open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Camillo Golgi

eta|dekstre|200px|Camillo Golgi, ĉirkaŭ en 1903
**Camillo GOLGI**  (Corteno, 7 julio 1843 – Pavio, 21 januaro 1926) estis itala kuracisto, biologo, patologiisto, sciencisto kaj Nobel-premio. Pluraj anatomiaj kaj fiziologiaj aĵoj havas lian nomon; inter ili la *aparato de Golgi* (aŭ Golĝi-aparato) kaj asteroido 6875 Golgi.

## Vivo 
Camillo Golgi naskiĝis en julio 1843 en la vilaĝo de Corteno, en la provinco de Breŝo (Lombardio), Italio, kie lia patro estis kuracisto. La vilaĝo estas nun nomata Corteno Golgi en lia honoro. Golgi studis ĉe la Universitato de Pavio kaj magistriĝis en 1865. En 1877 li edziĝis al Evangelina Aletti; ili ne naskos gefilojn.

Li uzis grandan parton de sia laboro en la studado de la centra nerva sistemo. En la lasta duono de la 19-a jarcento la teknikoj por kolorigi histojn estis maltaŭgaj por la nerva histo. Laborante kiel ĉefa kuracisto en psikiatria hospitalo en Abbiategrasso, li eksperimentis impregnon de nerva histo per metalo, plej ofte arĝento. Li eltrovis metodon por kolorigi malgrandan kvanton da ĉeloj hazarde en la tuta histo. Tio ĉi ebligis lin vidi unuafoje la vojojn de la nervaj ĉeloj en la cerbo. Li nomis sian eltrovon la "nigra reago" (itale: *reazione nera*), kvankam poste ĝi estis alinomita "metodo de Golgi".
[maldekstre|eta|180px|Desegno de Camillo Golgi pri [Hipokampo (cerboparto)|hipokampo akirita per arĝento-nitrata metodo.]]

Golgi malkovris ankaŭ la sensoran organon de tendenoj, kiu nun portas lian nomon (receptoro de Golĝi). Li studis la vivciklon de *Plasmodium* kaj rilatis la tempojn de diversaj malariaj febroj kun la diversaj vivcikloj de la specioj de plasmodioj. Per sia koloriga metodo, Golgi malkovris en 1898 ene de la ĉeloj la aparaton poste nomatan Golĝi-aparaton. Li estas ankaŭ fama por siaj malkovroj pri rena fiziologio.

En 1876 Golgi iĝis profesoro en la Universitato de Pavio; en 1893 li iĝis rektoro de la sama universitato.

En 1906, kune kun Santiago Ramón y Cajal, li ricevis la Nobel-Premion pri Fiziologio aŭ Medicino por siaj studoj pri la strukturo de la nerva sistemo.

En 1913 li iĝis fremda membro de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

Golgi mortis en Pavio, Italio, la 21an de januaro 1926.
eta|maldekstre|180px|La domo de Golgi en Pavio

## Monumentoj en Pavio 
En Pavio pluraj monumentoj memorigas pri Golgi.
* Marmora statuo, en jardo de la malnovaj konstruaĵoj de la Universitato de Pavio, ĉe N.65 en la centra "Strada Nuova".
* La "domo de Golgi", ankaŭ en Strada Nuova, ĉe N.77. Ĝi estis la domo kie Golgi pasigis plejparte sian familian vivon kun sia edzino Lina.
* La tombo de Golgi estas en la Grandega Tombejo de Pavio (viale San Giovannino). Ĝi estas tre simpla granita tombo, kun bronza medalo prezentanta la profilon de la sciencisto.

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Historio de neŭroscienco
Kategorio:Italaj anatomoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Italaj biologoj
Kategorio:Malario
Ivana Trump

**Ivana Marie TRUMP** (naskita **Ivana Marie Zelníčková** la , mortinta la 14-an de julio 2022) estis ĉeĥe naskita uson-enmigrinta manekeno kaj verkisto. Ŝi estis konata ĉefe kiel la unua edzino (1977–1992) de sia dua edzo, Donald Trump kaj la patrino de tri el liaj kvin idoj (Donald la juna, Ivanka, kaj Eric). Ŝia unua edzo estis Alfred Winklmayr (1971–1973 aŭ 1976), kaj post Trump (kies familian nomon ŝi plu tenas) sekvis Riccardo Mazzucchelli (1995–1997) kaj Rossano Rubicondi (2008–2009).

Ŝi naskiĝis en la moravia urbo Zlín. Ŝi ricevis universitatan gradon (magistran) pri Korpa trejnado de la praga Universitato de Karolo. Ŝi forlasis Ĉeĥoslovakion kaj transloĝiĝis al Montrealo, kaj poste migris al Novjorko por reklami la montrealan Olimpikon. Tie ŝi ekkonis kaj edzigis s-ron Trump.

Ŝi verkis plurajn romanojn kaj aliajn librojn.

## Fonto 
Bazita sur la angla artikolo.

Kategorio:Familio de Donald Trump
Kategorio:Ĉeĥaj entreprenistoj
Kategorio:Ĉeĥaj manekenoj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Plurtaskado

**Plurtaskado** havas plurajn signifojn:
* Komputila plurtaskado aŭ kunrulo.
* Plurtaskado (persono); iu kiu kapablas fari plurajn aferojn samtempe.
Marla Maples

**Marla MAPLES** (naskiĝinta la ) estas usona aktorino. De 1993 ĝis 1999 ŝi estis la (dua sinsekva) edzino de Donald Trump. En 1993 antaŭ ol ili geedziĝis, ŝi naskis lian duan filinon (kvaran infanon) Tiffany. Inter 1986 kaj 2011 ŝi rolis en diversaj kinaj, televidaj kaj scenejaj dramoj, i.a. en stela rolo en Tony-premiita prezentado de *The Will Rogers Follies*.

Ŝi aperis ekzemple en Dallas.

## Fonto 
Koncizigita el la angla Vikipedio.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Familio de Donald Trump
Melania Trump

**Melania TRUMP** (naskita la , naskanome **Melania KNAVS**; poste germane **Melania KNAUSS**) estis de 2017 ĝis 2021 la Unua Damo de Usono, kaj ankaŭ juvelartistino kaj eks-manekeno. Ŝi naskiĝis en Sevnica, Slovenio (tiam en Jugoslavio). Ŝi laŭdire parolas kvin lingvojn flue (slovenan, serban, germanan, francan, anglan). Ŝi komencis labori kiel manekeno 16-jaraĝe. Post manekena kariero en Parizo kaj Milano, ŝi transloĝiĝis al Usono, kaj en 2006 civitaniĝis. Ŝi estas (ekde 2005) la tria edzino de Donald Trump kaj la patrino de lia kvina infano, Barron.

## Fonto 
Bazita sur ŝia artikolo en la angla Vikipedio.

Kategorio:Slovenaj manekenoj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Slovenaj romkatolikoj
Kategorio:Usonaj romkatolikoj
Kategorio:Familio de Donald Trump
Plurtaskado (komputilo)

[eta|dekstra|360px|Modernaj labortablaj operaciumoj kapablas manipuli grandajn nombrojn da malsamaj procezoj samtempe. Ĉi tiu ekrankopio montras [Linukso Mint|Linux Mint funkciigantan samtempe grafikan uzantinterfacon Xfce, Firefox, kalkulilo-programon, la enkonstruitan kalendaron, Vim, GIMP, kaj VLC Media Player.]]
**Plurtaskado** en komputiko () estas metodo por kvazaŭ ŝajnigi ke unu komputila procesoro traktas plurajn taskojn (programojn aŭ partojn de ĝi) samtempe. La operaciumo tre rapide ŝaltas inter la diversaj aktivaj programoj. Tiuj ĉi ŝaltoj, angle nomita *context switches* povas libervole esti iniciatitaj de ekstera evento kiel aparatara interrompo (peto por ricevi procesortempon).

## Tempodividado aŭ tempopartigo 
En la jaroj 1960 esploristoj unuafoje provis krei plurtaskajn sistemojn. Tio siatempe nomiĝis tempodividado, aŭ tempopartigo (laŭ PIV), (angle: Time Sharing), ĉar la celo estis ke pluraj uzantoj samtempe uzu komputilegon. Tiel ĉi esploristoj esperis pliutiligi la komputilegojn.

## Kunlabora kaj akapara plurtaskado 
La unuaj plurtaskaj sistemoj konsistis el serio de rilataj programoj kiuj libervole disponigis parton de la procesoro unu al la aliaj. Tiu ĉi maniero, kiu finfine estis transprenita de pluraj operaciumoj, estas konata kiel *kunlabora plurtaskado* (angle: Cooperative Multitasking). Kvankam ĝi nuntempe estas nur tre malofte uzata en grandaj sistemoj, tion uzis la unuaj sistemoj de Amiga OS en 1985 kaj RISC OS en 1987. Ankaŭ Vindozo en versioj antaŭ Windows 95 kaj Makintoŝo en versioj antaŭ Mac OS X tion uzis.

Estas pluraj mankoj je kunlabora plurtaskado. Tia sistemo fidas je tio, ke ĉiu programo instalita je la sistemo libervole kaj regule disponebligas la procesoron por aliaj procezoj. Malbone kreita programo aŭ programo kiu paraliziĝas, povas kraŝigi la tutan sistemon. La fasonaj postuloj de sistemo kiu uzas kunlaboran plurtaskadon povas esti ege severaj kaj zorgi pri tio ke iuj aplikaĵoj malreguligas aŭ malefikigas la sistemajn fontojn.

Por solvi tiun ĉi problemon, plej multaj sistemoj ekuzis akaparan plurtaskadon (angle: Preemptive Multitasking). Tiu ĉi tekniko jam ekzistis pli longe je grandaj (pluruzantaj) operaciumoj kiel Unikso kaj VMS. Sistemo kiu estas fasonita per tiu ĉi metodo ne plu devas fidi je la libervola disponebligo de la procesoro, sed uzas aparatare interrompas rulantan programon, post kiam la operaciumo regajnas la kontrolon de la sistemo. Je posta momento la operaciumo povas redoni la kontrolon al la tasko kiu je la sama loko daŭriĝas. Taskoj do ne devas eksplicite liberigi tempon por aliaj taskoj kaj povas esti verkitaj kvazaŭ ili havas konstantan aliron al la ĉefprocesoro. Je pli grandaj sistemoj tiu ĉi maniero estas nemalhavebla por eviti ke pluraj uzantoj ĝenas unu la alian, sed je personaj komputiloj ĝi estis nur malrapide enkondukita. Linukso estis inter la unuaj tiaj sistemoj.

Kategorio: Komputiko
Aipysurus

***Aipysurus*** estas genro de venenaj maraj serpentoj, vivantaj en la varmaj maroj de la Hinda Oceano ĝis la Pacifiko. Oni rekonas sep speciojn.

## Specioj 
Kategorio:Marserpentoj
20600 Danieltse

'*20600 *Danieltse'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Daniel Tse*, kiu gajnis en 2004 la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *David H. Hickman High School'' de Columbia (Misurio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Hydrophis

***Hydrophis*** estas genro de maraj serpentoj. Ili vivas kutime en la hinda-aŭstraliaj kaj sud-orient-aziaj akvoj. Nuntempe, oni rekonas ĉ. 35 speciojn.

## Sistematiko kaj klasifikado 
La genro *Hydrophis* enhavas pli ol 30 rekonitajn speciojn.

Kategorio:Marserpentoj
20606 Widemann

'*20606 *Widemann'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la franca astronomo *Thomas Widemann'', planeda sciencisto ĉe la Observatorio de Parizo kaj asociata profesoro ĉe la Universitato de Versajlo Saint-Quentin-en-Yvelines. Li estas fakulo pri stelaj kaŝadoj kaj elde grunda spektroskopio de la planedaj atmosferoj kaj kunmalkovrinto de la ringoj de 10199 Kariklo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Amsterdama Deklaracio de 2002

La **Amsterdama Deklaracio** estis decidita en 2002 fare de la ĉefa kunsido de IHEU Internacia Humanista kaj Etika Unio en kadro de la 50-a jubileo de sia unua kongreso okazinta en la jaro 1962. 

Laŭ ĝi la bazaj principoj de la moderna humanismo estas la jenaj:

* Humanismo estas etika. Ĝi konfirmas la valoron, la dignon kaj la sendependecon de individuoj kaj la rajto de ĉiu homo pri laŭeble plej granda libereco, kiu kongruas kun la rajtoj de aliuloj. Humanistoj havas prizorgdevon por la tuta homaro, inkluzive la estontaj generacioj. Humanistoj kredas, ke moralo apartenas al la homa naturo kaj bazas sur kompreno kaj zorgo pri aliuloj, sen bezoni eksterajn sankciojn.
* Humanismo estas racia. Ĝi provas uzi sciencon kreeme kaj ne detrueme. Humanistoj kredas, ke la solvoj al la problemoj de la mondo troviĝas en homa penso kaj ago, anstataŭ en dia interveno. Humanistoj subtenas la uzon de sciencaj metodoj kaj liberan enketon pri problemoj de la homa bonfarto. Humanistoj tamen ankaŭ kredas, ke la uzo de scienco kaj teknologio estu reguligitaj per homaj valoroj. Scienco donas al oni la rimedojn, sed homaj valoroj devas doni la celojn.
* Humanismo subtenas demokration kaj homajn rajtojn. Humanismo celas la laŭeble plej bonan evoluon de ĉiu homo. Ĝi supozas ke demokratio kaj homa evoluo estas aferoj de juro. La principoj de demokratio kaj de homaj rajtoj povas esti aplikitaj al multaj homaj rilatoj kaj ne estas limigitaj al metodoj de regado.
* Humanismo insistas ke persona libereco devas esti kombinita kun socia respondeco. Humanismo aŭdacas konstrui la mondon sur la ideon de socie respondeca libera homo, kaj agnoskas onian dependecon kaj respondecon pri la natura mondo. Humanismo estas sendogma kaj ne postulas kredkonfeson de siaj anoj. Pro tio ĝi postulas edukadon kaj klerigadon sen indoktrinado.
* Humanismo estas la respondo al la vasta demando pri alternativo al dogma religio. La grandaj mondreligioj asertas, ke ili bazas sur revelacioj, kiuj estas fiksitaj poreterne, kaj multaj strebas altrudi sian vidpunkton al la tuta homaro. Humanismo agnoskas, ke fidinda scio pri la mondo kaj ni mem rezultas el daŭra proceso de observado, validigado kaj kontrolado.
* Humanismo subtenas artan kreemon kaj imagpovon kaj agnoskas la ŝanĝigan povon de arto. Humanismo konfirmas la gravecon de literaturo, muziko kaj de la plastikaj artoj por la persona evoluo kaj kontentiĝo.
* Humanismo estas vivsinteno, kiu celas la laŭeble plej grandan kontentiĝon per la kultivado de etika kaj kreema vivo kaj kiu oferas etikan kaj racian metodon por okupiĝi pri la defioj de nia nuna tempo. Humanismo povas esti vivmaniero por ĉiu kaj ĉie.

## Referencoj 
Kategorio:2002
Kategorio:Deklaroj
Kategorio:Humanismo
Yaşar Kemal

**Yaşar Kemal**, propre **Kemal Sadık Gökçeli** (naskiĝis la  en vilaĝo Gökçedam, en Otomana Imperio, mortis la  en Istanbulo) estis turka-kurda prozisto, poeto kaj defendanto de homrajtoj.

Li estis plurfoje nomumata al literatura Nobel-premio. Y. Kemal estis in ŝia tuta vivo aktivulo favore al kreo de sendependa Kurdistano.

Oni konsideras lin unu el la plej gravaj nuntempaj turkaj verkistoj.

Lia romano *İnce Memed* estis tradukita en pli ol 40 lingvojn.

En oktobro 1997 li honoriĝis per la Pacpremio de la germana librokomerco, atribuita kadre de la Frankfurta librofoiro.

## Vidu ankaŭ 
* Turka literaturo

## Eksteraj ligiloj 
* Literaturo de kaj pri Yaşar Kemal laŭ katalogo de Germana Nacia Biblioteko 

Kategorio:Turkaj verkistoj
Kategorio:Turkaj poetoj
Kategorio:Kurdaj verkistoj
Kategorio:Kurdoj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Bolbelasmus unicornis

eta
***Bolbelasmus unicornis*** estas insekto, koleoptero, kiu evoluas per trufoj. Ĝi estas brile helbruna; la maskloj portas sur la kapoparto kornetosimilan estaĵon, la inoj havas tri etajn tubersimilajn elkreskaĵojn sur la kapoparto.

Ĝia larvo evoluas en korpo de subteraj fungoj. La inoj flaras odoron de la fungo kaj fosas al ĝi kaj metas unu ovon sur ties eksteran parton. La eloviĝinta larvo nutras sin el la fungo, pupiĝas aŭtune, la plene evoluigita insekto aperas surtere printempe, komence de la somero. Plej ofte ĝi estas videbla de junio ĝis komence de septembro.

Ĝi estas protektata insekto en Hungario.

Kategorio:Koleopteroj
Dudek kvar horoj el la vivo de virino

**Dudek kvar horoj el la vivo de virino** estas novelo de Stefan Zweig tradukita de **Detlef Karthaus**
kaj eldonita en 2016 de Impeto. ISBN 978-5-7161-0287-3

Zweig estis majstro de la psikologia novelo kaj ĉi tiu, verkita en 1927, estis filmita kvinfoje inter 1931 kaj 2002.

## Enhavo 
La sceno estas pensiono proksime al Montekarlo, kie la rakontisto prezentas al ni internacian gastaron kaj ĝian viglan diskuton post subita skandalo. Dum la gastoj, el diversaj landoj kaj kun diversaj temperamentoj, defendas siajn kontraŭstarantajn vidpunktojn, la komprenema rakontisto filosofie ekzamenas la situacion. Lia senantaŭjuĝa 
sinteno gajnas por li la simpation de maljuna angla vidvino kaj ŝi aŭdace firmdecidas rakonti al li aferon el sia vivo, kiu turmentis ŝin dum multaj jaroj.

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Libroj aperintaj en 1927
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Germanlingvaj romanoj
Kategorio:Stefan Zweig
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Dezső Nagy (inĝeniero)

**Dezső Nagy** [deĵO nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Dezső** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Dezső Nagy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC10888/10952.htm naskiĝis la  en Székesfehérvár. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Nagy frekventis gimnazion en Buda, poste universitatojn en Pest (urbo) kaj Zuriko, en la lasta urbo li ricevis inĝenieran diplomon. En la studjaro 1867 li estis asistanto en Joseph Polytechnicum, poste li studvojaĝis 2 jarojn. En 1870 li estis nomumita publika ordinara profesoro en la laste menciita universitato. En 1894 li fondis mekanikan universitatan laboratorion, kiun li gvidis ĝis sia morto. En 1913 li pensiuliĝis. Li ricevis premion en 1885. Li faris pioniran laboron pri ekzamenado de konstruaj elementoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Dinamika* (1905)
* *A természetes építőanyagok, kövek*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Recreational Equipment, Inc.

**Recreational Equipment, Inc.** (aŭ **REI Co-op**, mallonge **REI** [arijaj']) estas privata kooperativa firmao, kiu vendas ilojn kaj aĵojn por montgrimpado, tendumado, kaj aliaj subĉielaj ŝatokupoj. Lloyd kaj Mary Anderson fondis ĝin en 1938 en Seatlo, Vaŝingtonio, Usono, kaj la ĉefoficejo situas en la urbo Kent, suda antaŭurbo de Seatlo. En 2014 ĝi vendis varojn kun suma valoro de 2,2 miliardoj da usonaj dolaroj. Kiel kooperativo, membroj pagas dudek dolarojn por dumviva membreco, kaj ricevas proksimume dek-procentan rabaton ĉe aĉetoj de nerabatitaj vendaĵoj, aŭ en la formo de ĉiujara kupono uzebla en aĉetoj dum la venontaj du jaroj, aŭ kiel ĉekon. Proksimume 11 milionoj da membroj ekzistas, el kiuj ĉ. 40% aktive uzadas sian membrecon en aĉetado de varoj. La firmao havas ĉ. 11 mil dungitojn laborantajn ĉe 144 vendejoj en multaj usonaj ŝtatoj, kaj en tri distribuaj centroj kaj la ĉefoficejo.

## Fonto 
Bazita sur la responda artikolo en la anglalingva Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Seatlo
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Kooperativoj
Kategorio:Sporto en Usono
Ervin Batthyány

**Grafo Ervin Batthyány** [batjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Ervin** estis hungara politikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*. Lia avo estis Ágoston Trefort.

Ervin Batthyány http://www.bogote.hu/hu/turizmus/oldal=3 naskiĝis la  en Bögöte. Li mortis la  en Britio en Stroud.

## Biografio 
Ervin Batthyány frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste universitatojn en Londono kaj Cambridge. Dum lernado li konatiĝis pri ideoj de komunismo kaj anarkiismo, verkoj de William Morris, Lev Tolstoj, Petro Kropotkin. Pro tiu politikado familio de Batthyány metis Ervin-on en psikiatriejon en Vieno kaj nur la familio rajtis agi pri la havaĵoj. Post 2 jaroj Ervin liberiĝis helpe de Ervin Szabó, poste li partoprenis en longa diskutoserio. En 1905 li establis senpagan lernejon por malriĉaj kamparanoj en Bögöte, samtempe eldonejon kun gazeto. Post 2 jaroj li translokiĝis al Londono, en 1913 li rezignis pri la hungara ŝtataneco, en la sama jaro li edziĝis. En 1931 li vizitis Hungarion, sed tiutempe li jam ne politikadis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Anarkizmus* (1904)
* *A nép joga* (Rajto de la popolo), (1905)
* *Szocializmus és anarkizmus* (1906)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Memorigiloj 
* monumento en Bögöte (1994)
* memortabulo en Bögöte (2006)
* kulturdomo de Bögöte portas la nomon Ervin Batthyány

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj anarkiistoj
Anna Ráckevei

**Anna Ráckevei,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ráckevei Anna** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro.
Anna Ráckevei http://archiv.magyar.film.hu/hmdb//szemelyek/19679/rackevei-anna.html naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Anna Ráckevei frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi estis membro de studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1985. Post la diplomo ŝi aliĝis de Teatro Madách, poste al *Nacia Teatro*. Ekde 1991 ŝi estas liberprofesia aktorino. Ekde 2006 ŝi apartenas al Teatro Csokonai (Debrecen), kie ŝi estis nomumita teatrestro en 2013. Ŝi ricevis premiojn inter 1990 kaj 2011. Ŝia edzo estas aktoro.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ŝekspiro: La ventego - Miranda
* Henrik Ibsen: Peer Gynt - Solvejg
* Friedrich Schiller: Kabale und Liebe - Lady Milford

## Roloj en kinejaj filmoj 
* Elysium (1986)
* Anna filmje (1992)

## Roloj en televiziaj filmoj 
* Bevégezetlen ragozás (1985)
* Baldi (1995)
* Méhek tánca (2007)

## Voĉoaktoraj roloj 
* hungaraj voĉoj ekzemple de Meryl Streep

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Gigantfabo

La **gigantfabo** (),

## Eksteraj ligiloj 
* 
* James M. Stephens: Datenblatt bei EDIS des *Institute of Food and Agricultural Sciences* = IFAS der University of Florida. 
* *Canavalia Ensiformis Cultivation In Indonesia.* Video von *kacangkoropedang.wordpress.com*.
* Marcelo Precoppe, 2005: *Jack Bean / Wonder Bean - Canavalia ensiformis* Informationen der Uni Hohenheim - Volltext-PDF. 
* Illustration bei *Tropicos*.

## Literaturo 
* Carlos A. Martinez-Palacios, Reyna Galván Cruz, Miguel A. Olvera Novoa, Cristina Chávez-Martinez: *The use of jack bean (Canavalia ensiformis Leguminosae) meal as a partial substitute for fish meal in diets for tilapia (Oreochromis mossambicus Cichlidae)*, In: *Aquaculture*, Volume 68, Issue 2, 1988, S. 165–175,
* Andrea Medeiros Salgado, Lívia Maria Silva, Maria Alice Zarur Coelho: *Development of Potentiometric Urea Biosensor based on Canavalia ensiformis Urease*, Chapter 22. In: Pier Andrea Serra (eldon.): *Biosensors - Emerging Materials and Applications*. 2011, ISBN 978-953-307-328-6,
* Kola Ajewole: *Investigation into the lesser known Pulse - Canavalia ensiformis: Chemical composition and fatty acid profile*, In: *Journal of Food Technology in Africa*, Volume 7, Issue 3, 2002, S. 82–85.

Kategorio:Faboideoj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Utilplantoj
Maciej Iłowiecki

**Maciej Iłowiecki**, propre **Tadeusz Maciej Iłowiecki** (naskiĝis la 28-an de februaro 1935 en Piekary Śląskie) – pola verkisto, ĵurnalisto, publicisto, estinta membro de la Landa Konsilio de Radiofonio kaj Televido.

## Vivo 
Diplomito de biokemio en Varsovia Universitato. De 1959 laboras kiel ĵurnalisto kaj publicisto. En la tempo de Pola Popola Respubliko verkis por semajnrevuo "Polityka" (Politiko) kaj "Przegląd Techniczny" (Teknika Revuo). En la jaroj 1974–1990 laboris en redakcio de monatrevuo "Problemy" (Problemoj).

Kiel spertulo pri amaskomunikiloj en 1989 estis invitita al interparoloj de Ronda Tablo flanke de "Solidareco" (lia oponanto ĉe t.n. subtablo pri amaskomunikiloj de koalici-registara flanko estis Krzysztof Teodor Toeplitz).

En la jaroj 1990–1993 li plenumis funkcion de prezidanto de la estraro de Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (Asocio de Polaj Ĵurnalistoj), en la jaroj 1990–1992 estis ĉefredaktoro de semajnrevuo "Spotkania" (Renkontoj). De aprilo 1993 ĝis septembro 1994 li okupis postenon de anstataŭulo de prezidanto de la Landa Konsilio de Radiofonio kaj Televido. Membro de Konsilio de Amaskomunikila Etiko (de 2004 ĝis 2011), estrarano de Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk (Societo pri Apogo kaj Popularigo de Sciencoj). Redakta membro de monatrevuo "Nowe Państwo" (Nova Ŝtato).

En la Tria Pola Respubliko okupiĝis pri sendependa publicistiko, kunlaborante kun televido Polsat. Aŭtoro de gazetaj artikoloj kaj de dekkelkaj libroj pri amaskomunikada scienco.

Distingita per Oficira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* (2014).

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Nasz wiek XX* (Nia 20-a jarcento), Wiedza Powszechna, Warszawa 1969
* *Nowy, niezbyt wspaniały świat* (Nova, ne tute grandioza mondo), Wiedza Powszechna, Warszawa 1974
* *Dzieje nauki polskiej* (Historio de pola scienco), Interpress, Warszawa 1981
* *Z tamtej strony lustra* (De malantaŭa flanko de spegulo), Alfa, Warszawa 1987, ISBN 83-7001-127-6
* *Niepokój dwutysięcznego roku* (Maltrankvilo de la dumila jaro), Iskry, Warszawa 1989
* *Figle naszego świata* (Petoloj de nia mondo), Alfa, Warszawa 1992
* *Media, władza, świadomość społeczna* (Amaskomunikiloj, regopovo, socia konscienco), Pomorskie Towarzystwo Edukacyjne "Fama", Bydgoszcz 1999
* *Kronika przypadków publicznych* (Kroniko de publikaj okazintaĵoj), Prószyński i S-ka, Warszawa 2000
* *Krzywe zwierciadło: o manipulacji w mediach* (Kurba spegulo. Pri manipulado en amaskomunikiloj), Gaudium, Lublin 2003

## Eksteraj ligiloj 
* Biografia noto en paĝo de la Konsilio de Amaskomunikila Etiko

Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
20608 Fredmerlin

'*20608 *Fredmerlin'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Frédéric Merlin'', planeda sciencisto ĉe la Observatorio de Parizo. Li studis la  per spektroskopio kaj modeligo de ties surfaca komponiĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Wendel Teles Pontes

**Wendel Teles PONTES** (naskiĝis la ) estas brazila esperantisto, el Olinda, Pernambuko. Estas profesoro de Zoologio ĉe UFPE (Federacia Universitato de Pernambuko), entomologo (insektologo) kaj amatora parapsikologo. Lernis esperanton je la juneco, kaj aktivas en la ŝtata movado. Estas estrarano de Pernambuka Esperanto-Asocio kaj delegito de UEA pri Zoologio kaj Biologio. Estas membro de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE), de UEA kaj Brazila Esperanto-Ligo. Foje kontribuas al Scienca Revuo per sciencaj artikoloj.

## Referencoj
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Laktobovino

[eta|[Holstein Frisa, la hegemonia raso en industriigita laktoproduktado nuntempa.]]
eta|Maŝinara melkado
**Laktobovino** (nomita ankaŭ **laktoproduktaj bovinoj**) estas rasoj de bovoj bredataj pro ties kapablo produkti grandajn kvantojn da lakto, el kiuj oni produktas siavice laktaĵojn. Laktobovinoj ĝenerale estas el la specio *Bos taurus*.

Historie, estas malmulta distingeblo inter laktobovinoj kaj viandobovoj, ĉar ofte la sama raso estas uzata por produktado kaj de viando kaj de lakto. Nuntempe, la bova industrio estas pli specializita kaj plej laktobovinoj estis bredataj por produkti grandajn volumojn da lakto. La usonaj laktobovinoj produktis 83.9 mil milionojn da kg da lakto en 2007, el antaŭaj 52.6 mil milionojn da kg en 1950, kvankam estis nur ĉirkaŭ 9 milionoj da bovinoj en la usonaj farmoj — ĉirkaŭ 13 milionoj malpli ol en 1950.

Tradicie, havi laktobovinon estis grava rimedo por farmaj familioj kaj foje estis savo dum sezonoj de malsatoj. En Hispanio tiu afero temis en tradicia popolkanto nome "Mi havas laktobovinon" kiu disvastiĝis ankaŭ en esperanta versio en Esperantujo.

## Notoj 
Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Lakto
Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Agrikultura industrio
Lima fazeoluso

eta|*Phaseolus lunatus*

La **Lima fazeoluso** aŭ **Limofazeolo** (*Phaseolus lunatus*) estas plantspecio el la subfamilio de la Faboideoj (*Faboideae*) ene de la familio de la Fabacoj (*Fabaceae*). Tiu planto estas utilplanto, kiu parencas al la aliaj „fazeoloj“.

La Lima fazeoluso verŝajne venas el Peruo, de kiu originas ĝia nomo (Limo estas la ĉefurbo de Peruo). Ĝi bezonas sufiĉe da varmo por bone kreski. En Eŭropo oni ne povas kultivi ĝin ekonomie.

## Priskribo 
La Lima fazeoluso estas arbusteca, unujara, grimpanta herba planto, kies tigoj atingas longecon de 2 ĝis 4 metroj. La petaloj estas helverdaj, kelkfoje violkoloraj.

La kurbiĝintaj guŝoj longas 5 ĝis 15&nbsp;cm, larĝas 1,5 ĝis 2,5&nbsp;cm kaj enhavas du ĝis kvar semojn.
La en formo, grandeco kaj koloro tre variaj semoj longas unu ĝis tri cm, estas ovalaj ĝis rondaj kaj blankaj ĝis malhelaj.

La malhelaj semoj enhavas linamarinon, glikozido, el kiu povas estiĝi hidrogena cianido. La semoj kun blanka tegumento estas nedanĝeraj.

## Literaturo 
* Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard & Adolf Stählin: *Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt*, Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.: Walter H. Schuster: Informationen zu *Phaseolus lunatus*.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de legomoj

## Eksteraj ligiloj 
* Infos und Bilder einer japanischen Genbank (englisch)
* Flüchtige Abwehrstoffe der Limabohne

Kategorio:Guŝoj
Universitato de San-Paŭlio

La **Universitato de San-Paŭlio**, portugale *Universidade Estadual Paulista (UNESP)*, "universitato de la subŝtato San-Paŭlo", estas publika universitato en la subŝtato San-Paŭlo aŭ San-Paŭlio de Brazilo. La universitato ekestis en 1976 per kunigo de pluraj malgrandaj esploraj institucioj kaj universitatoj. Per la kunigo ekestis la post la Universitato de San-Paŭlo dua plej granda universitato de Brazilo kaj de Latinameriko.

Multaj de la en 1976 unuigitaj institucioj estis establitaj longe antaŭ la unuiĝo kiel altlernejoj. Aliaj institucioj nur tiam fondiĝis, ekzemple la fakoj pri farmacio kaj dentokuracado. La komencaj fakultatoj estis la Fakultato de Dentokuracado en Araçatuba kaj São José dos Campos, la Fakultato de Agrikulturaj kaj Veterinaraj Sciencoj de Jaboticabal, la Universitato de Inĝenierado kaj Medicino de Botucatu kaj la hodiaŭa UNESP-kampuso Araraquara, kiu estis fondita en 1923 por esplorado en la kampoj de la dentokuracado kaj farmacio, kaj tiel estas la plej longa ekzistanta kampuso de la universitato. La kampuso en Bauru en 1988 estis aldonita al la sistemo.

Pluraj esperantistoj estas docentoj de la universitato. Interalie la profesia biologo Francisco Stefano Wechsler, kiu en 1965 estis kunfondinto de Brazila Esperantista Junulara Organizo, estas profesoro pri veterinara medicino en la kampuso de Botucatu.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo
Kategorio:Edukado en San-Paŭlio
Kategorio:Brazilaj universitatoj
Grotoj de Azerbajĝano

[eta|122px|Makzelo de *Aziĥa homo* trovita en la [groto Aziĥo, kiu elmetas en la Nacia Muzeo de Historio de Azerbajĝano.]]

**Grotoj de Azerbajĝano** nombras kelkmil. Ili estas kalkŝtonaj kaj vulkanaj (lafo tuneloj). Kelkaj el ili estas publike alireblaj kiel turistaj objektoj. Tiuj kavernoj ankaŭ estis la unuaj rifuĝintoj kaj hejmoj de primitivaj popoloj.

La Groto Aziĥo estas impresiga ses-grota komplekso konata kiel la vivloko de la prahomoj. La groto estas konsiderata kiel unu el la plej antikvaj grotoj de homa praloĝado en Eŭrazio. Ĉi tie oni trovis plurajn homajn restaĵojn kiel osto de la kapo kiu havas pli ol 300.000 jarojn, do, unu el la plej antikvaj homaj restaĵoj de la mondo. Ĝia malkovro kreis la nomon de la *Aziĥa homo*.

## Listo de grotoj en Azerbajĝano 
La listo ne inkludas ĉiuj grotoj.

## Listo de grotoj kompleksoj en Azerbajĝano 
La listo ne inkludas ĉiuj grotoj kompleksoj.

## Bildaro 

Dosiero:Azokh Cave3.jpg|Enirejo al la Groto Aziĥo
Dosiero:Azokh.jpg|Batilo en la Groto Aziĥo
Dosiero:Azokh Cave.jpg|Arkeologiaj elfosaĵoj en la Groto Aziĥo
Dosiero:Ashab ul Kahf Cave in Azerbaijan.JPG|Groto Eshabi Kehf
Dosiero:Mərəzə mağaraları.jpg|Groto Marazo
Dosiero:Mərəzə mağarasının içərisi.jpg|Interno de la Groto Marazo
Dosiero:Qaradağ rayonu, su mağaraları.jpg|Groto karstico en la Distrikto Karadagh
Dosiero:Qaradağ rayonu, Ümid qəsəbəsi yuxarısında su mağarası.jpg|Formado de groto karstico en la Distrikto Karadagh

[800px|eta|center|Groto en la [Distrikto Gobustano]]

## Referencoj
Ua Pou (vilaĝo)

eta|300ra|La haveno de Hakahau kaj la monto Oave
[class=cx-linter-tag|eta|Situo de la komunumo Ua Pou en la [Markizinsuloj]]
**Ua Pou** estas komunumo en Franca Polinezio kun  loĝantoj (2007).

## Geografio 
La komunumo Ua Pou inkluzivas la samnoman,  grandan insulon en la Pacifika Oceano. Ĝi apartenas al la subdivido Markizinsuloj. Ĝia administrejo estas en Hakahau. Pliaj vilaĝoj estas Hakahetau, Hakamoui aŭ Hakamui, Paumea, Hohi, Hakamaii, Haakuti kaj Hakatao.

Kategorio:Komunumoj de Franca Polinezio
La Chapelle-sur-Furieuse

**La Chapelle-sur-Furieuse** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono Arbois. 

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
La Chapelle-sur-Furieuse etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Jura, en la centrorienta parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Jura
Pupillin

**Pupillin** estas franca komunumo lokita en Kantono Arbois, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo. La vilaĝo estas fama pri sia vino farita de la kulturvario Poulsard.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Pupillin etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj kilometre alt du. La komunumo situas en Jura, en la centrorienta parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

## Historio 
eta|maldekstra|Fanum
El la romia epoko estas spuro  de speco de eta templo, kiu oni nomas fanum .

## Partnera urbo 
* 

## Esperantio 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn (2 %) en 2004.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Jura

## Eksteraj ligiloj 
*Paĝaro de la komunumaro 

Kategorio:Komunumoj de Jura
20616 Zeeshansayed

'*20616 *Zeeshansayed'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Zeeshan Sayed*, kiu, en 2004, gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto en teamo pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *Shree Baldevdas Kikani Vidyamandir Matriculation Higher Secondary School'' de Koimbatore (Tamilnado, Barato).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Palmfolia manuskripto

eta|upright=2|Tamila palmfolia manuskripto
**Palmfolia manuskripto** (, , ) estas manuskripto sur sekigitaj palmfolioj (Sanskrita lingvo *pattra*, Tamila *ola* aŭ *olei*). Ili servis por dokumentado de realaj aŭ mistikaj rakontaĵoj en Suda Azio kaj Sudorienta Azio. Kiel bazmaterialon, oni uzis sekigitan palmfoliojn en tiu regiono de la mondo kaj tiu havis la saman signifon kiel papiruso en la antikva Egiptujo. Post enkonduko de la alfabeta skribo en Sud-Azio, homoj komencis noti sur folioj de la talipot-palmo (*Corypha umbraculifera*) kaj la Palmira-palmo (*Borassus flabelliformis*).

Oni distranĉis la sekajn palmofoliojn je grando de 15-60&nbsp;cm al 3,5&nbsp;cm kaj traktis ilin per pastaĵo el fingra milio (*ragi*) (*Eleusine coracana*), por moligi ĝin. La palmfoliaj manuskriptoj estis truigitaj por interligi ilin.

Tiu natura materialo kompreneble ne rezistas al putriĝo kaj detruas ĝin lepismoj. Tiel sur palmfolio skribita manuskripto havas limigitan vivdaŭron kaj oni devas de tempo al tempo kopii la tekston sur alian, novan palmfolion. Per disvastiĝo de la hinda kulturo al sudorienta Azio, precipe al Tajlando, Kamboĝo kaj Indonezio, kreskis ankaŭ la nombro de dokumentoj, kiuj estis verkitaj sur la palmaj folioj. Kun alveno de la presado en la frua 19-a jarcento, malaperis la kopiado de tekstoj sur palmfoliojn. Multaj registaroj klopodas rezervi la ekzistantajn palmfoliajn manuskriptojn (legu pli ĉe Orientala Esplora Instituto Mysore).

## Vidu ankaŭ 
* Betulŝelaj dokumentoj

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kodeksologio
Kategorio:Surskribaj materialoj
Kategorio:Historio de libroj
Kategorio:Paperaj produktoj

Kategorio:Manuskriptoj
Esperanto-Asocio de San-Paŭlo

**Esperanto-Asocio de San-Paŭlo** (EASP) estas neprofitocela kultura asocio, fondita la 29-an de marto 1937, por progresigo de Esperanto en la subŝtato San-Paŭlo. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras por la antaŭenigo de Esperanto helpe de multaj lokaj esperantistoj, kiuj rekte aŭ nerekte kontribuas kun ĝi.

## Agado
EASP ofertas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare organizas Esperanto-renkontiĝon en la urbo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo ) kaj la Esperantan Kongreson de la Ŝtato San-Paŭlo. Ĝi eldonas la revuon La Lampiro kaj elektronikan bultenon *EASP-Kuriero*, kiuj celas membrojn kaj simpatiantojn de la Asocio. Ĝi disponas pri libroservo, kie ĝi vendas brazilajn kaj importitajn eldonaĵojn en Esperanto. Plurajn librojn la Asocio ankaŭ mem produktigas kaj eldonas. Krome estas en la sidejo de EASP biblioteko pri la internacia lingvo Esperanto kun pli ol du mil titoloj. La asocio estas membro de Brazila Esperanto-Ligo kaj de Universala Esperanto Asocio.

## Vidu ankaŭ 
* Analoj de EASP
* Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo
*Retbutiko de EASP

Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)
Kategorio:Brazilaj Esperanto-asocioj
Pan Africanist Congress of Azania

**Pan Africanist Congress of Azania** (antaŭe simple **Pan Africanist Congress**, mallongigite **PAC**; esperante **Tutafrikisma Kongreso de Azanio**) estas politika partio en Sudafriko. Ĝin fondis Robert Sobukwe, Potlako Leballo kaj aliaj kiuj forlasis la Afrikan Nacian Kongreson (ANC) en 1959. La ĉefa motivo de la skismo estis la decido de la ANC akcepti la Ĉarton de Libereco (1955) anstataŭ la Programo de Agado (1949). Post la Masakro de Sharpeville en 1960, la sudafrika (apartisma) registaro kontraŭleĝigis la du organizojn (PAC kaj ANC), kaj responde PAC fondis sian armeon, la Azania Popola Liberiga Armeo, kiu en 1994 post la falo de la apartisma registaro kunfandiĝis en la nacian armeon.

La kerna aserto de PAC estis tio, ke nur afrikanoj, kiuj lojalas nur al Afriko, devus regi Sudafrikon. Sobukwe en sia inaŭgura parolado diris, "Ni celas, politike, al regado de afrikanoj fare de afrikanoj, por la afrikanoj, rigardante ĉiun, kiu ŝuldas sian lojalecon nur al Afriko, kaj kiu pretas akcepti la regadon de afrikana plejmulto, kiel afrikanon." La panafrikanismo de PAC havas tri principojn: naciismo, socialismo, kaj kontinenta unueco. Ĝi tiras siajn ideojn grandaparte el la instruoj de Anton Lembede, George Padmore, Marcus Garvey, Martin Delany, Kwame Nkrumah, kaj W. E. B. Du Bois.

Lastatempe la partio spertas internan ĥaoson, kaj ne estas klare, kiu ĝin estras. En naciaj elektoj la partio falis de 5 seĝoj parlamentoj en 1994 al 3 en 1999 kaj 2004, kaj laste al 1 en 2009 kaj 2014.

## Fonto 
Koncizigita el la angla Vikipedio.

Kategorio:Organizaĵoj en Sud-Afriko
Kategorio:Apartismo
Kategorio:Kontraŭrasismaj organizaĵoj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1959
Publika Observatorio de Drebach

La **Publika Observatorio de Drebach** (germane *Volkssternwarte Drebach*) estas kultura kaj eduka neprofitcela organizaĵo, kiu entenas astronomian observatorion (de IAU-kodo **113**) kaj planetarion en Drebach (Saksio, Germanio). En la najbaraĵo estas la elementa lernejo "David Rebentrost" kaj ludkampo.

## Historio 
La **Publika Observatorio de Drebach** devenas de lerneja observatorio kiu malfermiĝis la  en la mezlernejo de Drebach. Ties fondinto, Karlheinz Müller, estris ĝin de 1969 ĝis 1984 kiel volontulo. En 1974 dua stacio de observo estis malfermita. Krom uzo kiel lerneja observatorio por regulaj vesperaj observadoj, okazis tie konferencoj kaj porjunularaj astronomiaj tendaroj.

Inter 1984 kaj 1986, nova observatorio estis konstruita kun planetario malfermita en vespero. La inaŭguro de ĉi tiu nova instalaĵo okazis la  ; kaj ĝi ricevis inter po 10&nbsp;000 kaj 12&nbsp;000 vizitantojn ĉiujare. En 1997, nova kupolo estis konstruita, kiu gastigis teleskopon de 50 cm.

Inter 2000 kaj 2001 estis konstruita pli granda planetario kun kupolo de 11 m, inaŭgurita la  ; la nombro da vizitantoj duopiĝis.

## La observatorio 
La ĉefa instrumento estas teleskopo Cassegrain de 0,5 m sub kupolo de 4 m. En du aliaj observaj stacioj estas teleskopoj kaj refraktoroj.

De 1994, la observatorio estas mastrumita de la societo de la Amikoj de la Publika Observatorio de Drebach e.V. (),
kiu organizas publikajn seancojn de observado kaj eventojn kiel la ĉiujara "Festivalo de la Observatorioj" en
septembro.

La observatorio estas ankaŭ uzita de la anoj de la societo de la Amikoj de la Publika Observatorio de Drebach ; la ĉefa aktivo estas la serĉo de asteroidoj : Minor Planet Center kreditas la observatorion de la malkovro de 15 asteroidojn efektivigitaj inter 2001 kaj 2009, multenombraj aliaj asteroidoj estas malkovritaj elde la observatorio fare de diversaj astronomoj : Jens Kandler, André Knöfel kaj Gerhard Lehmann.

La asteroido 6488 Drebach estis nomita en honoro de la observatorio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Publika Observatorio de Drebach, oficiala paĝaro
*  Planetario Zeiss kun Publika Observatorio ; el la el la paĝaro de la municipo Drebach 

Drebach
Arĝenta Respublikana Partio (Usono)

La **Arĝenta Respublikana Partio** (angle, *Silver Republican Party*) estis usona politika partio. Ĝi fondiĝis en 1896 kiam multaj respublikanaj politikistoj, precipe en la okcidentaj ŝtatoj, skismiĝis pro la partia subteno al la ora normo por valorigi la usonan valuton (dolaron). En la elekto de 1896 la Arĝentaj respublikanoj subtenis la demokratan kandidaton, William Jennings Bryan, kontraŭ la respublikana William McKinley. La Arĝentaj respublikanoj subtenis tiel nomatan "Liberan arĝenton" kaj politikon de dumetalismo. La Arĝentaj respublikanoj multis en la okcidento pro tio ke la minado pri arĝento estis tie grava ekonomia forto.

Post la jaro 1900 la Arĝenta Respublikana Partio rapide forvelkis. Plej multaj membroj returnis sin al la Respublikana Partio, sed kelkaj, ekzemple senatano Fred Dubois de Idaho kaj eksministro pri enlandaj aferoj Henry Moore Teller de Koloradio, aliĝis al la Demokrata partio.

## Notindaj Arĝentaj Respublikanoj
*Frank J. Cannon - Usona senatano de Utaho
*Fred Dubois - Usona senatano de Idaho
*Thomas Kearns - Usona senatano de Utaho
*Lee Mantle - Usona senatano de Montano
*Richard F. Pettigrew - Usona senatano de Suda Dakoto
*John F. Shafroth - Usona kongresano el Koloradio, poste ŝtatestro kaj senatano
*William M. Stewart- Usona senatano de Nevado
*Henry Moore Teller - Usona senatano kaj ministro pri enlandaj aferoj de Koloradio

## Vidu ankaŭ 
* Arĝenta Partio (Usono)

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Usono
Kategorio:Arĝento
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1896
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1900
20625 Noto

**20625 Noto** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Akira Tsuchikawa elde la "Astronomia Observatorio Janagida" en la tiama vilaĝo Janagida, nun kunfandita en Noto (Gubernio Iŝikaŭa, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Noto-Duoninsulo, proksima de la geografia centro de Japanio, en la Japana Maro. La usona astronomo Percival Lowell vizitis la duoninsulon en 1889. Lia vojaĝlibro "*Noto : An Unexplored Corner of Japan*", estis publikigita en 1891.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(20628) 1999 TS40

**(20628) 1999 TS40** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo. Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Bahia Esperanto-grupo

La **Bahia Esperanto-grupo**, fondita la 7-an de novembro 1910 en Salvador de Bahio, estis la plej aĝa Esperanto-grupo de la subŝtato Bahio de Brazilo. La starigo de la grupo estis registrita en la gazeto "Brazila Esperantisto". Fondaj membroj estis interalie Carlos kaj Deraldo Costa, José Carlos Farias, Sinésio Gotschalk, Francisco da Conceição Meneses, Gildásio de Oliveira, Jaime Martins de Souza kaj Magnus Söndhal.

En marto 1912 la islanddevena esperantisto kaj mistikulo Magnus Söndhal en Salvador de Bahio fondis alian kernon de esperantologio, kiu prenis la nomon “Ortologa Universitata Rondo“. Li elektiĝis prezidanto kaj organizis kursojn. Ekskurse en la internan landon li fondis, en la urbo Castro Alves), plian Esperanto-studgrupon.

Aldona grupo kreiĝis en 1913 en Nazaré, antaŭurbo de Salvador de Bahio: Anísio Melhor, direktoro de la lernejo “Clemente Caldas” kaj direktoro de la ĵurnalo “Conservador” fariĝis pioniro de la Esperanto-movado de tiu urbo, danke al serio de artikoloj de lia plumo aperintaj en la menciita gazeto, el kiuj sekvis kursoj kaj 11 jarojn poste propra klubo.

Pri la daŭrigo de la Bahia Esperanto-grupo de 1910 en malvasta senco kaj la bahia Esperanto-movado en vasta senco, vidu la portugallingvan artikolon "Esperanto en Bahio" de la kuracista esperantisto José Siquara da Rocha, jen resume en reta paĝo,  jen komplete en formato PDF .

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la nuna Bahia Esperanto-grupo 

Kategorio:Brazilaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Bahio
20631 Stefuller

'*20631 *Stefuller'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stephen Fuller*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2004 pro sia projekto en teamo pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *Hilton Head Preparatory School'' de la insulo Hilton Head (Suda Karolino, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ŝtata Lernejo Zamenhof de Campo Grande

La **Ŝtata Lernejo Zamenhof** () en la brazila urbo Campo Grande estis kreita de la Eduka Spiritisma Socio de la brazila subŝtato Mato-Groso la 21-an de marto 1949. La unua direktoro de la lernejo estis Onésimo Faria, kaj unua plia instruistino estis Maria Ribeiro Serra. En 1963 ŝi transprenis la direktorecon. Je tiu okazo, la lernejo ricevis novajn lernejajn skribtablojn fare de la subŝtata registaro. En 1975, oni konstruis konstruaĵon de vartejo, tiel ke la infanoj ankaŭ post la lernejaj lecionoj povas resti en la lernejo, tie fari siajn hejmtaksojn kaj estas prizorgataj tuttage. En 1980, la lernejo ampleksigis tiel ke de nun infanoj de la 1-a ĝis 8-a klasoj instruiĝas kaj ankaŭ postlecione vartiĝas. Ekde 1985, la lernejo oficiale nomiĝas "ŝtata elementa lernejo Zamenhof" (ŝtata lernejo de grado unu), kaj ekde 1992, ""ŝtata antaŭlernejo kaj elementa lernejo Zamenhof", kaj ekde 1998 la lernejo havas sian nunan nomon "ŝtata lernejo Zamenhof".

En siaj ĝis nun  jaroj de ekzisto, la Ŝtata Lernejo Zamenhof havis la jenajn direktorojn:

* Onésimo Faria (1949-1962);
* Maria Ribeiro Serra (1963-1979);
* Maria Heloiza Ferreira Nakazato (1980-1988);
* Liriacy Matos Sobreiro (1989-1993);
* Norma Aparecida de Oliveira Mota (1993-1994);
* Maria Custódia Oliveira Pinheiro (1994-2008);
* Renata Barcelos Blini Duarte (2008-2015);
* Irene Alves Ribeiro (2015);
* Helga Ticiana Barros Maciel (2016 ĝis nun).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()
* lerneja paĝo en la retejo *facebook*
* plia lerneja notejo (bele farita, sed ne aktualigita post 2012)

Kategorio:Edukado en Brazilo
Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Aŝikaga Joŝikazu

**AŜIKAGA Joŝikazu** (japane **足利 義量**, ofte latinliterigata kiel **Asikaga Yosikazu** aŭ **Ashikaga Yoshikazu**) (naskiĝinta la  – mortinta la ) estis la kvina ŝoguno Aŝikaga. Li regis de 1423 ĝis 1425, dum la Epoko de Muromaĉi. Li estis la kvara filo de ŝoguno Aŝikaga Joŝimoĉi. La patro cedis la regadon al la filo 18-jaraĝa laŭ la tiama kalkulado. Laŭ *Oguri Hangan ichidaiki,* la morto de Joŝikazu nur 20-jara (=18-jara) rezultis el vivo de ebriega sineluzado. Lin sekvis kiel ŝoguno lia frato, la ŝoguno Aŝikaga Joŝinori, en 1429.

La regojaroj de Joŝikazu estas parto de la periodo Ōei (1394–1428).

## Piednotoj 
La artikolo baziĝas sur tiu en la angla Vikipedio.

Kategorio:Ŝogunoj
Kategorio:Klano Aŝikaga