open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Radojevo

**Radojevo,** serbe **Радојево,** rumane **Peterda,** hungare **Klári** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Nova Crnja. La historia serba loknomo estis **Кларија** [klarija].
eta|dekstra|200ra|Radojevo troviĝas en (verda) Municipo Nova Crnja en Serbio
eta|270ra|Mapo pri municipo Nova Crnja
dekstra|eta|290ra|Ortodoksa preĝejo de Radojevo
dekstra|eta|300ra|Katolika preĝejo de Radojevo

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°44′29″N 20°47'13″E
* Alto super marnivelo: 65 m
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 23221
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Radojevo situas sur ebenaĵo fine de sakovojo laŭ la rumana landlimo (kontraŭe Checea troviĝas, ankaŭ Jimbolia estas en la proksimeco).

## Historio 
Dum la mezepoko estis tie vilaĝo **Peterd**, kiun la turkoj senhomigis. En 1770 germanoj kaj rumanoj refondis la komunumon. En 1910 vivis en Klári 2646 homoj (2337 serboj, 132 ciganoj kaj aliaj). Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Radojevo 1385 homoj, (1094 serboj, 199 ciganoj, 11 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Urbano
* kruco de 1930

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|255ra|Kruco en Radojevo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Erik Brenander

**Erik BRENANDER** (naskiĝis en 1903 en Fyrunga, provinco Västergötland, Svedio — mortis en 1994).
Esperantiĝis kiel adolesko, dumviva menbro de UEA. Li fondis grupon 1922, gvidis kursojn, aranĝis programojn kun eksterlandaj prelegantoj kun traduko svedlingven por publiko. Oni malpermesis paroli svede dum  klubaj renkontiĝoj.
La protokoloj de la klubo troviĝas en la regiona arĥivo de Lidköping. 

Brenander, Erik
Åke Rohdin

**Åke ROHDIN** (naskiĝis en 1937, en Amnehärad (Svedio) estas sveda esperantisto. Li estas filo de Kurt Rohdin kaj Ingrid Rohdin. Lia edzino estis Kerstin Rohdin.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Ranganayakulu

**Ranganayakulu P. V.** aŭ **Ranganayakulu Potturu** (mallonge **Ranga**) (n. 1958) estas barata kuracisto laŭ la tradicia medicino ajurvedo, historiisto, Esperanto-vortaristo kaj membro de la Akademio de Esperanto (2013-2016). Li elektiĝis ano de la Akademio de Esperanto ekde 2013 (ĝis 2016, kiam li ne rekandidatis). 

## Profesia vivo
Profesoro Ranga estas la Ĉefa Muzeo-Estro en la S V Museum en Tirumala, Andhra-Pradesho. En antaŭa kariero, ekde 2009 li estis profesoro pri ajurvedo en Tirupatio (ankaŭ en Andhra-Pradesho). Li estis estrarano de la Historia Kongreso de Andhra Pradesho (angla mallongigo *APHC*) kaj konsilanto de la Medicina Universitato en Andhra-Pradesho. Li doktoriĝis pri la historio de medicino. Li ankaŭ aktivas en la lingva movado en Andhra-Pradeŝo, kiu strebas krei sciencajn fakvortojn en la telugua. Li estas konata verkisto en la telugua.

## Esperanta agado
Ranga lernis Esperanton en 1979 kaj tuj organizis lokan klubon por Esperanto en la urbo Vijayawada de Andra-Pradeŝo. Li organizis la Unuan Tutlandan Esperanto-Kongreson en februaro 1982. Tiam fondiĝis la Federacio Esperanto de Barato (FEB) kun la centra oficejo en la Ateista Centro en Vijayawada. Ranga estis la unua sekretario de FEB.

Li krome organizis la 5-an Azian Kongreson de Esperanto en Bengaluro (Barato) en januaro 2008. Ranga estis la sekretario de la Komisiono de Azia Esperanto Movado (KAEM) inter 2008 kaj 2010 kaj kasisto de KAEM de 2010 ĝis 2013. Li verkis anglalingvan lernolibron de Esperanto por barataj lernantoj (''Let's Learn Esperanto* [1993, 2013]) kaj kompilis kaj eldonis Esperanto-vortaron (*Beginner's Compact Dictionary of Esperanto* [2013]).

## Verkoj
### Verkoj en la telugua
* *Paryavaranam Abhivriddhi* (ekologio kaj evoluo), verko pri la Rio kunsido.
* *Padavaprayanam* (la taglibro de Charles Darwin dum lia 5-jara ĉirkaŭnavigado).
* *Prapanchatatvam Nayakatvam* (kun Daggubati; vivo de 50 influhavaj filozofoj kaj politikistoj).
* *Japan, Oka Nagariki Jaitrayatra* (libro pri vojaĝo al kaj en Japanio).
* *Ayurvedam* (pri tradicia medicino de Barato).

### Verkoj en la angla
* 
* 
* *Ayurveda in South India* (akirebla en Kinige.com)
* 

### Verkoj en Esperanto
* *Ajurvedo, la tradicia medicino de Barato'' (akirebla en Amazon.com)

Krome pli ol 100 artikoloj en diversaj ĵurnaloj kaj magazinoj pri historio de medicino, ekologio, historio, kaj psikologio.

## Referencoj 
Kategorio:Barataj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio: Akademio de Esperanto
Schwarz auf Weiß

**Nigre sur blanke** (germ.: ***Schwarz auf Weiß***) estas kaŝesplora dokumentario pri la ĉiutaga rasismo kontraŭ nigruloj en Germanio: la konata ĵurnalisto Günter Wallraff, fama pro siaj kaŝesploroj kamuflas sin kiel *Kwami*, nigra enmigrinto, kaj vojaĝas tra la lando, kaŝita kamerao sekvas lin.

## Enhavo 
Nigra migranto vojaĝas tra Germanio kaj esploras la gastamon de la lokuloj. Kion la homoj renkontitaj ne scias: Tiu nigrulo fakte estas Günter Wallraff. Dum unu jaro da kaŝesploro la ĵurnalisto survojas ĉie en la lando kaj travivas proprakorpe, kiel germanoj traktas nigrajn kuncivitanojn.

Li renkontas futbalfervorulojn kaj koloniĝardenulojn, ŝafhundklubanojn kaj kermesumantojn, kaj kvankam li mem ĉiam restas afable kaj ĝentile, la respondoj ne estas tiaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Kategorio:Germanaj dokumentaj filmoj
Vulkano Taal

**Taal** estas 400 metrojn alta aktiva vulkano de la stratovulkana tipo sur la insulo Luzono de la Filipinoj. La vulkano situas meze de kratero lago en kaldero (vulkana "kaldrono"), la "lago Taal", kaj konsistigas insulon en la lago. Ĝi apartenas al la urbaj komunumoj *Talisay* kaj *San Nicolas* en la provinco Batangas pli-malpli 50&nbsp;kilometrojn sude de Manilo.

La vulkano havis plurajn fortajn erupciojn en sia historio, kiuj gvidis al sume 5000 ĝis 6000 homaj mortoj en la dense loĝata areo ĉirkaŭ la vulkano.

## Geologia evoluo 
La vulkano Taal estas parto de ĉeno el vulkanoj en la okcidento de la insulo Luzono, kiu ekestis pro la subŝoviĝo de la eŭrazia plato de la litosfero sub la filipinan platon. La lago Taal situas en kaldero de 25 ĝis 30 kilometroj da diametro, kiu ekestis en kvar gigantaj erupcioj inter antaŭ 500.000 ĝis antaŭ 100.000 jaroj. Ĉiu el tiuj erupcioj kaŭzis elsputon de granda kvanto de tofaj rokoj en distanco de ĝis 50 kilometroj, do ankaŭ ĝis la areo en kiu nuntempe situas la urbo Manilo.

250ra|eta|maldekstra|
Ekde la ekesto de la kaldero, pliaj vulkanaj erupcioj kaŭzis la kreon de vulkana insulo ene de la kaldero. La insulo kovras areon de pli-malpli 23&nbsp;km² kaj konsistas el entute 47 vulkanopintoj kaj krateroj unu sur kaj apud la alia. Proksimume 3000 homoj vivas sur la vulkana insulo.

## Kratera lago kaj "vulkana punkto" 
Sur la vulkana insulo ekzistas kratera lago kun diametro de pli-malpli 2 kilometroj, en kiu situas plia vulkana insulo. La tiel nomata "vulkana punkto", angle *vulcan point*, estas la tutmonde plej granda insulo en lago sur insulo en lago sur insulo .

## Pli junaj erupcioj 
Ekde la jaro 1572 dokumentiĝis 33 erupcioj. Aparte detrua erupcio kun pli ol mil homaj mortoj okazis en 1911. La plej juna fazo de vulkana aktiveco okazis inter la jaroj 1965 kaj 1977 kaj karakteriziĝis per la interago el magmo kaj marakvo, kiu kreis impresajn eksplodojn. Aparte la erupcio de la jaro 1965 gvidis al polvaj-gasaj riveroj, kiuj etendiĝis plurajn kilometrojn trans la lago kaj detruis plurajn vilaĝojn ĉe la malproksima bordo de la lago, mortigante pli-malpli 100 homojn. La erupcioj de 1968 kaj 1969 kaŭzis grandajn laforiverojn, kiuj atingis la lagan bordon. Kvankam la vulkano neaktivas ekde la jaro 1977, ekde 1991 estas signoj de nova aktiveco, per fortiĝantaj tertremetoj kaj kreo de malgrandaj gejsero sur la vulkana insulo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informo pri la vulkano en la "Globala Vulkanisma Programo" de la usona institucio *Smithonian* (angle) 
* informoj de la ŝtata universitato de Oregono (same angle) 
* vulkano informoj en retejo de la universitato de Akeno (germane) 

Kategorio:Vulkanoj en la Filipinoj
Kategorio:Montoj en la Filipinoj
Kategorio:Insuloj en la Filipinoj
Novao

[frame|dekstra|Arta desegno: Hidrogena atmosfero de [ruĝa giganto altirite de blanka nano, formas diskon, antaŭ fali sur la nanan stelon kaj eksplodi]]

En astronomio, **novao** estas stelo, kies lumeco abrupte kreskas, povante ŝanĝi de 10 magnitudoj. Tiu plilumeco daŭras kelkajn tagojn, post kiuj la stelo revenas iom-post-iome al sia antaŭa brilo.

La unuaj astronomo kiuj observis tiajn stelojn, kredis vidi aperon de "*Nova stelo*" (latine: *stella nova*), de tio la radiko *nova-*.

Oni ne konfuzu novaon kun supernovao, kies procezo estas multe pli intensa kaj detruiva.

## Meĥanismo 
Laŭ nuna hipotezo, nova okazas ĉe kelkobla stelo, kies unu komponanto estas blanka nano kaj la alia, iĝante ruĝa giganto, plenigas sian lobon de Roche.

Materio (ĉefe hidrogeno kaj heliumo) el la giganta stelo suferas altiron far de la blanka nano kaj, forminte akrecian diskon, "falas" sur la blankan stelon. Tie, premegata de la gravita forto de la nana stelo, tiu materio estigas nuklean fuzion kaj termonuklea eksplodo.

Oni taksas la energion de tia eksplodo al ĉirkaŭ 1038 al 1039 ĵuloj.

La eksplodo granrapide forpelas la diskon, kaj, manke de "brulaĵo" la termonuklea aktiveco rapide malkreskas.

## Ripeta novao 
Tiu procezo povas ripetiĝi; ĝi koncernas nur malgrandan parton de la stela maso (1023 al 1024 kg, kiam stelo kiel Suno havas mason de 1030 kg).
Oni konas plurajn ripetajn novaojn, ekzemple RS Ophiuchi kiu ekbrilis en 1898, 1933, 1958, 1967, 1985 kaj 2006.

## Referencoj 
Kategorio:Astronomiaj objektoj
Neĝokrona kosifo

La **Neĝokrona kosifo** (***Cossypha niveicapilla***) estas specio de birdo de la familio de  Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Tiu ĉi specio estas ege simila al la proksime parenca Blankakrona kosifo, tio estas ambaŭ havas **nigrecajn bekon kaj suprajn partojn** tre kontrastajn kun la **ruĝoranĝaj subaj partoj** inklude kolumon al la nuko. La vosto estas nigreca centre kaj ruĝoranĝa ekstere. Plej rimarkinda karaktero estas **blanka krono** el la nigra beko al la ruĝoranĝa nuko, kio nomigas la speciojn, kiuj havas tiom similajn nomojn; tiu ĉi montras diritan econ ankaŭ en la latina scienca nomo kie *niveicapilla* signifas “kun neĝa krono”. La diferencoj inter ambaŭ kuŝas je la amplekso de la blanka krono kaj de la ruĝoranĝa kolumo kiu ĉe tiu ĉi specio okupas ankaŭ la ŝultrojn. La kruroj estas rozgricecaj.

Ĝi troviĝas en granda parto de subsahara Afriko nome en Angolo, Benino, Burkino, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj humida savano.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha niveicapilla . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Palmoturdoj

**Palmoturdoj** estas mezgrandaj insektomanĝantaj birdoj de la genro *Cichladusa*. Ili estis iam lokitaj en la familio de Turdedoj, kaj de tie devenas la popola nomo de Palmoturdoj, sed nune estas plej ofte traktataj kiel parto de la familio de Muŝkaptuledoj.

Tiuj estas tropikaj specioj de Afriko kiuj nestumas en palmoj (de kie devenas al unua duno de la popola nomo) aŭ ĉe konstruaĵoj.

Specioj:
* Koluma palmoturdo, *Cichladusa arquata*
* Ruĝvosta palmoturdo, *Cichladusa ruficauda*
* Punktata palmoturdo, *Cichladusa guttata*

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Makisnajtingaloj

**Makisnajtingaloj**, arbustarnajtingaloj aŭ cerkotriĥoj estas mezgrandaj insektomanĝantaj birdoj de la genro ***Cercotrichas***. Ili estis iam lokitaj en la familio de Turdedoj, sed nune estas plej ofte traktataj kiel parto de la familio de Muŝkaptuledoj.

Tiuj estas ĉefe tropikaj specioj de Afriko kiuj loĝas en malferma arbaro aŭ arbustaro kaj nestumas en arbustoj aŭ surgrunde, sed la Heĝsilvio reproduktiĝas en suda Eŭropo kaj oriente ĝis Pakistano.

La specioj de tiu genro estas la jenaj:
* Arbara makisnajtingalo, *Cercotrichas leucosticta*
* Barba najtingalo, *Cercotrichas quadrivirgata*
* Miomba najtingalo, *Cercotrichas barbata*
* Bruna makisnajtingalo, *Cercotrichas signata*
* Brundorsa makisnajtingalo, *Cercotrichas hartlaubi*
* Ruĝdorsa makisnajtingalo, *Cercotrichas leucophrys*
* Heĝsilvio, *Cercotrichas galactotes*
* Kalaharia najtingalo, *Cercotrichas paena*
* Malgranda makisnajtingalo, *Cercotrichas minor*
* Karua najtingalo, *Cercotrichas coryphaeus*
* Nigra najtingalo, *Cercotrichas podobe*

Ĝenerale temas pri helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo escepte la Nigra najtingalo, kiu estas tute nigra. Foje tiujn speciojn oni komprenas kiel parton de la genro Erythropygia, kiu enhavus preskaŭ ĉiujn sed ne tiun lastan nigran specion kaj iun alian.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Aquiles Nazoa

**Aquiles Nazoa** (n. la  1920 — m. la  1976) estas unu el la plej eminentaj verkistoj de la 20a jarcento en Venezuelo, distingiĝante kiel poeto, humuristo kaj beletra kritikisto. Naskiĝis en Karakaso en 1920. Li mortis tragike en 1976 en aŭtomobilakcidento, proksime al la urbo La Victoria.

Pro sia klereco, persona honesteco, sincera defendado de la popola kulturo kaj egalecaj principoj, li gajnis la respekton kaj estimon de ĉiuj sektoroj de la nacia vivo. En sia poezio li montriĝas majstro de la malfacila arto kombini la profundan enhavriĉon kun la ekstera simpleco kaj la delikata sentopleno. Lia verkaro konsistas el ĉirkaŭ dudek libroj, inter kiuj troviĝas la sekvantaj: **El Burro Flautista** (La Flutludanta azeno), **Humor y amor de Aquiles Nazoa** (Humuro kaj amo de Aquiles Nazoa), **El Ruiseñor de Catuche**(La Najtingalo de Catuche), **El Transeúnte sonreìdo**(La ridetanta piediranto). Lia lasta libro titoliĝas **Vida privada de las muñecas de trapo** (Privata vivo de la ĉifonpupo).

Post sia morto, Aquiles Nazoa fariĝis preskaŭ simbolo. Lia memoro inspiris la estiĝon de unika organizaĵo nomita "Movado de la kreivaj povoj de l'popolo", kiu signife kontribuis al la lastatempa plifortiĝo de aŭtentikaj popolkulturaj manifestaĵoj en Venezuelo.

## Referenco
* Jorge C. Mosonyi, *Venezuela Stelo*, numero 25a, 1982, 4a paĝo.

Kategorio:Venezuelaj verkistoj
Kategorio:Venezuelaj poetoj
Viro de Osterby

La **viro de Osterby** estas kranio de marĉomumio el la Köhl-marĉo, sudoriente de Osterby ĉe Eckernförde (Germanujo).

## Trovado 
eta|Sueba nodo
Dum torfofosado, 70&nbsp;cm sub la tiama surfaco de la marĉo, la kranio estis trovita la 26-an de majo 1948 de la fratoj Otto kaj Max Müller el Osterbeyer. La kapo estis distranĉita de la korpo, volvita en pelerino el kapreolofelo, subakvigita en la marĉo. Malgraŭ multe da serĉado ĉe la trovejo ne eblis malkovri aliajn korpopartojn.

## Ecoj 
Dum la konservado oni esploris la kranion. Temas de kapo de ĉirkaŭ 50 ĝis 60 jaraĝa viro.

Unue rimarkindas la bone konservitaj haroj de la viro de Osterby: ili estas noditaj super la dekstra tempio al tiel nomata sueba nodo. Tian harnodon priskribas la romia historiisto Tacito en la ĉapitro 38 de sia *Germania*, kiel tipa harmodo de liberaj sueboj, germana tribo.

Dum mikroskopa esploro de la haroj evidentiĝis, ke pro efiko de humika acido la ruĝbrunaspektaj haroj de la mumio, unue estis malhelblondaj. Pro sia aĝo la viro de Osterby jam havis kelkajn blankajn harojn. Restas nur partetoj de lia kaphaŭto, haŭto kaj histo tute mankas en la vizaĝo.

Videblas tranĉaj spuroj ĉe la dua kola vertebro, kiu evidentigas, ke la kapo estis distranĉita per akra ilo de la korpo.
Ĉe la maldekstra flanko de la kranio videblas grandarea vundaĵo, kiu verŝajne okazigis la morton: sur areo ĉirkaŭ 12&nbsp;cm vasta, la kranio ricevis baton de malakra aĵo, la osto ĉe la maldekstra tempio estis tute fragmentita kaj parte eniras profunde la cerbon.

Pro sia tipa hararanĝo, la viro de Osterby estis datita je la epoko de la romia imperio. Radiokarbona datado de haro el la heredaĵo de Alfred Dieck, eble malfidinda fonto , oni povis limigi lian mortodaton inter 75 kaj 130 p.K..

Novaj esploroj de la kapo montris, ke la kranio ekspoziciita en daŭra ekspozicio de la muzeo *Schloss Gottorf*, ricevis mandiblon de alia kapo, verŝajne pro estetikaj kialoj, dum la konservado fare de Karl Schlabow.

## Komparo al aliaj mumioj 
La viro de Osterby ne estas la nura homo, kies kapo estis fortranĉita kaj subakvigita en marĉon dum la ferepoko. Pluraj marĉomumioj montras tion, interalie la viro de Dätgen, kiu same portas sueban nodon kaj kies kapo estis trovita plurajn metrojn for de la korpo, aŭ la virino de Roum Mose el Danujo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Osterby pri la kapo de Osterby 
* Foto de la kapo
* Nova esplorado de la kranio

Kategorio:Marĉomumioj
Kategorio:Historio de Germanio
Erythropygia

La mezgrandaj insektomanĝantaj birdoj de la genro ***Erythropygia*** estas foje konsiderataj membroj de la genro Cercotrichas. Ili estis iam lokitaj en la familio de Turdedoj, sed nune estas plej ofte traktataj kiel parto de la familio de Muŝkaptuledoj.

Tiuj estas ĉefe tropikaj specioj de Afriko kiuj loĝas en malferma arbaro aŭ arbustaro kaj nestumas en arbustoj aŭ surgrunde, sed la Ruĝvosta makisnajtingalo reproduktiĝas en suda Eŭropo kaj oriente ĝis Pakistano.

La specioj de tiu genro estas la jenaj:
* Arbara makisnajtingalo, *Erythropygia leucosticta*
* Barba najtingalo, *Erythropygia quadrivirgata*
* Bruna makisnajtingalo, *Erythropygia signata*
* Brundorsa makisnajtingalo, *Erythropygia hartlaubi*
* Ruĝdorsa makisnajtingalo, *Erythropygia leucophrys*
* Ruĝvosta makisnajtingalo, *Erythropygia galactotes*
* Kalaharia najtingalo, *Erythropygia paena*
* Karua najtingalo, *Erythropygia coryphaeus*

Ĝenerale temas pri helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.

## Bildaro 

Image:Kalahari Robin.jpg|Kalaharia najtingalo (*Erythropygia paena*)
Image:Brown Scrub-robin (Erythropygia signata).jpg|Bruna makisnajtingalo (*Erythropygia signata*)
Image:Bearded Scrub-Robin (Cercotrichas quadrivirgata).jpg|Barba najtingalo (*Erythropygia quadrivirgata*)

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ekvipotencialo

**Ekvipotencialo** aŭ **ekvipotenciala surfaco** de vektora kampo estas la surfaco, kie skalara kampo, kies vektora kampo estas gradiento, havas ĉie saman valoron. 

La kampolinioj de vektora kampo estas do ĉie orta al la ekvipotencialoj de tiuj kampo.

Ekzemploj, la ekvipotencialoj de la elektra kampo estigata de punkta elektra ŝargo estas sferoj centrataj sur ĉi tiu ŝargo; la gravitaj ekvipotencialoj de punkta maso estas ankaŭ sferoj. La Geoido estas ekvipotencialo de la gravita kampo de Tero.

Kategorio:Vektora kalkulo
Molaso

[eta|300px|Molasorokoj „Les Pénitents“ (la pentofarantoj), Plateau de [Valensole, Alpes-de-Haute-Provence]]
**Molaso** estas detruiĝmaterialo de montaro en la malfrua fazo de ties ekesto (orogenezo).

eta|Terciara molaso (Nagelfluh) de Speer en la Svisaj Antaŭalpoj
[eta|Molaso [malfermejo en la ravino de la Linzer Aach norde de Überlingen]]

[eta|[Karbonio|Karbonia molaso - Konglomeraĵo el la ekspluata tereno de Aachen]]

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Scienca Molasoasocio (anglalingva) 
* La retpaĝo pri la Montofalo de Goldau en 1806 (montofalo en molasoareo) 

Kategorio:Sedimentaj rokoj
Kategorio:Orogenezo
Zäziwil

**Zäziwil** estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi estis parto de la distrikto Konolfingen. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la nove fondita administra distrikto Berno-Mezlando. Ĝi havis 1566 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Zäziwil situas 17 kilometrojn sudoriente de la federacia urbo Berno en monteta kamparo inter la valoj de Aro kaj Emme. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Zäzwil mem ankaŭ la setlejoj Leimen (sur 712 m s.m.), Länzligen (sur 740 m s.m.), Reutenen (sur 838 m s.m.) kaj Oberreutenen (sur 880 m s.m.).

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Oberthal, en oriento al Bowil, en sudo al Oberhünigen, en okcidento al Mirchel, kaj en nordokcidento al Grosshöchstetten.

## Trafiko 
Zäziwil disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Berno al Lucerno. Paralele al la fervojlinio ankaŭ kondukas la kantona ĉefvojo. Poŝtaŭtolinio al Grosshöchstetten zorgas por la fajna distribuo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zäziwil datiĝas el la jaro 1299 kiel *Cezzenwile*.

Dum mezepoko Zäziwil apartenis al la Senjorujo Signau, kiu apartenis al la suvereneco de la Grafoj de Kiburgo. Kun la Senjorujo la vilaĝo fariĝis en la jaro 1399 posedaĵo de la urbo Berno, sed estis pluvendita al la bernaj civitanoj de Büren. En la jaro 1529 Zäziwil estis metita sub la rekta regado de la urbo Berno kaj atribuita al la nove kreita kamparvoktejo Signau kun tribunala loko Konolfingen. Post la kolapso de la malnova reĝimo dum la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo estis atribuita al la nove kreita distrikto Höchstetten. Ekde la jaro 1803 ĝi apartenis al la ĉefdistrikto Konolfingen, kiu estis transformita per la nova konstitucio de 1831 al la hodiaŭa distrikto Konolfingen.

## Vidu ankaŭ 
* Zäziwil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zäziwil
Blazono de Medeĝino

150ra|dekstra|Blazono de Medeĝino.
La **blazono de Medeĝino** (*Escudo de Medellín*) estas simbolo de kolombia urbo Medeĝino. La blazono enhavas bildon de flava turo, kaj Virga Maria inter du flavaj turetoj sur la turo, ĉio super blua fonduso. La blazono estas sur la flago de la urbo ankaŭ.

La nuna blazono devenas de desegno de Karlo la 2-a kiu akceptis la blazonon en 31-a de marto, 1678.

## Referencoj 
Kategorio:Medeĝino
Medeĝino
Édouard Roche

Li estas konata por du studadoj, gravaj pro nuna astrofiziko sed tute neglektaj en lia tempo: la stabileco de kosma korpo submetita al tajda forto, kaj la geometrio de la gravita kampo estigita de sistemo de du korpoj.

Lia familio estis asociata al la Universitato de Montpeliero de pluraj generacioj. Tie li doktoriĝis en 1844, iĝis instruisto en 1849 kaj profesoro en 1851.

Krom mallonga periodo en Parizo, invitita de Augustin Louis Cauchy, Édouard Roche havis malmulte da kontaktoj kun la tiama sciencistaro, pro tio li interesiĝis al ŝajnataj seninteresaj problemoj. Elektita dumviva korespondanto de la Franca akademio pri Sciencoj en decembron, 1873, li neniam estos elektita kiel dumviva ano de tiu akademio. La , li ricevis nur unu baloton, tiu de François Félix Tisserand. Li mortis pro pneŭmonio post du tagoj.

## Liaj laboroj 
Krom Félix Tisserand, Henri Poincaré, George Howard Darwin kaj ties disĉiplo James Hopwood Jeans insistis pri la laboroj de Roche, kiuj temas pri:

* **La limo de Roche**
:Tiu traktato: ''Mémoires divers sur l'équilibre d'une masse fluide* (diversaj memoraĵoj pri la ekvilibro de fuida maso: 1850) temas pri la kondiĉoj laŭ kiuj orbitanta homogena korpo gardas sian integrecon malgraŭ la tajda forto. Se la tajda forto tro intensas, ĝi superas la gravitan koheremon de la korpo kiu tiam diseriĝas. (Tio koncernas nesolidan korpon, kiel fluidaĵo aŭ amaso da polveroj).
:La **limo de Roche** estas plej proksima orbito, kiun povas sekvi satelito sen diseriĝi.
:Tiun laboron plikompletis George Howard Darwin, James Hopwood Jeans kaj Subrahmanyan Chandrasekhar

* **La kavo de Roche**
:En *Essai sur la constitution et l'origine du système solaire* (Eseo pri la konsisto kaj la deveno de la sunsistemo, 1873), li priskribas la ekvipotencialojn de la gravita kampo de sistemo de du korpoj orbitantaj unu ĉirkaŭ la alia. La limo, preter kiu materia punkto ne plu estas ligata al unu korpo, sed estas altirata de la alia, havas formo de *sablohorloĝo*, formanta du lobojn.
:Tiu strukturo tre gravas en astrofiziko. Se unu el komponanto de duobla stelo pligrandiĝas preter sia lobo de Roche, ĝia materio falas sur la alian stelon. Tiu fenomeno estas, laŭ lasta teorio, kaŭzo de novaoj.

Li faris ankaŭ studojn pri la regiono de gravita influo de planedo, en kiu povas orbiti satelito. Tiu laboro estis kompletita far de la usona astronomo George William Hill, kiu formalizis la nocion de sfero de Hill.

## Honoroj 
Oni donis lian nomon al alfrapa kratero sur la malantaŭa flanko de la Luno, kaj al alia sur Fobo (satelito de Marso).

## Eksteraj ligiloj 
*  Omaĝo de *Academie des Science"
Movilo

**Movilo** estas aranĝaĵo, kiu transformas energion de motoro aŭ ekstera forto en utilan funkciadon por movi veturilon. Ekzemple:

*Rado – aŭtomobiloj, lokomotivoj, velocipedoj ktp.
*Raŭpo – ĉenbendaj traktoroj, tankoj, kelkaj tipoj de ajngrunda aŭtomobilo.
*Senfina ŝraŭbo – kelkaj tipoj de ajngrunda aŭtomobilo (ŝraŭbaŭtoj).
*Ekstremaĵoj – ĉe paŝantaj mekanismoj: androidoj, paŝveturiloj, eksterskeletoj, paŝantaj fosmaŝinoj.
*Helico – aviadiloj, ŝipoj, aerŝipoj, aeroglitaj boatoj.
*Akvoĵetilo – negrandaj akvoveturiloj.
*Velo – velŝipoj.
*Reakcimovilo – aviadiloj, raketoj.
*Raketmovilo – raketoj, kosmoveturiloj.
*Flagelo – ĉefa movilo de mikroorganismoj kaj spermatozooj de superaj bestoj.

## Vidu ankaŭ 
*Motoro

Kategorio:Apartigiloj

Kategorio:Transportaj rimedoj
Tomba aĵaro

eta|dekstra|Tombaj oferdonoj (vitraj perloj kaj orelringo) el tombo el la frua mezepoko
[eta|dekstra|La ora trono estas nur unu el la valoregaj tombaj oferdonoj de [Tutanĥamono]]
[eta|dekstra|[:de:Keltenmuseum Hochdorf|Princa tombo Hochdorf]]
eta|Banditaccia, Etruska sarkofago
**Tomba aĵaro** estas objektaro, kiun oni intence metis en la tombon de mortinto.

## Tipoj de tombaj oferdonoj 
Oni distingas „verajn“ kaj „neverajn“ oferdonojn: neveraj estas la kostumo, armiloj aŭ aliaj objektoj, kiujn la mortinto mem uzis. Veraj enterigaj oferdonoj estas specife por la entombigo faritaj objektoj, ekzemple kadavroornamaĵoj aŭ speciala tomba ceramiko.

Tombaj aĵaroj estas valoraj indikoj por la tempa kaj kultura sistemigo de trovaĵoj, kaj ili permesas pli bonan komprenon de la tiatempa kulturo.

## Famaj tombaj aĵaroj 
eta|maldekstra|Etruska ĉevalo, tomba oferdono, 600 a.K. (reproduktaĵo)
Tombaj aĵaroj estis trovitaj jam en tomboj el la malfrua paleolitiko (trovaĵo en :de:Doppelgrab von Oberkassel, Bonn, Germanio - ĉ. 12-14 mil jaroj). Multaj „princaj tomboj“ el la Hallstatt-kulturo (-800 ĝis -400) estis riĉe dotitaj (Hochdorf, Vix).

Aparte riĉa estis la donacoj en la tombo de Tutanĥamono (1339 a.K.), hodiaŭ konservitaj en la Egipta muzeo de Kairo.

La kutimo entombigi donaĵojn kun mortinto konserviĝis ĝis hodiaŭ, ekzemple en Ĉinio la „Dia mono“ estas specialaj biletoj de altega sumo, kiujn oni bruligas dum la entombiga ceremonio.

## Tomboprirabo 
Multege el la tomboj estis prirabitaj, ofte jam en antikva tempo, foje ŝajne eĉ de parencoj. Por preventi tomboprirabon etruskoj gratis la vorton śuθina, etruske por "el tombo", sur tombajn oferdonojn, tiel ke ili ne povus esti reuzitaj.  Kaj la tombo de Tutanĥamono elstaras ankaŭ pro la fakto, ke ĝi NE estis prirabita (ĝis venis la eŭropa „malkovrinto“ Carter).

## Notoj, referencoj 

## Vidu ankaŭ 
* Funebro
* Tombokampo
* Nekropolo

Kategorio:Arkeologia faktermino
Kategorio:Funebraj ritualoj
Kategorio:Antropologio
Aleksandrovo

**Aleksandrovo,** serbe **Александрово,** rumane **Livada Mare,** hungare **Bozítópuszta** [bozitOpusta] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Nova Crnja. La historia serba loknomo estis **Велике Ливаде** [velike livade].
eta|dekstra|200px|Aleksandrovo troviĝas en (verda) Municipo Nova Crnja en Serbio
eta|265px|Mapo pri municipo Nova Crnja
eta|260px|Ortodoksa preĝejo de Aleksandrovo

## Bazaj informoj 
* Areo: 52 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°38′08″N 20°35'20″E
* Alto super marnivelo: 65 m
* Loĝantaro: 2660
* Poŝtkodo: 23217
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Aleksandrovo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Jimbolia.

## Historio 
Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Aleksandrovo 2665 homoj, (2435 serboj (91 %), 111 ciganoj, 34 hungaroj, 13 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Vojvoda Stepa

**Vojvoda Stepa,** serbe **Војвода Степа,** hungare **Endremajor** aŭ *Leónamajor* estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Nova Crnja.
eta|dekstra|200ra|Vojvoda Stepa troviĝas en (verda) Municipo Nova Crnja en Serbio
eta|265ra|Mapo pri municipo Nova Crnja
eta|260ra|Ortodoksa preĝejo de Vojvoda Stepa

## Bazaj informoj 
* Areo: 47 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°40′31″N 20°39'09″E
* Alto super marnivelo: 70 m
* Loĝantaro: 1720
* Poŝtkodo: 23219
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Vojvoda Stepa situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Zrenjanin-Jimbolia preteriras. La rumana landlimo troviĝas 12 km-ojn.

## Historio 
Precipe ekssoldatoj fondis tie vilaĝon en 1923, kiu loko post Traktato de Trianon apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. La unua loknomo estis **Leonovac** honore al filino de bienulo, baldaŭe la nuna nomo estiĝis honore al generalo Stepa Stepanovicj. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vojvoda Stepa 1720 homoj, (1584 serboj (92 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Banatska Dubica

**Banatska Dubica,** serbe **Банатска Дубица,** germane **Klein Margit,** hungare **Kismargita** [kiŝmargita] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.
eta|dekstra|200px|Banatska Dubica troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
eta|275px|Mapo pri municipo Seĉanj
eta|300px|Grekokatolika preĝejo de Banatska Dubica

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 46°16′09″N 20°49'25″E
* Alto super marnivelo: 43 m
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 23251
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Banatska Dubica situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Dubica 428 homoj, (365 serboj (85 %) 16 jugoslavianoj, 15 slovakoj, 14 hungaroj, 6 ciganoj, 2 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Minejo Rudý Říjen 1

**Minejo Ida** - **Hoffnungschacht** - **Ida** - **Generalissimus Stalin 1** - **Rudý Říjen 1** - tio estis nomoj por minejo, kiu finis kiel **Rudý Říjen 1**. Ĝi troviĝis en Ostrava, en loka parto de Silezia Ostrava, en Hrušov.

## Historio
La minejo Ida estis fondita en la jaro 1872 ĉe la orienta rando de katastro de municipo Hrušov fare de lua kompanio Spojené vítkovické kamenouhelné doly (Unuiĝintaj vítkovicaj ŝtonminejaj minejoj). Post fino de la lua kontrakto la minejo fariĝis ekde la jaro 1895 parto de Vítkovické horní a hutní těžířstvo. La nomo de la minejo  estis la 1-an de januaro 1942, en la tempo de okupacio, ŝanĝita je **Hoffnungschacht**. Post finigo de la milito la minejo revenis al sia devena nomo Ida, sed la 8-an de decembro 1946 ĝi estis alinomita je **Generalissimus Stalin** kaj la 31-an de decembro 1951 je Grandminejo Stalin. El ĝia organiza strukturo ĝi estis la 1-an de januaro 1956 elmembrigita Minejo Stalin II (devene Viktoria), kiu fariĝis uzino 2 de la grandminejo kaj Minejo Stalin (devene Ida 2) fariĝis uzino 1. La nomo de la minejo estis la 1-an de aŭgusto ŝanĝita je Rudý Říjen I. En la jaro 1961 estis finita la ekspluatado de karbo tra ŝakto al supraĵo kaj ĝi estis algvidita tra la subterejo al nova ekspluata ŝakto de la najbara minejo Rudý Říjen 2.

La minejo ekzistis en periodo 1872-1979, la ekspluatado de karbo okazis en la jaroj 1879-1961 kun pojara volumeno en la 19-a jarcento 39 - 75 mil da tunoj kaj en la 20-a jarcento 140 - 366 tunoj da karbo. Ekspluatataj estis galerioj en subaj hrušovaj tavoloj. La mineja kampo mezuris 404 ha kaj ĝi estis malfermita de tri agadaj kaj de unu rezerva ŝaktoj ĝis profundeco 420 metroj al la 8-a etaĝo.

Post finigo de la ekspluatado en la jaro 1969 la ŝaktoj estis superŝutitaj kaj eluzeblaj objektoj estis transdonitaj kiel malliberejo en Heřmanice.

Kategorio:Hrušov (Ostrava)
Rudý Říjen
Busenje

**Busenje,** serbe **Бусење,** hungare **Káptalanfalva** estas tre malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.
eta|300px|Busenje - Preĝejo

eta|dekstra|200px|Busenje troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
eta|275px|Mapo pri municipo Seĉanj
eta|300px|Vojo en Busenje

## Bazaj informoj 
* Areo: 82 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°26′06″N 20°49'11″E
* Alto super marnivelo: 57 m
* Loĝantaro: 94
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Busenje situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Módos, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Busenje 94 homoj, (80 hungaroj (85 %), 14 serboj).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Eduard Rüppell

**Wilhelm Peter Eduard Simon RÜPPELL** (20-an de novembro 1794 - 10-a de decembro 1884) estis germana naturalisto kaj esploristo. Rüppell estas foje transskribita al "Rueppell" laŭ latina alfabeto.

## Biografio
Rüppell naskiĝis en Frankfurto ĉe Majno, kiel la filo de riĉa bankisto. Li estis origine destinita esti komercisto, sed post vizito al Sinajo en 1817 li disvolvigis intereson en natura historio. Li partoprenis en lecionoj ĉe la Universitato de Padovo kaj la Universitato de Ĝenovo en botaniko kaj zoologio.

Rüppell ekfaris sian unuan ekspedicion en 1821, akompanata de kirurgo Michael Hey kiel helpanto. Ili veturis tra la Sinaia dezerto, kaj en 1822 estis la unuaj eŭropaj esploristoj kiuj atingis la Golfon de Akabo. Ili daŭrigis al Aleksandrio tra la Monto Sinajo. En 1823 ili suprenveturis la Nilon ĝis Nubio, kolektante specimenojn en la areo sude de Ambukol, revenante al Kairo julie de 1825. Planita veturado tra Etiopio atingis nur tiom malproksimen kiom ĝis Masaŭa, kie partoprenantoj malsaniĝis.

Rüppell revenis al Eŭropo en 1827. Dum lia foresto Philipp Jakob Cretzschmar estis uzinta la specimenojn senditajn hejmen de Rüppell por produkti la *Atlas zu der Reise im nordlichen Afrika* (Atlaso de Veturoj en norda Afriko) (1826).

En 1830 Rüppell revenis al Afriko, kaj iĝis la unua natursciencisto kiu traveturis Etiopion.

Rüppell publikigis ankaŭ rakonton de sia veturado titole *Veturoj en Abisenio*.

## Eponimoj 
Specioj kiuj portas lian nomon estas inter aliaj:
* Rupela vesperto, *Scoteanax rueppellii*
* Rupela otido, *Eupodotis rueppellii*
* Rupela formikulo, *Myrmecocichla melaena*
* Rupela vulpo, *Vulpes rueppellii*
* Rupela lamprotorno, *Lamprotornis purpuroptera*
* Rupela rinolofo, *Rhinolophus fumigatus*
* Rupela psitako, *Poicephalus rueppellii*
* Rupela pipistrelo, *Pipistrellus rueppellii*
* Rupela kosifo, *Cossypha semirufa*
* Rupela ablefaro, *Ablepharus rueppellii*
* Rupelgrifo, *Gyps rueppellii*
* Nigragorĝa silvio, *Sylvia rueppelli*
* Rupela teksulo, *Ploceus galbula*

## Aliaj specioj kiujn li priskribis 
Jen nur kelkaj el ili:
* Cinama arbustosilvio, *Bradypterus cinnamomeus*
* Malhelbruna filoskopo, *Phylloscopus umbrovirens*
* Purpurflugila lamprotorno aŭ Purpurflugila brilsturno, *Lamprotornis purpuroptera*
* Blankabeka sturno, *Onychognathus albirostris*
* Nigrakapa kanario, *Serinus nigriceps*
* Citronkanario, *Serinus citrinelloides*
* Flavpuga kanario aŭ Abisena flavpuga kanario, *Serinus xanthopygius*
* Blankabrova serino, *Serinus tristriatus*
* Araba perdriko aŭ Nigrakrona perdriko, *Alectoris melanocephala*
* Erkela frankolino, *Francolinus erckelii*
* Flavfrunta papago, *Poicephalus flavifrons*

## Referencoj 
* Barbara kaj Richard Mearns. *Biographies for Birdwatchers*. ISBN 0124874223
* Obituary. *Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography*, New Monthly Series, Vol. 8, No. 10 (Oct., 1886), pp. 654.

Kategorio:Germanaj biologoj
Kategorio:Germanaj esploristoj
Monto Sinajo

dekstra|frame|Sinaja duoninsulo, montranta lokigon de *Jabal Musa*
eta|220ra|Vidaĵo el la montopinto de la Monto Sinajo
**Monto Sinajo** aŭ **Monto Sinaio** (; ), konata ankaŭ kiel **Monto Horebo**, **Monto Musa**, **Gabal Musa** (egiptiaraba), **Jabal Musa** (standarda araba signife "Monto de Moseo") de beduenoj, estas la nomoj de monto ĉe Urbo Sankta Katerino, en Sinajo en Egiptio. En araba la vortoj 'Jabal' kaj 'Toor' havas similajn signifojn, kaj Monto Sinajo estas menciita en la Korano en ties ĉapitro 'La Figo' (Surao *at-Tin*) kiel "Toor-i-Sineen"http://www.tafsir.com/default.asp?sid=95&tid=58726 . Ĝi estas la beduena kaj kristana tradicia loko de la Biblia Monto Sinajo.

Tiu monto situas sude de la Duoninsulo de Sinajo, nordoriente de Egiptio, en Azio, kaj estas la loko kie, laŭ la Biblio, Dio donacis al Moseo la Dekalogon. La Monto Sinajo estas 2285 m alta monto proksima al la Monto Sankta Katerino (2,629 m, la plej alta montopinto de la Sinajo. Ĝi estas ĉirkaŭata ĉiuflanke de pli altaj montopintoj de ties montoĉeno.

La Monaĥejo de Sankta Katerino en Urbo Sankta Katerino situas je la deklivo de la apuda monto Sankta Katerino je alto de ĉirkaŭ 1260 m.

La lokigon de la "biblia" Monto Sinajo en Jebel Musa faris du monaĥoj kiuj anoncis esti trovintaj la "brulantan rubuson" de Moseo, ĉirkaŭ la jaro 300 pK. Tiu rubuso situas, laŭ la tradicio, en la monaĥejo de Sankta Katerino. La kredo je tiu loko por la monto Sinajo daŭris 1700 jarojn kaj iĝis parto de la tradicio. La supozata biblia reala loko, tamen, ankoraŭ necertas.

La nomo Sinajo devenas de "dio Luno Sin", probable, same kiel la dezerto de Sin. La judismo asertas, ke tuj post la judoj ricevis la dekalogon en la monto Sinajo, tiuj estis malamataj de la resto de la homaro ĉar nur ili ricevis la dian komunikadon (situacio prezentata kiel vortoludo: Sinajo el Sin-ah, kio signifas "malamo"). La zono laŭ la Biblio estis atingita de la judoj la trian monaton de la *Eliro*. Tie ili kampadis ĉirkaŭ unu jaron.

La lastaj dudekdu ĉapitroj del *Eliro*, kun la tuta *Levidoj* kaj la Libro de *Nombroj* ĉap. 1-1, enhavas rakonton de la okazintaĵoj dum la restado en la monto Sinajo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sinajo

Kategorio:Geografiaj lokoj de religio
Kategorio:Malnova Testamento
Kategorio:Montoj en Egiptio
Mallonga skizo de ekzisto kaj agado de Unuiĝo de Sovetiaj kaj Komercaj Oficistoj en USSR

**Mallonga skizo de ekzisto kaj agado de Unuiĝo de Sovetiaj kaj Komercaj Oficistoj en USSR** - estas senpaga libreto eldonita por  tiel estis titolita 6-a SAT-Kongreso en la lbro.

* aŭtoro: J.Kantor
* tradukisto: MoSkVano
* eldonejo: Centra Komitato de Unuiĝo de Sovetiaj kaj Komercaj Oficistoj (Moskvo Sovetio)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1926
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 30 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Dosiero:Unuigo de Sovetiaj kaj Komercaj Oficistoj 2.jpg|La unua paĝo de la libro

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:SAT-Kongreso
Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Plena esperanto-rusa vortaro de Saĥarov 1918

**Полный Эсперанто-русский словарь** (Plena Esperanto-rusa vortaro). La vortaro estis eldonita en 1918 jaro - unu el la plej komplikaj jaroj de Rusio (en 1917 jaro okazis bolŝevika revolucio). En la vortaro eniris preskaŭ 9000 vortoj. Estas interese, ke prezo de la libro estas indikata en du monsistemoj: 1500 spesm kaj 3 rubloj.

* aŭtoro: Aleksandr Andrejeviĉ Saĥarov
* eldonejo: Librejo Esperanto A.A.Saĥarov. Kvankam en la vortaro estas mencio pri Moskva Instituto de Esperanto, tamen nenie estas menciite, ke ĝi partoprenis la eldonon.
* jaro de kompono kaj unua eldono: 
* jaro de la reeldono: 1918 la dua eldono
* presejo: 
* formato: 128
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Plena esperanto rusa vortaro de Saĥarov 1918 2.jpg|La lasta paĝo de kovrilpaĝo

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-rusa vortaro

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Sinagogo de Vítkovice

eta|maldekstra|Sinagogo en Vítkovice ekzistis inter la jaroj 1911 ĝis 1939.
**Sinagogo en Vítkovice** situis en Ostrava-Vítkovice ekde la jaro 1911 ĝis 1939.

## Historio 
La konstruaĵo de la sinagogo estis lokigita sur angulo de stratoj *Schuster* (hodiaŭ *Halasova*) kaj *Rosseger* (hodiaŭ *Kutuzova*) proksime de Placo de Jiří z Poděbrad. La parcelon aĉetis Juda templa kompanio en Vítkovice (fondita en la jaro 1901). La templo estis konstruita en la jaro 1907 kaj solenan konsekron ĝi ĝisatendis en septembro de 1911. Pri la konstruaĵo meritis faranto de ostrava juda komunumo Leopold Rufeisen, finance kontribuis ankaŭ ferfabriko Vítkovice.

La parcelo ne havis adresan numeron, la templo estis memstare situanta ĉambrega duetaĝa konstruaĵo kun dimensioj 26 x 17 m, kun duopo de turoj sur fasado. En la konstruadon de najbara junulina urba (hodiaŭ baza) lernejo ĝi principe validiĝis en vido de *Polní strato* kaj kiel loka dominaĵo. La sinagogo celis milde al nordoriento per sanktejo, rilate al donita spaca situacio. Felix Neumann, kiu partoprenis en planado kaj konstruado de la sinagogo, uzis eklektikajn historiigantajn elementojn.

En la jaroj 1924 kaj 1926 la kupolo super la ĉambrego trairis tra reguligo fare de konstruisto Žibřid Liebermann. La sinagogon en Vítkovice nazioj bruligis la 24-an de majo 1939, la fajro tute estingiĝis nur la 5-an de junio 1939. La ruinoj de la konstruaĵo estis forigitaj ĝis la jaro 1941, kiam la parcelo estis ŝanĝita en ludejon de la najbara lernejo. Tiel ĝi servas ĝis hodiaŭ.

Simila sorto atendis ankaŭ la vizitantojn de la templo. Sub rekta gvidado de nazio Adolf Eichmann estis en novembro de 1939 transportitaj 1223 judaj viroj ĝis Nisko. Sekvis pluaj vojaĝoj al koncentrejoj. El la devenaj dek mil loĝantoj de la juda deveno dum la dua mondmilito ok mil pereis. En la urbon revenis post la milito ĉirkaŭ kvin cent supervivintoj, el kiuj plimulto forveturis al Israelo. Hodiaŭ en Ostrava anoncas sin al la juda deveno nura kvindeko da homoj...

Kategorio:Vítkovice
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Ostrava
Vítkovice
Vítkovice
Kategorio:Preĝejoj en distrikto Ostrava-urbo
Sinagogo de Přívoz

**Sinagogo en Přívoz** situis en Ostrava-Přívoz ekde la jaro 1904 ĝis 1939.

La juda sinagogo en strato *Försterova* (hodiaŭ *Hlávkova*) situis en lokoj de ĝardeno inter domoj n-ro 4 kaj 6. Bezono de ties konstruado komencis esti aktuala en la dua duono de la 19-a jarcento, kiam plialtiĝis nombro de alloĝiĝintaj judoj precipe el Galicio (en la jaroj 1900-1921 vivis da ili en Přívoz inter 500 - 600). Por subteni tiun ĉi intencon estis en la jaro 1900 destinita Přívoza templa societo (Přívozer Tempel-Verein), kies prezidanto fariĝis Filip Förster, longjara membro de la municipa komitato. Post tio, kiam la municipo kaj la templa societo interkonsentis en kondiĉoj de kontrakto, oni alpaŝis en duono de la jaro 1904 al propra konstruado, kiu estis aŭtune de la sama jaro finita. Komence de junio de 1939 la sinagogo estis forbruligita fare de nazioj. La sinagogo kuŝiĝis per cindro la 9-an de junio 1939.

Kategorio:Přívoz
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Ostrava
Přívoz
Přívoz
Kategorio:Preĝejoj en distrikto Ostrava-urbo
Batanoj

**Batanoj** - hispane **Batanes** - estas la plej norda kaj plej eta provinco de la Filipinoj. La provincan areon de sume 209,3&nbsp;km² konsistigas la preskaŭ samnoma **batana insularo**, la plej norda insularo de la lando. La ĉefurbo de la provinco estas Basco (Filipinoj). Laŭ la censo de 2015 entute 17.246 loĝantoj vivis sur la insularo, kio rezultigas loĝdenson de 82 loĝantoj po km².

## Geografio 
La provinco Batanes administre estas parto de la regiono Kagajana Valo, kiu kalkuliĝas parto de la ĉefa filipina regiono Luzono nomata laŭ la samnoma granda insulo. La insularo situas en la Luzona Markolo. Per la Balintangkanalo ĝi estas dividata de la Babujana insularo kaj per la Baŝia Markolo de Tajvano.

Al la insularo interalie apartenas la sekvaj insuloj:

* Batan (ĉefa insulo)
* Diadekey
* Dinem
* Ditarem
* Ivuhos
* Itbayat
* Mavudis
* Misanga
* Sabtang
* Siayan
Batan, Itbayat, Sabtang kaj Siayan estas la plej grandaj insuloj de la grupo: nur tiuj kvar insuloj estas loĝataj.

## Loĝantoj kaj ilia kulturo 
La indiĝenaj loĝantoj de la provinco nomatas *Ivatan*. Ili lingve, korpe kaj kulture pli proksimas al la indiĝenaj popoloj de Tajvano ol al la filipinaj popoloj. La plej multe uzata lingvo de la provinco same nomatas Ivatan.

## Komunumoj 
La provinco Batanes havas 6 komunumojn, kiuj dispartiĝas al 29 komunumeroj (*barangay*).

Komunumoj de la provinco:
* Basco (Filipinoj)

* Itbayat
* Ivana
* Mahatao
* Sabtang
* Uyugan

## Nomoj
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la provinco 
* pliaj informoj kun multaj bildoj 

Kategorio:Provincoj de la Filipinoj
Kategorio:Insularoj en la Filipinoj
Kategorio:Insularoj en Azio
Kategorio:Sudĉina Maro
Minejo Petr Bezruč

eta|250px|Konservita ŝaktoskafaldo de la minejo Petr Bezruč

**Minejo Petr Bezruč** (ĝis la jaro 1946 **Minejo Terezie**) estas nefunkcia nigrakarba minejo troviĝanta en Silezia Ostrava. La ekspluatado estis ĉi tie finita en la jaro 1992 kaj la areo de la minejo estas nun en administrado de ŝtata entrepreno DIAMO. Ĝi estas nomita laŭ poeto Petr Bezruč.

## Historio 
Esploro de minadkampo de la hodiaŭa minejo Petr Bezruč estis komencita en la jaro 1838 fare de ministaro J. Gross kaj komp. La konstruado de la minejo mem estis farita en la jaro 1842 kaj la minejo ricevis nomon Terezie. En la jaro 1843 la minejon aĉetis Salomon Mayer Rothschild.

Post aligo al Báňská dráha en la jaro 1862, kiu ebligis pli kapacitan eksporton de la karbo, estis la origina malprofunda ekspluatado ŝanĝita je profundeca. En la jaro 1879 parto de Terezie fariĝis minejo Vizina kaj en la jaro 1883 poste minejo Jindřich.

La nomon Terezie la minejo portis ĝis la jaro 1942, iam okazis ŝanĝo de la nomo je **Bergschacht**. Post fino de la dua mondmilito la minejo por mallonga tempo revenis al la nomo Terezie, sed jam al la 17-a de julio 1946 la nomo estis ŝanĝita je la nuna Petr Bezruč.

La naciigita minejo en la jaro 1946 fariĝis parto de entrepreno Ostravaj-ŝtonkarbaj minejoj Ostrava (pli posta OKM).

Enkadre de kunigado de la ostravaj minejaj uzinoj estis al la 1-a de julio 1961 sub la minejo Petr Bezruč enmembrigita Minejo de sankta Triunuo. Al la 1-a de januaro 1967 poste estiĝis grupa minejo Ostrava, kiun komune kun la minejo Petr Bezruč kreis ankaŭ minejo Zárubek. Plua reorganizo okazis la 1-an de julio 1987, kiam estis kunigitaj la minejoj Ostrava kaj Hlubina en unu entreprenon kun nomo **Minejo Ostrava**. La ekspluatado de la karbo en la minejo Petr Bezruč estis finita la 30-an de junio 1992.

## Nuntempa stato 
Post la fino de ekspluatado la ekspluatiga ŝakto estis superŝutita, sed la ŝaktoskafaldoj restis konservitaj. Pli nova ŝaktoskafaldo estis la 14-an de aŭgusto 2002 forpafita, sed la pli malnova ŝaktoskafaldo estis konservita, ĉar ĝi estas proklamita kiel teknika memorigaĵo.

La areo de la nefunkcia minejo estis elmembrigita el kompanio de OKM en ŝtatan entreprenon DIAMO, la branĉa uzino Odra, kiu okupiĝas per likvidado kaj eluzado de la eksaj nigrakarbaj minejoj en Ostrava-regiono.

Petr Bezruč
Kategorio:Silezia Ostrava
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Petr Bezruč