaĝokerno situas flanke de la trafiko kaj tamen bone atingeblas. De Baden kaj Melligen tra la vilaĝo cirkulas poŝtaŭtolinio al Bremgarten.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas proksimume 6 kilometrojn norde en Dättwil.

## Vidindaĵoj 
Vidinda estas la tegmento- kaj murfreskoj el la laŭretana litanio en la preĝejo Sankt-Antonio kaj Vendelino.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Tägerig datiĝas el la jaro 1189 kiel *Tegeranc*.

En mezepoko Tägerig troviĝis sub habsburga regado.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion. Tägerig apartenis ek de tiam al la voktejo Niederwil en la Libera Distrikto, kiu estis komuna regejo de la tiamaj membroj de la Ĵurkomunumo. La administrado kaj jurisdikcio pri la komunumo apartenis en tiu epoko al la urbo Mellingen. En la jaro 1627 granda parto de la loĝantaro pereis dum pestoepidemio. Dum la du militoj de Villmergen en la jaroj 1656 kaj 1712 la vilaĝo estis rabita ambaŭfoje.

eta|200ra|Murfresko en la preĝejo
Kiam en la jaro 1798 Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Tägerig fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio, Tägerig fariĝis komunumo de la argovia distrikto Bremgarten.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tägerig
* Tägerig en la Historia Leksikono de Svislando
Tekla de Ikonio

eta|Fresko pri Sankta TeklaKatedralo de Salvadoro.Ĉernihiv
**Tekla de Ikonio** pli konata kiel *Sankta Tekla*. Ŝi estis sanktulino, en la komencoj de la Kristanismo kaj sekvantino de Paŭlo de Tarso en la 1-a jarcento. En la Nova Testamento nur estas menciata en eta versiklo -2 Tim 3,11: *"Memoru kion mi suferis pro Tekla!"*. La plej antikvaj dokumentoj kiuj registras ŝin estas la apokrifa libro Agoj de Paŭlo kaj Tekla. Virgulino kaj martiro, kategoriigita de la grekoj kiel «protomartiro» kaj konsiderata kiel la unua kristana martiro nomata "Egala al la Apostoloj". Ŝi estas ĉefe kultata de la orienta eklezio, kaj estas patronino de la urbo Santa Tecla en Salvadoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 1-a jarcento
Kategorio:Martiroj
Uezwil

** Uezwil** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 412 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Uezwil situas ĉe la norda fino de la montoĉeno *Lindenberg*, kiu nomiĝas *Niesenberg* sur plata altebenaĵo.

La komunumo etendiĝas sur areo de 2,45&nbsp;km², de kiuj 0,69&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,14&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur 632 m s.m. kaj la plej malalta punkto sur 520 m s.m..

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Uezwil limas en nordo al Büttikon, en nordoriento al Waltenschwil, en sudoriento al Kallern, kaj en okcidento al Sarmenstorf.

## Trafiko 
La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Uezwil estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Wohlen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Uezwil datiĝas el la jaro 1027, kiam aperis okaze de la fondo de la Monaĥejo Muri la nomo de Kavaliro Arnoldo de *Utwile*.

En mezepoko Uezwil estis sub regado de la Habsburgoj.

En la jaro 1415 la lucernanoj konkeris la vilaĝon, sed en la jaro 1425 ili devis transdoni ĝin al la komuna posedaĵo de la Svisa Ĵurkomunumo kaj Uezwil fariĝis parto de la voktejo Villmergen en la tiel nomita Libera Distrikto.

En marto 1798 okaze de la Helveta Revolucio kun helpo de la francaj trupoj de Napoleono Argovio liberiĝis de la servuteco sub la Svisa Ĵurkomunumo, kiu ĉesis ekzisti kaj dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko la vilaĝo apartenis al la distrikto Sarmenstorf de la tiama Kantono Baden. Ekde la jaro 1803 Uezwil apartenas al la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Uezwil
Rudolfstetten-Friedlisberg

** Rudolfstetten-Friedlisberg** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4097 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Ĝis 1953 la komunumo nomiĝis nur Rudolfstetten.

## Geografio 
Rudolfstetten-Friedlisberg situas sur la kulmino de la Mutschellen-Pasejo inter Dietikon kaj Bremgarten ĉe la limo al Kantono Zuriko. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Rudolfstetten, kiu situas en valo norde de la Mutscheln-pasejkulmino kaj kiun trafluas la rivereto *Rummelbach*, kaj Friedlisberg, kiu situas sudoriente de la komunumo sur altebenaĵo je 601 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rudolfstetten-Friedlisberg limas en nordo al Bergdietikon, en oriento al Urdorf, en sudoriento al Birmensdorf, en sudo al Berikon, kaj en okcidento al Widen.

## Trafiko 
Tra Rudolfstetten pasas la Dietikon-Bremgarten-Fervojo, kiu disponas pri du haltejoj sur al komunuma teritorio, nome '** kaj **'.

La Mutschellen-pasejvojo estas grava kantona ĉefvojo, kiu pasas tra la komunumo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 troviĝas apud Urdorf en distanco de proksimume 4&nbsp;km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rudolfstetten datiĝas el la jaro 1190 kiel *Rudolfstettin* en bieninvetaro de la Monaĥejo Engelberg.

En mezepoko Rudolfstetten apartenis al la Habsburgoj, ĝis en la jaro 1415 Argovio estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo. Rudolfstetten tiam estis atribuita al la voktejo Dietikon de la Grafejo Baden, kiu estis komune regita teritorio de la Ĵurkomunumo. Post la konstruo de veturebla vojo trans la Mutschellen-Pasejo la urbo Bremgarten akiris la malaltan jurisdikcion pri Rudolfstetten kaj kreis voktejon, al kiu krom Rudolfstetten apartenis ankaŭ Friedlisberg.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Rudolfstetten apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo en la Kantonon Argovio, Rudolfstetten fariĝis parto de la hodiaŭa argovia distrikto Bremgarten.

## Vidu ankaŭ 
* Rudolfstetten (stacidomo)
* Rudolfstetten Hofacker (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rudolfstetten-Friedlisberg
Rostilo

eta|Lignokarba rostilo

**Rostilo** estas instalaĵo (portebla aŭ netransportebla) por prepari manĝaĵojn ĉe braĝo, ardo. La funkcio de la rostilo povas esti enkonstruita en gasfornelon, mikroondilon.

Estas kelkaj specoj de la rostiloj; plejmulto el ili eniras en unu el tri kategorioj: je gaso, elektro kaj lignokarbo. Ekzistas granda diskuto pri la uzado de lignokarbo aŭ gaso kiel metodo de kuirado. La kovritaj elektraj rostiloj antaŭnelonge ankaŭ iĝis popularaj.

## Vidu ankaŭ 
* Asado
* Kradrostilo
* Panrostilo
* Rostostango
* Rostado
* Kradrostado

Kategorio:Kuiriloj
Yécora

**Yécora** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Yécora. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26069.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6089 loĝantojn. El tiuj estis 3128 viroj kaj 2961 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3312,1&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1540 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1023&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3988 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3461 scipovis legi kaj skribi kaj 525 personoj estis analfabetoj. Do 13,16 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5379 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 367 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 6,82 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Historio 
En la jaro 1673 la jezuita misiisto Alonso Victoria fondis la setlejon San Idelfonso de Yécora. Post la nomo estis "Trinidad", sed laŭ dekreto de la 28-a de aŭgusto 1916 la provincestro de Sonora ŝanĝis la nomon denove al "Yécora", kiu poste fariĝis la nomo de la komunumo. Dum kelkaj jaroj inter la 26-a de decembro 1930 kaj la 8-a de aprilo 1935 la komunumo apartenis al la komunumo de Sahuaripa.

La nomo Yécora venas de la pima lingvo kaj ĝi signifas "loko ĉirkaŭita de montoj".

## Eksteraj ligiloj 
* Yécora  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Krutdeklivo

La termino **krutdeklivo** en la tersciencoj estas uzata por montodeklivo aŭ parto de deklivo, kies meznombra dekliveco estas pli ol 1:2 aŭ pli ol 30°.

## Geologio 
La ekesto de diversaj deklivecoj dependas unuflanke de la petro de la montodeklivo - ĝi ekzemple povas malsami je du monto- aŭ valodeklivoj (la kontraŭdeklivoj) - aliflanke de ties malmoleco kaj kuŝkondiĉoj (sedimentado, stratigrafio, tavolstrukturo aŭ fendegoj, de ĝia rezistokapablo kontraŭ erozio, kaj ne laste de ĝia akvokondukado kaj de la loka klimato.

El la rigardo de la geomorfologio krutdeklivoj diversas ne nur per sia dekliveco kaj petrospeco, sed antaŭ ĉio per sia alpozicio (do ĝia orientiĝo rilate la kompasdirektoj), sia rondeco kaj malegalalteco (etformoj kaj kurbiĝo, ŝtupoj, terasoj, senakvigo ktp.), la kreskaĵaro kaj la grundformiĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Altmontaro, Mezmontaro
* Riverteraso, Alpopaŝtado
* Grundmoviĝo, Vegetaĵglitado, Polvolavango
* Rulaĵglitejo
* Montogrimpado, Montmigra pado, Telfero
* Krutejvinkultivado

Kategorio:Geomorfologio
Csányoszró

**Csányoszró** [ĉAnjosrO], kroate **Ostrovo** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Sellye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 29 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 7964
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°52′54″N 17°54'29″E

## Situo 
Csányoszró situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Villány-Barcs, kiu ne funkcias ekde 2007. Sellye troviĝas 6, Szentlőrinc 23, Szigetvár 25, Pécs 41&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Dum la mezepoko 3 vilaĝoj situis tie: **Kiscsány** [kiŝĉAnj], **Oszró** [osrO] kaj **Zsen** [ĵen]. La unua mencio pri Kiscsány devenis el 1257 en formo *"Chan"*, Oszró en 1475 en formo *"Osztro"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn. En 1934 la vilaĝoj unuiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana malfrubaroka preĝejo de 1812
* malnova stacidomo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Sarmenstorf

** Sarmenstorf** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2356 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo situas sur ebena jugo inter la valo de Bünz kaj la valo *Seetal* du kilometroj oriente de la Lago de Hallwil.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sarmenstorf limas en nordo al Hilfikon, en nordoriento al Büttikon, en oriento al Uezwil, en sudoriento al Kallern en sudo al Bettwil kaj Fahrwangen, kaj en okcidento al Meisterschwanden kaj Seengen.

## Trafiko 
Tra Sarmenstorf pasas la kantona ĉefvojo de Wohlen al Muri. Ĝis la jaro 1997 la komunumo disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Wohlen al Meisterschwanden. Tiun linion oni en 1997 anstataŭis per aŭtobuso.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sarmenstorf datiĝas el la jaro 1160 en la *Acta Murensia*.

En mezepoko Sarmenstorf estis posedaĵo de la *Grafoj de Lencburgo* kaj fariĝis en la jaro 1173 post la formorto de la Lencburgoj posedaĵo de la Abatejo Beromünster. La regado kaj la jurisdikcio transiris al la Habsburgoj.

En 1415 la lucernanoj konkeris la vilaĝon Samrenstorf, sed ili devis ĝin cedi en la jaro 1426 al la Libera Distrikto, kio estis komune regata teritorio de la Svisa Ĵurkomunumo. Sarmenstorf nun fariĝis ĉefloko de la samnova voktejo en la Libera Distrikto.

Kiam en la jaro 1798 Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Sarmenstorf fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio, Samrenstorf fariĝis komunumo de la argovia distrikto Bremgarten.

## Famuloj 
* Augustin Keller

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sarmenstorf
Páprád

**Páprád** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye.
eta|Blazono de Páprád

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 7838
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°53′30″N 18°00'38″E

## Situo 
Páprád situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Sellye troviĝas 16, Szentlőrinc 20, Harkány 22, Siklós 28, Szigetvár 29, Pécs 34, Budapeŝto 227 km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=7010&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1322 laŭ tiama ortografio *"Paprad"*. La komunumo longe apartenis al la katolika eklezio. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Páprád migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana malfruklasikisma preĝejo de 1863

## Famuloj 
En Páprád mortis teatrestro Tamás Balikó.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kisasszonyfa

**Kisasszonyfa** [kiŝasonjfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas: fraŭlineto-vilaĝ', sed fraŭlineton komprenu: Dipatrino.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7954
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°56′49″N 18°00'25″E

## Situo 
Kisasszonyfa situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szentlőrinc troviĝas 13, Sellye 18, Szigetvár 24, Harkány 25, Pécs 29, Siklós 30 km-ojn.

## Historio 
Pli frue romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1270. La loknomo devenas de patrono de la preĝejo. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Kisasszonyfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1765
* kastelo de Istvánffy [iŝtvAnfi]

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Cutenkako

eta|La suda flanko de Cutenkaku
**Tsūtenkaku**(Hepburn-Transskribo), (japane:  [cūtenkaku] ) estas 103-metrojn alta turo, samtempe elsendejo kaj elvidejo.
Ĝi situas en Ŝinsekai de Kvartalo Naniŭa en Osako, Osaka Gubernio, Japanio.

La ŝtala turo estis konstruita en 1956 kiel posteaĵo de simila turo malkonstruita en 1943. La du elvidetaĝoj troviĝas en alteco de 84 kaj 87 metroj. Per du koloroj ĉe la turpinto oni indikas la veterprognozon por la sekva tago.

## Transporto 
* Stacio Shin-Imamiya de JR Okcidenta kaj Nankai piede ĉirkaŭ 10 minutojn
* Stacio Imamiyaebisu de Nankai piede ĉirkaŭ 10 minutojn
* Stacio Dōbutsuen-mae de metroo Linio Midōsuji piede ĉirkaŭ 10 minutojn
* Stacio Ebisuchō de metroo Linio Sakaisuji kaj Hankai piede 3 minutojn

## Eksteraj ligiloj 
eta|maldekstra|La turo nokte. La turopinto-koloro indikas "sennuba, okaze nuba" aŭ "nuba post sennuba"
* Oficiala TTT-ejo (japane)
* Persona TTT-ejo pri la historio de la turo (japane) 

Kategorio:Turoj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj en Japanio
Kategorio:Nubskrapuloj
Téseny

**Téseny** [tEŝenj], kroate **Tišnja** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7834
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°56′55″N 18°02'60″E

## Situo 
Téseny havanta nur unusolan straton situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szentlőrinc troviĝas 13, Sellye 22, Harkány 23, Pécs 25, Szigetvár 26, Siklós 27 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1330 laŭ tiama hungara ortografio *"Tesen"*. En la 16-a jarcento la vilaĝo disiĝis al Granda kaj Malgranda Téseny-oj. La lasta vilaĝeto senhomiĝis, sed la alia travivis la tutan turkan regadon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, sportejo, interretejo, kuracejo (monate po 2), migra poŝto, la ceteraj servoj estas alireblaj en Baksa.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo

## Fontoj 
* http://www.mecsekvidek.hu/index.php/rolunk/telepulesek/63-teseny

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
General Plutarco Elías Calles

**General Plutarco Elías Calles** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La komunumo mem troviĝas en la plej norda parto de Sonora tuj ĉe la landlimo. La ĉefurbo de la komunumo estas Sonoita. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26070.

## Geografio 
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15652 loĝantojn. El tiuj estis 8104 viroj kaj 7548 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4121&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 400 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
La komunumo General Plutarco Elías Calles estas en la plej seka kaj varma parto de Meksiko, la dezerto de Altar formas grandan parton de la komunumo. Tio signifas ke la klimato estas ekstrema. En la orienta parto de la komunumo jare falas averaĝe 200 – 300&nbsp;mm/m² de precipitaĵo, la centra parto havas precipitaĵon de averaĝe inter 100 kaj 200&nbsp;mm/m² kaj en la plej okcidenta parto estas precipitaĵoj malpli altaj ol 100&nbsp;mm/m², la plej malaltaj en Meksiko. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7157 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6764 scipovis legi kaj skribi kaj 382 personoj estis analfabetoj. Do 5,34 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 9759 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 156 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,6 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Politiko 
La komunumestroj post 1889 estis la jenaj:
*(1989 - 1991): Mario Morúa Jonhson
*(1991): Juan Andrade Nequis
*(1991 - 1994): Rafael Cota Amado
*(1994 - 1997): Mario Salcido Luján
*(1997 - 2000): José Humberto Parra Aranzubia
*(2000 - 2003): Octavio Celaya Ortiz
*(2003 - 2006): Ricardo Humberto Vazquez Morales
*(2006 - 2009): Raul Martiniano Contreras García
*(2009 - 2012): Agustin Quiroz Murieta

## Historio 
La unuaj loĝantoj de la regiono estis indiĝena tribo, la tiel nomataj papagaoj. Ili vivis de la kolekto de nutraĵoj kaj ĉasado kaj migris de unu loko al alia. Kun la veno de la jezuitaj misiistoj la vivo de la indiĝenoj ŝanĝiĝis. Poste ili formis loĝunuojn ĉe la bordoj de riveroj aŭ lagoj. En Sonoytag, hodiaŭ la ĉefurbo de la komunumo Sonoita la jezuitoj formis misiejan komunumon kun la nomo "San Marcelo Sonoytag" en la jaro 1694.

Sonoita dum la historio apartenis al diversaj komunumoj. Post la revolucio ĝi apartenis al la komunumo Caborca. Per la leĝo n-ro 136 de la 9-a de julio 1952 ekestis la komunumo Puerto Peñasco, prenante partojn de la komunumo Caborca. Al tiu komunumo Sonoita apartenis ĝis 1989. En tiu jaro en aŭgusto 1989 kreiĝas la komunumo General Plutarco Elías Calles.

## Eksteraj ligiloj 
*General Plutarco Elías Calles  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Ap Lei Chau

dekstra|eta|250px|Ĉefstrato sur Ap Lei Chau
**Ap Lei Chau** () aŭ **Aberdeen Island** (angle, insulo Aberdeen) estas insulo en Honkongo, sudokcidente de la Honkonga Insulo, ĉe la haveno Aberdeen kaj la kanalo Aberdeen. Ĝi havas areon de  kaj estas parto de la suda distrikto de Honkongo.

## Historio 
Ap Lei Chau estis bona protektejo kontraŭ tajfunoj kaj estis antaŭ la unua opiomilito vilaĝo de fiŝkaptistoj. Sekve al la traktato de Nankino la insulo estis en 1841 kune kun la Honkonga Insulo transdonita al la britoj. De tiam oni malmulte atentis pri ĝi.

En 1968 la registaro komencis konstruadon de centralo sur la insulo, kiu liveras elektron al la tuta hongkonga insulo. En 1980 estis konstruita ponto por ligi Ap Lei Chau al la honkonga insulo, kio rezultigis rapidan ekonomian evoluon de la insulo.

## Geografio 
eta|dekstra|250px|La monto Yuk Kwai Shan sur Ap Lei Chau
Ap Lei Chau, kies nomo signifas *"insulo de la anasa lango"* (*Ap* signifas anason, *Lei* langon kaj *Chau* insulon) estis nomita laŭ sia formo, kiu similas al lango de anaso.
En la norda parto de la insulo troviĝas la plej multaj loĝantoj, la sudo estas malpli multe priloĝita.

La plej alta monto sur la insulo estas la Yuk Kwai Shan aŭ *monto Johnston*.

Ap Lei Chau donis sian nomon al geologia formacio, kiu kovras la plimulton de la honkonga insulo.

Pro siaj 61.900 loĝantoj/km² Ap Lei Chau estas la tutmonde plej dense loĝita insulo.

## Eksteraj lligiloj 
## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Ĉinio
Kategorio:Honkongo
El País

[dekstra|eta|300px|La eldonejo de *El Pais* en [Barcelono..]]
***El País*** estas ĵurnalo hispana, redaktata tute en hispana. Mezaveraĝe ĝi vendas 431.034 ekzemplerojn ĉiutage kaj pro tio estas la ĉiutaga ĵurnalo nesporta plej disvastigata de Hispanio, laŭ la koncerna institucio pri disvastigo de amaskomunikiloj (OJD). Ĝi havas sian socian sidejon kaj centran redaktejon en Madrido, sed krome ĝi havas duarangajn delegitejojn en la ĉefaj urboj de Hispanio (Barcelono, Sevilo, Valencio, Bilbao, Santiago de Compostela) el kiuj ĝi eldonas diferencajn eldonojn teritoriajn. Krome, *El País* havas «ĝeneralan eldonon» presata kaj distribuata en Latinameriko.

Tiu ĵurnalo apartenas al grupo PRISA kiu posedas ankaŭ radioelsendejojn, televidajn kanalojn, libreldonejojn ktp.

*El País* estis fondita de José Ortega Spottorno kaj ekpublikiĝis la 4an de majo de 1976, ses monatojn post la morto de Franco, kaj komence de la hispana transiro al demokratio. Ĝi estis tiam la unua amaskomunikilo klare demokrata inter tiamaj amaskomunikiloj devenaj el la reĝimo de la frankismo.

Laŭ ideologia vidpunkto kompare kun aliaj hispanaj ĵurnaloj, ekzemple kun El Mundo, sia plej akra rivalo, ĝi apogas ĝenerale la registarojn de la socialista partio nome PSOE, kvankam pri internacia politiko, ĉiam kontraŭas maldekstremajn aŭ kontraŭusonajn reĝimojn kiaj tiuj de Kubo, Venezuelo, Bolivio, Irano ktp.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La reta versio de *El Pais* (hispane).
* La anglalingva eldono de *El Pais*.

Kategorio:Hispanlingvaj gazetoj
Kategorio:Hispanaj gazetoj
Ózdfalu

**Ózdfalu** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye.
## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7836
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°55′45″N 18°01'22″E

## Situo 
Ózdfalu situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Szentlőrinc troviĝas 15, Sellye 18, Harkány 23, Szigetvár 26, Siklós 28, Pécs 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1296 laŭ tiama ortografio *"Owzd"*. Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio sed ĝi ne senhomiĝis. En 1907 pro peto de la poŝto falu (=vilaĝo) aldoniĝis al la loknomo. Tiu faras la necesan diferencon de Ózd. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn.

En Ózdfalu migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Monaĥejo Sanahin

La **Monaĥejo Sanahin** estas mezepoka monaĥa komplekso fondata en la 10-a jarcento en Lori, Armenio. Ĝi estis deklarita kiel  Monda heredaĵo de Unesko en 1996 kune kun la proksima Monaĥejo Haghpat.

La nomo *Sanahin* () laŭvorte estas tradukada de la armena kiel  «tiu ĉi estas pli malnova ol tiu», fiere reprezentante la pretendon esti pli antikva monaĥejo ol ĝia najbaro Haghpat. La du loĝlokoj kaj monaĥejoj estas tre similaj en multaj aspektoj kaj ambaŭ videblas facile pro la formado de eroziigita  plataĵo disigita de profunda fendo formata de eta rivero kiu fluas al la rivero Debed.

Eble, Sanahin estis konstruita sur antaŭkristana templo. Ankaŭ ekzistas referencoj pri preĝejoj pli antaŭaj, eĉ de la 4-a jarcento aŭ 5-a. La monaĥejo estis fondita en 966, sub regado de la dinastio de la bagratidoj. Ĝi havis gravan rolon en la armena kulturo. Ĉi tie oni instruis homajn sciencojn, medicinon kaj aliajn sciencojn. Ĝi havis *escritorium* el kiu eliris libroj, multaj el ili ilustritaj per enluminuroj.

La komplekso estas komponata de pluraj konstruaĵoj el diversaj epokoj: la preĝejo Astvacacin (Preĝejo de la Dipatrino), de Amenaprkitch (Preĝejo de la Savinto), la Kapelo de Sankta Gregorio, akademio, biblioteko kaj sonorilturo.

## Galerio

File:Sanahin-external-view.jpg|General view
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 34.jpg|Kapelo Sankta Gregorio
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 52-54 HDR.jpg|Ekstera vidaĵo
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 37.jpg|Biblioteko de la monaĥejo
File:Sanahin Salvador 2.jpg|
File:Sanahin - Detail.jpg|Detalo de ĥaĉkaro
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 41-43 HDR.jpg|Interno de Sanahin
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 47-49 HDR.jpg|Interno de Sanahin
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 38-40 HDR.jpg|Kapelo
File:Monasterio de Sanahin, Armenia, 2016-09-30, DD 50-51 HDR.jpg|Plia kapelo
File:Sanahin monastery manuscript.jpg|Manuskripto de la 16a jarcento
File:Map of Haghpat.gif|Mapo de la areo ĉirkaŭ Haghpat kaj Sanahin

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Armeniapedia.org: Sanahin
* Armenica.org: Sanahin 

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Armenio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Monaĥejoj de Armenio
Kategorio:Armena Apostola Eklezio
Gomoro (filmo)

**Gomoro** ( *Gomorra*) estas filmo aperintaj en 2008, de la itala Matteo Garrone, bazita sur la furorlibro de Roberto Saviano, Gomoro. Temas pri perforto kaj kontraŭleĝa agado de la Kamoro en la regiono de Napolo kaj Kaserto. Dum 2008 ĝi ricevis multajn premiojn.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Kategorio:Italaj filmoj
Kategorio:Mafio
István Tibor Ughy

**UGHY István Tibor** [ugi] estas rumanuja hungara pentristo kaj grafikisto. Li naskiĝis la 25-an de julio 1938 en Cristuru Secuiesc. Li estas patro de pentristo Miklós Ughy kaj de skulptisto, industriartisto Levente Ughy.
## Biografio
István Tibor Ughy inter 1957-63 finis en la fako pri pentrarto de Altlerneja Artakademio Ion Andreescu en Kluĵo. En Şimleu Silvaniei li laboris kiel arta gvidanto, poste li instruis ekde 1964 en Reghin. En la 1970-aj jaroj li laboris en sia naskiĝurbo ĉe la loka muzeo. En 1989 li translokiĝis Hungarujon kun sia familio kaj ekde 1990 li estis kunlaboranto de la muzeo en Pápa.
## Libro redaktita
**A Kárpát-medence régészete* altlerneja lernolibro (kun Gábor Ilon), 1995.
## Fonto
*Artportalhttp://artportal.hu/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Miklós Ughy

**UGHY Miklós** [ugi] estas hungara pentristo kaj grafikisto. Li naskiĝis la 29-an de decembro 1968 en Târgu Mureş. Li estas filo de pentristo István Tibor Ughy kaj pli aĝa frato de skulptisto Levente Ughy.

## Biografio
Miklós Ughy finis la mezlernejon en 1987 en sia naskiĝurbo en artliceo, kaj en 1989 li translokiĝis Hungarujon en urbon Pápa. La fakon pri desegno li studis en artlernejo de Szombathely inter 1991-95. 

## Fonto
*Artportal http://artportal.hu/ 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Andrea Maria Erba

## Biografio 
Andrea Maria Erba (naskiĝis la , en Biassono, (MB), pastriĝis en ordeno de Barnabitoj la .

Konsekrita episkopo de Velletri-Segni de la Papo Johano Paŭlo la 2-a la , li emeritiĝis, atingite aĝ-limon la .

eta|maldekstra|190px| MS-ro Erba, la  kun patro Miguelito Ferrara.

Hodiaŭ li estas membro de la *Congragazione per le cause dei Santi* kaj vivas en Romo, en la *Curia Generalizia* de *Patroj Barnabitoj*.

## Anekdoto 
Kiam Kardinalo Joseph Ratzinger, titol-havanto de "Sieĝo de Velletri-Segni", estis elektita Papo sub la nomo Benedikto la 16-a, tiu ĉi volis ke MS-ro Erba estu la unua episkopo, kiu kisu la papan ringon.

## Eldonaĵoj 
* Andrea Maria Erba, *Antologia degli Scritti*, Vol 1, EDIVI, 2006, ISBN 978-88-89231-48-7
* Andrea Maria Erba & Pier Luigi Guiducci, *La Chiesa nella storia. Duemila anni di cristianesimo*, Elledici, Torino 2008
* Andrea Maria Erba, ''L'Angelica Paola Antonia Negri*, Ed. del Verbo Incarnato, 2008
* Andrea Maria Erba, *Antologia degli Scritti'', Vol 2, EDIVI, 2009, ISBN 978-88-89231-24-1

## Internaj ligiloj 
* Episkopo

## Eksteraj ligiloj 
*  Retejo de la Diocezo de Velletri-Segni
*  Biografia profilo
*  Rememoro de S-ta Antoine-Marie Zaccaria 500 jarojn post lia naskiĝo, de Andrea Maria Erba 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Episkopoj
Gusztáv Ütő

**ÜTŐ Gusztáv** (ytoe:) estas rumanuja hungara pentristo kaj grafikisto, performancisto. Li naskiĝis la 1-an de februaro 1958 en Sfântu Gheorghe.

## Biografio
Gusztáv Ütő finis la altlernejon inter 1978-82 en Kluĵo. Li estas instruisto de la Arta Popollernejo de sia naskiĝurbo kaj grafika redaktoro de la semajngazeto Európai Idő.
## Fonto
*Artportalhttp://artportal.hu/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Holko

**Holko** () estas genro de plantoj en la tribo Pooideoj. Holkoj estas staŭdaj herboj kun dufloraj spiketoj en densa paniklo.

## Priskribo 
Dum la matureco, la kompleta spiketo falas.

## Specioj 
* *Holcus annuus* (sinonimo. *H. setiglumis*; suda Eŭropo, norda Afriko)
* *Holcus azoricus* (Acoroj - probable hibrido de *H. lanatus* kaj *H. rigidus*)
* *Holcus gayanus* (sudokcidenta Eŭropo)
* *Holcus grandiflorus* (sudokcidenta Eŭropo)
* *Holcus lanatus* (Europo kaj sudokcidento Azio)
* *Holcus mollis* (Europo kaj sudokcidento Azio)
* *Holcus notarisii* (sudesta Eŭropo)
* *Holcus rigidus* (Makaronezio)
* *Holcus setiger* (suda Afriko, sudaj atlantikaj insuloj)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Poeae

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Poeoj
Staro ĉe la lerneja pordo

[eta|240ra|Provante malhelpi la integriĝon de [afrousonanoj ĉe la universitato de Alabamo, la guberniestro George Wallace staris ĉe la pordo al la Foster-halo kaj tie estis pridemandita de la *Deputy U.S. Attorney General* Nicholas Katzenbach.]]
***Staro ĉe la lerneja pordo*** (angle: ***Stand in the Schoolhouse Door***) estis okazaĵo de la 11-a de junio 1963 ĉe la universitato de Alabamo.

George Wallace, guberniestro de Alabamo, stariĝis en la pordon de la halo por bari al du afrousonaj studentoj Vivian Malone Jones kaj James Hood la eniron por registri ĉe la universitato. Li tiel provis simbole teni la promeson, kiun li faris kiam li enposteniĝis, tio estas, konservi *"segregacion nun, segregacion morgaŭ kaj segregacion por eterne"* kaj haltigi la malsegregacion de lernejoj.

Pro tiu okazaĵo George Wallace atingis la atenton de la tuta lando.

## Fono 
La 17-an de majo 1954 la usona Suverena Kortumo donis sian decidon pri la afero *Brown kontraŭ Edukestraro de Topeka*, kie la plendintoj diris, ke la segregacio inter nigrulaj kaj blankulaj infanoj en publikaj lernejoj dum lecionoj estis kontraŭ-konstitucia.

La verdikto en la kazo *Brown kontraŭ Edukestraro de Topeka* signifis, ke oni malpermesu segregacion ĉe la universitato de Alabamo. En la sekvaj jaroj centoj da afrousonanoj petis registriĝon ĉe la universitato, sed ĉiuj estis malakceptitaj. La universitato kunlaboris kun la polico por trovi kialojn, kiuj rajtigis malakcepton. Se tio ne eblis oni timigis la studontojn.

Tamen en 1963 kandidatiĝis tri afrousonanoj tute senmakule kompetentecaj, Vivian Malone Jones, Dave McGlathery kaj James Hood, kiuj rezistis al ĉiuj timigprovoj. Komence de junio 1963 federacia juĝisto decidis, ke la studontoj estu akceptataj kaj malpermesis al la guberniestro Wallace enmiksiĝon.

## La okazaĵo 
[eta|maldekstra|240ra|[Vivian Malone Jones alvenante ĉe la Foster-halo por registriĝi ĉe la universitato de Alabamo.]]
La 11-an de junio Malone kaj Hood alvenis por registriĝi. La guberniestro Wallace provis unuflanke teni sian promeson, aliflanke surscenigi politikan teatraĵon, Wallace daŭrigis paroladon, tamen fine moviĝis.

## Forrest Gump 
Tiu okazaĵo reprezentiĝas en sceno de la filmo *Forrest Gump*, kiam Forrest Gump aperas ĉe la loko de la okazaĵo kaj estas kopiita ciferece en originalan amaskomunikilan filmon de la epoko.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Historio de Alabamo
Alopecurus

***Alopecurus*** (esperante alopekuro aŭ vulpovosto) estas genro de Pooideae. Alopekuroj estas unujaraj aŭ staŭdaj herboj kun ovoida aŭ cilindra multarista spiko de unufloraj spiketoj. Dum la matureco, la kompleta spiketo falas.

## Specioj 
* *Alopecurus aequalis*
* *Alopecurus albovii*
* *Alopecurus alpinus*
* *Alopecurus anatolicus*
* *Alopecurus apiatus*
* *Alopecurus arundinaceus*
* *Alopecurus aucheri*
* *Alopecurus baptarrhenius*
* *Alopecurus bonariensis*
* *Alopecurus borii*
* *Alopecurus bornmuelleri*
* *Alopecurus brachystachyus*
* *Alopecurus bulbosus*
* *Alopecurus carolinianus*
* *Alopecurus creticus*
* *Alopecurus dasyanthus*
* *Alopecurus davisii*
* *Alopecurus geniculatus*
* *Alopecurus gerardii*
* *Alopecurus glacialis*
* *Alopecurus hebeochloides*
* *Alopecurus himalaicus*
* *Alopecurus hitchcockii*
* *Alopecurus japonicus*
* *Alopecurus laguroides*
* *Alopecurus lanatus*
* *Alopecurus longearistatus*
* *Alopecurus magellanicus*
* *Alopecurus mucronatus*
* *Alopecurus myosuroides*
* *Alopecurus nepalensis*
* *Alopecurus ponticus*
* *Alopecurus pratensis*
* *Alopecurus rendlei*
* *Alopecurus saccatus*
* *Alopecurus setarioides*
* *Alopecurus textilis*
* *Alopecurus turczaninovii*
* *Alopecurus utriculatus*
* *Alopecurus vaginatus*

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Poeae

### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Poeoj
Tro Breizh

La **Tro Breizh** (bretone, ***rondiro de Bretonujo***) estas katolika pilgrimado, kiu kunligas la urbojn de la sep sanktuloj fondintaj Bretonujon.

Tiuj sep sanktuloj estis monaĥoj venintaj el la britaj Kimrujo kaj Kornvalo ĉirkaŭ la 5-a kaj 6-a jarcentoj. Ili venigis kristanismon al Armoriko kaj fondis tie la unuajn episkopejojn.

## Bibliografio 
* Gaële de La Brosse, *Tro Breiz, les chemins du Paradis : Pèlerinage des Sept Saints de Bretagne*, Presses de la Renaissance, 2006, ISBN 2856169112
* François Lepère, *Sur le chemin du Tro Breizh...*, éditions Lepère, 2005.
* Yves-Pascal Castel, *Le chant du TRO-BREIZ*, éditions nouvelles du Finistère, 1995. ISBN 2-9506659-7-7

## Eksteraj ligiloj 
* Survoje de la Tro Breizh (gvidado) 
* Vivo de sankta Briego 

Kategorio:Pilgrimado
Kategorio:Historio de Bretonio
Kategorio:Bretona kulturo