open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vickers VC10

La **Vickers VC10** estas pasaĝeraviadilo de Vickers. En 2006, kelkaj aviadiloj restas ankoraŭ en servo en Reĝa Aerarmeo.

La VC10 unue flugis la 29-an de junio 1962. La VC-10 estas dika kiel la Boeing 707, eblis transporti ĝis 150 pasaĝeroj kaj afiŝis unu maso maksimuma al la ekflugis de 140 tunoj. Por la epoko, la VC-10 estis komforta kaj silenta, gracieco ŝiaj reaktoroj Rolls-Royce Conway, la unuaj reaktoroj pri dua flusoj pri estis akcepti en servico regula. Malgraŭ ŝiaj kvalitoj, la aeroplano ne konis apenaŭ de sukceso komerca: sole 54 unuoj estis produkti de 1962 pri 1970, kaj ne eliri apenaŭ la merkatoj brita kaj Afriko.

Kategorio:Komercaj aviadiloj
Puerto Real

**Puerto Real** estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas 196 km2 kie loĝas 38974 geloĝantoj.
Puerto Real situas je 12 km de la provinca ĉefurbo Cádiz kaj tiele la rilatoj estas konstantaj, ĉu laboraj ĉu distraj ktp. Tradicie la ekonomio baziĝis sur fiŝkaptado kaj navigado poste specialiĝis en ŝipkonstruado (estis grava la ŝipkonstruejoj, sed lastatempe malpligraviĝis) kaj tiele la sektoro de industrio pligraviĝis en la ĉirkaŭurbo.

## Vidu ankaŭ 
* Puerto Real (stacidomo)
* Las Aletas (stacidomo)
* Universidad de Cádiz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Táska

**Táska** [tAŝka] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. La loknomo signifas: sako aŭ aktujo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26&nbsp;km²
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 8696
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Táska situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo; ĝis 2002 etfervojo funkciis el Balatonfenyves. Marcali troviĝas 12, Balatonfenyves kaj Lengyeltóti po 14 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1268 en formo *"Task"*. Oni konjektas, ke dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭ kroatoj refondis ĝin. Vilaĝservoj estas kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno
* serio de vinkeloj
* fiŝkaptista lago

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Buzsák

**Buzsák** [buĵAk] estas vilaĝo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.
eta|maldekstre|Banejo de Buzsák
eta|Malnova domo
## Situo 
Buzsák situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, fervojo Kaposvár-Fonyód preteriras. Lengyeltóti troviĝas 7, Balatonfenyves 13, Fonyód 15, Marcali 19 km-ojn.

## Historio 
En la 15-a jarcento kroatoj kaj aliaj sudslavoj pligrandigis la loĝantaron. En 1959 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, bestokuracejo, poŝto, vendejo, restoracio.

## Vidindaĵoj 
* popolarto de la vilaĝanoj
* romkatolika romanika Kapelo Ĉieliro de Maria (Buzsák) nomata ankaŭ "Blanka Kapelo", la renesanca altaro konstruiĝis en 1704
* romkatolika paroĥa preĝejo Ĉieliro de Maria de 1791, la turo estas 25 m-ojn alta
* statuo pri Sankta Vendelo de 1863
* serio de vinkeloj
* kuracbanloko nomata Csisztafürdő [ĉistafurdO] 5&nbsp;km-ojn de Buzsák kun 42&nbsp;°C-a termala akvo
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
En Buzsák naskiĝis:
* László Nagy (futbalisto)
* István Németh (urbestro).

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http://maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.buzsak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Nikla

**Nikla** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Marcali.
eta|dekstra|300px|Nobeldomo de Berzsenyi

## Bazaj informoj 
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 8706
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Nikla situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Marcali troviĝas 10, Lengyeltóti 17, Balatonfenyves 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 laŭ tiama ortografio *"Mikala"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Famulo 
* poeto Dániel Berzsenyi pasis tie sian tutan vivon inter 1804-1836, nomata ankaŭ ermito de *Nikla*

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1755
* nobeldomo de Berzsenyi [berĵenji], nun memormuzeo
* tombo kun obelisko de Berzsenyi de 1859

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http://maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* http://nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Sankta Paŭlo laŭ katakomba pentraĵo

**Sankta Paŭlo laŭ katakomba pentraĵo** estas la plej antikva bildo de la apostolo transdonita al ni de la antikveco. Ĝi estis malkovrita la 9-an de junio 2009 en la katakombo de Sankta Tekla apud la Ostia Vojo, apud Romo, dum restaŭrado de la pentra dekoracio de volbo de tomboĉambreto.

Laŭ spertuloj pri historio de arto kaj arkeologio, ĝi datiĝeblas je la fino de la 4-a jarcento, kiam la pentra figurado ektrapasadis el simpla elvokiva uzo de la figuro al tiu kulta, kiam do la figuro ornama fariĝis eksplicite ankaŭ propetata.

La figuro estas enkluzivita en ronda cirklo, ĉirkaŭ kiu emerĝas aliaj tradiciaj kultitaj figuroj kiel la Kristo la Bona Paŝtisto kaj sanktuloj propetantaj. La figuto de Sankta Paŭlo sin prezentas kun la vizaĝo iom oblonga kaj longa pinte finiĝanta barbo kaj aliaj karakterizoj kiuj, laŭ spertuloj, eble reproduktas la veran fizionomion de Paŭlo ĉar ne malfora de la tempo kaj ebla memoro de la roma kristana komunumo. Tiu bildo atestas samtempe kaj la kulton al Sankta Paŭlo kaj la historia tradicio pri lia martiriĝo en Romo, pri kiuj cetere neniu dubis.

## Fontoj 
L'OSSERVATORE ROMANO. El la diversaj numeroj de la junia monato 2009. 

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Teologio
Kategorio:Religio
Csömend

**Csömend** [ĉomend] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali.
eta|Blazono de Csömend

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 8700
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Csömend situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Marcali troviĝas 7, Lengyeltóti 20, Fonyód 31, Kaposvár 42, Pécs 106, Budapeŝto 173 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 tiam jam havanta preĝejon (=ekleziejo). En fino de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Ĝis la 1960-aj jaroj en rando de la komunumo akvomuelejoj funkciis. Vilaĝservoj estas biblioteko, vendejo, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1988

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Iŝtar-pordego

[eta|La Iŝtar-pordo en la [Pergamo-muzeo en Berlino]]
eta|dekstra|Uro supre, floroj sube
La **Iŝtar-pordego** estis la oka pordego al la interna urbo de Babilono. Ĝi estis konstruita en ĉ. 575 a.K. je ordono de reĝo Nebukadnecar la 2-a, sur la norda flanko de la urbo.

Ĝi estis dediĉita al babilona diino Iŝtar, la pordego estis konstruita el bluglazuritaj kaheloj kun alternaj vicoj el baz-reliefaj *siruŝoj* (drakoj) kaj uroj.

La tegmentoj kaj la pordegoj estis el cedro, konvene al la dediĉa plato. Tra la pordego iris la Procesia Vojo, kiun apudis muroj kovritaj per leonfiguroj el glazuritaj brikoj (ĉ. 120 el tiuj).

Statuoj de la dioj estis paraditaj tra la pordego kaj sur la Procesia Vojo ĉiujare dum la festado de la nova jaro.

Originale la pordego estis parto de la babilonaj muroj, kiuj estis konsiderataj kiel unu el la sep mirakloj de la mondo ĝis la 6-a jarcento p.K,. kiam ĝin anstataŭigis lumturo de Aleksandrio.

La rekonstruado de la Iŝtar-pordego kaj Procesia vojo okazis ĉe la Pergamona muzeo en Berlino, el materialo elfosita de Robert Koldewey inter 1902-14. La rekonstruado finiĝis en la 1930-aj jaroj kaj entenas la dediĉan plaketon. Ĝi altas 14 metrojn kaj larĝas 30 metrojn.

La pordego fakte estis duobla pordo, sed la pli granda pordoparto ne estis rekonstruita pro manko de sufiĉa loko por tio. Oni do povas rigardi la pli malgrandan parton en la Pergamona Muzeo, dum partoj de la granda parto estas rezervitaj.

Partoj de la pordego kaj leonoj de la Procesia Vojo estas videblaj en diversaj muzeoj en la mondo. Nur tri muzeoj havas drakojn, dum leonojn pli multaj.

## Bildaro 

Dosiero:Ishtar-gate-بوابة-عشتار.jpg|Foto pri restaĵoj el la 1930-aj jaroj
Dosiero:Ishtar Gate Dragon.JPG|Uroj kaj drakoj de la pordo, en la Istanbula Arkeologia Muzeo
Dosiero:Pergamonmuseum Ishtartor 02.jpg|Drako
Dosiero:Pergamon Museum Berlin 2007085.jpg|Skribaĵo de Nebukadnecar la 2-a
Dosiero:Berlín - Pergamon - Porta d'Ishtar - Lleons.JPG|Leonoj kaj floroj, dekorintaj la procesian vojon
Dosiero:Ihstar Gate RB.JPG|Reproduktado de pordoparto en Babilono en 2004

Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Pordegoj
Kategorio:Babilono
Tefilino

eta|maldekstre|Tefilino, konsistanta el man- kaj kap-tefilino (dekstre).
**Tefilino** (**תפילין**, el la hebrea **תפילה** *təfila* „preĝo“) aŭ juda preĝrimeno estas juda religia akcesoraĵo dum preĝado, ĝi estas paro da nigraj ledaj „preĝkapsuloj“ kun led-rimenoj, kiuj entenas verkaĵ-rulojn kun surskribitaj bibliversoj. La mana parto estas vindata ĉirkaŭ la pli malforta (ofte maldekstra) kruro (7-foje), mano kaj la fingroj. La leda ujo kuŝas sur la bicepso. La kapa parto estas portata sur la frunto, kunligite per rimeno ĉe la malantaŭa kapoparto. La kapaj rimenfinoj pendas antaŭe, tra la ŝultro. La kapa leda ujo estas dividita je 4 partoj, kaj ĉiuj eroj entenas parton de la pergamenta rulaĵo.
eta|maldekstre|Tefilino. vidita ĉi tie estas leŭtenanto Asael Lubotzky

Ili servas kiel simboloj, rememorigaĵoj pri liberiĝo el la egipta sklaveco de la judoj. Laŭ la juda juro, oni (la judoj) devas porti ilin dum la matenaj preĝoj.

Tradicie, la judaj viroj portas ĝin ekde aĝo de 13 jaroj. Virinoj portas ĝin nur en liberalaj .

Kategorio:Judismo
Saint-Prex

**Saint-Prex** estas svisa komunumo kaj historia urbeto en la Kantono Vaŭdo, malproksima je ĉirkaŭ 22 km norde-oriente de Nyon kaj je ĉirkaŭ 15 km okcidente de Laŭzano, limata norde de rojo *Le Boiron*, limo kun Lussy-sur-Morges kaj Tolochenaz; kaj okcidente de la rojo *Ruisseau des Chenaux*, kiu limas kun Buchillon

La ĉefa urbo estas mezepoka urbeto sur triangula duoninsulo, ĉe la norda bordo de Lago Lemano. Estas ankaŭ la vilaĝoj *Beaufort* kaj *Les Îles*

Ĝia malnova nomo estis "*Basuges*", la nomo "*Saint-Prex*" estas misformigo de *Sanctus Prothasius* (Episkopo en Laŭzano meze de la 7-a jarcento, kiu iĝis en la 18-a jarcento "*Saint-Prothais*"

La najbaraj komunumoj estas okcidente: Buchillon kaj Etoy; norde: Villars-sous-Yens kaj Lussy-sur-Morges; kaj oriente: Lully kaj Tolochenaz.

La kastelo estis verŝajne konstruata je la 13-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* St-Prex (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Saint-Prex

Kategorio:Urboj de Svislando
Sinagogo de Moravia Ostrava

**Ĉefa sinagogo en Ostrava** situis en Moravia Ostrava ekde la jaro 1879 ĝis 1939.

La konstruaĵon por origine 588 kaj pli poste por 828 kredantoj en historiiganta maŭra stilo proponis Franz Böhm. Baza ŝtono estis metita la 20-an de majo 1879 kaj jam la 15-a de septembro de la sama jaro la konstruaĵo estis preta. Karakterizaj fariĝis du turoj finitaj per grandaj kupoloj kun sespintaj steloj.

Solenan inaŭguradon de la sinagogo partoprenis gravuloj sendiference de nacieco kaj kredo. En la solena marŝantaro estis krom aliaj ankaŭ distrikta hetmano el Místek F.&nbsp;Richter, la moraviasilezia distrikta juĝisto C.&nbsp;Simonis aŭ urbestro de la urbo K.&nbsp;Grünwald. Malfermi la sinagogon estis komisiita la hetmano Richter.

Por la nova fasado estis subskribita konkurso por junaj artistoj. En la jaro 1934 poste estis realigita la venka propono de pragaj arkitektoj, kiuj proponis glatan areon kun simbolo de dia leĝo.

Nokte el la 12-a je la 13-a de junio 1939 la ĉefa ostrava sinagogo estis forbruligita kaj fine de aŭgusto de 1939 konstruoficejo eldonis ordonon al malkonstruado. Tiu estis komencita fine de novembro de 1939 kaj finita ĝi estis somere de 1940.

La ĉefan ostravan sinagogon hodiaŭ rememorigas nur memorigtabulo lokigita ĉe enveturejo en malantaŭan alon de magazeno Prior.

Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Ostrava
Moravia Ostrava
Moravia Ostrava
Kategorio:Preĝejoj en distrikto Ostrava-urbo
Taŭrokuro

eta|

eta|Alveno en la areno.
**Taŭrokuro** aŭ taŭrokurigo (hispane **encierro**) estas pelado de taŭroj tra la urbo en certan direkton, plej ofte al la taŭrbatala areno. Por tio oni fermas stratojn per baraĵoj, tiel por la taŭroj restas nur unu ĉefa vojo. La homaj partoprenantoj povas aliri tiun ĉefvojon tra mallarĝajn fendojn en la baraĵoj. La homoj povas la taŭrojn mem peli per falĉitaj gazetoj aŭ mem antaŭkuri aŭ postkuri (foje uzante vergojn) la taŭrojn aŭ fuĝi tra la fendoj.

Post alveno de la areno, la taŭroj ripozas kelkajn horojn kaj vespere oni pikmortigas ilin en kadro de la taŭrbatalo. Post la batalo, oni vendas la viandon kaj oni kradrostas ilin. El la kapoj ofte iĝas trofeo.

La plej konata kaj fama estas la taŭrokurigo en Pamplona, kiu estiĝis en la mezepoko kadre de la festoj honoraj al Sankta Firmiano. Tiun feston eĉ priskribas Ernest Hemingway en la romano *Fiesta*, kiu popularigis la feston eksterlande. Sed simile okazas en aliaj urboj de Hispanio. En urbo Coria de la regiono Ekstremaduro, krom "enferma" taŭrokuro okazas festa aktivaĵo konsistanta en antaŭkuri taŭron ĉu ene de placo ĉu surstrate kie oni liberigas taŭron eĉ dum horoj kaj eĉ dumnokte, dum la pamplonaj taŭrokuro daŭras nur malmultajn minutojn (el 2 al 5).

La taŭrokurigo estas danĝera, ĉiam venas partoprenantoj sub hufojn de la tunaj taŭroj, antaŭ kornoj ktp. Tiu danĝerebleco eĉ kelkajn homojn ankoraŭ instigas je partopreno. Foje danĝero ne venas rekte de la taŭrokornoj, sed de la aliaj kurantoj (foje ebriaj aŭ simple malspertuloj), kiuj povas malekvilibrigi onin kaj faligi aŭ vundi tiun. La lasta morto okazis en Pamplono la 10an de julio 2009.

## Referencoj 
* Ernest Hemingway: *Fiesta*. ISBN 3499226030
* Hispanlingva artikolo *Un joven madrileño muere corneado en el cuarto encierro de Sanfermines* (Madrida junulo mortas kornofrapita je la 4a sanktafermina taŭrokuro).

Kategorio:Taŭrobatalo
Kategorio:Kulturo de Hispanio
Kategorio:Ŝatokupoj
Telegrafisto

eta|200ra|Telegrafo de Chappe
eta|200ra|Konata vertikala morsklavo
**Telegrafisto** estas tiu okupiĝo, kie la laboristo uzas morsklavon por sendi kaj ricevi morsan kodon per telegrafo. La profesio nuntempe jam apenaŭ ekzistas. Dum proksimume 200 jaroj uziĝis diversaj telegrafoj, tial ankaŭ la laboro estis malsama.

## Historio 
La profesio etendiĝis precipe dum regado de Napoleono pro invento de Chappe. La telegrafistoj ne konis la mesaĝon, nur ili imitis la movojn de la antaŭa mekanika telegrafo.

Ekde invento de Morse la telegrafisto konis la mesaĝon, ili kodigis ĝin al Morsa kodo kaj sendis tion al la adresulo. Tie la telegrafisto legis kaj deĉifris la sendaĵon.

Baldaŭe literoskribaj telegrafoj etendiĝis, kie la telegrafisto devis rapide skribi. Komence tiu laboro estas tre peza, ĉar la parte mekanika telegrafo funkciis per mallevo de pezoj. La telegrafisto foje-foje devis levi la pezojn per sia piedo.

Post apero de sparkotelegrafoj la telegrafistoj devis labori ankaŭ per siaj oreloj. Oni denove uzis la morsan kodon. Nuntempe nur radioamatoroj, aviadilaj aŭtomataj sistemoj kaj radiogvidiloj uzas la morsan kodon.

Dume la literoskribaj telegrafoj evoluis al teleksoj. La laboro faciliĝis, virinoj transprenis la laboron. Ĝenerale oni devis sendi po 300 karaktrojn minute.
eta|maldekstra|200ra|Siemens T100: tipa kesta telekso en fermebla tablo, kie jam virinoj laboris

## Famaj telegrafistoj 
* Arne Arnessen
* Arlindo Castor de Lima
* Aleksandro Erjuĥin
* Jack Phillips
* Zózimo Lima
* Telegrafistoj de Titanic

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Telekomunikado
Kategorio:Amatora radio
Germana domo (Ostrava)

maldekstra|eta|250px|Germana domo en Moravia Ostrava
maldekstra|eta|250px|Germana domo en Moravia Ostrava
maldekstra|eta|250px|Germana domo en Moravia Ostrava
**Germana domo** (germane ) situis en Moravia Ostrava en *avenuo Nádražní* n-ro 951. Pri ties konstruado estis decidite en februaro de 1892 kiel reago al aktivecoj de la ĉeĥa loĝantaro, kiu komencis konstrui sian Teatron de Jiří Myron. Parcelo, sur kiu ĝi situis, apartenis al barono Albert Rothschild. La germana ligo avantaĝe aĉetis ĝin kaj samtempe ĝi difinis, ke la prezo por la konstruaĵo ne devus superi 150&nbsp;000&nbsp;florenojn.

La projekton ellaboris konata ostrava arkitekto de juda origino Felix Neumann. Tiu proponis krom alian magazenon Rix, kafejon Café Union (pli poste Teatro de marionetoj), hotelon Gami (pli poste hotelo Royal, en kiu nun estas mensa aŭ vítkovican sinagogon (kiun nazioj forbruligis). Uzita estis en Germanio ŝatata stilo de nederlanda renesanco.

La konstruado daŭris ekde la jaro 1893 ĝis la jaro 1895. Interese aspektanta konstruaĵo kun turetoj kaj ruĝa fasado vekis atentemon de preterirantoj. Krom reprezentigaj spacoj kun granda solena ĉambrego ĝi enhavis ankaŭ restoracion kaj teatran ĉambregon por 600 homoj. La solena malfermo okazis la 2-an de junio 1895. Ĉeĥoj sian Nacian domon malfermis je unu jaro pli baldaŭ kaj al la nova germana centro ili komencis moke diri *Trucburg*.

Dum bombardado kontraŭ Ostrava komence de majo de 1945 la domo estis difektita. Hodiaŭ jam ne eblas precize elserĉi mezuron de la damaĝigo, sed oni scias certe, ke la ostravaj urbestroj la 10-an de majo 1945 decidis pri ties likvido. Ne estas dubinde pri tio, ke forta motivo estis ankaŭ klopodo forigi tiun ĉi, laŭ opinioj de tiama publiko, simbolon de germana orgojleco. Al ties malkonstruo estis intence transportitaj internitaj germanoj. Sed rilate al ilia neĝoja sanstato la malkonstruo plilongiĝis ĝis somero de 1946; finon de la malkonstruado jam devis fari dungitaj ĉeĥaj laboristoj.

Sur la loko de la eksa Germana domo estas nun herba areo. Magistrato de urbo Ostrava tiun ĉi parcelon la 26-an de novembro 2008 vendis al firmao Amádeus Real, kiu volas ĉi tie konstrui novan soci-komercan centron. Saman disvolviĝon volas en kunlaboro kun firmao Ostravica Fashion trafikigi jam longajn jarojn najbaran modan domon Ostravica Textilia.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Germana domo / Deutsches Haus
* Placon de D-ro E. Beneš atendas grandaj ŝanĝoj

Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Ostrava
Kategorio:Domoj en Ostrava
Kategorio:Germana minoritato en Ĉeĥio
Tolochenaz

**Tolochenaz** estas svisa komunumo en la Kantono Vaŭdo, ĉe la bordo de Lago Lemano, malproksima je ĉirkaŭ 25 km norde-oriente de Nyon kaj je ĉirkaŭ 13 km okcidente de Laŭzano. Rojo *Le Boiron* estas ĝia okcidenta limo kun Saint-Prex.

Oni tie kultivas pomarbojn kaj pirarbojn.

La najbaraj komunumoj estas okcidente: Saint-Prex kaj Lully; norde: Chigny kaj oriente Morges.

Audrey Hepburn mortis en Tolochenaz.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Tolochenaz
Préverenges

**Préverenges** estas svisa komunumo en la Kantono Vaŭdo, ĉe la bordo de Lago Lemano malproksima je ĉirkaŭ 29&nbsp;km norde-oriente de Nyon kaj je ĉirkaŭ 8&nbsp;km okcidente de Laŭzano.

Rivero Venoge estas ĝia orienta limo kun Saint-Sulpice. La orienta parto de la komunumo, sur la delto de Venoge estas famkonata ornitologia rezervejo.

La najbaraj komunumoj estas okcidente: Morges; norde Lonay kaj Denges; kaj oriente Saint-Sulpice.

Préverenges estas ĝemelurbo kun:
* 20ra Préveranges, en departemento Cher en Francio

## Vidu ankaŭ 
* Lonay-Préverenges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Préverenges
Oranĝejo

[eta|dekstra|300px|Oranĝejo en Kuskovo, [Moskvo (1760)]]
**Oranĝejo** aŭ **oranĝerio** estas fermata konstruaĵo, ŝirmata kontraŭ la malvarmo, en kiu oni metas, dumvintre, citrusojn (oranĝujojn, citronujojn, mandarinujojn...) aŭ aliajn malvarm-timantajn plantojn (arekacoj...) plantataj en lignaj tinoj, kestoj aŭ pli-malpli grandaj florpotoj.

## Historio 
**Oranĝejoj** estas oftaj kromkonstruaĵoj en la kasteloj kaj riĉaj rezidejoj de la 17-a ĝis la 19-a jarcentoj. Ili originas el la ĝardenoj de la itala Renesanco, kie la teknikoj pri vitro permesis fabriki grandajn kaj klarajn fenestrovitrojn.

La praaj oranĝejoj estis nuraj vitraj konstruaĵoj, eksponataj suden kaj apogitaj sur la ĝardena muro. Ĉar oni pli kaj pli kultivis ekzotajn plantojn, la demando pri oranĝejoj kreskis kaj tiu tipo de konstruaĵo, desegnata de arkitektoj iĝis parto de palacoj, kasteloj kaj luksaj domegoj. La unua oranĝejo estus tiu de Padovo en Italujo.

La eltrovo, fare de André Le Nôtre, de la tekniko pri la transporto de plantoj en kestoj, permesis la uzon de tiu ejo por grandaj arboj, kaj instigis la konstruon de pli grandaj kaj luksaj oranĝejoj. Tiu de la Kastelo de Versailles, konstruata de Jules Hardouin-Mansart, longa je 155&nbsp;m kaj larĝa je&nbsp;13 m, restis la plej granda de 1617 ĝis 1851, kiam estis konstruata la "* Crystal Palace*" de Londono.

## Vidindaj oranĝejoj 
* Kaselo
* Kastelo de Versailles
* Michelstadt
* Erbach (Odenwald)
* Oranĝerio de Gotha
* Oranĝerio de Gera
* Oranĝerio de Kastelo Bendeleben
* Oranĝerio de Kastelo Ebeleben
* Oranĝerio de Kastelo Oranienbaum, unu el la plej grandaj de Eŭropo

Kategorio:Kastela arĥitekturo
Fakultoj de la animo

**Fakultoj de la animo** estas la potencoj apartenantaj al la animo kaj dinamike direktitaj al ĝia efektiviĝo kaj aktiviĝo: la fortoj, do, kiuj ebligas la realiĝon de la psikaj aktivaĵoj. Ili preciziĝas, antaŭ ĉio, laŭ ilia formala objekto (kiel la vero, valoro, ktp) kaj krome laŭ iliaj rilataj agoj kiel memoro, sentemo, volo, sensaj instinktoj, intelekto, sentebleco, ktp.  Tiuj fakultoj ne estas eroj de la animo pro tio ke la animo estas simpla kaj unu. Gravas tial  ke la animo agas pere de ili, do ili ne agas kiel distinktaj kaj izolitaj personoj.

En la skolastika filozofio oni disputis ĉu pli gravas la intelekto aŭ la volo (intelektismo, volismo).

La supraj difino kaj priskribo enkadriĝas en la tradicia filozofio Antikva, skolastika aŭ moderna, sed iuj modernaj filozofioj prezentas aliajn vidpunktojn ĉar elstariĝas la konvinko ke tiuj fakultoj estas simplaj rezultojn de la potencoj de la materio kaj frukto de la evoluo aŭ tiuj fakultoj estas nur la aktiveco sen specifa subkusanta subjekto. Insiatas sur tiu vidpunkto precipe materiismo kaj psikologioj determnismaj kaj strukturismaj, nome kiuj kredas vidi en la aganto nur senkonscian obeon al nekonsciaj impulsoj.

## Eksteraj ligiloj 
Itallingva komento

Platono 

Traktanta pri animaj fakultoj 
Valter Brugger, Philosophisches Wörterbruch, Verlag Herder, Freiburg.

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Religio
Lonay

**Lonay** estas komunumo de la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo en Svislando. La loĝantoj de la komunumo sin nomas "*Les Fourmis*" (*La formikoj* en franca). La komunumo la 31-an de decembro 2009 havis 2397 loĝantojn.

## Geografio 
Lonay situas proksimume 29 km nordoriente de Nyon kaj 9 km okcidente de Laŭzano, en viteja regiono nomita "*La Côte*". La kastelo de Lonay sur la komunuma teritorio estis konstruita en la 17-a jarcento. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Lonay mem la vilaĝeto Roman.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lonay limas en okcidento al Morges kaj Echichens, en nordo al Bremblens, en oriento al Echandens kaj Denges, kaj en sudo al Préverenges.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lonay datiĝas el la jaro 1152 kiel *Lonna*. De 1536 ĝis 1798 Lonay estis parto de la berna voktejo Morges. En la jaro 1803 ĝi estis integrita al la tiam fondita Kantono Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lonay-Préverenges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lonay
624 Hektoro

**624 Hektoro** estas la plej granda troja asteroido konata: 370×195&nbsp;km. Ĝi estas malhela D-tipa asteroido.

## Malkovro 
Malkovris ĝin August Kopff la 10-an de februaro 1907 elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi estas en la grupo da asteroidoj "La Greka Tendaro" kaj iliaj nomoj estas tiuj de grekaj militistoj de la Troja milito, kun nur unu escepto, precize Hektoro (kiu estis troja batalinto).

## Orbito 
Hektoro estas en la punkto de Lagrange L4 antaŭ Jupitero. La grupo da asteroidoj ĉe tiu punkto estas nomata "La Greka Tendaro".

## Ecoj 
Ĝia formo nenormale longa pensigas, ke ĝi estus duopa kontakta asteroido. La observo de la kosmoteleskopo Hubble en 1993, pro tro malgranda angula distingivo, ne permesis pravigi tiun hipotezon.

## Satelito 
dekstra|eta|200px|624 Hektoro kaj ties luno Skamandrio
La 7-a de julio 2006, en la Observatorio W. M. Keck de Mauna Kea oni observis Hektoron per sistemo de adaptiĝema optiko kaj lasera gvidstelo, kies precizo estas 0,06 sekundoj de arko. Tio konfirmis la formon duoblan de Hektoro. Tiu observo ankaŭ malkovrigis ties sateliton, de diametro de ĉ. 12 ± 3&nbsp;km kaj orbitanta kun duona grandakso de 957,5 ± 55,3&nbsp;km , discentreco de 0,31 ± 0,03 kaj orbita periodo de 2.965 tagoj.

En marto 2017, tiu asteroida luno ricevis la nomon de **Skamandrios**, laŭ Skamandrio (greke Σκαμάνδριος), kromnomo de Astianakso: filo de Hektoro kaj Andromaĥo kaj mortigita en de la Troja Milito.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  La enigma mutualo orbito de la duopa troja asteroido 624 Hektoro, de F Marchis *kaj aliaj*
*  Malproksima asteroido montriĝas esti malsimpla malgranda geologia mondo; el la paĝaro de *Keck Observatory* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1907
Mimus

***Mimus*** estas nearktisa kaj neotropisa genro de birdoj de la familio de Mimedoj. Ĝi enhavas la **tipajn mokbirdojn**. En 2007, la genro *Nesomimus* estis enmerĝita en *Mimus* fare de la ''American Ornithologists' Union*.

Estas lokita en la genro la jenajn speciojn:
* Brundorsa mokbirdo, *Mimus dorsalis*
* Bahama mokbirdo, *Mimus gundlachii*
* Longvosta mokbirdo, *Mimus longicaudatus*
* Patagonia mokbirdo, *Mimus patagonicus*
* Ĉilia mokbirdo, *Mimus thenca*
* Blankzona mokbirdo, *Mimus triurus*
* Norda mokbirdo, *Mimus polyglottos*
* Sokora mokbirdo, *Mimus graysoni*
* Tropika mokbirdo, *Mimus gilvus*
* Helbrova mokbirdo, *Mimus saturninus*
* Grandbeka mokbirdo aŭ Mokbirdo de San Andrés, *Mimus magnirostris*

La grupo de *Nesomimus* inkludas la jenajn speciojn:
* Kapuĉa mokbirdo, *Mimus macdonaldi*
* Galapaga mokbirdo, *Mimus parvulus*
* Floreana mokbirdo, *Mimus trifasciatus*
* Sanktakristofora mokbirdo, *Mimus melanotis*

La grupo de specioj *Nesomimus'' estas endemia de la Galapagoj. Tiuj mokbirdoj estis gravaj por la disvolvigo fare de Charles Darwin de la teorio de evoluo per natura selektado.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Darwin's Mockingbirds ; retejo pri la grupo *Nesomimus* fare de Profesoro Robert L. Curry de Villanova University.

Kategorio:Mimedoj
Kategorio:Genroj de birdoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Endemiismoj
Sart-Custinne

**Sart-Custinne** estas vilaĝeto en la belga provinco Namuro en la komunumo Gedinne. Ĝi situas preskaŭ tri kilometrojn nordokcidente de la centro de Gedinne kaj havis 169 loĝantojn (je la 31-a de decembro 2006). Sur la teritorio situas la lageto *Étang de Boiron*.
eta|maldekstra|Kirko Sankta Roĥo
eta|maldekstra|Situo de Sart-Custinne en la komunumo Gedinne

## Esperanto
En Sart-Custinne naskiĝis la esperantisto Germain Pirlot, la elpensinto de la nomo Eŭro.

Kategorio:Belgio
Kategorio:Valonio
Saint-Sulpice VD

**Saint-Sulpice** estas komunumo en la distrikto Okcidento Laŭzana en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3301 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Chavannes-près-Renens situas ĉe la norda bordo de Lago Lemano okcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano. La okcidentan komunumlimon formas la rivero Venoge. La komunumo konsistas el la vilaĝo Saint-Sulpice kaj la kvartalo Les Pierrettes.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,86 km², de kiuj 5,4% estas kovritaj de arbaro, 16,1% servas por agrikulturo kaj 75,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saint-Sulpice limas en nordo al Ecublens VD, en oriento al Laŭzano, en sudo al Lago Lemano, en okcidento al Préverenges, kaj en nordokcidento al Denges.

## Trafiko 
Laŭlonge de la norda komunumlimo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Laŭzano al Ĝenevo. La plej proksima alveturejo al la laŭzana urbobranĉo de la svisa aŭtovojo A1 situas rekte oriente de la komunumlimo en Laŭzano. Pere de la loka busreto de Laŭzano, la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Chavannes-près-Renens datiĝas el la jaro 1228 kiel *Sanctus Surpiscius*. Dum neolitiko en Saint-Sulpice ĉe la lagobordo ekzistis du setlejoj. Dum ekspluatado de gravelo komence de la 20-a jarcento estis trovitaj vasto tombejokampoj el la frua mezepoko kaj la La-Tène-epoko. Dum mezepoko la teritorio nomiĝis *Cheretenges*, kio verŝajne estis la iama komunumnomo. Ĝian aktualan nomon ĝi ricevid de la preĝejo konstruita en la 11-a kaj 12-a jarcento. La preĝejo en la 12-a kaj 13-a jarcento ankaŭ estis konsekrita al Maria Magdalena. En la 12-a jarcento la episkopo de Laŭzano permesis la fondon den malgranda priorejo en Saint-Sulpice. Dum la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la komunumo apartenis al la Voktejo Laŭzano, poste al la Distrikto Morges, ĝis ĝi en la jaro 2008 estis surbaze de la administra reformo de 2006 atribuita al la nova Distrikto Okcidento Laŭzana.

## Vidu ankaŭ 
Aliaj lokoj kun la nomo Saint-Sulpice

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Saint-Sulpice
Arkta leporo

La **Arkta leporo** aŭ **Polusa leporo** (***Lepus arcticus***) estas specio de mamulo kaj lagomorfo de la familio Leporedoj. Ĝi estas unu de la leporoj plej bone adaptataj, kiel loĝanto de la polusaj kaj montaraj regionoj. Ĝi estis iam konsiderata subespecio de la Montoleporo, tamen nun estas konsiderata kiel separata specio.

## Distribuado 
Tiu holarktisa specio loĝas en regionoj kiaj la tundro de Gronlando kaj Skandinavio (Finnlando, Norvegio, Svedio, Danio, Islando), etendaj zonoj de Kanado kaj Alasko. En la nordaj areoj plej proksimaj al la Norda Poluso ĝi estas blanka la tutan jaron, sed kie ties habitato malproksimiĝas el la poluso suden ĝi povas havi bluecan koloron makulitan somere kun restaĵoj de blanko en vosto kaj felŝanĝi al blanka vintre.

## Grando 
Ĝi estas el 8 al 11&nbsp;cm longaj, kaj ties pezo ĉirkaŭas inter 4 kaj 5'50 k.

## Nutrado 
La **Arkta leporo** manĝas ĉefe malgrandajn plantojn. Ili manĝas ties burĝonojn, berojn kaj foliojn, sed ankaŭ viandaĵojn de la kaptiloj kiujn al ili preparas la ĉasistoj. Tiu specio ĝuas bonkvalitan flarkapablon, kaj tiele ĝi detektas vintre la vegetaloj subneĝaj, krom la salikburĝonojn aŭ salikbranĉojn, el kiuj sin nutras.

## Subspecioj 
Oni agnoskas kvar subspeciojn de tiu specio **Arkta leporo** :

* *Lepus arcticus arcticus*
* *Lepus arcticus bangsii*
* *Lepus arcticus groenlandicus*
* *Lepus arcticus monstrabilis*

## Vidu ankaŭ 
* Arkta marborda tundro

Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Tundro
Châtel-Saint-Denis

**Châtel-Saint-Denis** estas svisa komunumo kaj historia urbeto kaj ĉefloko de la distrikto Vevejso en la Kantono Friburgo, malproksima je ĉirkaŭ 10 km norde de Montreux VD kaj ĉ 15 km oriente de Laŭzano (25 km per aŭtovojo).

## Geografio 
La ĉefa urbo de la komunumo situas sur alteco de 810 m s.m.: La plej alta punkto de la komunumo estas la monto *Dent de Lys* sur alteco de 2014 m s.m.. La rivero Veveyse trafluas la komunumon.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj estas: okcidente: Remaufens; nord-okcidente Maracon (en Kantono Vaŭdo); norde: Semsales; oriente: Haut-Intyamon; sude : Blonay, Saint-Légier-La Chiésaz kaj Corsier-sur-Vevey (en Kantono Vaŭdo).

## Historio 
La urbon Châtel-Saint-Denis fonis Amadeo la 5-a de Savojo en la jaro 1296, post kiam li akiris la senjorujon Fruence. Châtel-Saint-Denis fariĝis la centro de samnoma senjorujo, dum Fruence dezertiĝis pli kaj pli. En la jaro 1305 estis finkonstruita la kastelo, kaj en 1336 al la loko estis atribuitaj privilegioj, kiujn konfirmis Aymo de Savojo. En la jaro 1536 Châtel-Saint-Denis submetiĝis al la regado de Friburgo.

En la jaro 1998 estis dum arkeologia fosado trovita paleolitika laborilo el kalkŝtono, kiu datiĝas supozeble el la jaro 14-a jarmilo antaŭ Kristo.

## Ĝemelurboj 
Châtel-Saint-Denis estas ĝemelurbo kun:
* 20ra Volx, en departemento Alpes-de-Haute-Provence en Francio

## Vidu ankaŭ 
* Châtel-St-Denis (stacidomo)
* Aliaj lokoj kun la nomo Châtel

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Châtel-Saint-Denis
* La kastelo de Châtel-Saint-Denis (france, germane)
* Châtel-Saint-Denis en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Bohemia paradizo

**Bohemia paradizo** (ĉeĥlingve **Český ráj**) estas konata turisma regiono en Ĉeĥio, troviĝanta 50 ĝis 90 km nordoriente de la ĉefurbo Prago. Geografie ĝi estas limigita per linioj inter la urboj Mladá Boleslav, Mnichovo Hradiště, Železný Brod, Semily, Nová Paka, Jičín, Kopidlno, Sobotka a Dolní Bousov. En la milde ondiĝanta pejzaĝo harmonie ligiĝas varieco de naturbelaĵoj ("sablorokaj urboj", eksvulkanoj, fiŝlagoj, pinarbaroj) kun multnombraj kulturaj memorindaĵoj - kasteloj, burgoj, pitoreskaj urbetoj kaj vilaĝoj. Ĝuste pro tio jam en la 19-a jarcento gastoj de la banloko Sedmihorky komencis nomi tiun ĉi parton de la lando "Bohemia Paradizo".

La regiono estis en 1955 proklamita kiel la unua naturprotektata regiono en la tiama Ĉeĥoslovakio. La origina amplekso 95 km2 post ampleksigo en 2002 duobliĝis. Krome, pro sia unikeco la regiono estis en 2005 proklamita kiel geoparko de UNESCO (ĝis nun unusola en Ĉeĥio, sed ankaŭ en la novaj landoj de la Eŭropa Unio).

Ĝis nun la regiono estas konsiderata kiel unu el la simboloj de Ĉeĥio kaj ĝi apartenas al turisme plej vizitataj lokoj de la lando.

File:Kost02.jpg| Burgo Kost
File:Schloss Humprecht.jpg|Ĉaskastelo Humprecht
File:Valdštejn (07).jpg | Burgo Valdštejn
File:Lomenice Dlaskova statku.jpg|Eta skanzeno en Bieno de Dlask apud Turnov

File:Troskovice, z Trosek.jpg|Panoramo de la pejzaĝo el la burgruino Trosky
File:Prachauer felsen 03.jpg|Prachovské skály (Rokoj de Prachov)
File:Drábské světničky (23b).jpg|Drábské světničky (Drabaj ĉambretoj)
File:Pekařova brána.jpg|Pekařova brána (Pordego de Pekař) en Vyskeř

## Interesaĵoj 
* Drabaj ĉambretoj
* Pantheon
* Kost

## Rilataj artikoloj
* Protektita pejzaĝa regiono Bohemia paradizo

*
Kategorio:Geografio de Regiono Liberec
Kategorio:Geografio de Regiono Hradec Králové
Kategorio:Turnov
Kategorio:Geografio de distrikto Jablonec nad Nisou
Kategorio:Geografio de distrikto Jičín
Kategorio:Geografio de distrikto Liberec
Kategorio:Geografio de distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Geografio de distrikto Semily
Kategorio:Karkonoŝa cismontaro
Paudex

**Paudex** estas svisa komunumo en la Kantono Vaŭdo,
ĉe la bordo de Lago Lemano, oriente de Laŭzano, kaj trafluata
de la rivero Paudèze.

La najbaraj komunumoj estas: okcidente : Pully norde: Belmont-sur-Lausanne; kaj oriente Lutry.

En Paudex kreskas cedro datigita de 1843.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Paudex
Kisgyalán

**Kisgyalán** [kiŝdjalAn] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. En la loknomo kis signifas: malgranda.
eta|Ronda kirko de Kisgyalán
eta|Kastelo de Kisgyalán

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7279
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Kisgyalán situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Igal troviĝas 16, Dombóvár 17, Kaposvár 19, Sásd 26 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el la mezepoko laŭ tiama ortografio *"Galán"*. Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1807
* parko

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Hács

**Hács** [hAĉ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.
eta|Ruino de mezepoka kirko en Hács

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8694
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Hács situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo el Lengyeltóti. La lasta urbo troviĝas 6, Balatonboglár 18, Igal 27, Marcali 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1828 germanoj refondis la komunumon. En 1867 incendio, en 1905 impona striko okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario
* luterana preĝejo de 1934

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1cs
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.poganyvolgy.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Lutry

**Lutry**, svisa komunumo kaj historia urbeto en la Kantono Vaŭdo, ĉe la bordo de Lago Lemano, oriente de Laŭzano, kaj trafluata de la rivero *Lutrive*, situas en la Vitejo de Lavaux.

Ĝia alteco varias de 373 m al 835 m super marnivelo.

La najbaraj komunumoj estas: okcidente : Paudex kaj Belmont-sur-Lausanne; norde Savigny; kaj oriente Villette (Lavaux). Origine, Lutry kaj Savigny faris nur unu komunumon. Ili disiĝis en 1842.

Lutry entenas urbetojn: *Châtelard-Lutry*, *Corsy*, *La Conversion*, *La Croix (Lutry)*, *Les Echerins*, *Savuit*, kaj *Bossières*.

La kastelo datiĝas de la 14-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Lutry (stacidomo)
* Bossière (stacidomo)
* La Conversion (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Lutry

Kategorio:Urboj de Svislando
Büssü

**Büssü** [buŝu] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 7273
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Büssü situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Igal troviĝas 12, Dombóvár 20, Kaposvár 21, Sásd 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata de romianoj. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1725 laŭ tiama ortografio *"Bese"*. En la 18-a jarcento la komunumo iĝis kampurbo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, klubo de maljunuloj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka kapelo omaĝe al Sankta Triunuo de 1764
* baroka kalvinana preĝejo de 1788
* nobeldomo de Pongrácz [pongrAc]

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Elytrigia repens

***Elytrigia repens***, esperante **kviko** aŭ **rampanta elitrigio**, estas greso de la subfamilio de Pooideae. Ĝi estas staŭda. Ĝi estas trudherbo.

## Priskribo  
eta|maldekstra|Rizomoj
Ĝi estas staŭda. Ĝi altas ĝis 120 cm. Ĝiaj folioj larĝas ĉirkaŭ 5 mm kaj koloriĝas glaŭka verda. Ĝia floraro estas mallarĝa spiko el spiketoj unuopaj sur ĉiu nodo de la akso. Ĝi havas longajn rizomojn, pro kiuj ĝi estas grava trudherbo.

## Parazitoj 
*Ergoto fungo* parazitas ĝian ovarion.

## Eksteraj ligiloj 
* Tela botanica : Elytrigia repens  
* 
* 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Elytrigia
Orci

**Orci** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.
eta|Blazono de Orci

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 7461
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Orci situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kaposvár troviĝas 10, Igal 20, Dombóvár 26, Sásd 29&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 laŭ tiama hungara ortografio *"Orcze"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1959 kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, policano, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo el la 18-a jarcento, en la 20-a jarcento pligrandiĝis
* kalvinana preĝejo de 1847
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
En Orci naskiĝis:
* ministro István Kolber
* pentristo Lajos Kunffy.

## Famaj nomportantoj 
* Béla Orczy
* Emma Orczy
* Lőrinc Orczy

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Orci
* http://maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Fotokompostado

eta|Titolfotokompostilo „staromat“ fotita en la instrupresejo de la instituto por libroscienco de la Johannes Gutenberg-Universitato Majenco.
**Fotokompostado** aŭ **lumkompostado** estas procedo por produkti kompostaĵon, kiu per impresado de skribsignoj helpe de optika (kaj poste optikelektronika) procedo transmetas per videbla lumo la kompostendan signon sur portofilmon.

La lumo trafas tra ŝablono kun negativa skribsigno tra optika sistemo sur filmon aŭ fotopaperon. La fotokompostadon oni ankaŭ nomas „malvarma“ aŭ „senpeza“ kompostado, ĉar oni ne gisas skribsignojn kiel ekz. ĉe linotipado kaj ekzistas malpli mekanikoj limigoj ol ĉe plumbokompostado. Oni povas ekz. komposti signojn unu en la alian aŭ deformi la skribon. La impresado okazas fotomekanike per ŝablono. Fotoelektronikaj variaĵoj nomiĝas lumkompostado kaj laserkompostado, ĉe kiuj ne ŝablono generas la signon, sed katodoradiovalvo aŭ laserradio transmetas la signon sur la fotomaterialon.

Per fotokompostado oni generas reproduktadŝablonojn, kiujn oni post muntado povas uzi por presado laŭ malrekta resp. relieftipa presado.

## Literaturo 
* Sepp Dußler, Fritz Kolling: *Moderne Setzerei*. 4. Auflage. Verlag Dokumentation Saur KG, Pullach 1974, ISBN 3-7940-8703-8.
* Lothar Heise: *Fotosatz — Moderne Textherstellung*. VEB Fachbuchverlag, Leipzig 1988, ISBN 3-343-00377-8.
* Hans Wenck: *Fotosatztechniken*. Beruf+Schule, Itzehoe 1983, ISBN 3-88013-204-6.

Kategorio:Tipografio
Kategorio:Presarto
Fonó

**Fonó** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. La loknomo signifas: ŝpinejo, ŝpinanto.
eta|Blazono de Fonó

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 7271
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Fonó situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Kaposvár troviĝas 16, Dombóvár 18, Igal 19, Sásd 24 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1542. Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, 2 vendejoj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Episkopo Sankta Marteno de 1814
* kastelo de Festetics [feŝtetiĉ]
* fiŝkaptista lago

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Fon%C3%B3_(telep%C3%BCl%C3%A9s)
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Zimány

**Zimány** [zimAnj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Kaposvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 660
* Poŝtkodo: 7471
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Zimány situas sur tre mildaj deklivoj, fine de sakovojo. Kaposvár troviĝas 14, Igal 16, Dombóvár 23, Sásd 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1268 en latina formo *"Terra Zigma"*. En la 16-a jarcento la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Maria) el la 19-a jarcento
* sankta fonto

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.zimany.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Natura abundeco

En kemio, **natura abundeco** (**NA**) estas la abundeco de izotopoj de kemia elemento kiel ĝi estas nature trovata sur planedo. La relativa atompezo (pesita meznombro) de ĉi tiuj izotopoj estas la atompezo listigita por la elemento en la perioda tabelo. La abundeco de izotopo varias de planedo al planedo sed restas relative konstanta kun tempo.

Ekzemple, uranio havas tri nature okazantajn izotopojn: 238U, 235U kaj 234U. Iliaj respektivaj NA estas 99,2745%, 0,72% kaj 0,0055%. Ekzemple, se 100000 uraniaj atomoj estis analizataj, oni devus atendi trovi proksimume 99274 238U atomojn, 720 235U atomojn kaj 6 234U atomojn. Ĉi tio estas ĉar 238U estas multe pli stabila ol 235U aŭ 234U, kiel la duoniĝotempoj de ĉiu izotopoj estas 4,468×109 jaroj por 238U kompare al 7,038×108 jaroj por 235U kaj 245500 jaroj por 234U.

Tamen, la natura abundeco estas influita ankaŭ de probablo de kreado de donita izotopo en nukleosintezo. Ekzemple ĉe samario, la radioaktivaj 147Sm kaj 148Sm estas multe pli abundaj ol stabila 144Sm.

Por radiogeneritaj nuklidoj la natura abundeco estas influita de produktado de donita izotopo per disfalo de la aliaj radioaktivaj nuklidoj, ekzemple ĉe izotopoj de plumbo.

## Dekliniĝoj de natura abundeco 
Oni konkludis el la studo de suno kaj meteoritoj ke nia suna sistemo estis komence preskaŭ homogena je izotopa komponaĵo. Dekliniĝoj de la (evoluanta) galaksia averaĝo, specimeno de kiu estis prenita en la loko kaj tempo de formiĝo de la suna sistemoj, povas ĝenerale esti eksplikitaj per izotopa frakciigo kaj iuj nukleaj disfalaj kaj konvertiĝaj procezoj. Estas ankaŭ indikaĵo de injektoj de mallongdaŭraj (nun estingintaj) izotopoj de apudaj supernovaaj eksplodoj kiuj povis ekigi kolapson de la antaŭsuna nebulozo. De ĉi tie dekliniĝoj de natura abundeco sur tero estas ofte mezurita en partoj por mil (elmilo aŭ ) ĉar ili estas malpli grandaj ol unu centono (%).

La sola escepto al ĉi tio estas la antaŭsunaj grajnoj trovitaj en primitivaj meteoritoj. Ili ĉirkaŭiris la homogenigadon, kaj ofte portas la nuklean subskribon de specifaj nukleosintezaj procezoj en kiuj iliaj eroj estis faritaj. En ĉi tiaj materialoj, dekliniĝoj de la tera natura abundeco estas iam pli grandaj ol 100-foje.

## Vidu ankaŭ 
* Nuklido aperanta pro radioaktiveco

## Eksteraj ligiloj 
* Ernst Zinner (2003) Izotopa aspekto de la frua suna sistemo, *Scienco* **300**:5617, 265-267.
* Stabila elementa izotopa abundeca listo de la NanoSIMS grupo je Vaŝingtonia Universitato 
* Izotopa projekto de Berkeley 
* Serva listo de sciencaj iloj

Kategorio:Izotopoj
Kategorio:Naturo
Ricardo Martinelli

**Ricardo Alberto MARTINELLI BERROCAL** (nask. 11-a de marto 1952 en Panamurbo, Panamo) estas politikisto kaj entreprenisto Panamana kaj la nuna prezidanto de Panamo. Li prezentiĝis en 2004, sed li malvenkis ĉar atingis nur 5,03 % de la voĉoj, dum denove prezentita en 2009 li atingis la 60,3 % de la voĉoj kaj estis proklamita prezidanto.

Kategorio:Panamaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Panamo