open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Libro de la mirindaĵoj

[dekstra|eta|300px|"La Libro de la mirindaĵoj" temas pri la vojaĝoj de [Marko Polo en Azio.]]
eta|*Delle meravigliose cose del mondo*, 1496
***La Libro de la mirindaĵoj, aŭ La priskribo de la mondo*** estas verko de anonimulo, eble Rustichello da Pisa, al kiu Marko Polo rakontas siajn vojaĝojn. La libro verkiĝis en la provenca lingvo, kiun Polo ne regis, kaj estis titolita *Le divisament dou monde* (la priskribo de la mondo), kvankam ĝi populariĝis sub la nomo *Il Milione* (la titolo devenas aŭ de miliono, tiam konsiderata grandega nombro, aŭ de la kromnomo de la familio Polo, *Emilione*).

La verko estas dividita en kvar "librojn". La unua libro priskribas la landojn de Meza Oriento kaj Centra Azio, kiujn Polo vidis en sia vojaĝo al Ĉinio. La dua libro priskribas Ĉinion kaj la kortegon de Kublaj-Ĥano. La tria libro priskribas kelkajn regionojn ĉe la azia marbordo: Japanio, Hindio ktp. kaj parton de Afriko. Fine, la kvara libro priskribas kelkajn militojn de mongoloj kaj la regionojn de ekstrema nordo, kiel Rusion

Oni diras ke la verkon redaktis kunulo de Polo en malliberejo. La libro tradukiĝis post nelonge en multajn eŭropajn lingvojn kaj en Esperanton tradukis Daniel Moirand kaj publikigis UEA, 2001.

## Vidu ankaŭ 
* Veturliteraturo

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Il Milione*, italalingva versio de "La Libro de la mirindaĵoj".
* *Le Devisement du Monde*, malnova kaj moderna francalingvaj versioj de "La Libro de la mirindaĵoj".
* *The Travels of Marco Polo*, anglalingva traduko de "La Libro de la mirindaĵoj".

Kategorio:Verkoj el la esperantigita okcitanlingva literaturo
Kategorio:Veturliteraturo
Kategorio:Vojaĝlibroj
Isaac Oliver

**Isaac OLIVER** (n. ĉ. 1565 en Rouen - m. en 1617) estis francdevena miniaturisto, kiu fariĝis angla civitano.[eta|dekstra|200px|*Virgulino kun Infano*, Isaac Oliver, [1617.]]Isaac Oliver sekvis siajn hugenotajn parencojn Pierre kaj Epiphanie Oliver al Londono en 1568, por fuĝi el la religiaj persekutadoj en Francio. Li studis miniaturan arton kun Nicholas Hilliard, kaj disvolvis naturalisman arton, tre influitan de itala kaj flandra arto.

Li edziĝis en 1602 kun Sara Gheeraerts, filino de la fama portretisto Marcus Gheeraerts la pliaĝa (1516-1604) kaj de Susannah de Critz. Li antaŭe havis unuan edzinon, Elizabeth, la patrinon de sia pliaĝa filo Peter Oliver, kiu mem fariĝis eminenta pentristo en la amerikaj kolonioj.

Post la morto de la reĝino Elizabeto la 1-a, li fariĝis la pentristo de Jakobo la 1-a, kaj pentris interalie multajn portretojn de Anna de Danio kaj de la princo de Kimrio.

Parto de lia verkaro troveblas en la kastelo Windsor. Estas cetere kelkaj skizoj en la British Museum.

## Eksteraj ligiloj 
*  Isaac Oliver laŭ Artcyclopedia

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Seine-Maritime
Marcus Gheeraerts

* **Marcus Gheeraerts la pliaĝa** (ĉ.1520 - ĉ.1590), flandra gravuristo kaj desegnisto
* **Marcus Gheeraerts la malpliaĝa** (1562 - 1635), angla portretisto kaj filo de la supra
Nimfeto

j kaj animeoj, la t.n. *lolicom* alidire lolita/nimfeta komplekso]]
**Nimfeto** estas unuasence viriniĝa knabino kiu stereotipe koketas laŭ la modelo de plenaĝa fatalulino, kaj do prezentas eksteraĵon bazita sur erotismo. Ŝi tipe sin vestas kaj tualetas por prezenti aspekton kiu sugestas fruan puberecon, vera aŭ ne. Oni ekzemple nomas nimfeton inojn malpli ol 15-jaraĝaj, kiuj surhavas ekscesan ŝminkon aŭ kiu surhavas tangaon, kies vendado al neplenaĝuloj estas pridiskutataj.

Kompreneble, la nimfetemaj knabinoj, eĉ se surhavante dezirvekan eksteraĵon, ne estas nepre interesata pri frua seksumado. Ĝi plejofte estas klopodo por ŝajni pli «linda», pli laŭmoda, pli belaspekta, sen konscia seksa subkomprenaĵo. Tiu fenomeno ĝenerale disvolviĝas ĉe socioj kiuj malproksimiĝis de siaj religiaj tradicioj, plejofte tre striktaj pri tiaj aferoj. Ĝi estas ankaŭ ĉefe instigata de reklamoj, kiu pro profitcela zorgo, regule enkondukas nimfetaludajn bildarojn.

Nimfeto povas ankaŭ esti knabino kiu atentigas pedofilon, laŭ ties vidpunkto, ĉu ŝia sinteno estas seksalloga aŭ ne. La termino ankaŭ signas pornografiajn kaj malleĝajn figurojn kaj fotografiojn de neplenaĝulinoj, aŭ de plenaĝulinoj kies eksteraĵo estas vole infaneca.

## Vorthistorio kaj parencaj esprimoj
Nimfeto estas eta **nimfo** (el la greka  νύμφη / númphê = junulino), voluptema duondiino de naturo en helena mitologio, fama pro siaj rilatoj kun **satirusoj**. La esprimo **nimfomanio** (seksa urĝo ĉe inoj) havas la saman originon.

La vorto estis notinde uzita fare de franca verkisto Pierre de Ronsard kaj precipe popularigita fare de rusdevena anglalingva verkisto Vladimir Nabokov en sia 1955-a romano Lolita, kiu temas pri rilatoj inter 12-jara knabino kaj matura viro, la t.n. **nimfolepto**. 

Laŭ la protagonisto de tiu romano, la eldiro de la vorto **lolita**, karesa mallongigo de la persona nomo **Dolores**, estas kvazaŭ volupta invito en si mem, karakterizara de tri frapoj de la palato fare de la lango. 

Pro tio, kaj eble ankaŭ ĉar nimfeto estas ĝena ĉar iagrade tabua, reklamoj kaj gazetoj preferis la vorton *lolita* al *nimfeto*, almenaŭ en anglalingvio kaj japanlingvio sed ĝis nun ne en esperantio, kiu daŭre preferas, pro zorgo de vortoŝparemo, la esprimon «nimfeto».

## Internaj ligiloj
* Nimfoj 
* Fatalulino 
* Lolita modo 
* Afiŝulino
* Erotiko

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Virinaj stereotipoj
Kategorio:Erotiko
Jenő Balás

**BALÁS Jenő** (bala:ĵ) estis hungara inĝeniero pri minado. Li naskiĝis en Gyergyóremete decembro 1882 kaj mortis en Budapeŝto la 6-an de marto 1938.

## Biografio 
Jenő Balás havigis la diplomon en 1907 en Selmecbánya. En 1912 li malfermis en Kolozsvár privatinĝenieran oficejon kaj la malgrandajn ercminejojn de Transilvanujo li koncentrigis en kooperativon. Pli poste li havis propran minejentreprenon. Li havis grandajn meritojn en la malkovro de baŭksito de Vértes kaj Bakony. Li ellaboris la aranĝplanon de Lago Velence. En 1936 li ellaboris pli novajn planojn por ĉesigo de mortterenoj de Balaton kaj por fari ŝipebla Sió.

## Verkoj 
* *„Budapest fürdőváros„ alapjai* (Székesfehérvár, 1936).

## Literaturo 
* B. J. emlékezete (Bány. és Koh. L., 1938);
* Egy álmodozó bányamérnök (Népszabadság, 1961);
* Környei Elek: Egy álmodozónak hitt bányamérnök a magyar baŭitbányászat születésénél (Magy. Nemzet, 1963).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Balas, J
Balas, J

Balas, J
balas
Elek Paál

**PAÁL Elek** (pa:l) rumanuja hungara pedagogia verkisto, publicisto: Remetea (Harghita), 16-a de julio 1883 – 13-a de majo 1963, Târgu Secuiesc.

## Biografio 
Li studis en Gyergyóditró (1900), li finis la porinstruistan instituton en Csíksomlyó en 1905. Li instruis en Borbánd, Abafája (1905-20), en Székelykeresztúr (1920-26), en Székelyudvarhely (1926-29) kaj en Kézdivásárhely (1930-46). Liajn verkojn publikis la gazetoj Az Iskola, Székely Újság, Székelyföld, Székelység kaj Brassói Lapok. Li verkis ankaŭ plurajn gajajn teatraĵojn, scenetojn kaj kanzonettekstojn por gazetoj Bohém Világ, Népújság, Herkópáter.

## Verkoj 
* *A magyar nyelv és helyesírás gyakorlókönyve* (Székelykeresztúr 1923);
* *Társadalmi műveltség és alkotmánytan a magyar tannyelvű iskolák V-VII. osztálya számára* (Kv. 1931, II. kiadás 1935);
* *Az egyszeregytanítás vezérkönyve* (Kézdivásárhely 1932);
* *A kör területi és négyzetesítési kérdései új megvilágításban* (Kézdivásárhely é.n.);
* *Állampolgári nevelés és jogi alapismeretek az V. elemi osztály részére* (Kv. 1939).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
László Tabák

**TABÁK László**  estis hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Nicolești (Rumanio) la 27-an de majo 1927 kaj mortinta en Telavivo la 4-an de junio 2011.

## Biografio 
László Tabák estis holokaŭsto-travivinto. Li ekpublikigis ekde 1954 novelojn, satirojn, romanojn, raportaĵojn en la gazetoj Utunk kaj A Hét. Li tradukis el la franca, germana, rumana lingvoj. En 1976 li loksidiĝis en Israelo. Li estis kunlaboranto de Új Kelet, ekde oktobro de 1990 ano de ĝia redakcikomisiono. De 1981 li estis la prezidanto de *Hungara Sekcio de la Israela Verkistligo*.

## Verkoj ĉefaj 
* *Tajvan, Buk, 1958;
* *Vészcsengő*, Buk., 1969;
* *Lemondtam a világfelelősségről* (humuraj rakontoj. Tel Aviv 1981);
* *Társasutazás az időben* (rakontoj, skizoj, eseoj, kun Rössel Mordecháj, uo. 1985).
* *Sălaj-Szilágy megye zsidóságának emlékkönyve* kunulaŭtoro, Bnei-Brak, 1989.
* *Üzenet a palackban* satiroj, Telavivo, 1996.
* *A Meztelen Igazság*, Telavivo, 1996.
* *A szórtság arénája*, kunlaboranto, Stockholm-Budapest, 2002.

## Fonto 
* *Nyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia *
* *Romániai magyar irodalmi lexikon''

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Israelaj verkistoj
Elektroencefalografio

[eta|[Elektroencefalogramo de epilepsia paciento]]
**Elektroencefalografio** estas neŭrofiziologia metodo, dum kiu estas registrata bioelektra aktiveco de cerbo de paciento per supraĵaj elektrodoj. La rezulta registraĵo estas markata kiel elektroencefalogramo (**EEG**). Temas pri tre grava instrumento por la diagnozo de neŭraj malsanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kogna psikologio
* Konektaro
* Magnetoencefalografio
* Neŭrologio

Kategorio:Medicinaj testoj
Kategorio:Neŭrologio
Kategorio:Fiziologio
PP

**PP** povas signifi

Partioj:
***PP**, mallongigo de la hispana politika partio *Partido Popular* (Popola Partio).
***PP**, mallongigo de la brazila politika partio *Partido Progressista* (Progresista Partio).
***PP**, mallongigo de la internacia politika partio *Piratpartio*.

Ceteraj:
***PP**, mallongigo de polimero kaj termoplasto *polipropeno*
Douglas Engelbart

**Douglas C. ENGELBART** (Portland (Oregon), naskiĝis , mortis ) estas la inventinto de la komputila muso (1963).

Engelbart finstudis en 1948 elektroteknikon ĉe la usona Universitato de la Ŝtato Oregon. En 1952 li bakalaŭriĝis ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj en 1955 li tie ekhavis la titolon Doktoro de filozofio (Ph.D).

Post kiam li vane provis utiligi sian konon pri memorilosistemoj per propra firmao, li eklaboris ĉe la Stanford Research Institute, kie li fondis la *Augmentation Research Center*. La 17-an de novembro 1970 li akiris usonan patenton kun la numero 3.541.541  por ligna skatoleto kun du metalaj radetoj, kiun oni priskribis kiel X-Y-pozici-indikilo por ekrana sistemo" ("X-Y Position Indicator for a Display System"). La aparaton oni nomis en laboratorio kaj *bug* (cimo) kaj *mouse* (muso); la lasta nomo populariĝis.

Engelbart estis ne nur la inventinto de la komputila muso, sed ankaŭ motoro malantaŭ hiperteksto; programaro por komputilaj retoj; telekonferenco; kaj la grafika uzantinterfaco kun fenestroj - kiel ĝi unuafoje estis komerce aplikita de la firmao Apple, kaj poste de Microsoft.

Engelbart mem nenion gajnis per siaj inventoj. Por li temis nur pri malgravaĵoj kadre de multe pli granda projekto: helpi la homaron solvi ĉiam pli komplikajn problemojn.

Li ricevis plurajn premiojn, inter ili la *Lemelson-MIT Prize* kaj la *Premion Turing* (ambaŭ en 1997); de eks-prezidento Bill Clinton la *National Medal of Technology* (2000.)

## Eksteraj ligiloj 
*  InvisibleRevolution.net
*  Doug-Engelbart-Instituto

Kategorio:Usonaj inventistoj
Kategorio:Usonaj komputikistoj
Árpád Károly

**KÁROLY Árpád** (ka:roj) estis hungara priĝardena inĝeniero, kandidato pri agrikulturaj sciencoj (1979). Li naskiĝis en Armăşeni la 18-an de julio 1924 kaj mortis en Segedo la 25-an de aprilo 1987.

## Biografio 
Árpád Károly studis agrikulturon en Radnót (1940), finis la mezlernejon en Csíkszereda. Li havigis diplomon en la *Universitato pri Agrarscienco* en Budapeŝto 1952. Ĝis 1958 li instruis en Gyula kaj li estis ĉefĝardenisto de porinstruada mastrumado. Ekde 1958 li instruis en katedro pri ĝardenoj Mosonmagyaróvár. Li estis inter la unuaj en Hungarujo, kiuj enkondukis la legomproduktadon sub folio en Kocsér. Ekde 1973 li estis en Kecskemét scienca vicdirektoro de la *Instituto Esplora pri Legomprodukto* ĝis sia pensiiĝo (1984).

## Literaturo 
*K. M.: Dr. K. Á. 1924-1987 (Kertészet és szőlészet, 1987. 23. sz.).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Sándor Tekeres

**TEKERES Sándor** (tekereŝ) hungara popolkant-kantisto, operetkantisto. Li naskiĝis en Armăşeni la 1-an de junio 1921 kaj mortis en Budapeŝto la 11-an de julio 1977.

## Biografio 
Sándor Tekeres estis metilernanto en Braŝovo, kie kantis en ĥoro kaj lernis violonludon ĉe rumana bazlerneja instruisto. Li venis en Budapeŝton en la komenco de la kvardekaj jaroj. Inter 1945–1947 la studis operfakon en la Muzikakademio Franz Liszt ĉe Imre Molnár, pli poste du jarojn ĉe Andor Lendvai. Li diplomiĝis en 1951. Samtempe li estis ano de Artensemblo de Hungara Popolarmeo. Inter 1963–67 kaj inter 1951–1963 li estis solisto de Operetoteatro (Budapeŝto), sekve ekde 1967 de la Artensemblo de Hungara Popolarmeo. Intertempe li kantis popolkantojn kaj kelkfoje ankaŭ popolecajn kanzonojn, pri kiuj prepariĝis pluraj registraĵoj.

## Gramafondiskaj popolkant-registraĵoj 
* *Balatoni népdalok*,
* *Tiszavidéki dallamok*,
* *Két szál pünkösdrózsa*.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon http://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Tekeres, S
Tekeres, S.
Betlenfalva

**Betlenfalva** aŭ **Bethlenfalva** ("vilaĝo Bethlen") estis nomo de pluraj lokoj en Hungara reĝlando:

* *Betlenfalva* aŭ *Székelybetlenfalva*, hodiaŭ Beclean (Odorheiu Secuiesc), en Rumanio
* *Betlenfalva*, hodiaŭ Betlanovce en Slovakio, devenloko de la dinastio Thurzo de Bethlenfalva
Ferenc Balássy

**BALÁSSY Ferenc** (bala:ĵi) estis hungara historiisto, katolika pastro, ano de la Hungara Scienca Akademio (1872) naskita en Beclean la 9-an de decembro 1821 kaj mortinta en Maklár la 4-an de oktobro 1896.

## Biografio 
Oni ordinis lin pastro en 1845. Li estis longtempe helpopastro, ekde 1859 en Bánhorváti, pli poste en Felmér. Li estis parokestro ekde 1870 en Törökszentmiklós, ekde 1881 en Maklár, dekano en distrikto de Eger, pli poste titolita kanoniko.

## Verkoj 
* *Az egri egyházmegye alakulása* (Eger, 1865);
* *Adalék a Rákóczi forradalom történetéhez* (Magy. Tört. Tár, 1867);
* *Heves-vármegye története* (I. Eger, 1897).

## Literaturo 
* Szentkláray Jenő: Emlékbeszéd B. F. I. tag felett (MTA Emlékbeszédek, XII.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Središče ob Dravi

**Središče ob Dravi**, hungare **Drávaszerdahely** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Štajerska**, en statistika subregiono **Podravska**. Administre apartenas al Središče ob Dravi ankoraŭ 4 vilaĝoj. La nomo signifas tion, ke foiro okazis merkrede.

* Areo: 11 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 183 m
* Loĝantaro: 1120
* Poŝtkodo: 2277
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Dravo, laŭ limo de Kroatio, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Ptuj. La municipo estas limotrapasejo voje kaj fervoje.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, el kio iĝis Jugoslavio. Ekde 1991 la vilaĝo apartenas al sendependa Slovenio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Središče (Moravske Toplice)

**Središče**, hungare **Kisszerdahely** estas vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**. Administre apartenas al municipo Moravske Toplice.
eta|dekstra|280ra|Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Središče troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 246 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 60
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Središče situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ la hungara landlimo, (kontraŭe troviĝas Magyarszombatfa).

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la landlimo estas senkontrole trapasebla ie ajn.

## Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando 
La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

## Fontoj 
* slovena Vikipedio
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Lajos Nagy (arkeologo)

**NAGY Lajos** (nadj) estis hungara arkeologo, ano korepondanta de la MTA (1934) naskita en Nagyvárad la 15-an de marto 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de decembro 1946.

## Biografio 
Elde 1922 Lajos Nagy laboris en la *Ĉefurba Muzeo*, en 1937 li estis muzeuma sekcidirektoro, ekde 1941 direktoro. En 1930 li iĝis universitata privatprofesoro, en 1941 eksterordinara profesoro, en 1946 li ricevis la titolon de ordinara profeaoro. Li havis gravajn meritojn en malkovro arkeologia de Aquincum. Estas elstara inter liaj trovitaĵoj la ununura orgeno malkovrita de antikva erao de Romo. Lia esploroj pri Panonio aperis en pluraj studoj, unuavice en la *Archaeológiai Értesítő*, en *Budapest Régiségei* kaj eksterlande.

## Verkoj 
* *Az aquincumi orgona* (Bp., 1933);
* *Pannonia sacra* (Bp., 1938);
* *Budapest Története* (I – II., kun Tompa Ferenc kaj Alföldi András, Bp., 1942);
* *Az Eskü-téri római erőd, Pest város őse* (Bp., 1946).

## Literaturo 
* Bónis Éva: N. L. irodalmi munkássága (Budapest Régiségei XV., 1950.);
* Szilágyi János: N. L. (Századok 1945 – 46);
* Oroszlán Zoltán: N. L. (Archaeol. Ért. 1946 – 48);
* Nagy Tibor: N. L. (Antiquitas Hungarica, 1947.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Černelavci

**Černelavci**, hungare **Kisszombat** estas vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Urba municipo Murska Sobota.
eta|dekstra|280ra|Municipo Murska Sobota en Slovenio, kie Černelavci troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 193 m
* Loĝantaro: 1740
* Poŝtkodo: 9000
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, ĉefvojo Murska Sobota-Aŭstrio preteriras.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 ĝi estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Serjeant Painter

[dekstra|eta|200ra|[George Gower, memportreto, 1579, privata kolekto.]]
***Serjeant Painter*** (esperante "Serĝento-Pentristo") estis honora kaj profitdona titolo kaj posteno en la brita reĝa kortego. La *Serjeant Painter* responsis interalie pri la pentrado kaj brunigo de ĉiuj reĝaj loĝejoj, fiakroj, standardoj, ktp. Bona *serjeant painter* en la 18-a jarcento povis esperi gajni pli ol mil pundoj kaze de tre aktiva jaro.

La laboro implicis la pentradon de palacoj, fiakroj, reĝaj barĝoj kaj ĉiuspecaj dekoracioj por festoj, kiuj cetere estis ofte desegnendaj. La posteno de *serjeant painter* aperis por la unua fojo en 1511, per la nomumo de S-ro John Browne. La lasta registrita *serjeant painter* estis James Stewart, pri kiu ekzistas neniu arkivo post la jaro 1782. Ne certas, ĉu la posteno estis oficiale aboliciita aŭ ne. Inter aliaj famaj *serjeant painter* estis Robert Peake la pliaĝa, James Thornhill kaj William Hogarth.

Kategorio:Titoloj
Lucas de Heere

[eta|Du anglaj nobeloj, unu kun parlamenta robo kaj la alia kun robo de la [ordeno de la Ĝartero. Lucas de Heere, 1567.]]
**Lucas DE HEERE** (n. en 1534 en Gento - m. en 1584 en Parizo) estis flandra portretisto, poeto kaj verkisto.

De Heere estis protestanta, kaj li fuĝis dum la nederlanda ribelo kontraŭ Filipo la 2-a de Hispanio, kiu provis forigi protestantismon. De Heere iris al Anglio, sed povis reveni al sia denaska lando post la pacigo de Gento en 1576.

Li estis tre populara dum sia kariero, kaj onidire fariĝis ege riĉa. Lia portreto de Catrin o Ferain videblas en la National Museum Cardiff. Li pentris la kapon de Filipo la 2-a en 1553. En Anglio, li trejnis aliajn junajn nederlandanojn : John de Critz, plej verŝajne Marcus Gheeraerts la malpliaĝa kaj eble ankaŭ Robert Peake la pliaĝa.

Kategorio:Flandraj pentristoj
Mária J. Nagy

**J. NAGY Mária**, *Józsáné* estas rumanuja hungara lingvistino naskita en Sighişoara la 27-an de junio 1934 kaj mortis en Târgu Mureș la 11-an de septembro 2025.

## Biografio 
La mezlernejon Mária J. Nagy finis en Târgu Mureş (1952), ŝi havigis diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo en la Bolyai Tudományegyetem en 1956. Ekde 1957 ŝi laboris en la katedro de hungara lingvo kaj literaturscienco kiel adjunktino, pli poste en la Universitato Babeş–Bolyai kiel lektorino. Ŝi publikis ekde 1960 en NyIrK, Korunk, A Hét. 

## Verkoj 
**Kis magyar stilisztika* (kun János Bartha, Tibor Horváth  kaj Zoltán Szabó, 1968);
**A mai magyar nyelv kézikönyve* (kun Dezső Balogh kaj Mózes Gálffy, 1971);  
**Anyanyelvünk művelése* (kunulaŭtorino), Bk., 1975; 
**A szó művészete* (Bevezetés a stíluselemzésbe, 1975).

## Literaturo 
*Szabó Zoltán: Stílus és stíluselemzés. Utunk 1975/30. 
*P. Dombi Erzsébet: Új nézőpontból átrendezni. A Hét 1975/40.
*Gálffy Mózes: A műelemzés kézikönyve. Tanügyi Újság 1975. nov. 18. 
*Cs. Gyímesi Eva: A szó művészete, avagy: kétségek tudománya. Korunk 1975/12. 
*Murvai Olga: J. N. M.: A szó művészete. Művelődés 1976/2. 
*Károly Sándor: Egy újfajta stilisztikai kézikönyv. Magyar Nyelvőr, Bp. 1976/4.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kombinaĵo

La vorto **Kombinaĵo** havas plurajn signifojn:

* **Kemia kombinaĵo** estas substanco kiu konsistas el almenaŭ du elementoj kemie ligitaj en fiksita proporcio laŭ maso.
* En geometrio, **pluredra kombinaĵo** estas kombinaĵo de kelkaj pluredroj kun komuna centro.
* **Lineara kombinaĵo** en lineara algebro.
* **Funkcia kombinaĵo** pri duvalenta operacioj.
* En kombina matematiko, **kombinaĵo (kombinatoriko)** estas ne ordigita kolekto de unikaj eroj.
* **Kombinilo (orgeno)** ĉe la orgeno estas  ludhelpilo, per kiu oni aktivigas antaŭe difinitan registraĵon.

## Vidu ankaŭ 
* komponaĵo 
* kombinatoriko
Sand (Hungario)

**Sand** [ŝand] estas malgranda vilaĝo kaj ankaŭ municipo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalakaros.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.4222/17.1243
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 8824
* Telefonprefikso: 93

## Geografio 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Nagykanizsa troviĝas 13, Zalakaros 19, Csurgó 23 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1372 en formo *Sond*. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Karaktera okupiĝo estas la vinkulturo. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1806
* kapelo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro (Dipatrino)
* monumento pri falintoj de la mondomilitoj

## Ĝemelkomunumo 
*  Hodoš, Slovenio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Lajos Nagy (folkloristo)

**NAGY Lajos** (nadj) estis hungara redaktoro, folklorkolektanto naskita en Nyárádgálfalva la 6-an de julio 1828 kaj mortinta en Koloĵvaro la 19-an de majo 1910.

## Biografio 
Lajos Nagy studis en Kolozsvár kaj Göttingen. Li instruis la hungaran lingvon al lingvisto József Budenz, kiun pli poste li invitis Hungarujon. Ekde 1857 ĝis 1890 li estis instruisto de la unitariisma kolegio de Kolozsvár, intertempe inter 1862 kaj 1868 ankaŭ ĝia direktoro. Li publikis popolfabelojn en kolekto *Vadrózsák* de János Kriza. Li malkovris la faman sikulan popolbaladon *Barcsai*. En 1861 li fondis kune kun Kriza János la revuon Keresztény Magvető kaj ankaŭ redaktis la unuan du jarkolekton. Al lia inicio oni inaŭguris en Kolozsvár la statuon de Matiaso la 1-a.

## Verkoj 
* *A nagyváradi disputatiók* (Kolozsvár, 1870).

## Literaturo 
* Gál Kelemen: A kolozsvári unitárius kollégium története (Kolozsvár, 1933).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Nagy, L
nagy
Ormož

eta|maldekstra|270px|Municipo Ormož en Slovenio

eta|240x240px|Dravo ĉe Ormož|alternative=
**Ormož**, hungare **Ormosd**, germane **Fridau** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Štajerska**, en statistika regiono **Podravska**. Administre apartenas al Ormož ankoraŭ 59 vilaĝoj.

* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 219 m
* Loĝantaro: 2290
* Poŝtkodo: 2270
* Aŭtokodo: 
* Telefonprefikso:
eta|240x240px|Kampoj de Ormož|alternative=
## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra flanko de Dravo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Mariboro. La lasta troviĝas 40&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1273 en formo *Holermus*, kiu urbiĝis en 1331. La freŝa urbo apartenis al Stirio, do al Aŭstrio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Stirio, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj tenis ĝin ĝis 1945. Ekde 1991 la komunumo apartenas al Slovenio.

## Vidindaĵo 

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Ilona K. Hamar

**K. Hamar Ilona** estis rumanuja hungara romanverkistino naskita  Calnic la 8-an de aprilo 1893 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 26-an de februaro 1952. Ŝi estis la edzino de advokato, redaktoro Gábor Kovásznai

## Biografio 
Ilona K. Hamar studis kaj vivis en Sepsiszentgyörgy.

## Verkoj 
**Mikor a kalász megérett*, romano en gazeto Székely Nép, 1943.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Boston (muzika grupo)

**Boston** estas usona muzika grupo el Bostono, kiu atingis siajn plej grandajn sukcesojn dum 70-aj kaj la 80-aj jaroj. Inter la plej konataj komponaĵoj apartenas "Smokin'," "More than a Feeling," "Peace of Mind," "Foreplay/Long Time," "Don't Look Back" kaj "Amanda".

## Diskaro
* Boston (1976)
* Don't Look Back (1978)
* Third Stage (1986)
* Walk On (1994)
* Corporate America (2002)
* Life, Love & Hope (2013)

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1976
Antonio Banderas

**José Antonio Domínguez Banderas** (nask. la 10-an de aŭgusto 1960) konata pli kiel **Antonio Banderas** estas hispana aktoro apartenanta nuntempe al la plej konataj aktoroj en la kampo de la holivuda kino. Tamen jam antaŭe li estis fama aktoro kaj konata famulo (pro sia korpallogo) en la sendependa kaj moderna kino (pli bonkvalita) en la 1980-aj jaroj en Hispanio. Dum la 1990-aj jaroj li komencis labori por la usona kinindustrio, plej ofte ludante rolojn de allogaj latinamerikanoj, kia Zorro.

Li ricevis la Ormedalon de la Kinakademio de Hispanio en 2004.

## Filmaro 
### Televido 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1960
Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de aŭgusto
Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj kinproduktoroj
Ljutomer

eta|dekstra|300px|Historia placo de Ljutomer
**Ljutomer** germane **Luttenberg in der Steiermark** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Štajerska**, en statistika regiono **Pomurska**. Administre apartenas al Ljutomer ankoraŭ 43 vilaĝoj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 175 m
* Loĝantaro: 3410
* Poŝtkodo: 9240
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. fervojaj kontaktoj estas al Ormož‎, Murska Sobota kaj Aŭstrio.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Stirio, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj tenis ĝin ĝis 1945. Ekde 1991 la komunumo apartenas al Slovenio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Črenšovci

eta|dekstra|300ra|Panoramo de Črenšovci
**Črenšovci** (hungare *Cserföld*) estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio. Administre apartenas al Črenšovci ankoraŭ la jenaj ok vilaĝoj: Turnišče, Odranci, Trnje, Žižki, Srednja Bistrica, Dolnja Bistrica kaj Gornja Bistrica.

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Murska Sobota-Lendava.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1379 en formo *"Chremsoutch"*. En la 19-a jarcento la hungara loknomo estis **Cserencsóc** , poste pro la hungariga politiko oni uzis la pli hungarecan formon Cserföld. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al deperatemento Zala, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, kiu ŝanĝis sian nomon al Jugoslavio. Inter 1941 kaj 1945 Cserföld denove apartenis al Hungario, fine ekde 1991 al Slovenio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novromanika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1860
* ruinoj de fortikaĵo

## Famuloj 
* En la iama Cserencsóc naskiĝis hungara teologo Sámuel Márkfi.
* En la iama Cserencsóc mortis hungaria kroata-slovena pastro Jakab Szabár.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Velika Polana

**Velika Polana**, hungare **Nagypalina**, estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**. Velika kaj nagy signifas: granda. 

Administre apartenas al Velika Polana la jenaj 2 vilaĝoj: Brezovica kaj Mala Polana.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 167 m
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 9225
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flanka vojo.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. 

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Hofburgo

eta|dekstra|Pordego de svisoj
La konstruado de la **Kortega Kastelo** (, ) komenciĝis jam en la 13-a jarcento. La plej malnova parto nomiĝas Schweizerhof (korto de svisoj) kun gotika kastel-kapelo. Plivastiĝoj: Amalienburg, Leopolda Parto, Imperiestro-oficeja Parto, Mikaela Parto.
[eta|dekstra|[Michaelerplatz]]

La kunigo de la konstrupartoj okazis en la 19-a jarcento. La Mikaela Parto kun Mikaela Pordego kaj centra kupolo, laŭ fasadpropono de Johann Bernhard Fischer von Erlach (Johano Bernhardo Fiŝer de Erlaĥ) estis finita en 1893. La Svisa Pordego kombinas la internan kastelkorton kun Svisa Korto, renesanca konstruaĵo el 1552. La Kortega Kastelo estas nun la sidejo de la federacia prezidento de Aŭstrio.

## Muzeoj 
La kultura parto estis malfermita al la publiko en 1958 kaj troviĝas en la Mikaela alo konstruita de la menciita arkitekto en 1889-1893 kaj nomitan laŭ la Preĝejo de Sankta Mikaelo, situanta kontraŭ ĝi en la Mikaelplaco.

Sub la sama tegmento tie gastas tri muzeoj: la Sisi-muzeo, la imperiestraj apartamentoj kaj la arĝenta kolekto.

Unuafojaj mencioj pri la Arĝenta kolekto aperas en la 15-a jarcento, dum regado de la imperiestroj Frederiko la 3-a kaj lia filo Maksimiliano la 1-a, la fama aŭspicianto de la artoj. En la ekspozicio estas prezentataj ne nur arĝentaĵoj, sed ankaŭ porcelanaĵoj.

La Arĝentan kolekton sekvas la imperiestraj apartamentoj kaj la Sisi-muzeo, okupantaj 24 ĉambrojn, ekde la imperia ŝtuparo ĝis dormejoj. La ejoj estas fasonitaj en la baroka stilo. Riĉe pentritaj stukaĵoj kaj valoraj bruselaj gobelenoj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, kandelingoj el bohemia vitro fare de la firmao J. & L. Lobmeyr kaj kahelfornoj, tegitaj je porcelano. Meblaro devenas ĉefe de la 19-a jarcento kaj reprezentas stilojn de Ludoviko la 15-a kaj empiron.

## Eksteraj ligiloj 
* Hofburg Wien - Kaiserappartements, Sisi Museum und Silberkammer (,  kaj )
* Forschungsprojekt "Die Wiener Hofburg"   *(Österreichische Akademie der Wissenschaften,* )
* Informoj por turistoj (multlingve)
* Geschichte der Wiener Hofburg  *(Österreichische Präsidentschaftskanzlei)* ()
* Virtuala trairo  *(Österreichische Präsidentschaftskanzlei,* )
* Interreta enciklopedio pri Aŭstrio kun filmaro kaj bildaro  ( kaj )
*  *(la impresoj de esperanto-vojaĝanto, 2016)*

## Referencoj 

Kategorio:Kasteloj en Vieno
Kategorio:Palacoj en Vieno
Elek Bakk

**BAKK Elek** d-ro, estis hungara kuracisto. Li naskiĝis en Felsőboldogfalva la 13-an de aprilo 1899 kaj mortis en Odorheiu Secuiesc la 21-an de januaro 1972. Lia edzino estis kuracistino, memuaristino Sára B. Takács, la patro de Anikó László-Bakk.

## Biografio 
La mezlernejon Elek Bakk finis en Székelyudvarhely kaj la universitaton en Kluĵo. Li publikis en Korunk, Előre kaj Hargita. Li faris planojn por transformigi la urbon Székelyudvarhely banejurbo. Lia domo ekde la 40-aj jaroj estis literatura salono, kie aperis gravaj personoj, interalie Zsigmond Móricz, Géza Féja, László Németh, Imre Nagy, Áron Tamási kaj ankaŭ la pli juna generacio.

## Libro 
* *Rajtad is múlik, hogy beteg ne légy!* (Brassó, 1936).

## Fonto 
* Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Domokos Derzsy

**DERZSY Domokos** (derĵi domokoŝ) estis hungara bestokuracisto, mikrobiologo. Li naskiĝis en Felsőboldogfalva la 8-an de decembro 1914 kaj mortis en Budapeŝto la 5-a de aŭgusto 1975.

## Biografio
Derzsy maturiĝis en Sárospatak en 1933 kaj finis la universitaton en Budapeŝto en 1939, fine li doktoriĝis en 1940. En 1941 oni nomumis lin al la *Instituto de Bestsanafero* en Koloĵvaro, kaj de tie en 1944 li venis Budapeŝton al la *Landa Bestsanafera Instituto*, pli poste al Békéscsaba. En 1950 li iĝis scienca kunlaboranto de la *Bestkuracscienca Instituto* de la Hungara Scienca Akademio, ekde 1957 ĝia scienca sekciestro. Ekde 1967 li estis ĝis sia morto la direktoro de la instituto. Li kandidatiĝis en 1961, doktoriĝis en 1974 antaŭ la Akademio. Li edziĝis en 1941, lia edzino naskis du filojn en 1942 kaj 1944.

## Premioj, distingoj 
*Orkrona insigno de *Agrártudományi Egyesület* (1963) kaj Hutyra Ferenc-memormedalo.

## Fontoj
* Magyar Életrajzi Lexikon
* Névpont
* legebla en la 409-a paĝo

Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Lajos Szélyes

**SZÉLYES Lajos** [se:jeŝ lajoŝ] hungara bestokuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Felsőboldogfalva la 8-an de decembro 1885 kaj mortis en Budapeŝto la 15-an de julio 1963.

## Biografio
Lajos Szélyes havigis la diplomon en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1909, pli poste li laboris en la epidemia laboratorio. Ĉe la *Phylaxia Szérumtermelő Rt.* (1912) li estis ĝis 1952 bestkuracisto, sekciestro kaj fine teknika direktoro. Ekde 1928 li estis universitata privatprofesoro kaj lekciisto en la Veterinara Altlernejo, inter 1940 kaj 1946 en la agrikultura sekcio de la *Universitato József Nádor*, inter 1949 kaj 1952 li estis invitita lekciisto. En tiu universitato li organizis la katedron pri la bestsanafero kaj bestkuracado en 1952 kaj li estis ĝis sia pensiuliĝo universitata profesoro (1959).

## Verkoj
**Állatkórtan és hygiene* (jegyzet, Bp., 1950); 
**Az állati betegségek közegészségügyi vonatkozásai* (Bp., 1955); 
**Állategészségtani ismeretek* (Bp., 1957).

## Literaturo
*Sz. L. (Mezőgazdasági Mérnök, 1963. szept. 19.); 
**Az Agrártudományi Egyetem Emlékkönyve* (1945–1970) (Bp., 1970).

## Fontoj
* https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/sz-77C95/szelyes-lajos-77ECC/

Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
szelyes
Stupeur et tremblements (filmo)

***Stupeur et tremblements*** (*Stuporo kaj tremoj*) estas franca filmo de Alain Corneau aperinta en 2003, adaptita de romano Stupeur et tremblements de Amélie Nothomb.

## Temo
Amélie, juna belga virino pasinta sian infanecon en Japanio decidas reiri tien por vivi kaj provi integriĝi al la japana socio, laborante kiel interpretistino. La titolo rilatas al la supozata sinteno kiun oni devas adopti antaŭ la japana imperiestro.

## Teĥnikaĵoj
* Titolo: *Stupeur et tremblements*
* Devenlando: Francio
* Reĝisoro: Alain Corneau
* Scenaro: Amélie Nothomb kaj Alain Corneau
* Ĝenro: Komedio
* Daŭro: 107 minutoj
* Aperdato: 

## Pri la filmo
La dialogoj en la filmo estas grandparte japanlingvaj. Pro tio, Sylvie Testud studis la japanan dum tri monatoj antaŭ la komenco de filmado.

## Rolularo
* Sylvie Testud: Amélie
* Kaori Tsuji: Fubuki
* Taro Suwa: S-ro Saito
* Bison Katayama: S-ro Omochi
* Yasunari Kondo: S-ro Tenshi
* Sokyu Fujita: S-ro Haneda
* Gen Shimaoka: S-ro Unaji
* Heileigh Gomes: Amélie infano
* Eri Sakai: Fubuki infano

## Eksteraj ligiloj 
* Stupeur et tremblements en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Periferia Linio

eta|Vido el la stacio *Wien Krottenbachstraße*
La **Periferia Linio** () estas fervoja linio en Vieno. De 1987 ĝi estas, kiel linio S&nbsp;45, parto de la *S-Bahn*-reto de Vieno.

La linio estas foje nomata **Montara Fervojo en Metropolo**. La linio estas malgraŭ sia plena situo en la urbego Vieno klasifikita, de oficiala, teknika flanko, kiel montara fervojo: ĝi superas reajn kaj reajn niveldiferencojn helpe de pontoj, viaduktoj kaj tuneloj. La linio interligas la nordajn kaj okcidentajn periferiajn antaŭlokojn de Vieno inter si - kondukante de *Wien Hütteldorf* al *Wien Heiligenstadt* - kaj ĉiuj ĝiaj laŭhoraraj personaj trajnoj pluiras al la stacio *Handelskai* en la 20a distrikto por tiel konektiĝi (pere de la linio U6) ankaŭ al la transdanubaj distriktoj.

La nuntempe servataj stacioj estas:
* *Wien Hütteldorf* (metrolinio U4, regionaj kaj longdistancaj trajnoj)
* *Wien Penzing* (regionaj trajnoj)
* *Wien Ottakring* (metrolinio U3)
* *Wien Hernals*
* *Wien Gersthof*
* *Wien Krottenbachstraße*
* *Wien Oberdöbling*
* *Wien Heiligenstadt* (U4, regionaj trajnoj)
Kvankam tie ĉi finiĝas, el teĥnika vidpunkto, la Periferia Linio, ĝiaj trajnoj pluiras ankaŭ al *Wien Handelskai* (U6, regionaj trajnoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Reta informejo pri la Viena rapid-trajno, germane, angle

Kategorio:Fervojaj linioj
Kategorio:Transporto en Vieno
Wilhelm Fucks

**Wilhelm FUCKS** (naskiĝis en 1902 en Leverkusen, Germanio, mortis en 1990) estis germana fizikisto.

En 1938 li fariĝis profesoro pri teoria fiziko  je la teknika universitato Akeno, RWTH Aachen. Ekde 1960 li samtempe estis direktoro de la instituto por plasmafiziko de la centro por nuklea esploro en Jülich.

Ankaŭ ekster sia fako li publikigis diversajn librojn. En *Formeln zur Macht*, formuloj pri potenco en 1965 li kalkulis la supreniron de Ĉinio al tria loko en monda povumo.

Same kvantajn konstatojn faris lia verko lingvistika *Theorie der Wortbildung*, teorio pri vortfarado.

Ĉiam okaze de la karnavalo li prezentis sian prelegon pri fiziko en speciala karnavala stilo  kun sensaciaj, pioniraj eksperimentoj kiel ekz. ŝovo de la tempo.

## Verkoj
* Wilhelm Fucks: *Formeln zur Macht* formuloj pri potenco. Stuttgart 1965
* Wilhelm Fucks: *Theorie der Wortbildung* teorio pri vortfarado. En: *Mathematisch-Physikalische Semesterberichte*. Bd. 4, 1955, S. 195-212.

## Vidu ankaŭ
Sergei Grigorjewitsch Tschebanow

Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Solvebleco

[eta|Solvo de akvosolvebla [karoteno (solvato, bruna) en akvo (solvanto).]]
**Solvebleco** estas la eco de solida, likva aŭ gasa kemia substanco  solviĝi en iu solida, likva aŭ gasa solvanto formante solvaĵon. La solvebleco de substanco dependas de la fizikaj kaj kemiaj ecoj de la solvenda substanco kaj de la solvanto, kiel temperaturo, premo kaj pH-valoro de la solvanto.

Plej ofte, la solvanto estas likvaĵo, kiu povas esti pura substanco aŭ miksaĵo. Oni parolas ankaŭ pri solida solvaĵo, sed tre malofte pri solvaĵo en gaso.

En termodinamiko, solvebleco estas fizika grando, kiu indikas la maksimuman koncentriĝon de solvato en donita solvanto je referenca temperaturo. Kondideratas la masa solvebleco esprimata en g/L kaj la mola solvebleco esprimata en mol/L.

## Vidu ankaŭ 
* Kemia ekvilibro
* Osmozo
* Sorbo
* Supersaturita solvaĵo

## Referencoj 
Kategorio:Kemiaj proprecoj
Kategorio:Solvaĵoj
Etnismo (revuo)

***Etnismo*** estas revuo de la Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj (IKEL), kiu informas pri etnoj el la tuta mondo, ties problemoj, sed ankaŭ etnorilatajn informojn netroveblajn aliloke. En la revuo troviĝas informoj pri ekzemple la statuso de malplimultaj lingvoj, tiklaj etnaj situacioj (ekzemple tiu de la kurdoj kiuj vivas en kvar diversaj landoj), teritoriaj reformoj kaj tiel plu. Fine de la revuo estas aktualaj informoj pri agadoj de IKEL kiel ekzemple prelegoj pri la asocio dum kongresoj. Nombro de malnovaj numeroj estas senpage legeblaj sur la arkiva paĝo de la retejo etnismo.org

## Historio 
La unua numero de Etnismo aperis la . Ĝia unua redaktoro estis Uwe Joachim Moritz, ekde 1999 temas pri Nicole Margot.

## Etnismo laŭ IKEL 
La fundamenta idea dokumento de la Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj (IKEL) estas la Deklaracio por etnista humanismo. Ĉi tia etnismo konsideras sin ne-naciisma. Ĝi inklinas al la etnofederaciismo de Héraud, kiu siaflanke pledis por Esperanto kiel interetna lingvo en la alstrebita etnofederacia sistemo. Ĝi ĝenerale akcentas la kulturan sinasertadon de etnoj pli ol la politikan. La esperantista etnismo-varianto emfazas la potencialon de Esperanto kiel faktoro por la protektado de etnaj lingvoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Minority SafePack
* Loránt Vincze, prezidanto de FUEN (2016-2019)

## Eksteraj ligiloj 
*(multlingva) Oficiala retejo de Etnismo : etnismo.org
* Arkivo de aperintaj numeroj de Etnismo.
* Jutubo : Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo : internaciaj gazetoj pri diversaj temoj (senligile pro rajtoj).

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Jaroj en filmo

**Jaroj en filmo** bildigas respondantajn jarojn en la filmo kaj servas al rapida orientado kaj transŝaltado inter la unuopaj jaroj.

## 20-a jarcento en filmo 
1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959
1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969
1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979
1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

## 21-a jarcento en filmo 
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
Esperanto 3000

**Esperanto 3000** (ĝis la jaro 1999 nomata **Esperanto 2000**) estas esperanto-klubo en Leuven (Flandrio, Belgio). Ĝi estis fondita en la 3-a de majo 1979 kaj jam frue, en 1982, ekorganizis en la urbo kune kun FLEJA la 38-an Internacian Junularan Kongreson. Al konstanta agado de la klubo apartenas organizado de kunvenoj ("Vesperoj 3000"), kursoj de esperanto (ĉeestaj, distancaj), aperigado de propra revuo, funkciigado de libroservo, biblioteko, dujara tutlanda festado de la Semajno de Internacia Amikeco kaj okaza eldonado de libroj. En februaro 2008 aldoniĝis dujara Lingva Festivalo. Pro la sukceso, estis decidite organizi ĝin denove ĉiun neparan jaron. La dua Lingva Festivalo okazis en februaro 2009, kaj en 2013 okazis la kvara. Ekde 2016 ĝi okazas laŭ alia formo.

## Bildaro 

Dosiero:Aminda urbo 1.jpg|Broŝuro pri Loveno
Dosiero:Aminda urbo 2.jpg|...kreita de ties Esperanto-klubo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto 3000, Loveno

Kategorio:Belgaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Flandraj organizaĵoj
Sergej Grigorjeviĉ Ĉebanov

**Sergej Grigorjeviĉ ĈEBANOV** (, scienca transliterumo ''*) (naskiĝis en 19.10.1898 en Petrograd, mortis en 2.12.1965 en Sankt-Peterburgo) estis rusa armea kuracisto kaj lingvisto.

## Vivo 
Kiel membro de la Ruĝa Armeo li studis ĉ. 1920 je la armea medicina akademio en Petrograd; li specialiĝis pri kolo-nazo-orelo-kuracado. Jam dum tiu tempo li interesiĝis ankaŭ pri lingvistiko. Dum la 40aj jaroj li doktoriĝis, habilitiĝis kiel profesoro kaj per tio iĝis vickolonelo. 1963 li eksaktiviĝis.

Ĉebanov havas kiel lingvisto specialan gravecon por la kvanteca lingvistiko. Fine de 1940 li faris kelkajn prelegojn pri la Poisson-distribuo kiel lingvo-leĝo, sed lingvistoj forte kontraŭis. Nur dum 1947 li sukcesis, helpate de la matematikisto Andrei Kolmogorow publikigi siajn ideojn en ĵurnalo kiel leĝo de la distribuo de longeco de vortoj. Tio estas unu de la fruaj provoj, formuligi matematike leĝon pri lingvaj faktoj. La fizikisto Wilhelm Fucks el Aachen denove malkovris tiun leĝon en 1955, probable sen scii ion pri Ĉebanov.

En la kvanteca lingvistiko oni parolas tial pri la „Ĉebanov-Fucks-distribuo“ respektive la „Ĉebanov-Fucks-Funkcio“. (En la fakliteraturo skribite "Čebanov-Fucks".)
Poste la teorio estis ĝeneraligita 

## Fontoj, notoj 
### Literaturo 
* Karl-Heinz Best, Sergej Viktorovič Čebanov: *Biographische Notiz: Sergej Grigor‘evič Čebanov (1897–1966)*. In: Karl-Heinz Best (Hrsg.): *Häufigkeitsverteilungen in Texten*. Peust & Gutschmidt, Göttingen 2001, S. 281-283.
* Sergej Viktorovič Čebanov: *O podčinenii rečevych ukladov ‘indoevropejskoj’ gruppy zakonu Puassona*. In: *Doklady Akademii Nauk SSSR. Tom 55/2, 1947, S. 103-106*. (= *On conformity of language structures within the Indoeuropean family to Poisson’s law*.)
* Wilhelm Fucks: *Theorie der Wortbildung*. In: *Mathematisch-Physikalische Semesterberichte*. Bd. 4, 1955, S. 195-212.
* Rüdiger Grotjahn: *Ein statistisches Modell für die Verteilung der Wortlänge*. In: *Zeitschrift für Sprachwissenschaft* 1, 1982, S. 44-75.
* Peter Grzybek: *History and Methodology of Word Length Studies. The State of the Art*. In: Peter Grzybek (ed.): *Contributions to the Science of Text and Language: Word length studies and related issues*. Springer, Dordrecht 2006, S. 15-90.
* R.G. Piotrowski, K.B. Bektaev, & A.A. Piotrowskaja: *Mathematische Linguistik*. Brockmeyer, Bochum 1985.
* Juhan Tuldava: *Probleme und Methoden der quantitativ-systemischen Lexikologie.* Wissenschaftlicher Verlag Trier, Trier 1998 (Überarb. u. erg. Übers. des russ. Originals v. 1987).
* Gejza Wimmer, Reinhard Köhler, Rüdiger Grotjahn, & Gabriel Altmann: *Towards a Theory of Word Length Distribution*. In: *Journal of Quantitative Linguistics'' 1, 1994, S. 98-106.

Kategorio:Rusiaj kuracistoj
Kategorio:Rusiaj lingvistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Lajos Fekete

**FEKETE Lajos**, *Erdélyi Fekete* estis rumanuja hungara verkisto, poeto naskita en Szentábrahám la 25-an de junio 1897 kaj mortinta en Braŝovo la 23-an de aprilo 1945.

## Biografio 
Lajos Fekete finis la reformitan kolegion en Székelyudvarhely kaj la teologion en Koloĵvaro. Li estis unuitariisma pastro en Fogaraŝo, Ormeniș, Braŝovo. Li aperigis liajn poemojn en la revuoj kaj ĵurnaloj ekde la 20-aj jaroj sub plumnomo *Erdélyi*.

## Verkoj 
* *Pusztai vándorlás*, poemoj, Fogaras, 1928;
* *Ének a viharban*, romano, Kv., 1936;
* *Tovább a szirteken*, poemoj, manuskripte

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Fekete, L
Fekete, L
Fekete, L
Veržej

eta|dekstra|270ra|Municipo Veržej en Slovenio
**Veržej** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Štajerska**, en statistika regiono **Pomurska**. Administre apartenas al Veržej ankoraŭ 2 vilaĝoj.

* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 183 m
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 9241
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo kuŝas sur ebenaĵo, ĉe la dekstra bordo de la Mura Rivero. La alteco estas ĉirkaŭ 180 - 183 m. La vojo trapasas la vilaĝon, ligante Ormož kaj Murska Sobota. En la sama direkto trapasas la fervoja linio.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Stirio, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj tenis ĝin ĝis 1945. Ekde 1991 la komunumo apartenas al Slovenio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio