open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biliverdino

eta|Strukturo de la biliverdino.
La **biliverdinoj** estas pigmentoj de verda koloro. La biliverdinoj devenas de la katabolo de la hemoglobino, kiu estas produktata en la ĉeloj de la retikulendotelia sistemo.

Kiam hemoglobino desintegriĝas en globinon kaj en grupon hemo, tiu ĉi lasta dispartiĝas, havigante kiel produktojn la jonojn de fero kaj biliverdinon. Biliverdino rapide malpliiĝas, produktante en tiu procezo bilirubinon, kiu estas alia gala pigmento de flavoranĝa koloro.

La biliverdino estas la pigmento, kiu havigas la koloron de galo de la herbovorulaj animaloj, de la birdoj kaj de la malvarmsangaj animaloj. Siaflanke bilirubino estas domina en la karnovoruloj kaj ĉiomanĝantoj.

Kaj biliverdino, kaj bilirubino ludas gravan rolon en la koloro de la hematomoj.

## Notoj 
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Hepatologio
Kategorio:Klinika kemio
Glutation-S-transferaso

**Glutation-S-transferasoj** (GST-oj), iam konataj kiel **ligandinoj**, enhavas familion de eŭkariotaj kaj prokariotaj metabolaj izoenzimoj de fazo II plej bone konataj pro sia kapablo katalizi la konjugon de la reduktita formo de glutationo (GSH) al ksenobiotaj substratoj por la celo de sentoksigo. La familio GST konsistas el tri superfamilioj: nome citosolaj, mitokondriaj, kaj mikrosomaj — konataj ankaŭ kiel MAPEG — proteinoj.  Membroj de la superfamilio GST estas tre diversaj en la sekvenco de aminoacidoj, kaj granda frakcio de la sekvencoj stokitaj en publikaj datumbazoj estas de nekonata funkcio. La *Enzyme Function Initiative* (EFI) estas uzante GST-ojn kiel modela superfamilio por identigi novajn funkciojn GST.

GST-oj povas konstitui ĝis 10% de la citosolaj proteinoj en kelkaj organoj de mamuloj.

GST-oj povas ankaŭ ligi toksinojn kaj funkciojn kiel transportoproteinoj, kio estis tialo por la frua termino por GST-oj, nome ligandinoj.

## Notoj 
Kategorio:Enzimoj
Kategorio:Proteinoj
La Pommeraye (Kalvadoso)

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Caen kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* La Pommeraye ĉe CDC Cingal – Suisse Normande () 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Listo de asteroidoj (103001–104000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 103001 ĝis 104000**.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.

## Plena listo (103001-104000) 
### 103001-103050 
### 103051-103100 
### 103101-103150 
### 103151-103200 
### 103201-103250 
### 103251-103300 
### 103301-103350 
### 103351-103400 
### 103401-103450 
### 103451-103500 
### 103501-103550 
### 103551-103600 
### 103601-103650 
### 103651-103700 
### 103701-103750 
### 103751-103800 
### 103801-103850 
### 103851-103900 
### 103901-103950 
### 103951-104000 
## Eksteraj ligiloj 
* Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 100 001 - 105 000
Gyula Budai

**Gyula Budai** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Budai Gyula** estas hungara advokato, politikisto.

Gyula Budai naskiĝis la  en Békéscsaba.

## Biografio 
Gyula Budai maturiĝis en gimnazio en Nyíregyháza, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1987. Post siaj studoj li estis prokuroro ĉe la armeo. En 1994 kun kunulo li malfermis advokatan laborejon. Li aliĝis al Fidesz en 1997 kaj li faris jurajn laborojn al la partio. Inter 2006-2010 li estis membro de estraro en Kiskunlacháza, poste li estas parlamenta deputito. Komence li estis registara komisaro, en 2012 li estis nomumita subministro. Lia edzino naskis dufoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Radostín nad Oslavou

**Radostín nad Oslavou** () estas kampurbo de Ĉeĥio, en&nbsp;Regiono Vysočina, en distrikto Žďár nad Sázavou. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unuaj skribmencioj pri la municipo devenas el la jaro 1390.

Ekde la 16-a de junio 2020 estis al la municipo renovigita statuso de kampurbo.

## Partoj de municipo 
* **Radostín nad Oslavou**
* Zahradiště

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Bartolomeo
* Kruco sur monteto Šibeniční vrch

## Pluaj fotoj 

Center of Radostín nad Oslavou, Žďár nad Sázavou District.jpg|Meze de Radostín nad Oslavou


Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Kampurboj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Municipoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Dezső Buday (instruisto)

**Dezső Buday** [deĵO budai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Buday Dezső Vilmos Mihály** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Budai*, lia pseŭdonimo estis *Hungarieus*.

Dezső Buday naskiĝis la  en Pécs, li mortis la  en Orgovány.

## Biografio 
Dezső Buday post la jura diplomo li laboris en la departementa administracio, poste en juĝejo. Li instruis en Universitato Ferenc József de Kolozsvár inter 1906 kaj 1913, poste en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét). Ekde 1917 li estis vicakademiestro. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis tre aktiva komence en Kecskemét, poste en Budapeŝto havanta signifan politikajn postenojn. Depost ĉeso de la sovetrespubliko li estis arestita kaj martiro en Orgovány. Li edziĝis en 1913.

## Liaj kontribuoj 
* *A házasság jogbölcselete* (1901) 
* *A szenvedő ember* (romano, 1916); 
* *Az egyke Baranya vármegyében* (Bp., 1909) 
* *Szociális családjog* (1918) 
* *Mi is az a köztársaság?* (1919)

## Memorigiloj 
* strato en Pécs

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Janoušov

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Šumperk. Pri parto de municipo Cotkytle temas artikolo Janoušov (Cotkytle).*

**Janoušov** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1397.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Statuo de sankta Johano Nepomuka

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

Janoušov, penzion.jpg|Janoušov, pensiono
Janoušov, nová kaplička.jpg|Janoušov, nova kapeleto
Janoušov, kaple (1).jpg|Janoušov, kapelo
Janoušov, č. p. 4.jpg|Janoušov
Janoušov, č. p. 38.jpg|Janoušov

### Panoramo 
Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
101960 Molau

'*101960 *Molau'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la 11-an de septembro 1999 de la germana amatora astronomo André Knöfel elde la Publika Observatorio de Drebach (Saksio, Germanio).

Ĝi estas en orbita resonanco 2:7 kun la Tero.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de komputila programisto *Sirko Molau'', kiu disvolvis programaron por la realtempa detekto de meteoroj sur videa kanalo. Li organizis videan reton pri meteoroj ĉe la Internacia Meteorologia Organizo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de André Knöfel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Jakubovice

**Jakubovice** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1351.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria – frue baroka konstruaĵo el la jaro 1697, al la areo apartenas ankoraŭ:
** ŝtuparejo kun barila muro el la jaro 1822
* Kamparana domo n-ro 66

## Pluaj fotoj 

Jakubovice, kostel (1).jpg|Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
Jakubovice, kostel, schodiště.jpg|Ŝtuparejo al la preĝejo
Jakubovice, č. p. 66.jpg|Domo n-ro 66
Jakubovice, OÚ.jpg|Municipa ofico
Jakubovice, knihovna.jpg|Biblioteko

Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Jakubovice (apartigilo)

Nomon **Jakubovice** portas pluraj municipoj:
* Jakubovice – municipo en&nbsp;distrikto Šumperk

…aŭ partoj de municipoj:
* Jakubovice (Dolní Čermná) – parto de municipo Dolní Čermná en&nbsp;distrikto Ústí nad Orlicí
* Jakubovice (Vilémov) – parto de municipo Vilémov en&nbsp;distrikto Havlíčkův Brod
Les Moutiers-en-Cinglais

''''* - prononco laŭ sistemo IFA [] () - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Caen kaj al la kantono **. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *moustériens''.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Les Moutiers-en-Cinglais ĉe CDC Cingal – Suisse Normande () 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Nový Malín

**Nový Malín** (, historia nomo **Frankštát**) estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1350. Proksimde de la municipo situadis burgo Burgstein.

Post la jaro 1945 okazis ellandigo de loka germana loĝantaro kaj ilian lokon prenis ĉeĥa loĝantaro. Estis inter ili ankaŭ multe de tiel nomataj voliniaj ĉeĥoj venantaj el teritorioj okupitaj fare de Sovetunio.

La 13-an de julio 1947, okaze de la kvara datreveno de forbruligo de Ĉeski Malin en Volinio fare de naziistoj Frankštát estis alinomita je Nový Malín.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Nový Malín**
* Mladoňov
* Plechy

## Kulturaj memorindaĵoj 
* Monumento al civitanoj de Ĉeski Malin (malantaŭ la preĝejo en parko) – monumento el la jaro 1947 rememoriganta morttorturadon de civitanoj de Ĉeski Malin en Volinio en la jaro 1943
* Hradisko – arkeologia loko kun trovaĵoj el periodo de luzacia kaj slava kulturoj
* Statuo de Johano Nepomuka
* Statuaro de Kalvario

## Pluaj fotoj 

Památník obětem z Českého Malína.jpg|Monumento al viktimoj el Ĉeski Malin en Nový Malín

## Rilataj artikoloj 
* Ĉeski Malin


Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Formentin

**Formentin** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Formentin ĉe CdC Terre d'Auge

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Afantazio

**Afantazio** estas mensa fenomeno karakterizita de nekapablo volonte fari mensajn bildigojn. Multaj personoj kun afantazio ankaŭ diras, ke ili ne povas rememorigi sonojn, odorojn aŭ tuŝsentojn.

La fenomeno estis unue priskribita de Francis Galton en 1880 sed ĝi restis relative nestudata. Intereso pri la fenomeno renoviĝis post la publikigo de studo en 2015 farita de teamo estrata de profesoro Adam Zeman de la Universitato de Exeter, kiu ankaŭ inventis la terminon *afantazio*. Esploro pri la fenomeno ankoraŭ estas malofta.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hiperfantazio
* Afazio
* Fantazio

Kategorio:Neŭrologio
Kategorio:Percepto
Listo de Nordkoreaj Gvidantoj

Malsupre, la listo de **nordkoreaj gvidantoj** kaj partiaj sekretarioj ĝeneralaj ekde ĝia fondiĝo en 1948.

## Supera Ĉefo de Nord-Koreio 
Ĉiuj superaj gvidantoj de Nord-Koreio okupas la postenojn de estro de la Korea Laborista Partio kaj supera komandanto de la Korea Popola Armeo. La Korea Laborista Partio oficiale rekonis la titolon "Supera Ĉefo" ekde 2009, kiam la prezidanto de la Nacia Defendkomisiono (kaj ekde 2016 kiam ĝi estis anstataŭita de prezidanto de la Ŝtata Afero-Komisiono) estis formale nomumita kiel la "supera estro de la **Korea Demokratia Popola Respubliko**"(koree: 조선 민주주의 인민 공화국 의 최고 지도자).

Kronologio de la superaj gvidantoj de Nord-Koreio:
ImageSize = width:568 height:auto barincrement:16
PlotArea  = top:10 bottom:80 right:130 left:20
AlignBars = late

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1948 till:01/01/2021
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1948
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 09/09/1948 till: 08/07/1994 color:red text:"Kim Il-sung" fontsize:9
 from: 08/07/1994 till: 17/12/2011 color:blue text:"Kim Ĝong-il" fontsize:9
 from: 17/12/2011 till: 01/04/2020 color:green text:"   Kim Ĝong-un" fontsize:9

## Dinastio Kim 
## Gvidantoj de la Korea Laborista Partio 
Kim Ĝong-il mortis la 17-a de decembro 2011, sed de tiam estas postmorte nomata "eterna ĝenerala sekretario". Tiel lia filo kaj posteulo kiel estro,Kim Ĝong-un, ne ricevis la titolon de ĝenerala sekretario.

## Referencoj 
Kategorio:Koreoj
Kategorio:Prezidantoj
Kategorio:Koreio
Projekto Lingua

eta|350x350ra
**Projekto Lingua** aŭ nur **Lingua** estas reta tradukkomunumo kreita je la fino de 2006 kun la celo traduki artikolojn de la tutmonda civitana amaskomunikilara projekto *Global Voices* (Tutmondaj Voĉoj) en kiu oni rete tradukas de la angla, araba, franca, hispana, portugala, rusa en aliajn lingvojn, malfermante ilojn por peri komunikadon inter blogantoj tra la mondo. La projekto nuntempe tradukas en dekoj da diversaj lingvoj (ankaŭ en Esperanto) kaj inkluzivas aktivan teamon de centoj de volontulaj tradukistoj kaj provlegantoj.

## Deveno de la Projekto 
Lingua ekestis kiel komunumbazita iniciato de la tajvana bloganto Portnoy Zheng, kiu komencis traduki artikolojn por *Global Voices* en la ĉinan jam en septembro 2005. Ĉi tiu komenca ideo fariĝis propra projekto dum la pintokunveno de *Global Voices* en decembro 2006, kie ĝi ricevis la nomon "Lingua".

La unua oficiala Lingua retejo, lanĉita en junio 2007, estis la ĉina (kaj en simpligita kaj tradicia versioj), bengala, persa, hispana, portugala kaj franca. La projekto poste rapide kreskis en grandeco kaj amplekso. *Global Voices* estas tradukita en ĉiujn ĉefajn lingvojn uzatajn en Interreto, sed ankaŭ en subreprezentitajn lingvojn kaj indiĝenajn lingvojn kiel la ajmara. Tradukemuloj aliĝas pere de la reta formularo "Aliĝilo por Global Voices en Esperanto (GVE)" .

Tutmondaj Voĉoj nun estas havebla interalie en jenaj lingvoj: la albana, amhara, araba, ajmara, bengala, bulgara, birma, kataluna, ĉeĥa, ĉina (simpligita), ĉina (tradicia), dana, nederlanda, Esperanto, persa, franca, filipina, germana, greka, hebrea, hinda, hungara, igba, indonezia, itala, japana, kmera, kurda, korea, malagasa, makedona, nubia, odia, paŝtuna, pola, portugala, panĝaba, rumana, rusa, santala, serba, hispana, svahilai, sveda, tetuna, turka, ukraina, urdua, uzbeka kaj joruba. Tiu ĉi listigo de la lingvoj povas varii, ĉar iuj lingvoj uzataj en Global Voices ne ĉiam restadas aktivaj.

## Kunlaborado 
Lingua formis (formalajn kaj neformalajn) partnerecojn por kundividi artikolojn kun novaĵo-retejoj kaj aliaj retaj organizaĵoj, kiel:
* (esperanto) TEJO
* (araba) *Al Jazeera Talk*
* (bengala) *Biborton Bangla* (informa/distra retejo, literatura revuo)
* (ĉina) *China Times* (ĉina: *Zhōngguó Shíbào*),  *Memedia* ("*Frago*") (novaĵretejo), *Peopo* (tajvana civitana novaĵretejo gastigita de la Tajvana Elsenda Servo)
* (itala) *Agoravox* *Italia*, *Rainews24, La Stampa*
* (franca) *Rue 89, Cucumis, Rezo.Net*
* (portugala) la mozambika ĵurnalo *A* *Verdade*
* (hispana) *Canal Solidario**, Periodismo Ciudadano, El Colombiano*

Lingua havas ankaŭ partnerecon kun samideajn organizaĵojn por havigi tradukojn.

En aŭgusto 2012, Lingua lanĉis kunlaboran projekton por traduki la Deklaron de Interreta Libereco en 31 lingvojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tutmondaj Voĉoj
* Tradukistoj sen landlimoj
* Internacia federacio de tradukistoj (FIT)
* Internacia tago pri tradukado
* Kató Lomb
* IATIS

## Ekstera ligilo 
*  ()
* Projekto LINGUA - Oftaj demandoj kaj respondoj
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Tradukistaj asocioj
Kategorio:Traduko
Kategorio:Plurlingvismo
Urea ciklo

La **urea ciklo** (konata ankaŭ kiel **ornitina ciklo**) estas ciklo de biokemiaj reakcioj (nome procezo de metabolo) kiuj produktas ureon (NH2)2CO el amoniako (NH3). Tiu ciklo okazas en ureotelaj organismoj.

Se oni ne estas reuzataj por la sintezo de novaj aminoacidoj aŭ de aliaj nitrogenhavaj produktoj, la grupoj aminoj estas kanaligitaj al unika fina produkto de ekskrecio. La majoritato de akvospecioj, kiel por ekzemplo la ostaj fiŝoj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de amoniako pro kio ili estas nomataj amonotelaj bestoj; la majoritato de surteraj bestoj estas ureotelaj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de ureo; la birdoj kaj la reptilioj estas urikotelikaj, ekskrecias la aminan nitrogenon en formo de ureata acido.

En la ureotelaj organismoj, la amoniako stokita en la mitokondrioj de la hepatocitoj iĝas ureo pere de la ciklo de la ureo.

Tiu vojo estis malkovrita en 1932 fare de Hans Krebs (kiu poste malkovros la citracidan ciklon) kaj de studento pri medicino asocia, nome Kurt Henseleit. La produktado de ureo okazas preskaŭ nur en la hepato kaj reprezentas la destinon de la plej granda parto de la amoniako tien kanaligita. La ureo pasas al la sanga fluo kaj de tie al la renoj kaj ekskrecias en la urinon, kaj tiel produktas ureon kiel finan produkton.

## Bildaro 

 File:Urea-Cycle scheme 2006-01.svg|Ciklo de la ureo
 File:Urea cycle 2.png|

## Eksteraj ligiloj 
* http://homepage.ufp.pt/pedros/bq/urea.htm *(The chemical logic behind the urea cycle)*
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=bnchm.figgrp.3102 *(Basic Neurochemistry)*

Kategorio:Biokemio
Kategorio:Nitrogena ciklo
Plechy

:*Ekzistas ankaŭ Plechý.*

**Plechy** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Nový Malín en&nbsp;distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas okcidente de Nový Malín. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 68&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Plechy situas en katastra teritorio **Nový Malín** kun areo de 19,64&nbsp;km².

## Historio 
Plechy estis ĝis la 1-a de januaro 1973 konsisto de municipo Dolní Studénky, kiam ĝi estis alligita al municipo Nový Malín.

## Loĝantaro 
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Nový Malín
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Mladoňov

**Mladoňov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Nový Malín en&nbsp;distrikto Šumperk. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 76&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Mladoňov situas en katastra teritorio **Mladoňov u Oskavy** kun areo de 7,68&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1351. Antaŭe Mladoňov estis konsisto de municipo Oskava, de kiu ĝi estis apartigita al la 1-a de marto 2003 kaj alligita al Nový Malín.

## Loĝantaro 
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Nový Malín
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Mladoňov (apartigilo)

Nomon **Mladoňov** havas pluraj setlejoj:

* Mladoňov – vilaĝo, konsisto de municipo Nový Malín en distrikto Šumperk
* Mladoňov (armea spaco Boletice) – eksa municipo *Plattetschlag* en teritorio de armea spaco Boletice en distrikto Český Krumlov
* Mladoňov (Dolní Dvořiště) – eksa municipo kaj domaro, konsisto de municipo Dolní Dvořiště en distrikto Český Krumlov
San Jose (Nova Ekijo)

**San Jose** [san hose],  (komprenu: urbo de Sankta Jozefo) estas katolika diocezo kaj urbego (kvinaklasa kaj komponenta) en Filipinoj, en regiono Centra Luzono, en provinco Nova Ekijo. Antaŭ la hispana kolonia erao la loko estis konata kiel Kabaritan, nomita pro planto ofte vidata en la areo.
eta|maldekstre|Urbodomo de San Jose
## Geografio 
San Jose situas sur ebenaĵo proksimume 110 metrojn super la marnivelo https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=15.80194171277373%2C120.98943679999998&z=10. Guimba troviĝas 28, Provinca ĉefurbo Palayan 30, Cabanatuan 33, Tarlakurbo 51, Kezonurbo 123, ĉefurbo Manilo 135 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Tiu areo estis komence loko por ĉasadi. San Jose estis fondita en 1894, tiuj kelkaj domoj ĉi tie apartenis pli frue al la najbaraj komunumoj. Post la memstareco la vilaĝo prosperis pro produktado de rizoj. En 1898 finiĝis la hispana kolonia periodo, kiun sekvis la usona dominado. Tiutempe la urbo havis pli da politikaj, ekonomiaj, intelektaj kaj religiaj rajtoj, ol antaŭe. Estis konstruitaj lernejoj, preĝejoj, publikaj konstruaĵoj, vojoj, irigaciaj kanaloj kaj pontoj. En 1954 kelkaj eksteraj partoj de San Jose estis forigitaj por formi pli novajn komunumojn. La urbiĝo okazis en 1969 kaj la urbo atingis la internacian klasifikon urbego (pli, ol cent mil loĝantoj) en la finaj 1990-aj jaroj.
eta|Hotelo en San Jose
## Ekonomio 
San Jose situas en agrikultura areo, kie oni kultivas precipe rizojn kaj cepojn, sed ankaŭ maizojn, legomojn kaj fruktojn.

## Eduko kaj religio 
San Jose havas plurajn akademiojn. La diocezo estis kreita en 1984. 80% de la urbanoj estas katolikoj. La diocezo nun havas 17 paroĥojn, 9 mezlernejojn, 4 bazlernejojn kaj seminarion. En la urbo funkcias ankaŭ metodista kirko.
eta|maldekstre|Katedralo de San Jose
## Trafiko 
En San Jose renkontiĝas 4 aŭtovojoj kaj aliaj flankovojoj. Al la proksimaj urboj pluraj aŭtobusaj kompanioj servas vojaĝojn. De la 1920-aj jaroj ĝis 1939 ankaŭ fervoja linio funkciis.

## Klimato 
La klimato de San Jose estas klasifikita kiel tropika. Jare pluvas po 1869&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, tamen inter majo-novembro estas la pluva sezono. Laŭ averaĝa temperaturo estas  kaj ĝi varias inter 19-.
eta|Horloĝa turo de San Jose
## Vidindaĵoj 
* katedralo kaj pluraj kirkoj
* horloĝa turo
* festivalo

## Fontoj 
* WikiTrans

9907Poblacion, San Jose City, Nueva Ecija 12.jpg|Katolika preĝejo
7199Palestina, San Jose City, Nueva Ecija 08.jpg|Metodista kirko
Pan-PhilippineHighwayjf5519 24.JPG|Vendejego
FvfSanJoseCityNE0721 05.JPG|Vojo
San Jose City, Nueva Ecija22jf.jpg|Salutarko

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Ksenobiotiko

**Ksenobiotiko** (el greka *kseno* ('stranga, rara') kaj *bio* ('vivo') estas kemia substanco kiu troviĝas ene de organismo, kiu ne estis produktita nature aŭ ne estas atendita ene de la organismo. La termino povas aludi ankaŭ al substancoj kiuj prezentiĝas en koncentroj multe pli altaj ol tiu kutima. La termino estas aplikata al kemiaj komponaĵoj kies kemia strukturo en la naturo estas tre malofta aŭ eĉ tute neekzistanta ĉar temas pri komponaĵoj sintetizigitaj de homo en laboratorio. La plej parto aperis en la medio dum la lastaj 200 jaroj.

Striktasence, ksenobiotiko estas ajna substanco kiu interagadas kun organismo kaj kiu ne estas unu de ties naturaj komponaĵoj. Sinonimoj povas estis eksogena, stranga, rara substanco. 

## Bibliografio
* K. Murray, Robert (2005). *Bioquímica de Harper* (14a eldono). México: Manual Moderno. p. 879. ISBN 968-4267-56-8. 

Kategorio:Mikrobiologiaj terminoj
(101961) 1999 RL39

**(101961) 1999 RL39** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la teamo de la *Catalina Sky Survey*, astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 7:12 kun Marso kaj proksime de 11:3 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,306103 astronomia unuo, tie estas 45,792 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Citokromo p450

La **citokromo P450** (mallongigite **CIP** aŭ simple **P450**) estas enorma kaj diversa superfamilio de hemoproteinoj kiuj troviĝas en bakterioj, arkeoj kaj eŭkariotoj. La proteinoj de la citokromo P450 uzas ampleksan gamon de eksogenaj kaj endogenaj kemiaj kombinaĵoj kiel substrato de ties enzimaj reakcioj. Ĝenerale ili formas parton de transigaj ĉenoj de elektronoj kun multkomponaĵoj, nome stoksistemoj de P450. La plej ofta reakcio katalizita de la citokromo P450 estas monooksigenasa reakcio, tio estas, la enmeto de po unu atomo de oksigeno devena el molekula oksigeno (O2) en organikan substraton (RH) samtempe ke la alia atomo de oksigeno estas redoksiita al akvo:

RH + O2 + 2H+ + 2e– → ROH + H2O

La enzimoj CIP estis identigitaj en ĉiuj regnoj de viuloj: animaloj, plantoj, fungoj, protistoj, bakterioj, arkeoj eĉ en virusoj. Tamen ili ne estas ĉieaj; por ekzemplo, ili ne estis trovitaj en *Escherichia coli*. Oni konas pli ol 200 000 diferencajn proteinojn CIP. La plej parto de la CIP postulas proteam partneron por liberigi unu aŭ pliajn elektronojn por malpliigi la feron (kaj eventuale la molekulan oksigenon). Sur la bazo de la naturo de la proteinoj de transigo de elektronoj.

## Notoj 
Kategorio:Enzimoj
Kategorio:Proteinoj
Abner Graboff

**Abner GRABOFF** (naskiĝis la 28-an de junio, 1919 en East Orange en la ŝtato Nov-Ĵerzejo en Usono, mortis en 1986) estis usona pentristo kaj verkisto.

## Biografio 
Liaj gepatroj, Joseph kaj Sonia, loĝis kaj laboris en East Orange apud Novjorko.
En 1949 li partoprenis la ekspozicion enkadre de Muzeo de Moderna Arto de Novjorko en Manhatano.

Li ilustris kuirlibrojn, muziklibrojn kaj muzikalbumojn.

## Verkaro 
### Libroj 
Fonto:
* *The Sun Looks Down* (1954)
* *Rainbow In The Morning* (1956)
* *A Tale Is A Tale* (1957)
* *Abelard Folk Song Book* (1958)
* *I Want To Whistle* (1958)
* *The Daddy Days* (1958)
* *Of Course, You’re A Horse!* (1959)
* *Merry Ditties* (kantolibro al piano kaj gitaro) (1959)
* *Something For You, Something For Me* (1960)
* *Noise In The Night* (1960)
* *Mr Angelo* (1960)
* *Please Don’t Feel Horace* (1961)
* *I Know An Old Lady* (1961)
* *Weeks And Weeks* (1962)
* *A Fresh Look At Cats* (1963)
* *The Hungry Goat* (1964)
* *No Sort Of Animal* (1964)
* *Heat* (1965)
* *Mrs. McGarrity’s Peppermint Sweater* (1966)
* *Do You Want To See Something?* (1965)
* *Do Cat Birds Have Whiskers?* (1967)
* *Willie & Winnie & Wilma The Wicked Witch* (1967)
* *Skippy The Skunk* (1968)
* *Would You Put Your Money In A Sand Bank?* (1968)
* *Crystal Magic* (1968)
* *Limpy The Lion, (See and Say Sounds Series)* (1969)
* *Old Macdonald Had A Farm* (1969)
* *It’s A Picnic!* (1969)
* *Ann’s Ann-imal* (1969)
* *Do You What I See? No! I See Something Else* (1975)
* *In A Cat’s Eye* (1976)

### Muzikalbumoj 
Fonto:
* Portia Nelson, Jack Cassidy In Rodgers & Hart's *On Your Toes*, Columbia Masterworks (1952)
* Martyn Green, Lehman Engel, Columbia Operetta Chorus And Orchestra ‎''Martyn Green's Gilbert & Sullivan*, Columbia Masterworks ML 4643 (1953)
* *Danny Kaye'', Columbia CL6023 * Somethin' Smith & The Redheads ''Ain't We Got Fun Kinda Songs* MGM Records E3941
* The Boston Pops Orchestra *Classic Marches*, RCA Victor Red Seal ERA-27
* Alan Mills *Old MacDonald Had A Farm And Other Funny Songs*, Scholastic Records CC0628 (1969)
* Alan Mills *I Know An Old Lady And Other Funny Songs*, Scholastic Records (1969)
* Various Artists *American Songs To Sing*, Scholastic Records SCC2745 (1976)
* Sylvia Grant And Deborah Howe *Hi! Ho! What's The Weather*, Scholastic Records SCC2797 (1976)
* Richard Maltby And His Orchestra *Musical Highlights "Damn Yankees"* "X" EXA-136
* Haydn *Trumpet Concerto - Sinfonia Concertante - Divertimento*, Concert Hall CM2101
* The Stuttgart Festival Band, Emil Kahn – John Philip Sousa Marches And Others *Alto Saxophone*, Music Minus One MMO 7069
* Sir John Barbirolli *Viennese Night With Barbirolli*, Vanguard Everyman Classics SRV237SD
* Variaj artistoj *Zum Tanzen Und Träumen - Unvergängliche Schlager'', Varieton POP-1207

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Art & Life of Abner Graboff fare de Ward Jenkins, usona pentristo

Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kreskohormono

La **kreskohormono** (GH, de la angla: *growth hormone*) estas proteina hormono sekreciita de la adenohipofizo. Ĝi regulas la postnaskan kreskon, la metabolon kaj la elektrolitan ekvilibron; pliigas la lipolizon kaj malpliigas la stokojn de graso; pliigas la kapton de proteinoj kaj eltenas la muskolajn mason kaj fortojn.

La kreskohormono estas polipeptido de 191 aminoacidoj de unusola sintetizigita ĉeno, stokita kaj sekreciita de la somatotropaj ĉeloj ene de la flankaj aloj de la adenohipofizo. La termino *somatotropina hormono* referencas al la kreskohormono 1 produktita nature de la animaloj, dum la termino *somatropino* referencas al la kreskohormono produktita de la teknologio ADN rekombiniga, kaj en homoj ĝi estas mallongigita «HGH».

La kreskohormono estas uzata kiel kuracilo akirebla per preskribo por trakti la kreskomisordoj en infanoj kaj plenkreskuloj por trakti la malsufiĉo de GH. En ĵusaj jaroj en Usono, kelkaj kuracistoj ekpreskribis kreskohormonojn al maljunaj pacientoj kun malsufiĉo de GH (sed ne al sanaj personoj) por pliigi la vitalecon. Top estas laŭleĝa, sed ties efiko kaj sekureco por tiu uzado ne estis pruvita per klinika testado. Nuntempe, la hGH estas ankoraŭ konsiderita tre kompleksa hormono, kaj multaj el ties funkcioj estas ankoraŭ nekonataj.

La GH estis studita por bredi la brutaron plej efike en la industria agrikulturo kaj oni faris diversajn klopodojn por akiri registaran aprobon por uzi la GH en la brutobreda produktado. Tiuj uzoj estis polemikigaj. En Usono, la nura uzado de GH aprobita de la FDA estas la uzado de la ekskluda formo de GH por bovoj nome *bova somatotropino*, por pliigi la produktadon de lakto de laktoproduktaj bovoj. Tiam oni permesas la komercistojn etikedi la laktujojn kiel de lakto produktita kun aŭ sen bova somatotropino.

## Notoj 
## Bibliografio 
* MARTÍN CUENCA, E. "Fundamentos de fisiología" Ed. Thomson (2006)
* RHOADES, R. A.; TANNER, G. A. "Fisiología médica" eD. Elsevier (1997)

Kategorio:Peptidaj hormonoj
Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!

[eta|300ra|"Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!!" en [labortago]]
La slogano **"Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!"** estas fama frazo el la Komunista Manifesto (1848) de **Karlo Markso** kaj **Frederiko Engelso**, kiu diras origine: *Komunistoj repudias ĉian kaŝecon de siaj pozicioj kaj intencoj. Ili malkaŝe deklaras, ke iliaj celoj nur povas esti realigitaj per la renverso per forto de la tuta socia ordo ĝis hodiaŭ reĝado. Lasu la regantajn klasojn tremi antaŭ la komunisma revolucio. La proletoj per ĝi povas perdi nenion, krom siaj ĉenoj. Ili povas gajni mondon.*

*Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!*

La esenco de la slogano estas, ke proletoj, nome membroj de la laboristaj klasoj tra la mondo devas kunlabori por venki kapitalismon kaj atingi venkon en la klasa konflikto.

## Kiel la nacia slogano de Landoj 
[eta|[Sovetunio|Blazono de Sovetunio, kun la slogano *Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!* (.]]
La slogano estis uzata de pluraj socialismaj landoj, kiel:

**** **(1922-1991)**

* 
* 
* 
* 
*  (before 1956)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

'*** (Germana Demokratia Respubliko **1949 – 1990**)

* 

**** (Ĉeĥoslovaka socialisma respubliko **1948 – 1989**)

* 
* 

**** (Hungara Popola Respubliko **1949 – 1989**)

* 

22x22ra|limo **Rumanio** (Socialisma Respubliko Rumanio **1947 – 1989**)

* 

**** (Albana Socialisma Popola Respubliko **1946 – 1992*')

* 

## En aliaj lingvoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Komunismo
Kategorio:Karl Marx
Kategorio:Socialismo
(101965) 1999 RY41

**(101965) 1999 RY41** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan en Višnjan (Kroatio).

Kun aphelio de 5,306  (793,818 milionoj da km), ĝia discentra orbito interne tanĝas tiun de Jupitero : ĝia jupitera MOID estas 0,200729 astronomia unuo, tie estas 30,029 milionoj da km, pro tio ĝi povus estas rigardita kiel jupiterrenkonta asteroido. Tamen, ĝia orbita resonanco 3:2 kun Jupitero tenas ĝin malproksima de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Jupiterrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Korado Korlević
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Angiotenzinogeno

La **angiotenzinogeno** estas heterogena gliko-proteino komponita der 452 aminoacidoj kaj diversaj gradoj de glukozigo, kiu estas produktita ĉefe en la hepato. Estas membro de la familio de la serpinoj, kaj estas la ĉefa substrato de la sistemo renin-angiotenzin-aldosterona.

Tiu molekulo estas kataboligita de la renino, kio rezultas al la molekulo de angiotenzino I. La niveloj de angiotenzinogeno en plasmo estas pliigitaj per la kortikosteroidoj, la estrogenoj, la tiroida hormono kaj la niveloj de angiotenzino II.

## Notoj 
Kategorio:Peptidaj hormonoj
Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Kromosomoj
Kategorio:Angiologio
Kategorio:Endokrinologio
Kategorio:Hipertensio
Onkotika premo

La **onkotika premo** aŭ **koloidosmoza premo** estas formo de osmoza premo okazigita per la diferenco de koncentrigo de plasmoproteinoj kiu ekzistas inter la sangoplasmo (en la interno de la vaskuloj) kaj la interstica likvo (en la ĉela interstico).

La plej grando koncentrado de proteinoj en la sangoplasmo rezultas en malpluso de molekuloj de akvo en tiu plasmo en rilato al la interstica likvo. Tial, pro la fenomeno de osmozo, la akvo de la interstica likvo klopodas eniri en la vaskuloj por kompensi tiun malpluson, pliigante la premon en la interno de tiuj.

## Referencoj 
Kategorio:Solvaĵoj
Kategorio:Ĉelbiologio
Kategorio:Klinika kemio
Kategorio:Fiziologio
Faktoro de von Willebrand

La **faktoro de von Willebrand** (en angla, vWF) estas glikoproteino de la sango kiu intervenas en la dekomenca momento de la hemostazio. Ĝia funkcio, kun la fibronektino estas permesi ke la platetoj kuniĝu stabile al la surfaco. La geno kiu kodigas la sintezon de la unueco de faktoro de von Willebrand estas en la kromosomo 12.

La nesufiĉo de tiu faktoro estas konata kiel malsano de Von Willebrand. Krome, la faktoro de von Willebrand ekzistas en granda nombro de diversaj patologioj, kiel la trombocitopena tromboza purpuro, la sindromo de Heyde kaj eble la hemoliz-uremia sindromo.

vWF estas grandega glikoproteino multmera ekzistanta en la sangoplasmo, kaj produktita konstitue en la endotelio (en la korpoj de Weibel-Palade), en la megakariocitoj (la antaŭaĵoj de la platetoj) kaj de la subendotelia konektiva histo.

## Notoj 
Kategorio:Sangoproteinoj
Kategorio:Glikoproteinoj
Kategorio:Kromosomoj
Kategorio:Koagulado
Rougon

''''* (jen france, okcitane *Rogon*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Alpoj de Alta Provenco (france *Alpes-de-Haute-Provence*, okcitane *Aups de Provença Auta*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( , okcitane *Provença-Aups-Còsta d'Azur*). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Castellane* kaj al la samnoma kantono *''.

## Eksteraj ligiloj 
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence

eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence
Ferritino

La **ferritino** estas la ĉefa proteino kiu stokas, transportas kaj liberigas kontrolite la feron. La proteino estas produktata de preskaŭ ĉiuj vivantaj organismoj, kiel arkeoj, bakterioj, algoj, superaj plantoj kaj vertebruloj. En vegetaloj oni retenas en la ĉelaj organetoj, ĉefe en la kloroplastoj, kiuj liberigas ĝin kongrue kun siaj metabolaj necesoj (Sechbach, 1982). En animaloj ĝi estas ĉefe en la hepato, la lieno, la intesta murmukozo kaj ostmedolo.

En la homoj, ĝi funkcias kiel mildigilo kontraŭ la malsufiĉo kaj la troigo de fero. La ferritino troviĝas en la plejparto de la histoj kiel citosola proteino, sed malgrandaj kvantoj estas sekreciataj en la sanga sero, kie ĝi funkcias kiel portanto de fero. La plasma ferritino de la sango, estas ankaŭ nerekta markilo de la totala kvanto de fero stokita en la korpo; tial, la sera ferritino estas uzata kiel diagnozilo por la anemio pro malsufiĉo de fero.

La ferritino estas globeta proteina komplekso, kiuj konsistas el 24 proteinaj subunuoj kiuj formas nanskatolon kun multaj interagoj metal-proteino. Ĝi estas la ĉefa proteino intraĉela de stokado de fero, kaj en prokariotoj kaj en eŭkariotoj, retenante la feron en solvebla kaj netoksa formo. Ĝi estas konstituita per ekstera tavolo de solvebla proteino, nome la apoferritino, kaj interna komponaĵo de fer-hidroksifosfato. La ferritino kiu ne kombiniĝas kun la fero estas nomata apoferritino.

## Notoj 
Kategorio:Sango
Kategorio:Kromosomoj
Kategorio:Klinika kemio
Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Fero
Koledoko

La **komuna galdukto** aŭ **koledoko** estas dukto de la gala vojo originita per la kuniĝo de la komuna hepata dukto kun la cista dukto kaj kiu elfluas en la dua parto de la duodeno. Ĝi estas tiel nomata ĉar kondukas (-doko) la galon (kole-) al la intesto. 

La galo estas sintezigita en la hepato, kiu estas la plej volumhava de la visceroj kaj unu de la plej gravaj pro sia metabola agado. En la glanda organo ĝi estas portata tra la dekstra kaj maldekstra hepataj duktoj, kiuj konverĝas kaj formas la komunan hepatan dukton. En tiu dukto, la galo povas esti direktita al la gala veziko por sia stokado aŭ povas eniri en la supran parton de la komuna gala dukto kaj pluiĝi ĝis drenado en la duodeno. 

Kategorio:Hepato
Kategorio:Digesta sistemo
Kategorio:Hepatologio
Steroida hormono

**Steroida hormono** estas steroido kiu agadas kiel hormono. La steroidaj hormonoj povas esti grupigitaj en kvin grupoj fare de la ricevanto al kiu ili kuniĝas: glukokortikoidoj, mineralkortikoidoj, androgenoj, estrogenoj kaj progestagenoj. Ekzistas ankaŭ alia grupo de steroidaj hormonoj, kiuj kuniĝas ricevantojn tipo 2, estas la jenaj: D kaj tiroidaj hormonoj.

La steroidaj hormonoj helpas en la kontrolo de la metabolo, de ŝveloj, por imunaj funkcioj, ekvilibro de salo kaj akvo, disvolvigo de seksaj karakteroj, kaj la kapablo rezisti malsanojn kaj vundojn. La termino *steroido* priskribas la hormonojn produktitajn de la korpo kaj la kuracilojn produktitajn artefarite kiuj duobligas la agadon de la steroidoj de natura deveno.

## Bibliografio 
* Linda J. Heffner; Danny J. Schust (2010). The Reproductive System at a Glance. John Wiley and Sons. pp. 16-. ISBN 9781405194525. Konsultita la 28an de novembro 2010.

Kategorio:Steroidoj
Kategorio:Hormonoj
Kategorio:Biokemio
Poliploidio

eta|Ĉi tiu bildo montras haploidajn (unuopajn), diploidajn (duopajn), triploidajn (triopajn) kaj tetraploidajn (kvaropajn) arojn de kromosomoj. Triploidaj kaj tetraploidaj kromosomoj estas ekzemploj de poliploidio. 

En genetiko, la **poliploidio** estas la fenomeno per kiu oni originas ĉelojn, histojn aŭ organismojn kun tri aŭ pli kompletaj aroj de kromosomoj de la sama aŭ diversaj specioj kun du aŭ pli da genomoj de diferencaj specioj. Tiuj ĉeloj, histoj aŭ organismoj estas nomitaj poliploidoj. Temas pri unu el la malmultaj kazoj de konfirmita saltismo.

Se la genomoj de poliploida specio devenas de la sama praspecio, oni diras, ke ĝi estas mempoliploida aŭ memploida; se ili devenas de du diferencaj praspecioj, oni diras, ke ĝi estas alopoliploida aŭ aloploida. Depende de la nombro de kromosomaj kompletaj aroj kiujn posedas la specio oni nomas triploida (3n), tetraploida (4n), pentaploida (5n), heksaploida (6n) kaj tiel plu, kie **n** estas la monoploida nombro, kaj oni ne konfuzu tion kun la haploida nombro.

La superfluaj genetikaj elementoj de la poliploidaj organismoj povas rezulti en transformado al unikaj ekzempleroj pere de mekanismoj de subfunkciigo, novfunkciigo aŭ pere de la apero de determinitaj mutacioj.

La poliploidio estas okazo sufiĉe ofta en la naturo, kvankam estas pli ofta en plantoj kaj algoj ol en animaloj kaj fungoj. En plantoj, la poliploidio estas tre etenda ene de las angiospermoj (proksimume 30% de la specioj estas alopoliploidaj) kaj ŝajne tio estas rilata kun la geografia latitudo. Ĝenerale en la poliploidiaj plantoj okazas la fenotipo giga: nome okazas pligrandiĝo en la poliploidiaj individuoj, ĉar ili posedas pli grandan nombron de ĉeloj ol la diploidiaj individuoj. En animaloj, la fenotipo giga ne okazas tia, ĉar la pligrandiĝo kiu okazas en kelkaj grupoj de insektoj, krustuloj kaj kelkaj diploidiaj amfibioj kaj fiŝoj rilatas al pliigo de la ĉela volumo, sed ne al la nombro de ĉeloj, kaj tiu lasta estas la sama en diploidiaj kaj poliploidiaj individuoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ploido
* Simpatrio

Kategorio:Genetiko
Dinornis novaezealandiae

**La Giganta Moao de la nordaj insuloj** (*Dinornis novaezealandiae*) estas formortinta specio de birdo en la familio *Dinornithidae*, kaj de la genro *Dinornis*, kies du specioj estas kutime nomataj "gigantaj moaoj"

La formortigo de birdoj estis farita de la unuaj homaj setlantoj de Nov-Zelando.

## Taksonomio 
[eta|maldekstre|Komparo de *Dinornis novaezealandiae*, ([Metro|3 metroj, ruĝa), kun aliaj de ĉi tiu familio. En viola: Dinornis robustus (3,5 metroj); en verdo: Emeus crassus (1,8 metroj); en flava: Anomalopteryx didiformis (1,3 metroj).]]
[eta|maldekstre|Komparo de [kivio, struto, kaj giganta moa, ĉiu kun sia ovo.]]

Ĝia alteco estis 3 metroj, ĉirkaŭ 50 cm malpli ol la Moao de la sudaj insuloj. Ĝi havis seksan dimorfismon, inoj multe pli grandaj kaj pli pezaj ol viroj.

## Habitato 
[eta|[Nov-Zelando]]
Ĉi tiu moao loĝis sur Norda Insulo de Nov-Zelando, kaj loĝis en malaltebenaĵoj (arbustoj, herbejoj kaj arbaroj)

## Formortigo 
Antaŭ la alveno de homoj al Nov-Zelando, la gigantaj moaoj havis ekologie stabilan loĝantaron dum almenaŭ 40.000 jaroj. La giganta moao, kune kun la aliaj specioj de moaoj, estis formortigitaj de polinesiaj kolonianoj, kiuj ĉasis ilin kaj kolektis siajn grandegajn ovojn por nutraĵo. Kiam alvenis la eŭropaj setlantoj, la giganta moao loĝis nur en legendoj, ĉar antaŭ la jaro 1500 ĉiuj specioj de moaoj formortis.

## Referencoj 
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Formortintaj birdoj
Steatozo

[eta|dekstre|300ra|Diferencaj gradoj de hepata steatozo, vidita per [optika mikroskopo, en personoj kun hepatito B. En la supra maldekstra bildo ne videblas, sed malsupre dekstre tutcerte.]]
La **steatozo** aŭ *grasa ŝanĝo* estas la nomo kiun ricevas en anatomia patologio la nenormala akumulado de trigliceridoj en la citoplasmo de parenkimaj ĉeloj. Plej ofte okazas en la hepato (hepata steatozo), sed aperas ankaŭ en koro, reno ktp. Temas pri inversigebla misordo.

La riskofaktoroj asociaj al la steatozo estas variaj, kaj povas esti la diabeto *mellitus*, la protea malnutrado, la arteria hipertensio, toksinoj, obezeco, kaj la dormapneo.

La lipidoj akumuliĝas en vezikoj kiuj, depende de sia grando, klasigas la steatozojn en mikrovezikaj aŭ makrovezikaj. En tiuj lastaj, la kvanto de grasoj estas tiom granda ke ili okupas la tutan citoplasmon kaj movas la kernon al la periferio.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Aster, John C. (2013). Robbins. Patología humana (9.ª edición). Barcelona: Elsevier. ISBN 978-84-8086-994-2.

Kategorio:Histologio
Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Fiziopatologio
Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto)

**Gyula Bulyovszky** [djula bujovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bulyovszky Gyula** estis hungara revoluciulo, ĵurnalisto. Lia nobela antaŭnomo estis *gyulafalvai*, lia edzino estis Lilla Szilágyi Bulyovszkyné. liaj pseŭdonimoj estis *Inokai Csalán, B. Gy*.

Gyula Bulyovszky naskiĝis la  en Rákoskeresztúr (nun kvartalo en Budapeŝto), li mortis la  en Budapeŝto (la fontoj mencias plurajn aliajn datenojn).
eta|maldekstre|Memortabulo pri Gyula Bulyovszky
eta|Bildo pri Gyula Bulyovszky en 1886

## Biografio 
Gyula Bulyovszky frekventis gimnaziojn en Pest (urbo) kaj Debrecen, poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1847. Pli frue ekde 1843 li verkis poemojn kaj novelojn en la tiutempaj gazetoj. Li estis unu el la ĉefrolantoj de Hungara revolucio de 1848 kaj li redaktis revoluciemajn gazetojn. En la sama jaro li edziĝis. Post fiasko de la revolucio li estis oficisto en ministerio, ankaŭ ĵurnalisto kaj kritikisto en pluraj gazetoj. En 1859 li fondis gazeton, kiun li redaktis ĝis 1864. Kelkfoje li verkis teatraĵojn.

## Elektitaj teatraĵoj 
* *Uriel Acosta* (tradukita tragedio prezentita en Nacia Teatro (Budapeŝto), 1850)
* scenarlibro de Károly Huber: *A székely leány* (opero, 1858)
* *Nesze semmi, fogd meg jól* (teatraĵo prezentita unue en Népszínház, 1868)
* *Fuzio* (komedio, prezentita unue en Nacia Teatro, 1879)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Dinornis robustus

**La Giganta Moao de la Suda Insulo** (*Dinornis robustus*) estas membro de la moaa familio. La origino de ĉi tiuj birdoj fariĝas pli klara, ĉar nun oni kredas, ke fruaj prapatroj de ĉi tiuj birdoj povis flugi kaj flugi al la sudaj areoj, en kiuj ili estis trovitaj.

La *Dinornis robustus* estis la plej granda el ĉiuj samgenraj. Plenkreskaj inoj staris ĝis 2 metroj alte ĉe la dorso, kaj povis atingi foliaron ĝis 3.6 metroj for de la tero, igante ilin la plej altaj birdospecioj konataj
eta|maldekstre|Homoj ĉasantaj moaojn (Rekonstruo)

## Taksonomio 
[maldekstre|eta|Komparo de [Dinornis novaezealandiae, (3 metroj, ruĝa), kun aliaj de ĉi tiu familio. En viola: *Dinornis robustus* (3,5 metroj); en verdo: Emeus crassus (1,8 metroj); en flava: Anomalopteryx didiformis (1,3 metroj).]]
Ĝi loĝis en la Suda Insulo de Nov-Zelando, kaj ĝia habitato estis la malaltaj teroj (arbustoj, herbejoj kaj arbaroj). Kune kun aliaj membroj de la moaa familio, la Giganta Moao de la Suda Insulo formortis pro predado fare de homoj en la jarcentoj post la homa koloniigo.

## Referencoj 
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Aflatoksino

200px|derecha|eta|Kemia strukturo de la aflatoksino B1.
La **aflatoksinoj** estas mikotoksinoj produktitaj en malgrandaj koncentroj pro fungoj de la genro *Aspergillus*. La plej elstaraj estas *Aspergillus flavus*, *Aspergillus niger* kaj *Aspergillus parasiticus*. Ili povas esti produktitaj ankaŭ per fungoj de la genro *Penicillium*, como *P. verrucosum*. La aflatoksinoj estas toksaj. Post la eniro al la korpo, la aflatoksinoj estas metaboligitaj de la hepato kun intermedio reakcia, nome la aflatoksino M1.

Konstante aperas problemoj asociaj al la aflatoksinoj: la intereso por tiuj okazas post la subita morto de cent mil meleagroj nutritaj el akridoj infektitaj per aflatoksinoj, en Skotlando, en 1960. Aktuale oni konas ĉirkaŭ 20 kemiajn kombinaĵojn similajn, de tre alta tokseco kaj karcinogeneco. La aflatoksinoj estis malkovritaj en 1960 fare de brita grupo de esploristoj. Ĝia nomo devenas de la toksino de la *Aspergillus flavus* kaj estis proponita en 1962 de ties malkovrintoj.

Ili estas gravaj en la industrio de cerealoj, semoj, nuksoj kaj dehidratigitaj fruktoj, ĉar ili povas esti poluitaj per toksaj fungoj, kun formado de mikotoksoj laŭ la kondiĉoj de stokado. La veneneco estas tre alta, povas okazigi la morton de ajna vivulo kiu konsumas cerealon infektitan per iu el la konataj toksoj.

Kategorio:Hepatotoksinoj
Tetrakloretano

**Tetrakloretano** estas kemia kombinaĵo kiu estas uzata kiel industria solvanto kaj aperas kiel poluanto en aliaj kloritaj hidrokarbidoj. Ĝi troviĝas ekzemple en hejmaj purigiloj.

Ekzistas du izomeroj de la tetrakloretano: nome 1,1,1,2-Tetrakloretano kaj 1,1,2,2-Tetrakloretano.

La tetrakloretano estas la plej venena hidrokarbido, ties limo de ekspono estas de 1 ppm, okazigas narkozon longdaŭran kun malfrua eko kaj grava damaĝo al la hepato. La histopatologiaj informoj inkludas akutan flavan atrofion de la hepato. Se la morto estis tuja, la nura evidento de veneniĝo, estas la kongesto de pulmoj, renoj, cerbo kaj digesta tubo.

## Notoj 
Kategorio:Toksologio
Kategorio:Kloraj kombinaĵoj