Ergotfungo

**Ergotfungo** (science *Claviceps purpurea*) estas specio de fungoj el la ordo de hipokrealoj kaj parazito de floroj de poaloj (ĉefe *Poaceae*). La specio vivas precipe en holarktiso. La nomo devenas de la ergoto de koko. La formo de la skleroto similas al la birda ergoto.

## Nomoj en naciaj lingvoj 
En kelkaj lingvoj la nomo signifas "sekala korneto", do sekala grajno kun la formo de korneto (*Secale cornutum* latine, *Segale cornuta* itale, *Secară cornută* rumane, *Cornezuelo del centeno* hispane ...). Aliloke la nomo signifas "longedaŭra faruno", do estas io kiu igas la farunon pli longe daŭri (Meldrøjer *dane*, Mjöldryga *svede*, Meldrøye *norvege (Bokmål)* ...) aŭ la nomo signifas "patrinsemo" do estas semo, kiu kuracas novajn patrinojn aŭ estus fabela patrino de grajno (Mutterkorn *germane*, Moederkoorn *nederlande*&#160; ...). Ankoraŭ aliaj landoj uzas ergoton (ergot *france*, *angle*, *japane* ...).

## Sciencaj nomoj 
Fries nomigis ĝin *Spermoedia clavus* en 1822  kaj nomigis ĝin *Sphaeria purpurea* en 1823 .

Tulasne definitive en 1853 priskribis ĝin kiel *Claviceps purpurea*.

## Priskribo 
***Claviceps purpurea***, la skleroto iĝas matura ĉirkaŭ 5 semajnojn post infektado.
Tiam ĝi estas ĝis 4,5 x 0,9&nbsp;cm en *Secale cereale* sed ĝi nur longas ĉirkaŭ 1–2&nbsp;mm en *Poa annua* aŭ *Phalaris tuberosa*.
Du tipoj de histoj estas : histo por la konekto kun la kreskaĵo kaj histo por la provizaĵo. La skleroto enhavas de 10% ĝis 30% lipidojn. Lipidoj estas ĉefe trigliceridoj. Plejparte de trigliceridoj enhavas ricinoleata acido.
La skleroto bezonas malvarmajn temperaturojn (proksimajn de ) dum pluraj semajnoj por ĝermi.

La venenaj alkaloidoj situas nur en la skleroto, ili ne estas ekskrecataj.

*Acylomus pugetanus* aŭ *Omophlus rugosicollis* manĝas skleroton.

dosiero:Stroma Claviceps purpurea.JPG|Ĝermantaj stromoj sur skleroto de sekalo
dosiero:Claviceps serre.jpg|Du ĝermantaj stromoj sur skleroto de tritiko
dosiero:Stroma2.PNG|Stromoj kun ostioloj

### Claviceps purpurea 
[eta|maldekstra|cp : [peritecioB : stipoD : askosp : askosporoj]]
eta|dekstra|Infektado
*Claviceps purpurea*  estas proksimume unuploida sed ĝia nombro da kromosomoj estas ege varia. Ĝi formas stromoj sur longaj stipoj. En bordo de stromoj, anteridioj produktas virseksajn gametojn kaj askogonioj produktas inseksajn gametojn. Askogonioj kaj anteridioj kuniĝas kaj formas dikariajn hifojn. Unu ulo povas esti fekundigita per si mem, (*Claviceps purpurea* estas homotalika). Ĉirkaŭ la fekundata askogonio, hifoj formas periteciojn. En peritecioj askoj estas formataj. La askosporoj longas ĉirkaŭ 0,6 x 100 µ. Ili estas ĵetataj ĝis 7&nbsp;cm alte kaj ili estas transportaj per vento. Ili infektas la spiketojn. Ili eniras per la stigmoj. Post ĉirkaŭ 4 tagoj, la hifo atingas la ovolon kaj post ĉirkaŭ 3 tagoj ĝi atingas la suktubetojn de la pedunklo. Plue dank'al enzimo kontraŭ kalozo la fungo povas deturni pli da suko ol normalaj grajnoj. Tiam la fungo anstataŭas la ovarion.
eta|center|Askosporoj

### Sphacelia segetum 
eta|dekstra|*Sphacelia* stadio
eta|maldekstra|Mielroso sur sekalo
[eta|dekstra|Kulturo de *Sphacelia* stadio: Tranĉaĵoj de [sklerotoj en terpoma dekstrosa agagara nutraĵo]]
*Sphacelia segetum*  estas *Tuberculariaceae* (Saccardo 1884) aŭ *Phialosporae* (Barron 1968). *Sphacelia* signifas seka gangreno kaj *segetum* signifas de grenrikolto.
La stromo montriĝas ĉirkaŭ 4 tagojn post la infektado unua baze de la ovario. Ĝi anstataŭas la ovarion. Ĝi puŝis supre reston de ovario kaj la ovolon. La produktado de sporoj ekas ĉirkaŭ 6 tagojn post la infektado kaj daŭras proksimume dum 5 tagoj.
Sporoj  estas helaj, rondaj grandas ĉirkaŭ 5,7 X 3,4 µ.
G1 longas 5 ĝis 8 µ. G2 longas 7 ĝis 10&nbsp;µ. G3 longas 10 ĝis 12&#160;µ. La sporoj estas dissendataj en miela flava fluaĵo (mielroso) kiu allogas insektojn, ekzemple *Sitodiplosis mosellana*.

## Sistematiko 
En 1853 Tulasne priskribis latine la specion, li priskribis ankaŭ *Claviceps microcephala* en *Molinia caerulae* kaj *Phragmites*. Sed ekde 1937, *Claviceps microcephala* kaj *Claviceps purpurea* estas rigarditaj kiel sinonimoj sed ankaŭ hodiaŭ kun modernaj metodoj kiel RAPD ke oni trovas ambaŭ *Claviceps purpurea* kaj alian specion (do *C. microcephala*) en fragmito aŭ molinio.

Multaj fungosciencistoj klopodis difini rasojn laŭ gastingantoj. Sed hodiaŭ fungosciencistoj akcepti kiel veran nur kvar grupojn (G1, G2, G2a kaj G3) kun ekologiaj preferoj,,. Kvar grupoj estas verŝajne kvar kriptospecioj.

## Gastigantaj kreskaĵoj 
[eta|maldekstra|[Skleroto de *Claviceps purpurea* kreskante sur semo de *Alopecurus myosuroides*]]
La tuta subfamilio Pooideoj (latine *Pooideae*) estas gastigantoj, ĉefe *Secale cereale*, sed ankaŭ X&#160;*Triticosecale*, *T. turgidum durum*, *Triticum aestivum*, *Hordeum vulgare*, *Poa pratensis*, *Poa annua* (G2), *Elytrigia repens*, *Alopecurus myosuroides*, *Alopecurus pratensis*, *Holcus lanatus*, *Holcus mollis*, *Dactylis glomerata*, *Lolium perenne*, *Arrhenatherum elatius*, *Phalaris arundinea*, *Hordelymus europaeus*, *Milium effusum* ...
kaj kelkaj *Chloridoideae*, *Arundinoideae*, *Danthonioideae*.

Kelkaj *Panicoideae* kaj *Cyperaceae* ankaŭ povus esti parazitataj sed ne estas grava en naturo.

## Komponantoj 
Alkaloidoj de la indola grupo konstituas ĝis 1 % de la maso sed kutime 1-2 ‰.
Estas ergokristino, ergotamino, ergokriptino, ergometrino, ergozino, ergokornino, ergovalino kaj ankaŭ ĝiaj izomeroj ergometrinino, ergotaminino, ergozinino ... kaj kelkaj klavinoj.
Ĝiaj biologiaj efikoj rezultas de ĝiaj interagadoj kun ricevantoj de adrenalino, dopamino aŭ serotonino. Ili kaŭzas malsanon, ergotismon, ĉe la homoj kaj la bestoj.

dosiero:Lysergic acid chemical structure.svg|Lizerga Acido
dosiero:Ergine.png|Ergino (LSA)
dosiero:Ergoline.png|Ergolino
dosiero:Ergopeptine - Ergopeptines.svg|Ergopeptino

La LSD provenas de la lizerga acido.

Ergoto enhavas plurajn pigmentojn (1-2 % de la maso), antrakinonoj kaj ergokromoj .

## Metodoj pri luktado 
### Malpliigi la unuagradan inokuladon 
Sklerotoj (*Sclerotium clavus*) konstituigas la unuagradan inokuladon.
La unua antaŭrimedo estas semi purigatajn grenojn. Plugado ebligas mortigi la sklerotojn. Alternaj kultivoj limigas ankaŭ la sklerotojn.

### Malpliigi la duagradan inokuladon 
Konidioj de *Sphacelia segetum* konstituigas la duagradan inokuladon. La unua antaŭrimedo estas regi la poacojn en kaj apud la kulturo, exemple *Lolium* aŭ Alopekuro (*Alopecurus*). Regi insektojn vehiklojn de konidioj ebligus ankaŭ malpliigi la duagradan inokuladon.

### Malpliigi la daŭroeksponon 
La sporoj imitas la polenon. Ili atakas nur la ankaŭ ne fekundiĝintajn ovariojn dum la florado. Grupigi la floradon, plibonigi la polenecon aŭ la fekundecon malpliigas la riskon.

## Historio 
### Moderna epoko 
La malsano kaŭzis en Etiopio en 1977-1978 47 mortintojn kaj en 2001 plurajn gangrenulojn. *Claviceps purpurea* infektis ne kultivatajn avenojn en hordeo.
En 1985 okazis sola kazo en Germanio kun ekologia manĝaĵo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* Venenaj kreskaĵoj 
* La biblioteko de Dr. PI bloobookoj 
* Epidemiologio 
* [Foto de Jan Gaisler en Domov Amatérských Mykologů Rychnov u Jablonce nad Nisou(https://eo.wikipedia.org/wiki/Rychnov_u_Jablonce_nad_Nisou), 12.6.2008]
* Trudherbo pdf  
* Infektado de poacoj  vidu paĝojn 111-158 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Plantaj malsanoj
Kategorio:Mikologio
Kategorio:Venenaj plantoj
Kategorio:Fungospecioj