open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mario Adorf

**Mario ADORF** [marjo adorf] (naskiĝis la 8-an de septembro, 1930) estas aktoro kaj verkisto.

Mario Adorf naskiĝis en Zuriko, Svislando, kiel filo de germana rentgen-asistantino kaj itala kuracisto. La gepatroj neniam vivis kune, kaj li pasigis sian junaĝon en Germanio ĉe sia patrino. Kiel juna viro li iam vizitis sian patron, sed ili apenaŭ sukcesis komuniki, ĉar la patro parolis nur itale kaj la filo nur germane.

Ekde 1950 li studis filozofion kaj teatran sciencon en Majenco. En 1953 li transloĝiĝis al Zuriko, kie li daŭrigis siajn studojn kaj eklaboris en teatro.

Ekde 1955 Mario Adorf agadis en la Munkena ensemblo *Münchener Kammerspiele*. Unuan filmrolon li ricevis en la jaro 1954. Komence la publiko vidis lin ĉefe en la rolo de fripono, sed dum sia kariero li pli kaj pli pruvis sian multfacetan talenton, konvinkante en komikaj kaj dramecaj roloj.

Ekde la 1990-aj jaroj li ankaŭ verkas librojn.

## Listo de filmoj 
* *08/15* (Germanio, 1954)
* *Robinson soll nicht sterben* (Germanio, 1956)
* *Nachts, wenn der Teufel kam* (Germanio, 1957)
* *Das Mädchen Rosemarie* (Germanio, 1958)
* *Das Totenschiff* (Germanio/Meksiko, 1959)
* *Am Tag, als der Regen kam* (Germanio, 1959)
* *Schachnovelle* (Germanio, 1960)
* *A cavallo della tigre* (Italio, 1961)
* Winnetou I (Germanio/Jugoslavio/Francio, 1963), rolo de *Frederick Santer*
* Die verlorene Ehre der Katharina Blum (Germanio, 1975)
* *Bomber und Paganini* (Germanio/Aŭstrio, 1976)
* *Die Blechtrommel* (Germanio/Francio, 1979)
* *Lola* (Germanio, 1981)
* *Momo* (Germanio, 1985)
* *Der Schattenmann* (televidserio, Germanio,1995-1996)
* *Rossini* (Germanio, 1996)
* Neĝosento de Smilla (Germanio/Danio/Svedio 1997)
* *Die Piraten der Karibik /Caraibi* (1998))
* *Mord im Kloster / La quindicesima epistola* (1998)
* *Comeback für Freddy Baker* (1999)
* *Liebe deinen Feind / Ama il tu nemico* (1999)
* *Der kleine Lord – Retter in der Not / Il piccolo Lord, parte seconda* (2000)
* *Die Affäre Semmeling* (Germanio 2002)
* *Epsteins Nacht* (Germanio/Aŭstrio/Svisio 2002)
* *Die Jungen von der Paul-Straße / Il ragazzi de la via Pal* (2003)
* *Vera – Die Frau des Sizilianers* (2004)
* *Enigma* (Germanio 2005)
* *Es ist ein Elch entsprungen* (Germanio 2005)
* *Karol Wojtyła – Geheimnisse eines Papstes* (Germanio 2005)
* *Der Tag wird kommen* (Germanio 2007)
* Die Rote Zora (Germanio/Svedio, 2007)

## Listo de libroj 
* *Der Mäusetöter* (rakontoj, 1992)
* *Der Dieb von Trastevere* (rakontoj, 1994)
* *Der Fenstersturz* (rakontoj, 1996)
* *Der römische Schneeball* (rakontoj, 2000)
* *Himmel und Erde* (memoroj, 2004)

## Eksteraj ligiloj 
* http://kundendienst.orf.at/starsimorf/adorf.html 
* http://www.steffi-line.de/archiv_text/nost_film50_deutsch/85_adorf.htm
* http://www.deutsches-filmhaus.de/bio_er/a-c_spieler/adorf_mario_bio.htm
* http://www.marioadorf.com

Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de septembro
Harjano

**Harjano** (; ĝenerala (angla-origina) latinalitera transskribo *Haryana*) estas norda subŝtato de Barato. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Ĉandigaro.

Ĝi estiĝis la 1an de novembro 1966 el partigo de Panĝabo laŭ lingvaj kriterioj. Harjano estas la hindia-parolanta parto de barata Panĝabo (mem estante rezulto de partigo de Panĝabo inter Barato kaj Pakistano.
eta|maldekstre|Muzeo en Nacia Parko Sultanpur
eta|Tiu birdo estas simbolo de Harjano
 
## Lingvoj 
La ĉefa lingvo de harjano, la harjana, estas nomata dialekto de la hindia. Troviĝas la kutima malsimetrio, ke kvankam parolantoj de la harjana pli-malpli bone komprenas la 'norman' hindian (de, ekzemple, Delhio), tamen parolantoj de la hindia malfacile komprenas la harjanan.

## Pli grandaj urboj 
(datenoj laŭ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_in_Haryana_by_population)

## Setlejoj 
* Hodal
* Phogat
* Thanesar (urboparto kiel malnova Kurukŝetr)

## Simboloj 
* **la subŝtata birdo**: estas la Nigra frankolino (*Francolinus francolinus*) aŭ काला िततर (pr. kala tîtar)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.haryana-online.com 
* http://haryana-online.com/History/history.htm  
* http://haryana-online.com/People/people.htm  
* http://haryana.nic.in/  (en la angla)


Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Tiruvanantapuramo

**Tiruvanantapuram** () estas metropolo, kies pli frua nomo ĝis 1991 estis **Trivandrum**. Ĝi estas grava urbo (ankaŭ universitata urbo) en la barata subŝtato Keralo, kies ĉefurbo ĝi estas.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 784 223 (2005)
* Areo: 214
* Supermara alteco: 0–10 m
* Horzono: UTC + 5:30
* Poŝtkodo: 695xxx
* Telefonkodo: 471
* Aŭtokodo: KL-01

## Geografio 
Tiruvanantapuram situas en la suda parto de la lando sur ebenaĵo laŭ la bordo de Araba Maro.
eta|
eta|

## Klimato 
Tiruvanantapuram troviĝas en tropika klimato kun influo de musono. Jare pluvas 1828&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter aprilo-novembro. La averaĝa temperaturo estas , kiu varias inter 23-.

## Historio 
La loko estis tre longe loĝata, kiel grava komercejo pri spicoj, santaloj kaj eburoj. En 1745 la urbo estis administrejo de la regiono. En 1962 Thiruvananthapuram iĝis la lulilo de la spacprogramo de Barato. Ekde 1995 oni evoluigis elektronikon en apartaj institutoj.

## Trafiko 
Tiruvanantapuram havas ĉefvojan kaj fervojan kontaktojn kun la regiono kaj havas internacian flughavenon kaj havenon. En la urbo aŭtobusoj kaj rikiŝoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* palaco Kovdiar de 1915
* moskeo Palajam
* templo Padmanabhasvami

## Ĝemelurboj 
*  Galveston, Usono 1994
*  Barcelono, Katalunio, Hispanio 2009

Kategorio:Urboj de Keralo
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Marhavenaj urboj
José Bové

**José BOVÉ** [Ĵoze Bove] (propranome: **Joseph BOVÉ**) estis ĝis 2004 parolperanto kaj inter la estruloj de franca agrikulturista sindikato *Confédération paysanne* ("Kamparana konfederacio", ano internaciskale de Via Campesina). En decembro de 1999, Li iĝis fama mondskale kritikante la politikon de la Monda Organizaĵo pri Komerco dum la Protestoj kontraŭ MOK en 1999 en Seattle. Li estas inter la fondintoj de la unue franca, nun internacia asocio ATTAC. Li rezignis el siaj sindikataj respondecoj en 2004 por ne personigi la agadon de sia sindikato, ĉar li estis iĝinta intertempe ia famulo en la amaskomunikiloj. Li nun oficas kiel parolperanto de la internacia teamo de *Via Campesina*.

Li estas precipe fama pro:
* Siaj alternativaj proponoj al la liberala tutmondiĝo.
* Sia kontraŭstaro al la GMO-oj.
* Sia kontraŭstaro al tiu kiun li nomas "mismanĝo". T.e. la hastmanĝaĵoj.

Li estas porulo kaj efektivinto de Civila malobeo kaj pro ĝi estas regule malliberigita en Francio. Tamen, li daŭrigas sian simbolan agadon, kiel la malmunto de McDonald's aŭ la detruo de GMO-ajn kampoj, por kontraŭstari internaciajn firmaegojn kaj veki homajn konsciojn.

Li anoncis sian kandidatiĝon por la prezidanta baloto de 2007 en Francio la  en la sindikatejo (*Bourse du Travail*) de Saint-Denis (Seine-Saint-Denis), por esti la *Parolportanto de la senvoĉuloj*. Li ricevis 483 008 voĉdonojn, t.e. 1,32% de la nesindetenaj voĉdonantoj en la unua baloto la . Por la dua baloto, li deklaris voĉdoni por Ségolène Royal.

Malpli serioze, pro liaj lipharoj kaj lia vigleco defendi la malgrandajn kaj nesubmetiĝemajn oni foje komparis lin je Asteriks.

En 2009, li estas elektita eŭropdeputito kaj kampanjas kun la movado Eŭropo-Ekologio, grupiĝo de aktoroj kaj asocioj el la civila socio kaj la verduloj.

## Vidu ankaŭ 
* Agrikulturo
* Vandana Shiva
* Kontraŭ-tutmondiga movado

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* http://www.unisavecbove.org ()
* http://www.josebove2007.org ()

Kategorio:Alimondismo
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Agrikultura sindikato
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2009-2014
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2014-2019
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Firmaoj pri komputila programaro

Ekonomio > Komputiloj > Komputila programaro > Firmaoj pri komputila programaro

:Corel - Borland (Inprise) - Microsoft - Macromedia - Symantec

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Firmaoj pri programaro

Kategorio:Komputilo
Kategorio:Firmaoj pri programaro
Václav Rajlich

**Václav RAJLICH** (naskiĝis la 7-an de oktobro 1914 - mortis la 4-an de aprilo 2005) estis ĉeĥa esperantisto, doktoro de juro. 

Li esperantigis la latinlingvan legendon de Kristiano pri la unuaj ĉeĥaj sanktuloj Sankta Venceslao kaj Sankta Ludmila. Esperanton li instruis en Esperanto-tendaroj en Lančov kaj Sebranice.

Jen la legendo en Esperanto (ĝi aperis en la revuo DIO BENU):

*Antaŭparolo kaj ĉapitroj 1 kaj 2, Dio Benu numero 26-2/1997 
*Ĉapitro 3,  Dio Benu numero 28-4/1997 
*Ĉapitroj 4 kaj 5, Dio Benu numero 28-4/1997 
*Ĉapitroj 6 kaj 7, Dio Benu numero 30-2/1998
*Ĉapitroj 8 - 10, Dio Benu numero 30-2/1998
Doktoro Rajlich estis honora civitano de la urbo Tábor (Bohemio, Ĉeĥio), nestoro de la ŝakistoj en la urbo, iniciatinto de la tutŝtata ŝakista konkurso "Táborská věž" (La turo de Tábor), prezidanto de la loka grupo de la popola partio (katolikoj) en Ĉeĥio.

RAJLICH, Václav
Rajlich, V
Rajlich, V
Kristiano

**Kristiano** estas vira persona nomo, interalie de pluraj reĝoj. La origina latina nomo signifis: kristano.

## Nomtagoj 
* 3-a de aprilo 
* 27-a de julio
* 12-a de novembro
* 20-a de decembro

## Kristiano en aliaj lingvoj 
* *Christian* dane, germane, angle, france, norvege
* *Keresztély* , jam pli moderne *Krisztián* hungare
* *Christianus* latine

## Regantoj 
* Kristiano la 4-a de Danio-Norvegio, Kristiano la 5-a, 7-a, 8-a kaj 10-a de 
* Kristiano la 1-a (Saksio)

## Konataj nomportantoj 
* Kristiano (Saksio-Weißenfels)
* Kristiano Aŭgusto de Saksio-Zeitz
* Hans Christian Andersen, dana verkisto
* Johann Christian Bach, germana komponisto
* Christiaan Barnard, sudafrika kirurgo
* Kristiano Ludoviko de Brandenburg-Schwedt
* Christian Ludwig Brehm, germana pastoro
* Johan Christian Dahl, norvega pentristo
* Christian Dior, franca kudristo
* Christian Doppler, aŭstra matematikisto
* Christian Eckert, franca politikisto
* Christian Fürchtegott Gellert, germana verkisto
* Johann Christian Günther, germana verkisto
* Christiaan Huygens, nederlanda fizikisto
* Christian Jacq, franca egiptologo
* Christian Maggio, itala futbalisto
* Christian Morgenstern, germana verkisto
* Hans Christian Ørsted, dana fizikisto
* Christian Panucci, itala futbalisto
* Christian Heinrich Friedrich Peters, dandevena astronomo
* Kristiano Rakovski, bulgara socialisma revoluciulo, bolŝevika politikisto kaj sovetia diplomato
* Christian Daniel Rauch, germana skulptisto
* Christian Rosencreuz, fondinto de la Rozkruca Ordeno
* Kristiano Strachkvas, episkopo de Prago
* Christian Ulrich, aŭstrohungara arkitekto
* Christian Wolff (filozofo) (germana)
* Christian Wulff, germana politikisto

## Esperantistoj 
* Christian Ringstrup Ege, Danio
* Christian Petersen Heilskov, Danio
* Christian Schmidt, Germanio
* Christian Bertin, Francio

## Familia nomo 
* Charlie Christian, usona gitaristo
* Fletcher Christian, brita ŝipisto

## Aliaj 
* Christian Radich, velŝipo

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Gubernio Kumamoto

**La gubernio Kumamoto** (熊本県, prononco , Hepburn/Kunrei Kumamoto-), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo** Kumamoto, estas gubernio de Japanio. Administra centro de la gubernio estas la urbo Kumamoto.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
### Urboj 
Atentu ke la nomoj de la guberniaj urboj ankoraŭ devos esti ŝanĝataj al transskribado Hepburn, se mankas ekstera referenco por esperantlitera latinigo.

* Amakusa (urbo)
* Arao (urbo)
* Hitojoŝi
* Jamaga
* Jacuŝiro
* Kami-Amakusa
* Kikuĉi
* Kumamoto (gubernia ĉefurbo)
* Minamata
* Tamana
* Uto

## Vidindaĵoj 
* Kaverno Reigandō

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la gubernia societo "Kumamoto Esperanto" (tiel ekzakte estas la societa nomo)  ()
* Esperanto-rondo en Kumamoto ()
* HARADA Tsukuru: JAPANIO: Kumamoto Monato (gazeto) 2010/08-09 p.20 

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Indiano

**Indiano** havas diversajn signifojn:

***Indiano (konstelacio)** estas konstelacio de tera ĉielo.
***Indianoj** estas indiĝenoj de Ameriko
****Usonaj indianoj**

## Vidu ankaŭ 
***Indiana** (apartigilo)
*Indianio subŝtato de usono
Karola Premio

La **Karola Premio**, plennome **Internacia Karola Premio de Aĥeno**, germane *Internationaler Karlspreis zu Aachen*, estas premio kiun ĉiujare la urbo Aĥeno transdonas por meritoj rilate al la unuiĝo de Eŭropo. La premio konsistas el sumo de kvinmil eŭroj kaj medalo kun la bildo de Karolo la Granda.

Kristnaske 1949 grupo de aĥenaj civitanoj fondis, laŭ iniciato de komercisto, la fondaĵon "Internacia Karola Premio de la urbo Aĥeno", kaj deklaris ke ĝin ricevu personoj kiuj subtenas la ideon de la eŭropa unuiĝo en politika, ekonomia kaj spirita rilato.
Oni transdonas la premion tradicie ĉe la ĉielira tago en la kroniga salono de la urbodomo de Aĥeno. La elekton faras kuratorio de fondaĵo, en kiu kunsidas civitanoj kaj funkciuloj de Aĥeno.

## Premiitoj 
[eta|[Bill Clinton ricevas la Karolan Premion, 2000.]]
eta|La aĥena urbodomo, kie estas transdonata la Karola Premio
[eta|[Angela Merkel, 2008]]
[eta|[Jean-Claude Trichet, 2011]]
* 1950 -  Richard Nikolaus Graf von Coudenhove-Kalergi
* 1951 -  Hendrik Brugmans
* 1952 -  Alcide De Gasperi
* 1953 -  Jean Monnet
* 1954 -  Konrad Adenauer
* 1956 -  Sir Winston Churchill
* 1957 -  Paul-Henri Spaak
* 1958 -  Robert Schuman
* 1959 -  George Catlett Marshall
* 1960 -  Joseph Bech
* 1961 -  Walter Hallstein
* 1963 -  Erwin Richard George Heath
* 1964 -  Antonio Segni
* 1966 -  Jens Otto Krag
* 1967 -  Joseph Luns
* 1969 -  Komisiono de la Eŭropaj Komunumoj
* 1970 -  François Seydoux De Clausonne
* 1972 -  Roy Jenkins
* 1973 -  Salvador de Madariaga
* 1976 -  Leo Tindemans
* 1977 -  Walter Scheel
* 1978 -  Konstantin Karamanlis
* 1979 -  Emilio Colombo
* 1981 -  Simone Veil
* 1982 -  Reĝo Juan Carlos 1-a de Hispanio
* 1984 -  Karl Carstens
* 1986 -  la popolo de Luksemburgio
* 1987 -  Henry Kissinger
* 1988 -  François Mitterrand kaj  Helmut Kohl
* 1989 -  Frato Roger Schütz, Taizé
* 1990 -  Gyula Horn
* 1991 -  Václav Havel
* 1992 -  Jacques Delors
* 1993 -  Felipe González Márquez
* 1994 -  Gro Harlem Brundtland
* 1995 -  Franz Vranitzky
* 1996 -  Reĝino Beatrikso de Nederlando
* 1997 -  Roman Herzog
* 1998 -  Bronislaw Geremek
* 1999 -  Tony Blair
* 2000 -  William J. Clinton
* 2001 -  György Konrád
* 2002 - la valuto Eŭro
* 2003 -  Valéry Giscard d’Estaing
* 2004 -  Pat Cox
** La 24-an de marto 2004 oni unike aljuĝis eksterordinaran Karolan Premion, nome al papo Johano Paŭlo la 2-a.
* 2005 -  Carlo Azeglio Ciampi
* 2006 -  Jean-Claude Juncker
* 2007 -  Javier Solana
* 2008 -  Angela Merkel
* 2009 -  Andrea Riccardi
* 2010 -  Donald Tusk
* 2011 -  Jean-Claude Trichet
* 2012 -  Wolfgang Schäuble
* 2013 -  Dalia Grybauskaitė
* 2014 -  Herman Van Rompuy
* 2015 -  Martin Schulz
* 2016 -  Papo Francisko
* 2017 -  Timothy Garton Ash
* 2018 -  Emmanuel Macron
* 2019 -  António Guterres
* 2020 -  Klaus Johannis (transdonita en 2021)
* 2022 -  Svjatlana Ciĥanoŭskaja, Maryja Kalesnikava, Veranika Cepkala
* 2023 -  la ukraina popolo kaj Volodimir Zelenskij

Kategorio:Karola Premio
Gubernio Mie

La **gubernio Mie** ( ; Hepburn/Kunrei: Mie-), historie en Esperanto ankaŭ **prefektujo Mie**, estas parto de Japanio nomata gubernio. Ĝi situas en la regiono Kansajo (aŭ *Kinki*), kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio.. Administra centro de la gubernio estas la urbo Tsu (aŭ Cu).

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
### Urboj 
Atentu ke la nomoj de la guberniaj urboj ankoraŭ devos esti ŝanĝataj al transskribado Hepburn, se mankas ekstera referenco por esperantlitera latinigo.

* Inabe
* Ise
* Iga
* Kamejama
* Kumano
* Kuŭana
* Macusaka
* Nabari
* Oŭase
* Ŝima
* Suzuka
* Toba
* Tsu (gubernia ĉefurbo)
* Jokkaiĉi

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo, arkigivite en julio 2022 (jen angle, sed havebla en 5 pliaj lingvoj)  
* naturaj esploroj en gubernio Mie

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Ahmadabado

**Ahmadabado** (laŭ lokaj lingvoj **અમદાવાદ** kaj **अहमदाबाद** [ehmadabad] ) estas la sesa plej loĝata urbo, kiel milionurbo en Barato, kaj same tiel en la plej granda en la ŝtato Guĝarato, fine ĝi estas universitata urbo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Ahmadabado situas laŭ rivero Sabarmati en okcidenta parto de la lando.

## Historio 
Ahmadabado estis fondita en 1411 de islama reĝo Ahmad-Ŝah (el kiu devenas ĝia nomo: "Ahmad-urbo"). La historia loknomo estis Karnāvaṭī. Dum dominado de britoj garnizono estis tie, tial la urbo evoluis. Ĝi estis ĝis 1970 la ĉefurbo de Guĝarato, kiam la ĉefurbecon oni translokigis al nova planita urbo Gandinagaro (Gandhinagar). Ahmadabado estas inter la plej gravaj industriaj urboj en Barato, ĉefe pri teksaĵoj. Komence de la 21-a jarcento nubskrapuloj konstruiĝis kaj enradikiĝis la moderna industrio.

eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|

## Vidindaĵoj 
* Aŝramo de Sabarmati
* Moskeo de Muhafiz Ĥan

## Ĝemelurboj 
*  Astraĥan, Rusia Federacio
*  Columbus (Ohio), Usono
*  Jersey City, Ĵersejo, Usono
*  Rio-de-Ĵanejro
*   Astraĥan
*  Valadolido, Hispanio (2017–)

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Ahmadabado

center|775px
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.1upindia.com/monuments/rani.html  
* http://www.darpana.com  
* http://www.egovamc.com  
* http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=074624&refer=&units=metric 


Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Guĝarato
Kronikisto Dalimil

Ĉeĥlingva literaturo

**Kronikisto Dalimil** (14-a jarcento) estas anonima aŭtoro de la unua ĉeĥlingva kroniko, en versoj, priskribanta la historion de Bohemio ĝis la jaro 1314, kiam regis Johano de Luksemburgio. La nomon "Dalimil" oni donis al la aŭtoro pro eraro en postaj jaroj, sed ĉar la vera nomo ne estas konata, pro tradicio oni lasis ĝin (ofte oni parolas pri **Bohema kroniko de tiel nomata Dalimil**).

Ĝi konserviĝis en tri manuskriptoj kaj havas 106 koncizajn ĉapitrojn. Oni supozas, ke la aŭtoro estis nobelo patriotisma, ne pastro, ĉar lin interesas praktikaj aferoj pli ol la religiaj.

La 18-an de marto 2005 la Ĉeĥa respubliko aĉetis en aŭkcio en Francio fragmenton de la latina traduko de la kroniko el la 14-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
http://people.fsv.cvut.cz/~gagan/jag/litera/dalimil.htm 

Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortojaro nekonata
D
Adpozicio

**Adpozicio** (aŭ **rolvorteto**) estas ĝenerala vorto por du specoj de partikuloj, prepozicioj kaj postpozicioj.  Ambaŭ montras la frazrolon de modifita substantivo aŭ substantivan sintagmon, simile kiel kazo-finaĵo.  Krom la loko relative al la modifita vorto aŭ sintagmo, ambaŭ specoj de adpozicio estas esence samaj.

Ankaŭ ekzistas maloftaj lingvoj kun enpozicioj, rolvortetoj kiuj okazas ene de substantiva subfrazo.  Ekzemple, en la aŭstralia lingvo Anindilyakwa, enpozicioj okazas tuj post la unua vorto en substantiva subfrazo, do en kompleksa subfrazo (kiuj havas tiulingvue ordon "adjektivo(j) + substantivo"), post la unua adjektivo (tamen je simpla substantivo, ili agas simple kiel postpozicioj).  En la uto-azteka lingvo Tümpisa Shoshone (kie substantivaj subfrazoj havas ordon "substantivo + adjektivo(j)"), enpozicio okazas tuj post la ĉefa substantivo, antaŭ iuj ajn modifiloj.

## Refero 
* World Atlas of Language Structures, Chapter 85: "Order of Adposition and Noun Phrase".  Matthew S. Dryer.  (Monda Maparo de Lingvo-strukturoj, ĉapitro 85: Ordo de adpozicio kaj substantiva subfrazo.)

Kategorio:Gramatiko
Postpozicio

**Postpozicio** estas speco de rolmontrilo, vorteto, kiu montras kiel substantivo rolas en frazo.  Ĝi estas esence sama lingvistike kiel prepozicio, sed sekvas sian substantivan sintagmon, anstataŭ malsekvi ĝin, kiel la prepozicioj de Esperanto, la angla, Latino, ktp.  Por pli ampleksa diskuto pri la temo kaj terminologio, vidu "prepozicio".

Inter la lingvoj uzantaj postpoziciojn estas la hinda, la japana, la hungara, la tatara kaj la finna.  Kutime postpoziciaj sintagmoj malsekvas la modifitan vorton, malkiel la prepoziciaj sintagmoj en Esperanto kaj aliaj prepoziciaj lingvoj.

Ekzemploj:
*en la hinda lingvo: हम घर में ही रहें ?= "ĉu ni ja restus en domo?", (घर domo, में en)
*nepala lingvo:  *Ma ghar **maa** basčhu* = laŭvorte „Mi domo en loĝas“ = Mi loĝas en domo.
*finna lingvo: *talon edessä* (laŭvorte:  "domo kontraŭ", do kontraŭ la domo)
*hungara lingvo: *kutya nélkül* ("hundo sen", do: sen hundo)
*tatara lingvo: *Татар турында (хикәяләр) * ("Tataroj ĉirkaŭ" (rakontoj), do: (rakontoj) ĉirkaŭ Tataroj)
*japana lingvo: *doko e* ("kie al", t.e. kien)
*korea lingvo: *Hanguk e* ("Koreo al", do: al Koreo)
*gvarania lingvo:
** che rógape = laŭvorte „mi domo en“ = en mia domo
** ka'aguýrupi = laŭvorte „arbaro tra“ = tra arbaro
En kelkaj lingvoj postpozicioj estas nur tre malmultaj:
*germana lingvo: *ihr zuliebe* ("al ŝi por amo", do por amo al ŝi)
*latina lingvo: *honoris causa* ("de honoro pro kialo", "pro la honoro")
*angla lingvo:  *long time ago* (laŭvorte: multe da tempo antaŭ, t.e. antaŭ multe da tempo)

Lingvoj kiuj havas postpoziciojn anstataŭ prepozicioj emas esti lingvoj en kies frazoj oni normale metas objektojn de verboj antaŭ iliaj verboj (speciale en la komunega SOV-ordigo). Tamen, tio estas nur emaĵo (ekzemple, la latina estis normala SOV-lingvo, sed uzis prepoziciojn).  Samamaniere la germana kaj la angla estas plejparte SVO-lingvoj, sed uzas plejparte prepoziciojn.

Kategorio:Gramatiko
Boudewijn de Groot

[eta|Manpremoj de De Groot en la [Walk of Fame Europe|Promenejo de l' famo en Roterdamo.]]
**Boudewijn de Groot** (naskiĝis la 20-an de majo 1944) estas nederlanda artisto, kiu famiĝis per kantoj kiel *Meneer de President*, *Land van Maas en Waal* kaj *Annabel*.

## Biografio 
Boudewijn de Groot naskiĝis en 1944 en japana koncentrejo en Batavio (hodiaŭ Ĝakarto) en Nederlanda Hindio, kie mortis sia patrino en 1945. En 1946 lia familio revenis al Nederlando. Lia unua granda sukceso estis la kanto *Meisje van 16 jaar* (Knabino 16-jara), traduko de kanto de Charles Aznavour. Inspirita de Bob Dylan kaj Donovan li faris la protestkanzonon *Welterusten Mijnheer de President* (Dormu bone sinjoro prezidanto), protesto kontraŭ la milito en Vjetnamo. Komence de 1967 aperis lia plej granda sukceso *Land van Maas en Waal* (Lando inter Mozo kaj Vakalo), inspirita de la pentristo Jeroen Bosch. Lia amiko Lennaert Nijgh verkis la tekstojn de la plej sukcesaj kantoj.

## Diskaro 
Boudewijn de Groot
Voor de overlevenden
Picknick
Nacht en ontij
Hoe sterk is de eenzame fietser 
Waar ik woon en wie ik ben
Van een afstand
Concert 
Bo de Groot
Maalstroom 
Een nieuwe herfst 
Wonderkind aan het strand 
Een hele tour 
Boudewijn de Groot Tour (DVD) 
Andere Tour
Het Eiland In De Verte

## Eksteraj ligiloj 
* Artista retpaĝaro

Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Niobo

En la helena mitologio, pluraj virinoj portis la nomon **Niobo**
*Niobo, filino de Tantalo estas edzino de Amfiono kaj patrino de la Niobidinoj,
*Niobo, filino de Foroneo estas avino de la Kuretoj kaj de la satirusoj.
En la sciencoj,
*Niobo (elemento) estas ĥemia elemento,
*71 Niobo estas asteroido.
Stanforda malliberejo-eksperimento

La **Stanforda malliberejo-eksperimento** aŭ **stanforda prizona eksperimento** estis eksperimento disvolvigita en aŭgusto de 1971, fare de psikologoj de Stanford-Universitato en Usono, kie volontaj sed trompitaj virstudentoj (elektitaj kiel komence tute ordinaraj kaj mense sanaj personoj) ludis rolojn, iuj de malliberuloj, la aliaj de prizon-gardistoj (ne laŭ siaj elektoj sed elektitaj per hazarda metodo).
La celo estis esplori la konduton de malliberaj kaj potencaj homoj en prizono.

Post nur 6 tagoj la esploristo devis ĉesigi la eksperimenton, ĉar ĝi estis iĝinta tro realisma, kaj montriĝis, kiom rapide ties partoprenantoj malhomeciĝis en tiaj kondiĉoj.
La planita daŭro estis du semajnoj.
Post malmulta tempo la unuaj estis iĝintaj deprimitaj kaj subiĝemaj (eĉ denuncante tiujn inter ili, kiuj emis ribeli) aŭ spertis nervokrizojn (post nur malmultaj tagoj de tia sperto…), la aliaj rapide prenis sian rolon serioze, kaj pluraj evidentigis emojn sadismajn. Oni eĉ konstatis, ke ili profitis de la horoj, kiam la eksperimentestroj ne ĉeestis por fari kaŝe pli akrajn humiligadojn.

La eksperimento estas reatentita pro la fiuzo de irakaj malliberuloj fare de usonaj soldatoj en prizono Abu Ghraib post la Iraka Milito de 2003.

## Kritiko 
Post publikigo de la eksperimento, certaj psikologiistoj kritikis ĝian validon kaj laŭetikecon:
* La eksperimentestro ne neŭtralis, sed agis kiel "prizonestro".
* La rezultoj de la eksperimento estas malfacile refareblaj.
* La kondiĉoj de la kvazaŭa prizono ne estis ĝuste tiaj de realaj ejoj.
* La nombro de eksperimentuloj estis nur 24.
* La rezultoj de la eksperimento estis neniam sukcese ripetitaj.

La kritiko fortiĝis en 2018, kiam evidentiĝis, ke oni kuraĝigis la gardistojn, ke ili estu pli agresemaj.

## Vidu ankaŭ 
* Milgram-eksperimento
* Acali-eksperimento (d:Q28501620)
* Torturo

## Eksteraj ligiloj 
* priskribo de la eksperimento kun fotoj kaj videofilmaĵoj (angle)

Kategorio:Psikologiaj eksperimentoj
Kategorio:Konformismo
Kategorio:Grupaj procezoj
Kategorio:Historio de psikologio
Kategorio:Malliberigo kaj deteno
Kategorio:Universitato Stanford
Kategorio:Fikciaj malliberejoj
Kategorio:1971 en Usono
Stanley Milgram

**Stanley MILGRAM** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto, 1933, mortis la 20-an de decembro, 1984) estis usona socia psikologo el la Yale-Universitato. Li fariĝis klasike fama pro la ege instruiga eksperimento kiun li aranĝis pri la emo de homoj je submetiĝo al aŭtoritato, kaj pri kioma grado tio povas iri.

## Vidu ankaŭ 
* Minuskla monda fenomeno

Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kaatje

***Kaatje***  estas kvarakta teatraĵo de la Brusela verkisto Paul Spaak, kun enkonduko de Emile Verhaeren. Ĝi estas tradukita al Esperanto de Willem van der Biest kaj prezentita en Antverpeno dum la sepa UK. Eldonita 1911 en Parizo de Hachette, en la libroserio "Esperanto: Kolekto de la Revuo".

Kataluna traduko fare de Frederic Pujulà i Vallès aperis en 1914.

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Kaatje* – skanita pdf-dosiero ĉe Komunejo
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Esperanto-teatro
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Peter Kadik

**Peter KADIK** estis latva esperantisto kaj profesoro de matematiko en Rigo, Latvio. Mortis en 1924. E-isto de 1892. Aŭtoro de lingvaj studoj. Trad. "Libreto pri transmorta vivo" de Fechner, 1907. (UEA,  1927).

Kadik
Rudolf Kaftan

**Rudolf KAFTAN** estis aŭstra-germana instruisto, poste fondinto (1917) kaj direktoro de horloĝ-muzeo en Vieno. Li naskiĝis la 13-an de aprilo 1870 en Haslach, mortis la . Por Esperanto li eklaboris en 1908, estis kasisto, poste prezidento de Esperanto Grupo "Danubio". Li gvidis multajn Esperanto-kursojn, ankaŭ la unuan kurson por policanoj, kaj fondis privatan Esperanto-lernejon, kiu funkciis ĝis 1917. Persiste li laboris por la unuigo de la Esperantistoj en Vieno kaj estis prezidanto de la "Viena Unio" en la 1930-aj jaroj.

## Referencoj 
KAFTAN, Rudolf
Kajaba Makoto

**KAJABA Makoto** ( en Sendai – ) estis japana esperantisto, fizika asistanto de Imperia Univ. Tohoku. Esperantisto de 1918. Entuziasma homaranisto, kristano. Kiel preparo al XII-a JE-Kongreso en Sendai, vendis E-kukojn k. a. al la urbanoj, mobilizante pli ol 200 lernej-knabinojn. Kunfondinto de Kristana E-ista Asocio, Sendai Fratara Klubo (homaranisma societo por interamikiĝi kun alinaciaj loĝantoj en S,), Senai ES, ktp. - (Kuw.)

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Esperanto-movado en Kanado

Kanado havas viglan Esperanto-movadon jam ekde 1895. 

## Post 1935 
En 2022 la UK 2022 okazis en Montrealo.

## Laŭ la enciklopedio de Esperanto (1934) 
## Esperantaj kluboj kaj asocioj en Kanado 
* Kanada Esperanto-Asocio (KEA)
* Esperanto-societo kebekia (ESK)
* Kalgario Esperanto-Rondo
* Esperanto-Nov-Skotio
* Montreala Esperanta Movado (MEMO)
* Esperanto-Rondo de Otavo
* Esperanto-Toronto
* Esperanto-Asocio de Vankuvero


Esperanto-movado
Kaĵi Hirokazu

**KAĴI Hirokazu** (alia transskribo **Kazi**, naskiĝis la  en Aita-ken) estis japana eksdentisto, eldonisto kaj verkisto.

Kaĵi fondis grupojn, redaktis gazetojn kaj eldonis verkojn siajn kaj aliajn. Li eldonis la gazetojn *Juna Azio* (1926-1932), *La Esperantisto* (1927) kaj *ABC de Esperantisto* (1931-1932). En 1931 li fondis japanan esperantan lernejon.

## Verkoj (elekto) 
* Komentario al *La filino de Maro* (Zamenhofa traduko el Andersen);
* 
*  
* **1929**: Esperanto-Japana vortaro;
*  series: 
* 
* 
* 
*  "", series: 
* **1957**: Japana-Esperanta vortaro. Repr. 1978;
* Modelo de leteroj;

## Tradukoj al la japana (elekto) 
* 
* Biografio de Zamenhof, verkita de Ernest Drezen;
* 
*  
*  ()
*  

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kantanta Kamparo

**Kantanta Kamparo**. 101 tekstoj al hungaraj popolkantoj tradukis de Kálmán Kalocsay, 1923, 48 paĝoj. 

"Belegaj, perfektaj kaj tamen preskaŭ laŭvortaj tradukoj." (Abo, LM, 1923, p: 40.)

Kategorio:Esperanto-movado en Hungario
Kategorio:Esperantlingva literaturo
Kantaro Esperanta

***Kantaro Esperanta***   estas 112-paĝa kantaro kompilita de  Montagu Christie Butler. En la kantaro estas prezentitaj 358 poeziaĵoj: Esperantistaj, anglaj, irlandaj, kimraj, skotaj, modernaj, religiaj...  kantoj. La verko aperis en la jaro 1926 ĉe Brita Esperanto-Asocio el Londono.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-kantaroj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Skota literaturo
Kantaro Katolika

***Kantaro Katolika*** au ***Katolikaj Kantoj***   estas 78-paĝa kantaro kompilita de Leopold Chiba kiu aperis en Vieno Verlagsanstalt Tyrolia en la jaro 1927. Ĝi enhavas 40 preĝejajn kantojn kun muziknotoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-kantaroj
Kategorio:Libroj de Leopold Chiba
Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kantoj de Amo kaj Sopiro

'''''Kantoj de l' Amo kaj Sopiro'''*  estas esperantlingva poemaro de Eŭgeno Miĥalski, en formo de 48-paĝa libreto publikigita en la jaro 1934 ĉe Ŝapiro en Varsovio. 

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing''

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kapitalo de d-ro L. Zamenhof

**Kapitalo de d-ro L. Zamenhof**, estas fondita en 1897, okaze de la dekjara ekzistado de Esperanto, kaj celis eldonadon de diverslingvaj prop. broŝuroj kaj lernolibroj. Ĝin administris la ES "Espero" en Petrograd. Ĝi neniam estis granda, tamen sufiĉis por eldoni anglan lernolibron (n-ro 52 laŭ Z-a nomaro) de Geoghegan (en la dua eldono) kaj prop. broŝuron (n-ro 85) en kelkaj lingvoj. Danke al oftaj ŝanĝoj de la administrantoj de la societo, la kapitalo post iom da jaroj - tute malaperis.

Kategorio:Esperanto-movado
Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj

## Laŭ la Enciklopedio de Esperanto el 1934 
Pioniroj de Esperanto en la Kanariaj Insuloj okcidente de Afriko estis en 1905 en Las Palmas de la insulo Gran Canaria la lokaj esperantistoj *Alfredo Cabrera, Angel Rodríguez Álvarez*, *Fernando González Correa*, fraŭlino *Ignacia de Lara*, *Esteban Hernandez Baez* kaj instruisto *Vallés Arévalo*, kiuj ĉiuj jam en 1903 listigis sin en la Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”  - la unuaj tri el la listigo, *A. Cabrera, A. Rodríguez Álvarez* kaj *F. González Correa*, konsistigis la unuan estraron de la urba Esperanto-grupo ekde 1905. Kaj en 1907 en la urbo La Laguna de la insulo Tenerife la esperantistoj *E. Rivero* kaj *S. Ferreira* estis la gvidaj fondintaj de la urba Esperanto-grupo tie. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 esperantistoj troviĝis en 3 lokoj, UEA-delegitoj en 1933 estis same en 3 lokoj.

## Postaj informoj
Post halto de la movado en 1937 okaze de la sekvoj de la Hispana Enlanda Milito, la movado en Kanarioj atingis fortan pinton en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, danke al la agado de Juan Régulo Pérez, motoro de la eldonejo Stafeto. En 1957 kadre de tio fondiĝis la Esperantista Societo de Tenerife, kvazaŭa daŭrigo de la unua urba Esperanto-grupo en La Laguna ekzakte 50 jarojn antaŭ tio. La 40-a, 50-a kaj 60-a datreveno solene festiĝis de la lokanoj en La Laguna.

** Esperanto-objektoj en la Kanarioj **

Ekzistas strato "Esperanto" en la loĝloko Tegueste, 7 kilometrojn nordokcidente de La Laguna, en la insulo Tenerifo. Ĉirkaŭ la jaro 2017 ĉe panorama loko de la haveno en la kvartalo Vueltas de Valle Gran Rey en la najbara insulo La Gomera, krome hispan-germana paro malfermis restoracion "Esperanto", tiel ke la nomo de la lingvo nun vaste videblas de la haveno kaj de la apuda plaĝo tuj sub la restoracia platformo.

Restoracio Esperanto en Valle Gran Rey, La Gomera a.jpg|
Restoracio Esperanto en Valle Gran Rey, La Gomera b.jpg|
Restoracio Esperanto en Valle Gran Rey, La Gomera c.jpg
Restoracio Esperanto en Valle Gran Rey, La Gomera d.jpg|
Havena plaĝo en Valle Gran Rey, fone la restoracio Esperanto.jpg|
Havena golfeto en Valle Gran Rey antaŭ la restoracio Esperanto.jpg|
Restoracio Esperanto en Valle Gran Rey f.jpg|
20211126.Vueltas,_La_Gomera.-037.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Esperantista Societo de Tenerife (ligilo morta ekde 2024, jen arkivigo el oktobro 2021)
* Historio de la Esperantista Societo de Tenerife (en formato PDF, arkivigo jam el julio 2004)
* bilda impreso el la restoracio "Esperanto" en La Gomera
* kvankam en tiu restoracio, malgraŭ la nomo kaj la simpatio de la posedantoj, jam estas la pinto vidi unu esperantan vorton "bonvenon", krome la gastoj serviĝas en la hispana, germana kaj angla, sed la simbola bona volo ankaŭ kalkuliĝas

Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio
Kategorio:Kanarioj
Karikaturo

[dekstra|eta|200px|Karikaturo de [Charles Darwin, el la brita revuo *The Hornet*, 1871.]]	
**Karikaturo** estas arta prezentaĵo de iu (aŭ io), kiu en humura formo prezentas certajn aspektojn en troigita aŭ alegoria formo. La vorto devenas de la itala vorto *caricare* = (tro)ŝarĝi. Tre ofte karikaturo havas la formon de desegnaĵo; multaj ĵurnaloj regule komentas aktualaĵojn en formo de desegnita karikaturo.

Laŭ Francisko Azorín, **karikaturo** estas *bildo ridindiganta ion aŭ iun, per komikaj trajtoj, groteska troigo.* Li indikas etimologion el la latina *caricare* kaj aldonas formojn *karikaturi* (= fari karikaturon), *karikaturisto* kaj *karikaturigi*.

## Soci-Politikaj Aspektoj 
Politika bildstrio estas politika satira ilustraĵo, kiu esprimas opinion pri aktualaĵoj per vidaj bildoj, simboloj kaj motivoj, grafika ĵonglado, desegnado de politikistoj kaj publikaj personoj en ridinda maniero, kaj eĉ per dialogoj kaj komikaj balonoj. La temo de la unuaj bildstrioj je la 15-a jarcento kutime estas pri reĝojn kaj la eklezion. En la moderna epoko, plej multaj gazetoj ĉirkaŭ la mondo havas ĉiutagan bildstrion, desegnitan de regula karikaturisto, aŭ kelkaj karikaturistoj, ĉiu laŭvice.

De la fino de la 18-a jarcento la bildstrio komencis esti uzata kiel ilo por kritiki homojn aŭ fenomenojn [1]. Kritiko pri ĝi estas ĝenerale konsiderata legitima formo de sinesprimlibereco.

Grava ŝtormo furiozis en la islama mondo kaj multaj en februaro 2006 post bildstrioj de Mohamedo, publikigitaj en dana ĵurnalo, kiun multaj islamanoj vidis kiel netolerebla malobservo de sia religio. Dum multaj jaroj estas la kutimo en la islama mondo eldoni tre evidentajn antisemitajn bildstriojn, kiel parto de la israela-araba konflikto, kaj ĉi tio estas akceptita de legantoj de gazetoj tie kiel natura kaj taŭga ago. [3]

## Famaj karikaturistoj 
* Naĝi al-Ali
* Belmonte 
* Caran d'ache
* Émile Cohl
* George Cruikshank
* Honoré Daumier
* Jacques Faizant
* Ronald Searle
* Georges Wolinski
* CABU

## Karikaturo en Esperanta movado 
La unuaj karikaturoj rilataj al Esperanto aperis en la humuraj gazetoj antaŭ la Unua mondmilito (La Spritulo kaj aliaj). Antaŭ la kongreso de 1914 en Parizo la LKK eldonis serion da poŝtkartoj kun karikaturoj pri la plej konataj aliaj esperantistoj. Post la Unua mondmilito ankaŭ manke de ilustrita gazeto kun multaj abonantoj ĉi tiu arto ne povis evolui kaj restis same malofta, kiel antaŭmilite. Post l933 la apero de *la Pirato* ebligis iufojan aperon de iuj karikaturoj en *Literatura Mondo*, kaj ankaŭ aliaj E-gazetoj presigas en la kongresa tempo iujn fotojn aŭ desegnojn, iel rilatajn al la karikaturo. Signifan nombron da tiaj desegnoj ni trovas en la verko "El la verda biblio" de I. Lejzerowicz. Inter la bonaj malmultaj esperantistoj-karikaturistoj nomeblas R. Laval (Paris), S. Bartha (Budapest).

## Vidu ankaŭ 
* Kartuno
* Satiro
* Serge Sire
* Volapüg
* Gogo kaj liaj amikoj

## Literaturo 
Redoulez, Marcelo (2019). Esprimlibero per presdesegnoj. En: Sennacieca Revuo 147, 4-17.

## Notoj 
Kategorio:Desegnado
Karl Marx. Lia vivo kaj lia verko

***Karl Marx : lia vivo kaj lia verko*** estas 88-paĝa studo pri Karlo Markso, esperantigita kaj kompilita de Viktoro Kolĉinski (V. Elsudo). Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) el Lepsiko eldonis ĝin en la jaro 1926. 

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Karl Marx. Lia vivo kaj lia verko* en *Enciklopedio de Esperanto*
* Katalogo de  Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Karl Marx
Kategorio:Marksismo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
György Karczag

**KARCZAG György** (karcag), (pseŭdonimoj Q kaj Kagge), naskiĝis la 14-an de decembro 1913 en Szeged, estis hungara lingvisto kaj oficisto.

Karczag estis esperantisto de 1932. Li estis ĉefkunlaboranto de Literatura Mondo, "Bibliografia Gazeto" kaj "Lingvo Libro": en tiuj publikaĵoj de li aperis recenzoj, kritikaj kaj lingvaj eseoj. Krome li funkciis kiel ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto, publikigita en 1934.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Juul Karnas

**Juul KARNAS** (naskiĝis la  en Berchem, proksime de Antverpeno, mortis la  en Lausanne) estis flandra esperantisto, instruanto de Esperanto en la Antverpenaj vesperkursoj, kompilinto de *Internacia Kantaro* (1930), premiito en la Internaciaj Floraj Ludoj. Liaj tradukitaj kaj originalaj poemoj regule aperis en Flandra Esperantisto, kies redaktoro li estis de la  ĝis sia morto.eta|Naskiĝakto de Juul Karnas. Kvankam la nomo ne aspektas flandra, la familio jam de minimume 250 jaroj loĝas en la regiono de Antwerpen.

Kiam li estis dek-ok-jara li lernis Esperanton kaj iĝis membro de la antverpena Esperanto-grupo *La Verda Stelo*. Jam baldaŭ li akiris instruan kapablecon kaj donis Esperanto-kursojn kune kun Frans Schoofs kaj Morris De Ketelaere. En 1924 li kun diversaj aliaj forlasis la grupon *La Verda Stelo* kaj helpis al la starigo de *Antverpena Poresperanto Propaganda Komitato* (APPK). La ĉefa tasko de tiu komitato estis enkonduki Esperanton en la lernejojn. Komence la sukceso estis ege kontentiga, ĉar jam dum la vintro de la sama jaro ekfunkciis diversaj vesperaj kursoj kun instruistoj pagitaj de la urbo Antverpeno. Juul Karnas estis unu inter ili. La plimulto de la lernintoj de la lingvoj aliĝis al APPK, kaj - kvankam origine ĝi estis federacio de la antverpenaj grupoj - baldaŭ estis tiom da individuaj membroj, ke estis decidite fondi novan grupon kaj tiamaniere la grupo *La rekta vojo* naskiĝis. De tiu grupo Karnas iĝis prezidanto, kies funkcion li plenumis ĝis sia morto.

En 1926 li edziĝis al esperantistino Irma Verhoeven. El la geedziĝo venis en 1928 filo Hendrik.

Li iĝis specialisto en tradukado de flandraj kantoj kaj en 1930 li kompilis sian *Kantaro Esperantista*. En tiu sama jaro okazis la unua kongreso de Flandra Esperanto-Ligo, kies prezidanto li iĝis. En tiu periodo la terura mortiga malsano ekkaptis lin. Li serĉis resanigon en la sanigaj arbaroj de Kampino, sed vane. En januaro 1933 li vojaĝis al Montana-Vermala en Svislando kaj restis tie ĝis majo 1934. Tie li multon verkis kaj tradukis. En la sama jaro li estis premiita en la Internaciaj Floraj Ludoj.

Reveninte el Svislando li prenis sur sin la taskon de redaktoro de *Flandra Esperantisto*. Tiun taskon li tamen ne longe plenumis, ĉar en novembro li denove devis iri al Svislando. En malsanulejo en Lausanne li ege suferis pro subita malboniĝo de lia sano. En ĉeesto de sia edzino li mortis la 20-an de februaro 1935. Sekve al lia deziro lia korpo revenis al lia hejmlando, kaj li estis enterigita la 27-an de februaro en Berchem, lia naskoloko. La 22-an de septembro 1935 estis inaŭgurita tomboŝtono en ĉeesto de multaj funkciuloj en- kaj eksterlandaj.

En Svislando li verkis por sia fileto infanlibron en nederlanda lingvo kun titolo *Henkeli*, eldonitan en 1938 ĉe Aug. Bossaerts.

## Referencoj 
Kategorio:Flandraj esperantistoj
Johannes Waldemar Karsch

**Johannes Waldemar KARSCH** (*karŝ*) ( en Dresden ĝis  en Weixdorf ĉe Dresden) estis germana esperantisto kaj ŝtata kalkulinspektisto.

Karsch esperantistiĝis en 1908. De 1910 ĝis 1914 li estis sekretario de la Dresdena grupo de Germana Esperanto-Asocio, kaj de 1924 li estis la prezidanto de tiu loka grupo.

Fine de 1913 li eniris la "Komitaton" de UEA, kio estis tiam la Estraro (nur en 1920 oni disigis "Komisionon" (Estraron) de la Komitato). En 1928 li fariĝis "komisionano" (Estrarano) kaj samtempe jam vicprezidanto. Tiam, kiam Eduard Stettler estis prezidanto, Karsch ofte anstataŭis la malsanan Stettler.

En la stokholma kongreso de 1934 oni ne reelektis Karsch al la Komitato. Sekve, proteste la prezidanto Stettler eksiĝis. Karsch restis en kontakto kun la iamaj svisaj gvidantoj de UEA, sed fariĝis neaktiva (interalie pro la Hitler-regado en sia lando) kaj ankaŭ ne kunlaboris en la "Ĝeneva UEA" de 1936.

## Verkoj 
* *Neue Wege für die Verkehrswerbung* (broŝuro de UEA), 1929.
* multaj kongresraportoj k. s. por *Germana Esperantisto*
* propagandaj artikoloj por la lokaj gazetoj

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Katalogo de la biblioteko

La ***Katalogo de la Biblioteko de Georg Davidov***  (1888 - 1911) estas biblioteka katalogo kompilita fare de Georgo K. Davidov en Saratov. Ĝi eldoniĝis en 1908 ĉe Möller & Borel en Berlino. Dua 130-paĝa eldono aperis ĉe Heckners Verlag en Wolfenbüttel en la jaro 1911.

La biblioteko de Davidov estis la plej ampleksa kaj kompleta kolekto de fruaj Esperanto-publikigaĵoj. Ĝi perdiĝis, kaj restis nur la katalogo, kiu estas grava bibliografia helpilo por studoj pri la frua periodo de Esperanto. Ĝin poste superis la *Bibliografio de Internacia Lingvo* de Petro Stojan de 1929.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/ K en sia originala formo en la Interreto
* Biblioteko Davidov, rete
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Biblioteka katalogo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1911
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Karlo (legolibro)

***Karlo***  estas legolibro verkita de Edmond Privat kaj unue eldonita en 1909 ĉe Librairie d' Espéranto en Parizo.  Ĝi estas unu el la Esperanto-libroj kun la plej multaj eldonoj.

La libro konsistas el 20 ĉapitroj kaj rakontas pri vivo de la juna infano ekde lia naskiĝtago ĝis lia edzigo. La tekstoj temas plejparte pri ĉiutaga vivo, lernejo kaj familio. Ĉiuj ĉapitroj enhavas krom la teksto, ankaŭ ekzercojn, kutime demandoj pri la teksto.

## Eldonoj 
* Paris: Librairie d' Espéranto, 1909. 47p.
* 1910 (3-a eld).
* Genève: Universala Esperanto-Asocio, 1912 (4-a eld). 35p.
* Genève: Universala Esperanto-Asocio, 1914 (6-a eld). 40p.
* Berlin: Esperanto-Verl., 1922 (7-a eld). 40p.
* Berlin: Esperanto-Verl., 1922 (8-a eld). 44p.
* Berlin: Ellersiek & Borel, 1926 (9-a eld). 45p. 16cm.
* 1944
* 1945
* Rio de Janeiro: Brazila Esperanto-Ligo, 1952. 42p.
* Hago: Internacia Esperanto-Instituto, 1953 (13-a eld). 48p.
* Osaka: Japana Esperanta Librokooperativo, 1953. 51p.
* Hago: Internacia Esperanto-Instituto, 1957 (14-a eld). 45p. 15cm.
* Rio de Janeiro: Brazila Esperanto-Ligo, 1963 (3-a brazila eld). 43p.
* Hago: Internacia Esperanto-Instituto, 1968 (15-a eld). 45p. 15cm.
* Hago: Internacia Esperanto-Instituto, 1968 (15-a eld). 47p. 21cm.
* [Beijing]: El Popola Ĉinio, 1981. 42p.
* Yokohama: Jokohama Esperanto-Rondo, 2002. 128p.
* La Chaux-de-Fonds, 2017, 62p. (16-a eld.)

## Recenzoj
## Bildaro 

Dosiero:1968 Karlo - Edmond Privat.jpg|*Karlo*, 1968.
Dosiero:Karlo.JPG

## Vidu ankaŭ
*Karlo (nomo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Karlo* en Projekto Gutenberg
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
*Katalogo de  Libraro Ludovika 
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de UEA
Kategorio:Eldonaĵoj de Ellersiek & Borel
Kategorio:Eldonaĵoj de Internacia Esperanto-Instituto
Kategorio:Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1911
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1912
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1913
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1922
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1926
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1968
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kato Misao

**KATO Misao** (prononco , laŭ okcidenta vortordo *Misao Kato*) estis japana esperantisto kaj inĝenier-oficiro. Li askiĝis en la 23-a de oktobro 1882 en Tokia Urbo (*Tokyo-si*) kaj mortis en 1938. En marto 1906 li eklernis Esperanton, kaj en majo 1906 en Jokosuko (*Yokosuka*) fondis la unuan Esperanto-grupon en Japanio "Nippon Esperanto-Societo", kiu fariĝis filio de poste fondita JEA. En  1906 li verkis kaj publikigis memlernolibron de Esperanto por japanoj. 

Kategorio:Japanaj esperantistoj