open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grizpuga pinglovostulo

La **Grizpuga pinglovostulo**, *Chaetura cinereiventris*, estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp.

Tiu ĉi specio reproduktiĝas en montetaj arbaroj el Nikaragvo suden al Peruo, Brazilo kaj norda Argentino, kaj krome Grenado, Trinidado kaj Tobago. La nesto estas duontelero de bastonetoj algluitaj al interno de arbotruo, kameno aŭ similforma lokigo per salivo.

## Priskribo
La Grizpuga pinglovostulo estas 11.5&nbsp;cm longa kaj peza 15 g. La supraj partoj estas nigrecaj kun griza triangula strio tra la pugo, kio nomigas la specion, kaj la subaj partoj estas ardezgrizaj . Ĝi havas longan griznigran voston.

La Grizpuga pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn kiel plej parto de la birdoj de sia familio. Ĝi estas ofte malalte super ŝoseoj aŭ maldensejoj matene aŭ vespere, suprenirante alte super la arbaro, ofte kun aliaj apusoj, meztage.

La Grizpuga pinglovostulo havas kriecan alvokon.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Grizpuga pinglovostulo havas jenajn sep subspeciojn:

**C. c. phaeopygos* Hellmayr, 1906
**C. c. lawrencei* Ridgway, 1893
**C. c. schistacea* Todd, 1937
**C. c. guianensis* Hartert, E.J.O., 1892
**C. c. occidentalis* Berlepsch & Taczanowski, 1884
**C. c. sclateri* Pelzeln, 1868
**C. c. cinereiventris* Sclater, P.L., 1862

La Stripuga pinglovostulo (*C. spinicaudus*), Palpuga pinglovostulo (*C. egregia*), Grizpuga pinglovostulo (C. cinereiventris), kaj la Martinika pinglovostulo iam estis lokitaj en la genro *Acanthylis*. Kelkaj fakuloj sugestis, ke la Grizpuga kaj la Palpuga estas samspeciaj. Aliaj sugestis, ke  ĉiuj el la subspecioj de la Grizpuga escepte la nomiga *C. c. cinereiventris* apartenas al alia specio laŭ la dunomo *C. sclateri*.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6
* *Birds of Venezuela* de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
*

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Gujanoj

[eta|dekstra|250ra|Situo de la centra Gujano, nun [Surinamo, inter la aliaj du (la iama brita Gujano kaj Franca Gujano) ]]
**Gujanoj** estas la regiono kiu situas inter orienta Venezuelo kaj nordokcidenta Brazilo kun marbordo al Atlantiko.

Gujano estas ĝangala kaj montara mondoregiono, nordoriente en Sudameriko. La nomo originas de indiĝina sudamerika lingvo, kaj ofta teorio estas ke ĝi signifas “lando de akvo”.

Ekde kolonia epoko la teritorio de Gujano subdividiĝis inter tri koloniaj imperioj, nome Britio, Nederlando kaj Francio. Nuntempe la plej okcidenta el la tri Gujanoj, eksa britia teritorio, estas sendependa ŝtato, nome Gujano; la centra parto, eksa nederlanda teritorio, estas sendependa ŝtato, nome Surinamo; kaj la orienta parto estas ankoraŭ franca teritorio nome Franca Gujano. Ĉar du el la tri teritorioj estas jam sendependaj, la nomo *Gujanoj* por aludi la tri partojn estas nun eksmoda; tamen unu el ili nun mem uzas la nomon Gujano sen aldono.

Krome, oni povas inkluzivi en tiu nomo najbarajn regionojn de la najbaraj landoj, nome Brazilo kaj Venezuelo, tio estas respektive Venezuela Gujano kaj Brazila Gujano. Restas ankoraŭ prilimaj konfliktoj inter kelkaj landoj, precipe en senhomaj aŭ malfacile atingeblaj regionoj, kiel la regiono Esekiba Gujano, administrita de Gujano, sed pretendita de Venezuelo.

## Referencoj
Kategorio:Geografio de Sudameriko
Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj

300ra|eta|La Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj.
La **Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj** (, mallongige **UNGA**) estas la plena kunveno de la membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj. Ĉiun membroŝtaton povas reprezenti ĝis kvin personoj.

La Ĝenerala Asembleo kontrolas kaj akceptas la budĝeton de Unuiĝintaj Nacioj (artikolo 17 1, UN-ĉarto). Aldonaj taskoj estas konsilado kaj akcepto de rekomindaj rezolucioj. La Ĝenerala Asembleo povas trakti fakte ĉian demandon kun internacia graveco, krom se samtempe la Konsilio de Sekureco ĝin traktas (artikolo 10, UN-ĉarto).

La Prezidanto de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj estas posteno nomumita per la voĉoj de reprezentantoj en la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj (UNGA) ĉiujare. 

## Decidoj 
En la 10a de majo 2024 la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj 143 el 193 membro-ŝtatoj favoris la akcepton de Palestino kiel tutrajta membro, kaj nur naŭ landoj kontraŭis, dum 25 sindetenis. Tio estis tre supera al la du trionoj postulitaj tiucele, tamen jam la Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj estis malakceptinta la pasintan 18an de aprilo tiun eblon pro la nura vetoo fare de Usono, dum 12 ŝtat-membroj de la Konsilio apogis ĝin kaj du sindetenis.

## Interesaĵoj 
En 1960 dum protestoplena kunveno Nikita Ĥruŝĉov montris sian malkontenton, frapante la tablon per sia formetita ŝuo.

En 1974 Jaser Arafat parolonte aliris la pupitron kun pistolo ĉeflanke.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de UN-rezolucioj
* Ĝenerala Asembleo
* Unuiĝintaj Nacioj

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj (UN-lingvoj)
Aŭstria Esperanto-Junularo

La **Aŭstria Esperanto-Junularo** (germane: Österreichische Esperanto-Jugend) - AEJ - estis fondita en 1965 kaj havas sian lokon en Vieno. Ĝi estis fondita en Graz per la tiama studenta Esperanto-klubo tiea.

La fondon en sendependa formo motivis la tiam jam ekzistanta tensio inter la iama Viena E-junularo (DI H.Schalk kaj geamikoj) kaj la estraro de AEF (D-ro Grimme, Vokal k.a.), kiu kulminis en la definitiva skismo realigita en la posta jaro 1966 per la oficiala fondo de AEM (Aŭstria Esperanto-Movado). Jam dum la 1960-aj jaroj AEJ kunagadis kun IEJ (italoj) kaj JEJA (jugoslavoj) organizante reciproke junularajn renkontiĝojn en la tri landoj.
Ekde 1967 AEJ estas landa sekcio de TEJO. La aktivecoj estas regulaj renkontiĝoj en Vieno, foje okazantaj organizitaj renkontiĝoj kun hungaroj, slovakoj, ĉeĥoj, germanoj. La revuo *kune* inter la jaroj 2000 kaj 2010 estis eldonata kunlabore kun la Germana Esperanto-Junularo (GEJ). Prezidantino laŭ la stato de 2013 estis *Judith Stelzhammer*, post antaŭa prezidanteco de *Katharina Tanzberger*.

AEJ estas sendependa asocio sen formalaj ligoj al iu de la "plenkreskulaj" organizoj. Tamen ĝi kun la Aŭstria Esperanto-Federacio dividas la retejon *esperanto.at*.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭstria junulara reprezentantaro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo de Aŭstria Esperanto-Junularo en la retejo *facebook*
* retejo de la Aŭstria Esperanto-Federacio ( kaj )

Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Landaj Sekcioj de TEJO
Junularo
Kurt-pinglovostulo

La **Kurt-pinglovostulo** aŭ *Mallongvosta pinglovostulo*, *Chaetura brachyura*, estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp. Ĝi estas ofta loĝanta kaj reproduktanta birdo de Trinidado, Tobago, Grenado kaj Sankta Vincento, kaj de tropika Sudameriko el Panamo, Kolombio kaj la Gujanoj suden al Ekvadoro, Peruo kaj Brazilo; en Brazilo, en la tuta Amazonio, ekskludante multe de la sudorienta parto.

Tiu eta apuso troviĝas en vario de habitatoj inkludante savanon, malferman arbaron, kaj terkultivejojn. La nesto estas 5&nbsp;cm larĝa neprofunda duontelereto el bastonetoj kungluitaj per salivo ligita al vertikala surfaco. Tio estas ofte manfarita strukturo kiel kameno aŭ puto, kiel faras ĝia parenco la Kamenapuso *C. pelagica* , sed ili uzas ankaŭ naturajn kavojn kaj arbotruojn.

La ino demetas ĝis 7 blankajn ovojn (mezaveraĝe 3.7), kiuj estos kovataj de ambaŭ gepatroj dum  17-18 tagoj. La idoj elnestiĝas post du semajnoj, sed restas proksime, pendigitaj al la murtruo sen flugi dum aliaj du semajnoj.

La Kurt-pinglovostulo estas ĉirkaŭ 10.5&nbsp;cm longa, kaj pezas ĉirkaŭ 20 g. Ĝi havas longajn mallarĝajn flugilojn, fortikan korpon kaj mallongan voston, kio nomigas la specion. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ĝi estas ĉefe nigra kun helaj pugo kaj vosto. Ĝi povas esti distingita el rilataj specioj de sia teritorio, kiel la Stripuga pinglovostulo, *C. spinicauda* aŭ la Grizpuga pinglovostulo, *C. cinereiventris* pro manko de kontrasto inter la pugo kaj la vosto, ĉar la vosto estas multe pli malhela en la aliaj specioj. La flugalvoko estas rapida pepado *sti-sti-stiuu-stiuu-stiuu*.

La Kurt-pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn, inkludante flugantajn formikojn kaj termitojn. Ĝi estas tre gregema kaj formas komunajn ripozejojn, kiam ili ne estas reproduktantaj. Oni supozas, ke okazas predado farita de vespertoj ĉe la nestolokoj.
 
## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6
* *Birds of Venezuela* de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
*

## Eksteraj ligiloj 
*Photo; Hispanlingva artikolo colombiacuriosa

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Suda pinglovostulo

La **Suda pinglovostulo** (***Chaetura meridionalis***) estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp. Ĝi estis iam konsiderata samspecifa kun la pli malgranda Cindrovosta apuso, sed Marín (1997) trovis, ke la Suda pinglovostulo estas pli proksima al la Kamenapuso.

## Priskribo
Ĝi reproduktiĝas en sudorienta Brazilo kaj najbaraj regionoj de Argentino, Paragvajo kaj Bolivio, sed oni supozas, ke ĝi vintras dum la sudhemisfera vintro pli norde en Amazonio, norda Sudameriko kaj Panamo. Ties preciza vintra teritorio estas, tamen, ne multe konata pro la tre komplika enkampara identigo de multnombraj tre similaj apusospecioj de la genro *Chaetura* troveblaj en centra kaj norda Sudameriko. Krom la jam menciitaj landoj, oni vidis tiun specion en Kolombio, Venezuelo, Surinamo kaj la Franca Gujano.

La preferata habitato estas arbaro, sed ĝi povas esti vidata fluganta super ĉiu ajn habitato dum migrado. Ĝi estas ĝenerale abunda, sed konfirmitaj vidaĵoj for de ties reprodukta teritorio (kie ĝi estas la ununura granda apuso de la genro *Chaetura*, kaj pro tio relative facile identigebla) estas maloftaj.

Supraj partoj estas malhelbrunaj. Pugo kaj supraj vostokovriloj estas nigrecaj. La vosto estas cindro-griza kun malhelaj nuancoj kaj elstaraj plumetoj, la gorĝo estas griza, plej subaj partoj estas malhelbrunaj, beko kaj kruroj nigraj. 

La nesto, tipe lokita en kameno aŭ arbotruo, estas malferma taso simila laŭ konstruo al tiu de la  Kamenapuso. Konstruita preskaŭ tute el unu tipo de petioloj de sekaj folioj longaj je 5 cm. La strukturo de la nesto ne havas densecon kaj estas travidebla. Algluan salivon uzas tiu specio ĉefe por la algluo de la nesto kaj malpli por la antaŭa flanko. La nesto ne havas malantaŭan muron, kio estas la flanko de la arbo. La reprodukta periodo de tiu *Chaetura* korespondas kun la fino de la seka sezono al komenco de la pluvsezono. La nesto estas reuzata ĝis ties falo, kaj tiam oni uzas la saman lokon por konstrui novan neston. La ovodemetado estas 3-5 ovoj, ino kovas sed ambaŭ gepatroj manĝigas la idojn.

La Suda pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn. Ĝi estas ofte malalte super ŝoseoj aŭ maldensejoj matene aŭ vespere, kaj supreniras super la arbaro, ofte kun aliaj apusospecioj, tagmeze.

## Referencoj 
* BirdLife International 2006.  Chaetura meridionalis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de julio 2007.
* speciinformaro en Surinama birdgvido
* Marín, M. (1997). ''Species limits and distributions of some New World Spine-tailed Swifts (Chaetura spp.). Ornithological Monographs 48: 431-443.
Aŭstria Esperanto-Federacio

[eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [UK 1992 en Vieno]]
La **Aŭstria Esperanto-Federacio** (**AEF**; germane: *Österreichischer Esperanto-Verband*) estis fondita en 1936. Ĝia sidejo estas en Vieno. Temas pri la oficiala Landa Asocio de UEA en Aŭstrio.

## Estraro 
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

### Lastaj prezidantoj 
* Hans Michael Maitzen (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, arkivigo laŭ junio 2024)
* Ewald Schick (2024-2028, arkivigo laŭ januaro 2025)

## Celo 
Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de Esperanto en Aŭstrio.

## Periodaĵo 
La 1a numero de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto 1946 kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro 2000. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo Esperanto aktuell de Germana Esperanto-Asocio per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

## Historio 
En 1934 ALLE trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la 9-a de februaro 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida Esperanto-organizo en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto 1938 la Hitleraj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la Esperanto-movado en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la 5-a de oktobro 1945 estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-Instituto kaj la Esperanto-librovendejo TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus "Feierstunde" kun la temo "Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento". La unua Zamenhof-festo estis solenata je la 16-a de decembro.

La unua organo de AEF post la milito, la "Informilo", aperis je la 31-a de januaro 1946, kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la 55-a Universala Kongreso (UK) de Esperanto en 1970 en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la 77-a Universala Kongreso (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en 1992.

Pri la historio de Esperanto en Aŭstrio-Hungario kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe *Esperanto-movado en Aŭstrio*. Universitate gravis la laboro ekzemple de Hermann Ölberg.

## Fontoj kaj notoj 
1. AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) n-ro 4/1974

2. AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro

3. AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 54-a jaro

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭstria Esperanto-Federacio ( kaj )

Aŭstria Esperanto-Federacio
Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj
Federacio
Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj

[eta|450px|Mapo de la **UN-membroŝtatoj** kaj iliaj dependaj regionoj, tiel kiel agnoskataj de UN.

[Tajvano ne estas agnoskita de UN, ĉar la nura reprezentanto de Ĉinio estas la Popolrespubliko de Ĉinio (laŭ rezolucio numero 2758 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj).]]
eta|450px|Mapo de la membroŝtatoj laŭ jaro

La **listo de membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj** entenas entute 193 ŝtatojn.

Ili estas listigitaj ĉi tie laŭ alfabeta vicordo:

## Vidu ankaŭ 
* Listo de sendependaj ŝtatoj
* Listo de landoj laŭ loĝantaro
* Listo de landnomoj

## Eksteraj ligiloj 
* La 192 membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj 
* Kronologio angle, france

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Vajoj

La **vajoj** estas etno en la okcidentafrikaj landoj Liberio kaj Sieraleono kun taksite proksimume 200 000 homoj.

La vajoj estas konataj pro ilia silaboskrib-sistemo - la vaja skribo - kiu, evoluigita en la 1820-aj jaroj, dum la daŭro de la 19-a jarcento trovis larĝan disvastiĝon, ĝis kiam ĝia graveco sinkis en la 20-a jarcento. La vaja lingvo apartenas al la mandea lingvaro.

La usona ĵurnalisto kaj verkisto *Hans-Jürgen Massaquoi* estas nepo de la vaj-reĝo Momolu Massaquoi (1870-1938).

Vajoj
Vajoj
Vajoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Liberio
Kategorio:Sieraleono
Moiry-Glaĉero

**Moiry-Glaĉero** (france **Glacier de Moiry**, germane **Moirygletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon 5,35&nbsp;km, averaĝan larĝecon de 1&nbsp;km kaj kovras areon de 5,75&nbsp;km².

## Priskribo 
Moiry-Glaĉero havas sian originon je la nordflanko de Grand Cornier je alteco de proksimume 3800 m s.m.. De tie ĉi fluas norden. Je ĝia okcidenta flanko situas Pointe de Bricola (3658 m s.m.) kaj Tsa de l'Ano (3368 m s.m.) kaj je ĝia orienta flanko la montoj Bouquetins (kun alteco de ĝis 3627 m s.m.) kaj Pigne de la Lé (3396 m s.m.). Je la okcidenta piedo de Pigne de la Lé la glaĉero transfluas krutan rokbordon, krom tio ĝi havas relative konstantan deklivon de inter 15 ĝis 20 %. La frunto de la glaĉerlango nuntempe situas je alteco de 2400 m s.m. La degelakvo de Moiry-Glaĉero nutras la riveron *Gougra*, kiu estas baraĵita en la Lago de Moiry kaj poste alfluas al Navisence. Navisence trafluas la Valon de Anniviers kaj alfluas al Rodano apud Sierre.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko je la mezo de la 19-a jarcento Moiry-Glaĉero etendiĝis ankoraŭ 1&nbsp;km pli profunden al la valo.

## Altmontara tursimo 
Je roka deklivo supre de la glaĉero situas la Moiry-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC) je alteco de 2825 m s.m.. La kabano ofertas belan vidon al la glaĉero kaj estas elirpunkto de grimpado al Grand Cornier kaj glaĉerturoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Moiry-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Plaine-Morte-Glaĉero

**Plaine-Morte-Glaĉero** aŭ **Rätzli-Glaĉero** (france **Glacier de la Plaine Morte**, germane **Plaine-Morte-Gletscher** kaj ankaŭ **Rätzligletscher**) estas ebenaĵglaĉero en la Bernaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de oriento al okcidento de 5,2 km, larĝecon de 2 km kaj kovras areon de proksimume 9,09 km².

## Geografio 
La plej granda parto de Plaine-Morte-Glaĉero situas sur alteco de inter 2700 ĝis 2800 m sur altebenaĵo en la Wildstrubel-Masivo. La glaĉero plej parte troviĝas sur la teritorio de la berna Lenk en Simme-Valo. Ĝia sudokcidenta parto situas sur la teritorio de Icogne kaj ĝia sudokcidenta parto de Mollens, kiuj ambaŭ apartenas al Kantono Valezo. La suda bordo de la glaĉero kongruas pli-malpli kun la limo inter la Kantono Berno kaj la Kantono Valezo. Nordoriente la glaĉeron limigas la montoj Wildstrubel (3244 m s.m.) kaj Schneehorn (3178 m s.m.), en la sudo la kresto de *Faverges* (2'968 m s. m.), *Morthorno* (germane *Tothorn* kaj france *Sex Mort*, alteco 2935 m s.m.) kaj Pointe de la Plaine Morte (2927 m s.m.), nordokcidente Weisshorn (2948 m s.m.) kaj Gletscherhorn (2943 m s.m.). Je la norda flanko la glaĉero disponas pri malforta deklivo kaj elfluas el ĝi mallarĝa glaĉerlango, kiu finiĝas nuntempe je alteco de 2480 m s.m.. Ĉi-tie fontas *Trüebbach*, kiu kun belegaj akvofaloj falas al *Rezlialp* kaj tie kuniĝas kun la fontakvo de *Siebenbrunnen* al la rivero Simme, kiu alfluas al Aro. El mallonga lango sudoriente fontas alia degelakva rivero, nome Tièche, kiu estas alfluanto de Rodano. La degelakvo de Plaine-Morte-Glaĉero tiel fluas kaj al Mediteraneo kaj al la Norda Maro.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko dum la mezo de la 19-a jarcento la norda glaĉerlango fluis multe pli profunden en la valon inter la norda deklivo de inter Gletscherhorn kaj Wildstrubel. Post la retiriĝo de la glaĉero estiĝis je alteco de 2265 m la *Rezli-Glaĉerlageto*. La glacivolumeno de la ebenaĵglaĉero dum la lastaj 100 jaroj ankaŭ multe malpliiĝis. En la marĝena regiono de la glaĉero estiĝis kelkaj parte kun degelakvo plenigitaj trogoj.

## Turismo 
De Crans-sur-Sierre kiu apartenas al la turisma regiono Crans-Montana en Kantono Valezo aertelfero kondukas al la Pointe de la Plaine Morte, de kie eblas aliri la glaĉerregionon. Je la suda bordo de la glaĉero ekzistas du skiliftoj, kiuj servas la glaĉeran skiregionon, kie eblas skiado kaj neĝtabulado ankaŭ en somero. La vasta glaĉerebenaĵo (en la ebena parto apenaŭ ekzistas glaĉerfendoj, taŭgas tre bone por skikurado.

## Eksteraj ligiloj 
* Plaine-Morte-Glaĉero en la Svisa Glaĉer-Mezurreto

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Berno
Kolokalio

**Kolokalio** estas birdo de la genro ***Collocalia*** de la familio de apusedoj, genro kiu enhavas kelkajn el la malgrandaj specioj nomitaj "apusetoj". Ĝi estis iam pli ampleksa genro kiu enhavis ĉiujn, kiuj nun estas membroj de la normala (kvankam ne por ĉiu fakulo) genro *Aerodramus*, nome erodramoj.

Reste en *Collocalia* estas jenaj specioj:
* Genro *Collocalia*
** Kavapuseto aŭ Kaverna salangano, *Collocalia linchi*
** Nana apuseto aŭ Nana salangano, *Collocalia troglodytes*
** Bornea apuseto aŭ Bornea salangano, *Collocalia dodgei*
** Kristnaskinsula apuseto aŭ Kristnaskinsula salangano, *Collocalia natalis*
** Blankventra apuseto aŭ Blankventra salangano, *Collocalia affinis*
** Grizpuga apuseto aŭ Grizpuga salangano, *Collocalia marginata*
** Montokresta apuseto aŭ Montokresta salangano, *Collocalia isonota*
** Floresa apuseto aŭ Floresa salangano, *Collocalia sumbawae*
** Timora apuseto aŭ Timora salangano, *Collocalia neglecta*
** Brilapuseto aŭ Glacea salangano, *Collocalia esculenta*
** Satena apuseto aŭ Satena salangano, *Collocalia uropygialis*

Tiuj specioj vivas en sudorienta Azio kaj Oceanio.

Fosilio de apuseto de Frua Mioceno el la fama kuŝejo Riversleigh de Aŭstralio estis priskribita kiel *Collocalia buday*. Oni trovis ankaŭ dekstran kubuton ĉe rivero Manuherikia en Otago, Novzelando el frua al Meza Mioceno  kiu probable irus ankaŭ al *Aerodramus*.

## Notoj 
## Referencoj 
*  (2005): A New Flightless Gallinule (Aves: Rallidae: *Gallinula*) from the Oligo-Miocene of Riversleigh, Northwestern Queensland, Australia. (2005) *Records of the Australian Museum* **57**(2): 179–190. ODF plena teksto
*  (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *Journal of Systematic Palaeontology.* **5**(1): 1-39.  (HTML resumo)

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Schwarzberg-Glaĉero

**Schwarzberg-Glaĉero** (prononcu *ŝvarcberg*, germane **Schwarzberggletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj. La glaĉero havas longecon de 3,75&nbsp;km, larĝecon supre de 2,5&nbsp;km kaj ĉe la frunto de 0,5&nbsp;km kaj kovras areon de 6.09&nbsp;km².

## Priskribo 
Schwarzberg-Glaĉero havas sian originon je la nordaj flankoj de la *Rofelhornoj* (germane *Roffelhörner* kun alteco de ĝis 3517 m s.m.) kaj de *Steinkalkhorn* (kun alteco de 3333 m s.m.), kiuj formas la landlimon inter Svislando kaj Italio. Je ĝia supra parto la glaĉero kun 2,5&nbsp;km estas relative larĝa. Ĝi nun fluas norden, flankita de Strahlhorn (4190 m s.m.), kiu nutras ĝin per deklivaj flankglaĉeroj en sudo, kaj *Grünberghorn* (3074 m ü. M.) en oriento. Schwarzberg-Glaĉero estas en okcidento tra la firnokovrita pasejo *Schwarzberg Weisstor* en alteco de 3570 m s.m. kun Findel-Glaĉero. En oriento ĝi estas ligita kun **Seewjinen-Galĉero** (germane **Swewjinengletscher**), firnkampo kiu kovras areon de 1.8&nbsp;km² je la norda deklivo de Rothorn (3230 m s.m.) okcidente de la pasejo Monte-Moro. Ĉe la langofrunto je alteco de 2700 m s.m. supre de kruta rokvando, la glaĉero havas larĝecon de nur ankoraŭ 500 m. Ĝia degelakvo fluas al la baraĵlago de Mattmark kaj poste tra Saaservispa, kiu kuniĝas en Stalden VS kun Vispa apud Visp al Rodano.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko en la mezo de la 19-a jarcento la glaĉerlango de Schwarzberg-Galĉerogletscher atingis la valon, kie hodiaŭ troviĝas la Lago de Mattmark.

## Eksteraj ligiloj 
* Schwarzberg-Glaĉero en la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Valsorey-Glaĉero

**Valsorey-Glaĉero** (france **Glacier de Valsorey**, germane **Valsoreygletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 3,8 km, averaĝan larĝecon de 0,5 km kaj kovras areon de 2.37 km².

## Priskribo 
Valsorey-Glaĉero havas sian originon sur la firnkovrita pinto de Mont Vélan sudokcidente de la Grand-Combin-Masivo je alteco de 3700 m. La glaĉero fluas unue en granda arko nordorienten kaj poste norden. Ĝian orientan limon formas kresto kun multaj rokpintoj kun alteco de ĝis 3400 m s.m., tra kiuj kondukas la landlimo inter Italio kaj Svislando. Ĝian okcidentan limon formas Mont de la Gouille kun alteco de 3212 m. La frunto de la glaĉerlango nuntempe situas je alteco de 2400 m. Ĉi-tie troviĝas la fonto de la rivero *Valsorey*, kiu nutras la riveron Dranse d'Entremont, kiu estas alfluanto de Rodano.

## Iama Ligo kun Tseudet-Glaĉero 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko en la mezo de la 19-a jarcento Valsorey-Glaĉero fluis ankoraŭ 1 km pli profunden al la valo kaj estis tiam nutrita ankaŭ de alia glaĉero je la norda deklivo de Mont Vélan, nome de **Tseudet-Glaĉero** (france **Glacier de Tseudet**, germane **Tseudetgletscher**) kiu hodiaŭ havas longecon de 2,8 km, averaĝan larĝecon de 0,4 km kaj kovras areon de 1,75 km². Tseudet-Glaĉero kiel ununura glaĉero de la Alpoj dum la jaro 2007 ne retiriĝis sed kreskis je 7,0 m.

## Eksteraj ligiloj 
* Valsorey-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko
* Tseudet-Glaĉero sur la Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Forno-Glaĉero

**Forno-Glaĉero** (romanĉe **Vadrec del Forno**, germane **Fornogletscher**) estas valglaĉero en la Grizonaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 6,15 km, averaĝan larĝecon de 1 km kaj kovras areon de 8,72 km².

## Priskribo 
Kun surfaco de 8,72 km² Forno-Glaĉero estas la dua plej granda glaĉero de la Kantono Grizono. Sian originon ĝi havas je alteco de 3200 m s.m. je la orienta flanko de *Cima di Castello* (3379 m s.m.) kaj je la okcidenta deklivo de *Monte Sissone* (3330 m). Ĝin nutras aliaj firnkampoj, kiuj alfluas de la rokpintoj de *Torrone* (3351 m s.m.). Sur tiuj montoj pasas la landlimo inter Italio kaj Svislando. Kiel valglaĉero Forno-Glaĉero disponas pri la deklivo de malpli ol 10 % kaj tial preskaŭ ne havas fendojn. Ĝi fluas norden. Je ĝia okcidenta flanko situas *Cima dal Cantun* (3354 m s.m.) kaj je ĝia orienta flanko *Cima di Rosso* (3366 m s.m.) kaj *Monte Rosso* (3088 m s.m.). La fino de la glaĉerlango finiĝas nuntempe sur alteco de 2230 m en la *Valo Forno*.

eta|maldekstra|150px|**Orlegna**, Elfluanto de **Forno-Glaĉero**

## Elfluanto 
El la glaĉerfrunto fontas la rivero *Orlegna*. Ĝi estas flanka rivero de Mera, kiu alfluas al Adda, kiu siavice estas alfluanto de Pado.

## Historio 
Ekde la kulmino de la Eta Glaciepoko en la mezo de la 19-a jarcento Forno-Glaĉero forte retiriĝis. Ĝi tiam etendiĝis ankoraŭ 2 km pli malsupren al la valo, kio hodiaŭ ankoraŭ bone rekoneblas je la senplanta iama bazmoreno.

## Altmontara turismo 
Je la deklivo oriente de la glaĉero situas sur alteco de 2574 m s.m. la Forno-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano servas kiel elirejo al montturoj en la ĉirkaŭ de Forno-Glaĉero.

## Eksteraj ligiloj 
* Forno-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Grizono
Miske

**Miske** (miŝke) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono Kalocsa.

* Areo: 42&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 6343
* Telefonprefikso: 78

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Maldekstra bordo de Danubo estas proksime, Kalocsa troviĝas 10, Budapeŝto 130&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon. La loko estis paŝtejo de ĉefepiskopejo de Kalocsa. En 1719 hungaroj kaj slovakoj ricevis eblecon de la ĉefepiskopo fondi komunumon. Formiĝis vilaĝo en 1724, provizora preĝejo konstruiĝis en 1731. Dum la socialismo granda kolĥozo formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, sportejo, kuracejo, apoteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1768
* lernejo de 1893
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szentkirály (Bács-Kiskun)

**Szentkirály** [sentkirAj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Tiszakécske. La loknomo signifas: sankta reĝo.
eta|Mineralakva botelo de Szentkirály ne mankas el la hungaraj vendejoj

## Bazaj informoj 
* Areo: 102&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1950
* Poŝtkodo: 6031
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
Szentkirály situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Kecskemét troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La nuna vilaĝo estis loĝata de avaroj. La unua mencio devenis el 1354 en latina formo *Sanctus Rex*. La turkoj faris senhoma la regionon. Poste la kampoj apartenis al Kecskemét kaj formiĝis senfina vico da farmoj. La vilaĝo nomata *Lászlófalva* (=vilaĝo de Ladislao) naskiĝis en 1952. La nomo ŝanĝiĝis al Szentkirály en 1987. Mineralakvoj *Szentkirályi* (havanta premion EAUSCAR Aqua Expo, 2004 Parizo) kaj *Fonte Re* portis tutlandan konatecon en Hungario. La vilaĝo apartenas al vinvilaĝoj.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, kuracejo, ifankuracejo, dentokuracejo, apoteko, poŝto, policano.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1901
* Kalvinana preĝejo (Szentkirály) de 1901 kun parte mezepokaj partoj
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)
* kapelo, kie estis trovata la minerala akvo

## Ĝemelkomunumo 
*  Csíkszentkirály, Rumanio

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Bácsszőlős

**Bácsszőlős** (bAĉsOlOŝ), kroate **Prlković** aŭ *Perleković* estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. Szőlős signifas vinbera.
eta|Blazono de Bácsszőlős

## Bazaj informoj 
* Areo: 39&nbsp;km²
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 6425
* Telefonprefikso: 79

## Geografio 
Bácsszőlős situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Bácsalmás troviĝas 8, Baja 39, Szeged 75, Kecskemét 114, Budapeŝto 188 km.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon. Poste formiĝis senfina vico da farmoj. En la 19-a jarcento la loĝantoj okupiĝis pri vinkulturo. La fervojo inter Baja kaj Szabadka atingis la lokon en 1885, kiun la nova ŝtatlimo fortranĉis en 1920. La vilaĝo naskiĝis en 1952. Dum la socialismo ŝtata bieno kaj kolĥozo formiĝis. Trans la limo troviĝas vilaĝo, kies origina hungara nomo estas Bácsszőlős.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* parko

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Móricgát

**Móricgát** [mOricgAt] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskunmajsa. La loknomo signifas: Maŭrico-digo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 33&nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6132
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
Móricgát situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Jászszentlászló. Kiskunmajsa troviĝas 21, Kiskunfélegyháza 29, Kecskemét 54, Budapeŝto 139 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=34096&i2=9566 .

## Historio 
La unua mencio devenis el la 15-a jarcento. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al Szeged kaj formiĝis senfina vico da farmoj. En la 17-a jarcento Kiskunlacháza aĉetis la kampojn. Depost 1893 la loko apartenis al Szank. En 1927 la etfervojo Kecskemét-Kiskunmajsa atingis la setlejon. Móricgát iĝis memstara municipo en 1993.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1950
* kalvinana preĝejo 1957

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Mária Hunyadi

**HUNYADI Mária** (hunjadi) estas rumanuja hungara tekstilbelartistino naskita en Lupeni (Petroşani) la 16-an de julio 1945.

## Biografio 
Mária Hunyadi finis la Artliceon en 1964 en Târgu Mureş kaj inter 1965-67 ŝi studis en Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto, poste inter 1967-71 ŝi daŭrigis siajn studojn en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ekde 1971 ŝi instruis en la belarta sekcio de la artliceo de Târgu Mureş. Ŝi dizajnas kaj faras murtapiŝojn kaj kostumojn.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1996 - Miercurea Ciuc,
* 1997 - Odorheiu Secuiesc,
* 1998 - Sovata,
* 2001 - Miercurea Ciuc.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1978 - Braŝovo,
* 1986 - Târgu Mureş,
* 1995 - Kortársaink, Marosvásárhely,
* 1996 - Budapeŝto,
* 1995 - Magyar Képző- és Iparművészeti Tárlata, Székelyudvarhely,
* 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 Târgu Mureş,
* 2004 - Budapeŝto

## Bibliografio 
* Nagy Miklós Kund: *Hunyadi Mária*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2005.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj industriartistoj
László Hunyadi (skulptisto)

**HUNYADI László** (hunjadi) estas rumania hungara skulptisto. Li naskiĝis en Dâmbău la 16-an de novembro 1933.

## Biografio
László Hunyadi inter 1953-59 studis en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. En 1995 li estis laŭreato de EMKE de premio Koloĵvaraj Fratoj. Li vivas en Târgu Mureș. Li laboras el ligno kaj metalo.
## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Dusnok

**Dusnok** (duŝnok), kroate **Dušnok** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kalocsa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 58&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3350
* Poŝtkodo: 6353
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, ĉefvojo Budapeŝto-Baja preteriras. La Danubo troviĝas 5, Budapeŝto 135 km-ojn for.

## Historio 
Dum regado de Béla la 3-a menciiĝas unue Dusnok. La turkoj faris senhoma la regionon. En la 17-a jarcento alvenis diversaj sudslavoj. La loĝantoj okupiĝas pri agrikulturo kaj bredado.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de ciganoj, kroatoj kaj germanoj, lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, 2 kuracejoj, infankuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj, familihelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Filipo kaj Sankta Jakobo de 1744, en 1844 rekonstruita
* arbaro kun ĉasista domo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Albolote

**Albolote** estas komunumo en la hispana provinco Granada en la regiono Andaluzio kun areo de 79 km². En 2007 Albolote havis 16450 loĝantojn. La koordinatoj estas .

Ĝi estas en la centro-norda parto de la komarko Vega de Granada, en la provinco Granado. Limas kun la municipoj Peligros, Maracena, Atarfe, Colomera, Iznalloz, Deifontes, Cogollos Vega kaj Calicasas. Aliaj proksimaj lokoj estas la submunicipo Monteluz kaj Pulianas.

La municipo albolota estas unu de la 34 entoj kiuj komponas la Metropolan areon de Granado, kaj enhavas la setlejojn Albolote — municipa ĉefurbo —, El Aire, El Chaparral, Parque del Cubillas kaj Pretel. Krome estas disaj urbanizaĵoj laŭlonge de la municipa teritorio, kiel Loma Verde, Villas Blancas, El Torreón, Monte Elvira, Sierra Elvira kaj Buenavista.

Menciindas, ke ene de la municipo estas la prizono "Centro Penitenciario de Granada", populare konata kiel "Cárcel de Albolote", ununura en la provinco kiu estas hejmo de ĉirkaŭ 1530 prizonuloj (2013).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Granado
** Albolote (metrostacio)
** Juncaril (metrostacio)
* Albolote (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 


Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Colomera

eta|maldekstre|Situo de Colomera en la provinco.
**Colomera** [koloMEra] estas komunumo en la hispana provinco Granada en la regiono Andaluzio kun areo de 113&nbsp;km². En 2007 Colomera havis 1588 loĝantojn. Ĝi estas en la sudokcidenta parto de Los Montes. Limas kun la municipoj Montillana, Benalúa de las Villas —inklude malgrandan enklavon en la centro de la municipa teritorio benalua—, Iznalloz, Albolote, Atarfe kaj Moclín.

La kolomera municipo enhavas la kernojn Colomera kaj Cauro. Menciindas ankaŭ la domaroj Los Morales kaj Saladillo. 

La koordinatoj estas .

## Eksteraj ligiloj
* Komunuma retejo 

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Újsolt

**Újsolt** [Ujŝolt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. La loknomo signifas: nova-Solt.
## Bazaj informoj 
* Areo: 33&nbsp;km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 6320
* Telefonprefikso: 78

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Solt troviĝas 14, Kunszentmiklós 39, Kalocsa 46, Kecskemét 68, Budapeŝto 89 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=8785&i2=9566 .

## Historio 
En 1950 la loko sendependiĝis de urbo Solt.

La loĝantoj okupiĝas pri agrikulturo kaj bredado. En Újsolt migra poŝto kaj biblioteko (2013) servas.

## Vidindaĵoj 
* kruco de 1904
* kurganoj apud la vilaĝo

## Fontoj 
* http://foldhivatalok.geod.hu/telepules.php?page=8785 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Érsekhalma

**Érsekhalma** (Erŝekhalma) estas malgranda freŝa vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono Baja. La nomo signifas monteto-de-ĉefepiskopo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 28&nbsp;km²
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 6348
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, ĉefvojo Kecskemét-Baja preteriras.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. La turkoj faris senhoma la regionon. La kampoj longe apartenis al la ĉefepiskopejo, nur dum la socialismo ĝi iĝis ŝtata bieno. La vilaĝo naskiĝis en 1986. La loĝantoj okupiĝas pri vinkulturo, agrikulturo kaj bredado.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, interretejo, kuracejo, dentokuracejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1989
* kastelo

== Komunumoj pri *érsek* (=ĉefepiskopo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kéleshalom

**Kéleshalom** [kEleŝhalom] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Jánoshalma.

## Bazaj informoj 
* Areo: 62&nbsp;km²
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 6444
* Telefonprefikso: 77

## Situo 
Kéleshalom situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Jánoshalma kaj Hajós troviĝas po 10, Szeged 86, Kecskemét 93, Budapeŝto 154 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=18166&i2=33367 .

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon. Dum la historio la kampoj apartenis al Jánoshalma. La memstara municipo formiĝis nur en 1952. La loĝantoj okupiĝas pri agrikulturo kaj bredado.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* monumento de falintoj dum la 2-a mondmilito de 1991

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Bükkzsérc

maldekstra|eta|dekstra|200px|Bükkzsérc
eta|Kelvico en riolit-tufo
eta|Artaĵo en kelo
**Bükkzsérc** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén. Ĝi situas sude de la Nacia parko Bükk, 30 km-ojn sudokcidente de urbo Miskolc, 25 km-ojn nordoriente de urbo Eger. Zsérc (pron.: ĵerc), kiel vilaĝo, en 1248 estas menciita unuafoje en oficiala akto. La nuna nombro de la loĝantaro estas 1088. Karaktera malnova domo el mia vilaĝo: ruĝa tegmento, oni blankaj kalkis la murojn kaj en la koridoron metis ruĝajn florojn. Sed apud a malnovaj domoj la plimulto estas la novaj domoj. La romkatolika preĝejo devenas el 1778. Tra la ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo kuras multe da turismaj ekskursvojoj, la regiono estas favorata ekskurscelo. Laŭ atesto de arkeologiaj restaĵoj sur tiu ĉi tereno vivis prahomoj inter la montetoj Bükk: Suba truo en la valo de Hor. Laŭdire ĉi tie retroviĝis la restaĵoj de prahomoj. Tre gastloga estas ankaŭ la vino en Bükkzsérc kaj en la ĉirkaŭaĵo estas fama vinregiono. La kelmuzeo (kelo de Pelyhe), la muroj de subtera „koridoro” estas riĉe ornamitaj. En la vilaĝo vivas la metiisto, kiu faris la ĉizitajn ŝtonojn. Mi esperas, ke miaj informoj estos bone uzeblaj, kaj multaj homoj malkovros mian vilaĝon.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tipuano

eta|dekstra|200ra|Tipuano
La **tipuano**, science *Tipuana tipu* aŭ *Tipuana speciosa* aŭ *Machaerium fertile*, estas arbo de Argentino, Paragvajo kaj Urugvajo, kun flavaj floroj, ofte plantita kiel ombrarbo.

Ĝi apartenas al la familio fabacoj.

## Referencoj 
Kategorio:Arboj
Atmosfera kemio

**Atmosfera kemio** estas branĉo de atmosfera scienco, en kiu oni studas la kemion de la atmosfero de Tero kaj de aliaj planedoj. Ĝi estas plurfaka esplorkampo, kiu konsistas el ekologio (scienco), fiziko, meteologio, komputila modelado, geologio, vulkanologio kaj aliaj fakoj. Esplorado pli kaj pli rilatas al aliaj fakoj, ekzemple klimatologio.

La konsisto kaj kemio de la atmosfero gravas diverskiale, sed ĉefe pro la interagoj inter la atmosfero kaj vivaĵoj. La konsiston de la atmosfero de Tero ŝanĝis homaj agadoj, kaj iuj tiaj ŝanĝoj estas danĝeraj al homa sano, rikoltoj kaj ekosistemoj. Ekzemploj de problemoj pritraktitaj en atmosfera kemio estas: acida pluvo, fotokemia fumnebulo kaj klimata ŝanĝiĝo. Atmosferaj kemiistoj strebas kompreni la kaŭzojn de tiaj problemoj, akiri teorian komprenon pri ili, testi eblajn solvojn kaj taksi la efikojn de ŝanĝoj en la politiko de registaroj.

## Konsisto de la atmosphefo de Tero 
Notoj: la koncentriteco de CO2 kaj CH4 varias laŭ sezono, loko kaj tempo. **ppmv** reprezentas partojn en miliono laŭ volumeno.
La meza molekula maso de aero estas 28.97 g/mol.


Kategorio:Media kemio
Kategorio:Kemio
Emeriko

**Emeriko** estas virnomo, la origino estas nekonata.

## Nomtagoj
* la 5-a de novembro

## Fremdaj formoj
* hungare : Imre
* itale : Amerigo
* nederlande : Emmerik
* pole : Emeryk
* slovake : Imrich

## Sanktuloj
* Sankta Emeriko de Hungario

## Regantoj
* Emeriko (Hungario) hungara reĝo

## Famaj Emerikoj
* Imre Kertész Nobel-premiita hungara verkisto
* Imre Madách hungara dramisto,verkisto
* Imre Nagy hungara martira ministrestro
* Emeriko Thököly princo de Transilvanio
* Amerigo Tot hungardevena pentristo
*Imre Kálmán hungara operet-komponisto
*Imre Sinkovits hungara aktoro
*Imre Makovecz hungara arkitekto

## Esperantistoj
* Emeriko Baranyai

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kisioj

La **kisioj** estas etno en Okcidentafriko. Ili loĝas en Liberio, Sieraleono kaj en la sudo de Gvineo kaj estas proksimume 526.000 homoj.

## Kulturo 
La kisia lingvo estas atlanta lingvo. Multaj kisioj uzas ankaŭ alian disvastiĝintan lingvon, ekzemple la kisioj en Sieraleono uzas ankaŭ la mendean lingvon, la temnan lingvon aŭ krion. Inter la kisioj estas kaj kristanoj kaj muslimoj kaj animistoj. La maljunaj homoj en la socio de la kisioj ludas gravan rolon. La virina seksorgana mutilado estas vaste praktikata ĉe la kisioj.

Tipaj nomoj ĉe la kisioj estas por knaboj: *Saa*, *Saah*, *Sarh* (unua filo) kaj *Tamba* (dua filo) kaj por knabinoj *Sia* (unua filino), *Kumba* (dua filino) kaj *Finda* (tria filino).

## Vidu ankaŭ 
Kisia lingvaro

## Fontoj 
Kategorio:Etnoj
Kisioj
Kisioj
Kisioj
Kisioj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Gvineo
Kategorio:Liberio
Kategorio:Sieraleono
James Macpherson

**James MACPHERSON** (27-a de oktobro 1736 - 17-a de februaro 1796) estis skota poeto kaj aŭtoro de la verko *Ossian*, kiu estis eldonita en tri partoj inter la jaroj 1760 kaj 1763, kaj furoris en Eŭropo en la 18-a kaj 19-a jarcentoj.

Macpherson naskiĝis en Invertromie, studis en Aberdeen kaj Edinburgo, kaj iĝis instruisto en la skota ĉefurbo. Li vojaĝis tra la Alteja regiono de Skotlando, kolektante tradician materialon. *Fragmento*, la unua parto de la verko, aperis en 1760; la dua *Fingal* (la plej grava sekcio de la libro) en 1761; kaj la lasta: *Temora* en 1763. Li pretendis, ke *Ossian* estas traduko el la originala gaela lingvo, kaj kiam estiĝis dubo pri ĝia aŭtenteco, li prezentis falsan "originalon", kiu fakte estis traduko lia de lia angla teksto.
Tiom estis la populareco de la verko, ke pluraj fremdlingvan tradukoj estis faritaj: en la italan (Cesarotti, 1764), en la germanan (1764), en la francan (1774), ktp. Eĉ hodiaŭ, de temp' al tempo aperas novaj versioj: en la japana (1971); kaj en la rusa (Juri D. Levin, 1983).

*Ossian* influis multajn verkistojn, poetojn kaj komponistojn, ekzemple: Goethe (*Werther*), Schiller, Hugo, Byron, Brahms kaj Mendelssohn. En 1974, okazis ekspozicio en Parizo pri *Ossian*, kaj osianaj societoj estis fonditaj en diversaj lokoj. En sia enciklopedia verko *The Companion to Gaelic Scotland*, la gaela poeto Ruaraidh MacThòmais skribas, ke Macpherson estis "nek tiom honesta kiom li pretendis, nek tiom inventema kiel asertis liaj kontraŭstarantoj". Plie, MacThòmais diras, ke en *Fingal*, oni povas rekoni almenaŭ dek du eltiraĵojn (el kiuj kelkaj estas sufiĉe longaj), en kiuj li uzis aŭtentikajn gaelajn baladajn fontojn. Bedaŭrinde, tamen, lia verko malbone influis la tro romantikan gaelajn skribaĵojn de la tiel nomata "Kelta krepusko" (angle: *Celtic Twilight*). Romantikismo ne estas natura karakterizo de la gaela poezio.

En 1773, Macpherson eldonis tradukon de la *Iliado*.

## Vidu ankaŭ 
* Skotgaela literaturo
* Irlanda literaturo

Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Komunumaro Heidesheim am Rhein

La **Verbandsgemeinde Heidesheim am Rhein** estas komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la komunumo Heidesheim am Rhein. Ĝi troviĝas en la distrikto Mainz-Bingen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, borde de la rivero Rejno.

eta|maldekstra|200px|la kapelo de Sankta Georgo en Heidesheim aĝas iom pli ol 1500 jarojn
Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

La komunumaro konsistas el du unuopaj komunumoj
* 40px|blazono de Heidesheim Heidesheim am Rhein kun la partoj Heidenfahrt kaj Uhlerborn (7400 loĝantoj) kaj
* 40px|blazono de Wackernheim Wackernheim (2600 loĝantoj).

La teritorio de la komunumaro apartenas al la geografia kaj kultura regiono *Rheinhessen* ("rejnlanda Hesio"), do historie apartenis al la regno Hesio (konkrete al la landgraflando Hesio-Darmstadt). Kiel ĉie en la regiono, en la du komunumoj de la komunumaro aparte gravas la vinkultivado. La areo situas ĉe la aŭtoŝoseo A 60 inter la urboj Majenco kaj Bingen.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumaro

Kategorio:Distrikto Mainz-Bingen
Heidesheim
Heidesheim
Ödön Iványi

**IVÁNYI Ödön** (iva:nji) estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Nadjvarado la 18-an de novembro 1854 kaj mortinta en Nadjvarado, 19-a de oktobro 1893.

## Biografio 
Ödön Iványi preparis sin pastro, sed li rezignis pri tiu deziro, kaj ekde 1873 li iĝis ĵurnalisto. Li redaktis en 1884 en Arad la gazeton *Kortes*, ekde 1885 la gazeton Arad és Vidéke. En 1886 li estis la ĉefkunlanboranto de gazeto *Alföld*, ekde 1890 li gvidis la gazeton *Nagyvárad*.

## Verkoj 
* *Egy könyv* (rakontoj, Nagyvárad, 1883);
* *A püspök atyafisága* (I–II. romano, Arad, 1889);
* *Apró regények* (rakontoj, Nagyvárad, 1893).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Ivanyi Ö
Boeing 727

La **Boeing 727** estas trimotora pasaĝeraviadilo de Boeing, ellaborita en 1963. La larĝa diametro de la aeroplano ebligis instali arojn da ses seĝoj (tri ĉe ĉiu flanko).

La unua Boeing 727 ekflugis en 1963 : dum pli ol unu jardeko, ĝi restis la plej produktita pasaĝera aviadilo en la mondo. Entute 1&nbsp;832 ekzempleroj estis venditaj. Tiu rekordo establita de la Boeing 727 estis venkita komence de la 1990-aj jaroj fare de ĝia pli juna rivalo, la Boeing 737.

En novembro 2007, ankoraŭ 76 Boeing 727-100 kaj 356 Boeing 727-200 estis ankoraŭ flugantaj.

## Specifaĵo 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Boeing

Kategorio:Komercaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Northwest Airlines

**Northwest Airlines** estas la kvina plej granda flugkompanio de la mondo. Ĝi disponas kvin ĉefajn aerkonektejojn : Detrojto, Minneapolis, Memphis, Tokio kaj Amsterdamo. La kompanio administras proksimume 2&nbsp;738 flugojn po tago. Northwest kaj siaj partneroj proponas vojaĝojn al 750 urboj en 120 landoj.

La flugkompanio estis fondita en 1926. Ĝi posedas 447 aviadilojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Flugkompanioj