Bandvagona efekto

eta|dekstra|300px|Laŭvorta “bandvagono”. La metaforo devenas el tia veturilo.La **bandvagona efekto** aŭ alivorte “grupunuigemo” estas la psikologia fenomeno laŭ kiu oni des pli rapide adoptas kredojn, ideojn, furorojn, ju pli ilin adoptis aliuloj. Alivorte, la bandvagonan efekton karakterizas la verŝajno je tiom pliaj homoj enbandvagoniĝas kiom homoj jam enbandvagoniĝis. La bandvagona efekto estas ofte sen rilato pri la pruvaĵo.

La kutimo samagi aŭ samkredi povas okazi ĉar homoj rekte preferas konformiĝi, aŭ ĉar homoj akiras informon unu el la alia. Ambaŭ eksplikojn oni uzis kiel pruvo ke konformecon eksponas psikologiaj eksperimentoj.

Ekonomikistoj proponis ke homoj faras raciajn elektojn bazitajn sur la informo kiun oni ricevas unu el la alia, informaj umadoj emegas ekokazi rapide dum homoj decidas ignori siajn personajn informajn signalojn kaj samagi. Informaj umadoj eksplikas kial konduto estas fragila — homoj komprenas ke ili estas bazitaj sur tre limigita informo. Do furoroj emegas ekokazi sed ankaŭ malekokazi. Per tiaj informaj efektoj, oni eksplikis politikajn bandvagonojn.

## Komenco 
Laŭlitere *bandvagono* estas vagono kiu portas bandon dum parado, cirko aŭ alia amuza okazo. La frazparto “salti sur la bandvagonon” plejfrue aperis en Usonan politikon dum la jaro 1848 kiam Dan Rice, kiu tiam estis fama cirka klaŭno, uzis sian bandvagonon kaj ĝian muzikon por gajni atenton por siaj politikaj kampanjaj aperaĵoj. Tiam lia kampanjo iĝis pli sukcesa, aliaj politikistoj provegis gajni sidlokon sur la bandvagonon, esperante asociiĝi kun lia sukceso. Tiam kiam la posta prezidenta kampanjo de William Jennings Bryan de 1900, bandvagonoj estis iĝinta oftaj en kampanjoj, kaj la frazparton "hopi sur la bandvagonon" estis uzata konteste, implikante ke homoj asocias sin kun sukceso sen rezervo pri kun kio ili asocias sin.

## En politiko 
La bandvagona efekto okazas dum voĉdonado: iuj voĉdonas por la kandidato aŭ partoj kiu sukcesos verŝajne (aŭ laŭ proklamo el la amaskomunikiloj), esperante esti kun la “venkinta flanko” je la fino. La bandvagonan efekton aplikiĝis al situacioj pri plejparta opinio, ekzemple politikaj celoj, kiam homoj ŝanĝas opiniojn al tio kion la publiko opinias. Opinio povas tiel okazi ĉar homoj konkludas el la elektoj unu de la alia, tiel kiel informa umado.

Pro la horzonoj, voĉdonajn rezultojn oni jam dissendas en la orientaj partojn de Usono dum ke voĉdonoj ankoraŭ permesatas en la okcidenta parto. Tiu malsameco kaŭzis esploron pri kiel konduton de voĉdonemuloj en la okcidento influas la novaĵoj pri decidoj de voĉdonemuloj en aliaj horzonoj. Dum 1980-aj jaroj, NBC News deklaris Ronald Reagan kiel la venkanto de la prezidenta elekto citante la forirant-demandaron en diversaj orientaj subŝtatoj antaŭ ke la pli okcidente lokigitaj voĉdonejoj fermiĝis.

## Mikroekonomiko 
Laŭ mikroekonomiko, bandvagona efekto estas interagoj je depreno kaj prefero. La bandvagona efekto ekokazas kiam ju pli da homoj preferas varon, des pli homoj aĉetas tion. Tiu interago eble varias el la normalaj rezultoj de la teorio de mendado kaj ofertado, kiu supozas ke konzumantoj decidas aĉeti nur pro prezo kaj ties propra prefero.

Gary Becker eĉ argumentis ke la bandvagona efekto eblas esti tiom forta ke la deprena kurbo bendiĝas alsupre.

## Medicino 
Medicinajn bandvagonojn identigis kiel “la superŝutigema akcepto de nepruvitaj sed popularaj ideoj”. Ili kaŭzis malkonvenajn terapiojn al multnombraj malsanuloj, kaj malhelpis pli konvenan terapion.

Je la verko de Lawrence Cohen kaj Henry Rothschild *The Bandwagons of Medicine* (1979) plurajn el tiuj laŭdire “terapiaj” ordealoj, malmulte kiuj daŭris dum jarcentoj antaŭ esti forlasita, anstataŭis alia bandvagono, aŭ ŝanĝbrilanta ĝenerala laŭscienca validaĵo. La antikva kulto al serpento de Asklepio, laŭ kiu sanktaj serpentoj lekis la malsanulojn kvazaŭ traktante ties malsanecojn, estas ekzemplo ke bandvagono pliiĝas pro personaleco, tiukaze de Romia dio.

## Sporto 
eta|Stephen Curry, due estinta NBA MVP (2014/15 - 2015/16)
Fenomeno ke multaj eksubtenas partikularan lastatempe eksukcesintan sportan teamon, malgraŭ ke ili antaŭe ne interesiĝis pri ĝi, povas esti konsiderita kiel "bandvagona fano”. Ekzemple, en Usono la teamo Golden State Warriors, kiu eminentiĝis venkanta en la finaloj dum jaro 2015 de la NBA, antaŭ la rekord-rompo 73-9 de la sekva jaro. La bandvagonan efekton aperis en la statistikoj je la aĉetoj de kopioj de la ĵerzejo de Stephen Curry. Liaj aĉetoj dum la unua kaj dua semajnoj de la sezonoj de 2015–16 estis 453% pli ol dum la du unuaj semajnoj dum la sezonoj de 2014–15, ekzemple 581% pliiĝo de aĉetoj de lia sportĉemizo; lia vendado estis plejvenda en 38 de la 50 Usonaj subŝtatoj, kaj vendado de la Warriors-a teamo iĝis la plej aĉetita de la NBA-aj teamoj.

## Referencoj 
## Literaturo
* Goidel, Robert K., and Todd G. Shields. "The Vanishing Marginals, the Bandwagon, and the Mass Media." The Journal of Politics 56 (1994): 802-810. Acceso: 11 de abril de 2007 .
* McAllister, Ian, kaj Donley T. Studlar. "Bandwagon, Underdog, or Projection? Opinion Polls and Electoral Choice in Britain, 1979-1987." The Journal of Politics 53 (1991): 720-740.
* Mehrabian, Albert. "Effects of Poll Reports on Voter Preferences." Journal of Applied Social Psychology 28 (1998): 2119-2130. Acceso: 11 de abril de 2007 .
* Morwitz, Vicki G., kaj Carol Pluzinski. "Do Polls Reflect Opinions or Do Opinions Reflect Polls?" Journal of Consumer Research os 23 (1996): 53-65.

## Eksteraj ligiloj 
* Difino ĉe Investopedia

Kategorio:Kognaj devioj
Kategorio:Politikaj metaforoj
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Propagandaj teknikoj
Kategorio:Revolucia terminologio