open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ClearPlay

**ClearPlay** estas softvara teknologio, kiu helpas trasalti nedeziratajn (ekz. perfortajn, aĉparolajn) partojn de filmoj (plej ofte sur DVD). Ĝi aŭtomate elfiltras (ellasas, trasaltas aŭ mutigas) la nedeziratajn partojn, laŭ antaŭa enprogramado.

ClearPlay kostis en 2005 aŭ 79 dolarojn por jaro aŭ 8 dolarojn po monato. Kontraŭ tiu sumo, la abonanto akiris ĉ. 1000 filtrilojn. 

La filtrilojn (filtran programadon) pretigas fakuloj de ClearPlay, ili enkodigas la filmon por la filtriloj.

## Eksteraj ligiloj 
*oficiala paĝo

Kategorio:Programaro
José Miguel Insulza

eta|200px|José Miguel Insulza
**José Miguel Insulza Salinas** (n. 2-an de junio, 1943) estas politikisto de Ĉilio, membro de la Socialista Partio de Ĉilio. Li estas ekde 26-a de majo 2005 ĝenerala sekretario de la Organizo de la Amerikaj Ŝtatoj. Li edzinigis la meksikan *Georgina Núñez Reyes* kaj ili havas tri infanojn.

Insulza vizitis elitan anglan lernejon en Santiago, poste studis juron en Universitato de Ĉilio, kie li estis vicprezidanto de la studenta federacio.

Poste li plustudis en Usono, iĝis profesoro pri politika teorio en Universitato de Ĉilio kaj pri politika scienco en Katolika Universitato de Ĉilio, ĝis 1973.

Kategorio:Ĉiliaj politikistoj
Aglo de Haast

eta|desegno pri la imagita aspekto de la aglo
La **Aglo de Haast** aŭ Haast-a aglo (*Harpagornis moorei*) estas formortinta, grandega aglo-simila rabobirdo, kiu elevoluiĝis en la Suda insulo de Nov-Zelando dum la plejstoceno. Ĝia nomo venas de la malkovrinto: la specion priskribis unuafoje Julius von Haast, en 1872.

Ĝi estis grandega birdo: la masklo pezis ĉirkaŭ 10 kg, la femalo ĉirkaŭ 13 kg ( seksa dimorfismo); ĝia enverguro atingis la 3 m.

Ĉar sur du insuloj de Nov-Zelando la mamulojn reprezentis vespertoj, mankis eĉ grandaj reptilioj, tiel plimulto de la vertebruloj estis birdoj. La aglo de Haast estis verŝajne la pinto-predisto de la ekosistemo, ĝi ĉasis la neflugkapablajn moaojn.

La grandega aglo ekzistis antaŭ la enmigrado de maorioj (11-a jc.) sed mankis ĉe alveno de la eŭropanoj en la 18-a jc. Ĝi plej verŝajne formortis dum la 15-16-aj jarcentoj pro malvenko en konkurado kun la homoj.

Laŭ plej novan DNA-esploroj, ĝia plej proksima parenco estas la 1 kg-a aŭstrala nanoaglo (*Hieraaetus morphnoides*).

Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Agloj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Navahrudak

**Navahrudak** (, , ) estas urbo en okcidenta parto de Belorusio kun  mil loĝantoj (2006). Ĝi situas 160 km oriente de Hrodna / Grodno.
[maldekstra|eta|La panoramo de la mezepoka urbo [Nowogródek, ilustraĵo]]
[eta|maldekstra|La naskiĝdomo de [Adam Mickiewicz en Nowogródek, nun muzeo de Adam Mickiewicz]]

## Historio 
Navahrudak estas unu el la plej malnovaj urboj de nuna Belorusio, loĝata jam en la 10-a jarcento. Ĉar ĝi estas la plej alta punkto de la najbara montetaro, ĝi gravis kiel defenda-strategia loko. La unua skriba mencio de ĝi venas el 1227 kiel *Novogorodok*.
[eta|maldekstra|La ruinoj de la kastelo de litova duko (duko kaj pli poste grandduko) [Mendog (fortikaĵo el la 13-a jc.) kaj la paroĥeja preĝejo "La Blanka Paroĥejo" apud kiu estas amas-tombo kaj la memorŝtono omaĝe al la polaj monakinoj, mortpafitaj fare de germanoj en la jaro 1943]]
La urbon detruis la mongoloj en 1240. Ekde la 13-a jc., ĝi estas centro de la regiono *Ĉernij Rus* (Nigra Rusio), kaj laŭ kelkaj fontoj ĝi estis ĉefurbo de la Grandprinclando Litovio, de litova duko (pli poste grandduko) Mendog, ĝis ties translokiĝo al Trakai

Ĝi iĝis en 1507 centro de regiono de la Grandprinclando kaj retenis tiun rolon ĝis 1795, kiam ĝi estis ligita al la Rusa Imperio kaj iĝis centro de la Grodno-a gubernio, ekde 1842 ĝi estis parto de la Minska gubernio.

La 24-an de decembro 1798 en Zaosie (aŭ Nowogródek) naskiĝis granda pola poeto Adam Mickiewicz.
eta|maldekstra|La memorŝtono omaĝe al polaj monakinoj - la mortpafitaj fare de germanoj en la jaro 1943
[eta|dekstra|La memortabulo omaĝe al beataj polaj monakinoj - la mortpafitaj fare de germanoj en la jaro 1943, ĝi troviĝas en la paroĥeja preĝejo "La Blanka Paroĥejo" en [Nowogródek]]
La urbon okupis en 1919 polaj taĉmentoj kaj ĝi apartenis ĝis 1939 al la Dua Pola Respubliko.

## Dua Mondmilito 
Dum la germana okupado de Pollando disvolviĝis Pola Rezistomovado.

La 8-an de aŭgusto 1940 Germana polico pafmortigis el geto grandan nombron de judoj.

1.08.1943: Germanoj pafmortigis 11 polajn monaĥinojn en Navahrudak, kiuj oferis sian vivon anstataŭ 120 personoj (arestitaj de Gestapo kaj senditaj al trudlaboro en Tria Regno)

## Ekonomio 
Gravas la industriaj branĉoj por prilaboro de la agrikulturaj produktoj.

## Vidindaĵoj 
* naskiĝdomo de Adam Mickiewicz (vidu la supran foton), pola poeto, lia statuo
* preĝejoj, i.a. la paroĥeja preĝejo "La Blanka Paroĥejo" apud kiu estas amas-tombo kaj la memorŝtono omaĝe al la polaj monakinoj, mortpafitaj fare de germanoj en la jaro 1943
* la ruinoj de la kastelo de litova duko Mendog (pli poste grandduko de Litovio) (fortikaĵo el la 13-a jc.)

## Konindaj personoj 
* Mindaugas
* Adam Mickiewicz
* Władysław Syrokomla

## Ĝemelaj urboj 
* 
* Krynica Morska, Pollando
* Prienai, Litovio

## Vidu ankaŭ 
* Orientaj Limregionoj

## Bibliografio 
* M. Kosman, *Historia Białorusi* (Historio de Belorusio), Vroclavo 1979, ISBN 83-04-00201-9.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Judaj getoj
Highland Park

**Highland Park** estas urbo en Kantono Vajno, Miĉigano, Usono. La nombro da loĝantoj estis 16 746 dum la censo de 2000. La urbo estas tute ĉirkaŭita de Detrojto escepte de eta parto, kiu tuŝas la urbon de Hamtramko, kiu ankaŭ estas ĉirkaŭita de Detrojto.  

La urbo havas areon de 7,6 km².

Kategorio:Urboj de Miĉigano
Friedrich Müller (Langenthal)

**Friedrich MÜLLER**, naskita la  en Langenthal (nun Valea Lungă), mortinta la  en Sibio, estis transilvania german-etna pedagogo, protestanta teologo kaj historiisto. De 1945 ĝis 1969 li estis luterana episkopo de Transilvanio.

Por distingi inter li kaj Friedrich Müller (Schäßburg) oni foje aldonas al lia nomo "la pli juna" aŭ lian naskiĝlokon "Langenthal". Lia posteulo episkopa estis Albert Klein.

## Eksteraj ligiloj 
* Eklezia biografia leksikono
* Pri li kaj naziismo 

Kategorio:Luteranaj episkopoj en Transilvanio
Hejma grilo

eta|maldekstra|hejma grilo

eta|hejma grilo
eta|hejmaj griloj
**Hejma grilo** (aŭ latine: ***Acheta domesticus***) estas specio de grilo malpli granda kaj dika ol la kampgrilo, ĝi longas 1,6-2,0&nbsp;cm; Ĝia ĉirpado estas pli milda, kun neregulaj paŭzoj. Devena el Afganio, tiu grilo alvenis Eŭropon en la holdoj de spicoj portantaj ŝipoj, kaj sukcesis teni sin apud la fajrejoj en la domoj, kaj ĉefe en la panistejoj. Nun la favoraj lokoj rariĝas, sed nova ekevidentiĝis: en la koridoroj de la metroo, kie ĝi nutras per ĉiaj ruboj kaj cigaredostumpoj.

Beletre la kanto de la hejmgrilo iĝis bruo familiara de hejma apudfajra feliĉo kaj Charles Dickens eltiris el tio titolon de unu romano.

## Vidu 
* grilo
* arbara grilo
* verda ksenogrilo

## Referencoj 
Kategorio:Ortopteroj
Áron Gábor (ĵurnalisto)

:*Por la hungara kanonmuldisto, vidu **Áron Gábor**.*

**GÁBOR Áron** (20-an de aprilo 1911, Kaposvár – 28-an de decembro 1982, Saarbrücken) estis hungara ĵurnalisto kaj verkisto.

Li studis en la Universitato Péter Pázmány (en Pécs) en 1933 pri jurscienco. Poste li laboris kiel ĵurnalisto ĉe *8 Órai Újság* kaj *Reggel*, ĝis 1944.

Li estis militraportisto dum la dua mondmilito. La sovetaj okupantoj de Hungario sendis lin en 1945 je trudlaboro en Siberion. Li hejmenvenis fine de la 1950-aj jaroj. Li laboris ekde 1960 ĉe la semajna gazeto *Ország Világ* kaj estis media gvidanto de la *Országos Erdészeti Főigazgatóság* (Landa Hortikultura Instituto).

Li elmigris en 1965 en la Federacia Respubliko Germanio. Liaj skribaĵoj aperis en *Új Látóhatár, Kanadai Magyarság, Irodalmi Újság* kaj *Új Világ*

## Verkoj 
* Az embertől keletre (rememoroj, München, 1967)
* Szögletes szabadság (rememoroj, München, 1968)
* Évszázados emberek (rememoroj, Los Angeles- München, 1971)
* Ázsia peremén (rememoroj, Los Angeles-München, 1974)
* Magyar haditudósító túl a Sztálin-vonalon (raportoj, Toronto, 1975)
* Túlélés (r., Los Angeles, München, Sydney, 1978)

## Literaturo 
* Borbándi Gyula (Látóhatár, 1967. 6. sz.)
* Bárdos B. Arthur (Irodalmi Újság; 1968. 1. sz.)
* Bárdos B. Arthur (Irodalmi Újság, 1971. 9-10. sz.)
* Szegedi László (Új Világ, 1976. 3. sz.)

Gabor, Aron
Gabor, Aron
Slovaka Paradizo

eta|*Stratenská píla* en la Slovaka Paradizo
eta|Situo de la Slovaka Paradizo (nigre haĉita areo)
La **Slovaka Paradizo** (slovake *Slovenský raj*) estas montaro en Okcidentaj Karpatoj, Slovakio. Ĝia teritorio estas protektata per la Nacia parko Slovaka paradizo.

La parko ampleksas ĉirkaŭ 200 km² kaj administre situas en la distriktoj Spišská Nová Ves kaj Poprad. Ĝia alto super maro estas plejparte inter 800 kaj 1100 metroj; en la altaj partoj ĝi vintre proponas neĝon por sporto.

## Altaĵoj 
* Predná hoľa (1545 m s. m.)
* Ondrejisko (1270 m s. m.)
* Človečia hlava (1269 m s. m.)
* Hanisková (1164 m s. m.)
* Havrania skala (1156 m s. m.)
* Vahan (1139 m s. m.)
* Popová (1099 m s. m.)
* Barbolica (1013 m s. m.)

## Eksteraj ligiloj 
* Slovaka Paradizo (EN)
* Slovaka Paradizo 


Kategorio:Montaroj en Slovakio
Kategorio:Montaroj en Okcidentaj Karpatoj
Jan Theuninck

eta|dekstra|Jan Theuninck
**Jan THEUNINCK** estas flandra/belga pentristo kaj poeto.

Jan Theuninck naskiĝis je la 7-a de junio 1954 en Zonnebeke, Belgio.

## Eksteraj ligiloj 
* La holokaŭsto
* Stalag XB
* La Unua Mondmilito : Poezio 

Kategorio:Belgaj pentristoj
Kategorio:Belgaj poetoj
Aminoacida sinsekvo

La **aminoacida sinsekvo** signifas la sinsekvon de aminoacidoj en  polipeptida ĉeno aŭ en proteino. 

Oni ĝenerale skribas la aminoacidan sinsekvon de la N-fina aminoacido al la C-fina kaj tio korespondas al la sinteza direkto je  ribosomo.

## Vidu ankaŭ 
* primara strukturo

Kategorio:Biokemio
Kategorio:Proteina strukturo
Pistakujo

Por fruktoj de la pistakarbo: vidu sub pistakoj.

La **pistakujo**, **pistakarbo** aŭ **vera pistacio** (*Pistacia vera*) estas malgranda falfolia arbo kiu altiĝas ĝis 10 metroj, kun nur 3-5-folieraj folioj kaj kun fruktoj (sekaj dupoj) enhavantaj manĝeblajn semojn (pistakoj) po unu. Endemia de Irano ĝis Centra Azio, kultivata en la varmaj regionoj (eĉ de Usono) por produktado de pistakoj. 

## Priskribo 
La arbo havas deciduajn plum-similajn foliojn, kiuj estas egale aranĝitaj laŭlonge de la petiolo kaj longas inter 10 kaj 20 cm. La pistukarbo estas decidua kaj dioeca arbo (ĉiu individuo havas seksan unikecon). La arbo havas florojn kun petaloj kaj ili estas formitaj el hepato. La frukto estas glano kun longforma semo envolvita en malmola ŝelo kun mola verda kerno envolvita en ruĝbrun-purpura ŝelo. La kerno estas la manĝebla parto kaj ĝi havas unikan guston.

Post kiam la frukto estas plukita, ĝia haŭto sekiĝas, ŝanĝas koloron de verda al flava (en iuj specoj al ruĝflava nuanco) kaj parte malfermiĝas per si mem (vidu foton).

Estas kutime manĝi la pistakon kiel specon de nuksa manĝeto post kiam ĝi estis salita kaj rostita. La pistako troviĝas en sufiĉe multaj dolĉaj manĝaĵoj, kiuj devenas de arabaj landoj kiel baklavo, lukumo, Palestina Knafa kaj Turka Muhallebi.

## Medicinaj Uzoj 
Dioskorido, greka kuracisto, farmakologo kaj botanikisto de la unua jarcento, priskribis la arbon kaj rimarkis, ke ĝi kreskis en Petra, Judeo, Sirio kaj Kipro. Laŭ li, la rezino kutimis fortigi la stomakon, trakti la okulojn kaj orelojn kaj kiel laksigilo estis eltirita de ĝi. En la mezepoko la frukto estis uzata kiel kuracilo por lakso, kiel utila agento por la stomako kaj kiel ingredienco en kuracilo por fortigi seksan deziron. Semoleo estis menciita kiel ingredienco en la apoteko por fortigi la koron, prokrasti maljuniĝon, fortigi la sentojn kaj fortigi la seksforton de viroj. La rezino estis uzata kiel kuracilo por fortigi la penison kaj ŝrumpigi la kronon. En popola medicino hodiaŭ la semoj estas uzataj por vizaĝpurigado.

Distribuado de pistakia produktado en la mondo en 2005: 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Anakardiacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Plantoj de Centra Azio
Kategorio:Pruntaĵoj el la persa lingvo
Flavbrusta kalidro

La **Flavbrusta kalidro**, *Calidris* aŭ *Erolia bairdii* estas eta kalidro kaj eta vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas norda tundro en arktaj regionoj de Kanado kaj Alasko, kiel la Blankpuga kalidro, sed eĉ en pli ampleksa zono el orienta Siberio ĝis okcidenta Gronlando. Ili estas longdistance migrantaj birdoj tra lagaj regionoj kaj vintras en diversaj humidejoj kiel strandoj, dunoj, ktp., de suda Sudameriko, tio estas el suda Brazilo kaj el Peruo ĝis Fuegio kaj Ĉilio. Ili estas raraj vaguloj en okcidenta Eŭropo. Pli precize la migrado okazas tra la centraj ŝtatoj de Kanado kaj Usono, Centra Ameriko -sen insuloj de la Karibo- kaj la tuta marbordo de la sudamerika Pacifiko. Poste la birdoj eniras en pli internaj regionoj ĝis lagoj en montaraj regionoj de Andoj.

## Aspekto 
Temas pri etaj kalidroj longaj nur je 14 ĝis 18 cm kun enverguro de 35 ĝis 46 cm kaj pezo de 27 ĝis 63 g. Inoj estas iomete pli grandaj. Plenkreskuloj havas nigrajn krurojn kaj mallongan maldikan malhelan bekon. Ili estas malhelbrunaj supre kaj ĉefe blankaj en subaj partoj kun nigra makulo en pugo kaj vosto. La kapo kaj brusto estas helbrunaj kun malhelaj strioj en brusto kaj ĝenerala okra koloro -kio nomigas la specion- kaj hela supraokula strio. En vintra plumaro, tiu specio estas pli pala grizbruna supre. Tiu birdo malfacile diferenciĝas el aliaj similaj etaj vadbirdoj; ĉiuj estas konataj kiel kalidroj. 

Unu el la plej certigaj ecoj estas la longaj flugiloj, kiuj estas pli longaj ol la vosto, kiam la birdo staras surgrunde kaj aspektas specifa kalidro kun pli longeca starmaniero. Nur ankaŭ Blankpuga kalidro montras tion, sed tiu diferenciĝas klare pro la blanka pugo kio nomigas ĝin, dum la Flavbrusta kalidro havas malpli ruĝecan kaj skvamecan dorson.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj manĝas ĉe kotejoj -sed ankaŭ ĉe pli sekaj lokoj ol aliaj kalidroj- bekoplukante per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn, kaj ankaŭ etajn krustulojn. Vintre ili ariĝas laŭ grupoj de 20 aŭ 30 por manĝi kaj defendi teritorion.

Ili konstruas neston surgrunde, kutime en sekaj lokoj kun malalta plantaro; temas pri surgrunda truo kovrita de likeno aŭ planta materialo. La ino demetas 4 ovojn kovotajn de ambaŭ gepatroj dum 3 semajnoj. Ambaŭ ankaŭ zorgas la idojn, sed la ino formigras antaŭe.

Estas populacio de ĝis 100 000 birdoj.

**Flavbrusta kalidro** povas hibridiĝi kun la Stepkalidro. 

## Referencoj 
*  
## Eksteraj ligiloj 
* Reteja identigeja artikolo pri tiu specio kaj aliaj etaj kalidroj 

Kategorio:Birdoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Skolopedoj
Pistacio

**Pistacio** (*Pistacia* el anakardiacoj) estas genro de dioikaj, rezinoriĉaj trunkarbustoj kaj arboj kun plume kunmetaj, ledecaj folioj kaj kun tre malgrandaj floroj en akselaj grapoloj aŭ panikloj. Estas dek specioj el la Mediteranea regiono, Azio kaj Norda kaj Centra Ameriko, pluraj kultivataj por ornamo, farmacio aŭ nutraĵo, inter ili:
* lentisko *Pistacia lentiscus*
* terebintarbo *Pistacia terebinthus*
* atlasa pistacio *Pistacia atlantica*
* ĉinia pistacio *Pistacia chinensis*
* vera pistacio *Pistacia vera*

Kategorio:Anakardiacoj
Botorca

**Botorca** [botorka] (hungare: **Őrhegy** [orhedj]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târnăveni. En 1910 Őrhegy havis 122 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 406 el kiuj 304 rumanoj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Kis-Küküllő.

Administre Botorca apartenas al la urbo Târnăveni.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

== Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando ==
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj. 

Ekzistas pli kompleta listo de hungaraj loknomoj kun "őr".

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 
* Enciklopedio de famaj civitanoj de Târgu Mureș 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Poprad

**Poprad,** ,  estas urbo en Slovakio kun ĉirkaŭ 55.000 loĝantoj (2003). Ĝi estas la ĉefa urbo de distrikto Poprad. La urbo situas ĉe samnoma rivero.

Poprad estas trafika ligejo, kie kunvenas gravaj ter- kaj fervojoj. Ĝi posedas internacian flughavenon (IATA: TAT), kiu nomiĝas "Tatry-Poprad" kaj per supermara alto de 718 metroj estas la plej alta internacia flughaveno de Eŭropo.

Turisme Poprad estas alirloko por la Altaj Tatroj kaj la Slovaka Paradizo.
eta|center|510px|Vido al Tatroj el Poprad

## Historio 
Béla la 4-a (Hungario) setligis tie germanojn. La unua mencio devenis el 1244 en formo *Theutonicalis*, poste en 1256 Poprad. En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn al Pollando ĝis 1772. La 16 hipotekitaj urboj hungare, poste slovake (la nuntempaj slovakaj loknomoj jam ne ĉiuj estas urboj):

Fine de la 19-a jarcento estis konstruita granda rondirado de fervojo, kiu ligis urbojn Budapeŝto-Miskolc-Košice-Poprad-Liptovský Mikuláš-Martin-Žilina-Trnava-Bratislava-Vác-Budapeŝto. En 1910 en la urbo loĝis 2283 da homoj (818 germanoj, 758 slovakoj, 689 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo estis konsilantrajta urbo en Szepes, poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 1946 la germanoj estis deportitaj.

En 1945 kaj iom poste aliĝis proksimaj komunumoj, interalie el la 16-opo Spišská Sobota, Matejovce, Veľká. En 2001 94% de la urbanoj estis slovakoj. En la urbo oni produktas tramojn nomatajn "Tatra".
eta|dekstre|Ĉefplaco de Poprad

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Egidio el la 13-a j.c.
* katolika preĝejo omaĝe al Virgpatrino el 1940
* luterana preĝejo el 1834
* muzeo el 1896

## Ĝemelurbo 
* 20px| Szarvas, Hungario

## Famuloj 
* en la tiama Poprád naskiĝis:
** hungara akvafortisto Sámuel Lenhardt
** hungara geofizikisto György Barta
** hungara kuracisto Ödön Krompecher
** hungardevena-usona László Kiss (statistikisto)
** hungara skulptisto Károly Alexy
** hungara zoologo Béla Hankó
** kosmopolito Jakob Glatz, verkisto kaj teologo
* en Poprad naskiĝis:
** tenisistino Daniela Hantuchová
* en la urbo mortis hungara juristo Sámuel Fabriczy
eta|maldekstre|Placo en Poprad

## Esperanto 
En Poprad naskiĝis Tibor Sekelj kaj mortis Milan Zvara.


Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Beaux Arts Village (Vaŝingtonio)

eta|Situo de Beaux Arts Village en Kantono King, kaj de la kantono en Vaŝingtonio
**Beaux Arts Village** (*Belarta Vilaĝo*, [bozarc']) estas malgranda urbeto en Kantono King, Vaŝingtonio, Usono. Ĝin ĉirkaŭas la multe pli granda urbo Belvjuo. Ĉiu posedanto de hejmo en Beaux Arts estas membro de organizaĵo "Western Academy of Beaux Arts", artista organizaĵo al kiu apartenis la fondintoj, kiuj establis la vilaĝon kiel artistan kolonion en 1908. La vilaĝo estas la plej malgranda municipa organizaĵo en Kantono King, havinte nur 307 loĝantojn en 2000 kaj 299 en 2010. La loĝantoj estas plejparte riĉaj sed liberalaj: la meza enspeznivelo rangas 5a el 522 lokoj en la ŝtato, sed 63% el ĝiaj balotoj estis por John Kerry en 2004.

"Western Academy of Beaux Arts" proprietas la lagbordon en la vilaĝo, rezervante ĝin por la membroj kaj iliaj gastoj.

La oficiala retejo de la vilaĝo estas Town of Beaux Arts Village.

Kategorio:Kantono King (Vaŝingtonio)
Kategorio:Urbetoj en Vaŝingtonio
Kantono King (Vaŝingtonio)

**Kantono King** ( [kinkaŭnti]) estas la plej multnombre loĝata kantono el la 39 kantonoj de Vaŝingtonio (kaj la 12a en tuta Usono), havinte laŭ la censo de 2000 entute  loĝantojn. En 2005 la loĝantoj de la kantono nombris simile al la tuta ŝtato Nebrasko.

La ĉefurbo de la kantono, kie situas la kantona administra sidejo, estas la plej granda urbo en la ŝtato, Seatlo, kaj en Kantono King situas ĝiaj antaŭurboj (i.a. Belvjuo, Kirklando, Redmondo...) La kantono etendiĝas de la marbordo (orienta flanko de Fjordego Puĝeta) ĝis la kresto de la Kaskada Montaro. Ĝi kovras areon de 5 974 km² (el kio 5 506 km² estas seka tero kaj 467 km² estas akva surfaco).

## Historio 
Origine (en 1852) la kantono ricevis sian nomon honore pri William Rufus King, vicprezidento de Usono sub prezidento Franklin Pierce. Lastatempe oni ŝanĝis tion, tiel ke la nomo jure honoras pri Martin Luther King.

### Komunumoj 
* Bothell (Vaŝingtonio)
* Burien
* Snoqualmie Pass
* Tukwila
* Yarrow Point

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

## Eksteraj ligiloj 
La oficiala retejo de la kantono (plejparte anglalingva) estas www.metrokc.gov.
Terebintarbo

[eta|*Pistacia terebinthus* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **terebintarbo** aŭ **terebinto** ( ***Pistacia terebinthus*** ) estas specio de pistacio el la Mediteranea regiono, falfolia trunktarbusto aŭ arbeto kun nepare plume kunmetaj folioj, kiu liveras la *veran terebinton* ( aŭ *terabintinon* ).
En NPIV difinita kiel "specio de pistacio (*Pistacia terebinthus*) el la mediteranea regiono falfolia trunkarbusto aŭ arbeto kun nepare plume kunmetitaj folioj, kiu liveras la veran terebintinon"

La **Terebinta pistacio** (*Pistacia terebinthus*), aǔ **terebino**, estas plantspecio el la familio de la familio de la Anakardiacoj (*Anacardiaceae*).

## Karakterizaĵoj 
Terbeninarbo estas somerverda, 2 ĝis 5 m alta arbusto aǔ malgranda arbo. La folioj estas nepare plumaj . La folitigoj estas kalvaj. La raĥido estas sen flugiloj. Ekzistas 3 ĝis 9 folietoj, kiuj longas 2 ĝis 8,5 cm kaj estas ovalaj. Ili havas malgrandan pinton. La floroj estas brunecaj kaj staras en longaj panikoj. La renverse ovoformaj fruktoj longas 5 ĝis 7 mm. Unue ili estas ruĝaj poste brunaj.

La maturiĝo estas de aprilo ĝis julio.

## Disdivido 
La terbentino kreskas nature en la mediteranea regiono, tie en maldensaj arbaroj kaj en la makiso ĝis la montara ŝtupo. La specio plej ofte kreskas sur kalko.

## Uzado 
La terebentinplanto estas uzata (apud pli ofte uzataj pingloarboj) por ricevi terebentino (*kipra terebentino*) .
En kelkaj regionoj de Turkujo la fruktoj de la arbeto estas uzata kiel kafosuregato (Menengiç kahvesi). La preparo de tiu kafo similas al la turka kafo: la pulverigita frukto estas kuirita en lakto anstataǔ akvo.

## Sistematiko 
Oni distingas du subspeciojn:
* Ĉe *Pistacia terebinthus* subsp. *palaestina* (BOISS.) ENGLER (sinonimo: *Pistacia palaestina* BOISS.) la fina folietoj estas pli malgrandaj ol ĉe *Pistacia terebinthus* subsp. *terebinthus*. Ĝi kreskas en Kipro, Turkujo, Siro, libano, Israelo, Jordenio kaj Saǔdarabio.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Anakardiacoj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Plantoj de Azio
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Boziaș

**Boziaș** [boziaŝ] (hungare **Borzás** [borzaŝ]) estis vilaĝo en Rumanio, aligita en 1950 al Târnăveni. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 706 rumanajn loĝantojn. 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1441. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*Vasile Moldovan (Sânpaul, 24-a de junio 1824 – Boziaș, 1-a de januaro 1895): revoluciulo en 1848.
*Elemér Gyárfás (27-a de aŭgusto 1884 – Bukareŝto, 4-a de oktobro 1945): politikisto, ekonomikisto, publicisto

## Fonto
*Magyar Nagylexikon
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Maldekstra korno

La **maldekstra korno** *(ˋ)* estas latin-alfabeta supersigno (diakrita signo) en la formo de streko iranta de maldekstre-supre dekstren-malsupren.

Tipografie la maldekstra korno kutime havas angulon de proksimume 40° al la horizontalo.

En Unikodo la maldekstra korno havas la numeron 768 (deksesuma 0x300). Tiu signo laŭdifine kombiniĝas kun la antaŭa litero.

## Vidu ankaŭ artikolojn 
* Duobla korno
* Dekstra korno

Kategorio:Diakritaj signoj
Á

**Á**, **á** (a kun dekstra korno) estas litero de la ĉeĥa, feroa, hungara, islanda kaj slovaka alfabetoj. Krome ĝi ĉeestas en la hispana, irlanda, portugala kaj vjetnama kiel variaĵo de la litero a.
eta|dekstre

## Uzo en diversaj alfabetoj 
### Ĉina 
En la pinjino á indikas la sonon  kun supreniranta tono.

### Feroa 
Á estas la dua litero de la feroa alfabeto. Povas indiki la sonon  aŭ .

### Hungara, ĉeĥa kaj slovaka 
Á estas la dua litero de la hungara, ĉeĥa kaj slovaka alfabetoj. Indikas la sonon .

### Islanda 
Á estas la dua litero de la islanda alfabeto. Indikas la sonon .

### Vjetnama 
En la vjetnama alfabeto á indikas la sonon  prononcitan per supreniranta tono.

## Kodigo 
## Eksteraj ligiloj 
* Omniglot — writing systems & languages of the world
** Czech language
** Faroese language
** Hungarian language
** Icelandic language
** Slovak language

A á
A á
É

eta|dekstre
**É**, **é** (e kun dekstra korno) estas litero de la ĉeĥa, hungara, islanda, kaŝuba, luksemburga kaj slovaka alfabetoj. En la angla, dana, franca, galega, hispana, irlanda, itala, kataluna, norvega, okcitana, portugala, sveda kaj vjetnama alfabetoj la litero estas uzata kiel variaĵo de la litero e. En la angla lingvo ĝi povas esti uzata en pruntoj (ekzemple  el la franca) kaj latinigoj (ekzemple  el la japana). Krome la litero estas uzata en la navaha kaj nederlanda alfabetoj.

## Uzo en diversaj lingvoj 
### Ĉeĥa kaj slovaka 
É estas kvina litero de la ĉeĥa kaj slovaka alfabetoj, esprimas la sonon .

### Ĉina 
En la pinjino é estas uzata por esprimi duan tonon.

### Dana, norvega kaj sveda 
En la dana, norvega kaj sveda lingvoj la litero é estas ofte uzata por distingi homonimojn en skribita teksto. Ekzemple en la dana:  (unu) kaj  (nedifina artikolo), en la norvega  (ursujo) kaj  (ideo), en la sveda  (armeo) kaj  (kompatinda).

### Kataluna 
En la kataluna lingvo é esprimas fermitan akcentitan sonon  en tiuj kazoj, kiam sen la supersigno la akcento estus al alia silabo. Foje la litero estas uzata ankaŭ por distingi sencon; ekzemple  estas triapersona singulara formo de la verbo «esti», kaj  estas triapersona refleksiva pronomo.

E é
E é
Í

**Í**, **í** (i kun dekstra korno) estas litero de kelkaj alfabetoj bazitaj sur la latina alfabeto.
eta|dekstre

Ĝi estas aparta litero en la ĉeĥa, feroa, hungara, islanda kaj slovaka lingvoj kaj en la latinalfabeta skribo de la tatara; en tiuj lingvoj la litero indikas precipe longan sonon . Renkonteblas ankaŭ en pluraj latinidaj lingvoj (galega, hispana, kataluna, okcitana, portugala kaj aliaj), kaj ankaŭ en la irlanda, navaha, vjetnama, ĉina pinjino kaj en aliaj lingvoj, kie dekstra korno indikas akcenton aŭ tonon.

## Uzo 
* En la feroa alfabeto í estas 11-a kaj indikas sonon .
* La litero estas 16-a en la ĉeĥa kaj hungara alfabetoj, 12-a en la islanda alfabeto kaj 18-a en la slovaka alfabeto. En tiuj lingvoj la litero indikas sonon .
* En la tatara latina alfabeto de la versio Zamanalif la litero estas 14-a kaj indikas sonon .
* En la vjetnama alfabeto  kaj pinjino dekstra korno indikas altan suprenirantan tonon.
* En la portugala alfabeto kaj alfabetoj de pluraj aliaj latinidaj lingvoj la litero indikas nestandartan akcenton.

## Kodigo 
## Eksteraj ligiloj 
* Omniglot — writing systems & languages of the world
** Faroese language
** Hungarian language
** Icelandic language
** Czech language
** Slovak language
** Tatar language

I í
I í
Ń

**Ń** (N kun dekstra korno), minuskle **ń** estas la 19-a litero de la pola alfabeto, la 20-a litero de la malsuprasoraba alfabeto kaj la 21-a litero de la suprasoraba alfabeto.

## En la pola lingvo 
En pola lingvo ĝi neniam komencas vorton, antaŭ vokaloj (krom **i**) anstataŭ ĝi estas uzata dusigno **ni** kaj antaŭ **i** oni uzas la solan literon **n**.

## En la sorabaj lingvoj 
En la sorabaj lingvoj ĝi same kiel en la pola neniam aperas en la komenco de vorto. Sed ĝi nur ŝanĝiĝas al **ni**, se ekzakte la vokalo i sekvas tie. Antaŭ aliaj vokaloj aperas **nj**, tiel ke estiĝas la sekvoj **nja**, **nje**, **njo**, **nju**. Do ĝi nur estas uzata je la vorta kaj silaba finoj. Ekz. suprasorabe **kóń** "ĉevalo" (komparu **konja** (genitivo), **konik** "ĉevaleto").

## En aliaj lingvoj 
La litero uzatas ankaŭ en latina versio de belorusa alfabeto (нь en cirila skribo ), en soraba kaj vilamovica lingvoj.

## Similaj literoj kaj kombinoj 
En hispana lingvo la saman sonon signas ñ, en la ĉeĥa kaj slovaka - ň; en la franca kaj la itala estas uzata dusigno gn, dum ke en la portugala kaj vjetnama estas uzata la dusigno nh.

N ń
N ń
Ý

eta|dekstre
**Ý**, **ý** (y kun dekstra korno) estas litero de la ĉeĥa, feroa, islanda, kimra, slovaka, turkmena kaj vjetnama lingvoj.

En la ĉeĥa alfabeto la litero estas 40-a, en la islanda alfabeto ĝi estas 29-a, en la slovaka 44-a.

## Kodigo 
Y ý
Y ý
Ź

eta

**Ź** (minuskle **ź**) estas litero de la latina alfabeto, Z kun dekstra korno. Ĝi estas la 31-a litero de la pola kaj la 32a litero de la montenegra alfabetoj. Ĝi uziĝas ankaŭ en belorusa Łacinka, en la vilamovica kaj la malsuprasoraba.

En la pola la litero reprezentas la sonon [ʑ] (IFA).

## Referencoj 
Z
Z
Kategorio:Pola lingvo
Ŝatt al-Arab

La **Ŝatt al-Arab** (, *Bordo de la Araboj*) aŭ la **Arvandrud** (, *Rivero Arvand*), estas rivero en Sudokcidenta Azio kiu longas ĉirkaŭ 200&nbsp;km. Ĝi formiĝas ĉe la kunfluiĝo de la Eŭfrato kaj la Tigriso en la urbo de al-Qurnah, kiu situas en la gubernio Basra de suda Irako. Ĝia larĝeco varias inter 232 m ĉe Basra kaj 0,8&nbsp;km ĉe ĝia fino. La suda parto de la rivero estas la limo inter Irako kaj Irano ĝis ĝia fino ĉe la Persa Golfo, kaj la regiono estas fonto de nuna teritoria disputo inter Irako kaj Irano.

eta|

Kategorio:Riveroj en Azio
Sebastián Aguilera de Heredia

**Sebastián Aguilera de Heredia** (baptita je la 15-a de aŭgusto 1561 en Zaragozo; † 16-a de decembro 1627) en Zaragozo, estis hispana orgenisto kaj komponisto.

## Vivo 
Li naskiĝis en 1561 en la kvartalo *San Pablo* en Zaragozo, kaj liaj gepatroj estis Sebastián Aguilera kaj Magdalena Díaz de Heredia. Estas verŝajne, ke en sia junaĝo li konatiĝis kun Melchor Robledo, kiu instruis muzikon en la kapelo de San Martín, en *La Seo*.

Li komencis sian karieron en 1585 kiel orgenisto de la katedralo de Huesca, kie li subtenis la konstruadon de la nova orgeno. Li tenis la postenon ĝis la 29-a de septembro 1603, kiam li estis ordinita kiel pastro, reiris al Zaragozo kiel orgenisto de La Seo. Pli poste oni restaŭris la orgenon sub lia gvidado. En decembro de 1620 li nomumis Jusepe Ximénez, lia lernanto, vicorgeniston; Ximénez sukcedis lin en lian postenon.

## Verkaro 
Lia verkaro troviĝas dise en la arkivoj de Barcelono, la Biblioteca Nacional de España, Jaca, la monaĥejo de El Escorial, Oporto kaj Valencia.
* *Canticum Beatissimae Virginis deiparae Mariae* (1618), komponita por 36 magnificato
* Verkoj por orgeno: falsas, tientoj

## Bibliografío 
* M. Roubinet, « Sebastián Aguilera de Heredia », en: Gilles Cantagrel (dir.), *Guide de la musique d’orgue*, Éditions Fayard 1991, ISBN 2-213-02772-2
* Palacios, José Ignacio, *Los compositores aragoneses*, Zaragoza (2000) ISBN 84-95306-41-7

## Eksteraj ligiloj 
* Sebastián Aguilera de Heredia  en la Gran Enciclopedia Aragonesa 
* iuj muzikaĵoj en formato MIDI
* partituro de la verkaĵo *Tiento de 4 tono*
* 

Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Graflando Dublino

La **graflando Dublino** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando. Ĝi entenas Dublinon, la ĉefurbon kaj la plej grandan urbon de la ŝtato. Ĝi estas cetere subdividita laŭ tri pliaj graflandoj: Dún Laoghaire-Rathdown, Fingal kaj Suda Dublino.

Dublino troviĝas ĉe la orienta bordo de Irlando, en la provinco Leinster. La regiono restis graflando ĝis 1994, kiam raporto de la Konsilio de Eŭropo prezentis la Respublikon Irlandon kiel la plej centralizitan ŝtaton de Eŭropo. Oni tiam decidis disigi tiun graflandon kaj anstataŭigi ĝin per la tri novaj graflandoj.

Sed hodiaŭ, multaj asocioj, ŝtataj oficejoj aŭ  daŭre uzas tiun subdividon.

## Urboj kaj kvartaloj 
* Balbriggan, Blanchardstown
* Castleknock, Clondalkin, Clonskeagh, Clontarf, Coolock 
* Dalkey, Donabate, Drumcondra, Dundrum, Dún Laoghaire
* Foxrock
* Goatstown
* Harold's Cross, Howth
* Killiney
* Leopardstown, Lucan
* Malahide, Mulhuddart
* Palmerstown, Portmarnock
* Ranelagh, Rathcoole, Rathfarnham, Rathgar, Rathmines, Rush
* Saggart, Sandyford, Skerries, Stepaside, Stillorgan, Swords
* Tallaght, Templeogue, Terenure

## Referencoj
Ó

**Ó**, **ó** (o kun dekstra korno) estas litero de ĉeĥa, feroa, hungara, islanda, kaŝuba, pola, slovaka kaj soraba alfabetoj. Krome la litero ekzistas en la hispana, irlanda, kataluna, okcitana, portugala kaj vjetnama lingvoj kiel variaĵo de la litero o, kaj ankaŭ povas esti aplikata en la angla lingvo pro aliaj kialoj.
eta|dekstre

## Uzo en diversaj alfabetoj 
### Ĉeĥa, hungara kaj slovaka 
Ó estas 24-a litero de la ĉeĥa alfabeto, 25-a de la hungara kaj 28-a de la slovaka. Indikas la sonon .

### Ĉina 
En la pinjino ó estas *yángpíng*-sono (, altleviĝanta tono) *o*.

### Feroa 
Ó estas 18-a litero de la feroa alfabeto. Povas indiki sonojn  aŭ .

### Hispana, kataluna kaj portugala 
Ó estas uzata en la hispana, kataluna kaj portugala lingvoj por indiki akcentitan  kiam ne estas ordinara laŭ la reguloj. En la kataluna ĝi krome emfazas fermitecon de sono.

### Irlanda 
Ó estas vaste uzata en irlanda lingvo kiel prepozicio kun la signifo «el». Krome estas uzata en viraj familiaj nomoj, kie ĝi estas derivita de la vorto  kio indikas nepon, distinge de  indikanta filon. Kiam irlandaj nomoj estis angligitaj, tiu Ó, antaŭ tio ofte renkontebla en nomoj, estis jen preterlasata, jen anstataŭata per ordinara O.

### Islanda 
Ó estas 19-a litero de la islanda alfabeto. Indikas la sonon .

### Kaŝuba 
Ó estas 23-a litero de la kaŝuba alfabeto. Indikas la sonon . En la sudaj dialektoj povas indiki la sonon .

### Pola 
Ó estas 21-a litero de la pola alfabeto. Estas prononcata same kiel u. La diferenco inter du literoj estas nur historia: per ó estas indikataj komencaj sonoj  relative antaŭnelonge ŝanĝiĝintaj al ; en vortderivado kaj fleksiado la litero ó ofte interviciĝas kun ne ŝanĝiĝinta litero o:  — , .

### Sorabaj 
Ó indikas la sonon  en la suprasoraba lingvo kaj  aŭ  en la malsuprasoraba.

### Vjetnama 
En la vjetnama alfabeto ó indikas la sonon  (alte levitan o).

## Kodigo 
## Eksteraj ligiloj 
* Omniglot — writing systems & languages of the world
** Czech language
** Faroese language
** Hungarian language
** Icelandic language
** Irish language
** Kashubian language
** Polish language
** Slovak language
** Sorbian language

O ó
O ó
Beekman Cox Cannon

**Beekman Cox CANNON** (1911 – 19-a de oktobro 2004) estis usona profesoro pri muziko en Universitato Yale. Li servis ankaŭ dum multaj jaroj (1961-1974) kiel mastro de la loĝkolegio Jonathan Edwards en tiu universitato. En 1975 li fondis operon "Glimmerglass" en Cooperstown (Novjorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo ĉe Yale.edu
* [Nekrologo en la retejo de ''The New York Times(https://eo.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times)]

Cannon
Cannon
Graflando Carlow

La **graflando Carlow** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita sudoriente de la insulo, en la provinco Leinster. Ĝi havas nur proksimume  loĝantojn. La ĉefurbo Carlow, ĉe la rivero Barrow, havas  loĝantojn.

## Urboj kaj vilaĝoj 
* Ballon, Borris
* Carlow, Clonegal, Clonmore
* Hacketstown
* Leighlinbridge
* Muine Bheag (Bagenalstown), Myshall
* Nurney
* Rathvilly
* Tullow

## Lokaj famuloj 
* John Tyndall, la 19-a jarcenta scientisto kiu sukcese klarigis la bluecon de la ĉielo
* Pierce Butler, deputito de Suda Karolino, unu el la fondintoj de Usono
* William Dargan, inĝeniero, unu el la ĉefaj kreintoj de la irlandaj fervojoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Graflandoj de Irlando

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 
* Co Carlow FC 

Carlow
Solario

eta|dekstra|200ra|Solario
**Solario** (ankaŭ sunbenko) estas teknika instalaĵo por radiado de la korpo kun UV-lumo. Ĝenerale tio servas bruniĝon de la haŭto pro kosmetikaj, estetikaj celoj, sed oni uzas la instalaĵojn ankaŭ en la medicino por trakti haŭtajn malsanojn.

La Monda Organizo pri Sano malkonsilas uzon de la solarioj pro kosmetikaj celoj, ĉar la ultraviola radiado povas damaĝi (maljunigi) la haŭton kaj tiel altigi la riskon je haŭtkancero.

## Eksteraj ligiloj 
* germane 
* sciigo de MOS 
* solarioj

Kategorio:Elektraj aparatoj
Kategorio:Kosmetiko
Oficina rosmareno

eta|maldekstra|La floranta rosmareno
[eta|maldekstra|La fruktoj kaj semoj de oficina rosmareno (*Rosmarinus officinalis*) - [Muzeo de Tuluzo]]
[eta|maldekstra|*Salvia rosmarinus* - [Muzeo de Tuluzo]]
eta|200px|maldekstra|La oficina rosmareno en florpoto

La **oficina rosmareno** (*Salvia rosmarinus*) estas rosmareno el la familio de lamiacoj, tufarbusto kun vintrodaŭraj, ledecaj, liniformaj folioj kaj kun akselaj, mallongaj grapoloj el hele violetbluaj (malofte blankaj) floroj kun dulipa korolo. Ĝis 2017 ĝi nomiĝis *Rosmarinus officinalis*, sed post komparado de genetiko oni decidis ĝin enmeti en la genro de la salvioj.

En la kuirarto uzatas la folioj de tiu ĉi palearktisa planto. Rosmareno fajnigas ĉefe saŭcojn, supojn, fiŝaĵojn, ŝafaĵojn kaj porkaĵojn. Ĝi estas tre forta spico kaj estu pro tio atente dozata. La planto estas uzata ankaŭ en la kuirejo kaj kiel oleo en aromaterapio.

Dosiero:ChristianBauer flowering rosemary.jpg|
Dosiero:Illustration Rosmarinus officinalis0.jpg|Oficina rosmareno
Dosiero:Koeh-258.jpg|Ilustraĵo de oficina rosmareno 
Dosiero:Rosemary (রোজমেরী).JPG

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Spicoj
Rosmareno
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Kuracplantoj
Graflandoj de Irlando

La **graflandoj de Irlando** estis kreitaj de Britio je la 19-a jarcento por mastrumi la lokan administradon. Oni hodiaŭ ankaŭ uzas ilin por sporto.

En Nord-Irlando, la ses graflandoj estis anstataŭitaj en 1973 per 26 distriktoj. En la Respubliko Irlando, ses el la 26 originalaj graflandoj estis pliposte subdividitaj : la urboj Cork, Dublino, Galway, Limerick kaj Waterford havas administradon apartan de siaj graflandoj, kaj la graflando Tipperary plie subdividiĝas laŭ du administradoj (suda kaj norda).

## Vidu ankaŭ 
* ISO 3166-2:IE
* Respubliko Irlando
* Nord-Irlando
Logika aŭo

En la logiko, la **logika aŭo** (esprimita per *aŭ*), ankaŭ nomita **disjunkcio (logiko)**, estas logika konektilo (operacio), kiu nur rezultigas veran frazon, se minimume unu (iu ajn) el frazeroj estas veraj.

La operacio estadas skribita per signo | (kodo deksesuma 7C en unikodo) aŭ per signo ∨ (kodo deksesuma 2228 en unikodo, &amp;or; en HTML).

Ĝia vertabelo do estas (uzataj valoroj estas mallongigoj de **V**era kaj **F**alsa):

La alia maniero de skribo de la sama vertabelo estas per uzo de nombro 1 por **V**era kaj 0 por **F**alsa:

Laŭbita logika kajo same operacias por ĉiu bito de du nombroj kaj produktas la rezultan nombron. Ekzemple (la nombroj estas deksesumaj) 0x567F | 0x8CA1 = 0xDEFF.

Aŭo estas asocia kaj komuta.

----

En elektrotekniko logika kajo estas farata per paralela konekto de ŝaltiloj.

----
[eta|maldekstra|180px|[Logika elemento aŭo]]
En elektroniko por logika aŭo estadas specialaj logikaj elementoj, ili povas havi pli ol du enenirojn.

## Vidu ankaŭ 
* Bulea algebro
* Logika neo
* Logika kajo
* Logika malinkluziva aŭo
* S.n.s.

Kategorio:Bulea algebro
Flugfolio

**Flugfolio** estas tiu unu- aŭ dupaĝa presita papero, hodiaŭ fotokopiita, kiu estas ofte desegnita per ilustraĵo kaj diskonigas iun sciindaĵon, sciigon. Ĝi servis dum la militoj ofte informi la malamikojn aŭ en paco por informi pri iu reklamita varo aŭ pri politika ideo.

Ĝi aperis pruvebla unuafoje en 1488, iom post apero de la libropresado. Ili servis komence la komercadon, sed ili mem ne estis senpagaj, oni povis ilin nur aĉeti. Oni kalkulas ties prezon je 1-4-hora laboro de simpla metiisto.

En la postaj jarcentoj aperis tri temobranĉoj: sensacioj kaj mirakloj; religiaj eldiroj; politikaj kaj militistaraj informoj. 

La flugkajeroj (pamfletoj) havis plurajn paĝojn, nebinditajn. Oni vidas hodiaŭ ilin antaŭuloj de la moderna gazeto, kvankam ili ne aperis periode.

## Vidu ankaŭ 
* Flugfolio (retejo)
* Manifestacio
* Propagando

Kategorio:Paperoj
Kategorio:Propagando
Graflando Wicklow

eta|centre|773x773px|Monto Luggala kaj Lago Tay, graflando Wicklow
La **graflando Wicklow** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita sude de Dublino ĉe la orienta bordo de la insulo, antaŭ la Irlanda maro, en la provinco Leinster. Ĝi etendiĝas sur  kaj havas proksimume  loĝantojn. Wicklow havas landlimojn kun la graflandoj Wexford, Carlow, Kildare kaj Dublino.

La ĉefurbo estas Wicklow (9355 loĝantoj), kvankam la plej grava urbo estas Bray, kun  loĝantoj.

## Geografio 
La graflando enhavas du tre malsamajn regionojn : unue la marbordo kaj due la montoj Wicklow. La marbordo estas la favorata libertempejo de la Dublinanoj, dum la dua ankoraŭ ĝuas sovaĝajn pejzaĝojn, samkiel tiuj de Connemara aŭ Kerry. La malnova monaĥejo de Glendalough troviĝas en tiuj montoj.

La graflando apartenas al la areo "Granda Dublino" (*Greater Dublin area*).

## Historio 
Oni ofte rigardas la graflandon Wicklow kiel la plej novan graflandon de Irlando, ĉar ĝi estis kreita en 1605, el terenoj antaŭe aparteninta al la graflando Dublino.

## Urboj 
* Aghavannagh, Annamoe, Arklow, Ashford, Aughrim, Avoca,

* Ballinaclash, Ballycoogue, Baltinglass, Blessington, Bray,
* Carnew, Coolafancy, Coolboy
* Delgany, Donard, Dunlavin,
* Enniskerry,
* Glencree, Glenealy, Greenane, Greystones,
* Hollywood
* Kilcoole, Kilmacanogue, Kilpedder
* Lacken, Laragh,
* Manor Kilbride, Meeting of the Waters,
* Newtownmountkennedy,
* Rathnew, Rathdrum, Redcross, Roundwood,
* Shillelagh, Stratford
* Tinahely,
* Valleymount,
* Wicklow, Woodenbridge

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Graflandoj de Irlando
Ŝelo (komputiko)

[eta|dekstra|Bash ĉe [Debiano]]

**Ŝelo** (ekz. *virtuala terminalo*) en operaciumo estas programo, kiu ebligas komandi sistemon kaj lanĉi programojn. Kun kerno, ĝi estas unu el la plej gravaj eroj de operaciumo.

La ŝelo estas la labora medio, per kiu eblas ordoni al komputilo, por ruli programojn.

Ekzistas du ĉefaj tipoj de ŝeloj - *tekstaj* kaj *grafikaj*. Plej famaj tekstaj ŝeloj en Uniksaj operaciumoj estas Bash kaj PowerShell en Vindozo. En Uniksaj operaciumoj ekzistas multe da grafikaj ŝeloj (KDE, GNOME, ktp.), Vindozo ĝenerale havas sian grafikan interfacon.

Kategorio:Uzant-interfaco
Teorbo

eta|Teorbo
La **teorbo** (, , ) estas muzikinstrumento, kiu apartenas kiel plukinstrumento al la kordinstrumentoj. La nomo **teorbo** markas serion de diversaj basliutoj, la tiel nomataj **arĉliutoj**, ties komuneco konsistas en dua agordejo por la muntado de bordunkordoj: Liuto attiorbato, Arciliuto, Chitarrone, franca Théorbe des pieces, angla Theorbo, Archlute, germana Barocklaute, Angelique / Angelica. La etimologio de la nomo ĝis nun estas neklara.

## Historio 
La nova muziko ekde 1600 (monodio, Giulio Caccini) necesigis instrumentojn kun malalta basregistro por la akompano. Pli malaltsonajn enterokordojn de la liuto oni povas produkti aŭ pli dikajn aŭ pli longajn. Ĉar la dikeco estas limigita, oni alstrebis la longecon kaj disvolvis la duan agordejon ĉe plilongigita kolo.

Plua distingilo de la diversaj tipoj de teorboj estas ilia alteco kaj ligite al tio la longa fingrotabulo-mezuro, kiu povas varii inter 76 kaj 98 cm. Enterokordoj, kiuj estas tiel longaj kaj tamen sonu, ne estas produkteblaj. Tiel oni devas agordi je kelkaj tipoj la unuan aŭ ankaŭ la unuan kaj duan ĥoron oktavon pli malalte (Chitarrone, Théorbe des pieces, Archlute), tiel ke la tria ĥoro estas la plej alta.
eta|dekstra|Theorbo

La plej elstaraj muzikistoj de la instrumento en Italio estis Johann Hieronymus Kapsberger kaj Alessandro Piccinini. Oni ne scias, ĉu en Anglio ekzistis solomuziko por teorbo, sed i.a. William Lawes uzis ĝin en sia ĉambromuziko. En Francio oni ŝatis teorbojn ĝis meze de la 18-a jarcento kaj utiligis ilin por kaj ĉambromuziko kaj orkestraĵoj (Nicolas Hotman, Robert de Visée). La kortegorkestroj de Vieno, Bayreuth kaj Berlino laborigis teorbistojn ĝis multe post 1750 (Ernst Gottlieb Baron, Francesco Conti).

Solomuzikon por teorbo oni notis en tabulaturojn.

## Teorbistoj 
El la teorbistoj niatempaj elstaras Lynda Sayce, Pascal Monteilhet, Edin Karamazov, Eduardo Egüez, Nigel North, Hopkinson Smith, Paul O'Dette, Andreas Martin, Rolf Lislevand, Christina Pluhar, Matthias Spaeter, Terrell Stone, Jakob Lindberg kaj Stephen Stubbs i.a.

## Literaturo 
* Ekkehard Schulze-Kurz: Die Laute und ihre Stimmungen in der ersten Hälfte des 17. Jahrhundert, 1990, ISBN 3-927445-04-5, alirebla kaj ricevabla ĉe Autoren 
* Robert Spencer: *Chitarrone, Theorbo and Archlute* en: Early Music, Vol. 4 No. 4 (oktobro 1976), 408-422, alirebla ĉe David van Edwards

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kordinstrumentoj
Direktorejo de norvegaj akvaj rimedoj kaj energio

dekstra

**Direktorejo de norvegaj akvaj rimedoj kaj energio** ( mallongigita **NVE**) estas a norvega registara agentejo ekigita en 1921. Ĝi estas sub *Olje- og energidepartementet* - ministerio de nafto kaj energio. Ĝi okupiĝas pri akvo kaj energio en la lando. Ĝi ankaŭ okupiĝas pri regado de inundoj.

La direktorejo baziĝas en Oslo, la regionaj oficejoj estas en Hamar, Førde, Tønsberg, Trondheim kaj Narvik.

Ĝi retpaĝaro http://www.nve.no enhavas statistikon pri produktado, uzado kaj kostoj de energio kaj informon pri lagoj kaj akvokolektaj areoj de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.nve.no - retpaĝaro de la agentejo

Kategorio:Norvegio
Graflando Kildare

La **graflando Kildare** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita sudokcidente de Dublino en la provinco Leinster. La administra centro de la graflando troviĝas en la urbo Naas, sed la plej grava urbo, historie kaj kulture, estas Kildare.

La graflando Kildare estas fama pro siaj ĉevaloj kaj ĉevalaj kuradoj. Ekzistas pluraj ĉevalejoj kaj hipodromoj kun internacia reputacio (ekz. The Curragh).

## Geografio 
La graflando Kildare havas landlimojn kun la graflandoj Carlow, Dublino, Laois kaj Meath.

La orienta parto de la graflando spertas gravan demografian kreskon depost la mezo de la 1990-aj jaroj. Urboj kiel Maynooth, Leixlip, Celbridge kaj Kilcock nun plene apartenas al la dublina ĉirkaŭurbo.

## Ekonomio 
En Leixlip situas la giganta fabrikejo de la firmo Intel. Maynooth estas la historia universitata centro de la graflando: tie troviĝas la *Saint Patrick College* kaj la *National University of Ireland*.

## Ĉefaj urboj 
* Athy
* Ballymore Eustace
* Celbridge
* Kilcock
* Kildare
* Kill
* Leixlip
* Maynooth
* Monasterevin
* Naas
* Newbridge

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Graflandoj de Irlando

Kildare
Alessandro Piccinini

**Alessandro Piccinini** (* 30-a de decembro 1566 en Bolonjo; † ĉ. 1638 samloke (?)) estis itala liutisto, teorbisto kaj komponisto.

Piccinini naskiĝis en Bolonjo kiel ido de muzikema familio. Lia patro Leonardo Maria Piccinini instruis al li la liuton. Li ricevis postenojn ĉe la kortego de Este en Ferrara. En 1597 la papa legato dungis lin kiel liutisto, posteno kiun tenis Piccinini ĝis sia morto.

El lia verkaro nur malmultaj pecoj estas konservitaj. Piccinini estas plej bone konata pro siaj du volumoj de liutmuziko: *Intavolatura di Liuto et di Chitarrone, libro primo *(Bolonjo, 1632) kaj "Intavolaturo di Liuto" (Bolonjo, 1639), post lia morto publikita de lia filo Leonardo Maria Piccinini.

Kategorio:Italaj liutistoj‎
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 17-a jarcento
Graflando Meath

La **graflando Meath** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando. Ĝi estas ofte kromnomita la « Reĝa Graflando » (*Royal County*).

## Historio 
Koncerne administradon, la ĉefa urbo estas Navan, kvankam Trim havas pli gravan historian heredaĵon (tie la Vikingo Hugh de Lacy malnovtempe starigis grandan kastelon kaj parlamenton).

Inter la aliaj gravaj urboj, oni povas mencii Ashbourne, Dunshauglin, Ratoath, Dunboyne, Kells, kaj Oldcastle, fama pro ĝia ĉefturo kaj pro la abatejo de Kells. La urbo Slane famiĝas kaj pro sia kastelo, kaj pro siaj oftaj rock-koncertoj.

Newgrange estas tre malnova loko : la unuaj konstruaĵoj datiĝas de ĉirkaŭ 3200 a.K., tio estas preskaŭ mil jarojn antaŭ Stonehenge en Anglio.

## Urboj 
* Ashbourne
* Kells
* Navan
* Trim

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Graflandoj de Irlando

## Eksteraj ligiloj 
* www.meath.ie

Meath