open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĥristo Gorov

**Ĥristo GOROV**, foje **Hristo Gorov** (cirile **Христо ГОРОВ**), **Ĥristo Marinov GOROV.** pseŭdonime **Ĥrima** (naskiĝis la  en *Gorni Brodi* (Горно Броди) apud la urbo Sereso (nun en Grekio); mortis la  en Sofio), ankaŭ konata sub la plumnomo **Ĥrima**, estis bulgara esperantista verkisto, poeto, tradukisto, publicisto kaj politika aktivulo. Pli ol 70 jarojn aktiva esperantisto, li estis deklarita Honora Membro de UEA en la Berlina UK en 1999, antaŭ ol venis informo pri lia forpaso nurajn 4 tagojn pli frue.

## Biografio 
Gorov frue orfiĝis. Kiel juna laboristo avide kleriganta sin, li lernis Esperanton en 1925 kaj rapide manifestis literaturan talenton, kiun Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV) rekonis per sia membreco. Li unue aktivis en la kadro de SAT, publikigante multajn poemojn en *Sennaciulo*, kaj poste daŭrigis sian laboron en la kadro de Internacio de Proletaj Esperantistoj (IPE) kaj IAREV.

En 1935 li estis malliberigita dum pli ol du jaroj pro lia laborista Esperanto-agado. Kontraŭfaŝisma partizano en la Dua Mondmilito, en la posta komunisma reĝimo li laboris en la partia aparato, ĉe ties Centra Komitato kaj ĉe la Ministra Konsilantaro. Dum jardekoj Gorov estis membro de la centra estraro de Bulgara Esperanto-Asocio (BEA) kaj ĝia plej longdaŭra prezidanto (1960-64 kaj 1976-87). Sub lia gvidado BEA gajnis la Trofeon Fyne de UEA en 1987. Li longe servis kiel komitatano de UEA (1977-89), estrarano de Mondpaca Esperantista Movado (MEM) kaj de pluraj aliaj Esperanto-organizaĵoj. Li kunaranĝis la UK-ojn en Sofio (1963) kaj Varno (1978) kaj IFEF-kongresojn en Varno (1967) kaj Slanĉev Brjag (1984).

## Verkaro 
Li aŭtoris sub la pseŭdonimo Ĥrima la poemaron ''Poemo de l'Plugisto* (1930), la rakontaron *Ĉe Abismo* (1931) kaj la novelon *Du frontoj* (1932). Li fondis kaj redaktis sekretan stencil-gazeton laboristan (*Sturmulo).* En 1983 aperis lia poemaro *Ribela Kordo.* En 1986 li verkis originalan prozan verkon: *Mia Verda Pado*. Li sisteme iniciatis la eldonadon de tradukoj el la bulgara, redaktis kaj kompilis multajn el ili, kiel *Septembra poezio* (1982), *Bulgara nuntempa poezio kaj prozo* (1985) kaj *Bukedo'' (1985).

* Poemo de l'Plugisto, poemaro, SAT, 1930

* Ĉe Abismo, rakontaro, EKRELO, 1931
* Du Frontoj, novelo, 1932.
* Septembra poezio, 1982
* Ribela Kordo, poemaro, 1983
* Bukedo, 1985
* Bulgara nuntempa poezio kaj prozo, 1985
* Mia Verda Pado, rakontoj, 1986

### Verkaro en la bulgara 
Ankaŭ en la bulgara li verkis, ne malpli ol 13 librojn.

## Vidu ankaŭ 
Literatura Esperanta Konkurso

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/Ĥ en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Originala literaturo de Ĥristo Gorov (arkivigite)

Gorov, Ĥristo
Gorov, Ĥristo
Lalortelo

**Lalortelo** (Lalortel) estas internacia planlingvo proponita de usona pastro Robert N. Yetter (?-2002) el Susquehanna, Pensilvanio, en 1959. Ĝi estas miksa lingvo kun tre deformitaj radikoj kaj gramatiko bazita sur formala logiko. Kelkaj fontoj, kiel la hungara vikipedio kaj Tazio Carlevaro klasifikas ĝin apriora lingvo. Lalortelo celas kombini semantikon al adevatan formon de vorto.

Unuaj versoj de patro nia: Sma Tanog, doj abre in larin:  Volu pa torer ende medo, pa govunt ende luno, nim pa nazo ende kavo, on Jorda liku in larin.

## Bibliografio
Yetter, Robert N. 
Lalortel radicarum and introduction 
Susquehanna (Pennsylvania): 1959  (22 p.) 

Kategorio:Planlingvoj
Lango (planlingvo)

**Lango** (Language Organization) estas provo de simpliigo de la angla lingvo por servi kiel internacia lingvo proponita de Antony Alexander kaj Robert Craig en 1996 el Manikinsuloj, Britio.

Ŝajne ankaŭ estas afrika naturlingvo nomata "lango".

Patro nia:

.Qr .fAcar, FiK Art in hevan, hxlod bj .cy nqm. .cy kiNdam kum,
.cy .wil bj dun, in ErT xz it iz in hevan. .giv us cis dq Qr dqli
bred, xnd fRrgiv us Qr trespAsiz, xz wj fRrgiv cem cxt trespAs agenst us. .xnd ljd us nDt intY temptqMan, but dilivar us frDm
jvil. .Amen."

## Bibliografio 
*Robert Craig & Antony Alexander, LANGO, "Language Organisation", LANGO, Douglas, Isle of Man, U.K., 1996, ISBN 0-9529446-0-X [rev.] 1998.*

## Eksteraj ligiloj 
* Lango: Language organisation 

Kategorio:Modifita angla
Homa lingvo

**Homa lingvo** estas internacia planlingvo proponita de Umano, eble kaŝnomo de Hendrik Christian Andersen (1872-1940), en 1900. Eble estas esperantido.

La projekto ricevis la bibliotekan klasifikon 419.4 “1900” de Biblioteko Butler.

Kategorio:Esperantidoj
Universala lingvo (Menet)

**Universala lingvo** (*Langue universelle*) estas miksa planlingvo proponita de la franco *Charles Menet* en 1886. Ĝi uzas deformitajn naturajn radikojn kaj arbitran derivon, ĝia aspekto estas tre nenatura kaj kelkaj fontoj klasifikas ĝin kiel apriora lingvo. Ĝi havas klaran influon de Volapuko kaj iom similas al Dil.

Ĝiaj radikoj estas ĉiam unusilabaj, prenitaj ĉefe de Volapuko, araba kaj turka lingvo.

La ina formo estas derivita de maskla formo per prefikso, anstataŭ sufikso, kiel en plejparto de planlingvoj: fat (patro); efat (patrino). Tio devenas de Volapuka prefikso *ji* kun la sama celo.

## Vidu ankaŭ 
* la apartigilon "universala lingvo".

## Eksteraj ligiloj 
* *Histoire de la langue universelle* ("historio de la universala lingvo") de Louis Couturat, Reinhard Haupenthal, Léopold Leau, ĉapitro IV, paĝoj 106 kaj 107

Kategorio:Volapukidoj
Universala kaj analitika lingvo

**Universala kaj analiza lingvo** (*Langue universelle et analytique*) estas apriora lingvo proponita de E. T. Vidal (ankaŭ citita, tre eble erare, kiel *E. F. Vidai*) en 1844. Eble estas pasigrafio, ĉar ĝi kombinas literojn kaj nombrojn.

La alfabeto havas 22 konsonantojn kaj 13 vokalojn, kelkaj el tiuj literoj estas tre maloftaj en aliaj lingvoj, kiel C (tnj) kaj Œ. Ĉiu litero estas ŝanĝebla al numero, sed per nerekta kaj nesimpla sistemo. 

La vortoj estas derivataj laŭ "logika" sistemo, ekzemple: ga = geografio, gana = Afriko, gani = Ameriko.

Ĉiuj vortoj komponitaj per unu nura konsonanto, estas persona pronomo; per unu nura vokalo, estas verbo. Ĉiuj vortoj formita de unu silabo laŭ formulo konsonanto+vokalo (kv) estas formo de la verbo esti. Ĉiu vorto de tri literoj finita per -a estas artikolo, per -o estas pronomo, per -è estas prepozicio, ktp. 

La substantivoj havas deklinacion de 5 kazoj similaj al sistemo de volapuko: -a (nominativo), -e (akuzativo), -i (genitivo), -o (ablativo), -u (dativo). La vortradikoj estas masklaj, por derivacii la inan formon, oni aldonas -r kaj la neŭtralan, -s. 

Verbo esti: Vi (mi estas), bi (vi estas), ktp. va (mi estis), kpt.

Laŭ la aŭtoro, la lingvo estas tre taŭga por farado de versoj.

## Bibliografio
* Vidal, E. T., *Langue universelle et analytique*, Parizo: Sirou, 1844 (414 p.)

## Vidu ankaŭ 
* la apartigilon "universala lingvo".

Kategorio:Aprioraj lingvoj
Latinesko

**Latinesko** (*Latinesco*, ne konfuzigu al Latinesce) estas internacia planlingvo proponita de brito *H. J. MacMillan* el Liverpool en (aŭ antaŭ) 1930, bazita sur latinidaj lingvoj ĉefe itala lingvo. La projekto do klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.

Ekzempleto: "Ameliora lu mundo, comincia per te stesso!" (Plibonigu la mondon, komencu de vi mem!).

Ĝi ricevis bibliotekan kondon 417.7 "1930” de Biblioteko Butler.

Kategorio:Eŭroklono
Vivanta latino

**Vivanta latino** (**Latino Viventi**) estas planlingvo proponita de Fibula (eble kaŝnomo) el Torino en 1925, bazita sur latina lingvo aŭ pli bone sur Latino sen fleksio. *Fibula* signifas "buko" en latina lingvo kaj eble estas aludo al *fibula praenestina* kiun oni kredis esti la plej malnova teksto en latina lingvo ĝis la fino de 20-a jarcento, ironie, oni pruvis ke la *fibula* estas falsaĵo...

Ĝi ricevis la bibliotekan kodon 417.7 “1925” de Biblioteko Butler.

Kategorio:Modifita latina
Teraso

eta|Virino kaj infanino rigardante el teraso.
**Teraso** estas ebena tegmento kun balustrado. En domoj de varmaj klimatoj ĝi havas multajn utilojn kaj ĉefe ĝui mildan veteron, sunbanadi, sekigado de lavitaj vestaĵoj, kunvenejo, salono, rigardejo ktp. En kelkaj urboj kaj landoj terasoj estas grava parto de urba pejzaĝo. En multaj lokoj eblas trairi de unu domo al alia tra terasoj.

Laŭ Francisko Azorín **teraso ** estas *Vasta plataĵo sur konstruaĵo, sur monto, sur altaĵo.* Li indikas etimologion el la latina *terraceus* (teraĵo), de *terra*.

En agrikulturo ĝi estas ebena agro, elformita sur deklivoj per konstruo de ŝtona aŭ tera digeto. Ĝi estas uzata en altmontaroj por protekti agron, kulturplantojn pro erozio. Kaj en ĝardenado teraso estas alta ebena teramaso subtenita per masonaĵo kaj aranĝita en ĝardeno por ĝui belvidon aŭ faciligi promenadon.

En geografio ĝi estas ebena larĝa benko, interrompanta deklivon. 

## Vidu ankaŭ 
* Teraso (apartigilo)
* Altano, belvedero, balkono, verando

## Notoj 
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Geologio
Dai Songen

**DAI Songen** (1944-1999), komitatano kaj ĉefdelegito de UEA ekde 1985, sekretario de Komisiono pri la Azia E-Movado, ĝenerala sekretario de Ĉina E-Ligo, vicĉefredaktoro de El Popola Ĉinio, forpasis en Pekino pro kormalsano la 16-an de januaro, kelkajn tagojn post sia 55-a naskiĝtago.

Lerninte Esperanton en Ŝanhajo en 1964, li fariĝis preskaŭ tuj profesia esperantisto, unue kiel parolisto de la Esperantaj elsendoj de Radio Pekino (1966-81), kaj sekve en diversaj postenoj ĉe Ĉina E-Ligo. Unu jaron (1982-83) li laboris ankaŭ ĉe la Centra Oficejo en Roterdamo. Perfekta organizanto kaj modesta homo, kiel sekretario de la LKK li ŝarĝis sin per grandega parto el la okazigaj taskoj de la 71-a, Pekina UK (1986) aranĝo pionira en Ĉinio, kiu tiam ankoraŭ malhavis sperton pri gastigo de tiel grandaj internaciaj kongresoj.

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Guy Delaquaize

**Guy  DELAQUAIZE** (naskiĝis la  - mortis la  en Carrières-sur-Seine apud Parizo) estis franca esperantisto, iama komitatano de Internacia Asocio de Esperantistaj Fervojistoj kaj redaktoro (1974-82) de *Internacia Fervojisto,* kiu vicprezidis (1960-62) kaj prezidis (1962-68) Francan Fervojistan Esperanto-Asocion.

Delaquaize, Guy
Lango (anatomio)

[eta|Lango de [hejma kato]]
**Lango** estas organo, kiu havas surfacon kun multe da *gusto-sentemaj punktetoj*.
Ĝi konsistas precipe el muskoloj. Unuj kapabligas ŝanĝi la pozicion de la lango en la buŝo. Aliaj kapabligas ŝanĝi la formon. La lango estas la plej movebla organo, kies movoj estas tamen limigataj de ĝia *langa frenulo* lokata sube.

## Homa lango 
La **homa lango** estas organo, kiu estas mola kaj tre movebla. Ĝi situas en la buŝo kaj estas necesa por engluti la manĝojn, ĝi helpas dum maĉado kaj purigado de la dentaro.

Laŭ kredo kaŭzita de mistraduko far Edwin Boring  de germana artikolo, oni priskribis langan mapon laŭ kiu la kvar diversaj tiam konataj gustoj (nun oni konsideras ke ekzistas kvin) estus sentataj en apartaj regionoj. Estis poste pruvite ke tiu priskribo estas malvera. Ekzistas apartaj papiloj (kaliciforma, fungoforma, fadenforma kaj korolforma) troveblaj en precizaj lokoj sur la lango kaj ankaŭ en aliaj partoj de la buŝinterno. Tamen ĉiu aparta papilo ne havas rolon por senti apartan guston. Gustoj estas sentataj de gustosentaj ĉeloj troveblaj en poroj troveblaj ĉie sur la lango.

La lango ankaŭ ludas gravan rolon en la kapablo paroli.

Lango estas organo, kiu kapabligas gustumadon: unu el la kvin sensoj.

### Langa mapo 
Laŭ la langa mapo, kiun oni priskribis dum jardekoj, kaj montriĝis malvera ekde 2006, la diversaj gustoj havus siajn specifajn lokojn sur la lango: la gusto-sentemaj punktetoj troviĝus tie:
* dolĉa gusto: la pinto
* amara gusto: malantaŭa parto
* acida gusto: flankoj
* sala gusto: flankoj proksime al la pinto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
eta|Homa lango kun traborado
* Buŝo
* Buŝa kancero
* Homa anatomio

## Eksteraj ligiloj 
* Detala skemo de la lango  

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Buŝo
Julia Guillaume-Isbrücker

**Julia GUILLAUME-ISBRÜCKER** (1916-1999) estis nederlanda-franca esperantistino. Ŝi estis la filino de Julia Isbrücker (1887-1971, la fondintino de la Internacia Esperanto-Instituto en Hago).

Julia Guillaume-Isbrücker ĉiam aktive partoprenis en Esperanto-aranĝoj kaj estis ĝis 1996 estraranino de IEI. Ŝi mortis la 29-an de novembro 1999 en La Celle-Saint-Cloud (Francio). Ŝi estis la vidvino de Jean Guillaume (tiu estis ĉefdelegito por Francio dum 30 jaroj kaj prezidanto de Unuiĝo Franca por Esperanto 1974-1975).

Okaze de la 100a datreveno de la 12a Universala Kongreso de Esperanto 1920 en Hago aperis en la jaro 2020 broŝuro en formato pdf pri Julia Isbrücker kaj ties filino Julia Guillaume-Isbrücker. 

## Eksteraj ligiloj 
* la broŝuro de 2020 pri patrino kaj filino Isbrücker  ()

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Paul Morin

**Paul MORIN** (naskiĝis en 1918, mortis la ) estis franca esperantisto.

Li estis multjara delegito kaj turisma fakdelegito en Bourges (Francio) kaj komitatano de Unuiĝo Franca por Esperanto. Dum 25 jaroj li prezidis la lokan klubon, gvidis multajn kursojn kaj havigis al sia urbo tri ZEO-jn.

MORIN, Paul
MORIN, Paul
M
Maria Becker-Meisberger

**Maria BECKER-MEISBERGER** (naskiĝis en 1925, mortis la  en Blieskastel, Germanio), estis dumviva membro de UEA.  Lerninte Esperanton en 1956, ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de Sarlanda Esperanto-Ligo (1973-1974). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de MONATO, el kiu rezultis la libro *Internacie kuiri* (eldonita ĉe Flandra Esperanto-Ligo en 1990, diplomita de OSIEK en 1998, dua eldono en 2000). Ŝi germanigis (1993), kun la edzo Günther Becker, la monografion ''L'espéranto* de Pierre Janton.

## *Internacie kuiri* 
Ŝi verkis la kuirlibron *Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Jeannine Vincent

**Jeannine VINCENT** (nask. 1922), dumviva membro de UEA, e-isto de 1947, forpasis la 22-an de aprilo 2000 en Baugé (Francio), la vilaĝo kie ŝi loĝis de sia emeritiĝo en 1977, dediĉante sin al la apuda kastelo Greziljono.

Akirinte kiel la unua virino la Diplomon pri Altaj E-Studoj de Franca Esperanto-Instituto, ŝi iĝis ties kasisto kaj rolis dum trideko da jaroj kiel ĝia vera gvidanto.

Ŝi servis ankaŭ kiel ĝenerala sekretario, poste vicprezidanto de la landa E-asocio UFE. Ŝi gvidis multajn kursojn, ĉefe al infanoj.

Delegito de UEA kaj pedagogia fakdelegito dudekon da jaroj, ŝi regule membris en Societo Zamenhof kaj partoprenis en UK, ĉiam kantante en ties Internacia Ĥoro.

Ŝi tradukis novelojn de Villiers de l'Isle-Adam (Franca E-isto, 1991) kaj la romanon **La verda radio** de J. Verne (1995).

Kategorio:Francaj esperantistoj
Joachim Schulze

**Joachim SCHULZE**  (1939 - 10-a de januaro 2000 en Lepsiko) estis germana ĵurnalisto kaj grafikisto.

Li estis aktiva membro de la Centra Estraro de GDREA (1985–1990) kaj dum pli ol jardeko de la organizaĵo en Lepsiko, kie li kunorganizis multajn el la famiĝintaj Internaciaj Foiraj Esperantistaj Renkontiĝoj (IFER). Li redaktis la revueton Saksa Kuriero (1984–90) kaj aperigis novelaron **Hunda vivo** (1987).

En 1984 li proponis al la Centra Estraro unuecan grafikan prezenton de esperantaĵoj de GDREA. Sekve li produktis grafikaĵojn tiurilatajn

Okaze de la jubileo *100 jarojn Esperanto* en 1987 li eldonis serion da gratulkartoj.

Schulze kreis la emblemon de la 84- Universala Kongreso de Esperanto kun la Brandenburga Pordego kaj la emblemon de la 33-a Internacia Infana Kongreseto kun la figuro Villi Abelo.

## Verkoj 
* Poresperanta varbado kaj la vero. In: der esperantist 5/1985, S. 109.
* *Hunda vivo kaj aliaj satiroj*. Urba estraro Leipzig de GDREA en Kulturligo de GDR (eld.), Leipzig 1987.

## Honorigoj 
Honorinsigno de GDREA 1987

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Lepsiko
Karl-Heinz Hoffmann

**Karl-Heinz HOFFMANN** (naskiĝis en 1919; mortis en 1999) estis germana esperantisto kaj delegito de UEA en Hamburgo pri blindulaj aferoj. Li aktivis en la germana sekcio de Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj kaj redaktis la sekcian organon *Blinda Esperantisto.* Li membris en la LKK de la Hamburga UK 1974.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Welkenraedt

eta|maldekstra|Welkenraedt estas fervoja nodo en la provinco Lieĝo.

**Welkenraedt** (germane [VELK'nra:t], franca prononco [ŬELK'nra:t], , valone: Welkenrote) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipo Henri-Chapelle apartenas al Welkenraedt, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo
Waremme

eta|maldekstra|la urbodomo de Waremme

**Waremme** (france: [ŭaREM'] aŭ ) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1985. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Bettincourt (nl: Bettenhoven), Bleret, Bovenistier, Grand-Axhe, Lantremange kaj Oleye (nl: Liek) apartenas al Waremme, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)

Kategorio:Urboj de la provinco Lieĝo
Kategorio:Urboj de Belgio
Wanze

eta|maldekstra|Enirŝildo pri la urbo en la franca (supre) kaj valona.

**Wanze** (france: [ŬANZ'], valone: Wonse) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Antheit, Bas-Oha, Huccorgne, Moha kaj Vinalmont apartenas al Wanze, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)
Waimes

eta|maldekstra|La ĉefa strato de Waimes.

**Waimes** (france: [ŬEM] aŭ ) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Faymonville kaj Robertville apartenas al Waimes, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo  (france; iomete germane kaj nederlande)
Visé

[eta|maldekstra|Visé kun antaŭ ĝi la rivero [Mozo.]]

**Visé** (france kaj valone: [ViZE] aŭ ) estas municipo en Belgio, kiu en la jaro 1825 ricevis la honortitolon "urbo". Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Argenteau, Cheratte, Lixhe (nl: Lieze), Richelle kaj Lanaye (nl: Ternaaien) apartenas al Visé, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)

Kategorio:Urboj de la provinco Lieĝo
Kategorio:Urboj de Belgio
Villers-le-Bouillet

eta|maldekstra|La preĝejo de Villers.
**Villers-le-Bouillet** (france: [viLE:-le-BŬIJe]) estas municipo de la provinco Lieĝo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977, la iamaj municipoj Fize-Fontaine, Vaux-et-Borset, Vieux-Waleffe kaj Warnant-Dreye apartenas nun al Villers-le-Bouillet, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (france)
Tinlot

eta|maldekstra|La municipa domo de Tinlot, kun antaŭ ĝi la loka flago kaj tiuj de Valonio, Belgio kaj Eŭropo.

'''''' (france: [tejnLO]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Abée, Fraiture, Ramelot, Seny, Soheit-Tinlot kaj Scry (Belgio) apartenas al Tinlot, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunejo (france)
Theux

'''''' (france: [TEŬ]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj La Reid kaj Polleur apartenas al Theux, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj
* Filmeto de la esperantista grupo de Verviers pri grava (iama) trilanda renkontiĝo en Polleur, rilatanta al homaj rajtoj, kun vizito de tiu vilaĝo.
Wasseiges

**Wasseiges** (*france:*[ŭaSEJĵ's]) estas municipo en Belgio.

Ekde 1977 la municipoj Acosse, Ambresin kaj Meeffe apartenas al Wasseiges, la ĉefa municipo. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo
Rosiana Coleners

**Rosiana COLENERS** (Dendermonde, ĉirkaŭ 1500 - Dendermonde, 1560 aŭ post 1571) estis sudnederlanda poetino. La Flandrino Coleners amikiĝis kun siaj gelandanoj Anna Bijns kaj Lucas de Heere, kiuj dediĉis sin ankaŭ al la poezio. Nur unua poeziaĵo de Coleners estas konata kaj disdonata. La verso estis publikigata en la verko de Lucas de Heere. 
 
De la flandra Dendermonda cirklo de poetoj oni sciis, ke aliaj verkoj de Coleners ekzistis, kvankam post jarcentoj tutaj verkoj estas malaperintaj. Oni scias ankaŭ, ke Rosiana Coleners kapablis nek legi, nek skribi kaj ŝi diktis siajn versojn.

Coleners, Rosiana
Konsulo (diplomatio)

**Konsulo** estas diplomatia agento komisiita por protekti en fremda lando la aferojn de la samregnanoj. Du aŭ pli landoj povas indiki la saman homon kiel konsulo en unu gastiganta lando.

Laŭ la Konvencio de Vieno pri Konsulaj Rilatoj, la funkcioj de konsulo estas:

# protekti en la gastiganta ŝtato la  the receiving State the interesoj de sendanta ŝtato kaj ĝiaj nacianoj, ĉu individuoj, ĉu negocaj entreprenoj, ĝis la limo de internacia leĝo.
# pligrandigi la disvolviĝo de ekonomia, kultura, komerca kaj sciencaj rilatojn inter la ŝtatoj.
# serĉi per laŭleĝaj metodoj la ekonomia, kultura kaj scienca estado de gastiganta ŝtato kaj informi pri ili.
# eldoni pasportojn, dokumentoj kaj vizojn.
# helpi nacianoj de sendanta ŝtato.
# agi kiel notaro kaj civila registranto al samnacianoj.
# sekurigi la heredrajtojn de nacianoj de sendanta lando.
# surrigardi la infanojn kaj senkapabluloj de sendanta lando per gardo kaj tutelo se bezone.
# reprezenti samnacianoj en tribunaloj ĝis la limo de loka leĝo.
# transmisii juĝajn dokumentojn kaj demandajn leterojn aŭ preni pruvojn al tribulaloj de sendanta lando, ĝis la limo de internacia leĝo.
# superrigardi ŝipojn kaj aviadilojn kiuj havas naciecon de sendanta lando, sen malavantaĝo de gastiganta lando.
# agi alimaniere pro la interesoj de sendanta lando, se tio ne kontraŭas la leĝoj de gastiganta lando.

Kategorio:Internaciaj rilatoj
Wim van Heugten

**Wilhelmus Antonius Maria (Wim) van HEUGTEN** (naskiĝis la  en Deurne en Liessel, Deurne, mortis la  en Bakel, Deurne) estis nederlanda ĵurnalisto, verkisto, poeto, esperantisto kaj faŝisto. En la 30-aj jaroj, Van Heugten prelegis diverslande en Eŭropo kaj utiligis siajn Esperanto-kontaktojn en sia ĵurnalisma laboro. Dum la Dua mondmilito Van Heugten verkis multajn artikolojn favorante la naziojn.

## Verkoj 
* *Het Daagt* (1944)
* *Wintergroen om de putmik* (1956)
* *Het Gulden Vlies* (1964)
* *Kervel: 60 kwatrijnen* (1970)
* *Durendal* (1977)
* *Boekweit: 24 kwatrijnen* (1978)
* *Uil en spiegel* (1979)
* *Uitvaart: 12 kwatrijnen over de dood* (1981)
* *De koperen haan* (ná 1981)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri Van Heugten en la Dua mondmilito

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj ĵurnalistoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Karel van Rijckevorsel

**Karel VAN RIJCKEVORSEL** (naskiĝis la , mortis la  en Hago) estis nederlanda advokato kaj politikisto, parlamentano (1952-1967) kaj honora ministro. Li krome estis esperantisto, kaj dumviva membro de la Universala Esperanto-Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* Parlamenta informo-paĝo pri van Rijckevorsel 

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Resveratrolo

**Resveratrolo** (trans–3,4',5–trihidroksostilbeno, C14H12O3; 1,3-benzendiol, 5-[2-(4-hidroksofenil)etenil]-, (E)-) estas substanco, kiu troviĝas en ŝeloj kaj kernoj de blua vinbero (*Vitis vinifera*), arakidoj, ŝeloj kaj kernoj de nigra ribo, en radiko de japana falopio (ekstrakton el tiu ĉi planto oni nomas **ĥolikano**), en ŝeloj de vakcinioj kaj en ruĝa vino. Reveratrolo troviĝas ankaŭ en blanka vino, sed kun la enhavo centoble malpligranda. Tiu ĉi substanco pro siaj antioksidaj kaj antibakteriaj efikoj uzatas kiel *manĝo-suplemento*.

eta|Struktura formulo de resveratrolo

Resveratrolo influas metabolon de lipidoj kaj inhibas precipitadon de sangaj tabuletoj. Oni supozas, ke dank al sia kapablo inhibi androgenajn ricevantojn ĝi havas pozitivan influon al prevento de kancero de prostato. Iuj studoj montras, ke ĝi kapablas plifortigi efikon de iuj antiretroviraj medikamentoj.

Lastaj serĉoj montras, ke resveratrolo troviĝas en granda multo da plantoj kaj la plantoj la resveratrolon produktas pli multe, kiam ili estas en streĉo, kiel sian defendon por transvivi. Rilate al la blua vinbero, oni elesploris, ke ĝi enhavas pli da resveratrolo, kiam la beroj estas nematuraj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.benbest.com/nutrceut/phytochemicals.html#resveratrol Pri resveratrolo
* Grape Expectations: La historio de resveratrolo 
* Kataloga listo, Sekurecaranĝo 

Kategorio:Vino
Kategorio:Receptoraj antagonistoj
Kategorio:Plantestrogenoj
Kategorio:Antioksidantoj
Kategorio:Kontraŭaĝaj substancoj
Kategorio:Stilbenoidoj
Air America

:*tiu ĉi artikolo estas pri aviada kompanio. Air America estis ankao nomo de kineja filmo radio (Air America Radio).*

**Air America** estis aviadilaro, sekrete kontrolita fare de CIA kaj kiu apogis, helpis kaŝitajn operaciojn en Sudorienta Azio dum la Dua Hindoĉina Milito.

Ĝi provizis direkte kaj nedirekte de 1959 ĝis 1962 la usonajn operaciojn Ambidextrous, Hotfoot, kaj White Star, kiuj helpis la regularajn laosajn armeajn fortojn. Inter 1962 kaj 1975 li helpis la militojn en Inodĉino. En 1975, la helikopteroj de Air America helpis eskapi la rifuĝantojn de la usona ambasadejo.

* Aero Contractors estas posteulo de Air America

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.air-america.org 
* http://www.vietnam.ttu.edu/virtualarchive/redirects/air.htm 
* http://www.utdallas.edu/library/special/cataa.html  
* http://www.cia.gov/csi/studies/winter99-00/art7.html  
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Aviado
Anne Bancroft

eta|200px|Anne Bancroft en 1964
eta|200px|Anne Bancroft en 1997
**Anne BANCROFT**, origine: Anna Maria Louisa ITALIANO (naskiĝis la 17-an de septembro 1931, mortis la 6-an de junio 2005) estis usona aktorino.

Naskiĝinte en Novjorko, ŝi lernis la aktoradon en la renoma American Academy of Dramatic Arts. Sian unuan filmrolon ŝi ricevis en la jaro 1952: ''Don't Bother to Knock*.

Kulmino de ŝia kariero estis la filmo *The Miracle Worker* (1962), pro kiu ŝi gajnis la Oskaron en la kategorio *Plej bona ĉefrolo*. Dum la sekvaj jaroj ŝi kvar pliajn fojojn estis nomumita por la Oskaro.

Unufoje Anne Bancroft agis ankaŭ kiel reĝisorino: en la filmo *Fatso* el la jaro 1980.

Ekde 1964 ŝi estis la edzino de la reĝisoro kaj aktoro Mel Brooks. La filo Max naskiĝis en 1972.

Anne Bancroft mortis en Novjorko pro kancero.

## Listo de filmoj 
* *Don't Bother to Knock* (1952)
* *The Miracle Worker* (1962 – Oskaro gajnita en 1963)
* *The Pumpkin Eater* (1964 – nomumita por la Oskaro 1965)
* *7 Women* (1966)
* *The Graduate* (1967 – nomumita por la Oskaro 1968)
* *The Turning Point* (1977 – nomumita por la Oskaro 1978)
* *Fatso* (1980)
* *The Elephant Man* (1980)
* *To Be or not to Be* (1983)
* *Agnes of God'' (1985 – nomumita por la Oskaro 1986)

## Eksteraj ligiloj 
* http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/4071734.stm 
* http://www.thegoldenyears.org/bancroft.html  
* http://www.twoop.com/people/archives/2005/10/anne_bancroft.html  
* http://ysos.sammigirl.com  

Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Kategorio:Premio Ora Globo
Kategorio:Usonaj aktoroj
Ŝtonĵetilo

eta|dekstra|250ra|Ŝtonĵetilo
eta|Forka ŝtonĵetilo
**Ŝtonĵetilo** estas distancarmilo, kiu de la antikvo ĝis la mezepoko estis vaste uzata. Simplaj ŝtonĵetiloj konsistis el longa ŝnuro aŭ bendo leda aŭ ŝtofa kies mezo havis etan konkavaĵon por la ĵetaĵo.

La ŝtonĵetisto per unu mano kaptas la du ekstremojn de la bendo, metas ĵetaĵon (ekzemple ŝtonon aŭ metalpecon) en la konkavaĵon kaj eksvingas la ĵetilon. Tiel la militisto povas doni al la ĵetaĵo pli grandan rapidecon ol per brako sen helpilo. Post atingo de sufiĉa rapideco, la ŝtonĵetisto malkaptas unu ekstremon de la bendo kaj sekve la ĵetaĵo disiĝas de la ĵetilo kaj pafiĝas antaŭen (direktite al la malamiko).

La malpezaj trupoj en Helenio kaj Romio konsistis grandaparte el ŝtonĵetistoj. Ankaŭ la armeo de la inkaa imperio en kelkaj regionoj enhavis ilin. Laŭ la hebrea Biblio, la izraelida knabo Davido uzis ŝtonĵetilon por venki la filiŝtan giganton Goliato.

## Vidu ankaŭ 
* Katapulto
* Katapulto (ludilo)

## Eksteraj ligiloj 
* angla retejo pri la ŝtonĵetilo

Kategorio:Armiloj
Nigra ribo

**Nigra ribo** estas arbusto, kiu havas manĝeblajn berojn kun alta enhavo de la vitamino C. Ĝi havas ankaŭ signifan enhavon de resveratrolo.

Ĝi apartenas al la genro ribo (*Ribes*).

## Bildaro 

Dosiero:Schwarzejohannisbeere.jpg|
Dosiero:Blackcurrants.jpg|
Dosiero:Blackcurrant 1.jpg|
Dosiero:Ribes nigrum - Johannisbeeren knospend.jpg|

## Enhavaĵo 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Beroj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Aero Contractors

**Aero Contractors Ltd.** estas privata aviadila transportkompanio, sidante en Norda Kalifornio kaj helpante la sekretajn flugdezirojn de CIA.

La kompanio estis fondita en 1979, tri jarojn post malfondo de Air America. Ĝin fondis Jim Rhyne, iama ĉefpiloto de Air America kaj kiu perdis sian unu piedon en Laoso (pro tio li kraŝis en 2001). La kompanio havas 26 aeroplanojn kaj 79 dungitojn kaj agadis ĉe la eta Johnston County Airport.

La 31-an de majo en 2005, New York Times raportis, ke la kompanio liveras la suspektitajn teroristojn al landoj (kaj la Guantanamo), kie la torturado estas permesata aŭ malatentata por gajni informojn. La aviadiloj de Aero Contractors estis uzataj por transporti Khalid el-Masri, germanan civitanon. Post la liverado oni liberlasis lin, ĉar evidentiĝis la eraro pri personeco.

Oni mencias ankaŭ la firmaojn Pegasus Technologies kaj Tepper Aviation, kiuj servas la celojn de CIA.

Kategorio:Kalifornio
Kategorio:Aviado en Usono
Julius Kröhl

**Julius KRÖHL** (1820-1867) estis germana inĝeniero elmigrinta en Usonon.

## Biografio
En 1861 proponis Julius Kröhl sian planon pri 12 metrojn longa submarŝipo al la armeo de la usonaj nordaj ŝtatoj, sed ĝi trovis akceptantojn, interesantojn tie.

Do li povis realigi la planon per helpo de *Pacific Pearl Company* kaj konstruis *Explorer*-on el fandofero. Ĝi estis la unua submarŝipo kun elira kluzo kaj tio servis por trovi perlojn.

Li kaj la ŝipanaro mortis je misteria febro. Verŝajne ili suferis - tiam nekonata - je dekompresa malsano, ĉar ili surprenis dum semajno multajn subakviĝojn ĝis pli ol 30 metrojn profunde.

La submarŝipo kuŝas kaj rustiĝas ĉe la panama marpordo
Panama. Oni volas nun (en 2005) ĝin liveri kaj restaŭri.

Oni supozas, ke li prenis la ideon pri la submarŝipo el la romano de Jules Verne Dudek mil leŭgoj sub la maro, kie la submarŝipo Nautilus havis same cigaroforman.

## Eksteraj ligiloj 
* [Fotoj en Spiegel(https://eo.wikipedia.org/wiki/Spiegel)]

Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Kategorio:Usonaj inĝenieroj
Esperantigo de vortoj el angla fonto

Por esperantigo el aliaj lingvoj, vidu ĉe: Esperantigo de vortoj

## Transskribo de liter(kombin)oj 
## Specialaj kazoj
### La literkombino *ng*
La literkombinon ***ng*** de la angla lingvo (transskribantan la fonemon [ŋ] (velara nazalo)) oni kutime transskribas, ne laŭsone sed grafike, per la esperantaj literoj **ng**.  Tio estas, oni esperantigas fonem(ar)on ne ekzistantan en esperanto per esperanta fonem(ar)o, kiu ne identas kun ĝi, tamen ebligas konservi distingon. Nome, oni esperantigas du fonem(ar)ojn de la angla, [n] kaj [ŋ] (kiam skribatan ***ng***), per du esperantaj, respektive [n] kaj [ng].

Tio okazas radikfine, ankaŭ ĉe radikoj, kies formoj, manke de **g**, ne kolizius kun ajna homonimo. Jen ekzemploj finiĝantaj per **ing** (cetere, multaj radikoj de esperanto finiĝas je nesufiksa **in**): dumpingo, pudingo, mitingo, ringo, smokingo, sterlingo, svingi, ŝilingo, Vajomingo, vringi. La samo validas por ***ang***.

La samo okazas ene de radiko: Kingstaŭno, Kingstono, Vaŝingtono, Velingtono, Honkongo.

Pri la esperantigo de geografiaj nomoj atentindas, ke en la vikipedio en Esperanto prefere ne enkondukiĝu novaj esperantigoj de nomoj kiuj ne jam uzatas en la esperantlingvaj literaturo aŭ amaskomunikiloj. Pro tio por esperantigo de nacilingva nomo prefere notiĝu ekstera(j) referenco(j). 

## Bibliografiaj mallongigoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperantigo de anglaj loknomoj: Artikolo de Edmund Grimley Evans en numero 970 de La Brita Esperantisto.


Angla
Pumprezerva akvoenergia centralo

eta|Pumprezerva akvoenergia centralo

**Pumprezerva akvoenergia centralo** aŭ mallonge "pumpcentralo", estas akvoenergia centralo, kiu helpas la reguligon de la kurenta provizado, ĉar ĝi povas fordoni (rezerva funkcio) aŭ akcepti (pumpila funkcio) elektran energion.

La pumpcentraloj rezervas potencialan energion en formo de akvo, deponita en pli alte situanta baraĵlago.

Oni jam konstruas pumpcentralojn ekde la 1920-aj jaroj. La unua granda pumprezerva akvoenergia centralo estis ekfunkciigita en 1930 – evoluigita far Arthur Koepchen – Pumpcentralo Koepchenwerk de RWE en Herdecke ĉe Ruhr.

## Specifaĵoj 
Male al la normalaj akvoenergiaj centraloj, pumprezervaj centraloj produktas nur escepte *"puran kurenton"*, se oni plenumis jam la energibezonon de la pumpiloj. Ili estas traktitaj en la leĝoj de Germanio kiel *"konvenciaj energiocentraloj"*.

Ecoj:
* dudirekta funkcio (unu turbino funkcias ĉe malalta energioprezo la generatoro kiel energiokonsumanta motoro kaj pumpas la akvon supren kaj male, kiam la kurenta prezo altiĝas. Tiel la pumpilcentralo eluzas la prezodiferencon inter la pinta kaj malalta kurentobezonoj.

*legu:* premaera pumpilcentralo

## Funkciado 
Kiel skribite, la sistemo funkcias kiel reŝargebla baterio, akumulatoro.

La instalaĵa konstruo de akvoenergiaj pumpilcentraloj similas al tiu de normalaj **akvoenergiaj centraloj**, sed ili ne havas naturan akvoalfluon el la supra loko. Ili devas unue pumpi la necesan akvomason supren, tiel kreante gravitan energion.

Oni eluzas la ofte nokte rezervitan (gravitan) energion, se okazas abrupta bezono dumtage. Tiam la akvo fluas tra la turbinoj suben.

Ĉar la rezervita energio dependas de la alto, tiel bone eluzeblas tiucele la krutaj partoj de Alpoj.

## Ekonomio kontraŭ Ekologio 
La pumpilcentraloj redonas nur ĉ. 70–80 % de la foruzita energio, tiel ili ŝajnas el ekologia vidpunkto sensencaj, sed fakte ili bone eluzas la prezodiferencon inter la pinto- kaj noktokonsumo.

## Signifo 
Dum la tradiciaj energiocentraloj produktas daŭre, senĉese la energion,
ĝi povas reguli la nebezonatan kurentan kvanton en la landa elektra sistemo, ĝi regulas tiel ankaŭ la ekonomiajn riskojn. Oni antaŭvidas kreskon de ties signifo kun kresko de produkto de renoviĝantaj energioj, kiuj estas produktataj neantaŭkalkuleble (vento, suno, biomaso).

Ekzistas ankaŭ pumpcentraloj, kiuj laboras per aerpremo aŭ marakvo.

Kategorio:Energio
Klimkovice

**Klimkovice** estas urbo en Ĉeĥio kun  (), situanta en Ĉeĥa Silezio, 9&nbsp;km de urbo Bílovec, en distrikto Ostrava-urbo en Moravia pordego.

## Historio 
La unua mencio pri la urbo estas datita en la jaro 1383. En la 19-a jarcento ĝi famiĝis kiel urbo de ŝuistoj kaj teksistoj. La urbo estis tre difektita dum liberigado dum la dua mondmilito en la jaro 1945 en konekso kun Ostrava operaco. Okcidente de la urbo situas jodsanatorioj. Ekde la jaro 1994 funkcias ĉi tie unu el la plej modernaj banlokoj en Ĉeĥio. Por kuracado estas uzata jodbroma mineralakvo el bortruoj ĉe Polanka nad Odrou.

En la 15-a jarcento estiĝis ĉi tie burgaro, alikonstruita en la jaroj 1578–1579 al renesanca kastelo. Pli malfrue ĝi estis reguligita, precipe post incendio en la jaro 1854. En la jaro 1945 ĝi denove forbrulis, renovigita ĝi estis en la jaroj 1946–1951. La plej valora parto de la ejinterno estas konservita ŝtuparejo el la jaro 1579. Empira kapelo de versajla tipo devenas el la 19-a jarcento, tombejpreĝejo de **La plej sankta Triopo** estas el la 16-a jarcento. En placo estas konservita arkado el la 16-a jarcento. Hospitalo estas el la 17-a jarcento.

En la urbo troviĝas ankaŭ muzeo kun patrujgrafiaj kolektaĵoj. En la jaroj 1918–1934 ĉi tie restadis verkistino Jarmila Glazarová (al la urbo ligas ŝiaj romanoj *Jaroj en rondo* kaj *Lupa truo*).

Proksime de la urbo troviĝas Banloko Klimkovice.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Hýlov
* Josefovice
* **Klimkovice** (inkluzive de kunigita loka parto Lagnov)
* Václavovice

## Esperanto 
En Klimkovice naskiĝis Vladimír Slaný.

## Pluaj fotoj 

Klimkovice kostel nejsvetejsi trojice 3.jpg|Preĝejo de La plej sankta Triunuo
Klimkovice1-287938-1602.jpg|preĝejo de sankta Katarina
Klimkovice, socha sv. Sebestiana.jpg|statuo de sankta Sebastiano en la placo
Klimkovice, zámek (2).jpg|kastelo
Klimkovice, Zámecká zahrada, pomník (2).jpg|Monumento al viktimoj de la 1-a mondmilito kaj Parko de Petr Bezruč


Kategorio:Municipoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Urboj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Julija Beltram

**Julija BELTRAM** (1914 – 28-a de junio, 1999 en Beogrado, Jugoslavio) estis flegistino, kiu okupiĝis pri rilatoj inter la Esperanto-movado kaj Ruĝa Kruco. Ŝi estis distingita per la plej alta ordeno de Internacia Ruĝa Kruco, la medalo *Florence Nightingale*.

Beltram, Julija
Beltram, Julija
Beltram, Julija
Robertt Alberg

**Robertt ALBERG** (naskita en 1912; mortinta la ) estis israela esperantisto. Li estis fakdelegito de UEA pri usona historio, la hebrea lingvo kaj lingvistiko en Tel-Avivo.

Kategorio:Israelaj esperantistoj
Itamar Even-Zohar

**Itamar EVEN-ZOHAR** (n. Tel Aviv, 23-an de marto 1939) estas kultursciencisto en la Universitato de Tel-Avivo. Lia laboro pri la teorio de la polisistemo kaj la teorio de repertorioj de la kulturo estas disvaste konata. Li multe influis la internacian traduksciencon. Li esperantistiĝis en 1953, kaj faris siatempe multajn tradukaĵojn en la hebrean de Esperanto. Li ankaŭ publikigis tradukaĵojn de la hebrea literaturo kaj originalajn verkojn en esperantaj ĵurnaloj. Interalie li tradukis la romanon *Sep fratoj* de la finno Aleksis Kivi el Esperanto en la hebrean. Detajloj pri lia laboro estas haveblaj en la angla Vikipedio http://en.wikipedia.org/wiki/Even-Zohar.

En 1955-56 Tibor Sekelj vivis en Tel Avivo, Israelo, kie li publikigis artikulojn diversajn en la gazetaro, kaj sian libron "Kumeŭaŭa" tradukitajn en hebrean per Itamar Even-Zohar, tiam 16-jaraĝa.

La laboroj de Itamar Even-Zohar estas haveblaj de lia ĉefpaĝo: http://www.tau.ac.il/~itamarez/

Kategorio:Israelaj esperantistoj
Kategorio:Hebrea lingvo
Kategorio:Polisistemo
Kategorio:Tradukscienco
Kategorio:Israelaj filozofoj
Janus di Censo

**Janus Di Censo**, plumnomo de **Giovanni Di Censo** (naskiĝis en 1928 en Sulmona, Italio; mortis en Monza la ), estis itala advokato, latinisto kaj esperantisto. 

Lerninte Esperanton meze de la 80-aj jaroj, en 1994 li aperigis la ampleksan libron *Trasermo* pri lingvaj "evoluigoj", kiujn li konsideris necesaj. 

Fervora latinisto, li recenzis pri *La latina kiel interlingvo*. Por sia persona plezuro li ankaŭ lernis la Indonezian lingvon.

## Verkoj 
*  *Trasermo*, Milano, Laser Edizioni, 1994, ISBN 9788890005009
*  *Senza sugo* (Sen saŭco), Milano, Laser Edizioni, 1994, ISBN 9788890005015
*  *De re interlinguistica* (Pri interlingvistiko), en: "Melissa" n° 60, jaro 1994, pp. 8-9

Censo, Janus di
Censo, Janus di
Censo, Janus di
Germano Gimelli

**Germano GIMELLI** (naskiĝis en 1913; mortis la  en Gallipoli) estis itala esperantisto kaj honora membro de Internacia Fervojista Esperanto-Federacio.

Li aktivis kiel sekretario de Itala Fervojista Esperanto-Asocio, redaktoro de ĝia informbulteno (1954-84) kaj prezidanto (1984-95), poste honora prezidanto. Li estis LKK-ano de la 40-a UK (Bolonjo, 1955), fakdelegito pri fervojoj kaj filatelo dum kvar jardekoj, loka delegito en Bolonjo kaj membro de Itala Instituto de Esperanto, ĉe kies Bolonja katedro li organizis multajn kursojn kaj ekzamensesiojn.

Gimelli, Germano
Gimelli, Germano
Gimelli, Germano
Francis Bacon (pentristo)

**Francis BACON** [Bekon] (naskiĝis la 28-an de oktobro 1909 en Dublino, mortis la 28-an de aprilo 1992 en Madrido) estis irlanda impresionisma artisto kaj pentristo, fama pro siaj triptikoj, unu el kiuj estas la plej multekosta en la mondo, *Tri Studoj de Lucian Freud*.

Li konsideriĝas esti inter la plej signifaj konkretistaj pentristoj de la 20-a jarcento. En sia verkaro li precipe temigas bildigojn de la homa korpo. Li estis pentristo de perforto, krueleco kaj tragedio, lia menso estas hantita, laŭ li, de la verso de Esĥilo “la odoro de homa sango ne forlasas miajn okulojn”. La verkaro de Bacon disvolviĝas en grandaj triptikoj prezentantaj lian vivon, liajn amikojn, lian admiron por Diego Vélasquez, Vincent van Gogh aŭ Pablo Picasso, aŭ en torturitaj portretoj, kvazaŭ falditaj en la teksturon de la kanvaso, de liaj amikoj Michel Leiris, Mick Jagger, ktp.

La 12-an de novembro 2013, la pentraĵo de Francis Bacon "Tri studoj pri Lucian Freud" estis vendita kontraŭ 142,4 milionoj da usonaj dolaroj, rekordo por artaĵo en aŭkcio.

## Eksteraj ligiloj 
* Bacon, la pentristo de la intensa estaĵo (paĝo arkivigita) 
* Rete videblaj pentraĵoj

Kategorio:Irlandaj pentristoj
Kategorio:Impresionismaj pentristoj
Lambertine Drèze

**Lambertine DRÈZE** (naskiĝis en 1911; mortis la 9-an de januaro 1999 en Lieĝo (Belgio).) Ŝi estis esperantistino dum 70 jaroj, regula kongresano ekde 1935, komitatano de UEA (1980-1986) kaj prezidanto de la valona Asocio por Esperanto inter 1984 kaj 1988. 

Dreze, Lambertine
Dreze, Lambertine
Dreze, Lambertine
Eŭroklono

**Eŭroklono** estas naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj, aŭ pli precize, ĝermanaj kaj latinidaj lingvoj. Malgraŭ tio, eŭroklono ne estas zona planlingvo, sed proponita al la tuta mondo, eĉ al tiuj kiuj ne parolas eŭropajn lingvojn.
Tipaj eŭroklonoj estas Interlingvao kaj projektoj derivitaj el ĝi, krome Elefeno.

Laŭ alia difino de Eŭroklono, kiun uzas Richard K. Harrison,  ili estas kompromisplanlingvoj inter Ido kaj Interlingvao.

## Ekzemploj de Eŭroklonoj
**Dosiano** (propralingve **Dosian**) estas arta lingvo eŭroklona proponita de Steve Nickolas, kiu uzas pseŭdonimon *Usotsuki*, en 1994. Ŝajne ĝi estas kreita por rolludoj.

Patro Nia: Patr nostri qui celi, santificatu vou nominu. 
Venea voa regeta. Factu estera vou querer commu celia in terra. 
Oi daeino pan nostru diei 
j debitai nostrai nos pardonnaei commu nostri debitati sicu pardonnamu. 
J non in temptation duceeino ot de malu liberaeino [amen].
## Pejorativa uzo de la termino
La termino Eŭroklono originis kaj ofte estas uzata pejorative por indiki grupon de artefaritaj lingvoj, kiuj precipe havas la samajn principojn de "rekonebla" vortprovizo el eŭropaj lingvoj kaj simpligita gramatiko kun nur iomete malsamaj strukturoj.

La pejorativa konotacio de la termino povas indiki du aferojn: mankon de originaleco (malgrandaj varioj pri la sama temo) kutime akompanatan de iom da aroganteco; aŭ ĝi povas deveni de kritiko de unu el la fundamentoj mem de Eŭroklonoj: ke la ideala artefarita lingvo devus havi vortprovizon rekoneblan de okcidentaj eŭropanoj.

Malgraŭ sia pejorativa origino, la termino Eŭroklono ankaŭ estas uzata priskribe, ĉar ne ekzistas pli bona termino por grupigi ĉi tiujn lingvojn.
## Kritiko
La ĉefa kritiko de eŭroklonoj estas la eŭropcentrismo mem de la ideo, laŭ kio "internacia" signifas "eŭropa", kritiko, kion oni faras ankaŭ al Esperanto. Tiu ideo estis tute "natura" ĝis la epoko de malkoloniigo ĉirkaŭ la 1970-aj jaroj, sed hodiaŭ ĝi estas kritikinda. 

Alia kritiko estas pri la kompleksa gramatika strukturo de tiuj projektoj. Ĝenerale, ili estas facile legeblaj por parolantoj de latinidaj lingvoj, sed malfacila skribeblaj eĉ por ili. Multaj el ili, kiel Interlingvao kaj Okcidental havas malsimplan etimologian ortografion kaj malregulan prononcadon.

## Kelkaj Eŭroklonoj
* Angelian
* Auxil
* Aŭksilingvo
* Daisilingo
* Ekspreso (planlingvo)
* Eŭrogloto
* Eŭrolengo
* Eŭropa latino
* Eŭropa lingvo (Jago)
* Ibran
* Interlingo
* Interlingvao
* Internacia latino
* Internacia lingvo (Jaroslav Podobsky, Ĉeĥoslovakio, 1957)
* IS (Rossello-Ordines, 1922)
* Kasuelo
* Kosmolinguo (Werner Stern, 1956)
* Latinesko
* Lenga Romance (Vilicic Alarcón, 1994);
* **Lingua Neoromani** (J. S. Slonimski, 1923).
* **Lingua Románica** (Eusebes, 1994);
* Moderna Latino
* Monda lingvo
* Mondialo (Heimer)
* Mundelingvo (Hummler)
* Mundelingvo (Lott)
* Mundolingvo
* Nova Lingvafrankao
* Nove auxilia
* Okcidentalo
* Omnésio
* Panamericano (Werner Stern, 1950)
* Romana
* Romaneso
* Romanica
* Sermo
* Tavo
* Tinico
* Universal (Molenaar)

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20040918083350/http://www.geocities.com/dosiussoftware/dosian.htm

Kategorio:Planlingvoj
Esperantigo de homoj

**Esperantigo de homaj nomoj** estas la transskribo al Esperanto de la homaj propraj nomoj.La vorto *esperantigo* estas foje uzata kiel sinonimo de *esperantistigo*; tiu uzo tamen estas evitinda, por ne konfuzi la du agadojn "fari ion Esperanta" kaj "fari iun Esperantisto".Estas notinde krome, ke la A-finaĵo, ofte uzata kun virinaj nomoj (vidu la ĉi-postajn ekzemplojn), estas neracia. Efektive, tiu kutimo estas nur tiu de kelkaj kulturoj, kaj plie eĉ en tiuj kulturoj estas viraj nomoj kun A-finaĵo, kaj virinaj nomoj kun O-finaĵo. Tio do estas nelogika kaj netaŭga por lingvo kun internacia celo. Krome, tiu uzo estas gramatike kontraŭfundamenta, ĉar propraj nomoj estas unuavice substantivoj. Sekve, A-nomoj por virinoj ne estas malpermesitaj, precipe se la originala nomo estas A-finaĵa, sed por plene esperantigi virinajn nomojn, A-finaĵo ne estas nepra, kaj O-finaĵo preferindas.

## Kelkaj tradiciaj esperantaj nomoj 
### Viroj 
* Alano
* Benjameno
* Cirilo
* Eŭgeno
* Georgo
* Ivano
* Roberto
* Sim(e)ono
* Tomaso

### Virinoj 
* Amelio
* Anjo
* Belindo
* Elizabeto
* Hilda
* Izabela
* Julia
* Katrina
* Kristina
* Olivo
* Sofia
* Sonja

### Komunaj radikoj inter viroj (-o) kaj virinoj (-a) 
* Albert-o/a
* Aleksandr-o/a
* Daniel-o/a
* Francisk-o/a
* Johan-o/a
* Karl-o/a
* Laŭr-o/a
* Mari-o/a
* Miĥael-o/a
* Paŭl-o/a
* Petr-o/a
* Viktor-o/ia

## Eksteraj ligiloj 
* Choosing an Esperanto name  Esperanto ĉe la Universitato de Roĉestro

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperantigo (apartigilo)
*Skribado kaj Prononcado de la Personaj kaj Lokaj Nomoj

Kategorio:Esperantigo
Esperantigo de vortoj el portugala fonto

## Esperantigo de la familiida finaĵo *-es*
Konvenas unuece transskribi resp. per **-eso** kaj **-ezo** portugalajn / galegajn kaj hispanajn nomojn finiĝantajn per ***-es*** kaj ***-ez***, kontraste kun la individuaj nomoj sen tia familiida finaĵo.

Tiel, *Fernando* = Fernando (nomo individua), sed *Fernandes* = Fernandeso (familia).

## Eksteraj ligiloj 
* Tulio Flores: Propono por esperantigo de brazilaj ŝtato- kaj urbonomoj

Kategorio:Portugala lingvo
Portugaloj
Spino

**Spino** povas signifi:
# Anatomie, **spino** unuavice estas la vertebra kolumno (vertebraro), kaj pli precize, dorsa linio, formita de la spinaj apofizoj de ĉiuj vertebroj. Sinonimo de la vorto spino en tiu-ĉi signifo laŭ PIV estas la vorto **rakio** (rakia likvaĵo, rakialgio). 
# En anatomio, temas pri elstara organlinio - precipe osta - en alia loko de la korpo (ekzemple la skapola spino, latine *spina scapulæ*).
# En botaniko, spino estas dorno, modifiĝinta tigo aŭ folioj por defendo; ĝia pinto akriĝis pro la forta longiĝo kaj rapide haltas ĝian kreskon, ĝia ŝelo dikiĝas, ligniĝas (prunelo, ramno, kaktoj). Sur ĝi povas kreski eĉ floroj(*Rhamnus catharticus*). La rozo ne havas dornojn, sed plantajn pikaĵojn.
# Figure en geologio, spino estas elstara monta linio inter du deklivoj.
# En partikla fiziko, **spino (fiziko)** estas nombro entjera aŭ entjerplusduona, indikanta la transformadan karakteron de ondokampo.

*Spinmomanto* estas momanto de movokvanto interna de elementa korpusklo aŭ magneta momanto de elementa korpusklo, proporcia al la spina momanto de movokvanto.

## Vidu ankaŭ 
* Spina (apartigilo)

Kategorio:Skeleta sistemo