open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Josep Maria de Garganta i Vila-Manyà

**Josep Maria de GARGANTA i Vila-Manyà** (naskiĝis 1878 en Sant Feliu de Pallerols (Garrotxa); mortis la 1-an de majo 1928 en Uloto) estis kataluna poeto, lirika tradukisto kaj esperantisto kun vasta kultura fono. Lia verko restis plejparte nerimarkita. En 1897, nur deknaŭjaraĝa, li transprenis la estraron de la ulota semajna gazeto *El Deber*. En 1911 li estis unu el la fondintoj de la organizaĵo Ulota Stelo, kies ĉefsidejo estis en la Hospico de Uloto (d:Q28420111). En septembro 1912 li estis prezidanto de la 4-a Regiona Kongreso de la Kataluna Esperantista Federacio, kiu okazis en Uloto.

Lia persona kolekto estas konservata en la Regiona Arkivo de Garrotxa (d:Q17156942).

## Eldonaĵoj 
* Garganta, Josep Maria de. Evocacions i altres poesies. Olot: Biblioteca Olotina, 1950. 
* Garganta, Josep Maria de. Hores de col·legi : poesies. Olot: Impr. Aubert, 1948 (Biblioteca olotina).
* Garganta, Josep Maria de. Poesies de Josep Maria de Garganta. Barcelona: Barcino, 1968 (Eldonaĵoj de La Revista (Barcino). Dua serio; 38).

## Referencoj 
Kategorio:Katalunaj poetoj
Kategorio:Katalunaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la rumana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la portugala lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la itala lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Urosticte

***Urosticte*** estas malgranda genro de kolibroj en la familio Trokiledoj, kiu enhavas nur du speciojn. Ili estas limigitaj al malsekaj arbaroj de Andaj deklivoj en nordokcidenta Sudameriko. Ilia ordinara nomo anglalingva *whitetips* (Blankpintuloj) referencas al la rimarkindaj blankaj pintoj en la centraj vostoplumoj de la maskloj. Ĉar tiuj centraj vostoplumoj estas pli mallongaj ol la eksteraj, ĝi aspektas kiel granda blanka punkto en la centra supra vosto. Inoj, kiuj havas verdmakulajn blankajn subpartojn, ne havas blankajn pintojn de la centraj vostoplumoj, sed anstataŭe havas larĝajn pintojn de la eksteraj vostoplumoj (blankaj "vostanguloj").

En tiu ĉi genro, la taksono *intermedia* estis konsiderita aparta specio, aŭ alternative intermeza inter *U. benjamini* kaj *U. ruficrissa*, kio kondukis al konsidero, ke ili estas samspeciaj. Nune, *intermedia* estas konsiderata varianto kaj juna sinonimo de *ruficrissa*, rezulte en du monotipaj specioj agnoskitaj:

## Specioj
La genro enhavas jenajn du speciojn:

* Blankpinta kolibro, *Urosticte benjamini* (Bourcier, 1851) Kolombio kaj Ekvadoro, LC
* Rufsubpuga kolibro, *Urosticte ruficrissa* (Lawrence, 1864) Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, LC

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*
* Restall, R., Rodner, C., & Lentino, M. (2006). *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
* Disigo de Urosticte ruficrissa disde U. benjamini (kaj ne agnoskas U. "intermedia") - South American Check-list Committee.

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Miroslav Heryán

**Miroslav HERYÁN** (naskiĝis la 13-an de julio 1923, Ostrava - mortis la 8-an de februaro 2003) estis ĉeĥa kleriko, teologo, edukisto, esperantisto kaj poeto.

Li servis kiel pastro en la preĝejo en&nbsp;Prago-Radotín kaj en la Brno-ĥoro&nbsp;II. Li estis konata pro siaj ekumenaj agadoj inter la junularo, por kiuj li uzis modernajn formojn. Li estis kunfondinto kaj la unua prezidanto de la Ĉeĥa Evangelia Alianco (*Česká evangelikální aliance*). Li estis delonga prezidanto de la evangeliza fako de la Ĉeĥa Evangelia Alianco, kaj partoprenis - ene de la malnovtestamenta grupo - en la ekumena traduko de la Biblio. Li instruis sisteman teologion kaj etikon ĉe la Evangelia Teologia Seminario VOŠT en Prago. En 1991–1995 li estis la direktoro de la Supera Profesia Biblia Lernejo en Hradec Králové.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Ĉeĥaj teologoj
Benita Kärt

**Benita KÄRT** (naskiĝis la 18-an de decembro 1905 en Talino - mortis la 10-an de februaro 1993) estis estona poetino kaj esperantisto.

Ŝi lernos Esperanton en 1928 kaj aliĝis al *Espero,* estonia esperanto-asocio.

## Verkaro 
* (eo) Benita Kärt, *Miozoto*, 1970, 31 p.

* *La mastro de Kõrboja. (Kõrboja peremees.)* Tradukis Benita Kärt. Talino: Eesti Raamat, 1976. 154 paĝoj.

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Estonaj poetoj
Kühnhausen

**Kühnhausen** estas kvartalo de Erfurto, Germanujo, norde de la urbokerno ĉe la rivero Gera kaj alta inter 160 kaj 180 metroj. Estante en la Turingia Baseno la ĉirkaŭaĵo estas ebena kun agroj kaj spuroj de la ekspluato de gruzo en la nord-oriento. Ueste estas la monteto Schwellenburg. En Kühnhausen enfluas la rojo *Weißfrauenbach* al Gera. Supre de Kühnhausen *Mahlgera* forlasas la fluejon de *Gera* kontinuonte ĝis Elxleben. Laŭlonge de la envilaĝa *Mahlgera* iam multis akvomuelejoj. 

Najbaraj komunumoj estas Elxleben (norde), Tiefthal (oriente), Gispersleben (sude) kaj Mittelhausen (oriente). Fine de 2024 loĝis tie ĉi 1083 komoj.

## Historio 
Kühnhausen estis unuafoje menciita inter 1141 kaj 1143. Ĝis 1516 apartenas la plejmulto de la mediaj terenoj kaj bieno al la erfurta Novurba Klostro. Poste la tuton ekposedis la urbo Erfurto. Kühnhausen iĝis parto de la Administradujo Gispersleben. Malnova kroniko startas en 1711 kun anonco de konstruo de la preĝejo Ĉiela Pordo. En 1802 prusiiĝis, kune kun Erfurto kaj inter 1807 kaj 1813 ĝi troviĝis en la parizobeema Princlando Erfurto. En 1815 ĝi reprusiiĝis kaj de 1816 ĝi estas loko en la Erfurta landdistrikto ene de la prusia Provinco Saksujo: tio restis ĝis 1944. De 1952 la areo, en kiu estis Kühnhausen, nomiĝis *Distrikto Erfurt-Land* ene de la GDR-distrikto Erfurt. Depost la granda turinguja teritoria dividado de 1994, Kühnhausen estas norda kvartalo de Erfurto.

## Societoj 
En Kühnhausen ekzistas tri societoj: 
* *Feuerwehrverein Kühnhausen* (fajroestingista societo) - por helpi la agadon de la fajrobrigadejo
* *FSV Kühnhausen* - sportklubo kun du piedpilkaj teamoj
* *Verein Grüne Oase* - por zorgi naturajn kondiĉojn ĉirkaŭ la gruzlagoj en la nordoriento de Kühnhausen

## Ekonomio kaj trafiko  
Kühnhausen estas bonege konektita al la aŭta trafiko: aŭtoŝosea enirejo (A 71) *Erfurt-Gispersleben*; federacia ŝoseo (B 4) ĝis Nordhausen; stratoj al la kvar apudaj komunumoj (Gispersleben, Mittelhausen, Elxleben, Tiefthal). Sed ankaŭ menciindas la stacidomo (eoste de la vilaĝocentro), eta trafiknodo, kun linioj en tri direktoj: al Nordhausen, Bad Langensalza kaj la ĉefstacidomo de Erfurto. Trie, ankaŭ busa servo ekzistas en la erfurtan nordon (linio 111 disde Ringleben) ĝis *Europaplatz* de kie eblas pluveturo centren per tramoj (linioj 1 kaj 3).

Gravas en Kühnhausen la agrikulturo. Oriente, ĉe la alia bordo de Gera kaj la fervojtaluso, troviĝas la plej granda akvopurigejo de Erfurto. Ĉirkaŭ la stacidomo dum la lastaj jaroj establiĝis diversaj metiaj kaj komercaj entreprenoj.

## Turismo kaj moroj 
Gravas en la monato majo festo kun fajroj okaze de la Valpurga Nokto kaj memkompreneble ankaŭ fajrobrigadista festo. Gruzlagare troviĝas la ripozuma areego *Erfurt am See* kun tendaro kaj natura naĝejo. Laŭlonge de Gera-rivero kondukas la Gera-biciklomigradvojo. 

## Vidindaĵoj
*Preĝejo Ĉiela Pordo (protestantisma)

## Gefiloj 
* Steffen Uslar (* 1969), biciklisto

## Eksteraj ligiloj 
* kvartala hejmpaĝo

## Notoj 
Kategorio:Urbopartoj de Erfurto
Rufsubpuga kolibro

La **Rufsubpuga kolibro** (*Urosticte ruficrissa*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la du specioj de la genro *Urosticte*. Ĝi troviĝas en Peruo, Ekvadoro kaj Kolombio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rufsubpuga kolibro kaj la Blankpinta kolibro (*Urosticte benjamini*) estas traktataj kiel samspeciaj kaj kiel apartaj specioj, ĉio fare de pluraj aŭtoroj. Ekde la fruaj 2000-aj jaroj ekzistas konsento, ke ili estas specioj en si mem. Ili estas la solaj membroj de sia genro kaj ambaŭ estas monotipaj.

## Distribuo kaj habitato
La Rufsubpuga kolibro troviĝas sur la orienta deklivaro de la Andoj ekde la departementoj Huila kaj Nariño de Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis la departemento San Martín de Peruo. Ĝi loĝas en la interno kaj randoj de parte malferma montarbaro kaj nebularbaro inter altitudoj de 1 600 kaj 2 400 m. Ĝi estas ĝenerale malofta tra sia limigita arealo. Ĝi troviĝas en pluraj protektitaj areoj en Kolombio, sed la ekvadora nebularbaro estas intense dehakita.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Peruo
Schwellenburg

**Schwellenburg** estas monteto situanta nordueste de Erfurto (Germanujo), monumentprotektite de 1939. La protektota zono kovras 22,5 hektarojn. Gravas tie la faŭno kaj flaŭro.

Estante rekte ĉe la federacia ŝoseo B 4, temas pri fortimpresa kaj relative granda durrokaj mondoj eoste de altebenaĵo Fahner. Gia areo estas ĉ. 1200 x 500 metroj, kun alteco de 50 metroj (supre de la agroj) kakj de ĉ. 70 metroj (supre de la ĉebordaj arbaroj de Gera. Ĝia pinto kuŝas 227,4 metroj supre de la mara nivelo. Schwellenburg-monteto estas el keuper-gipso kies ekspluato startis en 1865 por tiea kalkfarejo. 

Ne ekzistas pruvoj ke iam surloke troviĝis burgo aŭ remparoj; elfosaĵoj tamen atestis loĝadon ŝtonepokan kaj uzon kiel rifuĝejon dum la praa historio.

Karakterizas ĝin terasaj ŝtupoj je la deklivoj, restoj de la gipsa ekspluatado. De la mezepoko ĝis 1935 estis tie vinberĝardenoj. Pinte la gipsaĵoj formas eĉ etajn kavernojn. La tuto estas en zono kun malmultaj ŝaŭroj kaj krome la karsto apenaŭ retenas akvon: tio plej problemas je la suda flanko.

Pro la sekeco kaj ankaŭ danke al la frua ekonomia utiligo kreskas tie por Mezeŭropo netipaj stepoplantoj kio alogas ekde la 19-a jarcento botanikistojn. Bedaŭrinde kelkaj specoj intertempe malaperis pro troa uzo kiel paŝtejo. Koncerne interesan faŭnon menciindas ekz. malofta speco de cikadoj (Praganus hofferi). 

De kiam proksime estiĝis modernaj loĝejoj, Schwellenburg pli kaj pli iĝis ŝatata ekskursocelo. La daŭra paŝado, veturado per bicikloj kaj importo de nitratoj ĉe la padoj iom ŝanĝis tie la kreskaĵaron. 

## Literaturo 
* *Handbuch der Naturschutzgebiete der Deutschen Demokratischen Republik,* volumo 4, Urania-Verlag, dua eldono, 1984 
* Hans Schiemenz: *Die Zikadenfaŭna mitteleuropäischer Trockenrasen* (=Entomologische Abhandlungen Staatliches Museum für Tierkunde in Dresden, 36), Dresdeno 1969, p. 201–280 
## Eksteraj ligiloj 
}}
* privata hejmpaĝo kun detaloj pri flaŭro kaj faŭno tieaj 
* "Trockenrasen nordwestlich von Erfurt" - naturprotektaj projektoj (n-ro 9)
* informoj ĉe WDPA
* "NSG Schwellenburg" - ĉe: *erfurt.de* 

## Notoj 
Kategorio:Montoj en Turingio
Kategorio:Protektitaj areoj en Germanio
Kategorio:Erfurto
Rufaflugila ŝpatbekulo

La **rufaflugila ŝpatbekulo** (*Platyrinchus leucoryphus*) estas unutipa birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *leucoryphus* estas kunmetaĵo el la antikvaj grekaj *λευκός* (*leŭkos* = "blanka") kaj *κορυφή* (*korufe* = "supro de la kapo"), ĉar tiu specion havas blankan kronan makulon.

## Disvastiĝo kaj habitato
La rufaflugila ŝpatbekulo troviĝas en sudeosta Brazilo, sudeosta Paragvajo kaj apuda nordeosta Argentino. Ĝi vivas en la subkreskaĵo de humidaj arbaroj kaj la meza etaĝo de maturaj duarangaj kreskaĵoj, ĝis almenaŭ 1000 m.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Blankakresta ŝpatbekulo

La **blankakresta ŝpatbekulo** (*Platyrinchus platyrhynchos*) estas birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankakresta ŝpatbekulo troviĝas en la amazona baseno, en sudeosta Venezuelo, Gujanoj, sudeosta Kolombio, eosta Ekvadoro, norda kaj eosta Peruo, norda Bolivio kaj amazonia Brazilo. Ĝi vivas en malferma subkreskaĵo de humidaj arbaroj, precipe kun sablaj grundoj, ĉefe sub 500 m, sed registrita ĝis 900 m en Peruo.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Multkolora tiraneto

La **multkolora tiraneto** (*Tachuris rubrigastra*) estas birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Tachuris*. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *rubrigastra* estas kunmetaĵo el la latinaj *rŭber, rŭbra* (= "ruĝa") kaj *gaster* (= "ventro"), ĉar tiu specio havas brile ruĝan aŭ oranĝruĝan subpugon Ĝi estas 10,5 ĝis 11,5 cm longa kaj pezas 6,5 ĝis 8 g. Plenkreskaj maskloj de la nomiga subspecio *T. r. rubrigastra* havas nigran kronon kun eta kresto kaj parte kaŝita ruĝa makulo en la mezo. Ili havas grandan oran superokulon kaj brilbluajn ĝis nigrajn bridojn, kies koloro etendiĝas al la orelkovriloj, donante maskitan aspekton. Ilia nuko estas okreca, kiu miksiĝas kun ilia brile muskoverdaj dorso kaj pugo. Iliaj flugiloj estas nigraj kun blankaj randoj sur la kovriloj kaj trianguloj, kiuj formas grandan strion kiam fermitaj. Ilia vosto estas plejparte nigra kun blankaj plej eksteraj plumoj. Ilia supra gorĝo estas blanka kaj ilia brusto kaj ventro brilflavaj kun larĝa, preskaŭ kompleta, nigra strio trans la brusto. Ilia krisumo (malantaŭ pugo) estas brilruĝa ĝis oranĝruĝa aŭ rozruĝa. Plenkreskaj inoj havas la saman bildon kiel maskloj sed estas iom pli senkoloraj ĝenerale kun pli malgranda kronmakulo. Nematuruloj havas tute nigran (sen blua) maskon, iom da flava skvameco sur la dorso, kaj pli palflavajn subajn partojn ol plenkreskuloj sen la nigra strio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La multkolora tiraneto troviĝas en Peruo, Ĉilio, Bolivio, Argentino, sudeosta Paragvajo, suda Brazilo kaj Urugvajo. Ĝi vivas en vastaj kanejoj, marĉoj kaj herbaj lagorandoj, de marnivelo ĝis 4200 m.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Chen Haosu

**Chen Haosu** (naskita en 1942,  ) estas ĉina poeto kaj politikisto. Li funkciis kiel Prezidanto de la Ĉina Popola Asocio por Amikeco kun Fremdaj Landoj de 2000 ĝis 2011. Li ankaŭ estas Prezidanto de la Ĉina Internacia Asocio de Amikeco-Urboj, la Ĉina-Rusia Amikeco-Asocio kaj la Ĉina-EU-Asocio.

Li ankaŭ estas publikigita poeto.

## Verkaro 
La Espera Vojo, poemaro, eld Ĉina Fremdlingva Eldonejo (2009)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Kategorio:Ĉinaj poetoj
Kategorio:Ĉinaj politikistoj
Arndt Pekurinen

**Arndt Juho PEKURINEN** (29-a de aŭgusto 1905 en Juva – 5-a de novembro 1941 en Kalevala) estis finna pacisto. 

En lia juneco ne ekzistis en lia lando alternativoj por la militservo. Li anoncis, ke povos labori sen armiloj anstataŭiginte la armean servon. La parlamento akceptis lian peton kaj faris legon *lex Pekurinen*, la unuan civilservan leĝon de Finnlando. Kiel la unua Pekurinen faris finnlandan civilan servon. Sed *lex Pekurinen* ne validis milite. En la Daŭriga milito en 1941 Pekurinen denove ne konsentis servi per armilo, kaj tial li estis punita je morto, sed nur la tria soldato, kiu ricevis ordonon pafi Pekurinen, konsentis fari tion. Nuntempe en Helsinko situas laŭ li nomita *Pekurisen puisto* (parko de Pekurinen).

Kategorio:Finnoj
Kategorio:Pacistoj
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1961

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1961** estis la kvara monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Germanio de la 1-a ĝis la 12-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1961
Kategorio:Manpilkado en 1961
Kategorio:Manpilkado en Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1958

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1958** estis la tria monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Orienta Germanio de la 27-a ĝis la 8-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1958
Kategorio:Manpilkado en 1958
Kategorio:Manpilkado en Orienta Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1964

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1964** estis la kvina monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Ĉeĥoslovakio de la 6-a ĝis la 15-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1964
Kategorio:Manpilkado en 1964
Kategorio:Manpilkado en Ĉeĥoslovakio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1938

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1938** estis la unua monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Germanio de la 5-a ĝis la 6-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1938
Kategorio:Manpilkado en 1938
Kategorio:Manpilkado en Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1954

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1954** estis la dua monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Svedio de la 13-a ĝis la 17-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1954
Kategorio:Manpilkado en 1954
Kategorio:Manpilkado en Svedio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1967

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1967** estis la sesa monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Svedio de la 12-a ĝis la 21-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1967
Kategorio:Manpilkado en 1967
Kategorio:Manpilkado en Svedio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1970

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1970** estis la sepa monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Francio de la 26-a ĝis la 8-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1970
Kategorio:Manpilkado en 1970
Kategorio:Manpilkado en Francio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1978

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1978** estis la naŭa monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Danio de la 26-a ĝis la 5-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1978
Kategorio:Manpilkado en 1978
Kategorio:Manpilkado en Danio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1986

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1986** estis la 11-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Svislando de la 25-a ĝis la 8-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1986
Kategorio:Manpilkado en 1986
Kategorio:Manpilkado en Svislando
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1982

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1982** estis la deka monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Germanio de la 23-a ĝis la 7-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1982
Kategorio:Manpilkado en 1982
Kategorio:Manpilkado en Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1993

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1993** estis la 13-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Svedio de la 10-a ĝis la 20-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1993
Kategorio:Manpilkado en 1993
Kategorio:Manpilkado en Svedio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1990

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1990** estis la 12-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Ĉeĥoslovakio de la 28-a ĝis la 10-a de marto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1990
Kategorio:Manpilkado en 1990
Kategorio:Manpilkado en Ĉeĥoslovakio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1997

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1997** estis la 15-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Japanio de la 16-a de majo ĝis la 1-a de junio.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1997
Kategorio:Manpilkado en 1997
Kategorio:Manpilkado en Japanio
Heliodoxa

***Heliodoxa*** estas genro de kolibroj en la familio Trokiledoj, kiu enhavas dek speciojn. Pro la irizeco de la specioj oni uzas ordinaran nomon *brilkolibroj*.

## Taksonomio
La genron *Heliodoxa* enkondukis en 1850 la angla ornitologo John Gould. La genronomo kombinas la grekajn vortojn *hēlios* kun la signifo "suno" kaj *doksa* kun la signifo "gloro" aŭ "grandiozeco". La tipa specio estis poste elektita de Charles Lucien Bonaparte kiel la Violfrunta brilkolibro.

### Specioj 
La genro enhavas jenajn dek speciojn:
* Rufbrusta brilkolibro, *Heliodoxa aurescens* (Gould, 1846) Brazilo, centra Ekvadoro kaj Peruo, LC
* Rubena brilkolibro, *Heliodoxa rubricauda* (Boddaert, 1783) Brazilo (Bahia sude ĝis Rio Grande do Sul). LC
* Brunventra brilkolibro, *Heliodoxa rubinoides* (Bourcier & Mulsant, 1846) Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo, LC
** *H. r. aequatorialis*
** *H. r. cervinigularis*
** *H. r. rubinoides* 
* Violfrunta brilkolibro, *Heliodoxa leadbeateri* (Bourcier, 1843) Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo, LC
** *H. l. leadbeateri* (Bourcier, 1843)
** *H. l. parvula* (Berlepsch, 1888)
** *H. l. sagitta* (Reichenbach, 1854)
** *H. l. otero* (Tschudi, 1844) 
* Nigrabrova brilkolibro, *Heliodoxa xanthogonys* (Salvin & Godman, 1882) Brazilo, Gujano, Surinamo, kaj Venezuelo, LC
** *H. x. xanthogonys*
** *H. x. williardi* 
* Nigragorĝa brilkolibro, *Heliodoxa schreibersii* (Bourcier, 1847) Brazilo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, LC
** *H. s. schreibersii*
** *H. s. whitelyana* 
* Rozgorĝa brilkolibro, *Heliodoxa gularis* (Gould, 1860) Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo, LC
* Rufaflugila brilkolibro, *Heliodoxa branickii* (Taczanowski, 1874) Peruo, LC
* Imperiestra brilkolibro, *Heliodoxa imperatrix* (Gould, 1856) Kolombio kaj Ekvadoro, LC
* Verdakrona brilkolibro, *Heliodoxa jacula* (Gould, 1850) Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, kaj Panamo, LC
** *H. j. jacula*
** *H. j. henryi*
** *H. j. jamersoni*

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*
* Restall, R., Rodner, C., & Lentino, M. (2006). *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1999

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1999** estis la 16-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Egiptio de la 1-a ĝis la 15-a de junio.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1999
Kategorio:Manpilkado en 1999
Kategorio:Manpilkado en Egiptio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2001

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2001** estis la 17-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Francio de la 23-a de januaro ĝis la 4-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2001
Kategorio:Manpilkado en 2001
Kategorio:Manpilkado en Francio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2003

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2003** estis la 18-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Portugalio de la 20-a de januaro ĝis la 2-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2003
Kategorio:Manpilkado en 2003
Kategorio:Manpilkado en Portugalio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2005

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2005** estis la 19-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Tunizio de la 23-a de januaro ĝis la 6-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2005
Kategorio:Manpilkado en 2005
Kategorio:Manpilkado en Tunizio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2007

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2007** estis la 20-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Germanio de la 19-a de januaro ĝis la 4-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2007
Kategorio:Manpilkado en 2007
Kategorio:Manpilkado en Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2009

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2009** estis la 21-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Kroatio de la 16-a de januaro ĝis la 1-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2009
Kategorio:Manpilkado en 2009
Kategorio:Manpilkado en Kroatio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 1995

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 1995** estis la 14-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Islando de la 7-a ĝis la 21-a de majo.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
1995
Kategorio:Manpilkado en 1995
Kategorio:Manpilkado en Islando
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2011

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2011** estis la 22-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Svedio de la 13-a ĝis la 30-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2011
Kategorio:Manpilkado en 2011
Kategorio:Manpilkado en Svedio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2013

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2013** estis la 23-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Hispanio de la 11-a ĝis la 27-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2013
Kategorio:Manpilkado en 2013
Kategorio:Manpilkado en Hispanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2017

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2017** estis la 25-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Francio de la 11-a ĝis la 29-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2017
Kategorio:Manpilkado en 2017
Kategorio:Manpilkado en Francio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2021

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2021** estis la 27-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Egiptio de la 13-a ĝis la 31-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2021
Kategorio:Manpilkado en 2021
Kategorio:Manpilkado en Egiptio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2019

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2019** estis la 26-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Germanio de la 10-a ĝis la 27-a de januaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2019
Kategorio:Manpilkado en 2019
Kategorio:Manpilkado en Germanio
Vira monda ĉampionado de manpilkado 2015

La **vira monda ĉampionado de manpilkado 2015** estis la 24-a monda konkurso pri vira manpilkado. Ĝi okazis en Kataro de la 15-a de januaro ĝis la 1-a de februaro.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
2015
Kategorio:Manpilkado en 2015
Kategorio:Manpilkado en Kataro
Szabolcs Sajgó

'*** [sabolcs ŝajgO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sajgó Szabolcs*' estas hungara pastro, jezuita monaĥo, skolto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.
eta|

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis filozofion kaj teologion en Teologia Altlernejo (Esztergom) (1969-1971) kaj Budapeŝto. Li estis pastro 7 jarojn, poste li iris al Loveno. Jaron poste li pluiris al Kanado, kie li aliĝis al la jezuitoj. Post la novicado en Toronto li monaĥiĝis en 1994. En la sekva jaro li iĝis ankaŭ skolto. Depost fino de la socialismo en Hungario (1990) li hejmenvenis kaj faris plurajn monaĥajn servojn. Li ricevis premion en 2021. Libertempe li ankaŭ poemadis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Elárult látomás* 1987
* *Még csak péntek este* 2000, germane: 2008
* *Az űrön áthajolva*; Korda, Kecskemét, 2007
* *Meztelen Isten. Új versek*  (poemoj, 2021)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj skoltoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ferenc Salbeck

**Ferenc Salbeck** [salbek], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Salbeck Ferenc** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *petrisi*, liaj fratoj estis Károly Salbeck kaj Mihály Salbeck.

 naskiĝis  en Galați (Moldavujo (nun en Rumanio), li mortis  en Székelyudvarhely (Habsburga imperio, Transilvanio, nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio).

## Biografio 
 lernis en Kolozsvár, poste aliĝis al la jezuitoj en Trencsén en 1721. Post la novicado li akiris pedagogian licencon en Leoben. Inter 1725-1727 li studis filozofion, inter 1731–1734 teologion en Nagyszombat, tuj poste li pastriĝis. Post trejnado pri monaĥeco li havis pastran kaj instruan taskojn en pluraj lokoj, en 1739 li monaĥiĝis en Sopron. En la sekvaj tempoj li varie havis pastran aŭ monaĥan postenojn en pluraj urboj, fine ekde 1761 ĝis sia morto en Székelyudvarhely aŭ en ties najbareco li estis pastro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Virtus heroica Francisci Astrauti.* (1730)

## Fontoj 
* jezuita arkivo
* biografieto hungare)
* biografio legebla en la 228-a paĝo
* datenoj latine en la 309-a paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Tiefthal)

**Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo** (germane: *Kirche St. Peter und Paul*) estas luteranisma kirko en Tiefthal (Erfurto, Germanujo). 

## Historio 
La mafrugotikaĵoj je grandaj partoj originale konserviĝis. Enskribo vanda atestas ĝian konstruiĝon inter 1469 kaj 1510 kiel filiaĵo de la kirko de Kühnhausen, fare de la ĉefkonstruisto Hans Nust Kelkaj legas la familiannomon *Mist* aŭ *Mese* aŭ eĉ *W(e)ise*.. La dua respondeca konstruisto estis Thomas Rose.

Ĝin oni starigis meze de tombejo supre de la vilaĝo, sur la grundo de praa sakralaĵo. La trietaĝa turo ricevis angulan brikaron. Teretaĝe estas halo kun kruconervura volbo. La, danke al solida galerio, iel memstarigita dua supra etaĝo havas romp-arkajn fenestregojn kun ornamripoj kaj ejon por la sonoriloj. Ornamripoj gotikaj videblas ankaŭ ĉe la fenestroj de la halo. La romp-arka ĉefportalo estas sude, je kies supro troviĝas ekstera ŝtuparo kun rekta alirejo al la galerioj. Interne konserviĝis tabernakla niĉo kronita per floraj ornamaĵoj, pinakloj kaj krucfloro. 

En 1595 la turo ricevis italstilan spajron; en 1797 estis nova alikonstruo dum kiu estiĝis la nuna baroka spajro kun la horloĝoj. Restaŭrado sukcesis en la 1898-a jaro. Samjare muntis tie ĉi orgenon Friedrich Ladegast. Ĉi instrumento (kun 14 registroj) estis reparita kaj metita en la originan staton en aŭtuno 2005. Meze de la 1980-aj jaroj, okaze de restaŭradlaboroj, estis forigitaj la predikeja ŝtuparo kaj la sakristio. 

De 2014 la Ĉambromuzika societo de Erfurto okazigis ĉiusomeran projekton - nome *Sommerkonzerte in Erfurter Dorfkirchen* - ankaŭ en Tiefthal. Ĉi estas parto de la granda tuttiefthal-a kulturfestivalo *KULT*. 

## Meblaro 
* malnovgotika altartabulo (eoste)
* krucifikso de 1600
* ambona altaro de 1737, kun belaj dependaĵoj (vinberoj, rozoj), kreita de  Andreas Bessert el Großrettbach (Drei Gleichen) 
* pentrista meza ujo de iama triptiko den 1420 (kopio; la originalo spekteblas de 1924 en la Anger-muzeo 
* komunia kaliko kun pateno (el orumita arĝento), el la unua mezo de la 15-a jarcento (donaco de la geedza paro Hermann kaj Katharina Huttener)
* baptujo de 1618
* du bronzaj kandelabroj kun ses brakoj (17-a jarcento), kun originalaj ŝnuroj (kun steloj kaj globetoj) 

## Eksteraj ligiloj 
* orgenaj detaloj

## Notoj 
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Erfurto
Kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sanktaj Petro kaj Paŭlo
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Germanio
Preĝejo Ĉiela Pordo (Kühnhausen)

**Preĝejo Ĉiela pordo** (germane: *Dorfkirche Porta Coeli*) estas luteranisma kirko en Kühnhausen (Germanujo, Himmelpfortenweg 7). Ĝia komunumo apartenas al la erfurta eklezia distrikto ene de la Evangelia eklezio en Meza Germanujo.

La nepucita, el rompitaj ŝtonoj en la 1711-a jaro finfarita kirko (konsekro ĝia estis en la 14.10.1714) estas gotika kaj hala. Ĝi havas iom okcidente ĥorejan turon iom mezestarigita. La longa halo kaj la kampanilo havas angulŝtonojn. En 1713 okazis alikonstruo: tiam eoste estiĝis je tri flankaj finiĝinta ĥorejo. La longan navon kovras selotegmento, la turo havas spajron kun lanterno kaj supra globo. La teretaĝo posedas krucnervuran volbon. En la 18-a jarcento estis munitaj, je tri flankoj, galerioj kaj loĝioj por gravuloj. 

La baptujo datas de 1903. De la antaŭula kirko el la komenco de la 16-a jarcento (kun friso konusarka) nur restoj konserviĝis. La ambona altaro datas de inter 1750-1799 havante du alirejojn: ĝia pentrita, multangula korbo tamen estas jarcenton pli malnova. Ne forgesindas granda bildo de la mezo de la 18-a jarcento, farite laŭ la tekniko de Jakob Samuel Beck. Vidatas en ĝi la krucumita Jesuo kun la Dipatrino antaŭ pejzaĝa fono.

Orgenon kun 23 registroj sur du klavaroj (kun pedalo) konstruis en 1765 la ateliero de Franciscus Volckland.

## Literaturo 
* *Dehio-Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Thüringen.* Deŭtsĉer Kunstverlag, Munkeno kaj Berlino 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 738

## Eksteraj ligiloj 
* historio de la kirko

## Notoj 
Kuhnhausen
Kuhnhausen
Kuhnhausen
Tiefthal

**Tiefthal** estas urbokvartalo de Erfurto (Germanujo) en la valo de la rojo *Weißbach*, flanka baseno de Gera, en la Turingia Baseno. Ĝi komencas tie ĉi altiĝon en la direkto de altebenaĵo Fahner. Inter Tiefthal kaj Schaderode (ueste) troviĝas arbaro kaj norde la biotopo Schwellenburg. La cetero estas senarba kaj de agrikultura utiligo. Kromaj apudaj vilaĝoj estas Salomonsborn (sude), Gispersleben kaj Kühnhausen (oriente), Elxleben (norde) kaj Friedrichsdorf (Witterda) (nordokcidente). La distanco ĝis la erfurta urbokerno estas ĉ. 10 kilometroj. Fine de 2024 loĝis tie ĉi 1025 homoj. Alteco ĝia estas inter 191 kaj 206 metroj.

## Historio 
Ĝia unua mencio okazis en 1104. En 1361 la vilaĝo metiĝis sub la kontrolon de la majenca guberniestro reganta en Erfurto. La ĉefa rolo de Tiefthal estas la provizado de nutraĵoj por la grandurbo. Tiefthal administre de tiam havis la saman sorton kiel Erfurto (t.e.: Elektoepiskoplando Majenco, Prusio inter 1815-1945). En 1.7.1994 Tiefthal iĝis kvartalo de Erfurto. Inter 1993 kaj 1996 estiĝis vilaĝorande novaj loĝejoj kiuj duobligis la enloĝantaron. 

## Ekonomio kaj trafiko 
La medio de Tiefthal estas intense agrikulture uzata (antaŭ ĉio de legomoj kaj fruktoj). Mezepoke kaj ĝis la 16-a jarcento oni kultivis ankaŭ vitojn tie ĉi. Oriente de Tiefthal, je distanco de ĉ. 2 kilometroj, troviĝas ankaŭ industriaj kaj metiaj zonoj. 

Tuŝas Tiefthal ŝoseo kondukanta de Kühnhausen al Friedrichsdorf. La federacia ŝoseo B 4 kaj la aŭtovojo A 71 ankaŭ proksimas (kun la alirejo *Erfurt-Gispersleben*; distanco de 3 km). Buslinio 10 veturigas onin ĉiutage disde Tiefthal ĝis *Europaplatz* de kie eblas trama enurbocentra plumoviĝado. 

## Kulturo kaj vidindaĵoj
De 2002 okazas septembre granda artfestivalo *Kunstfest Tiefthal*, kun koncertoj, teatraĵoj, ekspozicioj kaj arthistoriaj rondiradoj. Ĝia nomoŝanĝo estis en 2023 je *KULT*. Ne malpli ol dek objektoj envilaĝaj estas oficialaj protektotaj kulturmonumentoj. La koruso *Liedertafel Tiefthal* fondiĝis jam en la 1857-a jaro kaj daŭre aktivas.
Belas kvazaŭ vilaĝkronante la protestantisma preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo. Kun sia Ladegast-orgeno ĝi disponiĝas de tempo al tempo por koncertoj.

## Gravuloj rilataj al Tiefthal 
* Johann Friedrich Cramer (1802-1859), pedagogo 
* Oswin Köhler (1911-1996), afrikologo
* Christian Paschold (1949-2021), skulptisto 

## Eksteraj ligiloj 
* vilaĝa prezento sur eksaj municipaj paĝoj erfurtaj
* kroniko sur la societara paĝaro
**erfurt-web.de* 
* privata informpaĝaro

## Notoj 
Kategorio:Urbopartoj de Erfurto
Mihály Salbeck

**Mihály Salbeck** [mihAj salbek], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Salbeck Mihály** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *petrisi*, liaj fratoj estis Károly Salbeck kaj Ferenc Salbeck.

 naskiĝis  en Iaşi (Moldavujo, nun en Rumanio), li mortis  en Gyulafehérvár (Habsburga imperio, Transilvanio, nuntempa Alba Iulia en Rumanio).

## Biografio 
 lernis en Kolozsvár, poste aliĝis al la jezuitoj en Trencsén en 1725. Post la novicado li akiris pedagogian licencon en Leoben. Inter 1730-1732 li studis filozofion, inter 1737–1740 teologion en Nagyszombat, tuj poste li pastriĝis. Inter la studperiodoj li instruis aŭ en Hungarlando aŭ en Transilvanio. En 1741 li predikis en Székesfehérvár, poste ricevis trejnadon pri monaĥeco, pli poste li havis pastran, misian kaj instruan taskojn en Transilvanio, dum en 1743 li monaĥiĝis en Nagyszeben. Ekde 1753 ĝis sia frua morto en Gyulafehérvár li estis teologo de la loka episkopo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Septi-collis Dacia in octavo colle beata, gesti Haller de Hallerkő devoto ...* (1735)
* *Príma quinque Saecula Regni Mariani Apostolici ethice adumbrata...* (1746)
* *Vera apostolicorum virorum idea. Dicata honoribus spectabilium...* (1746)

## Fontoj 
* jezuita arkivo
* biografieto hungare)
* biografio legebla en la 229-a paĝo
* datenoj latine en la 309-a paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Per Denez

**Pierre DENIS**, konata ankaŭ de sia plumnomo kiel **Pêr DENEZ** (naskiĝis la 3-an de februaro 1921 en Rennes – mortis la 30-an de julio 2011 en Romillé), estis franca lingvisto, leksikografo, akademiulo kaj verkisto.

Danke al siaj kontribuoj en la formo de romanoj, eseoj kaj lingvistiko, li kontribuis al la konservado de la skriba bretona lingvo. Pro tio li ricevis plurajn honoraĵojn (ekz. Ordeno de la Ermeno, *Creu de Sant Jordi* de Katalunio, doktoriĝo *honoris causa* en Galivo, Irlando).

Li fondis la bretonajn revuojn *Kened*, *Ar Vro* (1959) kaj *Hor Yezh*, kies direktoro li estis, kaj ankaŭ la eldonejon *Mouladuriou Hor Yezh* (d:Q3325508).

## Lia esperantisteco 
Pêr Denez estis poligloto kaj internaciisto, malfermita al multaj lingvoj kaj kulturoj. Li lernis Esperanton (interalie dum siaj studoj en Skotlando kaj aliaj vojaĝoj), komprenis ĝian valoron kiel ilo por transdoni humanismajn valorojn kaj por ligi minoritatajn lingvojn kun la mondo. Li eĉ kreis katedron de Esperanto ĉe la Universitato de Rennes 2 dum li gvidis la fakon pri keltaj studoj.

Lia lernolibro **Brezhoneg buan hag aes** (1972) estis tradukita en plurajn lingvojn, inkluzive de Esperanto: **La bretona lingvo... rapide kaj facile** (esperantigita de Merwen Runpaot, eldonita en 1997 de Hor Yezh, 256 paĝoj). Tiu versio helpis kelkajn esperantistojn lerni la bretonan. Ekzistas ankaŭ kurso de Esperanto en la bretona lingvo verkita de la sama tradukisto (*Komprenit jaro esperanteg*, 1993). Li verkis ankaŭ artikolojn pri Esperanto en bretonaj revuoj.

## Verkaro 
### Fikcio 
* Diougan Gwenc'hlan, Al Liamm, 1979
* ''Glas evel daoulagad c'hlas ha ne oant ket ma re* , Al Liamm 1979
* *Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez* , Mouladuriou Hor Yezh, 1981
* *Evitu la dorson* , MHY, 1982
* *Havis amzer 'zo bet* , MHY, 1992
* *En tu all d’an douar ha d’an neñv* , MHY, 1993
* *Da Rouz An Noz* , MHY, 1996

### Lingvistiko kaj lingvaj metodoj 
* *Kenteliou brezhoneg: eil derez* , Al Liamm , 1971
* *Brezhoneg buan hag aes* , Hor Yezh, 1973, ilustrita de Nono  (esperantigita de Merwen Runpaot sub la titolo *La bretona lingvo* *rapide kaj facile*) 

* *Struktura studo de bretona dialekto: Douarnenez* , tezo (3 volumoj), Universitato de Rennes, 1977
* *Geriadur brezhoneg Douarnenez'' , 4 vol'oj., Mouladuriù Hor Yezh , 1980 , 1981 , 1985
* *Mont war-raok gant ar brezhoneg* , MHY, 1987

### Tradukoj 
* Theodor Storm, Aquis submersus, Al Liamm, 1950
* Edgar Allan Poe, noveloj, Hor Jeĵ, 1995

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Christian Bertin, pretona esperantisto.

Kategorio:Francaj lingvistoj
Kategorio:Bretonlingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Amir Taaki

**Amir TAAKI** (; naskita la 6-an de februaro 1988 en Londono) estas brit-irana anarkiisma revoluciulo, hakaktivisto (kodumaktivulo (d:Q22685) aŭ retpirato (aŭ d:Q108877388)), komputilluda kaj programara programisto, kiu estas konata pro sia ĉefrolo en la projekto Bitmono, kaj pro iniciatado de multaj malfermitkodaj projektoj. Forbes listigis Taaki en sia listo 30 Sub 30 (*Forbes 30 Under 30*) de 2014. Pelita de la politika filozofio de la Rojava Revolucio (d:Q2384201), Taaki vojaĝis al Sirio por servi en la militistaro YPG kaj labori en la civila socio de Roĵavo.

Li estas defendanto de la uzo de Esperanto en internacia komunikado.

## Aktivismo 
Taaki sincere subtenis interretan aktivismon kiel tiun faritan de la grupo Anonymous, komparante ilin kun modernaj liberecbatalantoj. Kiel kontribuanto al la movado por libera programaro dum pluraj jaroj, li pledas por kompleta datuma kaj informlibereco.

Taaki konsideras sin anarkiisto sed kredas, ke ideologio ne devas superregi evidentecon kaj deklaras, ke kredoj ne devas esti kaŭzo de disputo kiam ideoj konstante ŝanĝiĝas pro nova scio kaj informoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kripto-anarkiismo
* Cifropunko

## Eksteraj ligiloj  (angle) 
* Persona retejo

* BBC-intervjuo
* Intervjuo kun *The Guardian*
 

Kategorio:Britaj anarkiistoj
Kategorio:Britaj programistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Andrii Ĉaikovskji

dekstra|eta|306x306ra|Andrij Ĉajkovskij dum lia militservo (1882).
**Andrij Jakoviĉ Ĉajkovskji** (; naskiĝis la 15-an de majo 1857 en Sambir ; mortis la 2-an de junio 1935 en Kolomeo) estis ukraina verkisto, advokato kaj politikisto.

## Verkado 
Li komencis publikigi en 1892. Bildoj de la vivo speguliĝis en liaj verkoj "Memoroj Dek Jarojn Poste" (1892) kaj "Nigraj Linioj" (1930), publikigitaj en la rakontokolekto "El la Halo", "Bildo de Honoro" (1895), "Kiu Kulpas?", "Pli Bone Morto Ol Sklaveco", "Printempo Ne Verdiĝas por Ĉiuj" (1920) kaj la rakontoj "Oljunka", "En la Nesto de Ies Aliulo", "Brazila Ordo" (1896), "Minoro" (1919) kaj aliaj.

La romantik-stila prozo de Ĉajkovskij pri la kozakoj havis signifan influon sur la vekiĝo de nacia konscio kaj la edukado de junularo : "Por la fratino" (1907), "Dankita" (1913), "Kozaka venĝo" (1919), "Pri la foriroj" (1921), "Aleksej Kornienko" (1924), "Al gloro" (1929), "Kolonelo Miĥail Kriĉevskij" (1935), "Antaŭ la kolapso" (1937) kaj aliaj.

## Esperantisteco 
Esperanta fakulo. La ukraina Esperanta revuo "Zorja Ukrainij" ( "Ukraina Stelo", 1922, 2 (19), Kolomeo) publikigis la rakonton "Malagrabla renkonto"  kun noto en la subtitolo "Tradukita en Esperanton de la aŭtoro mem". La ukraina originalo ne konserviĝis. En 2023, Petro Palyvoda faris inversan tradukon de la rakonto el Esperanto en la ukrainan, kiu estis publikigita en la libro de Bohdan Voloŝinskij "Kaj la ukraina tagiĝo de Esperanto leviĝas super la Pruto", dediĉita al la 110-a datreveno de la publikigo de la revuo "Ukraina Stelo".

## Verkaro 
* *Спомини зперед десяти літ* (1892)
* Rakontoj el la kolekto: *Ні разу не вдарив*, *Краще смерть, чим неволя*, *Хто винен?*, *За віхоть сіна*, *Жаль ваги не має* (kolektoj *Оповідання* (1904 kaj 1920)
* *Pri la sestroŭa* (1907)
* *Алкогольні образки* (1910)
* *Віддячився* (1913) - rakontoj de kozaka antikvo por ukraina juneco
* *Петро Конашевич-Сагайдачний* (1917)
* *З ласки родини* (1918, partoj 1, 2, 3)
* *Козацька помста* (1919)
* *Oljunka* (1920)
* *En la uĥodaĥo* (1921)
* *Олексій Корнієнко* (1924)
* Romano *Сагайдачний* — libro unu *Побратими* (1924); libro du *До слави*, parto 1 (1929); libro tri *До слави*, parto 2 (1929)
* *Перед зривом* - rakonto pri la vivo de hetmano Bohdan Khmelnytskyi
* *Полковник Михайло Кричевський* (1937) — la tragedia rakonto de pola nobelo kiu helpis al ukrainoj en sia lukto por libereco.
* *Три казки діда Охріма* (1927)
* *Aŭtokrato* (1929)
* *Четверта заповідь* (1930)
* *Сонце заходить* (1930)
* *За чужі гріхи* (1931)
* *За чужі гроші* (1932)
* *Ĉarzila* (1932)
* *Odarka*
* *Чорні рядки* (Miaj memoroj de la 1-a de novembro 1918 ĝis la 13-a de majo 1919)
* *Не піддавайся біді*
* *Siritka*

## Referencoj 
Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
George van den Bergh

**George van den Bergh** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1890 en Oss; mortis la 3-an de oktobro 1966 en Oegstgeest) estis nederlanda juristo profesoro pri konstitucia kaj administra juro, socialdemokrata politikisto kaj amatora astronomo kaj esperantisto.

De 1925–33 li estis membro de la Ĉambro de Reprezentantoj de Nederlando.

Li estis filo de Samuel van den Bergh, unu el la fondintoj de la firmao Unilever. Dum sia vivo li kombinis akademian karieron kun politika agado kaj sciencaj interesoj. Li estis juddevena, sed sekulara kaj socialisto. Post la milito li daŭrigis sian akademian kaj publikan agadon ĝis sia emeritiĝo.

Kiel amatora astronomo li verkis popularsciencajn librojn, ekz. *Aarde en wereld in ruimte en tijd* (1935, tradukita al la angla kiel *The Universe in Space and Time* (britia eldono) kaj *Astronomy for the Millions* (usona eldono). Li studis ciklojn de suneklipsoj kaj luneklipsoj (li kontribuis al la koncepto de la Inekso-ciklo, d:Q924746). Kratero sur la Luno nomiĝas Van den Bergh laŭ li.

Van den Bergh estis membro de la **Federatie van Arbeiders-Esperantisten** (Federacio de Laboristaj Esperantistoj), kio montras lian subtenon al la internacia lingvo Esperanto en la kunteksto de laborista internaciismo kaj socialismo. Li ne estis unu el la plej famaj esperantistoj (ekz. li ne verkis gravajn librojn aŭ gvidis grandajn kongresojn en Esperanto), sed lia membreco reflektas la popularon de Esperanto inter progresemaj, internaciismaj socialistoj en la fruaj jardekoj de la 20-a jarcento en Nederlando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Nederlandaj advokatoj
Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Nederlandaj astronomoj
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Drahomyšl

**Drahomyšl** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Lipno en distrikto Louny. Ĝi troviĝas proksimume 3&nbsp;km nordokcidente de Lipno. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Drahomyšl** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,68&nbsp;km².

## Historio 
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1115.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Ŝtono *Ensorĉita monaĥo.* En kampo survoje al Strkovice norde de la vilaĝo () situas ŝtono konsiderata kiel menhiro.
* En la jaro 1822 estis konstruita kapelo

## Pluaj fotoj 

Menhir_Zaklety_mnich_Drahomysl_1.JPG|Ensorĉita monaĥo
Drahomyšl škola.JPG|Eksa lernejo
Drahomyšl kaple.JPG|Kapelo el la jaro 1822
Drahomyšl rybník.JPG|Fiŝlago ĉe la vilaĝo

Kategorio:Lipno (distrikto Louny)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Louny
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo