open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kolao

[eta|180px|Botelo de la [Irano|irana kolao, *Zam Zam Cola*.]]
eta|upright|Coca-Cola

**Kolao** estas kafein- kaj suker-entena trinkaĵo, kiu estas riĉigita per karbona dioksido.

## Enteno 
Originale, la ingrediencoj de kolao inkludis kafein-riĉajn kolanuksojn kaj kokain-entenajn foliojn de kokaarbedo. La lastaj estis elprenitaj en 1903 el la recepto, post kiam evidentiĝis la misuzo de kokaino. Hodiaŭ oni uzas senkokainan kokaon.

Ĝian tipan guston hodiaŭ donas krom la kolanukso la aldonaĵoj kiel vanilo, cinama oleo, dianta oleo kaj citrono kaj aliaj, sed tiuj povas varii laŭ kontinentoj kaj landoj.

La ĉefaj entenaĵoj estas kafeino, fosforacido , granda maso da sukero, karbona dioksido kaj antaŭ ĉio akvo. La karakterizan malhelan koloron ricevas la kolao per e-materialo E 150d. La diversan guston de la kolao kaŭzas – krom la supre menciitaj – la diversaj akvo- kaj sukerspecoj aldonataj. Tiel en Azio oni aldonas kansukeron, en Eŭropo plej ofte sukerbetan sukeron kaj en Usono maizan siropon.

Preskaŭ ĉiu produktisto aperis meze de la 1980-aj jaroj per leĝer-produkto, en kiu oni uzas anstataŭ sukero aspartamon kaj acesulfamon. Malpli disvastiĝis la senkafeinaj tipoj ("infankolao"), same kiel la specialaj gustodirektoj (acida ĉerizo, vanilo, citrono).

Grava entenaĵo estis pli frue la citrona acido, hodiaŭ la fosfora acido (E 338), kiu aperas kiel ortofosfora acido. La fosfora acido respondecas pri la tipa kola-gusto kaj efikas kiel emulsiostabiligaĵoj.

## Historio 
Kiel elpensanto de la kolao validas la farmaciisto John Stith Pemberton, kiu en 1886 evoluigis recepton por siropo kaj tiun miksante kun sodoakvo vendis sub nomo Coca-Cola (legu tie).

Krom *Coca-Cola* aperis ankaŭ pluaj markoj, kiuj do ne povis daŭre danĝerigi la gvidantan pozicion de la *pra-kolao*. La plej konata konkuranto estas la same usona *Pepsi-Cola*. Krom tiuj aperis provizore en Eŭropo markoj kiel ekz. *Afri-Cola* (germanio, 1930-aj jaroj) aŭ *Club-Cola* (GDR).

Kolao validas kiel usona produkto, reprezentanto de Usono, tiel en kelkaj landoj ankaŭ aĉeteblas Inca Kola (Peruo) de Coca-Cola-konzerno. Tukolao estas kuba marko, kiu ankaŭ en Italio estas aĉetebla. En Barato, la Pepsi kaj koka-kolao estis malpermesita inter 1970 ĝis 1993!

Kvankam ĉiu aĝokategorio konsumas ĝin, oni celas per la reklamoj nur la junulojn, iganta ilin ĉefaj konsumantoj.

En 2002 surmerkatiĝis la *Mecca-Cola* kiel *ne-okcidenta* alternativo por islamanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de *The Coca-Cola Company* (angle).
* Oficiala retejo de *PepsiCo* (angle).
* Oficiala paĝaro de *Future Cola* aŭ *China Cola*  Kolao-trinkaĵo el Ĉinio (ĉine).
* Oficiala paĝaro de *Mecca Cola*  (france, arabe kaj angle).
* Oficiala paĝaro de *Cola Turka*  Kolao-trinkaĵo el Turkio (turke).
* Kolaoj en islamaj landoj Artikolo el *The Times* (2002) pri *Zam Zam Cola*, kolao el Irano (angle).
Teletono

**Teletono** (mallongigo de "televida maratono") estas televida programo de pluraj horoj. La celo estas rikolti multe da mono por bonkoraj organizoj. Ĝenerale artistoj subtenas la kaŭzon kaj alvokas la publikon por havi donacojn. La donacaj promesoj estas rikoltitaj per telefono kaj tuja televida afiŝo skribas la totalan sumon en la ekrano.

En Francio, la programo daŭras dum 30 horoj. Ĝi estas organizita de la Franca Asocio Kontraŭ la Miopatio kiu rikoltas la monon por lukti kontraŭ cerbomuskolaj malsanoj. Ĝia ideo alvenas de usonaj programoj samtemaj kiu miksas artistojn kaj filantropajn celojn.

Tiu operacio okazas ĉiujare ekde 1987 je komence de decembro, videbla per la franca televidkanalo *France 2*. Krome artistoj, voluloj kaj sciencistoj klinas monpromesojn. Je ĉiu elsendo, kvanto da mono pliigas la antaŭjarajn monpromesojn.

Kategorio:Televido
Kabo Jubi

250px|eta|dekstra|Cape Juby
**Kabo Jubi** estas kabo ĉe la marbordo de suda Maroko, proksime al Okcidenta Saharo, rekte oriente de la Kanariaj Insuloj.

En 1879, la Brita Nordokcidenta Afrika Kompanio establis tie komercan postenon kun nomo *Port Victoria*, sed en 1895 vendis ĝin al sultano de Maroko.

En 1912, Hispanio kontraktis kun Francio (kiu regis la aferojn de Maroko tiutempe) por koncesioj ĉe la suda angulo de Maroko, kaj la 29-an de julio 1916, *Francisco Bens* oficiale okupis *Cape Juby*-on. La loko estis uzata por aerpoŝtaj flugoj.

Maroko sendependiĝis en 1956 kaj reakiris la teritorion en 1958.
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Kabo (Afriko)
Eŭrovido-Kantokonkurso 1969

La 14-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 29-an de marto 1969 en Madrido (Hispanio). Ĝi estis prezentata en la Teatro Real de Laurita Valenzuela.

La elfaraĵoj de la artistoj mirigis: Salomé (Hispanio) portis porcelanan robon, Ivan (Ivica Krajac, Jugoslavio) kantis "Bonan matenon" en ĉiuj lingvoj de la partoprenintaj landoj kaj Monako sendis tre junan artiston: Jean-Jacques (12 jaroj).

Ankaŭ la rezulto de la atribuaĵo mirigis: kvar landoj finis sur la 1-a loko en punkta egaleco (18 poentoj). La reguloj de 1969 ne estis preparataj je tia kazo, ĉiuj kvar estis deklarataj venkantoj: Hispanio, Francio, Britio kaj Nederlando.

## Finalo 
## Faktoj 
* Aŭstrio ne partoprenis ĉar la konkurso okazis en la lando de Franco.
* Multaj malnovaj vizaĝoj: Louis Neefs (1967, Belgio), Siw Malmkvist (kantis por Svedio en 1960, nun por Germanio), Kirsti Sparboe (1965 kaj 1967, Norvegio), Romuald (1964 por Monako, nun por Luksemburgo) kaj Simone de Oliveira (1965, Portugalio).
* Ripetadoj estis amataj en la titoloj de kantoj: "Maman, maman" (Monako), "Bonjour, bonjour" (Svislando) aŭ ankaŭ "Oj, oj, oj…" (Norvegio)…

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1969
Kategorio:Muziko en 1969
Kategorio:Kulturo de Madrido
Kategorio:1969 en Hispanio
Roomba

**Roomba** estas robota polvosuĉilo, produktata kaj vendata ĉe iRobot. Ĝi estas surmerkatigante kiel *Robota planka polvosuĉilo* (Robotic floor vacuum cleaner). Ĝi estis unuafoje prezentita en 2002 kaj aperis en la postaj jaroj novaj modeloj. En majo de 2005, la vendonombro superis jam 1.2 milionojn tiel ĝi iĝis la plej sukcesa endoma roboto.

## Modeloj 
* **Unua generacio**
** Roomba (2002, plibonigita en 2003)
* **Dua generacio**
** Roomba Pro (2003)
** Roomba Pro Elite (2003)
* **Tria generacio**
** Roomba Red (2004, plibonigita en 2005)
** Roomba Sage (2004, plibonigita en 2005)
** Roomba Discovery (2004, plibonigita en 2005)
** Roomba Discovery SE (2004, plibonigita en 2005)
** Roomba Pink Ribbon Edition (2005)
** Roomba 2.1 (2005)
** Roomba Scheduler (2005)

## Priskribo 
La maŝino havas la diametron de 34 cm kaj alton de 9 cm. Ĝi mezuras la murodistancon per infraruĝa sensoro, pri la energio zorgas nikel-metalhidrida baterio. Kelkaj tipoj kapaplas trovi la ŝargejon kaj sin ŝargi.

vidu ankaŭ: Scooba.
eta|maldekstra|180ra|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.roomba-eu.com 
* http://www.roombareview.com/chat 
* http://www.roomba-eu.com/roomba_new/es/1_home.asp 
* http://www.irobot.com/consumer 

Kategorio:Hejmaj robotoj
George Best

**George BEST** (22-a de majo, 1946 – 25-a de novembro, 2005) estis nord-irlanda futbalisto kiu estas ĉefe memorata pro lia tempo ĉe Manchester United F.C.. Li ludis kun tiu klubo de 1963 ĝis 1974, helpante ĝin gajni la britan Football League Championship (Futbal-liga Ĉampioneco) en 1965 kaj 1967, kaj la UEFA-pokalon en 1968. En tiu lasta jaro, li estis nomita la Eŭropa futbalisto de la jaro kaj Futbalisto de la Jaro laŭ la Asocio de Futbalĵurnalistoj.

Best estis konata alkoholisto kiu mallongigis lian karieron kaj (verŝajne) ankaŭ lian vivon. Ĉ. 100000 homoj ĉeestis lian funebran solenaĵon en Orienta Belfasto, kaj la ceremonio estis montrita televide.

Dosiero:Gb city hall.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4380332.stm 
* http://www.manutdzone.com/legends/GeorgeBest.htm  
* http://www.ifhof.com/hof/best.asp 
* http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,6903,337093,00.html

Kategorio:Futbalistoj de Nord-Irlando
Scooba

:*vidu ankaŭ Scooba (Misisipo).*

**Scooba** [skuba] estas aŭtomata robota plankolavilo, produktita ĉe iRobot. ĝi en unu fazo:

* kaptas lozajn panerojn, sablon kaj aliajn malpuraĵojn
* lavas – uzas freŝan, purigan solvaĵon kie mopoj disŝmiras malpuraĵojn.
* frotpurigas singarde la plankajn malpuraĵojn kaj makulojn
* sekigas – kaptas la malpuraĵan solvaĵon, postlasante la sekan kaj puran plankon.

## Historio kaj detaloj 
Scooba estis unue prezentita en majo 2005. La produktantoj ofertas ĝin por ĉ. 400 dolaroj.

Ĝi estas plata, diskoforma maŝino, malalta, por ke ĝi eniru sub meblojn. Energion ĝi ĉerpas el elektra pilo. Ĝi evitas ŝtupojn, kiuj povus faligi ĝin. Aldona aparato permesas starigi virtualan "muron" el infraruĝa lumo, kiu baras la roboton de ejoj, kiujn ĝi ne atingu.

Scooba taŭgas nur por glataj, malmolaj plankoj; por tapiŝoj la kompanio ofertas la polvo-suĉilan roboton Roomba.

## Eksteraj ligiloj 
* http://robotstocknews.blogspot.com/ 
* http://www.irobot.com/sp.cfm?pageid=128  
* Scooba .
* iRobot.

## Vidu ankaŭ 
* Roomba

Kategorio:Hejmaj robotoj
Jonathan Pool

**Jonathan POOL**, naskita en 1942 en Ĉikago, estas usona fakulo pri politika scienco. Li interalie okupiĝas pri lingvopolitikaj kaj socilingvistikaj demandoj.

Pool estis profesoro pri politika scienco ĉe pluraj universitatoj usonaj kaj alilandaj: Ŝtata Universitato de Novjorkio, Vaŝingtonio, Mannheim, Bielefeld; en la Universitato de Paderborn li laboris pri maŝina instruado kun Helmar Frank. Kune kun Reinhard Selten li verkis la libron *Ĉu Mi Lernu Esperanton? Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj*, en kiu ili ludoteorie esploras la situacion de ebla lernonto de planlingvo.

Pool kunfondis la Fondaĵon por Esperantiko kun E. James Lieberman kaj Humphrey Tonkin en 1968.

Pool estas fondinto kaj prezidanto de Fondaĵo Utilika, kies celo estas subteni "universalan interagadon" (speciale lingvan). Li kunlaboris en la redaktistaro de la revuo LPLP.

## Bibliografio 
* Pool, Jonathan 1977 : De LMLP al LPLP. Nova vesto por la faka revuo, *Esperanto*, 853 (1), p. 3-4

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Pool  *ĉe Fondaĵo Utilika* ()

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Wakamaru

**Wakamaru** estas japana hejma roboto, produktita de Mitsubishi Heavy Industries, ĉefe partopreni la ĉampionadon por oldaj kaj invalidaj homoj. La roboto estas flava, alta 100&nbsp;cm kaj pezante 30&nbsp;kg. Ĝi havas du brakojn kaj ĝia plata, ronda bazo havas la diametron de 45&nbsp;cm. La unu 100 ekzempleroj estis vendita en septembro, 2005.

Wakamaru uzas linukson kiel funkciigan sistemon je multobla mikroproceziloj. Ĝi kapabla aliri la interreton kaj havas limigitan parolkapablon kaj parolrekonon. Oni povas mendi ĝin kun ina aŭ vira voĉo. la funkciado entenas la rememorigon pri la medikamentoj ĝustatempe kaj vokado de helpo okaze de io malbona.

## Eksteraj ligiloj 
* wired.com
* home page (japane)
* teknikaj detaloj (japane)

Kategorio:Robotoj
Kategorio:Hejmaj robotoj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1970

La 15-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 21-an de marto 1970 en Amsterdamo (Nederlando). Ĝi estis prezentata de Willy Dobbe.

Post la embrasa rezulto de la antaŭa jaro (kvar venkintoj) oni demandis sekvaĵojn. Nederlando, unu el la kvar venkintoj, sin deklaris preta aranĝi la konkurson. Malgraŭ la demandoj de multaj landoj la sistemo de juĝado ne estis ŝanĝata sufiĉe kaj, kvazaŭ manifestacio, kelkaj landoj ne partoprenis: Norvegio, Svedio, Finnlando, Portugalio kaj Aŭstrio. La cifero de partoprenantaj landoj malkreskis al 12.

Kiel ofte, Britio povis nur atingi la 2-an lokon, venkis la irlanda kantistino Dana kun *All kinds of everything* – estis la unua venko por Irlando.

## Finalo 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso  


1970
Kategorio:Muziko en 1970
Kategorio:Eventoj en Amsterdamo
Kategorio:Kulturo de Nederlando
Kategorio:1970 en Nederlando
Ĉambelano

[eta|dekstra|[Gaspar de Guzmán y Pimentel|Gaspar de Guzmán, Duk-grafo de Olivares, pentrita de Diego Velázquez, 1624. Inter la simboloj de reĝal favoratulo estas la ŝlosilo de ĉambelano.]]
**Ĉambelano** (franca *chambellan*) estis nobela oficisto, kiu zorgis pri la diversaj servoj en la ĉambro de suvereno. PIV

Por la funkcio de ĉambelano povis peti nur nobelo, kiu povis pruvi 8 nobelajn antaŭulojn de la flanko patra kaj 8 de la flanko patrina. Li havis uniformon kun brodita ŝlosilo sur la dorso.

En katolika eklezio, estas ankoraŭ hodiaŭ la titolo "papa ĉambelano", kiel honora titolo donita al kelkaj pastroj.


Kategorio:Titoloj
Suvereno

**Suvereno** estas persono, kiu en regno havas la plej altan potencon, kutime reĝo aŭ imperiestro.

Metafore estas tiel nomata persono, kiu ion perfekte majstras, aŭ ironie tiu, kiu estas tro memfida kaj ambicia kaj kondutas en suverena maniero.

**Suvereno** estas ankaŭ brita ora monero valoranta unu pundon.

## Vidu ankaŭ 
*Legitimeco

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Monarkio
Metaforo

**Metaforo** (greke *transporto*) estas vortfiguro, per kiu oni donas al la vorto signifon alian, ol ĝia propra, kaj klarigeblan nur per subkomprenata komparo .

Diference de komparo ĝi ne komparas ion kun io alia, sed surbaze de simileco uzas la similaĵon kiel novan kvaliton. Ekz. "li batalis kiel leono" (komparo), "en la batalo li estis vera leono inter ŝafoj" (metaforo). Oni povus diri, ke metaforo estas kaŝita komparo.

Oni povas diferenciigi inter du tipoj de metaforoj:
* **Simplaj metaforoj**, kie ankoraŭ aperas la reala termino, pri kio oni parolas, ekzemple "Viaj dentoj estas dolĉaj glavoj kiuj lante mortigas min".
* **Puraj metaforoj**, kie malaperis la reala termino kaj la leganto devas kompreni pri kio temas, ekzemple "Viaj dolĉaj glavoj lante mortigas min".

Kutimaj metaforoj: *La kamelo estas la ŝipo de la dezerto*, *Mielo gutadas el viaj lipoj*, *Maro da floroj*, *Sub vualo de la nokto*, *Reĝo de violonistoj*, *La leono estas la reĝo de bestoj*, k.s.

## En Esperanto aperis 
* *De abrakadabra al zigurato 28 babiladoj pri vortoj* de Sten Johansson - elŝutebla

## Vidu ankaŭ 
* George Lakoff
* alegorio
* anatomio
* simbolo

## Piednotoj 
Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Muta sonserpento

eta|230px|*Lachesis muta muta*
La **muta sonserpento** (**surukukuo**, arbusta majstro, latine *Lachesis muta*) estas surgrunde vivanta nokte aktiva serpento kiu vivas en montaroj de pluvarbaro de Sud-Ameriko. Ĝi apartenas al familio viperedoj, ordo skvamuloj.

La latina genronomo *Lachesis* estas nomata post la greka sorta diino Lachesis.

Ĝi mortigas malgrandajn mamulojn per venena mordo, post kiam ili longe insidas. Ĝi povas longi 2,5 m, kelkfoje eĉ ĝis 3,5 m kaj tiel ĝi estas la plej granda venena serpento. La venendentoj longas 35&nbsp;mm.

La vostofino estas pinta kaj korniĝinta, antaŭ tio troviĝas nombro de dornaj skvamovicoj. Simile al la sonserpentoj, vibras la vostofino ĉe ekscitiĝo. La koloriĝo de la supra flanko estas ruĝete flava kun longvicaj grandaj, nigrabrunaj lozanĝoj, en kiuj troviĝas du etaj, helaj makuloj. La suba korpoparto estas flaveta blanka; la kapo estas neregule makulita nigrabrune.

Strangeco estas, ke la ovodemetaj serpentoj longe kovas. Tio estas, ili forte defendas siajn kovejojn. La elkoviĝantaj serpentoj longas 30&nbsp;cm kaj estas pli koloraj ol la plenkreskaj serpentoj.

## Veneno 
La muta sonserpento estas danĝera por la homo, sed la serpento evitas la konflikton kun la homo. Ĝia viando estas manĝebla, la veneno uzatas en Homeopatio kiel medicinaĵo.

La grandan efikon de la veneno malkovris unuafoje en 1828 la germana esploristo Branko Bayer. Li faris la unuajn eksperimentojn kun Lachesis, malsaniĝis pli poste je tre forta febro. Lachesis hodiaŭ uzatas kontraŭ kapdoloro.

## Subspecioj 
* *Lachesis muta melanocephala* – sudokcidenta Kostariko
* *Lachesis muta muta* - Ekvadoro, Peruo kaj norda Brazilo
* *Lachesis muta rhombeata* - orienta Brazilo
* *Lachesis muta stenophrys* - malhele farbita en Panamo kaj Kostariko

## Eksteraj ligiloj 
* kelkaj fotoj 

## Vidu ankaŭ 
* Napaj humidaj arbaroj
* Sistematiko de la serpentoj

Kategorio:Trinidado kaj Tobago
Kategorio:Serpentoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Arunaĉal-Pradeŝo

**Arunaĉal-Pradeŝo** estas unu el ŝtatoj de Barato, establita en 1987, nun havanta pli ol unu milionon da loĝantoj. Ĝi estas unu el la sep fratinoj.

**Arunaĉalpradeŝo** estas plej orienta gubernio de Barato. Ĝi landlimas kun la gubernioj Asamo (sude) kaj Nagalando (sudoriente), Mjanmaro (oriente), Bhutano (okcidente). La norda landlimo kun Ĉinujo estas disputata. Itanagaro estas la ĉefurbo de Arunaĉalpradeŝo. Arunaĉalpradeŝo havas 16 distriktojn.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Arunaĉalpradeŝo signifas "landon de la sunleviĝo".

## Klimato 
Plej parto de Arunaĉalpradeŝo estas ĉirkaŭita per la montaro Himalajoj. La klimato en la Arunaĉalpradeŝo ŝanĝiĝas laŭ la alteco. La plej altaj regionoj ĉe la landlimo kun Tibeto havas tundran klimaton. En Arunaĉalpradeŝo pluvegas: 2000-4100 mm jare dum majo kaj septembro.

## Lingvoj 
Arunaĉalpradeŝo havas pli ol 50 lingvoj kaj dialektoj. Plej parto de la lingvoj apartenas al la ĉinotibeta lingvaro. Ankaŭ la asama estas vaste parolata. Nuntempe disvastiĝas la angla kaj la hindia. La oficiala lingvo de la gubernio estas la angla.

## Vidindaj lokoj 
* Namdapha tigro projekto en distrikto Changlang
* La rivero Sela apud Bomdila

### Religiaj lokoj 
* Malinithan en Lekhabali
* Rukhmininagaro apud la Roing, kie loĝis Rukmini, la edzino de hindua dio Kriŝno.
* Parushuram Kund en la distrikto Lohit

* arunaĉala makako

## Vidu ankaŭ 
* Kvazaŭĉiamverdaj arbaroj de la bramaputra valo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.arunachaltourism.com 

Kategorio:Arunaĉal-Pradeŝo
Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Union Jack

eta
La **Union Jack**, ankaŭ nomata la *Union Flag*, estas la nacia flago de la Unuiĝinta Reĝolando de Britio kaj Nord-Irlando, kaj estis uzata en la tuta Brita Regno. La flago konservas oficialan kaj duon-oficialan statuson en multaj landoj de la Brita Regnaro.

La hodiaŭa formo de la flago datiĝas de 1801, kiam la kronoj de Britio kaj Irlando unuiĝis, kaj ekestis la Unuiĝinta Reĝolando.

La ĝustaj proporcioj de la flago estas 3:5 aŭ 1:2, kvankam la brita mararmeo uzas la proporciojn 1:2.

La flago ne estas simetria. La larĝa blanka strio (de la andrea kruco) estu super la oblikva ruĝa strio (de la patrika kruco) (je la flanko de la masto). Ĉi tio gravas kiam la flago estas renverse pendata kiel alarmsignalo.

## Historio 
### Origina Union Jack 
dekstra|320ra
La Union Jack ekestis kiam reĝo Jakobo la 6-a de Skotlando ankaŭ fariĝis Jakobo la 1-a de Anglio je la 12-a de aprilo 1606. La ruĝa georga kruco de la flago de Anglio estis gluita sur la flago de Skotlando. La fono de la Union Jack tamen estas pli intense blua ol tiu de la skota flago. Ankaŭ estas menciinda ke la flago de la tria hodiaŭa federacia ŝtato Kimrio, ne estas parto de la Union Jack, ĉar Kimrio estis jam pli frue aneksita de Anglio, sub Eduardo la 1-a de Anglio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de britaj flagoj

Britio
Kategorio:Naciaj simboloj de Britio
Kategorio:Flagoj de Britio
Kategorio:Britio
Eŭrovido-Kantokonkurso 1971

La 16-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 3-an de aprilo 1971 en Dublino (Irlando). En la Gaiety Theatre la konkurson prezentis Bernadette ní Ghallchoir en jaro, kiu alportis kelkajn novajn aŭ ŝanĝitajn regulojn. Ekde tiam estis permesate havi ĝis ses personojn sur la scenejo – la sola lando kiu utiligis ĉi tion en 1971 estis Svedio kun grupo de kvar personoj.

La nova sistemo de prijuĝo estis malfacila. Ĉiu lando sendis du juĝantojn al Dublino: unu el ili havis malpli ol 25 jarojn, la alia pli ol 25 jarojn, kaj inter ili devis esti aĝodiferenco de almenaŭ dek jaroj.

Tuj post ĉiu kanto ĉiu juĝisto devis atribui (sekrete) almenaŭ unu poenton sed ne pli ol kvin poentojn. La rezulto estis montrata je la fino. Avantaĝo: Eĉ Malto, kiu okupis la lastan lokon, revenis hejmen kun 52 poentoj – en la antaŭa jaro, Dana gajnis kun 32 poentoj…

La kantistino Séverine portis al Monako ĝian unuan kaj, almenaŭ ĝis 2006 (kiam ĝi lastfoje partoprenis), solan venkon en la historio de la konkurso, kun *Un banc, un arbre, une rue* kaj 128 poentoj.

## Finalo 
## Faktoj 
* Unua partopreno: Malto (rango: lasta)
* Malnovaj vizaĝoj: Jacques Raymond (1963, Belgio) kaj Katja Ebstein (1970, Germanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1971
Kategorio:Muziko en 1971
Kategorio:Kulturo de Irlando
Kategorio:Dublino
Kategorio:1971 en Irlando
Niĵnekamsk

**Niĵnekamsk** (, , *Tubän Kama*) estas urbo de la aŭtonoma respubliko Tatarstano en Rusio. Ĝi apartenas al la Ĉevolga federacia regiono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo estas 92644101.

La urbo estis fondita en komenco de la 1960-aj jaroj.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.

En jaro 2002 la urbo havis 225,4 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Niĵnekamsk

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* prezento en la retejo *tatarstan.eu* ()

Kategorio:Urboj de Tatarstano
Asembleo

Asembleo estas interkonsiliĝa aŭ leĝofaranta organo, kontraste al la plenuma instanco ekz. la asembleo de Unesko.

**Asembleo** estas politika organismo en organizaĵo, kiu faras decidojn, kaj foje povas preni entute aŭ parte la leĝdonan povon kaj, foje, ĉiun eblan povon. Asembleon formas multaj personoj, kiuj apartenas al la organizaĵo, estas rilataj aŭ invitataj de la organizaĵo por partopreni.

Multaj demokrataj organizaĵoj laŭstatute havas asembleon kiel plej supera decidopova instanco, kiel ĉe sociaj, sindikataj, profesiaj organizaĵoj kaj ĉefe, la ŝtatoj. La asembleoj plej konataj estas la parlamentoj aŭ kongresoj de ŝtatoj.

Por ties funkciado plej ofte oni parolas laŭvice kaj rajtas paroli nur tiu kiu havas la parolrajton. La parolrajton, ordon, paŭzojn, kondukon kaj eventualajn konfliktojn kontrolas la **prezidento** de la asembleo, kiu povas esti helpata de helpantoj, kiel parolvicisto, voĉkalkulisto, sekretario kaj similaj. Kiam jam estas finita la parolado, plej ofte oni voĉdonas pri eventualaj decidoj. Voĉdonas tiuj kiuj havas rajton, foje ne ĉiu ĉeestanto.

Teorie, anarkiista estas asembleaj kunsidoj, en kiuj ĉiu koncernato al difinita afero aŭ membroj de sama organizaĵo povas opinii aŭ decidi pri temo sendepende kaj senpere (rekta demokratio). En tiu tipo de asembleoj oni preferas kutime la konsentan decidon por alveni al decido akceptebla por ĉiu implikito kaj lasi la voĉdonadon nur por la kazoj, en kiuj ne eblas akceptebla konsento.

En pedagogio oni uzas la asembleon de klaso kiel instrumetodo per kiu la lernantoj povas lerni kiamaniere esprimi sin, sekvi la rezonadon de aliaj, organizi la diskutadon kaj la decidprenon. Tiamaniere la lernantoj lernas eĉ vivi maturan socian vivon.

## Historio 
Historie (en la politiko) la Asembleojn oni formis por faciligi la demokratan partoprenon de la popolo en la decidoj kiuj povis koncerni ilin. Tiu formo de politiko estis unu el la unuaj sistemoj kiuj kontribuis al la malapero de la despotismo kaj oni markas tiun komencon en la asembleoj de Ateno en la Antikva Grekio; pri tio artikolo Pniko. Tamen ankoraŭ rajtis partopreni nek virinoj nek fremduloj nek sklavoj. Ĉar ĉiuj partoprenantoj rajtis paroli kaj eventuale esprimi sin kontraŭ registoj oni malpermesis asembleojn en la landoj, urboj kaj regionoj, kie regis monarkio aŭ diktaturo.

## Vidu ankaŭ 
* Organizaĵo
* Komunumo
* Homa komunumo
* Nacia Asembleo
* Konstitucia Asembleo
** Rusia Konstitucifara Asembleo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cymru.gov.uk  
* http://www.election.demon.co.uk/welsh.html  
* http://www.masm32.com
* http://info.borland.com/borlandcpp/cppcomp/tasmfact.html 

Kategorio:Politiko
Kategorio:Socio
Kategorio:8-a oficiala aldono
La kialo de l' vivo

'''''La Kialo de l' Vivo''''' estas libro verkita de Léon Denis, kiu aperis franclingve unuafoje en la jaro 1897 ĉe la pariza "Librairie des Sciences Psychologiques". En Brazilo ĝi jam atingis plurajn eldonojn en la portugala lingvo kaj ekde 1982 estas versio en Esperanto, laŭ traduko de Affonso Soares.

## Enhavo 
La aŭtoro dediĉis la verkon "al vi ĉiuj, kurbigitaj sub la vivosarĝo kaj afliktitaj de pezaj luktoj, angoroj kaj elprovado". Li volis respondi per tiu verko la demandoj, kio ni estas, de kie ni venas, kien ni iras laŭ spiritisma vidpunkto. Li transdonis ja viglan mesaĝon pri espero al spiritistoj.

## Bildaro 

Dosiero:1982 Kialo Vivo 2.jpeg|Antaŭpaĝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Spiritismaj libroj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Arunaĉala makako

**Arunaĉala makako** (*Macaca munzala*) estas primatospecio el la genro de makakoj, kiu estis nomata laŭ la nordhindia federacia ŝtato **Arunaĉal-Pradeŝo**, kie oni malkovris la beston en 2004.

La latina nomo *Macaca munzala* venas el la loka nomo 'Mun Zala', signifanta arbarprofunda simio.

Tiu ĉi makakospecio estas fortstatua kaj havas malhelan vizaĝon, mallongan voston. Ĝi vivas en arbaroj ĝis alto de 3.500 metroj, tiel ĝi estas la plej alte vivanta simiospecio de la mondo. La plej proksima parenco de tiu ĉi specio estas verŝajne la Tibeta makako (*Macaca thibetana*) kaj la Assam-makako (*Macaca assamensis*). Ĝi diferenciĝas per sia vostolongo, koloro kaj markizaj kutimoj.

La specio estis malkovrita nur en 2004; la priskribo okazis en 2005 en la gazeto "International Journal of Primatology". La malkovro okazis hazarde ĉe surmapigo de arbara parto en nordokcidento de Bharato, proksime al la ĉina limo. 

Ĉar la makako vivas en tiu loko, kie la popoldenso estas tro granda, la esplora grupo petis de la registaro protekti areon de 1.200 kvadrataj kilometroj. Oni trovis tie spurojn de 14 simiaj grupoj.

La lokanoj ne ĉasas la makakojn por viando, ĝuo, sed ekstermas ilin, ĉar ili voras la rikoltojn.

## Eksteraj ligiloj 
* pliaj infoj  angle

Kategorio:Cerkopitekedoj
Eŭropa angilo

[eta|[Édouard Manet, 1864]]

La **eŭropa angilo** estas speco de besto.

La periplo de la eŭropa angilo estas unu el la plej mirindaj en la besta mondo.
En marto kaj aprilo, la seksmaturaj angiloj demetas siajn ovojn en la varmaj kaj profundaj akvoj de la Sargasa Maro. El la ovoj, kiuj eskapas ĉiujn predantojn, eloviĝas travideblaj salikokformaj larvoj 7 milimetrojn longaj nomitaj leptocefaloj.

Dum 3/4 jaroj la larvoj drivas laŭ la fluoj, ĉirkaŭ 5000km por atingi la eŭropajn marbordojn. 90mm longaj ili jam estas bone kreskintaj, sed proksime de la marbordoj ili transformiĝas en travideblajn angilidojn, kiuj iom post iom pigmentiĝas kaj modifas sian konduton enkontakte kun la duonsala akvo de la estuaroj.

Anstataŭ sin lasi drivi, ili amase naĝas al la fontoj de la riveroj, serpentumante inter la rokoj kaj ŝtonoj por rezisti la fluojn, aŭ enprofundiĝas en la sablon por eviti la detruan forton de la forfluo.
La angiloj ĉaspelitaj de la fiŝkaptistoj serĉas provizoran loĝejon en la estuaroj aŭ laŭlonge de la marbordo. Kelkaj el ili ekloĝas almonte de la riveroj, aliaj ne timas serpentumi en malsekaj herbejoj por trovi foson, lageton aŭ lagon. Ili aktivas nur nokte kaj fermas siajn brankojn kaj kaptas 60% de oksigeno per la poroj de sia viskoza haŭto.

Somerfine, pro instinkto, ili estas revenintaj al la maro. Kiam ili aĝas sep ĝis dudek jarojn, ili ĉesas sin nutri kaj ilia digesta aparato atrofiiĝas cedante lokon al la seksorganoj, kiuj plene elkreskas. Gvidate de la variado de temperaturo kaj la sal-enteno de la maroj en kiuj ili travojaĝas, la angiloj sin direktas al la Sargasmaro, kie ili pariĝas kaj mortas pro senforteco. Oni neniam vidis adoltan angilon reveni en la eŭropajn riverojn.

## Literaturo 
* Kontakto 1997/3

Kategorio:Angiledoj
Kategorio:Amfibiaj fiŝoj
Kategorio:Draste endanĝerigitaj specioj
Kategorio:Fiŝoj de Eŭropo
Kategorio:Fiŝoj de Mediteraneo
Kategorio:Fiŝoj de la Nigra Maro
Kategorio:Fiŝoj de la Balta Maro
Kategorio:Fiŝoj de la Norda Maro
Debrecena Bulteno

**Debrecena Bulteno** estis hungara esperanta dumonata eldonaĵo, kiun verkis ĉefe Tibor Papp, hungara esperantisto el la urbo Debrecen. La eldono de la bulteno ĉesis post lia morto, sed lia filo (Zoltán Tamás Papp) enretigas la unuopajn numerojn ekde 2006-7.

La unua numero aperis komence de la 1980-aj jaroj kaj eldoniĝis ĝis 2003.

La revuo entenis ĉefe tradukaĵojn pri la lokaj aferoj, pri Hungario kaj versojn, noveletojn, gramatikajn ktp. artikolojn. Komence de la 1990-aj jaroj ĝis ties malapero, tiu estis la sola perioda kultura esperanta eldonaĵo en Hungario. (La dusemajna Eventoj okupiĝis pri movadaj temoj).

## Eksteraj ligiloj
* ekde la unua Numero!

Kategorio:Esperanto-movado en Hungario
Kategorio:Esperanto-gazetoj
VERDire

eta**VERDire** estis ekologiisma gazeto en Esperanto kiu aperigis tradukitajn aŭ originale verkitajn artikolojn pri ekologiaj temoj, verdaj partioj kaj ekologiistoj de la Asocio de Verduloj Esperantistaj.

Ĝi aperis trimonate de 1991 ĝis 1997. Redaktoroj estis Claude Rouget (n-roj 1-17) kaj Daithí Ó hÉalaithe (n-roj 18 kaj 19).

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-gazeto

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1972

La 17-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 25-an de marto 1972 en Edinburgo (Skotio, Britio). Denove Britio aranĝis la konkurson ĉar la antaŭe venkinta lando (ĉi tian fojon Monako) ne volis fari tion. La vesperon prezentis Moira Shearer.

La konkurso komencis atingi pli da populareco, oni povis vidi ĝin eĉ en multaj aziaj landoj: Japanio, Tajvano, Tajlando…

La venko de la kanto *Après toi* montris la multajn internaciajn eblecojn de la konkurso: la greka venkantino Vicky Leandros kantis francan kanton, komponitan de germano, kaj gajnis por Luksemburgo…

## Finalo 
## Faktoj 
* La unuan fojon en la historio de la konkurso estis nenia punkta egaleco.
* Germanio ricevis trian fojon serie la 3-an lokon.
* Kiel en la antaŭa jaro, Malto restis sur la lasta loko.
* Kelkaj malnovaj vizaĝoj: Vicky Leandros (1967, Luksemburgo), Tereza (1966 por Monako, nun por Jugoslavio), Family Four (1971, Svedio) kaj Carlos Mendes (1968, Portugalio)

## Ekstera ligilo 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1972
Kategorio:Muziko en 1972
Kategorio:Edinburgo
Kategorio:Kulturo de Britio
Kategorio:1972 en Britio
Angilo

**Angilo** (science: *Anguilla*) estas genro de bestoj. 

Al genro apartenas specioj:
* eŭropa angilo *Anguilla anguilla* (Linnaeus, 1758)
* *Anguilla australis* Richardson, 1841
* *Anguilla bengalensis* (Gray, 1831) 
* *Anguilla bicolor* McClelland, 1844
* *Anguilla borneensis* Popta, 1924 
* *Anguilla breviceps* Chu and Jin in Chu, 1984 
* *Anguilla celebesensis* Kaup, 1856
* *Anguilla dieffenbachii* Gray, 1842 
* *Anguilla interioris* Whitley, 1938
* *Anguilla japonica* Temminck and Schlegel, 1846
* *Anguilla malgumora* Kaup, 1856
* *Anguilla marmorata* Quoy and Gaimard, 1824
* *Anguilla megastoma* Kaup, 1856
* *Anguilla mossambica* (Peters, 1852) 
* *Anguilla nebulosa* McClelland, 1844
* *Anguilla nigricans* Chu and Wu in Chu, 1984 
* *Anguilla obscura Günther, 1872
* *Anguilla reinhardtii* Steindachner, 1867
* Amerika angilo *Anguilla rostrata'' (Lesueur, 1817)

## Referencoj 
Kategorio:Aktinopterigoj
Malbona lupo reenkarniĝinta

**Malbona lupo reenkarniĝinta** estas libro verkita de Roque Jacintho en la portugala pri spiritismo por infanoj.  La verko estis tradukita unue en Esperanton kaj poste en la anglan kaj la araban el la esperanta versio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Spiritismaj libroj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kemence

**Kemence** estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest (departemento), en subregiono de Szob. La vilaĝnomo signifas: forno. La proksima rojo havas la saman nomon.

* Areo: 43&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1080
* Poŝtkodo: 2638
* Telefonprefikso: 27
eta|dekstra|300px|Kemence

## Situo 
La vilaĝo situas en la nordokcidenta piedo de montaro Börzsöny (borĵonj), laŭ flankovojoj.

Tie troviĝas la sola etspura fervojo (600&nbsp;mm) de Börzsöny [borĵonj]. (etŝpura fervojo de Kemence) (laŭvorte Arbara Muzeofervojo de Kemence)

La vilaĝo estis fondita en la 12-a jarcento kaj estis posedaĵo de la estergoma episkopo ĝis 1945.

## vidindaĵoj 
* iama *domo de departemento* -nun lernejo, ĝi troviĝas en vilaĝ-meze. Ĝi estis konstruita en baroka stilo en 1751, oni trakonstruis ĝin en 1856.
* regionstila domo - oni povas vidi tie la kutimajn popolajn ilojn, meblojn.
* romkatolika kirko, la turo estas 27 m-ojn alta

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo/hu
* turisme/hu 

Kategorio:Hungariaj departementoj
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Sendependeco

eta|dekstra|320ra|Aliro al la sendependeco de diversaj landoj de la mondo.
**Sendependeco** kiel ĝenerala politika supernocio signifas, ke lando, loĝantara parto aŭ organizaĵo regas mem aŭ formas propran suverenan ŝtaton, anstataŭ esti regata de aliaj potencoj.

## Tago de Sendependeco 
En la historio de multaj landoj, evidente la momento de sendependeco disde imperio, najbara lando, okupint potenco ktp., povas esti grava mejloŝtono. Tiele tre ofte oni celebras en la lando eventojn por la Tago de Sendependeco, kiu konsistas ĉefe el feritago, militistaj paradoj, piroteknikaĵoj ktp. Ekzemploj povas esti la jenaj:
* Afgana Sendependeca Tago
* Bangladeŝa Sendependeca Tago
* Sendependeca tago de Usono

## Historio 
Ĉefe post la Dua Mondmilito svarmis tra la tuta mondo movadoj por sendependigo de respektivaj landoj disde la koloniigaj potencoj. Tiu procezo pluis laŭlonge de la dua duono de la 20-a jarcento, sed je la fino de la jarcento preskaŭ ĉiuj sendependigaj movadoj estis atingintaj siajn celojn (sed ne ĉiuj) kaj la nova tendenco estis ĉu secesio aŭ separismo el federacia ŝtato.

### Kelkaj movadoj kaj organizoj 
* NFLA, MPLA kaj UNITA en Angolo
* ETA en Eŭskio
* Gronlanda sendependeco en Gronlando
* MPAIAC en Kanarioj
* Frente Polisario en Okcidenta Saharo
* OLP en Palestino
* Sardiniaj Armitaj Fortoj en Sardinio
* *Vancouver Island Party* en Vankuvera Insulo

## Vidu ankaŭ 
* Diplomatia agnosko
* Separatismo
* Aŭtonomio
* Suvereneco
* Militoj de nacia liberigo
* Nacia ŝtato
* Aŭtarkio
* Rejna separatismo
* Sendependiĝa tago
* Usona Sendependiĝa Deklaro

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la filmo "Domo de vic-reĝo" kaj pensoj, estigitaj de ĝi)*
Yumeiho

**Yumeiho-terapio** estas ne nur simpla masaĝo. Ĝi traktas ne nur la malbonajn ostojn, **"Koksoston Ĝustiga Premkneda Terapio"** - ankaŭ nomata Yumeiho [jumejho], evoluigita de s-ro Saionji Masayuki [sajonĝi masajuki] - estas kuracmetodo ĝustiganta ostojn de la tuta korpo, malstreĉanta ĝiajn muskolojn kaj konektitajn histojn, kaj efike foriganta ĉiujn malsanojn kaŭzitajn de la mislokiĝintaj koksostoj, kiuj estas la centro de la korpo.

*Yu* : kiu redonas vivoforton

*Mei* : por la homa korpo kaj kaj remeto en la ĝusta loko per manipulado

*Ho* : kiu redonas ekvilibron

Yumeiho estas natura terapio kaj preventa kontraŭ malsanoj. Laŭ ĝi oni knedas certajn korpopunktojn por fortigi la naturan kurackapablon de la homa korpo, kaj atingi sanigon aŭ protekton. Danke al ĝi oni bezonas neniun medikamenton, injekton aŭ operacion, kaj krome ĝi ne kaŭzas flankajn malbonajn efikojn.

La koksosta mislokiĝo estas denaska ĉe 99% de la suferantoj, ĉar ili venis en la mondon tra la naskokanalo de patrino, kiu mem havis mislokiĝintajn koksostojn.

La mislokiĝo de la koksostoj estas la precipa kaŭzo de doloro ĉe la koksoj, ŝultroj kaj malsanoj de internaj organoj. Tio suferigas multajn homojn.
Yumeiho korektas la mislokiĝon de ne nur la ostoj sed ankaŭ la muskoloj. Ĝia tekniko estas froto kaj knedo de muskoloj. Sur tiu bazo la terapio aldonas vertikalan premon sur iujn punktojn. La froto kaj la knedado okazas samtempe kun la premo, kiel en la perfingra masaĝo, tial ĝi estas nomata "premkneda metodo".

La premkneda metodo havas pli bonan efikon ol la perfingra masaĝo. Ĝi povas komplete malstreĉi Ia muskolojn kaj la konektitajn histojn, restarigi Ia elastecon de la muskoloj, faciligi ĝustigon de la mislokiĝintaj ostoj kaj sukcesigi la kuracadon. Krome ĝi ankaŭ bonigas la sangocirkuladon kaj lokan metabolon.

La metodo estas lernebla de ĉiu ajn. Laŭ ties adeptoj, per nudaj manoj oni povas kuraci kaj preventi multajn malsanojn.
Ili asertas, ke malsanoj aperas pro malekvilibro en la korpo. La homo havas en sia korpo naturan kapablon forigi la malekvilibron - tio estas nomata la memsaniga kapablo aŭ vivforto. Se homo perdas tiun memsanígan kapablon, li ne povas rezisti kontraŭ malsano kaj aperas simptomo, ekzemple doloro. Tiam aperas tre grava problemo rehavi la jam perditan kapablon. Yumeiho-terapio estas kalkulata de siaj adeptoj la plej bona rimedo por kreskigi la memsanigan kapablon. Ekzistas krom la terapio ankaŭ memtrejna gimnastiko.

## Bibliografio 
* Skizo de Yumeiho historio. *Masayuki Saionji,* IIPMP. Tokio. 1999, 31 p.
* Superrigardo de pliaj materialoj pri yumeiho en Esperanto kaj evt. mendeblaj ĉe la libroservo de UEA : 

## Eksteraj ligiloj 
* La Monda Yumeiho-Societo 
* EU Yumeiho Institute 
* ART Centro de Natura Terapio (Rzeszow, Pollando) , , 

Kategorio:Masaĝo
Kreuz

**Kreuz** havas en la germana lingvo la signifon de **kruco**. La nomo estas uzata kun pluraj signifoj, ekzemple:

## Geografia nomo 
* **Kreuz (Churwalden)** estas setlejo de frakcio Malix de la komunumo Churwalden en la Komunumaro Churwalden de la Distrikto Plessur en Kantono Grizono en Svislando.

## Familia nomo 
* **Robert Kreuz** estas germana Esperantisto, membro de la lingva komitato kaj iama direktoro de UEA.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1973

La 18-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 7-an de aprilo 1973 en Luksemburgo (Luksemburgio). Ĝi estis prezentata de Helga Guitton.

La regulo ke oni devis kanti en sia lingvo estis suspendita. Ĉi-tion uzis la nordiaj landoj Finnlando, Svedio kaj Norvegio, kantante en angla lingvo. Venkis Anne-Marie David (denove Luksemburgio) kun *Tu te reconnaîtras*.

## Finalo 
## Faktoj 
* 1-a partopreno: Israelo
* Finnlando ricevis la plej grandan sukceson en sia historio: 6-an pozicion.
* Malnovaj vizaĝoj: Cliff Richard (1968, Britio) kaj Massimo Ranieri (1971, Italio).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1973
Kategorio:Muziko en 1973
Kategorio:Kulturo de Luksemburgo
Kategorio:1973 en Eŭropo
Centripeta forto

eta|300px|Fare de centripeta forto, centrifugan forton ni sentas en karuselo
La **centripeta forto** estas fizika forto efektanta objektoj movantaj en cikla orbito. Ĝi tenas objekton en la orbito kaj estas direkta al la centro al la akso de la turno.

Pli konata ol la centripeta forto estas la **centrifuga forto**. Ambaŭ havas la saman grandecon, sed la centrifuga forto efektas direkta eksteren. Centrifuga forto rezultas de inercio kaj estas ŝajnforto.

## Kalkulo 
Je objekto de la maso m movanta en distanco r de la centro kun la rapido v estas centripeta forto:
:F_Z=\frac{m \cdot v^2}{r}
Ĝi estas direkta *internen* kaj efektas orta je la rotacia akso.

Rapido povas formuliĝi per la cikla frekvenco,
v=\omega r. Tial centripeta forto povas ankaŭ kalkuliĝi tiel:
:F_Z=m\,\omega^2 \,r

### Priskribo kiel vektorproduto 
Se oni uzas vektoroj por la distanco \vec r kaj la angula rapido \vec\omega la centripeta forto povas skribiĝi:
:\vec{F_Z}=m\,\vec{\omega} \times (\vec{\omega} \times \vec{r})

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Mekaniko
Eŭrovido-Kantokonkurso 1974

La 19-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 6-an de aprilo 1974 en Brajtono (Britio). Denove (la 5-an fojon) Britio aranĝis la konkurson, malgraŭ la venko de Luksemburgio. Denove (la 4-an fojon = rekordo) la prezentistino estis Katie Boyle.

Oni rekondukis la sistemon de juĝado kiu jam validis inter 1957 kaj 1961, kaj inter 1967 kaj 1970: Ĉiu lando havis juĝistaron de dek juĝistoj kies ĉiu donis unu punkton al amata kanto. La malnova sistemo alportis konitan fenomenon, la punktajn egalecojn: tri 4-aj vicoj, du 7-aj vicoj, du 9-aj vicoj kaj kvar 14-aj vicoj.

De la unua atribuado la tabelo estis dominata de grupo kies anoj nomiĝas Agnetha, Björn, Benny kaj Annifrid. Kun *Waterloo*, la plej sukcesa kanto de la Eŭrovido-historio, ABBA atingis la ponton al monda sukceso. Estis la unua venko por Svedio.

## Finalo 
## Faktoj 
* 1-a partopreno: Grekio
* Francio ne partoprenis kaŭze de la morto de sia prezidento Georges Pompidou.
* Malnovaj vizaĝoj: Gigliola Cinquetti (venko por Italio en 1964) kaj Romuald (1964 por Monako, 1969 por Luksemburgio, nun denove Monako).
* Nova rekordo pri la kantoj en angla lingvo: 7 el 17 (nur 2 en franca lingvo).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1974
Kategorio:Muziko en 1974
Kategorio:Kulturo de Britio
Kategorio:1974 en Britio
La turmentego de la memmortigintoj

**La Turmentego de la Memmortigintoj** estas libro de Almerindo Martins de Castro kiu komentarias citaĵojn el La libro de la spiritoj kaj priskribojn de spiritoj, kiuj mortigis sin kaj revenis por raporti siajn turmentojn. 

Laŭ la libro, memmortigo estas la komenco de la plej granda turmento, kiun la homo povas sperti, ĉar li vivadas plu, kvankam la korpo jam mortis, kaj ne povas esti helpata nek mildigi al si la suferojn, tial ke tiu mildigo nur siatempe povas fariĝi. 

Jam ĉe la malfermo de la verko li prezentas observon laŭ kiu unu el plej pereigaj iluzioj de la homo estas la supozo, ke la morto de la korpo nuligas la konscion pri la individueco. Opiniante ke la intelekta funkcio estas ekskluziva de encela maso, kaj ke la animo aŭ spirito ne povas ekzisti aparte de la korpo multaj homoj sinmortas.

**La turmentego de la memmortigintoj** estas tradukita en Esperanton de Benedicto Silva.

Kategorio:Spiritismaj libroj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic

dekstra|200px
**Kryštof HARANT z Polžic a Bezdružic** (ĉeĥe, , naskiĝis en 1564 en Klenová, ekzekutita la 21-an de junio 1621 Prago) estis ĉeĥa verkisto, nobelo, militisto, diplomato, vojaĝisto kaj muzikisto, ano de familio Harant el Polžice kaj Bezdružice ().

En *Vojaĝo el la Bohemia reĝlando al Venecio* li priskribis sian vojaĝon al Venecio, Palestino kaj Egiptio. Muzikon li lernis en Innsbruck, en sia kastelo Pecka li havis propran muzikgrupon.

Inter 1600-1612 li estis ĉambelano de imperiestro Rudolfo la 2-a. En la jaroj 1618-1920 li batalis kontraŭ Habsburgoj en la insurekcio de protestantoj kontraŭ katolikoj. Post la malvenka batalo apud Prago li estis kondamnita al morto kaj ekzekutita kun 26 aliaj bohemiaj nobeloj en la Malnovurba Placo en Prago. Ĉiujn ekzekutis ekzekutisto Jan Mydlář.

## Verkoj 
* *Putování aneb cesta z Království českého do Benátek a odtud po moři do země Svaté, země judské a dále do Egypta* (Vojaĝo el la Bohemia reĝlando al Venecio)

El lia muzika verkaro konserviĝis motetoj **Qui confidunt**, **Maria Kron** kaj meso **Dolorosi martyr**.

## Vidu ankaŭ 
* Malnovurba ekzekuto en Prago

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj vojaĝistoj
Kategorio:Ĉeĥaj nobeloj
Kategorio:Ĉeĥaj politikaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj humanistoj
Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Kategorio:Ekzekutitoj en Malnovurba placo en la jaro 1621
Kategorio:Personoj de tridekjara milito
Feliĉaj la simplaj

**Feliĉaj la simplaj** ( *Bem-aventurados os simples*) estas spiritisma libro, kiu enhavas kvindek ĉapitrojn. Kelkaj estas vertikaj en formo de kroniko, aliaj kiel malgrandaj rakontoj. La aŭtoro estas spirito Valerium. Ĝi estas  kaj psikografiita de Waldo Viera. La antaŭparolon verkis Emmanuel. La verko havas kiel bazan temon la Predikon sur la Monto kun memorigoj pri la instruoj de Jesuo. Tradukis ĝin al Esperanto Allan Kardec Afonso Costa.
## Eksteraj ligiloj
*Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj  el la retejo de Brazila Spiritisma Federacio
*Spiritisma prelegoserio  konsistanta el 14 temoj.
## Vidu ankaŭ
*Brazila Spiritisma Federacio (Eldoninto de la Esperantlingva traduko de la verko)
*Monda Spiritisma Asocio
Kategorio:Spiritismaj libroj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1975

La 20-a Eŭrovido-Kantokonkurso, prezentita de Karin Falck, okazis la 22-an de marto 1975 en Stokholmo (Svedio).

Finfine nova sistemo de juĝado estis enkondukita kiu ŝajnis kontentigi ĉiujn kaj validas ĝis hodiaŭ: La juĝistaro de ĉiu lando atribuis 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 kaj 12 poentojn al la dek plej amataj kantoj. Alia novaĵo: La poentoj kaj la landoj estis ripetataj en angla kaj franca lingvo de la prezentistino, ekzemple kvar poentoj por Belgio: "Belgium four points, la Belgique quatre points".

Venkis la nederlanda grupo Teach-In kun *Ding dinge dong* (angle *Ding-a-dong*).

## Finalo 
## Faktoj 
* 1-a partopreno: Turkio (lasta vico)
* Grekio estis malkontenta pri la partopreno de Turkio kaj decidis ne partopreni.
* Malnova vizaĝo: Géraldine (1967, Svislando)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1975
Kategorio:Muziko en 1975
Kategorio:Kulturo de Svedio
Kategorio:Stokholmo
Kategorio:1975 en Svedio
Turbo

eta|Funkcio de turbo
eta|aro de turboj ĉiaspecaj
[eta|221x221px|"La knabo kun la turbo" (oleopentraĵo de 1735, muzeo [Luvro)]]
La **turbo** estas ludilo uzata ekde la antikvo. Ĝi balancas staranta en punkto post kiam ĝi iĝis turni rapide. Turboj ankaŭ uziĝis por aŭguroj.

En la fiziko la turbo estas speciala kazo de la rotacia rigida korpo, pli malpli firmtenita en konkreta punkto.

En judismo estas kutime, ke infanoj ludas kun aparta speco de turbo dum la festo de Ĥanukao. Ĝi estas nomita  kaj .

## Fiziko 
La turbo ricevas komencan angulan movokvanton pere de komenca rotacio, kaj daŭre turniĝas ("dancas") laŭ la leĝo de konservado de angula movokvanto kaj danke al la malgranda grado de frotado kiun la turbo havas kun la surfaco sur kiu ĝi turniĝas, ĉar ĝi dancas sur maldika pinto, la daŭro de la rotacio dependas de pluraj faktoroj:

* La komenca angula rapido donita al ĝi.
* La grado de ĝia frotado kun la surfaco sur kiu ĝi rotacias.
* Ĝia inercimomento estas proporcia al sia maso - ju pli granda estas ĝia inercimomento, des pli longe ĝia rapideco estos konservita. Relative alta turbo povos daŭrigi sian rotacion malpli ol pli plata turbo kie la plej granda parto de la maso estas disvastigita relative malproksime de la rotacia akso.

La movado de la turbo estas proksimume priskribita matematike helpe de la ekvacioj de Eŭler .eta|maldekstra|140ra|ekzemplo de turbo deproksime
Kategorio:Ludiloj
Andrea Tomasovsky

**Andrea TOMASOVSKY** (naskiĝinta en 1969) estas usona pentristino, bakalaŭrita de Atlanta Kolegio de Belartoj (angle ), Atlanto, Georgio (1993).

Ŝi trovis inspirojn en realismo kaj ekspresionismo de eŭropa belarto de la 20-a jarcento. Ŝi nun laboras kiel artisto por ĵurnalo en Baton Rouge, Luiziano.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.deliciousart.com/ Persona retejo de Tomasovsky.

Kategorio:Usonaj pentristoj
Tomášovský výhľad

maldekstra|eta|200ra|Tomášovský výhľad
maldekstra|eta|200ra|Tomášovský výhľad
maldekstra|eta|200ra|Tomášovský výhľad
**Tomášovský výhľad** (esperante **Tomašovský-rigardo**) estas roko situanta en Slovaka Paradizo. Tio estas rokgalerio en suda deklivo kun rigardo al Rompo de Hornád, al valo de Blanka rojo same ankaŭ al Altaj Tatroj. Sub la rokteraso en senpera proksimeco de turisma pado troviĝas kaverno „Truo de Mikaelo“.

La muregon de *Tomášovský výhľad* unuafoje grimpis la 8-an de oktobro 1938 A. Brnčal, A. Huba kaj E. Leschinský. *Tomášovský výhľad* estas daŭra loko de montogrimpista ekzercejo kaj montogrimpistaj konkursoj.

Al la roko eblas veni el vilaĝoj Smižany, Spišské Tomášovce kaj el Spišská Nová Ves.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia parko Slovaka paradizo

## Eksteraj ligiloj 
* Tomasovsky view

Kategorio:Slovaka Paradizo
Kategorio:Geografio de Regiono Košice
Kategorio:Distrikto Spišská Nová Ves