open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ligarko

La **ligarko** aŭ *legatoarko* en la muzika notacio estas metata, se dum la interpretado de muziko ligendas pluraj tonoj unu kun la alia sen paŭzoj, tiel ekestas la impreso de seninterrompa linio (faktermino legato diference al stakato, leĝero, tenuto aŭ portato).

eta|center|700px|ligarkoj

La ligarko povas eventuale esti konfuzata kun la samaspekta frazarko, kiu markas, ke oni ligu tutan frazo. Oni distingu la ligarkon ankaŭ de la longiga arko, kiu adicias plurajn notojn de sama tonalto al ununura pli longa tono.

Kategorio:Muzika notacio
Fiero

[eta|Fiero de [Korsiko|korsika triatlona ĉampionino (2009)]]
**Fiero** estas percepto de plena kontento kun sin mem, altestimo de la propra personeco. Rekte la kontraŭo estas la humileco. En pli negativa senco fiero montriĝas per troa memfido, vanto kaj malmodesteco. Tiun ĉi emocion esprimas klaraj gestoj kaj mimiko mondvaste konataj.
 
Fiero manifestiĝas ankaŭ en sinteno pri la propra nacio, etno aŭ la aparteno al speciala homgrupo.

Fiero estas konsiderata negative en multaj religioj, tamen kelkaj filozofoj taksas ĝin pozitive (ekz. Friedrich Wilhelm Nietzsche).

## Vidu ankaŭ 
* Honoro
* Orgojlo
* Naciismo
* Vanteco
* Geja Fiero

Kategorio:Emocioj
Tenuto

**Tenuto** (Itala lingvov|it. "tenuto") apartenas muziko krom legato, portato, stakato al la kvar plej uzataj koncertinstrukcioj. Se oni ludo noton per "tenado", oni ĉiukaze eltenu komplete la notvaloron.

La tenado-strio situas ĝenerale kiel ĉiuj artikulaciaj signoj super tiu flanko de la notkapo vidalvide de la notkolo.

eta|350ra|tenuto de unuopa noto

Kategorio:Muzika notacio
Matroso

[eta|150px|Matroso de la [Franca Mararmeo]]
**Matroso** (germane *Matrose*, nederlande *matroos*, france *matelot*) estas persono kiu faras ĉiajn laborojn sur ŝipo kiuj estas necesaj por teni la ŝipon pura kaj martaŭga. Alia nomo estas maristo, kvankam ekzakte matrosoj estas nur ordinaraj maristoj, laboranta sur ferdeko, tio signifas i.a. la manipulado de la veloj, prizorgado de la ŝipo, purigado de la ŝipo, stiri la ŝipon, gvatposteni, k.t.p.

Oni faras distingon inter **ĉefmatrosoj** kaj **submatrosoj**. La lastaj estas komencantaj matrosoj.

Kvankam la bildoj sur tiu ĉi paĝo montras preskaŭ nur matrosojn laborantaj en mararmeoj, tamen la vorto ne limiĝas al armeanoj kaj signas ordinarajn maristojn sur ĉiaj specoj de ŝipoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Maristlernanto

Dosiero:Norwegian sailor WW2.jpg|150px|eta|maldekstra|Norvega (mararmea) matroso
Dosiero:Matrose - AB able bodied seaman 1959.jpg|eta|maldekstra|Matroso de komerca ŝipo
Dosiero:Anarkistimatruuseja.jpg|250px|eta|maldekstra|Rusiaj (mararmeaj) matrosoj
Dosiero:Charles-de-Gaulle seaman Bastille Day 2008.jpg|eta|Matroso de la Franca Mararmeo
Dosiero:Five US Navy petty officers in uniform.jpg|150px|eta|Usonaj (mararmeaj) matrosoj
Dosiero:Verzetsman Nicolaas Corstanje.jpg|eta|Nederlanda mararmeano Nicolaas Corstanje
Dosiero:Bundesarchiv B 145 Bild-F048237-0002, Kiel, Segelschiff "Gorch Fock", Matrose.jpg|eta|Germana mararmea matroso

Kategorio:Maraj profesioj
Wittenbach SG

**Wittenbach SG** estas komunumo en la elektodistrikto Sankt-Galo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 8661 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

## Geografio 
Wittenbach situas norde de la urbo Sankt-Galo. La plej alta punkto de la komunumo troviĝas sur la monteto *Peter und Paul* je alteco de 780 m s.m., la plej malalta estas en la fluejo de la rivero Steinach je alteco de 490 m s.m. Partnerkomunumoj de Wittenbach estas Wilburgstetten kaj Selma. En Wittenbach troviĝas la Kastelo Dottenwil.

La komunumo konsistas el la municipoj *Wittenbach*, *Kronbühl*, *Bruggwaldpark* kaj pluraj disigitaj setlejoj kaj la eksklavo *Hinterberg*.

## Trafiko 
Wittenbach disponas pri stacidomo ĉe la linio de Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Sankt-Galo al Romanshorn. Estas ankaŭ aliro al la nacia aŭtoŝoseo N1.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wittenbach datas laŭ la Historia Leksiko de Svislando el la jaro 1297. La komunumo apartenis ĝis la jaro 1831 la la distrikto Rohrschach, de 1831 ĝis 1918 al la distrikto Tablat kaj ĝis 2002 al la distrikto Sankt-Galo. Ek de 2002 ĝi estas parto de la nova elektodistrikto Sankt-Galo.

## Vidu ankaŭ 
* Wittenbach (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wittenbach SG
* Wittenbach SG en la Historia Leksiko de Svislando
Eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo

eta|Landoj partoprenintaj al la Eŭropaj Tagoj de kultura heredaĵo dum 2007
[dekstra|eta|Malnova vagonaro [Sprague-Thomson veturanta en Metroo de Parizo dum Eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo en 2006]]
La tiel nomataj "**Eŭropaj Tagoj de kultura heredaĵo**" estas ĉiujara eŭropa evento kiun la Konsilio de Eŭropo, kun apogo de la Eŭropa Unio, starigis en la jaro 1991, laŭ la modelo de la "*Tagoj por malfermaj pordoj en la historiaj monumentoj*" (franclingve : « Journées Portes ouvertes des monuments historiques »), kiujn la franca ministerio pri kulturo kreis dum 1983, kiam Jack Lang estis ministro pri kulturo.

Nuntempe, ili estas organizataj en pli ol kvardeko da landoj kaj regionoj de Eŭropo; la lokaj eventoj, kies datoj etendiĝas de la fino de aŭgusto ĝis la komenco de novembro, ebligas al la publiko malkovri multajn konstruaĵojn kaj aliajn lokojn, kiuj ofte estas escepte malfermataj dum tiuj tagoj; povas ankaŭ temi pri muzeoj, kiujn oni povas viziti senpage aŭ je malgranda prezo.

Dank'al tiuj tagoj, la eŭropa civitano povas pli bone sperti pri la unueco kaj la diverseco de la eŭropa kultura heredaĵo kaj natura heredaĵo.

Kategorio:Konsilio de Eŭropo
Helbeka kampefilo

La **Helbeka kampefilo** (*Campephilus guatemalensis*) estas granda specio de birdo de la familio de Pegedoj, genro “Campephilus” aŭ Kampefiloj kaj subfamilio Picinae, kiu estas loĝanta reproduktulo en Ameriko, nome el okcidenta Panamo norden al la norda Meksiko.

## Habitato 
La habitato de tiu ĉi specio estas humidaj arbaroj kaj apudaj duakreskaj arbaroj aŭ duonmalferma arbaro.

## Priskribo 
La **Helbeka kampefilo** estas 37 cm longa kaj pezas 255 g. Ĝi similaspektas al la Strivizaĝa nigropego, sed ĝi estas pli granda kaj fortika.

La plenkreskulo estas ĉefe **nigra supre kun hela beko** (de kie venas la nomo), densa kresto, kaj blankaj linioj el la kolo kaj ŝultroj kiuj preskaŭ renkontiĝas laŭ formo de V en dorso. La gorĝo estas nigra kaj la resto de subaj partoj estas blankaj, tre striitaj de malhelo, do ĝenerale de malproksime aspektas bruneca. La masklo havas **ruĝajn kapon, kolon kaj kreston** (sed Ruĝkapa kampefilo estas alia specio) kun kio ege kontrastas la heleburkolora beko, la blanka kolstrio kaj la flava okulo kun eta malhela ĉirkaŭokulo; la ino estas simila, sed la kresto kaj gorĝo estas nigraj. La ino povas esti distingitaj el la Strivizaĝa nigropego pro manko de blanka vizaĝa strio.

## Kutimoj kaj vivo 
Tiu ĉi birdo havas identigan tamburadon kun du rapidaj povaj frapoj. Ties voĉo inkludas nasajn krakadojn kaj reproduktan voĉon *kijuuu kijuuu kijuuu kijuuu*.

La **Helbeka kampefilo** elfosas truojn, ofte tre grandaj, dum elserĉado de insektoj el arboj. Ili manĝas ĉefe larvojn de skaraboj, kaj kelkajn berojn aŭ aliajn fruktojn.

La ino demetas du blankajn ovojn en nekovrita nestotruo 3-30 m alta en arbo, kiuj estos kovataj de ambaŭ gepatroj.

Tiu birdo draste suferis pro senarbarigo en partoj de sia teritorio.

## Referencoj 
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Pegedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Giorgi Maisaŝvili

eta|April 10, 2009. Gia Maisashvili (cropped)
**Giorgi (Gia) Maisaŝvili** (kartvele გიორგი [გია] მაისაშვილი; naskiĝis la 24-an de novembro 1967 en Tbiliso — 24-a de februaro, 2018) estas kartvela politikisto, gvidanto de la „Partio de Estonteco" ekde oktobro 2007. Masaiŝvili estis ekonomia konsilanto kaj politika aspektigisto de Miĥeil Saakaŝvili dum la Revolucio de Rozoj en 2003, sed baldaŭ poste iĝis opoziciano.

En januaro 2008 Maisaŝvili kandidatiĝis por prezidentaj elektoj kaj iĝis la sesa inter la sep kandidatoj, ricevinte 0,78% de la voĉdonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Maisaŝvili en Lentapedio 

## Referencoj 
Kategorio:Kartvelaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1967
Ĉednestria rublo

[dekstra|eta|250ra|monbileto de 1 Ĉednestria rublo laŭ la dezajno de [2007, kun portreto de Aleksandr Suvorov]]
La ** ĉednestria rublo** (foje ankaŭ nomata **transnistria rublo**, moldave per cirilaj literoj *рублэ транснистрянэ*) estas la loka valuto de la internacie ne agnoskata ŝtato *Ĉednestria Moldava Respubliko* en la regiono Ĉednestrio, la parto de la eksa sovetunia respubliko Moldavio oriente de la rivero Dnestro, en kiuj multaj loĝantoj strebas pri sendependeco de Moldavio kaj posta aliĝo de la sendependiĝinta ŝtato al la Rusia Federacio.

Unu ĉednestria rublo konsistas el 100 kopekoj. La valuto ekstere de la regiono ne estas agnoskata kaj nur estas limigite konvertebla (ŝanĝebla) al aliaj valutoj. Tial ĝi ne havas propran kodon laŭ la normo ISO 4217; en Ĉednestrio kutimas la mallongigo *PRB*.

Ekzistas moneroj de 1, 5, 10, 25 kaj 50 kopekoj, kaj monbiletoj de 1, 5, 10, 25, 50, 100, 200 kaj 500 rubloj. Ilia dezajno grandparte similas la stilon de antaŭaj moneroj kaj monbiletoj el Sovetunio. La unuaj monbiletoj estis eldonitaj dum la jaro 1994. Jam dum aŭgusto de la sama jaro enkondukiĝis dua serio de la valuto same nur en formo de monbiletoj, kiu validis ĝis la jaro 2000 kaj egalvaloris 1000 originajn rublojn. Dum 2000 enkondukiĝis tria serio, laŭ kiuj unu nova rublo egalvaloris 1 000 000 malnovajn. Ekde tiam ekzistas kaj moneroj kaj monbiletoj. La aktuala dezajno (la motivoj restis samaj) estas el la jaro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la centra banko de Ĉednestrio
* bildigoj kaj priskriboj de la moneroj (en la rusa, angla kaj germana)
* bildigoj kaj priskriboj de la monbiletoj (en la rusa, angla kaj germana)
* pliaj bildigoj kaj priskriboj de la monbiletoj (en la germana) 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ĉednestrio
Kategorio:Ekonomio de Moldavio
Miklós Béldi

**BÉLDI Miklós** estas rumanuja hungara ornitologo, instruisto. Li naskiĝis en Târnăveni la 9-an de aprilo 1925.

## Biografio 
Miklós Béldi apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li finis la mezlernejon en Kluĵo kaj li havigis diplomon en Universitato Bolyai. Li instruis en Suceagu. Ekde 1969 li estas kunlaboranto de la Ruman Osrnitologia Centro.

## Verkoj 
* *Ismerjük meg a madarakat* (1959, 2. eldono 1962);
* *Madarász szemmel a Kárpátokban* (Kv. 1970),
* *Madárhatározó* (Kv. 1980).
* *Egy esztendő a madarak világában*, [desegnoj de Anka Mónika Béldi Istvánné] ; [koloraj aldonaĵoj de aŭtoro]. Kv., 1995.
* *Európa vízimadarai*- Az európai tengerek, tengerpartok és belsõ vizek madarai. Desegnaĵoj kaj mapoj de Anka Mónika Béldi Istvánné, koloraj fotoj Pongrác Somssich, József Dr. Szabó kaj la aŭtoro. 1999.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* hungara biografio kun foto

Beldi, M
Beldi, M
Beldi, M
György Versényi

**VERSÉNYI György** (verŝe:nji) estas hungara verkisto kaj poeto naskiĝinta la 2-an de februaro 1852 en Szucság kaj mortinta la 20-an de junio 1918 en Koloĵvaro.

## Biografio 
György Versényi studis en Nadjenjedo kaj en la reformita kolegio de Koloĵvaro, poste en Budapeŝto. En 1874 li havigis diplomon de instruisto, en 1877 diplomon de filologia doktoro. Ekde 1875 li estis mezlerneja instruisto en Lőcse, Körmöcbánya, Koloĵvaro. Li estis ĉefsekretario de la Erdélyi Irodalmi Társaság. Post sia pensiuliĝo en 1906 li vivis en Budapeŝto.

## Verkoj 
* *Az aesthetika hazánkban* (Bp., 1874);
* *Havasi rózsák* (poemoj, Bp., 1877);
* *Költemények*, poemoj (Bp., 1880);
* *Száll az ének* (poemoj, Kolozsvár, 1899).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Versenyi, Gy
Mönchaltorfer Aa

**Mönchaltorfer Aa** aŭ simple **Aabach** estas ne ŝipebla rivereto en Kantono Zuriko. Kun longeco de 10,2 km ĝi estas kune kun Ustermer Aa, kun kiu ĝi pro la samnomeco ofte estas miksita, unu el la ĉefaj alfluantoj de la lago Greifensee.

## Priskribo 
Mönchaltorfer Aa fontas en la marĉo de Itzikon 2 km oriente de Grüningen sur alteco de 520 m s.m. ĉe la limo de la distrikto Uster. La rivereto fluas de ĝia fonto nordokcidenten tra la komunumoj Grüningen kaj Mönchaltorf al Greifensee. En Mönchaltorf alfluas la riveretoj **Mettlenbach**, kiu fontas en Esslingen ZH, kaj **Tüftalerbach**, kiu fontas sub Pfannenstiel kaj fluas tra Egg ZH, al Mönchaltorfer Aa. En la delto la rivero formas la limon inter la komunumo Mönchaltorf kaj la urbo Uster.

## Delto 
En ĝia alfluregiono al Greifensee Aabach formas vastan delton. En ĉi-tiu delto etendiĝas marĉo superkreskita per kano, kiu limas oriente al Riedikon, municipo de Uster, kaj okcidente al la banejo de Egg. Chi-tie situas grava natur- kaj birdorezerverjo, kiu donas rifuĝon al multaj svisaj amfiboj kaj birdospecioj. Inter aliaj nestas en la marĉo de la Aa-Delto blankaj cikonioj.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Zurika Oberlando
Kategorio:Uster
Kategorio:Akvokolekta areo de Rejno
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Funabaŝi

eta|Funabashi montage
**Funabaŝi** (船橋市 [funabaŝi -ŝi]; Hepburn:Funabashi-shi; Kunrei Hunabasi-si) estas urbo de Japanio, kiu situas en la meza parto de la gubernio Ĉiba. Ĝi apartenas al la regiono Kantō, kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝi situas najbare de la urbo Ĉiba, ĉefurbo de la samnoma Gubernio Ĉiba, kaj Tokio, japana nacia ĉefurbo. Funabaŝi estas la 2-a plej granda urbo en Ĉiba gubernio, kaj la urbo estas la Kerna Urbo laŭ la Loka Aŭtonoma Juro.

La teritorio havas komunan limon kun .

## Deveno de la nomo de Funabaŝi 
Laŭ la legendo, kiam *Jmato-Takeru*, la princo de tre malnova Imperiestro (Ten-no), konkeris la orientan regionon de Japanio kaj venis tie ĉi, li vicigis ŝipojn (**Fune**, 船) kaj faris la ponton (**haŝi**, 橋) sur la ŝipoj por transiri riveron. Tiu tipo de ponto estas nomata '**funabaŝi**', tial jen la loko estis nomata kiel nun.

## Historio 
* 1937 Komencis urba aŭtonomio: la urbo unuiĝis urbeton Funabaŝi (船橋町), vilaĝon Jasakae (八栄村), urbeton Kacuŝika (葛飾町), vilaĝon Cukada (塚田村) kaj vilaĝon Hoden (法典村).
* 1953 Aligis urbeton Ninomija (二宮町).
* 1954 Aligis vilaĝon Tojotomi (豊富村).
* 1983 Superas la loĝantaro pli ol 500 000.
* 2003 Fariĝis la kerna urbo.

## Transporto 
### Fervojoj 
9 fervojaj linioj kaj 37 stacioj troviĝas en Funabaŝi. Nome, okcidenta-orientaj linioj disetendiĝas. Tokio situas okcidente de Funabaŝi, kaj multaj homoj kaj aĵoj moviĝas inter ambaŭ 2 partoj.

* Orienta-Japania Fervoja Kompanio:
** Linio Sobu-honsen (stacioj  —  —  —  — )
** Linio Musaŝino (stacioj  — )
** Linio Kejjo (stacioj  — )
* Tokjo Metro:
** Linio Tozaj (stacioj  — )
* Elektra Fervojo Kejsej:
** Linio Kejsej (ĉefa) (stacioj  —  —  —  —  —  — )
* Fervojo Tobu:
** Linio Noda (stacioj  —  —  — )
* Elektra Fervojo Ŝin-Kejsej:
** Linio Ŝin-Kejsej (stacioj  —  —  —  —  —  —  —  — )
* Fervojo Hokuso:
** Linio Hokuso (stacio )
* Fervojo Tojo-Kosoku:
** Linio Tojo-Kosoku (stacioj  —  —  —  — )

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Funabŝi estas
* 20px Hejward en Kalifornio, Usono
* 20px Odense en Danio
* 20px Ŝjiano en Ĉinio

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj en 12 pliaj lingvoj)
* retejo de la loka "Tiba Esperanto Klubo", arkivigita en decembro 2011 ()

Kategorio:Urboj de Gubernio Ĉiba
Tuŝino

eta|275ra|Milita evento en 1609 ĉe Tuŝino.
**Tuŝino** () estas parto de la ĉefurbo de Rusio Moskvo. Ĝi estis mondkonata pro la ĉiujaraj paradoj de sovetiaj aviadiloj, speciale militistaj aviadiloj. Nuntempe la distrikto estas dividita en Tuŝino Norda kaj Tuŝino Suda.

Unue la vilaĝo nomiĝis Korobkovo. La unuaj mencioj devenas de 1380. Poste ĝi eknomiĝis Tuŝino laŭ ŝercnomo de unu el proprietuloj. En la jaroj 1608-1610 restis tie Falsa Demetrio la 2-a, konata kiel Fripono de Tuŝino. En 1939 ĝi urbiĝis, en 1960 iĝis kvartalo de Moskvo.

Post la Dua mondmilito laboris tie (1946 ĝis 1956) multaj tiel nomataj germanaj specialistoj (teknikistoj kaj sciencistoj) en la militista industrio. Ili loĝis en Tuŝino kun siaj familianoj kaj havis proprajn dometojn en gardata setlejo. La laborloko estis interalie en la kvartalo Sokol.

Kategorio:Historiaj lokoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Tuŝino Norda (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Tuŝino Suda (Moskvo)
Saŭromuzeo Aathal

La **Saŭromuzeo Aathal** estas muzeo pri dinosaŭroj en Seegräben en Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi estas monumento de nacia signifo.

## Situo 
La muzeo situas ĉe la kantona ĉefvojo inter Uster kaj Wetzikon borde de la rivero Ustermer Aa en la setlejo Unteraathal en la komunumo Seegräben. La muzeo troviĝas en la domoj de la iama ŝpinfabriko Aatal, kiu estas parto de la Industrilernopado de Zurika Oberlando. La iamaj fabrikdomoj estas sub protekto de la federacio kaj formas kun la muzeo mem parto de la nacia monumento.

## Kolekto 
maldekstre|eta|Saŭromuzeo Aathal
La muzeo posedas riĉan palaontologian kolekton kun 200 ekspoziciaĵoj, inter kiuj troviĝas dinosaŭroj el la tuta mondo, de la etsaŭro ĝis la 23 metrojn longa brakiosaŭro-skeleto, Diplodokuso, Kamarasaŭro, Apatosaŭro, Saŭropodobebo, Otnielio, Stegosaŭro kaj la viandomanĝanta alosaŭro, flugsaŭroj, grandaj marsaŭroj kaj fosilioj de kambrio ĝis la glaciepoko.

La muzeo ankaŭ funkciigas propran fosejon en la usona ŝtato Vajomingo. La fosteamo en Vajomingo ek de 1990 faris diversajn gravajn trovojn kiel ekzemple du preskaŭ komplete konservitaj alosaŭro-skeletoj kaj du same bone konservitaj stegosaŭro-ekzempleroj.

Flanke de la muzeo situas ankaŭ mineraloga muzeo kaj mineralvendejo.

## Atingebleco 
La muzeo facile atingeblas per la trajnlinioj S14 kaj S9 de Zuriko, Uster aŭ Wetzikon ĝis Aathal. De Uster estas biciklovojo ĝis la muzeo.

## Horaro 
La muzeo estas malfermita marde ĝis sabate de la 10-a ĝis la 17-a horo kaj dimanĉe de la 10-a ĝis la 18-a horo. Lunde ĝi estas fermita kiel la plej multaj muzeoj en Kantono Zuriko.

## Asocio por la subteno de la saŭromuzeo 
Ekzistas Asocio por la subteno de la saŭromuzeo (en germana lingvo: *Verein zur Förderung des Sauriermuseums*) kies celo estas la financa subteno de la muzeo kaj de la esplorlaboro pri saŭroj. La membroj de la asocio rajtas senpage viziti la muzeon kaj ricevas la informojn pri la diversaj aktivecoj de la muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la Saŭromuzeo Aathal

## Bildoj 

Dosiero:2011-09-09-Dinosauromuzeo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 022.JPG|La muzeo vidita de la vojtransirejo
Dosiero:2011-09-09-Dinosauromuzeo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 027.JPG|Triceratopo antaŭ la Saŭromuzeo Aatal
Dosiero:2011-09-09-Dinosauromuzeo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 012.JPG|Enirejo de la Saŭromuzeo Aatal
Dosiero:2011-09-09-Dinosauromuzeo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 023.JPG|La muzeo vidita de la vojtransirejo

Kategorio:Muzeoj de la Kantono Zuriko
Kategorio:Paleontologiaj muzeoj
Kategorio:Seegräben
Zmajevo

eta|dekstra|Zmajevo situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300ra|Katolika preĝejo de Zmajevo
eta|dekstra|300ra|Ortodoksa preĝejo de Zmajevo
eta|dekstra|300ra|La iama luterana tombejo
**Zmajevo,** serbe **Змајево,** germane **Altker,** hungare **Ókér** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas. Ó kaj Alt signifas: malnova.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 81 m
* Loĝantaro: 4360
* Poŝtkodo: 21213
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Zmajevo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Subotica-Novi Sad.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 loĝis en Ókér 4414 da homoj, (2551 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Habsburga Imperio, al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 Ókér estis parto de Hungario. Poste la germanoj estis deportitaj, la luterana preĝejo estis tute detruita. En 2002 loĝis en Zmajevo 4361 da homoj, (serboj 3177 (73 %), montenegranoj 435 (10 %), hungaroj 306 (7 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1816, en 1924 renoviĝis, la turo estas 28 m-ojn alta
* ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
En Zmajevo naskiĝis hungara abato Polikárp Ferenc Zakar.

## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kujavio

**Kujavio** (, germane ankaŭ ''*) estas historia regiono en la norda centro de la nuna ŝtato Pollando. Ĝi situas okcidente de la rivero Vistulo kaj oriente tuŝas la riveron Noteć. La historia regiono estas la sudokcidenta duono de la nuna vojevodio Kujavio-Pomerio.

Aparte gravaj urboj rande de la regiono estas Bydgoszcz (germane *Bromberg*) Włocławek kaj Toruń (germane *Thorn*). Krom en Kujavio situas la pli grandaj urboj Inowrocław (germane *Hohensalza*), Kruszwica (germane *Kruschwitz*), Ciechocinek kaj Nieszawa (germane *Nesau*).

La pejzaĝo estas ebene ĝis onde monteta, kaj karakterizita per agrikulturo.

## Duklando Kujavio 
[eta|150px|Blazono de la duklando Kujavio en [Brześć Kujawski]]
La historia **duklando Kujavio**, , formiĝis en 1233 kiel memstara duklando sub duko Kazimiro la 1-a. Pro heredo-dividoj en 1267 kaj 1314 ĝi disfalis en parto-duklandojn en Brześć Kujawski, Inowrocław kaj Gniewkowo. Post 1306 ĝi perdis sian memstarecon post la unuiĝo de pluraj polaj duklandoj al **reĝlando Pollando** sub reĝo Ladislao la 1-a, "la Ulno-longa".

## Famuloj ligitaj kun la regiono 
* Fenenna de Kujavio
* Kazimiro la Granda
* Bartolomeo de Bydgoszcz
* Jan Kasprowicz
* Albert Abraham Michelson

## Vidu ankaŭ 
* Kujavia danco

## Bibliografio 
* Bieniak Jan, *Rola Kujaw w Polsce piastowskiej'' (Rolo de Kujavio en Piasta Pollando), en: Ziemia Kujawska I. Inowrocław-Włocławek, 1963.

## Eksteraj ligiloj 
* Kujavio en Toruna Turisma Servo

Kategorio:Geografio de Pollando
Kategorio:Kujavio-Pomerio
Ferenc Koós

**KOÓS Ferenc** (ko:ŝ) estis hungara reformita pastro, instruisto, verkisto naskita en Magyarrégen la 19-an de oktobro 1828 kaj mortinta en Braŝovo la 27-an de novembro 1905.

## Biografio 
Ferenc Koós estis servullernanto en reformita kolegio en Marosvásárhely (1840–48). Post la hungara liberecbatalo (1849 li estis lernanto, publikinstruisto en Marosvásárhely. Li partoprenis en la Makk-komploto (1851); oni arestis lin, sed lasis libera. Li estis reformita pastro kaj instruisto en Bukareŝto (1855–69). Li eldonis kaj parte verkis la ĵurnalon Bukaresti Magyar Közlöny (1860–61). Li trairis parton da vilaĝoj de ĉangoj (1858) kaj faris tabelon pri iliaj nombroj. Li estis porinstruista instruisto, prezidanto de filio de Braŝovo de Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület (EMKE) (1885–94). Li esti ano de la braŝova framasona loĝio. Li tradukis ciganajn, rumanaj popolfabelojn, italajn rakontojn, kun Vasile Goldiş li verkis lernolibron por lernejoj rumanaj de Transilvanujo. Inter la du mondmilitoj en Bukareŝto funkciis rondo sun nomo Koós Ferenc Kör por helpi la universitatan studentojn kaj kiel memkulturiga asocio ĝis 1939.

## Verkoj 
* *Cigány népdalok és mesék gyűjteménye* (Brassó, 1903);
* *Életem és emlékeim 1828-1890* (I-II., Brassó, 1890).

## Literaturo 
* Beke György: K. F. (Anyaŭparolo al volumo K. F.: *Életem és emlékeim*, Bukarest, 1971).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Koos, F
Géza Csáth

**CSÁTH Géza** [csAt gEjza] (naskiĝis kiel *BRENNER József* en Szabadka la 13-an de februaro 1887 – mortis en proksimo de Kelebia kaj Szabadka, la 11-an de septembro 1919) estis hungara verkisto, kuracisto, muzika kritikisto. Li estis kuzo de alia grava hungara verkisto Dezső Kosztolányi.

## Vivo kaj verkado 
Patrino de Csáth mortis frue, lia patro - ĉefprokuroro - reedziĝis kaj edukis la filon kun la posta edzino. Lia patro tre ŝatis muziki, li volis, ke lia filo iĝu violonartisto, sed Csáth volis iĝis pentristo. Li ne havis paciencon trejnadi en la muziko, en la pentrado ne havis sukceson, sed liajn verkaĵojn oni estimis jam komence. Lia muzikkritikoj aperis en la *Bácskai Hírlap* kiam li aĝis 14 jarojn, sed li ne tro verkis ĝis aĝo de 17. Kiam li vizitis la lastan jaron en la gimnazio, li sendis novelon *A kályha* (La forno) al Sándor Bródy, tiama ĉefredaktoro de la *Jövendő*. Je instigo de Bródy, li serioze ekokupiĝis pri la verkado.

Li studis ekde 1904, en la Budapeŝta Medicina Universitato, la studado de anatomio kaj la fiziologio plenumis sian plenan tempon. Liaj verkaĵoj aperis ekde 1906 en la *Budapesti Napló* (Budapeŝta Taglibro), sed li publikigis ankaŭ en aliaj gazetoj. Lia estis kunlaboranto de la *Nyugat* (Njugat ~ Okcidento) ekde ties fondo en 1908. Samjare aperis lia unua novelaro, la *A varázsló kertje* (Ĝardeno de la sorĉisto).

Li diplomiĝis en 1909 kaj eklaboris en Budapeŝto en la Psikologia kaj Neŭrologia Kliniko kiel praktikanto. Laŭ siaj tieaj spertoj verkis la elstaran novelon *Egy elmebeteg nő naplója* (Taglibro de mensmalsana virino).

Csáth ekde aprilo de 1910 uzis morfinon komence pro erara diagnozo de tuberkulozo, poste li iĝis dependa je la morfino.

Csáth ekde 1910 laboris kiel kuracisto ĉe diversaj banejoj. Tiam li havis tempon por la verkado. Li estis ankaŭ framasono.

Li geedziĝis en 1913 kun Olga Jónás, kiu naskis filinon en 1918. Kvankam li laboris ekde 1914 kiel soldata kuracisto, pro lia morfindependeco li estis forigita en 1917.

Por helpi la sendependiĝon, li iĝis kuracisto en vilaĝo Földes, poste en Regőce, sed la problemoj akriĝis. Lia rilato al la konatuloj malboniĝis, gravifĝis lia paranojo. Li estis traktita en la psikiatro de Baja en 1919. Post kiam li fuĝis, murdpafis sian edzinon kaj provis morti sin. Poste oni kuracis lin en la Publika Hospitalo de Maria Valeria en Sabadko. Post nova fuĝo, oni kaptis lin ĉe la serba demarkacia linio la 11-an de septembro 1919. Iom poste li mortis pro trodozigo de pantopono.

## Elektita biografio 
### Verkoj aperintaj en lia vivo 
* *A varázsló kertje* (1908)
* *Az albíróék és egyéb elbeszélések* (1909)
* *Délutáni álom* (1911)
* *Schmith mézeskalácsos* (1912)
* *Muzsikusok* (1913)

## En Esperanto aperis 
* Hungara Antologio 1983: novelo

### Surretaj verkoj 
* *Taglibro (1912–1913) hungare*
* *Egy elmebeteg nő naplója.* (hungare)
* *Mesék, amelyek rosszul végződnek.* Noveloj
* *Ópium.* Elektitaj noveloj

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj muzikkritikistoj
Baĉko Dobro Polje

**Baĉko Dobro Polje,** serbe **Бачко Добро Полје,** slave **Bačko Dobro Polje,** germane **Kleinker,** hungare **Kiskér** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas. Klein kaj kis signifas: malgranda.
eta|dekstra|Baĉko Dobro Polje situas en la mapo en la verda municipo

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 80 m
* Loĝantaro: 3920
* Poŝtkodo: 21465
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Baĉko Dobro Polje situas sur ebenaĵo.

## Historio 
eta|maldekstre|Moderna domo en Zmajevo
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Pri la vilaĝo la unua mencio okazis en 1267 en latina formo *Horsan et Keer*. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 loĝis en Kiskér 3550 da homoj, (3435 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Habsburga Imperio, al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 Kiskér estis parto de Hungario. Poste la germanoj estis deportitaj, la luterana preĝejo estis tute detruita. En 2002 loĝis en Baĉko Dobro Polje 3929 da homoj, (serboj 2246 (57 %), montenegranoj 1500 (38 %), hungaroj 37 (1 %) kaj aliaj).
eta|Loko de iama preĝejo de Zmajevo

## Vidindaĵo 
* kruco sur iama loko de luterana preĝejo

## Famuloj 
En la iama Kiskér naskiĝis hungara-franca mikrobiologo Dávid Gruby.

## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ergoto

**Ergoto** signifas
* ungon ĉe la tarso de kelkaj birdoj, ekz. virkoko;
* la skleroton de la ergota fungo (*Claviceps purpurea*), kiu pro similformeco al birda ergoto ricevis sian nomon.
* Ergoto de Bonaero, plumnomo de Adán Hrynkiewicz.
Pórszombat

**Pórszombat** [pOrsombat] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.7301/16.5728
* Loĝantaro: 287
* Poŝtkodo: 8986
* Telefonprefikso: 92

## Situo 
Pórszombat situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Szombathely-Lendava preteriras. Lenti troviĝas 15, Őriszentpéter 20, Zalaegerszeg 29 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1425 en formo *Porzombothy*. Ekde la 17-a jarcento brikofarejo funkcias.

En Pórszombat migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo
* sonorilostablo
* ligna kruco
* laŭvoja kruco

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Ĉefo Paŭhatano

**Ĉefo Paŭhatano** (angle: **Chief Powhatan**), kies vera nomo estis **Vahunsunakoko** aŭ **Wahunsenacawh** aŭ **Wahunsunacock** (naskiĝis ĉirkaŭ 1545; mortis ĉirkaŭ 1618) estis ĉefo de la Paŭhatanoj (*Powatan* aŭ *Powhaten*), potenca tribo de nordamerikaj indianoj.

Li estis la patro de Pokahontas

## Bibliografio 
* David A. Price, *Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of A New Nation*, Alfred A. Knopf, 2003

Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento
Kategorio:Indianaj ĉefoj
Okao (Angara)

**Okao** ankaŭ estas rivero en Siberio, maldekstra alfluanto de Angara.

Longo de la rivero estas 970&nbsp;km.

## Vidu ankaŭ 
* Kamo

Kategorio:Riveroj en Burjatio
Kategorio:Riveroj en Irkutska provinco
Kategorio:Alfluantoj de Bratska rezervujo
Opekankano

**Opekankano** aŭ **Opechancanough** aŭ **Opchanacanough** (naskiĝis eble en 1554; mortis en 1644) estis triba ĉefo de la paŭhatana konfederacio, kies lando situis en la nuna Virginio de Usono. Li estis ĉefo ekde 1618 ĝis sia morto en 1644.[eta|dekstra|'John Smith kaptanta la reĝon de la Pamunkeoj', fantaziplena bildo de Opekankano el *General History of Virginia* (ĝenerala historio de [Virginio, Smith, 1624). La bildo de Opekankano baziĝas fakte je alia pentraĵo de indiana batalanto el la jaro 1585 fare de John Whitehttp://www.history.org/Foundation/journal/Autumn05/tyme.cfm ]]Lia nomo signifas en la algonkina lingvo *"tiun, kies animo estas blanka"*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Masakro de Jamestown

## Bibliografio 
* David A. Price, *Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of A New Nation*, Alfred A. Knopf, 2003
* "Middle Peninsula Historic Marker "Cockacoeske"
* "The Powhatan Indians of Virginia: Their Traditional Culture. Rountree, Helen C., University of Oklahoma Press, 1989.
* "Cockacoeske, Queen of Pamunkey: Diplomat and Suzeraine." W. Martha W. McCartney.
* "Powhatan's Mantle: Indians in the Colonial Southeast by Peter H. Wood.
* Rountree, Helen C. *Powhatan Foreign Relations: 1500-1722* Charlottesville: University of Virginia Press. 1993.
* Taylor, Alan. *American Colonies* New York: Viking, 2001.
* 
* Jamestown 2007 

Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 1644
Kategorio:Indianaj ĉefoj
Dániel Pánczél

**PÁNCZÉL Dániel** (pa:nce:l) estis hungara ĵurnalisto naskita en Méra en 1759 kaj mortinta en Vieno la 15-an de decembro 1827.

## Biografio 
Dániel Pánczél estis helpredaktoro de Magyar Kurir aperinta por jaroj en Vieno. Inter 1793 – 98 li redaktis por Transilvanujo la *Bécsi Magyar Merkurius* aperinta en Vieno dufoje ĉiusemajne. Ekde 1798 ĝis 1816 li estis kune kun Sámuel Decsy la redaktoro de la *Magyar Kurir*, ekde 1816 ĝis 1821 sola, poste inter 1821 – 24 kune kun Sámuel Igaz kaj ekde 1824 *Kedveskedő*, la aldonaĵon de *Magyar Kurir*. Li eldonis ankaŭ unu agrikulturan verkon kaj unu oficiran adresaron.

## Literaturo 
*Kozmutza Lívia: *Az első magyar újságírók* (Bp., 1928); 
*Dezsényi Béla – Nemes György: *A magyar sajtó 250 éve* (Bp., 1954).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Panczel, D
Panczel, D
Panczel, D
panczel, D.
Radiuloj

alternative=Moon jellyfish, Aurelia aurita|eta|Moon jellyfish, *Aurelia aurita*
alternative=Ohrenqualle.JPG|eta|Ohrenqualle
[eta|Radiuloj (Stephoidea) en [Kunstformen der Natur (1904) de Ernst Haeckel.]]
La radiuloj aŭ **radisimetriaj animaloj** *(Radiata)* estas bestoj el inter de la eŭhistaj animaloj, kiuj montras radian simetrion. La sistemigo al la *Radiuloj* ŝanĝiĝis dum la sistematika historio. Oni alsistemigis iutempe ankaŭ la ekinodermojn, kiujn oni nun sistemigas al la duflanke simetriaj animaloj, ĉar dum la frua ontogenezo montras duflankan simetrion.

Thomas Cavalier-Smith priskribis en 1983 subregnon nomatan *Radiata*, kiu konsistas el kladoj spongoj, miksozooj, placozooj, kniduloj kaj ktenoforoj, tio estas ĝi entenas ĉiun animalan kladon, kiuj ne aperas en l *Bilateria*.

Lynn Margulis kaj K. V. Schwartz sistematigis „kvin regnojn" kaj en la Radiuloj restis nur la kniduloj kaj al ktenoforoj. La kladistika sistematiko ne rekonas klado la radisimetriajn animalojn. La Radiuloj - el tiu vidpunkto - estas grupo de la dudermuloj (diploblastikaj) (plimulto de la plurĉeluloj havas tri dermojn): kun ekto- kaj endodermo. (LA sistematiko de Cavalier-Smith aldonas ankaŭ la unudemulajn animalojn kiel ekz. la spongojn.)

Plej novaj esploroj montras, ke la radia simetrio evoluis eĉ post elformiĝos de la duflanka simetrio. La libere naĝantaj larvoj de la kniduloj (planulo) montras duflankan simetrion. La ktenoforoj havas duradian simetrion.

Kategorio:Bestoj
Portato

**Portato** (itale: portate, portade) signifas en la muziko artikulaciado, kiu preskribas la neligatan ludadon aŭ kantadon de tonserio. Je tio oni klare apartigas, tamen ne dehakite (stakato), la tonojn sekvajn unu la aliajn.

Pianisto realigas la portaton kiel frapmaniero ĉe la piano per tio, ke ĉiuj fingroj same kiel je stakato restas momenteton en la aero, sed ili suben premas la klavojn la fingroj pli longe kaj peze ol ĉe stakato.

Dosiero:Articulatie.jpg

Grafike portato aperas kiel miksaĵo inter legato kaj stakato: pokaze la notoj estas markitaj per punkto kaj samtempe ligitaj per ligarko. Sama estas ankaŭ la notado de portato per ligarkoj kaj punktoj. Ekzemplo por tio estas la tria movimento el la arĉkvarteto op.18 de Ludwig van Beethoven. En la temo la portato estas ankaŭ markita per ligarkoj kaj punktoj.

Ofte oni notas la portaton en ĝia lud- kaj sonmaniero krome per (skribita) "flugante", ĉar oni imagas portaton kiel "kvieta salto" aŭ "flugo" de tono al tono. Ekzemple gravas precipe por la piano, ludi la *portaton* ne tiom laŭte kaj forte kiel la non legato, sed krei "glitan" impreson. Pro la ĉi-supre nomitaj ecoj de la portato ĝi aperas ofte kiel transirejo inter du motivoj aŭ frazoj.

Kategorio:Muzika notacio
Miksozooj

alternative=Fdl17-9-grey.jpg|eta|Fdl17-9-grey
alternative=Споры в тканях рыбы|eta|Споры в тканях рыбы
La **miksozooj** aŭ mukosporuloj *(Myxozoa,* etimologie: el la greka *myx-* „muko” + *zoa* „animaloj”) estas parazitaj unuĉeluloj.

Ĝi estis longtempe grupo inter la unuĉeluloj (regno *Protista*), sed laŭ pruvoj el la ĉelfiziologio kaj molekulara genetiko, oni nun sistematigis ĝin inter la kniduloj (Kent et al. 1994, Siddall et al. 1995), aŭ en la duflanke simetriaj animaloj *(Bilateria)* (Cavalier-Smith 1998). Plimulto de la konataj specioj vivas en fiŝoj kaj/aŭ senvertebruloj.

## Evolua ciklo 
Multaj specioj evoluas tiel, ke miksosporoj (mukosporoj) eliĝas el la infektita fiŝo kaj infektas senvertebrulon. El la senvertebrulo eliĝas **aktinosporoj**, kiuj infektas denove fiŝon.

La infektaj formoj estas erare nomataj sporoj, ili estas fakte plurĉelaj knidulaj ĉeloj. En ilia evolua ciklo ne ekzistas embria fazo.

La "sporo" gluiĝas per fadeno de la knidula ĉelo, send tiu fadeno ne formas penetran kanalon. La eliĝanta ameboida ĉelo migras en la majstra organismo, kaj plimultiĝas sensekse.

Ili kaŭzas en la fiŝoj kelkfoje eĉ plurcentimetrajn elkreskojn.

Kategorio:Parazitoj
Kategorio:Kniduloj
Kategorio:Veterinara parazitologio
Brú na Bóinne

maldekstra|eta
**Brú na Bóinne** estas loko de prehistoriaj kultejoj, kameroj, tombejoj, megalitoj ks. en Irlando, norde de Dublino, en graflando Meath. Ili estiĝis verŝajne inter 3500 kaj 2500 a. K. . La arkeologiaĵoj de Dowth, Knowth kaj Newgrange apartenas ekde 1993 al Monda kulturheredaĵo de UNESKO.

## Literaturo 
* Antpöhler W. *Newgrange, Dowth und Knowth* 1997
* Walkowitz J.E.: *Das Megalithsyndrom.* 2003. ISBN 3-930036-70-3

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irlando
György Ugray

**UGRAY György** (ugrai) estas hungara skulptisto. Li naskiĝis ĉe Dicsőszentmárton la 16-an de februaro 1908 kaj mortis ĉe Budapeŝto la 11-an de novembro 1971.

## Biografio 
Inter 1930-35 li finis en Budapeŝto la fakon de dekoraciskulptado en Industriarta Lernejo ĉe majstroj: Lajos Mátrai, Imre Simay, József Reményi. Inter 1935-40 li studis en la Hungara Belarta Altlernejo ĉe Jenő Bory. En 1941-42 li laboris kiel stipendiulo en la Collegium Hungaricum en Romo. En 1938 li partoprenis en la ekspozicioj de Műcsarnok. Li revenis Hungarujon en 1943, sed la dua mondmilito kaj lia militkaptiteco malhelpis lin en lia disvolviĝo.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1942 - Romo
* 1979 - Pince Galéria, Budapest-Óbuda
* 1994 - Házimúzeum, Óbudá.

## Publikplacaj kreaĵoj 
* Szinyei Merse Pál (marmorbusto, 1938, Budapest, Magyar Képzőművészeti Főiskola)
* Örschläger-famili-tombmonumento (1939, Kassa)
* Bolyai Farkas (ŝtonportreto, 1942, Romo)
* Flóra (carrara marmoro, 1942, Torresina [It])
* Czabán Samu (ŝtonrelifo, 1959, Budapest, III. ker., Vörösvári út)
* Gyógyítás (ŝtonreliefo, 1966, Szeged, Odessza lakótelep, Gyógyszertár)
* Tóth Ede (ŝtonbusto, 1972, Sárospatak, Iskolakert)
* Nő lanttal (ŝtono, 1974, Budapest, XXII. ker.)
* Első anyaság (1982, Budapest, Szent Margit kórház)
* Kőrösi Csoma Sándor (patinigita gipsskulptaĵo, 1986, Budapest, Kőrösi Csoma S. Gimnázium).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Ugray, Gy
Ugray, Gy.
Pamhagen

**Pamhagen,** prononco , hungare **Pomogy**, , estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, tutproksime de la hungara-aŭstra limo, fine de ĉefvojo el Neusiedl am See, laŭ fervojo Fertőszentmiklós-Neusiedl am See. Kapuvár troviĝas 15 km-ojn. 

## Historio
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko. En 896 hungaraj triboj okupis Karpatan basenon. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1268 havanta fortikaĵon. En 1529 kaj en 1683 la turkoj detruis ĝin. En 1910 2057 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Moson, al distrikto de Nezsider. Poste la vilaĝo trovis sin en Aŭstrio, laŭ la limo. Inter 1948-1989 tie Fera kurteno troviĝis. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al zono de Schengen, la limoj ĉesis.

## Vidindaĵoj
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1754, en 1955 pligrandiĝis.
* sonorilturo de 1639
* restaĵoj de fortikaĵo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Zalaszombatfa

**Zalaszombatfa** [zalasombatfa] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
eta|Aerfoto pri Zalaszombatfa

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.639/16.443
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 8969
* Telefonprefikso: 92

## Situo 
Zalaszombatfa situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Rédics troviĝas 5, Lenti 9, Őriszentpéter 27 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1335 en formo *Zombothfuolde*. Ĝis 1644 la kampoj apartenis al familio Bánffy (bAnfi). La turkoj ne ĝenis la vilaĝon. Post la 1-a mondmilito la vilaĝo trovis sin proksime de la nova lando, tial Zalaszombatfa perdis naturajn kontaktojn de Alsólendva, sekve la vilaĝo preskaŭ formortis.

Vilaĝservoj estas turista hotelo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo
* spektaklejo pri potfaristo

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Frapmaniero (piano)

**Frapmaniero** ĉe piano signifas la manieron, per kiu pianisto frapas aŭ frapu la pianoklavon, por atingi difinitan sonkvaliton.

La mekaniko transmisias la frapon de klavo per marteleto sur la kordon. La frapo estas distingebla laŭ forteco kaj rapideco. La frapmaniero influas la diferencajn sonparametrojn kiel laŭteco, sonformiĝo kaj -paso de suprotono samkiel la malsoniĝodaŭro. Ekzistas multaj ludoteknikaj eblecoj, per taŭgaj movoj de la fingroj, de la mano aŭ eĉ de la tuta supera korpo, celi la deziratan influon sur la frapadon kaj per tio sur la sonon.

Oni diferencas la frapmanierojn ankaŭ laŭ la kvar bazaj tipoj de artikulacio legato, non legato, portato kaj stakato. Por specialaj efektoj, kiujn ekz. postulas la ĵazo, necesas laŭaj variigoj de la tradiciaj frapmanieroj. Por glisando ekz. pianisto frotetas per la dorsflanko de unu aŭ pluraj fingroj de mano sur vico da blankaj aŭ nigraj klavoj.

La varieco de la frapeblecoj ankaŭ estas grava diferenco al aliaj klavarinstrumentoj kiel orgeno aŭ klaviceno. Bonaj digitalaj pianoj distingiĝas per tio, ke ili klopodas kiel eble plej precize kapti la frapmanieron kaj transformi ĝin en sonon. Grandaj japanaj fabrikantoj de digitalaj pianoj kiel *Yamaha,* *Casio,* *Roland* aŭ *Kawai* je tio evoluigis apartajn teknikojn ĝis la simulado de la kompleta movaro ekde la fingro trans la marteleto ĝis la kordo.

## Vidu ankaŭ 
* Frapdinamiko
* Pezigo (klavaro)

## Eksteraj ligiloj 
* Tastenwiki  - Portalo pri la temo historia pianofabrikado 

Kategorio:Piano
Kategorio:Muzika praktiko
Ktenoforo

[alternative="Ctenophorae" (em Ernst Haeckel Kunstformen der Natur, 1904).|eta|"Ctenophorae" (fare de [Ernst Haeckel *Kunstformen der Natur*, 1904).]]
**Ktenoforoj** *(Ctenophora)* estas besta klado, apartenanta al grupo de la radisimetriaj bestoj *(Radiata)*. Alia klado de la grupo estas la kniduloj *(Cnidaria)*.
eta|Taksomanio de Ktenoforoj

## Anatomio 
### Ĝenerala korpokonstruo 
Ĝi restis en la stato de gastrulo, ilia korpo dividiĝas je ektodermo kaj endodermo. Inter tiuj troviĝas apoga disko, pleniga histo. Al la stomaka kavo (centra stomako) kondukas mallarĝa ezofago. La stomaka kavo estas dividebla je pluraj kanaloj. La korpon tenas ok kartilagaj ripoj, la neŭronoj situas ankaŭ apud tiuj. Ili korpo estas dividebla je tri partoj: *korposupro, korpopalasto* kaj *buŝĉirkaŭo.*

### Ekstera surfaco kaj moviĝo 
La ekstera surfaco estas epitelio, riĉa je glandoĉeloj. Ilia moviĝo okazas per apudripaj naĝdiskoj, kiuj elformiĝis per kunkresko de ĉilioj. La movon de la tentakloj helpas muskoloj.

### Nutrado 
Ili gluas la predojn al siaj tentakloj per gluĉeloj, poste ŝtopas ĝin en la ezofagon, de kie ĝi venas en la centran stomakon. En tubetoj de la praintesto okazas la digestado. La nedigesteblaj partoj eliĝas tra la buŝaperturo.

### Spirado 
La spirado estas difuza, tio estas, ĝi okazas tra la tuta korposurfaco.

### Metabolismo 
Ĉiu digestita nutromaterialo alvenas la ĉelojn per intesta kanala sistemo. Ili eligas sur la tuta korposurfaco la superfluajn akvon, jonojn, disigaĵojn.

### Korporeguligo 
Ili havas difuzan nervosistemon kiel ĉe la kniduloj. Ili havas ankaŭ kemiajn reguligojn. La lokumsenta organo de la korposupro estas ligita per nervofaskoj al la remdiskoj. Sur la tentakloj situas ankaŭ mekanikaj sensoĉeloj.

### Generado 
Ili estas ĉiuj androginaj (ambaŭseksaj), ili ne kapablas plimultiĝi per senseksa generado. Karakterizaĵo de ilia generado estas, ke ili kapablas plimultiĝi jam en la larvo-aĝo.

## Sistematiko 
Pli frue oni sistematikis la ktenoforojn kiel unu subkladon de la kniduloj, sed hodiaŭ jam evidentas ke ili estas apartaj kladoj.
Ili havas du klasojn:

* 1-a klaso: sententaklaj ktenoforojsola ordo de la klaso estas la *Beroida*.
* 2-a klaso: tentaklaj ktenoforojIli havas unua paron da tentakloj. La klaso entenas 6 ordojn. Rubandsimila estas la Zono de Venuso *(Cestus veneris).*

La pli frua sistematiko vicigis la ktenoforojn kun la kniduloj al la sen-korpokavuloj (*Acoelomata*).

## Fontoj 
*Dudich – Loksa: Állatrendszertan* – Universitata lernolibro en la hungara

Kategorio:Senvertebruloj
Gyula Szakáll

**SZAKÁLL Gyula** [saka:l djula] estis hungara bestkuracisto, la aŭtoro de la unua hungara birdanatomia libro. Li naskiĝis en Bana la 8-an de majo 1872 kaj mortis en Magyarrégen la 3-a de aŭgusto 1903.

## Biografio 
Gyula Szakáll post la fino de Veterinara Akademio de Budapeŝto (1891) li estis asistanto ĝis 1896 en la anatomia katedro. En 1897 per stipendio li faris pli longan studvojaĝon en Stuttgart, poste Giessen, kie en 1899 li doktoriĝis. Reveninte ekde 1899 li estis asistanto en la Hungara Reĝa Stacio de Entomologio. En 1901 oni nomumis lin bestkuracisto al la Bestkuracista Ofico de Budapeŝto. Lin habilitis privatprofesoro pri kompara anatomio de dombestoj. Li mortis je sepso sekciinte.

## Verkoj ĉefaj 
* *Házi szárnyasok bonctana* (Bp., 1897);
* *Két rendellenesen fejlődött vese lóból* (Bp., 1899);
* *Adatok a háziállatok könnyhúsocskájának szerkezetéhez* (Bp., 1899);
* *Az agyvelő verőerei a háziállatokban* (Bp., 1900).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mönchhof

**Mönchhof,** hungare **Barátudvar** estas vilaĝo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, ĉe lago Fertő, Neusiedl am See troviĝas 10 km-ojn. 

## Historio
Post patrujokupo de hungaroj la vilaĝo estis limgarda komunumo loĝata de peĉenegoj. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1217 en formo *Leginthov* (=fraŭlo-lago). Tiam oni fondis tie abatejon kaj bienocentron. Poste la vilaĝo prenis novan nomon Barátfalu (=abato-vilaĝo). La tataroj en 1242, la turkoj en 1529 detruis ĝin. Dum regado de Habsburgoj oni fondis tie ĉevalaron. En 1910 1780 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Barátudvar apartenis al Moson, al distrikto de Nezsider. Poste la vilaĝo trovis sin en Aŭstrio.

## Vidindaĵo
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Magdalena de 1734, en 1960 renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Sándor Csányi

*Sándor Csányi (bankisto), ĉefdirektoro de la plej granda hungara banko, OTP
*Sándor Csányi (agrarinĝeniero) agrarinĝeniero, biologo pri sovaĝaj bestoj, universitata instruisto
*Sándor Csányi (gastrofilozofo), prezidanto de la Unuiĝo de la Hungara Gastronomia Festivaloj
* Sándor Csányi (aktoro)
Halbturn

**Halbturn,** historie ankaŭ hungare **Féltorony**, estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. La loknomo signifas: duono de turo.

## Situo 
La vilaĝo situas sub montetoj sur ebenaĵo, laŭ la hungara landolimo, fine de ĉefvojo el Neusiedl am See, laŭ fervojo Fertőszentmiklós-Neusiedl am See. La lasta troviĝas 14 km.

## Historio 
En 896 hungaraj gentoj okupis la Karpatan basenon. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1466. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529 kaj en 1683. En 1910 2460 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Moson, al distrikto de Nezsider. Poste la vilaĝo trovis sin en Aŭstrio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas senĝene trapaseblaj.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1714
* kastelo de Harrach de 1711, en 1949 bruldetruiĝis, nun ĝi estas kulturcentro

## Konataj lokuloj 
* hungara ĉefepiskopo József Grősz (n. ĉi tie en 1887, m. 73-jaraĝa en 1961 en Kalocsa)
* Benjamin Gedeon (n. en 2006), kantisto kaj kantaŭtoro

== Komunumoj pri *torony* (= turo) (ankaŭ deklinacie) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando