open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĉambro

eta|dekstra|La ĉambro.
[eta|dekstre|Dormoĉambro en Bogra, [Bangladeŝo.]]
**Ĉambro** estas enfermita spaco en hejmo, oficejo, aŭ alia konstruaĵo. Ĉambro povas havi pordojn permesatajn eniron kaj eliron de la ĉambro, kaj fenestrojn por aerfluo kaj lumo.

Multaj ĉambroj havas nomojn laŭ siaj uzo. Ekzemple, ĉambro por kuirado de manĝaĵo estas nomita kuirejo.

Laŭ Francisko Azorín **Ĉambro** estas *Ĉiu el la loĝebla parto de domo, komunikiĝanta per pordoj inter ili.* Kaj li indikas etimologion el greka *kamara* kaj de tie la latina *camera*, kurioze li ne mencias la francan *chambre*. Li aldonas terminojn por ĉambrotipoj, nome cambreto, ĉambrego, ĉambraĉo, ĉambraro, antaŭĉambro, dormoĉambro, manĝoĉambro, laborĉambro, legoĉambro.

## Ĉambroj en hejmo 
:*Por plia informo, bonvolu vidi la ĉefartikolon pri **hejmo (loĝejo)**.*
* Banĉambro
* Dormoĉambro
* Necesejo
* Kuirejo
* Salono

## Aliaj ĉambroj 
* Atendoĉambro en stacidomo aŭ oficejo de kuracisto oni uzas dum atendado de rendevuo.
* Klasĉambro estas ĉambro en lernejo por instruado de studentoj.
* Kunvenejo de institucio, aŭ la koncerna institucio mem.
* Ĉambro de Deputitoj estas nomo de parto de la Parlamento en diversaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉambristo

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo
Kuirejo

eta|200ra|Moderna kuirejo
**Kuirejo** estas ĉambro en hejmo aŭ restoracio kiu estas uzata por la preparado de manĝaĵo. Moderna kuirejo ofte havas kuirejstablon, lavujon por freŝa akvo, fridujon por teni manĝaĵon malvarme, kaj fornon por kuiri manĝaĵon, ktp.

Kuirejo eble ankaŭ povas esti provizejo de gravaj kuiraj bezonaĵoj. Potoj, kaseroloj, kribriloj kaj aliaj ujoj estas ofte troveblaj en kuirejo. Variaj iloj estas uzitaj en kuirejo, kiel kulero, miksilo, kirlilo kaj tranĉilo. Oni povas teni manĝaĵon en ŝranko aŭ sur breto.

Profesiulo kiu laboras en kuirejo estas kuiristo.

## Vidu ankaŭ 
* Kuirilo
* Kuireja ŝrankaro

Kategorio:Kuirejo
Kategorio:Kuirarto
Primolacoj

eta|Primula spp Sturm62|alt=Primula spp Sturm62.jpg
La **primolacoj**.

Tiuj plantoj vivas ĉefe en kontinenta, montara klimato; la varmajn, sekajn lokojn ili ne ŝatas. Ili estas moltigaj, ofte unujaraj herboj, ofte kun rozeto.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (18 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

### Kelkaj taksonoj 
* *Androsace* L. (sin. *Douglasia*, *Vitaliana*)
** *Androsace alpina*
* Ciklameno (*Cyclamen*): plurjaraj tuberhavaj herboj, hejmaj en la Mediteraneaj regionoj, precipe en Alpoj. Ili havas kliniĝintajn, blankajn aŭ ruĝajn florojn kun retrofleksitaj petaloj.
* Primolo estas multspecia genro de unu-, du- kaj plejofte plurjaraj herboj kun ordinare rozete aranĝitaj elbazaj folioj kaj kun kvinnombraj brilkoloraj floroj en umbeloj, grapoloj, densaj kapoj aŭ spikoj en la fino de la skapo. Multaj specioj estas ĝardene kulturataj.
** Aŭrikulo estas 10-15 cm alta staŭdo (Primula auricula) kiu floras tre frue en la printempo kun floroj en umbelo (ankaŭ ĝardena aŭrikulo)
(vidu aŭrikulario (fungo), aŭriklo (ekstera parto de orelo), aŭriko (ŝipa velo))

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Primolacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Aparato

**Aparato** estas komplekso el iloj, maŝinoj, aŭ instrumentoj, kiu servas por specifa funkcio.

La vorto devenas de la latina *aparator*, "pretiganto".

Kontraste al maŝino transformo de energio ne estas esenca funkcio de aparato.
En komputado **aparato** estas fizika unuo apartenanta al aparataro, kiu kune kun programaro funkciigas komputilon.

## Ekzemploj 
* Semomaŝino


Kategorio:Teknologio
Lito

eta|dekstre|250px|Lito.
eta|dekstre|250px|Romia lito, el Pompejo, 50-40 a.K.
**Lito** estas malmola meblokadro kun molaj remburaĵoj, matracoj, kiu estas ofte trovebla en dormoĉambro kaj kiu povas esti uzata por dormado, ripozado, kaj amorado.

Laŭ Francisko Azorín **lito** estas *Meblo por kuŝi, dormi.* Li indikas etimologion el la greka *lektron* (lito) kaj de tie la latina *lectus*.

Litoj kaj iliaj matracoj estas farataj laŭ kelkaj normaj litdimensioj.

Littuko kaj litkovrilo kovras kaj protektas la liton. Dum dormo oni metas la kapon sur unu aŭ kelkaj litkusenoj. kapkusenoj. Laŭ la mondregionoj ekzistas multaj manieroj meti kovrilojn kaj kusenojn por doni varmon kaj komforton al la uzanto/j de la lito. Post dormado oni devas reordigi la liton, kovrilojn, kaj kusenojn.

## Specoj de lito 
* Akvolito
* Litŝranko
* Sofolito
* Etaĝlito

## Vidu ankaŭ 
* Litdimensioj
* Dormo
* Kuŝejo
* Lulilo
* Ronkado
* Litŝranko

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri lito en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Bildaro 

Dosiero:Vrba postelja.jpg|Individua lito.
Dosiero:King's bed at the Louvre Museum.jpg|Lito kun doselo (Luvro).
Dosiero:Henri de Toulouse-Lautrec 062.jpg|*Le lit*, pentraĵo de Toulouse-Lautrec (1892).

## Notoj 
## Bibliografio 
* GLOAG, J. A Short Dictionary of Furniture [Liverpool]: Tinling and Co. Ldt., 1952
* RODRÍGUEZ BERNÍS, S. Diccionario de Mobiliario [Madrid]: Ministerio de Cultura, 2006
* BELDEGREEN, A. The Bed [Boston]: Little, Brown and Co. International Division, 1991
* PIERA, M.; MESTRES, A. El Moble a Catalunya. L'Espai Domèstic del Gòtic al Modernisme [Barcelona]: Angle, 1999
* M.E.A.C. Mueble Español. Estrado y dormitorio [Madrid]: Consejería de Cultura de Madrid, 1990
* CREIXELL CABEZA, R.M. Els Llits Policromats Catalans en el s.XVIII. Els Focus d'Olot i Mataró [Barcelona]: Universitat de Barcelona, 1997
* PIERA, M. Taller de Catalogación de Mesas y Camas [curset monogràfic]. [Barcelona]: Associació per a l'Estudi del Moble, 2014

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.decopasion.com/dossier/dormitorio/camas  Elekto de la plej bonaj desegnoj.
* http://gouzoulou.free.fr/J%20On%20lit%20au%20lit.htm Rilatoj inter libro kaj lito.
* http://www.ergonomie-katalog.com/0/infos/bett-1.php  Ergonomia katalogo: Lito.
* http://www.das-kind-muss-ins-bett.de "Das Kind muss ins Bett".

## Referencoj 
Kategorio:Mebloj
Dormoĉambro

[eta|dekstre|Dormoĉambro en Bogra, [Bangladeŝo.]]
**Dormoĉambro** estas ĉambro de hejmo aŭ hotelo kiu estas ofte uzata por dormo, ripozo, aŭ amoro. Ĝenerale, lito, ŝranko, kaj aliaj personaj propraĵoj povas esti trovebla tie. Ĝi estas unu el la ĉefaj, se ne la ĉefa, partoj de normala loĝejo, kune kun manĝoĉambro aŭ kuirejo kaj banĉambro. Logiko estas ke ĝi estu en aparta areo de la domo kaj ne proksime de enirejo aŭ bruaj stratoj, por faciligi la ripozon. En Mezepoko kaj ĝis Moderna Epoko, ĝi estis nepre tre aparta en la domo kaj nur familianoj rajtus eniri; nuntempe facile oni montras ĝin al vizitantoj.

Kategorio:Ĉambroj
Kategorio:Dormo
Ujo

**Ujo** estas elementa vorto kiu signifas objekton, kiu povas enhavi kaj teni aliajn objektojn. Tiel, ujo estas unu el la plej malnovaj iloj, kaj ujoj estas parto de nia ĉiutaga vivo de homoj. Iuj ujoj (kiel boteloj) povas enteni likvaĵojn kaj gasojn, tamen iuj aliaj ujoj (kiel korboj) endas enteni nur grandajn solidajn objektojn.

Ujo ankaŭ estas uzata pri landoj, teritorioj kaj fruktarboj, kiuj ne tutkonkrete estas ujoj. Je la landoj oftas ankaŭ ke oni anstataŭiĝas -uj- per la sufikso *-i-.*

Ingoj diferencas de ujoj per tio ke la enhavo estas tute ene de ujo, sed ne nepre de ingo, el kiu tenilo kutime elstaras por permesi facilan elingigon de la ingita objekto.

Tiu vorto *ujo* formiĝas per aldono de la finaĵo -o de substantivo al la sufikso *-uj-* kiu tiam iĝas radiko.

## Oftaj ujoj 
Ujo por likvaĵo aŭ gaso:

* Akvario
* Amforo
* Asko
* Banujo
* Baseno
* Barelo
* Bokalo
* Botelo
* Bovlo
* Cisterno
* Felsako
* Glaso
* Ĵaro
* Kaldrono
* Kaserolo
* Kuvo
* Kruĉo
* Lavujo
* Marmito
* Pelvo
* Pokalo
* Poto
* Provtubo
* Sitelo
* Taso
* Telero
* Tino
* Vazo

Ujo por nelikvaj objektoj:

* Ĉerko
* Fiŝreto
* Fridujo
* Fromaĝokloŝo
* Kanopo
* Kaĝo
* Kesto
* Kofro
* Korbo
* Koverto
* Naso
* Poŝo
* Rubujo
* Sako
* Salatujo
* Skatolo
* Ŝranko
* Urno
* Valizo

Lernejaj ujoj:
* Skribilujo
* Krajonujo

## Landoj, teritorioj kaj fruktarboj 
:*Vidu ankaŭ kritikon de Sergio Pokrovskij,* En Rusio loĝas rusianoj.

En Esperanto, teritorioj, fruktarboj kaj landoj ankaŭ ĉiuj povas uzi la elementon *ujo.* La fundamenta nomo de ĉiu lando, kiun oni nomas laŭ la ĉefa nacio, estas ujo kiu entenas la loĝantojn. Hodiaŭ oni ofte uzas la sufikson -i- por nomi la landojn por respekti multnaciecon:
* Germanujo – Germanio
* Francujo – Francio
* Britujo – Britio, ktp

Teritorioj, administraj aŭ politikaj, nomitaj laŭ la rango de ties estro ankaŭ uzas la eron:
* princujo
* dukujo
* grafujo
* kalifujo
* emirujo
* episkopujo
* prefektujo

Ankaŭ fruktarboj kaj arbustoj estas nomitaj ujoj esperante:
* pomujo
* oranĝujo
* ribujo
* frambujo
* kaŝtanujo, ktp

## Vidu ankaŭ 
* -uj-
* io-ujo-batalo
John Drew Barrymore

**John Drew Barrymore**, origine: **John Blythe BARRYMORE** (naskiĝis la 4-an de junio 1932, mortis la 29-an de novembro 2004) estis usona aktoro.

Kiel filo de la geaktoroj John Barrymore kaj Dolores Costello li naskiĝis en Beverly Hills, Kalifornio. Liaj gepatroj disiĝis, kiam li estis infano, kaj al sia patro li poste apenaŭ havis kontaktojn.

Kiam li havis 17 jarojn, lia patrino volis instigi lin al studado, sed la ribelema junulo anstataŭe subskribis sian unuan filmkontrakton. Dum la sekvaj jaroj li ofte ribelis kontraŭ la leĝoj, kaj retrovis sin plurfoje en arestejo.

Ekde la fino de la 1950-aj jaroj li famiĝis pro kelkaj filmroloj, kiel ekz. "The Big Night", "While the City Sleeps" aŭ la Star-Trek-epizodo *The Alternative Factor*. Li tamen restis ribelema personeco: Dum la filmlaboroj li ofte alvenis tro malfrue aŭ li rifuzis daŭrigi laboron komencitan.

Sian lastan – ne tre gravan – rolon li ricevis en la jaro 1976, en la filmo "Baby Blue Marine".

Tri-foje li edziĝis. Troa alkoholo kaj aliaj drogoj, perfortemo kaj la fakto, ke li apenaŭ havis tempon por sia familio, detruis ankaŭ lian privatan vivon. La 29-an de novembro 2004 li mortis.

Liaj gefiloj Drew Barrymore kaj John Blyth Barrymore mem fariĝis famaj aktoroj.

Barrymore, John Drew
Taso

**Taso** estas trinkujo por trinkaĵo kiel teo aŭ kafo. Taso estas proksimume duonsfera, duoncilindra, konusstumpa aŭ similforma, ordinare malalta kun larĝa malfermaĵo, anso, kaj estas farita el porcelano, fajenco aŭ alia materialo.

Laŭ PIV2 la diferenco de glaso ne estas tre strikta: taso estas malalta kaj larĝa, el porcelano, fajenco aŭ arĝento, dum ke glaso estas el vitro, metalo aŭ plasto.
Sed multaj nomus ĉiujn tri objektojn de la ĉi-suba bildo "tasoj", kvankam la meza estas el vitro kaj la dekstra el ŝtalo, do laŭ PIV estas glasoj.

Dosiero:tasoj.jpg

Tial prefere nomi tason tia, se ĝi havas anson, kaj se anso mankas, do ĝi estas glaso.

Taso da kafo estis la postulata rekvizito por aperi en ĉiuj partoprenintaj filmoj de la 1-a Usona Bona Filmfestivalo de 2021.

## Vidu ankaŭ 
* Glaso

Kategorio:Trinkujoj
Himno

**Himno** estas kanto de adoro, honoro aŭ preĝo, tipe dediĉita al Dio. Ĝenerale, tiu ĉi vorto povas signifi iun ajn sanktan honoran kanton: ekzemple, nacian himnon. La klera traktado kaj scienca studado pri tiaj kantoj nomiĝas himnologio.

La plej fruaj himnoj, kun tiu nomo, estas trovitaj en antikva Grekio (en la 2-a jarcento a.K.), sed glorkantoj aŭ adorkantoj certe jam ekzistis antaŭ ol oni ekuzis por ili la vorton "himno". Oni trovas ilin en skribaĵoj de Asirio (la nuna Irako), Ĉinio, Egiptujo kaj Hindio. En Judio kaj aliaj arabaj landoj la himnoj estis en la formo de Psalmoj. La hebrea nomo signifas 'laŭdkantoj'.

La unuaj Kristanaj himnoj estis skribitaj en la siria lingvo en la 3-a kaj 4-a jarcentoj. La muzika stilo estas la parolmaniero. La unua verkisto de Kristanaj himnoj estis la franca prelato Sankta Hilario. Post lia morto la episkopo de Milano starigis la regulan uzadon de himnoj en la Okcidenta Kristana Liturgio. Ĝis la 10-a jarcento oni malofte kantis himnojn dum la celebrado de la Meso. Dum tiu jarcento oni kelkfoje aldonis al la longaj parolkantoj tekstojn post la vorto 'Haleluja'- hebrea vorto kiu signifas 'Laŭdu Dion.' Dum la Mezepoko la himnoj estis kantataj nur de la pastroj kaj ĥoroj ĝis la 16-a jarcento. Martin Luther enkondukis la kantadon de la kongregacio. Samtempe Luther komponis himnojn en la germana lingvo. Ĝis tiu tempo la himnoj estis en la latina. En Francio la himnoj estis tradukitaj de la poeto Marot kaj la melodioj estis verkitaj de la komponistoj Goudimel kaj Le Jeune. Anglaj tradukoj estis faritaj en 1562 de la verkistoj Sternhold kaj Hopkins. Je la komenco de la 18-a jarcento la angla teologo Isaac Watts verkis ĉirkaû 600 himnojn. La plej bone konata verkisto estis Charles Wesley.

Post Kontraŭreformacio himnoj ankaŭ estis kantataj nacilingve en katolika eklezio, kvankam psalmoj kaj aliaj partoj de la meso daŭre latine ĝis 1960-aj jaroj.

La kvakeroj malofte kantas en siaj kunvenoj sed unu el ili, John Greenleaf Whittier, verkis poemojn, kiuj poste estis legitaj en himnoj. Estas notinde ke Montagu Christie Butler (kiu estis Kvakero) tradukis multajn himnojn kaj kompilis la *Himnaron Esperantan*.

## Specoj de himno 
* Doksologio
* Ĥoralo
* Kantiko
* Nacia himno
* Psalmo

## Ekzemploj de himno 
* Himno de ciganoj
* Olimpika himno
* Himno de Esperanto
* Himno de la Tero

## Vidu ankaŭ 
* Gospelo
* Himnaro
* *La Espero* (himno de Esperanto)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.tema.ru/rrr/music 
* http://www.anngriffiths.cardiff.ac.uk 
* http://st-takla.org/Multimedia/_Multimedia-index.html 
* http://myweb.hinet.net/home9/jacoblee/MID/HYMN/HYMNE.HTM  


Kategorio:Poezio
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Religia muziko
Pordo

eta|dekstra|200px|Pordo
**Pordo** estas strukturo en muro kiu ebligas eniron kaj eliron. Ĝi estas trovebla en domoj, konstruaĵoj, veturiloj, kaĝoj, ŝrankoj, ktp. Oni fermas kaj malfermas pordon per anso. Pordoj ĝenerale estas ŝloseblaj per seruro.

Ĝi povas esti simpla tuko (teksaĵo) ekz. ĉe nomadoj, ĉe la lokligitaj popoloj aperis la fermebla ligna pordo (ĝenerale en la urboj). En la moderna epoko la pordoj jam estas produktitaj el plasto, fero, aluminio ktp. kiel portanta strukturo.

## Terminaro 
[eta|Pordo en [Kartvelio.]]
Laŭ Francisko Azorín **pordo** estas *Enirejo; movebla fermilo de enirejo.* Li indikas etimologion el la sanskrita *par* (iri), kaj de tie la greka *poros* (pasaĵo) kaj de tie la latina *porta*. Kaj li aldonas liston de rilataj terminoj nome pordeto, pordego, pordohoko, pordistejo, pordofrapilo, pordokadro, pordopanelo, pordokurteno, ligna pordo, tabulata pordo, dufolia pordo, glitpordo, kradopordo, surpordo, urbopordo, remizopordo, kastelopordo.

## Pordotipoj 
Tipoj laŭ funkcio:
* klappordo - horizontala pordo sur planko aŭ plafono
* sving-pordo - risorta pordo, kiun oni povas malfermi de ambaŭ flankoj kaj kiu mem refermiĝas sed ne ŝlosiĝas
* ŝovpordo - pordo kies plataĵo ŝoviĝas sur reloj, paralele al la muroj
* turnpordo - plur-ala (3-4) pordo, tra kiu oni trafikas turnante ĝin. Ĝin patentigis la 7-an de aŭgusto 1888 Theophilus Van Kannel, en Usono.

Pordego estas aperturo, kiu donas aliron al ejo ĉirkaŭita per muregoj aŭ barilo. Pordegoj povas esti uzataj por kontroli kiu en- aŭ el-iras. Pordego ankaŭ povas havi nuran ornaman aŭ simbolan funkciojn.

## Rimarkindaj pordoj 
dekstre|eta|250px|Pordo de Alcalá (orienta fasado)
* Pordego de Jaffa en Jerusalemo
* Pordo de Alcalá en Madrido
* Pordo de Eŭropo en Madrido
* Pordo Sankta Vincento en Madrido
* Pordo de la Suno (Madrido)
* Pordo de Toledo en Madrido
* Pordego de Barato (Mumbajo)
* Pordo de Sankta Paŭlo en Romo
* Pordego blankenburga en Saalfeld
* Pordego Bisagra en Toledo

### Iŝtar-pordo 
Iŝtar-pordo estis unu pordo el urbo Babilono. Ĝi estis konstruita ĉirkaŭe 575 a.K. de Nebukadnecar la 2-a kaj dediĉita al la diino Iŝtar. La monumenta pordo estis kovrita per bluglazuritaj kaheloj. 

### Pordoj Skeoj 
Pordoj Skeoj, fabelaj pordoj de la urbo Trojo.

### Lokoj 
* Fera Pordo, interkrutejo sur la Danubo en la limo inter Rumanio kaj Serbio
* Pordoj al infernoj en Helena mitologio

## Vidu ankaŭ 
* Pordoferma paniko
* Pordotelefono

## Proverboj 
Ekzistas pluraj proverboj pri pordo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj
-424

En la jaro **424 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kserkso la 2-a (Persio), Dario la 2-a (Persio) kaj Sogdiano iĝis kun-imperiestroj de Persio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Artaĥŝaŝt
-423

En la jaro **423 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*C. Sempronius Atratinus kaj Q. Fabius Q.f. Vibulanus iĝis konsuloj de Romio.
* Interkonsentiĝis armistico inter la helenaj urboŝtatoj Ateno kaj Sparto.

## Naskiĝoj
## Mortoj
*Empedoklo
*Kserkso la 2-a (Persio)
*Sogdiano
-422

En la jaro **422 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Konsulaj Tribunoj (*Trib. Mil. Cons. Pot.*) regis Romion.

## Naskiĝoj
## Mortoj
-428

En la jaro **428** antaŭ nia erao okazis, interalie:

## Eventoj 
* A. Cornelius M.f. Cossus kaj T. Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus la 2-a iĝis konsuloj;

## Naskiĝoj 
* Arĥito el Tarento
* Eble Platono (aŭ en -427)

## Mortoj
Doktrino de Monroe

[eta|Gazeta kartuno de 1912 kiu karikaturas la [Influsfero|influon de Usono sur Latinameriko post la Doktrino de Monroe.]]
La usona prezidento James Monroe en sia novjara mesaĝo (decembre) de 1823 deklaris principon, kiu poste iĝis bazo aŭ ĝermo de la tiel nomata **doktrino de Monroe**. Ĝi havis gravan influon al la historio de la Amerikoj.

## La baza pretendo 
La mesaĝo de Monroe postulis, ke la landoj de Eŭropo ne klopodu akiri pliajn koloniojn en la Amerikoj kaj ne enmiksiĝu en la aferojn de suverenaj amerikaj ŝtatoj. Kompense Usono ne enmiksiĝu en aferojn de eŭropaj suverenaj ŝtatoj.

La registaro de Monroe en 1822 agnoskis la sendependiĝintajn eks-koloniojn (hispanajn)
Argentino, Ĉilio, Peruo, Kolombio kaj Meksiko. Hispanio planis rekonkeri siajn koloniojn, sed Usono celis rezervi al si tiujn teritoriojn kiel ekskluzivan komercejon (merkaton) kaj malhelpi, ke Hispanio kaj Francio (re)akiru potencon en la Amerikoj. Ĉi-lasta plaĉis al Britio, kiu defendis la doktrinon.

## Plua evoluo 
Postaj usonaj prezidentoj ofte referencis al la doktrino kaj laŭnecese plivastigis ĝian enhavon (fakte nur pri la rajtoj, ne pri la devoj de Usono).

En 1845 prezidento James K. Polk deklaris al la Usona Kongreso,
ke por eldevigi la doktrinon de Monroe Usono agrese ekspansiu okcidenten por sekurigi la tieajn teritoriojn.
(Tio kontraŭis al la origina intenco de Usono, neniam strebi al perforta pligrandiĝo.)
Subtenantoj de tiu politiko argumentis, ke estas la **evidenta destino** (*manifest destiny*) de Usono regi tiujn teritoriojn.

Prezidento Theodore Roosevelt en decembro 1904 aldonis al la doktrino la
korolarion de Roosevelt,
per kiu Usono pretendis la rajton interveni en aferojn de Latinameriko.
(Lia moto estis "paroli milde, sed ĉiam porti dikan bastonon".)
Nur en 1930 la memorando de Clark esprimis la limigon,
ke tia interveno eblas nur, kiam eŭropaj potencoj minacas Latinamerikon. Tio estis fakta nuligo de la korolario de Roosevelt. Usono tamen plu influis Latinamerikon per siaj sekretaj servoj.

La doktrino ne ĉiam estis eksplicite uzita kiel argumento, kiam Usono enmiksiĝis en aliaj amerikaj landoj.
Kiam en 1903 Usono forprenis Panamon de Kolombio, tio okazis kvazaŭ subteno al sendependiĝo,
sen apogiĝo al la doktrino.
Ankaŭ kiam Usono en 1983 invadis la komunisme influatan insulon Grenado,
oni ne referencis al la doktrino,
sed al la necesa protektado de tie vivantaj usonanoj.

Almenaŭ interne de Usono oni ja argumentis per la doktrino, kiam komence de la 1960-aj jaroj oni preparis invadon al Kubo, kiu poste fiaskis en la Golfo de la Porkoj.

## Vidu ankaŭ 
* Usona Imperiismo
* Imperio de Libereco
* Tutamerikismo

Kategorio:Ekstera politiko de Usono
Kategorio:Politiko de Sudameriko
Kategorio:Aperis en 1823
M. C. Escher

[eta|[Malgranda steligita dekduedro laŭ litografaĵo de Escher (Universitato Twente) Enschede]]
[eta|Muzeo pri M.C. Escher en [Hago]]
**Maurits Cornelis ESCHER** (naskiĝis je la 17-a de junio 1898, en Leeuwarden - mortis je la 27-a de marto 1972, en Hilversum) estis nederlanda artisto, kiu tre konatiĝis per siaj ligno- kaj ŝton-gravuraĵoj (litografioj).

Escher tre profunde studis la ecojn de la grafika reproduktado (bildigo) de realaĵoj, precipe la problemojn de perspektivo, inkluzive la diferencojn inter du- kaj tridimensiaj figuroj. Li produktis famajn "neeblajn" desegnaĵojn, kiuj ŝajnas montri realan objekton, kiu tamen en realo tute ne povas ekzisti (ekzemple kvaroblan ŝtuparon, kie oni daŭre iras supren kaj tamen fine alvenas ĉe la komenco). Krome li studis la kovradon de ebenaĵo per identaj aŭ similaj figuroj (kahelaron kaj Teselacio). Li ankaŭ ŝatis surprizajn titolojn por siaj bildoj; ekzemplo estas lia bildo "mano kun spegula globo", kiu estas ĝuste tio—sed en la globo kompreneble speguliĝas la artisto, do estas memportreto.

La usona sciencisto kaj verkisto Douglas Hofstadter dediĉis al Escher grandajn partojn de sia libro "Gödel, Escher, Bach – an eternal golden braid", emfazante la mem-referencecon en liaj bildoj.

Kompreneble la bildoj de Escher estas sub kopirajto, do nur en 2042 eblos publikigi specimenon en Vikipedio, kvankam alilingvaj vikipedioj jam tion faras.

[eta|maldekstra|400px|Reliefo laŭ Escher en [Hago]]

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtuparo de Penrose
* Triangulo de Penrose
* Rubando de Möbius
* Kahelado

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mcescher.com  
* http://www.worldofescher.com  
* http://escherdroste.math.leidenuniv.nl  
* http://www.escherinhetpaleis.nl 

Kategorio:Nederlandaj artistoj
Bergamo

**Bergamo** (lombarde **Bèrghem**, itale **Bergamo**) estas urbo de norda Italio, situanta en Lombardio kun gravo el ekonomia, kultura kaj socia vidpunktoj. Interalie ĝi estas la administra centro de samnoma provinco Bergamo. Fine de  en la komunumo vivis . Najbaras la komunumoj Azzano San Paolo, Curno, Gorle, Lallio, Mozzo, Orio al Serio, Paladina, Ponteranica, Seriate, Sorisole, Stezzano, Torre Boldone, Treviolo kaj Valbrembo. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Aleksandro de Bergamo, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.

eta|maldekstra|la supra remparo
eta|maldekstra|la nova palaco ĉe centra placo
eta|maldekstra|la sama centra placo elaere
Ĝi estas tre vizitata de turistoj kaj iom konata kiel naskiĝejo de danco bergamasko. Ĝi estas ĉefurbo de la centra provinco samnoma en la norda regiono Lombardio. Tiu provinco limas sude kun la provinco Cremona, okcidente kun Milano kaj Lecco, norde kun Sondrio kaj oriente kun Brescia (parte laŭ la lago Iseo). En la nordo de la urbo komencas deklivoj de Alpoj, kio estigas kondiĉojn por apartaj klimato, flaŭro kaj agrikulturo.

La urbo estas historia kaj artoplena. Ekzemple la *Accademia Carrara* [Karara Akademio] enhavas pentraĵojn de Botticelli, Rafaelo, Tiziano kaj Bellini, krom kelkaj verkoj de lokaj artistoj, kiel tiuj de la skulptisto de la 20-a jarcento, nome Giacomo Manzù.

La urbo dividiĝas en du tre klare apartaj areoj nome la Supra Urbo (ĉirkaŭita de muregoj kaj enhavanta la plej parton el la interesaj vidindaĵoj) kaj la Malsupra Urbo (pli moderna kie loĝas la plej parto de urbanoj kaj kun la modernaj konstruaĵoj de ekonomia celo ekzemple administraj institucioj, bankoj kaj komerco).

En Bergamo okazis kongreso de SAT en 1974.

Apud Bergamo videblas ekzemplo de moderna arkitekturo en ''Crespi d'Adda*, modelo de vilaĝo por laboristoj.

En 2020 Bergamo viktimiĝis de la koronviruso.

## Sporto 
Bergamo estas konata pro la biciklaj konkursoj (*Giro d'Italia)'' kiuj regule alvenis en la urbo. Grava teamo de futbalo estas Atalanta BC.

## Partneraj urboj 
 havas partnerajn rilatojn interalie kun 
 havas partnerajn rilatojn interalie kun 
*  Bonaero, Argentino
*  Cochabamba, Bolivio
*  Greenville, Suda Karolino, Usono ekde 1984 
*  La Rioja, Argentino
*  Mendozo, Argentino
*  Mulhouse (, ) en la historia regiono Alzaco en Francio
*  Pueblo, Koloradio, Usono

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bergama
* Bergamo (stacidomo)
* Tramvojo Bergamo-Albino

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo
-426

En la jaro **426 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Konsulaj Tibunoj (*Trib. Mil. Cons. Pot.*) estris Romion dum 3 jaroj ĝis -424. La unua tribuno estis T. Quinctius;

## Naskiĝoj
## Mortoj
*Zhou kao wang, reĝo de Ĉinio
Svanviko

**Svanviko** (angle: *Swanwick*) estas urbo de la provinco Derbyshire en centra Anglio, apud la rivero Hamble.

En la konferencejo *Hayes* en Svanviko okazis la Brita Kongreso de Esperanto en 1936, 1955 kaj 1956, kongresoj de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en 1966 kaj 1979, kaj la 40-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO en 1984.

eta|maldekstra|300ra|la konferencejo Hayes en Swanwick

Kategorio:Urboj de Anglio
Amersfoort

Dosiero:Loudspeaker.svg**Amersfoort** ()
(esperantigite: **Amersforto**) estas fortresurbo kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis (je la 1-a de julio 2006) 140 000 loĝantojn. Ĝi estas laŭ loĝantoj la dua urbo en la provinco Utrecht kaj la dekkvara de Nederlando.

Tie okazis a 58-a kongreso de SAT en 1985.

## Bildaro 

Dosiero:Amersfoort.png|Mapo de Amersforto el 1865
Dosiero:Kei2.jpg|La ŝtono de Amersfoort
Dosiero:Amersfoort-c-the river.jpg|La kanalo (Lange Gracht)
Dosiero:Onze lieve vrouwentoren.jpg|Nia kara sinjorina turo
Dosiero:Sint joriskerk te Amersfoort.JPG|La Sankt-Joriskirko
Dosiero:koppelpoort amersfoort.JPG|Parto de la centra urbo
Dosiero:Koppelpoort Amersfoort.jpg|La Pordego (Koppelpoort)

## Naskiĝoj 
* 1872: Piet Mondriaan
* 1903: Johannes Heesters
* 1977: Annechien Steenhuizen

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.amersfoort.nl
* http://www.amersfoort.nl/stad/index.htm 
* http://www.skyscrapercity.info/100.php?id=4&bid=1185
* http://www.sdu.nl/staatscourant/gemeentes/gem19u.htm 

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Lectoure

]]
**Lekturo** (france *Lectoure*) estas urbo situanta en la suda departemento Gers kaj la regiono Okcitanio de Francio.

Tie okazis kongreso de SAT en 1978.

La urbo estas parto de unu el pluraj Jakobaj Vojoj de kristanaj pilgrimantoj, kiuj gvidas al la urbo Santiago de Compostela.
## Gefiloj
*Jean Lannes, marŝalo sub Napoleono Bonaparte

Kategorio:Komunumoj de Gers
-427

En la jaro **427 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
*C. Servilius Structus Ahala kaj L. Papirius L.f. Mugillanus (2-a) iĝis konsuloj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Ilertiseno

**Ilertiseno** (germane:*Illertissen*) estas urbo en la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝi administre estas parto de la distrikto Neu-Ulm kaj la distriktaro Ŝvabio de Bavario, kaj krome de la regiono Danubo-Iller, kiu kovras partojn kaj de Baden-Virtembergo kaj de Bavario. La urbo troviĝas proksimume 30 kilometrojn sude de Ulm kaj 30 kilometrojn norde de Memmingen en la centra partro de la historia regiono Ŝvabio. Fine de  Ilertiseno havis  loĝantojn. La urbon trafluas la rivero Iller.

En Ilertiseno dum la jaro 1989 okazis kongreso de SAT.

## Kulturo kaj vidindaĵoj 
eta|maldekstra|Panorama bildo de la kastelo *Vöhlin* el sudoriento

* kastelo *Vöhlin*, ekkonstruita dum la 12-a kaj 13-a jarcentoj sub la nomo "fortikaĵo Tissen" en posedo de la grafoj de Kirchberg, ekde la jaroj 1520 kaj 1756 en posedo de la riĉa burĝa familio *Vöhlin* el Memmingen, kiuj trakonstruis la kastelon en la stiloj baroko kaj rokoko - en la kastelo aparte vidindas la rokoka kapelo kaj muzeo pri abeloj
* la katolika urba preĝejo Sankta Marteno (el la jaro 1590), kun renesanca altaro el la jaro 1604 kaj kariljono
* historia grenmerkata halo *Schranne* (el la jaro 1847)
* urbodomo (konstruita dum 1891)

## Partneraj urboj 
*  Carnac (Bretonio, Francio)
*  Loket (Ĉeĥio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neu-Ulm
Kategorio:Urboj de Bavario
77-a SAT-Kongreso 2004

dekstra|200px|eta|emblemo de SAT.
eta|500px|77-a SAT-Kongreso 2004 en Bratislavo.
La **77-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Bratislavo inter la 14-a kaj la 21-a de aŭgusto 2004. Tiam estis prezidento de la Plenum-komitato Jakvo Schram kaj estris la kongresan komitaton Petro Chrdle.

## Deklaracio 
La 77-a Kongreso de SAT, kunveninta de la 14-a ĝis la 21-a de aŭgusto 2004 en Bratislavo,
* lanĉas solenan alvokon al la registaroj de landoj, kiuj ankoraŭ ne subskribis la Konvencion de Otavo, ke ili rapide subskribu ĝin, por ke universaliĝu tiu Konvencio pri la detruo de kontraŭ personaj minoj kaj pri la malpermeso de ilia uzo, produktado kaj stokado;
* emfazas la nepran neceson de kultura kaj kleriga laboro por batali kontraŭ nescio kaj dogmemo, kiuj estas gravaj obstakloj al paca kaj senperforta forigo de la nuna fia sociordo;
* atentigas, ke vortoj kiel “klasbatalo”, “kamarado”, “socialismo”, “laboristo”, kvankam ilin misuzis diversaj reĝimoj kaj sociaj grupoj, priskribas daŭran realecon, kaj ke estas tasko de nia asocio redoni al tiuj vortoj ilian ĝustan signifon;
* alvokas ĉiujn progresemajn esperantistojn aliĝi al SAT kaj kunagadi en ĝi;
* alvokas progresemajn neesperantistojn kunhelpi per siaj propraj rimedoj por levi la nivelon de la mondskala perlingva komunikado ĉe la laboristaro, por kiu celo Esperanto prezentas la plej taŭgan solvon.
eta|160px|Ponto SNP en 77a SAT-kongreso.
Stilizita bildo de la *fluganta subtaso* de la Ponto SNP estis simbolo de la 77-a SAT-Kongreso okazinta en Bratislavo samtempe kun la konferenco de ILEI.

## Prelegoj 
* Keppel Enderby: *kaj kien nun?* pri estonteco de la esperanta movado
* Tereza Kapista:*Mia instrulaboro en Irano*
* Marteno Minich: *pri la urbo Bratislavo*
* Klaŭdo Roux:*La natursciencaj terminoj en la Nova PIV*
* Ján Vajs: *Slovaka agrikulturo sojle al EU*

## Kulturaj eventoj 
### Teatraĵoj 
* *Kesto da venenaj serpentoj*, ludita de la teatra grupo de ESO Bratislavo.
* *La rifuĝinto* de Trevor Holton, ludita de SAT-anoj el Aŭstralio.

### Muziko 
* Diversaj muzikpecoj de la Triopo Majstoroviĉ
* Operkantoj de Miroslav Smyčka

## Eksteraj ligiloj 
* Prikongresa rubriko en la retpaĝoj de SAT

04
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2004
Kategorio:Politiko en 2004
Kategorio:Bratislavo
Kategorio:2004 en Slovakio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Slovakio
Nigelo

**Nigelo** (*Nigella* el ranunkolacoj) estas genro al kiu apartenas unujaraj herboj kun malsimplaj folioj, kies lobetoj estas liniformaj, kun brilkoloraj floroj kaj okulfrapaj kvazaŭ pufitaj kapsuloj. Ĝardene kultivata estas la damaska nigelo (*Nigella damascena*).

eta|maldekstra
[eta|maldekstra|*Nigella orientalis* - [Muzeo de Tuluzo]]

La plej konata specio kultivata nigelo (*Nigella sativa*), fama pri ties multaj kuracaj virtoj, en multaj naciaj lingvoj nomatas "nigra kumino" aŭ "nigra karvio", sed ĝi rilatas nek al kumino nek al karvio.

## Taksonomio 
La genro enhavas la jenajn speciojn:
* *Nigella arvensis* L.
* *Nigella carpatha* Strid
* *Nigella damascena* L.
* *Nigella degenii* Vierh.
* *Nigella elata* Boiss.
* *Nigella fumariifola* Kotschy
* *Nigella glandulifera* Freyn & Sint.
* *Nigella hispanica* L.
* *Nigella latisecta* P.H. Davis
* *Nigella nigellastrum* (L.) Willk.
* *Nigella orientalis* L.
* *Nigella oxypetala* Boiss.
* *Nigella papillosa* G.López
* *Nigella sativa* L.
* *Nigella segetalis* M.Bieb.
* *Nigella stricta* Strid
* *Nigella unguicularis* (Poir) Spenn.

## Referencoj 
Kategorio:Ranunkolacoj
Hepatiko

**Hepatiko** (*Hepatica* el ranunkolacoj) estas genro de plurjaraj herboj, tre parencaj al anemono, kun elbazaj lobrandaj folioj. La pedunkloj portas nur unu senkoloran floron, kies kaliko estas korolsimila, blanka, blua, helruĝa aŭ purpura. La frukto estas pluropa, kies frukteroj estas nuksoj.

Dosiero:Hepatica nobilis flowers.JPG|
Dosiero:Hepatica.jpg|
Dosiero:Hepatica transsilvanica flower.jpg|
Dosiero:Hepatica nobilis.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.giftpflanzen.com/hepatica_nobilis.html 
* http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html

Kategorio:Ranunkolacoj
Akeno (apartigilo)

**Akeno** povas esti:

* Akeno (frukto) -- biologia termino por tipo de frukto
* loknomo:
** Akeno, ankaŭ foje *Aĥeno*, germane *Aachen*, historia urbo de Germanio proksime de la germana-belga-nederlanda limo
** Akeno (明野町, Akeno-maĉi), estinta urbeto en la Gubernio Ibaraki, nune parto de urbo Ĉikusei
** Akeno (明野村, Akeno-mura), estinta vilaĝo en la Gubernio Jamanaŝi, nun parto de urbo Hokuto
Kalto

**Kalto** (*Caltha*) estas genro el ranunkolacoj de plurjaraj herboj, marĉoplantoj, kies ĉefa specio, la marĉa kalto (*Caltha palustris*) havas senpetalajn florojn kun kvin interne brilflavaj sepaloj kaj pluropaj fruktoj, kies frukteroj estas folikloj.

Inkludas 6 (laŭ diversaj esploroj 10 specioj aŭ 20 aŭ eĉ 40). La plantoj kreskas en medio de humidaj herbejoj kaj marĉoj en modera klimato en norda kaj suda hemisferoj. Ĉiuj estas staŭdoj atingantaj altecon inter 15-80 cm. Ekzemple al la pola flaŭro apartenas marĉa kalto *Caltha palustris*. En polaj fontoj oni aprobas ĝin ankaŭ kiel specio *Caltha palustris subsp. laeta*.

## Morfologio 
### Formo 
Tufe kreskantaj staŭdoj kun multfloraj tigoj ofte kun tigoj kuŝantaj kaj radikiĝantaj en nodoj.

### Folioj 
Unuopaj, kun profunde entranĉita folibazo, rande krispa aŭ krenela. En sekcio Psychrophila al kiu apartenas specioj el suda hemisfero subaj foliplataj randoj estas supren volvitaj kaj ege diskreskitaj, tiel ke foliplato estas preskaŭ duobligita.

### Floroj 
Floro kun unuopa perianto, kvin aŭ pli sepala, flava aŭ blanka. Stamenoj estas multnombraj. Ĝi havas de 5 ĝis 15 suprajn ovariojn. Ili ne havas nektariojn, sed nektaro estas ekskrecata ĉe bazo de karpeloj.

### Fruktoj 
Platigitaj folikloj posedantaj verdajn aŭ nigrajn semojn.

[eta|none|[Marĉa kalto]]

## Specioj 
* marĉa kalto *Caltha palustris* 
* *Caltha leptosepala*
* *Caltha natans*
* *Caltha scaposa*
* *Caltha sibirica*
* *Caltha sinogracilis*

## Referencoj 
Kategorio:Ranunkolacoj
Akeno (frukto)

eta|240px|Akenoj de taraksako.
[eta|dekstra|120px|Akenoj ĉe surfaco de [frago]]
[eta|maldekstra|120px|Akeno kun flugileto ([acero)]]
**Akeno** aŭ **aĥeno** (el la greka: * a chaino*, ne malfermu) estas seka frukto, speco de nukso, precipe ĉe asteracoj, kiel ekz. ranunkolo, taraksako, helianto, kalendulo ktp.

Ĝi estas ne dehiska, sed unusema, kaj la perikarpo ne estas kuniĝinta kun la semo.

Duobla akeno ekzistas ĉe la apiacoj. Ekzemple ĉe petroselo, unu el la multaj spicherboj de tiu familio.

Akeno estas ankaŭ tipa frukto de fagacoj , ekzemple fago, kverko aŭ kaŝtanarbo. Ĉe la fagacoj la akenoj estaj multoblaj.

Kelkaj akenoj portas aldonajn kreskaĵojn pro transformo de la ena parto de la pistilo, ekzemple tiuj de la asteracoj, kiuj surhavas egreton por faciligi la transporton per vento.

Kiam akenoj havas alkreskaĵojn flugilformajn oni nomas ilin samaroj (ekzemple ĉe ulmo) aŭ duoblajn samarojn (ekzemple ĉe acero).

Kelkaj akenoj havas tre malmolan fruktoŝelon, ekzemple ĉe avelujo, kverko kaj tilio.

## Referenco 
## Vidu ankaŭ 
* Arbara fragujo

Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Fruktoj
Nevidebla Rozkolora Unukornulo

eta|dekstra|Ĉi tiu bildo (ne) montras la nevideblan rozkoloran unukornulon
La **Nevidebla Rozkolora Unukornulo** (plie NRU) estas karikaturo (aŭ karikatura figuro) de ateistoj pri la religia konscio de la kredantoj. Tiu satira figuro estas onidire diino en formo de unukornulo, kiu estas samtempe nevidebla kaj rozkolora.

La plimulto interkonsentas, ke neniu kredas vere je tiu ŝajna dio. Tio (la ŝajna kredo je la unukornulo) disvastiĝis ĉefe ĉe ateistoj por kritiki, primoki la kredon de kredantoj.

La unu skriba mencio pri la Nevidebla Rozkolora Unukornulo aperis ĉe la Usenet-a novaĵgrupo *alt.atheism* inter 1990 kaj 1992. NRU mondkonatiĝis danke al la interreta kulturo, sed ĉefe ĉe *alt.atheism* kaj similaj ateismaj retaj novaĵgrupoj.

La supre menciita novaĵgrupo tiel resumas la aferon:
:*Gravas atentigi la kredantojn, ke ilia kredodiskonigo estas same senkreda kaj senserioza en la okuloj de la ateistoj, kiel la ateista prediko pri la Nevidebla Rozkolora Unukornulo [...]*

La sekva citaĵo http://www.palmyra.demon.co.uk/humour/ipu.htm  prilumas la esencon de la parodio:

:*La Nevidebla Rozkolora Unukornulo estas estaĵo, kiu havas grandegan spiritan forton. Ni scias tion, ĉar ĝi kapablas esti samtempe nevidebla kaj rozkolora. Kiel ĉiu religio, la kredo je Nevidebla Rozkolora Unukornulo baziĝas samtempe sur pura menso kaj kreda konscio. Ni kredas, ke ĝi estas rozkolora, kaj ni scias mense, ke ĝi estas nevidebla, ĉar ni ne vidas ĝin.*

Oni ofte aludas pri tio, ke la ekziston de Nevidebla Rozkolora Unukornulo oni ne povas pruvi pro ties nevidebleco. Parto de la parodio estas, ke la specifaj ecoj nevidebleco kaj rozkoloreco estas nelogikaj kaj kontraŭdiraj.

Spite al ĉio, la kredantoj interkonsentas pri kelkaj proprecoj, ĉefe pri humuraj kaj mirfrapaj variantoj.

Oni interkonsentas, ke ĝi ŝatas pli-malpli la ŝinkan kaj ananasan picojn, sed laŭ kelkaj vegetaranoj ĝi estas vegetarana, tiel ĝi preferas la ananasan kaj la fungan picon.

Alia humura aserto estas, ke ĝi kaptas ŝtrumpetojn alimonden, kion pruvas la malapero de tiuj.

Carl Sagan priskribas en sia libro *Epokoj kaj demonoj* similan ideon: „Fajrokraĉanta drako loĝas en mia remizo”. Laŭ la libro, en la remizo de la verkisto loĝas senmateria, nevidebla, malvarman flamon kraĉanta drako, kiun oni povas montri per nenia ilo aŭ metodo.

## Eksteraj ligiloj 
* Ateismo
* Alt.Atheism  oftaj demandoj 
* Esplorinstituto pri NRU  
* www.invisiblepinkunicorn.com  
* Templo de Nevidebla Rozkolora Unukornulo 

## Vidu ankaŭ 
* Fluganta Spagetmonstro
* La drako en la remizo

Kategorio:Ateismo
Kategorio:Satiro
Kategorio:Fikciaj dioj, spiritoj kaj mitaj estaĵoj
Kategorio:Unukornuloj
Akvilegio

**Akvilegio** (*Aquilegia* el ranunkolacoj) estas genro de staŭdoj kun multbranĉa tigo kaj diverskoloraj floroj, provizitaj per pli-malpli longaj spronoj, kiuj enhavas nektaron. (La floro estas nacilingve ofte komparata kun kolombo aŭ ganto.)

Dosiero:Aquilegia vulgaris2.jpg|*Aquilegia vulgaris*
Dosiero:Aquilegia coerulea 0.jpg|*A. caerulea*
Dosiero:Aquilegia vulgaris 100503b.jpg|*A. vulgaris*

## Eksteraj ligiloj 
* http://linnaeus.nrm.se/flora/di/ranuncula/aquil/welcome.html 

Kategorio:Ranunkolacoj
Erantido

**Erantido** (*Eranthis* el ranunkolacoj) estas genro de plurjaraj herboj kun tuberoj kaj kun flavaj floroj, kies sepaloj estas grandaj kaj petaloj malgrandaj, kunigitaj kvazaŭ paperkonuso. La floroj enhavas multajn stamenojn, la frukto estas pluropa kapsulo (foliklo).

Erantido vintra (science: *Eranthis hyemalis*) - nomo devenas de la grekaj vortoj: *er* – printempo, *anthos* – floro kaj latina vorto *hyems* – vintro.

## Vidu 
Erantido vintra

[eta|maldekstra|Floroj de [erantido vintra]]
[eta|maldekstra|Floro de [erantido vintra]]
[eta|maldekstra|Fruktoj/folikloj de [erantido vintra]]
[eta|Semoj de [erantido vintra]]
**Erantido vintra** (science: *Eranthis hyemalis*) estas specio de pereno el familio ranunkolacoj. Nature kreskas en sud-okcidenta kaj centra Eŭropo (Jugoslavio, Bulgario, Italio) kaj okcidenta Azio (Irako, Turkio)
## Referencoj 
Kategorio:Ranunkolacoj
2-a SAT-Kongreso 1922

eta|300px|Komuna foto de la partoprenantoj
**La dua kongreso** de SAT okazis en Frankfurto ĉe Majno inter la 12-a kaj la 16-a de aŭgusto 1922, sub la honorprezidanteco de Romain Rolland. Ĝin partoprenis 230 homoj el 12 landoj.

Tiam estis malpermesite al SAT-anoj esti membroj de neŭtrala esperanta organizo.

22
Kategorio:Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:1922 en Germanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Pulsatilo

**Pulsatilo** (*Pulsatilla* el ranunkolacoj) estas genro de plurjaraj herboj kun plume entranĉitaj folioj, unuopaj floroj kun brilkoloraj sepaloj sed sen petaloj. La fruktoj havas longan, vilan stiluson, tiel ke la fruktaro formas harokovritan kapon. Pluraj specioj estas ŝatataj, ĝardene kultivitaj ornamplantoj. La familio entenas ĉirkaŭ 30 speciojn.

La pulsatilo kreskas en Nord-Ameriko kaj Eŭrazio.

La genron oni foje metas sub la genro anemono kiel subgenro *Pulsatilla*. Ĝi estas la ŝtata floro de la usona ŝtato Sud-Dakoto kaj la provinca floro de la kanada provinco Manitobo.

Kategorio:Ranunkolacoj
3-a SAT-Kongreso 1923

eta|300px|Komuna foto de la partoprenantoj
**La 3-a kongreso** de SAT okazis inter la 11-a kaj la 15-a de aŭgusto 1923 en Kaselo, sub la honorprezidanteco de A. Ejnŝtejno. Ĝin partoprenis 250 homoj el 18 landoj.

Tiam aperis la unua propono pri komunistigo de SAT. La kongreso malaprobis ĉiun emon enŝovi en SAT batalon inter diversaj politikaj tendencoj.

23
Kategorio:Kaselo
Kategorio:1923 en Germanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
4-a SAT-Kongreso 1924

eta|300px|Komuna foto
**La 4-a kongreso** de SAT okazis en Bruselo inter la 14-a kaj la 18-a de aŭgusto 1924, sub la honorprezidanteco Ernst Toller. Partoprenis 90 homoj el 14 landoj.

Malpliseverigo de la statuto. Rekomendo uzi simplan stilon.

24
Kategorio:Bruselo
Kategorio:1924 en Belgio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Belgio
6-a SAT-Kongreso 1926

[eta|300px|**Kelkaj el la partoprenantoj en la leningrada SAT-Kongreso, 1926.** La tria sidanto de maldekstre estas Flejs. En la unua vico de starantoj videblas de maldekstre dekstren: [Nikolao Nekrasov|Nekrasov (tria laŭvice), Revo, Jan Klys, Drezen, Ida Lisiĉnik, kaj la fratino de Podkaminer ]]
eta|Kongresa karto kun poŝtmarko

**La 6-a kongreso** de SAT okazis en Leningrado (nun Sankt-Peterburgo) inter la 6-a kaj la 10-a de aŭgusto 1926, sub la honorprezidanteco de Lunaĉarskij. Partoprenis 400 homoj el 14 landoj, sed ĉeestis neniu direkciano de SAT el Parizo. La sekretario de la organiz-komitato estis Simeono Podkaminer

Raportoj pri Esperanto en lernejoj kaj lab. grupoj, Esperanto kaj radio, internacia lab. korespondado k.a. Rekomendo starigi lokajn SAT-grupojn. Tezoj pri rilatoj inter SAT kaj LEA-oj. Sovetia poŝto eldonis .

Por la kongreso estis eldonitaj diversaj libroj, ekzemple Mallonga skizo de ekzisto kaj agado de Unuiĝo de Sovetiaj kaj Komercaj Oficistoj en USSR.

SAT-kongreso 1926 Leningrado malfermo.jpg | Solena malfermo
SAT-kongreso 1926 Leningrado.jpg | Komuna foto
SAT-kongreso 1926 Leningrado frontbatalantoj.jpg | Interfratiĝo de ruĝarmeanoj kaj ruĝaj frontbatalantoj esperantistaj
SAT-kongreso 1926 Leningrado.jpg kongresa poshto.jpg | Kongresa poŝtoficejo

26
Kategorio:Sankt-Peterburgo
Kategorio:1926 en Rusio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Rusio
Akonito

**Akonito** (science: Aconitum) estas genro de unu- aŭ plurjaraj, tre venenaj herboj kun bluaj aŭ purpuraj floroj de unika formo simila al kasko (kaskofloro). La sepaloj estas kvazaŭ petale koloraj kaj formas la kaskon. El la planto oni ekstraktas *akonitinon*, alkaloidon uzatan en farmacio.

*Aconitum napellus* estas malnova, ŝatata ĝardenstaŭdo, kies origina formo havas ankaŭ florojn helruĝajn aŭ alikolorajn.

## Specioj 
eta|*Aconitum lycoctonum*
La genro enhavas ĉ. 400 speciojn, interalie la jenajn:

**Genro akonito** (*Aconitum*)
* *Aconitum anglicum*
* *Aconitum anthora*
* *Aconitum arendsii*
* *Aconitum cammarum*
* *Aconitum carmichaelii*
* *Aconitum columbianum*
* *Aconitum degenii*
* *Aconitum delphiniifolium*
* *Aconitum ferox*
* *Aconitum henryi*
* *Aconitum infectum*
* *Aconitum lamarckii*
* *Aconitum lycoctonum* (esperante: Akonito flava)
* *Aconitum maximum*
* *Aconitum moldavicum*
* *Aconitum napellus* (esperante: Akonito blua, Akonito napela)

* *Aconitum noveboracense*
* *Aconitum paniculatum*

* *Aconitum pilipes*
* *Aconitum platanifolium*
* *Aconitum plicatum*
* *Aconitum reclinatum*
* *Aconitum septentrionale*
* *Aconitum tauricum*
* *Aconitum uncinatum*
* *Aconitum variegatum*

* *Aconitum volubile*
* *Aconitum wilsonii*

Dosiero:Aconitum_napellus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-151.jpg|Akonito
Dosiero:Aconitum-noveboracense01.jpg|
Dosiero:Aconitum-reclinatum01.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Aconitum napellus (LINN.), 12/06/2019 
* LECTURES ON HOMŚOPATHIC MATERIA MEDICA by JAMES TYLER KENT, A.M., M.D., *Aconitum Napellus*, 12/06/2019 
* A Primer of Materia Medica for practitioners of Homœopathy by Timothy Field Allen, *ACONITUM*, 12/06/2019 
* http://sharifnews.ir/print.php?23  *(error link, 12/06/2019)* 

Kategorio:Ranunkolacoj
5-a SAT-Kongreso 1925

eta|300px|Komuna foto
**La 5-a kongreso** de SAT okazis en Vieno inter la 11-a kaj la 15-a de aŭgusto 1925. Ĝin partoprenis 150 homoj el 7 landoj.

La kongreso decidis, ke SAT restos ĉiutendenca, peresperanta organizo. Ĝi malaprobis la tendencon eksperimenti en SAT futurisman, nefundamentan stilon, kaj starigis komisionon por SAT-programo.

## Fono 
En 1924-1925 SAT travivis malgrandan krizon. Anarkiistaj SAT-anoj, inter kiuj J. Migny, A. Bolle kaj A. Lewin, estis malaprobantaj, ke en SAT-organoj ne povas aperi artikoloj kontraŭ Sovetio, kontraŭ la komunismo, starigis propran organizon, la Tutmondan Ligon de Esperantistaj Senŝtatanoj (TLES) kaj eldonis dumonatan gazeton *Libera Laboristo*. *Sennaciulo*, la oficiala organo de SAT, ĉefe pro la tre aktiva kunlaboro de komunistaj kaj sovetiaj SAT-anoj kaj pro manko de alitendencaj kunlaborantoj aspektis iom unutendenca kaj kaŭzis malkontentecon ĉe parto de la SAT-anaro. Krome estis en SAT bataleto sur lingva kampo pro la troa uzado de novaj vortoj kaj de sciencaj afiksoj, kaj pro la eksperimentado kun novaj formoj kiel "morge" (morgaŭ), "balde" (baldaŭ), "konfero" (konferenco), "difero" (diferenco) kaj similaj.

Ĉi tiuj faktoj kaŭzis ian maltrankvilon ĉe la anoj, kiu esprimiĝis per multaj proponoj pri reorganizo, pri aliigo de la strukturo ktp. La 5-a SAT kongreso en Vieno, 1925, pritraktis ĉi tiun situacion, fiksis la ĝustan linion kaj restarigis la ekvilibron. Ĝi ankaŭ malaprobis la eksperimentadon kun lingvaj novaĵoj en SAT-organoj. Post tiu ĉi kongreso la redaktadon de Sennaciulo prizorgis redakcia komisiono, konsistanta el diverstendencaj SAT-anoj en Leipzig. Tio daŭris ĝis la mezo de 1926, kiam Lanti dum kelka tempo provizore prizorgis la redaktadon. Post malagrablaj spertoj kun aliaj redaktoroj, fine Norbert Barthelmess venis Parizon kaj de tiam ĉi tiu, sub gvidado de Lanti, redaktis *Sennaciulon*.

25
Kategorio:Esperanto-movado en Vieno
Kategorio:1925 en Aŭstrio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Aŭstrio
1-a SAT-Kongreso 1921

**La unua kongreso** de SAT okazis en Prago inter la 1-a kaj la 3-a de aŭgusto 1921. Tiun nomon ricevas la fonda kunveno de la asocio, okazigita en la sino de la 13-a Universala Kongreso inter la 31-a de julio kaj la 6-a de aŭgusto 1921.

Ĝi malakceptis la neŭtralecan starpunkton, kaj akcentis la neceson praktike uzadi Esperanton por laboristaj celoj.
eta|maldekstra|320ra|La fondintoj de SAT, Prago, 1921
La aranĝon partoprenis 79 personoj el 15 landoj. Henri Barbusse estis la honora prezidanto. Inter la partoprenintoj estis: Lucien Banmer, Konrad Deubler, Robert Guiheneuf, Paul Köckeritz, Eŭgeno Lanti kaj Otto Maschl ("L. Revo").

Laŭ decido de ĉi tiu kongreso Liberiga Stelo alinomiĝis Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) kaj ĝia organo *Sennacieca Revuo*. La gvidadon oni komisiis al la ĝistiama estraro de Liberiga Stelo, kies ĉefaj funkciuloj estis: Lucien Banmer, sekretario, Ludoviko Glodeau, kasisto kaj administranto, Eŭgeno Lanti, redaktoro kaj gvidanto.

La celon de la asocio oni formulis jene:La membreco de SAT estas individua; lokajn aŭ landajn sekciojn ĝi ne havas. Karakteriza trajto el la organizformo de SAT estas, ke ĝia gvidinstanco, nun nomata Ĝenerala Konsilantaro, elektata de la tuta membraro, ne reprezentas landojn aŭ naciojn, sed t. n. sektorojn. Por eviti naciisman influadon en la gvidado oni dividis la tersurfacon laŭ arbitraj partoj: sektoroj (nun laŭ meridianaj horzonoj) kaj po unu reprezentanto de ĉiu sektoro konsistigas la konsilantaron. Ĉi tiu elektas inter si la estraron de la asocio, kiun ĝi helpas kaj konsilas.

## Referencoj 
21
Kategorio:Esperanto-movado en Prago
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1921
Kategorio:1921 en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Ĉeĥio
7-a SAT-Kongreso 1927

eta|300px|Komuna foto
**La 7-a kongreso** de SAT okazis en Liono inter la 12-a kaj 16-a de aŭgusto 1927. Ĝin partoprenis 349 homoj el 15 landoj. La centraj kunvenoj okazis en salono de la kooperativo ''L'Unitaire* de la strato *rue Boileau 127* en la centra kvartalo *La Part-Dieu* de la 3-a urba arondismento. La lokan organzizan komitaton prezidis Marcel Roux, sekretario de urba laborista Esperanto-grupo, kiu sekve solene malfermis kaj fermis la kongreson.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala raporto en *Sennaciulo''

27
Kategorio:Liono
Kategorio:1927 en Francio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio