open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emmen LU

**Emmen** estas urbo kaj
komunumo en la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 27205 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Emmen estas antaŭurbo de Lucerno ĉe la alfluejo de la rivero Kleine Emme al Reuss, je la norda flanko de la du riveroj. La komunumo konsistas el la du partoj Emmen-Dorf kaj Emmenbrücke.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Emmen limas en nordo al Rothenburg kaj Eschenbach, en oriento al Buchrain kaj Ebikon, en sudo al Lucerno kaj Littau, kaj en okcidento al Neuenkirch.

## Trafiko 
Emmen situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Lucerno. La urbo estas ankaŭ bone konektita al la loka busreto de Lucerno.

En Emmen kruciĝas la naciaj aŭtoŝoseoj A2 kaj A14.

## Ekonomio 
Plej grava labordonanto kun proksimume 1400 laborlokoj estas la armea flughaveno Emmen (ICAO-Kodo *LSME*), kie troviĝas la ĉefsidejo de la svisa aerarmeo. En Emmen troviĝas ankaŭ al sidejo de la svisa grandmelkejo *Emmi*.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Emmen datiĝas el la jaro 840 kiel *Emau*.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Emmen
* Emmenbrücke (stacidomo)
* Emmenbrücke Gersag (stacidomo)
* Emmenbrücke Kapf (stacidomo)
* Waldibrücke (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Lucerno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Emmen
* Emmen en la Historia Leksikono de Svislando
* Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono

## Bildoj 

Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 311.JPG|Ponto trans Rotbach de Rotheburg al Emmenbrücke

Kategorio:Urboj de Svislando
Horná Ves (distrikto Žiar nad Hronom)

**Horná Ves,** ( ), germane Windischdorf ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Dolná Ves. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Hornavész**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
eta|dekstra|330px|Horná Ves troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Supermara alteco: 439 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 967 01
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Horná Ves situas sur malebenaĵo, sur flanke de monto 747 m-ojn alta, ĉe kunfluejo de 2 rojoj, laŭ ĉefvojo Ladomerská Vieska-Kremnica. La lasta urbo troviĝas 2 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1329 laŭ tiama hungara ortografio *"Félfalu"* (=duonovilaĝo), el 1391 *"Tothfalw"*. La komunumo iĝis doganprena loko en 1388. En 1910 loĝis en Felsőtóti 340 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. Kelkfoje la municipo estis en Kremnica, ekde 1997 la vilaĝo estas memstara. En 2001 loĝis en Horná Ves 737 homoj (716 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 5 hungaroj, 3 germanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Paŭlo de 1787, en 1837 klasikismiĝis
* baroka kapelo omaĝe al Sankta Vincento el Ferrara de 1780
* kolono pri Sankta Triunuo de 1711
* ruinoj de kastelo el la 15-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Horná Ves sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Guijo de Granadilla

**Guijo de Granadilla** [GIĥo de granaDIja] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kacereso, regiono Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *guijarreños*. La censita populacio en 2008 estis de 632 loĝantoj.

## Situo 
Guijo de Granadilla estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierras de Granadilla, je altitudo de 390 m; je 120&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 180&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 74,55&nbsp;km².

## Flaŭro kaj klimato 
La vegetaĵaro tipa de la areo estas anzinoj, korkokverkoj kaj makiso kie hegemonias cistoj, genistoj kaj ruĝa lavendo.

La klimato estas tipa mediteranea, kun plej varmaj monatoj julio kaj aŭgusto kun mezaveraĝaj temperaturoj de 27&nbsp;°C kaj la plej malvarmaj monatoj decembro kaj januaro kun mezaveraĝaj temperaturoj de 7,5&nbsp;°C. La pluvo ĉefe vintre kun 275 mm.

## Ekonomio
Agrikulturo (ĉefe olivoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj kaproj). Iom da konstruado kaj servoj.

## Gravulo 
En Guijo de Granadilla loĝis kaj mortis la poeto José María Gabriel y Galán. La parolmaniero, la pejzaĝoj kaj la popola idiosinkrazio de la loĝantaro inspiris plej parton de ties poezio. La municipo de Guijo de Granadilla konservas la domon kie loĝis la poeto, konvertita en muzeo.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Jerte

La termino **Jerte** povas aludi al:
* la **rivero Jerte**, rivero situa en la provinco de Cáceres, Ekstremaduro, Hispanio;
* la **valo de Jerte**, unu de la komarkoj de Ekstremaduro, Hispanio;
***Jerte**, municipio de la provinco de Cáceres, Ekstremaduro, Hispanio.
Jerte (Cáceres)

dekstra|eta|300px|Jerte vesperiĝe, kun la tipaj ĉerizarboj de la zono sur la deklivo.
[maldekstra|eta|300px|Jerte kaj la [Sierra de Béjar en la fono.]]
Ne konfuziĝu kun la Rivero Jerte nek kun la komarko Valo de Jerte. Por la aliaj signifoj vidu apartigilon Jerte.

**Jerte** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *jerteños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.333 loĝantoj.

## Situo 
Jerte estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Jerte, je altitudo de 604 m; je 120&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 180&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 59&nbsp;km². Ĝi situas ĉe la fluo de la rivero Jerte kaj estas la antaŭlasta vilaĝo de la valo antaŭ Tornavacas, kio estas jam la lasta antaŭ Kastilio.

## Ekonomio
Agrikulturo (ĉerizarboj kaj kaŝtanarboj ĉefe, sed ankaŭ terpomoj, vitejoj ktp.) kaj brutobredado (kapro kaj bovoj). Turismo ĉefe printempe. La epoko de la floroj de la ĉerizarboj allogas multajn vizitantojn. Sude de la vilaĝo estas kampadejo kaj kampara junulargastejo.

300px|eta|maldekstra|Preĝejo de *Nuestra Señora de la Asunción*

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Ihráč

**Ihráč,** hungare **Dallos** [daloŝ] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Ihrács**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon, kiu estas traduko el la slovaka nomo.
eta|dekstra|330px|Ihráč troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Supermara alteco: 485 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 540
* Poŝtkodo: 966 04
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Ihráč situas sur malebenaĵo en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Kremnica troviĝas 7&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1388. En 1910 vivis en Dallos 474 homoj, (464 slovakoj, 7 hungaroj kaj 3 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Ihráč 585 homoj (581 slovakoj, po 1 ĉeĥo kaj hungaro).

## Eksteraj ligiloj 
* Ihráč sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Rivero Jerte

La **rivero Jerte** estas mallonga rivero de la interna Hispanio, alfluanto de la rivero Alagón (siavice alfluanto de la rivero Taĵo) kiu fluas sude de la provinco de Ávila kaj norde de la provinco de Cáceres. Ĝi havas longon de 70 km.

La naskiĝo okazas ĉe Tornavacas, je ĉirkaŭ 1800 msm (ĉe la piinto Torreón. 2.401 m) kaj je sia paso tra Plasencia ĝi estas je 345 msnm, kio indikas la krutajn deklivojn kiu faras dum nur 50 km.

Ekde sia naskiĝo ricevas al akvojn de gravaj montaraj kanjonoj kiaj tiuj de San Martín, Becedas, Papúos, Los Infiernos, Buitres, Honduras, Puria, Bonal, ktp. En tagoj de intensa pluvo, oftas la rapidaj altigoj de la akvo.

* **Situo geografie**: la rivero Jerte situas en la valo kiu gastigas ĝin, nome Valo de Jerte
* **Naskiĝo**: rojo frua ĉe la monto 'La Campana' 2.091 m. (Tornavacas) (Cáceres).
* **Enfluo**: rivero Alagón.
* **Alfluantoj**: San Martín, Becedas, Valdeinfiernos, Los Buitres, Honduras, Nogaledas.
* **Trapasataj vilaĝoj kaj urboj**: Tornavacas, Jerte, Cabezuela del Valle, Navaconcejo, Plasencia, Carcaboso kaj Galisteo.

Kategorio:Geografio de Ekstremaduro
Kategorio:Provinco Kacereso
Kriens

**Kriens** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 25591 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Kriens situas sudokcidente de la kantonĉefurbo Lucerno, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas, kaj nordokcidente de la monto Pilato. Al la urbo Kriens apartenas ankaŭ la vilaĝo Hergiswald.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo kriens limas en nordo al Malters kaj Littau, en nordoriento al Lucerno, en sudoriento al Horw, en sudo al Hergiswil (Kantono Nidvaldo), kaj en okcidento al Schwarzenberg.

## Trafiko 
Antaŭe al Kriens kondukis la *Kriens-Lucern-Fervojo*, kiu tamen jam antaŭ jardekoj estis fermita por la persontransporto. En la jaro 2004 la reloj de la hatejo *Kupferhammer* ĝis la urbocentro estis malkonstruitaj. Ĝis Kupferhammer daŭre okazas vartransporto. Kriens hodiaŭ estas komplete integrita al la loka busreto de la urbo Lucerno. La urbo Kriens ankaŭ disponas pri propra aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kriens datas proksimume - ne eblas ekzakte datigi la dokumenton - el la jaro 840 kiel *Chrientes*.

En la jaro 1291 Kriens fariĝis habsburga posedaĵo. Jam en tiu tempo lucernanoj estis gravaj bienposedantoj en la komunumo. En la jaro 1392 la urbo Lucerno fariĝis la senjoro de Kriens. Ekde la jaro 1421 ĝis la Helveta Revolucio Kriens apartenis al la lucerna kamparvoktejo *Horw-Kriens*. En la jaro 1653 en Kriens okazis ribelo de la kamparanoj kontraŭ la feŭda reĝimo de la urbo Lucerno sub la gvido de Hans Spengler. Kun la kreiĝo de la Helveta Respubliko Kriens estis integrita al la distrikto Lucerno.

En la jaro 1845 la vilaĝo Hergiswald estis integrita al Kriens. En la 1950-aj jaroj Kriens atingis pro la kreskanta loĝantaro la statuson de urbo.

## Esperanto-movado 
En Kriens Andreas Künzli la aŭtoro de la Enciklopedio Universalaj Lingvoj en Svislando pasigis sian junecon.

## Vidu ankaŭ 
* Kriens Mattenhof (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Lucerno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kriens
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
* Kriens en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Hliník nad Hronom

**Hliník nad Hronom,** hungare **Geletnek** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom.
eta|dekstra|330px|Hliník nad Hronom troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 238 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 2980
* Poŝtkodo: 966 01
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Hliník nad Hronom situas laŭ maldekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nová Baňa-Žiar nad Hronom. La lasta urbo troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1075 laŭ tiama hungara ortografio *"Gelednuk"* apartenanta al abatejo de Garamszentbenedek. Ĝi estis ankaŭ doganprena loko. Matiaso la 1-a donacis al la komunumo bazaradan rajton. Jam tiutempe oni minadis ŝtonojn kaj oni faris el tio mueliloŝtonojn, la plej famajn en Hungarujo. En 1627 la turkoj detruis la urbeton, poste en 1678 Emeriko Thököly okupis la burgon. En 1828 loĝis tie 620 homoj en 89 domoj. En 1910 loĝis en Geletnek 1038 homoj, (951 slovakoj, 50 hungaroj 11 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1948 fabriko pri maŝinoj ekfunkciis. Kolĥozo formiĝis en 1956. En 2001 loĝis en Hliník nad Hronom 2958 homoj (2843 slovakoj, 33 ciganoj, 14 ĉeĥoj, 4 hungaroj, 3 germanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1408, en 1892 renovigita
* burgo kun 2 turoj de Dóczy [dOci] de 1440, dum sieĝo de Emeriko Thököly ruiniĝis, en 1678 kaj en la 20-a jarcento renoviĝis
* baroka statuo pri Sankta Vendelo de 1778
* klasikisma statuo pri Sankta Floriano de 1818

## Famuloj 
En la iama Geretnek naskiĝis hungara inĝeniero Ferenc Lesenyi.

## Eksteraj ligiloj 
* Hliník nad Hronom sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Horná Ždaňa

**Horná Ždaňa** [hornA ĵdanja], hungare **Felsőzsadány** [felŝOĵadAnj] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Felső-Zsdány**. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Dolná Ždaňa.
eta|dekstra|330px|Horná Ždaňa troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Supermara alteco: 296 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 540
* Poŝtkodo: 966 04
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Horná Ždaňa situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Žiar nad Hronom troviĝas 11&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1391 en formo *"Sdan"*. En 1828 loĝis tie 324 homoj en 48 domoj kaj 2 akvomuelejoj kaj segila maŝino funkciis. En 1910 vivis en Felsőzsadány 526 homoj, (502 slovakoj, 16 hungaroj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1945 pro atako de partizanoj la faŝistoj bruldetruis la vilaĝon kaj la virojn deportis. En 1958 kolĥozo formiĝis. En 2001 loĝis en Horná Ždaňa 527 homoj (516 slovakoj, 4 ĉeĥoj, 2 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Simono Zeloto kaj Judaso Tadeo el la 16-a jarcento, turo alkonstruiĝis en 1720, la plej malnova sonorilo ekde 1659 funkcias
* 2 akvomuelejoj el la 20-a jarcento
* monumento honore al Slovaka Nacia Ribelo

## Eksteraj ligiloj 
* Horná Ždaňa sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Dolná Ždaňa

**Dolná Ždaňa** [dolnA ĵdanja], hungare **Alsózsadány** [alŝOĵadAnj] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Alsó-Zsdány**. Paro de tiu ĉi vilaĝo estas Horná Ždaňa.
eta|dekstra|330px|Dolná Ždaňa troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 239 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 966 01
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Dolná Ždaňa situas laŭ dekstra bordo de Hron, rojo alfluas, laŭ traira flankovojo. Žiar nad Hronom troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1429 apartenanta al Körmöcbánya. En 1450 25 ministoj vivis en la komunumo. En 1828 loĝis tie 240 homoj en 25 domoj. En 1888 la vilaĝo iĝis municipo. En 1910 oni nombris en Alsózsadány 538 homojn, (518 slovakojn, 6 hungarojn kaj aliajn). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 la faŝistoj deportis homojn al Dachau. En 2001 loĝis en Dolná Ždaňa 656 homoj (634 slovakoj, 14 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika klasikisma preĝejo de 1847

## Eksteraj ligiloj 
* Dolná Ždaňa sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Ĝami

eta|dekstra|250ra|Ĝami
**Ĝami** (perse, نورالدین عبدالرحمن جامی; n. la 18-an de aŭgusto 1414 en Torbate Ĝam, m. la 19-an de novembro 1492 en Herato) estis persa poeto inspirata de sufismo.

## Vivo 
Li naskiĝis en vilaĝo nun en la provinco Gor de Afganujo. Kiam li havis ankoraŭ malmultajn jarojn, lia familio migris al Herat kie li faris siajn universitatajn studojn. Poste por plustudi li iris al Samarkando, sed li revenis al Herat.

Ĝami havis fraton, Molana Mohammad, kiu estis klerulo kaj sperta muzikisto: en poemo Jami lamentis ties morton. Jami havis kvar filojn, el kiuj tri mortis dum sia unua jaro.

## Instruo 
Ĝami estis sufisma ŝejĥo, kiu instruis pri sufismo. Laŭ li, la amo estis la fonan bazon de spirita antaŭeniro. Al studento kiu asertis ke li neniam spertis amon, li diris, "Iru kaj unue amu, kaj nur post tio alvenu al mi kaj mi montros la vojon."

## Verkoj 
Ĝami verkis proksimume 87 librojn kaj leterojn, kies gamo etendas de la mondeca al la religia, kaj inter kiuj estas ankaŭ historiaj verkoj. Kiel poeto li estis inspirata de la gazaloj de Hafizo.

Kiel aliaj sufismaj poetoj, li ofte uzis la plezurojn de ordinara vivo kiel metaforoj de la spirita vivo.

Kategorio:Iranaj poetoj
Kategorio:Perslingvaj verkistoj
Kategorio:Sufiismo
Kategorio:Herato
Aŭtovojoj en Svislando

eta|dekstra|300px|Reto de la nacia aŭtovojreto
La **aŭtovojoj** respektive **aŭtoŝoseoj** de Svislando estas parte konstruataj kaj funkciigataj de la federacio (*naciaj aŭtoŝoseoj*) kaj parte de la kantonoj (*kantonaj aŭtoŝoseoj*).

## La aŭtovojreto 
La svisa aŭtovojreto ne komplete kongruas kun la reto de la svsiaj naciaj ŝoseoj, al kiuj ankaŭ apartenas diversaj ekspresŝoseoj, kiuj kontraŭe al la aŭtovojoj ne disponas pri po du koridoroj al ĉiu direkto kaj eĉ ĉefstratoj interne de urboj kaj setlejoj.
* Por la detaloj pri la reto vidu sub **listo de svisaj aŭtovojoj**.

## Numerado 
Ĝis la 31-a de decembro 1996 la svisaj aŭtovojoj portis na numeroj N1, N2 ... - Tiujn numerojn oni nun utiligas por la naciaj ŝoseoj, kiuj ne nepre devas esti aŭtovojoj. Por la aŭtovojoj oni nun utiligas la literon A, tamen kun la samaj numeroj kiel la rilataj naciaj ŝoseoj.

## Maksimuma rapideco kaj signalado 
eta|dekstra|150px|Simbolo por aŭtovojo en Svislando
Kiam ne ekzistas alia signalado la maksimume permesata rapideco sur aŭtoŝoseoj en Svislando estas 120km/hore. Ĝis en la 1970-aj jaroj tiu limo estis 130km/hore. Tion la Federacia Konsilio modifis dum la tiel nomita naftokrizo. Per popoliniciativo rapidemaj aŭtomobilistoj en la 1990-aj jaroj volis realtigi tiun limon, sed tiu iniciativo klare malsukcesis.

La signaloj por aŭtovojoj kaj ekspresvojoj en Svislando estas verda (dum en aliaj landoj kiel Germanio ili estas bluaj). La simboloj mem sekvas pli-malpli internacian normon. Same la vojindikiloj verdaj signifas, ke temas pri vojo aŭ tra aŭtovojo aŭ tra ekspresvojo. Bluaj indikiloj markas en Svislando dume ordinaraj ĉefvojoj, kiujn rajtas kutime utiligi ankaŭ biciklistoj dum blankaj indikiloj indikas ĉiujn ceterajn vetureblajn vojojn. Flavaj indikiloj indikas piedpadojn.

## Vinjeto 
Por la naciaj aŭtovojoj oni bezonas vinjeton, gluendan sur la frontvitron de la aŭtomobilo, kiu validas unu kalendaran jaron kaj aĉeteblas ĉe ĉiuj doganejoj kaj poŝtoficejoj de la tuta lando. Por la kantonaj aŭtoŝoseoj oni ne bezonas vinjeton. La vinjeto kostis CHF 40.- en 2009, nuntempe 2013 estas planata kun efiko de 2014 altigi la prezon al CHF 100.-.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtovojo
* Listo de svisaj aŭtovojoj

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo kaj retforumo pri la svisaj aŭtovojoj

!
Enrico Berlinguer

''''* (, Sassari, 25-a de majo 1922 – Padovo, 11-a de junio 1984) estis itala politikisto. Li estis elektita kiel ĝenerala sekretario de la Itala Komunista Partio ĝis 1984, kiam mortis.

## Biografio 
Enrico naskiĝis en Sassari dum 1922 kaj liaj gepatroj estis Mario Berlinguer kaj Maria Loriga. La familio permesis lin kreskadi en kultura medio multe evoluinta (la avo, kiu havas la saman nomon, estis fondinto de ĵurnalo *La Nuova Sardegna* kaj estis amiko de Garibaldi kaj de Mazzini) kaj profiti de lia familiaj kaj politikaj rilatoj, kiu influis tre multe liajn ideologiojn kaj lian politikan karieron. Li estis kuzo de Francesco Cossiga, kiu estis prezidanto de Italio - kaj ambaŭ estis rilataj al Antonio Segni, ankaŭ li prezidanto.

Dum 1943 Berlinguer aliĝis al Itala Komunista Partio (PCI) kaj fondis la sekcio de Sassari, diskonigante ĝin tia intense, ke iĝis atentulo de kvestorecoj. Dum januaro de 1944 la malsato igis la popolon prirabi la bakejojn de la urbo kaj Berlinguer estis erare akuzita ke li estis instiganto. Berlinguer estis arestita kaj detenita en malliberejo je tri monatoj, do li estis absolvita el akuzo kaj liberigita.

## Kanzonoj pri Enrico Berlinguer 
* Modena City Ramblers, *I Funerali Di Berlinguer*
* Antonello Venditti, *Dolce Enrico''.

## Eksteraj ligiloj 
* Enrico Berlinguer - memoro 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1922
Kategorio:Mortintoj en 1984
Kategorio:Italaj komunistoj
Cislajtio

eta|maldekstra|280ra|Aŭstrio-Hungario. Ruĝa: Cislajtio; blua: Translajtio; verda: Bosnio kaj Hercegovino
**Cislajtio** (laŭvorte: lando maltranse de Lajto) estis neoficiala esprimo por la norda-okcidenta parto de la aŭstra-hungara imperio, regata de aŭstra Vieno. La oficiala esprimo *Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder* (la reĝlandoj kaj regnoj reprezentataj en la imperia konsilio) estis tro longa por komforta uzo.

La parto regata de hungara Budapeŝto konforme estis nomata Translajtio. Speciala estis la situacio de Bosnio kaj Hercegovino, lando okupita en 1878 kaj parto de la imperio nur ekde 1908. Ĝi estis kolege regata de Cis- kaj Translajtio ("kunregaĵo").

La administrantaro de Cislajtio portis la epiteton "imperiestra-reĝa" (germane: *kaiserlich-königlich* = "k.k."), ĉar la habsburgaj regantoj havis interalie la titolojn de imperiestro de Aŭstrio kaj de reĝo de Bohemio.

Kiel montras la mapo, geografia difino estas malfacila, kaj la referenco al rivero Lajto estas nur figura. La rivero longas nur ĉ. 180 km, sed la limo inter Cis- kaj Translajtio estis, eĉ se ignori lokajn kurbiĝojn, multe pli longa ol 1000 km. Pli grava natura limo estis, ekzemple, la Karpatoj, kiuj disigis Translajtion disde Bukovino kaj Galicio, regataj de Aŭstrio.

## Partoj de Cislajtio 
eta|maldekstra|350ra|Partoj de Cislajtio (kaj Translajtio) en 1910
Numeroj interkrampaj referencas al la mapo.

* Reĝlando Bohemio (1)
* Reĝlando Dalmatio (5)
* Reĝlando Galicio kaj Lodomerio (6)
** kun la grandduklando Krakovo kaj la duklandoj Auschwitz kaj Zator
* Arĥiduklando Supra Aŭstrio ("Aŭstrio super Enns", 14)
* Arĥiduklando Malsupra Aŭstrio ("Aŭstrio sub Enns", 8)
* Duklando Bukovino (2)
* Duklando Karintio (3)
* Duklando Krajino (4)
* Duklando Salcburgo (10)
* Duklando Silezio (Supra Silezio kaj Malsupra Silezio, 11)
* Duklando Stirio (12)
* Margraflando Moravio (9)
* Princa graflando Tirolo (13), inkluzive de Vorarlbergo (15)
* La Aŭstria Marbordo (adriatika, 7), konsistanta el
** princa graflando Gorica kaj Gradiška
** urbo Triesto
** margraflando Istrio

### Etnoj de Cislajtio 
Ankaŭ laŭ la loĝantoj Cislajtio tute ne estis unueca. Tie loĝis
* germanlingvaj aŭstroj
* ĉeĥlingvaj bohemianoj
* italoj
* kroatoj
* poloj
* rutenoj
* bosnianoj
* slovakoj
* slovenoj

### Vidu ankaŭ 
* Landopartoj de Aŭstrio-Hungario

Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1867
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918
Titania

**Titania** estas la nomo de rolulo de William Shakespeare en lia verko de teatro *Somermeznokta sonĝo*. En la verko, ŝi estas la Reĝino de la Feinoj. Pro la influo de tiu ĉi teatraĵo, ekzistis aliaj verkoj de fikcio en kiuj oni uzas ĉi tiun nomon por la persono de la Reĝino de la feinoj.[ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Midsummer_Night%27s_Dream_Henry_Fuseli2.jpg/220px-Midsummer_Night%27s_Dream_Henry_Fuseli2.jpg|eta|*Al Midsummer Nights Dream*.  Titania, kun feinoj atentantaj ŝin.  Pentraĵo de [Johann Heinrich Füssli|Henry Fuseli, eldonita en 1796.]]En la verko de Ŝekspiro, Titania estas tre fiera persono kaj havas la sufiĉan forton kiel por konkurenci kun ŝia edzo Oberono. 

Ŝia nomon oni donis al du astroj :
* Titanio,  natura satelito de Urano,
* 593 Titanjo, asteroido.

Kategorio:Roluloj de Shakespeare
Kategorio:Mitaj reĝoj
Kategorio:Feoj
Vladimir Muljavin

**Vladimir Georgieviĉ MULJAVIN** (ruse - Владимир Георгиевич Мулявин: Vladimir Georgjeviĉ Muljavin), (12-a de januaro 1941 – 26-a de januaro 2003) estis fama belorusia muzikisto, kantisto, komponisto, fondisto kaj gvidanto de ensemblo Pesnjari.

## Biografio 
Vladimir Muljavin naskiĝis en Sverdlovsko (nuntempe Jekaterinburg), en laborista familio. Li frue interesiĝis pri muziko – ekludis je gitaro en 12-jara aĝo. En 1956 post fino de 8-jara lernejo, li ekstudis en sverdlovska muziklernejo, en sekcio de kordaj muzikinstrumentoj. Li estis de tie elpelita, pro hobio pri ĵazo, malpermesita tiatempe en Sovetunio, sed malgraŭ, ke li estis reakceptita en muziklernejo, li poste foriris el ĝi propravole. En 1958 – 1963 li laboris kiel muzikisto en diversaj filharmonioj. En 1963 eklaboris en Belorusia ŝtata filharmonio. En 1965 – 1967 soldatservis apud Minsko. Partoprenis en aranĝado de ensemblo de Belorusia milita arondismento. Post soldatservo li revenis al antaŭa laborloko, kie en 1968 estis fondita ensemblo "Ljavoni" (la nomo signifas multnombron de beloruslingva varianto de nomo Leono). En 1970 la ensemblo estis alinomita kiel "Pesnjari". Li edziĝis trifoje, havis du filojn kaj du filinojn. La  Muljavin kripliĝis pro akcidento, post 8 monatoj li mortis en hospitalo. Li estis entombigita ĉe Minsko, en ĉi tiu urbo je lia honoro estis nomita strato.

## Kreado 
Li kreis muzikon al multaj kantoj de sia ensemblo, kiel laŭ versoj de famaj poetoj, tiel laŭ belorusaj popolaj kantoj, kiujn li aranĝis en tiatempaj muzikstiloj. Tiuspeca intermiksaĵo de folkloro kun moderna muziko en komenco elvokis malkontentecon ĉe multaj tiutempaj muzikistaj famuloj, sed nuntempe estas traktata kiel klasikaĵo de belorusa muziko. Li kreis muzikon al du rokoperoj: "Kanto pri fato" (1976), kaj "Guzlisto" (1978) – ambaŭ laŭ versoj de Janka Kupala.

## Ordeno 
* Ordeno de Francisko Skaryna (2001)

## Honoraj titoloj 
* 1973 – Honora artisto de BSSR;
* 1979 – Popola artisto de BSSR;
* 1991 – Popola artisto de USSR.

Kategorio:Sovetiaj muzikistoj
Kategorio:Belorusaj kantistoj
Kategorio:Belorusaj muzikistoj
Kategorio:Pesnjari
Antarkta perloradiko

**Antarkta perloradiko** ( ***Colobanthus quitensis*** ) estas unu el la nur du angiospermaj plantoj el la Antarkta ekozono, la alia estante antarkta hargreso (*Deschampsia antarctica*) .

## Priskribo 
La antarkta perloradiko prezentas kusenan kreskadformon, tiel ke ĝi similas al musko. Ĝi altas ĉirkaŭ 5 centimetrojn kaj estas senhara , malgranda, laŭ grandeco tre variigebla kompakta planto kun forta radiko kaj kun folioj malfalditaj en rondo. Tiuj ĉi folioj estas grasecaj, linio-formaj, rigidaj aŭ molaj kaj longas 1 ĝis 1,5 centimetrojn, foje ankaŭ pli longe..

La sveltaj infloreskoj estas tiel longaj kiel la plantoj mem, aŭ eĉ iome pli longaj kaj portas finstarantajn unuopajn florojn sur mallonga, je la pinta fino dikiginta flortigo. Brakteoj povas troviĝi je la floro aŭ je la flortigo. La kvar sepaloj estas ovo-formaj ĝis long-rondaj kaj pinte mallarĝiĝantaj. La samnombraj stamenoj staras alternante kontraŭ la petaloj. La frukto estas kapsulo kaj elstaras el la kaliko. La semoj estas ruĝecaj kun longa ovolo.

## Disvastiĝo 
eta|maldekstra|220ra|Antarkta perloradiko, Sud-Georgio.
La arealo de la antarkta perloradiko fakte estas ankaŭ neotropika kaj tre vasta. Ĝi etendiĝas ekde Meksiko (17° N) tra la Andoj ĝis Patagonio . La specio troviĝas tra la Sudaj Orkadoj, la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, la Falklandoj, Sud-Georgio ĝis la Antarkta duoninsulo. . Tie ci ĝi estas limigita al la senglaciaj areoj de la okcidenta marborda regiono, kie ĝi okupas bone drenitajn, mineralajn lomgrundojn.

Kaŭze de la tutmonda varmiĝo, pli da semoj kapablas ĝermi, kreante multe da ĝermoplantoj kaj plantidoj. Referaĵoj indikas ke estiĝas kvinfoja multoblo de plantoj kiel rezulto. Tiu kaŭzis la plivastiĝon de tiu specio suden kaj la okupadon de pli grandaj areoj. La arealo de antarkta perloradiko etendiĝas pli sude ol la 56-a cirklo de suda latitudo.

Taksonomiaj sinonimoj inkluzivas ***Sagina quitensis*** Humboldt, Bonpland & Kunth.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antarkta flaŭro

## Eksteraj ligiloj 
*  Plantoj en Antarkto. 
*  Pearlwort & Hairgrass picture 

Kategorio:Kariofilacoj
Kategorio:Plantoj de Sudameriko
Kategorio:Plantoj el la Antarkta ekozono
Kategorio:Plantoj de Meksiko
Dramo

**Dramo** povas esti:

* Dramo (verko)
* Dramo (provinco)
* Armena dramo
* Melodramo

## Vidu ankaŭ 
* Tramo
Kantono Lexington

La **kantono Lexington** - angle *Lexington County*, prononco laŭ la sistemo IFA [] - estas unu el la 46 kantonoj de Usono en la subŝtato Suda Karolino. La administra centro estas la urbo ''''. La kantono estis fondita en [[]]. Ĝi ricevis sian nomon laŭ la bataloj de Lexington kaj Concord en la Usona Milito de Sendependeco.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la kantona teritorio cetere  kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj  kvadrataj kilometroj estas akva areo. La teritorio havas komunan limon kun . 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de Suda Karolino

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Suda Karolino
Vilhelmo la 1-a (Germana Regno)

eta|maldekstra|Imperiestro Vilhelmo la 1-a en 1887
eta|maldekstra|La standardo de Imperiestro Vilhelmo
**Vilhelmo la 1-a** (naskiĝis la  1797 kiel **Wilhelm Friedrich Ludwig** en Berlino; mortis la  1888 samloke) estis ekde 1858 regento (anstataŭulo por sia malsana frato) kaj ekde 1861 reĝo de Prusio kaj ekde 1871 Germana Imperiestro. Lia edzino estis Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach.

Vilhelmo estis konservativa kaj havis pro la sufokado de la marta revolucio de 1848 negativan reputacion. Tamen lia ekregado en 1858 signifis certa liberaliĝo. Malgraŭ sia propra volo li fariĝis en 1871 germana imperiestro kaj atingis poste grandan popularecon. Dum lia epoko la prusa ĉefministro kaj poste germana kanceliero Otto von Bismarck ricevis tre grandan influon.

## Vidu ankaŭ 
* Kaiser-Wilhelm-tunelo

Kategorio:Naskiĝintoj en Berlino
Kategorio:Reĝoj de Prusio
Kategorio:Germanaj imperiestroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Dukoj de Saksio-Lauenburg
Kategorio:Hohencolernoj
Aŭstria Marbordo

La **Aŭstria Marbordo** estis provinco (administra unuo) de la Aŭstria imperio kaj ekde 1867 de Aŭstrio-Hungario kaj apartenis al Cislajtio. Ĝi ekzistis de 1849 ĝis la fino de la unua mondmilito. Ĝia ĉefurbo estis Triesto. Antaŭe la teritorio ekde la subiro de la napoleonaj reĝlandoj en 1813 respektive ekde la Viena Kongreso de 1815 jam apartenis al la Aŭstria imperio kaj ĝis 1849 estis parto de aŭstra reĝlando Ilirio.

eta|La Aŭstria Marbordo en 1914
En diverslingvaj partoj de la imperio ĝi havis jenan nomojn:
* Germana lingvo: *Küstenland*, ekster Aŭstrio: *Österreichisches Küstenland*
* Hungara lingvo: *Tengermellék*
* Itala lingvo: *Litorale austriaco*
* Kroata lingvo: *Austrijsko primorje*
* Slovena lingvo: *Avstrijsko primorje* (la nomo restas en la nuna slovenia provinco Primorska)

La provinco havis areon de ĉirkaŭ 8.000 km² kaj 900.000 loĝantojn; ĉirkaŭ du kvinonoj estis italoj, triono slovenoj, kvinono kroatoj kaj dekono aŭstroj. Ĝi konsistis el tri partoj:
* princa graflando Gorica kaj Gradiška
* urbo Triesto
* Istrio

En 1918 la Marbordon ricevis Italio. Post la Dua Mondmilito ĝin ricevis Jugoslavio, nur Triesto kaj Gorizia restis italaj.

Kategorio:Geografio de Aŭstrio-Hungario
Marbordo
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Slovenio
Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1813
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1919
Paray-le-Monial

**Paray-le-Monial** estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo. Fine de  en la komunumo vivis . 

Ĝi estas grava pilgrima urbo; ĉar en la monaĥejo de Paray-le-Monial, en junio 1675 Jesuo Kristo, montrante sian koron,  aperis al Marguerite-Marie Alacoque, kio originis la pilgrimojn al la sanktejoj de tiu nomita « urbo de la Sankta Koro ».

## Geografio 
La rivero La Bourbince trafluas la urbon.

## Demografio 
### Ekonomio 
Estas kanalo (canal du centre), fervojo kaj aŭtovojoj. La N74 kunligas Paray-le-Monial kun Sarreguemines.

## Historio 
La origino de la urbo estas abatejo (971).

## Esperanta vivo 
La komunumo eldonis tekston pri Esperanto.

Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 6 voĉdonojn (0,22% de voĉoj) en 2004, kaj
2 voĉdonojn (0,08% de voĉoj) en 2009.

## Lokaj famuloj 
* sanktulino Marguerite-Marie Alacoque (1647-1690) pro kies vizioj enkondukitis la katolika festo de la Plej sankta koro de Jesuo

## Okazoj 
### Partneraj urboj 
* 20px Bad Dürkheim en Germanio
* 20px Bet-Leĥem en Palestino
* 15px Payerne en Svislando
* 20px Wells en Unuiĝinta Reĝlando

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Listo de urboj de Francio
* Paray-le-Monial (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* paroka TTT-ejo


Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Kategorio:Urboj de Francio
Perlokoliero (seksumado)

eta|dekstra|200px|Ekzemplo de perlokoliero
**Perlokoliero** () estas agado de seksa rilato, dum kiu viro ejakulas sur aŭ ĉe la kolo de alia homo.

La rezulto estas simila al koliero de perloj pro la gutoj de blanka spermo.

## Vidu ankaŭ 
* Bukako
* Ejakulo

Kategorio:Seksaj praktikoj
Kategorio:Seksa slango
William Lassell

Li malkovris la saturnan sateliton Hiperiono, la uranajn satelitojn Arielo kaj Umbrielo, kaj la neptunan sateliton Tritono.

Li konstruis observatorion ĉe Liverpulo kaj, en 1855, en Malto.
Arielo (luno)

**Arielo** estas unu el la ĉefaj naturaj satelitoj de la planedo Urano. Ĝin malkovris la brita astronomo William Lassell la , samtempe kiel Umbrielo.

La sistemo de Urano estis ĝis nun vizitita nur de la usona kosmoesplorilo Voyager 2, dum januaro 1986.

## Referencoj 
Kategorio:Lunoj de Urano
Urano

**Urano** havas plurajn signifojn:

* **Urano** estas la sepa planedo de la sunsistemo.
* **Urano** estas dio en la helena mitologio.
* **Urano** estas alia nomo de urania oksido.
* **Monte Urano** estas komunumo de Italio.
## Vidu ankaŭ
* Uranio kemia elemento
Dejmo

**Dejmo** (el la greka Δειμος) povas signifi:
* **Dejmo** estas natura satelito de Marso.
* **Dejmo** estas dio en la helena mitologio.
Svisa aŭtovojo A1

[eta|300ra|dekstra|Aŭtovojo A1 inter [Sankt-Galo kaj Rorschach kun rigardo al Bodenlago]]
eta|300ra|dekstra|Mapo de la svisa aŭtovojo A1
La **svisa aŭtovojo A1** transiras tutan Svislandon de oriento al okcidento.

## Vojo 
La aŭtovojo A1 komenciĝas en Sankt-Margreto en oriento je transiro de  pasas preter Rorschach, Sankt-Galo, Vinterturo, Zuriko, Araŭo, Berno, Friburgo, Yverdon-les-Bains, Laŭzano por fini en Ĝenevo. Ĝi kongruas pli malpli kun la nacia vojo N1. Ĝia kompleta longeco estas 410 km. Sume ĝi do pasas tra la kantonoj Ĝenevo, Vaŭdo, Friburgo, Berno, Argovio, Zuriko, Turgovio kaj Sankt-Galo.

## La obstaklo ĉe la Zurika Nordringo 
La svisa aŭtovojo A1 estas la ĉefa aŭtotrafika konekto inter orienta kaj okcidenta Svislando kaj laŭ trafiknombro la plej grava vojo en la tuta lando. Per la malfermo de la Nordringo ĉirkaŭ Zuriko en la 1990-aj jaroj la aŭtovojo, kies konstruo estis komencita en la 1960-aj jaroj kompletiĝis. La Nordringo de Zuriko evidentiĝas post larĝigo de la Baregg-Tunelo al po tri veturvojoj ambaŭdirekten al la plej grava mallarĝejo, kie praktike ĉiutage estiĝas grandaj vicoj kun atendotempoj ĝis 2 horoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtovojoj de Svislando
* Listo de svisaj aŭtovojoj

## Eksteraj ligiloj 
A01
Jupitero

**Jupitero** povas esti:

* la plej granda planedo de la Sunsistemo, vidu Jupitero (planedo)
* dio de la romia mitologio, vidu Jupitero (dio)
* banloko de Rumanio, vidu Jupiter (Rumanio)
Saturno

**Saturno** aŭ **Saturn** povas esti:

* dio de terkulturo laŭ la romia mitologio, vidu Saturno (dio)
* planedo de la sunsistemo, vidu Saturno (planedo)
* poemaro de Jorge Camacho, vidu Saturno (poemaro)
* tipo de raketo, vidu Saturn (raketo)
* feriejo, vidu Saturn (Rumanio)
Venuso

**Venuso** aŭ **Venus** povas esti:

* **Venuso** estas la dua planedo de la sunsistemo laŭ distanco de la Suno.
* **Venuso** estas diino de amo kaj beleco laŭ la romia mitologio,
* **Venuso** estas genro de duvalvulo.
Merkuro

**Merkuro** povas esti:

* la unua planedo de la sunsistemo laŭ distanco de la Suno,  vidu **Merkuro (planedo)**
* dio de komerco, laŭ la romia mitologio, vidu **Merkuro (dio)**
Magnetofono

**Magnetofono** estas aparato por magnete registri sonojn sur bendojn kaj poste reprodukti ilin. Oni nomas la aparaton ankaŭ **sonbendregistrilo**, ĉar oni surbendigas sonojn.

maldekstre|eta|
Klasikaj magnetofonoj uzis diskajn bobenojn por la bendo kaj mikrofonon ĉe mano, sed por la publiko kasedoj estas pli avantaĝaj. Tiaj magnetofonoj estas nomataj **kasedilo** kaj kutime havas enkonstruitan miniaturan mikrofonon, kiu ebligas facilan enkasedigon de voĉoj, muziko aŭ aliaj sonoj.

**Poŝkasedilo** estas etformata kasedilo kun kapaŭskultiloj, uzata dum irado aŭ veturado. La unuajn kreis la japana firmao Sony sub nomo **Walkman** (promenanto, promenmagnetofono). Tiu estas nomata ankaŭ **valkmano** (Krause-vortaro)

Kategorio:Sonaparatoj
Kategorio:Akustiko
Disnomio

* **Disnomio** estas natura satelito de Eriso.
* **Disnomio** estas diino de malkonkordo en la helena mitologio.
Tritono

**Tritono** povas esti
* **Tritono** estas la ĉefa natura satelito de la planedo Neptuno.
* **Tritono** estas dio, mesaĝisto de la profundo, en la helena mitologio.
* **Tritono** estas la muzika intervalo aŭgmentita kvarto resp. diminuita kvinto.
* **Tritono** estas atomkerno de tritio.

## Vidu ankaŭ 
* Trituro estas genro *de* amfibioj *ankaŭ nomata Tritono*
Asaph Hall

**Asaph HALL** ([asaf hol] ; naskiĝis la 15-an de oktobro 1829 en Goshen (Konektikuto), mortis la 22-an de novembro 1907 en Annapolis (Marilando)) estis usona astronomo.

Hall en 1877 trovis per teleskopo de Harvard College Observatory la du lunojn de Marso, Dejmon kaj Fobon. Krome li mezuris la orbitojn de aliaj lunoj kaj la mason de Marso. Li ankaŭ mezuris la rotacian tempon de Saturno, trovinte distingeblan markon sur ĝia surfaco, kaj konstatis la neregulan orbiton de la saturna luno Hiperiono.

## Vidu ankaŭ 
* 2023 Asaph
Listo de municipoj de provinco Almería

Jen listo de la 102 municipoj, kiujn enhavas la andaluza provinco de Almería en Hispanio.

200px|Mapo de municipoj en Almería

## Fonto 
* Instituto Nacional de Estadística

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Andaluzio

Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Fritz Francken

**Fritz FRANCKEN** (plumnomo de Frederik Edward CLIJMANS; naskita la  en Antverpeno; mortinta la  en Antverpeno) estis flandra verkisto. Li estis oficisto de la urba administracio de Antverpeno, fariĝis ĵurnalisto kaj laboris kiel estro de la servo pri propagando kaj turismo de Antverpeno.

## En Esperanto aperis 
* *Aviadistoj.* Poemo. Tradukis Hector Vermuyten. En: *Belga Antologio. Flandra parto.* Paĝo 285.

## Ligiloj 
* *Francken, Fritz* en *digitale biblioteek voor de Nederlandse letteren* (nederlanglingve)

Kategorio:Flandraj verkistoj
Goshen (Konektikuto)

**Goshen**  estas urbeto en kantono Litchfield en la usona subŝtato Konektikuto. La censo de 2000 rezultigis loĝantaron de 2 697; ĝis 2005 ĝi kreskis al 3 092, do je preskaŭ 15&nbsp;%. De tiam la kresko malpli grandis: laŭ la stato de la censo  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo konsistas el jenaj komunumoj, el kiuj la unuaj du estas la plej gravaj:
* *Goshen center* ("centra"; listigita kiel "historia distrikto" en 1982)
* *West Goshen* ("okcidenta")
* *Hall Meadow*
* *North Goshen*
* *Tyler Lake*
* *West Side*
* *Woodridge Lake*
Goshen estas konstanta gastiganto de la agrokultura foiro de Konektikuto; ĝi okazas ĉiujare en julio. Ĝi situas ĉe du gravaj vojoj: Konektikuta 4 (okcident-orienta) kaj Konektikuta 63 (sud-norda).

## Gravaj lokanoj 
* Asaph Hall, trovinto de la marsaj lunoj, naskiĝis tie ĉi.
* Ivan Lendl, tenisisto, loĝas tie ekde 1992

Kategorio:Urboj de Konektikuto
Svisa aŭtovojo A3

[eta|300ra|dekstra|Aŭtovojo A3 inter [Valenurbo kaj Sargans, en la fono la montoĉeno Churfirsten]]
eta|300ra|dekstra|Svisa aŭtovojo A3
La **svisa aŭtovojo A3** pasas tutan Svislandon de nordo al sudoriento, paralele al la kantona ĉefvojo n-ro 3.

## Vojo 
La svisa aŭtovojo A3 komenciĝas ĉe la landlimo al Francio en Bazelo en nordo, kuniĝas post mallonga vojo en Bazelo kun la svisa aŭtovojo A2 kaj pasas preter Liestal, kie ĝi disiĝas de A2. Tiam ĝi pasas preter Rheinfelden kaj Frick tra la Bözberg-tunelo sub la Bözberg-Pasejo preter Brugg por kuniĝi antaŭ Baden kun la svisa aŭtovojo A2, de kiu ĝi disiĝas denove post Dietikon, tiam tra la okcidenta ĉirkaŭveturvojo de Zuriko ĉirkaŭas la svisan metropolon, pasas tra la Uetliberg-tunelo, kiu malfermiĝis en somero 2009, poste sekvas la bordon de la Lago de Zuriko kaj poste de Valenlago, tiam ĝi pasas preter Valenurbo por fini en Sargans kuniĝante kun la svisa aŭtovojo A13.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtovojoj de Svislando
* Listo de svisaj aŭtovojoj

## Eksteraj ligiloj 
A03
Svisa aŭtovojo A2

[eta|300ra|dekstra|Aŭtovojo A2 inter [Gotardo kaj Belinzono]]
eta|300ra|dekstra|
La **svisa aŭtovojo A2** transiras tutan Svislandon de nordo al sudo.

## Vojo 
La svisa aŭtovojo A2 komenciĝas ĉe la landlimo al Germanio en Bazelo en nordo pasas preter Liestal, Sempach, Lucerno, Stans, Altdorf, Gotardo, Belinzono, Lugano, por fini en Chiasso ĉe la landlimo al Italio. Ĝi kongruas pli malpli kun la nacia vojo A2. Ĝia kompleta longeco estas 295 km.  Sume ĝi do pasas tra la kantonoj Bazelo urba, Bazelo kampara, Soloturno, Argovio, Lucerno, Nidvaldo, Urio kaj Tiĉino.

Kerna elemento de la svisa aŭtovojo A2 estas la fama Gotardo-aŭtovojtunelo, kiu je longeco de 16,918 kilometroj estas unu el kvar plej longaj aŭtovojtuneloj de la mondo. La aŭtovojo A2 samtempe estas la svislanda parto de la eŭropa ŝoseo 35.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtovojoj de Svislando
* Listo de svisaj aŭtovojoj

## Eksteraj ligiloj 
A02
Kantono Adair (Iovao)

La **kantono Adair** - angle *Adair county* - estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas ''*. 

## Historio 
La kantono estis fondita la . Ĝi havas sian nomon honore al *John Adair'', kiu soldate partoprenis en la Usona Milito de Sendependeco, batalis en kontraŭ-indiana milito en 1791 kaj 1792 sub generalo James Wilkinson, servis en la Brit-usona milito de 1812 kiel regimentestro sub generalo Andrew Jackson, paralele iĝis politikisto de Usono kaj de 1820 ĝis 1824 estis guberniestro de Kentukio.

## Vidu ankaŭ 
* la skeman mapon pri ĉiuj kantonoj de Iovao, kiu ĉi-paĝe bedaŭrinde nur videblas tute malsupre, sub la informkesto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Iovao
Ladrillar

**Ladrillar** [Ladrillar] (Brikejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas populare *veleguines*. La censita populacio en 2008 estis de 224 loĝantoj.

## Situo 
Ladrillar estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Hurdes, je altitudo de 784 m; je 160&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 210&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 53&nbsp;km².

## Ekonomio
Agrikulturo (olivarboj) kaj brutobredado (kaproj, abelbredado).

## Domaroj 
La municipo estas formata el 4 domaroj:

## Historio 
Aktuale tiu vilaĝo estas ĉefo de la konsilantaro sed iam estis en la domaro de Cabezo.

Laŭ antikvaj dokumentoj, la vilaĝo nomiĝis antikve "El Adrial" kiu eble evoluis al muna nomo.

Dum multaj jaroj la municipio de Ladrillar estis dependa de Nuñomoral.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
UEA (apartigilo)

**UEA** povas esti:
* Universala Esperanto-Asocio
* University of East Anglia
* Universidade do Estado do Amazonas
* Universala envelopa alĝebro
Logrosán

**Logrosán** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *logrosanos*. La censita populacio en 2008 estis de 2.139 loĝantoj.

## Situo 
Logrosán estas situa en la orienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Villuercas, je altitudo de 477 m, nome en la norda deklivo de la monteto de Sankta Kristoforo en la montaro de las Villuercas [bijuERkas]; je 98&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 365,3&nbsp;km².

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado, ne tre produktiva. En la 19a jarcento estis minado, nuntempe ne. En servoj iom da administrado, komerco kaj gastejoj kaj trinkejoj.

## Monumentoj 
***Preĝejo de Sankta Mateo**. Gotika kun altaj volboj. Sonorilturo kun cikoninestoj.
*'*Ermitejo de la Virgulino *del Consuelo***. Patronino de la vilaĝo. Sur monteto kun belaj vidaĵoj al pejzaĝo kiu atingas ĝin la najbara provinco de Badajoz.

## Aliaj vidindaĵoj 
***Parko de la korkokverkaro**. Situa ĉe la okcidenta enirejo de la vilaĝo, kun altaj kaj belaj korkoverkoj. En la 1970-aj jaroj iĝis municipa parko. Nuntempe estas sidejo  de sportaj instalaĵoj, naĝejoj, porinfana parko kaj Kulturdomo.
***La Vía Verde de las Valo de Guadiana kaj Villuercas** (Verda Vojo). Temas pri natura pado inter kampoj kaj arbaroj de orienta Ekstremaduro kiu uzas antikva fervojo kiu neniam funkciis. 
***Monteto de Sankta Kristoforo**. Kerno kaj naskiĝloko de la vilaĝo.
***El Helechal** (Filikejo): Antikva vestolavejo.
***El Pozo Calles*': la ununura loka monumento pri la mineja pasinteco.
* Blazonaj aŭ nobelaj domoj, multaj iom ruinaj.

## Gravulo 
*Mario Roso de Luna, teozofo kaj ateneisto.

## Eksteraj ligiloj 
*Pri Logrosán. Informaro kaj Forumo 
*Informejo pri Logrosán kaj komarko
*Fotoj de Logrosán 
*La TV de Logrosán en Interreto 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Perlo

**Perlo** aŭ **Perl** povas esti:

## Juveloj 
* Perlo (globeto) (globeto formiĝinta en kelkaj specoj de konkuloj post eniro de fremdaĵo)
* Bido (eta objekto kun truo en ĝi uzebla por fari kolierojn kaj braceletojn, ankaŭ nomita "artefarita perlo")
* Vitroperlo (speco de bido)
* Kultivita perlo (laŭcele produktita globeto formiĝinta en kelkaj specoj de konkuloj post intenca emneto de fremdaĵo)

## Lokoj 
* Perlo (Italio) (komunumo)
* Perl (Sarlando) (komunumo)

## Ceteraĵoj 
* Perlokoliero (fenomeno dum seksa rilato)
* Perl (programlingvo)
* Poemo verkita de la Perla Poeto
Jastrabá

**Jastrabá,** hungare **Karvaly** [karvaj], estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Jasztraba**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
eta|dekstra|330px|Jastrabá troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 425 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 966 32
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Jastrabá situas sur malebenaĵo en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Kremnica troviĝas 9 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la pratempoj. La unua mencio devenis el 1487 en formo *"Iztrebe"*, apartenanta al ĉefepiskopejo de Esztergom. En 1828 vivis tie 427 homoj en 67 domoj. La lernejo ekfunkciis en 1867. En 1910 vivis en Karvaly 605 homoj, (567 slovakoj, 10 hungaroj, 4 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Jastrabá 581 homoj (577 slovakoj, po unu germano, hungaro kaj ĉeĥo).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfrugotika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 16-a jarcento, baldaŭe dufoje trakonstruiĝis
* novbaroka kapelo

## Eksteraj ligiloj 
* Jastrabá sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom