open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pinilla de Molina

**Pinilla de Molina** estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *pinillejos* [piniĜEĥos] respektive *pinillejas* [piniĜEĥas]. 

## Situo 
Pinilla de Molina situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1211 m super marnivelo; je 145 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°40′48″N 1°52′49″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 16 en 2016, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Pinilla de Molina, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Pinilla de Molina kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Kaduceo

eta|Kaduceo.
**Kaduceo** (de la latina *caduceum*, derivita de la greka  [*kerykeion*]) estas simbolo de komerco, uzita ankaŭ en la institucioj dediĉitaj al ekonomiko. Origine ĝi referencis al branĉeto de olivarbo ornamita per girlandoj, sed en sia klasika formo temas pri bastoneto ĉirkaŭita de du ringiĝitaj kaj ascendaj serpentoj, plej ofte kronita de paro de flugiloj.

Laŭ Francisko Azorín **Kaduceo** estas *Flugilhava vergo, ĉirkaŭ kiu sin volvas du serpentoj, atributo de Merkuro; estis ĉe la romanoj simbolo de la paco, nun simbolo de la komerco.* Li indikas etimologion el greka *kerikeion* (heroldaĵo) kaj de tie la latina *caduceum*.

## Vidu ankaŭ 
* Bastono de Asklepio

## Notoj 
Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Komerco
Kategorio:Simboloj
Kategorio:Piktogramoj
Kategorio:Mitologiaĵoj
Kategorio:Hermeso
Njaksimvol

**Njaksimvol** () estas vilaĝo en Berjozova Distrikto de Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra, Rusio, situanta sur la maldekstra banko de la rivero Norda Sosva, 60 km sudokcidente de Ĥulimsunt. Tie loĝis en 2010 entute 506 personoj.

## Gravaj personoj
* Sergej Sobjanin, rusia politikisto naskiĝis tie

Kategorio:Vilaĝoj de Ĥanta-Mansio
Ĥulimsunt

**Ĥulimsunt** () estas vilaĝo en la Berjozova distrikto de la Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra. Ĝi situas sur ĉe rivero Norda Sosva.

La vilaĝo evoluis danke al gaskompresora stacio.

Kategorio:Vilaĝoj de Ĥanta-Mansio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1984
Ĝjiahu-simboloj

**Ĝjiahu-simboloj** ( / ) estas 16 gravuraĵoj sur antaŭhistoriaj artefaktoj, kiuj estis trovitaj en Ĝjiahuo (Henano, Ĉinio) kaj apartenas al la neolitika Peiligang-kulturo. Ili estas datataj je ĉ. 6600 a.K..

Kelkaj arĥeologoj vidas konekton al orakolaj ostoj, precipe okaze de la similaj simboloj kiel 目 ‚okulo‘, 日 ‚suno‘, ‚tago‘, sed la unuaj pruveblaj ĉinaj skriboj sur orakolaj ostoj aperis nur en ĉ. 1200 aK.. La diferenco de plurmil jaroj ne ebligas ian ajn kontinuecon.

## Eksteraj ligiloj 
*"'Earliest writing' found in China"  BBC News  angle

Kategorio:Neolitika Azio
Kategorio:Prahistoria Ĉinio
Krisztián Cser

**Krisztián Cser** [kristiAn ĉer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cser Krisztián** estas hungara operkantisto, (baso).

Krisztián Cser http://www.musicianswho.hu/cser_krisztian/583.html  naskiĝis la  en Szeged.
 
## Biografio 
Krisztián Cser frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, sed li lernis ankaŭ muzikon. Li akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 2002. Li plulernis en biologia instituto, sed samtempe inter 2002-2006 li lernis en muzika altlernejo en Szeged, en 2008 li akiris operan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto. Lia plej grava instruisto estis Éva Marton. Dum la studentaj jaroj li havis roleton en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li debutis kiel oratorikantisto en 1998, kiel operkantisto en 2008. Ekde 1998 li partoprenas en koncertoj (ankaŭ eksterlande). Inter 2008 kaj 2010 li havis stipendion en Budapeŝta Operejo, poste li estis gastokantisto. Li kantadas ankaŭ en Teatro Erkel kaj en la Muzikakademio. Li ricevis premiojn inter 2004-2016. Li havas edzinon, kiu naskis ĝemelojn.

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* — Cillei
* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* – titolrolo
* György Ránki: *Pomádé király új ruhája* – titolrolo
* Giuseppe Verdi: *Il Trovatore* – Ferrando
* Richard Wagner:
** *Die Walküre* — Hunding
** *Das Rheingold* — Wotan, Fasolt 
* Giacomo Puccini: *La bohème* — Colline
* Gioachino Rossini: *La Cenerentola* — Don Magnifico (debuta rolo)
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – titolrolo
** *Don Giovanni* - *Leporello*
** *Die Zauberflöte* - *Sarastro*
* Carl Maria von Weber: Der Freischütz - *Kaspar*
* Gaetano Donizetti:
** *Anna Bolena* – Henriko la 8-a
** *Lucia di Lammermoor* – Raimondo
* diversaj oratorioj

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* http://www.opera.hu/hu/tarsulat/szemely/Cser_Krisztian 
* http://www.fidelio.hu/fidipedia/klasszikus/eloadok/cser_krisztian_of 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj oratorikantistoj
30928 Jefferson

'*30928 *Jefferson''''' estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Thomas Jefferson (1743–1826), tria prezidanto de Usono kaj ĉefa aŭtoro de la Usona Deklaro de Sendependeco de 1776. Homo de la Klerismo kaj de granda intelekta povumo, li estas honorita ankaŭ pro la Virginia Statuto por Religia Libereco (1779).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Askosporo

**Askosporo** (*ascospore*) estas la sporo de la fungoj el la askomicetoj (*Ascomycota*).

La sporo estiĝas en la asko (*ascus (pl. asci)*), kiu entenas du haploidajn ĉelkernojn, kiuj interfandiĝas kaj estiĝas diploida zigoto, poste okazas du mejozoj kaj estiĝas en la asko 8 askosporoj.

Kategorio:Askofungoj
Kategorio:Funganatomio
Plasmogamio

**Plasmogamio** estas periodo en la seksa reproduktado de fungoj, en kiu la citoplasmo de du parencaj ĉeloj (kutime el la micelio) kuniĝas sen fandado de nukleaj kernoj, efektive alportante du haploidajn kernojn proksime kune en la sama ĉelo. Ĉi tiun staton sekvas kariogamio, kiam la du kernoj kunfandiĝas kaj poste okazas mejozo por produkti sporojn.

La dukerna ŝtato, kiu okazas post plasmogamio ofte restas dum multaj generacioj antaŭ ol ĉe la fungoj okazas kariogamio. En pli simplaj fungoj tamen, plasmogamion kutime tuj sekvas kariogamio.

Kategorio:Mikologio
Jan Baranowski

**Jan BARANOWSKI** (naskiĝis la 26-an de decembro 1800 en Sławków, mortis la 8-an de novembro 1879 en Lublin) – pola astronomo kaj naturisto.

## Vivo 
Jan Baranowski studis en Jagelona Universitato. De 1825 adjunkto, poste en la jaroj 1848–1869 direktoro de varsovia Astronomia Observatorio. Paralele en la jaroj 1862–1869 estis profesoro de Ĉef-Lernejo en Varsovio.

En 1833 kalkulis orbiton de la kometo de Wilhelm von Biela.

De 1843 laboris pri eldono latine kaj en la pola lingvo de *De revolutionibus orbium coelestium* kaj de aliaj verkoj de Koperniko, realigita en 1854.
Tio estis la unua traduko de tiu ĉi titolo al la moderna lingvo, kun antaŭparolo de Nikolao Koperniko, kiun ne havas eldonoj de Nurenbergo. En unu volumo oni publikigis krom tio ankaŭ *Narrato Prima* de Georg Joachim Rheticus, korespondaĵojn kun etaj kreaĵoj de Koperniko.

En la jaroj 1857–1861 eldonis "Kalendaron de Astronomia Observatorio Varsovia", en kiu entenis fenologiajn observojn.
De 1869 kiel pensiulo ekloĝis ĉe Walenty Baranowski, sia frato episkopo en Lublin.

Distingita per la Ordeno de Sankta Stanislao de la 2-a klaso.

## Bibliografio 
* Samuel Dikstein kaj Jan Gadomski, en: *Polski Słownik Biograficzny* (Pola Biografia Vortaro), 1-a volumo, Polska Akademia Umiejętności (Pola Akademio de Scipovoj) – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa (Staplo en Librovendejoj de Gebethner kaj Wolff), Krakovo 1935, p.&nbsp;280–281. Represaĵo: Ossolineum, Krakovo 1989, ​ISBN 83-04-03484-0​

## Eksteraj ligiloj 
* Laboraĵoj de Jan Baranowski alireblaj rete (Katalogo HINT)

Kategorio:Polaj astronomoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al la pola lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Prados Redondos

**Prados Redondos** (Rondaj Herbejoj) estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Estas kvar domaroj nome Aldehuela, Chera, Pradilla kaj Prados Redondos mem.

## Situo 
Prados Redondos situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1162 m super marnivelo; je 150 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°47′05″N 1°47′37″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 70 en 2016, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Prados Redondos, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Prados Redondos kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
* Prados Redondos en la retejo *Instagram* ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
30935 Davasobel

'*30935 *Davasobel'''* estas tre malgranda sed eksterordinare hela hungaria asteroido de la interna asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la usona aŭtorino Dava Sobel, kies libroj vekis intereson pri la historio de scienco ĉe ŝiaj milionoj da legantoj. Ŝiaj plej famaj libroj — *Longitude, Galileo's Daughter* kaj *The Planets'' — alportas novajn kompreno pri plej gravaj historiaj problemoj de la evoluo de la scienca pensado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
30937 Bashkirtseff

'*30937 *Bashkirtseff'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la franca astronomo Christian Pollas elde la *Observatorio de Calern* en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ukraindevena pentristino Marie Bashkirtseff (1858–1884), konata pro ŝiaj impresionismaj pentraĵoj *Automne* (1883) kaj *La Réunion'' (1884) ; kaj ĉefe pro ŝia taglibro kun persona raporto pri la lukto de virinoj artistinoj en burĝa socio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Malkovrita de Christian Pollas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
30934 Bakerhansen

'*30934 *Bakerhansen'''* estas malgranda meze hela hungaria asteroido de la interna asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *Lonny Baker* (1942–2015) kaj honoro de *Todd Hansen*, kiuj interesis multenombrajn homojn pri kosmo. Kiel monda gvidantino de la volontuloj de la Planeda Societo, Baker formis reton da entuziasmuloj ĉirkaŭ la mondo. La libro de Hansen *Deep Sky and other Enthusiasms'' donas al la observantoj aprezon pri la mirindaĵoj de la profunda ĉielo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
30938 Montmartre

'*30938 *Montmartre'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la franca astronomo Christian Pollas elde la *Observatorio de Calern'' en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al monteto Montmartre en Parizo (Francio) ĉefe konata pro la blanka baziliko ĉe ties supro : Bela loko, kiu ĉiam estis pliŝatata de muzikistoj, pentristoj kaj verkistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Montmartre
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Malkovrita de Christian Pollas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Cergy-Saint-Christophe (stacidomo)

**Cergy-Saint-Christophe** estas franca stacidomo sur linio A (branĉo **A3**) de RER, situanta en komunumo Cergy en departemento Val-d'Oise en regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de SNCF ankaŭ sur linio L de Transilien.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio bifurcation de Neuville - Cergy-Préfecture (326000).

## Interkonektoj 
*   ↔  
*  STIVO 34N 39 40 44 45
*  Autocars Tourneux 80
*  Vexinbus 27.01
*  Busval d'Oise 95.04 95.41
*  CSO 14
*  N150 N152

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio A
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Transilien
* Transilien L
* Stacidomoj de Transilien
* Cergy

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio A
Kategorio:Transilien L
Kategorio:Fervojaj stacioj en Val-d'Oise
Kategorio:Cergy
Béni Dalnoki

**Béni Dalnoki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dalnoki Béni** estis hungara operkantisto, (tenoro). Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Singer Benjámin,* lia persona nomvarianto estis *Bernát*, lia edzino estis Fáni Dalnokiné Konti, lia filo estis Viktor Dalnoki.

Béni Singer http://mek.oszk.hu/04000/04093/html/0195.html naskiĝis la  en Szabadka (Hungara reĝlando, (nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béni Dalnoki devenis el juda familio. Li kantadis jam en la lerneja koruso. En 1857 li aliĝis al trupo de Mihály Havi en sia naskiĝurbo, post 3 jaroj al trupo de István Reszler. En 1861 li lernis kantoteknikon en Vieno, inter 1862–1866 li estis membro de Teatro de Kolozsvár, poste li kantadis en diversaj teatroj. En 1876 li revenis al Kolozsvár, post 3 jaroj li havis rolojn en Nacia Teatro (Budapeŝto), en 1884 li aŭtomate estis fondinta membro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1904 li ricevis la titolon "honora membro".

## El lia repertuaro 
* Friedrich von Flotow: *Marta* — Lyonel (debuta rolo, 1860)
* Ferenc Erkel:
** *Bánk bán* — Otto
** *Hunyadi László* — titolrolo
* Charles Gounod: *Faust* – titolrolo
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* — Francisko
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — grafo Almaviva
* Vincenzo Bellini: *La sonnambula'' – Elvino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
30939 Samaritaine

'*30939 *Samaritaine'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la franca astronomo Christian Pollas elde la *Observatorio de Calern* en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ĉiovendejo *la Samaritaine'' malfermita en 1869 proksime de la Ponto Neuf en Parizo (Francio). La vendejo pligrandiĝis de 1869 ĝis 1933, ensorbante ĉirkaŭantajn konstruaĵojn. Inter 1903 kaj 1907, la arkitekto Frantz Jourdain aplikis tie la stilon secesion. La konstruaĵo estas nun klasita Historia Monumento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Malkovrita de Christian Pollas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Erzsébet Devecseriné Guthi

**Erzsébet Devecseriné Guthi** [erĵEbet deveĉerinE guti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Devecseriné Guthi Erzsébet** estis hungara tradukisto, operkantisto, (koloraturo). Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Guthi Erzsébet*, ŝia geedziĝa nomvarianto estis *Devecseri Emilné*, ŝia filo estis Gábor Devecseri.

Erzsébet Guthi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03014/03308.htm naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Erzsébet Devecseriné Guthi lernis kantoteknikon komence en sia naskiĝurbo, poste en Berlino de *Selma Nicklass-Kempner*. En 1914 ŝi kantadis en Novjorko. Baldaŭ ŝi hejmenvenis kaj okupiĝis pri tradukaĵoj. Ŝi edziniĝis en 1916, en la sekva jaro ŝi naskis. Post la 1-a mondmilito ŝi apartenis al kremo de hungaraj literaturistoj, verkistoj. Ŝi tradukadis el la rusa, angla, franca, germana, itala lingvoj.  

## El ŝiaj tradukaĵoj 
* Nikolaj Gogol:
** *Malvivaj animoj* (eldonitaj en 1954, 1974, 1977, 1982, 2009)
** *Beszélgetés a kutyával* (noveloj, romanetoj, 1974)
* Aleksandr Puŝkin: *Anna a férje nyakán* (noveloj, 1987)
* Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj: *Emigránsok* (1953)
* Fjodor Dostojevskij:
** *A játékos* (elektitaj noveloj, 1963)
** *Fehér éjszakák* (1956)
* Sinclair Lewis: *Elmer Gantry* (1962)
* Louis Bromfield: *A szerkesztő úr* (1993)
* Anna Seghers: *A vonal* (1951, novelaro)

## Aliaj verkoj 
* *Búvópatak* (membiografio, 1963)
* *Midász király és más mesék* (fabeloj, 1957)

## El ŝia repertuaro 
Pri la repertuaro plene mankas informoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en fino de la teksto)
* http://kvt94.lib.uni-miskolc.hu/monguz/index.jsp;jsessionid=B1C87BDD0365EA5908AAAC268242B9FB?from_page=details&page=details&dbname=database&bib1id=1004&bib1field=0&term=Devecserin%C3%A9+Guthi+Erzs%C3%A9bet+%281892-1965%29+%7C8436%7C16 

Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Provencaj sanktuletoj

eta|300ra|grupo de "sanktuletoj" de 11 centimetroj
**Provencaj sanktuletoj** aŭ neologisme **santonoj** (france kaj okcitane *santons*, provence *santouns*: "malgrandaj sanktuloj") estas provencaj tradiciaj skulptaĵoj de kristnaskaj scenaroj ĉirkaŭ la kripo en kiu laŭlegende naskiĝis Jesuo - kutime li estas el ceramiko, argilo aŭ terakoto.

eta|maldekstra|"sanktuletoj" en dimensioj de vivaj homoj
La "provencaj sanktuletoj" kutime altas inter 4 kaj 15 centimetroj, sed ankaŭ ekzistas ekzempleroj de nur 1 centimetroj kaj de pli ol 1 metro. Ili bunte koloriĝas, kaj iuj, la plej valoraj, havas proprajn vestaĵojn.

La plej multaj "sanktuletoj" bildigas lokajn homojn el la Provenco kaj ne havas rektan ligiĝon al la novtestamenta historio de kristnasko. Ekzemple vidiĝas juĝisto, kuracisto, leterportisto, diversaj metiistoj, maljunulino en tradiciaj provencaj vestaĵoj, blindulo kun infana gvidisto (sur la apuda bildo dekstre) kaj multaj pliaj civitanoj de malgranda urbeto. Por ĉiu figuro ekzistas aparta historio.

## Historio 
Kiam en la tumulto de la Franca Revolucio ĉe la fino de la 18-a jarcento la kristanaj preĝejoj estis fermitaj aŭ laŭ ordonoj de la revoluciuloj ekuziĝis por novaj celoj, la antaŭe en Francio kutimaj grandegaj kristnaskaj scenoj ne plu rajtas esti konstruitaj. La provencanoj tiam faris siajn proprajn kristnaskajn figurojn faritajn el pano-pasto, pentris ilin kiam ili estis sekaj, kaj konstruis malgrandajn scenojn de kristnaskaj kripoj en siaj hejmoj. De ĉi tiu kutimo disvolvis sia propra arto kaj metiado - la sendependa profesio de fabrikado de provencaj sanktuletoj eĉ ricevis propran nomon, "santonnier", do "sanktuleto-faristo".

En la komenco estis preskaŭ nur historiaj figuroj, ekzemple terkultivistoj en siaj historiaj festaj vestaĵoj. Hodiaŭ, ankaŭ videblas nuntempaj portretoj kiel "turistoj" kaj "fotistoj".

## Vidu ankaŭ 
* *Caganer*

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *"Vers Noël: li santoun"* (provence)
* artikolo *"la crèche et les santons"* jen  france, jen angle  en la retejo *notreprovence.fr*
* Hanns-Jochen Kaffsack: *"Provence: Die tönernen Heiligen von Marseille"* (Provenco: la argilaj sanktuloj de Marsejlo) en la germanlingva ĵurnalo *Der Spiegel*, la 15-an de decembro 2002

## Referencoj 
Kategorio:Kristnaskaj tradicioj
Kategorio:Provenco
Kategorio:Kulturo de Francio
Kategorio:Statuetoj
Kategorio:Terakoto
30942 Helikaono

**30942 Helikaono** estas malgranda malhela, ne rapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Orbito 
Ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Helikaono, mita batalinto de la Troja milito, filo de Antenoro kaj edzo de Laodico, filino de la reĝo Priamo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Kaldario

[eta|Kaldario en romia banejo en Bath, [Anglio. Oni forigis la plankon por montri la kavaĵon tra kie cirkulis la varma aero.]]
**Kaldario** (aŭ en latina *caldarium*, *calidarium*, *cella caldaria* aŭ *cella coctilium*) estis ĉambro kun varma banejo, uzata en komplekso de romiaj termoj.

Ĝi estis tre varma kaj vaporhava ĉambro varmigita pere de hipokaŭsto, nome sistemo de subtera varmigilo. Tiu estis la plej varma ĉambro en la regula serio de banĉambroj: post sviti en la *kaldario*, la uzantoj povis aliri al tepidejo kaj al frigidario.

En la *kaldario* estis varmakva banejo (*alveus*, varma banejo aŭ *solium*) en la grundo, foje estis ankaŭ *laconicum*, nome varma kaj seka areo por instigi sviton.

Laŭ Francisko Azorín **Kaldario** estas *Ejo, en la romanaj Termoj, por varma bano.* Li indikas etimologion el la latina *caldarium*, el *caldus* (varma).

## Notoj 
Kategorio:Romia arkitekturo
Kategorio:Ĉambroj
Kategorio:Banejoj
Kalibro (armilo)

eta|dekstre|180px|Kugloj de kalibro de 9mm kaj 7,62mm.
eta|dekstre|180px|Interrilato de kalibro en larĝo kaj longo de pafilo.
**Kalibro** - diametro de tubo de armilo, ankaŭ diametro de obuso kaj kuglo. Kalibro estas baza grando, determinanta potenco de pafa armilo. Konusa kanontubo havas eniran kaj eliran kalibron.

Per kalibro armiloj estas kondiĉe klasifikitaj laŭ et-kalibroj (5-6mm), mez-kalibroj (7-9mm) kaj grand-kalibroj (pli ol 10mm)

Kalibro de glat-tuba ĉasa armilo pro malnova tradicio mezuriĝas per nombroj de kugloj kiujn povas fari el unu angla funto (453,6g) de pura plumbo.

Longon de tubo de kanono pleje esprimas per kalibro - rilato de diametro de kanalo de tubo al longo de tubo.

Laŭ Francisko Azorín **kalibri** estas *Mezuri la diametron de cilindra aŭ sfera korpo, aŭ la internan diametron de tubo.* Do li koincidas tute kun PIV. Li indikas etimologion el araba *kalib* (kerno, modlilo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj *kalibro*, por *diametro de cilindra aŭ sfera korpo* kaj *kalibrigi*, por *fari ke iu korpo havu ian precizan kalibron*.

## Notoj 
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Artilerio
Kategorio:Armiloj
Kategorio:Fiziko
30955 Weiser

'*30955 *Weiser'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana geologo *Thorolf Weiser*, kiu publikigis enketon *in situ'' pri la Nerdlingena Rieso. Li pli malfrue ŝanĝis sian fakon por la mineralogio, uzante analizon per 
elektrona mikrosondilo por la determino de pluraj novaj mineraloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Kalibro (inĝenierarto)

eta|Kalibriloj estas tre diversaj.
En inĝenierarto **kalibro** estas dimensio de peco, pli precize de la diametro interna de tubo aŭ de la diametro ekstera de cilindra aŭ sfera korpo.

Tiele *kalibro* (evitinda), **kalibrilo**, mikromezuriloj, estas ege variaj kaj utilas por determini kalibron, tio estas povas esti uzataj ĝenerale por kontroli ajnan longon, diametron ktp. Eblas trovi ilin en ajna departemento por kvalito aŭ laboratorio de metrologio.

Laŭ Francisko Azorín **kalibri** estas *Mezuri la diametron de cilindra aŭ sfera korpo, aŭ la internan diametron de tubo.* Do li koincidas tute kun PIV. Li indikas etimologion el araba *kalib* (kerno, modlilo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj *kalibro*, por *diametro de cilindra aŭ sfera korpo* kaj *kalibrigi*, por *fari ke iu korpo havu ian precizan kalibron*.

## Notoj 
Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Mezuriloj
Shiruko

eta|dekstra|*Oshiruko* aŭ *zenzai*
***Ŝiruko*** aŭ ***oŝiruko*** (japane: 汁粉, お汁粉; la komenca *"O"* signifas honorigon) estas japana dolĉaĵo.

Ĝi estas dolĉa supo el azuki-faboj kaj buletoj: aŭ moĉio aŭ *dango*.
La faboj estas kuiritaj kaj iom kaĉigitaj. Anstataŭ moĉiojn *ŝikuro* foje enhavas kaŝtanojn aŭ buletojn el glurizfaruno.

En Japanio *ŝikuro* estas populara precipe dum vintro. La duonfandiĝintaj moĉioj kaj la dolĉa varma fabosupo por multaj homoj estas tutfeliĉiga. Oni ofte servas *ŝiruko*-n kun salaĵo aŭ acidaĵo, kiel *umeboshi* aŭ *ŝiokombu*, ĉar *ŝiruko* estas tiom dolĉa, ke post iom da tempo la gusto enuas kaj oni povas refreŝigi ĝin per sala aŭ acida manĝaĵo.

En la japana tradicio oni kredas, ke tiu manĝaĵo forpelas malsanojn kaj malbonajn spiritojn. Tial ĝi estas ofte metita sur la hejman altaron.

En kelkaj regionoj de Japanio, ekzemple en la gubernio Kagaŭa, oŝiruko estas uzata por *zoni*, la speciala novjara supo.

## Vidu ankaŭ 
* Zenzai
* Hóng dòu tāng
* Japana dolĉaĵo
* Japana kuirarto
* *anko*

Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Ilona Durigó

**Ilona Durigó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Durigó Ilona** estis hungara operkantisto, oratorikantisto (mezosoprano, aldo), altlerneja instruisto. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis *Kasics Ozmánné* aŭ *Kasicsné Durigo Ilona*.

Ilona Durigó https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/d-750BB/durigo-ilona-kasics-ozmanne-752FF/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ilona Durigó studis en Muzikakademio de Budapeŝto. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Árpád Szendy, Kálmán Chován, Jozefa Maleczkyné Ellinger. Post Budapeŝto ŝi lernis en konservatorio de Vieno, poste en Frankfurto ĉe Majno de Julius Stockhausen, fine en Berlino de Etelka Gerster. Ekde la fruaj 1900-aj jaroj ŝi komencis kantadi en koncertoj en sia naskiĝurbo. En 1906 ŝi faris eŭropan turneon kun Paula Braun. En 1912 ŝi kantadis en Népopera, en la sekva jaro en Reĝa Operejo de Budapeŝto, baldaŭ en Frankfurto kaj Bazelo. En 1921 Volkmar Andreae invitis ŝin instrui en konservatorio de Zuriko, sed ŝi samtempe kantadis en koncertoj. Ekde 1938 ŝi instruis en Muzikakademio de Budapeŝto.

## El ŝia repertuaro 
* Christoph Willibald von Gluck: *Orfeo ed Euridice* — Orfeo
* diversaj kantoj (Johann Sebastian Bach, Franz Schubert, Gustav Mahler, Béla Bartók, ktp)
* diversaj oratorioj

## Ŝiaj disĉiploj (elekto) 
* Éva Kutrucz

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto 
* ruslingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj oratorikantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kancelo

[eta|Primitiva kancelo el ligno en kastro (O Castro, [Vigo).]]
La **kancelo** estas arkitektura elemento kiu, kiel krado, utilas kiel barilo, sed malfermebla, por separi, fermi aŭ izoligi diversajn spacojn. La plej ofta uzo estas kiel kradeto instalita ĉe la sojlo de domo (aŭ kampopeco), kreante tiele spacon rezervitan antaŭ la aliro al la loĝejo.

Tiu termino aperas nek en NPIV nek en Reta Vortaro nek en aliaj konsultitaj vortaroj, sed ekzemple registras ĝin Azorín.

Laŭ Francisko Azorín **kancelo** estas *Kradita barilo, en kristanaj temploj por izoligi la presbiteriejon, en palacoj por apartigi la privatan loĝejon.* Li indikas etimologion el la latina *cancelli* (krado). Kaj li aldonas la terminojn *kancelariejo* aŭ *kancelario* por *sekretariejo de altrangulo, de regnestro aŭ de la ŝtato*.

## Notoj 
Kategorio:Pordoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Kradoj
Kantaro (greka ceramiko)

[eta|dekstra|200px|*Kantaro* asocia al reprezentaĵo de [Dionizo.]]
**Kantaro** (en antikva greka, κάνθαρος, en latina, cantharus, ‘skarabo’) estas ujo uzita por trinki en Antikva Grekio kaj ĉe Etruskoj. Morfologie temas pri pokalo kun du grandaj kaj altaj vertikalaj ansoj flanke, kiuj elstare super la bordo de la ujo poste falas al longa kaj vertikala bazo. Ĝi estis tre disvastigita en la greka ceramiko kaj en ĉiuj el ties ĉefaj periodoj.

Laŭ Francisko Azorín **Kantaro** estas *Tipa greka trinkvazo, duansa, argila aŭ metala, belforma, ofte ornamita. Ĝi estas atributo de Bakĥo.* Li indikas etimologion el greka *kantharos* kaj de tie la latina *cantharus*.

En NPIV **Kantaro** estas ankaŭ genro (*Cantharis*) de insektoj el la ordo de koleopteroj, kun ledosimilaj elitroj, vivantaj parte el aliaj insektoj, parte el vegetaĵoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ceramiko
* Kantaro

## Bibliografio 
* Caro Bellido, Antonio (2008). Diccionario de términos cerámicos y de alfarería. Cádiz: Agrija Ediciones. ISBN 84-96191-07-9.
* Cook, Robert Manuel (1997). Greek Painted Pottery (en inglés). Londres, Nueva York: Routledge. pp. 226-227. ISBN 978-04-151-3860-4.
* Clark, Andrew J.; Elston, Maya Elston; Hart, Mary Louise Hart (2002). Understanding Greek vases: a guide to terms, styles, and techniques. Los Ángeles: The J. Paul Getty museum. p. 101. ISBN 08-923-6599-4.
* Fatás Cabeza, Guillermo; Borrás, Gonzalo (1999). Diccionario de Términos de Arte. Madrid: Anaya. ISBN 84-7838-388-3.

Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Artoj en Antikva Grekio
Kaneforo

eta|Kaneforo, unua maldekstre, William Buguereau, 1852
La **Kaneforoj** (de la greka κανηφόρος, portantino de kesto) estis junaj virgulinoj de alttavola nasko, kiuj loĝis en la templo de Atena, kiuj en las festoj Panatenajoj portis kestojn kronitaj de floroj kaj de mirto kaj procesiis prezide de la solena parado.

Ili ĉeestis ankaŭ al la festoj de Dionizo kaj de Demetra, portante kestetojn de oro. La historiistoj ne interkonsentas pri la enhavo de tiuj kestoj. Eble estis io simila al la *lingamo* de la hindianoj.

La atenanoj same nomigis la edziniĝontajn junulinojn kiuj oferis al Artemiso por peti permeson edziniĝi.

## Statuoj 
La antikvuloj ege celebris la statuojn nome *kaneforoj* prilaboritaj de la fama artisto Polikleto kiujn Verrez portis el Mesino al Romo kaj pri kiuj parolis Cicerono en unu el siaj verkoj.

Laŭ Francisko Azorín **Kaneforo** estas *Virina statuo portanta surkape keston: oni uzis ĝin kiel ornamo, foje, malĝuste, kiel kariatido.* Li indikas etimologion el greka *kanefore* kaj de tie la latina *canephora*.

## Vidu ankaŭ 
* Kariatido

## Referencoj 
*Diccionario histórico enciclopédico*, Vicenç Joaquín Bastús i Carrera, 1828

Kategorio:Arto de Antikva Grekio
Kategorio:Antikva greka religio
Kategorio:Skulptado
Dimetiltriptamino

dekstra

**N,N-Dimetiltriptamino** (**DMT** aŭ N,N-DMT) estas triptamina molekulo kiu ekzistas en multaj plantoj kaj bestoj. Ĝi povas esti konsumita kiel potenca psikedelaĵo kaj historie estis preparita de diversaj kulturoj por ritaj kaj resanigaj celoj. Rick Strassman donis al ĝi la etikedon "la spirita molekulo". En la plimulto da landoj, DMT estas malpermesita.

DMT havas relative mallongan agadodaŭron, intensajn efikojn kaj rapidan ekkomencon. Tial DMT estis konata kiel la "negocista vojaĝo" dum la 1960aj jaroj en Usono, ĉar uzanto povis atingi la plenan profundon de psikedela sperto en konsiderinde malpli da tempo ol per aliaj drogoj kiaj LSD aŭ psilocibinaj fungoj. DMT povas esti enspirita, injektita aŭ trabuŝe enstomakigita kaj ĝiaj efikoj dependas de la dozo. Kiam enspirita aŭ injektita, la efikoj daŭras mallongan periodon de tempo: de ĉirkaŭ 5 ĝis 15 minutoj. Efikoj povas daŭri 3 horojn aŭ pli kiam trabuŝe enstomakigita kune kun MAO-inhibilo, kiel la ajahuaska vino en la tradicia ajahuasko de multaj indiĝenaj amazonaj triboj. DMT povas produkti vivecajn mistikajn spertojn kun eŭforio kaj dinamikaj halucinoj de geometriaj formoj, pli altaj inteligentuloj, eksterteruloj, elfoj kaj Dio.

Ĝi estas struktura analogaĵo de serotonino kaj melatonino kaj funkcia analogaĵo de aliaj psikedelaj triptaminoj kiaj 4-AcO-DMT, 5-MeO-DMT, 5-HO-DMT, psilocibino (4-PO-DMT), kaj psilocino (4-HO-DMT).

5-MeO-DMT, psikedela drogo strukture simila ol *N*,*N*-DMT, estas fojfoje misnomata DMT. Kiel blanka, kristaleca solido, ĝi ankaŭ simile aspektas ol pura DMT. Tamen, 5-MeO-DMT estas pli potenca. Ĝia tipa vaporigita dozo estas 5–20&nbsp;mg, dum la doza gamo de DMT estas iom ĉirkaŭ 20–70&nbsp;mg.

## Tradukfonto 
Kategorio:Drogoj
Patejn

**Patejn** estas signifa universitata urbego, havenurbo kaj katolika diocezo en Birmo. Ĝi estas ankaŭ subŝtata kaj distrikta ĉefurbo. 

eta|maldekstre|
eta|
eta|
## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 287 071 (2014, nur la urbo mem)  
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 42

## Geografio 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
Patejn situas laŭ la samnoma rivero Patejn, kiu estas okcidenta branĉo de rivero Iravadio. La urbego kuŝas 190 km de Jangono.

## Historio 
Patejn estis parto de reĝlando antaŭ la kolonia erao. La alvenintaj portugaloj vokis Pathein-on "Cosmim." La britoj konstruis fortikaĵon kaj establis garnizonon en 1826 post la unua angla-birma milito.

## Ekonomio 
Patejn estas komerca centro pri rizoj kun rizmuelejoj. La buntaj manfaritaj sunombreloj estas vaste konataj ĉie en Birmo, same la manfaritaj ceramikaĵoj, korboj kaj siteloj. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas sezamojn, arakidojn, jutojn, maizojn, tabakojn, kapsikojn ktp. Menciindas la fiŝkaptado kaj kolektado de testudoovoj.

## Trafiko 
Patejn estas alirebla voje, fervoje, ŝipe, aere. La haveno estas samtempe mara kaj rivera.

## Klimato 
Patejn havas tropikan klimaton kun musonoj. La jara averaĝa temperaturo varias inter 22-32 °C.  En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-septembro pli ofte. 
eta|
eta|
## Vidindaĵoj 
* la pagodo Shwemoktaw (984) en la centro de la urbo estas konsiderita unu el la nun respekteginda en suda Birmo
* pluraj temploj, budhaj pagodoj 
* muzeo
* monumento
* pitoreska akvorando

## Fontoj 
* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* ()

Kategorio:Urboj de Birmo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kasono (konstruado)

eta|dekstra|250px|Kasona puto, inventita de Jacques Triger en 1846.
**Kasono** estas *Granda akvimuna kestego el ferladoj, kiun oni subakvigas ĝis la grundo, sur kiu oni volas masoni fundamenton* (vidu en teknologio de konstruado).

Laŭ Francisko Azorín **Kasono** estas *Mergokestego uzata por masoni, labori subakve.* Li indikas etimologion el la latina *capsa* (kesto).

## Notoj 
Kategorio:Konstrufako
30991 Minenze

'*30991 *Minenze'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉina akademiano Min Enze (ĉine : 闵恩泽, *Mǐn Ēnzé'', 1924–2016), ano de la Ĉina Akademio de Sciencoj kaj de la Ĉina Akademio de Inĝenierarto, fakulo pri petrolkemia katalizo. Li estis fondinto de la aplikata scienco pri kataliza naftorafinado en Ĉinio kaj noviganta pioniro en petrolkemia teknologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
30963 Monto Banzan

'*30963 Monto *Banzan'''* estas marsrenkonta asteroido asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Masahiro Koishikawa elde la stacio "Ajaŝi" de la observatorio de Sendajo (Mijagi, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Monto *Bazan*, populara pejzaĝa marko en la orienta antaŭurbo de Sendajo. La stacio Ajaŝi estas ĉe la piedo de la Monto *Bazan'', kaj la Nova Astronomia Observatorio de Sendajo estis establita tie en 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Masahiro Koishikawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Tartanedo

**Tartanedo** estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Estas kvin domaroj nome Amayas, Concha, Hinojosa, Labros kaj Tartanedo.

## Situo 
Tartanedo situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1117 m super marnivelo; je 135 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°59′39″N 1°55′20″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 140 en 2016, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Tartanedo, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Tartanedo kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Reveno de elmigrintoj kaj turismo: Preĝejo de Sankta Bartolomeo kaj Ermitejo de Sankta Katerino (Hinojosa).

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Kartuŝo (arto)

Se vi serĉas en egiptologio, iru al Kartuŝo

[eta|250px|[Sebastián Muñoz, *Exequias de la reina María Luisa de Orleáns*, sube baroka kartuŝo subtenita de plorantaj anĝeletoj.]]
eta|upright=1.2|Doma signo en baroka kartuŝo (Neruda strato en Prago)
eta|upright=0.8|Rokoka kartuŝo (Überlingen, Germanio)
**Kartuŝo** estas kadro, kun rondaj finoj, entenanta la hieroglifajn nomojn k titolojn de la egiptaj reĝoj. Kaj ankaŭ enkadrita parto de verko, kiu entenas informojn kiel titolo, aŭtoro, dato, devizo, insigno kc.; simpla rektangulo en teknikaj aŭ sciencaj desegnoj, geografiaj kartoj ks, ĝi havas pli ornamajn formojn (ekz. disvolviĝanta karto) en arkitekturo.

**Kartuŝo** (el la franca *cartouche* - ingo, kartoĉo) estas en arĥitekturo ornama, plej ofte reliefa kadraĵo de blazono, surskribo aŭ bildo sur vando de konstruaĵo. De kadro ĝi diferencas, ke ĝi kun sia enhavo estas firme kunligita. Kartuŝoj el ŝtono, stuko kaj gipso estis tre ŝatataj kiel dekoracio sur fasadoj de domoj kaj kiel parto de interna ornamo de preĝejoj, solenaj salonegoj en kasteloj kaj simile, nome el renesanco ĝis la 19-a jarcento.

Laŭ Francisko Azorín **Kartuŝo** estas *Ĉirkaŭornamita plataĵeto sur kiu estas skribaĵo, devizo, insigno.* Li indikas etimologion el greka *chartes* kaj de tie la latina *charta* (karto).

## Pliaj signifoj 
Nocio Kartuŝo havas apartan signifon en egiptologio.

Orname dekoraciitaj titoloj sur malnovaj mapoj kaj globusoj (parergoj) estas iam nomataj kartuŝoj.

**Kartuŝo** estas ankaŭ nomata parto de levumila miksanta akvokrano, kiu zorgas pri malfermado, fermado kaj miksado de varma kaj malvarma akvo.

Terminon **kartuŝo** oni iufoje uzas por indiko de provizaj ujoj (de kartoĉoj, enmetaĵoj, kasedoj, energiĉeloj k.s.), ekzemple por malgrandaj porteblaj boligiloj, por plenigaĵoj en presiloj (ĉi tie estas pli kutima sinonimo *kartoĉo*), ktp.

## Notoj 
## Tradukfonto 
## Vidu ankaŭ 
* Afiŝo
* Egipta kartuŝo

Kategorio:Arta terminaro
Kategorio:Ornamado
Kategorio:Dekoracia arto
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Euphorbia canariensis

eta
***Euphorbia canariensis***, ofte konata kiel Kanaria eŭforbio, estas sukulenta planto de la genro *Euphorbia* kaj familio *Euphorbiaceae*, endemia de Kanariaj insuloj. Ĝi estas la planta simbolo de la insulo Gran Canaria.

La kanaria eŭforbio estas sukulenta arbusto, kreskanta al inter 3 kaj 4 metroj alta. Ĝi estas formita de karnaj kvadrataj aŭ pentagonaj trunkoj kaj aspektas kiel kaktoj. La folioj kreskas en grupoj de tri aŭ kvar kaj havas interne-turnantajn dornojn de 5 ĝis 14 milimetroj longaj. Ĝi produktas ruĝecajn verdajn florojn. Ĝi toleras la temperaturon al -2 °C. La latekso, kiu enhavas diterpenojn, estas venena.

La specio troviĝas sur la mallarĝa marborda zono, de marnivelo ĝis 1,100 metroj en Kanariaj insuloj.

Kategorio:Eŭforbio
Kategorio:Sukulentaj plantoj
Kategorio:Faŭno de Kanarioj
(30997) 1995 UO5

**(30997) 1995 UO5** estas tre malgranda marsrenkonta, terrenkonta, venusrenkonta kaj merkurrenkonta apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

Kvankam klasita kiel terrenkonta asteroido, ĝi pasas iom malproksime de la tera orbito pro ĝia granda orbita klinangulo:
* La  ĝi pasis al 0,40493 AU (60,577 milionoj da kilometroj) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,40066 AU (59,938 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

Ĝi pasas pli proksime de Marso, Venuso kaj Merkuro:

* Ĝia marsa MOID estas 0,31853 AU (47,651 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,13854 AU (20,725 milionoj da km).
* Ĝia merkura MOID estas 0,13849 AU (20,718 milionoj da km).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Merkurrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Ŝipliftoj de la centra kanalo

La **ŝipliftoj sur la centra kanalo** estas kvar hidraŭlikaj boato-liftoj sur la historia centra kanalo, proksime de la belga urbo de La Louvière [la luvjèr]. Ili estis dizajnitaj fare de Edwin Clark, konstruitaj inter 1888 kaj 1917. Kune ili transpontas niveldiferencon de 68 metroj. Unu lifto transpontas 15.4 metrojn kaj la aliaj tri unuope 16,93 metrojn. La konstruado de la kanalo kaj la ŝipliftoj daŭris 32 jarojn (de 1885 al 1917).
La ŝiplifto konsistos el du trogoj, longaj je 112 m kaj larĝaj je 12 m. Ili pezas po 8000 tunojn. La tegmento de ĉiu el ili estas tiel granda kiel futbalejo. La informejo posedas aŭdvidajn aparatojn, planojn, skizon kaj fosiliojn.

Belvidejo kun stirata tablo proponas vidaĵon de la konstruita ŝiplifto kaj de la ĉirkaŭa regiono. Kelkajn kilometrojn for estas la loko Ronquières [ronkjér] kun surfaco de 1432 m2 kie funkcias du ŝiplifoj kiuj povis akcepti ŝipojn pezajn 1370 tunojn, sed nun ili nur funkcias por turisma boatado. La niveldiferenco estas 68 metroj kaj estas superata en 40 minutoj. De la apuda turo samloke oni povas vidi la atomiumon en Bruselo, la monumentan leonon en Waterloo [ŭáterlo] kaj la ŝiplifton de Strèpy-Thieu [strepi tje].

Por la komerca navigado oni konstruis novan, pli modernan lifton en Strèpy-Thieu [strepi tje].

## La plej granda ŝiplifto en la mondo 
En Strèpy-Thieu [strepi tje] funkcias „Rivera sistemo el navigeblaj vojoj”, kiu por akcepti 1350-tunajn ŝipojn, neprigis la konstruadon de kabla ŝiplifto, la plej granda en la mondo, venkanta akvonivelan diferencon de 74 m. La ŝipliftoj reprezentas rimarkeble bone konservitan kaj kompletan ekzemplon de industria pejzaĝo je la fino de la 19a jarcento.

## Referencoj 
* Tiu ĉi artikolo estas parte bazita sur la sama artikolo en la nederlanda versio de vikipedio je la 27-a decembro 2017 kaj artikolo en Monato (2003).

## Vidu ankaŭ 
Alia vidindaĵo en la regiono :  Nia Sinjorino kun la Rozo (Lessines)

## Eksteraj ligiloj 
* (franca) http://voiesdeau.hainaut.be/ 

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Belgio
centra kanalo
Kategorio:Konstruaĵoj en Henegovio
Kategorio:Vizitindaĵoj en Henegovio
Kategorio:La Louvière
Kategorio:4° E
Kategorio:50° N
Paulo Silas

**Paulo SILAS RODRIGUES SENA** (naskiĝis la 30-an de julio 1990 — mortis en oktobro 2017) estis juna esperantista poeto el Brazilo.

Li profesie laboris kiel administra asistanto ĉe la Universidade da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira (la universitato pri integrigo de la portugallingvaj landoj en Afriko, UNILAB) en Redenção kaj Acarape 60 kilometrojn sude de Fortalezo, la ĉefurbo de la brazila ŝtato Ceará. Ĉe la sama universitato li instruis Esperanton, kion li mem lernis en 2008. Li estis tre aktiva membro de la internacia esperantista movado, kontribuante al diversaj publikaĵoj. Interalie al la literatura revuo *Beletra Almanako*, al la feminisma blogo *Egalecen* kaj al la porjunulara revuo *Kontakto*. Li ankaŭ estis tre aktiva ĉe sia YouTube-kanalo, kie li publikigis diversajn videojn en kaj pri Esperanto. Aldone al Esperanto, li ankaŭ estis defendanto kaj antaŭenpuŝanto de la indiĝenaj lingvoj de Ameriko, kiel la papiamenta lingvo. Li ankaŭ kontribuis al la Esperanto-traduko de Ubuntu.

Li klarigis en sia poemaro *Sinmortigo* kion li faros kaj mortigis sin en oktobro 2017.

## Verkoj 
* *Indiferento. De la universo ĝis la homo* (2014)
* *Sinmortigo* (2014).
* *Brazilano laŭleĝe. Esperantisto laŭkonvinke* (2015)
* *Transgeneraciaj Kulpoj* (2016)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paulo Silas en la retejo *Originala Literaturo en Esperanto*
* Du recenzoj de Paulo Silas
* Retejo kun blogo de Paulo Silas
* Retejo de Paulo Silas pri la papiamenta lingvo
* YouTube-kanalo de Paulo Silas

Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Brazilaj GLAT-aktivuloj‎
Kategorio:Brazilaj poetoj
Kategorio:Brazilaj tradukistoj
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Sinmortigintoj
31000 Rockchic

'*31000 *Rockchic'''* estas malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la usona aerarmea observatorio, *Air Force Maui Optical and Supercomputing observatory* (AMOS) sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la kantistino kaj kantaŭtorino *Gail ("Rockchic") Swanson'', bazita en Maui. De eduko klasika kaj inspirita de rok-muziko, ŝia stilo estas akustika pop-rok. Ŝiaj registradoj prezentas ŝian voĉon, gitaron kaj fluton. Krom siaj propraj spektakloj, ŝi ludas ĉe beneficoj kaj kutime malfermas por mondfamaj artistoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de AMOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Neuville-sur-Oise

**Neuville-sur-Oise** estas franca komunumo en departemento Val-d'Oise en regiono Francilio.

Ĝiaj loĝantoj estas nomataj *Neuvillois*.

## Vidu ankaŭ 
* Cergy-Pontoise
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Éragny - Neuville (stacidomo)
* Neuville-Université (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Le Stade (stacidomo)

**Le Stade** () estas franca stacidomo sur linio J de Transilien, situanta en komunumo Colombes, en departemento Hauts-de-Seine en regiono Francilio.

## Stacidomo 
Temas pri stacidomo de SNCF.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-St-Lazare - Mantes-Station par Conflans-Ste-Honorine (334000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-St-Lazare - Ermont-Eaubonne (334900).

## Interkonektoj 
*  RATP 235, 366 et 538 (Bus du Port)

## Projektoj 
*   ''''

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien J
* Stacidomoj de Transilien
* Colombes
* Le Stade - Gare (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien J
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hauts-de-Seine
Kategorio:Colombes
Maisons-Alfort - Alfortville (stacidomo)

**Maisons-Alfort – Alfortville** estas franca stacidomo sur linio D de RER, situanta en komunumoj Alfortville kaj Maisons-Alfort, en departemento Val-de-Marne, en regiono Francilio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).

## Interkonektoj 
*  RATP 103 172 181 217 372
*  N132 N134

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio D
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Alfortville
* Maisons-Alfort

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio D
Kategorio:Fervojaj stacioj en Val-de-Marne
Kategorio:Alfortville
Kategorio:Maisons-Alfort