open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Regiono Shinyanga

**Shinyanga** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Shinyanga.

La regiono havas areon de  kaj  loĝantojn (censo de 2002). Ĝi situas en la nordo de la lando kaj estas, de okcidento al oriento, pli ol  longa, sed nur inter 50 kaj  larĝa. Ĝi najbaras al ok aliaj tanzaniaj regionoj, kio estas rekorda nombro:
* Regiono Mwanza (norde)
* Regiono Mara (nord-oriente)
* Regiono Arusha (oriente)
* Regiono Manyara (sud-oriente)
* Regiono Singida (sude)
* Regiono Tabora (sude)
* Regiono Kigoma (okcidente, trans rivero Mojovosi)
* Regiono Kagera (nord-okcidente)
La regiono administre dividiĝas al ok distriktoj:
* *Bariadi*
* *Bukombe*
* *Kahama*
* *Kishapu*
* *Maswa*
* *Meatu*
* Shinyanga Kampara
* Shinyanga Urba

En ĝia agrokulturo gravas maizo, rizo kaj kotono. Ĝia orienta fino estas parto de Nacia Parko Serengeti.

La fervojo inter Mwanza kaj Tabora iras nord-sude tra la mezo de la regiono, tuŝante la ĉefurbon. Alia grava urbo estas *Kahama* en la okcidenta parto.

Shinyanga
Tabora

**Tabora** (aŭ *Tobora*) estas urbo en Tanzanio. Ĝi estas ĉefurbo de samnoma regiono kaj konsistigas unu el ties distriktoj.

La koordinatoj de la urbo estas . Ĝi havas 127.880 loĝantojn (censo de 2002).

La urbo estis fondita en 1852 de arabaj komercistoj kaj servis interalie al komercado pri sklavoj. Kiam en 1891 Germanio koloniigis la landon, ĝi igis la urbon administra centro de Germana Orienta Afriko. Post la unua mondmilito Britio transprenis la administradon.

Tabora estas fervoja nodo sur la linio Dodomao–Kigoma; tie ĉi debranĉiĝas linio norden al Shinyanga kaj plu al Mwanza ĉe la Viktoria Lago. La urbo posedas ankaŭ flughavenon.

## Eksteraj ligiloj 
* censo 2002

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Beringio

eta|350ra|Reduktiĝo de la Beringa terponto

**Beringio** aŭ **Beringa terponto**, estis aro da seka tero, kun ĉirkaŭ 1600&nbsp;km norde-sude (dum sia plejgrando), kiu kunigis Alaskon al Siberion kie hodiaŭ estas la Beringa Markolo, dum la glaciaj eraoj.

La Beringa Markolo, la Ĉukĉa Maro kaj la Beringa Maro estas malfundaj maroj, dum glaciaj eraoj la polusaj flosglacioj kreskis kaj la marniveloj malaltiĝis. Sekve, la nunaj fundoj de tiu regiono estis sekaj regionoj.

Laŭ la plej akceptata teorio, Beringio estis grava al migrado de homoj, kaj multaj plantoj kaj bestoj, el Azio al Ameriko.

## Beringio en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma la ĉiĉerono kiu vidigas la historicivilizan gravon de Beringio:

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Holarkta ekozono

Kategorio:Historia geografio
Intervjuo

**Intervjuo** estas speco de konversacio inter du aŭ pli da homoj, en kiu la intervjuanto faras demandojn (almenaŭ tri) al intervjuato kun la celo akiri faktojn, opiniojn aŭ personajn informojn por raporti pri ili ekzemple en gazeto. La persono kiu starigas la demandojn estas la intervjuanto kaj la persono kiu respondas la demandojn estas la intervjuito.

Dungantoj intervjuas homojn provantajn akiri laboron por ekscii ĉu ili estas bona homo por la laboro. Esploristoj uzas intervjuon por peti homojn trovi kiel ili sentas aŭ kion ili scias pri io. Polico intervjuas atestantojn pri krimo por ekscii, kio okazis. Militaj sekretaj agentoj intervjuas malliberulojn por ekscii pri malamikaj planoj kaj kapabloj. Ĉi tiuj intervjuoj ofte nomiĝas pridemandado.
[alternative=Partoprenantoj de WikiWeekend16 en Tirano , 2016|eta|Partoprenantoj de *WikiSemajnfino 16* en [Tirano, 2016]]

* Persona intervjuo estas intervjuo dum kiu la intervjuanto persone renkontas la intervjuiton persone.
* Poŝta intervjuo (enketilo) estas enketmetodo surbaze de skribaj demandoj kaj respondoj.

## Ĵurnalismo 
Ne ĉie oni havas samajn regulojn pri intervjuoj. En Usono ekzemple oni kutime ne ŝanĝas la originalan tekston kaj eĉ ekzistas faktokontrolistoj kiuj kontrolas ĉu veras tio kion verkas ĵurnalisto. En Nederlando estas tute alie. Ĵurnalistoj havas la liberecon interpreti la intervjuon. Jes ja la intervjuita persono plej ofte havas la rajton tralegi la tekston antaŭ ĝia publikigo.

Oficialuloj kaj famuloj kompletigas ofte faras amaskomunikilan trejnadon por trakti siajn mesaĝojn en la amaskomunikilaro aŭ ĉe gazetaraj konferencoj kaj por superi la ĵurnalistojn.

## Intervjuaj metodoj en sciencoj 
Intervjuaj metodoj havas la samajn celojn kiel tiuj de la enketo. 

## Vidu ankaŭ 
* Filmo *Intervista*
* Intervjuspektaklo
* Pridemandado
* Enketo Gallup
* Konversacia metodo

## Ekstera ligilo 
(eo) Kiel paroli publike kaj kiel alfronti antaŭjuĝojn pri Esperanto, filmeto

## Referencoj 
Intervjuo  en la Reta Vortaro

Kategorio:Pritaksaj manieroj
Kategorio:Ĵurnalismo
Inoue Naohisa

eta|dekstra|250px|*Supra Venteto*, unu el la pentraĵoj de Inoue kiu inspiris scenojn en la filmo *Flustro de la Koro*.
**INOUE Naohisa** (井上直久, Inoue Naohisa) estas superrealista artisto naskiĝinta en 1948 en Osako, Japanio. Multe da liaj pentraĵoj okazas en la fantazia lando de Ibarado (イバラード). Li kreis referencan kaj fonan arton por la filmo *Flustro de la Koro* (耳をすませば) de Studio Ghibli. Pli freŝdate, liaj artaĵoj estis donitaj pli rektan adapton en la mallonga filmo *La Tagon Mi Rikoltis Stelon* (星をかった日, Hoŝi o Katta Hi), kiu estas montrota nur ĉe la Muzeo Ghibli.

## Eksteraj ligiloj 
* Bonvenon al Ibarado (en la japana, la angla, la ĉina, kaj la franca)

Kategorio:Superrealismo
Sodo

**Sodo** povas esti

* blanka pulvoro, natria karbonato (Na2CO3), uzata en hejma mastrumo por purigaj celoj, en industrio por fabriki vitron, sapon. Ĝi estas vendata komerce en formo de kristala sodo
* senkolora alkala bazo, natria hidroksido (NaOH), uzata por multaj industriaj celoj: *kaŭstika sodo*
* mallongigo de sodakvo
* Sodo aŭ *Wolayta Sodo* (amhare ዎላይታ ሶዶ), regiona ĉeurbo en Etiopio

Kategorio:Monoklinaj mineraloj
Sifono

eta|Sofono de lavujo
**Sifono** estas aparato konsistanta el u-forma tubo kun neegalaj brakoj, per kiu oni transverŝas fluaĵojn de alta al malalta loko tra iu baraĵo. Ĝi funkcias teorie eĉ en vakuo kaj baziĝas je la gravito kaj koheraj fortoj inter la fluidaĵo en la tubo. Multaj aŭtoroj akcentas ankaŭ gravecon de atmosfera premo je kohera forto inter la akvomolekuloj. Oni sukcesis jam superi altodistancon de ĉ. 10 m, kun akvo.

