open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Religia edukado

**Religia edukado** estas la edukado pri konkreta religio (kvankam en kelkaj landoj la termino **religia instruado** povas aludi al la instruado de preciza religio, dum **religia edukado** povas laudi al edukado aŭ instruado pri religioj ĝenerale) kaj ties varia aspektaro , ties kredoj, doktrinoj, ritoj, kutimoj, ceremonioj, kaj persona rolaro. Krome estas alia koncepto nome Religia eduksistemo por tiuj landoj kie eblas kaj publika kaj privata eduksistemoj kaj ene de la dua eblas ke la lernejoj estas posedaĵoj de la eklezio ĉu ĝenerale aŭ de specifa ordeno aŭ eklezia organizaĵo, tio historie estis grava kultura fenomeno kaj ankoraŭ estas en multaj landoj. En okcidenta kaj laika kulturo, la religia edukado implicas tipon de edukado kiu ege separiĝas el tiu akademia, kaj kiu (ĝenerale) rigardas religian kredaron kiel fundamenta temo kaj agada modelo, kaj nepra kondiĉo por antaŭenigo kaj akceptado ene de la eduka sistemo.

Ju pli laika estas la lando, des malpli grava estas la religia edukado. Kaj inverse, ju pli religia, religieca aŭ religiema estas la socio de la lando kaj ties ŝtato, des pli kerna estas la religia edukado. En kelkaj landoj estas deviga en la tuta eduksistemo, en kelkaj landoj deviga nur en parto de la eduksistemo (depende de la nivelo aŭ la lernejo), en kelkaj landoj estas nur grava fako, en kelkaj landoj estas malgrava fako kvazaŭ komplementa lernado aŭ hobio kaj eĉ en aliaj tute estas for de la eduksistemo. Fine en kelkaj landoj tiu realiĝas en vespera, sabata, dimanĉa aŭ libertempa edukado.

La laika koncepto estas esence diferenca el socioj kiuj aliĝas al religia leĝaro, kie "religia edukado" implicas la hegemonian akademian studaron, kaj laŭ tipe religia termino, instruas doktrinojn kiuj difinas socian kutimaron kiel "leĝaro" kaj la malobeo de tiu estas konsiderata kiel "krimo," aŭ almenaŭ postulas ioman punon.

## Vidu ankaŭ 
*Konvencio de Unesko kontraŭ Diskriminacio en Eduko
## Eksteraj ligiloj 
* Kristana Helpo 
* Instruado pri religio
* RE-NET
* Church of the Larger Fellowships

Kategorio:Edukado
Religia edukado
Gusztáv Hermann

**HERMANN Gusztáv** hungara lokhistoriisto, publicisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 3-an de decembro 1928 kaj mortinta samloke la 9-an de majo 1988. Li estis patro de historiisto Gusztáv Mihály Hermann.

## Biografio 
La mezlernejon Gusztáv Hermann finis en sia naskiĝurbo en Reformita Kolegio (1947), li havigis diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai (1952). Li laboris unue en Bukareŝto ĉe presareldonejo, poste en sia naskiĝurbo, kie li okupis fak- kaj politikajn gvidpostenojn. Ekde 1974 li estis mezlerneja instruisto en la sama urbo. Liaj publikaĵoj pri kulturaj, lokhistoriaj kaj priinstruaj problemoj aperis en Korunk, Művelődés, A Hét, Tanügyi Újság, Előre, Hargita. En sociografia studvolumo *Változó valóság* li publikis studon pri 11 vilaĝoj de komunumo Feliceni (1978).

## Memstara volumo 
* *Székelyudvarhely művelődéstörténete* (Kulturhistorio) , Kriterion Könyvkiadó, 1993.

## Kunulaŭtoro 
* *Kis kalauz idegeneknek és helybenlakóknak* (Gvidlibro pri Odorheiu Secuiesc), Hermann Gusztáv, Hermann Gusztáv Mihály; Fotoj: Szabó Károly. Csíkszereda, Pro-Print Könyvkiadó, 2002.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Közoktatás

**Közoktatás** (Publikinstruado) estas monata revuo por instruistoj en hungara lingvo en Rumanujo ekde decembro 1989 aperanta en Bukareŝto. 
Li estas aperigita anstataŭ de Tanügyi Újság.

## Redaktoroj 
Ĝia unua ĉefredaktoro estis István Bántó, viculo kaj ĉefkunlaboranto László Gergely. Post pensiuliĝo de István Bántó, la ĉefredaktoro iĝis László Gergely.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Bukareŝto
Gusztáv Mihály Hermann

**HERMANN Gusztáv Mihály** rumania hungara historiisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 8-an de decembro 1955. Li estas la filo de lokhistoriisto Gusztáv Hermann.

## Biografio 
La mezlernejon Gusztáv Mihály Hermann finis en sia naskiĝurbo inter 1970-1974 kaj la diplomon de instruisto li havigis en Universitato Babeş-Bolyai en 1980. Inter 1980-1990 li instruis en sia naskiĝurbo en ĝenerala lernejo, ekde 1990 li estis muzeologo, ekde 2000 direktoro de la loka urba biblioteko, ekde 2003 instruisto de Universitato Sapientia en Miercurea Ciuc.

## Volumoj 
* *A többség kisebbsége*. Tanulmányok a székelyföldi románok történetéről. Red., kunulaŭtoro, Pro-Print, Csíkszereda, 1999;
* *Kis kalauz idegeneknek és helybenlakóknak* (Gvidlibro pri Odorheiu Secuiesc), Hermann Gusztáv, Hermann Gusztáv Mihály; Fotoj: Szabó Károly. Csíkszereda, Pro-Print Könyvkiadó, 2002;
* *Náció és nemzet*. Székely rendi nacionalizmus és magyar nemzettudat 1848-ig. Csíkszereda, 2003;
* *A románok története*. Tanulmányi útmutató. Babes-Bolyai Tudományegyetem, Kolozsvár. Tanítóképző Főiskola. Székelyudvarhely.
* *Székely történeti kistükör 1848-ig*. Székelyudvarhely, 2004;
* *Az eltérített múlt*. Oklevél és krónikahamisítványok a székelyek történetében. Pro-Print Könyvkiadó, Csíkszereda, 2007;

## Fontoj 
* Retpaĝo de aŭtoro http://hermann.adatbank.transindex.ro/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kovaĉica

eta|dekstra|Kovaĉica situas en la mapo en la verda municipo
eta|260px|Municipo de Kovaĉica
dekstra|eta|270px|Luterana preĝejo de Kovaĉica
**Kovaĉica** (, slave **Kovačica,** , , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato. Apartenas al la municipo la jenaj sep vilaĝoj:
* Crepaja
* Debeljaĉa
* Idvor
* Padina
* Putnikovo
* Samoŝ
* Uzdin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 &nbsp;km²
* Alto super Marnivelo: 140 m
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 26210
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Kovaĉica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zrenjanin-Panĉevo, Timiş preterfluas. La lasta urbo troviĝas 27, Beogrado 47 km-ojn for.

## Historio 
En 1750 la loko estis neloĝata, sed post unu jaro limgardistoj alvenis. La limgarda zono inter 1767-1872 funkciis. Slovakoj alvenis en 1801. Ŝajne vilaĝo formiĝis en 1802. Multe mortis pro ĥolero en 1849 kaj en 1893. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Antalfalva, kies distriktejo estis. Poste ĝi apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Kovaĉica 6764 da homoj, (slovakoj 5697 (84 %), serboj 558 (8 %), ciganoj 145 (2 %), hungaroj 34 kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1828

## Famuloj 
* En la iama Antalfalva naskiĝis hungara ministro Jenő Szöllősi.
* En Kovaĉica naskiĝis hungara pupteatristo Anna Bánd.

## Ĝemelurbo 
*  Banská Bystrica, Slovakio

Kategorio:Urboj de Serbio
Banatski Karlovac

eta|Banatski Karlovac situas en la mapo en la verda municipo
eta|Nova Ortodoksa preĝejo en Banatski Karlovac
eta|Katolika preĝejo en Banatski Karlovac
**Banatski Karlovac** (, , ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Alibunar.

## Bazaj informoj 
*Areo: 60 &nbsp;km²
*Loĝantaro: 
*Poŝtkodo: 26320
*Telefonprefikso: 13
*Aŭtokodo: PA

## Situo 
Banatski Karlovac situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Panĉevo-Versec. La lasta troviĝas 25, Panĉevo 40, Beogrado 55&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Post la turka estis tie malgranda serba vilaĝo nomata *Ocza*. Ekde 1768 la vilaĝo apartenis al limgarda zono. En 1803 germanoj alvenis, kiuj nomumis la komunumon *Carlsdorf*. En 1848 la hungara armeo okupis ĝin. En 1873 nuliĝis la limgarda zono kaj la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando. En 1910 vivis en Nagykárolyfalva 3835 homoj, plejparte germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis. En 2002 loĝis en Banatski Karlovac 5820 homoj, (serboj 5336 (92 %), hungaroj 103 (2 %), rumanoj 71 (1 %), ciganoj 33, germanoj 7).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Karlo
* nova ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Urboj de Serbio
Hatuey

[eta|Monumento al Kaziko Hatuey en [Baracoa, Kubo]]
**Hatuey** estis taina kaziko (tribestro) devenanta de la insulo Hispaniolo (hodiaŭ Dominika Respubliko kaj Haitio) kiu batalis kontraŭ la hispanaj konkerantoj en Hispaniolo kaj Kubo

## Alveno 
Li venis al la kuba insulo per kanuo akompanita de 400 sampatrianoj en 1511 post kiam la hispanoj elpelis lin de lia naskiĝloko (Haitio). Hatuey kontaktis tainajn tribojn kiuj ankoraŭ loĝis en la orienta parto de Kubo kaj konsilis ilin prepari sin por la lukto kontraŭ la hispanoj. Ankaŭ li konsilis verŝi la tutan oron kiun ili posedis al la riveroj ĉar ĝi estis la dio de la blankuloj. Pro lia sperto en antaŭaj bataloj kontraŭ la hispanoj li estris ĉiujn tribojn de la regiono kaj atakis la hispanojn kiuj loĝis en Baracoa.

## Ĉefa agado 
Hatuey ordonis al siaj homoj dividiĝi en etaj grupoj kaj tuj surprize ataki la hispanojn per lignopecoj, ŝtonoj kaj sagoj. Sed la hispanoj gvidataj de Diego Velázquez, konis perfekte ĉiujn taktikojn de la aborigenoj kaj komencis ekstermi ilin grupon post grupo danke al sia teknologia supereco (spurhundoj, pafarmiloj, arbalestoj kaj kirasoj). Iom post iom estis ekstermitaj ĉiuj indiĝenaj grupoj kaj fine, pere de denunco de la enkarcerigitoj estis arestita Hatuey mem.

## Morto 
Hatuey estis kondamnita je bruligo ĉe la ŝtiparo la , puno rezervita por la plej gravaj krimuloj. Sed antaŭ la bruligo oni demandis lin ĉu li deziras kristaniĝi por iri ĉielen. Li demandis responde: "Ĉu la hispanoj ankaŭ iras al ĉielo?" (¿Y los españoles también van al cielo?) kaj kiam oni jesis, li diris: "Mi ne volas iri tien, prefere al inferno, por ne esti kie ili estos kaj ne vidi tiom kruelajn homojn" (No quiero yo ir allá, sino al infierno, por no estar donde estén y por no ver tan cruel gente). Lia ekzemplo demonstris grandan kuraĝon kaj decidon batali kontraŭ pli forta malamiko, kaj poste ĝin sekvis la kaziko Guamá.

## Memoro 
Nuntempe Hatuey estas legenda heroo de Kubo. Li estis la unua indiĝeno kiu batalis kontraŭ la koloniismo en la Nova Mondo (Ameriko) kaj estas konata kiel la unua nacia heroo de Kubo. Ekzistas tradicia pilgrimado al la loko kie li estis ekzekutita en Yara, proksime de la urbo Bayamo. La bierfabriko *Bacardi* havas markon kiu portas lian nomon

Kategorio:Tainoj
Kategorio:Hispaniolo
Kategorio:Haitianoj
Kategorio:Kubaj ribeluloj
Starĉevo

eta|dekstra|Starĉevo situas en la mapo en la verda municipo
**Starĉevo** (, slave **Starčevo,** , ) – estas urbo en Serbio, en municipo de Panĉevo, distrikto Suda Banato, en aŭtonomio Vojvodino. Starĉevo situas sur ebenaĵo apud Panĉevo, la Danubo preterfluas 4 km-ojn for. La nomo signifas "loko de maljunulo". La urbo havis 7473 loĝantojn en 2011 – la plejmulto estas serboj, sed inter aliaj kroatoj estas signifa malplimulta grupo.

La neolitika Starĉeva kulturo estis nomita de arkeologia tipa loko en la areo de Starĉevo. Vidindaĵoj en Starĉevo inkludas du ortodoksaj preĝejoj, kaj katolika preĝejo omaĝe al Sankta Maŭrico de 1868.

* Areo: 71 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 7473 (en 2011)
* Poŝtkodo: 26232
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. En 1717 oni trovis tie 50 domojn, kiu apartenis al limgarda zono rekte apartenanta al Habsburga Imperio. En 1723 sur mapo troviĝas la loko en formo *Starzova* kun serbaj loĝantoj. En 1765 germanoj, en 1773 kroatoj alvenis. En 1872 ĉesis la zono, la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál. Post unu jaro ĥolero-epidemio okazis.

Post Traktato de Trianon en 1920, la loko apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. 1941 ĝis 1944 la germana armeo okupis la regionon. Post la Dua mondmilito la germanoj estis forigitaj, kaj alvenis serboj. En 2002 loĝis en Starĉevo 7615 homoj – serboj 6205 (82 %), kroatoj 349 (5 %), jugoslavianoj 204 (3 %), hungaroj 111 (2 %), ciganoj 88 (1 %) kaj aliaj.

## Bildaro 

Starcevo orthodox church.jpg|Ortodoksa preĝejo de Starĉevo
Starčevo,_Catholic_Church.jpg|Katolika preĝejo de Starĉevo
Grb starceva veliki.jpg|Blazono de Starĉevo
Zastavastarceva.jpg|Flago de Starĉevo

## Vidu ankaŭ 
* Banato
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Urboj de Serbio
Kaciko

**Kaciko** (esperantigita el *cacique*) estas hispanigita kaj portugaligita vorto de la taina lingvo, *curaca (kuraka)* en keĉua lingvo aŭ *lonco* kio signifas "kapon", estas termino kiu signifas estro de komunumo en Centrameriko, Sudameriko kaj Karibio.

La termino **kaciko** (cacique) en la taina lingvo signifas: "La respondeca Sinjoro aŭ Aŭtoritatulo de ĉiuj homoj". Ĝia deprenado en unusilabaj ideogramoj estas skribata: "Ka-Chi-Ka" kun la ripetata unusilabo "Ka" tre potenca por la lingvoj taino-karibaj, kiu signifas sendistinge: Homo kiel homa genro aŭ Sinjoro kiel Digneco. Ĝia antaŭhispana uzado ne distingis genron kaj estis aplikata al ambaŭ seksoj kiel ekzemploj estas la kaziko Tamana kaj Gaitana, ĝi estis aplikita de la hispanoj nur al kelkaj personecoj de la originaj centramerikaj, sudamerikaj kaj karibaj kulturoj, per tiu ĉi termino ili aludis al la povaj homoj. La hispanoj, kiuj konis tiun vorton en tiuj ĉi regionoj, erare uzis ĝin por aludi al tiuj kiuj havis pli da ekonomian povon (bestoj, kultivtereno kaj edzinoj).

Tiele ĝi estas uzata en Hispanio por aludi al tiuj kiuj havas la tutan povaron en vilaĝo aŭ distrikto ĉu sociekonomie kaj ankaŭ pri privataj vivoj, ĉefe dum la 19a jarcento kaj eĉ dum la unua duono de la 20-a jarcento koincide kun la unua epoko de la reĝimo de Francisco Franco. Poste dum la posta demokratia epoko tiu institucio malmodiĝis. Dum la dua duono de la 19a jarcento kaj ĝis la Diktatoreco de Primo de Rivera tiuj kacikoj eĉ decidis kiu venkos en la balotado per manipuladoj de la kalkuloj.

## Vidu ankaŭ
* Bananrespubliko
* Kacikismo

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Kulturo de Mezameriko
Kategorio:Historio de Sudameriko
Kategorio:Historio de Karibio
Kategorio:Amerikaj nobeloj
Kategorio:Historio de Latinameriko
Kategorio:Hispana koloniado de Ameriko
Kategorio:Hispanaj vortoj kaj esprimoj
Győző Rácz

**RÁCZ Győző** (ra:c) estis rumanuja hungara filozofo, kritikisto, redaktoro naskita en Dej la 4-an de januaro 1935 kaj mortinta en Kluĵo la 27-a de oktobro 1989.

## Premioj 
* Premio de Kluĵa Verkista Ligo 1972;
* Premio de Rumana Verkista Ligo 1976.

## Biografio 
Li abiturientiĝis en Gherla en 1952, li havigis diplomon de historio-filozofio en la Universitato Bolyai en 1956. Li estis unue praktikanto, poste asistanto, de 1967 adjunkto, poste lekciisto, de 1982 universitata profesoro. Dume inter 1971-83 li estis vicĉefredaktoro de revuo Korunk, de oktobro de 1984 ĉefredaktoro.

## Volumoj 
* *Értelem és szépség*, eseoj, studoj, kritikoj, Bk., 1972;
* *A lírától a metafizikáig*, eseoj, studoj, kritikoj, Bk., 1976.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj filozofoj
Totemismo

[250ra|eta|[Mapuĉo|Mapuĉa totemo en Ĉilio]]
La **totemismo** estas soci-religia sistemo bazita sur parenceco kaj ligo inter iu totemo kaj iu homa grupo. Totemo estas viva aŭ malviva estaĵo, ĝenerale besto aŭ vegetaĵo konsiderata de iu grupo (klano) da primitivuloj kiel praulo kaj protektanto de la grupo, al kiu ĝi servas kiel insigno kaj kolektiva nomo.

La **totemismo** estas aro de kredoj kaj spiritaj kaj sociaj manifestiĝoj ligitaj al totemo.

## Priskribo 
La **totemismo** estas antropologia koncepto kiu inkludas: metafizikan rilaton, kompleksan sistemon de ideoj, simboloj kaj praktikoj, inter individuo aŭ socia grupo, kaj animalo, vegetalo aŭ eĉ objekto. Oni trovas totemismon ĉefe en Nordameriko, en Aŭstralio, en Oceanio, aŭ en Amazonio, kaj verŝajne estas kredo konektita al primitiva homo pli ol disvastigo tutmonda tra kulturoj kaj etnoj.

La totemismo ne estas konsiderata de ĉiuj kiel religia fenomeno. Ne temas vere pri religio, ĉar ĝi esprimiĝas inter aliaj per adorado de animaloj. La koncepto de totemismo ekkoniĝis unuafoje en Londono en 1781. La identigo de variaj religiaj sistemoj kun totemismo estis flankenigita kaj la termino jam estas uzata nur por identigi la ekziston de totemaj animaloj en ia tribo. Kelkaj fakuloj komprenas, ke en la Paleolitiko oni povas rimarki kelkajn spurojn de kredo je ia parenceco kun animaloj, tio estas, karaktero de la totemismo.

La totemismo manifestiĝas en variaj formoj kaj tipoj de diferencaj kuntekstoj, ĉefe inter popoloj kiuj miksis por sia ekonomio terkulturadon kaj ĉasadon kaj, ĉefe, inter la komunumoj de ĉasistoj, kiel en Aŭstralio; estas ankaŭ en triboj kiuj bredas gregaron; la totemismo neniel povas esti katalogita kiel ĝenerala fazo de la kultura disvolviĝo de la kondutaro de etnaj grupoj, sed, sendube, influis psikologie sur tiu kondutaro, en ties sociigo kaj en la formado de la homa personeco.

## Literaturo 
* *La ora branĉo* (la biblio de antropologio), de sir James George Frazer
* *La sovaĝa penso*, de Claude Lévi-Strauss

## Vidu ankaŭ 
* Fetiĉismo
* Totemo
* Totema paliso

Kategorio:Indiana religio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Religio
Kategorio:Religiaj konceptoj
Albert Williams

**Albert Rhys Williams** naskiĝis en *Grinviĉo* (Greenwich), Ohio, Usono la 28-an de septembro 1883, mortis la 27-an de februaro 1962 en *Ossining*, Novjorkio. Li estis filo de la loka kongregacia preposto.

## Vivo kaj kariero 
Li diplomiĝis en la konektikuta teologia seminario kiel sacerdoto, finis la universitatojn en Kembriĝo (Cambridge), Anglio, en Marburgo, Germanio. Kelkajn jarojn poste li servis kiel presbitero en Novjorko.
En 1917 aperis lia unua verko – "En ungoj de la germana aglo", kiu havis sukceson ĉe publiko. Tiam komenciĝis lia verkista kariero.[eta|foto de *Albert R. Williams* farita ĝis [1923]]Junie de 1917 li venis Petrogradon, Rusio kiel raportisto de la novjorka ĵurnalo *"The New York Evening Post"*. Li tie atente observis Oktobra Revolucion kaj eĉ konis multajn ĝiajn gvidantojn, inkluzive Lenin.

Reveninte Usonon en 1918 li ofte propagandis kontraŭ invado de usonaj militistoj en Sovetan Rusion. Li publikigis pamfletojn *"76 demandoj kaj respondoj pri bolŝevikoj kaj Sovetoj"*, *"Soveta Rusio kaj Siberio"*, kiuj havis grandan sukceson.
Li ankaŭ verkis libron *"Lenin. La homo kaj lia laboro"*, kiu estis la unua biografio de la gvidanto de Soveta Rusio eldonita en Usono. Same sukcesis lia verko *"Tra la rusa revolucio"* aperigita en 1921.

Ekde 1932 li loĝis kune kun sia familio en Karmelo, Kalifornio. Dum multaj jaroj Williams kun laŭdo lekciis kaj verkis pri Sovetunio, kiun li trifoje revizitis (en 1936, 1937, 1959).

## Eksteraj ligiloj 
* http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu34htm Unuetaĝa Usono

Kategorio:Usonaj verkistoj
Jaŝa Tomicj

**Jaŝa Tomicj** (tomitj), (, slave **Jaša Tomić,** , , ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj. La serba historia nomo estis **Модош,** slave **Modoš**. La urbo estis nomumita pri serba politikisto.
maldekstra|eta|Panoramo de Jaŝa Tomicj
eta|dekstra|Jaŝa Tomicj situas en la mapo en la verda municipo
## Bazaj informoj
*Alto super marnivelo: 81 m
*Loĝantaro: 2980
*Poŝtkodo: 23230
*Telefonprefikso: 23
*Aŭtokodo: ZR

## Situo
Jaŝa Tomicj situas sur ebenaĵo laŭ dekstra bordo de Timiş, laŭ la rumana landlimo (kun limpasejo), laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Rumanio, laŭ fervojo Zrenjanin-Temesvár.
dekstra|eta|Ortodoksa preĝejo de Jaŝa Tomicj
dekstra|eta|Inundo en Jaŝa Tomicj
## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1334 en formo *Madus*. Post la turkoj en 1660 serboj refondis la komunumon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste rumanoj okupis la komunumon en 1919. Pli frue la angloj promesis Banaton al ambaŭ ŝtatoj, kiuj komencis okupi la regionon kaj iĝis konflikto. Fine naskiĝis kompromiso kaj rumanoj rezignis pri Módos en 1924 kaj transdonis ĝin al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Jaŝa Tomiĉ 2982 da homoj, (serboj 2126 (71 %), hungaroj 251 (8 %), ciganoj 142 (5 %), jugoslavianoj 125 (4 %) kaj aliaj). En 2005 inundo okazis.

## Vidindaĵoj
* ortodoksa preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino

## Famuloj 
En la iama Módos naskiĝis:
* kroata-hungara hidrologo György Rupcsics
* hungara instruisto József Rill.
* ĵurnalisto Andor Osztie

maldekstra|eta|Katolika preĝejo de Jaŝa Tomiĉ

Kategorio:Urboj de Serbio
László Dienes

**DIENES László** estis hungara sociologo, verkisto naskita en Tokaj la 27-an de marto 1889 kaqj mortinta en Budapeŝto la 5-an de aprilo 1953. Lia edzino estis Irén Júlia Götz.

## Biografio 
La mezlernejon László Dienes finis en Debrecen, la juron en Budapeŝto. Li studis du jarojn ankaŭ an Parizo. En 1918 li estis direktoro de la Ĉefurba Biblioteko, unu el fondintoj de la hungara komunista partio (KMP). Post la falo konsilantrespubliko li elmigris Vienon, poste Rumanujon. Li estis unu elfondintoj de Bukaresti Hírlap, rubrikestro de Nyugati Szemle. En Genius kaj Periszkop li publikis surrealismajn novelojn. En 1922-1925 li estis redakciano de Keleti Újság, inter 1926-1928 fondinto kaj ĉefredaktoro de Korunk en Kluĵo. En 1928 li elmigris en Berlinon, en 1931 en Moskvon. Ekde 1945 li estis direktoro de Ĉefurba Biblioteko Szabó Ervin, ekde la fino de 1948 katedrestro en la fakultato de juro kaj ekonomio.

## Verkoj 
* *Bevezetés a szociálpolitikai irodalomba*, 1913;
* *Művészet és világnézet*, 1925;
* *Walter Hofmann könyvtári törekvései* (Bp., 1916);
* *Előtanulmány Marx „Tőke” c. művéhez*. *Bevezetés a közgazdaságtanba* (Bp., 1948).
* *"sejtelme egy földindulásnak..."*, kritikaj verkoj inter 1921-1931, red. Erzsébet Sugár, Kriterion Könyvkiadó, 1976.

## Literaturo 
* Béla Kőhalmi: D. L. emlékezete (Bp., 1953);
* A Fővárosi Szabó Ervin kvtár évkve 1949–1954 (nekrológ, Bp., 1955);
* Remete László: D. L. élete és munkássága (Bp., 1964);
* Juhász Géza: D. L. (Alföld, 1965. 4, sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Dienes, L
Dienes, L
Dienes, L
Anglistiko

**Anglistiko** aŭ **angla filologio** estas la scienca fako okupiĝanta pri la angla lingvo kaj la anglalingva literaturo kaj cetera kulturo de la unuavice anglalingvaj landoj, aparte pri la historio de la lingvo – do temas pri branĉo de la fako lingvistiko.

Tiu kiu okupiĝas pri la studfako estas nomata Anglisto aŭ Anglistikisto.

## La nuntempa evoluo de la fako 
En la fako Anglistiko nuntempe graviĝis aparte du evoluoj:

Unue ekde la fino de la 20-a jarcento pli kaj pli diferenciĝas inter la brita kaj la irlanda literaturoj. Kune oni emas ŝanĝi la tradician anglalingvan fakonomon "English Studies" al *Anglo-Irish Studies*, por esprimi, ke la brita kulturo esence diferenciĝus de la irlanda. La nuntempaj irlandaj literaturistoj laŭ tiu koncepto havas tute alian kulturan fonon ol la britaj, kaj do la diferenciĝu ŝajnas nepra.

Due ekde la 1980-aj jaroj plia subbranĉo de la fako Anglistiko iĝis la tielnomata fako *Commonwealth Studies*, kiu okupiĝas pri la lingvaĵo kaj kulturo de la anglalingvaj eksaj britaj kolonioj. Multaj aŭtoroj, ekzemple en Barato, Jamajko aŭ Honkongo, ja unuavice parolas respektivan lokan lingvon kaj (parte) verkas ankaŭ en ĝi, sed vidas la anglan kiel internacia lingvo multe pli efika komunikilo por atingi laŭeble grandan legantaron, kaj tial publikigas siajn verkojn ankaŭ (aŭ eĉ nur) en la angla lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* reta paĝaro germanlingva pri Anglistiko kaj Amerikanistiko

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Filologio
Kategorio:Anglistiko
Tidaholm

**Tidaholm** estas loĝloko en la moderna administra provinco Västra Götalands län kaj la historia provinco Västergötland (Okcidenta Gotlando). La loko situas inter la du lagoj Vänern kaj Vättern, kaj estas la centro de samloka komunumo.

## Historio 
220ra|eta|maldekstra|la merkata placo
Tidaholm situas borde de la rivero *Tidan*. En tiu loko la rivero kreas du insulojn, *Turbinhusön* („Turbinodoma insulo“) kaj *Vulcanön* („Vulkana insulo“). Tie jam komence de la 19-a jarcento konstruiĝis ferofandejo, poste stariĝis la alumeto-fabriko Vulcan, kiu ĉirkaŭ la jaro 1900 estis la plej granda de la mondo, kaj ekestis granda ĉarpentejo. Dum 1903 ĉi tie produktiĝis la unuaj aŭtoj de Svedio. Ĉirkaŭ la fabrikoj ekestis loĝloko, kiu kreskis kun la pligrandiĝanta ekonomia sukceso – dum la jaro 1985 ĝi ekhavis merkatajn rajtojn kaj dum la jaro 1910 urborajtojn.

Sur la insuloj en la riveroj nuntempe ne plu estas industriaj fabrikoj: Sur la Vulkana Insulo nune troviĝas gimnazio, industria kaj aŭta muzeo, kaj sur la Turbinodoma Insulo interalie arta halo.

150ra|eta|maldekstra|la urba preĝejo

## Ekonomio 
Tidaholm ankoraŭ hodiaŭ estas grava industria urbo. La posteulo de la firmao "Vulcan", la entrepreno "Swedish Match", vivtenas la daŭre plej granda alumeto-fabrikon de Svedio en Tidaholm, kaj pliaj industriaj entreprenoj de aliaj branĉoj estas inter Marbodal AB, Tidamek AB kaj Lear Corporation AB.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Tidaholm estas
* 20ra Tukums en Latvio

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Vestrogotio
Meĝa

eta|dekstra|Meĝa situas en la mapo en la verda municipo
**Meĝa,** serbe **Међа,** slave **Međa,** hungare **Párdány,** germane **Pardan,** rumane **Meda** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato en municipo de Ĵitiŝte. La historia serba nomo estis **Пардањ** (pardanj). La nuna serba nomo signifas: limo.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 81 m
* Loĝantaro: 1150
* Poŝtkodo: 23234
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
eta|maldekstre|Ortodoksa preĝejo de Meĝa
Meĝa situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landlimo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1247. Post la turkoj en 1753 serboj refondis la senhomiĝintan vilaĝon. Poste diversaj vilaĝoj formiĝis laŭ la popoloj: serba, germana ktp. Ili unuiĝis en 1907. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, al distrikto de Párdány (kies distriktejo estis), poste rumanoj okupis ĝin en 1919. Dume la regiono estis promesita ankaŭ al la serboj. Okazis grava konflikto, fine kompromisoj okazis kaj Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj ricevis ĉi tiun lokon en 1924. Depost 1928 la nova lando nomiĝis Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. Poste la germana loĝantaro estis deportita. En 2002 loĝis en Meĝa 1155 homoj, (serboj 401 (84 %), kroatoj 21 (4 %), jugoslavianoj 16 (3 %), hungaroj 12 (3 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* katolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka

## Famuloj 
dekstra|eta|Katolika preĝejo de Meĝa
* naskiĝis politikisto Vuk Draŝkovicj (draŝkovitj)
* naskiĝis aktoro kaj sportisto Johnny Weissmuller

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
István Bántó

**BÁNTÓ István** (ba:nto:) estas rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita en Hodod la 8-an de januaro 1929.

## Biografio 
István Bántó estis ano de la Móricz Zsigmond Kollégium. Li finis la mezlernejon en Zalău kaj li havigis en 1951 diplomon de instruisto pri la rusa lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai. Ekde 1951 li laboris en Bukareŝto en la Rumana Instituto por Eksterlandaj Kulturrilatoj. Ekde 1958 li estis ĉefredaktoro de porinstruista gazeto Tanügyi Újság kaj de decembro 1989 de la nova samspeca revuo sub titolo Közoktatás. Li publikis librorecenzojn kaj priinstrtupolitikajn artikolojn en gazetoj Igaz Szó, Falvak Dolgozó Népe, Új Élet, Munkásélet. Li tradukis al la hungara lingvo el la rusa lingvo la fabelojn de Saltikov-Ŝĉedrino kun Károly Kós (1954).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Banto, I
Banto, I
Banto, I
Naturreligio

**Naturreligio** aŭ **Natura religio** estas termino por diversaj filozofiaj aŭ religiaj kredoj, kiuj aludas al la homa sperto de supernaturo. Ĉefaj modernaj formoj de natura spiriteco estas Natura Panteismo (ekzemple ĉe la Monda Panteisma Movado), sed la termino taŭgas ankaŭ pri la kredoj de kelkaj paganoj, multaj taoistoj, kelkaj budhistoj, kelkaj hinduistoj, kaj varion de nealiĝintaj sendependaj kredantoj, kiuj bazas sian spiritan sperton rekte super la Naturo mem pli ol sur tradiciaj dioj aŭ diaĵoj kaj sur *supernaturo*. 

La plej konataj inter la historiaj formoj de natura religio povas esti jenaj:
* Animismo 
* Totemismo 
* Paganismo
* Panteismo 
* Spiritismo

Kategorio:Religio
Kategorio:Spiritualismo
Releksikigo

**Releksikigo** (ankaŭ **revortarigo)** estas termino en lingvistiko, uzata por priskribi lingvoŝanĝiĝon en kazo, ke la vorttrezoro de lingvo grandparte aŭ komplete ŝanĝiĝas sub la influo de fremda lingvo, dum ĝia gramatiko plejparte konserviĝas.

Kutime la termino releksikigo estas uzata por la priskribo de la evoluo de piĝinoj, kreolaj lingvoj aū mikslingvoj.

Pli larĝe la termino estas ankaŭ uzata en kunteksto de

* planlingvoj (artefaritaj lingvoj), ĵargonoj kaj slango la esprimo estas aplikata en la procezo de kreado de lingvo, anstataŭigante novan vortprovizon en la gramatiko de ekzistanta lingvo.
* por ĉio, kio rilatas al noveco kaj por la invento de nova ĵargono ene de certa kampo.

Releksikigo ne estas sinonima de lingva prunto, en kiu lingvo simple *kompletigas* sian kernan vortprovizon per pruntoj de alia lingvo.

## Lingvoj ne-kreolaj 
### Planlingvoj 
En planlingvistiko la termino estas uzebla por priskribi konstruitajn lingvojn, kiuj baziĝas sur la gramatiko kaj semantiko de ekzistanta (artefarita aŭ etna) lingvo uzante tamen alian vorttrezoron. Ĉi tio okazas plej ofte ĉe novaj tiaj lingvoj. Lingvo kreita tiamaniere estas konata kiel *releksikigo*. Ekzemple, Loĵbano komenciĝis kiel releksigo de Loglan, sed la gramatikoj de ambaŭ lingvoj poste diverĝis.

### Mikslingvoj 
Eĉ en lingvoj, kiuj ne estas kreolaj, (parta) releksigo povas okazi, ekz. en la keĉua kaj ajamara estas granda nombro da hispanaj vortoj. Tiuj longe pruntitaj vortoj estis adaptitaj al la fonologia sistemo kaj fonotaktiko de tiuj lingvoj. Ekzemplo estas *Lengua media* en Ekvadoro, kiu uzas hispanajn vortojn kaj keĉuan gramatikon.

### Slango, ĵargono 
La sama ĉe ĵargonoj kaj slangoj, kiel ĉe la hispana romaa (*caló*), tio estas la ĵargono uzata de la hispanaj ciganoj kiu miksas la hispanan gramatikon kaj la romaan vortprovizon. *Caló* estas slango uzata de la hispanaj ciganoj , kiu miksas hispanan gramatikon kun romaa vortprovizo.

## Bibliografio 
* (angla) Bakker, Petro (1997), *A Language of Our Own* , New York: Oxford University Press.
* (angla) Arends, Jacques, Pieter Muysken & Norval Smith.1995, *Pidgins and Creoles: an introduction.* Amsterdam, eld. Benjamins.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Kreola lingvo

Kontaktlingvistiko

Kategorio:Lingvoscienco
Asatro

***Ásatrú*** (el Islanda "Æsir" + "fido", ) estas novpagana religia movado inspirita de Ĝermana politeismo, pli precize la Norda paganismo kiel ĝi estas priskribita en la Eddaoj kaj praktikita antaŭ la kristanigo de Skandinavio.[dekstra|eta|200px|[Mjolnir, la martelo de Toro, estas unu el la plej gravaj simboloj de Ásatrú.]]

Estas du ĉefaj branĉoj de *Ásatrú*, origine preskaŭ samtempe en Islando (*islande Íslenska Ásatrúarfélagið*, 1972) kaj en Usono (Asatru Free Assembly, 1974). Dum la skandinavia branĉo emfazas panteisman spiritecon enradikita en mezepoka kaj nuntempa Skandinavia folkloro, la usona branĉo postulas "indiĝenan religion de la popoloj de Norda Eŭropo" revenante al la paleolitiko. En Germanio, la termino *Asatru* estas uzata en la plej ampleksa senso de Ĝermana novpaganismo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ásatrú (Ĝermana Paganismo) - ReligionFacts
* Asatru (Norda Paganismo)  - AltReligion
* Ásatrú (Norda Paganismo)  -Religioustolerance
* The Odinist/Asatru Library (pdf. files) 
* (Ravencast-The Asatru Podcast) 

### Organizaĵoj 
;Skandinavio
* Danio
** Asetrofællesskabet 
** Forn Sidr
* Islando
** Ásatrúarfélagið
* Norvegio
** Foreningen Forn Sed
** Åsatrufellesskapet Bifrost 
* Svedio
** Nätverket Forn Sed 
** Sveriges Asatrosamfund

;Anglalingvio
* Aŭstralio
** Assembly of The Elder Troth 
* Kanado
** The Canadian Ásatrú Portal 
** ODIN'S VOLK KINDRED
* Novzelando
** New Zealand Ásatrú Fellowship
* Usono
** Ásatrú Alliance
** Asatru Folk Assembly
** Galdragildi 
** Iðavelli Hof 
** The Troth
** Urglaawe 
* Britio
** The Odinist Fellowship

;Kontinenta Ĝermana Eŭropo
* Germanlingvio
** Eldaring 
** Germanische Glaubens-Gemeinschaft 
** Nornirs Ætt
** Verein für germanisches Heidentum
* Nederlandlingvio
** Het Rad
** Odinic Rite Netherlands 
** Werkgroep Hagal 
** Asatrú-Werkgroep Traditie

;Latina Eŭropo & Latinameriko
* Argentino
** Hermandad Asatru Folkvang Argentina
** Asatru Folk Assembly - Sitio Oficial en Español 
** Tribu de Heimdallr / Heimdallr's Tribe
* Brazilo
** Asatru Vanatru Forn Sed Brasil 
* Francio
** Forn Sidr France 
** Les Fils d'Odin 
* Italio
** Comunità Odinista
* Hispanio
** Gotland Forn Sed - Ásatrú Vikingo
** Circulo Odinista Europeo 
** Comunidad Odinista de España-Asatru

;Slava Eŭropo
* Ĉeĥio
** Heathen Hearts society
* Rusio
** Nordaj Misteroj
----

Kategorio:Novaj religioj
*
Preskaŭ ĉie

En mezurteorio (branĉo de analitiko), oni diras, ke eco validas **preskaŭ ĉie**, se la aro de elementoj, por kiuj tiu eco *ne* validas, estas nula aro, kio estas aro kun mezuro nulo, aŭ en okazoj, kiam la mezuro ne estas plena, enestas en aro de mezuro nulo. Se la frazo estas uzata por ecoj de reelaj nombroj, la lebega mezuro estas alprenata, se alie ne estas skribite.

Aro kun **plena mezuro** estas tiu kies komplemento estas de mezuro nulo.

Foje, anstataŭ diri ke propraĵo veras preskaŭ ĉie, oni ankaŭ diras ke la propraĵo veras por **preskaŭ ĉiuj** eroj, kvankam la termino "preskaŭ ĉiuj" ankaŭ havas la aliajn signifojn.

Jen estas iuj teoremoj kiuj engaĝas la terminon "preskaŭ ĉie":

* Se *f : **R** → **R*** estas lebege integralebla funkcio kaj *f(x) ≥ 0* preskaŭ ĉie, do

::\int_a^b f(x) \, dx \geq 0

:por ĉiuj reelaj nombroj *a \int_a^b |f(x)| \, dx 

: por ĉiuj reelaj nombroj *a \frac{1}{2\epsilon} \int_{x-\epsilon}^{x+\epsilon} f(t)\,dt

: konverĝas al *f(x)* kiam *ε* malpligrandiĝas al nulo. En aliaj vortoj, la lebega meznombro de *f* konverĝas al *f* preskaŭ ĉie. La aro *E* estas nomata kiel la lebega aro de *f*, kaj povas esti pruvita al havi mezuron nulo.

* Se *f(x, y)* estas borele mezurebla sur **R**2 tiam por preskaŭ ĉiu *x*, la funkcio *y→f(x, y)* estas borele mezurebla.

* Barita funkcio *f : [a, b] → **R*** estas rimane integralebla se kaj nur se ĝi estas kontinua preskaŭ ĉie.

En probablo-teorio, la frazoj *preskaŭ certe* aŭ *preskaŭ ĉiam*, respektivas al probablo egala al 1.

Kategorio:Mezura teorio
Kategorio:Matematika terminologio
Alterna serio

En matematiko, **alterna serio** estas malfinia serio de formo

:\sum_{n=0}^\infty (-1)^n\,a_n

kun *an ≥ 0*  por ĉiuj *n* (aŭ *an ≤ 0* por ĉiuj *n*). Finia sumo de ĉi tiu speco estas **alterna sumo**. Alterna  serio konverĝas se la termoj *an* konverĝas al 0 monotone. La eraro *E* de aproksimado de la alterna serio per ĝia parta sumo de *n* eroj estas ne pli granda ol la unua nesumigita ero:

: *|E| n+1|*

Sufiĉa kondiĉo por ke la serio konverĝu estas ke ĝi konverĝas absolute. Sed ĉi tiu estas ofte tro forta kondiĉo, ĝi estas ne *necesa*. Ekzemple, la harmona serio

:\sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n+1}

malkonverĝas, sed ĝia la alterna versio

:\sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1}

konverĝas al *log 2*.

Pli ofte donanta jesan rezulton provo por konverĝo de alterna serio estas alterna seria provo: se la vico *an* estas monotone malkreskanta kaj strebas al nulo, tiam la serio

:\sum_{n=0}^\infty (-1)^n\,a_n

konverĝas.

**Pruvo**

Estu partaj sumoj

:s_n = \sum_{k=0}^n (-1)^k a_k

Se la vico *an* strebas al nulo kaj estas monotona malkreskanta (almenaŭ ekde certa *n*), eblas montri ke la vico de partaj sumoj estas koŝia vico. Alprenante ke *m
\begin{array}{rcl}
\displaystyle\left|\sum_{k=0}^m(-1)^k\,a_k\,-\,\sum_{k=0}^n\,(-1)^k\,a_k\right|&=&\displaystyle\left|\sum_{k=m+1}^n\,(-1)^k\,a_k\right|=a_{m+1}-a_{m+2}+a_{m+3}-a_{m+4}+\cdots+a_n\\ \ \\&=&\displaystyle a_{m+1}-(a_{m+2}-a_{m+3}) - (a_{m+4}-a_{m+5}) -\cdots-a_n

(tio ke la vico estante monotona malkreskanta garantias ke a_{k}-a_{k+1}>0; Notu, ke formale oni bezonas enkalkuli ĉu *n* estas para aŭ nepara, sed ĉi tio ne ŝanĝas la ideon de la pruvo)

Ĉar a_{m+1}\rightarrow0 kiam m\rightarrow\infty, la vico de partaj sumoj estas koŝia vico, kaj tiel la serio estas konverĝa. Pro tio ke la pritakso pli supre ne dependas de *n*, ĝi ankaŭ montras ke

\left|\sum_{k=0}^\infty(-1)^k\,a_k\,-\,\sum_{k=0}^m\,(-1)^k\,a_k\right|

Konverĝa alterna serio kiu ne konverĝas absolute estas ekzemplo de kondiĉa konverĝa serio. Tiam rimana seria teoremo aplikeblas al ĝia reordigoj.

Kategorio:Kalkulo
Kategorio:Matematika serio
Ĝigolo

**Ĝigolo** estas viro proponanta al virinoj por paga kompanion, akompanon en socion kaj donanta seksumajn servojn, sed tio ne estas nepre tio, kion oni pensas pri ĝigoloj. Multaj virinoj ne volas seksumadon kun ĝigolo, ili volas nur viran akompanon en socion, restoracion ks. Same kiel prostituitino donas seksan liberigon al viroj, la ĝigolo donas seksan kontentigon al virinoj. Rilate al karaktero de virinoj, kiuj ĝenerale serĉas prefere komprenon kaj atentemon, diference de viroj, kiuj pagas al prostituitinoj por ebleco realigi seksan liberigon, la ĝigolo estas elserĉata ofte kiel bona kompaniulo. Vico da virinoj fakte ne havas intereson realigi kun la ĝigolo koiton - la virinoj estas en plimulto da kazoj en sia karaktero aliaj ol la viroj. Kelkaj virinoj ne ricevas en longdaŭraj rilatoj de siaj kunuloj ĝentilecon, atentemon, teneron, sentojn de graveco kaj agnoskon. Vico da virinoj volas, por ke la viro, al kiu ili pagos por la akompanado, estu al ili precipe ĝentila, atentema kaj kara, ke li iru aĉetadi kun ili, iru kun ili vespermanĝi kaj simile.

Kategorio:Homa seksumado
Kategorio:Prostituado
Kategorio:Neologismoj
Ĥetagurovo

**Ĥetagurovo** estas vilaĝo en Sud-Osetio, okcidente de Cĥinvalo, nomita omaĝe al Kosta Ĥetagurov (1859—1906), la fondinto de la oseta literaturo. Loĝantaro estas plejparte etne oseta.

En 2007 en la vilaĝo estis fondita popola teatro, kiu surscenigis spektaĵojn en la oseta lingvo.

Kiel informis novaĵagentejo REGNUM, en Ĥetagurovo dum la milito en aŭgusto 2008 kartvelaj soldatoj perfortis pacajn loĝantojn, estas atestoj pri kruela mortigo per tanko.

## Referencoj 
Kategorio:Sud-Osetio
Alternativa hipotezo

La **alternativa hipotezo** (aŭ **esplora hipotezo**) kaj la nula hipotezo estas la du konkurantaj hipotezoj kies verŝajnecoj estas komparata per statistika testado de hipotezo. Kutime la alternativa hipotezo estas la ebleco ke observita efiko estas aŭtentika kaj la **nula** hipotezo estas la konkuranta ebleco ke la observaĵo rezultiĝis de hazarda ŝanco.

La klasika maniero estas kalkuli la probablon, ke la observita efiko okazas, se la nula hipotezo estas vera. Se ĉi tiu valoro (iam nomata la p-valoro) estas malgranda, tiam la rezulton oni nomas *statistike signifa*, kaj la nulan hipotezon estas oni malakceptas favore al la alternativa hipotezo. Se ne, tiam la nulan hipotezon oni ne malakceptas. Erara malakcepto de la nula hipotezo estas eraro de la unua tipo; erara nemalakcepto de la nula hipotezo estas eraro de la dua tipo.

Bajesa metodologio defias ĉi tiun metodologion per tio, ke ĝi prenas en konsideradon la *apriorajn* konvinkojn pri la du hipotezoj aŭ la malsamajn konsekvencojn de la du tipoj de eraraj kinkludoj. Pivas ekzisti konvinkaj kialoj (ne enhavataj en la statistikaj datumoj) por kredi, ke la nula hipotezo validas. Ĉi tio devas esti pesita kontraŭ la apero de malalta p-valoro antaŭ ol la nula hipotezo povas esti malakceptita.

Kategorio:Statistiko
Velký Šenov

**Velký Šenov** () estas urbo en Ĉeĥio kun  (). Ĝi situas 6&nbsp;km okcidente de Šluknov en 357 m super marnivelo en la Ŝluknova montetaro kaj apartenas al la distrikto Děčín. La katastra areo estas 19,82&nbsp;km².

## Geografio 
### Geografia situo 
Velký Šenov troviĝas ĉe la enfluo de la rivereto Šenovský potok en la rivereto Vilémovský potok en la valo de ambaŭ riveretoj. Oriente de ĝi leviĝas la 543 m alta Partyzánský vrch (germane Botzen), kies supro estis grandparte ebenigata per stonrompejo kaj en la sudoriento la monto Hrazený (germane Pirsken, 610 m). Najbaraj lokoj estas Vilémov en la okcidento, Lipová en la nordo, Císařský en la oriento kaj Mikulášovice en la sudo.

### Urbopartoj 
Al Velký Šenov apartenas la urbopartoj Janovka (), Knížecí (), Leopoldka (), Malý Šenov () kaj Staré Hraběcí ().

## Historio 
La loko estiĝis en la 12-a jarcento dum la germana koloniado. La unua dokumenta mencio de Velký Šenov okazis en la jaro 1346 en matrikuloj de la episkoplando Meißen, tiutempe jam ekzistis paroĥejo.

La laktobieno Schönau estis ekde la jaro 1404 posedo de la sinjora bieno Lipová (germane Hainspach). En la jaro 1551 venis la reformacio ĉi tien. En la jaro 1621 komenciĝis la kontraŭreformacio kaj en la jaro 1690 Schönau estis denove pure katolika.

La loĝantoj origine vivis de agrokulturo kaj linŝpinado. Ekde la 18. jarcento disvastiĝis la tekstila industrio kaj en la 19. jarcento la metalprilaborado. Fabriko de ŝtalvaroj setlis kaj en la jaro 1884 oni konstruis la unuan galvanan fabrikon de Aŭstrio-Hungario.

La 4-an de oktobro 1907 Schönau ricevis la urborajton de la imperiestro Francisko Josefo la 1-a de Aŭstrio-Hungario kaj ricevis la nomon *Groß Schönau*. La germana loĝantaro estas forpelita post la jaro 1945. Hodiaŭ estas en la urbo industrio de pasamentoj, fabriko de artefaritaj floroj, artopresejo Severografia kaj fabriko de fiŝkonservaĵoj. La plej granda entrepreno en la urbo estas la entrepreno de bendoŝtalo kaj galvanizado Železárny Velký Šenov s.r.o., kiu estiĝis el la iama firmao Hille & Müller fridlaminejo kaj galvaniko.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Bartolomeo, konstruita en la 16. jarcento kaj ĉirkaŭ la jaro 1750 baroke transformita.

## Ekonomio kaj infrastrukturo 
### Trafiko 
Velký Šenov havas stacidomon ĉe la Fervoja relvojo Rumburk–Sebnitz.

## Gravaj personoj 
### Personoj, kiuj naskiĝis en la urbo 
* Skulptista familio Riedl
* Augustin Bartholomäus Hille (1786–1865), episkopo de Leitmeritz (hodiaŭ Litoměřice), teologo kaj profesoro
* Rudolph Otto (1887–1962), pentristo

### Personoj, kiuj laboris kaj vivis en la urbo 
* Franz Josef Petrick (1770–1844), skulptisto
* Friedrich August Ferdinand Pettrich (* 1798-?), skulptisto

### Esperantistoj 
En Groß Schönau/Velký Šenov naskiĝis la siatempe tre aktiva esperantisto Julius Patzelt (1857-1927).

## Fontoj 

Kategorio:Urboj en distrikto Děčín
Kategorio:Municipoj en distrikto Děčín
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Ŝluknova montetaro
Aksiomo de kalkulebleco

En matematiko, **aksiomo de kalkulebleco** estas propraĵo de certaj matematikaj objektoj kiu postulas ekziston de kalkulebla aro kun certaj propraĵoj; sen la aksiomo ĉi tiaj aroj povus ne ekzisti.

Gravaj aksiomoj de kalkulebleco por topologiaj spacoj estas:
*vica spaco: aro estas malfermita se ĉiu vico konverĝanta al punkto en la aro estas en la aro (ekde iu ero de la vico)
*unua-kalkulebla spaco: ĉiu punkto havas kalkuleblan najbaraĵan bazon (lokan bazon)
*dua-kalkulebla spaco: la topologio havas kalkuleblan bazon
*apartigebla spaco: ekzistas kalkulebla densa subspaco
*spaco de Lindelöf: ĉiu malfermita kovro havas kalkuleblan subkovron
*σ-kompakta spaco: ekzistas kalkulebla kovro per kompaktaj spacoj

Rilatoj:
*Ĉiu unua kalkulebla spaco estas vica.
*Ĉiu dua-kalkulebla spaco estas unua-kalkulebla, apartigebla, kaj de Lindelöf.
*Ĉiu σ-kompakta spaco estas de Lindelöf.
*Metrika spaco estas unua-kalkulebla.
*Por metrikaj spacoj dua-kalkulebleco, disigebleco kaj la propraĵo de Lindelöf estas ĉiuj ekvivalentaj.

Aliaj ekzemploj:
*sigmo-finiaj mezurhavaj spacoj
*kradoj de kalkulebla speco

Kategorio:Ĝenerala topologio
Kategorio:Matematikaj aksiomoj
Saldus

eta|maldekstra|450ra
**Saldus** (latve, germane historie ankaŭ *Frauenburg*) estas urbo en la okcidento de Latvio, en la historia regiono Kuronio (latve *Kurzeme*). La urbo borde de la rivero *Ciecere* unuafoje dokumente menciiĝis en la Kuronia Traktato de 1253. Tiam la tuta teritorio *Saldene* submetiĝis al la rego de la germanlingva kavalira Livonia Ordeno.

La germana urbonomo devenas el la jaro 1341, kiam la Livonia Ordeno ĉi-tie starigis fortikaĵon. La ekziston de urbeto ĉirkaŭ la fortikaĵo pruvas la arkeologia trovo de samepoka kristana tombejo proksime al la fortikaĵa kastelo.

Dum la jaro 1625 la germanlingva kuronia duko *Friedrich von Kettler* rezidis en la kastelo, kaj de 1664 ĝis 1682 la duko *Jakob Kettler*. Dum la Granda Nordia Milito la kastelo dum la jaro 1701 iĝis sidejo de la sveda reĝo Karolo la 12-a. La kastelo jam antaŭe estis parte difektita pro svedaj atakoj de la jaro 1659. Post la Granda Nordia Milito ĝi estis komplete detruita.

Kaj sekve de la milito kaj pro epidemio de la pesto la loĝantoj de la urbeto komplete formortis kaj la komunumo dum proksimume 100 jaroj nur ekzistis kiel eklezia paroĥo kaj kiel agrikultura bieno.

Dum la jaro 1856 komenciĝis la rekonstruo de la loĝloko. Urbajn rajtojn Saldus ricevis dum la jaro 1917. Ekde la jaro 1950 Saldus estas distrikta urbo kaj centro de samnoma komunumo.

Dum la Dua Mondmilito aparte sude de Saldus inter la fino de 1944 ĝis majo 1945 okazis fortaj bataloj inter la armeo de Nazia Germanio kaj la Ruĝa Armeo de Sovetunio.

## Partnera urbo 
* 20ra Liederbach am Taunus, Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de Saldus (en la latva, angla, germana kaj rusa lingvoj) 

Kategorio:Urboj de Latvio
Alterna signa matrico

eta|Puzzle
En matematiko, **alterna signa matrico** estas kvadrata matrico, ĉiu el eroj de kiu estas de unu el la tri eblaj valoroj 0, 1 kaj -1, tia ke sumo de ĉiu linio kaj kolumno estas 1 kaj la nenulaj elementoj en ĉiu linio kaj kolumno estas alternaj je la signo. Ĉi tiuj matricoj aperas se estas uzata kondenso de Dodgson por komputi determinanton. Ili estas ankaŭ proksime rilatantaj al la kvadrata glacia modelo de statistika mekaniko. Ili estis unue difinitaj de William Mills, David P. Robbins kaj Howard Rumsey en la antaŭa ĉirkaŭteksto. Ekzemple, la permutaj matricoj estas alternaj signaj matricoj.

Ekzemplo de alterna signa matrico:

:
\begin{bmatrix}
0&0&1&0\\
1&0&0&0\\
0&1&-1&1\\
0&0&1&0
\end{bmatrix}

La *alterna signa matrica konjekto* statas ke kvanto de *n×n* alternaj signaj matricoj estas

: \frac{1! 4! 7! \cdots (3n-2)!}{n! (n+1)! \cdots (2n-1)!} 

La unua kiu pruvis ĉi tiun konjekton estis Doron Zeilberger en 1992. En 1995, Greg Kuperberg donis mallongan pruvon kiu uzas la ekvacion de Yang-Baxter, kaj determinantan formulon de Anatoli Izergin kaj Vladimir Korepin, aplikitan al la kvadrata glacia interpretado.

## Eksteraj ligiloj 
* Alterna signa matrico je MathWorld
* http://www.ams.org/notices/199906/fea-bressoud.pdf David M Bressoud. kaj James Propp. Kiel la alterna signa matrica konjekto estis solvita, *Rimarkoj de la amerika matematika socio*, 46 (1999), 637-646.
* http://front.math.ucdavis.edu/math.CO/9712207  Greg Kuperberg, Alia pruvo de la alterna signa matrica konjekto, *Internacia matematika esploro (notoj)* (1996), 139-150.
* http://www.combinatorics.org/Volume_3/Abstracts/v3i2r13.html Doron Zeilberger, Pruvo de la alterna signa matrica konjekto, *Elektronika ĵurnalo de kombinatoriko* 3 (1996), R13.
* http://nyjm.albany.edu:8000/j/1996/2-4.pdf Doron Zeilberger, Pruvo de la rafinita alterna signa matrica konjekto, *Novjorka ĵurnalo de matematiko* 2 (1996), 59-68.

Kategorio:Matricoj
Kategorio:Kombinatoriko