open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kupleo

eta|Aurora Jufret, «La Goya», en 1914
**Kupleo** estas stilo muzika, gaja kaj populara en Hispanio, foje erota kaj ingenia, kantata plej ofte de kantistinoj.

## Etimologio 
La vorto devenas el la franca **couplet**, kiu sisvice devenas de la provenzala **cobla**. Cobla signifas *paro de versoj*. Laŭ la lingvisto Émile Littré, la vorto *couplet* en la 19a jarcento signifis en la ĵargono teatra *parolado* aŭ parolata parto. La literumado *couplet* pluis en Hispanio dum la tuta unua kvarono de la 20a jarcento, ĝis kiam oni adoptis la hispanigon de *cuplé*.

## Historio de la kupleo en Hispanio 
eta|Raquel Meller en 1928.
Ŝajne ĝi devenas el la hispana teatro de la 17a jarcento, kie abundis la monologoj de virinoj. Fine de la 19a jarcento venis la franca influo kiu markis la karakterojn de la ĝenro. Ŝajne la unua, nome *La Pulga* (La pulo), estis traduko de franca kanto, kaj estis premierita de Aurora Bergès en 1893. En ĝi oni ludas per konfuzo inter insekto kaj nemenciata organo kiuj pikas al virino.

Samtempe oni disvolvigis varianton de la ĝenro nome la politika kupleo, per kiuj ĉefe liberaloj primokis la konservativulojn.

Post la Unua Mondmilito la kupleo iĝis ne tiom pika kaj iĝis Raquel Meller la plej fama kupleistino; ŝi ekkantis en 1908 sed el 1920 al 1936 estis la plej fama artistino hispana kaj ŝajne enspezis pli ol Maurice Chevalier aŭ Carlos Gardel. La pli konataj kupleoj estis *El relicario* (Relikvujo) kaj *La violetera* (La violvendistino).

Pastora Imperio estis alia hispana kantistino grandfama, rivalo de Raquel Meller. Ŝi estis andaluza kaj tiele ŝiaj kantoj kliniĝis al la ĝenro de la koplo.

## Filmaro 
* *El último cuplé*, de Juan Orduña, 1957, kun Sara Montiel
* *La Violetera*, de Luis César Amadori, 1958, kun Sara Montiel
* *Aquellos tiempos del cuplé*, de Mateo Cano kaj José Luis Merino, 1958, kun Lilián de Celis
* *Del cuplé al tango*, de Julio Saraceni, 1958, kun Virginia Luque
* *Miss Cuplé*, de Pedro Lazaga, 1959, kun Mary Santpere
* *Y después del cuplé*, de Ernesto Arancibia, 1959, kun Marujita Díaz
* *La Reina del Chantecler*, de Rafael Gil, 1962, kun Sara Montiel
* *La Coquito*, de Pedro Masó, 1977, kun Iliana Ross
* *¡Pum!*, de José Estrada, 1981, kun Olga Ramos

## Literaturo 
* *El cuplé* (1900-1936), Serge Salaun. Austral. Madrido, 1990. ISBN 84-239-1907-2.
* *Tonadilleras y cupletistas (Historia del Cuplé)*, Máximo Díaz de Quijano. Cultura Clásica y Moderna. Madrido, 1960.

Kategorio:Hispana muziko
Kategorio:Folkloro de Hispanio
Kategorio:Hispanaj kantistoj
Křižanovice

**Křižanovice** estas nomo de pluraj municipoj en Ĉeĥio. 

*Křižanovice (distrikto Chrudim) - municipo en distrikto Chrudim
*Křižanovice (distrikto Vyškov) - municipo en distrikto Vyškov

Aŭ ĝi aperas kiel parto de nomo de plua municipo:
* Křižanovice u Vyškova - municipo en distrikto Vyškov

Simila nomo povas ankaŭ esti: 
*Krzyżanowice - municipo en Pollando
Eŭropa Makrotertrema Skalo

La **Eŭropa Makrotertrema Skalo** (EMS), alilingve ekzemple angle *European Macroseismic Scale*, germane *Europäische Makroseismische Skala*, hispane *Escala macrosísmica europea* aŭ ruse *Европейская макросейсмическая шкала*, foje ankaŭ nomata
**Mercalli-Sieberg-skalo**, estas la bazo pri skaligo de la intenso de tertremoj en Eŭropo kaj ankaŭ uzatas en aliaj kontinentoj. Ĝi publikiĝis en 1998, post kiam ekde 1992 jam ekzistis testa versio, kaj ofte estas mallongigata EMS-98. Temas pri la unua tertremoscienca skalo, kiu komune evoluiĝis inter inĝenieroj kaj tertremosciencistoj. La skalo havas ampleksan manlibron, en kiu videblas instrukcioj, bildigoj kaj aplikekzemploj.

La historio de la skalo komenciĝis en 1988, kiam la Eŭropa Tertremoscienca Komisiono (angle *European Seismological Commission*, ESC, germane *Europäische Seismologische Kommission*, hispane *Comisión Sismológica Europea*, aŭ ruse *Европейская сейсмологическая комиссия*) decidis prilabori kaj aktualigi la *Medvedev-Sponheuer-Kárník-Skalo*n de 1964 (MSK-64) , kiu en Eŭropo validis preskaŭ kvaronjarcenton. Post intensa esploro kaj kvarjara testado kadre de la 25-a ĝenerala asembleo de la Eŭropa Tertremoscienca Komisiono ratifiĝis rezolucio, kiu rekomendis al la membroŝtatoj de la komisiono uzon de la nova skalo.

Kontraŭe al magnitudo-skaloj, kiel ekzemple la konata skalo de Richter, tertremointensa skalo priskribas tiujn sekvojn de tertremo al pejzaĝoj, vojoj aŭ konstruaĵoj, kiujn homoj povas percepti sen mezuriloj. Laŭ lokaj cirkonstancoj unuopa tertremo priskribata laŭ tiu skalo en diversaj lokoj povas havi diversajn gradojn de intenseco. Ekzemploj de aliaj tertremointensaj skaloj estas, krom la jam menciita *Medvedev-Sponheuer-Kárník-skalo*, interalie la JMA-skalo de la Japana Meteologia Agentejo, la *Mercalli-skalo* aŭ la *Rossi-Forel-skalo*.

## Literaturo 
* teksto de la skalo EMS-98 en la angla (pdf 2,8 Mb), retejo de la Germania Ter-Esplora Centro (*Deutsches GeoForschungsZentrum*), Potsdamo
* resuma teksto de la skalo EMS-98 en la germana (pdf, 92 Kb), sama retejo

Kategorio:Tertremoscienco
Kategorio:Geologio de Eŭropo
Kategorio:Skaloj
Volica

eta|maldekstra|250ra|Bildo el Volice
**Volica** (hungare *Ökröske* [okroŝke], rutene *Воліця* [volicja]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Volica situas laŭ maldekstra bordo de Laborec, laŭ traira flankovojo. Trajno trafikas laŭ la alia riverobordo. Medzilaborce troviĝas je 13&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1405 en formo *"Wolycha"*. En 1448 la loko ne estis loĝata, sed en 1463 jam loĝata loko estas *"Wolycza"*. En 1715 8 familioj pagis imposton. En 1787 loĝis tie 331 vilaĝanoj en 40 domoj. Ekde 1873 trajno trafikas inter Humenné-Medzilaborce. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Volicza*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ökröske 305 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Mezőlaborc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Volica 347 homoj, (240 slovakoj, 98 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Dipatrino (La Plej Sankta Dipatrino) de 1796, en 1922, 1954 kaj en 1996 renoviĝoj okazis
* kapelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Čabiny

**Čabiny** (hungare *Csebény* [ĉebEnj], rutene *Чабины* [ĉabini]) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Čabiny situas laŭ maldekstra bordo de Laborec, laŭ traira flankovojo. Trajno trafikas laŭ la alia riverobordo. Medzilaborce troviĝas je 10&nbsp;km.

## Historio 
Čabiny naskiĝis en tiu formo en 1964, tiam unuiĝis 2 apudaj vilaĝoj Alsó (=Malsupra) kaj Felső (=Supra) Csebény-oj. Pli frue en 1796 la tutlanda geografia libro taksis ambaŭ vilaĝojn triaklasaj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Mezilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čabiny 430 homoj, (195 rutenoj, 171 slovakoj, 35 ukrainoj).

### Vyšné Čabiny 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1478 en formo *"Chebinye"*. En 1715 oni komputis tie 15 familiojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 587 vilaĝanoj en 80 domoj. Ekde 1873 trajno trafikas inter Humenné-Medzilaborce. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsócsebény 359 homoj, (plejparte rutenoj).

### Nižné Čabiny 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1478 laŭ tiama hungara ortografio *"Also Chebinye"*. En 1715 oni komputis tie 16 familiojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 428 vilaĝanoj en 56 domoj. Ekde 1873 fervojo trafikas inter Humenné-Medzilaborce. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőcsebény 483 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Komence de la 1-a mondmilito la vilaĝo detruiĝis pro la bataloj.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo de 1925

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Verdialo

eta|250ra|dekstra|Dancante verdialojn.
eta|250ra|Junaj ludistoj.
La **Verdialoj** estas festo de kamparana deveno kaj naturo soci-muzika indiĝena de precizaj lokoj en la provinco de Malago (nome komarkoj de la Aharkio, Valo de Guadalhorce kaj Montoj de Malago), Andaluzio, Hispanio.

## Priskribo kaj instrumentoj 
Temas pri fandango kantata kaj dancata per akompano de orkestreto komponita el violono, 2 al 4 gitaroj, 1 tamburino, 2 aŭ pliaj paroj de *platillos* (metala kastanjetoj), kelkaj *palillos* (kastanjetoj) kaj, en kelkaj de ties stiloj, 1 liuto aŭ *bandurria*, (hispana mandolino). En ludado tiu ludistaro kompletiĝas per la figuroj de "urbestro", kiu svinge bastoneton elektas la kantiston kaj permesas komencon kaj finon de la kanto, kaj de la *flagisto*, kiu piediras ĉe la urbestro estre de la grupo svingante flagon ĉu nacian, ĉu regionan ĉu religian. Estis ankaŭ kutimo sonori maran bukcenon ornamatan per koloraj bendetoj por averti pri la grupa alveno al proksimaj kamparanoj dise tra la kamparo.

## Kulture 
La ĉefa Festo *de Verdiales* celebriĝas tradicie la tagon de la 28-a de decembro, festo de la Sanktaj Senkulpuloj en la Katolika Eklezio.

Estas multaj kantoj kun diversaj vortumadoj ĉu religiaj ĉu amuzigaj.

Kategorio:Festoj en Hispanio
Kategorio:Folkloro de Hispanio
Kategorio:Flamenko
Kategorio:Popoldancoj
Kategorio:Malago
Krásny Brod

eta|maldekstra|250px|Ruinoj de monaĥejo apud Krásny Brod
eta|maldekstra|250px|Ruinoj de monaĥejo apud Krásny Brod
**Krásny Brod** (hungare *Laborcrév* rutene *Красный Брід* [krasnij brid]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.

## Situo 
Krásny Brod situas laŭ dekstra bordo de Laborec, laŭ flankovojoj. Trajno trafikas laŭ la alia riverobordo. Medzilaborce troviĝas je 3&nbsp;km.

## Historio 
En la 14-a jarcento litova princo ricevis la lokon por defendi la landlimon. Li fondis ankaŭ abatejon. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1557 en formo *"Graznibrod"*. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Krasznibród*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Laborcrév 706 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj kaj hungaroj en minoritato). La abatejo detruiĝis dum la 1-a mondmilito. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Krásny Brod 405 homoj, (234 rutenoj, 132 slovakoj, 37 ukrainoj). Post unu jaro nova abatejo konstruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo de 1809
* baroka grekokatolika kapelo de 1761
* ligna preĝejo el la 19-a jarcento
* baroka kastelo el la 17-a jarcento, interne muzeo pri ukraina kulturo

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Voko kaj respondo

**Voko kaj respondo** (an.: **call and response**) estas karakteriza distingilo de tradicia afrika muziko, kiu eniris kun la sklavoj deportitaj el Afriko en la afrikusonan muzikon de norda kaj latinida Ameriko. La principo baziĝas sur la voko de ĉefkantanto kaj la post tio sekva respondo de la ĥoro. Ĉi tiu pri principo estas transprenata en diversaj muzikstiloj sur instrumentmuzikon, ekz. sur tamburojn de brazila muziko.

En Nordameriko la principo *voko kaj respondo* estas tipa por spiritualo, gospelo, bluso kaj ĵazo kaj eniris trans ritmenbluso ankaŭ en pluajn muzikĝenrojn. Ĝi originis el la afroamerikaj laborkantoj, kiujn kantis la afrikdevenaj sklavoj je la kamplaboro, por faciligi al si la laboron kaj fortigi la komunsenton. Ĉefkantanto prezentis melodion kaj tekston, pluraj postkantantoj respondis je tio aŭ ripetis tekston kaj melodion de la antaŭa frazo. Ekzemplo por laborkanto enhavanta ĉi tiun elementon estas la kanto „Swing Low, Sweet Chariot“.

Sole prezentata voko starigas je la komenco malferman kaj demandan strukturon. Tiun sekvas kaj finas la grupo (aŭ unuopulo) per respondo, konsekvenco aŭ simila. En religia kantado predikanto antaŭkantas kaj la paroko postkantas. Male al antifonoj de gregoria ĉanto la ĥoro postkantas, antaŭ ol la ĉefkantanto finiĝis; ankaŭ je la alternado de ĥoro al ĉefkantanto okazas tia defaziĝo.

*Voko kaj respondo* estas ankaŭ ero de afroamerika instrumentmuziko. Ekz. en ĵazo foje okazas alterna ludado de du instrumentoj, kiuj dum momento transprenis la gvidadon de muzikpeco kaj iamaniere konversacias, je kio la fino de la "voko" de unu el la du instrumentoj postulas demandon, kiu ofte finiĝas per konduktono aŭ streĉosolva sono de la dua. Ankaŭ en la abstraktaj ludoformoj de libera ĵazo la principo *voko kaj respondo* estas kutima rimedo de muzikado. Jen du aŭ pluraj instrumentoj aplikas ĉi tiun principon dum la kunludado por krei densecon kaj streĉon.

Laŭ la principo *voko kaj respondo* la voĉoj estas ankaŭ kondukeblaj en duvoĉa instrumenta tonmetaĵo; plejofte la strukturo de la temoj ebligas dispartigon inter du melodiinstrumentoj. Ankaŭ la evoluigo kaj ludado de ripetfrazoj baziĝas je tio. Efike uzata ĉi tiu alterna ludado donas al muzikaĵo apartan intensecon.

## Eksteraj ligiloj 
* La influo el Afriko (an) 

Kategorio:Muzikaj teknikoj
Kategorio:Afrika muziko
Kategorio:Ĵazo
1986 Plaut

'*1986 *Plaut'''* estas asteroido de la asteroida zono, kies orbito similas tiujn de la Temisaj familianoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 28-an de septembro 1935 de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo (Sud-Afriko).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon *Lukas Plaut''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
Fandango

eta|255px|

La **fandango** estas populara popoldanco, ludata de paro, de movo vigla. La takto je 3, la versoj oksilabaj kaj la ofta uzado de Kastanjeto markas parencecon kun la ĥoto. En flamenko, ĝi havas pli precizan signifon.

Diversaj romantismaj verkistoj klopodis ligi la fandangon al antikva volupta danco de la epoko de la Romia Imperio konata kiel *cordax* (nomata ankaŭ *iconici motus* de la poeto Horacio kaj de la komediisto Plaŭto). La satiristo Juvenalo mencias specife la *testárum crépitus* (ludi kastanjetojn).

Pro la populareco de la kiel montra danco jam fine de la 18a jarcento kaj komence de la 19a ankoraŭ viglas kaj popularas en la tradicioj de Asturio, Kastilio-Manĉo, Katalunio, Murcio, Valencio, Eŭskio aŭ eĉ Portugalio. En ties eleganta formo, tiu ĝenro projekciis al la tradicio klera eŭropa tra la verko de Luigi Boccherini, la pastro Antonio Soler kaj Domenico Scarlatti.

## La fandango ĉe la klasika muziko 
* Gluck, *Don Juan*, 1761
* Mozart, *La nuptoj de Figaro*, 1786
* Antonio Soler, *Fandango* para clavecín (dubinda aŭtoreco)
* Nikolaj Rimskij-Korsakov, *Hispana kaprico*, 1887
* Isaac Albéniz, *Malago*, de la suito *Iberia*, 1905-1908
* Enrique Granados, *El Fandango del candil* kaj *Serenata del espectro*, de la suito *Goyescas*, 1912-1914
* Manuel de Falla, *Danza del molinero*, de la baledo *El sombrero de tres picos*, 1919
* Federico Moreno Torroba, *Fandanguillo* de la *Suite Castellana*, 1926
* Ernesto Halffter, *Danza de los jóvenes*, de la baledo *Sonatina*, 1928
* Luigi Boccherini, *Del Fandango*, G. 448
* Dionisio Aguado, *Fandango Variado Op. 16* por gitaro

Kategorio:Flamenko
Kategorio:Hispanaj dancoj
Zuŭara

**Zuŭara** (arabe: زوارة; tamaziĥte: ⵜⴰⵎⵓⵔⵜ ⵏ ⵡⴰⵜ ⵡⵉⵍⵍⵓⵍ (*Tamurt n Wat Willul*)), estas havenurbo en nordokcidento de Libio, kun  loĝantoj. La urbo situas 108km okcidente de Tripolo kaj 60km de la tunizia-libia limo. Ĝi estas administra centro de la distrikto An Nukat Al Ĥams. 

La loĝantaro konsistas ĉefe el ibadioj, branĉo de la islamo. La loĝantaro ĉefe parolas la zenatian lingvon, unu el la berberaj lingvoj.

## Historio 
La urbon unuafoje menciis Leo Africanus. En kataluna vellibro aperas ĝi kiel *Punta dar Zoyara* en 1375.  

## Ekonomio kaj trafiko 
Zuara estis iam la ĉefa stacio de la fervoja linio el Tripolo. La arte konstruita haveno de la urbo ofertas konvenan protekton por la motorizitaj fiŝkaptaj ŝipoj. La greno, daktilo, kaj esparta ligeo estas lokaj produktaĵoj.

Kategorio:Urboj de Libio
1987 Kaplan

'*1987 *Kaplan'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 28-an de septembro 1935 de la rusa astronomino Pelageja Fjodorovna Ŝajn elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astrofizikiston (kaj batalinton de la dua mondmilito) Samuil Aronoviĉ Kaplan (cirile *Самуил Аронович Каплан'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pelageja Fjodorovna Ŝajn
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1952
Laborkanto

**Laborkanto** estas grupkanto kantata dum la laboro. Ofte alternas ĥoro kaj ĉefkantanto. Laborkantoj devas samtempigi la laborprocedon kaj plifaciligi fortostreĉan, unutonan laboron. Ili do estas ofte adaptitaj al la ritmo de movo dum la laboro. 

Vojrompa por la laborsociologio estis la plurfoje eldonita studo "*Arbeit und Rhythmus*" de Karl Bücher el 1904, kiu ankaŭ abundas je ekzemploj por malsamaj laboroj ĝis ree en la antikveco (mueli, treni, hisi velon ktp.). 

La aparta socia strukturo de sklaveco naskis en Usono nigrulajn laborkantojn, kiuj ege influis muzikajn genrojn kiel bluso kaj ĵazo.

## Famaj ekzemploj 
Fama germana laborkanto estas *Hamborger Veermaster*. Tutmonde famiĝis la jamajka *Banana Boat Song* - („*Come Mr. Tallyman, Tally Me Banana*...“) fare de Harry Belafonte. En Rusio famas la kanto *Dubinuŝka* ( *Дубинушка*,  *Bastonegenjo*), kiun plenumadis dum laboro vilaĝanoj kaj haŭlistoj.

## Vidu ankaŭ 
*Protesta kanto
## Eksteraj ligiloj 
* Laborkantoj 
* Now What a Time: Blues, Gospel, and the Fort Valley Music Festivals, 1938-1943 

Kategorio:Kantado
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Sociologio de la laboro
Kanto
1989 Tatry

'*1989 *Tatry''''' estas malgranda, meze hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la geastronomoj Regina Podstanická kaj Alois Paroubek elde la Observatorio Skalnaté Pleso en Slovakio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la montoj Altaj Tatroj (), kie situas la Observatorio Skalnaté Pleso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1955
Kategorio:Tatroj
1988 Delores

'*1988 *Delores'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 28-an de septembro 1952 en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Delores J. Owings'', helpanta astronomino en la Observatorio Goethe Link.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1952
1990 Pilcher

'*1990 *Pilcher''''' estas malgranda hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon F. Pilcher.

## Ecoj 
Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la 29-an de decembro 2022 de V. Benishek, P. Pravec, F. Pilcher, M. Husarik, A. Voitko, D. Tomko, M. Pikler, G. Cervak, A. Marchini kaj R. Papini per observoj de  elde diversaj observatorioj, anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,45 km, orbitan  estimata je 12 km kaj  de 0,71442 ± 0,00008 tago (17,146 ± 0,002 horoj, tio, kiu estas la sesoblo de la rotacia periodo de la ĉefa korpo). La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (1990) Pilcher; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1956
1991 Darwin

'*1991 *Darwin''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Flora familio laŭ ĝiaj orbitaj elementoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la argentina astronomo Carlos Ulrrico Cesco kaj de la usona astronomo Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan naturscienciston Charles Darwin kaj lian filon, la astronomon George Darwin (1845–1912).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Charles Darwin
Kategorio:Malkovrita de Carlos Ulrrico Cesco
Kategorio:Malkovrita de Arnold Richard Klemola
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1967
Digvojo

[eta|250px| [digvojo reĝo Fahd el la kosmo]]
**Digvojo** estas aŭtovojo aŭ fervojo sur altigita digo, ĉefe tra larĝaj akvujoj aŭ malsekejoj. Ĝin povas interrompi pontoj por ebligi la akvofluon.

Gravaj digvojoj estas:
* Digvojo reĝo Fahd, inter Saud-Arabio kaj Barejno.
* Digvojo Johor-Singapuro inter Singapuro kaj Malajzio.
* Digvojo Lago Pontchartrain en suda Luiziano, Usono.
* Digvojo inter Venecio kaj itala ĉeflando
* En Nederlando gravas Afsluitdijk, Houtribdijk kaj Brouwersdam
Akrilfarbo

eta|Akrilfarbo
La **akrilfarbo** estas plej ofte akvosolvebla kolorigaĵo, kun plastaj dispergaĵoj. La polimeriziĝantaj akrilacidaj esteroj formas la akril-rezinajn kolorigaĵojn. Ĝi estis unuafoje produktita en Usono en fino de la 1940-aj jaroj.

Ĝi estas ŝatata pentrofarbo de la pentristoj ekde la 20-a jarcento pro ties facila uzebleco kaj granda retformiĝo. Ĝi entenas grandan kvanton da akva plasta dispergaĵo, el kiu vaporiĝas dum la sekiĝo la akvo kaj la farbo formas firman krucligojn inter la molekuloj. Ekzistas brilaj kaj malbrilaj akrilfarboj.

La akrilfarbo estas tute kovranta, rapide sekiĝanta, post sekiĝo akvorezista farbo, sur akvobazo. Ĝi estas ideala por artaĵoj, hobio, libertempa okupado, dum lernado, por modelfarado. Ĝi estas uzebla por diversaj bazoj kiel ligno, papero, ŝtono, metalo, vitro, argilo, vakso, plasto.

Ĉiu kolortipo estas akvobaza, kun selektitaj pigmentoj, kiuj estas maldensigeblaj per akvo kaj mikseblaj unu kun la alia. Ĝi bone kovras la surfacon kaj bone rezervas la koloron, rapide sekiĝas. Oni ofte vendas ĝin en ŝprucigilo (ŝprucfarbilo, farboŝprucigilo).

Kategorio:Farboj
Cú Chulainn

eta|Sétanta mortigas la gardhundon
**Cú Chulainn** (, [], irlande por "la leporhundo de *Culann*", ankaŭ literumita ekz-e **Cúchulainn**, **Cú Chulaind**, **Cuchullin**) estas irlanda mitologia heroo kiu ekaperas en la rakontoj de la *Ulster-ciklo*, same kiel en la skota kaj manksa folkloro. La filo de la dio *Lugh* kaj homa virino *Deichtine* (fratino de reĝo *Conchobar-Mac Nessa*) estis origine nomita ***Sétanta***.

Li akiris sian pli konatan nomon kiel infano post kiam li mortigis la mordeman gardohundon de *Culann* en memdefendo, kaj ofertis preni ĝian lokon dumtempe. En la aĝo de dek sep li defendis la historian reĝlandon de  Ulster sola kontraŭ la armeoj de reĝino *Medb* de Connacht en la eposa *Táin Bó Cúailnge* ("Brutaro-atako de *Cooley*"). Estis profetite ke liaj heroaj faroj donus al li eternan famon, sed ke lia vivo estus mallonga. Pro tio li estas komparata al la greka heroo Aĥilo. Li estas konata por sia timiga batalofuriozo aŭ *ríastrad* (simila al la furiozo de *berzerker*, kvankam foje nomite "varpospasmo" pro la fizikaj ŝanĝoj kiuj okazas en la militisto), en kiu li fariĝas nerekonebla monstro kiu konas nek amikon nek malamikon. Li batalas de sia armea ĉaro, veturigita de lia lojala ĉaristo *Láeg*, kaj tirita de liaj ĉevaloj, *Liath Macha* kaj *Dub Sainglend*. En pli modernaj tempoj, Cú Chulainn ofte estas referata kiel la "Leporhundo de Ulster".

Kategorio:Figuroj en Táin Bó Cúailnge
Kategorio:Irlanda mitologio
Kategorio:Fikciaj keltoj
1992 Galvarino

**1992 Galvarino** estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio laŭ ĝiaj orbitaj elementoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉiliaj astronomoj Carlos Torres kaj S. Cofré elde la observatorio de Cerro el Roble, sur la monto Cerro el Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la mapuĉan tribeston Galvarino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Malkovrita de S. Cofré
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
Digvojo de reĝo Fahd

eta|Satelita foto
La **digvojo de reĝo Fahd** () estas kombinita ponto- kaj digokonekto inter Saud-Arabio kaj Barejno.

La digvojo estis konstruita inter 1982 kaj 1986, ĝi larĝas 25 m kun kvar aŭtotrakoj. La digvojo longas 26 km kaj konsistas el kvin pontoj, interligitaj kun digoj kaj insuloj. La inaŭguro de la digvojo okazis la 25-an de novembro 1986, tiel ĝi iĝas ekde tiam la sola landa konekto inter Barejno kaj la kontinento. La sukceso de tiu projekto instigis similajn planojn por digvojo inter Barejno kaj Kataro; Kataro kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

La projekton financis tute Saud-Arabio per 1,2 md da USD. Oni bezonis por la konstruado 147.000 tunojn da ŝtalo. En 2001, la digvojon uzis 2,7 milionoj da veturiloj.

Sur duonvojo oni konstruis homfaritan insulon, grandan 66 hektarojn. Ĝi apartenas duone al Barejno kaj duone al Saud-Arabio. Sur ĝi estas la limo kaj doganejo de la du landoj.

Kategorio:Pontoj en Barejno
Reĝo Fahd
1993 Guacolda

'*1993 *Guacolda'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la astronomoj Herbert Wroblewski, Gurij Antonoviĉ Pljugin kaj Jurij A. Beljaev elde la observatorio de Cerro el Roble, sur la monto Cerro el Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Guacolda'', eksa lakeinon, belan kaj heroan edzinon de la mapuĉa tribesto Lautaro (tiu-ĉi donis sian nomon al la asteroido 2976 Lautaro). Ŝi akompanis sian edzon en batalon kaj batalis apud li.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gurij Antonoviĉ Pljugin
Kategorio:Malkovrita de Jurij A. Beljaev
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
1994 Shane

'*1994 *Shane''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ano de la Adeona familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Charles Donald Shane, direktoro de la Observatorio Lick.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1961
1995 Hajek

'*1995 *Hajek''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥa kuraciston, astronomon kaj astrologon Tadeáš Hájek (1525-1600).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Tamins

## Pri la komunumo 
**Tamins** (en la romanĉa lingvo **Tumein**) estas komunumo de la komunumaro Trins kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 1163 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Tamins etendiĝas de la bordo de la rivero Rejno en sudo al la Glarusaj Alpoj en nordo. Sude de la komunuma frakcio Reichenau kuniĝas la Malantaŭa Rejno kaj Antaŭa Rejno al Rejno. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Tamins, Reichenau kaj Kunkels norde de la Kunkelspasejo. La rivereto Görbsbach norde de Kunkelspasejo alfluas al la rivero Tamina.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tamins limas en nordo al Pfäfers (SG), en oriento al Felsberg, en sudoriento al Domat/Ems, en sudokcidento al Bonaduz, kaj en okcidento al Trin.

## Monda naturheredaĵo 
Tamins apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Trafiko 
Tra Tamins pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 al Oberalppasejo, kiu komenciĝas apud Tamins aliflanke de Rejno. Aliflanke de la rivero pasas sur teritorio de la komunumoj Domat/Ems kaj Bonaduz la kantona ĉefvojo n-ro 13 kaj la svisa aŭtovojo A13 kaj la fervojlinio de Retia Fervojo, kies stacidomo  fakte ankaŭ situas sur teritorio de Domat/Ems. Tra la vilaĝo Tamins mem pasas la poŝtaŭtolinio de Koiro al Flims kaj Laax.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Tamins datiĝas el la jaro 1224 kiel *Tuminne*.

Dum mezepoko Tamins formis kun Trin kaj Reichenau la Senjorujon Trins, kiu nomiĝis ek de 1616 Senjorujo Reichenau kaj ekzistis ĝis 1803. En la jaro 1799 Tamins kun escepto de la preĝejo estis komplete bruligita de francaj trupoj. En la jaro 1905 denove inscendio detruis grandan parton de la vilaĝo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Reichenau-Tamins (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tamins
Reichenau (apartigilo)

**Reichenau** - prononco , signifo "riĉa herbejo" aŭ "herbejo de riĉuloj" - havas plurajn signifojn:

* **Reichenau** estas insulo en Bodenlago kaj komunumo en Baden-Virtembergo en Germanio.

* **Reichenau (Karintio)** estas komunumo de la federacia lando Karintio en Aŭstrio.

* **Reichenau GR** frakcio de la komunumo Tamins de la komunumaro Trins en la distrikto Imboden de Kantono Grizono en Svislando.
** **Reichenau-Tamins (stacidomo) estas fervoja stacio en Domat/Ems.

* **Monaĥejo Reichenau** estas monaĥejo sur la insulo Reichenau en Germanio.

* **Reichenau in Sachsen''' estas la historia nomo de urbo ekde 1945 pole nomata Bogatynia.
1998 Titius

'*1998 *Titius''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Alfred Bohrmann elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon kaj fizikiston Johann Daniel Titius.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alfred Bohrmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1938
Premakva reaktoro

eta|400ra|nuklea centralo kun premakva reaktoro
La **premakva reaktoro** (angle: *pressurized water reactor, PWR*) estas malpezakva nuklea reaktoro. Ĝi similas al la bolakva reaktoro, sed la diferenco estas, ke oni ne gajnas la vaporon en la reaktoro kerno mem, sed per varmointerŝanĝilo.

En la reaktora kerno troviĝas plurcent stangoj da nukleaj fueloj. La fuelstango entenas la riĉigitan uranion en formo de urani-dioksido. La malvarmiga akvo fluas de sube al supren kaj samtempe servas kiel moderatoro.

La dumfunkcia premo en la reaktoro estas tiel granda, ke la akvo en la primara cirkulado ne bolas. Ĝi fluas al la varmointerŝanĝilo, kie la varmo estas transdonata al la akvo de la sekundara cirkulado kiu bolas. Tiamaniere la vaporo, kiu fluas al la turbinoj, ne estas kontaminita per radioaktivaj substancoj.

La tipo de reaktoro, kiu disvolviĝas dum la komenco de la 21-a jarcento, estas la evoluinta premakva reaktoro (angle: *evolutionary pressurized water reactor, EPR*), ankaŭ nomita en Eŭropo *eŭropa pressurized water reactor*; ĝia principo estas tiu de *PWR* kun celoj de pli sekureco kaj pli ekonomia efikeco.

## Referencoj 
Kategorio:Nukleaj reakciujoj
Kategorio:Nukleaj centraloj
Koimbatore

**Koimbatore** () estas milionurbo en Barato, en subŝtato Tamilnado.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis .
eta|300px|Ĉefvojo de Koimbatore
eta|300px|Templo en Koimbatore
eta|300px|Strato en Koimbatore

## Bazaj informoj 
* Areo: 105&nbsp;km²
* Supermara alteco: 411 m
* Loĝantaro: iomete pli ol 1.000.000 (laŭ takso en 2011)
* Horzono: UTC +5:30
* Telefonkodo: +91 422
* Aŭtokodo: TN-37, TN-38
* Poŝtkodo: 6410xx

## Geografio 
Koimbatore situas en suda parto de la lando sur inter montetoj.

## Historio 
Pri Koimbatore nebulaj informoj restis el la 9-a jarcento. Ekde la 14-a jarcento islamanoj konkeris la tutan regionon. En 1799 la britoj okupis Koimbatore-on, kiu estis tiam nur vilaĝo kun kelkmil da loĝantoj. En 1804 ĝi estis administrejo de la loka distrikto. En 1905 universitato fondiĝis.

## Klimato 
La temperaturo varias inter 18-. Inter junio-aŭgusto musono venas. Post varma septembro denove musono alvenas. Jare pluvas po 700&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed en oktobro kaj en novembro estas la plej granda pluvo.

## Trafiko 
En Koimbatore aŭtobusoj funkcias ekde 1921, sed estas ankaŭ rikiŝoj kaj taksioj. La flughaveno troviĝas je 11 km-oj. La urbo havas 3 naciajn aŭtovojojn. Trajnoj funkcias ekde 1872.

## Ekonomio 
La plej grava industrio estas la teksaĵoj, kiun brito fondis en 1888.

## Vidindaĵoj 
* temploj kaj moskeoj

## Ĝemelurboj 
*  Toledo (Ohio), Usono
*  Esslingen, Germanio

Kategorio:Urboj de Tamilnado
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Milionurboj
2000 Herschel

'*2000 *Herschel''''' estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Joachim Schubart elde la observatorio de Sonneberg (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la german-britan astronomon kaj komponiston William Herschel.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Harri Laine

**Harri LAINE** estas finna esperantisto. Li estis junulara delegito kaj ĉefdelegito de Universala Esperanto-Asocio, prezidanto de Esperanto-klubo de Helsinki, sekretario, estrarano kaj prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando, prezidanto de Fondumo Esperanto, redaktoro de *Esperanta Finnlando* kaj revizianto kaj redaktoro de *Monato.* Ĝis 2018 li estis estrarano de Fondumo Esperanto. En la jaroj 2013-2022 li estis membro de la Akademio de Esperanto. Li loĝas en Espoo, suda Finnlando.

En 2008 li formulis subleĝon ("korolario de Harri") por la leĝo de Tonjo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Harri Laine ĉe *Ipernity*
* Retejo de Harri Laine ĉe *pp.fi*  Dokumentoj pri la historio de Esperanto en Finnlando

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-Asocio de Finnlando
Kategorio:Akademio de Esperanto
2001 Einstein

'*2001 *Einstein''''' estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi estis honorita ricevi la nomon de la germana fizikisto Albert Einstein.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Albert Einstein
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Golfo de Sirto

**
**

La **Golfo de Sirto** (, latinliterigo *Ĝûnel Kebrit*, foje ankaŭ nomata *Golfo de Sidra*), baptita laŭ la urbo Sirto, estas vasta golfo de la Mediteranea Maro ĉe la norda marbordo de Libio. Temas pri la plej suda parto de la Mediteranea Maro.

La golfo etendiĝas inter la urbo Tripolo okcidente kaj la urboj Bengazi kaj Al Bajda oriente. La maksimuma larĝo de la golfo estas 440 kilometroj.

Krom la jam menciataj urboj, borde de la golfo situas interalie la urboj Misrata, Ras Lanuf kaj Brega. En pluraj el tiuj golfaj havenurboj, nafto el la centro de la lando estas pumpata el naftoduktoj en cisternoŝipojn kaj de tie transportata eksterlanden.

Historie la golfo ofte nomatis "Granda Sirto" aŭ "Maĵora Sirto", kontraste al la pli okcidenta golfo "Minora Sirto" (nun Golfo de Gabes) ĉe la orienta marbordo de Tunizio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kategorio:Geografio de Libio
Kategorio:Mediteraneo
Sirto
Čabalovce

**Čabalovce** (hungare *Csabaháza* [ĉabahAza], rutene *Чабалївцї* [ĉabalivci]) estas malgranda unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Apuda vilaĝeto Sterkovce apartenas al la municipo ekde 1900.

## Situo 
Čabalovce situas laŭ flankovojoj. Medzilaborce troviĝas je 5&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1494 en formo *"Chabaloch"*. En 1715 oni komputis tie 18 loĝatajn kaj 11 forlasitajn domojn. En 1787 382 vilaĝanoj loĝis en 50 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. En 1828 loĝis tie 361 vilaĝanoj en 49 domoj. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis *Csabalócz*, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Csabaháza 509 rutenoj, 39 germanoj, 4 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čabalovce 349 homoj, (156 slovakoj, 150 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika baroka preĝejo de 1741

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Nahana frankolino

La **Nahana frankolino** aŭ Nahana perdriko (***Ptilopachus nahani*** aŭ *Francolinus nahani*) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Ĝi estas monotipa.

Tiu endanĝerita specio troviĝas en densa pluvarbaro de malaltaj teroj de nordorienta DR Kongo (areo bordata de riveroj Aruŭimi, Nepoko kaj Semliki) kaj okcidenta kaj sudcentra Ugando (arbaroj de Budongo, Bugoma kaj Mabira), kaj ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj ĉasado. Krome la distribuado estas fragmentata (disa distribuado).

Ili preferas ĉeriverajn aŭ marĉajn areojn. En Ugando ili loĝas kaj en tuŝitaj kaj en netuŝitaj arbaroj, inklude miksitan arbaron ne tro tuŝitan (lignoproduktado) aŭ kie estas naturaj klarejoj. Informoj el arbarbordoj kaj nearbaraj habitatoj povas aludi al disaj aŭ manĝantaj birdoj. Ili preferas manĝi en areoj de densa subkreskaĵaro, kun alta, densa kanopeo kaj disa grunda vegetaĵaro. Densa kanopekovro indikas maturajn arbarojn enhavantajn taŭgajn lokojn por reproduktado kaj ripozado, kaj densa subkreskaĵaro indikas preferatan manĝohabitaton; du habitatajn karakterojn kiuj rare koincidas. Ili serĉas en folirubaĵoj senvertebrulojn, burĝonojn, semojn kaj bulbojn kaj probable plukas senvertebrulojn el malalta vegetaĵaro. Ĝi estas tre  teritoria kaj reproduktiĝas la tutan jaron, kvankam ĉefe komence de la pluva sezono. Pliparto de nestoj situas surgrunde inter trunkoj de grandaj arboj.

Kiel sugestata de la komuna nomo, ĝi estis iam konsiderata frankolino kaj situanta ĉu en *Francolinus* ĉu en *Pternistis*, sed ankaŭ en *Acentrortyx*; nun oni scias ke ĝi estas plej proksima parenco de la Ŝtonperdriko.

Tiu specio estas averaĝe ĉirkaŭ 25&nbsp;cm longa (sed el 23 al 26), tio estas la Nahana perdriko estas relative malgranda, surterema ĉasbirdo kun ruĝa haŭtaĵa okulringo, kruroj (senspronaj) kaj bekobazo, blanka gorĝareo, brunecaj supraj partoj kaj blankanigraj subaj partoj kaj kapo. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junulo estas pli malhela supre, kaj la kola punkteco ne atingas supron; krome la kruroj estas grizaj. Simila specio estas la Lathama frankolino, *F. lathami*, kiu havas nigran gorĝon kaj flavajn krurojn, kaj ne havas la ruĝan ĉirkaŭokulan haŭtaĵon.

La voĉo estas flua kaj formata de duoblaj notoj, grade ascenda je ofteco kaj laŭteco (5-20 sekundojn longa).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* De BirdLife international 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Džbánov

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo apud Vysoké Mýto. Pri parto de municipo Voděrady temas artikolo Džbánov (Voděrady).*

Vilaĝo **Džbánov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, 4&nbsp;km sude de urbo Vysoké Mýto. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La vilaĝo estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1250. Deveno de la nomo estas onidire de la nomo Čban, kiun portis ĉi tiea vilaĝestro aŭ unu el la koloniistoj. Pli malfrue ĝi estis uzata en formo Čbánov kaj poste Džbánov. El la vilaĝo devenas malnovĉeĥa senjora familiaro Džbánovští el Džbánov, kiu uzis blazonon kun du krucigitaj glavoj en ruĝa kampo. En la 14-a jarcento Džbánov kaj ĝia ĉirkaŭaĵo estis havaĵo de klostro en Zbraslav. Post husanaj militoj estis la vilaĝo kaj apartenantaj grundoj dividita inter kelkaj posedantoj - imperiestro, la urbo Vysoké Mýto, reĝa kamero kaj familiaro Kostka el Postupice. De la fino de 16-a jarcento ĝis nuligo de patrimonia reĝimo posedis la vilaĝon nur la urbo Vysoké Mýto.

## Loĝantaro 
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Sterkovce

**Sterkovce** (hungare *Sterkóc* [ŝterkOc]) estas malgranda vilaĝo en Slovakio apartenanta al municipo Čabalovce.

## Situo 
Sterkovce situas inter montoj laŭ flankovojoj apud Čabalovce. Medzilaborce troviĝas je 5&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1494 en formo *"Zterkocz"*. En 1694 pro epidemio la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En la 18-a jarcento alvenis novaj loĝantoj. En 1787 280 vilaĝanoj loĝis en 41 domoj, en 1828 298 vilaĝanoj en 39 domoj. En 1900 Sterkóc aliĝis al Čabalovce. En 1914 pro la bataladoj de la 1-a mondmilito la vilaĝo detruiĝis.

Kategorio:Čabalovce
Monumenta Toreejo de Pamplono

La **Toreejo de Pamplona**, nome *Monumenta Toreejo de Pamplono* aŭ Toreejo *Monumental* de Pamplono estas la toreejo projektata en 1920 por okazigo de toreado en Pamplona, Hispanio. Estas la plej granda toreejo de Navaro, la tria plej granda de la mondo laŭ enhavo (ĉirkaŭ 19.720 spektantoj, post la lasta reformo kiu plenumas la regularon pri sekureco), kaj estas tutmonde konata pro la Taŭrokuroj de la Feria de San Fermín, kiu okazas ĉiujare el 7a al 14a de julio. Aktuale uzeblas ankaŭ por koncertoj kaj spektakloj.

[250px|eta|maldekstra|Ekstero de la Toreejo de Pamplona. Pordo de la strateto, tra kie eniras la kuristoj kaj taŭroj dum la [Taŭrokuroj.]]
eta|maldekstra|250px|Liberigo de taŭretoj post Taŭrokuro de Sanfermines, Toreejo de Pamplona.
Ĝi inaŭguriĝis por la *Sanfermines*, la 7-an de julio de 1922, realigata de la arkitekto de Donostio Francisco Urcola, kun enhavkapablo de 13.620 lokoj.

En 1966 ĝi estis reformata de Rafael Moneo kunlabore kun la inĝeniero Carlos Fernández Casado, kiuj ampleksigis la strukturon de betono kaj atingante enhavkapablon de 19.529 spektantoj.

## Notoj 
Pamplono
Kategorio:Pamplono
Ras Lanuf

**Ras Lanuf** (arabe راس لانوف) estas urbeto de proksimume 13 300 loĝantoj (takso de 2010) en la distrikto Sirto de Libio. Ĝi situas borde de la Golfo de Sirto kaj estas grava havenurbo kaj loko de naftorafinejo. Plej proksimaj aliaj loĝlokoj estas Sirto (10 kilometrojn okcidente) kaj Bin Ĝavad (proksimume 40 kilometrojn nordokcidente). Ras Lanuf havas flughavenon.

Kadre de la amasprotestoj de 2011, la urbo falis sub kontrolo de la libia opozicio. Registaraj fortoj rekaptis la urbon la 12-an de marto.
 

Kategorio:Urboj de Libio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Tripolio
Výrava (distrikto Medzilaborce)

**Výrava** (hungare *Virava* rutene *Вырава* [virava], germane *Wirwa* [virva]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Výrava situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Medzilaborce troviĝas je 11&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1557 en formo *"Viroua"*. Tiam 5 familioj pagis imposton. En 1715 oni komputis tie 24 loĝatajn, 15 neloĝatajn domojn kaj muelejon. Ekde 1772 doganejo kaj kvaranteno funkciis en la vilaĝo pro la proksima landlimo. En 1787 loĝis tie 499 vilaĝanoj en 75 domoj, en 1828 576 vilaĝanoj en 73 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Virava 431 homoj, (rutenoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Výrava 144 homoj, (72 rutenoj, 53  slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo de 1780, en 1863 renovigita
* ortodoksa preĝejo de 1996
* lernejo de 1908

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Libertà

**Libertà** (Esperante *Libereco*) estas itala gazeto de la Urbo kaj de la Provinco de Piaĉenco fondita la 27-an de januaro 1883 fare de Ernesto Prati.

La direktoro estas ekde 2000 Gaetano Rizzuto.

## Difuzo 
Dum mallonga periodo, en la jaro 2008, Libertà estis alirebla ankaŭ en Interreto. La elekto sin montris malavantaĝa pri la nombro de venditaj ekzempleroj kaj post kelkaj monatoj la konsultado de la gazeto en Interreto iĝis rezervita nur por la abonintoj.

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala TTT-ejo
*Arĥivo 

Kategorio:Italaj gazetoj
Kategorio:Itallingvaj gazetoj
Kategorio:Piaĉenco
Kategorio:Provinco Piacenza
Majsuro

**Majsuro** () estas milionurbo kaj universitata urbo en Barato, en subŝtato Karnatako.
eta|180px|Flago de Majsuro
eta|300px|Pordego en Majsuro
eta|300px|Lago en Majsuro

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 128&nbsp;km²
* Supermara alteco: 763 m
* Loĝantaro: iomete pli ol 1.000.000 (laŭ takso en 2011)
* Horzono: UTC +5:30
* Telefonkodo: +91 821
* Aŭtokodo: KA-09, KA-55
* Poŝtkodo: 5700xx

## Geografio 
Majsuro situas en suda parto de la lando sur malebenaĵo. Bengaluro troviĝas je 146 km-oj.

## Historio 
Laŭ la hindua mitologio en la nuna Majsuro demono Mahishasura vivis. La urbo estis sidejo de Majsura reĝlando. En 1524 fortikaĵo konstruiĝis. En la 18-a jarcento ofte estis bataloj inter britoj kaj lokaj regnestroj. En 1897 la pesto mortigis preskaŭ la duonon de la loĝantaro. Ĝis 1947 la urbo estis ĉefurbo de loka regno.

## Klimato 
En Majsuro la estas 3 sezonoj: somero inter marto-junio, musono inter julio-novembro kaj vintro. Jare pluvas po 800&nbsp;mm (en ĉiuj monatoj pluvas). temperaturo varias tage inter 27-, nokte 16-.

## Trafiko 
La kontaktoj voje, trajne kaj aere estas bonaj.

## Ekonomio 
En la 21-a jarcento la informa teknologio estras en Majsuro, kiun la turisma industrio akompanas. Pli frue oni prilaboris teksaĵojn.

## Edukado 
La Universitato Majsuro estis fondita en 1916. Troviĝas du aliaj registaraj universitatoj kaj unu privata universitato en Majsuro. Ankaŭ troviĝas en la urbo pluraj esplorinstitutoj inkluzive la Centran Instituton de Barataj Lingvoj (CIIL).

## Vidindaĵoj 
* multe da palacoj
* temploj kaj preĝejoj
* bestoĝardeno de 1892
* lagoj
* muzeoj
* proksima Nacia Parko Bandipur

## Ĝemelurboj 
* 

Kategorio:Urboj de Karnatako
Kategorio:Urboj de Barato
Lajos Csatay

**CSATAY Lajos** (pr. ĉatai lajoŝ) estis hungara ministro pri defendo naskita en Arado la 1-an de aŭgusto 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de oktobro 1944.

## Biografio 
Lajos Csatay estis de 1919 ĝis 1921 profesoro de Militakademio de Budapeŝto. Inter 1921-26 li plenumis taĉmentservon, de 1926 li estis komandanto de la honvedartileridepartemento 1-a de Miŝkolco, de 1933 ĝis 1941 komandanto de paflernejo, poste artilerikomandanto de la 5-a militkorpuso; pli poste komandanto de la bivaka artileria paflernejo. En 1941-42 li estis komandanto de la 5-a honvedmilitkorpuso de Peĉo, kiu de 1-a de majo 1942 ĝis 3-a de decembro 1942 plenumis servon en militkampo. La 1-an de februaro 1943 oni promociis lin generalkolonelo, poste li plenumis la postenon de komandanto de la 3-a armeo. De 12-a de julio 1943 ĝis 16-a de oktobro 1944 li estis ministro pri defendo de la registaroj de Miklós Kállay, Döme Sztójai kaj Géza Lakatos. Li estis adepto de Miklós Horthy, tuttempe aprobis la kontraŭsovetan militon kaj tiucele subtenis la germanan militgvidantaron. Tiuaspekte li kondutis jam sencerte dum la registaro Lakatos, tial la Gestapo arestis lin. Li memmortigis kune kun sia edzino.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Csatay, L.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri defendo
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Ĝodpur

**Ĝodpur** (en loka lingvo: **जोधपुर**) estas milionurbo en Barato, en subŝtato Raĝastano.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 95&nbsp;km²
* Supermara alteco: 231 m
* Loĝantaro: iomete pli ol 1.006.652 (en 2010)
* Horzono: UTC +5:30
* Telefonkodo: +91 291
* Aŭtokodo: RJ-19
* Poŝtkodo:

## Geografio 
Ĝodpur situas en nordokcidenta parto de la lando sur duondezerto laŭ vojo kaj fervojo Ĝajpuro-Pakistano.

## Historio 
Ĝodpur fondiĝis en 1459 kaj ĝi estis centro de diversaj dinastioj. Ankaŭ komercistoj ofte trairis la urbon.

## Klimato 
En Ĝodpur la vetero estas varma kaj senpluva. La pluvosezono daŭras inter junio-septembro. Jare pluvas po 360&nbsp;mm (en 1890 nur 24&nbsp;mm, en 1917 eĉ 1178&nbsp;mm).

## Ekonomio 
En Ĝodpur oni prilaboras teksaĵojn, biciklojn, sportajn varojn, tapiŝojn, oni minadas gipson kaj salon.

## Vidindaĵoj 
* impona palaco Umaid Bhavan havanta 347 ĉambrojn
* fortikaĵo Mehrangarh situanta sur 125 m-ojn alta monteto en centro de la urbo de 1459, interne muzeo funkcias
* blankmarmora monumento Jasvant Thada de 1899

## Vidu ankaŭ 
* Jodhpur (stacidomo)

## Fontoj 
* WikiTrans

eta|maldekstre|
eta|


Kategorio:Urboj de Raĝastano
Kategorio:Milionurboj