open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Servas International

**Servas International** (mallonge : "Servas", ankaŭ reklamata sub la nomo *Servas Open Doors*, do "Servas malfermaj pordoj") estas neprofitcela neregistara organizaĵo fondita en 1949 sub la nomo "Peace builders" (packonstruantoj) iniciate de Bob Luitweiler, usona obĵetanto pro konscienco, pacisto kaj aktivulo por civitanaj rajtoj.

En 1952, ĝi ricevis la Esperantan nomon "SERVAS" pro tio ke ĝi portis ideon pri servo, kaj por per la ligo al Esperanto substreki la laboron por internacia kompreniĝo. Krome tiutempe pli kaj pli da esperantoparolantaj membroj partoprenis en tiu agado, kaj dum tiu periodo de Makartiismo, la vorto "Peace" (Paco) estis suspekta, konsiderata kiel ligita al komunismo. En orienta Eŭropo, ne multe da personoj parolis la anglan kaj preferis interŝanĝi en Esperanto.

Servas fariĝis neregistara organizaĵo (NRO) en la jaroj 1970. Ties slogano estas: "Pordoj malfermitaj por paco kaj amikeco" kaj ĝiaj agadkampoj: paco, vojaĝoj, amikeco, homaj rajtoj.

Bob Luitweiler mortis 89-jara. La asocio, kiun li fondis funkcias en pli ol 120 landoj kiel gastiga servo. Ekzistas pli ol 20 000 "malfermitaj pordoj" tra la mondo. Germanio, Italio, Usono kaj Francio estas inter la plej reprezentitaj landoj kun inter 1500 kaj 2000 membroj.

## Estraro 
Kadre de ĝenerala asembleo la delegitoj de landaj asocioj kutime ĉiujn tri jarojn elektas internacian estraron. Ekde oktobro 2015 tiu internacia estraro konsistas el la sekvaj personoj:
* prezidanto – Jonny Sågänger, Svedio
* vicprezidantino – Ann Greenhough, Britio
* ĝenerala sekretariino – Penny Pattison, Kanado
* pripaca sekretariino – Danielle Serres, Francio
* kasisto – LV Subramanian, Barato
* kunordiganto pri la listo de gastigantoj – Pablo Colangelo, Argentino

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://servas.org/ ()
* interreta serĉado per la nura vorto "servas" liveras amason da informeblecoj.

Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Garry Davis

eta

**Garry Davis** (naskiĝis la 27-an de julio 1921 en Bar Harbor, Majno - mortis la 24-an de julio 2013) estis pacaktivulo kiu kreis en 1948 la Movadon de la Mondcivitanoj.

## Biografio 
Garry Davis estis piloto de usona aerarmeo (US Air Force) dum la Dua Mondmilito. Lia bombaviadilo B-17 estis faligita fare de la germana kontraŭaviadila defendo tiel ke li troviĝis meze de ruinoj en Germanio. Tre emociigita kaj skuita li estis pro tiom da krueleco, barbareco, stulteco, militaj hororoj, ke li ekpensis : "*Necesas ke ni alprenu novan vidmanieron pri la vivo sur tiu Tero*“. De tiam li imagis krei tutmondan tutmondistan movadon. En Francujo, en majo 1948, li simbole rompis sian usonan civitanecon per redono de sia pasporto al la usona ambasado en Parizo. Kelkajn monatojn poste, li decidis instali tendon en la ĝardenoj de Trocadéro, proksime de la Ejfelturo, en Parizo prezentante sin kiel la "unuan mondcivitanon". La 19an de novembro 1948, Garry Davis interrompis kunsidon de la Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj por peti la kreon de tutmonda registaro. Sekve de tio, li aperis pli kaj pli ofte en la unua paĝa de la tiutempaj amasinformiloj. Paco al vi Garry. Tiam li kreis la Movadon de la Mondcivitanoj.

Jam en decembro 1948, multaj famuloj kaj anonimuloj partoprenis en debatoj pri tio. Inter la plej eminentaj estas menciindaj Albert Einstein, André Gide, Albert Camus, Jean-Paul Sartre, André Breton, Abbé Pierre… Li ankaŭ bone rilatis kun la franca prezidento . Iom post iom la movado malvigliĝis. Tamen unu el liaj filoj, Troy Davis, decidis transpreni la torĉon kaj estas la nuna prezidanto de la Citizen Foundation.

## Garry Davis kaj Esperanto 
La legitim-karto de Mondcivitano haveblas en pluraj lingvoj, inter kiuj Esperanto.

## Bibliografio 
"Por Tutmonda Civitismo". Andrée Gaymard-Rollet, tradukita de Daniel Durand (broŝurservo de SAT - "Laŭte !"1988)

"Unu aŭ nul". Guy Marchand, tradukita de Heredanto (broŝurservo de SAT - "Laŭte! "1991)

"Kongreso de la Popoloj". komuna verko, tradukita de Jacqueline Lepeix (broŝurservo de SAT - "Laŭte !"1994).

## Vidu ankaŭ 
* Mondcivitano

* Tutmonda civitaneco

## Eksteraj ligiloj 
* (esperanto) Registrolibro de la Civitanoj de la Mondo 

* (esperanto) Disvolviĝo de la mondanistaj ideoj (pdf)

* (angla) The world is my passport, filmo pri Gary Davis.

* (angla) Oficiala retejo de Garry Davis 

* (angla) Fondumo de la Civitanoj de la Mondo 

* (franca) Pri la mondcivitana movado 

## Referencoj 

Kategorio:Usonaj pacistoj
Bargen SH

**Bargen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 233 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 283 ĝis la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
Bargen estas la plej norda komunumo de Svislando. Ĝi situas en la montareta kaj arbara naturprotekta regiono de Randen. Ekeonomie la vilaĝo vivas unuflanke de agrikulturo kaj aliflanke de la landlima trafiko kun Germanio, nome de la vendejoj apud la benzinenjoj antaŭ la landlimo. Tra la komunumo fluas la rivereto Durach, kiu en Ŝafhaŭzo alfluas al Rejno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bargen kaj la setlejo Oberbargen, kie situas la doganejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,27 km², de kiuj 65,2% estas kovritaj de arbaro, 30,0% servas por agrikulturo kaj 4,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de Bargen estas en sudo la sola svisa najbarkomunumo Merishausen, en okcidento kaj nordo Blumberg (distrikto Schwarzwald-Baar), kaj en oriento Tengen (distrikto Konstanco).

## Trafiko 
Bargen situas je la norda fino de la svisa aŭtovojo A4, respektive ĝia flanka brako H4, kaj estas grava doganpunkto inter Svislando kaj Germanio. La doganpunkto tamen ne ricevis la signifon, kiun la komunumo Bargen esperis, ĉar la germanoj kondukis la trafikon anstataŭ tra Bargen tra Thayngen.

Bargen estas konektita kun la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Ŝafhaŭzo.

