Rabindranath Tagore

**Rabindranath TAGORE** (realnome: Rabindranath THAKUR; ; ankaŭ **Robindronath Tagor**; naskiĝis la , mortis la ) estis bengala poeto kaj filozofo, krome ankaŭ muzikisto kaj pentristo, tio estas multfakulo kaj unu el ĉefaj kleruloj en Barato fine de la 19a kaj komence de la 20a jarcentoj.

Li estas mondfame konata reprezentanto de la bengallingva literaturo de la 20-a jarcento, ankaŭ en la propra lando tre populara. Tradukante parton el siaj verkoj al la angla lingvo, li kreis ponton inter la kulturoj de Azio kaj Eŭropo. Tagore ankaŭ parolis foje en Esperanto, i.a. ĉe la lago Balatono en Hungario. Li interalie verkis kaj komponis la nacian himnon kaj de Barato kaj de Bangladeŝo.

En la jaro 1913 li gajnis la Nobelpremion pri Literaturo pro siaj tradukoj el la angla kaj pro sia verko **Gitanjali** - *Kolekto de poemoj* (1910). Irlanda poeto William Butler Yeats tradukis Gitanjeli en la anglan, atentigante la okcidentajn legantojn pri liaj verkoj. Tagore estis la unua neeŭropano kiu atingis tiun premion.

Tagore enkondukis novajn proz- kaj verso-formojn kaj la uzadon de kolokva lingvaĵo en bengala literaturo, tiel liberigante ĝin el tradiciaj modeloj bazitaj sur klasika sanskrito. Per sia traduka verkostilo li estis tre influa en enkondukado de kulturaj pontoj inter la hindia kulturo kaj okcidento, kaj li estis ĝenerale konsiderata kiel elstara krea artisto de la moderna hinda subkontinento. Li estas tre rememorata en Barato kaj Bangladeŝo, same kiel en Srilanko, Nepalo kaj Pakistano.

## Biografio 
Li naskiĝis kaj vivis en tre riĉa familio de terposedantoj, kun tradicio de klereco kaj flegadoj kulturaj. Li mem malkovris la vivon de kamparanoj nur 35-jara, kiam li devis mastrumi la familiajn posedaĵojn anstataŭ sia patro.

### Ekvivo: 1861–1878 
La plej juna el 13 supervivantaj filoj, Tagore (karesnome "Rabi") naskiĝis la 7an de Majo 1861 en la domego Jorasanko en Kolkato, filo de Debendranath Tagore (1817–1905) kaj Sarada Devi (1830–1875).

Tagore estis edukata ĉefe de servistoj; lia patrino mortis kiam li estis ankoraŭ knabo kaj lia patro multe vojaĝis. La familio Tagore ludis gravan rolon en la Bengalia renesanco. Ili entreprenis la publikigon de literaturaj gazetoj kaj organizis teatron kaj koncertojn de bengala kaj okcidenta klasika muziko. La patro de Tagore invitis kelkajn profesiajn "drupajn" muzikistojn resti hejme kaj instrui hindian klasikan muzikon al la filoj. La plej aĝa frato de Tagore nome Dŭijendranat estis filozofo kaj poeto. Alia frato, Satjendranat, estis la unua hindiano aliĝinta al la elita kaj tiam tute eŭropa Hindia Civila Servo. Alia frato, Ĝjotirindranat, estis muzikisto, komponisto kaj dramaturgo. Lia fratino Sŭarnakumari iĝis romanisto. La edzino de Ĝjotirindranat nome Kadambari Devi, iom pli aĝa ol Tagore, estis kara amiko kaj potenca influo. Ŝia subita sinmortigo en 1884, tuj post ŝia geedziĝo, lasis lin profunde kortuŝita dum jaroj.

Tagore ege multe evitis lernejan edukadon kaj preferis travagadi la bienon aŭ apudajn Bolpur kaj Panihati, kiun la familio ofte vizitis. Lia frato Hemendranat tutoris kaj fizike edukis lin — ekzemple naĝe en Gango aŭ piedirante tra montetoj, pere de gimnastiko, kaj praktikante ĵudon kaj luktarton. Li lernis desegnon, anatomion, geografion kaj historion, literaturon, matematikon, sanskriton kaj anglan — lia malplej preferata studtemo. Tagore malamis formalan edukadon — liaj lernejaj taskoj en la loka Prezidenteco Kolegio daŭris unusolan tagon. Jarojn poste li asertis, ke propra instruado ne klarigas aferojn; propra instruado levas scivolemon:

Post sia *upanajano* (plenaĝa rito), estante dekunu-jaraĝa Tagore kun sia patro forlasis Kolkaton en februaro 1873 por veturi tra Hindio dum kelkaj monatoj, vizitante la bienojn de sia patro en Santiniketan kaj Amritsar antaŭ atingi la himalajan montarstacion Dalhousie. Tie Tagore legis biografiojn, studis historion, astronomion, modernan sciencon, kaj Sanskriton, kaj esploris la klasikan poezion de Kālidāsa. Dum sia 1-monata restado en Amritsar en 1873 li estis ege influata de la melodioj *gurbani* kaj *nanak bani* kantataj ĉe la Ora Templo kie kaj patro kaj filo estis regulaj vizitantoj. Li menciis tion en sia *Miaj memoraĵoj* (1912):

Li verkis 6 poemojn rilate al Siĥismo kaj multajn artikolojn en bengala porinfana gazeto pri Siĥismo. Tagore revenis al Jorosanko kaj kompletigis serion de gravaj verkoj ĉirkaŭ 1877, unu el ili longa poemo en la maitil-lingva stilo de Vidjapati. Kiel ŝerco, li asertis, ke tiuj estas la perditaj verkoj de ĵus malkovrita poeto de la 17-a jarcento de Viŝnuismo nome Bhānusiṃha. Regionaj fakuloj ja akceptis ilin kiel la perditajn verkojn de la fikcia poeto. Li debutis en la novela ĝenro en la bengala lingvo per "Biĥarini" ("La almozulino"). Publikigita en la sama jaro, *Sandja Sangit* (1882) inkludas la poemon "Nirjharer Sŭapnabanga" ("La kortuŝo de la akvofalo").
eta|Juna Tagore en Londono, 1879.

### Shelaidaha: 1878–1901 
Ĉar Debendranath deziris, ke lia filo iĝu advokato, Tagore aliĝis al lernejo en Brighton, Orienta Sussex, Anglio, en 1878. Li restis tie dum kelkaj monatoj en domo, kiun la familio Tagore posedis ĉe Brighton kaj Hove, nome Medina Villas; en 1877 liaj genevoj — Suren kaj Indira Devi Chaudhurani, gefiloj de la frato de Tagore nome Satjendranat — estis senditaj kun sia patrino, la bofratino de Tagore, loĝi kun li. Li mallonge studis juron en University College London, sed denove lasis lernejon kaj anstataŭe dediĉis sin al sendependa studado de teatraĵoj de Shakespeare nome *Koriolano*, kaj *Antonio kaj Kleopatra* kaj la *Religio Medici* de Thomas Browne. La aŭskultado de angla, irlanda kaj skota popolmuzikoj impresis Tagore, kies propra tradicio de *kirtan* kaj *tappa* de Nidhubabu kaj de himnaro de Brahmoismo estis markita prie.

eta|maldekstre|altdekstre|alt=Black-and-white photograph of a finely dressed man and woman: the man, smiling, stands with the hand on the hip and elbow turned outward with a shawl draped over his shoulders and in Bengali formal wear. In front of him, the woman, seated, is in elaborate dress and shawl; she leans against a carved table supporting a vase and flowing leaves. |Tagore kaj lia knabaĝa edzino Mrinalini Devi, 1883.
En 1880 li revenis al Bengalio sen diplomo, sed entuziasma por amikigi la eŭropajn novaĵojn kun la brahmo-tradicioj, prenante plej interesajn elementojn el ĉiu flanko. Reveninte al Bengalio, Tagore regule publikigis poemojn, rakontojn kaj novelojn. Tiuj havis profundan efikon en Bengalio sed ricevis malmultan tutlandan atenton. En 1883 li edziĝis al 10-jaraĝa Mrinalini Devi, denaske Babatarini, 1873–1902 (tio estis ofta praktiko tiame). Ili havis kvin filojn, el kiuj dumortis infanaĝe.

[alt=|dekstre|eta|La domo de Tagore en Ŝilaidaha, nuna [Bangladeŝo.]]
En 1890 Tagore ekadministris siajn vastajn praulajn bienojn en Ŝelaidaha (nuntempe en regiono de Bangladeŝo); al li aliĝis tie liaj edzino kaj filoj en 1898. Tagore publikigis siajn poemojn *Manasi* (1890), inter siaj plej bone konataj verkoj. Li kolektis ĉefe simbolajn rentojn kaj benis lokanojn kiuj siavice honoris lin bankede — foje per nur seka rizo kaj acida lakto. Li renkontiĝis kun la poeto Gagan Harkara, pere de kiu li familiariĝis kun la vagmuzikisto baula Lalon, kies popolkantoj ege influis al Tagore. Tagore dediĉis sin al popularigo de la kantoj de Lalon.

eta|maldekstre|La boato "Padma" de la familio Tagore
Kiel grava *Zamindar Babu*, Tagore tranavigis la riveron Padmo estre de *Padma*, la luksa familia barĝo (konata ankaŭ kiel "bajra" aŭ "baĝroŭ").

La periodo 1891–1895, nome periodo *Sadhana* de Tagore, nomita laŭ unu el liaj gazetoj, estis lia plej fruktodona; en tiuj jaroj li verkis pli ol duono de la noveloj de la tri-volumv, 84-rakonta *Galpaguĉĉha*. Liaj ironiaj kaj seriozaj rakontoj esploris la fortan malriĉecon de idealigita rura Bengalio.

### Santiniketan: 1901–1932 
En 1901 Tagore translokiĝis al Santiniketan por fondi aŝramon kun marmor-planka preĝejo — nome *Mandir* — eksperimenta lernejo, fruktoĝardenoj, ĝardenoj, biblioteko ktp. Tie lia edzino kaj du el iliaj filoj mortis. Ankaŭ lia patro mortis en 1905. Li ricevis ĉiumonate pagojn kiel parto de sia heredaĵo kaj enspezoj el la Maharaĝo de Tripura, vendoj de la juvelaro de sia familio, lia marborda bangalo en Puri, kaj ridindaj 2 000 rupioj el librorajtoj. Li akiris kaj bengaliajn kaj eksterlandajn legantojn; li publikigis *Naivedja* (1901) kaj *Ĥeja* (1906) kaj tradukis poemojn al libera verso.

[thumb |dekstre|alt=Posed group black-and-white photograph of seven Chinese men, possibly academics, in formal wear: two wear European-style suits, the five others wear Chinese traditional dress; four of the seven sit on the floor in the foreground; another sits on a chair behind them at centre-left; two others stand in the background. They surround an eighth man who is robed, bearded, and sitting in a chair placed at centre-left. Four elegant windows are behind them in a line. |[Cinghua Universitato, 1924.|275x275px]]

En 1912, Tagore tradukis sian verkon de 1910 *Gitanjali* en anglan. Dum vojaĝo en Londono, li kunhavigis tiujn poemojn al admirantoj kiel William Butler Yeats kaj Ezra Pound. La Londona Hindia Societo publikigis la verkon en malgranda eldono, kaj la usona gazeto *Poetry* publikigis elektaĵon el *Gitanjali*. En Novembro 1913, Tagore eksciis, ke estas atribuita al li la Nobel-premio pri literaturo: la Sveda Akademio aprezis la idealisman kaj por okcidentanoj alireblan naturon de malgranda korpuso de lia tradukita materialo fokuse al la verko de 1912 *Gitanjali: Song Offerings*.

Li ricevis ankaŭ kavalirecon el la reĝo Georgo la 5-a en la datrevenaj festoj de 1915, sed Tagore rezignis prie post la Masakro de Amritsar de 1919. Rezignante la kavalirecon, Tagore skribis en letero adresita al Frederic Thesiger, tiam brita Vicreĝo de Hindio: "La senproporcia severeco de la puntraktado fifarita kontraŭ la kompatinda popolo kaj la metodoj plenumi ĝin, ni estas konvinkita, estas sen paralelo en la historio de civilizitaj registaroj... Alvenis la momento en kiu honoraj distingoj hontigas se ili brilas en tiu senkongrua kunteksto de humiligo, kaj el mia flanko mi deziras stari tute aparte el ĉiuj specialaj distingoj, ĉe miaj samlandanoj."

En 1919, li estis invitita de la prezidanto kaj proparolanto de Anjuman-e-Islamia, nome Sjed Abdul Majid viziti Silheton por la unua fojo. La okazaĵo altiris ĉirkaŭ 5 000 personojn.

En 1921, Tagore kaj la agrikultur-ekonomikisto Leonard Knight Elmhirst fondis "Institute for Rural Reconstruction", poste renomita Ŝriniketan aŭ "Bonfarejo", en Surul, vilaĝo proksima al la *aŝramo*. Per ĝi, Tagore klopodis moderigi la protestojn *Swaraj* de Gandhi, kiujn li foje mallaŭdis pro la perceptita mensa dekadenco de Brita Hindio – kaj finfine ankaŭ kolonia dekadenco. Li serĉis helpon de donacantoj, funkciuloj kaj fakuloj tutmonde por "liberigi vilaĝojn el la katenoj de senhelpo kaj nescio per vivigo de sciaro". Komence de la 1930-aj jaroj li celis la mediatan "nenormalan kastokonscion" kaj la koncepton de netuŝebleco. Li prelegis kontraŭ tiuj tendencoj, li literaturigis dalitojn kiel heroojn en siaj poemoj kaj teatraĵoj, kaj kampanjis — sukcese — por malfermi la templon de Guruvajur al dalitoj.

### Krepuskaj jaroj: 1932–1941 
eta|maldekstre|Germanio, 1931.|259x259px

Dutta kaj Robinson priskribis tiun epokon de la vivo de Tagore kiel de iu "vaganta literaturisto". Ĝi plifirmigis lian opinion, ke la homaj dividoj estas neprofundaj. En Majo 1932 dum vizito al beduena kampadejo en la iraka dezerto, la tribestro diris al li, ke "Nia Profeto diris, ke vera islamano estas tiu, kies vortoj kaj faroj tute ne damaĝas fratajn homojn..." Tagore konfidis al sia taglibro: "Mi surpriziĝis rekonante en liaj vortoj la voĉon de esenca humaneco." En 1934, tertremo frapis Bihar kaj mortigis milojn da personoj. Gandhi konsideris ĝin sisma *karmo*, dia interveno venĝe al subpremado de dalitoj. Tagore admonis lin pro lia ŝajna malpieco. Li bedaŭris la konstantan malriĉecon de Kolkato kaj la sociekonomia dekadenco de Bengalio kaj detaligis tiun novan plebecan estetikon per senrima cent-linia poemo kies tekniko sigeli duoblan rigardon antaŭis teknikon de la filmo *Apur Sansar* de Satyajit Ray (1959). Dek kvin novaj volumoj aperis, inter ili proz-poemaj verkoj *Punaŝĉa* (1932), *Ŝes Saptak* (1935), kaj *Patraput* (1936). Eksperimentado pluis en liaj proz-kantoj kaj danc-dramoj — *Ĉitra* (1914), *Ŝjama* (1939), kaj *Ĉandalika* (1938) — kaj en liaj noveloj — *Dui Bon* (1933), *Malanĉa* (1934), kaj *Ĉar Adhjaj* (1934).

eta|Lasta foto de Rabindranath, 1941.
La fakinteresoj de Tagore etendiĝis al scienco en liaj lastaj jaroj, kiel videblas en *Visva-Pariĉaj*, esearo de 1937. Lia respekto por sciencaj leĝoj kaj lia esplorado de biologio, fiziko, kaj astronomio influis lian poezion, kiu montris vastan naturismon kaj verŝajnecon. Li interplektis la *procezon* de scienco, la rakontojn de sciencistoj, en rakontoj kiel en *Se* (1937), *Tin Sangi* (1940), kaj *Galpasalpa* (1941).

Liajn lastajn kvin jarojn markis kronika doloro kaj du longaj periodoj de malsano. Tiuj komenciĝis kiam Tagore perdis konscion fine de 1937; li restis komatosufera kaj preskaŭ mortonta dum iom da tempo. Tion sekvis fine de la 1930-aj jaroj simila malbonaĵo, el kiu li neniam resaniĝis. Poeziaĵoj el tiuj malfacilaj jaroj estas inter liaj plej fajnaj. Periodo de longdaŭra agonio finiĝis per la morto de Tagore la 7an de Aŭgusto 1941, estante 80-jaraĝa. kaj pri ties ludado en juda geto varsovia ankaŭ eseoj de Zofia Banet-Fornalowa nome *De la morto al la senmorteco* kaj *Janusz Korczak kaj la Oriento. Enkonduke*.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Das, S. (2009), "Tagore's Garden of Eden", "la Edena ĝardeno de Tagore" gazeto *The Telegraph*, Kolkato, Barato (publikigita la 2-an de aŭgusto 2009), alirita la 29-an de septembro 2011
* Dutta, K.; Robinson, A. (1995), *Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man*, Saint Martin's Press (publikigita en decembro 1995), ISBN 978-0-312-14030-4
* Ghosh, B. (2011), "Inside the World of Tagore's Music", Parabaas (publikigita en aŭgusto 2011), alirita la 17-an de septembro 2011
* Hjärne, H. (1913), *The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore — Award Ceremony Speech*, "La Nobelpremio pri Literaturo 1913: Premio-Ceremonia Parolado" Nobel-Fondaĵo (publikigita la 10-an de decembro 1913), alirita la 17-an de septembro 2011
* Martin Kämpchen: *Rabindranath Tagore und Deutschland*. Deutsche Schillergesellschaft, Marbach 2011, ISBN 978-3-937384-71-9. (Marbacher Magazin. 134)
* Hamidul Khan (eld.): *Universalgenie Rabindranath Tagore. Eine Annäherung an die bengalische Dichtung, Philosophie und Kultur*. Draupadi, Heidelberg 2012, ISBN 978-3-937603-64-3
* Brunilde Neroni, *Rabindranath Tagore*, Padova 1987. ISBN 8870267717
* Giacomo Ottonello, *Vita e pensiero di Rabindranath Tagore*, Mursia, Milano 1978. ISBN 8842593079
* Scott, J. (2009), *Bengali Flower: 50 Selected Poems from India and Bangladesh*, "50 elektitaj poemoj de Barato kaj Bangladeŝo" (publikigita la 4-an de julio 2009), ISBN 978-1-4486-3931-1
* Sigi, R. (2006), *Gurudev Rabindranath Tagore — A Biography*, Diamond Books (publikigita la 1-an de oktobro 2006), ISBN 978-81-89182-90-8
* Som, R. (2010), *Rabindranath Tagore: The Singer and His Song*, Viking (publikigita la 26-an de majo 2010), ISBN 978-0-670-08248-3, OL 23720201M
* Tagore, Rabindranath (1961), Chakravarty, A. (eld.), *A Tagore Reader*, Beacon Press (publikigita la 1-an de junio 1961), ISBN 978-0-8070-5971-5
* Tagore, Rabindranath (1997b), Dutta, K.; Robinson, A. (eld.), *Rabindranath Tagore: An Anthology*, Saint Martin's Press (publikigita en Novembro 1997), ISBN 978-0-312-16973-2
* Tagore, Rabindranath (2003), *Rabindranath Tagore: Lover of God*, "amanto de dio", Lannan Literary Selections, traduko de Stewart, T. K.; Twichell, C., Copper Canyon Press (publikigita la 1-an de novembro 2003), ISBN 978-1-55659-196-9    
* Mohammed Taleb, "Tagore, l’Europe et l’Universel. Pour une approche goethéenne du dialogue des cultures". *Rencontre avec l’Inde*, Conseil Indien pour les relations Culturelles, tome 40, n° 1, pp. 39–63.
* 
* Thompson, E. (1926), *Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist*, "poeto kaj dramisto", Pierides Press, ISBN 978-1-4067-8927-0

## Vidu ankaŭ 
* Bengalia Renesanco

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉefaspekto de Tagore en la paĝo de Nobel-premio
* 
;Analizoj
* *... and His India* , *The New York Review of Books*
* Ezra Pound: "Rabindranath Tagore", *The Fortnightly Review*
* *... Current Articles*, Parabaas
* *... The Founder* , Universitato Visva-Bharati
* *Mary Lago Collection* , Universitato de Misurio
;Aŭdolibro
* ... kun Albert Einstein kaj H. G. Wells , School of Wisdom
;Tekstoj
* Bichitra: Online Tagore Variorum
* Texts ĉe Projekto Gutenberg
* Registraĵoj el LibriVox
**Paroladoj**
* South Asian American Digital Archive (SAADA)
* SNLTR
* Tagore retejo
**Reta ekspozicio**
* Rabindranath Tagore: „Worte aus der Tiefe der Wahrheit“ - Gedanken gegen Krieg und Nationalismus ("Vortoj el la profundo de vero" - pensoj kontraŭ milito kaj naciismo,  kaj ), de la asocio *Gandhi-Informations-Zentrum* (do "Gandhi-informcentro"), vidita la 29-an de aprilo 2024

* 

Kategorio:Bengallingvaj verkistoj
Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Universalaj kleruloj
Kategorio:Nobel-premiitaj esperantistoj
Kategorio:Familio Tagore