Laŭ Francisko Azorín **sifono** estas *Tubo kurbigita, dubranĉa; konstruaĵo similforma. Botelo kun tia tubo.* Li indikas etimologion el la greka *sifon* (sifono) kaj de tie la latina *sipho, siphonis*.

Sifono estas ankaŭ speciala botelo destinita por enteni kaj laŭvole ellasi per propra gaspremo gasan akvon. (sodakvo).

## Notoj kaj referencoj 
## Galerio 

Dosiero:Siphon Schema.svg|eta|Tubosifono.ruĝa: defluiga tubo kun gasoj; blua: akvo
Dosiero:Funktion Flaschensiphon.png|eta|Botelosifono
Dosiero:Vattenlaas.png|eta|Maniero de funkciado
Dosiero:Bouteille Eau de Seltz.JPG|eta|maldekstra|Sifono por sodakvo

## Vidu ankaŭ 
* Sifono (biologio)

Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Hidraŭliko
Jan Křesadlo

**Jan KŘESADLO**, propranome **Václav Jaroslav Karel PINKAVA** (naskiĝis la 9-an de decembro, 1926, Prago mortis la 13-an de aŭgusto, 1995, Colchester) estis ĉeĥa lirika poeto, verkisto de romanoj kaj psikologo, komponisto, artisto, poligloto, lingvisto kaj tradukanto, logikisto, matematikisto, ...)

La kurioza verko *Astronautilía Hvězdoplavba* (1995) de Jan Křesadlo estas konsiderata unu el ĉefaj verkoj de Postmoderna literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Jan Křesadlo web [cs][en]

Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj psikologoj
Kategorio:Ĉeĥaj matematikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la greka lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la angla lingvo
Kategorio:Ĉeĥlingvaj poetoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 13-an de aŭgusto
Dustria trielo

La **Dustria trielo**, *Hesperoburhinus bistriatus*, estas amerika birdo kiu reprezentas en sudo kaj centro de tiu kontinento la genron *Hesperoburhinus*, vadbirdoj de la familio Burinedoj.

Ĝi estas loĝanta reproduktanto en Centra Ameriko kaj Suda Ameriko el suda Meksiko sude ĝis Kolombio, Venezuelo kaj norda Brazilo. Ĝi ankaŭ ĉeestas en insulo Hispaniola kaj kelkajn insulojn de Venezuelo, kaj pli malofte estas vaganta en Trinidado, Kuracao kaj Usono.

La Dustria trielo, *Hesperoburhinus bistriatus*, estas noktema kaj krepuska specio de sekaj herbejoj, savanoj, kaj aliaj sekaj malfermaj medioj. La nesto estas nuda truo surgrunda kie la ino demetas du verdbrunajn ovojn kiuj estos kovataj de ambaŭ gepatroj dum 25-27 tagoj antaŭ eloviĝo. La idoj estas frumaturaj kaj rapide elnestiĝas.

thumb|maldekstre|Ĉe Milwaukee County Zoological Gardens.
La Dustria trielo estas mezgranda vadbirdo kun forta nigroflava beko, grandaj okuloj, kiuj ŝajnigas ĝin iome reptilieca, kaj kamufla plumaro.
 
Plenkreskuloj estas 46–50&nbsp;cm longaj kaj pezas 780-785 g. Ĝi havas fajne striecan grizbrunan dorson kaj pli palajn kolon kaj bruston supre blanka ventro. La diferenco pli rimarkinda disde aliaj specioj de trieloj estas, ke la kapo havas klaran superokulan strion kaj super kaj malantaŭ ĝi alian nigran, de tie venas la esperanta kaj scienca nomoj. Junuloj estas similaj, sed havas iomete pli malhelan brunajn suprajn partojn kaj blankecan nukon.
 
La Dustria trielo estas rimarkinda dumfluge, ĉar videblas blanka makulo en malhela supraflugilo kaj blanka subflugilo kun nigra malantaŭa bordo. Tamen tiu specio evitas forflugi kaj preferas kaŭri -sekure pro ties kamufla plumaro- aŭ forkuri. La voĉo, plej ofte nokta, estas laŭta  *ki-ki-ki*.

Estas kvar subspecioj, kiuj diferenciĝas laŭ grando kaj plumarnuancoj, sed  individuaj diferencoj malhelpas aŭ malfaciligas identigon de rasoj:
* *H. b. bistriatus* (Wagler, 1829) – suda Meksiko ĝis nordokcidenta Kostariko
* *H. b. vocifer* (L'Herminier, 1837) – Venezuelo, Gujano kaj norda Brazilo
* *H. b. pediacus* (Wetmore & Borrero), 1964 – norda Kolombio
* *H. b. dominicensis* (Cory, 1883) – Hispaniola (Dominika Respubliko kaj Haitio)
 
La Dustria trielo manĝas grandajn insektojn kaj aliajn etajn vertebrulojn aŭ senvertebrulojn. Foje ĝi estas mezaldomigita pro sia profitenda purigado de insektoj kaj la specio mem profitis de mediklarigado por pliigo de paŝtejoj. 

## Referencoj
*  
* *Birds of Venezuela* de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
* *Birds of Trinidad and Tobago*, ISBN 0-7136-6759-1
* *A guide to the birds of Costa Rica* de Stiles kaj Skutch, ISBN 0-08-149600-4
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater, ISBN 978-0-395-60237-9

Kategorio:Burhinedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Masaoka Shiki

**Masaoka Shiki**, ankaŭ **Ŝiki** (japane: 正岡子規; *17-a de septembro 1867, †19-a de septembro 1902) estis japanlingva poeto, kritikisto kaj ĵurnalisto. Li estis la lasta de kvar grandaj majsteroj de hajko. Ŝiki estis konsiderata grava kritikisto de Matsuo Bashō. Krome li estis poeto, kiu revivigis la malnovan literaturan ĝenron de *waka* fine de la 19-a jarcento. Ŝiki iris al kolegio en Tokio. Poste fariĝis kolumnisto por la gazetokompanio *Nippon*. Li suferis kaj poste li mortis pro tuberkulozo.

Ŝiki estis konvinkita ke la japanlingva literaturo devus esti moderniga. Tial li kreis la novajn terminojn *haiku* (hajko), anstataŭ *hokku* (hokko) kaj *tanka* (tankao) (anstataŭ *waka*). Li emfazis la realistan sintenon en hajko kaj tiel li fariĝis la fondinto de japanlingva literatura realismo ( 写生派).

Unu el liaj verkoj tekstas jene:

*Tiele softa kaj kvieta,*  *Post kiam la sturmo finita -*  *La sunleviĝo!*

Kategorio:Japanaj poetoj
Kategorio:Hajko
Torremolinos

[eta|Aerfoto de [Benalmádena kaj Torremolinos]]
**Torremolinos** estas komunumo en la hispana provinco Málaga en la aŭtonoma regiono Andaluzio kun areo de 20 km². En 2005 Torremolinos havis 55 479 loĝantojn. La komunumo situas je la tielnomata Costa del Sol (Bordo de la Suno), 18&nbsp;km sudokcidente de la urbo Málaga.

## Vidu ankaŭ 
* Torremolinos (stacidomo)
* El Pinillo (stacidomo)
* La Colina (stacidomo)
* Los Álamos (stacidomo)
* Montemar Alto (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Andaluzio
Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg

La **Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg** estis la Universitato ekzistanta inter la jaroj 1920 kaj 2002 en la urbo Duisburgo (Duisburg). De 2003 ĝi formas parton de la Universitato Duisburg-Essen.

La historio de la iama Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg reiras al la pedagogia akademio en  Kettwig, kiu laŭ decido de la landa registaro de Nordrejn-Vestfalio en 1960 translokiĝis al Duisburg kaj ricevis la nomon „Pedagogia Altlernejo Ruhr“. Tiu ĉi altlernejo kaj la „Inĝenierlernejo al Fakaltlerneja Matureco“, elirinte el la „Rejnland-Vestfalia Metalurgilernejo“, kiu post la enigo de fakultato ekonomio transnomiĝis en Fakaltlernejo Duisburg, formis la bazon por la fondado de la Ĝeneralaltlernejo Duisburg“ en la jaro 1972. Fondrektoro de la altlernejo malfermante je la 7-a de aŭgusto 1972 estis profesoro Helmut Schrey.
 
La fondado de la altlernejo en Duisburg estis parto de koncepto de la Nordrejn-Vestfalia registaro, regionaligi la landvastan altlernejan pejzaĝon kaj ebligi la studadon ankaŭ al studantoj el laboristaj familioj helpe de integritaj studaroj kun praktikrilato. En 1980 oni transnomis la altlernejon en "Universitato-Ĝeneralaltlernejo Duisburg". En 1994 ĝi ricevis la nomon "Gerhard-Mercator-Universitato". Tiu universitato ne havis iun ajn ligon kun la malnova Universitato Duisburg ekzistanta ekde 1655 ĝis 1818, kies heredaĵon kaj bibliotekon tiam transprenis la tiujare novkreita Bonna universitato.

Je la 31-a de decembro 2002 la Gerhard-Mercator-Universitato Duisburg estis malfondita fare de la landa registaro favore al la unuiĝo kun la Universitato-Ĝeneralaltlernejo Asindo (Essen), por formi la novan Universitaton Duisburg-Essen je la 1-a de januaro 2003.

Kategorio:Historiaj universitatoj kaj altlernejoj
Francisco Oller

**Francisco Manuel Oller y Cestero** (naskiĝinta 17-an de junio, 1833 - mortinta 17-an de majo, 1917) estis Puerto-Rika artisto. Oller estas konsiderata esti la sola Latin-Amerika pentristo roli en la evoluado de Impresionismo.

## Biografio 
Oller naskiĝis en Bayamón, Puerto-Riko, la tria de kvar infanoj de Cayetano Juan Oller y Fromesta kaj María del Carmen Cestero Dávila. En la dek-unua vivjaro, li ekstudis arton sub Juan Cleto Noa, pentristo kiu estris artan akademion en San Juan, Puerto-Riko. Ĉi tie, Oller demonstris enorman talenton kaj en 1848 estis ofertita okazon daŭri siajn studojn en Romo per Generalo Juan Prim, Gubernatoro de Puerto-Riko; la oferto ne estis akceptita ĉar sia patrio pensis, ke li estis tro juna.

En la okdeka vivjaro Oller translokiĝis al Madrido, Hispanio por studi pentradon ĉe la Regna Akademio de San Fernando, sub Federico de Madrazzo y Kuntz, direktoro de la Muzeo Prado. En 1858, li ekloĝis en Parizo, Francio, kie li studis sub Thomas Couture kaj kie li varbiĝis studi arton en la Luvro sub la instruado de Gustave Courbet. Dum sia libera tempo, Oller trovis laboron kiel baritonulo en lokaj italaj operoj, kaj vizitadis kafejojn kie li renkontiĝis kun kunartistoj kiel Picasso.

En 1859, Oller ekspoziciis iujn el siaj artaĵoj flanke de tiuj de Bazille, Renoir, Monet, kaj Sisley. Antaŭ 1865, Francisco Oller estis konata kiel la unua Puerto-Rika kaj Latin-Amerika Impresionista artisto kaj en 1868 li fariĝis la fondinto de La Libera Akademio de Arto de Puerto-Riko.

En 1884 li fondis artlernejon por junulinoj, kiu pli malfrue konatiĝis kiel "Universidad Nacional." En 1871, Oller honoriĝis per Hispanio, nomiĝinta "Caballeros de la Orden de Carlos III" kiu signifas: "Kavalireco de la Ordo de Carlos III" kaj unu jaro poste li fariĝis la oficiala pentristo de la Regna Kortumo de AMadeo I. Oller disvolvis intereson pri elpreni la realecon de Puerto-Rikaj pejzaĝoj, de ĝiaj popolo kaj kulturo, per siaj artaĵoj. La pentraĵoj de Oller troviĝas en muzeoj sur la tuta mondo, enhavante la Luvron en Francio.

Francisco Oller mortis la 17-an de majo en San Juan, Puerto-Riko.

## Dediĉaĵoj 
La urbeto de Cataño en Puerto-Riko, nomis gimnazion pro li kaj la Urbo de Novjorko renomis la Publikan Lernejon 61-an en la Bronkso Publika Lernejo Francisco Oller. Ankaŭ estas Biblioteko Francisco Oller ĉe la Escuela de Artes Plasticas (Lernejo de Plastikaj Artoj) en San Juan. La Muzeo Francisco Oller, kie multaj artistoj, kiel Tomas Batista, ekspozicias iliajn artaĵojn, troviĝas en la Urbo de Bayamon, Puerto-Riko kaj en Bufalo, Nov-Jorkio estas Arta Muzeo de Francisco Oller kaj Diego Rivera.

[eta|dekstra|300px|"El Velorio" ([1893)]]

## Listo de Iuj Artaĵoj de Oller 
* El pleito de la herencia (1854-1856)
* Retrato de Manuel Sicardó (1866-1868)
* Las lavanderas (1887-1888)
* La Escuela del Maestro Rafael Cordero (1890-1892)
* El Velorio (1893)
* Bodegón con piñas.

## Eksteraj ligiloj 
* El Museo 

Kategorio:Puerto-Rikaj pentristoj
Julian Fałat

**Julian FAŁAT** (naskiĝis la 30-an de julio 1853 en vilaĝo Tuligłowy apud Lwów, mortis la 9-an de julio 1929 en Bystra, distrikto Bielski) - pola pentristo, unu el la plej eminentaj akvarelistoj kaj la plej gravaj pejzaĝistoj. Reprezentanto de realismo kaj impresionisma pejzaĝo.

Fałat studis kun Władyslaw Łuszczkiewicz ĉe la Krakova Lernejo de Belartoj, kaj poste ĉe la Arta Akademio de Munkeno. Post kelkaj vojaĝoj tra Eŭropo kaj Azio en 1885, Fałat evoluigis raporton pri impresoj de siaj vojaĝoj, kiu estis utiligita pli malfrue en liaj artaĵoj. Tipaj temoj de la pentrado de Fałat estas polaj pejzaĝoj, ĉaso-scenoj, portretoj, kaj skizoj de la vojaĝoj. En 1886 Fałat akceptis la inviton de Vilhelmo la 2-a, imperiestro de Prusio, servi lin en Berlino kiel kortuma pentristo.

Fałat mortis en Bystra Śląska, kie troviĝas "Fałatówka" - muzeo dediĉita al li.

Li ofte ripetis:
*Pola arto devus porti en si niajn historiojn, niajn konvinkojn, niajn kvalitojn kaj malkvalitojn; devus esti kvintesenco de nia tero, ĉielo, kaj de niaj idealoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* Ampleksa biografio de J. Fałat (pollingve) 
* Vilao de Julian Fałat en Bystra Śląska 
* Kreado de Julian Fałat (kun fotoj)

Kategorio:Polaj impresionismaj pentristoj‎
Kategorio:Polaj pejzaĝistoj
Kategorio:Kortegaj pentristoj
Nicolae Dărăscu

**Nicolae Dărăscu** [nikolaje dərəsku] (naskiĝinta la 18-an de februaro, 1883 - mortinta la 14-an de aŭgusto, 1959) estis rumana pentristo. Lin influis Impresionismo kaj Nov-impresionismo.

## Biografio 
Naskiĝinta en Giurgiu, li studis pentradon ĉe la Akademio de Belartoj en Bukareŝto inter 1902 kaj 1906, en la klaso de George Demetrescu Mirea. Post diplomiĝo, al li estis aljuĝita stipendio de la Académie Julian en Parizo (en kiu, kiel admiranto de ĝiaj eks-studentoj Nicolae Grigorescu kaj Ştefan Luchian, li volis varbiĝi). Li studis kun Jean-Paul Laurens kaj unu jaron poste, en 1907 ĉe la École des Beaux-Arts kun Luc-Olivier Merson.

Li vojaĝis vaste kaj loĝis en la suda Francio (Toulon kaj Saint-Tropez, 1908), al Venecio (1909), en Rumanio (al Vlaici, Distrikto Olt, 1913, kaj en la Suda Dobroĝo - Balĉik, 1919). Li konservis konstantajn kontaktojn kun artistoj de aliaj Eŭropaj kulturoj, vizitinte ĉefajn artajn muzeojn kaj plivastiginte siajn horizontojn provi novajn formojn de artista esprimo. Malkiel multe da siaj samtempuloj, Dărăscu malofte pentris internojn aŭ senmovajn scenojn.

En 1917, kune kun la pentristoj Camil Ressu, Ştefan Dimitrescu, Iosif Iser, Marius Bunescu kaj la skulptistoj Dimitrie Paciurea, Cornel Medrea, Ion Jalea kaj Oscar Han, li fondis la asocion *Arta Română* en Iaşi.

Krom siaj artistaj klopodoj, Dărăscu estis profesoro ĉe la Akademio de Belartoj en Bukareŝto inter 1936 kaj 1950.

Dărăscu, Nicolae
Dărăscu, Nicolae
Janko Alexy

**Janko ALEXY** (naskiĝinta la 25-an de januaro, 1894 en Liptovský Mikuláš - mortinta la 22-an de septembro, 1970 en Bratislavo) estis pentristo, verkisto, kaj eldonisto denaske slovaka. Li estas ĝenerale rekonata (kune kun Martin Benka kaj Ľudovít Fulla) kiel unu el la ĉefaj rolantoj en la komenciĝo de moderna slovaka arto.

Li studis ĉe la Akademio de Vidaj Artoj en Prago kun Blaho Bukovac, Maximilián Pirner kaj Max Švabinský. Li loĝis en Liptovský Mikuláš, Martin kaj de 1937 en Bratislavo.

Li komencis sian kreeman artistan karieron kun socie motivaj espresimaj artaĵoj el la ĉirkaŭaĵo de la urba periferio, kiel li nomis ĝin. Li evoluigis ĝenron de pentrado per originala maniero, inspirita per baladoj, popolkantoj, kaj legendoj (*Hôrni chlapci* - *Montaj Ŝtelistoj*). Li ankaŭ dediĉis atenton al vitralo kaj murtapiŝoj. Paŝtelo estis lia tipa arta tekniko. La dekora ĝenro de paŝteloj de Alexy estas ofta en liaj kamparaj atratĵoj (*Kúria Baanovcov v Trstenom*). Alexy estis precipe lerta je pentrado de urboscenoj, kvankam strange, ĉar kutime ŝajno de abstrakta ekspresionismo rezidis en la artaĵoj.

Li ankaŭ kreis kelkajn skemojn por arkitekturaj projektoj, ekzemple la fenestro-gaco ĉe la Teatro P.O. Hviezdoslav en Bratislavo.

En siaj literaturaj verkoj, Alexy preferis temojn el la vivo de slovaka Bohemio kaj sinbiografiaj temoj: *Život nie je majáles* (1956, *Vivo Ne Estas Maja Festivalo*), Osudy slovenských výtvarníkov (1948, *Destinoj de Slovakaj Grafikaj kaj Plastikaj Artistoj*).

Kategorio:Slovakaj pentristoj
Kategorio:Slovakaj verkistoj
Edward Henry Potthast

eta|dekstra|294px|*The Baloon Vendor* (*La Balona Vendisto*), Edward Henry Potthast.
**Edward Henry POTTHAST** (naskiĝinta en 1857 - mortinta en 1927) estis usona impresionista pentristo.

Li naskiĝis en Cincinnati, Ohio. De la 10-a de junio, 1879 ĝis la 9-a de marto, 1881, li studis kun Thomas Satterwhite Noble. Li pli malfrue studis ĉe la Regna Akademio en Munkeno kun la denaske Usona instruisto Carl Marr. Post reiro al Cincinnati en 1885, li reekstudis kun Noble. En 1886 li foriris al Parizo, kie li studis kun Fernand Cormon. En 1895, li translokiĝis al Novjorko kaj restis tie ĝis sia morto en 1927.

Kategorio:Impresionismaj pentristoj
Kategorio:Usonaj pentristoj
Fernand Cormon

**Fernand CORMON** (naskiĝinta en 1845 en Parizo - mortinta en 1924) estis franca pentristo. Li fariĝis lernanto de Cabanel, Fromentin, kaj Jean Portaels, kaj unu el la ĉefaj  de moderna Francio.
eta|dekstra|250px|*La morto de Ravana, Reĝino de Lanka*
Je frua aĝo li logis atenton per la pli bona klaso de sansaciismo en sia arto, kvankam dum tempo sia potenca peniko frekventis speciale rave scenojn de sangoverŝo, kiel la *Murdo en la Seraglio* (1868) kaj la *Morto de Ravara, Reĝino de Lanka* ĉe la Muzeo Tuluza. Lia *Kain fluganta antaŭ la Malbeno de Jehovo*; kaj por la Mairie de la kvara arondismento de Parizo li unukolore faris serion da Paneloj: *Naskiĝo*, *Morto*, *Geedziĝo*, *Milito*, ktp. *Entombigo de Tribestro*, kaj bildoj kun la ŝtonepoko kiel subjekto, okupis lin dum kelkaj jaroj. Li estis nomumita al la Honora Legio en 1880. Li sekve de tio ankaŭ dediĉis sin al portretado.

## Elektitaj disĉiploj 
* Móric Gábor

Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Govind Vinayak Karandikar

Vaste konata per la karesnomo "Vinda", **Govind Vinayak KARANDIKAR** [गोविंद विनायक करंदीकर] (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1918 en Ghalavan, Maharaŝtro, Barato) estas "eble la plej eksperimenta, kaj plej kompleta el la modernaj marathaj poetoj" laŭ la juĝintoj de la premio Gjanpith — la plej prestiĝa beletra premio de la barata registaro — kiun li gajnis por la jaro 2003.

Forte influita de la marksismo, "Vinda" verkis multajn poemarojn, komencante per la poemaro *Svedaganga* (La Gango de la Ŝvito, 1949). Li ankaŭ verkis plurajn poemarojn por infanoj.

Vinda ankaŭ estas konata tradukisto. Lia verkaro inkluzivas la marathigon de *Poetiko* (1957) de Aristotelo; kaj la dramojn *Faŭsto I* (1965) de Goeto; kaj *La Reĝo Lear* (1974) de Ŝekspiro.

## Eksteraj ligiloj 
* "Vinda Karandikar: Deserving the Jnanpith" de Vidyadhar Date
* "Vinda Good-Man" de Mukta Rajadhyaksha

Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Marathaj verkistoj
Kategorio:Barataj poetoj
Kategorio:Marathaj poetoj
Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
Henri Le Sidaner

**Henri Eugene Augustin LE SIDANER** estis impresionista pentristo, naskiĝinta sur la insulo de Maŭricio en la jaro 1862. Le Sidaner plejparte instruiĝis per la École des Beaux-Arts, sub instruado de Alexandre Cabanel, sed pli malfrue disiĝis kaŭze de artistaj diferencoj. Li mortis en 1939.

Li vojaĝis vaste tra Francio kaj ankaŭ vizitis multajn grandajn urbojn tra la mondo, ekzemple Londono, Novjorko, Venecio, kaj Parizo; kaj ankaŭ iujn malgrandajn urbetojn tra Eŭropo. Le Sidaner ekspoziciis en la Pentrosalono de Parizo, ĉe la Galerioj Georges Petit en Parizo, kaj en la Galerio Goupil en Londono.

maldekstra|250px

## Vidu ankaŭ 
* Goupil & Cie

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Le Sidaner  (en la franca)

Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj
Koncepciono

**Koncepciono** (hispane: *Concepción*) estas la plej granda urbo en sud-zono de Ĉilio. Ĝi estas la ĉefurbo de la Biobio, la VIII regiono. Ĝia areon havas 221,6&nbsp;km2 kaj 216 061 loĝantojn (2002) kaj ĝia geografia koordinatoj estas 36º 46' 22" S, 73º 03' 47" U.
eta|Mapo pri Ĉilio, kie estas trovebla Koncepciono en la meza landparto

## Historio 
Pedro de Valdivia fondigis tiun urbon en 1550 kiel *La Concepción de María Purísima del Nuevo Extremo* (La Koncipiteco de Senpeka Maria de Nova Ekstremo). En hispanlingvo, "koncipiteco" estas "Concepción", pro tio hodiaŭ tiu urbo estas konata kiel *Concepción* [konsepSJON].

## Galerio 

Dosiero:Arco de Medicina UdeC.jpg|
Dosiero:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
Dosiero:Desembocadura del Biobío.jpg|
Dosiero:Ex Catedral de Concepción.jpg|
Dosiero:Biobus01.jpg|
Dosiero:Hotel El Araucano.JPG|
Dosiero:Plaza de Armas Concepción.jpg|

## Partneraj urboj 
Koncepciono havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:

* 20ra La Plata
* 20ra Monterrey
* 20ra Bethlehem
* 20ra Cuenca
* 20ra Guayaquil
* 20ra Auckland
* 20ra Cascavel
* 20ra Minnesota

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tertremo de Ĉilio en 2010

## Eksteraj ligiloj 
* Municipa retejo de Koncepciono
* Concepción (Google Maps)
* Encyclopædia Britannica — Koncepciono


Kategorio:Urboj de Ĉilio
Aŭstralia trielo

La **Aŭstralia trielo** (*Burhinus grallarius*) estas aŭstralia birdo kiu reprezentas en nordo kaj oriento de tiu kontinento la genron *Burhinus*, vadbirdoj de la familio Burinedoj. Ĝi estas endemio.

## Aspekto 
Kvankam ĝi ŝajnas vadbirdo rilatanta hematopojn, avocetojn kaj pluviojn, ĝi estas sekeja predanto kaj surtera karnovorulo.

Tiu specio estas alta, maldika. Ili estas mezgrandaj birdoj -ĉirkaŭ 55 cm kaj pezo de ĉirkaŭ 450 g- kun fortikaj kapoj kaj nigraj etaj bekoj, larĝaj flavaj okuloj kaj kamufla bruna plumaro. Diferenco kun aliaj trieloj estas, ke la plumaro estas pli griza dorse, iom ruĝbruna ĉebruste. Kiel en aliaj trieloj la flava okulo estas en la centro de de hela cirklo, kiu en tiu ĉi specio okupas la tutan vizaĝon fendita de malhela larĝa strio kiu komencas subokule kaj subigas la kolon. Dumfluge en flugiloj estas videblaj nigraj pintoj. La kruroj estas dikaj, longaj kaj grizhelaj.

## Kutimoj 
Kiel plej granda parto de trieloj, tiu ĉi estas ĉefe noktema kaj specialiĝas en ĉasado de etaj herbejaj bestoj: ranoj, araneoj, insektoj, moluskoj, krustuloj, serpentoj, lacertoj kaj etaj mamuloj estas plukitaj el grundo aŭ putriĝinta ligno; ankaŭ semoj aŭ tuberoj, ĉefe en sekaj jaroj. Birdoj kutime manĝas solece aŭ laŭ paroj en ampleksa teritorio, ĉefe en lunbrilaj noktoj.

Dumtage tiuj aŭstraliaj trieloj kutime restas senmovaj, kaŝitaj inter alta herbaro aŭ malalta arbustaro kaj fidante je sia kamufla plumaro kontraŭ siaj nuraj naturaj predantoj: rabobirdoj. Kiam ili estas ĝenataj, ili ŝtoniĝas senmovaj, ofte laŭ strangaj korposintenoj. Kontraŭ pervidaj predantoj kiel rabobirdoj (kaj homoj), tio funkcias bone, sed ĝi malfunkcias kontraŭ aliaj bestoj kiuj ĉasas perflare, nome vulpoj kaj katoj.

Spite siajn ŝajnajn pigrecon kaj ŝtoniĝkutimon, tiu specio povas rapide kuri kaj kvankam ili ne kutimas flugi dumtage, ili ne estas mallertaj flugantoj, ĉar ties flugmaniero estas rapida kaj akurata per longaj kaj mallarĝaj flugiloj.

## Reproduktado 
Unue okazas rimarkindaj ceremonioj. Ili paradas per koloj, vostoj kaj flugiloj streĉitaj. La ino demetas 1 ĝis 3 ovojn en surgrunda truo kaj ambaŭ gepatroj kovas dum monato kaj duono kaj zorgas la idojn.

## Disvastiĝo 
Tiu aŭstralazia birdo restas sufiĉe ofta en norda Aŭstralio kaj iome oriente kaj malpli okcidente -malmultege centre-, sed rariĝis en pli fruktodona sudo, nome Viktorio aŭ Novsudkimrio kaj estas klasita de tiu ŝtato kiel minacata. Multaj fakuloj opinias, ke predo farita de vulpoj estas plej grava faktoro por ties malpliiĝo, kvankam estas zonoj kie kaj vulpoj kaj trieloj estas oftaj. Malpliigo de medio kaj parceligo ankaŭ endanĝerigis la specion en tiuj regionoj sudaj.

## Vidu ankaŭ 
* Grava birda areo de Arnhem-Altebenaĵo
* Sudorient-aŭstraliaj mezvarmaj savanoj

Image:Bush Stone-curlew pair.jpg|Paro
Image:Bush Stone-curlew chicks.jpg|Idoj

## Referencoj 
* 

Kategorio:Burhinedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Burhinus

***Burhinus*** estas genro de birdoj de la familio de Burinedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj. La Burinedoj estas familio de birdoj, kiu enhavas tri genrojn, nome *Esacus*, *Hesperoburhinus* kaj *Burhinus*, kiu pli precize donas la nomon al la familio kaj enhavas pli da specioj. Alia genro en la familio, nome *Esacus* havas pli grandajn kaj longajn bekojn kaj pli buntajn vizaĝajn bildojn. *Hesperoburhinus* enhavas du amerikajn speciojn, iam en *Burhinus*.

Vere vorto trielo povus utili por aludi ĉiujn speciojn de la genro *Burhinus*, sed pli precize oni uzas por nomigi la eŭrazian trielon.

Trieloj estas vadbirdoj de longaj kruroj kaj brunkamufla plumaro. Ĉar ili estas plej ofte noktemaj aŭ krepuskaj, ili havas grandajn flavajn okulojn por vidi senlume aŭ noktolume. Multaj specioj havas helajn aŭ malhelajn striojn aŭ partojn ĉirkaŭ la okulojn. Voĉoj estas laŭtaj kaj facile aŭdeblaj nokte.

## Specioj 
La sep specioj estas:

Kategorio:Burhinedoj
Teatro Tamási Áron de Sfântu Gheorghe

** Teatrul Tamási Áron Sfântu Gheorghe** () estas hungarlingva teatro en Rumanio en urbo Sfântu Gheorghe.

## Historio 
En 1946 estiĝis *Dolgozók Színháza* (Teatro de Laboristaro) en Cluj-Napoca, kiun oni translokigis en aŭgusto de 1948 en Sfântu Gheorghen sub nomo *Állami Magyar Népszínház* (Ŝtata Hungara Popolteatro). De marto de la jaro 1949 ĝia nomo estis *Állami Magyar Színház* (Ŝtata Hungara Teatro). De 1987, kiam oni fondis la rumanlingvan sekcion, ĝi fariĝis *Sepsiszentgyörgyi Színház*. En 1992 la du sekcioj memstariĝis kaj tiel fondiĝis la *Tamási Áron Állami Magyar Színház* kaj la rumanlingva teatro portanta la nomon de Andrei Mureşanu. De 1998 ĝi portas la nomon de verkisto Áron Tamási.

## Direktoroj 
* Andor Bokor (1946 - 1956)
* Dezső Kováts (1856 - 1968)
* Anna Dukász (1968 - 1973)
* Lajos Sylvester (1973 - 1984)
* Sándor Dali (1985 - 1993)
* Levente Nemes (1993 - 2005)
* László Bocsárdi

## Geaktoroj 
* Gabriella Angi
* Klára B. Piroska
* Károly László
* Ágnes Benedek
* Imola P. Magyarosi
* Annamária D. Albu
* Lóránt Márton
* László Darvas
* Dezső Derzsi
* László Mátray
* Kálmán Debreczi
* Gizella Molnár
* Alfréd Nagy
* Attila Diószegi
* Levente Nemes
* Gábor Erdei
* Tibor Pálffy
* Mária Fekete
* Éva Tulit (Ruszuly)
* Gyöngyi Pál Ferenczi
* Melinda Sebestyén
* Zsuzsa Gajzágó
* Hajnalka Szalma
* Gizella Kicsid
* László Szakács
* József Kolcsár
* László Veress
* Bence Kónya-Ütő
* Sándor Nagy B.
* Kati Kovács
* Kincső Nagy Lázár
* Mihály Kőmíves
* Ildikó Veress
* Szidónia Krizsovánszky

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la teatro 
* Spektaklojhttp://theater.hu/?mode=szinhaz&szinhaz_id=124
* Teatroj hungarlingvaj en Transilvanio 
* Teatroj hungaraj ekster Hungario en Karpatbaseno 

Kategorio:Sikullando
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Sfântu Gheorghe
Elektodistrikto

**Elektodistrikto** estas geografie aŭ per iu alia maniero formita grupo da homoj, kiuj elektas en baloto siajn reprezentantojn al parlamento aŭ alia deputitaro (ekzemple en loka nivelo).

Elektodistriktoj povas esti aŭ plimultaj (majoritataj) aŭ proporciaj. El plimultaj elektodistriktoj estas elektitaj nur unu reprezentanto, kutime tiu, kiu ricevas la plej multe da voĉoj. En iuj landoj okazos du raŭndoj de balotado, el kiu la dua estas kutime inter tiuj du, kiuj ricevis la plej multajn voĉojn sen ricevi pli ol duonon el la voĉoj en la unua raŭndo. Ekzemple en Britio, Usono, Hindio kaj Aŭstralio ekzistas majoritata aŭ plimulta sistemo de elekto-distriktoj. Ekzemple en Francio la reprezentantoj estas elektataj per du raŭndoj de balotado. La tuta lando formas elektodistrikton ekzemple en Israelo kaj en Nederlando. Landoj kiel ekzemple Svedio, Finnlando kaj Hispanio havas plurajn elektodistriktojn de proporcia baloto.

Elektodistriktoj ekzistas pro la volo havigi al diversaj regionoj de la lando eblecon elekti siajn proprajn reprezentantojn al parlamento. Se la lando estus unu elektodistrikto la avantaĝon havus ofte naciekonataj politikistoj el la ĉefurbo.

El proporcia baloto el unu elektodistrikto estas elektataj pluraj reprezentantoj. Se la tuta lando formas unu elektodistrikton, aŭ se malproporcieco de elektodistriktoj estas egaligita per egalig-seĝoj, estas kutime aplikata elektosojlo.

Elektodistriktoj estas kutime formitaj laŭ geografia kriterio. Unu provinco aŭ regiono povas formi unu elekto-distrikton. Ekzemple en sindikataj elektoj povas ekzisti ankaŭ elektodistriktoj laŭ fakoj. Dum rasa diskriminacio en Sud-Afriko ekzistis ankaŭ elektodistriktoj surbaze de la raso kaj en iuj landoj ekzistas etne-bazitaj elektodistriktoj, ekzemple por doni al malmultnombraj indiĝenaj popoloj eblecon elekti siajn proprajn reprezentantojn (kiu ne sukcesus se ili estus disdividitaj al elektodistriktoj kie plimulto apartenas al aliaj popolgrupoj).

*Marĝena elektodistrikto* estas elektodistrikto en plimulta sistemo, en kiu la diferenco inter du plej popularaj kandidatoj aŭ partioj estas tre malgranda. En plimulta sistemo eblas ankaŭ fi-dislimi la limojn de elektodistrikto.

Kategorio:Baloto
Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj
György Bessenyei

**BESSENYEI György ** [Beŝenjei djordj] (n. 1747 en Bercel, Hungario – m. 24-an de februaro 1811 Pusztakovácsi [pustakova:ĉi]) estis hungara verkisto, filozofo, elstara persono de la hungara klerismo. eta|dekstra|György Bessenyei

## Vivo 
Li estis filo de Zsigmond Bessenyei [ĵigmond beŝenjei] departementa juĝisto kaj Mária Ilosvay [ma:ria iloŝvai]. Li plenkreskis en Bercel, lernis en 1755–60 en la kolegio de Sárospatak [ŝa:roŝpatak]. Inter 1765-1773 li estis membro de la viena (hungara) nobela gardistaro. Li tiam aliĝis al la framasonismo kaj konatiĝis kun ideoj de la klerismo. En 1773 li iĝis en Vieno reprezentanto de la hungaraj protestantoj. Ĉar li entuziasme apogis lernaferajn reformojn de Maria Terezia, li koliziis kun la protestantoj, fine li ŝanĝis al la katolika kredo en 1779. Jozefo la 2-a nomumis lin en 1780 kortega librara gardisto, sed li baldaŭ konfliktis kun la rega sistemo kaj estis maldungita en 1782. Li translokiĝis en 1787 al Pusztakovácsi (hodiaŭ Bakonszeg) kaj partoprenis en publikavivo de fortikaĵa departemento Bihar.

Post malkovriĝo de la la Martinovics-komploto, li venis sub polican inspektadon kaj liaj verkoj ne povis aperi pro la cenzuro dum la lastaj du jardekoj. Li donacis siajn manuskriptojn al la Nacia Muzeo. Li estis framasono laŭ Magyar Katolikus Lexikon (Hungara Katolika Leksikono).

Liaj cindroj estis alisetligitaj en 1940 al Nyíregyháza [nji:redjha:za].

## Verkoj 
Liaj verkoj aperis unuafoje en 1772, komence klasicismaj dramoj. Kiel filozofo, li iris de la deismo al la materialismo, li okupiĝis eĉ en la beletraj verkoj pri sociaj kaj politikaj demandoj. Li rigardis tre grava la flegadon, uzon de la hungara lingvo kaj proponis establon de Akademio.

* 1772 - Ágis tragédiája (titolpaĝo)
* 1777 - A magyar néző
* 1777 - A filozófus
* 1778 - Magyarság
* 1779 - A holmi
* 1781 - Egy magyar társaság iránt való jámbor szándék
* 1799 - A természet világa
* 1804 - Tarimenes utazása

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: fragmento el lia prozo

### Eksteraj ligiloj 
* foto + biografio hungare
* ĉiuj versoj
* http://enciklopedia.fazekas.hu/palyakep/magyar/Bessenyei.htm
* http://www.mek.iif.hu/porta/szint/tarsad/irodtud/magyarir/html/bessenye.htm
* http://www.zmka.hu/Forum/00maj/koltok.htm 
* http://www.c3.hu/~ongalap/borsod/IROK/bessen.htm

## Aliaj 
La nomon de la verkisto portas gimnazio en Kisvárda kaj altlernejo en Nyíregyháza.

Bessenyei, Gyorgy
Bessenyei
Csenger

**Csenger** [ĉenger] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Csenger, kies centro ĝi estas. Csenger ne havas sencon en la hungara.
eta|maldekstre|Vido en Csenger

## Geografio 
Csenger situas sur ebenaĵo, en maldekstra bordo de Somesul, laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Mátészalka kaj Szatmárnémeti. Mátészalka troviĝas 33, Nyíregyháza 84, Debrecen 105, Budapeŝto 309 km. La urbo estas ankaŭ limpasejo al Rumanio.

## Historio 
La urbo apartenis al departemento Szatmár, ĝi elformiĝis apud grava komerca vojo (de la Granda Hungara Ebenaĵo al Transilvanio) en la mezepoko. Ĝia gotika kirko el briko estis konstruita en la 14-a jc. kaj iĝis unu el la centroj de la hungara reformacio, loko, kunsidejo de kelkaj koncilioj. La ponto super Somesul estis grava trapasejo de la rivero.

Csenger ricevis en 1388 rajton je foiro, en 1429 rangon kampurbo, urborangon en 1989.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Csenger)
* Preĝejo Sankta Triunuo (Csenger)
* nova grek-katolika preĝejo Metamorfozo de Kristo (Csenger)
* adventista preĝejo
* kastelo de Szuhányi [suhAnji] nun estas hotelo

## Famuloj 
* en Csenger naskiĝis:
** aktoro Enikő Eszenyi
** geofizikisto Barnabás Kovács
** koreografo Tibor Erdélyi
** muzikinstruisto Lajos Szamosi
** operkantisto Kálmán Gyimesi
** István Fazekas (poeto)
** politikisto István Apáti
** Lajos Bíró (skulptisto)

## Ĝemelaj komunumoj 
*  Oar, Rumanio
*  Avasfelsőfalu, Rumanio
*  Kovászna, Rumanio
*  Tasnád, Rumanio
*  Hauenstein, Germanio

## Referencoj
Brusilov-ofensivo

eta|maldekstra|180ra|Rusia infanterio
[eta|maldekstra|180ra|[Aleksej Brusilov]]

La **Brusilov-ofensivo** () estis la plej granda rusia milita atingo dum la Unua Mondmilito kaj unu inter la plej mortigaj bataloj en la monda historio. Ĝi estis la plej malbona krizo de la Unua Mondmilito por Aŭstrio-Hungario kaj la plej granda venko por Triopa Entento. Ĝi estis grava ofensivo kontraŭ la armeoj de la Centraj Potencoj sur la Orienta Fronto, lanĉita la 4-an de junio de 1916 kaj daŭrinta ĝis la komenco de aŭgusto. Ĝi okazis en loko, kiu hodiaŭ apartenas al Ukrainio, apud urboj Lvivo, Kovel kaj Lucko. La ofensivo portas la nomon de la rusia generalo Aleksej Brusilov, tiutempe komandanto de la Sudokcidenta Fronto.

Kategorio:Bataloj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Bataloj en 1916
Ŝtata Hungara Operejo de Kluĵo

dekstra|300ra
Kolozsvári Állami Magyar Opera (Ŝtata Hungara Operejo Kluĵo), rumane: Opera Maghiară de Stat din Cluj estas operejo en Rumanio en la urbo Kluĵo, kiu malfermiĝis la 11-an de decembro 1948 kun la verko *Háry János* de Zoltán Kodály en la sama konstruaĵo kiel la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## Direktoroj 
* Mihály Eisikovits (1948 -1949).
* József Kallós (1950 -1951).
* Antal Rónai (1952 - 1956).
* Sándor Szinberger (1957 - 1973).
* Béla Hary (1973 - 1977).
* Ágnes Kriza (1977 - 1978).
* Zoltán Márki (1978 - 1981).
* István Sigmond (1981–1983).
* Sándor Csulak (1983–1984).
* Béla Hary (1984–1990).
* Gábor Simon (1990 -).

## Gekantistoj 
* János Ádám
* Sándor Balla
* Margit Balló Belani
* Barbara Balázs
* Zsuzsa Barabás
* Tony Bardon
* Yolanda Covacinschi
* Apollónia Egyed
* Judit Hary
* Éva Jordán
* Brigitta Kele
* Melinda Marton
* Mária Molnár
* Adorján Pataki
* Enikő Pataki
* Árpád Sándor
* Zsejke Székely
* János Szilágyi
* Orsolya Veress
* Ibolya Vigh

## Aliaj membroj 
* András Kürthy (reĝisoro)

## Bibliografio 
* Lakatos István:*A kolozsvári magyar zenés színpad (1792-1973)*, 1977.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Hungarlingvaj teatroj en Transilvanio 
* Teatroj hungaraj ekster Hungario en la Karpatbaseno 

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Kluĵo
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1948
Listo de germanaj loknomoj kun artikolo

Nur ĉe malmultaj loknomoj (nomoj de setlejoj) oni uzas en la germana lingvo la artikolon. Kelkajn el tiuj oni ĉiam uzas kun artikoloj, kelkajn nur fojfoje.

Tiujn nomojn oni uzas kiel nomojn de montaroj ("ich fahre **in die** Eifel") aŭ de pejzaĝoj ("ich gehe **im** Spreewald/**in der** Schorfheide spazieren) - ofte oni povas ankoraŭ rekoni la devenon el pejzaĝa nomo, ekzemple per finaĵoj je -au, -feld (kampo) kaj -thal (valo). Kutime tamen devus esti ebla indiko kiel "in" Mühlthal "im" Mühlthal (loko en samnoma pejzaĝo), kaj per la uzo de la artikolo devus esti klare distingeble, ĉu temas pri la loko aŭ la pejzaĝo. - En aliaj lingvoj la artikoloj apartenas al la loknomo kaj foje oni transprenas ĝin en la germanan. Ĉe kelkaj el la sekvaj loknomoj la kialo por la uzado de la artikolo tamen ne estas klara.

Loknomoj, kiuj pro sia deveno el nomoj de pejzaĝo havas la artikolon:

* Die Bronx (urboparto de la urbo Novjorko en la federacia ŝtato Novjorko de Usono)
* Die Brunswik (Urboparto de Kijlo)
* Der Bült (centra urboparto de la hodiaŭa komunumo Twist en Emslandd)
* Die Hinterbrühl (loko en malsupra Aŭstrio)
* Das Lehel en Munkeno
* Die Lenk im Simmental (Komunumo en la distrikto Obersimmental en la kantono Berno en Svisujo)
* Die List (urboparto de Hanovro)
* Das (aŭ die) Pyhrn, laŭ regiono en supra Aŭstrio
* Die Ramsau
* Die Rothschwaige
* Der Schnoor (parto de la malnova urbo de Bremeno)
* Der Selfkant (plej okcidenta komunumo de la Federacia Respubliko de Germanio), Kreis Heinsberg
* Die Soers (urboparto de la distrikto Laurensberg de Akeno)
* Der Twist (komunumo en Emslando, la uzo de la artikolo estas laŭplaĉa)
* Die Uhlenhorst (urboparto en Hamburgo, origine insulo)
* Die Vahr (urboparto de Bremeno)
* Die Veddel (urboparto de Hamburgo, origine insulo)
* Der Wedding (urboparto de la distrikto Mitte de Berlino)
* Die Wiehre (urboparto de Freiburg im Breisgau)
* Die Wik (urboparto de Kijlo)
* Das Wohlgelegen (urboparto de Mannheim)

Simile oni uzas kelkajn loknomojn kune kun la prepozicio **auf** anstatau kun  **nach** aŭ **in**. En tiuj okazoj oni povas foje pruvi la devenon de monto aŭ montoĉeno. Ekzemploj:
* Auf Dannstadt (komunumo en Rejnlando-Palatinato)
* Auf Schalke (hodiaŭ urboparto de Gelsenkirchen)
* Auf St. Pauli (fama urboparto de Hamburgo)
* Auf der Hörn (urboparto de Akeno)

Ankaŭ la nomoj de landoj kutime ne havas artikolon, escepte se la nomo estas pluralo, ofte ĉe insularoj aŭ plurŝtataĵoj (*Die Bahamas, die Malediven, die Vereinigten Staaten*). Ĉe kelkaj landoj (ekzemple tiuj, finiĝantaj per *-ei*) tamen staras la artikolo, kio el la vorto mem ne ĉiam estas rekonebla. Al la landonomoj, kiuj portas la artikolon, apartenas:

die Elfenbeinküste, die Mongolei, der Oman, der Irak, der Iran, der Jemen, der Kongo, die Niederlande, der Niger, das aŭ der Kosovo, die Schweiz, der Senegal, der Sudan, der Tschad, die Tschechei, die Türkei, die Ukraine, der Vatikan.

Kategorio:Germana lingvo
Elektra flukso

En elektromagnetismo, **fluo de elektra kampo** aŭ simple **elektra flukso** estas flukso de la elektra kampo tra donita surfaco (la surfaco ne nepre estas surfaco de iu objekto, ĝi povas esti ajna surfaco en matematika senco, kiu ne respektivas al iu reala objekto). Elektra flukso estas proporcia kun la kampo (kvanto de la kampaj linioj tra la surfaco). Elektra flukso tra surfaco *S* estas pro tio donita per surfaca integralo:

:\Phi_E = \int_S \mathbf{E} \cdot d\mathbf{A}

kie ***E*** estas la elektra kampo kaj *d**A*** estas diferenciala areo de la surfaco *S* kun surfaca normala vektoro difinanta ĝian direkton. Se *S* estas fermita surfaco, kutime la surfaca normala vektoro estas elektata al esti eksteren montranta, ĉi tio nepras por la sube donita idento.

Por fermita gaŭsa surfaco, elektra flukso estas kalkulebla per:

:\Phi_E = \oint_S \mathbf{E} \cdot d\mathbf{A} = \frac{Q_S}{\epsilon_0}

kie *QS* estas la elektra ŝargo enmetita en enon de la surfaco (inkluzivanta ambaŭ liberajn ŝargojn kaj barajn ŝargojn),
: *ε0* estas la elektra konstanto.

Ĉi tiu rilato estas sciata kiel leĝo de Gauss por elektra kampo en ĝia integrala formo kaj ĝi estas unu el kvar ekvacioj de Maxwell.

## Vidu ankaŭ 
* Elektra kurento
* Magneta flukso
* Vektora kalkulo

## Eksteraj ligiloj 
* Elektra fluo je HyperPhysics

Kategorio:Elektrostatiko
Ŝtata Hungara Teatro de Kluĵo

La **Ŝtata Hungara Teatro Cluj** (, ) estas teatro en Rumanio, en urbo Cluj-Napoca, kiu malfermiĝis la  kaj de 1919 funkcias en la sama konstruaĵo, de 1948 kune kun la Kolozsvári Állami Magyar Opera. La teatro estis la unua hungara stabila (ne migranta) teatro de Hungara reĝlando. La fondinto estas János Kótsi Patkó, kiu direktis ĝin inter 1793-1795, 1797-1808 kaj 1820-1824.

En la teatro okazis la unua hungara prezentado de baleto en Hungara reĝlando en 1804.

## Direktoroj 
* Dezső Megyeri (1896-1898)
En la 20-a jarcento, la direktoroj estis:
* Jenő Janovics (1905-1930)
* Ákos László
* István Horváth Toldy
* Imre Kádár (1933- 1940)
* János Kemény (1940-1944)
* Béla Mihályffy (1942-1944, victeatrestro)
* Jenő Szentimrei (1945- 1949)
* György Harag
* Dénes Kovács
* József Méliusz
* Péter Marosi (1949-1952)
* József Kovács (1952-1953)
* Béla Nagy (1953-1956)
* Gáspár Tamás (1956-1960
* Endre Senkálszky (1964–1969)

## Elektitaj aktoroj 
* Elemér Bán
* Hermin Boér
* László Czikéli (eterna membro)
* Zoltán Gálosi
* János Gerecs
* Béla Hetényi
* Jenő Ivánfi
* Gerzson Kántor
* János Kápolnai
* Ödön Lubinszky
* Imre Szigeti

## Bibliografio 
* Jancsó Elemér: *Az edélyi színészet hőskora*, 1942.
*Enyedi Sándor: *Öt év a kétszázból*. A Kolozsvári Magyar Színház története 1944 és 1949 között, 1991.

## Eksteraj ligiloj 
* Hungarlingvaj teatroj en Transilvanio 
* Hungaraj teatroj ekster Hungario en la Karpatbaseno  
* Konfesoj pri la teatro  

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Kluĵo
Regiona ligo

**Regiona ligo** *unuavice* estas ligo inter pluraj distriktoj, urboj kaj / aŭ komunumoj, kiu plenumas komunajn taskojn de la konstituantoj, ekz. en la urboplanado, vojplanado, la publika transporto, la medioprotekto aŭ la ruboforigo.

Regionaj ligoj ekzistas i.a. en Germanio, ekz. en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio, kiu dividiĝas al la grandaj regionoj Rejnlando (sude kaj okcidente) kaj Vestfalio-Lipo (norde kaj oriente). La membreco en la regionaj ligoj () Rejnlando respektive Vestfalio-Lipo estas deviga por la distriktoj kaj eksterdistriktaj urboj. La taskoj de regionaj ligoj de administraj komunumoj varias. Ekzemple en Nordrejn-Vestfalio ili kompetentas pri planado de aŭtoŝoseoj, monumentoprotekto, specialaj malsanulejoj ktp. Ekzemplo por libervola ligo estas la regiona ligo Ruhr, en kiu membras la urboj kaj distriktoj de la industria Ruhr-regiono. En la pli norda federacia lando Malsupra Saksio la taskoj de la regionaj ligoj de administraj komunumoj estas multe malpli ampleksaj ol en Nordrejn-Vestfalio kaj pli-malpli limiĝas al kulturaj taskoj, aparte la vivteno de lokaj kulturaj tradicioj.

*Duavice* ankaŭ iuj regionaj ligoj de **sociaj** organizoj, ekzemple regiona Esperanto-ligo, falas sub tiun difinon, kvankam temas pri alispeca ligo ol unuiĝo de subŝtatoj.

Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj