open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lohne

**Lohne** estas eta urbo en la nordo de Germanio. Ĝi situas 40 kilometrojn norde de Osnabrück, en la federacia lando Malsupra Saksio kaj ties distrikto Vechta. Historie ĝi apartenas al la regiono Oldenburgio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

## Partneraj urboj 
* 20px|border Międzylesie (germane ĝis 1945 *Mittelwalde*) en Pollando
* 20px|border Rixheim en Alzaco (Francio)

## Esperanto en Lohne 
Inter 1975 kaj 1985 Esperanto furoris en la regiono, kvar estraranoj de Germana Esperanto-Junularo (GEJ) plus pluraj pliaj kunlaborantoj venis de tie, kaj interalie du grandaj someraj tendaroj de GEJ okazis en Lohne. En la urbo por GEJ aparte aktivis pluraj gefratoj el familioj Kuhl kaj Kruse.

Dum pluraj jaroj en Lohne kaj kvar pliaj komunumoj de la kampara distrikto ekzistis aktivaj lokaj grupoj de GEJ. Tio estas escepta: Kutime Esperanto en Germanio fortas preskaŭ ekskluzive en universitataj urboj.

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la urba industria muzeo ()
* retejo de la arta galerio *Luzie Uptmoor* en la muzeo ()

Kategorio:Distrikto Vechta
Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Traktato de Dovero

La **traktato de Dovero**, alikonata kiel la **sekreta traktato de Dovero**, estis akordo subskribita en Dovero en 1670 inter la angla reĝo Karlo la 2-a kaj la franca reĝo Ludoviko la 14-a.

La traktato starigis aliancon inter la du reĝlandoj kontraŭ Nederlando, kaj plani la konverto de Karlo la 2-a al katolikismo. Tiu teksto, unue sekreta, grandege malfortigis la situacion de la Protestantoj en Eŭropo. La traktato de Dovero estis tamen ne tute plenumita, ĉefe pro la kontraŭstaro de kelkaj anglaj nobeloj.

Konforme al la akordo, Anglio sekve partoprenis la Francan-Nederlandan militon.

## Vidu ankaŭ
*Ludoviko la 14-a

Dovero
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:1670
Kategorio:Ludoviko la 14-a (Francio)
Rixheim

**Rixheim** estas urbo en la franca regiono Alzaco en la departemento Haut-Rhin. En 1999 la urbo havis 12 608 loĝantojn.

Rixheim situas oriente de Mulhouse. En la urbo interalie situas eksa komandejo de la Germana Kavalira Ordeno.

Longan tempon la urbo estis centro de tapeto-fabrikado. Pri tio memorigas urba **tapeta muzeo**.

## Geografio 
Je 5 kilometroj de Mulhouse, ĉe la aŭtoŝosea interkruciĝo de Strasbourg kaj Mulhouse al Bazelo (A35-A36 en Sausheim) kaj de Habsheim al Ottmarsheim (malnovaj romiaj vojoj), la komunumo de Rixheim ĝuas privilegian situon, en parto de la rejna ebenaĵo ĉe la limo de la ŝtatbiena arbaro Hardt, ĉe la montetoj de Sundgau kaj ĉe la rivero Ill. Altitudo varias inter 365 metroj (*Zürenwald*) kaj 232 metroj (*Pont du Bouc*).

rixheim_commanderie_1.jpg|Ekskomandejo de la Germana Kavalira Ordeno
rixheim_eglise_st_leger_1.jpg|Preĝejo *Saint Léger*
Rixheim_fontaine_st_jean_nepomucene.jpg|Fontano de Sankta Johano Nepomuka

## Partnera urbo 
20ra Lohne en Malsupra Saksio (Germanio).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haut-Rhin
* Rixheim (stacidomo)
* Île-Napoléon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la urbo (france)
* La tapetomuzeo de Rixheim (france kaj angle) 
* Privata TTT-ejo pri Rixheim


Kategorio:Komunumoj de Haut-Rhin
Kategorio:Komunumoj de la aglomeraĵo Mulhaŭzo-Alzaco
Vechta

**Vechta** [FE*H*ta] estas urbo en la nordo de Germanio. Ĝi situas 50 kilometrojn norde de Osnabrück, en la federacia lando Malsupra Saksio kaj ties distrikto Vechta, kaj estas la administra centro de la distrikto. Historie la teritorio apartenas al la regiono Oldenburgio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn. Ĉiuaŭguste en la urbo okazas granda urba festo, nomata *Stoppelmarkt*, kiu altiras gastojn ankaŭ el pli foraj regionoj de norda Germanio.

## Partneraj urboj 
* 20ra Jászberény, Hungario
* 20ra Roscoff kaj ties interkomunumo, Bretonio (Francio)
* 20ra Saint-Pol-de-Léon, bretone *Kastell-Paol*, Bretonio, Francio
* 20ra Seguin, Teksaso (Usono)
* 20ra Starachowice, Pollando

## Rilatoj al Esperanto 
En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kiam en la distrikto Vechta aktivis pluraj junularaj Esperanto-grupoj, en la urbo Vechta ekzistis du el ili - en la urbocentro mem kaj aparta grupo en la komunumoparto *Langförden*, kiu ĝis la jaro 1974 estis memstara komunumo. En la najbara urbeto Lohne okazis du grandaj someraj tendaroj de Germana Esperanto-Junularo, kaj en la loko Damme-Dümmerlohausen 30 kilometrojn sude la Internacia Seminario de 1978/1979. En la malgranda loka universitato, branĉo pri pedagogio de la universitato Osnabrück, ekzistas vasta literatura elekto pri Esperanto en la universitata biblioteko kaj ripete okazis prelegoj kaj simpozioj favore al la internacia lingvo.

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo, germanlingvaj

[eta|maldekstra|[ventomuelejo en la komunumoparto *Langförden*]]

Kategorio:Distrikto Vechta
Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Ĉinghaj-Tibeta Fervojo

eta|dekstra|300ra|Plano de linioeta|dekstra|240ra|Lokomotivo
[eta|dekstra|240ra|Trajno al [lasao]]
La **Ĉinghaj-Tibeta fervojo** estas la plej alta kaj plej longa altebenaĵa fervojo en la mondo. La fervojo etendiĝas de Ŝjiningo, ĉefurbo de Ĉinghajo-provinco, de-norde suden, al Lasao, ĉefurbo de Tibeto, kun la totala longo de ĉ. 2000 km., inkl. de la 846-kilometra parto inter Ŝjiningo kaj Golmud, konstruita en 1984. La konstruado de la ĉefa parto de la fervojo ekis junie de 2001. La trafiko ekfunkciis en julio 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* *Pro malfermo de Qinghai-Tibeta Fervojo, Tibeto eniros en epokon de fervoja turismo* (Ĉina Radio Internacia)

Image:20060802033713_-_西宁站.jpg|Xining fervoja stacio
Image:20060802040906_-_西宁站.jpg|Xining fervoja stacio
Image:20060730225824_-_格尔木站.jpg|Golmud fervoja stacio
Image:20060730230130_-_格尔木站.jpg|Golmud fervoja stacio
Image:20060731055605_-_唐古拉站.jpg|Tanggula fervoja stacio
Image:20060731061434_-_唐古拉站.jpg|Tanggula fervoja stacio
Image:20060731092311_-_那曲站.jpg|Nagqu fervoja stacio
Image:20060731101743_-_那曲站.jpg|Nagqu fervoja stacio
Image:20060731122736_-_当雄站.jpg|Damxung fervoja stacio
Image:Lhasa railway station 20060731.jpg|Lhasa fervoja stacio
image:Lhasatrainstation_shu.jpg|Lhasa fervojo-stacia kajo

Kategorio:Ĉinio
Kategorio:Fervojaj linioj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉinio
Vilhelmo la 3-a (Anglio)

eta|maldekstra|250ra|Vilhelmo la 3-a de Anglio
**Vilhelmo la 3-a de Anglio** (naskiĝis la 14-an de novembro 1650 - mortis la 8-an de marto 1702), alikonata kiel **Vilhelmo la 2-a de Skotlando** aŭ **Vilhelmo la 3-a de Oranje** estis nederlanda protestanta princo de Oranĝo ekde sia naskiĝo, sekve reĝo de Anglio kaj de Irlando ekde la 13-a de februaro 1689, kaj finfine reĝo de Skotlando ekde la 11-a de aprilo 1689.

Tiu ido de la dinastio Oranje-Nassau akiris la anglan, skotan kaj irlandan tronon post la Glora Revolucio, kiam lia onklo kaj bopatro Jakobo la 2-a estis eksigita. Vilhelmo regis Brition kune kun sia edzino Maria la 2-a ĝis ŝia morto je la 28-a de decembro 1694, kaj poste sola ĝis sia propra morto en 1702.

Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
⚭Vilhelmo la 3-a (Anglio)
Kategorio:Nederlandaj princoj
Kategorio:Guberniestroj en la Nederlanda Respubliko
Dinklage

**Dinklage** estas urba komunumo en la nordo de Germanio. Ĝi situas 40 kilometrojn norde de Osnabrück, en la federacia lando Malsupra Saksio kaj ties distrikto Vechta. Historie la teritorio apartenas al la regiono Oldenburgio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Partnera urbo 
20ra Épouville en Normandio (Francio)

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝoj de la benedikta monaĥina abatejo en fortikaĵo Dinklage, german- kaj anglalingvaj, kun multaj fotoj

Kategorio:Distrikto Vechta
Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Distriktaro Kassel

La **distriktaro Kassel** estas unu el tri administraj distriktaroj de la germana federacia lando Hesio, kovrante ties nordon ( aŭ *Waldhessen*) kaj orienton (germane *Osthessen*). Ĝi inkluzivas

la **distriktojn**
* Fulda (FD)
* Hersfeld-Rotenburg (HEF)
* Kassel (KS)
* Schwalm-Eder (HR)
* Werra-Meißner (ESW) kaj
* Waldeck-Frankenberg (KB),

kaj la **eksterdistriktan urbon**
* Kassel.

La distrikto havas areon de 8 289 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

----

Dosiero:Kassel-orangerie-von-schoene-aussicht-v-no.jpg|Kassel
Dosiero:Kathedrale Fulda-6385.jpg|Fulda
Dosiero:Stiftsruine_Hersfeld.jpg|Bad Hersfeld
Dosiero:Eschwege_Brueckenhausen.jpg|Eschwege

Kategorio:Administra divido de Hesio
Lulkanto

[eta|[William-Adolphe Bouguereau, "Lulkanto" (1875)]]

**Lulkanto** estas kanto kiun patrino aŭ patro kantas al infano por dormigi ĝin.
Ĝi estas inter la plej konstantaj kaj bazaj elementoj de ĉiu genta kulturo.

## Lulkantoj en Esperanto 
### Nigra nokto 
 
Jen en nigra noktobskuro
okuletoj fermas sin.
Endormiĝas la sciuro,
bebon lulas la patrin’.

Ŝipoj iras al haveno,
homoj enlitiĝas jam.
Endormiĝas la pingveno,
bebon ŝirmas patra am’.

Nigra nokto kovras floron,
milde ĉirkaŭbrakas ĝin,
endormigas la leporon,
dormu ankaŭ vi, filin’.

###   **Steletoj** 
 
Steloj adiaŭ nun, dormos mi jam.
Kore mi petas vin, tre mi petegas vin,
gardu pri la patrin’ pro mia am’.

Vin ho arĝenta lun’ petas mi nun.
Venu de firmament’, venu nur por moment’,
diri al panja kor’ pri mia am’.

### Vespera kanto 
La luno nun ekhelas,
steletoj oraj belas
en la ĉiela klar’;
arbaro nigra revas,
el la herbejo levas
mirige sin nebula mar’.

Silentas nun la mondo
Kaj en krepuska rondo
Hejmecas kun favor’.
Similas pacan ĉelon,
kie vi la kverelon
de via tago dormu for.

Ĉu vi la lunon konas?
Aspekte ĝi duonas,
ĝi tamen estas sfer’.
Facile ni priridas
Aferon se ni vidas
Nur parton de la plena ver’.

Kuŝiĝu do kun pio
vi en la nom’ de Dio,
jam fridas nokta vent’.
Per punoj, Di’, ne ĝenu,
per dolĉa dorm’ nin benu –
kaj la najbaron en turment’.

### Dormu Milde 
Teksto Marcelo Redoulez;
Muziko Nanne Kalma;
Kantas Kajto (muzikgrupo)Suno moŝta post minuto,
Diafana gemrubeno,
Riverencos kun saluto
Al la nokta suvereno.
Luno brila el sateno
Jam arĝenta en ĉielo.
Ĉio mutas en sereno.
Dormu milde, brilas stelo.

Infanetoj dum balbuto
Time ploras sen ĉagreno.
Trankviligas ilin fluto
Kaj fabelo pri delfeno.
Kaj malantaŭ la kurteno
Kvankam regas la malhelo,
Ili kuŝas sur kuseno.
Dormu milde, brilas stelo.

Nek diskuto, nek disputo,
Foren pluas la promeno
En kupeo aŭ kajuto
Trans la montoj ĝis haveno.
Morgaŭ floros la mateno,
Belos kiel akvarelo,
Sed silente nun sen ĝeno
Dormu milde, brilas stelo.

Kategorio:Infankantoj
Til' Strigospegulo

'''Til' Strigospegulo**, originale malaltgermane **Dyl Ulenspegel**, altgermane **Till Eulenspiegel** kaj nederlande **Tijl Uilenspiegel**, estas legenda mezepoka vojaĝanta amuzisto kaj heroo de malaltgermana populara libro, publikigita anonime dum la jaro 1510 aŭ 1511.[dekstra|eta|200ra|Bildo de **Til' Strigospegulo''' el la unua libro pri li, eldonita en [1515]]

## La figuro 
Laŭ la libro de 1510/1511 Til' Strigospegulo naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1300 en vilaĝo *Kneitlingen* en la proksimeco de Braunschweig en okcidenta Malsupra Saksio. Laŭ memorŝtono li mortis en 1350 en la urbo *Mölln*. Legendoj pri li popularis en la tuta malaltgermana lingvoregiono (inkluzive de Flandrio kaj Nederlando), sed ne certas, ĉu li vere ekzistis aŭ estis sprita inventaĵo.

La ŝercoj de Til' Strigospegulo ofte fontas el tio, ke li laŭvorte komprenas iun metaforan parolturnon. Li uzas tiujn intencajn miskomprenojn, por montri la karakterajn malfortojn de iuj personoj kaj por montri la politikajn kaj ekonomiajn misojn de sia epoko.

La libro pri Til' Strigospegulo estas la plej signifa literaturaĵo de la mezepoka malaltgermana lingvoregiono. Jam dum la 16-a jarcento ĝi tradukiĝis al multaj eŭropaj lingvoj, inkluzive de la latina, franca, nederlanda, angla kaj pola. Pli novaj romanoj pri Til' Strigospegulo dum la postaj jarcentoj modifis la historion kaj el la origine kruda karaktero iĝis simpatia ŝercemulo. Nuntempe ekzistas tradukoj en pli ol 280 lingvoj.

eta|maldekstra|Eulenspiegel-memorejo en Mölln
[eta|200ra|Till Eulenspiegel ([Mölln)]]
La figuro ankaŭ inspiris multajn literaturaĵojn, kiuj ne strikte ligiĝis al la originalo. Konata ekzemplo estas la romano
''La légende et les aventures héroiques joyeuses et glorieuses d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays des Flandres et ailleurs* de *Charles De Coster*, verkita dum la 19-a jarcento, kiu translokigas la historion al la mezepoka flandra urbo Damme (en la nuna Belgujo) kaj ĉirkaŭaĵo. La populara romano tre kontribuis al kreo de flandra kultura identeco. La komponisto Richard Strauss en 1895 verkis muzikaĵon kun la germana titolo *Till Eulenspiegels lustige Streiche*.

## Etimologio 
Kvankam la figuro Eulenspiegel aŭ Uilenspiegel ŝajnas konsisti el la vorteroj "strigo" kaj "spegulo", kaj jam en la unua versio de la libro de 1510/1511 li estas bildigita kun strigo kaj spegulo en la manoj, fakte la nomo venas de la malaltgermana verbo *ulen* (viŝi) kaj *spegel* (spegulo, sed ankaŭ postaĵo). La eldiro *Ul'n spegel* do signifas "viŝu la postaĵon".

## En Esperanto aperis 
* *Amuza legado pri Til' Strigospegul'* (tr. Rikardo Ŝulco, Esperanto-Centro Paderborno, 1987)
* Wouter Pilger publikigis "La komikaj bubaĵoj de Tyl Eulenspiegel", ankaŭ en Arcaicam Esperantom.
* *Ulenspieghel, tio estas Strigspegulo pri liaj vivo kaj fiaj agoj, Pri strangaj aventuroj, kiujn li havis, ĉar li neniam evitis eblan friponaĵon'' (El la nederlanda trad. P. Wolrug. Kun ilustraĵo el la antverpena eld. de ĉ.1500, Amsterdam, Vulpo, Wouter F. Pilger, 1967)

## Vidu ankaŭ 
* Strigospegulo en Erfurto

Strigospegulo, Til
Kategorio:Mistifikuloj
Kategorio:Fikciaj germanoj
Kategorio:Fikciuloj de la 14-a jarcento
Graŭvaka zono

La **Graŭvaka zono** estas la lima linio inter la Centraj Alpoj kaj la Nordaj Kalkalpoj. Kiel montarformanta materialo tie superregas la graŭvako. Ĝi riĉas je tertrezoroj (fero, kupro, magnezito, grafito ktp.). Kaŭze de la mola rokaĵo la montoj plejparte havas rondecajn, nekrutajn, senarbarajn suprojn.

La Graŭvaka Zono kiel mallarĝa strio etendiĝas de la monto Arlberg laŭ la supera valo de Inn, larĝiĝas en la regiono de la Alpoj de Kitzbühel kaj la Alpoj de Tux kaj denove mallarĝegas laŭ la valo de Enns. En la Alpoj de Eisenerz ĝi denove estas pli larĝa, etendiĝas laŭ la valo de  Mürz ĝis la montpasejo de Semmering kaj finiĝas en la pelvo de Vieno.

Geologie la Graŭvaka Zono dum la suprenfaldiĝo de la Alpoj formiĝis el la margrundo de la pramediteraneo Tetiso, kaj la kalkaĵoj, sedimentigitaj sur ĝi, formis la Nordajn Kalkalpojn.

Kategorio:Geologio
SMART-1

La sondilo **SMART-1** (*Small Missions for Advanced Research in Technology*) estas la unua lunsondilo de Eŭropo. Oni uzis unuafoje jonpropulsion sur eŭropa sondilo. La plej gravaj taskoj de la SMART-1 estas: provo de la jonpelado, geologiaj kaj kemiaj esploroj, certa pruvo pri la luna akvo. La jonpropulsion funkciis per energio produktita de sunĉeloj, kiam la elektro igis elektromagnetan spacon en la propulsilo kiu akcelas la jonizitan ksenon-atomojn.

## La projekto 
La SMART-1 estis lanĉita la 17-an de septembro 2003 per portraketo Ariane 5. Ĝi orbitis ĉirkaŭ la Tero, poste dum 15 monatoj proksimiĝis al la Luno. En novembro de 2004 orbitis ĉirkaŭ la Luno. La disvastiĝinta funkcio de la sondilo komenciĝis la 15-an de februaro 2005. Ĝi plenumis ĉiujn siajn taskojn. Ĝi finis sian flugon la 13-an de septembro 2006, faligante al la Luna surfaco.

## Iloj 
* kamerao
* plasma ilo
* infraruĝa spektrometro
* rentgena spektrometro

## Datenoj 
* **Maso:** 370 kg;
* **Volumeno:** 1 m3;

## Vidu ankaŭ 
### Jonpropulsiaj projektoj 
* Deep Space-1 (Usono, 1998, etplanedo Braille)
* MUSES-C (Japano, 2003, 1998SF36)
* SMART-1 (Eŭropo, 2004, Luno)

## Eksteraj ligiloj 
### Hungaraj paĝoj 
* SMART-1 rövid leírás
* A SMART-1 első eredményei (2005. január 31.)
* SMART-1: meghosszabbított küldetés (2005. február 22.)
* Az ESA igazolja a Holdra szállásokat (2005. március 8.) 

### Anglaj paĝoj 
* Europe goes to the Moon
* Best of SMART-1

Kategorio:Kosmosondiloj
Kategorio:Esplorado de Luno
Distrikto Schwalm-Eder

La **distrikto Schwalm-Eder** [Ŝvalm-Eder], , situas en la distriktaro Kassel de la germana federacia lando Hesio. Ĝia sidejo estas la urbo **Homberg (Efze)**. La distrikto kovras la areon de la ebenaĵo inter la riveroj **Fulda, Eder** kaj **Schwalm**. Fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Kassel norde, Werra-Meißner nordoriente, Hersfeld-Rotenburg oriente, Vogelsberg sude, Marburg-Biedenkopf sudokcidente kaj Waldeck-Frankenberg okcidente.

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
(inter krampoj la nombro de loĝantoj laŭ stato fine de )

## Partneraj rilatoj 
La distrikto havas partnerajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Mitte de Berlino en Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj


S
S
Charles Colbert de Croissy

**Charles COLBERT DE CROISSY** (naskiĝis en 1629 en Reims - mortis 28-a de julio 1696 en Versailles) estis franca diplomato dum la reĝado de Ludoviko la 14-a. Charles estis la frato de la fama ministro Jean-Baptiste Colbert.

Li fariĝis la franca ambasadoro ĉe Berlino, Romo kaj sekve en Anglio ekde 1668 ĝis 1674. Tie, li obtenis sekretan aliancon kun Karlo la 2-a per la traktato de Dovero. Li estis ankaŭ unu el la traktintoj de la traktato de Aachen en 1668 kaj de la traktato de Nijmegen en 1678.

Li fariĝis la nova franca ministro pri eksteraj aferoj en 1679, kaj anstataŭis Simon Arnauld de Pomponne. Charles plenumis la "kunigan politikon" de Ludoviko la 14-a ĉe la orientaj limoj de la reĝlando, kaj tio kaŭzis la militon de la ligo de Augsburg. Li finfine preparis la traktadon de la traktato de Ryswick, en 1697.

Kategorio:Francaj nobeloj
Kategorio:Francaj politikistoj
Graŭvako

eta|Graŭvako
**Graŭvako** estas grizverda malmola sedimenta petro, konsistanta el kvarco (50%), feldspato (25-50%), klorito (ĝis 6%) kaj glimofolietoj (4-20%). Krome povas enesti kvarcitaj, silikaj kaj argilskistaj fragmentoj. La strukturo povas esti konglomeraĵosimila ĝis preskaŭ fajnsabloŝtona.

En la regiono Oberbergisches Land en Germanio graŭvako estas la dominanta petro; tie en pasintaj tempoj ĝi estis multloke mineje ekspluatita, dum hodiaŭ nur malmultaj minejoj ankoraŭ estas aktivaj. Graŭvako en Germanio troviĝas ankaŭ en multaj lokoj de la regiono Lausitz. Ankaŭ la aŭstriaj Alpoj malgrandparte konsistas el graŭvako (Graŭvaka zono). Abundas graŭvako en Kimrio, suda Skotlando, en la montmasivo Longford en Irlando kaj en la Lagodistrikto en Anglio.

La antikvaj egiptoj uzis graŭvakon por skulpti kaj konstrui.

Graŭvako ĝenerale apartenas al paleozoikaj stratumoj.

Kategorio:Mineraloj
Distrikto Werra-Meißner

La **distrikto Werra-Meißner** situas en la distriktaro Kassel de la germana federacia lando Hesio. Ĝia sidejo estas la urbo **Eschwege**. Fine de  la distrikto sume havis  loĝantojn. Al la distrikto donis sian nomon la rivero **Werra** kaj la monto **Hoher Meißner**.

Najbaras norde la federacia lando Malsupra Saksio, norde kaj oriente la federacia lando Turingio, sude la hesia distrikto Hersfeld-Rotenburg, sudokcidente la distrikto Schwalm-Eder kaj okcidente la distrikto Kassel.

[250px|eta|maldekstra|[Eschwege]]

## Urboj kaj neurbaj komunumoj 
(inter krampoj la nombro de loĝantoj laŭ stato fine de )

## Partneraj rilatoj 
20px La distrikto havas partnerajn rilatojn kun la urbodistrikto Tempelhof-Schöneberg de Berlino.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj


W
W
Distrikto Fulda

La **distrikto Fulda** () situas en la oriento de la germana federacia lando Hesio kaj apartenas al ties distriktaro Kassel. La samnoma urbo Fulda estas ĝia administra sidejo.
Ekde la jaro 2008 la distrikto laŭ difino de la regiona industria kaj komerca ĉambro apartenas al la ekonomia regiono Rejno-Majno.

Najbaras la germanaj federaciaj landoj Turingio nordoriente kaj Bavario sudoriente, kaj la hesiaj distriktoj Hersfeld-Rotenburg nordokcidente kaj Vogelsberg sudokcidente.

## Urboj kaj neurbaj komunumoj 
*(inter krampoj la nombroj de loĝantoj fine de )*

250px|eta|maldekstra|la katedralo de Fulda

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj 


F
F
Distrikto Hersfeld-Rotenburg

La **distrikto Hersfeld-Rotenburg** () situas en la oriento de la germana federacia lando Hesio kaj apartenas al ties distriktaro Kassel. Administra sidejo de la distrikto estas la urbo Bad Hersfeld, en kiu dum la okdekaj jaroj de la 20-a jarcento ankaŭ troviĝis la sidejo de Germana Esperanto-Asocio.

Najbaras la hesiaj distriktoj Werra-Meißner norde, Schwalm-Eder okcidente, Vogelsberg sudokcidente, Fulda sude, kaj la turingia distrikto Wartburg oriente.

250px|eta|maldekstra|la abateja ruino en Bad Hersfeld

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
*(inter krampoj la nombroj de loĝantoj fine de )*

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj


H
H
Nimfo

[eta|dekstra|260px|Malsamaj stadioj de nimfoj pri [ruĝa cimo|ruĝaj cimoj]]
**Nimfo** estas evolua stadio de diversaj insektoj, pri kiuj larvoj ne trapasas pupan stadion . Nimfoj aperas kun videblaj komencaĵoj de flugiloj. Nimfoj aperas ekzemple ĉe hemimetabolaj insektoj (kiel hemipteroj kaj ortopteroj), do ĉe ĉiuj insektoj kun intersekva (nekompleta) metamorfozo (hemimetabolio), kiam ili diferenciĝas de la imaginoj je la subevoluitaj flugiloj kaj genera sistemo.

Ankaŭ la araneoidoj, precipe la araneoj kaj akaroj havas nimfon en juneca formo. Oni ofte parolas pri nimfo nur ekde la unua komplete evoluita stadio kun elformiĝintaj flugilmembroj, tio plej ofte post la tria haŭtŝanĝo. Antaŭaj stadioj estas nomataj pronimfo. La protonimfo karakterizas la akarojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pupo (zoologio)
* Ekzoskeleto
* Kokono

Kategorio:Entomologio
Kategorio:Larvoj
ISO 3166-2:DE

**ISO 3166-2:DE** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Germanion. La kodojn havas 16 federaciaj landoj de Germanio. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas DE, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Germanio. La dua parto estas du literoj.

La kodoj ekde la unua publikigo en 1998 restis senŝanĝaj.

## Kodoj por Germanio 
;Rimarko

La unua litero "H" en la kodoj de Bremeno kaj Hamburgo signifas "hansan urbon".

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Danio — ISO 3166-2:DK (norde),
* Pollando — ISO 3166-2:PL (oriente),
* Ĉeĥio — ISO 3166-2:CZ (oriente),
* Aŭstrio — ISO 3166-2:AT (sude),
* Svislando — ISO 3166-2:CH (sude),
* Francio — ISO 3166-2:FR (okcidente),
* Luksemburgo — ISO 3166-2:LU (okcidente),
* Belgio — ISO 3166-2:BE (okcidente),
* Nederlando — ISO 3166-2:NL (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Federacia lando (Germanio)
* .de

## Referencoj 
DE
NJE

**NJE** povas rilati al:

***nje** estas adverbo de sufikso -nj- en Esperanto.
***Norvega Junularo Esperantista**
*Nje estas litero de la cirilaj alfabetoj
Norvega Junularo Esperantista

La **Norvega Junularo Esperantista** (**NJE**) estas organizo por junuloj el Norvegio ĝis 35 jaroj kiuj parolas, aŭ volas lerni, Esperanton. NJE estas sekcio de Norvega Esperantista Ligo (NEL) kaj de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO).

## Celoj 
La celoj de NJE estas disvastigi Esperanton inter norvegaj junuloj kaj helpi jamajn parolantojn uzi la lingvon por io utila aŭ amuza. NJE aranĝas kursojn kaj lokajn kaj internaciajn renkontiĝojn. Ĝi faciligas vojaĝojn al eksterlandaj aranĝoj por siaj membroj, kaj ofertas al membroj subvencion por abono de eksterlanda revuo. Ĉiuj membroj de NJE ricevas la membran gazeton de NEL, *Norvega Esperantisto,* en kiu aperas ankaŭ *Inter Ni Dirite,* la oficiala organo de NJE.

## Estraro 
Komence de 2023 la estraro konsistis el *Vidar B. Skretting*, prezidanto, *Henrik Håndlykken*, vicprezidanto kaj *Jacob Grevstad*, kasisto. Komitatano A ĉe TEJO estis *Hilde Lagnason Bye*.

## Vidu ankaŭ  
* Nacia konsilio por norvegaj infanaj kaj junularaj organizaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de NJE

## Referencoj 
Kategorio:Norvegaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Norvegio
Kategorio:Landaj Sekcioj de TEJO
Ratna Mohini

**Ratna Mohini** estis dancistino naskita en Ĝakarto (tiutempe nomata *Batavia* fare de nederlandanoj), konata ankaŭ kiel **Éli**. Ŝia vera unua nomo estis **Caroline Jeanne de Souza-Ijke**, naskita en 1904 en familio de islamanoj.

Ŝi estas plej konata kiel unua edzino de la fama franca fotisto Henri Cartier-Bresson, kun kiu ŝi edziniĝis en 1937. Ŝi konis lin en 1936 surstrate en Parizo, proksime de parko Moceau, kiam ŝi serĉis sian hotelon (laŭ biografio de la fotisto fare de Pierre Assouline; sed laŭ aliaj fontoj ili konatiĝis en Indonezio). Ŝi alvenis al Parizo por studi dancadon kaj dediĉiĝi profesie al tiu ĉi arto. Ili eksgeedziĝis en 1967.

Antaŭ ol edziniĝi kun Henri Cartier-Bresson, ŝi estis unu en la serio de edzinoj de la riĉa nederlanda ĵurnalisto kaj entreprenisto *Dominique Willem Berretty*.

Krom dancado, ŝi foje verkis poemojn aprezataj fare de *Jean Paulham* kaj ''Henri Michaux'; ambaŭ instigis ŝin por publikigi ŝiajn poemojn.

Ŝi mortis je la 24-a de Oktobro 1988 en Parizo.

## Bibliografio
* Pierre Assouline. *Cartier-Bresson. El Ojo del Siglo*, (ISBN 848109403X), 400 paĝoj, Galaxia Gutenberg, Barcelono, 2002. (Hispanlingva tradukaĵo el ''Cartier-Bresson. L'oeil du siècle'')

Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Dancistoj
Trunkoboato

**Trunk(o)boato** estas boatotipo el unusola kavigita arbotrunko (vidu ankaŭ **pirogo**). Ĝia nomo en multaj aliaj lingvoj estas "Unu-arbo" (germane: Einbaum, greke: monoxylon, …) kaj tiel aludas ĝian specifan konstruadon. 

Trunkoboatoj estas tradicia akvotransportilo ĉe indiĝenaj popoloj; tute alie konstruata tre antikva akvotransportilo estas la kanuo kovrita per felo aŭ arboŝelo. Trunkoboatoj estas la plej antikvaj boatoj trovitaj de arkeologoj (ĉar ili kompreneble konserviĝas pli bone ol la pli delikataj kanuoj). Konserviĝis trunkoboatoj el la ŝtonepoko (antaŭ pli ol -6.000) en diversaj eŭropaj landoj. 
Ĉar la boato estas farita el unu trunko, la maksimuma grandeco de la boato dependas de la grandeco de la lokaj arboj: en tropika Afriko ekzistas ekzempleroj por 70 personoj. Foje la parietoj estas plifortigataj per varangoj. 
Johannes Voss de 1901-1904 veladis ĉirkaŭ la mondo per fama trunkoboato "Tilikum". Hannes Lindemann en 1956 veladis trans Atlantiko per trunkoboato "Liberia".

## Konstruado 
eta|250ra|Indiĝenaj Amerikanoj konstruas trunkboaton, 1590
Konstruado komenciĝas per elekto de arbotrunko de taŭgaj dimensioj. Post forhakado de branĉoj estas necesa kavigi la trunkon por forpreni troan pezon, tamen lasi sufiĉe da ligno por ne perdi stabilecon. Kelkaj specoj de ligno aparte taŭgas pro forteco, daŭriĝemo kaj pezo. 
Fine la ekstera surfaco estas prilaborata por atingi minimuman flureziston: ofte pruo kaj poŭpo estas pintigataj kaj la arboŝelo estas forigata.
Antaŭ la invento de metalaj iloj la trunkoj estis kavigitaj per kontrolitaj fajroj, poste la bruligita ligno estas forhakata per kverhakilo. Alia metodo estas elhaki du paralelajn fendojn en la loko, kie estu la rando de la elkavotaĵo, kaj poste forsplitigi la lignon inter la du fendoj. Post kavigo la interno estas glatigata per dekselo aŭ tranĉilo.

## Arkeologiaj trovoj de trunkoboatoj 
### el Mezolitiko 
* Pesse, Nederlando
* Damme-Dümmerlohausen (lago Dümmer), Malsupra Saksio, Germanio

### el Neolitiko 
* Bercy, Francio
* Noyen-sur-Seine, Francio
* Twann, Svislando

## Literaturo 
* Béat Arnold, Pirogues monoxyles d'Europe centrale, construction, typologie, évolution. Archéologie neuchâteloise 20/21 (Neuchâtel, Musée cantonal d'archéologie 1995).
* Sean McGrail, Logboats of England and Wales, with comparative material from European and other countries. BAR British series 51 (Oxford 1978).
* John Holmes, The Waltham Cross dug-out canoe and its implications (Hertford, East Hertfordshire Archaeological Society 1954).

## Vidu ankaŭ 
* ligna boato
* kanuo
* katamarano
* barko
* barĝo
* pirogo
* popolo Asmat

Kategorio:Boatoj

## Eksteraj ligiloj 
* angle - Origino de ŝip-tipoj 
* svede - Ŝipmodeloj en la mondo
* france - Antikvaj riverboatoj
Vojranda kruco

eta|vojranda kruco en Bretonio
**Vojranda kruco** estas kristana kruco aŭ krucifikso sur soklo, kiu simbole rememorigas montopinton de Golgoto (latine Kalvario), sur kiu estis krucumita Jesuo Kristo. En Eŭropaj regionoj influitaj de katolikismo tiaj krucoj estiĝis en kamparo, sur montetoj, apud vojkruciĝoj, ĉe kapeloj aŭ en lokoj, kie iu pereis.

Ne estas facile dati precize la unuajn vojrandajn krucojn, ili aperis probable kun kristanigo de la regiono.

En Ĉeĥio la plej malnovaj eble komencis troviĝi jam antaŭ la 14-a jarcento, sed tiam en aspekto de lignaj krucetoj, sed nur tiam komencis aperi ŝtonaj gotikaj krucoj, el kiuj parte ankaŭ pro husmovado konserviĝis en Ĉeĥio nur kelkaj. La plej granda disvastiĝo de la vojrandaj krucoj, kiuj povas esti loke nomitaj "torturo al Jesuo" apartenas al periodo de baroko kaj en Ĉeĥio dum periodo de la 1-a respubliko. Oni transiras de la ŝtonaj pentritaj al metalaj nigraj krucoj kun orumita aŭ arĝenta korpo de Kristo. Dum komunismo la ŝtonoj de tiuj kristanaj simboloj servis kiel konstrumaterialo.

Post vico da parcelreformoj, precipe post kunigado de etaj kampoj por kampegoj enkadre de kolektivigo en la 50-a jaroj de la 20-a jarcento perdiĝis unusignifaj indikiloj de la konkretaj lokoj. La konservitaj kamparaj krucoj komune kun la memorigaj arboj ĉirkaŭantaj prezentas gravajn orientigpunktojn ne nur por turistoj, sed ĉefe por posedantoj kaj administrantoj de la parceloj.

## Bildogalerio 

Dosiero:Prerovnl Bozi muka lipy.jpg|Belaj arboj de tilio ĉirkaŭantaj la vojkrucon ĉe Přerov nad Labem Na Vrších
Dosiero:Prerovnl_Bozi_muka.jpg|Koloneto por la vojkruco ĉe vilaĝo Přerov nad Labem

Dosiero:Morava1.jpg|Meze de kampo en Klentnice sub Pavlovské vrchy
Dosiero:Bozi_muka_Prerovnl.jpg|Nun inter kelkaj domoj restis la vojkruco en Přerov nad Labem

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Husmovado
Kategorio:Krucoj
Krucifikso

eta|Krucifikso sur muro

**Krucifikso** (el la latina *cruci fixus* - pendigita sur kruco) estas arta similigo de la krucumita Jesuo Kristo. Ĝi konsistas el kruco kaj la korpo de Jesuo Kristo. Kiel unu el la ĉefaj simboloj de kristanismo, ĝi simbolas la oferon de Kristo kaj lian morton per krucumado. La uzo de la krucifikso estas akceptita en la plej multaj ĉefaj ekleziaj konfesioj.

Kvankam la krucifikso estas la plej karakteriza simbolo de kristanismo, tamen la signifo de tiu ĉi simbolo ekkreskis precipe dum mezepoko, kiam en Okcidento la estimo al la krucumita Kristo estis de malproksime la plej signifa punkto de la kristana instruado.

