open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bruno Walter

**Bruno WALTER** (naskiĝis la 15-an de septembro 1876 en Berlino, Germanio kiel *Bruno Walter Schlesinger*; mortis la 17-an de februaro 1962 en Beverly Hills, Usono) estis german-aŭstra-usona dirigento, pianisto kaj komponisto germandevena. Li estis unu el la plej famaj dirigentoj de la 20-a jarcento. Walter estis kapelestro en Leipzig (1929-1933), ĉefdirigento de la Novjorka Filharmonio (1947-1949) kaj daŭra gastdirigento de la Viena Filharmonio.

## Eksteraj ligiloj 
* Bruno Walter ĉe la viena muzikuniversitato 
* TTT-ejo kun mp3-dosiero: Bruno Walter dirigentas Gustav Mahler 

Kategorio:Aŭstraj dirigentoj
Kategorio:Germanaj dirigentoj
Kategorio:Aŭstraj pianistoj
Kategorio:Germanaj pianistoj
Kategorio:Antropozofoj
Kategorio:Konvertitoj de judismo al romkatolikismo
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Germanaj judoj
Erich Mendelsohn

eta|dekstra|Erich Mendelsohn
**Erich MENDELSOHN** (naskiĝis la 21-an de marto 1887 en Allenstein (Orienta Prusio); mortis la 15-an de septembro 1953 en San Francisko, Usono) estis fama arkitekto de la 20-a jarcento. Plej famaj estas liaj verkoj el la 1920-aj jaroj, kiujn oni povas priskribi kiel ekspresionisma kaj organa.

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉapelfabriko Luckenwalde: „Meisterwerk von Mendelsohn hat wieder eine Zukunft“ (la majstroverko de Mendelsohn havas novan estontecon), »Deutschen Stiftung Denkmalschutz«, Januaro 2005
* TTT-ejo pri Erich Mendelsohn, biografio - teorio - verko 

Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Britaj arkitektoj
Kategorio:Ekspresionismaj arkitektoj
La Gardisto en la Sekalo

***La Gardisto en la Sekalo*** (originale en angla sub titolo: *The Catcher in the Rye*) estas romano de usona aŭtoro J. D. Salinger. Ĝi eldoniĝis unuafoje 16-an de julio en 1951, kaj allogis multajn kritikojn kaj mallaŭdojn pro abunda uzo de fivortoj kaj vulgara lingvaĵo kaj priskriboj de seksumaj temoj (inter junuloj sed ankaŭ pri prostituado) kaj adoleska kolero.

La centra figuro, Holden Caulfield, fariĝis ikono por kontraŭeco kaj rezisto adoleskulaj. La rakonto sekvas la spertojn de Holden en Novjorko en la tagoj post eksigo de Pencey Prep, lernejo universitat-prepara. En la libro, Holden perceptas kaj kritikas diversajn falsaĵojn kaj ŝajnojn kaj bedaŭras la perdon de malkulpo. Lia deziro esti tiu, kiu savas infanojn kontraŭ "fali" (do metafore, en kulpon kaj falsecon) estas la fonto de la titolo. La kialo de la titolo rilatas al tiu temo pere de frazo elprenita de kanto kiun oni mencias en la romano. Pro tiu klopodo "savi" la ĉefrolulo akre kontraŭstaras siajn proprajn kolegojn aŭ aliajn rolulojn kaj bedaŭras la morton de lia frato (kio tre verŝajne malstabiligis sian menson) kaj bone rilatas apenaŭ nur kun sia pli juna fratino Phoebe. Metafora sceno estas kiam klopodas forviŝi surmurajn skribaĵojn de la angla oftega fifrazo "Fuck you" kaj trovas ĝin eĉ en la plej trankvila loko trovita.

Kontraŭe al tiu sava dediĉo, Holden preskaŭ ĉiam fiaskas rilati kun aliuloj, kverelas kun siaj kolegoj kaj proksimuloj, malprofitas helpon de instruistoj, intimas nek kun la gepatroj nek kun la fianĉeblaj amikinoj kaj eĉ miskomprenas bonan traktadon de instruisto kvazaŭ tiu estus delogulo. Eĉ lia plano fuĝi serĉi laboron kaj trankvilan loĝejon evidentiĝas kial absurdaĵo kaj la interveno de lia juna fratino fiaskigas ĝin je la fino. Fakte oni scietas, ke la rakonto estas farata el frenezulejo, kio evidentiĝas ankaŭ kiel fiaska kaj troa agado kontraŭ la ĉefrolulo.

Kvankam celita al plenkreskuloj, la romano fariĝis vaste studata libro tra la tuta anglaparolanta mondo. Aperis tradukoj en preskaŭ ĉiuj grandaj lingvoj de la mondo. Proksimume 250 000 ekzempleroj estas vendataj ĉiujare, ĝis nun entute 65 milionoj vendiĝis. 30 jarojn post ties aperigo ĝi estis la libro plej malpermesata kaj plej rekomendata en Usono kaj en aliaj landoj.

Gazeto *Time* listigis la libron kiel unu el la 100 plej bonaj anglalingvaj romanoj inter 1923 kaj 2005.

La libro neniam fariĝis filmo aŭ teatraĵo, malgraŭ multaj ofertoj. Sed ja estas temo kiu aperas aŭ inspiris kantojn kaj epizodojn de animeo.

## Obsedoj 
La murdinto de John Lennon, Mark David Chapman, portis ekzempleron de la libro ĉasante kaj pafmortigante Lennon-on en 1980. Li menciis la libron al policanoj tuj post lia aresto. Laŭ raportoj, John Hinckley, Jr., kiu pafvundis Ronald Reagan en 1981, obsedis pri la libro. Ankaŭ aliaj murdistoj rilatis al la libro, sed ties malespero kaj ĉefe de la ĉefrolulo ne estas tiom instiga kaj restas multe pli sube en la simpla ribelemo de adoleskuloj, ne de krimuloj.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo "Ribelulo en la sekalo")*

Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Usonaj romanoj
Taitaoj

La **taitaoj** estas etno en sudorienta Kenjo. Ili vivas en la Marborda Provinco kaj en la distrikto *Taita*. La plej granda loko nomiĝas Voi (proksimume 60.000 loĝantoj). La inter ili dominanta religio estas la kristanismo.

La unuaj taitaoj kaj ties antaŭuloj posedis irigacisistemon por la plantado de uzplantoj. Ili kultivas milion, maizon, sukerkanon, bananojn, fabojn kaj tabakon.

## Lingvo 
En 1989 vivis 203.389 parolantoj de la taitaa lingvo, kiu ankaŭ estas nomata: *Dabida*, *Dawida*, *Kitaita*, *Teita*. La plej multaj parolantoj ankaŭ regas la svahilan.

## Eksteraj ligiloj 
* Etnologia priskribo (hispanlingva)
* Mallonga priskribo kun gravito sur religio (anglalingva)
* Mapo de la Tsavo-Regiono kun la Taita-Montaro (anglalingva) 
* Taitaoj, etnologio (anglalingva)

Taitaoj
Taitaoj
Malé Kosihy (Veľké Kosihy)

**Malé Kosihy** (hungare **Kiskeszi**) estas vilaĝoparto de Veľké Kosihy en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno. Keszi (kesi) estas unu el la 7 hungaraj triboj.

## Situo
La vilaĝo situis sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Komárno troviĝis 23&nbsp;km.
  
## Historio
La unua mencio devenis el 1272 en formo *poss. Kyskezu*. La turkoj detruis ĝin kune kun la najbara Nagykeszi. En la 17-a jarcento la vilaĝo refondiĝis. Ofte okazis inundoj. Incendioj okazis en 1880 kaj 1892. En 1886 okazis ĥoleroj. Post unu jaro Malgranda kaj Granda Keszi unuiĝis, ĉar ili jam kontaktiĝis.

## Famuloj 
En la iama Kiskeszi naskiĝis hungara aktoro Ernő Király
 

Kategorio:Veľké Kosihy
György Belia

**BELIA György** estis hungara literaturhistoriisto, kritikisto naskita en Sibio la 2-an de decembro 1923 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de marto 1982.

## Premioj 
* A Szépirodalmi Kvk. nivelpremio 1981;
* Ady-gratifiko 1985.

## Biografio 
György Belia finis la fakojn de hungara lingvo-historio en Budapeŝto en 1950 kaj ĝis 1957 laboris en la manuskriptejo de biblioteko *Országos Széchényi Könyvtár* per ellaborado de la verkaro Mihály Babits. Ekde 1957 li iĝis kunlaboranto de *Literaturscienca Instituto* de MTA, pli poste redaktoro de *Európa Könyviadó*, sekve de gvidanto de klasika grupo de *Szépirodalmi Könyvkiadó*. Li estis ĉefkunlaboranto de la *Világirodalmi Lexikon* (Mondliteratura Enciklopedio).

## Verkoj 
* *Ady Endre válogatott levelei*, s. a. r., 1956;
* *Magyarok beszélnek*. Szemelvények emlékiratokból, jegyz., vál. [kun Hatvany Lajos], 1957;
* *Babits-Juhász-Kosztolányi levelezése*, s. a. r., 1959;
* *Levelek Hatvany Lajoshoz*, jegyz., utószó, 1967;
* *Romániai elbeszélők* [kun V. János András), 1965;
* *Mai román elbeszélők*, szerk., 1968;
* *Babits Mihály összegyűjtött versei*, 1977;
* *Gesta Romanorum* [ford. János Haller (1626-1697)], s. a. r., 1977;
* *Babits Mihály beszélgetőfüzetei* I-II., kiad., szöveggond., 1980;
* *Babits Mihály tanulóévei*, 1983;
* *Ady Endre levelei* I-III., s. a. r., 1983.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Belia, Gy
Asocio "Neniam Plu"

150ra|eta|Muziko Kontraŭ Rasismo
**Asocio "Neniam Plu"** () - plej granda pola antifaŝisma asocio, fondigita somere 1996. Ĝi deklaras, ke ĝia celo estas kontraŭagi naciismon, novfaŝismon kaj malamon kontraŭ aliuloj. Asocio reprezentas oficiale neformalan Anti-Nazisman Grupon, kiu estis fondigita en jaro 1992 en Bydgoszcz.

Asocio aranĝas interalie kampanjojn *Eksterfosu rasismon el stadionoj*, *Muziko Kontraŭ Rasismo* kaj programojn *Egalaj ŝancoj*, *Bruna libro*. Ekde 2002 atribuas al sociaj aktivuloj titolon Antifaŝismulo de la Jaro. Direktas ankaŭ akcion *racism delete*, kiu celas fermi retpaĝojn disvastigantaj diskriminacion kaj totalismon.

Ĝi eldonas jarkvaronan revuon *Nigdy Więcej*.

## Vidu ankaŭ 
* rasismo
* faŝismo, naziismo

## Eksteraj ligiloj 
* Asocio "Neniam Plu" - oficiala retejo (nur pole)

Neniam Plu
Tugenoj

[eta|[Paul Tergat estas tugeno]]
La **tugenoj** (alia nomformo: *Tuken*) estas malgranda etno kun 144.000 (1987) homoj, kiu loĝas en Kenjo en la distrikto Baringo kaj Koibatek ĉirkaŭ la *Tugen-Montaro* (Tugen-Hills).

Ili apartenas al la etna grupo kalenĝinoj, kiuj kun la nandioj, marakvetoj, pokotoj kaj kipsigisoj nombriĝas al la altlandnilotoj. La dua prezidento de Kenjo Daniel arap Moi (1978-2002) naskiĝis proksime al la ĉefloko de la tugenoj Kabarnet. El la tugenoj kaj la nandioj venas la plej multaj el la famaj longdistancaj kuristoj.

Plejparte la tugenoj estas paŝtistoj kaj bovoj okupas centran parton en ilia kultura vivo, kiel manĝaĵo (viando kaj lakto), pagilo, dotaĵo. Inter la kanlenĝinoj la tugenoj estas konataj kiel fortikkorpaj, ĉar ili vivas sub malfavoraj klimataj kondiĉoj. La tugenoj estas famaj ankaŭ pro ilia lerto kiel abelistoj. La etnologino Heike Behrend delikatsente priskribis la tugenojn kaj ilian kulturon. En ŝia germanlingva libro "Die Zeit geht krumme Wege" (La tempo iras kurbajn vojojn) homoj, kiuj serĉas la "malkovron de la malrapideco" trovas riĉan trezoron por imitado. La **Tugen-Montaro** (Tugen-Hills) ekestis per oblikva suprenŝoviĝo de terplato el la Granda Rifto al 2000-metra alteco.

La tugenoj estas subdividitaj al:
* aroroj, kiuj vivas en la altlando de Kabartonjo en la Norda Baringo-Distrikto
* samoroj, kiuj vivas en la regiono ĉirkaŭ Kabarnet en la Centra Baringo-Distrikto
* lembusoj, kiuj okupas la farmlando de Koibatek-Distrikto
* endorojsoj, kiuj vivas en la baslando de Koibatek-distrikto

## Religio 
Tradicie la tugenoj, kiel la aliaj kalenĝinoj, preĝis al dio nomata *Asis* (kio nomiĝas suno). La plej multaj el ili konvertiĝis al kristanismo.

## Literaturo 
* Heike Behrend: Die Zeit des Feuers. Mann und Frau bei den Tugen in Ostafrika. Qumran, Frankfurt, 1985. ISBN 3-88655-209-8
* Heike Behrend: Die Zeit geht krumme Wege. Raum, Zeit und Ritual bei den Tugen in Kenia. Campus Verlag, Frankfurt, 1987. ISBN 3-593-33850-5

## Eksteraj ligiloj 
* Kalenjin online - Tugen

Tugenoj
Tugenoj
Wijk bij Duurstede

Dosiero:Loudspeaker.svg**Wijk bij Duurstede** ()
estas urbo kaj municipo en la suda parto de la nederlanda provinco Utrecht.
La municipo havis 23 440 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj havas areon de 50,3 km² de kiu 2,61 km² estas akvo. Tra kaj laŭlonge Wijk bij Duurstede fluas la riverojn Nederrijn (Malsupra Rejno), Lek, Kromme Rijn (Kurba Rejno) kaj la kanalo Amsterdam-Rijnkanaal (Kanalo de Amsterdamo al Rejno).

## Ĝemelurbo 
*  Jičín (Ĉeĥio)

### Distancoj 
* Utreĥto 24 km
* Amersforto 24 km
* Amsterdamo 64 km

## Vidu ankaŭ 
* Dorestad

[eta|260ra|maldekstra|La urbo el la aero, kun maldekstre supre la [Nederrijn kiu pluenfluas kiel la Lek, kaj dekstre supre la Amsterdam-Rijnkanaal]]
eta|260ra|maldekstra|Muelejo "Rijn kaj Lek" kun la Runmolenpordego
eta|260ra|maldekstra|Princino Irene-kluzoj en la Amsterdam-Rijnkanaal


Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Serĝo la 2-a

**Serĝo la 2-a** (latine: ** Sergius II **; naskiĝis je nekonata dato en Romo; mortis la 24-an de januaro 847) estis papo ekde 844 ĝis sia morto en 847.

Serĝo estis roma civitano, el nobela familio, al kiu apartenis tri papoj. Paskalo la 1-a nomumis lin kardinalo, kaj la papo Gregorio la 4-a arkipastro.

Dum lia papperiodo, araboj atakis Sicilion kaj la sudon de Italion en 846.
Iom antaŭ sia morto, li travivis gravan atakon de la araboj al Romo. La baziliko de Sankta Petro kaj la preĝejo *Sankta Paŭlo antaŭ la muroj* estis grave damaĝitaj kaj nur la rezisto de la loĝantoj malhelpis la atakintojn detrui la urbon.

La korpo de Serĝo estis entombigita en la baziliko Sankta Petro.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Mortintoj en 847
János András

**ANDRÁS János** (andraŝ), plumnomo *Vistai*; post 1993 *Vistai András János* estis rumanuja hungara redaktoro, tradukisto naskita en Viştea la 5-an de aprilo 1926 kaj mortinta en Bukareŝto la 25-an de februaro 2006.

## Biografio 
János András studis en reformita kolegio de Kluĵo, la universitaton li finis en Kluĵo kaj Bukareŝto. Li estis ano de Móricz Zsigmond Kollégium. Unue li publikis en Világosság (1946). Kiel aganto de MNSZ li interesiĝis al kulturaj problemoj. Unue li estis redaktoro de Művelődési Útmutató, poste Tanügyi Újság kaj Îndrumătorul Cultural. Inter 1969 kaj 1974 li estis la ĉefreadtoro de Művelődés. Intertempe (1952-68) li estis lektoro de *Literatura Eldonejo*. Ekde 1975 li estis kontrolleganto de la Kriterion Könyvkiadó.

## Verkoj 
* *Román népballadák és népdalok*, red. (kun János Domokos), Bk., 1961 [= *Kihajtott a bükk levele*, Bp., 1961. Kizöldült a bükk levele.;
* *A román irodalom kis tükre*, antol., 2-4. köt., szerk. (kun Mihai Gafiţă), Bk., 1962-1964;
* *Romániai elbeszélők* (kun György Belia), 1965;
* Mihail Sadoveanu: *Válogatott művek*, elektis, redaktis. [Kun Domokos János], 1-3. köt., Bk., 1966;
* Jókai Mór: Kelet királynéja, elektis, notadis., Bk., 1990;
* Mikszáth Kálmán: Vidéki alakok, 1-2. köt., elektis, notadis., Kvár, 1991, 1992.

## Tradukaĵoj 
* N. Bălcescu: Válogatott munkái (kun Béla Kelemen), Bk., 1956;
* L. Rebreanu: Parasztok, postparolo, Bk., 1956;
* G. Coşbuc: A pásztorlány (red. kun Zoltán Jékely, tred. kun aliaj), Bp., 1958 [= Költemények, Bk., 1958];
* L. Rebreanu: Leszámolás, redaktis, Bk., 1958;
* A. Sahia: Az élő üzem, rakontoj (kun Rózsa Ignácz), Bk., 1960;
* M. Preda: Merészség, romano, Bk., 1960;
* Z. Stancu: Zivatar, romano, Bk., 1961;
* N. D. Cocea: A hosszú élet bora, romano, Bp., 1962;
* N. Bălcescu: A románok Vitéz Mihály vajda idejében, jegyz., Bk., 1963;
* Z. Stancu: Játék a halállal, romano, Bk., 1964;
* M. Sadoveanu: Perzsa díván, postparolo, Bk., 1980;
* Ş. Pascu: Mit jelent Erdély?, Bk., 1984;
* L. Rebreanu: Tallérok, Bk., 1985;
* V. Voiculescu: Bölényfej, rakontoj, Bk., 1988;
* Z. Stancu: Uruma, Bk., 1990;
* V. Eftimiu: Bécsi szerelem, Bk., 1991.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Andras, J
Andras, J
Marion Rung

**Marion RUNG** aŭ nura **Marion** (naskiĝis la 7-an de decembro 1945 en Helsinko) estas finna kantistino. Ŝi partoprenis en la Eŭrovido-Kantokonkurso en 1962 kaj 1973. Famaj kantoj estas "Tipi-tii", "Tom tom tom", "El Bimbo", "Baby Face", "E viva Espanja" kaj "Tsena tsena".

La juda kantisto kantas iam en la jida lingvo.

Kategorio:Finnaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1962
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1973
Leono la 4-a

**Sankta Leono la 4-a**, latine ** Leo IV **, naskiĝis en Romo ĉirkaŭ 790 kaj mortis 855. Li estis papo ekde 847 ĝis sia morto. Lia patro nomiĝis Rodualdus kaj li estis kardinalo antaŭ esti papo.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 8-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 855
Kipsigisoj

La **kipsigisoj** estas etno en Kenjo tradicie paŝtista, sed nun ankaŭ agrikultura. Ili parolas propran lingvon, la kipsigisan. Hodiaŭ la kipsigisoj estas famaj pro ilia kultivado de la "verda oro", la teo. Ili estas sub-etno de la kalenĝinoj kaj originis en Sudano, migris al Kenjo en la 18-a jarcento. Na nuna loĝregiono estas la Rift-Val-Provinco en Kenjo.

## Eksteraj ligiloj 
* Kalenjin Online - Kipsigis

Kipsigisoj
Kipsigisoj
Hadriano la 2-a

**Hadriano la 2-a** aŭ **Adriano la 2-a**, latine ** Hadrianus II **, naskiĝis en Romo 792 kaj mortis 872. Li estis papo ekde 867 ĝis sia morto. La patro de Hadriano estis jam episkopo kaj li estis nomumita kardinalo de Gregorio la 4-a. Li estis elektita papo jam 75-jaraĝa.

Kategorio:Papoj
Rohovce

**Rohovce,** hungare **Nagyszarva** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
La slovaka historia nomo estis **Veľká Sarva**.

* Areo: km²
* Loĝantaro: 1070
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 30
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Komárno-Bratislavo. La plej proksima urbo estas Dunajská Streda 15 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1250 en formo *Zerva*. En la 15-a jarcento familio Sárkány (ŝArkAnj) konstruis fortikaĵon, kie poste tranoktiĝis Ludoviko la 2-a en 1521. La nova posedanto Illésházy trakonstruis ĝin renesanca kastelo. Familio Pongrácz faris ĝin klasikisma en la 19-a jarcento. Li faris ankaŭ elitan bienon apud la vilaĝo. Tiutempe la vilaĝo havis 2 partojn: Granda Szarva (sarva) kaj Malgranda Szarva.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 448 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1037 da homoj (909 hungaroj kaj 120 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo el la 13-a jarcento, en la 15-a jarcento gotikiĝis, en 1761 barokiĝis
* renesanca kastelo de familio Illésházy (ilEŝhAzi) de 1570 kune kun parko

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
János Domokos

**DOMOKOS János** (domokoŝ) estas hungara kamparanpartia politikisto, libroeldoneja gvidanto, tradukisto naskita en Macea la 14-an de oktobro 1921 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de julio 1987.

## Biografio 
János Domokos komencis siajn studojn en Arad, sed li abitirientekzameniĝis en 1941 en Győr. En aprilo de 1945 komisie de Ferenc Erdey li organizis la *Nacian Kamparan Partion* en departemento Győr-Moson. Li iĝis ĵurnalisto, dekretario de partio, ekde 1948 ano de komunista partio. Inter septembro de 1948 kaj julio de 1949 li estis prefekto de Debrecen kaj de departemento Hajdú. Ekde 1949 li estis gvidanto de *Literatura Ĉefsekcio de Popolkultura Ministerio*. Inter 1951-54 li estis lektoro de *Szépirodalmi Kiadó* (Beletristika Eldonejo), pli poste ĉefredaktoro de *Új Magyar Kiadó* (Nova Hungara Eldonejo*, kio en la fino de 1956 prenis la nomon *Európa Könyvkiadó* (Eŭropa Libroeldonejo*). Inter 1956-64 li estis literatura gvidanto, ekde 1-a de januaro 1965 ĝis sia morto li estis ĝia direktoro.

## Verkoj 
* *Mai román elbeszélők*, red., 1953;
* Ion Creangă: *Fehér Szerecsen*, elektitaj verkoj, red., antaŭparolo, Bp., 1960;
* *Kihajtott a bükk levele*. Román népballadák és népdalok (Kun V. János András), Bk.-Bp., 1961;
* Világirodalmi dekameron. Válogatás a világirodalom legszebb elbeszéléseiből az ókortól a XX. századig I-II., elektis, redaktis [kun Görög Lívia], 1966;
* Huszadik századi dekameron. Válogatás századunk legjobb ebeszéléseiből, antologio, elektis, redaktis, 1968;
* A világirodalom legszebb elbeszélései az ókortól a XX. századig I-III., antologio, elektis, redaktis, 1971;
* A Párizsi Kommün napjai, dokumentkolekto, 1973;
* Vietnam. Egy évszázad háborúban, dokumentkolekto, 1975.

## Tradukaĵoj 
* Mihail Sadoveanu: Örvény felett, rakontoj, elektis, redaktis, postparolis, 1956;
* T. Nicuţă: Nagy fiú lettem, romaneto., 1958;
* M. Sadoveanu: Medveszem, rakontoj, elektis, tradukis, 1960;
* Panait Istrati: Pusztai bogáncsok, romanetoj, rakontoj [kun Horváth Henrik], Bk., 1961;
* M. Sadoveanu: Kisvárosi csendélet, rromano, 1962;
* M. Sadoveanu: Virágöböl, tri romanetoj (kun László Lőrinczi kaj Ádám Réz), postparolo, Bp., 1963;
* M. Sebastian: Menedék, r., 1965;
* P. Istrati: Kyra Kyralina [kun Horváth Henrik], 1965;
* M. Sadoveanu: Válogatott művek, elektitis, redaktis. [Kun V. András Jánosl], I-III. köt., 1966.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Domokos, J
Nandioj

eta|Nandi militistoj de la 19-a jarcento
eta|AO-afrikan-types
eta|Pueblo nandi fotografía histórica (1910)
La **nandioj** estas tribo, kiu parolas la kalenĝinan lingvon kaj apartenas al la etno kalenĝinoj vivantaj en la okcidento de Kenjo.

Finde de la 19-a jarcento la nandioj verŝajne atingis la plej fortan pozicion en sia historio. Tiam la nandioj estis fifamaj kiel kruelaj kaj aŭdacaj militistoj. La nandioj ĝis en la nuna tempo kontraŭis ĉiajn ŝanĝojn de sia vivstilo kaj longtempe estis ĝenerale konataj kiel malamantoj de fremduloj. En antaŭaj tempoj la nandioj havis elektitajn tribestrojn, kiuj gvidis en la milito. La plej fama el ili estis Koitalel, kiu ĉirkaŭ 1920 gvidis sangan militon kontraŭ la britoj. Ili defendis sin kontraŭ la konstruado de la fervojo meze tra la Nandio-Lando (linio de Mombaso al Kampalo). Ili elŝiris relojn kaj sinkigis ilin en la Viktoria-lago aŭ transformis ilin al ĵetlancoj kaj sagopintoj, faris ornamaĵojn el telefonkabloj de la britoj. Koitalel estis trompita per ruzo kaj mensogo kaj mortpafita. Hodiaŭ la plejparto de la nandioj vivas ĉirkaŭ la kenja urbo Eldoret kaj laŭlonge de la Nandi-Montaro norde de Eldoret. La regiono apartenas al la Kenja Altlando, la nandioj vivas en alteco de 1500 - 2200 m super la maro kie regas salubra klimato - multaj nandioj atingas grandan aĝon. 

## Vivmaniero 
Tradicie la nandioj estis bestbredantoj kaj nur kontraŭvole kaj per premo de la koloniismaj mastroj komencis la agrokultivadon. Nuntempe ili fiere atentigas pri la laktoproduktado en sia regiono, kiu estas la plej alta en tuta Kenjo. La tradicioj similas iom al tiu de la masajoj, same kiel tiuj ili trinkas freŝan sangon. La nandioj flegas tre konservativajn kutimojn. Antaŭgeedziĝa koito, promiskuado (partnerŝanĝo) kaj eksedziĝo estas rigardataj kiel tre senhonoraj. La respekto antaŭ la triboplejaĝulo estas forta; gepatroj estas honorataj. Bati infanojn aŭ edzinon estas hontiga. La nandioj kredas je mistika vivaĵo, la Kemosito, rabobesto duone hieno duone leono. Al infanoj, kiuj vespere ne iras hejmen, oni diras, ke la Kemosito forportos ilin, se ili ne antaŭ la malheliĝo alvenis hejme.

## Religio 
La nandioj adoras plurajn diojn, inter ili la dion Asis kaj la tondrodion Ilat. En la 21-a jarcento la plejmulto estis konvertiĝintaj al la kristana kredo, kelkaj konvertiĝis al la islamo.

Nandioj
Nandioj
Zsolt Mester

**MESTER Zsolt** (meŝter) estis rumanuja hungara verkisto, kuracisto naskita en Târgu Mureş la 3-an de majo 1929 kaj mortinta en Pilisborosjenő la 25-an de junio 2002.

## Biografio 
La mezlernejon Zsolt Mester komencis en *Reformita Kolegio* de Kluĵo kaj li finis en Şimleu Silvaniei (1947). La kuracistan diplomon li akiris en sia naskiĝurbo (1953), li kvalifikiĝis kiel neŭrologo kaj psikiatro en Bukareŝto (1957). Li estis kuracisto en Küküllővár (1953-56); en Dicsőszentmárton (1957-66), pli poste en Torda (1967-86) li estis neŭrologo ĝis sia malsanpensiiĝo. Li vivis poste en Váradszentmárton, pli poste li translokiĝis Hungarujon.

## Verkoj 
* *Koppantó*, familiromano, Bk., 1979, Bp., 1981, en rumana lingvo *Cheile* 1985.

## Bibliografio 
* Majtényi Erik: Olvasóavatás. Előre 1980. jan. 16.
* Mózes Attila: A szabadság természetéről – a szükségszerűség és az esetlegességek fény-árnyék játékában. Igaz Szó 1980/3;
* uő. Legyünk humorunknál, derűtől borúig. Utunk 1982/6.
* Láng Gusztáv: Tárgyak térben és időben. Utunk 1980/3.
* Kovács János: Elfogult tárgyilagosság. Közli Kétség és bizonyosság. 1981.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Mester, Z
Mester, Zs
Mester, Zs
Mester, Zs
László Lőrinczi (verkisto)

**LŐRINCZI László** (leo:rinci) estas rumanuja hungara verkisto, tradukisto, redaktoro naskita en Pusztacelina la 21-a de januaro 1919 mortis la 18-a de decembro 2011. Li estis filo de Ferenc Lőrinczi pli juna frato de Ferenc Lőrinczi.

## Biografio
Lőrinczi finis la *Reformitan Kolegion* de Kluĵo (1937), samloke li studis juron (1941), pli poste filozofion kaj ekonomikon en Italujo. Li estis advokatkandidato, poste jurpraktikanto kaj vicjuĝisto en tribunalo de Kluĵo (1942-46), sekretario kultura de la MNSZ en Bukareŝto (1946-49), redaktoro de *Ŝtata Libroeldonejo* (1949-51), kunlaboranto fondinta de la Romániai Magyar Szó kaj Művelődési Útmutató. En 1947 kune kun sia familio li translokiĝis Bukareŝton. Ekde 1998 li vivis en insulo Sardinio. Ĝis sia pensiiĝo en 1981 li estis gvidanto de filiredakcio bukareŝta de la Új Élet. Ekde 1990 li estis kunlaboranto de Valóság. Li tradukis poemojn de Giuseppe Ungaretti, Cesare Pavese, Salvatore Quasimodo, romanon de Leonardo Sciascia *Todo modo*. En 1963 li redaktis antologion plurlingvan *Arghezi-Brecht-Quasimodo*.

## Verkoj
**A szerető* (teatraĵo en tri aktoj, 1957);
**Itáliai napok* (1966);
**Lépések visszhangja* (1973);
**Utazás a Fekete Kolostorhoz* (1975);
**Hazatérés Lucaniából* (Kv. 1982);
**Közvetítő* (eseoj, 1987).
**Zöngés napló*. Kriterion, Bukarest, 1997;
**Második Napló* (Best Company), 2001.
**Sárból vétettél*, romano, 2005.

## Tradukaĵoj el la rumana lingvo
*Francisc Munteanu: *A feleség*, romano (1955)
*Mihail Sadoveanu: *A Nyestfiak*, romantrilogio (1956)
*Mihail Sadoveanu: *A balta*, romano (1960)
*Mihail Sadoveanu: *A parasztkapitány*, (1969)
*Mihail Sadoveanu: *Inasévek*, (1980)
*George Călinescu: *Egy furcsa lány*, (1964)
*Tudor Arghezi: *Boldogasszony mosolya*, (1972)
*Tudor Arghezi: *Szomjas vagyok*, poemoj, (1980)

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Ĉina Esperanto-Ligo

**Ĉina Esperanto-Ligo** (ĈEL) fondiĝis en 1951 en Pekino, sed pro politikaj malfacilaĵoj ĝi kaj la por-eksterlanda revuo *El Popola Ĉinio* malaktiviĝis ĝis antaŭ 1957.

La morto de Maŭ Zedong en 1976 signifis la komencon de iagrada liberaliĝo en la lando. Ĉina Esperanto-Ligo provis aliĝi al UEA en 1979, sed la UEA-Estraro en la UK Lucerno decidis ke la statuto de la ligo estas neneŭtrala kaj tial neakceptebla. Sed komence de 1980 UEA ricevis novan statuton, kiu permesis la aliĝon de neneŭtralaj Landaj Asocioj se ili respektis la statuton kaj neŭtralecon de UEA. Sekve ĈEL aliĝis en 1980.

Krom *El Popola Ĉinio*, ĈEL eldonas ankaŭ la dulingvan dumonatan bultenon *Informilo de ĈEL*.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri ĈEL en esperanto.china.org.cn

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Azia-Oceania Komisiono de UEA
* Ĉina Kongreso de Esperanto


Kategorio:Ĉinaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Ĉinio
Kategorio:Libroeldonejoj
Portugala Esperanto-Asocio

**Portugala Esperanto-Asocio** -  - estas la Landa Asocio de UEA por Portugalio.

Post la malpermeso de Esperanto-asocioj en 1936, nur en 1972 PEA povis restariĝi, sub la postulo sekvi la gvidliniojn de la eduka ministerio. La fino de la diktatoreco en 1974 ĉesigis ĉiujn restrikciojn por Esperanto en tiu lando. Malgraŭ la malhelpoj UEA kaj IEL havis daŭre membrojn en Portugalio kaj ankaŭ ĉefdelegiton.

PEA aliĝis al UEA en 1979; ĝia prezidanto estas José Manuel Gaspar Martins (stato 2007). La malformale organizita junulara sekcio Portugala Esperanto-Junularo estas la landa sekcio de TEJO en Portugalio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo

Portugala Esperanto-Asocio
Kategorio:Portugalaj Esperanto-asocioj
Lehnice

**Lehnice,** hungare **Lég** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda. La historia germana nomo estas **Legendorf**.

* Areo: km²
* Loĝantaro: 2430
* Alto super marnivelo: 119–123 m
* Poŝtkodo: 930 37
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Komárno-Bratislavo. Dunajská Streda troviĝas 12&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1239 en formo *Legu*. Tiam la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Pozsony. Frue formiĝis du najbaraj vilaĝoj.

### Malý Lég 
Vilaĝoparto Malý Lég hungare Kislég (en ambaŭ lingvoj Malgranda Lég) menciiĝas unue en 1311 en formo *Kyus Leeg*. En 1866 okazis incendio.

### Veľký Lég 
Vilaĝoparto Veľký Lég hungare Nagylég (en ambaŭ lingvoj Granda Lég) menciiĝas unue en 1328 en formo *Leeg*. Tiam la vilaĝo havis preĝejon. La fervoja linio distranĉas la vilaĝoparton.

Ĝis 1919 ambaŭ vilaĝoj apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunaszerdahely, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La vilaĝoj unuiĝis en 1940. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 2409 da homoj (1659 hungaroj, 647 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1679
* restaĵo de renesanca kastelo el la 16-a jarcento, en 1930 nova kastelo de familio Benyovszki konstruiĝis, kiu nun estas sanatorio pri pulmomalsanoj, apude granda parko troviĝas
* kripto de familio Benyovszki

## Ĝemelkomunumo 
*  Répcelak, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Urugvaja Esperanto-Societo

**Urugvaja Esperanto-Societo** fondiĝis en 1924. Ĝi eksiĝis el UEA kiel Landa Asocio en decembro 1974, opiniante ke la Esperanto-movado en Eŭropo forlasis la neŭtralecon.

En 1993 la Societo denove aliĝis al UEA. Ĝi havas 30 membrojn, prezidanto estas Alberto Barrocas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de UES 

## Referencoj 
Urugvaja Esperanto-Societo
Kategorio:Sudamerikaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Urugvajo
Konstantin Fehrenbach

**Konstantin FEHRENBACH** (*  en Wellendingen apud Bonndorf (Badenio); †  en Freiburg im Breisgau) estis germana politikisto (katolika Zentrumspartei) kaj de la  ĝis la  kanceliero (ĉefministro).

Fehrenbach origine fariĝu pastro, sed ŝanĝis al de la studo de teologio en 1874 al juro. Li laboris ekde 1882 kiel advokato kaj estis de 1885 ĝis 1887 ano de la badenia parlamento. Ekde 1903 li krome estis ano de la tutgermana parlamento Reichstag.

La katolika politikisto fariĝis kanceliero en 1920, post kiam la socialdemokratoj malvenkis en balotoj kaj forlasis la koalicion kun katolikoj kaj liberaluloj. La kabineto de Fehrenbach ne havis parlamentan plimulton; devigita akcepti reparaciajn postulojn de entento, la kabineto demisiis post proksimume jaro da oficado.

Ŝokita pro la murdiĝo de ministro Walther Rathenau, Fehrenbach fariĝis en 1923 vicprezidanto de la asocio kontraŭ antisemitismo. Ĝis sia morto en 1926 Fehrenbach restis prezidanto de la katolika frakcio en la germana parlamento.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1852
Kategorio:Mortintoj en 1926
Stelodeklatera prismo

{{Pluredro
|nomo = Stelodeklatera prismo
|bildo = Prism 10-3.png
|hi = 2
|vbildo = 
|duala_bildo = 
|grupo = D10h (por neklina prismo kun regulaj bazoj)
|Schl = t{2,10/3}
|duala = Stelodeklatera dupiramido
|Wythoff = 2 10/3 &#124; 2
|vfiguro = 4.4.10/3
|edroj_detale = 10{4}+2{10/3}
|CD = (o)10/3o2(o)
|W =

|verticoj = 20
|B =
|C =
|lateroj = 30
|edroj = 12
|K =
|speco = Prismo
|propraĵoj = Nekonveksa
}}
En geometrio, la **stelodeklatera prismo** estas nekonveksa pluredro, ero de malfinia aro de prismoj.
La edroj estas 10 paralelogramaj flankoj kaj 2 stelodeklateraj bazoj.

Se edroj estas ĉiuj regulaj, ĝi estas duonregula pluredro.

## Vidu ankaŭ 
* Prisma uniforma pluredro
* Deklatera prismo
* Deklatera kontraŭprismo
* Uniformaj pluredraj kombinaĵoj:
** Kombinaĵo de 6 stelodeklateraj prismoj

Kategorio:Prismosimilaĵoj
Incendio de Reichstag

[eta|dekstra|250px|Jen la fenestro, per kiu oni supozas, ke [Marinus van der Lubbe eniris en la konstruaĵon.]]
La **incendio de Reichstag**, do de la germana parlamentejo en Berlino, okazis en la nokto al la , pro bruligo fare de homo. Oni kaptis ĉeloke la nederlandanon Marinus van der Lubbe. Ĝis nun oni ankoraŭ ne povas plene klarigi la krimon.

Laŭ la nacisocialistoj (kies estro Adolf Hitler estis regna kanceliero de kvar semajnoj) la bruligo estis parto de komunista komploto. En la komenco ili verŝajne vere kredis tion, sed fariĝis jam baldaŭ evidenta ke ne ekzistis aktuale tiaj planoj. Tamen la nacisocialistoj misuzis la okazon por persekuti politikajn kontraŭulojn. La koncerna dekreto de la Regna Prezidento estas konsiderata la unua paŝo en la nacisocialistan diktatorecon. Origine Hitler planis realigi sian diktatorecon pere de novaj elektoj en marto kaj speciala leĝo, kio krome okazis.

Laŭ la komunistoj kaj multaj aliaj, la nacisocialistoj mem bruligis la parlamentejon por havi pretekston plene akiri la potencon en la ŝtato.

Trie ekzistas la tezo ke Marinus van der Lubbe mem sola kaj proprainiciate bruligis, por protesti kontraŭ la nova nacisocialista-konservativa registaro. Komence de la 1960aj jaroj amatora historiisto Fritz Tobias kaj la posta universitata profesoro Hans Mommsen pridubigis la ĝis tiam superregantan duan tezon. Fakte principe eblis ke Van der Lubbe memstare bruligis, kaj ne estis trovitaj planoj de komunistoj aŭ nacisocialistoj pri la bruligo.

La demando pri la farinto estas tikla disputaĵo pro politikaj kialoj; kelkaj kritikantoj opinias ke la nacisocialistoj devas esti nomataj la farintoj, ĉar alie oni povus dubi same pri aliaj krimoj de la nacisocialistoj. Inter la akuzitoj estis ankaŭ la posta bulgara ŝtatestro Georgij Dimitrov.

Kategorio:1933 en Germanio
Reichstag
Islanda Esperanto-Asocio

[eta|250px|[Þorsteinn Þorsteinsson, la unua propagandisto de Esperanto en Islando.]]

**Islanda Esperanto-Asocio** - jen esperante, islande *Íslenska esperantosambandið* - estas unu el la Landaj Asocioj de UEA. Ĝi estis fondita en 1950 kaj aliĝis al UEA en 1975. Ĝia organo nomiĝas *La velo*, prezidanto estas Hannes Högni Vilhjálmsson (stato novembro 2014). Longan tempon la asocion prezidis la Esperanto-verkisto Baldur Ragnarsson.

Dufoje la asocio gastigis la Universalan Kongreson de Esperanto en sia lando: kaj la 62-a UK en somero 1977 kaj la 98-a UK de la 20-a ĝis la 27-a de julio 2013 okazis en Rejkjaviko, la ĉefurbo de Islando.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Islanda-Esperanta Vortaro de 1965
* Þorsteinn Þorsteinsson
* Árni Böðvarsson
* Baldur Ragnarsson

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de Islanda Esperanto-Asocio


Kategorio:Islandaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Islando
Kategorio:Islandaj asocioj
Mocio de demisio

Per **mocio de demisio** aŭ **malkonfiddeklaro** parlamento formale decidas ke ĝi ne subtenas unuopan ministron aŭ la tutan registaron. Depende de la konstitucio, sed ankaŭ de neoficialaj kutimoj, la ministro aŭ registaro sekve devas demisii.

Ekzemple laŭ la germana konstitucio la mocio devas esti *konstruiva*, tio signifas ke la parlamento povas malelekti ĉefministron nur se ĝi samtempe elektas novan. Per tio la konstitucio evitas ke pure negativa parlamenta plimulto kaŭzas ke la ŝtato daŭre ne havas (ne nur oficantan) registaron. Similan regulon havas Hispanio aŭ Pollando ktp.

La sveda konstitucio "Regeringsformen" de jaro 1974 permesas malkonfiddeklaron kontraŭ aŭ unuopa ministro (krom ĉefministro) aŭ la tuta registaro . Ekde jaro 1980 la sveda parlamento voĉdonis 14-foje pri malkonfiddeklaroj. Nur unufoje tio rezultigis malsuprenmeton de la registaro, nome dum jaro 2021 post ke la parlementanoj voĉdonis kontraŭ tuta registaro de Stefan Löfven.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ  
* voĉdono pri konfido, kiu deiras de la registaro por testi ĉu ĝi daŭre havas la konfidon de la parlamento

Kategorio:Parlamento
Lee Jung-kee

**LEE Jung-kee** (n. en 1954, prononco , ) estas korea esperantisto. En Esperantujo li karesnomiĝas ankaŭ "Ŝlosilo". Li esperantistiĝis en 1971, do 16- respektive 17-jara, kaj fariĝis prezidanto de la tiam fondita Seula Esperanto-Kulturcentro 20 jarojn poste, en 1991. Ekde tiu jaro li ankaŭ estas membro de la Komitato de UEA, komence kiel komitatano C.

Li ricevis la premion Deguĉi en la 87-a UK (Fortalezo, Brazilo), kune kun Ma Young-tae pro sia kontribuo al la Esperanto-movado.

En 2008 li estis elektita kiel prezidanto de la Azia Komisiono de UEA dum la 5-a Azia Kongreso de Esperanto en Bengaluro en Barato.

La 30-an de aŭgusto 2008 Seula Esperanto-Kulturcentro kun daŭra gvidado de Lee Jung-kee festis sian la 200-an kurson. La Esperanto-kursoj okazas ĉiumonate ekde 17 jaroj; partoprenis ĝis nun 1416 civitanoj.

Ĝis la fino de 2009 li sesdek-sep-foje partoprenis en internaciaj Esperanto-eventoj.

La 20-an de julio 2013 Lee Jung-kee dum la komitatkunsido de la 98-a UK en Rejkjaviko estis elektita kiel estrarano de UEA, kaj denove la 23-an de julio 2016 dum la 101-a UK en Nitro.

## Postenoj 
*1983.1. ~ 1985.1. : Sekretario de Korea Esperanto-Asocio
*1987.1. ~ 1991.10. : Sekretario de Korea Esperanto-Asocio
*1991 : Komitatano C de Universala Esperanto-Asocio
*1991.11.15. ~ nun : Prezidanto de Seula Esperanto-Kulturcentro
*1994 : Korea membro de la Azia Komisiono de UEA (KAEM)
*1997 ~ 2000 : Vicprezidanto de Korea Esperanto-Asocio
*1997 ~ nun : Docento en Universitato Dankuk pri Esperanto
*2001 ~ 2004 : Prezidanto de Korea Esperanto-Asocio
*2003 ~ nun : Docento en Universitato Wonkwang pri Esperanto
*2004 : Korea membro de la KAEM
*2005 ~ 2007 : Docento en Universitato Hankuk pri fremdaj studoj pri Esperanto
*2005 : Sekretario de KAEM
*2008.1.1. ~ nun : Membro de Esperantlingva Verkista Asocio
*2008.2.13. ~ nun : Prezidanto de KAEM
*2010.6.23. : Eksiĝo de prezidanto de KAEM kaj elektita kiel honora prez. de KAEM
*2013.7.20 ~ 2019.7.20: Estrarano de Universala Esperanto-Asocio

## Verkoj 
*La lingvo de Internacia epoko, Esperanto-lernolibro (*korealingva verko*)
*Leteroj el Koreio (esearo)

### Tradukoj 
* Historio de la lingvo Esperanto (verkita de Edmond Privat, *korealingva kuntraduko*)
* La vivo de Zamenhof (verkita de Anastasio López Luna, *korealingva traduko*)
* La homo kiu defiis Babelon (verkita de René Centassi kaj Henri Masson, *korealingva kuntraduko*)
* Esperanto tiel parolata (verkita de Tacuo Huĝimoto, *korealingva traduko*)
* Rekta metodo de Esperanto (verkita de Stano Marček, *korealingva traduko*)
* Bela sonĝo (verkita de Julian Modest, *korealingva traduko*)
* Leteroj el Koreio (verkita de LEE Jung-kee, *Esperanto-esearo*)

## Eksteraj ligiloj 
* biografio de li kun foto okaze de lia honora membreco de UEA, en prezento de julio 2025 de la tiujara UK (en formato PDF, paĝo 3-4, )
* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Lee Jung-kee en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()
*Seula Esperanto-Kulturcentro

Kategorio:Koreaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Premio Deguĉi
Frederiko la 3-a (Germana Regno)

**Frederiko 3-a**, plena nomo *Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl* (naskiĝis la  en Potsdam; mortis la  samloke) estis dum 99 tagoj Germana Imperiestro kaj reĝo de Prusio.

Li estis la filo de Vilhelmo la 1-a kaj patro de imperiestro Vilhelmo la 2-a. Li nomis sin ne Frederiko *unua*, sed *tria*, ĉar antaŭe ekzistis jam du prusaj reĝoj kun la nomo Frederiko.

Frederiko estis taksata relative liberala kaj demisiigis la prusan ministron pri internaj aferoj, sed pro kancero Frederiko mortis jam post nur 99 tagoj da oficado.

Kategorio:Reĝoj de Prusio
Kategorio:Germanaj imperiestroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Hohencolernoj
Katri Helena

**Katri Helena KALAOJA**, ofte nura **Katri Helena** (naskiĝis la 17-a de aŭgusto 1945 en Tohmajärvi) estas finna kantistino. Ŝi komencis sian karieron en 1963.

Katri Helena partoprenis en la Eŭrovido-Kantokonkurso en 1979 kaj 1993. Famaj kantoj estas "Puhelinlangat laulaa" kaj "Katson autiota hiekkarantaa". Ŝi gajnis la medalon Pro Finlandia en 2007.

En 2000, Katri Helena estis membro en la ensemblo "Leidit lavalla" kun Marion Rung, Paula Koivuniemi kaj *Lea Laven*.

## Albumoj 
* Vaalea valloittaja, 1964
* Puhelinlangat laulaa, 1965
* Katri Helena, 1966
* Katupoikien laulu, 1967
* Paikka auringossa, 1968
* Ei kauniimpaa, 1969
* Kai laulaa saan, 1971
* Lauluja meille kaikille, 1972
* Kakarakestit, 1973
* Kun kohdattiin, 1973
* Paloma Blanca, 1975
* Lady Love, 1976
* Ystävä, 1978
* Katson sineen taivaan, 1979
* Sydämeni tänne jää, 1980
* Kotimaa, 1981
* Minä soitan sulle illalla, 1982
* Kirje sulle, 1984
* On elämä laulu, 1986
* Almaz, 1988
* Juhlakonsertti, 1989
* Anna mulle tähtitaivas, 1992
* Lähemmäksi, 1994
* Vie minut, 1995
* Hiljaisuudessa, 1996
* Missä oot, 1998
* Leidit levyllä, 2000
* Tässä tällä hetkellä, 2004
* Elämänlangat, 2006
* Hiljaisuudessa, 2006
* Tulet aina olemaan, 2009
* Valon maa, 2011
* Taivaan tie, 2014
* Niin on aina ollut, 2015

Kategorio:Finnaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1979
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1993
Trnávka (distrikto Dunajská Streda)

**Trnávka,** hungare **Csallóköztárnok** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 430
* Alto super marnivelo: 109 m
* Poŝtkodo: 930 32
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.  Dunajská Streda troviĝas 16, la ĉefurbo 30 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1275, ŝajnas, la vilaĝo tiutempe fondiĝis. Ĥoleroj en 1830 kaj 1866, inundo en 1848, incendio en 1869 okazis. Ekde 1873 katolika lernejo ekfunkciis. En 1910 loĝis en la vilaĝo 423 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunaszerdahely, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 oni trafis usonan batalaviadilon. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. Post 1 jaro kolĥozo formiĝis. En 1985 nova kulturdomo konstruiĝis. En 2001 loĝis tie 428 da homoj (348 hungaroj, 72 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* kapelo de 1850, turo aldoniĝis en 1902
* tombeja kapelo de 1937

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Reichstag (institucio)

[eta|altdekstre=2.5|La [Reichstag (konstruaĵo)|konstruaĵo de Reichstag]]
**Reichstag** (proks.: regna kunveno aŭ regna parlamento, de germana vorto *tagen* kunveni, konferenci) estis interalie (vidu Reichstag) la nomo de la germana parlamento de 1867/1871 ĝis 1945.

La konstruaĵo de Reichstag el 1894 ankoraŭ ekzistas; ĝi estis bruligita en 1933 sub ankoraŭ misteraj cirkonstancoj, sed rekonstruita post la Dua Mondmilito. Ekde 1999 ĝi estas la kunvenejo de la nuntempa germana parlamento, Bundestag.

## Germana Imperiestra Regno 1871-1918 
Jam dum la periodo de la Nordgermana Federacio (1867-1871) la parlamento nomiĝis *Reichstag*, laŭ la mezepoka/novepoka imperia dieto en la Sankta Romia Imperio. Tamen alia grava organo, Federacia Konsilio, nomiĝis *Bundesrat*, laŭ la vorto *Bund* por federacio.

Specialaĵo de la *Reichstag* en Nordgermana Federacio kaj Germana Imperiestra Regno estis ke teorie ĉiuj (viroj) rajtis voĉdoni (ĉar la aĝlimo estis 25 jaroj kaj ekzemple armeanoj ne rajtis voĉdoni, la proporcio de la civitanoj kiuj rajtis voĉdoni tamen ne estis aparte alta). En la plej multaj aliaj landoj nur riĉuloj rajtis voĉdoni.

Malrapide elformiĝis en la parlamento la politikaj frakcioj. Plej ofte superregis la konservativaj kaj liberalaj partioj. Malgraŭ la maĵoria balotsistemo (absoluta sistemo, necesiganta ofte du rondojn), en la parlamento troviĝis averaĝe ĉiam proks. 15 partioj. Tio, kune kun la relative frua forteco de la socialdemokratoj, malhelpis la estiĝon de parlamenta sistemo en la senco ke la parlamenta plimulto decidas pri la registaro.

La parlamento estis necesa por decidi pri leĝoj kaj pri la buĝeto, sed la registaro (fakte la regna kanceliero) estis nomumita de la imperiestro.

## Vajmara Respubliko 1919-1933 
Dum la Vajmara Respubliko la parlamento ne instalis la registaron, sed rajtis malelekti la registaron aŭ kancelieron aŭ ĉiun unuopan ministron. Daŭre la multeco de partioj (nun la balotoj estis sub proporcia sistemo) malhelpis la elformiĝon de fortaj koalicioj por subteni registaron.

## Nacisocialismo 1933-1945 
Sub premo de la nacisocialista registaro instalita de la Regna Prezidento, en marto 1933 la parlamento akceptis leĝon kiu donis al la registaro la rajton mem decidi pri leĝoj. Plej malfrue en somero de tiu jaro, la parlamento ne plu havis potencon. Post nova baloto en novembro 1933 al ĝi apartenis nur nacisocialistoj. Oni kunvenis en la operaa konstruaĵo de Kroll, ĉar la konstruaĵo de *Reichstag* bruliĝis en februaro 1933.

Kategorio:Historio de Germanio
Báč

**Báč,** hungare **Bacsfa** [baĉfa] estas municipo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

## Situo 
Báč situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de kanalo Danubo, laŭ ĉefvojo Komárno-Bratislavo. La plej proksima urbo estas Šamorín 6 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1319. En 1849 okazis batalo inter hungaroj kaj aŭstroj. En 1910 loĝis en la vilaĝo 321 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 566 da homoj (355 hungaroj kaj 205 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de Padovo de 1677, iam estis ĉe la altaro pentraĵo pri Beata Damo, kiu kelkfoje ploris, sed oni forrabis la bildon en 1995 kaj ĝi tute malaperis. En la preĝejo troviĝas tombejo de poeto Ladislao Amade; la preĝejo estas pilgrimloko
* klostro de 1677
* novgotika golgoto de 1867
* kastelo de Apponyi (aponji) el la 19-a jarcento
* kapelo de 1775

## Famuloj 
En la iama Bacsfa naskiĝis hungara pentristo Ernő Schubert.

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Orechová Potôň

**Orechová Potôň** (hungare *Diósförgepatony*) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda. Apud la municipo estis de septembro de 2008 ĝis oktobro de 2009 konstruita motorisma veturejo kun nomo Slovakiaring.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Komárno-Bratislavo.  Dunajská Streda troviĝas 6 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1397 en formo *Gyospothon*. Familio Pálffy (pAlfi) havis la kampojn ekde 1599. Poste la loĝantoj iĝis kalvinanoj. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la najbaraj etvilaĝoj detruiĝis, la loĝantoj translokiĝis tien. En 1850 2 najbaraj vilaĝoj Dióspatony kaj Förgepatony unuiĝis. Kalvinanaj lernejo en 1866, preĝejo en 1870 konstruiĝis. La fervojo atingis la vilaĝon en 1895. En 1910 loĝis en la vilaĝo 769 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunajská Streda, poste al Ĉeĥoslovakio.

Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 1671 da homoj (1573 hungaroj, 99 slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1975
* katolika preĝejo de 1998

## Ĝemelvilaĝoj 
*  Gic, Hungario
*  Sokorópátka, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Veľké Blahovo

**Veľké Blahovo,** hungare **Nagyabony** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: km²
* Loĝantaro: 1310
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 01
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Komárno-Bratislavo. Dunajská Streda troviĝas 2 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1171. Poste la loĝantoj ricevis privilegiojn de Andreo la 2-a, pli poste en 1299 la vilaĝanoj iĝis nobeloj pro la militservoj. En 1765 kastelo konstruiĝis, nun jam nevidebla. La fervojo atingis la vilaĝon en 1895. En 1910 loĝis en la vilaĝo 999 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunajská Streda, poste al Ĉeĥoslovakio.

Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 1242 da homoj (1068 hungaroj, 125 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* kapelo el la 18-a jarcento
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1761, en la 20-a jarcento renoviĝis

## Famuloj 
* violonisto János Bihari tie naskiĝis en 1764

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda