Irana milito de 2026

La **Irana milito de 2026** estas aktuale daŭranta milito okazigita de atakoj de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano. Usonaj kaj israelaj aviadiloj suprizatakis plurajn urbojn kaj aliajn lokojn en Irano la 28-an de februaro 2026, mortigante la Superan Gvidanton Ali Ĥamenei kaj plurajn aliajn iranajn registaranojn. Irano responde atakis Israelon, usonajn militobazojn, kaj samregionajn landojn aliancitajn kun Usono.

Post la komenco de la  en 2023, Irano kaj Israelo atakis unu la alian per misiloj en 2024, kaj Israelo kaj Usono aviade atakis Iranon en la "Dekdutaga Milito" en junio 2025. En januaro 2026, iranaj sekurecaj fortoj mortigis milojn da manifestaciantoj dum la  post la Irana Revolucio, kaj la usona prezidanto Donald Trump minacis militon kiel venĝon pro la masakroj. Usono faris sian plej grandan armean koncentriĝon en Mezoriento post la usona invado de Irako en 2003, samtempe okazigante malrektajn interparolojn pri la irana nukle-teknologia programo en Februaro 

La surpriza uson-israela atako, farita dum interparoloj ankoraŭ okazis, mortigis Ĥamenei, aliajn iranajn registaranojn kaj civilulojn. Sekvaj atakoj damaĝis militobazojn, registarajn konstruaĵojn, lernejojn, malsanulejojn, kaj kulturan heredaĵon. Irano rebate lanĉis centojn da droneoj kaj balistikaj misiloj kontraŭ celoj en Israelo kaj usonaj militobazoj en Barejno, Jordanio, Kuvajto, Kataro, Saud-Arabujo, Turkujo, kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĝi trafis civilajn instalaĵojn en Azerbajĝano, Kurdujo, kaj Omano. Droneo atakis la britan militobazon ĉe Akrotiri en Kipro. Samtempe la Israel-hizbulaha milito reintensiĝis kiel la Libana milito de 2026.

Usonaj postenuloj de la administracio de Trump liveris diversajn sinkontraŭdirajn pravigojn de la milito,, laŭ kiuj ĝi celis defendi kontraŭ baldaŭa danĝero de irana atako, malebligi iranan rebaton kontraŭ usonaj posedaĵoj post atendata israela atako kontraŭ Irano, detrui la balistikmisilan programon kaj armeon de Irano, malebligi ke Irano konstruu nuklean armilon, akiri iranajn naturajn resursojn, aŭ ŝanĝi la reĝimon en Irano pere de  la iranaj kontraŭregistaraj movadoj. Kaj la irana registaro kaj anoj de la Pentagono kontraŭis la aserton, ke Irano estis pretiganta atakon. IAEA diris, ke ĝi ne havas la aliron bezonatan por kontroli, ĉu la nukleteknologia programo de Irano estas eksklude paca, sed ke ne estas indikoj de struktura programo pri nukleaj armiloj en la momento de la atakoj. Antonio Guterres, ĝenerala sekretario de Unuiĝintaj Nacioj, kaj pluraj neatakataj landoj kondamnis la uson-israelajn atakojn kaj poste la Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj faris rezolucion kondamnantan la rebatajn atakojn de Irano kontraŭ persagolfaj landoj. Kritikantoj de la milito, interalie spertuloj pri juro kaj internaciaj rilatoj, priskribis la atakojn kontraŭ Irano kiel malrespekton de irana suvereneco laŭ internacia juro, agon de usona imperiismo, kaj kontraŭleĝajn laŭ usona nacia juro.

La milito kaŭzis tujan altiĝon de la prezo de nafto kaj de tergaso, vastajn malordojn en aviado kaj turismo, kaj malstabilecon en financaj merkatoj. Irano blokis la Hormuzan Markolon kaj atakis energiproduktan infrastrukturon, kio perturbis liveradon de nafto kaj tergaso tutmonde.

## Atakoj kaj mortoj 
La lanĉado de balistikaj misiloj fare de Irano malrapidiĝis de la komenco de la milito ĝis la 4-a de marto, laŭ la supozo de eksterlandaj analizantoj pro elĉerpiĝo de la stoko da misiloj kaj lanĉiloj kaj pro strategio ŝpari materialon por longa militado. Laŭ aserto de militista fonto la 5-an de marto 2026 al Persa Novaĵagentejo, Irano estis lanĉinta 500 balistikajn aŭ ŝipajn misilojn kaj preskaŭ 2000 droneojn post la 28-a de februaro. El tio preskaŭ 40 % celis Israelon kaj preskaŭ 60 % usonajn instalaĵojn en la regiono.

### Irano
#### Armeanoj kaj registaranoj
CBS News raportis ke "militinforma fonto kaj armea fonto diris al CBS News" la 28-an de februaro 2026 ke la atakoj mortigis 40 iranajn oficulojn, sed ne "klarigis ĉu ĉi tiuj estis en unu loko aŭ pluraj". La irana ministerio pri eksterlando raportis ke la armeo perdis kontakton kun kelkaj unuoj, kiuj do agas laŭ malnovaj ĝeneralaj instrukcioj. La 13-an de marto la israela armeo taksis, ke 3000-4000 iranaj armeanoj kaj komandantoj estas mortigitaj. La 18-an de marto la Organizo Hengaw por Homaj Rajtoj taksis ke pli ol 4800 iranaj militistoj estas mortigitaj.

#### Civiluloj
 detruita de Usono]]
La 28-an de februaro, laŭ irana raporto, la usona atako  en Minab. La lerneja domo estis proksima al la milita instalaĵo Sayyid al-Shuhada kaj iam estis parto de ĝi. Neniu sendependa fonto konfirmis la nombron da mortoj, sed iranaj ŝtataj informiloj diris ke la atako mortigis 180 homojn, plejparte lernejanojn, kaj vundis 95. Laŭ la ŝtataj informiloj, miloj da homoj ĉeestis la enterigon de la mortigitoj. Parolanto de la Irana ministerio pri eksterlando nomis la atakon militkrimo farita de Israelo. Israelo malagnoskis la atakon. CENTCOM konfirmis, ke ĝi faras internan enketon. Laŭ indikoj konstatitaj de usonaj enketantoj kaj *The New York Times*, la atakon kredeble faris Usono. Krome, filmo montris usonan misilon *Tomahawk* trafanta konstruaĵon apud la lernejo. La 11-an de marto *The New York Times* raportis ke provizoraj konstatoj en farata enketo indikas, ke Usono faris la atakon elektante la celon laŭ malaktualaj informoj. Fakuloj pri homaj rajtoj ĉe UN priskribis la atakon kiel eblan militkrimon laŭ la Statuto de Romo.

## Referencoj
Kategorio:Konfliktoj en 2026
Kategorio:Militoj de Azerbajĝano
Kategorio:Militoj de Britio
Kategorio:Militoj de Francio
Kategorio:Militoj de Grekio
Kategorio:Militoj de Irano
Kategorio:Militoj de Irako
Kategorio:Militoj de Israelo
Kategorio:Militoj de Jemeno
Kategorio:Militoj de Jordanio
Kategorio:Militoj de Kataro
Kategorio:Militoj de Libano
Kategorio:Militoj de Sauda Arabio
Kategorio:Militoj de Sirio
Kategorio:Militoj de Turkio
Kategorio:Militoj de Usono