Klupeoformaj

[eta|[Atlantika haringo (*Clupea harengus*).]]
**Klupeoformaj** estas ordo de aktinopterigaj fiŝoj kiu inkludas la familiojn klupeedoj (haringoj) kaj engraŭledoj (anĉovoj). La grupo inkluzivas multajn el la plej gravaj predofiŝoj. Ili estas filogenetike bazaj ene de la aktinopterigoj.

Klupeoformaj karaktere havas egalloban vostan naĝilon (sen vertebroj en iu lobo), estas fisostomoj (la naĝoveziko havas pneŭman dukton kiu konektas ĝin al la antaŭ parto de la digesta sistemo), malhavas dornecajn radiojn en la naĝiloj, kaj kutime havas rondecajn skvamojn. Ili tipe ne havas flankan linion. Ili estas ĝenerale arĝentkoloraj kun akvodinamikaj, ŝpinil-formaj korpoj, kaj ili ofte ariĝas. La plej multaj specioj manĝas planktonon, kiun ili filtras el la akvo pere de siaj brankoj.

La klupeoformaj enhavas pli ol 400 speciojn (interalie la klupeojn, alozojn, sardinojn, engraŭlojn kaj brevortiojn) inklude kelkajn el la plej multnombraj fiŝaj specioj de la tuta mondo. Ili ankaŭ estas je granda malproksimo la grupo de fiŝoj plej ekspluatata de homoj por produkti fiŝaĵon kaj aliajn produktojn. Pli ol triono de la tutmonda fiŝa kaptado trafas dudek klupeoformajn speciojn.

## Priskribo 
La korpo estas maldika, kaj havas la tipan formon de klupeo, simila al ŝpinilo sed flanke plata. Ĝi estas kovrita per rondecaj arĝentkoloraj skvamoj. La besto havas nur unu dorsan naĝilon meze de la dorso. Inter la plej videblaj primitivaj karakteroj estas la tre malantaŭa pozicio de la ventraj naĝiloj kaj la tre malsupra pozicio de la brustaj. Ili havas naĝvezikon konektitan al la gorĝo. Ĉiuj radioj de la naĝiloj estas molaj kaj havas artikojn. La flanklinia organo ĉeestas nur sur la kapo. La plej multaj specioj havas multajn longajn brankajn radiojn kiel filtrilon. Mankas dentoj sur la apudsfenoido. La parietostojn disigas la superokcipita osto. Karaktero, kiun havas ekskluzive la klupeoformaj kaj neniu alia fiŝo, estas la "flanka kavo", t.e. orela fendo en la cerbokranio, formita de kuniĝo de sensilaj kanaloj (nome la subokula kaj antaŭoperkula kanaloj).

La plej granda specio, la karnomanĝa *Chirocentrus dorab*, longas unu metron, kaj la plej malgrandaj, *Sundasalanx microps* kaj *Sundasalanx praecox*, nur 2,2 cm.

## Migrado 
Dum sia vivociklo iuj klupeoformaj entreprenas plurmilkilometrajn migrojn, dum aliaj vivas ene de relative malvasta teritorio. Tiuj varioj povas okazi eĉ ene de unu sola specio; ekzemple, iuj rasoj de haringoj vivas la tutan vivon en malvasta loko, dum aliaj faras kelkajn el la plej longaj konataj migroj. Iuj formoj de la kaspia alozo (*Alosa caspia*) restas dum la tuta jaro en la suda parto de la Kaspio, dum aliaj faras longajn vojâgojn de vintra habitato en la sudo ĝis frajejo en la norda Kaspio. Oni kredas ke ili lernas siajn migrovojojn (ili ne determiniĝas genetike).

Krom la migroj por frajado, iuj specioj iras longe por trovi sian kutiman manĝaĵon, nome planktonon. Ekzemple, la japanaj sardinoj (*Sardinella sagax melanosticta*) vintrumas kaj frajas en la suda parto de la Japana Maro kaj apud la pacifika bordo de la sud-japanaj insuloj. Somerkomence ili migras ĝis la norda ekstremo de Kamĉatko.

Iuj el la plej longaj migroj daŭras plurajn jarojn kaj komenciĝas dum la larva fazo de la vivo. La plejparto de la idoj de la pacifika haringo (*Clupea pallasii*) pasigas parton aŭ tuton de sia unua jaro en malprofundaj bordaj akvoj. La larvoj de la murmanska raso de la pacifika haringo kaj la norvega aŭ printempa raso de la nordatlantika haringo (*Clupea harengus*) kutime naskiĝas en marmezaj frajejoj kaj komencas sian longan vojaĝon flosante kun la fluo. La murmanskaj flosas en la nordantlantika fluo laŭlonge de la bordo de Norvegujo norden kaj orienten, kaj poste, kiel junuloj, pluiras aktive ĝis la Barenca Maro kaj eĉ la Blanka Maro. Ili estas precipa celo ankaŭ de la fiŝkapta industrio, konsistiganta pli ol 30% de la tutmonda kaptaĵo.

Laŭ unu studo,

## Bildoj 

Chirocentrus dorab Thailand.png|*Chirocentrus dorab* (Chirocentridae)
Alewife.jpg|*Alosa pseudoharengus* (Clupeidae)
UrumeIS.jpg|*Etrumeus sadina* (Dussumieriidae)
AnchoaHepsetus.jpg|*Anchoa hepsetus* (Engraulidae)
Denticeps Clupeoides.jpg|*Denticeps clupeoides* (Denticipitidae)

## Notoj 
## Bibliografio 
* Hay, D.E., Torensen, R., Stephenson, R., Thompson, M., Claytor, R., Funk, F., Ivshina, E., Jakobsson, J., Kobayashi, T., McQuinn, I., Melvin, G., Molloy, J., Naumenko, N., Oda, K.T., Parmanne, R., Power, M., Radchenko, V., Schweigert, J., Simmonds, J., Sjӧstrand, B., Stevenson, D.K., Tanasichuk, R., Tang, Q., Watters, D.L. and Wheeler, J., 2001. Taking Stock: An Inventory and Review of World Herring Stocks in 2001. Herring: Expectations for a New Millennium. Alaska Sea Grant College Program. AK-SG-01-04.
*Hutchins, J.A., 2000. Collapse and recovery of marine fishes. Nature 406, 882 – 885
*Kent, G., 1986. The industrialization of fisheries. Peasant Stud 13, 133 – 143. 
*Lavoué, S., Konstantinidis, P. and Chen, W.-J., 2014. Progress in clupeiform systematics. Chapter 1. In: Ganias, K. Biology and ecology of sardines and anchovies, 3 – 42. CRC Press. Taylor & Francis Group. Boca Raton, Florida.
* Sepkoski, Jack (2002). "A compendium of fossil marine animal genera". Bulletins of American Paleontology. 364: 560.