open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reschitzaer Zeitung

***Reschitzaer Zeitung*** (ĝis 1918 *Resiczaer Zeitung*) estis germanlingva semajngazeto (pli malfrue eĉ taggazeto) kiu aperis inter januaro 1887 kaj 1940 en Reșița.

Ofertis ĝi al la legantaro politikajn novaĵojn lokajn kaj internaciajn, felietonon, kulturajn kaj ekonomiajn raportojn kaj borsajn informojn. Longjara ĉefredaktoro estis Moritz Vadász.

## Literaturo 
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920.* Ĉe: *Berichte und Forschungen 11* (2003), p. 59–143 (surrete ).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften.* Regensburg 2013, p. 905-906 (surrete ).

## Notoj 
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Rumanaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1887
Kategorio:Malaperis en 1940
Kategorio:Banato
Bundi

**Bundi** () estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Bundi havis populacion de  en 2020 kun legopovo de 67%, pli alte ol la landaveraĝo.   

## Geografio 
Bundi situas 268 metrojn super la marnivelo en valo inter montoj de Aravali-Montaro. Kota (Raĝastano) troviĝas 34, Tonk (Raĝastano) 81, Baran (Barato) 94, Savai Madhopur 96, Bhilvara 103, Ĉitorgar 121, Beavar 153, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 166 (voje 210), Ŝivpuri 202, tutlanda ĉefurbo Delhio 388, Mumbajo 776, Kolkato 1331 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|

## Historio 
En la antikvaj tempoj la areo estis loĝita fare de diversaj lokaj triboj. Bundi laŭdire derivas sian nomon de iama tribviro. En 1342 oni establis princan ŝtaton kun la samnoma ĉefurbo. La municipa statuso alvenis en 2012.

## Ekonomio 
Bundi estas la metia kaj komerca centro en la agrikultura kampo. Ekde la 1970-aj jaroj la serva sektoro kaj la turismo ludis specifan rolon en la urba ekonomia vivo.

## Lingvoj 
En Bundi la oficiala lingvo estas la hindia, sed estas akceptata la :en:Harauti language.

## Religioj 
La loĝantoj de Bundi konsistas el hinduoj (74%), muslimoj (21,5%), ĝajnistoj (3%), sikoj (1%).

## Klimato 
En Bundi la vetero ĝenerale estas varma kaj senpluva. La vintra sezono daŭras de mezo de novembro ĝis februaro kaj somera sezono daŭras de marto ĝis mezo de junio. La periodo de mezo de junio ĝis septembro estas la musonsezono. Jare pluvas averaĝe ĉirkaŭ 800 mm, la jara averaĝa temperaturo estas 26 °C.

## Trafiko 
Bundi havas trairan ĉefvojon, krome kuras al la urbego kvar aliaj vojoj. Stacidomo de Bundi situas rande laŭ fervoja linio Kota-Ĉitorgar. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝodpur.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* fortikaĵo konstruita en 1354
* palaco, najbara kun la fortikaĵo
* kvarangula artefarita lago en la urbocentro 
* festivaloj
* kvindeko da ŝtupaj putoj, unu el ili 46 metrojn profunda
* televida turo

## Fontoj 
* WikiTrans

Bundi27.jpg|Palaco
Bundi palace.jpg|Televida turo

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Raĝastano
Bistritzer Zeitung

***Bistritzer Zeitung*** estis germanlingva semajngazeto kiu aperis inter 1890 kaj 1918 en Bistrița. 

Prezentante sin kun politika fokuso ĝi liveris al la legantaro superrigardojn pri politikaĵoj el tuta mondo, krome aferojn koncernantajn komercadon kaj agrikulturon. Ankaŭ felietonon ĝi havis.

Post la Unua mondmilito ĝi ĉesis. 

## Chefredakistoj 
* Carl Ludwig 
* Gustav Kelp (ekde la 6.4.1895)
* Carl Schell (ekde la 11.7.1896)
* Gustav Kelp (ekde la 18.7.1896)
* Fritz Clemens (ekde la 2.1.1897)
* Gustav Kelp (ekde la 9.7.1898)
* Fritz Clemens (ekde la 23.7.1898)
* Johann Hann (ekde la 22.9.1900)
* Johann Höchsmann (ekde la 16.5.1903)

## Literaturo 
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920.* Ĉe: *Berichte und Forschungen 11* (2003), p. 59–143 (surrete ).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften.* Regensburg 2013, p. 821 (surrete ).

## Eksteraj ligiloj 
*numero de la 14.7.1906

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Hungaraj gazetoj 
Kategorio:Aperis en 1890
Kategorio:Malaperis en 1918
Kategorio:Transilvanio
Orna de Gállego

**Orna de Gállego** [ORna deGAljego] () estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.  

300px|eta|maldekstre|Orna de Gállego, ekprintempe, kaj monto Peña Oroel fone.
La loĝloko Orna de Gállego (789 msm) mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera, fakte inter Arto kaj Latrás. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

## Historio 
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Orna de Gállego suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).
 
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Orna de Gállego oni malaltiĝis el 133 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 14 loĝantoj (2019).

## Aktualo 
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la preĝejo de Sankta Mikaelo de fino de la 11-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Bibliografio
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Loĝlokoj de la provinco Ŭesko
Bistritzer Deutsche Zeitung

***Bistritzer Deutsche Zeitung*** () estis germanlingva semajngazeto kiu aperis inter 1913 kaj 1941 en Bistrița. 

## Historio 
La po du numerojn por semajno havinta periodaĵo (kun la subitolo naciema *Organ für völkische Interessen*) havigis al la legantaro politikajn aferojn lokajn kaj eksterlandajn. Ĉefredaktoro estis komence Hans Rührig, ekde la 1.1.1916 Gustav Zikeli. Fine de marto 1916 ĝi unuiĝis kun *Bistritzer Wochenschrift*. En 1919 enkorpiĝis en ĝi ankoraŭ *Sächsisch-Regener Wochenblatt*. En la kadro de intencite kreskanta forigo de amaskomunikila diverseco dum la Dua mondmilito la gazeto ĉesis la aperon en la 17.1.1941.

## Literaturo 
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920*. Ĉe: *Berichte und Forschungen 11* (2003), p. 59–143 (surrete ).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften.* Regensburg 2013, p. 820-821

## Referencoj 
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Rumanaj gazetoj 
Kategorio:Aperis en 1913
Kategorio:Malaperis en 1941
Kategorio:Transilvanio
Arader Zeitung

***Arader Zeitung*** estis germanlingva taggazeto kiu aperis inter 1852 kaj 1875 en Arad. Malgraŭ sia loka karaktero ĝi ĝuis pri granda ĝenerala ŝato kaj legantaro en Banato, Supra Hungarujo kaj Transilvanio. 
## Historio
Antaŭula produkto estis la de Heinrich Goldscheider fondita periodaĵo *Arader Kundschaftsblatt* (1837–1848), kiu malaperis pro tro severaj cenzuraj mezuroj dum la revolucia jaro de 1848. Du jarojn pli malfrue Goldscheider publicis *Arader Anzeiger* en du lingvoj (germane kaj hungare) kies titolo finfine ŝanĝiĝis je *Arader Zeitung*.

Liveradis enlandajn kaj eksterlandajn novaĵojn kiujn oni transprenis ofte rekte el aliaj gazetoj (ekz. Austria; Triester Zeitung; Bremer Handelsblatt). Koncerne komercadon kaj merkatajn aferojn oni tamen porparolis decide ankaŭ por lokaj interesoj. La felietono dediĉis sin al kulturaj temoj prezentante multajn tradukojn, ekz. de la hungara verkistino Lilla Szilágyi Bulyovszkyné.

Inter 1875 kaj 1918 ekzistis ankoraŭ *Arader Tageblatt*. Ne klaras inter la gazetesploristoj ĝis hodiaŭ ĉu ĝi estis intencota kiel posteula produkto por *Arader Zeitung* aŭ ne.

La inter 1920 kaj 1944 aperinta samtitola gazeto (kun la klariganta subtitolo *Das Blatt der Deutschen in Rumänien*; eldonisteco de Nikolaus Bitto) estis multe malpli liberalisma..

## Literaturo 
* Heinrich Réz: *Deutsche Zeitungen und Zeitschriften in Ungarn vom Beginn bis 1918*. München 1935, p. 47.
*Jörg Riecke, Tina Theobald (eld.): *Deutschsprachige Zeitungen im östlichen Europa. Ein Katalog*. Bremen 2019, p. 493–495.
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920*. Ĉe: Berichte und Forschungen 11 (2003), p. 59–143 (surrete ).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa*. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften. Regensburg 2013, p. 808–810 (surrete ).

## Referencoj 
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Hungaraj gazetoj

Kategorio:Aperis en 1852
Kategorio:Malaperis en 1875
Kategorio:Aperis en 1920
Kategorio:Malaperis en 1944
Kategorio:Banato
Samaria (III) fosfato

**Samaria (III) fosfato** aŭ **samaria (III) ortofosfato** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la samaria (III) hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo. Samaria (III) fosfato posedas 1 samariatomon, 1 fosforatomon kaj 4 oksigenatomojn. Samaria (III) fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de samariaj derivaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **samaria (III) fosfato** per traktado de **samaria (III) hidroksido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **samaria (III) fosfato** per traktado de **samaria (III) hidroksido** kaj **fosfata anhidrido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **samaria (III) fosfato** per traktado de **samaria (III) klorido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 4 
* Preparado de la **samaria (III) fosfato** per traktado de **samaria (III) hidroksido** kaj **fosforila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Fosfatoj

## Referencoj 
Fosfatoj
Kategorio:Fosfatoj
Böhmerwald-Volksbote

***Böhmerwald-Volksbote*** (kun la flanka titolo *Sozialdemokratisches Organ für Südböhmen*) estis semajna gazeto germanlingva kun socialdemokratia fokuso. 

Ĝi aperis la unuan fojon en la 8.10.1909 kaj la lastan en la 13.7.1919 en Linz kaj Český Krumlov. 

La antaŭula produkto estis *Böhmerwaldbote*.

## Literaturo 
* Helmut W. Lang (eld.): *Österreichische Retrospektive Bibliographie (ORBI).* Reihe 2: *Österreichische Zeitungen 1492–1945.* Volumo 2: Helmut W. Lang, Ladislaus Lang, Wilma Buchinger: *Bibliographie der österreichischen Zeitungen 1621–1945. A–M.* Redaktite ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko, eldonejo K. G. Saur, Munkeno 2003, ISBN 3-598-23384-1, p. 152

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
* skanitaj numeroj inter 1913 kaj 1919

 

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Politikaj gazetoj

Kategorio:Aperis en 1909
Kategorio:Malaperis en 1919 
Kategorio:Historio de Bohemio
Akceptebla ĉiutaga ingestado

[eta|dekstre|La akceptebla ĉiutaga ingestado de [dolĉigiloj respondecas pri diversaj malsanoj.]]
**Akceptebla ĉiutaga ingestado**, ACI aŭ ADI () estas nombra valoro, mezurita en mg/kg, kiu determinas la kvanton, ke substanco povas esti konsumita ĉiutage, sekure, dum la tuta vivo.

La koncepto unue estis enkondukita en 1961 fare de la Eŭropa Konsilio kaj poste de la Komuna FAO/OMS-Komisiono de Ekspertoj pri Nutraĵaj Aldonaĵoj, komisiono konservita fare de du Unuiĝintaj Nacioj-institucioj, la Organizo pri Nutrado kaj Agrikulturo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj la Monda Sanorganizacio. (FAO kaj OMS, respektive en ties anglaj ĉefliteroj).

ACI-valoro baziĝas sur aktuala esplorado, per longdaŭraj bestaj studoj kaj homaj observoj. Komence, oni starigas nivelon kiel Neniu Adversa Efiko Observebla (angle, NOAEL, No Observable Adverse Effect Level), la kvanto de substanco kiu ne montras toksajn efikojn. Ordinare studoj estas faritaj kun diversaj dozoj, inkluzive de altaj. En la kazo de multoblaj studoj pri malsamaj efikoj, la plej malalta NOAEL estas ĝenerale uzata. Poste, la NOAEL (aŭ alia deirpunkto kiel referenca dozado) estas dividita per sekurecfaktoro, konvencie 100, por taksado kaj analizado pri diferencoj inter bestaj kaj homaj testoj (kies faktoro estas 10) kaj eblaj diferencoj pri sentiveco inter homoj (alia faktoro de 10).  Sekurecaj faktoroj kun valoroj malsamaj ol 100 povas esti uzataj, se tio estas pravigita pro la necerteco de la komenca valoro (NOAEL aŭ BMDL). Ekzemple, se la ADI estas bazita sur datumoj de homaj studoj, la sekureca faktoro estas kutime 10.

La ADI estas konsiderata sekura ingestaĵo por sana plenkreskulo kun normala pezo, kiu konsumas mezan ĉiutagan kvanton de la koncerna substanco. Pli altaj sekurecfaktoroj por infanoj estis diskutitaj, sed oni opiniis, ke ili ne estas necesaj ĉar elimino de kemiaĵoj estas kutime pli rapida ĉe infanoj.  La ADI ne konsideras alergiajn reagojn, kiuj estas individuaj respondoj kaj ne dozo-dependaj fenomenoj.

## Ekzemploj 
Jen la ADI de kelkaj **dolĉigil-oj**:
*  korpa pezo por la saĥarino
*  korpa pezo por la ciklamato
*  korpa pezo por la kalia acesulfamo
*  korpa pezo por la aspartamo

Jen la ADI de kelkaj pesticido-oj:
 
*  korpa pezo por la boskalido;
*  korpa pezo por la biksafeno;
*  korpa pezo por la sedaksano.

Tiamaniere ke, por alteni ĉi tiujn ciferojn sole,  viro povas engluti, ĉiutage, ĝis  da saĥarino,  da ciklamato,  de kalia acesulfamo kaj  de **aspartamo** sen risko por lia sano.

## Vidu ankaŭ 
* dolĉigilo

Kategorio:Nutrado
Bonsai Kitten

***Bonsai Kitten*** estis satira retejo asertanta, ke eblas ŝtopigi katidon en vitran vazon kaj kreskigi ĝin tiel, ke ĝia korpo fleksiĝas al la formo de la kruĉo. La nomo "bonsajo" ĉi tie rilatas al la japana tradicia maniero kreskigi arbojn en florpotoj. La retejo estis kreita de studento kiu uzas la kromnomon "Dr. Michael Wong Chang". La bildoj estas plejparte falsaj (faritaj per bildprilaborado).

La fondinto de la retejo diris, ke la kubforma akvomelono kreskigita en kruĉo estis la inspiro por inventi la retejon.
Naŭzite de la enhavo de la retejo, homoj vaste petis ke ĝi estu fermita. PETA diris, ke ili ekkonis la retejon kaj trovis, ke ĝi estas nur ŝerco. Tamen la organizo konsideris la enhavon malkonvena kaj tute ne amuza. Almenaŭ en Finnlando iuj asertis, ke la paĝaro estas devata nuligi por, ke neniu frenezulo ne komencos vere fari bonsaikatojn.

En la romano *Bonsai Kitten* de hinda Lakshmi Narayan, la esprimo "bonsaja katido" estas utiligita kiel metaforo por priskribi la bonsajkatid-similan pozicion de la ĉeffiguro Divya rilate al sia propra familio kaj socio ĝenerale. Lakshmi Narayan origine lernis pri la bonsaja katidofenomeno de la bestkuracisto de ŝia hundo. Ili poste trovis, ke la retejo estis fraŭdo, sed la nomo *Bonsai Kitten* restis ĉe la aŭtoro. Ŝi poste uzis ĝin en sia romano por priskribi la malfacilaĵojn de junaj hindaj novedzinoj. Laŭ Lakshmi Narayan, ili inkludas, inter aliaj aĵoj, la postulon ke "virino estu kaptita juna" kaj "farita por konveni onies propran menson".

## Ligiloj 
* bonsaikitten.com en la interreta arkivo

Kategorio:Bestaj rajtoj
Schuko

***Schuko*** aŭ **ŝuko**, mallongigo por la germana vorto *Schutzkontakt*, (protekta kontakto al tero) estas tipo de elektra konektilo. La ligoj al la protektaj flankaj kontaktoj estas faritaj per kontaktrisortoj tiel ke li okazas antaǔ la kontaktoj de la stiftoj. La diametro de la stiftoj (4,8 mm) kaj la distanco inter ili (19 mm) kongruas kun tiuj de la franca normo. Ĝi estas konsiderita taŭga por daŭra elektra kurento je 16 A.

"Schuko" mem estas registrita marko de germana kompanio establita por posedi la esprimon.
eta|dekstre|

## Vidu ankaŭ 
* Klemo
* Konduktilo
* Konektilo
* Konektingo
* Kontaktoro
* Ŝaltilo
* Ŝtopilo (apartigilo)
[eta|280ra|center|[Konektilo "Schuko" laǔ CEE 7/4 (Tipo F)]]

Kategorio:Elektrotekniko
Salzburger Chronik

**Salzburger Chronik** () estis romkatolika gazeto en Aŭstrio kiu aperis inter 1865 kaj 1938 en Salcburgo. Ĝis 1873 ĝi nomiĝis *Salzburger Chronik für Stadt und Land*, kaj la en 1938 posteulanta produkto portis la nomon *Salzburger Zeitung*.

Komence temis pri semajngazeto sed ekde 1867 po tri numerojn por semajno oni presis. Por povi konkurenci ĝi iĝis en 1882 eĉ taggazeto.

## Historio 
Fondis ĝin en 1876 la estro de la Porpastra seminario de Salcburgo, Johann Zimmermann. Unua eldonisto estis Joseph Schwer, kiun posteulis inter 1887 kaj 1897 la unua ministroprezidanto de Salcburgio Alois Winkler kaj poste Sebastian Danner. De 1908 ĝis malapero posedantis kaj eldonistis la grupo *Salzburger Preßverein*. Redaktisto estis tie ekz. la politikisto kaj pastro Leonhard Steinwender.

## Enhavo 
Komence la rubrikoj malmultis. Ĉ. la 1870-a jaro ekzistis felietono, tagraporto, korespondadoj, pripersonaj informoj, eltiraĵoj el la proklamilo de la publikaj institucioj kaj oficejoj *Amtsblatt* kaj la aktualaj borsokursoj respektive la greno-prezoj. Post la eksplodo de la Unua mondmilito multis engazete la primilitaj informoj, memkompreneble.

## Literaturo 
* Waltraud Jakob: *Salzburger Zeitungsgeschichte*, disertacio, Salzburg 1978
* Franz Kläring: *Aufbau und Ausbau. Der Salzburger Preßverein durch sechs Jahrzehnte*. Ĉe: *Salzburger Volkszeitung*, 29.11.1968
* Helmut W. Lang (eld.): *Österreichische Retrospektive Bibliographie (ORBI).* Reihe 2: *Österreichische Zeitungen 1492–1945.* Band 3: Helmut W. Lang, Ladislaus Lang, Wilma Buchinger: *Bibliographie der österreichischen Zeitungen 1621–1945. N–Z.* Redaktite ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko, eldonejo K. G. Saur, Munkeno 2003, ISBN 359823385X
* jubilea eldono de *Salzburger Chronik*, 12.4.1914 (surrete)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* numeroj inter 1873 kaj 1918

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1873
Kategorio:Malaperis en 1938
Kategorio:Aŭstriaj gazetoj
Kategorio:Salcburgio
Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Artosilla

**Artosilla** [artoSIlja] () estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.  

La loĝloko Artosilla (990 msm) mem estas en la suda valo Guarguera iom norde de la rivero Guarga. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Proksime estas nune senhomejo Arruaba. 

## Historio 
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Artosilla suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). En la fino de la 1970-aj jaroj la loko senhomiĝis, sed poste venis novaj loĝantoj.
 
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Artosilla oni malaltiĝis el 20 loĝantoj en 1930 ĝis nunaj 27 loĝantoj (2021).

## Aktualo 
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Bibliografio
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Loĝlokoj de la provinco Ŭesko
Kutĉmitra

**Kutĉmitra** (, *Kacchamitra*), ekster Esperantujo **Kutchmitra**, estas guĝaratlingva taggazeto eldonata de Buĝ, distrikto Katĉ, en ŝtato Guĝaratio de Barato. Ĝin posedas la amaskomunikilara grupo Janmabhoomi.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

* 

Kategorio:Gazetoj de Barato
Esperanto-Asocio de Tanzanio

[eta|dekstra|250px|La situo de [Tanzanio en la kontinento Afriko.]]
La **Esperanto-Asocio de Tanzanio** (**EATA**) estas la landa Esperanto-asocio en la orientafrika ŝtato Tanzanio. La asocio fondiĝis en decembro 2019, parte de aktivuloj de la antaŭa asocio.

La Asocio estas la plej nova landa asocio de UEA. Ĝia aliĝpeto estis akceptita de la komitato de UEA dum la Universala Kongreso en Montrealo en aŭgusto 2022.

Ĝia aliĝo al UEA daŭris, ĉar UEA ne povis akcepti la originan statuton. La fine akceptita versio de la statuto laŭvorte ripetas la formulojn en la statuto de UEA pri neŭtraleco kaj respekto al homaj rajtoj. Samtempe EATA sin devigas sekvi ĉiujn leĝojn de Tanzanio, kio evidente estas nepra kondiĉo por ke la asocio povu funkcii.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de tanzaniaj esperantistoj

## Eksteraj ligiloj 
* bazaj informoj pri la asocio en la retejo de UEA
* Heidi Goes: universitata papero "La Esperanto-movado en Afriko kun speciala atento pri Tanzanio kaj Togolando", Gent/Leiden 1999 (en formato PDF)

Kategorio:Tanzaniaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2019
Kategorio:2019 en Tanzanio
Kategorio:2022 en Tanzanio
Kategorio:Esperanto en 2019
Mangana (III) fosfato

**Mangana (III) fosfato** aŭ **mangana (III) ortofosfato** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la mangana (III) hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas rozkolora aŭ cindrokolora solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en fortaj acidoj. Mangana (III) fosfato posedas 1 manganatomon, 1 fosforatomon kaj 4 oksigenatomojn. Mangana (III) fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de manganaj derivaĵoj. 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **mangana (III) fosfato** per traktado de **mangana (III) hidroksido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **mangana (III) fosfato** per traktado de **mangana (III) hidroksido** kaj **fosfata anhidrido**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **mangana (III) fosfato** per traktado de **mangana (III) klorido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **mangana (III) fosfato** per traktado de **mangana (III) hidroksido** kaj **fosforila klorido**:

## Vidu ankaŭ
* Fosfatoj

## Referencoj 
Kategorio:Fosfatoj
Novjara parolado de prezidanto de Finnlando

[eta|La Prezidanto de la Respubliko [Kyösti Kallio donante sian lastan novjaran paroladon dum la vintra milito en 1940.]]
eta|Urho Kekkonen efektivigas la duan televidan novjarparolon dum jaro 1959.

**Novjara parolado de prezidanto de Finnlando** () estas parolado, kiun faras prezidanto de Finnlando la 1-an de januaro en finna televido kaj radio normale unue finne kaj poste svede. La prezidanto rakontas kaj komentas pri aferoj, kiuj okazis en la lasta jaro. Li komencas la finnlingvan parolon per vorto *kansalaiset* kaj la svedlingvan parolon per la vorto *medborgare*, ambaŭ havas signifon "civitanoj". La unuan novjaran parolon de respubliko de Finnlando en finna radio parolis Pehr Evind Svinhufvud la 1-an de januaro 1935, la unuan parolon en televido Urho Kekkonen la 1-an de januaro 1958. La unuan kolortelevidan parolon parolis Kekkonen la 1-an de januaro 1969.

## Ligiloj 
* La lasta novjara parolado de prezidanto Urho Kekkonen dum jaro 1981 finne kaj svede

Kategorio:Politiko de Finnlando
Kategorio:Paroladoj
Pekka Kettunen

**Pekka Antti Kalervo Kettunen** (nask. la 17-an de marto 1952 en Jyväskylä) estas konsultisto kaj iama urbestro de Kerava (1988-1994) kaj Jyväskylä (1994-2004). Li havas magistron en inĝenieristiko. Antaŭ lia oficperiodo kiel urbestro, li funkciis kiel la politika sekretario de Transportministro Matti Luttinen, inter aliaj aĵoj. En 2000, al li estis premiita per honordoktoreco en ekonomiko ĉe la Universitato de Jyväskylä.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Andersson

**Andersson** estas unu el la plej ordinaraj familinomoj en Svedio. Ĝi signifas filon de Anders. Krom Svedio, ĝi estas vaste uzata en Finnlando.

## Konataj Andersson-oj 
*Benny Andersson, sveda komponisto kaj kantisto
*Bibi Andersson, sveda aktoro
*Dan Andersson, sveda verkisto kaj poeto
*Erik Andersson, sveda esperantisto, pentrist-mastro de fervojaj kompanioj
*Harald Andersson, sveda esperantisto kaj fakdelegito pri religio kaj kosmologio de Martinus
*Harriet Andersson, sveda aktorino
*Johan Gunnar Andersson, sveda arkeologo kaj antropologo
*Li Andersson, svedlingva finnlanda politikisto
*Magdalena Andersson, sveda politikisto
*Markku Andersson, finna politikisto, eksa urbestro.

Kategorio:Familiaj nomoj
Sorengo (stacidomo)

**Sorengo** estas fervoja stacidomo en Sorengo, Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Sorengo
* Sorengo Laghetto (stacidomo)
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Svislando
Kategorio:Lugano (distrikto)
Li Andersson

**Li ANDERSSON** (naskiĝis la 13-an de majo 1987 en Turku) estas 
svedlingva finnlanda politikisto. Ŝia partio estas Maldekstra Ligo. Ŝi estas parlamentano ekde 2015, prezidanto de sia partio ekde 2016 kaj ministro pri instruo ekde 2019.

## Bildgalerio 

Hallituksen neuvottelu Säätytalossa 13.5.2020 (49890027078).jpg|Estrarkunsido ĉe Säätytalo, 13-a de majo 2020
Hallituksen_tiedotustilaisuus_koronavirustilanteesta_20.3.2020._(49679102136).jpg|La registaro prezentas ampleksajn ekonomiajn rimedojn por minimumigi la damaĝon de la koronavirus-epidemio.
Dosiero:Valtioneuvoston_yleisistunto_30.1.2020_(49464130187).jpg|En la registara oficejo.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Laguarta

**Laguarta** [laGŬARta] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.  

La loĝloko Laguarta estas en la suda valo Guarguera iom norde de la rivero Guarga kaj ĉe la ŝoseo A-1604, kiu laŭiras la riveron. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Proksime estas senhomejo Cañardo. 

## Historio 
Ĝi estis menciita en la 17-a jarcento, ekzemple en nuptaj dokumentoj de 1627 kaj 1648).

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Laguarta suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). En la fino de la 1970-aj jaroj la loko senhomiĝis, sed poste venis novaj loĝantoj.
 
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Laguarta oni malaltiĝis el 112 loĝantoj en 1950 ĝis nunaj 6 loĝantoj (2019).

## Aktualo 
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj kaj la preĝejo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Bibliografio
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Loĝlokoj de la provinco Ŭesko
(162058) 1997 AE12

**(162058) 1997 AE12** estas tre malgranda meze hela kaj malrapide rotacianta marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso kaj ekstere tanĝas tiun de la Tero proksime de sia suprenira nodo.

• Ĝia marsa MOID estas 0,01418 astronomia unuo (2,121 milionoj da km),
• ĝia tera MOID estas 0,08633 astronomia unuo (12,915 milionoj da km).

• La  ĝi pasos al 0,03761 astronomia unuo (5,626 milionoj da km) de Marso,
• la  ĝi pasos al 0,04107 astronomia unuo (6,144 miliono da kilometroj) de ĉi tiu planedo.

• La  ĝi pasis al 0,12382 astronomia unuo (18,523 milionoj da km) de la Tero,
• la  ĝi pasos al 0,10423 astronomia unuo (15,593 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Csilla Füri

'*** , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Füri Csilla*', estas hungara moderna pentatlonisto, naĝisto, olimpiano, dufoja mondĉampiono.

 naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 komence estis naĝisto en ĉefurba sportklubo, kie ŝi estis hungara ĉampiono en 1988. Post du jaroj ŝi jam estis ano de la hungara nacia pentatlona teamo. Ŝi estis hungara pentatlona ĉampiono po trifoje individue, respektive teame, stafete dufoje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2004 sen medalo, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua en 2002 kaj 2003 teame, respektive stafete. Ŝiaj plej konataj trejnistoj estis Tamás Kancsal kaj Péter Kelemen. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2007, pri la sensporta vivo mankas informoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare 
* datenoj angle
* datenoj angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj modernaj pentatlonistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Gyula Duba

**Gyula Duba** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Duba Gyula**, estis slovakia hungara verkisto, membro de Hungara Arta Akademio (2005).

 naskiĝis la  en Hontianska Vrbica (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio), li mortis la .

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, respektive en Slovakio. Li maturiĝis en mezlernejo en Košice en 1954, poste li akiris diplomon en Slovaka teknologia universitato en Bratislava en 1959, pli poste li estis soldato 2 jarojn. Inter 1959-1968 li redaktis hungarlingvan gazeton, inter 1968–1983 li estis ĉefredaktoro de hungarlingva revuo, poste li estis ĉefredaktoro de hungarlingva eldonejo en Bratislavo, pli poste li estis liberprofesia verkisto. Li emeritiĝis en 1993. Li ricevis slovakajn kaj hungarajn premiojn inter 1967-2008, en 2023 premion Kossuth.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A nevető ember és egyéb vidám írások* (1959)
* *Csillagtalan égen struccmadár* (noveloj, 1963)
* *Szabadesés* (romano, 1969)
* *Ívnak a csukák* (romano, 1977)
* *Európai magány* (noveloj, eseoj, 1987)
* *Az idő hangjai* (eseoj, 1998)
* *Az élet lehajló ága* (romano, 2006)
* *Lámpagyújtás. Emlékek, hangulatok* (2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva aprezo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Slovakiaj hungaroj
Lesley Lokko

**Lesley Naa Norle LOKKO** (naskis la 1-an de januaro 1964) estas ganaa-skota arkitekto, akademiano kaj romanverkisto.

## Fruaj jaroj kaj edukado 
Lesley Lokko naskiĝis en Dundee. La filino de ganaa kirurgo kaj skota juda patrino. Ŝi kreskis en Ganao kaj Skotlando (Britio). En la aĝo de 17 ŝi iris al privata loĝlernejo en Anglio. Ŝi komencis studi la hebrean kaj araban en la Universitato de Oksfordo, sed forlasis la programon kaj translokiĝis al Usono. Ŝi studentiĝis ĉe la Bartlett Lernejo de Arkitekturo, University College London, kaj akiris PhD en Arkitekturo de la Universitato de Londono en 2007.

## Kariero 
Multo de la verkado de Lokko enhavas temojn de kultura kaj rasa identeco. Ŝi prelegas regule en Sud-Afriko, kaj ankaŭ instruis en Britio kaj Usono. Ŝi ankaŭ skribas regule por *The Architectural Review*. Ŝi estas direktoro de la Graduate School kaj lektoro de Arkitekturo ĉe la Universitato de Johanesburgo.

## Verkoj 
* 2000: *White Papers, Black Marks: Race, Culture, Architecture*
* 2004: *Sundowners*
* 2010: *One Secret Summer*
* 2011: *A Private Affair*
* 2021: *Soul Sisters*

### Kiel redaktoro 
* 2000: *White Papers, Black Marks: Architecture, Race, Culture*
* 2017: *FOLIO: Journal of Contemporary African Architecture *
* 2020: *FOLIO: Journal of Contemporary African Architecture Vol 2 https://www.issuu/foliojournalofafricanarchitecture*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lesley Lokko oficiala retejo
* Lesley Lokko paĝo ĉe *La Arkitektura Revizio*
* Lisa Allen-Agostini, "Transformanta lapejzaĝon de Afriko", *Trinidad kaj Tobago Newsday*, 11 junio 2018.
* 
* Eleanor Juna, "Lesley Lokko: Kultura Revoluciulo"

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Arkitektoj
Kategorio:Verkistoj
Brünner Hebammen-Zeitung

**Brünner Hebammen-Zeitung** estis germanlingva fakgazeto (monatgazeto) por akuŝist(in)oj kiu aperis inter 1907 kaj 1920 en la moravia urbo Brno.

Temis pri la organo de la Ligo de Aŭstriaj Akuŝistinoj kies sidejo estis en tiu rubo.

## Literaturo 
* H. Rister: *Schlesische Periodica und Serien*, Wiesbaden 1975

## Eksteraj ligiloj 
* Skanitaj numeroj inter 1910 kaj 1918

Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1907
Kategorio:Malaperis en 1920
Kategorio:Ginekologio kaj akuŝologio
Kategorio:Historio de Brno
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj gazetoj
Kalvinana preĝejo (Sándorfalva)

La **Kalvinana preĝejo** estas sakrala monumento historia (deklarita en 1999) en urbo Sándorfalva (Hungario).

## Historio 
En la 19-a jarcento ĉefe katolikoj vivis en Sándorfalva, la sporadaj kalvinanoj apartenis eklezie al Szeged. Post Traktato de Trianon alvenis ankaŭ kalvinanoj. Tiutempe la kalvinanoj kaj la luteranoj unuiĝis en la tiama vilaĝo. En 1939 la vilaĝo donacis parcelon al la kalvinanoj, ili kolektis monojn eĉ en eksterlande kaj ili konstruis propran kirkon finkonstruitan en 1940. Ĝi estis renovigita en 1999.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto laŭ vojo. La fasado estas malsimetria, dekstre la malalta turo altiĝas. La enirejo estas meze, pli supre 3 malgrandaj fenestroj estas videblaj.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* historio hungare

Sandorfalva
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Sándorfalva
Rubrouck

'*** - jen france, origine nederlande respektive flandre **Rubroek*' - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde ''Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono **. 
 
Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *rubrouckois(es)''.

La teritorio havas komunan limon kun . 

 

## Partnera komunumo 
*  Bulgan (Булган, ᠪᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ) en Mongolio (laŭ guglo-mapoj en distanco de 7900 km !)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Komunumoj de Nord
Bogsáner Zeitung

***Bogsáner Zeitung*** () estis germanlingva semajngazeto kiu aperis inter 1900 kaj majo 1932 en Bocșa. 

Ĝia antaŭa produkto, kiu ankaŭ originis el Bocșa, estis *Krassó-Szörényer Post*. Ĝi proponis al la legantaro lokajn novaĵojn, sciindaĵojn el fremdaj landoj, felietonon kaj parton kun reklamo-anoncoj. Dum multaj jaroj ĉefredaktoris Adolf Rosner. La periodaĵo sukcesis ne ĉesi kaj daŭrigis sian ekziston eĉ post la Unua mondmilito. 
## Literaturo 
* Mária Rózsa: *Deutschsprachige Presse in Ungarn 1850–1920.* Ĉe: *Berichte und Forschungen 11* (2003), p. 59–143 (surrete ).
* Albert Weber: *Bibliographie deutschsprachiger Periodika aus dem östlichen Europa. Teil 1: Zeitungen und Zeitschriften.* Regensburg 2013, p. 822 (surrete ).

## Notoj
* 

Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Ĉernivco
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj

Kategorio:Aperis en 1900
Kategorio:Malaperis en 1932
Bukowinaer Post

***Bukowinaer Post*** kaj ***Bukowinaer Rundschau*** estis germanlingvaj taggazetoj kiu aperis en Ĉernivco.

Ĉi-lasta eldoniĝas inter 1882 kaj 1893 dufoje aŭ trifoje por semajno kaj poste ĝis 1907 ĉiutage en la eldonejo de Hermann Czopp el propra presejo. 

La liberalisma *Bukowinaer Post* aperis inter 1893 kaj 1914 trifoje sub la eldonistado kaj ĉefredaktorado de Moriz Stekel. Longan tempon estis konkurenco inter ĝi kaj *Czernowitzer Zeitung*. Fakte temis pri la plej grava loka periodaĵo antaŭ la naskiĝo de la grandaj taggazetoj *Czernowitzer Tagblatt*, *Czernowitzer Allgemeine Zeitung* kaj *Czernowitzer Morgenblatt*. 

## Literaturo 
* H. Gold (eld.): *Geschichte der Juden in der Bukowina, Ein Sammelwerk*, Band 2, Tel-Aviv 1962, p. 32
* E. Prokopowitsch: *Die Entwicklung des Pressewesens in der Bukowina*, Wien 1962
## Eksteraj ligiloj
*skanitaj eldonoj de BP
*skanitaj eldonoj de BR 

* 

Kategorio:Gazetoj en Aŭstri-Hungario
Kategorio:Ĉernivco
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1893
Kategorio:Malaperis en 1914
Kalcia fosfato

**Kalcia fosfato** aŭ **kalcia ortofosfato** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la kalcia hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas blanka, sendora, senforma, ne brulema solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en fortaj acidoj. Kalcia fosfato posedas 3 kalciatomojn, 2 fosforatomojn kaj 8 oksigenatomojn. Kalcia fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de kalciaj derivaĵoj. 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **kalcia fosfato** per traktado de **kalcia hidroksido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **kalcia fosfato** per traktado de **kalcia hidroksido** kaj **fosfata anhidrido**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **kalcia fosfato** per traktado de **kalcia klorido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **kalcia fosfato** per traktado de **kalcia hidroksido** kaj **fosforila klorido**:

## Vidu ankaŭ
* Fosfatoj

## Referencoj 
Kategorio:Fosfatoj
László Fábián (moderna pentatlonisto)

**László Fábián** [lAslO fAbiAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fábián László** estis hungara pentatlonisto, skermisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj sesfoja monda ĉampionoj.

László Fábián naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Fábián akiris diplomojn en 1988, 1989 kaj 1997. Ekde 1994 li havis postenojn en firmaoj, ankaŭ en la hungara sporta vivo. Li ricevis premiojn inter 1988-2011.

### Sporta kariero 
László Fábián inter 1988-1994 estis moderna pentatlonisto, samtempe skermisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li estis hungara pentatlona ĉampiono 11-foje inter 1982-1993 individue aŭ teame, dum li apartenis al la hungara nacia pentatlona teamo inter 1981-1995. Li estis ankaŭ hungara skermista ĉampiono kvinfoje inter 1986-1995 teame, dum li apartenis al la hungara nacia skermista teamo inter 1987-1995. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1992 kun ora medalo teame, krome en mondĉampionumoj li estis la unua sesfoje inter 1987-1994 individue, teame aŭ stafete. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1996.

## Fontoj 
* informoj kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj angle
* medaloj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj modernaj pentatlonistoj
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Molino de Villobas

**Molino de Villobas** [moLIno debiLJObas] () estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.  

La loĝloko Molino de Villobas estas en la suda valo Guarguera borde de la rivero Guarga mem, fakte ĉe la ŝoseo A-1604. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Proksime estas Gésera kaj San Esteban de Guarga. 

## Historio 
Temas pri malgranda domaro, formita de farunmulejo, kiu nomis la lokon, kaj helpaj konstruaĵoj. La muelejo, estas datita en 1818, laŭ la lintelo en ĉefpordo. Tamen ne estas informo pri loĝantaro ĝis la unua kvarono de la 20-a jarcento, apartenanta al la historia municipo Gésera.​ 

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Molino de Villobas suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). En la fino de la 1970-aj jaroj la loko senhomiĝis, sed poste venis novaj loĝantoj.
 
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Molino de Villobas oni malaltiĝis el 12 loĝantoj en 1930 ĝis nunaj nur kvar loĝantoj (2019).

## Aktualo 
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj ĉe la rivero kaj la muelejo mem.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Bibliografio
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Loĝlokoj de la provinco Ŭesko
Amonia fera (II) fosfato

**Amonia fera (II) fosfato** aŭ **amonia fera (II) ortofosfato** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la amonia hidroksido, fera (II) hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas cindrokoloreca verda solidaĵo, nesolvebla en akvo. Amonia fera (II) fosfato posedas 1 feratomon, 1 nitrogenatomon, 1 fosforatomon kaj 4 hidrogenatomojn. Amonia fera (II) fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **amonia fera (II) fosfato** per traktado de **amonia hidroksido**, **fera (II) hidroksido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **amonia fera (II) fosfato** per traktado de '**amonia hidroksido**, **fera (II) hidroksido** kaj **fosfata anhidrido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **amonia fera (II) fosfato** per traktado de **amonia klorido**, **fera (II) klorido** kaj **fosfata acido**:

### Sintezo 4 
* Preparado de la **amonia fera (II) fosfato** per traktado de **amonia hidroksido**, **fera (II) hidroksido** kaj **fosforila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Fosfatoj

## Referencoj 
Fosfatoj
Fosfatoj
Kategorio:Fosfatoj
Sobrarbe

eta|dekstre|220ra|*Sobrarbe* en Aragono.
**Sobrarbe** estas komarko de la nordo de la Provinco Ŭesko, en nordo de la regiono Aragono, en Hispanio. Ĝia administracia ĉefurbo estas Boltaña () dum la ĉefurbo por ekonomia disvolvigo estas Aínsa ().

La ekonomio estas bazita, ĉefe, iam sur agrikulturo kaj brutobredado kaj nun sur turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la montaraj pejzaĝoj de Pireneoj, piedirado, montogrimpado, natura observado ktp.

Krom la hispanan, oni parolas ankaŭ variaĵojn de aragona.

## Municipoj 
Ĝi enhavas jenajn 19 municipojn:
eta|dekstre|400ra|Municipoj de *Sobrarbe*.

* Abizanda
* Aínsa-Sobrarbe
* Bárcabo
* Bielsa
* Boltaña
* Broto
* Fanlo
* Fiscal
* La Fueva
* Gistaín
* Labuerda
* Laspuña
* Palo
* Plan
* Puértolas
* El Pueyo de Araguás
* San Juan de Plan
* Tella-Sin
* Torla-Ordesa.

## Geografio 
eta|maldekstre|250ra|La valo Ordesa estas unu el plej famaj kaj vizitataj lokoj de la komarko.
Ĝi limas okcidente kun Alto Gállego, oriente kun Ribagorza kaj sude kun Somontano de Barbastro. Ĝi estas inter Ĉepireneo kaj Pireneoj. Ĝi enhavas grandajn arbarojn de miloj da hektaroj. Pro sia aparteco kaj la ĝenerala alurba migrado la komarko perdis grandan parton de la loĝantaro laŭlonge de la 20-a jarcento, nome el pli ol 22 000 loĝantoj komence de la jarcento ĝis malpli ol 7 000 loĝantoj fine de la jarcento; poste iom oni rekuperiĝis ĝis super la limo de la 7 000 loĝantoj ĉefe pro la montara turismo.

Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara kaj la Natura Monumento de la Pireneaj Glaĉeroj kaj la Nacia Parko *Ordesa y Monte Perdido* estas tute ene de la komarko.

## La komarko kiel institucio 
La leĝo de la komarkokreo estas la leĝo 5/2003 de la 26-a de februaro 2003. La komarko konstituiĝis en la 26-a de aprilo 2003.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala mapo en pdf
* Komarko Sobrarbe, en comarcaacomarca.com
* Komarkigo de Aragono, Sobrarbe 
* Turismo de Sobrarbe
* Informo aktuala pri la komarko 
* Geologia Heredo de Sobrarbe

* 

Kategorio:Komarkoj de la Provinco Ŭesko
Leila Gyenesei

'*** [lejla djeneŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyenesei Leila*' estas hungara triatlonisto, moderna pentatlonisto, skiisto, dufoja olimpiano, mondĉampiono. Ŝia patro estis István Gyenesei.

 naskiĝis la  en Kaposvár.
 
## Biografio 
 akiris diplomon en Universitato de Kaposvár, baldaŭ ankaŭ juran diplomon en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Ŝi edziniĝis, naskis filinon, baldaŭ ŝi divorcis.

### Sporta kariero 
 komence estis sukcesa triatlonisto, poste skiisto. Ŝi estis olimpiano en Vintra Olimpiko 2006 sen medalo, sed en la sama jaro ŝi estis hungara ĉampiono en skiado 30 kilometrojn longa. Pli poste ŝi estis moderna pentatlonisto kaj partoprenis en Hungario en la Somera Olimpiko 2008 sen medalo, sed en mondĉampionumo en la sama jaro ŝi estis la unua stafete. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2014, poste ŝi estis televida redaktoro, krome ŝi havis postenon en firmao.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* informoj kun foto
* intervjuo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj modernaj pentatlonistoj
Kategorio:Hungaraj triatlonistoj
Kategorio:Hungaraj skiistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj