open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Instituto por Nuntempaj Eldonaj Arkivoj

La **Instituto por Nuntempaj Eldonaj Arkivoj** (, akronime **IMEC**) estas arkivo dediĉita al esplorado de la historio de francaj gazetaraj publikaĵoj kaj literaturo de la 20-a kaj 21-a jarcentoj. Por tiu celo, ĝi kolektas, konservas kaj analizas la arkivojn de aŭtoroj, libroeldonistoj kaj periodaĵoj. La arkivo estas dividita en kvar kategoriojn:

* Pli ol 350 literaturaj postlasaĵoj de francaj verkistoj (ekz. Louis Althusser, Roland Barthes, Samuel Beckett, Albert Camus, Georges Devereux, Marguerite Duras, Michel Foucault, Jean Genet, Alain Robbe-Grillet, André Pieyre de Mandiargues, Georges Schehadé kaj Antoine Vitez);
* Eldonistaj arkivoj de redaktantoj;
* Arkivoj de gazetoj kaj revuoj, kaj tiuj de asocioj aŭ institucioj

La IMEC estis fondita en 1988 per privata iniciato kaj oficiale malfermiĝis en Parizo en 1989. Pro spaclimigoj, ĝi translokiĝis en 2004 al la Abbaye d'Ardenne, iama monaĥejo proksime de Caen, kiu estis amplekse restaŭrita por la celoj de la IMEC.

## Aliaj verkistoj kies postlasaĵoj estas konservitaj tie 
* Gabriel Matzneff
* Jean Paulhan

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1988
Kategorio:Eldonado
Kategorio:Arkivoj en Francio
Antoine Vitez

**Antoine VITEZ** (naskiĝis la 20-an de decembro 1930 en Parizo – mortis la 30-an de aprilo 1990 samloke) estis franca aktoro, teatra reĝisoro kaj manaĝero, poeto kaj tradukisto. Li fariĝis centra figuro kaj influo sur la franca teatro en la postmilita periodo, de la 1960-aj ĝis la 1980-aj jaroj, precipe en la tekniko de instruado de dramo. Li ankaŭ estis tradukisto de Ĉeĥov, Vladimir Majakovskij kaj Miĥail Ŝoloĥov.

De 1981 ĝis 1988, Vitez estis direktoro de la Théâtre national de Chaillot, kaj de 1988 ĝis 1990, direktoro de la Comédie-Française. Li estis membro de la Franca Komunista Partio (PCF) de 1957 ĝis 1979.

[eta|[René Kalisky kun Antoine Vitez (dekstre)]]

## La teatro laŭ Antoine Vitez 
Kiam Antoine Vitez lanĉis la projekton "Kvartaloj de Ivry", li deklaris, ke "oni povas fari teatron per io ajn." Li evoluigis teatron bazitan sur la aktoro, ties fizika laboro kaj ties voĉo, malakceptante la "naturecon" de la korpo. Kontraŭe al Brecht, li argumentis, ke klasikaj tekstoj estas arkaikaj, mitologiaj verkoj, kiujn oni devus trakti kiel "subakviĝintajn galionojn." Enscenigi klasikaĵon egalas al reprezentado de la fendetoj de tempo, evitante ĉian provon de modernigo. En ĉi tiu senco, li konsideras tekstojn kiel modleblajn elementojn. Samtempe, li pledas por la sona beleco de la aleksandra muziko kaj ĝia valoro kiel kodo.

Li ofte prezentas siajn spektaklojn en ne-teatraj ejoj, uzante scenetojn sen priskriba funkcio. Laŭ Georges Banu, li evoluigas estetikon bazitan sur "ludema libereco" kaj la asociado de ideoj. Li prezentas la konceptojn de la verkoj kaj la vizion de la reĝisoro pri ili, anstataŭ la realecon de la verko mem.

En ĉiu teatro, kiun li reĝisoris, Vitez kreis lernejon. Li deklaris, ke lernejo "estas la plej bela teatro en la mondo", kaj klarigis sian laboron dirante, ke "kion oni plej bone instruas, tion oni serĉas".

Ekposteniĝinte kiel direktoro de la Théâtre de Chaillot, Antoine Vitez difinis sian teatron revivigante la esprimon, kiun li aplikis al la teatro evoluigita en Ivry: "Elitisma teatro por ĉiuj."

## Filmaro 
## Referencoj 
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Francaj tradukistoj
Purpurgorĝa kotingo

La **purpurgorĝa kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Querula*. Ĝi troviĝas en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *purpurata* estas latina vorto signifanta "purpura" pro la malhele purpura koloro de la plumaro de masklo ĉe la gorĝo

## Disvastiĝo kaj habitato
La purpurgorĝa kotingo havas tre ampleksan distribuon, de suda Nikaragvo, tra Kostariko, Panamo, Kolombio, Venezuelo, Gujanoj, Ekvadoro, Brazilo kaj norda Bolivio. Ĝi vivas en la meza etaĝo kaj kanopeo de humidaj ĉiamverdaj arbaroj en ebenaĵoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nemesio Oseguera

**Nemesio Rubén OSEGUERA Cervantes** (naskiĝis la 17-an de julio 1966 aŭ 1964 - mortis la 22-an de februaro 2026), ofte konata kiel **El Mencho**, estis meksika supozebla drogestro kaj gvidanto de la Kartelo de Jalisco de la Nova Generacio (CJNG), krima organizo bazita en Jalisco. Li estis serĉata pro drogkontrabandado, implikiĝo en organizita krimo kaj kontraŭleĝa posedo de pafiloj. El Mencho laŭdire respondecis pri kunordigado de drogkontrabandaj operacioj en Norda kaj Sudameriko, Eŭropo, Azio, Afriko kaj Oceanio. Sub lia komando, la CJNG fariĝis unu el la ĉefaj krimaj organizoj de Meksiko. 

Li estis la plej serĉata krimulo en Meksiko kaj unu el la plej serĉataj en Usono. Ambaŭ registaroj ofertis rekompencojn de ĝis 30 milionoj da meksikaj pesoj kaj 15 milionoj da usonaj dolaroj, respektive, por informoj kondukantaj al lia aresto.

El Mencho naskiĝis en malriĉeco en Meksiko, enmigris kontraŭleĝe al Usono en la 1980-aj jaroj, estis deportita reen al Meksiko en la fruaj 1990-aj jaroj, kaj laboris por la Kartelo Milenio. Li poste atingis la pinton de la krima organizo kaj fondis la CJNG post kiam pluraj el liaj estroj estis arestitaj aŭ mortigitaj. Li akiris publikan fifamecon pro sia agresema gvidado kaj perforto kontraŭ kaj rivalaj krimaj grupoj kaj meksikaj sekurecaj taĉmentoj.

Li estis mortigita en operacio de meksikaj sekurecaj taĉmentoj en februaro 2026. Lia morto ekigis furiozajn reprezaliojn fare de la CJNG.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Programo pri Drogaĵaj Rekompencoj - Usona Ŝtata Departemento
* Plej Serĉata Fuĝanto: Oseguera-Cervantes - Drug Enforcement Administration

Kategorio:Meksikanoj
Fratoj Dardenne

La fratoj **Jean-Pierre DARDENNE** (naskita la 21-an de aprilo 1951 en Engis) kaj **Luc DARDENNE** (naskita la 10-an de marto 1954 en Awirs) estas belgaj filmreĝisoroj, filmproduktantoj kaj scenaristoj. Ili faras la plej multajn el siaj filmoj kune.

La temoj de la filmoj de la fratoj Dardenne estas sociaj problemoj, sed – kiel ili mem diras – temas pri rakontoj pri homoj implikitaj en kompleksaj situacioj, kaj ne pri ilustraĵoj de tipaj klas- aŭ enmigrad-rilataj problemoj, el kiuj oni povas tiri ĝeneralajn politikajn konkludojn aŭ premisojn por kritiki la sistemon. Ilia verkaro reflektas aktualajn sociajn problemojn per pura, naturalisma stilo, kiu ofte kondukas al komparoj kun Ken Loach kaj Mike Leigh.

Jean-Pierre estas aktoro laŭ trejnado, Luc studis filozofion. Ili havas du fratinojn, unu estas teatra scenejisto, la alia estas flegistino en hospitalo en Parizo.

## Kariero 
La fratoj komencis fari dokumentariojn kaj rakontajn filmojn en la fruaj 1970-aj jaroj, sed ili fariĝis internacie konataj meze de la 1990-aj jaroj, per la publikigo de sia filmo *La Promesse*. Ili gajnis sian unuan internacian premion por sia filmo *Rosetta*, kiu gajnis la Palme d'Or ĉe la Festivalo de Cannes en 1999, kaj nekutime, ili gajnis la premion denove en 2005 por sia filmo 
Ilia oka filmo, *La Infano kun Biciklo*, gajnis la Grandpremion ĉe la Festivalo de Cannes en 2011, kaj estis nomumita por la Premio Ora Globo por Plej Bona Fremdlingva Filmo kune kun ok nomumoj por la Magritte-premio. En 2015, ilia filmo *Du Tagoj, Unu Nokto* ricevis naŭ nomumojn por la Magritte-premio (gajnante tri) kaj unu nomumon por la Akademia Premio por Plej Bona Aktorino por Marion Cotillard. Ilia filmo  *Juna Ahmed* el 2019 gajnis la premion por Plej Bona Reĝisoro ĉe la Festivalo de Cannes en 2019, ilia filmo *Tori kaj Lokita* el 2022 gajnis la 75-an Datrevenan Premion ĉe la Festivalo de Cannes en 2022, 

En 2025, ili verkis, produktis kaj reĝisoris la filmon " *Junaj patrinoj* ", kiu estis nomumita por la Palme d'Or kaj gajnis al ili la premion por Plej Bona Scenaro ĉe la Festivalo de Cannes.

Ilia verkado emas reflekti maldekstrajn temojn kaj vidpunktojn en nuntempa Eŭropo. Ili ankaŭ posedas la produktentreprenon *Les Films du Fleuve.*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* Committed Cinema: The Films of Jean-Pierre and Luc Dardenne; Essays and Interviews 
* Filmjourney.org: Interview with the Dardennes
* Interview with Jean-Pierre and Luc Dardenne, directors of Lorna's Silence kun David Walsh pri la *World Socialist Web Site*

Kategorio:Belgaj reĝisoroj
Kategorio:Belga kino
Kategorio:Naskiĝintoj en 1951
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
Kartelo de Jalisco de la Nova Generacio

La **Kartelo de Jalisco de la Nova Generacio** (, akronime **CJNG**) estas drogkartelo en Meksiko. Organizita kiel paramilita forto, la kartelo fondiĝis en 2009 kaj, dum la meksika drogmilito, fariĝis la plej potenca drogkartelo en la lando. La CJNG havas sian ĉefsidejon en la subŝtato Jalisco (kie ĝi koruptis kaj infiltris urbestrojn, prokurorojn kaj policanojn), sed ĝi funkcias tutlande.

Nemesio Ruben Oseguera Cervantes (alinome *El Mencho*) estis konsiderata la fondinto kaj gvidanto de la CJNG. La Usona Financministerio nomumis lin kaj la CJNG kiel internaciajn drogokontrabandistojn en aprilo 2015 kaj trudis sankciojn.  En 2025, la kartelo estis nomumita terorista organizo fare de Usono. Usono akuzas la CJNG pri fentanilkontrabandado, ĉantaĝo, homa kontrabandado, ŝtelo de nafto kaj mineraloj, kaj armilkontrabandado. La organizo supozeble atakis la meksikan militistaron kaj policon per militaj armiloj, uzis spavojn por faligi eksplodaĵojn sur meksikajn policajn agentejojn, kaj faris atencojn aŭ atencprovojn kontraŭ meksikaj oficialuloj. La 22-an de februaro 2026, "El Mencho" estis mortigita de la meksika militistaro. 

Enketo farita de internaciaj sciencistoj sugestas, ke la CJNG laborigas pli ol 28 000 homojn. Laŭ la oficejo de la meksika ĝenerala prokuroro, ĝis ok procentoj de la membroj de la kartelo estas virinoj (en 2021). 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2009
Kategorio:Krimaj organizaĵoj
Szaléz László Kiss

**Szaléz László Kiss** [salEz lAslO kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss Szaléz László** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, instruisto, misiisto. Lia monaĥa nomo estis Szaléz.

 naskiĝis  en Szeged, li mortis en 1946 en Sopronkőhida (la preciza mortodato estas nekonata, fontoj mencias diversajn datojn).

## Biografio 
 aliĝis al la franciskanoj en 1920, post 5 jaroj li monaĥiĝis, en 1928 li pastriĝis kaj ekinstruis en Pécs. Li estis kritikema, tial li estis sendita kiel misiisto al Usono, ekde 1937 li estis pastro de New Brunswick (Nov-Ĵerzejo). Pro la etendiĝanta milito lastmomente li hejmenvenis en 1942, poste li estis pastro kaj monaĥejestro en Debrecen. Pro kritikado de naziismo li estis sendita al  Gyöngyös, kie li instruis la novicojn. En 1945 li fondis katolikan junularan movadon, kiu ne plaĉis al la komunistoj. Jaron poste li estis arestita kaj pro torturadoj li mortis en Sopronkőhida. La franciskanoj estimas lin martiro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A New Brunswicki Szt. László Róm. Kath. Hitközség 35 éves, a Szt. László Iskola 25 éves jubileumi emlékkönyve* (kompilisto, 1939)
* *Mindent az Istenért! Lechner Mária Franciska alapítóanya egyénisége* (1942)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj misiistoj
René Kalisky

**René KALISKY** (naskiĝis la 20-an de julio 1936 en Bruselo; mortis la 2-an de majo 1981 en Parizo) estis belga verkisto franclingva.

