Malnova kaj Akceptita Skota Rito

[eta|322x322ra|[Dukapa aglo estas la ĉefsimbolo de la Malnova kaj Akceptita Rito. Unua paĝo de la Grandaj Konstitucioj de Laŭzano (1875).]]
**Malnova kaj Akceptita Skota Rito** **(MAS Rito)** estas unu el la plej famaj framasonaj ritoj, oficiale starigita en 1801. Ĝi konsistas el progresiva sinsekvo de 30 t.n."altaj" gradoj praktikitaj tutmonde, kaj foje 3 bazaj "metiaj" gradoj praktikitaj ĉefe en kontinenta Eŭropo.

La tri unuaj gradoj, kiam ili estas praktikitaj, estas administrataj de Granda Loĝio aŭ Granda Oriento dum la altgradoj (kromgradoj) estas regataj de Plejsupra Konsilio, po unu en ĉiu lando tradicie (sed ekzistas tre multaj esceptoj). Ne ekzistas ununura tutmonda organizaĵo por tiu rito ĉar ĉiu Plejsupra Konsilio estas suverena rilate al sia jurisdikcio.

## Historio 
### Pri la vorto "Skota" kaj la "Skotismo" 
Verŝajne, la vorto "Skota" ne rilatas al Skotlando kiel naskiĝloko de tiaj gradoj, sed kiel honoriga kaj memoriga aludo pro tio, ke tiu lando havis gravan rolon pri maturiĝo de framasonismo dum la 17-a jarcento.

La "Skotismo" rilatas al aro da framasonaj altgradoj, kiuj estas praktikitaj preter la grado de Majstro. Ĝi venas el la nomoj de la unuaj kromgradoj kaj ne nur rilatas al MAS Rito sed ankaŭ ekz. al Ĝustigita Skota Rito. Interalie menciindas.

"Skotismo" ankaŭ eniris Francion ĉ. 1740. En 1745 estis fondita en Bordozo la "Perfekta Skota Loĝio de Sankta Johano de Jerusalemo" kaj en 1760 la "Skota Patrina Loĝio" en Marsejlo, kiu praktikis 7 gradojn. En 1744, malkaŝocela libro de Gabriel-Louis Pérau ''L'Ordre des Francs-Maçons trahi* ("La Framasona Ordeno perfidita") mencias:"nebula ondo iras inter framasonoj pri iu ordeno, kiun ili nomas Skotoj, laŭdire supera al ordinaraj framasonoj, kun siaj apartaj ceremonioj kaj sekretoj"Kelkaj "skotaj" naskiĝis tiutempe en Francio, interalie "*Scots Master*" (Skota Majstro) kaj "*Maître Écossais des 3 J*" (Skota Majstro de la 3 J, foje ankaŭ nomata Skota Majstro de Parizo aŭ de Clermont) ĉ. 1740.
eta|Manuskripto de Henry Francken.

### La Perfektiga Rito 
Tiu rito iom post iom disvolviĝis en Francio meze de la 18-a jarcento. Unue estis 7 gradoj, poste 10, 14, 24 (ĉ. 1750) kaj ĝis 25 en la fina formo (Bordozo, 1762. Ĉirkaŭ 1750, li vojaĝis inter Eŭropo kaj la tiutempaj francaj insulaj kolonioj en Ameriko, kunportante 24-gradan praformon de la Perfektiga Rito. Reveninte en Francion, la 27-an de aŭgusto 1761, li ricevis de la tiutempa Granda Loĝio de Francio permeson disvastigi la riton: "*en ĉiujn mondopartojn la Perfektan kaj Noblegan Framasonismon, fondi loĝiojn, inici kaj plirangigi Fratojn je la noblaj gradoj de la plej alta perfekto*". La 27-an de marto 1762, Étienne Morin enŝipiĝis en Bordozo, kun la ĵus pretigita 25-grada "Perfektiga Rito" kaj iris al Sankta Domingo, kie li fondis loĝion "La Perfekta Harmonio" en 1764. Tie li nomumis "deligitojn ĝeneralajn inspektorojn", interalie la nederlanda Henry Andrew Francken (1720-1795), kiu fariĝos lia sekretario kaj kunlaboranto.

Henry Francken tradukis la riton al la angla per la nomo "Ordeno de la Reĝa Sekreto" (laŭ la nomo de la plejalta grado de tiu rito). Li vojaĝis en Nord-Ameriko (estonta Usono) de 1767 ĝis 1769 kaj fondis perfektigan loĝion (de la 4-a ĝis la 14-a grado) en la urbo Albany, disvastigante la Perfektigan Riton.

La 2-an de decembro 1802, la Plejsupra Konsilio de Charleston eldonis *Circular throughout the two Hemispheres* ("Cirkulero tra ambaŭ Duonsferoj").

Franca nobelo Alexandre de Grasse-Tilly [alɛksɑ̃dʁ də gʁas tiji], kiu estis inicita en 1783, ricevis ĉarton de la Plejsupra Konsilio de Charleston la 21-an de februaro 1802. Li fondis Plejsupran Konsilion en Francio en 1804. La saman jaron, estis kreitaj la tri unuaj gradoj de tiu rito, laŭ la tradicio de la Rito de Malnovuloj. Ĉi tiuj tri gradoj estas praktikitaj ĉefe en Eŭropo. Precipa dokumento pri tiuj gradoj estas *Le Guide des Maçons Écossais* (france "La Gvidlibro de Skotaj Framasonoj"), redaktita ĉ. 1806-1811 kaj eldonita inter 1816 kaj 1821.

### Grandaj Konstitucioj de Laŭzano: 1875 
Inter la 6-a kaj la 22-a de septembro 1875 en Laŭzano, okazis Internacia Konvento, kiun partoprenis 11 el 22 Plejsupraj Konsilioj, ĉefe Eŭropaj. Jenaj landoj partoprenis: Anglio, Belgio, Kubo, Francio, Grekio, Hungario, Italio, Peruo, Portugalio, Skotlando kaj Svislando.

## Gradoj 
Por Majstroj, altgradaj aŭ flankogradaj sistemoj, kiel la MAS Rito, kompletigas la inican progreson kun diversaj legendoj, plejofte el la Malnova Testamento aŭ templanaj kaj kavaliraj moralaĵoj. Ne ĉiuj gradoj estas praktikitaj. Depende de la Plejsupraj Konsilioj, la plej oftaj estas: 4-a, 9-a, 12-a, 14-a, 18-a, 28-a, 30-a, 31-a, 32-a kaj 33-a.

La 18 unuaj gradoj estas la samaj, kiel en la Perfektiga Rito (krom inversigo inter la 7-a kaj la 8-a).

**1** La Usona Suda Jurisdikcio estas la plej malnova el la mondo por tiu rito.
**2** Nomoj de gradoj plejparte venas el Perfektiga Rito, kiu estis ellaborita en Francio meze de la 18-a jarcento.
**3** La 7-a kaj 8-a gradoj estis inversigitaj. **4** "Respektinda Majstro" estas la titolo de Loĝiestro. Tiu ofico iam estis "dumviva".
**5** La 21-a kaj 23-a gradoj havas malsaman nomon en la Perfektiga Rito. **6** El la latina *mercedem* (rekompenso, graco), tra la malnova franca kaj poste la angla *mercy* (mizerikordo, kompatemo, favorkoreco).
**7** El la hebrea קדוש /kadoŝ/ (sankta, sanktulo).

Gradoj estas praktikitaj en diversaj simbolaj ejoj: Loĝio, Kapitulo, Areopago, Tribunalo, ktp.

## Organizaĵoj kaj Plejsupraj Konsilioj 
eta|Sidejo de la Plejsupra Konsilio de la Suda Jurisdikcio de Usono.

### Ameriko 
eta|maldekstra|220px|

#### Usono 
* Plejsupra Konsilio de la Suda Jurisdikcio, ekde 1801. Unue en Charleston, Suda Karolino, nun en Vaŝingtono. https://scottishrite.org/
* Plejsupra Konsilio de la Norda Jurisdikcio, ekde 1813, en Lexington, Masaĉuseco. http://www.scottishritenmj.org/
* Unuiĝinta Plejsupra Konsilio de la Suda Jurisdikcio (*Prince Hall*), ekde 1887. http://www.aasrphasj.org/
* Unuiĝinta Plejsupra Konsilio de la Norda Jurisdikcio (*Prince Hall*). http://uscnjpha.org/
[eta|356x356px|Pendjuvelo de la Grandaj Ĝeneralaj Inspektoroj de la Plejsupra Konsilio de la [Grand Orient de France|Granda Oriento de Francio. La devizo estas *Suum cuique jus* (latine: Sia propra rajto), variaĵo de *Deus meumque jus* (Dio kaj mia rajto).]]

### Eŭropo 
#### Francio 
Ekzistas pluraj Plejsupraj Konsilioj, ĉar ili ofte estas ligitaj kun Loĝiaro. Interalie ekzistas:
* Plejsupra Konsilio, Granda Kolegio de la Skota Rito, ekde 1804, en Parizo http://www.amhg.fr/ . Ligita kun la Granda Oriento de Francio.
* Plejsupra Konsilio de Francio, ekde 1804 kaj reorganizita en 1821, en Parizo http://www.scdf.net/. Ligita kun la Granda Loĝio de Francio.
* Nacia Plejsupra Konsilio de Francio. Ligita kun la Nacia Granda Loĝio de Francio.
* Ina Plejsupra Konsilio de Francio. Ligita kun la Granda Ina Loĝio de Francio.

### Tutmondaj Plejsupraj Konsilioj 
* Universala Gea Plejsupra Konsilio, ekde 1899-1901, en Parizo. http://droit-humain.org/web/constitution-internationale/  Ĝi administras ĉiujn 33 gradojn en la Internacia Gea Framasona Ordeno *Le Droit Humain* (france "La Homa Rajto").

## Anekdotoj 
* La devizo de la rito estas *Ordo ab Chaos* (latine "Ordo el Ĥaoso").
* La devizo de la 33-a grado estas *Deus Meumque Jus* (latine "Dio kaj mia rajto"). Ĝi venas el la devizo de britaj reĝoj *Dieu et mon droit* (en la franca). Ekzistas kelkaj variaĵoj.
* La ĉefsimbolo de la rito estas dukapa aglo kun krono kaj spado inter siaj ungegoj. La plej malnova mencio pri iu simbolo datiĝas de 1761, en letero de framasonoj de Metz, Francio. Ĝi unue rilatis al la "Sankta Kavaliro", nuntempe la 30-a grado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Universala Framasona Ligo
* Framasona loĝio Zamenhof
* Ĉifro de Framasonismo
* Gabriel-Louis Pérau, aŭtoro de malkaŝocela libro *L'Ordre des Francs-Maçons trahi''.

Kategorio:Framasonismo
Kategorio:Ritoj