open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saint-Privé (Yonne)

**Saint-Privé** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 557&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

__TOC__

## Geografio 
Saint-Privé etendiĝas sur 41.41&#160;km², kaj havis 557&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 12&#160;homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

## Historio 
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Pierre Prisot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Saint-Privé apartenas al la kantono de Bléneau, kies ĉefurbo estas Bléneau. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Bléneau

Kategorio:Komunumoj de Yonne
3358 Anikushin

'*3358 *Anikushin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa soveta skulptisto Miĥail Konstantinoviĉ Anikuŝin (cirile *Михаил Константинович Аникушин'', 1917–1997).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Janusz Budzanowski

**Janusz Budzanowski** (naskiĝis en 1923, mortis la 23-an de septembro 1939) – pola skolto, partoprenanto de la defendo de Grodno en 1939.

## Vivo 
Li naskiĝis en familio de komunuma aŭtonomiisto kaj deputito de Pola Respubliko Teofil Budzanowski. Lernanto de la Ŝtata Gimnazio kaj Vira Liceo je la nomo de Adam Mickiewicz en Grodno. Septembre 1939 dum la defendo de Grodno senmovigis unu de sovetaj tankoj ĉe la strato Hoover, estis tamen de la tanko pripafita de peza maŝinpafilo. Grave vundita en la ventro kaj kruroj (trovita surstrate de profesoro Pindelski kaj lia filo) mortis pro la vundoj la 23-an de septembro 1939.

Lia tombo troviĝanta en katolika tombejo estas unusola konservita tombo de mortfalinta defendinto de la urbo. Pri ĝi zorgas loka filio de la Asocio de Poloj en Belorusio kaj la Societo de Amikoj de Grodno kaj Vilno.

## Literaturo 
* Jarosław Smrek, *La lasta kunveno en Grodno* (pole)

Kategorio:Poloj
Batalo ĉe Niemen

**Batalo ĉe Niemen** daŭris de la 20-a ĝis la 26-a de septembro (laŭ kelkiuj fontoj ĝis la 28-a de septembro) 1920. Ĝi estis la dua granda pola militista sukceso post la Batalo de Varsovio dum la Pola-bolŝevika milito.

Venko de la polaj armeoj en la batalo de Varsovio aŭguste 1920 estis strategia bato en la Ruĝan Armeon kaj permesis transpreni iniciaton al la pola flanko. Tio tamen ne finis la militon, eĉ ne decidis pri ties rezulto.

## Nomo 
En la pola historio la plej populara nomo de la batalo estas Nemuna batalo. Tiun ĉi opinion kontraŭstaras profesoro Lech Wyszczelski, kiu proponas la difinon Operaco de Nemuno. Li emfazas, ke esence estis multe da apartaj bataloj de taktika dimensio kaj etapo de postkura agado.

## Epilogo 
Batalo ĉe Niemen estis la lasta granda batalo de la pola-bolŝevika milito. Ruĝa Armeo spertis laŭvican grandan malvenkon post la batalo de Varsovio.

Ĝi grande influis la karakteron de packontrakto en Rigo. Soveta delegitaro devis rezigni pri pli frue starigataj kondiĉoj, kiuj minacis dignon kaj suverenecon de la pola ŝtato.

Okcidenta Fronto jam ne plu estis minaco por Pollando. Ĝi eĉ ne povis haltigi marŝon de polaj armeoj orienten. Poloj enprizonigis 40 mil militkaptitojn, akiris 140 kanonojn, multe da ilaro kaj militista provizaĵo.

Niemen
Kategorio:Pola-bolŝevika milito
Kategorio:Hrodna regiono
Nemrut-monto

eta|maldekstra|200px|Restaĵoj de Di-statuoj sur la Nemrut-monto
La **Nemrut-monto** (, ; ) estas monto en orienta parto de Turkio, proksime de Adıyaman. La monto altas 2134 metrojn.

Oni povas vidi sur la monto statuojn de diversaj grekaj kaj persaj Dioj, ekz. tiun de Heraklo, Zeŭso, Orosmasdes, Apolono aŭ Mitrao. Tie troviĝas ankaŭ tombomemoraĵo de reĝo Antiochus Teos, kio estas 8-9 metrojn alta statuo kun du leonoj kaj du agloj. Sur la montosupro videblas ankaŭ multaj statuaj restaĵoj, kiuj figurigas la persajn kaj makedonajn antaŭulojn de Antiochus.

La statuoj havas karakterizajn grekajn mienojn, sed portas persajn vestaĵojn kaj la harara stilo estas same persa. Sur unu restaĵo oni povas vidi konstelacion de steloj kaj planedoj, kies situo donas la konstruan tempon je 7-a de julio 62 a.K.. Laŭ esploroj, oni uzis la areon por astronomiaj kaj religiaj celoj.

La tombon malfermis en 1881 germana inĝeniero Karl Sester, sed oni ne trovis tombejon de Antiochus.

La Nemrut-monto ekde 1987 aperas sur la listo de mondaj heredaĵoj de UNESCO.

*vidu ankaŭ Nemrut-vulkano*

Kategorio:Montoj en Turkio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Turkio
Kategorio:Arkeologio en Turkio
Kategorio:Tumuloj
Kategorio:Kommageno
Kategorio:Naciaj parkoj de Turkio
Cuilapa

**Cuilapa** (en Esperanto foje nomata *Kuilapo*) estas urbo de Gvatemalo. La urbo estas la administra centro de la departemento Sankta Roza kaj de la samnoma municipo Cuilapa, kiu ampleksas kaj la urbon kaj sian ĉirkaŭaĵon - la municipo kovras areon de 365 kvadrataj kilometroj kaj havas proksimume 25 000 loĝantojn. La urbo Cuilapa situas proksimume 50 kilometrojn sudoriente de Gvatemalurbo en la suda parto de la landocentra altebenaĵo, en alteco de 893 metroj super la marnivelo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Waldemar Baszanowski

**Waldemar Romuald BASZANOWSKI** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1935 en Grudziądz, mortis la 29-an de aprilo 2011 en Varsovio) - pola halterlevisto. Kvarfoja pola reprezentanto de Olimpikoj, dufoja olimpika ĉampiono, kvinfoja mondĉampiono, sesfoja ĉampiono de Eŭropo, 24-foja mondrekordulo. Gajnis 9 ormedalojn de la ĉampioneco de Pollando, 61 fojoj fiksis rekordojn de Pollando. Honora prezidanto de la Pola Asocio de Halterlevo.

Kategorio:Polaj sportistoj
Arthur Henry Cobby

**Arthur Henry Cobby** aŭ **Harry Cobby** (naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1894 en Melbourne, Aŭstralio; mortis la 11-an de novembro 1955 samloke) estis oficiro de la aŭstralia aerarmeo. Per 29 forpafoj li estis la plej sukcesa militpiloto de la reĝa aŭstralia aerarmeo dum la unua mondmilito. Ĝi fine atingis la rangon de brigada generalo.

Cobby kreskis en Melbourne kaj estis dungito de banko, kiam komenciĝis la milito. Ĝis 1916 lia dunginto malhelpis, ke li devis militservi. Post fino de sia flugtrejnado li servis je la okcidenta fronto en la *aŭstralia fluganta korpo*.

Kiel festita nacia heroo Cobby transiris al la novfondita *reĝa aŭstralia aerarmeo* (RAAF) kaj ricevis la gradon de trupkomodoro en la jaro 1921. En 1936 li forlasis la aerarmeon por labori ĉe la aŭstralia flugosekurburoo, sed reiris al la armeo post estiĝo de la Dua Mondmilito.

## Distingoj 
* Prezidenta medalo de libereco

## Bibliografio 
* Australian War Memorial: Arthur Henry Cobby: vivkuro, fotoj
* The Aerodrome: Arthur Henry Cobby (venkolisto)

## Eksteraj ligiloj 
* Registro de la unua mondmilito  ĉe la naciaj arkivoj de Aŭstralio

Kategorio:Aŭstraliaj militistoj de la Unua Mondmilito‎
Kategorio:Aŭstraliaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Flug-asoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ordeno de la Brita imperio
Tadeusz Jasiński

**Tadeusz Jasiński** (naskiĝis en 1926, mortis la 21-an de septembro 1939 en Grodno) – unu el junaj defendantoj de Grodno en septembro de 1939, dum agreso de Sovetunio al Pollando. Li estis unu el almenaŭ kelkaj civilaj defendintoj, kaptitaj de atakantaj soldatoj de Ruĝa Armeo kaj alligitaj al kirasoj de atakantaj tankoj kiel "vivaj ŝildoj".

Li estis filo de servistino Zofia Jasińska, duonorfo, edukito de Filantropia Instituto. Dum soveta atako ĵetis brulbotelon kontraŭ atakanta tanko, sed forgesis ĝin bruligi. Kaptita de sovetanoj estis torturata kaj alligita kiel viva ŝildo al tanko. Rekonkerita de poloj mortis en la manoj de la patrino.
eta|Lia tombo ĉe la tombejo Grodno
Oktobre 2006 urba konsilio en Vroclavo decidis honorigi lian memoron kaj eknomis unu bulvardon ĉe urba remparfosaĵo "Bulvardo al Tadek Jasiński".

Laŭ decido de Prezidento de Pola Respubliko Lech Kaczyński la 14-an de septembro 2009, pro eksterordinaraj meritoj por sendependa Pollando, pro heroeco dum la defendo de Grodno septembre 1939, estis postmorte distingita per Komandora Kruco de la Ordeno de Polonia Restituta.

En 2017, en Bjalistoko en kvartalo Nova Urbo, strato apud la strato Orląt Grodzieńskich ricevis la nomon de Tadeusz Jasiński.

Jasiński
Brienon-sur-Armançon

**Brienon-sur-Armançon** [] (sed ofte []) estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 3139&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2011.

Ĝi estas trafluata de la rivero Armançon.
maldekstra|100ra|Blazono

__TOC__

## Geografio 
Brienon-sur-Armançon etendiĝas sur 31,19&#160;km², kaj havis 3139&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 101&#160;homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

### Ekonomio 
Tie oleejo fabrikas oleon. Ĝi uzas kolzon, avelon, nukson aŭ sunfloron.

## Historio 
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2014 venkis en la komunumo S-ro Jean-Claude Carra, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Brienon-sur-Armançon estas la ĉefurbo de la kantono de Brienon-sur-Armançon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|Lavejo
La lavejo kun tegmento por rikolti la pluvon datiĝas de 1762.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 3 voĉojn en 2004, 2009 kaj 2014 (respektive 0,42; 0,51 kaj 0,45 %).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Kantono Brienon-sur-Armançon

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de Brienon-sur-Armançon

Kategorio:Komunumoj de Yonne
Osamu Muramatsu

**Osamu MURAMATSU** (japane (村松 修, *MURAMATSU Osamu*) estas japana astronomo naskiĝinta en 1949, kunmalkovrinto de pluraj asteroidoj.

Li kunmalkovris ankaŭ la periodan kometon 147P/Kushida-Muramatsu kun Yoshio Kushida.

Krom Yoshio Kushida, liaj ĉefaj kunlaborantoj estas Masaru Inoue, Takeŝi Urata, Yoshio Kushida
Shun-ei Izumikawa, Satoru Otomo, Akira Tsuchikawa.

La asteroido 5606 Muramatsu estis tiel nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Osamu Muramatsu

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Apapano

alternative=Apapane (Himatione sanguinea) Hosmer Grove, Haleakala Nat Park, Maui co, Hawaii.jpg|eta|Apapane (Himatione sanguinea) Hosmer Grove, Haleakala Nat Park, Maui co, Hawaii
eta|Himatione sanguinea
alternative=Apapane (Himatione sanguinea) (26399062981).jpg|eta|Apapane (Himatione sanguinea) (26399062981)
**Apapano** (, ) estas specio de pasero de Havajo. Ĝi estas la ununura specio de la genro .

## Vidu ankaŭ 
* Lajsana kanbirdo

## Bibliografio 
* Alan P. Peterson : Himatione sanguinea dans Passériformes 
* Avibase : Himatione sanguinea ,
* ITIS : Himatione sanguinea (Gmelin, 1788) , http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554266 
* 

### Eksteraj ligiloj 
* UICN : espèce Himatione sanguinea (Gmelin, 1788)  

Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Havajo
Militnovelo

**Militnovelo** estas novelo, kies ĉefa ago okazas en batalkampo aŭ en hejmo, kie la roluloj okupiĝas aŭ pri preparado por, aŭ pri reveno post milito. Oni nomas ĝin foje milita fikcio.

## Vidu ankaŭ
* Epopeo
* Ernest Hemingway
* Aleksandr Solĵenicin
* Stendhal
* Lev Tolstoj
* Usona enlanda milito
* Unua mondmilito
* Dua mondmilito
* Vjetnama milito
* Hispana Enlanda Milito
* Ramón J. Sender

Kategorio:Fikcio
Kategorio:Noveloj
Kategorio:Militaj romanoj
Kategorio:Militoj en fikcio
Andrzej Frycz Modrzewski

**Andrzej Piotr Modrzewski** blazono *Jastrzębiec*, konata kiel **Andrzej Frycz Modrzewski** (naskiĝis la 20-an de septembro 1503 en Wolbórz (proksime al Piotrków Trybunalski), mortis en 1572 samloke) – pola kreinto kaj politika verkisto de renesanco, tiutempe konata eksterlande, reĝa sekretario, adepto de irenismo, studis en la Jagelona Universitato.

## Verkaro 
La plej konata lia verko estas skribita latine: *De Republica emendanda* (Pri plibonigo de la Respubliko, 1551). La disertaĵo estis ankaŭ tradukita en la germanan lingvon kaj publikigita en Krakovo kaj Bazelo. La verko konsistas el kvin libroj:

* *De moribus* (Pri moroj)
* *De legibus* (Pri leĝoj)
* *De bello* (Pri milito)
* *De Ecclesia* (Pri Eklezio)
* *De schola* (Pri lernejo)

La libro dediĉita al la Eklezio estis de katolikaj instancoj rekonita kiel hereza, tial la verko de Frycz ektroviĝis en la Indekso de malpermesitaj libroj, kaj la unua eldono aperis sen du lastaj libroj.

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj nobeloj
Kategorio:Polaj politikaj verkistoj
Kategorio:Kontraŭklerikalismo
Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Polaj renesancaj humanistoj
Kategorio:Polaj romkatolikaj teologoj‎
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Anna Szotyori

**SZOTYORI Anna** (sotjori) estas rumanihungara pentristo, grafikisto naskita en Târgu Mureş la 15-an de septembro 1930.  

## Kariero
Anna Szotyori finis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo, poste ŝi diplomiĝis en 1961 en la Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto. Ŝi instruis en sia naskiĝurbo, poste ŝi fariĝis liberprofesiulino. Ŝi ekspoziciis de 1958.  

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Büren SO

**Büren** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 953 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Büren situas en la Nigrobubolando 15 kilometrojn sudoriente de Bazelo kaj 6 kilometrojn sudokcidente de Liestal ĉe la norda flanko de Soloturna Ĵuraso. Krom la vilaĝo mem al la komunumo apartenas aro da izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 727 m s.m. sur *Bürenflue* en okcidento de la komunumo. La komunumon senakvigas la rojo *Orisbach*, alfluanto de Ergolz. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur aro de 6,22 km², de kiuj 46% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo kaj 6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Büren limas en nordo al Gempen, en nordoriento al Nuglar-Sankt Pantaleon, en oriento al Lupsingen (BL), en sudoriento en unu punkto al Ziefen (BL), en sudokcidento al Seewen, kaj en nordokcidento al Hochwald.

## Trafiko 
Büren situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per konekta vojo de Seewen al Liestal. 5 kilometrojn oriente en Liestal situas la plej proksima alveturejo al la ekspresvojo H2, tra kiu atingeblas la svisa aŭtovojo A2. Per la poŝtaŭtolinio de Liestal al Hochwald la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Büren datiĝas el la jaro 1194 kiel *Buoron*. Restaĵoj de antikva akvokondukilo indikas, ke en Büren jam dum la romia epoko ekzistis homaj setlejoj. Dum mezepoko diversaj monaĥejoj posedis bienojn en Büren. De la heredaĵo de la Grafoj de Pfirt la norda duono de la vilaĝo kun la burgo Sternenfels, de kiu hodiaŭ ekzistas nur ankoraŭ ruinŝpuro, fariĝis feŭdo de la episkopo de Bazelo, dum la suda parto kun la lageta domo fariĝis havaĵo de Aŭstrio. En la jaro 1502 la Grafoj de Thierstein vendis la senjorujon Büren al Soloturno, kiu ĝin atribuis al la voktejo Thierstein. En la jaro 1530 Soloturno akiris ankaŭ la ekleziajn interezorajtojn.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Büren

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Büren
Manmuelejo

**Manmuelejo** aŭ **manmuelilo** estas grenmuelilo kiu estas propulsata per la mano. Ĝi konsistas el muelŝtono sur kiu kuŝas ronda ŝtono kun truo en la mezo, kiu estas turnata per anso. Oni trovis manmuelilojn eĉ el la ferepoko.

Kategorio:Muelejoj
Voĉforto

**Voĉforto**, la forto de la voĉo, estas variablo en la prozodio de kantado kaj de la parolo, ekzemple en esprimado de emocioj kaj en akcentado de vortoj. Pli alta voĉforto necesas por komuniki trans pli granda distanco kaj en brua ĉirkaŭo. La voĉforto ne spegulas iun solan fiziologian forton uzatan en fonado, sed dependas de aro da faktoroj, kiel la alĝustigo de la gloto, la tensio de la voĉlipoj kaj la subglota premo.

Vario de la voĉforto kaŭzas ĉefe varion de la sonpremo kaj pro tio de la laŭteco. En ordinara parolo, altigo de la voĉforto tamen influas plurajn aldonajn akustikajn kaj psikoakustikajn variablojn. Plej evidenta estas altigo de la tonalto. Ankaŭ la artikulacio estas influita, ĉar oni kutimas paroli per pli malferma buŝo kiam oni altigas sian voĉforton. Akustike, tio rezultas ĉefe en altigita frekvenco de la unua formanto. Ankaŭ la ritmo de la parolo estas influita: En pli laŭta parolo, la vokaloj plilongiĝas.

En klasika kantado, oni penas eviti la kunvariadon inter laŭteco kaj tonalto.

La voĉforto ne estas rekte mezurebla, kaj pro troa variado inter individuoj ankaŭ ne utilas ordinara psikoakustika metodo, en kiu homoj rekte taksas la variablon. Homoj tamen kapablas taksi la distancon inter parolanto kaj aŭskultanto al kiu la parolanto direktas sin, kaj ili faras tion en sufiĉe unueca maniero. Tiu distanco povas esti konsiderata kiel mezuro de la voĉforto.

## Referencoj
Kategorio:Homa komunikado
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Akustiko
György Szép

**SZÉP György** (se:p) estas rumanihungara pentristo naskita en Târgu Mureş la 8-an de julio 1944.

## Kariero 
La artisto studis en la Muzika kaj Belarta Liceo de Târgu Mureş inter 1961-65. Inter 1973-93 li estis rklamgrafikisto, de 1993 liberprofesia pentristo.

## Fonto 
* Artportal 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Nuglar-Sankt Pantaleon

**Nuglar-Sankt Pantaleon** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Nuglar-Sankt Pantaleon situas en nordoriento de la Nigrobubolando sur la norda flanko de Soloturna Ĵuraso tri kilometrojn sudokcidente de Liestal. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Nuglar kaj Sankt Pantaleon, la setlejoj Orismühle kaj Neunuglar kaj diversaj izolitaj bienoj. La komunumon senakvigas la rivereto *Orisbach*, kiu formas la sudorientan komunumlimon kaj en Liestal alfluas al Ergolz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,34 km², de kiuj 42,3% estas kovritaj de arbaro, 45,7% servas por agrikulturo kaj 11,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Nuglar-Sankt Pantaleon limas en nordoriento al Liestal (BL), en sudoriento al Seltisberg (BL), en sudo al Lupsingen (BL), en sudokcidento al Büren, en nordokcidento al Gempen, kaj en nordnordokcidento al Frenkendorf (BL).

## Trafiko 
Nuglar-Sankt Pantaleon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per konekta vojo de Seewen al Liestal. 2 kilometrojn oriente en Liestal situas la plej proksima alveturejo al la ekspresvojo H2, tra kiu atingeblas la svisa aŭtovojo A2. Per la poŝtaŭtolinio de Liestal al Hochwald la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Nuglar datiĝas el la jaro 1147 kiel *Nugerolo* kaj de Sankt Pantaleono datiĝas el la jaro 1284 kiel *ad S. Pantaleonem*.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Nuglar-Sankt Pantaleon
Parolsono

**Parolsono** aŭ simple **sono** estas baza ero de la parolo, konsiderata kiel fizika okazaĵo, sen rigardo al ĝia funkcio en la fonologio de lingvo. En fonologio, parolsonoj estas foje nomataj **fonoj** (kontraste al **fonemoj**), kiuj estas la abstraktaj distingivaj unuoj en la fonologio de lingvo. En la parolo, la fonemoj estas reprezentataj de parolsonoj. La parolsonoj estas "realigoj" de fonemoj.   

Per *parolsono* oni povas celi aŭ individuan okazaĵon de sono aŭ grupon da sonoj kiuj estas perceptataj kiel lingve ekvivalentaj. En tiu okazo ekzemple vokalo [a] prononcata de viro povas esti identigita kun vokalo [a] de infano kaj konsiderata kiel ekvivalenta parolsono, kvankam la akustikaj ecoj de tiuj estas klare malsamaj.  

Fonetika transskribo de parolo estas prezentita inter rektaj krampoj se ĝi celas redoni la parolsonojn. Se ĝi celas redoni la fonemojn, kiuj ne ĉiam estas realigitaj per la samaj parolsonoj, la fonetika transskribo estas anstataŭe prezentita inter oblikvaj strekoj. En tiu okazo temas pri fonema transskribo. Se la distingo ne gravas, interkrampa prezentado estas uzata.

## Vidu ankaŭ 
* Fonemo 
* Alofono
* Prozodemo
* Tonalto
* Formanto
* Vokalo
* Konsonanto
* Voĉo
* Voĉforto

Kategorio:Homa komunikado
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Fonologio
Birdomanĝigado

[eta|Birdomanĝejo, kun [Palumbo surtegmente, en angla ĝardeno. Tiu tablo havigas akvon, arakidojn, sunflorajn semojn kaj semomikson.]]
**Birdomanĝigo** aŭ **Birdomanĝigado** estas la agado manĝigi naturvivajn birdojn, ofte per birdomanĝejo.

## Historio 
James Fisher skribis, ke la unua persono registrita kiel manĝiginta naturvivajn birdojn estis la monaĥo de la 6-a jarcento Saint Serf de Fife kiu malsovaĝigis rubekolon per ties manĝigado. En la severa vintro de 1890-91 en Britio naciaj gazetoj petis al homoj meti manĝaĵon por birdoj. En 1910 en Britio, revuo Punch deklaris ke manĝigobirdoj estis "nacia ŝatokupo."  Birdomanĝigo kreskis al la dua plej populara ŝatokupo de Usono malantaŭ ĝardenado. Por festi la birdan manĝigoŝatokupon, februaro estis nomita Nacia Monato por Birdo-Manĝigo per kongresa dekreto en 1994.

## Agado 
Birdomanĝigo estas tipe opiniita kiel agado de birdentuziasmuloj. Homoj kiuj manĝigas naturvivajn birdojn ofte provas altiri birdojn al ĉeurbaj kaj hejmaj lokoj. Tio postulas starigon de manĝejo kaj liverigo de birdomanĝaĵo. La manĝaĵo eble inkludos semojn, arakidojn, aĉetitan manĝmiksaĵon, grason, kuirpecetojn kaj sebon. Plie, birdobano kaj gruzo (sablo), kion birdoj stokas en iliaj kropoj por helpi mueli manĝaĵon kiel helpo al digestado, povas esti disponigata.

Ankaŭ provizi panon al akvobirdo ĉe parkoj, lagoj kaj riveroj estas populara agado.

## Kritikoj 
Antaŭ la publikigo de famkonata artikolo en *Wall Street Journal*, kanada ornitologo Jason Rogers ankaŭ skribis koncerne la mediajn problemojn asociitajn kun la uzo de birdomanĝejoj en la ĵurnalo *Alberta Naturalist*. En tiu artikolo, Roger klarigas kiel la praktiko manĝigi naturvivantajn birdojn estas esence plena je negativaj efikoj kaj riskoj kiel ekzemple kreskigado de dependeco, ŝanĝo de natura distribuado, denseco, kaj migradomodeloj, influante ekologiajn procezojn, kaŭzante subnutradon, faciligante la disvastiĝon de malsanoj, kaj pliigante la risko je morto pro katoj, rabobirdoj, insekticidoj, frapo kontraŭ fenestroj, kaj aliaj kialoj.

## Ekonomio 
## Referencoj 
Kategorio:Ornitologio
Péter Pusztai

**PUSZTAI Péter** (pustai) estis rumanihungara grafikisto naskita en Aita Seacă la 21-an de januaro 1947 kaj mortis la 11-an de oktobro 2022 en Montrealo.

## Kariero
Pusztai en 1974 diplomiĝis en 1961 en la Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto. Ŝi instruis en sia naskiĝurbo, poste ŝi fariĝis liberprofesiulino. Ŝi ekspoziciis de 1958. De 1974 li estis grafikredaktoro de gazeto Ifjúmunkás, poste de la Kriterion Könyvkiadó.

## Fonto
*Artportal.hu  

## Eksteraj lidiloj
*Fotoj
*Fotoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Metzerlen-Mariastein

**Metzerlen-Mariastein** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 905 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Metzleren-Mariastein apartenas al eksklavo de Kantono Soloturno en la Ĵurasa Montaro inter la franca Alzaco kaj la Valo de Laufen, kiu post ŝanĝo de kantono nun apartenas al Kantono Bazelo Kampara. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Mezterlen kaj Mariastein.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,49 km², de kiuj 45,8% estas kovritaj de arbaro, 47,0% servas por agrikulturo kaj 76,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Metzleren-Mariastein limas en nordo al Leymen (Alzaco, Francio), en oriento al Hofstetten-Flüh, en sudoriento al Blauen (BL), en sudo al Dittingen (BL), en sudsudokcidento al Röschenz (BL), en sudokcidento en Burg im Leimental (BL), en okcidento al Biederthal (Alzaco, Francio), kaj en nordokcidento al Rodersdorf.

## Trafiko 
Metzleren-Mariastein situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi pasas konekta vojo de Oberwil al Laufen. Per poŝtaŭtolinioj al Oberwil kaj al Laufen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Vidindaĵoj 
La ĉefaj vidindaĵo en Metzleren-Mariastein estas la Monaĥejo Mariastein kaj la Kastelo Rotberg, la iama sidejo de la kavliroj de Rotberg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Metzerlen datiĝas el la jaro 1194 kiel *Mezherlon*. Dum mezepoko Mezterlen apartenis al la sep liberaj vilaĝoj ĉe la monto Blauen. En la 15-a jarcento ĝi fariĝis la centro de la Senjorujo Rotberg. En la jaro 1515 Metzerlen fariĝis havaĵo de Soloturno. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Metzerlen-Mariastein

## Bildoj 

Dosiero:Burg-Rotberg.jpg|Kastelo Rotberg
Dosiero:Mariastein.jpg|Monhaxejo Mariastein
3361 Orfeo

**3361 Orfeo** estas tre malgranda sed hela apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉilia astronomo Carlos Torres elde la observatorio de la monto Cerro el Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la mitologia muzikisto Orfeo.

## Orbito 
Ĝia orbito trairas tiujn de Marso kaj Tero: ĝi do estas marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido

La  ĝi pasis al 0,0314 AU (4,704 milionoj da km) de Tero kaj la  ĝi pasos al 0,0211 AU (3,160 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Rodersdorf

**Rodersdorf** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Rodersdorf situas en eksklavo de Kantono Soloturno en la Valo de Leymen, tra kiu fluas la rivero Birsig. La komunumo estas de tri flankoj ĉirkaŭita de franca teritorio. La komunumlimon en sudoriento, kiu estas la sola rekta konekto al Svislando, formas ĉenon de la Ĵurasa Montaro, tiel ke la plej rekta vojo al Bazelo pasas tra la franca komunumo Leymen. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Rodersdorf la setlejoj Müli kaj Chrütlihof.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,34 km², de kiuj 30,5% estas kovritaj de arbaro, 54,3% servas por agrikulturo kaj 14,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rodersdorf limas en nordo al Liebenswiler (Alzaco, Francio), en oriento al Leymen (Alzaco, Francio), en sudoriento al Metzerlen-Mariastein, en sudokcidento al Biederthal, kaj en nordokcidento al Oltingue (Alzaco, Francio).

## Trafiko 
La komunumo atingeblas plej facile de Bazelo tra franca teritorio per la kantona vojo 274. Al Svislando ĝi estas konektita nur per la kurvoriĉa vojo de Metzerlen. Per la tramlinio n-ro 10 Rodersdorf estas konektita al la urba transportreto de Bazelo. Tiu internacia tramlinio kun haltejo en la franca komunumo Leymen estas la dua plej longa tramlinio de la mondo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rodersdorf datiĝas el la jaro 1226 kiel *Ratolsdorf*. Dum mezepoko Rodersdorf apartenis al la Senjorujo Pfirt. En la jaro 1277 ĝi fariĝis havaĵo de la kavaliroj Rotberg de Bazelo. En la jaro 1515 Soloturno akiris la Senjorujon Rotberg kaj kun ĝi la vilaĝon Rodersdorf. Dum la Franca Revolucio de 1792 la tuta departemento Haut-Rhin estis deprenita de Bazelo kaj aldonita al Francio. Francio ankaŭ postulis la soloturnan parto de la valo de Leymen, tamen ĝi neniam estis deprenita de Soloturno, kaj estis ĝis 1815 soloturna eksklavo en Francio. En 1815 la Valo de Laufen estis atribuita al Svislando kaj la soloturna eksklavo tiel denove estis konektita kun la cetere svisa teritorio. 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Bazelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rodersdorf
Besta plumbovenenigo

**Saturnismo**, **Besta plumbovenenigo** aŭ **Besta plumbotoksiĝo** (ankaŭ konata kiel *birda plumbotoksiĝo*, aŭ *birda plumbovenenigo* ĉe birdoj) estas veterinara kondiĉo kaj patologio kaŭzita per pliigitaj niveloj de la pezmetalo plumbo en la korpo de besto.

Plumbo influas gamon da korpo kaj naturprocezoj.

Ĝi estas toksa al multaj organoj kaj histoj inkludante la koron, ostojn, intestojn, renojn, kaj generajn kaj nervajn sistemojn.

Ĝi estas tial precipe toksaj al junaj bestoj.

Kiel ĉe homoj, la besta plumbtoksiĝo povas esti akuta (de intensa apero kaj mallonga tempodaŭro) aŭ konstanta (de ripeta apero kaj longedaŭra periodo). Akuta toksiĝo povas rapide konduki al morto.

## Vidu ankaŭ
* Plumbovenenado
* Lajsana albatroso

Kategorio:Poluado
Kategorio:Veterinara medicino
Kategorio:Plumbo
Burhanuddin Rabbani

**Burhānuddin Rabbāni** (naskiĝis en 1940 en Faizabad, provinco Badaĥŝan, Afganio; mortis la 20-an de septembro 2011 en Kabulo sekve de atenco) estis politikisto kaj eksa ŝtata prezidanto de Afganio. Li apartenis al la taĝika etno. Dum la regado de la Talibanoj li estis la politika gvidanto de la Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio (ofte mallonge nomata "Nord-alianco").

## Vivo 
### Kariero 
Rabbāni studis islaman juron (ŝarion) kaj teologion en la Kabula Universitato. Post sia doktoriĝo en 1963 li tie iĝis docento pri filozofio. En 1966 li plustudis en la Al-Azhar-universitato de Kairo, Egiptio, kaj tie magistriĝis pri islama filozofio. En 1968 li revenis al Afganio kaj tie de la politika partio *Ĝamiat-i Islami* ricevis la taskon organizigi la studentojn. En 1972 li iĝis prezidanto de la grupiĝo. En 1974 la registaro de Afganio celis malliberigi lin pro siaj por-islama sinteno, sed li helpe de siaj studentoj eskapis la policon kaj fuĝis al Pakistano. Post la jaro 1978 kaj la enmarŝo de la Ruĝa Armeo de Sovetunio en la landon, lia grupiĝo estis inter la plej sukcesaj organizaĵoj rezistantaj kontraŭ la komunisma registaro de Afganio.

### Post la retiriĝo de la Ruĝa Armeo 
Post la renverso de la komunisma afgania prezidanto *Mohammed Naĝibullah* en aprilo 1992, Burhanuddin Rabbani revenis al Kabulo kaj la 28-an de junio 1992 transprenis la prezidon de la Islama Konsilio de Afganio, la transira registaro gvidata de la muĝahidoj. Dum inter la rivalantaj muĝahidaj partioj ekestis interna milito, li la 30-an de decembro 1992 por daŭro de du jaroj elektiĝis ŝtata prezidanto. Sub lia gvido estis elvokita la Islama Ŝtato Afganio.

Kiam la Talibanoj proksimiĝis al Kabulo, Burhanuddin Rabbani en septembro 1996 fuĝis en la nordon de Afganio kaj deklaris la urbon Faizabad centro de lia rezisto kontraŭ la Talibanoj. En junio 1997 li estis kunfondinto de la Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio (ofte mallonge nomata "Nord-alianco"), kiun la Unuiĝintaj Nacioj rekonis laŭleĝa registaro de Afganio. Li tiel restis la internacie rekonita ŝtata prezidanto de Afganio, kvankam la Talibanoj kontrolis la pli grandan parton de la lando.

### Post la renverso de la talibana reĝimo 
Post la enmarŝo de la usona armeo en Afganion kaj la renverso de la talibana reĝimo, Burhanuddin Rabbani la 17-an de novembro 2001 revenis al Kabulo, kaj transdonis la prezidantan oficon la 22-an de decembro 2001 al Hamid Karzai. Daŭre li estis gvidanto de la politika partio *Ĝamiat-i Islami*, sed ne plu havis grandan influon.

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva biografio pri li en la retejo "afghan-web" 
* artikolo same anglalingva pri li en la retejo *BBC News*

Kategorio:Afganaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Afganio
3360 Sirinkso

**3360 Sirinkso** estas tre malgranda, meze hela apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj R. Scott Dunbar elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2006 la nomon de la nimfo Sirinksa de la helena mitologio.

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito trairas tiujn de Marso, Tero kaj Venuso: ĝi do estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta asteroido. Ĝi estas ankaŭ ano de la Alinda familio en orbita resonanco 1:3 kun Jupitero.

La  ĝi pasis al 0,1474 AU (22,052 milionoj da km) de Tero kaj la  ĝi pasos al 0,09625 AU (14,400 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de R. Scott Dunbar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Breza (distrikto Námestovo)

**Breza** (ankaŭ hungare) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Breza etendiĝas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Námestovo troviĝas je 9 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1593. Ĝi estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1580, fare de loĝigo de loĝantoj el  Lokca, surbaze de valaĥia rajto. Ĝi apartenis al Oravia senjoraro kaj administris ĝin heredaj vilaĝestroj. En 1761 400, en 1778 520 vilaĝanoj loĝis tie, en 1828 1180 vilaĝanoj loĝis en 171 domoj, en 1867 1005 vilaĝanoj (200 familioj) loĝis. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa (=malbona). En 1831 kaj en 1873 multaj mortis pro ĥoleroj. En 1818 kaj en 1958 inundoj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Breza 959 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Námestovo, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Breza 1468 homoj, (1461 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1810
* klasikisma tombeja kapelo
* skulptaĵo pri Johano Nepomuko

## Famuloj 
En Breza naskiĝis hungara aktoro Vilmos Szilágyi.

Kategorio:Municipoj en distrikto Námestovo
István Baranyai

**BARANYAI István** (baranjai) estis hungara muzikkritikisto naskita en Szépmező la 24-an de aprilo 1889 kaj mortinta en nekonata jaro de la 20-a jarcento.

## Kariero
István Baranyai studis en Nagyvárad. Lastfoje li estis romkatolika parokestro Tășnad. Liaj socitemaj artikoloj aperis en gazetoj *Őrszem*, *A Hírnök*, *Vasárnap* kaj ĵurnaloj de Arado. Li estis muzikkritikisto de Aradi Közlöny.

## Verko
**Zene és morál* (Arad, 1926).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon (pli detale)

Baranyai, I.
Baranyai, I.
Beňadovo

**Beňadovo,** hungare **Benedikó** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Beňadovo etendiĝas fine de sakovojo. Námestovo troviĝas je 17 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la loko en 1677 laŭ tiama hungara formo *"Tyapessómező"*, sed en la sama jaro ankaŭ la nuna nomo Benedikowa aperis. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa (=malbona). En 1828 366 vilaĝanoj loĝis en 68 domoj. En 1899 la oficiala hungara loknomo ŝanĝiĝis al *Benedekháza* pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 372 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Námesztó, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Beňadovo 700 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de Sankta Vendelo
* sonorilostablo de 1878

Kategorio:Municipoj en distrikto Námestovo
Jenő Barát

**BARÁT Jenő** (bara:t) estis rumania hungara stastikisto naskita en Alsózsuk la 27-an de septembro 1918.

## Kariero 
Jenő Barát doktoriĝis pri juro en 1943 en la Universitato de Koloĵvaro. Li estis kunlaboranto de statistika sekcio de EMGE, de 1949 asistanto en la Bolyai Tudományegyetem de kluĵo, de 1952 lekciisto pri agrostatistiko en Bukareŝto, direktoro en la centra statistika oficejo. Li estis ĉefkunlaboranto de *Revista de Statistică*, partopreninto de radaktado de *Dicţionar Statistic Economic* (1962), kunlaboranto de Korunk kaj Előre.

## Verkoj 
* *Analiza statistico-economică a agriculturii*, Editura Științifică, 1961.
* *Statistica agricolă şi silvică* kunulaŭtoro, Editura pedagogică, 1968.
* ''Problèmes de la mecanisation de l'agriculture'', Genève 1963.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj juristoj
Moretta (kafo)

dekstra|eta|280px|
**Moretta** (: *Moretta fanese*) estas alkoholigita kafo, kiu devenas de Fano (Italio). Temas pri forta trinkaĵo, trinkata kiel digestigaĵo aŭ por varmigi sin.

## Recepto 
La surŝprucaĵo estas miksaĵo de anizo, rumo kaj brando en egalaj kvantoj. Ekzistas varianto, kiu uzas konjakon anstataŭ brando. La likvoro estas varmigenda kun sukero kaj citron- aŭ oranĝ-ŝeleto ĝis fandi la sukeron. Poste oni aldonas varman kafon, laŭeble *espresan*, delikate subenvenigante ĝin tiel, ke ĝi miksiĝu kun la likvoro.

Kutime ĝi estas provizata en simplaformaj malgrandaj travideblaj glasoj, kiuj konsentu vidi la tipajn tri tavolojn: ŝaŭmeton, kafon, likvoron. Estas tasko de la trinkanto miksi per la kulereto.

## Historio 
Moretta naskiĝis inter la ŝipanoj kaj fiŝistoj de la haveno de Fano, kiuj prenis similajn surŝprucitajn trinkaĵojn por sin varmigi kaj plifortikiĝi. En la pasintaj tempoj la malriĉeco portis eviti la malŝparojn, tial etrestaĵoj de restintaj likvoroj estis kune kolektataj; el ili naskiĝis poste la ideala trinkaĵo.

Lastatempe Moretta iĝis oficiala koktelo AIBES (Associazione Italiana Barman e Sostenitori).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kafo
* Mokao

Kategorio:Kafo
Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Itala kuirarto
Chemilly-sur-Serein

**Chemilly-sur-Serein** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 176&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

__TOC__
## Geografio 
Chemilly-sur-Serein etendiĝas sur 13&#160;km², kaj havis 176&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 13&#160;homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

## Historio 
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Luc Droin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Chemilly-sur-Serein apartenas al la kantono de Chablis, kies ĉefurbo estas Chablis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Yonne
*Kantono de Chablis

Kategorio:Komunumoj de Yonne
Klin (distrikto Námestovo)

**Klin** (ankaŭ hungare) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Klin etendiĝas laŭ ĉefvojo Pollando-Námestovo. Tiu lasta urbo troviĝas je 4 km.

## Historio 
Klin estis fondita surbaze de valaĥia rajto fare de Francisko la 1.a Turzo mallonge antaŭ jaro 1567, kiu komisiis loĝigi la teritorion Jakub Kuhút-on el Ústie, kiu alkondukis ĉi tien kvin familiojn (Zelina, Šándor, Kuna, Dendis kaj ŝoltiso  Kohút). Kohútidoj akceptis familian nomon Klinovský-anoj. Pro krudaj klimaj kondiĉoj la municipo estis ankoraŭ en la jaro 1593 liberigita de pagado de pagoj.  En 1715 240 vilaĝanoj loĝis en 48 domoj, en 1828 822 vilaĝanoj loĝis en 151 domoj. La lernejo ekfunkciis en 1834. En 1890 la oficiala hungara loknomo ŝanĝiĝis al *Kelény* pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 836 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Námestovo, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Klin 1975 homoj, (1962 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de Sankta Antonio el la 19-a jarcento
* kapelo supozeble de 1900

Kategorio:Municipoj en distrikto Námestovo
Platona amo

eta|480x480ra|Pentraĵo prezentanta la bankedon de Platono. Pentraĵo de Anselm Feuerbach
**Platona amo** estas dirmaniero en kiu kutime estas aludata amo sublimigita, nome ignoranta la dimensiojn seksan kaj pasian.

Tiu amo-formo reale elfluas el filozofia kunteksto en kiu amo, intencita kiel movo de la animo kaj ne kiel formo de rilato, estas interpretita kiel impulso al la transcendo de la sensa realo propra de la aspektaj ŝajnoj, kapabla do movi al la scio pri la absoluto. La amo povas adresiĝi ankaŭ al partnero seksaltira, sed en tiu estas konsiderataj nur intelektaj, moralaj kaj spiritaj kvalitoj. En literaturo platona amo elstaras en la poezio.

Entute, amo por la ideoj kaj idealoj: amo do el si mem tute ĉasta.

## Origino de la koncepto 
Origine la esprimo “amo platona” surfaciĝis el la teoriigo pri la amo kiun Platono pritraktas en siaj Dialogoj. En (Simpozio (dialogo) Sokrato, inspirita de pastrino Diotimo, parolas pri Ἔρος (Eros = Eroto) kiel pri demono filo de Pòros (Poroso = riĉeco) kaj Pènia (Penja = bezono). Poroso enamiĝis al si Penjan, nome la malriĉeco kiu generas la bezonon. Profitante de ebria momenta de Poroso, Penja kupliĝas kun li kaj el ilia kuniĝo naskiĝas Eros, la amo. La mito rimarkigas kiel la forto kiu antaŭenirigas la mondon havas ambiguan naturon: ĝi startante el amo por la formoj kiuj altiras al la generado kaj al la pludaŭro de la homa raso, atingigas ankaŭ la amon de la scio (litere: de la filozofio).

Ŝajnas ke la voĉo ***amor platonicus*** (platona amo) estis forĝita en la 15-a jarcento kiel sinonimo de *amor socraticus* (sokrata amo). Ambaŭ esprimoj, en Marsilio Ficino, indikas amon adresitan al la moralaj kaj intelektaj dotoj de iu persono anstataŭ al tiu fizikaj. La esprimoj referencas al la afekcia ligo estanta inter du homoj, majstro kaj disĉiplo, kiun Platono jam priskribis en siaj Dialogoj kaj ekzempligita en la rilato inter Sokrato kaj siaj junaj studentoj, aparte kun la junulo “Alcibiade”.

## Referencoj 
## Bibliografio 
H.C. Desroches, ''Paul Claudel poète de l'amour*, Cerf, 1949.

Michel Larroque, *Esquisse d'une philosophie de l'amour*, L’Harmattan, 2006.

Anders Nygren, *Éros et agapè*, Aubier Montaigne 1962.

Léon Robin, *La théorie platonicienne de l'amour*, Alcan 1933.

Platon, *Le banquet*, traduction Robin, Les Belles Lettres, 1973.

Uwe Neumann: *Platon.* Reinbek 2001, ISBN 3-499-50533-9.

Kurt Sier: *Die Rede der Diotima.* Stuttgart/Leipzig 1997, ISBN 3-598-77635-7.

Wolfgang H. Pleger: *Platon.'' Darmstadt 2009, ISBN 978-3-534-22152-3.

## Vidu ankaŭ 
* Anima frateco
* Eroto (filozofio)
* Korteza amo

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Senseksemo
Salmonela gastroenterito

**Salmonelozo** estas infekto el bakterioj (Salmonella) . La plej multaj homoj infektitaj de Salmonelozo evoluigas diareon, febron, vomadon, kaj abdomenajn konvulsiojn 12 al 72 horojn post infekto. En la plej multaj kazoj, la malsano daŭras 4 al 7 tagojn kaj la plej multaj homoj resaniĝas sen traktado. Tamen, en la kazoj de iuj homoj la diareo povas esti tiel akra ke la paciento iĝas danĝere senakvigita kaj devas esti portataj al hospitalo. Ĉe la hospitalo, la paciento povas ricevi intravejnajn fluidojn por trakti la senakviĝon, kaj medikamentoj povas esti donitaj por kontraŭi simptoman krizhelpon, kiel ekzemple febroredukto. En akraj kazoj, la salmoneloza infekto povas atingi de la intestoj la sangofluon, kaj poste aliajn korperojn, kaj povas kaŭzi morton se la persono ne estas traktata senprokraste per antibiotikoj. Maljunuloj, beboj, kaj tiuj kun difektitaj imunaj sistemoj pli evoluigas supozeble seriozan malsanon. Kelkaj homoj ĝenitaj per salmonelozo poste travivas reaktivan artriton, kiu povas havi long-daŭran, malfunkciigajn efikojn. Ekzistas malsamaj specoj de Salmonelozo, inkluzive de *Salmonella bongori* kaj *Salmonella enterica*.

## Notoj 
Kategorio:Bakteriaj malsanoj de homoj
Kategorio:Bakteriaj malsanoj de bestoj
Kategorio:Zoonozoj
Kategorio:Higieno
Kunmanĝado

[La [Bovardeo, *Bubulcus ibis*, estas klasika ekzemplo de Kunmanĝado. Ĝi furaĝas en kampoj inter brutaro, ĉevaloj kaj aliaj grandaj mamuloj, manĝante insektojn incititajn supren de la tuŝintaj bestoj. La ardeoj profitas de tiu rilato, dum la brutaro estas tipe netuŝita de ĝi.|eta]]
En ekologio, **Komensalismo** aŭ **Kunmanĝado** estas klaso de rilato inter du organismoj el kiuj unu ĝuas avantaĝojn, dum la aliaj estas idloj (ekzistas neniu damaĝo aŭ utilo). Ekzistas tri aliaj specoj de unuiĝo: mutualismo (kie ambaŭ organismoj profitigas), konkuradon (kie ambaŭ organismoj estas damaĝitaj) kaj parazitecon (unuj organismoj ĝuas avantaĝojn kaj la aliaj estas damaĝitaj).

Komensalismo venas de la angla vorto *commensal*, signife "dividado aŭ kunhavado de manĝaĵo" en homa socia interagado, kiu siavice venas de la latina *cum mensa*, signife "dividi aŭ kunhavi tablon". Origine, la esprimo kutimis priskribi la uzon de rubomanĝaĵo de duarangaj bestoj, kiuj ŝatas la kadavromanĝantojn kaj sekvas ĉasbestojn, sed atendas ĝis ili finas sian manĝon.

Kategorio:Simbiozo
Sankta Marta (Nurenbergo)

eta|La okcidenta fasado de Marthakirche, vidita de Königstraße.
**Marthakirche** (Sankta Marta) estas preĝejo en *Königstraße* en la sudoriento de la malnova parto de Nurenbergo, diagonale transe de la preĝejo *Klarakirche* inter *Königstor* kaj la preĝejo Sankta Laŭrenco. Rimarkinda estas ĝia situo malantaŭ breĉo inter du domoj.

eta|maldekstra|De maldekstre al dekstre: la Groß-fenestro, la Waldstromer-fenestro kaj la Stromer-fenestro en la ĥorejo de la preĝejo de Sankta Marta, ĉiuj ĉirkaŭ 1390
eta|maldekstra|Ĥorejo de la preĝejo de Sankta Marta
Konrad kaj Johann von Waldstromer fondis la preĝejon kaj la pilgrimulhospitalon de Sankta Marta en la jaro 1363. Ili tiel plenumis promeson el la jaro 1356 faritan de iliaj gepatroj Agnes Pfinzing kaj Konrad von Waldstromer. La 24-an de marto 1385 la preĝejo estis konsekrita al Sankta Marta, ĝiajn tri altarojn oni konsekris al la Sankta Triunuo, la Dipatrino Maria kaj la dek du apostoloj.

Ĉirkaŭ 1390 la ĥorejo de la preĝejo ricevis ciklon de gotikaj vitrofenestroj, kiuj po unu estis donacitaj de Nurenbergaj patriciaj familioj. Pliaj fenestroj estiĝis ĉ. 1410–1430.

Preĝejo kaj pilgrimulhospitalo estis fermitaj en la jaro 1526 sekve de la Reformacio. La iama preĝejo estis uzata por teatraj spektakloj kaj kiel ekzercejo de la Nurenbergaj Majstroj-Kantistoj, kiuj tie havis propran scenejon. En 1614 oni malpermesis la teatraĵojn en la kirko. Ekde 1615 la konstruaĵo estis renovigita kaj ekde 1627 ree uzata kiel preĝejo. En la jaro 1800 oni transdonis ĝin al la evangelia-reformita komunumo. Sekve oni eligis la statuojn kaj la altaron el la preĝejo kaj transdonis ilin al la preĝejo de Sankta Laŭrenco.

La 21-an de februaro 1945 bombo difektis la tegmenton kaj la ĥorejan volbon. Kontraŭe al la damaĝoj ĉe aliaj nurenbergaj preĝejoj, la difektiĝoj ĉe Marthakirche estis tiel malgravaj, ke jam en 1946 la konstruaĵo estis riparita.

La preĝejo estas stacio de la Historia Mejlo Nurenbergo.

Kategorio:Nurenbergo
Kategorio:Monumentoj en Germanio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Germanio
Privata posedo

[400ra|eta|dekstra|Ŝildo indikanta privatan posedon en [Francujo.]]
**Privata posedo** aŭ **privata proprieto** estas rajto al posedo, tio estas nuntempe koncepto de komuna juro. Temas pri la posedo, kiu apartenas al individuo, al pluraj privatuloj aŭ al entrepreno.

## Ekzemploj de privata posedo 
* La ĉefa loĝloko de familio
* Aŭto de privatulo
* Akcioj de investinto
* Kampo de agrikulturisto

## Bibliografio 
* John Locke, *Traité du gouvernement civil (Traktato de la civila registaro)*, 1690.
* Pierre-Joseph Proudhon, ''Qu'est-ce que la propriété ? (Kio estas posedo?)*, 1840.
* Friedrich Engels, *L'Origine de la famille de la propriété privée et de l'État (Origino de la familio, de la privata posedo kaj de la ŝtato)'', 1884.

## Vidu ankaŭ 
* Proprieto
* Kapitalo
* Kapitalismo
* Socialismo
* Persona posedo
* Publika posedo

Kategorio:Juro