Mangrovo

eta|centre|775px|Situo de la mangrovoj

La **mangrovo** estas biomo, kiu ampleksas halofitajn arbarojn ĉe la tropikaj kaj subtropikaj marbordoj. Kiam la superreganta arbospecio estas manglo , oni ankaŭ povas paroli pri **manglejo** aŭ **rizoforejo** . En la mondo ekzistas ĉirkaŭ 150 000 km² da mangrovoj .

## Priskribo 
Mangrovoj entenas arbojn kaj arbedojn el pluraj plantofamilioj, entute kun preskaŭ 70 specioj, kiuj adaptiĝis al vivcirkonstancoj de la marbordoj kaj de la saletaj riverelfluejoj. La saleta kaj mara akvo, kiu la arbojn tage ĉirkauas ĝis la eko de la arbokrono, havas tre malaltan akvopotencialon (−20 ĝis −50&nbsp;bar). Tial necesas adaptiĝoj al tiuj cirkonstancoj: ili akumulas salon en siaj ĉeloj kaj sekve ekvilibrigas la potencialajn niveldiferencojn.

Iuj specioj povas, kiel la kaktacoj , ensorbi akvon , por malkoncentri la salan enhavon. Per salglandoj ili povas ekskrecii superfluan salon. La kun salo ŝarĝitajn foliojn ili faligas. Tamen ekzistas ankoraŭ aliaj morfologiaj adaptiĝoj. Pro tio ke la radikoj de la plantoj bezonas oksigenon, kiu ne estas disponebla en la ŝlimogrundo, por la ĉelospirado, la arboj de la mangrovoj posedas specialan aerumadsistemon ( aerenkimo ). Al tiu ankaŭ apartenas la lenticeloj. Tiuj ĉi estas la korkotegitaj kaj tial akvorezistaj poroj en la radikoŝelo. La radikoj estas tiaj ke ili, ankaŭ
dum fluso, elstaras super la akvo. Pro tio la natura arbarrejunigado estas adaptita al eksterordinaraj karakterizaĵoj de la starejo. La cigaroformaj flosadokapablaj propageroj kreskas vivonaske sur la patrinplantoj. Ili atingas altecon kiu estas sufiĉa por postvivi, ĝis pro la amplekso kaj la meĥanike efikantaj fortoj ili defalas kaj fiksiĝas en la ŝlimo .

## Situo 
Oni distingas inter Orientaj kaj Okcidentaj mangrovoj. Tiuj ĉi vegetas je la marbordoj de Ameriko kaj okcidenta Afriko, dum la Orientaj mangrovoj okupas la marbordojn de orienta Afriko, Madagaskaro, Hindujo kaj Sud-Orienta Azio  La ecoj de la rezultaj torfejoj dependas de la medio kaj ecoj de la mangrovoj. Termitoj produktas torfon el falintaj plantrestaĵoj, radikaroj, kaj ligno por konstrui siajn nestojn. 2% de la tutmonda mangrova karbono perdiĝis inter 2000 kaj 2012, ekvivalenta maksimume al 0.316996250 Gt da enaerigita CO2. Mangrovoj ĝenerale rolas kiel neta malfonto de karbono, kvankam ili ellasas organikaĵojn en la maron en la formo de solvitaj refraktaraj (biologie nemalkomponeblaj) molekulegoj, folioj, branĉoj, kaj aliaj defalaĵoj. En senmodifaj medioj, mangrovoj estas inter la plej produktaj ekosistemoj de la planedo, kvankam ili kreskas en akvoj tropikaj kaj ofte elĉerpitaj je nutrosubstancoj. La refraktareco de la organikaĵoj produktitaj kaj tenataj en mangrovoj povas malrapidigi la cikladon de nutrosubstancoj, precipe nitrogeno. Nitrogena limigo en tiaj sistemoj povas esti venkita de mikroba nitrogena fiksado kune kun bioturbado de makrobestoj, ekzemple kraboj kaj omaroj. Makrobestoj miksadas freŝajn kaj malfreŝajn organikaĵojn, plivastigas sedimentajn surfacojn inter senoksigeneco kaj oksigenhavo, plidisponebligas energifontajn elektronakceptantojn, kaj plirapidigas nitrogenan trafluadon per rekta ekskrecio. Tiel, makrobestoj povas malgravigi nitrogenan limigon per ebligado de la remineraligo de refraktara nitrogeno, malpliigante konkuron inter plantoj kaj mikroboj. Tia agado favoras cikladon de nitrogeno, ensorbado fare de plantoj, kaj altan retenadon de nitrogeno, kaj ankaŭ favoras ĝian forperdon per stimulo al kuplitaj nitratigo kaj malnitratigo. Krabaj populacioj daŭre restrukturas sedimenton per konstruado de loĝotruoj, kreante novajn niĉojn kaj transportante aŭ selekte manĝante sedimentokreskajn mikrobajn komunumojn. Krome, kraboj povas efiki al trafluado de organikaĵoj per enkorpigo de folioj kaj elmetado de diserigitaj fekaĵoj, aŭ portante ilin en siajn truojn. Tial oni konsideras krabojn kiel gravajn ekosisteminĝenierojn, kiuj regas la formon de biogeokemiaj procezoj en intertajdaj ŝlimaj bordaj deklivoj de mangrovoj. Kontraste al truloĝaj poliketoj kaj amfipodoj, la abundaj ocipodedaj kraboj, precipe konsistantaj el la violonkraboj, ne konstante ventolas siajn truojn. Ĉi tiuj povas dumtempe forlasi siajn truojn por surgrundaj agadoj, Lastatempa esploro konstatis, ke ili povas kunhavi diversan mikroban komunumon aŭ sur la karapaco aŭ en la intesto. Koloniigi la karapacon de kraboj povas avantaĝi por iuj bakterioj pro agadoj de la gastiganto kiel spirado, ekskrecio, manĝado, kaj horizontalaj kaj vertikalaj migroj. Tamen la ekologiaj interagoj de violonkraboj kaj bakterioj, ilia regulado kaj signifo, kaj ankaŭ iliaj efikaroj je skaloj gamantaj de unuopula ĝis ekosistema ne estas bone komprenataj.

File:Jack Of The Mangroves - Flickr - tarotastic.jpg|*Lutjanus argentimaculatus*
File:Mangrove snapper, Lutjanus griseus.jpg|*Lutjanus argentimaculatus* naĝantaj inter mangrovarbaj radikoj
File:School of Young Fishes (Atherina sp. ???) (6055617687).jpg|Aterinoj naĝantaj are inter mangrovarbaj radikoj
File:Barracuda among mangrove roots.jpg|Barakudo insidas inter mangrovarbaj radikoj
File:Yellow seahorse in aquarium.jpg|*Hippocampus kuda* pariĝas kaj naskas en subakvigitaj mangrovoj de Azio. Plektitaj radikoj kaj subakvaj branĉoj liveras ombran ŝirmon al gravedaj virhipokampoj kaj al hipokampidoj
File:Mudskipper - Surabaya mangroves - East Java (30019579862).jpg|*Oxudercinae* loĝas en mangrovaj marĉoj
File:Himantura granulata 2.jpg|Rajo *Urogymnus granulatus*

### Kraboj

File:Soldier crabs marching.jpg|alt=Arta bildo de malgrandaj bluaj soldatkraboj marŝantaj sur mangrova ebeno|Arta bildo de malgrandaj bluaj soldatkraboj marŝantaj sur mangrova ebeno
File:Mangrove crab.jpg|Mangrova krabo, eble *Neosarmatium asiaticum*
File:Mangrove tree crab, Aratus pisonii.jpg|Mangrovarba krabo, *Aratus pisonii*

## Utilo 
[eta|220px|Mangrovoj en [Porto-Riko.]]
La mangrovoj, kune kun la tropikaj pluvarbaroj kaj la koralrifoj, estas inter la plej produktivaj ekosistemoj en la mondo. En la arbokronoj de la mangrovoj vivas reptilioj kaj mamuloj. Multaj akvobirdoj utiligas la riĉan nutraĵ-ofertojn kaj nestas en la branĉaro.
La densa radiksistemo de la mangrovoj prezentas por multe da organismoj je malgranda spaco grandmulton da biotopoj. La radikoj prezentas certan vivspacon al multe da fiŝoj, moluskoj kaj kraboj, kaj optimumajn vivcirkonstancojn al larvoj kaj junaj bestoj de multaj specioj. Sur la lignecaj radikoj de la arboj vivas gastropodoj, algoj, *Ostreoida*, *Balanidae* kaj sponguloj. En la pli profunda akvo hejmas *Alpheidae* kaj fiŝoj ( ekzemple *Sciaenidae* ).

Tial multe da mangrovoj estas uzataj de la homo por kolekti nutraĵon ( ekzemple kraboj, moluskoj ); krom tio la mangrovoj gravas por la populacioj de fiŝoj kaj salikokoj kiel jam menciite ĉi supre. Mangrovoj protektas la marbordon kontraŭ erozio. La perturba efiko de tajdaj ondegoj kaj cunamoj
 por la homaj konstruaĵoj ĉe la marbordo estas reduktata de sendifektaj mangrovoj .[eta|150px|Salo[ekskrecio el la folioj.]]
## Minacoj 
Antaŭ ĉio, en multaj partoj de la mondo mangrovoj estas minacataj de la intensa akvokulturo de salikokoj
. La salikokodigoj post nur tri ĝis dek jaroj estas trempitaj de kemiaĵoj kaj forlasitaj. Rearbarigo per mangrovarboj poste estas preskaŭ ĉiam neebla. Aliaj endanĝerigoj estas malpurigo per nafto ( Panamo, Persa Golfo ), sed ankaŭ senakvigo de mangrovoj en la daŭro de urbanizadaj disvolviĝoj laŭlonge de la marbordoj. La indiĝena loĝantaro utiligadas la lignon de la mangrovon kiel brulligno, por farado de lignokarbo aŭ taninoj. La enspezoj el la marbordofiŝado ĉie draste malprogresis, kie la mangrovoj grandskale estis senarbarigitaj. Klopodoj de rearbarigo de mangrovoj estis entreprenitaj, ekzemple en Vjetnamujo, Tajujo, Barato, Srilanko  kaj en Filipinoj. Malgraŭ tiuj ĉi penadoj pligrandiĝas la perturbado de la mangrovoj; la perdoj de la lastaj 20 jaroj sumiĝas je 25 % de la en 1980 ĉeestanta areo .

## Taksonoj 
* *Aegiceras corniculatum*
* Mangrova aramido

## Vidu ankaŭ 
* Apogilradiko
* Intertajda zono
* Nacia Parko Salum-Delto

## Eksteraj ligiloj 
*  Mangrovoj : listo de ekoregionoj (WWF) 
*  Mangrovoj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) 
*  http://www.fao.org/forestry/site/1720/en  [www.fao.org/forestry/site/1720/en UN Food & Agriculture Organization-Webseite zum Status der Ausdehnung von Mangrovengebieten]
*  http://www.mangrove.or.jp/ [www.mangrove.or.jp International Society for Mangrove Ecosystems]
*  http://www.glomis.com/ [www.glomis.com GLOMIS: Global Mangrove Database and Information System]
*  http://lv-twk.oekosys.tu-berlin.de/project/lv-twk/23-trop-wet5-twk.htm  [lv-twk.oekosys.tu-berlin.de/project/lv-twk/23-trop-wet5-twk.htm Inst. f. Ökologie, LV Kehl - Verbreitung und Ökologie der Mangrove]
*  www.mangreen.org Projekt MANGREEN: in Indien durchgeführtes Projekt zur Wiederaufforstung von Mangrovenwäldern

## Referencoj 
## Ekoregionoj 
Kategorio:Mangrovoj
Kategorio:Biomoj
Kategorio:Oceanografia terminologio