Oranĝkapa pirilio

La **Oranĝkapa pirilio** (*Pyrilia aurantiocephala*), konata ankaŭ kiel *Oranĝkapa papago* kaj *Kalva papago*, estas specio de papago de la genro *Pyrilia* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Brazilo, kiel endemio de orient-centra Amazonio. Ilia natura habitato estas tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas konsiderata Preskaŭ minacata fare de BirdLife International (kaj sekve de IUCN) pro pliiĝanta senarbarigo de Amazonio.

## Taksonomio
Komence oni kredis, ke ĉi tiu papago estas junulo de la vultura pirilio pro la oranĝa koloro de ĝia kalva kapo kontraste al la nigra de la vultura. Tamen, kiam oni malkovris, ke la individuoj estas sekse maturaj, ili estis priskribitaj kiel nova specio. Fakte, junuloj de ambaŭ specioj havas plumkovritajn, verdecajn kapojn tute male al tiuj de la plenkreskuloj. Ĝi antaŭe estis lokita en la genron *Pionopsitta*, kiu nun estas monotipa.

## Malkovro
En 1999, brazilaj esploristoj ekiris al la Amazona pluvarbaro por trovi specimenojn de tiu malgranda verda papago. Poste, multaj el la esploristoj trovis sekse maturajn oranĝkapajn specimenojn, kiuj ne amasiĝis kun aliaj birdoj, kaj anstataŭe kreis sian propran aron. Tial, brazilaj esploristoj deklaris la novan papagan specion kiel *Pyrilia aurantiocephala*. En la orienta Amazona pluvarbaro, tiu kalva papago estis nur ĵus malkovrita kaj antaŭe oni supozis ĝin vultura pirilio. Antaŭ la malkovro de la kalva papago, oni trovis, ke ĉi tiuj birdoj estis sekse maturaj kaj havis la eblon esti nova specio.

## Distribuado kaj habitato
La Oranĝkapa pirilio troviĝas en malsekaj tropikaj arbaroj de malaltaj teroj etende tra malsupra Madeira, supra Tapajós kaj Teles Pires, en centra Brazilo.

## Konservado
La kalva papago ariĝas inter aliaj papagoj, kun populacio de 6 700; tamen, ĝi malpliiĝas, ĉar la kalva papago daŭre estas malofta vidaĵo por tiuj, kiuj povas ekvidi ĝin, pro la efiko de senarbarigo en ĝia indiĝena vivejo. Kvankam 6 700 rilatas al la laŭtaksa nombro de maturaj papagoj ĉeestantaj, ĉirkaŭ 10 000 kalvaj papagoj egalas al la tuta populacio de ilia specio.

## Aspekto 
La kalva papago estas mezgranda, ĝenerale verda papago kun kalva, brunoranĝa kapo. Kiel pluraj aliaj membroj de la genro *Pyrilia*, ĝi havas ruĝajn subflugilajn kovrilojn, kiuj apenaŭ videblas kiam ĝi sidas, sed estas tre okulfrapaj dumfluge. La kalva papago komunikas per sonoj, kiuj konsistas el alttona "ski-ski-ski" kaj ruliĝanta iomete nazeca "ĉaŭ-ĉaŭ-ĉaŭ". Ilia dieto inkluzivas florojn, semojn, fruktojn kaj insektojn. Ĉi tiu mezgranda birdo estas konata pro sia nuda haŭto kaj oranĝa kapo. Ĝi havas intense oranĝan haŭton, pli palan kaj pli flavan koloron ĉirkaŭ la okulo, nigran (eca) koloron ĉirkaŭ la kolo, plejparte verdan malsupran kolon, helflavan nuancon sur la verdaj flugiloj, kaj nuance per bluo sur la malsupra ventro. La unika koloro kaj kalveco de la kapo de ĉi tiu papago donas al ĝi ĝiajn nomojn.

## Referencoj 
* Bald Parrot (Pionopsitta aurantiocephala) arthurgrosset.com. Alirita en 2008-06-27.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo