open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
640-aj jaroj a.K.

Jen iuj ekzemplaj eventoj de la **jardeko** de la **640-aj jaroj antaŭ nia erao** (= antaŭ Kristo = a.K.) en nia universo, pri kiuj jam verkiĝis artikoloj en la Vikipedio en Esperanto. Se vi verkas aŭ trovas alian artikolon esperantlingvan, kiu tre rilatas al tiu ĉi jardeko, vi bonvenas aldoni frazon pri ĝi ĉi tie kaj en la koncerna paĝeto pri la konkreta jaro - la postuloj pri "menciindeco" ne estas tro altaj en tempo tiom for de la nuntempo: principe eblas supozi, ke ĉiu evento el la 7-a jarcento antaŭ nia erao, pri kiu iu esperantisto penas verki propran artikolon en senerara lingvaĵo, aldonis referencojn, interpaĝajn kaj eksterajn ligilojn al la artikolo mem, konsiderindas sufiĉe grava por ankaŭ listiĝi ĉi tie.

*649 a.K. Reĝo Aŝurbanipal de Asirio fondas bibliotekon, kiu inkluzivas nian plej fruan kompletan kopion de la *Eposo de Gilgameŝ*.
* 649 a.K. - Indabigaŝ aŭ Indabibi sukcedas la reganton Tammaritu la 2-a kiel reĝo de la Elama Imperio. Tamen, jam la sekvan jaron la elamanoj en ribelo mortigas lin.
* 649 a.K. - Babilonia ribelo sub Ŝamaŝ-ŝum-ukin estas disbatita de la armeo de Asirio.
*648 a.K. - Pankraco fariĝas evento ĉe la Antikvaj Olimpikoj.
*La 6-an de aprilo 648 a.K. - Plej frua greke-kronika suna eklipso.
*647 a.K. - Reĝo Aŝurbanipal de Asirio prirabas Suzon.
*c. 647 a.K. - La murartaĵa reliefo "Aŝurbanipal kaj lia reĝino en la ĝardeno", de la palaco ĉe Ninevo estas finita. Ĝi nun estas en La Brita Muzeo, Londono.
*645 a.K. - En la ĉinia libro de la *Analoj de Printempo kaj Aŭtuno*, estis registrite, ke la 24-an de decembro tiujare videblis kvin meteoroj en la ĉielo super kio nun estas provinco Henano. Ĝi estis la unua ĉina registrado de meteoroj.
*641 a.K. - La romia reĝo *Tulus Hostilius* mortas kaj interrego komenciĝas (tradicia dato).
* 641 a.K. - Joŝia (יֹאשִׁיָּהוּ, Jôšijjā́hû; greke Ἰωσίας, Iōsías) fariĝas reĝo de Judio
*640 a.K. - Decida venko de Asirio super la Elama Imperio; Aŝurbanipal kaptas ĝian lastan reĝon Ĥumma-Ĥaldaŝ la 3-a, aneksas Elamon, kaj ruinigas la landon.

## Mortoj 
* 645 a.K. - Morto de Guan Zhong, ĉefministro de la ĉina ŝtato Qi
* 645 a.K. - Morto de Arĥiloĥo, greka poeto (proksimuma dato)
* 644 a.K. - Morto de Gigeso, reĝo de Lidio
* 643 a.K. - Morto de *Manase* de Judujo, filo de Ĥizkija
* 643 a.K. - Morto de duko Huan de Qi en Ĉinio

## Naskiĝoj 
* 640 a.K. - Naskiĝo de Solonoo, atena leĝofaranto kaj poeto

## Referencoj 
Kategorio:7-a jarcento a.K.
-696

En la jaro **696 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj 
eta|maldekstra|280ra|
* Reĝo 周莊王 (pinjine *Zhōu Zhuāng Wáng*) komencas sian regadon en Ĉinio.
* La cimeroj ruinigas Frigion, ebla migrado de la armenoj.
* Sporto: Pantaklo de Ateno (malnovgreke *Παντακλῆς Ἀθηναῖος*) venkas en la stadiona vetkuro ĉe la 21-a Olimpikaj Ludoj (li ankaŭ venkos kvar jarojn poste).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
## Referencoj
-697

En la jaro **697 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Naskiĝo de la duko 晉文公 (pinjine *Jìn Wén Gōng*) en Ĉinio.
* 697 a.K. — Morto de la reĝo 周桓王 (pinjine *Zhōu Húan Wáng*) en Ĉinio.
* 697 a.K. — Manase (hebree *מְנַשֶּׁה‎*) formale sukcedas sian patron Ĥizkija kiel reĝo de la Reĝlando de Judujo, en la aĝo de 12 jaroj, dum la unuaj dek jaroj kiel partnera reĝo kun sia patrino, poste pliajn 45 jarojn sole.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Ĥizkija (hebree חִזְקִיָּ֫הוּ ,חִזְקִיָּ֫ה ,יְחִזְקִיָּ֫הוּ, greke Ἐζεκίας Ezekias), reĝo de la Reĝlando de Judujo
620-aj jaroj a.K.

Jen iuj ekzemplaj eventoj de la **jardeko** de la **620-aj jaroj antaŭ nia erao** (= antaŭ Kristo = a.K.) en nia universo, pri kiuj jam verkiĝis artikoloj en la Vikipedio en Esperanto. Se vi verkas aŭ trovas alian artikolon esperantlingvan, kiu tre rilatas al tiu ĉi jardeko, vi bonvenas aldoni frazon pri ĝi ĉi tie kaj en la koncerna paĝeto pri la konkreta jaro - la postuloj pri "menciindeco" ne estas tro altaj en tempo tiom for de la nuntempo: principe eblas supozi, ke ĉiu evento el la 7-a jarcento antaŭ nia erao, pri kiu iu esperantisto penas verki propran artikolon en senerara lingvaĵo, aldonis referencojn, interpaĝajn kaj eksterajn ligilojn al la artikolo mem, konsiderindas sufiĉe grava por ankaŭ listiĝi ĉi tie.

* ĉ. 627 a.K. - Morto de Asurbanipal, reĝo de Asirio; lin sukcedas Aŝur-etel-ilani (akade 18ra22ra28ra28ra22ra15ra25ra, Aššur-etil-ilāni)
* 627 a.K. - Fondo de la la urbo Durrës en nuna Albanio, tiutempe greke konata kiel Epidamnos (en la antikva greka Ἐπίδαμνος), pli poste en la romia epoko latine *Dyrrachium* (kojnea greka Δυρράχιον) per grekaj koloniantoj el Korinto kaj Korfuo
* 627 a.K. - periodo de Printempo kaj Aŭtuno: la ĉina ŝtato Jin venkas kontraŭ ŝtato Qin en la batalo de Xiao.
* 626 a.K. - Nabopolassar ribelas kontraŭ Asirio kaj fondas la Nov-Babilonan Imperion.
* 625 a.K. - Medoj kaj Babilonanoj asertas sian sendependecon de Asirio kaj atakas Ninevon (proksimuma dato).
* ĉ. 625 a.K. - La "orientiga periodo" de vazoj - forta influo kaj kopiado de la tiam pli avancitaj kulturoj de orienta Mediteraneo kaj de Antikva Proksima Oriento - finiĝas en Antikva Grekio.
* ĉ. 623 a.K. - Sin-ŝar-iŝkun (akade 25ra39ra17ra28ra, Sîn-šar-iškun) sukcedas sian fraton Aŝur-etel-ilani (akade 18ra22ra28ra28ra22ra15ra25ra, Aššur-etil-ilāni) kiel reĝo de Asirio.
* 622 aŭ 621 a.K. Drakono faras la unuan leĝkodon por Antikva Grekio (La esperanta esprimo pri "drakonaj punoj", do aparte fortaj, ankoraŭ en la 21-a jarcento memorigos pri li).
* 621 a.K. - La reĝo Joŝija (יֹאשִׁיָּהוּ, Jôšijjā́hû; greke Ἰωσίας, Iōsías) de Judujo abolas la kulton de Aŝtar.

## Naskiĝoj 
* ĉ. 628 a.K. - Ofte akceptita dato por la naskiĝo de Zoroastro.
* ĉ. 626 a.K. - Jeremio (hebree יִרְמְיָהוּ, Jirməjāhū, laŭ literumo de L. L. Zamenhof kun finaĵo "-a", sed ankaŭ skribebla Jeremio), unu el la profetoj en la historio de judismo
* ĉ. 624 a.K. - Naskiĝo de Taleso el Mileto (, transskribo per latinaj literoj *Thales*), greka filozofo konsiderata la patro de filozofio.
* ĉ. 623 a.K. - Naskiĝo de Budho.
* ĉ. 622 a.K. - Naskiĝo de Jeĥezkelo aŭ Ezekielo (hebree:  Y'ḥez'qel,  = el Dio la forto), unu el la ĉefaj profetoj de judismo kaj aŭtoro de la samnoma libro de Jeĥezkelo.
* ĉ. 620 a.K. - Naskiĝo de Ezopo.

## Mortoj 
* 628 a.K. - Morto de duko Wen de Jin, Ĉinio.
* 625 a.K. - Morto de Yuan Taotu, (轅濤塗, postmorta titolo 宣仲; Xuanzhong), nobelo kaj diplomato de la Printempa kaj Aŭtuna ŝtato Ĉen en Ĉinio. Li estas rigardata kiel la prapatro de tiuj kun familia nomo Yuan (袁).
* 621 a.K. - Morto de duko Mu de Qin, Ĉinio.

Kategorio:7-a jarcento a.K.
-606

En la jaro **606 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj 
* reĝo  周定王 (pinjine *Zhōu Dìng Wáng*) sukcedas 周匡王 (pinjine (*Zhōu Kuāng Wáng*) kiel reĝo de la dinastio Zhou en Ĉinio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Chotěvice

**Chotěvice** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Trutnov. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1362.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo 
* Tombejo, komuna tombo de ruĝarmeanoj
* Kolono kun statuaro de Kalvario
* Paroĥestrejo
* Monumento al viktimoj de la milito

## Pluaj fotoj 

Chotěvice, č.p. 160.JPG|Chotěvice
Chotěvice, autobusová zastávka.JPG|Aŭtobusa haltejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
-601

En la jaro **601 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fondo de *Perinthos* (Πέρινθος) 90 km okcidente de Bizanco fare de setlantoj el Samoso (tradicia dato).
* La juda-babilona milito komenciĝas inter la Regno de Judio kaj Babilonio.
* La 31-an de decembro finiĝis la 7-a jarcento antaŭ nia erao.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
-605

En la jaro **605 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Batalo de Karkemiŝ: Kronprinco Nebukadnecar la 2-a de Babilono venkas la armeon de Nekao la 2-a de Egiptio, certigante la babilonan konkeron de Asirio. La babilonanoj persekutas tra Sirio kaj Israelo.
* Batalo de Hamat: Nebukadnecar la 2-a venkas la reston de la egiptia armeo post la batalo de Karkemiŝ.
* Nebukadnecar la 2-a sukcedas sian patron Nabopolassar kiel reĝo de Babilono.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Metroo de Dalian

La **Metroo de Dalian** ()  estas metroo en la urbo Dalian, Ljaŭningo, Ĉinio. La metrosistemo malfermiĝis la . La sistemo nuntempe funkcianta konsistas el 6 linioj: Linio 1, Linio 2, Linio 3, Linio 5, Linio 12, kaj Linio 13.

centra|450px

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Dalian
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* UrbanRail.Net

Dalian
Dalian
Dalian
Konstantin Gyula Horváth

**Konstantin Gyula Horváth** [konŝtantin djula horvAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horváth Konstantin Gyula** estis hungara cisterciana monaĥo, arkivisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Izabellaföld (nun ekstera parto de Kölked), li mortis  en Veszprém (urbo).

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en Pécs en 1914, poste li aliĝis al la cistercianoj. Li studis teologion en Innsbruck, kie li pastriĝis en 1919, doktoriĝis post 2 jaroj. Hejmenveninta en 1921 li instruis 2 jarojn en Budapeŝto, poste inter 1923 –1936 en seminario de Zirc. En 1931 li estis levita prioro, post 5 jaroj seminariestro, krome li estis ankaŭ bibliotekisto kaj arkivisto. Tiutempe li akiris pedagogian diplomon, eĉ li doktoriĝis en Scienca Universitato Péter Pázmány, kie li atingis la instruan rangon privata profesoro en 1946. Inter 1950-1963 li estis arkivisto en la dioceza arkivo de Veszprém, poste li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Verseghy Ferenc néhány ismeretlen költeménye* (1925)
* Dalgairns, John Dobrée–Newman, John Henry–Thruston, Herbert: *Harding Szent István citeaux-i apátnak, a ciszterci rend alapítójának élete* (traduko, monografio, 1929)
* *Zirc története* (monografio, 1930)
* *Opera omnia Johannis Lemovicensis* (3 volumoj, 1932)
* *A Zsoltároskönyv magyarázata és fordítása* (1935)
* *A hittudományi és tanárképző intézet története* (1939)
* *Gizella királyné veszprémi hímzőiskolája* (1993)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Metroo de Harbino

La **Metroo de Harbino** () estas metroo en Harbino, la provinca ĉefurbo de Hejlongĝjango en nord-orienta Ĉinio. La sistemo ekfunkciis la  kun la malfermo de Linio 1. La sistemo havas entute tri liniojn en novembro 2021.

centra|450px

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Harbino
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Harbino
Harbino
Harbino
Chvaleč

**Chvaleč** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Trutnov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1329.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
* **Chvaleč**
* Petříkovice

## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Jakobo pli Granda 

## Transporto
Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Trutnov – Teplice nad Metují kaj ŝoseo II/301.

## Pluaj fotoj

Chvaleč.jpg|Trajna haltejo


Kategorio:Municipoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Setlejoj en Broumova montetaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Kocbeře

**Kocbeře** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Trutnov. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1415.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
* **Kocbeře**
* Nová Ves
* Nové Kocbeře

## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Floriano
* Kaelo de Vizito de Virgulino Maria - ruĝa kapeleto
* Kapelo de Virguino Maria

## Pluaj fotoj 

Kocbeře čp. 112.JPG|Domo en Kocbeře
Kocbeře čp. 128.JPG|Domo en Kocbeře
Kocbeře čp. 84.JPG|Domo en Kocbeře


Kategorio:Municipoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
Metroo de Honkongo

La **Metroo de Honkongo**, nome **Mass Transit Railway** (**MTR**, ) estas grava publiktransporta reto servanta Honkongo'n. Funkciigata fare de "MTR Corporation Limited" (MTRCL), ĝi konsistas el peza relo, malpeza relo kaj naveda busservo centrita sur 10-linia metroo servanta la urbanizitajn areojn de Honkonga Insulo, Kaŭluno, kaj la Novaj Teritorioj. La sistemo inkludis  de relo en 2022 kun 167 stacioj, inkluzive de 98 pezaj fervojaj stacioj, 68 malpezaj fervojaj haltejoj kaj unu altrapida fervoja finstacio.

centra|450px

## Linioj 
## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Honkongo
* Tramtransporto en Honkongo
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)
* UrbanRail.Net

Kategorio:Honkongo
Honkongo
Honkongo
Honkongo
-607

En la jaro **607 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* 15–26 de marto: — la haleja kometo estas videbla de la Tero.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Vera Pécsi

'*** [pEĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pécsi Vera*' estis hungara ekonomo, ekonomihistoriisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto, ŝi mortis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1968, poste ŝi akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx en 1983. Inter 1973-1995 ŝi havis postenon en la universitato. Inter 1988-1999 ŝi laboris ankaŭ en la Hungara Televizio. Tiutempe ŝi estis figuro de la kontraŭsocialisma opozicio. Ŝi naskis filinon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az állam gazdasági szerepének néhány vonása a II. világháború előtt* (disertaĵo, 1975)
* *A magyar gumiipar története* (kunaŭtoro, 1982) 
* *A Magyar Nemzeti Bank alapításának nemzetközi és belföldi előzményei* (kunaŭtoro, 1993) In: 
* *Baklövés. Az állambiztonságiak esete Krassó Györggyel 1963-1964-ben.* (2000)  
* *Utazás a Szovjetunióban* (2009)  

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto 
* datenoj
* verkoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kartuzio de Frankfurto (Odro)

**Kartuzio Dia mizerikordo** (latine: *Domus misericordiae Dei*, inter 1396 kaj 1404 ankaŭ *Domus exaltationis Beatae Mariae Virginis*; germane: *Kartäuserkloster Barmherzigkeit Gottes bei Frankfurt*) estis kartuzio en Frankfurto ĉe Odro, Germanujo. Fondite en 1396 ĝi malfermiĝis fare de la protestantismaj aŭtoritatoj tiumaniere ke oni malpermesis la akcepton de novaj novicoj en 1540. Incendio de 1631 detruis la restintajn erojn de la komplekso. 
## Historio 
La fondon en 1396 antaŭenigis kelkaj urbaj konsilianoj kaj kvar gildoj (bakistoj, buĉistoj, tajloroj kaj ŝufaristoj). Finfine la tuta komunumo jesis starigon de klostro malposte de la ĉirkaŭfortikaĵo, ĉe la nunaj stratoj Brücktorstraße kaj Badergasse.

Marodis surloke en 1432 la husanoj. En 1506 troviĝis monaĥeje dek unu frokuloj kaj kromaj laikaj fratoj. Ili posedis tri vitejojn; komercado per vino gravis, ankaŭ de ŝnapso kaj biero. Pluraj vilaĝoj troviĝis sub ilia administrado, nome Madlitz, Döbberin, Niederjesar, Arensdorf, Unterlindow, Jacobsdorf, Briesen, Brieskow kaj la ĉirkaŭaĵoj de Biegen. En 1534 la kartuzio estis inspektata dum la tumulta tempo de Reformacio kaj sekve la privilegioj tre estis malvastigitaj (ekde 1538 nur posedo de unu vitejo, de du vilaĝoj, de la rajto fiŝkaptadi ĉe Brieskow-lago). 

En 1540 la princ-elektisto Joakimo la 2-a de Brandenburgio decidis konfiski ĉion. La kulturaĵojn, la bibliotekon kaj la nemoveblaĵojn de la kartuzianoj li havigis al la surloka altlernejo *Viadrina*. La lasta kaj sukcesa prioro estis Peter Golitz (li estis akra kritikanto de Johann Tetzel kaj de ties indulgenc-vendado kaj savis multajn artaĵojn), forpasis la lasta monaĥo en la 1568-a jaro. La komplekso ekservis kiel brik-provizejo por aliaj domoj. Dum sieĝo fare de trupoj el Svedujo en 1631 fajrego forigis la restaĵojn. 

Konata prioro estis estinta kaj la klerulo Johano de Indagine inter 1461 kaj 1464.

## Literaturo 
K. Klinkott: "Das Kartäuser-Kloster Barmherzigkeit Gottes bei Frankfurt an der Oder". Ĉe:  *Jahrbücher für brandenburgische Kirchengeschichte*, vol. XXIII, 1928, pp. 3-52; vol. XXIV, 1929, pp. 137-162; vol. XXV, 1930, pp. 43-73; vol. XXVII, 1932, pp. 34-54. 

## Eksteraj ligiloj 
*pri Samuel David Krüger , luprenanto de la eksa kartuzio
## Notoj
Zaloňov

**Zaloňov** () estas municipo de Ĉeĥio situanta en distrikto Náchod. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1361.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Zaloňov**
* Horní Dolce
* Rtyně
* Vestec

## Memorindaĵoj 
* Monumento al viktimoj de la 2-a mondmilito
* Preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo

## Pluaj fotoj

Zaloňov from air K 1.jpg|Aviadila vido


Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Eŭropa Telekomunikada Normiga Instituto

eta|278x278px|
La **Eŭropa Telekomunikada Normiga Instituto** (, akronime konata **ETSI**) estas eŭropa sendependa neprofitcela organizaĵo de normigoj de telekomunikado . La organizaĵo estis establita en 1988 fare de la CEPT-komisiono .

La organizaĵo establis la normon por la komunikaj protokoloj GSM, 3G, 4G, 5G, TETRA kaj pli.

Aktuale en 2021, la organizaĵo havas pli ol 900 membrojn de proksimume 62 landoj de Eŭropo kaj eksterlande. La grupo inkluzivas: produktantojn, diversajn retfunkciigistojn, teleliverantojn, esplorkorpojn, kaj kutimajn uzantojn. La grupo havas influon sur la tuta ICT- sistemo en Eŭropo. La organizaĵo estas membro de la internacia organizaĵo Global Standards Collaboration (GSC).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ETSI Oficiala retejo
* ETSI Portalo
* 3GPP retejo
* oneM2M retejo
* ETSI Esploro sekcio
* Malgrandaj Komercaj Normoj (Small Business Standards, SBS) aisbl

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1988
Kategorio:Normigaj organizoj
Anthropic

**Anthropic** estas usona esplorfirmao pri artefarita intelekto (AI), fondita en 2021 fare de iamaj membroj de OpenAI.

## Produktoj 
### Claude 
Claude estas babilroboto kiu kapablas legi grandegajn tekstojn, ĝis 75,000 vortoj/125 paĝoj.

#### Claude kaj Esperanto 
Claude tre bone funkcias en Esperanto kaj kapablas krei Esperantajn tekstojn kun malmultaj eraroj.Chu vi povas paroli Esperanton kun mi?

"Jes, kompreneble! Mi povas paroli Esperanton kun vi. Esperanto estas bela planlingvo kreita por faciligi internacian komunikadon. Ĝi estas relative facila por lerni pro ĝia regula gramatiko kaj vortfarado.

Kiel mi povas helpi vin hodiaŭ en Esperanto? Ĉu vi volas diskuti pri specifa temo, praktiki la lingvon, aŭ eble lerni pli pri la historio kaj kulturo de Esperanto? Mi estas preta respondi viajn demandojn aŭ simple babili kun vi en ĉi tiu universala lingvo."

## Vidu ankaŭ 
* Artefarita intelekto
* Artefarita neŭra reto
* Claude (lingvomodelo)

## Referencoj 
Kategorio:Esploraj institutoj
Kategorio:Artefarita intelekto
Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Kategorio:Aperis en 2021
Velichovky

**Velichovky** () estas municipo de Ĉeĥio situanta en distrikto Náchod. Vivas ĉi tie  (). La municipo estas ĝenerale konata kiel banloka loko.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1389.

En la jaro 1945 ĉi tie havis sidejon la armea stabo de la germana grupo armeoj Mezo kaj la 8-an de majo 1945 ĉi tien konvojo de la usona armeo enmanigis al la germana kampa marŝalo Ferdinand Schörner helpe de misio Velichovky la germanan kapitulacon.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Velichovky**
* Hustířany

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Ŝanĝiĝo de Sinjoro
* Kastelo Velichovky el la 17-a jarcento, meze de la vilaĝo. Ĝi estis alikonstruita post la jaro 2000 en municipan oficon tiel konsekvence, ke la kastelo fakte pereis.
* Banloa domo
* statuo de sankta Johano Nepomuka
* penta kruco

## Pluaj fotoj

Velichovky CZ Transfiguration church 3x.jpg|Preĝejo
File:Velichovky from air K2 -4.jpg|aviadila vido
File:Velichovky from air K2 -1.jpg|aviadila vido
File:Velichovky from air M1 -1.jpg|banlokaj konstruaĵoj
File:Velichovky from air M1 -2.jpg|banlokaj konstruaĵoj 
Image:Velichovky_CZ_St_John_of_Nepomuk_statue_10x.jpg|statuo de sankta Johano Nepomuka
Image:Velichovky_CZ_penitence_cross_11.jpg |penta kruco


Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
UL (firmao)

**UL** (**Underwriters Laboratories**) estas sekureca konsilanta kaj atesta firmao bazita en Northbrook, Ilinojso. Ĝi havas oficejojn en 46 landoj.

La kompanio estis establita en 1894 kaj estis implikita en analizado de la sekureco de multaj el la novaj teknologioj de la lasta jarcento, precipe la publika adopto de elektro kaj la evoluo de sekurecnormoj por elektraj aparatoj kaj komponentoj.

UL disponigas sekurec-rilatan atestadon, validigon, testadon, inspektadon, revizion, konsiladon kaj trejnadservojn al larĝa gamo de klientoj, inkluzive de produktantoj, podetalistoj, politikofaristoj, reguligistoj, servoj kaj.

UL estas unu el pluraj kompanioj rajtigitaj por fari sekurectestojn de la usona federacia agentejo *Occupational Safety and Health Administration* (OSHA). OSHA konservas liston de aprobitaj laboratorioj, kiuj estas nomitaj "Nationally Recognized Testing Laboratories".

La UL-normoj plejparte traktas la fajroreziston de produktoj, sed ankaŭ diversajn aspektojn de media kaj homa sekureco en la kunteksto de materialoj kaj ilia kvalito. Ĉi tiu normaro inkluzivas pli ol 1 000 normojn por ĝusta laboro, konservante la sekurecon de homoj, la medion kaj plibonigante la kvaliton de materialoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de Usonaj NRTL-oj ĉe OSHA

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1894
Kategorio:Normigaj organizoj
Metroo de Foŝan

La **Metroo de Foŝan** (, **FMetro**) estas metroo en la urbo Foŝan en Gŭangdongo, Ĉinio. Linio Guangfo estas funkciigata fare de "Guangzhou Metro Corporation", kaj ĉiuj aliaj linioj estas funkciigataj fare de la ŝtata "Foshan Rail Transit Group". Ĝi estas la deka metrosistemo konstruata en kontinenta Ĉinio. Konstruo komenciĝis en 2002 kaj la unua linio malfermiĝis la . La metrosistemo havas unu novan linion kaj unu plilongigon en konstruo.

centra|450px|eta|Mapo de Foŝan kaj Kantono

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Foŝan
* Metroo de Kantono
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Foŝan
Foŝan
Foŝan
Borová (distrikto Náchod)

**Borová** () estas municipo de Ĉeĥio situanta en distrikto Náchod 14&nbsp;km de urbo Náchod, apud limo kun Pollando. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1445.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de Dia koro de Sinjoro

## Pluaj fotoj 

Borová u Nového Hrádku kaple.jpg|Kapelo
Borová u Nového Hrádku - hostinec.jpg|Gastejo
Borová u Nového Hrádku - dům čp. 72.jpg|Domo n-ro 72
Borová u Nového Hrádku - dům čp. 39.jpg|Domo n-ro 39

Kategorio:Municipoj en distrikto Náchod
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Grek-katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Vaja)

La **grek-katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco,** hungare *Szent Kereszt felmagasztalása* estas sakrala konstruaĵo en urbo Vaja (Hungario).

## Historio 
La katolikoj konstruis novan kirkon en 1988, kiun ankaŭ la grek-katolikoj uzis. Tamen en la sekva jardeko la grek-katolikoj aĉetis konvenan areon por havi propran kirkon. Ĝi estis konstruita inter 1999-2002.

## Konstruaĵo 
La simpla preĝejo situas en neĉirkaŭita korto, kie ankaŭ krucifikso estas videbla. La konstruaĵo formas L-majusklon. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La enirejo troviĝas en la turmezo malsupre, sed antaŭe ligna malferma porĉo (kvazaŭ pluvŝirmilo) reliefas. La navo, kiu estas la pli longa alo de "L", havas fenestrojn. La turpinto estas piramideca, la turo havas 2 tre malgrandajn rondfenestrojn. La alia alo kliniĝas dekstren, kie estas videblaj aparta enirejo kaj kutimaj fenestroj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* datenoj hungare

Vaja
Vaja
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Vaja
Davido Jung

**Dawid JUNG** (naskiĝis la 17-an de januaro 1980 en Kłecko, Pollando). Li estas pola operkantisto, poeto, verkisto, literatura kaj teatra kritikisto, eldonisto, kultur-kreanto, historiisto, muzeestro, kaj dezajnisto de kulturaj vojoj.

## Vivo 
Li estas la direktoro de la Muzeo de Polaj Elektronikaj Orgenoj kaj la ĉefredaktoro de la nacia kultura revuo 'Poetaj Broŝuroj'. Pro sia arta, scienca, kaj kultura laboro li ricevis multajn prestiĝajn ŝtatajn premiojn kaj honorajn distingojn, kiel ekzemple la Julio Słowacki Medalo (2009), la Medalo de Juna Arto (la unua premiito en la literaturo estis Stanisław Barańczak) (2014), la Medalo de la Miljara Kunveno de Gniezno (2014), la Premio de Junaj Gazetistoj (donita de la Pollanda Gazetist-Asocio) (2016), la Magellano-Premio (2016), la Bolesław Leśmian Medalo (2017), la Honora Plaketo "Meritulo de Pollanda Kulturo" (2018), la Literatura kaj Historia Premio 'Identitas' (2019), la Medalo de la Juna Poetismo (2019), la Medalo 'Kuratoro de Lokoj Memora al Nacia Memorekzisto' (2020), la Sankt-Johano-Paŭla II-Kruco (2021), la Oficiro-Kruco de la Pola Nigra Kruco (2021), la Medalo de la Jarcento de Reciproke Atingita Sendependeco (2022), la Merita Plaketo "Meritulo de la Asocio de Pollandaj Verkistoj" (2023), kaj aliaj.

Ekde 2023 li estas vicprezidanto de la Asocio de Pollandaj Verkistoj en Poznano.

## Verkoj 
* *312685* (2006)
* *Wierszopisowie Kłecka w latach 1590–1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej* (2012)
* *Gdańskie hymny Jakuba Gembickiego* (2014)
* *Poemat o mówieniu prawdy* (2014)
* *Glosy* (2017)
* *Polska, ulubiona masochistka Europy* (2017)
* *Karaoke* (2018)
* *Legendy królewskiego miasta. Z przekazów ustnych zebrał i opracował Dawid Jung* (2018)
* *#SPAM* (2020)
* *Ostatni rybałci polszczyzny. Poeci ludowi XIX wieku związani z Ełkiem* (2020)
* *To je wiôldżé. Antologia poetów kaszubskich okresu międzywojennego* (2020)
* *Legendy zamku ełckiego* (2021)
* *Szlak. Znani Nieznani* (2021)
* *Szczecińskie legendy* (2023)

Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Pollingvaj verkistoj
Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Pollingvaj poetoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Miriam Díaz-Aroca

**Margarita Miriam Díaz Aroca**​ (Aranjuez, 4a de marto 1962), konata kiel **Miriam Díaz-Aroca**, estas hispana aktorino, ĵurnalisto kaj prezentisto.

## Biografio kaj kariero
Ŝi studis ĵurnalismon kaj ekkarieris en radio, kaj en televido kiel dancistino kaj prezentisto, ĉefe de porinfanaj programoj en la 1980-aj jaroj. Ŝu kunprezentis la konkurson Un, dos, tres... responda otra vez kun Jordi Estadella (1991-1993). En kino, Pedro Almodóvar elektis ŝin por malgranda rolo kiel prezentistino por surduloj en la filmo *Tacones lejanos* (1991). Ŝia famigo kiel aktorino venis per la rolo de Clara en la oskarpremiita *Belle Époque* (1992), de Fernando Trueba.  

Ekde la 2000-aj jaroj ŝi koncentriĝis al la laboro en muziko, televido kaj teatro. Ŝi ricevis plurajn premiojn laŭlonge de sia kariero.

Aparte ŝi dediĉas energiojn al la luktado kontraŭ la masklisma violento.

## Filmoj
* 2019 	*Ibossin* kaj *Me llamo Gennet* de 	Miguel Ángel Tobías
* 2018 	*Bernarda* kiel 	Poncia 	de Emilio Barrachina
* 2012 	*Clara no es nombre de mujer* kiel	Sagrario de	Pepe Carbajo
** La cripta 	de 	Pablo Ibáñez
* 2004 	*Isi/Disi. Amor a lo bestia* kiel duonpatrino de Vane de	Chema de la Peña
** *XXL* kiel 	Andrea 	de Julio Sánchez Valdés
* 2001 	*La mujer de mi vida* kiel 	Flora 	de Antonio del Real
* 2000 	*El paraíso ya no es lo que era* kiel Mariángeles de	Francesc Betriu
* 1997 	*Carreteras secundarias* kiel	Estrella de	Emilio Martínez Lázaro
* 1996 	*Los Porretas* kiel	Candelaria de	Carlos Suárez
* 1992 	*Belle Époque* kiel	Clara de	Fernando Trueba
* 1991 	*Tacones lejanos* kiel	Isabel de Pedro Almodóvar

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* Intervjuo en Efecto Madrid
* Intervjuo en suite101.net 
* Chicos

* 

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
ByteDance

**ByteDance Ltd.** () estas ĉina interreta teknologia firmao kun ĉefsidejo en Pekino, kiu posedas Toutiao kaj TikTok. Ĝi estis fondita fare de Zhang Yiming en 2012 kaj la komuna proprieto donita al ĝiaj dungitoj. ByteDance Ltd. konfirmis ke TikTok estas malpermesita en januaro 2025.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lark
* TikTok

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)

Kategorio:Ĉinaj firmaoj
Metroo de Kantono

La **Metroo de Kantono** () estas metroo en la urbo Kantono en la provinco Gŭangdongo de Ĉinio. Ĝi estas funkciigata fare de la ŝtata "Guangzhou Metro Corporation" kaj estis la kvara metrosistemo konstruita en kontinenta Ĉinio, post tiuj de Pekino, Tjanĝino, kaj Ŝanhajo.

Ekde la , la metroo de Kantono havas 16 liniojn en funkciado, nome: Linio 1, Linio 2, Linio 3, Linio 4, Linio 5, Linio 6, Linio 7, Linio 8, Linio 9, Linio 13, Linio 14, Linio 18, Linio 21, Linio 22, Linio Guangfo, kaj Zhujiang New Town APM atingante kaj la urban kernon kaj ĉirkaŭajn antaŭurbojn. Linio Guangfo ligas Kantonon kaj Foŝan'on kaj estas la unua metrolinio inter du urboj en la lando.

centra|450px|eta|Mapo de Foŝan kaj Kantono

## Linioj
## Vidu ankaŭ 
* Kantono (Ĉinio)
* Metroo de Foŝan
* Trolebusa transporto en Kantono
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)
* UrbanRail.Net

Kategorio:Kantono (Ĉinio)
Kantono
Kantono
Kantono
Preĝejo Epifanio (Altenburg)

**Preĝejo Epifanio** (germane: *Pfarrkirche Erscheinung des Herrn*) estas romkatolika kirko en Altenburg, Germanujo (Frauengasse nr. 24).

## Historio
La ejo komence servis kiel varieteo *Concordia* antaŭ spirituala alidediĉo en la 1950-a jaro. La konsekro eblis en la 24.6.1950. Dum la 1960-aj jaroj Friedrich Preß kreis la ornamon de la interno.

De somero 2008 iĝis aliaranĝo kaj en la 3.1.2010 okazis dua konsekro.
 
## Interno
La nova interno havas laŭbezonan seĝar-disponigon kaj divideblas de la centra navo, ankaŭ dum la vintra hejta sezono. La baptisterio estas ronda havante baptujon. Pli poste troviĝas konfesejo dume ikona kapelo estas pli flanken.
Ebligis la novigojn privataj mondonantoj kaj fondaĵo de la banko *Sparkasse Altenburger Land*. La paroĥa kirko estas la spirita centro por ĉ. 2100 katolikaj kristanoj.

## Eksteraj ligiloj
*katolikaj mes-ofertoj en la Distrikto Altenburger Land
## Notoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Altenburg
Altenburg
-680

En la jaro **680 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|180ra|
## Eventoj 
* Asarĥaddon sukcedas sian patron Sanĥerib kiel reĝo de Asirio
* Sporto: Thalpis de Lakonio (), el la urbo Sparto, venkas en la stadiona vetkuro ĉe la 25-aj Olimpikaj Ludoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
-684

En la jaro **684 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|280ra|
## Eventoj 
* 684 a.K. - Duko Zhuang de Lu, reganto de la ĉina ŝtato de Lu (魯國), venkas dukon Huan de Qi (齊桓公; pinjine *Qí Huán Gōng*) en la batalo de Ĉangŝao.
* 684 a.K. - Kleoptolemo de Lakonio (), el la urbo Sparto,  venkas en la stadiona vetkuro ĉe la 24-aj Olimpikaj Ludoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
-685

En la jaro **685 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Kalcedonio en Bitinio, nordokcidenta Malgranda Azio iĝas Greka kolonio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
-688

En la jaro **688 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|280ra|
## Eventoj 
* Ikario de Hiperezio ), el la historia pejzaĝo Aĥeo (), venkas en la stadiona vetkuro ĉe la 23-a Olimpikaj Ludoj.
* Laŭ iuj historiisto tiujare ekregas Nekao la 1-a kiel faraono de antikva Egiptio, post morto de sia patro, *Tefnaĥto la 2-a*. Laŭ aliaj la morto kaj regoŝanĝo nur okazis en -672. 

## Mortoj 
* *Tefnaĥto la 2-a*, se ĝustas tiuj kalkuloj fiksante la morton tiujare, faraono de antikva Egiptio
-689

En la jaro **689 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Reĝo Sanĥerib de Asirio prirabas Babilonon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
-681

En la jaro **681 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|180ra|
## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sanĥerib, reĝo de Asirio - post kelkaj monatoj da funebro, lia filo Asarĥaddon sukcedos lin en 680.
La miel

**La miel** (La mielo) estas hispana filmo de 1979 reĝisorita de Pedro Masó. 

## Intrigo
Don Agustín (José Luis López Vázquez), instruisto, vizitas la familion de Paco [PAko] (Jorge Sanz), iama lia lernanto. La patrino de Paco (Jane Birkin) petas al li, ke li konsilu pozitive ŝian filon, kontraŭ pago. La instruisto finfine akceptas pro la premo fare de sia fratino (Amelia de la Torre), kiu volas la monon por sia senmezura manio por vetludo kiel bingo. Agustín amikiĝas kun la knabo, sed li eksuspektas, ke lia patrino estas prostitutino. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Jane Birkin 	... 	Inés 
* José Luis López Vázquez 	... 	Don Agustín Nieto 
* Amelia de la Torre 	... 	Amelia Nieto 
* Guillermo Marín 	... 	Don Jaime 
* Jorge Sanz 	Jorge Sanz 	... 	Paco
* Agustín González 	... 	Najbaro

## Detaloj
Tiu estis la unua filmo de la juna Jorge Sanz, ankoraŭ knabo, kiu poste faros pli ol 60 filmoj; krome ĝi estis unu partopreno el malmultaj (aŭ eĉ nura) de Jane Birkin en la hispana kinarto.

* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1979
Kategorio:Filmoj pri edukado
Axios (retejo)

**Axios** estas usona novaĵejo situanta en Arlington County, Virginio . Ĝi estis fondita en 2016 kaj lanĉita la sekvan jaron fare de iamaj ĵurnalistoj de Politico Jim Vandhey, Mike Allen kaj Roy Schwartz. La nomo de la retejo baziĝas sur la greka vorto ), kio signifas "inda" .

Artikoloj de Axios estas ĝenerale mallongaj: la plej multaj estas malpli ol 300 vortoj. Ili estas skribitaj anticipe tiel, ke ili povas esti alŝutitaj sur platformoj kiel Facebook, Twitter kaj Snapchat kune kun ilia publikigo en la bultenoj de Axios kaj sur la retejo mem.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Retejoj aperintaj en 2017
Kategorio:Retejoj en Usono
Kategorio:Retaj gazetoj
Kategorio:Ĝermoj pri Usono
Politico

**Politico** estas usona amaskomunikila organizaĵo kiu traktas politikajn aferojn kaj distribuas novaĵojn per interreto, gazetoj, televido kaj radio. La organizaĵo inkluzivas la retejon **politico.com**, senpagan bultenon, revuon, podkaston kaj enhavon liverita tra aliaj amaskomunikiloj . Ideologie, la priraportado de Politico estis priskribita kiel centrisma .

La papera gazeto estas disdonata senpage por ĉ. 33,000 ekzempleroj al elektitaj politikaj institucioj en la areo de Vaŝingtono, kiel la Kongreso, la Blanka Domo, la Supera Kortumo de Usono, departementoj kaj administraj agentejoj, lobiistaj kaj aktivulaj grupoj kaj pli. La enspezo venas de reklamado.  En 2021, la kompanio estis aĉetita de la eŭropa kompanio Axel Springer SE .

## Historio 
*Politico* estis establita fare de John F. Harris kaj Jim VandeHei en 2007. Ili estas administra redaktisto kaj ĉiutaga redaktisto, respektive, kaj antaŭe laboris ĉe *The Washington Post*. Frederick J. Ryan Jr., kiu estas iama asistanto de prezidanto Ronald Reagan, estas prezidanto kaj direktoro de la firmao. La firmao estas posedata fare de Allbritton Communications. Ĝi estas bazita en Arlington, Virginio.

La reta gazeto havis per 2011 inter 8 kaj 11 milionoj da unikaj vizitantoj monate, pli ol 6 milionoj en 2008. La nombro da dungitoj pliiĝis de 12 en 2007 al ĉirkaŭ 150 en 2011.

En 2011, la retejo lanĉis pagitan servon, Politico Pro, kiu precipe celas politikistojn kaj politikajn asistantojn, lobiistojn, aktivulojn, ktp. kaj traktas elektitajn politikajn temojn kiel ekzemple sanservo, energio, teknologio kaj transporto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
The Parliament Magazine

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Retejoj aperintaj en 2013
Kategorio:Centrismo
Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Retejoj en Usono
Dissolvo de la monaĥejoj

[dekstra|eta|250x250ra|La ruinoj de [Abatejo Glastonbury, kiu estis malmuntita en 1539 post la ekzekuto de la abato rilate akuzon de ŝtatperfido]]
La **Dissolvo de la Monaĥejoj en Anglio kaj Irlando** () estas la nomo donita en moderna historia esploro al serio de administraj kaj konstituciaj iniciatoj prenitaj fare de reĝo Henriko la 8-a de 1536 ĝis 1541, kadre de la reformacio en Anglio. Pere de ili la reĝo transprenis la posedaĵon de la eklezio kaj la terojn de la monaĥejoj en Anglio. Henriko la 8-a malmuntis la varion de institucioj en kiuj religiaj komunumoj vivis en Anglio, Kimrio kaj Irlando . Li metis ilian posedaĵon kaj aktivaĵojn por vendo al la nobeluloj, korteganoj kaj bienposedantoj kiuj apogis lin.

Henriko la 8-a derivis la laŭleĝan aŭtoritaton por tiuj agoj de la *Gvidpova akto*, kiu estis aprobita fare de parlamento en 1534; La leĝo donis al li la estrecon de la Eklezio de Anglio kaj apartigis ĝin de la aŭtoritato de la Papo en Romo. Du aliaj leĝoj kiuj ebligis tion estas la leĝoj por la dissolvo de la monaĥejoj aprobitaj fare de parlamento en 1536 kaj 1539. Nur en 1795 la unua monaĥejo estis denove konstruita sur angla grundo.

## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Dissolvo de la Monaĥejoj
* Dissolvo de la Monaĥejoj kaj historiaj rekordoj de kelkaj de la abatejoj solvis
* BBC Timeline: Tudoroj
* BBC Historio: angla Reformation
* *Catholic Encyclopedia*: subpremo kaj persekuto de anglaj monaĥejoj
* *Dissolvo de la monaĥejoj en Anglio 1536–1541* : ĉe retejo The History Notes
* La protestanta Reformation en Anglio de William Cobbett (1763–1835), Letero 6-a. Konfisko de la Monaĥejoj.

Kategorio:Angla Reformacio
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Historio de Kimrio
Kategorio:Historio de Irlando
Kategorio:Kontraŭkatolikismo
Kategorio:Kristanaj monaĥejoj en Anglio
Kategorio:Kristanaj monaĥejoj en Irlando
Crónica del alba. Valentina

**Crónica del alba. Valentina** (Kroniko de taĝiĝo. Valentina) estas hispana filmo de 1982 reĝisorita de Antonio José Betancor. Ĝi estas bazita en la unua duonbiografia novelo de la naŭ eroj de la sagao *Crónica del alba*, de Ramón J. Sender. La venontan jaron oni faris duan filmon pri alia ero de la sagao titolita *1919: Crónica del alba* (1983). 

## Intrigo
En 1939, José Garcés (Jorge Sanz), kiel unu el miloj da venkitoj en la Hispana Enlanda Milito kaj prizonulo en la koncentrejo de Argelès (suda Francio), retenas sian vivon nur per siaj memoroj. Li ĉefe memoras sian vivon kiel knabo en kampara vilaĝo de Aragono, kvankam filo de municipa burokrato. Li vivas ĉefe por sia unua amo: Valentina (Paloma Gómez), filino de la notario, bela infanino kiu iĝis lia malebla idealo kiun li ne povos forgesi (ĉirkaŭ 1911). 

Pepe, nome José Garcés ("alter ego" de Ramón José Sender Garcés, la aŭtoro) estante 10-jaraĝa estas knabo vivoplena kiu dubas nur inter iĝi heroo, sanktulo aŭ poeto, kiu cerbumas rimedojn por esti kun Valentina, spite al familiaj malakceptoj fare de sia patro kaj de la gepatroj de lia juna fianĉino. Mosén Joaquín (Anthony Quinn), pastro kaj instruisto de la infano, estas la nura kiu komprenas la forton de lia pasio. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Anthony Quinn 	... 	Mosén Joaquín, pastro
* Jorge Sanz 	... 	Pepe
* Paloma Gómez 	... 	Valentina
* Saturno Cerra 	... 	Don José, patro de Pepe
* Concha Leza 	... 	Doña Luisa, patrino de Pepe
* Alfred Lucchetti 	... 	Don Arturo, patro de Valentina
* Marisa de Leza 	... 	Doña Julia, patrino de Valentina

## Detaloj
Tiu estis unu el la unuaj filmoj de la juna Jorge Sanz, ankoraŭ knabo, kiu poste faros pli ol 60 filmoj; krome ĝi estis unu el malmultaj partoprenoj de Anthony Quinn en la hispana kinarto.

Kelkajn scenojn oni filmis en la kastelo de Loarre.

* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Filmoj pri infanoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
International Solidarity Movement

La **Internacia Solidareca Movado** (, akronime konata **ISM**) estas internacia pacmovado kiu, per neperforta rezista laboro, dokumentado de misuzoj kaj ĉeesto en okupata Palestino, laboras por krei "atenton al la palestina liberecbatalo kaj por fini la israelan okupadon". La organizaĵo estis fondita en 2001 fare de la palestinano Ghassan Andoni, la israelano Neta Golan, la palestina usona Huwaida Arraf, la palestina aktivulo George N. Rishmawi kaj la usonano Adam Shapiro .

La organizo havas membrojn de diversaj naciecoj kaj invitas subteni la aferon partoprenante persone aŭ kun neperfortaj agoj de protesto kontraŭ la israela armeo en Cisjordanio kaj Gaza Sektoro . 

Aldone al siaj agadoj en la palestinaj teritorioj (en israela parolado Judujo, Samario kaj same Gazao), ISM faras propagandajn operaciojn kontraŭ Israelo en la mondo, komparante sian politikon kun la rasapartisma politiko en Sudafriko.  La movado subtenas bojkoton de Israelo kaj partoprenas en la kampanjo Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj, akronime konata kiel BDS . 

## Por plia legado 
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tom Hurndall
* Rachel Corrie
* Jonatan Polak

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Senperfortaj rezistaj movadoj
Kategorio:Internaciaj neregistaraj organizaĵoj
Kategorio:Kontraŭcionismo
Kategorio:Politikaj movadoj
Care International

**CARE** (akronimo de la angla *Cooperative for Assistance and Relief Everywhere*) estas internacia helporganizo, kiu ne estas aligita al iu ajn politika partio, religia grupo aŭ ideologio. Ĝi batalas por la rajtoj de virinoj kaj por ke ĉiuj vivu dignan vivon. La baza principo de CARE estas, ke virinoj, kiuj ricevas helpon kaj ŝancojn, trovas sian propran eliron el malriĉeco, kreas pli bonan vivon por si mem kaj sian familion kaj defias potencrilatojn kaj tradiciojn kiuj subpremas kaj detruas.

La ĉefaj laborkampoj de CARE estas virinoj kaj mikrofinanco, virinaj rajtoj, patrina morteco, perforto kontraŭ virinoj kaj krizhelpo.

Estas entute dek du naciaj CARE-organizoj, kiuj kune konsistigas CARE International, kies sidejo de la sekretariato estas Ĝenevo. Tiuj dek du organizaĵoj financas krizhelpon kaj longperspektivan evolulaboron en proksimume 70 landoj tutmonde. En 2007, CARE atingis pli ol 55 milionojn da homoj .

## Historio 
maldekstre|eta|CARE 8c 1971 issue U.S. stamp|176x176ra
CARE estis establita en 1945 fare de 22 nordamerikaj organizaĵoj kiuj volis helpi Eŭropon post la Dua Mondmilito. Multaj estis enmigrintaj organizaĵoj, kies membroj volis helpi siajn hejmlandojn .
eta|CARE manĝpakaĵo de 1948
La origina nomo de la organizaĵo estis Cooperative for American Remittances to Europe, mallongigita CARE. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Internaciaj karitataj organizaĵoj
1919: Crónica del alba

**1919: Crónica del alba** (1919: Kroniko de taĝiĝo) estas hispana filmo de 1983 reĝisorita de Antonio José Betancor. Ĝi estas bazita en duonbiografia novelo de la naŭ eroj de la sagao *Crónica del alba*, de Ramón J. Sender. La antaŭan jaron oni faris unuan filmon pri alia ero de la sagao titolita *Crónica del alba. Valentina* (1982).

## Intrigo
Zaragozo, 1919. Kie kaj kiam okazas unu el la plej gravaj anarkiistaj insurekcioj de la epoko, nome la ribelo de la kazerno de Palafox. José Garcés (Micky Molina) estas adoleskulo 15-jaraĝa kiu vivas en tiu tumulta situacio. Denaske eta burĝo, li sentas simpation por la revoluciuloj kaj precize por anarkiisto, kiu vendas librojn kaj gazetojn en surstrata budo. José (Pepe) laboras kiel helpanto en urba apoteko. Tie li konas Isabelita (Cristina Marsillach), samaĝulino, duonfilino de mistera revoluciulo, kiu laboras kiel servistino. La junulino havas klarajn planojn pri sia vivo; ne volas, ke iu estu ŝia posedanto kaj ankaŭ ne volas iĝis prostitutino en Barcelono, kiel multaj sametosulinoj. Tial ŝi volas rilati kun José, ĉar ŝi vidas en li eblon fuĝi de trista ekzistado. Tamen, José renkontiĝas ankaŭ kun Valentina, lia iama infana unua amo, kiu nun estas bela junulino, kiu estante de riĉa kaj burĝa familio, povus solvi liajn ekonomiajn problemojn. La juna Garcés devos elekti kun kiu li vivos.

## Geaktoraro kaj roluloj
* Miguel Molina  ...  José Garcés, Pepe
* Cristina Marsillach  ...  Isabel
* Walter Vidarte  ... Anarkiisto
* Saturno Cerra ... Don José, patro de Pepe
* Concha Leza  ... Doña Luisa, patrino de Pepe
* Alfred Lucchetti  ...  Don Arturo, patro de Valentina
* Fernando Sancho  ...  Don Hermógenes
* José Antonio Correa
* Marisa de Leza  ...  Doña Julia, patrino de Valentina
* Concha Hidalgo  ...  Onklino Ignacia
* Emma Suárez  ...  Valentina
* Juan José Otegui    ...  Sro. Villanueva, apotekisto
* Rosa Fontana  ...  Srino. Villanueva

* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1983
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Politikaj filmoj
Kategorio:Anarkiismo
Antipirino

**Antipirino** estas blanka amara pulvoro, eltirita el terkarbo kaj uzata kontraŭ febro kaj neŭralgio. La vorton ekuzis L. L. Zamenhofo mem. Resuma formulo de antiprino estas C11H12N2O. Fakte la nomo "Antipirino" origine estis varmarko, komerca marko lanĉita de la farmacia firmao kiu unue produktis kaj vendis la substancon, kaj de la komercaj reklamoj eniris multajn vortarojn, ankaŭ nian PIV. Moderna libera nomo laŭ la juro de publika havaĵo tial estus **Fenazono**, sed ĉar tiu nomo probable ankoraŭ aperas en neniu esperanta vortaro, kaj "antipirino" jes, estas en ordo provizore uzi la vortaran vorton, senkonsidere ke fakte ĝi estas komerca marko.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* aspirino, (alia komerca marko) ankaŭ uzata kontraŭ febro kaj neŭralgio
* kinino

Kategorio:Nesteroidaj kontraŭinflamaj medikamentoj
Kategorio:Nocaj substancoj
Kategorio:Kontraŭdoloriloj
Kategorio:Fenilaj kombinaĵoj
Conan the Barbarian (filmo)

**Conan the Barbarian** (Konan la barbarulo) estas usona filmo de 1982 reĝisorita de John Milius. La filmo rakontas la historion de barbarulo nomita Konan kiu serĉas revenĝon pro la morto de siaj gepatroj fare de Thulsa Doom, la estro de sekto kiu adoras serpentojn. La historio estas bazita sur la rakontoj de Robert E. Howard, pri samnoma rolulo kaj la etoso de glavo kaj sorĉado.​ La protagonista roloj estas ludataj de Arnold Schwarzenegger kaj James Earl Jones.

## Intrigo 
Tuj post lia patro konfesas al li la «sekreton de la ŝtalo» kaj la gravon de tiu por la popolo kimeria, ĉe la fabrikado de grandioza glavo, la familio de Konan estas masakrita kun la tuta vilaĝo; ankaŭ la glavon prenas la venkinto, kiu detruis la vilaĝon dum la rabado. La infanojn oni vendis kiel sklavoj kaj Konan estas katenita dum jaroj al enorma radego. Li kapablas movi la radegon pere de sia eksterordinara forto kiun li ekhavis pere de tiu ekzercado. Aĉetita de gladiatorestro, Konan venkas ĉiujn batalojn, pere de sia forto kaj de armiltrejnado. Liberigita, li savas ŝteliston, Subotai, kaj trairas la mondon kun li serĉe de revenĝo.

Ambaŭ renkontas Valeria, aventurulino, kaj la triopo ŝtelvenas al turo de la mistera sekto mortiginte la gigantan serpenton gardistan de la loko. Konan tiam malkovras, ke Thulsa Doom, la sektestro, estas kiu detruis sian vilaĝon. Doom estis kaptinta en sia rabado la filinon de la reĝo Osric, kiu promesas al la triopo fortan rekompencon se ili revenigas ŝin. Valeria kaj Subotai proponas gardi la monon donitan de Osric kaj fuĝi, sed Konan deziras ĉefe la revenĝon: rezignante pri la amo de Valeria kaj pri la amikeco de Subotai, li lasas ilin por serĉi Doom. Konan alvenas ĝis lia templo, nome la povomonto, sed li estas kaptita kaj krucumita sur «la arbo de la malfeliĉo», post Doom klarigis, ke la povo sur la karno estas pli grava ol la povo sur la ŝtalo.

## Geaktoraro kaj roluloj 
* Arnold Schwarzenegger, Konan
* James Earl Jones, Thulsa Doom
* Max von Sydow, Reĝo Osric
* Sandahl Bergman, Valeria
* Ben Davidson, Rexor
* Cassandra Gava, sorĉistino
* Gerry López, Subotai
* Makoto Iwamatsu / Mako, Magiisto Akiro / rakontisto
* Valérie Quennessen, princino Jasimina
* William Smith, patrino de Konan
* Franco Columbu, esploristo pikta
* Jack Taylor, pastro
* Sven Ole Thorsen, Thorgrim
* Nadiuska, patrino de Conan
* Jorge Sanz, Konan infano

## Informaro 
Plimulton de eksteraj scenoj oni filmis en diversaj lokoj de Hispanio.

La filmo ricevis plurajn premiojn en internaciaj festivaloj.

* 

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Filmoj pri infanoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Fantasto
-619

En la jaro **619 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Saduattes/Sadjattes (en la antikva greka Σαδυαττης) mortas kaj estas sukcedita kiel reĝo de Lidio fare de lia filo Aluattes/Aljattes (en la lidia 𐤥𐤠𐤩𐤥𐤤𐤯𐤤𐤮, en la antikva greka Ἀλυάττης).
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Morto de reĝo Xiang de Zhou (周襄王), reĝo de la Dinastio Zhou de Ĉinio.