open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaela kvartalo

**La Gaela Kvartalo** estas areo en Belfasto, Nord-Irlando, kaj estas unu el la kvar unikaj kulturaj kvartaloj en la urbo. La Gaela Kvartalo centras ĉirkaŭ la Falls Road (Falls Irejo) en Okcidenta Belfasto, kaj estas unika, ĉar la lingvo irlanda estas publike parolata en la areo. 

La nomo tradukeblas per 'The Gaeltacht Quarter' en angla. 'Gaeltacht' estas vorto irlanda, kiu signifas areoj, kie irlanda estas parolata ofte, (aŭ en Gaeltaktoj de Respubliko Irlando, plejparte aŭ ĉiam parolata).

Kategorio:Belfasto
Stabiligilo (ŝipo)

eta|
eta|maldekstra|170ra|
En la metio pri konstruo de velŝipoj kaj sekve ankaŭ en velado **stabiligilo** – en la angla nomata *centreboard*, do "centra breto", en la germana kaj pluraj aliaj lingvoj, ekzemple la bulgara, litova kaj rusa *Schwert*, do "glavo" – estas breto el ŝtalo, ligno aŭ vitrofibro-fortigita plasto sub la ŝipa trunko, instalita paralele al la veturdirekto.

La breto povas esti fikse instalita ĉe la ŝipa subo, aŭ metita en ŝipocentran mallarĝan keston, tial ke ŝipano povas levi aŭ mallevi ĝin. Celo de la stabiligilo, kiel la vorto indikas, estas stabiligi la ŝipan direkton: se velŝipo veturas per vento, kiu venas ekzemple dedekstre kaj kies energion la velo(j) transformas al rapido antaŭen, sen stabiligilo la boato (ju pli malgranda la subakva aŭ karena surfaco, despli forte) aldone al la vela moviĝo antaŭen ankaŭ rekte de la vento ŝoviĝus flanken, do en tiu-ĉi ekzemplo maldekstren – tian flankenpuŝiĝon malhelpu la stabiligilo. Ankaŭ velaj katamaranoj, do boatoj kun du trunkoj, povas havi stabiligilon.

Krom la ĉefa tipo, la ŝipocentra stabiligilo, ekzistas flankaj stabiligilo sub la ŝipa trunko kaj - kiel ekzemple montras la bildo de historia kargoŝipo maldekstre - ankaŭ flanke de ĝi.

Kontraste al ŝipdirekta stabiligilo, **kilo** estas nepre fiksa, pli larĝa kaj multe pli peza plej suba, peza trabego de ŝipa trunko aŭ aldonaĵo sub ĝi, kiu havas la funkcion malplialtigi la gravitocentron de la ŝipo, por ke ĝi estu pli stabila en la akvo - kilo do malpliigas la ŝanceliĝon de la ŝipo kaj rezulte malhelpas sinkadon, sed ĝi aliflanke igas la ŝipon pli peza kaj malpli rapida. Ekzistas kombinoj el la du funkcioj, nomeblaj "moveblaj kiloj" aŭ "stabiligilo-kiloj", kiuj kaj atentas pri aparta pezo kaj pri stabiligo de la vojdirekto, kaj estas moveblaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj pri instalo kaj uzo de "movebla kilo" 

Kategorio:Ŝiperoj
Kategorio:Velado
Martjano (kabo)

**Martjano** (, , ) estas kabo, tiu troviĝas sur la suda bordo de Krimeo kelkajn kilometrojn nordoriente de Jalto (inter la loĝlokoj Nikito kaj Gurzufo). Ĝi limas la Jaltan krekon de orienta flanko kaj estas fama pro tio, ke ĝia teritorio estas gardata de la samnoma natura rezervejo.

## Geografio kaj naturo 
La kabo situas inter la loĝlokoj Nikito kaj Gurzufo kaj limas la Jaltan krekon de oriento. Geologie ĝi estas la ekstremaĵo de la Nikita altebenaĵo (kiu prezentas flankan elstaraĵon de la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro). La petroj de la kabo estas formitaj plejparte de kalkoŝtonoj.

La reliefo de la kabo riĉas je diversaj ravinetoj kaj terasoj. La bordoj estas ĉefe rokaj kaj abruptaj, tamen inter la rokoj kaj la maro troviĝas mallarĝa ter-strio. La maro ĉe la kabo havas multajn subakvajn rokojn kaj etajn insulojn.

La klimato sur la kabo estas mediteranee subtropika. La averaĝa jar-temperaturo de aero ŝanĝiĝas depende de la loko inter 12 kaj 13,6 celsiaj gradoj. La jara kvanto de sunhoroj estas 2287; la jara kvanto de hidrometeoj estas ĉirkaŭ 600 ĉe la supra limo de la naturrezervejo kaj ĉirkaŭ 400 ĉe la maro.

dekstra|eta|Foto de la kabo
Sur la kabo kreskas pli ol 500 specioj de plantoj, inter ili 14 estas endemiaj. La ĉefa valoraĵo de la kabo estas la junipera arbareto, kies apartaj arboj aĝas ĉirkaŭ 500-600 jarojn. Alia unikaĵo estas la loka populacio de orienta arbuto (ĉ. 3000 ekzempleroj). Sur la kabo vivas 15 specioj de mamuloj kaj 150 specioj de birdoj; en la maro ĉe la kabo vivas ĉirkaŭ 50 specioj de fiŝoj. 11 bestoj de la kaba faŭno estas registritaj en regionaj kaj landaj Ruĝaj Libroj. Pro la unikeco de la loka naturo en la jaro 1973 ĉi tie estis fondita rezervejo (vd. Naturrezervejo "Kabo Martjano").

Malgraŭ tio, ke la vizitado de la kabo (pro la rezerveja statuso) oficiale estas malpermesita, la lokaj loĝantoj ofte kaŝe vizitas la rezervejon por ĝui ĝiajn relative purajn plaĝojn kaj sovaĝan naturon.

## Ligiloj 
* Informoj pri la rezervejo "Kabo Martjan" (kun kelkaj fotoj) 

Kategorio:Kaboj de Krimeo
Kategorio:Jalto
Bernstein im Burgenland

**Bernstein im Burgenland** (germane "sukceno en Burgenlando"), hungare **Borostyánkő**, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo 
Bernstein situas en montaro, ĉefvojo Eisenstadt-Oberwart preteriras. La lasta troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
Dum la pratempoj oni minis tie kupron, sulfuron, mineralojn k.a. La loko estis grava haltejo laŭ la komerca vojo nomata Sukceno inter Balta Maro kaj Romo. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1249. Fortikaĵo konstruiĝis en la 13-a jarcento, kiun aŭstra princo Frederiko okupis en 1231. Post 4 jaroj Béla la 4-a reokupis ĝin. En 1285 aŭstra princo Alberto grave malvenkis sub la fortikaĵo, tamen li okupis ĝin post 4 jaroj. Inter 1491-1647 la regiono apartenis al Aŭstrio, dume en 1532 la turkoj vane sieĝis ĝin. En 1910 loĝis en Borostyánkő 1216 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Borostyánkő apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Nazia Germanio).
eta|maldekstra|300px|Panoramo de Bernstein

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj katolika kaj luterana el la 18-a jarcento
* fortikaĵo, ekde 1953 hotelo
* muzeo

## Famuloj 
* naskiĝis en 1895 esploristo de Afriko László Almásy, pri kiu temas filmo "La angla paciento"
* naskiĝis Matiaso Baldauf, kiu fondis prestiĝan restoracion Mátyás en Budapeŝto
* entombiĝis Ede Egan en 1901

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Abd Allah al-Bajjasi

**Abd Allah al-Bajjasi** (اﻟﺑﻴﺎسي) estis araba reginto de unu el la sendependaj islamaj regnoj de tiama Al-Andalus aŭ araba Hispanio. Kiam en la jaro 1224-a mortis la kordova kalifo Abu Jakub Jusuf al-Mustansir Bi-Llah, tiam komenciĝis lukto inter la plej gravaj membroj de la familio de la forpasinta kalifo, kelkaj el ili jam regis zonojn ĉe la Ibera Duoninsulo. Unu el ili estis Abd Allah al-Bajjasi, kiu regis la nuntempan provincon Jaenon kaj kiu eĉ kreis sendependan tajfan regnon en Baezo, lia krom-nomo “al-Bajjasi” signifas “la Baezano”. La plej grava malamiko de Abd Allah al-Bajjasi estis Abadel, princo de Sevilo, kontraŭ kiu li luktis kaj perdis kelkajn zonojn ĉe la provincoj de Jaeno kaj Granado. Al-Bajjasi timis la perdon de la urbo Baeza mem kaj pro tio li subskribis akordon kun la kastilia reĝo Ferdinando la 3-a, kiu ricevu vilaĝojn kaj kastelojn kontraŭ sia helpo favore al la baeza emiro. Tio okazis en la jaro 1225 dank´al la pakto nomita “Las Navas de Tolosa”, laŭ tiu akordo vilaĝoj kiel Martos kaj Andújar apartenu al la kastilia reĝo.

La sevila princo sendis armeon por lukti kontraŭ al-Bajjasi kiu ricevis helpon en Baezo de la kastilia reĝo. La malvarmo, la konstanta pluvado kaj la pakto inter la baeza emiro kaj la kastilia reĝo provokis la retreton de la armeo de Abadel situanta antaŭ la murego de Baezo. En la jaro 1226 membroj de la baeza kortego de la emiro al-Bajjasi murdis lin, ĉar ne ĉiuj ili estis favoraj al la apogo ricevita de la kastilia reĝo. Ĝuste post la morto de Abd Allah al-Bajjasi la islamaj baezanoj provis forpeli la soldatojn de la kastilia reĝo, kiuj defendis la urbon kontraŭ la malamikoj de Al-Bajjasi, sed tiam Ferdinando la 3-a profitis la okazon por venki ilin kaj forpeli la islamanojn el Baezo. La baezanoj foriris en Granadon kaj ili lokiĝis en nova granada kvartalo, kiu ekde tiam nomiĝas Albaicín (de la baezanoj). Baezo estis la unua grava al-andaluza urbo konkerita de la kastilia reĝo, kaj Abd Allah al-Bajjasi estis la lasta emiro de la urbo.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Andaluzio
Ĉina Budhismo

**Ĉina budhismo** estas okcidenta nomo por han-lingva budhismo. Oni ne konfuzigu tiu koncepto al "budhismo en Ĉinio", ĉar tie estas multaj skoloj de budhismo. Han-lingva budhismo havas siajn propran traduktradicio kaj interpretado de sutroj influita de taoismo kaj konfuciismo.

Eĉ antaŭ la oficiala enkondukiĝo de budhismo en Ĉinio jam estis notoj pri la Budho Ŝakjamunio kaj lia instruo han-lingve. Tio montras, ke oni jam kontaktis kun alilandaj budhanoj kaj informiĝis pri budhismo.

En la jaro 64 la Imperiestro Mindi en dinastio Han havis strangan sonĝon iunokte. Li vidis en la sonĝo, ke ora homo alta je 16 futoj kaj kun brila lumringo ĉirkaŭ la kapo flugis ĉirkaŭ la palaco kaj poste malaperis en la okcidento. Ellitiĝinte li tuj alvenigis siajn kurteganojn kaj petis eksplikon pri sia stranga sonĝo. Fu Yi, la konsilanto raportis, ke en okcidenta lando estis feo nomata budho, kies instruo enkondukiĝos en Ĉinion en mil jaroj post lia morto laŭ la antikva noto de Ĉinio, kaj ke la ora homo en la sonĝo de la reĝo eble estis neniu alia ol la budho, kaj tio montris, ke estas konvena periodo por budhismo enkondukiĝi en ĉinion.

La reĝo ĝojis kaj tuj elsendis 18 korteganojn Ĉai Yin kaj aliajn al la okcidento por bonvenigi la instruon de la Budho. En Hindio la senditoj renkontis hindajn bonzojn Kaŝapa-matanga kaj Dharma-rakŝa, kaj invitis ilin al Ĉinio kun pentraĵo de Ŝakjamunio kaj Sutro "La 42 ĉapitroj" portataj de blanka ĉievalo. Oni bonvenigis la majstrojn kaj budhismaĵojn en gastejo por eksterlandaj senditoj kiu situas en Luoyang, Henan provinco. Poste la gastejo alinomiĝis kiel Baimasi (Templo Blanka Ĉevalo) por memorigi la blankan ĉevalon, kiu portis la pentraĵon kaj sutron el Hindio al Ĉinio. La reĝo konstatis, ke la ora homo en la sonĝo estis neniu alia ol la Budho Ŝakjamunio en la pentraĵo. Post nelonge, la honoraj gastoj Kaŝapa-matanga kaj Dharma-rakŝa eltradukis la sutron, kiu estis la unua budhisma sutro en Ĉinio.

En la fina periodo de dinastio Han, budhismo pli kaj pli prosperiĝis krom la tradukado de budhismaj verkoj. La reĝo Huandi estis pia al budhismo, kaj li adoris budhan statuon molditan el oro. Sed tiam la budhismo furoris nur en la palaco, kaj ne multaj popolanoj praktikis ĝin. Poste, dum la regperiodo de Reĝo Xiandi (147-167), oni konstruis monaĥejojn kaj okazigis budhismajn ceremoniojn, kies partoprenantoj atingis 5000. Budhismon ekpraktikis al ordinaraj homoj kaj la tradukado de sutroj daŭris.

## Vidu ankaŭ 
* Dharmaguptaka

Kategorio:Budhismo en Ĉinio
Kategorio:Budhismaj skoloj
Ernő Balogh

**BALOGH Ernő** estis rumania hungara geologo, grotesploristo naskita en Köröskisjenő la 24-an de julio 1882 kaj mortinta en Kluĵo la 11-an de julio 1969.

## Biografio 
Ernő Balogh finis la universitaton en Koloĵvaro, unue li estis muzeologo, poste ekde 1906 asistanto de Gyula Szádeczky-Kardoss. En la unua mondmilito li falis militkaptitecon. Ekde 1919 li instruis en Gheorgheni, poste en Kluĵo en Marianum. En 1940 oni nomumis lin profesoro de la geologia katedro de la Universitato de Koloĵvaro. Ekde 1936 ĝis 1946 li estis prezidanto de la Sekcio pri Mineralogio kaj Petrologio de Erdélyi Múzeum, same de la Erdélyi Kárpát-Egyesület. En 1941 li estis redaktoro de revuo *Erdély*. Post 1944 li estis unu el fondintoj-organizintoj de la Bolyai Tudományegyetem kaj poste profesoro katedrestro. Li verkis 300 studaĵojn kaj artikolojn, kvin lernolibrojn por mezlernejoj.

## Verkoj 
* *A Dragán-völgy Kecskés- és Bulzur-patak közötti részének geológiai viszonyai* (doktordisertacio), 1906;
* *A Kolozsvár, Kajántó és Torda környéki bitumenes meszek és azok ásványai*. Múzeumi Füzetek, Kv. 1911);
* *A Meziádi barlang térképe*. Nv. 1931);
* *Cseppkővilág* (1969).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj speleologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj geologoj
Mariasdorf

**Mariasdorf,** hungare **Máriafalva**, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
Mariasdorf situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Eisenstadt-Oberwart. La lasta urbeto troviĝas je 9 km-oj. 

## Historio
La unua mencio pri la setlejo devenis el 1388, sed oni trovis arĝentajn monerojn el 1335. En 1910 loĝis en Máriafalva 396 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 Máriafalva apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Mariasdorf iĝis foira komunumo en 1988.

## Vidindaĵo
* impona gotika romkatolika preĝejo omaĝe la Ĉieliro de Maria ekde 1409 fare de familio Kanizsai (kaniĵai), poste barokiĝis, en 1884 novbarokiĝis

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Aso Taro

**ASŌ Tarō** (麻生 太郎, 20-a de septembro 1940) estas Japana politikisto. Ekde la 22-a de septembro 2008 li estas prezidanto de la Japana Liberala Demokrata Partio, tiel li ankaŭ nomumiĝis la 59-a Ĉefministro de Japanio (estro de la 92-a kabineto de Japanio) en la 24-a de la sama monato.

Kategorio:Japanaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri financoj
Béla Zalányi

**ZALÁNYI Béla** [zalanji] estis hungara paleontologo. Li naskiĝis en Szászváros la 26-an de junio 1887 kaj mortis en Budapeŝto la 9-an de oktobro 1970.

## Biografio 
En 1905 Béla Zalányi komencis studi la en Universitato de Koloĵvaro, poste daŭrigis siajn studojn en Budapeŝto (1906–1910), kie li havigis diplomon de instruisto pri biologio-geografio. Li komencis siajn paleontologiajn esplorojn en 1912 kiel kunlaboranto de la Geologia Instituto, post unu jaro li doktoriĝis. Inter 1911–1951 li estis mezlerneja instruisto en Budapeŝto, ekde 1951 denove esploristo de la Geologia Instituto. Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

## Verkoj ĉefaj 
* *Észak-Bakonyi apti Ostracoda faunák – Ostracoden-Faunen aus der Abstufe des Nördlichen Bakony-Gebirges* (Bp., 1959).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj paleontologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Károly Rátkai

**RÁTKAI Károly** estis hungara verkisto kaj ĵurnalisto naskita la  en Szászváros kaj mortinta la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Rátkai doktoriĝis pri filologio en Debreceno. Li fariĝis ĵurnalisto en Miŝkolco ĉe la gazeto *Reggeli Hírlap.* En 1922 li alvenis al gazeto *8 órai Újság,* poste en 1923 al *Esti Kurir* de Budapeŝto. En 1937 li transprenis la redaktadon de tiu ĵurnalo. En marto 1944 la germanoj forportis lin al koncentrejo Mauthausen-Gusen. Post reveno en 1945/1946 li estis kunlaboranto de *Kis Újság,* poste de *Szabadság.* En 1948 li iĝis respondeca redaktoro de la gazeto *Fővárosi Közlöny* kaj gvidanto de la presarsekcio de Budapeŝto.

## Verkoj ĉefaj 
* *A két torony,* memoroj (1946). 

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1895
Kategorio:Mortintoj en 1964
Ferenc Görög

**GÖRÖG Ferenc** (goeroeg) estis rumanuja hungara historiisto, redaktoro naskita en Szászváros la 21-an de junio 1881 kaj mortinta en Kluĵo la 18-an de septembro 1970.

## Biografio 
Ferenc Görög abiturientiĝis en sia naskiĝurbo (1899), li doktoriĝis en 1904, li havigis diplomon de instruisto pri historio-latino 1906 en Budapeŝto. Ekde aŭtuno de 1903 ĝis 1925 li instruis kaj estis direktoro en sia naskiĝurbo. Post la malfermo de Kolegio Kun li estis oficisto, firmanotario ĝis sia pensiiĝo en novembro de 1944.

## Verkoj ĉefaj 
* *A két (román) vajda Báthory Zsigmondnak tett hűségesküje* (Déva, 1905);
* *Báthory Gábor és Bethlen viszonya a két (román) vajdasághoz* (Kolozsvár, 1905);
* *Básta kora (manuskripto);
* *Szászváros és Szék vázlatos története 1690-ig'' (manuskripto).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Gorog, F
Gorog, F
Kombinaĵoj de noblaj gasoj

**Kombinaĵoj de noblaj gasoj** estas kemiaj kombinaĵoj, kiuj entenas almenaŭ unu atomon de nobla gaso. Noblaj gasoj ne emas krei kombinaĵon, tamen ekzistas kombinaĵoj de kelkaj noblaj gasoj. Oni konas tiajn kombinaĵojn nur rilate al la ti plej pezaj noblaj gasoj: kriptono, ksenono kaj radono. Ne konataj estas kombinaĵoj de heliumo, neono kaj argono.

Ĉiuj kombinaĵoj de noblaj gasoj estas fortegaj oksidenzoj kaj emas disiĝi al elementoj. Multaj estas stabilaj nur dum malaltaj temperaturoj. 

## Gravaj kombinaĵoj 
Pri la elemento kriptono oni ĝis nun konas nur la kombinaĵojn kriptondifluorido KrF2 (la plej forta konata oksidenzo) kaj Kriptonbiso (*pentafluororthotellurat*) **Kr(OTeF5)2**, stabila nur je malaltaj temperaturoj.

La plej multaj kombinaĵoj de noblaj gasoj estas ksenonkombinaĵoj en kiuj ksenono havas la oksidenzŝtupojn +2, +4, +6 kaj +8. Oni konas kiel ksenonkombinaĵoj fluoridojn, oksidojn, ksenonazotkombinaĵojn kaj pli kompleksajn kombinaĵojn kiel ekzemple XePtF6).

## Bibliografio 
* M.Binnewies: *Allgemeine und Anorganische Chemie* Spektrum Verlag, Heidelberg 2004 ISBN 3-8274-0208-5

Kategorio:Kemio
Kohfidisch

**Kohfidisch,** hungare **Gyepűfüzes** [djepUfuzeŝ] estas foira komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
Kohfidisch situas sur malebenaĵo. Szombathely troviĝas 20 km-ojn. 

## Historio
La loko estis loĝata dum la ferepoko, poste romianoj vivis tie. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1221 en formo *Fuzes*. En 1910 loĝis en Gyepűfüzes 934 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Gyepűfüzes apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio).

## Vidindaĵoj
* moderna preĝejo
* katolika kapelo omaĝe al Johano Nepomuka
* kastelo de Erdődy el la 16-a jarcento, post jarcento pligrandiĝis, en 1945 la internaĵoj neniiĝis

## Famuloj
* tie naskiĝis hungara poetino Anna Hajnal

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
József Fogarasi Pap

**FOGARASI PAP József** (fogaraŝi) estis hungara filozofo, universitata profesoro naskita en Szászváros la 26-an de aŭgusto 1744 kaj mortinta en Marosvásárhely la 17-an de decembro 1784.

## Biografio 
József Fogarasi Pap post la fino de kolegio de Nagyenyed iris Svislandon en 1769, kie li pristudis filozofion. De tie li trairis Germanujon, poste al Utrecht, kie li studis tri jarojn, kaj en 1774 li havigis diplomon de filozofia doktoro. En 1779 li revenis Transilvanujon kaj unue li estis pastro en sia naskiĝurbo, poste instruisto pri filozofio kaj matematiko en Marosvásárhely. En 1784 oni nomumis lin profesoro de la universitato de Buda. Li estis la unua reformita profesoro de la universitato.

## Verkoj ĉefaj 
* *Sitne sensus…* (Lugduni Batavorum, 1774);
* *Dissertatio philosophica…* (Trajecti ad Rh., 1774);
* *Minden asszonyi nemet megékesítő keresztyéni igaz virtusoknak egy tökéletes példája…* (gyászvers, Kolozsvár, 1779);
* *Quae est natura moralis libertatis? …* (Harlem, 1782);
* *Qua ratione optime demonstrari possit… *(Harlem, 1783).

## Literaturo 
* Benkő József: F. P. J. élete (Kolozsvár, 1785);
* Ernő Makkai : Adatok F. P. J. életéhez és munkásságához (Kolozsvár, 1944).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Jozef Van Gulck

**Jozef VAN GULCK** (naskiĝis la  en Antwerpen, mortis la  en Wommelgem) estis vegetarana flandra esperantisto. Li estis unu el la fondintoj de Belga Esperanto-Instituto en 1926. En 1968, post 12 jaroj kiel Prezidanto de Skolta Esperanto-Ligo (SEL), Van Gulck, longtempe skoltkomisaro en Belgujo kaj jam dum pli ol 35 jaroj membro de IKUE, eksiĝis el tiu funkcio. Profesie li estis bankoficisto. Li ankaŭ estis aktivulo en flandremaj asocioj.

Kategorio:Flandraj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en 1987
Rorschacherberg

**Rorschacherberg** (prononcu: *Rorŝaĥrberg*) estas komunumo en la elektodistrikto Rorschach, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 6549 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

## Geografio 
Rorschacherberg situas ĉe la monta deklivo sudoriente de Rorschach kaj etendiĝas norde ĝis Bodenlago kaj sude sur la kresto de tavolmonto la Kantonon Apenceno Ekstera.

En Rorschacherberg troviĝas la kvar kasteloj *St. Annaschloss*, *Wartensee*, *Wartegg* kaj *Wiggen*.

## Trafiko 
Rorschacherberg disponas pri haltejo de la dentoradfervojo Rorschach-Heiden-Montarfervojo kiu de la stacidomo de Rorschach kondukas al Heiden.

## Historio 
Ekde la jaro 2007 oni diskutas kaj projektas kunfandiĝon de Rorschacherberg kun la distriktĉefurbo Rorschach, al kiu la komunumo kiel antaŭkomunumo jam ĉiam estis tre ligita. Laŭ eklezia juro Rorschacherber ĉiam apartenis al la eklezia komunumo de Rorschach. Kiel sendependa politika komunumo Rorschacherberg estiĝis en la tiam fondita Kantono Sankt-Galo per la restaŭracia konstitucio en la jaro 1803. Unuan fojon dokumentita la nomo Rorschacherberg estis en la jaro 1468. La setlejoj Koblen, Eschlen kaj Hüttenmoos, kiuj apartenas al la komunumo, estis jam menciitaj en la 13-a kaj 14-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Sandbüchel (stacidomo)
* Seebleiche (stacidomo)
* Wartensee (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rorschacherberg
* Rorschacherberg en la Historia Leksiko de Svislando

Kategorio:Bodenlago
Gustave Vermandere

eta|Slipo pri Gustave Vermandere

**Gustave Charles VERMANDERE** (naskiĝis la  en Gento, mortis en Antverpeno en 1957) estis belga esperantisto kaj negocisto. Li esperantistiĝis en Gento en 1911, kie li rapide altiris la atenton en la loka grupo, kie li partoprenis teatroludojn, akiris sian diplomon pri "profesora kapableco" kaj iĝis unu el la plej entuziasmaj junaj elementoj, estis helpsekretario de la Esperanto-grupo en Gento ĝis 1914. En 1921 li transloĝis al Antverpeno, kie li partoprenis ĉiujn iniciatojn de la grupo La Verda Stelo. En 1924 li iĝis UEA-delegito por Antverpeno. En 1926 li estis unu el la fondintoj de Belga Esperanto-Instituto, kies prezidanto dum tri jaroj, estis post la morto de Frans Schoofs. En 1928, li estis membro de LKK por la 20-a UK kaj prizorgis la tre mal­facilan loĝigon de la 1500 partoprenantoj. Neniam li ambiciis nek volis akcepti daŭran, gvidan rolon en la grupo, kies fidela konsilanto li tamen seninterrompe estis. Li estis la sekretario de la Akademia Komitato por Internacia Komerca Lingvo.

## Bibliografio 
* Anonimulo 1928 : La XXa Universala Kongreso de Esperanto, Antverpeno, 3-11 aŭgusto 1928, *Esperanto*, XXIV-a jaro, no 337-338 (9-10), 179-188.

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Flandraj esperantistoj
Alta modo

**Alta modo** estas profesia fako en kiu profesias dezajnistoj de luksaj laŭmezuraj vestoj. Tiuj dezajnistoj tiel forte influas la estontajn inklinojn de la modo.

## Francio 
En Francio, oni konas *altan modon* sub la termino *Haute Couture* (alta kudrarto) kaj estas nomo jure protektita kaj do la propraĵo de difinita nombro de firmaoj.

### Oficiala listo de «Domoj de Haute couture» 
Jen la oficiala listo de «Domoj de Haute couture» 

* Adeline André
* Anne Valérie Hash
* Chanel HC
* Christian Dior
* Christian Lacroix
* Dominique Sirop
* Emanuel Ungaro
* Franck Sorbier
* Givenchy
* Jean-Paul Gaultier (Gaultier Paris)
* Maurizio Galante

## Vidu ankaŭ 
* Vestfasono

## Referencoj 
## Libroj 
* Gerhard Rebmann: fakvortaro teksaĵo kaj modo, angle-germane-france-itale, *Langenscheidt Praxiswörterbuch, Textil und Mode, Englisch-Deutsch-Französisch-Italienisch.* 3-a eldono; *Langenscheidt Praxiswörterbuch Textil und Mode*; Langenscheidt Fakeldonejo; Aŭgusto 2010; 271 paĝoj kun bildoj; ISBN 3861173123 EAN: 9783861173120
* Gerhard Rebmann: fakvortaro pri vestaĵo - germane, angle, france, itale, hispane, *Bekleidungs-Wörterbuch : deutsch, englisch, französisch, italienisch, spanisch = Dictionary of garment terminology : English, German, French, Italian, Spanish = Dictionnaire de l’habillement : français, allemand, anglais, italien, espagnol = Dizionario della terminologia nell’abbigliamento : italiano, tedesco, inglese, francese, spagnolo = Diccionario de la confección : español, alemán, inglés, francés, italiano /* Rebmann, Hertel 3-a eldono, Berlino : Eldonejo: Schiele & Schön, jaro 2000; 1079 paĝoj ISBN 3-7949-0654-3

Kategorio:Modo
Katrin Heß

eta|Katrin Heß
**Katrin HEß** (naskiĝis la 26-a de junio 1985) estas germana aktorino.

Post sia trejnado ŝi ekaktoris en Kolonjo. Jam konata por la publiko ŝi iĝis Cathrina post la ludado de la rolo de Judith Hajedörp en la ĉiutaga germana televidiserio *Malpermesita amo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Katrin Heß’ Agenturprofil 
* Katrin Heß en *Verbotene Liebe*

Kategorio:Germanaj aktoroj
Antoine Albeau

**Antoine ALBEAU** estas franca breta velisto aŭ "ventosurfisto", kiu ekde la jaro 1994 gajnis dek unu mondajn ĉampionadojn pri breta velado en diversaj kategorioj.

Naskita la 17-an de junio 1972 en La Rochelle, Francio, Albeau atingis novan rapido-rekordon ĉiukategorian pri breta velado la 5-an de marto 2008 per rapideco de 49,09 knotoj (90,91 kilometroj per horo aŭ 56,49 mejloj per horo) sur 500-metra vojo proksime de *Saintes Marie de la Mer* ĉe la Bordo Lazura. Per tio li batis la antaŭan rekordon, kiun atingis la breta velisto Finian Maynard per rapido de 48,70 knotoj dum aprilo 2005 ĉe la sama loko.

## Eksteraj ligiloj 
* persona retejo (anglalingva) kun informoj, fotoj kaj ligiloj al filmetoj
* paĝaro pri la rapida monda pokalo de breta velado (same anglalingva)

Kategorio:Breta velado
Kategorio:Francaj sportistoj
Alberto Grimaldi

**Alberto GRIMALDI** (naskita la 28-an de marto 1925, en Napolo - 23-a de januaro 2021) estis grava itala film-produktisto. Li produktis kelkajn el la plej gravaj filmoj en film-historio, kiel *The Good, the Bad and the Ugly* en 1965 kaj *Gangs of New York* en 2002.

Li komencis farante filmojn de spageti-vesterno, kaj li produktis filmojn de gravegaj direktoroj, kiel Federico Fellini, Gillo Pontecorvo, Pier Paolo Pasolini, Bernardo Bertolucci, kaj Martin Scorsese.

## Filmoj
* 1962 L'ombra di Zorro
* 1964 I due violenti
* 1965 Per qualche dollaro in più, direktita de Sergio Leone
* 1966 La Muerte cumple condena
* 1966 Viva gringo
* 1966 La Resa dei conti
* 1966 The Good, the Bad and the Ugly, direktita de Sergio Leone
* 1967 Scusi, facciamo l'amore?
* 1967 Attentato ai tre grandi
* 1967 Faccia a faccia
* 1968 Il Mercenario 
* 1968 El la epizodo de Histoires extraordinaires nomata Toby Dammit, direktita de Federico Fellini
* 1969 Burn!, Gillo Pontecorvo
* 1969 Ehi amico... c'è Sabata, hai chiuso!
* 1969 Rebus
* 1969 Un Tranquillo posto di campagna
* 1969 Satyricon (filmo)
* 1971 Oceano (filmo)
* 1971 Indio Black, sai che ti dico: Sei un gran figlio di...
* 1971 Il Decamerone, Pier Paolo Pasolini
* 1971 È tornato Sabata... hai chiuso un'altra volta
* 1971 Africa ama
* 1971 Trastevere (1971 film)
* 1972 I Racconti di Canterbury, direktita de Pier Paolo Pasolini
* 1972 E poi lo chiamarono il magnifico
* 1972 Ultimo tango a Parigi, direktita de Bernardo Bertolucci
* 1972 Man of La Mancha
* 1973 Storie scellerate
* 1974 The Flower of the One Thousand and One Nights, direktita de Pier Paolo Pasolini
* 1975 ll mio nome è Scopone e faccio sempre cappotto
* 1975 Salò o le 120 giornate di Sodoma, direktita de Pier Paolo Pasolini
* 1976 Cadaveri eccellenti
* 1976 Novecento,direktita de  Bernardo Bertolucci
* 1976 Il Casanova di Federico Fellini,  direktita de Federico Fellini
* 1979 Viaggio con Anita
* 1980 Corse a perdicuore
* 1986 Ginger and Fred, direktita de Federico Fellini
* 2002 Gangs of New York, direktita de Martin Scorsese
* 2003 La Tivù di Fellini

## Ligiloj
*http://www.imdb.com/name/nm0342090/

Kategorio:Italaj kinoproduktoroj
Géza Baróti

**BARÓTI Géza** [familinomo: Szabó Géza] estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Déva la 22-an de aŭgusto 1914 kaj mortinta en Biatorbágy la 1-an de septembro 1993.

## Premioj, distingoj 
* Rózsa Ferenc-premio 1963;
* Labormeriordeno- arĝentgrado;
* Pethő Sándor-premio 1992.

## Biografio 
Géza Baróti estis kunlaboranto de pluraj gazetoj: ekde 1938 de *Az Est*, ekde 1945 de *Kis Újság*, *Kossuth Népe*, inter 1957-1964 de *Érdekes Újság*, ekde 1965 de *Magyar Nemzet*. Li verkis pli ol cent radioteatraĵojn.

## Verkoj 
* *Akácosút*, romano, Szfvár, 1936;
* *Tisztességes ház*, romano, 1943;
* *Csincsilla*, romano, 1944;
* *Benn a farkas*, dramo, 1953;
* *Tavasz Szibériában*, vojpriskribo [kun Jenő Randé], 1968;
* *Mámor?* Dramoj de la alkoholo, raportaĵoj, 1969;
* *Hazai történetek*, raportaĵoj [kun Péter Ruffy, Attila Kristóf], 1970.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Baroti, G
Baroti, G
Baroti, G.
Kategorio:Personoj de Biatorbágy
Markt Neuhodis

**Markt Neuhodis,** hungare **Városhodász** aŭ *Újhodász,* kroate **Novi Hodas**, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. En la komunumo estas grandeta nombro da anoj de la burgenlanda kroata malplimulto, kiu ĉefe situas en la parto Althodis (Stari Hodas).

## Situo
Markt Neuhodis situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo el Kőszeg. Rechnitz troviĝas 5 km-ojn. 

## Historio
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. Grafo Németújvár fondis la vilaĝon kaj li venigis aŭstrojn. En 1514 la setlejo iĝis kampurbo, kiun la turkoj detruis kaj senhomigis en 1532. Poste en 1545 kroatoj refondis ĝin. En 1550 kaj en 1650 pestoj okazis, dume en 1621 armeo de Gabrielo Bethlen bruldetruis la komunumon. La loko denove iĝis kampurbo en la 17-a jarcento. En 1910 loĝis tie 962 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Markt Neuhodis ricevis rangon de foira komunumo en 1973.

## Vidindaĵoj
* mezepoka katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto, en 1796 pligrandiĝis kaj trakonstruiĝis
* kastelo de Rupprecht de 1880
* akvomuelejo

## Komunumopartoj 
La komunumo konsistas el du partoj
* Althodis, ,  kaj
* Markt Neuhodis, ,  

Althodis estas la pli malgranda el la du partoj, proksimume kvinono de ĉiuj komunumanoj vivas tie.

== Komunumoj pri *hód* (=kastoro) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Riedlingsdorf

**Riedlingsdorf,** hungare **Rödöny**, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo
Riedlingsdorf situas sur malebenaĵo, laŭ fervojo Friedberg-Rechnitz.

## Historio
En 1910 vivis tie 1565 homoj, (1541 germanoj, 19 hungaroj, 3 kroatoj). Ĝis 1921 la loĝloko apartenis al la Hungara reĝlando en la habsburga imperio Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento Vas/Eisenstadt kaj al la distrikto Felsőőr/Oberwart, poste al la respubliko Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al nazia Germanio). En 2001 vivis en Riedlingsdorf 1633 homoj, (1586 germanlingvaj aŭstroj, 4 hungaroj, po 1 kroatoj kaj slovako).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Henryk Bull

**Henryk BULL** estis entreprenisto kaj esploristo, kiu elmigris el Norvegio al Aŭstralio. Svend Foyn konsentis finance subteni ekspedicion al Antarkto estritan de Henryk Bull, cele al la serĉado de *eubalaena*-balenoj. Uzita por la ekspedicio estis la ŝipo *Antarctic*, kiu disponis dekunu harponilojn, multajn eksplodaĵojn, ok balenbarkojn kaj 31 maristojn.

La , dum ili estis serĉantaj la misterajn *eubaleana*-balenojn, grupeto surteriĝis sur unu el la rokaj Possession-insuloj. La , barko ankaŭ surteriĝis kun ses homoj (inkluzive de Bull, Leonard Kristensen, Carsten Borchgrevink kaj maristo Tunzelmann) ĉe la kabo Adare, en Antarkto.

Ili tiam kredis, ke ili estis la plej unuaj vizitantoj de Antarkto. Ilia esploro estas ja la plej frue konfirmita, kvankam la maristo John Davis jam debateble asertis, ke li atingis la antarktan duoninsulon multe pli frue, en 1821.

Kategorio:Norvegaj esploristoj
Jenő Kéméndy

**KÉMÉNDY Jenő** (ke:me:ndi) estis hungara pentristo, scenej- kaj kostumprojektanto naskiĝinta la 8-an de aprilo 1860 en Déva kaj mortinta la 25-an de junio 1925 en Budapest.
eta|Jenő Kéméndy (meze)

## Biografio 
Jenő Kéméndy pasigis 17 jarojn en München. En 1898 la Budapeŝta Ŝtata Operejo invitis lin scenej- kaj kostumprojektanto. En 1923 oni elektis lin la eterna ano de la Operejo. Li verkis balettekston al muziko de Rezső Máder. Lian pentraĵon *Alĥemiisto kaj Disputo* konservas la Hungara Nacia Galerio.

## Verkoj 
* *A huszadik század színpada* (Bp., 1907);
* *Az ideális színház* (Bp., 1912).

## Balettekstoj 
* *She* (1898);
* *Mályvácska királykisasszony* (1921);
* *A bűvös bábu* (1924).

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj kostumistoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Rotenturm an der Pinka

**Rotenturm an der Pinka,** hungare **Vasvörösvár,** kroate **Vereŝvar**, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo 
Rotenturm an der Pinka situas sur malebenaĵo, laŭ rojo nomata Pinka, laŭ fervojo Friedberg-Rechnitz. La lasta troviĝas en distanco de 20, Oberwart de 5 kilometroj. Setlejoj Siget in der Wart (hungare Őrisziget) kaj Spitzzicken (hungare Oláhciklény) apartenas al la komunumo. Rotenturm an der Pinka preskaŭ kontaktiĝas kun Unterwart.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la ferepoko. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1352 en formo *Weresuarfelde*. Fortikaĵo konstruiĝis en la 14-a jarcento. En 1910 loĝis en Vasvörösvár 997 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Vasvörösvár apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Nazia Germanio). En 2016 loĝis en Rotenturm an der Pinka 1378 da homoj, (1026 aŭstroj, 232 hungaroj, 109 kroatoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de 1733
* kastelo de 1866
eta|maldekstra|300ra|la administrejo

Kategorio:Distrikto Oberwart

Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Hjalmar Johansen

**Fredrik Hjalmar JOHANSEN** (n. la 15-an de majo 1867 - m. la 9-an de januaro 1913) estis norvega polusa esploristo. Li partoprenis ekde 1893 ĝis 1896 al ekspedicio estrita de Fridtjof Nansen sur la ŝipo *Fram*, dum kiu la du homoj provis atingi la nordan poluson perskie.

Li membriĝis en 1910 en la ekspedicio de Roald Amundsen en Antarkto, sed kverelis kun li pri supozeble tro frua eliro de la ŝipoj, pro kio la ekspedicio estis interrompita. Li ne estis akceptita inter la kandidatoj por la dua provo, kiu sukcesis. Li pro tio mortigis sin komence de la jaro 1913.

Kategorio:Norvegaj esploristoj
Kategorio:Norda Poluso
Kategorio:Roald Amundsen
Jakvo

[eta|La floro ([burĝono) kaj folioj de diversfolia artokarpo de jakvo ]]
**Jakvo** estas frukto el (*Artocarpus heterophyllus*) arbo ĝis 30 m alta daŭreverda el la familio de la Morusacoj (*Moraceae*), kies origino estas en Barato.

La jakvarbo okulfrapas pro siaj enormaj fruktoj (ĝis 40&nbsp;kg), kies floroj fontas el trunko. La disaj folioj estas supre malhelverdaj kaj brilaj kaj malsupre malbrile verdaj.

La folioj estas ovalformaj kaj 3,5-12 x 5-25&nbsp;cm grandaj. Plej ofte la folioj havas sendifektan randon, sed junaj folioj povas esti entranĉitaj. La malgrandaj floroj kreskas aparte laŭ sekso en 1-4,5 x 3-15&nbsp;cm grandaj infloreskoj el la foliakseloj je harkovritaj ŝosoj.

Jakvo estas ŝajnfrukto, kiu ekestas el la tuta ina infloresko. Ĝi estas pirforma aŭ cilindra , 30–100&nbsp;cm longa kaj ĝis 50&nbsp;cm larĝa. La brunverda ŝelo konsistas el sesedraj punktoj, kiuj ekestas el po unu floro. La frukto enhavas kvincent semojn kiuj longas 4&nbsp;cm. La sarkokarpo estas dum matureco flaveca kaj gustas neforte dolĉa kaj havas ankaŭ dolĉan odoron. La frukto entenas ĝis 30% da amelo.

La unuaj fruktoj kreskas tri jarojn post la plantado de la arbo. Ĝi estas unu el la plej grandaj fruktoj kiuj kreskas sur arboj. Nematuraj fruktoj estas uzataj kiel legomo. La frukto ofte estas vendata en ladskatolo, sed en bazaroj ankaŭ vendiĝas (partoj) de freŝaj fruktoj. Ankaŭ ekzistas ĉipsoj kaj glaciaĵo faritaj el la frukto. En manĝaĵoj el orienta kuirarto, kiel la filipina, vjetnama kaj indonezia, oni uzas la frukton. Ankaŭ en vegana aŭ vegetara kuirarto oni ofte uzas la nematuran frukton kiel viand-anstataŭaĵon.

La ligno de la arbo estas uzata dum la farado de instrumentoj de la gamelano kaj ankaû estas tre utila por meblofarado.
eta|Jakvo|Voĉlegita versio de la artikolo 

## Vidu ankaŭ 
* Panfrukto
* Ĉempedako
* Marango
* Durio

Dosiero:Jackfrukt (Artocarpus Heterophyllus) - 2022.jpg|eta|
Dosiero:Artocarpus heterophyllus.jpg|266px|eta|maldekstra|
Dosiero:Baby jack fruit curry-Sri Lanka.jpg|240px|eta|
Dosiero:Green Jackfruit & Potato Curry - Kolkata 2011-02-11 1000.JPG|270px|eta|
Dosiero:Baby Jackfruit masala.JPG|270px|eta|
Dosiero:Chakka-chips.JPG|210px|eta|

Kategorio:Morusacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Vegana kuirarto
Stadtschlaining

**Stadtschlaining,** hungare **Városszalónak** estas komunumo kun urborajto kaj universitatejo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo 
Stadtschlaining situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo el Kőszeg. Oberwart troviĝas 7&nbsp;km-ojn.
eta|maldekstra|250ra|Pentraĵo de Carl Reiner pri Városszalónak

## Historio 
La unua mencio pri la fortikaĵo devenis el 1271 en formo *castrum Zlolymuk*. La posedantoj estis familio Kőszegi (kOsegi). En 1289 aŭstra princo Alberto okupis ĝin, kiun post 1327 la hungaroj reokupis. En 1445 Frederiko la 3-a okupis la fortikaĵon, la apuda vilaĝo ekhavis bazarorajton kaj sendoganecon en 1463. La turkoj en 1529 kaj en 1532, hajdukoj de István Bocskai en 1605 faris detruojn. En 1648 Hungara reĝlando reaĉetis hipotekon de la loko. En 1910 loĝis en Városszalóna 1046 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Városszalóna apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). En Stadtschlaining funkcias Universitato Eŭropa Paco.

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de gotika preĝejo el la 15-a jarcento
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1470, en la 18-a jarcento trakonstruiĝis, en la 19-a jarcento turo alkonstruiĝis
* luterana preĝejo de 1782
* ruinoj de monaĥejo el la 15-a j.c.
* fortikaĵo, nun muzeo pri paco
* sinagogo, nun biblioteko
* ornama puto de 1857

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
György Csávossy

**CSÁVOSSY György** (ĉa:voŝi) rumanuja hungara poeto, dramverkisto, agrikultura fakverkisto naskiĝinta en Temeŝvaro la 20-an de junio 1925 kaj mortinta la 30-an de novembro 2015. Li vivis ekde sia pensiuliĝo en Aiud.

## Biografio 
György Csávossy la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo, la agrikulturan altlernejon en Kluĵo. Ĝis 1953 li instruis en la vinberkultura faklernejo en Diosig, poste en la agrikultura fakliceo de Ciumbrud.

## Beletraj verkoj 
* *Vizes mese*, porinfanaj poemoj, Bk., 1959;
* *Fütyörészve*, poemoj, Bk., 1962;
* *Biztató*, porinfanaj poemoj, Bk., 1966;
* *Gondolatok a bortékában*. La serena kulturhistorio de vino, Kvár, 1994;
* *Erdélyi Requiem*, poemoj, Bp., 1995.
* *A fül* komedio (kunulaŭtoro) (1967), prezentita en Marosvásárhely kaj Satu Mare,
* *Édes méreg* , versa-muzika komedio (1970) prezentita en Sepsiszentgyörgy,
* *Patkánysíp* (Igaz Szó 1970/10), prezentita en 1973 en Temeŝvaro,
* *Özvegy és leánya* dramo reverkita laŭ la romano de Zsigmond Kemény, prezentita en 1977 de Kolozsvári Állami Magyar Színház,
* *A bohóc és a halál* sonteatraĵo, prezentita en la hungara sekcio de la Radio Rumana de Kluĵo.
* *Erdélyi Requiem* (poemoj, Pro Agr. Hungariae Alap, Gödöllő), 1995;
* *Ilyenkor ősszel* (poemoj, Gazda kiadó, Kolozsvár), 2000;

## Fakverkoj 
* *Szőlőtermesztés* [kun aliuloj], Bk., 1957;
* *Borászat* [kun aliuloj], Bk., 1963;
* *Szőlészeti és borászati kézikönyv* [kun aliuloj], Bk., 1974;
* *Kertészeti növények védelme* [kun József Székely], Bk., 1975.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo
* Romániai Magyar Irodalmi Lexikon
* Retpaĝo de aŭtoro http://csavossy.hu/index.php?id=eletem 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Meghalajo

**Meghalajo** estas malgranda ŝtato en nordorienta Barato. La nomo Meghalajo en la Sanskrito signifas "La nubejon”. Meghalajo estas mallarĝa monteta regiono ĉirkaŭ 300 km-ojn longa kaj 100 km-ojn larĝa. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2000, la loĝantaro nombris ĉirkaŭ . La ĉefurbo nomiĝas Ŝilongo, kaj havas ĉirkaŭ  loĝantojn.

Triono de Meghalajo estas arbara, kaj fama pro la biologia diverseco de birdoj, bestoj kaj plantoj.

Norde de la gubernio estas Asamo (norde) kaj sude Bangladeŝo

## Historio 
eta|240px
eta|240px
eta|240px
Meghalajo kreiĝis je la 21a de januaro 1972 el du distriktoj el la gubernio Asamo. La indiĝenoj Ĥasi, Garo kaj Jaintia ĉiuj havis siajn proprajn regnojn antaŭ ol venis la Britoj en la 19a jarcento.

## Kulturo 
La gubernio konsistas plejparte el indiĝenaj popoloj de la grupoj Khasi, Garo, Jaintia, Koch, Hajong, Dimasa, Hmar, Kuki, Lakhar, Mikir, Rabha, Nepali, ktp.

Meghalajo estas unu el la tri gubernioj en Barato kiu havas kristanan plimulton, kun 70,3% kristanoj. Ankaŭ la aliaj du, Nagalando kaj Mizoramo, troviĝas en nordorienta Barato. En Meghalajo ankaŭ troviĝas 13,3% hinduoj, 11,5% animistoj, kaj 4,3% islamanoj.

Interese, malsame al la plejparto de Barato, tiuj ĉi indiĝenaj grupoj estas patrinliniaj, t.e., posedaĵoj, inkluzive la terpecoj, estas hereditaj de patrinoj al filinoj.

## Distriktoj kaj setlejoj 
Meghalajo nuntempe havas sep distriktojn.

Mausinram (angle Mawsynram) estas vilaĝo en Meghalajo, 65 mejlojn for de la subŝtata ĉefurbo de Ŝilongo. Tiu vilaĝo estas priskribita kiel la plej malseka regiono sur la tero, kun jara averaĝa pluvo de 11 872 milimetroj.

## Turismo 
Pro siaj densaj arbaroj, Meghalajo estas alloga celo por la ekoturismo. La lago Umiam estas plia allogaĵo. Meghalajo havas ĉirkaŭ 500 grotojn, inkluzive la plej longan (Krem Liat Prah) kaj plej profundan (Synrang Pamiang) grotojn de la duonkontinento.

## Vidu ankaŭ 
* Meghalajaj subtropikaj arbaroj

Kategorio:Meghalajo
Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Jennersdorf

**Jennersdorf,** hungare **Gyanafalva,** slovene **Ženavci,**  estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Jennersdorf. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo 
Jennersdorf situas laŭ maldekstra bordo de Rába, ĉefvojo el Budapeŝto preteriras ĉe la dekstra riverobordo, laŭ fervojo Budapeŝto-Graz. Szentgotthárd troviĝas 12&nbsp;km-ojn. Ankoraŭ 3 vilaĝetoj (Henndorf im Burgenland hungare Ercsenye, Grieselstein hungare Köröstyén kaj Rax hungare Raks) apartenas al la municipo.

## Historio 
La unua mencio pri la setlejo devenis el 1187 laŭ tiama hungara ortografio *Janafalu*. En 1910 loĝis en Gyanafalva 2106 da homoj, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Gyanafalva apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Jennersdorf iĝis distriktejo ekde 1921, komunumo kun urborajto ekde 1977. En 2001 loĝis en Jennersdorf 4236 da homoj, (4112 aŭstroj). En la urbeto ledouzino funkcias.

## Vidindaĵoj 
* katolika paroĥa preĝejo de 1800
* monumento
* muzeo

## Famuloj 
En Jennersdorf naskiĝis hungara dendrologo Emil Sali en 1921.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300px|la ĉefa placo de Jennersdorf

Kategorio:Distrikto Jennersdorf
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Bad Tatzmannsdorf

eta|maldekstra|300px|Bad Tatzmannsdorf en la mapo
300px|eta|maldekstra|Subĉiela muzeo de Bad Tatzmannsdorf
300px|eta|maldekstra|Ĉefplaco de Bad Tatzmannsdorf 
**Bad Tatzmannsdorf,** hungare **Tarcsafürdő,** kroate **Tarča** estas feriejo kaj kuracbanloko en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en la distrikto Oberwart. La hungaroj uzis ankaŭ la pli mallongan formon *Tarcsa* (tarĉa).

## Situo
Bad Tatzmannsdorf situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Eisenstadt-Oberwart, laŭ flankofervojo Oberschützen-Oberwart. La lasta troviĝas 6, Vieno 120&nbsp;km-ojn. Ankoraŭ 2 setlejoj apartenas al la municipo.

## Historio
3 kuracfontojn oni profitis dum la bronzepoko, poste  romianoj feriis tie. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1455 en formo *Tercha*. En 1620 oni konstruis trinkejon por la fontoj, post 1 jaro la banejo, ekde 1796 la restoracio ekfunkciis. Tarcsafürdő iĝis impona kuracloko en la 19-a jarcento, ties domegoj detruiĝis en 1945, poste ili renoviĝis. En 1910 loĝis en Tarcsafürdő 448 da homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1920 la kuracloko apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Nazia Germanio).

## Vidindaĵoj
* subĉiela muzeo de 1967
* katolika preĝejo
* luterana preĝejo de 1968
* banejo
* golfejo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberwart
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Kategorio:Banlokoj
Leonárd Losteiner

**LOSTEINER János Leonárd** estis hungara historiisto, franciskana monaĥo naskita en Koloĵvaro en 1744 kaj mortinta en Csíksomlyó la 17-an de majo 1826.

## Biografio 
Leonárd Losteiner enpaŝis la franciskanan ordenon la 1-an de septembro 1761 kaj oni ordinis lin pastro la 25-an de marto 1768. Inter 1770-71 li estis pastro en Kapjon kaj helppastro de grafo Antal Haller. Inter 1771-90 li estis lektoro en Kolozsvár, poste li servis en 1792 en Szék, en 1795 en Medgyes, inter 1796-1800 li estis domestro en Mikháza, en 1801-04 definitoro. Inter 1802-26 li vivis en Csíksomlyó kiel historiisto. Li agadis por la konstruo de devotpreĝejo. Li blindiĝis en siaj lastaj jaroj.

## Verkoj 
* *Erdély históriája, különösen Csík, Gyergyó és Kászoné*. H.é.n.; 
* *Historia Chronologico-Topographica Provinciae Serafico Transilvanicae tit. S. Stefani Proteregis Hungariae.*' F. O. M. Kz.; 
* *Theatrum Orbis Christiani hungarico-Transilvanicum...* Kz. 1790; 
* *Cronologia Topographico-Corographica, seu sub specie Annual felicitatis et calamitatis Provinciae Trannicae et Siculiae descriptio pervetusti MonasteriiCsiksomliovinensis...* Kz. 1777. (Csíksomlyón). 1788.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Losteiner, Leonard
Losteiner, Leonard
Losteiner, Leonard
Losteiner, Leonard
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Oláh (pentristo)

**OLÁH Sándor** (ola:) estas hungara pentristo naskita en Magyarcséke la 5-an de novembro 1886 kaj mortinta en Szabadka la 25-an de aprilo 1966.

## Biografio 
Sándor Oláh kiel infano alvenis en urbon Szabadka, tie li finis siajn lernejojn. Iom da tempo li laboris kiel ferlaboristo, sekve li ricevis stipendion de la urbo kaj alvenia unue al Kassa, poste al Budapeŝto. Post la Industriarta Altlernejo li studis en la Belarta Altlernejo, kie li estis dum tri jaroj studento de Tivadar Zemplényi. En 1908 li estis post mallonga restado en Vieno en Munkenon al akademio de Angelo Jank, sed vespere li vizitis ankaŭ la desegnlernejon de Simon Hollósy. Al invito de Béla Iványi-Grünwald li alvenis al Kecskemét, de kie li ofte trairis al Nagybánya.

## Ekspozicioj 
* Ekde 1907 en Szabadka, en Budapeŝto (Műcsarnok) kaj (Nemzeti Szalon);

## Literaturo 
* Baranyi Anna: O. S. (Újvidék, 1986);
* Gajdos Tibor: *Kékfátyolos világ*. O. S. élete és munkássága (Szabadka, 1986).

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Olah, S
Olah, S.