Bert Breit

**Bert BREIT** (naskĝinta la  en Insbruko, mortinta samloke la  estis aŭstra komponisto, ĵurnalisto, filmfaranto, aktoro kaj desegnisto. 
 1968)]]
## Vivo 
En 1944, kiam Breit frekventis la Insbrukan Akademian Gimnazion, li rekrutiĝis kiel aerdefenda helpanto. Pro membreco en la tirola rezistadaro ĉirkaŭ la instruisto Franz Mair li estis internigita fare de Gestapo en la lagero de Reichenau. Post la milito li ekstudis muzikon en Insbruko kaj ĉe Universitato Mozarta de Salcburgo. Sekvis privata instruado fare de Carl Orff. Stipendio de Institut français ebligis al li estadon en Parizo. 

En 1946, Breit fondis kun samideanoj la ĉambran ĥoron *Kammerchor Walther von der Vogelweide*, kun kiu li furoris ege. Dum 15 jaroj li estis korusestro. Inter 1951-1967 li gvidis la sekcion de serioza muziko ĉe la federacilanda filio de ORF. De 1968 li kreis dokumentadajn filmojn pri socipolitikaj kaj socialaj temoj; paralele li aranĝis plurajn dokumentajn karakterizaĵojn por radiofonio kaj televido. Rilate al la komponado li elfaris filmmuzikaĵojn kaj verkojn por ĉambraj kaj arĉinstrumentoj. Tre popularaj ĉe aŭskultantoj de  la kulturkanalo Österreich 1 estis lia enkondukmelodio por *Der Schalldämpfer* de Axel Corti. 

Emfazotaj estas ne nur lia artista agado sed ankaŭ lia sociala engaĝiĝo. Honorofice li laboris por la reintegrigo de eksaj prizonuloj kaj atentigis pri la problemoj de ĝenerala akcepto de minoritatoj. Tion spegulis eĉ dediĉoj de verkoj de li. Ekzemple la violina koncerto *Impulse* estis farita por la ciganino Rosa Winter, kiu dekomence malĝuis diversajn sociajn avantaĝojn de neciganoj.

Lia filino Barbara Breit aktoris en 1978 en la epizodo "Himmelfahrt" de la telediva krimserio *Tatort*, por kiu Bert Breit komponadis muzike.

## Honoroj 
* 1991: Circom-premio (fare de la franca televidkanalo *FR 3*) 
* 1997: *Österreichischer Würdigungspreis für Musik* (premio pri artoj/muziko fare de la Respubliko Aŭstrujo)
* 1998: *Tiroler Landespreis für Kunst* (artpremio fare de la Lando Tirolo

## Verkaro 
### Filmoj 
**Reĝisore (kaj aŭtore)**
* 1971: *Jakob Stainer. Von der Schwierigkeit der Biografie.*
* 1976: *Die Zillertaler Geiger.*
* 1985: *Dienstbotenleben.*
* 1985: *Eine Chance für Außenseiter*.
* 1986: *Von großen und kleinen Bauern.*
* 1987: *Bahnhof bei Nacht.*
* 1993: *Die rote Landa. Portrait einer ungewöhnlichen Frau.*
* mit Xaver Schwarzenberger: 1993 *Ihr werdet uns nie verstehen*.
* 1993: *Ich bin nicht behindert, ich kann reden. Der Südtiroler Dichter Georg Paulmichl.*
* 1995: *Wir waren nicht bereit mitzumachen. Verfemt und Vergessen. Über Desertion, Kriegsdienstverweigerung und Sippenhaft während des Nationalsozialismus in Südtirol.*
* 1997: *Kuisa, geah. Über Tierlockrufe.*
* 1998: *Einsamkeit. Bericht über ein Leiden unserer Zeit.*

**Aktore**
* 1968: Septembergewitter (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1975: Totstellen (reĝisoris: Axel Corti)
* 1978: Tatort: Himmelfahrt (reĝisoris: Rainer Wolffhardt; aktorumo kaj filmuzikkreo)
* 1982: Der stille Ozean (reĝisoris: Xaver Schwarzenberger)
* 1988: Gewitter im Mai (reĝisoris: Xaver Schwarzenberger)
* 1989: Löwengrube (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)

**Komponiste**
* 1962: Kaiser Joseph und die Bahnwärterstochter (reĝisoris: Axel Corti)
* 1963: Antonius und Cleopatra (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1966–1972: Pater Brown (etserio)
* 1967: Gewalt und Gewissen (reĝisoris: Karl Stanzl)
* 1968: Septembergewitter (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1970: Zug fährt Wiental (reĝisoris: Günter Gräwert)
* 1971: Das provisorische Leben (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1973: Kain (reĝisoris: Dietmar Schönherr)
* 1976: Krock & Co (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1978: Tatort: Himmelfahrt (reĝisoris: Rainer Wolffhardt; aktorumo kaj filmkreo)
* 1979: Anton Sittinger (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1980: Svabica (reĝisoris: Petar Cvejic)
* 1981: Schöne Tage (reĝisoris: Fritz Lehner)
* 1981: Die Rumplhanni (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1982: Das Dorf an der Grenze (reĝisoris: Fritz Lehner)
* 1982: Der stille Ozean (reĝisoris: Xaver Schwarzenberger)
* 1983: Raffl (reĝisoris: Christian Berger)
* 1983: Martin Luther (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1984: Klein, aber mein! (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1984: Donauwalzer (reĝisoris: Xaver Schwarzenberger)
* 1985: Heidenlöcher (reĝisoris: Wolfram Paulus)
* 1986: Der Unfried (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1988: Nachsaison (reĝisoris: Wolfram Paulus)
* 1989: Die Ministranten (reĝisoris: Wolfram Paulus)
* 1989: Der Mann im Salz (reĝisoris: Rainer Wolffhardt)
* 1993: Zug um Zug (reĝisoris: Wolfram Paulus)
* 1997: Mali (etserio; reĝisoris: Rainer Wolffhardt)

### Radiodramoj 
* 1989: Kaiserklamm und Kirchenwirt (kune kun Marlene Streeruwitz)

### Karakterizaĵoj (aŭdaj kaj vidaj) 
* 1985: Existenzminimum
* 1985: Jugendprostitution: Der Fall Marina B.
* 1985: Der Wilderer
* 1986: Von großen und kleinen Bauern
* 1987: Bahnhof bei Nacht
* 1988: Hedwig und Agnes
* 1990: Das neue Mittelalter
* 1992: Ein Kopf hat noch nie einen Acker gepflügt (portreto de la verkisto Alois Hotschnig)
* 1993: Zigeunerleben. Rosa B. zum Beispiel.
* 1993: Die rote Landa. Portrait einer ungewöhnlichen Frau
* 1993: „Ich bin nicht behindert, ich kann reden“ (portreto de la verkisto Georg Paulmichl)
* 1996: Kultur in der Provinz. Das Festival in St. Gallen
* 1997: Hirtenleben. „Kuisa, geah“
* 1998: Einsamkeit. Bericht über ein Leiden unserer Zeit
* 1998: Hedwig und Agnes (publikigo ĉe *Bert Breit zum 75er*)
* 2000: Nicht bemitleiden, nicht auslachen, nicht verabscheuen. Die Arbeit des Innsbrucker Ärzteteams Karl und Eva Nemec
* 2000: Der Todesmarsch 1945 über die Eisenstraße nach Mauthausen (publikigo ĉe *Bert Breit zum 75er*)

### Muziko 
;Radiofoniaĵoj
* 1967 Das Karussell (teksto: Hannes Stütz)
* 1969 Sermone (teksto: Herbert Asmodi)
* 1987 Memento vita et mors (teksto: Bert Breit)
* 1988/1989 Tangenten
;Piana muziko
* 1961 Tanzstück
* 1962 Vier Stücke für Klavier
* 1962 Situationen I
* 1993 Hydra
* 1989 Für Johannes
;Por korusoj kaj ensembloj 
* 1996 Jetzt. Litanei für gemischten Chor (teksto: Alois Hotschnig)
* 1999 Drei Lieder (teksto: Norbert C. Kaser / Werner Kofler)
* 2000 Drei Stücke für gemischten Chor (laŭ poemoj de Norbert C. Kaser)
* 2001 Auf dem Gebirge hat man ein Geschrei gehöret (tekstokunmeto: Bert Breit)
* 2001 all mein lieb. (teksto: Norbert C. Kaser)
* 2001 bittrer winter. (teksto: Norbert C. Kaser)
;Aĵoj orkestraj/ĉambraj 
* 1964 Suite sportive
* 1964 Hirtenmusik zur Weihnacht
* 1966 Meditationen für Streichorchester
* 1989 Impulse. Konzert für Violine und Streicher
* 1990 Als ich an einem Sonntagmorgen Frau Müller traf. Blasphemie für Blechbläserquintett
* 1991 Tensions I (für Streichquartett)
* 1991 Tensions II (für Kammerorchester)
* 1994 Konzert für Klavier, Streicher und Schlagzeug
* 1995 Spuren (für Klarinette und Streichquartett)
* 1995 Stationen (für Violine, Violoncello und Streicher)
* 1996 Schibboleth (Trio für Violine, Violoncello und Klavier)
* 1997 Concerto funebre. (für Bratsche und Streicher)
* 1999 Ballade für Monika (für Violine, Klavier und Streicher)

### Diskaro 
* *Bert Breit eine Dokumentation* (2 KD-oj)
* *Bert Breit zum 75er* (libro kun 2 KD-oj)
* *Jodler (Auf dem Gebirge hat man ein Geschrei gehöret)*, CD

## Eksteraj ligiloj 
* 
* *ligiloj ĉe IMDb
* hejmpaĝo
* radioportreto en la serio "Chronisten, Reporter, Aufklärer" - cxe: *Österreich 1,* 2002

## Notoj 
Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Kategorio:Aŭstraj dirigentoj
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Tirolanoj
Kategorio:Desegnistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Innsbruck 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1927
Kategorio:Mortintoj en 2004