open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spilo

**La monto Spilo** (), antikva monto Sipylos () ( super marnivelo), estas monto, pri kiu oni rakontas kelkajn legendojn. Ĝi situas en tjurka provinco Manisa, kiu estis centro de Lidio kaj nun ĝi estas parto de Egea regiono. Ĝi estas parto de nacia parko Spila montaro.

Ĝian supron oni povas ekvidi el la urbo Manisa same kiel de sur vojo el Izmiro al Manisa. Alpremiĝinta monto Iamanlar, kiu estas ofte konsiderata plilongigo de la masivo de la monto kaj estas parto de ĝia historio, tamen estas estingita vulkano kaj apartenas al nesama geologia komplekso.

Tuta montaro ankaŭ taŭgas por montgrimpado kaj montara turismo.
eta|Statuo de diino Kibelo

## Legendoj 
En Akpinaro proksime de la monto Spilo estas de la fino de la dua jarmilo a.K. en roko skulptita statuo de diino Kibelo, edzino de dio Krono, laŭ kiu onidire ricevis nomon tuta montaro. Laŭ alia legendo la monto ricevis nomon laŭ Spilo, filino de reĝo Minoo, kiu estis forkaptita en montaron kaj edukata fare de sovaĝaj bestoj.

Lidia reĝo Tantalo, filo de Zeŭso kaj nimfo Pluto konstruigis ĉi tie luksan kastelon kaj dum soleno faris la plej gravan pekon de antikva mitologio - mortigis sian filon, kuiris ĝin kaj prezentis kiel manĝon al dioj, pro kio li pli poste estis grave punita. 

Troviĝas ĉi tie ankaŭ loko "Ploranta roko", nomata laŭ mito, en kiu diino Niobo ploras pro siaj 14 infanoj mortigitaj fare de diino Leto.
eta|Ploranta roko

Lago Sulukle, loĝata per multo da hirudoj, troviĝas proksime de la monto en orienta parto de la nacia parko. Ĝi estas 600 metrojn longa kaj ekestis kiel konsekvenco de solvado de kalkŝtona fundo. En la regiono troviĝas multe da grotoj, la plej granda nomiĝas Pasaini.

## Referencoj 
Kategorio:Helena mitologio
Kategorio:Naciaj parkoj de Turkio
Kategorio:Montoj en Turkio
Napier-Hastingo

eta|Satalita Bildo de Napier-Hastingo.
**Napier-Hastingo** estas la ĉefurbo de la regiono Hawke's Bay kaj estas la sesa plej granda urbo en Nov-Zelando. Ĝi konsistas el la du ligitaj urboj nome Napier (maorie: *Ahuriri*) kaj Hastings (maorie: *Heretaunga*). Malgraŭ la du urboj apartiĝas per la inundejo de la Ngaruroro kaj Tutaekuri Riveroj, ili estas ĝenerale konsideritaj kiel sola ento kaj ekonomie kaj sociale. Tamen, Napier kaj Hastings ankoraŭ ambaŭ havas unikan identecon. Napier estas marborda kaj naŭtika dum Hastings estas interna kaj agrikultura. Aldone, artdekora arkitekturo estas hegemonia en Napier, dum la hispana misia arkitekturo estas hegemonia en Hastings.

## Tertremado 
Hawke-Golfo estas tre sisme aktiva areo en Nov-Zelando, kaj rezulte Napier-Hastingo suferis multajn grandajn tertremojn en la pasinteco. Pli ol kvindek damaĝaj tertremoj skuis la urbon ekde la brita koloniado en la 1800-aj jaroj. Sube listiĝas la plej gravaj.

Kategorio:Urboj de Nov-Zelando
Fenilacetata acido

**Fenilacetata acido** estas organika kombinaĵo enhavanta fenilan funkcian grupon (C6H5) kaj karboksilatacidan funkcian grupon (-COOH). Ĝi estas blanka solidaĵo kun malagrabla odoro. Biologie ĝi estas katabolo de la fenilalanino.

Kiel komerca kemiaĵo, ĝi povas uzati en la neleĝa produktado de la fenilacetono, uzata en la manufakturo de substituitaj amfetaminoj. Fenilacetata acido trovatas en la **aŭksino**, iu planta hormono, ekzistanta ĉefe en fruktoj. Kvankam fenilacetata acido estas substanco sub kontrolo de la kompetentaj institucioj, ĝi estas facile disponebla pro ĝia vaste industria uzo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Fenilacetata acido estas preparata per hidrolizo de la **benzila cianido** en du etapoj. Unue estigante la benzamidon sekvatan de nova hidrolizo en acida medio kun amonia klorido:

### Sintezo 2 
* Fenilacetata acido estas sintezebla per hidratigo de la **fenacetila klorido**:

## Reakcio 
* Sintezo de la **fenil-acetono** aŭ **fenil-propanono** per senhidrokarboksiligo de la acetata anhidrido sur **fenilacetata acido**:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Bulletin on Narcotics: Science in Drug Control - the Role of Laboratory and ..., United Nations
* Chemicals Used for Illegal Purposes, Robert Turkington
* Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal ..., Paul M. Dewick
* Chlorosulfonic Acid, Richard James William Cremlyn
* Invitation to Organic Chemistry, Alyn William Johnson

## Vidu ankaŭ 
* Acetata acido
* Benzoata acido
* Cinamata acido
* Acetoacetata acido
* Natria fenil-acetato
* Natria aceto-acetato

## Referencoj 

Kategorio:Gustigaĵoj
Martin Nadaud (pariza metrostacio)

**Martin Nadaud** estas fantoma metrostacio sur linio 3 de la Metroo de Parizo situanta en la 20-a arondismento de Parizo, fermita la , dum la reorganizo de stacio '**.

## Stacio 
Dum la 1960-aj jaroj, evidentiĝis ke la areo de "Porte de Bagnolet" estis netaŭge priservita de publika transporto, kvankam ekzistis forta postulo.

Estis do decidite plilongigi linion 3 ĝis Bagnolet elde Placo Gambetta. Tial ke la atendita trafiko estis multe pli granda al **' ol al '**, ekspluatado per du-branĉa forko ne estis efektivigita. La finstacio de **' cedis lokon profite al tiu de Bagnolet, per kreo de navedo '** – **' kiu konsistigas linion 3bis.

Por la okazo, stacio ''* estis profunde restrukturita reuzante la originan stacion kiel finstacion de linio 3bis kaj konstruante novajn kajojn por linio 3. Stacio *Martin Nadaud*, nur  for de la malnova stacio, estis absorbita de la nova stacio. Ĝiaj alirejo kaj bilet-vendejo fariĝis hodiaŭ enirejo al stacio **. Tiu enirejo situas sur Placo Martin-Nadaud.

La nova stacio *Gambetta'' estis malfermita la , linio 3bis estis kreita la  kaj plilongigo al Bagnolet estis malfermita al publiko la .

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* PARIS unplugged: 1969 – Gambetta: La disparition de la station Martin Nadaud ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Linio 3 de la metroo de Parizo
Kategorio:Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 20-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1905
Kategorio:1905 en Francio
Reachlainn

eta|elsatelita foto de la insulo Rathlin,malsupre maldekstre la marbordo de la graflando Antrim,supre, dekstre la skota duoninsulo Kintyre
[eta|maldekstre|hochkant=1.4|Rathlin en la nordo de la [graflando Antrim (baronlando Cary)]]

**Reachlainn** (irlande) **Rathlin** (angle) aŭ **insulo Reachlainn ** estas insulo antaŭ la nordorienta marbordo de Nordirlando. Ĉe tiu loko la distanco al la skota duoninsulo Kintyre nur mezuras 25 km. La insulo estas L-forma kaj mezuras de okcidento al oriento sep, de nordo al sudo kvar km.

La plej alta punto estas la Slieveard en la komunumo Kilpatrick kun 134 m super marnivelo. La kirko Sankta Thomas, haveno kaj aliaj centraj instalaĵoj troviĝas en Church Quarter ĉe la samnoma Church Bay.

## Politika divido 
Rathlin apartenas tradicie al la baronlando Cary (ĉirkaŭ la loko Ballycastle) respektive al la distrikto Causeway Coast and Glens. La insulo egalas al unu civila paroĥo kaj dividiĝas en 22 vilaĝaj unuoj (*townlands*).

eta|hochkant=2|divido de Rathlin en vilaĝaj unuoj

## Eksteraj ligiloj 
* [http://www.causewaycoastandglens.com/ ]
* IreAtlas Townland Database. Civil Parish: Rathlin Island in 22 townlands)
* Historische Karte 
* 1833
* 1904

Kategorio:Insuloj en Nord-Irlando
Kategorio:Graflando Aontroim
Triopa Alianco

eta|dekstra|200ra|
Per la termino **Triopa Alianco**, pluraj koalicioj inter landoj estas konataj, kiel ekzemple:

* **Triopa Alianco (Meksiko)**, urbo-ŝtatoj de Tenoĉtitlano, Tekskoko kaj Tlakopano, en la 15a jarcento;
* Triopa Alianco (1668): Anglio, Nederlando kaj Svedio;
* Triopa Alianco (1717): Granda Britio, Nederlando kaj Francio;
* Triopa Alianco (1861): Anglio, Francio kaj Hispanio, kiuj okazigis la Konvencion de Londono, kie oni pritraktis interkonsentojn pri la devigoj kiujn ŝuldis Meksiko kun ĉiu el la tri potencoj;
* **Milito de la Triopa Alianco (1865-1870)**: Brazilo, Urugvajo kaj Argentino, unuflanke, kontraŭ Paragvajo, aliflanke;
* Triopa Alianco (1873): Salvadoro, Gvatemalo kaj Nikaragvo, unuflanke, kontraŭ Kostariko, aliflanke; kun la aliro de Honduro, iĝis **Kvaropa Alianco.**
* **Triopa Alianco (1882)**: Germanio, Aŭstrio-Hungario kaj Italio.
Vivmedio

eta|260x260ra|La viv-*medio* estas la tuteco de kondiĉoj kaj influoj de la (natura) medio, ebligante vivon sur la tero.
Sub la **vivmedio** oni komprenas aron de kondiĉoj kaj influoj de esenca graveco por la vivo de organismoj (kiel homoj, bestoj, plantoj) kaj ekosistemoj. Ĝi estas la medio en kiu la organismoj vivas.

La termino *vivmedio* rilatas al la fizika medio, la natura medio. La rilatoj inter organismoj, populacioj aŭ komunumoj kaj ilia medio estas la centra temo de la ekologio. En la studo de tiuj kondiĉoj kaj influoj biotaj kaj abiotaj medifaktoroj povas esti distingitaj.

La koncepto de *vivedio* ankaŭ aludas al la rilatoj ene de populacioj de ununura specio, la intraspecifaj dependeco-rilatoj. La populacibiologio estas koncernita kun la studo de tio ĉi.

## Vidu ankaŭ 
* Medio
* Mediprotekto

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Medio
Kategorio:Mediologio
Takubo

eta|400ra|Bilda reprezento de la Triopa Alianco en la *Kodekso Osuna* (1565?). En la centro Meksiko kaj dekstre Takubo.
**Takubo** aŭ en hispana **Tacuba** origine nomata *Tlacopan*, *Taklopan* aŭ **Taklopano**, signifas "Loko sur la bastonetoj" el *tlakotl* bastonetoj kaj *pan* loko sur, en Naŭatla lingvo.

Aktuale ĝi estas konata kiel "Tacuba" nome kolonio situa en la kvartaloj Delegación Miguel Hidalgo kaj Azcapotzalco en Meksikurbo, sed ĝi estis unu el la senjorlandoj de Mezameriko plej gravaj kiuj setlis en la okcidenta areo de la Valo de Meksiko.

## Historio 
Sur la fekundaj teroj de la tiama okcidenta bordo de la Lago Tekskoko, troviĝis la Senjorlando Tlakopano. Fondita de Tlakomacin, ĝi estis submetita al la Senjorlando Tepaneka en Azkapocalko, nome la plej granda kaj plej stabila ĝis la momento senjorlando de la Centra Altebenaĵo. Por venki super Azkapocalko, Tlakopano alianciĝis kun la senjorlandoj Tenoĉtitlano kaj Tekskoko en la Triopa Alianco, en la jaro 1428. La Triopa Alianco venkis super Azkapocalko, kaj al Tlakopano korespondis kvinonon de la totala impostado de la konkeritaj popoloj.

Poste, el inter tiuj tri senjorlandoj, elstaris milite kaj politike tiu de la Aztekoj meksikaj en Tenoĉtitlano, kiu finfine hegemoniis super siaj du aliancanoj. Tlakopano, estante pli malgranda ol Tekskoko, subiĝis pli rapide antaŭ la povo meksika, dum Tekskoko, estrita de kosmopolitaj estroj, plutenis kun relative pli granda sukceso sian aŭtonomecon disde la regantaj familioj de Tenoĉtitlano.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Diego Muñoz Camargo. *Historia de Tlaxcala*. Ed. Dastin 2004. España.
* Domingo Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin. *Las ocho relaciones y el memorial de Colhuacan*. CNCA. 1998.
* Hernando de Alvarado Tezozomóc. *Crónica mexicana*. Col. Crónicas de América. Ed. Dastin. 2002.
* Fernando de Alva Ixtlilxóchitl. *Historia de la Nación Mexicana*. Ed. Dastin. España 2002.
* López Austin, Alfredo, y López Luján, Leonardo. *El Pasado Indígena*. FCE. 1996.
* *La Guerra entre Tenochtitlan y Azcapotzalco: construcción y significación de un hecho histórico,* tesis que para obtener el grado de Doctor en Historia, presenta Clementina Lisi Battcock, asesor, José Rubén Romero Galván, 2008.
* Pedro Carrasco, *Estructura político-territorial del Imperio Tenochca: la Triple Alianza de Tenochtitlan, Tetzcoco y Tlacopan*, México, El Colegio de México, 1996.

## Eksteraj ligiloj 
* Muñoz Camargo, Diego; *Historia de Tlaxcala* reta teksto en Cervantes Virtual
* http://www.mesoweb.com/about/articles/Triple.pdf 

Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Milita historio de Meksiko
Kategorio:Meksikurbo
Kategorio:Militoj partoprenataj de nordamerikaj ŝtatoj aŭ popoloj
József Esterházy (ĉambelano)

**Grafo József Esterházy** [jOĵef esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy József** estis hungara magnato, ĉambelano. Lia nobela antaŭnomo estis *galAntai*.

József Esterházy https://www.geni.com/people/Esterh%C3%A1zy-de-Gal%C3%A1ntha/6000000021555195995 naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la  en Hungara reĝlando en Románfalva (nuntempa Rumanová en Slovakio).

## Biografio 
József Esterházy devenis el grafa, magnata familio, tial dum sia vivo li preskaŭ aŭtomate ricevis diversajn rangojn, titolojn. Li estis ĉefdepartementestro de Zemplén, tamen li vivis plej ofte en kortego en Vieno, kie li havis la titolojn imperiestra kaj reĝa ĉambelano, vera interna sekreta konsilisto, ktp. Li ricevis premion pri Stefano la 1-a (Hungario). 
  
## Lia restinta parolado 
* *Tekintetes Nemes Zemplén Vármegye… főispánjának előlülése alatt...* (Sárospatak, 1820)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

József
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Saint-Martin (pariza metrostacio)

**Saint-Martin** estas fantoma metrostacio sur linio 8 kaj linio 9 de la Metroo de Parizo, inter stacioj  kaj . Ĝi situas inter la 3-a kaj 10-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
maldekstra|eta|Mapo de stacioj apud *Saint-Martin*
La stacio estis fermita la , komence de la Dua mondmilito. Ĝi denove malfermis post la liberigo kaj spertis multan trafikon, sed fine estis refermita pro sia tro granda proksimeco kun najbara stacio ''*: nur cent metroj apartigas la plej proksimajn alirejojn al ambaŭ stacioj.

## Bildgalerio 

Saint-Martin Fourrure.jpg|*Saint-Martin*malnova afiŝo
Saint-Martin Jav.jpg|*Saint-Martin*malnova afiŝo
Saint-Martin Maizena.jpg|*Saint-Martin*malnova afiŝo
Saint-Martin Santogène.jpg|*Saint-Martin''malnova afiŝo

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo

## Tradukfonto 
Kategorio:Linio 8 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 9 de la metroo de Parizo
Kategorio:Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 3-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 10-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1931
Kategorio:1931 en Francio
Triopa Alianco (Meksiko)

[eta|400ra|Bilda reprezento de la Triopa Alianco en la *Kodekso Osuna* (1565?). En la centro Meksiko kaj dekstre [Takubo.]]
Estas aliaj triopaj aliancoj en apartigilo Triopa Alianco.

La **Triopa Alianco** (aŭ *Ēxcān Tlahtōlōyān* en ĉana lingvo, konata ankaŭ kiel *Hueytlahtocayotl Icniuhyotl* aŭ *In yetetl tzontecomatl in altepetl*) estis la lasta konfederacio de indiĝenaj ŝtatoj situaj en la valo de Meksiko, dum la postklasika periodo de Mezameriko, formita de Meksiko-Tenoĉtitlano, de etno de naŭatloj, Tetzkoko (alternative skribita kiel Tekskoko) de akolhua etno kaj Tlakopano de otomia etno, post la malvenko de Azkapotzalko fare de tiuj tri senjorlandoj en 1427. Tiu politika alianco havis rezultojn en la impostado, la justico kaj la militkampanjoj. La ekzisto de aliancoj tiutipaj en Mezameriko ne limiĝas al la meksika altebenaĵo, ĉar estas konata ke ankaŭ aliaj etnoj kunformis ilin, kiaj la taraskoj kun Tzintzuntzán-Ihuatzio-Pátzcuaro, la majaoj kun Uxmal-Chichén Itzá-Mayapan (Ligo de Majapano) aŭ la miŝtekoj kun Tilantongo-Teozacoalco-Zaachila.

## Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio 
* Diego Muñoz Camargo. *Historia de Tlaxcala*. Ed. Dastin 2004. España.
* Domingo Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin. *Las ocho relaciones y el memorial de Colhuacan*. CNCA. 1998.
* Hernando de Alvarado Tezozomóc. *Crónica mexicana*. Col. Crónicas de América. Ed. Dastin. 2002.
* Fernando de Alva Ixtlilxóchitl. *Historia de la Nación Mexicana*. Ed. Dastin. España 2002.
* López Austin, Alfredo, y López Luján, Leonardo. *El Pasado Indígena*. FCE. 1996.
* *La Guerra entre Tenochtitlan y Azcapotzalco: construcción y significación de un hecho histórico,* Doktororiga tezo en Historio, de Clementina Lisi Battcock, tutoro, José Rubén Romero Galván, 2008.
* Pedro Carrasco, *Estructura político-territorial del Imperio Tenochca: la Triple Alianza de Tenochtitlan, Tetzcoco y Tlacopan*, México, El Colegio de México, 1996.

## Eksteraj ligiloj 
* Muñoz Camargo, Diego; *Historia de Tlaxcala* reta teksto en Cervantes Virtual
* http://www.mesoweb.com/about/articles/Triple.pdf 

Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Milita historio de Meksiko
Kategorio:Meksikurbo
Kategorio:Militoj partoprenataj de nordamerikaj ŝtatoj aŭ popoloj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1420-1429
Kategorio:Aperis en 1428
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1520-1529
Kategorio:Malaperis en 1521
Tegmenta defluilo

eta|tegmenta defluilo kun gorĝotubo, tubarkoj kaj faltubo
La **tegmenta defluilo** estas kanelo kiu kolektas, la de la tegmento defluanta pluvakvo ĉe tegmenta rando kaj defluigas ĝin tra gorĝotubo kaj faltubo aŭ pluvdeflua ĉeno. Ĝi estas parto de la tegmenta defluado kaj servas al evito de damaĝoj ĉe la domo. Per la deflueja sistemo oni ankaŭ povas kolekti pluvakvon por akvumi la ĝardenon aŭ uzi ĝin en la domo.

## Historio 
[eta|ligna defluilo en [Nigra Arbaro.]]
La plej fruaj tegmentaj defluiloj verŝajne estis el ligno. En la antikvo kaj mezepoko oni ĉizis ilin el ŝtono aŭ konstruis ilin per form-brikoj. Tiam la defluigado okazas trans akvosputiloj.

## Materialoj 
Tegmentaj defluiloj estas konstruitaj el titan-zinko, galvanizita ŝtallado, kupro, valorŝtalo, aluminio, PVK aŭ el ligno. La prezoj kaj la daŭrigado de la materialo estas tre malsimilaj.

## Grandeco 
eta|dekstra|korbo por filtri foliojn super la faltubo.
La grandeco de la tegmenta defluilo dependas de la grandeco de la tegmento kaj la forteco de la lokaj pluvoj.

## Referencoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Akvo
Kategorio:Pluvo
József Esterházy (oficiro)

**Grafo József Esterházy** [jOĵef esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy József** estis hungara oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*, lia patro estis József Esterházy (reĝa juĝisto).

József Esterházy https://www.geni.com/people/J%C3%B3zsef-Esterh%C3%A1zy-de-Gal%C3%A1ntha/6000000017001501142 naskiĝis la  en nekonata loko, li mortis la  en Hungara reĝlando en nekonata loko.

## Biografio 
József Esterházy devenis el grafa, magnata familio. Li frekventis universitatojn komence en Hungarlando, ekde 1733 en Leiden. Post siaj studoj li aliĝis al armeo de Habsburga Imperio. Li partoprenis en militiroj en Silezio (1744), en Italio post 2 jaroj. Li atingis altajn oficirajn rangojn, ekzemple *General-Wachtmeister* en 1744. Li estis tre malŝparema homo, li ĉiam ŝuldis al iuj. En 1759 li faris kontrakton kun la familio, tio savis lin de la ŝuldoj, sed en la praktiko li rezignis pri siaj havaĵoj. Li havis edzinon, kiu neniam naskis.

## Lia restinta kontribuo 
* *Regulament und unumänderlich gebräuchliche Observations-Punkten sowohl im Militär-Ceremoniel, als oeconomicis* (1747)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* [germanlingva biografio kun bildo](http://de.esterhazy.net/index.php/Graf_J%C3%B3zsef_Esterh%C3%A1zy_de_Gal%C3%A1ntha_(1714_-_1762))

József
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Divanija

eta|centre|755ra|Panoramo de Divanija

**Divanija,** laŭ araba lingvo *الديوانية* estas metropolo, ĉefurbo de Gubernio Kadisija (Irako).
eta|maldekstre|
eta|
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 34 m
* Loĝantaro: 650,927 (en 2012)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
Divanija situas sur ebenaĵo en meza landparto de Irako laŭ bordo de Eŭfrato. Bagdado troviĝas 158, Faluĝa 186, Amara (urbo) 213, Ramadi 220, Basra 321, Sulajmanija 400, Mosulo 511 kilometrojn.
eta|eta|maldekstre|

## Historio 
Divanija estis fondita en 1854 en la Otomana Imperio. La turkaj impostistoj havis la unuajn domojn, poste la loko estis polica kaj armea centro. Ankaŭ nun la metropolo estas armea centro. En 2011 antaŭ la rezidejo de guberniestro de Kadisija estis eksplodigitaj du aŭtoj, farĉitaj per eksplodaĵoj. Pereis ĉ. 25 homoj, pli ol 30 estis vunditaj. En la sama jaro la aŭtoritatoj anoncis, ke komuna tombejo estis trovita okcidente de la urbo kun 220 korpoj. La mortintoj verŝajne estas kurdoj, kiuj estis ekzekutitaj en 1987.

## Ekonomio 
La areo ĉirkaŭ Divanija estas bone irigaciita de la proksima Eŭfrato, ofte estas konsiderita kiel unu el la plej fekundaj partoj de Irako. La industrio produktas diversajn gumojn. La loĝantoj estas preskaŭ senescepte ŝijaistoj.
eta|
eta|

## Trafiko 
En Divanija haltas la fervojo inter Bagdado-Basra. Ankaŭ ĉefvojoj kuras al pluraj direktoj.

## Klimato 
La klimato de Divanija estas seka dezerta. Jare pluvas 120&nbsp;mm, inter junio-septembro ne pluvas. La jara averaĝa temperaturo varias inter 18-.

## Vidindaĵoj 
En Divanija vidindaĵo estas la bazarejo, kie estas aĉeteblaj belegaj teksaĵoj. Por ornitologoj la metropolo kaj apudaĵo estas vizitenda pro diversaj specoj pri birdoj.

## Referencoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Irako
Porte des Lilas - Cinéma (pariza metrostacio)

**Porte des Lilas - Cinéma** () estas fermita stacio de la Metroo de Parizo, kiu kuŝas sur interkonekto de Linio 3bis al *Voie navette* kaj *Voie des Fêtes*, kaj estas unu el la fantomaj metrostacioj de Parizo. Nun ĝi servas kiel loko de filmado por filmoj.

## Mapo 
460px|centra|eta|Situo de *Porte des Lilas - Cinéma* inter linioj 3bis, 7bis kaj 11

## Filmoj filmitaj en tiu stacio 
* 1979: ''I Love You, je t'aime* (*A Little Romance*)
* 1984: *Pinot simple flic*
* 1985: *Scout toujours...*
* 1991: *Une époque formidable...* (sub la nomo **)
* 1998: *Ronin*
* 2000: *Antilles sur Seine* (sub la nomo **)
* 2001: *Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain* (sub la nomo **)
* 2001: *Les Rois mages* (sub la nomo **)
* 2001: *Frères d'armes* (*Band of Brothers*)
* 2002: *Choses secrètes*
* 2006: *Paris, je t'aime* (sub la nomo **)
* 2006: *David Nolande*
* 2007: *Le Dernier Gang*
* 2007: *Le Prix à Payer* (sub la nomo **)
* 2007: *La vie sera belle* (televida filmo)
* 2008: *Les Femmes de l'ombre* (sub la nomo **)
* 2008: *Secret défense* (sub la nomo *Montparnasse*)
* 2009: *Julie et Julia*
* 2010: *A bout portant* (sub la nomo **)
* 2010: *Hors-la-loi*
* 2014: *3 Days to Kill* (sub la nomo **)
* 2014: *Supercondriaque* (sub la nomo **)
* 2015: *Lolo''

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
* Kunfandiĝo de linioj bis de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 3bis de la metroo de Parizo
Kategorio:Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 19-a arondismento de Parizo
Kategorio:Franca kino
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1921
Kategorio:1921 en Francio
Kategorio:Malaperis en 1956
József Esterházy (reĝa juĝisto)

**Grafo József Esterházy** [jOĵef esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy József** estis hungara reĝa juĝisto, banuso de Kroatio, departementestro. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*, lia filo estis József Esterházy (oficiro).

József Esterházy https://www.geni.com/people/J%C3%B3zsef-Esterh%C3%A1zy-de-Gal%C3%A1ntha/6000000012423686814 naskiĝis la  en Pápa (Hungara reĝlando), li mortis la  en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).
eta|Skulptaĵo pri József Eszterházy

## Biografio 
József Esterházy devenis el grafa, magnata familio. Li frekventis jezuitajn gimnaziojn en Sopron kaj Győr, poste li akiris diplomon en Jezuita Universitato de Nagyszombat, fine li lernis teologion, matematikon kaj teknikon en Vieno. Li staris antaŭ pastra kariero, en 1693 li estis nomumita preposto, en 1697 titulara abato. Tamen en 1705 li elektis la oficiran profesion, post du jaroj li atingis la rangon kapitano en armeo de Habsburga Imperio. Li batalis kontraŭ liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a jam kiel kolonelo, poste kontraŭ la turkoj (1716-1718), baldaŭ en Bosnio, fine kontraŭ la prusoj. Li atingis altajn oficirajn rangojn. Intertempe li estis nomumita reĝa konsilisto en 1708, ĉefdepartementestro de Komárom (historia departemento) en la sekva jaro, en 1723 ĉefkortegano, banuso de Kroatio 1733-1741, fine poste reĝa juĝisto. En 1720 li ricevis de la reĝa bienon de Pápa.

Spite tiun karieron, li estas pli fama, kiel refondinto de departemento Komárom. En 1727 li aĉetis bienojn de Tata (Hungario). Tata mem iĝis biencentro, kie laboradis ekzemple Jakab Fellner, Sámuel Mikoviny kaj József Grossmann. Tiutempe apud Tata estis grandaj marĉoj, laŭ projekto de Sámuel Mikoviny ili iĝis bonaj plugteroj. Esterhazy invitis germanojn kaj slovakojn, kiuj kulturis la novajn kampojn.

## Memorigiloj 
* skulptaĵo http://petrassy.hu/2009/08/23/gr-eszterhazy-jozsef-lovasszobra/ (vidu la foton!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildoj

József
Kategorio:Reĝaj juĝistoj
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Pajlovino

eta|Pajlovino
eta|Sekigataj vinberoj
**Pajlovino** (france: **vin de paille**) estas tipo da vino farita el sekigitaj vinberoj. Ofte la vinbero estas sekigataj sur pajlo, tial la nomo *pajlovino*. Tiu sekigado produktas sukon kun pli alta sukerotitro. Pro tio dum la vinfarado ekestas vino kun alkoholelcento de 14 aŭ pli alta.

Pro la forteco tiu vino plej ofte ne estas trinkata dum ĉefmanĝaĵoj, sed kiel aperitivo, dum postmanĝaĵo aŭ post la manĝado.
La vino bone kombinas kun nuksofromaĝo, torto, kaj ĉokolado.

Pajlovino estas en la franca vinregiono Jura konata kiel *Vin de paille* kaj en Italio *Vin santo* estas konata. El Hispanio venas Pedro Ximénez.

Ankaŭ en Grekio, Aŭstrio kaj Usono oni produktas pajlovinojn. En Germanio la produktado de tiu vino estis pro la *Weingesetz* (Vinleĝo) ekde 1971 malpermesata, sed tiu malpermeso estas ekde la 1-a de aŭgusto 2009 denove nuligata pro la de EU-regulado por la vinmerkato.

## Vidu ankaŭ 
* Prošek
* Fortigita vino

Kategorio:Vino
Manon de la fontoj

**Manon des sources** estas itala-franca drama filmo el la jaro 1986, direktita fare de Claude Berri. La filmo estas bazita sur la du-parta romano de Marcel Pagnol de 1966 kaj estas daŭrigo de la filmo *Jean de Florette*.

En 1987 Emmanuelle Béart gajnis  la premion César por la plej bona virina apoga rolo.

## Rakonto 
Dek jarojn post la morto de Jean, aferoj irantas bone por Ugolin kaj lia onklo César 'Papet' Soubeyrans (Yves Montand). La fonto kiun oni kaŝis por Jean estas nun prospera dianta kultivejo. Manon (Emmanuelle Béart), la filino de Jean, laboras en la regiono kiel hejma kapro-gardistino kaj intertemp plenkreskis kiel bela, ŝajne senkulpa, juna virino. Ŝia beleco  'frenezigas' la kapon de Ugolin. Poste ŝi venĝis sin por la malĝustaĵoj kiuj kondukis al la morto de ŝia patro.

## Eksteraj ligiloj 
Gian Piero Savio rakantas pri la filmo Manon des Sources en la Esperanta Retradio, 7-a julio 2017.

## Noto 
Tiu ĉi artikolo estas preskaŭ ekskluzive bazita sur la nederlanda versio de Vikipedio je la 7-a julio 2017.

Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1986
Kategorio:Francaj dramaj filmoj
Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Svisaj filmoj
Ferulata acido

**Ferulata acido** estas metokso-hidrokso-cinamata acido, organika kombinaĵo kaj kristala pulvoro nature trovata en plantoj tia kia la **arabinoksilano** kaj kiel komponaĵo de la lignino. Ĝi estas antaŭaĵo en pluraj manufakturoj de aliaj aromataj komponaĵoj.

La etimologio apartenas al la genro **Ferula** referencante la gigantan **ferula communis**, planto el la familio de la apiacoj. Kiel substanco, ĝi estas antioksidiga kaj posedas antimaljunigajn proprecojn. Ĝi estas facile trovebla en la semoj de fruktoj tiaj kiaj pomoj kaj oranĝoj samkiel en kelkaj vegetaloj, kaŝtanoj, kaj grajnoj kaj preventas la formadon de liberradikaloj kiuj kontribuas por la maljunigo.

## Sintezo 
* Ferulata acido estas biologie sintezata ekde la tirozino, kiu per la tirozina amonia-liazo katalizas ĝin al **p-kumarata acido**. Due, la kumarata acido konvertiĝas al kafeata acido per hidroksiligo en la tria pozicio de la benzena ringo. La tria etapo karakteriziĝas per metoksiligo de la benzena ringo en la dua pozicio farita de la o-metil-transigazo laŭ la malsupra skemo:

## Literaturo 
* Chemicalland21
* Ingredients to die for
* Science Direct
* Truth in Aging 
* The dermatology review
* Wiley Online Library

## Vidu ankaŭ 
* Cinamata acido
* Natria cinamato
* Antioksidanto
* Askorbata acido
* Eŭgenolo
* Eŭgenola cinamato

## Referencoj 
Kategorio:Fenolaj antioksidantoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Kategorio:Senamarigaj kombinaĵoj
Nacia Muzeo de Antropologio (Meksikurbo)

La **Nacia Muzeo de Antropologio** () estas unu el la plej gravaj muzeoj en Meksikurbo kaj eĉ de Ameriko. Ĝi estis planita por hejmo kaj ekspoziciejo de la arkeologia heredaĵo de la popoloj de Mezameriko, same kiel por montri la etnan aktualan diversecon de la lando. La nuntempa konstruaĵo de la MNA estis konstruita inter 1963 kaj 1964 en la Arbaro Ĉapultepek laŭ ordonoj de la prezidento Adolfo López Mateos, kiu inaŭguris ĝin la 17an de septembro 1964. Aktuale, la konstruaĵo de la MNA havas 23 salonojn de konstanta ekspozicio, 1 salonon de provizoraj ekspozicioj kaj du aŭditoriojn. Krome ĝi estas hejmo de la enhavo de la Nacia Biblioteko de Antropologio kaj Historio.

La kolekto de la Nacia Muzeo de Antropologio estas kunformita de nombraj arkeologiaj kaj etnografiaj pecoj devenaj el la tuta Meksiko. Inter kelkaj el la plej simbolaj pecoj de la kolekto troviĝas la Sunŝtono —kiu estas la kerno mem de la muzeo—, la monumentaj skulptaĵoj teotihuakanaj dediĉitaj al la diinoj de akvo, la trezoro de la tombo de la reĝo Pakal, same kiel atlanto tolteka alportita el Tollan-Xicocotitlan kaj la Monolito de Tláloc kiu gardas la enirejon al la muzeo.

La MNA konstituas unu de la ĉefaj lokoj de turisma intereso de Meksiko. Ĝi allogas ĉiujare pli ol du milionoj da vizitantoj.

## Vidu ankaŭ
* *Instituto Nacional de Antropología e Historia*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Museo Nacional de Antropología .
* Bildoj de pecoj apartenantaj al la Museo en Google Art Project

Kategorio:Meksikurbo
Meksikurbo
Kategorio:Muzeoj en Meksiko
Meksikurbo
M-Kumarata acido

**m-Kumarata acido** estas hidrokso-cinamata acido, organika kombinaĵo kiu estas hidroksa derivaĵo de la cinamata acido. La m-kumarata acido estas polifenola metabolito de la **kafeata acido**, estigita de la intesta flaŭro en homoj kaj la m-kumarata acido estas transportita de la monokarboksilata acida transportilo aŭ MKT.

La absorbado de la fenolaj komponaĵoj okazigitaj de la MKT plenumas gravajn rolojn sur la homa sano. Eksperimentoj elmontras ke tiaj produktoj posedas antioksidigajn, anti-bakteriajn kaj antivirusajn proprecojn krom inhibi la agadon de diversaj bakterioj.

## Sintezo
* m-kumarata acido estas biologie sintezata per senmetoksiligo kaj senhidroksiligo de la izo-ferulata acido:

## Literaturo
* Elsevier
* Manipulation of Allelopathic Crops for Weed Control, Khawar Jabran
* Fermented Foods in Health and Disease Prevention, Juana Frías, Cristina Martínez-Villaluenga, Elena Peñas
* Allelopathy: Current Trends and Future Applications, Zahid A. Cheema, Muhammad Farooq, Abdul Wahid
* Edible Medicinal And Non-Medicinal Plants: Volume 6, Fruits, T. K. Lim
* Improving the Safety of Fresh Fruit and Vegetables, Wim Jongen

## Vidu ankaŭ
* Kumarino
* o-Kumarata acido
* p-Kumarata acido
* Cinamata acido
* Ferulata acido
* Cinamila alkoholo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Organikaj acidoj
28854 Budisteanu

'*28854 *Budisteanu'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Ionut Alexandru Budisteanu*, plej bonan en lia kategorio kaj kiu gajnis en 2013 la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto pri komputado. Li ankaŭ ricevis la premion *Gordon E. Moore*. Li estis lernanto ĉe la lernejo *Liceul Tehnologic Oltchim'' de Râmnicu Vâlcea (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Vilmos Maleczky

**Vilmos Maleczky** [vilmoŝ malecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maleczky Vilmos** estis pola-hungarlandana operkantisto (baritono), instruisto. Lia edzino estis Jozefa Maleczkyné Ellinger, lia filo estis Oszkár Maleczky (ĉiuj operkantistoj).
[eta|Vilmos Maleczky en rolo de [Wilhelm Tell]]
Vilmos Maleczky http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/III/szin_III.0222.pdf naskiĝis la  en municipo laŭ nuntempa nomo Kuźniki, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilmos Maleczky partoprenis en liberecbatalo de Marian Langiewicz en 1863, kie li vundiĝis kaj estis kaptita. Li sukcese rifuĝis al Parizo, kie komence li lernis medicinon, poste muzikon. Li daŭris la muzikan lernadon en Munkeno de Hans von Bülow, poste li kantadis en Munkeno, Parizo kaj Vieno. Inter 1872 kaj 1874 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al Reĝa Operejo de Budapeŝto. Li estis gastokantisto en Bayreuth kaj aliaj germanaj operejoj. En 1888 li pensiuliĝis, tamen poste li instruis en muzika lernejo en Budapeŝto.

Li edziĝis en 1875, baldaŭ li havis 2 gefilojn.

## El lia repertuaro 
* Charles Gounod: Faust – Valentin
* Gioachino Rossini: Wilhelm Tell – titolrolo (vidu la foton!)
* Giuseppe Verdi:
** Il Trovatore – grafo Luna (vidu la foton!)
** *Un balo in Maschera* – René
* Richard Wagner: Lohengrin – Telramund

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Polaj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jiří Ruml

**Jiří RUML** (naskiĝis la 8-an de julio 1925 en Plzeň, mortis la 20-an de februaro 2004 en Prago) – ĉeĥa ĵurnalisto, aktivulo de kontraŭkomunista opozicio.

Li laboris en multaj revuoj kaj gazetoj, aktive partoprenis eventojn de Praga Printempo. Post ĝia falo estis forigita de komunista partio kaj persekutata. Unu el subskribintoj de Ĉarto 77, aktivis en organizaĵoj pri homrajtoj, interalie en Defend-Komitato de Maljuste Persekutataj; plurfoje enprizonigata.

De 1988 gvidis la gazeton *Lidové noviny*, komence eldonatan eksterleĝe; post falo de komunista regopovo li alkondukis "Lidové noviny" al la ĉefa pozicio en la ĉeĥa gazetara merkato.

En 2001 lia malnova kunlaboranto de opozicio, prezidento Václav Havel, atribuis al li altan distingon – Merit-Ordenon de Ĉeĥa Respubliko.

Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj
Kategorio:Politikaj arestitoj de komunisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Disidentoj
András Szurdi

**András Szurdi** [andrAŝ surdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szurdi András** estas hungara reĝisoro pri filmoj, scenaristo, eldonisto. Lia frato estas Miklós Szurdi.

András Szurdi http://m.imdb.com/name/nm0844338/?ref_=m_tt_cl_wr naskiĝis la  en Gyöngyös.

## Biografio 
András Szurdi interrompis la lernadon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li akiris reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo. En la sekvaj jaroj li estis asistanto de Márton Keleti, Péter Szász, Miklós Jancsó. En 1970 li plulernis en Londono. Hejmenveninta li estis reĝisoro de diversaj filmoj (reklamaj, mallongaj, televiziaj). Li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis 3 gefilojn. Li estas konata briĝludanto.

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Magányosabb az angyaloknál* (debuta filmo)
* *Viaszfigurák* (televizia filmo)
* *A halál árnyéka* (televizia filmo)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Privát kopó* (6 partoj el la televizia serio)
* *Kisváros* (20 partoj el la televizia serio)

## Elektitaj libroj 
* *Kisváros* (1994)
* *Pókerkönyv. Kezdőknek és haladóknak* (1995)
* *A festő hagyatéka* (romano)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/szurdi-andras/person-15581
* hungarlingva biografieto kun foto

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj eldonistoj
Kategorio:Hungaraj briĝludantoj
Cinamila formiato

**Cinamila formiato** estas organika estero de la formiata acido kun cinamila alkoholo. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun fruktodoro uzata kiel gustigilo en nutro-industrio kaj kiel reakcianto en kemiaj sintezoj. Tiel kiel la cinamila alkoholo ĝi estas agrablodora substanco kaj ĝi uzatas kiel fiksanto en parfumfabrikado.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de formiata acido kaj cinamila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *formiata anhidrido* kaj cinamila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de formiata acido kaj cinamila klorido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria formiato kaj cinamila klorido:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de fenetila formiato kaj cinamila benzoato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter formiata acido kaj cinamila benzoato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila formiato kaj cinamila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *cinamila formiato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *cinamila formiato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *cinamila formiato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ... D. L. J. Opdyke
* Compendium of Food Additive Specifications: Addendum 8, Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. Meeting, Food and Agriculture Organization of the United Nations
* Chemicals Used in Food Processing paĝo 100
* RÖMPP Encyclopedia Natural Products, 1st Edition, 2000, Burkhard Fugmann, Susanne Lang-Fugmann, Wolfgang Steglich

## Vidu ankaŭ 
* Cinamila alkoholo
* Cinamila acetato
* Cinamila fenilacetato
* Metila cinamato
* Etila cinamato
* Etila aceto-acetato
* Formiata acido

## Referencoj 
formiato
Kategorio:Formiatoj
P-Kumarata acido

**p-Kumarata acido** estas hidrokso-cinamata acido, organika komponaĵo kiu estas hidroksa derivaĵo el la cinamata acido.  Ĝi estas kristala solido iomete solvebla en akvo, sed solvebla en etanolo kaj etero. Ĝi estas la plej abunda izomero el la tri ekzistantaj en naturo. Kune kun la sinapila alkoholo kaj koniferilaj alkoholoj, p-kumarata acido estas la ĉefa komponanto en la lignino.

## Proprecoj
p-Kumarata acido estas fitokemiaĵo trovata en pluraj manĝeblaj plantoj tiaj kiaj karotoj, tomatoj kaj cerealoj kaj ĝi vaste okazas en la ĉelmuroj de la graminacoj. Ĝi malaltigas la peroksidadon de malaltdensaj lipoproteinoj (LDL) kaj havas antioksidigajn kaj antimikrobajn aktivecojn, plenumante gravan rolon en la homa sano. 

antioxidant and antimicrobial activities and plays an important role in human health. Ĝi troviĝas en la endospermo de la grajnoj laŭ limigitaj niveloj, tamen, la kvanto de p-kumarata acido signifoplene pliiĝas en la flankaj histoj de la plantoj. Rilate al cerealoj, laŭŝajne la perikarpaj frakcioj en la hordeo, tritiko, aveno kaj maizo estas la plej riĉaj frakcioj en p-kumarata acido.

Ĉar ĝi enhavas bonajn antioksidajn kaj antimikrobajn proprecojn, ĝi estas natura alternativo anstataŭ sintezaj aldonaĵoj. Ĉi-komponaĵo aktivigas la mikrobiajn funkciojn bonfarajn por la intestaj funkcioj, samkiel fortan antioksidigan respondon kaj mekanismoj pri sentoksiĝo. Laboratoriaj eksperimentoj elmontras ke dietoj riĉaj je p-kumarata acido nedubeble promocias la supervivadon de bonfaraj intestaj mikroorganismoj.

## Historio
p-Kumarata acido estis unue sintezita en 1865 far la aŭstra kemiisto Heinrich Hlasiwetz (1825-1875)  kiu izolis kristalan solidaĵon el kelkaj plantoj. La acido estas biosintezita ekde la cinamata acido kaj okazas en multaj partoj de legomoj kaj aliaj manĝeblaj planto-specimenoj tiaj kiaj kaŝtanoj, blankaj fazeoloj, tomatoj, bazilio kaj ajlo.

Studinte la antioksidajn proprecojn de tiu substanco la sciencistoj malkovris ke la p-kumarata acido efike inhibas la kreskon de patogenaj bakterioj. La rezultoj ankaŭ elmontris ke p-kumarata acido posedas duoblan mekanismon rilate al bakteriaj aktivecoj: detruante la bakteriajn ĉelmembranoj kaj per ligiĝo al la bakteria genoma DNA inhibante la ĉelfunkciojn finfine rezultante en la ĉelmorto. p-kumarata acido ankaŭ estas konstituanto en la mielpoleno kaj posedas anti-inflamaj proprecoj.

## Biologiaj sintezoj
### Sintezo 1
* p-Kumarata acido estas preparata per hidroksiligo de la cinamata acido fare de la 4-cinamata acido enzimo **hidroksilazo** aŭ **C4H**:

### Sintezo 2
* p-Kumarata acido estas preparata ekde la tirozino per agado de la **tirozinamonia liazo** (TAL):

## Literaturo
* Research Gate
* NCBI Resources
* Science Direct
* ACS Publications
* Wiley Online Library
* Flavonoids in Health and Disease, Second Edition, Catherine A. Rice-Evans, Lester Packer
* The 150 Healthiest Foods on Earth: The Surprising, Unbiased Truth about What ..., Jonny Bowden

## Vidu ankaŭ
* Kumarino
* m-Kumarata acido
* o-Kumarata acido
* Cinamata acido
* Ferulata acido
* Cinamila alkoholo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Pál Fejős

**Pál Fejős** [fejOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fejős Pál,** konata en Usono **Paul Fejos,** estis hungara-usonana reĝisoro pri filmoj, scenaristo, altlerneja instruisto.

Pál Fejős http://www.imdb.com/name/nm0270838/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Novjorko (Usono) (aliaj fontoj mencias aliajn datenojn).

## Biografio 
Pál Fejős batalis dum la 1-a mondmilito, poste li akiris diplomon. Jam antaŭ la mondomilito li edziĝis, sed poste li eksedziĝis. Ekde 1919 li okupiĝis pri filmoj. En 1923 li forlasis la landon kaj en Vieno li helpis al Max Reinhardt, en Berlino al Fritz Lang. Inter 1923 kaj 1927 li estis kemiisto en Usono, samptempe li plulernis. En 1927 li debutis kiel filmisto en Holivudo kun sukcesoj. En 1932 li hejmenvenis kaj kreis 2 filmojn. En la sekva jaro li laboris en Aŭstrio, poste en Danio. Antaŭ la 2-a mondmilito li forlasis la filmojn kaj li faris arkeologiajn, etnografiajn kaj antropologiajn laborojn ekzemple en Madagaskaro, Tajlando, Peruo. Ekde 1943 li instruis en diversaj usonaj universitatoj. Inter 1958-1963 li denove estis edzo.

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Pán* (1920, ankaŭ scenaristo)
* *Egri csillagok* (1923, ankaŭ scenaristo)
* *Broadway* (1929, lia unua voĉa filmo)
* *Tavaszi zápor* (1932)
* *Sonnenstrahl* (1933)
* *Yagua* (1941)

## Elektitaj kontribuoj 
* *Ethnography of the Yagua* (1943)
* *Archeological Explorations in Cordillera Vilcabamba* (1944)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Jenő Sziklai

**Jenő Sziklai** [siklai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sziklai Jenő** estis hungara aktoro, operetokantisto, reĝisoro, teatrestro. Lia origina nomo estis *Schwartz* [ŝvarc], lia edzino estis Irma Patkós.

Jenő Sziklai http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/31/31336.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Fülek (nuntempa Fiľakovo en Slovakio), li mortis la .

## Biografio 
Jenő Sziklai devenis el juda familio. Li debutis kiel aktoro en 1904. En la sekvaj jaroj li estis membro de pluraj teatroj. Li estis reĝisoro en Kassa inter 1915-1917, poste li revenis al la aktora profesio en Teatro Városi kaj en aliaj teatroj. En 1923 li edziĝis. Inter 1925 kaj 1932 li estis ĉefreĝisoro en pluraj provincaj teatroj, poste li fondis propran trupon. Lia trupo prezentis spektaklojn en pluraj urboj, sed en 1939 pro la kontraŭjudaj leĝoj komence li laboris en Operetoteatro (Budapeŝto), poste li estis senlaborulo, fine trudlaboristo kie li mortis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Daniló
* Jenő Huszka: *Lili bárónő* - lakeo

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Imre Kálmán: *Ördöglovas*
* Ferenc Lehár: *Szép a világ*
* Jenő Huszka: *Gül Baba*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kumarino

**Kumarino** estas agrablodora organika kemiaĵo derivita el la benzopirono kiu estas senkolora kristala substanco laŭ ĝia pura stato. Ĝi nature ĉeestas en multaj plantoj. La nomo devenas el la Dipteryx odorata, konata kiel **coumarou**, unu el la unuaj fontoj el kiu kumarino estis unue izolita en 1820.

Galium odoratum, Filipendula ulmaria, Hierochloe odorata kaj Melilotus aparte estas respondecaj pro ilia dolĉa kaj agrabla parfumo, kiu siavice rilatiĝas al ilia alta enhavo da kumarino. Kiam okazanta en altaj koncentriĝoj en furaĝaj plantoj, kumarino estas iom amargusta apetito-subpremaĵo, kaj oni kredas ke ĝi estas produktita de la plantoj kiel kemia defendo por malinstigi predadon.

## Historio 
Kumarino estis unue priskribita en 1820 de la germana kemiisto A. Vogel, kiu kredis ke la substanco estis la benzoata acido, ekde tonka farboj kaj tiu estis unu el la unuaj kumarinoj strukture karakterizitaj. Post tio, kumarino ankaŭ estis izolita ekde kelkaj legomoj, orkidoj, poacoj kaj citrusaj fruktoj.

En tiu sama jaro, la franca kemiisto Nicholas Jean Baptiste Gaston Guibourt (1790–1867) sendepende izolis la kumarinon kaj en sekva eksperimento li prezentis al la farmacia departemento de la Reĝa Akademio pri Medicino, en Francio, Guibourt nomis kumarinon la nova substanco.

En 1835, la franca apotekisto elmontris ke Vogel kaj Guibourt estis izolinta la saman substancon. Tamen, nur en 1868, la angla kemiisto William Henry Perkin (1838-1907) unue industrie sintezis kaj komercis la kumarinon.

En 1846, la germana kemiisto Hermann Bleibtreu (1821-1881) identigis la korektan komponadojn kaj ĝian narkotan efikon. Ekde 1954, kumarino estas malpermesata substanco en Usono kiel gustigilo pro la eksperimentoj kiuj elmontris ĝiajn toksajn proprecojn.

## Sintezo 
* Kumarino estas preparata per agado de la salikata acido sur acetata anhidrido laŭ la Metodo de Perkin:

## Literaturo 
* Coumarin Anticoagulant Research Progress, Joseph P. Edardes
* Coumarin from the People's Republic of China: An International Trade ..., DIANE Publishing Company
* Advances in Structure and Activity Relationship of Coumarin Derivatives, Santhosh Penta
* Fortschritte der Chemie organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ..., L. Zechmeister
* Bioactive Natural Products (Part D), Volume 23, Atta-ur-Rahman
* Hemostasis and Thrombosis: Basic Principles and Clinical Practice, Robert W. Colman

## Kunrilataj kemiaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* p-Kumarata acido
* m-Kumarata acido
* o-Kumarata acido
* Cinamata acido
* Ferulata acido
* Cinamila alkoholo
* Cinamo
* Asperulo
* Anthoxanthum odoratum
* Rudolph Fittig (1835-1910)
* Hans Meerwein (1879-1965)
* Nonio

## Referencoj 

Kategorio:Organikaj ketonoj
Kategorio:Fluoreskaj kolorigiloj
Kategorio:Fuelaj kolorigiloj
Kategorio:Laseraj materialoj
Kategorio:Dolĉodoraj kemiaĵoj
Kategorio:Plantaj toksinoj