open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siria Ortodoksa Eklezio

La **Siria Ortodoksa Eklezio de Antioĥio**, kelkfoje nomata **"Jakoba"** aŭ **"Siriana"**, estas memstara eklezio apartenanta al la grupo de antikvaj orientaj ortodoksaj eklezioj kiuj ne akceptis la konkludojn de la Koncilio de Kalcedono.

Tiu ĉi eklezio konsideras ke ĝiaj komencoj venas de la 1-a jarcento, kaj estis la unua kristana eklezio establita fore de Palestino, fondita en Antioĥio, de la apostolo Petro en la jaro 34 kaj funkciis kiel centro de la misioj de la apostolo Paŭlo. Antioĥio estis unu el la grandaj centroj de la kristanaro de la unuaj jarcentoj.

## Skismo 
La **Siria Ortodoksa Eklezio** estis en plena komunio kaj kun la **Romia Katolika Eklezio** kaj kun la Ortodoksa Eklezio, ekde la Unua koncilio de Niceo , sed ĝi malakceptis la decidojn de la Koncilio de Kalcedono, en la jaro 451. Kvankam la konciliaj decidoj estis altruditaj de la aŭtoritatoj de la Bizanca Imperio, la disidentoj forfuĝis al kamparaj regionoj kaj ankaŭ fore de Bizancio, ĉefe en la Persa Imperio regata de la sasanidoj. Konserviĝis la propra liturgio en la siria lingvo, (varianto de la aramea lingvo), kiu estis komune uzata de la popolo. En la 6-a jarcento la Eklezio estis ekkonata "jakoba", pro la episkopo de Edesa, Jakobo Baradai.

## Kreskado 
Per la konkero de la araboj finiĝis la bizanca persekutado kaj favoriĝis la kreskado de la kristana komunumo. Dum la Mezepoko ĝi posedis lernejojn de teologio, filozofio, historio kaj sciencoj. La **Siria Eklezio** inkludis 20 metropolitajn sidejojn kaj 103 diocezojn etenditaj ĝis Afganio kaj senepiskopaj komunumoj en Turkestano kaj Ŝinĝango.

## Persekutoj 
La invadoj de la mongoloj ekde la 13-a jarcento kaj ĉefe la atako de Tamerlano en 1399, detruis la preĝejojn kaj monaĥejojn kaj disigis la komunumojn. Ekde tiu dato la nombro de kredantoj reduktiĝis. Pli granda bato estis la persekutado de la Otomana Imperio, dum kaj post la Unua Mondmilito. La Patriarkato translokiĝis en 1924, de la monaĥejo **Der ez-Za´faran** kie estis la sidejo ekde la jaro 1293, al Homs, Sirio. Ekde 1959 establiĝis ĝia sidejo en Damasko.
[eta|[Meso celebrata en la siria monaĥejo Sankta Marko]]

## Nuntempo 
Nuntempe la jakoba eklezio havas ĉ. 2 milionojn da kredantoj; ekzistas jakobaj komunumoj en Libano, Sirio, Irako, en la turka provinco Mardin, inter la enmigrantoj en Eŭropo, Usono kaj en Hindio parto de la Malankara Ortodoksa Eklezio estas en plena komunio kun la Siria Patriarkato. La siria ortodoksa seminaro Sankta Efreno, estas la plej granda teologia instituto de la Patriarkato.


Kategorio:Orientaj ortodoksaj eklezioj
Tolnanémedi

**Tolnanémedi** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Tamási.

## Bazaj informoj
* Areo: 22 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.7152/18.4759
* Loĝantaro: 1040 (2015)
* Poŝtkodo: 7083
* Telefonprefikso: 74

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Dombóvár . Simontornya troviĝas 7, Tamási 18, Siófok 40, Szekszárd 70 km-ojn for.

## Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, oni trovis riĉajn objektojn el tiu epoko. La unua mencio devenis el 1324. En 1879 la fervojo portis prosperon. Komence de la 20-a jarcento ekfunkciis muelejo, brikouzino kaj kanabouzino. La vilaĝo ricevis kurenton en 1942. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno.

## Vidindaĵoj
* kalvinana preĝejo, el la 19-a jarcento
* katolika preĝejo
* luterana preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
FIM-92 Stinger

**FIM-92 Stinger** estas infraruĝe direktita aerdefenda raketo, kiu estas lanĉebla desur la ŝultro kontraŭ aeraj celoj. Ĝin produktas la usona entrepreno Raytheon.

*FIM-92 Stinger* estis evoluigita kiel homportebla grund-aera raketo (angle *Man Portable Air Defense System (MANPADS)*). Ĝi estis posteulo de FIM-43 Redeye, kies evoluo komenciĝis en 1959. La Stinger estis ekproduktita en 1980 en Usono kaj disvastiĝis dismonde. La originala produkta firmao estis General Dynamics, kiu vendis la produktajn rajtojn al reketa specialisto Raytheon, pli frue Hughes MSC. 

La misilo famiĝis post sukcesa uzo kontraŭ la soveta helikoptero Mi 24 en Afganistano en la 1980-aj jaroj. Post forlaso de Afganistano en 1989, multajn misilojn povis reakiri la Usono por eviti ties uzon kontraŭ civilaj aviadiloj. CIA ankaŭ apogis per Stinger la angolajn ribelantojn de UNITA en Angolo ekde 1986.

## Teknikaj informoj 
La misilo eklanĉas post ellaso de iom da gaso en distanco de kelkaj metroj de la homo. La misilo direktas sin mem al la celo kaj eksplodas per ioma malfruo post la trafo, ene de la celo. Okaze de maltrafo, la misilo eksplodas post 12 sekundoj. 

## Similaj sistemoj 
* SA-18 Grouse
* SA-16 Gimlet
* Mistral
* QianWei-2

Kategorio:Misiloj
Kritiko de kriminala racio

***Kritiko de Kriminala Racio*** (angle *Critique of Criminal Reason*) estas krimromano verkita de Michael Gregorio, profesoro pri filozofio en Italio. La intrigo okazas en la urbo Kenigsbergo, dum la klimakso de la napoleonaj militoj, en la jaro 1804. La verko priskribas la aventurojn de juna juĝisto nomita Hanno Stiffeniis : li klopodas aresti murdiston, kiu plenumis serion da strangaj kaj groteskaj murdoj en la urbo. Li estas helpita de loka policserĝento, Herr Köch : ili formas duopon, kiu iasence similas al la famaj Sherlock Holmes kaj Doktoro Watson. Plie okazas apero de la historia filozofo Immanuel Kant, kiu grave partoprenas la enketon.

Kategorio:Krimromanoj
Kategorio:Romanoj de 2006
Jakobo Baradai

**Jakobo Baradai** (; ; ; sirie ) aŭ *Zanzale* (mortis en Edeso 578) estis la episkopo de Edesa ekde 543 ĝis sia morto en 578. Li estas la plej grava Patriarko kaj reorganizanto de la Siria Ortodoksa Eklezio pro la skismo de la kristana siria komunumo, okazinta post la Koncilio de Kalcedono.

## Biografio 
Jakobo estis siria monaĥo kiu estis elektita kiel episkopo en Edeso en 541 de la monofizidistoj kaj etendis la eklezion al Armenio, Mezopotamio kaj najbaraj landoj, predikante liajn doktrinojn, ordinante sacerdotojn kaj episkopojn, kaj montris tiom da amo al lia misiista laboro ke la **komunumo** estas nomata "**jakoba**" post lia morto.

## Verkoj 
*Clavis Patrum Græcorum* 7170-7199

Kategorio:Siria Ortodoksa Eklezio
Mária Kacsir

**KACSIR Mária** (kaĉir) estis rumanuja hungara ĵurnalistino, teatra kritikistino naskita en Kluĵo la 7-an de januaro 1929 kaj mortinta en Bukareŝto la 5-an de aprilo 2005.

## Premioj, distingoj 
*2000 –  Aranytoll-premio de la Landa Ligo de Hungaraj Ĵurnalistoj (Magyar Újságírók Országos Szövetsége). 

## Biografio 
Ŝi studis inter 1935-47 en Marianum en sia naskiĝurbo kaj inter 1947-51 en Universitato Bolyai, kie ŝi havigis diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo. Ŝi estis libroeldoneja kontrollegantino (1951-1958), kultura rubrikestrino de Előre (1958-1970), teatra kritikistino de la semajngazeto A Hét (1970–2003).

## Volumoj 
*1981 – *Régi és Új Thália* (Teatra jarlibro de A HÉT) 
*1982 – *Színjátszó személyek* (Teatra jarlibro de A HÉT)
*1985 – *A varázslat elemzése* – Kriterion Könyvkiadó, Bukarest
*2002 – *A minden és a semmi gazdái* – Mentor Könyvkiadó, Marosvásárhely
*2004 – *Ágak a családfán: Szűkülő-táguló színházi világunk* – Kriterion Könyvkiadó, Kolozsvár.

## Tradukvolumo
*Ion Luca Caragiale: *Vígjátékok*, Kriterion Könyvkiadó, Kolozsvár, 2005.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Laŭdo pri la ĵurnalistino http://www.hamlet.ro/cikkek.php?cikk=52 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Trhové Sviny

[eta|maldekstre|250ra|Devena konstruaĵo de preĝejo de [Ĉielenpreno de Virgulino Maria, Maria en Trhové Sviny]]
**Trhové Sviny** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto České Budějovice. En  ĝi havis .
Dekomence grava komerca centro de la plej suda parto de Suda Bohemio.
Ĉefa elirpunkto por piedmigraj ekskursoj al Slepičí hory (Kokina montaro).

## Historio
La unua skribmencio pri la urbo devenas el la jaro 1260.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Urbo Trhové Sviny konsistas el dek kvar partoj sur naŭ katastraj teritorioj:
* Březí (k. t. *Březí u Trhových Svinů*)
* Bukvice (k. t. *Bukvice u Trhových Svinů*)
* Čeřejov (ĝi situas en k. t. *Otěvěk*)
* Hrádek (ĝi situas en k. t. *Pěčín u Trhových Svinů*)
* Jedovary (ankaŭ nomo de k. t.)
* Něchov (ankaŭ nomo de k. t.)
* Nežetice (ĝi situas en k. t. *Březí u Trhových Svinů*)
* Otěvěk (ankaŭ nomo de k. t.)
* Pěčín (k. t. *Pěčín u Trhových Svinů*)
* Rankov (k. t. *Rankov u Trhových Svinů*)
* Todně (ankaŭ nomo de k. t.)
* **Trhové Sviny** (inkluzive de BSU Rejta) (ankaŭ nomo de k. t.)
* Třebíčko (ĝi situas en k. t. *Trhové Sviny*)
* Veselka (ĝi situas en k. t. *Jedovary*)

Ekde la 1-a de januaro 1976 ĝis la 31-a de decembro 1993 apartenis al la urbo ankaŭ Mezilesí.

## Vidindaĵoj 
* Frugotika preĝejo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria, unu el plej valoraj tiuspecaj konstruaĵoj en la tuta regiono, kun nekutime alta sela tegmento
* Akvoforĝejo de Bušek (ĉeĥlingve *Buškův Hamr*), unika teknika memorindaĵo el fino de la 18-a kaj komenco de la 19-a jarcentoj, en 1992-1995 rekonstruita kaj alirebligita por publiko
* Valora pilgrima baroka preĝejo de Sankta Triunuo – 2&nbsp;km sude de la urbo

## Naskiĝintoj 
* Josef Dietrich
* Rudolf Bureš
* Emil Hácha, protektorata prezidento en la jaroj 1938 – 1945
* Rudolf Holinka
* Ferdinand Stašek
* Karel Valdauf
* Jan Benda (arkitekto)

## Pluaj fotoj

Trhové Sviny 13.jpg|Trhové Sviny
Trhové Sviny, dům čp.36.JPG|Trhové Sviny
Trhové Sviny, most přes Svinenský potok 01.jpg|Trhové Sviny
Trhové Sviny, kostel Nanebevzetí PM 01.jpg|Trhové Sviny


Kategorio:Municipoj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Novohrada cismontaro
Urso (gejo)

eta|300ra|dekstra|Flago de la Internacia Komunumo de la Ursoj
La **komunumo de la ursoj** estas subkulturo ene de la geja komunumo. Estas konsiderataj **ursoj** al la gejoj kun fortika korpo kaj faciaj kaj korpaj viloj. La ursoj emas al vireco kaj multfoje eĉ ĝenerale malakceptas la inemon de la aliaj gejoj aŭ de la tuta GLAT-a kolektivo.

Ekzistas multaj debatoj pri la ĝusta difinado pri kio estas "urso". Kelkaj pensas ke nur identigante sin kun la ursoj jam apartenas al tiu komunumo , aliaj argumentas ke por aparteni al la komunumo la viroj devas posedi unu el la fizikaj karakterizoj: granda korpo, viloj faciaj aŭ korpaj.

La ursoj havas siajn proprajn ejojn por amuziĝo kaj multaj eventoj estas organizataj por tiu ĉi geja komunumo, en kiuj oni povas amikiĝi kun aliaj "ursoj", "ursidoj" aŭ "ĉasistoj".

## Komencoj 
[eta|Marŝado de ursa grupo dum la Tago de la [Geja Fiero en Sankta Francisko 2004.]]

La socia fenomeno de la ursoj naskiĝis fine de la 1980-aj jaroj, ene de la geja komunumo de Sankta Francisko (Kalifornio, Usono). Ĝi temas pri alternativa movado naskiĝinta kiel protesto al la prototipo de vira beleco reganta la socion, kiu konsistas el pligravigi la junan korpon, sveltan kaj senharan kiu estas laŭdata en la amaspublikigiloj.

La unua publikigaĵo dediĉita al la disinformado de la "mondo de la ursoj" estis *Bear Magazine*, kiu naskiĝis el la ideo de ursoj kiuj renkontiĝis en **Lone Star**, trinkejo de Sankta Francisko. Kio unue estis malgranda movado el la geja subkulturo de tiu ĉi urbo eketendiĝis de buŝo al buŝo al aliaj regionoj, poste per la bultenoj kaj anonctabuloj de interreto.

Nuntempe ekzistas multaj periodaĵoj (*Bear Magazine*, *American Bear*, *Husky*, ktp.). Multaj hejmpaĝoj por kontakti ursojn. Ankaŭ estas pornaj kinoproduktejoj dediĉataj speciale al tiu ĉi kolektivo, kun kelkaj "steluloj" de la ursa pornografio, kiu eble la plej konata estas Jack Radcliffe.

## Terminaro 
200ra|eta|dekstra|Mr. DC Bear Cub 2006 kaj Mr. DC Bear 2006

Terminaro de la komunumo de ursoj:
* **Urso** (en angla lingvo *bear*): viro ĝenerale kun dika ventro kaj kun abundaj viloj en la korpo. Fortikulo. Matura aspekto.
* **Ursido** (en la angla *cub*): junulo kun ursa aspekto kaj korpo.
* **Polusa Urso** (en la angla *polar bear*): matura viro urso-aspekta sed tre blankhara, kun barbo kaj hararo blankaj.
* **Ĉasisto** (en la angla, **chaser** laŭlitere *persekutanto*): Iu kiu estas allogata de la urso sed ĝia korpo ne korespondas al la fizika stereotipo kaj de la ursoj kaj de la ursidoj.
* **Chub** o **Chubby** (en esperanto *diketa* o *dikegeta*): obeza viro ĝenerale sen korpaj viloj .
* **Muscle bear**: en esperanto, muskolo viro.
* **Paĉjo urso** (en la angla *daddy bear*): estas viro alta kaj plenaĝulo kiu emas la ursidojn (junuloj).
* **Lupo** estas viro el normala kompleksio sed vilulo.
* **Lutro** estas malalta aŭ maldika viro kun viloj.
* **Renkonto** organizita renkontiĝo de ursoj.
* **Leather Bear** (leda urso) urso kiu uzas vestaĵoj en nigra ledo.

Kategorio:GLAT
Kategorio:Subkulturoj
László Kalabér

**KALABÉR László** (naskiĝis la  en Mărtineni, mortis la  en Reghin) estas rumanuja hungara helpapotekisto, birdesploristo. Li estas honorcivitano de Reghin.

## Biografio 
László Kalabér a mezlernejon finis en Braŝovo (1954), la diplomon de helpapotekisto li havigis en OGYI de Târgu Mureş (1957). Li laboris ĝis sia pensiuliĝo en la apoteko de malsanulejo de Reghin. Li komencis esplori la birdojn en 1965. En 1969 en Sud-Hungarujo li kolektis birdovojn, poste li trairis preskaŭ la tutan Eŭropon. Ekde 1971 li partoprenis ornitologiajn kongresojn. Ekde 1979 sub egido de UNESCO li iĝis ano de eŭarasia laborkomunumo por rabobirdoj (plenumkomitatano) de Internacia Birdodefenda Konsilantaro. Liaj fakpublikaĵoj aperis ekde 1970 en gazetoj *Vînătorul şi Pescarul Sportiv*, *Studii şi Comunicări* (Bacău),  *Ocrotirea Naturii*, *Nymphaea* (Oradea, *Aluta* (Sfântu Gheorghe), *Le Gerfaut* (Bruselo), *Le Heron* (Lille), *Állattani Közlemények* (Budapeŝto), *Acta Hargitensia* (Miercurea Ciuc).

## Volumo 
* *Kézdimartonfalvától Új-Zélandig a madarak nyomában* (En la postsigno de birdoj de Mărtineni ĝis Novzelando), (aŭtobiografio), 1997.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kalaber, László
Giuseppe Tornatore

**Giuseppe Tornatore** estas sicilia italia kinreĝisoro (1956 - ).

## Biografio 
Tornatore naskiĝis en Bagheria (Palermo) la 27-an de majo de 1956, estis foto-diletanto ekde sia infanaĝo.

Pli malfrue, li filmis, nur deksesjara, kelkajn scenarojn kaj de Pirandello kaj Eduardo. De tiam li alproksimiĝis al kinarto kiel reĝisoro de filmoj tre valoraj el arta vidpunkto.

La plej menciinda sukceso en lia kariero estis la filmo ***Cinema Paradiso***, lia "opera prima" 35-minuta per kiu li gajnis Oscar-premion kaj Oran Balonon.

En 2006 reĝisoris la filmon ***Giuseppe Tornatore – realigita revo en Sicilio***.

## Filmoj (en la itala lingvo) 
* *Il camorrista* (1986)
* *Cinema Paradiso* (1987)
* *Stanno tutti bene* (1990)
* *La domenica specialmente* (1991)
* *Una pura formalità* (1994)
* ''L'uomo delle stelle* (1995)
* *Lo schermo a tre punte* (1995)
* *La leggenda del pianista sull'oceano* (1998)
* *Malèna* (2000)
* *La sconosciuta* (2006)
* *Baarìa* (2009)
* *La migliore offerta* (2013)
* *La corrispondenza'' (2016)

Kategorio:Italaj reĝisoroj
Karlskoga

**Karlskoga** estas urbo en la sveda provinco Örebro län kaj la historia provinco Värmland.

La urbo estas la centro de samnoma komunumo kaj laŭ la areo estas la dua plej granda urbo de la historia provinco Värmland: Tion tamen ne kaŭzas aparte multaj loĝantoj, sed domoj konstruitaj aparte dise. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  loĝantoj.

## Ekonomio 
La plej granda ekonomia branĉo ekde la fondiĝo de la loĝloko estas la produktado de armiloj. Elektinte la lokon de la armiloproduktejoj oni atentis preni lokon aparte for de la marbordoj kaj protektite de vastaj arbaroj, por ke eventualaj malamikaj armeoj havu laŭeble multe da problemoj per aviadiloj kaj bomboj trafi ĝin. Meze de la 20-a jarcento la loĝloko ricevis urbajn rajtojn.

La fino de la Malvarma Milito dum la jaroj 1989 ĝis 1991 kaj la sekva malpligraviĝo de la armiloprodukta industrio kaŭzis, ke la enloĝantaro malkreskis de proksimume 40.000 dum la jaro 1970 ĝis malpli ol 30.000 nun.

## Alfred Nobel 
250px|eta|
La plej fama posedinto de la armila fabriko "Bofors" de Karlskoga de la jaro 1894 ĝis sia morto dum 1896 estis Alfred Nobel, kiu tiam vivis en la vilao "Björkborn" en la urbo. Kvankam li mortis en sia vilao en Sanremo, Italio kaj krome ankaŭ havis domon en Parizo, Francio, lia ĉefa loĝloko konsideriĝis la vilao en Karlskoga. Tial oni ĉi-tie leĝe registris lian faman testamenton, kiun li skribis en Parizo dum 1895 kaj kiu poste ebligis la kreon de la Nobel-premio.

## Rilato al Esperanto 
Inter 14.6.1947-1.7.1947 Karlskoga Esperanto-Societo "La Aglo" okazigis aranĝon "Verdaj Semajnoj en Karlskoga" kun rondvojaĝoj kaj festo de Sankta Johano.

Eble ĝuste por spiti al la urba renomo esti centro de armiloj, Tutmonda Esperantista Junulara Organizo dum somero 1991 organizis sian 47-an Internacian Junularan Kongreson en la urbo.

## Partneraj urboj 
Pri la partneraj urboj de Karlskoga vidu la paĝon pri la samnoma komunumo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la komunumo kaj urbo (en la sveda)

## Fontoj 
* En la postlasaĵo de la ĉeĥa esperantisto Zdeněk Hršel estis trovitaj dokumentoj pri lia partopreno en "Verdaj Semajnoj de Karlskoga" (invitletero, vizo, programo)

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Vermlando
Karlskoga (komunumo)

**Karlskoga** estas komunumo ) en Svedio. Ĝi situas en la regiono Svealand (la meza el la tri regionoj), en la moderna provinco *[[]]* kaj la historia provinco Värmland. Centro de la komunumo estas la samnoma urbo , en kiu loĝas pli ol 90 procentoj de la komunumaj loĝantoj. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .   

200px|eta|maldekstra|la preĝejo de Karlskoga

## Rilato al Esperanto 
Eble ĝuste por spiti al la urba renomo esti centro de armiloj, la komunumo kaj urbo dum somero 1991 gastigis la 47-an Internacian Junularan Kongreson de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo en Karlskoga.

## Partneraj urboj 
* 20px Aalborg en Danio
* 20px Fredrikstad en Norvegio
* 20px Riihimäki en Finnlando
* 20px Husavik en Islando
* 20px Ivangorod en Rusio
* 20px Olaine en Latvio
* 20px Narva en Estonio
* 20px Sanremo en Italio
* 20px Wheaton en Usono

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo kaj urbo ()

Kategorio:Komunumoj de Svedio
Kategorio:Vermlando
Kategorio:Komunumoj de la provinco
Ofero

**Ofero** estas

* donaci al dio(j), vidu oferado
* fordoni valoraĵon (idean aŭ materialan) por servo, uzo, utilo de io aŭ iu
* kontribui por iu celo publika, idea
* en ŝako libervola kaj intenca perdo de peco(j)

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (3) proverboj pri ofero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Referencoj
Rabo

[eta|dekstra|Roninoj - senmajstraj [samurajoj- prirabas komercistan domon, Japanio, 1860]]
**Rabo** estas krimo per kiu rabisto perforte forprenas moveblan objekton, kiu apartenas al alia homo. Leĝoj de diversaj ŝtatoj punis tiun ĉi delikton pli grave, se armilo estis uzata. Rabo estas normale difinita kiel pli perforta ol ŝtelo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtelo
* Pirato
* La Rabistoj, dramo de Friedrich Schiller


Kategorio:Krimoj kontraŭ proprieto
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Sociologio
Monaĥejo Bzovík

dekstra|eta|350px|Rigardo je la monaĥejo de ĉefa vojo
**Monaĥejo Bzovík** estas originale cisterciana (poste premonstrata) monaĥejo trakonstruita je fortifikaĵo (burgo), proksime samnoma vilaĝo Bzovík en distrikto Krupina en Regiono Banská Bystrica en Slovakio .
La konstruaĵo de monaĥejo estas pruvo, ke iam difini la „specio“ de konstrua memoraĵo ne estas simple. Monaĥejoj ofte estis la celon de atako de malamikoj kaj tio kaŭzis bezonon de ilia fortigita trakonstruado al fortigitaj punktoj aŭ fortaĵoj. En areo, kiu estis dum la 16-a jarcento en la sfero de turka endanĝero, oni akcele fortiĝis urbojn kaj poste en ĉi (sub turka influo) teritorio ankaŭ ambaŭ la plej malnovajn monaĥejojn en Hronský Beňadik kaj Bzovík.
dekstra|eta|350px|Kortego de la monaĥejo

## Historio 
La monaĥejo en Bzovík ekestis en la unua duono de 12-a jarcento. Origine ĝi estis benediktina monaĥejo inicita al unua hungara reĝo Stefano la 1-a. Kiel fondisto estis konsiderata ano de gento Hunt-Poznan komeso Lampert.
Romanika dutura preĝejo al kiu, malfrue post finkonstruaĵoj iĝis monaĥeja konstruaĵo kun „paradiza korto“ kaj kruckoridoro; estis unu de la plej gravaj romanikaj konstruaj memoraĵoj sur teritorio de nuntempa Slovakio. La preĝejo kun la monaĥejo ofte estis la celo de sturmoj; konstruaĵo pli foje ekbrulis, tuj oni rekonstruiĝis kaj parte oni trakonstruigis.
La centro de atentemo, la monaĥejo iĝis post la batalo ĉe Mohács. Ĝia posedanto en ĉi tempo estis hungara nobelo de Meza Slovakio Zsigmund Balassa, ano de familio Balassa. Zsigmund forpelis la monaĥoj kaj tuj li komencis trakonstrui la monaĥejon al burgo ĉirkaŭita per potenca kaj forta fortaĵo.
Muroj ricevis potencaj kreneloj kaj lignaj rondiraĵoj. Al ili oni alkonstuis enen loĝejoj por soldatoj kaj aliaj konstruaĵoj (por mastrumado). Ĉiu areo estis preservita per larĝaj fosaĵoj kaj potencaj angulaj bastionoj.
Ankaŭ sinsekvaj sortoj de ĝi esti buntaj. En la jaro 1620 burgo ekbruligis. En la fino de 17-a jarcento estis redonita al eklezio. Dum ribelo de Imrich Tököli ĝi estis konkerita per ribeloj.
Dum alia periodo ĝi iris al sia malapero. Post la mallonga posedo de jezuita ordo kaj estergoma arciepiskopejo komencis malflori. La lastan baton monaĥejo akiris dum bataloj de la dua mondmilito kaj neniigado de lokaj civitanoj.

## Priskribo 
Areo de estinta monaĥejo estas en ruinoj, nur eksteraj fortifikaĵoj kaj bastionoj estas konservitaj. Ĝi estas bone videbla post la devojiĝo de la ĉefa vojo je la suda parto de la vilaĝo al vilaĝo Senohrad.

## Fonto de slovaka versio 
* Štefan Pisoň: *Hrady, zámky a kaštiele na Slovensku*, Osveta, Martin, 1973

## Eksteraj ligiloj (slovake) 
* Monaĥeja fortikaĵo Bzovík
* Bzovík
* Bzovík, fortigita monaĥejo (ruino)
* Bzovíka fortikaĵo je la paĝaro de Muzeo en Svätý Anton 

Kategorio:Burgoj en Slovakio
Kategorio:Monaĥejoj en Slovakio
Kategorio:Krupinská planina
Kategorio:Bzovík
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj
Bzovík
Kalev

[dekstra|eta|"filo de Kalevi" - ilustraĵo pri la estona nacia eposo "[Kalevipoeg", de la pentristo Oskar Kallis]]
**Kalev** (do estone, karele kaj finne *Kaleva* aŭ *Kalevi*) kaj liaj filoj estas gravaj personaĵoj en la mitologio de Finnlando, Karelio kaj Estonio. Tamen scioj pri ili estas tre nebulaj – kiel estas pri multaj legendaj kaj mitologiaj figuroj.

## Priskribo 
En estoniaj historioj, antaŭ ĉio la estona nacia eposo "Kalevipoeg", Kalev estas iuspeca legenda reĝo, dum en finnaj historioj, aparte en la finna nacia eposo "Kalevala", Kalev kaj liaj filoj estis gigantoj kiuj el imponaj ŝtonegoj konstruis fortikaĵojn kaj loĝis en diversaj regionoj de Finnlando. Laŭ la popolaj legendoj iuj specifaj naturaj fenomenoj, aparte certaj grandaj aŭ strangaformaj ŝtonegoj, estis kreitaj fare de la filoj de Kalev. Laŭ pli postaj, evidente kristanisme propagandaj, rakontoj, la lokuloj post kristaniĝo ekmalŝatis la pra-kristanajn gigantojn respektive diaĵojn kaj forpelis ilin. Fine la gigantoj fuĝis al fora insulo kaj de tie ne volis pli foren fuĝi. Kristanaj pastroj venis kaj malbenis la filojn de Kalev ĝis ili prenis ŝtonegon kaj forvelis sur ĝi. Laŭdire ili ne vidiĝis post tio, sed iuj misteremuloj asertas ke ili venus nokte kaj damaĝus la grenokampojn aŭ la arbarojn.

La nomo de la estona nacia eposo Kalevipoeg signifas "filoj de Kalev" (aŭ "filoj de Kalevi") kaj la nomo de la finna nacia eposo Kalevala "lando de Kalev".

La finnoj tradicie nomis la stelon Siriuso *Kalevantähti* – "Stelo de Kalev". La stela konstelacio Oriono estis nomata "Glavo de Kalev".

Laŭ la finna kolektisto de popolaj kutimoj Kristfrid Ganander el la 18-a jarcento, Kalev havis 12 filojn, inter ili la mitologiajn gigantajn heroojn *Väinämöinen, Ilmarinen* kaj *Hiisi*.

Komence de la 20-a jarcento, la estonia pentristo *Oskar Kallis* produktis serion de pentraĵoj bildigantaj la eposon. La pentraĵoj nun spekteblas en arta muzeo de Estonio. Oskar Kallis mortis en juna aĝo dum la 1920-aj jaroj pro malsano en la urbo Sebastopolo ĉe la Nigra Maro.

## Vidu ankaŭ 
* Toompea
* Kaleva (nomo) kaj Kalevi, finnaj porviraj antaŭnomoj

Kategorio:Finna mitologio
Kategorio:Estona mitologio
Lisburn

**Lisburn** (, ) estas urbo (ekde 1922) en Graflando Antrim kaj Graflando Down, Nord-Irlando. En la urbo loĝas ĉirkaŭ  homoj (en 2001), kaj  pli da loĝantoj en la areo loka. Ĝi estas la tria plej granda urbego en Nord-Irlando post Belfast kaj Londonderry .

Tra Lisburn fluas la rivero Lagano ().

Centre de Lisburn estas multnombraj vendejoj, kaj kelkaj butikaj centroj, inkluzive de Placo Lisburn (), la granda Korso Bow Street () kaj Centro Srucefield ().

## Areoj en Lisburn 
* Ballymacash
* Hillhall
* Old Warren
* Harmony Hill
* Lambeg
* Pond Park
* Knockmore

## Aliaj urboj en Nord-Irlando 
Angla kaj *Irlanda*:
* Armagh *Ard Mhacha*
* Belfast *Béal Feirste*
* Londonderry *Doire*
* Newry *An tIúr*

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Lisburn 
* Retpaĝaro de Korso Bow Street
* Retpaĝaro de Placo Lisburn 

## Galerio 

Dosiero:Irish Linen Centre Lisburn Museum.jpg|Muzeo
Dosiero:Enterprise Train Lisburn 2007.jpg|Fervoja stacio
Dosiero:Lisburn Market House.JPG|Merkatejo
Bofratino

**Bofratino** estas virino inter bofratoj. Estas nomigo, per kiu edzo montras la fratinon de sia edzino, edzino la fratinon de sia edzo, aŭ fratino la edzinon de sia frato, aŭ edzino la edzinon de la frato de sia edzo. En kelkaj kulturoj temas pri proksima parenceco ene de ampleksa koncepto de familio, dum en aliaj temas pri preskaŭ ne uzata koncepto.

Kategorio:Familio
Ŝtata Dumao

La **Ŝtata Dumao** (, ofte mallongigita: ) estas la malsupera ĉambro de la Federacia Asembleo de Rusio. La Konstitucio de Rusio de 1993 stipulis, ke la Ŝtata Dumao konsistu el 450 reprezentantoj, elektitaj por oficperiodo de kvar jaroj. Duono estu elektita per proporcia reprezentado, la aliaj per simpla plimulto en unuopaj distriktoj. Rusaj civitanoj pli ol 21-jaraj rajtas kandidatiĝi por la Ŝtata Dumao. Dumaj elektoj okazis en 1993, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2016 kaj 2021. La konstruaĵo mem situas en la centro de Moskvo, tuj apud la Placo Manezhnaya. La nuna formo de la Dumao estis kreita en 1993 post kiam nova konstitucio estis enkondukita de Boris Jelcin kaj konfirmita per referendumo.

Ekde la elektoj de 2007, unuopaj distriktoj estis aboliciitaj, kaj ĉiuj reprezentantoj estas elektitaj per proporcia reprezentado de partioj kun almenaŭ 7-procenta subteno.

Tiu ĉi estas la rekte elektita malsupra ĉambro de la Rusia Federacia Asembleo. Kune kun la Federacia Konsilio, la supera ĉambro en la duĉambra sistemo de Rusio, ĝi estas la plej alta leĝdona organo de Rusio. Ĝia jura statuso estas reguligita en Ĉapitro 5 de la Konstitucio de la Rusia Federacio. Formale, la Dumao aprobas federaciajn leĝojn aplikeblajn tutlande kaj submetas ilin al la Prezidanto por aprobo. Ĝi havas la jure rajton retiri fidon de la registaro kaj komenci akuzoprocedurojn kontraŭ la Prezidanto. Tamen, la faktaj povoj de la parlamento estas limigitaj de la forta prezidenta potencostrukturo. Ĉiuj partioj nuntempe reprezentitaj en la Dumao estas konsiderataj lojalaj al la Kremlo, kaj sekve, multaj leĝoj estas unuanime aprobitaj.

La Ŝtata Dumao malfermis sian propran parlamentan televidkanalon, Duma TV, kaj la parlamento ankaŭ havas sian propran retejon kaj oficialajn kontojn en sociaj retoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  (ruse)

Kategorio:Distrikto Tverskoj (Moskvo)
Kategorio:Naciaj malsuperaj ĉambroj
Kategorio:Registaro de Rusio
Kategorio:Parlamentoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Moskvo
Bofrato

**Bofrato** estas la frato aŭ fratino de la viva aŭ familia partnero de persono. Tiun terminon oni uzas por aludi la edzon de la frato aŭ fratino de persono.

Laŭleĝe kaj por laboraj aferoj, oni konsideras la gebofratojn kiel duagradajn parencojn, tio estas, egale kun gefratoj, pro simileco.

Kategorio:Familio
István Wesselényi

**WESSELÉNYI István** (veŝele:nji), barono, estis hungara  grandbienulo, taglibroverkisto naskita en Gerend la 21-an de aŭgusto 1674 kaj mortinta en Koloĵvaro la 27-an de aprilo 1734.

## Biografio 
Ekde 1699 István Wesselényi estis departementestro  de*Közép-Szolnok*. En aŭgusto de 1704 li fuĝis Sibion de antaŭ armeo de Francisko Rákóczi la 2-a kaj li restis tie ĝis 1708. Inter 1710 – 1713 li estis prezidanto de 16 membra deputitaro por provizora regado de Transsilvanujo. De 1711 ĝis 1715 li estis prefekto de departemento Kolozs, en 1715 prezidanto de landkunveno kaj Transilvanuja Juĝejo (statuum praesidens). Ekde 1731 li estis provizore gubernia prezidanto. La 16-a de februaro 1733 la landkunveno en Sibio kandidatigis lin guberniestro, sed li baldaŭ mortis. Inter 1703 kaj 1708 de li verkita taglibro estas grava fonto por historio de Transilvanujo.

## Verkoj 
**Sanyarú világ*, taglibro de István Wesselényi eldonita de András Magyari (1983) kun Lajos Demény la 2-a volumo (1985).
## Literaturo 
*Ferenczi Miklós: Hadadi br. W. I. élete és naplója (Kolozsvár, 1910).

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Miklós Wesselényi (ĵurnalisto)

**WESSELÉNYI Miklós** (veŝele:nji), ĝis 1945 barono, estis hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Koloĵvaro la 17-an de marto 1911 kaj moryinta en Budapeŝto la 14-an de majo 1980. Li estis pranepo de Miklós Wesselényi

## Biografio 
Miklós Wesselényi havigis en 1936 diplomon pri ŝtat- kaj jursciencoen Universitato Pázmány Péter, en 1937 en Parizo en École des Sciences Politiques diplomon pri politikaj sciencoj. Li estis kunlaboranto de gazetoj en 1938-1939 de Pesti Napló, inter 1939-1944 de Magyar Nemzet, poste de tiu de lasta li estis eksterpolitika rubrikestro. Dum la germana okupiĝo (ekde 19-a de marto 1944) pro sia antaŭfaŝista konduto li devis kaŝadi sin. Post 1945 li denove estis kunlaboranto de *Magyar Nemzet*, kaj kunulredaktoro kun Béla Zsolt de semajngazeto *Haladás*. En 1946-1947 li laboris en la hungara ambasadejo de Parizo. Je lia inicio estiĝis la Hungara Eksterafera Instituto, kies li estis direktoro. Li estis sekretario ankaŭ de la Hungara Eksterafera Asocio. En 1949 lige de proceso László Rajk oni eksigis lin. Li estis kunlaboranto en 1951-1953 Országos Széchényi Könyvtár, inter 1953-1957 de Historiscienca Instituto de MTA, en 1957-1959 ĉefkunlaboranto de la gazeto *Esti Hírlap*. Ekde 1959 ĝis sia pensiuiĝo li estis ekstera kunlaboranto de *Budapester Rundschau*, poste ĝia viĉefredaktoro. Li estis post sia pensiuliĝo ekstera kunlaboranto de gazeto *Magyarország*. Li havis rolon je tio, ke la Sankta Krono revenis Hungarujon.

## verkoj 
**A Harmadik Birodalom keletkezése* (Bp., 1936); 
**Osztály és osztályharc* (Bp., 1939); 
**Keresztmetszet* (pensoj, studoj, Bp., 1942); 
**Félúton…* (rakontoj, Bp., 1943); 
**Atlantiszi harangszó* (studoj, Bp., 1946); 
**A Harmadik Birodalom bukása* (Bp., 1947).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Nagykónyi

**Nagykónyi** [nadjkOnji] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. En la loknomo Nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 48 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5925/18.2007
* Loĝantaro: 1260
* Poŝtkodo: 7092
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Nagykónyi situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Kaposvár, laŭ fervojo (nuntempe nur aŭtobusoj trafikas) Lepsény-Dombóvár. La lasta troviĝas 29, Tamási 10 km-ojn for.

## Historio 
La iama Kónyi estis plurfoje neloĝata dum dominado de turkoj.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio por ciganoj, lernejo, infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, poŝto.
eta|Kapelo Sankta Roĥo

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1734, trakonstruiĝis en 1774
* kapelo Sankta Roĥo

## Famuloj 
* en Nagykónyi naskiĝis:
** operkantisto János Sárdy (1907)
** skulptisto Lajos Szőke (1912)
** Tamás Kovács (prokuroro)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Aldrovanda vesiculosa

eta|250px|dekstra|Ekkreskantaj semoj de *Aldrovanda*

***Aldrovanda vesiculosa***, estas la nura ankoraŭ-vivanta specio de la florplanta genro *Aldrovanda* de la familio Drozeracoj *Droseracea*. Tiu planto manĝas malgrandajn akvajn senvertebrulojn uzante kaptilojn kiel tiujn de la planto muŝkaptulo. La kaptiloj troviĝas ĉirkaŭ centra flosanta tigo. Tiu planto, kiel malmulte da plantoj, kapablas fari "rapidan plantan movadon".

Dum la genro *Aldrovanda* enhavas nur unu specion, formortintaj specioj estas konataj. Estas ankaŭ sufiĉe grandaj malsamecoj inter la populacioj de malsamaj lokoj, ĉar tiu specio troviĝas sovaĝe en kvar kontinentoj.

## Notoj 
Kategorio:Drozeracoj
Kocsola

**Kocsola** [koĉola] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 33 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5292/18.1791
* Loĝantaro: 1430
* Poŝtkodo: 7212
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Kocsola situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Kaposvár, laŭ fervojo (nuntempe jam aŭtobusoj trafikas) Lepsény-Dombóvár. La lasta troviĝas 20, Tamási 18 km-ojn for.

## Historio 
Pli frue romianoj vivis tie. Dum la turka erao Kocsola senhomiĝis. La refondiĝo en 1740 okazis. Alvenis ankaŭ germanoj, kiuj parte estis deportitaj post la 2-a mondmilito.

Vilaĝservoj estas: lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kuracejo, gastejo, restoracio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

## Famuloj 
En Kocsola naskiĝis skulptisto Géza Samu.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Dalmand

eta|dekstra|300px|Dalmand
eta|dekstra|300px|Dalmand
eta|dekstra|300px|Dalmand

**Dalmand** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Transdanubio**, en departemento Tolna, en subregiono de Dombóvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 49 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4922/18.1914
* Loĝantaro: 1470
* Poŝtkodo: 7211
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo el ĉefvojo Budapeŝto-Kaposvár, laŭ fervojo (nuntempe aŭtobusoj trafikas) Lepsény-Dombóvár. La lasta troviĝas 16, Tamási 21 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1138. Baldaŭe la vilaĝo akiris la rangon kampurbo. Familio Esterházy fondis en Dalmand altnivelan agraran centron, kiu dum la socialismo iĝis ŝtata bieno.

Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Tereza de Lisieux de 1948
* lagoj proksime de Dalmand

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Fremdeco

**Fremdeco** karakterizas ion, kio estas perceptata alie ol la kutimaĵo el la vidpunkto de tiu, uzanta ĉi tiun esprimon. Fremdeco povas esti taksata pozitive, en la senco de ekzotiko intereskapta, aŭ negative kiel ekz. ksenofobio. Homo, fremda al la koncerna lando, etno, urbo, familio aŭ homgrupo, estas nomita "fremdulo" (eksterlandulo).
Por alfronti simple kaj komforte fremdecon ofte uzatas antaŭjuĝoj kaj stereotipoj (ŝablonoj).

## Proverboj 
Ekzistas 39 proverboj pri fremd (sed neniuj pri malfremd aŭ konat) en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof. 

* 
* 

* 

## Referencoj

## Vidu ankaŭ 
* Fremda lingvo
* Ksenofobio
* Enmigrado
* *La Fremdulo*, romano fare de Albert Camus

Kategorio:Etnologio
Kaposszekcső

**Kaposszekcső** [kapoŝsekĉO], germane **Secksching** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.3303/18.1317
* Loĝantaro: 1512
* Poŝtkodo: 7361
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Kaposszekcső situas ĉe piedoj de montetoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Sásd-Dombóvár. La lasta urbo troviĝas 7, Komló 22 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 15-a jarcento.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, lernejo, infanĝardeno, klubo de maljunuloj, poŝto, kuracejo, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1789
* luterana preĝejo de 1864
* spektaklejo pri potisto (argilisto)
* pilgrimloko nomata Szöllöhegy

## Famuloj 
En Kaposszekcső naskiĝis:
* etnografo István Banó
* inĝeniero József Czégi.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Belecska

**Belecska** [beleĉka] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.
eta|Vojo en Belecska

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6413/18.4188
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 7061
* Telefonprefikso: 74

## Geografio 
Belecska situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár. Tamási troviĝas je 13 km-oj.

## Historio 
Pli frue avaroj loĝis en Belecska havantaj terfortikaĵon. La preĝejo unue menciiĝis en 1271, la vilaĝo mem en 1332 en formo *Beelch*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Ŝajnas, la refondiĝo okazis nur en la 19-a jarcento.

Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* novgotika luterana preĝejo de 1907
* kastelo de Mechwart el la 20-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Sinestezio

eta|La ekzemplo kiu montras kiel sinesteziulo asociigas koloron al leteroj kaj numeroj.
eta|Eksperimento montranta fenomenon de sinestezio. Pensu pri kia formo vi nomus "Buba" kaj kiun "Kiki"? (Alklaku la bildon por detala klarigo)
**Sinestezio** (el la greka σύν syn = kun , αἴσθησις aisthēsis = sensaco) estas neŭrologia fenomeno en kiu du aŭ pluraj sensoj asociiĝas. Homoj kiuj anoncas pri tio nomiĝas sinesteziuloj. Ekzemple en iuspeca sinestezio nomita sinestezio grafemo-koloroj, la literoj kaj la nombroj povas esti sentitaj kiel koloritaj. En alia tipo nomita "numera sinestezio" la nombroj estas aŭtomate kaj sisteme ligitaj al pozicioj en la spaco. En alia tipo nomita "sinestezio de vica/lingvistika personigo", la nombroj, semajntagoj, monatoj pensigas pri personoj. En aliaj tipoj la muziko kaj aliaj sonoj povas esti sentitaj kiel koloraj, aŭ havantaj apartan formon. Sinestezio implikanta formojn kaj kolorojn estas relative ofta, dum tiu implikanta gustojn kaj odorojn estas malofta.

Sinestezio estas ofta parolfiguro en literaturo, ĉefe en poezio, ĉar foje la aŭtoro bezonas esprimi nefacile klarigeblan senton kaj uzas la kunigon de du sentoj kaŭzitaj de diferencaj sensoj por proksimume komuniki sian imagosenton (ekzemple "la dolĉo de via rigardo") aŭ aldono de sensosento al abstrakta koncepto (ekzemple "via dolĉa spirito"). Tre ofte tiuj sinestezioj estas uzataj ankaŭ en ĉiutaga parolmaniero (ekzemple "malmola sinteno", "milda muziko", ktp.).

Ekzemplo de sinestezi-ema poeto estis Christine Busta kaj Daniel Tammet.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Aromatakologio

Kategorio:Percepto
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Parolfiguroj
Kategorio:Literaturo
Žiarska kotlina

**Valkaldrono de Žiar** (eo: legu ĵiar) () estas valkaldrono sur la teritorio de Slovakio. Ĉi geomorfologia tuteco apartenas al subprovinco Enaj Okcidentaj Karpatoj kaj teritorio Slovaka Mezmontaro.

## Priskribo 
Ĉi valkaldrono najbaras:
* sur nordo kaj oriento: Kremnické vrchy,
* sur sudo kaj sudoriento: Montaro de Štiavnica,
* sur okcidento – Vtáčnik.

La valkaldrono havas areon ĉirkaŭ 120 km² – Ĝi estas 17km longa kaj la plej 11 km larĝa. Akso de valkaldrono kreas rivero Hron. La plej malalta punkto de ĝi kuŝas en suda parto, ĉe menciita rivero (ĉirkaŭ 200 m s. m.). La tuteco havas unu subtutecon - Žarnovické podolie.

## Loĝantaro 
En la valkaldrono kuŝas du urboj - Žiar nad Hronom kaj Žarnovica kaj 14 vilaĝoj.

## Vivmedio 
En 50-aj jaroj de 20-a jarcento estis konstruita fabriko por produktado de aluminio
**Entrepreno de Slovaka nacia ribelo** (sk: Závody SNP) ĉe Žiar nad Hronom.
Malbona cirkulado de aero kun multaj polveroj kaŭzis, ke ĉi valkaldrono apartenis al unu la plej malpurigitaj areoj de Slovakio. Al tio ankaŭ kontribuis ankaŭ densa trafiko. Tio kaŭzis detruo de vilaĝo Horné Opatovce, kiu ne pli ekzistas.
Stato de vivmedio post la ŝanĝoj en la 90-aj jaroj pliboniĝis, pro rekonstruado kaj modernizado de fabriko. Vivo malrapide iras reen.

## Vidu ankaŭ 
* Geomorfologia divido de Slovakio
* Distrikto Žarnovica
* Distrikto Žiar nad Hronom

Kategorio:Valkaldronoj en Slovakio
Kategorio:Slovaka mezmontaro
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Distrikto Žiar nad Hronom
Kategorio:Distrikto Žarnovica
Regöly

**Regöly** [regoj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.
eta|Ruino de gotika preĝejo apud Regöly

## Bazaj informoj 
* Areo: 63 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5785/18.3877
* Loĝantaro: 1310
* Poŝtkodo: 7193
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata daŭre ekde la neolitiko. La keltoj konstruis terfortikaĵon, kiun poste ankaŭ la hungaroj uzis. La unua mencio devenis el 1009. En la 18-a jarcento Regöly iĝis kampurbo, ekde 1871 grandvilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al martiro Sankta Georgo
* restaĵoj de gotika preĝejo
* kastelo de Eszterházy
* fiŝkaptistaj lagoj
* muelejo

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Keszőhidegkút

**Keszőhidegkút** [kesOhidegkUt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. Hidegkút signifas: malvarma puto.
eta|Blazono de Keszőhidegkút

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6113/18.4234
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7062
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Keszőhidegkút situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár. Simontornya troviĝas 23, Tamási 14 kilometrojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, en ĉirkaŭ 1720 germanoj refondis la vilaĝon. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturo.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, biblioteko, apoteko, migra poŝto, gastejo.

## Vidindaĵo 
* postbaroka luterana preĝejo de 1795, en 1994 renoviĝis

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Skordaturo

eta|300ra|dekstra|Aranĝo de violono por la 11-a Rosenkranzsonate, jen oni interŝanĝis la A-kordon kun la D-kordo.

La **skordaturo** (ital. *scordatura = aliagordaĵo*) estas agordo de kordinstrumentoj deflankiĝa de la normo, kiu estas utiligata precipe ĉe violonoj kaj gitaroj.

## Violono 
La skordaturo permesas jam en malaltaj pozicioj la ludadon de malfacilaj akordoj kaj samtempe ebligas al la instrumento aliajn soneblecojn per tro-aŭ maltrostreĉo de la kordoj. Tamen kordo ne tuj agordeblas du tonojn pli malaltajn sen misagordigi post norma reagordado. Ĉi tio kaj la evoluigo de novaj fingroteknikoj verŝajne estas la kaŭzoj por la rezignado de ĉi tiu tekniko, kiu ĉefe utilis en la epoko inter 1600 kaj 1720.

Georg Philipp Telemann ankoraŭ uzis la skordaturon en kelkaj verkoj kaj esceptkaze Niccolò Paganini kaj Gustav Mahler, ankaŭ R. Schumann (op.47) kaj I. Stravinski ("La fajrobirdo"). Ludonte tiajn muzikaĵojn oni tenas pretaj duan aŭ plurajn diversagorditajn instrumentojn. Por plifaciligi la legadon, oni notas per prenskribo aŭ iaspeca tabulaturo, kiu ne laŭas la sonantan tonon. La violonisto prenas laŭ la notskribo kiel ĉe normagordita violono, sed pro la skordaturo eksonas aliaj tonoj.

Plej fama muzika ekzemplero el la baroka muziko estas la *Rosenkranz-* oder *Mysteriensonaten* de Heinrich Ignaz Franz Biber, en kiuj ĉi tiu preskribas 15 diversajn agordojn (vd. ĉisupran ilustraĵon).
eta|centre|800ra|Agordoj de la 16 Rosenkranzsonaten (rozariosonatoj) de Biber
W. A. Mozart notis la vjolovoĉon de sia „sinfonia concertante“ KV 320d en D-maĵoron, kvankam la peco sonas en E bemola. Ĉi tio malpliigas la teknikajn malfacilaĵojn por la solovjolo konsiderinde kaj ebligas pli altan sonan brilecon.

La skordaturo ankaŭ aperas en la popolmuziko; skotaj kaj norvegaj hardanger-violonistoj ŝanĝas la agordon de la du malaltaj kordoj, disponante tiel pri adekvata borduno.

## Gitaro 
Ĉe gitaro skordaturo ankoraŭ estas ŝatata. Tipaj agordoj estas krom la normagordo „akordagordoj“ , kiuj ebligas atingi multajn aliajn akordojn per simplaj bareoprenoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Detalaj eksplikoj pri skordaturo ĉe ĉiuj instrumentoj. anglalingve

Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzika teorio
Miklós Wesselényi (politikisto, 1750–1809)

**WESSELÉNYI Miklós** (veŝele:nji) estis hungara politikisto, transilvanuja grandbienulo. Li naskiĝis en Zsibó 11-an de decembro 1750 kaj mortis samloke la 25-an de oktobro 1809. Li estis patro de Miklós Wesselényi, praavo de István Wesselényi.

## Biografio 
Miklós Wesselényi servis ĉe la Bethlen-husaroj kiel oficiro, sed 1778 en rango de kapitano li elpaŝis el la armeo. Li militiris kontraŭ unu grafo de Haller, tial oni malliberigis lin de 1781 ĝis 15-a de decembro 1789 en Kufstein. De 1791 li partoprenis la landkunvenojn de Transilvanujo. Li agade partoprenis en organizado de malkontentaj nobeloj en „Diana Vadásztársaság”, tial en jaroj 1794 – 95 oni starigis lin antaŭ tribunalon je akuzo de jakobineco, kvankam li deziris nur sendependigi Transilvanujon laŭ nobela gvido. Li luktis por la kreado de konstanta teatro en Koloĵvaro kaj li subtenis la instruadon. Post 1795 li gradece retiriĝis el publika vivo.

## Literaturo 
* Zsigmond Kemény: br. W. M. (Pest, 1854);
* Szilágyi Ferenc: Idősb. br. W. M. Élet és korrajz (Akad. ért. a tört. tud. köréből, 1875);
* Zsolt Trócsányi: Az idősb. W. M. (Élet és Tud. 1958., 50. sz.);
* Zsolt Trócsányi: W. M. (Bp., 1965).
* Dániel Berzsenyi: W. hamvaihoz (odo).

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj