open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Záhorkovice

**Záhorkovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mojné en distrikto Český Krumlov. Ĝi troviĝas proksimume 0,5&nbsp;km sudoriente de Mojné. Estas ĉi tie registritaj 9 adresoj. Vivas ĉi tie daŭre  ().

**Záhorkovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,29&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1339.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kamparana domo n-ro 3

## Pluaj fotoj 

Záhorkovice, silnice II.jpg|Záhorkovice
Záhorkovice, stavení II.jpg|Záhorkovice

Kategorio:Mojné
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Setlejoj en Novohrada cismontaro
Ernő Munkácsi

**Ernő Munkácsi** [munkAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Munkácsi Ernő** estis hungara juristo, muzeestro. Lia patro estis Bernát Munkácsi. 

Ernő Munkácsi naskiĝis la  en Páncélcseh, (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Panticeu en Rumanio, li mortis la  en Balatonfüred (Hungario).
 
## Biografio 
Ernő Munkácsi devenis el juda familio. Li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, kie li doktoriĝis el juro, iom poste li akiris advokatan diplomon. Post siaj studoj li ricevis jurajn postenojn en la juda eklezio. Inter 1934 kaj 1942 li estis muzeestro de la juda muzeo kaj arĥivejo. Ĉi tiu pozicio permesis al li observi rekte la terurajn eventojn (holokaŭston). Li edziĝis en 1925, lia edzino naskis 2 filinojn en 1928, respektive en 1930.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Fejezetek a magyar zsidó vallásfelekezet újabb joggyakorlatából* (1926)
* *Az izraelita hitközségek alkalmazottainak szolgálati jogviszonya* (1927)
* *Közjogi törekvéseink az utolsó évtizedekben címmel* (studo, 1927)
* *Hogyan történt?* (1947)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun foto
* https://academic.oup.com/hgs/article-abstract/33/3/434/5702595

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Srnín

**Srnín** () estas municipo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Český Krumlov, en Sudbohemia regiono. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1400.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Kapelo en vilaĝplaco
* Monumento al viktimoj de la 1-a mondmilito en la vilaĝplaco
* Kruco sude de la municipo

## Pluaj fotoj 

Srnín, pekárna 01.jpg|Srnín
24.8.16 Zlata Koruna and Srnin 3 (28920714890).jpg|Srnín
Srnín čp16.jpg|Srnín

Kategorio:Municipoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Blanska arbaro
112798 Kelindsey

'*112798 *Kelindsey'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la kanada amatora astronomo Andrew Lowe sur  eksponitaj elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 7:3 kun Jupitero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kelsey Leanne Harding* kaj *Lindsey Annemarie Harding'', nevinojn de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrew Lowe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Černice

Nomo **Černice** markas setlejon aŭ akvofluanton:
;setlejo en Ĉeĥio
* Černice (Mojné), parto de municipo Mojné en distrikto Český Krumlov
* Černice (Chanovice), parto de municipo Chanovice en distrikto Klatovy
* Černice (Horní Jiřetín), parto de urbo Horní Jiřetín en distrikto Most
* Plzeň 8-Černice, urba parto de statuta urbo Plzeň en distrikto Plzeň-urbo
* Černice (Plzeň), parto de Plzeň

Nomo **Černice** markas naturmemorindaĵon:
;naturmemorindaĵo
* Černice en Jamolice

;setlejo en Germanio
* Schwarzach (ĉeĥe *Černice*), kampurbo en Supra Palatinato
* Schwarzenfeld (ĉeĥe *Černice*), kampurbo en Supra Palatinato

;**akvofluanto**
* Schwarzach (ĉeĥe *Černice*), rivero en Supra Palatinato

;**astronomio**
* 138979 Černice, asteroido
Google Crowdsource

**Google Crowdsource** estas platformo de la tipo crowdsourcing disvolvita de Google kaj destinita al plibonigi grandan kvanton de servoj de Google tra la capacitación de malsamaj algoritmoj pere de propra-volaj uzantoj.

Crowdsource estis publikigita en sia versio Android en la tendo Google Play kaj en sia versio retejo la tago 29an de aŭgusto 2016. Crowdsource inkludas varion de mallongaj taskoj kiun la uzantoj povas kompletigi por plibonigi multajn de la malsamaj servoj de Google. Koncernaj taskoj inkludas la verificación de etiketoj de bildo, evaluación de sento de komentoj kaj validación de tradukadoj inter aliaj taskoj. Kompletiginte ĉi tiujn taskojn, la uzantoj havigas Google datumoj por plibonigi servojn kiel Google Maps, Google Translate kaj Android. Laŭmezure kiel la uzantoj kompletigas taskojn, ili akiras atingojn kiuj inkludas statistikojn, credenciales kaj registritaj, kiu faras sekvadon de sia progreso.

## Karakterizaj 
Crowdsource inkludas malsamajn tipojn de taskoj. Ĉiu havigas Google malsama informo kiu povas esti havigita kiel datumoj de trejnado al liaj algoritmoj de aŭtomata lernado. En la priskribo de la apliko en Google Play, Google rilatas al ĉi tiuj taskoj kiel "Microtareas" kiuj devus postresti ne pli ol 5-10 duaj en kompletiĝi.

## Taskoj 
Al lia ĵeto, la apliko de Crowdsource prezentis al la uzantoj 5 malsamajn taskojn: transskribo de bildoj, rekono de skribo mane, tradukado, validación de tradukado kaj validación de tradukado de mapoj.

La plej freŝa versio el la apliko inkludas 7 taskojn en sia movebla versio kaj 8 en sia versio retejo.

## Lingvoj 
Crowdsource ĉi tiu disponebla nuntempe en la sekvaj lingvoj: afrikansa, albana, germana, amhara, araba, armena, asamés, azera, bahasa (Indonezio), bahasa (malajzia), bengalí, belorusa, birmano, bosna, bulgara, canarés, kantona, kataluna, cebuano, ĉeĥa, cheroqui, chichewa, ĉina (simpligita), ĉina (tradicia), cingalés, korea, korsika, kroata, haitia kreolo, dana, dzongkha, slovaka, slovena, hispana, Esperanto, estona, eŭska, finna, franca, franco (Kanado), frisa, skotgaela, kimra, galega, kartvela, greka, guĝarata, hausa, havaja, hebrea, hindia, hmong, hungara, igbo, indonezia, angla, irlanda, islanda, itala, japana, java, jemer, kazaĥa, kinyarwanda, kirgiza, kurda, kurda sorani, laosiano, Latino, latva, litova, luksemburga, makedona, malayalam, malajzia, malgache, malta, marata, mongola, nederlanda, nepala, norvega, oriya, pastún, persa, pola, portugala, panyabí, romanche, rumana, rusia, samoano, serba (cirila alfabeto), serrano, sesoto, shona, sicilia, sindhi, somalia, sundanés, svahila, sveda, taĝika, tamazight, tagalo (filipina), taja, tamila, tatara, telugu, tibeta, turka, turkmena, ukraina, ujgura, Urduo, uzbeka, vjetnama, wolof, kosa, jida, yoruba kaj zulua.

## Eksteraj ligiloj 
* Crowdsource By Google
* Helpo de Crowdsource

Kategorio:Google-servoj
Kategorio:Google-programaro
Březí u Týna nad Vltavou

**Březí u Týna nad Vltavou** estis vilaĝo en Ĉeĥio en distrikto České Budějovice, parto de municipo Temelín, situanta proksimume 3,5&nbsp;km sudoriente de Temelín, kiu estis elloĝigita dum konstruado de proksima nuklea elektrejo. Estas ĉi tie registrita neniu adreso kaj en la jaro 2011 ĉi tie daŭre neniu vivis. La saman nomon portas ankaŭ katastra teritorio kun areo 6,96&nbsp;km², en kiu situas ankaŭ domaro Podhájí.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1357.

En la jaro 1985 Březí estis en konekso kun konstruado de Nuklea elektrejo Temelín elloĝigita kaj detruita.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Vysoký hrádek – renesanca kastelo
* Tumulo

## Rilataj artikoloj 
* Nuklea elektrejo Temelín

Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Lokaj partoj de Temelín
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Nacia Parko Komodo

La **Nacia Parko Komodo** konsistas el vulkanaj insuloj, loĝata de populacio de proksimume 5 700 grandegaj varanoj. Ilia aspekto kaj agresiva konduto kondukis al ilia kromnomo ‘Komodo drako’. Ĉi tie estas la ununura areo en la mondo kie la varanoj aperas kaj ili estas de granda scienca graveco por la pristudado de la evoluoteorio. La fortikaj montetoj de la seka savano kaj areoj plena da pika verda vegetaĵo, estas ege kontrasta kun la belegaj blankaj strandoj kaj la bluaj akvoj trans la koralo. Nutroriĉa akvo fontas el la pli profundaj partoj de ĉi tiu arkipelago, kun kiel sekvo riĉa rifa ekosistemo.

[eta|maldekstra|Situo de [Komodo (insulo)|Komodo]]

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Indonezio
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1980-1989
Temelínec

**Temelínec** estas nomo de hodiaŭ jam pereinta vilaĝo en Ĉeĥio en distrikto České Budějovice, troviĝanta sur loko de Nuklea elektrejo Temelín proksime de municipo Temelín. Estas ĉi tie registrita neniu adreso kaj en la jaro 2011 ĉi tie daŭre neniu vivis.

**Temelínec** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,75&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1372.

En la jaro 1985 Březí estis en konekso kun konstruado de Nuklea elektrejo Temelín elloĝigita kaj detruita.

## Loĝantaro
## Rilataj artikoloj 
* Nuklea elektrejo Temelín

## Pluaj fotoj

Temelínec, cesta (2021)-2.jpg|Vojo en Temelínec
Temelínec, pohled na JETE (2021).jpg|Temelínec, vido al Nuklea elektrejo Temelín

Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Lokaj partoj de Temelín
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Netřebice

Nomon **Netřebice** portas pluraj setlejoj:

* Netřebice (distrikto Český Krumlov) – municipo en&nbsp;distrikto Český Krumlov
* Netřebice (distrikto Nymburk) – municipo en&nbsp;distrikto Nymburk
Konrado de Hanstein

eta|Epitafo en la oppenheim-a Katarinokirko
eta|Familia blazono
eta|Enskribitaĵo surepitafa
**Konrado de HANSTEIN** (naskiĝinta ĉ. 1500 en Bornhagen, sur Burgo Hanstein, mortinta la  verŝajne en Majenco) estis germana nobelo kaj imperiestra oficiro, kiu ricevis fortimpresam tombon en la Katarino-kirko de Oppenheim.

## Vivo 
Li originas el la eichsfeld-a dinastio de la senjoroj de Hanstein estante filo de Caspar de Hanstein, chefadministranto de Lüneburg, kaj de Ulcke Ellica de Pappenheim. Konrado studis ĉe la Universitato de Erfurto kaj iĝis frue soldato. En 1531 li estis inter la unuaj eichsfeld-aj nobeloj reformacio-emaj.

Unue Hanstein servis sub landgrafo Filipo la 1-a (Hesio). Li ekz. batalis en 1534 en Virtembergo kontraŭ la aŭstra guberniestro Filipo (Pfalz-Neuburg), kie la hesia landgrafo - post la Batalo de Lauffen reregantigis la forpelitan dukon virtembergan Ulrich. Poste Hanstein estis ĝis 1537 kavaleria oficiro en Danio. Post repaciĝo internpolitika kaj la agnosko de reĝo Kristiano la 3-a li revenis patrujen.

Pasporto de la 1.8.1537 titolis lin imperiestra leŭtenanto. Estante kolonelo kaj imperiestra militkonsilisto li servis por Karolo la 5-a en la Ŝmalkalda milito. Dum la t.n. Princa ribelo la protestanto Konrado von Hanstein defendis, laŭ komisio imperiestra, la protestantan sed imperiestro-obeeman urbon Frankfurto ĉe Majno kontraŭ trupoj protestantaj el Saksio kaj Hesio. Tiam Hanstein modernigis ene de rekorde mallonga tempo la ĉirkaŭfortikaĵon frankfurtan, surŝutigis provizorajn bastionojn kaj forigis kelkajn gotikajn turospajrojn por ebligi liberan pafadon al la propraj pafilegoj. La sieĝo frankfurta finiĝis en la 2.8.1552 per la Traktato de Passau.

En Majenco li malsaniĝis kaj mortis la sekvan jaron. Entombigo lia estis en Oppenheim. En la tiea Katarino-kirko oni starigis por li lindegan tombon kun plena figuro de natura grando de oficiro en imperiestra kiraso kaj kun abunde ondanta barbo; laŭdire kreis la tuton la majenca skulptisto Dietrich Schro. Malhelpinte la marodon kaj elbrabadon de la urbo li honoritis jam en la 19-a jarcento per stratnomo *Hansteinstraße* en la frankfurta nordo.

Edzino lia estis Margareto de Hardenberg el Malsupra Saksio. Jam en 1543 li estis akirinta la iaman Kastelon Oberellen en Turingio kiun transprenis liaj idoj kaj heredantoj: samloke estiĝis la dinastia ĉefrezidejo. En 1547 li posedantis ankaŭ enfeŭdigite la burgon en Volkerode kie videblas hodiaŭ ankoraŭ lia blazonoŝtono.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Hans-Dieter von Hanstein: *Burg Hanstein: zur 700-jährigen Geschichte einer eichsfeldischen Grenzfeste*, Mecke Druck und Verlag, 2008, p.&nbsp;30, ISBN 3-936617-48-1; (Digitalscan)
* Carl Philipp Emil von Hanstein: *Urkundliche Geschichte des Geschlechts der von Hanstein in dem Eichsfeld in Preußen (Provinz Sachsen): nebst Urkundenbuch und Geschlechts-Tafeln*, Mecke Druck und Verlag, 2007, S. 446–454 und 810–869, ISBN 3-936617-39-2; (Digitalscan)

## Eksteraj ligiloj 
* Blazonscienca pagho je Konrado de Hanstein
* Pri tombo lia

Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Oficiroj
Kategorio:Distrikto Eichsfeld
Kombajoj

La **Kombajoj** estas Papua popolo de Melanezio kiu loĝas en la indonezia provinco Papuo en Okcidenta Nov-Gvineo. Oni ĉirkaŭkalkulas inter 5000 kaj 6000 kombajoj.

[eta|upright|Arbodomo de [korovajoj, identa al tiuj de Kombajoj. Ili estas konstruitaj alte por havigi protekton kontraŭ atakoj de malamikaj triboj.]]

La Kombajoj ĝenerale loĝas en kabanoj, kaj ĉiu klano loĝas en granda arbodomo, kvankam plej parto de agado estas farata ekstere. Ili defendas sin per sagoj kaj pafarkoj. En kelkaj areoj de la arbaro, oni ne konstruas arbokabanojn por homoj sed por spiritoj.

Por vivtenado, la Kombajoj ĉasas porkojn kaj aliajn arbarajn animalojn, fiŝkaptas, manĝas larvojn de skaraboj kaj plantojn kaj saguon (amelo) el Sagua palmo. La Kombajoj ofte uzas hundojn por helpi la serĉadon kaj mortigon de predataj animaloj. La Kombajoj kuiras viandon varmigante ŝtonojn en fajro, volbas la viandon en grandaj folioj kaj metas la varmajn ŝtonojn supre, ĝis la viando estas kuirita. Por fiŝkaptado venenas akvejojn per toksaj radikoj. Ĉar manĝaĵoj estas abundaj en la arbaro, oni ne stokas.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de World's Lost Tribes
* BBC: Kombai Tribe
* Kombai language research, VU Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Etnoj en Oceanio
Kategorio:Etnoj en Indonezio
Kategorio:Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Nov-Gvineo
Antaŭadolesko

**Preadolesko** aŭ **antaŭadolesko** estas komprenata ĝenerale kiel la etapo kiu okazas je la 10 kaj 12 jaroj de aĝo, tio estas, tiu kiu estas inter la disvolviĝo de la infanaĝo kaj la adolesko.

En la preadolesko, la infano trairas biologiajn kaj sociajn ŝanĝojn, same kiel kognajn transformojn kiuj ebligos, ke li frontos la intelektajn taskojn proprajn de plenkreskulo; la komenco de tiu periodo estas karakterizita per la apero de la konkretaj operacioj, dum kio karakterizias ties finon estas la apero de la formala pensmaniero.​ 

## Notoj
Kategorio:Seksologio
Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Adolesko
Kategorio:Infanaĝo
Plenaĝeco

eta|400x400ra|**Aĝo:**
En jurordo, la **plenaĝeco** (aŭ **aĝo de majoritato**) estas kondiĉo por determini la plenan agadkapablon de la koncerna persono kiam tiu atingas kronologian aĝon establitan el sia nasko. La koncepto estas motivata en la neceso ke la persono estu akirinta intelektan kaj fizikan maturecon sufiĉe por havi validan volon por fari kelkajn agojn kiujn antaŭe tiu ne povis fari pro siaj mankoj antaŭe menciitaj. 

En granda parto de la mondo la aĝo ekde kiu individuo estas konsiderata tute kapabla estas kutime enhavata inter la 18 kaj la 21 ĉe viroj kaj je 18 jaroj ĉe virinoj. En kelkaj partoj de Afriko la plenaĝeco estas atingita je la 13 jaroj dum en la plej parto de la okcidentaj landoj je la 18 aŭ 21 jaroj.

Kiam persono atingas la plenaĝecon oni supozas, ke tiu havas plenan kapablon agadi, escepte ke ne estu ajna tipo de jura malkapabligo. Ekde tiu plenaĝeco oni akiras respondecojn kaj devojn, sed ankaŭ rajtojn kaj privilegiojn. En demokratia reĝimo, la plenaĝeco havigas al la fizika persono la politikajn rajtojn; tio estas, la rajto elekti kaj esti elektita, tiu de partopreno ene de la ŝtata organizado kiel funkciulo, dungito aŭ rekta aŭ nerekta agento, tiu de dungado kaj tiu de reprezentado alian personon. La aro de tiuj ĉiuj rajtoj estas ofte konata kiel "civitaneco".

La plenaĝeco devas esti malkonfuzenda kun proksimaj konceptoj kiel la aĝo de konsento por seksumado, aĝo por geedziĝi, aĝo por deviga partopreno en la eduksistemo, aĝo por drinki alkoholaĵojn, aĝo por ŝofori, aĝo por voĉdoni, aĝo por fumado, aĝo por vetludado ktp., ĉiu el tiuj povas esti sendependa kaj diferenca aŭ ne disde la plenaĝeco, depende la jurordo de ĉiu ŝtato.

## Vidu ankaŭ
* Junula krimeco
* Neplenaĝeco

Kategorio:Juraj terminoj
Kategorio:Junaĝo
Vitrolles (Bouches-du-Rhône)

**Vitrolles** (jen france, okcitane *Vitròla*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane *Bocas de Ròse*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (, prononcata , okcitane ''Provença-Aups-Còsta d'Azur''). Fine de  en la komunumo vivis .

## Partnera komunumo 
*  Mörfelden-Walldorf, Hesio, Germanio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Bouches-du-Rhône
* Vitrolles-Aéroport-Marseille-Provence (stacidomo)

eta|maldekstra|400ra|la jena roko dominas la urbocentron

eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj


Kategorio:Komunumoj de Bouches-du-Rhône
112900 Tonyhoffman

'*112900 *Tonyhoffman'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 1:7 kun Venuso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona amatora astronomo Robert D. Matson sur bildoj faritaj en la kadro de la kampanjo NEAT elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Tony Hoffman'', poeziisto, verkisto, eldonisto kaj direktoro de la Asocio de Amatoraj Astronomoj de Novjorko. Li malkovris pli ol 70  el bildaro de SoHO, kaj estas kunmalkovrinto de la apud-tera objekto 2005 JB22.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert D. Matson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Gyula Molnár (advokato)

**Gyula Molnár** [djula molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Gyula** estis hungara advokato, redaktoro, verkisto. Lia origina familia nomo estis *Müller* ĝis 1884, liaj pseŭdonimoj estis *Amaranth* kaj *Piripócsy* [piripOĉi].

Gyula Müller naskiĝis la  en Szabadka (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

## Biografio 
Gyula Molnár devenis el juda familio. Komence li estis laboristo en vendejo, pli poste aktoro, fine li maturiĝis en 1876 kaj akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Inter 1886 kaj 1897 li estis advokato, ankaŭ redaktoro en Zombor, poste li faris la samon en Budapeŝto. Li verkis ankaŭ poemojn, romanojn, teatraĵojn, gazetajn artikolojn. Li edziĝis dufoje.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Asszonyok bűne, férjek átka* (romano, 1882)
* *Rangkórság* (premiita komedio, 1884)
* *Amaranth költeményei* (poemoj, 1885)
* *Molnár Gyula összes művei* (kolektitaj verkoj en 10 volumoj, 1895)
* *Homokzátonyok* (komedio prezentita en Nacia Teatro (Budapeŝto), 1900)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(112985) 2002 RS28

**(112985) 2002 RS28** estas tre malgranda, malhela amora asteroido malkovrita la 6-an de septembro 2002 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 4:7 kun Marso.

Ĝia tre discentra kaj treege klinata orbito tre proksimiĝas tiun de Marso ĉe sia malsuprenira nodo, ĝi estas marsrenkonta kaj, teorie, terrenkonta asteroido sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la Tero.

* Ĝia tera MOID estas 0,4137 astronomia unuo, tie estas 61,894 milionoj da km.
* Ĝia marsa MOID estas 0,05413 astronomia unuo, tie estas 8,098 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Jalioj

eta|dekstre|230px|Jalio de la valo Baliem.
La **Jalioj** estas Papua popolo de Melanezio kiu loĝas en la indonezia provinco Papuo en Okcidenta Nov-Gvineo. Oni ĉirkaŭkalkulas inter 15 000 kaj 50 000 jalioj, depende de la fontoj.
redaktata
Ili loĝas oriente de la Valo Baliem en la papuaj altaj teroj. La dania vorto por "orientaj teroj" estas "jali", el kio deveas la terminon "jalioj" sen certa memidentigo.

La teritorio de la jalioj estas inter la riveroj Ubahak oriente kaj Sibi, Yahulie kaj Podeng okcidente. Iliaj ĉefaj urboj estas Angguruk kaj Kosarek, kiuj estas tre izolaj pro la malfacilaj terenkondiĉoj. La ĉefa alireblo estas per aero. La vilaĝoj estas alireblaj nur post piedirado dum horoj. Ilia teritorio estas konata kolektive kiel Yalimo. Okcidente loĝas la Danioj; nordokcidente, parte en montaroj, la Lanioj; oriente kaj sude estas la teritorioj de Eipo kaj Mek.

Nuntempe la jalioj estas kristanigitaj ĉefe fare de protestantaj misiistoj. Ĝis la 1970-aj jaroj estis informoj pri kanibalismo. Nuntempe la jalioj loĝas en vilaĝoj de rondoformaj domoj sur fostoj, kun domoj por virinoj kaj domoj apartaj por viroj. La trinkakvo, la akvo por hejma uzado kaj la forĵetenda akvo estas tre strikte separataj. La jalioj estas ĝenerale tre malaltaj (parte pli malalta ol 150 cm).

Tradicie viroj vestas sin nur per penisingo ("koteka") kaj ŝnuroj ĉirkaŭ la talio. Ili uzas foje hararretojn kun pinto al kolo. Virinoj vestas jupojn el vegetalaj kareksaj fibroj. Tamen nun oni uzas ankaŭ ĉemizojn kaj pantalonojn. Ili manĝas ĉefe batatojn kaj tarojn, kiuj estas kultivataj pere de migra kampokultivado. Aliaj manĝofontoj estas tipaj de ĉasistoj-kolektistoj. Por festoj kiel nuptoj, oni buĉas porkojn, kiuj estas bredataj libere. Fruktoj ne estas kutime parto de la dieto.

Temas pri patriarkeca socio, en kiuj viroj zorgas pri domkonstruado kaj ĉasado, dum virinoj pri kultivado kaj kolektado.

## Notoj 
Kategorio:Etnoj en Oceanio
Kategorio:Etnoj en Indonezio
Kategorio:Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Nov-Gvineo
Informo-rehavigo

**Informo-rehavigo** (, mallonge **IR**) temas pri serĉado de informoj en dokumentoj, al dokumentoj mem, al meta-datenoj priskribantaj la dokumentojn, kaj serĉado ene de datumbazoj, por teksto, aŭdio, bildoj aŭ datumoj. La esprimoj *datuma rehavigo*, *dokumenta rehavigo*, *informado kaj rehavigo de* *teksto* ofte estas uzataj interŝanĝeble, kvankam ĉiu havas sian propran literaturon, teorion, praktikon kaj teknologiojn.

La esprimo "information retrieval" kreis Calvin Mooers en 1948-1950.

## Literaturo 
* Joachim Dietze, *Esperanto als Informationsrecherchesprache?* (Ĉu Esperanto kiel informesplora lingvo?), revuo STUF - Language Typology and Universals, Vol. 36, n-ro 1-6 (198301), DOI: 10.1524/stuf.1983.36.16.730

## Vidu ankaŭ 
* Informa teknologio

Kategorio:Artefarita intelekto
Kategorio:Komputa lingvistiko
(113071) 2002 RK62

**(113071) 2002 RK62** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 10:3 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito ekstere, malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,2517 astronomia unuo, tie estas 37,654 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Ákos Molnár (advokato)

**Ákos Molnár** [Akoŝ molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Ákos**, estis hungara advokato kaj parlamenta deputito.

Ákos Molnár naskiĝis la  en Székelyhíd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Săcueni en Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.
eta|Ákos Molnár

## Biografio 
Ákos Molnár frekventis mezlernejojn en Nagyvárad kaj (por lerni la germanan lingvon) en Igló, ekde 1886 li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad), Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Graz. Post siaj studoj li laboris en advokataj atelieroj en Budapeŝto, poste en Csíkszereda. Depost la necesaj spertoj li malfermis propran atelieron en Budapeŝto. Inter 1901 kaj 1905 li estis parlamentano. Li havis edzinon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Homokszemek* (1894, noveloj)
* *A bukaresti székely lány* (teatraĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kirmeso

eta|dekstra|290px|Mantelo tinkturita per kirmeso.
**Kirmeso** estas ruĝa tinkturo, farita el la insekto *Kermes vermilio*.

## Priskribo 
La insekto *Kermes vermilio* estas hemiptero, indiĝena al la Mediteraneo, kaj trinkas la sukon de la kirmesa kverko (*Quercus coccifera*). La inoj de tiu insekto estas speciale ruĝaj.

La tinkturo kirmeso estas farita el la sekigitaj, pulvorigitaj korpoj de la inaj *Kermes vermilio*. Kirmeso fiksiĝas bone sur silko kaj lano, kaj produktas brilan ruĝon.

## Historio 
Kirmeso estis uzita almenaŭ ekde la neolitiko en Eŭropo: kirmeso estis malkovrita en neolitika arkeologia loko en Adaouste, Francio.

La nomo *kirmeso* devenas de la persa  *qermez*, de la pra-hind-irana **kŕ̥miš* “vermo”.

La antikvaj helenoj kaj romianoj multe uzadis kirmeson kiel sia ĉefa ruĝa tinkturo (la koĉenilo, indiĝena en Ameriko, ne estis konata). Kirmeso restis vaste uzata dum la Mezepoko kaj la Renesanco en Eŭropo; la tinkturejoj de Italio kaj Sicilio famis pro luksaj silkaj kirmesaĵoj. La kirmeso estis ankaŭ uzita kune kun blua tinkturo por nigroj, grizoj, purpuroj ktp.

Post la konkero kaj koloniado de la Azteka Imperio en 1521, Eŭropanoj malkovris la koĉenilon, kiu faris pli fortan ruĝon ol kirmeso. Tial, post la 16-a jarcento, kirmeso malpopulariĝis en Eŭropo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Koloroj
Kategorio:Naturaj materialoj
Akvujo (terkulturo)

En terkulturo, **akvujo** estas konstruaĵo de stokado de akvo, dumvintre plenigita per la pumpado de la grundakvo.

## Karakterizoj 
La akvujo estas terlaborita, kavigita, hermitikigita konstruaĵo, konstituita de kavo kovrita de hermetika filmo. Ĝia volumeno estas plejofte proksimume 200 000 m³ vasta. Ĝi estas plenigita vintre per pumpado de la grundakvo, tio kio malsamigas ĝin de la monteta akvobaraĵo, kiu estas plenigita per la surfaca akvo, en dekliva tereno. La akvujo ebligas transloki la elprenadojn de la grundakvo el somero al vintro kaj ebligas pluan stokadon de akvo.

## Debatoj 
Laŭ la kontraŭuloj de akvujoj, ĉi-tiuj stokejoj estas longtempe malefikaj (granda kvanto da akvo estas perdita pro vaporigo) kaj ili malbone influas la ĉirkaŭajn ekosistemojn, profite al intensa agrikulturo, irigaciita kaj ĝenerale unukultiva. Pluraj kontraŭaj asocioj kreiĝis, kaj manifestacioj organiziĝas tie, kie tiaj projektoj estas proponitaj. Sciencistoj kaj NROj proponas alternativojn bazitajn sur la renovigo de la grundojn kaj de la heĝkamparojn, kaj sur la uzado de subspecioj bezonantaj malpli da akvo kaj pli rezistemaj kontraŭ senpluvecoj kaj sekego.

## Referencoj 
Kategorio:Irigacio
Baybay

**Baybay** [bajbaj] -  - estas kvinaklasa universitata urbego, ankaŭ sendependa komponenturbo kaj marhavena urbo en Filipinoj, en insulo Lejteo, en regiono Orientaj Bisajoj, en Provinco Lejteo. Laŭ financa klasifikado ĝi estas kvaraklasa.  
eta|maldekstre|Kunsida halo de Baybay
## Geografio 
Baybay situas laŭ marbordo sur ebenaĵo, tamen rande jam montoj komenciĝas https://www.google.com/maps/place/Baybay,+Leyte,+F%C3%BCl%C3%B6p-szigetek/@10.7215293,123.7221182,8z/data=!4m5!3m4!1s0x33079910f85e5b5b:0x67ba23baf10004d2!8m2!3d10.6521412!4d124.8525626. Ormoc troviĝas 43, regiona administra centro Taklobano 66,  Cebuurbo 105, Iloilo (urbo) 243, Bacolod 289, ĉefurbo Manilo 601, Kezonurbo 602 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|Strato en Baybay
Baybay estis fondita en 1620 fare de hispanaj jezuitoj kaj paroĥo estis kreita en 1835. Post elpelo de la jezuitoj aŭgustenanoj alvenis kaj malfermis la unuan lernejon. Ĉinaj invadantoj provis konkeri la komunumon, sed la indiĝenoj malhelpis la provojn. Tiutempe (ekzemple 1605 kaj 1663) ankaŭ arabaj piratoj ofte atakis la komunumon. En 1866 granda incendio okazis. La haveno de Baybay estis blokita en 1899 fare de la amerikaj ŝipistoj, poste ili alvenis post 2 jaroj. Ekzistis malsukcesaj atakoj kontraŭ la amerika garnizono. La japanaj trupoj venis al Baybay en 1942 foriris en jarfino de 1944. Baybay atingis la urban rangon laŭ filipina klasifikado en 2007, la internacian klasifikadon grandurbo tiutempe.

## Ekonomio 
Baybay estas la ekonomia kaj komerca centro de marborda parto en Lejteo. La ekonomia bazo de Baybay estas la agrikulturo kun fiŝkaptado. La plej oftaj kultivaĵoj estas rizoj, maizoj, fruktoj, kaj legomoj. Ekzistas ankaŭ diversaj hejmindustrioj (bambuo-prilaborado, ceramikaĵo).

## Religio 
eta|maldekstre|Preĝejo en Baybay
Plimulto de la loĝantoj estas romkatolikoj, preskaŭ 90% de la tuta populacio. La protestanta religio eniris Baybay por la unua fojo en 1900, post jaroj pluraj sektoj alvenis.

## Eduko 
En Baybay ĉefa kampuso, franciskana kolegio kaj teknologia instituto funkcias. 

## Trafiko 
Baybay estas alirebla laŭ la traira marborda vojo, krome estas alia vojo al interno de la insulo. Necesas ŝipe atingi Cebuurbon 5 horojn, Manilon 20 horojn. La plej proksima flughaveno funkcias en Tacloban, kiu estas voje atingebla post 3 horoj.

eta|Vendejego en Baybay
## Klimato 
Baybay situas en la ekvatora klimato. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* festivaloj

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|Hotelo en Baybay

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Ralph Hedley

**Ralph HEDLEY** (31a de decembro 1848 – 14a de junio 1913) estis realisma pentristo, lignoĉizisto kaj ilustristo, plej bone konata pro siaj pentraĵoj kiuj portretis scenojn de la ĉiutaga vivo en Nordorienta Anglio.

Li edukiĝis en Newcastle-upon-Tyne, kie eklaboris kiel lignoĉizisto.

eta|maldekstre|*The Tournament* (La luktokonkurenco), 1898.
Li estis membro de la "Royal Society of British Artists", kaj havis pli ol kvin dek pentraĵoj ekspoziciitaj en la Reĝa Akademio de Artoj inter 1879 kaj 1904. Nuntempe la pentraĵoj de Hedley estas aprezataj kiel registroj de la ĉiutaga vivo en Tyneside fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj. Nombraj verkoj de Hedley, kiel "Cat in a Cottage Window", "Last in Market" kaj 'Going Home' estis konata tra la tuta mondo, multaj el kiuj estis reproduktitaj kiel popularaj presaĵoj. Marte 2004, "The Tournament", kiu priskribas grupon de knaboj luktoludantaj, estis vendita por 44 000 pundoj - rekordo por pentraĵo de Hedley en aŭkcio.

## Notoj 
Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Realismaj pentristoj
113202 Kisslászló

'*113202 *Kisslászló''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la hungara astronomo Sárneczky Krisztián elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio, proksime de Mátraszentimre (Hungario).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la hungara-aŭstralia astronomo László Kiss, fondinta membro de la Asteroida Programo de Szeged kaj delonge amiko de la malkovrinto. Lia ĉefa kampo de esploroj estas la studo pri stelaj osciladoj, la stelamasoj kaj la . Li kunmalkovris 21 malgrandajn planedojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Krisztián Sárneczky
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Maljuniĝo

[eta|[Maljunulo.]]
**Maljuniĝo** aŭ **Maljuniĝado** estas la aro de modifoj kaj morfologiaj kaj fiziologiaj kiuj aperas kiel konsekvenco de la agado de la tempopaso sur la vivaj estaĵoj, kio okazigas malpliigon de la kapablo adaptiĝi de ĉiuj el la organoj, aparatoj kaj sistemoj, same kiel de la kapablo reagi al kontraŭaj agentoj kiuj povas veni al la individuo.

## Priskribo 
La maljuniĝo de organismoj kaj partikulare de la homa specio, estis motivo de priokupiĝo ekde historiaj epokoj.

La homa vivdaŭro rimarkinde plilongiĝis en la lastaj jardekoj. La maljuniĝo de la loĝantaro povas esti konsiderata sukceso de la politikoj de sansistemoj kaj de la sociekonomia disvolvigo, sed temas ankaŭ pri grava defio por la socio, ĉar ĝi devas adaptiĝi al tiu nova realo. Pro maljuniĝo startas serio de procezoj de iompostioma deteriorado de kaj organos kaj ties funkcioj. Multaj malsanoj, kaj kelkaj tipoj de frenezo, artiklaj, koraj malsanoj kaj kelkaj tipoj de kancero estis asociaj al la procezo de maljuniĝo.

[eta|[Telomeroj (markitaj blanke sur la foto) en la homaj kromosomoj.]]
Pro tio la esplorado je nivelo de ĉeloj pri tiu procezo ricevis specialan atenton. Unu el la gravaj trovoj tiukadre estas ke la "normalaj" ĉeloj estas programitaj por determinita nombro de subdividaj vicoj. Ĉiu kromosomo posedas en siaj pintoj serion de sekvencoj tre ripetemaj kaj nekodigantaj nome telomeroj. Pro la mekanismo de duobliĝo de la DNA de la ĉeloj, la telomeroj iom post iom mallongiĝas pro la sinsekvaj dividoj. Tio mildiĝas pro la ekzisto de enzimo nome telomerazo, kiu realigas la telomeran duobliĝon. Sed la aktiveco telomeraza funkcias en embriaj ĉeloj, sed malfunkciiĝas en somataj ĉeloj, kio rezultas en iompostioma mallongiĝo de la kromosomaj telomeroj; kiam la grando de la telomeroj atingas precizan minimuman nivelon, okazas mekanismoj kiuj kondukas al morto de ĉeloj. Pro tio, la telomera mallongiĝo estis asociata kun la procezo de maljuniĝo de la ĉeloj. Tial, la longo de la telomeroj estus ia spece de genetika horloĝo kiu determinus la tempon de vivo de la ĉeloj.

Internacie, en 1984 oni akceptis konvencie, ke maljunulo estas persono pli aĝa ol 65 jarojn, kio koincidas tre ofte kun la emeritiĝo en multaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* La tri ĉefaj vivofazoj: Junaĝo | Plenkreskaĝo | Maljunaĝo
* Centjarulo
* Gerontologio
* Homo
* Maljunulejo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri esplorado
* Pro perdo de genetika informaro 
* senescence.info
* IMSERSO, Portal Mayores
* Sexualidad y Tercera Edad
* Tercera Edad y Pobreza
* infogerontologia.com: Portal especializado en Gerontología con cerca de 300 documentos para descargar
* Instituto Nacional de las Personas Adultas Mayores (México) 
* En fumantoj

Kategorio:Gerontologio
Kategorio:Homa disvolvo
Armea spaco Boletice

**Armea spaco Boletice** (, ) estas armea spaco en Ĉeĥio situanta okcidente de distrikto Český Krumlov, en Sudbohemia regiono. Daŭre ĉi tie vivas neniu loĝanto. La teritorio de la armea spaco okupas 219,49&nbsp;km², en supermara alteco 540 m ĝis 1232 m (monto Knížecí stolec). La armea spaco estiĝis per decido de Registaro de Ĉeĥoslovakio el la 6-a de junio 1950 al la 1-a de julio 1950 surbaze de leĝo n-ro 169/1949 Sb., pri la armeaj spacoj (antaŭe ĝi ekzistis kiel soldatejo Boletice ekde la 17-a de majo 1946). Ofico de la armea spaco havas sidejon en Kájov kaj ĝi plenumas krom aliaj ankaŭ funkcion de konstruinspekto kaj matrikulo. La armea spaco Boletice estas eĉ post sia malgrandigo en la jaro 2016 la tria plej granda armea spaco en Ĉeĥio.

## Katastraj teritorioj 
La armea spaco post sia malgrandigo en la jaro 2016 konsistas el sep katastraj teritorioj, kiuj estas identaj kun bazaj setlejunuoj:
* Arnoštov u Českého Krumlova
* Boletice
* Jablonec u Českého Krumlova
* Ondřejov u Českého Krumlova
* Polná u Českého Krumlova
* Třebovice u Českého Krumlova
* Uhlíkov u Českého Krumlova

## Loĝigo ĝis la jaro 1945 
eta|maldekstra|upright=0.5|Tabulo kun malpermeso de eniro sur limo de la armea spaco
Sur la teritorio de la armea spaco Boletice devene ekzistis tiuj ĉi municipoj kaj domaroj:
Beníkovice (Penketitz), Bezděkov (Pösigl), Bílovice (Pilletitz), Bláto (Benetschlag), Boletice (Poletitz), Břevniště (Tussetschlag), Chlumany (Chumau), Dětochov (Tichtihöfen), Dolany (Dollern), Dolní Brzotice (ankaŭ České Brzotice, Böhmdorf), Hořičky (Hörwitzl), Horní Brzotice (ankaŭ Německé Brzotice, Perschetitz), Hostínov (Hossen), Hvozd (Hochwald), Kovářovice (Schmieding), Květná (Blumenau), Květušín (Quitosching), Lomek (Haidl), Loutka (Reith), Lštín (Irresdorf), Maňávka (Böhmisch Haidl), Míšňany (Meisetschlag), Mladoňov (Plattetschlag), Nová Víska (Neudörfel), Nový Špičák (Neu Spitzenberg), Ondřejov (Andreasberg), Osí (Schönfelden), Otice (Ottetstift), Petrov (Peterbach), Podvoří (Podwurst), Polečnice (Neustift), Polná na Šumavě (Stein im Böhmerwald), Pražačka (Pragerstift), Račín (Ratschin), Sádlno (Zodl), Šavlova Lhota (Schlagl), Skelná Huť (Glashütten), Stará Huť (Althütten), Starý Špičák (Alt Spitzenberg), Střemily (Richterhof), Strouhy (Graben), Svíba (Schwiegrub), Třebovice (Siebitz), Vitěšovice (Kriebaum), Vítěšovičtí Uhlíři (Kriebaumkollern), Vlčí Jámy (Wolfsgrub), Vražice (Proßnitz), Zadní Bor (Hinterhaid) kaj Zlatá (Goldberg).

## Turisma alirebligo 
Ekde la 1-a de julio 2006 estas dum sabatoj, dimanĉoj kaj de la ŝtato agnoskitaj festotagoj partoj de la armea spaco alirebligitaj. En konekso kun tio estas en la armea spaco kaj ties ĉirkaŭaĵo markitaj 75,5&nbsp;km piedirantaj turisme markitaj vojoj kaj 95&nbsp;km biciklovojoj.

La simila alirebligo okazis je unu jaro pli poste ankaŭ en armea spaco Brdy.

## Rilataj artikoloj 
* Boletice

## Panoramo 
## Referencoj 

Boletice
Kategorio:Geografio de distrikto Český Krumlov
Etiopia Enlanda Milito

[eta|300px|Estroj de la "Derg" nome [Mengistu Haile Mariam, Tafari Benti kaj Atnafu Abate.]]
[eta|dekstra|Tankoj surstrate de [Adis-Abebo post kiam la ribeluloj kaptis la ĉefurbon dum la Etiopia Interna Milito (1991).]]
La **Etiopia Enlanda Milito** estis interna milito en Etiopio kaj la teritorio de la nuntempa Eritreo, luktita inter la komunismaj registaroj de Etiopio kaj la kontraŭregistaraj ribeluloj de Etiopio kaj de Eritreo, kio daŭris el septembro 1974 ĝis junio 1991.

## Historio 
La militis junto nome "Derg" forigis la Etiopian Imperion kaj elpostenigis la ĝistiaman imperiestron nome Haile Selassie per puĉo la 12an de septembro 1974, kaj establis en Etiopion la politikon de socialisma ŝtato kun ili mem kiel militista junto kaj provizora registaro. Iom post iom variaj opoziciaj grupoj de tre diversaj ideologioj game el komunistoj al kontraŭ-komunistoj, ofte interplektite kun etnaj minoritatoj, startigis armitan rezistadon kontraŭ la "Derg", apogita de Sovetunio, aldone al la separistoj de Eritreo jam luktante por la Eritrea Milito de Sendependigo. Meze de la 1980-aj jaroj, variaj aferoj kiel la malsatego de 1983–1985, ekonomia krizo kaj aliaj konsekvencoj de la politikoj de la "Derg" malriĉegigis Etiopion, kio pliigis popularan subtenon por la ribeluloj. La junto "Derg" mem dissolvis sin en 1987, kaj establis la Popoldemokratian Respublikon Etiopio (PDRE) sub la regado de la Partio de la Laboristoj de Etiopio kiel klopodo reteni sian regadon. Sovetunio finigis sian subtenon fine de la 1980-aj jaroj kaj la registaro estis superita de la pli kaj pli venkantaj ribelulaj grupoj. Maje 1991, la PDRE estis venkita en Eritreo kaj la Prezidento Mengistu Haile Mariam devis foriri el la lando. La Etiopia Enlanda Milito finis en la 4a de junio 1991 kiam la Etiopia Popola Revolucia Demokratia Fronto (EPRDF), nome koalicio de maldekstraj etnaj ribeluloj, eniris en la ĉefurbon Adis-Abebon kaj elpostenigis la PLE. La PDRE estis dissolvita kaj anstataŭita de la Transira Registaro de Etiopio estrita de la Tigraja Popola Liberiga Fronto.

La Etiopia Enlanda Milito okazigis almenaŭ 1.4 milionojn da mortoj, el kiuj 1 milionoj de mortoj estis rilataj al la malsatego kaj la cetero al batalo kaj aliaj perfortoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Young, John (1997). *Peasant Revolution in Ethiopia*. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 0 521 59198 8.

## Eksteraj ligiloj 
* Etiopia Enlanda Milito

Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Enlandaj militoj
Gyula Molnár (politikisto)

**Gyula Molnár** [djula molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Gyula** estis hungara parlamenta deputito, urbestro, kemiisto pri tekstiloj.

Gyula Molnár naskiĝis la  en Budapeŝto.
eta|Gyula Molnár en 2016

## Biografio 
Gyula Molnár maturiĝis en kemia mezlernejo, poste li soldatiĝis, pli poste li studis en Moskvo, kie li iĝis kemia inĝeniero pri tekstiloj. Hejmenveninta li havis altajn postenojn en koncernaj uzinoj. Samtempe li politikadis, depost fino de la socialismo li membriĝis en Hungara Socialista Partio. Inter 1994 kaj 2010, pli poste ekde 2018 li estis parlamentano, inter 2002-2010 li estis urbestro de Újbuda, inter 2016-2018 li estis partiestro. En 2007 li estis akuzita pri korupto, post longa proceduro en 2017 li iĝis senkulpa. Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po unu filojn.

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pál Mudrony

**Pál Mudrony** [mudronj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mudrony Pál** estis hungara ĵurnalisto. Lia frato estis Soma Mudrony, liaj pseŭdonimoj estis *Pál Gazda* kaj *Farmer*.

Pál Mudrony naskiĝis la  en Késmárk (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Kežmarok en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

## Biografio 
Pál Mudrony maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Pest kaj Universitato de Vieno. Post siaj studoj li estis ĵurnalisto en Pest (urbo), kie li kontribuis pri la hungara ekonomio. Baldaŭ li havis postenon en la ŝtata administracio. Li abrupte mortis pro kormalsano.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Magyar köztársasági bank* (1870)
* *Doone Lorna* (tradukita romano, 1875)
* *Magyar üzletkönyv* (1881)
* *A földmívelés tudománya* (tradukaĵo kun notoj, 1890)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Batalo de Siping

[eta|dekstra|250px|[Komunista Partio de Ĉinio|Komunistaj soldatoj dum la Batalo de Siping, Ĉina enlanda milito, 1946.]]
eta|dekstra|Komunistaj trupoj en la Batalo de Siping, 1946.
La **Batalo de Siping** (四平战斗), nomita ankaŭ **Batalo por Liberigo de Siping** (四平解放战) fare de la komunistoj, estis batalo luktita inter la Komunistaj Fortoj kaj la Naciistaj Fortoj en Ĝilinio, Ĉinio, por la kontrolo de Siping dum la Ĉina enlanda milito. Ĝi okazis tuj post la retiriĝo de la soveta Ruĝa Armeo el Siping en marto 1946, kaj rezultis en klara venko de la komunistoj. Tiuj havis ĉirkaŭ la duoblon de fortoj: ses mil kontraŭ tri mil kuomintanganoj, kiuj estis mortigitaj, vunditaj aŭ malliberigitaj. Dume la komunistoj perdis "nur" 235 viktimojn. Fine de la monato, kolera Ĉiang Kai-ŝek ordonis atakon por rekuperi la urbon, sed la komunistaj fortoj venkis denove, krome helpite de la neĝofandado kiu malhelpis la manovron de la tre mekanizitan armeon de la naciistoj.

## Bibliografio 
* Zhu, Zongzhen kaj Wang, Chaoguang, Liberation War History, 1a Eldono, Social Scientific Literary Publishing House in Beijing, 2000, ISBN 7-80149-207-2 (set)
* Zhang, Ping, History of the Liberation War, 1st Edition, Chinese Youth Publishing House in Beijing, 1987, ISBN 7-5006-0081-X (pbk.)
* Jie, Lifu, Records of the Libration War: The Decisive Battle of Two Kinds of Fates, 1a Eldono, Hebei People's Publishing House in Shijiazhuang, 1990, ISBN 7-202-00733-9 (set)
* Literary and Historical Research Committee of the Anhui Committee of the Chinese People's Political Consultative Conference, Liberation War, 1st Edition, Anhui People's Publishing House in Hefei, 1987, ISBN 7-212-00007-8
* Li, Zuomin, Heroic Division and Iron Horse: Records of the Liberation War, 1st Edition, Chinese Communist Party History Publishing House in Beijing, 2004, ISBN 7-80199-029-3
* Wang, Xingsheng, kaj Zhang, Jingshan, Chinese Liberation War, 1st Edition, People's Liberation Army Literature and Art Publishing House in Beijing, 2001, ISBN 7-5033-1351-X (set)
* Huang, Youlan, History of the Chinese People's Liberation War, 1st Edition, Archives Publishing House in Beijing, 1992, ISBN 7-80019-338-1
* Liu Wusheng, From Yan'an to Beijing: A Collection of Military Records and Research Publications of Important Campaigns in the Liberation War, 1a Eldono, Central Literary Publishing House in Beijing, 1993, ISBN 7-5073-0074-9
* Tang, Yilu kaj Bi, Jianzhong, History of Chinese People's Liberation Army in Chinese Liberation War, 1st Edition, Military Scientific Publishing House in Beijing, 1993 – 1997, ISBN 7-80021-719-1 (Volum 1), 7800219615 (Volum 2), 7800219631 (Volum 3), 7801370937 (Volum 4), kaj 7801370953 (Volum 5)
* Harold M. Tanner. The Battle for Manchuria and the Fate of China: Siping, 1946. Twentieth-Century Battles Series. Bloomington: Indiana University Press, 2013. 288 pp, ISBN 978-0-253-00723-0; revizio de Johnny Spence, H-War, H-Net Reviews. Januaro 2014

Kategorio:Konfliktoj en 1946
Kategorio:Ĉina enlanda milito
Kategorio:Ĝilinio
Siping
Agatangelos

[eta|Reliefo de Agatangelos en la [Armena katedralo de Moskvo.]]
**Agatangelos** (en la klasika armena: Ագաթանգեղոս Agatʿangełos, en la greka Ἀγαθάγγελος "portanto de bonaj novaĵoj" aŭ anĝelo, ĉ. 5-a jarcento p.K.) estas la pseŭdonimo de la aŭtoro de vivo de la unua apostolo de Armenio, Gregorio la Iluminanto, kiu mortis ĉirkaŭ 332.

Li asertas esti sekretario de Tiridato la 3-a, reĝo de Armenio en la frua 4-a jarcento, sed la vivo ne estis skribita antaŭ la 5-a jarcento. Ĝi celas elmontri la farojn kaj diskursojn de Gregorio, kaj atingis nin en la armena, greka, kartvela, siria, etiopa, latina kaj araba lingvoj. La teksto de ĉi tiu historio estis konsiderinde ŝanĝita, sed ĝi ĉiam favoris la armenojn. Von Gutschmid asertas, ke la nekonata aŭtoro uzis veran vivon de Sankta Gregorio, ankaŭ de historio de lia martireco kaj de tiu de Sankta Ripsime kaj ŝiaj kunuloj. Historiaj faktoj intermiksiĝas en ĉi tiu vivo kun legendaj aŭ necertaj aldonoj, kaj la tuto estas teksita en certan unuecon de la rakontanto, kiu eble supozis sian signifan nomon laŭ la kvalito de rakontanto de "la bonaj novaĵoj" pri la konvertiĝo de Armenio. Ĝi estis tradukita en plurajn lingvojn, kaj grekaj kaj latinaj tradukoj troviĝas en la *Acta Sanctorum Bollandistarum*, volumo viii.

Laŭ Agatangelos, Tiridato la 3-a ordonis al li verki pri sia patro Ĥosrov la 2-a de Armenio kaj lia regperiodo. Ĝis la 19a jarcento, surbaze de ĉi tiu fakto, fakuloj kredas, ke Agatangelos vivis en la 4-a jarcento. Tamen pliaj detalaj esploroj pri lia verkado pruvis, ke Agatangelos vivis kaj laboris en la 5-a jarcento kaj ne povis esti la sekretario de Tiridato la 3-a.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tiridato la 3-a (Armenio)

Kategorio:Armenaj historiistoj
Faŭsto de Bizanco

**Fausto de Bizanco** (ankaŭ **Fausto la Bizanca**, armene : Փավստոս Բուզանդ , '**Pavstos Buzand**' ) estis armena historiisto de la 5-a jarcento. Li verkis sesvoluman historion titolitan *Buzandaran Patmutʻiwnkʻ*, kies unuaj du volumoj perdiĝis. Li detale priskribis la regadon de Arŝako la 2-a kaj lia filo Pap de Armenio. La fundamento de scio pri kristana Armenio de 317 ĝis 387, kiu estis skribita en la greka, estis atribuita al Faŭsto.

## Referencoj 
* Ferguson, Everett, Michael P. McHugh and Frederick W. Norris, *Encyclopedia of early Christianity*, Garland Publishing, 1990.

Kategorio:Armenaj historiistoj