Greboj

Atentu! Ne konfuzenda kun la greboj (etno en Liberio)
**Greboj** estas la membroj de la ordo **Podicipoformaj birdoj**, tre disvastigita tra nesalaj akvoj, sed kiuj vizitas maron ĉu vintre ĉu migre. La ordo enhavas ununuran familion nome Podicipedoj kiu siafoje enhavas 6 genrojn kaj 22 speciojn.

## Aspekto 
Greboj estas etaj aŭ mezgrandaj, havas lobecajn fingrojn kaj estas lertaj naĝantoj kaj merĝantoj, sed estas ankaŭ mallertuloj surtere, ĉar ili havas tro malantaŭajn piedojn. Ili elakviĝas nur por nestumi kaj piediras malmulte kaj kiel pingvenoj. Ili povas kuri iomete, sed poste ofte faliĝas. Greboj havas mallarĝajn flugilojn kaj kelkaj specioj apenaŭ flugas; inter ili du sudamerikaj specioj eĉ tute ne flugas. Similaj iloj evoluis nerilate en Hesperornitoformaj kiuj formortiĝis je kretacea epoko.

Greboj ĝuas specifan rimarkindan malkutiman plumaron. Ĝi estas densa kaj akvimuna; sube la plumoj rektangulas kun la haŭto, gluitaj dekomence kaj krispaj ĉefine. Kunigante la plumaron kontraŭ la korpon, greboj povas alĝustigi sian flosemon. Ofte ili naĝas kaŝe montrante nur kapon kaj kolon.

For de la reprodukta sezono, greboj havas unukolorajn partojn ĉu malhelbrunajn ĉu blankajn. Tamen multaj havas ornamajn kaj diferencigajn reproduktajn plumarojn, ofte montrante avelkolorajn markojn ĉekape kaj partoprenas belritmajn dancajn ceremoniojn por pariĝado. aŭ kontraŭ ventrajn parazitojn.

La greboj kunhavas anatomiajn ecojn kun Fenikopteroj kaj aliaj Cikonioformaj. Pro tio iuj spertuloj lokigas ilin kiel specifaj Cikonioformaj.

## Specioj 
[eta|dekstre|250ra|[Nigrakola grebo (*Podiceps nigricollis nigricollis*), en nereproduta plumaro]]
[[Plonĝado|Plonĝanta grebo|dekstre|eta]]
[[Junina grebo|dekstre|eta]]
* Genro *Tachybaptus*
** Malgranda grebo, *Tachybaptus ruficollis*
** Aŭstralazia grebo *Tachybaptus novaehollandiae*
** Madagaskara grebo, *Tachybaptus pelzelnii *
** Ruĝa grebo, *Tachybaptus rufolavatus * formortinta (2010)
** Malgrandeta grebo, *Tachybaptus dominicus *
* Genro *Podilymbus*
** Makulbeka grebo aŭ Buntbeka grebo *Podilymbus podiceps*
** Atitlana grebo *"Podilymbus gigas"* formortinta (1989)
* Genro *Rollandia*
** Blanktufa grebo, *Rollandia rolland *
** Titikaka grebo, *Rollandia microptera *
* Genro *Poliocephalus*
** Grizkapa grebo, *Poliocephalus poliocephalus *
** Novzelanda grebo, *Poliocephalus rufopectus *
* Genro *Podiceps*
** Grizvanga grebo, *Podiceps grisegena*
** Tufgrebo, *Podiceps cristatus*
** Orelgrebo, *Podiceps auritus*
** Nigrakola grebo, *Podiceps nigricollis*
** Kolombia grebo, *Podiceps andinus* — formortinta (1977)
** Granda grebo, *Podiceps major *
** Arĝenta grebo, *Podiceps occipitalis *
** Junina grebo, *Podiceps taczanowskii *
** Kapuĉa grebo, *Podiceps gallardoi *
* Genro *Aechmophorus*
** Okcidenta grebo, *Aechmophorus occidentalis*
** Klarka grebo, *Aechmophorus clarkii*

## Taksonomio, sistematiko kaj evoluado 
Greboj estas tute distinga grupo de birdoj rilate al sia anatomio. Sekve ili estis dekomence rilatigitaj al kolimboj, kiuj estas same perpiedelpelitaj plonĝantoj, kaj ambaŭ familioj estis iam klasitaj kune sub la ordo Kolimboformaj. Tamen tiom ĵuse kiam en la 1930-aj jaroj, tio estis determinita ekzemplo de konverĝa evoluo pro la forta selektaj fortoj trovitaj de nerilataj birdoj kunhavantaj saman vivostilon ĉe diferencaj epokoj kaj en diferencaj habitatoj. Greboj kaj kolimboj estas nune separate klasitaj ordoj de Podicipoformaj kaj Gavioformaj, respektive.

La polemiko de kladistiko kontraŭ fenetiko meze de la 20a jarcento revivigis sciencan intereson por generaligi komparojn. Sekve la malaprezita rilatigo de greboj al kolimboj estis denove pristudita. Tio iris tiom for kiom ĝis proponi monofiletikon por greboj, kolimboj, kaj la dentoposedaj Hesperornitoformaj. Retroire, la scienca valoro de la debato kuŝas pli sur havigo de ekzemploj ol sur la fakto, ke kladistika *metodologio* ne estas nekongrua kun ĝenerala fenetika scienca *doktrino*, kaj ke tiele, simple ĉar ioma studo "uzas kladistikon", tio ne garantias superajn rezultojn.

Molekulaj studoj kiaj hibridigo de DNA (Sibley & Ahlquist, 1990) kaj analizoj de DNA sekvencoj malsukcesis solvi la rilataron de greboj akurate pro nesufiĉa uzado en la unua kaj pro altiro de longaj branĉoj en la lasta. Ankoraŭ – fakte *pro* tio – ili konfirmas, ke tiuj birdoj formas sufiĉe antikvan evoluan stirpon (aŭ eble stirpon celo de selekta premado eĉ ĝis la molekula nivelo), kaj ili eltenas la *ne-*rilatecon de kolimboj kaj greboj.

### Rilato kun flamengoj 
[eta|Multaj molekulaj kaj morfologiaj studoj eltenas rilaton inter greboj kaj [flamengoj.]]
Ĵusa molekula studaro estis sugestinta rilaton kun flamengoj dum ankaŭ morfologia pruvaro forte eltenas rilaton inter flamengoj kaj greboj. Ili havas almenaŭ dekunu morfologiajn trajtojn komune, kiu ne troviĝas en aliaj birdoj. Multaj el tiuj karakteroj estis estintaj jam identigitaj en flamengoj, sed ne en greboj. La fosiliaj Palaelodedoj povas esti konsiderataj evolue, kaj ekologie, intermezaj inter flamengoj kaj greboj.

Pri la klado kiu enhavas kaj grebojn kaj flamengojn, oni proponis la taksonon Mirandornithes ("miraklajn birdojn" pro ties ekstrema diverĝo kaj apomorfioj). Alternative, ili povus esti lokitaj en unu ordo, kaj Fenikopteroformaj havu prioritaton.

La genro *Telmatornis* el la Kuŝejo Navesink – ankaŭ de malsupra Kretaceo – estis tradicie ligitaj al la Karadrioformaj kaj/aŭ al la Gruoformaj. Tamen analizo pri kladistiko de la ostoj de antaŭaj membroj trovis ĝin tre simila al la Tufgrebo kaj malverŝajne al la Buntoturnico (nune konata kiel baza karadrioforma stirpo), la Nigrakola himantopo (pli progresa karadrioforma), aŭ la Aramo (membro de la subordo *Grui* de la Gruoformaj), je tio ke ties dorsa kondilo de la humero ne estis je angulo de 20°–30° for el la longa akso de la humero. La analizo ne rezultis en filogenetika modelo sed anstataŭe grupigis kelkajn birdojn kun similaj flugilformoj kune dum aliaj restis separate. Tiele oni ne konas ĉu tiu ŝajna simileco al greboj reprezentas evoluan rilaton, aŭ ĉu *Telmatornis* simple havis flugilon similan al tiu de greboj kaj movis ĝin kiel ili.

Veraj greboj subite aperas en fosiliaj registroj de malsupra Oligoceno aŭ supra Mioceno, antaŭ ĉirkaŭ 23–25 mj. Dum estas malmultaj prahistoriaj genroj kiuj estas nune tute formortintaj, *Thiornis* (malsupra Mioceno -? supra Plioceno de Libros, Hispanio) kaj *Pliolymbus* (malsupra Plioceno de OkC Usono – supra? Pleistoceno de Ĉapala, Meksiko) datas el tempo kiam plej se ne ĉiuj nunaj genroj estis jam estaj. Nur la supra Mioceno *Miobaptus* el Ĉeĥoslovakio
* Podicipededoj gen. kaj sp. Nedet. (Glenns Ferry, malsupra Plioceno/supra Pleistoceno de Idaho, Usono)

Greboj datiĝas el tre for kaj la birdospecio de malsupra Kretaceo nome *Neogaeornis wetzeli* povus esti ties praulo.

## Bildaro 

Dosiero:Tachybaptus ruficollis 1 (Marek Szczepanek).jpg|
Dosiero:Podiceps cristatus 3 (Marek Szczepanek).jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Podicipoformaj laŭ populacio

## Notoj 
## Bibliografio 
* Konter, André (2001): *Grebes of our world: visiting all species on 5 continents*. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-33-4
* Ogilvie, Malcolm & Rose, Chris (2003): *Grebes of the World*. Bruce Coleman Books, Ŭbridge, England. ISBN 1-872842-03-8
* Sibley, Charles Gald & Monroe, Burt L. Jr. (1990): *Distribution and taxonomy of the birds of the world: A Study in Molecular Evolution*. Yale University Press, New Haven, CT. ISBN 0-300-04969-2

## Eksteraj ligiloj 
* http://oiseaux.hobby-site.com/frames/frame0070_001.html  
* http://www.montereybay.com/creagrus/grebes.html 
* http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Podicipediformes.html. 
* Grebaj filmetoj kaj fotoj  ĉe Internet Bird Collection
* Greba vivarbo 
* openclipart.org: Grebes clip-art 
* *Diving Birds of North America*, de Paul Johnsgard
* Grebes Walk on Water  Dokumentario produktita de Oregon Public Broadcasting

Kategorio:Podicipedoj
Kategorio:Podicipoj
Kategorio:Podicipoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo