open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pas-de-Calais

**Pas-de-Calais** ([], esperante: Kaleza Markolo) estas departemento el norda Francio. Ĝi apartenas al la regiono Hauts-de-France.

La departemento tute enhavas 893 komunumojn.

Ili dividiĝas inter la sekvaj ses arondismentoj:

* Arondismento Arras 	
* Arondismento Béthune
* Arondismento Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-sur-Maro)
* Arondismento Calais (Kalezo)
* Arondismento Montreuil
* Arondismento Saint-Omer

## Historio 
La departemento Pas-de-Calais estis kreita okaze de la administracia reformo de la 4-a de marto 1790, el la iama provinco Artezo kaj partoj de la malnova provinco Pikardio: *Ponthieu* kaj *Boulonnais*.

## Geografio 
Pas-de-Calais havas limojn kun la departementoj Nord kaj Somme.

## Esperantujo 
En Pas-de-Calais nuntempe troviĝas nur unu Esperanto-klubo:
* Boulogne-Esperanto, en Bulonjo ĉe maro, la urbo de la historia  unua UK

Plia klubo en Arras ŝajne momente dormas, sed en 2008 ankoraŭ havis aktivan retejon:
* Arras-Esperanto, arkivigite en majo 2008

Tamen dum la unua duono de la 20-a jarcento estis pluraj kromaj. La unua nordfrancia Esperanto-klubo estis kreita en januaro 1907 en Béthune. Tiu de Lens estis grava kaj aktiva, kaj havis pli ol cent anojn, sed ili estis murditaj aŭ senditaj en koncentrejojn dum la 2-a mondmilito.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pas-de-Calais
* Kantonoj de Pas-de-Calais
* Markolo
* Pikarda franca dialekto

## Eksteraj ligiloj 
* Kamparaj pejzaĝoj de la departemento (fr, eo)
* Departementa Turisma Komitato de Pas-de-Calais (fr, en, nl)


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Viadukto

[eta|dekstra|250ra|Viadukto en Salta, [Argentino.]]
[eta|dekstra|250ra|Viadukto en [Bolesławiec. La plej longa viadukto en Silezio en Pollando.]]
**Viadukto** estas ponto kiu konektas egalajn altojn de pejzaĝo. Ĝi norme transetendas riveran valon aŭ erozian malaltaĵon en alie ebena lando. Ofte ĉi tiaj valoj havas vojojn malsuprenigatajn sur ĉiu flanko kun malgranda ponto trans la rivero se necesa. Se la transrivera vojo iĝas malsufiĉa, iam viadukto estas konstruata por trafika fluo.

Laŭ Francisko Azorín **viadukto** estas *Alta ponto sur vojo, strato, rivero.* Li indikas etimologion el la latina *viaductus*, el *via + ductus* (vojo kondukita).

## Famaj viaduktoj 
Famaj viaduktoj estas ekzemple:
* Viadukto Princo Eduardo, en Kanado
* Viadukto de Madrido, evidente en Madrido, Hispanio
* Viadukto de Montabliz, en Kantabrio, Hispanio
* Viadukto de Millau, en Francio
* Viadukto Žampach en Ĉeĥio

## Notoj
Giuseppe Pinelli

**Giuseppe PINELLI** (naskiĝis la 21-an de oktobro 1928 en Milano, mortis la 16-an de decembro 1969 en Milano.

## Filmo 
Ekzistas filmo en la itala ("*Pino - Vita accidentale di un anarchico,* 2022) pri la vivo de Giuseppe Pinelli, de la itala reĝisorino Claudia Cipriani . La unua dublaĵo de la filmo okazis ĝuste en Esperanto ("*Pino, hazarda vivo de anarkiisto*")

## Teatraĵo 
Pri Pino kaj pri la evento en kiu estis implikita lia tragika morto (falo el fenestro de la milana kvestorejo, kie li estis pridemandata jam ekster la permesita tempolimo, do kontraŭleĝe), ekzistas teatra¢o itallingva de la Nobelpremiito Dario Fo surscenigita unuafoje en 1970.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hazarda morto de anarkiisto

## Eksteraj ligiloj 
* La balado pri Pinelli  ĉi kanto estas klasikaĵo por Italaj anarkiistoj. Ĝi estis tradukita en Esperanto de Renato Corsetti.
* Dosiero de la Anarkiista Cirklo *"Ponto della Ghisolfa"*
* La Ballata di Pinelli inter la Diskografiaj verkoj de la anarkiista poeto Riccardo Mannerini 
* (itala) "*Pino - Vita accidentale di un anarchico,*

Kategorio:Italaj anarkiistoj
Kategorio:Italaj fervojistoj
Brian Kernighan

**Brian W. KERNIGHAN** ([BRAjen KEnien], naskita en 1942 en Toronto) estas komputikisto.
Li estas profesoro en la Universitato Princeton.

Li konatiĝis interalie per sia kunaŭtorado (kun Dennis Ritchie) de la libro *The C Programming Language* (la programadlingvo C).
Kvankam Kernighan ĉiam diris, ke la kreado de C estis nur verko de Ritchie, la alfabeta ordo donis al li la unuan lokon inter la du aŭtoroj, kiujn oni citas nur kiel "Kernighan kaj Ritchie".

Kune kun Alfred Aho kaj Peter Weinberger li planis kaj verkis la programon AWK kaj ties programlingvon. AWK estas nomita laŭ la inicialoj de la tri verkintoj.

Kune kun Rob Pike li verkis kelkajn respektajn librojn pri programado: *The UNIX Programming Environment (Programada Ĉirkaŭaĵo UNIX), The Practice of Programming (Praktiko de Programado).*

## Eksteraj ligiloj 
* persona retpaĝo

Kategorio:Kanadaj komputikistoj
Kategorio:Kanadaj programistoj
Kategorio:Kanadaj verkistoj pri teknologioj
Kategorio:Irlandaj kanadanoj
Kategorio:C
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Daŭra Lukto

**Daŭra lukto** (itale: ***Lotta Continua***) estis itala politika organizaĵo aktiva dum la sepdekaj jaroj, kiu posiciiĝis en la revolucia maldekstro.

La organizaĵo estis kreita en 1969 kaj ĝi disiĝis en 1976. Unu el la plej gravaj membroj estis Adriano Sofri, kiu nun troviĝas en la malliberejo pro sia ŝajna rolo en la mortigado de la polic-oficiro Luigi Calabresi, kiu siavice havis rolon en la mortigado de la anarĥiisto Giuseppe Pinelli. Sofri tamen estas nuntempe konata intelektulo en Italio.

La organizaĵo publikigis konatan revuon, kaj estis siatempe unu de la plej gravaj organizaĵoj en la Itala ekstrema maldekstro.

Kategorio:Italaj komunismaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1969
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1976
Radikoj kun vira signifo

**Radikoj kun vira signifo** estas radiko en Esperanto, kies signifo estas nepre vira, eĉ sen iu specifa aldono (ekzemple la kvazaŭ-prefikso *vir-* aŭ la neologisma sufiko *-iĉ*). Strikte virsencajn radikojn karakterizas la ekzisto de aparta radiko kun analoga seksneŭtrala signifo.

Ekzemploj estas:
* Pri homoj:
** **knabo** = vira infano
** **viro** = (plenkreska) vira homo

* Pri bestoj:
** **stalono** = virĉevalo
** **taŭro** = virbovo

Tiuj bestaj radikoj ne povas kun bona senco akcepti la sufikson "-in-"; la virina formo deriviĝas de la neŭtrala radiko. Kontraŭe ekzistas kaj uzatas la formoj "virino" kaj "knabino"; "homino" kaj "infanino" estas malmulte uzataj.

Baze viran signifon havas ankaŭ ĉiuj vortoj kun sufikso *-ĉj-*.

Alia kategorio estas la nomoj de la parencoj. Ili ofte estas uzataj kiel implicite virseksaj, sed kontraŭe al "viro" kaj "knabo" por ili ne ekzistas sendependa neŭtrala formo.
Ekzemploj:

* avo
* edzo
* filo
* frato
* kuzo
* nepo
* nevo
* onklo
* patro

La mankon de neŭtrala formo kelkaj provis kompensi per uzo de la prefikso "ge-", kiu tamen principe ne neŭtraligas, sed kunigas plurajn seksojn. Aliaj proponis novan prefikson "go-". Malavantaĝo de tia solvo estas, ke la aldono de tia prefikso ĝeneraligus la signifon, dum ke normale ĉiu aldono de vortero pliprecizigas la signifon.

## Vidu ankaŭ 
* Radikoj kun ina signifo
* Hiismo
* Liismo
* Riismo

## Eksteraj ligiloj 
* PMEG: Seksa signifo de O-vortoj
* Esperanto kaj sekso

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
László Erkel

**ERKEL László** (9-a de aprilo 1845, Pest (urbo) – 3-a de decembro 1896 Pozsony (nuntempa Bratislavo)) estis muzika instruisto kaj dirigento. Li estis la tria filo de ERKEL Ferenc. Li estis dirigeno de la Gyula-a kantkoruso, poste li aktivis ekde 1871 en Pozsony, kiel pianoinstruisto. Li estis inter 1878-1881 dirigento de la loka Hungara Kantokoruso.

Lia lernanto estis inter aliaj Béla Bartók.

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Enigmo

**Enigmo** estas divenotaĵo, kiun oni povas prezenti por amuzado, ludo, aŭ defiado. La solvo ofte devenas pro penso kaj inĝenieco.

La plej pura enigmo estas demando kun nerekta aŭ ne-evidenta respondo. Fama enigmo estas uzata en la teatraĵo *Reĝo Edipo* de Sofoklo. En ĝi, la Sfinkso demandas, "Kio iras per kvar piedoj matene, du piedoj tagmeze, kaj tri piedoj vespere?" (La ĝusta respondo estas "homo", ĉar bebo rampas per manoj, plenkreskulo paŝas, kaj maljunulo povas paŝas helpe de lambastono.)

Aliaj enigmoj devenas el matematikaj aŭ logikaj problemoj, kie oni povas manipuli tabulludajn pecojn, vortojn, literojn, meĥanikajn pecojn kaj aliajn abstraktajn kaj fizikajn objektojn.

FEL eldonas revuon plenan je **enigmoj**: krucvortenigmoj, kriptogramoj, serĉotabeloj, ktp.

## Specoj de enigmoj 
* Komputila enigmo
** Interaga fikcio
** Tetriso
* Labirinto
* Mekanika enigmo
** Kubo de Rubik
** 15-enigmo
** Kahelara enigmo
*** Puzlo
*** Tangramo
* Rebuso
* La Turoj de Hanojo
* Cifera enigmo
** Sudoku
** Kakuro
* Vortenigmo
** Anagramo
** Kriptogramo
** Krucvortenigmo
** Ŝarado
** Logogrifo

## Historio 
La praktiko de enigmoj komenciĝis antaŭ miloj da jaroj. Unu ekzemplo de antikva enigmo populara ĝis hodiaŭ estas la tangramo. Enigmoj ankaŭ aperas en antikvaj mitoj. Unu el la plej famaj el ili estas la enigmo prezentita de la Sfinkso al Edipo "Kiu iras matene sur kvar piedoj, posttagmeze sur du kaj vespere sur tri?" Solvo de Edipo: la homo, kiu rampas kvarpiede ĉe la krepusko de sia vivo, ĉe la apogeo de sia vivo piediras sur du, kaj ĉe la fino de sia vivo uzas promenbastonon.

## Vidu ankaŭ 
* Enigma
* Puzlo
* Mistero

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri enigmo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj
Vicente Aleixandre

**Vicente ALEIXANDRE**, plennome: Vicente Aleixandre y Merlos (naskiĝis la 26-an de aprilo, 1898, mortis la 14-an de decembro, 1984) estis hispana verkisto.

Vicente Aleixandre naskiĝis en Sevilla kaj pasigis sian infanaĝon en Málaga. En Madrido li ĝis 1919 studis juron kaj ekonomion. Dum kelkaj jaroj li laboris kiel profesoro, sed sanecaj problemoj devigis lin, ĉesigi tiun ĉi karieron. Ekde 1925 li plene dediĉis sin al la verkado. Liaj unuaj poemoj en 1926 aperis en la revuo *Revista del Occidente*; lia unua memstara poemaro *Ámbito* aperis en la jaro 1928. Dum sia vivodaŭro li kaŝis sian samseksamon. En la tridekaj jaroj la poeto konas Andrés Acero kaj ambaŭ ekhavas intensan amrilaton interrompotan pro la ekzilo de Andrés en Meksikio, post la Civila Milito. Laŭ Vicente Molina Foix, "Vicente Aleixandre estis tre hontema pri sia seksa orientiĝo pro la eventuala vundo, kiun li povus fari al sia familio, ĉefe al sia fratino, sed li diris al mi, ke post lia morto, al li estus same, se oni scius la tutan veron; verdire li konsideris, ke ja ne temas pri hontinda afero".

Dum la Hispana Enlanda Milito li restis en Hispanio. De 1936 ĝis 1944 li ne rajtis publikigi siajn verkojn. En la jaro 1950 li fariĝis ano de la Hispana Akademio Real Academia Española.

La frua verkaro de Aleixandre estis influita de la superrealismo. Per malfacile komprenebla lingvaĵo la aŭtoro esprimis sian profundan pesimismon. Tiu ĉi periodo de lia kreado atingis la kulminon per *Sombra del paraíso* (1944).

Post la Dua mondmilito li emfazis la gravecon de la solidareco kaj por la unuopulo kaj por la socio. Lia lingvaĵo fariĝis pli simpla, pli bone alirebla. La ĉefverkoj de tiu ĉi periodo estas *Historia del corazón* (1954) kaj *En un vasto dominio* (1962).

La malfrua verkaro de Vicente Aleixandre pritemas ĉefe la morton. Ekzemploj estas *Poemas de la consumación* (1968), *Sonido de la guerra* (1972) kaj *Diálogos del conocimiento* (1974).

Kulmino de lia verkista kariero estis la Premion Nobel de Literaturo, kiun li gajnis en la jaro 1977.

Vicente Aleixandre mortis en Madrido.

## Listo de verkoj 
### Liriko 
* *Ámbito* (1928)
* *Espadas como labios* (1932)
* *La destrucción o el amor* (1935)
* *Sombra del paraíso* (1944)
* *Historia del corazón* (1954)
* *En un vasto dominio* (1962)
* *Poemas de la consumación* (1968)
* *Sonido de la guerra* (1972)
* *Diálogos del conocimiento* (1974)
* *En gran noche* (eld., 1991)

### Prozaĵoj 
* *Vida del poeta : el amor y la poesía* (1950)
* *Algunos caracteres de la nueva poesía española* (1955)
* *Los encuentros* (1958)

## En Esperanto aperis 
* *La morto*. En: Sentempa simfonio. Poem-antologio hispana. – Madrido, 1987. - p. 138-139

## Vidu ankaŭ 
* Vicente Aleixandre (metroo de Madrido)

ALEIXANDRE, Vicente
ALEIXANDRE, Vicente
Kategorio:GLAT-verkistoj
ALEIXANDRE, Vicente
ALEIXANDRE, Vicente
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Andaluzoj
Kategorio:Generacio de la 27-a
Kategorio:Komplutensa Universitato de Madrido
Dadaismo

[dekstra|eta|160ra|[Marcel Duchamp, satiro de *La Gioconda* "LHOOQ" (1919), bildokadro reproduktita kun aldonitaj lipharoj, barbeto kaj titolo en krajono.]]
**Dadaismo** estas arta stilo;
kelkaj nomas ĝin arta movado, kiu floris inter 1916 kaj 1924.

Ĝi ekestis en 1915, kiam la verkisto Hugo Ball en Zuriko kunvenigis artistojn diversbranĉojn kaj hazarde (?) el vortaro germana-franca trovis la (francan) vorton "dada" (hobio, "amata ĉevaleto"), laŭ kiu li nomis la novan artstilon.

Laŭ kontraŭa tezo de Marcel Janco tiu evento estis posta inventaĵo; la nomo estis kreita laŭ la ŝampuo "DADA", tiutempe vendata (ankaŭ) en Zuriko.

Dadaismo relativigas aŭ eĉ dubindigas la tutan ĝistiaman arton, troigante ties abstraktigojn ĝis sensencaj kaosaĵoj.

## Gravaj dadaistoj 
* Jean Arp (1886-1966)
* Sophie Taeuber-Arp (1889 - 1943)
* Johannes Baader (1875-1955)
* Johannes Theodor Baargeld (1892-1927)
* Hugo Ball (1886-1927)
* Marcel Duchamp (1887-1968)
* Max Ernst (1891-1976)
* Elsa von Freytag-Loringhoven (1874-1927)
* George Grosz (1893-1959)
* Raoul Hausmann (1886-1971)
* John Heartfield (1891-1968)
* Hannah Höch (1889-1978)
* Richard Huelsenbeck (1892-1974)
* Marcel Janco (1895-1984)
* Man Ray (1890-1976)
* Hans Richter (1880-1976)
* Kurt Schwitters (1887-1948)
* Walter Serner (1889-1942)
* Tristan Tzara (1896-1963)
* Roger Vitrac (1899-1952)

## En Esperanto 
*Sep manifestoj DADA* de Tristan Tzara. Trad. Ionel Oneț. Berkeley: Eldonejo Bero, 2001.

## Vidu ankaŭ 
* Novdadaismo

## Eksteraj ligiloj 
(germana) 100 jaroj dada, jutuba filmeto

Kategorio:Arto
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Avangardismo
Édouard Lucas

**Édouard LUCAS** ([EdŭAR liKA], naskita je la 4-a de aprilo 1842 en Amiens, mortinta je la 3-a de novembro 1891 en Parizo) estis franca matematikisto. Li okupiĝis precipe pri la teorio de nombroj.

Lucas instruis matematikon ĉe la parizaj liceoj *Saint Louis* (S-ta Ludoviko) kaj *Charlemagne* (Karlo la Granda).
Li interalie inventis la enigmon de la turoj de Hanojo.
Ĝi estis en 1883 publikigita kiel ludilo sub lia pseŭdonimo "N. Claus de Siam" (anagramo de "Lucas d'Amiens").

Lucas ĝeneraligis la Fibonacci-vicon, kiu komenciĝas per la nombroj "1" kaj "1", laŭ la formulo

:a_n=a_{n-1}+a_{n-2}

Li inventis la laŭ li nomitan teston pri primeco de nombroj.
Per tiu testo li pruvis, ke la 127-a nombro de Mersenne estas primo de Mersenne.

Lucas mortis pro stranga akcidento: dum bankedo li tranĉis sian vangon per splito de telero, kiun li faligis. Kelkajn tagojn poste li mortis pro erizipelo.

Lucas, Edouard
Marin Mersenne

**Marin MERSENNE**  (naskiĝis la 8-an de septembro 1588 en tiama Provinco Mansio (franclingve "Maine") en domareto Soultière ĉe Oizé, mortis la 1-an de septembro 1648 en Parizo) estis franca pastro de la ordeno de la minoraj fratoj (franciskanoj).

Li estis fakulo pri matematiko, fiziko, muzikscienco kaj teologio.

Mersenne havis ampleksan latinan korespondadon kun elstaraj sciencistoj siatempaj, ekzemple Kartezio (kun kiu li frekventis la altrenoman kolegion de La Flèche), Pascal, Fermat kaj Torricelli.
Per tio li servis, en epoko antaŭ presitaj revuoj, al la scienca interŝanĝo.
Ekzemple Kartezio esprimis sian ideon de universala lingvo en letero al Mersenne.

## Vidu ankaŭ 
* Primo de Mersenne
* Duopa nombro de Mersenne
* 8191 Mersenne, asteroido

## Eksteraj ligiloj 
* http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Mersenne.html  
* http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Mersenne.htm 
* http://www.mersenne.org
* http://archimedes.mpiwg-berlin.mpg.de/docuserver/images/archimedes/merse_theol_046_fr_1634/downloads/merse_theol_046_fr_1634.text.pdf  

Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj teologoj
Turoj de Hanojo

**La turoj de Hanojo** estas logika enigmo. Ĝi postulas transmeti konuso-forman turon el rondaj diskoj al alia loko sub jenaj kondiĉoj:
* ekzistas krom la komenca kaj fina lokoj de la turo nur unu libera loko, kie eblas "parki" diskojn
* en ĉiu movo eblas transmeti nur la plej supran diskon de iu turo
* eblas meti diskon nur sur pli grandan diskon

La ludon inventis verŝajne la franca matematikisto Edouard Lucas en 1883.
Li prezentis la (fikcian) historion,
ke barataj monaĥoj en Benares laboras pri la transmetado de 64-diska turo laŭ tiuj reguloj; post sukcesa transmeto la mondo finiĝos.
La ironio de la historio estas, ke la transmetado de *n*-diska turo postulas 2*n*−1 movojn.
64-diska turo do postulas 18.446.744.073.709.551.615 movojn.
Farante unu movon en sekundo oni bezonus preskaŭ 585 miliardojn da jaroj.
(Oni taksas la ĝisnunan aĝon de la universo je 13–20 miliardoj da jaroj.)

La algoritmo por transmetado estas simpla:
Por transmeti turon de unu disko oni simple transmetas tiun diskon.
Por transmeti *n*-diskan turon oni transmetas ĝian (*n*−1)-diskan supron al la inter-loko, la bazan diskon al la fina loko kaj la "parkitan" turon sur tiun bazan diskon.
El tio sekvas, ke ĉe turo el para nombro da diskoj necesas meti la unuan (supran) diskon sur la inter-lokon, ĉe malpara nombro sur la finan lokon.

Laŭ tiu algoritmo rezultas, ke (ĝis tur-alto de tri) disko ripozas ĉiam sur la senpere pli granda disko aŭ sur iu bazloko.
Kvankam oni emas supozi, ke per devio de tiu "regulo" eblas plirapidigi la procezon, ne estas tiel.
(Se ekzistas pli ol unu libera inter-loko,
la problemo komplikiĝas.)
Ekzemplo de turo kun tri diskoj (sep movoj):

      X
     XXX
    XXXXX
   -------___-------___-------

     XXX
    XXXXX                  X
   -------___-------___-------

    XXXXX      XXX        X
   -------___-------___-------

                X
    XXXXX      XXX
   -------___-------___-------

                X
               XXX      XXXXX
   -------___-------___-------

      X        XXX      XXXXX
   -------___-------___-------

                         XXX
      X                 XXXXX
   -------___-------___-------

                          X
                         XXX
                        XXXXX
   -------___-------___-------

## Vivaj ekzemploj 
### Turo el tri diskoj 
Turoj de Hanojo, 3 diskoj

### Turo el kvar diskoj 
Turoj de Hanojo, 4 diskoj

Kategorio:Enigmoj
Ed Borsboom

**Eduard BORSBOOM**,  '''Ed' BORSBOMO'* (naskiĝis la , mortis la ) studis germanistikon kaj estis docento pri la germana lingvo en la altlernejo de Utrecht ĝis la emeritiĝo en 1999.

## Esperanta agado 
Borsboom lernis Esperanton aŭtodidakte en 1951, helpis dum siaj liberaj horoj en la Internacia Esperanto-Instituto ĉe Andreo Cseh, aktivis en Tutmonda Esperantista Junulara Organizo kaj fariĝis ŝtata tradukisto por Esperanto.

En 1976 aperis lia biografio *Vivo de Lanti*. Dum la 80-aj jaroj li ĉiusomere donis kursojn pri literaturo en La Chaux-de-Fonds ĉe Kultura Centro Esperantista kaj ekde la 1990-aj jaroj en Francio ĉe Kvinpetalo. En 1984 li editoris 66 kolumnojn de Cseh, *Vortoj de Andreo Cseh*. Post 20 jaroj en la redakta stabo de Literatura Foiro, li okupis sin i.a. pri taskoj en *La Gazeto* gvidata de Eŭgeno kaj Madeleine de Zilah kaj depost 1995 prezidas la estraron de Internacia Esperanto-Instituto. En 2004 li ricevis la OSIEK-premion. En 2017 aperis lia kolekto de minibiografioj *Kie miozotas memor'*.

## Verkoj 
* *Vivo de Lanti* (Sennacieca Asocio Tutmonda 1976);
* *Vortoj de Andreo Cseh* (Iltis 1984);
* *Vivo de Andreo Cseh* (Internacia Esperanto-Instituto 2003);
* *Kie miozotas memor''' (Internacia Esperanto-Instituto 2017).

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=ed+borsboom&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Ed Borsboom en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Recenzo de Kie miozotas memor’ aperinta en Revuo Esperanto en decembro 2017

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Historiistoj pri Esperanto
Interaga fikcio

[eta|dekstra|600px|La insulo Texel je [Aventuro (tekstaventuro)|Aventuro 2.1]]
**Interaga fikcio** (mallongigata **IF**) estas komputila programo kaj verko de fikcio legenda per komputilo, en kiu oni povas regi parton de la rakonto. Tiel, ĝi estas arto, kiu kunigas verkadon kaj komputilan ludon. Ĉar ofte oni rolas kiel rolulo de la rakonto, ĝi estas speco de rolludo. Kelkaj IF-ludoj ankaŭ prezentas ilustraĵojn aŭ grafikaĵojn, tamen norme la fokuso de IF estas skribita (teksta) rakonto.
IF-verkisto Graham Nelson priskribas interagan fikcion kiel "krucvortenigmon kiu militas kun rakonto."

Oni norme komunikas kun la komputilo per tajpado de simplaj komandoj por la ĉefrolulo. La programo uzas interpretilon por prezenti la rezultojn de la komando. La celo ofte estas gvidi la rakonton al kontentiga fino.

La termino ankaŭ povas signifi tipon de nelinia rakonto en kiu la leganto povas elekti inter pluraj elektoj por ŝanĝi ĝian direkton. Tiun tipon de ludo popularigis la programo Twine. Ĝi ebligas krei tian ludon per facila interfaco sen multe da sperto de programado.

## Specimena ludoskribo 
Tiu ĉi estas unu el la multe da manieroj, ne venki La insulo Texel, de Wim Koolhoven. La ludanto enigis instruojn je linioj, kiu komencas kun '>', la cetera teksto estas de la komputilo. La komputilo komencas kun teksto pri la kunteksto de la ludo.

**La insulo Texel**
Avent-programo de Wim Koolhoven Aŭtorrajto (c) 1987

AVENTURO estas esperantlingva programo de Wim Koolhoven, Aŭtorrajto (c) 1988

**Dunvojo**

Vi ferias je la insulo Texel. Hieraŭ vi aŭdis en la trinkejo strangan historion. Du infanoj perdiĝis sur la norda strando, kvankam en la ĉirkaŭaĵo estis multaj plenkreskuloj neniu vidis ilin foriri. Ankaŭ certas ke ili ne naĝis, kelkaj diris ke ili simple fosis kavon. Ĝis nun neniu revidis la infanojn kaj ĉiu timas al la marbordo. Vi estas sur la vojo de la urbo al la dunoj.

*>Kiun mi portas *

Vi kunportas buteritan panon.

*>Vidu panon*

Vi planis ke via lunĉo ekzistus el ĉi tiu buterpano.

*>Iru suden*

Bone. Ho timemulo, ĉu vi ankaŭ timas tiujn historietojn? Vi reiris al la urbo, ĉiu mokridas pri vi, ĉar hieraŭvespere vi fanfaronis vian kuraĝon kaj nun evidentiĝas ke vi ankaŭ timas la maron.

Vi kunportis buteritan panon kaj vi havis neniom da poentoj.

Fino: Presu Klavon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aventuro (tekstaventuro)
* Aŭda komputilludo

* Tipoj de videoludoj

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de interagaj fikciaĵoj en Esperanto ĉe IFDB
* Komencanta Gvidilo al Interreagema Fikcio
* Esperanta Ludo je Z-kodo 
* Aventuro - *KreuAVT* kaj *Aventuro* eldono 2.1, fare de Wim Koolhoven. Tradukilo kaj interpretilo por tekstaventuroj en Esperanto (plenumeblaj dosieroj por DOS), kaj *La insulo Texel*, tradukita ludo.

Kategorio:Enigmoj
Kategorio:Videoludaj ĝenroj
Kategorio:Interaga fikcio
Orienta Berlino

eta|280px|Okupaj zonoj de Berlino
eta|360px|Mapo de Orienta Berlino
[eta|180px|Orienta Berlino en somero [1989]]
[eta|La [Brandenburga pordego]]

Oni nomis **Orienta Berlino** la sovetian okupan zonon de Berlino, kiu elformiĝis post la Dua Mondmilito, kiam la urbo dividiĝis en 4 zonoj. La aliajn okupitajn sektorojn de Berlino oni nomis *Okcidenta Berlino*.

En 1948 dispartiĝis la du ĉefaj okupaj zonoj, kiam Sovetunio ne apogis la enoficiĝon de ĉefurbestro Ernst Reuter kaj enpotencigis alian propran urbestron. Post fondiĝo de la Germana Demokratia Respubliko, ties ĉefurbo iĝis Orienta Berlino kun propra nomumo *Berlino, ĉefurbo de GDR* aŭ simple *Berlino*. Oni uzis en literaturaj eldonaĵoj *Berlino (GDR)*. La Federacia Respubliko Germanio uzis la nocion *Berlin(-orienta)*. Orienta Berlino estis el vidpunkto de GDR suverena kaj memstara, tuta urbo.

La aliaj okupitaj sektoroj (fare de Usono, Britio kaj Francio) nomiĝis male *Okcidenta Berlino*. La okcidentan parton nomis GDR oficiale Berlino (Okcidenta). Post formiĝo de Federacia Respubliko Germanio en 1949, Okcidenta Berlino estis rigardata kiel memstara Federacia Respubliko Germanio (kun neplena suvereneco), dume Okcidenta Berlino estis nomita ekde 1949 de Germana Demokratia Respubliko kiel *memstara politika unuo Okcidenta Berlino*.

Post unuiĝo de la du germanaj ŝtatoj en 1990, ankaŭ la du urbopartoj reunuiĝis kaj formas kune Berlinon.

## Distriktoj de Orienta Berlino 
* Mitte
* Prenzlauer Berg
* Friedrichshain
* Pankow
* Weißensee
* Hohenschönhausen (ekde 1985)
* Lichtenberg
* Marzahn (ekde 1979)
* Hellersdorf (ekde 1986)
* Treptow
* Köpenick

## Vidindaĵoj 
* Alexanderplatz kun 365&nbsp;m alta televida turo
* Respublika Palaco, iama sidejo de popola parlamento
* La Brandenburga pordego signis la limon inter la orienta kaj okcidenta urboparto kaj tiel la limon inter la ŝtatoj de la varsovia pakto kaj la okcidentaj ŝtatoj. Ĝi estis simbolo de la malvarma milito ĝis la germana reunuiĝo kaj poste same simbolo por reunuiĝo de Germanio kaj Eŭropo.

## Vidu ankaŭ 
* Berlino
* Okcidenta Berlino
* Berlina muro
* Bonn
* Novaj Federaciaj Landoj
* Okcidenta Germanio
* Historio de Germanio

Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Geografio de Berlino
Kategorio:20-a jarcento en Berlino
Kategorio:GDR
Kategorio:Setlejoj dividitaj pro ŝtatlimo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1949
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1990
Balen

**Balen** (nederlande: [BA:len]) estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la distrikto (arondismento) *Turnhout* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ekde 1977 la municipo Olmen apartenas al Balen, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (nederlande)
Vivo de Lanti

***Vivo de Lanti*** estas historia kaj biografia verko fare de Ed Borsboom pri la vivo de Eŭgeno Lanti, la precipa fondinto de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). La libro estas eldonita de SAT en 1976, kaj entenas ankaŭ la membiografian fragmenton "Fredo", en kiu Eŭgeno Lanti priskribas sian junecon, antaŭ la unua mondmilito. La libro tre detale priskribas la unuajn vivjardekojn de la ekzisto de SAT kaj la aŭtoro havis la eblon mem intervjui gravajn atestantojn el tiu periodo. Krome, Borsboom provas priskribi la idean evoluon de Lanti, kaj alvenas al konkludoj, pri kiu membroj el la plenumkomitato de SAT esprimis sian malkonsenton.

## Enhavo 
La strukturo de la verko prezentas tri partojn. Krom mallonga enkonduko de la aŭtoro mem, venas la propra teksto de la Biografio *Vivo de Lanti* en sep ĉapitroj, kies titoloj iom montras siajn enhavojn, jene:

# Tra la katolika kredo kaj anarkiismo (1879-1918)
# La demeto de la antikva Adam (1918-1921)
# Sub la sankta signo de l´martel kaj falĉilet´ (1921-1925)
# Kien iras la ideologio? (1925-1928)
# La metamorfozo de SAT (1928-1931)
# Adiaŭo, kara forironto (1931-1936)
# Mi kutimiĝu al eksternacia sent-, pens- kaj agadkapablo (1936-1947)

Fakte kvankam temas pri biografio, granda parto de ĝi reale temas pri la manovroj de stalinistoj kaj komplikaĵoj en la vivo de SAT: tio okupas grandan parton de la ĉapitroj 3, 4 kaj 5. Tiu unua parto enhavas ĉirkaŭ 170 paĝojn. La dua parto estas la membiografia fragmento "Fredo" kiu enhavas ĉirkaŭ 70 paĝojn. Ĝi haltas antaŭ la unua mondmilito, sed estas tre alloga rakonto de Lanti kun ŝanĝo de propraj nomoj, sed tutcerte membiografia. La tria parto estas ĝis naŭ aneksaĵoj, nome pri Citaĵoj, Tradukoj de fremdlingvaj citaĵoj, Bibliografio, Verkoj de Lanti, Verkoj de F. K. Drezen, Kronologia tabelo, Kongresoj de SAT (ĝis 1975), Mallongigoj kaj Vortklarigoj.

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Biografio
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Sisterona akuzativo

**Sisterona akuzativo** (kiu devenas de la franca urbeto Sisteron) estas Esperanto-gramatika termino kun la signifo "malĝusta uzo de akuzativo, kiam oni devus uzi nominativon". Tiun gramatikan eraron nespertuloj ĉefe faras, kiam la subjekto ne aperas komence de la frazo, aŭ kiam la frazo enhavas predikativon.

## Ekzemploj 
* 
* 
* 

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Nguyễn Trãi

**Nguyễn Trãi** [ngujen ĉaj] (1380-1442) estis politikula heroo de Vjetnamio kaj poeto kiu verkis kaj en la ĉina lingvo, kiel kutimis tiam, kaj en la vjetnama lingvo, kio estis nova.

ekzemple, esperantigita poemo lia:

:*Malriĉan, malsanan, plendas vin mi.

:*Originaluloj, nu ambaŭ ni,
:*tramigradis ni milojn da lioj,
:*fervorlegis ni dekojn da libroj.
:*Malstabilanimaj kion ni faru
:*Krom vojaĝi, ke ni tre plezuru?

## En Esperanto aperis 
* **Nguyen Trai: unu el la plej belaj figuroj de la Vjetnamaj historio kaj literaturo** (Hanoi: Ruĝa Rivero; Fremdlingva Eld., 1980. - 99 p.)

### Eksteraj ligiloj 
* - poemo (france) - kopio de Archive.org
* - artikolo kaj poemoj (angle) - kopio de Archive.org

Kategorio:Vjetnamlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉinlingvaj verkistoj
Berlaar

eta|maldekstra|La stacidometo de Berlaar

**Berlaar** (nederlande: [BERla:r]) estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto respektive arondismento *Meĥleno*.

Ekde 1977 la municipoj Gestel kaj Berlaar-Heikant apartenas al Berlaar, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)
Borsbeek

**Borsbeek** (: [BORSbe:k]) estas eksa municipo en Belgio, oriente de la urbocentro de Antverpeno, kiu ekde la komenco de 2025 estas distrikto de Antverpeno. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la samnoma distrikto (arondismento) *Antverpeno* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba komunumo (nederlande)
Kellogg's

eta|dekstra|180px|La firmaa emblemo
La **Kellogg Company** (ankaŭ **Kellogg’s**) estas unu el la plej grandaj firmaoj pri cerealaĵoj. Ĝi estis fondita en 1906 sub la nomo "Battle Creek Toasted Corn Flake Company" fare de Will Keith Kellogg, kiu kune kun sia frato Dr. John Harvey Kellogg eltrovis la maizflokojn. En 1922 la firmao ricevis la nunan nomon. La firmao vendas iliajn produktojn sub la marknomoj Kellogg's, Keebler, Morningstar Farms, Kashi, Natural Touch, Cheez-It, Murray, Austin, Famous Amos, Carr's kaj Plantation.

Kategorio:Usono
Kategorio:Varomarkoj
Manifesto de la Sennaciistoj

La ***Manifesto de la Sennaciistoj*** estas politika eseo verkita de Eŭgeno Lanti en la jaro 1931, en kiu li pli detale skizas la nocion "sennaciismo", jam uzita dum deko da jaroj en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), kaj kontraŭmetas ĝin al la tiam triumfanta soveta internaciismo.

## Diversaj eldonoj
La unua eldono  aperis anonime, 1931, en Novjorko, kaj la libro estas reeldonita de SAT, kun diversaj aldonaj dokumentoj pri la temo, en 1953 kaj 1971. La libro estas rete eldonita en 2000.
## Recenzo
## Tradukoj
* Franca eldono (tradukis Avid k Varingjen) aperis en 1935 ĉe *Editions Anationalistes*, Parizo, kun antaŭparolo de L. Barbedette, kaj estis  reeldonita de SAT-Amikaro en 1971, kun antaŭparolo de Lucien Bannier kaj Norbert Barthelmess.
* Angla eldono (tradukis Howard Stay) aperis ĉe B. Roberts, Whitefield-Manchester, en 1937.
* Hispana eldono (tradukis Duktil) aperis en 1941, en Bonaero.
* Japana eldono (tradukis TANI Hiroyuki) aperis rete en 2006

## Vidu ankaŭ
* *Naciismo: Studo pri Deveno, Evoluado kaj Sekvoj*

## Eksteraj ligiloj
* *Manifesto de la Sennaciistoj kaj dokumentoj pri sennaciismo* en Vikifontaro
* Reta versio de la *Manifesto*
* diskuto pri la verko en *Sennaciulo*
* Komentoj kaj opinioj de legantoj
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Sennaciistoj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Najtingalo (songazeto)

***Najtingalo*** "la unua Esperanta son-gazeto en Azio", Son-gazeto kun teksto. Redaktoro estas Reza Kheirkhah kaj la lando de produkto estas Japanio.

En ĝi vi povas aŭskulti:
* parolojn de Esperantistoj el tre diversaj landoj,
* poemojn kaj rakontojn,
* belajn Esperanto-kantojn,
* muzikojn de multaj landoj,
* ...kaj ktp-aĵojn!

## Numeroj 
**N-ro 1**
* Voĉoj el Zagrebo kaj Beogrado dum la milito
* Programeroj de Alexandra
* Voĉo de japana blindulo
* Pri kantoj de Ono Takao
* Parolas Takeuti Yosikazu
* Kritiko pri enhavo de fama kanto
* Persa muziko
* Diversaj belaj kantoj...

**N-ro 2**
* Poem-deklamo el Italio
* Pri KCE
* Pri Tanuki
* Muzik-grupo Persone
* Parolo de Joakimo
* Kantoj de Solo, Orkidoj, Persone...

**N-ro 3**
* Itala kanto kun interpreto
* Internaciaj geedzoj
* Kun Aleksandra
* Nova kasedo de Amplifiki
* Spomenka parolas
* Korea muziko
* kantoj de Orkidoj, Solo, Amplifiki

**N-ro 4**
* Pemo Vintra Fabelo
* Kultura kunveno en Antverpeno
* KCE
* Nova albumo Vizaĝoj
* Sarda kanto kun traduko
* Prezento de Solo
* Parolas Togolandano pri Afriko
* Bharata muziko
* Kantoj de Persone, La Mevo, Orkidoj, Solo

**N-ro 5**
* Muziko kaj vivo de Aborigenoj
* Parolo de Kroatino
* Stefan Maul parolas
* Prezento de Amplifiki
* Kio estas TEMPU
* Diskriminacia kanto
* Kantoj de Persone, Amplifiki

**N-ro 6**
* Vivo kaj muziko de Ainoj
* Pri Malajzio
* Peomo de William Auld pri Japanio
* Intervjuo kun Kajto
* Rakonto de Sindonema Arbo
* Prua muziko
* Kantoj de József Dinnyés, Persone, Kajto...

**N-ro 7**
* Muziko kaj kulturo de Indianoj
* Japanaj infanoj sinprezentas
* Pri libro La Bona Lingvo
* Ĉina rakonto Najtingalo
* Ĉina muziko
* Kantoj de Kajto, Dinnyes, Ĵomart kaj Nataŝa.

**N-ro 8**
* Vivo kaj muziko de Laponoj
* Prezento de libro "77 ŝlosiloj de japana civilizacio"
* Koreaj poemo kaj kanto
* Rumana muziko
* Kantoj de Kajto, Dinnyes kaj kasedo "Ĉu ne?"...

**N-ro 9**
* Muziko kaj vivo de Vjetnamio
* Pri Kobe tertremo
* La plej juna ĵurnalisto parolas
* Pri Barcelona
* Violon-ludo de irana infano
* Kantoj el kasedoj de Kajto, Vinilkosmo, Al venko...

**Numero 10** - farita en Irano kaj dediĉita al Barato (Hindio) :
* bharatan muzikon kaj pri kulturo de tiu lando,
* pri nova filmo rilate al Zamenhof,
* pri irana klasika muzikilo "Daf" (tamburino),
* pri la plej malproksima urbo de la mondo,
* belajn romancojn el Rusio,
* ...plus kelkajn Esperantajn kantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Najtingalo

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Geel

**Geel** (nederlande: [ĤE:L]) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1985. Geel situas en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la provinco Antverpeno kaj al la distrikto respektive arondismento *Turnhout*. Tra ĝi fluas la rivero Malgranda Neto.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (nederlande)

Kategorio:Urboj de la provinco Antverpeno
Kategorio:Urboj de Belgio
Hemiksem

eta|maldekstra|300ra|La abatejo de Sankta Bernardo fondita en 1243 de la Cistercianoj.

**Hemiksem** (: [HE:miksem]) estas municipo en Belgio. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la distrikto (arondismento) *Antverpeno* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

En Hemiksem estas kelkaj historiaj konstruaĵoj. La plej grava estas la abatejo de Sankta Bernardo fondita en 1243 de la Cistercianoj.

La rivero Skeldo estas natura limo. Piedirantoj kaj biciklantoj povas transveturi la riveron per pramo al la vilaĝo Bazel, parto de Kruibeke.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la municipo] (nederlande)
Herenthout

**Herenthout** () estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la distrikto (arondismento) *Turnhout* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Herenthout konatas pro sia karnavalo. Jam en 1892 oni faris la unuan karnavalan paradon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Kalmthout

**Kalmthout** (: [KALMThoŭt]) estas municipo en Belgio. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la distrikto (arondismento) *Antverpeno* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi estas konata pro la naturrezervejo, la Kalmthouta erikejo. En Kalmthout troviĝas ankaŭ la infana muzeo Cisko kaj Vinjo en la antaŭa loĝejo de la bildstria desegnisto Willy Vandersteen.

La membroj de la muzika grupo Laïs devenas de Kalmthout.

## Vidindaĵoj 
* la Arboreto Kalmthout (Botanika ĝardeno)
* la *Bijenteeltmuseum* (Abela muzeo)
* *Strijboshof*, la parko de Kalmthout
* la natur-edukejo *De Vroente*

## Ĉiujaraj eventoj 
* la *Bogerfeesten*
* la *Straatfeesten* fine de majo
* la *Hoevefeesten* meze de junio

## Esperanto 
eta|maldekstra|140px|artikolo pri la 30-jariĝo de la grupo La Erikejo en 2001
Jam ekde 1971 ekzistas Esperanto-klubo en Kalmthout. Ĝi nomiĝas *La Erikejo* pro la loka natura rezervejo. La grupanoj kunsidas ĉiumonate. En 1971 la grupo naskiĝis pro iniciato de la klubo La Verda Stelo en Antverpeno. Efektive, la motoroj estis Luc De Marré, kiu kiel instruisto, gvidis Esperanto-kurson surloke kaj Wim De Smet, loĝanto de la vilaĝo, pere de la lernintoj, sukcesis organizi ĉiumonatajn kunsidojn ĝis en 1981 kiam la klubo festis sian 10-jaran ekzistadon per tre sukcesplena solenaĵo. Tra la jaroj helpis al la evoluo de la grupo: Edward Symoens, Jos Orban, Ida Nissen, Erhard Boehme, Willy kaj Pansy Huybrechts, Mireille kaj Willy Smet, Jo Haazen, Stella de Weerd, Petrus Matthyssen kaj aliaj.

### Konataj Esperantistoj el Kalmthout 
*Wim De Smet, konata esperantisto kaj membro de AIS fondis la lokan klubon.
*Edward Symoens loĝis dum parto de sia vivo tie. Li verkis libron en 1992: "La propedeŭtika valoro de Esperanto".
*Yves Nevelsteen
*Lode Van de Velde

## Eksteraj ligiloj 
*  www.kalmthout.be La oficiala retpaĝo de la komunumo
*  La Erikejo  Retejo de la loka Esperanto-klubo
Labirinto

[eta|dekstre|250px|Labirinto en [Aschaffenburg, Germanio]]
[eta|250px|thumbtime=84|Kretastila [Advento-labirinto farita per 2500 telumoj en la Centro por Kristana Meditado kaj Spiriteco de la Diocezo de Limburgo en la Sanktakruca Preĝejo en Frankfurto ĉe Majno-Bornheim]]
eta|dekstre|250px|Labirinto
**Labirinto** aŭ **vojenigmo** estas enigmo sub la formo de kompleksa aro de vojoj, tra kiu solvanto devas trovi ĝustan vojon. Labirinto povas esti fizika obstaklo konstruata el ŝtono, ligno, heĝo, maizo, aŭ ia fizika materio blokanta vidon. Aliaj labirintoj povas esti 2-dimensiaj. Ekzemple, oni havas labirintojn sur papero, kiun oni trairas per skribilo.

Laŭ Francisko Azorín **Labirinto** estas *Loko konsistanta el granda nombro de irejoj, tiel dismetitaj, ke estas tre malfacile de interne trovi la eliron.* Li indikas etimologion el la greka *labirinthos* (labirinto) kaj de tie la latina *labyrinthus*. Kaj li aldonas la esprimon *Kreta labirinto*.

Labirinto estas tipo de ĝardeno.

## Historio 
En helena mitologio la *Labirinto* estis komplika vojaro konstruita por Reĝo Mino de Kreto kaj farita de la legenda metiisto Dedalo por teni la monstran Minotaŭron. La minoida dinastio de Mino estis nomita "la domo de la duobla hakilo", aŭ *labrys* en prahelena lingvo, tiel devenas la moderna vorto. Kvankam neniu lokejo estas trovata kiel la minoa labirinto, monero estis trovita de 3-a jarcento a.K. en Knossos de Kreto kun la simbolo de labirinto.

## Vidu ankaŭ 
* La Faraono
* Bolesław Prus
* Labirinto (ludilo)
* Labirinto Miró

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.labyrinthsociety.org 
* http://www.sacred-texts.com/etc/ml/index.htm 
* http://www.sacred-texts.com/etc/ml/ml27.htm 
* http://www.labyrinthos.net  

Kategorio:Enigmoj
Kategorio:Lokoj de la helena mitologio
Duffel

**Duffel** (nederlande [DUF'l]) estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto respektive arondismento *Meĥleno*.

Ekde 1977 la municipoj Duffel-West, Duffel-Oost kaj Mijlstraat apartenas al Duffel, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)
Essen (Belgio)

**Essen** (: [ES'n]) estas municipo en Belgio. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la samnoma distrikto (arondismento) *Antverpeno* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

eta|240px|maldekstra|La *Bakkersmolen* (bakista muelejo) en Essen.
La komunumo situas ĉe la landlimo kun Nederlando, ĉe Roosendaal. Sude de Essen troviĝas Kalmthout.

Essen havas landliman stacidomon je la fervoja linio 12 de Antverpeno al Roosendaal en Nederlando. Je ĝi veturas la L-trajno Roosendaal - Antwerpen-Berchem kaj la IR-trajno, do interregiona trajno Essen - Namuro-Jambes.

Essen havas kelkajn turismajn vidindaĵojn: la *Karrenmuseum* (ĉara muzeo) kaj la *Bakkersmolen* (bakista muelejo).

## Eksteraj ligiloj 
*  de la municipo] (nederlande)
Kapellen

**Kapellen** (nederlande: [kaPELen]) estas loko kaj municipo en la belga provinco Antverpeno. La municipo troviĝas en Kampino, en la nordokcidenta parto de la provinco. Ĝi apartenas al la Flandra Regiono, al la provinco Antverpeno kaj al la samnoma distrikto (arondismento) *Antverpeno* - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de  ĝi havis  loĝantojn, komence de   loĝantojn, sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi ampleksas plurajn kvartalojn, interalie Kapellen Centron, parton de Putte, Kapellenbos, Hoogboom kaj Zilverenhoek. La municipo havas rezidan karakteron kun vilaoparkoj, ekskluzivaj vilaoj kaj diversaj belaj kasteloj.

Kapellen estas ĉefloko de la elekta kantono kaj de la jura kantono Kapellen.

## Historio 
La vivkomunumoj kiuj nuntempe estas partoj de la municipo Kapellen, datiĝas jam de la 13-a jarcento. Hoogboom (laŭvorte: Alta arbo) ni retrovas kiel Hobonia en dokumentoj de 1267. Hoghescote (signifas: loko sur altaĵo, t.e. kiu ne inundiĝas), la nuntempa centro, sekvas dek jarojn poste same kiel Ertbrand, aŭ la nuntempa Putte. La kvartalo Zilverhoek (laŭvorte: Arĝenta kvartalo), nur ekde 1983 ĉe Kapellen, unuafoje aperas nur en 1844 je katastroplano.

Ekde la origino Kapellen dependis de la feŭdo Ekeren. Depost la 13-a jarcento la partoj de la teritorio regule interŝanĝis siajn proprietulojn. Fine en 1714 la tuta feŭdo venis sub la regado de unu familio, tiu de la Sinjoroj de Salm-Salm.  Dum la franca  okupado, Kapellen en 1795 iĝis parto de Stabroek. En 1800 ĝi fariĝis sendependa municipo. Ekde tiu momento ĉiam pli da kvartaloj de Ekeren, Hoevenen kaj Stabroek estis aligitaj al la teritorio de Kapellen. La nuntempaj municipaj limoj estas fiksaj ekde 1983 kiam la tiamaj kvartaloj de Ekeren, Hoogboom kaj Zilverenhoek estis transdonitaj al Kapellen.
## Evoluo de la nombro de loĝantoj 
### 19-a jarcento 
### 20-a jarcento ĝis la rearanĝado de la municipoj 
### Post la municipa rearanĝado 
## Referencoj 
## Literaturo 
* Balbaert, Roger 2003 : Het eigendomsrecht over de pastorij van de Sint Jacobusparochie. '*t Bruggeske, Hoghescote V.Z.W.*, 35/4, 113-117 & 36/1, 27-35. 
* Balbaert, Roger 2012 : Aanhechting Hoogboom en Zilverenhoek bij Kapellen. '*t Bruggeske, Hoghescote V.Z.W.*, 44/4, 11-22. 
* Ingelbrecht, Jan 2012 : Een Duitse bunkerlinie uit 1917. '*t Bruggeske, Hogescote V.Z.W.*, 44/3, 17-29. 
* Vanummissen, J.  2001 : De grensgemeente Putte en wat meer over grenspalen. '*t Bruggeske, Hoghescote V.Z.W.*, 33/2, 56-60. 
* Van Osta, Ward 1987 : Betekenis van de naam Hoogboom. *Breesgata*, 10, 41-44.
* Wauters, V.E. 2001 : De plaatsnamen Witven, Ettenhoven, en Hogeschoot in verband met de vroegste geschiedenis van de Heerlijkheid Ekeren. '*t Bruggeske, Hoghescote V.Z.W.*, 33/2, 45-55 & 33/3, 87-100. 

## Vidu ankaŭ 
* Arbaro Mastenbos
* Margaretha Guidone

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba komunumo (nederlande)
* Folklora Asocio de Kapellen 
*Mapo de Ferraris el la 18-a jarcento  
* Situo de la komunumo : tajpu *Kapellen*.  
* Vandeputte, Omer 2007 : Gids voor Vlaanderen, *Lannoo Uitgeverij*, 1392 p., 614-616.
* Historio (*Geneawiki*)
Mallumo

alternative=Creation of Light.png|eta|Pentraĵo pri la kreado de la lumo el la mallumo
**Mallumo** estas la manko de videbla lumo. Metafore, ĝi estas la manko de scio. Ĝi aludas al mistero kaj nekonataĵoj. Laŭ Okcidenta tradicio, mallumo ankaŭ aludas al malbonaj estuloj, kiel demonoj aŭ Diablo. Ĝi ankaŭ rilatas al mallumaj lokoj kiel Hadeso aŭ Infero.

Mallumo neniam povas esti vera. En iu spaco, mallumo ekzistas se ne estas Fotonoj. Sed por malaperigi ĉiujn Fotonojn, necesas havi absolute nulan temperaturon, por ke ne estu Energio. Fizikistoj dirias, ke la absoluta nulo estas ne reale atingebla temperaturo, nura limo de malvarmigo. Tial estos ĉiam Fotonoj.

## Mallumo en populara kulturo 
* Laŭ interreagema fikcio, mallumo estas ofta obstaklo por solvi en la ludo. Multaj verkoj de IF havas serĉon por fonto de lumo, kiu prezentas novajn lokojn al la ludanto.

La bildo ĉi suba ne estas vere nigra. Unue ĝi ŝajnas nigra, sed se vi daŭre rigardos ĝin, vi vidos mapon de la tero, kiel stranga!

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Simboloj
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Optiko
Usedom

**Usedom**  (jen germane, ) estas insulo en la Balta maro, situanta proksime al la kontinenta bordo antaŭ la Laguno de Szczecin. La plej granda parto de la insulo apartenas al Germanio (). En la oriento  ekde la jaro 1945 estas pola teritorio. Tie tamen loĝas la plimulto de la insulanoj; ĉirkaŭ  el tuto de  loĝantoj. En la okcidenta parto ankaŭ ekzistas samnoma urbo Usedom.

## Geografio
maldekstre|eta|La limo inter Germanio kaj Pollando en Ozdom
La rivero Peene enfluas la Baltan Maron en la markolo nomata *Peenestrom*, kiu dividas la maran insulon Usedom de la kontinento.
:**Situo:** 54° NO, 14° OR
:**Loĝantaro:** proksimume  (2001)
:**Areo:** 
:**Horzono:** GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

Apud la sude situanta Laguno de Szczecin etendiĝas okcidente de Usedom la akvujo Peenestrom, kaj oriente Swina apartigas la insulon de la najbara Wolin.

## Turismo
Famaj banlokoj kaj natureca, senindustria pejzaĝo precipe dum la someraj monatoj allogas multajn turistojn. La insulo estas la plej sunoriĉa regiono de Germanio (meznombre 1917 sunhoroj).

Kategorio:Meklenburgo-Antaŭpomerio
Karsto ĉe Hranice

**Karsto ĉe Hranice** (ĉeĥe: **Hranický kras**) estis estiĝanta kiel tropika konuskarsto en devoniaj kalkŝtonoj, kiu estis enterigita sub miocenaj sedimentoj. Kiam la miocena maro estis cedinta, okazis nudigado de la karsto. Dum tektona reviviĝo de la teritorio komenciĝis laŭlonge laŭ rompoj ascendi varmaj mineralakvoj (hidrotermalaj solvaĵoj) kaj gasoj. La hidrotermalaj solvaĵoj kaj la supraĵakvoj finkreis la karstan teritorion. Per tiu ĉi karstigado estiĝis unikaj Aragonitaj kavernoj en Zbraŝov en la maldekstra bordo de rivero Bečva en banloko Teplice nad Bečvou, en la dekstra bordo Abismo ĉe Hranice. En la ĉirkaŭaĵo estas karstaj formacioj.

Kategorio:Teplice nad Bečvou
Kategorio:Distrikto Přerov
Kategorio:Karstaj kavernoj
Kategorio:Kavernoj en Ĉeĥio
Kategorio:Karstaj regionoj en Ĉeĥio