open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kastelo Hue de Grais

**Kastelo Hue de Grais** (; konata ankaŭ kiel kavalirbieno ''*) estas kastelo en Wolkramshausen, Germanio.

## Historio 
Unuaj spuroj estas de 1680. Ĉirkaŭ 1720 laŭ komisio de Ludwig von Wilcke (1653–1725) la tuto konstruitis. Jam inter 1752 kaj 1754 sekvis alikonstruado dum kiu ŝanĝiĝis ankaŭ la horizontala projekciaĵo. La interno barokiĝis; denove estis Wilke la komisiinto. En 1826 estis la posedanto Achill grafo Hue de Grais. Post la morto de la grafino Elsa Hue de Grais la kastelo estis vida. Ekde 1980 faritis restaŭradlaboroj ĉe konstruaĵo kaj parko fare de Kulturligo de GDR. Post la Turniĝo la nunaj posedantoj jam gvidis la restaŭradon. En 1997 la kastelo redonitis al la heredantaro Hue de Grais (Manfred Werthern).

## Konstruaĵo kaj bieno 
La triala bieno kun duetaĝa baroka sinjorejo en simpla framskeleta konstrustilo dominas la agrikulturajn flankajn ejojn. La interno dokumentas estetikan senton el la tempo de Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio). Lia portreto pendas en la manĝoĉambro. Artistoj el Dresdeno ofte estis surloke, ĉar Wilcke estis kolonelo en Dresdeno. Disde la strata flanko ĉirkaŭas la malantaŭan korton la ekonomiaj ejoj kaj latkrado la en 1992 finrestaŭritan parkon. En ĝi troviĝas akvaj areoj kaj fontano, heĝo, terasoj kaj pergoloj inter multaj aliaj aferoj. La parko tamen ne plu samas al la iama aranĝo de 1720 ĉar ĝi ege ŝanĝiĝis (i.a. dum GDR-tempo).

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kastelo ĉe *alleburgen.de''

Hue de Grais
Kyffhäuserhütte Artern

eta|Kyffhäuserhütte Artern
**Kyffhäuserhütte** estas tradicia entrepreno en Artern, Germanio. Ĝia nuna oficiala nomo estas *Maschinenfabrik Artern GmbH*.

## Historio 
Ĝi fondiĝis en 1881. Ekde 1897 fabrikitis fare de la laboristoj laktosenkremigiloj. Sub la nova nomo *KHA* (ekde 1958) faritis grandaj separiloj, buterfariloj, laktaj kaj kremaj konteneroj, pumpoj, plataj varmec-ŝanĝiloj. En 1990 transprenis la tuton Treuhandanstalt. En 1992 akiris la entreprenon la akcia kompanio SÜDMO-Schleicher AG kaj en 1998 la filio en Artern devis deklari bankroton.

Tamen fariĝis jam unu jaron poste nova fondiĝo danke al subteno de mezgranda entrepreno. Ekde tiam fabrikatas denove en la maŝinfabriko de Artern telerformaj centrifugiloj por la nutraĵ- kaj trinkaĵindustrio en la kategorio de inter 800 l/h kaj 60.000 l/h. Meze de la 2011-a jaro la entrepreno *Kyffhäuser Maschinenfabrik Artern GmbH* pligrandiĝis. Alvenis novaj kampoj: maŝinkonstruado, procedplibonighelpado kaj inĝeniera konsilado.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝaro entreprena  

Kategorio:Artern
Artern
Kyffhauserhutte
Labyrinthodontia

eta|dekstre|Frua (iĥtjostegala) labirintodonto.
**Labyrinthodontia** (el greka, "labirinto-denta") estas formortinta amfibia subklaso, kiu konstituis kelkajn el la dominantaj animaloj de la fina Paleozoiko kaj komenca Mezozoiko (antaŭ ĉirkaŭ 390 al 150 milionoj da jaroj). Tiu grupo evoluis el lobnaĝilaj fiŝoj en la Devonio kaj estas praulo de ĉiuj vivantaj tervivaj vertebruloj. Tiele ĝi konstituas evolucian gradon (nome parafiletika grupo) pli ol natura grupo (klado). La nomo priskribas la bildon interne de la dentino kaj de la emajlo de la dento, kio estas ofte la nura parto de bestoj kiuj fosiliiĝas. Ili estas tre distingitaj pro la tre forta kraniŝirmo (el tio la malnova nomo "Stegocephalia"), kaj la kompleksaj vertebroj, kies strukturo estas utila en malnovaj klasigoj de la grupo.

Ĉar labirintodontoj ne formas monofiletikan grupon, multaj modernaj esploristoj estis abandonintaj la terminon. Tamen, kelkaj plue uzas la grupon en siaj klasigoj, almenaŭ neformale, dum ankoraŭas pli detala studo de ties rilataro.

## Labirintodontaj trajtoj 
eta|maldekstra|Sekco de labirintodonta dento.
La labirintodontoj floris dum pli ol 200 milionoj da jaroj. Partikulare la plej fruaj formoj montris multan variadon, kvankam estas ankoraŭ kelkaj bazaj anatomiaj trajtoj kiu faras ties fosiliojn tre distingaj kaj facile rekoneblaj en naturo:

## Anatomio 
### Ĝenerala konstruo 
Labirintodontoj estis ĝenerale amfibiecaj laŭ korpoformo. Ili estis mallongkruraj kaj ĉefe grandkapaj, kun modere mallongaj al longaj vostoj. Multaj grupoj, kaj ĉiuj la fruaj formoj, estis grandaj animaloj. Pramembroj de ĉiuj labirintodontaj grupoj estis probable veraj akvopredantoj, kaj variaj gradoj de amfibioj, duon-akvaj kaj duon-teremaj modoj de vivo aperis sendepende en diferencaj grupoj. Kelkaj stirpoj restis aŭ iĝis duarange tute akvoloĝantaj kun malpliigitaj membroj kaj longecaj, angilo-formaj korpoj.

### Kranio 
## Grupoj 
* *Lepospondyli*
* *Temnospondyli*

## Evolucia historio 
## Klasigo 
## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Triadobatrachus

eta|alt=*Triadobatrachus massinoti*|*Triadobatrachus massinoti*, pra-rano el komenca Triaso de Madagaskaro.
***Triadobatrachus*** ('triobla-rano') estas formortinta genro de rano-formaj amfibioj, inklude nur unu konatan specion, nome *Triadobatrachus massinoti*. Ĝi estas la plej antikva membro de la rana stirpo konata, kaj elstara ekzemplo de transira fosilio. Ili vivis dum la Komenca Triaso antaŭ ĉirkaŭ 250 milionoj da jaroj, en kio estas nune Madagaskaro.

