Ruĝokula fazano

La **Ruĝokula fazano**, Cinamovosta fazano aŭ Senkresta fazano (*Lophura erythrophthalma*) estas specio de birdo de la familio de Fazanedoj. La nomo *Ruĝokula fazano* aludas al la nuda granda ruĝa haŭtaĵo komuna al aliaj samgenraj fazanoj kaj kongruas kun la latina scienca nomo *erythrophthalma*, kio estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka signife respektive “ruĝa” kaj “okulo”; ankaŭ *Cinamovosta fazano* estus taŭga nomo, ĉar estas la plej rimarkinda karaktero de tiu fazano kompare kun la similaj samgenranoj, tamen ankaŭ la Krestofazano havas tiun econ krom aliajn karakterojn distingajn; fine *Senkresta fazano* estus traduko de la nomo en aliaj lingvoj kiaj angla. La nomo *Ruĝokula fazano* utilas ankaŭ por diferenci ĝin el la ununura samgenrano kiu havas simian helbrunan voston nome la Krestofazano, ĉar tiu havas tre diferencan helbluan kaj enorman vizaĝan haŭtaĵon.

## Habitato kaj populacio 
Ĝi troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio kaj Singapuro, tio estas en insuloj Borneo (malmultaj lastaj vidaĵoj) kaj Sumatro (nur iomete pliaj vidaĵoj) kaj en Duoninsulo Malajzia. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo ĉefe pro arbarklarigado: populacio ŝajne estas malgranda. Ĝi preferas malaltajn terojn kaj praarbarojn, krom bone regeneritan, fermitan kanopeon, de ĉiamverdaj arbaroj. Ŝajne nur la birdoj de Malajzio toleras arbarojn tuŝitajn pro lignoproduktado kaj la specio estas vidata en malmulte tuŝitaj pro lignoproduktado arbaroj de Sumatro. Oni ne konas pli precizajn detalojn de ties habitatopreferojn, aŭ de ties ekologia interagado kun sia samgenrano *L. ignita*.

La samgenra sed ne tro simila (ĉe maskloj) *L. ignita* koincidas en teritorio sed disdividas ĝin, tiele ke ambaŭ evitas unu la alian: kie abundas unu malabundas la alia ĉefe tiu specio lasas valojn. *L. inormata* estas pli simila.

Subspecioj agnoskataj estas la jenaj:
* *Lophura erythrophthalma erythrophthalma* en Malajzio
* *Lophura erythrophthalma pyronota* en Borneo

## Aspekto 
Masklo estas distingebla pro enorma **skarlata vizaĝo** grava por pariĝado, ĝenerale estas pupurnigra kun griza fajna hela ornama strieco ĉefe flanke sed ankaŭ en subaj partoj, hela dorso kaj tre rimarkinda hela kaj milda **karamelkolora, cinamobruna aŭ helbruna vosto** tre kontrasta kun la malhela resto de la korpo kaj malkutima inter samgenranoj. Grizaj kruroj kun forta sprono. Li estas 46-51 cm longa.

Ino estas tutnigra krom la ruĝa vizaĝo, iom pli bruneca kapo, pli hela gorĝo kaj pli senbrila malhelgriza vosto. Bluecgrizaj kruroj kun forta sprono sed pli malgranda ol ĉe masklo. Ŝi estas 42-44 cm longa. Temas pri specio kun klara kazo de seksa duformismo kaj laŭgrande kaj laŭ plumarkoloro.

Junuloj estas similaj al inoj.

Estas laŭta alarmalvoko *kak*. Mallaŭta *tak-takraŭ*. Mallaŭta klukado dum manĝado.

## Referencoj 
* Angle  Konsultita la 17a de januaro de 2011
* BirdLife International 2004. Lophura erythrophthalma. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio de 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio