Parlamenta baloto en Germanio 2009

[eta|350px|la anoj de la parlamento [Bundestag en la plenkunsidejo]]
La 27-an de septembro 2009 en Germanio okazis baloto por la nacia parlamento Bundestag. Komenciĝis ties 17-a parlamenta periodo. Entute rajtis voĉdoni 62,2 milionoj da germaniaj ŝtatanoj de pli ol 17 jaroj, 30 milionoj da viroj kaj 32,2 milionoj da virinoj.

Rezulte la konservativaj partioj Christlich Demokratische Union Deutschlands ("Kristandemokratia unio de Germanio", ne en Bavario) kaj Christlich-Soziale Union in Bayern ("Kristane socia unio en Bavario", nur en Bavario) kun la liberala Freie Demokratische Partei ("Liberala demokratia partio") atingis stabilan plimulton, kaj Angela Merkel restas federacia kanceliero de Germanio. Malgajnis la Sozialdemokratische Partei Deutschlands ("Socialdemokratia partio de Germanio"), kiu perdas sian parton en la registaro kaj iĝas opozicia partio.

## Kandidatiĝantaj politikaj partioj 
En la baloto kandidatiĝis entute 27 politikaj partioj laŭ listoj en la 16 federaciaj landoj. Iuj partioj kandidatiĝis en ĉiuj federaciaj landoj, aliaj nur en kelkaj aŭ nur en unu.

Rajtis kandidatiĝi partioj, kiuj
* ekde la lasta baloto reprezentiĝis per almenaŭ kvin parlamentanoj en la *Bundestag* (SPD, CDU, FDP, Linke, Verduloj, CSU),
* ekde la lasta baloto reprezentiĝis per almenaŭ kvin parlamentanoj en almenaŭ unu el la 16 landaj parlamentoj (supre nomitaj partioj kaj NPD, DVU)
* aŭ kiuj per la federacia balota komisiono *Bundeswahlausschuss* oficiale reklariĝis partoprenrajtaj partioj (supre nomitaj partioj kaj pliaj 19, vidu la suban liston).

Ĝis la 23-a de julio 2009 la partioj rajtis prezenti siajn kandidatiĝojn, kaj akceptiĝis entute 27 partioj. La kiel politika partio akceptita grupiĝo *Demokratische Volkspartei Deutschlands* (Demokratia Popola Partio de Germanio, DVD) ne prezentis ajnan landan kandidatiĝan liston, kaj la prezentitaj landaj listoj de la partio *Freie Union* (Libera Unio*, FU) ĉiuj malakceptiĝis.

## Partiaj kandidatoj por la posteno de la federacia kanceliero 
La unuopaj partioj nomumis po unu kandidaton por la posteno de la federacia kanceliero, la ĉefministro de la post la baloto de la novaj parlamentantoj elektenda registaro - tiu kandidato konsideriĝas la ĉefa reprezentanto de sia partio en la baloto. Realisman ŝancon vere iĝi federacia kanceliero laŭ la spertoj de la pasintaj jardekoj tamen fakte nur havas la gvidaj kandidatoj de la du plej grandaj partioj. Kiel unua partio la socialdemokratia SPD la 7-an de septembro 2008 nomumis la kancelieran kandidaton Frank-Walter Steinmeier, nuna federacia ministro pri eksteraj rilatoj. Angela Merkel, la nuna kancelierino, denove kandidatas por tiu posteno nome de la konservativismaj partioj CDU kaj CSU), kaj Guido Westerwelle estas la pinta balota kandidato de la liberala partio FDP. En la ekologia partio Verduloj nomumiĝis la frakciaj gvidantoj Renate Künast kaj Jürgen Trittin. En la maldekstrisma partio Die Linke la partiestro Lothar Bisky jam en 2005 deklaris ne plu kandidatiĝi en la parlamentaj balotoj de 2009. La frakciaj prezidantoj Gregor Gysi kaj Oskar Lafontaine decidis kune gvidi sian partion en la baloto kaj konfirmiĝis en partia kongreso en junio 2009.

## Listoj laŭ federaciaj landoj 
[240px|eta|dekstra|[majoritata balotsistemo|rektaj parlamentaj lokoj laŭ balotodistriktoj: nigre CDU, malhelblue CSU (en Bavario), malhelruĝe SPD, violkolore La Maldekstro (ekskluzive en partoj de la eksa ŝtato GDR), aldone verde la Verduloj (unu distrikto centre de Berlino) - Hamburgo kaj Berlino pligrandigite]]

## Rezulto de la baloto 
* lokoj (nomataj *Überhangmandate*, "pliaj parlamentaj seĝoj") matematike aldonitaj laŭ la proporcia balotsistemo

## Antaŭbalotaj prognozoj 
## Nombro de parlamentanoj post la baloto 
Dum la 17-a balota periodo la germana parlamento havas 598 deputitojn. Ŝanĝon de la balota leĝo la 3-an de julio 2009 malakceptis la parlamento per voĉoj de la konservativismaj (CDU/CSU), socialdemokrataj (SPD) kaj liberalismaj (FDP) deputitoj.

## Organizado 
### Dato 
La 4-an de januaro 2009 la federacia prezidento de Germanio fiksis, ke la baloto okazu la 27-an de septembro 2009.

Laŭ paragrafo 39 de la germania konstitucio la baloto devas okazi plej frue 46, plej malfrue 48 monatojn post la ekfunkcio de la antaŭa parlamenta periodo. La 16-a periodo de la parlamento Bundestag komenciĝis la 18-an de oktobro 2005, do la baloto rajtis okazi inter la 19-a de aŭgusto kaj 18-a de oktobro 2009. Laŭ paragrafo 16 de la leĝo pri federaciaj balotoj (*Bundeswahlgesetz''), krome klaras, ke la baloto okazu dimanĉe aŭ dum ŝtata festotago. Samtage okazos balotoj por la landaj parlamentoj en Ŝlesvigo-Holstinio kaj Brandenburgio.

### Ŝanĝoj de balotaj distriktoj 
Per leĝo de la 17-a de marto 2008 nove difiniĝis la limoj de 31 balotaj distriktoj. La federaciaj landoj Saksio-Anhalto kaj Saksio poe perdas unu balotan distrikton, dum la landoj Malsupra Saksio kaj Baden-Virtembergo gajnas po unu.

### Balotaj observantoj de la OSKE 
Unuafoje teamo de 12 observantoj de la Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE) inter la mezo de septembro kaj komenco de oktobro kontrolas la baloton.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la balota kunordigejo (germane) 
* konsiloj pri la federacia baloto 2009
* balotaj informoj en ŝtata retejo pri politika eduko 
* "Andrea Merkel: Tre baldaŭ nova koalicio" artikolo el la retejo "Eventeo" de la 29-a de septembro 2009 post la parlamenta baloto (esperante) 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la teme ligita junulara parlamenta baloto en Germanio 2009

Germanio
Kategorio:Balotoj en Germanio
Kategorio:2009 en Germanio