## Historio 
Arkeologoj trovis en Bargen restaĵoj el la neolitiko. La unua dokumenta mencio de Bargen datiĝas el la jaro 884 kiel *Paragen*. En la 15-a jarcento Bargen fariĝis posedaĵo de la urbo Ŝafhaŭzo, kiu plenumigis la voktorajtojn en Bargen ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo **Bargen**

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bargen

## Bildoj 

Dosiero:Bargen-SH-Schulhaus.jpg|Lernejo
Dosiero:Bargen-SH-H4.jpg|Aŭtovojo H4 kaj komunuma domo
Dosiero:Bargen-SH-Krone.jpg|Restoracio Krone
Dosiero:Bargen-SH-Tankstellen.jpg|Benzinejoj
Bargen

**Bargen** havas diversajn signifojn:
* **Bargen BE** estas komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando.
** **Bargen BE (stacidomo)** estas fervoja stacio en Bargen BE.
* **Bargen SH** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando.
* **Bargen (Helmstadt-Bargen)** estas parto de la urbo Helmstadt-Bargen** en la distrikto Rhein-Neckar de la federacia lando Baden-Virtembergo en Germanio.
* **Rehm-Flehde-Bargen''' estas komunumo en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio.
Chemillé

**Chemillé** estas malaperinta franca komunumo, situanta en la departemento Maine-et-Loire, en la administra regiono Luarlandoj.

Ĝi nun formas parton de Chemillé-en-Anjou.

## Geografio 
Ĝi situas sude de la departemento, inter Anĝevo kaj Ĉoleto.

Distancoj : 30 min el Anĝevo (37 km), 1 h el Nanto (departemento Loire-Atlantique), 20 min de Ĉoleto.

## Historio 
Chemillé, kun sia ĝardeno de kuracplantoj, precize el tio estas la franca ĉefurbo de la kuracplantoj, pli aparte pro la kamomilo. Notindas, ke la nomo Chemillé devenas de la latina nomo "Camilliacus Villa" : tiu nomo indikas gaŭlo-romian bienon posedatan de senjoro nomita Camille kaj havas neniun rilaton kun la nomo kamomilo.

Eksa fortikigita urbo en Mezepoko, Chemillé estas konstruita en formo de amfiteatro ĉe la bordo de rivereto Hyrôme, enflurivero de la rivereto Layon. La malnovaj muregoj estis detruitaj dum la francaj militoj pri religio en la 16-a jarcento, tiel malfermante la urbon al interŝanĝoj, al la foiroj kiuj naskis ĝian famon de grava komerca centro.

## Demografio 
En 1900, Chemillé enhavis iom pli ol 4 300 loĝantojn.

fonto : http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm.

## Lokoj kaj Monumentoj 
### Civila arkitekturo 
*Orienta Pordego kaj Suda Poterno de la eksa kastelo (13-a jarcento).
*Restaĵoj el la priorejo (18-a jarcento).
*Lavejo (17-a jarcento).
*Kastelo de La Sorinière (14-a, 16-a kaj 18-a jarcentoj) : turoj kaj ĉirkaŭfosaĵoj ; en la kapelo, murpentraĵoj (16-a jarcento).
*Kastelo de L'Echo (19-a jarcento) (ĉe ties enirejo plato indikis, ke tie restadis Charles de Gaulle).

### Religia arkitekturo 
* Preĝejo Saint-Pierre (11-a / 20-a jarcentoj)
* Eksa preĝejo Notre-Dame (12-a jarcento)
* Kapelo (16-a jarcento), restaĵoj el murpentraĵoj (16-a jarcento).
* Ruinoj el la preĝejo Saint-Léonard.

### Aliaj 
* "Le Théâtre Foirail" (La Teatrejo Brut-bazaro). Temas pri eks-bazaro por brutoj, kiu ĉesis funkcii en 1997 kaj estis poste transformita al spektaklejo, kiu povas akcepti ĝis 7000 spektantojn (ĝia plej granda ĉambrego estas 2800 kvadrat-metra).. Tie povas okazi koncertoj, spektakloj, cirko,...

* "Camifolia" : nova botanika ĝardeno kun pedagogia celo. Dum multaj jaroj jam ekzistis "ĝardeno de la kuracplantoj de Chemillé" kaj en 2008 ĝi oficiale ricevis la nomon "Camifolia". Pli ol 350 specioj de plantoj estas tie kunigitaj en adaptita loko kun ekspozicia forcejo, distra loko, ktp. Videblas plantoj odoraj, tinkturaj kaj aliaj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Camifolia
* Chemillé (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Chemillé-en-Anjou)
* http://www.ot-chemille.fr : retejo de la turism-oficejo de la regiono de Chemillé
* Chemillé en la retejo de la Nacia Geografia Instituto
* Chemillé en la retejo de Insee (Nacia Instituto de Statistiko kaj Ekonomiaj Studoj)
* Grupiĝo de la komunumoj de la regiono de Chemillé

Kategorio:Chemillé-en-Anjou
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Maine-et-Loire
Egreš

**Egreš** (hungare *Szécsegres*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. 
  
## Situo 
Egreš situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojo preteriras. Trebišov troviĝas 10 km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1272. En 1910 loĝis en Szécsegres 341 da homoj, (239 slovakoj, 94  hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szécsegres apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sečovce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Egreš 423 da homoj, (316 slovakoj, 103 ciganoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Listo de tabulludoj laŭ ĝenro

Ĉi tiu **listo de tabulludoj** listigas laŭ ĝenro.

## Abstraktaj ludoj 
## Aventuro
* Arkham Horror

## Infanludoj 
## Kunlaboraj Ludoj 
## Temludoj 
## Vortludoj 
Kategorio:Ludoj
Dargov

eta|maldekstra|250px|Monumento al viktimoj de la Dua Mondmilito en Dargov
**Dargov** (hungare *Dargó*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Situo 
Dargov situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Košice-Sečovce. La lasta troviĝas 7, Košice 30 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1321. La loĝantoj okupiĝis precipe pri forstrumado. En 1910 loĝis en Dargó 414 da homoj, (385 slovakoj, 21 hungaroj, 8 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Dargó apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sečovce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 Dargov plene detruiĝis pro la bataloj. En 2001 loĝis en Dargov 546 da homoj, (541 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo
* greko-katolika preĝejo omaĝe al Helpema Sankta Maria
* subĉiela teatro
* ĉirkaŭaĵo por turistoj
* monumento

## Vidu ankaŭ 
* Dargovských hrdinov - urba parto de Košice nomita omaĝe al herooj de Dargov

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Ranĝmonteto

eta
**Ranĝmonteto** estas en fervojo ofta parto de ranĝostacioj. Temas pri artefarita ŝutaĵo kun ambaŭflanke dekliva trako, kies supra pinto estas kelkdek centimetroj super la nivelo de la ordiga trakaro. Ĝi servas pri la disranĝado de varvagonaroj per uzo de gravito de nia planedo.

## La principo 
Lokomotivo malrapide puŝadas sur la monteton vicon de nebremsataj vagonoj. Antaŭ la pinto ili estas alpremataj per propra pezo sur ascenda deklivo. Ranĝisto staranta apud la vagonaro, per longa ligna aŭ forkoforma metala stango malkuplas la vagonojn en bezonataj lokoj. Post transveturo de la pinto, la unuopaj vagonoj aŭ vagongrupoj (la sinsekvaj vagonoj kun la sama plua destino) pro propra pezo sur descenda deklivo sinsekve malsupreniĝas tra sistemo de trakforkoj al la bezonata celtrako. Ĉiu trakforko tuj post la traveturo de ajna vagono estas alidirektata laŭ la trakadreso (dezirata destinordiga trako) de la sekvanta vagono aŭ vagongrupo. La rapido de la malsupren veturantaj vagonoj estas ofte (ĉe pli grandaj deklivoj ĉiam) reguligata per trakbremsoj, por ke la vagono alveturu la jam starantan vicon de vagonoj en la celtrako kun malgranda rapido, por ne damaĝi ilin.

Kategorio:Fervojo
Marteno la 5-a

**Marteno la 5-a**, aŭ denaske **Oddone Colonna**, (n. en 1368 en Genazzano - m. en 1431 en Romo) de la familio Colonna estis la romkatolika papo ekde 1417 ĝis sia morto.

Colonna studadis juron en la universitato de Perugia. Li fariĝis kardinalo-diakro en 1402, kaj partoprenis al la elektado de la kontraŭpapoj Aleksandro la 5-a kaj Johano la 23-a, esperante reunuigi la Ekleziojn de Romo kaj Avinjono post la granda okcidenta skismo. Li estis balotita kiel la nova papo okaze de la koncilio de Konstanco la 11-an de novembro 1417, kaj elektis la nomon "Marteno" omaĝe al Marteno de Tours.

## Vidu ankaŭ 
* Angelo Tartaglia
eta|center|300px|Marteno la 5-a
[eta|center|240px|portreto de li el la [Nurenberga Kroniko]]

Kategorio:Papoj
Kategorio:Italaj nobeloj
Ferdinand Gregorovius

**Ferdinand GREGOROVIUS** (n. la 19-an de januaro 1821 - m. la 1-an de majo 1891) estis germana historiisto, kiu fakuliĝis pri la mezepoka historio de Romo. Li plej famiĝis pro sia verko *Wanderjahre in Italien*, vojaĝraporto de siaj ekskursadoj tra Italio en la 1850-aj jaroj, sed ankaŭ pro sia ampleksa *Die Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter* ("Historio de Romo en Mezepoko"), kiu fariĝis klasika referenco pri mezepoka kaj frurenesanca historio. Li ankaŭ publikigis biografiojn de la papo Aleksandro la 6-a kaj de Lucrezia Borgia, kaj cetere verkis pri bizanca historio kaj mezepoka Ateno. Gregorovius estis protestanto, kiu laŭ John Hardon estis "*akra malamiko de papoj*".

Gregorovius naskiĝis en Nidzica, en Orienta Prusio, kaj studadis en la Universitato de Königsberg. Post multaj jaroj kiel instruisto, Gregorovius enloĝiĝis en Italion en 1852, restadante en tiu lando dum pli ol dudek jaroj. Li fariĝis la unua honora civitano de Romo, kaj fine revenis al Germanio, kie li mortis en Munkeno.

## Verkoj 
* *Der Tod des Tiberius* (1851)
* *Geschichte des römischen Kaisers Hadrian und seiner Zeit* (1851)
* *Corsica* (1854)
* *Göthe’s Wilhelm Meister in seinen socialistischen Elementen entwickelt*. Schwäbisch Hall: E. Fischhaber, 1855.
* *Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter* (1859–1872)
* *Wanderjahre in Italien* (1856–1877)
* *Geschichte der Stadt Athen im Mittelalter. Von der Zeit Justinians bis zur türkischen Eroberung* (1889)
* *Lucrezia Borgia* (1874)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ferdinand Gregorovius

Kategorio:Germanaj historiistoj
Dobrá (distrikto Trebišov)

**Dobrá** (hungare *Kisdobra* (kiŝdobra)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
  
## Situo 
Dobrá situas sur ebenaĵo, sed rande estas montetoj, laŭ hungara landolimo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Ĉop-Slovenské Nové Mesto. Kráľovský Chlmec troviĝas 6 km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1320 en formo *"Duba"*. Meze de la 17-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis. En 1910 loĝis en Kisdobra 488 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Kisdobra apartenis al Zemplén, al distrikto de Kráľovský Chlmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Kisdobra rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Dobrá 372 da homoj, (317 hungaroj, 36 slovakoj).
 
## Vidindaĵo 
* greko-katolika preĝejo de 1750

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Teologiaj virtoj

[eta|dekstra|200ra|Bildigo de la teologiaj virtoj sur la [tombo de kontraŭpapo Johano la 23-a (Florenco).]]
La **teologiaj virtoj**, laŭ la kristana kredo, estas tiuj virtoj, kiuj rekte rilatas al Dio (Biblio, 1 Kor. 13,13). Ili ebligas la partoprenon de homoj al la ideo de Dio (2 P 1,4), kaj estas rigardeblaj kiel la konsekvencoj de graco.

La teologiaj virtoj aranĝas homojn tiel, ke ili pli bone akceptas sian rilaton kun Dio. La tri teologiaj virtoj estas la jenaj :

* Fido
* Espero
* Karitato, tio estas amo al Dio kaj al aliuloj.

Tiu grupo devenas de fama fragmento de la Unua Epistolo de Sankta Paŭlo al la Korintanoj (I Kor. 13, 13) : "*Nun do restas la tri jenaj, fido ("pistis"), espero ("helpis") kaj amo (aŭ karitato, "agapè"), sed amo estas la plej granda*".

Virtoj
Kategorio:Virtoj
Sŏsŏng-guyŏk

250ra|eta|dekstra|
**Sŏsŏng-guyŏk** (koree 서성구역) , aŭ **Sosong Kvartalo**, estas unu el la 19 Kvartaloj (guyŏk) de Pjongjango, Nord-Koreio. Ĝi estas lokiĝanta en la Pot'ong Rivero, okcidente de la Moranbong-guyŏk (Moranbong Kvartalo) kaj sude de Hyŏngjesan-guyŏk (Hyongjesan Kvartalo). Ĝi establinta Januaro 1958.

Kategorio:Distriktoj de Pjongjango
Sarkofago

[dekstra|eta|250ra|Ŝtonsarkofago de la [faraono Merenptah.]]
**Sarkofago** estas ĉerko, funebra ujo por kadavro, plej ofte gravurita el ŝtono, ekzemple marmoro kaj porfiro. La vorto "sarkofago" devenas de la greka σαρξ *sarks*, kiu signifas "karno", kaj φαγειν *phagein* ("manĝi"). Do la vorto sarkofago origine signifis "manĝi karnon". Per la esprimo *lithos sarkophagos*, la vorto progrese aplikiĝis al la kalkoŝtono, kiu laŭdire helpis putrigi karnon enterigitan en ĝin. Plej famaj sarkofagoj restas tiuj uzitaj por la faraonoj de antikva Egiptio.

Laŭ Francisko Azorín **sarkofago** estas *Ŝtona ĉerko. Luksa, ŝtona ĉerkoforma monumento.* Li indikas etimologion el la greka *sarkofagos*, el *sarkos + fagos* (karno manĝi) kaj de tie la latina *sarcophagus*.

## Ekzemploj 
* Aleksandra Sarkofago
* Sarkofago de Junio Baso
* Sarkofago Ludovisi

## Notoj 
Kategorio:Antikva Egiptio
Kategorio:Tomboj
Kategorio:Arto de la Antikva Epoko
Dvorianky

eta|dekstra|330ra|Dvorianky situas en la plej griza regiono
**Dvorianky,** hungare **Szécsudvar** (sEĉudvar) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. La oficiala hungara nomo estis ĝis 1899 *Techna*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 111 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 076 62
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Dvorianky situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Trebišov-Vranov nad Topľou, aŭtoŝoseo preteriras. Sečovce troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1245. En 1910 loĝis en Szécsudvar 476 da homoj, (456 slovakoj, 10 germanoj, 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szécsudvar apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Dvorianky 630 da homoj, (628 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Prahobojo

La **prahobojo** aŭ **bombardo** estas ligna blovinstrumento kun duopa anĉo kaj konusa boraĵo, disvolvita komence de la 15a jarcento el la ŝalmo kaj samgrade ludita en arto- kiel popola muziko. Ĝi havas ses ĝis sep tontruojn, krome ĝis kvar klapetojn protektatajn de barelforma ujo, la t.n. fontanelo. La basa prahobojo havas S-forman ekblovotubon komparebla kun tiu de la moderna fagoto, pli altaj prahobojoj disponas pri anĉingo.

La plej kutimaj tonampleksoj estis

* etdiskanto (b’–b’’)
* diskanto (d’–a’’)
* etaldo (g–d’’)
* grandaldo resp. Nikolo (c–g’)
* tenoro (G–g’)
* baso (C–h)

La diskant-instrumentoj plejparte tenis la nomon ŝalmo.

La konstrumaniero kun nefleksita sontubo unupeca (la kontrabas-prahobojo longis sen ekblovotubo ĉ. 340 cm) ne prosperigis ĝian popularecon; analoge konstruite laŭ la principo de orgenfajfilo, la muzikilo de la urbofajfistoj kaj kortegomuzikstoj estas ne plibone transportebla ol alpokorno. Malgraŭe ĝia forta, akra tono restis ŝatata ĝis la frua 17a jarcento precipe por subĉiela muziko kaj precipe en Francio.

La hobojo, disvolvigita ĉefe de Jean de Hotteterre el la diskanta prahobojo, dum la baroko finfine anstataŭis la prahobojon. Por la koncertado de muziko el la renesanco hodiaŭ oni ludas kopikonstruaĵojn.

## Eksteraj ligiloj 
* capella-de-la-torre.de: *Priskribo de la prahobojo*

Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Kategorio:Historiaj muzikaj instrumentoj
Granda okcidenta skismo

[eta|dekstra|250ra|Miniaturo de [Jean Froissart, 15-a jarcento : en 1378, la romkatolika Eklezio dividiĝis en du movadojn, kiuj interbatalis dum la sekvaj 30 jaroj.]]
La **granda okcidenta skismo**, aŭ **papa skismo** estis ideologia malakordiĝo kaj rompo ene de la romkatolika Eklezio inter 1378 kaj 1417. Je ĝia fino, tri homoj samtempe proklamis sin kiel la legitima papo, tiel ke estis papo kaj kontraŭpapoj. La skismo fakte originis ne pro aŭtenta teologia malkonsento, sed pro politikaj interesoj. Ĝi finiĝis per la koncilio de Konstanco (1414-1418).

La samtempaj pretendoj de tri homoj pri la papa ofico sufiĉe difektis la prestiĝon de la roma pontifiko. Tiu skismo estas kelkfoje simple nomita "Granda skismo", kvankam tiu termino pli ofte estas aplikata al la Orienta Skismo inter katolikismo kaj ortodoksismo (1054).

Skismo, Okcidenta
His Majesty's Theatre

eta|250px|''Her Majesty's Theatre* dum la incendio de 1867
eta|150px|*Her Majesty's Theatre* dum septembro 2005
*'His Majesty's Theatre'* – en Esperanto laŭvorte "majestula teatro" – estas teatro kaj teatrejo en Londono. Ĝi troviĝas ĉe la placo *Haymarket* ("fojnomerkato") en la urbodistrikto *West End* ("okcidenta fino").

La teatro havas tradicion, kiu ampleksas plurajn konstruaĵojn kaj nomŝanĝojn. Origine konstruite laŭ planoj de la arkitekto *John Vanbrugh*, ĝi malfermiĝis la 9-an de aprilo 1705 sub la nomo *Queen's Theatre* ("reĝina teatro"). Post kiam Georgo la 1-a dum la jaro 1714 iĝis reĝo de Britio, la nomo adaptiĝis al la formo *King's Theatre* ("reĝa teatro"). En la konstruaĵo premieris la plej multaj operoj de la komponisto Georg Friedrich Händel, precipe dum la tempo de la "opera akademio" de 1719 ĝis 1728, por kiu ankaŭ komponis ankaŭ *Giovanni Battista Bononcini* kaj *Attilio Ariosti*. Kiam *Johann Jacob Heidegger* estis komerca direktoro de la teatro, li ankaŭ organizigis maskobalojn.

Dum la jaro 1789 la konstruaĵo detruiĝis kadre de incendio. Nova konstruaĵo planita de la arkitekto *Michael Novosielski* inaŭguriĝis dum marto 1791 . Inter la muzikaj direktoroj de tiu epoko menciindas la fama kaj ekstravaganca harfisto *Nicolas Bochsa* (1789-1856), kiu havis tiun funkcion inter 1827 kaj 1833. Dum la jaro 1837 enkondukiĝis la nomo *Her Majesty's Theatre*, kiu en la kazo de viraj regantoj ŝanĝiĝis al *His Majesty's Theatre*. Post nova incendio dum 1867 kaj rekonstruo laŭ la planoj de *Charles Lee* fine la teatrejo malkonstruiĝis. La nuntempa konstruaĵo estis planita de *Charles John Phipps* kaj inaŭgurita la 28-an de aprilo 1897. Nuntempe ĝi uziĝas precipe por prezentoj de muzikaj teatraĵoj.

Ekde la 9-a de oktobro 1986 ĉiutage prezentiĝas la muzika teatraĵo *The Phantom of the Opera'' ("La fantomo de la opero").

Kategorio:Teatrejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Londono
Kategorio:Kulturo en Londono
V. Happach

**V. HAPPACH** estis kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (1970) pri la fako "astronomio".

En 1959 aperis artikolo de Happach, kiun li kune verkis kun Rudolf Haferkorn, "Ĉu Esperanto bezonas novajn vortojn?" en Scienca Revuo de ISAE, kun "kritika rimarkigo" de Gaston Waringhien.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikoloj  de kaj pri V. Happach en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Hugo Sirk

**Hugo SIRK**, n. 1880, mortis la 15-an de decembro 1959, estis profesoro pri fiziko en la Universitato de Vieno kaj lektoro pri Esperanto en la Teknika Universitato en Vieno.

Sirk verkis multajn sciencajn artikolojn en la Internacia Lingvo kaj tradukis el la germana. Li ankaŭ verkis pri homaranismo kaj la historio de Esperanto. De la reorganizo de la Internacia Somera Universitato en 1948 li ĉiujare regule faris prelegon pri fizika temo ĝis sia mortojaro 1959.

Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) notas lin inter la kunlaborintoj por la fako "fiziko".
## Tradukoj
Topolansky; Franz. **100 pikantaj panŝmiraĵoj**. Ruhm-Verlag, 1935 (neind.)

## Bibliografio 
* **1960**: Forpasis Profesoro Hugo Sirk. Nekrologo en: Esperanto (UEA) 53-a jaro, 1960, p. 30

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=hugo+sirk&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Hugo Sirk en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Hugo Sirk en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1880
Kategorio:Mortintoj en 1959
Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Lee Harvey Oswald

**Lee Harvey OSWALD** (18-an de oktobro 1939 – 24-an de novembro 1963), estis marksisto, eks-ano de la Usona Mararmeo, kaj laŭ esplorado de kvar registaraj agentejoj de Usono, krimulo de atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy. La atenco estis krimita la 22-an de novembro 1963 en la urbo Dallas, ŝtato Teksaso.

Oswald ekdeĵoris en oktobro de 1956 (kiel deksepjarulo) ĉe Marista infanterio de Usono. Ĉi tie li trairis tra ekzercado kun pafarmilo M1 Garand kaj plenumis testojn por snajpero. En oktobro de 1959 Oswald decidiĝis fini la servon ĉe la maristaro, dum kio kiel oficiala motivo li indikis la malbonan sanstaton de sia patrino, pri kiu li volis zorgi. Sed Oswald elmigris en Sovetunion, ĉar jam ekde la junaĝo li inklinis al komunismo. En la jaro 1962 li revenis Usonon kaj en 1963 li estis akuzita pro murdo de la dallasa policisto J. D. Tippit kaj sekve ankaŭ pro la murdo de la usona prezidento John F. Kennedy. Sed Oswald rifuzis kian ajn konekson kun tiuj ĉi murdoj. Du tagojn post sia kaptiĝo, dum transporto al arestejo, dum ĉeesto de televidaj kameraoj, li estis pafmortigita fare de Jacob Rubinstein. En la jaro 1964 komisiono de Warren venis al la konkludo, ke Oswald vere pafmortigis prezidenton Kennedy-on. En la jaro 1979 *Aparta komitato por esploro de la atenco de Usona Domo de Reprezentantoj*, okupiĝanta pri la kazo, indikis, ke Oswald estis membro de ampleksa komploto kontraŭ Kennedy kaj ĝi aldonis, ke la komisiono de Warren ne sufiĉe traesploris tiun ĉi eblecon.

Kategorio:Atencintoj
Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Kategorio:Krimuloj
Kategorio:Usonanoj kondamnitaj al mortpuno
P. H. Mooij

**P. H. MOOIJ** estis nederlanda profesoro de matematiko, loĝanta en Bruselo. Li mortis, 85-jara, la .

Li estis membro de La Estonto Estas Nia (LEEN) kaj i.a. plenumis la funkcion de ĉefdelegito en Den Haag.

Pro personaj kialoj li en 1939 translokiĝis al Bruselo kaj iĝis membro de Flandra Ligo Esperantista kaj Belga Ligo Esperantista, sed restis ĉiam membro de LEEN. En diversaj gazetoj li aperigis krucvortenigmojn kaj librorecenzojn. Li estis kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) pri la fakoj matematiko kaj geometrio.

Li estas la tradukinto de la rakonto "Amo kaj morto en Balio" de Vicki Baum. Li helpis Camille Rogister por kompili la reeldonon de Proverbaro Esperanta de Zamenhof. Lian valoran bibliotekon li testamentis al LEEN.

Nekrologo, verkita de Elfriede Ernst, aperis en la revuo Sonorilo, 1968-4, p. 74.

## Traduko 
* Baum, Vicki. Amo kaj morto en Balio. El la germana lingvo trad. P. H. Mooij. Reviziis Karl Beckmann kaj Akiko Woessink-Nagata. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 1986, 420 p.

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Slivník

eta|dekstra|330ra|Slivník situas en la plej griza regiono
**Slivník,** hungare **Szilvásújfalu** (silvAŝUjfalu) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 076 12
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Slivník situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, fervojo preteriras. Trebišov troviĝas 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
En 1910 loĝis en Szilvásújfalu 656 da homoj, (558 slovakoj, 50 hungaroj, 25 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Szilvásújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Slivník 808 da homoj, (804 slovakoj, po 2 hungaroj kaj ĉeĥoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Okroŝko

eta|Okroŝko
**Okroŝko** (ruse *окрошка*, "okroŝka") aŭ **kvassupo** estas populara rusa malvarma supo, kiun oni preferas kuiri kaj manĝi somere. Ĝia ĉefa ingredienco estas kvaso.

**Ingrediencoj** por 4 porcioj: - 1,5 litroj da kvaso; 2 ovoj; 1 tekulero da mustardo;
1 manĝkulero da sukero; kreno kaj salo laŭguste; 2 freŝaj kukumoj; 200g da verda cepo; 25g da
aneto; 100g da acidkremo; 200g da boligita bovaĵo; 150g da ŝinko.

**Preparo**: durajn ovoflavojn miksu kaj pistu kune kun mustardo, kreno, sukero kaj
salo en bovlo, aldonu 100g da kvaso. Distranĉu bovaĵon, ŝinkon, kukumojn, verdan
cepon, ovoblankojn kaj metu en la bovlon. Aldonu 400g da kvaso, bone miksu
ingrediencojn kaj ĉion malvarmigu du horojn en fridujo. Antaŭ manĝado aldonu
restan kvason. En ĉiun teleron metu acidkremon kaj distranĉitan aneton.

dosiero:Окрошка1.JPG|klasika okroŝko kun bovaĵo. Apude bovletoj da acidkremo kaj da speciala miksaĵo el duraj ovoflavoj, mustardo, kreno, sukero kaj salo, ŝinko, kukumoj, verda cepo kaj ovoblanko, kaj en plia taso kvaso
dosiero:Окрошка2.JPG|Okroŝko, la miksaĵo aldoniĝas
dosiero:Окрошка3.jpg|Okroŝko, kvaso aldoniĝas
dosiero:Окрошка4.jpg|La okroŝko miksiĝas, acidkremo aldoniĝas
dosiero:Окрошка5.jpg|La okroŝko miksiĝas kun acidkremo kaj glacio aldoniĝas

Kategorio:Malvarmaj supoj
Kategorio:Rusa kuirarto
Haskala

eta|280ra

**Haskala** (hebree השכלה, latinliterigite ankaŭ *Haskalah*) estas vorto el la hebrea literokombino שכל (sin kaf lamed, s k l), el kiu deduktiĝas interalie la vorto "seĥel" (racio). "Haskala" havas la signifon eduko aŭ klereco kaj aparte signas la epokon de juda klerismo inter la jaroj 1770 kaj 1880.

## Signifo 
La movado havis sian fonton inter la judaj civitanoj de Berlino, kiuj tiutempe estis inspiritaj aparte de la verkoj el la franclingva klerismo. Ili pro la rapida industriigo kaj malriĉiĝo de multaj laboristoj de tiu epoko timis rekreskon de kontraŭjudismo inter la nejudaj civitanoj de Prusio kaj poste la Germana Regno, kaj timis plian socian izoliĝon de la judaj germanoj disde la nejudaj. En la proceso de lukto por civitanaj rajtoj de la judaj ŝtatanoj la movado Haskala havis elstaran rolon kiel peranto inter la kristanaj elitoj de la plimulte nejudaj socioj de la eŭropaj ŝtatoj kaj la judaj komunumoj en tiuj ŝtatoj.

Ĉefa celo de la movado estis la *sekularigo*, do la divido inter ŝtataj kaj religiaj instancoj, bazo por plur-religia kaj religie tolerema socio. La malfermiĝo de klerismaj judoj al la nejudaj kleruloj de siaj loĝolandoj en Eŭropo gvidis al kreskiĝantaj tensioj inter la judoj mem - inter malfermuloj kaj ortodoksaj judoj.

Inter la plej gravaj reprezentantoj (*Maskilim*) de la movado Haskala en germana lingvo, la centro de la movado, elstaras aparte la germanlingva juda filozofo Moses Mendelssohn (1729–1786). Li dum la jaro 1777 defendis la judojn de Dresdeno kaj sukcesis eviti ilian forpelon el la urbo. Inter judaj kleruloj li konatiĝis interalie per germanlingva traduko de la Torao en hebreaj literoj, kaj kiel eldonanto de verko kun gramatikaj klarigoj pri la Torao. Li donis gravajn impulsojn kaj al la germana kaj la hebrea lingvoj. Mendelssohn por la germana verkisto Gotthold Ephraim Lessing estis la modelo por la ĉefa personaĵo de la versa dramo *Nathan der Weise* ("Natano la saĝulo").

Ankaŭ en la Rusia Imperio dum la 19-a jarcento estis gravaj reprezentantoj de la movado Haskala, interalie la verkisto *Abraham Mapu*, kreinto de la hebre-lingva romano, kaj la poeto kaj kritikisto *Jehuda Leib Gordon*.

## Gravuloj 
* Abraham Dob Lebensohn

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingvaj biografietoj de gravaj verkistoj de la juda klerismo *Haskala* (PDF) 

Kategorio:Judismo
Kategorio:Klerismo
Elle (magazino)

**"Elle"** (*Ŝi*) estas franca semajna virina magazino fondita en 1945 fare de Hélène Lazareff kaj Marcelle Auclair. Ĝi estas eldonaĵo de la firmao Hachette Filipacchi Médias (Grupo Lagardère).

## Historio 
* La unua numero de *Elle* estis publikigita la . Françoise Giroud prizorgis la direktadon kiel ĉefredaktorino ĝis 1953.
* En la numero de la 5a de Majo 2003 de la franca eldono de *Elle*, Béart, estante 39-jaraĝa, aperis nuda: La tuta eldono de 550 000 ekzempleroj forvendiĝis en nur tri tagoj, kio faras ĝin la plej kvante vendita numero en la historio de la moda klaĉgazetaro.
* En 2006, *Elle* aperis tutmonde en 37 eldonoj kun pli ol 20 milionoj da legantinoj.
* La magazino havis kiel ĉefredaktoron Jean-Dominique Bauby kiu estis trafita de la malofta neŭrologia malsano "locked-in syndrome" (sindromo de enfermiteco). Pri tiu aparta kaj tragika sperto li atestis en sia libro *Le Scaphandre et le papillon* (La skafandro kaj la papiljono) pri kiu aperis kina adaptaĵo de Julian Schnabel en 2007).
* Dum dudek jaroj, *Elle* havis Peter Knapp kiel artan direktoron.
* La humuristo Alexandre Vialatte aperigis, dum li vivis, kronikon: **Le Paris des Parisiennes** (La Parizo de la Parizaninoj).

## Disvastigo 
La eldonkvanto de *Elle* estas 435 040 ekzempleroj en Francio. La kontraŭpaga vendo atingis 358 428 ekzemplerojn dum la periodo 2005-2006. Ĝi kreskis depost 2002, kaj tio malgraŭ forta konkurenco flanke de la virina gazetaro. La nombro de abonantinoj proksimiĝas al 172 738.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de la franca eldono

### Diverslingvaj eldonoj 
* Elle Belgio
* Elle Brazilo 
* Elle Kanado
* Elle Ĉinio
* Elle Ĉeĥa Respubliko
* Elle Francio
* Elle Germanio
* Elle Hong Kong
* Elle Hungario
* Elle Hindio 
* Elle Italio
* Elle Japanio 
* Elle Koreio
* Elle Meksikio  
* Elle Nederlando
* Elle Norvegio
* Elle Pollando
* Elle Kekekio (Provinco el Kanado)
* Elle Rusio  
* Elle Slovenio
* Elle Sud-Afriko
* Elle Hispanio
* Elle Svedio
* Elle Tajvano
* Elle Tajlando  
* Elle Turkio
* Elle Britio
* Elle Usono

Kategorio:Franclingvaj gazetoj
Maria kun infano

Bildoj de **Maria kun infano** (aǔ **Madono kun infano**) estas unu el la plej fundamentaj ikonoj de kristanismo. Ili reprezentas la Dipatrinon Maria, sole aŭ pli ofte kun ties filo Kristo. Post iom da rezistemo kaj debatoj, la vorto *Theotokos* ("Patrino de Dio") estis oficiale akceptita de la kristana Eklezio okaze de la koncilio de Efeso en la jaro 431. Sekvis miljara periodo, dum kiu la bildoj de Maria iĝis gravegaj por la tuta okcidenta arto.

Plejofte, kaj eĉ preskaŭ ĉiam se ŝi tenas Kriston, Maria sidas kaj estas montrita aŭ duone kaj komplete. Aliaj verkoj montras ŝin komplete kaj solan, starante.

## Pentristoj kiuj pentris tiajn bildojn 
* Filippo Lippi
* Bartolomé Esteban Murillo
* Andrea del Verrocchio
* Leonardo da Vinci
* Giambattista Pittoni
* Giovanni Bellini

File:Pittoni_Madonna_and_Child_with_two_angels.jpg|*Madonna con bambino e due angeli* Museo nazionale di Varsavia fare de Giambattista Pittoni
Dosiero:Madonna of the Carnation Leonardo da Vinci.jpg|*Madonna del Garofano* (1478) Museo di Monaco di Baviera (Alte Pinakothek) fare de Leonardo da Vinci

Dosiero:Madonna col bambino, palazzo medici riccardi, filippo lippi.jpg|eta|dekstre|200px|*Madono kun Infano* fare de Filippo Lippi
File:Raphael_Madonna_of_the_Meadow.jpg|*Madonna del Belvedere*, c. 1505-06. fare de Raffaello, Kunsthistorisches Museum, Vieno
File:Madonna col Bambino - Castelfiorentino-Cimabue.jpeg|*Madonna col Bambino* fare de Cimabue
File:La_Vierge_à_l'Enfant,_Laurent_de_la_Hyre,_1642_(2).jpg| *Vergine e bamnino*, 1642, Louvre fare de Laurent de La Hyre

Kategorio:Kristana arto
Zazpiak Bat

[dekstra|eta|200ra|**Zazpiak Bat**[Reĝlando de Navaro|Navaro + Malsupra Navaro - Gipusko - BiskajoAlavo - Lapurdo - Zubero]]
**Zazpiak Bat** estas eŭska esprimo, kiu signifas «La sep -- Unu», el *zazpi* («sep»), *ak* («la» en pluralo) kaj *bat* («unu»). Ĝi referencas al la sep historiaj provincoj de Eŭskio.

Ĝi ankaŭ estas la heraldika nomo de la blazono de Eŭskio konsistanta el la sep sekvaj provincoj: unuflanke la kvar hispanaj provincoj de Alavo, Gipusko, Biskajo (formantaj la nuntempan Eŭskan Aŭtonoman Komunumon) kaj provinco konsistanta el la eksa Reĝlando de Navaro (nuntempe Navaro), aliflanke la tri francaj provincoj de Lapurdo, Malsupra Navaro kaj Zubero, inkluzivitaj en departemento Pyrénées-Atlantiques. La blazono konsistas el 6 partoj reprezentantaj ĉiujn provincojn, Navaro kaj Malsupra Navaro havantaj saman blazonon, tiun de Reĝlando de Navaro, kie ambaŭ nunaj provincoj estis kunigitaj ĝis la frua 16-a jarcento.

La Eŭska Aŭtonoma Komunumo havas propran blazonon, Laurak Bat («La kvar -- Unu»), kiu datiĝas de ties konstitucio kiel tia post la morto de Franco. Ĝi konsistas el kvar partoj el kiuj unu el ili, tute ruĝa, simbolas Navaron, aparta aŭtonoma komunumo, kiu laŭ la hispana konstitucio povas per referendumo decidi eniri en ĝin. Ĝi estas forta simbolo kiel la Flago de Eŭskio, la Lauburu (eŭska svastiko) kaj la Aglo nigra (eŭske: «Arrano beltza», standardo kiu datiĝas de Mezepoko).

## Historio 
En 1643, Navarano nomita Axular, nomis la diversajn eŭsklingvajn teritoriojn. Nur en la komenco de la 19-a jarcento, juna Lapurdano nomita Garat proponis al Napoleono kunigi la kvar hispanajn kaj la tri franclingvajn provincojn por naski la ciferon sep. En 1836, Augustin Chaho kaj Antoine Thomson d’Abbadie publikigis libron *Études grammaticales sur la langue euskarienne* ("Gramatikaj studoj pri la eŭska lingvo"), kiun ili dediĉis al la «Eŭskoj de la 7 eŭskaj provincoj», eŭske: *Zazpi Uskal Herrietako Uskalduner*.

Tamen la formulo *Zazpiak Bat* estis unuafoje lanĉita en Pamplono de la navara lingvisto Arturo Campión Jaimebon en 1876 okaze de la publikigo de sia libro *Consideraciones acerca de la cuestión foral y los carlistas en Nabarra* ("Konsideroj pri la forua demando kaj la karlistoj en Navaro").

## Anekdoto 
En la komenco de 1910, Maurice Ravel, kiu devenis de Ciboure, skizis konĉerton por piano, kiun li intencis titoli *Zazpiak Bat*. La projekto neniam plenumiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Eŭskio
* Laurak Bat
* Aglo nigra

Dosiero:Escudo de Álava.svg|Alavo
Dosiero:Escudo de Bizkaia 2007.svg|Biskajo
Dosiero:Coat of arms of Durango.svg|Victoria de Durango (Meksiko)
Dosiero:Escudo de Guipuzcoa.svg|Gipusko
Dosiero:Escudo_de_Navarra_(oficial).svg|Navaro
Dosiero:Navarre Arms.svg|Reĝlando de Navaro
Dosiero:Blason Royaume Navarre.svg|Malsupra Navaro
Dosiero:Blason d'Ustaritz et du Labourd.svg|Lapurdo
Dosiero:Blason province fr Soule.svg|Zubero

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de *Zazpiak bat* (en la eŭska) 
* Blazono de Eŭskio
* Reprezento de ĉiu blazono 

Kategorio:Eŭskaj simboloj
Kategorio:Heraldiko
Hriadky

eta|dekstra|330px|Hriadky situas en la plej griza regiono

**Hriadky,** hungare **Gerenda** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 km²
* Supermara alteco: 111 m
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 076 22
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Hriadky situas laŭ rojo, ĉe vojkruciĝo de ĉefvojoj Sečovce-Michalovce kaj Vranov nad Topľou-Trebišov. La lasta troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1321 en formo *"Gerenda Inferior"*. En 1910 loĝis en Gerenda 397 da homoj, (320 slovakoj, 76 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Gerenda apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Hriadky 489 da homoj, (escepte 1 hungaron ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1999
* greko-katolika preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Hriadky en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Pola landvojo n-ro 13

La **pola landvojo n-ro 13** (**DK13**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 17 km, kiu kunigas Szczecin kun traireja landlimo kun Germanio en Rosówek. En tute estas en Okcidentpomeria Provinco ( Szczecin kaj distrikto Policki).
Kipao

eta|
**Kipao**, kutime nomita **vertoĉapo** en esperanto (vidu PIV), (, *Kipa* aŭ *Kipah*, plurale *Kipot*, , jarmulke aŭ , Kapel) estas tradicia ĉapo, kiun viraj judoj kutimas porti aparte dum la plenumo de religiaj ritoj.

eta|maldekstra|
Temas pri malgranda cirkla peco de ŝtofo aŭ foje ledo, kiu povas esti riĉe ornamita kaj kovras la malantaŭan parton de la kapo. Ofte kipaoj estas fiksitaj al la hararo per metala fiksigilo. Portado de la kipao estas kutima dum ĉiu speco de preĝoj, sed ankaŭ krome dum ĉiaspecaj vizitoj de judaj religiaj lokoj kiel sinagogoj aŭ judaj tombejoj. Multaj ortodoksaj judoj ankaŭ portas kipaon dum la ĉiutaga vivo, tamen ne dum dormado.

## Vidu ankaŭ 
* Juda ĉapelo

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de asocio de liberalaj judoj pri kipaoj (germane) 
* german- kaj anglalingva retejo (kaj retvendejo) aparte pri kipaoj

Kategorio:Judismo
Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vesteroj
Baptejo Sankta Johano (Florenco)

[eta|200px|maldekstre|La lanterno sur la kupolo de la [Baptejo Sankta Johano (Florenco)|Florenca Baptejo estis datita el 1150.]]
eta|Mozaik-kovrita interno de la okangula kupolo
La **baptejo Sankta Johano** (itale *Battistero di San Giovanni*) estas religia konstruaĵo en Florenco (Toskanio, Italio). Ĝi havas la statuton de malgrava baziliko. En la baptejo troviĝas interalie la tombo de kontraŭpapo Johano la 23-a.

La baptejo estas unu el la plej malnovaj konstruaĵoj de la urbo, kaj estis starigita inter 1059 kaj 1128. La arkitekturo estas tipe florenca kaj romanikstila. Ĝi famiĝis pro siaj tri arte signifaj pordoj, sur kiuj videblas gravuraĵoj fare de Lorenzo Ghiberti. Tiuj pordoj estis kromnomitaj de Mikelanĝelo la "*Portaloj de Paradizo*" pro sia beleco, kaj estas simbole rigardeblaj kiel la eko de Renesanco.

La okangula baptejo situas ĉe la Piazza del Duomo, antaŭ la katedralo Santa Maria del Fiore kaj la sonorilturo Giotto (la Campanile di Giotto). La itala poeto Dante Alighieri, sed ankaŭ multaj aliaj artistoj kaj eminentuloj de la Renesanco (inkluzive de pluraj Mediĉoj) estis baptitaj tie. Ĝis la fino de la 19-a jarcento, fakte ĉiuj katolikaj florencanoj estis baptitaj tie. Ĝi restas ĝis hodiaŭ loko precipe ŝatata kaj respektegita de la florencanoj.

## Notoj 
Kategorio:Bazilikoj en Florenco
Moranbong-guyŏk

**Moranbong-guyŏk** (koree 모란봉구역), aŭ la **Moranbong-Kvartalo**, estas unu el la 19 kvartaloj (guyŏk) de Pjongjango (Nord-Koreio). Ĝi estas lokiĝinta norde de Chung-guyŏk (Centra Kvartalo) kaj sude de Taesŏng-guyŏk (Taesong-Kvartalo). Ĝi nomiĝas laŭ Monteto Moran (*moran* signifas peonion). Ĝi estis establita en oktobro 1960.

Kategorio:Distriktoj de Pjongjango
Babilado

[eta|dekstra|350px|Japanaj junulinoj babilas kun amiko en restoracio, [Jokohamo, stereoskopaĵo, proks. 1900]]
**Babilado** (komp. "babble" (angla), "babiller" (franca), onomatopea vorto) estas neformala maniero de konversacio kun mem-utiligo. La temoj ofte ŝanĝas. Ĝi okazas ofte dum laborlibera tempo, ekz. dum paŭzoj, sed povas ankaŭ estiĝi kadre de formala interparolado. La enhavo estas kutime sendeviga, familiara, eĉ intima. La kapableco babili estas grava socia povo.

Je la komenco de sincera interparolado babilado ofte estas efektivigita, por eltrovi komunaĵojn kaj plifaciligi la pli gravan parton de la kunsido.
Manieroj de babilado estas ekz. la "kafumo", la paŭza parolado, konversacio okaze de amika renkontiĝo regula (komp. ekz. la germanlingva *Stammtisch*, "kutima tablo" aŭ la hispana *Tertulia*) aŭ la interreta *Online chat* (babilejo) - ankaŭ se gravaj partoj de babileca konversacio, kiel gesto, mimiko, okulkontakto, pozo mankas.

La sufiĉe vaste konata angla esprimo *Smalltalk* (*small* "malgranda", *to talk* "interparoli") estas konversacio malserioza. Ĝi evitu ĝenantan silentadon, faceligu interkonatiĝon kaj maldensigu etoson. 

## Vidu ankaŭ
* Babilejo
* Klaĉo
* Smalltalk-80 (programlingvo)

## Fontoj 
* .
* "Etimologia Vortaro de Esperanto" fare de Ebbe Vilborg

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Komunikado
Carcano

**Carcano** [karkAno] (ankaŭ **Mannlicher-Carcano** aŭ **Paravicini-Carcano**) estas nomo uzita por markigo de produktvico de italaj ripetaj armeaj fusiloj.

La armilo eluzanta kiel bazon aŭstrian sistemon Mannlicher estis reguligita de italaj konstruistoj. Tiu ĉi fusilo estis evoluigita de ĉefkonstruisto de Itala armea armilfabriko en Turino de subkolonelo Salvatore M. Carcano en la jaro 1890 kaj de subkolonelo Paravicini. Ties unua produktversio estis nomita kiel **Modelo 1891** (M91). Prezentita ĝi estis en la jaro 1891 kaj estis reguligita por uzo de nova tipo de senrandaj kartoĉoj *6,5 x 52 mm Mannlicher-Carcano*. La kartoĉujo havas kapaciton de ses kartoĉoj.

La fusiloj de serio Carcano estis fabrikataj inter la jaroj 1892 – 1945, dum kiuj ili anstataŭis antaŭe uzatajn fusilojn *Vetterli-Vitali&nbsp; kalibro 10,35 x 47 mmR*. La fusiloj kaj la karabenoj Carcano kreis ĉefan infanterian armilaron de la itala armeo dum la unua mondmilito kaj la dua mondmilito.

## Variantoj 
* **Fucile di Fanteria Mo.1891** - longa infanteria fusilo M 1891, akceptita en armilaron en 1891
* **Moschetto Mo.91 da Cavalleria** - karabeno M 1891 ekipita de klap-kudrilpikilo, akceptita en armilaron en 1893
* **Moschetto per Truppe Speciali Mo.91** - karabeno M 91 T.S. por specialaj taĉmentoj, akceptita en armilaron en 1897
* **Moschetto di Fanteria Mo. 91/24** - karabeno M 91/24, modifiko de la origina versio Mo.1891 kun mallongigita paftubo, akceptita en armilaron en 1924
* **Moschetto di Fanteria Mo. 91/28** - karabeno M 91/28 kun nova konstruo, akceptita en armilaron en 1928
* **Moschetto di Fanteria Mo. 91/28 con Tromboncino** - modifika versio de karabeno M 91/28 plenigita je 38,5&nbsp;mm grenadĵetilo
* **Fucile di Fanteria Mo. 1938** - mallonga fusilo M 1938, modernigita versio akceptita en la jaro 1938 uzanta novan kartoĉon de kalibro 7,35&nbsp;mm, kapacito 5 kartoĉoj
* **Moschetto di Fanteria Mo. 91/38** - mallonga fusilo M 1938 uzanta malnovan kartoĉon de kalibro 6,5&nbsp;mm
* **Fucile di Fanteria Mo. 91/41** - longa infanteria fusilo M 91/41, simila al la origina Mo.1891, akceptita en armilaron en 1941

## Eksteraj ligiloj 
* Taksonomio de Carcano-pafiloj (en)
* Rusa vendejo de pafiloj  (en)
* Itala paĝo pri Carcano-pafiloj (it)
* Modelo 38 de Carcano ĉe SurplusRifle (en)

Kategorio:Pafiloj
Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Lerteco

[eta|dekstra|250px|Lertaj manoj dum [trikado]]
**Lerteco** estas la kapablo rapide, facile, celtrafe fari ion. Lerteco povas esti plibonigita per ekzercado. Ĝi malebligas nenecesajn penon kaj erarojn. Simile al prudento ĝi povas utiligi en ĉia situacio de la vivo. La fascino de multaj ludoj, ne nur de lertecludoj, bazas sur la komenca trejnado kaj la posta rekompenco per sukceso.

## Vidu ankaŭ 
* Homo habilis, la lerta homo
* Talento
* WorldSkills

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri lerteco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Socio