Vega de San Mateo

**Vega de San Mateo** [BEga desanmaTEo] (Valo de Sankta Mateo) estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj. Ĝi etendiĝas sur la centrorienta parto de la insulo Gran Canaria.

Ĝi estas unu el nur sep municipoj en la insulo (la aliaj estas Firgas, Santa Brígida, Tejeda, Teror, Valsequillo de Gran Canaria kaj Valleseco), kaj dek unu en la insularo, kiuj ne havas aliron al la maro.

Dekomence la loknomo nomiĝis Valle de Arriba (Supra Valo); de San Mateo post konstruado de ermitejo fine de la 17-a jarcento. Tradicie oni komprenis, ke la indiĝena nomo estis Tinamar; postaj esploroj montris, ke tio eble malĝustas, sed ĉiuokaze la lokanoj plue konsideras la lokon Tinamar.

## Geografio 
eta|maldekstre|230ra|Mapo de Vega de San Mateo (1896).
eta|maldekstre|230ra|Neĝo en Alto del Pozo de Vega de San Mateo (2005).
Vega de San Mateo estas en la centra parto de la insulo Gran Canaria, je 22&nbsp;km de la provinca kaj insula ĉefurbo, kio helpis ĝian disvolvigon. Ĝi enhavas areon de 37,89&nbsp;km², kiel malgranda teritorio de la insulo, ĉe la torentejo Guiniguada.

La municipa teritorio limas kun tiuj de Teror kaj Santa Brígida (norde), Valsequillo de Gran Canaria (oriente), San Bartolomé de Tirajana kaj Tejeda sude, kaj Valleseco (nordokcidente). La municipa perimetro estas 28,46&nbsp;km longa. La urba kerno de Vega de San Mateo estis unu de la ĉefaj agrikulturaj centroj de Gran Canaria. Ĝis mezo de la 20-a jarcento, estis ankoraŭ kelkaj metiaj atelieroj (forĝejoj, latunejoj, ŝulaborejoj, muelejoj de gofio, ktp.) kaj estis komerca ligejo inter la malsupra zono kaj la mezaltaj domaroj.​

La 28an de majo 1980 aviadilo Hercules 380 devena de la Aerbazo de Zaragozo kraŝis en la loko konata kiel Hoya del Gamonal. En tiu akcidento mortis la 11 veturantoj. Matena nebulo kaj ebla teknika paneo okazigis la akcidenton.

## Demografio 
La municipo havis 7 682 loĝantojn je 2022, kiel unu el malmulte loĝataj municipoj de la insulo Gran Canaria.

Historie la loĝantaro regule kreskiĝis laŭlonge de la unua duono de la 20-a jarcento ĝis 9 415 loĝantoj en 1960, poste malaltigis ĝis 6 000 en 1990-aj jaroj kaj nunaj pli ol 7 000 loĝantoj.

### Teritoria organizado 
Valleseco dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:

* Tradicia arkitekturo en urba kerno.
* Preĝejo de Sankta Mateo (1800-1895)..
* Poplejo de Santa Anna.
* Tipa domaro La Cantonera kun antropologia muzeo (nun ne funkcianta).
* Muelejo Molino de Fuego (iama kunvenejo).
* Bazaro.
* Astronomia Centro Roque Saucillo.
* Rigardejo Montaña Cabreja.
* Teraskultivado ĉe Bancales de Las Lagunetas kaj agrobasenoj.
* Gastejoj ĉe Cruz de Tejeda.
* Ravino Barranco de la Mina, poste Guiniguada.
* Pico de las Nieves.
* Aliaj naturaj lokoj.

## Bildoj 

Estacion de guaguas vega san mateo gran canaria.jpg|Busstacidomo.
Cruz de tejeda nevada 2005 san mateo gran canaria.jpg|Gastejoj ĉe Cruz de Tejeda.
Mercado agricola vega san mateo puesto gran canaria.jpg|Agrikultura bazaro.
Mercado agricola vega san mateo gran canaria.jpg|Agrikultura bazaro (ekstero).
Homenaje a los herreros vega san mateo 02.jpg|Omaĝo al forĝistoj.
San Mateo alameda.jpg|Poplejo kaj urbodomo.
Molino de fuego vega san mateo gran canaria.jpg|Molino de Fuego.
Pozo de nieve los canónigos gran canaria.jpg|Neĝoputo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

## Referencoj 
## Bibliotekoj 
* Marcial Moreno, Ruyman Zebenzuy... [et al.] (2004). Vega de San Mateo: pasado vivo. Santa Brígida (Las Palmas): Cam-PDS. ISBN 84-609-1730-4.
* Miranda Calderín, Salvador (2005). Los pozos de nieve de Gran Canaria: estudio histórico y geográfico de la explotación de la nieve en la isla de Gran Canaria: siglos XVII, XVIII y XIX. Las Palmas de Gran Canaria: Universidad de Las Palmas de Gran Canaria, Servicio de Publicaciones: Cabildo de Gran Canaria. ISBN 84-96502-19-8.
* Mora Morales, Manuel (1996). Gran Canaria paso a paso. Arinaga (Gran Canaria): Globo. ISBN 84-8101-441-9.
* Naranjo Monzón, Domitila (2003). San Mateo: vivencias de un pueblo. [s.l.]: [s.n.] ISBN 84-607-8213-1.
* Naranjo Santana, Mª Carmen (2002). Aproximación a la historia económica de un área rural: la vega de San Mateo, Gran Canaria. : [s.n.], (Las Palmas de Gran Canaria: Imp. Pérez Galdós). ISBN 84-607-6110-5.
* Suárez Grimón, Vicente de Jesús (1993). «Los orígenes de los municipios en Gran Canaria». Vegueta: Anuario de la Facultad de Geografía e Historia: Universidad de Las Palmas de Gran Canaria (1). p.&nbsp;127-143 [6]. ISSN 1133-598X..

## Eksteraj ligiloj 
* 

* 

Kategorio:Municipoj de Gran Canaria
Kategorio:Municipoj de provinco Las Palmas