René Kalisky naskiĝis en Belgio en proleta familio de polaj judoj; li perdis sian patron, deportita al Aŭŝvico, en 1944. En Belgio, li kunlaboris kiel sendependa ĵurnalisto kun multaj franclingvaj gazetoj kaj periodaĵoj; li translokiĝis al Francio, kie li publikigis siajn unuajn teatrajn verkojn (*Trotzsky*, 1969; *Skandalon*, 1970, pri Fausto Coppi; *Jim le téméraire*, 1972, pri Hitlero); li ekloĝis en Parizo kaj impresis la publikon kaj kritikistojn per *Le pique-nique de Claretta* (1973), pri Mussolini kaj surscenigita de Antoine Vitez.

*Falsch*, lia lasta teatraĵo, estis kreita en 1983 de Antoine Vitez en Parizo, *Théâtre National de Chaillot*, kaj poste adaptita de la fratoj Dardenne en filmon, kiu estis montrita en 1987, kun Bruno Cremer en la ĉefrolo.

Kiel eseisto, Kalisky interesiĝis pri la araba-palestina demando (''Le monde arabe à l'heure actuelle*, 1968; *Sionisme ou dispersion?*, 1974) kaj atakis la politikon de Menachem Begin en *L'impossible royaume* (1979).

La ĉefaj temoj de Kalisky estas la Holokaŭsto, la fino de ideologioj, kaj la fatalismo de historio. 

## Verkaro 
### Teatraĵoj 
* *Trotsky* (1969)
* *Skandalon* (1970)
* *Jim le Téméraire* (1972)
* *Le Pique-nique de Claretta* (1973)
* *Europa* (1976)
* *La Passion selon Pier Paolo Pasolini* (1978)
* *Dave au bord de la mer*. (1978)
* *Aïda vaincue* (1978)
* *Sur les ruines de Carthage* (1980)
* *Falsch* (1981)
* *Charles le Téméraire'' (1984)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Teatro de René Kalisky de Serge Goriely
* [Encyclopaedia Universalis rete
* Enciklopedio Britannica

Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Belgaj judoj
Kategorio:Francaj dramistoj de la 20-a jarcento
Kolekto Wellcome

La **Kolekto Wellcome** () estas londona muzeo dediĉita al la ligoj inter medicino, vivo kaj arto. La eniro estas senpaga. Ĝi estis malfermita en 2007 de la Wellcome Trust, de kiu ĝi estas parto.

Situanta ĉe 183 Euston Road (kontraŭ la stacidomo Euston, d:Q800751), ĝi bonvenigas pli ol 500 000 vizitantojn ĉiujare.

*La Wellcome Kolekto* inkluzivas la samnoman bibliotekon, enhavantan pli ol 750 000 librojn kaj ĵurnalojn. *La Wellcome Kolekto* kaj *la Wellcome Biblioteko* formas parton de la grupo London Museums of Health & Medicine.

Ĝi prezentas du permanentajn ekspoziciojn, "Medicinulo" () kaj "Medicino Nun" (), kiu esploras la ligojn inter medicino nuntempe kaj la arta mondo, per moderna arto, prezentadoj kaj diversaj amaskomunikilaj metodoj. Ĉi tiu ekspozicio ankaŭ prezentas novajn esplorojn financitajn de la Welkemm-Fonduso.

En 2015, arkitektura firmao WilkinsonEyre kompletigis renovigon de siaj instalaĵoj, kreante pli ol trionon de la ekzistanta nova ekspozicia spaco.

Aldone al siaj fizikaj instalaĵoj, Wellcome Collection konservas retejon de originalaj artikoloj kaj arkivitaj bildoj rilataj al sano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Artmuzeoj en Londono
Kategorio:Medicino
Ágoston István Kovács

**Ágoston István Kovács** [Agoŝton iŝtvAn kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovács Ágoston István** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, abato. Lia familia nomvarianto estis *Kováts* (sama prononco).

 naskiĝis  en Győr, li mortis  en Esztergom.

## Biografio 
 post lernado li havis profanan postenon, sed en 1772 li aliĝis al la franciskanoj. La novicado okazis en Keszthely, poste li studis teologion en Boldogasszony. Li pastriĝis en 1776, supozeble tiutempe li monaĥiĝis, poste 21 jarojn li estis pastro en pluraj lokoj. Li estis ankaŭ monaĥejestro en Andocs, Komárom kaj Szentantal. Inter 1818-1821 li estis abato, poste li pensiuliĝis kaj vivis en Esztergom.

## Elektitaj kontribuoj 
* Szentek dicsérete és követése az az ünnepi prédikácziók ... (4 volumoj, 1802-1805)
* Bünösök keserve az az: prédikácziók ... (1805)
* *A lélek gondgya az az: prédikácziók, ...* (1805)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Bystřice (Dubí)

**Bystřice** estas parto de urbo Dubí en distrikto Teplice. Estas ĉi tie registritaj 349 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Bystřice situas en katastra teritorio **Dubí-Bystřice** kun areo 1,16&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1502.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Sudetenländische Treibstoffwerke

## Pluaj fotoj

Gymnázium Jana Amose Komenského Dubí.JPG|Gimnazio

Kategorio:Dubí
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Hrdlovka

**Hrdlovka** () estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Osek en distrikto Teplice en Regiono Ústí nad Labem. Ĝi pereis en la 1970-aj jaroj pro kaŭzo de minado de brunkarbo.

Hrdlovka situas en katastraj teritorioj **Hrdlovka-Nový Dvůr, Hrdlovka** kun suma areo 9,86&nbsp;km². 

## Historio
La unua skribmencio pri Hrdlovka devenas el dokumento de reĝo Přemysl Otakar la 1-a datita de la jaro 1203.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj

Důl Alexander Hrdlovka.jpg|Minejo Alexander

## Eksteraj ligiloj
* Zanikleobce.cz

Kategorio:Osek (distrikto Teplice)
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Teplice
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Minado de brunkarbo en Ĉeĥio
Kategorio:Minado en distrikto Teplice
Kategorio:Duchcov
Julia Taubitz

**Julia Taubitz** estas germana vintrosportisto, kiu konkuras en la disciplino sledado. Ŝi naskiĝis  en Annaberg-Buchholz, distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio, do nun estas -jara.
 

Inter alie ŝi partoprenis en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie ŝi sukcesis pri du oraj medaloj, en la unuopa vira konkuro la 10-an februaro kaj en la teama stafeto la 12-an de februaro. Tri el la viraj teamanoj estis same sukcesaj: la sledisto Max Langenhan ankaŭ sukcesis pri du oraj medaloj, po unu unuope kaj plia en la teama stafeto de sledado, kaj la bobistoj Johannes Lochner kaj Georg Fleischhauer atingis ambaŭ du orajn medalojn en duopa kaj kvaropa bobado.

## Vidu ankaŭ 
*  Germanio en la Vintra Olimpiko 2026

Kategorio:Germanaj sledistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Oranĝgorĝa kotingo

La **oranĝgorĝa kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Pyroderus*. Ĝi havas 5 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *scutatus* estas latina vorto signifanta "ŝildohava", ankaŭ pro la kolora makulo de la plumaro ĉe la gorĝo kaj brusto, kiu pensigas al ŝildo (tiel supraĵe simila al la pli malgranda masklo de purpurgorĝa kotingo). Kelkaj subspecioj havas brunajn subpartojn. Maskloj kolektiĝas en izolaj masklaro|masklarejoj]] kie ili krias por allogi la pli malgrandajn, sed alie similajn, inojn.

Estas diferencoj en la diversaj subspecioj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La oranĝgorĝa kotingo troviĝas en Gujano, Venezuelo, Kolombio, Peruo, sudeosta Brazilo kaj apudaj sudeosta Paragvajo kaj nordeosta Argentino. Ĝi vivas en arbaroj kaj arbarlimoj, ĉefe humidaj kaj montarbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Krizosztom Imre Körösztös

**Krizosztom Imre Körösztös** [krizostom korostoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Körösztös Krizosztom Imre** estis hungara pastro, franciskana monaĥo. Lia monaĥa nomo estis Krizosztom.

Imre Körösztös naskiĝis  en Pécs, frato Krizosztom mortis  en Novi Sad.
 
## Biografio 
 frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la franciskanoj en 1925. La novicado okazis en Szécsény, post studado li monaĥiĝis en 1930, pastriĝis 2 jarojn poste. Post siaj studoj li estis monaĥo laŭvice en Szécsény kaj Mohács, inter 1938-1941 li estis pastro de usonanoj, poste 2 jarojn en la hungara armeo. En 1943 li estis monaĥejestro en nove fondita monaĥejo en Újvidék, sed jaron poste jugoslaviaj partizanoj okupis la areon. Ili kaptis hungarojn kaj germanojn por torturi ilin. Frato Krizosztom ricevis eblecon fuĝi, sed li diris: "dum kredantoj venas al la preĝejo, la pastro ne povas forlasi ilin". Li mortis, eĉ la tombo estas nekonata.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Pécs (2009)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kapucena kotingo

La **kapucena kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Perissocephalus*. Ĝi troviĝas en norda Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *tricolor* estas latina vorto signifanta "trikolora", pro la okra, nigra kaj ruĝa plumaro de ambaŭ seksoj de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La kapucena kotingo troviĝas en plej eosta Kolombio, suda kaj eosta Venezuelo, Gujanoj, kaj norda Brazilo. Ĝi vivas en la kanopeo de tropikaj ebenaĵaj ĉiamverdaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Ernst Otto Beckmann

**Ernst Otto BECKMANN** (naskiĝis la 4-an de julio 1853 en Solingen; mortis la 12-an de julio 1923 en Berlino) estis germana kemiisto kaj farmaciisto, konata pro la invento de la termometro de Beckmann kaj la malkovro de la rearanĝreago de Beckmann (d:Q813746).

maldekstra|eta|314x314ra|Aparato de Beckmann por frostpunkto kaj termometro de Beckmann
Li laboris pri kriometrio (d:Q465149) kaj ebuliometrio (d:Q913306). 
Li esploris oksimojn (d:Q182738). En 1886, li malkovris la rearanĝon de ketono (nomataj ketoksimoj) al amidoj, poste nomata la rearanĝo de Beckmann.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kemia Arbo: Detaloj de Ernst Otto Beckmann
* Mallonga biografio de Beckmann de Colin Russell, Reĝa Societo de Kemio, 2003
* Mallonga biografia materialo 

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Karl Ziegler

**Karl Waldemar ZIEGLER** (naskita la 26-an de novembro 1898, en Helsa apud Kaselo; mortis la 11-an de aŭgusto 1973, en Mülheim an der Ruhr) estis germana kemiisto, kiu kuninventis la metodon de nuklea fluoreska spektroskopio kaj ricevis la Nobel-premion pri kemio en 1963 pro sia laboro pri polimeroj, kune kun Giulio Natta. La Nobel-komitato agnoskis lian "elstaran esploradon pri organometalaj kombinaĵoj, [kiu]... kondukis al novaj polimerigaj reakcioj kaj... pavimis la vojon por novaj kaj tre utilaj industriaj procezoj". Li ankaŭ estas konata pro sia esplorado pri liberaj radikaluloj, makrociklaj kaj organometalaj kombinaĵoj, kaj la disvolviĝo de Ziegler-Natta kataliziloj. En 1960, kune kun Otto Bayer kaj Walter Reppe, Ziegler ricevis la Werner von Siemens Ringon pro la vastigo de scienca scio kaj la teknologia disvolviĝo de novaj sintezaj materialoj.

Lia scienca vivoverko ampleksas kontribuojn al la kemio de karbonaj radikaluloj, organolitiaj kombinaĵoj kaj ringofermaj reakcioj, kemio de naturaj produktoj kaj organometala kemio, utilaj organikaj sintezaj metodoj kiel Wohl-Ziegler-brominado, kaj la kompreno de vivanta polimerigo. Lia laboro pri la reakcio de trietilaluminio kun eteno kondukis al la produktado de grasaj alkoholoj por biodiserigeblaj lesivoj kaj, kiel kromprodukto, al altpureca aluminio-oksido, kiu trovas diversajn aplikojn en la kemia industrio.

Ziegler, kiu estris la Max-Planck-Instituton por Karbo-Esplorado en Mülheim an der Ruhr dum 25 jaroj, metis la fundamentojn por la amasproduktado de plastoj kiel polietileno kaj polipropileno per la Ziegler-Natta-procezo por la produktado de poliolefinoj per kunordigita enmetala polimerigo kun organometalaj kataliziloj. Ziegler ŝuldis la inventon de ĉi tiu procezo al la premio de la Nobel-premio pri kemio en 1963, kiun li dividis kun Giulio Natta pro iliaj *malkovroj en la kampo de kemio kaj teknologio de altaj polimeroj*. Surbaze de liaj patentoj, pluraj milionoj da tunoj da poliolefinoj estas produktitaj ĉiujare hodiaŭ. Je sia 70-a naskiĝtago, Ziegler donacis 40 milionojn da germanaj markoj el la enspezo de siaj licencoj al esplorfonduso. Ziegler kaj lia edzino Maria testamentis signifan kolekton de 20-a-jarcenta arto al la urbo Mülheim.

Ziegler kunfondis la Germanan Kemian Societon (GDCh) en 1946 kaj funkciis kiel ĝia unua prezidanto ĝis 1951. La GDCh premias la Premion Karl Ziegler kaj la Premion Karl Ziegler por Antaŭenigo, ambaŭ nomitaj laŭ li. Lia pensoskolo produktis multajn industriajn kemiistojn kaj pli postajn profesorojn kiel ekzemple Günther Otto Schenck, Günther Wilke kaj Klaus Hafner.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Otto Roelen

**Otto ROELEN** (naskita la 22-an de marto 1897 en Mülheim an der Ruhr; mortis la 30-an de januaro 1993 en Bad Honnef) estis germana kemiisto, kiu pionire uzis karbonmonooksidon por sintezi organikajn kombinaĵojn.

Kiel dungito de Franz Fischer kaj Hans Tropsch ĉe la Kaiser Wilhelm Instituto por Karbo-Esploro, li ludis ŝlosilan rolon en la disvolviĝo de la Fischer-Tropsch-sintezo, procezo por produkti motorfuelojn el sinteza gaso, kaj ĝia teknika efektivigo.

Dum siaj esploroj pri la Fischer-Tropsch-sintezo, Roelen, kiel esplorestro ĉe Ruhrchemie, malkovris hidroformiligon en 1938, procezon per kiu pluraj milionoj da tunoj da oksoproduktoj estas produktitaj hodiaŭ. Otto Roelen estas tial konsiderata la pioniro de teknika organometala kompleksa katalizo. En la postmilitaj jaroj, li translokigis la produktadon de altmolekulpeza polietileno laŭ la procezo de Karl Ziegler en kemian inĝenierarton.

Dum la Dua Mondmilito li estis la ĉefa kemiisto ĉe Ruhrchem, kaj post la milito li detale priskribis la tutan hidroformiligan procezon kiam pridemandite de oficistoj de la Brita Departemento pri Scienca Esploro kaj Industrio.

En 1963 li ricevis la Premion Adolf von Baeyer de la Germana Kemia Societo. La DECHEMA Societo aljuĝas la Medalon Otto Roelen.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Vivo kaj laboro (Technische Universität Braunschweig)

Kategorio:Germanaj kemiistoj
G P Jakovlev

Genadi P Yakovleva estis rusa botanikisto 

Tiu botanikisto estas aludita en la Listo de botanikistoj per **Yakovlev**.

##  
Caragana korshinskii var. davazamcii (Sanchir) Yakovlev

Calia secundifora Yakovlev La argumento de Ganesdhi et al., ke la nomo GPYakosleva estas konfuza, ne sufiĉas por revivigi la botanikan genron de Schelle, t.e. Dermatophyllum.

*Sophora microphylla ssp macnabiana* Sophora microphylla ssp macnabiana meritas prioritaton super S cassioides (malrekomendita de P H. Heenan)

## Verkoj 
Заметки по систематике и географии рода Sophora L. и близких родов (Notoj pri la sistematiko kaj geografio de Sophora L. kaj parencaj genroj). Trudy Leningradskogo Khimiko-Farmacevticheskogo Instituta 21: 42–62.

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj sciencistoj
Germana Kemia Societo

La **Germana Kemia Societo** aŭ **Societo de Germanaj Kemiistoj** (, akronime, **GDCh**) estas scienca socio kaj faka asocio, fondita en 1949 por reprezenti la interesojn de germanaj kemiistoj je loka, nacia kaj internacia niveloj. La Germana Kemia Societo "unuigas homojn engaĝitajn en kemio kaj molekulaj sciencoj kaj subtenas ilin en iliaj respondecaj kaj daŭripovaj klopodoj por la publika bono kaj onia medio." 

La GDCh estis fondita en Frankfurto ĉe Majno en 1949, daŭrigante la tradicion de la Germana Kemia Societo de Berlino (DChG, fondita en 1867) kaj la Asocio de Germanaj Kemiistoj, kiuj eliris el antaŭaj organizoj en la okupaciaj zonoj. La unua ina membro estis akceptita en la Asocion de Germanaj Kemiistoj en 1910. Post la germana reunuiĝo, multaj membroj de la antaŭa Kemia Societo de GDR aliĝis al la GDCh. Sekvante ŝanĝon al ĝiaj statutoj, ekde la 11-a de oktobro 2006, ĉiu interesato povas fariĝi membro de la societo se ili volas subteni ĝiajn celojn kaj havas sciencan intereson pri kemio. Tiel, ĉiu membro de la GDCh sin devontigas, interalie, aliĝi al la kondutkodo kaj tiel promesas sian engaĝiĝon al libereco, toleremo kaj integreco en scienco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1867
Nudkola ombrelkotingo

La **nudkola ombrelkotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en Centrameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *glabricollis* estas kunmetaĵo el la latinaj *glăbĕr, glăbra, glăbrum* (= "senhara") kaj *collis* (= "kola"), ĉar la masklo de tiu specio havas skarlatkolorajn nudajn gorĝon kaj kolon

## Disvastiĝo kaj habitato
La nudkola ombrelkotingo troviĝas en plej suda Nikaragvo, Kostariko, kaj norduesta Panamo. Ĝi vivas en la kanopeo de ebenaĵaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Ombrelkotingo

La **ombrelkotingo** () estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 3 speciojn troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Cotingidae - kotingedoj
****Cephalopterus* Geoffroy Saint-Hilaire, É 1809 - ombrelkotingo
*****Cephalopterus glabricollis* Gould, J, 1851 - nudkola ombrelkotingo
*****Cephalopterus ornatus* Geoffroy Saint-Hilaire, É, 1809 - amazonia ombrelkotingo
*****Cephalopterus penduliger* Sclater, PL, 1859 - longkarunkla ombrelkotingo

## Etimologio
La scienca genra nomo *Cephalopterus* estas kunmetaĵo el la antikvaj grekaj *κεφαλή* (*kefale* = "kapo") kaj *πτερόν* (*pteron* = "plumo" aŭ "flugilo"), pro la distingaj longaj plumoj ĉe la kapo de tiuj birdoj, kiuj formas ian ombrelon.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Carolin Eberhardt

**Carolin EBERHARDT** (naskiĝinta en 1975 je Vajmaro) estas germana verkistino kaj eldonistino.

## Vivo 
Eberhardt frekventis la Goetan Gimnazion en sia naskiĝurbo. Post libervola sociala engaĝiĝo por la daŭro de unu jaro ĉe flegadinstitucio ŝi finekzameniĝis flegistinece. Poste ŝi trapasis la abiturientan ekzamenon ĉe la plenkreskula edukejo *Thüringenkolleg Weimar*. En 2016 ŝi komencis studi, ĉe la erfurta Internacia Metiakademio, entrepren-ekonomikon kaj sansisteman manaĝeradon. De tiam ŝi deĵoras ĉe *Soziale Dienste AG*.

Multo da ŝiaj publikigitaj aferoj (ĉefe ĉe la vajmara eldonejo *Bertuch-Verlag*) rilatas Vajmaron. Alie ŝi surmerkatigas aĵojn porinfanajn aŭ porjunulajn, eĉ kantolibrojn. Tie ofte temas pri edukado kaj klerigo.

## Eksteraj ligiloj 
* kultura kaj inkluziviga retejo *Wohlfahrtsrat*

## Verkoj (elekto) 
* Jean-Pierre Claris de Florian: *Der Esel und die Flöte : Fabeln*; rerakontis Florian Russi kaj Carolin Eberhardt; ilustris Petra Lefin, Mitteldeutscher Verlag, Halle 2024, ISBN 978-3-96311-923-1
* (eldoniste): *Alpakafrech: mein 6. Geburtstag*, Bertuch Verlag, Weimar 2023, ISBN 978-3-86397-161-8
* *Bärenlustig : mein 4. Geburtstag*, Bertuch Verlag, Weimar 2023. ISBN 978-3-86397-151-9
* *Die Nixe von Weimar : für Kinder erzählt, von Kindern illustriert*, Bertuch Verlag, Weimar 2023. ISBN 978-3-86397-174-8
* (eldoniste): *Einrichtungen und Projekte - Trägerwerk Soziale Dienste, Unternehmensgruppe / Herausgeber im Auftrag der Trägerwerk Soziale Dienste Unternehmensgruppe: Der Vorstand der twsd AG *, 3-a eldono, Bertuch Verlag, Weimar 2021. ISBN 978-3-86397-142-7
* *"Licht und Schatten": Ausstellung Schloss Ettersburg : 19.04.2023-08.06.2023* Weimarer Galerie, Bertuch Verlag 2023, ISBN 978-3-86397-179-3 
* (eldoniste): *Spiele in der Natur*, twsd Trägerwerk Soziale Dienste. ISBN 978-3-86397-138-0 
*(eldoniste): *Spiele im Freien*, Bertuch Verlag, Weimar 2020, ISBN 978-3-86397-136-6 
* (eldoniste): *Die Jahreskinder: Singen, Bewegen, Gestalten: Liederbuch für Kinder mit Gitarrenakkorden*, Bertuch Verlag, Weimar 2019, ISBN  978-3-86397-116-8
* (kune kun Florian Russi): *Lieder von Friedrich Silcher*, Bertuch Verlag, Weimar 2018

## Notoj 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Eldonistoj
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Flegistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1995
Amazonia ombrelkotingo

La **amazonia ombrelkotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *ornatus* estas latina vorto signifanta "ornamita", pro la distinga plumombrelo ĉe la kapo kaj la longa plumita karunklo pendanta de la suba gorĝo Kiel ĉe la aliaj ombrelkotingoj, la Amazonia ombrelkotingo estas preskaŭ tute nigra, havas okulfrapan kreston sur la supro de la kapo, kaj plenbloveblan karunklon el la kolo, kiu servas por plifortigi iliajn laŭtajn, tondrantajn kriojn. Ĉi tiu specio havas palajn okulojn, dum ĉe aliaj ombrelbirdoj, la okuloj estas nigraj. La ondiĝanta flugmetodo de ĉi tiu specio estas konsiderata tre pego-simila, kaj la manko de blanko sur la plumaro de la ombrelkotingo distingas ĝin de grandaj pegoj, kun kiuj ĝi kunekzistas. La Amazonia ombrelkotingo kutime vidiĝas fluganta nur trans malfermaĵoj en la arbaro, ekzemple super riveroj, kaj kutime aŭdace saltas de branĉo al branĉo dum ĝi estas en arboj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La amazonia ombrelkotingo troviĝas en preskaŭ la tuta amazona baseno, de la andaj antaŭmontoj en Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio, eosten ĝis suda Venezuelo, suduesta Gujano kaj Brazilo. Ĝi havas 2 apartajn vivejojn. En Amazonio, ĝi vivas en arbaroj laŭlonge de riveroj kaj sur riverinsuloj, ĉefe sub 300 m. Laŭlonge de la bazo de Andoj, ĝi vivas en humidaj arbaroj, ĉefe je 900–1300 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Longkarunkla ombrelkotingo

La **longkarunkla ombrelkotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *penduliger* estas kunmetaĵo el la latinaj *pendŭlus* (= "pendanta") kaj *gĕrō, gĕrĕre* (= "porti"), pro la longa pendanta karunklo kiun la masklo portas je la suba gorĝo La masklo ĝenerale havas nigrajn ŝaftojn en siaj plumoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La longkarunkla ombrelkotingo troviĝas en la pacifika deklivo de Andoj en suduesta Kolombio kaj uesta Ekvadoro. Ĝi vivas en humidaj pluvarbaroj, ankaŭ en sekundaraj kreskaĵoj kaj tradiciaj terkulturaj teroj, je 80–1800 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Leó Goldberger

**Leó GOLDBERGER**, naskita kiel **Buday Goldberger** (en Budapeŝto, la 2-an de majo 1878 - mortis en Mauthausen, la 5-an de majo 1945) hungara industriisto, elstara figuro en la hungara tekstila industrio, kiu ludis gravan rolon en ĝia modernigo en la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento. Li estis la prezidanto kaj ĉefoficisto de la fabriko Goldberger, fondita en 1785, direktoro de la Nacia Asocio de Fabrikistoj (GYOSZ), prezidanto de la Nacia Asocio de Hungaraj Tekstilaj Fabrikistoj, membro de la estraro de la Hungara Instituto pri Eksterlanda Komerco, ĉefa konsilisto de la Hungara Nacia Banko, kaj membro de la Supera Ĉambro ekde 1935. La 19-an de marto 1944, la tagon de la germana okupado de Hungario, li estis kaptita de la Gestapo kaj prenita al koncentrejo ; li mortis tie kelkajn tagojn post la liberigo de la Mauthausen-Gusen.
eta|263x263ra|La tekstilfabriko Goldberger en 1908

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Tekstila Kolekto de Goldberger

* Teksilindustrio
* Historio de Hungario
## Eksteraj ligiloj 
* Bamberg Kopro
* Tekstila Presado ()

Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Mortintoj en naziaj koncentrejoj
Ruth Gordon

**Ruth GORDON** (naskita la 30-an de oktobro 1896 en Quincy, Masaĉuseco; mortis la 28-an de aŭgusto 1985 en Edgartown, Masaĉuseco) estis usona aktorino, dramisto kaj scenaristo. Ŝi gajnis la Akademian Premion en 1969 pro sia subtena rolo en ''Rosemary's Baby*, por kiu ŝi antaŭe estis nomumita tri fojojn kiel scenaristo. 

Ŝiaj plej konataj roloj inkluzivis la zorgeman najbarinon Minnie Castevet en *Rosemary's Baby* kaj Marjorie Chardin en *Harold and Maude*.

Aldone al ŝia aktora kariero, Gordon verkis multajn teatraĵojn, filmajn scenarojn kaj librojn, plej rimarkinde kunaŭtorante la scenaron por la filmo *Adam's Rib* (1949). Gordon gajnis Akademian Premion, Primetime Emmy-premion kaj du Orajn Globojn pro sia aktorado, kaj ankaŭ tri Akademiajn Premio-nomumojn pro sia verkado. En 1982, ŝi verkis la romanon *Shady Lady* (Ombra Sinjorino)*.*

Gordon edziĝis al aktoro Gregory Kelly en 1921, sed li mortis pro kormalsano en 1927, en la aĝo de 36. La sola infano de Gordon, filo Jones Harris, naskiĝis en 1929, el ekstergeedza amafero kun produktanto Jed Harris. Gordon edziniĝis al ŝia dua edzo, verkisto Garson Kanin, kiu estis 16 jarojn pli juna ol ŝi, en 1942.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Ruth Gordon ĉe *Encyclopædia Britannica*
* *Ruth Gordon*, ĉe Open Library
* Ruth Gordon, ĉe MusicBrainz
* *Ruth Gordon'', ĉe Rotten Tomatoes

Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Cinamgorĝa ermitkolibro

La **Cinamgorĝa ermitkolibro** (*Phaethornis nattereri*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi estas endemia de Brazilo, sed vivas ankaŭ iom en Bolivio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La taksonomio de la Cinamgorĝa ermitkolibro estas nedefinitiva. Birdoj nomitaj **Maranhao ermitkolibro** estas foje traktita kiel subspecio de la Cinamgorĝa ermitkolibro, sed nuntempe ĉefaj taksonomiaj sistemoj sekvas la analizojn de Hinkelmann kiuj determinis ĝin kiel la maskla plumaro de *P. nattereri*. Tamen, la "Maranhao" ermitkolibro vivas en aparta norda parto de la teritorio de *P. nattereri*, kaj ĉar ŝajne ĝi havas diferencajn voĉojn disde tiuj de la alia populacio, ĝi povus postuli agnoskon kiel aparta specio, *P. maranhaoensis*. Molekulaj studoj necesas konfirmi aŭ malkonfirmi tiun atribuon. Kiel oni komprenas ĝin lastatempe, la Cinamgorĝa ermitkolibro estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Cinamgorĝa ermitkolibro estas konata el du apartaj areoj. Unu inkluzivas plej orientan Bolivion kaj la apudajn brazilajn ŝtatojn Mato Grosso kaj Rondonio. La alia estas en nordorienta Brazilo, plejparte en la ŝtatoj Maranhão, Piauí kaj Ceará, kaj ankaŭ en Parao kaj Tocantins. Oni konjektas, ke ĝi ankaŭ loĝas en la larĝa regiono inter la du konataj areoj. La proponita "Maranhão" ermitkolibro troviĝas en la nordorienta areo. La specio loĝas en pluraj ne-pluvarbaraj pejzaĝoj, inkluzive de duon-falfoliaj, sekundaraj kaj galeriaj arbaroj, *cerado* kaj *caatinga*. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis 500 m.

## Kutimaro
### Movoj
Oni supozas, ke la Cinamgorĝa ermitkolibro estas sidlokema (nemigranta). Ĝi estas malbone konata, kvankam oni supozas, ke ĝi estas loke ofta, kaj troviĝas en kelkaj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Max Langenhan

**Max Langenhan** estas germana vintrosportisto, kiu konkuras en la disciplino sledado. Li naskiĝis  en Friedrichroda, distrikto Gotha de la federacia lando Turingio, do nun estas -jara. Interalie li partoprenis en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie li sukcesis pri du oraj medaloj, en la unuopa vira konkuro la 8-an februaro kaj en la teama stafeto la 12-an de februaro. Tri el la teamanoj estis same sukcesaj: la sledistino Julia Taubitz ankaŭ sukcesis pri du oraj medaloj, po unu unuope kaj plia en la teama stafeto de sledado, kaj la bobistoj Johannes Lochner kaj Georg Fleischhauer atingis ambaŭ du orajn medalojn en duopa kaj kvaropa bobado.

## Vidu ankaŭ 
*  Germanio en la Vintra Olimpiko 2026

Kategorio:Germanaj sledistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Duklando Saksio-Gotao-Altenburgo

**Duklando Saksio-Gotao-Altenburgo**,  , estis duklando de la Sankta Romia Imperio de germana nacieco en la kategorio de Ernestaj duklandoj. Ĝi ekzistis inter la jaroj 1672 (aŭ 1680) kaj 1826 en la teritorio de la nuna Turingio. La reganta monarkia familio apartenis al la dinastio Wettin. En 1806, Saksio-Gotao-Altenburgo aliĝis al la Rejna Federacio kaj en 1815 al la Germana Federacio.

La formorto de la dinastio Saksio-Gotao-Altenburgo en 1825 kaŭzis rearanĝo de ernestaj duklandoj kaj faktan disiĝon de la ĝis-tiama duklando: Saksio-Gotao falis al la duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao (al tio aldoniĝis la areo de antaŭa duklando Saksio-Koburgo-Saalfeld) kaj Saksio-Altenburgo venis al la duko de Saksio-Hildburghausen, kiu donis la malgrandan urbon Hildburghausen al la duklando Saksio-Meiningen - Saksio-Altenburgo mem pluekzistis ĝis 1918.

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Germanaj duklandoj
Kategorio:Ernestaj duklandoj
Kategorio:Historio de Turingio
Novfeŭdismo

**Novfeŭdismo** ("nova feŭdismo") estas, ĝenerale, moderna reviviĝo de feŭdaj politikoj pri regado, administrado kaj socia vivo.

Kelkaj sociaj sciencistoj uzas la terminon **novfeŭdismo** por priskribi la enkondukon de feŭd-analogaj organizaj formoj en modernan ekonomian, politikan kaj socian ordon, kiu jam ne plu povas esti karakterizita kiel kapitalisma, merkat-bazita, konkurenciva kaj demokratia.

La termino populariĝis en la eseo de John Kenneth Galbraith "Neo-feŭdismo" (1961).

## Priskribo 
Novfeŭdismo rilatas al la parta aŭ kompleta spontanea apero aŭ planita enkonduko de feŭd-similaj organizaj formoj en politiko, ekonomiko kaj socio ene de la kunteksto de kapitalismo. Rilate al Usono, ĉi tiun vidpunkton estas subtenata de Emmanuel Todd, Joel Kotkin, kaj Vladimir Shlapentokh, kiu ankaŭ observis ĉi tiun tendencon en Rusio post 1991.

Certigi monopolajn enspezojn por korporacioj sub la formo de privilegioj, licencoj, koncedoj, subvencioj, aŭ la provizado de publikaj varoj interŝanĝe de subtenado al politikistoj, ekzemple, per financado de partioj kaj balotkampanjoj, estas feŭda karakterizaĵo de modernaj politikaj sistemoj. Korporacioj subtenas politikistojn, kiuj promesas al ili monopolojn aŭ pliajn rekompencojn sen korespondaj servoj.

Teorie, novfeŭdismo rilatas al la teorio pri la moderna reviviĝo de politikoj rilataj al registaro, ekonomiko kaj publika vivo, similaj al tiuj ĉeestantaj en multaj feŭdaj socioj, kiel ekzemple malegaleco en rajtoj aŭ jura protekto inter malnobeloj kaj nobelaro.

Novfeŭdismo povas fokusiĝi je ekonomiaj aspektoj. En la nuntempa socio, kelkaj el la problemoj asociitaj kun la ideo de novfeŭdismo estas sociaklasa tavoliĝo, tutmondiĝo, amasa/kontraŭleĝa migrado, malfermaj pordaj politikoj, multnaciaj kompanioj, kaj " novkorporaciismo ". 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kapitalismo ŝanĝiĝas, sed ne al "Novfeŭdismo". *Jacobin.* 21-a de majo 2025. () 

Kategorio:Sociaj teorioj
Kategorio:Politikaj teorioj
Kategorio:Oligarkio
Kategorio:Feŭdismo
Kategorio:Ekonomikaj teorioj
Kategorio:Ekonomiaj sistemoj
Kategorio:Ekonomia neegaleco
Kategorio:Kriminologio
Kategorio:Kastoj
Růžodol (Litvínov)

**Růžodol** () estas pereinta vilaĝo en distrikto Most en Regiono Ústí nad Labem. Ĝi troviĝis proksimume 4,5 km norde de la eksa urbo Most sur bordoj de rojo Bílý potok. Růžodol pereis en la jaroj 1956–1959 pro minado de brunkarbo.

**Růžodol** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,31 km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1333.

Urbo MOst enmemebrigis la vilaĝon en sian senjorujon Kopisty, en kiu ĝi restis ĝis la jaro 1848. Poste Růžodol fariĝis por la sekvantaj 100 jaroj domaro de municipo Kopisty. En la jaro 1949 la domaro estis alligita al Dolní Litvínov kaj ĝi fariĝis konsisto de la unuiĝinta Litvínov.

Růžodol estis detruita pro minado de brunkarbo en la jaroj 1956–1959. La areo de la eksa minejo Julius&nbsp;III hodiaŭ servas kiel Subercmontara teknika muzeo.

## Loĝantaro 
## Rilataj artikoloj
* Sudetenländische Treibstoffwerke - ĝi situis apud la vilaĝo

## Pluaj fotoj 

Podkrušnohorské technické muzeum 2018 (5).jpg|Subercmontara teknika muzeo (eksa minejo Julius III) sur la teritorio de la pereinta municipo

## Eksteraj ligiloj
* Růžodol sur paĝaro Zaniklé obce

Kategorio:Katastraj teritorioj en Litvínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Miklós József Lepsényi

**Miklós József Lepsényi** [miklOŝ jOĵef lepŝEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lepsényi Miklós József** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, redaktoro.

 naskiĝis  en Lovasberény, li mortis  en Nógrádszakál.
 
## Biografio 
 maturiĝis en Székesfehérvár, en 1876 aliĝis al la franciskanoj, poste li studis sciencojn en Nagyszombat, teologion en Pozono. En 1882 li pastriĝis, poste li estis pastro kaj katekisto en Bacsfa, Andocs kaj Pozono, krome ekde 1892 li redaktis katolikajn gazetojn. En 1894 li forlasis la monaĥan ordenon kaj havis plu pastrajn postenojn en Budapeŝto. Jaron poste li estis kondamnita duonjaron en prizono pro sia artikolo kontraŭ la reĝo. Tamen li populariĝis kaj elektiĝis  parlamentano en 1896. En 1900 li retiriĝis de la politika vivo kaj dediĉis sin al praktikaj pastraj taskoj kiel paroĥestro en Nógrádszakál kaj poste ankaŭ eklezia dekano. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Válasz Masznyik Endre úrnak Luther élete czímű munkájára. A protestantismus vádjai a katholicizmus ellen* (3 partoj, 1888; ankaŭ germane; 2-a eldono: 1888-89)
* *Szent beszédek az év minden vasár- és ünnepnapjára.* (1888)
* *Alkalmi szent beszédek.*  (1891)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio germane
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Růžodol

Nomon **Růžodol** povas havi pluraj lokoj:

* Růžodol I – urba parto de la statuta urbo Liberec (Liberec XI)
* Růžodol (Litvínov) – pereinta domaro en distrikto Most
* Růžodol (Kořenov) – loko en la katastra teritorio Polubný en municipo Kořenov en distrikto Jablonec nad Nisou
* Růžodol – konata parko prezentanta Reĝlandon Bohemio troviĝanta en Karlín en la 18-a jarcento

…aŭ kiel konsisto de la nomo:

* Horní Růžodol – urba parto de la statuta urbo Liberec (Liberec VII)
Kálmán Mészáros (monaĥo)

**Kálmán Mészáros** [mEsAroŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mészáros Kálmán** estis hungara pastro, franciskana monaĥo.

 naskiĝis  en Esztergom, li mortis  en Esztergom.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, en 1862 li aliĝis al la franciskanoj. La novicado okazis en Búcsúszentlászló, poste li studis sciencojn en Nyitra, teologion en Nagyszombat kaj Pozono. Post sisaj studoj en 1868 li pastriĝis, supozeble tiutempe monaĥiĝis, poste li estis pastro en Szombathely, Andocs kaj Pozono, ekde 1875 en Budapeŝto. Tiutempe li estis ankaŭ monaĥejestro en Budapeŝto, baldaŭ en Esztergom ĝis sia morto. Li kontribuis en ekleziajn gazetojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tartományi zsinat Esztergomban 1868. szept. 19. s köv. napjain. A magyar egyház régibb zsinatainak rövid történetrajzával s az egyházi élet jellemrajzával.*
* Első magyar szent beszéd, melyet a fiumei magyar ajkú katholikus hiveknek ... (1883)
* *Nagybőjti szent beszédek egyházi használatra és családi olvasmányul ...* (1894)
* *Kampokavallói (Loretto mellett) fájdalmas szűz csodái.* (traduko, 1899)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Hamr (apartigilo)

Nomon Hamr portas pluraj setlejoj:

* Hamr, municipo en distrikto Jindřichův Hradec
* Hamr (Litvínov), parto de urbo Litvínov en distrikto Most
* Hamr (Val), parto de municipo Val en distrikto Tábor

* Hamr na Jezeře, municipo en distrikto Česká Lípa