La plej malnovaj krucifiksoj ne okupiĝas pri la sufero de Jesuo mem, sed ili montras Kriston sur kruco kiel Dion en homa aspekto, kiu ne povas suferi kaj kiu "regas el kruco". Dum la mezepoko en konekso kun franciskana movado estas emfazataj la vundoj de Jesuo kaj liaj suferoj.

Krucifiksojn eblas trovi en ĉiu katolika preĝejo. Tipan karakteron de ĉeĥa pejzaĝo kreas diaj torturoj, kiuj estas eble la plej ofta ekzemplo de krucifikso en la naturo. Krucifikso ornamas ankaŭ multajn katolikajn hejmojn - sed kutimo pendigi la krucifikson sur muron devenas nur el la 18-a jarcento. Aspekton de krucifikso havadas ankaŭ juveloj kiel simbolo de religia aparteneco aŭ kredo.

En krucifiksoj, la surskribo INRI kutime aperas supre sur la kruco, kiu simbolas la inicialojn en la latina IESVS·NAZARENVS·REX·IVDÆORVM, kun la signifo "Jesuo de Nazareto, Reĝo de la Judoj". En orientaj preĝejoj la surskribo povas esti iomete malsama - INBI, kiu venas de la greka origino de la surskribo.

## Rilataj temoj 
* Kruco
* Dia torturo
* Kokokruco

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Krucoj
Kategorio:Jesuo en arto
Defenda linio Arpado

La **defenda linio Arpado** aŭ la Arpad-linio (*Árpád-vonal* en la hungara) estis aro de defendaj instalaĵoj en la orientaj Karpatoj, dum la 2-a mondmilito.
[eta|dekstra|300px|Parto de fortikaĵo el la [2-a mondmilito]]
Ĝi etendiĝis de la Uĵoka montpasejo ĝis la Ojtoza intermonto: de Ungvár ĝis Kézdivásárhely, Sepsiszentgyörgy. La defenda linio celis helpi kontraŭ atakoj de la rumanaj kaj sovetaj trupoj.

La imago estis, ke plimulto de karpataj valoj estas nord-surd-direkta kaj nur kelkaj estas trapaseblaj el direkto de oriento. La hungaroj pensis, ke ili devas defendi nur tiujn kelkajn orientajn-okcidentajn valojn. La linio estis serio de fermitaj, fortikigitaj valoj.

La defenda linio sukcese kontraŭstaris la sovetajn atakojn dum somero de 1944, sed la sovetoj preterpasis la Karpatojn kaj de sudo atakis kaj okupis Hungarion tra la Granda Ebenaĵo. Tamen dum la kontraŭstaro la hungaroj sukcese forlasis Transilvanion, tial la tiea armeo ne estis ĉirkaŭbrakumita.

## Libro 
SZABÓ József János: Az Árpád-vonal (2002) http://www.bibl.u-szeged.hu/bibl/mil/ww2/konyv/sz/bibKLT00324423.html 

## Eksteraj ligiloj 
* hungare 

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Germanaj defendolinioj dum la Dua Mondmilito
Avram Iancu (Vârfurile)

**Avram Iancu** [janku] (hungare: **Ácsva** [aĉva]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 1366 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1875. Ĝia unua skriba mencio estas el 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Arad vármegye*).

Avram Iancu apartenas al la komunumo Vârfurile. Ĝi portas la nomon de la advokato kaj revoluciulo Avram Iancu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cil

**Cil** [ĉil] (hungare: **Alcsil**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 921 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 753 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1386. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Administre ĝi apartenas al Almaş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Hălăliș

**Hălăliș** [hǝlǝliŝ] (hungare: **Áldásos**) estas komunumo en Rumanio oriente de Lipova. En 1910 ĝi havis 376 loĝantojn (rumanoj), en 1956 238). Ĝia unua skriba mencio estas el 1479. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listoj de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Aldești

**Aldești** [aldeŝtj] (hungare: **Áldófalva**) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Sebiș. Ĝi apartenas al la komunumo Bârsa. En 1910 ĝi havis 835 loĝantojn (rumanoj), en 1956 756. Ĝia unua skriba mencio estas el 1477. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Arad vármegye*).

La stratoj de la vilaĝo estas inter si ortangulaj kaj dividas ĝin en naŭ proksimume kvadratajn blokojn.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Aciuța

**Aciuța** [aĉuca] (hungare: **Ácsuca**, inter 1910 kaj 1919 **Ácsfalva** [aĉfalva]) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Sebiș, parto de komunumo Pleșcuța. Gci situas xur la dekstra bordo de Crișul Alb. En 1910 ĝi havis 541 loĝantojn (rumanoj), en 1986 — 458. Ĝia unua skriba mencio estas el 1366. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Arad vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1—18., 1993—2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Minișel

**Minișel** [miniŝel] (hungare: **Alménes**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sebiș, parto de komunumo Tauț. En 1910 ĝi havis 807 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1 067. Ĝia unua skriba mencio estas el 1561. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Dumbrăvița (Arad)

**Dumbrăvița** [dumbrǝvica] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Lipova. En 1910 ĝi havis 1 130 loĝantojn (rumanoj), en 1956 — 625. Ĝia unua skriba mencio estas el 1471. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

Dumbrăvița apartenas al la komunumo Bârzava.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Nomlisto de hungaraj artistoj en Transilvanio 
* Nuntempa artkolektaĵo en Lăzarea 
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Traktato de Nijmegen

La **traktato de Nijmegen** estis subskribita inter Francio kaj Nederlando je la 10-a de aŭgusto 1678 en Nijmegen. Ĝi ĉesigis la Francan-Nederlandan militon, kaj estis tre favora al Francio, la ĉefa venkinto de la milito.

## Enhavo 
La franca reĝo Ludoviko la 14-a, kompense pro vastaj teritoriaj gajnoj, konsentis rezigni plurajn enklavojn lokitajn eksterlande :
* Al Nederlando, li redonis Maastricht, kaj la princlando de Oranje estis redonita al Vilhelmo la 3-a de Oranje.
* Al Hispanio, Francio redonis kelkajn fortigitajn urbojn kiel Charleroi, Binche, Ath, Audenarde kaj Kortrejko.

La plej malvenkita lando estis Hispanio, kiu cedis al Francio jenon :
* Franĉ-Konteo
* Artezo
* Kelkaj flandraj fortigitaj urboj : Cassel, Bailleul, Ipro, Werwick kaj Warneton.
* Aliaj urboj en Henegovio (en hodiaŭa departemento Nord) : Cambrai, Bouchain, Condé-sur-l'Escaut kaj Bavay.

## Vidu ankaŭ 
* Ludoviko la 14-a (Francio)

Nijmegen
Kategorio:Nimego
Kategorio:1678
Varango

eta|180ra|
eta|180ra|
eta|180ra|
eta|180ra|
eta|180ra|

La esprimo **varango** origine venas el ŝipkonstruado. Ĝi signifas ŝip-ripon aŭ specife ties suban parton, kiu estas ligita al la kilo.

Varango estas esenca konstruparto por plifortigi la trunkon (hulon) de boatoj, ŝipoj, aviadiloj kaj aliaj veturiloj.

Oni distingas laŭ la orientiĝo rilate al hulo kaj kilo transversajn respektive laŭlongajn varangojn.

Necesas fikse interligi la varangojn, por ke la hulo estu laŭeble stabila kontraŭ torsiaj fortoj.

Varangoj por ŝip- kaj boat-konstruado klasike estas el ligno. Dum longa tempo oni ankaŭ uzis lignon por aviadilaj varangoj. Hodiaŭ oni ĉefe uzas ŝtalon por grandaj ŝipoj (komercaj kaj militaj), dum oni uzas aluminion por aviadiloj kaj rapidegaj sportboatoj (ekz-e katamaranoj). Depost la fino de la 20a jarcento oni pli kaj pli uzas karbonfibrajn lamenaĵojn.

La konstruado per varangoj rezultigas multe pli malpezajn veturilojn kompare al masiva konstruado (ekzemple en trunkoboatoj.

Kategorio:Ŝiperoj
Nicolae Bălcescu (Arad)

**Nicolae Bălcescu (Arad)** [nikolaje bəlĉesku] (hungare: **Alsóköves**) estas komunumo en Rumanio oriente de Lipova (distrikto Arad). En 1910 ĝi havis 708 loĝantojn (rumanoj), en 1956 464. Ĝia unua skriba mencio estas en 1472. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

## Vidu ankaŭ 
* Nicolae Bălcescu estis rumana historiisto.
* En la distrikto Bacău ekzistas alia komunumo nomata Nicolae Bălcescu.
* En la distrikto Botoşani ekzistas alia komunumo nomata Nicolae Bălcescu.
* En la distrikto Tulcea ekzistas alia komunumo nomata Nicolae Bălcescu.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Secaș (Arad)

**Secaș** [sekaŝ] (hungare: **Alsószakács**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 602 loĝantojn (rumanoj), en 1956 600. Ĝia unua skriba mencio estas el 1439. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

Administre ĝi apartenas al komunumo Brazii.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Mocrea

Mocrea (mokreax) (hungare: **Apatelek**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Arad. En 1910 ĝi havis 1 277 loĝantojn (rumanoj, slovakoj, hungaroj), en 1992 973 (10% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 116?, 1220. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cuvin

**Cuvin** [kuvin] (hungare: **Aradkövi**) estas komunumo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 1 982 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 579 (rumanoj, 6 % hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1323. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Buhani

**Buhani** [buhanj] (hungare: **Bajnokfalva**) estas komunumo en Rumanio orient-nordoriente de Sebiş kaj administracie apartenanta al la komunumo Dezna. En 1910 ĝi havis 473 loĝantojn (rumanoj), en 1992 215. Ĝia unua skriba mencio estas en 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Tălmaci

Tălmaci (talmaĉ) (hungare: **Bántolmács]** [bAntolmAĉ] estas komunumo en Rumanio nordoriente de Chişineu-Criş. En 1910 Bántolmács havis 202 loĝantojn (rumanoj), en 1992 89. Ĝia unua skriba mencio estas en 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario, al Bihar.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
== Komunumoj pri *bán* (= banuso) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Bârzești

**Bârzești** [bırzeŝtj] (hungare: **Barzafalva**) estas vilaĝo en Rumanio orient nordoriente de Sebiș. En 1910 ĝi havis 287 loĝantojn (rumanoj), en 1992 193. Ĝia unua skriba mencio estas el 1580. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Bihar vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Bătuța

**Bătuța** [bətuca] (hungare: **Bátyafalva**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad; ĝi apartenas al la komunumo Bârzava. En 1910 ĝi havis 412 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 94. Ĝia unua skriba mencio estas el 1851. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Agrișu Mic

Agrişu Mic [agriŝu mik] (hungare: **Bélegregy** belegredj) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad administracie apartenanta al Hăşmaş (Arad). En 1910 ĝi havis 282 loĝantojn (rumanoj), en 1992 242. Ĝia unua skriba mencio estas en 1404. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Bihar vármegye*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Stoinești

**Stoinești** (stojneŝtj) (hungare: Bélkismaros) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Ineu administracie apartenanta al komunumo Craiva. En 1910 ĝi havis 320 loĝantojn (rumanoj), en 1992 219. Ĝia unua skriba mencio estas el 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Bihar vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Lunca Teuzului

**Lunca Teuzului** [lunka teuzuluj], malnova nomo Mocirla [moĉirla], (hungare: **Bélmocsolya**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Ineu apartenanta al komunumo Beliu. En 1910 ĝi havis 952 loĝantojn (rumanoj), en 1992 505. Ĝia unua skriba mencio estas en 1552. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Bihar vármegye*). Ĝia nomo ekde 2002 estas Vasile Goldiş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
*Vasile Goldiş (12/24 de novembro 1862 - 10-a de februaro 1934, Arad): politikisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Agrișu Mare

**Agrișu Mare** [agriŝu mare] (hungare *Almásegres* [almAŝegreŝ] aŭ *Ágris*) estas vilaĝo en Rumanio sude de Sebiș. Ĝi apartenas al la komunumo Târnova en Arad.

Ĝia unua skriba mencio estas el 1214, kiel *Egreg*, kaj la ruinoj de la kastelo Egreg troviĝas en la areumo de la vilaĝo. La vilaĝo apartenis ĝis 1919 al Hungario (reĝa departemento Arad). En 1910 Almásegres havis 3 038 loĝantojn, el kiuj 2 927 estis rumanoj, kaj 557 loĝantojn en 1956.

La nomo *Almásegres* apartenas al la pluraj hungaraj loknomoj kun la ero *almás,* kiu signifas "pomo" aŭ "pomarbo". La nomo ankaŭ ŝajne enhavas *egres*, kiu signifas "groso" en la hungara (aliaj komunumoj kun tiu nomoero en antaŭa Hungara reĝlando estas Egres, Magyaregres, Somogyegres, Szécsegres, Szőlősegres kaj Vácegres).

## Fontoj 
*Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad