open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
János Székely

**SZÉKELY János** se:kej, estis hungara verkisto, eseisto, poeto naskita en Turda la 7-an de marto 1929 kaj mortinta en Târgu Mureş la 23-an de aŭgusto 1992. Lia edzino Ilona Varró estis verkistino, redaktorino, lia filo János Jenő Székely skulptisto.

## Biografio 
János Székely lernis en Marosvásárhely en reformita kolegio, poste ekde 1943 en militlernejo. En septembro 1944 li iĝis militkaptito kaj revenis hejmen en la dua parto de 1946. Li abiturientiĝis nur en 1948 kaj studis filozofion en la Universitato Bolyai. Inter 1952 kaj 1956 estis kontrolleganto libroeldoneja. Ekde 1956 estis redaktoro de *Igaz Szó*.

## Verkoj 
* *Csillagfényben*. (Versek). Bukarest, Állami Irodalmi és Művészeti Kiadó, 1955
* *Mélyvizek partján*. (Versek). Bukarest, Állami Irodalmi és Művészeti Kiadó, 1957
* *Itthon vagyok*. (Lírai riport). Bukarest, Irodalmi Könyvkiadó, 1961.
* *Küldetések*. (Versek). Bukarest, Ifjúsági Könyvkiadó, 1962
* *Dózsa*. Poéma. Bukarest, Irodalmi Könyvkiadó, 1964
* *Virágok átka*. (Versek). Bukarest, Irodalmi Könyvkiadó, 1967
* *Gyermekkorom ösvényei. (Elbeszélések). Bukarest, Ifjúsági Könyvkiadó, 1967
* *Soó Péter bánata*. (Kisregény). Bukarest, Irodalmi Könyvkiadó, 1969
* *Az árnyék. Soó Péter bánata.* (Kisregények). Bukarest, Kriterion, 1972.
* *Egy rögeszme genezise*. Esszék. bírálatok. Bukarest, Kriterion, 1978.
* *A nyugati hadtest*. (Kisregény). Bukarest, Kriterion, 1979.
* *Képes krónika*. (Színművek). Budapest, Magvető, 1979
* *A mítosz értelme*. Esszék. Bukarest, Kriterion, 1985
* *Új képes krónika*. (Drámák: *Irgalmas hazugság*, *Caligula helytartója*, *Protestánsok*, *Vak Béla Király*, *Profán passió*), Kolozsvár, Dácia, 1991
* *A valódi világ.* (Filozófiai traktátus). Budapest, Osiris-Századvég, 1995
* *A másik torony.* (Regény). Kolozsvár, Dácia, 1998 ISBN 9732605472
* *Összes drámái.* (Drámák: *Profán passió*, *Caligula helytartója*, *Vak Béla Király*, *Protestánsok*, *Irgalmas hazugság*, *Mórok* ). Kolozsvár, Polis, 1999

## En Esperanto 
* János Székely: *Filantropoj'' (trad. Jozefo E. Nagy), Beletra Almanako (24), oktobro 2015. pp. 37-48.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon.
* Adatbank 

S
Fonta aro

[eta|[Funkcio kun fonta aro {1,2,3}, cela aro {a,b,c,d}, argumentaro {2,3} kaj bildaro {c,d}]]

En matematiko, la **fonta aro** de funkcio f: A \rightarrow B oni nomas la aron A.

## Difino 
Por funkcio f\colon A\to B, kiu ĵetas elementojn de la aro *A* en la aron *B*, la aro *A* nomiĝas la  **fonta aro**  de la funkcio *f*, kaj la aro *B* nomiĝas la *cela aro* de la funkcio *f*.

La aron *D(f)* konsistantan el ĉiuj elementoj de la aro *A*, kie la funkcio estas difinita, oni nomas la *argumentaro* de *f*. La argumentaro de funkcio *f* estas do, laŭdifine, subaro de la fonta aro de la funkcio *f*.

La argumentaro de la funkcio, kiu estas difinita ne por ĉiuj elementoj de la fonta aro, estas *propra subaro* (t.e. subaro ne egala al la tuta aro) de la fonta aro de la funkcio. Tipa ekzemplo estas la funkcio f(x) = 1/x, kiu ne estas difinita por x = 0.

Tial oni nepre distingu la terminojn *fonta aro* kaj *argumentaro*.

## Referencoj 
Kategorio:Rilatoj
Kategorio:Funkcioj
Kategorio:Kalkulo
Skota Verda Partio

eta|maldekstra|La antaŭa partia emblemo.

La **Skota Verda Partio** (, , ), neformale **Skotaj Verduloj** (), estas nacia ekologia-alternativa politika partio en la historia kaj kultura regiono Skotio, la nordo de Britio. Ĝi estas fondita dum la jaro 1990. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco. Kun la Verda Partio de Anglio kaj Kimrio kaj la Verda Partio de Nord-Irlando ekzistas amikece kunlaboraj rilatoj.

La partio havas du parlamentanojn en la Skota Parlamento, sed ankaŭ estas du rilataj parlamentanoj, kiuj estas forlasintaj la Skotan Nacian Partion pro la ŝanĝo en ĝia politiko pri NATO. La Skota Verda Partio ankoraŭ kontraŭas NATO.

## Politikoj 
Kiel aliaj verdaj partioj, la Skota Verda Partio emfazas egalecon, ekologion, radikalan demokration kaj senperforton kiel siaj centraj valoroj.

### GLAT-rajtoj 
La partio voĉdonis por samseksa edzeco en Skotlando kaj longe kampanjis por ĝi.

La partio deziras pli agadon de la Skota Registaro kontraŭ perforto kaj diskriminacio kontraŭ GLAT-personoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio

Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Ekologiismaj politikaj partioj en Eŭropo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990
Tago pri esperantlingvaj retotaglibroj

La **Tago pri esperantlingvaj retotaglibroj** estas iniciato de usonaj esperantistoj kiu okazas la 15an de decembro (la saman tagon kiam la zamenhofa tago kaj esperanto-tago).

dekstra|Retotaglibroj

Oni proponas ke blogistoj ĉie verku blogaĵon por sia retotaglibro kiu estu dulingva, en sia denaska/nacia/gepatra lingvo kaj en la Internacia Lingvo Esperanto. La blogaĵo pridiskutu lingvajn problemojn de la vidpunktoj hejma, urba, enlanda, regiona aŭ internacia.

La celo estas pligrandigi la publikan ekkonon de la defioj de lingvoj je la 21a jarcento, ekzemple: manko de komunikado, miskompreno, perdo de malplimultaj lingvoj kaj kultura identeco, alta kosto de tradukaj servoj, ktp.

Oni ankaŭ povus inviti simpatiantojn uzi aŭ aludi nian lingvon en siaj blogaĵoj (aŭ artikoloj).

## Ne forgesu 
Oni nepre ne forgesu ke oni devas verki tradukojn/blogaĵojn/artikolojn tiel altkvalitajn kiel eble, por konvinki ke Esperanto estas lingvo vere funkcianta, kun propraj reguloj, gramatiko kaj vortoprovizo.

## Eksteraj ligiloj 
* ELNA-paĝo pri Esperanto-tago

Kategorio:Esperanto-movado
Kongreso de Berlino

eta|290px|Kongreso de Berlino, pentraĵo de Anton von Werner
La **Kongreso de Berlino** estis politika konferenco de la eŭropaj regnoj kaj la otomana imperio, kiu okazis en julio 1878 en Berlino. Ĝia celo estis revizii la traktaton de San-Stefano, do reorganizi la politikan strukturon de la Balkano kaj solvi la “Orientan Demandon”.

La Orienta Demando rezultis el pretendoj de balkanaj popoloj liberiĝi de la turka regado; ĝi ekis en 1875 en Bosnio kaj Hercegovino kaj estis kondukinta al la turka-rusa milito de 1877/1878.

Partoprenis la kongreson reprezentantoj de Aŭstrio-Hungario, Britio, Germanio, Italio, Rusio kaj Turkio. Delegitoj de Grekio, Rumanio, Serbio kaj Montenegro partoprenis kelkajn sesiojn, kiuj koncernis iliajn landojn; ili ne estis efektivaj membroj de la kongreso.

La Kongreso de Berlino proponis kaj ratifis la Traktaton de Berlino, kiu lasis al Rusio la regadon de Besarabio (same kiel la traktato de San-Stefano), donis al Aŭstrio la administradon de Bosnio kaj Hercegovino, kiuj formale restis partoj de Turkio, kaj dekretis la suverenecon de Serbio kaj Bulgario.

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Kongresoj
Kategorio:1878
Kategorio:Eventoj en Berlino
Verda Partio de Anglio kaj Kimrio

La partio **Verda Partio de Anglio kaj Kimrio** - angle **Green Party of England and Wales**, kimre **Plaid Werdd Cymru a Lloegr** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en la historiaj kaj kulturaj regionoj Anglio kaj Kimrio, kiuj estas partoj de Britio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1973, kaj do estas inter la plej aĝaj verdaj partioj. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco. Kun la Skota Verda Partio, la Verda Partio en Nord-Irlando kaj la Verda Partio de Irlando ekzistas amikece kunlaboraj rilatoj. La partigvidantoj estas Caroline Lucas kaj Jonathan Bartley.

La partio havas unu parlamentanon ekde la 2010-a balotado en la dua ĉambro de la brita parlamento, la House of Commons, ankaŭ unu en la unua ĉambro, la House of Lords, kaj krome havas membrojn en la Eŭropa Parlamento, la Asembleo de Londono kaj en pluraj lokaj registaroj. Ĝia parlamentano estas Caroline Lucas, kiu elektiĝis por Brighton Pavilion. Brajtono estas tre grava urbo por la verduloj, krome Londono.

Ankaŭ estas la Verda Partio de Kimrio, la duonaŭtonoma regiona filio de la partio en, kompreneble, Kimrio.

## Politikaj celoj 
Jen iuj celoj de la Verda Partio de Anglio kaj Kimrio:
* rezisti kaj renversi aŭsterecon, pliigante registaran elspezon.
* enigi verdan klimatpolitikon, komencante transiron al daŭripova, verda ekonomio.
* plibonigi *LGBTIQ*-rajtojn, denove konsiderante la diskriminacion ĉe sangodonaco, protektante *LGBTIQ*-rifuĝintojn, enigante inkluzivan instrukton pri sekseco kaj bonigante registarajn servojn por transseksuloj.
* praktiki senperfortan eksterlandan politikon, reformi la armeon kiel enlanda protekta forto, forlasante NATO kaj iniciatante unuflankan nuklean senarmiĝon.
* malcentrigi la politikon.
* revizii drogopolitikon el perspektivo de saneco, permesante la uzon de kelkaj drogoj kiel kanabo sed celante minimumigi drogan uzon.
* daŭre permesi enmigradon kaj la eniron de rifuĝintoj, ne plimalfaciligante ion el la du, sen politiko de malfermaj bordoj, sen kvotoj por migrantoj.
* restrikti registaran trudon, protektante personajn kaj politikajn liberecojn kaj bonigante la privatecon.

## Vidu ankaŭ 
* Verda Partio de Kimrio
* Skota Verda Partio
* Verda Partio en Nord-Irlando
* Verda Partio de Irlando
* Eŭropa Verda Partio
* Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Ekologiaj partioj
Sistemo de ekvacioj

**Sistemo de ekvacioj** (aŭ **ekvaciaro**) estas kunaĵo de *n* ekvacioj.
:\left\{\begin{matrix}F_1(x_1,...,x_m)=A_1 \\
\vdots \\
F_n(x_1,...,x_m)=A_n\end{matrix}\right.
Se en ekvaciaro ĉiuj valoroj A_1,...A_n egalas nulon, la sistemo nomiĝas **homogena**, alie ĝi nomiĝas **nehomogena**.

## Radiko
**Radiko** de sistemo de ekvacioj estas ĉiu bildigo de valoroj al nekonatoj, kiu samtempe radikas ĉiuj ekvacioj de sistemo. Alinome oni estas
komunaĵo ĉiuj radikoj de unuopaj ekvacioj.

Sistemo de ekvacioj estas:
* **nekohera** se ĝi ne havas radikon;
* **unusenca** se ĝi havas nur unu radikon;rozwiązanie;
* **multsenca** se ĝi havas pli ol unu radikon.

## Historio de ekvaciaroj
Radikis de ekvaciaroj jam 3000 jaroj antaŭ. Plej malnovaj ekzemploj de ekvaciaroj estas sur argilaj tabuloj (Babilono).

## Lineara Ekvaciaro 
Se ĉiuj ekvacioj en estas lineara ekvacioj, ekvaciaro nomiĝas lineara.
Lineara ekvaciaro estas tre grava ekvaciaro. Se ĝi estas unusenca oni povas uzi formuloj de Cramer por radiki.

## Vidu ankaŭ
Teoremo de Kronecker-Capellego 

Kategorio:Algebro
Lucius Oto

**Lucius OTO** (latine Lucius Salvius Otho), patro de la romia imperiestro Oto, ano de aristokrata romia familio. Pro lia similo al la imperiestro Tiberio estis onidiroj ke li estis ties filo.

Dum sia kariero de armea oficiro, Lucius Oto akiris reputacion de severo. Ekz. en la provinco Iliriko iuj soldatoj malsukcese ribelis kontraŭ la imperiestro Klaŭdio kaj klopodis kaŝi la fakton per mortigo de la oficiroj kiuj iniciatis la ribelon: pro tio Klaŭdio promociis ilin, sed Lucius Otho konadis ilian ekzekuton pro la mortigo de iliaj oficiroj.

Lucius Otho reakiris la favoron de la imperiestro kiam li devigis sklavojn de romia kavaliro malkaŝi komploton kontraŭ Klaudio, kiu pro tio nomumis lin patricio, dirante ke li estis "viro pli lojala ol mi eĉ rajtas preĝi ke miaj infanoj estos".

Krom la imperiestro Oto, Lucius Oto estis patro de Lucius Salvius Titianus Otho, konsulo en 52.

Oto, Lucius
Tabano

eta
**Tabano** (genro *Tabanus*) estas granda muŝosimila insekto el la ordo de Dipteroj, familio tabanedoj (*Tabanidae*) kies inoj dolore pikas precipe brutojn.

La tabanoj havas grandajn metalkolorajn aŭ ĉielark-kolorajn okulojn, kiuj situas ĉe la maskloj dorse, ĉe femaloj ĉe la du flankoj de la kapo. Ili vivas migre, havas fortajn, ponardeskajn buŝorganojn.

