open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Damjan Vahen

**Damjan VAHEN SVETINOV** (mortis en 1981) estis slovena poeto kaj pioniero de la esperanta movado en Jugoslavio. Li estis ekde 1935 iom da tempo eldonanto de Verda Revuo kaj inter 1937 kaj 1939 ankaŭ de la ljubljana esperanto-revuo Niaj Vizaĝoj.

Lia unua eldonita verko estis la poemaro "Klic duše" en 1933. Vahen skribis precipe en kaj pri Esperanto. En 1936 Vahen publikigis verketon kun la surskribo "Esperanto je last vsakogar in vseh!" ("Esperanto estas ĉies apartenaĵo") kaj diversaj artikolaroj pri esperanta gramatiko. En 1938 aperis lia traduko en la internacia lingvo de la "Krst pri Savici" ("Bapto Savica"), la granda epopeo de la plej granda nacia slovena poeto Prešeren.

## Originalaj verkoj 
* *Klic duše*, dichtbundel, Ljubljana, 1933
* *Verda revuo : sendependa revuo pri arto scienco kaj amuzo*, Ljubljana (Reslova 29): Damjan Vahen, 1935-1938
* *Esperanto je last vsakogar in vseh!*, Ljubljana : Klub esperantistov, 1936
* *Esperanto-slovnica. Korenska metoda*, Ljubljana : Verda Revuo, 1936
* *Niaj vizaĝoj*, Jaargang 1 nr 1 (jan. 1937)-jrg. 3 nr. 1/2 (feb. 1939), Ljubljana : Konzorcij, 1937-1939
* *Esperanto : slovnica in slovar : korenska metoda*, Ljubljana : Niaj vizaĝoj, 1938
* *Miaj vojoj. Poemoj.* Damjan Vahen Svetinov, Brno
* *Brdo : kratek pregled zgodovine gradu in gospoščine*, Ljubljana : 1940
* *Drobna doživetja*, dichtbundel, Ljubljana : Naši obrazi, 1940
* *Ljubljana : zgodovinski oris*, Ljubljana : Naši obrazi, [1942]
* *Krioj el mallumo : poem kolekto*, dichtbundel, Ljubljana 1963
* *Informator občine Brežice*, Brežice : Zavod za kulturo, 1966
* *Mračni samogovori*, dichtbundel, Ljubljana : 1963

## Tradukaĵoj 
* France Prešeren, *Bapto Savica*, Ljubljana : Niaj Vizaĝoj, 1938 (Tone Kralj, illustrator)

Kategorio:Slovenaj esperantistoj
Kategorio:Slovenaj poetoj
Paraibo (rivero)

**Rivero Paraíba**, ankaŭ nomata "Norda Paraíba", estas la ĉefa rivero de subŝtato Paraibo, Brazilo. Vere estas tri riveroj nomataj "Paraíba", la "norda", la "suda" kaj la "meza". Ĝenerale, kiam oni ne aldonis ion, oni komprenas ke oni diras pri la "norda".

La rivero havas ĉirkaŭ 300&nbsp;km longe, ĝi naskiĝas en montaro Jabitacá en municipo Monteiro je 1079m sur marnivelo, ĝiaj ĉefaj enirriveroj estas Meio, Sucuru kaj Umbuzeiro (rivero). Ĝi eniras Atlantikon en municipo Cabedelo.

Kategorio:Geografio de Brazilo
Seridó (rivero)

**Rivero Seridó** estas en nordoriento de Brazilo, ĝi fluas tra subŝtatoj Paraibo kaj Rio Grande do Norte kaj enfluas riveron Piranhason. Ĝi estas kelktempa rivero, t. e., ĝi havas akvon nur dum kelkaj tagoj en jaro. Ĝi estas grava, ĉar ĝi transiras tre sekan teritorion kaj provizas multajn artefaritajn lagetojn  en la regiono.

Kategorio:Riveroj en Brazilo
Casa Milà

La *Casa Milà*, situanta en la urba distrikto *Eixample* de Barcelono (Passeig de Gràcia No. 92), estis konstruata ekde 1906 kaj finita en 1910 de Antonio Gaudí por la familio Milà. Ĝi estas fama konstruaĵo de la secesia stilo.

La konstruaĵo havas du internajn kortojn, danke al kiuj la loĝejoj ricevas sufiĉe da lumo kaj freŝa aero. Ĝi estas konstruita precipe el betono kaj fero. Ĝi ankaŭ nomiĝas *La Pedrera* (ŝtonminejo) pro sia ŝtona fasado.

En la konstruaĵo estas luataj loĝejoj, sed oni povas viziti kelkajn loĝejojn, kiuj estas meblitaj per originala objektoj de la frua 20-a jarcento. Ankaŭ povas esti vizitata la tegmento kun ĝiaj skulpturoj.

La *Casa Milà* estas monda kultura heredo de UNESCO ekde la jaro 1984 kaj apartenas al la *Caixa de Catalunya* (banko de Katalunio).

Kategorio:Konstruaĵoj de Gaudí
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Katalunio
Kategorio:Konstruaĵoj en Barcelono
Montadas

**Montadas** estas municipo kaj urbo en subŝtato Paraibo. Ĝi havas 4010 loĝantojn (2003) kaj 26 km².
Ĝi estis fondita en 1917 de Manoel Cirino Lira.

## Najbaroj 
* Pocinhos,
* Areial,
* Esperança,
* São Sebastião de Lagoa de Roça;
* Lagoa Seca.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Bayreuth

La urbo **Bayreuth** (; esperantigite  ***Bajreŭto***  aŭ alternative ekde 2000 ***Bajrojto***  situas en la distrikto Supra Frankonio (*Oberfranken*) de la germana federacia lando Bavario kaj estas la administra centro de la distriktaro. Ĝi estas eksterdistrikta urbo (mem posedas distriktajn rajtojn) kaj krome estas ĉefurbo de la ĉirkaŭa distrikto Bamberg. Bayreuth situas proksime de la mezalta montaro Fichtelgebirge. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. Kvankam la urba nomo komenciĝas per la samaj tri literoj kiel la germanlingva nomo de la historia regno Bavario (*Bayern*), la urbo nur ekde la jaro 1810 apartenas al la regno kaj ne ekestis kiel parto de ĝi.

[280px|eta|maldekstra|la [Richard-Wagner-festivalejo]]
Ĝia plej konata civitano estis la komponisto Richard Wagner, pri kiu memorigas pluraj konstruaĵoj en la urbo kaj ĉiujara granda opera festivalo de Bayreuth.

## Princlando 
Ekde 1398 ĝis 1791 ekzistis la princlando Brandenburg-Bayreuth, komence nomata Brandenburg-Kulmbach, regata de branĉo de la hohencolerna dinastio.

## Famuloj 
* Wilhelmine de Prusio, margrafino de Brandenburg-Bayreuth
* Richard Wagner

En Bayreuth mortis:
* hungara violonĉelisto Károly Gianicelli
* aŭstrohungara dirigento János Richter.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* virtuala promeno tra Bayreuth (germanlingvaj paĝoj) 
* Bayreuth-Leksikono (germanlingvaj paĝoj) 
* Historiaĵoj en Bayreuth kaj ĉirkaŭaĵo (germanlingvaj paĝoj)


Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Bavario
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Internacia Ruĝa Helpo

**(Internacia) Ruĝa Helpo** estis komunista helporganizo por financa, morala, jura apogo de movadanoj kaj ties familianoj, viktimoj de faŝismoj. Ĝia unua konferenco okazis en julio de 1924 en Moskvo kaj ĝin partoprenis delegitoj de 22 landoj. La dua konferenco okazis en 1927, la sola monda konferenco okazis en 1932, tiam ĝi havis landajn organizojn en 70 landoj. Plej konataj gvidantoj de la organizo estis J. Marchlewski, Clara Zetkin, J. D. Stasova.

Ĝi estis fondita en 1922 je deklaro de la 4-a Komunista Internacio. La Ruĝa Helpo apogis per nutraĵo kaj mono la familianojn de la arestitaj, enprizonigitaj komunistoj.

Ĝi havis centran gazeton kun nomo MOPR (1927–1933).

La Ruĝa Helpo agadis, kolektis kaŝe monon en multaj landoj. Ĝi ĉesis kaj aliĝis en 1947 al Ruĝa Kruco / Ruĝa Krescento, sed ekz. en Germanio oni refondis organizon kun simila nomo kaj celoj en la 1970-aj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* germana Ruĝa Helpo

Kategorio:Humaneca helpo
Imre Sallai

**SALLAI Imre** [ŜAllai] (17-an de decembro 1897 Erdőfüle - 29-a de julio 1932 Budapeŝto) estis oficisto, komunisto en Hungario, kiun oni ekzekutis laŭ falsaj akuzoj. Li estis *martiro* por la socialisma Hungario (1949-1989).

Li agadis komence kontraŭ la unua milito kaj propagis la rusan ekzemplon. La hungara polico arestis lin la 6-an de majo 1918, sed la aŭtuna burĝa revolucio liberigis lin. Li estis ano ekde la fondo de la Hungara Komunista partio.

Li havis diversajn politikajn funkciojn dum la Hungara Sovetrespubliko. Post malvenko de la sovetrespubliko, li agadis en diversaj komunistaj organizoj en Vieno, ekde 1928 en Moskvo (ekz Internacia Ruĝa Helpo).

Li revenis al Hungario en 1929 kaj 1931. Li ellaboris la taskojn de la neleĝa gazeto kaj agraran politikon de la KP.

Oni arestis lin la 15-an de julio 1932 kun aliaj komunistaj gvidantoj pro falsa akuzo je teroratako ĉe Biatorbágy. Li kaj Sándor Fürst estis statarie mortpunita kaj oni ekzekutis ilin je la 29-an de julio 1932, spite al la internaciaj kaj hungaraj protestoj.

## Literaturo 
* Domokos István: Sallai István és Fürst Sándor pere (Bp., 1962)
* Gelléri, Andor Endre: Ekzekuto de ukrainoj: omaĝe al la memoro de Sallai kaj Fürst (Tradukis Tibor Papp)
Hanôk: Libro de Ĥanoĥ
* Mesterházi Lajos: A haza - Hősök voltak (novelaro, Bp., 1956)
* Illyés Gyula: Micsoda alkony
* Radnóti Miklós: Tört elégia (verso)
* Pesold Ferenc: Újpesti ház (r., Bp., 1981)
* Máté György: Távirat éjfélkor (r., Bp., 1962)
* Nádass József: Sallai (verso, Márciusi szél Bp. 1959)
Areial

**Areial** ( 07º02'52" S, 35º55'51" O) estas municipo kaj urbo de Paraibo (Brazilo), en subregiono Orienta Curimataú. En 2005 ĝi havis 6.028 loĝantojn en 67 km². Ĝi estis fondita ĉirkaŭ 1915, kiam bienistoj el Alagoa Nova migris al Esperança, kun la nomo *Oriá*, en 1917 sekretario de episkopo de Campina Grande eraris la nomon de la vilaĝo en dokumento kaj de tiam, oni nomas la urbon "Areial".

## Najbaroj 
* Montadas,
* Pocinhos,
* Esperança,
* Algodão de Jandaíra.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Esperança (Paraibo)

**Esperança** (vorto kiu signifas "Espero") ( 07º01'22" S, 35º51'36" U
) estas municipo kaj urbo de subŝtato Paraibo (Brazilo) en subregiono Agreste Paraibano. En 2004 ĝi havis 28.459 loĝantojn en 165&nbsp;km² (loĝdenso ĉ. 172 loĝ/km²).

Ĝi estis fondita en 1860 kun nomo **Barnabuié**, post, en 1872 ricevis la "kristana" nomo **Boa Esperança** (Bona Espero), en 1908 ĝi iĝis paroĥejo kaj en 1925 iĝis urbo.

Krom urbo, en la municipo estas vilaĝoj **Massabielle** kaj **São Miguel**.

## Najbaroj 
* Algodão de Jandaíra;
* Remígio;
* Montadas;
* Areial;
* Alagoa Nova;
* São Sebastião de Lagoa de Roça;
* Pocinhos.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Sándor Fürst

**FÜRST Sándor** [Furŝt ŜA:ndor] (27-an de novembro 1903, Rum – 29-an de julio 1932, Budapeŝto) estis hungara oficisto, komunista politikisto. Li laboris en la fabriko *Ruggyanta* (rezino), agadis en socialdemokrataj sindikatoj. Li estis ano de la Hungara Komunista partio ekde 1926. Oni plurfoje arestis lin ekde 1928, sed ne povis enprizonigi lin (sede li estis maldungita). Li agadis en la komunista movado kaj estis arestita post eksplodigo de la fervoja ponto en Biatorbágy. La stataria juĝistaro juĝis lin je morto kaj li estis ekzekutita kun Imre Sallai.

Kontraŭ la juĝo protestis la hungara poeto Attila József per flugfolio, kiun li verkis kun Gyula Illyés.

## Literaturo 
* Gárdos Miklós: Két ősz között (Bp., 1959)
* Mesterházy Lajos: A haza. Hősök voltak (novelo, Bp., 1956)
* Pesold Ferenc: Újpesti ház (r. Bp., 1961)
* Gelléri Andor Endre: Ekzekuto de ukrainoj: omaĝe al la memoro de Sallai kaj Fürst (Tradukis Tibor Papp)
Biatorbágy

**Biatorbágy** [BiatorbAdj] estas nova urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en Pest (departemento), en Distrikto Budakeszi.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Biatorbágy situas en baseno, kiun brakumas NOk-SOr la Montaro Buda. Fervojo inter Budapeŝto kaj Vieno jam trairas la urbon.

## Historio 
Dum la historio estis du apartaj vilaĝoj: **Bia** kaj **Torbágy**. La fervojo inter Budapeŝto kaj Vieno preteriris la vilaĝojn. Oni faris komunan haltejon por ambaŭ vilaĝoj, tial ĝi havis la nomon Bia-Torbágy. La nomo tiel iĝis konata, multaj supozis, ke tio estas unu vilaĝo. Fine ili kuniĝis kaj en 2007 ricevis la rangon urbo.

## Vidindaĵoj 
* Plej fama konstruaĵo de la vilaĝo estas la (hodiaŭ jam ne uzata) duobla fervoja viadukto. (La fervojan ponton eksplodigis en 1931 Matuska Szilveszter)
* Nyakas-kő kaj ĉirkaŭaĵo
* Kasteloj Metternich kaj Szily (sili)
* Kapelo omaĝe de Sankta Vendelo
* romkatolika Preĝejo de Sankta Anna (Biatorbágy)
* Kalvinana preĝejo (Biatorbágy)

## Famuloj 
* en Bia naskiĝis:
** Ferenc Juhász (poeto)
** Gyula Juhász (historiisto)
** inĝeniero Endre Vladár
** juristo Gábor Vladár
** oficiro Sándor Tanárky
** pentristo Simon Hantai
* en Torbágy naskiĝis psikologo Anna Géczy

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo
* [http://www.vendegvaro.hu/5-293 ] 
* [http://www.iranymagyarorszag.hu/info/biatorbagy/ ]
* Viadukto kaj geokeĉado
eta|maldekstre|
eta|
Soledade

**Soledade**  estas municipo kaj urbo de subŝtato Paraibo (Brazilo). La municipo havas 12.334 loĝantojn en 631,96 Km², 8.729 homoj loĝas en la urbo kaj 3.605 en bienzono.

La urbo estis fondita en 1864 de Pastro Ibiapina, en 1879 ĝi iĝis distrikto, en 1885, municipo. En 1934 akiris statuson de urbo.

## Najbaroj 
* São Vicente de Seridó;
* Olivedos;
* Pocinhos;
* Juazeirinho;
* Gurjão;
* Boa Vista (Paraibo).

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Boa Vista (Paraibo)

**Boa Vista** () estas municipo kaj urbo de subŝtato Paraibo (Brazilo). Ĝi havas 5.232 loĝantojn, 2.817 en la urbo kaj 2.415 en bienzono. La municipo havas 477 km².

Ĝi estas fondita en 18-a jarcento de judoj kiuj fuĝis de Portugalio, ĝis la 21-a jarcento ne estis kristana paroĥestro en ĝi. Du foje la popolo de **Boa Vista** defiis la katolikan episkopon de Campina Grande kaj katolikan paroĥestron de Pocinhos, kiam ili kondamnis judajn morojn, malpermesante kristanajn diservojn en vilaĝo. Boa Vista akiris statuson de urbo nur en 1994.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Valea Vinului (Satu Mare)

**Valea Vinului** [valja vinuluj] (hungare: **Szamosborhíd**) estas komunumo en Rumanio oriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi Măriuș, Roșiori kaj Sâi.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 242 loĝantojn (rumanoj); en 1992 900 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1512. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
*Livia Bacaru (10-a de novembro 1921 – Bukareŝto, 11-a de aŭgusto 1999): rumana tradukistino, bibliologino.
*Ervin Mikó (28-a de aŭgusto 1919 – Kluĵo, 23-a de aŭgusto 1997): hungara raportisto, redaktoro.http://www.uniuneascriitorilor-filialacluj.ro/detalii_membrii_639_MIKO-Ervin.html

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Valea Vinului jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Olivedos

**Olivedos** ( 06º59'27" S, 36º14'38" U) estas municipo kaj urbo en subŝtato Paraibo (Brazilo) en subregiono Curimataú Ocidental. Ĝi havas 3.133 loĝantojn en 318 km². La nomo "Olivedos" signifas "olivarbaroj", sed ne estas, kaj neniam estis, eĉ unu olivarbo en la municipo. Tre eble la nomo estas misformo de "Oliveiras", familinomo de lokaj terposedantoj en 17-a jarcento.

En Olivedos, oni gvidis Esperanto-kurson ĉirkaŭ 1990.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Algodão de Jandaíra

**Algodão de Jandaíra** () estas municipo kaj urbo en subŝtato Paraibo (Brazilo) en subregiono Curimataú Ocidental, kiu havas 2282 loĝantojn en 220&nbsp;km². En 1997 **Algodão de Jandaíra** iĝis distrikto, la municipo estis kreita en 2004, antaŭ ĝi apartenis al municipo Remígio.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Barra de Santa Rosa

**Barra de Santa Rosa** ( 06º43'12" S, 36º03'39" U, 458 m sur marnivelo) estas municipo kaj urbo en subŝtato Paraibo (Brazilo) en subregiono Curimataú Ocidental. La municipo havas (2003) 12329 loĝantojn en 825 km².

En la urbo loĝas 6814 homoj, kaj ĝi estis fondita en 1888.

Kategorio:Municipoj de Paraibo
Sanislău

**Sanislău** - jen rumane, prononco , hungare: **Szaniszló**, prononco [sanislo:] - estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Carei. Apartenas al ĝi administre la vilaĝoj Horea kaj Marna Nouă.

Sanislău havas fervojan stacion ĉe la linio inter Valea lui Mihai kaj Satu Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4 822 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 estis 3 690 (rumanoj, 45&nbsp;% da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1306. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Szaniszló apartenis al Hungario (*Szatmár*).

Ĝis 2004 apartenis al ĝi ankaŭ Berea, Ciumești kaj Viișoara.

## Fontoj 
## Gravaj personoj 
* Liviu Borlan (n. 7-a de julio 1936): komponisto, orkestrestro.
* Costa Carei, familinomo *Coriolan Coltău* (9-a de decembro 1909 – Bukareŝto, 1970): poeto, tradukisto.
* Károly Szentgyörgyi Jordán (Nagykároly, 4-a de novembro 1849 – Sanislău, 14-a de junio 1927): romkatolika eklezia verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Sanislau jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto
Dosiero: Sanislau_SM_Center.JPG|La centro de Sanislău

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Odoreu

**Odoreu** [odoreŭ] (hungare: **Szatmárudvari**) estas komunumo en Rumanio oriente de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 1 849 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 4 580 (rumanoj, 23&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1335. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szatmár vármegye). Administre apartenas al ĝi Berindan, Cucu, Eteni, Mărtinești kaj Vânătorești.

Pli ol 80&nbsp;% de la komunumaj loĝantoj vivas en la komunuma sidejo. La vilaĝoj Eteni kaj Cucu (kiu unuiĝis kun Mărtinești) formale tute ne havas loĝantojn.

Tra Odoreu iras la fervojo de Satu Mare al Dej. Preter la vilaĝo fluas la rivero Someș. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Odoreu jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Doba

**Doba** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Doba (Satu Mare) estas vilaĝo en Distrikto Satu Mare.
*Doba (Dobrin) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Doba (Hungario) estas vilaĝo en Hungario.

*Doba (Ĉado)
Vranov (burgo)

:*Eble vi serĉas Panteonon.*

eta|maldekstra|Vranova kresto, Kopanina kaj Vranové el Chleviště kaj burgo Vrano el deklivo de Sokol
**Vranov** (alie ankaŭ **Skála**, **Skály**, **Malá Skála** aŭ **Pantheon**) estas burgo situanta en regiono nomata Ĉeĥa paradizo en Vranové 2.díl proksime de Malá Skála. Ĝi staras alte sur kruta roko super rivero Jizera kaj ĝi estiĝis komence de la 15-a jarcento kiel burgo Vranov, unu el lastaj burgoj de tiu ĉi regiono. Sed jam komence de la 16-a jarcento oni notas la burgon kiel forlasita. La longeco de la burgo ankaŭ kun antaŭburgejo faras 400 metroj, kio faras el ĝi la plej longan kaj la plej komplikan rokburgon en Bohemio kaj Moravio.

En la burgo okazis la plej grandaj ŝanĝoj en la unua duono de la 19-a jarcento. Tiam la sinjorujon aĉetis František Zachariáš Römisch, kiu en ruinoj de la burgo lasis dislokigi romantikajn monumentojn kaj mohilojn celebrantaj signifajn personecojn, poetojn, verkistojn, heroojn, ĉeĥajn regintojn aŭ vojedukojn. La eksan burgon li poste nomigis Pantheon.

Ĝis hodiaŭ konserviĝis pli granda parto de Ĉambrego de tri imperiestroj, kiu celebrigas memoron de venko de aliancanaj soldataroj super Napoléon en batalo de nacioj (ĉe Leipzig) en la jaro 1813. La tuta labirinto de la rokburgo kreas miksaĵo de vojetoj, niĉoj kaj kavernetoj.

Dominaĵo de Pantheon estas novgotika somerrestadejo el la jaro 1826.

Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Jablonec nad Nisou
Kategorio:Burgoj en Bohemia paradizo
Kategorio:Rokburgoj
Kategorio:Pereintaj burgoj en distrikto Jablonec nad Nisou
Kategorio:Burgoj en Ještěda-kozákova montodorso
Kategorio:Konstruaĵoj en Malá Skála
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 15-a jarcento
Pișcolt

**Pișcolt** [piŝkolt] (hungare **Piskolt**, germane **Pischkolt**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Carei. Administre apartenas al ĝi Resighea kaj Scărișoara Nouă.

Tra Pișcolt pasas la nacia vojo DN19 inter Carei kaj Valea lui Mihai. La plej proksima fervoja stacio estas en Resighea.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2663 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 2643 (rumanoj, 28&nbsp;% da hungaroj).
 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1329. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
 
## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj
*István Pálúr, verkisto, publicisto
*Pál Sárváry, filozofo
*Béla Szabó (n. 20-a de septembro 1935), agronomo
*Tünde Vaszi (n. 18-a de aprilo 1972), atletino (longosaltanto)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Piscolt jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Piscolt_SM_center.JPG|La centro de Pișcolt

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Hřensko

**Hřensko** estas municipo situanta en distrikto Děčín en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). Tio estas limvilaĝo situanta sur kunfluejo de riveroj Kamenice kaj Elbo kaj ĝi estiĝis iom post iom ekde la 15-a jarcento kiel strategia komerca loko. La vivo de hodiaŭa vilaĝo, situanta en ĉirkaŭaĵo de teritorio Elba grejsmontaro kaj Ĉeĥa Svislando, estas tute koncentrita al turismo.

En aŭgusto de 2002 trafis la tutan vilaĝon ampleksa inundo, kiam estis trafita la tuta Hřensko, kaj en januaro de 2003 la vilaĝon trafis plia inundo, firmigita per frostoj.

Alloga celo por turistoj estas trafiko de pramoj sur rivero Kamenice.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Hřensko**
* Mezná kaj refreŝigeja domaro Mezní Louka

## Ĉirkaŭaĵo 
* Pravĉica pordego

## Vidu ankaŭ
* Ekstremaj punktoj de Ĉeĥio

## Pluaj fotoj 

Hřensko 01(js).jpg|Hřensko
2017-06-02 Hřensko.jpg|Hřensko
Hrensko Hotel Labe 10926.jpg|Hřensko, hotelo Labe
Hrensko Hotel Labe.JPG|Hřensko, hotelo Labe
Hotel Labe, Hřensko, okres Děčín.jpg|Hřensko, hotelo Labe


Kategorio:Municipoj en distrikto Děčín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Děčín
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Setlejoj en Elba Grejsmontaro
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Pomi

**Pomi** [pomj] (hungare: **Remetemező**) estas komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 1 661 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 estis 1 245 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1407. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Aciua, Bicău kaj Borlești.

Pomi situas en la valo de rivero Someș, kiu tie estas la limo al distrikto Maramureș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
*Vasile Grumaz (n. 5-a de oktobro 1933): pentristo.
*Gavril Ștrempel (n. 8-a de septembro 1926: historiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero:Pomi jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Dobolț

**Dobolț** [dobolc] (hungare: **Dabolc**, germane: **Dobolt**) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Halmeu.

Dobolț situas unu kilometron de la limo al Ukrainio. La distrikta vojo DJ109M ligas ĝin al Halmeu kaj al la nacia vojo DN1C.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 498 loĝantojn (hungaroj); en 1992 345 (rumanoj, 84&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1323. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Ugocsa*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
*Károly Kürthy (21-a de novembro 1887 – 27-a de aŭgusto 1957, Debrecen) – poeto, reformit-protestanta pastro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Drabaj ĉambretoj

**Drabaj ĉambretoj** (ĉeĥe **Drábské světničky**) kun eksa rokburgo estas regiono de 7 rokgrejsaj blokoj en rokurbo Příhrazy. Ili situas en katastra teritorio Dneboh, proksimume 7 km de Mnichovo Hradiště.

En la teritorio de Drabaj ĉambretoj foje estadis fortikigita malnovslava burgejo. Arkeologiaj trovaĵoj pruvas, ke la burgo estiĝis iam en la 13-a jarcento. Ties konstruintoj lerte eluzis terenon al ĝia lokigo kaj la burgo estis danke al sia nealirebleco siatempe preskaŭ nekonkerebla. Ĝi estis kunigita kun pluaj rokblokoj per lignaj pontetoj. Sur rokoj estis konstruitaj ŝtuparejoj kaj irejoj. En la rokoj estis iom post iom elhakitaj ĉambroj, multfoje ankaŭ plenigitaj per lignaj alkonstruaĵoj kaj palisadoj. En la rokoj ĝis hodiaŭ restis restaĵoj de 18 ĉambretoj aŭ tute aŭ parte elhakitaj en la grejsan rokon kaj spuroj post sep lignaj konstruaĵoj kaj ses pontaj konstrukcioj kunigantaj la unuopajn rokblokojn. Iom post iom ĉi tie estis konstruita la tuta soldata defendsistemo plenigita je loĝĉambroj, preĝloko kun predikejo, arestejo kaj gardistejo. En la tempo de kontraŭreformado ĉi tie kaŝis sin protestantoj. Post batalo ĉe Lipany la tuta sistemo komencis dezertiĝi. Sed Drabaj ĉambretoj havis sian signifon ankaŭ en la 20-a jarcento, kiam en la elhakitaj ĉambroj kaŝis sin partizanoj. Ankaŭ ĉi tie vivis kelke da jaroj malriĉularo.

## Pluaj fotoj

Drábské světničky (23).jpg|Drabaj ĉambretoj
Drabske svetnicky9.jpg|Vido el Drabaj ĉambretoj

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Pereintaj burgoj en distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Rokburgoj
Kategorio:Burgoj en Jiĉina montetaro
Kategorio:Burgoj en Bohemia paradizo
Kategorio:Rokurboj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj en Mnichovo Hradiště
Kategorio:Geoparko Bohemia paradizo
Kategorio:Belvidejoj en Bohemia paradizo
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Kategorio:Montogrimpistaj lokoj en Mezbohemia regiono
Halmeu

**Halmeu** [halmeŭ] (, , Ĥalmin) estas komunumo en Rumanio orient-nordoriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Băbești, Dobolț,  Halmeu Vii kaj Mesteacăn.

Ĝis la 2005-03-24 apartenis al ĝi ankaŭ Porumbești kaj Cidreag.

## Loĝantaro
En 1910 Halmi havis 3 455 loĝantojn (hungaroj); en 1992 4 272 (rumanoj, 40&nbsp;% da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1217. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Halmi apartenis al Hungario, al la departemento Ugocsa kaj al la distrikto Halmi, kies distriktejo ĝi estis. Halmeu estas voja (DN1C) kaj fervoja (Satu Mare – Korolevo) limotransirejo al Ukrainio.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
*Ákos Buttykay (22-a de julio 1871 – Debrecen, 26-a de oktobro 1935): komponisto.
*Gabriella Darvasné Taub (n. 17-a de majo 1930): koreografino, baletmajstrino, dancpedagogino.
* Károly Gergely (8-a de januaro 1837 – Nagybánya, 17-a de aŭgusto 1889): tradukisto, pedagogo, reformita pastro. 
*István Görbe (n. 19-a de aprilo 1935): publicisto, folkloristo, tradukisto.
*István Juhász (n. 6-a de majo 1946): verkisto, dramaturgo.
*Pál Kótay (21-a de septembro 1910 – Târgu Mureș, 25-a de decembro 1986): kuracisto, medicinhistoriisto, universitata profesoro.
* András Makó pentristo
*Vince Mészáros, d-ro. (11-a de novembro 1913 – ?): teknikhistoriisto, muzeologo.
*Alice Petróczy (26-a de februaro 1900 – Zuriko, 26-a de januaro 1951): aktorino.
*István Szentpáli, urbestro de Miskolc
*Janka Szentpály, *Szabó Józsefné* (?, 1831 – Budapest, 5-a de majo 1908): verkistino.
*Aladár Tamás (10-a de marto 1899 – Budapest, 17-a de oktobro 1992): poeto, verkisto, redaktoro.
*János Taub ( – : reĝisoro, aktorpedagogo.
*István Vígh (n. 13-a de aŭgusto 1936): pentristo, skulptisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Halmeu jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Păulești (Satu Mare)

**Păulești** [pəŭleŝtj] (hungare: **Szatmárpálfalva**) estas komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Amați, Ambud, Hrip, Petin kaj Rușeni.

En la centra vilaĝo Păulești loĝas malpli ol 20&nbsp;% de la komunumanoj. Amați kaj Ambud havas pli da loĝantoj, sed Păulești, proksima al la urbo Satu Mare, estas pli bone atingebla. En ĝi kuniĝas la distriktaj vojoj DJ193 kaj DJ194.

## Loĝantaro
En 1910 la centra vilaĝo havis 327 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 780 (rumanoj, 41&nbsp;% da hungaroj) kaj en 2002 849. Kompare, la tuta komunumo en 2009 havis 5 101 loĝantojn kaj en  havis .

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1379. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár*).
 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare

Dosiero: Paulesti jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Cehal

**Cehal** [ĉehal] (hungare: **Oláhcsaholy** aŭ pli koncize **Csaholy**) estas komunumo en Rumanio 10&nbsp;km sude de Tășnad. En 1910 ĝi havis 1 421 loĝantojn (rumanoj), en 1992 estis 1 186 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia unua mencio skriba estas el 1330. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cehăluț kaj Orbău.

Cehal limas okcidente al distrikto Bihor kaj sude al distrikto Sălaj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 

Dosiero: Cehal jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Dorolț

**Dorolț** [dorolc] () estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Atea, Dara kaj Petea.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 500 loĝantojn (hungaroj); en 1992 1 402 (rumanoj, 88&nbsp;% da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1314. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Dorolt jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Lazuri (Satu Mare)

**Lazuri** [lazurj] (hungare: **Lázári** [la:za:ri]) estas komunumo en Rumanio norde de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bercu, Nisipeni, Noroieni, Peleș kaj Pelișor.

La vilaĝo Lazuri estas inter la malmultaj rumanaj vilaĝoj, kies loĝantaro kreskis inter la censoj de 2002 kaj 2011; eble pro la proksimeco al la urbo Satu Mare, kiu situas ses kilometrojn sude.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 322 loĝantojn (hungaroj); en 1992 2 336 (rumanoj, 80&nbsp;% da hungaroj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1261. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Lazuri jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Biserica_din_Lazuri.jpg|Preĝejo en Lazuri

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Pir

**Pir** (hungare: **Szilágypér**) estas komunumo en Rumanio norde de Marghita. Ĝi situas rande de distrikto Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Pir Nou kaj Sărvăzel.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2194 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 1721 (rumanoj, 62&nbsp;% da hungaroj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas en 1387. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Közép-Szolnok*, poste *Szilágy*). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Tamás László Béczy (n. 12-a de novembro 1921 – ): biologo, ĉefmuzeologo en Oradea.
* Ézsaiás Budai: kalvinana episkopo
* Ferenc Budai: kalvinana pastro

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare

Dosiero: Pir jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Livada (Satu Mare)

**Livada** (jen rumane, hungare **Sárköz** [ŜA:Rkøz], germane *Wiesenhaid* [VI:zenhajt]) estas urbo en Rumanio nordoriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Adrian (Livada), Dumbrava kaj Livada Mică.

Livada estis deklarita urbo en la jaro 2006. Ĝi situas ĉe la fervoja linio de Satu Mare al Bixad kaj ĉe la eŭropa vojo E58 inter Halmeu kaj Baia Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 502 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 estis 5 187 (rumanoj, 76&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1270. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario *(Szatmár*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* Kálmán Fodor (Majsamiklósvár, 6-a de novembro 1929 – Livada, 29-a de junio 1980): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Livada jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Bis.gr.cat.Livada.jpg|Preĝejo en Livada

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Vetiș

**Vetiș** - [vetiŝ] ( [veteŝ],  [viteŝ] - estas komunumo en Rumanio okcidente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi Decebal kaj Oar. 

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 771 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 3 025 (rumanoj, 28&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002, 2.183 (48,8&nbsp;%) el la 4.475 loĝantoj deklaris sin etnaj rumanoj, 2.053 (45,9&nbsp;%) hungaroj. El la tri vilaĝoj Decebal tiam estis pliparte ruman-etna, Oar pliparte hungar-etna kaj Vetiș miksita. En Decebal vivis ankaŭ cento da ukrainoj.

## Historio
La unua mencio skriba de Vetes estas el 1238. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare

Dosiero: Vetis jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Viile Satu Mare

**Viile Satu Mare** - [viile satu mare],  [satmarhedj], , en la regiona dialekto de la transilvaniaj saksoj *Sakmarer Weibearg*

En la censo de 2002 la 2 059 loĝantoj de la vilaĝo Viile Satu Mare deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

En la aliaj vilaĝoj ekster la komunuma sidejo preskaŭ ne vivis hungaroj, tiel ke ilia parto en la tuta komunumo estis nur 46,1&nbsp;%. Sur la dua loko estis la rumanoj kun 41,6&nbsp;%. La lingvo plej parolata estis la rumana, kun 47,6&nbsp;%.

## Referencoj 
## Renomaj personoj 
* Erzsébet Krüzselyi (Máramarossziget, 21-a de marto 1875 – 15-a de oktobro 1953): poetino.
* Géza Páskándi (18-a de majo 1933 – Budapeŝto, 15-a de majo 1995): poeto, dramverkisto, eseisto ekde 1974 en Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunumestra retejo
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Viile Satu Mare jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Bandaĝo

249x249px|eta|Bandaĝo sur mano
[eta|[Aĥilo bandas Patroklo. Tondo de atika ruĝfigura kylix, ĉ. 500 a.K., de Vulci.]]
**Bandaĝo** estas longa tola strio por ĉirkaŭvolvi aŭ senmovigi vunditan korpoparton.

Oni uzas bandaĝon ankaŭ fine de kabloj por bari disiĝon de eroj.

Kategorio:Unua helpo
Primara prizorgo

eta|Primara prizorgo povas esti provizita en centroj de komunuma sano
En medicino, **primara prizorgo** estas koncepto uzata por saneca provizanto kiu agas kiel una punkto por konsulto de ĉiuj pacientoj. Ĝenerale, , *primara prizorgaj kuracistoj * baziĝas ĉe la komunumo, opozia al la hospitalo. Alternativaj nomoj por tiu ĉi kampo estas **ĝenerala medicino** kaj **familia medicino**, kvankam la konceptoj ne estas sinonimaj.

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Ĝenerala medicino
Kategorio:Sanservo
Orihuela

eta|Orihuela.
**Orihuela** [*pron.* oriŭela] estas urbo kaj municipo lokigita en la suda ekstremo de la provinco Alikanto, Hispanio. Ĉefurbo de la komarko Vega Baja del Segura, limante kun la najbara Murcia Regiono. Ĝi havas areon de 365.4 km2 kaj laŭ la censo de 2005, 75.009 loĝantoj. Orihuela estas la sesa urbo plej loĝata en Valencilando. La rivero Segura trairas la urbon.

## Vidu ankaŭ 
* Torrevieja
* Orihuela Miguel Hernández (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.orihuela.es/
* Informoj pri Orihuela, plurlingva 


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Valencilando
Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
Vama

**Vama** - jen rumane, hungare *Vámfalu*,  - estas vilaĝo kaj komunumo en Rumanio sudokcidente de Negrești-Oaș. En 1910 Vámfalu havis 2 190 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 3 866 (rumanoj, 27&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1270. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Szatmár.

Tra Vama pasas la nacia vojo DN19 kaj la fervojo inter Negrești-Oaș kaj Orașu Nou.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

==Vilaĝoj pri *vám* (= dogano) en la Hungara reĝlando==   

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Vama jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Universitato de Tampere

eta|Nova konstruaĵo Pinni de la universitato
La **Universitato de Tampere** () estas unu el grandaj universitatoj de Finnlando. Ĝi havas proksimume 15 000 studentojn kaj ses fakultatojn:
* Humanisma (fondita en 1964),
* Informaj sciencoj (2001),
* Pedagogia (1974),
* Komerco kaj administrado (1965),
* Medicina (1972),
* Sociscienca (1949).

La kampuso de la universitato situas en la urbocentro de Tampere, sed la universitato havas agadon ankaŭ en urboj Hämeenlinna, Pori kaj Seinäjoki.

## Historio 
La universitato estas fondita surbaze de Popola altlernejo kies agado komenciĝis en Helsinki en 1925. Ekde 1930 ĝia nomo estis Socia Altlernejo (finne *Yhteiskunnallinen korkeakoulu*, YKK). En 1956 la urbo Tampere kaj la altlernejo interkonsentis pri la translokiĝo de la altlernejo al Tampere kaj 1960 la translokiĝo realiĝis. La altlernejo ricevis nomon Universitato de Tampere en 1966 kaj ĝi fariĝis ŝtata altlernejo en 1974.

La rektoro de la universitato estas Krista Varantola.

## Ligoj 
http://www.uta.fi/ La hejmpaĝo de la universitato (en la finna kaj la angla).

Tampere, Universitato de
Kategorio:Tampereo
Kentukia kafarbo

La **Kentukia kafarbo**, *Gymnocladus dioicus*, estas arbo en la subfamilio Caesalpinioideae de la piza familio Fabaceae, praloĝanta en la mezokcidento de Nordameriko. La amplekso estas limigita, de la sudo de Ontario, Kanado kaj en Usono de Kentukio (kie ĝi estis unue trovita) kaj okcidenta Pensilvanio ĉe la oriento, al Kansaso, orienta Nebrasko, kaj sudorienta Suda Dakoto ĉe la okcidento, kaj al norda Luiziano ĉe la sudo. Ĝi estis antaŭe la ŝtata arbo de Kentukio.

Ĉi tiu nearkta arbo kutime aperas kiel vaste disitaj individuaj aŭ malgrandaj koloniaj grupoj kun interkonektitaj radiksistemoj. Ĉi tiu arbo estas trovita en inundaj ebenaĵoj kaj riveraj valoj sed ankaŭ kelkfoje rimarkita sur rokemaj deklivoj kaj kalkoŝtonaj arbaretoj. Ĉe la nordorienta parto de ĝia amplekso, ŝajne naturaj arbogrupoj ('boskoj') de ĉi tiu arbo estas asociita kun sciataj prahistoriaj vilaĝosituoj.

La Kentukia Kafarbo havas grandegajn dupinglemajn ("bipinnatae") foliojn, 60-90 cm longajn, kaj proksime 2/3 de tiom larĝe. La folioj aperas poste en la printempo ol tiuj de multaj aliaj arboj, kaj falas pli frue en la aŭtuno. Ĉi tiu aparta traito, kune kun la fakto ke la grandaj folioj lasas malmulte da vergoj dum la vintro, signifas ke ĝi estas ideala arbo por urba ombrumado kie vintra sunlumo estas bezonata. Ĉi tiu arbo ne ĝenas pri varmeco, malvarmeco, sekeco, insektoj, malsaneco, voja salo, glacio, nek malacida grundo.

Ĝi formigas grandajn koloniojn, reproduktata per ŝosoj el radikoj. La ŝelo estas griza kaj skvama, simile al nigra ĉerizo, sed pli tiel. La floroj estas *dioicia* (viraj floroj ĉe unu planto, la inaj ĉe alia), kaj la frukto estas malmolege ŝelita fazeolo en peza, lignaĵa, dikmura guŝo, plenumita kun densa, siropa kaĉo. La formo de la guŝoj varias iome: guŝa longeco estas de 13 cm al 25 cm; nefekunditaj inaj arboj eble produktas malgrandajn sensemajn guŝojn. La fazeoloj enhavas la venenon, *kitisino*.

Kentukia kafarbo estas facila kreskigi de semo. Gratanta la semŝelon permane per raspeto, kaj tiam trempanta la semojn en akvo dum 24 horoj certigos rapidan ekĝermiĝon. Ankaŭ dormantaj radikpecoj estas facilaj por ekĝermigi.

La komuna nomo "kafarbo" venas de la uzo de la rostitaj semoj kiel anstataŭaĵo por kafo dum tempoj de mizero. Ili estas tre malplibona ol vera kafo, kaj oni devas esti avertita ĉar ili venenas en grandaj kvantoj.

Ĝi estas unu el tri specoj de *Gymnocladus*. La aliaj praloĝas en orienta Azio: ĉina kafarbo (*Gymnocladus chinensis*), kaj birma kafarbo (Gymnocladus burmanicus*).

## Referencoj 
dekstra|300px|eta|*Gymnocladus dioicus*
* Angle
** Sternberg, Guy, (2004) **Native Trees for North American Landscapes**. Timber Press, Inc.
** University of Fort Smith Tree Guide  Pod dimensions.
** *Gymnocladus dioica'' images at bioimages.vanderbilt.edu 

Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Ribelo de Quebra-Quilos

**Ribelo de Quebra-Quilos** [**ke**bra-**ki**lŭz] okazis en 1874-1875 en nordoriento de Brazilo, ĉefe en Pernambuko, Paraibo kaj Rio Grande do Norte. La rekta kaŭzo de ribelo estis la devigo de metra sistemo en Brazilo. Vere, popolo ribelis kontraŭ impostoj, devigo de militservo kaj malbonaj sociaj kondiĉoj, sed la metra sistemo estis la moto de ribelantoj, pro tio ili estis nomitaj "quebra-quilos" (kilogram-detruituloj). La detruo de novaj mezuroj ne devenis de ke ili ne komprenis la novan sistemon, aŭ de "amo" al malnova mezurunuoj, kiel kelkaj homoj pensis en 19-a jarcento kaj en frua 20-jarcento, sed la fakto ke la brazila registaro kreskigis la impostoj kune la adopto de novaj mezuroj pro financii la Milito de la Trilanda Alianco.

La ribeluloj ne havis estrojn, aŭ politika organizo. Simple atakis bazarojn kaj detruis mezurilojn. Imperiaj trupoj alvenis la regionon kaj "pacigis" la popolon preskaŭ sen rezisto. En Pocinhos, ekzemple, armeo arestis, torturis kaj mortigis 40 virojn por "fari ekzemplon".

Kategorio:Historio de Brazilo
Sekperiodo 1877

**Sekperiodo 1877** estis la plej grava malsatega krizo en historio de Brazilo. 

En interna parto de nordoriento de Brazilo la sekperiodoj estas tre oftaj, ĝenerale oni atendas du sekperiodon en ĉiu jardeko. Foje okazas longaj sekperiodoj dum 4 aŭ 5 jaroj en la regiono, la lasta granda sekperiodo okazis en 1993-1996.

Antaŭ 19-a jarcento, la ofteco de sekperiodoj estas similaj al hodiaŭ, sed ĉar la regiono havis tre malmultajn loĝantojn, tio ne estis grava problemo kaj nun, post la konstruo de akva sistemo kaj kreon de helpsistemojn, oni evitas la grandajn malsatojn dum sekperiodoj. Sed dum 19-a jarcento kaj plejparto de 20-a jarcento, sekperiodoj kaŭzis multajn mortojn kaj detruon de bienojn.

Antaŭ 1877, estis longa tempo sen sekperiodoj, pro tio, multaj homoj eniris internlando de brazila nordoriento kaj kreis bienojn, vilaĝojn kaj eĉ urbojn. En 1876 la pluvoj estis malsufiĉaj por agrikulturado, kaj neniigis tutan rikolton, sed oni esperis pluvon en sekva jaro. En 1877 ne estis pluvoj en la regiono kaj oni ne ŝirmis sin kontraŭ mankon de akvo kaj manĝaĵo. Vere la kolonoj estis tre malriĉaj kaj eĉ ne havis monon por aĉeti manĝaĵojn de aliaj regiono. Preskaŭ duono de la loĝantaro fuĝis aŭ mortis per malsato kaj malsanoj, kaj, kvankam la sekperiodo ne estis la plej longa kiun oni konas, ĝi estis la plej terura.

Kategorio:19-a jarcento en Brazilo
Kategorio:Naturaj katastrofoj en Sudameriko
Kategorio:1877
Kategorio:Naturaj katastrofoj en la 19-a jarcento
Kategorio:1870-1879 en Sudameriko
Ocoliș (Alba)

**Ocoliș** [okoliŝ] (hungare: **Alsóaklos** [alŝo:akloŝ]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Turda. Administre apartenas al ĝi Vidolm, Runc, Lunca Largă.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 814 loĝantojn (rumanoj), en 1956 — 812.

## Historio 
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1408 sub la nomo *Aklos*. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Ĝis 1998 tra la komunumo trafikis etŝpura fervojo inter Abrud kaj Turda.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Ocolis jud Alba.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_AB_Lunca_Larga_wooden_church_6.jpg|Ligna preĝejo en Lunca Largă

Kategorio:Komunumoj de distrikto Alba
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Tiktaliko

eta|250ra|Skizo de tiktaliko
**Tiktaliko** (*Tiktaalik* - en inuita lingvo *granda dolĉakva fiŝo*) estis genro de amfibio-similaj sarkopterigaj fiŝoj, kies fosilion oni trovis en sedimenta ŝtonaro de supra devonio de insulo Ellesmere en norda Kanado. Ĝis nun oni konas unu solan specion de la genro, *Tiktaalik roseae*. La (tri) fosilioj datiĝas je 375 milionoj da jaroj, la plej granda longis eĉ 3 m.

Ĝi havis skvamojn, membranajn naĝilojn, brankojn, sed tiujn ne kovris operkulo, kiel ĉe la nunaj fiŝoj. La kapo estas plata kaj triangula (kiel ĉe krokodiloj), la okuloj sidis sur la kaposupro (el tio oni konkludas, ke ĝi vivis en malprofunda akvo). La plej grandan surprizon kaŭzis la apero de kolorudimentaĵo, kiun oni ĝis nun ne atentis ĉe fiŝoj. Ĝi havis akrajn dentojn, tiel ĝi estis verŝajne karnovoranto, rabobesto.

La naĝiloj estis ostaj kaj povis servi eĉ por apogo de la besto okaze de kapolevo el la akvo. Ĝi ne estis fakte surtera besto, ĉar ne evoluis ĉe ĝi la por tio necesa pelva kaj ŝultra zonoj. La brustaj naĝiloj havis ne nur ostojn, sed kartilagojn, tiel ili jam tre similas al primitivaj antaŭaj membroj de la unuaj surteraj bestoj.

*Tiktaliko* estas pruvaĵo por tio, en kiu evolua ordo aperis proprecoj de surteraj vertebruloj (*kvarpieduloj*) ĉe kartilagaj fiŝoj, antaŭ ol elevoluis la unuaj amfibioj kiel *Acanthostega* kaj *Ichthyostega*.

*vidu ankaŭ*: Panderichthys

## Literaturo 
* P. E. Ahlberg, J. A. Clack: *A firm step from water to land.* in: *Nature.* Macmillan Journals, London 440.2006, 747.
* E. B. Daeschler, N. H. Shubin, F. A. Jenkins jr.: *A Devonian tetrapod-like fish and the evolution of the tetrapod body plan.* in: *Nature.* Macmillan Journals, London 440.2006, 757-763.
* N.H.Shubin, E.B. Daeschler, F.A.Jenkins jr.: *The pectoral fin of *Tiktaalik roseae* and the origin of the tetrapod limb.* in: *Nature.* Macmillan Journals, London 440.2006, 764-771.
* La fiŝo estas menciita en la franca romano *Tria Homaro: La Voĉo de la Tero* de Bernard Werber

## Rete, germane 
* [Forscher finden Fisch-Fossil mit Beinen (Der Spiegel(https://eo.wikipedia.org/wiki/Der_Spiegel))]

Kategorio:Formortintaj bestoj
Kategorio:Sarkopterigoj
Kategorio:Prahistoriaj fiŝoj
Kategorio:Devonio
Kategorio:Evolu-biologio
Kategorio:Devoniaj fiŝoj
Șibot

**Șibot** [ŝibot] (hungare: **Alkenyér**, germane: **Unter-Brodsdorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Sebeș (Alba), sur la maldekstra bordo de rivero Mureș. Administre apartenas al ĝi: Balomiru de Câmp, Băcăinţi kaj Sărăcsău. Al la du lastaj, aliflanke de la rivero, estas prama ligo.

## Loĝantaro 
En 1910 Alkenyér havis 1 116 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1 299. Ĝia unua mencio estas el 1281.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad*). La 13-an de oktobro 1479 proksime de la vilaĝo, en Kenyérmező, okazis la batalo inter la turkoj kaj transilvania militistaro kondukata de la vojevodo István Báthory, kiu dum la batalo vundiĝis sesfoje, sed li venkis. Laŭ la nuntempaj esploroj la turkoj perdis 5 000–6 000 kaj Báthory 3 000 homojn. En la batalo flanke de la vojevodo partoprenis sikuloj, rumanoj kaj saksoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* András Dózsa-Farkas (4-a de decembro 1902 – Budapest, 28-a de februaro 1982): skulptisto, industria dizajnisto.
* János Tibori: hungara historiisto

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba

* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba