open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Challenger-profundo

[eta|280px|[Mariana Fosego en la okcidenta Pacifiko]]

La **Challenger-profundo** estas la plej profunda loko de la Mariana Fosego en la Pacifiko. Ĝi kuŝas  metrojn sub la marnivelo.

## Geografio 
Ĝi troviĝas  oriente de Filipinoj en sudokcidenta parto de la Mariana Fosego, profunda submara fosego en okcidenta Pacifiko. Tie situas ĉ.  sudokcidente la insulo Guam, insulo de la Marianoj, kiu apartenas al la melaneziaj insuloj, ĉ. ĉe 12° norda latitudo kaj 143° orienta longitudo.

## Historio 
La angla mezurŝipo Challenger II sciigis jam en 1951 pri marprofundo de  en la Mariana Fosego, mezurita per eĥosondilo ( per dratmezurilo). Oni nomis tiun lokon *Challenger-profundo*.

La merĝo en tiun profundon okazis unuafoje la 23-an de januaro 1960 fare de Jacques Piccard kaj Don Walsh per la batiskafo Trieste. La preciza loko de la merĝo estas nomata - ekde tiam - ankaŭ *Trieste-profundo*.

## Vidu ankaŭ 
* Oceanografio
* Marprofundo

Kategorio:Marprofundo
Kategorio:Geografio de Oceanio
Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Oceanografio
Kategorio:Marianoj
Nand Buyl

**Nand BUYL** (naskiĝis en Antverpeno la , mortis en Jette la ) estis flandra aktoro kaj reĝisoro kaj estas konsiderata unu el la pioniroj de la televido en Flandrio.

Kiam Nand Buyl estis nur 7-jaraĝa li jam aktoris en operoj kaj operetoj. Kiam li estis 11 (en 1934), li ludis rolon en sia unua filmo: *De Witte*. Post la dua mondmilito li iĝis aktoro ĉe la Reĝa Flandra Teatro (KVS) en Bruselo. Dum pli ol 60 jaroj Buyl estis aktoro, reĝisoro kaj instruisto pri teatro en tiu Reĝa Flandra Teatro, kies direktoro li estis inter 1972 kaj 1992.

Nand Buyl estis ĉefe konata kiel la kapitano en la tre populara tv-serio *Schipper naast Mathilde* (Kapitano flanke de Mathilde, 1955) kaj poste kiel la detektivo Axel Nort en la samnoma junulara serio.

En la lastaj jaroj de sia vivo Nand Buyl ĉiam estis aktiva en la teatro. En 2005 li ludis gravan rolon en la serio *De Kavijaks* kaj en 2006 li aktoris la ĉefan rolon en la filmo *Vidange Perdue*.

Li estis la edzo de aktorino Chris Lomme (kiu aktoris ankaŭ en la serio *Schipper naast Mathilde*).

## Kelkaj eroj el lia kariero
* *De Witte* (filmo) (1934)
* *Met den helm geboren* (filmo) (1939)
* *Janssens tegen Peeters* (filmo) (1940)
* *Een Aardig geval* (filmo) (1941)
* *Schipper naast Mathilde* (tv-serio) (1955-1960)
* *De Ordonnans* (en la angla *At the Drop of a Head* (1962)
* *Axel Nort* (tv-serio) (1965)
* *De kat op de koord* (tv-serio)
* *De Driestuiversopera* (1969)
* *Keromar* (tv-serio) (1970)
* *Het zwaard van Ardoewaan* (tv-serio) (1972)
* *Ik ben het, liefje* (1975)
* *Mijnheer Halverwege* (1987)
* *Ons Geluk* (tv-serio) (1995)
* *Als de Bladeren in Vallombrosa* (1996)
* *De Thuiskomst* (1997)
* *Gelukkige dagen* (2000-2001)
* *Stille Waters* (tv-serio) (2001)
* *Visiting Mr. Green* (2001-2004)
* *Wittekerke * (tv-serio) (2003)
* *Schoon kind* (2004)
* *Onder de Wolken* (2005)
* *Thuis* (tv-serio) (2005)
* *De Kavijaks* (tv-serio) (2005)
* *Die Bluthochzeit* (filmo) (2005)
* *Vidange Perdue* (filmo) (2006)

## Eksteraj ligiloj
* Nand Buyl en la Internet Movie Database

Kategorio:Flandraj aktoroj
Kategorio:Flandraj reĝisoroj
Venedoj

**Venedoj** estis slavoj, kiuj pasintece loĝis en orienta Eŭropo proksime al la germanaj popoloj kaj la Balta Maro. La preciza signifo iom variis:
[eta|maldekstra|[Slavoj (verde) dum la 7a kaj 8a jarcentoj]]
[eta|200ra|dekstra|La terenoj kaj burgoj de **Veletoj** ([pole: **Wieleci**]]
[eta|200ra|maldekstra|La [gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj, i.a. nordoriente la **Veletoj** (pole: **Wieleci**) kaj pli suden la soraboj (pole: **Serbowie** aŭ **Serbołużyczanie**)]]
[200ra|eta|dekstra|La [kaŝuboj de Pomerio en Pollando kaj ilia tereno t.e. la Kaŝubio) fine de la dudeka jarcento]]
* por la mezepokaj skandinavoj, la venedoj estis slavoj loĝantaj apud la suda bordo de la Balta Maro
* por la saksoj kaj nordgermanoj, ili estis slavoj loĝantaj okcidente de rivero Odro
* por la sudgermanoj, ili estis slavoj loĝantaj en Bavario kaj apudaj regionoj

## Historio 
En la tria libro de sia *Geografio*, Ptolemeo aludis al la Ουενεδαι / *Ouenedai*, kiuj loĝis apud la Balta Maro. Tamen modernaj historiistoj kredas ke tiuj ne estis slavoj.

Dum la unua jarmilo estis granda slava migrado, kaj grupoj da slavoj translokiĝis al Pomerio kaj la regiono inter la riveroj Odro kaj Elbo. Ili disiĝis en tribojn. Estis multe da komercado inter la venedoj kaj la danoj kaj svedoj. En 983 la paganaj venedoj sukcese ribelis kontraŭ la kristana Sankta Romia Imperio kaj tio longe malfruigis la germanigon de iliaj landoj. Tamen ili estis ofte atakataj de germanoj, danoj kaj poloj.

En 1124 kaj 1128 la pluraj venedaj grupoj, inkl. tiuj de Pomerio, baptiĝis. En 1168 la danoj krucmilitis kontraŭ la venedoj de la insulo Rügen. De post la 12-a jarcento la venedaj landoj iĝis parto de la Sankta Romia Imperio. De la 12-a al la 14-a jarcentoj, la germanoj koloniis tiujn landojn kaj poste la vorto "venedoj" signifis la slavparolantan minoritaton en la Sankta Romia Imperio.

Hodiaŭ estas nur du grupoj da venedoj: la soraboj de Luzacio en orienta Germanio kaj la kaŝuboj de Pomerio en Pollando.

## Vidu ankaŭ 
* Elboslavoj

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Historio de Pollando
Sweyn Godwinson

**Sweyn** (n. ĉ.1023, m. 1052) estis la plej aĝa filo de Godvino, grafo de Wessex, kaj frato de Harold la 2-a, reĝo de Anglio en 1066.

## Frua Vivo 
Ĉirkaŭ 1043 li iĝis grafo de Hereford. Tuj li petis pacakordon kun Gruffydd ap Llywelyn, reĝo de Gwynedd en Norda Kimrio, kaj en 1046 li helpis lin venki rivalon, Gruffydd ap Rhydderch, reĝo de Deheubarth en sudokcidenta Kimrio.

## Ekzilo 
Laŭ la Anglosaksa Kroniko, Sweyn enamiĝis al Eadgifu, abatino de Leominster kaj, reveninte de Kimrio, forprenis ŝin de ŝia abatejo. Pro tio en 1046 aŭ 1047 li estis ekzilata, kaj iris al Flandrio, kaj poste Danio, el kiu li estis forpelata pro iu nekonata ofendo. En 1049 li revenis al Anglio kaj, subtenate de sia frato Harold kaj sia kuzo Beorn, petis ke la reĝo (Eduardo la Konfesanto) pardonus lin. Tamen survoje al la reĝo li murdis Beorn kaj pro tio estis denove ekzilata.

La sekvantan jaron li estis pardonata, eble pro peto de sia patro Godvino, kaj rehavis sian graflandon.

En 1051 ĉe Dovro okazis tumulto, kun batalado inter la urbanoj kaj Eŭstako la 2-a, grafo de Boulogne, parenco de Eduardo la Konfesanto. Godvino rifuzis puni la urbanojn. Leofric de Mercia kaj Siward de Northumbria subtenis la koleran reĝon, kiu ekzilis Godvinon kaj liajn filojn en septembro 1051. Sweyn mem estis ekzilata por la resto de sia vivo, kaj fuĝis al Flandrio.

## Morto 
Lamentante siajn pekojn, Sweyn pilgrimis (laŭdire nudpiede dum almenaŭ parto de la vojaĝo) al Jerusalemo. Post lia reveno li estis mortigata, kvankam oni ne scias la detalojn. Pro lia morto lia frato Harold iĝis la heredonto de Godvino.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Anglosaksoj
Elaphocordyceps ophioglossoides

***Elaphocordyceps ophioglossoides*** (pli frue ***Cordyceps ophioglossoides***) (triflo-malkaŝa fungo) estas parazita aska fungo, kiu parazitas la globformajn fungospeciojn de *Elaphomyces* (ŝajn-trifloj). Ili estas interligitaj per radiksimila micelia fadeno.

La parazita fungo havas ofte klaboformon, la surfaco estas makulita dense per peritecioj kiel etaj punktoj. Ĝi kreskas sur grundo, en arbaro de pinacoj.

[eta|maldekstra|*Elaphocordyceps ophioglossoides* sur *Elaphomyces*
a : [stipo b : stromo c : *Elaphomyces*]]

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj
* 

Kategorio:Fungospecioj
Botiĥo

eta|Virino trinkante el botiĥo
**Botiĥo** (hispane: **botijo**) estas ujo el pora bakita argilo, tradicia de Hispanio, destinita por enhavi akvon. La botiĥo havas la proprecon, ke plenigita kaj lokita sub la suno, malvarmigas la akvon ĝi enhavanta.

La botiĥo havas larĝan ventron por doni al ĝi kapaciton, unu enira buŝo per kiu oni plenigas kaj unu elira beko uzata por trinki. La botiĥo estas tipa elemento de la hispana kulturo. Fakte, oni apenaŭ trovos komarkon sen sia botiĥotipo, de kiuj varias la formoj, koloroj, ceramikaĵoj, ktp.

La plej taŭga maniero trinki estas levi plej alte eble la ujon tiel ke la akvofluo falu dum multe da tempo kaj dealte; tiele la impreso estas pli sensoifiga. Krome oni evitas tuŝi per lipoj la trinkujon, kio nepras por higienaj kialoj. Por tio necesas ĉu lerteco ĉu fortaj brakoj ĉu malpligranda botiĥo.

## Etimologio 
Eble la termino venas el la romianoj, ĉar ekzistis la latina vorto "buttis" kiu signifis barelo, kaj poste oni uzis ties diminutivo "butticula". Sebastián de Covarrubias, en la jaro 1611, priskribis "botija"-n kiel *"tera glaso ventroforma kun mallarĝaj buŝo kaj kolo. La infanoj kiam estas plorontaj ŝveligas la vangojn kaj ĉi tio nomiĝas botiĥiĝi"*.

Ofte la botiĥo ricevas malsamajn nomojn laŭ komarko aŭ vilaĝo: en suba Andaluzio estas la plej ĝenerale uzata la termino "búcaro", kiu laŭ RAE devenas el la mozaraba kaj ĉi tiu el la latina. En la vilaĝoj de Vega de Granada oni nomas ĝin "pipo". En Kanarioj oni nomas ĝin "porrón". En Katalunio ĝi nomiĝas "càntir". En Meksiko ĝi estas nomata "cántaro" kaj en Gvatemalo, "pichinga" (kvankam ĉi tiu vorto havas ankaŭ aliajn uzojn).

## Principo 
La principo de funkciado estas la jena: la akvo trafluetas tra la poroj de argilo kaj kontakte kun la seka ekstera medio (karakterizaĵo de la mediteranea klimato) forvaporiĝas, produktante malvarmetiĝon (2,219 kiloĵuloj po unu gramo de akvo elvaporiĝita). La kerno de la malvarmetiĝo estas do la vaporiĝado de la akvo ŝvitiĝanta, ĉar tio konsumas la varman energion de la akvo de la botiĥo.

Estas kutima praktiko en Andaluzio lasi dum kelkaj horoj la botiĥon plenan de akvo kun ŝpruceton de aniz-likvoro antaŭ ol uzi ĝin je la unua fojo por forigi la guston de koto.

## Eksteraj ligiloj 
* Museu del Càntir (Muzeo de la Botiĥo) en Argentona (Maresme, Provinco de Barcelono) (, , )
* Muzeo de Potistarto  en Agost (Provinco de Alakanto) (, , )
* Kiel estas fabrikitaj botiĥoj kal aliaj ceramikaĵoj ()
* Meĥanismo de la botijo. Historio kaj aliaj detaloj  ()
* La botiĥa fenomeno  ()

Kategorio:Ujoj
Kategorio:Trinkujoj
Kategorio:Kulturo de Hispanio
Masakro de Sankta Bricio

La **Masakro de Sankta Bricio** okazis la 13-an de novembro 1002 laŭ ordono de reĝo Æthelred kaj estis etna purigo en Anglio, celante la tie vivantajn danojn. 

Oni murdis centojn da danaj vikingoj, kiuj vivis en Danelag. Oni pelis, tiris ilin el siaj domoj sur la straton kaj buĉis ilin. La decido de Æthelred okazis pro tio, ke la danaj vikingoj de Danelag ripete atakis kaj la reĝo timis, ke okaze de invado ili helpas la invadantojn. La reĝo ankaŭ esperis apogon el Normandio, ĉar Æthelred geedziĝis kun fratino de Rikardo la 2-a de Normandio.

Inter la murditaj estis ankaŭ Gunhilde, fratino de Sven Gabelbart, tiama reĝo de Danio, kiu pro tio ĵuris je venĝo. Sven havis tiel rajton por okupi Anglion, kio okazis sukcese en la sekvaj jaroj. Li forpelis en 1013 Æthelred al Normandio kaj iĝis reganto de Anglio.

## Rete, angle 
* A Brief History Of The Anglo-Danes

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Masakroj
Kategorio:1002
Izotopoj de bario

Nature okazanta **bario** (**Ba**) estas mikso de sep stabilaj izotopoj. Estas 22 konataj izotopoj, sed la plejparto el ili estas alte radioaktivaj kaj havas duoniĝotempojn inter kelkaj milisekundoj kaj kelkaj minutoj. La nuraj rimarkindaj esceptoj estas 133Ba kiu havas duoniĝotempon de 10,51 jaroj, kaj 137mBa kiu havas duoniĝotempon de 2,55 minutoj.

La norma atompezo estas 137,327(7) *u*.

## Tabelo 
### Notoj 
* Mallongigoj de duoniĝotempo estas: *a*=jaro, *d*=diurno, *h*=horo, *min*=minuto, *s*=sekundo, *ms*=milisekundo, *µs*=mikrosekundo, *ns*=nanosekundo.
* Geologie esceptaj specimenoj estas konataj en kiuj la izotopa komponaĵo kuŝas ekster la raportita limigo. La necerteco en la atompezo povas superi la donitan valoron por tiaj specimenoj.
* Valoroj markitaj per # estas ne pure derivitaj de eksperimentaj datumoj, sed almenaŭ parte de sistemaj tendencoj. Spinoj kun malfortaj asignaj argumentoj estas enmetitaj en krampojn.
* Necertecoj estas donitaj en konciza formo en krampoj post la respektivaj lastaj ciferoj. Necertecaj valoroj signifas unu norman diferencon, escepte izotopan komponaĵon kaj norman atompezon de IUPAC kiuj uzas elvolvitajn necertecojn.

## Referencoj 
* Izotopaj masoj de Ame2003 pritakso de atomaj masoj  de G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault kaj O. Bersillon en *Atomkerna Fiziko* A729 (2003).
* Izotopaj komponaĵoj kaj normaj atomaj masoj de Atompezoj de la eroj. Recenzo 2000 (Teknika Raporto de IUPAC). *Pure Appl. Chem.* Volumo. 75, No. 6, pp. 683-800, (2003) kaj Atomaj pezoj peviziitaj (2005) .
* Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. La Nubase2003 pritakso de atomkernaj kaj disfalaj propraĵoj , Nuc. Phys. 729, pp. 3-128 (2003).
* Nacia Atomkerna Datuma Centro, Brookhaven Nacia Laboratorio. Informo ekstraktita de la NuDat 2.1 datumbazo (ekstraktita en septembro de 2005).

Kategorio:Izotopoj
Potentilo

**Potentilo** (*Potentilla*) estas genro el familio de rozacoj (Rosaceae) kaj havas ĉ. 300 ĝis 500 speciojn. La speciojn karakterizas fingroformaj folioj, flavaj aŭ blankaj floroj, strantaj unuope aŭ en cumo. La specioj oftas en mezvarmaj regionoj, multaj formoj estas ĝardene kultivataj.

La plantoj estas plej ofte plurjaraj herboj, malofte arbustoj.

## Sistematiko de la potentiloj 
Tiu listo nur montras kelkajn speciojn el la potentiloj kun iliaj esperantaj nomoj:
* potentilo fraga / fingroherbo fraga *(Potentilla sterilis)*
* potentilo blanka *(Potentilla alba)*
* potentilo rozkolora *(Potentilla micrantha)*
* potentilo monta *(Potentilla montana)*
* potentilo rondfolia *(Potentilla rupestris)*
* potentilo marĉa / akvo-frago *(Potentilla palustris)*
* potentilo arbusta *(Potentilla fruticosa)*
* potentilo trifingra / tormentilo *(Potentilla erecta)*
* potentilo rampanta *(Potentilla anglica)*
* potentilo kvinfingra *(Potentilla reptans)*
* potentilo printempa *(Potentilla tabernaemontani)*
* potentilo oranĝmakula *(Potentilla crantzii)*
* potentilo sepfolia *(Potentilla heptaphylla)*
* potentilo vila *(Potentilla thuringiaca)*
* potentilo malgrandflora *(Potentilla pusilla)*
* potentilo silka *(Potentilla aurea)*
* potentilo arkta *(Potentilla hyparctica)*
* potentilo arĝenta *(Potentilla argentea)*
* potentilo dekliva *(Potentilla collina)*
* potentilo klinita *(Potentilla inclinata)*
* potentilo neĝa *(Potentilla nivea)*
* potentilo rekta *(Potentilla recta)*
* potentilo norvega *(Potentilla norvegica)*
* potentilo meza *(Potentilla intermedia)*
* potentilo griza *(Potentilla cinerea)*
* potentilo ansera *(Potentilla anserina)*
* potentilo kuŝanta *(Potentilla supina)*
* potentilo plumfolia *(Potentilla multifida)*

## Vidu ankaŭ 
* Alpa stepo de Karakorumo kaj okcidenta Tibeta Altebenaĵo
Konkuro

**Konkuro** (de la latina vorto *concurrere* „kunkuri“), laŭ PIV estas ĝenerale la peno superi alian, kiu havas la saman difinitan celon.

Povas temi:
* pri rivaleco, la ĝenerala emocia fortokomparo pri potenco, socia renomo aŭ simpatio, aparte en la privataj interhomaj rilatoj kaj en la politiko;
* specife en ekonomio pri konkurenco, do la komerca, industria kaj negoca fortokomparo de diversaj entreprenoj aŭ iaspecaj ekonomiaj unuoj pri klientoj;
* en biologia senco, pri biologia konkurado/lukto inter diversaj vivaĵoj por malabundaj valoraĵoj (kiel akvo, nutraĵo, sekura dormloko ktp);
* en jura senco pri la samtempa aplikeblo de pluraj juraj normoj je la sama temo;
* en sporto pri la fortokomparo en konkurso, vetkuro kaj
* simile, ankaŭ en iuj aliaj sociaj areoj, pri forto- aŭ kvalito-komparo en konkurso: ekzemple, konkurso de arkitektoj pri la plej bona arĥitektura koncepto por realigota konstruaĵo.
The Toll of the Sea

eta|*The Toll of the Sea*
***The Toll of the Sea*** estas kina filmo produktita fare de *Technicolor Motion Picture Corporation* kaj ellasita fare de Metro Pictures en 1922, kun Anna May Wong kiel ŝia unua grava rolo. La filmo estis la 7-a kolora filmo,, la dua kolora de Technicolor, kaj la unua de Hollywood. Ĝi estis la unua kolora filmo, kiu ne bezonis specifan projektilon en la kinejo. En 1985, la UCLA Film and Television Archive rezervis la filmon el la originala 35 mm nitrata negativo.

## Okazaĵo 
Kiam la juna Lotus Flower vidas senkonscian viron ŝvebantan en la marborda akvo, ŝi rapide helpas lin. La viro estas Allen Carver, usonano, vizitante Ĉinion. La du ĉefroluloj baldaŭ ekamas unu la alian kaj Carver promesas ŝin kunporti en sian hejmlandon. Amiko de Carver malkuraĝigas lin fari tion kaj li reveturas en Usonon sola. Kiam ili denove renkontiĝas, jam multe ŝanĝiĝis kaj ilia reunuiĝa proceso provas ilian eltenecon.

## Ludantoj 
Anna May Wong.... Lotus Flower
Kenneth Harlan.... Allen Carver
Beatrice Bentley.... Barbara 'Elsie' Carver
Priscilla Moran.... Eta Allen (kiel Baby Moran)
Etta Lee.... dua klaĉado
Ming Young.... unua klaĉado

## Notoj 
Kategorio:Usonaj filmoj
Posteno

La vorto **posteno** en ĝenerala lingvouzo estas estimata ofico, asignita al iu persono. Krome en specifa armea lingvouzo temas pri la loko, kie soldatoj estas starigitaj, por ion gardi aŭ batali kontraŭ iu.

En la ĝenerala lingvouzo temas pri laborloko, de kiu oni atendas, ke ĝi en kontentiga maniero sekurigas la necesajn vivokondiĉojn de la postenulo kaj ke tiu persono siavice kontentige plenumas la funkciojn ligitan al la ofico. 

La verbo **postenigi** koresponde signas la agon doni (asigni) novan postenon al persono - kaj en la ĝenerala kaj en la specife armea vortuzoj.

## Temaj citaĵoj el la Proverbaro Esperanta 
Krome, sen esperantlingva finaĵo, la vorto **Posten** ankaŭ signas la ŝtatajn poŝtajn entreprenojn de Svedio, de Norvegio kaj de la Alandaj insuloj, aŭtonoma svedlingva regiono, kiu apartenas al Finnlando.  

Kategorio:Laboro
Kategorio:Armeo
Anti-folk

**Antifolko** aŭ **Kontraŭ-folko** estas muzika ĝenrero, kiu prenas karakterizaĵojn el la Popolkantoj de la 1960-aj jaroj. Ankoraŭ ekzistas gravan debaton pri la difino kaj la karakterizaĵoj de ĉi tiu ĝenraro, ĉar ĝi varias de artisto al artisto. Tamen, estas sufiĉe akceptita, ke la muziko inkline sonas, kvazaŭ kruda aŭ eksperimenta.

## Novjorka Kontraŭ-folko 
La kantaŭtoro Lach, fondis la *Forton*, noktoklubo ĉe la Suba Orienta Flanko de Novjorko, poste ol folkklubo malakceptis lin dirante, ke lia muziko estis *tro punka*. Lach fondis la Novjorkan Kontraŭ-folkan Festivalon je la sama semajno ol la Novjorka Folka Festivalo okazis. La folka festivalo ne plu okazas, sed la de Lach ankoraŭ daŭras kreskante.

La originala *Forto* fermiĝis en 1985 kaj translikiĝis de lok'al loko ĝis, finfine, ĝi restis en la malantaŭa ĉambro de la *Sidewalk Café* en 1993.

## Artistoj de la Kontraŭ-folka movado 
### Usone 
* Beck
* Regina Spektor
* Ani DiFranco
* Cindy Lee Berryhill
* Paleface
* Kirk Kelly
* Joie/Dead Blonde Girlfriend
* Hamell on Trial
* Diane Cluck
* Jeffrey Lewis
* Major Matt Mason USA
* Dufus
* Soft Black
* Adam Green
* Brenda Kahn

### Anglie 
* Kate Nash
* Dan Treacy
* JJ Crash
* Lucy Joplin
* Paul Hawkins
* Emmy the Great

## Fontindiko 
### Retarktikoloj 
* *Morning Star* artikolo pri Antifolko 
* *Time Out London* pri Antifolko
* *Village Voice* artikolo pri Britia Antifolko 
* musicomh.com's Recenzo de Antifolka nokto en Sŵn Fest', Kardifo 2007 
* Antifolka Documentfilmo

Kontraŭ-folko
Mühledorf SO

**Mühledorf** estas iama komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2014 parto de la nova komunumo Buchegg en la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 358 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Mühledorf situas sur la montoĉeno Bucheggberg en la valo *Mühlital* sur alteco de 557 m s.m. 9 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Soloturno. La teritorio de la iama komunumo etendiĝas sur areo de 3,32 km², de kiuj 38% estas kovritaj de arbaro, 55% servas por agrikulturo kaj 6% por setlado. Krom la vilaĝo Mühledorf al la komunumo apartenas la setlejoj Wolftürli, Bockstein, Hirzengraben, Murli kaj Dälrain.

## Najbaraj komunumoj 
La iama komunumo Mühledorf limis en nordo al Hessigkofen kaj Tscheppach, en oriento al Brügglen kaj Aetingen, en sudo al Unterramsern kaj Aetigkofen, kaj en okcidento al Lüterswil-Gächliwil.

## Trafiko 
La iama komunumo situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj meze en la kamparo.
Tra Mühledorf pasas poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Lohn-Lüterkofen al Messen, kiu konektas la iaman komunumon al la publika trafikreto. Krome ekzistas ankaŭ taksibuso. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas proksimume 9 kilometrojn nordoriente apud Soloturno.

## Historio 
La unua dokumentaj mencioj de Mühledorf datiĝas el la jaro 1264 kiel *Mulidorf* kaj 1276 kiel *Mvlidorf*. Dum mezepoko Mühledorf apartenis al la Senjorujo Buchegg de la Grafoj de Kiburgo-Buchegg. En la jaro 1391 la senjorujo estis akirita de la urbo Soloturno.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2014 la iamaj komunumoj Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Mühledorf kaj Tscheppach estis kunigitaj al la nova komunumo Buchegg.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Mühledorf

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mühledorf 
* Mühledorf en la Historia Leksikono de Svislando
Mühledorf

**Mühledorf** signifas en la germana lingvo *muelejo-vilaĝo*.

La termino estas geografia nomo de diversaj lokoj en germanlingvaj teritorioj:

* **Mühledorf BE** estas komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
* **Mühledorf SO** estas komunumo de la distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno en Svislando.
* **Mühledorf (Dallenwil)** estas vilaĝo de la komunumo Dallenwil en Kantono Nidvaldo en Svislando.
Cheles

**Cheles** [ĉEles] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *cheleros*. La censita populacio en 2008 estis de 1308 loĝantoj.

## Situo 
Cheles situas en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 197 m; je 51 km sude de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 47,9 km². Ĝi estas tre proksime de la landlimo kun Portugalio kaj de la akvorezervejo de Alkeva konstruita fine de la 20-a jarcento.

## Historio
Estas restaĵoj el Neolitiko. En la epoko de la reĝo Ferdinando la 3-a oni konkeris la regionon al la araboj kaj la templanoj havis ĝin almenaŭ el 1277 ĝis 1312, kiam tiu estis dissolvita. Dum la 16a jarcento la vilaĝo forlasis sian ĝistiaman lokon en la montaro de San Blas, ĉe la rivero Guadiana al la nuna loko pli sude. Oni forlasis la tiaman fortikaĵon kaj oni konstruis novan en la nova loko el 1508.

Dum la 17a jarcento pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj aliaj krizoj la vilaĝo senloĝiĝis; reloĝiĝis nur post 1668 tre malrapide kaj ĉefe per portugalaj loĝantoj.

## Bibliografio 
*"Cheles, villa fronteriza" José Antonio Torrado González, Edición: Excmo Ayuntamiento de Cheles. ISBN 84-606-2936-8

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Margarete Buber-Neumann

**Margarete BUBER-NEUMANN** naskiĝis la 21-an de oktobro 1901 en Potsdamo kaj mortis la 6-an de novembro 1989 en Frankfurto. Ŝi estis germana komunisto, kiu saviĝis el la punlaborejoj de gulago en Sovetunio kaj el naziaj koncentrejoj en Germanio. Ŝi atestis sian sperton en pluraj libroj.

## Biografio 
En la jaroj 1920, Margarete, naskiĝinta Thüring, aniĝis al Komunista Partio de Germanio, poste edziniĝis kun Rafael Buber, komunisto. La geedzoj havis du filinojn, poste eksedziĝis en 1929. Margarete tiam edziniĝis kun Heinz Neumann, unu el la partiestroj. Je la alveno de la nazioj al la povo, ĉi tiu rifuĝis en Moskvo kun Margarete. Sed en aprilo 1937, li viktimiĝis de la stalina Granda Purigo kaj definitive malaperis. Margarete Buber-Neumann restis sola ĝis junio 1938 kaj siavice estis arestita de la NKVD.

Dum ŝajna proceso, ŝi estis akuzita pri kontraŭ-revoluciaj agadoj kaj kondamnita al kvinjara malliberigo en punlaborejo. Ŝi estis tiam deportita al Karagando, en Kazaĥio, kie ŝi pasigis du jarojn en kruelegaj kondiĉoj. En 1940, Stalin decidis fordoni al Hitler la germanajn komunistojn rifuĝintaj en Sovetunio. Post du gulagaj jaroj, Margarete Buber-Neumann estis donita al la Gestapo kiu internigis ŝin en la koncentrejo Ravensbrück. Tie ŝi pasigis kvin jarojn kaj ekamikiĝis kun la franca etnologino Germaine Tillion kaj kun la ĉeĥa ĵurnalistino Milena Jesenská malnova kompanino de Franz Kafka. Milena mortis pro senforteco en 1944 kaj poste Margarete skribis rimarkindan biografion cele omaĝi al ŝi.

En aprilo 1945, pro la avanco de la Ruĝa Armeo, la estraro de la koncentrejo decidis liberigi multe da malliberuloj. Margarete Buber-Neumann riskis sin piedire komenci danĝeran vojaĝon tra Germanio por forfuĝi de la sovietianoj kaj kuniĝi kun sia familio en Bavario.

En 1949, ŝi atestis en Parizo dum la fama proceso Kravtchentko. Ŝia raporto, kiu estigis paralelaĵon inter la sovetiaj kaj naziaj koncentrejoj, estis unu el la gravaj momentoj de la proceso. Unuafoje nerefutebla atestanto malkaŝis la ekziston de koncentrejoj por politikaj deportitoj en Sovetunio.

Laŭ la filozofo Tzvetan Todorov, « Margarete Buber-Neumann aspektas al ni kiel la ekzempla atestanto pri malbono, kiu regis la politikan vivon en Eŭropo, la totalismo. [...] La legado de ŝiaj libroj donas al ni iom pli da fidemo pri la elturnaĵoj de la homa specio. »

Kategorio:Naskiĝintoj en 1901
Kategorio:Mortintoj en 1989
Kategorio:Germanaj komunistoj
Kategorio:Postvivintoj en naziaj koncentrejoj
Kategorio:Germanaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 20-a jarcento
Don Álvaro

**Don Álvaro** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Alvarenos*. La censita populacio en 2008 estis de 729 loĝantoj.

## Situo 
Don Álvaro estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 255 m; je 69 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj nur je 10 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, al kio utilas kiel dormovilaĝo. La surfaco de ties teritorio estas de 32,1 km². 

Ĝi situas en la dekstra flanko de la rivero Guadiana, intermeze inter la distriktoj Vegas Altas kaj Vegas Bajas de la citita rivero. Kvankam la tradicia ekonomio estas agrikultura, tiu jam ne estas la ĉefa sektoro de la municipo, ĉar tiu nun estas sektoro servoj, pro la proksimeco de la urbo de Mérida. 

## Demografio 
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Entrín Bajo

eta|dekstra|150px|Blazono de la vilaĝo: en la supra parto tiu de la provinco de Badajoz, en la suba tiu de la burbona monarkio
**Entrín Bajo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *entrineros*. Al la municipa areo krom la ĉefa loĝloko Entrín Bajo ankaŭ apartenas la municipoparto *Entrín Alto*.

## Situo 
Entrín Bajo estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 244 m; je 35 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas nur de 9,7 km².

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Maranjono

[eta|dekstra|250px|Situo de la rivero Maranjono norde de [Peruo kaj en la plej altaj teritorioj de la Amazona Baseno]]
[eta|dekstra|250px|Valo de la rivero Maranjono inter [Chachapoyas (Leymebamba) kaj Celendín]]
250px|eta|La rivero Marañón ĉe la *pongo* de Manseriche

La rivero **Maranjono**, aŭ en la hispana **río Marañón**, estas grava rivero de Peruo, unu el la ĉefaj alfluantoj de la alta fluo de la rivero Amazono.

## Geografio 
La rivero Maranjono naskiĝas en la glaciejo *Nevado de Yapura*, je ĉirkaŭ 5.800 m super la marnivelo, en la Andoj de la orienta Peruo.

Post flui ĉirkaŭ 1.600 km, ĝi ununiĝas kun la rivero Ukajalo kaj naskas la riveron Amazonon, ĉe la loko de Naŭta en la departemento Loreto.

Ĝiaj alfluantoj plej gravaj estas la riveroj Utkubambo, Krisneĥas, Ĉamaja, Cenepa, Santiago, Morona, Pastaza, Huallaga (1.300 km) kaj la Tigre (600 km).

Pro ĝia kvanto de akvofalo kaj rapidoj ĝi estas rivero navigebla nur en la malsupra parto.

En ĝis baseno loĝas la fama popolo de la ŝuaroj aŭ jivaroj.

Tra la departemento Amazonio la rivero trapasas la regionon de la *pongoj* (tipo de kanjono mallarĝega kaj profunda) nome la pongoj de Rentema, de Mayo, de Mayasita, Cumbianama, Huarcayo kaj la pongo de Manseriche, la plej konata el la peruaj pongoj. Tiu regiono de la Pongoj gravas geografie ĝar danke al tiu la rivero Maranjono atingas la riveron Ukajali por formi la riveron Amazono, tiele la plej longa kaj akvenhava el la mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Depresio Huancabamba
* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio
* Maranjonaj sekaj arbaroj
* Lope de Aguirre

## Eksteraj ligiloj 
Marañón
Marañón
Marañón
Tendumo

[eta|Kampadejo kun tendoj en [Amsterdamo]]
[eta|Suraŭta [tendo en kampadejo en Norvegio]]
**Tendumo** aŭ **kampadumo** (en multaj lingvoj *camping*, el la latina: *campus*, kampo) estas formo de turismo. La feriantoj tranoktas en tendoj, ruldomoj aŭ kampadveturiloj. Celo de la tendumantoj estas kutime naturproksima, neluksa, ripoziga feriado.

Tendumo establiĝis komence de la 20-a jarcento kaj nuntempe disvastiĝis multe. Tra la tuta mondo troveblas tendumejoj aŭ kampadejoj, ofte en pejzaĝe belaj lokoj, kiel naciaj parkoj. Tranoktado en tendumejoj estas kutime malpli multekosta ol en hoteloj.

En la plej multaj eŭropaj landoj ne plu permesatas *tendumi sovaĝe*, t.e. ekster tendumejoj.

## Ekipaĵo 
[eta|Tendumo en la [alĝerio|alĝeria Saharo]]
Kutime oni uzas por tendumo kaj migrado:
* tendon,
* dormosakon,
* izolan maton, dormomaton aŭ aermatracon,
* boligilon.

## Vidu ankaŭ 
* Bivakado
* Kampadveturilo
* Ursofosto

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Arnold Thunker: *Mit Sack und Pack und Gummiboot. Die Geschichte des Campings* (Kun sako, pakaĵo kaj gumboato. La historio de tendumo.), Kiepenheuer, 1999, ISBN 3-378-01034-7

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Aude Tissandier: *Les débuts du camping en Auvergne* en *Revue Ethnologie française* n° 88, 2001/4 artikolo pri la historio de tendumo en Francujo (france)

Kategorio:Turismo
Kategorio:Migrado
Kategorio:Restado en naturo
Esparragosa de la Serena

**Esparragosa de la Serena** (asparagejo) estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La loĝantoj nomiĝas *esparragoseños* aŭ "zorreros" (vulpuloj). 

## Situo 
Esparragosa de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 446 m; je 159 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 21,7 km².
 
Je 5 km okcidente troviĝas Zalamea de la Serena; samdistance proksimume sed nordokcidente estas Malpartida de la Serena; je 7 km oriente situas Puerto Hurraco, parto de Benquerencia de la Serena kaj je 11 km nordoriente estas Castuera. Tra tiu vilaĝo pasas la rivero Guadalefra; la *Sierra del Oro* (Ormontaro) aliflanke.

## Populacio 
De 1996 a 2005 la populacio variis inter 1150 kaj 1108 loĝantoj, kaj observiĝas malrapidan malpliiĝon.

## Ekonomio 
Pri agrikulturo gravas la olivarbaroj, la vitejoj kaj cerealoj kiel tritiko; pri brutobredado gravas porkoj kaj ŝafoj. Tradicias la kolektadon fruprintempe de la sovaĝa asparago.

## Monumentoj 
Preĝejo de *Santa María Magdalena* de la 16a jarcento, blazondomoj kaj Ermitejo de la Martiroj.

## Festoj 
La festoj de Esparragosa de la Serena dediĉiĝas al sia patrono Sankta Bartolomeo aŭguste. Tradicias ankaŭ la Karnavaloj.

## Vidu ankaŭ 
* Quintana de la Serena
* Zalamea de la Serena
* Malpartida de la Serena
* Puerto Hurraco, parto de Benquerencia de la Serena
* Castuera

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Esparragalejo

**Esparragalejo** [esparagaLEĥo] (asparagejeto) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *esparragalejanos*. La censita populacio en 2008 estis de 1.570 loĝantoj.

## Situo 
Esparragalejo estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 231 m; je 55 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj nur je 8 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, al kiu utilas kiel dormovilaĝo. La surfaco de ties teritorio estas de 16,8 km². 

## Intereso
Estas akvorezervejo kaj akvobaraĵo el la romia epoko kaj aliaj du naturaj lagunoj. Estas tradiciaj la vilaĝa festo kaj la Sankta Semajno.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Esparragosa de Lares

**Esparragosa de Lares** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro kaj komarko de La Serena.

La loĝantoj nomiĝas *Esparragosetos*. La censita populacio en 2008 estis de 1.041 loĝantoj.

## Situo 
Esparragosa de Lares estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 473 m; je 170 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 207 km². 

Inter la 1960-aj jaroj kaj la 1980-aj jaroj la politika reĝimo de Francisco Franco trudis ŝanĝitan nomon de la vilaĝo kiel **Esparragosa del Caudillo**. Post la reveno de la demokratio oni ŝanĝis denove al la tradicia.

## Intereso
La vilaĝo situas ĉe monto kie situas grava kastelo, sed aliflanke estas vilaĝo Puebla de Alcocer kaj ambaŭ vilaĝoj plendas ke la kastelo apartenas al propra vilaĝo. Proksime estas grava akvorezervejo nome La Serena.

## Gravuloj 
* Pablo Guerrero, kantaŭtoro, estas la plej konata filo de la vilaĝo. Populariĝis ĉefe en la 1970-aj jaroj, sed ankoraŭ kantas kaj ricevas omaĝojn en la 21-a jarcento.

## Festoj 
* 25a de marto (*Romería de Lares*)
* 15a de majo, Sankta Isidro, kamparpatrono.
* Festoj de la patronino *Virgen de la Cueva* (Kavovirgulino): de la 15a al 19a de aŭgusto.

## Eksteraj ligiloj 
*Apuda akvorezervejo de La Serena

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Charlotte's Web (filmo de 1973)

'''''Charlotte's Web'''* (prononco laŭ sistemo IFA [], per simplaj literoj ; anglalingve por *La araneaĵo de Charlotte*) estas usona animacia filmo produktita de *Hanna-Barbera Productions* kaj publikigita en 1973. Ĝi estas bazita sur la samnoma rakonto publikigita en 1952 de la usona verkisto Elwyn Brooks White. La filmo havis daŭrigojn dum la sekvaj jaroj, por televido kaj VHS, en 1994 la filmo surprizis la merkaton fariĝante unu el la plej vendataj titoloj de la jaro, 21 jarojn post ĝia unua premiero. En 2003 la daŭrigo *Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure* aperis.

## Intrigo 
Terkulturisto decidas mortigi porkon, ĉar tiu naskiĝis tre malgranda. Tamen, ĉe la insisto de lia filino ne mortigi ĝin, li lasas ĝin pluvivi. La knabino nomita Fern Arable, donas la nomon Wilbur al la porko. Poste, la patro de Fern Arable decidas vendi la porkon al la onklo de la knabino, Homer Zuckerman, kiu ankaŭ havas bienon.

Tie, Wilbur ekscias ke ĝi estos mortigita, pro kio ĝi ektimas, ĝis ĝi aŭdas la voĉon de Charlotte, araneo kiu promesas helpi al ĝi. La araneo povas protekti la porkon skribante mesaĝojn atentigante pri Wilbur en la araneaĵo (de tie la titolo). En la fino, la araneo Charlotte mortas kaj naskiĝas de la aranea nesto 511 idoj (estis entute 514). Tamen kiom ajn Wilbur amas tiujn idojn, ili neniam povos anstataŭi la memoron de Charlotte.

## Kantoj de la filmo 
* *There Must Be Something More* – Fern
* *I Can Talk!* – Wilbur
* *Chin Up* – Charlotte
* *We've Got Lots in Common* – Wilbur kaj Ĥoro
* *Deep in the Dark/Charlotte's Web* – Solistino
* *Mother Earth and Father Time* – Charlotte
* *A Veritable Smorgasbord* – La ansero kaj Templeton
* *Zuckerman's Famous Pig'' – Ĥoro

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1973
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Usonaj muzikaj filmoj
Zalaszabar

**Zalaszabar** [zalasabar] estas malgranda vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.

## Bazaj informoj
* Areo: 17&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.641/17.1115
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 8743
* Telefonprefikso: 93

## Geografio 
Zalaszabar situas inter deklivoj kaj bordo de Eta Balatono, laŭ flankovojoj. Zalakaros troviĝas 10, Hévíz 20, Keszthely 22, Nagykanizsa 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1359 en formoj *"Sabaar"* aŭ  *"Zabaar"*. La komunumo ricevis rajton pri bazarado en 1384, pri doganprenado en 1459. En 1984 oni faris lagon Eta Balatono. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika romanika Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Zalaszabar) el la 12-a jarcento, post 3 jarcentoj gotikiĝis, en 1753 barokiĝis
* kapelo
* kampanilo


Kategorio:Vinvilaĝoj
Hetyefő

**Hetyefő** [hetjefO] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Sümeg.
eta|275ra|dekstra|Hetyefő en departemento Veszprém en HungarioDosiero:Red_Dot.gif
eta|Blazono de Hetyefő

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 90
* Poŝtkodo: 8344
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Hetyefő situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Marcal, laŭ traira flankovojo. Sümeg troviĝas 15, Zalaszentgrót 16, Celldömölk 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1241 laŭ tiama ortografio *"Heghe"*. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, kuracejo, vilaĝokuratoro, 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Religia muziko

**Sakrala muziko** aŭ **religia muziko** estas male al *profana muziko* tia, kiu estas komponita resp. ludata por religiaj okazoj aŭ sub religia influo. En la kristanismo tio ampleksas la eklezian muzikon, ekstere ekz. la budhisman muzikon.

En naturreligioj *sakrala muziko* estas rimedo por komuniki kun la gedioj (ŝamanismo). Kantado kaj ritaj dancoj devas kaŭzi magian deklamadon.

En kristanismo, hinduismo kaj budhismo komuna kantado devas peri komunosenton kaj religiajn enhavojn. La muziko servas al la celebrado de ekleziaj ceremonioj.

## Eksteraj ligiloj 
* Neue Wege besinnlicher und geistlicher Musik
Profunda maro

[eta|maldekstre| Unu el la plej profundaj: [Mariana Fosego, (11 km).]]
[eta|200ra|[Nigra fumanto ĉe la mezoceana dorso]]
La **profunda maro** aŭ **abisma maro** estas la komplete senluma regiono de la maroj, kiu situas sub profundo de 800&nbsp;m. Tiel pli ol 70% de la mondaj oceanoj estas profunda maro. La tieaj vivkondiĉoj estas ekstremaj: ne ekzistas primara produktado krom per hidrotermaj fontoj, nomitaj ankaŭ *nigraj fumantoj*, ĉar en la profunda maro pro foresto de lumo ne ekzistas plantoj.

Krom la ŝajne tre kontraŭvivaj kondiĉoj evoluis tre diversa faŭno. La nutroĉeno konsistas el rabbestoj kaj kadavromanĝantoj aŭ el bestoj, kiuj nutras sin de simbiozaj bakterioj aŭ arkeoj.

Nuntempe nur ĉirkaŭ 1% de la tuta profunda maro estas esplorita.

## Datumoj 
eta|300ra|Mapo de la profundmaraj fosegoj
La temperaturo estas konstante malalta ( -1&nbsp;°C ĝis 4&nbsp;°C ).
En profundo de 10.000&nbsp;m ekzistas premo de ĉirkaŭ 1000 baroj.

## Profunda maro en arto kaj literaturo 
Fascino pri nekonataĵo montriĝas ankaŭ en literaturo:

* En 1870 eldoniĝis unue la romano *Dudek mil leŭgoj sub la maro* de Jules Verne. El la libro kreiĝis filmo plurfoje, lastfoje en la 1990-aj jaroj.
* Alia fama filmo pri profunda maro estas La abismo el la jaro 1989, kiu ricevis Oskaron pro siaj videfiko.
* En sia romano *La aro* (germane: *Der Schwarm*) Frank Schätzing traktas la profundan maron, kiu estas hejmo de nekonataj estaĵoj, kies intelekto estas multe pli alta ol la homa.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Gotthilf Hempel: *Faszination Meeresforschung - ein ökologisches Lesebuch.* AWI, Hauschild, Bremen 2006, ISBN 3-89757-310-5
* Robert Kunzig: *Der unsichtbare Kontinent - die Entdeckung der Meerestiefe.* Marebuch-Verl., Hamburg 2002, ISBN 3-936384-71-1
* Robert D.Ballard: *Tiefsee - die großen Expeditionen in der Welt der ewigen Finsternis.* Herbig, München 1998, ISBN 3-7766-2046-3
* Peter Herring: *The biology of the deep ocean.* Oxford Univ. Pr., Oxford 2007, ISBN 978-0-19-854955-0
* Peter A.Tyler: *Ecosytems of the deep oceans.* Elsevier, Amsterdam 2003, 0-444-82619-X
* K. Horikoshi: *Extremophiles in deep-sea environments.* Springer, Tokyo 1999, ISBN 4-431-70263-6
* Manfred Leier: *Weltatlas der Ozeane - mit den Tiefenkarten der Weltmeere.* Frederking und Thaler, München 2001, ISBN 3-89405-441-7

## Vidu ankaŭ 
* Abismo
* Hidroterma fonto
* Profundmara zono

## Eksteraj ligiloj 
* Instituto Alfred Wegener: Alfred-Wegener-Institut, centro de la germana polusa kaj mara esplorado
* Videoj pri la profunda maro 
* Aŭdodosieroj pri bruoj el la profunda maro
* La ekosistemo de la profunda maro kaj ties endanĝeriĝo fare de la homo
* TTT-ejo de la ekspozicio pri la profunda maro en la naturmuzeo de Senckenberg 

Kategorio:Oceanografia terminologio
Gyepükaján

**Gyepükaján** [djepukajAn] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Sümeg.
300ra|eta|dekstra|Iama turo en Gyepükaján

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.044/17.3268
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 8473
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Gyepükaján situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Sümeg troviĝas 10, Ajka 23, Tapolca 24, Zalaszentgrót 27, Veszprém (urbo) 51, Budapeŝto 159 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1353 pri loko *"Gyepü"*. Baldaŭe apuda vilaĝo Kaján aperis. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝoj senhomiĝis. En 1894 la 2 komunumoj unuiĝis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* restaĵo de malnova turo

## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Tostig Godwinson

**Tostig** (n. eble ĉirkaŭ 1026, m. la 25-an de septembro 1066) estis filo de Godvino grafo de Wessex kaj frato de Harold la 2-a (Anglio).

## Familio 
Li estis la tria ido de Godvino kaj Gytha Thorkelsdóttir. En 1051 li edziĝis al Judita, filino de Baldueno la 4-a de Flandrio, duonfratino de Baldueno la 5-a, kaj onklino de Matilda de Flandrio kiu edziĝis al Vilhelmo la Konkerinto.

## Ekzilo 
En 1051 ĉe Dovero okazis tumulto, kun batalado inter la urbanoj kaj Eŭstako la 2-a, grafo de Boulogne, parenco de Eduardo la Konfesanto, reĝo de Anglio. Godvino rifuzis puni la urbanojn. Leofric de Mercia kaj Siward de Northumbria subtenis la koleran reĝon, kiu ekzilis Godvinon kaj liajn filojn en septembro 1051. La sekvantan jaron Godvino kaj siaj filoj invadis Anglion kaj devigis Eduardon restaŭri la bienojn kaj titolojn de la Godvin-familio.

## Grafo de Northumbria 
En 1053 Siward mortis kaj Tostig iĝis grafo de Northumbria. Tie li neniam popularis. La 3-an de oktobro 1063 gravuloj de Jorkŝiro okupis Jorkon, mortigis subtenantojn de Tostig, kaj proskripciis Tostig. Ili petis la subtenon de Morcar, pli juna frato de Edvino de Mercia. La ribeloj marŝis suden por prezenti siajn plendojn al la reĝo, kaj ĉe Northampton ili estis kunigataj de Edvino de Mercia kaj liaj soldatoj. Tie Harold (la estonta Harold la 2-a), renkontis ilin, kaj decidis ke Tostig ne povus reteni Northumbria, kaj diris tion dum reĝa konsilio ĉe Oksfordo la 28-an de oktobro. Tostig estis proskripciata kaj senigata de sia graflando, kiun la reĝo konfidis al Morcar.

## Morto 
En 1066 Tostig invadis Mercia, sed estis forpelata kaj fuĝis al Skotlando. La saman jaron Eduardo la Konfesanto mortis kaj Harold la 2-a iĝis reĝo de Anglio. Harald Hardrada pretendis la anglan tronon kaj septembron 1066 invadis nordorientan Anglion. Tostig kun flandraj dungsoldsatoj subtenis la norvegojn. La 20-an de septembro ĉe Fulford (proksime al Jorko), Harald Hardrada kaj Tostig venkis anglosaksan armeon. Tamen Harold la 2-a estis rapide marŝanta norden kun granda armeo, kaj la 25-an de septembro li alvenis al Stamford Bridge (Jorkŝiro), kie li tute venkis Harald, kies armeo estis malpreta por batalo ĉar ĝi atendis nur provizaĵojn. Harald kaj Tostig rifuzis kapitulaci, kaj multmultaj norvegoj mortis dum la batalo, kaj necesis malpli ol 25 ŝipoj por porti la postvivantojn reen al Norvegio. Inter la mortintoj estis kaj Harald Hardrada kaj Tostig.

Harald kaj Judita havis du filojn, Skuli kaj Ketil. Post la morto de Tostig ili fuĝis al Norvegio, kaj, eble ĉirkaŭ 1070, Judita edziĝis al Velf, duko de Bavario.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Anglosaksoj
Gógánfa

**Gógánfa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Sümeg.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.0227/17.1843
* Loĝantaro: 790
* Poŝtkodo: 8346
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Marcal, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Tapolca-Celldömölk. Sümeg troviĝas 10, Zalaszentgrót 15, Tapolca 30, Veszprém 80 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1281 en formo *"Gógánfalva"*. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. En 1951 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1763
* kapelo de 1780
* kastelo de Gyömörey [djomorei]

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Edvino (Mercia)

**Edvino** (m. 1071) estis grafo de Mercia ekde 1062.

Li estis filo de Aelfgar de Mercia kaj frato de Morcar de Northumbria.

Morcar iĝis grafo de Northumbria en 1065, post kiam la northumbrianoj sukcese ribelis kontraŭ Tostig Godwinson. La sekvantan jaron Tostig invadis Mercia sed Edvino kaj Morcar forpelis lin. La saman jaron, post la morto de Eduardo la Konfesanto, la norvega reĝo Harald Hardrada invadis nordorientan Anglion, subtenate de Tostig kaj flandraj dungsoldatoj. Edvino kaj Morcar rezistis la invadantojn sed estis venkataj ĉe Fulford (proksime al Jorko).

Verŝajne en frua 1066, Edita, fratino de Edvino, edziĝis al Harold la 2-a (Anglio).

Post la morto de Harold la 2-a dum la batalo de Hastings, Edvino kaj Morcar unue subtenis Edgar Aetheling sed ili baldaŭ omaĝis al Vilhelmo la Konkerinto.

En 1068 Morcar ribelis en Mercia sed denove kapitulacis kiam la armeo de Vilhelmo marŝis kontraŭ ilin. Kvankam ili ricevis pardonojn, ili denove ribelis en 1071. Edvino estis prefidata kaj mortigata, sed Morcar aliĝis al la ribelo de Hereward the Wake.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Anglosaksoj
Aelfgar (Mercia)

**Aelfgar** (m. 1062) estis grafo de Mercia, Anglio ekde 1057.

Li estis filo de Leofric (Mercia) kaj, verŝajne, ties edzino Godiva kaj heredis la graflandon de Mercia post la morto de sia patro.

Kiam en 1051 Eduardo la Konfesanto ekzilis Godvinon de Wessex kaj liaj filojn, li konfidis East Anglia (antaŭe regata de Godvino) al Aelfgar. Tamen la sekvantan jaron Godvino reakiris tiun graflandon. Sed post la morto de Godvino en 1053, Aelfgar denove iĝis grafo de East Anglia.

En 1055 Eduardo ekzilis Aelfgar, kiu iris al Irlando. Aelfgar kunigis mararmeon, kaj alianciĝis al Gruffydd ap Llywelyn, kimra reĝo. Ili invadis Herefordshire, venkis ties grafon Ralph (moknomata "la malkuraĝa") kaj disrabis la urbon Hereford. Eduardo sendis Harold, la estontan reĝon, kontraŭ la invadantojn, kiuj fuĝis reen en Kimrion. Tamen sekvis pacakordo per kiu Aelfgar regajnis Mercia kaj East Anglia.

Li edziĝis al Aelfgifu. Ili havis almenaŭ tri idojn:
* Edvino (Mercia), kiu sekvis sian patron kiel grafo de Mercia
* Morcar kiu iĝis grafo de Northumbria en 1065
* Edita, kiu edziĝis unue al Gruffydd ap Llywelyn kaj poste, verŝajne frue en 1066, al Harold la 2-a

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglosaksoj