open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tera tribuluso

La **Tera tribuluso** (*Tribulus terrestris*) estas plantspecio en la genro tribulusoj el la familio zigofilacoj (*Zygophylaceae*). Ĝi estas disvastigita en la tropikaj kaj subtropikaj landoj en Azio, Afriko, Sudeŭropo kaj en la norda Aŭstralio kaj estas enportita en la Neotropikon.

En la farmakologio la tera tribuluso estas uzata kiel toniko. Ĝi onidire plifortigas la seksan potencon.

dosiero:Starr_030612-0063_Tribulus_terrestris.jpg|tera tribuluso.
Tribulus terrestris MHNT.BOT.2007.40.112.jpg|Tribulus terrestris - Muzeo de Tuluzo

## Literaturo 
* Daniel Reid: *Handbuch der chinesischen Heilkräuter*. Droemer Knaur, München 1998, ISBN 3-426-76158-0 (germanlingva)
* V. Lad, D. Frawley: *Die Ayurveda-Pflanzen-Heilkunde*. ISBN 3-89385-002-3 (germanlingva)
* A. Zoller, H. Norwig: *Heilpflanzen der Ayurvedischen Medizin*. (germanlingva)

Kategorio:Botaniko
4090 Říšehvězd

'*4090 *Říšehvězd'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ĉeĥa gazeto pri astronomio "*Říše hvězd''" ("Reĝlando de la steloj").

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Pinsko

**Pinsko** (bel. **Пі́нск**), , ) estas grandurbo en Belorusio, en kultura kaj geografia regiono Polesio, sed nun politike-administre estas parto de la Bresta regiono. 

Pinsko etendiĝas sur ebenaĵo ĉe la kunfluejo de la riveroj Pina kaj Pripjat, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Varsovio-Homel. Brest troviĝas 178 km.

La loĝantaro je la 1-a de januaro 2025 estis 124 008 homoj. Pinsk estas grava kultura kaj industria centro de Polesio kaj historie signifa setlejo en la regiono. En 2019, Pinsk estis deklarita la Kultura Ĉefurbo de Belorusio.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1097 en formo *"Pinesk"*. La loknomo estas derivita de la rivero Pina. Baldaŭe ĝi estis sidloko de princlando. En 1239 la tataroj detruis la urbeton. En 1320 oni integrigis la lokon al Granda Duklando de Litovio, en 1521 same al Pollando. En 1581 Pinsko ricevis specialajn urbajn rajtojn, kiel sidloko de provinco. De 1633 la urbo havis specialan mezlernejon. En 1640 la kozakoj bruldetruis la urbon, multe da poloj kaj judoj mortis. Ok jarojn poste la rusoj (kaj en 1706 ankaŭ la svedoj) denove bruldetruis la urbon. En 1793 Rusio akiris la urbon. 

Dum la 1-a mondmilito la germanoj okupis ĝin en 1915, sed la nova Pollando akiris ĝin en 1920. En 1921 incendio okazis. Antaŭ 1939, pli ol 90% (27 000 el la 30 000) de la urbo estis de juda origino. Tio igis Pinsk unu el la plej judaj urboj en Orienta Eŭropo. En 1939 Sovetunio okupis la urbon. Tamen, de 1941 ĝis 1944, Pinsk estis okupita de Nazia Germanio. La plej multaj el la judoj de Pinsk estis murditaj en oktobro 1942, post kiam la nazioj deportis ilin. Dek mil el ili estis murditaj en ununura tago. La 23-an de decembro 1942, la lastaj 143 judoj de Pinsk estis ekstermitaj de la nazioj. Lokaj loĝantoj profitis de la posedaĵoj kaj domoj postlasitaj. 

Ekde 1944 la urbo reapartenis al Sovetunio.

## Famuloj ligitaj kun la urbo 
* Ryszard Kapuściński, pola verkisto, ĵurnalisto kaj vojaĝisto
* Golda Meir, ĉefministrino de Israelo
* Jan Piwnik, pola partizana komandanto
* Pinĥas Laĥovicki, juda arkitekto kaj esperantisto

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kastelo de 1790
* katedralo
* baroka benediktana preĝejo de 1786
* baroka preĝejo de 1782
* muzeo de 1926
* franciskana monaĥejo de 1396
* sinagogo de 1900
* kampanilo

## Vidu ankaŭ 
* Pinsk (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urbopaĝo 
* (eo) Vojaĝo al Pinsko, rondgvidado en Pinsk kun esperantistoj, YouTube

## Referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko el la angla, hungara kaj nederlanda Vikipedioj.

Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Havenurboj
Golfo James

La **Golfo James** /ĝejmz/ (,) estas granda akvejo ĉe la suda pinto de la Golfo Hudson en Kanado. Ambaŭ akvejoj etendas el la Arkta Oceano. La **Golfo James** bordas ĉe la provincoj de Kebekio kaj Ontario; insuloj ene de la golfo (la plej grandaj el kiuj estas insulo Akimiski) estas parto de Nunavuto. La baseno de la **Golfo James** estas loko de ĉefaj hidroelektraj projektoj, kaj estas ankaŭ celo de river-baza distrado. Kelkaj komunumoj estas loĝantaj ĉe aŭ laŭlonge de Golfo James, inklude nombrajn indiĝenajn komunumojn kiaj la Kaŝeĉevana Unua Nacio kaj naŭ komunumoj aligitaj kun la Krioj of norda Kebekio.

Kiel ĉe la resto de la Golfo Hudson, la akvo de la Golfo James regule frostiĝas vintre, kaj estas la plej proksimaj akvejoj al ekvatoro kie okazas tio.

James
Mitt Romney

eta|maldekstra|Mitt Romney ĉe CPAC
eta|Mitt Romney
[eta|maldekstra|Mitt Romney kiel 70-a guberniestro de [Masaĉuseco]]
[eta|dekstra|Mitt Romney kun [Prezidento de Usono Barack Obama en Blanka Domo]]
eta|maldekstra|Mitt Romney kun sia edzino Anna (2007)
[eta|dekstra|Mitt Romney kiel [ĉefa afergvida oficisto de la Vintra Olimpiko 2002 en Sallaga Urbo]]
**Willard Mitt ROMNEY** ([], naskiĝinta la 12-an de marto 1947 en Detrojto, Miĉigano) estas usona politikisto de la Respublikana Partio. Ekde januaro 2003 ĝis januaro 2007 li estis la ŝtatestro de la usona ŝtato Masaĉuseco. Li estis inter la kandidatoj de la Respublikana Partio en la usona prezidanta elekto de 2008, sed fine ene de la partio cedis la kandidatan postenon al John McCain. En la usona prezidanta elekto de 2012, la 12-a de januaro 2012 li venkis en la unua primara baloto de la Respublikana Partio en Nov-Hampŝiro. Li fariĝis la partia kandidato, kun Paul Ryan kiel vicprezidenta kandidato, sed ilin venkis Barack Obama kaj Joe Biden en la novembra baloto.

Pluraj el liaj ĝisnunaj decidoj estis vigle diskutataj en Usono: Ekzemple li en novembro 2004 provis neniigi la decidon de la supera kortumo de Masaĉuseco pri samseksemaj geedzecosimilaj partnerecoj per provo ŝanĝi la ŝtatan konstitucion kiu limigus la staton de geedzeco al por viro kaj virino. En decembro 2004 li deklaris batali pri reenkonduko de la mortopuno en Masaĉuseco. La leĝopropono, kiu antaŭvidis la mortopunon por terorismo, amasmurdo kaj murdo de policistoj, estis prezentita al la masaĉuseca Domo de Reprezentantoj la 28-an de aprilo 2005, sed estis malakceptita per 99 voĉoj kontraŭ 55. Krome li esprimis sian vetoon kontraŭ esplorado de praĉeloj, sed ankaŭ tiukaze la masaĉuseca Domo de Reprezentantoj klare voĉdonis kontraŭ lia decido.

Li estas senatano de Utaho ekde januaro 2019.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Masaĉuseco
Rivero McKenzie

775ra|centra|eta|Rivero McKenzie ĉe Kantona Parko Armitage sude de Coburg, ĉe sia alfluo al la riveron Willamette.

La **Rivero McKenzie** estas rivero alfluanta dum 145&nbsp;km al la rivero Willamette en okcidenta Oregono en Usono. Ĝi kolektas akvon el parto de la Kaskada Montaro oriente de Eugene kaj fluas al la plej suda pinto de la valo Willamette Valley. Ĝia nomo devenas el tiu de Donald Mackenzie, skotdevena kanada esploristo kaj felkomercisto. EStas ses grandaj akvorezervejoj ĉe la McKenzie kaj ties alfluantoj.

## Notoj 
Kategorio:Riveroj en Oregono
4093 Bennett

'*4093 *Bennett''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sud-afrikan amatoran astronomon Jack C. Bennett.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Granda Kajmano

eta|dekstra|250px|Loko de **Granda Kajmano** (cirkle), sub Kubo, sude de Florido.

**Granda Kajmano** estas la plej granda el la tri Kajmaninsuloj kaj kie lokas la ŝtata ĉefurbo, Ĝorĝtaŭno. Rilate al la aliaj du Kajmaninsuloj, ĝi estas proksimume je 121 km sudokcidente de Malgranda Kajmano kaj je 145 km sudokcidente de Cayman Brac.

Kategorio:Kajmaninsuloj
Kategorio:Karibio
Topolobampo

eta|300ra|Topolobampo, Sinaloa, Meksiko
**Topolobampo** estas haveno en la Golfo de Kalifornio en nordokcidenta Sinaloa, Meksiko. Ĝi estas la kvara plej granda urbo en la administra komunumo Ahome (post Los Mochis, Ahome, kaj Higuera de Zaragoza), kaj laŭ la censo de 2005 kun populacio de  loĝantoj.

La haveno konektas la nordmeksikajn ŝtatojn pere de la fervojo Chihuahua al Pacifiko, kiu havas haltejon ĉe la proksima Los Mochis. Ĝi estas la orienta haveno de la ĉiutaga pramo konektanta kun La Paz en Baja California Sur.

Topolobampo estas ankaŭ komenco de la internacia komercokoridoro, "La Entrada al Pacifico" (alpacifika enirejo), kiu finas ĉe la metropolita areo de Meza Odeso, en Teksaso.

Topolobampo estis loko de radikala "utopia" kolonio el 1884 al 1894, kiu havis influon sur la urboplanadaj ideoj de Ebenezer Howard.

La Uragano Isis frapis la plej sudorientan parton de la Kalifornia Duoninsulo antaŭ atingi uraganan statuson en la Golfo de Kalifornio. Isis venis surtere ĉe Topolobampo en la meksika ŝtato Sinaloa la 3an de Septembro 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* Administración Portuaria Integral de Topolobampo  hispane
* Terminal Transoceánica de Topolobampo hispane
* Municipio de Ahome hispane, Oficiala retejo de la Municipo de Ahome

Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Urboj de Meksiko
Areia Branca (Serĝipo)

**Areia Branca** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 16.857 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Montalchez

**Montalchez** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 236 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Montalchez situas ĉe la suda flanko de la Neŭŝatela Ĵuraso en la regiono Béroche proksimume 17 kilometrojn okcidentsudokcidente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo tute en la okcidento de la kantono. La komunumo konsistas el la vilaĝo Montalchez, la setlejoj La Combe norde de la vilaĝo sur alteco de 807 m s.m., la setlejo Corne du Bois sur alteco de 673 m s.m., kaj diversaj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1465 m s.m. sur la kulmino de la monto *Soliat*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,62 km², de kiuj 37,5% estas kovritaj de arbaro, 57,9% servas por agrikulturo kaj 4,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Montalchez limas en nordo al Gorgier, en oriento al Saint-Aubin-Sauges, en sudo al Fresens, kaj en okcidento al Provence (VD).

## Trafiko 
Montalchez situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas vojo de Saint-Aubin-Sauges al Provence, sur kiu cirkulas aŭtobuso, per kiu la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Flanka vojo kondukas de Montalchez al Fresens.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Montalchez datiĝas el la jaro 1340 kiel *villa de Montallichie*. Sur la teritorio estis trovitaj restaĵoj de la romia vojo ''der Vy d'Etra''. Dum mezepoko Montalchez apartenis al la Senjorujo Gorgier, kiu en la jaro 1344 fariĝis havaĵo de la Grafoj de Neŭŝatelo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Montalchez
La Combe

**La Combe** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **La Combe (Corbières)** estas vilaĝo de la komunumo Corbières FR de la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo en Svislando.
* **La Combe (Etagnières)** estas vilaĝo de la komunumo Etagnières de la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* **La Combe (Granges)** estas vilaĝo de la komunumo Granges (Vevejso) de la distrikto Vevejso en Kantono Friburgo en Svislando.
* **La Combe (Lignières)** estas setlejo de la komunumo Lignières de la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
* **La Combe (Montalchez)** estas setlejo de la komunumo Montalchez de la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
Lajos Hatvany

**Lajos HATVANY** [lajoŝ hatvani], hungare **Hatvany Lajos** estis hungara verkisto, kritikisto, literaturhistoriisto, unu el la plej gravaj mecenatoj de la hungara literaturo, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia frato estis Ferenc Hatvany.
eta|Memortabulo pri Lajos Hatvany
Li naskiĝis la 28-an de oktobro 1880 en Budapeŝto, kiel *Deutsch Lajos*. En 1897 li ŝanĝis la nomon al *Hatvany-Deutsch*, en 1917 al *Hatvany*. Li mortis la 12-an de januaro 1961 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li naskiĝis en riĉa familio juda kaj frekventis lernejojn en Hungario kaj Germanio. En 1905 li ekhavis diplomon. En 1908 li estis unu el la fondintoj de Nyugat. En 1911 li forlasis la revuon kaj vivis en Berlino ĝis la hejmenveno en 1917. Post la revolucioj li rifuĝis al Vieno, poste al Berlino kaj Parizo. En 1927 li hejmenvenis, sed en 1938 li denove migris al Parizo, poste al Oxford. En 1947 li denove hejmenvenis, kie li instruis en la universitato. Li ricevis premion Kossuth en 1959.

Liaj amikoj estis Endre Ady, Árpád Tóth, Attila József kaj aliaj, kiujn li ofte helpis ankaŭ finance. Li verkis romanojn kaj teatraĵojn, dume li longe studis vivon de Sándor Petőfi. Li verkis ankaŭ germane. Liaj pseŭdonimoj estis *Pilvax* kaj *Agricola*. Li apartenis al la hungaraj framasonoj.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Hatvany
Hatvany
Hatvany
Hatvany
Hatvany
Hatvany
Hatvany
István Vas

**István VAS** [iŝtvAn vaŝ], hungare **Vas István** estis hungara poeto, verkisto, dramisto kaj tradukisto.

Li naskiĝis la 24-an de septembro 1910 en Budapeŝto. Li mortis la 16-an de decembro 1991 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lia unua skribaĵo aperis en 1926 kaj ekde 1933 li ofte verkadis al revuo Nyugat. Dum la 2-a mondmilito li kaŝiĝis pro la juda deveno. Inter 1949-1953 li devis silenti pro la tiama politiko, tiam li nur tradukadis. Lia edzino estis Piroska Szántó. Inter 1956-1971 li laboris ĉe eldonejo. Li ricevis premion Kossuth en 1962 kaj 1985.

Li tradukis de François Villon, Guillaume Apollinaire, John Steinbeck, Aldous Huxley, Somerset Maugham, William Shakespeare, Jean Racine, Friedrich Schiller, Bertolt Brecht, Anatole France, William Makepeace Thackeray, Johann Wolfgang Goethe, Daniel Defoe, Eugene O'Neill, Maurice Maeterlinck, Tennessee Williams, Peter Weiss, T. S. Eliot, Thomas Mann, G. B. Shaw, ktp.

## Verkoj (elekto) 
* 1932, 1935, 1938, 1947, 1948, 1956, 1960, 1962, 1965, 1969, 1970, 1972, 1983, 1990 poemaroj
* 1943 etromano
* 1955 poemtradukaĵoj
* 1957, 1964, 1967, 1981, 1991 romanoj
* 1957, 1963 dramoj
* 1958, 1969, 1974, 1987 eseoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
János Vajda

**János VAJDA** [jAnoŝ vajda], hungare **Vajda János** estis hungara poeto, ĵurnalisto, membro de Societo Kisfaludy.
eta|250px|János Vajda
Li naskiĝis la 7-an de majo 1827 en Pest (urbo). Li mortis la 17-an de januaro 1897 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li vivis ekde 1828 en Vál kaj frekventis gimnazion en Székesfehérvár inter 1836-1847. Poste reiris al Pest, kie li provis verkadi poemojn kaj kiel Sándor Petőfi, ankaŭ li estis migranta aktoro. En 1848 ankaŭ li estis motoro de la revolucio, poste li aliĝis al la liberecbatalantoj. Post la fiasko li estis en Padova, kiel soldato. Hejmenveninta li ne apogis pli novan revolucion, tial li izoliĝis kaj ankaŭ malriĉiĝis. Inter 1863-1866 li vivis en Vieno, poste li ĵurnaladis en Pest. Li mortis malriĉa kaj sola.

Lia poezio estis ponto inter Sándor Petőfi kaj Endre Ady. Foje li uzis pseŭdonimon *Arisztidesz*.

## Verkoj (elekto) 
* Poemoj 1856, 1860, 1862, 1869, 1872, 1876
* Ĉiuj poemoj 1881, poste en 1940 kaj en 1955
* Elektitaj verkoj 1951
* Elektitaj politikaĵoj 1954

## Memorigiloj 
* Societo Vajda János

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: 5 poemoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Vajda
Piroska de Hungario

**Sankta Piroska**  (1088 – 1134), alinome **Sankta Irena**, estas ortodoksa sanktulino. Ŝi estis filino de Ladislao la 1-a de Hungario kaj estis edzino kaj imperiestrino de Johano la 2-a Komneno. Ŝia memortago estas la 13-a de aŭgusto.
[260px|eta|Sankta Piroska kun [Johano la 2-a Komneno, Dipatrino kaj Jesuo]]

## Vivo 
Ŝi naskiĝis en Esztergom, kiel princino. Ŝi frue orfiĝis en la hungara kortego kaj pro politikaj kaŭzoj ŝi fianĉiniĝis en 1104 al la estonta imperiestro de Bizanco. Tie ŝi ortodoksiĝis kaj ricevis novan nomon **Irena**. Ŝi naskis 8 gefilojn, el kiuj unu baldaŭe estis imperiestro, alia estis kunimperiestro.

En la bizanca kortego ŝi ofte akceptis pilgrimantojn el Hungara reĝlando kaj Sankta Tero. Dank' al tio la rilatoj estis bonaj al la menciitaj landoj. Ŝi fondis gravan monaĥejon kune kun hospitalo. Tiu lasta konstruaĵo estis modelo dum la mezepoka Eŭropo.

Post morto de Piroska la ortodoksa eklezio sanktuligis ŝin.

Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Hungaraj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Kategorio:Bizancaj imperiestrinoj
4089 Galbraith

'*4089 *Galbraith''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la kanada-usona ekonomikisto John Kenneth Galbraith (1908–2006).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (4089) Galbraith, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Monto Palomar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Scientific American

eta|770x770px|Titolo de la revuo el 1845-a eldono de *Scientific American*.

***Scientific American*** (mallongigita al *Sci. Am.* laŭ ISO 4) estas usona scienca gazeto kaj revuo kun celo popularigi sciencon fondita en jaro 1845 de Rufus Porter, kaj estas la plej malnova revuo eldonita en Usono. Efektive, ĝi estas unu el la plej malnovaj kaj plej respektataj popularsciencaj revuoj en la mondo.

La revuo kompilas artikolojn pri aktuala kaj noviga esplorado por sciencaj entuziasmuloj. La skribstilo taŭgas ankaŭ por laikoj, kiuj ne konas la detalojn de scienco, kaj estas akompanata de unikaj bildoj kaj diagramoj.

La revuo estas respektata, sed ĝi ne estas profesia scienca revuo kiel " *Nature* ". Ĝi estas platformo por prezenti teoriojn kaj malkovrojn klare al pli vasta publiko. Antaŭe, ĝiaj legantoj estis nur sciencistoj el diversaj kampoj, sed hodiaŭ ĝiaj legantoj ankaŭ troveblas inter kleraj homoj interesitaj pri sciencaj temoj.

*Scientific American* vendas proksimume 555 000 ekzemplerojn en Usono kaj 90 000 en Eŭropo ĉiumonate.

Aktuale en 2010, ekzistis 14 naciaj versioj, sed ne ĉiuj nomiĝas precize *Scientific American*. 

## Aliaj lingvaj eldonoj 
La unua fremdlingva eldono de *Scientific American*, la hispana *La America Cientifica*, estis publikigita en 1890. Ĉi tiu publikaĵo ĉesis eldoni en 1905, kaj daŭris 63 jarojn antaŭ ol la sekva fremdlingva eldono estis publikigita.

La itala eldono, *Le Scienze*, lanĉiĝis en 1968. *Nikkei Science* sekvis en 1971.

Ekde 1976 ekzistas hispana eldono ( *Investigación y Ciencia* ), ekde 1977 franca eldono ( *Pour la Science* ) kaj ekde 1978 germana eldono de *Scientific American* sub la titolo *Spektrum der Wissenschaft*.

*Kexue* (科学, *Kèxué*  – "Scienco"), la unua okcidenta revuo en la Ĉina Popola Respubliko, aperas ekde 1979. *W mire nauki* unue aperis en la antaŭa Sovetunio en 1983. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de Scientific American (en la angla)

* Reta eldono de *Scientific American* kun parte senpaga aliro al la aktuala numero.
* Reta arkivo (por abonantoj, ne senpaga) de la numeroj de 1993 ĝis la nuntempo.
* Reta arkivo de *Scientific American* inter 1846 kaj 1869.
* Scientific American ĉe JSTOR

Kategorio:Sciencaj gazetoj
Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Nankana Sahib

**Nankana Sahib** (Ŝahmuĥi-ortografio: ننکانہ صاحب, Gurumuĥi-ortografio: ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ) estas urbo de la provinco de Panĝabo en Pakistano, iam konata sub la nomo "Rai-Bhoi-Di-Talwandi". Ĝi havas proksimume 100 000 loĝantojn kaj situas je 80 km sud-okcidente de Lahore kaj 75 km oriente de Fajsalabad, je alteco de 187 m super la marnivelo.

Koordinatoj : 31° 26' 51" N, 73° 41' 49" E

Ĝi estas ankaŭ la ĉefurbo de la samnoma kantono Nankana Sahib. La distrikto Nankana Sahib estas administra subdivido de la provinco de Panĝabo en Pakistano. Tiu subdivido estis kreita en majo 2005; antaŭe ĝi estis parto el la distrikto Ŝeĥupura (mapo ĉi apude).

Nankana Sahib(o) estas konsiderata kiel sankta kaj historia por la tie naskiĝintaj sikoj, ĉar tie naskiĝis Guruo Nanak Dev, la ĉefa figuro de sikismo. Sikoj venas el la tuta mondo al Nankana Sahib, kaj ĝi estas unu el la plej prosperaj urboj en Pakistano.

## La Gurdwara Nankana Sahib(o)
"*Gurdwârâ*" laŭvorte signifas en la panĝaba "la pordo al la Guruo" (ਗੁਰਦੁਆਰਾ, gurdu'ārā, ਗੁਰਦਵਾਰਾ, gurdvārā»). Ĝi estas kultejo de la siĥoj, same templo kiel kunvenejo.

La plej vizitata kultejo en Nankana Sahib(o) estas Gurdwara, konstruita ĉe la loko, kie troviĝis la naskiĝdomo de Guruo Nanak Dev. Ĝi estas la plej rimarkinda el ĉiuj siĥaj kultejoj en la urbo. Festivaloj okazas tie dum la unua plena luno de la jaro por memorsoleni la naskiĝon de Guruo Nanak Dev.

## Fontoj
* angla **Wikipedia** kaj franca **Wikipédia** (pri distrikto Nankana Sahib)

Kategorio:Urboj de Pakistano
Kategorio:Sikismo
4094 Aoshima

'*4094 *Aoshima''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Minoru Kizawa kaj Watari Kakei elde Ŝizuoka.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana astronomo Masaki Aoshima (1947–1987), fondinto de la "Socio de la amatoraj astronomoj de Ŝizuoka".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa
Kategorio:Malkovrita de Watari Kakei
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Observatorio Lowell

La **Observatorio Lowell** estas astronomia observatorio en la urbo Flagstaff (Arizono, Usono). Ĝi troviĝas ĉe alto de 2175 metroj, kaj ĝia MPC kodo estas 690.

Ĝi estas unu el plej malnovaj observatorioj en Usono; fondis ĝin en 1894 la usona astronomo Percival Lowell, kaj ĝi estis mastrumita dum ia tempo de ties kuzo, la arkitekto Guy Lowell (1870–1927). La nanoplanedo Plutono estis malkovrita elde la observatorio Lowell en 1930 de Clyde Tombaugh.

## Situejoj 
La observatorio havas 9 instrumentojn en pluraj lokoj de Flagstaff:

### Mars Hill 
eta|maldekstra|170 px| "Pluto Discovery Telescope" : Astrofotilo de C. Tombaugh
La ĉefa konstruaĵo, sur la monteto *Mars Hill* entenas la originan Refraktoron Alvin Clark (vidu Alvin Clark) de la observatorio. Tiu lorno de 61&nbsp;cm (24 coloj), fabrikata en Bostono en 1896 estis veturita per trajno al Flagstaff . Per tiu-ĉi instrumento, Percival Lowell faris multenombrajn desegnojn de Marso kaj, en 1920, Vesto Slipher estis la unua, kiu observis la ruĝenŝoviĝon de la lumo de galaksioj.

La Refraktoro Alvin Clark ne plu utilas por astronomiaj esploroj sed por instruado al la publiko.

Sur Mars Hill troviĝas ankaŭ la Plutona malkovrilo *Pluto Discovery Telescope:* refrakta astrofotilo de 0,33 m. de diametro per kiu Clyde Tombaugh malkovris Plutonon.

### Anderson Mesa 
La stacio Anderson Mesa troviĝas je 19&nbsp;km sud-oriente de Flagstaff. Ĝi loĝigas kvar teleskopojn, el kiuj la Teleskopon Perkin de 1,8&nbsp;m, la Teleskopon Hall de 1,1 m, kaj la Prototipa Optika Interferometro de la Mararmeo *(Navy Prototype Optical Interferometer)*.

### Happy Jack 
Apud la vilaĝo Happy Jack estas konstruita en 2012 la *Discovery Channel Telescope,* teleskopo de 4,3 m, en kunlaborado de la Observatorio Lowell kaj de la televida firmao Discovery Communications.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝaro de la Observatorio Lowell
*  Observatorio Lowell : paĝo de la *National Historic Landmarks* 
*  L'observatoire de Lowell

Lowell
Macambira

**Macambira** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 6.401 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Dave Valentín

**Dave Valentín** (* 1-an de januaro 1954 en Bronkso, Novjorko) estas usona ĵazflutisto.

## Kariero 
En la aĝo de 9 jaroj Valentín, kies gepatroj devenas de Porto-Riko, lernis ludi bongojn kaj kongaojn kaj muzikis ekde la aĝo de 12 jaroj en la novjorkaj latinidĵazaj klubejoj. Nur kiam li aĝis 18 jarojn, li komencis eklerni la ludon de transversa fluto. Lia flutinstruisto Hubert Laws konsilis al li pro lia alloga ekmetado de la fluto, ke li ne ankaŭ saksofonon. Valentín studiis ĉe *Bronx Community College*.

En 1977 li kunlaboris je unuaj surdiskigioj (kun la ensemblo de Ricardo Marrero). La produktistoj Dave Grusin kaj Larry Rosen evoluigis lin ĉe diskeldonejo GRP kiel en Usono plej popularan artiston. Valentín prezentis pli ol 15 muzikalbumojn je propra nomo, je kio li kombinis popularmuzikon, rimtenbluson, brazilan muzikon kaj latinidan ĵazon, por generi klarkonturan kaj plaĉan formon de interkruciĝa ĵazo. Liaj du aktualaj lumdiskoj *World On A String* (2005) kaj *Come Fly With Me* (2006) aperis ĉe *Highnote*. Li estis kandidatigita por la *Latin Grammy Award*.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Valentín ĉe hispanianews.com 
* Biografio de Valentín ĉe hagaselamusica.com 
* Biografio de Valentín ĉe musicofpuertorico.com 

Kategorio:Ĵazflutistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
Steve Khan

**Steve KHAN** (* 28-an de aprilo 1947 en Los-Anĝeleso) estas usona kunfandmuzika gitaristo.

## Vivo kaj verkado 
Khan devenas el muzikistofamilio. La filo de kantoverkisto Sammy Cahn ricevis ekde la kvina vivojaro instruon pri pianludo, transiris pli malfrue poste al frapinstrumentaro, kiun li ludis je la rokmuzikistaro *Chantays* kaj en aliaj bandoj. Dum sia studo (muziko kaj psikologio) ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso li transiris en 1966 al gitaro; li sekvis privatajn lecionojn de Ron Anthony. En 1969 li transloĝiĝis al Novjorko, kie li muzikis kun James Brown, Aretha Franklin, Diane Schuur kaj *Blood, Sweat & Tears* same kiel kun George Benson, Hubert Laws, Bob James, Don Grolnick, Billy Cobham aŭ Tom Scott. Liaj kunmuzikadoj kun *Brecker Brothers* (ĝis 1977) kaj kun *Steely Dan* kontribuis al tio, ke liaj kvalitoj kiel studiogitaristo klare reliefiĝis. Ekde 1974 li prezentis ankaŭ kun Larry Coryell kiel gitarduopo. Ekde 1977 li prezentis proprajn muzikalbumojn. Li koncertvojaĝis kun la ĉiustelularo „CBS All Stars“ kaj ekde 1981 kun la propra ensemblo „Eye Witness“. En 1986 li estis membro de „Weather Update“ de Joe Zawinul, antaŭ ol li vojaĝis kun „Elements“ kaj kun Mike Mainieri. Lia albumo „Local Color“ (1987) kun Rob Mounsey estis kandidatigita por Grammy. Li kunverkis la sonregistraĵojn por la albumo *Amandla* de Miles Davis (1989). En 1994 li vojaĝis kun Anthony Jackson kaj Dennis Chambers tra Eŭropo (*The Suite Case. Live in Köln*). Vojaĝo en Japanujo kun la projekto *A Tribute to Cal Tjader* de Dave Samuels donis al la du la ideon fondi kune kun Dave Valentin la *Caribbean Jazz Project*, je kies unuaj du albumoj („New Horizons“, 2000; „Paraiso“, 2001) li kunverkis. Kun John Patitucci kaj Jack DeJohnette li muzikas triope ekde meze de la 1990.

Khan laboras ankaŭ kiel muzikinstruisto, publikigisto kaj produktisto; li verkis ekzemple instrulibrojn kiel „Pentatonic Khancepts“ aŭ „Contemporary Chord Khancepts“ (ambaŭ en 2002). En liaj retpaĝoj troviĝas ankaŭ la transskribaĵoj de Khan de soloj de aliaj muzikistoj, ekz. de Wes Montgomery aŭ John Scofield.

La japana fakrevuo *Jazz Life* deklaris Khan-on unu el la 22 plej gravaj ĵazgitaristoj ĉiutempaj.

## Diskoj 
* *The Collection* (1977-1979, kompilaĵo el la albumoj *Tightrope*, *The Blue Man* kaj *Arrows*)
* *Evidence* (1980, solo-albumo)
* *Crossings* (1994)
* *You Are Here* (1997)
* *The Green Field* (2005)

## Konsultlibraj notoj 
* Martin Kunzler, Jazz-Lexikon Bd. 1. Reinbek 2002; ISBN 3-499-16512-0

## Rimarkoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo
* Recenzo de *The Green Field*
* Recenzo de 'Borrowed Time'' 

Kategorio:Ĵazgitaristoj
Kategorio:Kunfandomuzikistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Montmain (Burgonjo)

**Montmain** estas franca komunumo kiu situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.

## Geografio
### Demografio
## Ekonomio
## Historio
La unua skriba mencio de Montmain datiĝas de 1263 kiel Monte-Medio.
La kastelo estas malkonstruata en 1865.
La preĝejo Sankta Laŭrenco datiĝas el 18-a jarcento. Ĝi enhavas la tomban ŝtonon de Jean de Lugny (1398).

## Vidu ankaŭ
### Internaj ligiloj 
*Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Navapolack

**Navapolack** (, ) estas urbo (preskaŭ grandurbo) (ankaŭ universitata kaj industria urbo) en Belorusio, en Vicebska regiono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Geografio 
Navapolack etendiĝas sur ebenaĵo laŭ rivero, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vicebsk-Latvio en norda parto de la lando. Polack troviĝas nur 6 km.

## Historio 
La urbo estis fondita, kiel komence "Pionerskij", poste "Novpolack" en 1958, kie oni konstruis apud la laboristaj barakoj rafinejo kaj diversaj kemiaj fabrikoj. La celo estis tio, ke la fabrikoj ne estu en proksimeco de Polack. Tamen, nova urbo formiĝis ĉe la industria zono, dume Polack-on defendas granda arbaro. En 1962 ponto konstruiĝis. Navapolack ricevis urborajton en 1963. En la sekva jaro 7 proksimaj vilaĝoj aliĝis al la urbo. Post naskiĝo de sendependa Belorusio la evoluo haltis.
  
## Vidindaĵoj 
* monumento pri falintoj en Afganio

## Ĝemelurboj 
*  Płock, Pollando, 1996
*  Oreĥovo-Zujevo, Rusio, 1998
*  Odincovo, Rusio, 1999
*  Givors, Francio, 2001
*  Mažeikiai, Litovio, 2002
*  Puŝkin, Rusio 2003
*  Pavlovsk, Rusio 2003
*  Kstovo, Rusio, 2005
*  Vejhaj, Ĉinio, 2006
*  Ludza, Latvio, 2007
*  Ventspils, Latvio, 2008

## Vidu ankaŭ 
* Navapolack (stacidomo)
* Tramtransporto en Navapolack

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

[eta|250px|maldekstra|Monumento pri falintoj en [Afganio en Navapolack]]  
eta|250px|maldekstra|Nova loĝkvartalo en Navapolack


Kategorio:Urboj de Belorusio
Imelda Marcos

**Imelda MARCOS** ([ImElda MArkos]; naskiĝis la 20-an de julio 1929 en Manila; vera nomo Imelda Remedios Visitacion Trinidad Romuáldez) estas filipina politikisto. Ŝi estas la vidvino de la 10-a filipina prezidento Ferdinand Marcos kaj patrino de 17-a filipina prezidento Bongbong Marcos. Ŝiaj kromnomoj estis *ŝtala* aŭ *fera papilio*.

Ŝi estas rememorigata pro la prezidenta tempo de ŝia edzo, kaj pro ŝia kolekto de 2 700 paroj da ŝuoj. En 2001, ŝi malfermis la *Marikina City Footwear* Muzeon en la ŝufarista kvartalo de Manila. La muzeo posedas centojn da paroj de ŝia propraj ŝuoj.

## Unua damo 
Pli ol kvin jarojn post kiam ŝia edzo fariĝis prezidento, li haltigis la elektojn kaj prenis pli da potenco. Ŝi ankaŭ prenis pli da potenco kaj fariĝis registara persono ĝis 1986 kiam la popolo per pacaj rimedoj transprenis la potencon de la prezidento.

## Posta vivo 
Ili iris al Havajo kaj ŝia edzo mortis tie. Ŝi revenis kvin jarojn pliposte por fariĝi prezidento sed malgajnis. Pliposte, ŝi klopodis aliajn registarajn postenojn. Dum la elektoj en 1995 ŝi fariĝis deputito por la distrikto Leyte.
Dekkvin jarojn pliposte ŝi denove elektiĝis nun por la distrikto Ilocos Norte.

## Referencoj 
eta|Imelda en 1953
[eta|200px|maldekstra|Imelda & [Ferdinand Marcos en 1984, vizitante la provincon Leyte]]

Kategorio:Filipinaj politikistoj
Jugola vejno

eta|Jugola vejno vidata de sub la kolo.
La **ekstera jugola vejno** descendas ekde la angulo de la vizaĝo ĝis la centra parto de la klaviklo, kaj finiĝas en la subklavikla vejno. Ĝi drenas la sangon kiu plejparte venas el la krania haŭto kaj la vizaĝo.

Kategorio:Vejnoj
Abu Muslim

**Abu Muslim Abd Rahman ibn Muslim Khorasani** aŭ **al-Ĥurasani** (perse ابومسلم خراسانى, arabe أبو مسلم عبد الرحمن بن مسلم الخراساني, ĉ. 700 - 755) estis abasida generalo, eble el persa origino, naskiĝinta en la urbo Balĥ en la ŝtato Ĥorasano. Li organizis sukcesan movadon kontraŭ la regantaj umajadoj. Post 1200 jaroj de lia vivo ankoraŭ estas altestimata legenda figuro.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de *Encyclopaedia Iranica* 

Kategorio:8-a jarcento en Azio
Kategorio:Personoj de Irano kondamnitaj al mortopuno
Kategorio:Ĥorasano
Kategorio:Mortintoj en 755
Kategorio:Naskiĝintoj en 700
Kategorio:Persoj
Kategorio:Personoj de la Abasida Kaliflando
Saint-Blaise NE

**Saint-Blaise** (malnova germanlingva nomo **Sankt-Blasien**, ambaŭ formoj reference al la kristana sanktulo Blazio) estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 3142 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Saint-Blaise situas ĉe la norda flanko de la Neŭŝatela Ĵuraso, nome la montoĉeno *Chaumont*, kaj la nordorienta bordo de la Lago de Neŭŝatelo 5 kilometrojn oriente de la centro de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo, al kies aglomeraĵo la komunumo apartenas. En oriento de la komunumo troviĝas biotopo kun la lageto *Le Loclat*. La komunumo konsistas el la vilaĝo Saint-Blaise kaj la setlejoj La Goulette, Le Villaret, Voëns kaj Le Maley. En Voëns situas golfludejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,87 km², de kiuj 52,4% estas kovritaj de arbaro, 26,0% servas por agrikulturo kaj 20,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saint-Blaise limas en nordoriento al Cressier, en oriento al Cornaux, en sudoriento al La Tène, en sudo al la Lago de Neŭŝatelo, kaj en okcidento al Hauterive.

## Trafiko 
Tra Saint-Blaise pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 kaj la svisa aŭtovojo A5, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo. La komunumo disponas pri du stacidomoj, nome la norda ĉe la fervojlinio de Bielo al Neŭŝatelo kaj la suda ĉe la fervojlinio de Berno al Neŭŝatelo. La komunumo estas per la linio 1 ankaŭ konektita al la trolejbusreto de la urbo Neŭŝatelo. La komunumo disponas ankaŭ pri haltejo de la ŝiplinio sur la Lago de Neŭŝatelo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Saint-Blaise datiĝas el la jaro 1011 kiel *Arins*. En la jaro 1209 aperis la nomo *Sanctus Blasus*. Apud la lagobordo estis trovitaj diversaj lagobordaj setlejoj el la neolitiko. Dum romia tempo en la hodiaŭa komunumo Saint-Blaise troviĝis du havenoj kaj pasis tra ĝi la vojo ''Vy d'Etra* kaj ties flanka vojo *Chemin du Diable''. En le Vignier estis trovitaj restaĵoj de Burgonja tombejkampo. Dum mezepoko Saint-Blaise estis la sidejo de majorejo, kiu dependis de la kastelvoktejo Thielle. En la jaro 1523 Saint-Blaise fariĝis politika komunumo. En 1988 la ĝis tiam aparta komunumo Voëns-Maley estis integrita al la komunumo Saint-Blaise. 

## Partnera komunumo 
La komunumo Saint-Blaise havas partnerecon kun la germana komunumo Sankt-Blasien en la distrikto Waldshut en Baden-Virtembergo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Saint-Blaise
* St-Blaise CFF (stacidomo)
* St-Blaise-Lac (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Saint-Blaise
4095 Ishizuchisan

'*4095 *Ishizuchisan'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 1987 de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la monto Iŝidzuĉi (japane: 石鎚山, *Ishizuchi-san''), neaktiva vulkano alto de 1982 m en la insulo Ŝikoku.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Marie Mahrová (astronomo)

**Marie MAHROVÁ** estas ĉeĥa astronomino.

Laŭ la Minor Planet Center ŝi malkovris 4 asteroidojn elde la Observatorio Kleť.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Marie Mahrová

Kategorio:Ĉeĥaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Uthman ibn Affan

**Uthman ibn Affan**,  (naskiĝis ĉirkaŭ 576, mortis la 17-an de julio 656) estis la tria el la tiel nomataj Kvar Justaj Kalifoj, la unua serio de kalifoj kiuj regis la islaman imperion inter la morto de Mohamedo kaj la divido el kiu estiĝis la Omajada kaliflando. Li sukcedis al Abu Bakr kaj al Umar kaj regis inter 644 kaj 656. Oni diras ke li geedziĝis kun 12 filinoj de Mohamedo, inter kiuj Rukajja bint Muhammad, kun kiu li havis filon nome Abd-Allah, sed tiu mortis tre juna.

Kategorio:Araboj
Kategorio:Kalifoj
Kategorio:Historio de Islamo
Saint-Blaise

**Saint-Blaise** estas la franca traduko de Sankta Blazio. 

Saint-Blaise estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Saint-Blaise NE** estas komunumo de la distrikto Neŭŝatelo en la Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
** **St-Blaise CFF (stacidomo) estas fervoja stacio en Saint-Blaise NE.
** **St-Blaise-Lac (stacidomo) estas fervoja stacio en Saint-Blaise NE.

* **Saint-Blaise (Haute-Savoie)** estas komunumo de la departemento Alta Savojo en Francio.

* **Saint-Blaise (Alpes-Maritimes)** estas komunumo de la departemento Marbordaj Alpoj en Francio.

* **Saint-Blaise-la-Roche** (germane *Sankt Blasius*) estas komunumo de la departemento Bas-Rhin en Francio, en la historia regiono Alzaco la en la valo *Breuschtal* (france *Vallée de la Bruche*).
** **Saint-Blaise-la-Roche - Poutay (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saint-Blaise-la-Roche, Francio.
Granda Marĉo de Sankta Marta

[eta|dekstra|300px|En tiu satelita bildo, la **Ciénaga Grande de Santa Marta** estas la verdeca areo pinte, borde kun la [Kariba Maro maldekstre.]]

La **Granda Marĉo de Sankta Marta** () estas la plej granda el la marĉoj situantaj inter la Rivero Magdalena kaj la Sierra Nevada de Santa Marta, kaj apenaŭ separata el la Kariba Maro per mallarĝa terkolo. Ĝi situas  en norda Kolombio en la departemento Magdalena. Fakte temas pri sistemo de lagetoj interkonektataj per kanaloj kaj marĉoj al pli granda laguno. Ĝi estas la plej granda laga sistemo el Kolombio kaj ege grava por la naturo en Sudameriko. Okupas proksimume 4 280 km² el kiuj 730 korespondas al granda akvejo. La volumo de akvo estas proksimume de 2,232 x 106 m³, koresponde al Ciénaga Grande kaj 564 x 106 m³ al komplekso de Pajarales (birdarejo).

## Bildaro 

Dosiero:Cienaga6.png|Vegetaĵaro ĉe *Ciénaga Grande de Santa Marta* ĉe la urbo de Cienaga
Dosiero:Cienagamap.png|mapo

Kategorio:Humidejoj
Kategorio:Geografio de Kolombio
‘Abbas ibn ‘Abd al-Muttalib

**‘Abbas ibn ‘Abd al-Muttalib**, arabe العباس بن عبد المطلب, *al-ʿAbbās ibn ʿAbd al-Muṭṭalib* (ĉ. 566 - 653 p.K) estis patra onklo kaj sekvanto de la profeto Mohamedo, malmultajn jarojn pli aĝa ol la nevo.  Dum la unuaj tumultaj jaroj de Islamo li protektis Mohamedon kiam li estis en Mekko, sed li ne islamaniĝis ĝis la Batalo de Badro en 624 pKE (2 post Heĝiro). Liaj posteuloj, la Abasidoj, estas la fondintoj de la Abasida Kaliflando en 750 pK.      

Kategorio:Kurajŝoj
Kategorio:Familio de Mohamedo

Kategorio:Araboj
Kategorio:Historio de Islamo
La Tène

**La Tène** havas la sekvantajn signifojn:

* **La Tène NE** estas komunumo de la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.

* La Tène (arkeologia trovejo) 

* La La-Tène-kulturo estas historia periodo de la ferepoko nomita laŭ la loko ĉe la bordo de la Lago de Neŭŝatelo, kie estis trovita grava kelta setlejo kaj multnombraj objektoj el tiu epoko.
Rochefort NE

**Rochefort** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 1061 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Rochefort situas 9 kilometrojn okcidente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo sur terena teraso de la suda deklivo de la Neŭŝatela Ĵuraso kun bela vido al la Lago de Neŭŝatelo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Rochefort, Chambrelien (sur alteco de 630 m s.m., kie situas la stacidomo, la suba parto de Chambrelien apartenas al Boudry), Montézillon (sur alteco de 758 m s.m.), Les Grattes de Vent (sur alteco de 835 m s.m.), Les Grattes de Bise (sur alteco de 840 m s.m.), kaj pasejo La Tourne (sur alteco de 1129 m s.m.). La sudan komunumlimon formas la rivero Areuse.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 20,89 km², de kiuj 62,5% estas kovritaj de arbaro, 32,3% servas por agrikulturo kaj 5,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rochefort limas en nordo al La Sagne, en nordoriento al Val-de-Ruz, en oriento al Corcelles-Cormondrèche, en sudokcidento al Milvignes, en sudo al Boudry, en sudokcidento al Brot-Dessous, kaj en okcidento al Brot-Plamboz.

## Trafiko 
Tra Rochefort pasas la kantona ĉefvojo n-ro 10 de Neŭŝatelo al Pontarlier, kiu en la vilaĝocentro de Rochefort kruciĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 173 de Boudry ĝis la kantona ĉefvojo 170, kiu pasas tra la norda parto de la komunumo kaj kondukas de Corcelles-Cormondrèche al Le Locle tra la pasejo La Tourne. En Chambrelien situas stacidomo de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al La Chaux-de-Fonds. Ĉar temas pri kapostacidomo, kiu estis tiel konstruita por superi la grandan altecodiferencon, en Chambrelien ĉiuj trajnoj inkluzive la eksprestrajnoj devas halti. Tra la kantona ĉefvojo 170 pasas krome la buslinio de Neŭŝatelo al Le Locle kaj alia linio de Colombier al Gratte-de-Bise, tiel kie Rochefort estas bone konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rochefort datiĝas el la jaro 1184 kiel *Rupeforti*. En la groto de Cotencher estis malkovritaj laboriloj el la epoko de la musterio kaj parto de la kranio de neandertalo. Dum mezepoko Rochefort estis la centro de senjorujo, kies sidejo estis la kastelo, de kiu nuntempe nur ankoraŭ ekzistas ruino. De la jaroj 1278 ĝis 1412 la Senjorujo Rochefort apartenis al la Grafoj de Neŭŝatelo. De 1413 ĝis 1832 Rochefort estis aparta majorejo, al kiu ĝis 1821 apartenis ankaŭ La Chaux-du-Milieu kaj ĝis ĝia dissolvo en 1832 Les Ponts-de-Martel. En la jaro 1832 la civiltribunalo de Rochefort estis fermita kaj integrita al tiu de Boudry.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Rochefort
* Chambrelien (stacidomo)
* Champ-du-Moulin (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rochefort
Novzelanda merganaso

La **Novzelanda merganaso** aŭ **Novzelanda rokanaso** (*Aythya novaeseelandiae*) komune konata kiel Nigra kreko, estas birdospecio de la grupo de merganasoj nome en la genro *Aythya*. Ĝi estas endemia de Nov-Zelando. En maoria ĝi komune estas konata kiel *papango*, ankaŭ kiel *matapoŭri*, *titiporangi*, *raipo*..

## Aspekto 
Ĝi estas ĝenerale malhelbruna al nigreca. Temas pri specio kun nur iome da seksa duformismo. La masklo havas rimarkindan flavan irison kaj malhelan (verdeca nuanco) kapon. Ankaŭ la dorso kaj flankoj montras iom da verda nuanco, dum la flankoj estas pli brunaj. La ino estas simila al la masklo, sed sen la tiom flava iriso kaj havas blankan vizaĝan makulon ĉirkaŭ bekobazo dum la reprodukta sezono. Blanka flugilstrio povas esti vidata ĉe ambaŭ seksoj dumfluge .

## Manĝado 
Ili estas merganasoj kiuj povas plonĝi kaj resti subakve dum 20 al 30 sekundoj kaj subeniri 3 metrojn por serĉi akvajn plantojn, malgrandajn fiŝojn, akvajn helikojn, mitulojn kaj insektojn . Ĝi estas foje vidata kun la Aŭstralia fuliko (*Fulica atra*); oni supozas, ke la Novzelanda merganaso profitas la manĝon agititan el la fulikoj kiam ili serĉas salikokojn.
eta|maldekstra|Ino

## Distribuado 
Ĝi estas troviĝanta kaj en la Norda kaj en la Suda insuloj de Novzelando en profundaj nesalaj lagoj kaj lagetoj . Malkiel aliaj membroj de tiu gento tiu rokanaso ne estas migranta, kvankam ĝi povas moviĝi al malferma akvo el lagoj de altaj teroj se ili frostiĝas en vintro.

## Reproduktado 
Ili reproduktiĝas el oktobro al marto. La ino demetas 5 al 8 kremoblankecajn ovojn en nesto ĉe akvo, ofte ĉe borda aŭ densa kovro. La nesto estas kutime kovrata el herbo kaj lanugo. La kovadon faras la ino dum kvar semajnoj. La frumaturaj idoj iras plonĝi por manĝo jam en sia unua eliro.

## Referencoj 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga.

Kategorio:Anasenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Antal Amade

Barono **Antal AMADE,** hungare **Amade Antal** estis hungara poeto.

Li naskiĝis en 1674 supozeble en Hédervár. Li mortis la 8-an de aprilo 1737 en Győr.

## Biografio 
Li lernis en lernejo de jezuitoj. Li edziĝis en 1702, ankaŭ la edzino havis la rangon barono. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a vivanta en Győr li rezignis pri la politiko. La geedziĝo fiaskis en 1712, poste ili vivis aparte. Ili havis unusolan filon László Amade, ankaŭ li estis poeto.

Hazarde oni trovis manuskripton en 1884 en biblioteko. Ĝi estis poemlibro de Amade. La lastaj linioj estis skribitaj en 1736, tial oni supozas, ke nur morto de Amade baris la aperon. Li verkadis por kunvenoj de nobeloj. Estas alia dokumento, kie estas fragmento de lia poemo. Lia stilo ĉerpis de Bálint Balassi, ankaŭ li verkis sakralajn poemojn, sed ankaŭ ampoemojn.

## Fontoj 
* Hungara kaj rumana Vikipedioj

Amade
Kategorio:Naskiĝintoj en 1674
Kategorio:Hungaraj baronoj
La Goulette

**La Goulette** (, ,  '''') estas urbo en Tunizio kiu inkludas parton de la haveninstalaĵoj de Tunizo. La Goulette situas sur la Golfo de Tunizo estas 10 km de la ĉefurbo Tunizo kaj estas ligita al ĝi per digo trans la Lago de Tunizo. La urbo havas loĝantaron de  (aktuale en 2014).

## Historio 
Goletta estis fondita en 1535 fare de imperiestro Karlo la 5-a kiel hispana fortikejo sur la norda marbordo de Afriko. Goletta kaj la ĉirkaŭaĵo estis regitaj de Hispanio de 1535 ĝis 1574, dum la glortempo de la hispana kolonia imperio. Tradukita el la franca kaj la hispana, ĝia nomo signifas " gorĝo " (tio estas, la buŝo de la kanalo). En 1574  ĝi estis prenita fare de la otomanoj (la floto estis gvidita fare de Uluj Ali, la terarmeo de Koca Sinan Pasha, kiu ricevis la kromnomon "la konkerinto de Tunizio") .

En 1881, kiel la cetero de Tunizio, La Goulette iĝis parto de la franca kolonia imperio, malgraŭ protestoj de Italio, kiu havis siajn proprajn koloniajn interesojn en Tunizio kaj signifan nombron da italaj kolonianoj. Sub la francoj (1881-1956), multaj eŭropanoj ekloĝis en La Goulette; Interalie en ĉi tiu urbo naskiĝis la aktorino Claudia Cardinale. La urbo ankaŭ estis hejmo al konsiderinda juda, itala kaj malta komunumo. Post sendependiĝo preskaŭ la tuta eŭropa loĝantaro elmigris al Italio kaj Francio.

## Galerio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* filmo de 1996, inspirita de la antaŭ-1967 religia diverseco en regiono

Kategorio:Urboj de Tunizio
József Bajza (poeto)

**József BAJZA** [jOĵef], hungare **Bajza József** estis hungara poeto, teatro-direktoro kaj kritikisto.

Li naskiĝis la 31-an de januaro 1804 en Szűcsi. Li mortis la 3-an de marto 1858 en Pest (urbo).

## Biografio 
Li frekventis gimnazion en Gyöngyös, poste universitaton en Pest, fine li estis juristo en Pozsony (nun Bratislavo (Slovakio) en 1828. Li konatiĝis kun Ferenc Toldy kaj Karolo Kisfaludy, li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy. En 1831 li fondis revuon, poste en 1837 Athenaeum (revuo)-n, kie liaj kritikoj kaj eseoj aperis, dume li estis ankaŭ direktoro de teatro. Li apogis la hungaran dramon. En la 1840-aj jaroj li apogis politikon de Lajos Kossuth. Post fiasko de la liberecbatalo en 1849 li freneziĝis.

Lia filino estis verkisto Lenke Beniczkyné Bajza.

## Verkoj (elekto) 
* Teorio de la epigramo *Az epigramma teoriája*, 1828
* Kolektitaj verkoj *Összegyűjtött munkái* 1899–1901

## Memorigiloj 
* skulptaĵo en Budapeŝto
* muzeeto en Szűcsi, en la naskiĝdomo
* stratoj havantaj la nomon Bajza en Békéscsaba, Budapeŝto, Cibakháza, Gyula, Hódmezővásárhely, Jászszentlászló, Kiskunfélegyháza, Kiskunhalas, Makó, Szeged, Tiszakécske, Tótkomlós kaj Vésztő

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Cronaca di un amore

***Cronaca di un amore*** ("Kroniko de amo") estas itala drama filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Michelangelo Antonioni. *Cronaca di un amore* estis originale filmita en la itala lingvo. Ĝi temas pri la senso de kulpeco de geamantoj post du misteraj mortoj.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Lucia Bosè, Massimo Girotti, Ferdinando Maselli.

La filmo entute daŭras 98 minutojn.

## Eksteraj ligiloj 
* *Cronaca di un amore* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Italaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Cuando besa mi marido

***Cuando besa mi marido*** (Kiam mi edzo kisas) estas argentina filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de . *Cuando besa mi marido* estis originale filmita en la hispana lingvo.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Ángel Magaña, Susana Campos kaj Max Citelli - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto.

## Eksteraj ligiloj 
* *Cuando besa mi marido* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Argentinaj filmoj