open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Regna Prezidanto

[eta|maldekstra|Kastelo de la Regna Prezidanto (Reichspräsidentenpalais) en [Berlino, sidejo de la Regna Prezidento en 1919–1934.]]
**Regna Prezidanto** en 1919–1945 estis la esprimo por la ŝtata ĉefo de Germana Regno de la Vajmara Respubliko en 1918–1933 federacia demokratia respubliko sub elektita prezidanto, neoficiale ankaŭ konata kiel "Vajmara Respubliko" (*Weimarer Republik*); kaj de la Nazia Germanio en 1933–1945 centrisma diktaturo sub la diktatoro Adolf Hitler; neoficiale ankaŭ nomata Nazia Germanio la "Tria Regno" (*Drittes Reich*).
Laŭ la Vajmara Konstitucio la prezidento estis elektita de la popolo por sep jaroj. Li rajtis okazigi novbalotojn por la parlamento, instalis la registaron kaj en krizostato dekreti. Sed la parlamento *Reichtag* havis la rajton ekzemple malelekti la registaron kaj ankaŭ cetere nuligi prezidentajn decidojn. Ĉar la parlamento suferis ofte pro manko de stabila plimulto por subteni registaron, la prezidento fariĝis pli forta ol la konstituci-farintoj intencis. Ekde 1930 la registaro regis ĉefe per prezidentaj dekretoj, tolerata ĝis 1932 de la socialdemokratoj.

La unua Regna Prezidento estis Friedrich Ebert, en 1919 ankoraŭ elektita de la Nacia Asembleo (kun plilongigo). Kelkajn monatojn antaŭ la fino de la tiel kreita periodo, Ebert mortis komence de 1925. Elektiĝis jen en la popola baloto la senpartia pensiita generalo Paul von Hindenburg, kiu principe ne simpatiis kun la respubliko, sed intencis respekti la konstitucion. Li estis reelektita en 1932.

Ĉar Hindenburg en 1933 timis rompi la konstitucion dissolvante la parlamenton (dominatan de ekstremistoj) por iom longa tempo, li decidis instali koalician registaron de nacisocialistoj kaj (ĉefe senpartiaj) konservativuloj. Malgraŭ ĉies supozo, regna kanceliero Adolf Hitler montriĝis la fortulo en la registaro kaj neniigis la germanan demokration. Kiam Hindenburg mortis en aŭgusto 1934, Hitler deklaris la oficon de la prezidento transirintan al sia propra, la kanceliereco, anstataŭ lasi elekti novan prezidenton.

En Federacia Respubliko Germanio, la Federacia Prezidento havas malpli da rajtoj ol havis la Regna Prezidento.

## Regna Prezidentoj 1919–1945 
## Standardo 

Image:Flag of the President of Germany (1919–1921).svg|1919–1921
Image:Standarte Reichspräsident 1921-1926.gif|1921–1926
Image:Standarte Reichspräsident 1926-1933.gif|1926–1933
Image:Standarte Reichspräsident 1933-1935.svg|1933–1934
Image:Standarte Adolf Hitlers.svg|1934–1945
Image:Kriegsmarine OF10-Grossadmiral 1945.svg|30-an de aprilo 1945–23-a de majo 1945

## Referencoj 
Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Prezidantoj
Kubo (algebro)

En algebro, la **kubo** de nombro estas nombro kiu estas la fonta nombro multiplikita per si kaj ankoraŭfoje per la fonta si, aŭ la fonta nombro en potenco 3.

Ĝia skribmaniero estas per supra indico "3", tial nombro *x* kubigita estas skribata kiel *x3*. Tial:
:*x3 = x·x·x*

Se *x* estas pozitiva reela nombro, la valoro de *x3* estas egala al la volumeno de kubo kun longo de ĉiu latero *x*.

La kuba funkcio estas

: *f(x)=x3*

Ĝi estas diferencialebla ĉie en **C** kaj ĝia derivaĵo estas

: ''f'(x)=3x2*

La inversa funkcio de la kuba funkcio estas kuba radika funkcio.

## Perfekta kubo 
Tiu entjero kiu estas kubo de iu alia entjero estas **perfekta kubo** aŭ **kuba nombro**. Perfekta kubo estas subspeco de perfekta potenco.

:*Notu, ke perfekta kubo ne estas la samo kiel aŭ subspeco de perfekta nombro.*

Ekzemple 125 estas perfekta kubo ĉar 125=53.

La unuaj nenegativaj kubaj nombroj estas:
:0, 1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729, 1000, 1331, 1728, 2197, 2744, 3375, 4096, 4913, 5832, 6859, 8000, 9261, 10648, 12167, 13824, 15625, 17576, 19683, 21952, 24389, 27000, 29791, 32768, 35937, 39304, 42875, 46656, 50653, 54872, 59319, 64000, 68921, 74088, 79507, 85184, 91125, 97736, 103823, 110592, 117649, 125000, 132651, 140608, 148877, 157464, 166375, 175616, 185193, 195112, 205379, 216000, 226981, 238328...

Ĉiu pozitiva entjero povas esti prezentita kiel sumo de ne pli ol 9 pozitivaj kubaj nombroj. Ekzemple
:23 = 23 + 23 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13.

Sumo de la unuaj kubaj nombroj estas:
:\sum_{i=1}^n i^3 = 1^3 + 2^3 + \ldots + n^3 = \left(\frac{n(n+1)}{2}\right)^2

Laŭ la granda teoremo de Fermat, ekvacio
:*x3 + y3 = z3*
ne havas solvaĵojn kun pozitivaj entjeraj *x*, *y*, *z''.

## Vidu ankaŭ 
* Kuba radiko
* Kvadrato (algebro)
* Potencigo

## Eksteraj ligiloj 
*  - vico de la unuaj nenegativaj kubaj nombroj

Kategorio:Algebro
Park Wha-Chong

D-ro **Park Wha-Jong** aŭ **Park Wha-Chong** (Bak Hŭa-ĝong, konata en Esperantujo kiel Urso Park, koree 박화종) naskiĝis la 20an de novembro 1951, mortis la 15an de septembro 2020, estis korea esperantisto kaj kuracisto pri interna medicino.

Li diplomiĝis en medicina fakultato de la universitato Jung-ang, kaj doktoriĝis en la universitato Yeongnam. Lia kliniko de interna medicino en Pohang, Koreio, nomiĝis "La Kliniko Espero". En Pohang, li fondis Gyeongbuk-an filion de KEA, kaj estis ĝia filiestro antaŭ prezidanteco de KEA. Li estis prezidanto de Korea Esperanto-Asocio kaj komitatano A de Universala Esperanto-Asocio ekde 2007. Li disvolvis volontulan kuracadon en Mongolio kiel kuracisto, kune kun aliaj koreaj volontuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de Kliniko "La Espero", Interna Medicino

Kategorio:Sudkoreaj esperantistoj
Kategorio:Sudkoreaj kuracistoj
Bettina Rheims

eta|dekstra|Bettina Rheims (2004)
**Bettina RHEIMS** (naskiĝis en Parizo la ) estas franca fotistino.
Ŝi estas la filino de Maurice Rheims, aŭkciisto kaj membro de Académie française kaj la fratino de la aktorino kaj beletristino Nathalie Rheims.

Interalie, ŝi estas la aŭtoro de la oficiala foto de Jacques Chirac kiel prezidento de la respubliko kaj de du fotaj atestoj pri transekceco, kun *Les Espionnes* en 1992 kaj *Kim* en 1994.

La , la franca prezidento, Jacques Chirac, honoris ŝin per la grado de oficiro de Honora Legio.

Por la semajna ĵurnalo *Paris Match* (numero de la ), ŝi verkas serion da fotoj pri Nicolas Sarkozy en Elizeo, « de lia oficejo ĝis lia propra loĝejo, de liaj ripoztempoj kun liaj filioj ĝis labortempoj kun liaj kunlaborantoj ».

## Verkoj 
* *Modern Lovers*, Eldonoj Paris Audiovisuel, 1990.
* *Female Trouble*, Schirmer / Mosel Verlag, 1991.
* *Chambre Close* (teksto de Serge Bramly), Gina Kehayoff Verlag, Munich, 1992.
* *Les Espionnes* (teksto de Bernard Lamarche-Vadel), Kehayoff Verlag, Munich, 1992.
* *Kim*, Kehayoff Verlag, Munich, 1994.
* *Animal*, Kehayoff Verlag, Munich, 1994.
* *I.N.R.I. Jésus, 2000 ans après…* (teksto de Serge Bramly), Eldonoj Albin Michel, Paris, novembro 1998.
* ''X'mas*, Eldonoj Léo Scheer, Paris, oktobro 2000.
* *A Room in the Museum of Modern Art in Frankfurt*, Keyahoff Verlag, Munich, 2000.
* *Morceaux Choisis*, Steidl Verlag, Göttingen, 2002.
* *Shanghai* (texte de Serge Bramly), Eldonoj Robert Laffont, Paris, oktobro 2003.
* *Rétrospective*, Schirmer/Mosel Verlag, Munich, 2004.
* *More Trouble*, Schirmer / Mosel Verlag, Munich, 2004.
* Michel Onfray, *Oxymoriques. Les Photographies de Bettina Rheims*, Eldonoj Jannink, Paris, 2005.
* *Héroïnes*, Galerio Jérôme de Noirmont, Paris, 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio  ĉe la retejo de la galerio Jérôme de Noirmont.
* Intervjuo  okaze de la filmo *Le Rouge'' por Chanel (ĉe prestigium-fashion.com)

Kategorio:Francaj fotistoj
Kirka

eta|dekstra|Kirka, 2007
**Kirill "Kirka" BABITZIN** (naskiĝis la 22-a de septembro 1950, mortis la 31-a de januaro 2007) estis finna kantisto. Multaj liaj parencoj estas renomaj muzikistoj. La frato Sammy (1948–1973; la fama kanto "Daa-da, daa-da") mortis en aŭta akcidento.

Lia familio estas rusa.

Famaj kantoj de Kirka estas "Hetki lyö", "Surun pyyhit silmistäni", "Anna käsi", "Ota lähellesi", "Kasvot peilissä", "Leijat" kaj "Elämääni eksynyt". Li estis ankaŭ membro de la ensemblo Mestarit kun Hector, Pave Maijanen kaj Pepe Willberg.

Kirka mortis abrupte en la aĝo de 56 jaroj.

Ankaŭ lia frato Sammy Babitzin estis konata kantisto.

Kategorio:Finnaj kantistoj
Anton von Werner

**Anton von WERNER** (*  en Frankfurt (Oder); †  en Berlino) estis germana pentristo.
Von Werner studis ekde 1860 en Berlino arton, jam komencinte kiel pentristo. Havante 27 jarojn li partoprenis la Francian-Prusian Militon. En 1875 oni faris lin direktoro de la reĝa altlernejo pri artoj. Li estis plurfoje ĉefkomisaro de la germana sekcio en mondaj ekspozicioj. Bona amiko de li estis Adolph von Menzel, plia pentristo konata ĉefe pro historiaj temoj.

Li estis konsilianto de la imperiestro Vilhelmo la 2-a kaj malhelpis junajn artistojn modernajn, ekz. de la grupo *Vereinigung der XI*.

[eta|maldekstra|300px|"Proklamo de la [Germana Imperiestra Regno", tria versio, donaco de Vilhelmo la 1-a al Bismarck je la 70-a naskiĝtago en 1885; eble la plej konata bildo de von Werner]]

[eta|maldekstre|340px|"Lutero antaŭ la [Dieto de Worms". Pentraĵo de Anton von Werner (1877, Réplica según el original de 1870).]]

## Literaturo 
* Dominik Bartmann (Hrsg.): *Anton von Werner. Geschichte in Bildern*. Hirmer, München 1993, ISBN 3-7774-6140-7 (katalogo de la ekspozicio).
* Dominik Bartmann: *Anton von Werner. Zwischen Kunst und Kunstpolitik im Deutschen Kaiserreich*. Deutscher Verlag für Kunstwissenschaft, Berlin 1985, ISBN 3-87157-108-3.
* Thomas W. Gaehtens: *Anton von Werner, die Proklamierung des Deutschen Kaiserreichs; ein Historienbild im Wandel preußischer Politik*. Fischer, Frankfurt/M. 1990, ISBN 3-596-10325-8.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Esperanto-movado en Ĉinio

[eta|Foto de la 7-a [Ĉina Kongreso de Esperanto en 2007]]
Tiu ĉi artikolo temas pri la esperantista movado en Ĉinio.

## Unua etapo 
(Vidu suban artikolon el la Enciklopedio de Esperanto, pri la stato de la movado ĝis 1934.)
En 1920-aj jaroj Esperanto estis propagandita en Ŝanghajo, tiama grava centro por laboristoj kaj laborista movado. La 29an de Februaro 1920 la ruso Vadim A. Stopani prelegis tie pri Esperanto, la situacio de laboristoj kaj komunismo kiel rimedo. Sekve al propagando, oni instruis laboristojn en Esperanto Lernejo Xinhua. En Junio 1920 ankaŭ Zhang Moĉi reveninta el Japanio prelegis pri Esperanto. En tiu epoko diversaj esperantistoj suferis polican persekutadon en kiu oni arigis Esperanton kaj bolŝevismon. Tamen plej parto de esperantistoj en tiu etoso kune sentis simpation samtempe kaj por bolŝevismo kaj por anarkiismo. Subite en Aprilo 1921 Stopani memmortigis sin kaj la Ŝanghaja Esperanto socio funebris per kelkaj prelegoj. Ŝajne la tialo de la memmortigo rilatis al malkontento kun la subpremema evoluo de la bolŝevismo en Rusio.

### La voĉo de l' Popolo 
LA VOĈO DE L ’POPOLO estis ĉiusemajna gazeto de ĉinaj socialistoj eldonita en 1913. Kvar paĝoj estas esperante presitaj, dekdu en la ĉina.

## Dua etapo 
Nuntempe (en 2012) eldoniĝas esperantlingve la du informretejoj Espero, sekvanto de la papera revuo *El Popola Ĉinio*, kaj la oficiala ŝtata informilo China.org.cn, havebla en aliaj ok lingvoj. Ĉi-lasta ankaŭ ofertas televidajn raportojn en Esperanto. El Pekino cetere disaŭdiĝas Ĉina Radio Internacia .

La Universala Kongreso de Esperanto mem okazis dufoje en Ĉinio, en 1986 kaj en 2004, ambaŭfoje en la ĉefurbo Pekino. En la jaro 1986 la kongresanaro nombris 2482, dum en la jaro 2004 la kongreson partoprenis 2031 esperantistoj.

## Esperanto-movado en Ĉinio laŭ Enciklopedio de Esperanto 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉina Esperanto-Ligo
** *Informilo de ĈEL*
* Ĉina Junulara Esperanto-Asocio
* El Popola Ĉinio
* Ba Jin
* La Idealo kaj la Realo de Internacia Lingvo

*
Kategorio:Ĉinio
Jacek Malczewski

**Jacek Malczewski** (naskiĝis la 15-an de julio 1854 en Radom, Pollando; mortis la 8-an de oktobro 1929 en Krakovo, Pollando) estis unu el la plej fama pentristoj de pola simbolismo.
[eta|maldekstra|*[Adam Asnyk kaj la Muzo*, pentraĵo de Jacek Malczewski]]
[eta|maldekstra|200px|[Jacek Malczewski, *Portreto de brigadisto Józef Piłsudski*, 1916]]

Kategorio:Polaj pentristoj
Purpura

**Purpura** estas koloro intermeza inter viola kaj ruĝa.

## Historia uzado 
Laŭ esploroj en Eŭropo kaj Nordameriko, purpura estas la koloro plej ofte asocia kun rareco, reĝeco, magio, mistero kaj pieco. Kombinita kun la rozkoloro, ĝi estas asocia kun erotismo, ineco kaj seksallogo.

Dum la antikva epoko, la purpura koloro estis obtenebla el gastropodaj moluskoj kun ovala konko de la genro murekso.

Purpura estis la koloro vestita de la romiaj magistratoj; ĝi iĝis la imperia koloro vestita de la regantoj de la Bizanca Imperio kaj de la Sankta Romia Imperio, kaj poste de la romkatolikaj episkopoj. Simile en Japanio, la purpura koloro estas tradicie asocia kun la Imperiestro kaj la aristokrataro. Purpura estas la plej preferata koloro inter virinoj kaj junulinoj, kaj estas simbola de la feminisma movado kaj de la virina enpovigo.

Laŭ Francisko Azorín **purpuro** estas *Ruĝblua koloro, kiel tiu eltirita el speciala konko, laŭ tradicio, rezervita por reĝaj vestaĵoj. Heraldike oni reprezentas ĝin per linioj paralelaj, klinitaj maldekstren.* Li indikas etimologion el la greka *porphira* (ruĝaĵo) kaj de tie la latina *purpura*.

## Purpuraĵoj 
* Purpura ardeo
* Purpura digitalo
* Purpura eĥinaceo
* Purpura hirundo
* Purpura karpodako
* Purpura orkido
* Purpura Perigordo
* Purpura porfirio
* Purpura silvio

## Bildaro 

Dosiero:Procession of the Precious Blood of Jesus Christ-Bruges; nederlandse Bisschop 50.JPG|Purpura estas liturgia koloro reprezentanta piecon
Dosiero:Scott Pioli, purple tie.jpg|Purpura iĝis populara koloro por kravatoj; ĝi estas malplej agresema ol ruĝa, sed pli aktiva ol blua
Dosiero:Amethyst gem stone texture wwarby flickr.jpg|Kristaloj de ametisto
Dosiero:Aubergines.jpg|Melongenoj
Dosiero:Pflaumen.JPG|Fruktoj de la planto *Prunus domestica* estas ofte purpuraj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Maĝento
* Purpurnaskita
* Violkolora

Kategorio:Koloroj
Kambaoj

eta|Kambao, antaŭ 1923

La **kambaoj** (**Wakamba**) estas bantua etno, kiu vivas en la duonsekaj regionoj de la Orienta provinco de Kenjo. Ilia loĝregiono etendiĝas de Najrobio ĝis la Nacia Parko Orienta Cavo. En la nordo ilia regiono etendiĝas ĝis Embu, en la sudo ĝis la tanzania landlimo. En la svahila tiu regiono nomiĝas *Ukambani*, la lando de la kambaoj.

La kambaoj depende de la nombradmaniero estas la tria aŭ kvina plej granda etno en Kenjo. La kambaoj havas monoteisman religion kun Dio nomata Ngai.

## Vidu ankaŭ 
* Gerhard Lindblom
* Kambaa lingvo

Kambaoj
Kambaoj
Flago de Serbio

eta|200px|oficiala flago
[eta|200px|flago por publika uzado (sen blazono) kaj ankaŭ flago de [serboj]]

La **flago de Serbio** estas trikolora ruĝo-blu-blanka kun la tutslavaj koloroj, kun tri samgrandaj horizontalaj kampoj, ruĝa supre, blua meze kaj blanka malsupre, kaj la blazono de Serbio centrita vertikala kaj lokita maldekstre je unu sepono de la flaglongo . Ĝi estis adoptita la 2an de februaro 2008. La sama trikolora, en nombro de variantoj, estis la flago de Serbio tra historio, kaj krome estas la nacia flago de Serboj.

Ofte troviĝas kombine kun alia serba simbolo:
* La blanka dukapa aglo, kiu estis dum la Mezepoko la blazono de la Familio de la Nemanjić.
* La Serba Kruco (*Srpksi krst*), greka kruco enhavante ĉiuangule po literon C, kiu signifas cirile SAMO SLOGA SRBINA SPASAVA (Nur Solidareco Savas la Serbojn), ĝenerale sur ruĝa fono.

La aglo, kaj la kruco, krom la fakto ke ili konstituis la bazon de diferencaj serbaj blazonoj tra la historio, estas same la simbola fundamento de multaj serbaj institucioj, kiel politikaj partioj, organismoj kaj entreprenoj.

[eta|100px|dekstra|Blazono de la [Serba Respubliko, parto de Bosnio-Hercegovino.]]

## Historio 
La tri koloroj estas ekzemple en la Flago de Rusio, ŝtato ankaŭ de ĉefe slava popolo. Estas legendo, ke dum la unua insurekcio de serboj kontraŭ turkoj, ili sendis delegitaron al Rusio por peti helpon. Laŭ unua versio, ili ĝin ricevis kaj danke uzis la samajn kolorojn sed inverse. Laŭ dua versio, ili ne ricevis ĝin kaj por ĝeni la rusojn uzis iliajn kolorojn, sed inverse.

La Regno de Serbio uzis inter 1882 kaj 1918 la saman trikoloran flagon kun ties blazono.

Post la Dua Mondmilito kaj ĝis 1991, la flago de la *Socialisma Respubliko de Serbio* ene de la Socialisma federacia respubliko Jugoslavio konservis la kolorojn, sed anstataŭis la blazonon per ruĝa stelo kaj la ŝildon de Serbio per ŝildo de kvar C sed sen kruco.
Inter 1991 kaj 2004, la Respubliko de Serbio ene de la Federala Respubliko de Jugoslavio ne uzis jam la ruĝan stelon. Oni ŝanĝis la proporciojn kaj oni aldonis la blazonon de Serbie en 2004. La 5a junio 2006, Serbio proklamis sian sendependecon de Serbio kaj Montenegro post la sendependo de Montenegro. La 8-an de junio 2006, oni uzis la unuan fojon tiun flagon ĉe Unuiĝintaj Nacioj.

## Bildaro 

Image:Flag of Serbia (1941–1944).svg|1941-1944
Dosiero:Flag of the Socialist Republic of Serbia.svg|Flago de Serbio dum la Respubliko Jugoslavio
Dosiero:Flag of Serbia and Montenegro.svg|Flago de Serbio kaj Montenegro (1991-2004)

## Notoj 
Serbio
Kategorio:Naciaj simboloj de Serbio
Kategorio:Serbio
Darosava

**Darosava**, serbe **Даросава**, estas vilaĝo apud Arandjelovac. Laŭ popolnombrado el 2002. ĝi havis 2023 loĝantojn (laŭ popolnombrado el 1991. ĝi havis 2095 loĝantojn).
Post la Dua mondmilito la vilaĝo ekhavis nomon Partizani (Partizanoj), sed en la jaro 2002. al la vilaĝo estis redonita malnova nomo Darosava.

* Areo: 2992 ha eta|200px|dekstra|Darosava sur la mapo de Serbujo
* Loĝantaro: 2023
* Poŝtkodo: 34305
* Telefonprefikso: +381 34
* Latitudo: 44° 21′ 00"
* Longitudo: 20° 28′ 00"

## Geografio 
## Historio 
## Etimologio 
## Demografio 
Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Júlia Szilágyi

**SZILÁGYI Júlia ** [sila:dji] estas rumanuja hungara literaturkritikistino, eseistino naskiĝinta en Kluĵo la 1-an de aŭgusto 1936. Ŝi estas la patrino de filozofihistoriisto Mihály Szilágyi Gál.

## Biografio
Júlia Szilágyi finis la fakon de hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo en 1960 kaj ĝis 1963 ŝi estis senlaborulino. Inter 1963 kaj 1967 ŝi estis redaktorino de kultura rubriko en partlabortempo de Dolgozó Nő. Ekde 1969 ĝis 1991 ŝi estis ĉefkunlaborantino de kultura-instrua rubriko de Korunk. En 1990 ŝi estis kunulredaktorino de rumanlingva gazeto Puntea de RMDSZ. Ekde 1996 ŝi estis invitita prelegantino de Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo. Ŝi publikigis ankaŭ en interreta gazeto *Transindex*.

## Premioj
*A Bethlen Gábor Alapítvány díja (divide kun Marius Tabacu) 1990;
*Látó-nívódíj [1995. évi] 1996.

## Verkoj
**Jonathan Swift és a huszadik század*. monografieto, Bk., 1968;
**A helyszín hatalma*, eseoj, Bk., 1979;
**Mit olvas ön, Hamlet herceg?*, eseoj, studoj, Bk., 1993;
**Versenymű égő zongorára* (eseoj, studoj, Mv. 2002);
**Lehet-e esszét tanítani?* (Kv. 2007).
**Jegyzetek az akváriumból*. 2010.

## Tradukaĵo
*René Fallet: *Egy félnótás Párizsban* romano (Buk. 1969 ).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Vydrany

**Vydrany,** hungare **Nemeshódos** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Loĝantaro: 1420
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 16
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 3 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1245. La loko estis riĉa je kastoroj, tial la hungaroj nomumis la vilaĝon Hódos (=kastora). La loĝantoj iĝis nobeloj en 1287, tial la vilaĝonomo ricevis la vorton *nemes* (=nobela). En 1910 loĝis en la vilaĝo 997 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunaszerdahely, poste al Ĉeĥoslovakio.

Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 1390 da homoj (1187 hungaroj, 170 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* preĝejo de 1786

## Ĝemelkomunumo 
 Hodoš, Slovenio

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Baka

**Baka** estas municipo en Slovakio en la regiono Trnava, en la distrikto Dunajská Streda.

* Areo: km²
* Loĝantaro: 1150
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ kanalo Danubo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1274, tiam servistoj de la reĝo loĝis tie. Dum la historio multe da akvomuelejoj funkciis sur la Danubo. Iam 2 apudaj vilaĝoj formiĝis: Suba kaj Supra Baka, kiuj unuiĝis. En 1910 loĝis en la vilaĝo 853 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunaszerdahely, poste al Ĉeĥoslovakio.

Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 1093 da homoj (1011 hungaroj, 76 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1770, en 1935 renovigita
* muzeeto en la vilaĝdomo

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Sándor Rózsa

dekstra|200ra|Sándor Rózsa
**RÓZSA Sándor** (ro:ĵa) estis hungara rabisto naskita en Segedo la 16-an de julio 1813 kaj mortinta en Szamosújvár la 22-an de novembro 1878.

## Biografio 
Sándor Rózsa estis konata figuro de la rabistmondo post la falo de la liberecbatalo 1848-1849-a. Origine li estis paŝtisto. Lia patro, Andreo, estis ĉevalŝtelisto. En 1836 li estis malliberigita pro bovŝtelo por unu kaj duono jaro, kaj po tri monataj 25 bastonfrapoj. Post dek monatoj li eskapis kaj li iĝis rabisto. En 1948 li ricevis amnestion de Lajos Kossuth, sed sia libertrupo post sep semajnoj estis dispartigita pro sendisciplineco. En 1857 li estis juĝita je mortpuno, sed tiu estis ŝanĝita al ĝisviva liberperdo. En 1868 li ricevis amnestion, li revenis al sia pli frua vivo, sed li denove faris krimojn. En 1869 oni kaptis lin kaj li mortis en malliberejo de Szamosújvár kaj li estis en la tiea tombejo entombigita. En malliberejo li laboris kiel tajloro. Li iĝis idealigita, legenda figuro. Oni diris, ke li neniam blasfemis, li ĉiumatene preĝis, li helpis la malriĉulojn ktp. Pri Sándor Rózsa naskiĝis legendoj, popolkantoj, popolbaladoj. Verkistoj kiel Zsigmond Móricz, Gyula Krúdy verkis romanojn pri li. Lia famo disvastiĝis ankaŭ trans la landlimoj de Hungarujo.

## Bibliografio 
* Küllős Imola: *Betyárok könyve* (Libro de rabistoj), Budapest, 1988.

## Fonto 
* *Magyar Életrajzi Lexikon*

## Eksteraj ligiloj 
* Tombejo de Rózsa Sándor 
* Misfamaj hungaraj rabistoj 

Kategorio:Hungaroj kondamnitaj al mortpuno
Kategorio:Hungaraj krimuloj
Domokos Bölöni

**BÖLÖNI Domokos** [beoleoni] rumanuja hungara ĵurnalisto, verkisto. Li estis naskiĝinta la  en Daia (Bahnea).

## Biografio 
Domokos Bölöni post la fino de liceo en Târnăveni studis la fakojn de rumana-hungara lingvoj en *Pedagogia Altlernejo* de Târgu Mureş. Post 1973 li instruis en Corund (Harghita). Li estas ĵurnalisto ĉe la Népújság.

## Verkoj 
* *Hullámok boldogsága* (noveloj, skizoj, 1980),
* *A szárnyas ember*, rakontoj, București, 1986;
* *Harangoznak Rossz Pistának*, prozaj verkoj, Marosvásárhely, 1992;
* *Egek, harmatozzatok!*, elektitaj noveloj, Mvh., 1995.
* *Bot és fapénz* (1999),
* *A próféták elhallgattak (2002),
* *A nevető gödör* (2004).
* *Jézus megcibálja Pricskili Dungónak a fülét* (2006)
* *Széles utcán jár a bánat* (2007)
* *Elindult a hagymalé* (2009)
* *Micsobur reinkarnációja* (2010)
* *Küküllőmadár* (2011).
* *Mosolygó kis pöttyös, szovátai pisztráng*, skizoj kaj noveloj, 2014.

## Premioj 
* Premio de novelkonkurso de revuo Igaz Szó (1985),
* Premio sociografia de *Magyar Napló'' Önismeret az ezredfordulón (1988),
* Premio de novelkonkurso de revuo Látó (1992),

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Baloň

**Baloň,** hungare **Balony,** (ambaŭ prononcoj balonj) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 
* Loĝantaro: 745
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 08
* Telefonprefikso: 0 31
 
## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Veľký Meder-Győr preteriras. Dunajská Streda troviĝas 24 km-ojn for.
 
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1252. En 1910 loĝis en la vilaĝo 720 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Győr (reĝa departemento), al distrikto de Csilizköz, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 731 da homoj (691 hungaroj kaj 39 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo de 1835, ĉirkaŭ en 1990 renovigita

File:Balony01.JPG|Balony
File:Balony templom 2.JPG|Preĝejo de Balony
File:Balony10.JPG|Balony

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Čiližská Radvaň

**Čiližská Radvaň,** hungare **Csilizradvány,** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
eta|

* Areo: km2
* Loĝantaro: 1270
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 08
* Telefonprefikso: 0 31

## Situo 
Čiližská Radvaň situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Veľký Meder-Győr. Dunajská Streda troviĝas 22 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1101. La turkoj ofte rabadis en la vilaĝo. La loĝantoj iĝis kalvinanoj en la 16-a jarcento. Incendioj okazis en 1761, 1863 kaj 1907.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 979 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Győr (reĝa departemento), al distrikto de Csilizköz, poste al Ĉeĥoslovakio, respektive nun en Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 1218 da homoj (1162 hungaroj kaj 47 slovakoj).
eta|maldekstre|

## Legendo de la preĝejo 
Edzino de Béla la 4-a rifuĝanta de la tataroj en la vilaĝo naskis sian idon. La filo estis baptita en la preĝejo. Tiutempe la preĝejo estis uzata ankaŭ de la najbaraj vilaĝoj. La lokaj loĝantoj pro la reĝida bapto ricevis tiun privilegion, ke en la preĝejo oni faris apartan enirejon por la najbaroj, nur la lokanoj uzis la ĉefenirejon. Arkeologoj fakte trovis iaman enirejon.

## Vidindaĵoj 
* gotika, nun kalvinana preĝejo, barokiĝis en 1794
* protektata marĉo

## Famuloj 
* Sándor Beke (reĝisoro)

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Géza Boér

**BOÉR Géza** rumanuja hungara poeto. Li naskiĝis en Turia la 13-a de marto 1952 kaj li mortis en Târgu Secuiesc la 23-an de januaro 1989.

## Biografio 
Géza Boér la mezlernejon finis en Târgu Secuiesc en 1971. Li akiris diplomon pri hungara-franca lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo en 1975. Li estis instruisto en Târgu Secuiesc.

## Verkoj 
* *Hiányok térképe*, (Forrás 1980),
* *Létlelet*, Bk., 1989.
* *Sorskeresztrejtvény*, (heredaĵo de poeto), Ambrózia Kiadó, 2002.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Benedek Bálint

**BÁLINT Benedek** estis hungara ksilografo, grafikisto, industriartisto naskita en Szentkatolna la 20-an de majo 1860 kaj mortinta en Békéscsaba la 20-an de septembro 1920.

## Biografio 
Bálint estis disĉiplo de Gusztáv Morelli. Post mallonga estado en Parizo ekde 1885 li laboris hejme. Ekde 1900 li estis desegninstruisto en Kézdivásárhely.

## Kreaĵoj 
Li estis unu el la plej bonaj teknikaj hungaraj ksilografoj. Li kreis ĉefe ilustraciojn per ligno, instruistraj artaĵojn en sikula popolstilo. Li iĝis populara per sia punttekniko kudrita sur tulo.

## Bibliografio 
* *Szentkatolnai Bálint Benedek*, eldonita kaj redaktita de János Borcsa, Ambrózia Kiadó, 1998.

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* *Tóth Balázs: *Bálint Benedek és a székely népművészet''http://mek.oszk.hu/06100/06192/

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ksilografistoj
Vojka nad Dunajom

**Vojka nad Dunajom,** hungare **Vajka** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
eta|dekstra|300ra|La kanalo ĉe Vojka nad Dunajom
* Areo: 8 km2
* Loĝantaro: 420
* Alto super marnivelo: 123 m
* Poŝtkodo: 930 31
* Telefonprefikso: 0 31

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, sur insulo inter olda Danubo kaj kanalo, laŭ flankovojoj. Bratislavo troviĝas 22 km-ojn for. Pramo trafikas tra la kanalo, krome estas 2 pontoj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1186. La kampoj apartenis al fortikaĵo de Pozsony, baldaŭe al ĉefepiskopejo de Esztergom. La loĝantoj ricevis nobelecon pro la militservoj. En 1910 loĝis en la vilaĝo 1272 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio.

En 1920 la novaj ŝtatlimoj fortranĉis eksterajn partojn de la vilaĝo. Ili restis hungara parto, el kio oni formis novan vilaĝon *Cikolasziget*. En 1969 el aliaj proksimaj similaj vilaĝoj formiĝis Dunasziget. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948.

## Vidindaĵo 
* * Katolika preĝejo de 1772, trakonstruita en 1812

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
János Borcsa

**BORCSA János** (borĉa) estas rumanuja hungara literaturkritikisto, redaktoro naskita en Târgu Secuiesc la 29-an de julio 1953.

## Biografio 
En 1976 János Borcsa finis la fakojn de hungara-rusa lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai kaj instruis en sia naskiĝurbo kaj ekde 1977 en Szentkatolna. En 1990-91 li estis kontrolleganto de *Libroeldonejo Dacia* en Kluĵo, li redaktis la gazeton Jelenlét, kaj li denove instruis. En 1998 li establis la libroeldonejon Ambrózia Kiadó.

## Premioj 
* Premio de Rumana Verkistligo 1986;
* Nivelpremio de A Hét 1994.

## Verkoj 
* *Megtartó formák*, literaturkritiko, Bk., 1984;
* *Szövegközelben - létközelben*, studoj, Mvh., 1994;
* *Szövegszigettenger*, studoj, Kvár, 1996.
* *Szentkatolnai Bálint Gábor*, red. (Erdélyi Múzeum-Egyesület, Kolozsvár, 1994),
* *Szentkatolnai Bálint Benedek*, red. 1998,
* *Méliusz József*. Bukarest–Kolozsvár, Kriterion Könyvkiadó, 2001,
* *Irodalmi horizontok*, studoj, Kvár, 2005.
* *Őrzők és ébresztők* , studoj, Kézdivásárhely, Ambrózia Kiadó 2007
* *Merítés*, studaĵoj, Kolozsvár, Kriterion Könyvkiadó, 2OO9
* * Nehéz hűség*. Notoj, Kriterion Könyvkiadó, Kolozsvár, 2014

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Prezidanto de Rusio

La **prezidanto de Rusio** () estas la ŝtatestro de la Rusia Federacio.

La posteno estas la plej alta pozicio en la politika sistemo de Rusio. La prezidanto elektiĝas per rektaj balotoj fare de la ŝtatanoj. Lia precipa tasko estas zorgi pri tio, ke la ŝtatanoj efektive havu ĉiujn rajtojn kaj liberojn kiujn garantias la konstitucio de Rusio. La statuso de la prezidanto estas fiksita en ĉapitro 4 de la rusia konstitucio. La prezidanto difinas la internan kaj eksteran ŝtatan politikon. Inter la taskoj estas atribui ŝtatajn honorigojn, decidi en dubaj kazoj pri ŝtataneco de Rusio, kaj li havas la rajton malvalidigi la punon de kondamnitoj. La postenulo estas la supera komandisto de la Armitaj Fortoj de Rusia Federacio.

Kandidato pri la posteno devas havi pli ol 35 vivojarojn kaj esti vivinta almenaŭ la lastajn 10 jarojn en Rusio. La oficperiodo nun estas ses jaroj, en 1993-2008 - kvar jaroj, kaj eblas reelektiĝi maksimume dufoje sinsekve. Plia reelektiĝo poste eblas nur post kiam alia persono intertempe estis prezidanto. La prezidanto estas subtenata fare de la oficistoj de la rusia prezidanta administrejo.

La **Kremla Kunlaborantaro** estas la neoficiala nomo por la **Administracio de la Prezidanto de Rusio** (ruse Администрация президента России). Ĉi tiu estas la ŝtata organizo respondeca por certigi liajn agojn kaj difini la tagordon de la Prezidanto de Rusio. Ĝi konsistas el la kunlaborantaro de la Prezidanto de Rusio, prezidentaj asistantoj, konsilistoj, kaj viclaborestroj de la Kremlo.

## Ĝisnunaj prezidantoj 
Post la malfondo de Sovetunio en 1991 ĝis nun tri viroj plenumis la postenon:

Kategorio:Prezidanto de Rusio

Rusio
Sap

eta|maldekstra|250ra|Domo en Sap
**Sap** (hungare *Szap* (ambaŭ prononcoj sap)) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda. La slovaka vilaĝonomo inter 1948 kaj 1990 estis **Palkovičovo**.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Apud la vilaĝo troviĝas kunfluejo de olda Danubo kaj kanalo. Dunajská Streda troviĝas en distanco 20 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1255. Ekde 1455 la kampoj apartenis al fortikaĵo de Pozsony. En 1910 loĝis en la vilaĝo 645 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Győr (reĝa departemento), al distrikto de Csilizköz, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis tie 541 da homoj (520 hungaroj kaj 13 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* klasikisma kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, en 1885 trakonstruita

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Floridsdorf

**Floridsdorf** [FLOridsdorf] estas la dudekunua distrikto de Vieno (*Wien* [vin]). Ĝi formiĝis el pluraj iamaj antaŭurbetoj ekzemple Donaufeld, Stammersdorf, Jedlesee kaj Strebersdorf. Komence la setlejo nomiĝis *Am Spitz* (nun nomo de placo) kaj poste ricevis nomon laŭ la abato Floridus Leeb el Klosterneuburg, kiu donis grundon al setlantoj. En 1899 la esperantisto kaj aŭstra federacia prezidento Franz Jonas naskiĝis ĉi tie kaj post la dua mondmilito fariĝis estro de la distriktreprezentantaro en Floridsdorf. La distrikto havas multajn alirejojn al naturareoj, ekzemple la Danuba Insulo, la *Wasserpark * (Akva parko, la plej okcidenta parto de Malnova Danubo), la Moravakampa kanalo aŭ al Bisamberg.

## Ĝemelurboj 
* : Angyalföld
* : Kacuŝika-kvartalo

## Bildoj 

Dosiero:Floridsdorf - Amtshaus (1).JPG|Distrikt-administrejo Floridsdorf
Dosiero:Donaufelderpfarrkirche.jpg|Paroĥa preĝejo de Donaufeld
Dosiero:Vieno-Floridsdorf-preĝejo-Pius-Parschplatz-2007.jpg|Placo Pius Parsch

## Vidu ankaŭ 
* Stacio Wien Floridsdorf

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Vienaj distriktoj, germane
György Bácski

**BÁCSKI György** (ba:ĉki) estis rumanuja hungara tradukisto, ĵurnalisto, verkisto naskita en Zagrebo la 20-an de septembro 1901 kaj mortinta en Bukareŝto la 10-an de februaro 1978.
## Biografio
La gimnazion György Bácski finis en Vieno en 1921. En 1924 sub pseŭdonimo *Georgij Silew* oni eldonis lian poem- kaj rakontvolumon en Temeŝvaro titolite *A kör* (La cirklo). Li estis fervojisto, magazenisto, baletdancisto, presisto, bankoficisto. En 1940 li redaktis la gazeton *Kulisa* en Zagrebo, dum la dua mondmilito li estis partizano. Ekde 1946 li translokiĝis Rumanujon kaj laboris en Temeŝvaro en presejo, en 1949 li estis redaktoro de *Temeswarer Zeitung* kaj *Temesvár*, poste ĝis 1952 li estis ĉefredaktoro de *Kulturni Uputnik*. Li estis kunlaboranto de pluraj enlandaj kaj eksterlandaj gazetoj.
## Volumoj
*V. Koval-D. Foll: *Péter, én és az atomok*, Bk., 1959;
* B. M. Volin: *Vlagyimir Uljanov, a diák*, Bk., 1960;
* V. Colin: *A sirály visszatér*, romano, Bk., 1961;
* A. Costache: *Tengerszín esték*, porjunulara romano, Bk., 1962;
* A. Mincsikovszkij: *Tíz nap anyu nélkül*, Bk., 1963;
*M. Arsene: *Mocsárvidéki történet*, rakontoj, Bk., 1964;
**A borz és a róka*, popolfabeloj, Bk., 1965
**A kör*, propraj poemoj, tradukaĵoj (1968),
**Hol vannak azok a tengerek*, nuntempaj jugoslavaj poetoj,  tradukaĵoj, (1973).
## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj tradukistoj
Heftalitaj hunoj

**Heftalitaj hunoj** aŭ alinome **blankaj hunoj** estis antikva popolo kaj dinastio. Unue ili fondis imperion en areo de la Mez-Azio, poste ili dominis nordokcidentan onon de la Hindio.

## Ilia origino kaj iliaj nomoj 
Origino de la Heftalitaj estas nekonata. Nomadaj uaraj triboj okupis areon de la Mez-Azio (en tiama nomo: Tokaristanon), ili elpremis alanajn aborigenojn.

Sinaj fontoj nomas *Hiungno* ilin. Atakoj de la Kidarita Reĝlando minacis najbaran Persan Imperion, tamen *Haital* tribo de la persaj fontoj stringis pleje ilin (en sinaj fontoj: 厌哒 aŭ 嚈噠, pinjin: yeda / yanda, probabla iama prononcado: jeptal.)

Inter la 483-a kaj 485-a jaroj sturmis heftalitoj per gvidado de la Khingila Persion. Posteulo de Khingila, I. Toramana (490-515) atakis Hindion.

## Ilia vivmaniero 
Heftalitaj hunoj estis laŭ fontoj ĉinaj nomada, sed ili estis laŭ fontoj grekaj setlintaj kaj urbanaj popolo.

## Vidu ankaŭ 
* Hunaoj

Kategorio:Antikvaj etnoj
Woerden

Dosiero:Loudspeaker.svg**Woerden** ()

estas urbo kun urborajtoj kaj municipo en la okcidenta parto de la nederlanda provinco Utrecht. La municipo konsistas el la urbo Woerden kaj la vilaĝoj Harmelen, Kamerik kaj Zegveld. La municipo havis 47 896 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj la urbo Woerden havis 33 638 loĝantojn (2005).

260ra|eta|maldekstra|Silueto de Woerden
eta|maldekstra|260ra|Malnova urbdomo
eta|maldekstra|260ra|Woerden el la aero
eta|260ra|maldekstra|Romkatolika Bonaventurakirko en Woerden
eta|260ra|maldekstra|Woerden ĉirkaŭ 1550
eta|260ra|maldekstra|Mapo de Woerden

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Jonas Staugaitis

eta|260px|Jonas Staugaitis (la plej maldekstra sidanto) dum 1918
**Jonas STAUGAITIS** (, * la 20-an de majo 1868, † la 18-an de januaro 1952) formale estis la kvara prezidanto de Litovio dum decembro 1926. Dum la armea puĉo de 1926 en Litovio li, estante la parolisto de la nacia parlamento Seimas, pro manko de oficanta elektita prezidanto inter la 18-a kaj 19-a de decembro 1926 por malpli ol 24 horoj laŭ la ŝtata konstitucio plenumis la prezidantan funkcion. Post la armea puĉo li rezignis pri sia posteno.

Jonas Staugaitis estis medicinisto, kiu estis studinta en la universitato de Varsovio. Dum 1919, li estis elektita membro de la litova parlamento kiel membro de la Litova Kamparana Popola Unio. La 2-an de junio 1926 li estis elektita la parolisto de la parlamento Seimas.

Post sia morto dum la jaro 1952 li estis entombigita en Kaŭnaso.

Kategorio:Litovaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Litovio
Kategorio:20-a jarcento en Litovio
Duko de Lankastro

[eta|200px|dekstra|[Henriko la 5-a (Anglio)|Henriko, princo de Kimrio estis la lasta, kiu portis la titolon, antaŭ ol ĝi fandiĝis kun la krono, kiam li iĝis Henriko la 5-a]]
Ekzistis pluraj **dukoj de Lankastro** dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj. La duklando de Lankastro estis kreita trifoje.

La unua kreado okazis la 6-an de marto 1351, por Henriko de Grosmont, pranepo de Henriko la 3-a. Li estis ankaŭ 4-a grafo de Leicester, 1-a grafo de Derby kaj 1-a grafo de Lincoln. Kiam la duko mortis en 1361, tiu kreaĵo ekstingiĝis.

La dua kreado okazis la 13-an de novembro 1362, por Johano de Gaunt, kiu estis kaj la bofilo de la unua duko kaj la kvara filo de Eduardo la 3-a. Johano edziĝis al Blanka de Lankastro, filino de la 1-a duko de la unua kreado. Kiam la unua duko de tiu ĉi kreado mortis la 4-an de februaro 1399, la duklando transiris al la filo de Johano, Henriko de Bolingbroke, 1-a duko de Hereford.

La tria kreado okazis la 10-an de novembro 1399 por Henriko de Monmouth, princo de Kimrio, plej aĝa filo de la nova reĝo, kiu mem estis antaŭe duko de Lankastro. Kiam la 1-a duko iĝis reĝo Henriko la 5-a en 1413 la duklando iĝis parto de la krono denove.

Notu ke, laŭ angla tradicio, en ĉiu kreado oni rekomencas la numeradon per nova "1-a duko" de Lankastro.

## Dukoj de Lankastro, unua kreado (1351) 
dekstra|60px
* Henriko de Grosmont, 1-a duko de Lankastro (1306–1361) (estingita)

## Dukoj de Lankastro, dua kreado (1362) 
dekstra|60px
* Johano de Gaunt, 1-a duko de Lankastro (1340–1399)
* Henriko Bolingbroke, 2-a duko de Lankastro kaj 1-a duko de Hereford (1367–1413) (iĝis reĝo Henriko la 4-a en 1399)

## Dukoj de Lankastro, tria kreado (1399) 
dekstra|60px
* Henriko de Monmouth, Princo de Kimrio, 1-a duko de Lankastro (1387–1422) (iĝis reĝo Henriko la 5-a en la jaro 1413)

## Vidu ankaŭ 
* Lankastroj
* Lancashire


*Lankastro
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Titoloj
Situo de verticoj

En geometrio, **situo de verticoj** estas aro de punktoj en spaco priskribita per iliaj relativaj pozicioj, ĉe kiu la punktoj estas verticoj de hiperpluredro (plurlatero, pluredro, plurĉelo, ...) aŭ kahelaro.

Ekzemple *situo de verticoj de kvadrato* estas kvar punktoj *A, B, C, D* en ebeno, tiaj ke la distancoj estas interegalaj *AB=BC=CD=DA* kaj la anguloj estas *∟ABC=∟BCD=∟CDA=∟DAB=90°*.

Verticoj en la sama situo povas esti koneksaj per lateroj en malsamaj manieroj. Ekzemple la kvinlatero kaj stelokvinlatero havas la saman situon de verticoj, dum la (sekundo, dua) trakonektas alternaj verticoj.

Tio ke du hiperpluredroj havas la saman *situon de verticoj* alivorte povas esti skribite kiel ke ili havas la saman 0-skeleton.

Situo de verticoj estas ofte priskribita per la konveksa koverto, kiu mem estas hiperpluredro kiu enhavas la fontan hiperpluredron. Ekzemple, konveksa koverto de la regula *stelokvinlatero* estas la regula kvinlatero. Tamen, ĉi tiu maniero ne ĉiam taŭgas. Ekzemple, konveksa koverto de nekonveksa kvarlatero povas esti triangulo, kaj la kvara vertico tiam okazas en eno de la triangulo kaj informo pri ĝia situo estas tiam perdita.

Ankaŭ malfiniaj kahelaroj povas komunigi situon de verticoj.

## Situo de lateroj 
**Situo de lateroj** estas aro de strekoj en spaco priskribita per iliaj relativaj pozicioj, ĉe kiu la strekoj estas lateroj de hiperpluredro (pluredro, plurĉelo, ...) aŭ kahelaro.

Malsamaj hiperpluredroj de dimensio 3 kaj pli granda (pluredroj, plurĉeloj, ...) povas ankaŭ havi inter si la saman *situon de lateroj* kio signifas ke ili havas la samajn verticojn kaj laterojn, sed povas diferenciĝi je edroj.

Ekzemple la sin-sekcanta granda dekduedro komunigas sian situon de lateroj kun la konveksa dudekedro.

## Situo de edroj 
Malsamaj hiperpluredroj de dimensio 4 kaj pli granda (plurĉeloj, 5-hiperpluredroj, ...) povas ankaŭ havi inter si la saman *situon de edroj*, kio signifas ke ili havas la samajn verticojn, laterojn, kaj edrojn, sed povas diferenciĝi je la ĉeloj.

Ekzemple, inter 10 nekonveksaj regulaj plurĉeloj de Schläfli-Hess, estas nur 7 unikaj situoj de edroj. Spacograndigita steligita 120-ĉelo kaj ebenograndigita steligita 120-ĉelo ambaŭ havas stelokvinlaterajn edrojn kaj aperas vide nediferencigeblaj sen prezento de iliaj ĉeloj:

## Vidu ankaŭ 
* *n*-skeleto - aro de eroj de dimensio *n* kaj pli suba en pli alte dimensia hiperpluredro.
* Vertica figuro - loka ordigo de edroj en pluredro (aŭ ordigo de ĉeloj en plurĉelo) ĉirkaŭ sola vertico.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hiperpluredroj
Granda infana ĥoro

La **granda infana ĥoro de Centra Televizio kaj Ĉieunia Radio** () estas unu el la plej famaj ĥoroj en Sovetunio kaj sekve en Rusio.

## Historio 
Ĝi estis fondita en la jaro 1970 de la Rusia Ŝtata Komitato por Televizio kaj Radiodisaŭdigo.

La arta administranto kaj ĉefa estro estas profesoro, popola artisto de Sovetunio, laŭreato de Ŝtata premio Viktor Popov.

La ĥoro faris grandan kvanton de verkoj, havante pli ol mil diversaj komponaĵoj, el mallongaj kanzonoj ĝis kantatoj aŭ simfonioj. El patriota muziko ĝis klasika. Ĉe plejmultaj rusoj la ĥoro restas konata pro sia "infana" repertuaro - ĝi registris grandan kvanton de kanzonoj por infanoj aŭ el adoleskaj filmoj.

Plurajn jarojn post sia kreado, la ĥoro atingis grandajn sukcesojn, iĝante laŭreato de multnombraj naciaj kaj internaciaj konkursoj.

Repertuaro de la ĥoro inkludas muzikaĵojn de komponistoj: D. Bortnjanskij, A. Vedel, M. Glinka, P. I. Ĉajkovskij, S. Rachmaninoff, S. Prokofjev, D. Ŝostakoviĉ, A. N. Paĥmutova, D. Tuĥmanov, J. Ĉiĉkov, J. S. Bach, G. F. Händel, J. Haydn, W. A. Mozart, L. van Beethoven kaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de Granda Infana Ĥoro (ru)
* Maloficiala paĝaro de Granda Infana Ĥoro (ru)

Kategorio:Rusa muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1970
Agricultural Adjustment Act

La ***Agricultural Adjustment Act*** (AAA) (ekvalida la 12-an de majo 1933) estis leĝo, decido por malpliigo de la agrikultura produktado dum la New Deal. La akto celis la reduktadon de la kultivata agro, tiel la federacia registaro donis subvenciojn al la agrokultivistoj por ripozigi la bienojn. La rezulto estis reakiro de la pli frua valoro de la agraĵoj, stabileco de la kamparanoj. La leĝo ebligis fortiron de 30 milionoj hektaroj da agro el la kultivado. Oni volis en 1937 enkonduki eĉ novajn aldonajn leĝojn, kiuj volis ebligi ŝtatan aĉeton de la agraraj plusproduktoj, je fiksa prezo.

La akto fondis novan agentejon, nome *Agricultural Adjustment Administration* por kontroli, organizi la dividon de la subvencioj. Ĝi estis la unua moderna usona agrara leĝo.

## vidu ankaŭ 
National Industrial Recovery Act (NRA)

Kategorio:Leĝdonaĵoj de Usono
Mikroklimato

[eta|[Filiko|Filikaj arboj prosperas en protektita dell-areo en la Perditaj Ĝardenoj de Heligan, en Kornvalo, Anglio, latitudo 50° 15'N.]]
**Mikroklimato** estas la klimato en relative malgranda areo, kelkajn metrojn super aŭ en la grundo, inter la plantaro. Ĝi aperas en sunplena, senventa situo, kiam la lokaj efikoj fortiĝas. 

La ŝanĝiĝemo, periodeco de la temperaturo kaj la aera humideco estas plej bone spekteblaj rekte proksime al la grunda surfaco. La mikroklimaton forte influas la grundotipo kaj la plantaro; sur lozaj grundoj (ekz. sablo), la temperatura ŝanĝiĝo estas grava. Tion malpliigas la kovra efiko de la plantoj.

Kategorio:Klimato
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Sankt-Peterzell

**Sankt-Peterzell** (prononcu *sankt**pe**ter**cel***, oficiala germana skribmaniero **St. Peterzell**) estas iama komunumo de la elektodistrikto Togenburgo en Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1178 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Ekde la 1-a de januaro 2009 ĝi estas parto de la nova komunumo Neckertal.

## Geografio 
Sankt-Peterzell situas en la supra Necker-Valo. Al la iama komunumo Sankt-Peterzell apartenis la vilaĝeto *Wald* kaj partoj de *Dicken*, kies plej-granda parto tamen apartenas al la antaŭa komunumo Mogelsberg.

## Trafiko 
Tra la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 8 de Wil al Apencelo. Sankt-Peterzell situas ĉe la poŝtaŭtolinio de Brunnadern al Herisaŭ, kaj estas ankaŭ poŝtautobuslinio de Sankt-Peterzell al Hemberg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sankt-Peterzell datiĝas el la jaro 1178 kiel *cellam sancti Petri*.

En mezepoko Sankt-Peterzell apartenis al la Abatejo Sankt-Johano kaj al la Grafoj de Togenburgo, kie havaĵoj poste transiris al la Monaĥejo Sankt-Galo. En 1798 la komunumo deklaris kune kun aliaj togenburgaj komunumoj sian liberecon. Post la fino de la Helveta Respubliko la komunumo fariĝis parto de la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

En publika baloto de la 21-a de oktobro 2007 la loĝantoj de Sankt-Peterzell jesis al kunfandiĝo de Sankt-Peterzell kun la komunumoj Mogelsberg kaj Brunnadern al la nova komunumo Neckertal. Nuntempe estis kreita komisiono, kiu enketas la avantaĝojn de tia kunfandiĝo. La estiĝo de la nova komunumo realiĝos plej frue dum 2009.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Sankt-Peterzell

## Bildoj 

Dosiero:2011-08-21-Sankt-Peterzell (Foto Dietrich Michael Weidmann) 280.JPG|Reformita preĝejo de Sankt-Peterzell
Dosiero:2011-08-21-Sankt-Peterzell (Foto Dietrich Michael Weidmann) 257.JPG|Katolika preĝejo kaj paroĥarejo
Dosiero:2011-08-21-Sankt-Peterzell (Foto Dietrich Michael Weidmann) 267.JPG|Katolika preĝejo de interne
Dosiero:2011-08-21-Sankt-Peterzell (Foto Dietrich Michael Weidmann) 263.JPG|Tipaj togenburgaj domoj en la vilaĝocentro

Kategorio:Togenburgo