Randolph Scott

**George Randolph Crane SCOTT** (n. la 23-an de januaro 1898 en Kantono Orange, Virginio - m. la 2-an de marto 1987 en Beverly Hills, Kalifornio) estis usona kinoaktoro. Lia kariero daŭris de la fino de mutaj filmoj fine de la 1920-aj jaroj ĝis la fruaj 1960-aj jaroj, dum kiu tempo li estis unu el la plej komerce sukcesaj Holivudaj steluloj. Scott atingis sian plej grandan popularecon kiel silenta, sentima protagonisto en vakerfilmoj, kun lia kunlaboro kun reĝisoro Budd Boetticher estante aparte rimarkinda.

Kiel ĉefrolulo dum preskaŭ ĉiuj jaroj de sia kinematografia kariero, Scott aperis en dramoj, komedioj, muzikaloj (kvankam li nek kantis nek dancis), aventuroj, militaj, hororaj kaj fantaziaj filmoj, kaj vakeraj filmoj. El liaj pli ol 100 filmaperoj, pli ol 60 estis vakeraj filmoj. 

## Vivo kaj kariero 
Randolph Scott naskiĝis en riĉa familio de skota deveno kaj frekventis la privatan lernejon Woodberry Forest en sia hejmŝtato Virginio, kie li estis rimarkita kiel elstara atleto jam en juna aĝo. De 1917 ĝis 1919, Scott servis en la Usona Armeo dum la Unua Mondmilito kaj partoprenis en batalado en Francio. Dum sia servo, li ankaŭ akiris scion pri rajdado kaj la uzado de pafiloj, kio helpis lin en lia pli posta kariero kiel vakera filmstelulo.  Post sia maldungo el la militistaro, li studis ĉe Georgia Tech kaj la Universitato de Norda Karolino. Li akiris diplomon pri inĝenierado kaj laboris en tiu profesio dum pluraj jaroj antaŭ ol decidi fariĝi aktoro ĉirkaŭ 1927 kaj translokiĝi al Holivudo.

Dum golfludo, li renkontis la naftomagnaton kaj filmproduktanton Howard Hughes, kiu poste akiris por li lian unuan malgrandan rolon en sia produktaĵo *Sharp Shooters* el 1928. Filmhistoriistoj atentigis, ke la patro de Scott konis Howard Hughes kaj pli-malpli aranĝis la renkontiĝon. En la sekvaj jaroj, Scott ricevis malgrandajn rolojn, sed la dezirata sukceso komence ne realiĝis. Cecil B. DeMille ne volis doni al li ĉefrolon pro lia manko de sperto kaj rekomendis, ke li prenu profesiajn aktorajn lecionojn. Komence de la 1930-aj jaroj, li fariĝis membro de la *Pasadena Playhouse*, kie li ricevis aktorajn lecionojn kaj ankaŭ partoprenis en teatraj produktadoj. Lia unua ĉefrolo estis en 1931 en la B-filmo *Women Men Marry*, kaj la sekvan jaron li ricevis studiokontrakton de Paramount Pictures. Poste, Sott ankaŭ laboris por RKO Radio Pictures.

Kun sia alta, svelta staturo, suda akĉento, kaj vireca karismo, Scott estis antaŭdestinita por vakeraj filmoj. Lia unua ĉefrolo en vakera filmo estis en 1932 en *Heritage of the Desert*. Li ludis en longa serio de B-vakeraj filmoj ĉe Paramount en la 1930-aj jaroj, kiuj ofte baziĝis sur libroj de la aŭtoro Zane Grey. Paramount ankaŭ uzis lin en filmoj de aliaj ĝenroj, kvankam ofte nur en subtenaj roloj aŭ kiel dua ĉefrolulo. Scott aperis dufoje apud Shirley Temple, en *Shirley on Wave 303* kaj *Fraulein Winnetou*. Ĉe RKO, li ludis apud la ekranparo Fred Astaire kaj Ginger Rogers en la muzikaloj *Roberta* kaj *Lovesick Marine*. Li ankaŭ estis la ĉefrolulo apud Margaret Sullavan en *Farm on the Mississippi*, Irene Dunne en *High, Wide, and Handsome*, kaj Mae West en *Off to the West*. Unu el liaj plej grandaj personaj sukcesoj dum ĉi tiu periodo venis en 1936 kun lia portretado de Hawkeye en *La Lasta de la Mohikanoj,* bazita sur la samnoma romano de James Fenimore Cooper. Dum multaj aliaj vakerfilmoj el ĉi tiu periodo kun Scott estis sufiĉe malmultekoste faritaj, ĉi tiu filmo estis produktita kun signife pli da peno kaj bone funkciis ĉe la biletvendoj.

En 1939, Scott transiris de Paramount al 20th Century Fox, kie li havis unu el siaj unuaj roloj en la famula vakera filmo *Jesse James, Lawless,* kune kun Tyrone Power kaj Henry Fonda. Li ludis marŝalon, kiu ĉasas la fratojn James, luditajn de Power kaj Fonda, sed tamen estis pozitive portretita rolulo. Jaron poste li havis similan rolon kiel simpatia antagonisto al la heroo, kiu reprezentas leĝon kaj ordon, en *The Gold Rush*, kie li estis listigita tria en la komencaj kreditoj malantaŭ Errol Flynn kaj Miriam Hopkins. Ankaŭ en 1940 li ludis pli grandan subtenan rolon en la freneza komedio *My Favorite Wife*, kiel rivalo al la ĉefrolulo ludita de Cary Grant por la amo de Irene Dunne. En 1941 li aperis en la vakera filmo *Raid of the Ogalalla* de Fritz Lang kiel iama bandito, kiu ne povas esti lasita for de sia pasinteco - pro ĉi tiu aktorado, kritikisto Bosley Crowther komparis lin kun la heroo de mutaj filmoj pri vakera filmo William S. Hart laŭ aspekto kaj konduto. Scott pli kaj pli trovis sian difinan ekranan rolulon kiel vakera stelulo: li ludis lakonajn, trankvilajn kaj nekomunikajn okcidentanojn, kiuj tamen povis rapide eltiri siajn armilojn en la decida momento. En 1942 li ludis en du filmoj de la produktanto Charles K. Feldman, ambaŭ apud Marlene Dietrich kaj John Wayne : en *The Buccaneer* kaj *Pittsburgh,* li kaj Wayne konkuris pri la amo de Dietrich, kaj ĉe la fino de *The Buccaneer* estas aparte rimarkinda batalo inter la du. Dum la Dua Mondmilito, Scott ludis en kelkaj militfilmoj, inkluzive de la ĉefrolo en la *Corvette K 225* produktita de Howard Hawks en 1943. 

Ekde la mezo de la 1940-aj jaroj, Scott komencis pli kaj pli koncentriĝi pri vakeraj filmoj. Li fine fariĝis " arketipo de *filmvakeroj* ", kiel la Los Angeles Times skribis por lia nekrologo. Li atingis la komercan pinton de sia kariero inter 1950 kaj 1953, dum tiuj kvar jaroj li estis en la oficiala listo de la dek plej sukcesaj steluloj ĉe la biletvendejo. La minimalista aktorado de Scott, kiu antaŭe estis kritikita de kritikistoj kiel rigida, nun estis vidata kiel signo de monda sperto kaj sereneco en lia kreskanta aĝo. Tipa rolo de Randolph Scott estis lia sentima policano en *Abilene Town* (1946), kiu certigas pacon en sovaĝa vakera urbo. Li jam ne akceptis longdaŭrajn studiokontraktojn, sed fondis sian propran produktentreprenon kaj laboris kun diversaj studioj, kiuj montriĝis pli finance enspezigaj por li. Post 1951, li faris nur vakerajn filmojn, kaj Scott iam diris pri la ĝenro, kiu formis lian karieron: "Vakeraj filmoj estas la speco de filmo, kiun ĉiu povas vidi kaj ĝui." 

De 1950 ĝis 1955 li ofte laboris kun Warner Brothers, inkluzive de ses kunlaboroj kun reĝisoro André De Toth. Multaj kritikistoj konsideras la artan kulminon de lia kariero kiel la sep filmojn, kiujn li faris kun reĝisoro Budd Boetticher inter 1956 kaj 1960. Burt Kennedy verkis la scenarojn por la plej multaj el ĉi tiuj filmoj kaj Harry Joe Brown funkciis kiel produktanto. La unua kunlaboro inter Scott kaj Boetticher, *The Seventh Man (La Sepa Viro),* ĉefroligas Scott kiel eks-ŝerifon, kiu venĝas la murdon de sia edzino kaj mortigas la sep krimintojn unu post unu. La simpla, ekonomia reĝisorado de Boetticher kaj la aktorado de Scott, kiu kongruis kun la produktado, estis laŭditaj de la influa franca kritikisto André Bazin, kiu skribis en 1956, ke *The Seventh Man* estis verŝajne la plej bona vakerfilmo, kiun li vidis ekde la fino de la milito. Krom De Toth kaj Boetticher, aliaj reĝisoroj, kun kiuj Scott ofte laboris dum sia kariero, inkluzivis Henry Hathaway (ok fojojn), Ray Enright (sep fojojn), kaj Edwin L. Marin (sep fojojn). En 1962, li ludis du maljunajn okcident-stilajn heroojn en la filmo *The Western Sacramento*, reĝisorita de Sam Peckinpah, kune kun Joel McCrea, alia veterano de la ĝenro. Scott poste retiriĝis de la filmindustrio, 64-jaraĝa.

Scott neniam ricevis gravajn filmpremiojn dum sia kariero, sed li ja ricevis stelon sur la Trotuaro de famo en Holivudo. Lia elstara pozicio kiel vakera aktoro estis satirumita de Mel Brooks en sia filmo *The Wild West* el 1974, kiu plue emfazis lian eksterordinaran gravecon por la ĝenro de la idealisma, heroa usona vakera filmo. Ankaŭ en 1974, la Statler Brothers kantis pri li en sia kanto *"Whatever Happened to Randolph Scott?* ".

## Privata vivo 
Li edziĝis dufoje. La 23-an de marto 1936, li edziĝis kun Marion duPont Scott (1894–1983). Tamen, ili divorcis en 1939. La 3-an de marto 1944, li edziĝis kun Marie Patricia Stillman (1919–2004), kun kiu li adoptis filon, Christopher, kaj filinon, Sandra.

Dum preskaŭ dek jaroj li vivis kun sia amiko, aktoro Cary Grant, kio kaŭzis amaskomunikilajn diskutojn pri ilia rilato (ili estis suspektataj pri erotikeco). Tamen, kaj lia adoptita filo Christopher kaj reĝisoro Budd Boetticher neis ĉi tiujn onidirojn.. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Randolph Scott ĉe Virtuala Historio

Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj