Eugen Relgis

**Eugen D. RELGIS** (inversa legado de la nomo **Eisig D. SIGLER**; antaŭnomo ankaŭ **Eugenio**, **Eugène** aŭ **Eugene**, familia nomo ankaŭ **Siegler** aŭ **Siegler Watchel**;  naskiĝis la 22-an de marto 1895, Iași, Rumanio – mortis la 24-an de majo 1987, Montevideo, Departemento Montevideo, Urugvajo) estis rumana verkisto, pacisma filozofo kaj anarkiisma aktivulo, konata kiel teoriisto de humanitarismo .

## Idearo 
Lia internaciisma dogmo, kun klaraj eĥoj de judismo kaj juda moralo , unue estis establita dum la Unua Mondmilito, kiam Relgis estis militrifuzanto. Inspirite de anarki-pacismo kaj socialismo, ĝi kreis internacian reputacion por Relgis kaj alportis al li la subtenon de famaj pacifistoj kiel Romain Rolland, Stefan Zweig kaj Albert Einstein . Alia, multe pli kontestata, aspekto de la filozofio de Relgis estis lia rekomendo de eŭgeniko, kiu temigis la devigan steriligon de "degeneruloj". Ĉi tiu lasta propono estis prezentita en pluraj eseoj kaj sociologiaj studoj fare de Relgis.

Post frua debuto ene de la simbolisma movado en Rumanio, Relgis reklamis modernisman literaturon kaj la poezion de Tudor Arghezi, publikigante plurajn artikolojn en la literaturaj kaj politikaj revuoj de la tempo. Liaj poeziaj kaj fikciaj verkoj oscilas inter la ekstremaĵoj de ekspresionismo kaj didaktiko, donante artan reprezentadon al lia aktivismo, lian pacifistan idearon, aŭ lian personan lukton kun aŭda difekto . Li estis membro de pluraj modernismaj rondoj, formitaj ĉirkaŭ rumanaj revuoj kiel *Sburătorul*, *Contimporanul* aŭ *Șantier*, sed li estis ankaŭ proksima al la plej influa literatura revuo *Viața Românească*. Liaj politikaj kaj literaturaj elektoj igis Relgis malamiko kaj de faŝismo kaj komunismo: persekutita dum la Dua Mondmilito, li fine rifuĝis en Urugvajo. De 1947 ĝis sia morto, Relgis iĝis respektata en sudamerikaj kulturaj cirkloj kiel anarkiisma komentisto kaj rekomendanto de solvoj por monda paco, same kiel reklamanto de latinamerika kulturo.

## Agado 
En 1923, Relgis organizis en Bukareŝto tion, kion li nomis "la unua humanitara grupo" kaj distribuis *Apel către toți intelectualii liberi și muncitorii luminați* (Voko al ĉiuj liberaj intelektuloj kaj kleraj laboristoj) (), kiu estis tradukita en la hispanan, francan, germanan, bulgaran, italan, svedan, hungaran, anglan kaj Esperanton. La dua eldono de la libro en la hispana lingvo (1932) estas subskribita de Henri Barbusse, la franca anarkiisto Manuel Devaldès, Stefan Zweig, la aŭstra anarkiisto Rudolf Grossmann (konata per la plumnomo Pierre Ramus), la usona socialisma verkisto Upton Sinclair, Rabindranath Tagore, la brazila kuracisto Fábio Luz, la argentina anarkiisto Campio Carpio kaj aliaj.

La agado de Relgis inkluzivis, interalie, partoprenon en pacifistaj konferencoj en Londono, same kiel en Sondgesberg en Aŭstrio en julio 1928; li redaktis la gazetojn *Cugetul liber* (Libera Penso, 1928-1929) kaj *Umanitarismul* (Humanitarismo, 1929-1930) kaj vojaĝis tra Eŭropo en provo krei "internacion de intelektuloj". En la fino, la pacifisma kaj humanitara idealismo de Relgis renkontis la brutalan realecon de la Dua Mondmilito.

En novembro 1942 li estis inkludita en la listo de judaj verkistoj al kiuj estis malpermesite publikigi en Rumanio sub la reĝimo de Antonescu.

## En Esperanto aperis 
* *La humanitaristaj principoj kaj la Internacio de la Intelektuloj*. (1928) tradukita de Sigismundo Pragano. Republikigita en 1974 kaj 2007.

## Verkaro (elektita) 
* 1913 *Triumful neființei* (Triumfo de neekzisto), fantazio.
* 1915 *Nebunia* (La frenezo), poezio.
* 1922 *Umanitarismul și Internaționala Intelectualilor* (Humanitarismo kaj la Internacio de Intelektuloj), vojaĝnotoj.
* 1924 *Petre Arbore* (Petre Arbore), romano en 3 volumoj.
* 1925 *Umanitarism și socialism* (Humanitarismo kaj socialismo), pensadaĵo.
* 1926 *Umanitarismul biblic* (Biblia humanitarismo), pensadaĵo.
* 1934 *Prieteniile lui Miron* (La amikecoj de Miron), romano.
* 1936 *Umanitarismul biblic* (Biblia humanismo), eseo pri judismo.
* 1945 *Inimi și motoare* (Koroj kaj motoroj), poemaro.
* 1946 *Eros în cel de-al treilea Reich* (Eros en la Tria Regno), studoj pri la patologia naturo de la nazia fenomeno.
* 1947 *Istoria sexuală a umanității* (La seksa historio de la homaro).
* 1955 *Profeți și poeți* (Profetoj kaj poetoj).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Eugen Relgis, "Humanitarisme, n. m.", en la retejo de la Anarkiista enciklopedio 
* Verkaro de Relgis, ĉe la Proyecto filosofía en español :
** *Los Principios Humanitaristas*
** *Individualismo, Estética y Humanitarismo*
** *Las aberraciones sexuales en la Alemania nazia*
** *Humanitarismo y Eugenismo*

Kategorio:Surdoaktivuloj
Kategorio:Mortintoj en 1987
Kategorio:Naskiĝintoj en 1895
Kategorio:Rumanoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Moldavaj judoj
Kategorio:Latinamerikanistoj
Kategorio:Sonetistoj
Kategorio:Judaj filozofoj
Kategorio:Rumanaj eldonistoj
Kategorio:Rumanaj bibliotekistoj
Kategorio:Rumanaj tradukistoj
Kategorio:Rumanaj sociologoj
Kategorio:Judaj anarkiistoj
Kategorio:Rumanaj socialistoj
Kategorio:Seksologoj
Kategorio:Ideistoj
Kategorio:Urugvajaj poetoj