Procento de civilaj viktimoj

En armitaj konfliktoj, **la rilatumo de viktimoj inter ne-engaĝitaj kaj armitaj** (**civila viktimproporcio**, **civila mortoproporcio** aŭ  **civila-al-batala mortproporcio** ktp.) estas la rilatumo inter la viktimoj el la civila loĝantaro kaj tiuj el la batalantaro (kaj soldatoj (militistoj), kaj milicistoj (soldulo) kaj armiluloj). La indekso povas validi por viktimoj en unu areno de batalo aŭ por viktimoj en batalado kiel tuto. Kelkaj kalkuloj inkluzivas mortojn pro malsato kaj epidemioj.

Ekde la 1980-aj jaroj, oni ofte asertis, ke 90 procentoj de la viktimoj de modernaj militoj estas civiluloj . Tiuj asertoj estis ripetitaj en akademiaj publikaĵoj ĝis 2014 . Tamen, kvankam tiu aserto estas vera rilate certajn militojn, ĝi ne estas vera kiel ĝeneraligo rilate al la vasta plimulto de modernaj militoj .

Laŭ monografio de Universitato de Upsalo (1991) rifuĝintoj kaj forlokitoj ankaŭ estas inkluditaj en la nombro da viktimoj . La monografio de Ruth Leger Seward (1991) deklaras ke "en la 1980-aj jaroj, la civila mortoprocento saltis al 74 procentoj, kaj en 1990, ĝi ŝajnas estinti proksima al 90 procentoj." 

Ampleksa ekzameno de civilaj militmortoj dum historio estis farita fare de William Eckhart (en), en kiu Eckhart diris:Averaĝe, duono de militmortoj okazis inter civiluloj, el kiuj kelkaj estis mortigitaj nur pro milit-rilata malsato... La civila procento de milit-rilataj mortoj restis ĉe proksimume 50% de jarcento ĝis jarcento. (p. 97) 

## La Meksika Revolucio (1910-1920) 
Kvankam estas laŭtakse ke pli ol miliono da homoj mortis en la Meksika Revolucio, la plej granda parto de ili mortis pro malsano kaj malsato kiel nerekta rezulto de la milito. Laŭ Eckhardt, la mortoj kiuj okazis rekte de la bataloj estas proksimume 250,000, de kiuj 125,000 mortoj estis de la civila loĝantaro kaj 125,000 mortoj de batalistoj, kiuj kreis 1:1 rilatumon inter la mortoj en la bataloj .

## Unua Mondmilito 
Laŭtakse 7 milionoj da batalistoj sur ambaŭ flankoj mortis dum 1-a Mondmilito, kune kun laŭtakse 10 milionoj da nebatalantoj, inkluzive de 6.6 milionoj da civiluloj . La rilatumo de civilulviktimoj en tiu takso estas proksimume 59%. Boris Orlanis atentigis, ke mankas datumoj pri la perdo de civilaj vivoj en la Otomana Regno, sed taksas, ke temas pri 8,6 milionoj da soldatoj mortigitaj kaj ĉirkaŭ 6 milionoj da civiluloj mortigitaj kaj mortaj en la aliaj militantaj landoj. La rilatumo de civilulviktimoj en tiu takso estas proksimume 42%. La plej multaj civilaj mortoj rezultiĝis el malsato, tifo aŭ hispana gripo prefere ol bataloperacioj. La relative malalta proporcio de civilulviktimoj en ĉi tiu milito ŝuldiĝas al la fakto ke la frontlinioj sur la ĉefa batalfronto - la Okcidenta Fronto - estis senmovaj dum la plej granda parto de la milito, tiel ke civiluloj povis eviti la batalzonojn.

Kemiaj armiloj estis vaste uzitaj fare de ĉiuj flankoj dum la konflikto, kaj la vento ofte portis toksan gason en proksimajn urbojn kie civiluloj havis neniun aliron al gasmaskoj aŭ avertsistemoj. Estas laŭtakse ke inter 100,000-260,000 civilaj viktimoj estis trafitaj per la uzo de kemiaj armiloj dum la konflikto, kaj dekoj de miloj pli mortis pro la efikoj de tiaj armiloj en la jaroj post la fino de la konflikto .

Germanio suferspertis 750,000 civilulmortojn dum kaj post la milito, pro malsato kaŭzita de la blokado (d) fare de la Triopa Entento. Rusio kaj Turkio suferspertis civilulviktimojn en la milionoj en la Rusa Enlanda Milito kaj la invado de Anatolio respektive . Armenio suferis ĝis 1,5 milionoj da civiluloj mortigitaj en la Armena genocido .

## Dua Mondmilito 
Laŭ la plej multaj fontoj, Dua Mondmilito estis la plej mortiga milito en mondhistorio, kun ĉirkaŭ 70 milionoj da mortoj en ses jaroj. La rilatumo de viktimoj inter civiluloj kaj batalistoj en Dua Mondmilito varias de 3:2 ĝis 2:1, aŭ de 60% ĝis 67% . La alta proporcio de civilaj viktimoj en tiu milito ŝuldiĝis, inter aliaj aĵoj, al la kreskanta efikeco kaj mortigeco de strategiaj armiloj kiuj estis uzitaj por la celoj de trafado de industriaj aŭ loĝantaraj centroj de la malamiko, kaj al malsato kaŭzita de ekonomia damaĝo. 

Enkadre de tiu ĉi temo notindas ke, laŭtakse 2,1 ĝis 3 milionoj da baratanoj mortis en la Bengala Malsatego de 1943 en Hindio dum Dua Mondmilito. Konsiderinda nombro da civiluloj en tiu milito estis intencite mortigita fare de la Akso-landoj kiel rezulto de genocido kiel elstara ekzemplo estas la holokaŭsto, en kiu ĉirkaŭ 6 milionoj da judoj estis mortigitaj, aŭ en aliaj etnaj purigaj kampanjoj .

## Korea milito 
La meza tutsumo de koreaj civilaj mortoj en la Korea milito estas taksita je 2,730,000. La tutsumo de nordkoreaj batalantmortoj estas taksita je 213,000 kaj la nombro da ĉinaj batalantmortoj estas taksita je pli ol 400,000. Krome, la nombro da mortoj inter la batalantoj de la Korea Respubliko estas proksimume 134 000 mortintoj, dum la nombro da mortintoj inter la batalantoj flanke de Unuiĝintaj Nacioj estas proksimume 49 000 mortintoj aŭ malaperintaj (40 000 mortintoj kaj 9 000 malaperintoj). Totalaj mortoj de tiu milito estas taksitaj je 793,000. La mortoproporcio inter civilaj batalantoj en milito estas proksimume 2:1 aŭ 67%. Unu fonto taksas ke 20% de la totala loĝantaro de Nord-Koreio mortis en la milito . 

## Vjetnama Milito 
Post la Vjetnama milito, la vjetnama registaro taksis la nombron da civiluloj mortigitaj en la milito je 2 milionoj, kaj la mortnombro de la Vjetnama Popola Armeo kaj la Vietcong je 1.1 milionoj . Laŭ ĉi tiuj datumoj, la proporcio de mortoj inter civiluloj kaj batalantoj estas proksimume 2:1, aŭ 67%. Tiuj figuroj ne inkludas civilulojn mortigitajn en Kamboĝo kaj Laoso. Tamen, ĉe la plej malsupra takso de 411,000 civiluloj  mortigitaj dum la milito (inkluzive de civiluloj mortigitaj en Kamboĝo kaj Laoso) la civila-al-batala mortproporcio estas proksimume 1:3, aŭ 25%. Ĉe la plej malalta takso de vjetnamaj armeaj mortoj, 400,000, la rilatumo estas proksimume 1:1.

## Unua Libana Milito 
En 1982, Israelo lanĉis la Unuan Libanan Militon, kun la deklarita celo forpeli la OLP de ĝiaj nordaj limoj . La milito kulminis per sepsemajna israela maramea, aera kaj artileria bombado de la libana ĉefurbo Bejruto, al fino kun internacie mediaciita kompromiso en kiu la fortoj estis OLP sekura transiro al eliro de la lando . 

Laŭ la Internacia Ruĝa Kruco, nur antaŭ la fino de la unua semajno de la milito, proksimume 10,000 homoj estis mortigitaj, inkluzive de 2,000 batalistoj, kaj 16,000 vunditaj, civil-batalanta mortproporcio de 4:1 . Libanaj registarfontoj poste taksis ke antaŭ la fino de la sieĝo de Bejruto totalo de proksimume 18,000 estis mortigita, proksimume 85% el ili civiluloj . Tio estas, viktimproporcio inter civiluloj kaj la militistaro de proksimume 6:1.

Laŭ Richard A. Gabriel, inter 1,000 kaj 3,000 civiluloj estis mortigitaj en la suda kampanjo . Ĝi deklaras ke 4,000 ĝis 5,000 pliaj civiluloj mortis pro la agoj de ĉiuj militantaj partioj dum la sieĝo de Bejruto, kaj ke proksimume 2,000 siriaj soldatoj estis mortigitaj dum la kampanjo en Libano kaj 2,400 pliaj OLP-gerilbatalantoj ankaŭ estis mortigitaj, kaj de tiuj 1,000 OLP batalantoj estis mortigitaj dum la sieĝo . Taksoj de civilaj viktimoj dum la unua ĉeĉena milito intervalas de 20,000 ĝis 100,000, kun la ceteraj nombroj simile nefidindaj. La taktikoj uzitaj de rusaj trupoj en ambaŭ militoj estis forte kritikitaj fare de homrajtaj grupoj, kiuj akuzis ilin je sendistinga bombado kaj senŝeligado de civilaj areoj kaj aliaj krimoj .

## NATO en Jugoslavio 
En 1999, NATO intervenis en la Kosovo-militon kun bombada kampanjo kontraŭ jugoslavaj fortoj, kiuj faris kampanjon de etna purigado. La bombado daŭris proksimume du monatojn kaj duonon, ĝis ĝi devigis la retiron de la jugoslava armeo de Kosovo.

Taksoj de la nombro da viktimoj kiel rezulto de la bombado varias multe depende de la fonto. NATO neoficiale taksis ke 5,000 malamikaj batalantoj estis mortigitaj en la bombado. La jugoslava registaro, tamen, asertis ke 638 el ĝiaj sekurecaj taĉmentoj estis mortigitaj en Kosovo la bombado , kaj inter 1 200 kaj 5 000 civiluloj .

Laŭ datumoj de NATO, la proporcio de civilaj viktimoj al batalantoj en la bombadoj estis proksimume 1:10, laŭ jugoslavaj registaraj datumoj, aliflanke, la proporcio estis inter 4:1 kaj 10:1 Laŭ la plej konservativaj taksoj de ĉi-supraj fontoj, la proporcio estis ĉirkaŭ 1:1 .

## Afgania milito 
Laŭ la Watson Instituto por Internaciaj kaj Publikaj Aferoj en Universitato Brown, en januaro 2015, ĉirkaŭ 92,000 homoj estis mortigitaj en la Afgania milito, de kiuj pli ol 26,000 estis civiluloj, kun civila al batalisto-proporcio de 1:2.5 .

## Iraka milito 
Laŭ takso de John Sloboda, (2010) Usono kaj koaliciaj fortoj mortigis almenaŭ 28,736 batalistojn same kiel 13,807 civilulojn en la Iraka Milito, indikante civilulon al batalanto viktimproporcio de 1:2 . Tamen, entute, irakaj nombraddatenoj de kadavroj ekde la 20-a de marto 2003 ĝis la 14-an de marto 2013 indikas ke el la 174,000 mortigitaj, nur 39,900 estis batalistoj, rezultigante civilulviktiprocenton de 77% .

## Usonaj dronaj atakoj en Pakistano 
Oni scias, ke estas malfacile determini la procenton de civilaj viktimoj rezultantaj de usonaj dronaj atakoj en Pakistano. Usono mem taksas la nombron da civiluloj mortigitaj en dronatakoj en la lastaj du jaroj je ne pli ol 20 ĝis 30, ege malalta totalo laŭ proparolanto de la NRO CIVIC (d) . Aliflanke, Daniel L. Biman sugestas ke, la mortigo de civiluloj konsistigas homan tragedion kaj kreas gravajn politikajn problemojn, inkluzive de damaĝado de la legitimeco de la pakistana registaro kaj psikologia distancigo-malamo de la pakistana popolo de Usono .  Daŭranta studo de la New America Foundation (d) trovas ke nebatalantaj viktimprocentoj komenciĝis ekstreme alta sed malkreskis akre dum tempo, de proksimume 60% (3 el 5) en 2004-2007 ĝis malpli ol 2% (1 el 50) en 2012. La studo taksas la totalan nemilitistan viktimprocenton ekde 2004 je 15-16%, aŭ 1:5 rilatumo, de la totalo inter 1,908 kaj 3,225 homoj mortigitaj en Pakistano per virabelatakoj ekde 2004 . 

## La milito kontraŭ la Islama Ŝtato 
La 2014 milito de la tutmonda koalicio kontraŭ la Islama Ŝtato kaŭzis 50,000 viktimojn de ISIS- batalantoj antaŭ la fino de 2016 . Airwars kalkulis ke 8,200-13,275 civiluloj estis mortigitaj en koaliciaj aviadilaj atakoj, plejparte antaŭ la fino de koaliciaj aviadilaj atakoj, precipe kun alta indico dum la Mosula batalo de 2017 . Enketo de Associated Press trovis ke de la pli ol 9,000 mortintoj, inter 42% kaj 60% estis civiluloj .

## La israela-palestina konflikto 
Taksoj koncerne civilulaj viktimoj en la israel-palestina konflikto estas malsamaj. Raporto de la Unuiĝintaj Nacioj-Oficejo por la Kunordigo de Humanitaraj Aferoj (OCHA) de 2007, deklaras ke "ekde septembro 2000, 5,848 homoj estis mortigitaj en la konflikto - 4,228 estis palestinanoj, 1,024 estis israelanoj kaj 63 estis eksterlandanoj." La raporto trovis ke de tiuj mortigitaj dum tiu periodo, 69% de la israelanoj estis civiluloj, dum la raporto taksis ke 59% de la palestinaj mortaj estis civiluloj .

### Israelaj aviadilaj atakoj sur la Gaza Sektoro 
La estro de la Shin Bet raportis al la israela kabineto ke el la 810 palestinanoj mortigitaj en Gazao en 2006 kaj 2007, 200 estis civiluloj (proporcio de proksimume 1:3; sed la gazeto *Haaretz* taksis ke tio estis subtakso de civilaj viktimoj). Laŭ la *organizaĵo* B'Tselem, 816 palestinanoj estis mortigitaj en Gazao dum tiu dujara periodo, el kiuj 360 estis civiluloj . Ĵurnalisto Amos Harel skribis en "Haaretz" *ke* la proporcio inter armeaj celoj kaj civiluloj estis 1:1 en 2002- 2003, kiam duono de la viktimoj en la aviadilaj atakoj sur la Gaza Sektoro estis civiluloj. Li atribuis tion al praktiko de la israela aerarmeo, eĉ kiam ili intence kaŝis en dense loĝitaj lokoj, la proporcio pliboniĝis al 1:28 fine de 2005, kio signifas ke unu civilulo estis mortigita por ĉiu 28 batalantoj. Tamen, ĝi falis al 1:10 en 2006. En 2007 la proporcio estis la plej malalta iam ajn, pli ol 1:30 . Datumoj montrantaj plibonigon de 1:30 en 2002 ankaŭ estis cititaj *Jerusalem Post* ĵurnalisto, Yaakov Katz  .

Yigil Levy, israela sociologo kiu skribas por "Haaretz *",* analizis fine de 2023 la indicojn de civilaj viktimoj en kvin israelaj aeroperacioj: Amud Enan ; Operacio Gardisto de la Muroj ; Operacio Tagiĝo ; Operacio Ŝildo kaj Sago ; kaj la unuaj du monatoj de la Milito de Feraj Glavoj, surbaze de la raportoj de la Informo-Centro pri Inteligenteco kaj Terorismo de Meir Amit. Li kalkulis la civilajn mortoprocentaĵojn por tiuj jene: 40%, 40%, 42%, 33%, kaj 61%  .

#### Operacio de Gisa Plumbo (2012) 
Pluraj analizistoj provis kalkuli la rilatumon de civilaj viktimoj de la Israela Defendo-Trupoj en Operacio Cast Lead. Ĉiuj rimarkis, ke la proporcio signife diferencas depende de la datumoj uzataj pri la tuta nombro de viktimoj kaj ilia identeco. La ĉefaj datenoj estas tiuj publikigitaj de la IDF, plejparte konfirmitaj de la Hamas, kiu kontrolas Gazaon, unuflanke kaj tiuj publikigitaj de B'Tselem, aliflanke, identigis 709 aktivulojn el totalo de 1,171 mortintoj en Gazao , kun aliaj 162 ne Ilia statuso povus esti konfirmita (300 estis identigitaj kiel civiluloj  kaj B'Tselem asertas ke 1,391 palestinanoj estis mortigitaj, el kiuj 759 ne partoprenis en la terorisma agado dum 350 ja partoprenis en tiu agado) . Aldone 248 estis policanoj kiuj estis mortigitaj ene de policejoj, kaj estas ne konata ĉu 32 kiuj estis mortigitaj fakte partoprenis la terorisman agadon . La Goldstone-raporto pri la operacio konkludis ke dum ekzistis individuaj policistoj en Gazao kiuj estis membroj de batalemaj grupoj, la Gazaa Polictrupo estis civila polictrupo kaj "ne povas esti dirite ke ili prenis rektan parton en la malamikecoj kaj tiel faris. ne perdu ilian civilan imunecon de rekta atako kiel civiluloj." 

Ĵurnalisto Jacob Katz deklaras en la "Jerusalem *Post"* ke la proporcio estas 1:3 laŭ israelaj datenoj kaj 60% civitanoj (3:2) laŭ B'Tselem-datenoj. Katz priskribas la rilatumon de civilaj viktimoj de la IDF en Operation Cast Lead kaj en la jaro antaŭanta ĝin kiel malalte .

Katz diras ke pli ol 81% de la 5,000 misiloj kiujn la IDF pafis en la Gaza Sektoro dum la operacio estis inteligentaj bomboj, procento kiun li diras estas senprecedenca en moderna militado . Ĵurnalisto kaj komentisto Evelyn Gordon skribis en *Komentario* ke la proporcio de civilaj viktimoj en Operation Cast Lead estis 39 procentoj (2:3), uzante nur preparajn israelajn taksojn, sed 56 aŭ 74 procentoj estis civiluloj laŭ B'Tselem, depende de ĉu la 248 Hamas-policistoj estas konsideritaj batalantoj aŭ civiluloj kaj 65 aŭ 83 procentoj; laŭ la Palestina Centro por Homaj Rajtoj (d), Ĉiuj ĉi tiuj proporcioj, eĉ laŭ la pli striktaj, estas pli malaltaj ol la kutima rilatumo de viktimoj inter civiluloj kaj batalantoj en militoj aliloke, kiel donitaj de la Ruĝa Kruco, kaj deklaras ke la komparo montras ke la IDF sukcesas redukti damaĝon al civiluloj en nekutima maniero .

13 israelanoj estis mortigitaj en la operacio, inkluzive de 10 IDF-soldatoj (4 estis mortigitaj fare de IDF), kiu donas rilatumon de civilaj viktimoj al la palestinaj trupoj de 24% aŭ 3:10 .

#### Operacio Solida Klifo (2014) 
Raportoj de viktimoj en Operation Tzuk Eitan estis elsenditaj per gamo da fontoj. Plej multaj amaskomunikiloj uzis datumojn provizitajn de la administrado de la terorisma organizaĵo Hamas en Gazao, aŭ de neregistaraj organizaĵoj . Malsamaj metodaroj rezultigis multfacetajn raportojn kaj sur la tutsumo de mortaj kaj sur la rilatumo de civilulviktimoj .
Laŭ la ĉefaj taksoj, inter 2 125  kaj 2 310  gazanoj estis mortigitaj kaj inter 10 626  vunditaj (inkluzive de 3,374 infanoj, de kiu pli ol 1,000 estis lasita porĉiame handikapita ). Aliflanke, 66 israelaj soldatoj, 5 israelaj civiluloj , kaj 1 tajlanda laboristo  estis mortigitaj, kaj 469 IDF-soldatoj kaj 261 israelaj civiluloj estis vunditaj . La Gaza Ministerio de Sano, la Unuiĝintaj Nacioj, kaj pluraj homrajtaj organizaĵoj raportis ke 75-69% de la palestinaj viktimoj estis civiluloj ; Israelaj oficialuloj taksis ke proksimume 50% de la mortintoj estis civiluloj . Laŭ tiuj datumoj, la proporcio de viktimoj inter civiluloj kaj teroristoj inter la palestinanoj estas inter 1:1 kaj 3:1.

En marto 2015, OCHA raportis ke 2,220 palestinanoj estis mortigitaj en la konflikto, inkluzive de 1,492 civiluloj, 605 armitaj kaj 123 de nekonata statuso, donante al israelaj trupoj 3:1 rilatumo , rilatumo de 2:1 inter civiluloj kaj batalistoj. Dum la batalado en la Gaza Sektoro, la IDF raportis ke pli ol 300 soldatoj estis mortigitaj (en aŭgusto 2024). Ĝis julio 2024, pluraj raportoj de novaĵagentejoj kaj NRO-oj citas pli ol 40,000 homojn mortigitajn de Israelo en Gazao ekde la 7-a de oktobro 2023, krom 10,000 kadavroj mankantaj sub ruinoj . La Palestina Sanministerio taksis por la plej granda parto de la konflikto ke proksimume 70% de la mortintoj estis virinoj kaj infanoj ; Ĉi tiuj nombroj estis konfirmitaj de la Unuiĝintaj Nacioj kaj la Monda organizaĵo pri Sano . Tamen, konsiderante la urba batalareo kaj la fakto ke la terorisma organizaĵo Hamas uzas la civilan loĝantaron kiel homan ŝildon, la rilatumo inter la nombro de teroristoj mortigitaj kaj la civiluloj estas unu el la plej malaltaj en modernaj militoj.

Krome, laŭ IDF-datumoj, la proporcio inter teroristoj kaj civiluloj estas malpli ol 1:1 https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-ratio-of-hamas-combatants-to-gazan-civilians-killed-in-ongoing-war-is-about-11/#:~:text=Netanyahu%20says%20the%20ratio%20of,the%20Call%20Me%20Back%20podcasthttps://www.npr.org/2024/02/01/1228462647/what-does-hamas-have-left Laŭ usonaj fontoj, nur 30-35% de Hamas estis detruita , ĉar la 7-an de oktobro, Hamas havis 20 000 policajn fortojn kaj 30 000 armetrupojn. Entute ĉiuj estas 50,000. 30% de ĉi tiu forto faras la nombron de mortintaj teroristoj minimume 15,000, kio estas proporcio de 2,4:1 inter teroristoj kaj civiluloj.

## Vidu ankaŭ 
* Kroma difekto (angle Collateral damage)
* Nesimetria militfarado
* Teorio de la justa milito
** Distingeco (juro)
** Proporcieco (juro)
** Milita neceso

## Referencoj 
 
Kategorio:Civiluloj dum militoj
Kategorio:Kontraŭterorisma milito
Kategorio:Milito