open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klitemnestro

**Klitemnestro** (en malnova greka: *Κλυταιμνήστρα* de *κλυτός* = "fama" kaj
*μνάομαι* = "serĉi, koketi"), en la helena mitologio, estis filino de
Tindaro, reĝo de Sparto, kaj Leda. Ŝi estis fratino de
Helena, Kastoro kaj Polukso.

Ŝi unue estis edzino de Tantalo, filo de Tiesto. Post kiam Agamemnono mortigis
Tantalon, kaj ŝian infanon, li faris de Klitemnestro sian edzinon.
De Agamemnono, ŝi naskis tri filojn: Ifigenio, Krisotemisa, Elektra, kaj
unu filon: Oresto. Iuj rakontoj aldonas Laodisean kaj Ifianasan
(foje identigitaj al Elektra kaj Ifigenio)

[eta|dekstra|Klitemnestro murdinte Agamemnonon, pentro de [John Collier, 1882 (Guildhall Art Gallery, Londono)]]

## Mito 
La grekaj ŝipoj ne povis foriri al la Troja milito pro kontraŭaj ventoj,
Agamemnono estis trudata oferi sian filinon Ifigenion al Artemiso.
Klitemnestro neniam pardonis tiun murdon al Agamemnono, kaj dum li iris militi
kontraŭ Trojo, ŝi preparis sian venĝon.

Ŝi prenis amanton; Egisto, duona frato de Agamemnono, al kiu tiu-ĉi konfidis
la regon de la urbo Mikeno. Laŭ iaj rakontoj, de Egisto ŝi naskis filinon:
Erigono

Kiam Agamemnono revenis, ili invitis lin al bankedo post kiu li kaj lia kromedzino
Kasandra estis murditaj de Klitemnestro kaj Egisto. Laŭ rakonto de Pindaro,
Klitemnestro sole murdis Agamemnonon dum banado, senmoviginte lin per reto.

Oresto mortigis Egiston kaj Klitemnestron kelkajn jarojn poste, venĝante sian patron.

## Eksteraj ligiloj 
*  Klitemnestro, mortonta virino de la Troja Milito 
* / Klitemnestro, el "*Ribelaj virinoj de Antikva Grekio*"
*  Klitemnestro, el "*Mythorama*"
*  Klitemnestro, el la paĝaro de "Universitato de Valencia"

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Schafisheim

**Schafisheim** (prononcu *ŝafishajm*) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2685 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Schafisheim situas ĉe la okcidenta flanko de la ebenaĵo de la suba rivero Aabach. En okcidento la komunumon limas la monto *Lotten*, kiu estas la norda fino de la montetoĉeno, kiu disigas la Wyna-Valon de la valo Seetal. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Schafisheim mem la kvartalo Talhard, kaj la vilaĝetoj Bettental kaj Heuelmühle.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,33&nbsp;km², de kiuj 2,60&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,32&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 581 m s.m. sur la kulmino de la monto *Mertlenberg*, dum la plej malalta punkto troviĝas je alteco de 388 m s.m. en la arbaro *Länzertwald* ĉe la norda komunumolimo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schafisheim limas en nordo al Rupperswil, en oriento al Staufen, en sudoriento al Seon, en sudokcidento al Gränichen kaj en okcidento al Hunzenschwil.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per tri buslinioj de Lencburgo al Bettwil, Rupperswil kaj Teufenthal.
Rekte norde de la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Berno kaj troviĝas la alveturejo Araŭo-Okcidento al la svisa aŭtovojo A1.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schafisheim datiĝas el la jaro 1261 kiel *Scafusa*.

En mezepoko en Schafisheim une regis la Grafoj de Lencburgo, ek de 1173 la Kiburgoj, kaj fine ek de 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj. La malalta jurisdikcio apartenis unue al la Monaĥejo Murbach kaj transiris en la 13-a jarcento al la Senjoroj de Baldegg. Post la detruo de la Kastelo Baldegg dum la Batalo de Sempach en la jaro 1386, la Senjoroj de Baldegg konstruis en Schafisheim la Kastelon Schafisheim.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Schafisheim ek de tiam apartenis al la Berna Argovio. La Senjoroj de Baldegg vendis en la jaro 1482 la kastelon kaj malaltan jurisdikcion al la Senjoroj de Hallwyl, kiu povis pere de rajtointerŝanĝo kun la Senjoroj de Rupperswil aldone fortigi sian pozicion en Schafisheim.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Schafisheim fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schafisheim
* Schafisheim en la Historia Leksikono de Svislando
János Kemény (aktoro)

**KEMÉNY János ** [pr. keme:nj] estis hungara aktoro naskiĝinta en 1778 kaj mortinta en Nagybánya la 27-an de januaro 1850.

## Kariero
Inter 1803 kaj 1806 János Kemény estis ano de la trupo de Koloĵvaro. En 1806 kun parto de trupo li elvenis Hungarujon. En jaroj 1807–1810 li estis aktoro kaj ekonomia gvidanto de la universitato de Peŝto. En 1811 li estis kune kun József Benke direktoro de la trupo. Li ludis en Komárom kaj Győr. Inter 1815 kaj 1819 li estis aktoro de Marosvásárhely, ekde 1819 ĝis 1830 de Koloĵvaro.

## El liaj roloj
*Jago (Shakespeare: Othello); 
*Árvai (Soden–Dugonics A.: Bátori Mária); 
*Loska (Andrád E.: Hóravilág Erdélyben); 
*Evald (Raupach: Molnár és gyermeke).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Euryanthe

**Euryanthe**, verklisto de Jähns J. 291, op. 81 estas granda heroa-romantisma opero en tri aktoj de Carl Maria von Weber. La tekston verkis Helmina von Chézy, nask. Freiin von Klencke. Komponite 1822 - 1823. La unua prezentado okazis la 25-an de oktobro 1823 kun la nur 17-jaraĝa Henriette Sontag en la titolrolo sub dirigentado de la komponisto en Theater am Kärntnertor en Vieno.

## Sonregistraĵoj 
* Kompleta registraĵo: Meinhard von Zallinger; Chor und Orchester des Österreichischen Rundfunks, Wien; Walter Berry, Radko Delorko, Maria Reining, Karl Kamann, Hilde Rössl-Majdan; firmao: Cantus Classics 1949.
* Kompleta registraĵo:Carlo Maria Giulini; Chor und Orchester des Maggio Musicale Fiorentino; Alexander Welitsch, Howard Vandenburg, Hertha Wilfert, Karl Kamann, Inge Borkh; firmao: Urania 1954.
* Kompleta registraĵo: Ferdinand Leitner; Chor und Orchester der Staatsoper Stuttgart; Wilhelm Schirp, Wolfgang Windgassen, Trude Eipperle, Gustav Neidlinger, Maria Kinasiewicz; firmao: Walhall 1954.
* Kompleta registraĵo: Fritz Stiedry; BBC Singers und BBC Symphony Orchestra; Kurt Böhme, Franz Vroons, Joan Sutherland, Otakar Kraus, Marianne Schech; firmao: Andromeda 1955.
* Kompleta registraĵo: Marek Janowski; Rundfunkchor Leipzig, Staatskapelle Dresden; Siegfried Vogel, Nicolai Gedda, Jessye Norman, Tom Krause, Rita Hunter; firmao: HMV /Berliner Classics (Edel) 1975.
* Kompleta registraĵo:Gérard Korsten; Chor und Orchester des Teatro Lirico di Cagliari/Sicilio; Luca Salsi, Yikun Chung, Elena Prokina, Andreas Scheibner, Jolana Fogasova, Rosanna Savola; firmao: DVD, Dynamic 2002.

## Vidu ankaŭ 
* 527 Euryanthe

## Eksteraj ligiloj 
* La kompleta libreto de Weber: *Euryanthe* 

Kategorio:Operoj de Carl Maria von Weber
Kategorio:Germanlingvaj operoj
Autun

**Autun** - en la antikva epoko latine nomita *Augustodunum* - estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj havas proksimume 16 000 loĝantojn. Ĝi estas grava pilgrima urbo.

## Historio 
Loĝintoj de Bibracte translokiĝis en Autun, je distanco de 25 km.

## Esperanta vivo 
Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 14 voĉdonojn (0,31% de voĉoj) en 2004, kaj
9 voĉdonojn (0,22% de voĉoj) en 2009.

## Lokaj famuloj 
* Leodigario el Autun, episkopo kaj martiro
* Nicolas Rolin (1376-1462), kancelerio

## Okazoj 
### Partneraj urboj 
* 20ra Ingelheim en Rejnlando-Palatinato, Germanio
* 20ra Arévalo en Kastilio kaj Leono, Hispanio
* 20ra Kaŭagoe (川越市, d) en la gubernio Sajtama de Japanio
* 20ra Stevenage (d) en la historia graflando *Hertfordshire* de Britio

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Listo de urboj de Francio
* Autun (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Kategorio:Urboj de Francio
Gabi Kerényi

**KERÉNYI Gabi** [pr. kere:nji] *Korián Hermin* estis hungara aktorino naskiĝinta en Sibio la 14-an de marto 1895 kaj mortinta ?.

## Kariero
Gabi Kerényi debutis en 1913 en trupo de János Komjáthy en Braŝovo, poste en 1917 en teatro Urba Teatro (Városi Színház) de Budapeŝto. En 1919 ŝi edziniĝis kaj retiriĝis, sed en 1921 ŝi denove aperis unufoje en la Teatro Blaha Lujza.

## El ŝiaj roloj
*Iluska (Kacsoh P.: János vitéz);
*Gigi, a színésznő (Zerkovitz B.: Százszorszép);
*Hajnal Lili (Komjáthy K.: A kóristalány).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ponto Maria Kristina

300px|eta|La Ponto Maria Kristina
La **Ponto Maria Kristina** estas ponto sur la rivero Urumeo je ĝia trairo en la urbo Donostio, Eŭskio, (Hispanio).

En la jaro 1893 konstruiĝis ligna provizora ponteto kiu permesis la rektan aliron ekde la urbocentro ĝis la Norda Stacidomo, la toreejo aŭ la ciklodromo.

La definitiva ponto, estis inaŭgurita la 20-an de januaro 1905, festotago de Sankta Sebastiano, patrono de la urbo. La Municipa Ŝparkaso financis la konstruadon de la ponto per senintereza cent-jara kredito.

En la ponto elstaras kvar monumentaj obeliskoj, situantaj en la ekstremoj, replikoj de la Ponto Aleksandro la 3-a, de Parizo, el 18 metroj longe, kronitaj per skulptaĵoj. Ĝi estis konstruita el armita betono, kiu estis novaĵo en tiu epoko, kun tri arkoj el 24 metroj.

Kategorio:Donostio
Kategorio:Pontoj en Hispanio
László Kilyén

**KILYÉN László** *Attila*[pr. kije:n] estas hungara aktoro kaj reĝisoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 12-an de septembro 1955.
## Kariero
Ekde 1982 li ludis en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare, poste ekde 1990 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. 
## El liaj roloj
*Liliomfi (Szigligeti.); 
*Sebastina (Shakespeare.: A vihar); 
*Kukucsi (Fodor: Csipike); 
*Tronkai Vencel (Sütő: Egy lócsiszár virágvasárnapja).
## Eksteraj ligiloj
*Spektekloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3684
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kilyen, L.
Usona Olimpika Komitato

100ra|maldekstre
La **Usona Olimpika Komitato** (angle ***United States Olympic Committee***) estas neprofitdona organizaĵo, kiu funkcias kiel la Nacia Olimpika Komitato (NOK) de Usono. Kiel NOK, la Usona Olimpika Komitato celas subteni usonajn atletojn, sporton en Usono kaj organizi tiujn Olimpikajn Ludojn, kiuj okazas en Usono. La lasta tia Olimpiko estis la Somera Olimpiko 1996 en Atlanta (Georgio).

## Fondiĝo 
Lige al la fondo de la Internacia Olimpika Komitato en 1894, la du usonaj IOK-membroj - James Edward Sullivan kaj William Milligan Sloane - formis komisionon por organizi la partoprenon de usonaj atletoj en la unua moderna olimpiko de 1896, en Ateno, Grekio. En 1921, la komisiono adoptis konstitucion kaj regularojn por formale organizi la Usonan Olimpikan Asocion.

## Prezidintoj 
* Douglas MacArthur

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Naciaj Olimpikaj Komitatoj
Olimpika komitato
Muzikkritikisto

**Muzikkritikisto** estas la profesio de persono, kiu verkas recenzojn kaj diskursojn ekz. pri instrumentaj kaj orkestraj verkoj, operoj, operetoj, muzikaloj aŭ aliaj muzikaj teatraĵoj resp. voĉkantaj kaj ĥoraj verkoj samkiel rokmuziko, popmuziko aŭ ĵazo kaj aliaj parencaj stiloj. Ĉi tiuj povas esti publikataj en fakorgano same kiel en ĵurnaloj aŭ revuoj, sed ankaŭ en radio resp. televido aŭ en la interreto. La edukado kiel muzikkritikisto fariĝas nuntempe foje en la kadro de studo de muziksciencoj, plejofte en kontakto kun diversaj amaskomunikiloj.

En la pasintaj jarcentoj muzikkritikistoj ne estis aparte edukitaj por ĉi tiu profesio. Kutime temis pri komponistoj aŭ muzikistoj, kiuj krom multa sperto pri kompozicio kaj siatempa muziko ankaŭ enmetis adekvatan verkistan talenton. Ĉar ĝis la fino de la 19-a jarcento ne ekzistis sonregistraĵoj de muzikverkoj, muzikkritikistoj estis devigitaj krei al si la necesan bazon per la studado de notoj, partituroj kaj pianopartituroj, por ke ili ĝuste povu prijuĝi verkon. La vizitado de koncertoj apartenis ankaŭ al tio - ĉi tiuj estis tamen precipe en la unua duono de la 19-a jarcento tute ne tiel memkompreneble, kiel oni nuntempe supozus. En la nuna tempo la bazon por la taksado de muzikaj verkoj formas krom la vizitado de koncertoj kompreneble ankaŭ sonregistraĵoj kaj radioelsendoj surbaze de studo de partituroj. Dezirinda, plejeble ampleksa scio aŭ elstara intereso, kiu vaste transiras trans "klasika muziko" kaj ampleksas ĉiujn artajn kampojn kaj epokojn (literaturo, vidaj artoj, politiko, etnologio, kino ktp. samkiel ties evoluo ekde la antikvo ĝis en la nuntempo) ja ne estas kondiĉo, sed starigas la publikigitajn tekstojn kutime sur sekuran fundamenton.

La du fakorganoj specialigitaj pri muziko en Germanio de la 19-a jarcento estis la "Allgemeine musikalische Zeitung" (ĝenerala muzika gazeto), eldonita de muzikeldonejo Breitkopf & Härtel, kaj "Neue Zeitschrift für Musik" (nova revuo por muziko), fondita de Robert Schumann kaj Friedrich Wieck.

## Famaj muzikkritikistoj de la 19-a jarcento 
* komponisto Robert Schumann (*vd. ankaŭ:* Eusebius kaj Florestan),
* verkisto E. T. A. Hoffmann, kiu publikis siajn kritikojn sub la pseŭdonimo "Johannes Kreisler",
* komponisto Hector Berlioz,
* komponisto Claude Debussy, kiu kreis por siaj kritikoj la fikcian konversacianton "Monsieur Croche",
* komponisto Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij,
* muziksciencisto Eduard Hanslick,
* filozofo Friedrich Nietzsche.
* verkisto George Bernard Shaw.

## Famaj muzikkritikistoj de la 20-a jarcento 
* sociologo kaj filozofo Theodor W. Adorno,
* verkisto Romain Rolland,
* muzikkritikisto Alfred Einstein,
* muzikkritikisto Hans Heinz Stuckenschmidt,
* teatra, literatura kaj muzika kritikisto Joachim Kaiser
* muzikverkisto kaj komponisto Ferdinand Pfohl.

## Muzikkritiko en la satiro 
La kabaredisto Georg Kreisler satirmaniere priskribis en *"Der Musikkritiker"* (la muzikkritikisto) tiun ĉi profesion: la kanto tekstas, ke oni ne bezonas sperton pri muziko, sed povas gajni luksajn monsumojn per la verkaĉado pri muziko kaj muzikistoj.
Ilka Kilyén

**KILYÉN Ilka** [pr. kije:n] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Milaş la 6-an de novembro 1954.

## Kariero
Ekde 1977 ŝi estis anino de la teatro de Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro kaj ekde 1982 de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.

## El ŝiaj roloj
*Szonya (Ĉeĥov: Ványa bácsi);
*Yvette (Brecht: Kurázsi mama és gyermekei);
*Olivia (Shakespeare: Vízkereszt);
*Larissa Dmitrievna (Ostrovskij: Hozomány nélküli lány).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5072

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kilyen, I.
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Club Méd

**Club Méd** (mallonge por „Club Méditerranée“) aŭ internacie ofte sen akcento **Club Med** estas francia turisma entrepreno fondita en la 1950-aj jaroj, kiu tutmonde vivtenas pli ol 80 ferioklubejojn. La kompanio konsideratas inventinto de la tiel nomata "kluba ferio", laŭ kiu ferianto ne nur estas gastigata kaj nutrata, sed ankaŭ distrata, sporte akompanata kaj krome prizorgata. Ankoraŭ nun ĝi estas la plej granda entrepreno en tiu branĉo de turismo.

La feriejoj de la entrepreno estas variaj, zorge dezajnitaj kaj ferioj en tiuj ejoj estas inter la pli multekostaj turismaj ofertoj. Karakterizaj por la kompanio estas aparta vortaro kun iuj akronimoj, laŭ kiuj ekzemple ferianto nomatas *G. M.* (france „gentil membre“, do "ĝentila membro", aŭ ferieja programkunlaboranto *G. O.* („gentil organisateur“, "ĝentila organizanto").

## Historio 
Kiam la belgo *Gérard Blitz* en 1950 pasigas sian ferion en tendaro de la mediteranea insulo Korsiko, li havas ideon pri novspeca feria koncepto, en kiu ĉiu estas inkluzivigita, ankaŭ ĉiaj distraj, sportaj kaj kulturaj eventoj. La ideon li realigas kvar monatojn poste: el malnovaj usonaj armeaj tendoj li sur la mediteranea insulo Majorko kreas unuan kluboferian vilaĝon. La nomo estas *Club Méditerranée*, france por "klubo mediteranea".

Jam en 1954 la koncepto estas tiom sukcesa, ke Gérard Blitz ekhavas malfacilaĵojn administri siajn intertempe kvar feriajn vilaĝojn kun pli ol 10 000 feriantoj ĉiusomere. La kontoristo *Gilbert Trigano* eklaboris en la ankoraŭ komunutila klubo kaj administre organizas la vilaĝojn.

En 1955 feria vilaĝo ekestas sur la insulo Tahitio en Polinezio - *Club Med Moorea*. Sola kondiĉo por kluba ferio meze de la Pacifika Oceano estas kvar monatoj da tempo: po monato por la al- kaj hejmenveturo kaj du monatoj en la feriejo. Jaron poste la unua vintrosporta kluba vilaĝo ekestas meze de la Alpoj en Svislando. Krome en tiu klubejo unuafoje ofertiĝas aparta programo por infanoj, kio donas al la feriantaj gepatroj signife pli da libereco mem partopreni klubajn eventojn kaj ripozi. Post la sukceso de tiu feriejoj instaliĝas tri pliaj, similaj ejoj, interalie en 1958 en Val d'Isère.

En 1957 la *Collier bar* – perloĉeno - en ĉiuj feriejoj enkondukiĝas kiel pagilo sen kontanta mono.

La komunutila entrepreno en 1963 transformiĝas en akcian kompanion, kies prezidanto iĝas Triano; Blitz retiriĝas el la komerco.

En 1967 enkondukiĝas la *Mini Club Méd* kun programo aparte tajlorita por infanoj kaj adoleskuloj. Per la malfermo de kluba feriejo en Gvadelupo kaj de oficejo en Novjorko la entrepreno eniras Amerikon kaj ne plu estas sole eŭropa entrepreno. En 1982 la administrado de la "mediteranea klubo" malcentriĝas en kvar grandajn geografiajn sektorojn: Eŭropo kaj Afriko (Parizo), Azio kaj Pacifiko (Singapuro kaj Tokio), Nordameriko kaj Karibio (Novjorko) kaj Sudameriko (Rio-de-Ĵanejro).

## Eksteraj ligiloj 
* internacia retejo
* aparta germanlingva retejo

Kategorio:Francaj firmaoj
Kategorio:Turismo
József Király

**KIRÁLY József** [pr. kira:j] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 2-an de januaro 1912 kaj mortinta en februaro 1994.
## Kariero
József Király debutis en 1937 en Zalău, poste en 1939 en la trupo de Károly Jódy, en 1941–42 en trupo de Elemér Jakabffy en Szatmár. En jaroj 1944–1946 li ludis en Kluĵo, ekde 1946 ĝis 1948 en Satu Mare kaj inter 1948 kaj 1981 en la teatro de Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. 
## El liaj roloj
*Barinkay (Johann Strauss (filo): A cigánybáró); 
*Józsi (Lehár: Cigányszerelem); 
*Csikós (Szigligeti); 
*Bolingbroke (Scribe: Egy pohár víz); 
*László (Molnár: Az ördög); 
*Döbrögi (Fazekas M.–Móricz: Ludas Matyi); 
*Máté (Tamási: Énekes madár); 
*Samu bácsi (Tamási Á: Csalóka szivárvány); 
*Sáska Mihály (Tamási Á.: Tündöklő Jeromos). 
## Memstara deklamrecitalo
*Tamási: Tüzet vegyenek.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kiraly, J.
László Király (aktoro)

**KIRÁLY László** [pr. kira:j] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 9-an de oktobro 1917 kaj mortinta en Toronto la 23-an de decembro 1984.

## Kariero
Li dungiĝis en 1937 al Oradea. Oni forportis lin al laborservo. Post 1945 li ludis operetajn karakterrolojn. En 1964 li loksidiĝis en Izraelo, kie en 1967 li establis la hungarlingvan Operetteatron. En 1972 li translokiĝis Kanadon, kie de tempo al tempo li aperis en la Művész Színház (Arta Teatro) de Toronto. En 1973 li gastrolis kaj reĝisoris ok monatojn en Israelo. 

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Israelaj aktoroj
Katalin Török

**TÖRÖK Katalin** [pr. toeroek] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 9-an de julio 1930.

## Kariero
Ekde 1965 ŝi dungiĝis unue al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj poste al la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo ĝis 1986. Ŝi estas eterna anino ekde 2007.

## Roloj
*Nelly (Barta L.: Szerelem);
*Kocsma Jenny (Brecht–Weill: Koldusopera);
*Adela (Baranga: Jámborlelkű Szent Flórián);
*Vinczéné (Bálint T.: A sánta angyalok utcája);
*Aneta Duduleanu (Kiriţescu: Szarkafészek).

## Eksteraj ligiloj
*Pluaj spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=40

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Torok, K.
Torok, K.
Székelyszabar

**Székelyszabar** [sEkejsabar], germane **Sabern** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács. La pli frua oficiala loknomo estis *Hercegszabar*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 7737
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°02′37″N 18°36'16″E

## Situo 
Székelyszabar situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Mohács troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1389 en mallonga formo *Zabar*. Post la mezepoko pro la turka okupado la vilaĝo senhomiĝis. Poste germanoj alvenis.
Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1947 la germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio kaj Transilvanio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Serpa Dipatrino de 1806, apude kapeloj omaĝe al Sankta Roĥ de 1877 kaj omaĝe al Dolora Dipatrino (Virgulino) de 1882
* golgoto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Domokos Kiss

**KISS Domokos** [pr. kiŝ] estas rumanuja hungara kantisto (tenoro) naskiĝinta en Rugăneşti la 10-an de novembro 1946.

## Kariero 
Li estas ekde 1972 solisto de la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## El liaj roloj 
* Ottó (Erkel: Bánk bán);
* Faust (Gounod);
* Turiddu (Mascagni: Parasztbecsület).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Ilona Kiss

**KISS Ilona** [pr. kiŝ] estis hungara aktorino naskiĝinta en Iclozel la 18-an de februaro 1924 kaj mortis la 26-a de julio 2004. 

## Kariero
Ŝi debutis en 1939. Ekde 1941 ŝi estis anino de la Hungara Nacia Teatro de Koloĵvaro, poste ŝi ludis en Miskolc kaj en Kassa. En 1945 ŝi venis al teatro Szabad Színház, poste al la Nemzeti Színház de Budapeŝto, al la Szegeda Nemzeti Színház, inter 1949 kaj 1958 al la Ĉefurba Operetteatro (Fővárosi Operettszínház). 

## El ŝiaj roloj
*Tangolita (Ábrahám P.: Bál a Savoyban); 
*Kocsma Jenny (Brecht–Weill: Koldusopera).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ildikó Kilin

**KILIN ILdikó** estas hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 3-an de oktobro 1943.

## Kariero
Ŝi finis siajn studojn an 1970, sed ŝi estis ekde 1968 anino de la Pupteatro de Oradea. Ekde 1984 ŝi vivas en Hungarujo kaj estas anino de la Ŝtata Pupteatro de Budapeŝto. 

## El ŝiaj roloj
*Tigris Péter (Tóth E.: A gyáva kistigris); 
*Csipkerózsika (Grimm); 
*Lórika (Tamási: Bubos vitéz); 
*Pufi (Tóth E.: Három kismalac); 
*Jujdejó törpe (Károlyi A.: Hófehérke és a hét törpe); 
*Pong (Urbán Gy.: A két kicsi pingvin).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
Friedrich Wieck

eta|Tombo de Friedrich Wieck sur la Trinitato-Tombejo en Dresdeno.
**Johann Gottlob Friedrich Wieck** (n. 18-an de aŭgusto 1785 en Pretzsch (Elbo) ĉe Wittenberg; m. 6-an de oktobro 1873 en Loschwitz ĉe Dresdeno) estis germana muzikisto kaj muzikpedagogo.

## Vivo 
La pasio de Friedrich Wieck pro muziko evoluis preskaŭ sen subteno flanke de la gepatroj, jam kiel gimnaziano ĉe Thomas-Lernejo en Lepsiko li sekvis pianolecionojn sen scio de la gepatroj. Laŭ ties deziro li studis tamen teologion. Post finado de la studo li komence laboris kiel dominstruisto, sed poste li fondis pianofabrikon same kiel pruntejon por muzikaĵoj. En 1817 li geedziĝis kun kantistino Marianne Tromlitz, kun kiu li havis kvin gefilojn: Adelheid (kiu mortis jam infanaĝe), Clara (* 1819, posta edzino de Robert Schumann), Alwin (* 1822), Gustav (* 1823) kaj Viktor (* 1824), je kies momento de naskiĝo la gepatroj jam estis separitaj. En 1828 Wieck geedziĝis kun la dudek jarojn pli juna Clementine Fechner.

Wieck validas kiel unu el la plej gravaj muzikpedagogoj de la komencanta 19-a jarcento en la germanlingva spaco. Plej sukcesa lernanto estis lia filino Clara. Li edukis ŝin, organizis por ŝi la tiutempe ofte nur per peno fareblajn koncertturneojn tra Eŭropo kaj helpis al ŝi per siaj aktivecoj al frua famo. Pliaj lernantoj de Wieck estis Hans von Bülow samkiel la komponisto Robert Schumann, kun kiu Clara poste geedziĝis kontraŭ la volo de la patro en 1840. Pri la geedziĝpermeso Schumann devis procesi. Tio siaflanke rezultigis la rompon de la amikaj rilatoj inter la du, kiu malgraŭ la klopodo de Wieck jam ne revenis. Peter Schamoni produktis en 1983 filmon kun la titolo Frühlingssinfonie pri la komplika rilato inter patro kaj filino lige kun la geedziĝo de Clara Wieck kaj Robert Schumann. En ĉi tiu filmo Rolf Hoppe rolis Friedrich-on Wieck.

Friedrich Wieck renkontiĝis en decembro 1844 en Dresdeno kun pianinstruisto kaj komponisto Karl Krägen kaj aliaj personoj por organizi serion de ĉambromuzikaj koncertoj.

## Literaturo 
* Heinrich Kühne: *Der Musikpädagoge von Pretzsch: Friedrich Wieck*, en: Sächsische Heimatblätter, Heft 2/1987, S. 66–67

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe MDR

Kategorio:Germanaj muzikpedagogoj
Kategorio:Germanaj muzikaj kritikistoj
Kategorio:Robert Schumann
Kategorio:Germanaj klasikaj pianistoj
El Tajín

eta
[eta|[Piramido de la niĉoj]]
eta|Proksimiĝante al Arroyo Grupo de sudo-oriento
eta|Unu al desegnaĵoj de Carl Nebel de la Piramido de la Niĉoj
eta|Konstruaĵo C
eta|Blua Preĝejo
eta|Vido de Norda Pilka Korto
eta|Tabulo pri la monda heredaĵo de Unesko

**El Tajín** estis urbo en Meksiko kaj nun grava arkeologia areo proksime de Veracruz. La urbo gravis en la civilizacio de Totonakoj. En ties lingvo *El Tajín* signifas "Urbo de la fulmotondro".

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Meksiko
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Meksiko
Lizito (luno)

**Lizito** estas neregula satelito de Jupitero.

Ĝi estas malgranda objekto. Supozinte albedon de 0,04 kaj denson de 2,6 g/cm3 (kiel la aliaj anoj de la himalia grupo), ĝiaj grando kaj maso estas ĉirkaŭkalkulataj je 36 km kaj 6,3 × 1016 kg.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Seth Barnes Nicholson en la Observatorio de Monto Wilson (Kalifornio - Usono). Ĝi ricevis nomon **Jupitero X**, Nicholson mem rifuzis proponi alian nomon, kaj la nuna sistemo de maldaŭraj nomoj ne estis tiam uzata.

## Nomo 
En 1975, Internacia Astronomia Unio aprobis la nomon de **Lizito**, laŭ unu Oceanidino nomata Lizitea, amatino de Zeŭso. Lizitea estas ankaŭ la alia nomo de Semela, filino de Kadmo: ankaŭ ŝi estis amatino de Zeŭso.

## Orbito 
Ĝi estas ano de la himalia grupo, grupo de kvin satelitoj, kies orbitoj havas grandan duonakson inter 11 160 000 kaj 12 555 000 km, kaj klinangulon inter 25,8° kaj 30,7° rilate al la jupitera ekvatoro.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La himalia grupo estas videbla en centro-maldekstro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Himalia.svg|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la himalia grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Lysithea  ("Le système solaire à portée de votre souris")
*  Lizito kaj la eksteraj lunoj de Jupiter (el "''La Société d'astronomie de Montréal*") 
*  Lizito kaj la eksteraj jupiteraj lunoj, (el *naŭ8 planedoj*)
*  Lizito, (el "*Solar System Exploration*") 
*  Lizito, (el "*Vido al la Sunsistemo*")
*  La himalia grupo (el *"Projekto Luno"'')

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Bruna filoskopo

La **Bruna filoskopo**, *Phylloscopus fuscatus*, estas specio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Tiu specio reproduktiĝas en orienta Azio. Tiu birdospecio estas tre migranta kaj vintras en sudorienta Azio. Ĝi ekinvadis provizoran teritorion en Nordameriko en Alasko, kaj ankaŭ ĉeestis en Kalifornio

Tiu estas abunda birdo de tajgaj marĉoj kaj humidaj herbejoj. La nesto estas konstruita malalte en arbusto, kaj la ino demetas 5-6 ovojn. Kiel plej parto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu malgranda paserino estas insektovora.

Tiu malgranda birdo pretas vaganteci tiom malproksimen kiom ĝis okcidenta Eŭropo en oktobro, spite la distancon de 3000&nbsp;km del ties reproduktaj teritorioj. Ĝi vintris iam en Britio.

Tiu estas filoskopo simila laŭ grando kaj formo al Ĉifĉafo. Plenkreskulo havas nestriecan brunan dorson kaj sablokolorajn subajn partojn. Elstaras blankeca superokula strio, kaj la beko estas fajna kaj pinteca. Ambaŭ seksoj estas identaj, kiel ĉe plej parto de filoskopoj, sed junuloj estas pli olivecnuancaj supre. Kiel plej parto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu ĉi estas insektovora, sed ili manĝas ankaŭ aliajn malgrandajn manĝerojn kiel beroj.

La kanto estas monotona fajfo, kaj la alvoko estas akra *ĉek*. La alvoko estas ofte la unua pruvo ke tiu tipe kaŝema specio ĉeestas, for de la reproduktaj teritorioj.

## Referencoj
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52585, Phylloscopus fuscatus, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Salikfiloskopo

La **Salikfiloskopo**, *Phylloscopus schwarzi*, estas specio de la genro de filoskopoj aŭ  *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Ĝi reproduktiĝas en Siberio. Tiu birdospecio estas tre migranta kaj vintras en sudorienta Azio. 

Tiu estas birdo de malfermaj arbaroj kun iom da subkreskaĵaro ĉe akvo. La nesto estas konstruita malalte en arbusto, kaj la ino demetas 5-6 ovojn. Kiel plej parto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu malgranda paserino estas insektovora.

Tiu malgranda birdo pretas vaganteci tiom malproksimen kiom ĝis okcidenta Eŭropo en  oktobro, spite la distancon de 3000 km del ties reproduktaj teritorioj.

Tiu estas filoskopo simila laŭ grando kaj formo al Fitiso. Plenkreskulo havas nestriecan brunan dorson kaj sablokolorajn subajn partojn. Elstaras tre **longa blankeca superokula strio**, kaj la beko estas pinteca kaj pli dika ol tiu de la simila Bruna filoskopo. La kruroj estas pli helaj ol tiuj de la Bruna filoskopo kaj la piedoj aspektas pli grandaj, rilate al la pli surgrundema vivstilo de tiu specio. Ambaŭ seksoj estas identaj, kiel ĉe plej parto de filoskopoj, sed junuloj estas pli flavecaj sube. Kiel plej parto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu ĉi estas insektovora, sed ili manĝas ankaŭ aliajn malgrandajn manĝerojn kiel beroj.

La alvoko estas milda *ĉik*.

La latina scienca nomo rememoras la germanan astronomon Ludwig Schwarz (1822-1894).

## Referencoj
*  IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52591, Phylloscopus schwarzi, 12a Majoy 2006. Malplej zorgiga.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Imre Kiss

**KISS Imre** [pr. kiŝ] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Oradea la 25-an de decembro 1927. 
## Kariero
Ekde 1953 li ludis en Baia Mare. Ekde 1956 li transiris al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.
## El liaj roloj
*Don Basilio (Beaumarchais: Figaro házassága); 
*Kobak (Schönthan: A szabin nők elrablása); 
*Hitelező (Molnár F.: A testőr); 
*Thompson (Scribe: Egy pohár víz).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kiss, I.
Paco de Aŭgsburgo

eta|Kovrilpaĝo de la traktato de 1555
La **Paco de Aŭgsburgo** estis traktato inter Karlo 5-a kaj la fortoj de la Ŝmalkalda Ligo, la alianco de luteranaj princoj, je la 25-a de septembro 1555, ĉe la imperia urbo de Aŭgsburgo, en la nuntempa Bavario, Germanio.

Ĝi oficiale finis la religian lukton inter la du grupoj, kaj laŭleĝigis la dividon de la Kristanaro en la Sankta Romia Imperio. La paco starigis la principon de Kies regiono, ties religio kiu permesis la Germanajn princojn elekti ĉu luteranismon ĉu katolikismon ene de la regnoj, kiujn ili regis. Al la subuloj, civitanoj kaj loĝantoj, kiuj ne volis konformi al la elekto de la princo, oni donis tempoperiodon, en kiu ili rajtas libere migri al alia regiono, en kiu akceptiĝis iliaj religioj.

Aŭgsburgo
Aŭgsburgo
Kategorio:Reformacio
Kategorio:Aŭgsburgo
Kategorio:1555
Kies reganto, ties religio

**Kies reganto, ties religio** (latine ***Cuius regio, eius religio***) estas la principo, laŭ kiu la religio de la reganto de iu regno estu la religio de tiu regno, kaj de ties regnanoj. Ĝi estis la rezulto de la Paco de Aŭgsburgo (1555), traktato inter la Katolikanoj kaj Protestantoj militantaj ene de la Sankta Romia Imperio. Ĝi finis ĉefe la militan daŭran situacion en Centra Eŭropo kaj ĉefe en Germanio.

Kategorio:Sankta Romia Imperio
Kategorio:Reformacio
Kategorio:Latinaj juraj esprimoj
Filipo la 3-a (Burgonjo)

**Filipo la 3-a**, nomata **Filipo la Bona** (naskiĝis la  en Diĵono, mortis  en Bruĝo) estis duko de Burgonjo.

Per heredoj, aĉetoj, konkeroj kaj traktatoj Filipo sukcesis formi grandan kaj memstaran regnaron meze de Eŭropo, kiu situis inter Francio kaj Germanio kaj teritorie similis al la pli frua Malsupra Loreno aŭ al la nuna Benelukso, kaj kiun li heredigis al sia filo Karlo la Brava.

Li fondis la Ordenon de la Ora Ŝaffelo kaj estis ties unua estro.

La Traktato de Arras estis subskribita en 1435 de la reĝo de Francio, Karlo la 7-a, kaj Filipo; ĝi finigis la konfliktojn de la Enlanda milito inter armanjakanoj kaj burgonjanoj.

## Vivo 
### Familio 
[eta|maldekstra|Isabelle de Portugal, patrino de [Karlo la brava]]
Li estis la sola filo de la burgonja duko Johano la Sentima kaj de Margareta de Bavario, filino de la duko de Bavario. Filipo unue edziĝis en 1409 kun Michelle de Valois filino de Karlo la 6-a. Due en 1424 li edziĝis kun Bonne d'Artois. Trie en 1430 li edziĝis kun Isabelle de Portugal.

### Gefiloj 
Li havis filinon kun sia unua edzino kaj li havis tri filojn kun sia dua edzino. Karlo la Brava estis lia tria filo.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Dinastio de Valois
Kategorio:Burgonjaj dukoj
Kategorio:Dukoj de Brabanto
Kategorio:Dukoj de Luksemburgo
Kategorio:Grafoj de Henegovio
Kategorio:Kavaliroj de la burgonja Ora Ŝaffelo
Mihály Kiss

**KISS Mihály** [pr. kiŝ] estas hungara aktoro, kantisto (baritono) naskiĝinta en Arad en 1857 kaj mortinta en Gombospuszta la 11-an de aŭgusto 1914.

## Kariero 
Li debutis en 1874 ĉe Ignác Krecsányi en Szatmár kaj restis tie ĝis 1892. Inter 1892 kaj 1907 li estis ano de la Népszínház, poste ĝis 1910 li denove ludis ĉe Krecsányi.

## El liaj roloj 
* Kancsukoff (Suppé: Fatinica);
* Csillag Pál (Csepreghy F.: A piros bugyelláris);
* Lefèbre (Sardou: Szókimondó asszonyság).

## Liaj dramverkoj 
* *Cifra Jancsi* (1880);
* *Szikra Panna* (1885);
* *Az árva pipacs* (1887);
* *Sugár Borcsa* (1892).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kiss, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Akadémiai Kiadó

**Akadémiai Kiadó** ( akademia eldonejo) estas la eldonejo de la Hungara Scienca Akademio. Ĝi estis fondita en 1827 en Pest (nun Budapeŝto). Ĝi publikigis pli ol 6.000 sciencajn librojn kaj eldonas ĉ. 40 sciencajn revuojn.

En 1996 la eldonejo estis transformita al akcia societo (Rt). La nederlanda eldonejo Wolters Kluwer estas ĝia majoritata posedanto.

## Eldonaĵoj parte en Esperanto 
* Gádor László: Erősáramú elektrotechnika = Fortakurenta terminaro (seslingva, 1985)
* Érdi Júlia, Garai Péter (red.): Tipográfia és helyesírás 30 nyelvhez = Tipografio kaj ortografio por 30 lingvoj (2007)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de AK
* Listo de revuoj eldonataj de AK 

Kategorio:Hungaraj eldonejoj
Ildikó Kiss Törék

**KISS Törék Ildikó** [pr. kiŝ toere:k] estas hungara aktorino naskiĝinta en Petroşani la 24-an de septembro 1945. 

## Kariero
En 1967 ŝi dungiĝis en Temeŝvaro, poste ekde 1970 ŝi fariĝis ano de la Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea, en  1980–89 artgvidantino de tiu. En 1994 ŝi fondis la teatron Kiss Stúdió Színház.

## El liaj roloj
*Lida (Kohout: Ilyen nagy szerelem); 
*Biri (Móricz: Nem élhetek muzsikaszó nélkül); 
*Izabella (Shakespeare.: Szeget szeggel); 
*Nellie (Williams: Nyár és füst); 
*Lovasné (Csurka I.: Nagytakarítás); 
*Színésznő (Méhes: Egy csók, egy pofon).

## Deklamrecitaloj
*Gozsdu: Anna-levelek (1971); 
*Eminescu-recitalo (1977); 
*Kocsis.: Árva Bethlen Kata (monodráma, 1978).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sámuel Klein

**KLEIN Sámuel** [pr. klajn] estis hungara teatrestro en Szatmár en la komenco de la 70-aj jaroj de la 19-a jarcento.

## Kariero
Li estis civitano de Szatmár. En 1870 kune kun Fábián Várnay por konstantigo de teatroludo en la urbo li fariĝis teatrestro. La trupo dum vintroj ludis en la urbo kaj en somero en Mátészalka, Kisvárda, Újfehértó, Nyírbátor, Karcag. Li bankrotis en majo de 1872 kaj transdonis la teatron al Lajos Károlyi kaj Károly Szathmáry.

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Klein, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Regolfiloskopo

La **Regolfiloskopo** aŭ Palasa filoskopo (*Phylloscopus proregulus*) estas specio de la genro de filoskopoj aŭ  *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj. Ĝi reproduktiĝas en suda Siberio, Mongolio kaj partoj de Tibeto kaj Ĉinio. Ĝi estas tre migranta specio kiu vintras en subtropika Azio.

Tiu estas birdo de koniferaj montararbaroj. La nesto estas konstruita en arbo. Kiel plej oarto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu malgranda paserino estas insektovora.

Tiu eta filoskopo estas preta vaganteci tiom malproksimen kiom ĝis okcidenta Eŭropo fine de oktobro kaj novembre, spite la distancon de 3000&nbsp;km el ties reproduktaj teritorioj. Ekzemple tiu specio estis fine de aŭtune en Britio iome regule.

Tiu estas unu el la plej malgrandaj filoskopoj, kaj kunhavas verdecajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn kun flaveca nuanco ĉe flankoj kiel tipaj filoskopoj. Tamen tiu estas tre rimarkinda filoskopo. Dekomence ĝi havas elstarajn helflavecajn **duoblan flugilstrion kaj superokulan strion**, kiel la Flavbrova filoskopo, sed krome ĝi havas ankaŭ **helflavecan kronostrion** inter du malhelajn striojn super la superokulaj strioj, (kiel la regoledoj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo), kaj maloftan inter filoskopoj **citronflavan pugon**.

Tiu birdo ne estas timida, sed ties arborema vivostilo malfacilas ties observadon. Ĝi estas konstante moviĝanta, kaj ofte ŝvebas mallonge, kiel Regoledoj. Ties kanto estas pova kaj kanarieca.

La tre proksimaj rilataj sudaj specioj, Palpuga filoskopo (aŭ Citronpuga filoskopo), *P. chloronotus*, kaj Kansua filoskopo, *P. kansuensis*, moviĝas al pli malaltaj latitudoj vintre, sed ne migras longajn distancojn. La **Simla filoskopo** estas la plej okcidenta subspecio *P. chloronotus simlaensis* kiu povas esti io inter distinga specio kaj nevalida pro klina variado (Alström 2006 ). Tiuj 3 aŭ 4 specioj kaj la Junana filoskopo, *P. yunnanensis* (foje *P. sichuanensis*) ĵus estis unuigitaj al la Regolfiloskopo *sensu lato* (amplekssence).

Tiu birdo ricevas alternativan duan nomon laŭ la germana zoologo Peter Simon Pallas, kiu unuafoje priskribis ĝin.

## Referencoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Acid2

**Acid2** estas TTT-paĝo por testi la kapablojn de foliumiloj kaj eksponi maloportunaĵojn en ili. Ĝi estis lanĉata la 13an de aprilo de 2005. Ties emblemo estas la flava ridetanta vizaĝo, kies nazo bluiĝas se oni tuŝas ĝin per la kursoro.

## Historio 
Acid2 estis unue proponita de Håkon Wium Lie.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Retejoj aperintaj en 2005
Norda filoskopo

La **Norda filoskopo**, *Phylloscopus borealis*, estas specio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj. Ĝi estas disvastigata filoskopo en arbaroj de betuloj aŭ miksitaj ĉe akvo tra ties reprodukta teritorio en Fenoskandio kaj norda Azio. Ĝi ekinvadis teritoriojn en Nordameriko, kaj ekreproduktiĝis en Alasko.

eta|maldekstra|Norda filoskopo
La nesto estas surgrunde en malalta arbusto. Kiel plej parto de silviecaj birdoj, ankaŭ tiu malgranda paserina birdo estas insektovora.

Tiu filoskopo estas tre migranta; la tuta populacio vintras en sudorienta Azio. Ĝi krome havas unu el la plej longaj migradoj de malnovmondaj insektovoraj birdoj.

Tiu estas tipa filoskopo laŭ aspekto, grizecverda supre kaj blankeca sube. Ĝia **ununura flugilstrio** distingas ĝin el la plej similaj specioj escepte la Verda filoskopo, *Phylloscopus trochiloides*, kiu tamen havas pli malhelajn krurojn dum la Norda filoskopo havas pli **flavecajn al rozkolorajn krurojn**, estas iom pli granda ol la alia specio kaj havas pli fortikan, ponardecan bekon, kun malhela pinto en la suba makzelo. Ties kanto estas rapida trilado.

Tiu palearktisa specio ĉeestas kiel aŭtuna vaganto en okcidenta Eŭropo kaj estas ĉiujara en Britio.

## Vidu ankaŭ 
* Honŝuaj alpaj koniferaroj

[eta|ovoj de *Phylloscopus borealis* - [Muzeo de Tuluzo]]

## Fotoligoj 
* Cyberbirding: Norda filoskopo 
* Avibase Lingoj ĉe Flickr Handguide

## Referencoj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Azio
M. Welte & Söhne

[eta|200px|Orkestriono de [Michael Welte, konstruita 1845-1848]]
eta|200px|dekstra|Internacia ekspozicio 1862
**M. Welte & Söhne** estis fama kaj grava konstruanto de memludaj mekanikaj muzikinstrumentoj.

La firmaon fondis en 1832 Michael Welte (naskiĝinta en 1807 en Vöhrenbach; mortinta en 1880 en Freiburg) en Vöhrenbach en Nigra Arbaro (Germanio). Ĝi produktis ekde 1832 ĝis 1932 altkvalitajn mekanikajn memludajn muzikinstrumentojn. Ekde 1832 ĝis ĉ. 1845 ĝi firmais sub la nomo **Gebrüder Welte**, poste sub **Michael Welte**, ekde 1865 kiel **M. Welte & Söhne** kaj ekde 1912 ĝis 1936 kiel M. Welte & Söhne GmbH, poste kiel OHG.

## Literaturo 
* Bärbel Dalichow: *Die Welte-Kinoorgel – The Welte cinema organ*. Potsdam, Filmmuseum Potsdam, 2009. ISBN 978-3-9812104-1-5
* Gerhard Dangel und Hans-W. Schmitz: *Welte-Mignon-Reproduktionen / Welte-Mignon Reproductions. Gesamtkatalog der Aufnahmen für das Welte-Mignon Reproduktions-Piano 1905–1932 / Complete Library Of Recordings For The Welte-Mignon Reproducing Piano 1905-1932*. Stuttgart 2006. ISBN 3-00-017110-X
* *Automatische Musikinstrumente aus Freiburg in die Welt – 100 Jahre Welte-Mignon*: Augustinermuseum, Ausstellung vom 17. September 2005 bis 8. Januar 2006. Mit Beitr. von Durward Rowland Center, Gerhard Dangel, ... [Red.: Gerhard Dangel]. Freiburg : Augustinermuseum, 2005.
* Herbert Jüttemann: *Orchestrien aus dem Schwarzwald: Instrumente, Firmen und Fertigungsprogramme*. Bergkirchen: PVMedien, Ed. Bochinsky 2004. (Fachbuchreihe "Das Musikinstrument"; 88) ISBN 3-932275-84-5
* Peter Hagmann: *Das Welte-Mignon-Klavier, die Welte-Philharmonie-Orgel und die Anfänge der Reproduktion von Musik*. Bern: Lang, 1984. Online-Version Universitätsbibliothek Freiburg im Breisgau 2002
* Gerhard Dangel-Reese: *Geschichte der Firma M. Welte & Söhne Freiburg i. B. und New York*. Freiburg: Augustinermuseum 1991.

## Eksteraj ligiloj 
* Welte-Mignon-Portal für mechanische Musikinstrumente 
* Welte-Mignon, Grammophone und mechanische Musikinstrumente in der Privatsammlung André Scheurer 
* Welte-Kinoorgel im Filmmuseum Potsdam  
* Welte-Kinoorgel im Grassi-Museum Leipzig  
* Informoj pri Welte-orgenoj kun verkolistoj  

Welte
Welte
Kategorio:Firmaoj
Bálint Kisfalussy

**KISFALUSSY Bálint** [pr. kiŝfaluŝi:j] estas hungara aktoro naskiĝinta en Ip (Sălaj) la 16-an de oktobro 1939, mortis la . 

## Kariero 
Ekde 1962 li ludis en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. Li translokiĝis Hungarujon.

## El liaj roloj 
*Liliomfi (Szigligeti E.); 
*Lucentio (Shakespeare.: A makrancos hölgy);
*Horgasujjú Jakab (Brecht–Weill: Koldusopera); 
*Sándor (Kányádi S.: Ünnepek háza); 
*Bubnov (Gorki: Éjjeli menedékhely); 
*Gérard (Székely J.: Hugenották).

## Referencoj 
*Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Pluaj spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1342

Kisfalussy, B.
László Kiss (aktoro)

**KISS László** [kiŝ laslo] (naskita la  en Segesvár; mortinta la  en Târgu Mureş) estis hungarlingva aktoro kaj verkisto de Rumanio.

## Kariero 
Li debutis en 1947 en la teatro *Székely Színház* kaj restis ties ano (*Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat* de Târgu Mureş) dum sia tuta kariero.

## El liaj roloj 
* Lennie (Steinbeck: Egerek és emberek);
* Csugari (Móricz Zs.: Úri muri);
* Szemere Bertalan (Illyés Gy.: Fáklyaláng);
* Pampon (Caragiale: Farsang);
* Bryant (Wesker: Gyökerek);
* Mitrics (Tolstoj: A sötétség hatalma).

## Lia dramverko 
* *Kutyavásár* (1970).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Muzikdirektoro

**Muzikdirektoro** (lt.: *director musices*; mall. **MD**) estis origine la titolo de estra oficista muzikisto de urbo en Germanio kaj Aŭstrio; ekz. Johann Sebastian Bach estis muzikdirektoro en Lepsiko, Georg Philipp Telemann kaj Carl Philipp Emanuel Bach en Hamburgo, Robert Schumann en Duseldorfo.

Ekde la 19-a jarcento la titolo estas disdonata al la estroj de muzikaj institucioj kiel urbaj blovorkestroj aŭ kantasocioj. Apartaj titoloj estas ekz. urba muzikdirektoro, universitata muzikdirektoro *(UMD),* eklezia muzikdirektoro *(KMD),* landa eklezia muzikdirektoro *(LKMD),* aŭ abateja muzikdirektoro (ekz. en Evangelisches Stift Tübingen). En kelkaj katolikaj diocezoj la estroj de la referejoj por eklezia muziko tenas ankaŭ la titolon *dioceza eklezia muzikdirektoro*.

La titolon en la historio disdonis princoj, dukoj aŭ reĝoj, nuntempe tamen komunumaj oficejoj, universitatoj aŭ ekleziaj institucioj.

En pli grandaj urboj la muzikdirektoro ricevas ofte la titolon *ĝenerala muzikdirektoro* (Abk. *GMD*). Ĉi tiu titolo estis disdonata unuafoje en 1819 en Berlino por Gaspare Spontini. Daniel Barenboim ekzemple estas ekde 1992 GMD de la berlina Staatsoper Unter den Linden.

Pluaj muzikaj oficoj kaj profesioj estas intendanto, muzikestro, arta direktoro, administrestro, dirigento, kapelmajstro kaj kortega kapelmajstro.

## Renomaj ĝeneralmuzikaj direktoroj 
* Claudio Abbado – 1968–1986 Teatro alla Scala di Milano
* Daniel Barenboim – ekde 1992 Staatsoper Unter den Linden
* Karl Böhm – 1931–1933 Hamburgische Staatsoper, 1934–1943 Semperoper Dresdeno
* Fritz Busch – 1922–1933 Semperoper Dresdeno
* Riccardo Chailly – 2005-2008 Oper Leipzig
* Werner Egk – 1935–1938 kaj 1940–1941 Staatsoper Unter den Linden
* Rafael Frühbeck de Burgos – 1992–1997 Deutsche Oper Berlin
* Wilhelm Furtwängler – 1934–1935 Staatsoper Unter den Linden
* Hartmut Haenchen – 1986–1999 Nederlanda Opero je Amsterdamo
* Eugen Jochum – 1949–1960 Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks
* Herbert von Karajan – 1935–1942 Theater Aachen
* Erich Kleiber – 1923–1934 kaj 1954–1955 Staatsoper Unter den Linden
* Siegfried Köhler – 1964–1973 Saarländisches Staatstheater Saarbrücken
* Albert Lortzing – 1844–1849 Opernhaus Leipzig
* Gustav Mahler – 1891–1897 Hamburgische Staatsoper, 1886–1888 Opernhaus Leipzig
* Kurt Masur – 1960–1964 Komische Oper Berlin
* Zubin Mehta – 1998–2006 Bayerische Staatsoper
* Felix Mendelssohn Bartholdy – 1842–1847 por la eklezia muziko en Prusio
* Giacomo Meyerbeer – 1842–1864 Staatsoper Unter den Linden
* Riccardo Muti – 1986–2005 Teatro alla Scala di Milano
* Donald Runnicles – ekde 2009 Deutsche Oper Berlin
* Wolfgang Sawallisch – 1953–1958 Theater Aachen, 1971–1992 Bayerische Staatsoper
* Friedrich Silcher – 1817–1860 Tübingen
* Giuseppe Sinopoli – 1992–2001 Staatsoper Dresden
* Horst Stein – 1972–1977 Hamburgische Staatsoper
* Otmar Suitner – 1960–1964 Staatsoper Dresden
* Richard Strauss – 1898–1912 Staatsoper Unter den Linden
* Christian Thielemann – ekde 2004 Münchner Philharmoniker
* Simone Young – ekde 2005 Hamburgische Staatsoper

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Muzikprofesioj