open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burt Rutan

Elbert L. **Burt Rutan** estas aer- kaj spacvetura inĝeniero, meĥanika arkitekto, naskiĝis en Dinuba, Kalifornio en Usono. 1965 finstudis en la Kalifornia Politeĥnika Universitato. De 1965 ĝis 1972 li estis flugtest-inĝenirero de la usona aerarmeo (US Air Force) en la Edwards Aerarmea Bazo (Kalifornieo). En marto 1972 posteniĝis li kiel dierektoro de Bede Test Centrer. En 1974 li translokiĝis kun sia familio al la Mohave-dezerto, Kalifornio kaj fondis tie 'Rutan Aircraft Factory' (Rutan Aviadila Fabriko). Lia firmao produktas eksperimentajn flugmaŝin-tipojn. Lia ĝis nun plej fama konstruaĵo estas Vojaĝisto flugmaŝino (laŭ angle Voyager), kiu dum 9 tagoj sen potplenigo ĉirkaŭflugis la Teron (1986. 12. 14-23). Lia firmao Scaled Composites prilaboras jare la novajn flugmaŝin-tipojn kun 130 kunlaborantoj.

Li planis la asimetriajn aviadilojn Proteus kaj Boomerang. Li partoprenis en la planado kaj konstruado de SpaceShipOne, kaj ĝiaj posteuloj.

Kategorio:Usonaj inĝenieroj
Paul Allen

**Paul G. Allen** (naskiĝis la 21-an de januaro 1953 — mortis la 15-an de oktobro 2018) fondis 1975 kun sia junamiko Bill Gates la entreprenon Microsoft. Hodiaŭ ili ambaŭ estas miliarduloj.

**Paul Allen** estas kunfondinto de firmao Transmeta.
Ili apogas per mono projektojn kiel ekz. SETI-projekto, SpaceShipOne.

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Usonaj miliarduloj
Membrano

**Membrano** estas organika teksaĵo formanta maldikan flekseblan apartigan tavolon: ekz. la muka membrano de la stomako.

**Membrano** estas ankaŭ maldika fleksebla folio.

La uzado de la termino dependas de la fako.

## Biologia membrano 
[eta|upright=1.2|Ekzempla biologia membrano: [Ĉelmembrano]]
**Biologia membrano** estas duontralasa membrano kiu ekzistas en ĉeloj. Ĝi estas malsimpla aro de lipidoj, proteinoj kaj sukeroj.
## Celuloida membrano 
Maldika fleksebla folio: celuloida membrano por fotografado de filmo; intertavolo.

## plasta membrano 
Maldika plasta folio el diversaj plastaj materialoj ofte transparenta.
Vidu plasta membrano

## metala membrano 
Ŝtala aŭ aluminia maldika folio
vidu aluminifolio

## Elektrotekniko 
eta|dekstra|250px|Membrano de telefono el la fruaj telefonadaj tempoj
En la elektrotekniko la membrano estas maldika fleksebla metala (ofte ŝtala aŭ aluminia) folio. Bell, kiam provis la telefonon, sur ledon gluis ŝtalfolion. Poste sufiĉis la ŝtalo.

## Vidu ankaŭ 
* Lipido

Kategorio:Biologio
Kategorio:Teknologio
Kategorio:Teorio de kordoj
Kategorio:Fiziko
Tallahassee (Florido)

**Tallahassee** (pron. *tal-a-HAS-i*) estas la ĉefurbo de Florido, ŝtato de Usono. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de Kantono Leon, Florido.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kompare, laŭ la 2000 popolnombrado, Tallahassee havis 150.624 loĝantojn. 

Tallahassee estas la hejmo de Ŝtata Universitato de Florido kaj la Florida A&M Universitato. Ĝi estas ankaŭ loka centro por agrikulturo kaj komerco.

eta|maldekstra|300ra|
eta|centre|774x774ra|Panorama vido de la urbocentro je 2010

Kategorio:Urboj de Florido
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Hinda lingvo

**Hinda lingvo** povas esti:

* Hinda lingvaro, branĉo de la hindeŭropa lingvaro
* La hindia lingvo, oficiala lingvo de Barato

(Verŝajne hinda lingvo havu nur la unuan sencon, sed multaj artikoloj en Vikipedio referencas al ĝi, celante la duan sencon.)
Atlanto

**Atlanto** povas esti
* Atlanta (Georgio), urbo en Usono.
* Atlanto, tipo de kolono kun simila bildo al la tipa figuro de Atlaso.

Ne konfuzu kun:
* Atlantido, mita, netrovita mondoparto, insulo aŭ kontinento.
* Atlantiko oceano.
Esperantomondo

dekstra|

La **Esperantomondo** estas korespond-servo por babili en Esperanto, haveble rete. Vi povas sendi mesaĝon al la aliaj uzantoj, fari serĉadon pri membroj per aĝo, sekso, lando, lingvo, ... Vi ankaŭ trovos informojn pri la landoj, ...

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.esperantomondo.net 

Kategorio:Emblemoj
Springfield (Ilinojso)

**Springfield** (esperante **Springfildo**) estas la ĉefurbo de Ilinojso, ŝtato de Usono. La urbego ankaŭ estas romkatolika diocezo kaj ĉefurbo de la ŝtata Kantono Sangamon.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Bazaj informoj 
* Areo: 372&nbsp;km²
* Loĝantaro: 116.250 (en 2010)
* Supermara alteco: 123 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h) 
* Poŝtkodo: 62701 
* Telefonkodo: 217
 
## Geografio 
Springfield situas sur ebenaĵo en meza parto de Usono, en meza parto de Ilinojo, en meza parto de Sangamon.
eta|maldekstre|Kapitolo en Springfield konstruita inter 1868 - 1888

## Historio 
Springfield unue estis loĝigita fare de eŭropaj amerikanoj en la 1810-aj jaroj, tiutempe Ilinojso iĝis ŝtato. La plej fama loĝanto estis Abraham Lincoln, kiu vivis en Springfield de 1837 ĝis 1861. En 1908 granda rastumulto okazis en la grandurbo, okazis linĉado de du afro-amerikanaj viroj kaj mortoj de kvar blankuloj.

## Klimato 
En Springfield la temperaturo averaĝe varias inter 6-. La varmo kulminas en julio averaĝe 30, rekorde . La malvarmo kulminas en januaro averaĝe . Jare oni mezuras precipitaĵojn po 949&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, kiu kulminas en junio kaj ĝi malkulminas en februaro. Tornadoj trafis la urbegon en 1957 kaj 2006.

## Trafiko 
Springfield havas flughavenon, krome la urbego estas grava trafika nodo. El la urbego kuras gravaj aŭtovojoj kaj trajnoj al ĉiuj direktoj.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstre|la tombo de Lincoln en Springfield
* diversaj historiaj ejoj ligitaj al Lincoln
* katedralo

## Ĝemelurboj 
*  Villach, Aŭstrio
*  Killarney, Irlando
*  San Pedro, Meksiko
*  Aŝikaga, Japanio

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Al tiu ĉi artikolo la informoj venis helpe de WikiTrans el anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Ilinojso
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
David B. Richardson

**David Blair RICHARDSON**, kiu naskiĝis la 10-an de januaro 1926 en Seatlo kaj mortis la 10-an de decembro 2012, estis usona esperantisto kaj iama prezidanto de ELNA. Li estis unu el la pioniroj de televida dissendado en la seatla regiono. Li loĝis dum multaj jaroj en Eastsound.

Li verkis:
* *Esperanto: Learning and Using the International Language*, 1988, dua eldono 1990, eldonejo Esperanto USA, ISBN 0-939785-00-5
* *Shamrocks on the Tanana* (anglalingva biografio pri Richard H. Geoghegan),
* *La Rubaját de Omar Kajjám laŭ la kvina eldono de la verko de Edward Fitzgerald*
* anglalingvaj libroj pri televido kaj pri la Insularo Sanjuana).

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo (anglalingva)

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-USA
Insularo Sanjuana

eta|dekstra|250px|Vespera pejzaĝo en la arĥipelageto
eta|dekstra|250px|Kultivita lavenda kampo en insulo San Juan
**Sanjuana Insularo** () estas arĥipelageto inter la usona ŝtato Vaŝingtonio (al kiu apartenas la plejparto) kaj Insulo Vankuvera (Brita Kolumbio, Kanado). Pramŝipoj el la ĉeftera haveneto Anacortes ligas la ĉefajn insulojn (San Juan, kie situas la ĉefurbo Friday Harbor; Orcas, kie loĝis du konataj Esperantistoj; Lopez, kaj Shaw) reciproke kaj al Vankuvera Insulo kaj la usona ĉeftero.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.guidetosanjuans.com 
* http://www.sanjuanjournal.com 
* http://www.marineactivities.com  
* https://www.google.com/maps?f=q&hl=en&q=san+juan+island,+WA&t=h&ll=48.556614,-122.939758&spn=0.447205,1.381531 

Sanjuana, Insularo
Sanjuana, Insularo
Sanjuana, Insularo
Indianapolo

centre|eta|776ra|Panorama vido de la urbocentro je 2016

**Indianapolo** () estas la ĉefurbo de la subŝtato Indianio en Usono. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Laŭ la popolnombrado de 2000, ĝi havas 791.926 loĝantojn, tiel estante la plej homplena urbo en la ŝtato. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de Kantono Marion. Ĝi estas fama pro la apuda aŭtokurejo Indianapolis Motor Speedway (Indianapola Motora Rapidejo), kiu estas la hejmo de tri grandaj aŭtosportaj eventoj: La *Indianapolis 500*, la NASCAR *Brickyard 400*, kaj konkurso de Formulo Unu.

Indianapolis estas la tria plej granda urbo en la Mezokcidento de Usono.
Ĝi estas la dua subŝtata ĉefurbo laŭ la nombro de homoj, kiuj loĝas tie.
Ankaŭ, ĝi estas la dek-tria usona urbo laŭ la nombro de homoj, kiuj loĝas tie.

## Historio 
Indianapolis estis fondita kiel ŝtata ĉefurbo en 1821 per akto de la Indiania Ĝeneral-Asembleo. Antaŭ sia oficiala fondado, Indianapolis estis maldense koloniita marĉo. La unua eŭrop-devena kolonianto estis verŝajne *George Pogue*, kiu faris ŝtipokabanon ĉe la *Blanka Rivero*, en kio estas nune mezurba Indianapolo.

## Geografio 
La *Blanka Rivero* fluas tra la urbo.

## Vidindaĵoj 
* bestoĝardeno de Indianapolo

## Servoj 
* Muzeo de Infanoj de Indianapolo
* Universitato Indianio – Universitato Purdue Indianapolo

## Famuloj 
* *Indiana Pacers*, korbopilka teamo

* En Indianapolo mortis hungara biologo Ágnes Dániel.

## Bildaro 

Dosiero:IndyZoo-Entrance.jpg|
Dosiero:Indianapolis-indiana-soldiers-sailors-monument.jpg|
Dosiero:City County Building of Indianapolis.jpg|
Dosiero:Scottish Rite-side.jpg|
Dosiero:Edificio con curiosa facha en Indianápolis, Estados Unidos, 2012-10-22, DD 01.jpg|
Dosiero:Down the Canal.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Indianio
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Vankuvera Insulo

**Vankuvera Insulo** () estas granda insulo en la sudokcidenta angulo de Kanado kaj la 43a plej granda insulo en la mondo. Ĝi estas parto de la provinco Brita Kolumbio, kaj havas sur sia sudorienta pinto la provincan ĉefurbon Viktorio. (Rimarku, tamen, ke la kanada *urbo* Vankuvero **ne** situas en la insulo samnoma.)

eta|maldekstra|300ra|Vankuvera Insulo

## Vidu ankaŭ 
* *Vancouver Island Party*

Kategorio:Insuloj de Brita Kolumbio
Kategorio:Vankuvera Insulo
Kirkland (Vaŝingtonio)

**Kirkland** [KARK-lend] - aŭ *Kirklando* - estas urbo ( loĝantoj en 2000) en la usona ŝtato Vaŝingtonio (kantono King). Ĝi estas antaŭurbo de Seattle (ĉe la nordorienta flanko de Lago Vaŝingtona) kaj tanĝas al Bellevue kaj Redmond. Ĝia centra parto havas multajn publikajn artaĵojn (precipe bronzajn skulptaĵojn), plurajn parkojn kaj plaĝojn. Sude de la centro, apud la lagbordo, situas la ĉefsidejo kaj trejnejo de la usonfutbala teamo Seahawks.

## Historio 
En la 1880aj jaroj Peter Kirk konstruigis fabrikon tie por produkti ŝtalon. Tamen la ejo fermiĝis pro la financa paniko de 1893 sen produkti sian unuan aĵon. La urbo jure fondiĝis en 1905. Dum multaj jaroj pramŝipo inter Kirkland kaj Madison Park estis la ĉefa translaga veturrimedo (nun tiel rolas gigantaj flosantaj pontoj).
eta|maldekstra|180px|Parko Marina, apudlaga parko en la centro de Kirklando

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono King (Vaŝingtonio)
Maĥo

La **maĥ-nombro** (nomumita laŭ Ernst Mach), aŭ mallonge **maĥo**, estas fizika unuo de la rapideco.

La sendimensia nombro *Ma* montras la rilaton de la rapideco *v* de unu korpo al sonrapido *c*S en la medio. Tio validas

:
Ma = \frac{v}{c_\mathrm{S}}
.

En tera atmosfero, ĉe marnivelo, 1 Ma proksimume egalas al 0,34 km/s aŭ 1 230/1 240 km/h (dependas de temperaturo kaj humideco).

Ĉe *Ma* = 1 (1 maĥo) estas trabatita la t.n. sonmuro.

Oni kategorias la altflugojn jene:

## Bildgalerio 

Dosiero:Transsonic flow over airfoil 1.gif|
Dosiero:Transsonic flow over airfoil 2.gif|
Dosiero:SonicBoom.jpg|Haloo malantaŭ la supersona aviadilo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www-rcf.usc.edu/~alexeenk/GDT/index.html  
* http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/mach.html  
* http://www.paffalcons.com 
* http://conversion.konverter-jedinica.com  
* http://www.volny.cz/aerodynamika/podobnostni_cisla.htm  

Kategorio:Mezurunuoj de rapido
Charles-Maurice de Talleyrand

**Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord**, Duko de Talleyrand, Princo de Bénévent, naskita la 2-an de februaro 1754 en Parizo, mortinta la 17-an de majo 1838 same en Parizo, estis franca kleriko kaj diplomato. Li efikis en la tempoj de (kaj parte por)
Ludoviko la 16-a, la Franca Revolucio, Napoleono la 1-a, Ludoviko la 18-a kaj Ludoviko-Filipo, servis ĉiujn kaj ĉiufoje perfidis la reĝimon, kiun li estis servinta, favore al la servota. Li estis korupta homo, sed lerta diplomato, kaj fakte konstante provis kiel eble plej bone servi sian landon. Li estis unu el la plej gravaj rolantoj historiaj de lia tempo.

Li estis neamata de sia patrino kaj tio ĉiam suferigis lin. Dum infanaĝo akcidento, kaŭzita de lia vartistino igis lin dumvive lama, kaj devigata surhavi specialan boton. Pro tio ke li ne povis fari militistan karieron lia familio trudis lin fariĝi pastro, kvankam li tute ne havis emon al tio. Li la tutan vivon havis plurajn amorantinojn. Li fariĝis episkopo, sed dum la Franca revolucio, li elektis aniĝi al la Konstitucia pastraro (kiu ĵuris fidelecon al la respubliko kaj al la Civila Konstitucio de la Pastraro kaj estis kondamnita de la Papo). Li solenis kiel konstitucia episkopo en la *Festo de Federacio* la 14-an de julio 1790. Poste li entute eksiĝis de la eklezia stato. Li estis epikuristo kaj rafinita homo.

## Citaĵoj 
* En politiko pli gravas tio, kio estas kredata, ol tio, kio estas vera.
* La plej bona helpanto de diplomato estas lia kuiristo.
* Se la homoj scius, de kiaj malgranduloj ili estas regataj, ili tuj ribelus.
* La politiko estas nur maniero agiti la homojn antaŭ ol utiligi ilin.
* La vivo estus eltenebla, se ne ekzistus la plezuro.
* Anglio havas du saŭcojn kaj tri cent religiojn; kontraŭe Francio havas du religiojn, sed pli ol tri cent saŭcojn.
* Ekzistas afero pli terura ol kalumnio; ĝi estas la vero.
* Malkontentuloj estas malriĉuloj, kiuj pensas.
* Virinoj foje pardonas al tiu, kiu ekspluatas okazon, sed neniam al tiu, kiu maltrafas ĝin.
* Oni kredas nur je tiuj, kiuj kredas pri si mem.
* Ne diru malbonaĵon pri vi; viaj amikoj sufiĉe de tio diras.
* La parolo estis donita al la homo por kaŝi liajn pensojn.
* La plej bona maniero renversi registaron estas partopreni en ĝi.
* Eblas lezi la leĝon kaj ĝi tamen ne krias.
* Se io validas sen mencio, ĝi validas eĉ pli, se oni mencias ĝin.
* "Jes" kaj "ne" estas la plej mallongaj kaj plej facile prononceblaj vortoj kaj tiuj, kiuj postulas plej multe da pripensado.
* Ĉiam apogu vin sur principoj, fine ili cedos.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj dukoj
Kategorio:Francaj episkopoj
Kategorio:Talleyrand-Périgord-familio
Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro
Kategorio:Homoj de la Franca revolucio
Cedro

eta|maldekstre|Lebanona cedro
eta|120ra|maldekstre|La ŝtata flago de Libano meze sur-havas designitan cedron.
**Cedro** (*Cedrus*) estas genro kun 2 aŭ 5 specioj (laŭ diversa klasifiko).

## Priskribo 
La arboj estas altaj kun ĉiamverdaj pingloj are aranĝitaj en ŝosetoj kaj ovoformaj konusoj (strobiloj). La ligno estas tre valora.

* La Himalaja cedro () ankaŭ nomiĝas deodaro.
* La Lebanona cedro (latine *Cedrus libani*) kreskas libere en Libano, Sirio kaj sudorienta Turkio. La flankaj branĉoj staras horizontale. La arbo estas ofta ornama planto en parkoj de Suda Eŭropo. La ŝtata flago de Libano bildigas ĝin.
* La Atlasa cedro (latine *Cedrus libani* var. *atlantica* aŭ *Cedrus atlantica*) vivas nature en la montaro de Atlaso: ĝi havas pikajn, ĉiamverdajn foliojn en fasko sur etaj ŝosoj. La arbo havas blupinglan varianton, kiun oni plantas ĉe la Mediteraneo kiel ornaman planton.
* La Kipra cedro latine nomiĝas *Cedrus libani* var. *brevifolia* aŭ *Cedrus brevifolia* kaj, koresponde kun la nomo, kreskas aparte sur la insulo Kipro.
* Plia variaĵo havas la latinan nomon *Cedrus libani* var. *stenocoma*. Ĝi kreskas aparte laŭlonge de la bordo de la Mediteranea Maro en Turkio.

## Aliaj arboj kun simila nomo 
Dum la veraj cedroj apartenas al la familio Pinacoj, ankaŭ en la familio Kupresacoj estas arboj nomataj cedroj, ĉefe la genroj *Calocedrus* en okcidenta Nordameriko, *Austrocedrus* sur la ĉiliaj Andoj, *Libocedrus* en Nov-Gvineo kaj Nov-Zelando.

En Sudameriko troviĝas la Brazila cedro (*Cedrela fissilis*, *Cedrela brasiliensis* ), kiu apartenas al tute malsama botanika familio (Meliacoj). Ĝi ne estas pingloarbo.

Nomon similan, sed malsaman, havas la **cedratarbo** (*Citrus medica*), specio de citruso.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Listo de cedrospecioj.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Pinacoj
Nigra pino

[eta|*Pinus nigra* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **nigra pino** (*Pinus nigra*) estas dupingla arbo; la pingloj longas 8-17 cm, kaj estas malhelverdaj. Krusto estas malhela, strobilo pli granda ol tiu de la arbara pino. Ĝi vivas eĉ sur sableca, kalkeca, dolomiteca grundo. Ĝi povas atingi 25-30 metrojn de alteco.

## Disvastiĝo 
La nigra pino triĝas interalie en jenaj ekoregionoj : la anatoliaj koniferaj kaj deciduaj miksarbaroj, la dinaraj miksaj arbaroj, la iliraj deciduaj arbaroj, la korsikaj foliaj kaj miksaj montarbaroj, la pind-montaraj miksaj arbaroj, la
pireneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj, kaj la sud-anatoliaj koniferaj kaj deciduaj montarbaroj.

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Ovolo

**Ovolo** estas fekundiĝeblaĵo. Laŭ la fako, ĝi signifas du malsamajn aferojn:

* Ĉe bestoj, **ovolo** estas fekundigota ĉelo produktata ĉe inoj.
* Ĉe plantoj, **ovolo** estas ina organo kiu enhavas la fekundigotan ĉelon, kaj iĝantas semo.
Arbara pino

La **arbara pino** (*Pinus sylvestris*) estas arbospecio. Ĝi havas pinglojn duope starantajn (dupingla), kiuj ĝenerale longas 4-5 cm kaj estas grizverdaj. La trunko kaj branĉoj de la junaj arboj estas ruĝetaj. La specio alkutimiĝis al preskaŭ ĉiu grundotipo. Ĝi taŭgas por arbarumigi montaran aŭ sablan teron. Multkotiledona planto.

## Hortikulturo 
Tiu palearktisa specio estas ankaŭ orname uzata en parkoj kaj ĝardenoj. Ekzistas pluraj kultivaroj kiaj : *Albyns*, *Aurea*, *Beuvronensis*, *Bonna*, *Compressa*, *Doone Valley*, *Drath*, *Fastigiata*, *Globosa viridis*, *Gold Coin*, *Hibernia*, *Jeremy*, *Moseri*, *Repens*, *Sandringham*, *Saxatilis*, *Watereri* .

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Lombarts, Pierre 2007 : Grove den, boom voor bos, duin en tuin. *Tuin&Landschap*, 29/1, 8-9.

Dosiero:Pinus sylvestris Glenmuick.jpg
Dosiero: Pinus sylvestris MHNT.BOT.2005.0.971.jpg
Dosiero:ScotsPine shoot.jpg|
Dosiero:PinusSylvestrisBole.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Anatoliaj koniferaj kaj deciduaj miksarbaroj
* Kaledoniaj koniferaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  Arbara pino (*Gymnosperm database*)
*  Arbara pino (*Trees-for-life*) 
*  Cashel Forest - Reĝa Skota Forsta Asocio (*Cashel*)
*  Arbara pino (*Transcotland*)
*  Arbara pino (*EOL*)

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Hortikulturo
Kategorio:Ornamaj plantoj
2010-aj jaroj

La **2010-aj jaroj** ampleksas la jardekon inter la 1-a de januaro 2010 kaj la 31-a de decembro 2019.

## Eventoj 
### Kulturo 
* 2010: Internacia ekspozicio en Ŝanhajo
* 2010: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Pécs (Hungario), Essen (Germanio) kaj Istanbulo (Turkio)
* 2011: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Turku (Finnlando) kaj Talino (Estonio)
* 2012: Ekspoziciaro *documenta 13* pri moderna arto en Kaselo, Germanio
* 2012: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Guimarães (Portugalio) kaj Maribor (Slovenio)
* 2013: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Košice (Slovakio) kaj Marseille (Francio)
* 2014: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Rigo (Latvio) kaj Umeå (Svedio)
* 2015: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Mons (Belgio) kaj Plzeň (Ĉeĥio)
* 2016: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Vroclavo (Pollando) kaj Donostio (Hispanio/Eŭskio)
* 2017: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Arhuzo (Danio) kaj Pafo (Kipro)
* 2018: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Leeuwarden (Nederlando kaj La-Valeto (Malto)
* 2019: Eŭropaj kulturaj ĉefurboj: Matero (Italio) kaj Plovdiv (Bulgario)

## Politiko 
* 2010-2012: Araba printempo
* 2012: la monda loĝantaro superas 7 miliardojn da homoj
* 2013: Eŭromajdano en Ukrainio
* 2014: Aneksado de Krimeo al Rusio kaj transformoj en Ukrainio
* 2015: Pariza interkonsento
* ekde 2015: Eŭropa migra krizo
* 2018: transformoj en Armenio
* 2019: protestoj en Malto kaj ribelo kontraŭ la holocena amasa formorto

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj 
* saĝtelefono, ekde la fino de la 2000-aj jaroj en la 2010 vaste ekuziĝas
* januaro 2010: iPad enkondukiĝas
* Jutubo (de 2005), Vizaĝlibro (de 2004), Tvitero (de 2006) kaj multaj aliaj interretaj kanaloj amase populariĝas

## Gravaj personoj 
* Barack Obama
* Angela Merkel
* Vladimir Putin 2012/14
* Donald Trump 2017
* Jair Bolsonaro 2018
* Greta Thunberg
Des Moines (Iovao)

**Des Moines**  estas ĉefurbo de la usona ŝtato de Iovao. Ĝi estas ankaŭ diocezo kaj la ĉefurbo de kantono Polk. La urbego troviĝas en kantonoj Polk, Warren kaj Dallas.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 214&nbsp;km²
* Loĝantaro: 206.599 (en 2011)
* Supermara alteco: 291 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 50301-50340
* Telefonkodo: 515

## Geografio 
eta|maldekstre|350ra|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
Des Moines situas sur montetaro laŭ rivero same nomata Des Moines en meza-norda parto de Usono, en meza parto de Iovao. Cedar Rapids troviĝas 160 km.

## Historio 
La rivero altiris homojn dum almenaŭ 7,000 jaroj. En 1843 oni konstruis en tiu loko fortikaĵon "Fort Des Moines". La nomo venis de la rivero. La fortikaĵo estis forlasita en 1846. Soldatoj postenigitaj en Fort Des Moines malfermis la unuajn karbominejojn en la areo. Setlantoj okupis la forlasitan fortikaĵon kaj la proksimajn areojn. En 1846 Fort Des Moines iĝis la sidloko de Kantono Polk. En 1851 inundo detruis parton de la urbeto, spite tion ĝi oficiale urbiĝis en la sama jaro. En 1857 la loĝantoj prenis la pli mallongan loknomon Des Moines. En la 20-a jarcento la urbo iĝis anstataŭ minurbo bela "normala" urbo. Denove inundoj okazis en 1993 kaj 2008. Des Moines estas grava centro por la asekurindustrio.

## Trafiko 
En Des Moines regiona flughaveno funkcias. El la urbego aŭtovojoj kuras al Ĉikago, Kansasurbo (Misurio), Omaha, Minneapolis. La plej gravaj trajnoj kuras al Ĉikago kaj Minneapolis.

## Klimato 
En Des Moines la averaĝa temperaturo varias inter 5-. La malvarmo kulminas en januaro averaĝe , rekorde . La varmo kulminas en julio averaĝe , rekorde . Jare oni mezuras precipitaĵojn 942 mm. En ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj.
eta|dekstre|
eta|dekstre|

## Vidindaĵoj 
* muzeo pri historio
* bestoĝardeno

## Servoj 
* Universitato Drake

## Famuloj 
* Bill Bryson (1951 - ), verkisto.
* India Summer (1975 - ), pornografia aktorino.
* Shawn Johnson (1992 - ), gimnastikistino.

## Ĝemelurboj 
*  Kofu, Japanio, 1958
*  Saint-Étienne, Francio, 1985
*  Ŝiĝjaĝŭango, Ĉinio, 1985
*  Stavropol, Rusio, 1992
*  Provinco de Catanzaro, Italio, 2006

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
eta|maldekstre|

Kategorio:Urboj de Iovao
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Topeko

**Topeko** () estas urbego, la ĉefurbo de la usona subŝtato Kansaso, kaj ankaŭ la ĉefurbo de Kantono Shawnee. Laŭ la stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de 159 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la ĉefa urbo en urbaro de Topeko.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 66601-66612, 66614-66622, 66624-66626, 66628-66629, 66636-66637, 66642, 66647, 66652-66653, 66667, 66675, 66683, 66692, 66699
* Telefonkodo: 785

## Geografio 
Topeko situas sur montetaro borde de la rivero Kansaso en la meza landparto de Usono, en la nordorienta parto de la subŝtato.

## Historio 
Topeko unuafoje menciiĝis en 1826. En la 1840-aj jaroj en tiu loko pramo ekfunkciis. Topeko estis fondita en 1854, ĝi urbiĝis post 3 jaroj. En la sekva jardeko Topeko fariĝis komerca nabo, en la rivero jam vaporŝipoj trafikis. La urbo estis grava sklava fuĝotrairejo al la libereco. En 1869 la unua trajno alvenis. En 1966 granda ŝtormo trafis la urbon.

## Trafiko 
El Topeko aŭtovojoj kuras al Kansasurbo (Kansaso), Wichita (Kansaso) kaj Koloradio. En la proksimo 2 flughavenoj funkcias. La urbego estas nodo de fervojoj, ene de la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
Topeko situas en limoj de mediteranea klimato kaj kontinenta klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 7-. La varmo kulminas en julio averaĝe , rekorde , la malvarmo kulminas en januaro averaĝe . Jare pluvas po 926&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas (vintre ankaŭ neĝas). La pluvo kulminas en junio kaj malkulminas januare.

## Vidindaĵoj 
eta|Kapitolio de Topeko
* Kapitolio konstruita inter 1866-1903
* Muzeoj pri historio kaj flugado
* Bestoĝardeno

## Nomportantoj 
Tri ŝipoj de la Usona Mararmeo estis nomitaj USS Topeka en honoro de la grandurbo.
eta|centre|Panoramo de Topeko|650ra

## Eksteraj ligiloj
*  ()

Kategorio:Urboj de Kansaso
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Vicebsko

**Vicebsko** (), foje ankaŭ transskribita **Vitebsk** laŭ la rusa nomo '''', estas urbo en nordo de Belorusio proksime al la limo de Rusio kaj Latvio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis la naskiĝloko de la pentristo Marc Chagall. Dum la historio Vicebsk apartenis al Litovio, Pollando, Rusio kaj Belorusio.

Komence de la unua mondmilito la duono de la loĝantoj estis judaj. Nuntempe ĉiuj preĝejoj estis rekonstruitaj, sed malestas la judoj kaj la sinagogo. La judoj tiutempe faris trionon de la loĝantaro de Vicebsk. Post la Dua Mondmilito ne plu restis judoj, tuta popolo kaj kulturo malaperis.

Vicebsk posedas riverhavenon ĉe la rivero Daŭgavo. La urbo situas en linokultura areo kaj estas fervoja kaj voja nodopunkto. Vicebsk estis en la  mezepoko sidejo de princlando kaj havis komercajn kontaktojn al la Hansa Ligo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vicebsk (stacidomo)
* Tramtransporto en Vicebsko
* Trolebusa transporto en Vicebsko
* Belorusio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Vicebska regiono
Frankfort (Kentukio)

:*Por aliaj urboj kun la nomo **Frankfort**, vidu ankaŭ Frankfort (apartigilo).*

eta|Urbocentro
**Frankfort** estas la ĉefurbo de la usona ŝtato Kentukio. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la ŝtata Kantono Franklin.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Laŭ la popolnombrado de la jaro 2000, la urbo havis 27.741 loĝantojn. 

Sian nomon la loĝloko havas memore al Frankfurto ĉe Majno en Germanio, eble ankaŭ memore al la germandevena pioniro *Stephan Frank*, kiu en 1790 surloke estis mortigita per indianoj.

## Servoj 
* Kentukia Ŝtata Universitato

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* turisma retejo
* retejo de la loka mezlernejo 

Kategorio:Urboj de Kentukio
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Frankfort (apartigilo)

**Frankfort** (la angla formo de *Frankfurt*) estas la nomo de multaj lokoj:

* Frankfort, Ilinojo
* Frankfort, Indianao
* Frankfort, Kentukio
* Frankfort, Miŝigano
* Village of Frankfort, Novjorkio
* Town of Frankfort, Novjorkio
* Frankfort, Ohio
* Frankfort, Viskonsino
* Frankfort, Sud-Afriko

Origine, **Frankfurt** estas la nomo de du urboj en Germanio:

* Frankfurt am Main
* Frankfurt an der Oder
Gubernio Ibaraki

La **gubernio Ibaraki** (), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo** Ibaraki, estas gubernio de Japanio. Ĝi situas sur la ĉefa insulo Honŝuo, en la regiono Kantō kaj apartenas al la Grandtokia Areo. 

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la . Administra centro de la gubernio estas la urbo Mito.

## Geografio 
### Eksterdistriktaj urboj 
* Bando
* Ĉikusei
* Cuĉiura
* Cukuba
* Cukubamirai
* Hitaĉi
* Hitaĉinaka
* Hitaĉiomija
* Hitaĉiota
* Hokota
* Inaŝiki
* Iŝioka
* Itako
* Ĵoso
* Juki
* Kamisu
* Kasama
* Kasumigaura
* Kaŝima
* Kitaibaraki
* Koga
* Mito (gubernia ĉefurbo)
* Morija
* Naka
* Namegata
* Omitama
* Rjugasaki
* Sakuragawa
* Ŝimocuma
* Takahagi
* Toride
* Uŝiku

### Distriktoj, urbetoj kaj vilaĝoj 
Ne sencas esperantlingvaj ruĝaj ligiloj pri la urbetoj kaj vilaĝoj .. eble pri la 6 distriktoj iam iu zorgos krei la 6 aldonajn paĝojn:
* distrikto Higaŝiibaraki
** Ibaraki
** Ōarai
** Ŝirosato
* distrikto Inaŝiki
** Ami
** Kavaĉi
** Miho
* distrikto Juuki
** Jaĉijo
* distrikto Kitasouma
** Tone
* distrikto Kuĵi
** Daigo
* distrikto Naka
** Tokai
* distrikto Saŝima
** Goka
** Sakai

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Leontodono

**Leontodono** (science ***Leontodon***) estas asteraca genro de plurjaraj laktosukohavaj herboj kun baza rozeto el pli-malpli entranĉaj folioj, kun senfolia, senbranĉa pedunklo, apekse portanta flavan, langetfloran kapitulon, kaj kun senbekaj akenoj, havantaj plumecajn harojn po pluraj; ĉirkaŭ 50 specioj en Eŭropo, Azio kaj Norda Afriko.

**Leontodon autumnalis* Aŭtuna leontodono
**Leontodon hispidus* Vila leontodono
**Leontodon hispidus hyoseroides* Entranĉita leontodono
**Leontodon taraxacoides* Nudtiga leontodono
**Leontodon incanus* Griza leontodono
**Leontodon pyrenaicus helveticus* Svisa leontodono

## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Taraksako

**Taraksakoj** aŭ **leontodoj** estas nomo de plurjaraj herboj (genro ***Taraxacum***) el asteracoj, kun longa pivotradiko, kun rozeto el elbazaj, runcinetaj folioj, kun rondformaj, kavaj, senfoliaj pedunkloj. Tiuj pedunkloj portas unuopan, grandan, flavan kapitulon. La semoj havas simple harformajn semhavojn kaj ili estas bekhavaj. Ĝi estas tre ofta ĝena trudherbo, en kelkaj landoj uzata kiel salato.

## Klasifikado 
Tiu holarktisa genro estas taksonomie komplika, kaj iuj botanikistoj subdividas la grupon en proksimume 34 makrospeciojn, kaj ĉirkaŭ 2000 mikrospeciojn . Iuj botanikistoj havas alian opinion kaj nur akceptas totalon de ĉirkaŭ 60 specioj .

### Elektitaj specioj 
* *Taraxacum albidum* – Blanka taraksako , japana blank-floranta taraksako.
* *Taraxacum californicum*, la endanĝerigita Kalifornia taraksako
* *Taraxacum japonicum* – Japana taraksako.
* *Taraxacum kok-saghyz* – Rusa taraksako, kiu produktas gumon.
* *Taraxacum laevigatum*, Ruĝ-sema taraksako; la akenoj estas ruĝ-brunaj kaj la folioj estas profunde entranĉitaj tra la longeco.
* *Taraxacum erythrospermum*, ofte estas konsiderata kiel vario de *Taraxacum laevigatum* 
* *Taraxacum officinale* (syn. *T. officinale subsp. vulgare*) – Leontodo, estas multforma.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Leontodo
* Leontodono

Dosiero:Dandelion Blackwell 0136.jpg|
Dosiero:Dandelion-leaf.jpg|
Dosiero:Loewenzahn pae.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉina Informocentro pri Biodiverseco - Sekcio Botaniko.  

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Buruŝa lingvo

La **buruŝa lingvo** (aŭ *buruŝaski)* estas senparenca lingvo parolata de proksimume 40 000 homoj en du grupoj en la Hunza kaj Yasin-a valoj en norda Pakistano, maldekstraflanke de la rivero Hunza, regiono, kiu ankaŭ tutmonde famas pro ties abundo je centjaruloj. 

Kvankam ĝi entenas multajn alprenitajn vortojn el la ĉirkaŭantaj lingvoj (la urdua, la ĥavara kaj la ŝina), restas sufiĉe da originala vortaro, ke ĝi apartiĝas disde tiuj najbaroj. Klopodoj estis faritaj cele pruvi parencecoj inter la buruŝa kaj la sumera lingvo, la Eŭska lingvo, kaj la kaŭkazia lingvaro kaj la dravida lingvaro, sed tiuj restas ne akceptitaj de lingvistoj. Estas kvar dialektoj de buruŝa: la hunza, la gojal-a, la nagar-a, kaj la jasin-a.

Laŭ kelkaj lingvistoj tiu lingvo nun havas (se ne konsideri la alprenadon de vortoj el najbaraj lingvoj) eble 10 000 jarojn da izolita evoluo malantaŭ si.
Konjekteble, ĝi estas lasta resto de lingvaro, kiu estis disvastigita en la nordhindia regiono antaŭ alveno de la pli novaj historiaj popoloj.

Rimarkindas, ke pluraj trajtoj en ĝia gramatiko pensigas pri tiuj de la hindaj lingvoj (simila fonetiko, kazo "oblika" signita per finaĵo *e*, multeco de "konsistigitaj verboj" (angle "compound verbs") formitaj per verbo "fari" kaj nomon, modo de verbo indikante sinsekvon de du agoj (*x*-on farinta, li *y*-is), neesto de verbo "havi", anstataŭita de esprimoj kiel "de mi x estas" de ŝi y estas", ktp.
Tial konjekteblas, ke tiuj trajtoj transinfluis la postajn hindeŭropajn lingvojn tieaj kaj, ke tiel donatis ili sian apartecojn.

## Fonetiko 
* "Likvaj" t.e. Glitaj kaj Flankaj.

## Ekstera ligilo 
Gramatiko de la lingvo (angle) (PDF)
Kategorio:Lingvoj de Pakistano
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Senparencaj lingvoj
Palma de Majorko

eta|dekstra|200px|Strato en la malnova urbo
**Palma**, **Palma de Majorko** aŭ **Majorkurbo** (katalune kaj  ) estas la plej granda urbo de insulo Majorko kaj ĉefurbo de Balearaj insuloj. Ĝia loĝantaro (en 2019) konsistis el 416 000 homoj.

La klimato de la urbo estas de la mediteranea tipo. La urbo kaj la tuta insularo fariĝis en la lastaj jardekoj tre gravaj turismaj lokoj.

## Famuloj 
* en la urbo mortis hungara aktorino Piri Vaszary
* naskiĝloko de la grava jezuizo Jerónimo Nadal

## Rilatoj al Esperanto 
* Esperantista Klubo Palma

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la Majorka esperantistaro ( kaj , arkivigite je la stato de 2016)

Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Kategorio:Municipoj de Majorko

Kategorio:Balearoj
Lariko

**Lariko** estas holarktisa kaj orientalisa genro de pinacoj. Ĝi havas ruĝbrunan lignon valoran kaj longdaŭran. La ligno enhavas multan tanan acidon (taninon) kaj pro tio ĝi estas akvorezista (uzata en ŝipkonstruado, akvaj konstruaĵoj). Lariko estas falfolia arbo.

## Specioj 
;*Malnova mondo* (Eŭrazio)
* Eŭropa lariko *Larix decidua* (sin. *L. europaea*); Montoj de centra Eŭropo.
* Daura lariko *Larix gmelinii* (sin. *L. dahurica, L. olgensis*); Stepoj de orienta Siberio.
* Himalaja lariko *Larix griffithii* (sin. *L. griffithiana*); Montoj de orienta Himalajo.
* Langtanga lariko *Larix himalaica*; Montoj de centra Himalajo.
* Japana lariko *Larix kaempferi* (sin. *L. leptolepis*); Montoj de centra Japanio.
* Tibeta lariko *Larix kongboensis*; Montoj de sudorienta Tibeto, nordoriente de *L. griffithii*.
* Mastersa lariko *Larix mastersiana*; Montoj de okcidenta Ĉinio.
* Ĉina lariko *Larix potaninii*; Montoj de sudokcidenta Ĉinio (Siĉŭano, norda Junano), Nepalo.
* Princ-rupreĥta lariko *Larix principis-rupprechtii*; Montoj de norda Ĉinio (Ŝanŝjio, Hebejo).
* Siberia lariko *Larix sibirica*; Tajgoj de okcidenta Siberio.
* Junana lariko *Larix speciosa*; Montoj de plej sudokcidenta Ĉinio (sudokcidenta Junano), nordorienta Birmo.
;*Nova Mondo* (Nordameriko)
* Orienta lariko *Larix laricina*. Arbaroj de norda Nordameriko.
* Monta lariko *Larix lyallii*; Montoj de nordokcidenta Usono kaj sudokcidenta Kanado, tre alte en la montoj.
* Okcidenta lariko *Larix occidentalis*; Montoj de nordokcidenta Usono kaj sudokcidenta Kanado, malpli alte ol *Larix lyallii*.

## Vidu ankaŭ 
* Falsa lariko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.amjbot.org/cgi/reprint/86/5/711.pdf 
* http://www.conifers.org/pi/la/index.htm 
* http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=183409  
* http://www.botanik.uni-bonn.de/conifers/pi/la/index.htm  

Dosiero:Larix decidua - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-216.jpg
Dosiero:Larix decidua.jpg|
Dosiero:LarixDeciduaAutumn.jpg|
Dosiero:Larix-kaempferi.JPG|

Kategorio:Arboj
Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Nino Rota

**Nino ROTA** (naskiĝis la 3-an de decembro 1911 en Milano, mortis la 10-an de aprilo 1979 en Romo) estis itala komponisto.

Li unue lernis pianon kaj eniris la konservatorion en Milano. Poste li lernis belartojn en la universitato de sia hejmurbo.
Li estis tre bona amiko de Igor Stravinski.

Kvankam li estas tre konata kiel kreinto de filma muziko, li ankaŭ komponis kvar simfoniojn, ok operojn, kaj multajn aliajn verkojn, inter ili konĉerto por trombono.

Lia nomo estas ligata al tiu de Federico Fellini de kies filmoj li ĉiam komponis la muzikon. En 1971 li ankaŭ kreis la muzikon de la filmo *The Godfather* (*La baptopatro*).

Li mortis en Romo.

## Filmoj 
Inter alie li faris al muzikon de la kinejaj filmoj

* Donne e briganti de 1950
* Due mogli sono troppe de 1950
* È arrivato il cavaliere! de 1950
* È primavera de 1950
* Vita da cani de 1950
* Anna de 1951
* La strada de 1952
* Lo sceicco bianco de 1953
* I vitelloni de 1954
* War and Peace de 1956
* Le notti bianche de 1957
* Noktoj de Kabiria de 1957
* La dolce vita de 1960
* Rocco e i suoi fratelli de 1960
* Boccaccio '70 de 1962
* 8½ de 1963
* Il gattopardo de 1963
* Julieto de la Spiritoj de 1965
* Satirikono de Fellini de 1969
* I clowns de 1970
* The Godfather de 1971
* Roma de 1972
* Amarcord de 1973
* Il Casanova di Federico Fellini de 1976
* Death on the Nile de 1978
* Kontakt (animacia filmo) de 1978, la plej konata kunlaboraĵo de li kun sovetunia filmteamo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Italaj komponistoj
Kategorio:Italaj komponistoj de filmomuziko
Kantono Travis

La **kantono Travis** situas en la centra parto de la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de  ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro estas Aŭstino, kiu ankaŭ estas la ĉefurbo de Teksaso. Kantono Travis kreiĝis de Kantono Bastrop en 1840 kiam Aŭstino fariĝis la ĉefurbo de la Respubliko de Teksaso. Ĝi organiziĝis dum 1843. Multaj aliaj kantonoj kreiĝis de Kantono Travis. Ĝi nomiĝas por kolonelo *William B. Travis*, komandanto de la batalo de la Alamo.

## Geografio 
Kantono Travis estas monteta regiono, apartigita de la Rivero Colorado kun kelkaj artefaritaj lagoj. La nordoksidenta parto de la kantono estas en la Teksasa Monteta Regiono dum la sudorienta parto estas en la Nigra-grunda Regiono. Ĝi havas cedrajn, pekanajn, kverkajn, prosopo* (angle:mesquite), kaj aliajn arbojn kun diversaj grundoj.

Laŭ la usona censo de 2000, la loĝantaro de Kantono Travis nombris 812 280. La tuta areo de la Kantono Travis estas 2 647 km2 , el kiu 2 562 km2 estas tera kaj 85 km2 estas akva. La alteco estas inter 120 m kaj kaj 405 m super marnivelo. La jara pluvokvanto estas 81 cm. La meza januara minimuma temperaturo estas 4 oC kaj la meza julia maksimuma temperaturo estas 35 oC.

## Demografio 
Laŭ la 2000-a censo:
* Tuta loĝantaro 812 280
* Familioj: 183 798
* Loĝantara denseco: 317/km2
* Rasa konsisto
** Blankaj: 68,21%
** Afrik-usonaj: 9,2%
** Indianaj: 0,58%
** Asiaj: 4,4%
** Pacifik-insulanaj: 0,07%
** Aliaj: 14,56%
** De du aŭ pli rasoj: 2,85%
* Hispandevenaj: 28,20%
* Domanaroj: 320 766
** Kuninfanaj (malpli ol 18 jara): 29,30%
** Geedzaj duopoj:42,60%
** Kun domanino sen ĉeesta edzo: 10,40%
** Ne-familiaj: 42,70%
** Unuopulaj: 30,10%
* Mediana aĝo: 30 jaroj
* Aĝa konsisto
** 65: 6,70%
* Enspezoj
** Mediana domanara enspezo: $46 761
** Mediana familia enspezo: $58 555
** Mediana vira enspezo: $37 242
** Mediana virina enspezo: $30 452
** Pohoma enspezo: $25 883
** Malriĉaj loĝantoj: 12,50% 
** Malriĉaj familioj: 7,70%

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
prosopo*: Nova vorto por arboj de la arba familio Prosopis. Arboj de tiu ĉi familio troviĝas en kelkaj sekaj regionoj de la mondo. La angla nomo de arboj en tiu ĉi familio estas "mesquite".

Travis**Diklitera teksto**
Baton Rouge (Luiziano)

**Baton Rouge** estas la ĉefurbo de Luiziano, ŝtato de Usono.  Ĝi estas ankaŭ la ĉefurbo de Paroĥo Okcidenta Baton Rouge.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun . Laŭ la popolnombrado de 2000 ĝi havis 227.818 loĝantojn.

La nomo *Baton Rouge* signifas "bastono ruĝa" francalingve. La nomo devenas de cipresa stango tinkturita ruĝe, kiu markis la limon de la ĉasteritorio de indianoj, kiam la Francoj unue koloniigis tie en 1699. Baton Rouge restis urbeto dum la franca kaj hispana koloniigo. Post kiam Usono aĉetis Luizianon, ĝi kreskis pli rapide, kaj estis urbigita en 1817, kiam ĝi estas la dua plej granda urbo en Luiziano.

La ĉefurbeco de la ŝtato Luiziano estis movita de Nov-Orleano al Baton Rouge en 1849. Ĝi estis removita al Nov-Orleano dum la Usona Enlanda Milito, kaj tiam revenis al Baton Rouge en 1882.

Dosiero:BatonRougeOldCapitalCastle.jpg|

## Gefiloj 
* Andrea Tomasovsky

## Vidu ankaŭ 
* Kaĵun-franca lingvo
* Kaĵunoj
* Kaĵuna kuirarto
* Luiziana Universitato

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.brgov.com  Oficiala retejo
* http://www.batonrouge.com  Urba gvidilo

Kategorio:Urboj de Luiziano
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Augusta

La vorto **Augusta** havas plurajn signifojn:
* Baze Augusta [Aŭ**gus**ta] estas nomo, plej ofte virina persona nomo, en iuj kazoj ankaŭ latinlingva kromnomo, kiu referencas al la imperiestro Aŭgusto Cezaro de la Romia Imperio (laŭ kiu ankaŭ nomatas la monato aŭgusto).

Aparte,
* Augusta estas la pseŭdonimo de la litova psikologistino kaj ekonomikistino Aušra Augustinavičiūtė,

kaj en geografia senco,
* **Augusta (Majno)** estas urbo en la ŝtato Majno de Usono,
* **Augusta (Georgio)** estas urbo en la ŝtato Georgio de Usono (kreskurbo de James Brown), kaj
* **Augusta (Italio)** estas komunumo en Italio.
Annapolis (Marilando)

**Annapolis** estas la ĉefurbo de federacia ŝtato Marilando, Usono. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la ŝtata Kantono Anne Arundel. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĉi-tiu urbo estas parto de la *Metropola Areo Vaŝingtono-Baltimore*. En Annapolis situas la Usona Mararmea Altlernejo kaj Kolegio de Sankta Johano.

## Historio 
Ĝin fondis jam en 1649 britaj setlistoj el Virginio, kiuj establis inter la alfluejo de Severn kaj South River havenon, nomatan *Arundel Town*.

La registara estro Francis Nicholson en 1704 translokigis la registaran sidejon de St. Mary's City al tiu loko kaj alinomis tion laŭ estimo al reĝino Anna al Annapolis. Post finiĝo de la usona enlanda milito, la havenurbo estis eĉ dum 9 monatoj ĉefurbo de Usono.

### Aktuala historio 
En Annapolis okazas la 27-an de novembro 2007 internacia packongreso, organizita de Usono.

## Servoj 
* Usona Mararmea Akademio

## Famuloj 
* verkisto James M. Cain

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de la urbo 
* oficiala turisma paĝo

Kategorio:Urboj de Marilando
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Lansingo

**Lansingo** () estas la ĉefurbo de Miĉigano, ŝtato de Usono, kaj estas la sesa plej granda urbo en la ŝtato. Ĝi situas plejparte en Kantono Ingham, sed ankaŭ en Kantono Itano. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun . Laŭ la 2010 popolnombrado, ĝi havis  loĝantojn. Pro tio, Lansingo estas la kvina plej granda urbo en Miĉigano je loĝantaro. 

Lansingo estas tre proksima al Orienta Lansingo, la hejmo de Miĉigana Ŝtata Universitato, kiu estas la sepa plej granda universitato en Usono. Ĝi havas proksimume  studentojn kaj preskaŭ  laboristojn. La universitato membras de la Granda Dek Konferenco (*Big Ten Conference)* kaj la maskoto estas la Sparto.

La Granda Rivero (La plej longa rivero en la stato) fluas tra Lansingon, daŭranta nord-okcidente ĝis la urbon: Grand Rapids kaj Lagon Miĉiganon poste.

Ĝi iĝis la ĉefurbo post la Milito de 1812. Dum tiu milito, la Britoj kaptis la tiaman ĉefurbon, Detrojto.

## Famuloj
* Magic Johnson

## Ĝemelurboj 
*  Sanmin, Ĉinio

eta|maldekstra
eta|maldekstra
eta|maldekstra

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cityoflansingmi.com  
* http://www.lansing.org 
* http://www.cata.org 
* http://www.lansingpsd.com 

Kategorio:Urboj de Miĉigano
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Saint Paul (Minesoto)

alternative=TE-Collage Saint Paul.png|eta|306x306ra
**Saint Paul** (prononcita "Sejnt Pal", angle de *Sankta Paŭlo*) estas la ĉefurbo kaj dua plej granda urbo de la Usona ŝtato de Minesoto. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la ŝtata Kantono Ramsey. Saint Paul kaj la apuda urbo Minneapolis formas la plejparton de la regiono konita kiel la ĝemelaj urboj.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun . Kompare, laŭ la censo de 2000, la urbo havis 287 151 loĝantojn.

Saint Paul estas la naskiĝloko de verkisto F. Scott Fitzgerald kaj Georgios Andrea Papandreu, kiu inter 2009 kaj 2011 estis la ĉefministro de Grekio.

La bildstriisto Charles M. Schulz, kiu naskiĝis en Minneapolis, plenkreskiĝis en Saint Paul.

Dosiero:Minnesota State Capitol.jpg|
Dosiero:Saint Paul City Hall.jpg|
Dosiero:Landmark Center.jpg|

## Famuloj 
*hungardevena mineralogo Tibor Zoltai (mortoloko)
* verkistino Kay Boyle (naskiĝloko)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ci.stpaul.mn.us  
* http://www.umn.edu 
* http://www.stthomas.edu

Kategorio:Urboj de Minesoto
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Suŝio

[dekstra|eta|Suŝio de [salmo.]]
**Suŝio** (寿司,鮨,酢 aŭ すし *sushi* [suŝi]) estas japana plado; ĝia esenca enhavo estas milde vinagrita rizo. Inter la gravaj specoj troviĝas bulsuŝio (握り寿司 *nigiri-zushi* [nigiri-zuŝi]), rulsuŝio (巻き寿司 *maki-zushi* [maki-zuŝi]), poŝa suŝio(稲荷寿司 *inari-zushi* [inarizuŝi]*),* tegola suŝio (散らし寿司 *chirashi-zushi* [ĉiraŝi-zuŝi]), kubsuŝio (押鮨 *oshi-zushi* [oŝi-zuŝi]), kaj militŝip-suŝio (軍艦巻き *gunkan-maki* [gunkan-maki]). Krom la rizo mem, suŝio tipe havas alian ingrediencon aŭ ingrediencojn (kruda fiŝaĵo, omleto, legomoj, ktp). Ĝi ofte estas servita kun sojsaŭco, vasabio, *gari* (piklita zingibro), kaj verda teo.

## Specoj de suŝio 
### *Nigirizushi* 
*Nigirizushi* (握り寿司 [nigiri-zuŝi], "bul-suŝio") estas mord-granda suŝio kiu estas metita freŝan fiŝaĵon sur buligita rizo per manplato. *Edomae-zushi* (江戸前寿司 [edomae-zuŝi], "suŝio el Edo (Tokio)") estas tre konata. Fiŝa ovo kaj eĥino, kiuj facile renversiĝas, ofte estas servitaj kiel *gunkanmaki* (軍艦巻き [gunkan-maki] "militŝip-suŝio"), kun *nori*-a (maralga) papero.

Ofta materialo:
* kruda fiŝaĵo
* legomoj
* bovaĵo
* anaso sovaĝanaso (kruda aŭ rostita)
* kokina ovo (miksita rostita)
* salato kun majonezo

### *Makizushi* 
*Makizushi* (握り寿司 [maki-zuŝi], "rul-suŝio") estas suŝio rulita de maralga papero per la ilo nomita "*makisu*". Tio estas tranĉite servita krom kiam oni manĝas je la *Setsubun*, la speciala tago antaŭ la komenco de la printempo en Japanio. Ne-japantradiciaj rulsuŝioj estas ekzemple kalifornia rulaĵo (uzanta avokadon) kaj aranea rulaĵo (uzanta molŝelan krabon).

### *Narezushi* 
En *Narezushi* (なれ寿司 [nare-zuŝi], "Fermentita suŝio") oni fermentigas fiŝaĵon, salon kaj rizon (malofte malton).

### *Chirashizushi* 
### *Temakizushi* 
### *Gimbap* 
*Gimbap* (김밥) estas la korea versio de rulsuŝio. Tio ne uzas vinagran sed ofte sezamolean rizon; kaj ne estas rulita de *nori* sed *gim*-a maralga papero. En Sud-Koreio ekzistas kelkaj rapidaj manĝaĵaj ĉenoj, kiuj ĉiuj dediĉis sin por servi gimbapon, tujpretajn nudelojn kaj aliajn malgrandajn manĝaĵojn . La prezo de gimbapo estas malalta kaj plejparte estas uzata por altiri klientojn internen. La ĉenoj uzas nomojn kiel Gimbap Nara (밥밥 나라, Gimbap-lando) kaj Gimbap CheonGuk (김밥 천국, Gimbap-ĉielo).

## Vidu ankaŭ 
* Saŝimo
* Vegana suŝio

Kategorio:Japana kuirarto