open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lago de Sarno

eta|300px|dekstra|Lago de Sarno vidita de Sachseln

La **Lago de Sarno** () havas sian nomon de samnoma ĉefkomunumo de la Kantono Obvaldo. Ĝia surfaco estas de 7,5 km² kaj ĝi situas je 470 metroj super la marnivelo. La areo de la Lago de Sarno apartenas al la komunumoj Sarno, Sachseln kaj Giswil. En la glaciepoko ĝi iam estis ligita kun la Kvarkantona Lago. Moreno de la retiriĝintaj glaĉeroj kaj aluviaj konusoj kreis naturan digon kiu deŝnuris la Lagon de Sarno de la Lago de Lucerno. Hodiaŭ la sarna lago situas 35 metrojn super la marnivelo de la lucerna.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando
* Sarno (Obvaldo)

Kategorio:46° N
Kategorio:8° E
Sarno
Sarno, Lago de
Madejra palumbo

La **Madejra palumbo** (*Columba palumbus maderensis*) estis endemia subspecio de la Palumbo (*Columba palumbus*) en Madejro, atlantika insularo de Portugalio.

La Madejra palumbo ege similaspektis kun la kontinenta Palumbo de Eŭropo, sed ties plumaro estis iom pli malhela, ĉefe en la supraj partoj kaj subaj flugilkovriloj. La vineca rozkoloro de la brusto estis pli etenda. 

Ornitologo Ernst Johann Schmitz loĝis en la insularo de Madejro ĉirkaŭ 1896-1906, kiam la Madejra palumbo estis jam rara. Spite siajn grandajn penojn, Schmitz sukcesis kolekti nur kelkajn specimenojn kaj ovojn. Maje de 1924 jam oni ne trovis iun ekzempleron de Madejra palumbo, nek estis vidataj dum postaj jaroj eĉ de lokaj kolomboĉasistoj. Tiu subspecio estas plej probable formortinta nune.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de formortintaj animaloj

## Eksteraj ligiloj 
* Ejo pri formortoj 
* Columba palumbus maderensis – Specimenoj de Madejra palumbo en la ZMA 
* Ekstingo: Madejra palumbo UWSP GEOG358 (Heywood) 

Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Columba
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Atlantiko
Sarno (Italio)

'''''' estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi troviĝas je la bordo de la rivero Sarno kun kiu ĝi dividas sian nomon. La urbo vivas ĉefe de agrikulturo kaj konservindustrio. Ĝi estas precipe konata pro ĝiaj san-marzanaj tomatoj. Kristana patrono estas la ĉefanĝelo Miĥaelo, kaj kiel komunuman festotagon oni fiksis la 8-an de majo.

Najbaras la komunumoj Castel San Giorgio, Lauro (AV), Nocera Inferiore, Palma Campania (NA), Quindici (AV), San Valentino Torio, Siano kaj Striano (NA).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|400ra|

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Kampanio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Salerno
Sarno (Obvaldo)

**Sarno** (en la germana lingvo: **Sarnen** [prononcu Sarn'n]) estas la ĉefkomunumo de la duonkantono Obvaldo. Kun 9682 loĝantoj je la 31-a de decembro 2007 respektive 9822 je la 31-a de decembro 2008 ĝi preskaŭ atingas la grandecon de malgranda urbo, tamen ĝi havas ankoraŭ tre kamparan strukturon kaj karakteron.

## Geografio 
Sarno situas je la norda fino de la samnoma Lago de Sarno je alteco de 470 metroj super la marnivelo. Sarno troviĝas fakte preskaŭ ekzakte en la geografia centro de Svislando.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sarno limas en nordo al Alpnach, en oriento al Kerns, en sudo al Sachseln, en sudokcidento al Flühli (LU), en okcidento al Hasle (LU), kaj en nordokcidento al Entlebuch (LU).

## Trafiko 
Per la Brünig-fervojo Sarno estas konektita kun Lucerno kaj Interlaken. Aŭte oni atingas Sarnon tra la nacia aŭtostrato A8.

## Ekonomio 
En Sarno estas la domicilo de proksimume 800 entreprenoj, kiuj laborigas entute 5857 gekunlaborantojn, el kiuj 9% en la agrikultura sektoro, 31% en la industrio kaj en la 60% servoperado.

## Historio 
Arkeologiaj trovaĵoj kiuj videblas en la Hejmlandmuzeo [germane Heimatmuseum] en Sarno pruvas, ke Sarno jam en la bronza epoko kaj en la tempo de la romianoj estis loĝita. La unua dokumenta mencio de Sarno datas rilate kun la pastora preĝejo el la 9-a jarcento. En dokumento el la jaro 1460 Sarno la unuan fojon estis menciita kiel merkatoloko. La 13-an de aŭgusto 1468 granda parto de Sarno bruliĝis en granda inscendio.

## Vidu ankaŭ 
* Lago de Sarno
* Sarnen (stacidomo)
* Sarnen Nord (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo de la komunumo Sarno en germana lingvo
* turismaj informoj en germana lingvo 

Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Komunumoj de Eŭropo
Kategorio:Kantono Obvaldo
Janez Potočnik

250px|eta|Janez Potočnik
**Janez POTOČNIK**, naskiĝinta la 22-an de marto 1958 en *Kropa*, estas slovena politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *scienco kaj esploro*. Jam antaŭe li estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004, kaj oficis en la Komisiono ekde la 1-a de majo 2004, kiam Slovenio iĝis membroŝtato de la Unio. En tiu Eŭropa Komisiono, li kune kun alia komisionano el la "malnovaj" membroŝtatoj prezidis la fakon *pligrandiĝo*. Antaŭ la membriĝo en la Eŭropa Komisiono, li estis ministro de Slovenio pri eŭropaj aferoj. Janez Potočnik estas membro de la liberala partio de Slovenio.

Kategorio:Slovenaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Az Orvostudományi Szakosztály Értesítője

**Az Orvostudományi Szakosztály Értesítője** (La Bulteno de la Medicinscienca Faksekcio) estis la eldonaĵo de la faksekcio de la Erdélyi Múzeum-Egyesület inter 1934-48 sub redaktado de prezidanto Ferenc Veress kaj de sekretario László Koleszár en Kluĵo. Ĝi daŭrigis la heredaĵon de *Orvos-Természettudományi Értesítő* fondita en 1876 de Endre Hőgyes kaj de inter 1920-25 aperinta Erdélyi Orvosi Lap.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Kluĵo 
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Modruš-Rijeka (historia departemento)

**Modrus-Fiume** (modruŝ-) estis historia reĝa departemento en la sud-okcidenta parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en **Kroatio-Slavonio**, kroate: **Modruš-Rijeka**.
eta|300px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Modrus-Fiume
eta|300px|dekstra|Panoramo el Ogulin
eta|dekstra|300px|Havenurbo Bakar
* Departementejo: Ogulin
* Areo: 4&nbsp;879 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 231&nbsp;654 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1910
* 152&nbsp;210 (65,7%) kroatoj
* 74&nbsp;894 (32,3%) serboj
* 1&nbsp;580 (0,7%) slovenoj
* 899 (0,4%) hungaroj
* 592 (0,3%) germanoj
* 1&nbsp;479 (0,6%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 8 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Čabar
* Crikvenica
* Delnice
* Ogulin, samtempe departementejo
* Sušak, escepte distriktejo: Bakar
* Slunj
* Vojnić
* Vrbovsko

La departemento estis apudmara kaj montara regiono.

En 1091 Ladislao la 1-a iĝis ne nur hungara, sed ankaŭ kroata reĝo. Poste formiĝis ankaŭ la departemento. La ĉiama hungara reĝo respondecis ankaŭ pri Kroatio. En 1526 la hungara armeo malvenkis de la turkoj en Mohács. Sekve grandajn partojn de ambaŭ landoj la turkoj okupis. Dume Respubliko Venezio sopiris la marbordon. Laŭjure Rijeko longe ne apartenis al la departemento, ĉar ĝi estis fremda korpo apartenanta al Hungara reĝlando.

Post 1918 la departemento apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi denove apartenas al Kroatio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Modruš-Rijeka departemento
Osvát Kálmán Hétfői Levelei

**Osvát Kálmán Hétfői Levelei** (Lundaj leteroj de Kálmán Osvát) estis revuo aperinta en Kluĵo inter 18-a de majo kaj 7-a de septembro 1925. Ĝi publikis plejparte la artikolojn de redaktoro, sed aperis ankaŭ la verkojn de Hunyady Sándor, Indig Ottó, Kádár Imre, Ligeti Ernő, Máté Ernő. Ĝi ne estis vendita en libro- aŭ presaĵvendejoj.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Őrszem

**Őrszem** oe:rsem (Gardostaranto) estis katolika semajngazeto en Oradea fondita kaj redaktita de Endre Lestyán en 1920. La revuo estis presita en *Szent László Nyomda* havis propran librokomercejon. Ĝi eldonis libroserion kaj ĉiujare kalendaron titolite *Őrszem Naptár* (1922-30).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Orszem
Raposos

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono *Belo Horizonte''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kalgaria Zoo

La **Kalgaria Zoo** () troviĝas en Kalgario (Alberto). La zoo situas iom oriente de la urbocentro, apud la kvartalo Inglewood kaj estas facile atingebla per la C-Trajno, la kalgaria trajno-sistemo. Granda parto de la zoo troviĝas sur Insulo S-ta Georgo en la rivero Bow.

La de AZA, MAZA, kaj KAZA akreditita zoo estis inter la unuaj zooj de Kanado. En 2006 ĝi estis hejmo por 1001 bestoj (ne inkluzivas unuopajn fiŝojn kaj insektojn) kaj 290 diversajn speciojn. ĝirafoj, kune kun multaj pli malgrandaj bestoj. Kaj la pluvarbaro kaj la savano havas kaj subtegmentajn kaj subĉielajn ekspoziciejojn; ĉi-lastaj uziĝas kiam la vetero estas bona. La leonaro loĝas en subĉiela ekspoziciejo apud Celloko Afriko nomata la *Afrika Veprejo* ().
* **Eŭrazio**: sur la okcidenta parto de Insulo S-ta Georgo vivas eŭraziaj bestoj. La plej granda parto de la ekspoziciejoj estas subĉielaj, kaj inter bestoj tie estas la neĝleopardoj, la siberiaj tigroj, kaj la japanaj makakoj. En la konstruaĵo *Tropika Eŭrazio* () loĝas la aziaj elefantoj, kiun oni nun pligrandigas kaj renovigas; post la fino de ĉi tiu pligrandigo la ekspoziciejo nomiĝos **Elefanta Transirejo** ().
* **Prahistoria Parko** (): la unika Prahistoria Parko estas subĉiela rekreaĵo de suda Alberto, kiel ĝi eble aspektis antaŭ milionoj da jaroj. En la parko estas vivo-grandaj dinosaŭroj en sia rekreita geografia medio. Oni forigos ĉi tiun ekspozicion kiam konstruado de Arktaj Bordoj kaj Antarkta Alterigejo komenciĝos.
* **Primatoj**: En la subtegmenta/subĉiela konstruaĵo por primatoj loĝas diversaj simiaj kaj prasimiaj specioj, kiel ankaŭ gibonoj. Multaj el ĉi tiuj estas sudamerikaj aŭ aziaj, kvankam ankoraŭ estas sufiĉe multaj afrikaj specioj ĉi tie pro tio ke Celloko Afriko ne estas sufiĉe granda por loĝigi ĉiujn afrikajn primatospeciojn de la zoo.
* Inter la ekspoziciejoj planitaj estas *Arktaj Bordoj*, *Antarkta Alterigejo*, *Elefanta Transirejo*, kaj la *Forcejo*

## Zoolumoj 
Zoolumoj () estas kristnaska lumofestivalo, kiu okazas ĉiujare ĉe la zoo. En 2005/2006 ĝi okazis inter la 1-a de decembro kaj la 7-a de januaro ĉiun tagon krom la 25-a de decembro. Dum la besto-tema spektaklo uziĝas preskaŭ 3 milionoj da lumoj; ĝi estas la plej granda sezona lum-spektaklo en Okcidenta Kanado.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Kalgaria Zoo

Kategorio:Kulturo (Kalgario)
Kategorio:Bestoĝardenoj en Kanado
Josef Suk

Nomon **Josef Suk** havas du signifaj ĉeĥaj muzikistoj:

*Josef Suk pli aĝa (1874 - 1935) – malfrue gotika romantikisma muzika komponisto
*Josef Suk malpli aĝa (1929 - 2011) – violonisto, nepo de Josef Suk pli aĝa
Josef Suk (violonisto)

**Josef Suk** (naskiĝinta la  en Prago, mortis la 7-an de julio 2011 samloke) estis ĉeĥa violona virtuozo. Li estis nepo de Josef Suk kaj pranepo de Antonín Dvořák.

Kiel studento li estis ano de Praga simfonia kvarteto. Li estis konata precipe kiel fondinto de Trio de Suk (nomita laŭ avo de Suk).

Josef Suk estis sesfoja tenanto franca prezo Grand Prix du Disque.

Kategorio:Ĉeĥaj violonistoj
5 órai Újság

**5 órai Újság** (Kvinahora Ĵurnalo)
# Estis politika kaj ekonomia ĵurnalo en Kolozsvár inter 20-a de septembro 1921 kaj 10-a de septembro 1922 respondecredaktita de Béla Székely.
# Estis ĵurnalo en Nagyvárad sub respondecredaktado de Lajos Daróczi Kiss inter 25-a de oktobro 1932 kaj 30-a de julio 1933. Laŭ sia subtitolo ĝi estis: "ĵurnalo luktanta por malriĉuloj".
# Estis sendependa politika ĵurnalo en Temesvár redaktita de Zoltán Franyó inter 1-a de majo 1931 kaj 17-a de decembro 1940. De sia 30-a numero ĝi titoliĝis 6 Órai Újság.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Krasnoarmejskoje (Ĉuvaŝio)

**Krasnoarmejskoe** (ĉuvaŝe Красноармейски), la antaŭa nomo - Perednie Traki (Antaŭa Traki), vilaĝo en la Ĉuvaŝa Respubliko, centro de la samnoma respublika distrikto ekde la 16-a de aŭgusto 1940 ĝis la 20-a decembro 1962 kaj ekde la 3-a novembro 1965. Ĝi estas je 58 km de Ĉeboksari laŭ aŭtoŝoseo.

Por la 1-a de januaro 1999 en la vilaĝo loĝis 4,8 mil homoj. Ĉefaj entreprenoj estas administrejo de gasoduktaro «Volgotransgaz» de RAO Gazprom, «Krasnoarmejskremteĥpred», «Krasnoarmejskagropromĥimija», lakta uzino. Funkcias tri mezlernejoj, artlerenjo, muzeo, kulturcentro Aperas distrikta ĵurnalo en la ĉuvaŝa lingvo «Ял пурнăçĕ» (Vivo de la vilaĝo).

Kategorio:Vilaĝoj de Ĉuvaŝio
Akvofaloj de Dolné Diery

**Dolné diery** (esperante:Subaj Truoj) estas turist-signifa alirebla ravino en montaro Malá Fatra (esperante:Malgranda Fatro) en la norda parto de ĉi montaro nomata Krivánska Malá Fatra sur la teritorio de Slovakio. La ravino - kanjono estas kreita en la kalkŝtonaj rokaĵoj per Torento de Diery kaj estas parto de Truoj de Jánošík. En ĝi la torento kreas du ne altajn sed pitoreskaj akvofalojn: Suba kaj supra akvofalo de Subaj truoj. Unua estas 1m alta. Alia havas na 3,5m.
Akvofaloj estas natura memoraĵo en nacia naturrezervejo Rozsutec. Altaj rokaj muroj, bizaraj ŝtonaj formoj, tipo de baza rokaĵo, speciala mikroklimato en mallarĝaj maj mallumigitaj partoj de ravino, malvarma akvo kaŭzis, ke la loko estas hejmo de multaj kreskaĵoj kaj animaloj.
eta|dekstra|150px|Subaj truoj
Multe de ili estas raraj kaj protektitaj. Ĉi tie ni povas vidi inversion de kreskaĵaj zonoj. Specioj kiu, normale kreskas en pli altaj supermaraj altecoj - montaraj specioj, ĉi tie kreskas suben en malvarmo kaj varmemaj kreskaĵos kreskas alte super ili, sur per suno varmigitaj ŝtonoj (p.e. Pulsatilla).
Aliro - same kiel tra Truoj de Jánošík.

## Vidu ankaŭ 
* Nové diery
* Horné diery
* Tesná rizňa
* Akvofaloj de Dierový potok
* Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj 
Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):
Suba akvofalo de Subaj Truoj:
* [http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=44&idVodopadu=31 ]
Supra akvofalo de Supraj Truoj:
* [http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=44&idVodopadu=32 ]

Kategorio:Distrikto Žilina
Kategorio:Malgranda Fatro
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Žilina
John Bunyan

**John BUNYAN** (naskiĝinta la , mortinta la ) estis angla kristana verkisto.

Li naskiĝis en la vilaĝo Harrowden, tuj proksima al Bedford. Li studis ĉe lernejo nur malmultajn jarojn, kaj plejparte instruis sin mem. Kiel sia patro, li estis ladisto. De 1644 ĝis 1647, dum la Angla enlanda milito, li servis en la parlamenta armeo. En 1649 li edziĝis al pia juna virino, kiu interesigis lin pri religio. Ili loĝis ĉe Elstow, Bedfordshire ĝis ŝia morto en 1655; post tio li transloĝiĝis al Bedford. En 1653 li estis baptita en la Baptista Eklezio (vd. Baptismo). En 1655 li komencis prediki, kun tuja sukceso.

Li forte kontraŭis la kredojn de kvakerismo, atakante ilin en kelkaj verkoj. La kvakera fondinto George Fox mem eldonis verkon kiu refutis unu verkon de John Bunyan. Estis epoko de akraj religiaj debatoj kaj la lingvo de Bunyan estis foje malmilda.

En 1658 oni akuzis Bunyan pro predikado senlicence, tamen li daŭre predikis. Pro tio li malliberiĝis dekdujarojn ekde 1660. Li regajnis la liberon kiam Karlo la 2-a eldonis deklaron de religia tolero. Li iĝis pastro de la baptista preĝejo ĉe Bedford. En 1675 Karlo la 2-a revokis sian deklaron, kaj denove John Bunyan malliberiĝis, ĉi-fojon nur dum ses monatoj. Pro sia populareco li restis libera ĝis sia morto, kiu okazis kiam li suferis de virusa infekto survoje al Londono. Li enteriĝis en la Londona tombejo .

Lia plej fama libro estas *La Pilgrima Progreso*, kiu estas tradukita en pli da lingvoj ol iu ajn libro krom la Biblio. Tamen li estis ege fekunda verkisto kaj eldonis multajn aliajn verkojn, el kiuj la plej legataj estas ''* (*Abunda Gracio*) kaj ** (*La vivo kaj la morto de Sinjoro Malbonulo*).

Ralph Vaughan Williams komponis operon bazitan je *La Pilgrima Progreso*.

## Bunyan en Esperanto 
* *La progresado de l' pilgrimanto''. Trad. Vinko Ošlak. Ljubljana: Ignis, 2015.

Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Britaj verkistoj
Vendo de Alasko

eta|300ra|Bankaj ĉekoj, kiujn oni uzis por pripagi aĉeton de Alasko
**Vendo de Alasko** estis procezo de aĉeto de Alasko fare de Usono de la Rusia Imperio en la jaro 1867.

## Bazo 
Alasko estis unusola transoceana kolonio de Rusio, sed ĝi ne estis profitdona, nek facile kontrolebla. La vojo tien el Sankt-Peterburgo okupadis duonjaron. La totalo de la tereno estis ĉ. 1&nbsp;600&nbsp;000 km², plejparto de kiu estis neloĝata. Komence de la 19-a jarcento profiton en Alasko ricevadis Rus-amerika kompanio, komercanta pri feloj; sed ĉe la mezo de la jarcento iĝis klare, ke defendo de la kolonia teritorio kostos pli ol la enspezo, kiun ĝi donis.

Tuj orienten de Alasko estis kanadaj terenoj de la Brita Imperio, kun kiu Rusio havis malfacilajn rilatojn (kaj foje nekaŝitan malamikecon).

## Traktado 
Por plenigi la ŝtatan havaĵon post la malgajnita Krimea milito la imperiestro Aleksandro la 3-a konsentis kun la kontrakto, kiun subskribis lia ambasadoro en Vaŝingtono la 30-an de marto 1867. La vendoprezo estis 7,2 milionoj da dolaroj.

La vendo, en kiu unu kvadrata metro kostis 0,0004 cendoj, restas la plej malmultekosta vendo de terpeco en la tuta historio. Tamen en Usono estis politikistoj, kiuj dubis pri la tiom malfaciliga aĉeto, aparte en la situacio, kiam ĵus finiĝis la enlanda milito. En la parlamento nur unu voĉo esti decida por fari la aĉeton.

La oficiala transdono de Alasko okazis la 18-an de oktobro 1867. La utilo de tiu aĉeto iĝis memevidenta 30 jarojn poste, kiam en Alasko estis trovita oro.

## Folkloro 
Kvankam historio pri vendo de Alasko estas tute klara, en Rusio popularas folklora kredo, ke Alasko estis luigita al Usono fare de la reĝino Katerino la Granda. „Katerino, vi estis malprava“, — tekstas pop-kanto el 1990-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Rusia koloniigo de Ameriko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Aleksandr Zinuĥov, "Krim-interkonsento" ĉe vancouver.ru 
* Vendo de Alasko: leteroj, dokumentoj, rememoroj
* Vendo de Alasko ĉe vokrugsveta.com 

Kategorio:Historio de Alasko
Kategorio:Rilatoj de Rusio kaj Usono
Kategorio:1867
Japana Prolet-Esperantista Unio

**Japana Prolet-Esperantista Unio** (日本プロレタリアエスペランチスト同盟 [nihon puroretaria esuperanĉisto dōmei] **JPEU**) estis Esperanta organizaĵo en Japanio. Ĝi estis unu el la pli granda origanizaĵo laborista Esperanto-movado. Kelkfoje, la asocio estas nomata *Japana Prolet-Esperanto-Unuiĝo*, *J Prolet-E-ista Unio*, *Japana Proleta Esperanto-Unio*, *Japana Proleta Esperantista Unio*, ktp.

JPEU fondiĝis en januaro 1931 kun ĉirkaŭ 150 membroj, kaj Akita-Ujaku (pseŭdonomo de Akita Tokuzu) fariĝis prezidanto. En 1932 la II-a kongreso de JPEU okazis, sed publike malpermesita. En 1934, ĝi jam estis frakasita de la polico. Ĝi estis landa sekcio de Internacio de Proleta Esperantistaro.
 
Oni metaforis la komunismajn esperantistojn kiel akvomelono. Ĝi havas ruĝan internon eĉ la ĉelo verdas, ĉar esperantistoj ekstere ŝajnas lingvistikoj sed ili estas komunistoj.

## Organoj
* Informilo de JPEU 
* Kamarado (monata)

## Gravaj membroj de JPEU
* Akita Tokuzu (1931)
* Izumi Sigeo (1931)
* Verda Majo (1932)
* Nakagaki Koĵiro
* Saburo Ito
* 

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)#Proleta movado

Kategorio:Laborista Esperanto-movado
Kategorio:Komunismo
Voroneĵ (rivero)

Rivero **Voroneĵ** () estas rivero kiu fluas tra la rusaj provincoj Tambov, Lipeck kaj Voroneĵ kaj kiu estas maldekstra enflurivero de rivero Don, kaj apud kiu situas urbo Voroneĵ. Ĝi estas 342 km longa. Ĝia akvokolekta areo estas 21,600 km². Ĝi glaciiĝas en la unua duono de decembro kaj restas sub glacio ĝis malfrua majo. La subaj partoj de la rivero estas navigeblaj. La urboj Lipeck kaj Voroneĵ situas apud la rivero Voroneĵ.

Kategorio:Alfluantoj de Dono
Kategorio:Riveroj en Lipecka provinco
Kategorio:Riveroj en Tambova provinco
Kategorio:Riveroj en Voroneĵa provinco
Magyar Dolgozók Szövetsége

**Magyar Dolgozók Szövetsége** (Ligo de Hungaraj Gelaborantoj) (kun litervorto MADOSZ) estis la opozicio de la Országos Magyar Párt, kiu fariĝis memstara politika organizo okaze de la konferenco okazigita en Târgu Mureș la 13-20-an de aŭgusto 1934. Ĝiaj gazetoj estis la  Székelyföldi Néplap (1934-35), poate la Erdélyi Magyar Szó (1939-40). Ĝia prezidanto estis Gyárfás Kurkó, la ĉefsekretario László Bányai. Ĝi partoprenis en la preparado de la Vásárhelyi Találkozó(1937). La 16-an de oktobro 1944 en la landa konferenco en Braŝovo ĝi fariĝis larĝa popola organizo sub nomo Magyar Népi Szövetség.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Oldebroek

Dosiero:Loudspeaker.svg **Oldebroek** () estas municipo kaj loĝloko en la provinco Gelderland, Nederlando. Temas pri la plej norda municipo de la provinco. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun .

## Ceteraj vilaĝoj 
Bovenveen, Eekt, Hattemerbroek, Kerkdorp, 't Loo, Mullegen, Noordeinde, Oosterwolde, Posthoorn, Voskuil kaj Wezep.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Lika-Krbava (historia departemento)

**Lika-Krbava** estis historia reĝa departemento en la suda parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en **Kroatio-Slavonio**, kroate: **Ličko-krbavska županija**.
eta|300px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Lika-Krbava
eta|300px|dekstra|Fortikaĵo de Zengg
eta|dekstra|300px|Havenurbo Zengg
eta|dekstra|300px|Lagaro Plitvice
* Departementejo: Gospić
* Areo: 6&nbsp;211 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 204&nbsp;710 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1910
* 104&nbsp;036 (50,8%) serboj
* 100&nbsp;346 (49%) kroatoj
* 68 (0,0%) germanoj
* 22 (0,0%) hungaroj
* 238 (0,1%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 9 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Donji Lapac
* Brinje
* Gospić, samtempe departementejo
* Gračac
* Korenica
* Otočac
* Perušić
* Udbina
* Senj, samtempe konsilantrajta urbo

La departemento estis apudmara kaj montara regiono.

En 1091 Ladislao la 1-a iĝis ne nur hungara, sed ankaŭ kroata reĝo. Poste formiĝis ankaŭ la departemento. La ĉiama hungara reĝo respondecis ankaŭ pri Kroatio. En 1526 la hungara armeo malvenkis de la turkoj en Mohács. Sekve grandajn partojn de ambaŭ landoj la turkoj okupis. Dume Respubliko Venezio sopiris la marbordon. La Habsburgoj are venigis serbojn en la militan zonon. Ili ne pagis imposton, sed defendis la landon. Ilia nombro superis eĉ la kroatojn. En 1848 la kroatoj strebis pri Unio al Dalmatio, kie vivis kroatoj. La Habsburgoj ne plenumis la postulon.

Post 1918 la departemento apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi denove apartenas al Kroatio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Lika-Krbava departemento
Kategorio:Historio de Kroatio
UK 2009

eta|Solena malfermo
[eta|[Humphrey Tonkin dum kongresa aŭkcio]]
eta
La **94-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis de la 25-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 2009 en la pola urbo Bjalistoko. La kongreso estas speciala pro la datreveno de 150 jaroj ekde la naskiĝo de L. L. Zamenhof, kiu devenas ĝuste el Bjalistoko.

UEA kaj AIS denove okazigas komunan kongresan universitaton (AIS-IKU). Ĝi estas la kvara AIS-aranĝo en Bjalistoko; jam en februaro 1990 tie okazis prova Sanmarineca Universitata Sesio (SUS) de AIS, kaj en septembro 1990 kaj en februaro 1991 regulaj SUS-oj.

En la kongreso Mongola Esperanto-Societo estis akceptita de la Komitato de UEA kiel la 70-a aliĝinta landa asocio de UEA.

## LKK 
[eta|Vicurbestro de Bjalistoko Aleksander Sosna kaj [Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof transprenas la kongresan flagon dum UK 2008]]
Dum la kunsido de UEA inter la 27-a kaj la 29-a de aprilo 2008 estis oficiale agnoskita la jena konsisto de Loka Kongresa Komitato:
* Aleksander Sosna – prezidanto (vicurbestro de Bjalistoko)
* Halina Komar – vicprezidantino respondeca pri helpantoj (PEA)
* Elżbieta Karczewska – vicprezidantino respondeca pri kontakto kun urbaj instancoj (BES)
* Nina Pietuchowska – giĉetoj (BES)
* Jaroslaw Parzyszek – eksteraj rilatoj (BES, Fondumo Zamenhof)
* Ireneusz Bobrzak – junulara programo (PEJ)
* Anna Krasnodemska-Marciniak – kasistino
* Piotr Woroniecki – enlanda informado
* Zinaida Piekarska – kongresejo (BES)
* Danuta Nowacka – administrado (BES)
* Alicja Temler – ekskursoj (BES)
* Cecylia Hlebowicz – handikapulaj aferoj (BES)
* Przemyslaw Wierzbowski – loĝigo (BES)
* Stanislaw Dobrowolski – kongresa kuriero (BES)
* Robert Kaminski – gazetara servo (PEA)
* Martyna Zaniewska – nacia vespero
* Joanna Filipowicz-Choroszucha – artaj aranĝoj (BES)
* Andrzej Zejdler – retpaĝaro de UK (BES)
* Andrzej Sochacki – foto-servo (PEA)
* Edward Kozyra – postkongreso (PEA)
* Clay Magalhaes – Konstanta Kongresa Sekretario

## Antaŭkongreso ktp. 
La antaŭkongreso organizata de membroj de Pola Esperanto-Asocio havas nomon *Antaŭkongreso el Revoj: sane–gaje–interese!* Ĝi okazis en la intermontara kuracloko Muszyna-Złockie inter la 18-a kaj 24-a de julio.

* Tuj antaŭ la UK okazis ankaŭ la 65-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO (IJK), en Liberec' (Ĉeĥio), kun sekva trajna karavano al Bjalistoko.

* La 40-a Internacia Infana Kongreseto (IIK) okazis de 25-a ĝis la 1-a de aŭgusto en Suprasl, 16 km nordokcidente de Bjalistoko.
* La 42-a ILEI-Konferenco okazis en Krakovo de la 17-a ĝis la 25-a de julio 2009.

## Postkongreso 
La Postkongreso de UEA okazis en Malbork, la urbo de la plej multaj Zamenhof/Esperanto-Objektoj. Dume okazis interalie du ekskursoj, al Gdansko kaj Sopot, kaj al Gdynia kaj Pelplin.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Kongreso 
* Informoj ĉe la retpaĝo de UEA 
* Kongresa Taglibro en la retejo de Ĉina Radio Internacia


Kategorio:Esperanto-movado en Bjalistoko
Kategorio:2009 en Pollando
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Karlo la 5-a (Francio)

eta|maldekstre |250px
**Karlo la 5-a de Francio** (n. la 21-an de januaro 1338 en Vincennes – m. la 16-an de septembro 1380 en Beauté-sur-Marne), kromnomita **Karlo la Saĝa** (franclingve *Charles V le Sage*) estis la reĝo de Francio ekde 1364 ĝis 1380. Lia reĝado kongruas kun la fino de la unua parto de la Centjara milito : li sukcese rekonkeris ĉiujn landojn perditajn de siaj antaŭuloj, restarigis la aŭtoritaton de la franca ŝtato kaj signife rekonstruis la reĝlandon.

Lia patro kaj antaŭulo, Johano la 2-a la Bona, estis venkita de la angloj kaj fariĝis ostaĝo en Londono. Kiel *dauphin* de enkarcerigita reĝo, li provis reformi la francan monarkion, sed malsukcesis pro la ambicioj de Karlo de Navaro kaj pro la kontraŭagado de Étienne Marcel. Karlo estis oficiale kronita en 1364, kaj interalie daŭrigis la efikan monpolitikon iniciatitan de la konsilistoj de sia patro. La reĝado de Karlo estas ofte komparita kun tiu de Sankta Ludoviko, kiel ekzemploj de sukcesaj mezepokaj reĝadoj.

Li kreis seninterrompan francan armeon, kiun li financis per novaj impostoj. Kune kun la armeoj de siaj fratoj, li plurfoje venkis Anglion. Li plie soligis Anglion diplomatie, kiam li aliancis sin al la gaskonjaj vasaloj antaŭe favoraj al la angloj. La reĝo cetere kuraĝigis la naskiĝon de franca naciismo, kaj prezentis la anglojn kiel invadintojn.

La reĝado de Karlo estis finfine markita de la granda okcidenta skismo, kiun li ne povis – aŭ volis – malhelpi.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio
* Christine de Pizan

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Dinastio de Valois
Kategorio:Entombigitoj en baziliko de Saint-Denis
Sevierville (Tenesio)

**Sevierville** estas urbo en la konteo Sevier en la ŝtato Tenesio en Usono. Laŭ popolnombrado en 2000, la nombro da loĝantoj estas 11 757.

En Sevierville naskiĝis Dolly Parton.

## Geografio 
Laŭ la Usona Buroo de la Censo, la urbo havas areon de 51,8 km² de kiu 0,3 km² estas akvo. De la tuta areo 0,50% estas akvo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|350ra|Kortumo en Sevierville

Kategorio:Urboj de Tenesio
Magyar Népi Szövetség

**Magyar Népi Szövetség**- kun litervorto MNSZ (Hungara Popolligo) aŭ Romániai Magyar Népi Szövetség  estis la demokratia organizo de rumania hungararo en jaroj 1944-53. Ĝi estiĝis en Braŝovo okaze de la landa konferenco okazigita la 16-an de oktobro 1944 de la MADOSZ.

## Unua Kongreso 
En ĝia 1-a Kongreso en majo 1945 en Kluĵo oni elektis prezidanto Gyárfás Kurkó. En ĝia rezolucio titolita *Nemzeti kívánságok* (Naciaj deziroj) oni rapidigis la estigon de la kompleta hungara lernejretaro, la elvolvigon de hungaraj fakuloj en la registaron.
## Dua Kongreso 
La 2-an Kongreson la 3-5 de junio 1946 en Székelyudvarhely oni akceptis leĝprojekton nacian en prezentado de János Demeter.

## Preso de la Ligo 
*Világosság* en Kluĵo, *Egyenlőség* en Satu Mare, *Magyar Nép* en Oradea, *Népújság* en Târgu Mureş, *Romániai Magyar Szó*, *Szabad Szó* en Târgu Mureş, *Szabadság* en Odorheiu Secuiesc, *Falvak Dolgozó Népe*.

## Rezultoj 
Per duonmiliono voĉdonoj 29 MNSZ-deputitoj eniĝis en rumana parlamento, inter ili Sándor Kacsó kaj Károly Kós. Fare de ĝia agado estiĝis en Kluĵo la Bolyai Tudományegyetem, la Kolozsvári Állami Magyar Opera kaj aliaj teatroj en Târgu Mureş, Sfântu Gheorghe, Timişoara, Oradea. En Kluĵo komenciĝis la teknika kaj agrikultura instruado en hungara lingvo.  Eknaskiĝis la Magyar Művészeti Intézet, la radioelsendoj en hungara lingvo. En Târgu Mureş fariĝis memstara instituto la Marosvásrhelyi Orvosi és Gyógyszerészeti Intézet (OGYI).

## Procesoj kontraŭ la gvidantoj 
Sed baldaŭ komenciĝis la atakoj kontraŭ la hungaraj gvidantoj. Je falsaj akuzoj oni arestis kaj kondamnis Kurkó Gyárfás, Balogh Edgár, Csőgör Lajos, Demeter János, Jordáky Lajos kaj restigis en prizono sen kondamno Méliusz József. La organizo ĉesis en 1953.
## Bibliografio
*Töttössy Magdolna: *A Magyar Népi Szövetség története 1944–1953*. Csíkszereda, 2005.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Kategorio:Braŝovo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1944
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1953
Veit Harlan

eta|dekstra|Veit Harlan
**Veit Harlan** (*  en Berlino, †  en Capri/Italio pro pneŭmonio) estis germana reĝisoro de la Nazia epoko.

Li reĝisoris kontraŭjudismajn filmojn en la 1930-aj jaroj. En 1937 li estis engaĝita de Joseph Goebbels por realigi propagandofilmojn por la nazioj, la plej konata inter tiuj estis *Jud Süss* (Judo Süss). Postmilite liaj filmoj estis bojkotitaj.

Parencoj: Veit Harlan estis filo de verkisto *Walter Harlan*. Li edziĝis trifoje. Kun la dua edzino, aktorino Hilde Körber li havis tri gefilojn: Thomas Harlan (*1929, engaĝita kontraŭfaŝisto), Maria Christiane (*1930) kaj Susanne Christa (1932-1989).

## Filmografio elektita 
* 1937 : Kreutzersonate (laŭ samtitola novelo de Lev Tolstoj)
* 1940 : Jud Süss (Judo Süss)
* 1942 : Der große König (La granda reĝo)
* 1942 : Die goldene Stadt (La ora urbo)
* 1943 : Immensee (Immen-lago, laŭ la novelo de Theodor Storm)
* 1945 : Kolberg
* 1954 : Sterne über Colombo
* 1957 : Das dritte Geschlecht (La tria sekso, pri samseksamo)

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Nazia Germanio
Kategorio:Kontraŭjudismo
Orient Express

***Orient Express*** estis semajngazeto en Bukareŝto aperinta en novembro 1992. Ĝia ĉefredaktoro estis Győző Román; troviĝis en ĝia redaktoraro ankaŭ Béres Katalin, Kallós Péter, Kállai László. Respondeca eldonisto estis en 1994–96 Szőcs Géza, respektive la *Erdélyi Híradó Kft*. Parton de ĝiaj kunlaborantoj transprenis de Változó Valóság, kiu ĉesis en junio 1992. Ĝi aperis senregule ĝis 1996.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
David Byrne (politikisto)

**David Byrne** (naskiĝis la ) estas irlanda politikisto. Li interalie estis komisaro en la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *saneco kaj defendo de la konsumantoj*. Dum decembro 2006 la politikisto estis nomumita kanceliero de la Urba Universitato Dublino. David Byrne estas membro de la konservativa partio Fianna Fáil de Irlando.250px|eta|David Byrne dum 1999

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Orsova és Vidéke

**Orsova és Vidéke** (Orsova kaj ĝia regiono) estis semajngazeto aperinta paralele kun loka *Wochenblat* en Orsova, de 1896 ĝis 1920. Redaktis István Lengyel. En 1935 ĝi ekirigis novan semajngazeton kun titolo *Orsovai Napló* redaktite de Skuts Béla, sed ĝi vivis nur por duonjaro.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Orșova
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Pascal Lamy

250px|eta|Pascal Lamy
**Pascal Lamy**, naskiĝinta la 8-an de aprilo 1947 en antaŭurbo de Parizo, estas franca politikisto. Ekde septembro 2005 li estas la ĝenerala direktoro de la Monda Organizaĵo pri Komerco. Antaŭe li interalie estis gvidanto de la stabo de kunlaborantoj de Jacques Delors, dum kiam tiu gvidis la Eŭropan Komisionon inter 1984 kaj 1994, kaj poste komisaro en la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *komerco*. Pascal Lamy estas membro de la Socialista Partio (PS) de Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Lernintoj de HEC (Parizo)
Kategorio:Lernintoj de ENA (Francio)
Jean-Marc Salmon

**Jean-Marc SALMON** estas franca instruisto, aktivulo dum la revolucio de Majo 1968 (Francio), estis unu el la respondeculoj francaj por la Solidareca Komitato por Vietnamo, partoprenis el bataloj en la stratoj de Francio dum 1968 kaj daŭrigas tiun revolucieman animon partoprenante en luktoj kontraŭ tutmondiĝo, vojaĝante tra la mondo por defendi siajn ideojn kaj idealojn.

Kategorio:Francaj sociologoj
Raul Soares

''''* estas municipo kun urbaj rajtoj en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* kaj en la mikroregiono *Ponte Nova''. Fondita en 1925, laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

eta|maldekstra|200ra|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
eta|centre|300ra|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Jacques Delors

**Jacques DELORS**  (naskiĝis la 20-an de julio 1925 en Parizo, mortis ) estis franca ekonomikisto kaj politikisto, kiu - kaj enlande kaj internacie - dum sia kariero havis plurajn altajn politikajn postenojn. Li estis membro de la socialisma partio PS de Francio.

Post kiam li inter la jaroj 1979 kaj 1981 estis membro de la Eŭropa Parlamento, li ĝis 1984 laboris kiel franca ministro pri ekonomio kaj financoj. Dum 1985 li iĝis prezidanto de la Eŭropa Komisiono kaj gvidis ĝin dum tri periodoj: de 1985 ĝis 1988, 1989 ĝis 1992 kaj de 1993 ĝis januaro 1995. Temis ĝis la ĝis tiam plej longdaŭra kaj ankaŭ el la vidpunkto de multaj fakuloj plej sukcesa Komisiono. La tria periodo estis la unuaj du jaroj de la "Eŭropa Unio" (antaŭe la Komisiono servis al la "Eŭropa Komunumo"), ĉar la decidoj de la Traktato de Mastriĥto ekvalidis komence de 1993.

En 1992, li estis honorigata per la Karola Premio

Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Komisiono Delors 1
Kategorio:Naskiĝintoj en departemento Seine
Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Prezidantoj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1979-1984
Kategorio:Francaj ministroj pri financoj
Kategorio:Homoj de PS (Francio)
Kategorio:Sindikatistoj de CFTC (Francio)
Kategorio:Kristanaj socialistoj
Kategorio:Kristanaj aktivuloj
Kategorio:Honordoktoroj de la katolika universitato de Loveno
Delors, Jacques
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)
Kategorio:Premiitoj per la Internacia Premio de Katalunio
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Ordenitoj en la Ordeno de la Kruco de Terra Mariana en 1-a klaso
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Ordeno de Izabela la Katolikino
Kategorio:Premiitoj per premio Princo de Asturio en internacia kunlaboro
Granda sfinkso en Gizo

La **granda sfinkso en Gizo** estas granda duone homa, duone besta statuo, troviĝanta en ebenaĵo de Gizo en Egiptio en okcidenta riverbordo de Nilo. Tio estas la plej granda statuo hakita el unu peco de ŝtono, kiu kiam estis kreita kaj ĝenerale oni kredas, ke ĝi estis kreita fare de antikvaj egiptoj en la 3-a jarmilo antaŭ nia erao.

Per kia nomo la antikvaj egiptoj nomis la Sfinkson, ni ĝis hodiaŭ ne scias. Ofta uzata nomigo *Sfinx* (*sfinkso*) estis kreita en la antikvo fare de grekoj kaj ĝi devenas el egipta vorto *seŝenpaĥ*, kiun eblas traduki kiel "bildo de vivanto". Tiu ĉi nomigo markis reĝajn statuojn en la kvara egipta dinastio, kvankam en Nova imperio ĝi estis pli multe kunigata kun Granda sfinkso. Egiptaj araboj uzis markigon Abul-Hol, kio signifas Patro de teruro.

## Sfinkso en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montris al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko dekomence el Egiptujo, kaj kompreneble unu el ĉefaj rimarkindaĵoj estas la Sfinkso:

## Vidu ankaŭ 
* Gizo
* Sfinkso

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:26-a jarcento a.K.
Kategorio:Egipta civilizo
Kategorio:Kulturo de Egiptio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Egiptio
Kategorio:Statuegoj
Kategorio:Arkeologiaj trovitaĵoj en Antikva Egiptio
Kategorio:Konstruaĵoj en Gizo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en la 3-a jarmilo a.K.
Dolly Parton

**Dolly PARTON** (naskiĝis la 19-an de januaro 1946) estas usona kontrea muzikstilo kantistino kaj aktorino.

## Infanaĝo 
Dolly Rebecca Parton naskiĝis je 1946 en Sevierville, Tenesio. Ŝi estas la kvara ido inter dekdu idoj de Robert Lee Parton kaj Avie Lee Owens. Ŝi kaj ŝia familio estis malriĉega kiuj loĝis en domaĉo.

Ŝi komencis kanti en la Asembleoj de Dio preĝejo de ŝia familio. Kiam ŝi havis 9 jarojn, ŝi aperis en la radioprogramo de Cas Walker.

Ŝi ekiris al Nashville, Tenesio, la ĉefurbo por la kontrea muzikstilo post kiam ŝi diplomiĝis gimnazion en 1964.

## Muzika kariero 
En Nashville, post nelonge, ŝi formis dueton kun Porter Wagoner ĝis 1974 kiam ŝi ekfaris solaĵan karieron. Ĉi tiu apartigo kun Porter Wagoner, estis neamika. Ŝi devis procesi por liberigi ŝin de ŝia kontrakto. Por marki la fin de ĉi tiu interrilato, ŝi skribis la kanton, "*I Will Always Love You*" (esperante, "Mi Ĉiame Amos Vin") kiu ekas kun la vortoj "Se mi restus, mi nur faros malhelpon, Do mi aliros sed Mi pripensos vin kun ĉiu paŝo de la vojo." *I Will Always Love You* iĝis unu el la plej popularaj kantoj de la ĝenro kaj estis uzita en du usonaj filmoj, *The Best Little Whorehouse in Texas* (esperante *La Plej Bona Bordeleto en Teksaso*) kaj *The Bodyguard* (esperante *La Persona Gardisto*)

## Filma kariero 
Komence en 1980, Dolly Parton aktoris en multaj filmo. Ŝi kutime portretas dolĉajn tamen malkaŝemajn kaj sentimidajn sudusonaninojn.

### Filmografio 
* *Unlikely Angel** (*Malprobabla Anĝelo*), 1996
* *Straight Talk* (*Pinta Parolo*), 1992
* *Steel Magnolias* (*Ŝtalaj Magnolioj*), 1990
* *A Smoky Mountain Chrismtas** (*Kristnasko Ĉe la Fuma Monto*), 1986
* *Rhinestone* (*Rejnŝtono*), 1984
* *The Best Little Whorehouse in Texas* (*La Plej Bona Bordeleto en Teksaso*), 1982
* *Nine to Five*, (Naŭa ĝis Kvina [Horo]) 1980
: **Ĉi tiu indikas televidfilmon.*

## Popularaj kantoj 
* *Put It Off Until Tomorrow* (Atendu Ĝis Morgaŭ)
* *Two Doors Down* (Fore Du Pordoj)
* *Nine to Five* (Naŭa ĝis Kvina Horo)
* *Coat of Many Colors* (Multkolora Jako)
* ''He's Alive* (Li Vivas)
* *Jolene*
* *Romeo*
* *Islands In the Stream* (Insuloj en la Rivereto)
* *Here You Come Again'' (Jen Denove Vi Venas)

## Eksteraj ligiloj 
* Dolly Parton On-Line

Kategorio:Kontreaj kantistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1946
Reformaciotago

250ra|eta|dekstra|La pordo kie Marteno Luter najlis la Naŭdekkvin tezojn je la 31-a de oktobro, 1517
**Reformaciotago** estas festo en la Protestanta liturgia kalendaro kiu markas la tagon kiam Marteno Lutero poŝtis siajn 95 tezojn al la pordo de la kirko de Kastelo Wittenberg je la 31-a de oktobro.

La fakto ke la festo okazas je la tago antaŭ la festo de Ĉiuj Sanktuloj ne estas hazardo, ĉar Lutero elektis ĝuste ĉi tiun tagon por poŝti liajn tezojn.

Kultime, nur la Luteranoj kaj iometaj Kalvinanoj ferias Reformaciotagon, tamen aliaj Protestantaj grupoj foje iom ferias ĝin. La legaĵaro de aliaj liturgiaj protestantaj eklezioj ne entenas reformaciotagon.

Origine, la festo estis nemovebla, tamen nune, oni ferias la feston je la dimanĉo antaŭ la 31-a Oktobro kaj ĝi estas nomita "reformacia dimanĉo."

Kategorio:Festoj
Kategorio:Luteranismo
Gyál

**Gyál** [djAl] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Gyál, kies centro estas.
eta|maldekstre|Urbodomo de Gyál

## Geografio 
Gyál situas sur ebenaĵo apud Budapeŝto, laŭ fervojo kaj ĉefvojo inter Budapeŝto-Kecskemét, aŭtoŝoseo M5 kaj M0 estas ne tro for. Ócsa troviĝas 14, centro de Budapeŝto 20, Monor 21, Kecskemét 68 km.

## Historio 
La komunumo estis detruita fare de turkoj. La senhoma regiono aldoniĝis al Alsónémedi. Komence da la 20-a jarcento oni disdonis parcelojn, kiuj ankaŭ budapeŝtanoj akiris. La najbareco de Budapeŝto kaŭzis rapidan prosperon. En 1944 la setlejo iĝis vilaĝo. Ĝi ricevis la urban rajton en 1997.

## Vidindaĵoj 
La romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Gyál) konstruiĝis en 1983, la kalvinana preĝejo (Gyál) en 1992. Ankaŭ la lokaj budapeŝtaj aŭtobusoj trafikas en Gyál.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Gyál estas:
* 20px Orleano, Francio

## Famuloj 
* En Gyál naskiĝis komponisto Attila Dóka.
* En Gyálliget (apartenaĵo de Gyál) naskiĝis skulptisto Tibor Rieger.

## Referencoj 
Gyal
eta|maldekstre|Aerfoto pri Gyál
Dabas

**Dabas** [dabaŝ] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Dabas, kies centro estas. Cegléd kaj Budapeŝto troviĝas po 43, Kecskemét 44 km.
eta|maldekstre|
eta|

## Geografio 
Dabas situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo kaj ĉefvojo inter Budapeŝto-Kecskemét, aŭtoŝoseo *M5* estas ne tro for.

## Historio 
La komunumo estis detruita en 1241 fare de la tataroj, poste en 1597 fare de la turkoj. Slovakoj kaj hungaroj refondis ĝin. En 1793 kalvinana preĝejo konstruiĝis. Tiutempe formiĝis 2 apartaj vilaĝoj Alsó (Malsupra) kaj Felső (Supra) Dabas, kiuj en 1947 unuiĝis kaj sufiĉis la nomo Dabas. En 1966 2 memstaraj apudaj vilaĝoj aliĝis: **Sári** (ŝAri) kaj **Gyón** (djOn). Dum la reĝlando la komunumo estis distriktejo, ĝi ricevis la urban rajton en 1989.

La urbo estas tipa agrara loĝloko, krome grava presejo funkcias tie.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Dabas)
* En Gyón la luterana preĝejo en 1786 konstruiĝis, en 1835 turo 25 m-ojn alta alkonstruiĝis.
* Kirko Ĉieliro de Maria (Dabas) en la iama vilaĝo Sári

## Famuloj 
* en Gyón naskiĝis:
** poeto Géza Gyóni
** ĉefepiskopo Balázs Bábel
** Mihály Balázs (literaturhistoriisto)
** Sándor Balogh (futbalisto)
** Pál Kovács (ministro)
** piaristo Alajos Antal László
* en Alsódabas naskiĝis:
** kuracisto Géza Halász
** ĉefministro Lajos Dinnyés
* en Dabas naskiĝis:
** aktoro Erika Szabó

## Ĝemelurboj 
Inter la partneraj komunumoj estas ekzemple 
*  Albenga, Italio
*  Staunton, Usono
*  Banská Bystrica, Slovakio
*  Baraolt, Rumanio
*  Tržič, Slovenio
*  Senta, Serbio
Pri pliaj partneraj komunumoj vidu la informkeston.

Kategorio:Dabas
Germana aŭtovojo A7

La **federacia aŭtovojo 7** (, *BAB&thinsp;7*, aŭ mallonge *Autobahn&nbsp;7*, *A&thinsp;7*) estas kun momente 945,6 km la plej longa germana aŭtovojo kaj ankaŭ la plej longa nacia aŭtovojo en Eŭropo. Ĝi konektas la danan kaj la aŭstran landlimojn.

Pluaj rekordoj: Survoje estas la plej malalta kaj la plej alta punkto de germanaj aŭtovojoj. Laŭ la vojo troviĝas ankaŭ la plej longa aŭtovojponto.

## Eksteraj ligiloj 
* detala priskribo de la aŭtovojo (germane)
* informoj pri la konstruo de la aŭtovoja parto Nesselwang–Füssen inter 2002 kaj 2010 (same germane) 
* retejo de la arta aŭtovoja restoracio Illertal-Ost

[eta|maldekstra|ponto de [Rendsburg-Rade super la Kiela Kanalo]]
eta|maldekstra|Norda portalo de la Elbtunelo
eta|maldekstra|Danĝerbremsvojo por kamionoj
eta|maldekstra|arta aŭtovoja restoracio Illertal-Ost

Kategorio:Transporto en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Transporto en Hamburgo
Kategorio:Transporto en Malsupra Saksio
Kategorio:Transporto en Hesio
Kategorio:Transporto en Bavario
Kategorio:Transporto en Baden-Virtembergo
Orvosi Szemle

**Orvosi Szemle** (Medicina Revuo)
*1. Estis monata medicina fakrevuo en Kluĵo inter 1-a de januaro 1928 kaj 15-a de oktobro 1938. Redaktis Izidor Herskovits, eldonis Samu Nagy. La titolo de unuaj naŭ numeroj estas dulingvoj: *Revista Medicală* – *Orvosi Szemle*, de la 10-a numero ankaŭ germana: *Ärtzliche Rundschau*. De la 2-a jarkolekto sur la kovrpaĝo figuras ankaŭ la nomo de Jenő Pataki kiel ĉefkunlaboranto. Post ĝia ĉeso ĝian rolon transprenis la revuo Praxis Medici en Timișoara.
*2. Estas la revuo de Marosvásárhelyi Orvosi és Gyógyszerészeti Egyetem aperanta de 1955 originale kiel du memstara revuo hungare kaj rumane (*Revista Medicală*). De 1975 oni kunigis la du revuojn nur sub rumanlingva titolo, en kiu la hungarlingva materialo ne atingis eĉ la dek procenton. Ĝia ĉefredaktoro estis ĉiam la aktuala rektoro de la instituto: Tibor Andrásofszky (1955-64), Lajos Csőgör (1964-67), la lasta kaj Puskás György (1967-68), György Puskás  (1969-76), János László (1977-84), Gh. Victor Emilian Bancu (1985-88) kaj Ion Pascu (de 1989). La redaktoro de la hungarlingva eldonaĵo estis ĝis sia morto József Spielmann.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio