open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Livadio

[maldekstra|eta|150px|[Livadia palaco - iama rezidejo de la lasta rusa caro Nikolao la Dua]]
**Livadio** (, , ) estas urbotipa loĝloko de la Jalta municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo; signifa kuracejo kaj populara turisma loko. La loĝloko troviĝas tre proksime al Jalto kaj malgraŭ la administra memstareco (ĝi estas centro de Livadia komunumo, kiu krom Livadion havas ankoraŭ 2 urbotipajn loĝlokojn kaj 5 vilaĝojn) ĝi estas ofte konsiderata kiel okcidenta antaŭurbo de Jalto. La loĝloko estas internacie fama pro la Jalta konferenco, kiu estis organizita en la Livadia palaco en la jaro 1945. La nomo de la loĝloko venas el la greka lingvo kaj signifas "herbejo".

## Historio 
La homoj loĝis sur la teritorio de nuna Livadio delongege, tion pruvas la
trovitaj ĉi tie arĥeologiaj restaĵoj, kiuj rilatas al la 3a jarmilo a.K.
Ankaŭ en la mezepoko ĉi tie ekzistis kelkaj malgrandaj loĝlokoj, kaj
apud Livadio sur la roko *Ĥaĉla-Kajasi* konserviĝis la restaĵoj de
feŭda kastelo de la X-XIIaj jarcentoj.

En la XVIIIa jarcento ĉi tie troviĝis negranda greka loĝloko *Aj-Jan*.
Post anekso de Krimeo fare de Rusia Imperio la terenoj de Livadio
apartenis al diversaj rusiaj nobeloj kaj politikistoj. Proksimume ekde
la 30aj jaroj de la XIXa jarcento oni produktas vinon ĉi tie.

En la jaro 1860 Livadio estis aĉetita fare de la cara familio. La
cara kuracisto Sergej Botkin (fama rusa sciencisto) konsilis al la cara familio
uzi la Sudan Bordon de Krimeo kiel kuracejon.
Jam en la jaroj 1862-66 oni konstruas ĉi tie kelkajn palacetojn kaj
multajn helpajn domojn; Livadio fariĝas somera rezidejo de la cara
familio. Samtempe ĝi populariĝas kiel aristokrata ripoz-loko.

La 1-an de decembro 1894 imperiestro de Rusio Aleksandro la Tria mortis en Livadio. En Livadio
okazis ankaŭ la kronado de la lasta rusia caro Nikolao la Dua.
En la jaro 1910 komenciĝis la konstruado de la Granda (Blanka) Palaco
laŭ la projekto de arkitekto N. P. Krasnov.

En la jaro 1939 Livadio ricevas la statuson de urbotipa loĝloko.

Februare de 1945 en Livadio (en la Granda Palaco) okazis
la Jalta konferenco, kiun partoprenis Stalin, Churchill kaj
Roosevelt kune kun siaj asistantoj. La palaco servis ankaŭ kiel rezidejo de Roosevelt.

Post la Dua mondmilito Livadio evoluas kiel ripoz- kaj kurac-loko: ĉi tie estis
konstruitaj kelkaj sanatorioj. En la palaco nun funkcias muzeo kun la
ekspozicioj pri la Jalta konferenco kaj pri la vivo de la cara familio.

## Nuntempo 
La loĝloko havas multajn vendejojn, poŝtejon, telefonejon, mezlernejon.
Livadio estas ligita al Jalto per itineraj urbaj busoj. En la loĝloko
troviĝas la ĉefa Jalta hospitalo.

## Vidindaĵoj 
La ĉefa vidindaĵo de Livadio estas la Livadia palaco. Krome, vizitindas ankaŭ la parko, kiu ĝin ĉirkaŭas. De la palaco startas la tiel nomata "Suna Pado" - promen-pado proksimume 8 kilometrojn longa, kiu kondukas de la palaco okcidenten laŭlonge de la marbordo (proksimume 150 metrojn super la marnivelo) kaj preter belaj pejzaĝoj. Per la pado eblas atingi la palacon "Hirunda nesto".

Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Jalta municipo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Griza tringo

[eta| *Tringa nebularia* - [MHNT]]
La **Griza tringo**, *Tringa nebularia*, estas vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj.

Ĝi formas unuecan grupon kun la Granda flavkrura tringo, *Tringa melanoleuca* kaj la Malhela tringo, *Tringa erythropus*, kiuj inter ili montras la bazajn kolorojn de kruroj kaj piedoj de tringoj, pruvante, ke tiu karaktero estas parafiletika (Pereira & Baker, 2005). Tiuj tri specioj estas ankaŭ la plej grandaj tringoj krom la Striflugila tringo, *Tringa semipalmata* - eksa *Catoptrophorus semipalmatus*, kiu estas entute pli fortika.

La Granda flavkrura tringo, *Tringa melanoleuca* kaj la Griza tringo kunhavas similan malmildan, malhelan kaj preskaŭ krispan brustan bildon kaj multan nigron ĉe ŝultro kaj dorso en reprodukta plumaro.

## Disvastiĝo 
La Griza tringo estas subarkta birdo, kiu reproduktiĝas el norda Skotio tra Skandinavio orienten, tra nordaj Eŭropo kaj Azio, pli precize tra centra Siberio ĝis Manĉurio kaj Kamĉatko. Tie ĝi ĉeestas tajgon, arbustejojn kaj sekejojn proksime de torfejoj. Tiu migranta palearktisa specio vintras en marbordoj de okcidenta Eŭropo, Mediteraneo, Afriko, suda Azio kaj Aŭstralazio, kutime ĉe fluanta akvo, marbordoj, sablejoj kaj strandoj, lagetoj, ktp.

## Aspekto 
La griza tringo estas grandaj vadbirdoj -30 ĝis 35&nbsp;cm longaj, enverguro de 55 ĝis 60&nbsp;cm kaj pezo de inter 150 kaj 270 g-, brunaj en reprodukta plumaro kaj grizhelaj vintre. Ili havas blankan ventron, helan vizaĝon kun blankaj superokula strio kaj ĉirkaŭokula ringo, longajn verdecajn krurojn kaj longan nigrecan bekon kun griza bazo kaj pinto iomete suprenkurba. Ili montras blankan kojnon el dorso ĝis vosto dumfluge kaj krurojn ĉe fino. La flugiloj estas tute malhelaj supre. Ili estas iom pli grandaj ol la parenca Ruĝkrura tringo, *Tringa totanus*.

## Kutimoj 
Ĝi reproduktas en truo ĉe seka grundo kovrita el herberoj ĉe marĉaj areoj; la ino demetas ĉirkaŭ kvar verdoflavecajn ovojn en grunda truo. Ambaŭ gepatroj kovas dum 3 aŭ 4 semajnoj, sed la ino dum iom pli da tempo. La idoj elnestiĝas tuj post eloviĝo kaj eĉ eniras en akvon. La gepatroj zorgas ilin dum unu monato.

Kiel plej granda parto de vadbirdoj, ili manĝas etajn senvertebrulojn, sed ili ankaŭ predas etajn fiŝojn.

La alarma alvoko estas laŭta trisilaba fajfado.

Ili vivas ĝis 12 jarojn.

La griza tringo estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).

## Bildaro 

Tringa_nebularia_(Marek_Szczepanek).jpg
Common-Greenshank.jpg|Reprodukta plumaro

## Referencoj 
* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor* **107**(3): 514–526.  HTML

## Vidu ankaŭ 
* Etiopaj montaraj arbustetaroj

Kategorio:Tringoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Skolopedoj
Rospuda

**Rospuda** - la rivero en nordorienta Pollando.

La parto de trako de Rospuda pasas tra naturaj torfejoj - Valo de Rospuda. Tie ekzistas 19 specioj de orkidacoj kaj aliaj rifuĝataj vegetaloj, ekzemple rondfolia drozero. En Valo de Rospuda nestas ankaŭ rifuĝataj specioj de birdoj: bonazio, urogalo, makula porzano, krekso, ordinara gruo, blankvosta maraglo, malgranda kriaglo kaj aliaj.

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Pollando
Zorian Dołęga Chodakowski

**Zorian Dołęga Chodakowski**, **Zoriano**, precize **Adam Czarnocki**- naskiĝis la 4-a de aprilo 1784, mortis- 1825. Estis grava pola historiisto, slavisto kaj etnografisto. Unu el unuaj malkovruloj de *Slavujo*.

Plej grava tempo de lia vivo estis depost la prizoniĝo. Li perpiede iris al Siberio renkontante popolon. Li tiel enamiĝis en la popola kulturo, ke li ne revenis jam al sia hejmo. En 1818 jaro li eldonis *Pri Slavujo antaŭ kristanismo* ("O Sławiańszczyźnie przed chrześcijaństwem"). Li skribis tie, ke katolika eklezio "mortigis polan kulturon". Samtempe li skribis, ke ĉiam vivas "nomoj de dioj, nomoj apartenantaj de iliaj satuloj", ĉiam vivas *antikveco* en slava kulturo kaj parolis, ke ĉiam oni kantas malnovaj kanzonoj kaj maljunuloj rakontas fabelaj rakontoj. Poste li estis nomita *freneza Chodakowski*, ĉar li parolis, ke li estas *pagano* kaj *sovaĝulo*. Li estis memorita, kiel "malpura frenezulo kiu vagas tra la vilaĝetoj rusaj kaj polaj petegantan ian ajn kanzonon de vilaĝetanoj kaj rakonton de maljunuloj". Li penetris ankaŭ tombejoj serĉante antikvajn slavajn relikvojn de avoj. Li pruvis, ke antaŭ bapto de Pollando la pola popolo havis sian civilizan kulturon, mitologion, religion. Li pruvadis, ke tiu civilizo estis almenaŭ antikva kio estis moderne pruvita. Lia agado komencigis la esploradon de Slavujo. Post riproĉado de episkopo Jan Śniadecki, kiu ne opiniis, ke sufiĉa estas por homoj nur evangelio, kaj ne propra sameco kaj kulturo, Zoriano subite mortis en juna aĝo pro neesplorita kaŭzo. Post lia morto oni eldonis parton de liaj tomoj de ekskribitaj kanzonoj. Nur en 1973 j. oni eldonis ĉiujn "Slavajn kanzonojn". Kelkaj kanzonoj devenas ankoraŭ de mezepoko. Multaj de ili trapasis la dujarcenton, ekz. "Kukułeczka kuka" aŭ "Pojedziemy na łów".

Zoriano influis en romantika pola kulturo. Pri li inspiris ekzemple Adam Mickiewicz (precipe en "Dziady") kaj Juliusz Słowacki (precipe en "Król-Duch").

Kategorio:Polaj slavistoj
Kategorio:Polaj historiistoj
Kategorio:Polaj etnografoj
Capitão Andrade

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Governador Valadares''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Akva nigrulo

**Akva nigrulo** estas monstro de brazila folkloro. Ĝi estas, laŭ legendo, akva homo, nigrahaŭta, kiu vivus en riveroj São Francisco kaj Tocantins. Ĝi estas malbonulo kaj dronigas fiŝkaptistojn. Oni portas brandon en kanuoj por oferi al ĝi por ke ĝi ne ataku. Antaŭ ataki, oni povas aŭdi ĝiajn ridegojn.

Kategorio:Brazila folkloro
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Mitaj akvaj estaĵoj
La Vero pri Nankino

***La Vero pri Nankino*** estas propaganda filmo de Fundamentaj Japanaj Revizionalistoj. Ĝi intencas malhavigi Masakron de Nankingo.

## Opinioj de la Farintoj
La farintoj de ĉi tiu filmo opinias, ke "Filmo Nanking" estis la propagando farita de Ĉina Komunista Partio, kaj ke oni devas rekorekti tian malfakton, tia **Masakro de Nankino**.

## Opinioj en la *niĉanneru*
Ĉi tiu filmo ĝenerale estas sufiĉe dubinda pri ĝia enhav-vereco, sed ankaŭ estas iom-grade akceptata precipe en la Japana debatebla opini-retejo(niĉanneru), pri kiu multaj homoj estas kritikemaj pro ĝia enhavo kontraŭ-koreismeca, kontraŭ-ĉinismeca, kaj revizionisma tendenco kontraŭ nuna japana soci-sistemo post la dua mondomilito.

## Eksteraj ligiloj 
* La Vero pri Nankino (en Japana Lingvo)
* Sinemo「La Vero pri Nankino」fana sito  (en Japana Lingvo)

Kategorio:Japanaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Nankino
Kategorio:Masakroj
Neĝopasero

La **Neĝpasero**, **Neĝopasero** aŭ **Neĝa montofringo**, *Montifringilla nivalis*, estas malgranda paserina birdo de la familio de Paseredoj. Spite la sciencan nomon, ĝi estas pasero kaj ne vera fringo.

## Troviĝo 
Ĝi estas specio de loĝantaj birdoj en nudaj montoj, tipe super 1500 m, tra suda Eŭropo kaj tra centra Azio al okcidenta Ĉinio. La troviĝo de birdo estas interesa. Ĝi troviĝas en alpaj regionoj de montaroj en suda Eŭropo (Pireneoj, Alpoj, Apeninoj, okcidenta parto de Balkanaj montoj, norda Grekio), Kaŭkazo kaj Centra Azio (Pamiro, Tjanŝano, Himalajo ĝis okcidenta Ĉinio. En montaroj nemigrata birdo vivas super la limo de arbaro, tipe super 1.500 m. s. m. sur ŝtonaj kaj malfekundaj lokoj.

## Aspekto 
[maldekstre|eta|En [Alpoj de Svisio decembre montrante vintrajn kolorojn inklude oranĝecan bekon]]
La Neĝopasero estas granda fortika pasero 16.5–19&nbsp;cm longa. Ĝi havas brunajn suprajn partojn (dorso), blankajn subajn partojn kun iom da helbruna nuanco kaj grizan kapon senmarkan escepte iom da pli helgrizaj okulringoj kaj superokulaj strioj. Estas longa mallarĝa blanka flugilareo. Somere la flaveca beko iĝas nigra, kaj estas nigra mentono, kiu perdiĝas vintre dum la beko reiĝas flaveca. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Ĝi transformiĝas dumfluge ĉar montras nigrajn flugilojn kun grandaj blankaj areoj; la vosto estas nigra kun blankaj bordoj.

Tiu birdo havas babilecan kanton kun multa trilado, kaj varion de trenataj aŭ grincaj alvokoj. Logas ĝi per **cuik**, ankaŭ **kik**, fajfile **titri** kaj **ŝreh**. Kantas **ŝititŝe** – **ŝititŝe**. La birdo kantas surgrunde, ankaŭ dum la flugado.

## Nestado 
eta|*Montifringilla nivalis*
Ĝi nestas en fendoj, ronĝulaj kavoj ankaŭ homaj loĝejoj, kie demetas 3-5 ovojn. Nestas ĝi unufoje jare, ie dufoje. Neston konstruas ambaŭ gepatroj de malsekaj herboj, radiketoj ene kun hararoj kaj plumoj. Tempo de kovado estas 13-14 tagoj kaj la tempo de nutrado de idoj estas 18-21 tagoj. Post la elnestiĝo de birdoj, familio restas kune. En aŭgusto kreas kun aliaj familioj pli grandajn birdarojn.

## Nutrado kaj kutimaro 
Dum jaro precipe semojn, dum somero ankaŭ insektojn. Ĝi estas netimema, kaj manĝas ĉe skiejoj. Ĝi estas forta, kaj rare descendas sub 1000 m eĉ dum malvarmega vintrovetero.

## Subspecioj 
Estas kvar subspecioj. La plej malhela, *M. n. henrici* de Tibeto kaj okcidenta Ĉinio havas sablobrunajn suprajn partojn kaj kronon, kaj pli grizajn subajn partojn. Ĝi foje disiĝas kiel **Tibeta neĝopasero**, *Montifringilla henrici*. Tamen la nomo de Tibeta neĝopasero, konfuzige plej ofte aludas al la Nigraflugila neĝopasero *Montifringilla adamsi*

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Oiseaux Fotoj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Andreo de Bogolubovo

eta|dekstra|150px|Andreo de Bogolubovo. Poŝtkarto fare de I. Bilibin
**Andreo de Bogolubovo** () aŭ **Andreo la 1ª** (n. ĉ. 1111, m. la 28-an de junio 1174 en Bogolubovo , apud Vladimiro, en Rusio) estis ĉefprinco de Rostov–Suzdal (1157) kaj de Vladimir (1169). Li gravigis la nordrusiajn teritoriojn, evoluigis la administradon, regadon en la arbara regiono.

Li akompanis sian patron Georgon la Longbrakan en lia militiro por konkero de Kievo, tamen post la venko li ne volis resti en ĉefurbo de la Kieva Regno, sed revenis en Vladimiron, urbo de la Rostova–Suzdala princujo. Post kiam lia patro mortis en 1157, la urboj Rostovo kaj Suzdalo elektis Andreon sia princo, kaj li poste transmovis sian kortegon en Vladimiron. Li instigis enmigradon en la princujon, fortikigis kaj teritorie grandigis Vladimiron, konstruigis preĝejojn.

Post kiam li kaj liaj aliancanoj sturmis kaj prirabis Kievon en la jaro 1169ª, Andreo iĝis la ĉefprinco de la Kieva Regno. Li tamen ne restis en Kievo, kiu ĝis tiam estis ĉiama kaj nepra rezidejo de la regnestroj; unue en la regna historio li disigis la nociojn «regnestra trono» kaj «la Kieva trono». Anstataŭe Andreo faris Vladimiron ĉefurbo de la Regno, dum Kievo iĝis ordinara princuja ĉefurbo, kie li surtronigis sian parencon. Li postulis poste, ke ankaŭ Novgorodo akceptu de li proponitan princon.

Dum sia regado, Andreo postulis obeemon de la princoj kaj provis malgrandigi potencon de la bojaroj. Sekve liaj korteganoj komplotis kontraŭ li kaj murdis lin.

## Eksteraj ligiloj 
* Sergio Pokrovskij: Moskvo jubileas. «Monato», 1997, n–ro 9, p. 22a.

Kategorio:Rusaj ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Ĉefprincoj de Vladimiro
Kategorio:Rurikidoj
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Kategorio:Rusiaj grandprincoj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Embliko

**Embliko** (*Phyllanthus emblica*) estas decidua arbo de la familio Filantacoj (antaŭe eŭforbiacoj) kiu kreskas ĉefe en Barato, sed krome ankaŭ pli oriente en tuta sudorienta Azio. Ĝi produktas manĝeblan frukton kun tre acida gusto multe uzita en ajurvedo por tinkturo, inkoj, ŝampuoj kaj oleoj. La arbon kaj ties fruktojn oni rigardas en hinduismo kiel sanktan arbon kaj kultadas ĝin kiel gravan esprimformon de Patrino Tero.

La arbon oni nomas per diversaj nomoj. *Phyllanthus emblica* en la latina, *Amalaka* en la sanskrita, *amla* en la hindia, *Usirikai* en la telugua, *aonla, aola, amalaki, dharty, aamvala, aawallaa, emblic, emblic myrobalan, Malaka arbo, nellikai, nillika, kaj nellikya*. En okcidento ankaŭ aŭdeblas *Barata groso*.

## Referenco 
* Brockhaus, Kleines Konversations-Lexikon, 5-a eldono, volumo 2. Leipzig 1911, paĝo 405.

## Vidu ankaŭ 
* Sekaj deciduaj arbaroj de Katiarbar-Gir

Kategorio:Eŭforbiacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Filantacoj
Johannes Althusius

**Johannes ALTHUSIUS** (1563 - 12-an de aŭgusto 1638) estis kalvinisma filozofo kaj teologo. Li ĉefe estas fama por lia verko el 1603, *Politica Methodice Digesta, Atque Exemplis Sacris et Profanis Illustrata*. Renovigitaj eldonoj aperis en 1610 kaj 1614. Multaj homoj konsideras lin kiel la unua vera federaciisto pro la ideoj espremitaj en tiu libro.

Althusius
Althusius
Althusius
Gardes-le-Pontaroux

**Gardes-le-Pontaroux** estas komunumo en la franca departemento Charente (regiono Poitou-Charentes) kaj havas 269 loĝantojn (2018). La vilaĝo estas parto de la arondismento Angoulême.

## Geografio 
La areo de Gardes-le-Pontaroux estas 13,3&nbsp;km², la popoldenso 20,1 loĝantoj sur km².

eta|maldekstra|300ra|Mapo
eta|maldekstra|300ra|La urbodomo kun monumento
eta|maldekstra|300ra|La lernejo
eta|maldekstra|300ra|La ĉampinjono (roko)
eta|maldekstra|300ra|La kastelo de Villebois

## Demografio 
350ra

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Situo de la komunumo (mapo kun skalo 1:100.000) je Mapquest
* Pli da statistikaj informoj pri la komunumo je www.insee.fr 

Kategorio:Komunumoj de Charente
Andreo la 1-a (Hungario)

**Andreo la 1-a de Hungario** (hungare *I. András*; naskita ĉ. 1015, mortinta 1060, Zirc) estis 4-a reĝo de Hungario ekde 1046, el la Arpad-dinastio. Lin forigis de la trono lia frato, Béla la 1-a.
eta|Busto de Andreo la 1-a
Lia patro estis nevo de Stefano la 1-a. Li ne akceptis, ke Stefano – post morto de lia filo, Emeriko (1031) – nomumis posteulo Petro Orseolo kaj ne Andreon. Oni atencis Stefanon, pro kio la reĝo blindigis Vazulon kaj forpelis liajn filojn (Levente, Andreo kaj Béla).

Andreo kaj Levente vivis en Kievo. Andreo probable tie konvertiĝis al la kristana kredo kaj edziĝis kun Anastasia de Kievo, filino de grandprinco Jaroslavo la Saĝa. Levente restis pagana. La opoziciuloj de Petro Orseolo hejmeninvitis filojn de Vazulo en 1046. Oni kaptis Petron, kiu baldaŭ mortis, same kiel Levente, tiel la tronon ekposedis Andreo.

La hejmenvenintaj filoj cedis al la paganaj amasoj de la Vata-ribelo. Tiuj paganoj murdis la katolikajn pastrojn, la fremdulojn, detruis la preĝejojn. Post kiam oni kronis Andreon en Székesfehérvár, li venkis la ribelantojn kaj apogis la katolikan eklezion. Li fondis la abatejojn de Tihany (1055), kies fonda dokumento entenas la unuajn skribitajn hungarajn lingvomemoraĵojn.

Andreo invitis Béla el Pollando en 1048 kaj ili kune batalis kontraŭ german-romia imperiestro Henriko la 3-a, kiu volis venĝi sentronigon de Petro kaj volis vazaligi Hungarion. Henriko invadis la post-danuban regionon de sudo en 1051, la decida batalo okazis ĉe Vértes (portanta tiun nomon ekde tio), kie la germanoj disĵetis siajn ŝildojn (hungare *pajzs, vért*). Andreo emis al cedo pro la paco, sed Henriko denove atakis la hungaran reĝlandon en 1052, ŝipante sur la Danubo. Ĉe Bratislavo, Búvár Kund boris la ŝipojn, tiel li devis retiriĝi.

Andreo en 1057 kronigis al reĝo la infanaĝan Salamonon kaj – laŭ la paco de Morvamező (1058) – okazis fianĉado de Salamono kaj Judita (posteulo de Henriko la 3-a). Ĉar Béla ankaŭ pretendis la kronon, akriĝis la rilato inter Andreo kaj Béla. Laŭ legenda historio, Andreo proponis en Várkony al Béla elekton inter krono (reĝlando) kaj glavo (princlando). Béla elektis la glavon, timante sian vivon. Li do kolektis armeon en Pollando, lin apogis plimulto de la hungaroj, dum Andreo havis germanan armeon. Andreo estis malvenkita en la Trans-Tisio, poste ĉe Moŝon. Li mortis je vundiĝoj en Zirc, oni entombigis en abatejo de Tihany.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Batalhalto

**Batalhalto** (aŭ **batalpaŭzo**) estas interkonsento inter du malamikaj militantaj flankoj, haltigi ĉiujn batalojn kaj militan aktivadon (male al armistico kiu celas definitivan pacon) je mallonga tempo kaj pro difinita celo.

La celo de tiaj batalpaŭzoj povas esti:
* Trovo kaj prizorgo de vundiĝintoj kaj mortintoj.
* Sekurigo de libera akompano de la pactraktantoj.
* Sondado de la situo aŭ reorganizo de la trupoj.
* Sondado de la eblecoj por armistico.

Batalhalto ege utilas unue por favori la sorton de viktimoj kaj militistaj kaj civilaj (vunditoj, malaperintoj, malsatantoj ktp.) kaj por antaŭenigi paŝojn al pactraktado. Do tre ofte ĝi konstituas historie gravan momenton, antaŭaĵon de pactraktato.

## Famaj batalhaltoj
* Kristnaska batalhalto de 1914

## Vidu ankaŭ 
*Internacia Tago pri Paco

Kategorio:Milito
Yungchen Lhamo

Ŝia nomo **Yungchen Lhamo** (esperante: Jungsen Lamo) signifas "diino de melodio kaj kanto". Monaĥo elektis ŝian nomon post naskiĝo. Oni ne scias, kiam ŝi naskiĝis. Sed je la aĝo de kvin jaroj, ŝi laboris en fabriko de tapiŝoj. En 1989, ŝi marŝadis dum unu monato por iri eksteren de Tibeto. En 1994, ŝi komencis sian karieron de kantistino. Nuntempe, ŝi vivas en Nov-Jorko.

## Diskografio 
* *Tibetan Prayer* (Tibeta Preĝo) 1995
* *Tibet, Tibet* (Tibeto, Tibeto) 1996 Real World Records Ltd.
* *Coming Home* (Venonta hejme) 1998 Real World Records Ltd.
* *Ama* 2006 Real World Records Ltd.

## Vidu ambaŭ 
Sonam Palkyi alian kantistinon

## ligoj 
* Official web site
* Yungchen's Real World 
* albumo 

Yungchen Lhamo
Caputira

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Manhuaçu* (prononco *Manjuasu''). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
The Rolling Stones

[eta|La blua memortabulo memorfestanta renkontiĝon de  Jagger kaj Richards sur Platformo 2 ĉe Dartford fervoja stacio en Dartford, [Kent, la 17an de oktobro 1961 .]]
**The Rolling Stones** estas tutmonde fama brita rokenrola kaj roka muzikgrupo kies sono elradikiĝis el la bluso.

Ĝi estas la brita grupo kiu, kune kun The Beatles, plej influis rokmuzikon ekde la 1960-aj jaroj. Ĝia nomo devenas de muzikaĵo de Muddy Waters, ''Rollin' Stone''.

La revuo Rolling Stone vicigis tiun ĉi rokgrupon kvara en la listo de la 100 plej grandaj artistoj de ĉiuj tempoj.

## Grupanoj 
### Nunaj anoj 
* Mick Jagger (voĉo)
* Keith Richards (solgitaro)
* Ron Wood (gitaro, ekde 1975)
* Charlie Watts (drumo, ekde 1963)

### Fondintoj 
* Mick Jagger (voĉo)
* Dick Taylor (basgitaro, 1962)
* Keith Richards (solgitaro)
* Brian Jones (ritma gitaro, ĝis 1969)
* Tony Chapmann (drumo, ĝis 1963)
* Ian Stewart (piano, ĝis 1964, 1985)

### Iamaj anoj 
* Bill Wyman (basgitaro, de 1962 ĝis 1993)
* Mick Taylor (de 1969 ĝis 1974)

## Diskaro 
Oficialaj diskoj eldonitaj en registrejo:

* 1964 The Rolling Stones
* 1965 The Rolling Stones 2
* 1965 Out of our heads
* 1966 Aftermath
* 1966 Big hits. High tide and green grass
* 1967 Between the buttons
* 1967 Flowers
* 1967 Their Satanic Majesties Request
* 1968 Beggar's banquet
* 1969 Through the past darkly
* 1969 Let it bleed
* 1971 Sticky fingers
* 1972 Exile on Main Street
* 1973 Goat's head soup
* 1974 It's only rock'n roll
* 1976 Black and Blue
* 1978 Some girls
* 1980 Emotional Rescue
* 1981 Tattoo you
* 1983 Under cover
* 1986 Dirty work
* 1989 Steel wheels
* 1994 Voodoo lounge
* 1997 Bridges to Babylon
* 2005 A Bigger Bang
* 2016 Blue & Lonesome
* 2023 Hackney Diamonds

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

* Stones-amikoj - aktualaj informoj, rendevuoj, ... (germane) 

Rolling Stones
Rolling Stones
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1962
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Helmuth Johannes Ludwig von Moltke

**Helmuth Johannes Ludwig von MOLTKE** (ankaŭ: *Moltke la pli juna*; naskiĝinta la  en Biendorf-Gersdorf, mortinta la  en Berlino) estis germana generalo. Li onklo estis Helmuth von Moltke, la germana stabestro.

## Vivo 
Post oficiriĝo en 1870 Moltke frekventis inter 1876 kaj 1879 la Militan akademion kaj deĵoris unu jaron ĉe la Granda generalstabo. En 1881 li iĝis kapitano estonte inter 1882 kaj 1891 adjutanto dua de la onklo kaj feldmarŝalo von Moltke. Li nomumitis en 1888 majoro kaj, post la morto onkla, adjunkto de la imperiestro. Baldaŭ Moltke iĝis ankaŭ komandanto de la Kastela gvardikompanio, estinte ekde 1895 kolonelo li gvidis inter 1896 kaj 1899 la Imperiestran Alexandro-gvardigrenadirregimenton nr. 1 kaj inter 1899 kaj 1902 (en la rango de generalmajoro) la Unuan gvardiinfanteribrigadon.

En 1902 li ekestris la Unuan gvardidivizion post promociiĝo je generalleŭtenanteco kaj generaladjutanteco. En februaro 1904 li proklamitis generalkantonmentmastro generalstabano. En la 1.1.1906 li posteulis Alfred von Schlieffen kiel generalstabestro. En septembro 1914 li devis abdiki tiufunkcie post la malvenko dum la Batalo de la Marno; posteulis lin Erich von Falkenhayn.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 14. Leipzig 1908, p. 46 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Germanaj generaloj
Elisabeth Maistre

**Élisabeth Maistre**, ankaŭ nomita *Élisabeth Ferrer*, pli fama per ŝia kromnomo *Babet* estas franca muzikistino kaj kantistino.

Ŝi lernis en ŝia familio kaj poste dum dek jaroj en konservatorio de muziko.

Ŝi membriĝis en la muzikgrupo Dionysos en 1997 por la tria albumo de la grupo, ŝi muzikumas per violono, sintezilo, piano, drumo, kastanjeto, *banjo* aŭ la *termen-ilo* (elektronika ilo de Lev Sergueïevitch Termen, alinomata Léon Theremin), ŝi ankaŭ partoprenas per kantoj.
Dum la unuaj aperoj kun la grupo, ŝi nomiĝis **Elisabeth Ferrer**.

Ŝi ekas, je la fino de 2006, solan karieron.
Ŝi unue muzikas sola dum koncerto por la festivalo *Les Inrocks* en novembro de 2006.
Ŝi verkas kaj komponas ŝian unuan albumon ''Drôle d'oiseau* (Stranga birdo) de, laŭ siaj diroj, *folk, eĉ kanzonoj*.
Ĝi konservas poetan etoson proksiman de Dionysos.
La albumo estas farita de Elisabeth kaj Andy Maistre, membro de la muzikgrupo Houdini.
La unua radioelsendata muzikpeco estas *la marin*.
Poste *c'est quand déjà*.
Freŝdate, nova versio de la muzikpeco *body club* trapasas la radioondojn.

## Anekdotoj 
* Mathias Malzieu, la ĉefkantisto de la muzikgrupo Dionysos, ŝatas nomi ŝin *Babetouchka*.

## Albumoj 
* 2009 : *Eats Music !* / Dionysos
* 2007 : *La Mécanique du cœur* / Dionysos
* 2007 : *Monsters in live* / Dionysos
* 2005 : *Monsters in love* / Dionysos
* 2003 : *Whatever The Weather, Acoustique, Electrique* / Dionysos
* 2002 : *Western sous la neige* / Dionysos
* 2001 : *Old school recordings* / Dionysos
* 1999 : *Haïku* / Dionysos
* 1998 : *The Sun Is Blue Like The Eggs In Winter* / Dionysos

## Albumoj (sole) 
* 2007 : *Drôle d'oiseau* (), muzikelsendejo *V2 Music France*
* 2006 : *Le Marin* (novembro 2006), disketo, muzikelsendejo *V2 Music France''

## Vidu ankaŭ 
### Referencoj 
### Internaj ligiloj 
* Dionysos

### Eksteraj ligiloj 
* La oficiala ttt-ejo de Babet 
* Ŝia ttt-ejo ĉe Myspace
* La forumo de ŝatantoj 
* Intervjuo ĉe HexaLive  (franclingve)
* Intervjuo ĉe le-hiboo  (franclingve)

Kategorio:Francaj muzikistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Makrono (signo)

**Makrono** ( ¯ ) estas diakrita signo por marki la apartan prononcon aŭ akcenton de difinitaj literoj de la latina alfabeto. Temas pri horizontala strekto super la koncerna litero. Ĝi estas uzata interalie en la latva, litova kaj havaja lingvo - aldone en la latinliterigo de la japana, ĉina (Pinyin), araba, persa kaj iuj sudaziaj lingvoj (ekzemple la hindia, sanskrita kaj nepala).

* En la plej multaj kazoj la signo indikas longan vokalon, ekzemple en la latva kaj litova lingvoj, en la latinliterigo de la japana lingvo, kaj en vortaroj de la latina lingvo.
* Por la latinliterigo "pinyin" de la ĉina la signo indikas la unuan tonon (alta, plata tono).

La vorto "makrono" mem devenas de la greka vorto μακρός - makros, kiu signifas "larĝa".

Kategorio:Diakritaj signoj
IJ

eta|maldekstra|La vortoj *ijsvrij* kaj *yoghurt* en variaj formoj de manskribo
eta|La vorto RĲSSEN preslitere kaj manskribe
La **Ĳ**, minuskle **ĳ**, estas la digramo de la literoj *i* kaj *j*.

En la nederlanda lingvo la *ĳ* kelkfoje estas rigardata kiel unu litero, kune kun la *y* la 25-a litero de la nederlanda alfabeto. La *ĳ* reprezentas plejofte la diftongon .

*Het Ĳ* (La IJ) ankaŭ estas akvovojo en kaj apud Amsterdamo.

Kategorio:Latinaj digrafoj
Nemunas

eta|250px|dekstra|La fluovojo de la rivero

**Nemunas** (litove), **Нёман**, *Njoman* (beloruse), **Memel** (germane), **Niemen** (pole) resp. **Неман**, *Njeman* (ruse) estas grava orienteŭropa rivero, kiu longas 937 kilometrojn. Temas pri la 4-a plej longa rivero en la baseno de la Balta Maro. Ĝi fontas en Belorusio kaj fluas tra Litovio, kie ĝi dum la lasta okono de sia vojo konsistigas la limon inter Litovio kaj la Kaliningrada regiono de Rusio. Fine ĝi ĉe la loĝloko Rusnė tra la nemuna delto atingas la Kuronan lagunon kaj de tie – ĉe la urbo Klaipėda – fluas en la Baltan Maron. La profundeco de la rivero estas ĝis 5 metroj, kaj ĝia larĝo ĝis 500 metroj. La flua rapideco estas inter 1 kaj 2 metroj sekunde.

En Esperanto la akvovojo tradicie nomiĝas ***Nemano*** pro la rusa versio de la nomo, konsiderante ke dum la jaro 1887, kiam ekestis Esperanto, la rivero grandparte situis en la Rusia Imperio, kiu tiutempe okupis la regionon (parte ĝi tiam konsistigis la limon al la germanlingva Orienta Prusio – Rusio do, en la lasta kvarono de la akvovojo, dum la 19-a jarcento "troviĝis norde de la rivero", kaj ekde 1945 "troviĝas sude"). Konsiderante, ke la rivero laŭ la nunaj limoj je 49 procentoj fluas tra Belorusio kaj je 51 procentoj tra Litovio – nur dum 12 procentoj de la vojo lima al nun ruslingva, historie germanlingva regiono – la rivero dum la 21-a jarcento laŭ iuj lokaj esperantistoj kiel ekzemple la psikologino Remi Rudaitytė fakte pli meritus nomon laŭ la litova aŭ belorusa versio, prefere la nomon "***Nemuno***".

## Referencoj 


Kategorio:Riveroj en Litovio
Kategorio:Riveroj en Rusio
Kategorio:Riveroj en Belorusio
Greatest Hits (Queen)

***Greatest Hits*** estas la unua kompilaĵo (dekunua muzikalbumo) de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi enhavas grandajn furoraĵojn de la grupo, ekzemple "Bohemian Rhapsody", "Crazy Little Thing Called Love", "We Will Rock You" kaj "We Are the Champions". Ĝi estis lanĉata en 1981 kaj estas la plej multe vendita muzikalbumo en Unuiĝinta Reĝlando ĝis nun.
Seniūnija

**Seniūnija** (plurale *seniūnijos*), en Esperanto proksimume "teritorio de maljunula konsilio", kio aludas al ilia origina administra regado dum la komenco de la mezepoko, dum la 20-a kaj 21-a jarcento estas la plej eta administra subdivido de Litovio: La ŝtato konsistas el 10 *distriktoj*, ĉiu el tiuj konsistas el (urbaj aŭ regionaj) *municipoj*, kaj ĉiu municipo povas dividiĝi al diversaj *seniūnijos*: ĉiu el tiuj konsistas el malmultaj vilaĝoj, el urbeto aŭ urboparto.

La areo kaj nombro de enloĝantoj en *seniūnija* estas tre varia: la plej enloĝata *seniūnija* estas tiu de *Žirmūnai* kun proksimume 50 000 enloĝantoj - pli ol en iuj kompletaj municipoj.

*Seniūnijos* nuntempe administras kelkajn pure lokajn aferojn, kiel ekzemple la riparon de lokaj stratoj aŭ la bazan statistikan registron de la enloĝantoj. Gvidanto de *seniūnija* havu la tempon por ĉiu unuopa civitano en sia teritorio.

Dum la mezepoko tamen, *seniūnija* estis foje multe pli larĝa regiono: La plej konata ekzemplo estis la historia Regno Ĵemajtio, kiu ekzistis ĝis la 18-a jarcento.

Kategorio:Geografio de Litovio
Ogoneko

50px|maldekstra|Ogonek
La **ogoneko** (el pola *ogonek*, diminutivo de *ogon*, “vosto”) estas diakrita hoko poziciigita sub la suba dekstra angulo de vokalo de la latina alfabeto. Ĝi uziĝas en diversaj eŭropaj kaj amerik-indianaj lingvoj.

Eŭropaj lingvoj, kiuj uzas ogonekojn, estas
* la litova (literoj *ą*, *ę*, *į* kaj *ų* – la prononco en la moderna litova lingvo samas al la koncerna litero sen diakrita signo – la signo ogoneko litove nomiĝas *nosinė*)
* kaj la pola (literoj *ą* kaj *ę* – la prononco estas nazala). Ekzemplo: "ręka" (:Dosiero:Pl-ręka.ogg)

Kategorio:Diakritaj signoj
Croxatto

**Croxatto** estas italdevena familio el la valo de Cassana, en la komunumo de Borghetto di Vara. La familinomon oni elaprolas itale Kroksatto kaj en la liguria dialekto Kroĵatto. Ĝi signifas en la dialekto Krucmilitisto, kaj estis verŝajne kromnomo kiun ricevis praulo post partopreno en mezepoka krucmilito.Membroj de la familio disvastiĝis en la itala regiono Ligurio kaj en Suda Ameriko, ĉefe en Ĉilio, kien almigris kelkaj familianoj en la komenco de la XX jarcento.

La plej konata familiano estis sciencisto Hector Croxatto Rezzio, el Ĉilio, ano de la Papa Akademio de la Sciencoj.

## Ligiloj 
*Retejo pri la familio Croxatto

Kategorio:Familiaj nomoj
Elajo

**Elajo** estis helena urbo de suda Italio (Granda Grekio), kolonio de la orientegea urbo Fokajo (nun Foça, en Turkio), fondita de Fokajanoj fuĝintaj antaŭ la persa invado de sia urbo.

Laŭ la helena verkisto Herodoto, la tuta loĝantaro de Fokajo enŝipiĝis nokte kaj veturis al la proksima insulo Ĥios. Sed ili ne sukcesis interkonsenti kun la tieaj loĝantoj por fondi tie sian novan urbon, do ili pluvojaĝis okcidenten. Ŝajne duono de la fuĝintoj rezignis pri la vojaĝo, sed la ceteraj atingis sian antaŭan kolonion Massalia (nun Marsejlo, en Francio). El Massalia ili veturis al Korsiko kaj tie instalis sin. Sed ili konkurencis la Etruskajn kaj Kartaganajn komercantojn en tiu regiono kaj milito eksplodis inter ili. En ŝipbatalo ĉe Alalia, duono de la fokaja ŝiparo estis detruita de duoble pli granda malamika ŝiparo. La pluvivintoj ekvojaĝis denove, ĉifoje pli suden, kaj atingis la italan marbordon sude de la helena kolonio Pozidonio. Tie ili fondis Elajon, iam inter la jaroj 545 kaj 533 a.K.

Elajo estis la sidejo de la elaja filozofia skolo, al kiu apartenis filozofoj kiel Parmenido kaj Zenono.

Elajo iĝis la romia *Velia* kaj troviĝas nun en la komunumo Ascea.

Kategorio:Antikvaj urboj
Linio de Bar Lev

**Linio de Bar Lev** estis sistemo de fortikaĵoj, kiujn Israelo konstruis sur orienta bordo de Sueza kanalo por defendi Sinajon, kiun ĝi okupis dum sestaga milito. La linio estis nomita laŭ Haim Bar Lev, israela generala stabestro. Spite al grandaj kostoj, la linio de Bar Lev dum Jomkipura milito ne plenumis atendojn metitaj al ĝi, kiam ĝi rapide falis al bone preparita bato kombinanta faktoron de absoluta surprizo kaj eriganta materiala superforto. La linio dum tiuj ĉi cirkonstancoj ne kapablis haltigi la malamikon eĉ ne doni al Israelo sufiĉan tempon por reagi. Certan reteniĝon kaj problemojn de egiptanoj ĝi ja kaŭzis, tamen ĝi ne estis sufiĉa kaj la klopodo kaj la neceseco kontribui por helpi la ĉirkaŭigitajn apogpunktojn fine male limigis la israelajn defendfortojn alkondukante al ili pluajn grandajn perdojn.

Kategorio:Fortikaĵoj en Israelo
Kategorio:Fortikaĵoj en Egiptio
Kategorio:Sistemoj de fortikaĵoj
Kategorio:Arabaj-israelaj militoj
Kategorio:Milito de Jom Kippur
Kategorio:Konsuma milito
Bar Lev
Trud-nutrado

**Trud-nutrado** estas nutrado de bestoj (inter ili homoj), plej ofte kontraŭ ties volo. Okaze pro tute malfortiĝo pro malsanoj, oni devas trud-nutri homojn (kaj eĉ bestojn) por savi ilian vivon.

La trud-nutrado de bestoj nomiĝas **ŝtopnutrado** kaj celas ties grasiĝon. Plej konata ekzemplo por tio estas la ŝtopnutrado de anasoj, anseroj por akiri pli grandan hepaton.

La trud-nutrado de la homoj (pro malsat-striko, turmentado (ekz. trud-nutrado de religie malpermesitaj bestoj)) okazas plej ofte per tuboj , kiam oni enigas la nutraĵon direkte en la stomakon tra la nazo aŭ buŝo.

Kategorio:Nutrado
Yamato (apartigilo)

Yamato [jamato] povas signifi iun el la sekvaj:

* **Yamato**, ĝermo de la hodiaŭa japana ŝtato
* la pli posta Provinco Yamato
* urbo Yamato (Kanagawa)
* Yamato-gun (Fukuoka)
* Yamato Nadeshiko, klasika japana virina idolo
* batalŝipo *Yamato* de la dua mondmilito
* grupo de drumistoj, Yamato (muzikgrupo)
* Yamato-Damashi 
* Yamato Ishida, kuna kantisto
Kamienka

**Kamienka** estas la nomo de pluraj  vilaĝoj en Slovakio:

*en distrikto Humenné vidu Kamienka (distrikto Humenné),
*en distrikto Stará Ľubovňa vidu Kamienka (distrikto Stará Ľubovňa).
Plaveč

**Plaveč** estas la nomo de pluraj municipoj:

en Ĉeĥio

* Plaveč (distrikto Znojmo), municipo en distrikto Znojmo

kaj Slovakio

* Plaveč (distrikto Stará Ľubovňa), municipo en distrikto Stará Ľubovňa
Starina

**Starina**  havas pluraj signifoj:
 
en Slovakio:

* vilaĝo en distrikto Stará Ľubovňa vidu Starina (distrikto Stará Ľubovňa),
* estinta vilaĝo en distrikto Snina vidu Starina (distrikto Snina),
* trinkakva reservujo en distrikto Snina vidu Akva rezervujo Starina.
Studenta Junularo

**Studenta Junularo** (en itala *Gioventù Studentesca*, *GS*) estas movado de la Katolika Eklezio,  naskita en 1954 per la eduka agado de don Luigi Giussani.
Balistika misilo

dekstra|eta|250ra|*SCUD* balistika misilo de la usona armeo
**Balistika misilo** estas misilo kiu mempropulsas sin nur dum la komenca parto de sia trajektorio kaj poste ne uzas proprajn motorojn por ŝanĝi sian trajektorion (ĉar sia movo baziĝas sur la leĝoj de balistiko). Ĉiuj ili uzas raketmotorojn kaj ĝenerale estas nomataj raketoj. Ili atingas altojn multe pli grandaj ol la krozmisiloj. Ili ne disponas de levofortaj mekanismoj, ĉar la tuta vertikala puŝforto estas donita dum la lanĉo.

La avantaĝoj de ĉi sistemo estas pli da rapideco dum vojo kaj multe pli da malfacileco por detrui ĝin.

La kosmaj raketoj estas raketoj kun diferenco, ke ili ne portas armilojn kaj estas pli grandaj ol la balistikaj misiloj.

Hodiaŭ la balistika misilo reprezentas la solan strategian malkuraĝigon ĉe plej multaj militfortoj; tamen iuj balistikaj misiloj estas adaptitaj por konvenciaj roloj, kiel la rusia Iskander aŭ la ĉina kontraŭŝipa balistika misilo DF-21D.

Interkontinenta balistika misilo  estas misilo de longa trafdistanco, nome de pli ol 5 500 kilometron.

## Tipoj 
### La V-2 
[eta|150px|dekstra|Maketo de [V-2 en Peenemünde]]
La V-2 estis unuŝtupa, likvidfuela balistika raketo, evoluigita dum la Dua Mondmilito en Germanio. Germanio uzis ĝin kontraŭ Grand-Britio kaj Belgio. Post la Dua Mondmilito, la Sovetunio kaj Usono uzis la V–2-raketojn kaj germanajn spertulojn en sia raketa programo. V–2 raketo estis la unua, kiu atingis la kosmon.

### La LGM-118A Peacekeeper 
[eta|dekstra|Misilo MX (La [LGM-118A Peacekeeper) estante lanĉata ekde Vandenbergo.]]

La LGM-118A Peacekeeper, kutime konata en militista medio kiel *MX* estis evoluigita kaj uzita de Usono ekde 1986. Oni disfaldis entute 50 en la tuta lando, sub la traktato START II oni devus elmulti ĉi misilojn por la fino de 2005 lasante nur LGM-30 Minuteman ene de la armilaro de Usono. La lasta misilo estis forigita la 19-an de septembro 2005.

### Bukkeukseong 
Timo antaŭ progreso de la nuklearmila programo de Nord-Koreio dum longa tempo mildiĝis danke al manko de misiloj, kapablaj liveri nordkoreajn nukleajn bombojn je mezaj kaj longaj distancoj. Tamen ankaŭ tiukampe la nordkoreaj militistoj atingas ĉiam pli grandajn sukcesojn. La  Nord-Koreio testis balistikan misilon faritan por lanĉo el submarŝipo. La sudkoreaj militistoj supozis, ke temas pri la Bukkeukseong-tipo lanĉebla el submarŝipo. La lanĉo okazis en la maro apud la marborda urbo Vonsano en la provinco Kangŭon. Seulo asertas ke la misilo flugis ĉirkaŭ 450 kilometrojn, sed atingis altecon de 910 kilometroj, kio signifas ke ĝi estis lanĉita laŭ alta trajektorio kaj ke ĝia flugdistanco povus esti multe pli longa. Se ĝi flugus laŭ ordinara trajektorio kun la sama ŝarĝo, la plej longa flugdistanco de la misilo estus ĉirkaŭ 1900 kilometroj, do temas pri la mezdistanca (1000 ĝis 3500 km) misilo.

## Vidu ankaŭ 
* kontraŭ-balistika misilo
* armilo de amasa detruo
* interkontinenta balistika misilo
* krozmisilo
* interranga balistika misilo
* mezranga balistika misilo
* mallongranga balistika misilo
* misila defendo

Kategorio:Misiloj
Misilo
Kategorio:Germanaj inventoj
Oľšavka

**Oľšavka** (legu olŝaŭka) estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Slovakio:

*Oľšavka (distrikto Spišská Nová Ves) (vilaĝo situanta en distrikto Spišská Nová Ves),
*Oľšavka (distrikto Stropkov) (vilaĝo situanta en distrikto Stropkov).
Jalová

**Jalová** (hungare *Jármos* (jArmoŝ)) aŭ pli frue *Jalova* estas rutena vilaĝo en Slovakio, en distrikto Snina.

## Historio 
La unua mencio okazis en la jaro 1568. Ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj. Ĝis Traktato de Trianon Jármos apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. 

## Vidindaĵo 
*ortodoksa ligna preĝejo omaĝe al Sankta Georgo el 1792, rekonstruita en 1831, interiero el unua duono de la 18-a jarcento, ĝi estiĝis kultura memoraĵo. 

## Situo 
Jalová troviĝas 10&nbsp;km de Snina, fine de mallonga sakovojo, inter montoj 655 m kaj 547 m altaj, laŭ akvorezervujo Starina, en la ŝirma zono de Nacia parko Poloniny.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Neville Chamberlain

**Arthur Neville CHAMBERLAIN** (naskiĝinta la 18-an de marto 1869 en Birmingham, mortinta la 9-an de novembro 1940 en Heckfield, proksime de Reading en Hampshire) estis britia konservativa ĉefministro (la 28-a de majo 1937 - la 10-a de majo 1940). Lia nomo estas ligita precipe kun la politiko de cedoj, kiun li praktikis rilate al Germanio de Adolf Hitler, kongrue kun Lord Halifax.

Arthur Neville Chamberlain estis filo de Joseph Chamberlain, devene radikala liberalulo, kiu pli poste transiris al la konservativuloj kaj akiris postenon de ministro pri komerco kaj kolonioj, kaj malpli aĝa frato de Austen Chamberlain, ministro pri eksterlandaj aferoj (1924 - 1929), ricevinto de Nobel-premio.

Li rezignis pri la posteno de la ĉefministro la 10-an de majo 1940 post la invado de germanaj trupoj en Belgion, Nederlandon kaj Luksemburgion. Rezigninte li restis ĉefo de la konservativuloj, kaj tiel longe kiel lia sano permesis al li tion, li subtenis Churchill-on. La 6-an de novembro 1940 li mortis pro stomaka kancero. Li estas konata pro la fama frazo, kiun li diris en 1938 reveninte de la Munkena Konferenco: "Mi alportis al vi la pacon."

## Vidu ankaŭ
* Nevile Henderson


Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Kategorio:Mortintoj en Britio
Kategorio:Mortintoj pro kancero
Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Politikistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Winston Churchill
Paul Huf

**Paul Eduard Bram (Paul) HUF** (Amsterdamo, 14-a de marto 1924 – Amsterdamo, 9-a de januaro 2002) estis nederlanda fotisto.

Paul Huf - filo de la aktoro Paul Huf patro kaj Emmy de Beneditty - estis dum jaroj 'la ĉeffiguro' de la nederlanda fotografio. Li komencis en 1946 kiel fotografisto ĉe la teatra ensemblo Comedia. Enscenigitaj studiobildoj, portretoj, reklamokampanjoj, modoreporteraĵoj, li estis ĉiofaranto.
Dum la 1950-aj jaroj Huf disfamiĝis ĉar li faris portretojn de Reĝino Juliana kaj Princo Bernardo. Ankaŭ la fotoj en la dum jardekoj iranta reklamokampanjo *Vakmanschap is Meesterschap* (Fakuleco estas Majstreco) de la biermarko Grolsch estis de li faritaj.

Li estis entombigita sur la tombejo Zorgvlied en Amsterdamo en la tombo de siaj gepatroj.

Kategorio:Nederlandaj fotistoj
Dependeco

**Dependeco** povas esti:
* politika, socia subigiteco
* **Dependeco** estas sindromo, en medicino kaj klinika psiĥologio.
* **Lineara dependeco** estas matematika esprimo.
* **Stoĥastika sendependeco** estas statistika esprimo.
* **Dependa variablo**

## Vidu ankaŭ 
* Sendependeco (apartigilo)
Makiavelismo

[eta|[Niccolò Machiavelli]]
**Makiavelismo** estas amplekse uzata negativa termino por karakterizi senskrupulajn politikistojn kiel tiuj kiujn Makiavelo priskribis en *La Princo*. En La Princo Makiavelo konsilas la princon pri siaj aferoj: militoj, ribeloj, armeoj, ligoj, provincoj, la sento de la popolo, ktp. La princo, laŭ Makiavelo, por gajni kaj reteni potencon, iafoje devas agi senmorale: mensogo, perforto, perfido, ĉantaĝo, mortigo, hipokriteco, ktp. Leĝo kaj moralo estas sub la princo, ne super la princo, tio estas la reganto. La celo pravigas la rimedon. La respekto de la princo por leĝo, moralo, tradicio, ktp, estas tute oportuna, ne sincera aŭ bonkora.

## Bibliografio
* Anglo, Sydney. Machiavelli – the First Century: Studies in Enthusiasm, Hostility, and Irrelevance, p.&nbsp;229, Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-926776-6, ISBN 978-0-19-926776-7 Google Books
* Spielberger, Charles D; Butcher, James N. Advances in Personality Assessment, vol. 9. (Hillsdale, NJ): Lawrence Erlbaum Associates, 1992

## Eksteraj ligiloj
*Machiavellianism in *The Dictionary of the History of Ideas*, rete
*Makiavelisma testo.
*Barbara Oakley's Evil Genes page Oakley verkis libron *Evil Genes*, kiu temas ĉefe pri Psikologia Makiavelismo

Kategorio:Narcisismo
Kategorio:Politiko
Kategorio:Renesanco
Dolní Újezd

**Dolní Újezd** estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.

*Dolní Újezd - vilaĝo situanta en distrikto Přerov
*Dolní Újezd - vilaĝo situanta en distrikto Svitavy
Lipník nad Bečvou

**Lipník nad Bečvou** estas urbo en Ĉeĥio situanta en distrikto Přerov. En la urbo vivas  ().

La urbo situas al viddistanco de burgo Helfštýn en ebenaĵo de Moravia pordego. Tio estas historia urbo kun eksterordinare spaca placo en formo de litero "L". Kun tre interesaj memorindaĵoj ĝi estas ekde la jaro 1989 urba memoriga rezervejo. En la urbo troviĝas kastelo, renesancaj domoj kun arkadoj, eksa piarista monaĥejo kaj sinagogo. En la urbo en pasinteco vivis multnombra juda komunumo, kies pruvo estas ankaŭ du unikaj judaj tombejoj.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Lipník nad&nbsp;Bečvou I-Město
* Lipník nad&nbsp;Bečvou III-Nové Dvory
* Lipník nad&nbsp;Bečvou V-Podhoří
* Lipník nad&nbsp;Bečvou VI-Loučka
* Lipník nad&nbsp;Bečvou VII-Trnávka

Antaŭe konsisto de la urbo estis ankaŭ nun memstaraj municipoj Bohuslávky, Jezernice kaj Týn nad&nbsp;Bečvou.
## Gefiloj
*Sigmund Friedl, filatelisto


Kategorio:Municipoj en distrikto Přerov
Kategorio:Urboj en distrikto Přerov
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Kategorio:Setlejoj sur Bečva
Reichstag

La germanlingva vorto **Reichstag** ("regna" respektive "imperia" "tago" aŭ "kunveno", uzata en la signifo de "ŝtata parlamento") povas signifi:
* imperia dieto: *Reichstage* (regnaj parlamentoj) dum la Sankta Romia Imperio (754-1806) estis kunvenoj de la regnaj klasoj; konataj estis iliaj plendoj kontraŭ la Eklezio, la t.n. *Gravamina*.
* Reichstag (institucio), asembleoj de Aŭstrio (1848/49) respektive de la Germana Regno inter 1871 kaj 1945
* Reichstag (konstruaĵo) en Berlino, loko de la germana parlamento de 1894 ĝis 1933 kaj denove ekde 1999
* incendio de Reichstag en 1933, kiun eluzis la nazioj por fortigi sian potencon.
* Riksdag, parlamento de Svedio
* Finnlanda parlamento, nomata *Riksdag* en la sveda
* *Riigikogu* (etimologie la sama vorto kiel *Reichstag*) nomo de la Parlamento de Estonio
* *Rigsdag* (etimologie la sama vorto kiel *Reichstag*) estis en 1849-1953 nomo de la Parlamento de Danio*
* 国会, *kokkai*, nomo de la Parlamento de Japanio, estas la laŭvorta traduko de la germana vorto *Reichstag''

## Vidu ankaŭ 
* Riksdagen
* Reichstadt

Kategorio:Politiko de Germanio
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Nazia Germanio
Kategorio:Parlamento