open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ince Dezericzky

'*** [deĵericki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Dezericzky Ince József*' [jOĵef] estis hungara piarista monaĥo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *dezsericai* [deĵericai], lia familia nomvarianto estis *Desericzky* (kun sama prononco).

 naskiĝis  en Felsődiós (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Horné Orešany en Slovakio), li mortis  en Vác, Hungara reĝlando, nun en Hungario.

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1717 en Privigye. Ĝuste post jardeko li pastriĝis, ĉirkaŭ tiutempe ankaŭ monaĥiĝis, poste li instruis laŭvice en gimnazioj de Nitro, Vác, Pest (urbo) kaj Privigye. Inter 1730-1733 li estis gimnaziestro en Nitro, poste li instruis en seminarioj de Vác (1735) kaj Győr (1736-1739). Inter 1740-1748 li havis piaristan postenon en Romo, kie libertempe li esploris hungariajn tekstojn. Hejmenveninta li estis monaĥejestro en Vác, dum li kontribuis sciencajn librojn, artikolojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tractatus at probandam flammarum piacularium existentiam* (1736)
* *Lapis angularis, sive praemotio physica Thomistica primum ac. potissimum scholae D. Thomae fundamentum, dilucide exposita* (1741)
* *Pro cultu litterarum in Hungaria ac speciatim civitate dioecesique Nitriensi vindicatio* (1743)
* *De initiis et majoribus Hungarorum commentaria* (5 volumoj, 1748–1760)
* *Historia episcopatus dioecesis et civitatis Vaciensis* [1770]

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Zoa hipotezo

La **Zoo-Hipotezo**  estas hipotezo proponita en 1973 de la usona astronomo John Allen Ball kiel respondo  al la Fermi-Paradokso rilate al la ŝajna manko de pruvoj por subteni la ekziston de progresintaj formoj de ekstertera vivo . Laŭ ĉi tiu hipotezo, la ekzisto de vivo sur la Tero estas delonge konata al inteligentaj reprezentantoj de eksterteraj civilizoj. Tamen, reprezentantoj de ekstertera vivo preferas ne enmikisiĝi la vivon sur la Tero kaj limigi sin al observado de ĝia evoluo, simile al homoj observantaj bestojn en zoo . Laŭ ĉi tiu hipotezo, eksterteruloj ĝenerale evitus kontakton kun homoj, interagi kun ili, aŭ malkaŝi ilian ekziston al ili, por eviti influi nian propran disvolviĝon, simile al kiel bestogardistoj gardas bestojn en bestoĝardenoj.

Oni ankaŭ supozas, ke malfermaj kontaktoj eventuale estos faritaj kiam homoj atingos certan nivelon de evoluo. Laŭ unu branĉo de ĉi tiu hipotezo, la nivelo de homa scio estas je tiel malalta stadio de evoluo, ke ne eblas aŭ, almenaŭ, inteligenta por eksterteraj civilizoj sciigi la homaron, ke kontakto estis establita. 

Tiuj, kiuj subtenas ĉi tiun hipotezon, konsideras, ke la Tero kaj Homo sapiens eble estas sub proksima ekzamenado sen nia scio, per metodoj tiel diversaj kiel aŭtomataj ekipaĵoj metitaj sur la Teron aŭ aliloke en la Sunsistemo, kiuj sendas informojn reen al la ekranoj. Ankaŭ estis sugestite, ke ekstertera kontakto okazos kiam la homaro atingos certan gradon de progreso.

## Referencoj en fikcio 
La *zoo-hipotezo* estas relative populara en sciencfikcio. Kelkaj ekzemploj:

* En *Star Trek*, la Unuiĝinta Federacio de Planedoj havas politikon nomatan la Ĉefa Direktivo, kiu postulas neintervenon rilate al la malpli teknologie progresintaj kulturoj, kiujn la Federacio renkontas. Ankaŭ, la Vulkanoj limigis siajn renkontojn al nuraj observadoj ĝis la homaro atingis sian unuan varpvojaĝon.

* En la verko **La Petveturanta Gvidlibro pri la Galaksio** de Douglas Adams, estaĵoj alivestitaj kiel musoj estas la arkitektoj de potenca komputilo alivestita kiel la Tero, kies celo estas proponi respondon al la demando pri vivo. En ĉi tiu rakonto, la *zoo-hipotezo* estas esprimita per tio, ke la Tero estas observejo.

* En la romano **Calculating God** de Robert J. Sawyer, sciencisto nomita Hollus, kiu devenas de progresinta ekstertera civilizo, neas, ke lia registaro agas laŭ la Ĉefa Direktivo.

* En *Starcraft*, la komputilludo de Blizzard Entertainment, la Xel'Naga observas rason kiu iĝus konata kiel la Protoss, ĝis ili opinias ilin pretaj por kontakto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nekontaktitaj popoloj

Kategorio:SETI
Kategorio:Hipotezoj
Kategorio:Ekstertera vivo
Dua Amendo al la Usona Konstitucio

[eta|202x202ra|La Rajtarilo (*Bill of Rights*) en la Naciaj Arkivoj de [Usono.]]
La **Dua Amendo** (**Amendo II**) al la Usona Konstitucio estas parto de la Bill of Rights. 

Ĝi malpermesas al la federacia registaro limigi la rajton posedi kaj porti armilojn. Ĝi estis adoptita kune kun la aliaj naŭ amendoj la 15-an de decembro 1791. La preciza amplekso de ĉi tiu malpermeso estas unu el la plej polemikaj temoj en jura kaj politika diskurso en Usono. 

La interpreto akceptita en la verdiktoj de la Supera Kortumo pri la Dua Amendo estas, ke ĝi protektas la rajton de ĉiu civitano porti armilojn. Alternativa kaj pli mallarĝa interpreto de la amendo argumentas, ke ĝi celas la rajton de la subŝtatoj de Usono certigi, ke armiloj estas haveblaj al iliaj civitanoj por la celoj de iliaj milicoj.

## Teksto 
La originala teksto de la artikolo, senŝanĝa ekde ĝia adopto fare de la Kongreso, legas:

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Limigo de pafiloj
* Nacia fusila asocio de Usono

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Usona Konstitucio
Kategorio:791
Kneecap (bando)

**Kneecap** estas trio de hiphopo el Nord-Irlando kies kantoj ankaŭ konsistas el tekstmiksaĵoj en la angla kaj la irlanda kun irlandaj respublikaj temoj. 

## Historio 
En majo 2017, la tago antaŭ la marŝo por la leĝo pri la irlanda lingvo en Belfasto, Nord-Irlando, Naoise Ó *C*airealláin, membro de la bando, kaj amiko pentras kun sprajilo la vorton «» (rajtoj) je haltejo de buso. La amiko estis arestita de la polico sed li mem sukcesis eskapi. En la policejo, la junulo parolas sole la irlandan, malakceptante uzi la anglan kiel signo de protesto. Tiu sperto servis kiel inspiro por la unua unuopaĵo de Kneecap, C.E.A.R.T.A.  

La 25-an de junio 2018 aperis la unua albumo de Kneecap (3CAG).  La albumo estis priskribita kiel "nerezistebla kolekto de raŭka hiphopo kunfandante irlandan kaj anglan muzikon kun sento de humuro." 

## Identeco 
La brita ĵurnalo *The Guardian* menciis ke la unuaj verkoj de Kneecap fokusas pri la gaela identeco kaj ties kunfando kun la kulturo de Belfasto.

## Politikaj opinioj 
### Irlanda lingvo kaj respublikismo 
La plej grava ideologio de Kneecap estas la irlanda respublikismo kiu rekomendas la reunuiĝon de Irlando kontraŭstarante la britan dominadon en Nord-Irlando. Ilia muziko interpretita en la gaela irlanda, promocias la uzon de tiu lingvo kiel ilo de rezisto. Kneecap kombinas politikajn komentojn kaj sociajn temojn kaj tuŝas ofte temojn kiel la dependeco kaj la mensa sano.

### Por-palestinaj pozicioj 
En 2020, Knee*c*ap publike subtenis sendependan Palestinon montrante palestinajn flagojn dum koncertoj de la trio kaj engaĝante sin por bojkoti la ŝtaton de Israelo. La irlandaj muzikistoj profitas de ilia populareco kolektante monon por financi sporthalon en la tendumejo Aida por palestinaj rifuĝintoj kiu aspektas kiel ordinara kvartalo kun bluaj ŝildoj de UNWRA, situanta 2 kilometrojn norde de Bet-Leĥem kaj 1 kilometron norde de Beit Jala en Cisjordanio. Rilate al ilia por-palestina starpunkto Kneecap estis en 2025 kaj en Usono kaj en Eŭropo diversloke celobjekto de politika subpremo kaj provo de cenzuro kaj malprogramado. Ĉar la irlanda popolo estis mem subpremata popolo dum jarcentoj fare de britoj, ili malkaŝe subtenas aliajn subpremitajn popolojn ie ajn en la mondo, laŭ deklaro de Kneecap en la festivalo Pukkelpop en Belgio en kiu artistoj rajtas uzi sian scenejon por disvastigi mesaĝon, kondiĉe ke ĝi estas farita respekteme kaj ke nenio kontraŭas la normojn kaj valorojn de tiu festivalo.

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas tuta aŭ parta traduko de la samnoma artikolo en la franca vikipedio, listo de kontribuantoj.

## Eksteraj ligiloj 
Kneecap - Amach Anocht, YouTube

## Vidu ankaŭ 
* Irlanda lingvo

Kategorio:Belfasto
Kategorio:Maskitaj muzikistoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2017
Kategorio:Ligoj al bibliotekoj
Kategorio:Ligilo al bezonata traduko el la angla
Hind Kabawat

**Hind Aboud Kabawat** (araba: هند قبوات - *Hind Qubwāt*; naskiĝis en 1974) estas siria-kanada politikistino, esploristino, internacia konsilistino kaj aktivisto kiu estas ministro de sociaj kaj laboristaj aferoj en la siria transira registaro ekde 2025.

Ŝi antaŭe servis kiel direktoro de *Interfaith Peacebuilding* ĉe la Centro por mondaj religioj, diplomatio kaj konflikta rezolucio de la Universitato Georges Mason kaj vicdirektoro en Ĝenevo de la Oficiejo de la komisiono pri siria Intertraktado. Post la falo de la reĝimo Assad, ŝi estis nomumita de la prezidento de Sirio kiel membro de la prepara komitato por la siria nacia dialoga konferenco en februaro 2025.
[maldekstra|eta|Kabawat kun la siria prezidento [Ahmed al-Sharaa, la 3-an de majo 2025|280x280ra]]

## Premioj 
* En 2007 Kabawat estis nomita Interpaciganton en Ago de la usona *Tanenbaum Center for Interreligious Understanding* (Centro Tanenbaum por Interreligia Kompreniĝo).
* En 2009 ŝi ricevis la Publikan Diplomatian Premion de CRDC ĉe la Universitato Georgo Mason.

## Propra vivo 
Kabawat estas kristano. Ŝi havas du infanojn kaj vivas en Damasko kun ŝia edzo, kiu estas komercisto.

## Referencoj 
Kategorio:Siriaj kristanoj
Kategorio:Vivantaj homoj

## Vidu ankaŭ 
Siria enlanda milito

Siriaj Demokratiaj Fortoj
Kategorio:Siriaj politikistoj
Sensa senigo

portantaj orelkovriloj, viziero, spirmasko kaj pezaj gantoj. (2002)]]

**Sensa deprivo** (el la latina *sensus* - senso kaj *deprivatio* - perdo, deprivo) estas parta aŭ kompleta ĉesigo de ekstera influo sur unu aŭ pluraj sensorganoj, kiu kondukas al malpliiĝo de la fluo de nervimpulsoj al la centra nerva sistemo.

Sensa deprivo povas okazi kiam persono estas izolita en limigita spaco (sur submarŝipo, kosmoŝipo, ktp.); krome, en kosmovojaĝo, la evoluo de sensa deprivo estas faciligita per la stato de senpezeco.

La plej simplaj senig -aparatoj, kiel okulkovriloj aŭ orelŝtopiloj, reduktas aŭ forigas la efikojn sur vidkapablon kaj aŭdadon, dum pli kompleksaj aparatoj povas "malŝalti" la sensojn de flaro, tuŝo, gusto, temperaturreceptoroj kaj la vestibula sistemo. Sensa senigo estas uzata en alternativa medicino, jogo, meditado, psikologiaj eksperimentoj (kiel ekzemple kun sensa senig-ĉambro (vidu flosadoterapio), same kiel BDSM- kaj fetiĉaj ludoj kaj por torturo kaj puno.

Mallongaj periodoj de sensa deprivo havas malstreĉigan efikon sur personon, ekigante procezojn de interna subkonscia analizo, strukturado kaj ordigo de informoj, procezojn de mem-adaptigo kaj stabiligo de la psiko, dum longedaŭra deprivo de eksteraj stimuloj povas konduki al ekstrema angoro, perdo de kontakto kun la realeco, halucinoj, depresio, nekapablo koncentriĝi kaj malsocia konduto, kiuj poste povas konduki al post-traŭmata streso. Ĉi tiu trajto de la efiko de sensa deprivo sur la personecon de persono per liaj sentoj trovis vastan aplikon en la efektivigo de devigitaj esplordemandaj proceduroj (vidu, ekzemple, " kvin metodojn " aŭ " plibonigitajn esplordemandajn metodojn ").

Libervola parta senigo de eksteraj stimuloj okazas, ekzemple, en psikonaŭtiko, meditado, cifereca senvenenigo, aŭ dopamina fastado por la celo de malstreĉiĝo aŭ vastigado de konscio. 

Fenomeno observebla dum kaj post la KOVIM-19-pandemio ofte nomiĝas "tuŝoseneco" aŭ "haŭta malsato" rilate al sensa deprivo. ĉiuj kazoj, tio rilatas al stato, en kiu la trafita persono spertas malpli da fizika tuŝo ol ili kutimis - aŭ eĉ tute ne. La bezono de fizika kontakto ĉeestas sed ne povas esti plenumita pro diversaj psikologiaj kialoj.

## Vidu ankaŭ 
* Flosadoterapio
* Eksperimentoj pri lingva senigo
* Percepto

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sensa sistemo
Kategorio:Percepto
Kategorio:Eksperimenta psikologio
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Orelŝtopiloj

eta|Aŭdoŝtopiloj
alternative=|eta|Antaŭmulditaj orelŝtopiloj (maldekstre), formeblaj orelŝtopiloj (meze), kaj ruliĝeblaj ŝaŭmaj orelŝtopiloj (dekstre)
**Orelŝtopiloj** estas ajna aparato, kiu estas metata en la orelkanalon, aŭ blokas la timpanojn, kaj kies funkcio estas sigeli la orelojn kontraŭ bruo aŭ eniro de akvo. 

Ili malhelpas troan ŝarĝon aŭ difekton (akustikan traŭmaton, bru-induktitan aŭdperdon) de la interna orelo kaŭzitan de akustikaj impulsoj aŭ kontinuaj bruokazaĵoj (bruo), kiel ekzemple bruo ĉe la laborejo aŭ en libertempaj agadoj (koncertoj, diskotekoj), motorbruo aŭ la uzo de pafiloj. Ili ankaŭ estas uzataj dum ludado de bruaj instrumentoj (ekz., fajfiloj, bekflutoj, knariloj, tamburoj).

Ili haveblas en unuuzaj aŭ reuzeblaj versioj. La plej oftaj estas la flavaj, unuuzaj ŝaŭmaj, kiuj estas tre malmultekostaj. Ili aĉeteblas ĉe apotekoj en individuaj pakaĵoj, kun du orelŝtopiloj po pakaĵo.

Ili kutime estas faritaj el mola ŝaŭmo, kvankam ekzistas silikono, vinilo, vakso, kotono, elastomeroj kaj aliaj materialoj.

Kelkaj (precipe reuzeblaj) povas esti kunligitaj per ŝnuro, kiu, krom malhelpi ilian perdiĝon, faciligas ilian eltiron.

Reuzeblaj orelŝtopiloj povas esti faritaj laŭmende por la orelo de ĉiu uzanto. Kun taŭga prizorgado, ili povas daŭri de tagoj ĝis jaroj.

Pro higienaj kialoj kaj por eviti infektojn, ili ne estu reuzataj de alia persono.

## Vidu ankaŭ 
* Akustika izolado

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Aŭdologio
Kategorio:Laborprotekto
Kategorio:Sekureca ekipaĵo
Kategorio:Akustiko
Dubeč

:*Pri solejo en municipo Prádlo temas artikolo Dubeč (Prádlo).*

**Dubeč** () estas urba parto kaj katastra teritorio sudoriente de la ĉefurbo Prago kreanta teritorion de urba parto *Prago-Dubeč*. La vilaĝo estas dokumentota jam en la 11-a jarcento, en la jaroj 1502–1974 Dubeč estis memstara kampurbo, kies konsisto estas hodiaŭ ankaŭ loka parto Dubeček.

**Prago-Dubeč** estas ekde la 24-a de novembro 1990 urba parto, kies teritorio estas la katastra teeritorio *Dubeč*. La urba parto estas konsisto de la urba distrikto Prago 10. La transprenitan agadecon de la ŝtata administrado ĉi tie plenumas urba parto Prago 15 enkadre de samnomata administra distrikto.

## Historio
La unua mencio pri Dubeč datiĝas jam al la jaro 1088.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Petro

## Pluaj fotoj

Dubeček restaurace u kostela.jpg|Gastejo en la vilaĝplaco en Dubeček
Starodubečská str3, Prague Dubeč.jpg|Urbodomo en Dubeč - la oficejo de la urba parto Prago-Dubeč
Říčanský Creek, Prague Dubeč.jpg|Rojo Říčanka
Praha, Dubeč, rybník V Rohožníku.jpg|Fiŝlago V Rohožníku
Litožnice NR, Prague Dubeč.jpg|Fiŝlago Lítožnický rybník
Praha Dubec Panska zahrada 2.jpg|Senjora ĝardeno
Františka Červeného str, Prague Dubeč.jpg|Domoj en Dubeč
Štěrboholská highway, Prague Dubeč.jpg|Ŝoseo Štěrboholská en Dubeč

Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Projekto HOPE

**Projekto HOPE** (; Sanaj Ŝancoj por Homoj Ĉie) estas internacia tutmonda neregistara organizaĵo en la kampo de sano kaj humanitara helpo. Projekto HOPE laboras en kvin ĉefaj areoj: naturaj katastrofoj kaj sankrizoj; infektaj malsanoj; ne-infektaj malsanoj; patrina, novnaskita kaj infana sano kaj sanpolitiko. 

Ĝi estis fondita en Usono en 1958. La ĉefsidejo de la organizaĵo estas en Vaŝingtono. Ekde 2019, la organizaĵon gvidas prezidanto kaj ĉefoficisto Rabih Torbay. 

Projekto HOPE helpas diversajn evolulandojn ekstermi infektajn malsanojn kiel HIV/aidoso kaj tuberkulozo.  Ili ankaŭ helpas eduki gepatrojn pri kiel preventi kaj trakti malsanojn ĉe siaj infanoj kaj si mem, kaj trejni sanlaboristojn. Projekto HOPE ankaŭ starigas sanbankojn, kiuj provizas malgrandajn monpruntojn al virinoj, por ke ili povu plibonigi sian sanon kaj la sanon de siaj familioj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mercy Ships

## Eksteraj ligiloj 
* Projekto HOPE retejo
* Projekto HOPE: kvardek jaroj de usona medicino eksterlande
* Parada revua artikolo
* Karitata navigisto: Profilo de Projekto HOPE

Kategorio:Humanecaj organizaĵoj
Kategorio:Monda sano
Kategorio:Internaciaj karitataj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1958
Unuigita Etendebla Firmvar-Interfaco

**Unuigita Etendebla Firmvar-Interfaco** (**UEFI**) (angle: Unified Extensible Firmware Interface, UEFI) estas interfaco inter la operaciumo kaj la firmvaro, kiu regas la bazajn funkciojn de la aparataro. 

Ĝia ĉefa tasko estas ĝuste inicialigi la aparataron kiam la komputilo ekfunkcias kaj transdoni la kontrolon al la startigilo aŭ rekte al la kerno de la operaciumo. UEFI estis evoluigita kiel anstataŭaĵo por la tradicia BIOS, interfaco kiu longe estis uzata sur ĉiuj IBM PC-kongruaj komputiloj. 

Komence, ĉi tiu teknologio nomiĝis EFI, sed poste la nomo estis ŝanĝita al UEFI. La unuan specifon evoluigis Intel. Hodiaŭ, la UEFI-normo estas subtenata kaj evoluigita de la Unified EFI Forum.

Kategorio:Sistema programaro
Kategorio:Intel
Eksperimento pri lingva senigo

[eta|[Moŭgli estis fikcia rakonto pri sovaĝa knabo verkita de Rudyard Kipling en lia libro, *La Libroj de la ĝangaloj* .]]
**Eksperimentoj pri lingvosenigo** estas eksperimentoj faritaj plurfoje tra la historio, izolante bebojn de la natura medio de parolata lingvo aŭ signolingvo, por malkovri la fundamentan naturon de homa naturo aŭ la originon de lingvo .

La usona literatura akademiulo Roger Shattuck nomis ĉi tiun specon de esplorado "la **malpermesita eksperimento** ", ĉar ĝi postulas eksterordinaran senigon de homa kontakto.  Similaj eksperimentoj sur simioj, kiuj implikis kompletan izoladon de socia kontakto (kvankam ne destinitaj por testi lingvajn kapablojn), rezultis al psikozo.

## Historio 
Antikvaj dokumentoj indikas, ke tiaj eksperimentoj estis faritaj de tempo al tempo, sed la aŭtenteco de la dokumentado ne estas konata kun certeco. Frua registro de tia eksperimento troveblas en la *Historioj* de Herodoto ; laŭ Herodoto, la egipta reĝo Psamtiko la 1-a faris tian eksperimenton, kaj konkludis, ke la frigia popolo antaŭis la egiptan popolon, ĉar la unua vorto parolita de la bebo estis simila al la frigia vorto "bekos", signifanta pano. 

Laŭ legendo, en la 13-a jarcento, Frederiko la 2-a faris eksperimenton sur beboj sen homa kontakto por vidi ĉu ili parolus naturan lingvon kiam ili estus sufiĉe aĝaj por paroli. Oni asertas, ke li faris tion por spuri la lingvon, kiun Adamo kaj Evo ricevis de Dio en la Ĝardeno de Edeno. La eksperimentoj estis registritaj en la "Kronikoj" verkitaj de la monaĥo Salimbene de Adam . Laŭ li, Frederiko ordonis "al la vartistinoj kaj nutristinoj purigi kaj bani la infanojn kaj prizorgi ilin, sed neniel babili aŭ paroli kun ili; ĉar li volis ekscii ĉu ili parolus la hebrea, aŭ la greka, aŭ la latina, aŭ la araba, aŭ ĉu ili parolus la lingvon de la gepatroj, kiuj alportis ilin en la mondon. Sed ĉiuj liaj klopodoj estis vanaj, ĉar la infanoj ne povis vivi sen aplaŭdado, grimacado, gaja ludo kaj ama parolo." 

Plurajn jarcentojn post la eksperimento de Frederiko la 2-a, Jakobo la 4-a de Skotlando laŭdire sendis du infanojn por esti kreskigitaj de muta virino loĝanta en izolita areo sur la insulo Inchkeith, por provi vidi ĉu la lingvo estis denaska aŭ lernita.  Lokuloj raportis, ke la infanoj parolis bone la hebrean, sed historiistoj estis skeptikaj pri tio (kaj laŭ ilia scio la infanoj faris sonojn, kiuj ne estis lingvo).  La eksperimenton poste ripetis Akbar, la mogola imperiestro, kiu teoriis, ke la kapablo paroli disvolviĝis el aŭdado, do infanoj, kiuj ne aŭdus lingvon ĉirkaŭ si, estus mutaj. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lingvo de Adamo
* hipotezo pri la kritika periodo
* Sovaĝinfano
* Lingva senigo (Q16154639)
* Kaspar Hauser
Kategorio:Eksperimenta psikologio
Kategorio:Disvolviĝa psikologio
Kategorio:Psikolingvistiko
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Lernado de lingvoj
Kategorio:Sovaĝaj infanoj
Norvega Konsilio pri Rifuĝintoj

La **Norvega Konsilio por Rifuĝintoj** (akronime **NRC**) () estas humanitara helporganizo por rifuĝintoj. Ĝi estas la plej granda helporganizo de Norvegio.

Ĝi estas norvega neregistara organizaĵo (fondaĵo) establita en 1946. Ĝi agas en pli ol 40 landoj, provizante manĝaĵon, ŝirmejon, puran akvon, juran helpon kaj edukadon al rifuĝintoj. Laŭ siaj propraj datumoj, la NRC helpis pli ol 8.5 milionojn da homoj en 2018. 

Ekde 1998, NRC funkciigis *la Internal Displacement Monitoring Centre (IDMC)*, kiu estas mondgvida sciocentro pri interne delokitaj personoj, situanta en Ĝenevo. 

La NRC estas politike sendependa kaj ne havas religian alligitecon. Ĝi estas la unusola norvega organizaĵo specialiĝanta pri internaciaj klopodoj provizi helpon, protekton kaj daŭremajn solvojn al homoj trafitaj de delokiĝo. La NRC laborigas ĉirkaŭ 16 500 dungitojn kaj instiglaboristojn en 32 landoj en Afriko, Azio, Sudameriko, Eŭropo kaj la Mezoriento. La ĉefa ĉefsidejo de la NRC situas en Oslo kaj ĝi havas ĉirkaŭ 280 dungitojn. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (angle)
* Interna Delokiĝo Monitoranta Centro (IDMC)
* NORCAP
* La Nansen Rifuĝinta Premio

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1946
Kategorio:Homrajtprotektaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Norvegio
Heroica Guaymas

**Heroica Guaymas** [heroika guajmas], pli longe *Guaymas* estas urbego, municipo kaj marhavena urbo en la subŝtato Sonora en nordokcidenta Meksiko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 loĝantaro de Heroica Guaymas estis  homoj. Ĉirkaŭ 2005 Guaymas atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

## Geografio 
La urbego situas laŭ la Kalifornia Golfo sur ebenaĵo averaĝe 10 m super la marnivelo 134 kilometrojn sude de la subŝtata ĉefurbo Hermosillo kaj 389 kilometrojn de la usona limo. Tiu ebenaĵo estas okcidenta rando de la Sonora Dezerto, la la marnivelo varias inter 0 kaj 100 m.

## Historio 
La unua komunumo - fondita en 1701 fare de jezuitaj monaĥoj - situis plurajn kilometrojn for de la nuna loko kaj nomiĝis San José de Guaymas. Tamen, ĉi tiu malgranda misio estis detruita plurfoje per indianaj atakoj, sed poste ĝi ĉiam rekonstruiĝis. En 1769 subreĝa deklaro validigis tiun misian vilaĝon, tgiu dato iĝis la oficiala fondo. La haveno akiris komercan licencon en 1811, la maraj doganoj estis enkondukitaj en 1823. Guaymas estis establita kiel sendependa municipo en 1825. La 13-an de julio 1854, la francoj atakis la urbon, sed la defendantoj forpelis la fremdajn invadantojn. Ekzakte 5 jarojn poste la komunumo estis levita al urba rango. En 1865 kaj 1866 la francoj havis la areon. Dum la tuta 20-a jarcento la haveno kaj kun ĝi la urbo mem daŭre disvolviĝis. En 1961, la naftoterminalo estis konstruita, en 1972 mara trafiko komenciĝis inter Guaymas kaj Santa Rosalía. En la sama jaro la konstruado fiŝkapta industria parko konstruiĝis.

## Ekonomio 
La urbego mem estas plejparte industria haveno kaj estas la ĉefa haveno por Sonora. La ĉefa produktaĵo de Guaymas estas la mielo kun bona kvalito kaj internacia rekono. Nature la fiŝkaptado estas signifa, krome spite la dezertan areon la agronomiaj kultivaĵoj estas: tritikoj, sojfaboj, maizoj, kotonoj, legomoj, kukurboj kaj papajoj. Paralele ekzistas bredado. Pro la plaĝoj la turismo menciindas.

## Religio 
La plimulto de la loĝantoj estas la katolikoj.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La urbego estas alirebla voje, trajne, ŝipe, eĉ ekzistas internacia flughaveno.

## Klimato 
Heroica Guaymas situas en dezerta klimato (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Precipitaĵo estas dum la musonaj monatoj de julio ĝis septembro, jare resume nur 245 mm. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter .

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* klasikisma banko
* ĉiujara karnavalo ekde 1888
* monumento de 3 prezidentoj
* strandoj laŭ la maro 117 kilometrojn

## Ĝemelurboj 
*  El Segundo Usono, Kalifornio
*  Mesa Usono, Arizono
*  Silver Spring Usono, Marilando
 
## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Meksiko
Plan International

***Plan International*** (mallonge **Plan**) estas internacia neregistara, neprofitcela organizaĵo laboranta en 50 landoj en Afriko, Azio, Norda kaj Sudameriko por protekti infanajn rajtojn.  En 2013, la agadoj de la organizaĵo atingis 78 milionojn da infanoj en  komunumoj.  La organizaĵo estas unu el la plej grandaj en la mondo fokusitaj pri infanoj, kun proksimume 600 000 volontuloj kaj 21 naciaj organizaĵoj respondecaj pri kolektado de mono kaj informado de la loĝantaro en siaj landoj. 

Temas pri nereligia kaj ideologie sendependa evolu-kunlabora kaj humanitara helpo- organizo dediĉita al la antaŭenigo de la rajtoj kaj ŝancoj de infanoj tutmonde, precipe egalajn ŝancojn por knaboj kaj knabinoj. 

La organizaĵo emfazas komunuman engaĝiĝon kiel rimedon por kontentigi la bezonojn de infanoj tra la mondo. La NRO fokusiĝas al edukado, ekonomia sekureco, akvo kaj sanitaraĵoj, sano, seksa sano (inkluzive de HIV), krizhelpo kaj infanprotekto. Ĝi trejnas specialistojn pri katastrofpreteco, respondo kaj resaniĝo, kiuj provizis helpon en multaj landoj, inkluzive de Ĉinio, Haitio '''''', Kolombio  kaj Japanio .

La organizaĵo estas agnoskita de la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj kiel privata kaj sendependa organizaĵo kaj estas membro de la Konsila Komitato de Neregistaraj Organizoj ĉe UNICEF ekde 1987.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Infanrajtaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1937
Kategorio:Internaciaj karitataj organizaĵoj
Agado Kontraŭ Malsato

**Agado Kontraŭ Malsato** (; ) estas internacia humanitara neregistara organizaĵo, kiu kontraŭbatalas la kaŭzojn kaj efikojn de malsato.

Ĝia ĉefa celo estas la batalo kontraŭ malnutrado kaj malsato. Ĝiaj internaciaj programoj celas savi subnutritajn infanojn de malsato, provizi aliron al sekura trinkakvo kaj krei daŭripovajn solvojn kontraŭ malsato.  Laŭ ĝia internacia jara raporto, la organizaĵo aktivis en 46 landoj en 2017, atingante pli ol 20 milionojn da homoj.  Donacoj kaj kontribuoj de instituciaj donacantoj sumiĝis al pli ol 412 milionoj da eŭroj en la sama jaro. La organizaĵo havas ĉefsidejojn en Francio, Hispanio, Britio, Usono, Kanado, Italio kaj Germanio, kaj laborigas ĉirkaŭ 7 900 homojn tutmonde.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Alfred Kastler, la unua prezidanto

## Eksteraj ligiloj 
* Agado Kontraŭ Malsato US retejo
* Agado Kontraŭ Malsato Britio retejo
* Ago Contre la Faim Francio retejo
* Acción Contra el Hambre Hispanio retejo
* Action Contre la Faim Kanada retejo
* Aktion gegen nesta Malsato Germanio retejo (en la germana)
* Azione contro la Fame Italio retejo (en la itala)

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1979
Kategorio:Organizaĵoj kun sidejo en Parizo
Kategorio:Internaciaj karitataj organizaĵoj
Amref Health Africa

***Amref Health Africa***  ( mallonge **Amref** ) estas la plej granda neŝtata (NRO) sanorganizo de Afriko, bazita en Najrobo, Kenjo. Ĝia celo estas provizi ampleksajn primarajn sanservojn en subsahara Afriko kun loke trejnitaj profesiuloj. 

Ĝi estas la unua tutafrika organizaĵo pri publika sano en Afriko kaj estas konata pro siaj "flugantaj kuracistoj", kiuj flugas solaj aŭ akompanataj de flegistino aŭ kirurgo al hospitaloj en malproksimaj kaj ofte nesekuraj regionoj por trakti pacientojn kaj efektivigi operaciojn kaj, se necese, evakuadojn. 

Ĝi celas strukture plibonigi la sanon de vundeblaj loĝantaroj, precipe (gravedaj) virinoj, en Afriko.

## Historio 
*Amref Health Africa* estis fondita en Kenjo en 1957 de plastikkirurgo kaj studento de Albert Schweitzer, Siro Michael Wood, kaj liaj kolegoj Archibald McIndoe kaj Tom Rees. . Ekde siaj komencoj kiel la Fluganta Doktoro-Servo en la 1950-aj jaroj, kiu provizis rondirojn al malproksimaj kamparaj hospitaloj, ĝi nun fariĝis la plej granda neŝtata sanorganizo sur la afrika kontinento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Daktari: La Aventuroj de Kirurgo kun la Flugadaj Doktoroj de Orient-Afriko

Kategorio:Religiaj organizaĵoj en Britio
Kategorio:Sanservo en Afriko
Kvina reviviĝa ligo (Finnlando)

**Kvina reviviĝa ligo** (, viidesläisyys, "kvinaneco") estas unu el la kvin grandaj reviviĝaj ligoj de evangeli-luterana eklezio de Finnlando (la aliaj estas reviviĝo, evangelianeco, preĝantanteco kaj lestadianismo). La ligo iĝis inter la unua kaj dua mondmilito kiel la lasta, do la kvina el tiuj kvin ligoj, tiel la nomo. La kvina reviviĝa ligo ne havas komunan centran administron. Ĝi inkludas ekzemple la asocioj Finna Biblia lernejo, Fondaĵo de Finna Biblia lernejo kaj Bibliosocieto de la popolo. Pri siaj spiritaj kondicioj ĝi estas parte kompromiso inter luteranismo kaj libera (ne liberala) kristanismo.

Kategorio:Protestantismo en Finnlando
Bibliosocieto de la popolo

**Bibliosocieto de la popolo** (finne *Kansan raamattuseura*) estas finna biblia societo. La plej granda parto el ĝiaj membroj apartenas al la Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando. Ĝi estas taksita kiel parto de la kvina reviviĝa ligo (Finnlando). Ĝi estas ekumena. La bibliosocieto de la popolo ekestis en 1945, kiam aperis vasta postmilita ekkredado en Finnlando. La plej grava efikanto estis unue Yrjö Karilas. Ekde la komenco la plejaj laboroj de la societo estas sendependa kristana deklarado kaj en paroĥoj vastigo de la evangelio. La societo faras ankaŭ porinfanan kaj porjunulan laboron. Ĝia centra loko estas Lohja.

Kategorio:Protestantismo en Finnlando
Inanicio

[eta|Ilustraĵo de morto pro malsatego (mortokialo Inanicio). [Koncentrejo Bergen-Belsen, artisto Eric Taylor ]]
[eta|Prizonuloj en [Buchenwald, la 16-an de aprilo 1945 je kiam koncentrejo estis liberigita]]
**Malsatego** estas severa manko en la konsumado de kalorioj, sub la nivelo bezonata por subteni la vivon de organismo. Ĝi estas la plej ekstrema formo de malnutro. Ĉe homoj, longedaŭra malsato povas kaŭzi permanentan organan difekton  kaj fine morton. La termino ***Inanicio *** rilatas al la simptomoj kaj efikoj de malsato. Malsato fare de eksteraj fortoj estas krimo laŭ internacia puna juro kaj ankaŭ povas esti uzata kiel rimedo de torturo aŭ ekzekuto.

La ŝvelinta stomako reprezentas formon de malnutrado nomata kvaŝiorkoro. La preciza patogenezo de kvaŝiorkoro ne estas klara, ĉar komence oni pensis, ke ĝi rilatas al dietoj riĉaj je karbonhidratoj (ekz. maizo) sed malriĉaj je proteinoj.  Kvankam multaj pacientoj havas malaltan albuminon, oni supozas, ke tio estas konsekvenco de la kondiĉo. Oni sugestis eblajn kaŭzojn kiel aflatoksina veneniĝo, oksidativa streso, imuna misregulado kaj ŝanĝita intesta mikrobioto.  Kuracado povas helpi mildigi simptomojn kiel la montritan malpeziĝon kaj muskolan maldikiĝon, tamen preventado estas plej grava.  Estis kazo, kiam iu travivis pli ol jaron (382 tagojn) sub medicina superrigardo.  Sveltaj homoj kutime povas travivi kun perdo de ĝis 18% de sia korpomaso ; obezaj homoj povas toleri pli, eble pli ol 20%. Inoj povas travivi pli longe ol viroj pro sia pli alta korpograsa enhavo ĉe la sama BMI. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Maldikiĝo
Kategorio:Malsufiĉa nutrado
Kategorio:Malsato
Kategorio:Malsategoj
Kategorio:Ekzekutaj metodoj
Kategorio:Mortokaŭzoj
Sindromo de Walker-Warburd

La **sindromo de Walker-Warburg** estas aŭtosoma recesiva sindromo, kiu kaŭzas lisencefalion kaj severan intelektan handikapon. La sindromo de Walker-Warburg apartenas al la heredaj malsanoj statistike pli oftaj ĉe finnoj ol inter la averaĝa homaro.

Aldone al cerbolezo, la genetika malsano kutime inkluzivas muskolan distrofion, kaj povas inkluzivi vidmalkapablon, glaŭkomon, epilepsion, persistan altan febron, iktiozon, hidrocefalon kaj kormalsanon. La prognozo dependas ĉefe de la severeco de la cerbolezo.

La sindromo de Walker-Warburg estas kaŭzita de difekto en la naŭa kromosomo. Plej multaj pacientoj mortas antaŭ la aĝo de tri jaroj, kvankam pli milda formo de la sindromo kun pli bona prognozo troviĝas en Finnlando.

Kategorio:Finnaj heredaj malsanoj
Malsano de Salla

**Malsano de Salla** estas rara genetika malsano, kiu aperas precipe en nordaj partoj de Svedio kaj speciale Finnlando, unu el la finnaj heredaj malsanoj. Al ĉeloj de la pacientoj eniras siana acido kaj peras simptomojn. Kiam la infano naskiĝas, ĝi ne normale tuj havas vere facile sentatajn esceptecojn, sed liaj muskoloj ne estas tute normalaj, kaj tiaj simptomoj kreskos baldaŭ. Por la bebo estas malfacile atingi promenan povadon kaj paroladon. Ĝia inteligenteco estas malalta, ĝi kreskas ĝis proksimume 3 jaroj kaj tiam komencas malkreski.

Tamen plejo el la pacientoj atingas la aĝon 60. La malsano estis unuafoje diagnozita en la komunumo Salla, tial la nomo.

Kategorio:Finnaj heredaj malsanoj
Organizaĵo por helpado

**Helporganizo** estas organizaĵo, kies celo estas helpi homojn aŭ bestojn aŭ protekti materiajn havaĵojn, kiel ekzemple kulturajn havaĵojn, kiuj aparte meritas protekton.

Humanitaraj helpaj organizaĵoj fokusiĝas al helpado al homoj. La du plej grandaj specoj de humanitaraj helpaj organizaĵoj estas **evoluhelpaj organizaĵoj** kaj **krizhelpaj organizaĵoj**.

Ambaŭ organizaj formoj havas duoblan avantaĝon. Unue, ĉi tiuj organizoj trejnas siajn membrojn (ofte nomatajn krizrespondantoj) pri mem-efikeco. Due, ili rajtigas siajn membrojn provizi tujan helpon al aliaj en eksterordinaraj, ofte superfortaj, situacioj.

**Helpagentejo** estas organizaĵo dediĉita al distribuado de tio, kio nomiĝas **nemilita** eksterlanda helpo. Ekzistas multaj helporganizaĵoj en la mondo, kelkaj registaraj kiel ekzemple AusAID (Aŭstralio) , USAID (Usono) , Department for International Development (Unuiĝinta Reĝlando) —DFID pro ĝia akronimo en la angla—, AECID (Hispanio) , EuropeAid (Eŭropa Unio) , ECHO (Eŭropa Unio) , ktp., aliaj interregistaraj kiel ekzemple UNDP, kaj aliaj privataj (Neregistaraj Organizaĵoj, NROoj) kiel ekzemple ActionAid, Ducere Foundation, Oxfam aŭ World Vision. La Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco estas la plej malnova humanitara organizaĵo kaj la sola mandatita per internacia traktato por konservi la Konvenciojn de Ĝenevo.

Helpo povas esti esence dividita en du kategoriojn: (1) humanitara helpo (krizhelpo reage al, ekzemple, natura katastrofo), kaj (2) evolukunlaboro (aŭ eksterlanda helpo), kiu celas helpi evolulandojn atingi longdaŭran daŭrigeblan ekonomian kreskon kun la celo redukti malriĉecon. Kelkaj helpagentejoj traktas ambaŭ aspektojn aŭ kategoriojn, kiel ekzemple EcoCARE Pacific Trust aŭ ADRA), dum aliaj agentejoj estas pli specialigitaj, kiel ekzemple la Ruĝa Kruco pri humanitara helpo, aŭ la UNDP pri evoluhelpo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bonfara organizo
* Efika altruismo

## Eksteraj ligiloj 
* Fremdaj Rilatoj kaj Internacia Helpo rimedoj de Universitato de Kolorado–Boulder
* AidData - reta portalo por informo pri evolua helpo, inkluzive datumaron de helpaj aktivecoj financitaj de donacantoj tutmonde
* EuropeAid Kunlabora Oficejo
* OEKD Evoluado kun-operacia Administrejo (DAC)
* Fremdlanda Helpo ĉe Brookings Institucio
* Kiel Manĝaĵa Helpo funkcias.
* Fremdlandaj helpaj projektoj 1955-2010
Kategorio:Humanecaj organizaĵoj
Jorma Palo

**Jorma Palo** (1936–2004) estis profesofo de neŭrologio en Universitato de Helsinko. Li skribis medicinajn librojn kiel *Rakkaudesta seksiin* kaj *Jorma Palon lääkärikirja*. Li skribis ankaŭ fikciolibrojn. Laŭ medicinaj premioj li ricevis la premion *Vuoden pyöräilijä* (Biciklanto de la jaro).

Kategorio:Finnaj kuracistoj
Mercy Corps

***Mercy Corps*** [prononcata *Mersi Korps*] estas internacia neprofitcela organizaĵo dediĉita al provizado de helpo al homoj trafitaj de katastrofoj, inkluzive de naturaj katastrofoj, ekonomiaj krizoj kaj armitaj konfliktoj. Por meti la fundamenton por longdaŭra resaniĝo, Mercy Corps celas konektadon kun kaj registaroj kaj entreprenoj por antaŭenigi ŝanĝojn je granda skalo, kun ĉefa fokuso sur aliro al financaj servoj kiel kritika elemento en liverado de helpo. 

*Mercy Corps* antaŭenigas lokan entreprenemon kaj kreskon, stimulante lokajn merkatojn per diversaj programoj kaj pruntmodeloj.  Ekde 1979, Mercy Corps provizis pli ol 1,95 miliardojn da dolaroj en helpo al homoj en 107 landoj. Kun ĉefsidejo en Nordameriko kaj Eŭropo, la tutmondaj programoj de Mercy Corps laborigas 3 700 dungitojn tutmonde kaj atingas preskaŭ 16,7 milionojn da homoj en pli ol 40 landoj. 

La kresko kaj disvolviĝo de *Mercy Corps* parte ebligis la subtenon de instituciaj donacantoj: la Usona Departemento de Agrikulturo, la Usona Departemento de Ŝtato kaj la Usona Agentejo por Internacia Disvolviĝo, la Brita Departemento por Internacia Disvolviĝo, la Eŭropa Komisiono kaj Eŭropaj Humanitaraj Fondusoj; la Unuiĝintaj Nacioj ; kaj la registaroj de Aŭstralio, Kanado, Francio, Germanio, Japanio, Indonezio, Irlando, Nederlando, Nov-Zelando, Skotlando, Hispanio, Svedio kaj Svislando.

## Historio 
La Fondaĵo *Save the Refugees* (Savu la Rifuĝintojn) estis fondita de Dan O'Neill kaj Ellsworth Culver en 1979 por helpi kamboĝajn rifuĝintojn fuĝantajn de la Mortigkampoj .

En 1982, la fondaĵo ŝanĝis sian nomon al sia nuna nomo laŭ iniciato de Culver por reflekti sian novan mision: vastigi siajn helpajn klopodojn tutmonde. Tiel, Mercy Corps komencis operaciojn en Honduro en la sama jaro. La programo kondukis al la establado de la Projekto Tutmonda Vilaĝo en 1985, kun kelkaj iniciatoj fokusitaj al temoj kiel "Sano kaj HIV/aidoso, ĝia preventado, hejma perforto, edukado, agroindustria disvolviĝo, mikrokredito, media disvolviĝo kaj infrastrukturo." Ĝi poste vastiĝis tutmonde.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1979
Kategorio:Humanecaj organizaĵoj
Antti Hervonen

**Antti Lauri Juhani Hervonen** (naskita la 23-an de aprilo 1944 en Helsinko) estas finna speciala kuracisto pri geriatrio. Li estas profesoro pri gerontologio ĉe la universitato de Tampere kaj verkis multajn librojn.

Hervonen edziĝis en 1968 kaj havas tri infanojn naskitajn inter 1969 kaj 1971. Li fariĝis profesoro pri gerontologio ĉe la universitato de Tampere en 1980.

La literatura verkaro de Hervonen inkluzivas multajn medicinajn lernolibrojn kaj verkojn pri maljuniĝo, kiel ekzemple *Vuosisadan vartijat ikääntymisen suomenmestarit kertovat* ("Gardantoj de la Jarcento - La Finnaj Majstroj de Maljuniĝo rakontas"), kiu, kiel ĝia nomo sugestas, traktas la plej maljunajn homojn en Finnlando. La unuan eldonon de la verko publikigis la eldonejo Tammi en 2001.

Hervonen funkciis kiel urba konsiliano por la Nacia Koalicia Partio en Tampere. En 2012, li kaŭzis koleron nomante problemajn droguzantojn vivantajn surstrate "homa ŝaŭmo" kaj proponante solvon por ili en koncentrejo. Li poste nomis siajn rimarkojn "tordaĵo de ŝerco."

Kategorio:Finnaj kuracistoj
IJK 2026

La **82-a Internacia Junulara Kongreso (IJK)** de TEJO okazos ekde la 9-a ĝis la 16-a de aŭgusto 2026 en Tiana, Maresme apud Barcelono en Katalunio. La lasta IJK okazinta en Hispanio estis IJK 2018 okazigita en Badajoz; la lasta IJK okazinta en Katalunio estis IJK 1968 okazigita en Taragono. Krom tiuj du ne okazis alia IJK en Hispanio. 

La kongreso okazos en historia, etosa gastejo nomata *Alberg La Conreria*, impone sur monto super la municipo. La IJK devus okazi proksime al zono de plena suneklipso je la 12-a de aŭgusto 2026. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:IJK 2026
82-a IJK
Antal Diénes

**Antal Diénes** [diEneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Diénes Antal** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Ikafalva (Transilvanio, Habsburga imperio, nuntempa Icafalău en Rumanio), li mortis  en Kecskemét (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempe en Hungario).

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1803 en Kecskemét. Jam en la sekva jaro li instruis en la piarista gimnazio en la sama urbo, en 1805 en Debrecen, en 1806 en Tata (Hungario). En la jaroj 1807 kaj 1808 li studis filozofion en Vác, poste li instruis en Szentgyörgy (1809) kaj Nitro (1810). Inter 1811–1821 li instruis filozofion kaj historion en Kolozsvár, inter 1822–1823 en gimnazioj de Sátoraljaújhely, poste en Kalocsa li estis gimnaziestro ĝis sia morto. Foje-foje li kontribuis poemojn latine kaj hungare.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Örvendező versek, melyeket nagym. főtiszt. Rudnay Sándor úrnak és erdélyi nagyfejedelemség püspökének…* (1816)
* *Augustissimo Francisco primo Austriae imperatori, Hung. Boh… regi...* (1817)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografieto hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Aku Ankka

***Aku Ankka*** estas finnlanda bildliteratura gazeto. Ĝi estas la plej konata kaj populara bildliteratura gazeto en Finnlando. Ĝi rakontas pri Disney-figuroj. Ĝia ĉefpersono estas Donaldo Anaso. Aliaj gravaj figuroj estas ekzemple liaj onklo, filoj de fratino kaj koramikino. La gazeto estis fondita en 1951. Ĝi aperas lunde aŭ merkrede. La bildstrioj en *Aku Ankka* estas pleje usonaj. *Aku Ankka* publikigas nomojn de la farantoj de siaj bildliteraturoj ekde la 1990-aj jaroj. Ĝi aranĝis ankaŭ konkursoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Finnaj gazetoj
Kategorio:Bildliteraturo
Arabologio

[eta|[Arabskriba kaligrafio]]
[eta|[Al-Battani estis araba astronomo, astrologo kaj matematikisto.]]
**Arabologio**, **Arabistiko** aŭ **Arabaj studoj**, ankaŭ konataj kiel **araba filologio**, estas la studo de la araba lingvo kaj araba literaturo. Arabaj studoj estas parto de orientaj studoj kaj proksime ligitaj al islamaj studoj.

La lingva parto traktas la diversajn lingvajn stadiojn de la araba lingvo, kiel ekzemple la malnova araba, la klasika norma araba, la meza araba, la moderna norma araba kaj ĝiaj dialektoj.

Kiel literatura fako, arabaj studoj ekzamenas araban poezion kaj prozon de antaŭ-islamaj tempoj ĝis la nuntempo, same kiel la religiajn, filozofiajn, historiajn kaj geografiajn skribaĵojn de islama kulturo, same kiel judan kaj kristanan literaturon en la araba lingvo.

Fakuloj, arabistoj aŭ arabologoj, studas la araban literaturan lingvon kaj ĝiajn parolatajn dialektojn, literaturon, historion, ekonomikon, kulturon, arton, religion, filozofion, etnografion, kaj monumentojn de la materia kaj spirita kulturo de la arabaj popoloj. 

Studfakoj proksime rilataj al arabaj studoj inkluzivas islamajn studojn (islamologio) kaj semitismon (ŝemidologio).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* arabskriba kaligrafio
* araba muziko

Kategorio:Ŝemidologio
Kategorio:Mezorientaj studoj
Kategorio:Arabistiko
Dolní Počernice

**Dolní Počernice** () estas urba parto kaj katastra teritorio, parto de urbo Prago, kreanta teritorion de urba parto **Prago-Dolní Počernice**,en administra distrikto Prago 14. Estas ĉi tie regstritaj 52 stratoj kaj 864 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria 
* Kastelo Dolní Počernice
* Ekskursa gastejo Barborka

## Signifaj naskiĝintoj 
* Jiří František Chaloupecký (1890–1922)

## Pluaj fotoj 

Dolní Počernice kostel Nanebevzetí PM 12.jpg|Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
Dolní Počernice zámek jih 1.jpg|Kastelo Dolní Počernice
Horní Počernice úřad 0.jpg|Konstruaĵo de municipa ofico en Dolní Počernice
Novozámecká str2, Prague Dolní Počernice.jpg|Hotelo en strato Novozámecká ulice
Českobrodská str2, Prague Dolní Počernice.jpg|Strato Českobrodská ulice
Prague from air 2016 Dolní Počernice.jpg|Dolní Počernice el helikoptero
Železniční zastávka Praha-Dolní Počernice (září 2024).jpg|Fervoja haltejo

Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Hititologio

**Hititologio**, malpli ofte nomata *Antikvaj Anatoliaj Studoj*, estas interfaka scienco. Ĝi ĉefe ampleksas la lingvon, historion, kulturon, religion kaj arkeologion de la antikvaj anatoliaj hititoj, kaj, pli larĝasence, aliajn kulturojn kaj popolojn de antikva anatolia antikveco.

La komenco de Hititologio kiel aparta scienco estas konsiderata kiel 1915, kiam la ĉeĥa akademiulo Bedřich Hrozný deĉifris la hititan skribon el tabuletoj trovitaj en Boğazköy, Anatolio. Meze de la 20-a jarcento ĝi fariĝis sendependa studfako, kaj sekve usonaj, turkaj kaj aliaj naciaj skoloj de hittologio formiĝis. 

## Listo de Hititologoj 
* Bedřich Hrozný (1879–1952)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hititoj
* Hitita imperio
* Hitita lingvo
* Hitita gramatiko
* Hitita fonologio
* Asiriologio
* Egiptologio
* Urartologio (Q21212481)

Kategorio:Arkeologiaj studfakoj
*
Islamologio

**Islamologio** aŭ **Islamaj studoj** (malnoviĝinte: **Islamistiko**) estas la scienca studo de Islamo kaj la kulturoj kaj socioj influitaj de Islamo en la pasinteco kaj nuntempo.  Kiel religia fako, kiu studas Islamon : ĝian dogmon, historion, kulturon, juron, la ekonomion de islamaj popoloj, ktp. Islamaj studoj ne okupiĝas pri apologetiko, sed servas kiel fonto de senantaŭjuĝaj informoj pri Islamo, la spiritaj valoroj kaj gvidlinioj de ĝiaj sekvantoj.

La fakuloj estas nomitaj islamologoj, kaj la termino "islamisto" por islamaj akademiuloj estas malmoderna, ĉar ĝi povas konduki al konfuzo kun la politike komprenata neologismo " islamisto ".

La studfako estas proksime rilata al aliaj branĉoj de orientaj studoj, kiel arabaj studoj, turkaj studoj, afrikaj studoj kaj iranaj studoj. Ĝi estas analoga al rilataj kampoj kiel judaj studoj kaj koranaj studoj.  

En la islamaj studfakoj ĉe universitatoj, kune kun islamo kiel studfako, oni profunde studas la araban skribon kaj lingvon, same kiel la persan, turkan kaj aliajn lingvojn de popoloj, kiuj ĉefe konfesas Islamon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arabisto
* Terminaro de islamo

Kategorio:Mezepokismo laŭ fakoj
Kategorio:Aziaj studoj
*
Měcholupy (Prago)

**Měcholupy** () estis vilaĝo sudoriente de Prago. La unua skribmencio pri Měcholupy estas el la jaro   1353. La nomigo Měcholupy estiĝis verŝajne laŭ rabistoj de balgoj, kio estis vojaĝsakoj, en kiujn oni metis monon aŭ varon.

En la jaro 1867 Měcholupy estis apartigita en Horní Měcholupy, Dolní Měcholupy kaj Petrovice. En la jaro 1968 ĉiuj tri municipoj estis alligitaj al Prago.

Kategorio:Prago 15
Kategorio:Pereintaj vilaĝoj sur teritorio de Prago
Kategorio:Horní Měcholupy
Kategorio:Dolní Měcholupy
Ŝemidologio

**Ŝemidologio**, **ŝemidistiko** laŭ varia nova ortografio aŭ **semidologio**, **semidistiko** respektive **semitismo** laŭ tradicia ortografio estas branĉo de kompara lingvistiko, kiu studas la semidajn lingvojn, branĉon de la afrik-azia makrofamilio .

Ŝemidologio estas akademia fako, kies fondintoj estas konsiderataj Theodor Nöldeke kaj Carl Brockelmann. Ĝi estas instruata en multaj universitatoj tra la mondo.

La metodika bazo de semidaj studoj estas la supozo, ke la individuaj atestitaj semidaj lingvoj povas esti spuritaj reen al rekonstruebla radika lingvo, "proto-semida", el kiu ili eliris per regulaj procezoj kiel fonetika ŝanĝo, analoga lingvoŝanĝo aŭ gramatikigo. Krome, semidaj studoj ofte ankaŭ rilatas al individuaj filologioj de semidaj lingvoj, kondiĉe ke ili ne estas kovritaj de aliaj fakoj kiel malnovtestamenta teologio, hebreaj studoj, arabaj studoj aŭ antikvaj orientaj studoj. Alia grava tasko de semidaj studoj estas la dokumentado de modernaj, parolataj (ofte endanĝerigitaj) semidaj lingvoj kaj dialektoj.

Dum siaj studoj pri semitismo, studentoj akiras la sirian, araban, arabajn dialektojn kaj aliajn semidajn lingvojn. Ili ankaŭ konatiĝas kun la historio kaj kulturo de la semidoj, kaj modernaj kaj antikvaj. Plie, ili ricevas esencajn praktikajn informojn pri kiel studi kaj priskribi modernajn semidajn lingvojn kaj dialektojn, ĉar tio estas nuntempe unu el la ĉefaj prioritatoj de semida esplorado tutmonde.

## Vidu ankaŭ 
* aziaj studoj
* afrikaj studoj
* Mezorientaj studoj
* Filologio
* Kristana hebreismo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*