Valdorfa pedagogio

[eta|240ra|Ŝildo ĉe la enirejo de [valdorfa lernejo en Frankfurto ĉe Odro, Germanio]]
[eta|250ra|Michael Park Rudolf Steiner School in [Auckland, Nov-Zelando]]
La **valdorfa pedagogio** estas internacie disvastiĝinta skolo de reforma pedagogio sur la bazo de la same de Rudolf Steiner iniciatita filozofia skolo antropozofio.

En multaj landoj valdorfaj infanĝardenoj kaj lernejoj estas ŝtate agnoskitaj edukaj institucioj, kiuj ricevas iun ŝtatan financan subtenon, tamen ĝenerale multe malpli ol la ŝtate posedataj infanĝardenoj kaj lernejoj. Tial vole-nevole plej multaj valdorfaj infanĝardenoj kaj lernejoj estas vivtenataj de senprofitaj organizoj el gepatroj de la tie edukataj infanoj, la instruistoj kaj aliaj engaĝitaj civitanoj. La edukistoj ricevas malpli altajn salajrojn ol en ŝtata infanĝardenoj kaj lernejoj, kaj la gepatroj de la tie edukataj infanoj devas finance kaj per persona laboro signife kontribui al la vivteno de la institucioj.

La antropozofia pedagogio aplikiĝas en
* valdorfaj infanĝardenoj por infanoj ĝis la lerneja aĝo,
* valdorfaj lernejoj, kiuj instruas infanojn inter la 6-a kaj la 18-a respektive 19-a vivjaro,
* specialaj terapie orientitaj valdorfstilaj lernejoj por psike, mense kaj korpe malavantaĝitaj lernejanoj.

Laŭ indikoj el la jaro 2017 tutmonde ekzistas 1092 valdorfaj lernejoj, 734 el ili en Eŭropo. La plej multaj el ili situas en Germanio (237), en Usono (123) kaj en Nederlando (90). Valdorfaj infanĝardenoj tutmonde 1857. kiu vidis infanecon kiel dividitan en sepjarajn evoluetapojn, el kiu ĉiu havas siajn proprajn bezonojn; la etapoj similas al tiu priskribitaj de Piaget. Laŭ la valdorfa pedagogio:

* Lernado dum frua infaneco estas ĉefe eksperimenta, kopia kaj bazata je sencoj. La edukado emfazas lernon per praktikaj agadoj.

* Dum adolesko, por evoluigi la kapablojn por abstrakta pensado kaj koncepta juĝado oni emfazas lernadon per intelekta kompreno kaj etika pensado, inkluzive socian respondecprenon. Multe da tempo estas donita por libera ludo en klasĉambra medio, kiu estas kiel hejmo kaj inkluzivas naturajn materialojn. Oni proponas produktivan laboron en kiu la infanoj povas partopreni;

### Bazlerneja edukado 
eta|240ra|dekstra|Klasĉambro en valdorfa lernejo
Edukado en valdorfaj lernejoj komenciĝas kiam la infano estas preskaŭ aŭ jam sepjara.
Bazlerneja edukado celas infanojn ses- aŭ sepjarajn ĝis dek-kvarjarajn. Ĝi centriĝas je multfaka artobazita fakaro, kiu inkluzivas pentroarton, dramon, artan moviĝon (eŭritmio), kanton kaj muzikon kaj artmetiojn. Oni malofte uzas normajn tekstlibrojn; anstataŭe ĉiu infano kreas sian propran ilustritan resumon de la lernendaĵoj en libra formo.
Lerneja tago kutime ekas per unuhora kaj duona aŭ duhora akademia leciono pri ununura temo dum kurso de ĉirkaŭ unu monato Valdorfaj instruistoj estis menciitaj pro siaj engaĝiĝo al siaj lernantoj. Kooperado superas konkuron. Tio koncernas ankaŭ fizikan edukadon; konkursaj grupaj sportoj estas enkondukataj en la lastaj klasoj. kvankam lernantoj daŭrigas lernadon de arto, muziko kaj metioj. Lernantoj estas kuraĝigitaj evoluigi proprajn sendependajn kaj kreivajn pensprocedojn. apogitaj de la komunaj lernejaj principoj; tamen valdorfaj lernejoj estas aŭtonomaj institucioj, ne devigataj sekvi ian fakaron. Publikaj valdorf-metodaj lernejoj, ŝtate subtenataj, eble devas inkludi en sian fakaron aspektojn de ŝtata fakaro.

Ekzistas kelkaj fakoj preskaŭ nur instruataj en valdorfaj lernejoj. La plej fama inter ili estas eŭritmio, moviĝa arto kutime kun parola teksto aŭ muziko, kiu inkludas elementojn de rolludado kaj danco kaj intencas doni al individuoj aŭ klasoj *"sencon pri integrado kaj harmonio"*.

Valdorfaj lernejoj kutime aldonas komputilojn al la fakaro nur malfrue.

## Funkciado 
Unu el la ĉefaj postuloj de Rudolf Steiner estis, ke ĉiuj lernejoj, ne nur valdorfaj, estu sendependaj por certigi al instruistoj altan nivelon de kreiva aŭtonomio en la lernejo. La plej multaj valdorfaj lernejoj ne estas estrataj de lernejestro, sed de aroj inkluzive:
* la *kolegio de instruistoj*, kiuj decidas pri pedagogiaj aferoj, kutime laŭ interkonsento. Tiu kolegio akceptas kutime plentempajn instruistojn, kiuj jam laboris dum certa tempo en la lernejo. Ĉiu lernejo havas sian proprajn regulojn por starigi tiun kolegion. Waldorf schools have been cited for having a high level of teacher collegiality.

Kunordigantaj asocioj por valdorfa pedagogio ekzistas kaj nacinivele (ekz. la *Association of Waldorf Schools of North America * en Usono, la *Steiner Waldorf Schools Fellowship * en Britio kaj Irlando) kaj internacinivele (ekz. la *International Association for Waldorf Education * kaj la European Council for Steiner Waldorf Education (ECSWE)*). Tiuj organizaĵoj certigas la uzon de la registritaj nomoj *valdorfa lernejo* kaj *Rudolf-Steiner-lernejo* aŭ *Steiner-lernejo* kaj ofertas akrediton, ofte kune kun regionaj sendependaj lernejaj asocioj. Kelkaj valdorfaj lernejoj estas sendepende akreditataj de registaraj aŭtoritatoj.

## Socia misio 
### Socia celo 
La valdorfa pedagogio estis kreita kiel lerneja sistemo, ne nur por faciligi la ekvilibran evoluon de infanoj, sed ankaŭ kiel socie respondeca kaj transformiva ilo; ĝi estas eduka filozofia bazita je paco kaj toleremo.
* En Israelo la *Harduf kibuca valdorfa lernejo* akceptas kaj judajn kaj arabajn studentojn kaj havas multajn kontaktojn kun la ĉirkaŭaj arabaj komunumoj; ĝi ankaŭ instruas la araban al valdorfaj instruistoj. Aldone araba-juda valdorfa infanĝardeno, la unua araba-juda, dulingva kaj dukultura infanĝardeno en Israelo, estis kreita en Hilf (ĉe Haifo) en 2005.
* En Brazilo, valdorfa instruistino, Ute Craemer, fondis organizaĵon por provizi trejnadon kaj laboron, sanservon kaj valdorfan edukadon en la malriĉegaj faveloj de la urbo

### Ligoj al UNESKO 
La organizaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco, kaj Kulturo, konata kiel UNESKO diras, ke la *"idealoj kaj etikaj principoj de la valdorfa movado ... korespondas al tiuj de UNESKO"*," kaj elektis UNESKO-valdorfajn lernejojn en Germanio, Afriko kaj Azio por komuna lerneja projekto.

UNESKO ankaŭ subvenciis ekspozicion pri valdorfaj lernejoj dum la 4-a sesio de sia internacia konferenco pri edukado en Ĝenevo. Katalogo de la ekspozicio estis publikigita de UNESKO sub la titolo *"valdorfedukada ekspozicia katalogo okaze de la 4-a sesio de la internacia konferenco pri edukado de UNESKO en Ĝenevo"*.

## Historio 
La koncepto de valdorfa lernejo ekestis en Germanio dum la jaroj de ŝanĝiĝoj post la Unua Mondmilito, kiam multaj homoj engaĝiĝis por demokratiigo kaj por reformoj de la sociaj, pedagogiaj kaj ankaŭ ekonomiaj strukturoj de la ŝtato. Rudolf Steiner jam dum la jaro 1907 verkis libreton pri la "eduko de la homo el vidpunkto de la Antropozofio", sed la verko ne tuj havis praktikan sekvon.

En septembro 1919 la direktoro *Emil Molt* de la cigareda fabriko *Waldorf-Astoria* en Stutgarto petis Rudolf Steiner, starigi lernejon laŭ la novaj pedagogiaj konceptoj por la infanoj de la fabrikaj laboristoj. Rudolf Steiner transprenis la edukadon kaj konsiladon de la instruistaro kaj ĝis sia morto en la jaro 1925 ne formale, sed praktike havis la funkcion de lernejestro. La fabrika lernejo en eleganta vilaego sur la monteto *Uhlandshöhe* iĝis modelo por ĉiuj postaj valdorfaj lernejoj. Dekomence ĝi kune edukis knabojn kaj knabinojn, infanojn de laboristoj kaj de studintoj, kaj estis la unua kompleta mezlernejo en Germanio La loko de la cigareda fabriko, laŭ kiu nomiĝis la unua lernejo, donis sian nomon al la tuta pedagogia movado. La unuaj valdorfaj infanĝardenoj kaj specialaj terapie orientitaj valdorfstilaj lernejoj por aparte flegindaj infanoj fondiĝis malmultajn jarojn pli poste, en la 1920-aj jaroj.

## Esploroj 
### Britio 
Raporto de la brita departemento pri edukado kaj scioj notis grandajn malsamojn rilate al fakara kaj pedagogia metodo inter valdorfaj lernejoj kaj kutimaj ŝtataj lernejoj, kaj rekomendis, ke ŝtataj lernejoj adaptu sekvajn erojn el la valdorfa pedagogio: frua enkonduko kaj alproksimigo de fremdaj lingvoj; kombinado de klas- kaj teminstruado por junaj infanoj; evoluigo de parolado kaj aŭskultado tra emfazo de parola laboro; bona ritmo de la lecionoj emfazante ĝin; la emfazon de la evoluo de la infano, por gvidi fakaron kaj ekzamenojn; arto kaj kreemo; atento pro la refleksiga agado de la instruisto (ekz. dum grupaj studoj); la kolegia strukturo kaj administracio.

Raporto de la jaro 2008 de *Primary Review* (*Infanlerneja Recenzo*; bazita en Kembriĝo) eltrovis, ke valdorfaj lernejoj atingis pli altajn akademiajn rezultojn ol ŝtataj anglaj lernejoj.

Komparo al lernejoj Montessoraj kaj tradiciaj fare de la *British Psychological Society* (*Brita Psikologia Socio*) pristudis la kapablon desegni de infanoj el valdorfaj lernejoj, Montessoraj kaj tradiciaj lernejoj. Konkludo estis, ke *"la artinstruo en Steiner-lernejoj gvidas ne nur al desegnaĵoj taksitaj pli imagaj rilate al ĝenerala desegnokapablo kaj uzo de koloro, sed ankaŭ al desegnaĵoj pli ekzaktaj kaj detalaj rilate al observoj."* 

### Aŭstralio 
Aŭstralia esploro, kiu komparis la akademiajn rezultojn de studentoj je universitata nivelo devenaj el valdorfaj lernejoj, evidentiĝis ke ili estis pli bonaj ol studentaj el tradicia sistemo, kaj pri humanaj fakaj kaj pri sciencoj.

En 1998 aŭstrala esploro eltrovis, ke valdorf-edukitaj junuloj pli inklinis al plibonigo de sociaj kondiĉoj kaj havis pli pozitivan rigardon al estonteco ol tiuj, kiuj lernis en ŝtataj lernejoj.

### Germanio 
Esploroj komparintaj performoj de abiturientoj evidentigis, ke kiel grupo, valdorfaj lernejanoj pli sukcese trapasis la ekzamenon ol lernejanoj el la ŝtata eduksistemo, Educational successes of private Waldorf schools may partially reflect the social status of their students.

### Svedio 
Sveda esploro komparanta plurcenton da valdorfaj lernantoj (9-a kaj 12-a jaro) al samnivelaj lernantoj el publikaj svedaj lernejoj raportis, ke la proporcio de valdorfaj lernejanoj, kiuj subtenis kontraŭagon aŭ haltigon de naziismo kaj rasismo estis multe pli granda (93%) ol tiuj de ŝtataj lernejanoj (72%).

### Usono 
En 1995 pridemandaro rilate al usonaj valdorfaj lernejoj evidentiĝis ke la gepatroj spertis atingon de la plej multaj celoj por studado kaj priskribis la edukadon kiel *"integranta estetikan, spiritan kaj interpersonan evoluon de la infano kun rigora intelekta evoluo"*, konservanta la entuziasmon pri lernado de studentoj, tiel ke ili havas pli bonan sencon pri memfido kaj memdirektiĝo. Kelkaj gepatroj priskribis la instruistojn de la superaj klasoj tro ŝargitaj kaj kun malsufiĉa tempo por rilati al gepatroj, kaj deziris pli malferman kaj reciprokan subtenon inter gepatroj kaj lernejo. Kaj gepatroj kaj lernejanoj foje priskribis la instruistan kolegion kiel insula kaj neresponda. Ĝenerale lernejanoj estis pozitivaj pri la lernejo kaj ties malsamoj, spertis la lernejon kiel *"komunumon de amikoj"*, kaj parolis pri bonŝanco kreskiĝi kaj evoluiĝi tra la granda nombro de agadoj proponitaj, por lerni, kiam ili estis pretaj lerni, por evolui imagpovon kaj por atingi komprenon de la mondo kaj de si mem. Multaj lernantoj parolis pri la ĝentileco de siaj kunlernantoj kaj pri lernado de propra trapensado de aferoj antaŭ ol veni al konkludoj kaj pri pozitiva sinteno rilate al problemoj sendepende de premoj de aliaj por pensi kiel tiuj pensas.
Plibonigoj proponitaj de lernantoj estis pli da sportprogramoj post la lernejanoj horoj, pli da sportlecionoj, pli da preparado al regula testado, leciono pri monda politiko kaj komputilaj lecionoj. Instruistoj, gepatroj kaj lernejanoj unuanime esprimis la deziron plibonigi la diversecon de la lernanto, specife altigante la reprezentadon de minoritatoj, kiel afrikdevenaj kaj hispandevenaj usonanoj.

Malgraŭ la malmultaj testoj en valdorfaj lernejoj (specife en bazaj lernejojaroj), usonaj valdorfaj lernejanoj ricevis kutime pli altajn *:en:SAT scores* ol la nacia averaĝo, ĉefe pri parolaj mezuroj.

Esploro de 6.600 infanoj el kvin eŭropaj landoj, 5 ĝis 13-jaraĝaj, montris pli malaltan nivelon de alergio inter valdorfaj lernejanoj, kio kongruas kun la antropozofia vivostilo, t.e. malalta uzo de antibiotikoj, nevakcinado kontraŭ morbilo, :en:mumps kaj rubeolo. Dua, sveda esploro evidentiĝis, ke alergieca simptomoj ĉe valdorfaj lernejanoj estis nur duono (13%) de tiuj de najbaraj ne valdorfaj lernejoj (25%).

## Rilatoj al esperantistoj 
Inter la multaj edukistoj kaj engaĝitaj gepatroj, kiuj vivtenas la asociojn por valdorfaj infanĝardenoj kaj lernejoj tutmonde, certe estas pluraj esperantistoj, sed pri tio ne ekzistas centre kolektitaj informoj. Konatas ke ekzemple la porinfana kuracisto kaj psikoterapiisto Thomas Pusch kaj la psikologino *Remi Rudaitytė* engaĝigas en asocioj por valdorfaj lernejoj. Thomas Pusch krome dum pluraj jaroj estis estrarano kaj dum 2006 kaj 2007 prezidanto de valdorfa infanĝardena asocio; lia frato, la informadikisto *Wieland Pusch*, ekde pluraj jaroj sendepende de tio estas estrarano de alia valdorfa infanĝardena asocio. Sendube tamen estas pli da rilatoj inter la valdorfa kaj la esperanta movadoj.

## Akcepto kaj kontroverso 
### Akcepto de tradiciaj edukistoj 
* D-ro Ernest Boyer rekomendis kiel modelon por aliaj lernejoj la unika valdorfa integrado de artoj en la tradician fakaron.
* Thomas Armstrong vidas la fakaron de valdorfaj lernejoj kiel organike enkorpiganta la sep specojn de intelekto de Howard Gardner.
* Profesoro Robert Peterkin konsideras valdorfan pedagogion kiel kuracan pedagogion, kies subkomprenitaj principoj estas adaptitaj al edukado de ĉiu infano.
* Thomas Nielsen de la universitato de Canberra konsideras la imagopovan instruadon uzatan en valdorfa pedagogio (dramo, esploro, historiorakontado, rutino, artoj, diskutoj kaj kunsento) efektivaj stimuliloj de spirita-estetika, intelekta kaj fizika evoluo kaj rekomendas ilin al tradiciaj edukistoj.
* Britaj edukadtaksistoj konsideras la valdorfan pedagogion konforma al la ĉefaj direktoj de eduka teorio bazita je Johano Amoso Komenio kaj Johann Heinrich Pestalozzi.

### Instruado de legado kaj literaturo 
[eta|240ra|La 4-a klaso de valdorfa lernejo en [Kaŭno (Litovio).]]
Steiner-Waldorf-pedagogio ne instruas legadon kaj skribadon antaŭ la 7-a vivojaro,
Todd Oppenheimer komparas la valdorfan pedagogion al aliaj, kiuj proponas fruan lernadon de legado:

La infanpsikologo David Elkind, kiu ekzamenis valdorfajn lernejojn atentas pri eksplorado kaj konceptigo en frua infanedukado, kaj evidentigas, ke malfruaj legantoj fine multe pli bone regas legadon kaj aliajn fakojn ol fruaj legantoj.
Raporto pri plialtigo kontraŭ infanaĝa imunigo priskribas gepatroj de valdorfaj lernejanoj en Kolorado, kiu opinias, ke vakcinadon havas malsanigan efikon.

Responde la Eŭropa konsilio de valdorfaj lernejoj, reprezentante 630 el la 900 valdorfaj lernejoj tra la mondo, anoncis neekvivoke, ke opono al imunigo, aŭ rezisto al naciaj strategioj por infana imunigo, ne estas celo de valdorfa pedagogio. Ĝi ankaŭ diris, ke la fakto, ĉu oni injektu al la infano ion kontraŭ malsano devas esti elekto de la gepatroj, kaj la respondeco de la lernejo, se ĝi havas tian, estas disponigi al la gepatroj kiel eble plej vastan kaj ekvilibran informmaterialon, kaj de la koncernaj naciaj oficoj, kaj de sanprofesiaj fakuloj.

## Bibliografio 
### Verkoj de Rudolf Steiner 
* *Education: An Introductory Reader* (Christopher Clouder, ed.), Sophia Books (March 2004), ISBN 1-85584-118-5. Collection of relevant works by Steiner on education.
* *The Education of the Child, and early Lectures on Education* (Foundations of Waldorf Education, 25), ISBN 0-88010-414-7. Inkluzivas la unuajn priskribojn pri infanevoluo de Steiner, unue publikigitaj kiel libreto.
* *The Foundations of Human Experience*, ISBN 0-88010-392-2; also known as *The Study of Man*, tiuj fundamentoj prelegoj pri edukado estis faritaj al instruistoj antaŭ la malfermo de la unua valdorfa lernejo en Stutgarto en 1919.

Note: ĉiuj prelegoj de Steiner pri valdorfa pedagogio estas haveblaj en PDF-formato ĉe tiu ĉi ttt-ejo 

### Kelkaj verkoj de aliaj aŭtoroj 
* Aeppli, W., *The Developing Child* Anthroposophic Press ISBN 0-88010-491-0
* Clouder, C. and Rawson, M., *Waldorf Education* Floris Books ISBN 0-86315-396-8
* Cusick, L, *Waldorf Parenting Handbook* Mercury Press ISBN 0-916786-75-7
* Edmunds, Francis, *An Introduction to Steiner Education* Rudolf Steiner Press ISBN 1-85584-172-X
* Gardner, John F., *Education in Search of the Spirit: Essays on American Education* Anthroposophic Press ISBN 0-88010-439-2
* Masters, Brien, *Adventures in Steiner Education* Rudolf Steiner Press ISBN 1-85584-153-3
* Nobel, Agnes, *Educating through Art: The Steiner School Approach* Floris Books ISBN 978-0-86315-187-3
* Petrash, Jack, (2002): *Understanding Waldorf Education: Teaching from the Inside Out* Floris Books ISBN 978-1-4587-6753-0
* Querido, René, *The Esoteric Background of Waldorf Education* Rudolf Steiner College Press ISBN 0-945803-25-7
* Wilkinson, R. (1996): *The Spiritual Basis of Steiner Education*. London: Sophia Books ISBN 1-85584-065-0

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Valdorfa lernejo
* Meza faka valdorfa lernejo en Ostrava

## Eksteraj ligiloj 
* "De kie venas la vorto Valdorfo?" artikolo esperantlingva
* Oficiala retejo de la Internacia Asocio de Valdorfaj Infanĝardenoj
* Oficiala retejo de la Ligo de Liberaj Valdorfaj Lernejoj
* Retejo de la pedagogia sekcio de la Libera Altlernejo por Antropozofio ĉe la *Goetheanum* en Dornach (Svislando) 
* Waldorf-lernejoj 100-jariĝo (1919-2019) (plurlingve kun angla substreko)

### Pliaj diskutoj kaj artikoloj 
* Novaĵaj artikoloj ekde 2004 
* "Steiner-lernejoj povus helpi al ĉiuj" (angle de Branwen Jeffreys. BBC News Report on British government-funded study on Waldorf education in the UK, July 5, 2005)
* Centre for Research in Education and Democracy study of Waldorf education in Britain (pdf)
* "Valdorfo sukcesas en publikaj lernejoj"  (angle de Claudia M. Lenart. *Conscious Choice*, August 2000)
* "Waldorf Education. Looking into the educational system developed by Rudolf Steiner"  (angle de Diane kaj Robert Gilman. *In Context: A Quarterly of Humane Sustainable Culture*, Summer 1984)
* "La saĝeco de Valdorfo: edukado por estonteco" (angle de Rahima Baldwin Dancy, Mothering Magazine, March/April, 2004)
* "Kiu estis Rudolf Steiner kaj kio estis liaj revoluciaj edukadideoj?" (angle de Richard Garner, Education Editor, *The Independent*)
* "Trejnitaj je spiriteco"  (angle de Chrisanne Beckner. Sacramento News and Review, February 3, 2005)
* Association of Waldorf Schools of North America Study of Waldorf graduates in the USA, 1-a parto (pdf) kaj 2-a parto (pdf)
* "Rudolf Steiner (1861-1925)" (angle de Robert Todd Carroll, editor of The Skeptics Dictionary)
* "Valdorfaj lernejoj, grandiĝanta movado" (angle, *Teacher Magazine'', Feb. 15, 2008)

Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Antropozofio