open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Corpus Iuris Canonici

alternative=Gregorius – Corpus iuris canonici, 1475 – BEIC 11745309.jpg|eta|Gregorius – Corpus iuris canonici, 1475 – BEIC 11745309
***Corpus Iuris Canonici*** (Korpuso de kanona juro) estas normiga fonto de la korpuso de la nuna kanonjura kodo de la Katolika Eklezio, oficiale publikigita en 1582, sed praktike ekzistanta de multe antaŭe, kaj ampleksas jenon:

* *Decretum Gratiani*;
* "Liber Extra" (aŭ Decretales) promulgita de Gregorio la 9-a en 1234;
* "Liber Sextus" (Libro Sesa) promulgita de Bonifaco la 8-a en 1298;
* "Clementinae" (Klementaj) fiksitaj de Klemento la 5-a post la Ekumena Koncilio de Vienne (Francio) kaj sekve de papo Johano la 22-a en 1317.
* "Extravagantes Johannis XXII" (Ekstervagantaj – dekretaloj – de Johano 22-a) , kolekto de dekretaloj redaktita ĉirkaŭ 1325;
* "Extravagantes communes" (komunaj ekstervagantaj dekretaloj), privata kolekto redaktita de Johano el Chappuis.

## Jura valoro de la korpuso de kanona juro 
Ĝi estis praktike la jura normaro sur kiuj laŭlonge de plurjarcentoj reguliĝis la universo de la Katolika Eklezio. Hodiaŭ ĝi estas anstataŭata de la nova Kodo de kanona juro de la 18-a de majo 1918. Tamen ĝi konservas grandan valoron por la historio de la Eklezio kaj de Eŭropo kaj de Kristanismo.

## Eldonoj de la *Corpus* 
De la *corpus*, laŭlonge de la tempo, okazis diversaj redaktadoj (kaj eldonoj) ŝuldeblaj al aldonoj de novaj tekstoj iniciate de kanonistoj: ekzemplo estu Lacelotti. La unua estis publikigita en Parizo entreprene de Johano Chappuis en 1500, la lasta, reviziita kaj korektita fare de komisio de kanonistoj, pro tio diritaj "*correctores*" (korektantoj), estis solene promulgita de papo Gregorio la 13-a kun buleo "Cum pro munere" de 1580 kaj oficiale eldonita en la '*editio romana* (roma eldono) du jarojn poste, do la oficiala (1582).

## Eksteraj ligiloj 
http://www.sapere.it/enciclopedia/Corpus+iuris+canonici.html

http://digital.library.ucla.edu/canonlaw/

## Referencoj 
Kategorio:Kanona juro
Kategorio:Dokumentoj de la Katolika Eklezio
1874 Kacivelia

'*1874 *Kacivelia'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 5-an de septembro 1924 de la rusa astronomo Sergej Beljavskij elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finna urbo *Kaciveli''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sergej Beljavskij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
Gäu (distrikto)

La **distrikto Gäu** estas administra unuo de Kantono Soloturno. Ĝi havis 17787 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Oensingen. Kune kun la distrikto Thal ĝi formas la oficdistrikton Thal-Gäu.

## Geografio 
La distrikto Gäu, kiu plejparte kongruas kun la regiono Gäu, situas sude de la Soloturna Ĵuraso, norde de Aro meze inter Olten kaj Soloturno. Tra la distrikto fluas de okcidento al oriento la rivero Dünnern.

## Trafiko 
En Härkingen kruciĝas la du plej gravaj svisaj aŭtovojoj, nome la svisa aŭtovojo A1 kun la svisa aŭtovojo A2. Pasas tra la distrikto la grava fervojlinio de Zuriko tra Bielo al Neŭŝatelo kun haltejo de interurbaj rapidtrajnoj en Oensingen.

## Komunumoj de la distrikto Gäu 
La distrikto Gäu konsistas (stato en 2009) el 8 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Oensingen estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
Historie kaj geografie la distrikto Gäu konsistas el la kernolando de la iama *Grafejo Buchsgau*. Kiel aparta distrikto Gäu ekzistas ekde la jaro 1988. En la jaro 1798 post la Helveta Revolucio Gäu estiĝis parto de la helveta distrikto Balsthal, kiu 1841 estis alinomita Balsthal-Gäu. Nuntempe la distrikto Gäu formas kune kun la distrikto Thal la elektodistrikton Thal-Gäu.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la regiono Gäu

!
Balázs Kenyeres

**KENYERES Balázs** (kenjereŝ bala:ĵ) estis hungara medicina esploristo pri justicafero, universitata profesoro, ano de MTA naskiĝinta en Braŝovo la 21-an de februaro 1865 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de februaro 1940. Lia bofrato estis Béla Vastagh.

## Biografio 
Balázs Kenyeres agadis de 1883 en la instituto pri tribunala medicino de Budapeŝto. En 1895 li havigis kvalifikon de privatprofesoro. De 1896 li estis publika ordinara profesoro de la Universitato de Koloĵvaro, de 1915 ĝis 1935 en la Universitato de Budapeŝto. En lernojaro 1934–35 li estis rektoro de la universitato.

## Verkoj 
* *Törvényszéki orvostan* (I–III. Bp., 1909–1911);
* *A törvényszéki orvostan tankönyve* (I–II. Bp., 1925–1926).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj histologoj
Oensingen

## Pri la komunumo 
**Oensingen** respektive **Önsingen** estas komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Gäu en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 4976 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Oensingen situas ĉe la bordo de la rivero Dünnern sude de la ravino *Balsthaler Klus*, ĉe la suda flanko de la Ĵurasa Montaro en la Svisa Mezlando.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Oensingen limas en nordo al Balsthal, en nordoriento al Oberbuchsiten, en sudoriento al Kestenholz, kaj en sudo kaj okcidento al Niederbipp (BE).

## Trafiko 
Sude de Oensingen pasas la grava svisa aŭtovojo A1, kaj de Oensingen deflankiĝas de ĝi la kantona ĉefvojo n-ro 30 tra Balsthal al Moutier. La stacidomo de Oensingen estas regiona nodo inter la trajnlinio de Olten al Bielo kaj la linioj de Langenthal al Oensingen kaj de Balsthal al Oensingen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Oensingen datiĝas el la jaro 968 kiel *Oingesingin*.

En la kavarno *Rislisberghöhle* estis trovitaj restaĵoj el la malfrua paleolitiko (14-a ĝis 12-a jarmilo a.K.). Diversaj izolitaj trovoj pruvas setladon en la nolitiko kaj la bronzepoko.

En Oberdorf kaj apud la preĝejo estis trovitaj restaĵoj de romia setlejo.

Ne estas konata, kiam estis konstruita la kastelo *Neu-Bechburg*, la rekonilo de Oensingen. En la jaro 1313 la Grafoj de Froburgo estis la senjoroj de Buchsgau, kies centro estis Oensingen. En la Jaro 1415 la urbo Berno aĉetis la kastelon Neu-Bechburg kun la vilaĝo Oensingen de la heredantoj de la Grafoj de Froburgo kaj koncedis al Soloturno la kunregadon en la Supra Distrikto de la Voktejo Bechburg. En la jaro 1463 la kastelo kiel vokta sidejo kaj la tuta voktejo fariĝis surbaze de kontrakto kun Berno komplete posedaĵo de Soloturno.

## Vidu ankaŭ 
* Oensingen (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oensingen
1875 Neruda

'*1875 *Neruda''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan verkiston kaj poeton Jan Neruda (1834–1891).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Jabloň

**Jabloň** (hungare *Tótalmád*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La slovaka historia loknomo estis *Slovenská Jablonica*.

## Situo 
Jabloň situas en valo, laŭ flankovojoj (fervojo trafikas proksime). Humenné troviĝas je 18&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1379. En 1715 16, post 5 jaroj 14 familioj pagis imposton. En 1828 loĝis tie 417 vilaĝanoj en 54 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Tót-Jablonya,* poste ĝi ricevis tutan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Tótalmád 425 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj kaj hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Jabloň 470 homoj, (466 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* kastelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
1876 Napolitania

'*1876 *Napolitania''''' estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Charles T. Kowal elde la Observatorio de la Monto Palomar, kantono San-Diego (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝia nomo referas al la itala urbo Napolo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Napolo
Kategorio:Malkovrita de Charles T. Kowal
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1970
1877 Marsden

'*1877 *Marsden''''' estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis fotita la  de la usona astronomo Tom Gehrels per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar kaj malkovrita de Cornelis Johannes van Houten kaj Ingrid van Houten-Groeneveld, de la observatorio de Leiden, post ekzameno de la  senditaj en Nederlandon.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Brian G. Marsden.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Pekteno

**Pekteno** estas tipo de konkulo. Ili troviĝas en salakvo kaj nesala akvo. Pektenoj manĝas planktonon, kaj estas manĝata de etaj ŝarkoj kaj sepioj. Pektenoj povas esti manĝataj de homoj. Ili povas troviĝi sur menuoj en restoracioj kiuj surtabligas marfruktojn. Pektenoj estas sufiĉe komuna formo de duvalvuloj, tial ili estas parto de la filumo moluskoj. Estas multaj pektenoj en la oceano, sed ankaŭ en lagoj, rojoj, kaj riveroj.
Unu el la specioj estas la jakoba pekteno

## Specioj 
Laŭ Nacia Centro por Bioteknologia Informo en Usono (NCBI) (3-an de marto 2011):

* *Pecten albicans
* *Pecten jacobaeus* (*Jakoba pekteno*)
* *Pecten keppelianus*
* *Pecten maximus* (Linnaeus, 1758)
* *Pecten novaezealandiae* 
* *Pecten sulcicostatus* 
* *Pecten yessoensis*

Laŭ Integrita Taksonomia InformSistemo (Integrated Taxonomic Information System - ITIS) (3-an de marto 2011) :
* *Pecten chazaliei* Dautzenberg, 1900
* *Pecten eucymatus*
* *Pecten maximus* (Linnaeus, 1758)

Trovitaj en artikoloj
* *Pecten caurinus* Gould, 1850  
* *Pecten chazaliei* Dautzenberg, 1900 
* *Pecten diegensis* Dall, 1898 
* *Pecten eucymatus* 
* *Pecten maximus* (Linnaeus, 1758)
* *Pecten raveneli* Dall, 1898 
* *Pecten ziczac* (Linnaeus, 1758)

Laŭ Tutmonda Registro pri Maraj Specioj (World Register of Marine Species):
* subgenro *Pecten (Aequipecten)*
* subgenro *Pecten (Amussium)*
* subgenro  *Pecten (Chlamys)*
* subgenro  *Pecten (Comptopallium)*
* subgenro  *Pecten (Cyclopecten)*
* subgenro  *Pecten (Delectopecten)*
* subgenro  *Pecten (Dentipecten)*
* subgenro  *Pecten (Hyalopecten)*
* subgenro  *Pecten (Leptopecten)*
* subgenro  *Pecten (Lyropecten)*
* subgenro  *Pecten (Oppenheimopecten)*
* subgenro  *Pecten (Pallium)*
* subgenro  *Pecten (Pseudamusium)*
* subgenro  *Pecten (Pseudamussium)''  

Kategorio:Moluskoj
Kategorio:Manĝaĵoj
Kamienka (distrikto Humenné)

**Kamienka** (hungare *Kiskemence* [kiŝkemence]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis *Malá Kamenica*.

## Situo 
Kamienka situas laŭ rojo, fine de sakovojo el Kamenica nad Cirochou. Humenné troviĝas je 9&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1416 laŭ tiama hungara ortografio *"Kyskemencze"* (=malgranda forno). En 1556 oni komputis tie 5 familiojn, en 1715 12 loĝatajn kaj 11 neloĝatajn domojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 382 homoj en 51 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kiskemence 526 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* origine grekokatolika preĝejo (nun romkatolika) omaĝe al Johano Nepomuko de 1799

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Kochanovce (distrikto Humenné)

**Kochanovce,** hungare **Felsőkohány** [felŝOkohAnj] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kochanovce situas ĉe kunfluejo de Laborec kaj rojo, laŭ vojo kaj fervojo Medzilaborce-Humenné. La lasta urbo troviĝas je 4&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1377 laŭ tiama hungara ortografio *"Kochanfalua"*. En 1427 oni komputis tie 25 familiojn, en 1600 nur 6 domojn. En 1787 loĝis tie 176 homoj en 25 domoj, en 1828 229 homoj en 28 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőkohány 392 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kochanovce 257 vilaĝanoj (ĉiuj slovakoj).

## Famuloj 
En la vilaĝo naskiĝis hungara verkisto kaj politikisto András Fáy.

## Referencoj
Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Ogbomoŝo

**Ogbomoŝo** estas grandurbo en Niĝerio.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: km²
* Supermara alteco: 366 m
* Loĝantaro: 281.510 en 2012
* Horzono: UTC +1
* Telefonkodo:

## Geografio 
Ogbomoŝo situas en sudokcidenta parto de Niĝerio laŭ aŭtovojo A1.

## Historio 
Ogbomoŝo fondiĝis en la 17-a jarcento Jam ankaŭ tiam la plimulto de homoj estas membroj de la joruboj. Precipe en la 19-a jarcento evoluis la urbo. Jimoh Oyewumi Ajagungbade III de la Olawusi Reĝa Domo estis la plej longa reganta Soun en moderna historio. Li forpasis la 12-an de decembro 2021, je la aĝo 95.

## Industrio 
Ogbomoŝo estas industria kaj komerca urbo, tamen ankaŭ agrikulturado karakterizas ĝin. Oni kulturas aŭ produktas kotonon, tabakon, nutraĵojn, teksaĵojn kaj ŝuojn.

## Klimato 
Ogbomoŝo situas en tropika klimato. La averaĝa tutjara temperaturo estas ĉ. 25&nbsp;°C. Jare pluvas iom pli, ol 1000 mm.

## Vidindaĵoj 
* granda moskeo
* urbomuro el la 17-a jarcento

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kamenica nad Cirochou

**Kamenica nad Cirochou** (hungare *Nagykemence* [nadjkemence]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis *Veľká Kamenka*.

## Situo 
Kamenica nad Cirochou situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Snina-Humenné. La lasta urbo troviĝas je 7&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1317 laŭ tiama hungara ortografio *"Kementze"* (=forno). Baldaŭe 2 apartaj vilaĝoj formiĝis: Granda kaj Malgranda Kementze. En 1416 tio estis *Nagy Kementze*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagykemence 1067 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kamenica nad Cirochou 2272 homoj (2229 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Martiro Sankta Stefano de 1782
* klasikisma kastelo de Csáky [ĉAki] de 1773
* flughaveno de 1936

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Kosino

**Kosino** (, ) havas plurajn signifojn:

* **Kosino (Moskvo)**, estinta vilaĝo en Moskva provinco de Rusio.
* **Kosino (Ukrainio)**, ne memstara vilaĝo en Ukrainio.

* **Kosino (stacio)**, stacio sur Linio MCD-3 de Moskvaj centraj diametroj.
* **Kosino (stacio de Moskva metroo)**, stacio sur Nekrasovskaja linio de la Metroo de Moskvo.
Kosino (Moskvo)

**Kosino** — estinta vilaĝo en Moskva provinco de Rusio. La vilaĝo situis ĉe orienta rando de Moskvo. Poste ĝi estis reorganizita al urbotipa vilaĝo en Lubereca distrikto de la provinco. En 1985 la urbotipa vilaĝo estis aligita al Moskvo. Nun ĝia teritorio estas parto de la distrikto Kosino-Uĥtomskij de Orienta Administra Arondismento, Moskvo.

Kategorio:Estintaj setlejoj nun apartenantaj al teritorio de Moskvo
Kategorio:Distrikto Kosino-Uĥtomskij (Moskvo)
Binz

**Binz** estas nomo de diversaj lokoj:

***Binz (Rügen)** estas komunumo de la insulo Rügen en Germanio.

***Binz (Maur)** estas vilaĝo de la komunumo Maur de la distrikto Uster en Kantono Zuriko en Svislando.

***Binz (Zuriko)** estas industria kvartalo de la urbo Zuriko en Svislando.
Hugo Koch

**Hugo Alexander KOCH** (naskiĝis la 9-an de marto 1870 en Delft, mortis la 3-an de marto 1928 en Duseldorfo) - nederlanda inventisto.

En 1919 patentigis principon de ĉifrilo, kiu alkondukis al konstruo de Enigma. La patento estis aĉetita  de Arthur Scherbius en 1928.

Kategorio:Nederlandaj inventistoj
Kategorio:Nederlandaj kriptologoj
1879 Broederstroom

'*1879 *Broederstroom''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbeto Broederstroom, en la Nordokcidenta Provinco de Sud-Afriko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
1880 McCrosky

'*1880 *McCrosky'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon *Richard Eugene McCrosky'' (1924–2012).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1940
1882 Raŭmo

**1882 Raŭmo** estas K-tipa asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finna urbo Raŭmo (finne *Rauma*, svede *Raumo*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Raŭmo
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Ernest Malinowski

**Ernest MALINOWSKI** (naskiĝis la 5-an de januaro 1818 en Seweryny (distrikto Nowogród Wołyński; Novurbo Volinia), mortis la 2-an de marto 1899 en Limo) – pola inĝeniero pri vojoj kaj fervojoj, heroo de la defendo do Kallao en 1866, konstruisto de fervoja trako en Peruo kaj Ekvadoro, projektisto kaj konstruisto de la Centra Transanda Fervojo.

## Pola periodo (1818–1832) 
Ernest Malinowski estis filo de Jakub, riĉa nobelo en Volinio, oficiro de la armeo de Varsovia Duklando, kaj de Anna Świejkowskia, filino de Leonard Marcin Świejkowski, vojevodo de Podolio.

En fakliteraturo oni povas trovi diversajn datojn kaj lokojn de lia naskiĝo. Surbaze de personaj dokumentoj konservataj en Francio oni akceptas la 5-an de januaro 1818. Vilaĝo Różyczna, nun kvartalo de Ĥmelnicko, antaŭ la novembra ribelo kontraŭ Rusia Imperio apartenis al la familio Malinowski kaj estis konfiskita de la cara registaro. Ernest estis baptita en kapelo de la kortego en Seweryny kiel Adam Stanisław Hipolit Ernest Nepomucen. Li havis pli aĝan fratinon Leontyna (mortinta antaŭ 1831), fraton Rudolf kaj pli junan Zygmunt. En la jaroj 1827–1831 frekventis al Liceo de Krzemieniec.

Lume de la plej novaj esploroj ĝis marto 1831 lernis en la kvara klaso de la liceo. De tiu tempo Ernest restis ĉe la patrino kaj kune kun pli juna frato kaj la patrino fuĝis al Galicio, kie ektroviĝis dum falo de la ribelo. Dektrijara Ernest ne partoprenis batalojn sur la tereno de Pola Reĝlando, sed lia frato Rudolf rekrutiĝis al la pola armeo. La patro Jakub partoprenis preparon de la ribelo en Podolio, kaj poste iĝis membro de la ribela parlamento. Post falo de la insurekcio la patro ektroviĝis en Dresdeno, kien de Galicio alvenis Ernest kaj Rudolf, la patrino Anna kun filo Zygmunt revenis al Volinio. De Dresdeno Ernest kune kun la patro kaj frato iris al Francio.

## Bibliografio 
* Danuta Bartkowiak, *Ernest Malinowski, konstruktor kolei transandyjskiej* (Ernest Malinoski, konstruisto de la transanda fervojo), Poznań 1996
* Danuta Bartkowiak, *Malinowski Ernest (Adam)*, en: *Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii* (Enciklopedio de pola elmigrantaro kaj diasporo), 3-a volumo sub redakto de Kazimierz Dopierała, Toruń 2004, p.&nbsp;240–242
* Danuta Bartkowiak, *Malinowski Ernest, pomniki* (Malinowski Ernest, monumentoj), en: Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, t. 3, pod red. Kazimierza Dopierały, Toruń 2004, p.&nbsp;242

## Eksteraj ligiloj 
* Tomba monumento omaĝe al Ernest Malinowski
* Ernest Malinowski (ilustrita artikolo) 

Kategorio:Polaj inĝenieroj
Kategorio:Poldevenaj peruanoj
Kategorio:Polaj esploristoj
Kategorio:Limanoj
Kategorio:Homoj de Parizo
József Képessy

**KÉPESSY József** (ke:peŝi jo:ĵef) estis hungara inĝeniero pri akvokostruado (hidrologo) naskita en Orosháza la 25-an de februaro 1818 kaj mortinta en Temeŝvaro la 25-an de oktobro 1876. Lia filo estis la samnoma József Képessy (bilardisto).

## Biografio 
József Képessy studis en Institutum Geometricum akirinta diplomon en 1839 kaj li finis en la teknikuniversitato de Vieno en 1842. Ekde la sekva jaro li laboris en grafa bieno. En 1847 oni nomumis lin inĝeniero-direktoro de la reguligo de Tisa. Li apogis la hungaran revolucion, tial post la fiasko li povis labori en malalta posteno ĝis 1853. De 1866 li estis gvidanto de la reguligo de Temes kaj Bega, de 1868 kiel akvoafera direktoro. Kelkfoje li studvojaĝis en Eŭropo.

## Verkoj 
* *A magyar Alföld hydrographiája, vízműszaki nézetek és javaslatok a földöntözés érdekében* (Pest, 1867);
* *Javaslat a Bánát közbenső vízhálózatának szabályozásairól* (Temesvár, 1873).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon
eta|maldekstre|József Képessy

Kategorio:Hungaraj hidrologoj
József Keresztesi

**KERESZTESI József** (keresteŝi jo:ĵef) estis hungara reformita pastro, eklezia muzikkomponisto, taglibristo naskita en Veszprém la 29-an de decembro 1748 kaj mortinta en Szalacs la 15-an de majo 1812. 

## Biografio
József Keresztesi studis de 1769 en la kolegio de Debreceno, en 1779–80 en universitatoj de Nederlando. De 1780 li vivis en Debreceno. Li estis reformita pastro de 1783 en Vértes, de 1784 en Nadjvarado, de 1787 en Szalacs. 

## Verkoj
**Magyar Nyelv eredete* (Pozsony, 1844); 
**Krónika Magyarország polgári és egyházi közéletéből a XVIII. század végén* (Pest, 1868).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Keresztesi, J.
Keresztesi, K.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Károly Keresztes

**KERESZTES Károly** (keresteŝ ka:roj) estis hungara/rumania hungara komponisto, gazetredaktoro naskita en Lécfalva la 20-an de junio 1891 kaj mortinta en Gyergyószentmiklós la 9-an de septembro 1944.

## Biografio 
Károly Keresztes studis juron en Debreceno kaj Koloĵvaro; muzikkomponadon en la muzikakademio de Budapeŝto ĉe la László Toldy. Li redaktis en Sfântu Gheorghe la gazeton *Székely Nép* (1920-22). Li publikis ankaŭ en *Keleti Újság*. Lin interesis la instrumentmuziko kaj muzikteatro. En 1916 li publikis violinfantaziaĵon en Lepsiko (Früling im Kriege). Li havis rilatojn kun Bartók, Kodály, sub iliaj influo li uzis en liaj komponaĵoj la sikulajn popolmuzikon. Li kolektis polpolmzikon por Kodály, organizis la koncerton de Bartók la 2-a de marto 1927 en la Székely Nemzeti Múzeum.

## Verkoj 
* *Székely szimfónia* (1925);
* *Álomország* (saját szövegre daljáték, 1928);
* *Két kis székely daljáték* (Sepsiszentgyörgy, 1931);
* *Júlia szép leány* (Nyírő József balladájára, 1933).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
1883 Rimito

**1883 Rimito** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finna urbo Rimito (finne *Rymättylä*, svede *Rimito*), proksima de Turku.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Henry Lee Giclas

Li lernis astronomion en la universitatoj de Suda Kalifornio kaj de Arizono, kaj servis kelkaj jaroj kiel helpanto en la observatorio Lowell. En 1942 li estis diplomita de la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj dungiĝis en la observatorio Lowell.

Li faris multenombrajn fotografiojn de asteroidoj kaj kometojn por determini iliajn ekzaktajn orbitojn, kaj uzis lumpulsan komparilon por la serĉo de la hipoteza "Planedo X". Li dungis Robert Burnham Jr. por tiu laboro.

Li malkovris plurajn kometojn inter kiuj la perioda kometo 84P/Giclas kaj plurajn asteroidojn, inter kiuj la apolona asteroido 2061 Anza, kiun oni suspektas esti la fonto de la meteorfluo de la Orionidoj.

Li oficiale emeritiĝis en 1979, sed li laboris en la observatorio preskaŭ ĉiutage ĝis sia morto.

La asteroido 1741 Giclas estis tiel nomata en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Henry Lee Giclas

## Eksteraj ligiloj 
*  Henry Lee Giclas (1910 — 2007). Nekrologo

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
1884 Skip

'*1884 *Skip'''* estas malgranda sed tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomino Marguerite Laugier elde la Observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la kromnomon de la usona astronomo *Gunter "Skip" Schwartz'', en lia honoro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marguerite Laugier
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1943
Wilhelm Steinitz

**Wilhelm STEINITZ** (naskiĝis 17-a de majo, 1836, mortis 12-a de aŭgusto, 1900) estis ŝakludisto kaj la unua oficiala Mondĉampiono pri ŝako(de 1886 ĝis 1894). Li estis konsiderata kiel unu de la plej dominantaj ŝakmajstroj de tiu tempo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako
Kategorio:Britaj ŝakistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ŝakistoj
Kategorio:Aŭstraj ŝakistoj
Kategorio:Usonaj ŝakistoj
Kategorio:Ŝakverkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj judoj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 12-an de aŭgusto
Antal Kerpely (patro)

**KERPELY Antal** estis hungara metalurgo, akademia instruisto, membro de MTA naskita en Kürtös la 5-an de februaro 1837 kaj mortinta en Selmecbánya la 22-an de julio 1907. Li estis la patro de inĝeniero pri forno Antal Kerpely kaj de plantkultivisto Kálmán Kerpely.
eta|Busto de Antal Kerpely

## Biografio 
Antal Kerpely akiris diplomon en Akademio de Selmec, de 1862 li estis inĝeniero ĉe la ferminejo de Stájerlakanina, en 1864 kemiisto de parafinfabriko de Oravicabánya, en 1865 inĝeniero de forno de Ruszkabánya. En 1868 li ricevis komision por konstrui la ferfabrikon de Pusztakalán, de 1869 li estis instruisto en la menciita akademio en la katedro pri fero kaj metalalurgio. En 1881 li iĝis centra direktoro de la ferfabrikoj. Li redaktis la eldonaĵon de *Berichte über die Fortschritte der Eisenhüttentechnik* (Leipzig, 1866–1896).

## Verkoj 
* *A vaskohászat gyakorlati és elméleti kézikönyve* (I–II. Selmecbánya, 1873–1874);
* *Die Anlage und Einrichtung der Eisenhütten* (füzetekben Leipzig, 1873–1884);
* *Magyarország vaskövei és vasterményei…* (Bp., 1877);
* *A vas chemiai alkata és keménysége közötti vonatkozások* (Bp., 1878);
* *A magyar vasipar jövője* (Bp., 1884).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1885 Herero

**1885 Herero** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Ernest Leonard Johnson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo omaĝas al la afrika popolo de la Hereroj, kiuj suferis genocidon far de la germanaj koloniistoj en 1904.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ernest Leonard Johnson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1948
Necerteco

**Necerteco** estas termino uzata kun iom malsamaj formoj en diversaj kampoj, inkluzive de fiziko, filozofio, statistiko, ekonomiko, financo, asekuro, psikologio, sociologio, inĝenierarto kaj informa scienco. Ĝi aplikiĝas al prognozoj de estontaj eventoj, al fizikaj mezuroj jam faritaj aŭ al nekonataj ecoj.

Kvankam la termino estas uzata en diversaj manieroj inter la ĝenerala publiko, multaj specialistoj en decidteorio, statistiko kaj aliaj kvantecaj kampoj difinis necertecon kaj riskon pli specife.

Necerteco povas esti sole sekvo de manko de scio de atingeblaj faktoj. Tio estas, oni povas esti necerta pri tio, ĉu nova raketa desegno funkcios, sed ĉi tiu necerteco povas esti forigita kun pli fora analizo kaj eksperimentado. Ĉe la subatoma nivelo, tamen, necerteco povas esti fundamenta kaj neevitebla eco de la universo. En kvantuma mekaniko, la Necerteca principo de Heisenberg metas limojn sur tio, kion observanto iam ajn povas scii pri la pozicio kaj rapido de partiklo.

## Mezuro 
En metrologio, fiziko kaj inĝenierarto, la necerteco aŭ marĝeno de eraro de mezuro estas la gamo da valoroj, kiuj probable entenas la veran valoron de la mezurata eco. Tio ĉi povas esti indikita de la sekva simbolo: *laŭmezura valoro* ± *necerteco*

Necerteco dependas ankaŭ de la ekzakteco kaj precizeco de la mezurinstrumento. Ju pli malalta la ekzakteco kaj precizeco de instrumento, des pli granda estas la mezura necerteco.

## Vidu ankaŭ 
* Certeco

Kategorio:Eksperimenta fiziko
Kategorio:Mezuro
Sándor Keresztúry

**KERESZTÚRY Sándor** (keresturi ŝa:ndor), Oltyán, Alexandru Olteanu [aleksandru oltjanu] estis hungara/ rumana tradukisto, redaktoro, ĵurnalisto naskita en Sarkadkeresztúr la 27-an de novembro 1897 kaj mortinta en Temeŝvaro la 18-an de januaro 1943.

## Biografio 
Sándor Keresztúry studis en Nagyszalonta kiel stipendiulo de István Tisza, poste li finis juron. Post la unua mondmilito li loksidiĝis en Oradea kaj kune kun sia edzino Viktória Diamandy li partoprenis la laboron de la asocio "Societatea Cele Trei Crişuri" (Hármas Körös Társaság), kiu intencis plibonigi la hungarajn-rumanajn rilatojn. De 1934 li uzis sian originan rumanan nomon Alexandru Olteanu. De la fino de la 30-aj jaroj li vivis en Temeŝvaro. Li skribis pri hungara literaturo en gazetoj de Bukareŝto, en la *Keleti Újság* kaj *Napkelet* li recenzis rumanajn revuojn kaj librojn. En la infanrevuo *Cimbora* li publikis krom originaj verkoj ankaŭ tradukaĵojn de rumanaj fabeloj kaj poemoj. Li iĝis unu el redaktoroj de la dulingva revuo *Aurora* de la asocio Cele Trei Crişuri. En la 30-aj jaroj li publikis precipe en gazeto *Familia* de Oradea.

## Verkoj 
* *Új román költők antológiája* (tradukaĵoj, Nagyvárad, 1922);
* *Szlávok a háború után* (Kolozsvár, 1926).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Keresztury, S.
Keresztury, S.
Keresztury, S.
Schiers

**Schiers** (prononcu *ŝirs*, en la romanĉa lingvo **Aschera**) estas komunumo en la kantono Grizono de Svislando. Ĝi apartenas al la distrikto Prättigau/Davos, ekde 2017 nomata regiono Prättigau/Davos; ĝis kies malfondiĝo fine de 2015 ĝi ankaŭ membris en la loka komunumaro Schiers. Ĝi havis 2499 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009; laŭ la stato fine de [[]] en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Geografio 
Schiers situas ĉe la norda flanko de la suba parto de Pretigovio (germane *Prättigau*). La komunumo etendiĝas de la bordo de la rivero Landquart ĝis la kresto de la montoĉeno *Rätikon*, kiu estas la limo al Aŭstrio. La komunumo konsistas el la frakcioj *Schiers*, Lunden, Fajauna-Stels, Maria-Montagna, Pusserein kaj Schuders.

## Najbaraj komunumoj 
Schiers limas en nordo al Vandans (Vorarlbergo, Aŭstrio), en nordoriento al Tschagguns (Vorarlbergo, Aŭstrio), en oriento al Sankt Antönien, en sudoriento al Luzein, en sudo al Jenaz, en sudokcidento al Furna, en okcidento al Grüsch, en nordnordokcidento al Seewis.

## Trafiko 
Tra Schiers pasas la kantona ĉefvojo n-ro 28 de Landquart al Davos. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A13 situas proksimume 10 kilometrojn okcidente en Landquart. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Retia Fervojo de Landquart al Engadino kaj al Davos. De la stacidomo cirkulas diversaj poŝtaŭtolinioj al la unuopaj frakcioj de la komunumo kaj al la najbaraj lokoj Farnas kaj Luzein.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schiers datiĝas el la jaro 1101 kiel *Scieres*. Plej gravaj bienposedantoj en Schiers estis dum mezepoko la katedrala kapitulo de Koiro. Bienposedantoj estis ankaŭ la Senjoroj de Vaz, kiu estis ankaŭ la regantoj de Schiers. Ilin sekvis la Grafoj de Togenburgo ĝis 1436, kiam Schiers kiel parto de la tribunalejo Schiers interne de la Senjorejo Solavers aliĝis al la Dektribunala Federacio. De 1496 ĝis 1649 Schiers estis sub regado de Aŭstrio.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumaro Schiers
* Schiers (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schiers
Konvencio pri Biologiaj Armiloj

eta|Partopreno en la Konvencio pri Biologiaj Armiloj
La *Konvencio pri la Malpermeso de la Evoluado, Produktado kaj Provizo de Bakteriologiaj (Biologiaj) kaj Toksaj Armiloj kaj pri ilia Detruo* (kutime konata kiel la **Konvencio pri Biologiaj Armiloj**, mallongigo: **KBA** (aŭ **BWC** laŭ angla siglo) aŭ **Konvencio pri Biologiaj kaj Toksaj Armiloj**, mallongigo:**BTWC**) estis la unua plurpartia senarmiĝa traktato malpermesanta la produktadon de tuta kategorio de armiloj. Ĝi estis la rezulto de longedaŭraj penoj de la internacia komunumo establi novan instrumenton kiu suplementus la Ĝenevan Protokolon de 1925.

La KBA estis malfermita por subskribo la 10-an de aprilo 1972 kaj ekfunkciis de la 26-a de marto 1975 kiam dudek du registaroj deponis siajn instrumentojn de ratifado. Laŭ stato je marto 2025, nuntempe estas 188 ŝtatoj kiuj ratifikis la konvencion kaj engaĝiĝas pri la malpermeso de la evoluigado, produktado kaj provizado de biologia kaj toksaj armiloj. Tamen, la manko de ajna formala konfirmo de la reĝimo por monitori ĝian observadon limigis la efikecon de la Konvencio.

## Vidu ankaŭ
* Armilo de amasa detruo
* Konvencio pri Kemiaj Armiloj

## Eksteraj ligiloj
* La retejo de la Konvencio pri Biologiaj Armiloj 
* Neoficiala retejo de la Konvencio pri Biologiaj kaj Toksaj Armiloj 
* Teksto de la Traktato  ĉe la Centro por Mondo en Ekvilibro
* Plena Teksto de la Konvencio 
* Usono rifuzas kontrolon en la retejo de *Le Monde Diplomatique en Esperanto*

Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Biologia armilo
Kategorio:Politiko en 1972
Kategorio:1975
Schiers (komunumaro)

La **komunumaro Schiers** (prononcu *ŝirs*, en romanĉa lingvo **circul Aschera**)ĝis la 31-a de decembro 2015, kiam efikis organiza reformo, estis administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Prättigau/Davos. La distrikto ekde la komenco de 2017 nomiĝas regiono *Prättigau/Davos*, sed krome identas al la antaŭa distrikto. La komunumaro havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2009 sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estis Schiers.

## Geografio 
La komunumaro Schiers situis en la suba parto de Pretigovio (germane Prättigau), kiel nomiĝas la valo de la rivero Landquart, ambaŭflanke de la valo.

## Trafiko 
Tra la komunumaro Schiers pasis la kantona ĉefvojo n-ro 28 de Landquart al Davos kaj la al ĝi paralela linio de Retia Fervojo. La flankaj valoj atingeblas per diversaj poŝtaŭtolinioj.

## Komunumoj de la komunumaro Schiers 
La komunumaro Schiers konsistis (stato en 2011) el 2 komunumoj, el kiuj Schiers estis la pli granda. Jen la listo:

## Historio 
La komunumaro Schiers estiĝis el la malnova tribunalkomunumo Schiers 1851 surbaze de la tiama leĝo pri la nova administra ordo de Kantono Grizono kaj estis atribuita al la distrikto Unterlandquart. La distrikto Unterlandquart estis dissolvita finde de 1986 kaj ekde la 1-a de januaro 1987 la komunumaro Schiers apartenas al la distrikto Prättigau/Davos.

## Notoj kaj referencoj 
!
1887 Virton

'*1887 *Virton''''' estas asteroido de la asteroida zono; ano, laŭ siaj orbitaj elementoj, de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Virton, en sudo de Belgio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
Lunden (apartigilo)

**Lunden** havas plurajn signifojn:

* **Lunden** estas komunumo de la distrikto Dithmarschen en la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, Germanio.

* **Lunden GR** estas frakcio de la komunumo Schiers de la komunumaro Schiers en Kantono Grizono en Svislando.
1888 Zu Chong-Zhi

'*1888 *Zu Chong-Zhi''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankino.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉinan astronomon kaj matematikiston Zu Chongzhi (祖冲之, 429 - 500).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Nuklea spionado

**Nuklea spionado** estas la volonta nepermesata rivelado de  koncerne al nukleaj armiloj al aliaj ŝtatoj (spionado). Dum la historio de nukleaj armiloj estis multaj kazoj de konata nuklea spionado, kaj ankaŭ multaj kazoj de ŝajna aŭ kvazaŭa spionado. Ĉar nukleaj armiloj estas ĝenerale konsideritaj la plej gravaj el ŝtataj sekretoj, ĉiuj nacioj kun tiaj armiloj havas striktajn restriktojn kontraŭ la liverado de informo rilatanta al bomba dizajno, provizaroj, liveraj sistemoj kaj deplojo. Ŝtatoj estas ankaŭ limigitaj en la publikigado de informoj pri nukleaj armiloj pro la ne-dismultiĝaj interkonsentoj.

## Projekto Manhattan 
[dekstra|eta|150px|[Klaus Fuchs estas konsiderita la plej valora de la Atomaj Spionoj dum la Projekto Manhattan.]]
Dum la Projekto Manhattan, la komuna peno dum Dua mondmilito de Usono, Britio kaj Kanado krei la unuajn nukleajn armilojn, estis multaj okazoj de nuklea spionado en kiu projektaj sciencistoj aŭ teknikistoj enkanaligis informon pri bomba evoluado kaj desegno al Sovetio. Ĉi tiu grupo estas ofte konata kiel la Atomaj Spionoj kaj ilia laboro pludaŭris en la frua Malvarma Milito. Ĉar plejparto de ĉi tiuj kazoj fariĝis bone konataj en la kunteksto de la kontraŭkomunistaj 1950aj jaroj, estis longe-staranta disputo super la ĝustaj detaloj de ĉi tiuj kazoj.

La plej eminentaj de ĉi tiuj inkluzivis:
* Klaus Fuchs – germana rifuĝinto kaj teoria fizikisto kiu laboris kun la brita delegacio ĉe Los Alamos dum la Projekto Manhattan. Li estis poste malkovrita, konfesis kaj estis kondamnita al prizono en Britio. Li estis poste liberigita kaj elmigris al Orienta Germanio. Pro sia proksima konekto al multaj flankoj de projektaj aktivecoj kaj sia vasta teknika scio, li estas konsiderita la plej valora el la "Atomaj Spionoj" pro la informoj kiujn li donis al Sovetio pri la usona programo pri fisia bombo. Li ankaŭ donis fruan informon pri la usona hidrogenbomba programo sed pro tio ke li ne ĉeestis ĉe la tempo kiam la sukcesa Teller-Ulam desegno estis eltrovita, lia informo pri tio ĉi ne tiom valoris.
* Theodore Hall.
* David Greenglass.
* George Koval.
* Ethel kaj Julius Rosenberg.
* Harry Gold.

## Israelo 
En 1986, eksa teknikisto, Mordechai Vanunu, ĉe la israela Centro pri Nuklea Esplorado en Negevo proksime al Dimona rivelis informon pri la israela nuklearmila programo al la brita gazetaro, konfirmante la ĝenerale supozatajn ideojn ke Israelo havis altnivelan kaj sinkaŝemajn nukleajn armilojn. Israelo neniam agnoskis aŭ neis havi armilan programon kaj Vanunu estis forkaptita kaj kontrabandita al Israelo, kie li estis sekrete juĝita kaj kondamnita pro perfido kaj spionado.

Kategorio:Nuklea armilo
Kategorio:Spionado
Perlofrankolino

La **Perlofrankolino** (***Francolinus pintadeanus***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj. 

Ĝi troviĝas en Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Laoso, Birmo, Filipinoj, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Tiu frankolino montras rimarkindan kapobildon nome komponita el helbruna punkteca krono, nigraj traokula kaj mustaĉa strioj kaj blankaj vangozono kaj gorĝareo. La dorso kaj subaj partoj estas tre fajne blankanigre makulecaj. La flugiloj kaj suba ventro estas pli ruĝecbrunaj. Ankaŭ la kruroj estas ruĝecbrunaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus pintadeanus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ĝŭangoj

La **ĝŭangoj** aŭ **zhuang-oj** (ĝŭange: Bouxcuengh (IPA: [pou˦˨ ɕueŋ˧]); taje: ผู้จ้วง (IPA: [pʰúː tɕuâŋ]); ĉine: 壮族; pinjine: Zhuàngzú) estas etna grupo kiu loĝas plejparte en la aŭtonoma regiono de Gŭangŝjio de la Ĉina Popola Respubliko. La ĝŭangoj estas la dua plej granda (post la hanoj) de la 56 nacimalplimultoj oficiale agnoskata de la registaro de la ĈPR. (Vidu: Etnoj en Ĉinio)

## Historio 
La ĝŭangoj estas parto de la grupo de kradaja-parolantaj popoloj kiu okupis suda Ĉinio kaj Hindoĉinio ekde prahistorio. Por multo de sia historio, la ĝŭangoj estis flankenpuŝita de pli potencaj najbaroj kiaj la hanoj kaj la enmigrintaj jaŭoj, kiuj estis ofte batalemaj kaj malamikaj al la ĝŭangoj. Multfoje, la hanoj defendis la ĝŭangojn kontraŭ iliaj jaŭaj malamikoj.

Post la establo de la popola respubliko, Ĉinio iniciatis sovet-stilan etnan politikon, en kiu la provinco de Gŭangŝjio estis transformita al aŭtonoma regiono specife por la ĝŭangoj.

## Lingvo 
La ĝŭangoj parolas la ĝŭangan lingvon, kiu estis skribita dum la plejparto de sia historio en iomete ŝanĝita formo de ĉina skribo, kvankam estas hodiaŭ oficiale skribita per la latina alfabeto.

## Religio 
eta|ĝŭangaj virinoj kun siaj vestoj, Provinco Junano.
La plejparto de ĝŭangoj praktikas ŝamanismo, kvankam iuj estas budhistoj aŭ taoistoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Etnoj en Ĉinio
* Gŭangŝjio
* Ĝŭangoscienco
Koškovce

**Koškovce** (hungare *Koskóc* [koŝkOc]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Koškovce situas laŭ dekstra bordo de Laborec, laŭ vojoj kaj fervojo Medzilaborce-Humenné. La lasta urbo troviĝas je 15&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1543. En 1787 loĝis tie 320 vilaĝanoj en 46 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Koskóc 477 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Koškovce 615 vilaĝanoj (611 slovakoj). 

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de 1584, en la 18-a jarcento barokiĝis, post jarcento klasikismiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1982

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Košarovce

**Košarovce** (hungare *Kosárvágása* [koŝArvAgAŝa]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Košarovce situas laŭ flankovojoj. Humenné troviĝas je 18&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1408 en formo *"Cassarhaw"*. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kosarócz*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kosárvágása 287 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Košarovce 642 vilaĝanoj (638 slovakoj). 

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
1886 Lowell

'*1886 *Lowell''''' estas asteroido de la asteroida zono; ano, laŭ siaj orbitaj elementoj, de la Eŭnomia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj astronomoj Henry Lee Giclas kaj Robert D. Schaldach elde la observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Percival Lowell, fondinto de la observatorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* Asteroido (1886) Lowell, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry Lee Giclas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
1878 Hughes

'*1878 *Hughes'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle (Belgio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la filo de *Mireille Demiddelaer'', nepino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Paul Keres

eta|dekstra
**Paul KERES** (naskiĝis la 7-an de januaro, 1916, mortis la 5-an de junio, 1975) estis fama estona-soveta ŝakgrandmajstro kaj ŝakverkisto.

Keres naskiĝis en Narva, Estonio; lia frato, Harald Keres, estis fama fizikisto. Lia patro instruis Keres ludi ŝakon. Keres venkis multajn fortajn ŝakmajstrojn, por ekzemplo Vasilij Smislov kaj Miĥail Botvinnik, sed neniam povis gajni mondĉampionadon. (Li ludis en 1948 mondĉampionadan turniron, sed faris malbone: atingis nur 10,5 poentojn de 25.)

Keres mortis pro korinfarkto en Helsinki, Finnlando, en 1975. Pli ol 100,000 homoj venis al lia enterigiro en Talin.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Grandmajstroj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Estonaj ŝakistoj
Kategorio:Sovetiaj ŝakistoj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Ŝakaj teoriistoj‎
Kategorio:Ŝakverkistoj‎
Kategorio:Ŝakistoj de la 20-a jarcento
1889 Pakhmutova

'*1889 *Pakhmutova'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan komponistinon Aleksandra Paĥmutova (cirile: Александра Николаевна Пахмутова).

## Orbito 
Ĝi estus samfamiliano kun *1041 Asta''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968