La ĉeval-tabano estas forta, rapida insekto vivanta ĉe marĉoj, forntoj, arbaroj. Ĝi povas disvastigi diversajn malsanojn kiel karbunklon, tularemio (kontaĝa lepora malsano) tripanosomozo (dormomalsano). La femaloj demetas platajn, longetajn, nigrajn ovulojn sur herboj. La ĉeval-tabanoj travintrumas kiel larvo, printempe pupiĝas, la plenkreskitaj individuoj aperas en junio.

La sangosuĉaj femaloj povas kaŭzi gravajn infektojn je homoj kaj brutoj. Se ili estas tro multe, oni povas suĉi 100 ml aŭ pli da sango de unu viktimo.

La maskloj nutras sin per nektaro, mielroso, plantaj sukoj.

Oni povas protekti la brutojn kontraŭ la tabanoj per sekigo de iliaj vivejoj. Oni povas uzi kulreton en staloj aŭ kovri la ĉevalojn per tuko.

* *Tabanus lineola* - verdkapa tabano (muŝo) havas brilverdaj okuloj

Kategorio:Insektoj
Ponardo

eta|moderna ponardo
dekstra|eta|ponardoj
**Ponardo** estas pinta, ambaŭflanke tranĉa, mallonga pikarmilo kun simetria preno, portata ĉe la zono aŭ laŭlonge de la kruro. Ĝi estas diferencigita de tranĉilo, kiu havas nur unu tranĉan flankon kaj estas pli maldika. Ĝi ankaŭ servas ĉefe por pikado, ne por tranĉado.

En la antikvo kaj mezepoko, oni ne diferencigis inter ponardo kaj glavo, nur ekde ĉirkaŭ 1300 en Eŭropo.

## Armiloj 
* kataro (ponardo), plata ponardo, kun triangula kversekco
* kukrio, mallonga kaj kurba tranĉilo, uzata de la gurkoj
* kriso, kun onda tranĉo, malaja ponardo
* sabro
* spado
* stileto

## Vidu ankaŭ 
* Amasponardado

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Tranĉiloj
Kataro (ponardo)

eta|Kataro

**Kataro**, ankaŭ Bundi-ponardo estas mallonga pikarmilo el Persio kaj Nordindio.

## Priskribo 
*Kataro* havas nekutiman horizontalan prenilon, pro kio la tranĉo situas supre de la fingra maleolo de la portanto. Oni uzas la kataron tipe en proksimbatalo, ĉar ĝi estas konvena trapiki la armaĵon. Ĝia pintoparto estas triangula.

Kategorio:Tranĉiloj
Sándor Szopos

**SZOPOS Sándor** (sopoŝ) estis hungara pentristo naskita Csíkszereda la 8-an de septembro 1881 kaj mortinta en Kluĵo la 24-an de decembro 1954. Li estis la patro de Klára Szopos kaj la onklo de grafikisto Kálmán Szopos.

## Biografio 
Sándor Szopos inter 1900-1904 studis en hungara belarta altlernejo de Budapeŝto. Liaj majstroj estis: Bertalan Székely, László Hegedűs, Tivadar Zemplényi. Li estis desegninstruisto en Ditró, Gyergyószentmiklós, Dés, poste en Koloĵvaro. Inter la du mondmilitoj en Dej, respektive en Koloĵvaro li gvidis kun István Tóth pentristskolon.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1911 • Gheorgheni

* 1919, 1925 • Dej

* 1928 • Ĉambrego Mozart, Bukareŝto

* 1921, 1929 • Departementejo, Kluĵo

* 1938 • Ĉambrego Minerva, Kluĵo

* 1969 • Bildarejo de Târgu Mureș • Artmuzeo de Kluĵo

## Bibliografio 
* Gál E.: Egy kiállítás margójára, Művészet, 1968/12.

* Murádin Jenő: Dési évek, Korunk, 1972/5.
* Jenő Murádin: *Szopos Sándor*, Tibera, Budapest, 2006.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 
* Artportalo.hu 

S
Sz
Sz
Szopos, S
Kriso

[eta|dekstra|Kriso el [Jogjakarto – *Dapur Carubuk*]]
**Kriso** estas karakteriza, nesimetria, ponardo, pikarmilo, uzata en Indonezio, Malajzio kaj en suda parto de Filipinoj. La kriso disvastiĝis el insulo de Javo en sudan Azion. Ĝi estas ne nur armilo, sed ankaŭ spirita objekto.

En Indonezio oni kredas, ke iu baldaŭ mortos, se oni pikas per kriso en liaj piedsignoj. Moki krison ankaŭ kaŭzas katastrofon. Se kriso estas farita per nikelo de la meteorito falinta en la ĉirkaŭaĵo de la Prambanano en 1749, la armilo oni devas nur celi al la mortkondamnito.

Ekzistas multaj specoj je longo kaj formo. Oni datas plej ofte la ekuzon de la armilo en 1361.

La kriso estas listigita en la Reprezenta listo pri la nemateria kultura heredaĵo de la homaro de UNESKO.

Kategorio:Indonezio
Kategorio:Klingaj armiloj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Zonguldak

eta|300ra|dekstra| A view of Zonguldak
**Zonguldak** estas turka havenurbo en regiono Anatolio ĉe la marbordo de la Nigra maro. Ĝi havas 97.654 loĝantojn (1-an de januaro 2007) kaj estas ĉefurbo de la samnoma provinco Zonguldak.

Zonguldak estas centro de nigrakarba minado en Turkio.

## Eksteraj ligiloj 
* Zonguldak – turke 
* oficiala paĝo de Zonguldak

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Provinco Zonguldak
Bella Tanai

**TANAI Bella** estas hungara aktoro naskiĝinta en Miercurea Ciuc (Rumanujo) la 15-an de marto 1930 - mortinta en Budapeŝto la 2-an de aprilo 2017. Ŝia edzo estis Ferenc Bács, ŝia filino estis Kati Bács.

## Biografio 
Inter 1946–50 ŝi studis en Magyar Művészeti Intézet en Koloĵvaro kaj ŝi fariĝis anino de Székely Színház, pli poste de la Állami Székely Színház. En 1977 ŝi transloĝiĝis Hungarujon kaj unue en Miskolc, poste en Győr kaj en la Gaja Teatro de Budapeŝto ŝi ludis ĝis 1990.

## Ĉefaj roloj 
* Mirigy (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Kata (Sh.: A makrancos hölgy);
* Blanche (Williams: A vágy villamosa);
* Orbánné (Örkény I.: Macskajáték). F.M. Eltartási szerződés (1990).

## Verko 
* Virágalagút (romaneto) 1997.

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=2583

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tularemio

280ra|dekstra|eta|Tularemio sur homa mano
**Tularemio** estas kontaĝa malsano de ronĝuloj kaj leporoj, sed ĝi povas infekti eĉ la homon.

La malsaniga (Gram-negativa) bakterio estas la *Francisella tularensis* (= *Pasteurella tularensis*). La bakterio restas infektokapabla dum monatoj en kadavro de mortintaj bestoj, detiritaj feloj. La infektado okazas per urinaĵo de la infektita besto aŭ per disvastigo de sangosuĉaj insektoj (Chrysops discalis, specioj de Dermacentor, Haemaphysalis, Rhipicephalus, Amblyomma kaj Ixodes).

La bakterio penetras tra la buŝo aŭ haŭto kaj pliobliĝas en la limfonodoj poste en la sangofluo. Ĉe la homo estiĝas ĉe la penetrejo ulcero, poste inflamo de la proksimaj limfonodoj kaj febro. ĉe homo aperas kapdoloro, febro. La malsano daŭras 2-4 semajnoj, kuracebla per tetraciklinoj – gentamicino kaj streptomicinop – ene de 10 tagoj.

Oni priskribis ĝin unuafoje en Usono en 1911 ĉe grundosciuro, en 1914 ĉe homoj.

Oni uzas ĝin en Usono kiel biologian armilon.

Kategorio:Bestaj malsanoj
Kategorio:Kontaĝaj malsanoj
Kensington kaj Chelsea

La **Reĝa Burĝurbo de Kensington kaj Chelsea** () estas unu el la 32 distriktoj de Granda Londono. Ĝi kreiĝis en 1965 el la antaŭaj distriktoj Kensington kaj Chelsea. Laŭ la stato de (, en la urbodistrikto  vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi entenas ĉi tiujn kvartalojn:

* Brompton
* Chelsea
* Earl's Court
* Holland Park
* Kensington
* North Kensington
* Notting Hill
* South Kensington
* West Brompton

## Vidu ankaŭ 
* palaco Kensington

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Bítov (burgo)

**Bítov** estas burgo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudmoravia regiono, distrikto Znojmo,
en romantika pejzaĝo super la valbaraĵo Vranov sur la rivero Dijo, elserĉata somera ripozloko kaj centro de akvosportoj.

Temas pri ampleksa komplekso de origine frugotika burgo, konstruita surloke de fortikigita gardosetlejo el la 11-a jarcento, iom post tiom plivastigata je kastelo kaj rekonstruita en novgotika stilo en la 19-a jarcento.

Pro sia valoro ĝi estas proklamita kiel **nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio**.

## Vidindaĵoj 
La burgo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.

Trarigardoj kun ĉiĉerono estas dividitaj je 4 itineroj:

* 1. palaco (romantikaj interieroj kun originalaj iluziigaj murpentraĵoj kaj tiuepoka meblaro, natursciencaj kolektoj)
* 2. armilejo (kolekto de armiloj el la 15-a ĝis 19-a jarcentoj)
* 3. ekspozicio „Fantomoj de Bítov“
* 4. bestoĝardeno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala burga retpaĝo  ĉeĥe, angle, germane
* Ampleksa fotogalerio

Kategorio:Bítov (distrikto Znojmo)
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Znojmo
Kategorio:Burgoj en distrikto Znojmo
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Sudmoravia regiono
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Burgoj en Jeviŝovica montetaro
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 11-a jarcento
Topol

**Topol** (ruse Тополь, poplo) povas estis nomo de 
## Misiloj 
* RT-2UTTH Topol M, rusa interkontinenta balistika misilo
* RT-2PM Topol, rusa interkontinenta balistika misilo

## Personoj 
* Chaim Topol, israela aktoro
* Eduard Topol, rusa verkisto
* Filip Topol, ĉeĥa muzikisto kaj verkisto
* Jáchym Topol, ĉeĥa verkisto
* Josef Topol, ĉeĥa dramaturgo kaj poeto

## Markoj 
* Topol (dentopasto), 

## vidu ankaŭ 
* Topo
Hrádek u Nechanic

eta|240px|dekstra

**Hrádek u Nechanic** estas kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en orienta Bohemio, regiono kaj distrikto Hradec Králové, 3km sudoriente de la urbeto Nechanice.

Temas pri romantika reprezenta kastelo el la 19-a jarcento en stilo de gotiko de Windsor,
ĉirkauita de ampleksa pejzaĝparko. Ĝi estas la plej juna novkonstruaĵo de kastelo en tiu ĉi stilo kaj amplekso sur teritorio de la tiama imperio Aŭstrio-Hungario.

Pro sia valoro la kastelo estas enskribita al la **Listo de naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio**.

eta|230px|maldekstra

## Ekspozicioj 
* La kastelo ekspozicio estas aranĝita kiel **Prezento de la nobela loĝmaniero en la 2-a duono de la 19-a jarcento** (historiaj interieroj kun origina riĉa kaj valora ornamo, arkitekturaj metiaj elementoj, ekipaĵoj kaj artkolektoj).

* La kastelo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.

* Trarigardoj kun ĉiĉerono estas dividitaj je 2 itineroj:

1. (teretaĝo kaj 1-a etaĝo): reprezentaj salonoj, manĝosalono, ludoĉambro, biblioteko, ŝtupara salonego, apartamento de grafo kaj grafino, ĉambroj de servistino, bildgalerio, ĉasista ĉambro, gasrĉambroj, oficejo de mastrumanto, sakristio, kapelo de Sankta Anna)

2. (senbariera teretaĝo): ): reprezentaj salonoj, manĝosalono, ludoĉambro, biblioteko, ŝtupara salonego, oficejo de mastrumanto, sakristio, kapelo de Sankta Anna)

* Dum la sezono okazas diversaj kulturaj aranĝoj.
* La aktualan programon vidu en la oficiala retpaĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala kastela retpaĝaro 
* Turismaj informoj, fotogalerio ĉeĥe, angle

Kategorio:Nechanice
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Kasteloj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Novgotikaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Heterofonio

**Heterofonio** estas formo de aludata plurvoĉeco, kiu lokas inter homofonio kaj improvizado, kaj je kiu pluraj instrumentoj samtempe ornamas la gvidan melodion. Du aŭ pli voĉoj tutmemstare kaj spontane deflankiĝas tone kaj ritme de la temo.

## Deveno 
La nocion heterofonio enkondukis en 1901 la muziksciencisto Carl Stumpf citante Platonon kaj esprimis per tio apartan manieron de spontana plurvoĉeco,je kiu „laŭ la ĉefaj trajtoj identa tonmoviĝo“ (Stumpf) estas muzikata de pluraj instrumentistoj aŭ kantistoj samtempe, tamen kiel variantoj diferencaj laŭ la detaloj.

## Disvastiĝo 
Heterofoniaj muzikpraktikoj ekzistas en la mez-orienta (persa, araba, turka) artmuziko, en la ĵazo ili unuflanke aperas en la fruformoj de la strataj resp. marŝaj bandoj, aliflanke en la Libera Ĵazo, realigitaj per la konscie kaj intence defazigita prezentado de la temo per du blovinstrumentistoj.

## Vidu ankaŭ 
* monofonio
* homofonio
* polifonio
* mikropolifonio

Kategorio:Muzika teorio
Ungomikozo

eta|300ra|Piedfingroj kun ungomikozo
**Ungomikozo** aŭ **ungofungozo** estas afekcio de la ungo ĉe kiu ĝi aspektas kiel farita el kalko. Ĝi estas pli dika, pli rigida kaj pli rompiĝema.

La kaŭzo povas esti ke pro malbonaj angioj la produktado de la ungo estas tiel ĝenata ke ĝi povas akiri la aspekton de kalka ungo.

Plej ofte tamen estas mikozo, invado de ŝimaĵoj en la ungo kiuj estas malfacile forigeblaj. Oni povas tute forigi la ungon, aŭ iu devas, dum la tuta periodo necesa por kreskigi novan ungon, uzi medikamenton kontraŭ ŝimaĵon. Tio povas daŭri tamen 6 - 9 monatojn. Flegado plej ofte ne estas necesa, ungomikozo estas antaŭ ĉio "kosmetika problemo". Per aliaj vortoj, "ili ne belaspektas".

Riskogrupoj estas diabetuloj, personoj pli aĝaj ol 60 jaroj kaj personoj kun malbona trasangado de la angioj.

Kategorio:Mikozoj
Tonmetado

La nocio **tonmetado** signifas en la muzikteorio la aranĝadon (metadon) de la tonoj resp. notoj en plurvoĉaj verkoj de la muziko. Ekzemplo: La aranĝadon de plurvoĉa versio de melodio oni nomas plurvoĉan *metadon*. Tonmetado do estas metia aspekto de komponado kaj aranĝado; en tiu ĉi senco ĝi estas ero de muzikstudo.

Tradiciaj tonmetaj instrulibroj diferencas ĉefe inter monodiaj, heterofonaj, homofonioj kaj polifoniaj metoteknikoj.

Specialaj metotipoj estas i.a.
* kvarvoĉa metadoj
* fugo
* kanono

Laŭ la okupado krome oni diferencas inter voĉkantaj, kantaj, ĥoraj, instrumentaj, arĉkvartetaj, orkestraj kaj multaj aliaj metadoj, kiuj konsideras la respektivaj sonajn kaj ludteknikajn apartaĵojn.

Kategorio:Muzika teorio
Švihov (burgo)

**Švihov** estas burgo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la samnoma urbo en la okcidenta parto de Bohemio, en regiono Plzeň, 10km norde de la distrikta urbo Klatovy.
Temas pri la plej konata ĉeĥa akvoburgo, en 2001 ĝi estis listigita inter **naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio**.

eta|maldekstra|130ra|enirturo

## Historio 
Švihov estas unu el plej junaj ĉeĥaj burgoj. Ĝi estis konstruita en malfrugotika stilo en jaroj 1480-1489 por Půta Švihovský el Rýzmberk. La finkonstruon de la fortikaĵo daŭrigis post lia morto liaj filoj, kiuj tiucele invitis faman arkitekton Benedikt Ried.
Pro sia inĝenia defenda akvosistemo ĝi apartenis al la plej bonaj fortikaĵoj tiutempaj. Post la tridekjara milito (1618-1648) ne plu loĝata kaj ŝanĝita je garbejo, en la 19-a jarcento forlasita, ekde 1950 iom post iom rekonstruata.

eta|maldekstra|200ra|akvofosaĵo kaj defendomuroj

## Ekspozicioj 
La burgo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.

Trarigardoj kun ĉiĉerono estas dividitaj je 2 linioj:
* 1. linio – **Burgo – burgoposedantoj el la 15-a - 16-a jarcentoj**
(Ruĝa bastiono, interna korto, keloj, enirsalono, ĉambro de burgestrino, kapelo kun fresko de sankta Georgo, dancsalono, armilejo)
* 2. linio – **Kuirejo – vivo de servistaro** (oficejo de la burgmastrumanto, vinkeloj, gotika salono, gardistejo, renesanca nigra kuirejo)

En Ĉevalejo kaj Blanka bastiono okazadas **portempaj ekspozicioj**.

En la burga arealo krome troviĝas aparta **ekspozicio pri gnomoj kaj fantomoj** de Vítězslava Klimtová (alloga precipe por infanoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Koncizaj turismaj informoj  angle

Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Burgoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Švihov
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Plzeň
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Akvokasteloj
Mikropolifonio

**Mikropolifonio** estas polifonia metotekniko, je kiu la nombro de la memstare aŭ kontrapunkte direktitaj, samtempe eksonaj voĉoj estas konsinderinde pligrandigita, pleje je pli ol 10. En la 20-a jarcento disvolvita precipe de György Ligeti, tamen en la muzikhistorio troviĝas ankaŭ pli fruaj verkoj mikropoifoniaj, ekz. ĉe Thomas Tallis. Pro la alta grado de sonkolora kunfandiĝo de la unuopaj voĉoj la mikropolifonio apartenas al la muzike impresionismaj metoteknikoj.

## Fonto 
* Cope, David (1997). *Techniques of the Contemporary Composer*, p.101. Novjorko: Schirmer Books. ISBN 0-02-864737-8.

Kategorio:Muzika teorio
Videbla spektro

La **videbla spektro** (aŭ iufofe nomata **optika spektro**) estas la parto de la elektromagneta spektro kiu estas videbla (povas esti sensita de) la homa okulo. Elektromagneta radiado en ĉi tiu bendo de ondolongoj estas nomata videbla lumo, aŭ simple lumo. La kutima homa okulo sensas ondolongojn ekde 400 al 800&nbsp;nm.

## Historio 
Isaac Newton dividis la spektron laŭ sep kolornomoj: ruĝa, oranĝa, flava, verda, blua, indiga, viola. Li elektis sep kolorojn, ĉar li kredis el la malnovaj grekaj Sofistoj ke ekzistis ligon inter koloroj, muziknotoj, aĵoj kiel la suna sistemo kaj la tagoj de la semajno. Li reprezentis ilin laŭ cirklo (la "kolorcirklo de Newton") montranta kolorosektorojn rilatajn kun muziknotoj. La spektraj koloroj de la ruĝa ĝis la viola estas priskribitaj kiel muzikaj notoj komencante de D. La cirklo kompletigas oktavon de D ĝis D. La cirklo de Newton lokas la ruĝan (al unu ekstremaĵo de spektro) ĉe la violan (al la alia ekstremaĵo). . La homa okulo ne estas vere sensiva al la indigaj frekvencoj (inter 666 THz kaj 705 THz), kaj eĉ bonvidadaj personoj ne distingas la indigan inter la blua kaj la viola. Pro tio kelkaj komentariistoj, el kiuj Isaac Asimov, sugestis konsideri la indigan koloron ne kiel koloron sed nur kiel ombron de la blua aŭ de la viola.

## Optika spektro kaj elektromagneta spektro 
Tamen, la spektro ne enhavas ĉiujn kolorojn kiun la homa okulo povas vidi. Bruna, Rozkolora, kaj Purpura ne estas, ekzemple, ĉar ili bezonas mikson de multaj ondolongecoj, ĉefe kun ruĝoj.

centre
dekstra|400ra|eta|Elektromagneta spektro: La videbla spektro estas la kolora parteto ĉe la centro de la elektromagneta spektro, dekstre estas la infraruĝaj radiadoj, maldekstre estas la ultraviolaj

Ne estas preciza limo de la videbla spektro. La homa okulo estas plej sensiva al lumo de ondolongo ĉirkaŭ 550&nbsp;nm, tie estas la koloro flava-verda. Ĝi perceptas elektromagnetaj ondoj kies ondolongoj estas inter ĉirkaŭ 400&nbsp;nm (viola) kaj ĉirkaŭ 750 (ruĝa).

La infraruĝaj kaj la ultraviolaj radiadoj, kvankam estante samnaturaj kiel la lumo, ne estas videblaj de la homoj.

La videbla spektro konsistas ankaŭ el la ondolongoj de la suna lumo, kiuj plej facile trairas la teran atmosferon (tra la tiel nomata *optika fenestro*).

## Spektrokoloroj 
Kutime oni difinas ses kolorojn kun tri primarajn (la ruĝa, la flava kaj la blua), dum ĉiuj aliaj estas sekundaraj . Per prismo aŭ per foraj pluvgutoj (ĉielarko) kiuj disigas la lumon, oni povas observi la spektrajn kolorojn.

La spektro estas kontinua, kaj ne estas netaj limoj inter unu koloro kaj la sekvanta, oni devas konsideri la bendojn aproksimumaj.

Videbla lumo kun koloro kiu rilatas al nur unu ondolongo nomiĝas *monokromata lumo* kies spektro estas *pura*.

## Vidu ankaŭ 
* lumo
* koloro
* spektroskopio

## Referencoj 
Kategorio:Elektromagneta radiado
Kategorio:Vidado
Distrikto Saarpfalz

**Distrikto Saarpfalz** (, iam ) - laŭvorte Sarlanda Palatinato) estas distrikto en la germana federacia lando Sarlando. Ĝi estas jura posteulo de la iamaj distriktoj *St. Ingbert* kaj *Homburg*.

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj 
(loĝantaro je la 30-a de septembro 2006)


Saarpfalz
Saarpfalz
Balatonalmádi

**Balatonalmádi** [balatonalmAdi] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj populara somera banloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonalmádi, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|

## Situo 
Balatonalmádi situas ĉe la norda bordo de lago Balatono inter la bordo kaj montetoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Tapolca. Urbo Balatonfüred estas proksime. Ĝis la 1970-aj jaroj funkciis fervojo ankaŭ al Veszprém.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1082. Ekde la 19-a j.c. en 3 vilaĝoj Almádi, Vörösberény kaj Káptalanfüred oni komencis konstrui feriajn dometojn. En 1909 Almádi ricevis la rangon grandvilaĝo. En la sama jaro la fervojo ekfunkciis. Poste la vilaĝoj unuiĝis sub la nomo Balatonalmádi.
eta|

## Preĝejoj 
* romanika Kalvinana kirko (Vörösberény) ĉirkaŭita per muro en urboparto Vörösberény
* Kalvinana preĝejo (Balatonalmádi)
* simpla luterana preĝejo (Balatonalmádi)
* katolika preĝejo Emeriko de Hungario (Balatonalmádi) el 1930 en urboparto Almádi
* romkatolika preĝejo de Ignaco Lojola (Balatonalmádi) de 1779 en urboparto Vörösberény, apude troviĝas monaĥejo, kiu nun estas hotelo
* kapelo omaĝe al **Sankta Dekstramano** en Almádi
* kapelo omaĝe al Sankta Margareta de Hungario

## Famuloj 
* en Vörösberény (nun jam parto de Balatonalmádi) naskiĝis:
** aktoroj Judit Németh kaj Géza Simon
** kalvinana episkopo Ferenc Tóth
** pentristo Ferenc Szoldatits
* en Balatonalmádi mortis:
** arkitekto Dénes Györgyi
** ekonomikisto Aurél Hajtó
** filozofo Ágnes Heller
** Lajos Baróti (historiisto)
** literaturhistoriistoj András Dienes kaj Cyrill Horváth
** pentristo Mariska Aggházyné Balló

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|Panoramo en Balatonalmádi


Kategorio:Vinvilaĝoj
Lignopunkturo

**Lignopunkturo** aŭ  **kvinaelementopunkturo** (en ĉina tradicio, ligno estas la kvina elemento) aŭ **organopunkturo** estas maniero de kuracado proponita de kelkaj el homoj, kiuj emas al alternativa medicino. Estas masaĝo per tenilo el dentopililo kun nur unu pinto, papero (naztuko, higiena,  buŝtuko), milda, sen damaĝi, ekstere ĉe la kavoj (orelojn, k.c.), ĉe la lokoj kie oni sentas piketadon. Oni stimulus la organismon kie ĝi bezonas, de formo efika kaj agrabla.

Kategorio:Alternativa medicino
Kategorio:Masaĝo
Aromoterapio

**Aromoterapio** aŭ **flarterapio** estas alternativa kuracmetodo ĉefe bazita sur la uzado de volatila oleo. Ĝi uzas la sanigajn ecojn el oleoj de plantoj, floroj kaj herboj por agi sur la fizikan, mensan kaj emocian nivelojn kaj krei bonfarton. Ekzistas diversaj aplikoj: inhalado, banado, aerpurigado, masaĝo kaj engluto por akiri sanon, vitalecon kaj rejunecon. Iuj oleoj estas venenaj se ne fake aplikataj.

**Florterapio**, kuracado per floreleksiroj, estas alia formo de **aromoterapio**.
Akupremo

**Akupremo**, aŭ **akupresuro**, el la latina 'akus' (pinglo) kaj 'pressura' (premo) estas origine ĉina kuracmetodo bazita sur la samaj deirpunktoj de akupunkturo sed kiu havas alian aplikadon. La akupunkturo  uzas pinglojn, sed akupremo estas masaĝo, kiu, malgraŭ la nomo, ne uzas pinglojn. La akupremo uzas rektan premon kun la fingroj kaj manplatoj sur la tiel nomataj cubopunktoj kiuj troviĝus sur la energiolinioj (meridianoj, *nadi*) de la korpo. Rilataj teknikoj estas ŝiacuo kaj refleksologio. Per tiu agado oni aktivigus diversajn homajn organojn kiuj korespondas al tiuj cubopunktoj.

Kategorio:Alternativa medicino
Tapolca

**Tapolca** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|225ra|

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 17700
* Poŝtkodo: 8300
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Tapolca situas en valo inter montoj Bakony (bakonj), Keszthely (kesthej) kaj Sankta Georgo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Balatonfüred-Keszthely. La lasta urbo estas proksime.
eta|
eta|

## Historio 
La urbo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko, poste alvenis romianoj kaj hunoj. La unua skriba mencio devenis el 1184. Antaŭ la turkoj la urbeto havis la rangon grandvilaĝo kaj estis bienocentro de la eklezio. En 1554 la turkoj okupis la urbeton. En 1891 ekfunkciis la fervojo, dume la komunumo iĝis distriktejo. En 1863 kaj en 1908 incendioj okazis. En 1943 la judoj estis deportitaj. Tapolca urbiĝis en 1966 kaj iĝis ĉefurbo de la baŭksito. Tiutempe konstruiĝis ipsilonoformaj domoj por la ministoj. La minado faris seka la lagogroton, sed post ĉeso de la minado en la groto denove troviĝas akvo.

En 1977 apuda vilaĝo Diszel aliĝis al Tapolca.

## Vidindaĵoj 
* Mueleja lago (Tapolca)
* lagokaverno, kiu estas vizitebla per boato
* hospitalogroto apartenanta al la malsanulejo kaj kuracloko pulmomalsanuloj
* Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Tapolca)
* Protestanta preĝejo (Tapolca) (komuna kalvinana-luterana) el 1935
* Preĝejo Marteno de Tours (Tapolca)

## Famuloj 
* en Tapolca naskiĝis:
** agronomo Ferenc Malatinszky
** aktoro Paula Bacsányi
** baletisto Edit Rujsz
** László Varga (episkopo)
** geologo Pál Sümegi
** Zoltán Nagy (grafikisto)
** hidrologo Sámuel Hajós
** inĝeniero Gyula Keszler
** kemiisto Emil Felletár
** kuracisto László Götz
** ministro Tibor Czibere
** moderna pentatlonisto Sarolta Kovács
** poeto János Batsányi
** skermistoj Gergely Siklósi kaj Gyöngyi Szalay
* en Tapolca mortis:
** ceramikisto Lívia Gorka
** martekĵetisto József Csermák
** ornitologo Titusz Csörgey
** psikologo László Nádori

## Famaj nomportantoj 
* Dezsö Tapolczai
* Gergely Tapolczai
* Gyula Tapolczai

## Ĝemelkomunumoj 
*  Bjelovar, Kroatio
*  Este, Italio
*  Lempäälä, Finnlando
*  urboparto Ružinov en Bratislavo, Slovakio
*  Stadthagen, Germanio
*  Zabola, Rumanio
*  Sümeg, Hungario

## Referencoj 
eta|maldekstre|340ra|Loĝdomoj el la socialismo en Tapolca


Kategorio:Vinvilaĝoj
Alternativa medicino

[eta|[Akupunkturo, unu el la plej konataj specoj de alternativa medicino]]
**Alternativa medicino**, estas nomo por terapioj kaj kuracmetodoj, kiuj ne estas konsiderataj efikaj laŭ la medicina scienco ("alopatio"), ĉar mankas sciencaj pruvoj pri ilia efektiveco. Sekve, tiu inkluzivas de tradiciaj kuracmetodoj, ĝis novaj neortodoksaj medicinaj metodoj, pro tio, ne estas difina lineo por iu terapio esti rigardata kiel alternativa aŭ ne. Ekzemple, en Brazilo, homeopatio estas laŭleĝe ortodoksa terapio, lerninda en medicinaj fakultatoj, same kiel akupunkturo en Ĉinio, sed en multaj aliaj landoj, homeopatio kaj akupunturoj estas rigardataj kiel parto de alternativa medicino. Tiu fakto devenas de historiaj kialoj, dum preskaŭ 300 jaroj, ekzemple, portugala registaro ne permesis al koloniaj brazilanoj studi tradician medicinon, por ne konkuri al portugalaj kuracistoj, sekve, brazilanoj devis lerni homeopation en Francio en la 18-a jarcento, kaj, daŭre dum la 19-a jarcento, nur riĉaj homoj povis lerni medicinon en Brazilo, la malriĉuloj daŭre lernis homeopation, do ĝi iĝis la medicino de malriĉuloj.
alternative=Bildo el la libro "Innovations in biological cancer therapy" (novigoj en biologia kancero-terapio) de Peter Wolf.|eta|423x423ra|Bildo el la libro "*Innovations in biological cancer therapy*" (novigoj en biologia kancero-terapio) de Peter Wolf.
Multaj de tiuj kuracmetodoj baziĝus sur neraciaj penssistemoj kaj magia mondpercepto. La metodoj estas aplikataj kontraŭ ĉiuj eblaj malsanoj. Religiaj kaj spiritaj aspektoj ludas gravan rolon en multaj el ili, kaj en la kuracado kaj en la prijuĝo de la rezulto.

En plejparto de tiuj terapioj, natureco, tuteco kaj ekvilibro estas alte taksataj. Ĝenerale alternativaj kuracistoj tendencus malmulte interesiĝi pri sciencaj esploroj, kvankam ili ripetadas senĉese sciencajn rezultojn kiuj utilas kiel 'pruvilojn' por iliaj terapioj. Ekzistas ne malmulte da fantaziaj kaj dubemaj terapioj. Tiel ekzemple la antropozofia medicino kiu konsilas masaĝi kun timianoleo pacienton kun grava kronika bronkito kaj evitas antibakterian terapion aŭ la ozonterapio, kiu infuzas puran oksigenon estus danĝeraj praktikoj. Ankaŭ plantaj kuraciloj ne aŭtomate estas pli sekuraj, ĉar tiuj ĉi kuraciloj kutime eskapas bonan kontrolon, ĉar neregistraj kaj ne sub kontrolo de la punleĝaro.

En la plimulto de la Eŭropa Unio, escepte Francio, oni rajtas laŭleĝe praktiki la alternativan medicinon. Pozitiva aspekto estas ĝenerale rigardata kiel 'placebo'-efekto de tradiciaj kuracistoj. Pro iuj kialoj malbone kompreneblaj streso domaĝus la imunsistemon kaj bona etoso kreus la malan efikon. Alternativaj kuracmetodoj precipe kiam kombinataj kun longaj interparoloj aŭ altuŝoj povas pozitive influi tiun etoson kaj efiki pozitive sur la imunsistemon. Aliflanke nemalmultaj alternativaj terapioj povas kaŭzi malbonan psikan staton pro troa timigo kaŭze de konsiloj rilate al ies sanstato.

## Vidu ankaŭ 
* Osteopatio
* Abelterapio
* Biorezonanco
* Alternativa medicino de A al Z
* Fasto
* Termoterapio
* Varmoterapio kaj fastodieto
* Metodo Bates, senutila alternativa vidkorektiga metodo
* Sofrologio

Kategorio:Alternativa medicino
Antal Kicsi

**KICSI Antal** (kiĉi) hungara literaturhistoriisto, poeto, tradukisto naskita en Turia (Covasna) la 24-an de aŭgusto 1936 kaj mortinta la 27-an de novembro 1980 en Odorheiu Secuiesc. Li estis la edzino de Katalin Olosz.

## Biografio 
Antal Kicsi finis en 1953 la pedagogian mezlernejon en Cristuru Secuiesc, la fakon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo en 1958. Li instruis en Joseni, poste li estis redakciano de lernolibroeldonejo, lektoro de pedagogia altlernejo (1960-74) de Târgu Mureș kaj fine instruisto en liceo Al. Papiu-Ilarian (1974-1980) en Târgu Mureş. Li doktoriĝis en 1978. Lia esplortemo estis la hungara literaturo inter la unua mondmilito kaj la dua mondmilito de Transilvanujo. Liaj literaturhistoriaj studaĵoj kaj tradukaĵoj aperis en Brassói Lapok, Hargita, Ifjúmunkás, Igaz Szó, Korunk, NyIrK, Tanügyi Újság, Vörös Zászló.

## Ĉefaj verkoj 
* *Kováts József (monográfia, 1969);
* *A marosvásárhelyi "Zord Idő" (kun László Kocziány, Mv. 1969);
* *Tompa László* (monográfia, 1978);
* *Balázs Ferenc* (monográfia, kun Imre Mikó kaj Horváth Sz. István, 1983).
* Poemvolumo (manuskripte).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
László Kocziány

**KOCZIÁNY László** d-ro (kocia:nj) estis rumania hungara literaturhistoriisto naskita en Mediaş la 10-an de novembro 1920 kaj mortinta la 31-an de januaro 1977 en Târgu Mureş. 

## Biografio
László Kocziány la mezlernejajn studojn faris en Budapest, la universitaton li finis inter 1944 kaj 1948 en Pannonhalma kaj Koloĵvaro. Li instruis en Koloĵvaro, Ĉikŝomjo, Mediaş, poste en Cristuru Secuiesc. Ekde 1955 li estis redaktoro ĉe la sekcio de Târgu Mureş de libroeldonejo Libroeldonejo ŝtata por literaturo kaj arto, ekde  1957 samloke sciencesploristo de la loka filio de rumana akademio, respektive ĉefesploristo. Ekde 1975 li instruis latinon kaj hungaran literaturon en la loka pedagogia altlernejo. En 1945 kune kun József Faragó kaj Lajos Létay li redaktis hungaran literaturan legolibron. Liaj datenpublikaĵoj, notaĵoj, sciencaj artikoloj aperis en gazetoj Igaz Szó, Korunk, Előre, Vörös Zászló, Művelődés, Megyei Tükör, Utunk. El liaj publikaĵoj elstariĝis tiuj pri teatroprezentaĵoj en la 18-a jarcento en Koloĵvaro kaj Marosvásárhely publikigitaj en NyIrK. Li estis kunlaboranto de la unua volumo de manlibro titolita *Istoria teatrului în România* (1965) (Historio de teatroarto en Rumanujo). En Târgu Mureş estis prezentita lia pupteatraĵo *Tűbefűzött lakodalom* (1965). Li estis bofilo de verkisto József Nyírő.

## Ĉefaj verkoj
*Bathó Mihály, Czombó Mózes: *Őszi harmat után...* 1957.
*Borsos Tamás: *Vásárhelytől a Fényes Portáig* (1968, 1972);
*Kovásznai Sándor: *Az ész igaz útján*(1970).
**Égő lángban forog szívem* (Kune kun Károly Köllő), 1972;
*Apor Péter: *Metamorphosis Transylvaniae*, 1978.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Uganda Fervojo

eta|Konstrulaboroj en 1896
eta|Trajno ĉe Kampalo en 2006

La **Uganda Fervojo** estas fervoja linio en Ugando kaj Kenjo, kiu ligas la haven-urbon Mombasa ĉe la Hinda Oceano al Kampalo en Ugando. Ĝi longas 940&nbsp;km. Gravaj stacioj estas Najrobio, Nakuru, Kisumu kaj Jinja.

La fervojo, kiu havas metran ŝpuron, estis ekkonstruita en 1896 de la Brita Orient-Afrika Kompanio, de la mara flanko (Mombaso). En 1901 ĝi atingis Kisumu ĉe la orienta bordo de Viktoria Lago, do trairis la tutan larĝon de nuna Kenjo. Per tio la Viktoria Lago estis ligita al la monda komerco; oni diris, ke la transportkostoj de varoj al la marbordo malkreskis al 1/30.

Ĝis kaj dum la Unua Mondmilito la konstruado ripozis; nur poste oni plukonstruis la fervojon kaj en 1931 atingis Kampalon. La nova parto tamen debranĉiĝis en Nakuru, ĉ. 100&nbsp;km antaŭ Kisumu. Najrobio ekestis tiutempe kiel lokomotiva remizejo.

## Itinero 
La fervojo komenciĝas en Kilindini sur insulo Mombasa kaj iras nord-okcidenten, sekvante la limon al Tanzanio je varia distanco. Pasante Kilimanĝaron norde ĝi atingas Najrobion. Poste ĝi krute supreniras en montaron Kikuyu kaj atingas sur la plej alta pasejo alton de 2.340 metroj super marnivelo. Post malsupreniro en la Grandan Rifton ĝi iras denove supren kaj pasas la okcidentan randon de la Rifto en alto de 2.545 metroj. De tie ĝi iras malsupren al la Viktoria Lago (1.113 metroj).

Branĉa linio nun iras al Moshi en Tanzanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Fervoja muzeo en Najrobio  (en), kun mapo kaj fotoj.

Dosiero:Kurve_bei_Mombasa.jpg|Kurbiĝo ĉe Mombasa ĉirkaŭ 1899
Dosiero:Bahnhof_Changameve.jpg|Stacio Changameve ĉirkaŭ 1899
Dosiero:Eisenbahnbrücke_über_den_Islanfluß.jpg|Ponto super rivero Islan

Kategorio:Fervojo en Afriko laŭ landoj
Kategorio:Kenjo
Kategorio:Ugando
Kategorio:Metra ŝpuro
Badacsonytomaj

**Badacsonytomaj** [badaĉonjtomaj] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Tomaj estis peĉenega figuro havinta la lokon.
eta|maldekstre|Aerfoto pri preĝejo en Badacsonytomaj

## Situo 
Badacsonytomaj situas sub piedoj de monto Badacsony kaj laŭ bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Balatonfüred-Keszthely. Keszthely kaj Tapolca estas proksime.

## Historio 
La urbo estis loĝata dum la keltoj kaj romianoj. La hungaroj fondis tie abatejon. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. Inter 1903-1965 sur la monto ŝtonominejo funkciis. En 1909 la fervojo ekfunkciis.

La loĝantaro okupiĝas pri vinberkulturo kaj fremdultrafiko.

## Famuloj 
* en Badacsonytomaj mortis:
** pentristo József Egry
** historiisto Gyula Pauler

## Vidindaĵoj 
* novromanika romkatolika Preĝejo de Emeriko de Hungario (Badacsonytomaj) de 1932
* arboreto
* domo de pentristo József Egry (li plej ofte la Balatonon pentris)
* vinkultura domo de poeto Aleksandro Kisfaludy
* la monto mem (Badacsony), havanta rangon Nacia parko

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|Vulkana monto Badacsony malantaŭ Balatono


Kategorio:Vinvilaĝoj
Ajka

**Ajka** estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Ajka, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Ajka situas sur malebenaĵo en montaro Bakony, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Graz, laŭ fervojo Budapeŝto-Celldömölk.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, de keltoj, romianoj, hunoj, avaroj kaj slavoj. La hungaroj fondis tie plurajn vilaĝojn. La unua mencio devenis el 1214. La turkoj faris senhoma la vilaĝojn. La luterana preĝejo konstruiĝis en 1789.

En 1836 oni trovis karbon. Tio portis novan epokon por la vilaĝo. La minado komenciĝis en 1869. En 1878 vitrofabriko ekfunkciis, la vitrokristalo de Ajka ankaŭ nun estas fama. En 1934 katolika preĝejo konstruiĝis. Dume oni trovis baŭksiton, tial ekfunkciis energia centralo kaj aluminia fandoforno en 1942. En 1959 aliĝis al Ajka la najbaraj vilaĝoj kaj fondiĝis urbo Ajka, kiu iĝis distriktejo en 1971. (Origine Ajka konsistis el 8 apartaj vilaĝoj Ajka, Berénd, Bódé, Padrag, Csékút, Gyepes, Rendek és Tósok, krome menciindas minejo Csingervölgy.)

La 4-an de oktobro 2010, 1,1 miliono da kubaj metroj de ruĝa koto verŝiĝis, post rompiĝo de rezerv-baraĵo el la aluminia fabriko, estigante morton de 8 homoj kaj gravegan naturmedian katastrofon en la river-areo de Danubo.

## Vidindaĵoj 
* minada muzeo
* Preĝejo Koro de Jesuo (Ajka)
* Preĝejo Stefano la 1-a (Ajka) (Tósokberénd)
* Preĝejo Marteno de Tours (Ajka) (Ajkarendek)
* Luterana preĝejo (Ajka)
* Kalvinana preĝejo (Ajka)
* Kalvinana preĝejo (Ajka-Tósok)

## Famuloj 
En Ajka naskiĝis:
* aktoroj Nikolett Krajcsi, Anikó Molnár kaj Péter Scherer
* Róbert Szabó (astronomo)
* ekonomo Gergely Kollmann
* flutisto Dominika Ács
* Tamás Kiss (kanuisto)
* kolonelo János Lakos
* komponisto Zoltán Gáty
* monaĥo Szaniszló Béla Villányi (en Tósokberénd)
* István Cserháti (muzikisto)
* operkantisto Renáta Göncz.
eta|

## Ĝemelurboj 
*  Rovaniemi, Finnlando
*  Székelykeresztúr, Rumanio (1992)
*  Unna, Germanio
*  Weiz, Aŭstrio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Elĉielaj fotoj pri la katastrofo okazinta la 4-an de oktobro 2010 (konsultita je 2010-10-09)
* Aliaj fotoj pri la sama katastrofo (konsultita je 2010-10-09)

Rathaus, 2019 Ajka.jpg|Urbodomo
2013.08.22-11.35.07x.jpg|Mina muzeo
Nagy László Városi Könyvtár és Szabadidő Központ, mozi, 2019 Ajka.jpg|Kulturejo