Anunciacia katedralo (Tjumeno)

La **Anunciacia katedralo** () estis ĝis 1913 la ĉefa ortodoksa preĝejo en Tjumeno (Rusio). Ĝi evidente estis fondita ĉirkaŭ 1624, plurfoje estis restarigita post incendioj kaj estis konstruita el brikoj en 1700–1705. Nokte de la 13-a al la 14-a de junio 1932 ĝi estis eksplodigita.

## Historio 
### Konstruado kaj funkciado 
Unue la preĝejo estis dufoje konstruita el ligno — en 1586 kaj 1601.

Laŭ legendo la meza kaj ĉefa parto de la katedralo iam estis domo de vojevodo Vasilij Sukin, kunfondinto de Tjumeno, al kiu poste estis alkonstruita unuflanke altaro de la ĉefa alkonstruaĵo, aliflanke — la refektorio, en kiu aperis altaro de Naskiĝo de Maria, sonorilturo kaj poste granda ekstera ŝtuparejo. Oni diris ke tiun legendon konfirmas specife elstara kvarangula formo de tiu ĉi parto kaj kaŝitaj sub stukaĵoj portretoj de diversaj homoj, evidente posteuloj de Sukin. Cetere regionografoj jam en la 1920-aj kontestis tiun popularan legendon. La konstruadon gvidis masonisto Ivan Borisov Sorokin (Soroka). Li partoprenis ankaŭ konstruadon de la Triunua katedralo en Verĥoturje (1703–1709), kio klarigas ilian similecon.

En 1781 la preĝeja paroĥo enhavis 81 urbajn kortojn.

La tegmento origine estis farita el tegoloj, kiuj en 1818 estis anstataŭigitaj per feraj folioj farbitaj verde. En 1838 la katedralo estis stukita, kio estis ĝia unua riparado.

Meze de la 19-a jarcento la katedralo jam aspektis kaduka kaj estis tro malvasta por plenumi sian funkcion. Laŭ iniciato de la eparĥio en Tjumeno estis kreita la Spirita komitato pri konstruado de la nova katedralo (), kies tasko estis kolekti tiucele monon. En septembro 1849 la komitato havis  arĝentajn rublojn kaj certajn promesojn, sed tio ne sufiĉis.

En 1889 okazis granda riparado gvidata de preĝejestro Aleksandr Filippov, post kio la  la katedralo estis denove konsekrita. Oni farbis la murojn interne per olefarbo: ĉe la altaro per tenere rozkolora, je la meza parto kaj refektorio per helgriza, la navojn per helblua. Sur la muroj aperis pentraĵoj. Ekstere la katedralo estis stukita kaj farbita per blua kalkofarbo, dum la kolonoj, kornicoj kaj dukapaj agloj ĉe la fenestroj estis renovigitaj per olefarbo. La surskribo estis kovrita per helverda farbo, la literoj per tiu flava. La tegmento estis farbita je malakite verda koloro, karnicoj kaj kolonoj de la preĝejo per la blanka. Aperis defluiloj. Ekstere surmure estis pentritaj ikonoj de Kristnasko kaj Anunciacio. Ĉe la enirejo estis pentrita Ĉionvida okulo kaj farita surskribo sur kornico per oraj literoj: "Domo mia nomiĝos la preĝodomo" ().

La  aperis ukazo de la Sankta Sinodo laŭ kiu la katedralo iĝis paroĥa preĝejo dum la katedralan statuson transprenis la pli vasta Oranta preĝejo.

En 1919 paroĥestro Semjon Kotelnikov, posedinto de mekanika fabriko, farinta ankaŭ , kaŝis en la preĝejo kliŝojn kaj aliajn aĵojn por sonorilfarado. Sovetiaj aŭtoritatoj arestis lin kaj sacerdoton de la preĝejo, postulinte fordoni la kaŝitaĵojn. Ili rakontis nenion, tamen la aĵoj estis trovitaj. La sacerdoto estis mortpafita, la paroĥestro mortis pro la vundoj. Li estis sepultita en la Tekutjev-tombejo, apude estis entombigita lia edzino Irina. Pastro de la restarigita Anunciacia katedralo kelkfoje jare faras tie funebran servon.

En 1924 la katedralon esploris regionografo A. K. Serebrjannikov, kiu konstatis ke ĝi havas neniujn gravajn videblajn difektojn kaj la sola danĝero estas ĝia proksimeco al la falanta bordo de la rivero Turo ĝis kiu restas ne plu ol saĵeno (). Antaŭ la detruo la preĝejon dum du monatoj okupadis amasloĝejo de la Aŭtovoja Instituto kaj la stokejo sub ĝi ekde aŭtuno estis uzata por stokado de legomoj. Kiel kialoj de la detruo estis menciitaj proksimeco al la defalanta bordo de rivero Turo, malforteco de la grundo kaj bezono je brikoj por novaj konstruaĵoj.

Direktoro de la Tjumena muzeo Pavel Rossomaĥin plendis ĉe la juĝejo de Tjumeno, akuzinte la urban konsilion je detruado de arkitekturaj monumentoj — la preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino kaj la Anunciacia katedralo. La  la juĝejo kondamnis vic-prezidanton de la Tjumena Urba Konsilio A. A. Savin al unu jaro de devigaj laboroj kun pagado al la urbo de 25% de lia salajro. Tamen post unu jaro Savin sin turnis al la prezidanto de la Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato (TCEK) Miĥail Kalinin kun plendo, argumentante ke la detruo de la preĝejoj estis priparolata ekde 1932 laŭ ordono de altranguloj kaj li mem dum ilia eksplodigo estis pro afervojaĝo en Moskvo, do ne partoprenis la aferon persone. La  la TCEK ordonis liberigi lin de pluaj devigaj laboroj kaj nuligi la verdikton.

Loka historiisto Aleksandr Petruŝin asertas ke la brikoj kaj tomboŝtonoj el la eksplodigita katedralo estis uzataj dum konstruado de digo en Transriverejo. En alia artikolo li diras ke el brikoj de la Anunciacia katedralo kaj la preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino en strato Pervomajskaja estis konstruita trietaĝa domo Zarja, kie interalie funkciis samnomaj hotelo kaj manĝejo.

## Priskribo 
[200px|eta|maldekstra|La Anunciacia katedralo kaj la [Malnova Urbodomo (Tjumeno)|urbodomo, ĉirkaŭ 1908.]]

La katedralo havis 5 kupolojn kaj estis kvarangula, okupante areon je 24,8 x 10,7 metroj. Ĝi konsistis el la centra parto, altarejo kaj refektorio. La ĉefa parto estis borderita de kvar masivaj kolonoj, sur kiuj staris ŝtonaj kupoloj. Sur ĝi staris ankaŭ du okedraj elementoj — pli granda kaj sur ĝi malpli granda, finita per kupolo. De la grundo ĝis la plej granda kruco estis 32,4 metroj. Ĉe la norda kaj okcidenta partoj troviĝis preĝeja perono. La fasado estis abunde ornamita, inkluzive per ĉizaĵoj kaj koloraj ceramikaĵoj. La ĉefa kupolo estis kovrita je flavaj tegoloj, la etaj kupoloj estis farbitaj verde kaj ruĝe. La refektorio kaj altarejo havis tegmenton el kvadrataj platoj de la blanka kaj nigra koloroj, ŝake kunmetitaj. La tegoloj estis faritaj en Tjumeno en produktejo, speciale organizita en julio 1701. La kolonojn, ĉizaĵojn kaj ceramikaĵojn faris metiisto, sendita de Filofeo. La ikonostazo estis ĉizita, kovrita per plantaj ornamaĵoj. Faris ĝin lokaj metiistoj Jelisej Jefremov kaj Kornila Tarakanov.

La ĉefa altaro estis dediĉita al la Anunciacio, la dua — al la Naskiĝo de Maria.

Komence de la 19-a jarcento la katedralo estis grave rekonstruita, sed konservis sian ĝeneralan aspekton.

## Paroĥo 
Al la preĝeja paroĥo apartenis:
* brika preĝejo de Nikolao de Mira en vilaĝo Uteŝevskoje, konstruita en 1889 danke al oferoj de negocisto Kuĥterin;
* kapelo de Transfiguriĝo ĉe la Transtjumenka tombejo.

## Vidu ankaŭ 
* Anunciacia katedralo (Tjumeno, nova)
* Oranta katedralo (Tjumeno)
* Filofeo (Leszczyński)

## Referencoj 
Kategorio:Ortodoksaj katedraloj en Rusio
Tjumeno
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno
Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Rusio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1700-1709
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1705
Kategorio:Strato Respubliko (Tjumeno)
Kategorio:Detruitaj preĝejoj en Rusio