open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Interna Niĝera Delto

La **Interna Niĝera Delto**, konata ankaŭ kiel **Macina** aŭ **Masina**, estas granda areo de lagoj kaj inundebenaĵoj en la duon-arida areo de Sahelo de centra Malio, ĝuste sude de la Sahara dezerto.

## Loko kaj priskribo 
La delto konsistas el la meza fluejo de la Niĝera Rivero, inter la disigita Niĝero kaj ties alfluanto, nome la Bani, kiu el tie fluas norden al la dezerto. La Niĝero estas la plej longa rivero en Okcidenta Afriko. Urboj kiaj la havenurboj Mopti, Sévaré kaj Djenné, kun ties kot-brika Granda Moskeo de Djenné kuŝas ĉe la 400&nbsp;km-longa regiono.

La Fulanoj kaj Dogonoj loĝas en la Macina regiono kaj en la ĉirkaŭa areo, kiu havas ĉirkaŭ 500,000 loĝantojn. Plej el la jaro la areo havas malvarman kaj sekan klimaton, kun varmaj ventoj el proksima Saharo kio altigas la temperaturon ĝis 40°C. Dum la malseka sezono, kiu daŭras el julio al septembro sed daŭras plie en la sudo, kie la marĉo inundas kiel lago kaj nature irigacias la teron. Kiam venas la seka sezono, Macina iĝas reto de lagoj kaj kanaloj. Brutobredado, peniseto, kaj rizo estas ties ĉefaj agrikulturaj produktoj. La Macina interna delto havigas ankaŭ akvon kaj fiŝon por la malianoj kiuj loĝas tie kaj dum la malseka sezono estas hejmo por grandaj nombroj de birdoj.

Pro sia proksimeco al la larĝe pliiĝanta Sahelo, oni studas, ke eble la Macina povas iĝi malpli pluva ĉiujare.

Komence de la 19a jarcento, Seku Amadu fondis regnon nome Macina Imperio en la regiono, konstruante ĉefurbon ĉe Hamdullahi en 1820. Macina falia al la Tukulora Imperio de El Hadj Umar Tall en 1862, kiu siavice falis al la Franca Armeo. La regiono iĝis parto de la lando Malio ĉe ties sendependeco en 1960.

## Ekologio 
## Minacoj 
## Referencoj 
## Literaturo 
* .
* . Link includes both volumes. Volume 2 includes 8 maps. The L'Institut de recherche pour le développement site also has pdf files containing individual chapters.
* . Also published in French with the title *Le Niger: une Artère vitale. Gestion efficace de l’eau dans le bassin du Haut Niger* .
* .

## Eksteraj ligiloj 
* "Inner Niger Delta flooded savanna". Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund. http://www.worldwildlife.org/ecoregions/at0903
Bani (rivero)

La rivero **Bani** estas la ĉefa alfluanto de la Niĝera Rivero en Malio. Tiu rivero estas formata de la kunfluo de la riveroj Baoulé kaj Bagoé je ĉirkaŭ 160 km oriente de Bamako kaj ĝi merĝiĝas kun la Niĝero ĉe Mopti. Ties longo estas ĉirkaŭ 1100 km. Laŭlonge de ties fluejo estas kelkaj gravaj akvorezervejoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* .
* . Pages 30–31 contain a table dated 2003 prepared by J.R. Patenaude, giving values for the water flow in an average year (assumed to be 125&nbsp;m3/s or 3.9&nbsp;km3/y).
* .
* .
* .
* . Publikigita ankaŭ en franca kun la titolo "Le Niger: une Artère vitale. Gestion efficace de l’eau dans le bassin du Haut Niger".

## Eksteraj ligiloj 
* Photographs of the Bani River at Douna.
* .

Kategorio:Geografio de Malio
Kategorio:Niĝero (rivero)
Ŝidloj

[eta|„Bantu“-infanoj en vilaĝo apud [Jawhar]]

La **ŝidloj** estas etna minoritato en Somalio, kiuj loĝas en la valo de la rivero ŝabelo apud Jawhar. Ili vivtenas sin de agrikulturo kaj estas klientoj de la Mobileen-Mudulood-Hawiye, kiuj estas nomadaj bestbredistoj. Ilia nombro ne estas konata, verŝajne estas kelkaj 10.000 homoj.

## Nomo 
La nomo verŝajne venas de la vorto *ŝid* kiu signifas „muelŝtono“. Uzi muelŝtonon estas karakterizaĵo de nenomada-agrikultura popolo..
250ra|mapo de la etnaj grupoj en Somalio 1977; etnaj minoritato, inter ili ŝidloj, ruĝe

## Deveno 
Ili devas - same kiel makanoj pli riversupre apud Beledweyne – de la nigrafrika („negroidaj“) popoloj, kiuj jam vivis antaŭ la somaloj en la regiono. Lauixdire aldoniĝis dum la jaroj fuĝintaj aŭ liberigintaj sklavoj. Por kelkaj etnologoj la ŝidloj apartenas al la „somaliaj bantuoj“, termino, kiu estas uzata ekde la 1990-aj jaroj por idoj de la iamaj bantuaj sklavoj kaj pli vaste por la nigrafrikaj minoritataj grupoj en Somalio. Necertas, ĉu ili iam parolis bantuan lingvon.

*Muhammad Qulid al-Rashidi* de la Sufo-Ordeno de la Salihiyya fondis du religiaj setlejoj sur la teritorio de la ŝidloj, kie li en la jaro 1918 mortis.

Dum la itala regado (Itala Somalilando) Luigi Amadeo von Savoyen fondis en la jaro 1920 sur la ŝidla teritorio la setlejon *Villaggio Duca degli Abruzzi*, la pli postan urbon Jawhar.

Dum la Somalia interna milito la ŝidloj suferis atakojn de la somalaj klanoj „Hawiye“ kaj Darod.

## Fontoj 
* UN-OCHA: A study on minorities in Somalia 
* Ken Menkhaus: Bantu ethnic identities in Somalia, in: ''Annales d'Ethiopie*, No 19, 2003
* Francesca Declich: Fostering Ethnic Reinvention, in: *Cahiers d'études africaines'', 2000

## Referencoj 
Kategorio:Etno en Afriko
Kategorio:Etno en Somalio
Castanopsis cuspidata

***Castanopsis cuspidata***; japane : **shii**, ) estas specio de kastanopso origina el suda Japanujo (Honŝuo, Kjuŝuo, Ŝikokuo), suda Koreujo kaj Tajvano.

Ĝi estas mezgranda ĉiamverda arbo alkreskanta ĝis 20-30 metroj alte, parenca al la fago kaj la kverko. La folioj estas 5-9 cm longaj, teksture ledecaj, kun tute aŭ neregule dentata marĝeno. Tiu orientalisa kaj palearktisa specio vegetas en arbaroj kaj en kanjonoj, speciale apud la maro. La kotiledono de la nukso estas manĝata bolite aŭ rostate.

Ĝia morta ligno servas kiel gasto por multaj fungospecioj, inkludanta la eponima *ŝitako*.

## Vidu ankaŭ 
[eta|maldekstre|[Trunko de pintfolia kastanopso.]]
eta|maldekstre|Folioj de pintfolia kastanopso.
: Sud-koreaj ĉiamverdaj arbaroj
: Tajhejaj ĉiamverdaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
:  Pintfolia kastanopso (*PFAF*)
:  Pintfolia kastanopso (*GRIN*)

Kategorio:Fagacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Ŝtontajlista marko

[eta|Prengipsaĵoj de arabaj ŝtontajlistaj markoj en la [Moskeo-Katedralo de Kordovo.]]
[eta|maldekstre|Ŝtontajlista marko en la preĝejo de Nª Sª de la Asunción, [Alcocer (Guadalajara, Hispanio).]]
**Ŝtontajlista marko** aŭ **Ŝtontajlistomarko** estis en la mezepoko kutima marko, kiun ŝtontajlistoj metis dum sia laboro. Ŝtontajlistaj markoj apartenas same kiel enĉizaĵoj al la signoj, per kiuj metiistoj markis objekton kiel sian verkon. La gildosigno simbolas profesian fakon. Ĉe multaj malnovaj konstruaĵoj ankoraŭ nun estas ekkoneblaj la ŝtontajlistomarkoj, ankaŭ el la antikvo estas konataj similaj signoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Reta serĉado kaj alordigo de ŝtontajlistaj markoj
* Ŝtontajlistomarkoj, arĥivo, kolekto kaj programaro
* Fotoj de pro. 50 ŝtontajlistaj markoj

Kategorio:Mezepoka arkitekturo
Kategorio:Simboloj
Kategorio:Metio
Kategorio:Ŝtontajlado
(13594) 1994 PC2

**(13594) 1994 PC2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San-Diego, Usono) en la kadro de la programo *Planet-Crossing Asteroid Survey* aŭ "PCAS".

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Kategorio:Malkovrita de PCAS
Ravena Kosmografio

eta|dekstra|Mapo bazita sur la Ravena Kosmografio
La ***Ravena Kosmografio*** estis kompilita de anonima klerulo en Raveno ĉirkaŭ la jaro 700. Ĝi konsistas el listo de loko-nomoj kiu kovras lamondon el Barato al Irlando. Teksta pruvaro indikas, ke la aŭtoro ofte uzis mapojn kiel fonto.

La survivantaj tekstoj estas tre defiaj. La tri manuskriptaj kopioj estas distance el la aŭtografo (origina manuskripto) laŭ tri aŭ kvar generacioj. Kiel rezulto, la kopioj estas plagataj de eraroj de literumado, vortodivido, nuligo, kaj aŭd-eraroj (la teksto ŝajne estis diktata je unu punkto.).

La plej ĵusa kritika eldono de la tri manuskriptoj estas tiu de Joseph Schnetz, *Itineraria Romana, vol. II: Ravennatis Anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica*, 1942 (represita en 1990), B G Teubner, Stuttgart.

## Eksteraj ligiloj 
### *Cosmographia* 
* *Ravennatis Anonymi Cosmographia et Gvidonis Geographica* (kompleta teksto) ĉe Archive.org.

### Brita fako 
* The Ravenna Cosmography , Enkonduko kaj Brita fako.
* The Roman Map of Britain  The British section of the Ravenna Cosmography and its sources.
* 

### Iberia fako 
* *Ravennatis Anonymi Cosmographia* . Enkonduko kaj ligilo al eldono de la latina originalo.

Kategorio:Kartografio
Nobela Asembleo ĉe la Karolinska Institutet

La **Nobela Asembleo ĉe la Karolinska Institutet** estas fako de la Karolinska Institutet kiu atribus la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino.

La **Nobela Asembleo** konsistas el kvindeko da profesoroj pri medicinaj fakoj ĉe la Karolinska Institutet, kaj estas privata organizo kiu formale ne estas parto de Karolinska Institutet. Ties ĉefa tasko konsistas je kolektado de nomumadoj dum ordigado de nomumitoj estas plenumita de la Nobela Komitato de la Karolinska Institutet, kiu havas kvin membrojn. La Nobela Komitato, kiu estas elektita de la Nobela Asembleo, respondecas nur por rekomendi premiotojn, dum la fina decido restas ĉe la Nobela Asembleo.

## Notoj 
Kategorio:Nobel-premioj
Nobela Komitato

**Nobela Komitato** estas la funkcianta institucio responsa por la tasko elekti premiotojn por Nobel-premio. Estas kvin Nobelaj Komitatoj, po unu por ĉiu Nobel-premio.

La Nobelaj Komitatoj por kvar el la premioj, nome fiziko, kemio, fiziologio aŭ medicino, kaj literaturo, estas funkciantaj fakoj kun koncernaj premiatribuantaj institucioj, nome la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj, la Karolinska Institutet, kaj la Sveda Akademio. Tiuj kvar Nobelaj Komitatoj nur proponas premiotojn, dum la fina decido estas farita en pli granda asembleo: nome la tuta akademio por la premioj en fiziko, kemio, kaj literaturo, kaj la 50 membroj de la Nobela Asembleo ĉe la Karolinska Institutet por la premio pri fiziologio aŭ medicino.

La kvina Nobela Komitato, nome la Norvega Nobel-Komitato responsa por la Nobel-premio pri paco, havas diferencan statuson ĉar ĝi estas kaj la funkcianta fako kaj la decida institucio por tiu premio.

## Notoj 
Kategorio:Nobel-premio
Karolinska Institutet

La '*** (ofte tradukita el la sveda kiel la **Karolinska Instituto*', ĉar *-et* estas difina artikolo, kaj en pli malnovaj tekstoj ofte kiel Reĝa Karola Instituto) estas medicina universitato en municipo Solna ene de la Stokholma urba areo, Svedio, kaj unu el plej grandaj kaj plej prestiĝaj medicinaj universitatoj en Eŭropo. Ĝi estis fondita en 1810 ĉe Kungsholmen ĉe la okcidenta flanko de Stokholmo; kaj la ĉefa kampuso estis relokigita jardekojn poste al Solna, ĝuste for de la Stokholma Municipo. Dua kampuso estis establita pli ĵuse en Flemingsberg, municipo Huddinge, sude de Stokholmo. La *Karolinska Institutet* havigas servojn al 6,200 studentoj kaj 2,300 doktoriĝontoj. Tie laboras 3,800 dungitoj. La institucio estis fondita en 1810. Ekde la fondiĝo de la asociiĝo en 2002 ĝi membras en la Ligo de Eŭropaj Esploraj Universitatoj.

## Elektitaj studentoj 
* Péter Petrusz
* Hugo Theorell

## Vidu ankaŭ 
* Nobela Asembleo ĉe la Karolinska Institutet
* Universitata hospitalo Karolinska

## Bildaro 

Main entrance KI.JPG|Ĉefa enirejo el Solnavägen kaj *Aula Medica* fone
KI Berz lab 20060723.jpg|Berzelius laboratorio, KI Solna
Caroline Institute (formerly) 2006 Stockholm.jpg|Originaj konstruaĵoj de Karolinska instituto  en Kungsholmen, Stokholmo
Nya Karolinska, april 2019c.jpg|La nova Karolinska Universitata Hospitalo en 2019
KI Berz lab och kib 20060723.jpg|La Universitata Biblioteko kaj Berzelius laboratorio, KI Solna
Karolinska institutet aula.jpeg|Karolinska instituto, *Aula Medica*

## Eksteraj ligiloj 
* Karolinska Institutet - Oficiala retejo

Kategorio:Universitatoj en Svedio
Kategorio:Organizaĵoj pri medicino
Kategorio:Esploraj institutoj pri medicino
Sveriges Riksbank

**Sveriges riksbank**, aŭ simple **Riksbanken**, estas la centra banko de Svedio. Ĝi estas la plej malnova centra banko de la mondo kaj la 4a plej malnova banko de la mondo ankoraŭ funkcianta. Ĝi estas foje nomata la **Sveda Nacia Banko** aŭ la **Banko de Svedio** (distingenda el Swedbank, nome privata banko). Ĝi estis fondita en 1668. La nuna guberniestro estas Stefan Ingves.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* en sveda kaj en angla Oficiala retejo de Sveriges Riksbank en angla 
* Historical Monetary Statistics of Sweden 1668–2008 publikigita de Riksbank 

Kategorio:Centraj bankoj
Kategorio:Ekonomio de Svedio
Presejo Pavillon (Weimar)

eta|La muzeo en eksa presejo.
La **Presejo en la pavilono** (germane: *Pavillon-Presse Weimar*) estas presteknika muzeo en Vajmaro, Scherfgasse nr 5.

## Historio 
La gapateliero pri presteknikoj estiĝis post 1989 tie, kie iam estis la presejo de *Turingia ĵurnalo*, gazeto kun la plej granda eldonokvanto. La establinta societo *Pavillon-Presse* rekonstruigis el ruinoj belegan duetaĝan pavilonon (konstruita ĉ. la jaro 1740) kaj restaŭris la domon en la Scherf-strateto. Ĝi estas cetere unu el la plej malnovaj domoj de Weimar. La ekde 1992 alirebla kolekto montras la historion de la metiaj presteknikoj.

## Kolekto 
Fakuloj uzadas kun junuloj, interesiĝantoj, artistoj la maŝinojn konstruitajn inter 1830-1985. La surloke faritaj presitaĵoj aĉeteblas. La serio *Jahresgaben* helpas konservi kaj transdoni akiritajn konojn. Dum rondgvidadoj oni lernigas al la vizitantoj i.a. en la Dila salono (farita en 1577 el ligno), bazajn sciojn pri prestekniko. En la subtegmentejo okazas regule nedaŭraj ekspozicioj rilataj al la temo de presado, krome la koncertaro *Alte Musik - Quodlibet*, prelegoj, laŭtlegadoj ktp.

La muzeo-presejo konsideras sin esti en la tradicio de la kultura heredaĵo de urbo kiu ekfloris ne laste danke al la verkitaj vortoj kaj realigis revon de la vajmara artisto Walther Klemm (1883-1957) pri fondota *grafika domo*. Fokusoj kolektaj estas - krom la prezento de presteknikiloj kaj de la historio metia - la libra arto. La arkivo same kiel la biblioteko estas je dispono por ĉiuj. Jarprogramo kun fiksitaj eventoj - inaŭguroj de ekspozicioj, Festo de la libro, gappresado, kursoj, imito de mezepokaj ceremonioj okaze de la fino de la trejnado de lernoknaboj (la t.n. *Gautschen*) - intencas havigi fidelan aron da amikoj kaj subtenantoj de la muzeo.

## Literaturo 
* Weimar – Lexikon zur Stadtgeschichte, 1998, Verlag Hermann Böhlaus Nachfolger, p. 95 kaj 342

## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo de la muzeo kun evento-kalendaro

Kategorio:Muzeoj en Weimar
Weimar
Kategorio:Presado
Gisejo Heinrichshütte (Wurzbach)

eta|Kanalkovrilo en Vajmaro, gisita en Wurzbach La **Gisejo Heinrichshütte** (germane: *Technisches Schaudenkmal Gießerei Heinrichshütte*) troviĝas en Wurzbach, Leutenberger Straße nr 44.

## Historio 
El la granda nombro da ferfabrikoj en la ferregiono de la norda Frankonia Arbaro restis nur *Heinrichshütte* proksime de Wurzbach. Ĝi konstruitis en 1729 kiel dratfabriko. Post brulo ĝi nove konstruitis en 1836 kaj ekde tiam funkciis kiel fergisejo. Krom la fabrikaj ejoj (kun altforno, per akvoforta movita blovaparato, gisada halo kun gruo) ekzistas ankaŭ du loĝejoj por la laboristaro, la domo de la uzinestro kaj gastejo. Ĉiuj konstruaĵoj bonege konservitis, ĉar fabriko funkciis ĝis 1981. En la jaro 1982 ĝi deklaritis monumento teknika. En la 1-a de majo 1983 ĝi inaŭguritis kiel muzeo per solena gapgisado.

## Kolektoj 
Gapgisadoj okazantaj ĉiun semajnon igis la muzeon unika en tuta Germanlando. En la elmontra salonego videblas ekspozicio kun belegaj malnovaj fornetoj, kamenpletoj, forĝeja ateliero, malnovaj bor- , tir- kaj trenmaŝinoj; krome admireblas granda akvorado 260 jarojn aĝa. En alia salonego staras varmaermotoroj funkciantaj. Kulmino porvizitanta estas ĉiam denove la startigo de vapormaŝino el Unterwellenborn kun ĝiaj 15.000 ĉevalpovoj.

## Literaturo 
* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-6, p.&nbsp;202

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la muzeo.

Wurzbach
Kategorio:Distrikto Saale-Orla
Wurzbach
Norvega Nobel-Komitato

eta|Nobel-medalo
La **Norvega Nobel-Komitato** () elektas la ricevontojn de la Nobel-premio pri paco ĉiujare je la konto de la havaĵo de la sveda industriisto Alfred Nobel, baze sur la instruoj de la testamento de Nobel.

Ties kvin membroj estas elektitaj de la Norvega Parlamento kaj nuntempe ili proksimume reprezentas la politikan konsiston de tiu institucio. En sia testamento, Alfred Nobel taskis la Parlamenton de Norvegio por la elektado de ricevontoj de la Nobel-premio pri paco. Tiam, Norvegio kaj Svedio estis en persona unio. Spite la fakton ke ties membroj estas elektitaj de parlamento, la komitato estas privata institucio taskita por atribui privatan premion. En ĵusaj jardekoj, la plej multaj komitataj membroj estis retiriĝintaj politikistoj.

Ekde marto 2015 la prezidantino de la komitato estas la konservativa politikistino Kaci Kullmann Five.

## Vidu ankaŭ 
* Norvega Nobel-Instituto

## Referencoj 
;Notoj

;Bibliografio
* 
* Heffermehl, Fredrik (2010). *The Nobel Peace Prize. What Nobel really wanted*'. Sta Barbara: Praeger. ISBN 978-0-313-38744-9.

## Eksteraj ligiloj 
* Norwegian Nobel Committee&nbsp;– oficiala retejo
* Nobel Prize&nbsp;– oficiala retejo

Kategorio:Nobel-premio
Artodomo de Apolda

eta|La Artodomo *Avantgarde*, proksime de la stacidomo de Apolda. 
La **Artodomo Apolda** (germane: *Kunsthaus Apolda Avantgarde*) troviĝas en Apolda, Germanujo (Bahnhofstraße nr 42).

## Historio 
Neniu antaŭ du jarcentoj farus rilatojn inter la urbo Apolda kaj artistoj famegaj kiel Lovis Corinth, Max Ernst, Lyonel Feininger, Alberto Giacometti, Pablo Picasso. Tamen iĝis intertempe tiu urbo ŝatata adreso por kulturemuloj el la tuta lando. La
artodomo gastas en vilao konstruita en la lasta triono de la 19-a jarcento en itala landdoma stilo. Post alikonstruo kaj restaŭro en 1995 ĝi evidentiĝis kiel perfekta loko por la artodomo. La speciala ĉirkaŭaĵo de la duetaĝa domo kun parketo ebligas intensan kaj agrablan aliron al la verkoj de la aktualaj ekspozicioj.

La domo estis konstruigita fare de kunestro de lanaĵfabriko kaj uziĝis en la kuro de la tempo diversmaniere (i.a. por loĝado). Kiam Apolda iĝis en 1952 sidejo de nove fondita distrikta administracio la oficistoj deĵoris ankaŭ tie ĉi. Post la Turniĝo ekis serĉado je nova utiligo. La societo de pentraĵemuloj trafis oficialulojn bonvolajn kaj jam la 18-a de junio 1995 malfermiĝis la unua granda ekspozicio pri Max Liebermann kaj Lovis Corinth. Ĝin vizitis pli ol 8000 homoj. Oni kreis tiel -:kvazaŭ el nenio - kulturan spacon en urbo, kiu ĝis tiam tute ne furoris kiel artista urbo. Ekde tiam la sinsekvo de furoraj ekspozicioj imponas.

## Ofertoj 
Prelegoj, gvidadoj, muzikarangoj kaj aliaj projektoj kompletigas la ekspoziciojn de tre alta kvalito. Minimume unu fojon pojare ekspozicio kun regiona fokuso okazas krome, kiu substrekas la memdifinon de la establinta societo.

## Vidu ankaŭ
*GDR-muzeo (Apolda), en barako rekte postartodome

## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo de la muzeo.

Kategorio:Muzeoj en Apolda
Apolda
José Sánchez Rosa

eta|Busto de José Sánchez Rosa en Grazalema
**José Sánchez Rosa** (Grazalema, 22a de oktobro 1864 - Sevilo, 31a de julio 1936) estis sindikatestro kaj anarĥiista laboristo, krom grava instruisto raciista el Andaluzio, Hispanio. Li estis filo de ŝuriparisto.

## Historio 
Li tuj elstaris pro intelekta dediĉo: emo al la legado kaj lernokapablo, kio permesis al li ke jam 13-jaraĝa li legis la laboristan gazetaron al laborkolegoj, kio estis en la epoko kutimo por kontribui al la klerigado de la laborista klaso. Li ekde juna jam partoprenis en la laborista movado de la epoko, ligita al la Unua Internacio (Internacia Laborista Asocio, ILA).

Li estis akuzita je instigo al kamparana insurekcio en Jerez de la Frontera de 1892, kio kondukis lin al la karcero ĝis 1901.

En la du unuaj jardekoj de la 20a jarcento elstaris lia laboro kiel propagandisto de anarkiismo kaj de anarkosindikatismo tra tuta Andaluzio. Li estis disĉiplo de Fermín Salvochea.
eta|230px|Lernejo Sánchez Rosa 2

Ekde komenco de la 20a jarcento li kreis diversajn raciismajn bazlernejojn - nome la anarkiisma eduka modelo de la epoko - en Los Barrios, Aznalcóllar, kaj el 1911, en Sevilo mem, en la fama kvartalo Triana, kun la kunlaborado de lia kunulino, Ana Villalobos, kaj de lia filino Paca. Lia instrumodelo sekvis la tendencon proponita de Francisco Ferrer Guardia en la Moderna Lernejo de Barcelono, pere de la geinstruado, la laikismo, la scienca kaj raciisma edukado kaj la internaciismo.

La influo de Sánchez Rosa sur la andaluza laborista klaso estis ĉefe rimarkinda danke al la disvastigo de liaj broŝuroj, kiuj ege sukcesis inter la laboristoj. Multaj el tiuj laboristoj eklernis legi kaj skribi, aŭ akiris unuajn konceptojn pri matematiko, danke alverkoj kiaj *Aritmética del obrero* aŭ *La Gramática del obrero*, kiujn li publikigis per sia eldonejo *Biblioteca del Obrero* (biblioteko de la laboristo).

## Murdo 
Li estis mortpafita en Sevilo en 1936 fare de la trupoj frankistaj, kiuj konkeris la urbon tuj post la Puĉo de la 18a de julio en Hispanio. Sánchez Rosa estis tre konata en la revoluciaj etosoj kaj ne povis fuĝi el la subpremado, spite la fakton ke li dediĉis sin pli al la edukado kaj al la propagando ol al la propra revolucia rekta agado.

## Vidu ankaŭ 
* Pedagogio

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Gutiérrez Molina, J.L. (2005): La tiza, la tinta y la palabra. José Sánchez Rosa, maestro y anarquista andaluz (1864-1936). Editorial Tréveris, Ubrique.
* Grupo de Investigación José Sánchez Rosa (1995). En busca de nuestra historia: José Sánchez Rosa, maestro de adultos. Centro de Educación de Personas Adultas “José Sánchez Rosa”, Sevilla.
* Montero, Ana Mª (Enero de 2008). “Antonio Muñoz Benítez, epígono de la escuela racionalista”. Revista Andalucía en la Historia, nº 19.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cazarabet.com/conversacon/fichas/fichas1/tinta.htm
* Biografías y Vidas: *Biografía de José Sánchez Rosa*
* Andalucía.cc ADN: *José Sánchez Rosa* 

Kategorio:Hispanaj sindikatistoj
Kategorio:Hispanaj anarkiistoj
Kategorio:Hispanaj pedagogoj
Kategorio:Hispanaj instruistoj
Kategorio:Andaluzoj
Kategorio:Homoj de la Hispana Enlanda Milito
Muzeo Kastelo Auerstedt

eta|Kastelo Auerstedt La **Muzeo pri kaleŝoj** (germane: *Schloß Auerstedt mit Kutschenmuseum*) troviĝas en la kastelo de Auerstedt, Dorfplatz nr 1.

## Historio 
La hodiaŭa Distrikto Weimarer Land ĉirkaŭanta la urbojn Weimar kaj Jena estis en aŭtuno de 1806 batalteritorio kontraŭ Napoleono Bonaparte. Lia trupoj venkis la prusojn kaj urboj respektive vilaĝoj kiel Apolda, Erfurto, Hassenhausen, Jena, Weimar aŭ Auerstedt servis kiel provizejoj de la francaj trupoj aŭ eĉ suferis batalojn. Kastelo Auerstedt per siaj muzeeroj memoras tion. La lernoknabo Carl Kodritsch rimis pri tiuj eventoj en 1840 tiel: ''So hat's seit vier und dreißig Jahren in unserem Orte siebenmal gebrannt. Ja, dieser Ort hat viel erfahren durch eines harten Schicksals Hand!" Tiuj rimaĵoj estis parto de parolado nomita *Giebelrede* okaze de nova fintegmentado de la kastelo post la incendio de la 18-a de aprilo 1840.

Jardekojn antaŭ tiu ĉi evento, en la 14-a de oktobro 1806, la vilaĝo kaj ĝiaj medioj ankaŭ brulegis luktante kontraŭ Napoleono. Samtempe kiel en Jena trafis francoj prusajn soldatojn, aperinte sen ies atendo kaj en densa nebulo. Ĉirkaŭ 20000 viktimoj ambaŭparte nombritis ĝis la fino de la batalo en la meztagaj horoj. Oni forgesis uzi la helptaĉmentoj de generalo Kalckreuth kio tuj turnus la malvenkon en venkon (almenaŭ laŭ la teorioj de la milithistoriisto Carl von Clausewitz).

## Kolektoj 
Unu el la ĉefkomandejoj de la francaj trupoj en Turingio troviĝis en la kastelo de Auerstedt, en kiun hodiaŭ invitas interesa muzeo ĉiujn historiemulojn. Post la venko duko August de Saksio-Gotha-Altenburg sendis fortimpresan kaleŝon al la venkinta batelestro Napoleono kiel signo de subiĝo. Tiu reprezenta droŝkego videblas same kiel pluraj aliaj veturiloj surloke en la iama remizo de la kastelo. Daŭre pruntedonis ĝin la fondaĵo Klassik Stiftung Weimar. Krome aliaj dokumentoj informas pri la tiaman tumultozan tempon.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3*, 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 29.

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo 1806 (Jena-Cospeda)

## Eksteraj ligiloj 
Informoj sur porturisma retpaĝaro. 

Auerstedt
Kategorio:Distrikto Weimarer Land
Auerstedt
Auerstedt
Auerstedt
Antal Reischl

**Antal Reischl** [rejŝl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reischl Antal** estis hungara arkitekto, inĝeniero, profesoro.

Antal Reischl http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC12527/12847.htm naskiĝis la  1916 en Budapeŝto. Li mortis la  1978 en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Reischl akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1939, poste li eklaboris en la ĉefurbo. Post jaroj li soldatiĝis, militkaptitiĝis, sed ankaŭ tie li ricevis arkitektajn taskojn en Sovetunio. Li hejmenvenis en 1947. En la sekva jaro li ekinstruis en la teknikuniversitato, kie li estis katedrestra docento en 1951, post jardeko katedrestro kaj kandidato. Li planadis ĉefe loĝdomojn. Li ricevis premiojn en 1970 kaj 1972.

## Elektitaj disĉiploj 
* György Skardelli

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Contemporary Principles of Hospital Building’’ (1954)
* ’’Mérnöki kézikönyv’’ (Inĝeniera manlibro),  (1960)
* ’’Lakóépületek tervezése’’ (Planado de loĝdomoj), (1973) – lernolibro por studentoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Johann Parler la pli juna

**Johann Parler la pli juna** (naskiĝinta supozeble en 1359 je Prago; mortinta en 1405 aŭ 1406), estis grava arĥitekto kaj konstruestro el la germana familio Parler.

Li estis filo de la germana konstruestro Peter Parler. Post la morto de sia patro li kelkajn jarojn direktis la konstrulaborojn ĉe la katedralo Sankta Vito en Prago. Al liaj plej famaj verkoj apartenas la katedralo Sankta Barbara en Kutná Hora, kies unua arĥitekto li estis: la katedralo nun estas registrita kiel monda heredaĵo de Unesko.

## Literaturo 
* Barbara Schock-Werner: Parler, Johann. En: Neue Deutsche Biographie (NDB), volumo 20, Duncker & Humblot, Berlino 2001, ISBN 3-428-00201-6, p. 73

Kategorio:Konstruestroj
Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de gotiko
Kategorio:Germanaj skulptistoj
13607 Vicars

'*13607 *Vicars'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la inĝenierino *Andrea Vicars'', kiu havas larĝan gamon da kapabloj, kaj grandan amon por la katoj. Ŝi faris ampleksan laboron por konstrui iujn el la solidpelaĵaj  uzataj por la kosmopramoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Katolika Universitato Péter Pázmány

La **Katolika Universitato Pázmány Péter** estas eklezia universitato de la Romkatolika Eklezio en Hungario en Budapeŝto, Esztergom kaj Piliscsaba, kie lernas proksimume 9,000 studentoj. La universitato estas rekonita fare de la ŝtato. La hungara konata mallongigo estas PPKE.
eta|maldekstre|Parto de la universitato en Piliscsaba

## Historio 
La teologia fakultato estis establita fare de ĉefepiskopo Péter Pázmány en Nagyszombat en 1635. Depost dominado de turkoj la plena universitato translokiĝis al Buda. Baldaŭe la universitato portis la nomon pri la fondinto Péter Pázmány. Dum la socialismo tiu nomo estis forŝovita. En 1950 kiel aparta Teologia Akademio eliĝis el la Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1992 oni fondis filozofian fakultaton, kiun la hungara ŝtato akceptis en la sekva jaro. En 1999 ĝi estis rekonita ankaŭ fare de Apostola Seĝo.

La universitato situas en tri urboj: la oficejo, de la rektoroj la teologia fakultato, la Juda Fakultato, la Fakultato de Informa Teknologio, kaj la Postdiplomulo-Instituto situas en Budapeŝto. La kampuso de la Vitéz János Fakultato pri Instruado estas en Esztergom. La kampuso de la Filozofia Fakultato estas en Piliscsaba. La universitato havas plurajn esplorgrupojn, institutojn, larĝan gamon de internaciaj kunlaboroj.

## Elektitaj instruistoj 
* Gergely Bárándy
* Péter Erdő, rektoro
* Ferenc Friedler
* Ferenc Gál (la unua rektoro)
* Benedek Jávor
* Gábor Kecskeméti
* László L. Menyhért
* Edit Madas
* Huba Rózsa
* László Sólyom
* János Székely (episkopo) (rektoro)
* Imre Timkó (episkopo)

## Elektitaj studentoj 
* István Ábrahám (preposto)
* Gergely Bárándy
* Tibor Benedek (akvopilkisto)
* György Benyik
* Katalin Dér
* Dávid Géczy
* György Giczy
* Gergely Gulyás
* László Hunyadi (geologo)
* Laura Iancu
* Rita Izsák-Ndiaye
* Péter Janesch
* Szilárd Keresztes
* László Levente Kocsis
* Tamás Kőszegi
* Zoltán Kulcsár
* Veronika Madár
* Roland Mengyi
* Fanny Müller (fotomodelo)
* Márton Nobilis
* Balázs Orbán (politikisto)
* István Pion
* Bence Rétvári
* Zsolt Semjén
* Ádám Somorjai
* Tünde Szabó (naĝisto)
* Szabolcs Szuromi
* József Török (pastro)
* József Urbán
* Zsolt András Varga
* Imre Vejkey
* Béla Weissmahr
* Géza Xeravits

## Referencoj 
eta|maldekstre|La universitato en Esztergom
eta|La universitata domo en Budapeŝto
eta|maldekstre|Aerfoto pri la universitato en Piliscsaba
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto
Kategorio:Esztergom
Heinrich Parler la pli aĝa

**Heinrich PARLER la pli aĝa** (naskiĝinta inter 1300 kaj 1310; mortinta en 1370 supozeble en Schwäbisch Gmünd), ankaŭ nomita *Parlerius*, estis germana arĥitekto kaj preĝeja konstruestro de gotika arĥitekturo el la konstruestra familio Parler. Li estis patro de Peter Parler.[eta|Sudokcidenta vidaĵo de la laŭlonga domo de la [katedralo de Gmünd]]

## Vivo 
Heinrich Parler eble havus fraton nomita *Majstro Petro de Reutlingen*, kiu supozeble konstruis du preĝejojn en Reutlingen. Li eble estis nomdona por la filo de Heinrich Peter Parler, unu el la plej gravaj konstruestroj de gotika arĥitekturo. Lia plej aĝa filo estis Johann Parler la pli aĝa, kiu i.a. laboris ĉe la katedralo de Bazelo kiel konstruestro.

## Verkaro 
Heinrich, kiu supozeble originis el Kolonjo, konstruis la arthistorie gravan unuan grandan halopreĝejo en suda Germanujo. Ĝi estas la unua verko de la konstruestra familio Parler. Li transprenis ĉe la katedralo en Schwäbisch Gmünd la konstruestradon inter 1325 kaj 1330; lia nomo estas skribita en dokumento el la jaro 1356. Por la preĝejo estinta ekde 1315 li ŝanĝis la konstruplanon. En 1351 li komencis konstrui la ĥorejon, kiu jam montras prilaboritajn konstruŝtonojn gotikstilajn. Heinrich ankaŭ laboris en Kolonjo kaj sian filon Peter li ne nur edukis, sed ankaŭ laboris kun li tie kaj ĉe la katedralo de Gmünd. La konsekradon de ĉi tiu katedralo li ne travivis: tio okazis nur en 1410.

Necertaj verkoj de Heinrich estas la ĥorejo de la preĝejo Dipatrino en Nurenbergo, la ĥorejo de la katedralo de Aŭgsburgo kaj la plano por la katedralo de Ulm.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Alfred Klemm: Parler. En: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB), volumo 25, Duncker & Humblot, Lepsiko 1887, pj. 177–182.
* Barbara Schock-Werner: Parler, Heinrich. En: Neue Deutsche Biographie (NDB), volumo 20, Duncker & Humblot, Berlino 2001, ISBN 3-428-00201-6, p. 70 sj.

Kategorio:Germanaj konstruestroj
Kategorio:Arkitektoj de gotiko
Kategorio:Germanaj skulptistoj
Kategorio:Germanaj arkitektoj
13620 Moynahan

'*13620 *Moynahan'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la programiston *Dan Moynahan*, kiu laboras ĉe la
*Lunar and Planetary Laboratory'' de la Universitato de Arizono. Li kontribuis per sia tempo kaj klopodoj por subteni la observojn kaj operaciojn de la infraruĝa instrumento de la kosmoŝipo Cassini en misio al Saturno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
13609 Lewicki

'*13609 *Lewicki'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la inĝenieron *Andrea Lewicki*, de *Jet Propulsion Laboratory'', kie li disvolvis , kiu estis lanĉitaj al Marso en 2003. Dum la alfrapo de kometo en Jupiteron en 1994, li estris la disvolvon de populara interreta resurso pri tiu evento.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Franca Sekcio de la Laborista Internacio

La **Franca Sekcio de la Laborista Internacio** ( "Section française de l’Internationale ouvrière" aŭ "SFIO") estis franca socialisma politika partio, kiu ekzistis kun tiu nomo de 1905 ĝis 1969.

En 1969, ŝi fariĝis la Socialista Partio, okaze de la kongreso de Issy-les-Moulineaux en kiu ĝi asociiĝis kun la Unuiĝo de la Kluboj por la Renovigo de la Maldekstro.

## La SFIO 
### Kreo 
La unuiĝo de la franca socialismo okazis en 1905, en la kongreso de Globe en Parizo, kiu sekvis la internacian socialistan kongreson de Amsterdamo de 1904. La socialista partio, sekcio de la Dua Internacio, pli konata per la akronimo SFIO, partio de la laborista movado, estis kreita.

### La unua mondmilito 
La 28-an de julio 1914, la SFIO publikigis manifeston kun la titolo « À bas la guerre ! Vive la république sociale ! Vive le socialisme international ! » ( "For la milito ! Vivu la sociala respubliko ! Vivu la internacia socialismo !"). Tiu manifesto klare montris ke la socialistoj tiam estis firme kontraŭ la milito. Tri tagojn poste, Jean Jaurès, fervora pacisto estis murdita de naciisto.
Ekde la 2-a de aŭgusto, okazis tuta balanciĝo per la parolado de Vaillant, kiu deklaris "en ĉeesto de agreso, la socialistoj plenumos sian devon por la patrio". La 4-an de aŭgusto, la socialistoj voĉdonis la militmonon, kaj la 26-an de aŭgusto okaze de la kreo de la registaro la Blancèistoj kaj la Guesdes-istoj estis reprezentitaj en la registaro de la Sakrala Unuiĝo.

## Ĝeneralaj sekretarioj 
* Louis Dubreuilh : 1905-1918
* Ludovic-Oscar Frossard : 1918-1920
* Paul Faure : 1920-1940
* Daniel Mayer : 1943-1946
* Guy Mollet : 1946-1969

### Aliaj gravaj homoj 
* Jean Allemane
* Vincent Auriol
* Albert Bedouce
* Léon Blum
* Pierre Brossolette
* Paul Brousse
* Marcel Déat
* Gaston Defferre
* Édouard Depreux
* Alexandre-Marie Desrousseaux
* Marx Dormoy
* Amédée Dunois
* Victor Fay
* Henri Frenay
* Jules Guesde
* Jean Jaurès
* Paul Lafargue
* Léo Lagrange
* Jean Longuet
* Laura Marx
* Marceau Pivert
* Paul Ramadier
* Alain Savary
* Léopold Sédar Senghor
* Édouard Vaillant
* Jean Zyromski

## Listo de kongresoj 
## Aneksaĵoj 
### Bibliografio 
* Alain Bergounioux kaj Roger Martelli, *1905 la création de la SFIO : unité kaj diversité des socialistes*, eld. "fondation gabriel péri", 2006
* Christiane Hurtig, *De la SFIO au nouveau parti socialiste*, eld. "Armand Colin", 1970
* Jacques Kergoat, *Historio de parti socialiste*, eld. "La Découverte", 1997
* Serge Wolikow, *Le Front populaire en France*, eld. "Complexe", 1994

### Vidu ankaŭ 
* Socialista Partio (Francio)
* Historio de franca maldekstro de 1919 ĝis 1939
* Deputitaj balotoj en la 4-a Respubliko

### Eksteraj ligiloj 
* Deklaro de principoj de la SFIO en 1905
* Tekstoj de la subpartio « Bataille socialiste » de la SFIO

## Notoj kaj referencoj 
*
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1905
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1969
13622 McArthur

'*13622 *McArthur'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Guy McArthur*, talenta programisto ĉe la
*Lunar and Planetary Laboratory* de la Universitato de Arizono. Li ludis ĉefan rolon por la kreo de la arkiva sistemo de la planeda datumoj por la gama-spektroskopo de la orbitilo *2001 Mars Odyssey''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Manó Mai

**Manó MAI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mai Manó** estis hungara eminenta fotisto. Lia nomo foje estis *May Emánuel*.
eta|Domo de Manó Mai, nun muzeo
Manó Mai http://www.maimano.hu/maimanohaz_02.html  naskiĝis la  1855 en Pest (urbo). Li mortis la  1917 en Budapeŝto.

## Biografio 
Manó Mai devenis el juda familio. Li ne finlernis la gimnazion, sed en 1869 li eklaboris ĉe fotisto. En 1873 li jam estis kunulo en la fotometiejo, sed dume li lernis fotadon, eĉ li finlernis la gimnazion. En 1878 li estis jam memstara fotisto ne nur en Budapeŝto, sed ankaŭ en Vieno. Post jaroj li aĉetis domon por granda laborejo pri fotado (vidu la foton!). En 1885 li ricevis la titolon kortuma fotisto. En 1900 li ricevis oran medalon en Parizo. Li fondis revuon *A Fény* (=La Lumo) en 1906, kiun li redaktis ĝismorte.

## Memorigiloj 
* muzeo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Johannes de Witt

**Johannes de Witt** (1565–1622) estis nederlanda humanisto, antikvaĵisto, artokolektisto, kanoniko de la Preĝejo de Sankta Maria, en Utrecht, disĉiplo de Justus Lipsius kaj Hugo Donellus, kaj amiko de Arnoldus Buchelius.

[250px|eta|maldekstra|La Teatro de la Cigno, en [Londono, laŭ skeĉo kreita de la nederlanda humanisto Johannes de Witt, en 1596]]

## Literaturo 
* CERL Thesaurus
* WorldCat Identities
* Allgemeine Deutsche Biographie
* [The Routledge Guide to William Shakespeare](http://books.google.com.br/books?id=yJN4yAsNSYEC&pg=PA46&lpg=PA46&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&source=bl&ots=RtRFXCa_Pm&sig=YBB530LrcTGf-NtcNE3crbĤew0&hl=pt-BR&sa=X&ei=L9o7VJD0B4TGsQSF7IG4DQ&ved=0CFEQ6AEwBw#v=onepage&q=Johannes%20de%20Witt%20(1565%E2%80%931622)&f=false), Robert Shaughnessy
* [A Short History of English Renaissance Drama](http://books.google.com.br/books?id=6VjwWlKHFyAC&pg=PA54&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&hl=pt-BR&sa=X&ei=fto7VI2TJpeKsQT6m4G4Cw&ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&q=Johannes%20de%20Witt%20(1565%E2%80%931622)&f=false), Helen Hackett
* [Shakespeare. Eine Biographie](http://books.google.com.br/books?id=XhNp9rMgZwkC&pg=PA133&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&hl=pt-BR&sa=X&ei=fto7VI2TJpeKsQT6m4G4Cw&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q=Johannes%20de%20Witt%20(1565%E2%80%931622)&f=false), Eduard Engel
* [This Wide and Universal Theater: Shakespeare in Performance, Then and Now](http://books.google.com.br/books?id=4uBhne6Zf0oC&pg=PA23&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&hl=pt-BR&sa=X&ei=fto7VI2TJpeKsQT6m4G4Cw&ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&q=Johannes%20de%20Witt%20(1565%E2%80%931622)&f=false), David Bevington
* [A Financial Revolution in the Habsburg Netherlands: Renten and Renteniers in ...](http://books.google.com.br/books?id=ZN6XBADLpmsC&pg=PA198&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&hl=pt-BR&sa=X&ei=fto7VI2TJpeKsQT6m4G4Cw&ved=0CD4Q6AEwBA#v=onepage&q=Johannes%20de%20Witt%20(1565%E2%80%931622)&f=false), James D. Tracy
* [Making the Scene: A History of Stage Design and Technology in Europe and the United States](http://books.google.com.br/books?id=u2VYAAAAYAAJ&q=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&dq=Johannes+de+Witt+(1565%E2%80%931622)&hl=pt-BR&sa=X&ei=fto7VI2TJpeKsQT6m4G4Cw&ved=0CEwQ6AEwBg), Oscar Gross Brockett, Margaret Mitchell, Linda Hardberger

## Vidu ankaŭ 

Juste Lipse.jpg|Justus Lipsius(1547-1606)
Hendrick Goltzius - Self-Portrait, c1592-1594 - Albertina.jpg|Hendrik Goltzius(1558-1617)
Arnoldus_Buchelius_(1614).jpg|Arnoldus Buchelius(1565-1641)
Johan_de_Witt_(1625-1675),_Grand_Pensionary_of_Holland,_by_Studio_of_Adriaen_Hanneman.jpg|Johano de Witt(1625-1672)

Kategorio:Humanistoj
Kategorio:Antikvaĵistoj
Kategorio:Kanonikoj
Kategorio:Nederlandaj humanistoj
13652 Elowitz

'*13652 *Elowitz'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Mark Elowitz'', kosman scienciston kun ampleksa sperto,
kiu kontribuis al la esploro per Voyager 1 de la ekstera sunsistemo, la misio Magellan al Venuso, la projekto LINEAR kaj la esploro per Galileo de la sistemo de Jupitero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
13668 Tanner

'*13668 *Tanner'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Roger Tanner*, kiu pasis ok jaroj ĉe la *Lunar and Planetary Laboratory* de la Universitato de Arizono, planante kaj konstruante bildigajn sistemojn por diversaj misioj al Marso, kiel *Mars Pathfinder*, *Beagle 2* kaj *HiRISE''. Li ankaŭ estas avida amatora astronomo, kiu aspiras labori je profesia nivelo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
13633 Ivens

'*13633 *Ivens'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la programisto *John Ivens*, kiu laboras ĉe la *Lunar and Planetary Laboratory'' de la Universitato de Arizono. Li pasis multenombrajn tagojn kaj noktojn por skribi programarojn por helpi la infraruĝaj observadoj de la sistemo de Saturno dum la misio Cassini-Huygens.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Norvega Fosego

La **Norvega Fosego**, *norvega tranĉeo* aŭ *norvega kanalo* (; ) estas longforma depresio en la marfundo (sed ne vere profunda submara fosego) de la suda marbordo de Norvegio. Ĝi atingas de la Stad duoninsulo en Sogn og Fjordane en la nordokcidento ĝis la Oslo-fjordo en la sudoriento. La *tranĉeo* estas inter 50 kaj 95 kilometrojn larĝa kaj ĝis 700 metrojn profunda. Ĉe la marbordo de Rogaland ĝi estas 250 - 300 metrojn profunda, kaj ĝia plej profunda punkto estas ĉe Arendal kie ĝi atingas 700 metrojn profunda - abismo kompareble al la meza profundo de Norda Maro, kio estas proksimume nur 100 metroj.

Ĝi estis formita dum la lasta 1.1 Ma per la efikoj de erozio asociita kun ripeta glaciflua aktiveco. La tranĉeo ne estas subdukci-rilate profunda submara fosego, kie unu kontinentplato estas metita sub alia. La norvega tranĉeo estis kreita per rivera erozio prilaborita dum la pli posta Terciaro epoko. Plejstocenaj glaĉeroj kaj glitveteroj plue profundigis la tranĉeon. Dum la ĉefaj glaciejiĝoj, la Skagerako Trogo estis la renkontpunkto por glacio de sudorienta Norvegio, suda Svedio kaj partoj de la Balta Maro kaŭzanta relative rapidan glacifluon kiu pasis sude de la norvega marbordo kaj tiam fariĝis nordo, poste atingante profundakvon ĉe proksimume 62°N. La materialo kunportita per la glacifluo tiam estis deponita en Nordmara areo. Migraj ŝtonegoj kiaj ekzemple siliko kaj lozanĝoporfiro, oni supozas, ke originis de la Skagerako- kaj Oslo-areoj respektive, kaj misformis glaciejajn kasregistrilojn trovitaj sur la marbordo de Jæren disponigite kiel la ĉefan surteran indicon por la norvega Glaciflua Markolo.

La norvega fluo ĝenerale fluas nordorienten laŭ la norvega tranĉeo. La profundo de la tranĉeo, kune kun densecodiferencoj inter norvega nuna akvo kaj la apuda atlantika akvo, ankaŭ gvidis al grandskalaj kirloj. La norvega tranĉeo regiono en la Skagerako estas biologie produktiva zono, kiel suprenfluo de nordatlantika akvo en la Skagerako disponigas enigaĵon de nutraĵoj.

La tranĉeo faras malhelpon por konduktoj por petrolo kaj benzino.

## Vidu ankaŭ 
* Marfluo
* Norvega Marfluo

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Norvegio
Kategorio:Norda maro
Dragado

eta|200px|dekstra|Dragilo
**Dragado** estas elfosada agado aŭ operacio kutime farata minimume parte subakve, en malprofundaj maroj aŭ nesalakvaj lokoj kun la celo elpreni supren malsuprajn sedimentojn kaj disponadi el ili ĉe malsama loko. Tiu tekniko ofte kutimas reteni akvovojojn navigeblaj. Estas ĝi ankaŭ utiligita kiel maniero replenigi sablon sur kelkaj publikaj strandoj, kie sablo estis perdita pro marborda erozio. Dragado ankaŭ estas utiligita kiel tekniko por fiŝkaptado por certaj specioj de manĝeblaj moluskoj kaj kraboj.

Laŭ Francisko Azorín **Dragi** estas *Purigi la fundon de haveno aŭ rivero; pioĉegi k. eligi la teron ĉe kanalo, vojo aŭ alia fosaĵo.* Kaj li indikas etimologion el antikva germana *dragan* (eltiri). Li referencas ankaŭ la terminojn *dragmaŝino*, *dragilo*, *dragŝipo*, *dragpontono*, *drago* kaj *dragado*.

**Dragilo** (ankaŭ **skrapilo**) estas ajna aparato, maŝino, aŭ ŝipo kiu kutimas fosumi kaj forigi materialon de la fundo de akvoareo. Ekzemple, ŝovelilo ĉemetita al la fino de ŝnuro aŭ polo per kiu funkciigisto povas tiri sedimentojn supren de la fundo de lageto estas dragilo. Evoluigante tiun ideon plu, motorizita gruo provizita per tiriĝsitelo aŭ konkŝelo (prenemilo) kiu kutimas elgajni materialon de la fundo de akvoareo estas ankaŭ dragilo. La gruo povus situi sur la sablejo, aŭ eble plie funkciiĝis sur barĝo. Se la gruo estas muntita sur barĝo, la tuta ŝipo estas referita kiel dragilo.

La procezo de dragado kreas restaĵojn (troa materialo), kiuj estas forportitaj de la skrapita areo. Dragado povas produkti materialojn por terakirado aŭ aliajn celojn (kutime konstruteknikajn), kaj ankaŭ historie ludis signifan rolon en orminado. Dragado povas krei tumulton en akvaj ekosistemoj, ofte kun negativaj efikoj.

## Bildoj 

Dosiero:Dredge in the Port of Oakland with San Francisco in the background.JPG|Kraba dragado en la haveno Oakland, kun San-Francisko fone
Dosiero:Dredge No-4 (1).JPG|Elfosilo en Jukonio.
Dosiero:Dredge No-4 (2).JPG|Profils vido de tiu dragilo en Jukonio ligita al varfo, notu la grandon.
Dosiero:Lakes Entrance Dredger April Hamer.JPG|*April Hamer* ĉe Lakes Entrance, Viktorio
Dosiero:Hong Kong dredger123.jpg|Kaptila dragilo en Haveno Viktorio, Honkongo
Dosiero:Essayons.JPG|*Essayons*
Dosiero:Alexander von Humboldt (empty).jpg|*Alexander von Humboldt* el la ŝiparo de Jan de Nul
Dosiero:Barge on Neva river.jpg|Dragila ŝipo kun barĝoj sur la Neva Golfo en Sankt-Peterburgo, Rusio
Dosiero:Dredge ship top view - 01.JPG|Eksupra vido de suĉ-dragilo ĉe rivero Nandu River, Hajnano, Ĉinio

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* World of Boats (EISCA) Collection ~ Isambard Kingdom Brunel's Bertha 
* Directory of Dredgers (privata kolekto de pridragadaj fotoj)
* News and Equipment Exchange
* Dragado 
 Qingdao Dredging Machinery   (dragado en Ĉinio)
* Dredging and Spoil Disposal Policy  (PDF) (el Aŭstralia Registaro)
* The Art of Dredging 
* USACE Dredging Information System  (el Usona Armeo)

Kategorio:Inĝenierado
Kategorio:Marbordoj
Kategorio:Konstruado
Jæren

[eta|dekstra|Iom interne, la malaltaj teroj trafas la rokajn areojn. Tiu skulptaĵo estas de poeto [Arne Garborg.]]
eta|La infanaĝa hejmo de poeto Arne Garborg estas tipa tradicia domo de Jæren
**Jæren** estas tradicia distrikto en la kantono Rogaland, Norvegio. La aliaj estas Dalane, Haugaland kaj Ryfylke.

Jæren estas la plej granda areo de ebenaj malaltaj teroj en Norvegio, etende el la komunumo Randaberg en la nordo al Hå en la sudo. La marbordo estas ebena kompare kun la resto de la norvega marbordo, kaj havas sablajn strandojn laŭlonge de plej el la marbordo. La plej granda urbo de Jæren estas Stavanger/Sandnes (237 852 loĝ.). La petrola industrio ĉe Stavanger estas grava parto de la ekonomio de Jæren, kaj sidejo de plej granda naftindustrio de la lando nome Statoil estas en Jæren, same kiel regionaj oficejoj de internaciaj kompanioj kiaj ExxonMobil, Eni, Shell, ConocoPhilips, BP, Schlumberger, Halliburton, Baker Hughes kaj kelkaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Nordsjøvegen 2003 (Explore Fjord Norway)
* Reisemål Jæren (nur norvege) 
* Store Norske Leksikon (nur norvege)

Kategorio:Geografio de Norvegio