Gavaro

**Gavaro** (el la rusa verbo "paroli" говорить /ɡə.vɐ.ˈrʲitʲ/) estas variaĵo de Esperanto kreita de Manuel Halvelik (kies vera nomo estas Kamiel Vanhulle), kiu kreis ankaŭ Arcaicam Esperantom kaj Popido (do entute, tri "sociolektojn"). Halvelik vere ne volis krei novan internacian lingvon, sed provis doni al Esperanto (kaj ĉefe al tradukantoj) la "esprimeblecon de iu slango", t.e. multe malpli prestiĝan variaĵon de la lingvo, kvazaŭ ĝi estus parolata de krudulo, malklerulo aŭ eĉ krimulo.

Male al Arcaicam Esperantom kaj Popido, la aŭtoro decidis ne tro tuŝi la gramatikon kaj la vortetojn sed profunde ŝanĝis la radikojn.
"*Gavaro diferencas de la tradicia zamenhofa lingvo per apartaj vortaro, afiksaro, kaj esprimaro. La gramatiko male restas nepre la sama kiel antaŭe*." Manuel Halvelik

## Principoj 
Laŭ la aŭtoro mem, tradukante tekston al Gavaro oni devas respekti 2 principojn:
* **Simileco**: "*Oni klopodu laŭeble konservi la ĝeneralan formon kaj gramatikan funkcion de la originala slangaĵo*." Manuel Halvelik
* **Simpleco**: "*Sekve mia Ora Konsilo apliki slangaĵojn ŝpareme, en strategiaj lokoj kaj kvantoj*", Manuel Halvelik Do ene de frazo, **oni ne uzu tro da slangaĵoj samtempe**, por ke la frazo restu sufiĉe komprenebla. Kaj ene de vorto, oni uzu ne pli ol unu Gavaro-fremdigilon.

## Diferencoj inter Esperanto kaj Gavaro 
### Literumado 
* Gavaro konservas la saman alfabeton kiel Esperanto krom "w", kiu anstataŭigas "ŭ".

* Konsonantparoj KV, SV kaj TV fariĝas respektive KW aŭ KF, SW aŭ SF kaj TW aŭ TF. Kunmetado ne efiku je la skribmaniero.

### Diferencoj rilate al la 16 Fundamentaj reguloj 
Preskaŭ ĉiuj reguloj estas senŝanĝaj, sed kelkaj ricevis aldono(j)n.

#### 2-regulo 
Anstataŭ finaĵo "-o", substantivoj povas ricevi "-umo".

#### 3-a regulo 
Anstataŭ finaĵo "-a", adjektivoj povas ricevi "-ala"

#### 4-a regulo 
Krom la tradiciaj numeraloj estis enkondukitaj Volapük-devenaj *1 bwal, 2 twel, 3 kwil, 4 fwol, 5 lwel, 6 mwel, 7 vwel, 8 zwul, 9 ĵwel, 10 dweg, 100 twum, 1000 mlat*. (Vdu. Literumado, supre.)

#### 6-a regulo 
Anstataŭ finaĵo "-i", infinitiva verbo povas ricevi "-izi".

#### 15-a regulo 
Neologismoj estas la kerno de Gavaro.

### Vortaj kaj afiksaj ŝanĝoj aŭ aldonoj 
* La jenaj afiksoj estas modifitaj:

* Estis enkondukitaj du infiksoj (afiksoj metitaj ene de radiko) por malrekonebligi Esperantajn radikojn:
:-*ERZ*- (ŝteli: *ŝterzeli*)
:-*KLA*- (polico: *poliklaco*)

* Plena vortaro kaj esprimaro elŝuteblas el la retejo de la aŭtoro (vidi sube).

## Rilatoj kun Esperanto kaj aliaj fikcilingvoj de Manuel Halvelik 
Gavaro ne rolas kiel vera aparta lingvo, sed provizas vortojn por efektigi lingvaĵon slanga.

"*Ĝi estas aplikebla, laŭ la bezono aŭ la intenco, indiferente en fundamente koinea kunteksto, aŭ en dialekta kunteksto, aŭ eĉ en arkaika kunteksto. Slango ja aperas en tiuj tri sociolektoj.*" Manuel Halvelik

:Ekzemple:
:Gavare: *ili prenis la gamboĉaron*
:Dialekte (Popido): *zi prenit lo gamboĉar*
:Arkaike (Arcaicam Esperantom): *ilùi Gambocharon preniit*
:Traduko: ili iris piede

## Vortfarado kaj fontlingvoj 
Ekzistas 4 radik-klasoj:
* Metaforoj: *musko* (hararo)
* Vortmiksoj (mallongigo, inversigo ktp): *polo* (polico)
* Akronimoj: *repa* (morta, "ripozu-en-paco").
* Ksenismoj (pruntoj el *ĉiutagaj* radikoj de aliaj lingvoj [vidi sube]): *drugo* (amiko, el la rusa друг /druk/)

Estas 7 fontolingvoj por la Gavaro-vortoj: la angla, la araba, la franca, la hispana, la hebrea, la rusa kaj la svahila. Angla- kaj rus-devenaj vortoj estas la plej nombraj.

NB: La vorto "mojosa" (kreita en 2003) kongruas kun la vortfaradaj principoj de Gavaro (kiel akronimo de Modernaj Juna Stilo).

## Specimenoj 
* *Grut!* (saluton!)
* *Ĉukompras?* (ĉu vi komprenas?)
* *mia supo ekbolas* (mi senpacienciĝas)
* *ĉi oko superplenigas mian vezikon* (tiu ulo tedas min)
* *ĉipa klaĉofo* (senvalora klaĉaĵo)

## Notoj 

## Referenco 
* Halvelik, Manuel; *Gavaro, la verda slango*, Serio "La sociolekta triopo", versio 2.1, 2006, 308 paĝoj. elŝutebla el lia retejo, 4,5 MiB

Kategorio:Esperantidoj
Kategorio:Fikcilingvoj