open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nitrozamino

eta|dekstra|150px|ĝenerala struktura formulo de nitrozaminoj
**Nitrozaminoj**, ekzakte N-nitrozaminoj, estas grupo de organikaj kemiaj kombinaĵoj, kiuj havas la ĝeneralan strukturan formulon R1R2N-NO (en tio R1 kaj R2 estas restaĵoj kun almenaŭ unu atomo de karbono).

Nitrozaminoj en la korpo de homoj kaj ankaŭ de multaj bestoj kaŭzas diversajn specojn de kancero; ene de la korpo ili povas ekesti ekzemple el nitritoj, do saloj de nitrogeno, kaj aminoj. Nitrozaminoj en la homa aŭ besta korpo tamen nur ekzistas sub tre limigitaj kondiĉoj, ekzemple en acida medio kiel en la homa stomako.

Kategorio:Organikaj nitrogenaj kombinaĵoj
Stomaka kancero

eta|210ra|stomaka kancero en progresinta stadio

**Stomaka kancero** estas kancera malsano de la stomako. Kontraŭe al la plej multaj aliaj specoj de kancero, la po-jara nombro de novaj malsaniĝoj pri stomaka kancero en la industriiĝintaj ŝtatoj de Eŭropo kaj Nordameriko malkreskis dum la lastaj jaroj. Ĉefaj riskofaktoroj por ekesto de stomaka kancero estas nutrado riĉa je nitrozaminoj kaj kronika stomaka infektiĝo per bakterioj de la specio Helicobacter pylori. Centran signifon en la konfirmo aŭ malkonfirmo pri diagnozo de stomaka kancero havas la *gastroskopio*, do la endoskopia esploro de la supra intesta sistemo. Kadre de tiu metodo krom rigardi eblas preni etajn partojn de histo, kiun patologoj povas mikroskope ekzameni.

Se krom la kancera fokuso en la stomako *ne* estas pliaj metastazoj aliloke de la korpo, la rekomendata terapio estas operacia elpreno de la tuta stomako (medicine *gastrektomio*) kombine kun forpreno de la lokaj limfaj ganglioj (*limfadenektomio*). Depende de la kancera stadio en loka tumora stadio eventuale rekomendiĝas kemiterapio antaŭ aŭ post la operacio.

Se *ja* ekzistas metastazoj, laŭ ĝisnunaj medicinaj spertoj ne plu eblas saniga terapiado. En tiu progresinta stadio eblas, se la pasado de la nutraĵoj tra la stomako estas malhelpata, forpreno de la tuta aŭ parta stomako nur por rehelpi bonan nutraĵopasadon (nekuraca, faklingve paliativa, gastrektomio). Se la pasado de la nutraĵoj tra la stomako ne estas problemo, eblas konsideri nekuracan, do paliativan, kemiterapion por bremsi la rapidecon de plua progreso de la malsano - en tiu konsidero endas pesi la atingeblajn profiton de la terapio kontraŭ la nedezirataj kromefikoj aldone ŝarĝantaj la iom post iom mortantan organismon.

Kategorio:Kanceroj
Kategorio:Sindromoj en gastroenterologio
Kategorio:Sindromoj en viscera kirurgio
Kategorio:Stomako
Kategorio:Digesta sistemo
Kantocistikolo

La **Kantocistikolo** (***Cisticola cantans***) estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Temas pri specio kun brunaj supraj partoj kaj blankecaj subaj partoj. Pli precize en kapo la bruna krono komencas per mallarĝa bruna frunto inter helaj flankoj de vizaĝo kie klare rimarkindas bruneca traokula strio kiu trapasas okulon de tre bruna iriso. La bruna dorso estas tre markita de **nigreca strieco**. La gorĝo estas blanka, dum la resto de subaj partoj estas el blankecaj al flaveca nuanco. Ĝi estas simila al aliaj samgenraj specioj kaj distingiĝas plej facile pro ties kanto, kiu nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo.

Ĝi troviĝas en Benino, Burkino, Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Eritreo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola cantans.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Infero (La Dia Komedio)

***Infero*** estas la unua parto de *La Dia Komedio*, poemo de 14 mil versoj verkita de Dante Alighieri. Tiu ĉi alegorio rakontas la vojaĝadon de Dante tra la mezepoka ideo de infero. En la poemo la infero estas reprezentita kiel la antaŭa infero kaj la naŭ cirkloj. Alegorie *La Dia Komedio* prezentas la vojon de la animo al Dio kun la infero kiel simbolo por ekkono kaj rifuzo de pekoj.

Kunlabore kun Bruno Migliorini, la verko estas Esperantigita fare de K.Kalocsay kaj eldonita en 1933 ĉe Literatura Mondo en Budapeŝto.  

Jen la surskribo de la Pordo de l' Infero :

## Pri la traduko de Kalocsay
*Infero — Dante. Tradukis K. Kalocsay. Eld. Literatura Mondo, Budapest, 1933, 287 pp., 17 ilustraĵoj.

 
## Bildaro 

Dosiero:1933 Infero Farso.jpg|Ilustraĵo el la Esperanta eldono.
Dosiero:1933 Infero Besto.jpg|Ilustraĵo el la Esperanta eldono.
Dosiero:Heroldo 3(1627).jpg|Teksto en *Heroldo de Esperanto* de Aldo de' Giorgi pri la kunlaboro kun Bruno Migliorini.
 

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:La Dia Komedio
Kategorio:Verkoj el la esperantigita itallingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Babilcistikolo

eta|* Cisticola anonymus MHNT.jpg*

La **Babilcistikolo** (***Cisticola anonymus***) estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi estas malgranda birdo kun grizaj nuko, dorso, flugiloj kaj vosto, tre bruna krono kaj blankeca vizaĝo kun helbruneca nuanco kaj tre malhela okulo. La gorĝo estas tre blanka kaj la resto de subaj partoj blankecaj al helgrizaj. La kruroj estas kompare kun la korpo longaj kaj rozkolorecaj, dum la beko estas nigra.

Ĝi troviĝas en landoj ĉirkaŭ la Golfo de Gvineo kaj iom sude kiaj estas Angolo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Niĝerio kaj Sieraleono. Ties natura habitato estas seka savano kaj marĉoj.

Ĝi grimpas inter herboj por kapti insektojn. La kanto estas parolema trilado kio utilas kaj por distingi kaj por nomigi la specion, kaŝema kiel siaj samgenranoj kaj pli facile aŭdebla ol vidata.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola anonymus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Laura Chinchilla

**Laura CHINCHILLA Miranda** [ĉinĈIlja] (naskiĝis la  en San-Joseo, Kostariko) estas kostarika advokatino kaj politikistino. Laura Chinchilla estas la filino de *Rafael Ángel Chinchilla Fallas*, kiu inter 1992 kaj 1997 estis membro de la ĝenerala kontrolejo de la kostarika respubliko (*Contaduría General de la República de Costa Rica*), superrigardante aparte la ŝtatajn financojn, kaj de *Emilce Miranda Castillo*.

## Kariero 
La 7-an de februaro 2010 en baloto ŝi elektiĝis ŝtata prezidantino de Kostariko, transprenante la postenon de Óscar Arias Sánchez, kiu kiel ŝi estas membro de la socialdemokratia *Partio Liberigo Nacia* (hispane *Partido Liberación Nacional*, PLN). La 8-an de februaro 2010 oficiale konfirmiĝis la balota rezulto, kaj la 8-an de majo 2010 ŝi fakte transprenis la oficon. Ŝi estis la unua virino en la plej alta politika ofico de Kostariko. Ŝi oficis ĝis la 8-a de majo 2014, kiam la nova prezidento ekestis Luis Guillermo Solís.

Laura studis en la Universitato de Kostariko politikan sciencon kaj poste magistriĝis pri la fako publika politiko en la Universitato Georgetown de Vaŝingtono, Usono. Sian politikan karieron Laura Chinchilla komencis en diversaj internaciaj organizaĵoj kiel konsilantino pri justico kaj sekureco en Latinameriko kaj Afriko. Krome ŝi estis parolistino de pluraj internaciaj forumoj pri publika sekureco kaj policaj reformoj. Inter la jaroj 1994 kaj 1996 ŝi estis vicministrino pri justico, kaj inter 1996 kaj 1998 ministrino pri publika sekureco de sia lando.

Post la venko de la socialdemokratia *Partio Liberigo Nacia* (do *Partido Liberación Nacional*, PLN) en la prezidanta baloto de 2006, Laura Chinchilla sub la ŝtata prezidanto Óscar Arias iĝis unua vicprezidantino de Kostariko. Tiun oficon ŝi havis ĝis la 8-a de oktobro 2008. Tiumomente komenciĝis la antaŭbalota kampanjo por la prezidanta baloto de februaro 2010, en kiu ŝi estis nomumita kandidato de sia partio. Laura Chinchilla ricevis 47 procentaĵojn de ĉiuj validaj voĉoj, preskaŭ la duoblon kompare al la maldekstra kandidato *Ottón Solís*, kiu ricevis pli-malpli 25 procentaĵojn kaj atingis la duan lokon.

Laura Chinchilla estas edziniĝinta kaj havas filon.

## Verkoj 
* *The administration of justice in Ecuador * (angle, "la justica administrado en Ekvadoro"), kun David Schodt, San-Joseo, Kostariko [kaj aliaj]: eldonejo *Centro para la Administración de Justicia*, 1993, ISBN 9977-06-008-8
* *Seguridad ciudadana en América Latina: hacia una política integral* (hispane, "urba sekureco en Latinameriko: survoje al integrita politiko"), kun José María Rico, Meksiko [kaj aliaj] : eldonejo *Siglio Veintiuno*, 2002, ISBN 978-968-23-2395-9

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Reto por Infana Vartado kaj Evoluigado (Kostariko)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  

Kategorio:Kostarikaj politikistoj
Kategorio:Kostarikaj advokatoj
Kategorio:Prezidantoj de Kostariko
Kategorio:Registarestroj
Bolcistikolo

La **Bolcistikolo** (***Cisticola bulliens***) estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi estas endemio de Angolo kaj de sudo de Demokratia Respubliko Kongo. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropikaj aŭ tropikaj herbejoj de malaltaj teroj.

Estas malgranda **grizeca birdo** supre kun pli malhelaj flugiloj kaj vosto, bruneca nuanco en vizaĝo kaj hela gorĝo kaj supra brusto, dum estas pli helgrizaj la flankoj kaj resto de subaj partoj. La kruroj estas longaj.

Tiu specio formas superspecion kun la tre proksimaj Trilcistikolo, *C. woosnami*, kaj la Babilcistikolo, *C. anonymus*. Oni agnoskas du subspeciojn, kiuj estas la jenaj: nomiga *septentrionalis* Tye, 1992 – nordokcidenta Angolo (Kabindo suden al Suda Kuanzo) kaj malproksima sudokcidenta DRKongo kaj *bulliens* Lynes, 1930 – okcidenta kaj centra Angolo (el Gabela suden al Namibe). 

Ĝi grimpas inter herboj por kapti insektojn. La kanto estas tre boleca trilado kio utilas kaj por distingi kaj por nomigi la specion, kaŝema kiel siaj samgenranoj kaj pli facile aŭdebla ol vidata.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola bulliens.   2006 IUCN RRuĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Fajfcistikolo

La **Fajfcistikolo** (***Cisticola lateralis***) estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Tiu specio estas ĝenerale bruna pli ruĝecbruna en flugiloj kaj vosto kaj hela en subaj partoj ĉefe en gorĝo kiu estas blanka kaj gonflebla dum kanto, kiu nomigas la specion simila al fajfo.

Ĝi troviĝas en Angolo, Benino, Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malio, Niĝerio, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Togolando, Ugando kaj Zambio. Ties natura  habitato estas tre diversa, kiel estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, seka savano, kaj humida savano.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Cisticola lateralis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj  Downloaded on 25 July 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ĉuba cistikolo

La **Ĉuba cistikolo** (***Cisticola chubbi***) estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi troviĝas en  Demokratia Respubliko Kongo, kaj najbaraj orientaj landoj kiel Kenjo,  Ruando, Burundo, Tanzanio kaj Ugando. 

Ĝi formas superspecion kun la proksimaj samgenraj Huntera cistikolo, *C. hunteri*, kaj la Nigrabrida cistikolo, *C. nigriloris*, kaj ŝajne kun ankoraŭ nepriskribita “Kilombera cistikolo” el sudorienta Tanzanio. Okcidentaj rasoj *adametzi* kaj *discolor* foje estas konsiderataj kiel reprezentantoj de separata specio, sed ŝajne la voĉo estas simila al tiu de orientaj rasoj; plua priserĉado necesas.

La Ĉuba cistikolo havas **tre brunan kronon kaj malhelbrunan vizaĝon** kiu kontrastas per pura limo kun **tre blanka gorĝo**, siavice separata el helgriza resto de subaj partoj. La nuko esta griza kaj la dorso tre malhelbruna same kiel la vosto kiu montras nigrecan vostofinon kun hela finfino. La kruroj estas ruĝecaj kaj la okuloj, bridoj kaj beko nigraj.

Kvankam kelkaj fakuloj konsideras tiun specion kiel samspecifa kun la Huntera cistikolo, ne estas pruvo de interreproduktado kie ambaŭ teritorioj koincidas (ĉefe ĉe ĉirkaŭ 2700 m en Monto Elgon). Ambaŭ specioj estas tamen similaj kvankam la Ĉuba cistikolo ne havas striecon en sia dorso kaj havas iom pli brilruĝecan kronon kaj kolon. Kvankam tiu birdo estas timida kaj retirema kiam ili ne kantoceremonias, ili plenumas distingan antifonan duopeton la tutan jaron kaj estas videblaj dum kantado.

Oni agnoskas 4 subspeciojn, kiuj estas la jenaj: *adametzi* Reichenow, 1910 – izolita populacio en altaj teroj de sudorienta Niĝerio kaj sudokcidenta Kameruno, *discolor* Sjöstedt, 1893 - Monto Kameruno, nomiga *chubbi chubbi* Sharpe, 1892 – altaj teroj de orienta DRKongo, Ugando, Ruando, Burundo, okcidenta Kenjo kaj nordokcidenta Tanzanio kaj *marungensis* Chapin, 1932 – Montoj Marungu en sudokcidento de DRKongo. 

Tiu specio loĝas en regionoj de densa vegetaĵaro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola chubbi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nigrabrida cistikolo

La **Nigrabrida cistikolo** (***Cisticola nigriloris***)  estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi troviĝas en Centrorienta Afriko nome en Malavio, Tanzanio kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.

La Nigrabrida cistikolo havas tre **ruĝecbrunan kronon** kaj helbrunecan subvizaĝon kiu nuanciĝas al blanka gorĝo, siavice separata el helgriza resto de subaj partoj. La nuko esta griza kaj la dorso brungriza same kiel la vosto. La kruroj estas ruĝecaj kaj la okuloj kaj beko nigraj. Sed la plej klara distingilo estas la **tre nigraj bridoj**, pli markataj ol ĉe parencaj samgenraj specioj, kaj kiuj atingas la okulojn. Tiu karaktero nomigas la specion en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *nigriloris* signifas same “de nigraj bridoj”.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola nigriloris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Rokeja cistikolo

La **Rokeja cistikolo** (***Cisticola aberrans***)  estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Tiu specio havas **ruĝecbrunajn kronon kaj nukon, malhelbrunajn dorson, flugilojn kaj longan kaj finlarĝan voston**. La vizaĝo estas pli hela kun grizbruna traokula strio kaj blankeca superokula strio. La gorĝo kaj supra brusto estas blankaj, sed la resto de la subaj partoj estas grizecaj. La kruroj estas rozkolorecaj, la beko nigreca kaj la irisoj brunaj.

Ĝi troviĝas en granda parto de subsahara Afriko nome en Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ganao, Gvineo, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, Maŭritanio, Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Sudafriko, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj. Ĝi kutime asociiĝas kun roka arbara tereno (de kio devenas la nomo de la specio) kun disaj herbotufoj. Kutime ĉe deklivoj de montetoj aŭ en apuda ĉerivera vegetaĵaro.

Ĝi estas foje disigita en du speciojn: nome la *Pigra cistikolo* (*C. aberrans*) en la suda parto de sia teritorio kaj la *Rokeja cistikolo* (*C. emini*) pli norde.

Oni agnoskas **8 subspeciojn**. Estas *rasoj* el Okcidenta kaj Orienta Afriko suden al Angolo, orienta Malavio kaj norda Mozambiko, foje traktataj kiel separata specio sur bazo de punktita vosto kaj pli mallarĝajn habitatopreferojn, sed *lurio* estas intermeza; la simileco de la izolata angola raso *bailunduensis* estas necerta. Proponita raso *teitensis* (el sudorienta Kenjo) sinonimas kun emini.  

Inter la agnoskataj subspecioj estas la jenaj: *admiralis* Bates, 1930 – surloke el suda Maŭritanio, Gvineo kaj Malio orienten al Ganao, Togo kaj norda Benino, *petrophilus* Alexander, 1907 – Niĝerio kaj Kameruno orienten al suda Sudano kaj nordorienta DRKongo, Ugando, Ruando kaj Burundo kaj *bailunduensis* Neumann, 1931 - Okcidenta Angolo. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola aberrans.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ĉefministro de Hungario

La **Ĉefministro de Hungario** () estas la ĉefministro en Hungario. La Ĉefministro de Hungario kaj la Kabineto estas kolektive respondecaj pri ŝtatpolitiko kaj la agadoj de la Nacia Asembleo. La nuna ĉefministro estas Viktor Orban, gvidanto de la partio Fidesz, kiu estas en ofico ekde la 29-a de majo 2010.

Laŭ la hungara konstitucio, la ĉefministro estas nomumita de la Prezidanto de Hungario kaj formale elektita de la Nacia Asembleo. Laŭ la leĝo, la prezidanto estas postulata por nomumi la gvidanton de la politika partio kiu gajnis la plimulton de sidlokoj en la Nacia Asembleo kiel ĉefministro. Se ne ekzistas partio kun plimulto, la prezidanto estas postulata por okazigi renkontiĝon kun la gvidantoj de ĉiuj partioj reprezentitaj en la kunigo kaj nomumi la personon plej verŝajna komandi plimulton en la kunigo. En la praktiko, kiam ĉi tiu situacio okazas, la ĉefministro estas la gvidanto de la partio kiu gajnas la plej multajn voĉojn en la elektoj, aŭ la altranga kungvidanto en la reganta koalicio .
[eta|Portreto de [grafo Lajos Batthyány fare de Miklós Barabás, 1848. Li estis nomumita kiel unua Ĉefministro de Hungario.]]
La ĉefministro havas gvidan rolon en la ekzekutivo laŭ la hungara konstitucio, kiu donas al li la povon difini la ĝeneralan politikon de la registaro. La ĉefministro elektas la ministrojn de la registaro kaj havas la ekskluzivan rajton maldungi ilin. Kabinetkandidatoj aperas antaŭ unu aŭ pluraj parlamentaj komisionoj en malfermaj demandosesioj. Post tio, ili devas voĉdoni en la parlamento kaj ricevi la oficialan aprobon de la prezidanto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala registara Retejo de la Oficejo de la Ĉefministro

Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Politiko de Hungario
Kategorio:Politika historio de Hungario
Holziken

## Pri la komunumo 
** Holziken** estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1160 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Holziken situas ĉe la norda fino de la monto *Stübisberg* kaj ĝin trafluas en okcidento du brakoj de la rivero Uerke. Dum la suda parto de la komunumo estas arbara kaj monteta, la norda parto situas en ebenaĵo kun intensiva agrikulturo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,86&nbsp;km², de kiuj 1,13&nbsp;km² plejparte en la sudo estas kovritaj de arbaro kaj 0,45&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 550 m s.m. sur la monteto *Stübisberg*, dum la plej malalta punkto sur alteco de 435 m s.m. en la Hard-Ebenaĵo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Holziken limas en nordokcidento al Kölliken, en nordoriento al Muhen, en oriento al Hirschthal, en sudoriento al Schöftland kaj en sudokcidento al Uerkheim.

## Trafiko 
Holziken estas konektita al la publika trafikreto de Schöftland al Zofingo.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento nordoriente en distanco de proksimume 3 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Holziken datiĝas el la jaro 1306 kiel *Helzinkon*.

Dum mezepoko Holziken estis malgranda kaj sensignifa setlejo sub habsburga regado, kiu apartenis al la voktejo Muhen. Inter la terenposedantoj troviĝis la Princabatejo Sankt-Galo, kiel pruvas dokumento el la jaro 1414. Per la konkero fare de la Svisa Ĵurkomunumo Holziken venis sub la regado de la urbo Berno kaj estis atribuita al ties tribunala distrikto Kölliken. Nur en la 17-a jarcento la malgranda setlejo ekevoluis al vilaĝo.

En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion. Holzikon nun unue estis parto de la distrikto Zofingo kaj ek de 1803 de la distrikto Kulm en la nove fondita Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Holziken
* Holziken en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Holziken 018.JPG|Komunuma domo de Holziken
Dosiero:Holziken 004.JPG|Restoracio Central en Holziken
Dosiero:Holziken 021.JPG|Vilaĝa strato
Dosiero:Holziken 009.JPG|Vilaĝocentro
Noe Itō

estis anarĥiisto, socia kritikisto, verkisto kaj inismano.

Ŝi finigis siajn studojn ĉe la Ueno Lernejo por Knabinoj en Ueno, Tokio, kaj aniĝis la Bluŝtrumpet-Societon (Seitō-sha; 青鞜社), produktanto de la inisma arta kaj kultura ĵurnalo *Seitō* (青鞜) en 1912. Itō verkis sociajn kritikojn kaj romanojn, kaj tradukis verkojn de Emma Goldman (Emma Goldman, ''The Tragedy of Woman's Emancipation'', Nov-Jorko, Mother Earth Publishing Association, 1906, ktp.).

Dum la somero de sia kvina jaro ĉe la Ueno Lernejo por Knabinoj, sub la administrado de sia onklo, ŝi edziĝis kun homo nomita Fukutarō. Itō konsentis la edziĝon, ĉar Fukutarō ĵus revenis el Usono, kien ŝi esperis iri. Ŝi sekrete diris al sia fratino, ke kiam ili alvenus Usono, ŝi forirus kaj forlasus lin. Tio neniam okazis, kaj ili restis en Japanio. La malplezuro de Itō pro la edziĝa aranĝo kreskis kiam sia edzo ne povis surteni ŝiajn edukajn interesojn, kiu estis parto de la edzaranĝo.

Kiam ŝi komencis ĉeesti Ueno, ŝi amikiĝis kun sia instruisto pri la angla, Jun Tsuji. Li eĉ estis ŝia konfidulo dum ŝia edziĝo. Tsuji permesis, ke Itō restu en lia domo kiam ŝi devis reveni al la domo de sia edzo, afero kiu interumpigus ŝian edukadon. Per la helpo de Tsuji, ŝi daŭris sian edukadon kaj eventuale finigis sian edziĝon kun Fukutarō. Itō kaj Tsuji komencis amrilaton kaj rapide edziĝis. Ili eventuale havis du filojn: Makoto kaj Ryuji. Ilia amrilato daŭris preskaŭ kvar jarojn antaŭ ŝi estis kaptivita de Sakae Ōsugi.

Eke de 1916, ŝi loĝis kaj laboris kun Ōsugi, kie ŝi daŭris kreskante en la inismaro kaj montris kreskantan gvidistpovon. La 16an de septembro de 1923, dum la ĵusa ĥaoso post la Ega Tertremo de Kantoo, Itō, Ōsugi, kaj lia 6-jara nepo estis arestitaj, mortbatitaj kaj forĵetitaj en puton, de armea policanaro gvidita de leŭtenanto Masahiko Amakasu. Noe Itō estis 28-jara.

La mortigado de tiaj renomaj anarĥiistoj kaj de juna infano, konatiĝis kiel la Incidento Amakasu kaj instigis surprizon kaj koleron tra Japanio.

La kinisto Kiju Yoshida filmis je „Eroso Plus Amasmurdo“ (エロス＋虐殺) en 1969, filmon pri Sakae Ōsugi, en kiu Itō havas gravan rolon.

Kategorio:Japanaj anarkiistoj
Kategorio:Japanaj feministoj
Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Liberamemuloj
Kategorio:Feminismaj verkistoj
Kategorio:Sociaj kritikistoj
Rózsi Fekete

**FEKETE Rózsi** estis rumanuja hungara aktorino naskita en Galgóc (Slovakujo) la 22-an de marto 1905 kaj mortinta ?.
## Kariero
Fekete debutis en sezono de 1922-1923 en Turda kaj ŝi elpaŝis en Temeŝvaro, Arad kaj Braŝovo.
## El ŝiaj roloj
*Juli (Ferenc Molnár: Liliom);
*Finum Rózsi (Tóth E.: A falu rossza);
*Éva (Imre Madách: Az ember tragédiája);
*Antónia (Lengyel M.),
**Drótostót*, *Hattyúlovag*, *Sybill*.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Fekete, M.
Claude Goasguen

**Claude GOASGUEN** (n. la 12-an de marto 1945 en Toulon (Tulono), Var (departemento), mortis  en Issy-les-Moulineaux) estis franca politikisto kaj membro de la Nacia Asembleo, kie li reprezentis la urbon Parizon.

Li estis membro de la dekstra politika partio UMP kaj estris dum kelkaj jaroj la UMP-grupon en la Konsilio de Parizo.

## Biografio
Li studis juron en la fakultato *Assas*, en Parizo. Dum tiuj jaroj, li prezidis la ''Corpo d'Assas*, asocio de dekstraj, kaj ekstremdekstraj studentoj. Li estis proksime de kelkaj estontaj famaj francaj politikaj dekstruloj, kiel Alain Madelin, Patrick Devedjian, Gérard Longuet, membroj de la ekstremdekstra movado *Occident* (Okcidento).
Jura doktoro en 1976, li karieradis en Universitato de 1971 ĝis 1984. Li eniris la registaron en 1986. Li emeritiĝis en 2003.

## Politiktendencoj
Impostaro: Li volas mildigi la imposton pri la grandaj riĉaĵoj.

Israelo: Li prezidas la parlamentan grupon *France-Israël* (Francio-Israelo), ek de oktobro 2007. Li subtenis Ariel Ŝaron. Li estas ankaŭ, membro de la grupo de amikeco *France-Etats-Unis'' (Francio-Usono).

Turkio: Li estas kontraŭ eniro de Turkio sine de Eŭropa Unio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri ŝtata reformo
Konsilio de Parizo

dekstra|eta|La Konsilio de Parizo
La **konsilio de Parizo** (france *conseil de Paris*) estas la municipa konsilio de Parizo. Ĝi havas samtempe la povojn de municipa konsilio kaj tiujn de ĝenerala konsilio, ĉar Parizo estas samtempe komunumo kaj departemento ekde la leĝo de la 10-a de julio 1964 pri la reorganizado de Francilio.

La urbestro de Parizo prezidas la konsilion.

Kategorio:Parizo
Bulgara Olimpika Komitato

La **Bulgara Olimpika Komitato** () estas senprofita organizaĵo, kiu funkcias kiel la Nacia Olimpika Komitato de Bulgario kaj kiel loka reprezentanto de la Internacia Olimpika Komitato. Ĝi estis fondita la 30-an de marto 1923 (okaze de la unua partopreno de Bulgario al la Olimpikoj). La komitato provizore malaktiviĝis inter 1944 kaj 1952 kaj ekde la reaktiviĝo seninterrompe reprezentis la landon en olimpikaj institucioj, kaj la komunisman satelitoŝtaton de Sovetunio kaj la postkomunisman ŝtaton ekde 1990.

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj tre malmulte )
* paĝo en la retejo de Internacia Olimpika Komitato

Kategorio:Naciaj Olimpikaj Komitatoj
Kategorio:Bulgario en Olimpikoj
Sinua cistikolo

[eta|*Cisticola galactotes * - ([MHNT)]]

La **Sinua cistikolo** (***Cisticola galactotes***, iam *Malurus galactotes*) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Tiu specio havas tre **ruĝecbrunan kronon**, helbrunan vizaĝon trapasatan de bruneca traokula strio kaj **brunan dorson tre forte markita de dorsaj kaj flugilaj nigraj plumoj** kun blankaj fajnaj bordoj. Ankaŭ en flugilbordoj estas ruĝecbrunaj plumoj. La larĝa vosto estas el malhelbruna al nigreca kun blankaj bordoj; sube estas hela kun nigraj markoj. Gorĝo kaj supra brusto estas blankeca kaj resto de subaj partoj estas helgrizaj aŭ helflavecaj. Kruroj estas ruĝecaj. Beko estas nigra kaj iriso bruna.

Ĝi formas superspecion kun la proksimaj *C. luapula*, *C. marginatus*, *C. lugubris* kaj *C. haematocephala*; ĉiu ofte traktataj kiel samspecifaj, sed separataj de kelkaj fakuloj surbaze de voĉa kaj plumaraj diferencoj; oni bezonas plian priserĉadon, uzante genetikajn markojn.

Oni agnoskas du subspeciojn: nome *isodactylus* W. K. H. Peters, 1868 – Suda kaj orienta Malavio, Mozambiko kaj malproksima sudorienta Zimbabvo kaj nomiga *galactotes* Temminck, 1821 - Suda Mozambiko kaj orienta marbordo de Sudafriko.

Ĝi troviĝas en Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Eritreo, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Malavio, Malio, Maŭritanio, Mozambiko, Namibio, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Somalio, Sudafriko, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj laŭsezone humidaj aŭ inunditaj herbejoj de malaltaj teroj kaj marĉoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cisticola galactotes. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nacia Olimpika Komitato

eta|dekstra|250px|Regionoj de la Naciaj Olimpikaj Komitatoj
La **Naciaj Olimpikaj Komitatoj** (**NOK**) estas la naciaj sekcioj de la tutmonda Internacia Olimpika Komitato, kiu ilin superas kaj kontrolas. La naciaj komitatoj respondecas interalie pri la organizado de Olimpikoj en siaj landoj. Ili ankaŭ proponas la kandidatiĝon de lokaj urboj al venontaj Olimpikoj. La naciaj komitatoj cetere subtenas la trejnadon de naciaj atletoj kaj trejnistoj.

En 2008 ekzistis 205 Naciaj Olimpikaj Komitatoj, kiuj reprezentas aŭ ŝtatojn aŭ geografiajn regionojn.
1460-aj jaroj

## Eventoj 
### Amerikoj 
### Azio
La Onin-milito (1467 - 1477) komencigis la Sengoku-epokon en Japanio

### Eŭropo 
* Demografio: Stabiliĝo de la Eŭropa loĝantaro, 150 000 loĝantoj en Parizo, 20 000 en liono.
* La mina elfosado de metaloj ampleksiĝis en centra Eŭropo. La elfosado de fero kvarobliĝis, tiuj de arĝento kaj kupro kvinobliĝis.
* Francio havas plej potencan armeon el Eŭropo, armita per modernaj kanonoj.
* Anglio estis en la mezo de la Militoj de rozoj
* Dektrijara Milito (1454 et 1466) inter la germanaj kavaliroj kaj Pollando

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
* Pacha Kutiq de la Inkaa imperio (1438 - 1471)
* Motekuhzoma Ilŭikamina de la Azteka imperio (1440 - 1469)
* Aŝajakatl de la Azteka imperio  (1469 – 1481)

#### Azio 
* Dua regado de Zhengtong (Dinastio Ming, Ĉinio) sub la nomo de Tianshun  (1457 - 1464)
* Chenghua, (Dinastio Ming, ĉinio) filo de Zhengtong (1464 - 1487)
* Go-Hanazono de Japanio (1428 - 1464)
* Go-Cuĉimikado de Japanio (1464 – 1500)

#### Eŭropo 
* Karlo la 7-a de Francio (1422 – 1461)
* Ludoviko la 11-a de Francio (1461 - 1483)
* Henriko la 6-a de Anglio (unua regado: 1422 - 1461)
* Eduardo la 4-a de Anglio (unua regado: 1461 - 1470)
* Alfonso la 5-a de Portugalio  (1438 - 1481)
* Filipo la 4-a de Hispanio (1621 - 1665)
* Karlo la 2-a de Hispanio (1665 - 1670)
* Frederiko la 3-a de la Sankta Romia Imperio (1452 - 1493)
* Kazimiro la 4-a, grandduko de Litovio (1440 - 14492) kaj reĝo de Pollando (1447 - 1492).
* Georgo de Podebrado reĝo de Bohemio (1458 - 1471)
* Matiaso la 1-a de Hungario (1458 - 1490)

### Aliaj eminentuloj 
* Karlo la Brava
* Vlad la 3-a Drakulo
* en Florenco, Leonardo da Vinci faris siajn unuaj pentradojn.

## Naskiĝintoj 
* Vasco da Gama ĉirkaŭ 1469
* Makiavelo: 

## Mortintoj 
* Donatello: 
* Gjergj Kastrioti Skanderbeg:  
* Johannes Gutenberg: 
* Oni perdis la spuron de François Villon en 1463...

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Guy Drut

**Guy DRUT** (n. la 6-an de decembro 1950) estas franca sportisto, olimpika ĉampiono kaj politikisto. Li gajnis ormedalon dum la Somera Olimpiko 1976 por la 110-metra heĝkurado.

Post sia sporta emeritiĝo, Drut ekpartoprenis en politikon. Li fariĝis ministro pri juneco kaj sportoj en la konservativa registaro de Alain Juppé inter 1995 kaj 1997.

Li estis kondamnita de franca tribunalo fine de 2005 pro tio, ke li akceptis fikciajn postenojn el politikaj amikoj. Li estis konsekvence forbarita de la Internacia Olimpika Komitato, kie li estis membro.

Kategorio:Francaj sportistoj
Kategorio:Membroj de la Internacia Olimpika Komitato
Jean-Claude Killy

**Jean-Claude KILLY** (n. la 30-an de aŭgusto 1943) estas eksa franca sportisto kaj skiisto, kiu ĝuis internacian prestiĝon kaj karieron fine de la 1960-aj jaroj. Li gajnis tri skikuradojn dum la Vintra Olimpiko 1968, kaj ankaŭ gajnis du skiajn mondĉampionadojn en 1967 kaj 1968.

Killy estis membro de la Internacia Olimpika Komitato inter 1995 kaj 2008.

Kategorio:Francaj sportistoj
Kategorio:Skiistoj
Kategorio:Membroj de la Internacia Olimpika Komitato
Ĉefministro de Singapuro

La **Ĉefministro de la Respubliko de Singapuro** estas la registarestro de la Singapura Respubliko (aŭ de la Singapura Ŝtato antaŭ la 9-a de aŭgusto 1965). La prezidanto de Singapuro nomumas la ĉefministron kaj elektas lin inter la membroj de la Parlamento, kiuj liaopinie plej verŝajne obtenos la fidon de plejmultaj parlamentanoj.

Lee Kuan Yew estis ĉefministro ekde 1959 ĝis 1990, kaj retiriĝis la 26-an de novembro 1990. Lia posteulo estis Goh Chok Tong, kiu retiriĝis la 12-an de aŭgusto 2004 kaj estis mem sekvita de Lee Hsien Loong, la filo de Lee Kuan Yew. 
Li estis vicĉefministro en kabineto de Goh Chok Tong. Lee Hsien Loong ekde la 12-an de aŭgusto 2004 ĝis la 15-a de majo 2024 estis ĉefministro de Singapuro kaj ankaŭ ministro pri financoj. La nuna ĉefministro estas .

Singapuro
Kategorio:Registaro de Singapuro
Kategorio:Singapuraj politikistoj
Ervin Felhő

**FELHŐ Ervin** [felhøː] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Detta la 4-an de novembro 1894 kaj mortinta en Aŭŝvico en 1944.
## Kariero
Li debutis kiel danckomikulo en 1923 en Reşiţa. En 1932–1933 kaj en 1940–41 li ludis en Oradea. Intertempe ĝis 1940 li estis ano de vaganttrupoj. En Temeŝvaro lian opereton (*Botrány a színházban*- Skandalo en teatro) prezentis la trupo de Mihály Fekete, kiun en 1937–38 oni prezentis ankaŭ en Braŝovo. Ekde 1941 la dua judleĝo ne plu permesis ludi al li. Li laboris kiel komercagento iomtempe. 
## Libro
**Bohém-élet* (Nagyvárad, 1942).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mária Felszeghy

**FELSZEGHY Mária** [felsegi] estis rumanuja hungara aktorino naskita en Sibio la 6-an de aŭgusto 1909 kaj mortinta en Kluĵo la 22-an de julio 1985.
## Kariero
Mária Felszeghy en 1937 dungiĝis al Teatro Thália de Kluĵo, sed iomtempe ŝi ludis ankaŭ en la trupo de Mihály Fekete. Post la dua mondmilito ŝi ludis ĝis sia pensiuliĝo en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. 
## El ŝiaj roloj
*Bese Anna (Károly Kós: Budai Nagy Antal); 
*Éva, Hippia (Imre Madách: Az ember tragédiája); 
*Lyon Lea (Sándor Bródy); Frigyesné (Bródy S.: A dada); 
*Veta (Ion Luca Caragiale: Zűrzavaros éjszaka); 
*Szidónia (Gergely Csiky: Buborékok).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Felszeghy M.
Corpeau

**Corpeau** estas franca komunumo situanta en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
Ĝi situas proksime de Chagny. Ĝi havas nur unu terkultiviston, nur unu vinproduktiston, ŝipofabrikejon kaj societon (TEB), kiu fabrikas kameraojn por kontroli kaj presejon, kiu fabrikas vino-etikedojn. Ĝi estas ankaŭ dormeja urbo.

## Najbaraj komunumoj 
## Historio 
La preĝejo datiĝas de 1905.

## Partneraj urboj 
* 

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn (0,68 %) en 2014.

## Vidu ankaŭ 
* Chagny
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Ruĝvizaĝa cistikolo

La **Ruĝvizaĝa cistikolo** (***Cisticola erythrops***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj precipe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Tiu malgranda paserina specio estas ĝenerale bruneca, pli malhelbruna en frunto, flugiloj kaj vosto, dum la dorso estas iom grizbruna. En vizaĝo estas pli ruĝecbruna nuanco kio nomigas la specion (ankaŭ la latina scienca nomo aludas al ruĝa koloro) kaj same en flankoj kaj ventro, dum la resto de subaj partoj estas pli helaj, ĉefe ĉe la blankeca gorĝareo. La kruroj estas rozkolorecaj kaj la iriso tre bruna.

Ĝi troviĝas en plej granda parto de Subsahara Afriko nome en Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, Maŭritanio, Mozambiko, Namibio, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Sudafriko, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ĝi forestas nur el Magrebo kaj Somalio en la afrika kontinento. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj laŭsezone humidaj aŭ eĉ inunditaj herbejoj kaj marĉoj de malaltaj teroj.

La raso *C. e. lepe*, troviĝanta en Angolo kaj eble en sudorienta Demokratia Respubliko Kongo, estas foje konsiderata kiel separata specio, nome **Lepa cistikolo**.

Cisticola erythrops MHNT.jpg|* Cisticola erythrops *
Cisticola erythrops sylvia MHNT.jpg|* Cisticola erythrops sylvia*

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Cisticola erythrops. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Anna Fényes

**FÉNYES Anna** [fe:njeŝ] estis hungara aktorino naskita en Nagyvárad la 6-an de januaro 1899 kaj mortinta ?.

## Kariero 
Anna Fényes debutis, kiam ŝi estis kvinjara kaj ekde 1908 ŝi ludis en Teatro Király kaj Teatro Magyar. En 1925 ŝi edziĝis kaj retiriĝis. Ŝi aperis ankaŭ en filmoj.

## El ŝiaj roloj 
* Jánoska (Jacobi V.);
* Stanley (Jones: Gésák);
* Lili (Földes I.: Grün Lili).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Csongor Ferenczy

**FERENCZY Csongor** [ferenci] estas hungara aktoro naskita en Reghin la 12-an de novembro 1939.

## Kariero 
Csongor Ferenczy finis la aktorakademion de Târgu Mureș en 1962 kaj li debutis en Temeŝvaro. Poste ekde 1968 li ludis en Sfântu Gheorghe, ekde 1972 li estis ano de la teatro de Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En 1980 li translokiĝis Hungarujon. Li ludis en Budapesti Várszínház (1980-83) kaj ekde 1983 li estis membro de la Nacia Teatro (Budapeŝto), ekde 1996 de la Teatro Petőfi (Veszprém).

## El liaj roloj 
* Hamlet (Shakespeare);
* Peer Gynt (Ibsen);
* Báró (Maksim Gorki: Éjjeli menedékhely);
* Corbaccio (Jonson: Volpone);
* Czintos Bálint (Áron Tamási: Csalóka szivárvány);
* Popriscsin (Gogol: Egy őrült naplója);
* Lucifer (Balogh E.–Kerényi I.: Csíksomlyói passió);
* Fehér Márton (Szörényi L.–Bródy J.: Fehér Anna);
* Simon Stimson (Thornton Wilder: A mi kis városunk).

## Eksteraj ligiloj 
* Retejohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1419&sub=C

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mihály Fekete (aktoro)

**Mihály Fekete,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Mihály** estis rumanuja hungara aktoro, teatrestro naskita en Csongrád la 31-an de decembro 1884 kaj mortinta en Kluĵo la 16-an de aprilo 1960.

## Kariero 
Fekete debutis 1903 en la trupo de Ignác Krecsányi kaj li elpaŝis en Buda, Temeŝvaro, Pécs kaj Bratislavo. Inter 1911 kaj 1922 li reĝisoris kaj ludis ĉefrolojn en Kluĵo. En 1922 en Târgu Mureş kaj en 1923 en Temeŝvaro li estis direktoro de teatro. Ekde 1930 ĝis sia pensiuliĝo en 1959 li ludis en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

## El liaj teatraj roloj 
* Cyrano de Bergerac (Edmond Rostand);
* Pezur (József Katona: Bánk bán);
* Ádám, Lucifer (Imre Madách: Az ember tragédiája);
* Pecsenyegov (Maksim Gorki: Ellenségek).

## El liaj filmaj roloj 
* *Sárga csikó* (1913) – Csorba Márton
* *Világrém* (1920) - Pierre Sylvain
* *Az aranyember* (1936)

## Teatraĵoj 
* *Temesvár megvétele* (1911);
* *Bakócz Tamás* (1913);
* *Csodák éjszakája* (kun I. Szabó, 1935).

## Fakverkoj 
* *A temesvári színészet története* (Temesvár, 1911);
* *Faluról falura* (Lugos, 1935).

## Elektitaj aktoroj en trupo de Fekete 
* László Kabos (1894-1937)

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungare kun foto

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj teatrestroj
Historio de la hungara fervojo

## Politikaj cirkonstancoj en la 19-a jarcento 
La Hungara reĝlando estis parto de la Habsburga Imperio kaj estis dispecigita al gubernio Transilvanio, Limgarda zono, Vojvodino kaj la restaĵoj, fine estis Kroatio, kies tronon havis la Habsburgoj. Tiuj teritorioj neglektiĝis, tamen en 1825 la hungara parlamento ekfunkciis, kie reformaj paŝoj decidiĝis. En 1849 la hungara revolucio fiaskis, sed en 1867 kompromiso okazis, sekve Hungara reĝlando sendependiĝis escepte kelkajn ministeriojn. La samo okazis inter Hungario kaj Kroatio en la sekva jaro. Baldaŭ unueco de Hungario restariĝis.

## La unuaj reloj 
Ĉe minoj jam longe oni uzis lignajn relojn, kie homoj aŭ ĉevaloj tiris la ujojn. La unua ĉevaltira fervojo ekfunkciis inter Pozsony kaj Bazin en 1840, sed la evoluo montris al vaportira fervojo. Tiutempe fervojo de Habsburgoj ekfunkciis inter Trieste kaj nuntempa suda Pollando tra Vieno, tial la Habsburgoj planis elbranĉiĝojn el tiu linio al Pest laŭ dekstra bordo de Danubo. La hungara decido estis Pest-Pozsony-Vieno laŭ la maldekstra bordo. Tial en 1846 inter Pest kaj Vác fervojo ekfunkciis, kaj en la sama jaro en Banato inter Oravicabánya kaj Anina. Tiu lasta linio helpis la minadon, krome strategia linio de Habsburgoj estis Vieno-suda Banato ĝis la Danubo

## Etendiĝo de la reloj 
eta|300px|Gábor Baross, fervora ministro pri trafiko
En 1867 evidentiĝis, ke centra parto de Hungario kaj Transdanubio havas fervojojn, sed preskaŭ mankas ili en Kroatio, Supra Hungarujo kaj Transilvanio. Tiam precipe privataj societoj konstruis liniojn. Se ili bankrotiĝis, la Hungara Ŝtatfervojo (MÁV) tuj plufunkciis ilin. En 1867 Pest-Salgótarján-ministaj urboj pretiĝis, post 1 jaro Pécs-Barcs, Arad-Marosvásárhely kaj Arad-Petrozsény. En 1871 norda Transilvanio ricevis kontakton laŭ Szolnok-Kolozsvár, sude en 1873 Brassó kaj Székelykocsárd havis fervojon.

## 20a jarcento 
Ĝis la 1-a mondmilito Hungara reĝlando havis imponan fervojan reton. Post Traktato de Trianon el 22000 km-oj restis 8000. En 1934 Budapeŝto-Hegyeshalom iĝis elektra fervojo. En 1940 Hungario rericevis nordan Transilvanion tiel, ke Kolozsvár-Marosvásárhely kontakto ĉesis. Tial oni konstruis novan linion inter Déda-Szeretfalva. Post la 2-a mondmilito la lasta linio konstruiĝis al Sztálinváros. Baldaŭ komenciĝis malkonstruo de flankaj linioj. Post sendependiĝo de Slovenio anstataŭ la iama linio pli nova konstruiĝis inter Hungario kaj Slovenio.

## Vidu ankaŭ 
* Magyar Államvasutak

Kategorio:Fervojo en Hungario
Fervojo
Kategorio:Historio de transporto
Eriapo (luno)

**Eriapo** estas neregula satelito de Saturno, ano de la kelta grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Brett J. Gladman, John J. Kavelaars kaj de ilia teamo. Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2000 S 11**.

## Orbito 
La inklino kaj discentreco de ĝia orbito proksimas tiujn de la orbito de Albiorikso kaj aliaj lunoj de la kelta grupo.

## Nomo 
Ĝi ricevis, en 2003 la nomon Eriapo , laŭ Erriapus, pirenea dio de la kelta mitologio. En 2007
IAU rekomendis la nomon Erriapus (nominativo) anstataŭ Erriapo (dativo).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Eriapo el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  Eriapo kaj aliaj lunoj, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Dundalk

**Dundalk** estas la ĉefurbo de Graflando Louth, Respubliko Irlando. En 2006 ĝi engavis ĉirkaŭ 35,100 loĝantojn.

## Historio 
La loko estas okupita ekde la neolitika epoko. Malfrue de la 12-a jarcento normandaj invadantoj kaptis la urbon. Dum la 17-a jarcento la urbaj muroj kaj fortikaĵoj malkonstruiĝis kaj estiĝis multe de la nuna stratoplano.

Dum la Irlanda Enlanda Milito (1922-1923) okazis pluraj bataletoj ĉe Dundalk.

## Ekonomio 
Antaŭe Dundalk estis grava industria centro kaj dokejo. Tamen, post kiam Respubliko Irlando aliĝis al la Eŭropa Unio, multaj irlandaj fabrikoj fermiĝis kaj sekvis multe da senlaboreco ĉe Dundalk. Ekde 2000 la ekonomia situacio ege malpliboniĝas kaj multaj internaciaj kompanioj nun havas fabrikojn en la urbo.

Kategorio:Urboj de Irlando
Kategorio:Graflando Louth
Donald Watson

**Donald WATSON** (n. la 2-an de septembro 1910 - m. la 16-an de novembro 2005) estis aktivulo pri bestaj rajtoj, fondinto de la Vegana Societo (angle "Vegan Society") kaj inventisto de la vorto "vegano".

Watson naskiĝis en Mexborough, Yorkshire, en "karnovora" familio. Lia vojaĝo al veganismo komencis kiam li estis tre juna, ĉe la faktorio de lia onklo George. Tie, li diras:

Li konsciiĝis pri la uzo de porkoj, kiam li vidis unu el ili, kiu estis buĉita, kaj lia vivo ŝanĝiĝis. Iu en la grupo estis inventonta vorton, kiu priskribus ilian dieton, li kredas, sed li proponis "vegano", uzante la unuaj tri kaj lastaj du literoj de la angla vorto "vegetarian" (kiu signifas "vegetarano"). Ĝi estis "la komenco kaj la fino de vegetarano".

Naŭdek kvinjare Watson mortis en sia hejmo ĉe la norda Anglujo.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj veganoj
Kategorio:Britaj pacistoj
Lasera harpo

[eta|[Jean Michel Jarre uzanta laseran harpon dum la koncerto en Gdansko. Unu el la laseroj estas ĉesigita.]]

**Lasera harpo** estas elektronika muzikilo kiu similas al la harpo sed malsimilas pro tio ke ĝi ne havas kordojn sed laserojn. La laserharpisto ĉesigas laserojn kaj tiu ĉi ago estigas elektronikajn sonojn.

Kategorio:Elektronikaj muzikiloj
Harpo
Kategorio:Harpoj
Anna Samoĥina

**Anna Vladlenovna SAMOĤINA** ( *Анна Владленовна Самохина*, naskiĝis la 14-an de januaro 1963 en Gurjevsk; mortis la 8-an de februaro 2010 en Sankt-Peterburgo) estis rusia aktorino.

Fine de la tempo de Perestrojko kaj komence de la 1990-aj jaroj ŝi konsideratis inter la plej belaj kaj plej aprezataj aktorinoj de Rusio. Nacie ŝi konatiĝis en 1988 en sovetunia filma adapto de la dramo "La grafo de Monte-Kristo" de la franca verkisto Alexandre Dumas. Samjare ŝi rolumis amatinon de krimulo en la krimfilmo "Rabistoj en leĝo" ( *Воры в законе*) el la serio *Jurij Viktoroviĉ Kara*. Sekve ŝi partoprenis en plurdeko da kinejaj filmoj, televidaj filmoj kaj serioj.

Anna Samoĥina mortis la 8-an de februaro 2010 je stomaka kancero.

## Filmografio (elekto) 
* 1988: Узник замка Иф ("La malliberigito de kastelo If")
* 1988: Воры в законе ("Rabistoj en leĝo")
* 1989: Дон Сезар де Базан ("Don Cesar de Bazan")
* 1990: Царская охота ("La cara ĉaso")
* 1992: Тартюф ("Tartufo", *vidu la paĝon pri Molière*)
* 2003: Бандитский Петербург ("Krimula Sankt-Peterburgo")

## Eksteraj ligiloj 
* filma raporto de la rusia Unua Kanalo pri la vivo de Anna Samoĥina (ruse) en la retejo YouTube

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo