1933

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1933** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro **1933** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Esperantujo 
* 25-a Universala Kongreso en Kolonjo.
* Publikigita Peko de Kain de Ivan Ŝirjaev.
* Publikigita Gvidilo tra la Esperanto Movado de Gerrit Paulus de Bruin.
* Apero de Enciklopedio de Esperanto.
* Brita Esperanto-Asocio anigis al UEA.
* Germana sekcio eliris la Tutmondan Asocion de Geinstruistoj Esperantistaj.

### Mondo 
* 30-a de januaro : Adolf Hitler iĝis regna kanceliero de Germanio.
* Otto Simon estas ekzilita de Nazioj.
* Carl von Ossietzky arestita en koncentrejo.
* Germanio kaj Japanio eliris la Ligon de Nacioj.
* Usono : La Aŭtoritato de la Valo Tennessee en Alabamo establiĝis per akto de la nacia parlamento.
* Pevek fondita.

## Naskiĝoj 
* Mario Sola, itala esperantisto (m. 1998)
* Salah Ghanem, libana esperantisto
* Himar al-Rashid, iraka esperantisto (m. 2002)
* 3-a de januaro: Maxie Wander, aŭstra verkistino (m. 1977)
* 4-a de januaro: Ilia la 2-a, patriarko de Kartvelio (m. 2026)
* 9-a de januaro: Wilbur Smith, sud-afrika verkisto (m. 2021)
* 17-a de januaro: Dalida, franca kantistino (m. 1987)
* 29-a de januaro: Sacha Distel (m. 2004)
* 13-a de februaro: Kim Novak, usona aktorino
* 21-a de februaro: Bob Rafelson, usona reĝisoro (m. 2022)
* 21-a de februaro: Nina Simone, usona kantistino (m. 2003)
* 11-a de marto: Sandra Milo, itala aktorino (m. 2024)
* 14-a de marto: Michael Caine, brita aktoro
* 14-a de marto: Quincy Jones, usona muzikproduktisto (m. 2024)
* 15-a de marto: Ruth Bader Ginsburg, membro de la Supera Kortumo de Usono (m. 2020)
* 22-a de marto: Abolhasan Banisadr, unua prezidento de Irano (m. 2021)
* 2-a de aprilo: György Konrád, hungara verkisto (m. 2019)
* 4-a de aprilo: Frits Bolkestein, nederlanda politikisto, membro de Eŭropa Komisiono (m. 2025)
* 9-a de aprilo: Jean-Paul Belmondo, franca aktoro (m. 2021)
* 12-a de aprilo: Montserrat Caballé, kantistino de opero (m. 2018)
* 15-a de aprilo: Boris Strugackij (m. 2012)
* 16-a de aprilo: Marcel Moreau, belga verkisto franclingva (m. 2020)
* 19-a de aprilo: Georgina Almanza, kuba aktorino kaj esperantistino (m. 2023)
* 1-a de majo: Amarílio Hévia de Carvalho, brazila esperantisto (m. 2023)
* 3-a de majo: James Brown, usona soula kantisto (m. 2006)
* 3-a de majo: Steven Weinberg, usona fizikisto Nobelpremiita (m. 2021)
* 26-a de majo: Carmen Scarpitta, itala aktorino (m. 2008)
* 15-a de junio: Mohamed Ali Raĝai, irana politikisto, ĉefministro, prezidanto de Irano (m. 1981)
* 30-a de junio: Derek Bentley, juna brita ekzekutita krimulo (m. 1953)
* 20-a de julio: Cormac McCarthy, usona verkisto (m. 2023)
* 23-a de julio: Richard Rogers, brita arkitekto (m. 2021)
* 31-a de julio: Cees Nooteboom, nederlanda verkisto (m. 2026)
* 1-a de aŭgusto: Dušan Třeštík, ĉeĥa historiisto (m. 2007)
* 18-a de aŭgusto: Roman Polański, franca-pola reĝisoro kaj aktoro
* 22-a de aŭgusto: Irmtraud Morgner, germana verkistino (m. 1990)
* 23-a de aŭgusto: Robert Curl, usona kemiisto Nobelpremiita (m. 2022)
* 25-a de aŭgusto: Wayne Shorter, usona ĵaz-saksofonisto kaj -komponisto (m. 2023)
* 8-a de septembro: Michael Frayn, brita verkisto
* 10-a de septembro: Karl Lagerfeld, germana mododesegnisto (m. 2019)
* 30-a de septembro: Ilja Kabakov, rusa artisto (m. 2023)
* 30-a de septembro: Michael Parenti, usona historiisto kaj politikologo (m. 2026)
* 17-a de oktobro: William Anders, usona astronaŭto (m. 2024)
* 28-a de oktobro: Dragutin Balagoviĉ, kroata esperantisto
* 1-a de novembro: Vjaĉaslaŭ Adamĉik, belorusa verkisto
* 11-a de novembro: Elem Klimov, rusa filmreĝisoro (m. 2003)
* 13-a de novembro: Peter Härtling, germana verkisto (m. 2017)
* 29-a de novembro: John Mayall, angla kantisto kaj gitaristo (m. 2024)
* 4-a de decembro: Horst Buchholz, germana aktoro
* 12-a de decembro: Manu Dibango, kameruna muzikisto (m. 2020)
* 23-a de decembro: Akihito, imperiestro de Japanio (1989–2019)

## Mortoj 
* 5-a de januaro: Calvin Coolidge, usona prezidento (n. 1872)
* 10-a de januaro: Ödön Kacziány, hungara pentristo (n. 1852)
* 31-a de januaro: John Galsworthy, angla verkisto (n. 1867)
* 1-a de marto: Uladzimir Ĵilka, belorusa poeto (n. 1900)
* 18-a de marto: Joŝino Sakuzo, japana pensulo (n. 1878)
* 28-a de marto: Fridriĥ Arturoviĉ Cander, soveta pioniro de raketflugado (n. 1887)
* 7-a de junio: Dragutin Domjanić, kroata poeto (n. 1875)
* 18-a de junio: Sasaki Macue, japana esperantistino (n. 1886)
* 20-a de junio: Clara Zetkin, germana feminisma politikistino (n. 1857)
* 23-a de junio: M. F. Onnen, nederlanda esperantisto (n. 1869)
* 6-a de julio: Josef Kožíšek, ĉeĥa esperantisto (n. 1861)
* 9-a de julio: Viktoro Polgár, franca esperantisto (n. 1877)
* 30-a de julio: Georgi Aktarĝiev, bulgara esperantisto (n. 1868)
* 30-a de aŭgusto: Theodor Lessing, germana filozofo (n. 1872)
* 15-a de oktobro: Nitobe Inazo, japana diplomato (n. 1862)
* 23-a de oktobro: Ivan Ŝirjaev, rusa esperantisto (n. 1877)
* 26-a de oktobro: José Malhoa, portugala pentristo (n. 1855)
* 9-a de decembro: Felikso Zamenhof, pola esperantisto (n. 1868)
* 17-a de decembro: Thubten Gyatso, 13-a Dalai-lamao (n. 1876)