open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Priskriba scio

En sciteorio (epistemologio), **deklara scio** (ankaŭ konata kiel **propozicia**, **priskriba**, aŭ **konstativa** scio, aŭ simple "**scio-pri**")  estas scio, kiu povas esti esprimita en deklara frazo aŭ indika propozicio. "Scio-pri" povas esti kontrastita kun "scio-kiel" (ankaŭ konata kiel " procedura scio "), kiu estas scii kiel plenumi taskon, inkluzive de scii kiel plenumi ĝin lerte. Ĝi ankaŭ povas esti kontrastita kun "scio pri" (pli ofte konata kiel "scio pri scio"), kiu estas ne-propozicia scio pri io konsistigita per konateco kun ĝi aŭ rekta konscio pri ĝi. Laŭ difino, priskriba scio estas scio pri apartaj faktoj, kiel eble esprimitaj de niaj teorioj, konceptoj, principoj, skemoj kaj ideoj. La priskriba scio, kiun persono posedas, konsistigas ilian komprenon pri la mondo kaj kiel ĝi funkcias. La distingo inter scio-kiel kaj Scio-pri estis elstarigita en epistemologio fare de Gilbert Ryle, kiu uzis ĝin en sia libro *La Koncepto de Menso*. Por Ryle, la unua malsamas laŭ sia emfazo kaj celo, estante ĉefe praktika scio, dum la dua fokusiĝas al indika aŭ klariga scio.

Deklara scio estas necesa por diversaj agadoj, kiel ekzemple etikedado de fenomenoj same kiel ilia priskribo kaj klarigo. Ĝi povas gvidi la procezojn de problemsolvado kaj decidado. En multaj kazoj, ĝia valoro baziĝas sur ĝia utileco por atingi oniajn celojn. Tamen, ĝia utileco ne ĉiam estas evidenta kaj ne ĉiuj kazoj de deklara scio estas valoraj. Multe da scio instruita en la lernejo estas deklara scio. Oni diras, ke ĝi estas stokita kiel eksplicita memoro kaj povas esti lernita per parkerigado de izolitaj, unuopaj faktoj. Sed en multaj kazoj, estas avantaĝe kreskigi pli profundan komprenon, kiu integras la novajn informojn en pli larĝajn strukturojn kaj konektas ilin al antaŭekzistanta scio. Fontoj de deklara scio estas percepto, introspekto, memoro, rezonado kaj atesto.

## Referencoj 
Kategorio:Konceptoj de sciteorio
Kategorio:Psikologiaj konceptoj
Kategorio:Kogno
Kategorio:Semantiko
Kategorio:Intelekto
John Maddison Morton

**John Maddison MORTON** (naskita la 3-an de januaro 1811 - mortis la 19-an de decembro 1891) estis angla dramisto, kiu specialiĝis pri unuaktaj farsoj. Lia plej fama farso estis *Box and Cox* (1847). Li ankaŭ verkis komikajn dramojn, pantomimojn kaj aliajn teatrajn pecojn.

## En Esperanto aperis 
* **Senditaj al la turo** trad. Frederic William Hipsley. ~1911

* *Boks kaj Koks* en traduko de Charles Stewart (1844-1911). Teatro prezentita dum la UK 1907 kun William Main Page, J. Ford, Alfred J. Howard Hulme (1870-1951)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Plena manuskripto de *Box and Cox*
* Plenaj manuskriptoj de kelkaj farsoj de Morton 

Kategorio:Anglaj dramistoj
Nestor de Tière

**Nestor de Tière** (naskiĝis en Eine, la 6-an de aŭgusto 1856 - mortis en Bruselo, la 28-an de septembro 1920) estis flandra verkisto kaj dramisto de nederlandlingvaj literaturaĵoj, precipe teatraĵoj.

Fine de la 19-a jarcento, De Tière estis tre sukcesa kaj ofte prezentita dramisto en Flandrio. Kvankam romantika, li rompis kun la pompa stilo de melodramo, influita de la realismo de la franca aŭtoro Alexandre Dumas Jr. De Tière parte sukcesis en sia provo plene revivigi la flandran teatran literaturon per naturalisme evoluigitaj temoj, kiuj estis pli proksimaj al la ĉiutaga vivo. Farante tion, li ne evitis la vulgaran kaj maldeca .

## En Esperanto aperis 
* *Devo de Reĝo*, teatraĵo prezentita je la UK 1911

Kategorio:Flandraj verkistoj
Lounice

**Lounice** () estas vilaĝo, parto de urbo Litvínov en distrikto Most en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en Ercmontaro en supermara alteco 510 metroj, 3,5 km nordokcidente per aerlinio de la centro de Litvínov. Vivas ĉi tie  (). En la fervoja stacio Litvínov komenciĝas ruĝe  markita turisma vojo, kiu kondukas tra Písečná al Lounice kaj daŭrigas preter Akva rezervujo Janov al belvedero Jeřabina.

**Lounice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,57 km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1398.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Lounice 2016-08-08 1.jpg|Domo en Lounice

Kategorio:Katastraj teritorioj en Litvínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Ĉeĥio
Paul Spaak

[eta|*Kaatje* en [Esperanto, 1911]]
**Paul Louis François SPAAK** (naskiĝis en Elsene, la 5-an de julio 1871 - mortis samloke, la 8-an de majo 1936) estis belga advokato, literaturhistoriisto, poeto kaj dramisto, kiu verkis en la franca.

## Familio 
Naskita kaj kreskinta en superburĝa familio kiel filo de kuracisto Charles Spaak, li ricevis sian doktorecon pri juro de la Libera Universitato de Bruselo en 1894. La 22-an de julio 1894, li edziĝis kun Marie Janson, filino de Paul Janson kaj fratino de la belga ĉefministro Paul-Émile Janson.

La paro havis kvar infanojn, inkluzive de la estonta belga ĉefministro kaj ĝenerala sekretario de NATO Paul-Henri Spaak, la scenaristo Charles Spaak, kaj la dramisto Claude Spaak, kiu estis edziĝinta al la rezistmovadano Suzanne Spaak. La aktorinoj Agnès Spaak kaj Cathérine Spaak estas la nepinoj de la paro.

## Verkado 
Post kompletigo de sia disertaĵo, li komencis studi literaturon kaj publikigis sian unuan verkon, ''L'hérédité dans la littérature française antérieure au XIXe siècle,* en la *Revue universitaire* en 1894. En 1907, li publikigis poemaron, *Les Voyages vers mon pays*, kiu enkorpigis liajn impresojn de siaj vojaĝoj al Londono, Bayreuth, Grignan kaj Italio. Lia unua teatraĵo, Kaatje, aperis en 1909. Li formis la direktorecon de la Théâtre de la Monnaie kun Corneil de Thoran kaj Van Glabbeke. Li tradukis plurajn operojn de Puccini en la francan.

Paul Spaak estis membro de la Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique ekde la 19-a de aŭgusto 1920. 

## En Esperanto aperis 
* *Kaatje*, kvarakta teatraĵo, kun enkonduko de Emile Verhaeren. Ĝi estas tradukita al Esperanto de Willem van der Biest kaj prezentita en Antverpeno dum la sepa UK. Eldonita 1911 en Parizo de Hachette, en la libroserio "Esperanto: Kolekto de la Revuo".

## Verkaro 
* *L'hérédité dans la littérature française antérieure au XIXe siècle*, in: *Revue Universitaire*, 1893
* *Les Voyages vers mon pays*, 1907 (kolekto de poemoj)
* *Kaatje*, 1908 (teatra teatraĵo, premierita ĉe la Royal Park Theatre, Brussels)
* *La Madone'', 1908 (teatra teatraĵo, premierita ĉe la Théâtre de l'Œuvre, Paris)
* *La Dixième Journée*, 1908 (teatra teatraĵo, premierita ĉe la Théâtre de l'Œuvre, Paris)
* *Le Louez-Dieu*, 1908 (teatra teatraĵo, premierita ĉe la Théâtre Royal du Parc, Brussels)
* *A Damme en Flandre*, 1912 (teatra teatraĵo)
* *Camille*, 1913, (comedy)
* *Malgré ceux qui tombent*, 1919, (dramo)
* ''Un songe d'une nuit d'été*, 1919 (komedio)
* *Diadesté*, 1921 (komedio)
* *Jean Lemaire de Belges*, 1926 (artikolo)
* *Poèmes 1898–1921'', 1937 (publikigita post lia morto, poezio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio
* Arkivoj

Kategorio:Belgaj dramistoj
Kategorio:Belgaj advokatoj
Kategorio:Belgaj historiistoj
Procedura scio

**Procedura scio** (ankaŭ konata kiel ***scio-faro*** kaj foje nomata **praktika scio**, **imperativa scio** aŭ **performativa scio**) estas scio praktikata dum plenumado de tasko. Male al priskriba scio (ankaŭ konata kiel "deklara scio" aŭ "propozicia scio" aŭ "sciado ke"), kiu implikas scion pri specifaj faktoj aŭ propozicioj (ekz., "Mi scias, ke neĝo estas blanka"), procedura scio implikas la kapablon fari ion (ekz., "Mi scias kiel ŝanĝi trapikitan pneŭon"). Persono ne bezonas povi vorte artikuli sian proceduran scion por ke ĝi "enkalkulu" kiel tia, ĉar procedura scio nur postulas scii kiel ĝuste plenumi agon aŭ ekzerci kapablon.

En kogna psikologio, procedura scio estas unu el la du manieroj kiel informoj estas stokitaj en longtempa memoro. Procedura scio estas scio rilata al aferoj, kiujn ni scias fari sed ne konscie, kiel ekzemple bicikli aŭ paroli nian lingvon. Procedura scio estas akirita iom post iom per praktiko kaj rilatas al lernado de kapabloj.

## Referencoj 
Kategorio:Psikologiaj konceptoj
Kategorio:Konceptoj de sciteorio
Paavo Jännes

**Paavo Klaus Emil Jännes** (antaŭe **Genetz**, naskiĝis la 20-an de marto 1892  en Helsinko − mortis la 19-an de decembro 1970 samloke) estis finna teatra kaj filmaktoro. Li aperis en pli ol 70 filmoj inter 1913−1969.

Jännes aktoris en pluraj teatroj kaj atingis artan sukceson, precipe kiel komikisto. Li ankaŭ aktoris en ĉirkaŭ 70 filmoj, kiel ekzemple *Hätävara*, *Hopeakihlajaiset* kaj *Linnaisten vihreä kamari*. Jännes ankaŭ tradukis teatraĵojn en la finnan lingvon.

## En Esperanto 
* Je la estis UK 1922 prezentita *La fianĉiĝo*, de Aleksis Kivi. Prezentis profesiaj geaktoroj el la Finna nacia teatro : Paavo Jannes, Jaako Korhonen, Erta Virtamo, k.a.

## Filmaro (elekto) 
* *Sylvi* (1913)
* *Miehen kylkiluu* (1937)
* *Kuollut mies rakastuu* (1942)
* *Kuollut mies vihastuu* (1944)
* *Dynamiittityttö* (1944)
* *Kolmastoista koputus* (1945)
* *Linnaisten vihreä kamari* (1945)
* *Minä elän* (1946)
* *Kultainen kynttilänjalka* (1946)
* *Radio tekee murron* (1951)
* *Mustasukkaisuus* (1953)
* *Ryysyrannan Jooseppi* (1955)
* *Risti ja liekki* (1957)
* *Pikku Pietarin piha* (1961)
* *Ruusujen aika* (1969)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Finnaj aktoroj
Alfred Richter-Anschütz

**Alfred Richter-Anschütz** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1888 en Dresdeno kiel *Esaias Hilarius Alfred Richter* ; mortis la 29-an de aŭgusto 1968 en Reutlingen) estis germana teatra aktoro kaj reĝisoro.

Li estis la filo de Esaias Alfred Richter (1846–1930), advokato el Zwönitz kaj poste privata konsilisto, kaj lia edzino Marie Leonie Richter, denaske Anschütz. Post lernado, li iris al la konservatorio en Dresdeno kaj al la Teatro- kaj Parolado-Lernejo Senff-Georgi. Lia unua aktora engaĝiĝo estis en 1913 ĉe la municipa teatro en Hagen. Poste, li translokiĝis al la Reĝa Teatrejo en Dresdeno, poste al Chemnitz, kaj fine al Leipzig. Por pli bone distingi sin, post sia edziĝo li ankaŭ adoptis la familian nomon de sia patrino kiel sian artistan nomon, nomante sin Richter-Anschütz.

Okaze de la UK 1923, li prezentis Natan la Saĝulo en Esperanto. 

Ekde 1934 li aktoris en Potsdamo kaj poste en Brunsvigo, kie li ankaŭ laboris dumtempe kiel dramaturgo, reĝisoro kaj estro de la arta oficejo. Dum la Dua Mondmilito, de 1941 ĝis 1944, li estris la draman fakon de la Ŝtata Muziklernejo en Brunsvigo. Post la milito, li komencis novan karieron en Flensburgo, Ŝlesvigo, Rendsburg, Lubeko kaj Freiburg en Brisgovio.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj dramistoj
Kategorio:Radioaktoroj
Liŝuj

**Liŝuj** laŭ simpligita ĉina skribo **丽水,** laŭ tradicia ĉina skribo **麗水,** laŭ pinjino *Líshuǐ* estas prefektujnivela milionurbo kaj universitata urbo en la provinco Ĝeĝjango en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo laŭvorte signifas: "Belaj Akvoj".
eta|maldekstre|Aerpanoramo de Liŝuj

## Loĝantoj 
La prefektujnivela loĝantaro konsistas el  homoj laŭ censo de 2020.

## Geografio 
Liŝuj troviĝas en la orienta flanko de la lando inter montoj laŭ rivero. Ĝi havas areon de  km² kaj konsistas el 9 dividoj, kiuj estas plue dividitaj en 64 urbojn kaj 128 komunumojn. Provinca sidejo Hangĝoŭo troviĝas 122, Ŝanhajo 253, ĉefurbo Pekino 1251 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre|Voja trafiko en Liŝuj
Jam ekzistis spuroj de homaj restaĵoj en la areo antaŭ kvar mil jaroj. En la jaro 1935 la areo ricevis la oficialan nomon: *Liŝui Administra Superrigarda Distrikto*. Post oftaj administraciaj ŝanĝoj en 2000 estis deklarita la prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
Mineralaj resursoj inkluzivas plumbon, zinkon, kvarcon, graniton, kupron, feron, manganon, arĝenton, kalkŝtonon, fluoriton kaj karbon.

## Edukado 
Fine de 2018 la prefektujnivela areo havis 468 infanĝardenojn, 211 bazlernejojn, 74 mezlernejojn, 15 fakajn mezlernejojn, kaj 3 regulajn altlernejojn kaj universitatojn.

## Trafiko 
eta|maldekstre|Stacidomo
Liŝuj estas atingebla voje kaj trajne, krome la flughaveno malfermiĝis en 2025.

## Klimato 
La teritorio havas humidan subtropikan klimaton kun influo de musono laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa. Vintre la vetero estas milda kaj mallonga (kun foja frosto), la someroj estas tre varmaj kaj humidaj. De somermezo ĝis aŭtuno tifonoj foje okazas. Jare pluvas averaĝe 1461&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte junie. La temperaturo averaĝas 19&nbsp;°C kaj varias inter 14-25&nbsp;°C.
eta|Vojo inter altaj domoj

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Fontoj 
* Anglalingva Vikipedio

## Eksteraj ligiloj 

201701 G164 on Jinhua–Wenzhou HSR over Daxi River.jpg|Fervoja ponto
Library of Lishui University, 27 March 2018.jpg|Universitata biblioteko

Kategorio:Urboj de Ĝeĝjango
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Brandon Thomas (dramisto)

**Walter Brandon THOMAS** (naskita la 24-an de decembro 1848  en Liverpool, Britio; mortis la 19-an de junio 1914 en Londono) estis edukita ŝipĉarpentisto, aktoro, dramisto kaj scenaristo.

Kiel dramisto, li debutis kun sian teatraĵon *Comrades* en 1882, kaj poste atingis grandan sukceson per ''Charley's Aunt* (La Onklino de Charley). Li ankaŭ verkis *The Gold Craze*  (1889), *The Lancashire Sailor* (1891), *Marriage* (1892), kaj *A Swordsman's Daughter* (1895).

## Vivo 
Brandon Thomas devenis de humilaj komencoj kaj laboris kiel ŝipfarejisto ekde juna aĝo. Li komence fariĝis ŝipĉarpentisto kaj komencis studi mararmean arkitekturon kaj mekanikan inĝenieradon. Tamen, kontraŭ la deziroj de sia patro, li iris al Londono por fariĝi aktoro.

Ekde 1870, li laboris kiel aktoro, aŭtoro de dekduo da teatraĵoj, kaj verkisto de revuoj . En 1879, li aliĝis al la Londona Hare/Dale Kompanio. Lia unusola populara teatraĵo estas la travestia komedio *Charley's Aunt'' el 1892. Ĝi riĉigis kaj sendependigis lin kaj ankoraŭ estas ludata nuntempe.

Brandon Thomas ankaŭ estas la aŭtoro de pluraj popularaj kantoj.

## En Esperanto aperis 
* Okaze de la UK 1930 oni prezentis la komedion "La Onklino de Charley".  Amuzis viro aktoranta en virinaj vestoj. La rolantaro estis internacia. La nurenbergano August Starke estis la onklino. Oni laŭdis la prezenton pro flua traduko, trafaj esprimoj, elparolado komprenebla. La reĝisoro estis Julio Baghy.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 1895 article on Thomas with portrait (arkivita)
* Formal portrait of Brandon Thomas(arkivita)

Kategorio:Anglaj dramistoj
Ira Remsen

**Ira REMSEN** (naskita la 10-an de februaro 1846, en Novjorko; mortis la 4-an de marto 1927, en Carmel, Kalifornio) estis usona kemiisto. En 1879, Remsen, kune kun Constantin Fahlberg (1850–1910), malkovris la artefaritan dolĉigilon sakarino. Li estis la dua prezidanto de la Universitato Johns Hopkins en Baltimoro.

Li estis prezidanto de la Usona Kemia Societo en 1902. Li ricevis la Priestley-Medalon en 1923, donitan de la Usona Kemia Societo.

Lia verkado ampleksis kaj neorganikan kaj organikan kemion, kaj li fariĝis plej konata pro kelkaj lernolibroj, kiuj estis tiel unikaj kiel bonegaj: *La Principoj de Teoria Kemio* (3a eld., Philad. 1887); *Enkonduko al la Studo de la Karbonaj Komponaĵoj, aŭ Organika Kemio* (5a eld., Bostono 1890); *Enkonduko al la Studo de Kemio* (lasta eldono, Novjorko 1889); *La Elementoj de Kemio* (lasta eldono, samloke 1889); kaj *Altnivela Kurso pri Neorganika Kemio* (2a eld., samloke 1890). Ĉiuj ĉi tiuj verkoj estis tradukitaj en plurajn lingvojn.

La Premio ACS Remsen estas nomita laŭ li.

Antoni Grabowski tradukis iun el liaj lernolibroj el la angla en la polan.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ira Remsen: La Kemio estis ĝusta
* La Historio de Afrik-usonanoj ĉe la Universitato Johns Hopkins .
* Paperoj de Ira Remsen  

Kategorio:Usonaj kemiistoj
Jan Aleksander Fredro

Grafo **Jan Aleksander Fredro** (naskiĝis la 2-an de septembro 1829 en Lvivo, Aŭstra Imperio - mortis la 15-an de majo 1891 en Siemianice (nun Grandpollanda provinco, Pollando) estis pola dramisto kaj memuaristo. Partoprenanto en la revolucio de 1848 en la Aŭstra Imperio.

Fredro partoprenis en la Hungara Revolucio de 1848, fuĝis al Parizo kaj rajtis reveni al Galicio nur en 1857, kie li sukcese daŭrigis la laboron de sia patro. Tiel li transprenis la familian bienon kaj sukcese sekvis la literaturajn paŝojn de sia patro. Lia satiro estas gaja kaj leĝera.

## Verkado 
Reveninte al Galicio, J. A. Fredro eklaboris pri literatura laboro. Liaj dramaj verkoj estis ofte prezentitaj sur polaj scenejoj inter 1865 kaj 1886; ili apartenas pli al la kategorio de farsoj ol komedioj.

La aŭtoro de pozitivismaj kaj moralumaj komedioj, ĉefe pri la vivoj de la provinca nobelaro. Ĝis 1883, li jam verkis 17 teatraĵojn.

Liaj verkoj estis publikigitaj en 4 volumoj en 1872 kaj 1881.

Post 1879 li komencis verki siajn memuarojn.

## Verkaro 
Liaj komedioj inkluzivas:

* *Przed śniadaniem* (1865).
* *Drzemka Pana Prospera* (1866).
* *Piosenka Wujaszka* (1866).
* *Poznaj, nim pokochasz*
* *Basza i ułany* (opereto)
* *Posażna jedynaczka*
* *Mentor*
* *Consilium facultatis* (1871)
* *Obce żywioły*
* *Śmierć i żona od Boga przeznaczona.*

## En Esperanto aperis 
* *Consilium Facultatis*, tradukita de Antoni Grabowski ĝi estis prezentita je la UK 1937 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [Verkoj de Jan Aleksander Fredro](https://polona.pl/search/?query=Jan_Aleksander_Fredro&filters=creator:%22Fredro,_Jan_Aleksander_(1829--1891)%22,creator:%22Fredro,_Jan_Aleksander_(1829--1891)_Autor%22,public:1,hasTextContent:0) en la biblioteko Polona

Kategorio:Polaj memoraĵistoj
Kategorio:Polaj dramistoj
Werner Hochbaum

**Werner Paul Adolf HOCHBAUM** (naskiĝis la 7-an de marto 1899 en Kiel; mortis la 15-an de aprilo 1946 en Potsdamo) estis germana scenaristo, produktoro kaj reĝisoro, kiu laboris en Germanio kaj Aŭstrio kaj elstaris en la 1930-aj jaroj.

## Kariero 
Werner Hochbaum famiĝis en la filmmondo ekde 1927, komence kiel kritikisto. Poste, en la finaj jaroj de la Vajmara Respubliko, li faris tre realismajn filmojn, ofte nomatajn "strata kinejo". Tio evidentiĝis en lia produktado kaj reĝisorado de la fama proletara filmo, *Brüder*, en 1929, kiu inspiris sin de la sovetia kinejo, kiun li renkontis en sia junaĝo.

Li ankaŭ filmis, dum la sonepoko, propagandan filmon por SPD, *Razzia in St. Pauli*, en 1932. La filmo estis malpermesita en 1933 fare de la nazioj.

Li eklaboris en Aŭstrio, farante malpezajn filmojn. Li reĝisoris *Vorstadtvarieté*, bazitan sur la teatraĵo *Der Gemeine* de la aŭstra verkisto Felix Salten. Li havis grandan sukceson per *La Eterna Masko (Die ewige Maske)* (1935), eble lia plej konata filmo.

Pro lia filmo de 1939 *Drei Unteroffiziere* (Tri suboficiroj), la Aliancanoj poste kritikis lin pro tio, ke li faris nazian propagandon, rakontante la ordinaran vivon de kelkaj suboficiroj en Germanio en la jaro mem de la deklaro de la Dua Mondmilito.

## En Esperanto aperis 
La esperantista reĝisoro Jean Forge sinkronigis la filmon *Morgen beginnt das Leben* (1933) de Werner Hochbaum en Esperanton kaj montris ĝin sub la titolo *Morgaŭ komenciĝos la vivo* dum la UK 1934.

## Filmaro 
* 1928: *Vorwärts* (dokumentario)
* 1929: *Brüder* (kun produktado kaj scenaro)
* 1929: *Zwei Welten* (kun produktado kaj filmo)
* 1929: *Wille und Werk* (kun produktado kaj manuskripto)
* 1932: *Razzia en St. Pauli* (kun streketo; ĝi estis malpermesita en 1933)
* 1932: *Besserer Herr gesucht zwecks...* (kun streketo)
* 1933: *Ŝlepzugo M 17*
* 1933: *Menschen im Sturm* (germana versio de la hungara filmo *Itel a Balaton*)
* 1933: *Morgaŭ vivo komenciĝas* (*Morgen beginnt das Leben*)
* 1935: *Vorstadtvarieté* (Aŭstrio; kaj kunaŭtoro)
* 1935: *La Eterna Masko* (*Die ewige Maske* ; Aŭstrio; kaj kunaŭtoro)
* 1935: *Malpeza Kavalerio* (*Leichte Kavallerie*, Germanio), kaj faras la francan version de la filmo.
* 1935/36: *Der Favorit der Kaiserin* (kaj kunaŭtoro)
* 1936: *Ombroj de la Pasinteco* (*Schatten der Vergangenheit*, Aŭstrio)
* 1936: *Hannerl und ihre Liebhaber*
* 1937: *Man spricht über Jacqueline* (kaj kunaŭtoro)
* 1938: *Mädchen geht an Land* (kaj kunaŭtoro)
* 1939: *Tri suboficiroj* (*Drei Unteroffiziere*)
* 1940: *Donauschiffer* (kunaŭtoro)
* 1945: *Befreite Musik* (kunproduktanto)
* 1945: *Dob, der Stallhase* (kunproduktanto)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Brynjulf Bull

**Brynjulf ​​Friis BULL** (naskiĝis la 17-an de oktobro 1906 en Kristiania, mortis la 18-an de junio 1993 samloke en Oslo) estis norvega juristo, advokato de la Supera Kortumo kaj politikisto por la Laborista Partio kaj urbestro de Oslo de 1951 ĝis 1956, 1959 ĝis 1962, kaj 1963 ĝis 1975. Tiele li estas la plej longe servanta urbestro de Oslo. 

Interalie, li iniciatis la dividon de la urbo en kvartalojn, ĉiu kun sia propra loka konsilio.

Okaze de la UK 1952 li prezidis la inaŭguron kaj alparolis la kongresanojn en tre bona Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Norvegaj politikistoj
Kategorio:Oslo
Kategorio:Urbestroj
Tyneside

**Tyneside** -  - estas konstruita areo aŭ kunurbaro trans la bordoj de la rivero Tyne en norda Anglio. La loĝantaro de Tyneside, kiel publikigite en la censo de 2011, estis 774 891. Tyneside konsistas el la metropolaj distriktoj Newcastle upon Tyne, Gateshead, Norda Tyneside kaj Suda Tyneside. La areo formale apartenas la la metropola provinco *Tyne and Wear* kaj al la angla regiono Nordorienta Anglio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de norda *Tyneside* ()
* oficiala retejo de suda *Tyneside* ()
* por Gateshead kaj Newcastle upon Tyne vidu la proprajn paĝojn.
Stadiono Aviva

La **Aviva Stadiono** () estas rugbea kaj futbala stadiono en Dublino, la ĉefurbo de Irlando. Ĝin posedas la Irlanda Rugbea Unio kaj la Futbala asocio de Irlando. La nacia irlanda rugbea unia teamo kaj la nacia irlanda futbala teamo uzas ĝin kiel sian hejman ludejon. La nova areno estis oficiale malfermita de la *Taoiseach* Brian Cowen la 14-an de majo 2010.

En 2011 kaj 2024, la finalo de la Europa League okazis ĉe la Aviva Stadium.Tra la jaroj, Aviva gastigis koncertojn de mondaj steluloj kiel Robbie Williams, Lady Gaga, AC/DC kaj aliaj.

## Priskribo 
La stadiono havas hufumformon. Ĉiuj 51 700 sidlokoj estas kovritaj. Dum la okcidenta, orienta kaj suda tribunoj estas kvar nivelojn altaj, la norda tribuno estas unuetaĝa. Tio estas ĉar la stadiono situas ene de la urbo, kun loĝkonstruaĵoj rekte apud ĝi norde. La dua nivelo de la stadiono ofertas 10 000 altkvalitajn sidlokojn; krome, la tria nivelo gastigas VIP-loĝiojn kun 1 300 sidlokoj. La stadiono enhavas pli ol 50 ĉambrojn por eventoj kiel ekspozicioj, konferencoj, gazetaraj konferencoj, bankedoj aŭ kristnaskaj festoj.  La gazetara loĝio havas 200 sidlokojn por ĵurnalistoj (pligrandigeblaj al 400 se necese). La fasado de la areno estas vitrita, kaj la tegmento estas kovrita per travidebla plasta membrano. La Aviva Stadium estis la unua irlanda stadiono nomumita UEFA Kategorio 4 stadiono. Nova lumiga sistemo estis instalita en 2019 por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021. La LED- sistemo plenumas ĉiujn postulojn por eventoj de UEFA, FIFA kaj World Rugby. 

## Galerio 

Dosiero:Aviva_Stadium(Dublin_Arena).JPG|La fasado de la stadiono
Dosiero:Aviva_Stadium_from_North_Stand.jpg|La interno de la stadiono
Dosiero:Aviva_Stadium,_American_football_pitch_dimensions.jpg|La interno de la stadiono

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Lansdowne Road Stadium Development Company
* Aviva Stadium Buro Happold (inĝenieroj)
* Aviva arrives BBC Sport, la 14-an de majo 2010 (fotogalerio)
* Dublin Arena open for business UEFA.com, la 14-an de majo 2010

Kategorio:Naciaj stadionoj
Kategorio:Futbalo en Irlando
Kategorio:Rugbeo en Irlando
Anthony Caro

**Sir Anthony Alfred CARO** (naskiĝis la 8-a de marto 1924 en New Malden, Surrey; mortis la 23-a de oktobro 2013 en Londono) estis angla skulptisto, konsiderata unu el la plej influaj figuroj de la nuntempa abstrakta skulptarto. Li estas konata pro siaj grandformataj metalaj konstruoj, ofte faritaj el reciklitaj materialoj kiel fero kaj ŝtalo.

## Vivo
Caro naskiĝis en juda familio kaj estis la plej juna el tri gefratoj. En frua infanaĝo la familio translokiĝis al bieno en Churt, Surrey. Li edukitis ĉe Charterhouse School, kie li unue ekkonis la skulptiston Charles Wheeler, kun kiu li poste laboris dum ferioj. Li studis ĉe Farnham School of Art kaj poste ĉe la Universitato de Kembriĝo, kie li diplomiĝis pri inĝenierio en 1944.

Post servo en la Mararmeo, Caro studis skulptarton ĉe la London Polytechnic Institute (1946) kaj ĉe la Royal Academy of Arts (1947–1952). Inter 1951 kaj 1953 li laboris kiel asistanto de Henry Moore. De 1953 ĝis 1967 li instruis ĉe St. Martin’s School of Art, kie li havis gravan rolon en la evoluo de la tiel nomata “nova generacio” de britaj skulptistoj.

## Verkaro
La fruaj verkoj de Caro estis figurativaj, sed post vojaĝo al Usono (1959–1960) lia estetiko radikale ŝanĝiĝis. Tie li renkontis la artkritikiston Clement Greenberg kaj la skulptiston David Smith, kies laboro kaj teĥnikoj — precipe veldado kaj la uzo de industria metalo — profunde influis lin. Ekde la 1960-aj jaroj Caro dediĉis sin al abstrakta, ne-monumenta skulptarto, ofte prezentata rekte sur la planko, sen tradicia piedestalo.

Li partoprenis en la documenta III (1964) kaj documenta 4 (1968) en Kassel. Inter liaj publikaj projektoj elstaras la kunlaboro kun la inĝenierfirmao Arup kaj la arkitekto Norman Foster por la Millennium Bridge en Londono.

## Premioj kaj Honortitoloj
Caro ricevis plurajn altajn distingojn en Britio. Li estis nomumita Komandoro de la Ordeno de la Brita Imperio (CBE), kaj en 1987 li estis kavaliĝinta de reĝino Elizabeto la 2-a. En 2000 li fariĝis membro de la Ordeno de Merito.

En 1992 li ricevis la Praemium Imperiale en la kategorio de skulptarto. Li estis eksterlanda honora membro de la Amerika Akademio de Artoj kaj Leteroj ekde 1979 kaj, ekde 1988, membro de la Amerika Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

Caro
Ruĝeta ermitkolibro

La **Ruĝeta ermitkolibro** (*Phaethornis ruber*, laŭ kio ankaŭ *Ruĝeca ermitkolibro*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi vivas en norda Sudameriko, nome en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Bolivio, Gujanoj kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
En 1743 la angla naturaciencisto George Edwards inkluzivis bildon kaj priskribon de la ruĝeta ermitkolibro en sia verko *A Natural History of Uncommon Birds* (Natura Historio de Neoftaj Birdoj). Li uzis la anglalingvan nomon "The little brown huming-bird" (La malgranda bruna kolibro). Edwards bazigis sian akvaforton sur specimeno posedata de la Duko de Richmond, kiu estis kolektita en Surinamo. Kiam en 1758 la sveda natursciencisto Carl Linnaeus ĝisdatigis sian *Systema Naturae* por la deka eldono, li lokis la ruĝetan ermitkolibron kun la kolibroj en la genron *Trochilus*. Linnaeus inkluzivis mallongan priskribon, kreis la binomon *Trochilus ruber*, kaj citis la laboron de Edwards. 

La specia epiteto *ruber* estas latina vorto signifanta "ruĝa". La tipa loko estas Surinamo. La ​​ruĝeta ermitkolibro nun estas lokita en la genron *Phaethornis*, kiun enkondukis en 1827 William Swainson.

Oni agnoskis jenajn kvar subspeciojn: Ĝi havas tre grandan teritorion, estas konsiderata "loke ofta ĝis abunda", kaj troviĝas en pluraj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Bodø

**Bodø** estas komunumo de Norvegio en la provinco Nordland. Administra centro estas la samnoma urbo Bodø. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
La teritorio havas komunan limon kun . Bodø situas norde de la arkta cirklo, kaj havas noktomezan sunon de la 4-a de junio ĝis la 8-a de julio.

Proksime de Bodø estas la plej forta tajda fluo en la mondo, norvege nomata "Saltstraumen". En la regiono de Bodø oni havas la plej densan populacion de blankvostaj maragloj en la mondo.

En 2026 aparte sukcesas la unua vira teamo de la loka futbalklubo *FK Bodø/Glimt*, kiu interalie la 24-an de februaro 2026 venkis la renoman teamon de la itala klubo Inter Milano en la eŭropa konkurso Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

## Eksteraj ligiloj
*  ()

Bodø-Hafen-18-2019-gje.jpg|
Nyholmen, Southwest view 20150608 1.jpg|
Bodø havn 3.JPG|
Bodø Cathedral, South view 20150608 1.jpg|

Kategorio:Komunumoj de Nordland
Blankbrova ermitkolibro

La **Blankbrova ermitkolibro** (*Phaethornis stuarti*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi vivas en okcidenta Sudameriko, nome en Peruo kaj Bolivio, en deklivaroj de Andoj kaj apudaj malaltaj teroj. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj.

## Taksonomio kaj sistematiko
Oni sugestis, ke la Blankbrova ermitkolibro estas samspecia kun la Ruĝeta ermitkolibro (*P. ruber*) "sed ili estas klare apartaj specioj". La Blankbrova ermitkolibro estas monotipa.

## Aspekto
La Blankbrova ermitkolibro estas 10 cm longa kaj pezas 2.5 g. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed maskloj havas mallarĝan nigran brustobendon kaj inoj havas pli longajn centrajn vostoplumojn kun pli palaj pintoj. La vizaĝbildo inkluzivas klaran blankecan superokulon kaj blankan gorĝon. La beko estas nigra supre kaj flava sube.

La specion malfacilas distingi de la tre simila Ruĝeta ermitkolibro (*Phaethornis ruber*), kiu ĝenerale troviĝas je pli malaltaj altitudoj, kaj identigokriterioj inter la du specioj ankoraŭ ne estas bone konataj. La Blankbrova ermitkolibro povas esti iomete pli pala kun pli bronza koloro en la vosto.

## Distribuo kaj habitato
La teritorio de la Blankbrova ermitkolibro etendiĝas laŭlonge de la bazo de la Andoj de centra Peruo suden ĝis centra Bolivio, en altituda zono de 350 m ĝis 1400 m. La specio ĝenerale troviĝas plej ofte en la interno de la arbaro, kvankam individuoj foje manĝas laŭlonge de la arbara rando.

## Kutimaro
### Movoj
Oni supozas, ke la Blankbrova ermitkolibro estas sidlokema (nemigranta).

### Manĝado
Kiel plej multaj kolibroj, la Blankbrova ermitkolibro manĝas plejparte nektaron el diversaj floroj, sed ankaŭ konsumas kelkajn malgrandajn artikulojn. Ĝi estas "tre malbone konata, kaj verŝajne devus esti klasita kiel Datummanka".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Purpura kotingo

La **purpura kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en norda kaj centra Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *punicea* estas latina vorto signifanta "purpura", "sangoruĝa", pro la malhele purpura koloro de la plumaro de la masklo de tiu specio.

## Aspekto
eta|maldekstre|200ra|Masklo
Ĉi tiu specio de kotingo estas distingebla ĉar la maskloj havas burgonjvinajn kapon kaj korpon, brilblankajn flugilojn kaj flavajn okulojn. Kiel aliaj membroj de la Kotingedoj, ĉi tiu specio estas sekse dimorfa kaj la inoj havas palgrizajn kapon kaj korpon. Kvankam ne ekzistas multaj dokumentitaj observaĵoj pri la nesta konduto de ĉi tiuj birdoj, la maskloj estas konataj pro plenumado de kompleksaj pariĝaj montroj por la inoj, kiuj poste solaj kreskigas la idojn.

## Disvastiĝo kaj habitato
La purpura kotingo estas la plej vaste distribuita specio de *Xipholena*. Ĝi troviĝas en plej eosta Kolombio, Venezuelo, Gujanoj, norda kaj centra Brazilo kaj apuda nordeosta Bolivio. Ekzistas ŝajne izolita populacio en norda Peruo, kaj ununura registro en eosta Ekvadoro. Ĝi vivas en la kanopeo de humidaj ĉiamverdaj ebenaĵa arbaroj, ĝenerale sub 500 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Blankvosta kotingo

La **blankvosta kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en norda Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *lamellipennis* estas kunmetaĵo el la latinaj *lāmella* (= "lameno") kaj *pennis* (= "plumohava", el *penna* = "plumo"), pro la distranĉita plumaro de la masklo ĉe la dorso de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankvosta kotingo troviĝas en norda Brazilo, sude de Amazono, de Parao ĝis norda Maranjo. Ĝi vivas en la kanopeo de humidaj arbaroj, ĝis 400 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Blankflugila kotingo

La **blankflugila kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en eosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *atropurpurea* estas latina vorto signifanta "malhele purpura" (el *ātĕr, ātra, ātrum* (= "nigra") kaj *purpŭrĕus* = "purpura"), pro la koloro de la plumaro de la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankflugila kotingo troviĝas en la marborda eosta Brazilo, de Paraibo suden ĝis norda Rio-de-Ĵanejrio. Ĝi vivas en densaj humidaj arbaroj, de marnivelo ĝis 900 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Virina eŭropa ĉampionado de manpilkado 2026

La **virina eŭropa ĉampionado de manpilkado 2026** estos la 17-a kontinenta konkurso pri virina manpilkado. Ĝi okazos en Ĉeĥio, Pollando, Rumanio, Slovakio kaj Turkio de la 3-a ĝis la 20-a de decembro 2026. 

## Ejoj 
Ses gimnastikejoj estis elektitaj por gastigi la matĉojn de Eŭropa Ĉampionado 2026: du en Rumanio, unu en Ĉeĥio, unu en Pollando, unu en Slovakio kaj unu en Turkio.

## Vidu ankaŭ 
* Vira eŭropa ĉampionado de manpilkado 2026

2026
Kategorio:Manpilkado en 2026
Kategorio:Manpilkado en Ĉeĥio
Kategorio:Manpilkado en Pollando
Kategorio:Manpilkado en Rumanio
Kategorio:Manpilkado en Slovakio
Kategorio:Manpilkado en Turkio
Cirjék János Piry

**Cirjék János Piry** [jAnos piri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Piry Cirjék János** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, instruisto, abato. Lia monaĥa nomo estis *Cirjék*.
eta|

Piry János naskiĝis  en Rábapüspöki, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 frekventis gimnazion en Kőszeg, en 1826 li aliĝis al la franciskanoj. Post la novicado li studis teologion en Pozono kaj Esztergom. En 1833 li pastriĝis, supozeble tiutempe monaĥiĝis. Komence li estis predikisto en Boldogasszony, poste en Komárom, pli poste li instruis en Esztergom. Inter 1837–1840 li predikis en Baziliko-katedralo Reĝo Sankta Stefano en Székesfehérvár, poste en Veszprém (urbo) kaj Esztergom. Ekde 1842 li instruis jardekon en gimnazio de Érsekújvár, dum li laboris en la monaĥeja biblioteko. En 1843 li trovis raran hungaran folion. Li estis levita monaĥejestro en 1852 en Szentantal, en 1863, denove en 1872 abato, dum ekde 1866 li vivis en Pest (urbo). 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Emlény az érsekújvári gymnasium megnyitására.* (1842)
* *Versek az esztergomi bazilika felszentelésekor ...* (1857)
* *Versek ő cs. kir. felsége Erzsébet királyné születése alkalmából ...* (1868)
* *F. Gángó József ... aranymiséje alkalmára tartott egyházi beszéd.* (1871)
* *Érsekújvári napló, 1848/1849* (1998)

## Memorigiloj 
* memortabulo en 2017 en Püspökmolnári (vidu la foton!)

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gustav zu Pulitz

**Gustav Heinrich Gans Edler Herr zu Putlitz** (naskiĝis la 20-an de marto 1821 en Gross Pankow, Prignitz - mortis la 5-an de septembro 1890 en Retzien) estis germana verkisto.

Gans zu Putlitz estis de 1863 ĝis 1867 la direktoro de la kortega teatro en Schwerin, poste dum iom da tempo kortega marŝalo al la Kronprinco de Germanio kaj en 1873 li estis nomumita direktoro de la kortega teatro en Karlsruhe. Li faris sukcesan paŝon per siaj fabelcikloj *Was sich der Wald erzählt* (1850) kaj *Vergissmeinnicht* (1853). Agrabla etoso regas en liaj multaj plezurteatraĵoj, inter kiuj *Spielt nicht mit dem Feuer!* ("Ne ludu kun la sagoj de Kupido!", 1853) kaj *Badekuren* ("La bankuraco", 1854) estas menciindaj. Li ankaŭ verkis teatraĵojn en alta stilo, romanojn, novelojn, biografion de Carl Leberecht Immermann (2 volumoj, 1870) kaj pli. *Gans zu Putlitz Ausgewählte Werke* estis publikigita en 7 volumoj de 1872 ĝis 1888. Lia biografio estis verkita de lia vidvino, Elisabeth, naskita Königsmarck (3 volumoj, 1894).

## En Esperanto aperis 
* *La glavo de Damokles*, teatraĵo prezentita je la UK 1921 en antaŭkongreso en Dresdeno, prezentita de amatoraj anoj de la esperantoklubo "Antaŭen ĝis la venko" el Chemnitz.

Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj dramistoj
Hořany (Most)

**Hořany** () estas pereinta vilaĝo en distrikto Most. Ĝi situis proksimume kvar kilometrojn nordokcidente de la centro de Most ĉe sudokcidenta montopiedo de monteto Ressl en supermara alteco 275 metroj. La municipo estis detruita en la jaro 1980–1981 pro minado de brunkarbo.

**Hořany** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,40 km². Situas en ĝi ankaŭ la lokaj partoj Čepirohy, Souš kaj Most.

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1396.

La municipo pereis en la jaroj 1980–1981 sekve de disvastigado de la minado de brunkarbo. La karbaj galerioj jam estis elminitaj kaj la regiono estis replantita por agrikultura uzo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Devene frue baroka duetaĝa kastelo, alikonstruita en la jaroj 1811–1813 kaj 1836. Kastela kapelo estis konstruita en la jaro 1701.
* Statuo de sankta Johano Nepomuka el la dua duono de la 18-a jarcento

## Pluaj fotoj 

Hořany.jpg|Hořany komence de la 20-a jarcento
Hořany (Most), historická ortofotomapa (50. léta).jpg|Historia ortofotomapo de Hořany (1950-aj jaroj)

Kategorio:Katastraj teritorioj en Most
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Arnold Frederic Wilkins

**Arnold Frederic WILKINS** OBE (naskiĝis la 20-an de februaro 1907 - mortis la 5-an de aŭgusto 1985) estis fizikisto, kiu, kun Robert Watson-Watt, ludis gravan rolon en la disvolviĝo de radaro. En 1935, Watson-Watt petis lin kalkuli la energion bezonatan por altigi la temperaturon de akvo je sep celsiusgradoj je distanco de 5 kilometroj kaj alto de 1 kilometro. Wilkins kalkulis, ke " mortradio " postulus nepraktikan kvanton da energio kaj sugestis anstataŭe, ke aviadiloj estu detektitaj per la reflekto de radioondoj. 

Kategorio:Britaj inĝenieroj
Károly Tóth (monaĥo)

**Károly Tóth** [kAroj tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Károly** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, predikisto, instruisto.

Károly Tóth naskiĝis en 1814 en Pázmánd, li mortis  en Gyulafehérvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Alba Iulia en Rumanio).

## Biografio 
Károly Tóth aliĝis al la franciskanoj en 1831, post novicado kaj teologiaj studoj en li pastriĝis en 1838, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Inter 1842-1844 li predikis al la hungaroj en Pozono, poste li instruis teologion en Pest (urbo), sed ekde 1853 li estis subpastro en la sama urbo. Ekde 1860 li denove predikis en Pozono, en 1864 li akiris pedagogian licencon, poste li estis ĉefamila edukisto, samtempe li instruis la novicojn. Ekde 1870 li estis katekisto en Gyulafehérvár ĝis sia morto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gyónási és áldozási ájtatosság gyermekek számára.* (ankaŭ germane, 1851)
* *Az Istenfélő gyermek vagyis imakönyv gyermekek és ifjak számára.* (1852; plurfoje eldonita, ankaŭ germane)
* *Életleírása Assisi Sz. Ferencz rendéből származó 23 japáni vértanúnak ...* (traduko, 1863)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Mary Fortune

**Mary Helena FORTUNE**, ankaŭ konata per la pseŭdonimo Waif Wander, WW kaj MHF (naskita Wilson; la 29-an de julio 1832 - mortis la 9-an de novembro 1911) estis aŭstralia poetino, ĵurnalistino, vojaĝverkisto, kaj aŭtorino de krimromanoj kaj gotikaj hororaj romanoj. Ŝi estas plej konata pro sia serio *La Albumo de la Detektivo*, unu el la unuaj krimromanoj verkitaj el la vidpunkto de detektivo.

Publikigita en la *Australian Journal* dum pli ol kvardek jaroj, de 1868 ĝis 1908, la kriminalserio de Mark Sinclair, *La Albumo de la Detektivo,* estas unu el la plej longdaŭraj literaturaj krimserioj en la historio. En 1871, sep el ĉi tiuj rakontoj estis publikigitaj sub la titolo *La Albumo de la Detektivo: Rakontoj pri la Aŭstralia Polico*.

Plejparto de ŝiaj verkoj estas krimromanoj, sed Mary ankaŭ esploris aliajn ĝenrojn: ŝi verkis gazetartikolojn, aŭtobiografiojn kaj romantikajn rakontojn. Ŝiaj artikoloj ofte traktis virinojn en la viktoria epoko, la malfacilaĵojn, kiujn ili alfrontis en la socio, sian sendependecon kaj kiom maldika estis la limo inter tio, kio estis konsiderata akceptebla aŭ ĝusta, kaj malmorala. 

## Verkaro 
### Romanoj 
* ''Bertha's Legacy* (1866)
* *Clyzia the Dwarf : A Romance* (1866)
* *The Secrets of Balbrooke : A Tale* (1866)
* *The Bushranger's Autobiography* (1872)
* *Dan Lyons' Doom* (1884)
* *Dora Carleton : A Tale of Australia* (1886)

### Kolektoj de noveloj 
* *The Detective's Album : Tales of the Australian Police* (1871)
* *The Fortunes of Mary Fortune* (1996) redaktita de Lucy Sussex
* *Three Murder Mysteries* (2009)

### Poeziokolekto 
* *Cooee and Other Poems'' (1995)

## Por plia legado 
* 
* 

Kategorio:Skotaj aŭstralianoj
Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Pařidla

**Pařidla** (arĥaike *Paředly*, ) estas nomo de pereinta vilaĝo, kiu estis konsisto de ankaŭ pereinta municipo Kopisty en distrikto Most. Ĝi situis proksimume 2,5 km norde de la centro de Most en supermara alteco 249 metroj. Pařidla estis detruita en la jaroj 1967–1969 pro disvastigado de minado de brunkarbo.

**Pařidla** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,39 km². 

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1341.

La municipo pereis en la jaroj 1967–1969 sekve de disvastigado de la minado de brunkarbo.

## Naturaj rilatoj 
Sur la loko de vilaĝo troviĝis supraĵa Minejo Ležáky. Post ĝia elminado ĝi estis enkadre de replantado de la minturo kreita lago Venuše ĉirkaŭita de ŝutmontoj, en kiun ekde la jaro 1978 metiĝas cindraĵoj de energetikaj trafikoj. Ekde la jaro 2004 en la cindrorubaĵo metiĝas hidromiksaĵo destinita al finfirmado de la tereno antaŭ biologia replantado.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
En Pařidla estis fine de la 1-a jarcento aŭ en la unua duono de la 18-a jarcento konstruita etaĝa kastelo, kiu estis fine de la 19-a jarcento alikonstruita.

## Personecoj 
* Eduard Löwa (1868–1938), politikisto

## Pluaj fotoj 

Pařidla, historická ortofotomapa (50. léta).jpg|Aviadila foto de Pařidla el la jaro 1953
Pařidla 2022-09-03 jezero Venuše.jpg|Lago Venuše
Jezero Most 2018 (20).jpg|Vido al la loko sur la nordorienta bordo de Lago Most, kie situadis vilaĝo Pařidla

Kategorio:Katastraj teritorioj en Most
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Starý Most
Paglia

La rivero **Paglia** (elp. ''/'paʎa/*; ) estas dekstra alfluanto de Tibero. Ĝi naskiĝas el la konfluo de du riveretoj (Pagliola kaj Cacarello) en suda Toskanio sur la orienta flanko de Amiata, ĉirkaŭ je 400&nbsp;m; la plej altaj fontoj de la riveretoj alfluantoj de Pagliola situas super 1000&nbsp;m. Paglia longas 86&nbsp;km kaj atingas la riveron Tiberon sude de Orvieto en Umbrio.

La meznombra jara trafluo ĝuste antaŭ la enfluejo en Tibero estas 11 m³/s; la meznombra monata trafluo en la sama loka altiĝas ĝis 35 m³/s en novembro kaj malaltiĝas ĝis nur 0,3 m³/s en aŭgusto. Paglia povas rapide kreskigi sian akvokvanton post gravaj pluvoj kaj eĉ estigi inundojn.

Ne estas urboj aŭ urbetoj ĉe ĝiaj bordoj; Acquapendente kaj Orvieto, ambaŭ kuŝantaj alte super la rivero, estas proksimaj al ĝi (ĉ.2&nbsp;km), kaj fakte Paglia trafluas orientan ekstercentran kvartalon de Orvieto.

Paglia ankaŭ trafluas naturprotektatan areon, la reservejon *Monte Rufeno'' (Latio).

## Vidu ankaŭ 
* Tibero
Kim Ĝu Ae

**Kim** **Ĝu-ae** (; naskita probable en 2012 aŭ 2013 en Pjongjango) estas la filino de la nordkorea supera gvidanto Kim Ĝong-un kaj lia edzino Ri Sol-ĝu. La nordkorea aŭtoritatoj publikigis malmultajn informojn pri ŝi, kaj multaj detaloj pri ŝi estas nekonataj, inkluzive de ŝia naskodato kaj oficiala nomo.

Ekde ŝia publika debuto en novembro 2022, ŝi regule aperis apud sia patro.  La 2-an de septembro 2025, ŝi akompanis sian patron al lia unua plurflanka renkontiĝo en Pekino — ŝia unua konata eksterlanda apero — kiu rebruligis la debaton pri sinsekvo.

La Nacia Spionservo (NIS) de Sud-Koreio vicigis ŝin kiel la "plej verŝajnan" posteulon de Kim Jong-un en januaro 2024, samtempe notante multajn necertecojn.

La nomon "Ĝu Ae" unue menciis la usona basketbalisto Dennis Rodman en lia raporto pri vizito en 2013, kiun li faris al la nordkorea ĉefurbo Pjongjango. Nordkoreaj dezertuloj intervjuitaj de la sudkorea spionservo asertis, ke du alternativaj nomoj povus esti ŝia nomo: Eun-ĝu () kaj Ĝu-ja (). Dume, la nordkorea diplomato Ri Il-Kyu, kiu rifuĝis al Sud-Koreio en 2023, asertas, ke ŝia nomo estas Ĝu je (주예; 主叡) kaj ke nordkoreaj civitanoj samnomitaj ricevis ordonon ŝanĝi siajn nomojn.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 2010-2019
Kategorio:Nordkoreaj politikistoj
Rudolice

:*Tiu ĉi artikolo temas pri parto de urbo Most. Pri vilaĝo en Ercmontaro temas artikolo Rudolice v Horách.*

**Rudolice** () estas loka parto de la statuta urbo Most. La eksa municipo etendiĝas en sipermara alteco  230 metroj plejparte sur la maldekstra bordo de rivero Bílina sub la suda deklivo de monteto Špičák. Ĝi ligiĝis al la sudorienta parto de la malnova urbo Most. En la 1960-aj jaroj parto de Rudolice estis detruita pro konstruado de transportaj surteraj komunikiloj. Post konstruado de la nuntempa Most la restanta konstruareo situas en la nordorienta parto de la urbo, apartigita de fervojo kaj ŝoseo I/13. Vivas ĉi tie  ().

Rudolice situas en katastra teritorio **Rudolice nad Bílinou** kun areo 1,77 km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1298.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
Sur la teritorio de Rudolice troviĝas torzo de akva muelejo.

## Listo de stratoj 
* Chanovská
* K Vodárně
* Ke skále
* Ke Špičáku
* Mlýnská
* náměstí Svobody
* Na Výšině
* Školní
* Šikmá

## Pluaj fotoj 

Rudolice nad Bílinou.jpg|Historia bildkarto de la vilaĝo

Kategorio:Katastraj teritorioj en Most
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro
Ferenc Vágó

**Ferenc Vágó,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vágó Ferenc** estis hungara franciskana monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Újszász, li mortis  en Gyöngyös.

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en Szolnok, Vác kaj Pest (urbo), poste li studis juron en Scienca Universitato de Budapeŝto. Pro la Hungara revolucio de 1848 li interrompis siajn studojn kaj batalis en la hungara armeo, poste li aliĝis al la franciskanoj en oktobro de 1849. 2 jarojn poste li monaĥiĝis, en 1856 li pastriĝis kaj instruis laŭvice en gimnazioj de Gyöngyös, Szolnok, Szabadka kaj Jászberény. En 1876 li estis levita gimnaziestro en Gyöngyös. Dum solena parolado en 1897 li abrupte ricevis apopleksion. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *A vonzerő hatása a természeti tüneményekre* (1853)
* *A hold és nap vonzerejének hatása a dagály és apály tüneményekre* (1857)
* *A nehézkedés hatása a természeti tüneményekre vegytani szempontból vizsgálva* (1859) 
* *A gyöngyösi katolikus községi nagygimnázium története.* (1896)
* *Egyházi kortan.* (manuskripto)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj