open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferdinand de Saussure

**Ferdinand DE SAUSSURE** (naskiĝis la ; mortis la ) estis lingvisto el Svislando.

Li havis daŭran influon sur la strukturisma lingvistiko (la unuan modernan teorion pri lingvistiko) kaj la evoluo de hindoeŭropaj studoj kaj semiotiko en la 20-a jarcento. Li mem neniam publikigis eĉ unu libron, sed la transskribaĵoj de liaj prelegoj (*Cours de linguistique général* ) igis lin la "fondinto de moderna lingvistiko".

## Saussure kaj Esperanto 
Oni nenie trovas fonton, kiu konfirmis, ke Ferdinand de Saussure lernis Esperanton aŭ eĉ estis esperantisto. Lia frato René tamen foje konfesis al Edmond Privat, ke li nur tial fariĝis Esperantisto, ĉar lia frato Ferdinand petis lin ĉeesti por li la 2-an Universalan Kongreson de Esperanto en Ĝenevo, ĉar li mem kiel ĉefo de la lingvistika instituto devas esti iomete prudenta, dum René kiel ĥemiisto estis libera partumi la kongreson, sen devi timi atakon de avidaj kolegoj. Ĉi tiu eldiro estas forta indikilo, ke Ferdinand de Saussure ja mem studis la lingvon, sed simple timis publike tion deklari.

La bulgara esperantisto D. Veselinov eldonis monografion "La bulgaraj studentoj de Ferdinand de Saussure" (Sofio, 2008, 400 p.).

### Kurso pri Ĝenerala Lingvistiko 
La lingva teorio de Saussure estas klare semiotika ĉar ĝi interpretas lingvon kiel aron de signoj. Tiukadre la tuta sistemo baziĝas sur la konceptoj de signo, signanto kaj signato:

En sia ununura verko *Cours de linguistique générale* , ankaŭ tradukita al Esperanto, li neŭtrale aliris Esperanton, interalie dirinte ke Esperanto estas studebla same kiel "naturaj" lingvoj. "En artefarita lingvo, preskaŭ ĉiuj vortoj estas analizeblaj. Esperantisto havas tutan liberecon konstrui, ekde iu radiko, novajn vortojn".

En la prefaco al la Esperanto-traduko menciindas ankaŭ teksteto el la kurso pri Esperanto kaj ĝia evoluo: "Kiu kreas lingvon havas ĝin sub sia regado dum ĝi ne cirkulas: tamen ekde tiu momento kiam ĝi kompletigas sian mision kaj fariĝas ĉies posedaĵo, ĝi eskapas kontrolon".

## Persone 
Lia filo Raymond de Saussure iĝis psikanalizisto kaj estis unu el la plej gravaj organizintoj de psikanalizo en franclingva Svislando .

Li estis frato de René de Saussure, svisa esperantisto. 

## Eksteraj ligiloj 
(eo) La fratoj Saussure - Davide Astori - IRIS, YouTube

(fr) *Cercle Ferdinand de Saussure*, Svisa Societo por studoj pri Saussure

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Praga lingvoskolo
* 13580 de Saussure

Kategorio:Svisaj lingvistoj
Vilhelmo la 1-a (Anglio)

**Vilhelmo la 1-a** (n. ĉ. 1027; m. 9-an de septembro 1087), konata laŭvice kiel **Vilhelmo la Peknaskito**, **Vilhelmo la 2-a, duko de Normandio**, **Vilhelmo la Konkerinto**, kaj fine **Vilhelmo la 1-a, reĝo de Anglio**, estis duko de Normandio kaj reĝo de Anglujo. 

300ra|maldekstra|framed|*Vilhelmo la Konkerinto*
Li estis neleĝeca filo de duko Roberto la 1-a kaj Herleva (aŭ *Arlette*), filino de tanisto kiu nomiĝis *Fulbert*. Li naskiĝis en Falaise, Normandio, nuntempe parto de Francio. Lia duka kastelo estis konstruita en Caen. Lia korpo ripozas en preĝejo Saint-Etienne de Caen, en .

Li edziĝis al Matilda de Flandrio.
[dekstra|eta|200ra|Preĝejo Saint-Etienne, [Caen]]
[dekstra|eta|200ra|Tombo de Vilhelmo la Konkerinto en la preĝejo Saint-Etienne, [Caen]]

## Vidu ankaŭ 
* Batalo apud Hastings
* Domo de Normandio
* Listo de dukoj de Normandio
* Normanda konkero de Anglio
* Parlamento de Anglio
* Kastelo de Caen
* Abatejo de Viroj (Caen)

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Normandio
Kategorio:Normandoj
Deborah Kerr

**Deborah KERR**, origine: Deborah Jane KERR-TRIMMER (naskiĝis la 30-an de septembro 1921 en Helensburgh, Skotlando, mortis la 16-an de oktobro 2007 en Suffolk, Anglio) estis brita aktorino.

Deborah Kerr komencis sian karieron kiel dancistino. En la jaro 1939 ŝi unuafoje aperis sin kiel aktorino en teatro, kaj en 1941 ŝi ricevis rolon en la filmo *Major Barbara* (laŭ teatraĵo de George Bernard Shaw).

El ŝiaj unuaj roloj en Hollywood menciindas ekz. tiu de la juna kristanino Lygia en *Quo vadis* (laŭ romano de Henryk Sienkiewicz). Grandan famon ŝi akiris per la filmo *From Here to Eternity*: La longa, pasia kiso kun Burt Lancaster apud maraj ondoj estas konsiderata unu el la plej ravaj kis-scenoj en la historio de la kino.

Kune kun Yul Brynner ŝi aperis en la muzikfilmo *The King and I*. Granda defio por ŝi estis la rolo en *Separate Tables*.

Post la filmo *The Arrangement* (1969, reĝisoro: Elia Kazan) Deborah Kerr retiriĝis el la kinolaboroj. Ĝis 1981 ŝi ĉefe dediĉis sin al la teatra laboro.

En ŝia filmkariero Deborah Kerr ses-foje estis nomumita por la Oskaro. En 1993 Oskaro honorigis ŝian dumvivan laboron.

## Listo de filmoj 
* *Major Barbara* (Britio, 1941)
* *Black Narcissus* (Britio, 1947)
* *Edward My Son* (Britio, 1949)
* *Quo vadis* (Usono, 1951)
* *From Here to Eternity* (Usono, 1953)
* *Julius Caesar* (1953)
* *The King and I* (Usono, 1956)
* *Heaven Knows, Mr. Allison* (Usono, 1957)
* *Separate Tables* (Usono, 1958)
* *Bonjour Tristesse* (Usono, 1958)
* *The Sundowners* (Usono, 1960)
* *The Night of the Iguana* (Usono, 1964)
* *Casino Royale* (Britio, 1966)
* *The Gipsy Moths* (Usono, 1969)
* *The Arrangement* (Usono, 1969)
* *A Song at Twilight* (televida produktaĵo, 1981)
* *Witness for the Prosecution* (Usono, 1982)

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Umikinoj de James Bond
Kim Basinger

**Kim BASINGER** (naskiĝis  en Athens, Georgio) estas usona aktorino. Nun ŝi havas  jarojn.

Kiel filino de kantisto ŝi deziris sekvi la karieron de sia patro, sed post sukceso en beleckonkurso ŝi fariĝis fotomodelo.

Kiel aktorino ŝi famiĝis per la James-Bond-filmo *Never Say Never Again*, en kiu ŝi aperis kun steluloj kiaj Sean Connery, Klaus Maria Brandauer kaj Max von Sydow.

En la jaro 1998 ŝi pro *L.A. Confidential* gajnis Oskaron en la kategorio *plej bona epizoda rolo*.

De 1993 ĝis 2002 ŝi estis la edzino de la aktoro Alec Baldwin. Ŝi havas unu filinon (n.1995)

## Listo de filmoj 
* *Never Say Never Again* (1983)
* *9 ½ Weeks* (1985)
* *No Mercy* (1986)
* *Blind Date* (1986)
* *My Stepmother Is an Alien* (1988)
* *Batman* (1989)
* *The Getaway* (1993)
* *Pret-à-Porter* (1995)
* *L.A. Confidential* (1997)
* *I Dreamed of Africa* (2000)
* *8 Mile* (2002)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de decembro
Kategorio:Umikinoj de James Bond
Zinkiv

**Zinkiv** () estas urbeto en la Poltava provinco de Ukrainio. Ĝi enhavas proksime  loĝantojn.

## Esperanto 
Zinkiv estas la naskiĝurbo de Anatolo Koch.

## Vidu ankaŭ 
* Poltava provinco
* Listo de urboj en Ukrainio

Kategorio:Urboj en Poltava provinco
Dekdu Poetoj

***Dekdu Poetoj*** estas esperantlingva antologio aperinta en 1934 kun poemoj de Hendrik Adamson, Hilda Dresen, Nikolaus Hovorka, Nikolai Kurzens, Georgo E. Maŭra (Gaston Waringhien), L. N. Newell, Amalia Núñez Dubús, Brian Price-Heywood, Alfred Schauhuber, Ezra Clark Stillmann, Ferenc Szilàgyi kaj Ludwig Totsche (Lajos Tárkony). Instigis, redaktis kaj komentis tiun ĉi kolekton Kálmán Kalocsay. Eldonis ĝin Literatura Mondo.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Kazano

----

**Kazano** aŭ **Kazanjo** ( ,  ) estas urbo en Tatarstano en Rusio.

Kazano estas unu el plej gravaj ekonomiaj, sciencaj, kulturaj centroj de Rusio. La urbo situas sur la maldekstra bordo de la rivero Volgo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

La interurba telefona kodo estas 843, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (ekde la jaro 2005). La loka tempo estas la sama kiel la moskva tempo (en la jaro 2005).

En Kazano ekzistas metroo. En la urbo estas fervoja stacio.

## Historio 
La urbo estis fondita en la jaro 1177. Sed antaŭ kelka tempo post longetaj dokumentaj kaj fosaj esploroj estis fiksita la dato de la fondiĝo de la urbo - la 31-a de aŭgusto 1005. Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1708.

## Geografio 
La urbo estas sur la maldekstra bordo de la rivero Volgo, ĉe la enfluo en ĝin de la rivero Kazan-Akvo (en la tatara: Qazan-Su (Kazan-Su); en la rusa: Казанка (Kazanka)).

## Loĝantaro 
En la jaro 1959 la urbo havis 667 mil loĝantojn. En la jaro 2002 la urbo havis 1 105,3 mil loĝantojn.

La loĝantaro por la jaro 2017 estis 1 231 878 da homoj.

Ĝi konsistas plejparte el rusoj (48,6%) kaj tataroj (47,6%), kaj ankaŭ baŝkiroj, uzbekoj, taĝikoj, azeroj, mordovoj, ĉuvaŝoj k.a.

## Vidindaĵoj 
* Kremlo de Kazano kun la Anunciacia Katedralo kaj la Turo Sujumbiko
* Kazana Bestoĝardeno
* Templo de ĉiuj religioj

## Servoj 
* Metroo de Kazano
* Tramtransporto en Kazano
* Trolebusa transporto en Kazano
* Kazan-Passaĵirskaja (stacidomo)
* Internacia flughaveno Kazan
* Ŝtata Universitato de Kazano

## Esperanto en Kazano 
En Kazano estis strato Esperanto. De la jaro 2015 ĝi nomiĝas strato Nazarbajev. 

Kazano estas la naskiĝurbo de Aleksandr Miĥajloviĉ Nedoŝivin.

Tie estas gastiganto de Pasporta Servo. En 1995 en Kazano okazis EoLA-7. En Kazano en la 1990-aj jaroj funkciis Esperanto-klubo "Smeraldo", kaj nun ekzistas klubo "Rideto".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ekonomio de Kazan
* Organizaĵo de mondheredaĵaj urboj
* Novruz
* Eid ul-Adha
* Eid ul-Fitr
* Listo de milionurboj
* Tatara kuirarto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Kazano
* Reta portalo de Kazano


Kategorio:Milionurboj
Sankt Pölten

**Sankt Pölten** - en oficialaj germanlingvaj dokumentoj kutime mallongigite **St. Pölten** - estas la ĉefurbo de la federacia lando Malsupra Aŭstrio en Aŭstrio. Ĝi ankaŭ estas la administra centro de la distrikto Sankt Pölten-Land, kiu plene ĉirkaŭas la urbon, sed mem konsideriĝas eksterdistrikta urbo kaj do ne mem apartenas al la administra unuo ĉirkaŭanta ĝin. La urbo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Laŭ la stato de  en la urba komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Rilatoj al Esperanto 
La fondon de urba Esperanto-grupo en 1924 iniciatis Hugo Steiner kun Anton Goldmann. En 1953 en la urbo fondiĝis la Mondpaca Esperantista Movado, kiu dum la sekvaj jaroj de la malvarma milito ebligis oficialan agadon por kaj per Esperanto en socialismaj landoj, sed devis ankaŭ kompromisi kun la tieaj regantoj.
### Lokaj esperantistoj
*Anton Balagué;

En St. Pölten mortis hungardevena László Götz.

## Turismo 
El Sankt Pölten ekas konata Mariazeller-fervojo.

## Amaskomunikiloj 
En la urbo interalie aperas la regionaj semajnaj gazetoj *Niederösterreichischen Nachrichten* kaj *Burgenländische Volkszeitung*.

## Partneraj urboj 
*  Aksaray en Centra Anatolio, Turkio
*  Altoona en Pensilvanio, Usono
*  Brno en Ĉeĥio
*  Clichy en Francio
*  Heidenheim an der Brenz en Baden-Virtembergo, Germanio
*  Kuraŝiki en Ĉugokuo, Japanio
*  Székesfehérvár en Hungario
*  Vuhano en Ĉinio

## Konataj urbanoj 
La homoj ĉi tie ĉefe listiĝas pro tio, ke la e-lingvaj biografioj ne estu . Ordigo estas laŭ naskiĝjaro.
* Jakob Prandtauer (1660-1726), baroktempa arĥitekto, skulptisto kaj stukisto
* Karl Mack von Leiberich (1752-1828), aŭstria generalo 
* Karl Werner (1821-1888), katolika teologo
* Ernst Stöhr (1860-1917), pentristo, verkisto, muzikisto, poeto kaj grafikisto
* Egid Filek von Wittinghausen (1874-1949), verkisto, pedagogo kaj juristo
* Julius Raab (1891-1964), politikisto 
* Nico Dostal (1895-1981), komponisto de operetoj kaj filmmuziko
* Anton Balagué (1912-1970), aŭstra esperantisto de kataluna deveno
* Bernhard Wicki (1919-2000), aktoro, scenaristo kaj filmreĝisoro
* Kurt Krenn (1936-2014), katolika episkopo de St. Pölten
* Alfred Gusenbauer (1960-), politikisto kaj kanceliero de Aŭstrio (2007-2008)
* Richard Grasl (1973-), televida prezentisto, ĵurnalisto, moderatoro kaj amaskomunikila manaĝero

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|280ra|urbocentra panoramo

Dosiero:Seal of Sankt Pölten.png|urba sigelo
Dosiero:Karte A Noe P.svg|situo ene de Malsupra Aŭstrio

Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Vienne

* **Vienne (departemento)** estas franca departemento en la regiono Nova Akvitanio.
* **Vienne (franca rivero)** estas ankaŭ rivero, kiu trafluas la samnoman departementon.
* **Vienne (Isère)** estas cetere franca urbo en la departemento Isère.
** **Vienne (stacidomo)** estas fervoja stacio en Vienne (Isère).
* ***Concile de Vienne*** estas koncilio, kiu  kunvenis en la ĉi-supra urbo (1311-1312).
* **Haute-Vienne** estas franca departemento en la regiono Nova Akvitanio.

## Francaj komunumoj 
* **Vienne-en-Arthies** estas komunumo de la franca departemento ''Val-d'Oise* en la regiono Francilio
* **Vienne-en-Bessin** estas komunumo de la franca departemento *Calvados* en la regiono Normandio
* **Vienne-en-Val** estas komunumo de la franca departemento *Loiret* en la regiono Centro-Valo de Luaro
* **Vienne-la-Ville** estas komunumo de la franca departemento *Marne* en la regiono Granda Oriento
* **Vienne-le-Châtau** estas komunumo de la franca departemento *Marne* en la regiono Granda Oriento

**Vienne** estas la franca vorto pri la esperanta termino **Vieno**, vidu en: 
* *'Vieno (apartigilo)
Hèctor Alòs i Font

eta|*Tabuaj Vortoj en Esperanto*.
**Hèctor ALÒS i FONT** (en Esperanto-medio Hektor Alos i Font) naskiĝis en Barcelono la 9-an de decembro 1965. Li estas kataluna esperantisto kaj komputisto. Kiel junulara aktivulo, li prezidis Katalunan Esperanto-Junularon (1985-1987), redaktis ties gazeton *Kata Luno* (1985) kaj kunredaktis *Freqüències* (1990-1993). Li estis elektita B-komitatano de TEJO (1986). Li laboris kiel dungito de Centro de Esperanto Sabadell (1986-1987), kie li oficis kiel sekretario. En Kataluna Esperanto-Asocio li agis plurfoje kiel sekretario kaj redaktoro de *Kataluna Esperantisto*. Ekde 2005 li estas estrarano de la IKEL.

Kun Kiril Velkov li redaktis duvoluman krestomation kun perfektigaj legaĵoj, ''Ek al Leg'!*, kaj la furoran vortareton *Tabuaj Vortoj en Esperanto* (ambaŭ 1991). En 1997 li publikigis kun Jordi Carbonell i Pinyol la esperanto-katalunan vortaron *Diccionari essencial esperanto-català*. En 2010 li publikigis kun Francesc Poblet i Feijoo la Historion de Esperanto en la Kataluna Landaro. En 2009 li publikigis novajn versiojn de la aŭtomataj tradukiloj per la maŝintraduka sistemo Apertium de la kataluna kaj la hispana lingvoj al Esperanto, kaj en 2010 kreis tradukilon de la franca al Esperanto. Li partoprenis ankaŭ en la kreado de aŭtomataj tradukiloj por kelkaj minoritataj lingvoj, kiel la sarda, la okcitana kaj la arpitana. Laborante kiel socilingvisto en Ĉuvaŝio, li esploris pri la situacio de la ĉuvaŝa kaj tatara lingvoj en la respubliko.

Li estas tradukisto kaj kritikisto, , multjara revizianto kaj korespondanto de la internacia magazino sendependa *Monato*.

Partoprenis en *La arto labori kune*, festlibro por Humphrey Tonkin, kaj *En la mondon venis nova lingvo'', festlibro por Ulrich Lins.

## Recenzoj 
* Recenzoj de Hèctor Alòs i Font

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
[Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=hector+alos+i+font&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Hèctor Alòs i Font en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Alos i Font, Hector
Alos i Font, Hector
Kategorio:Libroj de Hektor Alos
Herne Hill

''''* estas kvartalo de Londono. Ĝi apartenas al la urbodistrikto () Southwark de la regiono Granda Londono. La loĝloko situas proksimume 6 kilometrojn sude de la pleja urbokerno de Londono kaj ties plej malnova kvartalo, simple nomata *City'' - inter ili estas la rivero Tamizo.
 
## Rilatoj al Esperanto 
* Herne Hill estas naskiĝurbo de Clarence Bicknell.
## Eksteraj ligiloj 
* Herne Hill Societo

Kategorio:Kvartaloj de Londono
Bregenco

**Bregenz**  - en Esperanto **Bregenco** - estas la ĉefurbo de la federacia lando Vorarlbergo en Aŭstrio. Ĝi estas ankaŭ distrikta urbo de la distrikto Bregenz. Ĝi situanta ĉe la sudorienta bordo de la Bodenlago, konkrete de ties plej granda lagoparto *Obersee*. Komence de [[]] en la komunumo vivis .

## Kulturo 
La **Festivalo de Bregenz** Bregenzer Festspiele estas kultura festivalo kiu okazas ĉiujare en julio kaj aŭgusto. Por la plejmulto de la vizitantoj la plej granda atrakcio de la festivalo estas la ludo sur la lago kiu okazas sur la scenejo sur la lago, la plej granda tiuspeca scenejo en la mondo. La Festivalo estas konata pro la beleco de la natura fono de la Bodenlago, la grandiozaj scenaranĝoj, la perfekta scentekniko kaj la unika akustiko.

## Transporto 
### Trajna transporto 
En Bregenz estas tri stacidomoj (haltejoj): *Bregenz, Bregenz Hafen* kaj *Riedenburg* (la lastaj du estas uzataj nur por regiona transporto). La urbo havas regulan trajnan konekton per InterCity- kaj Railjet-trajnoj kun Vieno. Tra la urbo ankaŭ trafikas EuroCity-trajnoj de Zuriko al Munkeno.

## Konataj lokuloj 
* Miro Schluroff (n. 2000), germana manpilkisto 

## Partneraj urboj 
*  Akko, Israelo
*  Bangor, Norda Irlando, Britio

## Vidu ankaŭ 
* Bregenzerwald
* Bregenzer Tagblatt, taggazeto (malaperis en 1915)

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* oficiala paĝo en la socia retejo *Facebook* (precipe ) 


Kategorio:Distrikto Bregenz
Kategorio:Komunumoj de Vorarlbergo
Bordighera

**Bordighera** estas urbeto de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Ampelio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaraj komunumoj estas Ospedaletti, Vallebona kaj Vallecrosia.

## Esperanto 
Tie Clarence Bicknell vivis kaj fondis la muzeon-bibliotekon de Bordighera inter 1886 kaj 1888. Li iĝis esperantisto en 1897, jardekon post la fondo de la muzeo, kaj interalie ĉeestis la unuan Universalan Kongreson en 1905 en Boulogne-sur-Mer, Francio. La lokan Esperanto-grupon de Bordighera li fondis en 1910. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Ligurio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Imperia
James Cooke Brown

**Dro James Cooke Brown** (21-a de julio, 1921 - 13-a de februaro, 2000) estis sociologo kaj sciencfikcia aŭtoro, kreinto de la planlingvo loglano.

Lia sciencfikcia romano estas *The Troika Incident* (Doubleday, 1970).

Doktoro Brown kreis en relative juna aĝo tabloludon "Karieroj" ("Careers"), kiu iĝis tre populara en Usono. La monenspezo de produktado de tiu ludo ebligis lian aktivan interesiĝon pri tiaj neenspezigaj aferoj kiel lingvoprojektado.

En la lastaj jaroj de sia vivo li verkis malnete verkon pri ekonomiko, en kiu li proponis transiron de *labor-merkato* al *merkato de laborlokoj*. En la libro Brown komparas ekonomikon kun kunigo de kosmoŝipoj kaj, iom beletre, konkludas, ke komputiloj, kiuj povas precize kunigi du kosmoŝipojn, povas kunordigi ankaŭ la merkaton de laborlokoj.

Li mortis en Tierra del Fuego pro subita koratako, kiam kun sia edzino ĉirkaŭiris Sudan Amerikon en jaĥto. Ĝis la tago de sia morto li konservis klaran memoron kaj senton de humuro.

## Eksteraj ligiloj 
*[Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=james+cooke+brown&vid=ONB&fn=search) de kaj pri James Cook Brown en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Sociologoj
Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Esperanto-propagando

[eta|Tre ofte uzita [memeo en la sociaj retoj, laŭ la historia anglalingva afiŝo "Keep Calm and Carry On" (restu trankvila kaj daŭri) de Unuiĝinta Reĝlando de 1939

]]
alternative=Esperanto Lingvo Internacia.svg|eta|Esperanto Lingvo Internacia
**Esperanto-propagando** estas speco de propagando, kies celo estas konvinki homojn pri la realaj kvalitoj kaj avantaĝoj de Esperanto, sed foje ankaŭ pri ecoj imagitaj, fantaziaj aŭ apartenantaj al la sfero de revpensado.

Ĉi tia propagando baziĝas ofte sur mitoj. Pri tio Ziko van Dijk verkis detalan libron nomitan *Esperanto sen Mitoj*.

Per **Esperanto-propagando** oni volas ankaŭ atingi, ke pli da homoj eksciu, kio Esperanto estas kaj ke ĝi estas sukcese uzata kiel komunikilo. Tiucele jam pli ofta aperado de sole la vorto "Esperanto" publike (prefere nek altrude nek malbonkuntekste) estas konsiderata taŭga. Jen eblaĵoj (kiom tiu aŭ jena el ili estas rekomendinda kaj longdaŭre bone efika, tio meritas precipan pritakson konsidere al la realigo, cirkonstancoj kaj aliaj aferoj):
eta|Esperanto-informbudo
* disdoni broŝurojn aŭ inform-paperetojn pri Esperanto kadre de foiroj, stratfestoj ktp. (vidu la foton)
* rakonti pri Esperanto al amikoj, malamikoj, konatoj, familianoj, kunstudentoj, kunlernantoj, kolegoj ktp.
* zorgi pri tio, ke
** nacilingvaj artikoloj kaj anoncoj rilate al Esperanto aperu en ĉiutagaj nacilingvaj gazetoj
** en nacilingvaj radio-elsendoj, televid-elsendoj kaj interretpaĝoj estu menciita Esperanto
** Esperanto (la vorto aŭ la lingvo mem) aperu kadre de nacilingvaj artaĵoj (literaturaj verkoj, muzikaĵoj, teatraĵoj, filmoj kc.)
** en ordinaraj bibliotekoj kaj librovendejoj estu troveblaj libroj, vortaroj, gazetoj, bildpoŝtkartoj, kompaktdiskoj, DVD-oj, filmoj ktp. pri aŭ en Esperanto eta|Kongresejo Esperanto en Fulda
** prefere ne-altrude, do laŭpritakse en konvena grando aŭ malgrando, la vorto "Esperanto" estu legebla sur vestaĵoj kaj aliaj aĵoj; lau ies propono kiel brodita dulinia surskribo "Esperanto / www.uea.org" sur altkvalitaj ŝvit- kaj poloĉemizoj vendotaj de eble UEA; ekzemplo de tre granda publika prezento de la vorto "Esperanto" troviĝas ĉe la Kongresejo Esperanto en Fulda
** en plurlingvaj enhav-informoj de nutraĵoj, uz-instrukcioj, informbroŝuroj ktp. estu legebla ankaŭ po Esperanto-versio; jen ekzemplo: http://www.vorspeisenplatte.de/speisen/2003/10/lyrik.htm
** en komputiloj Esperanto kiel menu- kaj redakto-lingvo estu elektebla tiel ordinare kaj memkompreneble, kiaj tre multaj aliaj lingvoj; jen ekzemplo: http://www.akueck.de/eoskribo.htm#skajpo_en_eo 
** estu okazigataj (almenaŭ ofertataj) Esperanto-kursoj kadre de la kursaro de klerigaj institucioj

Specimeno de ruslingva varbilo eldonita en 1913 kaj 1914 jaroj en urbo Astraĥano (Rusio).

Dosiero:Ruslingva E Varbilo 1914 1a.jpg|
Dosiero:Ruslingva E Varbilo 1914 2a.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Principaro de Frostavallen
* Listo de programoj verkitaj en Esperanto
* Listo de esperantigitaj programaroj
* Fina venko

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de Thierry Salomon pri Esperanto-varbado

Kategorio:Esperanto-komunumo
Ornella Muti

eta|200ra|Ornella Muti en 2000
**Ornella MUTI** [ornella muti], origine: Francesca Romana RIVELLI (naskiĝis la 9-an de marto, 1955 en Romo) estas itala aktorino.

Post kariero kiel fotomodelo Ornella Muti en la jaro 1970 havis sian debuton kiel filmaktorino, en *La moglie più bella* de la reĝisoro Damiano Damiani. Ŝi famiĝis per la skandaleca filmo ''L'ultima donna*, en kiu ŝi aperis apud steluloj kiel Gérard Depardieu kaj Michel Piccoli.

Popularecon ŝi ankaŭ gajnis per pluraj komediaj filmoj kun Adriano Celentano, el kiuj menciindas *Il bisbetico domato*.

Ŝi pruvis sian talenton en aro da literaturaj filmigoj, ekz. *Eine Liebe von Swann* (laŭ romano de Marcel Proust, reĝisoro: Volker Schlöndorff) kaj *Cronaca di una morte annunciata* (laŭ Gabriel García Márquez).

En 1998 ŝi kune kun sia filino Naike Rivelli aperis en *Le Comte de Monte-Cristo* (laŭ Alexandre Dumas). Ambaŭ prezentas la rolon de *Mercedes*, la Naike la junulinon kaj Ornella la pli aĝan.

## Filmaro 
* *La moglie più bella* (Italio, 1970)
* *L'ultima donna* (Italio/Francio, 1975)
* *Mort d'un pourri* (Francio, 1977)
* *Flash Gordon* (Britio, 1980)
* *Il bisbetico domato* (Italio, 1980)
* *Eine Liebe von Swann* (Germanio/Francio, 1983)
* *Cronaca di una morte annunciata* (Italio/Francio, 1986)
* *La domenica specialmente* (Italio/Francio/Belgio, 1991)
* *Oscar* (Usono, 1991)
* *Le Comte de Monte-Cristo* (Francio/Germanio/Italio, 1998)
* Trilogio: (reĝisoro: Lucas Belvaŭ)
** *Un couple épatant* (Francio/Belgio, 2002)
** *Cavale* (Francio/Belgio, 2002)
** *Après la vie* (Francio/Belgio, 2002)
* *Les Bronzés 3 - Amis pour la vie* (Francio, 2006)

## Premioj gajnitaj 
* premio *Bambi'' (1981)

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Italaj fotomodeloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de marto
Esperanto sen mitoj

***Esperanto sen Mitoj*** estas libro verkita de Ziko van Dijk kaj eldonita de Flandra Esperanto-Ligo (FEL) el Antverpeno. Unua eldono,  311-paĝa, aperis en la jaro 1999. La dua, prilaborita eldono, 367-paĝa, sekvis kvar jarojn poste.

## Enhavo 
La verko pritraktas la oftajn propagandajn kaj informajn pretendojn de la esperantistaro, kaj asertas ke multe da tiuj estas falsaj aŭ naivaj. Ĝi havigas al la leganto proponojn por plibonigo de Esperanto-propagando.

La libro konsilas, kion oni laŭ la aŭtoro inkluzivu en informado pri Esperanto kaj kion ne. Same ĝi instruas, kiujn reklamajn formulojn la aŭtoro konsideras nepre evitendaj kaj kiujn konvenaj por publika varbado.

La libro laŭrubrike tralumigas ĉion, kio laŭ la aŭtoro konsistas el mitoj el la tradicia Esperanto-propagando. Jen la traktataj kampoj:

* Informado sen mitoj,
* Komunumo sen mitoj,
* Subtenantoj sen mitoj,
* Lingvo sen mitoj,
* Planlingvoj sen mitoj,
* Zamenhof sen mitoj,
* Manifestoj sen mitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Senmitigo

## Eksteraj ligiloj 
* Plena recenzo - *Esperanto sen Mitoj*
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Esperantologio
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Groningen

**Groningen** havas diversajn signifojn:

* **Grøningen** estas lago en municipo Snåsa en departemento Nord-Trøndelag en Norvegio.
* **Groningen (provinco)**
* **Groningen (municipo)**
* **Groningen (urbo)**
* **12652 Groningen** estas asteroido
Sintezo

**Sintezo** (en latina lingvo synthesis, en greka lingvo σύνθεσις, sýnthesis = kunmeto, kunplekto) estas
# en komunuza senco operacio, per kiu multeco estas reduktita al unueco, per kombino aŭ kunigo (malo de analizo),
# en filozofio tria grado de dialektiko, kiu kunigas en si la  du gradojn malsuperajn kaj kontraŭajn tezon kaj kontraŭtezon je nocio pli alta, ĉe kiu ili harmonie kunfandiĝas,
# en kemio operacio, per kiu, kombinante elementajn komponantojn, oni ricevas novaspecan produkton, kun apartaj ecoj,
# en tekniko artefara produktado de nature troveblaj kombinaĵoj, kuniganta ties kemiajn elementojn.

## Vidu ankaŭ 
* NLP
* Oscilado

Kategorio:Sciteorio
Kategorio:Scienco
Kategorio:Biologio
Izero (Belgio)

**Izero** ( [Ejzr],  [IzEr]) estas la plej malgranda de la tri riveroj en Belgio kiuj fluas rekte en la maron. La aliaj du estas Skeldo kaj Mozo. Izero havas du fontojn, unu en Buisscheure kaj unu en Lederzele. Poste ĝi sekvas la urbetojn Broksele, Bollezele, Ekelsbeke, Wilder, Bambeke kaj Houtkerke.

Apud Izero okazis teruraj militaj bataloj. En Diksmuide apud Izero troviĝas du monumentoj, kiuj memorigas pri tiuj tagoj: la Izer-turo kaj la Koridoro de la Mortintoj (nederlande: *Dodengang*).

## Flankaj riveroj 
* Penebeek (france: Peene Becque)
* Vuilebeek (france: Sale Becque)
* Herzele
* Vleterbeek
* Kemmelbeek

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Termino (dio)

**Termino** estas romia dio, kiu protektas la limojn kaj limajn vendejojn. Prezentas ĝin senbraka brusto sur limŝtono.

## Vidu ankaŭ 
* termino (vorto)

Kategorio:Romia mitologio
Kristana preĝejo

[eta|Krokizo de preĝejo kun centra plano (kun kapeloj per ŝosado), de [Leonardo da Vinci]]
**Kirko** aŭ **kristana preĝejo** en arkitekturo estas konstruaĵo dediĉita al la kulto en kristanismaj religioj. Ĝi do estas specife kristanisma sanktejo aŭ templo, loko por preĝado kaj meso.

La kompare malofte uzata vorto **kirko** en Esperanto (same kiel la parenca vorto en pluraj precipe ĝermanaj lingvoj, ekz-e , , , ,  - probable la slava variaĵo, ekzemple ,  aŭ  estas ankaŭ proksime parenca) devenas de la greka "*kyriaké*" (de "*kyrios*" = *sinjoro*) kaj signifas *"apartenanta al la sinjoro"*.

Kapelo en religia arkitekturo estas larĝa niĉo obtenita interne de preĝejo, sed ankaŭ malgranda konstruaĵo, ofte kunligita al pli granda konstruaĵo, ekzemple nobela kapelo interne de palaco aŭ patricia vilao, aŭ ankaŭ kapelo de monaĥejo, ktp.

Kelkfoje per kapelo oni celas etan vilaĝan kirkon  sub jurisdikcio de paroĥa ĉefpreĝejo.

## Specoj de kristanaj preĝejoj 
Ekzistas multaj tipoj de kristanaj preĝejoj:
* **Katedralo**:
** ĉefpreĝejo de episkopujo kaj sidejo de episkopo;
** preĝejo konstruita laŭ arkitektura planverko nomita «katedrala».
* **Primasejo**, sidejo de primaso.
* **Paroĥejo**, ĉefpreĝejo de paroĥo. 
* Baziliko:
** se ĝi estis konstruita laŭ arkitektura planverko nomita «bazilika»;
** se la konstruado estis estrita de imperiestro;
** se ĝi ricevis tiun honorindan titolon de la papo.
* **Kanonikejo** se, sen esti katedralo, ĝi estas la sidejo de asembleo de kanonikoj.

Povas celi preĝejojn ankaŭ:
* Abatejo, origine monaĥejo kun ĉefa monaĥo abato. Kompreneble ĉiu abatejo kaj ankaŭ monaĥejo sen propra abato havis ankaŭ preĝejon, sed ĉefe la vorto estas kunloĝejo kaj kunlaborejo de monaĥoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kapelo
* Bastonpreĝejo
* Propropreĝejo
* Sakristio
* Komunio
* Bapto
* La Kredo Nicea
* Fortresopreĝejoj de Transilvanio

## Bildaro 

Dosiero:Stanford University Quad Memorial Church.JPG|Preĝejo Stanford Memorial
Dosiero:Église Collégiale Sainte Marthe (Tarascon).jpg|Kapitula Preĝejo Sankta Marta en Tarascon
Dosiero:Kira Panagia - Marienkapelle-1.jpg|eta|greka ortidoksa kapelo  en Grekio
Dosiero:StDenis Langhauswand2.JPG|Interno de la katedralo de Saint-Denis en Francio
Dosiero:20030702 2 July 2003 Tokyo Cathedorale 2 Tange Kenzou Sekiguchi Tokyo Japan.jpg|Katedralo de Tokio de *Kenzō Tange*

## Referencoj
Termino

La vorto **termino** havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:

* **Termino** estas vorto speciale uzata en fako.
* **Termino** estis la romia dio de limoj.
* **Tera mino** estas eksploda armilo, kiu estas kaŝata sub la tersurfaco kaj kutime aktiviĝas per la viktimo.

## Vidu ankaŭ 
* Terminologio
Termino (terminologio)

**Termino** estas lingva esprimo speciala al iu fako (scienco, arto, metio ktp). Samsignifa vorto estas **fakvorto**. Termino ekzistas por precize esprimi nocion de la fako.

**Terminaro** estas vortaro enhavanta unu- aŭ plur-lingvan kolektaĵon da fakaj terminoj kaj ties difinoj aŭ tradukoj por la koncerna fakoj, resp. fakvortaro. Terminologio estas la scienco pri la terminaroj.

## Terminaroj en interreto 
* marista terminaro
* http://at.komputilo.org/  astronomia terminaro
* http://eventoj.freeweb.hu/steb/vortaroj/index-vortaro.htm  diversaj teminaroj

## Vidu ankaŭ 
* Terminologio
* Nomenklaturo
* Internacia informejo por terminologio (Infoterm)
* Terminologia Esperanto-Centro
* Detlev Blanke
* Eugen Wüster
* Internacia Organizaĵo por Normigado
* ISO-komitato pri terminologio (ISO/TC37)
* Tradukoscienco

## Eksteraj ligiloj 
* Fervoja terminaro. 
* Matematika terminaro. 
*
* Meteologia terminaro.
* Muzika terminaro. 
* Radio-terminaro.

Kategorio:Terminologio
Kategorio:Vortoj
Kategorio:Vortaroj
Kategorio:Fakvortaroj
Uschi Glas

**Uschi GLAS** [uŝi glas], origine: Helga Ursula GLAS (naskiĝis la 2-an de marto 1944 en Landau an der Isar (Bavario)) estas germana aktorino.

Filmkarieron ŝi komencis en la jaro 1965, famon ŝi akiris en 1968 per rolo en la filmo *Zur Sache, Schätzchen*. Dum la sekvaj jaroj ŝi aperis en aro da filmoj kaj televidserioj; krome ŝi per novaĵoj el sia privata vivo daŭre nutras la klaĉĵurnalojn.

En la jaro 2004 Uschi Glas publikigis sian membiografion *Mit einem Lächeln*.

## Filmoj 
* *Der unheimliche Mönch* (1965)
* *Winnetou und das Halbblut Apanatschi* (1966)
* *Der Mönch mit der Peitsche* (1967)
* *Das große Glück* (1967)
* *Zur Sache, Schätzchen* (1968)
* *Der Gorilla von Soho* (1968)
* *Die Lümmel von der ersten Bank* (1968)
* *Immer Ärger mit den Paukern* (1968)
* *Klassenkeile* (1969)
* *Pepe, der Paukerschreck* (1969)
* *Hilfe, ich liebe Zwillinge* (1969)
* ''Wir hau'n die Pauker in die Pfanne* (1970)
* *Die Feuerzangenbowle* (1970)
* *Hurra, unsre Eltern sind nicht da* (1970)
* *Die Tote aus der Themse* (1971)
* *Black Beauty* (1971)
* *Hilfe, die Verwandten kommen* (1971)
* *Verliebte Ferien in Tirol* (1971)
* *Hochwürden drückt ein Auge zu* (1971)
* *Wer zuletzt lacht, lacht am besten* (1971)
* *Wenn mein Schätzchen auf die Pauke haut* (1971)
* *Le Tueur* (1972)
* *Trubel um Trixie* (1972)
* *Mensch, ärgere dich nicht* (1972)
* *Waldrausch* (1977)
* *Mama Mia – Nur keine Panik* (1984)
* *Zwei Münchner in Hamburg* (televida produktaĵo, 1989)
* *Tierärztin Christine* (televidserio, 1994/95, 1998)
* *Anna Maria – Eine Frau geht ihren Weg* (televidserio, 1994)
* *Sylvia, eine Klasse für sich'' (televidserio, 1998, 2000)

## Eksteraj ligiloj 
* La germanlingva retpaĝo de Uschi Glas

Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Germanaj aktoroj
Sinonimiko

**Sinonimiko** estas la scienco kiu celas difini la signifonuancojn inter sinonimoj.

La germana lingvisto *Johann August Eberhard* difinis en 1795:

## Vidu ankaŭ 
* semantiko
* signifo.

## Eksteraj ligiloj 
* 20ra *synonymosum.com* kaj  *synonym.wordmeaning.net* - du sinonimikaj retaj vortaroj de la angla lingvo
* 20ra *synonymik.net* kaj  *synonym.wort-suche.com* - du sinonimikaj retaj vortaroj de la germana lingvo
* 20ra *sinonimia.net* kaj *sinonimo.palabrita.net* - du sinonimikaj retaj vortaroj de la  hispana lingvo
* 20ra *sinonimico.net* - sinonimika reta vortaro de la  itala lingvo
* 20ra *sinonimos-online.com* kaj *sinonimo.achando.info* - du sinonimikaj retaj vortaroj de la  portugala lingvo
* 20ra *Handbuch der lateinischen und griechischen Synonymik* (manlibro pri sinonimiko de la latina kaj antikva greka lingvoj), Johann Hermann Heinrich, Lepsiko, 1889, eldonejo Teubner, publika havaĵo kaj jen senkoste rete legebla en la retejo *archive.org*

Kategorio:Semantiko
Homonimo

**Homonimo** (de greka *homonymos* "samnoma") estas vorto kiu havas la saman formon kiel alia, sed malsaman signifon. Homonimeco pli aŭ malpli ofte, sinonimeco tre ofte aperas kaj devas aperi en ĉiu lingvo. Al la bazaj faktoj de la lingvo apartenas la polisemio: ĝi estas unu el la esprimoj de la lingva ekonomio, konsiderata ankaŭ ĉe planlingvoj, ofte ankaŭ pro metaforiĝo surbaze de unuagradaj signifoj.

Esperantaj ekzemploj (Kelkaj vortoj nur homonimas en certaj formoj):
* eno (tio kio estas ene de io) - eno (japana monunuo)
* kubo (matematika figuro) - Kubo (lando)
* persone (mem, kiel persono) - persone (pere de sono)
* gama (rilate al gamo) - gama (greka litero)
* ĉar' (= ĉaro) - ĉar (pro tio ke)
* koro (organo) - koro (mezurunuo. En la tielnomata Londona Biblio maloftaj homonimoj estas markitaj per apostrofo (') inter la radiko kaj la finaĵo: ''kor'o*)
* golfo (akva areo) - golfo (sporto)
* Karolo (nomo) - karolo (himno)
* flustro (mallaŭta parolo) - flustro (insekto)
* soleno (ceremonio) - soleno (konkulo)
* radikala (atinganta la fundamenton) - radikala (rilate al radikalo)
* vato (kotono) - vato (unuo)

En Esperanto longe regis tradicio eviti kaj kontraŭlabori homonimojn, pro la ideoj pri logika lingvo, neambigueco kaj simile. Tial la plejmulto de tiuj "artefaritecaj" vortoj kiuj plej iritas skeptikulojn pri Esperanto: *planedo* (por eviti homonimiĝon kun "plan-eto"), *metroo* (pro *metro*), *Kanadaa* (pro *Kanada*), *flaŭro* (pro *floro''). Tamen la ada kresko de la Esperanta vortprovizo neebligis forbari ĉiujn homonimojn, kaj hodiaŭ ili jam iom multas. Pozitivan aspekton ja ankaŭ havas la homonimaro: ĝi estigas bonan bazon por diversaj vortludoj, frapfrazoj, ŝercoj ktp.

En la lingvoj ĉina kaj japana abundas homonimoj. Ĉefe ĉi tial iliaj uzantoj konservis malfacilan ideograman skribsistemon - je fonetika skribado la miskomprenebloj estus troaj.

## Vidu ankaŭ 
* Sinonimo
* Paronimo
* Antonimo
* Hiponimo
* Hiperonimo
* Homofonio (lingvoscienco)
* Dusencaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cooper.com/alan/homonym.html 
* http://www.btk.elte.hu/delg/publications/modern_talking/60.html 
* http://wsd.nlm.nih.gov 
Homonimoj en Esperanto, konsiderataj nomenklature 

Kategorio:Semantiko
Nuanco

**Nuanco** estas malgranda, apenaŭ sentebla diferenco inter koloroj aŭ (en figura senco) inter samspecaj aferoj.

## Vidu ankaŭ 
* Grado
* Signifo
* Stilo
* Sinonimiko
* Sinonimo

En adverba formo, do ***Nuance***, la vorto estas la nomo de 
* 20px usona entrepreno produktanta lingvo- kaj bildo-prilaborajn komputilajn programojn (por diferencigo ankaŭ anglalingve nomata ***Nuance Communications***).
* 15px svislanda entrepreno por senimposta vendado de varoj, aparte per butikoj en flughavenoj (por diferencigo ankaŭ anglalingve nomata ***Nuance Group***).

Kategorio:Lingvoscienco
Willy Ronis

**Willy RONIS** estas franca fotisto naskiĝinta en 1910, li fotis de 1928 ĝis 2001. Li komencis iĝi fama pro liaj fotoj pri la Popola Fronto en Francio 1936. Li mortis je la 12-a Septembro 2009.

Sentiĝas en liaj fotoj kunsimpatio je siaj fotiitoj; demandita pri tiu trajto, li respondis: "Mi ja ŝatas homojn. Tio estas en mia naturo, mi ricevis tion el mia patro."

## Eksteraj ligiloj 
* Paris dans l'oeil de Willy Ronis  (ekspozicio)

Kategorio:Francaj fotistoj
Subhash Kak

**Subhash Kak** (सुभाष काक), nask. ja la 26-a de marto 1947 en Srinagar (Kaŝmiro) estas sciencisto kaj elstara esploristo pri vedisma epoko. Li ankaŭ havas teoriojn pri la ecoj de konscio kaj mensfunkciado.

Li estis "distingita profesoro" pri elektro-inĝenierarto, kaj docento en la programoj pri aziajn studoj kaj sciosciencoj en la Luiziano ŝtata universitato en Baton Rouge.

Studante la Rigvedon, li asertis ke li malkovris astronomian kodon en la koncepto de la fajroaltaroj en antikva Hindio kaj en la organizoj de la Vedo libroj. Li ankaŭ esploris pri la kunligaĵoj inter la Vedaj konceptoj kaj la modernaj teorioj pri konscienco.

## verkoj 
* *The Conductor of the Dead* (1974)
* *The London Bridge* (1977)
* *The Nature of Physical Reality* La eco de fizika realeco (1986)
* *Patanjali and Cognitive Science* Patanjali kaj scioscienco (1987)
* ''India at Century's End'' Barato ĉe l'jarcentofino (1994)
* *The Secrets of Ishbar* (1996)
* *In Search of the Cradle of Civilization* Serĉo pri l'lulilo de Civilizo (1995, 2001)
* *एक ताल, एक दर्पण* (1999)
* *The Astronomical Code of the Rgveda* La astronimia kodo de Rgveda (2000)
* *Computing Science in Ancient India* Komputa scienco en antikva Hindio (2001)
* *The Wishing Tree: The Presence and Promise of India* La dezirarbo: ĉeesto kaj promesoj de Hindio (2001)
* *The Chinar Garden* (2002)
* *The Gods Within* (2002)
* *The Asvamedha* (2002)
* *The Architecture of Knowledge* Arkitekturo de scio (2003)
* *The Prajna Sutra: Aphorisms of Intuition* (2003)
* *Recursionism and Reality: Representing and Understanding the World* (2005)
* *मिट्टी का अनुराग* (2007)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1947
Kategorio:Barataj sciencistoj
Paronimo

**Paronimo** estas vorto preskaŭ samsona, sed havas malsaman signifon, ekzemple *pesi* (transitiva verbo) - *pezi* (netransitiva). Paronimoj oftis en Pra-Esperanto por distingi parencajn nociojn, sed Zamenhof forlasis plejmulton de tiuj en la matura Esperanto - paronimoj ja facile konfuziĝas kaj kreas dubon.

## Listo de Esperantaj paronimoj 
Tiu ĉi sekcio estas nekompleta (sed plikompletiginda) listo de paronimoj (konfuze similsonaj vortoj).

## Vidu ankaŭ 
* Homonimo
* Sinonimo
* Antonimo
* Hiponimo
* Hiperonimo
* Kontraŭknalo
* Paronomazio
* Vortŝerco
* Listo de falsaj amikoj
* Listo de falsaj tradukoj
* Listo de misprononcadoj

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Listoj
Kategorio:Esperanto
Kategorio:Vortoj
Kategorio:Listoj pri Esperanto
Verko

**Verko** povas esti
* produkto de spiritopostula (kreiva kaj ne nur kopianta) laboro en arto aŭ scienco
* ĝenerale rezulto de agado.

## Vidu ankaŭ 
* Artverko
* Kreivo

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (9) proverboj pri verk(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Artoj
Manuskripto

[eta|dekstra|[Pantokrator sida en litero "U" en iluminaciita manuskripto el la *Badische Landesbibliothek*, Germanio.]]
**Manuskripto** estas

1. dokumento aŭ libro mane skribita, aŭ

2. manskribita aŭ tajpita ekzemplero de verko, destinita al presado.

Tiu koncepto oponiĝas al ĉiu ajn skribaĵo produktita per uzado de presilo. Antaŭ ties apero kaj popularigo la tuta kulturo disvastiĝis pere de manuskriptaj dokumentoj aŭ libroj.

## Ilustritaj 
Ilustrita manuskripto estas manuskripto en kiu la teksto estas suplementita per ornamado kiel ĉe inicialoj, bordoj (marĝenoj), kaj miniaturaj ilustraĵoj. La plej antikvaj survivantaj iluminitaj manuskriptoj estas el la periodo de la jaroj 400 ĝis 600, produktitaj en la Regno de Ostrogotoj kaj en la Bizanca imperio. Ties gravo kuŝas ne nur en ilia esenca arta kaj historia valoroj, sed ankaŭ en la elteno de ligo de klereco havigita al ne-ilustritaj tekstoj. Tiel, la modeloj de tekstaj survivaĵoj estis rilatitaj al la utilo ĉe tre limigita klera grupo de kristanoj. Ilustrado de manuskriptoj, kiel maniero pligravigi antikvajn dokumentojn, helpis la konservadon kaj informan valoron en epoko en kiu la novaj regantaj klasoj ne plu estis kleraj, almenaŭ en la lingvo uzita en la manuskriptoj.

## Malnovaj manuskriptoj 
* Vinĉa kulturo
* Manuskriptoj de la Morta Maro
* Kupra rulaĵo
* Listo de la papirusoj de la Nova Testamento
* Palmfolia manuskripto
* Evangeliaro
* Voynich-manuskripto

## Vidu ankaŭ 
* Kasiodoro
* Pergameno
* Kaligrafio
* Eŭropa kaligrafio
* Kursivo
* Scriptorium
* Skribo
* Skribsistemo
* Manskribaj literoj
* Libropentraĵo
* Paleografio
* Presmaŝino
* Princa eldono

## Bibliografio 
* Arni Bödvarsson, Islandaj Manuskriptoj. Kvindek bovidoj por unu libro, *Esperanto*, 854(2), 1977, 30-32
* Edward Potkowski, *Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej* (Manuskripta libro en la kulturo de mezepoka Pollando), LSW, Warszawa 1984, p. 301

Kategorio:Manuskriptoj
Gisado

[eta|[Gisfero]]
**Gisado** estas fandado de objektoj el metalo.
Ĝi estas supozebla la plej aĝa procedo por origina formado. Ĉe tio ekestas solidaĵo en laŭdezira formo (korpo) el antaŭe senforma materialo.

**Gisfero**, aŭ **giso**, estas alojo el fero kaj karbono, kun proporcio de 2 ĝis 3,6 % da karbono.

## Fandi 
Laŭ Francisko Azorín **fandi** estas *Fluidigi ion per varmo.* Kaj li indikas etimologion el la latina *fundere* (fandi). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **fandejo**, por loko, ejo, kie oni fandas; fandisto; fandaĵo; fandiĝi.

## Vidu ankaŭ 
* Altforno
* Gisfero
* Skulptarto
* Skulptaĵo
* Sablogisado
* Engipsa gisado
* Vaksoperda gisado
* Metalurgio
* Muldado

## Notoj 
Kategorio:Alojoj
Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Metalurgio
Analogio

modelo de Ernest Rutherford (modifita de Niels Bohr) baziĝis sur analogeco inter la atomo kaj la sunsistemo.]]
**Analogio** aŭ **analogeco** estas parta simileco inter du aferoj. Se la aferoj estas tute similaj, ili ne estas analogaj, sed identaj. La koncepto analogeco uziĝas en diversaj sciencoj, precipe por priskribi analogecan rezonon aŭ kognon. Tio estas procezo, kiu atribuas iun econ al iu afero (la "celo" de la analogeco) kun la pravigo, ke la celo estas analoga al iu alia afero (la "fonto" aŭ "analogaĵo"), al kiu analoga aŭ sama eco jam estis atribuita. Analogeco rolas grave - laŭ iuj, kerne - en homa kognado.

## Aplikoj
### Scienco
Analogeco uziĝas kaj por krei kaj por provi ideojn kaj hipotezojn. La uzo de analogeco por provado nomiĝas heŭristika funkcio de analogeca rezonado. Tamen, oni preferas empiriajn pruvojn. Do la rolo de analogeco estas plej grava en kampoj de filozofio aŭ foje kosmologio, kies studobjektoj estas neatingeblaj de homaj observado.

Analogeco povas uziĝi en scienco en la formo de modelo aŭ simulo, kiu povas konsideriĝi kiel forta indiko de praveco. Malpli fortaj analogioj uziĝas pedagogie por helpi la komprenon de malfacilaj studobjektoj. Ekzemple, lernolibroj pri fiziko ofte komparas elektrajn cirkvitojn kun hidraŭlikaj cirkvitoj.

### Etiko 
Analogeco rolas grave en morala rezonado kaj asociiĝas precipe kun la valoro de senpartieco. Se ago estas maljusta en iu situacio A, kaj ĉiuj moralkoncernaj partoj de situacio B estas similaj al situacio A, tiam la sama ago estas maljusta ankaŭ en situacio B. Diskriminaj principoj, kiel rasismo, seksismo, kaj speciismo, estas kritikataj kiel malrespektoj al analogeca etika rezonado.

## Vidu ankaŭ 
* analogeco 
* analoga
* Tekruĉo de Russell

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cyberroach.com/analog  

Kategorio:Filozofio
Auguste Piccard

eta|dekstra|Auguste Piccard (1927)
**Auguste PICCARD** estis svisa sciencisto, kiu naskiĝis en Basel en 1884 kaj mortis en 1962.

Li surhavis longan hararon, en epoko kiam neniu viro havis ilin tiaj, kaj lia figuro maljunula kun arĝentaj longaj haroj fariĝis kiel tipemblemo de "la stranga sciencistulo". Hergé inspiriĝis pri li por krei la rolulon "Profesoro Helianto" en Tinĉjo

Li estis la ĝemela frato de Jean Piccard, (1884-1963), aeronaŭto.

Auguste fariĝis profesoro pri fiziko en Bruselo en 1922, la saman jaron de la naskiĝo de lia filo Jacques Piccard.

En 1930, la intereso pri balonflugoj kaj la scienca scivolemo pri la supra atmosfero gvidis lin al projektado de gondolo kun interna aerpremo, per kiu eblas atingi grandan altecon. Kun helpo de la belga fonduso *Fonds National de la Recherche Scientifique* (FNRS) Piccard konstruis sian gondolon.

Li leviĝis per gasbalono en la stratosferon kune kun Paul Kipfer ĝis la alteco de 15785 metroj, la 27-an de majo 1931. Tio estis lia unua monda rekordo.
Dum tiu ĉi flugo, ili sukcesis kolekti gravajn sciencajn informojn pri la supra atmosfero kaj pri la kosma radiado. La 18-an de aŭgusto 1932, Piccard kune kun Max Cosyns atingis altecon de 16200 metroj.
Auguste Piccard sume faris 27 balonflugoj kaj atingis rekordajn altecojn ĝis 23000 metroj.

Post 1945 li ekokupiĝis pri submarŝipoj por atingi ekstremajn profundojn.
La filo Jacques Piccard fariĝas piloto de tiuj veturiloj kaj atingas rekordajn profundojn.

Sekvis siajn paŝojn lia filo:
:Jacques Piccard kun batiskafo, (speciala submarŝipo)
kaj nepo:
:Bertrand Piccard kun ĉirkaŭtera balona vojaĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm  

Kategorio:Svisaj balonistoj
Kategorio:Svisaj esploristoj
Kategorio:Svisaj fizikistoj
Kategorio:Svisaj protestantoj
Integralo de Euler

**Integralo de Euler** aŭ **Eŭlera integralo** estas kolekto da integraloj kun parametro. Integralo de unua speco estas funkcio β kaj de dua speco estas funkcio Γ.
# Funkcio β:
#:\mathrm B(x,y) = \int\limits_0^1t^{x-1}(1-t)^{y-1}\,dt,\quad\mathrm{kie}\quad \Re(x), \Re(y) > 0
# Funkcio Γ:
#: \Gamma(z) = \int_0^{+\infty} t^{z-1} \mathrm{e}^{-t}\,\mathrm{d}t 

Por pozitiva entjeroj *m* kaj *n*
:\mathrm{\Beta}(n,m)= {(n-1)!(m-1)! \over (n+m-1)!}={n+m \over nm{n+m \choose n}}
:\Gamma(n) = (n-1)! \,

## Kunligoj inter funkcioj

 \mathrm  B(x,y)=\frac{\Gamma(x)\Gamma(y)}{\Gamma(x+y)}

\int\limits_0^{\pi/2} sin^{2 a +1} x cos^{2 b + 1} x\,dx = \frac{\Gamma(a+1)\Gamma(b+1)}{2 \Gamma(a+b+2)} = \frac{1}{2} \Beta(a+1,b+1)

## Vidu ankaŭ 
* Leonhard Euler
* Funkcio φ
* Funkcio de Euler
* Funkcio de Fresnel
* Funkcio de Gauss

Kategorio:Integraloj
Kategorio:Γ kaj rilatantaj funkcioj
Kategorio:Leonhard Euler