open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kishajmás

**Kishajmás** [kiŝhajmAŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo kis signifas hungare: malgranda. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Nagyhajmás.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7391
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°12′03″N 18°04'56″E

## Situo 
Kishajmás situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ la fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc. Sásd troviĝas 9, Pécs 25, Szentlőrinc 26, Budapeŝto 194 kilometrojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la romianoj. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1542 laŭ tiama hungara ortografio *Hagymas*. Post la mezepoko la komunumo supozeble senhomiĝis pro la turkoj. Baldaŭe hungaroj refondis la komunumon, poste ankaŭ germanoj alvenis.

En Kishajmás migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1968
* lerneja kapelo en vilaĝparto Szatina

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Mr. President

**Mr. President** estas germana muzika grupo, kiu estiĝis en Bremeno kaj unue nomiĝis *Satellite One*. La grupo ekdebutis en la jaro 1995 per albumo "Up'N Away" kaj akiris la mondan famon kreante dancmuzikon kaj popmuzikon.

En la jaro 1996 la grupo akiris mondan popularecon pro furorkanto *Coco Jambo*. Siatempe en konsisto de Lady Danii, Lazy Dee, T Seven la grupo estis kutima en ĉiu diskoteko de tiu somero. Iliaj furorkantoj estis ankaŭ "Jojo Action", "Happy People" kaj "Simbaleo".

## Singloj 
### Soloaj albumoj 
* 1997: *Reset feat. Dannii* - You Got The Key
* 1998: *Reset feat. Dannii* - Egyptian Lover
* 2000: *Marvin McKay feat. T-Seven* - Ohne dich schlaf' ich heut' Nacht nicht ein (GER #42)
* 2001: *T-Seven* - Hey Mr. President
* 2001: *T-Seven* - Passion
* 2003: *T-Seven* - Copa Cabana
* 2006: *Lunanova presents T-Seven* - Let The Music Play
* 2006: *Coyote Ugly & Myra * - Shake and go
* 2007: *T-Seven* - Es gibt nichts
* 2007: *LayZee *- YourLove(ComfortZone)

## Aŭskultebla 
* Coco Jambo

Kategorio:Eŭrodanco
Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1991
1010-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*

### Eŭropo 
*1014: Basileios la 2-a Bulgaroktonos, imperiestro de Bizanco konkeris Bulgarion.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
*Basileios la 2-a Bulgaroktonos, regis de 976 ĝis 1025

##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
*Henriko la 2-a "la Sankta": regis de 1002 ĝis 1024.

##### Papoj 
*Serĝo la 4-a, estis papo de 1009 ĝis 1012. 
*Benedikto la 8-a, estis papo de 1012 ĝis 1024.

##### Anglio 
*Ethelred la 2-a (Anglio), regis de 978 ĝis 1016.
*Edmundo Ironside, regis de aprilo ĝis septembro 1016.
*Knuto la Granda, regis de 1016 ĝis 1035.

##### Francio 
*Roberto la 2-a, regis de 996 ĝis 1031.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Bildoj 

Dosiero:Basilios II.jpg|Bizanca imperiestro Basileios la 2-a Bulgaroktonos

## Notoj kaj referencoj
Banjo Band

**Banjo Band** aŭ **Banjo Band Ivana Mládka** estas ĉeĥa populara muzika grupo gvidita de Ivan Mládek, kies kantojn ĝi ludas ekde komenco de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento. Siatemte la grupo havis tre grandan sukceson en Pollando, kie oni ludis ĝiajn kantojn en polaj radioj.

## Nuntempaj membroj 
* Ivan Mládek - kantado, Banĝo
* Vítězslav Marek - gitaro
* Petr Kaňkovský - gitaro
* Zdeněk Kalhous - piano
* Václav Dědina - tubjo
* Michal Pálka - klarneto
* Svatobor Macák - saksofono
* Tomáš Procházka - drumo
* Jan Mrázek - kantado
* Lenka Šindelářová - kantado
* Ivo Pešák - kantado
* Milan Pitkin -
* Libuše Roubychová -

## Referencoj 
## Aŭskultebla 
* Jožin z bažin (*Jožin el marĉoj*)
* Jožin z bažin - pola versio
* Jožin z bažin laŭ pola maniero, parodia versio

## Vidu ankaŭ 
* Jožin z bažin

Kategorio:Ĉeĥaj ĵazaj muzikaj grupoj
Kategorio:Kontreo
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Ivan Mládek
Vásárosdombó

**Vásárosdombó** [vAŝAroŝdombO], kroate **Dubovac** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Sásd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1150
* Poŝtkodo: 7362
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°18′21″N 18°07'53″E

## Situo 
Vásárosdombó situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Pécs-Dombóvár, laŭ la fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1313. En la 15-a jarcento ĝi apartenis al familio **Dombay** kaj havis la rangon kampurbo. Post la mezepoko la urbeto ne senhomiĝis pro la turkoj. Laŭ la popolnombrado en Az 1910 vivis en Vásárosdombó 834 homoj, (825 hungaroj, 6 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe episkopo Sankta Marteno de 1789

== Komunumoj pri *vásár* (= foiro aŭ bazaro) en Hungara reĝlando ==

Vidu ankaŭ: Hódmezővásárhely

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Meződ

**Meződ** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo mező signifas hungare: kampo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 7370
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°17′13″N 18°06'03″E

## Situo 
Meződ situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Pécs-Dombóvár kaj fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc preteriras. Sásd troviĝas je 4 km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la romianoj. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1475 laŭ tiama hungara ortografio *"Mezeed"*. Post la mezepoko la komunumo supozeble senhomiĝis pro la turkoj. En la 18-a jarcento hungaroj refondis la komunumon, poste ankaŭ germanoj alvenis.

En Meződ migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj el la 20-a jarcento
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Dénes Borsiczky

**BORSICZKY Dénes** [pr. borŝicki] estis hungara juristo, jurakademia profesoro naskiĝinta en Nagykároly la 6-an de septembro 1806 kaj mortinta en Pest (urbo) la 23-an de julio 1853.
 
## Kariero
Borsiczky maturiĝis en piarista gimnazio en Pest (urbo), poste li studis juron Universitato de Vieno, poste en Reĝa Universitato de Pest. En 1827 li juriĝis, en la sekvanta jaro advokatiĝis. Li estis oficisto en la reĝa administracio. Li estis profesoro en Reĝa Jura Akademio (Pozono) ekde 1834 ĝis sia morto ekde 1833. Li estis sekvinto de Sonnenfels kaj de Adam Smith.

## Verkoj
*''Positiones ex universa jurisprudentia et scientiis politicis (Pesthini, 1827).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Levente Kovács (aktoro)

**KOVÁCS Levente** (pr. kova:ĉ] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 27-an de decembro 1967. Li estas la filo de aktorino katalin Kovács (aktorino) kaj de reĝisoro Levente Kovács (patro). 

## Kariero
Levente Kovács estas ekde 1991 ano de la Teatro Szigligeti de Oradea.

## Premioj
*1998: premio de junaj talentoj, Nivelpremio;
*Premio por la plej bona virrolanto.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010. 

## Eksteraj ligiloj
*Rolojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=7563

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Gaŭso (mezurunuo)

La **gaŭso** (mallonge **G**) estas mezurunuo por magneta indukdenso en la fizika sistemo de unuoj CGS (centimetro-gramo-sekundo). Ĝia nomo omaĝas la germanan matematikiston kaj fizikiston Carl Friedrich Gauss.

Laŭ la difino de tiu unuo, 1 gaŭso ≡ 1 Mx/cm2.

Rilate la SI-n sistemon ,   1 gaŭso ≡ 10−4 T ; ĝia eta valoro estas kialo pro kiu, ĝi estas ankoraŭ uzata pri malgrandaj valoroj de magneta kampo, ekzemple la tera magneta kampo valoras ĉirkaŭ 0,5 G.

## Vidu ankaŭ 
* CGS, malnova sistemo de unuoj
* Gaŭso
* Maksvelo (mezurunuo)
* Teslo (mezurunuo)

Kategorio:Mezurunuoj
Kategorio:Carl Friedrich Gauss
Béla Both

**BOTH Béla** [pr. bot] estis hungara instruisto naskiĝinta en Marosvásárhely la 7-an de marto 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de decembro 1959.
 
## Kariero
Both havigis diplomon de instruisto en 1905 en Nadjenjedo. En 1919 li estis unu el la organizintoj de la Sindikato de Hungaraj Geinstruistoj. En  1957 li estis ano de centra kondukantaro de la Sindikatoj de Pedagogoj.

## Verkoj
**A szocialista tanítómozgalom Magyarországon* (kun kunulaŭtoroj, Bp., 1958).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Jožin z bažin

eta|Aŭtomobilo Škoda 100, tiam populara en la 1970-aj jaroj, kiun uzas la heroo de la kanto
[eta|Urbo [Vizovice]]
***Jožin z bažin***  (proksimume "Joĉjo el la marĉoj") estas kanto de ĉeĥa verkisto Ivan Mládek kaj krom sukcesoj en Ĉeĥio kaj sur Slovakio ĝi fariĝis tre populara ankaŭ en aliaj landoj, plej multe en Pollando en la jaroj 2007-2008 dank' al interreta portalo YouTube. La kanto estis unuafoje eldonita en la jaro 1977 sur albumo *Nashledanou!*

La komponaĵo estas parodio al mezepokaj mitoj, kie heroa kavaliro senigos foran reĝlandon de teruriga monstro kaj kiel rekompenco li ricevos princinon kaj duonon de la reĝlando. Ĉi-okaze la kanto temas pri ogro Joĵin, kiu havas sidejon en marĉoj ĉe urbo Vizovice kaj "voras ĉefe praganojn". Ĉe slivovico prezidanto de loka UAA (Unueca agrikultura kooperativo) proklamos, ke tiu, kiu senigos ilin de la ogro, tiu ricevos kiel edzinon filinon de la prezidanto kaj duonon de UAA. La heroo de la kanto, veturanta en Škoda 100, poste uzos kiel armilon pulvorigan aviadilon kaj vendos la ogron al zoo.

## Internaciaj versioj 
La legenda Jožin z bažin unue ensorĉigis polan publikon, nun ĝi ricevis sian version eĉ en la rusa. Muzika grupo Murzilki International eluzis la popularan melodion de la kanto de Ivan Mládek el la 70-aj jaroj kaj la melodion ĝi havigis per teksto, en kiu ĝi ŝercigas el rusa ĉefministro Vladimir Putin.

Laŭ la rusa versio Jožin devas fariĝi nova rusa prezidento. "Joĵin el marĉoj, simbolo de generacio, Joĵin el marĉoj elekto de populacio, Joĵin el marĉoj, la vivo estos pli facila. Tio estas klara al oligarĥoj, al ministo eĉ al policano: Joĵin el marĉoj estos nia nova prezidento!" finiĝas la teksto. En interreto aperis kelke da versioj de videopecoj kun Ivan Mládek en fono, sed ankaŭ kun Putin en fabriko aŭ en supervendejo.

Laŭ gazeto *Komsomolskaja Pravda* la komponaĵo akiris novan vivon dank' al rusaj ŝercemuloj. "La moskva grupo Murzilki International kreis aktualan tekston al malnova muziko. Ties ĉefa heroo estas la rusa ĉefministro," ĝi indikis.

Membroj de muzika grupo Metallica, basgitaristo Robert Trujillo kaj gitaristo Kirk Hammett, ludis la kanton la 2-an de aprilo 2018 enkadre de koncerto en O2 Arena en Prago.

## Jožin kaj fabelo 
La tridek jarojn malnova ĉeĥa furorkanto de Ivan Mládek pri *Joĵin el marĉoj* eksonos en angla filma fabelo Suicide Brothers. En mallume akordita okazintaĵo pri du fratoj kreos rolon de feino Keira Knightley, stelulino el Piratoj el Karibio.

La kreintoj de la filmo malkovris la kanton *Jožin z bažin* verŝajne sur interreto, kie la videopeco kun neforgesebla danco de Ivo Pešák indikis ĉirkaŭ dek milionojn da vizitoj. "Ni ludis tie iom je idiotoj kaj kun paso de la tempo montriĝas, ke oni verŝajne ŝatas tion," diras Mládek.

## Vidu ankaŭ 
* Ogroj, mitaj gigantaj homvoruloj
* Banjo Band
* Ivan Mládek
* Ivo Pešák

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jožin z bažin de Ivan Mládek
* Jožin z bažin de Mettalica
* la kanto kantata ĉeĥe fare de rusoj en la konkurso Точь-в-точь

Kategorio:Ĉeĥaj kantoj
Kategorio:Fikciuloj
Kategorio:Ogroj
Kategorio:Muziko en 1977
Levente Szabó

**SZABÓ Levente** (pr. sabo:) estas rumanuja hungara literaturhistoriisto naskiĝinta en Târgu Secuiesc la 30-an de aprilo 1977.

## Kariero 
Levente Szabó diplomiĝis en 1999 en la fako pri hungaraj kaj anglaj lingvoj kaj literaturoj en la Universitato Babeş-Bolyai en Kluĵo. Li estas doktoro de filologiaj sciencoj ekde 2004. Li prelegas la historion de hungara literaturo de la dua parto de 19-a jarcento ekde 2002 en la sama universitato, kie li studis.

## Libro 
* Benkő Samu - Debreceni Droppán Béla - Szabó Levente: **Debreceni Márton**, Erdélyi Múzeum Egyesület, Kolozsvár, 2003, 45-102.

## Fonto 
* Retpaĝohttp://szabol.adatbank.transindex.ro/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Štefan Schnircz

**Štefan Schnircz**, (naskiĝis la  ; mortis la  en Handlová)
– organizanto, aktoro.; estis eminenta oratoro de poezio, organizanto de renkontiĝoj en naturo; kunfondinto kaj membro de EK Handlová; honorigita per bronza insigno de SEA (1987).

Schnircz, Štefan
Schnircz, Štefan
Schnircz, Štefan
Teslo (mezurunuo)

La **teslo** (mallonge: *T*) estas la mezurunuo de magneta flukso laŭ la Sistemo Internacia de Unuoj.

Ĝi estis tiel nomita omaĝe al la serba fizikisto Nikola Tesla; la nomo oficialiĝis okaze de la Ĝenerala Konferenco pri Pezoj kaj Mezuroj okazinta en Parizo en 1960.

Laŭdifine,
:\mathrm{1 \ T = 1 \ \frac{V \, s}{m^2} = 1 \ \frac{N}{A \, m} = 1 \ \frac{Wb}{m^2} = 1 \ \frac{kg}{A \, s^2} = 1 \ \frac{kg}{C \, s} = 1 \ \frac{N \, s}{C \, m} }

## Subunuoj kaj superunuoj 
Eblas uzi subunuojn kaj superunuojn de teslo laŭ la dekuma sistemo; iliaj nomoj formitas per la oficialaj prefiksoj de SI. Ili estas sufiĉe komunuzaj en fakaj studoj.

* En la ekstergalaksia kosmo, la magneta kampo varias inter 10−10 T kaj 10−8 T.
* En terfiziko oni ankaŭ uzas la subunuon "gamo" (laŭ la greka litero gamo): 1 γ = 10−9 T.
* La malnova mezurunuo la gaŭso (simbolo G) valoras 10−4 T.
* Sur la tera supraĵo, je latitudo 50° la kampo egalas 5 · 10−5 T; ĉe la ekvatoro ĝi egalas 3,1 · 10−5 T (t.e. 0,31 G).
* La averaĝa magneta kampo en sunmakulo egalas 0,1 T.
* En kuracistaj aparatoj por magneta resonanca bildigo, uzatas kampoj egalaj al 1,5 T.
* En neŭtrona stelo, la magneta kampo varias inter 106 T kaj 1011 T.

Kategorio:Mezurunuoj de SI
Hiiako (luno)

**Hiiako** (*Hiʻiaka*), aŭ **Haŭmeo I**, estas plej granda kaj plej ekstera satelito de Haŭmeo.

## Malkovro 
Michael E. Brown kaj sia teamo da astronomoj malkovris ĝin la , okaze de observo de Haŭmeo per la sistemo de adaptiĝiva optiko de la observatorio W.M. Keck de Mauna Kea.

Ĝi ricevis tiam la maldaŭran nomon **S/2005&nbsp;(2003&nbsp;EL61)&nbsp;1** aŭ S/2005&nbsp;(2003&nbsp;EL_61)&nbsp;1), kodo indikante ke estis la unua satelito malkovrita en 2005 de la objekto tiam nomita "2003&nbsp;EL61".

## Nomoj 
Oni komence kromnomis ĝin "Rudolph" [rudolf] (unu el la boacoj de la Kristnaska Viro konata pro ĝia ruĝa nazo en porinfana kanto).

Kiam Haŭmeo ricevis sian oficialan numeron *(136108) 2003 EL_61*, la satelito ricevis nomon *(136108) 2003 EL61 I*, kaj kiam la nana planedo estis nomita *Haŭmeo*, ĝia satelitoj fine akiris veran nomon: **Hiiako**, laŭ *Hiʻiaka* filino de la diino *Haumea*, diino de la danco, kaj protektantino de Havajo

## Ecoj 
La grando de tiu luno estis ĉirkaŭkalkulata laŭ ĝia videbla magnitudo, hipotezinte ĝian albedon al 0,8. Ĝia infraruĝa spektro similas tiun de kristala akva glacio, ĝia denso estas do rigardita kiel ne malproksima de 1 g/cm3 (aŭ 1000 kg/m3). Oni do taksas ĝian mason al 1,79 x 1019 kg kaj ĝian grando al 320 km.

La ĉeesto de kristala glacio (kiel sur Haŭmea mem) estis neatendita, ĉar je la temperaturo de Hiiako, (61, el la paĝoj de Jean-Michel](http://jmm45.free.fr/planetes/2003el61/2003el61.htm)

Kategorio:Lunoj de Haŭmeo
Raimondo Vianello

**Raimondo Vianello**,  (Romo, 7-a de majo 1922 – Milano, 15-a de aprilo 2010) estis itala aktoro kaj televida prezentisto.

## Biografio 
Raimondo Vianello naskiĝis en Romo la 7-an de majo 1922 sed li transloĝis en Split, kie lia patro laboris kiel admiralo. Dum la dua mondmilito, Raimondo aliĝis al la Itala Sociala Respubliko, la faŝisma ŝtato kreita de Mussolini kiam Italio estis okupita de Aliancanoj. Kaptita de usonaj trupoj, en 1958 li konis la aktorinon Sandra Mondaini, kiu estos lia edzino kaj lia kolego dum kariero.

Li mortis en Hospitalo San Raffaele la 15-an de aprilo 2010 je 87.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Raimondo Vianello ĉe Interreta filma datenbazo

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Italaj televidprezentistoj
Kategorio:Italaj komikistoj
Megaherbvorul-teorio

La **megaherbvorul-teorio** sugestas, ke Meza Eŭropo estus sen homa influo
ne (preskaŭ) komplete kovrita de arbaroj (kiel supozas ĝis nun plej multaj
fakuloj), sed pro la influo de grandaj plantmanĝantoj
(megaherbvoruloj) konsistus grandparte el mozaiko el arbaretoj (boskoj)
kaj herbejoj kun unuopaj arboj kaj arbustoj.
La fakton, ke nuntempe en Meza Eŭropo la laŭnatura ekologia sukcedo disvolviĝas
de ajna elirstadio preskaŭ ĉie al altarbaro kiel klimaksa
fazo, kaŭzas laŭ tiu teorio la nuna manko de la megaherbvoruloj,
kiuj iam abundis en Mezeŭropo kaj aŭ formortis aŭ estis ekstermitaj
de la homo.
De tiuj grandaj plantmanĝantoj malaperis ankoraŭ en historia tempo
uro, bizono, tarpano kaj alko, antaŭe jam specioj de
elefantoj kaj rinoceroj, kies influo sur la vegetaĵo estis
eĉ multe pli drasta.

Antaŭ la malapero de tiuj bestoj la ekosistemoj en Mezeŭropo
evoluis ofte laŭ jena ciklo:

* Arbarajn arealojn detruis la grandaj plantmanĝantoj, per formordado de burĝonoj kaj ŝosoj, paŝtado, senŝeligado kaj eĉ faligado de arboj kaj piedfrapado de la grundo.Finfine la arealo ŝanĝiĝis al herbejo.
* Sur la herbejo ekkreskis pikilhavaj arbustoj, ekzemple rozoj, prunel-arbustoj, kratagoj kaj rubusoj, kaj formis veprejojn. Pro siaj pikiloj tiuj arbustoj rezistis al la plantmanĝantoj.
* Ene de la veprejoj, protektataj de la pikil-arbustoj, povis natursemiĝi kaj kreski denove arboj.
* La pligrandiĝintaj arboj formis denove arbareton, en kiu la pikilarbustoj grandparte mortis pro la ombro.

Tiuj fazoj ne nur sekvis cikle unu la alian, sed ankaŭ ekzistis unu
apud la alia kaj formis tiamaniere pejzaĝan mozaikon kun grandega
biodiverseco (kiel deskriptas la mozaik-ciklo-teorio)

Ĉar multaj megaherbvoruloj multe migras, tiu mozaiko estis modifita de
necikla alveno kaj foriro de la opaj specioj kun iliaj diversaj
nutraĵ-preferoj, krome de bestaj epidemioj, influo de predantoj (rabobestoj),
kelkfoja amaspliiĝo de plantmanĝantaj insektoj,
kaj ankaŭ de la vetero (sekaj kaj malsekaj jaroj) kaj de diversaj kvalitoj de la grundo,
kiel fertileco kaj sekeco. 

Se la megaherbvor-teorio pravas, tiam tiuj bestoj, kiuj en Mezeŭropo
vivas ekster la arbaro en la kultur-pejzaĝo
(ekz. blanka cikonio, leporo, kampa hamstro, ordinara perdriko),
alvenis tien ne maljam kun la kampojn kultivanta homo
(kiel oni ĝis nun kutime supozas),
sed havis viveblecojn jam antaŭe en la ne hom-influataj ekosistemoj.

## Eksteraj ligiloj 

* "Quaternary Park - Überlegungen zu Wald, Mensch und Megafauna" von Bunzel-Drüke, M., Drüke, J. & H. Vierhaus (1994). ABUinfo 17/18, Heft 4/93, 1/94.  La unua publicaĵo de la megaherbvor-teorio (en germana lingvo) (PDF-dosiero 1,45 MB)
* Der Einfluss von Megaherbivoren auf die Naturlandschaft Mitteleuropas  (PDF-dosiero; 308 kB)
* Grasende Tiere hatten keinen Einfluss auf den dichten Baumbestand urzeitlicher Wälder

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Mediprotektado
János Martonyi (politikisto)

**János MARTONYI** [pr. martonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Martonyi János** estas hungara politikisto, ministro, juristo, profesoro, diplomato. Lia patro estis János Martonyi (juristo).
eta|János Martonyi (filo)
[eta|[George W. Bush, Viktor Orbán kaj János Martonyi]]

János Martonyi naskiĝis la 5-an de aprilo 1944 en Hungario en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio).

## Kariero 
Martonyi abiturientis en 1962; li finis juron en 1966 en Scienca Universitato de Szeged. Li komence havis advokatajn helpotaskojn en Budapeŝto kaj Szeged. En la jaro 1968 li plulernis en Londono, post 2 jaroj en Hago. Inter la 2 jaroj li advokatiĝis. En 1979 li kandidatiĝis, inter 1979 kaj 1984 li laboris en Bruselo en la hungara ambasadorejo. Ekde 1985 li laboris en ministerio pri komerco 4 jarojn, poste li aliĝis al la komunistoj, krome li ricevis signifan postenon. Inter 1991 kaj 1994 li estis subministro pri eksteraj rilatoj. En 1994 li establis privatan advokatan kontoron, post 3 jaroj li estis nomumita katedrestro en Szeged, ankaŭ docento. Li estis ministro por eksterlandaj aferoj de Hungarujo en la Unua Kabineto Orbán inter 1998-2002, same en la Dua Kabineto Orbán inter 2010-2014. En 2000 li estis oficiale universitata profesoro, li instruis ankaŭ en Universitato de Budapeŝto. Li ricevis Honoran legion en 2000, post 3 jaroj hungaran premion.

## Fontoj 
* http://www.mpta.hu/n/cvt/martonyi.inc.html?KeepThis=true&TB_iframe=true&height=500&width=600&PHPSESSID=38fea7d9e803af4d98e9b5f35ec8d4f6 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Hortenzia Meleg

**MELEG Hortenzia** estas rumanuja hungara pupaktorino naskiĝinta en Iernut la 10-an de junio 1961. Ŝi estas la edzino de la aktoro Vilmos Tibor Meleg.
## Kariero
Hortenzia Meleg ekde 1988 estas anino de la Pupteatro de Oradea, intertempe ŝi estis dum sep jaroj anoncantino, redaktorino, raportistino de la televidelsendo de Oradea, dum duonjaro kunlaboranrino de la radio Son-Vest. 
## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010. 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Albert Márkos (filo)

**MÁRKOS Albert** estas rumanuja hungara violonisto naskiĝinta en Koloĵvaro la 13-an de decembro 1944. Li estas la filo de komponisto Albert Márkos.

## Kariero 
Albert Márkos finis la muzikakademion de Kluĵo kaj ekde 1966 li estis violonisto de la orkestro *Transilvania Filharmonia*, ekde 1992 ĝia koncertmajstro. Li estis inter 1970 kaj 1987 ano de la kamerorkestro *Concordia*, ekde 1987 ĝia gvidanto.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanaj violonistoj
Hofsjökull

**Hofsjökull** estas la tria plej grandarea glaĉero en Islando kun 925&nbsp;km2. Ĝi situas preskaŭ en la mezo de Islando , oriente de la glaĉero Langjökull.

Sub la glaĉero estas vulkano. La plej alta pinto de Hofsjökull estas 1765 metroj.

Kategorio:Glaĉeroj en Islando
Zsejke Székely

**SZÉKELY Zsejke** [pr. se:kej] estas rumanuja hungara kantistino (soprano) naskiĝinta en Cristuru Secuiesc la 8-an de februaro 1968. 
## Kariero
Zsejke Székely estas ekde 2001 solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.
## Ekseteja ligiloj
*Rolojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=379 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Usain Bolt

Usain St. Leo BOLT (Jusejn Sent-Leo Bolt) naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1986, en Trelawny, Jamajko, kaj estas jamajka kuristo kaj reprezentanto de sia denaska lando.

Li estas atleto specialiĝinta en rapida kurado (mallongdistanca kuro aŭ "sprinto"), estas la nuna olimpia kaj monda ĉampiono de 100- kaj 200-metra kurado, kaj la plej rapida viro de la historio ĝis la momento. Li gajnis naǔ orajn olimpikajn medalojn: tri dum la Somera Olimpiko 2008 en Pekino, tri dum la Somera Olimpiko 2012 en Londono kaj ankaŭ tri dum la Somera Olimpiko 2016 en Rio de Ĵanejro.

Li elstaras de la aliaj atletoj pro sia fiziko, ĉar li posedas altecon de 1,96 m kaj pezo de 86 kg.

Bolt gajnis la rekonon de «Atleto de la Jaro» fare de la IAAF en 2008 kaj 2009. Krome, ĉi tiun lastan jaron la registaro de lia lando donis al li la Ordenon de Jamajko, estante la plej juna persono kiu ricevis ĉi tiun premion.

## Rekordoj 
* 100-metra kuro: 9,58 s (2009, tiam nova monda rekordo)
* 150-metra kuro: 14,35 s (2009)
* 200-metra kuro: 19,19 s (2009, tiam nova monda rekordo)
* 300-metra kuro: 30,97 s (2010)
* 400-metra kuro: 45,28 s (2007)
* 4x100-metra stafeto: 36,84 s (2012, mondrekordo)

## Vidu ankaŭ 
* Bolt Tower

## Referencoj 
Kategorio:Atletoj
Kategorio:Jamajkaj kuristoj
Kategorio:Olimpikaj medalistoj
Kategorio:Mallongdistancaj kuristoj
Langjökull

eta|300px|Langjökull

**Langjökull** estas kutime priparolanta kiel la dua plej grandarea glaĉero de Islando kun 925 km2. Tamen, ekde 1840 ĝi malkreskas, kaj malkreskas pli rapide ol la simile granda Hofsjökull, kaj nuntempe iliaj areoj similas. Ĝi troviĝas preskaŭ en la mezo de Islando, , okcidente de Hofsjökull. La plej alta pinto de Langjökull estas 1355 metroj.

Troviĝas almenaŭ du vulkanaj sistemoj sub la glaĉero.

Kategorio:Glaĉeroj en Islando
Richárd Schaaser

**SCHAASER Richárd** [ŝa:zer] estis hungara aktoro naskiĝinta en Odorheiu Secuiesc la 3-an de julio 1931 kaj mortinta en Ózd la 27-an de marto 2012.
## Kariero
Richárd Schaaser finis en la Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo en 1954 kaj li estis ĝis sia pensiiĝo ano de la Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. 
## Roloj
*Masham (Scribe: Egy pohár víz); 
*Bence (Szigligeti E.–Móricz Zs.: Csikós); 
*Rodolphe (Miller: Pillantás a hídról); 
*Lipót (Dürrenmatt: János király).

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Cserdi

**Cserdi** [ĉerdi] () estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 391
* Poŝtkodo: 7683
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 

## Situo 
Cserdi situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ la fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc. Tiu lasta urbo troviĝas 5, Pécs 24, Budapeŝto 215 km.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294 laŭ tiama hungara ortografio *"Chergy"*. En la 19-a jarcento germanoj pligrandigis la loĝantaron.

En Cserdi migra poŝto servas. En telefonlibro de Budapeŝto de 2008 familiaj nomoj Cserdi troviĝas 5.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al episkopo Sankta Marteno de 1851, pligrandigita en 1990

## Famuloj 
En Cserdi naskiĝis László Dobszay (kuracisto).

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ilona Borsai

**BORSAI Ilona** [pr. borŝai] estis hungara muzikfolkloristino, muzikhistoriistino naskiĝinta en Kluĵo la 10-an de aprilo 1924 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de julio 1982.

## Kariero 
Ilona Borsai estis referantino pri popolmuziko en Etnografia Sekcio de Popolarta Instituto (1951-56), poste ekde 1961 ĝis sia pensiuliĝo ŝi laboris en la Grupo pri Popolmuzikesplorado de la MTA, respektive en la Muzikscienca Instituto.

## Verkoj 
* *Bartók Béla egynemű kórusainak előadásáról* (kun Lujza Csillag, Erzsébet Hegyi, István Páskai, Bp., 1956);
* *Summásdalok* (in: Katona-Maróthy-Szatmári: A parasztdaltól a munkásdalig, Bp., 1968);
* *Cinege, cinege kismadár...* (Népi mondókák, gyermekjátékok kicsinyeknek, antológia, kun Ágnes Kovács, Bp., 1975);
* *Magyar népi gyermekjátékok és mondókák* (Bp., 1980);
* *A palóc zenei élet és énekes népköltészet kutatása a XIX. században* (Bp., 1982).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj muzikhistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro)

**Vilhelmo Ernesto**, , (naskiĝis la 30-an de novembro 1662 en Blankenhain, Holstinio; mortis la 26-an de aŭgusto 1728 en Vajmaro) estis duko de Saksio-Vajmaro. Li devenis de la ernestida linio de la familio Wettin.

Por li nomitis en Vajmaro la Vilhelmo-Ernesto-gimnazio.

## Literaturo 
* G. Lämmerhirt: Wilhelm Ernst. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 43. Duncker & Humblot, Leipzig 1898, S. 195–201.

Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Historio de Turingio
Kategorio:Dinastio Wettin
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Oroszló

**Oroszló** [oroslO], kroate **Raslovo** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló.
eta|120px|maldekstre|Blazono
eta|Ĉefvojo de Oroszló

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 7370
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′19″N 18°07'16″E

## Situo 
Oroszló situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Pécs-Kaposvár. Sásd troviĝas 5, Komló 15, Pécs 27, Budapeŝto 189 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4482&i2=9566.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1402 laŭ tiama hungara ortografio *"Zorozlow"*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Oroszló 464 homoj (246 hungaroj, 218 germanoj).

En Oroszló migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 18-a jarcento
* parte mezepoka tombeja kapelo de Oroszló

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Katalin Árpási

**ÁRPÁSI Katalin** [pr. a:rpa:ŝi], *Gerstner* estis hungara aktorino naskiĝinta en Pest la 3-an de oktobro 1854 kaj mortinta en Arado la 29-an de decembro 1932. 

## Kariero
Katalin Árpási debutis kiel dancistino en 1869 en Koloĵvaro. Ŝi estis populara operet- kaj popoldram-kantistino kaj komikulino. Post perdo de sia kantvoĉo ŝi transiris al dramaj roloj.

## Roloj
*Babuska (Lehár F.: A drótostót); 
*Göre Gáborné (Gárdonyi G.: A bor);
*Eulália (Kövesi A.: Goldstein Számi); 
*Veronika (Bayard: Az eleven ördög); 
*Rebeka (Szigligeti E.: A cigány).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Lehel Lőrincz

**LŐRINCZ Lehel** rumanuja hungara skulptisto, grafikisto naskiĝinta en Tureni la 20-an de decembro 1933 kaj mortinta la 3-an de marto 2014 en Kluĵo.

## Kariero 
Lehel Lőrincz finis la fakon pri skulptoarto 1960 en Kluĵo. Liaj skulptartaj instruistoj estis András Márkos en mezlernejo kaj András Kós en altlernejo. Inter 1961 kaj 1964 li estis praktikanto en la altlernejo, inter 1975 kaj 1996 reklamgrafikisto.

## Ekspozicioj 
* Kluĵo, Nürzburg, Stokholmo.

## Fonto 
* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo 
* Intervjuo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Konkurenca juro

La **Konkurenca juro** estas la aro de la juraj reguloj kiuj, en iu difina jurordo, celas la kreadon kaj la daŭrigon de justaj kondiĉoj por la ekonomia konkurenco inter la entreprenoj kiuj agas en merkato.

La plej disvolviĝintaj konkurencaj juroj estas la usona kaj la eŭropunia.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Juro
Jurordo

eta|Juraj sistemoj de la mondo
**Jurordo** estas la pozitiva juro kiu validas en iu lando aŭ en alia socio, kiel ekzemple la internacia komunumo. La diversaj landoj funkcias pere de diversaj sistemoj. Tiu jura ordo estas aplikata en diversaj niveloj, politika ordo, publika ordo, laborjuro ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Jura sistemo

Kategorio:Juro
Dagmersellen

**Dagmersellen** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 4848 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Dagmersellen situas en la Svisa Mezlando ĉe la bordo de la rivero Wigger. La komunumo konsistas el la tri komunumpartoj Buchs, Dagmersellen kaj Uffikon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 23,87 km², de kiuj 8,09 km² estas kovritaj de arbaro, 13,03 km² servas por agrikulturo kaj 2,43 km² por setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Dagmersellen limas en okcidento kaj nordo al Reiden, en nordoriento al Knutwil, en sudoriento al Mauensee, en sudo al Wauwil, Egolzwil kaj Nebikon, kaj en sudokcidento al Altishofen.

## Trafiko 
Dagmersellen disponas pri stacidomo ĉe la grava trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno. Ĝi estas servata de regionaj trajnoj de Olten al Lucerno kaj de la loka linio S8 de Olten al Sursee.

La komunumo posedas propran alveturejon al la svisa aŭtovojo A2 de Bazelo tra Lucerno kaj Sankt-Gotardo al Tiĉino.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Dagmersellen datiĝas el la jaro 1076 kiel *Tagmarsellen*. La unua mencio de la vilaĝo Buchs okazis en la jaro 1180 kiel *Buchis* kaj de Uffikon jam en la jaro 893 kiel *Uffinchova*.

En mezepoko en Dagmersellen ekzistis senjora bieno, kiu estis la sidejo de vokto de la Monaĥejo Einsiedeln, kiu estis grava bienposedanto en la regiono. En la jaro 1262 la Monaĥejo Einsiedeln koncedis la voktoficon pri Damgersellen al la Nobeloj de Trostberg. Ili posedis akvokastelon en Dagmersellen, kiu estis detruita verŝajne dum la Milito de Sempach. La 18-an de majo 1679 la urbo Lucerno akiris la bienojn de la Monaĥejo Einsiedeln en Dagmersellen, kaj tiel la vilaĝo fariĝis lucerna.

Sian aktualan grandecon kaj formon la komunumo atingis la 1-an de januaro 2006 per la kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Buchs kaj Uffikon.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dagmersellen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dagmersellen
* Dagmersellen en la Historia Leksikono de Svislando
* Komunuma profilo de Dagmersellen en la retejo de Kantono Lucerno

## Bildoj 

Dosiero:Willisau (distrikto) 346.jpg|Vilaĝeniro de Dagmersellen venante de Willisau
Dosiero:Dagmersellen katolika preghejo dum renovigo 360.jpg|Katolika preĝejo dum renovigo
Dosiero:Willisau (distrikto) 350.jpg|Reformita preĝejo de Dagmersellen
1000-aj jaroj

## Ĝeneralaĵo 
Estis superigitaj la ĝistiamaj timoj kiuj trakuris la tutan Eŭropon dum la lasta jardeko ke je atingo de la jaro 1000 la mondo finiĝos. Tio kaŭzis religiajn ekstremajn movadojn kutime ricevintajn la nomon de jarmilismo.

## Eventoj 
### Afriko 
*Unguĵo (respektive Zanzibaro) estis ekloĝita (verŝajna dato).

### Amerikoj 
*1007: Fondiĝis Mayapan.
*Leifr Eiríksson malkovras Amerikon.

### Azio 
*1006: Giganta erupcio de Merapio kovris Borobuduron por jarcentoj sub vulkana cindro.

### Eŭropo 
*Milito inter la Bizanca Imperio kaj Bulgario.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
*Basileios la 2-a Bulgaroktonos, regis de 976 ĝis 1025

##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
*Oto la 3-a: regis de 983 ĝis 1002.
*Henriko la 2-a "la Sankta": regis de 1002 ĝis 1024.

##### Papoj 
*Silvestro la 2-a, estis papo de 999 ĝis 1003. 
*Johano la 17-a, estis papo en 1003. 
*Johano la 18-a, estis papo de 1004 ĝis 1009. 
*Serĝo la 4-a, estis papo de 1009 ĝis 1012.

##### Anglio 
*Ethelred la 2-a, regis de 978 ĝis 1016.

##### Francio 
*Roberto la 2-a, regis de 996 ĝis 1031.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Bildoj 

Dosiero:EthelUn.jpg|Ethelred la 2-a, reĝo de Anglio ĝis 1016 

## Notoj kaj referencoj
Mýrdalsjökull

eta|300px|Mýrdalsjökull el norde

**Mýrdalsjökull** estas glaĉero en la sudo de Islando, , oriente de la pli malgranda sed pli alta Eyjafjallajökull. Inter la glaĉeroj estas la montpasejo Fimmvörðuháls sur kiu okazis vulkanerupcio 20-a de marto 2010.

Mýrdalsjökull estas la kvara plej grandarea glaĉero de Islando kun 595 km2. La plej alta pinto de Mýrdalsjökull estas 1.480 metroj.

Sub la glaĉero troviĝas la vulkano Katla, kiu historie erupciis ĉiu 40 – 60 jaroj – lastfoje en 1918.

## Referencoj 
Kategorio:Glaĉeroj en Islando
Drangajökull

eta|300px|Mapo montrante Drangajökull

'''''' estas glaĉero, la plej norda en Islando. Ĝi situas en , en la nord-okcidenta parto de Islando.

Drangajökull havas areon je , la plej alta pinto altas je 925 metroj. Ĝi estas la sola islanda glaĉero kiu ne atingas 1000 metrojn, kaj ĉi-tempe la sola islanda glaĉero kies areo kreskas.

La glaĉero situas en la duoninsulo , kiu estas norda branĉo de la duoninsulo  kaj estas dedividita de ĝi per .

Kategorio:Glaĉeroj en Islando
Bodolyabér

**Bodolyabér** [bodojabEr], kroate **Đabir** estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló.
eta|Blazono de Bodolyabér

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7394
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°11′54″N 18°07'06″E

## Situo 
Bodolyabér situas en valo de rojo sur mildaj deklivoj en montaro Mecsek, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Dombóvár-Komló (la haltejo troviĝas je 1 km-oj). Komló troviĝas 17, Pécs 27, Budapeŝto 193 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=33002&i2=9566 .

## Historio 
**Kisbodolya** kaj la apuda **Egyházasbér** menciiĝis unuafoje en 1332. En 1950 la komunumoj unuiĝis. En Bodolyabér migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* en lernejo romkatolika preĝdomo
* kampanilo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Elizabeth Roemer

Elizabeth ROEMER (naskiĝis la 4-a de septembro 1929, en Oakland, mortis la 8-an de aprilo 2016, en Tucson) estis usona astronomo. Ŝi fakiĝas en la serĉo de kometoj kaj asteroidoj. Ŝi fariĝis Doktorino de filozofio en la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley en 1955.

Ŝi komencis siajn observojn en 1950, kaj ŝi fotis preskaŭ ĉiujn kometojn malkovrataj en la 25 sekvantaj jaroj .

Ŝi malkovris la asteroidojn 1930 Lucifer kaj 1983 Bok; kaj la sateliton de Jupitero Temiston.

Ŝi estas emerita profesorino en la Universitato de Arizono

La asteroido 1657 Roemera estis nomata en ŝia honoro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Lunar and Planetary Laboratory: Elizabeth Roemer 

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de lunoj
Gyöngyi Orbán

**ORBÁN Gyöngyi** estas rumanuja hungara filologino naskiĝinta en Jibou la 17-an de januaro 1955. Ŝi estas la edzino de filozofo Károly Veress.

## Kariero 
Orbán finis la fakon pri hungara kaj franca lingvoj kaj literaturoj en 1978 en la Universitato Babeş-Bolyai kaj ekde 1993 ŝi instruas en la sama universitato. Antaŭe ŝi instruis en ĝenerala lernejo kaj liceoj.

## Libroj 
* *Jámbor szándék* (kun kunaŭtoroj), 1992;
* *Megértő irodalomolvasás* - alternativa lernolibro por la 9-a kaj 10-a klasoj (kun kunaŭtoroj), Kv., 1995, 1996, 1997, 1998;
* *Olvass, gondolkozz, értelmezz!* - evoluigilo el hungara literaturo por lernantoj (kun kunaŭtoroj), Kv., 1997;
* *Megértő irodalomoktatás*, Kv., 1998;
* *Esztétikai olvasókönyv a szép aktualitása kérdéséhez*, 1999;
* *Irodalmi szöveggyűjtemény a 14-15 éves diákok számára*, Holnap Kiadó, 2003.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj filologoj
Ágnes Néda

**NÉDA Ágnes** (pr. ne:da) estas rumanuja hungara matematikistino, redaktorino naskiĝinta en Miercurea Ciuc la 26-an de januaro 1939 kaj mortis en Kluĵo la 17-an de aprilo 2024. Ŝi estas la edzino de fizikisto Árpád Néda, la patrino de fizikisto Zoltán Néda kaj de fizikisto Tamás Néda.

## Kariero
Ágnes Néda finis la fakon pri matematiko-fiziko en 1959 en la Universitato Bolyai kaj instruis en Lupeni (Harghita) (1959-1964), poste en Luna de Sus . Ŝi estis redaktorino de la gazeto *Matematikai Lapok* (1964-1997), ĉefredaktorino (1993-2002). Ŝi estas amatora pentristino kaj ŝi havis tri individuajn kaj kvar grupajn ekspoziciojn.

## Premioj, distingoj
*2007 - Memormedalo Farkas Gyula.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010. 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Charles T. Kowal

.

Li malkovris du satelitojn de Jupitero: Ledaon en 1974 kaj Temiston (kun Elizabeth Roemer) en 1975 (Temisto estis perdita kaj retrovita nur en 2000).

Li malkovris multenombrajn asteroidojn, inter kiu la kometon-asteroidon 2060 Ĥironon, unua malkovrita ano de la klaso de la centaŭroj.

Li malkovris ankaŭ plurajn kometojn, supernovaojn kaj, en 1978, galaksion de la Loka Grupo, kiu ricevis la nomon « nana galaksio de la Fiŝoj » kiam ĝia aneco al la Loka grupo estis pruvita.

Li ricevis en 1979 la James Craig Watson Medalon.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Charles T. Kowal

## Eksteraj ligiloj 
*  Charles T. Kowal (1940–2011), nekrologo el *Bulteno de AAS* ; 18-a de oktobro 2022

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Árpád Néda

**NÉDA Árpád** [pr. ne:da] estas rumanuja hungara fizikisto, universitata docento naskiĝinta en Braŝovo la 6-an de oktobro 1937. Li estas la edzo de matematikistino Ágnes Néda, la patro de fizikisto Zoltán Néda kaj de fizikisto Tamás Néda.

## Kariero 
Néda finis la mezlernejon en Kluĵo (1954), la fakon pri matematiko-fiziko en la Universitato Bolyai (1959), poste laboris en la Universitato Babeş-Bolyai. Li doktoriĝis kun disertacio titolita *Mágneses rendezettségű anyagok termikus tulajdonságai* (1976). Li estis kunlaboranto de la gazeto *Matematikai és Fizikai Lapok*, redaktorano de la gazeto *Firka* (1991-96). Ekde 1993 li estis vicdekano de la Fakultato de Fiziko, inter 2000- 2004 vicrektoro.

## Libroj 
* *Fizikai kislexikon* (kunulaŭtoro), Kriterion Kézikönyvek, 1976;
* *Culegere de probleme de mecanică*, problemkolekto (1979);
* *Mechanika*, 1978;
* *Hőtan* I, 1983; *Hőtan* II, 1984;
* *Mechanika és akusztika*, 1987.
* *Mechanikai hullámok*, 1999;
* *Általános fizika*, 2007;
* *Biofizika* - monografio, 2008.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Tyrannobdella rex

'* *Tyrannobdella rex* *' estas parazita hirudospecio, malkovrita en 1997 en Peruo, taksonomiita en 2010. Ĝi adheras sur mukohaŭto de mamuloj.

## Priskribo 
*Tyrannobdella rex* havas - male al aliaj hirudoj - nur solan makzelon, sed relative grandajn dentetojn, pro kio ĝi ricevis la nomon aludante al saŭro *Tyrannosaurus rex*.

La juna hirudo kun korpogrando de kelkaj milimetroj mordas en la mukohaŭton kaj nutras sin per sango de la mastro. Male al aliaj sangosuĉaj hirudoj, *Tyrannobdella rex* ne deiĝas post la sangopleniĝo, sed restas plu je la loko. Post tempo, ĝi povas atingi grandon de ĝis 7&nbsp;cm.

*Tyrannobdella rex* preferas la mukotavolon de la buŝa kaj naza kavo. Okazis ankaŭ adhero en seksaj organoj (precipe en vagino), sed eĉ en okulo.

## Damaĝo 
Se la *Tyrannobdella rex* atakas la nazan kavon, tio povas okazi kapdolorojn. Pro ties grando, oni povas rimarki ĝin nur post semajnoj.

Kategorio:Hirudoj
István Orbán (artisto)

**ORBÁN István** estas rumanuja hungara instruisto, reklamfakulo, verkisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 15-an de januaro 1953.

## Kariero 
Orbán diplomitiĝis en la Arta Altlernejo Ion Andreescu 1975 de Kluĵo. Li instruis, poste estis reklam- kaj firmaopentristo. Li ĉeestis en 110 individuaj kaj grupaj ekspozicioj. Li publikis pli ol 80 studojn, artikolojn.

## Libroj 
* *Lélekmadarak*, 2001;
* *Akt* - grafikaĵoj de Nándor Balaskó, 2002;
* *Évgyűrűk a kolozsvári Báthory István múltjából 1773-1914*, 2004;
* *Jósika öröksége*, 2006;
* *Rajztanítás kolozsváron a két világháboró között*, 2007.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Katalin Nászta

**NÁSZTA Katalin** estas hungara aktorino, reĝisorino, deklamistino, poetino naskiĝinta en Kluĵo la 18-an de aprilo 1950.

## Kariero
Nászta estis ekde 1973 anino de la teatro de Sfântu Gheorghe. En 1989 ŝi translokiĝis Hungarujon kaj ludis en la Teatro Hevesi Sándor de Zalaegerszeg. Ŝi publikis poemojn en *Korunk*, *Igaz Szó*, *Ifjúmunkás*, *Igazság*, *Vörös Zászló*, *Megyei Tükör*, *Brassói Lapok* kaj aforismojn en *Echinox*. En antologio *Varázslataink* (Kv. 1974) aperis tri poemoj.

## Deklamrecitalo
**Ha élni akarunk* el poemoj de Gyula Illyés, Sándor Kányádi, János Pilinszky.
## Eksteraj ligiloj
*Rolojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=9134
## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Okej

[eta|OK butono sur [teleregilo.]]
**Okej** estas neologisma interjekcio kun la signifo "bone", "konsentite"; "en ordo".

## Kelkaj eblaj devenoj de Okej 
### Oll Korrekt (angle) 
Je la 23-a de marto 1839 en la gazeto *Boston Morning Post* aperis la mallongigo **o.k.**, kio signifus *oll korrekt* = *all correct* (ĉio en ordo). Ĉi tiuj vortoj estis uzataj de la nederlandaj koloniistoj dum la 1600-aj jaroj.

Ĉi tiu klarigo havas grandan adeptaron, interalie de la vortaristoj de Oxford English Dictionary.

### Ola Kala (greke) 
Laŭ alia ekspliko ĝi devenas de greka όλα καλά, = *ĉio bone*.

### Au Quai (france) 
Laŭ kelkiuj la origino estas en New Orleans, kiu tiutempe apartenis al Francio. Kiam havenestroj demandis al revenantaj fiŝistoj kie ili malŝarĝos la ŝipon, la ŝipestroj plejofte simple kriis "au quai" [oke], kun la signifo 'je la kajo'.

### Omnis Korrectes (latine) 
Laŭ kelkaj instruistoj la mallongigo venas de *Omnis Korrectes*, bonega laboro en la latina lingvo.

Kategorio:Slango
Kategorio:Neologismoj
Kategorio:Mallongigoj
Milotice (kastelo)

**Milotice** estas baroka kastelo situanta en Ĉeĥio, en la samnoma komunumo Milotice en Sudmoravia regiono, distrikto Hodonín.
Pro sia valoro ĝi estas listigita inter Naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio.

## Historio 
La kastelo ekestis per rekonstruo de mezepoka akvofortikaĵo, menciata en la 14-a jarcento, je origine renesanca kastelo (meze de la 16-a jarcento), pli poste je baroka.
Ĉe la kastelo troviĝas granda franca parko kaj fazanejo.

## Praktikaj informoj 
* La kastelo estas posedata de la ŝtato kaj estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.
* En la internoj viziteblas ekspozicio pri vivo de la nobelaro en la 17-a ĝis 19-a jarcentoj.

## Literaturo 
* JEŘÁBEK, Tomáš: *Barokní zámek Milotice*. Brno:Památkový ústav v Brně, 1998. 47 p. ISBN 80-85032-42-2

## Pluaj fotoj 
center|eta|800px|Panorama vido de la kastelo Milotice

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Milotice
Kategorio:Kasteloj en Sudmoravia regiono
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en distrikto Hodonín
Kategorio:Barokaj kasteloj en Ĉeĥio
Kategorio:Vizitindaĵoj en Sudmoravia regiono
Kowal (apartigilo)

La vorto **Kowal** havas plurajn sencojn:
* Kowal estas urbo en Pollando;
* Charles T. Kowal estas usona astronomo;

## Noto
Bučovice (kastelo)

eta|220px|dekstra
**Bučovice** estas renesanca kastelo situanta en Ĉeĥio, en la samnoma komunumo Bučovice en Sudmoravia regiono, distrikto Vyškov.

Temas pri unu la plej valoraj renesancaj kasteloj en la tuta Mezeŭropo. Ĝi estas listigita inter Naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio.

## Historio 
eta|150px|maldekstra|korto kun arkaĵaro kaj fontano
La kastelon konstruigis inter 1567-1582 moravia nobelo Jan Šembera Černohorský z Boskovic laŭ la modelo de italaj palacoj. La kastelo komplekso estis projektita sur dispozicio de granda ortangulo
protektata per muro, angulaj bastionoj kaj akvofosaĵo; per tio ĝi ekhavis parte aspekton de fortikaĵo. Vid-al-vide al la ĉefa enirejo en la teretaĝo estiĝis la plej luksaj reprezentaj salonoj ornamitaj per surmuraj pentraĵoj kaj stukoj.

Ekde 1597 la kastelo apartenis al la nobela familio Liechtenstein, kiu ne plu loĝis en ĝi kaj rekonstruis ĝin je oficejoj. Por itu celo la kastelo servis ĝis 1924. Ekde 1945 la kastelo estas posedata de la ĉeĥa ŝtato. Post 1958 ĝi estis rekonstruita kaj alirebligita al publiko. La kastelo estas vizitebla ekde aprilo ĝis oktobro.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro

Kategorio:Bučovice
Kategorio:Kasteloj en distrikto Vyškov
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Sudmoravia regiono
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Konopiště

**Konopiště** estas kastelo en Ĉeĥio, situanta en la samnoma parto de Benešov en Mezbohemia regiono, 40km sudoriente de la ĉefurbo Prago.

Ĝi famiĝis kiel la lasta sidejo de Franz Ferdinand d'Este, tronheredonto de Aŭstria-hungaria imperio kaj lia ĉeĥa edzino Žofie Chotková. Lia murdo en Sarajevo en 1914 estis preteksto por komenci la unuan mondmiliton.

Pro sia valoro ĝi estas listigita inter Naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio.

## Historio 
[eta|250px|left|Arkiduko kun la edzino akompanas imperiestron [Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhemon la 2-an sur ĝardeno de la kastelo Konopiště. La fotografi el la 12-a de junio 1914, du semajnoj antaŭ atenco en Sarajevo.]]
La burgon konstruigis ĉeĥa nobela familio Benešovic fine de la 13-a kaj komence de la 14-a jarcento, poste ĝi plurfoje ŝanĝis posedantojn. En la 1-a duono de la 18-a jarcento ĝi estis rekonstruita en baroka kaj en 1889-1894 en romantisma stilo.

Ede 1918 ĝi estas posedaĵo de la ŝtato.

Granda cilindra turo estas demalproksime videbla dominanto de la kastelo. Kvankam la nunan aspekton donis al ĝi nur romantisma rekonstruo, ĝi konservis aspekton de frugotika burgo de franca tipo, en Ĉeĥio nekutima.

Ekde aŭtuno de 1943 havis ĉi tie sidejon komandantejo de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov.

## Pluaj informoj 
La kastelo estas ĉirkaŭita per ampleksa 225 hektara parko kun valoraj arboj kaj arbustoj kaj Roza ĝardeno kaj estas publike alirebla en 3 apartaj itineroj ekde aprilo ĝis novembro ĉiutage krom lundo.

## PLuaj fotoj 

Konopiste CZ 02.jpg|Vido de okcidento
Image:Konopiště10.jpg|Enireja pordego de kastelo Konopiště
Image:Konopiště1.jpg|Kastelo Konopiště
Image:Konopiště5.jpg|Kastelo Konopiště
File:Konopiště castle near Benešov, Czech Republic.JPG|Kastela turo
Image:Konopiste park.JPG|Kastelparko en Konopiště

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro

Kategorio:Kasteloj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Benešov
Kategorio:Romantikismo
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Benešov