open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Béla Bálint

**Béla Bálint,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Béla** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Geiger*.

Béla Geiger http://www.imdb.com/name/nm1044947/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Béla Bálint devenis el juda familio. Li aĝis 17, kiam li estis korusano de *Népszínház*. Li akiris diplomojn en privataj aktorlernejoj de Szidi Rákosi kaj Elek Solymossy. En 1910 li aliĝis al trupo de Ignác Krecsányi, en 1915 en Gaja Teatro, poste al kabaredoj, foje en teatro por soldatoj. En 1923 li kantadis en Teatro Városi, post 2 jaroj en Operetoteatro (Budapeŝto), poste en Hungara Radio. Inter 1941-1944 li povis ludi nur antaŭ juda publiko.

Li edziĝis en 1909, post 4 jaroj li eksedziĝis.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Lehár: *Mókaházasság* (opereto)
* István Géczy: *Gyimesi vadvirág* - ĉefrolo

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *A rejtély* (1916)
* *Link és Flink* (1927) – Flink
* *Piri mindent tud* (1932) – kanariposedanto
* *Café Moszkva* (1936) - hungara kolonelo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Triangula nombro

dekstra|200ra
**Triangula nombro** estas nombro de objektoj, kiun estas eble dismeti laŭ formo de egallatera triangulo. Evidente, ke n-a triangula nombro estas sumo de n komencaj naturaj nombroj.

La sinsekvo de triangulaj nombroj T_n por n = 0, 1, 2, \ldots komenciĝas tiel:
: 0, 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55, 66, 78, 91, 105, 120 … — estas la sinsekvo ().

## Ecoj 
La formuloj por n-a triangula nombro:

* T_n=\frac12n(n+1);
* T_n=1+2+3+\dots+(n-2)+(n-1)+n = \sum_{j=1}^n j;
* T_n={n+1 \choose 2}  — estas binoma koeficiento;
: Ekzemple, 2016 estas triangula nombro, ĉar: T_{63}=\frac{63\cdot 64}{2}=2016.

* La rikura formulo por n-a triangula nombro:
: T_n=T_{n-1}+n.
* Sumo de du sinsekvaj triangulaj nombroj estas kvadrata nombro, tio estas
* : T_n+T_{n-1}=n^2.
:Ekzemple:
::
* Ĉiu para perfekta nombro estas triangula.
* Ĉiun nenegativan entjeron eblas prezenti kiel sumo de ne pli ol tri triangulaj nombroj. La tezon unuafoje formulis Fermat en 1638 en sia letero al Mersenne, kaj ĝi estis pruvita en 1796 fare de Gauss
* La entjero m estas triangula se kaj nur se la nombro 8m+1 estas kvadrata nombro.
* La kvadrato de n-a triangula nombro estas la sumo de kuboj de n komencaj naturaj nombroj.
* En la triaj diagonaloj de la triangulo de Pascal troviĝas triangulaj nombroj laŭ ordo.
* La fama en mistiko la “nombro de la bestio” (666) estas 36-a triangula nombro. Ĝi estas plej malgranda triangula nombro, kiu estas sumo de kvadratoj de aliaj triangulaj nombroj: 666=15^2+21^2.

## Ĝeneraligo 
Triangulaj nombroj estas speco de plurlatera nombro.

## Vidu ankaŭ 
* Centrita triangula nombro

## Referencoj 
Kategorio:Figurigaj nombroj
Kategorio:Trianguloj
Kategorio:Entjeraj vicoj
János Balázs (aktoro)

**János Balázs** [jAnoŝ balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs János** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia filo estas Péter Balázs (aktoro).

János Balázs http://www.imdb.com/name/nm0051359/ naskiĝis la  en Kisújszállás, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Balázs studis teologion, poste li akiris aktoran diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen) (1936-1938), al kabaredo en Budapeŝto (1938-1939), al Teatro Magyar (1941-1944). Post la 2-a mondmilito li estis aktoro kaj reĝisoro de Hungara Radio, sed li estis videbla ankaŭ en Gaja Teatro (1948), Teatro Belvárosi (1950). Inter 1950–1957 kune kun Rózsi Völcsey li faris duopajn spektaklojn en vilaĝoj. Li havis edzinon, kiu naskis unufoje.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Szabolcs Fényes: *Vén diófa* - Sétáló István
* K. Vándor: *Idegen asszony* - Honvéd

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Erzsébet királyné (1940) – familia servisto
* *Fehér vonat (1943) - soldato (ĉefrolo)
* *Sorompó (1959) - fervoja barilisto

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Hétköznapi történet* (1966)
* *Zokogó majom'' (1978)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Duaroj

[250px|eta|Teplantejo en la duaroj kun la [Himalajo en la fono]]
La **Duaroj** (en bengala: ডুয়ার্স; en nepala: डुवर्स) estas riverebenaĵoj kaj promontoroj de la orienta Himalajo en Norda-Orienta Barato ĉe Butano. *Duar* signifas pordon en nepala, Bhojpuri, Magahi kaj bengalaj lingvoj, kaj la regiono formas la enirejon por Butano al Barato. Ekzistis 18 trairejoj aŭ enirejoj tra kiuj la butana popolo povas komuniki kun homoj vivantaj en la ebenaĵoj. Tiu regiono estas dividita per la rivero Sankoŝ en la orientaj kaj la okcidentaj *Duaroj*, konsistante el areo de 8,800&nbsp;km². La okcidentaj *Duaroj* estas konataj kiaj la Bengaliaj *Duaroj* kaj la orientaj kiaj la Asamaj *Duaroj*. *Duaro* estas preskaŭ sinonima kun la esprimo Terai uzata en Nepalo kaj pli norda Barato.

## Vidu ankaŭ 
* Duaro

Kategorio:Okcidenta Bengalio
Kategorio:Regionoj de Barato
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj
Dustilo

[eta|Moderna nov-klasika kapelo konstruita kiel romia distila templo kun [Dorika ordo|dorikaj kolonoj.]]
**Dustilo** estas malgranda templeca strukturo kun du kolonoj. Ĝi devenas el la greka arkitekturo. Tiu du kolonoj povas esti inter du antoj.

Laŭ Francisko Azorín **dustila** estas *Konstruaĵo havanta du kolonojn antaŭfasade.* Kaj li indikas etimologion el greka *distylos*, el *dia + stylos* (du kolonoj), kaj de tie la latina *distylos*.

## Vidu ankaŭ 
* Diptera kolonaro
* Interkolonaro
* Kolono

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
Kategorio:Temploj
(30512) 2001 HO8

**(30512) 2001 HO8** estas malgranda malhela jupiterrenkonta asteroido en la ekstera asteroida zono.

Malkovris ĝin la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) la  elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Jupiterrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
László Baksa Soós

**László Baksa Soós** [lAslO bakŝa ŝOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baksa Soós László** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia filo estis (laŭ necerta informo) János Baksa-Soós.

László Baksa Soós http://www.imdb.com/name/nm1108397/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  (laŭ alia informo la mortotago estas la 21-a) en Budapeŝto.
 
## Biografio 
László Baksa Soós akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi en 1930. Li debutis post 2 jaroj en trupo de Artúr Bárdos, poste en diversaj avangardaj trupoj. Inter 1937 kaj 1945 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1948 li gvidis laboristan teatran trupon, post 3 jaroj li estis reĝisoro de *Teatro Déryné*. Ekde 1953 ĝis sia morto li estis ĉefreĝisoro de la Hungara Radio.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Friedrich Schiller: Wilhelm Tell - Leuthold
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Michelangelo
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Czeglédi
* Viktor Rákosi: *Elnémult harangok* - Gáspár

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Ne kérdezd, ki voltam* (1941) - verkisto (ĉefrolo)
* *Ópiumkeringő* (1942)
* *Valamit visz a víz* (1943)

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Molière: Tartufo
* Ernő Urbán: *Tűzkeresztség*

## Elektitaj radiaj reĝisoraĵoj 
* András Berkesi: *Sellő a pecsétgyűrűn*
* Ŝekspiro: Somermeznokta sonĝo
* Bertolt Brecht: *Állítsátok meg Arturo Uit!*

## Dubladaj roloj 
* en kelkaj eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de John Le Mesurier kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=50584

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cincovillas

**Cincovillas** [zinkoBIĝas] ("kvin vilaĝoj") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
Cincovillas situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1012 m super marnivelo; je 93 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 41°12′19″N 2°49′10″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
eta|maldekstre|Ermitejo de la Virgulino de la Soleco, Cincovillas.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 22, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Cincovillas, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Cincovillas kie oni falis al 22 lokuloj en 2016 kaj al  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Klasika arkitekturo

[eta|250px|Vido el la sudo de [Partenono.]]
En arkitekturo kaj arkeologio, la esprimo **klasika arkitekturo** aludas al la klasika arkitekturo de Grekio. Tamen, ĝi estas uzata de historiistoj de arkitekturo por referenci al serio de stiloj derivitaj, ĉu rekte aŭ nerekte, el tiu deveno.

La *klasika arkitekturo* divideblas en:
* Greka arkitekturo
* Helenisma arkitekturo
* Romia arkitekturo

## Priskribo 
La klasika arkitekturo estas distingita pere de siaj tre formalaj karakteroj, kaj de strukturo kaj de ornamaĵo. Ti estas partikulare tiele en la okazo de temploj kie ĉiu konstruaĵo ŝajne estis konceptita kiel skulptarta ento ene de la pejzaĝo, plej ofte starigita sur alta grundo tiele ke la eleganto de ties proporcioj kaj la efikoj de la lumo sur ties surfaco povas esti vidata el ĉiuj anguloj.

La formala vortotrezoro de la klasika arkitekturo, partikulare de la divido de arkitektura stilo en tri difinitaj ordoj: nome la dorika ordo, la ionika ordo kaj la korinta ordo, havos profundan efikon sur la okcidenta arkitekturo de postaj periodoj. La arkitekturo de antikva Romo kreskis el tiu de Grekio kaj pluhavis ĝian influon en Italio nerompite ĝis nune. El la Renesanco, revivaĵoj de klasikismo tenis vive ne nur la precizajn formojn kaj ordigis detalojn de la greka arkitekturo, sed ankaŭ ties koncepton de arkitektura beleco bazita sur ekvilibro kaj proporcio. La sinsekvaj stiloj de novklasika arkitekturo sekvis kaj adaptis la stilojn de Antikva Grekio ege deproksime.

La plej parto de la stiloj originitaj el la Renesanco en Eŭropo estas priskribeblaj kiel klasika arkitekturo. Tiu ampleksa uzado de la termino estis montriuta de John Summerson en La klasika lingvaĵo de arkitekcturo.

## Vidu ankaŭ 
* Kolonaj ordoj
* Novklasikismo
* Arkitektura stilo

## Notoj 

Kategorio:Arkitekturaj stiloj
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Romia arkitekturo
Arto de Antikva Egiptio

[eta|eta|[Busto de Nefertito, de la skulptisto Tutmose, de la jaro 1345 a.K., Egipta Muzeo de Berlino.]]
La esprimo **Arto de Antikva Egiptio** aŭ **Arto de Antikva Egipto** referencas al artoj kiuj disvolviĝis en Antikva Egiptio, el proksimume Neolitiko (5300-4000 a.K.) tra la diversaj periodoj, imperioj kaj dinastioj al la epoko de grek-romia dominado (332-30 a.K.). Kiel ĉe aliaj artepokoj, la egipta arto povas esti dividita en:
* Arkitekturo de Antikva Egiptio
* Pentrarto de Antikva Egiptio
* Skulptarto de Antikva Egiptio
* Krom aliaj, kiel juvelarto, skribarto ktp.

Laŭ Francisko Azorín **Egipta arto** estis *Arto disvolviĝinta en Egipto de 4.000 ĝis 500 j. a.K.; la arkitekturo estis lintela, tipaj kolonoj kun lotusaj kapiteloj subtenas horizontalajn ŝtonajn terasojn. Famaj verkoj estis piramidoj, obeliskoj, dromoj, mastaboj, sfinksoj k. kolosaĵoj.* Kaj li indikas etimologion el greka *aegyptos* el Aigyptos, propra nomo de nordafrika lando, kaj de tie la latina *aegyptius*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **Egiptologio**, por traktato pri antikvaj egiptaĵoj.

## Gravaj kolektoj 
* Egipta Muzeo de Berlino
* Brita Muzeo
* Broklina Muzeo
* Egipta muzeo en Kairo
* Muzeo de Egiptio en Torino
* Egipta Muzeo de Bonno
* Klevlanda Muzeo de Arto
* Luvro
* Metropola Muzeo de Arto de Novjorko

## Vidu ankaŭ 
* Piramido
* Obelisko
* Dromo
* Mastabo

## Notoj 
Egiptio
Kategorio:Kulturo de Antikva Egiptio
Lajos Bakay (aktoro)

**Lajos Bakay** [lajoŝ bakai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakay Lajos** estis hungara aktoro.

Lajos Bakay http://www.imdb.com/name/nm1120172/ naskiĝis la  (aliaj fontoj mencias aliajn datenojn) en Kéthely, li mortis ie en 1999.

## Biografio 
Lajos Bakay akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1941. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Madách. Inter 1942 kaj 1945 li havis rolojn en tiam hungaraj urboj Nagyvárad kaj Kassa. Post la 2-a mondmilito li estis jaron en Teatro Kisfaludy, ekde 1948 ĝis sia morto denove en Teatro Madách. Inter 1949-1956 li vivis kune kun Margit Dajka.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Adrian
** Romeo kaj Julieta - Gergely
** Hamleto - Lucianus
** Otelo - oficiro
** Rikardo la 3-a - dua burĝo
** Kiel plaĉas al vi - Amiens; la unua sinjoro en la kortego
** La komedio de eraroj - la unua komercisto
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - vendisto
* Ferenc Molnár: *A hattyú* - grafo Lützen
* Rostand: Cyrano de Bergerac
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* Zsigmond Móricz: *Rokonok* - Sámson

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Semmelweis* (1939) – studento
* *Magdolna* (1942)
* *Micsoda éjszaka!* (1958)
* *A pénzcsináló* (1964)
* *Segesvár* (1974)
* *Requiem* (1982)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Az élő Antigoné* (1968)
* *Kántor* (serio, 1975)
* *Freytág testvérek* (1989)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Eksedro

[eta|Eksedro de la pastro Pamfilidas, Akropolo de Lindos, [Rodoso, Grekio.]]
En arkitekturo, **eksedro**, devena el latina *exedra*, kunsidejo kun sidiloj, estas ĝenerale, subĉiela konstruaĵo, de cirkla plano, kun fiksaj sidiloj kaj dorsapogiloj en la interna parto de la kurbo. La eksedroj estas metitaj ofte ĉe la fasado de palaco, sed desegnitaj kiel aperturo en la interna muro. La greklingva signifo originala (ἐξέδρα, el ἐξ, "ekster" kaj έδρα, "sidilo", nome sidilo ĉe la ekstero de pordo), estis aplikita ankaŭ al ĉambro kiu malfermiĝas kaj estas ĉirkaŭata de ŝtonaj benkoj altaj kaj kurbaj: nome malferma medio destinita kiel kunsidejo por kleriga konversacio. Eksedro povas ankaŭ elstari el malferma kaj kurba spaco ene de kolonaro eble kun duoncirklaj sidiloj. En la greka kaj romia domoj ĝi estis malferma al la peristilo.

Laŭ Francisko Azorín **eksedro** estas *Duoncirkla benko, foje metita en niĉo. Ĉe la antikvuloj, akceptejo kun similaj benkoj.* Kaj li indikas etimologion el greka *ekshedra* el *eks + hedra* (ekstera seĝo), kaj de tie la latina *exedra*.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Ediklo

eta|250px|Skizo de ediklo.
**Ediklo** (el la latina, *aedicŭlum*, plurale, *aedicula*) estas malgranda edifico, ĉefe templeto kiu povas utili kiel movebla sanktejo aŭ relikvujo, inter aliaj celoj. La termino estas diminutivo de *aedis* aŭ *aedes*, kiu signifas templon aŭ konstruaĵeton, laŭ Azorin (vidu sube). Ili aperis kaj en la klasika kaj en la gotika arkitekturoj.

Laŭ Francisko Azorín **Ediklo** estas *Malgrandeta edifico, foje portebla, ofte religia, konstruita de antikvuloj aŭ prezentita en la fono de bildoj.*

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Gotika arkitekturo
Kategorio:Temploj
30514 Chiomento

'*30514 *Chiomento'''* estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Gabriel Chiomento da Motta*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2014 pro sia projekto en teamo pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Fundacao Escola Tecnica Liberato Salzano Vieira da Cunha'' de Novo Hamburgo (Suda Rio-Grando, Brazilo).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Reludversio

**Reludversio** () en moderna muziko estas adaptaĵo de ekzistanta kanto de malsama artisto ol la originala komponisto / prezentisto. Diversaj motivoj povas ludi rolon en tia reinterpretado. Kunprofiti kun la sukceso de la originalo estas unu el la malpli noblaj. Versio en malsama stilo de muziko (ekzemple, regea versio de balado) ne nepre estas nur odo al la aŭtoro, sed foje ankaŭ parodio aŭ eĉ rekte kritikado. Reludversio povas esti traduko aŭ kanto kun tute malsama teksto uzante saman melodion.

## Pri la termino 
La nova versio de kanto (provizore) *kovrus* la originalan, tial en la angla oni nomas tion *cover*. La pli-malpli litera traduko *kovraĵo* tamen en Esperanto estas nur malofte uzata. Laŭ sondado en la grupo Lingva konsultejo de Facebook, preferataj estas la vortoj *reludversio*, *propra versio* kaj *adaptaĵo*.

## Noto 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Jen kelkaj reludversioj en Esperanto:
* Halellujah! de Leonard Cohen kantita de Ĵomart kaj Nataŝa dum la 102-a UK en Seulo.
* The Sound of Silence de Simon & Garfunkel kantita de Emanuele Rovere.
* Hello de Adele kantita de Cristina Casella.

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Muzikaj albumoj
Kategorio:Muzika terminologio
Kategorio:Muzika industrio
Kategorio:Kantaj formoj
Ekzergo

[eta|280px|[Svisio|Svisa monero de dek centonoj el 1879: informo el eksergo; ĝi estas ankoraŭ por oficiala uzado nuntempe.]]
**Ekzergo** estas teknika termino en numismatiko por la spaco rezervita sur medaloj, moneroj aŭ similaĵoj, por meti surskribon kaj por la surskribo mem.

Laŭ Francisko Azorín **Eksergo** [tiel] estas *Surskribaĵo, indikanta daton, fabriklokon, verkistonomon, en la areo limigita per la orlo de monero aŭ medajlo, sub la centra figuro.* Kaj li indikas etimologion el greka *eks + ergon* (ekster verko), kaj de tie la latina *exergum*. La informo el tiuj eksergoj foje ludas gravan rolon por determini datojn aŭ lokojn; tiaj informoj poste povas esti uzataj de historiistoj por determini la rilatojn de popoloj laŭlonge de la historio kaj de la geografio.

## Notoj 
Kategorio:Moneroj
Kolonaro

[eta|La impona kolonaro de [Gian Lorenzo Bernini|Bernini en la Placo Sankta Petro, en Romo.]]
En la klasika arkitekturo, **kolonaro** estas ĉefe longa serio de kolonoj ligataj per komuna arkitravo; foje ili konstituas apartan elementon, kiel ĉe la fama kolonaro kiun Gian Lorenzo Bernini desegnis antaŭ la Baziliko Sankta Petro de Romo, kiu kunformas grandan plazon de elipsa plano.

Kiam kolonaro troviĝas antaŭ edifico protektante la pordon, ĝi nomiĝas portiko, dum se ĝi fermas malferman spacon ĝi nomiĝas peristilo.

## Tipoj 
* Diptera kolonaro
* Pentastila kolonaro, de kvin kolonoj.
* Eneastila kolonaro, de naŭ kolonoj.
* Dodekastilo, dekdu kolonoj. Laŭ Francisko Azorín **dodekastila kolonaro** estas *Konstruaĵo havanta antaŭfasade dekdukolonan vicon.* Kaj li indikas etimologion el greka *dodekastylos*, el *dodeka + stylos* (dekdu + kolono), kaj de tie la latina *dodecastyla*.
* Heksastilo estas portiko kun ses kolonoj. Laŭ Francisko Azorín **Heksastilo** estas *Konstruaĵo, kies fasado havas seskolonan vicon.* Kaj li indikas etimologion el greka *heksastilos* kaj tio el *heka + stylos* (ses kolono) kaj de tie la latina *hexaastylos*.

## Vidu ankaŭ 
* Interkolonaro

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
Eneastila kolonaro

eta|La templo de Hera en Pestumo.
**Eneastila kolonaro** estas kolonaro kun naŭ kolonoj. Ĝi estas tipa de la klasika arkitekturo.

Laŭ Francisko Azorín **Eneastila** estas *Konstruaĵo havanta antaŭfasade naŭkolonan vicon.* Kaj li indikas etimologion el greka *enneastilo* el ennea + stilos (naŭ + kolonoj), kaj de tie la latina *eneastyla*.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
30524 Mandushev

'*30524 *Mandushev''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la bulgara astronomo Georgi Manduŝev, (cirile *Георги Мандушев*), helpanta sciencesploristo ĉe Observatorio Lowell, kiu disvolvis la ĉenstablon por datuma analizo, utilega por la malkovro de  per la *Trans-Atlantic Exoplanet Survey (TrES)*. Li plu sekvas iajn celojn de *TrES* kaj estas responsulo pri la operacia programaro de la *Discovery Channel Telescope* de Lowell.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
30417 Staudt

'*30417 *Staudt''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana matematikisto Karl Georg Christian von Staudt (1798–1867), profesoro ĉe la Universitato de Erlangen, kiu faris la unuan plenan rigoran traktadon pri la projekcia geometrio, sen fari uzon de distancoj, perpendikularoj nek anguloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ekino (arkitekturo)

dekstre|eta|100px|Ekino en la Ionika ordo: 21, sub la kapitelo.
**Ekino** (el la greka ἐχῖνος, erinaco) estas cirkla elemento de la kapitelo de la kolonaj ordoj dorika, ionika kaj toskana, kiu konstituas specon de "kuseneto" sub la abako kaj sur la kolumeto.

Laŭ Francisko Azorín **Ekino** estas *Modluro, kies profilo estas parabolsimila kurbo.* Kaj li indikas etimologion el greka *ekinos* (kastano), kaj de tie la latina *echinus*.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Órdenes de la Arquitectura Griega 

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
Estriégana

**Estriégana** estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
Estriégana situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la norda parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1097 m super marnivelo; je 75 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 41°03′33″N 2°31′21″Ok. Najbaras la municipoj . Ili distribuiĝas laŭ la sekva skemo:

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 213 loĝantoj en 1950 al 17, tio estis oni perdis pli ol 200 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Estriégana, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Estriégana kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
30525 Lenbright

'*30525 *Lenbright''''' estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Len Bright*, observanto kaj teknika helpanto ĉe la Observatorio Lowell, kiu plenumis karakterizantajn observojn por la situejo de la *Discovery Channel Telescope* kaj estas ĉefa responsulo pri la ĉiutagaj operacioj ĉe la situejo Anderson Mesa. Li poste disvastigis siajn klopodojn en la kampo de la programaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Cascais

**Cascais** estas urbo, marborda kuracloko en Portugalio. Ĝi situas ĉe la bordo de la Atlantika Oceano, 30 km okcidente de la ĉefurbo Lisbono. Ĝi havis  loĝantojn en 2015.

## Karakterizaĵoj 
[eta|maldekstra|230px|La marbordo de Cascais, en [Portugalio.]]
Estas marborda portugala urbo, ĉefe turisma, en la distrikto de Lisbono. Ĝi situas apud la urbo Estoril, fame konata pro siaj kazino kaj motorciklisma rondveturo.
Danke al milda klimato, kiu kombinas purecon de la mara aero kaj malvarmeta vento de
la Sintra montaro, kaj al belega sabloplaĝo, borde de harmonia golfeto de la
«Marbordo de la Suno», Cascais estas kaj tradicia fiŝkaptista havenurbo kaj vigla marborda
kuracloko.
eta|dekstra|200px|Cascais
eta|dekstra|200px|Plaĝo de la Reĝino.

## Geografio 
Cascais estas lima:
* kun Sintra, norde
* kun Oeiras, oriente
* kaj la Atlantika oceano, sude kaj okcidente

## Historio 
Ekde antikvaj tempoj, homoj ĝuis la Cascais-ejon. Post prahistoriaj popoloj sekvis la Romianoj, la Visigotoj kaj la Maŭroj.
La urbo fariĝis sendependa samtempe kiel Lisbono, kaj Cascais akiris la titolon de "vila" meze de la 14a jarcento, sed en 1580 kaj 1597 ĝi estis prirabita fare de la trupoj de la duko de Albo, kaj poste fare de tiuj de Marie Tudor nome Maria la 1-a (Anglio);
la lisbona tertremo en 1755 komplete detruis ĝin, tiam kiam ĝi komencis rekreski.

## Eŭropa Junulara Ĉefurbo en 2018 
Cascais estos la Eŭropa Junulara Ĉefurbo en 2018.

## Ĝemelurboj 
Cascais estas ĝemelita kun :
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Cascais (stacidomo)
* Carcavelos (stacidomo)
* Estoril (stacidomo)
* Monte Estoril (stacidomo)
* Parede (stacidomo)
* São João do Estoril (stacidomo)
* São Pedro do Estoril (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la urbo de Cascais


Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Lisbono
Kategorio:Municipoj de Portugalio
Kategorio:Banstacioj de Portugalio
Kategorio:Plezurhavenoj
Hanna Szenes

**Hanna Szenes** [seneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szenes Hanna,** hebree **חנה סנש** estis hungara-hebrea poeto, brita paraŝutisto, nacia heroo de Israelo. Ŝiaj personaj nomvariantoj estis *Anikó* kaj *Cháná*. Ŝia patro estis Béla Szenes.

Hanna Szenes http://regi.sofar.hu/hu/node/30165 naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Hanna Szenes frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste en 1939 la familio migris al Palestino pro la kontraŭjudaj leĝoj. Ŝi aliĝis al la juda defenda organizaĵo, poste en 1943 ŝi estis brita paraŝutisto. En 1944 ŝi surteriĝis en Jugoslavio por savi la hungarajn judojn, poste ŝi trairis la hungaran limon. Ŝi estis trovita kaj arestita, en sia naskiĝurbo ŝi estis ekzekutita. Ŝia patrino trovis la lastan poemon de Hanna en ŝia poŝo. En 1950 ŝi estis reentombigita en Jerusalemo.

## Memorigiloj 
* parko en Budapeŝto
* pluraj stratoj en Israelo
* kibuco en Israelo
* historio de Hanna Szenes estas materialo en Israelo en abituriento

## Eksteraj ligiloj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

Dosiero:Hanna Senesh at kibbutz Sdot Yam.jpg|Hanna Szenes
Dosiero:HannahSzenes1.jpg|Hanna Szenes en uniformo
Dosiero:Hannah Szenes memorial Budapest07 Park Szenes Hanna.jpg|Parko pri Hanna Szenes en Budapeŝto
Dosiero:PikiWiki Israel 33311 A Relief of Hannah Szenes in Kibbutz Sdot Yam.JPG|Tombomonumento pri Hanna Szenes en Budapeŝto, poste portita al Israelo
Dosiero:Senesh street.JPG|Strato pri Hanna Szenes en Israelo

Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Judaj rezistantoj
Kategorio:Israelaj poetoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Naciaj herooj
Kategorio:Spionoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto
Kategorio:Mortintoj en Budapeŝto
Kategorio:Hungaroj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Holokaŭsto en Hungario
Kategorio:Hungaraj cionistoj
Kategorio:Haganah
30533 Saeidzoonemat

'*30533 *Saeidzoonemat'''* estas malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Saeid Zoonemat Kermani*, programara inĝeniero ĉe la Observatorio Lowell, kiu disvolvis programaron por ĉiuj instrumentaj interfaco kaj plejparton el la instrumentaj regadaj programaroj por la *Discovery Channel Telescope*. Lia programaro estas uzata ankaŭ en ĉe-aviadila laboro kun *HIPO* (*High Speed Imaging Photometer for Occultations'') de SOFIA.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
30539 Raissamuller

'*30539 *Raissamuller'''* estas
malbone konata asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Raissa Muller*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2014 pro sia projekto en teamo pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la *Fundacao Escola Tecnica Liberato Salzano Vieira da Cunha'' de Novo Hamburgo (Suda Rio-Grando, Brazilo).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Entaso

eta|150px|Diagramo de korinta kolono kiu montras videblan entason en "D".
**Entaso** (de la latina *entasis* kaj tiu de la greka εντείνω, enteino, "tensio", de εν kaj τείνω, "tensiigi")​ estas zono de la greka kolono de dorika ordo kies sekco havas pli grandan diametron. La celo de la entaso estas havigi pli fortan estetikan kaj vidan impreson, ĉar ĝi donas pli da harmonio al la fusto kaj okazigas impreson de pli granda svelteco al la kolonaro.

Laŭ Francisko Azorín **Entaso** estas *Dikdiferenco inter la supra k. la malsupra parto de kolona fusto.* Kaj li indikas etimologion el greka *entasis*, kaj de tie la latina *entasis*.

## Priskribo 
eta|maldekstra|Unua dorika templo de Hera, konita kiel la Baziliko, en Paestum (ĉ. 540 a.K.).
La fusto de la grekaj kolonoj ne estis desegnita laŭ konstanta sekco (dikeco), sed ĝi pligrandiĝis el la kapitelo al la centra parto, kaj malpligrandiĝis ĝis la bazo. Tiele, la kolono montras dikigon (plilarĝigon) en zono situa ĉirkaŭ la mezo de la fusto aŭ en la malsupra duono. La entaso limigas tiele du partojn en la fusto, unu malsupra kiu nomiĝas imoskapo, kaj alia malsupra nomita sumoskapo. Ĝenerale oni pligrandigis laŭ tridek-ono de la malsupra diametro.

La serĉo de la ideala beleco en la greka mondo, okazigis klopodojn korekti la optikajn iluziojn rezultitajn el kontemplado de la temploj deproksime, aŭ el la malproksimeco (por ekzemplo el la maro), ĉar por la observanto, ju malpli da distanco, des pli vidas la kolonojn kaj la vertikalajn liniojn malĝuste, ĉar ili aspektas nek rektaj nek paralelaj. La entaso «korektas» favore tiun impreson.

Tiu intenca distordo aŭ rafinado de la kolonoj estis ankaŭ reenmetita en la Renesanca arkitekturo fare de Andrea Palladio.

La entaso estis ofte ankaŭ elemento karaktera en muregoj kaj pordoj de duobla fosto de la inkaa arkitekturo, kie same ĝi funkciis por malhelpi la optikan iluzion ke la pordoj ŝajnas pli mallarĝaj en la centro de ĝis deklivo ol ili vere estas.

## Vidu ankaŭ 
* Bazo (arkitekturo)
* Imoskapo

## Bibliografio 
* Fatás, Guillermo y Borrás, Gonzalo M. *Diccionario de términos de arte y arqueología*. Guara Editorial. Zaragoza, 1980. ISBN 84-85303-29-6.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
Ksenohormono

**Ksenohormonoj** estas grupo de naturaj aŭ artefaritaj kombinaĵoj, kiuj havas ecojn, kiu similas al hormonoj. Ksenohormonoj ofte rilatas en malbona maniero al endokrina interrompo.

## Etimologio 
La termino estis derivita de la greka vorto ξένος (*xénos*), kiu signifas "fremda" kaj "fremdulo".

## Fono 
La plej oftaj ksenohormonoj estas ksenoestrogenoj, kiuj imitas la efikojn de estrogeno. Aliaj ksenohormonoj estas ksenoandrogenoj kaj ksenoprogesteronoj.

## Referencoj 
Kategorio:Endokrinologio
Mineralaj akvejoj de Kaŭkazo (Rusio)

eta|120px|blazono de KMV
**Mineralaj akvejoj de Kaŭkazo (Rusio)** (, akronime **КМВ** aŭ latinlitere **KMV**) situas en Nord-Kaŭkazia federacia regiono sur teritorioj de Kabardio-Balkario, Karaĉajio-Ĉerkesio kaj Stavropola regiono. Entute ili okupas ĉ 500 000 hektarojn. Pli ol 130 fontoj de mineralaj akvoj de 30 specoj estis identigitaj.

Ĉefa kuracilo de tiuj fontoj, nome kuraclokoj, estas subtera akvo (malvarma, varma kaj varmeta), kiun oni trinkas kaj en kiu oni banas. Ankaŭ oni konsumas puregan akvon de glaciaroj. Tre efektiva por kuracado de kelkaj malsanoj estas loka ŝlimo saturigita per utilaj mineralaĵoj.

eta|370px|Mapo de Kaŭkazo

## Historio 
Tieaj aborigenoj delonge ekkonis efikajn rezultojn por sano de tiea akvo. Ĝi mem, freŝa monta aero, naturaj nutraĵoj kaj ceteraj utilaj kondiĉoj aperigis esprimon "la kaŭkaza longviveco". Bona gloro pri ĝi atingis caron Petro la Granda, kiu komisiis en 1717 al kuracisto *Georg Schobel* esplori ĝin.

La historia dekreto de imperiestro Aleksandro la Unua subskribita la 24-an de aprilo 1803 aprobis la reglamenton por KMV kaj oficiale ordigis ĝian ekziston kiel ferieja areo.

## Klimato 
La klimato de la regiono KMV estas sukcese uzata kiel medicina faktoro. La ĉefaj avantaĝoj asocias plurajn sunplenajn tagojn. Ĝi estas relative seka tie, la malsekaj aeraj masoj de la Nigra Maro ne atingas la areon.

La aera temperaturo dependas de alteco de la loko kaj jara sezono. Januare averaĝe okazas -4,0 °C, julie +22°C.

## Kaŭkazaj Mineralnije Vodi — aglomeraĵo 
La kerno de la regiono KMV estas urba aglomeraĵo, kiun konsistigas banurboj Jessentuki, Ĵeleznovodsk, Kislovodsk, Lermontov, Mineralnije Vodi kaj Pjatigorsk. La plej granda urbo Pjatigorsk estas la administrativa centro de la aglomeraĵo ekde 2010. Ĝia transporta centro estas la urbo Mineralnije Vodi.

## Vidu ankaŭ 
* Miĥail Lermontov Fama rusa verkisto militservis tie kaj pereis en Pjatigorsk
* "Dek du seĝoj" Kelkaj epizodoj de la romano okazas en Pjatigorsk, kie oni establis monumentojn al la protagonistoj *Ostap Bender* kaj *Kisa Vorobjaninov*. La libro estas esperantigita.

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.sankurtur.ru/russia/region/423/  artikolo 
* http://www.regionkmv.ru informo pri KMV 
* http://www.rulit.me/books/princidino-mary-download-free-452698.html Eventoj en la novelo *"Princidino Mary"* far M.Lermontov okazas ĉefe en Pjatigorsk komence de la 10-a jarcento 
* https://www.youtube.com/watch?v=rb7aFLwDVQ8 videoekskurso tra Pjatigorsk
* http://sezonoj.podfm.ru/esperanto/40/ Halina Horecka rakontas pri Jessentuki en Radio Esperanto (N 40)-dec.2016 (elŝutebla)

Kategorio:Kuraclokoj de Rusio
Kategorio:Geografio de Stavropola regiono
Kategorio:Metropolaj regionoj de Rusio
Kategorio:Kaŭkazio
30558 Jamesoconnor

'*30558 *Jamesoconnor'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la Irlandan amatoran astronomon *James O'Connor'', fidela ano de la Irlanda Astronomia Societo, servinte kiel prezidento, sekretario kaj konsilisto. Li ankaŭ verkis historion de la Societo kovrantan la jarojn 1937 - 2006.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Zsuzsi Balla

**Zsuzsi Balla** [ĵuĵi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balla Zsuzsi** estis hungara aktoro. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Balla Zsuzsanna Adél*.

Zsuzsi Balla http://www.imdb.com/name/nm0050504/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis ie en 1964.

## Biografio 
Zsuzsi Balla estis frue infana aktoro. Ŝi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi lernis aktoradon en privata lernejo de Rózsi Forrai. En 1926 ŝi aliĝis al trupo de Teatro Belvárosi, baldaŭ al aliaj teatroj, teatretoj. Ŝi ofte estis aŭdebla en la Hungara Radio. Ŝi edziniĝis en 1928, eksedziniĝis en 1933. Pri ŝia kariero dum la socialismo mankas informoj.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Júlia kisasszony* (1919)
* *Terike* (1924) - titolrolo
* *A kölcsönkért kastély* (1937) - juna edzino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Erzsi B. Marton

**Erzsi B. Marton** [erĵi bE], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **B. Marton Erzsi** estis hungara aktoro. Ŝia familia nomvarianto estis *Marthon*, ŝia edzo estis Kálmán Balla (la majusklo B estas komenca litero de Balla).

Erzsébet Marton http://www.imdb.com/name/nm0554253/ naskiĝis la  (laŭ alia informo en januaro) en Újfehértó, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Erzsi B. Marton akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1909. Ŝi debutis en Pozsony, poste ŝi apartenis al aliaj provincaj trupoj. En 1912 ŝi edziniĝis, sed en 1921 eksedziniĝis. Inter 1912-1916 ŝi apartenis al trupo de sia edzo, poste al Teatro Magyar. En 1918 ŝi ricevis rolojn en kabaredo, en la sekva jaro en la Gaja Teatro. En 1920 ŝi ricevis filmajn rolojn en Berlino, sed granda sukceso ne alvenis. Ŝi ne ricevis rolojn, fine ŝi mortigis sin.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Andor Villányi: *Királynőm, meghalok érted!...* (dramo, 1916)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A csúnya fiú* (1917) – edzino de la bankisto
* *Az ördög* (1918) – Jolán
* *Farsangi mámor* (1921) – Mary

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Eolito

eta|Eolitoj el Francio, Belgio kaj Anglio.
**Eolito** (el greka "eos", aŭroro, kaj "lithos", ŝtono) estas rokaĵo elhakebla el siliko. Dum iom da tempo oni kredis ke la eolitoj estis homfaritaj artefaktoj, nome la plej fruaj ŝtoniloj, sed aktuale oni kredas ke ili estis produktitaj nature fare de geologiaj procezoj kiel la glaciiĝo.

La unuaj eolitoj estis kolektitaj en Kent de Benjamin Harrison, nome amatora naturalisto kaj arkeologo, en 1885 (kvankam la termino "eolito" ne estis stampita ĝis en 1892, fare de J. Allen Browne). La malkovroj de Harrison estis publikitaj de Sir Joseph Prestwich en 1891, kaj la eolitoj estis ĝenerale akceptitaj kiel simplaj iloj, kiuj datis el Plioceno.

Laŭ Francisko Azorín **Eolito** estas *Antikva ŝtonilo kun prahomaj signoj; unua elmontro de la homa arto.* Kaj li indikas la menciitan etimologion el greka eos + litos (aŭroro + ŝtono), kaj li referencas ke temas pri termino elpensita de Verworn.

## Notoj 
## Bibliografio
* O'Connor, A. ‘Geology, archaeology, and ‘the raging vortex of the “eolith” controversy’, Proceedings of the Geologists' Association, 114 (2003).
* Terry Harrison, "Eoliths", in H. James Birx (ed), Encyclopedia of Anthropology (Sage, 2006).
* Roy Frank Ellen, "The Eolith Debate, Evolutionist Anthropology and the Oxford Connection Between 1880 and 1940," History and Anthropology, 22,3 (2011), 277-306.

Kategorio:Paleoantropologio
Kategorio:Arkeologiaj terminoj
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Petrologio
Kategorio:Ŝtonoj
József Babay

**József Babay** [jOĵef babai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Babay József** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, scenaristo.

József Babay http://www.imdb.com/name/nm0044764/ naskiĝis la  en Nagyatád (pli precize en ties ekstera parto *Bodvica*), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Babay frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, mezlernejon en Csurgó, pedagogian instituton en Kiskunfélegyháza. Li batalis dum la 1-a mondmilito. Ekde 1925 li estis ĵurnalisto en diversaj gazetoj kaj li verkis romanojn, dramojn, novelojn, poemojn, scenarlibrojn, tekstojn de muzikaĵojn. En 1935 li ekhavis membrecon en Societo Kisfaludy, en la sama jaro li edziĝis. En la frua socialismo li estis deportita.

## Elektitaj romanoj 
* *Mi huszonketten* (1932)
* *Rózsafabot* (1935, post 5 jaroj filmo)

## Elektitaj teatraĵoj 
* *Veronika* (Nacia Teatro (Budapeŝto), 1932)
* *Csodatükör* (1937)
* *Három szegény szabólegény* (Teatro Petőfi, 1938/1956)
* *Körtánc* (dramo, 1941)
* *Szélből szőtt királyság* (1956)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Fehérvári huszárok* (1938)
* *Üzenet a Volga-partról* (1942)
* *Szerelmes szívek - A három kérő* (1944)
* *Gábor diák* (1956)

## Memorigiloj 
* lernejo en Nagyatád ekde 1988 http://nki.suli.hu/babay/?o=3 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kantino

eta|Kantino de la aŭtomobilfabriko en 1972
[eta|Plastaj kantinoteleroj el la [1960-aj jaroj]]
**Kantino** estas manĝejo kaj trinkejo en entrepreno, lernejo kaj aliaj instancoj kun multaj kunlaborantoj. La prezoj en kantino plej ofte estas pli malaltaj ol en aliaj manĝejoj ĉar profito ne estas la celo. La entrepreno kelkfoje kunpagas por la ekspluatado.

Laŭ Francisko Azorín **Kantino** estas *Malgranda butiko, kie oni vendas trinkaĵojn k. manĝaĵetojn al soldatoj, laboristoj, k.c., loĝantaj ĉiuj en sama establejo.* Li indikas etimologion el greka *kantos* (angulo).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ
* Kafeterio
* Restoracio
* Rapidmanĝejo

Kategorio:Manĝejoj
30566 Stokes

'*30566 *Stokes''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita fizikisto kaj matematikisto George Gabriel Stokes (1819–1903), notita pro lia studo pri la konduto de viskozaj fluaĵoj kaj pro fundamenta teoremo de vektora kalkulo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Hijes

**Hijes** [Iĥes] estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de pli-malpli unu loĝanto/km². 

## Situo 
Hijes situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1160 m super marnivelo; je 102 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 20,77 km². La geografiaj koordinatoj estas 41°15′09″N 2°59′54″Ok. 

La municipa teritorio limas norde kun la provinco Sorio kaj partikulare kun Miedes de Atienza, Retortillo de Soria, Somolinos kaj Ujados.

## Historio 
Jam en la 19-a jarcento oni elfosis antaŭromian nekropolon en Arroyuelos [aroĜŬElos] (Rojetoj). La preĝejo Natividad konservas duoncirklan absidon de romanika stilo, ege reformita en la siglos 16-a kaj 17-a jarcentoj.

Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis preskaŭ ĉiam super la 300 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 319 loĝantoj en 1940 al 22, tio estis oni perdis pli ol 300 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Hijes, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Hijes kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Groco (nombro)

**Groco** laŭ PIV estas *dekduo da dekduoj*, do 12 oble 12, egala al 144. De tiu vorto *grocisto* estas komercisto, kiu vendas nur po grandaj kvantoj (groco), kaj do ne liveras rekte al ordinara konsumanto.

## Vidu ankaŭ 
* Groco

* Mandelo
* Sesdeko
* Dekduo
* Granddekduo
* Groco (nombro) = 12 × 12 = 144
* Maso (nombro) = granda groco = 12 × 12 × 12 = 1728
* Grandsesdeko
* Dekduuma sistemo

Kategorio:Numeralo
Kategorio:Naturaj nombroj kun propraj nomoj
30596 Amdeans

'*30596 *Amdeans'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Alexander Matthew Deans*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2014 pro sia projekto pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Academie Ste Cecile International School'' de Windsor (Ontario, Kanado).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
(30498) 2000 QK100

**(30498) 2000 QK100** estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Epigrafio

La **epigrafio** (de la greka επιγραφή: surskribo) estas aparta scienco kaj helpa fako de historio, pere de kiu oni studas la surskribojn faritajn sur malmolaj materialoj, establante metodologiojn por legi kaj interpreti ilin.

La celo de la epigrafio estas la deĉifrado, legado kaj interpretado de la surskriboj, cele al akiro de plej eble pli granda kvanto de informaro el tiuj. Laŭ la internaciaj konvencioj (ĉefe ĉe Unesko), la ekzisto de propra epigrafio estas la markilo kiu indikas la pason de prahistoria al historia kulturo, ĉefe kiam inter ĝiaj surskriboj estas analoj kaj kronikoj.

Laŭ Francisko Azorín **epigrafio** estas *Scienca studo pri la surskriboj sur malmola materio.* Li indikas etimologion el greka *epi + grafein* (sur + skribi), kaj de tie la latina *epigraphia*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **Epigrafo**, por devizo, surskribo sur malmola materio; sakra epigrafio, dediĉita al dioj; jura epigrafio, por prileĝa dispono; monumenta epigrafio, ornamanta monumentojn; historia epigrafio, memoranta indan faron; honora epigrafio, dediĉita gloran personon; funebra epigrafio, por honori mortintojn.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Filologio
* Paleografio


Kategorio:Historiografio