Referendumo pri sendependiĝo de Katalunio en 2017

[eta|Flagoj de subtenantoj de la referendumo en [Barcelono]]*Ĉi tiu artikolo temas pri la kataluna sendependiga referendumo de 2017. Por pli da informo rilate al tiu politika konflikto, konsultu la artikolon pri la Hispana Konstitucia Krizo.*[eta|[Grafitio de kontraŭuloj de la referendumo en Badalona]]
**Referendumo pri sendependiĝo de Katalunio** estis planita referendumo, kiun la katalunia registaro preparis por okazi je la 1-a de oktobro 2017. La balotantoj respondos la demandon: "Ĉu vi volas ke Katalunio estu sendependa ŝtato en la formo de respubliko?" La referendumo postsekvintu la sendevigan referendumon pri sendependiĝo en 2014.

Hispana Registaro kontraŭis la referendumon pri sendependiĝo dirante ke la Hispana Konstitucio ne permesas baloton pri sendependiĝo de ajna regiono de Hispanio.

## Preparo kaj fono 
En 2006 katalunia registaro proponis novan aŭtonomian statuton, kiu estis poste aprobita en referendumo en Katalunio kaj en hispania parlamento. Sed en 2010 hispania konstitucia kortumo forigis el ĝi difinon de Katalunio kiel *nación* – nacio.

Je la 9-a de novembro 2014 okazis sendeviga referendumo pri sendependiĝo de Katalunio malgraŭ la volo de hispaniaj registaro kaj konstitucia kortumo. Por la sendependiĝo tiam balotis ĉirkaŭ 80 % da balotintoj dum partopreno de 41,6 % da balotintoj.

Katalunia Parlamento je la 6-a de septembro 2017 akceptis leĝon, kiu priskribis la kondiĉojn de nova referendumo pri sendependiĝo. Hispania registaro tuj turniĝis al la konstitucia kortumo, kiu poste la referendumon jure malvalidigis.

### Administrado 
[eta|dekstra|Balotilo, kiu estis planata por la referendumo. Ĝi estas skribita en [Kataluna lingvo|la kataluna, en la hispana (la kastilia) kaj en la arana, la tri oficialaj lingvoj de Katalunio.]]

Katalunia registaro anoncis, ke la referendumo okazos en dimanĉo je la 1-a de oktobro 2017. La referenduma demando estis: "Ĉu vi volas ke Katalunio estu sendependa ŝtato en la formo de respubliko?" Je la 1-a de oktobro 2017 estis fermita pli ol duono da lernejoj, kie devus okazi la balotado.

Katalunia altkortumo je la 29-a de septembro 2017 ordonis al Google forigi el sia deponejo androidan aplikaĵon *On Votar 1-Oct*, kiu ofertadis informojn pri la referendumo. Google mem la aferon tiutage ne komentis.

Antaŭ kaj en pluraj balotejoj okazis bataloj inter policanoj kaj balotintoj. Dum la tago estis anoncitaj pli ol 700 vunditojn.

Marde hispania reĝo Filipo la 6-a en sia publika parolo diris ke ignorado de konstitucio kaj regularo de aŭtonomio endanĝerigas stabilecon de Katalunio kaj de tuta Hispanio.

## Konsekvencoj 
En mardo je la 3-a de oktobro okazis striko en tuta Katalunio. Laŭ Agence France-Presse en Barcelono dum ĝi protestis 700 000 homoj.

En vendredo je la 27-a de oktobro Katalunia parlamento akceptis deklaron de sendependeco. Por ĝi balotis 70 parlamentanoj kontraŭ 10.

## Internaciaj reagoj 
### Antaŭ la referendumo 
*  Je la 13-a de aprilo usona ambasadejo en Madrido diris, ke sendependiĝo de Katalunio estas interna afero de Hispanio.
*  Konsilio de Eŭropo en julio diris ke ajna referendumo devas esti "en plena kongruo kun la konstitucio".
*  Je la 18-a de septembro 2017 la parolisto de hungaria registaro Zoltán Kovács diris ke ili "respektos la volon de la popolo" kaj ke temas pri interna afero de Hispanio kaj Katalunio. Li ne diris ĉu Hungario agnoskos rezulton de la referendumo en kazo, ke la sendependiĝo venkos.

### Dum kaj post la referendumo 
*  Prezidanto de la Eŭropa Konsilio Donald Tusk diris ke li konsentas kun la argumentoj de hispania registaro, sed samtempe diris ke la registaro evitu uzon de forto.

## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Referendumo pri sendependiĝo de Katalunio en 2017    
* Catalonia Votes     

Kategorio:Kataluna movado pri sendependeco
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Referendumoj en 2010-2019
Kategorio:Politiko en 2017