Cipriano Barata

**Cipriano Barata** estis brazila kirurgo, filozofo kaj politikisto. Li elstariĝis kiel unu el la plej aktivaj batalantoj favore al Brazila Sendependeco. En 1821, li estis brazila reprezentanto el la Kortegoj de Lisbono, kie la brazilaj deputitoj estis malrespektataj.

## Biografio
Li studentiĝis ĉe la Universitato de Koimbro, en Kirurgio, Filozofio kaj Matematiko, medio kie li venis en kontakton kun la klerismo ideoj kiuj prosperis en akademiaj cirkloj tiutempe.

Li akiris sperton kun sklavlaboro kiel sukerkanfarmisto en Vila de Abrantes (nuntempe Camaçari). Kune kun la profesoro Francisco Muniz Barreto (1804-1868) kaj aliaj, li estis membro de unu el la unuaj brazilaj framasonaj loĝioj, la "Loja Cavaleiros da Luz", fondita en Salvador en 1797. La sekvan jaron, li partoprenis en la :pt:Conjuração Baiana (1798), estante detenita okaze de la subpremo kiu sekviĝis. Estas tiuj, kiuj asertas, ke li estis la aŭtoro de la Manifesto al la Bahia Popolo, kiu vokis la loĝantaron al la revolucio.

Li poste estis implikita en la Pernambuka Revolucio (1817).

Li estis deputito por la Provinco de Bahio ĉe la Lisbonaj Tribunaloj, en 1821, identigante sin kun la plej radikala partio de la delegitaro, personigante ekzaltitan nativismon, kiu indignigis la portugalajn deputitojn. Fronte al la premo kiun li suferis, li revenis al Brazilo, publike defendante apartigon de Portugalio. Venante el la Kortego, kaj malhelpita pri atingado de Salvador, dominita fare de la portugalaj trupoj de Inácio Luís Madeira de Melo, li ekloĝis en Recife, kie li faris sian gazetaran debuton sur la paĝoj de Gazeta de Pernambuco. Tie li komencis denunci ĉion, ekde la absolutismaj pretendoj de Dom Pedro la 1-a, ĝis la minaco de rekoloniigo de Brazilo kaj la danĝero, kiu pendis super la Nacia Konstituciiga Asembleo.

Baldaŭ poste li fondis sian propran amaskomunikilaron, la gazeton Sentinelo de la Libereco en la Guarita de Pernambuco, kies unua kopio aperis la 9-an de aprilo 1823. Elektita deputito por Bahio, li rifuzis partopreni la Konstitucian Asembleon, perceptinte ĝin "ĉirkaŭita de pli ol sep mil bajonetoj, trupoj formitaj de granda nombro da niaj portugalaj malamikoj", nekapablaj "diskuti liberalan konstitucion, kaj konfirmi la sanktajn rajtojn de miaj konstituintoj inter la bruoj de artilerio, kaj kun glavoj en la gorĝo". Tiuj deklaroj devenas de novembro la 7-an, 1823, kelkajn tagojn antaŭ la fino kaj dissolvo de la Asembleo fare de la trupoj laŭ peto de la imperiestro. Post kiam tiu fakto realiĝis, Cipriano Barata donis voĉon al la sentoj de la Provinco, rilatante al:
[eta|maldekstre|300px|Brazilaj deputitoj en la kortego de Lisbono, pentraĵo de [Oscar Pereira da Silva.]]
"(…) la ne malgranda malfido, kiun sentas ĉiuj loĝantoj de ĉi tiu provinco pro la eksterordinara evento, kiu okazis en ĉi tiu Kortego, la 12-an de novembro de tiu jaro; timante, kun granda maltrankvilo, la restarigo de la antikva kaj ĉiam abomeninda despotismo, al kiuj ili pretas rezisti kuraĝe."

La kritiko gajnis al li arestadon (same kiel João Mendes Viana, redaktoro de "Escudo da Liberdade do Brasil"), laŭ ordono de la imperiestro, akuzita je esti malamiko de la registaro de Rio-de-Ĵanejro, la 17-an de la sama monato, heroaĵo kiu valoris la sian aŭtoron, Francisko Pais Barreto , la titolon de barono de Recife. Tial, li estis nekapabla partopreni rekte en la Konfederacio de la Ekvatoro (1824).

Eĉ tiel, el la karcero, li daŭre redaktis sian gazeton, nun nomitan "Sentinela da Liberdade na Guarita de Pernambuco". Tiu aŭdaco estis punita kun lia translokigo al la Fortikaĵo Santa Cruz da Barra en Rio-de-Ĵanejro. Daŭrigante la redaktadon, li finfine trapasis plurajn fortikaĵojn, kiuj, ĉiufoje, igis la titolon de la eldonaĵo ŝanĝi. Finfine liberigita en 1830, li revenis al Bahio, kie li publikigis "A Sentinela da Liberdade na Guarita" en la Ĉefkazerno de Pirajá. Kiel estro de la publikigo, daŭre disvastigante siajn ideojn, li estis arestita plurfoje.

En 1836 li forlasis ĵurnalismon kaj politikon, ekloĝante en Natalo, Norda Rio-Grando, kiel franclingva instruisto, kie li mortis, du jarojn poste, kun la aĝo de sepdek kvin.

## Ĵurnalisma agado
La fino de la cenzuro, en 1821, ne malhelpis la kortegon provi konservi la Kolonion sub ĝia domajno, uzante la gazetaron. Por ĉiu gazeto, kiu naskiĝis en opozicio, multaj aliaj aperis batalantaj kontraŭ la Sendependeco de Brazilo. Cipriano Barata estis inter la multaj ĵurnalistoj punitaj pro malrespekto aŭ insultado de la kolonia registaro. La unuan fojon kiun li tenis kontakton kun la gazetaro estis per disdonado de pamfletoj dum tiu revolucio, agitante la burĝaron kontraŭ la monarkio. Aktivulo de la Bahia Konspiracio kaj de la Respubliko, en Pernambuko, en 1817, poste kontistucia deputito, en 1823, Barata debutis, la 9-an de aprilo de tiu jaro, kun la gazeto "Sentinela da Liberdade en Guarita de Pernambuco". Li defendis Sendependecon kun radikalaj ŝanĝoj kaj estis kontraŭ sklaveco.

La gazeto publikiĝis merkrede, kun vigla kaj kritika lingvaĵo, montrante la mankojn de la povo. Arestite plurfoje pro defiado kaj denunco de la malsanoj de la reĝimo, laŭmezure kiel Barata ŝanĝis je malliberejojn, li publikigis novan gazeton. Tiel, li kreis prizonan ĵurnalismon. La "Sentinela da Liberdade", kiu havis siajn eldonojn interrompitaj tiom da fojoj, ricevis plurajn aldonojn al sia nomo, laŭ la loko kie Barata estis malliberigita: "Sentinela da Liberdade na Guarita de Pernambuco", "Sentinela da Liberdade na Guarda do Quartel-General", "Sentinela da Liberdade na Guarda de Villegaignon".

La "Sentinela da Liberdade" inspiris la kreadon de dekduoj da aliaj gazetoj kun tiu nomo ĉie en la lando. Barata estis unu el la pioniroj de gazetara libereco kaj, en 1823, li skribis: "Ĉiu kaj ĉiu socio kie ekzistas libera gazetaro oni vivas ĉe libereco; ke tiuj homoj vivas feliĉe kaj devas havi ĝojon, sekurecon kaj riĉaĵon; se, male, ke Socio aŭ popolo, kies gazetaro estas fortranĉita per antaŭa cenzuro, malliberigita kaj sen libereco, sub kia ajn preteksto, ĝi estas sklava popolo, kiu iom post iom estos malhonorigata ĝis ili estos reduktitaj al la plej brutala kaptiteco".

En 1825, post esti arestita en Fortikaĵo do Brum, en Recife, pro partopreno en la Konfederacio de Ekvatoro (ribelo kiu kunigis plurajn ŝtatojn en la Nordoriento kontraŭ D. Pedro la 1-a), Barata publikigis gazeton kun la titolo "Sentinela da Liberdade na Guarita de Pernambuco", atakita kaj malliberigita en la Fortikaĵo do Brum, laŭ ordo de la Reunuiĝinta Armita Forto. En 1835, Barata skribis sian lastan "Sentinela da Liberdade," ("Gardostaranto de la Libereco"), en la aĝo de 73. La gazeto daŭris 13 jarojn, sed aliaj aperis en la tuta lando, eĉ post lia morto la 1-an de julio 1838.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1762
Kategorio:Mortintoj en 1838
Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento

Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de septembro
Kategorio:Mortintoj la 7-an de junio 
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Kategorio:Brazilaj deputitoj
Kategorio:Brazilaj kirurgoj
Kategorio:Brazilaj filozofoj