open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Profeto

eta|300ra|
**Profeto** (el la greka πρoφήτης) en ordinara senco estas uzata pri diversaj fondintoj de religioj. Ĝi ankaŭ havas popolan sencon de antaŭdiristo. La vorto נביא [nabi] ("laŭtparolanto") el la hebrea oni tradukis per πρoφήτης ("antaŭdiranto") en la Biblio en Septuaginto. La unua homo nomita "profeto" estis, laŭ la Biblio, Samuelo (1Sm 9:9).

La vorto aperas precipe en la abrahamaj religioj kaj en ili ĝi havas pli precizan sencon *porparolanto de dio*. Profeto tiusence estas homo, al kiu dio komisias predikon, averton, instruon al homoj. La doktrinoj de iuj aliaj religiofondintoj, kia ekzemple Budho, kutime ne prezentiĝas kiel di-devena.

## Aliaj signifoj 
* *La Profeto* نبيّ [nabīy], en islamo celas Mahomedon;
* *La Profetoj* estas la titolo de la 21a ĉapitro de la Korano kaj ankaŭ parto de Malnova Testamento [neviim, נביאים];
* *La Profeto* estas la titolo de verko de la libana verkisto Ĥalil Ĝibran.

## Vidu ankaŭ 
* Profetoj de Islamo
* Falsa profeto


Kategorio:Religio
Kategorio:Biblio
Trezoro (novelarto)

eta|Kovriloj de la du volumoj
**Trezoro. La Esperanta novelarto**. Kolekto de prozaĵoj (noveloj, romanfragmentoj k.a.), celantaj doni superrigardon pri la amplekso kaj vario de unu jarcento da originala verkado. Redaktis Reto Rossetti kaj Henri Vatré. HEA. Budapeŝto. 1989. 948 paĝoj. Duvoluma. Jubilea Kolekto n-ro 4.

Krom noveloj oni trovas ankaŭ romanfragmentojn kaj erojn de alispeca prozo: eseojn, geografiajn priskribojn. La verko enhavas 151 erojn de 100 verkistaj nomoj. La cent verkintoj estas reprezentitaj per po unu ĝis ok eroj, kaj la principoj de la elekto ne estas tute klaraj. Estas granda gamo de gajaj komikaĵoj, teruraj rakontoj, politikaj historioj, personaj anekdotoj, ktp.

La kolekto ne mencias la jarojn de unua apero de la noveloj, kaj la naciecoj de aŭtoroj aperas nur en biografieta sekcio fine de la dua volumo anstataŭ apud la noveloj mem.

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1989
Tutmonda sonoro

***Tutmonda Sonoro***  estas 664-paĝa antologio de tutmonda poezio, tradukita de Kálmán Kalocsay kaj redaktita de Vilmos Benczik.

La du volumoj aperis en la Serio Oriento-Okcidento kiel n-ro 17 kaj estas eldonitaj en la jaro 1981 de Hungara Esperanto-Asocio el Budapeŝto. 

La titolon de la antologio proponis, al Kalocsay, Sándor Szathmári.

## Enhavo 
dekstra|eta|La kovrilo
Ĝi estas unu el la precipaj verkoj de la esperantlingva tradukliteraturo.

La du volumoj enhavas 581 poemojn de 185 poetoj, krome fragmentojn el anonimaj verkoj de la tuta mondliteraturo.

La ĝermo de *Tutmonda Sonoro* estas *Eterna Bukedo*, tradukita el 22 lingvoj. *Tutmonda Sonoro* riĉiĝis per 320 poemoj, el ili 162 eroj antaŭe ne aperis. Ĝi estas inda al sia titolo prezentante perlojn el la internacia trezoro ekde la sumeroj tra la grekoj kaj latinoj ĝis la simbolistoj kaj superrealistoj.

## Recenzoj 
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Poezio de jarmiloj en 30 lingvoj recenzo de Ada Csiszar
* Jen tutmonda antologio je nia dispono recenzo de Gaston Waringhien.
* *Tutmonda Sonoro* ĉe libroservo de Universala Esperanto-Asocio
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Serio Oriento-Okcidento
Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ĝeneralaj Statoj de Svedio

La **Ĝeneralaj Statoj de Svedio** (formale: svede: *Riksens ständer*; neformale: svede: *ståndsriksdagen*) estis la nomo uzita por la Statoj de Svedio kiam ili estis kunsidaj. Ĝis ties dissolvo en 1866, tiu institucio estis la plej alta aŭtoritato en Svedio apud la reĝo. Ĝi estis Dieto formata de ĝis Kvar Statoj, kiu historie estis la linioj de divido en la sveda socio: nome nobelaro, klerikaro, burĝaro kaj kamparanoj.

## En aliaj landoj
La ***Ĝeneralaj Statoj*** estas aŭ estis termino por (historia) parlamento en kelkaj eŭropaj teritorioj, ekzemple Francio, Burgundio, Belgio, Nederlando, Finnlando kaj Svedio. Ĝia nomo signifas la kunvenon de la tri aŭ kvar sociaj "Statoj": nobelaro, klerikaro, kaj burĝoj. En Finnlando kaj Svedio ankaŭ riĉaj terkultivistoj formis apartan "Staton". 

La parlamentoj de Jersey kaj Guernsey nomiĝas *La Statoj*, same kiel la parlamentoj de Nederlandaj Antiloj, Arubo kaj antaŭsendependeca Surinamo. La parlamentoj de nederlandaj provincoj nomiĝas "Provincaj Statoj". 
La oficiala nomo de la nederlanda parlamento estas "Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando".

En nuntempo en Belgio, Francio, oni uzas la terminon por kunveno de reprezentantoj de interesgrupoj pri certa temo, ekzemple la *Ĝeneralaj Statoj de la Familio.*

## Vidu ankaŭ 
* Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando
* Francaj Ĝeneralaj Statoj

Kategorio:Historio de Svedio
Kategorio:Historio de Finnlando
Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Historio de Belgio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Parlamento
Kategorio:Ora jarcento de Nederlando
Kategorio:19-a jarcento en Finnlando
Kategorio:19-a jarcento en Svedio
Laringo

**Laringo** estas la voĉdona organo de la vertebruloj, kiu troviĝas plej ofte ĉe la enirejo al la traĥeo. Ĝi estas fermebla al faringo per epigloto (epiglottis). Skeleto de vertebrula laringo konsistas el neparaj ringaj, tireoidaj kaj epiglotaj kartilagoj kaj la paraj aritenoidaj kartilagoj. La unuopajn kartilagojn interligas la ligamentoj (ligamentum) kaj la kartilagojn movas komplika laringa muskolaro, kio ebligas la mallarĝigon aŭ larĝigon de la gloto (glottis).

Oni dividas la laringon je 3 partoj, ĉe kies meza parto enetendiĝas du paraj faldaĵoj la t.n. poŝfaldaĵoj (supre) kaj voĉaj faldaĵoj (sube). La libera rando de la voĉaj faldaĵoj nomatas voĉkordoj. La larĝiĝoj de la meza parto funkcias kiel voĉ-fortigiloj ekz. ĉe la orangutano.

La ringaj kaj aritenoidaj kartilagoj jam troviĝas ĉe la ranoj, la tireoido aperas nur ĉe la vertebruloj. Ĉe la birdoj, la laringo estas rudimenta, anstataŭ tiu evoluis forte la sirinkso (syrinx) kiel voĉorgano.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vocalis-projekt.de/html/stimme/anatomie.htm 
* http://www.anatomie.net/histowebatlas/n-68.htm  
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Laringo
Kategorio:Vertebruloj
Anatomia Nomenklaturo

**Anatomia Nomenklaturo** (Originala kvinlingva titulo: *Nomina anatomica - Anatomical nomenclature - Nomenclature anatomique - Anatomia nomenklaturo - 人体解剖学名词*) estas kvinlingva detala faklibro pri la homaj korpopartoj. Ĝi aperis unuafoje en 1989 kiel eldonaĵo de la Ĉina Esperanto-Eldonejo kaj distribuata de la Internacia Libro-Komerca Kompanio de Ĉinio. La traduklaboron faris Li Kexi el *Nomina Anatomica*; la libron reviziis d-ro André Albault.

Tiu ĉi verko estas bazita sur la kvina eldono de *Nomina Anatomica*, normo pri anatomio redaktita nur en la latina, en 1998 antaŭigita de *Terminologia Anatomica*.

La unua parto de la libro entenas 6248 fakvortojn en kvin lingvoj sur 392 paĝoj, komencante per la latina nomo kaj poste unu sub la alia aperas la angla, franca, esperanta, ĉina varianto. La korpopartetoj en tiu parto aperas grupigite laŭ korpopartoj. La unuopaj fakvortoj estas numeritaj.

En la dua parto (393-698) de la lingvo aperas lingva indekso en la 5 diversaj lingvoj. Apud la la unuopaj fakvortoj en la nacia vorto staras la numero por trovi la konvenan esprimon en la unua parto de la libro en la dezirata lingvo.

Dum la laboro oni enkondukis la sufikson al por osto: anstataŭ fruntosto, okcipitosto aperis fruntalo, okcipitalo.

## Antaŭaj libroj 
* *Anatomia Vortaro* de Charles BOUCHARD (1837-1915), profesoro ĉe la Pariza Medicina Fakultato kaj membro de „Institut de France”. La libro estis kvarlingva (krom la ĉina, la samaj lingvoj)
* *Esperanta Teknika Medicina Vortaro* de D-ro Briquet, 1932
* *Nia Korpo*, (1964) Seiho Nishi

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Tireoido

La **tireoido** aŭ **tireoida kartilago** (laŭ Anatomia Nomenklaturo) (lat. *Cartilago thyroidea*) estas la plej granda kartilago de laringo kaj formas kun la ringa kartilago la laringan skeleton. Ĝi aperis unuafoje dum la filogenezo ĉe la mamuloj.

Ĝi konsistas el du ŝildoformaj platoj, kiuj supre, meze kuniĝas, formante entranĉon, obtuzan angulon , kio estas la t.n. **adampomo** aŭ **gorĝa pomo**. Dum la pubereco tiu tireoido pli forte evoluas ĉe la viroj.

## Vidu ankaŭ 
* tiroido

## Piednotoj 
Kategorio:Homa anatomio
Listo de ĉefministroj de Nederlando

## Prezidantoj de la Konsilio de Ministroj (titolo ekde 1815) 
* 1848 - 1848 : Gerrit Schimmelpenninck
* 1848 - 1849 : Jacob De Kempenaer
* 1849 - 1853 : Johan Thorbecke (1a periodo)
* 1853 - 1856 : Floris Adriaan Van Hall (1a periodo)
* 1856 - 1858 : Justinus Van der Brugghen
* 1858 - 1860 : Charles Rochussen
* 1860 - 1861 : Floris Adriaan Van Hall (2a periodo)
* 1861 - 1862 : Julius Van Zuylen Van Nyevelt (1a periodo)
* 1862 - 1866 : Johan Thorbecke (2aperiodo)
* 1866 - 1866 : Isaac Franssen Van de Putte
* 1866 - 1868 : Julius Van Zuylen Van Nyevelt (2a periodo)
* 1868 - 1871 : Peter Van Bosse
* 1871 - 1872 : Johan Thorbecke (3a periodo)
* 1872 - 1874 : Gerrit de Vries
* 1874 - 1877 : Jan Heemskerk (1a periodo)
* 1877 - 1879 : Joannes Kappeyne Van de Coppello
* 1879 - 1883 : Constant Van Lynden Van Sandenburg
* 1883 - 1888 : Jan Heemskerk (2a periodo)
* 1888 - 1891 : Aeneas Mackay
* 1891 - 1894 : Gijsbert Van Tienhoven
* 1894 - 1897 : Joan Roëll
* 1897 - 1901 : Nicolaas Pierson
* 1901 - 1905 : Abraham Kuyper
* 1905 - 1908 : Theodor De Meester
* 1908 - 1913 : Jan Heemskerk (3a periodo)
* 1913 - 1918 : Pieter Cort Van der Linden
* 1918 - 1922 : Charles Ruys de Beerenbrouck (1a periodo)
* 1922 - 1925 : Charles Ruys de Beerenbrouck (2a periodo)
* 1925 - 1926 : Hendrikus Colijn (1a periodo)
* 1926 - 1929 : Dirk Jan De Geer (1a periodo)
* 1929 - 1933 : Charles Ruys de Beerenbrouck (3a periodo)
* 1933 - 1939 : Hendrikus Colijn (2a periodo)
* 1939 - 1940 : Dirk Jan De Geer (2aperiodo)
* 1940 - 1945 : Pieter Sjoerds Gerbrandy

## Ministroj-prezidantoj (titolo ekde 1945) 
* 1945 - 1946 : Willem Schermerhorn
* 1946 - 1948 : Louis Joseph Maria Beel
* 1948 - 1958 : Willem Drees
* 1958 - 1959 : Louis Joseph Maria Beel
* 1959 - 1963 : Jan Eduard de Quay
* 1963 - 1965 : Victor Gerard Marie Marijnen
* 1965 - 1966 : Jozef Maria Laurens Theo Cals
* 1966 - 1967 : Jelle Zijlstra
* 1967 - 1971 : Petrus Josef Sietse de Jong
* 1971 - 1973 : Barend Willem Biesheuvel
* 1973 - 1977 : Joop den Uyl
* 1977 - 1982 : Dries van Agt
* 1982 - 1994 : Ruud Lubbers
* 1994 - 2002 : Wim Kok
* 2002 - 2010: Jan Peter Balkenende
* 2010 - 2024: Mark Rutte
* 2024 - 2026: Dick Schoof
* 2026 - ____ : Rob Jetten

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.minaz.nl/minister-president/mp-1945/index.html 


!
Nederlando
Voĉkordoj

**Voĉkordoj** (ligamenta vocalia) estas la t.n. ligamentoj, kiuj estas fiksitaj ĉe la tireoido kaj la aritenoidoj (aritenoida kartilago laŭ Anatomia Nomenklaturo)  ene de la laringo. Ĝi estas aranĝita ĉe la supra paro de la t.n. voĉlipoj (voĉaj faldaĵoj). Per voĉa muskolo oni povas atingi ŝanĝon de la voĉlipa maso. Kunligante kun la kriko-tireoida muskolo (Musculus cricothyroideus), kiu ŝanĝas la streĉon kaj longon de la voĉlipoj, estiĝas sensiva regula rondo, kun kies helpo la voĉ-forto kaj tonalto de la homa voĉo estas regulita.

En ĉiutaga parolo oni ofte diras „voĉkordoj“ anstataŭ „voĉlipoj“, sed ili estas nur partoj de la voĉlipoj.

La plej fama eksperimento de Galeno kiun li plenumis en publiko estis tiu de la grunta porko. La eksperimento de la grunta porko konsistis en la fakto ke Galeno eltranĉis porkon, kaj dum la tranĉomalfermo li eltranĉis la nervon, aŭ voĉajn kordojn, montrante, ke ili kontrolis la gruntofaradon.

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Spira sistemo
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Akustiko
Moorslede

**Moorslede** (, ) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Roeselare.

Ekde 1977 Dadizele apartenas al Moorslede, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (nederlande)
Nieuwpoort

**Nieuwpoort** (, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, kiu en la jaro 1925 ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi situas borde de la Norda Maro, kaj pro la lokaj plaĝoj estas populara feriejo. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto *Veurne*.

Ekde 1977 la municipoj Ramskapelle kaj Sint-Joris apartenas al Nieuwpoort, la ĉefa municipo.

eta|maldekstra|250px|domo *Duynenhuys*, parto de antaŭa abatejo
eta|maldekstra|250px|la urbodomo
eta|maldekstra|250px|hotelo *White Residence* ĉe placo *Hendrikaplein*
## Vidindaĵoj 
* Westfront Nieuwpoort

## Urbopartnereco 
20px|Germanio Ekde 1975, la urbo havas ĝemelurbajn rilatojn kun la urbo Rodgau en Germanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande, turismaj informoj ankaŭ france kaj angle)

Kategorio:Urboj de Okcidenta Flandrio
Kategorio:Urboj de Belgio
Fortikaĵo Gorjokaku

eta|250ra|dekstra|Fortikaĵo Gorjokaku, fotita de Turo de Gorjokaku
**Fortikaĵo Gorjokaku** ( []) estas konstruita en Hakodate, Hokajdo.

En 1854, haveno Hakodate malfermiĝis laŭ Japana-Usona Traktato de Paco kaj Amikeco. Registaro Tokugawa konstruis la fortikaĵon por plifortigi defendpovon kontraŭ eksterlanda minaco.
Takeda Ayasaburo planis eŭrop-tipan fortikaĵon konsiderante batalon per kanonoj.
Efektive la fortikaĵo estis uzata por ne milito kontraŭ eksterlando sed interna milito.

Dum la lasta fazo de Meiji-restarigado, lojaluloj de la ŝoguna reĝimo de Tokugawa okupadis la fortikaĵon kaj deklaris la ekon de respubliko de Ezo en 1868.
En 1869, fina batalo de Boshin-milito okazis ĉe Gorjokaku, kaj lojaluloj kapitulacis.

Ĝi estas nun uzata publika parko. La parko estas vizitindaĵo por vidi sakuron.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo kiu montras la stelformon de la Gorjokaku  
* Plano de la fortikaĵo kaj bildoj  
* Ttt-ejo de la urba muzeo de Hakodate (japane)  

Gorjokaku
Gorjokaku
Mesen (Belgio)

**Mesen** ( [ME:s'n]) estas urbo en Flandrio. Ĝi estas la plej malgranda urbo en Belgio, kiu ricevis la honortitolon "urbo" en la jaro 1985. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Ipro.

Ĝi situas ĉe la lingvolimo, tute sude de la provinco. La franclingva nomo de la municipo estas *Messines*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande, france kaj angle)

Kategorio:Urboj de Okcidenta Flandrio
Kategorio:Urboj de Belgio
Ĥaeno

eta|Oficiala ŝildo de Ĥaeno
**Ĥaeno** () estas urbo en sudcentra Hispanio, la ĉefurbo de la provinco Ĥaeno en la Autonoma komunumo de Andaluzio.

Ĝi estas la agrikultura kaj komerca centro de la provinco. Industriaj establoj en la urbo inkluzivas kemiajn fabrikejojn, tanejojn, distilejojn, kaj teksaĵajn fabrikojn.

Post la maŭra invado de Hispanio dum la 8-a jarcento, la urbo, tiam konata kiel *Jayyan*, disvolviĝis kiel negoca centro. Restaĵoj de la maŭraj fortikaĵoj kaj citadelo ankoraŭ staras. Ĥaeno estas la sidejo de Katolika episkopejo. Inter la multaj punktoj de intereso estas la renesanca-stila katedralo, komencita en 1532 kaj finita en la 18-a jarcento.

* Loĝantaro estas  (2002), ĉirkaŭ sesono de la loĝantaro de la provinco.
* Koordinatoj: 

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno
* Jaén (stacidomo)
* Tramtransporto en Ĥaeno


Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Kategorio:Municipoj de Provinco Jaén
Tomás Luis de Victoria

**Tomás Luis de VICTORIA** (naskiĝis en 1548, mortis la ) estis talentplena hispana komponisto de la malfrua Renesanco. Li estis la plej fama komponisto de la 16-a jarcento en Hispanio, kaj multoj konsideras lin kiel la dua, nur post Palestrina, plej bona komponisto de sakra polifonio de la tempo.

## Vivo 
Tomás Luis de Victoria naskiĝis en Sanchidrián. Frue en sia vivo, li verŝajne studis kun Bartolomé de Escobedo ĉe Segovio. Li iris al Romo ĉirkaŭ 1564, kie li eniris la monaĥejon, kiun fondis sankta Ignaco Lojola kiel parto de la batalo kontraŭ Luteranismo. Eble li tiutempe studis kun Palestrina; certe li estis influiĝata de la stilo de tiu italo. Post periodo de servo ĉe la monaĥejo kiel kapelmajstro (*maestro di capello*), en 1575 li pastriĝis. Li tamen ne restis en Italio, sed en 1586 revenis al Hispanio, tiam regata de la imperiestrino Maria, kaj eniris la monaĥinejon de Descalzas Reales en Madrido. Victoria restis ĉe la monaĥinejo ĝis la fino de sia vivo, tenante diversajn rolojn - pastro, komponisto, direktoro de la ĥoro, kaj orgenisto.

## Muziko 
Victoria estis la plej grava komponisto de la Kontraŭreformacio en Hispanio, kaj unu el la plej bonaj komponistoj de sakra muziko dum la malfrua renesanco. Liaj verkoj reviviĝis en la 20-a jarcento, kun multnombraj freŝaj registradoj. Multaj komentariistoj aŭdas mistikan intensecon kaj rektan emocian ŝaton en lia muziko, ecoj kiu iuj skribistoj pensas esti malhavantaj en la teknike perfekta sed emocie sinretenema muziko de lia granda itala samtempulo Palestrina.

Stile lia muziko evitas la ellaboratan kontrapunkton de multaj de liaj samtempuloj. Li preferis simplajn liniojn kaj homofoniajn teksojn. Li ankoraŭ serĉis ritman varidadon. Iom da liaj verkoj inkluzivis intensajn kaj surprizajn kontrastojn. Lia melodia verkado kaj uzado de disonanco estas pli libera ol tiu de Palestrina; okaze li uzas intervalojn kiu estis malpermesata en la severa aplikado de 16-a jarcento kontrapunktaj reguloj. Ekzemple, li uzis plialtiĝantajn majorajn sestojn kaj eĉ fojaj malpliiĝanta kvarojn (ekzemple, melodia malpliiĝanta kvaro okazis en pasejo reprezentanta ĉagrenon en lia moteto *Sancta Maria, succurre*). Victoria iom uzas draman vortpejntradon, de speco kutime troviĝas nur en madrigaloj. Iom da lia sakra muziko uzas instrumentojn (estis kutima en hispania sakra muziko de la 16-a jarcento), kaj li ankaŭ verkis poliĥorajn verkaĵojn por pli ol unu space apartiganta grupoj de kantistoj, en la stilo de la komponistoj de la Venecia skolo kiuj verkis ĉe la Kirko de Sankta Marko en Venicio.

Unu el liaj plejbonaj, plej belaj, kaj plej delikataj komponaĵoj estas la granda Rekviemo Meso kiun li verkis en 1603 por la entombigo de Imperiestrina Maria, kiu estis lia dunganto ĝis 1586, kaj kiu estis la fratino de Filipo la 2-a.

Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Eta Francio

eta|100px|maldekstre|Eta Francio estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1988.
**Eta Francio** () estas historia kvartalo de Strasburgo. Ĝi situas sur la Granda Insulo, kiu estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1988.

## Historio 
La kvartalo prenas lian nomon de la malnova rifuĝo por variolo malsanaj. Ĝi konstruis fine de la 15-a jarcento por ricevi la soldatojn, kiuj venis de la itala kampanjo infektitaj de sifiliso. Ĉi tio malsano nomiĝis ankaŭ la *franca malsano*. Eta Francio havis multe da tanejoj, kaj ĝi estis fakte la "tanisto kvartalo" de Strasburgo.

## Bildogalerio 

Dosiero:Petite France from Barrage Vauban.jpg|La kovritaj pontoj (2005).
Dosiero:Petite France, Strasbourg August 2013.JPG|Eta Francio, Strasburgo.
Dosiero:Reflets_Peite_France.jpg|Reflektoj en Eta Francio.
Dosiero:Petit france02.jpg|Eta Francio (1968).
Dosiero:Faïencerie Petite France Strasbourg (1980).JPG|Lignaj fasado de ceramiko en Eta Francio de Strasburgo, en 1980, Bain-aŭ-Plantes strato.
Dosiero:Au pont st martin 2.jpg|La ponto de Saint-Martin (2004).
Dosiero:PetiteFrance2.JPG|Eta Francio, Bain-aŭ-Plantes strato, (septembre 2006).
Dosiero:Estrasburgo paisagem.jpg|La ponto de la fazano (2006).
Dosiero:Absolute Petite France 02.jpg|Eta Francio (aŭgusto 2007).
Dosiero:Strasbourg Petite-France n35.jpg|Dentelles strato, Eta Francio, Strasburgo (2010).
Dosiero:Strasbourg Petite-France n123.JPG|Eta Francio (2010).
Dosiero:Strasbourg Petite-France n19.jpg|Eta Francio Kanaloj (2010).
Dosiero:Strasbourg Petite-France n101.JPG|Eta Francio, Escarpée strato (2010).
Dosiero:Maisons de la Petite France, Strasbourg.jpg|Lignaj domoj, Eta Francio (2010).
Dosiero:Pont du faisan.JPG|La ponto de la fazano (aŭtuno 2010).
Dosiero:Strasbourg - Petite France.jpg|La placo Benjamin Zix maldekstre.
Dosiero:Strasbourg (3187697047).jpg|eta|Eta Francio

Kategorio:Kvartaloj de Strasburgo
Zaandam

**Zaandam** estas urbo en Nederlando, kie naskiĝis Gerrit Woud. La urbo estas la ĉefurbo de la komunumo “Zaanstad”. Zaandamo en 2020 havis  loĝantoj . La nomo de la urbo devenas de la rivero “Zaan”.

Ĝi ekestis en 1811 per kuniĝo de Oostzaandam kaj Westzaandam (Orienta kaj Okcidenta Zaandam). De 1974 ĝi estas parto de Zaanstad.

## Famaj lokanoj
* Anton Mauve, pentristoj

## Vidu ankaŭ 
* Pramoj en Amsterdamo

## Referenco 
Kategorio:Urboj de Nederlando
Avilo

**Avilo** () estas kastilia urbo en la aŭtonoma regiono de Kastilio kaj Leono, Hispanio. Tie loĝas ĉirkaŭ  homoj.

La urbo altas  metrojn super marnivelo, kaj estas ĉefe konata pro Sankta Tereza aŭ *Tereza el Avilo*, la karmelinana reformanto, kiu vivis tie.

## Vidindaĵoj 
La centra parto de la urbo estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO de 1985.

La ĉefa tiea vidindaĵo estas la malnova Murego, kiu ankoraŭ ĉirkaŭas tiun malnovan parton. Ĝi posedas perimetron 2516 metrojn longan kun 9 monumentaj pordegoj. Ĝia konstruado komenciĝis en la 11-a jarcento, kaj estis poste ampleksigita dum Mezepoko.

Ankaŭ grava estas la Katedralo (12-a - 15-a jarcento). Ĝi montras komencan konstruon en la romanika stilo kaj finajn elementojn de gotiko. La ĝenerala aspekto memorigas fortikaĵon kvazaŭ aludo al la militista pasinteco de la urbo. Interne interesas la absida koridoro kaj monumenta retabla tombo de ''*.

En kapelo de Mosén Rubí videblas strangaj blazonoj kiuj kondukis al esoteraj interpretoj. Fakte en la urbo ege gravis la juda kvartalo kaj la propra katolika sanktulino Teresa estis de juda deveno. La preĝejo de Sankta Marteno montras turon mikse kaj romanikan kaj mudeĥaran kiel klopodo unuigi ambaŭ kulturojn, kaj same preĝejo de Sankta Maria de la Kapo.

## Historio 
Historie estas romiaj restaĵoj (en orienta parto de la murego) oni uzis multajn romiajn elementojn kiuj ankoraŭ videblas ene de la mezepoka konstruaĵo. Dum epoko de araboj la urbo ne gravis kaj estis detruita ofte de la militoj inter kristanoj kaj islamanoj ekde la 8-a al la 11-a jarcentoj. Ĉirkaŭ la 12-a jarcento oni konstatas apero de tekstila industrio surbaze de lano el ŝafa bredado. La urbo suferis enlandan militon de la 14-a jarcento kaj Milito de Komunumoj en la 16-a jarcento, forpelon de islamanoj en 1609.

## Provinco 
Avilo estas ĉefurbo de samnoma provinco. La ĉefaj urboj estas Arévalo, Arenas de San Pedro, Cebreros (naskiĝloko de la hispana politikisto Adolfo Suárez) kaj Adanero.

## Bildaro 

Dosiero:Puerta de san vicente noche.jpg|Nokta vido de la pordego de la preĝejo de Sankta Vincento.
Dosiero:Plaza mayor avila.jpg|Ĉefa Placo de Ávila aŭ *El Grande'', kun la preĝejo de Sankta Petro fone.

## Avilo kaj Esperanto 
eta|maldekstre|250ra|Kongresanoj de la 70-a Hispana Kongreso de Esperanto okazinta en El Eskorial dum ekskurso ĉe la muregoj de Avilo.
Sen kutima agado de esperantistoj, la urbo estis facila celo de ekskursoj por esperantistoj el Madrido aŭ kongresanoj de tiu areo.

## Vidu ankaŭ 
* Ávila (stacidomo)
* Guimorcondo (stacidomo)
* Tereza el Avilo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urba retejo de Avilo
* Porturisma retejo de Avilo
* Fotoj de Avilo


Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Kategorio:Municipoj de Avilo
Sycamore (Ilinojso)

dekstra
**Sycamore** estas urbo en Kantono DeKalb, Ilinojso, Usono, kaj ĝi estas la ĉefurbo de ĝia kantono. Ĝi enhavas proksime 14.866 loĝantoj laŭ la 2000 popolnombrado. 

## Loĝintoj 
* Lehman Wendell, usona esperantisto (1878-1977)

Kategorio:Urboj de Ilinojso
San-Fernando

**San-Fernando** (36º 28' N - 6º 12' U) estas la kvara kadiza urbo kun siaj 90.178 loĝantoj (2005). Ĝi grandas 29,8 km² kaj estas unu el la sep urboj de la Metropola areo de la Golfeto de Kadizo-Ĥerezo.

Fondita en 1766 ĝi estas ankaŭ konata kiel "Insulo de Leono" aŭ simple "La Insulo", ĉar ĝi situas sur insulo disa de la Iberia Duoninsulo.

Tie estis vilaĝo en fenica epoko, sed la unuaj veraj konstruaĵoj estas de la araba konkero de Iberio. La unua urbodomo estis kreita nur en 1766 kun la establo de ŝipkonstruejo, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo ĝi estis la nura hispana urbo ne regata de la armeo de Napoleono. Post tiu milito la reĝo Ferdinando la 7-a de Hispanio donis al la urbo la aktualan nomon **San Fernando**.

Ekonomie, la urbo estis tre influita pro hispana mararmeo, ŝipkonstruado kaj kazernoj. Inter aliaj armeaj konstruaĵoj notindas la **Observatorio de San Fernando**, tre grava en 18-a jarcento.

En la lastaj jaroj la urbo suferis fortan ekonomian krizon kaj aktuale gravas turisma kaj fiŝbredada industrio (precipe de ora sparo).

Tie naskiĝis la esperantisto José Garzón Ruiz kaj la revoluciulo Fermín Galán.
eta|maldekstra|180ra|Situo en la provinco

## Vidu ankaŭ 
* San Fernando-Bahía Sur (stacidomo)
* San Fernando-Centro (stacidomo)
* Río Arillo (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aytosanfernando.org  oficiala retejo de la municipo
* http://www.laisladelsur.com/monumentos/puentezuazo.asp  Ponto Zuazo
* http://www.laisladelsur.com/monumentos/csanromualdo.asp  
* http://www.laisladelsur.com/monumentos/sancti-petri.asp  


Kategorio:Urboj de Hispanio
Wesley Snipes

**Wesley SNIPES** (naskiĝis la 31-an de julio 1962 en Orlando, Florida) estas usona aktoro.

Wesley Snipes plenkreskis en New York-a Suda Bronkso ĉe sia patrino. Li studis en *High School for the Performing Arts* (Altlernejo de la performaj Artoj), Novjorko, kie li ekzercis dancon, kanton kaj aktoradon. Li studis en la Ŝtata Universitato de New York krom ekonomikon ankaŭ "teatrajn artojn".

Li dum 6 jaroj ne povis gajni sufiĉe da mono nur per la studitaj artoj (kiel aktoro, dancisto, kantisto), kvankam li ricevis flankajn rolojn en filmoj kaj serioj. Tiutempe li - je efiko de aŭtobiografio de Malcolm X - alvenis al Islamo.

Oni rimarkis lin post apero en la Muzikvideo *Bad* de Michael Jackson kiel en rolo de bandoĉefo (aŭ gangoĉefo). Poste li ricevis rolludon en "La indianoj de Cleveland".

Li fizika apero (danco, batalsporto) igis lin ŝatata aktoro en Hollywood. Li apartenas al la kelkaj konataj nigrulaj akcionaj steluloj.

Blade: Trinity, filmo de 2004: en la filmo aperis surskriboj en Esperanto.

## Filmaro 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
* Blade Trinity esperanta paĝo 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de julio
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Karateistoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Agano

**Agano** (ĉamore: *Hagåtña*) estas la ĉefurbo de ne aligita usona teritorio Gvamo. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loko havis ĉirkaŭ 1122 loĝantojn (2001).

En 1998 la registaro decidis ŝanĝi la nomon de la urbo de Agana al Hagåtña, ĉar tio pli konvenas al la elparolo de la indiĝenoj.

Dosiero:Hagatna map.JPG|Situo
Dosiero:Guam pre-war.jpg|Foto de Hagåtña prenita antaŭ la Dua Mondmilito.
Dosiero:Seal of Guam.svg|La blazono de Gvamo prezentas la golfon de Hagåtña

## Vidu ankaŭ 
* Gvamo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://ns.gov.gu/agana.html  Registara retejo
* http://agana.virtualguam.com  Virtuala Hagåtña

Kategorio:Gvamo
Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Pantuno

**Pantuno** estas poemformo el malaja deveno, kiu estis enkondukita kaj foje, sed ne tre ofte, uzata en kelkaj eŭropaj lingvoj, kaj ankaŭ en Esperanto.

Ĝi baziĝas sur ripeto de versoj, kaj konsistas el kvar strofoj de kvar versoj. La dua kaj la kvara versoj de ĉiu strofo estas ripetitaj kiel la unua kaj la tria versoj de la sekva strofo, tiel kreante apartan ravforton kaj ĉarmon.

## Ekzemploj legeblaj rete
*En Esperantlingva literaturo, de Lajos Tárkony: *Vespera sopiro*
*La plej konata franclingva pantuno, de Charles Baudelaire: *Harmonie du soir*

Kategorio:Poezio
Ĥabarovska regiono

**Ĥabarovska regiono** estas regiono en orienta parto de Rusio, ĉe Pacifiko. La ĉefurbo estas Ĥabarovsko.

La loĝantaro estis de 1 506 700 personoj (1995) inter kiuj diversaj indiĝenaj etnoj, kiel la Nanajoj.

## Geografio 
Ĥabarovska regiono situas en la Fora Oriento de Rusio. Ĝi estas parto de For-orienta federacia regiono. Ĥabarovska regiono limas kun Ĉinio. Teritorio de la regiono enhavas sekvaj montĉenoj:
* Siĥote-Alin;
* Suntar-Ĥajata;
* Ĝugĝur;
* Bureina montĉeno;
* Dusse-Alin;
* Jam-Alin.
La plejsupera monto de la regiono estas monto Berill, en montĉeno Suntar-Ĥajata.

### Horzono de regiono 
La tuta regiono lokas en horzono oka horzono (MSK+7, UTC+10).

## Historio 
En la Mezepoko suda parto de Ĥabarovska regiono apartenas al Dinastio Yuan. En la regiono ŝpariĝis ĉinaj artefaktoj.

La unuaj rusoj aperis en la regiono en la 17-a jarcento. Nuna ĉefurbo Ĥabarovsk estis fondita en la jaro 1858.

Ĥabarovska regiono estis fondita 20-an de oktobro 1938 per dividado de iama Fora-orienta regiono.

## Loĝantaro 
En 2010 91,8 % de loĝantaro estis rusoj (1 183 292 homoj).

## Administradaj subdividoj 
La regiono enhavas 6 urbojn de regiona kontrolo (Ĥabarovsko, Komsomolsko-ĉe-Amuro, Amursko, Bikin, Nikolajevsko-ĉe-Amuro kaj Sovetskaja Gavanj), 17 distriktojn, 1 urbon de distrikta kontrolo (Vjazemskij), 18 plansetlejon, 412 vilaĝojn.

**Distriktoj:**
* Ajano-Maja distrikto;
* Amura distrikto;
* Bukina distrikto;
* Ĥabarovska distrikto;
* honore de Lazo
* honore de Polina Osipenko
* Komsomolska distrikto
* Nanaja distrikto
* Nikolajevska distrikto
* Oĥotska distrikto
* Solneĉna distrikto
* Sovetsko-Gavanja distrikto
* Tuguro-Ĉimikana distrikto
* Ulĉia distrikto
* Vanina distrikto
* Verĥnebureinska distrikto
* Vjazemska distrikto

## Ekonomio 
### Boacobredado 
En la Sovetunio en la regiono ekzistis forta boacobredado, sed poste la ruiniĝo de Sovetunio, boacaro forte malkreskis.

## Referencoj
Georgurbo (Gujano)

**Georgurbo** ( elparolata kiel [Ĝorĝtaŭn]) estas ĉefurbo de Gujano, kiu situas ĉe la enfluejo de la rivero Demerera al la Atlantiko. Geografia situo estas 6° 47' norda latitudo, 58° 10' orienta longitudo. La urbo dum la jaro 1999 havis ĉ. 200.000 loĝantojn.

Ĝorĝtaŭno estis fondita en 1781 fare de francoj, venis sub nederlanda rego en 1784 kaj ekde 1812 ĝi estis kolonia parto de Britio.

La urbo estas la kultura kaj ekonomia centro de la lando. La marhaveno de la urbo estas samtempe la ĉefa haveno de Gujano kaj tra kiu oni enŝipigas plimulton de la eksportvaroj. La Universitato de Gujano en Ĝorĝtaŭno estas publika universitato fondita en 1963 de la Gujana registaro.

**Atentu:** La saman nomon havas interalie la ĉefurbo de la Kajmaninsuloj iom norde de Gujano en la Kariba Maro.

Dosiero:Parliament building, Guyana.jpg|
Dosiero:Georgetown street.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.stgeorges.org.gy  
* http://tabisite.com/gallery_am/guyana/guyana.html 
* http://www.bluewave-gy.com  
* http://www.cjairport-gy.com 

Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko
Kategorio:Gujano
Gvatemalurbo

**Gvatemalurbo** (hispane *Ciudad de Guatemala*, oficiale *La Nueva Guatemala de la Asunción*) estas la ĉefurbo de la mezamerika ŝtato Gvatemalo.

## Historio 
eta|maldekstra|250ra|Gvatemalurbo
eta|250ra|maldekstra|Palacio Nacional, sidejo de la gvatemala prezidento
[eta|maldekstra|250ra|[Poŝtoficejo]]
eta|maldekstra|250ra|Nacia Palaco (foto el 1979)
La plej fruajn setlejojn kreis la majaoj jam antaŭ 2000 jaroj. La ruinoj de tiu setliĝo (*Kaminal Juyú*) estas viziteblaj en la urbocentra parkaĵo. Dum la hispana kolonia tempo estiĝis tie ekde 1620 urbeto ĉirkaŭ la monaĥejo (*El Carmen*). Postkiam la malnova ĉefurbo Antigua Guatemala detruiĝis pro tertremo la 26-an de julio en 1773, oni fondis la 27-an de septembro 1775. Gvatemala-urbon kiel novan ĉefurbon de la hispanaj koloniaj teritorioj en Mezameriko.

Hodiaŭ Gvatemala-urbo estas la plej granda urbo ne nur de Gvatemalo kun sia ĉirkaŭ 2,5 miliona loĝantaro sed tiu de tuta Centra Ameriko.

## Vidindaĵoj 
* Museo Ixchell (Indianaj teksaĵoj)
* Museo Popol Vuh (antaŭ-kolumba arto)
* Kaminal Juyú (ruinoj de antaŭ-kolumba setlejo)

## Servoj 
* Universitato San Carlos de Gvatemalo
* Universitato de la Valo de Gvatemalo
* Universitato de la Istmo de *Opus Dei*
* Muzeo de la Holokaŭsto

## Amaskomunikiloj 
* *Prensa Libre*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.visitguatemala.com

Kategorio:Gvatemalurbo
Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Kategorio:Ĉefurboj de Ameriko
Kategorio:Milionurboj
Aleksandro

**Aleksandro** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* Aleksandro (virnomo), vidu sube.
* aleksandro (tipo de verso)
* Aleksandro (de Lukiano)  (libro)

## Aleksandro (nomo) 
* **Aleksandro** (en aliaj latinskribaj lingvoj ofte *Alexander* aŭ simile), vira antaŭnomo, de la greka *Αλέξανδρος, Aléksandros*. Plej fama nomportanto estis Aleksandro la Granda.
* Aleksandro de Bergamo, sanktulo, mortinta en 303.
*Aleksandro-Pariso, mita rolulo el helena mitologio, princo el la urbo Trojo.

### Regantoj nomataj Aleksandro 
Vidu: Aleksandro (regantoj)

## Vidu ankaŭ 
* Aleksandrio, urbo en Egiptio
* Ponto Aleksandro la 3-a en Parizo

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Bangladeŝa genocido

Historio > 20-a jarcento > Bangladeŝa genocido
----
De marto ĝis decembro 1971 disvolviĝis en la tiama Orienta Pakistano, nun Bangladeŝo, genocido de bengalanoj fare de la pakistana armeo kaj *bihar*anaraj milicoj, kiu mortigis, ofte ege kruele, plurajn centmilojn da homoj. Estis aparta fokusiĝo al intelektuloj, ĉar la tiama pakistana diktatoro Generalo Jaja Ĥan cele malhelpi ke Bangladeŝo povus iam krei ŝtaton, klopodis neniigi ĉian eblan estantan, kaj estontan (la universitatstudentoj) eliton kaj intelektularon de la lando.

## Vidu ankaŭ
* Bangladeŝa Liberigo-Milito

## Eksteraj ligiloj 
*ret-paĝo la genocido (atentu! teruraj fotoj)

Kategorio:1971
Kategorio:Bangladeŝo
Kategorio:Genocidoj
Lendelede

**Lendelede** ( [LENd'le:d']) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Kortrejko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri organizaĵoj en Lendelede (nederlande)
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)
Gerhard Schröder

**Gerhard Fritz Kurt SCHRÖDER**,  (), naskiĝis la  en *Mossenberg-Wöhren*, nun parto de la komunumo Blomberg), estas germana politikisto. De 1990 ĝis 1998 li estis ĉefministro de la germania federacia lando Malsupra Saksio. De 1998 ĝis 2005 li estis federacia kanceliero (ĉefministro) de Germanio (reelektita en 2002 ĝis 2006). Lia ofico finiĝis je la 22-a de novembro 2005, pli frue ol antaŭvidite pro novelektoj. Lia posteulo kiel kanceliero estas Angela Merkel.

De 1999 ĝis 2004, li estis prezidanto de la Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD).

eta|maldekstra|140px|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* biografio de Gerhard Schröder en la retejo de la Germana Historia Muzeo 
* Gerhard Schröder en la ekspozicio *"Spuren der Macht"* (bildoj, figuroj, pentraĵoj kaj similaĵoj) 

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj socialdemokratoj
Kategorio:Politiko de Malsupra Saksio
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Kategorio:Unua ministraro de Gerhard Schröder
Kategorio:Dua ministraro de Gerhard Schröder
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)
Kortrejko

**Kortrejko** ( Kortrijk [KORtrejk]) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en la jaro 1127. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto Kortrejko.

Ekde 1977 la municipoj Aalbeke, Bellegem, Bissegem, Heule, Kooigem, Marke kaj Rollegem apartenas al Kortrejko, la ĉefa municipo.

Kun la urboj Lillo kaj Tournai, Kortrejko formas la Eŭropan metropolon Lille-Kortrijk-Tournai. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata *Eurotowns*.

*La Konkordo* estas la nomo de la Esperanto-grupo de Kortrejko.

## Famuloj 
* Jacob Savery

## Partneraj urboj 
 havas partnerajn rilatojn (alfabete ordigite laŭ la urbonomoj) interalie kun 
*  Bonno-Bad Godesberg, Germanio ekde 1964
*  Frascati, Italio
*  Greenville, Suda Karolino, Usono ekde 1991 
*  Saint-Cloud, Francio
*  Taŝkento, Uzbekio
*  Windsor and Maidenhead, Britio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo ()
* retejo pri la esperantofondaĵo "Cesar Vanbiervliet", arkivigita en marto 2016 ( kaj )
* kaj de la Esperanto-grupo de Kortrejko, arkivigita en septembro 2016 ()

Kategorio:Urboj de Okcidenta Flandrio
Kategorio:Urboj de Belgio
Historio de Francio

eta|250px|dekstra|Francia in 1477
Estas malfacile diri, kiam ekekzistis Francio: la Francoj efektive estas Gaŭloj, alidire Keltoj, kiuj en sia historio estis tiel venkitaj, ke ili perdis sian lingvon kaj sian nomon. Nuntempe en Francio la solaj loĝantoj, kiuj parolas keltan dialekton, estas la Bretonoj, kaj ili ne devenas el la Gaŭloj, kiuj iam vivis en Armoriko, sed el keltaj rifuĝintoj el la nuna Anglio, kiuj venis al la kontinento forpuŝite de anglaj kaj saksonaj invadantoj.

La malapero de la gaŭla lingvo estas cetere mistero: post la konkero de Gaŭlio fare de Julio Cezaro estas certe, ke oni ĝin plu parolis en la kamparoj, eĉ se la latina disvastiĝis en la urboj. Mirigas, ke ĝi ne profitis de la malkreskiĝo de la urba vivo por revigliĝi; eĉ pli mirigas, ke neniam provis traduki la Biblion al la gaŭla la kristanoj, kiuj aliloke ne hezitis proponi al la konvertotoj tekston en ilia lingvo. Eble la gaŭla estis tro intime ligata kun la pagana religio, tiel ke la Eklezio trovis pli bona malaperigi ambaŭ.

Oni ĝenerale asertas Klodvigon la unua reĝo de la Francoj, kvankam li reĝis nur super la Frankoj, alidire sur ĝermana tribo, kiu invadis la mortantan Romion. Senskrupula sed inteligenta, li komprenis la intereson konvertiĝi al katolikismo, dum la aliaj ĝermanaj konkerintoj estis arianaj kaj tial spertis la malamikecon de la popolo. Li baptiĝis, venkobatis Alarikon la 2-an, reĝon de la Visigotoj, kaj estis akceptita en Sud-Gaŭlio kiel liberiganto.

Tamen liaj praidoj, kaj post ili la Karolidoj, daŭre reĝis super popoloj kaj latinidaj kaj germanaj. Kia estis la influo de la Ĝermanoj en la konstituiĝo de la franca popolo, tiu afero estis kaj restas diskutata. Kiam la unua elemento de loknomo estas ĝermandevena, ĉu oni opiniu, ke tie instaliĝis ĝermanaj invadantoj? ke bieno estis donita al ĝermana landsinjoro, kiu ĝin kultivigis per gaŭl-romiaj kamparanoj? ke la loko prenis sian nomon en la tempo, kiam disvastiĝis la modo de la ĝermanaj personaj nomoj, tiel ke ili ne plu signifis ion koncerne la originon de siaj posedantoj?

Memkompreneble, kiam ni trovas loknomon kiel Sarmaize (
Dosiero:Prise de la Bastille.jpg|
Dosiero:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|
Dosiero:Karl den store krons av leo III.jpg|
Dosiero:Hugues capet.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Burbono
* Ekonomia historio de Francio
* Franca reĝlando
* Historio
* Historio de Eŭropo
* Kronologio de Francio
* Listo de francaj reĝoj
* Napoléon Bonaparte
* Reĝlando de Francio
* Viena kongreso

## Eksteraj ligiloj 
* http://dmoz.org/World/Français/Régional/Europe/France/Société/Histoire 
* http://www.ifrance.com/yannrobichon/histoirecontemporaine.html 
* http://www.chateaudefontainebleau.net/webring 
* http://www.geschichte-frankreichs.de
Knokke-Heist

**Knokke-Heist** ( [Knokke-Heist]) estas municipo en okcidenta Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Bruĝo.

Ekde 1977 la municipoj Heist, Knokke, Ramskapelle kaj Westkapelle apartenas al Knokke-Heist, la ĉefa municipo.

"*Zwin*" estas naturrezervejo de 1,5 km². Ĝi estas kovejo por maloftaj akvobirdoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande; turisminformoj ankaŭ france, germane kaj angle)
Bismillah Ĥan

**Ustad** (t.e. profesoro, Majstro) **Bismillah ĤAN** (21-a de marto 1916 – 21-a de aŭgusto 2006) estis la plej elstara ludisto de shehnai (hinda hobojo) en la moderntempo.

Li estas la tria klasika hinda muzikisto ricevinta la Bharat Ratna (la plej alta civila medalordono de Barato).

## Eksteraj ligiloj 
* prezento (angle)

Kategorio:Barataj muzikistoj
Henry Louis Vivian Derozio

**Henry Louis Vivian DEROZIO**, nask. en 1809, mort. en decembro 1831, kies patro estis duon-portugala (el kio la familinomo) duon-bangla kaj lia patrino angla, estis eŭro-hinda poeto en la angla lingvo, malreligia pensisto kaj profesoro, kiu multe kontribuis doni unuan ekigon al la bengala modernismo kaj socia kritiko.

Nur 17-jara li estis nomumita kiel instruisto en la *calcutta Hindu College*, kie li instruis anglan literaturon kaj historion.

Li gajnis fervoron el siaj studentoj, kaj vigligis ilin krei diskutorondojn , esti malkontenta pri la estanta socia ordo, eniri en gazetado, li ankaŭ malkaŝe kritikis la hunduisman religion.

Pluraj el inter ili iĝis la unuaj modernaj bangalaj intelektuloj kaj gazetistoj: Kriŝnamohan Banerĝi, Dakŝinaranĝan Muĥerĝi kaj Rasik Kriŝna Malilik.

Lia frua morto estis abrupta, laŭ kelkaj li mortis pro ĥolero, laŭ aliaj li estis venenigita.

## Eksteraj ligiloj 
* tri poemoj rete legeblaj

Kategorio:Barataj poetoj
Kategorio:Anglalingvaj poetoj
Wedde

La vilaĝo **Wedde** estas parto de la municipo Westerwolde en Nederlando. Proksime troviĝas la feria setlejo (*Villapark Weddermeer*) ene de la naturegiono *Westerwolde* ĉe la 12 hektarojn granda lago *Weddermeer*.

En Wedde naskiĝis Grietje Harmina Benink.

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Bellingwedde

Dosiero:Loudspeaker.svg**Bellingwedde** ()
estas antaŭa municipo en Nederlando.

## Bazaj informoj 
**Areo:** 11.007 ha

**Loĝantoj:** 9.659

*Vilaĝoj:* Bellingwolde, Blijham, Oudeschans, Veelerveen, Vriescheloo, Wedde
Kernen Klein-Ulsda, Rhederbrug, Rhederveld, Wedderveer

**Karakterizo:** La municipo Bellingwedde estas vast-area agrokultura municipo kies pejzaĝo estas jen malfermita jen fermita

**Devizo:** *Rust Ruimte en Recreatie* (Kvieto Spaco kaj Distro)

**Partneraj municipoj:** Rhede (Emso)

**Situo:** La municipo Bellingwedde troviĝas apud la germana-nederlanda limo, en la orienta parto de la provinco Groningen, sudoriente de Winschoten.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la municipo

Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Koksijde

**Koksijde** ( [KOKsejd']) estas municipo en Belgio. Ĝi situas borde de la Norda Maro, kaj pro la lokaj plaĝoj estas populara feriejo. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto *Veurne*.

Ekde 1977 la municipoj Oostduinkerke, Sint-Idesbald kaj Wulpen apartenas al Koksijde, la ĉefa municipo.

"*De Hoge Blekker*" estas naturrezervejo ekde 1999 kaj tie troviĝas la plej alta duno (33 m) ĉe la belga marbordo.

En Koksijde troviĝas muzeo pri Paul Delvaux.

Hoge-Blekker.Koksijde.jpg|la plej alta duno (33 m) ĉe la belga marbordo
Depoort01.jpg|hotela avenuo en la marborda kvartalo *De Poort*
Beach at Koksijde (Belgium).jpg|loka plaĝo
Abbatialfarm.jpg|la abateja farmejo *Ten Bogaerde*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (nederlande, france, germane, angle)
Kvazaŭsklavigo pro ŝuldoj

**Kvazaŭsklavigo pro ŝuldoj** estas formo de sklaveco, kiu ekzistis en multaj kulturoj. Ĝenerale, tiaj laboristoj estas pli bone traktataj ol simplaj sklavoj, ĉar ili apartenas al sama popolo. En la Biblio, ekzemple, estas leĝoj de Moseo pri sklaveco pro ŝuldoj, laŭ kiuj homo devis servi sian ŝuldanton dum sep jaroj, aŭ doni infanojn ĝis ili esti 12-jaraĝaj. En Romo, alie, sklavo pro ŝuldo povis fari kontrakton kun protektaj klaŭzoj.

Hodiaŭe laboristoj estas kvazaŭsklavigitaj pro ŝuldoj (inside kaj false aranĝitaj intence de la mastroj) ĉefe en Brazilo kaj Nepalo (kie ŝuldoj povas estis "elaĉetitaj" de aliaj bienistoj, kiuj tiel fakte "aĉetas" la laboristojn).

## Brazilo
En Brazilo kvazaŭsklavigo pro ŝuldoj ne estas la plej ofta formo de kvazaŭsklavigo, ĉar hejma preskaŭsklavigo estas multe plej ofta. 

Historie, la moderna kvazaŭsklavigo pro ŝuldoj komenciĝis en Brazilo en la fino de la 19-a jarcento, kiam finiĝis la plena sklavigo de nigruloj en 1888, kaj eĉ antaŭe ĉirkaŭ 1850, kiam kelkaj bienistoj vidis tion pli malmultkosta ol afrika sklaveco. Tiun movadon komencis la senatano Nicolau Pereira de Campos Vergueiro. Tiam brazilaj bienistoj kontraktis germanojn, italojn kaj japanojn en iliaj landoj (ĝenerale kun apogo de lokaj registaroj), kaj ili devis akcepti pagi "ŝuldojn" en brazilaj bienoj. Tiuj originaj "ŝuldoj" estis, ĝenerale, rilate al la vojaĝbileto kaj al impostoj de devenlandoj. Poste ili devis pagi manĝadon kaj pruntojn al terposedanto. Miloj da kvazaŭsklavoj venis al Brazilo ĉefe el Germanio, Italio kaj Japanio ĝis la Dua mondmilito. 

Prefero al germanoj kaj italoj devenis krom facileco akiri ilin (ĉar Germanio kaj Italio estis ankoraŭ tre novaj landoj), ankaŭ de la deziro "plibonigi" la rason de brazila laboristaro, kiel ni povas legi en Esperanto en verko Kanaano de GRAÇA ARANHA. Tiun proceson oni nomas "ekblankuligo". Do ankaŭ venis multaj virinoj, kiuj servis kiel kromedzinoj kaj prostituitinoj. En tiu tempo estas ofte riĉaj familioj, kiuj akiris germaninojn kiel umikinojn al fraŭlaj filoj, kiel oni povas legi en "Amor Verbo Intransitivo", verko de Mario de Andrade. 

Germanoj ankaŭ estis plibonaj kvazaŭsklavoj ĉar ili, ĝenerale, estis protestantaj kaj rigardas la pagon de ŝuldoj kiel religia devo. Italoj kaj Japanoj, ofte estas kleraj homoj, komunistoj kaj, ĉefe anarĥiistoj kiu ofte rifuzis la justecon al debetoj kaj fuĝis el bienoj.

Ĉi tiu speco de kvazaŭsklaveco estis laŭleĝa ĝis 1964, hodiaŭe estas kontraŭleĝa, sed estas malseveraj punoj al terposedantoj, nur monpago.

De 2003 ĝis 2005 Brazilo liberigis preskaŭ 13 mil sklavojn el 647 bienoj.

## Vidu ankaŭ
* Sklaveco en Afriko
* *Kamaiya*
* Nepagita servisteco
* Salajrosklaveco
Ecclefechan

**Ecclefechan** estas vilaĝo de suda Skotlando en regiono Dumfries and Galloway, proksime 13km apude de la norda bordo de Anglio. Ĝi enhavas proksime 800 loĝantojn. Ĝi ankaŭ estas la hejmo de bone konata dolĉaĵo, la "Ecclefechan-a torto"

## Naskiĝintoj 
* Esperantisto Walter Currie.
* Verkisto Thomas Carlyle.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imchad.freeola.com/mc_clumpha/towns/eclfcn.htm - Bildoj

Kategorio:Skotlando
Ĉofu

**Ĉofu** povas signifi:

*長府 loko en Ŝimonoseki (tiu ĉi paĝo)
*Ĉofu (urbo) 調布市 urbo en Tokia Metropolo　
*Ĉofu-provinco 長府藩 estinta provinco en Japanio
----
Geografio > Azio > Orienta Azio > Japanio > Honŝuo > Ĉugoku-regiono > Jamaguĉi-prefektujo > Ŝimonoseki > Ĉofu

**Ĉofu** (長府 [ĉō-fu] Hepburn:Chofu; Kunrei Tyohu) estas loko en Ŝimonoseki, Jamaguĉi-prefektujo, Japanio.

## Naskitoj de la loko
*Nohara Kiuiĉi
Ŝizuoka

**Ŝizuoka** povas signifi:

* gubernio Ŝizuoka, 静岡県, gubernio en Japanio
* Ŝizuoka (urbo), 静岡市, la ĉefurbo de la gubernio Ŝizuoka
Ŝizuoko

**Ŝizuoko** (静岡市 [ŝizuoka -ŝi] Hepburn: Shizuoka; Kunrei: Sizuoka), estas urbo de Japanio. La urbo estas la administra centro de la gubernio Ŝizuoka kaj havas la statuson de Granda Urbo kun Esceptoj. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

* **Koordinatoj:** 

## Kvartaloj 
Ŝizuoka enhavas 3 kvartalojn, kiuj nomiĝas Aoi, Suruga kaj Ŝimizu.

## Sportoj
* Shimizu S-Pulse

## Urbanoj 
* Akira Matsunaga (1948)

## Vidu ankaŭ 
* Tajheja Megalopolo

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Gubernio Ŝizuoka
Sputniko

**Sputniko** (, kio fakte signifas "kunvojaĝanto") estas neoficiala rusdevena termino por "artefarita satelito". Aperis post la lanĉo de la unua artefarita satelito fare de Sovetunio en 1957.

Tiun esprimon oni uzis ĉefe en la iama socialisma bloko (pro politikaj kialoj, en Usono oni ne volis uzi ĝin). Nun oni uzas ĝin en areo de la iama Sovetunio.

Vidu ankaŭ "Sputnik-1", artefarita satelito, Sputnik-ŝoko.

|
|

## Vidu ankaŭ 
* Sputnik-ŝoko
* Kosmoesploro
* Astronomio
* Sputnik 1 
* Sputnik (amaskomunikilo)
* Sputnik 5

SPUTNIKO