open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Justus Perthes

eta|La Perthes-forumo en Gotha.
**Johann Georg Justus PERTHES** (naskiĝinta la 11-an de septembro 1749 en Rudolstadt, mortinta la 1-an de majo 1816 en Gotha) estis germana eldonisto. Li estis la onklo de Friedrich Christoph Perthes.

## Vivo 
La filo de la princa kuracisto Johann Justus Perthes unue estis komercisto. Poste li ekdeĵoris en Gotha ĉe la librovendejo-eldonejo *Ettingersche Buchhandlung*. En 1778 li fondis kun Carl Wilhelm Ettinger kaj la posta bopatro Friedrich Duerfeldt (nupto kun Ernestine Duerfeldt en 1784) entreprenon por transpreni la nomitan eldonejon. Ekde 1785 Perthes fondis propran eldonejon transpreninte de la Ettinger-eldonejo la eldonadon de la ŝatata *Gothaischer Hofkalender* (ĝis 1828; sub la nomo de Ettinger ĝis 1815) kiel ankaŭ de *Almanach de Gotha*. La laste menciita almanako originas el la *Almanac nécessaire* de Wilhelm von Rotberg, kalendaro por la kortego de Saksio-Gotha por la 1763-a jaro. Sub Perthes ĝi ŝanĝiĝis de simple por-nobelara kalendaro al grava diplomatia referenclibro.

La de Friedrich von Schlichtegroll redaktita verko *Nekrolog, enthaltend Nachrichten von dem Leben merkwürdiger verstorbener Deutschen* estiĝis inter 1791-1806 verko en 28 volumoj. Ekde 1805 Perthes kunlaboris kun Adolf Stieler (1775–1836), kio estis la bazo por la fondo de la geografia instituto *Geographische Anstalt*. En la mortojaro 1816 aperis la unua eldono de la poŝatlaso de Stieler ''(Stieler's Hand-Atlas)*; la mondfama eldonejo *Justus Perthes' Geographische Verlagsanstalt Gotha* fonditis nur post la morto de Perthes.

## Perthes-forumo urbokerne 
eta|Tomboŝtono, restaŭrita en 2014. La historia loko de la eldonejo en la Justus-Perthes-strato 3-9 alikonstruitis al *Perthes-forumo* de 2012-14. Ekde 2015 troviĝas tie ĉi i.a. la arkivo kiu ĝis tiam restis en deponejoj de Kastelo Friedenstein. Krome translokatas ankaŭ aliaj kolektoj el la Esploradbiblioteko kaj la Turingia ŝtata arkivo ĉi tien.

## Literaturo 
* Werner Painke: *200 Jahre Justus Perthes Geographische Verlagsanstalt, Gotha - Darmstadt 1785-1985.* Perthes, Darmstadt 1985.
* Bernhard Perthes: *Justus Perthes in Gotha. 1785-1885.* Knorr & Hirth, München 1885.
* *Haupt-Katalog von Justus Perthes, Geographische Anstalt und Verlagsbuchhandlung Gotha.* 1915-1935
* *Vom „Alten Gottesacker“ ... zum Hauptfriedhof. Ein Streifzug über die Friedhöfe der Stadt Gotha.* Stadtverwaltung Gotha - Gartenamt, Gotha 1995.

## Vidu ankaŭ 
* August Petermann

## Eksteraj ligiloj 
* Superrigardo pri la Perthes-eldonejo.
* August Petermann, 150 jaroj 
* Biografio ĉe *NDB''.
* Pri la nova Perthes-forumo en la centro de la urbo Gotha. 
* Pri la Almanako de Gotha. 
* [Surreta eldono de la fama nobela kalendaro.](http://de.wikisource.org/wiki/Gotha_(Adelskalender))

Kategorio:Homoj rilataj al Gotha
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Atlasoj
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Soacha

**Soacha** [soaĉa] estas urbego kaj diocezo en meza Kolombio, en la samnoma provinco, en departemento Kundinamarko, en la suda rando de Bogoto. Ĝi havas gravan industrian zonon kaj estas hejmo de plejparte laboristaj familioj. Ĝi ankaŭ estas la plej popolriĉa antaŭurbo de urbaro de Bogoto.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 417,325 en 2011
* Supermara alteco: 2566 m
* Areo: 185 km²
* Telefonkodo: 57 + 1
* Poŝtkodoj: 250051-250055
* Horzono: UTC – 5
* Aŭtokodo: BOG

eta|maldekstre|Loko de Soacha en Kolombio

## Geografio 
Soacha preskaŭ kontaktiĝas kun Bogoto. Urbocentro de Bogoto troviĝas 15, Ibagué 113, Pereira 165, Santiago de Cali 286, Bucaramanga 308, Cúcuta 413, Kartageno (Kolombio) 662, Soledad (Atlantiko) 707, Barranquilla 712, Santa Marta 741 km.

## Historio 
Soacha estis fondita la 8-an de aŭgusto en 1600. Ĝi akiris nacian fifamecon, kiam prezidenta kandidato vizitis la urbegon en 1989. En 2008   skandalo okazis, kiam 22 laboristoj de Soacha estis trovitaj mortaj pluraj centoj de mejlojn fore. Ili estis mortigitaj fare de la militistaro kaj prezentitaj al aŭtoritatoj kiel ribelantoj mortigitaj en batalo, por pliigi batalkapkalkulojn.
eta|maldekstre|Vido en Soacha
eta|maldekstre|Panoramo en Soacha

## Klimato 
En Soacha pro la montara areo la klimato estas modera. La averaĝa temperaturo varias inter 18-19 °C. Jare pluvas po 972 mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* parkoj kaj aliaj verdaj areoj
* domo de kulturo
* Akvofaloj de Tekendama 157 m

## Fontoj 
* http://www.periodismopublico.com/  
* mapo, distancoj 
* vetero

Kategorio:Urboj de Kolombio
Montbrison

**Montbrison** [] estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Loire, en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
eta|maldekstra|Panoramo de Montbrison
Montbrison situas  nordokcidente de Sankta-Stefano kaj  okcidente de Liono.

## Gefiloj 
* Pierre Boulez

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Loire
* Montbrison (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Loire
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
(14662) 1999 BF12

**(14662) 1999 BF12** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi (Gubernio Gunma, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
14659 Gregoriana

'*14659 *Gregoriana''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Giuseppe Forti elde la Observatorio de Montelupo Fiorentino en Toskanio (Italio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la Pontifika Gregoria Universitato, kies deveno datiĝa de la fondo de la Roma Kolegio en 1551. Tiu nomo estis sugestita de la usona astronomo Guy Consolmagno de la Observatorio astronomia vatikana.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Giuseppe Forti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Statuoj de Gudea

[eta|dekstra|Diorita Statuo I, [Luvro de Parizo]]
eta|dekstra|Statuo O en Kopenhago

Ĝis nun dudek sep **statuoj de Gudea**, nome reganto (*ensi*) de la stato Lagaŝ en Suda Mezopotamio kiu regis ĉ. 2144-2124 a.K., estis trovitaj, kaj numeritajn A-AA. A-K estis trovitaj dum la elfosadoj fare de Ernest de Sarzec en la korto de la palaco de Adad-nadin-ahhe en Telloh (antikva Girsu). Statuoj M-Q venas de kontraŭleĝaj elfosadoj en Telloh faritaj en 1924; la resto venas de la arta komerco, kun nekonataj devenoj kaj foje de dubinda aŭtenteco. Figuroj L kaj R ne reprezentas Gudea kun akceptebla certeco. La statuoj devis reprezenti la reganton en temploj, por oferti konstantan preĝon en lia loko; proponoj (oferoj) estis faritaj al tiuj. La plej multaj el la statuoj portas surskribitan dediĉoklarigadon al kiu dio ĝi estis dediĉita. Gudea aŭ sidas aŭ staras; en unu kazo (N), li tenas akvo-kruĉon. Li normale eluzas mallarĝajn *kaŭnake*, eble el ŝafa felo, kaj longan robon. Nur en unu ekzemplo (M, Soclet-statuo) li portas malsaman robon, rememorigan pri la Akada reĝa kostumo (torso de Maniŝtuŝu). Sur la rondiro de unu el ili (statuo B) estas la plano de lia palaco, kun la skalo de mezurado alkroĉita. Statuo F estas simila al statuo B; ambaŭ perdis siajn kapojn, kaj havas sur ilia sino tabelon kun mezuranta skalo kaj grifelo, nur statuo F ne havas bazan planon.

Ŝajnas ke la fruaj statuoj estas malgrandaj kaj faritaj de pli lokaj ŝtonoj (kalkŝtono, steatito kaj alabastro); poste, kiam vastaj komerco-ligoj estis establitaj, la pli multekosta ekzota diorito estis uzita. Diorito jam estis uzita fare de malnovaj sumeraj regantoj (Statuo de Entemena). Laŭ la surskriboj, la diorito (aŭ gabro, na4esi) venis de Magan.

La dediĉo de la dioritaj statuoj normale rakontas pri kiel *ensi* Gudea havis dioriton alportitan el la montoj de Magan, formis ĝin kiel statuo de li mem, nomita sub nomo honori dion/diinon (x) kaj havis la statuon alportita en la templon (y). La plej multaj el la grandaj (preskaŭ naturgrandaj, D estas eĉ pli granda ol nature) statuoj estas dediĉitaj al la ĉefaj dioj de Lagaŝ: Ningirsu, lia edzino Ba'u, la diinoj Gatumdu kaj Inano kaj Ninhursanga kiel la "Patrino de la dioj". Q estas dediĉita al Ningiszida, la persona protekta diaĵo de Gudea pli konvene ligita al Fara kaj Abu Salabiĥ, la pli malgranda M, N kaj O al lia "edzino" Gestinanna. La ligo inter Ningiszida kaj Gestinanna estis verŝajne inventita fare de Gudea por realigi pli proksiman ligon al Lagaŝ.

## Bibliografio 
* Dietz Otto Edzard, "Gudea and His Dynasty" *Royal Inscriptions of Mesopotamia Early Periods - RIME 3/1* (Toronto University Press 1997).
* F. Johansen, "Statues of Gudea, ancient and modern". *Mesopotamia* 6, 1978.
* A. Parrot, *Tello, vingt campagnes des fouilles (1877-1933)*. (Paris 1948).
* H. Steible, "Versuch einer Chronologie der Statuen des Gudea von Lagas". *Mitteilungen der Deutschen Orient-Gesellschaft* 126 (1994), 81-104.

## Eksteraj ligiloj 
* Photographs of the Gudea statues at Louvre  Insecula.com
* Seated Statue of Gudea at arthistorylessons.net 
* Statue M  The Detroit Institute of Arts

Kategorio:Mezopotamio
Kategorio:Skulptaĵoj
Jasiro

**Jasiro** estas tabulludo por du ludantoj, kiu verŝajne originas de la tataroj aŭ la mongoloj. Malgraŭ la facilaj reguloj, oni bezonas sian tutan atenton por ludi.

## La reguloj
La du ludantoj ludas per po kvin figuroj, kiuj (plej ofte estas ruĝaj kaj bluaj) havas du malsamajn flankojn. Ili devas tiel meti la pecojn sur la bazajn liniojn, ke la nemarkitaj flankoj estu supre.

La celo de la ludo estas okupi la bazajn kampojn de la kontraŭulo per minimume kvar figuroj (tamen ĉi tiu regulo faciligeblas al la komencantoj).
La figuroj moviĝas laŭ la linioj, kiuj kunligas la kampojn. Se ies figuro moviĝas sur kampo ligiĝanta al tia kampo, sur kiu estas figuro de la kontraŭulo, la kontraŭulo rajtas preni tiun figuron, kaj la preninta figuro iĝas privilegia.

Post kiam iu prenis, ankoraŭ rajtas movi iun ajn el iliaj figuroj ien ajn, ĉar la prenado ne estas moviĝo en la jasiro.

Se unu el la ludantoj sukcesas okupi unu el la bazajn kampojn de la kontraŭulo per privilegia figuro, si rajtas interŝanĝi la privilegion por unu el siaj prenitaj figuroj, kiun si metas sur malplenan kampon de sia baza linio.

Neniu el la figuroj, kiuj okupis bazan kampon de la kontraŭulo, rajtas preni aliajn figurojn.

## La tabulo
La tabulo havas 25 kampojn, kiuj estas ligataj de linioj, kaj la figuroj moviĝas kaj prenas laŭ ĉi tiuj linioj. La kampoj de la bazaj linioj estas markitaj. Malgraŭ la asimetrio de la linioj, ambaŭ flankoj de la tabulo estas same (mal)facilaj.

## Vidu ankaŭ
* Jarmo

Kategorio:Ludoj
Cementejo

eta|600px|Skemo de cementproduktado en moderna cementejo
**Cementejo** estas fabriko por fari cementon.

Unue la bazmaterialoj (kalkoŝtono, argilo, fererco) estas miksataj kaj fajne muelataj, poste ĝi estas homogenigataj kaj ĝenerale trabruligataj en turniĝanta forno. La miksaĵo varmiĝas, ĝis la limo de fando de la kristaloj. Tial, pro la efiko de alta temperaturo, el la originaj mineralkombinaĵoj de bazaj materialoj estiĝas la pli komplikaj, t. n. klinkeraj mineraloj. Pro la turna movo, el la maso estiĝas pli malgrandaj aŭ pli grandaj globoj. Ĉi tiu globaro, kiu fluas el la forno, estas la klinkero.

Post malvarmiĝo oni kune kun diversaj aldonaĵoj muelas la klinkeron, kaj la rezulto estas la cemento.

Kategorio:Substancoj
Kategorio:Struktura inĝenierado
(14672) 1999 RO94

**(14672) 1999 RO94** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Palmeto

[eta|[Antefikso kun formo de palmeto]]

**Palmeto** estas temo en dekoracia arto kiu, en sia plej karaktera esprimo, similas al ventumilformaj folioj de palmo. Ĝi havas antikvegan historion, originata en Antikva Egipto kun posta disvolviĝo tra la arto de plej el Eŭrazio, ofte en formoj kiuj montras relative malmultan similon al la originalo. En antikvgreka kaj antikvromia uzoj ĝi estas ankaŭ konata kiel antemio (el la greka ανθέμιον, floro). Ĝi troviĝas en plej artaj medioj, sed speciale kiel arkitektura ornamaĵo ekzemple kiel antefikso, ĉu ĉizita aŭ pentrita, kaj ankaŭ pentrita sur ceramiko. Ĝi estas tre ofte komponaĵo de la desegno de friso aŭ konstrulimo. La kompleksa evoluo de la palmeto estis unuafoje skizita en la verko de Alois Riegl nome *Stilfragen* de 1893.

## Referencoj 
* 
Aldone jenaj publikaĵoj:
* 1. Jessica Rawson, Chinese Ornament: The Lotus and the Dragon; ISBN 0-7141-1431-6, British Museum Pubns Ltd, 1984
* 2. Alois Riegl, Stilfragen. Grundlegungen zu einer Geschichte der Ornamentik. Berlin 1893
* 3. Helene J. Kantor, Plant Ornament in the Ancient Near East, Revised: 11 August 1999, Copyright 1999 Oriental Institute, University of Chicago
* 4. Idris Parry, Speak Silence, ISBN 0-85635-790-1, Carcanet Press Ltd., 1988
* 5. Gombrich, Symbolic Images: Studies in the Art of the Renaissance, London, Phaidon, 1972
* 6. Ernst H. Gombrich, The Sense of Order, A Study in the Psychology of Decorative Art, Phaidon, 1985

## Eksteraj ligiloj 
* Ancient Egypt, the tree of life
* Plant Ornament : Its Origin and Development in the Ancient Near East 
* Palmettes in Fine Weavings 

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Konstruelementoj
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Ornamaĵoj
Brioude

**Brioude** (franca elparolo: [], okcitane: ) estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Haute-Loire, en la regiono Aŭvernjo. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
[eta|maldekstra|[Allier (rivero)|Allier en Brioude]]
Brioude situas en ebenaĵo ĉe la rivero Allier,  sude de Clermont-Ferrand.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire
* Brioude (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Haute-Loire
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Monumento pri forpelitaj germanoj (Erfurt)

eta|La admonilo por forpelitoj. La **Memoriga monumento pri forpelitaj germanoj** (germane: *Vertriebenendenkmal*) starigitis en 1994 sur la Ĉefa tombejo de Erfurto. Ĝi memorigas pri la destino de preskaŭ 14 milionoj da forpelitaj germanoj kaj germanlingvanoj el mez- kaj sudorienteŭropaj ŝtatoj post 1945.

## Historio 
Kvankam Erfurto mem ne estis tuŝita per forpeladoj, la urbo tamen sentis tiujn barbarajn agadojn ricevinte multon da fuĝintoj kaj forpelitoj. Post la ĉeso de la pafado en la 12-a de aprilo 1945 preskaŭ 40.000 neerfurtanoj troviĝis en la urbo; en aŭtuno ilia nombro kreskis je 50.000. Ili devis esti gastigitaj, almenaŭ en primitivaj amasaj restejoj. La "transloĝiĝintoj" - tia estis la eŭfemisma nomo de la forpelitoj en la GDR - grandparte dum multaj jaroj vivaĉis sub nekomfortaj kondiĉoj. La plej granda tendaro starigita por ili sur la erfurta Peter-monteto fermiĝis nur en aŭgusto de 1949. Entute ĉ. 670.000 homoj loĝis pli malpli longe en erfurtaj porrifuĝintaj tranoktejoj. La plejmulto el ili ja setlis alie sed ne malmultaj restis ankaŭ en la turingia ĉefurbo.

## Priskribo 
Dum la komunisma tempo la temo de la forpelo de german(lingvan)oj el socialismaj fratecaj ŝtatoj Pollando kaj Ĉeĥoslovakio estis prisilentita tabuotemo. Sekve ne antaŭ la 1994-a jaro la Asocio de la forpelitaj germanoj (BdV) rajtis starigi admonilon. Ĝi troviĝas sur la ĉefa tombejo, ne mallonge de la ĉefa enirejo. La memorigstelo troviĝas meze de gazoneto kun la enskribo *Die Heimat bleibt unvergessen - Restos neforgesebla la patrujo*. La reliefo sur ĝi montras patrinon kaj samsortanojn dum fuĝo. Ĉirkaŭas ĝin 14 blazonoj el germanlingvaj setladoregionoj el tuta Meza kaj Orienta Eŭropo.

Plurfoje estis disputoj akraj pri tiu ĉi monumento. En 2000 ĝi estis senhonorigita, verŝajne far maldekstraj junuloj; baldaŭ poste la erfurta sekcio de BdV eksuspektitis permesi membriĝon de simpatiuloj de la ekstremisma Nacidemokrata partio de Germanio. La memoro de forpelitoj ĉiuokaze ne meritas tiajn politikajn radikalismojn. Ĝi plie servu por la repaciĝo de la popoloj, kio postulas ekzemple germana-ĉeĥa deklaracio de 1997.

## Vidu ankaŭ 
* Forpelo de Germanoj (1944–1950)

## Literaturo 
Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm*, (Thüringen Bibliothek. Bd. 11), p. 204-205, Essen 2013.

## Eksteraj ligiloj 
* Raßloff-a artikolo pri la admonilo.
* Gazetartikolo pri la atako en 2000 kontraŭ la monumento.
* Riproĉo al la erfurta sekcio de BdV pri troa proksimeco al dekstruloj. 

Kategorio:Monumentoj en Erfurto
Kategorio:1994 en Germanio
Erfurt
Erfurt
Erfurt
Kategorio:Devigaj migradoj post la Dua Mondmilito
Kategorio:Kontraŭgermanismo
Kategorio:Germana diasporo
Cilindrosigelo

[eta|200px|dekstra|Babilona cilindrosigelo, ĉ. 1800 a.K., [hematito. La reĝo faras animalan oferon al Ŝamaŝ. Tiu sigelo estis probable farita en ateliero ĉe Sippar.]]
**Cilindrosigelo** estas malgranda rondoforma cilindro, tipe ĉirkaŭ unu colon longa, gravurita per verkitaj karaktroj aŭ figuraj scenoj aŭ ambaŭ, usitaj en antikvaj epokoj por fari impreson sur du-dimensia surfaco, ĝenerale el humida argilo. Cilindrosigeloj estis inventitaj ĉirkaŭ 35-a jarcento a.K. en la Proksima Oriento, ĉe la tiutempaj lokoj de Susa en sudorienta Irano kaj Uruk en suda Mezopotamio. Ili estas ligataj al la invento de la ĵusa kojnoskribo sur argilaj tabuletoj. Ili estis uzitaj kiel administra ilo, kiel formo de subskribo, same kiel juvelo kaj kiel magia amuleto; pli postaj versioj uzos notojn per Mezopotamia kojnoskribo. En pli postaj periodoj, ili estis uzitaj por notariigi aŭ atesti multajn impresojn de argilaj dokumentoj. Tomboj kaj aliaj lokoj enhavantaj valoregajn aĵojn kiaj oro, arĝento, bidoj, kaj juveloj ofte inkludis unu aŭ du cilindrosigelojn, kiel honoraj tombaj donacoj.

La sigeloj mem estis tipe ĉizitaj el ŝtonoj kaj kelkaj havas formon de gravuritaj juveloj, sed ili povas uzi vitron aŭ ceramikon kiel la egipta ceramiko. Multaj varioj de materialoj kiaj hematito, obsidiano, steatito, ametisto, lazurito kaj karneolo esti uzitaj por fari cilindrosigelojn. Ĉar la sedimentgrunda lando Mezopotamio ne havas bonan ŝtonon por ĉizado, la grandaj ŝtonoj de komencaj cilindrosigeloj estis importitaj probable el Irano. Plej cilindrosigeloj havas truon tra la centro de la korpo, kaj oni supozas, ke ili tipe estis posrtataj el kolringo por esti ĉiam disponebla kaze de neceso.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* a collection of seals and scarabs from international collectors and galleries, accompanied by an archeologist
* *Seals on the Persepolis Fortification Tablets*  - by Mark B. Garrison and Margaret C. Root, at the Oriental Institute webpage 
* Cylinder seal of Pepi I Meryre. Serpentinite, klaku bildojn.
* Kassite, Seal Impression, Department of the History of Art, University of Pennsylvania
* Seal impressions-(High Res), (1 Seal), God/Symbols explanations.

Kategorio:Mezoriento
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Historio de arto
Kategorio:Nacia Muzeo de Irako
Orebura statuo

[eta|dekstra|150px|Fragmentoj el oro kaj fajr-nigrigita eburo el bruligita arkaika kriselefanta statuo - [Delfa Arkeologia Muzeo]]

**Orebura statuo**, **kriselefantina statuo** aŭ **kriselefanta statuo** (el greka *χρυσός*, *ĥrisós*, oro, kaj *ελεφάντινος*, *elefántinos*, eburo) estas statuo, skulptaĵo aŭ figuro farita el oro kaj eburo. Kriselefantaj kultostatuoj ĝuis altan statuson en Antikva Grekio.

La du plej bone konataj ekzemploj, ambaŭ el la klasika periodo, estas tiuj skulptitaj de Fidio: nome la 13&nbsp;m (40&nbsp;ft) alta stara statuo de Atena Partena en la Partenono de Ateno, kaj la 12&nbsp;m (36&nbsp;ft) sida statuo de Zeŭso en la templo de Olimpio, konsiderita kiel unu el la Sep mirindaĵoj de la antikva mondo.

## Referencoj 
* Kenneth D. S. Lapatin. *Chryselephantine Statuary in the Ancient Mediterranean World*. Oxford University Press, 2001. ISBN 0-19-815311-2

Kategorio:Arto de Antikva Grekio
Kategorio:Skulptado
Kategorio:Oro
Kategorio:Eburo
Afaia

**Afeo** aŭ **Afaia** (en greka Ἀφαία, *Afaía*) estis greka diino kiu estis adorata preskaŭ nur ĉe la nura sanktejo sur la insulo Egino en la Sarona Golfo. Ŝi originiĝis tiom frue kiom je la 14a jarcento a.K, kiel loka diino asocia kun fekundeco kaj la agrikultura ciklo. Dum la hegemonio de Ateno, tamen, ŝi iĝis identigita kun la diinoj Atena kaj Artemiso kaj ankaŭ kun la nimfo Britomartiso.[eta|dekstra|300ra|Templo de Afaia sur la insulo [Egino (insulo)|Egino.]]

## Notoj 
## Referencoj 
* Bankel, Hansgeorg. 1993. *Der spätarchaische Tempel der Aphaia auf Aegina. Denkmäler antiker Architektur 19*. Berlin; New York: W. de Gruyter.
* Cartledge, Paul, Ed. 2002. *The Cambridge Illustrated History of Ancient Greece*, Cambridge University Press, p.&nbsp;273.
* Cook, R. M. 1974. "The Dating of the Aegina Pediments." *Journal of Hellenic Studies* **94** pp.&nbsp;171.
* Cooper, Frederick A. 1996. *The Temple of Apollo Bassitas: The architecture*. Princeton: American School of Classical Studies at Athens, pp. 63-64.
* Diebold, William J. 1995. "The Politics of Derestoration: The Aegina Pediments and the German Confrontation with the Past" *Art Journal*, **54**.2 pp.&nbsp;60–66.
* Furtwängler, Adolf, Ernst R. Fiechter kaj Hermann Thiersch. 1906. *Aegina, das Heiligthum der Aphaia*. Munich: Verlag der K. B. Akademie der wissenschaften in Kommission des G. Franz’schen Verlags (J. Roth).
* Furtwängler, Adolf. 1906. *Die Aegineten der Glyptothek König Ludwigs I, nach den Resultaten der neuen Bayerischen Ausgrabung*. Munich: Glyptothek: in Kommission bei A. Buchholz.
* Glancey, Jonathan. 2006. *Architecture*, Doring Kindersley, Ltd., p.&nbsp;96.
* Invernizzi, Antonio. 1965. *I frontoni del Tempio di Aphaia ad Egina*. Turin: Giappichelli.
* Ohly, Dieter. 1977. *Tempel und Heiligtum der Aphaia auf Ägina*. Munich: Beck.
* Pilafidis-Williams, Korinna. 1987. *The Sanctuary of Aphaia on Aigina in the Bronze Age.* Munich: Hirmer Verlag.
* Schildt, Arthur. 1895. *Die Giebelgruppen von Aegina*. Leipzig : [H. Meyer].
* Schwandner, Ernst-Ludwig. 1985. *Der ältere Porostempel der Aphaia auf Aegina*. Berlin: W. de Gruyter.
* Webster, T. B. L. 1931. "The Temple of *Aphaia* at Aegina." *Journal of Hellenic Studies* **51**.2 pp.&nbsp;179–183.

## Eksteraj ligiloj 
* Pedimental Sculpture 
* Temple of Aphaia Photographs
* (Hellenic Ministry of Culture) Archaeological site of Aphaia on Aigina 
* Ferdinand Pajor, "Cockerell and the 'Grand Tour'" 
* Perseus website: "Aegina, Temple of Aphaia" Extensive photo repertory.
* Adolf Furtwängler on the temple's polychromy, 1906

Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Epitetoj de Artemiso
Kategorio:Epitetoj de Atena
Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Egina mitologio
Kategorio:Lunaj dioj
Ĝemelurba rozo (Erfurt)

eta|Ĉiuj ĝemelurboj sur unu loko, surpavime antaŭ la erfurta urbodomo. La **Ĝemelurba rozo** (*Erfurter Partnerschafts-Rosette*) estas surpavima rozo el bronzo montranta ĉiujn 11 ĝemelurbojn de Erfurto. Ĝi troviĝas ĉe la ĉefa enirejo al la Urbodomo de Erfurto.

## Priskribo 
Inaŭgurits en septembro de 2000 speciala monumento antaŭ la urbodomo de la turingia ĉefurbo: la t.n. Ĝemelurba rozo dokumentas rilatojn amikajn al 11 aliaj grandurboj en la tuta mondo. Sur la bronza slabo estas ordigitaj 11 komunumoj laŭ la ĉiela direkto. Instigis ĝian faradon la tiama adjunkto pri kulturo kaj metalmetiisto Joachim Kaiser; realigis ĝin la erfurta desegnisto kaj grafikisto Jürgen Ellenberg. En majo de 2011 la metalrestaŭristo Karlheinz Hütter kaj la ŝtonskulptisto Danilo Augustin kompletigis la rozon lastfoje per la ĝemelurbo Kati.

## Urboj ĝis 1990 
Ĝis la Turniĝo en 1989/90 la kunlaboradoj estas malpli karakterizataj per libere fareblaj interkomunumaj interŝanĝprojektoj: ili estis oficiala parto de la ekstera politiko de GDR. Ĉiuj decidoj faritis en Orienta Berlino, ne en Erfurto. Ĉe tre tiklaj problemoj decidis la buroo de Erich Honecker mem. Sekve ne estas mire ke la unuaj kontraktoj pri ĝemelurbiĝo faritis kun urboj el socialismaj fratecaj ŝtatoj. Sinsekve oni subskribis tiajn kontraktojn kun Györ en Hungario, Loveĉ en Bulgario (ambaŭ en 1971) kaj Vilno en iama Sovetunio (1972). Sekvis en 1984 la pola urbo Kalisz. Multe pli komplikaj estis kontraktoj farotaj kun urboj el kapitalismaj ŝtatoj, kiel Mainz en FRG kaj Lillo en Franclando (ambaŭ en 1988).

## Urboj post 1990 
Post 1990 la horizonto eketendiĝis trans Eŭropon: San Miguel de Tucumán, Argentino (1993); Shawnee, Kansaso (1993); Ŝuĝoŭo, Ĉinio (2005); Ĥajfo, Israelo (2005); Kati, Malio (2011). La jam ekzistintajn kontaktojn oni daŭrigis kun ŝanĝitaj fokusoj. Antaŭ ĉio la partnereco kun la germana urbo Mainz ekfloregis post la politikaj ŝanĝoj: tio havas ankaŭ historiajn kialojn ĉar la ĉefepiskopoj de Mainz dum jarcentoj regis super la urbon Erfurto.

Responsas pri la flegado de la ĝemelurbaj kontaktoj la oficistoj de la urbodoma sekcio *Protokolo - Internaciaj rilatoj*. Erfurto, kiun helpis en la evoluigo de interurbaj projekto post la Turniĝo la majencanoj, nuntempe mem subtenas aliajn urbojn en la serĉado de partneraj urboj kaj en la pluformado de kontaktoj.

## Literaturo 
Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm*, (Thüringen Bibliothek. Bd. 11), Essen 2013.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de Raßloff pri la rozo.
* Pri la ĝemelurboj sur la oficiala retpaĝaro de la urbo.

Kategorio:Monumentoj en Erfurto
Erfurt
Antal Günther

**Antal Günther** [gunter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Günther Antal** estis hungara politikisto, ĵurnalisto, ministro, parlamentano, juristo.

Antal Günther http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05560.htm naskiĝis la  1847 en Székesfehérvár. Li mortis la  1920 en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Günther lernis komence en sia naskiĝurbo, poste ĉe piaristoj en Pest (urbo). En 1865 li ekinstruis en Nagykanizsa. Post 3 jaroj li vojaĝis en Eŭropo. Inter 1869 kaj 1893 li havis postenon en la parlamenta administrado, dume li advokatiĝis en 1874. Ekde 1871 li estis ankaŭ ĵurnalisto. Inter 1901 kaj 1909 li estis parlamenta deputito. En 1906 li iĝis subministro, inter 1907 kaj 1909 li estis ministro pri justico. Li estis ankaŭ membro de la senato.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Franczia nyelvtan iskolai és magán használatra* (Franca gramatiko por lerneja kaj privata uzoj), (1868)
* *Gyorsirási oktató levelek* (1871)
* *Az anya könyve* (1876) - tradukaĵo
* *Az immunitás* (1886)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero , poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/043/pc004328.html#8 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri justico
Kategorio:Budapeŝtanoj
(14692) 2000 AG133

**(14692) 2000 AG133** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Barnabás Tost

**Barnabás Tost** [barnabAŝ toŝt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tost Barnabás** estis hungara pastro, kanoniko, preposto, prelato. Lia nobela antaŭnomo estis *bányavölgyi*.

Barnabás Tost http://lexikon.katolikus.hu/T/Tost.html naskiĝis la  1876 en Hungara reĝlando en Zboró (nuntempa Zborov (distrikto Bardejov) en Slovakio). Li mortis la  1951 en Hejce.

## Biografio 
Barnabás Tost frekventis mezlernejojn en Kassa kaj Budapeŝto, poste li lernis teologion en Kassa. En 1900 li pastriĝis, poste li estis pastro en Sátoraljaújhely. Liaj baldaŭaj pli signifaj postenoj aŭ titoloj estis:
* en 1904 koncilia juĝisto
* en 1911 episkopa sekretario
* en 1913 episkopa ĉambelano.
Dum la 1-a mondmilito li estis armea pastro. En 1918 li estis titulara preposto kaj kanoniko de Kassa. En la sekva jaro li komencis politikadi en la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. En 1928 li iĝis prelato, en 1936 li estis elektita partiestro kaj suburbestro. Post la 2-a mondmilito li estis deportita al restHungario. En 1950 li establis seminarion en Hejce.

## Liaj kontribuaĵoj 
* *Építsünk fogadalmi tp-ot Fischer Colbrie kassai pp. emlékére!*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj prelatoj
István Miklós (Indian)

**István MIKLÓS** [miklOŝ] rumania hungara pentristo, tatuisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc en 1969. 
## Kariero
István Miklós estas memlerninto artisto. Li vivas de 1999 en Miercurea Ciuc. Li komencis tatuadi, pentradi en 1989, dum li faris sian militservon. De 2004 li havas tatusalonon (Indian's Tattoo) kaj estas membro de Ligo de Rumaniaj Tatuistoj. Li subtenas sin per tatuado.

## Fonto
*Persona retejo 
## Eksteraj ligiloj
*Ekspozicioj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Tatuistoj
Kabineto Lukács

**Kabineto Lukács** [lukAĉ] estis la dek sesa (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon inter 1912 kaj 1913, sed tio estis iom pli, ol unu plena jaro.
eta|Ĉefministro László Lukács (politikisto)

## Historio 
La pli frua Dua Kabineto Khuen-Héderváry abdikis, ĉar ne sukcesis krei novan buĝeton, kiu enhavas la armeajn elspezojn. Evidenta solvo estis, se la ministro pri financoj  László Lukács (politikisto) kreas novan kabineton. Tamen en la fono staris István Tisza, kiu verŝajne estis la vera gvidanto. Dum tiu registaro estis preskaŭ milita etoso. Parlamentestro István Tisza invitis al la parlamenta sidejo gardistojn, kiuj zorgis pri forigo de opozicianoj laŭnecese. Responde parlamentano pafis al Tisza, sed la atenco ne sukcesis. Alia respondo estis tumulto en la ĉefurbo, la polico mortpafis 9 homojn. Tiu ago estas konata en la hungara historio kiel "sangoruĝa ĵaŭdo". Post monatoj opoziciulo nomis Lukács-on "plej granda trompisto de Eŭropo". Temis pri granda korupto. Lukács perdis la proceson, tial li abdikis. La sekva ĉefministro estis István Tisza. 

## Listo de la membroj 
* **László Lukács – ĉefministro,** ankaŭ ministro pri enlandaj aferoj kaj ministro pri reĝaj aferoj
* János Teleszky ministro pri financo
* Ferenc Székely – ministro pri  justico malpli, ol unu jaron, poste Jenő Balogh
* Samu Hazai – ministro pri defendo
* János Zichy – ministro pri religio kaj eduko malpli, ol unu jaron, poste Béla Jankovich
* Béla Serényi – ministro pri agrikulturo
* László Beöthy – ministro pri komerco
* Gejza Josipović - senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio

## Fontoj 
* http://www.valasztas.hu/nepszav03/hu/06/vf2/vf9503.htm 
* http://www.rubicon.hu/magyar/oldalak/1912_aprilis_22_lukacs_laszlo_megalakitja_kormanyat/ 
* http://www.huszadikszazad.hu/1913-junius/politika/lukacs-megbukott 

Lukacs
Yssingeaux

**Yssingeaux** (franca elparolo: [], okcitane: ) estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Haute-Loire, en la regiono Aŭvernjo. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
Yssingeaux situas en la Centra Masivo,  nordoriente de Le Puy-en-Velay.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Haute-Loire
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Karneolo

[eta|Kolringo kun bidoj el oro kaj el karneolo, [Kipro|kipra artaĵo kun inspiro el Mikeno, ĉ. 1400–1200 a.K. El Enkomi. Brita Muzeo]]
**Karneolo** estas brunec-ruĝa mineralo kiu estas ofte uzata kiel duon-valorega gemo. Simila al karneolo estas **sardo**, kiu estas ĝenerale pli forta kaj pli malhela (la diferenco ne estas rigide difinita, kaj tiele ambaŭ nomoj estas ofte uzitaj interŝanĝeble). Kaj karneolo kaj sardo estas variantoj de silicia mineralo nome kalcedono kolorigita de malpuraĵoj el fera oksido. La koloro povas ege varii, range el paloranĝa al intensa preskaŭ nigra koloro. Ĝi estas plej ofte troviĝanta en Brazilo, Barato, Siberio, kaj Germanio. Oni uzas ilin ekzemple por intajloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Mindat artikolo pri karneolo
* Mindat artikolo pri sardo

Kategorio:Gemoj
Kategorio:Mineraloj
(14688) 2000 AJ2

**(14688) 2000 AJ2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma
(Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Châteaubriant

**Châteaubriant** [] estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Loire-Atlantique, en la regiono Luarlandoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
[eta|maldekstra|Situo de Châteaubriant en [Loire-Atlantique]]
Châteaubriant situas  sudoriente de Rennes kaj  norde de Nanto.

## Ĝemelurboj 
*  Radevormwald, Germanio
*  Athlone, Irlando
*  Brabova, Rumanio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Loire-Atlantique
* Châteaubriant (stacidomo)
* Tramtrajno Nantes-Châteaubriant

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Loire-Atlantique
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Henriko la 1-a (Francio)

**Henriko la 1-a** (naskiĝis la 4-an de majo 1008 - mortis la 4-an de aŭgusto 1060) estis la reĝo de Francio ekde 1031 ĝis 1061. Li estis la tria reĝo de la kapetida dinastio, kaj estis la filo de la reĝo Roberto la 2-a la Pia kaj de Konstanca de Arles. La reĝado de tiu batalema, kverelema reĝo estis plena je multmortaj bataloj. Li perdis Burgonjon kaj kompense nur akiris la regionon de Sens.

## Vivo 
Henriko estis kronita la 14-an de majo 1027 en Reims, kvankam lia patro estis ankoraŭ vivanta. Li heredis la tronon en 1031, sed devis alfronti la malkonsenton de sia propra patrino kaj de la gravaj nobeloj de la reĝlando, kiuj preferis lian duenaskitan fraton Roberton la 1-a de Burgonjo. Henriko la 1-a estis subtenita de la Sankta Romia Imperio kaj de la duko de Normandio. Por ĉesigi la militon, Henriko devis cedi al sia frato la duklandon de Burgonjo.

La reĝo Henriko estis cetere la zorganto de la juna, estonta Vilhelmo la Konkerinto, duko de Normandio. Lin li unue subtenis kontraŭ liaj vasaloj, ekzemple okaze de la batalo de Val-ès-Dunes. Henriko kaj Vilhelmo sekve malamikiĝis : Vilhelmo venkis Henrikon dum la batalo de Mortemer en 1054, kaj denove kvar jarojn poste en Varaville.

Henriko fianĉiĝis al iu Matilda (ĉ. 1027 - 1034), filino de la imperiestro Konrado la 2-a, sed ŝi mortis tre junaĝe. Ĉirkaŭ la jaro 1043, Henriko edziĝis kun Matilda de Frislando (1027-1044), filino de Luidolfo de Frislando. En 1051, li reedziĝis kun Anna de Kievo, filino de Jaroslavo la 1-a. Ilia plejaĝa filo Filipo estis asociita al la trono ekde 1059 kaj sekve heredis la kronon kiel Filipo la 1-a.

Henriko la 1-a mortis la 4-an de aŭgusto 1060 en Vitry-aux-Loges, apud Orleano.

## Geinfanoj 
* Filipo la 1-a (1052-1108)
* Roberto (1054-1063)
* Emma (1055-1109)
* Hugo (1057-1102), grafo de Vermandois, edzo de Adelajda de Vermandois

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
14696 Lindawilliams

'*14696 *Lindawilliams'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Linda H. Williams*, mentorinon en 2001 de unu finalisto de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Discovery Channel Young Science Challenge*. Ŝi estis instruistino ĉe la *Beech Grove Middle School'' de Beech Grove (Indianio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gongŝi

eta|dekstra|200px|*Gongŝi* (saĝula roko) en templo de Wenmiao, Ŝanghajo
eta|dekstra|Lingbi ŝtono ĉe Anhui. Dinastio Ming, 15a jarcento
**Ĉinaj saĝulrokoj** aŭ **Gongŝi** (en ĉina 供石 **gōngŝí**), konataj ankaŭ kiel **saĝulaj ŝtonoj** aŭ **rigardoŝtonoj**, estas malgrandaj naturaj aŭ formitaj rokoj kiuj estas tradicie aprezataj de ĉinaj saĝuloj aŭ studentoj.

La tradicio de la **Ĉinaj saĝulrokoj** aŭ **Gongŝi** influis super la disvolviĝo de similaj kutimoj en Koreio nome *suseok* kaj en Japanio nome *suiseki*.

Tiaj rokoj estas grava elementa parto de la ĉina ĝardenado.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Little, Stephen, ''Spirit stones of China, the Ian and Susan Wilson collection of Chinese stones, paintings, and related scholars' objects'', Chicago, Art Institute of Chicago, 1999, ISBN 0-86559-173-3

## Eksteraj ligiloj 
* Visuals and examples of scholar rocks
* Galleries of scholar rocks 
* Books on scholars' rocks
* Chinese scholar's rock history, an introductory historical background
* Classification of Chinese scholar's rocks
* Scholar's rock at Metropolitan Museum of Art

Kategorio:Ĉina kulturo
Kategorio:Ĝardenarto
Gourdon (Lot)

**Gourdon** (franca elparolo: [], okcitane:  []) estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Lot, en la regiono Sudo-Pireneoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
[eta|maldekstra|Situo de Gourdon en [Lot]]
Gourdon situas en natura regiono nomita Bouriane,  norde de Cahors.

## Famuloj 
* Bernard de Gordon

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lot
* Gourdon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Lot
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Gourdon

**Gourdon** estas la nomo de pluraj komunumoj en Francio.
* Gourdon (Alpes-Maritimes) en Alpes-Maritimes
* Gourdon (Ardèche) en Ardèche
* Gourdon (Lot) en Lot
** Gourdon (stacidomo), fervoja stacio en Gourdon (Lot), Francio
* Gourdon (Saône-et-Loire) en Saône-et-Loire
* Gourdon-Murat en Corrèze
* Saint-Romain-sous-Gourdon en Saône-et-Loire
Valormetalo

[eta|[or-grajno]]
**Valora metalo** estas rara, nature ekzistanta metala kemia elemento de alta ekonomia valoro.
Kemie, la valoraj metaloj tendencas esti malpli reaktivaj ol plej elementoj (vidu artikolon **nobla metalo**). Ili estas kutime duktilaj kaj havas altan glaceon. Historie, valormetaloj estis gravaj kiel valuto sed ili estas nune konsiderataj ĉefe kiel investo kaj industria varo. Oro, arĝento, plateno, kaj palladio, ĉiuj el ili havas valutan kodon ISO 4217.

La plej bone konataj valormetaloj estas la monermetaloj, nome oro kaj arĝento. Kvankam ambaŭ havas industriajn uzojn, ili estas plej bone konataj pro siaj uzoj en arto, juvelarto kaj monerstampado. Aliaj valoraj metaloj estas la metaloj de la platena grupo: rutenio, rodio, paladio, osmio, iridio, kaj plateno, el kiuj plateno estas la plej amplekse komercata.

eta|Montraĵo de valormetaloj

La komerca petado de valormetaloj respondas ne nur al ties praktika uzado, sed ankaŭ al ties grava rolo kiel etalona monero, ingoto pri investo kaj riĉostoko. Historie, valormetaloj atingis multe pli altajn prezojn ol komunaj industriaj metaloj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Precious Metals Fraud US Commodity Futures Trading Commission Precious Metals Fraud Advisory
Caracal (genro)

eta|300px|*Caracal aurata*
***Caracal*** estas genro de felisedoj.

Antaŭe en genro estis unu specio. Laŭ novaj esploradoj en genro estas du specioj:
* Afrika ora kato. (*Caracal aurata*)
* Karakalo  (*Caracal caracal*)

## Referencoj 
## Fonto 
* 

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Genroj de mamuloj
Kääriku

**Kääriku** estas vilaĝo en suda Estonio. Ĝi apartenas al la regiono Valgamaa kaj al la municipo Otepää. En januaro 2013 tie vivis 48 loĝantoj.

## Rilatoj al Esperanto 
En Kääriku en aŭgusto 1960 okazis la 2-a *Ĉebalta Studenta Esperanto-tendaro* (ĈET), ĉiujara evento el kiu poste evoluis la Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Valgamaa
Värska

**Värska** estas malgranda urbeto (, la adjektivo malgranda gravas ĉar ''* jam estas urbeto) en sudorienta Estonio, rekte ĉe la limo al Rusio. Ĝi apartenas al la regiono Võromaa kaj estas la centro de samnoma municipo Setomaa. Laŭ la censo de 2011 en la urbeto vivis 443 loĝantoj.

## Rilatoj al Esperanto 
En Värska en aŭgusto 1963 okazis la 5-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

eta|maldekstra|300ra|la loka feriejo *Hirvemäe''

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Põlvamaa
Bronza skulptaĵo

eta|300px|*La venka atleto* (ĉ. 310 a.K.), estas rara, kontraŭakva konservita bronza skulptaĵo el antikva Grekio.
[eta|300px|[Benino|Benina bronzo de virina kapo.]]
[eta|300px|Bronzaj pordoj de la [Baptejo Sankta Johano (Florenco)|Baptejo de Florenco (Lorenzo Ghiberti, 1401-22)]]

Bronzo estas la plej populara metalo por gisitaj metal-skulptaĵoj; gizita **bronza skulptaĵo** aŭ "bronzostatuo" estas ofte nomita plej simple kiel "bronzaĵo" aŭ eĉ "bronzo".

Oftaj bronz-alojoj havas la nekutiman kaj dezirindan trajton disetendiĝi iomete ĵus antaŭ ol solidiĝo, tiel plenigante la plej bonajn detalojn de muldilo. Poste kiam la bronzo malvarmetiĝas, ĝi ŝrumpas iomete, faciligante al apartado for de la muldilo. Ilia forto kaj manko de rompiĝemo (muldebleco) estas avantaĝo kiam oni kreas agantajn figurojn, aparte kiam komparite kun diversaj tipoj de ceramiko aŭ ŝtonoj (vidu ekzemple artikolon marmora skulptaĵo por pluraj ekzemploj). Tiuj kvalitoj permesas la kreadon de plilongigitaj figuroj, kiel ĉe Jeté, aŭ de figuroj kiuj havas malgrandajn sekcojn en sia subteno, kiel ekzemple la surĉevala statuo Rikardo la Leonkora.

Sed la valoro de la bronzo por uzoj krom farado de statuoj estas malavantaĝa al la konservado de skulptaĵoj; malmultaj grandaj antikvaj bronzaĵoj estis pluvivintaj, kaj multaj estis refanditaj por produkti armilojn aŭ municion en militaj tempoj aŭ por krei novajn skulptaĵojn festantajn la venkintojn, dum multe pli da ŝtono kaj ceramikaj verkoj venis tra la jarcentoj, eĉ se nur en fragmentoj. Tiel lastatempe ĝis almenaŭ 2007 pluraj vivgrandaj bronzaj skulptaĵoj de John Waddell estis ŝtelitaj, verŝajne pro la valoro de la metalo el kiu la verko estis fandita.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Bronza Skulptarto kaj Arkitekturo 
* MMA exhibition of Shang Dynasty ritual vessels 
* A 26min film about Auguste Rodin and the Gates of Hell 
* 
* Bronzogisado, filmetoj 
* Filmeto pri bronzoskulptisto laboranta

Kategorio:Bronzo
Kategorio:Skulptado
Häädemeeste

**Häädemeeste** () estas malgranda urbeto (estone '**, la adjektivo malgranda gravas ĉar **' jam estas urbeto) en sudokcidenta Estonio, borde de la Balta Maro. Ĝi apartenas al la regiono Pärnumaa kaj estas la centro de samnoma municipo Häädemeeste. En januaro 2010 en la urbeto vivis 790 loĝantoj.

## Rilatoj al Esperanto 
En Häädemeeste en aŭgusto 1972 okazis la 14-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Pärnumaa
Helme

**Helme** () estas malgranda urbeto (estone '**, la adjektivo malgranda gravas ĉar **' jam estas urbeto) en suda Estonio. Ĝi apartenas al la regiono Valgamaa kaj estas la centro de samnoma municipo Helme. Laŭ la censo de 2011 en la urbeto vivis 167 loĝantoj.

La loĝloko unuafoje menciiĝis en 1329 dum litova atako al la regiono. La livonia ordeno de germanlingvaj kavaliroj tie en la unua duono de la 14-a jarcento konstruigis kastelon (), kiun tamen en 1658 detruis la armeo de la reĝlando Svedio, tiel ke de ĝi nur restas historiaj ruinoj. 

## Rilatoj al Esperanto 
En Helme en aŭgusto 1975 okazis la 16-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Valgamaa
14741 Teamequinox

'*14741 *Teamequinox'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la teamo de la neprofitcela organizaĵo *e.quinox*, direktita de studentoj ĉe la *Imperial College London'', kiu gajnis la konkurson "Ŝanĝu la Mondon" 2001 de IEEE. Ilia gajnanta projekto uzas ilian inĝenierartan scion por havigi daŭripovan sistemon de rura elektrizo en evolulandoj laŭ adaptiĝema kaj ekonomie farebla maniero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Segré

**Segré** [] estas malaperinta franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Maine-et-Loire, en la regiono Luarlandoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

Ĝi nun formas parton de Segré-en-Anjou Bleu.

## Geografio 
eta|maldekstra|Ponto en Segré
Segré situas ĉe la rivero Oudon,  nordokcidente de Angers.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire

## Eksteraj ligiloj 
*  (Segré-en-Anjou Bleu)

Kategorio:Segré-en-Anjou Bleu
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Maine-et-Loire
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Wrocławki

eta|dekstra|200ra|Wrocławki

**Wrocławki** estas vilaĝo en Pollando. Ĝi situantas ĉe la Distrikto Chełmno de Kujavia-Pomeria Provinco.

En jaroj 1975-1998 Wrocławki estis en Toruńskie Provinco.

En la vilaĝo estas sep bienoj.

## Historio 
Unuaj spuroj de vivo de homoj sur tereno de Wrocławki devenis de neolitiko. En Wrocławki oni malkovris fragmentojn de ceramiko kaj silikoj. En 1251 ekstaris unua informo pri Wrocławki en fontoj skribaj. En dokumentoj la vilaĝo aperas sub nomoj: Razlay, Raczlai, Raraczh, Raracz, Ratczansdorff (ĉiu nomoj de 1251), Wroczlawki (1570), Wrottzlawken.

Kategorio:Kujavio-Pomerio
Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Marmora skulptarto

[eta|[Lorenzo Bartolini, (Italio, 1777–1850), *La Table aux Amours (La Demidofa Tablo),* Metropolita Muzeo de Arto, Novjorko, Marmora skulptaĵo]]
**Marmora skulptarto** estas la arto de kreado de tridimensiaj formoj el peco de marmoro. Skulptarto estas inter la plej malnovaj de la artoj. Eĉ antaŭ farado de pentraĵoj kavernmuraj, pli frue homoj formis formojn el ŝtono. De tiuj komencoj, artefaktoj evoluis ĝis sia nuna komplekseco.

## Materiala origino kaj trajtoj 
[eta|maldekstra|[Thomas R. Gould, *The West Wind*, 1876]]

Marmoro estas metamorfa roko devena el kalkoŝtono, komponita ĉefe el kalcito (nom kristala formo de kalcia karbonato, CaCO3). La origina fonto de la kalkoŝtono estas la sedimenta kuŝjo de la kalcia karbonato en la formo de mikroskopaj animalaj skeletoj aŭ similaj materialoj. Marmoro formiĝas kiam la kalkoŝtono estas transformata per varmo kaj premo post esti kovrita de aliaj materialoj. La plej fajnaj marmoroj por skulptarto havas neniun aŭ malmultajn makulojn (kelka natura makulo povas esti vidata en la skulptaĵo, sed la skulptisto lerte adaptu ĝin al la skulptaĵo).

## Kelkaj tre konataj marmoraj skulptaĵoj 
[eta|La 1-a-jarcenta a.K. skulptaĵo 'La kuŝa hermafrodito', ĉe la *[Museo Nazionale Romano*, Palazzo Massimo Alle Terme en Romo.]]

* Elginaj Marmoroj, en la Brita Muzeo, Londono
* Melosa Venuso, ĉe Luvro, Parizo
* Davido de Mikelanĝelo, en Florenco
* Laokoonto kaj liaj filoj de Agesandro, ĉe Vatikanaj muzeoj, Vatikanurbo
* Moseo de Mikelanĝelo, en Romo
* Pietà de Mikelanĝelo, en Vatikanurbo
* Diskobolo Lancellotti, la diskoĵetanto en la Museo Nazionale Romano, Romo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Marble sculpture at the British Museum

Kategorio:Marmoro
Kategorio:Skulptado
Listo de prezidantoj de la franca Nacia Asembleo

Tiu artikolo prezentas **liston de prezidantoj de la franca Nacia Asembleo kaj similaj ĉambroj**.

## 1789-1795 
* Listo de prezidantoj de la Ĝeneralaj Statoj de 1789 kaj de la Konstitucianta Asembleo
* Listo de prezidantoj kaj vicprezidantoj de la Leĝofara Asembleo de 1791 ĝis 1792
* Listo de prezidantoj de la Nacia Konvencio

## Direktorio (1795-1799) 
Prezidantoj de la Konsilio de la Kvincent:

## Konsularo kaj Unua Imperio (1800–1814) 
Prezidantoj de la Leĝofara Balotantaro :

## Resurtronigo (1814-1830) 
### Unua Resurtronigo 
Prezidantoj de la Ĉambro de la deputitoj :

* 11-a de junio 1814 - 20-a de marto 1815 : Joseph-Henri-Joachim Lainé

### Cent-Tagoj 
Prezidanto de la Ĉambro de la reprezentantoj :

* 4-a de junio 1815 - 13-a de julio 1815 : Jean-Denis Lanjunioais

### Dua Resurtronigo 
Prezidantoj de la Ĉambro de la deputitoj :

## Julia monarkio (1830-1848) 
Prezidantoj de la Ĉambro de la deputitoj :

## 2-a Respubliko (1848-1851) 
## Dua Franca Imperio (1852-1870) 
## Tria Respubliko (1870-1940) 
## Provizoraj institucioj post la Liberigo 
Prezidantoj de la Nacia Konstitucianta Asembleo (vidi al Provizora registaro de la Franca Respubliko) :

* 8-a de novembro 1945 - 22-a de januaro 1946 : Félix Gouin, nomumita al la prezideco de la Provizora Registaro de la Respubliko
* 31-a de januaro 1946 - 27-a de novembro 1946 : Vincent Auriol

## Kvara Respubliko (1946-1958) 
Prezidantoj de la Nacia Asembleo :

## Kvina Respubliko (ekde 1958) 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Franca nacia asembleo
Prezidantoj de la Nacia Asembleo
*