Kantono (Ĉinio)

**Kantono** ( [transliterumo al eo: **Kŭoncoŭ**] ), pli konata nuntempe per la nomo **Guangzhou** (transliterumo al eo: **Guǎngzhōu**, ĉine: 廣州市 / 广州市, pinjine: *Guǎngzhōu Shì*, IPA: [kwɑŋʈʂɔw], W.-G. *Kuang-chou*, Jyutping *Gwongzau Si*, angle: *Canton*, malnoviĝinte *Kwong Chow*, mallonge 穗, *Suì*, Jyutping *Seoi*), estas la ĉefurbo de la provinco Gŭangdongo (Kantonio). Ĝi estas subprovincnivela kaj prefektujnivela havenurbo kaj ankaŭ universitata urbo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun Foŝan, Ĝonŝan, Donguan, Ĉinjuan, Ŝaoguan kaj Hujĝou.
[eta|maldekstre|Katedralo [Sankta Koro en Kantono]]

## Geografio 
eta|280px|Nubskrapuloj en Kantono
eta|320px|Panoramo en Kantono
La urbo situas en la suda parto de la provinco kaj ĉe la norda fino de la delto de la Perla Rivero, ĉe kies suda fino troviĝas Makao kaj Hongkongo. La lasta iama brita kolonio troviĝas je 120 km-oj. La Perla rivero estas navigebla, tial Kantono estas grava havenurbo.

* **Loĝantaro:** 5 634 140 (2005)
* Poŝtkodo: 510000

## Historio 
Jam antaŭ Kristo estis tie urbo, eĉ ĉefurbo de regno, kiel "Panju". Dum la mezepoko estis ŝipaj kontaktoj al Arabio kaj Hindio. Portugaloj alvenis en la 16-a jarcento, komercadis kaj ricevis komercan monopolon en 1511. Poste alvenis ankaŭ nederlandanoj, hispanoj, islamanoj kaj aliaj. En la 17-a jarcento iom post iom francoj kaj angloj ricevis permeson pri komercado. Post 1842 pro la opia milito la britoj akiris gravajn poziciojn. La francoj setligis en la areo la enklavon Kuangĉuŭano. Inter 1938-1945 la japana imperia armeo okupis ankaŭ tiun urbon. Proksimeco de Honkongo kaj Makao konstante helpis evoluon de la urbo. En 2010 Kantono gastigis sportistojn pri Tutaziaj Ludoj.

## Klimato 
Kantono havas subtropikan klimaton, kiun musono influas. La someroj estas malsekaj kun altaj temperaturoj. La vintroj estas mildaj, sekaj kaj sunaj. La musono daŭras inter aprilo- septembro. Jare pluvas po 1730 mm.

## Trafiko 
Kantono havas internacian flughavenon, stacidomon. Ekde 1997 metroo transportas la pasaĝerojn. En la haveno ankaŭ pramoj trafikas.

## Vidindaĵoj 
* Kantona Turo
* muzeoj
* diversaj preĝejoj
* parkoj

## Servoj 
* Universitato Sun Jatsen

## Esperanto en Kantono 
En Kantono naskiĝis kaj aktivis Won Kenn kaj Liu Sifo.
En 1926 kun urba subvencio fondiĝis Esperanto-Instituto, kies direktoro ekde la jaro 1927 estis Wu Ta-Kwang. Kune la samideanoj Wu Ta-Kwang Hsu, Sinpak Au kaj Won Kenn ekde tiu jardeko gvidis la Esperanto-movadon en Kantono.

## Ĝemelurboj 
*  Fukuoka, Japanio
*  Los-Anĝeleso, Usono
*  Manilo, Filipinoj
*  Vancouver, Kanado
*  Sidnejo, Aŭstralio
*  Bari, Italio
*  Lyon, Francio
*  Frankfurt am Main, Germanio
*  Auckland, Nov-Zelando
*  Gwangju, Sud-Koreio
*  Linköping, Svedio
*  Durban, Sud-Afriko
*  Bristol, Britio
*  Jekaterinburgo, Rusio
*  Arequipa, Peruo
*  Surabajo, Indonezio
*  Vilno, Litovio
*  Birmingham, Britio
*  Hambantota, Srilanko
*  Recife, Brazilo
*  Tampere, Finnlando
*  Bankoko, Tajlando

## Interesaĵo 
Estas konata ĉina diraĵo: *Naskita en Suzhou, vivas en Hangzhou, manĝas en Kantono, mortas en Ljuĝou.*

Kantono estas konata pri la kuirarto, tio estas solvo pri manĝas en Kantono.
eta|250px|Loko de Kantono sur la mapo

Dosiero:Pearl River in Guangzhou.JPG|
Dosiero:Canton Macau and Hong Kong MKL Bd. 9 1890 (130810410).jpg|
Dosiero:Canton pagoda de las flores.JPG|

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Kantono
* Trolebusa transporto en Kantono


Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Subprovincnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio