Polva amazono

La **Polva amazono** (*Amazona farinosa*, laŭ kio ankaŭ *Farunamazono*), konata ankaŭ kiel *Polva papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas inter la plej grandaj papagoj en la genro *Amazona*. Ĝi estas ĉefe verda papago kun totala longo de 38 – 41 cm. Ĝi estas indiĝena de tropika Centra kaj Suda Ameriko. Tiu specio, la suda polva amazono (*Amazona farinosa farinosa*) kaj la norda polva amazono (*Amazona farinosa guatemalae*) estas konsiderataj samspecifaj.

## Taksonomio
* *A. f. guatemalae*: el sudorienta Meksiko ĝis Honduro. Konata ankaŭ kiel *norda polva amazono*, *blukrona polva amazono* aŭ *Gvatemala amazono*.
* *A. f. virenticeps*: en Nikaragvo ĝis okcidenta Panamo. Konata ankaŭ kiel *Kostarika polva amazono* aŭ *verdakapa amazono*.
* *A. f. farinosa *: en tropika Centra kaj Suda Ameriko. Konata ankaŭ kiel *suda polva amazono*.

La farunamazono estis priskribita de la franca polimatoro Georges-Louis Leclerc, Grafo de Buffon en 1780 en sia verko *Histoire Naturelle des Oiseaux* el specimeno kolektita en Kajeno, Franca Gvajano. La birdo ankaŭ estis bildigita en mankolorigita plato gravurita de François-Nicolas Martinet en la veko ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle*, kiu estis produktita sub la superrigardo de Edme-Louis Daubenton por akompani la tekston de Buffon. Nek la bildoteksto de la plato nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda naturalisto Pieter Boddaert kreis la dunoman nomon *Psittacus farinosus* en sia katalogo de la *Planches Enluminées*. La farunamazono nun estas lokita en la grandan novtropikan genron *Amazona*, kiu estis enkondukita de la franca naturalisto René Lesson en 1830. La specio estas monotipa. rilatante al polvohava lanugo.

## Aspekto
") teksturon sur la dorso kaj nuko.]]
La farunamazono havas totalan longon de ĉirkaŭ 38–41 cm kaj pezas 540–700 g. Kaptitaj papagoj kutime estas pli pezaj. Ĝi estas inter la plej grandaj papagoj en Ameriko, ĉefe superata nur de la grandaj araoj. Ĝi havas relative mallongan kaj kvadratan voston, kiel ankaŭ la aliaj membroj de la genro *Amazona*.

thumb|dekstre|Polva amazono (maldekstre kun du flavkronaj amazonoj (dekstre kaj centre)
La farunamazono estas plejparte verda. La dorso kaj nuko ofte havas blankecan nuancon; preskaŭ kvazaŭ ĝi estus kovrita per maldika tavolo de faruno (tial ĝiaj nomoj). La dista duono de la vosto estas pli pala kaj pli flava ol la baza duono, tiel rezultante en klare dukolora aspekto. Dumfluge ĝi montras bluet-nigran malantaŭan randon de la flugilo kaj okulfrapan ruĝan speguleton. Foje kelkaj flavaj plumoj videblas sur la supro de la kapo.

En Sudameriko, ĝi estas ofte konfuzita kun la flavkrona amazono, sed ĝi povas esti rekonita pro sia plia grandeco, malpli flava ĉe la krono (ne tute fidinde, ĉar iuj flavkronaj eble montras preskaŭ nenion), la blankeca nuanco de sia plumaro, pli larĝa blanka okulringo, kaj ruĝo de la antaŭa rando de la flugilo proksime al la falango (ne proksime al la radia), sed tion ofte malfacilas vidi (precipe ĉe ripozantaj birdoj). Iliaj voĉoj ankaŭ estas rimarkinde malsamaj.

## Distribuado kaj vivmedio
La farunamazono troviĝas en tropika Centrameriko kaj Sudameriko. Ĝi vizitadas humidajn ĝis duonhumidajn arbarojn (nur malofte en foliarbaroj) kaj plantejojn. En regionoj dominitaj de malfermaj/sekaj vivejoj, ĝi estas limigita al ĉerivera arbaro aŭ tute forestas.

## Kutimaro
La farunamazono estas socia kaj troveblas en paroj aŭ en grandaj aroj. Ili eĉ interagas kun aliaj papagoj, kiel ekzemple araoj. Ili kutime estas silentemaj sed povas esti laŭtaj dum krepusko kaj tagiĝo. En kaptiteco, ili estas konataj kiel unu el la plej mildaj kaj trankvilaj el ĉiuj amazonoj.

### Reproduktado
]]
Post kiam farunaj amazonoj atingas seksan maturecon, ili kutime formas monogamajn rilatojn kun ununura partnero. Ĉiujare amindumado kutime komenciĝas frue printempe, kaj la ino kutime demetas tri aŭ kvar blankajn ovojn en nesto en arbokavaĵo. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ 26 tagoj. La masklo elvomas manĝaĵon por la ino dum la kovoperiodo, kaj poste ankaŭ por la papagidoj en la nesto. La idoj forlasas la neston ĉirkaŭ 60 tagojn post eloviĝo.

### Manĝado
La dieto de la Polva amazono konsistas ĉefe el fruktoj, semoj, beroj, nuksoj, burĝonoj, kaj foliburĝonoj.

## Referencoj
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*;  .
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* Sholty, Kathleen. "*Amazona farinosa* (mealy parrot)." Animal Diversity Web. University of Michigan Museum of Zoology. 2006. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Amazona_farinosa.html
* *A Guide to Birds of Mexico and Northern Central America'' de Howell & Webb (1995) 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko