open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ottó Rappaport

**RAPPAPORT Ottó** (naskiĝis en Oradea la , mortis en Tel-Avivo la ) estis rumania hungara publicisto, kritikisto kaj teatra reĝisoro. Ekde 1974 li loĝas en Israelo.

## Biografio 
Ottó Rappaport abiturientiĝis en sia naskiĝurbo (1940). Dum la dua mondmilito li estis laborservulo. Li estis interna kunlaboranto de gazeto *Egység* (1946-49), li publikis kritikojn en gazetoj *Utunk*, *Igaz Szó*, *Korunk*, *Új Élet*, *Vörös Lobogó*, *Igazság*, *Előre*. Li estis reĝisoro de teatroj de Kluĵo, Târgu Mureş, Arad (1949-69). En Israelo li estis interna kunlaboranto de *Új Kelet* (ekde 1974), ĝia ĉefredaktoro (1976-90). En Tel-Avivo li estis ĉefredaktoro ekde 1988 de la hungarlingva literatura, arta kaj socia revuo *Kútfő*.

## Verkoj 
**A csend kiáltása*, taglibro, Tel Aviv, 1985; 
**A vak szemtanú*, artikoloj, dramo, Tel Aviv, 1982.

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mucsfa

**Mucsfa** [muĉfa] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.3552/18.416
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 7185
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bonyhád troviĝas 13, Dombóvár 26, Szekszárd 28 km-ojn for.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el la 13-a jarcento en formo *Mucsfafalva*. Post la turka erao en 1724 germanoj fondis la vilaĝon. En 1920 ne tro longe Mucsfa ricevis la rangon grandvilaĝo. La germanoj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, kuracejo, infankuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* luterana baroka kaj klasikisma preĝejo de 1786
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Károly Rass

**RASS Károly** (prononco raŝ) estis hungara/rumania hungara literaturhistoriisto, verkisto, romkatolika pastro naskita en Aranyosgyéres la  kaj mortinta en Koloĵvaro la . 
## Biografio
Károly Rass finis teologion en Gyulafehérvár, universitatojn en Kolozsvár, München kaj Berlin. De 1896 li estis katolika pastroinstruisto en Gyulafehérvár. De 1916 li estis prezidanto de *Római Katolikus Irodalmi Társaság*, de 1922 ano de Erdélyi Irodalmi Társaság, en 1930 li fondis la asocion Erdélyi Katolikus Akadémia. Li partoprenis en politika vivo kiel ano de la Magyar Párt. De 1925 li redaktis kune kun Sándor Tavaszy la libroserion *Minerva Könyvtár*.

## Verko
**Vörösmarty Mihály emlékezete* (Gyulafehérvár, 1901); 
**Erdélyi iskoláztatás és tudományosság a középkorban* (Cluj-Kolozsvár, 1924);
**A mai regény* (Cluj-Kolozsvár, 1925); 
**Reményik Sándor költészete* (Cluj-Kolozsvár, 1926); 
**Torda az irodalomban* (Cluj-Kolozsvár, 1928); 
**Költők hitvallása* (Arad, 1932); 
**A mi regényirodalmunk* (Cluj, 1936).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Rass, K.
Rass, K.
Rass, K.
Acetona peroksido

dekstra|200px|eta|Acetona peroksido
**Acetona peroksido** (konata ankaŭ kiel **APEX** aŭ **TATP**) estas grandeksploda materialo, kiu eksplodas je bato de inica eksplodaĵo.

Kiel plimulto de la organikaj peroksidoj, ankaŭ la acetona peroksido estas instabila kaj povas disfali kaj forte eksplodi je bato, varmo.

Oni dividas tipojn de dimera, trimera kaj tetramera acetona peroksido, kiu formiĝas inter diversaj cirkonstancoj (ekz. en dependeco de uzata katalizatoro).

Ĉiu acetona peroksido estas eksplodegema kaj tiel tre danĝera materialo. Teroristoj uzis tiujn onidire en la Londona flughaveno de 2006.

## Estiĝo 
*Trimera* acetona peroksido (degelpunkto 97&nbsp;–&nbsp;131,5&nbsp;°C) estiĝas per aldono de hidrogena peroksido je acetono en ĉeesto de maldensigita acido kiel katalizatoro:

:\mathrm{3\; C_3H_6O + 3\; H_2O_2 \longrightarrow C_9H_{18}O_6 + 3\; H_2O} .

## Historio 
La acetonan peroksidon neintence malkovris en 1895 Richard Wolffenstein en la Teknika Altlernejo de Berlino.

Kategorio:Eksplodaĵoj
Homo ludens

(*homo ludanta*) - ideo pri homa personeco, kreita de Johan Huizinga. Laŭ ĝi, bazo de ĉiuj homaj agoj estis ludado kaj rivalado. 

Libro de Huizinga, eldonita en 1938, kaŭzis aperon de nova scienca esplormedio: ludologio (ludoscienco). La aŭtoro montras, ke ludo estas fundamento por ĉiuj aĝoj, ne kiel simpla amuziĝo, sed kiel rivalado, kiu post kelka tempo iĝas institucie organizita. Li ne opinias, ke kulturo estas rekte ludo, sed ke diversaj kulturaj fenomenoj subtile devenas de homa ludemo (milito, juro, scienco, poezio kaj arto). 

Homo ludens kune kun homo faber priskribas homan kreemon.

## Vidu ankaŭ 
* Homo faber
* Homo economicus

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Antropologio
SOFA

SOFA (angle **Status of Forces Agreement**: ~~ traktato pri militista statuso) estas traktato inter landoj pri pri jura statuso de la soldatoj, militistaj ekipaĵoj, posedaĵoj.

La plej grandajn eksterlandajn militistajn prezentojn havas Usono, tiel ĝi traktatis plej ofte tiujn SOFA-traktatojn. Aliaj landoj kiel Britio, Rusio, Germanio aŭ Aŭstralio same havas soldatojn en aliaj landoj, sed malpli ol Usono.

SOFA celas por protekti soldatojn kontraŭ loka juĝo kaj juĝi ilin antaŭ propra militista tribunalo. Pro lo ofta diskutitaj juĝoj de usona milita tribunalo, la SOFA-traktatoj estas tre malpopularaj kaj rigardataj kiel koloniismaa sinteno al la lokaj leĝoj (en la koloniaj landoj, la ŝtatanoj de la koloniiga lando ne havis respondecojn al la loka juĝaro). 

## Ekzemploj 
* Usona tanko traveturis du junulinojn en Sud-Koreio, usona tribunalo liberparolis la soldatojn. Okazis protestoj en Sud-Koreio.
* Soldatoj de Sud-Koreio havas pli da imuneco en Kirgizistano ol usonaj soldatoj en Sud-Koreio.
* Krueleco de usonaj soldatoj en Irako estas milde juĝita en Usono.

Kategorio:Juro
The Aviator

eta|180ra|La H-4 herkulo "Picea Ansero"
***The Aviator*** (Esperante: *Aviadisto*) estas filmbiografio pri la flugpioniro Howard Hughes (1905–1976) fare de Martin Scorsese, el jaro 2004. La protagonistojn ludis aktoroj kiel Leonardo DiCaprio kaj Cate Blanchett, reĝisorado okazis en Usono, Japanio kaj Germanio.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Flugpioniroj
Kategorio:Aviadaj filmoj
Carry on

**Carry-on…**-filmoj estas 30-parta televida serio, britaj kinkomedioj, kiuj estiĝis inter 1958 kaj 1992 sub reĝisorado de Gerald Thomas.

## Priskribo 
La *Carry-on…*-filmoj entenas miksaĵon de komedio kaj parodio en tradicio de la brita Vaudeville resp. teatro Music Hall. la serion karakterizas la daŭra apero de aktoraj steluloj (Shirley Eaton, Sidney James, Kenneth Williams, Joan Sims, Jim Dale, Barbara Windsor, Charles Hawtrey kaj aliaj) kaj parodiado de iaj filmĝenroj (historiaj, hororaj, vakeraj) aŭ temoj (ekz. klasbatalo).

En la 1960-aj kaj 70-aj jaroj, tiuj filmoj estis la plej sukcesaj britaj kinofilmoj.

Kategorio:Filmaj serioj
Kategorio:Britaj komediaj filmoj
Vega (raketo)

eta|Skemo de la raketo Vega
**Vega** (Vettore Europeo di Generazione Avanzata) estas planata malgranda raketo kaj nuntempe disvolvigata por ESA, Arianespace kaj Itala Kosma Agentejo ekde 1998. La unua planata ekflugo estas por 2009.

Ĝi estas desegnita por porti malgrandajn ŝarĝojn: satelitoj de 300 ĝis 2'000&nbsp;kg por sciencaj kaj Teraj observadoj al polusaj kaj malgrandaj teraj orbitoj. Ĝi konsistas el tri etaĝoj el solida brulaĝo: la unua etaĝo P80, la dua etaĝo Zefiro 23 kaj la tria etaĝo Zefiro 9 kaj aldona supra etaĝo el likva brulaĝo nomata AVUM.

La teknologio ellaborita por la *projekto P80* ankaŭ estos uzata por estontaj disvolviĝoj de la raketo Ariane. La ĉefa kontribuanto estas Italio kun 65% de la projekto, aliaj partoprenantoj estas Francio (12,43%), Belgio (5,63%), Hispanio (5%), Nederlando (3,5%), Svislando (1,34%) kaj Svedio (0,8%).

## Propulsio 
Ĉi tiu raketo konsistas el kvar etaĝoj, 3 el ili el solida brulaĵo (kies motoroj nomiĝas P80, Zefiro 23 kaj Zefiro 9) kaj alia el likva brulaĵo (AVUM). Por ekfunkciigi ĉiujn la motorojn oni devas testi ilin dufoje.

## P80 
La unua etaĝo konsistas el raket-motoro el solida brulaĵo, nomata P80. Estis uzataj malmultkostigaj teknologioj kiuj poste povos esti uzata por eblaj estontaj disvolviĝoj de la raketo Ariane. La Franca Kosma Agentejo (CNES) estas la ĉefa respondeculo de la disvolviĝo de ĉi tiu etaĝo.

La unua testo okazis sukcese la 30-a de novembro, 2006 en Kourou. La dua testo de la motoro P80 okazis la 4-a de decembro, Ĝi estis sukcesa. La dua testo, ankaŭ sukcesa, okazis la 27-a de marto, 2007 ankaŭ en Salto di Quirra. Ĝi supozis la ekfunkciado de ĉi tiu motoro.

## Zefiro 9 
Temas pri malgranda versio de la raketo Zefiro 23. Oni testis ĝin sukcese la 20-a de decembro, 2005 en Salto di Quirra, Italio.

## Misio 
La tipa misio de la raketo Vega konsistas el tri fazoj: ekflugo, translokigo kaj elorbitiĝo.

### Ascenso de la unuaj tri etaĝoj 
La flugo optimumimas laŭ la misio, kaj baziĝas sub la sekvaj eventoj:
# Flugo de la unua etaĝo laŭ vertikala trajektorio.
# Flugo de la dua etaĝo.
# Flugo de la tria etaĝo, disiĝo kaj eniro en sub-orbita trajektorio.

### Flugo de etaĝo AVUM 
Post la disiĝo de la tria etaĝo, dum la sub-orbita trajektorio, ekfunkcias la etaĝo AVUM por translokigi la utilan ŝarĝon al sia definitiva orbito.

### Orbitaj manovroj 
Post la disiĝo inter la etaĝo AVUM kaj la utila ŝarĝo, la etaĝo AVUM manovras por reeniri kaj ne resti en orbito ŝaltante sian ĉefan motoron.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* First stone for Vega at Europe's Spaceport 
* Bildoj far ESA (angle)
* Vega broshuro 
* Vega launcher, Eusropa Kosma Agentejo. 
* Vega: uzant-gvidilo 

Kategorio:Raketoj
Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Murga

**Murga** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4608/18.4892
* Loĝantaro: 80
* Poŝtkodo: 7176
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, fine de mallonga sakovojo el ĉefvojo Szekszárd-Balatono. Bonyhád troviĝas 22, Szekszárd 26, Tolna (urbo), Tamási 30&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Oni trovis imponan kruĉon de la hunoj. La unua mencio okazis en 1446 en formo *Morga*. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento unue serboj, poste germanoj refondis la vilaĝon. La germaneco estis deportita post la 2-a mondmilito al Germanio.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1795
* katolika preĝejo de 1941

## Famulo 
* naskiĝis en 1886 ĉefministro Gyula Gömbös

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Mucsi

**Mucsi** [muĉi] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.
eta|Pilgrimloka kapelo en apudaĵo de Mucsi

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4278/18.3928
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 7195
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Bonyhád troviĝas 22, Dombóvár 24, Tamási 30 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1572 dum la turka erao. Poste en 174 germanoj alvenis. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. Poste alvenis aventuremaj hungaroj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* kapelo nomata Papd (ankaŭ pilgrimloko)
* statuo Johano Nepomuka de 1795
* monumento pri falintoj de la 2-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Gyula Szádeczky-Kardoss

**SZÁDECZKY-KARDOS Gyula** (sa:decki-kardoŝ) estis hungara geologo, mineralogo, universitata profesoro naskita en Pusztafalu la 30-an de decembro 1860 kaj mortinta en Koloĵvaro la 8-an de novembro 1935. Li estis la pli juna frato de Lajos Szádeczky-Kardoss, la patro de Elemér Szádeczky-Kardoss.

## Biografio 
Gyula Szádeczky-Kardoss finis la universitaton en Budapeŝto, kie li havigis diplomon de instruisto kaj doktoradon pri filologio. Ekde 1884 li estis asistanto en la katedro de mineralogio-geologio. Dum lia studvojaĝo en Francujo influis lin ĉefe Michel Lévy kaj Lacroix. En 1885 li gajnis la privatprofesaran kvalifikon pri la petrologio. Inter 1896 kaj 1918 li estis universitata profesoro de la Universitato de Koloĵvaro kaj direktoro de la Mineraltenejo de la Erdélyi Nemzeti Múzeum. Ekde 1883 li estis ano, poste eterna ano de la Geologia Asocio.

## Verkoj ĉefaj 
* *A Tokaj-eperjesi hegység Pusztafalu körül levő centrális részének geológiai és petrographiai viszonyairól* (Földtani Közl. Bp., 1889);
* *Adatok a Vlegyásza- Biharhegység geológiájához* (Földtani Közl. Bp., 1904);
* *A Bihar-hegység alumíniumérceiről* (Földtani Közl. Bp., 1905);
* *A Bihar-hegység középső részének kőzettani és tektonikai viszonyairól* (Földtani Közl. Bp., 1907);
* *Erdély geológiai múltja* (Bp., 1911);
* *Tufatanulmány Erdélyben* (I – III. rész. Kolozsvár, 19I; , 1916, 1917);
* *Eltakart hegyek az Erdélyi medence ésszaknyugati részében* (Földtani Közl. Bp., 1928);
* *A Székelyföld képződése* (Sepsiszentgyörgy, 1929).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj mineralogoj
Moko

eta|dekstra|Mokportreto de urbestro, Germanio, 16-a jarcento
**Moko** estas la konscia ridindigo de homo, certa grupo aŭ de ties veraj aŭ asertitaj valoroj aŭ sintenoj. Tia malrespektaĵo povas kaŭzi dolorajn ofendojn kiel kompromitadon.
Milda, negrava mokado, por komuna amuzo, nomiĝas "moketo" kaj ankaŭ ofte kutimas interamike.

Historia ekzemplo estas la bufono kiel celo de ĝenerala moko, sed ankaŭ kiel mokisto pri gravuloj pro sia relativa libereco.
Konata kiel populara mokanto estas la legenda mezepoka vojaĝanta amuzisto Til' Strigospegulo kaj la figuro Nasreddin.

## Kiel rimedo de interrilato al la aliulo(j) 
Etnologie konata estas la "mok-interrilato" inter gentoj, urboj, profesi-grupoj ktp. Ĝi montriĝas per sociaj kutimoj, kiel ekzemple mok-kantoj. Per tiu aranĝo la toleremo kontraŭ ofendoj normale pli grandas ol sen tiu moka interrilato.

## Vidu ankaŭ 
* Paskvilo
* Ŝerco
* Sarkasmo
* Ironio

Kategorio:Humuro
Sherrod Brown

**Sherrod Campbell BROWN** (naskiĝis la 9-an de novembro, 1952) estas nova usona senatano de la ŝtato Ohio kaj membro de la Demokrata Partio. Antaŭ ol li gajnis seĝon en la senato en 2006, Brown servis kiel membro de la Usona Domo de Reprezentantoj ĉe la 13a distrikto de Ohio kaj kiel ŝtatsekretario de Ohio.eta|dekstra|250ra|Sherrod Brown

Kategorio:Usonaj politikistoj
Seĝong

eta|320ra|Korea tombo de reĝo Seĝong, 1450.
**Grandreĝo Seĝong** (koree 세종대왕, ĉinkoree 世宗大王) ( – ), 3-a filo de reĝo Teĝong, estis korea reĝo de 1418 al 1450. Li estas konata por proklami la facilan korean alfabeton Hangeul en 1443, kiu suferis dekomence la kontraŭstaron de la kleruroj en la ĉinskriba tradicio. Li venigis homojn de ĉiuj sociaj rangoj en la registaron, kaj enkondukis Konfuceismon.

La Unesko premio pri alfabetigo nomiĝas laŭ li, Premio Reĝo Seĝong pri Legopovo de Unesko.

La nun konstruata estonta sud-korea ĉefurbo nomiĝas Seĝong-urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Instituto Reĝo Seĝong
* Premio Reĝo Seĝong pri Legopovo de Unesko

Kategorio:Historio de Koreio
Hrušov (distrikto Veľký Krtíš)

eta|maldekstra|250px|Parado de Hont en Hrušov, 2003
**Hrušov** () estas vilaĝo en Slovakio en distrikto Veľký Krtíš. La civito Hrušov situas en suda randa altigita parto de Montebenaĵo de Krupina.

## Historio 
Civito Hrušov oni unue mencias en malnovaj skribaj mesaĝoj de la jaro 1272. Tie oni mencias nomo de Mikuláš el Hrušov. La vilaĝo tiam apartenis al gento de Huntovoj. Pli detala mesaĝo pri Huntovoj el la 25-a de februaro 1285 mencias, ke la vilaĝon akiris Demeter, pli juna filo de Honta. De la jaro 1342 la civito apartenis al diversaj gentoj. Iom post iom aperiĝis ĉi tie ankaŭ nunaj gentoj, kiel gentoj de Stacho, Baláž, Bobák, Lekýr kaj aliaj. Oni scias, ke najbara vilaĝo Vinica (tiam Nekyje) estis pli signifa, ĉar tie kunsidis la hontiana juĝa tribunalo.
Pri vivmaniero en tiu temp parolas skelet-tombejoj en kiuj oni trovis kruĉetojn, butonojn kaj ankaŭ restoj de kufoj (restoj de malgrandaj vitraj bidoj). Tiu ĉi septulejo trovis P. Kamas en la jaro 1974 inter lokoj *Lúčka* kaj *Bralo*. Pro haltita esploro ne eblis datigi ilin. En 16-a – 17-a jarcento la vilaĝo aliĝis al Turkoj. Sed Hrušov tamen apartenis al grandbieno Bzovík. Dum ĉi tiuj kaj ankaŭ en postaj tempoj, kaj ankaŭ nun ekzistas duobla rezidenteco, tio estas vivo en montaraj loĝejgrupoj dum semajno, kaj dum dimanĉo en domo vilaĝa. Post konstruo de preĝejo en matrikulo estis konservita  nomo de nia unua pastro, li nomiĝis Jozef Bonaventúra kaj estis ĉi tie de la jaro 1787. El matrikulo ni eksciis, ke dum tiu tempo en vilaĝo estis alta mortonombro de infanoj, kio atestas pri tiatempaj vivkondiĉoj.
Incendioj en la jaro 1809 (forbrulis 45 domojn) kaj en la jaro 1838 apartenis al du la plej grandaj. En duono de 20-a jarcento evoluo de la vilaĝo estis malfacila. La plej proksima fervoja stacio estis en Krupina (33&nbsp;km), kaj en la vilaĝo ne troviĝis poŝtofico, ne estis telefonoj. Pro sia propranatureco homoj tenis interspacon de aliuloj. Eĉ en la jaro 1934 multaj domoj havis pajlan tegmenton kaj malfermitan fajrujon.

## Ekonomia vivo 
1 107 ha de la ĥotaro de Hruŝov konsistas el arbaroj kaj alia grundo. Troviĝas ĉi tie brunargiloj kaj brunaj arbaraj argiloj, plejparte kun diversaj almiksaĵoj. Sur ĉi tiu tero oni kultivas maizon, cerealojn, terpomojn, aŭ ofte ili ĉi grundon uzas kiel paŝtejoj. Privatuloj kapablas kulturi ĉi tie ankaŭ termofilajn kreskaĵojn, tomatojn, kapsikojn kaj aliajn. Bonege prosperas fruktokulturado (ĉerizoj, piroj, prunoj, pomoj) kaj vitberkulturado. Fundamentaj grundoj en nia teritorio estas terciaraj vulkanitoj, inter kiuj apartenas andezitaj cindropetroj kaj aglomeraĵoj. En la regiono mankas valoregaj kaj ercaj mineraloj. Pasintece ĉi tie oni ekspluatis sablon, nun ili pripensas ekspluatadon reaktivigi.

## Vidindaĵoj 
* sur montopinto 520 m-ojn alta romkatolika pilgrimloka kapelo

## Personeco 
* Anton Bendík - konata slovaka folkloristo

## Vidu ankaŭ 
* Parado de Hont

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Imre Robotos

**ROBOTOS Imre** (robotoŝ) estis rumanuja hungara ĵurnalisto, kritikisto, literaturhistoriisto naskita en Nyírmártonfalva la 18-an de oktobro 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de aprilo 2001. Ekde 1986 li vivis en Hungarujo.

## Premioj, distingoj 
* Rumanaj registaraj distingoj;
* Kontraŭfaŝisma Meritmedalo;
* Respublika Stelordeno;
* Ora Memormedalo de Prezidanto de Respubliko 1996.

## Biografio 
Imre Robotos abiturientiĝis en komerca mezlernejo en Oradea (1929); li havigis diplomon de ĵurnalisto en Bukareŝto en Partialtlernejo Ştefan Gheorghiu (1953). Li laboris ĉe la Friss Újság en Oradea (1933-39), li publikis en Nagyváradi Napló kaj Korunk. Dum la dua mondmilito li estis laborservulo. Li estis ekde 1945 ĝis 1947 kunlaboranto de Új Élet en Oradea. Ekde 1-a de septembro 1947 li estis respondecredaktoro de la Romániai Magyar Szó, ekde 13-a de julio 1951 ĝia ĉefredaktoro, same de Előre ĝis decembro de 1956. Inter 1948-53 li lekciis marksismon-leninismon en Universitato Bolyai. Ekde 1957 li laboris ĉe libroeldonejo en Bukareŝto kiel redaktoro, ĉefredaktoro. En 1958 li revenis en urbon Oradea, kie li estis oficisto ĝis sia pensiiĝo (1968).

## Verkoj 
* *Az igazi román-magyar közös múlt*, Bk., 1948;
* * Munkás-paraszt szövetség*, Bk., 1948;
* *Osztályharc és hazafiság*, Bk., 1949;
* *Az épülő kommunizmus földjén*. Vojnotoj el Sovetunio, Bk., 1952;
* *A szocialista hazafiság a béke legyőzhetetlen zászlaja*, Bk., 1953;
* *Alkotás és bírálat, kritikák*, Bk., 1955;
* *Az úttörés szépségei*. Pensoj pri soveta literaturo, kritikoj, Bk., 1957;
* *Finnország - Suomi*, Bk., 1957;
* *Mű és mérték*, kritikoj, Bk., 1958;
* *Szárnybontás, romano, Bk., 1968;
* *A nevetés vonzásában*. Értelmezések a szatíra és a humor köréből, Bk., 1973;
* *Az igazi Csinszka*, dok.riport, Bk., 1975 [5. kieg., átdolg. kiad., Bp., 1995];
* *Eszmék ütközésében*. Tabéry Géza pályaíve, monogr., Kvár, 1979;
* *Arányok rendjében*, kritikák, Bk., 1981;
* *Utazás egy koponya körül*, etmonografio pri Frigyes Karinthy, Kvár, 1982;
* *Szembesítés*. Dokumentumriport Ady és Csinszka házasságáról és a könyv [Az igazi Csinszka] kritikai visszhangja, Bk., 1984;
* *Tótágas*, romano, 1986;
* *A vér városa'', Nagyvárad, Debrecen, 1992.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Robotos, I
Robotos, I
Robotos
Robotos, I
Espero (emocio)

eta|"La Espero" fare de Pierre Puvis de Chavannes, Francio, 1872
**Espero** estas pozitiva emocia sinteno je la ebleco de pozitivaj rezultoj sen vera certeco. Tiu deziraĵo povas esti certa okazaĵo aŭ baza stato. Homo esperanta kondutadas pozitive rilate al sia ekzisto. Espero povas esti akompanata de timo kaj malkvieto, ne atingi la dezideratan. Kontraŭe al espero staras malespero, senespero, rezigno kaj depresio.

Laŭ kristana doktrino espero estas unu el la tri kristanaj Enverŝitaj Virtoj: kredo, amo kaj espero. Ĝi estas, laŭ kristanismo, certeco pri sia objekto (tiel difinita ĝi estas pli stato de la menso ol emocio) akompanata, tamen, de necerteco pri ĝia atingo pro la ebla miskonduto de la kredanto.

## Bibliografio 
* http://www.vatican.va/archive/ITA0014/__P65.HTM Katekismo de la Katolika Eklezio
* *Spe salvi* (savitaj per la espero, enciklido de Benedikto la 16-a http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20071130_spe-salvi_it.html
* ''L'uomo e la speranza*, AA.VV., Armando Editore, 2010. (En la verko estas esplorataj la diversaj aspektoj de la ESPERO pere de la analizo pri la plej signifaj spacoj de la scio. Laŭ Marko Bersarelli, unu el la kompilitoj, *la espero en la scienco, por esti solida, devas apogiĝi sur fakto certa, agnoskante la realon kiel bonon kaj kiel donacon*. Por la literatura medio, Franco Nembrini *analizas la enhavojn de la espero kiel certeco de la estonta gloro, eltiritajn el la karakterizoj de la Paradizo*. La espero laŭ ĝia rilato kun la libero *konstituis, laŭ kristanoj de la malkonsento, la okazon por ekzerci la inteligenton, la karakteran forton, la homan inventemon,* kiel klarigas Maria dell’Asta. En la arto, fine, Gloria Riva montras, pere de pentraĵoj de Fetting, Magritte, Van Goĝ, Bosch, Caravaggio, Koder, *kiel la homo estas radikita en la espero'').

## Vidu ankaŭ 
* Espero, ĝiaj pluraj signifoj (apartigilo)
* Esperantinópolis, Bonespera Kabo, Lando de espero kaj gloro,
* La Espero, Esperantujo
* Optimismo

Kategorio:Emocioj
Kategorio:Virtoj
Kategorio:Fundamentaj vortoj
Rokoj Niton

La **rokoj Niton** (france *Pierres du Niton*) estas du rokoj elmerĝantaj de la lago Lemano en la rado de Ĝenevo (Svislando). Situante antaŭflanko kajo Gustav-Ador', tio estas blokoj eratikaj disponitis per la glaciejo de Rodano dum ĝia malantaŭeco post la lasta Glaciiĝo.

La vorto niton' estus devenita el Neptuno.

Oni konstatas ke tiuj ŝtonoj estas tre stabilaj do, je 1820, la inĝeniero Guillaum- Henri Dufour ilin uzas por fiksi la nivelon mezan de la lago kaj almetas graditan platon sur la granda ŝtono kiel punkto de gvidmarko.

Poste Guillaum-Henri Dufour ĝin uzas kiel punkton referencan dum la kreado de sia mapo de Svislando je 1/100000, faris inter 1845 kaj 1864. Nuntempe ankoraŭ, tiu ŝtono estas uza kiel horizonto de refenco altimetra en Svislando

Nomita Gvidmarko Ŝtono de la Niton', la altitudo de la horizonto estis fiksita unue je 376.86M supre de la nivelo de la maro kaj korektis poste je 1920 je 373.6M supre de la nivelo de la maro. Tiale, la indikoj de alto en la mapoj de Svislando antaŭ la 1902a jaro estas pli alta ĉirkaŭ je 3.26M ke la valoroj oficialaj nunaj.

Ŝajnas, ke dum la aĝo de la bronzo, tiu ambaŭ ŝtonoj havis rolon ritan kaj spiritan. Tiu supozo devenas per la estanto de truo kvadrata al la pinto de la granda ŝtono kaj la disvolvo, je 1660, de du hakiloj de la aĝo de la bronzo meza (ĉirkaŭ 1500-1200 a.K.).

## Eksteraj ligiloj 
* Ekspliko sur la retpaĝaro de Swisstopo 

Kategorio:Ĝenevo
Falo

**Falo** signifas

* Malleviĝi, moviĝi de supre malsupren pro la propra pezo, vidu gravito 
* Perdinte la ekvilibron, fali kaj trafi la grundon

Figure la vorto havas kelkajn signifojn, ekz. malkreski, vidu detale Reta Vortaro
Duoble transitiva verbo

**Duoble transitiva verbo** estas verbo, kiu devige havas tri argumentojn: subjekto, rekta objekto, kaj nerekta objekto.  Ĉefa ekzemplo en la plejmulto de lingvoj estas "doni":

* Li donis ĝin al ŝi.

Jen "li" estas subjekto, "ĝin" estas rekta objekto (en Esperanto markita per la akuzativa finaĵo -n), kaj "ŝi" estas nerekta objekto (en Esperanto markita plej ofte per la prepozicio "al").

En multaj lingvoj kun ampleksa kaz-sistemo, la ricevanto en frazo kun verbo kiel "doni" markiĝas per dativa kazo, kies nomo venas de latina vorto por "doni".

Oni povas analizi la lingvojn laŭ tio, ĉu estas la donaĵo aŭ la ricevanto en tia frazo, kiu markiĝas samkiel la rekta objekto en simpla transitiva frazo.  En iuj lingvoj, ekz. la angla, estas ebleco marki ambaŭ argumentojn same:

: *He gave her the books.*
: Li donis al ŝi la librojn.

Jen ambaŭ objektaj argumentoj, "her" kaj "the books", markiĝas same, sen prepozicio.  La angla ankaŭ permesas (en pli vasta gamo de fraztipoj) frazigon kun prepozicio *to* ("al"):

: *He gave the books **to** her.*
: Li donis la librojn al ŝi.

Tiu frazigo estas iome pli formala ol la supra.

La tri specoj de lingvoj tiurilate estas:

* **Nerekta lingvo**, kie la donaĵo = rekta objekto kaj la ricevanto havas alian kazon;
* **Deĥtikajta lingvo**,  kie la ricevanto = rekta objekto kaj donaĵo havas alian kazon;
* **Dividita-paciento lingvo**, kie iuj duoble transitivaj frazoj havas donaĵo = rekta objekto, aliaj havas ricevanto = rekta objekto 

Esperanto ŝajne estas de la tria speco; ĝi ankaŭ havas verbojn, kie la donaĵo estas nerekta (prepozicia) argumento kaj la ricevanto estas markita per akuzativo:

* Li regalis nin per vino.

En tiu klasifiksistemo "ricevanto" kaj "donaĵo" ne laŭvorte ĉiam signifas ricevanto kaj donaĵo; povas esti aŭskultanto kaj komunikaĵo, ekz.:

* Li diris tion al mi.

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Gramatiko
Punktobrusta pego

La **Punktobrusta pego** (***Colaptes punctigula***) estas specio de birdo de la familio de Pegedoj kaj subfamilio Picinae kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en Sudameriko, nome en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo; ankaŭ en orienta Panamo de Centrameriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj kaj draste degraditaj iamaj arbaroj.

## Priskribo
La birdoj de tiu ĉi genro estas grizbrunaj en korpo kaj grizecaj en kapo kun nigraj aŭ ruĝaj markoj. Tiuj ĉi havas nigrajn antaŭan kaj centran kapon kaj tre ruĝan kaj kontrastan malantaŭan kronon. La vizaĝo kaj ĉirkaŭokulo estas grizaj, dum la okuloj tre nigre kaj grande kontrastas. La dorso estas bruneca kun horizontala nigra fajna striado. Ankaŭ la brusto estas bruneca kun vertikalaj fadenoj de nigraj puntoj kvazaŭ pendigitaj el tre punktita gorĝo (nigreca). La beko estas malhelgrizeca kaj la masklo montras **ruĝan mustaĉan bridon** el la suba bekobazo inter la vizaĝo kaj la gorĝozono. 

## Fonto
* BirdLife International 2004.  Colaptes punctigula.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de Punktobrusta pego ĉe Interreta Birdokolekto
*Fotaro de Punktobrusta pego  VIREO
*Photo-Medium Res; Article  

Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
István Semlyén

**SEMLYÉN István** (semje:n), nomvarianto: Semjén; pseŭdonimo: György István, estis rumanuja hungara ĵurnalisto, tradukisto, eseisto. Li naskiĝis en Budapeŝto je la 10-a de novembro 1916 kaj mortis en Kluĵo je la 29-a de majo 1987. Li estis la edzo de Éva Semlyén.

## Kariero
István Semlyén finis juron en Koloĵvaro (1940–45), li doktoriĝis pri ŝtatatscienco. Inter 1934–38  li estis raportisto de ĵurnalo Új Kelet de Kluĵo, inter 1942–44 laborservulo. Post sia reveno, li estis unu el gvidintoj de kooperativo MÁGISZ inter 1945–48. Oni arestis lin pro falsaj akuzoj, sed post unu jaro li liberiĝis. De 1949 li estis ĉefbibliotekisto de filio kluĵa de rumana akademio (1978)

## Verkoj 
**Védekező tudomány*, studoj, Bk., 1974;
**Modern mítoszok*, eseoj, Bp., 1979;
**Hétmilliárd lélek*, Bk., 1980;
**Illúziók lázadása*, publ., Bk., 1984;
**Szerelem, párválasztás, család*, Bk., 1987.

## Tradukaĵoj 
* C. Ignătescu: *Moldva őrizői* I–II. [sub nomo György István], Bk., 1955–1956;
* C. Ignătescu: *Mitruţ, Joldea fia*, Bk., 1956;
* F. Munteanu: *A szobrok sohasem nevetnek*, Bk., 1959;
* Al. I. Ştefănescu: *Pereckirály*, romano, Bk., 1960;
* G. Iuteş: *Krisánta udvarháza*, romano, Bk., 1961;
* M. V. Babeş-I. Igiroşeanu: *Babeş*, Bk., 1964;
* I. Serbu: *Az emlékek hídja*, romano, Bk., 1966;
**A kozmosz hullámhosszán*, antol., elekt., Bk., 1970;
**Samuel Pepys naplójából, elekt., notoj, Bk., 1970;
* Jack London: *Fehér agyar* (originale: *White Fang*), Kvár, 1970;
* H. Aramă: *A zsirárdi-kalap*, rakontoj, elekt., Bk., 1970;
**Ész istennő nevében*. Tallózás a Moniteur két évfolyamában. 1793–1794, elekt., trad., antaŭparolo, notoj, Bk., 1977.

## Fonto
**Romániai magyar irodalmi lexikon''

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikaj malliberuloj
Verdanigra pego

La **Verdanigra pego** (***Colaptes melanochloros***) estas specio de birdo de la familio de Pegedoj kaj subfamilio Picinae kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en Sudameriko, nome en Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj.

## Priskribo 
La birdoj de tiu ĉi genro estas grizbrunaj en korpo kaj grizecaj en kapo kun nigraj aŭ ruĝaj markoj. Tiuj ĉi estas iom similaj al la Punktobrusta pego, tio estas kun tre striitaj aŭ punktitaj korpopartoj kun griza vizaĝo kaj nigroruĝaj markoj en kapo. Tiu ĉi specio tamen estas pli **verdeca kaj striita** kaj havas nigran antaŭan kronon kaj ruĝegan malantaŭan kronon tre kontrastan. La tuta ventro estas punktita, ne nur la brusto kiel ĉe la Punktobrusta pego kaj la dorso estas multe pli malhela kaj striita nigroverde kaj de tie la nomo kaj latinlingve kaj esperante. La vosto kaj la okuloj estas nigraj kaj la beko grizeca.

## Fonto 
* BirdLife International 2004. Colaptes melanochloros. 2006 IUCN Ruĝ Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

Kategorio:Pegedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Nagyszékely

**Nagyszékely** [nadjsEkelj] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. Nagy signifas granda kaj tio faras diferencon de Kisszékely (=malgranda székely).
300px|eta|dekstra|Preĝejo de Nagyszékely

## Bazaj informoj 
* Areo: 37 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6499/18.5306
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 7085
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Nagyszékely situas sur malebenaĵo, fine de longa sakovojo. Simontornya troviĝas 14, Tamási 23 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. Ŝajnas, la unua mencio devenis el 1428 en formo *Szekel*. Post la turka erao germanoj refondis la vilaĝon. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj kaj laboristoj, kiuj ĵus laboris ĉe Sió. Ĉe la deklivoj vinberejoj troviĝas.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interretejo, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* romanika Kalvinana preĝejo-duopo (Nagyszékely), poste baroka parto alkonstruiĝis por la germanoj

## Renomaj homoj 
* István Orth (3-a de februaro 1945) grafikisto


Kategorio:Vinvilaĝoj
Nagyszokoly

**Nagyszokoly** (nadjsokoj) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Transdanubio**, en departemento Tolna, en subregiono de Tamási. Nagy signifas hungare: granda, sokol slave: falko.

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.7234/18.2084
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 7097
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Lepsény-Dombóvár (nuntempe nur aŭtobusoj trafikas). Balatono troviĝas 28, Tamási 14 km-ojn for.

## Historio 
Post la turka erao en 1720 la vilaĝo refondiĝis. Post la 2-a mondmilito oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, poŝto, kuracejo, bestkuracejo.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Martiro Sankta Georgo, en 1788 barokiĝis
* kalvinana preĝejo de 1790

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Praskovia Kovaljova

eta|dekstra|Portreto de **Praskovia Kovaljova-Ĵemĉugova** en scena kostumo por *La edziĝfestoj de Samaritanoj* far André Grétry
eta|maldekstra|Ostankino
**Praskovia KOVALJOVA** () estis fama aktorino en Rusio. Ŝi naskiĝis la 31-an de julio 1768 en vilaĝo *Berezino*, Jaroslavla provinco de Rusio. Ŝia patro, *Ivano Kovaljov* estis servutulo de la grafo Ŝeremetev kaj laboris kiel forĝisto.
eta|grafo Nikolao Petroviĉ Ŝeremetev* ĉ.1803

Kiam **Praskovia** iĝis sepjaraĝa, ŝin oni alveturigis en *Kuskovo*-n, kie en la submoskva bieno de la grafo funkciis la teatro. Oni komencis instrui la knabinon kiel estonta aktorino. Pro denaska talento kaj bela voĉo ŝi jam post du jaroj debutis sur la sceno kun granda sukceso. Iom post iom ŝi scipovis bone ludi klavicenon kaj harpon. Ŝi ankaŭ ellernis la italan kaj la francan lingvojn. Baldaŭ ŝi iĝis la primadono de la teatro, kiu precipe furoris en la grafa palaco "Ostankino". La spektaklon *"La edziĝfestoj de Samaritanoj"*, en kiu ŝi ĉefrolis, eĉ alveturis spekti la imperiestrino Katerino la Granda.
eta|maldekstra|centra enirejo de la malsanulejo
Surscene oni kromnomis ŝin *Ĵemĉugova – (Perla)*, pro tiamaj kutimoj. La grafo Nikolao Ŝeremetev enamiĝis al ŝi kaj neniel sukcesis malvarmigi sian pasion. En 1798 li formale liberigis ŝin mem kaj ŝiaj gefamilianoj de servuteco. La 6-an de novembro 1801 en la moskva preĝejo de Simeono Stolpnik okazis sekreta geedziĝo de la grafo kaj lia eksa servutulino.

Post ilia translokiĝo al Sankt Peterburgo, kiu estis tiam la ĉefurbo de Rusia Imperio, **Praskovia** grave malsaniĝis. Tamen ŝi sukcesis naski la 3-an de februaro 1803 filon, kiun oni baptis kiel *Dimitrio''. Bedaŭrinde la patrino ne vartis sian bebon, ĉar ŝi la 23-an de februaro 1803 mortis. Tre ĉagreniĝinta edzo ordonis por bona memoro pri lia amata edzino konstrui malsanulejon por malriĉuloj kaj mizeruloj, kiu funkcias ĝis nun.

## Eksteraj ligiloj 
* http://intv.ru/view/?film_id=68062&playNow=1  filmo "Grafino Ŝeremeteva" 

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Rusiaj operkantistoj
Kategorio:Primadonoj
Kategorio:Rusiaj sopranistoj
Kategorio:Personoj de Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Ahmedo la 3-a

eta|Sultano Ahmedo la 3-a kun la juna kronprinco
 [eta|ilustraĵo el la libro *Surname-i Vehbi* pri la celebraĵoj okaze de la [cirkumcido de la tri sultanaj filoj (18-a jarcento)]]
**Ahmedo la 3-a** (n. 1673; m. la 1-an de julio 1736 en Konstantinopolo) inter la jaroj 1703 kaj 1730 estis sultano de la Otomana Imperio.

Ahmedo estis filo de Mehmedo la 4-a kaj iĝis sultano de la Otomana Imperio dum la jaro 1703, post kiam lia frato Mustafao la 2-a estis malpostenigita. Ĉar la Rusia Imperio pli kaj pli minacis la otomanan regnon, Ahmedo penis pliintensigi la politikajn rilatojn al Anglio.

Li permesis rifuĝon al la reĝo Karolo la 12-a de Svedio post ties malvenko en la batalo de Poltava (1709) kadre de la Granda Nordia Milito. Kiam la Rusia Imperio premis la otomanan ŝtaton en tiun militon, la armeo de Ahmedo pli proksimiĝis al decida venko kontraŭ la rusia konkurenca ŝtato ol iu ajn alia otomana reganto antaŭe: Lia grandveziro *Baltaji Mehmed Paŝa* dum la jaro 1711 sukcesis komplete ĉirkaŭigi la rusian soldataron proksime de la rivero Prut. En la traktato, kiun sekve Rusio devis subskribi, la Otomana Imperio ricevis la urbon Azovo ĉe la samnoma Azova Maro, atingis la detruon de pluraj fortikaĵoj antaŭe konstruitaj de la rusia armeo, kaj ricevis la promeson de la rusia caro sekve ne konflikti kun la kozakoj en Ukrainio respektive kun la malfortiĝanta grandpotenco Pollando-Litovio. La malkontento pri la mildeco de tiuj kondiĉoj en Konstantinopolo estis tiom akra, ke preskaŭ rekomenciĝintus la milito inter la otomana kaj rusia imperioj.

Dum 1715 la otomana armeo sukcesis konkeri la preskaŭinsulon Peloponeso, kiu tiam nomiĝis *Morea*, de la Respubliko Venecio. Tiu konkero pliakrigis la armean tension kun la imperio Aŭstrio, kiu alianciĝis kun la Respubliko Venecio: La du aliancanoj kune pli fortis kontraŭ la otomanoj. La venicianoj sukcesis rompi la otomanan sieĝon de la insulo Korfuo dum somero 1716, kaj la ĝis tiam otomane okupita serba urbo Beogrado dum la sekva jaro 1717 iĝis konkeraĵo de Aŭstrio. Pro la perado de Anglio kaj Nederlando dum la jaro 1817 interkonsentiĝis la pripaca Traktato de Požarevac, kiu reguligis ke la Otomana Imperio tenis la preskaŭinsulon Peloponeso, sed cedis la nordan parton de Serbio kaj Bosnio al la imperio Aŭstrio.

Dum la jaro 1727 sultano Ahmedo permesis la antaŭe malpermesitan libropresadon en la Otomana Imperio.

Milito de la otomana regno kun Persio finiĝis per katastrofa malvenko, kio gvidis al revolto de la Janiĉaroj, kiuj senpostenigis la sultanon dum septembro 1730. Li mortis ses jarojn pli poste en mallibereco.

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Németkér

**Németkér** (nEmetkEr), germane **Kier** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Paks. La nomo signifas: germana kér, la lasta estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 65 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.714/18.7634
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 7039
* Telefonprefikso: 75

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Simontornya troviĝas 20, Paks 15&nbsp;km-ojn for. Apud Németkér grandaj arbaroj troviĝas.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, poste vivis tie romianoj. La unua mencio devenis el 1193 en formo *Ker*. Dum la turka erao la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1785 germanoj alvenis. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj. Vilaĝo Hard aliĝis al Németkér en 1954.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de germanoj kaj ciganoj, lernejo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, gastejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1816, en la 19-a jarcento trakonstruiĝis
* kapelo nomata Orvoskút
* nobeldomo de Fülöp-Heim
* memordomo kaj vilaĝmuzeo
* monteto Látó 172 m-ojn alta kun protektataj kreskaĵoj
* malgrandaj lagoj
* iranta al Paks troviĝas Gyapa [djapa], kiu estas pilgrimloko

## Ĝemelkomunumoj 
*  Büchenbach, Germanio
*  Csittszentiván, Rumanio

## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

== Komunumoj pri *német* (=germano) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Aplaŭdo

eta|Aplaŭdantaj homoj
Per **aplaŭdo** (latine *applaudere*: frapi ion al io) oni montras aprobon per klakfrapo de la manoj, plej ofte dum aranĝoj. Plialtigon de la ŝato oni esprimas per vokoj, kiel "brave!" aŭ "bis!", piedbatado aŭ fajfado.

En figura senco "aplaŭdi" signifas forte aprobi ion kaj samopinii.

Kutimo de mezepokaj kavaliroj estis montri aprobon per frapo de manplato al la tablo.

En Ĉinio vizitanto estas kelkfoje salutata per aplaŭdo.

Surduloj aplaŭdas per levitaj mansvingoj.

En kelkaj kulturoj sinkrona malrapida aplaŭdo signifas malaprobon.

Aplaŭdisto (france *la claque* [la klAK]= aplaŭdistaro) estas spektanto kiu aplaŭdas kontraŭ pago, tiel inspirante la aliajn agi simile.

Per aplaŭdo la aŭskultantaro povas subteni la ritmon de muziko.

Kategorio:Muziko
Kategorio:Teatro
Kategorio:Komunikado
Pusztahencse

**Pusztahencse** (pustahenĉe) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Transdanubio**, en departemento Tolna, en subregiono de Paks.

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo:
* Loĝantaro: 1080
* Poŝtkodo: 7038
* Telefonprefikso: 75

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Simontornya troviĝas 27, Tolna (urbo) 23, Paks 14 km-ojn for.

## Vilaĝservo 
* poŝto

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1990

## Retejo 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Estanteco

**Estanteco** (ankaŭ uzeblas vortoj **nuno** kaj **nuneco**) estas ne ekzakte limigita tempointervalo inter estinteco (paseo) kaj estonteco (estonto).
  
Aliaj esprimoj estas nuneco, nuna epoko, nuntempo, estanta tempo, hodiaŭ.

Signifoj:

* Gramatiko: Vidu Tenso (prezenco)
* Fiziko, Filozofio: Vidu Tempo
* Religio: En orientaj religioj la ejo de eterna vivo ne estas estonteco ĉiela, sed la nuna momento; vidu Hinduismo, Budhismo.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri hodiaŭ/estanteco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
*  
*  
* 

## Referencoj 
Kategorio:Tempo
Krisztina Ujfalvy

**UJFALVY Krisztina** estas hungara poetino naskiĝinta en Szőkefalva la 3-an de septembro 1761 kaj mortinta en Mezőcsávás la 29-an de januaro 1818.

## Biografio 
Ujfalvi loĝis kun sia edzo, bienulo János Máté en Mezőcsávás. Pli poste forlasinte sian edzon ŝi translokiĝis Koloĵvaron. Tie ŝi amikiĝis kun poetino Borbála Molnár, kun kiu ŝi korespondadis kaj ankoraŭ en sia vivo ŝi eldonis volumon kun titolo *Barátsági vetélkedés* (Kolozsvár, 1804). Post 30 jaroj ŝi revenis al sia edzo por flegi lin je lia grava malsano.

## Poemoj 
* *Hölgyek Lantja* (red. Károly Zilahy, Pest, 1865)
* *Figyelő* (kun klarigoj de László Kőváry, 1882. XII.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Ujfalvy, K
Varto

[eta|330ra|la rivero Varto ĉe la pola urbeto [Wronki]]
La **Varto** - pole *Warta*, germane *Warthe* - estas rivero en la nuna okcidenta Pollando. Ĝi longas 808 kilometrojn kaj de oriento alfluas la riveron Odro.

Proksimume la duono de la riverovojo estas ŝipe pasebla. Inter de alfluoj de la rivero estas la rivereto Noteć (germane *Netze*). Ĉe la alfluo de la Varto en la riveron Odro dum la jaro 2001 instaliĝis nacia natura parko.

## Rivera vojo 
La rivero fontas en la nuna pola vojevodio Silezio, oriente de la urbo Zawiercie kaj sude de Częstochowa. Ĝi trafluas la ebenaĵon de Grandpollando kaj apud Kostrzyn nad Odrą (germane *Küstrin*) enfluas la Odron. La rivero estas la plej granda alfluo de la Odro kaj en la loko de la alfluo eĉ pli longa ol ĝi. Sed ĉe la enfluejo la Odro havas signife pli da akvo ol la Varto, kaj tial la posta komuna rivero, kiu de tie fluas norden al la Balta Maro, nomiĝas "Odro" kaj ne Varto.

## Pli grandaj loĝlokoj survoje 
Grandurboj:
[eta|250ra|la rivero Varto en [Poznano]]
* Częstochowa
* Poznań (Poznano)
* Gorzów Wielkopolski
Mezgrandaj urboj:
* Zawiercie
* Myszków
* Sieradz
* Koło
* Konin
* Śrem
* Luboń
[200ra|eta|la rivero en la pole samnoma urbeto [Warta]]
* Oborniki
Urbetoj:
* Działoszyn
* Warta
* Uniejów
* Pyzdry
* Mosina
* Obrzycko
* Wronki
* Sieraków
* Międzychód
* Skwierzyna
* Kostrzyn nad Odrą

Kategorio:Riveroj en Pollando
Varta

Nomo **Varta** povas signifi:

;geografiajn nomojn
* Varta (Jickovice) – parto de municipo Jickovice en distrikto Písek
* Burgo Varta – burgo ĉe Velké Březno
* antaŭan nomon de municipo Stráž nad Ohří (ankaŭ Warta)
* Varta (Ŝvihova montetaro) (432,4 m) – monto en Radyňská pahorkatina, nordoriente de Žákava en distrikto Plzeň-sudo
* Varta (Zaječov) – domaro apartenanta al Zaječov

; familian nomon
* Josef Varta (1892–1916) – ĉeĥa soldato

;aliajn signifojn
* VARTA – marko de baterioj
* Varta (opero) – miniopero de ĉeĥa komponisto Jan Frank Fischer
* Varta Novator – ukrainia leĝera kirasita veturilo

## Similaj nomoj 
* Varfo
* Varto
Nagyvejke

**Nagyvejke** [nadjvejke] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád. Nagy signifas granda kaj faras diferencon de Kisvejke (=malgranda/vejke). La historia nomo estis Németvejke (=germana/vejke).
eta|Nagyvejke en runa skribo

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.3769/18.446
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7186
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Nagyvejke situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo. Dombóvár troviĝas 28, Szekszárd 25, Bonyhád 13 km-ojn for.

## Historio 
Tiu ĉi loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Post la turka erao germanoj fondis la vilaĝon. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj.

En Nagyvejke migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* spektaklejo de skulptisto pri lignaĵoj

## Famuloj 
En Nagyvejke naskiĝis Bálint Heil (kemiisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szakadát

**Szakadát** [sakadAt], germane **Sagetal** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5397/18.4707
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 7071
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Szakadát situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Simontornya troviĝas 30, Tamási 22 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la romianoj. La unua mencio devenis el 1214. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1723 germanoj refondis Szakadát. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj.
eta|
Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, biblioteko, kulturdomo, interretejo, migra poŝto, klubo de maljunuloj.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1765, en 1880 tute trakonstruiĝis escepte la turon, en 1993 renoviĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario