open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Kirkham

**Richard Ladd KIRKHAM** (18a de junio 1955) estas usona filozofo. Inter liaj publikigitaj verkoj estas la tre citita *Theories of Truth* (Teorioj de Vero, MIT Press, 1992), "Does the Gettier Problem Rest on a Mistake?" en *Mind* (Menso, 1984. Vol.93, No.372), kaj "On Paradoxes and a Surprise Exam" en *Philosophia* (1991). Kirkham gradiĝis el Kolegio Cornell en 1977 kaj ricevis sian Ph.D. el la Universitato de Notre Dame en 1983.

Kirkham estas probable plej bone konata pro sia verkaro pri analizaj teorioj pri vero. En sia laŭdita libro, *Theories of Truth*, Kirkham priskribas la tre preterlasatan fakton ke la variaj teorioj pri vero proponitaj tra la jarcentoj estas reale ne ĉiuj konkurencaj unu de alia ĉar ili celas ofte respondi al distingaj demandoj pri vero. Por ekzemplo, kelkaj celis nur havigi la etende necesajn kaj sufiĉajn kondiĉojn por vero, dum aliaj celis havigi difinon de vero, kaj ankoraŭ aliaj celis nur klarigi la lingvajn kaj nelingvajn celojn de asertoj kiuj postulas ĉu veron ĉu malveron. Laŭ MIT Press, tiu libro estas lia plej bone vendita verko pri analiza filozofio kaj preskaŭ duono el ĉiuj anglalegantaj profesiaj filozofoj en la mondo posedas personan kopion de la libro. Ĝi estis uzata kiel teksto en gradigaj seminarioj sur ĉiu loĝata kontinento kaj tradukita en portugala.

Li estis ankaŭ la aŭtoro de kvar artikoloj en la *Routledge Encyclopedia of Philosophy* (Londono: eldonejo *Routledge*, 1998).

## Notoj 
Kategorio:Usonaj filozofoj
Măldărești (komunumo, Vâlcea)

[eta|250px|dekstra|**[Culă|Cula Greceanu**, Măldărești]]
**Măldărești** [məldəreŝtj] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el kvar vilaĝoj: Măldărești (la sidejo), Măldăreștii de Jos, Roșoveni kaj Telechești.

Măldărești situas 4 kilometrojn sude de Horezu ĉe la rivero Luncavăț. Tra la komunumo pasas la nacia vojo DN65C inter Horezu kaj Bălcești.

La vilaĝo Roșoveni en la censo de 2011 havis nur 3 loĝantojn, tamen je 50 % pli ol en 2002.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
James Frederick Ferrier

[eta|Tombo de James Frederick Ferrier, St Cuthberts, [Edinburgo]]

**James Frederick FERRIER** (16a de junio 1808 Edinburgo&nbsp;– 11a de junio 1864, St Andrews) estis skota metafizika verkisto. Li enkondukis la terminon *epistemologio*. Li studis en Edinburgo, Oksfordo kaj Heidelberg. Reveninte, ekde 1842 li estis profesoro pri civila socio en Edinburgo, kaj ekde 1845 profesoro de morala filozofio kaj de politika ekonomiko ĉe la Universitato St. Andrews.

## Eksteraj ligiloj 
* *James Frederick Ferrier*, libro de 1899 en "Famous Scots Series" de Elizabeth Sanderson Haldane.
* Resumo el la verko de Ferrier nome *Scottish Philosophy the Old and the New* de 1856

Kategorio:Britaj filozofoj
Kategorio:Skotoj
Kategorio:Metafiziko
Edmund Gettier

**Edmund L. GETTIER III** (31-an de oktobro 1927 en Baltimore, Marilando - 23-a de marto 2021) estis usona filozofo kaj emerita profesoro en la Universitato de Masaĉuseco Amherst. Li estis plej bone konata pro sia mallonga artikolo de 1963, nome "Is Justified True Belief Knowledge?," kiu generis enorman filozofian literaturon kiu klopodis respondi al tio kio iĝis konata kiel Problemo Gettier. En kelkaj paĝoj, Gettier argumentis ke estas situacioj en kiuj kredo povus esti pravigita kaj vera, kaj malsukcesus esti tenita kiel kono. Tio estas, Gettier argumentis ke dum pravigita kredo en vera propozicio estas necesa por ke tiu propozicio estu kono, ĝi ne sufiĉas.

## Eksteraj ligiloj
* Retloko Gettier ĉe UMass Amherst 

Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Epistemologoj
Kategorio:Ontologoj
Kategorio:Metafizikistoj
Kategorio:Filozofoj de kulturo
Kategorio:Filozofoj de menso
Kategorio:Filozofoj de sociaj sciencoj
Kategorio:Filozofiaj verkistoj
Kategorio:Analizaj filozofoj
György Bacsák

**György Bacsák** [djordj baĉAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacsák György** estis hungara juristo, advokato, geologo, astronomo.

György Bacsák http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1870 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1970 en Fonyód.

## Biografio 
György Bacsák frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter, dume li interesiĝis pri astronomio. Post siaj studoj li laboris kiel advokato. Post la 1-a mondmilito li vivis ĉefe en Fonyód, li ofte prelegis kaj kontribuis. Li science okupiĝis pri glaciepoko, li pluevoluis la tiamajn sciojn. Li kreis pli perfektan tabelon, kiu montris ŝanĝojn de la klimato. En 1954 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio pri geologio. Li ankaŭ esploris arkeologiaĵojn en Fonyód.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A skandináv eljegesedés hatása a periglaciális övön* (1942)
* *A pliocén és pleisztocén az égi mechanika megvilágításában* (1955)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Fenolruĝo

**Fenolruĝo** aŭ **ruĝo de fenolo**, ankaŭ konata kiel **fenolsulfoftaleino** aŭ PSP, estas pH indikilo ofte uzata en laboratorioj pri ĉelbiologio. La solvaĵo de fenolruĝo elmontras ties laŭgradan transiĝon el la flava al la ruĝa en la spano de pH inter 6,8 kaj 8,2. Pli alta ol pH 8,2, fenolruĝo iĝas brila fuksikolora.

## Proprecoj 
Fenolruĝo trovatas kiel ruĝaj kristaloj stabilaj en aero. Ĝia solvebleco estas 0,77 g/L en akvo kaj 2,9 en etanolo. Ĝi estas malforta acido kun (pKa) = 8,0 sub  (). La solvaĵo enhavas indikilon kiu helpas la kontroladon de pH ŝanĝoj en ĉelkulturoj. Kiam la pH valoro malpliiĝas la koloro ŝanĝas el la ruĝa al flava.

Ĉi-ŝanĝokoloro observatas pro tio ke la ruĝo de fenolo perdas protonojn (kaj ŝanĝas la koloron) laŭmezure kiel la pH plialtiĝas. Sub kristala formo, kaj en solvaĵo sub tre acidaj kondiĉoj (malalta pH), la komponaĵo ekzistas kiel dupolara jono, kun la sulfata grupo troviĝas negative ŝarĝita, kaj la karbonila grupo kun ŝarĝo de aldona protono. Ĉi-strukturo kelkfoje estas simbole reprezentita kiel H2+PS− kaj ĝia koloro estas oranĝo-ruĝeca. Kiam la pH plialtiĝas, la protono de tiu karbonila grupo perdiĝas (pKa1 = 1,2), rezultante en la strukturo negative ŝarĝita per flava koloro H+PS−. Kiam la pH estas pli alta, la grupoj hidroksofenolataj perdas ties protonojn (pKa2 = 7,7), rezultante en la formo ruĝkolora PS−2.

Laŭ diversaj fontoj, la strukturo de la fenolruĝo montriĝas kun la sulfuratomo kiel parto de iu cikla grupo, simila al la strukturo de la fenolftaleino. Tamen, la cikla strukturo ne konfirmiĝas pere de iksa-radia kristalografio.

Pluraj indikiloj prezentas strukturon similan al tiu de fenolruĝo, inkluzive de bromotimolbluo, timolbluo, bromokrezola purpuro, timolftaleino kaj fenolftaleino.

## Literaturo 
* Reagent Chemicals: Specifications and Procedures : American Chemical Society ..., American Chemical Societ, Committee on Analytical Reagents
* Handbook of Analysis and Quality Control for Fruit and Vegetable Products, S. Ranganna
* Handbook of Acid-Base Indicators, R. W. Sabnis
* Koneman's Color Atlas and Textbook of Diagnostic Microbiology, Elmer W. Koneman
* Chemistry: The Molecular Science, John Olmsted, Gregory M. Williams
* Handbook of Environmental Analysis: Chemical Pollutants in Air, Water, Soil ..., Pradyot Patnaik

## Vidu ankaŭ 

BromophenolBlue.svg|Bromofenolbluo
Bromothymol-blue-2D-skeletal.png|Bromotimolbluo
Bromocresol green.svg|**Bromokrezolverdo**
Bromocresol purple.svg|**Bromokrezola purpuro**
Phenolphthalein-low-pH-2D-skeletal.svg|Fenolftaleino
Methyl_red.svg|Metilruĝo
Methylene_blue.svg|Metilenbluo
Methyl-orange-2D-skeletal.png|Metiloranĝo
Methylene_green.svg|**Metilenoverdo**
Bromphenolrot.svg|Bromofenolruĝo
Phenol-red-zwitterionic-form-2D-skeletal.png|Fenolruĝo
7-hydroxyphenoxazone.svg|Lakmuso

## Referencoj 
Kategorio:Kemio
Kategorio:PH Indikiloj
Pál Beöthy

**Pál Beöthy** [bOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beöthy Pál** estis hungara politikisto, juristo, parlamentestro, nobela juĝisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *bessenyői* kaj *örvendi*.
eta|Pál Beöthy
Pál Beöthy http://www.nevpont.hu/view/5920 naskiĝis la  1866 en Nagymarja-puszta (supozeble nun parto de Kismarja). Li mortis la  1921 en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Beöthy frekventis mezlernejojn en Budapeŝto kaj Szarvas, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1888. Post siaj studoj li laboris en administrado de Bihar kiel titulara notario. En la jaroj 1889 kaj 1890 li estis nobela juĝisto de Derecske, poste titulara subnotario de Bihar. Inter 1895 kaj 1903 li estis ĉefnobela juĝisto, poste ĝis 1905 li estis ĉefdepartementestro de Bereg. Inter 1910 kaj 1918 li estis parlamenta deputito, dume en 1911 vicparlamentestro, inter 1913 kaj 1917 departementestro.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A járások új beosztása* (1894)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lastfoje)
* hungarlingva biografieto kun fotoj

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj parlamentestroj
Kategorio:Hungaraj nobelaj juĝistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Géza Baintner

**Géza Baintner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baintner Géza** estis hungara fizikisto, profesoro. Lia patro estis Hugó Baintner, lia avo estis János Baintner.

Géza Baintner http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=baintner&nev5=Baintner+G%E9za naskiĝis la  1892 en Hungara reĝlando en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio). Li mortis la  1980 en Budapeŝto.

## Biografio 
Géza Baintner forlasis sian naskiĝurbon pro Traktato de Trianon kaj translokiĝis al Budapeŝto. Li laboris en universitata fizika instituto apud Károly Tangl kaj István Rybár. Li esploris kaj ankaŭ instruis en Universitato de Budapeŝto kiel docento. Li restis plu en la universitato ankaŭ dum la socialismo. Li verkis valorajn studentajn lernolibrojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Pócza-Baintner jegyzet* - studenta lernolibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Pefredo

**Pefredo** estis unu el tri Graioj, fratinoj de Gorgonoj; Graioj estis filinoj de la mara dio Forkiso kaj la mara diino Keto. Fratinoj de Pefredo estis Enio kaj Deino.
Tuj post sia naskiĝo ili aspektis kiel maljunulinoj kaj pro tio homoj nomis ilin tiel (traduko de Graioj estas maljunulinoj). Ili ĉiuj kune havis nur unu okulon kaj nur unu denton, kiujn ili interpruntadis.

Graiojn oni konsideris gardantinoj de la vojo al Gorgonoj kaj al armiloj, per kiuj Gogonoj povis esti venkitaj. La heroo Perseo forrabis la okulon kaj la denton de ili kaj redonis tiujn ĉi korpopartojn nur kiam Graioj montris al li vojon al nimfoj el Stigio, de kiuj li ricevis armilojn por batalo kontraŭ Gorgonoj.

## Tradukfonto 
Kategorio: Roluloj de la helena mitologio
Ŝaljumo

eta|dekstra|300ra|Moderna lerneja ŝaljumo

La **ŝaljumo** (france *chalumeau*, ; el greka: , *kalamos*, kiu signifas "kalam-akoron") estas solanĉa ligna blovilo de l’ malfrua baroka kaj frua klasika epokoj. La ŝalju por la tarde e por la dikfingro) kaj larĝa buŝaĵo kun unuopa kana anĉo, kiu estas apartigebla el la instrumenta korpo. Same kiel la klarneto, la ŝaljumo preterbloviĝas je perfekta kvinto.

Dosiero:Clarinette chalumeau.ogg

## Notoj 
Kategorio:Historiaj muzikaj instrumentoj
Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Kategorio:Ĝermoj pri muziko
Preĝejo Patrono de Hungaroj (Józsefváros)

**Preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare Magyarok Nagyasszonya) estas katolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Józsefváros, en kolonio de oficistoj.

## Historio 
En la 1880-aj jaroj kolonio por oficistoj estis konstruita, poste ankaŭ laborista kolonio. La katolikoj havis kapelo, kie oni aranĝis mesojn ekde 1897. La katolika grupo formiĝis en 1918, en la sekva jaro paroĥo estis fondita, la mesoj okazis plu en lernejo.

La solena konstruado de la preĝejo komenciĝis en 1924, la praktika konstruado komenciĝis en 1929 kaj finiĝis en 1931. Dum la oficiala melfermo partoprenis Miklós Horthy. La menciita kapelo estis malkonstruita, sed kelkaj partoj trovis lokon malantaŭ la preĝejo. En 1977 la kirko renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola laŭ placo. En mezo de la fasado malsupre estas la enirejo, sed antaŭe klasikismaj kolonoj estas videblaj. La navo havas grandan kupolon, sed en la 4 anguloj estas ankaŭ turetoj kun kupoloj.

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare kun fotoj
* fotoj
eta|maldekstre
eta|maldekstre

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Budapeŝto
Hindeŭropaj studoj

**Hindeŭropaj studoj** aŭ **Hindĝermanaj studoj** (en germana *Indogermanistik*) aŭ **Hindeŭropologio** estas fako de lingvistiko kaj interfaka kampo de studo pritraktanta kun Hindeŭropaj lingvoj, kaj nuntempaj kaj iamaj, formortintaj. Ties celo estas amasigi informaron pri hipotezaj pralingvoj el kiuj ĉiuj el tiuj lingvoj estas descendintaj, pri lingva dubo pri prahindeŭropa, kaj ties parolintoj, nome la Prahindeŭropanoj, inklude ties socio kaj religio. Tiuj studoj kovras ankaŭ kie la lingvo originiĝis kaj kiel ĝi disvastiĝis.

## Listo de historiaj prihindeŭropaj fakuloj
* Friedrich Schlegel (1772–1829)
* Jakob Grimm (1785–1863)
* Rasmus Rask (1787–1832)
* Franz Bopp (1791–1867)
* August Schleicher (1821–1868)
* Max Müller (1823–1900)
* Ferdinand de Saussure (1857–1913)
* Antoine Meillet (1866–1936)
* Holger Pedersen (1867–1953)
* Andrzej Gawroński (1885-1927)
* Eugeniusz Słuszkiewicz (1901-1981)
* Karl Hoffmann (1915–1996)
* Marija Gimbutas (1921-1994)
* Colin Renfrew (1937-

## Libroserioj
**Leiden Studies in Indo-European* fondita 1991
**Copenhagen Studies in Indo-European* fondita 1999
*''Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series fondita 2005

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Hindeŭropa pralingvo
* Historio de lingvo
* Orientalistiko
* Pralingvo

## Eksteraj ligiloj
*TITUS gallery of Indo-Europeanists
*Collection of articles dealing with the Indo-European studies


Kategorio:Historia lingvoscienco
Kategorio:Filologio
Kategorio:Antikvaj lingvoj
Kategorio:Hindeŭropa kulturo
Miguel Díaz-Canel

**Miguel Díaz-Canel**, oficiale komplete Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez. Li naskiĝis la 20an de aprilo 1960 en Placetas, Kubo. Li estas kuba politiko, inĝeniero kaj universitata profesoro. Li estas prezidanto de la ŝtata konsilio (prezidanto de Kubo) ekde la 19an de aprilo 2018. La unua kuba prezidanto kiu naskiĝis post la kuba revolucio.

Díaz-Canel diplomiĝis kiel elektronika ingeniero dum 1982 en la Centra Universitato Marta Abreu de Santa Clara, Villa Clara. Membro de la Kuba Komunisma Partio (KKP) ekde 1997, la unua sekretario de la KKP en la provincoj Villa Clara (1994-2003) kaj Holguín (2003-2009). Krome li ankaŭ estis ministro pri supera edukado (2009-2012) kaj vicprezidanto de la ministra konsilio (2012-2013).

## Prezidanto 
Li estis elektita prezidanto inter la 18an kaj 19an de aprilo 2018 dum ekfunkciis la 9a Nacia Asembleo de Kubo por la periodo 2018-2023. Raúl Castro kiel anoncis jarojn antaŭe lasis la prezidentan postenon de la ŝtata kaj ministrara konsilio de Kubo sed plu restis kiel unua sekretario de la KKP. Dum sia unua parolado kiel prezidanto li informis pri daŭrigo de la revolucio, li informis ke la kuba ekstera politiko restos neŝanĝita kaj Kubo ne akceptos kondiĉojn aŭ eksterajn premojn.

## Privata vivo 
Li havas du filojn kun sia unua edzino Marta Villanueva. Nuntempe li estas edziĝinta al Lis Cuesta Peraza universitata profesoro kaj funkciulino de la turisma agentejo Paradiso.

## Eksteraj ligiloj 
https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/america_central_y_caribe/cuba/miguel_diaz_canel_bermudez
https://www.ecured.cu/Miguel_D%C3%ADaz-Canel

### Notoj 
Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Literatura lingvo

**Literatura lingvo** estas lingvotavolo aŭ dialekto de lingvo kiu estas uzata en literatura skribo. Tio povas inkludi ankaŭ liturgian verkadon. La diferenco inter literatura kaj neliteraturaj formoj estas pli markataj en kelkaj lingvoj ol en aliaj. Kie estas forta diverĝo, la lingvo montras diglosion.

Klasika latino estis la literatura lingvotavolo de Latino, kontraste al la Vulgara latino parolata tra la tuta Romia Imperio. La Latino alportita de romiaj soldatoj al Gaŭlio, Iberio, aŭ Dakio ne estis identa al la Latino de Cicerono, kaj diferencis el ĝi pro vortotrezoro, sintakso kaj gramatiko. Kelkaj literaturaj verkoj kun malaltaj lingvotavoloj el la klasika latina periodo montras iom da lumo en la mondon de la komenca Vulgara Latino. La verkoj de Plaŭto kaj Terentio, ĉar estis komedioj kun multaj roluloj kiuj estas sklavoj, konservas iome de la basilektaj latinlingvaj trajtoj, kiel faras la registrita parolmaniero de la liberigitoj de la *Satirikono* de Petronio Arbitro. Ĉe la tria koncilio de Tours en 813, la pastroj ricevis ordonojn preĝi en popola lingvo — ĉu en la *rustica lingua romanica* (Vulgara Latina), aŭ en la ĝermanaj popollingvoj — ĉar la komuna popolo jam ne plu povis kompreni la formalan Latinon.

## Kazoj de literaturaj lingvoj
* Diglosio
* Norma lingvo
* Klasika ĉina lingvo
* Katarevuso
* Klasika lingvo
* Oficiala lingvo
* Liturgia lingvo
* Skribita lingvo

## Notoj
## Bibliografio
*Crystal, David (eld.), *The Cambridge Encyclopedia of the English Language* (Cambridge, 2003) ISBN 0-521-53033-4
*McArthur, Tom (eld.), *The Oxford Companion to the English Language* (Oxford, 1992), ISBN 0-19-280637-8
*McArthur, Tom, *The English Languages* (Cambridge, 1998) ISBN 0-521-48582-7

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Literaturo
Konversacia lingvo

**Konversacia lingvo** aŭ **neformala lingvo** estas vario de lingvo ofte uzata en konversacio aŭ alitipa komunikado en neformalaj situacioj. La vorto *konversacia* pro sia etimologio origine aludas al la parolo kiel distinga el skribo, sed konversacia nivelo estas fundamente laŭ la grado de neformaleco aŭ ĉiutageco pli ol laŭ la komunikilo, kaj kelkaj fakuloj pri uzado tiele preferas la terminon **ĉiutagismo**. Konversacia lingvo estas distinga el formala parolado aŭ formala skribado. Ĝi estas la vario de lingvo kiujn la parolantoj tipe uzas kiam ili estas trankvilaj kaj ne speciale memkonsciaj.

**Konversaciismo** estas vorto, frazo aŭ aliaj formo uzara en neformala lingvo. Vortaroj ofte montras konversaciajn vortojn kaj frazojn kun identiga averto.

Kelka neformala lingvo enhavas grandan kvanton de slango, sed kelka absolute ne enhavas slangon. Slango estas permesita en konversacia lingvo, sed ĝi ne estas necesa elemento.

En Filozofio de lingvo la termino "neformala lingvo" referencas al ordinara natura lingvo, distinga el specialigitaj formoj uzitaj en logiko aŭ en aliaj areoj de filozofio.

**Neformala nomo** aŭ **familiara nomo** estas kromnomo, karesnomo aŭ termino ofte uzata por identigi personon aŭ aĵon en neformala lingvo, anstataŭ alia pli formalan aŭ teknikan nomon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Colloquial Spanish Dictionary of Colloquial Spanish.
* Urban Thesaurus  An Urban Thesaurus
*Tractatus Logico-Philosophicus, Ludwig Wittgenstein

Kategorio:Sociolingvistiko
Nándor Bacsó

**Nándor Bacsó** [baĉO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacsó Nándor** estis hungara meteologo, profesoro.

Nándor Bacsó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/00575.htm naskiĝis la  1904 en Szolnok. Li mortis la  1974 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Nándor Bacsó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Ekde 1927 li laboris en Tutlanda Meteologia instituto, sed ekde la sama jaro li ankaŭ instruis. En 1941 li doktoriĝis en Universitato de Pécs. En 1953 li kandidatiĝis. En 1957 li iĝis katedrestro, post 2 jaroj li denove doktoriĝis. Li redaktis fakrevuon, krome li kontribuis pri meteologio.

Li ricevis 2 memormedalojn. Li edziĝis dufoje, resume li havis 2 filojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Mikroklíma és növényzet a Bükkfennsíkon* (1934)
* *A hőmérséklet szélső értékei Magyarországon* (1952)
* *Bevezetés az agrometeorológiába* (1958)

## Memorigiloj 
* strato en Szolnok

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj klimatesploristoj
Ardi

*]]
**Ardi** estas la moknomo, kiun fiksis la malkovrintoj por tiu 4,4 milionojn da jaroj aĝa individuo de la speco *Ardipithecus ramidus*. La restoj de la supozite ina fosilio estis ekskavitaj inter 1994 kaj 1996 en la nordoriento de Etiopio en la Afar-triangulo.

La konservado de la trovitaj ostoj estis ege malfacila kaj temporaba pro ĝia ekstrema rompiĝebleco. Tial la kompleta raporto estis nur publikigita en oktobro 2009 en dek du artikoloj. La scienca nomo por la estaĵo estas ARA-VP-6/500.

La nomo de la speco *Ardipithecus* estas parte prenita el la lingvo Afar (de „ardi“ = tero, grundo, kaj *ramidus* = radiko, por la specio kiel radiko de la homaro), parte el la greka (de „πίθηκος“ „píthēkos“ = simio); *Ardipithecus'' signifas „grunda simio“.

## Referencoj 
Kategorio:Homa fosilio el Afriko
Kategorio:Historio de Etiopio
Knabino de Egtved

[eta|250px | [arbotrunka ĉerko de Knabino de Egtved ĉe la Nacia Muzeo de Danio.]]
La **Knabino de Egtved** (ĉ. 1390 - 1370 a.K.) estis knabino de Nordia bronzepoko, kies bone konservitaj restoj estis malkovritaj ekster Egtved, Danio en 1921. Ŝi aĝis 16-18 jarojn ĉe morto, estis svelta, 160 cm alta, havis mallongan, blondan hararon kaj bone prizorgitajn ungojn. Ŝia entombigo estis datita per dendrokronologio al 1370 a.K. Ŝi estis malkovrita kune kun cindrigitaj restaĵoj de infano en tumultombo proksimume 30 metrojn larĝa kaj 4 metrojn alta. Nur la knabinaj haroj, cerbo, dentoj, ungoj kaj iom de ŝia haŭto konserviĝis.

## Entombigo 
La tumultombo estis elfosita en 1921, kaj oni trovis oriente-okcidente situigitan ĉerkon. Ĝi estis transportita en protektita kondiĉo al la Nacia Muzeo de Danio en Kopenhago, kie oni malfermis ĝin kaj oni malkovris la Knabinon de Egtved.

Ŝi estis entombigita plene vestita sur bovoledo en la ĉerko. Ŝi surportis lozan korsaĵon kun manikoj atingante la kubuton. Ŝi havis nudan talion kaj surportis mallongan kordan jupon. Ŝi havis bronzajn braceletojn kaj lanan zonon kun granda disko ornamita kun spiraloj kaj pikoj. Ĉe ŝiaj piedoj kuŝis la cindrigitaj restaĵoj de infano aĝa 5-6 jarojn. Ĉe ŝia kapo estis malgranda betula arboŝela skatolo, kiu enhavis alenon, bronzajn pinglojn kaj harreton.

Antaŭ la ĉerko estis fermita ŝi estis kovrita per litkovrilo kaj bovoledo. Floranta milfolia akileo (indikante someron dum entombigo) kaj sitelo de biero farita el tritiko, mielo, miriko kaj ruĝa vakcinio estis metitaj sur la supraĵo. Ŝia karakteriza kostumo, kiu kaŭzis senton, kiam ŝi estis elterigita en 1920, estas la plej bone konservita ekzemplo de stilo nun konata esti ĝenerala en Norda Eŭropo dum la bronzepoko. La bona konservado de la knabino estis pro la acidaj marĉaj kondiĉoj de la grundo, kio estas komuna kondiĉo de tiu lokaĵaro.

Analizo de stroncio en siaj haroj, ungoj kaj dentoj indikas ke ŝi verŝajne devenas de Nigra Arbaro, kaj estis vojaĝinta multe.

## Rekonstruo 
La kostumo estis rekonstruita por la Nacia Muzeo de Danio fare de la Eksperimenta Centro Lejre kaj estas por ekspozicio tie. Rekonstruita aro de vesto, same kiel detaloj de la elfosado estas prezentitaj en la muzeo Knabino de Egtved, ĉe la elfosaĵejo.

## Bildaro 

Dosiero:Egtvedpiken.jpg|Repliko de vestaĵo de la Knabino de Egtved.
Dosiero:Mummy with fur - The Danish National Museum.jpg|Restoj de la Knabino de Egtved.
Dosiero:Egtvedpigensgrav.jpg|La rekonstruita tumultombo.
Dosiero:Egtved Girls museum.jpg|Muzeo Knabino de Egtved.

Kategorio:Arkeologio en Danio
Kategorio:Bronzepoko
Konversacio

eta|dekstra| Personoj konversante survoje.
eta|dekstra|Arnold Laĥovskij, *La Konversacio* (ĉirkaŭ 1935)
**Konversacio** estas formo de interagada, spontana komunikado inter du aŭ pliaj personoj. Tipe ĝi okazas en parola komunikado, same kiel en verkitaj interŝanĝoj kutime ne referencataj kiel konversacioj. La disvolvigo de konversaciaj kapabloj kaj etiketo estas grava parto de sociigo. La disvolvigo de konversaciaj kapabloj en nova lingvo estas ofta celo de lingvaj instruado kaj lernado.

Konversacia analizo estas branĉo de sociologio kiu studas la strukturon kaj organizadon de homa interagado, kun pli specifa rigardo al konversacia interagado.

## Vidu ankaŭ 
* Konversacia lingvo

## Bibliografio 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Empathic listening skills Universitato de Kalifornio.
* "The art of conversation", *Economist*, 19a de Decembro 2006

Kategorio:Sociologio
Lausa historio

La ***lausa historio*** estas la plej grava verko de Paladio de Galatio, kiu kiam estis episkopo de Heliopolo de Bitinio iris al Romo (405) kaj engaĝiĝis defendi la proherezan akuzitan Krisostomon. Li estis disĉiplo de Evagrio de Ponto kiun li tre influis. La “historio”, dediĉita al la bizanca funkciulo Lauso, rakontas pri la unuaj komenciĝoj de la monaĥismo en Egiptio, konsiderante kiel referencan punkton la vivon de Antonio abato.

La teksto nin atingis diversversie aŭ diversrecenze. La mallonga versio, transdonita de familio de manuskriptoj nomata «G» en la referenca eldono , estus la pli proksima al la origina teksto, bedaŭrìnde perdiĝinta. Tiu «recenzo G» estas tiu latinigita de la 6-a jarcento de Paskazio de Dumo, disĉiplo de Marteno de Brago.

Alia familio de grekaj manuskriptoj, nomata «recenzo B» de Butler, prezentas tekston en iuj punktoj pli evoluinta, ofte retoriksence. Tiu eldono estis tiu konata antaŭ tiu kritike eldonita de Butler kaj publikigita en la Patrologia graeca, 34, 995-1260, hodiaŭ atribuita al Eŭklido de Nyssa.

Inter la aliaj versioj, ekzistas iu longa atestata de grekaj fragmentoj, kaj alia mallonga, eĉ ĝi fragmenta, en kopta lingvo, utiligita la la karesma periodo en la koptaj monaĥejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Evagrio de Ponto
* Marteno de Brago
* Sankta Antonio abato
* Sankta Paŭlo la Ermito

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Teksto

Kategorio:Literaturo de Bizancio
Kategorio:Kristana monaĥismo
Mateești (komunumo, Vâlcea)

**Mateești** [matejeŝti] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la tri vilaĝoj Greci, Mateești (la sidejo) kaj Turcești.

Mateești situas ĉe la rivereto *Tărâia*, 10 kilometrojn norde de Berbești, al kiu ligas ĝin la distrikta vojo DJ605A. Nord-okcidente la komunumo limas al la distrikto Gorj. Sude situas la ŝtonminejo Berbești *(Cariera Berbești)*.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo ĉe ghidulprimariilor.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Mihăești (komunumo, Vâlcea)

**Mihăești** [mihǝjeŝti] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el 13 vilaĝoj: Buleta, Arsanca, Bârsești, Govora, Gurișoara, Măgura, Mihăești (la sidejo), Munteni, Negreni, Rugetu, Scărișoara, Stupărei kaj Vulpuești. Eĉ la plej malgranda, Munteni, je la censo de 2011 havis 245 loĝantojn.

Mihăești situas ses kilometrojn norde de Băbeni, 14 kilometrojn sud-okcidente de Râmnicu Vâlcea, kvar kilometrojn okcidente de la rivero Olt. Oriente de la komunumo pasas la nacia vojo DN64, norde la nacia vojo DN67. La plej proksima fervoja stacio estas Govora.

Mihăești estas unu el nur kvin komunumoj en Vâlcea, kiuj povis iom kreskigi sian loĝantaron inter la censoj de 2002 kaj 2011 (je 2,1&nbsp;%), eble nelaste danke al sia bona konekto kun Râmnicu Vâlcea. Ĝi havas (por ne-urba regiono) altan loĝdenson de 118/km² (en 2011).

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo ĉe ghidulprimariilor.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Milcoiu (komunumo, Vâlcea)

**Milcoiu** [milkoju] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el ses vilaĝoj: Căzănești, Ciutești, Izbășești, Milcoiu (la sidejo), Șuricaru kaj Tepșenari. 

Milcoiu situas dek kilometrojn sud-oriente de Râmnicu Vâlcea ĉe la nacia vojo DN7, samtempe la eŭropa vojo E81, iranta al Pitești. Oriente ĝi limas al la distrikto Argeș.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo  

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Veda sanskrito

[eta|*Rigveda* manuskripto en [Nagario, komenco de la 19a jarcento.]]
**Veda sanskrito** estas hindarja pralingvo. Ĝi estas la parolata praulo de liturgia sanskrito, kaj frua descendanto de pra-hindarja. Ĝi estas proksime rilata al la avesta, nome la plej aĝa konservita irana lingvo. Veda sanskrito estas la plej aĝa atestita lingvo de la hindirana branĉo de la hindeŭropa familio.

**Veda sanskrito** estas la lingvo de Vedoj, nome tekstoj kompilitaj ĉirkaŭ la periodo de komenca la meza 2a al meza 1a jarmilo a.K. Ili estis parole konservitaj kiel parto de la tradicio *ŝrauta* de Veda recitado, antaŭa al la alveno de alfabeta skribado en Hindio dum kelkaj jarcentoj. Pro manko de kaj epigrafia pruvaro kaj de nerompita manuskripta tradicio, la Veda sanskrito estas unu el lingvoj kiuj ne povas esti tradukitaj akurate en tiu epoko. Speciale la plej aĝa epoko de la lingvo, nome la **Rigveda sanskrito**, nome la lingvo de la himnoj de Rigvedo, estas konservita nur en formo redaktita kelkajn jarcentojn post la kompono de la tekstoj. Rekuperado de ties origina formo estas celo de lingva rekonstruado.

El ĉirkaŭ 4a jarcento a.K., en la klasika periodo de Ferepoka Antikva Hindio, Veda sanskrito lasis la vojon al la klasika sanskrito kiel difinita de la gramatiko de Panini.

## Referencoj
## Literaturo
* Ernst Wilhelm Oskar Windisch, Berthold Delbrück, *Syntaktische Forschungen: III. Die Altindische Wortfolge aus dem Çatapathabrâhmaṇa*
* A. A. Macdonell, *Vedic Grammar* (1910)
* A. A: Macdonell, *Vedic Grammar for Students*
*Bruno Lindner, *Altindische Nominalbildung: Nach den S̆amhitas dargestellt* (1878) http://books.google.com/books?vid=OCLC05275028&id=dVsIAAAAIAAJ&pg=PA1&lpg=PA1&dq=Altindische
* Michael Witzel, *Tracing the Vedic dialects* in *Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes* eld. Caillat, Paris, 1989, 97–265.

## Eksteraj ligiloj
*index of Vedic texts (TITUS)
*Ancient Sanskrit Online  el University of Texas at Austin

Kategorio:Sanskrito
Kategorio:Historio de Barato
Granda Hindio

[dekstra|eta|400px|**Malheloranĝa**: La [Hinda subkontinento. **Heloranĝa**: Aliaj landoj kulture ligitaj al Hindio, ĉefe Birmo, Tajlando, Kamboĝo, Laoso, Ĉampa (Suda Vjetnamo), Indonezio, Malajzio, Brunejo kaj Singapuro. **Flava**: Regionoj kun grava hindia kultura influo, ĉefe Afganio, Tibeto, ĉina provinco Junano kaj Filipinoj.]]

[eta|300px|La 9a-jarcenta Ŝivaisma templo de [Prambanan en Centra Javo ĉe Jogjakarto, nome la plej granda Hinduisma templo en Indonezio.]]
**Granda Hindio** estis la historia etendo de la kulturo de Hindio trans la Hinda subkontinento. Tio partikulare koncernas la etendon de Hinduismo kaj Budhismo el Hindio tra Sudorienta Azio, Centrazio kaj Ĉinio laŭ la transmito de Budhsimo tra la Silka Vojo dum la komencaj jarcentoj de la Komuna Erao, kaj la etendo de la hindiaj skribsistemoj kiaj la Pallava alfabeto de sudhindia Pallava dinastio al Sudorienta Azio fare de vojaĝistoj kaj mar komercistoj de la 5a al la 15a jarcentoj. Ĝi priskribas ankaŭ la establadon de hindiigitaj regnoj en Sudorienta Azio kaj la etendon de la hindiaj skribmaniero, arkitekturo kaj administrado. Okcidente, Granda Hindio koincidas kun Granda Persio en Hindukuŝo kaj Pamiro. La termino estas ligita al geografiaj malcertaĵoj ĉirkaŭ la enhavo de la termino "Indies" dum la Epoko de Malkovroj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* .
* .
* .
* .
* 
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* 

## Plia legado 
* Language variation: Papers on variation and change in the Sinosphere and in the Indosphere in honour of James A. Matisoff, David Bradley, Randy J. LaPolla and Boyd Michailovsky eds., pp.&nbsp;113–144. Canberra: Pacific Linguistics.
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Papers on variation and change in the Sinosphere and in the Indosphere in honour of James A. Matisoff 
* Language diversity: Sinosphere vs. Indosphere 
* Himalayan Languages Project 
* Rethinking Tibeto-Burman&nbsp;– Lessons from Indosphere 
* Areal linguistics and Mainland Southeast Asia
* THEORIES OF INDIANISATION  Exemplified by Selected Case Studies from Indonesia (Insular Southeast Asia), de Dro. Helmut Lukas

Kategorio:Hindio
Kategorio:Sudorienta Azio
Mikołaj Radomski

**Mikołaj Radomski **(*Mikołaj el Radom*, pole *Mikołaj z Radomia*, latine *Nicolaus Radomiensis*, *Nicolaus de Radom*, *Mycolay Radomsky*) estis la plej elstara pola komponisto de mezepoka plurvoĉa muziko, kiu vivis en la unua duono de la 15-a jarcento.

## Vivo 
Oni ne scias multon pri lia vivo. Li estas konata nur de la subskriboj ĉe kelkaj komponaĵoj: *N. de Radom*, *Nicolaus de Radom* kaj *Mycolay Radomski*. La esploroj pri la identeco de la komponisto ĝis nun ne donis kontentigajn rezultojn. Oni supozas, ke la verkisto povas esti la sama kiel la kortega klavicenisto de la reĝedzino Zofia Holszańska (*Nicolaus clavicembalista dominae reginae Poloniae*) el la 1420-aj jaroj, sed neniuj el starigitaj hipotezoj estas konfirmitaj.

La sola dato, kies ĝusteco estas sufiĉe certa, estas la jaro 1427, kiam estis komponita *Hystorigraphi aciem mentis*.

## Komponstilo 
Mikołaj Radomski estas la sola pola mezepoka komponisto, kiu kreis muzikon religian kaj profanan en la stilo de la burgonja skolo. Liaj komponaĵoj pruvas, ke li estis klera kaj konis novajn tendencojn en komponado – en iu etapo de sia vivo li certe konatiĝis kun la verkoj de Guillaume Dufay, kiu en tiu tempo reprezentis avangardon de la tiama eŭropa muziko, kaj ankaŭ la skolon de Johannes Ciconia.

Ĝis nun oni trovis nur sep komponaĵojn de Mikołaj Radomski. Konforme al la komponista konvencio de la unua duono de la 15-a jarcento, ĉiuj el ili estas 3-voĉaj. Lia plej konata verko, en kiu uziĝis la tekniko de falsobordono, estas la moteto *Magnificat*. Alia fama muzikpeco de tiu ĉi komponisto estas *Hystorigraphi aciem mentis* – panegiro laŭda al la reĝa paro, Ladislao la 2-a Jogajlo kaj Zofia Holszańska, kaj ilia filo Kazimiro.

Ĝis la nuntempo konserviĝis ankaŭ tri mesaj cikloj, sed limigitaj al la du partoj: Gloria kaj Credo. En la verkoj estis uzitaj la teknikoj de imitado kaj de konduktuso. Aperas tie ankaŭ polifonia fakturo de voĉoj, kiuj en kelkaj lokoj kruciĝas. La lasta konservita komponaĵo de Mikołaj estis porinstrumenta *ballata*. Plej verŝajne ĝi estis origine voĉa muziko, sed la teksto estas perdita.

## Konservitaj komponaĵoj 
* religiaj komponaĵoj:
** tri mesaj paroj: Gloria-Credo (tiel nomata *ordinarium missae*),
** *Magnificat,*
** *Haleluja;*
* profanaj komponaĵoj:
** balad-tipa peco kun perdita teksto,
** moteto *Hystorigraphi aciem mentis* (ĉirkaŭ 1427, teksto de Mikołaj z Błonia aŭ la episkopo Stanisław Ciołek)

Kategorio:Polaj komponistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Olanu (komunumo, Vâlcea)

**Olanu** estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el ses vilaĝoj: Casa Veche, Cioboți, Drăgioiu, Nicolești, Olanu (la sidejo) kaj Stoicănești. 

Olanu situas sur la maldekstra bordo de la rivero Olt. La distrikta vojo DJ678 ligas ĝin al la naciaj vojoj DN67 norde kaj DN67B sude, la distrikta vojo DJ648 al la nacia vojo DN64 okcidente, aliflanke de Olt. La plej proksima urbo estas Băbeni, 15 km norde. La plej proksima fervoja stacio estas en Ionești.

Oriente Olanu limas al la distrikto Olt.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo ĉe ghidulprimariilor.ro 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Glub-Glub

**Glub Glub** estas porinfana televida serio de Brazilo. Unuafoje montrata de 1991 ĝis 1999 per la TV Cultura kaj tio estas televida kanalo.

La serio havas du protagonistojn kiuj estas fiŝoj.

## Teknikaj partoprenantoj 
* Reĝisoro: Arcângelo Mello Junior
* Produktoroj: Franscisco Miguel Ardito, Edson Rodrigues, Elizabeth Alves Rodrigues, Maisa Zakzuk e Ivan Rocha Soares
* Scenaristo: Lilian Iaki
* Animeo kaj sceneroj: Flávio Del Carlo
* Muziko: Hélio Ziskind

Kategorio:Brazilaj televidaj programoj‎
Kategorio:Infanaj televidaj serioj
Kategorio:Fikciaj fiŝoj
Rá-Tim-Bum

**Rá-Tim-Bum** estas televida serio de Brazilo montrita unuafoje de 1990 ĝis 1992, kaj estis remontrata plurajn fojojn per la kanalo TV Cultura.

La serio plurfoje internacie kaj nacie estis premiita. La serio derivigis du seriojn, nome Castelo Rá-Tim-Bum kaj Ilha Rá-Tim-Bum ("kastelo R." kaj "insulo R.").

## Eksteraj ligiloj 
* La serio ĉe IMDB

Kategorio:Infana televido
Kategorio:Brazilaj televidaj serioj
Antocianidino

**Antocianidino** estas ordinaraj planto-pigmentoj. Ili estas sukersenaj homologoj de la antocianinoj surbaze de la flaviliuma jono aŭ 2-fenil-kromeniliumo, kiu estas ia tipo de oksonjono. La kromeniliumo ordinare same nomatas benzopiriliumo. Ili partoprenas en larĝa grupo de la polimetina tinkturo. Aparte, antocianidinoj estas salderivaĵoj de la 2-fenilkromeniliuma kationo, ankaŭ konata kiel flaviliuma katjono.

La *Cinnamomum verum* estas la natura nutraĵo kiu enhavas plej grandan kvanton da proantocianidino (8,1 g po 100g), sekvata de la kakao en polvo (1373 mg) kaj de la Aronio (800 mg po 100 g). Rubusberoj kaj nuksoj enhavas malpli da antocianidinoj, speciale kiam traktitaj kun restaĵoj da fitofarmakoj kiuj malpliigas ties agon, tamen, ili enhavas elagiatan acidon (ĉirkaŭ 20 mg po 100g), kiu same estas efika kontraŭ la vazogenerado de la tumoro, kaj krom tio, ĝi malpermesas ke la potence kancerogenaj substancoj fariĝu toksaj kaj ligiĝu al la DNA. La antocianidinoj plenumas preventan rolon kontraŭ la kancero pro tio ke ili estas oksidantoj kaj malpermesas la angiogenezon, tio estas, la estiĝo de tumorĉeloj en la Kapilarvazoj kiuj portas oksigenon kaj nutraĵojn necesajn por la kreskiĝo kaj disvolviĝo de la etaj tumoroj.

## Literaturo 
* Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology: 10 Volume Set
* Food Chemistry, S.A. Iqbal
* Wine Chemistry and Biochemistry, M. Victoria Moreno-Arribas, Carmen Polo
* Anthocyanins in Health and Disease, Taylor C. Wallace, M. Monica Giusti
* Enological Chemistry, Juan Moreno, Rafael Peinado
* Fennema's Food Chemistry, Fourth Edition, Srinivasan Damodaran, Kirk L. Parkin, Owen R. Fennema
* Food Flavors and Chemistry: Advances of the New Millennium, Arthur M. Spanier
* Principles of Food Chemistry, John M. deMan
* Basic Food Chemistry, Frank Lee

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianino
Benzopyryliumchlorid.svg|**Kromeniliuma jono**
Cyanidin.svg|Cianidino
Delphinidin.svg|Delfinidino
Flavylium_cation.svg|Flaviliuma jono
Pyrylium.svg|**Piriliuma katjono**
Carbonyl-oxonium-resonance-2D-skeletal.png|**Oksonjono**
Pelargonidin.svg|Pelargonidino
Peonidin.png|Peonidino
Petunidin.svg|Petunidino

## Referencoj 
Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Flavonoidoj
La dubo de Jozefo

La ***Dubo de Jozefo***, de anonima aŭtoro, estas tabultemperaĵo (114x114 cm) de 1410-1420 ĉirkaŭ, konservita en la Muzeo de Notre-Dame de Strasburgo. La pentraĵo interkorespondas kun simila artaĵo reprezentanta la *Naskiĝon de la Dipatrino* kaj ĝi eble estis enŝovita en pli vasta altara retablo, perdiĝinta.

## Historio kaj priskribo 
La artaĵo, devenanta de la malsanulejo kaj konvento “Sankta Marko” en Strasburgo, estas klarega ekzemplo de la arto de la internacia gotiko, ĉi-kaze germanskola; oni utiligis la sanktajn scenojn kiel reprezentaĵojn de la ĉiutaga vivo stampitajn en la realaĵoj de la epoko.

La familia sceno estas eltirita el epizodo de la apokrifaj evangelioj: Jozefo, konstatinte ke la promesita edzino, Maria, estas graveda, kaptiĝis de dubo kaj ŝin ekrepudius se anĝelo lin ĝustatempe ne informus pri la origino de la mistera afero. Oni vidas Marian graveda kaj dediĉanta al kudrado kaj sanktan Jozefon surprizita de la apero de la anĝelo, dekstre. La sceno estas lokita en ĉambro ĉirkaŭlimigita de pilastretoj kiuj, kun aliaj elementoj, dividas la ĉambron en du malegalaj partoj. Ĉiu elemento estas imagita laŭ asimetrio nereala kaj malrekta, kiu allasas al la pentraĵo kaprican kaj fanstastan etoson.
Sennombras la detaloj, jen el simbolaj objektoj jen el elementoj de la ĉiutaga vivo, ekde la tabloj de Jozefo kaj de Maria, kun la tabuloj perspektive preskaŭ renversitaj por montri la laborilojn de la paro, ĝis la kredenco kun la libroj, ekde la vualo nodita al stangeto, ĝis al la niĉo kun la porvina boteleto, ĝis la porkudrila tirkesto.
Centre de la pavimo, la arbeto ene de ĉirkaŭbaraĵo aludas al la mezepoka *hortus conclusus* (fermita ĝardeno), simbolo de la virgeco de Maria, same kiel la fermita krano, dum la libroj estas aludoj al la profetaĵoj koncernantaj la Enkarniĝon. 

La stilo, spite de ĝia originaleco, reiĝas jen al la Flandraj Primitivuloj kaj jen al la poezia kaj intima spirito de la artistoj de la Rejna regiono kies arta ĝermo estas difinita "tenera stilo".

## Bibliografio 
*Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, Milano 1999.

## Vidu ankaŭ 
*Gotoj
*Maria
*Sankta Jozefo
*La dubo de Sankta Jozefo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala sitejo de la muzeo 

Kategorio:Religia pentrado
Kategorio:Maria en pentraĵoj
Kategorio:Sankta Jozefo
Malvidino

|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj**
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)
|}

**Malvidino** estas natura kemia substanco apartenanta al la familio de la antocianinoj, kaj ĝia glukozido estas la ĉefa vegetala pigmento abunda en naturo. La malvidino respondecas pri la blukoloro trovata en la petaloj de la Primula vulgaris. Blukoloraj floroj de la Anagallis monelli ankaŭ posedas grandan koncentriĝon de malvidinoj.

La specio Vitis vinifera, unu el ĝiaj fontoj, respondecas pri la koloro de la ruĝa vino. La blukoloro de la geranio, ĉeestanta en medioj neŭtralaj aŭ acidaj, aŭ la blanka koloro (baza medio) de tiu planto elmontras la acidecon aŭ alkalecon de la grundo. Kiel aliaj antocianinoj, ĝi posedas fortan kontraŭoksidan aktivecon. Pura malvidino en la naturo malofte okazas. La malkomponiĝo de la malvidino donas lokon al la siringata acido, trovata en la siringo.

## Proprecoj 
La malvidino partoprenas en grupo da ses ĉefaj antocianinoj trovataj en la plantoj, kune kun la cianidino, delfinidino, pelargonidino, peonidino kaj la petunidino. En ĉi-familio, ĝi karakteriziĝas pro la ĉeesto de grupiĝo OH− en la pozicio 4 kune kun du grupiĝoj metoksilaj (R-O-CH3) en la pozicioj 3 kaj 5 de la aromata ringo.

Kaŭze de ĝia flaviliuma nukleo, kiu posedas fortan reakciemon kun la nukleofilaj substancoj, la malvidino estas molekulo relative malstabila, kaj do malfacile troviĝas en ĝia pura formo en la vegetalaj histoj. La aldono de iu sukero en la karbono-3 donas al ĝia strukturo pli grandan stabilecon kaj solveblecon. Ĝenerale, la heterozidoj estigitaj per kondensiĝo de la malvidino kaj unu aŭ pluraj ozoj (eventuale aciklaj) produktas antocianozidojn multe pli stabilaj.

## Literaturo 
* Wine Chemistry and Biochemistry, M. Victoria Moreno-Arribas, Carmen Polo
* The Chemistry and Biology of Winemaking, Ian Spencer Hornsey
* Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology: 10 Volume Set
* Structure and Chemistry (Part F), Volume 20, Atta-ur-Rahman
* Food Flavors and Chemistry: Advances of the New Millennium, Arthur M. Spanier
* Flavonoids: Chemistry, Biochemistry and Applications, Oyvind M. Andersen, Kenneth R. Markham
* General Organic and Biological Chemistry, Kenneth W. Raymond

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianidino
Anthocyanidine.svg|Antocianino
Cyanidin_3D.png|Cianidino
Delphinidin_3D.png|Delfinidino
Flavylium_cation.svg|Flaviliuma jono
Malva-sylvestris-20070430-1.jpg|Malva sylvestris
Pelargonidin 3D.png|Pelargonidino
Peonidin 3D.png|Peonidino
Petunidin_3D.png|Petunidino
Syringic_acid_3D.png|Siringata acido

Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Flavonoidoj
Kategorio:Flavanoloj
Endre Bereczky

**Endre Bereczky** [berecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bereczky Endre** estis hungara kemiisto, profesoro.

Endre Bereczky [ftp://ontologia.hu/Language/Hungarian/Crawl/MEK/mek.oszk.hu/00000/00062/html/szocikk/b2.htm#BERECZKY_E] naskiĝis la  1896 en Budapeŝto. Li mortis la  1973 en Budapeŝto.

## Biografio 
Endre Bereczky akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1921. Post siaj studoj li laboris en Ĉeĥoslovakio, li havis altajn postenojn en uzinoj pri cementoj. Depost la 2-a mondmilito li hejmenvenis kaj li estis uzinestro en Selyp, kie li okupiĝis pri produktado de cementoj. Inter 1951 kaj 1964 li estis profesoro kaj katedrestro en Universitato de Panonio, kie en la studjaro 1953 li estis dekano. En 1952 li kandidatiĝis, en 1964 li pensiuliĝis, sed poste en instituto en Budapeŝto li esploris plu.

En 1949 li ricevis premion Kossuth.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Építőipari anyagtan* (1950) - studenta lernolibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tibor Károlyi

**Grafo Tibor Károlyi** [kAroji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Károlyi Tibor** estis hungara politikisto, parlamentano, senatestro. Lia nobela antaŭnomo estis *nagykárolyi*. Lia patro estis grafo György Károlyi, lia filo estis Gyula Károlyi, lia frato estis István Károlyi (politikisto, 1845).
eta|Tibor Károlyi
eta|Tibor Károlyi
Tibor Károlyi http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/055/pc005568.html#6 naskiĝis la  1843 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1904 en Habsburga Imperio en Abbázia (nuntempa Opatija en Kroatio).

## Biografio 
Tibor Károlyi jam frue en 1862 li duelis. En la sekva jaro li rondvojaĝis al Hispanio, eĉ al Afriko. Dum Prusia-Aŭstria milito li helpis la prusojn en legio de György Klapka. En 1867 li hejmenvenis, en la sekva jaro li edziĝis. Li estis parlamenta deputito inter 1875 kaj 1884, poste membro de la senato (li estis vicsenatestro, inter 1898-1900 senatestro). En 1894 li multe okupiĝis pri forigo de granda marĉo ĉe Nagyecsed, en la sama jaro li estis nomumita reĝa sekreta konsilisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Histoire de la campagne de 1815* (1871) - tradukaĵo el la origina franca verko
* *Antwerpen ostroma 1584-85* (Sieĝo de Antverpeno) (1874) - tradukaĵo
* *Arkivo de familio Károlyi* 1235-1700'' (1881., 1883., 1885., 1887. laŭvice la 4 volumoj)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 14-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj senatestroj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Gyula Bittera

**Gyula Bittera** [djula bitera], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bittera Gyula** estis hungara kemiisto.

Gyula Bittera http://www.kfki.hu/~cheminfo/hun/mvm/arc/bittera.html naskiĝis la  1893 en Hungara reĝlando en Nagyszalatna (nuntempa Zvolenská Slatina en Slovakio). Li mortis la  1970 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Bittera frekventis gimnazion en Pozsony, poste li akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1919. Post siaj studoj li okupiĝis pri volatilaj oleoj en Kaposvár kaj Budapeŝto. En la 1930-aj jaroj li kreis medikamentan oleon el forĵetaĵoj de kapsikoj, poste li okupiĝis pri lavendoj. Tiutempe li havis uzinon pri produktado de volatilaj oleoj. En 1949 la uzino estis ŝtatigita, Bittera laboris plu en tiaj institutoj, kiuj okupiĝis pri la menciita temo. Li iniciatis kultivadon de lavendoj en Tihany.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hindirana pralingvo

**Hindirana pralingvo** aŭ **Prahindirana** estas la rekonstruita pralingvo de la Hindirana branĉo de Hindeŭropa. Ties parolantoj, la hipotezaj Pra-Hindirananoj, estis supozeble loĝintaj en la fino de la 3a jarmilo a.K., kaj estas ofte konektitaj kun la komenco de la arkeologia horizonto de la Andronova kulturo.

La Prahindirana estis Satem-lingvo, ŝajne ŝanĝita malpli ol unu jarmilon el la fina Hindeŭropa pralingvo, kaj siavice ŝanĝita malpli ol unu jarmilon el la Veda Sanskrito de Rigvedo. Ĝi estas praulo de la Hindarja lingvaro, de la Irana lingvaro, de la Darda lingvaro kaj de la Nuristana lingvaro.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* Alexander Lubotsky, "The Indo-Iranian substratum" in *Early Contacts between Uralic and Indo-European*, ed. Carpelan et al., Helsinki (2001).
* Asko Parpola, 'The formation of the Aryan branch of Indo-European', in Blench and Spriggs (eld), *Archaeology and Language III*, London and New York (1999).

Kategorio:Antikvaj lingvoj
Kategorio:Hindeŭropa lingvaro