open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorenco Umling (filo)

eta|Kasona plafono de Lorenz Umling, en Văleni
**Lorenz UMLING** la pli juna, naskiĝinta en 1742 (?) en Kluĵo, mortinta tie en 1794, estis saksa pentristo kaj lignaĵisto. Li estis filo de Lorenco Umling la pli aĝa kaj patro de *Laurentius Umling*, ambaŭ konataj lignaĵistoj.

## Biografio
En 1763 Umling estis registrita en la dokumentoj de Kluĵo kiel *"Laurentius Umling Szász Arcularius"* kaj iĝis membro de la lignaĵista gildo. En 1775 li iĝis skribisto de la gildo. Konata verko lia estas la kasona plafono de la kalvinana preĝejo en Văleni. Por la reformita preĝejo de Șintereag li kreis pentritajn benkojn.

Kategorio:Hungaraj pentristoj
]Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Adrast

eta|dekstre|Franz Schubert, akvarelo de Wilhelm August Rieder el 1825
eta|Schwind: Johann Mayrhofer
**Adrast** estas nefinita kaj fragmente postlasita opero de Franz Schubert (D 137, 1819/1820) laŭ libreto de Johann Mayrhofer.

## Agado 
Reĝo Krezo (baritono) komisias junan Adraston (tenoro) per tio, akompani sian filon Atiso (tenoro), kiu jam estas geedziĝinta kun Arianisa (soprano), kaj protekti lin. Laŭ deziro de la patro Atiso mortpafu virapron, kiu dezertigis la kampojn de la reĝlando. Dum la ĉasado Adrasto ĵetegas sagon kontraŭ la virapron, trafas tamen Atison. Adrasto estas pardonita, sed li devas forlasi la kortegon de la reĝo.

## Ekesto kaj prezentohistorio 
La tekstlibro de Mayrhofer, kiu rilatas al epizodo el la *Historioj* de Herodoto, estas postlasita nur per la partoj muzikigitaj de Schubert. Ernst von Feuchtersleben rezignis publikigi la manskribaĵojn ankoraŭ prezentajn al li kadre de la eldonado de la postlasitaj poeziaĵoj de Mayrhofer. Do verŝajne nur ono de la komence planitaj muzikaj numeroj disponiĝas komplete instrumentita. Krom tio ekzistas en la skizo kelkaj malmultaj, plejparte arie formitaj recitativoj.

En 1868 kaj 1875 Johann von Herbeck unuan fojon prezentis kelkajn numerojn el la operoj kadre de koncertoj en la Viena Muzikasocio. La finfaritaj muziknumeroj aperis je 1893 en la malnova eldono de la kompleta verkaro de Schubert. Ili estis prezentitaj interalie en 1946 en la svisa radiostacio Radio Beromünster, same kiel je vienaj koncertoj en 1978 kaj okaze de la Vienaj Schubert-Tagoj en 1985 sub direktado de Helmuth Froschauer.

Ĉiuj komplete postlasitaj muziknumeroj kaj skizoj aŭdiĝis je la prezentado okaze de la tridekjara jubileo de la viena esplorejo de Nova Schubert-Eldono. La koncerto okazis la 19-an de novembro 2010 en la solenejo de la Malnova Universitato je Vieno (Aŭstra Akademio de la Sciencoj) sub muzika estrado de Mario Aschauer, eldoninto de la partituro.

## Literaturo 
* Franz Schubert: *Bühnenwerke. Kritische Gesamtausgabe der Texte*, eldonitaj de Christian Pollack. Schneider, Tutzing 1988, ISBN 3-7952-0576-X.
* Elizabeth Norman McKay: ''Franz Schubert's Music for the Theatre*. Schneider, Tutzing 1991, ISBN 3-7952-0664-2. (Volumo 5 de *Veröffentlichungen des IFSI*)
* Elizabeth Norman McKay: *Schubert and Classical Opera : The promise of Adrast*. En: Erich Wolfgang Partsch (eld.): *Der vergessene Schubert : Franz Schubert auf der Bühne''. Böhlau, Vieno 1997, ISBN 3-205-98749-7, S. 61–76.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Nota manskribaĵo ĉe Wienbibliothek
* Nota manskribaĵo ĉe Aŭstruja Nacia Biblioteko

## Referencoj 
Kategorio:Operoj de Franz Schubert
Kategorio:Germanlingvaj operoj
Rivero McArthur

La **Rivero McArthur** estas rivero en la Norda Teritorio de Aŭstralio kiu fluas al Karpentaria Golfo ĉe Port McArthur, antaŭ la Insularo Sir Edward Pellew. La rivero estis nomata de Ludwig Leichhardt dum li esploris la areon en 1845. La **Rivero McArthur** havas gravan signifon por la lokaj aborigenaj komunumoj kiuj uzas ĝin por fiŝkaptado kaj aliaj tradiciaj aktivadoj.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Kategorio:Riveroj en Aŭstralio
James Lee Peters

**James Lee PETERS** (13an de aŭgusto 1889 - 19an de aprilo 1952) estis usona ornitologo.

Peters estis Zorganto pri Birdoj ĉe la Muzeo de Kompara Zoologio ĉe la Harvarda Universitato. Li servis kiel prezidanto de la American Ornithologists' Union en 1942-45, kaj ankaŭ servis kiel prezidanto de la Internacia Komitato pri Zoologia Nomenklaturo dum ia periodo.

Peters estas konata ĉefe pro sia multvoluma *Check-list of Birds of the World* (1931-52), amplekse menciata simple kiel la ''Peters' check-list*.

## Referencoj
* Clements, J. 2007. *The Clements Checklist of the Birds of the World* 6th edition. Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-8695-1.
* Remsen, J. V., Jr., C. D. Cadena, A. Jaramillo, M. Nores, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, T. S. Schulenberg, F. G. Stiles, D. F. Stotz, and K. J. Zimmer. 2007. *A classification of the bird species of South America.'' American Ornithologists' Union.
* Sibley, C., and B. Monroe. 1991. *Distribution and Taxonomy of Birds of the World.* Yale University Press. ISBN 0-300-04969-2
* Wetmore, A. 1957. *In Memory of James Lee Peters (Obituary). * Auk 74: 167-173.

Kategorio:Usonaj zoologoj
Kategorio:Usonaj ornitologoj
Bestoĝardeno Perto

eta|dekstre|250ra|Enirejo
La **Bestoĝardeno Perto**, en angla origine *Perth Zoo* estas bestoĝardeno de 17 ha kiu malfermis en 1898 en Suda Perto, Perto, Okcidenta Aŭstralio. Je januaro de 2011, ĝi estis hejmo al 1258 animaloj de 164 specioj kaj inkludas etendan kolekton pri botaniko.

En 2010/11, la bestoĝardeno havis laboristaron de ĉirkaŭ 248 (egale al 167 plentempaj dungoj), plus ĉirkaŭ 300 volontuloj (instruistoj). Ĝi estas institucia membro de la asocio *Zoo and Aquarium Association* (ZAA) kaj de la internacia *World Association of Zoos and Aquariums* (WAZA).

## Historio 
La **Bestoĝardeno Perto** estis malfermita la 17an de oktobro 1898.

## Montraĵoj 
## Konservado 
## Notoj 
## Referencoj 
* (1930's) *The Handbook of the Zoological and Botanical Gardens, South Perth, Western Australia*. Perth, W. A. F. W. Simpson, Government. Printer.
* Jenkins, C.F.H. (1962) *Illustrated guide, zoological gardens, Labouchere Road, South Perth, Western Australia* Perth: Zoological Gardens Board.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo http://www.perthzoo.wa.gov.au

Kategorio:Okcidenta Aŭstralio
Kategorio:Perto
Kategorio:Aŭstralio
Kategorio:Bestoĝardenoj
Ephippiorhynchus

*** Ephippiorhynchus*** aŭ **Selbekuloj** estas malgranda genro de cikonioj. Ĝi enhavas nur du vivantajn speciojn, nome tre grandaj birdoj pli da 140 cm altaj kun enverguro de 230–270 cm. Ambaŭ estas ĉefe nigrablankaj, kun tre koloraj, ĉefe ruĝaj kaj nigraj, bekoj. Ambaŭ seksoj de tiuj specioj estas tre similaj laŭplumare, sed diferencas en iriskoloro. La membroj de tiu genro estas foje nomataj "jabiruoj", sed tio pli propre aludas  al plej proksima parenco el Latinameriko. Ili nomiĝas ankaŭ *Selbekuloj*, alude ĉefe al la afrika specio.

La specioj estas la jenaj:

* Selbekulo, *Ephippiorhynchus senegalensis* de subsahara Afriko
* Nigrakola selbekulo, *Ephippiorhynchus asiaticus* de tropika Azio kaj ĝis Aŭstralio.

Prahistoria parenco nome *Ephippiorhynchus pakistanensis* estis priskribita el fosilioj de fina Mioceno troviĝintaj en Pakistano. Preskaŭ samtempe, alia jam formortinta specio loĝis en orienta al centra Afriko.

Tiuj grandaj vadbirdoj reproduktiĝas en marĉoj kaj aliaj humidejoj, kie konstruas grandan profundan neston el bastonetoj en arbo. Kiel ĉe plej cikonioj, ili flugas havante la kolon foretende, ne kuntirita kiel ĉe ardeoj; dumfluge, ili montras strangan formon, kun kapo kaj granda beko iome pendantaj suben. Ili estas silentaj escepte pro bekofrapado ĉeneste.

La cikonioj de *Ephippiorhynchus*, kiel plej parencoj, manĝas ĉefe fiŝojn, ranojn kaj krabojn, sed ankaŭ junajn birdojn, kaj aliajn tervertebrulojn. Ili piediras per decida kaj majesta maniero dumĉase, laŭ simila maniero al pli granda ardeo.

Tiuj birdoj ne estas malofte tenataj en kaptiveco fare de bestoĝardenoj aŭ birdobredistoj. Fuĝintaj individuoj eble rilatas al supozataj vidaĵoj de kaŝbestoj kiaj la "Granda Birdo"; dum la Selbekulo estas la plej verŝajna bazo por la Kongamato.

La genronomo *Ephippiorhynchus* devenas el antikva greka *efippos*, selo (laŭvorte "io metita sur ĉevalo"), kaj *rhinĥus*, "beko", kaj aludas al la frunta ŝildo kiu estas kvazaŭ selo de la beko de unu specio.

## Referencoj 
*Barlow, Clive (1997): *A field guide to birds of the Gambia and Senegal*. Pica Press, Nr. Robertsbridge (East Sussex). ISBN 1-873403-32-1

*Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim & Byers, Clive (1999): *Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives*. Princeton University Press, Princeton, N.J.. ISBN 0-691-04910-6

Kategorio:Cikonioj
Kategorio:Cikoniedoj
Kategorio:Cikonioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Ádám Medveczky

**Ádám MEDVECZKY** [medvecki], hungare **Medveczky Ádám** estas hungara dirigento kaj profesoro.

Ádám Medveczky naskiĝis la  1941 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ádám Medveczky frekventis muzikan mezlernejon, poste Muzikakademion en Budapeŝto, kie li lernis de András Kórodi. Poste li plulernis en Italio en 1971, poste li eklaboris en Budapeŝta Ŝtata Operejo, ekde 1974, kiel dirigento. Baldaŭe samtempe li instruis en Muzikakademio kaj dirigentis diversajn orkestrojn. Li gastodirigentis en Eŭropo, Usono, Japanio, Venezuelo. Li ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Lia repertuaro (kiel dirigento) 
* diversaj operoj, ekzemple La Forto de la Destino; La Rejna Oro; Tannhäuser (opero); Ladislao Hunyadi
* diversaj simfonioj kaj similaj muzikaĵoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Janka Kulcsár

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Beni

**Beni** estas grandurbo kaj universitata urbo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis .

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 231,952 (takso en 2013)
* Supermara alteco: 714 m
* Horzono: UTC +2

## Geografio 
Beni situas sur altebenaĵo en la nordorienta parto de la lando. Butembo troviĝas 43, Eduardo (lago) 70, Ugando 71, Albertlago 100, Bukavu 336, Isiro 337, Uvira 429, Kisangani 484, Lubumbashi 1365, **Kinŝaso** 1669, Boma 1961 km.

### Klimato 
En Beni la averaĝa temperaturo varias inter 21 kaj 23 °C. La plej granda varmo estas en februaro, en oktobro la temperaturo estas la plej malvarma. Jare pluvas po 1163 mm. La pluvo kulminas en aprilo kaj malkulminas en januaro kaj julio.

## Historio 
La kolonia erao komenciĝis en Beni en 1894, tiam vilaĝo fondiĝis. Pli frue arabaj sklavokomercistoj serĉis sklavojn, poste misiistoj alvenis. La belgoj faris komercan kaj administran centrojn el Beni. En 2001 furioza batalo okazis, kiel parto de 2-a interna milito. Ekde tiam trupoj de la Unuiĝintaj Nacioj gardas la pacon. En 2011 la urbo ricevis elektron. 

En decembro 2018 Beni estis trafita de pli ol 200 kazoj de la Ebola virusa malsano (EVD) laŭ la Monda Organizaĵo pri Sano. Beni situas proksime de Mangina, la epicentro de la Ebola-eksplodo en 2018-2019.  

En 2020, ribelantoj de la *Allied Democratic Forces* (ADF) laŭdire reĝisoris malliberejan fuĝon el la malliberejo Kangbayi kaj ili en multaj kazoj senkapigis 25 homojn en la vilaĝo Tingwe. La ribelantoj estis akuzitaj pri 800 mortigoj.  

## Ekonomio 
Beni estas grava centro de produktado de kafo.

## Edukado 
Katolika dulingva universitato de Kongo (*Université Chrétienne Bilingue du Congo*).

## Trafiko 
Beni havas flughavenon. Estas vojoj al Goma kaj Bunia. Estas ankaŭ malpli gravaj vojoj al Ugando kaj okcidenten.

## Publika sano 
Antaŭa belga ministro kaj fondinto de belga sekcio de Kuracistoj Sen Landlimoj, fondis kirurgian projekton (UNICHIR) por oferti medicinajn prizorgojn al 1,2 milionoj da homoj en la oriento de Kongo, regiono kiu jam de dekoj da jaroj suferas sub agresoj, ebola kaj kronvirusa malsanoj. UNICHIR ankaŭ volas trejni kuracistojn, flegistojn kaj administran personaron.

## Vidindaĵoj 
Nacia parko Virunga estas proksime.

## Referencoj 
* Tiu ĉi artikolo estas parta traduko bazita sur la sama artikolo en la angla, franca kaj germana Vikipedioj.

## Vidu ankaŭ 
Nord-Kivuo

## Eksteraj ligiloj 
* UNICHIR (nl)

Kategorio:Provinco Norda Kivuo
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Abraham Dee Bartlett

**Abraham Dee Bartlett** (1812–1897) estis brita zoologo.

Bartlett havis malgrandan vendejon pri natura historio ĉe la Brita Muzeo kie li vendis la produktojn de sia negoco de remburado.

Li poste iĝis direktoro zorgisto de la Zoo de Londono el 1859 al 1897. Li publikis nombrajn artikolojn pri observoj kiujn li estis farinta ĉe la bestoĝardeno. Tiuj estis publikitaj post lia morto en du libroj, *Wild Animals in Captivity* (naturaj animaloj en kaptiteco, 1898) kaj ''Life among Wild Beasts in 'the Zoo''' (vivo inter naturaj bestoj en la bestoĝardeno, 1900).

Li estis la patro de la zoologo Edward Bartlett.

Kategorio:Anglaj zoologoj
Kategorio:Bestoĝardenoj
Tamás Almási

**Tamás Almási** [tamAŝ almAŝi], hungare **Almási Tamás,** Esperante **Tomaso Almási** estas hungara reĝisoro, scenaristo, kameraisto kaj profesoro.

Tamás Almási naskiĝis la  1948 en Székesfehérvár.

## Biografio 
Tamás Almási frekventis aktoran-filman ĉeflernejon pri reĝisorado en Budapeŝto inter 1975-1979, kie li lernis de Zoltán Fábry (reĝisoro), György Illés. Poste li eklaboris en produktejo de filmoj, kie laboris kune kun István Szabó, Zoltán Fábry, Miklós Jancsó, Pál Zolnay, Géza Radványi. Li instruas en la ĉeflernejo ekde 1999. Liaj filmoj estis videblaj en pli, ol 40 landoj. Li ricevis premion Kossuth en 2010, pli frue ekde 1977 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* diversaj filmoj ekde 1977, ekzemple *Meddig él egy fa?* (Ĝis kiam vivas arbo?), 1977; *Új idők Kárpátalján* (Nova erao en Transkarpatio), 1988; *Burgenlandi magyarok közt* (Inter hungaroj en Burgenlando), 1989; serio pri Ózd, 1990-aj jaroj; *Az út vége* (Fino de la vojo), 2002

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
György Illés

**György Illés** [djordj ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés György** estis hungara kameraisto kaj altlerneja instruisto.

György Illés naskiĝis la  1914 en Eger - mortis la  2006 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Illés frue rigardis mutajn filmojn, kiuj tre plaĉis al li. Baldaŭe li ekhavis laboron ĉe produktejo de filmoj, kie ekde 1946 li iĝis kameraisto. Post 3 jaroj li ekinstruis en la aktora-filma ĉeflernejo. Li laboris kune kun Zoltán Fábry (reĝisoro), Félix Máriássy, Károly Makk, János Herskó, Zoltán Várkonyi. Li ricevis premiojn Kossuth en 1950 kaj 1973, inter 1951-2004 ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Sándor Buglya
* Judit Felvidéki
* Sándor Kocsis (kameraisto)
* László Lugossy (reĝisoro)
* Lóránt Lukács
* András Monory Mész
* Emil Novák
* Balázs Sára
* Árpád Sopsits
* Tamás Vámos
* János Zsombolyai

## Liaj filmoj (elekto) 
* 66 filmoj inter 1949-1996, ekzemple **Budapeŝta printempo (filmo)**, 1955; *Az eltüsszentett birodalom*, 1956; Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1958), 1958; *Ház a sziklák alatt* (Domo sub la rokoj), 1958; Dudek horoj (filmo), 1965; *A Pál utcai fiúk* (Filoj de la Paŭlo-strato), 1968; *Isten hozta, őrnagy úr!*, 1969; *Fekete gyémántok* (Nigraj diamantoj), 1976

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Vital Rimaŝeŭski

**Vital Anatoljeviĉ Rimaŝeŭski** (Beloruse: *Віталь Анатольевіч Рымашэ́ўскі*) naskiĝis la 3-an de marto 1975 en Babrujsk, BSSR — estas belorusa politika kaj socia aktivisto, kandidato por la prezidanteco en 2010, kunestro de la neregistrita partio Belorusa Kristana Demokratio (BKD).

## Sociaj kaj politikaj aktivecoj 
Li komencis sian politikan karieron en 1996. Ekde 1996 - Membro de la Kunordiga Kongreso de la "Belorusa Asocio de Junaj Politikistoj." En 2002-2004 - membro de la Prezidio de la Belorusa Nacia Kongreso de Junularaj kaj Infanaj Publikaj Organizoj "Rada". Unu el la disvolvigantoj de la nova koncepto de junulara politiko en Belorusio.

En 1999 li lernis en Germanio en la kursoj de la Supera Lernejo de Registaro en la lernejo de "Kuniĝo de Publika Administrado", kaj li studis la ekonomian kaj politikan strukturon de Germanio.

La 31-an de oktobro 2009, la Kongreso de la BKD proponis ke Rimaŝeŭski estu kandidato de la Belorusa Kristana Demokratio por la prezidanteco 2010 de la Respubliko de Belorusio. Li kaj preskaŭ ĉiuj aliaj opoziciaj kandidatoj estis arestitaj nokte de la 19-a de decembro 2010 post la polico dispelis demonstracion kontraŭ falsitaj prezidantaj elektoj. La 20-an de majo 2011 la kortumo kondamnis Rimaŝeŭski laŭ la artikolo 342 de la Krima Kodo de Belorusio - estas "La organizo de grupaj aktivecoj kiuj rompas publikan ordon aŭ aktiva partopreno en ili"- al du jaroj de malliberejo kun la malakcepto de 2 jaroj.

## Eksteraj referencoj 
* La radikoj de belorusa politiko. Vital Rimaŝeŭski 

## Notoj kaj faktoj 
Kategorio:Belorusaj politikistoj
Kategorio:Belorusa kristana demokratia partio
Yun Chi-Yeong

**Yun Chi-Yeong** (koree: **윤치영** - 尹致暎)(10-a de februaro 1898 - 9-a de februaro 1996) estis Sud-Koreia politikisto, sendependa aktivulo kaj instruisto. Lia kromnomo estis **Dongsan** (동산;東山).

Li okupis gravajn politikajn postenojn, inter ili: unua ministro pri internaj aferoj (1948), 2a Ambasadoro de la Korea Respubliko en Francujo (1950-1951), 13a urbestro de Seulo (1963-1966), sekretario de la unua prezidanto Syngman Rhee (1947-1948). Li estis tre proksima al prezidanto Park JungHee.

## Eksteraj ligiloj 
* Yun Chi-Yeong  
* 13a urbestro de Seoul 
* Yun Chi-Yeong  

Kategorio:Koreaj sendependecaj aktivuloj
Kategorio:Sudkoreaj politikistoj
(5669) 1985 CC2

**(5669) 1985 CC2** estas ankoraŭ ne nomita, asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Władysław Kozakiewicz

**Władysław Kozakiewicz** (naskiĝis la  en Soleczniki apud Vilno) estas pola atletikisto kaj stangoaltsaltisto.

## Sporta kariero 
La 30-an de julio 1980 gajnis la titolon de olimpika majstro pri stangoaltsaltado en Moskvo kun la rezulto 5,78 m – samtempe fiksante novan mondrekordon. En la olimpika konkurado rivalis kun rusa kaj pola sportistoj kaj kun malamike agordita spektantaro. Fiksita en la memoro pro dufoja ofenda gesto, kiun faris direkte al la fajfanta publiko de sovetaj spektantoj, pro kio poste rusa ambasadoro en Pollando postulis forpreni de li la oran medalon.

Dum sia sporta kariero 8-foje plibonigadis la rekordon de Pollando. Li ankaŭ estis 10-foja majstro de sia lando.

En 1985 forveturis por ĉiam al Germanio. Post ricevo de la germana civitaneco plibonigis rekordon de la Federacia Respubliko Germanio. Dum multaj jaroj loĝis en Elze apud Hannover.

Li estis distingita per la ora kaj arĝenta medaloj pro Eminentaj Sportaj Atingoj kaj per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* (1980). Heroo de la libro "Gesto de Kozakiewicz" verkita de Ireneusz Pawlik (1994).

## Politika kariero 
En la jaroj 1998–2002 estis konsilanto de la Konsilio de Urbo Gdynia, la mandaton gajnis helpe de Solidareco. Tiutempe li estis prezidanto de Sporta Komisiono de la Unio de Baltaj Urboj. En 2011 sensukcese kandidatis al Sejmo.

## Eksteraj ligiloj 
* Silueto en Pola Olimpika Portalo - PKOl
* Video of Kozakiewicz giving the gesture at the Moscow Olympics ĉe YouTube

Kategorio:Polaj sportistoj
Kategorio:Germanaj sportistoj
Kategorio:Vilnanoj
Petru Rareș

**Petru Rareș** povas esti
* Petru la 4-a Rareș (1483–1546)
* Petru Rareș (Bistrița-Năsăud), rumana komunumo
Petru Rareș (Bistrița-Năsăud)

**Petru Rareș** [petru rareŝ] estas komunumo en Rumanio okcidente de Beclean. Administre apartenas al ĝi Reteag, la sidejo, kaj Bața.

Ĝis 2005 al la komunumo apartenis krome Ciceu-Corabia, Ciceu-Mihăiești kaj Lelești. El ili oni je la  per la leĝo n-ro 67 kreis la komunumon Ciceu-Mihăiești.

En la censo de 2002 la loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

La nomo de la komunumo devenas de Petru la 4-a Rareș (1483–1546), filo de Stefano la 3-a.

Dosiero: Petru Rares jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto (teritorio de 2002)

Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Insulo Rusinga

eta|dekstra|300px|Insulo Rusinga estas markata en la nordorienta angulo de la mapo ene de la malgranda parto de la lago Viktorio koresponda al Kenjo.
**Insulo Rusinga**, de longeca formo proks. 16&nbsp;km de pinto al pinto kaj 5&nbsp;km ĉe ties plej larĝa parto, kuŝas en la orienta parto de la Lago Viktorio ĉe la enfluo de la Golfo Winam. Parto de Kenjo, ĝi estas ligata al Mbita Point en la ĉeftero pere de digvojo.

## Demografio 
En 2006, ĉirkaŭkalkuloj de la loĝantaro de Rusinga rangis inter  kaj .

## Notoj 
Rusinga
Rusinga
Kategorio:Provinco Nyanza
Insulo Maboko

**Insulo Maboko** estas malgranda insulo de la Golfo Winam en la Lago Viktorio, en la Provinco Nyanza de okcidenta Kenjo. Ĝi estas ĉirkaŭ 1.8&nbsp;km longa kaj 1&nbsp;km larĝa. Ĝi estas loko de meza Mioceno de paleontologia gravo kun kuŝejoj de fosilioj kiuj estis malkovritaj en la 1930-aj jaroj. La aĝo de la kuŝejoj estas ĉirkaŭkalkulata je 15-16 ma, kaj estas tre gravaj pro la abundo de fosilioj de primatoj kiun ili enhavas.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj de Afriko
Kategorio:Lago Viktorio
Kategorio:Geografio de Kenjo
Johann Gabriel Seidl

**Johann Gabriel Seidl** (naskiĝinta la 21-an de junio 1804 en Vieno; mortinta la 18-an de julio 1875 samurbe) estis aŭstra arĥeologiisto, poeto, rakontisto kaj dramisto. Li estas la poeto de la aŭstraj imperiestro-himno *"Gott erhalte, Gott beschütze unsern Kaiser, unser Land!"*.
[eta|Johann Gabriel Seidl, litografio de [Josef Kriehuber, 1841]]

## Vivo 
Johann Gabriel Seidl estis filo de advokato kaj lernis ĉe la Akademia Gimnazio en Vieno. Postsekve li studis juron. En la jaro 1829 finfine li fariĝis gimnazia instruisto en (nun slovena) malsupra-stiria Celje.

Krom siaj sciencaj studoj Johann Gabriel Seidl publikigis multajn poemojn kaj rakontojn, inter ili la unuajn poemojn de Nikolaus Lenau. Multajn el liaj poemoj muzikigis Franz Schubert (ekzemple *Die Taubenpost*) kaj Carl Loewe (ekzemple *Die Uhr*). Krom altgermanaj poemoj Johann Gabriel Seidl verkis ankaŭ plurajn versojn en malsupra-aŭstra dialekto.

## Verkoj 
Poezio
* *Schillers Manen*, (1826), Vieno, ĉe J. B. Wallishauser
* *Balladen, Romanzen, Sagen und Lieder*, (1826), Vieno, ĉe J. P. Sollinger
* *Lieder der Nacht, Elegien aus Alfons von Lamartine, Die Deutung*, (1826), Vieno, ĉe J. P. Sollinger
* *Erzählungen*, (1828), Vieno, ĉe J. P. Sollinger
* *Bifolien*, (1836), Vieno, ĉe J. P. Sollinger
* *Liedertafel*, (1840), Vieno, ĉe C. Gerold
* *Natur und Herz*, (1853), Stutgarto, ĉe Hallberger
Geografiaj traktaĵo
* *Wiens Umgebung, nach eigenen Wanderungen und mit Benutzung der besten und neuesten Quellen….* (1826), Wien, bei Mörschner und Jasper.
* *Die untersteierische Schweiz*, (1836), Graz, Steiermärkische Zeitschrift, 3-a jarkolekto, kajero 1.
* *Die Steinbrücke (Bild aus Untersteier)*, (1836), Graz, Steiermärkische Zeitschrift, 3-a jarkolekto, kajero 2.
* *Das St. Mareiner-Thal (Züge zu einem Rundgemälde)*, (1838), Graz, Steiermärkische Zeitschrift, 5-a jarokolekto, kajero 1.
* *Wanderungen durch Tirol und Steiermark*, (1840), Leipzig, Band VII. Das malerische und romantische Deutschland, bei Weigand.

## Literaturo 
* Seidl, Johann Gabriel en Constant von Wurzbach *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*, 33-a volumo, Vieno 1877

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Aŭstraj poetoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj poetoj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Viroj
Trampolina gimnastiko

eta|La germana trampolinisto *Henrik Stehlik* dum la Mondpokalo pri trampolina gimnastiko en 2008
**Trampolina gimnastiko** aŭ simple **trampolinado** estas la sporto gimnastiki sur trampolino - kutime sur unu granda aŭ sur du malgrandaj trampolinoj.

## Historio
La unua ĝenerala praformo de trampolina gimnastiko estis la saltado sur matraco. La trampolina saltado komenciĝis en cirkoj. Artistoj kiuj gimnastikis alte super la publiko, fine de la prezento faligis sin en la reton iom super la grundo, kiu principe celis eviti akcidentojn en neintencaj faloj: ĝi iom resuprenŝutis la gimnastikantojn samkiel trampolino kaj ebligis prezenti al la publiko iujn aldonajn artajn saltojn. Ĉar tio plaĉis, la cirkistoj konstruis apartajn saltilojn kiuj jam funkciis laŭ la mekanismo de nuntempaj trampolinoj, kaj evoluigis apartajn prezentaĵojn kun tiu sportilo. La usona cirkisto *George Nissen* meze de la 1920-aj jaroj konstruis tiutempe aparte bonan trampolinon, kaj fondis firmaon por profesie produkti la ilon. En Usono tiel draste plipopulariĝis la trampolina gimnastikado. Post la Dua Mondmilito la nova fenomeno ankaŭ atingis Eŭropon kaj Azion.

En 1959 kaj 1961 la nova sporta fako estis kandidatigita iĝi fako de la internacia federacio de gimnastiko (france *Fédération Internationale de Gymnastique*, FIG), sed ambaŭfoje malakceptiĝis. Unua internacia turniro de trampolina gimnastiko okazis en 1964 en Frankfurto ĉe Majno, Germanio. En tiu turniro fondiĝis la Federacio Internacia de Trampolina gimnastiko (F. I. T.). Samjare okazis la unua monda ĉampionado de trampolina gimnastiko en Londono. En 1996 la 19-a monda ĉampionado okazis en Vankuvero, en 1998 ili okazis en Sidnejo, kaj en 1999 en *Sun City*, Sud-Afriko, duafoje post 1974 la ĉampionado okazis en Afriko.

La 1-an de septembro 1997 la Internacia Olimpika Komitato en Lausanne, Svislando, definitive decidis pri akcepto de la unuopaj fakoj de trampolina gimnastiko en la oficiala programo de la Somera Olimpiko 2000 en Sidnejo.

## Eksteraj ligiloj
* germanlingva vikio pri trampolinado 
* Fédération Internationale de Gymnastique
* Union Européenne de Gymnastique 

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Olimpia sportfako
5670 Rosstaylor

'*5670 *Rosstaylor''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la nov-zelanda geokemiisto kaj planedologo Stuart Ross Taylor. Li studis la abundecojn de la elementoj en Tero, Luno kaj la meteorŝtonoj. Liaj alte precizaj analizoj multe sciigis pri la deveno kaj evoluo de la kontinenta terkrusto, la fontoj de magmo kaj la deveno kaj evoluo de Luno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
5720 Halweaver

'*5720 *Halweaver'''* estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo kaj planedologo *Harold A. Weaver''. Per la kosmoteleskopo Hubble, li studis la kemian komponiĝon de la kometoj. Kombinante la infraruĝan kaj transviolan spektroskopiojn, li elmontris, kiel rekreis bildojn en diversaj ondolongoj de la komponiĝo de la kometoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Naturrezervejo Serra da Malcata

[eta|dekstre|250px|[Rivero Côa en Serra da Malcata]]
La **Naturrezervejo Serra da Malcata** (oficiale ) estas protektita areo de Portugalio, lima kun Hispanio, situanta en la regiono Beira Baixa, Distrikto Castelo Branco kiu etendas tra la municipoj de Penamacor kaj Sabugal. Konsistas el unika enklavo por la ekosistemo de la Iberia linko kadre de la *Pacto Ibérico* (2007) kaj pro la granda vario de flaŭro kaj faŭno mediteraneaj. En totalo la Rezervejo enhavas areon de  ha.

Kategorio:Geografio de Portugalio
Kategorio:Naturaj lokoj de Portugalio
Kateĥisto

eta|Jesuo Kristo predikas al siaj disĉiploj (Siysky Gospel, 1340 ĉirkaŭ).
**Kateĥisto**, aŭ **katekisto**, estas kristano kiu «anoncas» la evangelion kaj gvidas en aliro al la kredo tiujn kiuj al li estis konfiditaj de la Eklezio.

## Origino de la termino 
La vorto "Kateĥisto", kiel ankaŭ "Kateĥizado" kaj "Kateĥismo", devenas el la greka *κατηχεῖν* kiu signifas «instrui vivvoĉe». La katekisto estas kiu «eĥigas» *(ἠχεῖν)* la evangelian mesaĝon, aŭ plibone «kion la Eklezio mem konfesas, celebras, vivas, preĝas en la ĉiutaga vivo». 

La unua «kateĥisto» de la kristana historio estis Jesuo Kristo kiu «iradis..instruante kaj predikante la bonan novaĵon de la regno». 

Jesuo ekdekomence de la publika aktiveco strikte kunigis al si iujn disĉiplojn al kiuj konfidis la taskon plilongigi en la tempo lian verkon, la apostoloj, do, engaĝiĝis atesti la mesaĝon kiun – per senpera sperto – ili ricevis de Jesuo.

## Taskoj de la katekisto 
En la landoj de kristana tradicio, la kateĥisto estas kutime laiko kiu sin dediĉas je la servo de sia paroĥo por kunlabori por la formado de la infanoj kiuj sin preparas al la ricevo de la sakramentoj. Liaj taskoj en misilandoj estas pli ampleksaj.

Kateĥisto estas kiu, pro sia persona kontakto kun Kristo, komunikas kaj transdonas tiun sperton al la aliaj. Tiu aspekto gravas ĉar la aktivado de katekisto ne estas tio de liveranto de nocioj, de transdonanto de instruaĵoj, sed plikorekte tiu de partoprenigi en sia renkonto kun persono kiu estas Jesuo Kristo. Li devas liveri la instruon adaptiĝante al la karakterizoj de la persono, transdonante laŭimite de la gepatroj rilate laŭ la vitalajn informojn.

Kateĥisto estas ankaŭ alvokta ekspliki, sub la lumo de la Eklezia instruofico, la Dogmojn de la Eklezio.

Por eniri la kategorion de kateĥistoj necesas ricevinti la Konfirmacion kaj esti nomumitaj de sia paroĥestro aganta kiel delegito de la kredanta komunumo.

La supera aŭtoritatulo rilate kateĥizadon en diocezo falas sur la episkopo, al kiu apartenas ankaŭ la rajton-devon taŭgajn kateĥismojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kateĥismo
* Katekismo de la Katolika Eklezio
* Kristana edukado

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_15081997_laetamur_en.html. Anglalingva teksto de la Laetamus Magmopere
* http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_15081997_laetamur_lt.html Latilingva teksto de la Laetamur Magnopere
* http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/La_fundamentoj.doc La fundamentoj de la kristanismo, bazo de ĉiu katekizado,

## Notoj 
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Edukado
Schwanengesang (Schubert)

**Schwanengesang** (D 957) estas kolekto da lidoj de komponisto Franz Schubert (1797–1828). La lidoj ekestis ekde aŭgusto ĝis oktobro de 1828. La kompilaĵo enhavas muzikigitajn poemojn de Ludwig Rellstab, Heinrich Heine kaj unu de Johann Gabriel Seidl. Ĉar temas pri la lasta granda komponaĵo de Schubert, la postmorte publikigita kolekto ricevis poste la nomon *Schwanengesang* (cignokanto), tradicie la nomo por la lasta verko de artisto.
La kolekton kompilis unu jaron post la morto deSchubert lia eldonisto Haslinger. Ĉar la 13 lidoj staras en la memskribaĵo de tuj unu post la alia, multa argumentas por tio, ke Schubert vere konceptis ilin kiel interligan ciklon. Aliaflanke Schubert estis aparte ofertinta ses Heine-lidojn al alia eldonisto por publikigo, tiel ke oni povas rigardi la lidojn de Rellstab kaj tiujn de Heine almenaŭ kiel respektive memstarajn grupojn ene de la kolekto.

Certe ne kiel kolekteron Schubert konceptis la lidon „Die Taubenpost“ pri teksto de Johann Gabriel Seidl, kiun Haslinger arbitre aldonis kaj kiu en la ciklo prezentas iaspecan fremdaĵon.

## Enhavo 
# Liebesbotschaft (Ludwig Rellstab)
# Kriegers Ahnung (Ludwig Rellstab)
# Frühlingssehnsucht (Ludwig Rellstab)
# Ständchen (Ludwig Rellstab)
# Aufenthalt (Ludwig Rellstab)
# In der Ferne (Ludwig Rellstab)
# Abschied (Ludwig Rellstab)
# Der Atlas (Heinrich Heine)
# Ihr Bild (Heinrich Heine)
# Das Fischermädchen (Heinrich Heine)
# Die Stadt (Heinrich Heine)
# Am Meer (Heinrich Heine)
# Der Doppelgänger (Heinrich Heine)
# Die Taubenpost (alternative: D 965a) (Johann Gabriel Seidl)

## Eksteraj ligiloj 
* Kompletaj lidotekstoj  ĉe GOpera.com 
* Lumdiskaj recenzoj pri la temo
* 

Kategorio:Lidociklo
Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
György Szabados

**György SZABADOS** [djordj sabadoŝ], hungare **Szabados György,** Esperante **Georgo Szabados** estas hungara komponisto kaj pianisto.

György Szabados naskiĝis en Budapeŝto la 13-an de julio 1939. Li mortis en Nagymaros, la 10-an de junio 2011.

## Biografio 
György Szabados frekventis kuracistan universitaton akirinte diplomon en 1963, sed samtempe li lernis pianludon. Li debutis, kiel pianisto jam pli frue en 1955, sed la vera kariero komenciĝis en 1963. Li prezentis ĵazon. En 1972 li atingis la unuan lokon en festivalo de San Sebastian. Hejme lia muziko ne ŝatis al la kabineto, tial li faris koncertojn nur en malgrandaj kluboj. Li ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj komponaĵoj (elekto) 
* muzikaĵo de baleto por Iván Markó
* dancopero
* kantatoj por poemoj de Mihály Babits
* 3 akompanaj muzikaĵoj por filmoj
* ĉambraj muzikoj
* ĵazaj komponaĵoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj ĵazkomponistoj
Kategorio:Hungaraj ĵazpianistoj
Kornél Horváth

**Kornél Horváth,** hungare **Horváth Kornél** estas hungara drumisto.

Kornél Horváth naskiĝis la  1954 en Lövő.

## Biografio 
Kornél Horváth debutis en ĵaza festivalo en 1998. Poste li drumadas ekzemple en Eŭropo (jam en 20 landoj), Meksiko, Barato. Li ofte ŝanĝas la muzikajn partnerojn, lia plej fama kunmuzikisto estis Al Di Meola. Li havas edzinon kaj 2 filojn. Li ricevis premion Kossuth en 2008, ĝis tiam ekde 1999 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj muzikdiskoj aŭ DVD-oj (elekto) 
* *Édenkert*, 1983
* *Rag Handed*, 1992
* *Charlie*, 1994
* *Smart Kid*, 1999
* *Kornel Horvath*, 2006
* *Songs of Moments*, 2010

## Vidu ankaŭ 
* http://www.kornelhorvath.com
* Kornél Horváth – Percussionist

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Szabados
Kassala

'''''' estas metropolo, ĉefurbo de federacia ŝtato (same nomata) kaj universitata urbo en Sudano.
eta|260px|Mapo pri Sudano, kie  estas trovebla en la orienta parto

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 510.165 ( en 2012)
* Supermara alteco: 508 m
* Telefonkodo: 249 41
* Horzono: UTC +3

## Geografio 
eta|maldekstre|260px|Panoramo en urbocentro de
 situas sur montetaro en la orienta parto de la lando. Ĥartumo troviĝas je 414, Omdurmano 426, Al Ubajjid 713 km.

## Historio 
 estis originale kreita, kiel armea tendaro por Egipto en 1840. En 1894 post batalo la italoj okupisis la urbon, sed en 1897 ili redonis ĝin al Egipto. Post jaroj la urbo apartenis al Brita-Egipta Sudano ĝis 1956. En 1940 la italoj denove okupis la urbon, sed en la sekva jaro ili redonis ĝin. En la 1960-aj jaroj  estis celloko de rifuĝintoj el Eritreo kaj Etiopio. En la 1980-aj jaroj pro enlanda konflikto denove alvenis rifuĝintoj.

## Trafiko 
eta|dekstre|260px|Tombo de Khatmiyya Hasan en
 havas flughavenon. Aŭtovojoj kuras al Ĥartumo kaj Sudanhavenurbo. Estas ankaŭ malpli gravaj vojoj al Eritreo. Nun neuzitaj reloj kuras al Sudanhavenurbo kaj Al Ubajjid.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 25 kaj . La varmo en aprilo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 275&nbsp;mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter decembro-marto neniam pluvas.

## Famuloj 
* En  naskiĝis Hassan al-Turabi

## Vidindaĵoj 
* tombo de Khatmiyya Hasan

## Ĝemelurboj 
eta|dekstre|260px|Domoj por fervojaj laboristoj en , kie nuntempe precipe studentoj loĝas
*  Asmero, Eritreo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo
* mapo, distancoj 
* mapo
* loĝantaro
* vetero

Kategorio:Urboj de Sudano
Kategorio:Metropoloj
Attila Vidnyánszky

**Attila Vidnyánszky** [vidnjAnski], hungare **Vidnyánszky Attila** estas hungara reĝisoro kaj teatrestro.

Attila Vidnyánszky http://www.imdb.com/name/nm1516949/ naskiĝis la  1964 en Berehove (Sovetunio, nuntempa Ukrainio).

## Biografio 
Attila Vidnyánszky apartenas al la hungara minoritato en Ukrainio. Li frekventis universitaton en Uĵhorodo, poste li instruis en mezlernejo. Baldaŭe li plulernis en Kievo, kie li ricevis diplomon pri reĝisorado, poste tuj li samloke instruis. En 1992 li fondis hungarlingvan teatron en Berehove, kie li reĝisoradas. En Hungario ekde 1999 li havis reĝisorajn taskojn, ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto), Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ekde 2007 li estras Teatron Csokonai. En 2012 li estis nomumita teatrestro de Nacia Teatro en Budapeŝto. Li havas edzinon kun 6 filoj. Li ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue ekde 1995 kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* diversaj kinejaj kaj televiziaj filmoj, ekzemple Liliomfi (televizia filmo)
* diversaj teatraj reĝisoraĵoj, ekzemple József Katona: Banuso Bánk (dramo) en Debrecen; Imre Madách: ''La tragedio de l' homo* en Berehove; Giacomo Puccini: *Turandot'' en Debrecen; Ede Szigligeti: Liliomfi (komedio) en Berehove; Giuseppe Verdi: La Forto de la Destino en Budapeŝto; Richard Wagner: La Majstraj Kantistoj de Nurembergo en Budapeŝto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* http://port.hu/adatlap/szemely/vidnyanszky-attila/person-27899

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Ukrainiaj hungaroj
Kategorio:Sovetuniaj hungaroj
Duisburga Zoo

250px|eta|maldekstra|Pigmeaj hipopotamoj.
eta|Testudoj en la Duisburga Zoo.
eta|La Ĉina Ĝardeno en la Bestoĝardeno.

La **Duisburga Zoo** aŭ **Duisburga Bestoĝardeno**, fondita la 12an de majo 1934, estas unu el plej grandaj zoologiaj ĝardenoj en Germanio. Ĝi estas speciale konata pro sia delfenarejo kaj, ekde 1994, pro bredado de koaloj.

Malplej konataj estas la bredada sukceso ĉe aliaj areoj, ekzemple, kun fosoj (el Madagaskaro) kaj potamokeroj.

La bestoĝardeno estas situanta en la norda parto de la urba arbaro de Duisburgo ĉe la limo kun Mülheim ĉe la rivero Ruhr. La germana aŭtovojo A3 dividas la bestoĝardenon en okcidenta kaj orienta partoj, kiuj kuniĝas pere de verda ponto, kiu malvidebligas la aŭtovojon al vizitantoj.

## Historio 
## Enhavo 
Kategorio:Bestoĝardenoj
Kategorio:Duisburg
Benkó Dixieland Band

La **Benkó Dixieland Band** estas hungara ensemblo, ĵazbando tutmonde konata.
eta|La ĵazorkestro en 2010

## Historio 
En 1957 Sándor Benkó fondis la ensemblon kaj nomis ĝin pri sia nomo. Komence li prezentis parte diksilandajn kantojn, parte ŝlagromuzikon. Baldaŭe ĉi lasta forgesiĝis kaj restis nur la pura ĵazo. Ili fondis malgrandan klubon en Budapeŝto ĉe Placo Kálvin, kie ili muzikadas senĉese. Sándor Benkó elektis el la muzikistoj nur tiujn, kiuj estas fidelaj al la universitata laboro kaj la ĵazo estas nur ŝatokupo. Tial la grupo restis kune tre longe, nur nuntempe - kiel emeritoj - forlasis la ensemblon.

La vera kariero komenciĝis en la 1960-aj jaroj, komence li ludis en la socialismaj landoj, sed en 1971 ili jam atingis la unuan lokon en ĵazo-festivalo de Montreux. En la sekva jaro en San Sebastian ili ricevis premion de la publiko. Tiu bando ricevis ĉiam pasporton kaj neniam restis ili hejme, kiel aliaj ŝlagroensembloj. La Benkó-bando muzikis kune ekzemple kun Milt Jackson, Freddy Hubbard, Al Grey, Buddy Tate, Joe Newman, Buddy Wachter, Henry Questa, Joe Muranyi, Eddy Davis, Cynthia Sayer, Herry Sweet Edison, Albert Nicholas, Wild Bill Davison, Chris Barber, Kenny Ball, Huub Janssen, Acker Bilk. La bando ludas la plej konatajn diksilandajn kantojn, ekzemple Tiger Rag, St. Louis Blues.

En la 1980-aj jaroj ili havis sukcesojn en Usono: granda sukceso en Sacramento kaj en naskiĝurbo de ĵazo: en Nov-Orleano, baldaŭe en 1987 Ronald Reagan donis premion al ili.

Ĝenerale la bando faras koncertojn jare po 200-250.

En 2015 pro morto de la nomdonanto Benkó la familio deklaris, ke la orkestro ĉesis, tamen orkestranoj muzikadis plu sub alia nomo. En 2019 laŭ juĝo ili uzas jam la originan orkestronomon.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj ĵazbandoj
Kressmann Taylor

**Kressmann Taylor** (1903-julio 1996, vera nomo **Kathrine Taylor**, naskita **Kathrine Kressmann**)  estis usona verkistino.

Ŝia plej konata verko estas la novelo *Address Unknown* (*Nekonata adreso*).
Unue eldonita en 1938, tiu kontraŭ-nazia novelo estis sukceso en Usono.
En 1995, ĝi estis reeldonita por memorigi la 50-an datrevenon de la liberigo de naziaj koncentrejoj. Tuj poste *Address Unknown* estis tradukita en pli ol 15 lingvoj kaj tiam Kressmann Taylor tutmonde famiĝis. La Esperanta versio aperis en 2018 ĉe La KancerKliniko, sub la titolo *Nekonata adresito*

## Ĉefaj verkoj
**Address Unknown* (1938)
**Until That Day* (1942)
**Day of No Return* (1942)
**Diary of Florence in Flood* (1967)

Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Giffers

## Pri la komunumo 
**Giffers** (en la franca lingvo **Chevrilles**) estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1420 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Giffers situas en la transirzono de la Friburga Mezlando al la Friburgaj Antaŭalpoj ĉe la norda bordo de la rivero Ĝerino (en la germana lingvo *Aegera*), kiu formas la sudan komunumlimon. La komunumo konsistas el la vilaĝo Giffers kaj la vilaĝetoj kaj setlejoj Färtschera, Gauchetli, Matte, Neustatt, Popplera kaj Vorsatz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,21 km², de kiuj 19,5% estas kovritaj de arbaro, 64,8% servas por agrikulturo kaj 13,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Giffers limas en nordo al Tentlingen, en oriento al Rechthalten, en orientsudoriento en unu punkto al Plaffeien, en sudoriento al Plasselb, kaj en sudo kaj sudokcidento al Sankt-Silvestro FR.

## Trafiko 
Tra Giffers pasas la kantona ĉefvojo 178 de Friburgo al Plaffeien kaj la kantona vojo n-ro 1210 kondukas de Giffers al Montrévaz. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 7 kilometrojn sudokcidente de la komunumo apud Friburgo. Per tri buslinioj de la Publika Transportentrepreno Friburga la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Giffers datiĝas el la jaro 1160 kiel *Chivriles*. La senjoreco en la 1-a duono de la 12-a jarcento apartenis al la Baronoj de Glano kaj poste fariĝis havaĵo de la Monaĥejo Hauterive. En la jaro 1317 la senjoreco pri Griffers estis aĉetita de Grafo Petro la 3-a de Grejerco, kiu ĝi vendis en la jaro 1324 kun supera kaj malalta jurisdikcio al la friburga urba kuracisto *Petrus Aczonis*. En la jaro 1406 Giffers estis atribuita al la Burga Flago de Friburgo. En la jaro 1442 per la akiro de la feŭdo de la Grafoj de Thierstein, la urbo Friburgo fariĝis posedanto de multnombraj bienoj en Giffers. En la jaro 1832 Giffers konstituiĝis kiel aparta komunumo en la Germana distrikto de Friburgo. Surbaze de la nova konstitucio de 1848 ĝi estis atribuita al la nove kreita distrikto Sinĝino.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Giffers
5726 Rubin

'*5726 *Rubin''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino Vera Rubin, kiu studis la movojn de la gasoj kaj de la steloj en la galaksioj kaj la movojn de la galaksioj en la galaksiamasoj. Ŝiaj observoj estis fundamentaj por nia kompreno pri la disdono de la masoj en la universo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Ildikó Lőrincz

**LŐRINCZ Ildikó** (loe:rinc) estas rumania hungara arthistoriistino naskita en Odorheiu Secuiesc la 8-a de marto 1971.

## Kariero
Ildikó Lőrincz finis filozofion, arthistorion-historion en UBB de Kluĵo kaj ŝi laboras de 2002 ĉe la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

## Verkoj
*A művészet színtere: a természet

## Fonto
*Biografiaj indikoj

Kategorio: Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj
Domokos Teleki (politikisto)

**TELEKI Domokos**, grafo, estis hungara politikisto, publicisto, ano de MTA naskita en Marosvásárhely la 1-an de aprilo 1810 kaj mortinta en Koloĵvaro la 1-an de majo 1876.

## Kariero 
Domokos Teleki pristudis juron en Peŝto, poste li interkonatiĝis kun István Széchenyi, kaj li aliĝis al reformigaj politikaj movadoj. Post falo de la liberecbatalo de 1848-1849 li aranĝis la manuskriptojn de Biblioteko Teleki-Bolyai. En 1861 li fariĝis supera ĉambrano, inter 1865 – 75 landkunvana deputito.

## Verkoj 
* *A Hóra-támadás története* (Pest, 1865);
* *A székely határőrség története* (Bp. 1877).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj grafoj
5731 Zeŭso

**5731 Zeŭso** estas apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la helena dio Zeŭso, patro de Apolono.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 438 Zeŭkso.*

## Ecoj 
Ĝia diametro estas taksata (laŭ ĝia albedo) inter 2,1 kaj 4,7&nbsp;km.

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito igas ĝin venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido (kvankam ĝia orbita klineco malproksimiĝas ĝin de Marso).

* La , ĝi pasis al 0,09886 AU (14,789 milionoj da km) de Tero.
* La , ĝi pasos al 0,06432 AU (9,622 milionoj da km) de nia planedo.

Krome, la , ĝi pasis al 0,1163 AU (17,397 milionoj da km) de Venuso kaj la , ĝi pasis al 0,01495 AU (2,237 milionoj da km) de la malgranda planedo 2 Pallas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
5765 Izett

'*5765 *Izett'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan geologon *Glen A. Izett'', kiu detale studis la tavolojn de argilo en la okcidento de Usono por dati la kretacean-terciaran eventon. Li kontribuis ankaŭ al la determino de la aĝo de la tektitoj de la maldensaj kampoj de Aŭstralazio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Luiziana kankro

eta|dekstre|*P. clarkii*, dorsa vido
***Procambarus clarkii*** estas fluakva kankra specio, indiĝena de Sudorienta Usono, sed troviĝanta ankaŭ en aliaj landoj, kie ĝi estas ofte invada plago. Ĝi estas konata varie kiel **ruĝa marĉokankro**, **ruĝa kankro**, **Luiziana kankro**, **Luiziana krabo** aŭ **Klarka kankro**. En Eŭropo oni nomas ĝin ofte "Amerika kankro".

## Teritorio 
La indiĝena teritorio de *P. clarkii* estas laŭlonge de la Golfa Marbordo el norda Meksiko al la Florida Patotenilo, same kiel interne, al suda Ilinoiso kaj Ohio. Ĝi estis enmetita, foje intence, for de sia natura teritorio, en landoj en Azio, Afriko, Eŭropo kaj aliloke en Ameriko.

## Notoj 
Kategorio:Krustuloj
Kategorio:Faŭno de Ameriko