*Triadobatrachus* estis 10&nbsp;cm longa, kaj ankoraŭ retenis multajn praajn karakterojn, kiaj posedo de almenaŭ 26 vertebroj, kie modernaj ranoj havas nur kvar al naŭ. Almenaŭ 10 el tiuj vertebroj formis mallongan voston, kiun la animalo povis esti reteninta kiel plenkreskulo. Ili probable naĝis per frapado de siaj malantaŭaj kruroj, kvankam ili ne povis salti, kiel plej modernaj ranoj faras. Ties kranio similis al tiuj de modernaj ranoj, konsista el ĵaluzio de fajnaj ostoj separataj de grandaj malfermaĵoj.

Tiu animalo, aŭ iu parenco, evoluis finfine al modernaj ranoj, kies pli fruaj ekzemploj estis *Prosalirus*, milionoj de jaroj poste en Komenca Ĵurasio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Benes, Josef. Prehistoric Animals and Plants. paĝo 114. Prague: Artia, 1979.

Kategorio:Amfibioj
Eocaecilia

eta|dekstre|Rekonstruaĵo.
***Eocaecilia*** estas formortinta genro de ceciliaj amfibioj el la Formaĵo Kayenta de Arizono, Usono, de komenca Ĵurasio. Oni priskribis nur unu specion, nome ***Eocaecilia micropodia***.

*Eocaecilia* kunhavis kelkajn karakterojn kun salamandroj kaj la jam formortintaj mikrosaŭraj amfibioj. Ili estis malgrandaj, ĉirkaŭ 15 cm longaj. Malkiel ĉe modernaj ceciliuloj, kiuj estas senkruraj, *Eocaecilia* posedis malgrandajn krurojn, kaj kvankam modernaj ceciliuloj havis malmulte disvolvigitajn okulojn kaj pasis multan tempon subgrunde, la okuloj de *Eocaecilia* estis iome pli bone disvolvigintaj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Eocaecilia* ĉe Palaeos.com. 

Kategorio:Fosilioj
Kategorio:Amfibioj
Komitativo

La **komitativo** aŭ **kuna kazo** estas gramatika kazo en kelkaj lingvoj, ekzemple la uralaj lingvoj kaj la ĉukĉa, signifante akompanon. Aliaj lingvoj esprimas la saman funkcion per prepozicio aŭ postpozicio. En multaj lingvoj la komitativo estas kunigita kun la instrumentalo; tia kunigo okazas plej ofte en Eŭropo sed estas atestita ankaŭ aliloke. Tamen, la granda plimulto da mondaj lingvoj distingas inter komitativo kaj instrumentalo.

Esperanto uzas por tiu ĉi kazo la prepozicion "kun".

## Referencoj
Kategorio:Gramatikaj kazoj
Peanuts

**Peanuts**  estas anglalingva bildstria serio de Charles M. Schulz. Ĝi aperis de la  ĝis la , la tago post la morto de la aŭtoro.

Ĉefroluloj de la serio estas la knabeto Charlie Brown kaj lia hundo Snoopy.

La vorto *peanuts* signifas „arakidoj“, sed ankaŭ „bagateloj“. La roluloj de la epizodoj, escepte de Snoopy, kutime estas malgrandaj infanoj. Kiam estas kontakto kun plenkreskuloj, ili ofte staras ekster la bildo.

## Precipaj roluloj 
Jenaj roluloj, ordigitaj laŭ la tempo de la unua apero, pli-malpli regulas aperis en la serio:

* Charlie Brown (1950)
* Shermy (1950)
* Patty (1950)
* Snoopy (1950)
* Violet (1951)
* Schroeder (1951)

* Lucy (1952)
* Linus (1952)
* Pig-Pen (1954)
* Sally (1959)
* Frieda (1961)
* Woodstock (1966)

* Piperita Patty (1966)
* Franklin (1968)
* Marcie (1971)
* Replica (1973)
* Spike (1975)
* Eudora (1978)

Kategorio:Vivtranĉaĵaj bildstrioj
Kategorio:Fikciaj infanoj
József Gáti

**József GÁTI** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáti József** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, altlerneja instruisto, deklamisto.

József Gáti http://www.imdb.com/name/nm0350676/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
József Gáti devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1934. Post siaj studoj li estis membro de pluraj malgrandaj teatroj. La plej longe li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1950 ĝis sia morto li ankaŭ instruis en la menciita altlernejo (iam akademio). Li ofte deklamis, li havis la plej bonan teknikon, kiel spiri sen aŭdi ĝin en la mikrofono. Li ricevis 3 premiojn inter 1975-1994.

## Elektitaj disĉiploj 
* Mária Tiboldi

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Rikardo la 2-a - John of Gaunt
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - apostolo Petro
* Molière: Tartufo - titolrolo
* Esĥilo: *Oresteia* - Agamemnon
* pluraj memstaraj spektakloj pri poetoj

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Aranyóra* (1945)
* *Erkel* (1952)
* *Micsoda éjszaka!* (1958)
* *Szerelmes biciklisták* (1965)
* *Te rongyos élet* (1983)
* *A turné* (1993)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* Rikardo la 3-a (1973)
* *Brutus* (1981)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Curd Jürgens, Fernando Rey, Heinz Rühmann kaj aliaj

## Lia libro 
* *A versmondás* (La deklamado) (1965, poste plurfoje eldonita)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva aprezo kun foto 
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj deklamistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Chemin des Reniers (Tramtransporto en Parizo)

**Chemin des Reniers** estas haltejo de Tramvojo T1 situanta en komunumo Villeneuve-la-Garenne (departemento Hauts-de-Seine).

La nomo *Chemin des Reniers* devenas de samnoma avenuo.

## Interkonektoj 
*  N51

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T1
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Villeneuve-la-Garenne

## Eksteraj ligiloj 
* T1 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T1
Kategorio:Villeneuve-la-Garenne
Gedeon Gerlóczy

**Gedeon Gerlóczy** [gerlOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerlóczy Gedeon** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *gerlóczi* kaj *alsóviszokai*, lia patro estis Zsigmond Gerlóczy.

Gedeon Gerlóczy http://nevpont.hu/view/8509 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|Reliefa memortabulo pri Gedeon Gerlóczy
eta|Memortabulo pri Gedeon Gerlóczy

## Biografio 
Gedeon Gerlóczy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1917. Post la diplomo li laboris apud Dezső Hültl monatojn, posrte li plulernis en Munkeno ĝis 1919. Hejmenveninta li denove laboris apud Hültl, sed lia plej granda ago estis savo de heredaĵoj de Tivadar Csontváry Kosztka. Li aĉetis kaj gardis la pentraĵojn. Inter 1922 kaj 1944 li estis memstara arkitekto, poste li instruis ĝis 1948 en la Belarta Altlernejo en instrua rango publika ordinara profesoro. Post la instruado li laboris en ŝtata arkitekta laborejo ĝis 1960. Li estis motoro de establo de muzeo pri Csontváry en Pécs en 1973. Liaj arkitektaj projektoj ofte ricevis premiojn, tamen persone li "havis" nur postmortan premion en 2010. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

## Elektitaj arkitektaj projektoj 
* Luterana preĝejo (Gyula) (1927)
* loĝkvartalo por policanoj en Budapeŝto (1928)
* pavilono en hospitalo de Békéscsaba (1935)
* traŭmatologia hospitalo en Budapeŝto (1940)
* filia teatro de Madách (1941)

## Liaj libroj 
* *Építészet, városépítészet* (1949)
* *Csontváry emlékkönyv* (1977)
eta|Loĝdomo en Budapeŝto fare de Gerlóczy

## Elektitaj kontribuoj 
* *Társasház típusok egészségügyi követelményei* (1926)
* *A kórháztervezés néhány elméleti kérdése* (1956)

## Memorigiloj 
* memortabuloj en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Dosiero:Gerlóczy G. 005i.jpg|Teretaĝa interno - Gerlóczy

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Auguste Delaune

**Auguste DELAUNE** (naskiĝis  en Graville-Sainte-Honorine, departemento Seine-Maritime, mortis , departemento Sarthe) estis ĝenerala sekretario de "Fédération sportive et gymnique du travail" (FSGT) (Federacio sporta kaj gimnastika de laboro). Membro de Franca Komunista Partio, klandestina regiona gvidanto en Normandio-Bretonio, li estis arestita pro rezistado, kaj estis internigita en lagero de Aincourt (departemento Val-d'Oise). Forfuĝinta, li estis denove kaptita en 1943 fare de franca polico kaj ĝismorte torturita de germana polico. Li mortis . Citita al la ordeno de Nacio, li estis farita kavaliro de la Honora legio postmorte en majo 1947.

## Omaĝo 
* En Bobigny, strato kaj haltejo '''' de tramvojo T1 omaĝas al li.

Kategorio:Francaj rezistantoj
Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Francaj sportestroj
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Chongzhen

**Chongzhen** (naskiĝis la 6-an de februaro 1611, mortis la 25-an de aprilo 1644) – deksesa, la lasta imperiestro de Ĉinio el dinastio Ming.

Li estis filo de imperiestro Taichang. Surtroniĝis post morto de sia frato en 1627. Li provis plifortigi regopovon de la dinastio, tamen la planojn malhelpis kamparana ribelo gvidata de Li Zicheng. Kiam soldataro de Li eniris Pekinon, Chongzhen forkuris de la Imperiestra Palaco al Ĝingŝan-parko, kie mortigis sin per pendumo.

## Bibliografio 
* Haiwgang Yuan, *This is China. The first 5,000 Years*, Berkshire Publishing
* Frederick W. Mote, *Imperial China 900–1800*, Harvard, Cambridge 2003, ISBN 0-674-44515-5
* Ann Paludan, *Chronicle of the Chinese Emperors*, Thames & Hudson, London 1998, ISBN 0-500-05090-2
* Denis Twitchett, Frederick W. Mote, *The Cambridge History of China*, Bd 7. *The Ming Dynasty 1368–1644*. Teil 1. University Press, Cambridge 1988, ISBN 0-521-24332-7

Kategorio:Naskiĝintoj en 1611
Kategorio:Mortintoj en 1644
Kategorio:Imperiestroj de Ĉinio
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Ming-dinastio
Beiyanerpeton

***Beiyanerpeton*** estas formortinta genro de salamandroidaj amfibioj konataj el fosilioj de fina Ĵurasio de okcidento de la provinco Ljaŭningo, Ĉinio. Ĝi enhavas unusolan specion, nome ***B. jianpingensis***.

## Malkovro 
*Beiyanerpeton* estas konata el la holotipa specimeno PKUP V0601, nome preskaŭ kompleta kaj artiklita skeleto eksponita en ventra vido. Ankaŭ kelkaj sennombraj specimenoj, PKUP V0602-0606, referencas al *B. jianpingensis*, kaj konsistas el artiklitaj kraniaj kaj malantaŭkraniaj skeletoj.

## Etimologio 
La genro *Beiyanerpeton* estis unuafoje priskribita kaj nomigita de Ke-Qin Gao kaj Neil H. Shubin en 2012, kaj la tipa specio estas *Beiyanerpeton jianpingensis*. La genra nomo estis derivita el la ĉinlingva "Beiyan" signife al la nordo de la Ŝtato Ĝan, kaj el la greka *herpeton*, "ruza, grimpa animalo". La specifa nomo honoras Jianping, nome kantona ĉefurbo kiu estas proksime al la tipa loko de *Beiyanerpeton*.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Fosilioj
Kastelo de Szécsisziget

La **Kastelo de Szécsisziget** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj **Kastelo de Szapáry-Andrássy** [sapAri-andrAŝi]) estas historia monumento, interne turisma tranoktejo en Hungario, en vilaĝo Szécsisziget.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo de Szécsisziget
## Historio 
La unua mencio pri fortikaĵo en tiu loko okazis en 1458. Dum la kontraŭturkaj bataladoj ĝia tasko estis grava. En 1636 la turkoj bruldetruis ĝin, poste la hungaroj rekonstruis la fortikaĵon. La posedanta familio ekde 1690 estis Szapáry. Tiu familio en la 18-a jarcento plene trakonstruis la fortikaĵon al U-forma baroka kastelo. En 1820 pro geedziĝo la nova posedanto estis familio Andrássy ĝis 1945. En 1871 la remparo estis enŝtopita, poste oni plantis arbojn. En 1933 la kastelo renoviĝis. Depost 1945 la staloj estis malkonstruitaj, la pli nova uzanto estis la loka kolĥozo, baldaŭ la vilaĝo mem. En 1999 la kastelo plene renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo kun keloj situas sola sur malalta monteto ĉe la vilaĝfino. La konstruaĵo formas L-majusklon. La pli granda alo estis loĝejoj, la pli malgranda garbejo. Laŭ arkeologoj la garbejo estas pli malnova. En la ĉambroj la turistoj havas 8 ĉambrojn kun 32 litoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun foto
* https://www.programturizmus.hu/partner-andrassy-szapary-kastely-szallas-szecsisziget.html

Kategorio:Szécsisziget
Szécsisziget
Szécsisziget
Szécsisziget
Prosalirus

***Prosalirus bitis*** estas la nomo havigita por prahistoria rano trovita fosiliigita en Arizono en 1981 de Farish Jenkins.

## Priskribo 
La skeleto havas primitivajn trajtojn, sed ĝi havas ĉefe perdinta la salamandrecajn trajtojn de ties prauloj. Ĝi havas skeleton desegnita por absorbi la forton por salti per siaj malantaŭaj kruroj kaj vosto. Ĝi havas ankaŭ longajn ripostojn, longajn malantaŭajn krurostojn, kaj longajn mazeolajn ostojn, simile al la modernaj ranoj, kaj je 2009 ĝi estas la plej frua el ranoj.

Je 2009, oni malkovris nur tri skeletojn de *Prosalirus*.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Fosilioj
Hidrokarbona naturrezervujo

**Hidrokarbona naturrezervujo** estas rokaĵo, kiu konsistas el hidrokarbona kolektujo, kaj estas limigita de iuj aŭ ĉiuj flankoj per relative nepenetreblaj rokaĵoj kaj servas kiel la natura rezervejo de nafto, tergaso kaj grundakvo

. La termino estis proponita de la sovetia geologo-naftisto Ignatij Brod. Surbaze de rilatumo de kolektujo kaj limigantaj ĝin nepenetreblajn rokaĵojn oni klasifikas tri ĉefajn tipojn de la hidrokarbonaj naturrezervujoj: la tavolaj, la masivaj, la litologie ĉiaflanke limigitaj.

Plejparto de la hidrokarbonaj kuŝejoj estas ligitaj al la masivaj rezervujoj, kies nafto- aŭ gasohava partoj dikas je dekoj aŭ centoj da metroj. La hidrokarbona kuŝejo de la Samotlora minejo estas 147 m alta. La ĉefaj kuŝejoj de la plej grandaj minejoj de Okcidentsiberia naftogasa provinco (la Urengoja, Jamburga, Transpolusa, Bovanenkova) estas dikaj pli ol 300 m. 

Parto de la naturrezervujo, en kiu povas amasiĝi la hidrokarbonoj, nomiĝas la hidrokarbona kaptujo.

## Referencoj 
Kategorio:Naftogasa geologio
Reptiliomorpha

[eta|150ra|*[Discosauriscus*.]]
[eta|dekstra|150ra|*[Gephyrostegus*.]]
[eta|dekstra|150ra|*[Limnoscelis*.]]
[eta|dekstra|150ra|*[Diplovertebron*.]]
**Reptiliomorpha** estas klado kiu enhavas la amniotojn kaj tiujn tetrapodojn kiuj kunhavas  kun amniotoj ol tiuj kun vivantaj amfibioj (lisamfibioj). Ĝi estis difinita de Michel Laurin (2001) kaj Vallin kaj Laurin (2004) kiel la plej granda klado kiu inkludas *Homo sapiens*, sed ne la vostoranon *Ascaphus truei*.

Ĉar preciza filogenetika loko de Lisamfibioj ene de Tetrapodoj restas necerta, restas polemika ankaŭ la decido pri kiuj fosiliaj tetrapodoj estas pli proksime rilataj al amniotoj ol la lisamfibioj, kaj ankaŭ, kiuj el ili estis reptiliomorfaj en ajna signifo de la vorto.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Fosilioj
Horrem

**Horrem** estas la nomo de du loĝlokoj en la regiono Rejnlando de Germanio:
* unu el ili, ekde 1975 parto de la komunumo Kerpen, situas ekzakte 10 kilometrojn **okcidente** de la urbolimo de Kolonjo (kvartalo Lövenich), 
* kaj la dua, nun parto de la komunumo Dormagen, situas ekzakte 10 kilometrojn **norde** de la urbolimo de Kolonjo (kvartalo Chorweiler). 

En unu el ili la eldonisto Theodor Jung (Teo Jung) ekde 1919 eldonis la revuon *Progreso*, ekde 1920 la revuon *Esperanto Triumfonta* respektive de 1925 *Heroldo de Esperanto*, kiuj respektive indikis kiel eldoneja loko la adreson "Horrem apud Kolonjo". En aŭtuno 1928 la eldonejo kaj presejo translokiĝis de Horrem al Kolonjo, Brüsseler Str. 94.
Hauschka

**Volker Bertelmann** estas germana eksperimenta pianisto, komponisto kaj kantverkisto pli konata sub la nomo **Hauschka.**

## Biografio 
Li alportis pasian novan perspektivon al la  preparita piano, tekniko por akiri novajn sonojn al la akustika klavaro aldonante pecojn de papero aŭ bastonetoj sur la kordoj de la piano. alternative=Volker Bertelmann (Hauschka)|eta|Volker Bertelmann (Hauschka)|maldekstraVolker Bertelmann naskiĝis en Kreuztal en la jaro 1966. Li plenkreskiĝis en la vilaĝo Ferndorf en la distrikto de Siegen-Wittgenstein, Nordrejn-Vestphalio. La kvinono de ses infanoj, li malkovris la pianan ludadon en la aĝo de ok dum kristnaska preĝeja servo. Li komencis studi la klasikan pianon kaj daŭris prenis lecionojn por la sekvantaj dek jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Germanaj pianistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Seniga a

En la gramatiko de Antikva greka, '*seniga *a*** (konata ankaŭ kiel **seniga alfa*'; en Latino, α *prīvātīvum*, en greka, α στερητικόν *a steretikon*) estas la prefikso *a-* kiu esprimas neadon aŭ foreston (ekz. *a-theos*, *a-tipa*). Ĝi estas derivita el la Hindeŭropa silaba naza **n̥-*, la nuliga ablaŭta grado de neado **ne*, t.e. /n/ uzata kiel vokalo. Pro tio, ĝi kutime aperas kiel *an-* antaŭ vokaloj (ekz. *an-alfabeteco*, *an-estezo*, *an-arkio*). Ĝi kunhavas la saman radikon kun la greka prefikso *nē* aŭ *ne*, en greka νη aŭ νε, kio estas ankaŭ seniga (ekz. ne-pentes).

En Esperanto pliaj vortoj, kiuj enhavas tiun prefikson, estas neologismoj anstataŭ la vortoj, kiuj sekvas la esperantan vortofaradon. Tiele *an-alfabeteco* kontraŭ *ne-legoscio*.

## Referencoj 
Kategorio:Prefiksoj
Kategorio:Greka lingvo
Purpura orkido

La **purpura orkido ** (*Orchis purpurea*) estas unu el la plej grandaj mezeŭropaj orkidoj. Ĝi apartenas al la genro orkido (*Orchis*) kaj al la familio de la Orkidacoj.

## Plantopriskribo 
### Habito kaj folioj 
La multjara herba planto atingas alton de 25 ĝis 80&nbsp;cm, kelkfoje eĉ pli. La tri ĝis ses folioj, kiuj preskaŭ komplete kuŝas sur la grundo, estas ĝis 20&nbsp;cm longaj.
[eta|200ra|maldekstra|purpura orkido(*Orchis purpurea*)[floraro]]

### Floraro kaj floroj 
La densa floraro konsistas el multaj floroj. Sepaloj kaj petaloj estas kunmetitaj kaskoforme kaj havas brunece purpuran koloron. La la lipo estas triloba diverse en koloro kaj formo, 10 ĝis 20&nbsp;mm. La planto floras en meza Eŭropo jam fine de aprilo.

La kromosomnombro estas 2n = 40 aŭ 42.

## Disvastigo 
### Kreskejo 
La purpura orkido bezonas kalkon, sed minimume bazoriĉan humusriĉan malfirman loman grundon en varma klimato.

Ĝi kreskas en maldensaj arbaroj kaj arbustejoj, kiuj estas sekaj en la somero, dum vintro la grundo estu humida. Ĝi kreskas en ĝiaj kreskejoj (ekzemple en meza kaj okcidentmezaj varmaj zonoj kaj en la Svisa Ĵuraso) en maldensaj grupoj. En montaro ĝi kreskas preskaŭ en altoj pli ol 1000 m.

### Disvastigo 
Eŭropo (krom en malvarmaj regionoj kiel Skandinavio), Nordafriko, Malgrandazio kaj Kaŭkazio.

### Hibridoj 
eta|*Orchis × hybrida*
Hibridiĝado okazas antaŭ ĉiu kun
* Orchis militaris (*Orchis militaris*) = *Orchis × HYBRIDA* (LINDL.) BOENN. EX RCHB. 1830
Iuj plantoj estas ofte signife pli grandaj kaj fortaj ol la gepatroj
* simia orkido (*Orchis simia*) = *Orchis × angusticruris* FRANCH. 1876
kaj
* *Aceras anthropophorum* = *×Orchiaceras melsheimeri* ROUY 1912

### La endanĝeriĝo 
La purpura orkido estas endanĝerigita.

## Pliaj bildoj 

Dosiero:Orchis_x_hybrida_220504.jpg|*Orchis* × *hybrida*
Dosiero:Orchis purpurea Orjen.jpg|*Orchis purpurea* en Orjen, Montenegro
Dosiero:Orchis purpurea 3.jpg|Orchis purpurea apud Leinburg, Meza frankonio
Dosiero:Orchis purpurea 2.jpg|unuopa floro de *Orchis purpurea*
Dosiero:0rchideen 02.jpg|*Orchis purpurea* ĉe la monto Blassenberg (Großkochberg)

## Referencoj 
## Literaturo 
* Dietmar Aichele, Heinz-Werner Schwegler: *Die Blütenpflanzen Mitteleuropas*, Franckh-Kosmos-Verlag, 2. überarbeitete Auflage 1994, 2000, Band 5, ISBN 3- 440-08048-X

## Eksteraj ligiloj 
* Schweiz (AGEO: *Orchis purpurea*)
* 
* Thomas Meyer: Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei *Flora-de: Flora von Deutschland* (alter Name der Webseite: *Blumen in Schwaben*)
* AHO Niedersachsen Die Orchidee des Jahres 2013
* Die Orchideen der Rhön: Orchis purpurea, Purpurknabenkraut
* *Orchis × angusticruris*
* *×Orchiaceras melsheimeri*

;
* Schweiz (AGEO)

Kategorio:Orkidoideoj
Agalychnis callidryas

eta|alt=Red-eyed tree frog|**Ruĝokula arborano** (*Agalychnis callidryas*) kun membroj kaj piedoj specializitaj por grimpado.
eta|Arealo de *Agalychnis callidryas*
La **Ruĝokula arborano** (*Agalychnis callidryas*) estas arborema hiledo indiĝena de centr-sudamerikaj pluvarbaroj kie ĝi havas teritoriojn el Meksiko, tra Centrameriko, al Kolombio. Ĝi estas foje tenita en kaptiveco. La specia nomo de la Ruĝokula arborano, *A. callidryas*, venas el la grekaj vortoj *kallos* (bela) kaj *drjas* (arba aŭ arbara nimfo).

Kiel sia nomo sugestas, la ruĝokula arborano havas ruĝajn okulojn kun vertikale mallarĝajn pupilojn. Ĝi havas brilan verdan korpon kun flavaj kaj bluaj, vertikale flankajn striojn. Ties membranaj piedoj kaj fingroj estas oranĝaj aru ruĝaj. La haŭto de la ventro de la ruĝokula arborano estas milda kaj rompiĝema, dum la dorso estas pli dika kaj aspra. Ruĝokulaj arboranoj havas gluemajn kusenetojn en siaj fingroj. La filomedusenaj arboranoj estas arboremaj, kio signifas ke ili pasas majoritaton de siaj vivoj en arboj; ili estas tre lertaj saltantoj. Ruĝokulaj arboranoj ne estas venenaj kaj dependas el kamuflado por protekti sin. Dumtage, ili restas senmove, kovras siajn bluajn flankojn per siaj malantaŭaj kruroj, ŝovas siajn brilajn piedojn sub siaj ventroj, kaj fermas siajn ruĝajn okulojn. Tiele, ili ŝajnas preskaŭ komplete verdaj, kaj bone kaŝitaj inter la foliaro. La ruĝaj okuloj ne nur ebligas facilan identigon, sed ankaŭ utilas kiel defenda adaptado pere de minaca kutimaro. Kiam ruĝokula arborano detektas alproksimiĝantan predanton, ĝi subite malfermas siajn okulojn kaj rigardegas la predanton. La subita apero de la ruĝaj okuloj povas timigi la predanton, kio havigas al rano oportunon por fuĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Rakontado

[eta|La Knabaĝo de Raleigh ([:en:The_Boyhood_of_Raleigh|angle) de Sir John Everett Millais (angle), olea pentraĵo sur kanvaso, 1870.
Maristo diras al la juna Sir Walter Raleigh kaj lia frato la rakonton de kio okazis dum vojaĝo.]]
**Rakontado** estas la socia kaj kultura agado rilate la transdonon de rakontoj per vortoj, sonoj, kaj bildoj. Rakontado ofte engaĝas improvizadon, teatrecon, aŭ beligadon. En ĉiuj kulturoj oni dividas rakontojn aŭ historietojn por amuzi, por eduki, por konservi kulturon, kaj por internigi moralajn valorojn. Kernaj elementoj de rakontoj kaj rakontado inkluzivas intrigon, rolulojn, kaj literaturan vidpunkton. Oni uzas la terminon ‘rakontadon’ en mallarĝa senco precize por signifi parolan rakontadon, kaj en pli larĝa senco por signifi teknikojn kiujn oni uzas en aliaj komunikiloj por disvolvi aŭ malkaŝi la fluon de rakonto.

## Vidu ankaŭ 
* Rakont-arto


Kategorio:Literaturo laŭ rimedoj
Kategorio:Parola literaturo
Kategorio:Deklamado
Askafedoj

[eta|dekstre|Grando de vostorano kompare al [Dekcenda monero (Usono)|dekcendo.]]
La **vostoranoj** estas du specioj de ranoj en la genro ***Ascaphus***, nura taksono en la familio **Askafedoj** (*Ascaphidae*). La "vosto" en la nomo estas fakte etendo de la maskla kloako. La vosto estas unu el du distingaj anatomiaj trajtoj kiuj adaptis la specion al la vivo en rapid-fluaj rojoj. Tiuj estas la nuraj nordamerikaj ranospeciojn kiuj reproduktiĝas pere de interna fekundigo.

Ties scienca nomo signifas ‘sen ŝovelilo’, el la seniga prefikso *a-* kaj el la antikva greka ''* (, ‘ŝovelilo’), reference al la metatarsa ŝovelilo, kiun tiuj ranoj ne havas.

## Taksonomio 
Ĝis 2001, la genro ŝajnis esti monotipa, ĉar la nura specio estis la vostorano (*Ascaphus truei* Stejneger, 1899). Tamen, en tiu jaro, Nielson, Lohman, kaj Sullivan publikigis pruvaron kiu suprenigis la Rokmontan vostoranon (*Ascaphus montanus'') el subspecio al sia propra specio. Ekde tiam, la iama specio estis formale nomata Marborda vostorano.

## Referencoj 
## Literaturo
* Gissi, Carmela; Diego San Mauro; Graziano Pesole; Rafael Zardoya (Februaro 2006). "Mitochondrial phylogeny of Anura (Amphibia): A case study of congruent phylogenetic reconstruction using amino acid and nucleotide characters". Gene. 366 (2): 228–237. doi:10.1016/j.gene.2005.07.034. PMID 16307849.
* Roelants, Kim; Franky Bossuyt (Februaro 2005). "Archaeobatrachian paraphyly and pangaean diversification of crown-group frogs". Systematic Biology. 54 (1): 111–126. doi:10.1080/10635150590905894. PMID 15805014.
* San Mauro, Diego; Miguel Vences; Marina Alcobendas; Rafael Zardoya; Axel Meyer (Majo 2005). "Initial diversification of living amphibians predated the breakup of Pangaea" (PDF). American Naturalist. 165 (5): 590–599. doi:10.1086/429523. PMID 15795855.
* Resumo el Zeiner et al. 1988 priskribanta vostoranojn 

Kategorio:Amfibioj
Leiopelmatedoj

alternative=Hochstetter's Frog without Moss.jpg|eta|Rano de Hochstetter (*Leiopelma hochstetteri*)
eta|Vivejo de *Leiopelmatidae* enzumita.
La **Leiopelmatedoj** (*Leiopelmatidae*) estas la familio de **Novzelandaj praranoj**, kiuj apartenas al la subordo Arkeobatrakoj. La relative primitiva formo de Leiopelmatedoj indikas ke ili havas antikvan stirpon. Kvankam kelkaj taksonomiistoj sugestis kombini la nordamerikajn ranojn de la genro *Ascaphus* en la familio Askafedoj kun la novzelandaj ranoj de la genro *Leiopelma* en la familio de Leiopelmatedoj, la nuna konsento estas ke tiu du grupoj konstituas du separatajn familiojn. La kvar nunaj specioj de Leiopelmatedoj troviĝas nur en Novzelando.

## Specioj 
Familio *LEIOPELMATIDAE*
* Genro ***Leiopelma***
** *Leiopelma archeyi* Turbott, 1942
** *Leiopelma hamiltoni* McCulloch, 1919
** *Leiopelma hochstetteri* Fitzinger, 1861
** *Leiopelma pakeka* Bell, Daugherty & Hay, 1998

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* New Zealand Frog Conservation Biology - research on New Zealand frog biology

Kategorio:Amfibioj
Bombinatoredoj

eta|maldekstre|*Bombina variegata* montras la ventran reflekson.
La **Bombinatoredoj** (*Bombinatoridae*) estas ofte referencataj kiel **fajrventraj bufoj** pro ties brilkoloraj ventraj flankoj, kiuj montras ke ili estas tre venenaj. Tiu familio inkludas du genrojn, *Barbourula* kaj *Bombina*, ambaŭ el kiuj havas ebenecajn korpojn.

La specioj de *Bombina* estas verukecaj, akvoloĝantaj bufoj ĉirkaŭ 7 cm longaj, kaj notitaj ĉefe pro siaj brilaj ventroj. Ili ofte montras la ventran reflekson okaze de ĝenado; la animalo arkigas siajn dorson kaj membrojn por eksponi sian brilan ventron, kaj povas eĉ kuŝi surdorse. Tio utilas kiel averto al predantoj. La voĉa kutimaro de kelkaj specioj de la genro *Bombina* estas malkutima je tio ke la alvoko estas produktita dum la enspiron pli ol per la elspiro kiel okazas en aliaj ranoj. Ili demetas pigmentajn ovojn en flakojn.

La specioj de *Barbourula* loĝas en Filipinoj kaj Borneo, dum tiuj de *Bombina* troviĝas tra Eŭrazio. Ili estas iome malpli koloraj ol *Bombina*, kaj posedas membranajn antaŭajn fingrojn aldone al membranaj malantaŭaj fingroj. Karakteroj de ranidoj de *Barbourula* estas nekonataj.

*Barbourula* estis konsiderata situa intermeze inter *Discoglossus* kaj *Bombina*, sed pli proksima al tiu lasta, kaj tiele ili estis aldonitaj al Bombinatoredoj kiam tiu familio disiĝis el la Diskoglosedoj.

Fosiliaj specimenoj de *Bombina* estas konataj el Plioceno al Plejstoceno.

## Specioj 
Familio **Bombinatoridae** 
* Genro *Barbourula* (Taylor and Noble, 1924)
** *Barbourula busuangensis* (Taylor and Noble, 1924)
** *Barbourula kalimantanensis* (Iskandar, 1978)
* Genro *Bombina* (Oken, 1816)
** *Bombina bombina* (Linnaeus, 1761)
** *Bombina maxima* (Boulenger, 1905)
** *Bombina microdeladigitora* (Liu, Hu & Yang, 1960)
*** *Bombina fortinuptialis* (Tian & Wu, 1978)
*** *Bombina lichuanensis* (Ye and Fei, 1993)
** *Bombina orientalis* (Boulenger, 1890)
** *Bombina pachypus* (Bonaparte, 1838)
** *Bombina variegata* (Linnaeus, 1758)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* 

Kategorio:Amfibioj
Peloditedoj

alternative=Pelodytes punctatus side.jpg|eta|Flanka foto de *Pelodytes punctatus*
eta|Arealo de genro *Pelodytes*
La **Peloditedoj** (*Pelodytidae*), en kelkaj lingvoj nomitaj *petroselaj ranoj* aŭ *ŝlimaj ranoj*, estas familio de la ordo *Anura* de Amfibioj. La familio konsistas nur el unu genro, nome *Pelodytes*, kiu enhavas nur tri speciojn. Tiuj ranoj troviĝas en sudokcidenta Eŭropo kaj Kaŭkazo. La komuna nomo de "petroselaj ranoj" venas el la fakto ke la Ordinara pelodito (*Pelodytes punctatus*) pro ties koloro, ŝajnas spicita per petroselo.

## Taksonomio 
* Familio Peloditedoj
** Genro *Pelodytes*
*** *Pelodytes caucasicus* – Kaŭkaza pelodito
*** *Pelodytes ibericus* – Iberia pelodito
*** *Pelodytes punctatus* – Ordinara pelodito

## Bibliografio 
* Cogger, H.G.; R.G. Zweifel; D. Kirschner (2004). Encyclopedia of Reptiles & Amphibians Second Edition. Fog City Press. ISBN 1-877019-69-0.
* "ADW: Pelodytidae: Information". http://animaldiversity.org/site/accounts/information/Pelodytidae.html Alirita la 7an de Februaro 2017.

Kategorio:Amfibioj
Arkeobatrakoj

La **Arkeobatrakoj** (*Archaeobatrachia*) estas subordo de *Anura* kiu enhavas variajn primitivajn ranojn kaj bufojn. Kiel la nomo laŭvorte sugestas, tiuj estas la plej primitivaj ranoj. Multaj el la specioj (28 totale) montras certajn fiziologiajn karakterojn kiuj forestas en aliaj ranoj kaj bufoj, tiele okazigante tiun grupon. Ili troviĝas amplekse en Eŭrazio, Novzelando, Filipinoj, kaj Borneo, kaj estas karaktere malgrandaj. Aldone, la familio Askafedoj troviĝas en la Pacifika Nordokcidento kaj norda Roka Montaro de Usono, kaj estas reprezentata nur de du specioj.

## Familioj 
* Askafedoj
* Bombinatoredoj
* Diskoglosedoj
* Leiopelmatedoj

## Vidu ankaŭ 
* Mezobatrakoj
* Novbatrakoj

## Referencoj 
* Gissi, Carmela; San Mauro, Diego; Graziano, Pesole; Zardoya, Rafael (February 2006). "Mitochondrial phylogeny of Anura (Amphibia): A case study of congruent phylogenetic reconstruction using amino acid and nucleotide characters". Gene. 366 (2): 228–237. doi:10.1016/j.gene.2005.07.034. PMID 16307849.
* Roelants, Kim; Bossuyt, Franky (February 2005). "Archaeobatrachian paraphyly and pangaean diversification of crown-group frogs". Systematic Biology. 54 (1): 111–126. doi:10.1080/10635150590905894. PMID 15805014.
* San Mauro, Diego; Garcia-Paris, Mario; Zardoya, Rafael (December 2004). "Phylogenetic relationships of discoglossid frogs (Amphibia:Anura:Discoglossidae) based on complete mitochondrial genomes and nuclear genes". Gene. 343 (2): 357–366. doi:10.1016/j.gene.2004.10.001. PMID 15588590.
* San Mauro, Diego; Vences, Miguel; Alcobendas, Marina; Zardoya, Rafael; Meyer, Axel (May 2005). "Initial diversification of living amphibians predated the breakup of Pangaea". American Naturalist. 165 (5): 590–599. doi:10.1086/429523. PMID 15795855.

Kategorio:Amfibioj
Antal Németh

**Antal Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Antal** estis hungara reĝisoro, teatrestro, universitata instruisto.

Antal Németh http://www.imdb.com/name/nm0639069/?ref_=nm_ql naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Balatonfüred (laŭ alia fonto en Budapeŝto).
eta|maldekstre|Antal Németh (sidas)

## Biografio 
Antal Németh frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj en Munkeno. En la jaroj 1928 kaj 1931 helpe de stipendio li plulernis en Berlino, Vieno, Munkeno, Parizo kaj Kolonjo. Li komencis sian aktoran karieron en 1928 en migranta teatro en Budapeŝto, inter 1929 kaj 1931 li estis reĝisoro de Nacia Teatro (Szeged), baldaŭ li estis redaktoro de literatura revuo. En 1935 li estis nomumita privata profesoro de Universitato István Tisza, samtempe li estis teatrestro de Nacia Teatro (Budapeŝto) ĝis 1944. Tiutempe li havis kelkajn reĝisorajn taskojn en la Nazia Germanio. Dum la nazia erao en Hungario (1944) li estis forigita el ĉiuj postenoj. Depost 1945 same li ne rajtis labori, li instruis private estontajn reĝisorojn, ekde 1950 en instituto li okupiĝis pri pupteatroj. Ekde 1956 li denove estis reĝisoro laŭvice en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), Teatro de Kecskemét, fine inter 1959–1965 en Nacia Teatro (Pécs). Li pensiuliĝis en 1965, tamen li esploris en Tutlanda Biblioteko Széchényi.

Lia edzino estis Piri Peéry, post la vidviĝo li denove edziĝis.

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Imre Madách: La tragedio de l' homo (1937, 1939, 1942)
* József Katona: *Bánk bán* (1936, 1938, 1940, 1960)
* William Shakespeare:
** La ventego (1939-1940)
** Reĝo Lear (1938)
** Romeo kaj Julieta (1940)
** Hamleto (1940)
** Otelo (1937, 1957, 1964)
** Somermeznokta sonĝo (1937-1939, 1941, 1959)
** Makbeto (1939, 1960)
* Rostand: Cyrano de Bergerac (1941, 1962)
* Ibsen: Peer Gynt (1941)
* Verdi:
** Il Trovatore (1961, 1965)
** Rigoletto (1959)
* Giacomo Puccini:
** Tosca (1962)
** La bohème (1961)

## Lia filma reĝisoraĵo 
* *Madách: Egy ember tragédiája* (1944)

## Elektitaj libroj 
* *A színjáték esztétikájának vázlata* (1929)
* *Tanulmányok a színház esztétikája köréből* (1934) - studoj
* *Kelet bábjátékművészete* (1955)
* *Új színházat!* (1988) - elektitaj kontribuoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Móric Szentkirályi

**Móric Szentkirályi** [sentkirAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentkirályi Móric** estis hungara juristo, politikisto, parlamentano, urbestro, kuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *ér-szentkirályi*.
[eta|Móric Szentkirályi en [1866]]
eta|Memortabulo pri Móric Szentkirályi
Móric Szentkirályi http://mek.oszk.hu/03200/03260/html/Index_elemei/Lonyay_cd_frameset/Navbar/Framesetek/Lonyay%20eletutja%20frameset/Labjegyzetek/Eletut%20labjegyzet21.htm naskiĝis la  (laŭ aliaj informoj la naskiĝjaro estas 1809) en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Móric Szentkirályi frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest, li advokatiĝis en 1829, poste li iomete studis en germanaj universitatoj. Hejmenveninta li estis notario, poste subdepartementestro de Pest-Pilis-Solt-Kiskun, ankaŭ parlamenta deputito. Li estis opoziciulo (reformulo). Li fondis kun Lajos Kossuth, István Bezerédj kaj Teréz Brunszvik la unuan hungaran infanĝardenon en 1836. En 1838 li gvidis la Nacian Teatron, sed tiu posteno estis sensukcesa. Dum la Hungara revolucio de 1848 li iomete retiriĝis de la revoluciaj ideoj. Post falo de la liberecbatalo li akiris medicinan diplomon, poste li estis kuracisto en Pest, kie li kuracadis senpage. Inter 1865 kaj 1868 li denove estis parlamenta deputito, poste li ne estis reelektita, fine li estis la lasta urbestro de urbo Pest. Pro polemikoj li ne estis reelektita, tial poste li denove kuracadis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Értekezés a magyar asszony jussairól* (Pest, 1829)
* *Jelentése Pest, Pilis és Solt megyék 1838 – 40. évi országgyűlési követeinek* (Pest, 1840)
* *Eszmetöredékek a vármegyék rendezéséről* (Budapeŝto, 1876)

## Memorigiloj 
* strato kun memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Chemin de fer des Chanteraines

250px|dekstra|eta|Parko de Chanteraines
La **Chemin de fer des Chanteraines** (aŭ **CFC**) estas fervojlinio konstruita sekve al la malfermo de departementa parko de Chanteraines. Ĝi kunligas la stacion *Gennevilliers R.E.R.* (antaŭe: *Les Tilliers R.E.R.*) al *Les Mariniers*.

## Listo de stacidomoj 
La linio priservas ĝis kvin stacidomojn en Parko de Chanteraines:

## Interkonektoj 
*  '**
*  **'
*  RATP 137 - 177 - 166 - 138a - 138b - 178 - 238 - 261

## Ekspluatado 
La linio estas entute ekspluatata de Association du Chemin de fer des Chanteraines.

## Bibliografio 
* Jérôme Camand, « Le chemin de fer des Chanteraines », en *Petits trains de France*, Sélection du Reader's Digest, 2002 , pp. 164-165

## Bildgalerio 

CFChanteraines TilliersRER Panneau.JPG|*Gennevilliers R.E.R.* (*Les Tilliers R.E.R.*)
CFChanteraines PetitLac.JPG|*Petit Lac*
CFChanteraines PassageVerdure.JPG|*Passage de Verdure*
CFChanteraines LaFerme.JPG|*La Ferme*
CFChanteraines LesFiancés.JPG|*Les Fiancés*

## Vidu ankaŭ 
* Parc des Chanteraines (Tramtransporto en Parizo)
* Etŝpura fervojo
* Villeneuve-la-Garenne
* Gennevilliers

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hauts-de-Seine
Kategorio:Gennevilliers
Chanteraines
Chanteraines
Aleŭrolito

eta|Ruĝo-bruna aleŭrolito kaj ruĝa grejso
**Aleŭrolito** (de  — *faruno* kaj  — *ŝtono*) estas la malmola sedimenta rokaĵo, kiu formiĝas el aleŭrito dum ŝtoniĝo.

## Konsisto 
Ĝi konsistas el grajnoj de neregula formo, 0,01—0,1&nbsp;mm (laŭ aliaj datumoj — 0,005—0,05&nbsp;mm). Surbaze de la formoj oni klasifikas tri tipojn: la grandgrajnaj, la diversgrajnaj, la etgrajnaj. Kiel bazo de aleŭrolito servas kvarco, krome povas ĉeesti partikloj de feldspatoj, aluminoj, foje karbonatoj kaj hidroksidoj de fero.

## Elminigado 
Oni elminigas aleŭrolitojn ĉefe por produktado de cemento kaj konstruado de ĝardenaj padoj. Ĝi troveblas en karbonminejoj inter tavoloj de ŝtonkarbono.

## Referencoj 
Kategorio:Sedimentaj rokoj
Pipedoj

alternative=Amplexus of ADF.jpg|eta|Amplexus of ADF
eta|Arealo de *PIPIDAE*
La **Pipedoj** (*Pipidae*) estas familio de primitivaj, sen lango ranoj. La 41 specioj en la familio Pipedoj troviĝas en tropikaj Sudameriko (genro *Pipa*) kaj sub-Sahara Afriko (la tri aliaj genroj).

Tiuj ranoj estas nur akvemaj kaj havas nombrajn morfologiajn modifojn kiuj profitas el ties habitato. Ekzemple, la piedoj estas komplete membranecaj, la korpo estas ebenecaj, kaj ekzistas sistemo de flanka linio. Aldone, pipedoj posedas tre modifitajn orelojn por produkti kaj ricevi sonon subakve. Ili ne havas langon aŭ voĉajn kordojn, anstataŭe havas ostajn bastonetojn en la laringo kiuj helpas produkti sonon. Ili gamas el 4 al 19 cm en korpolongo.

La registroj de fosilioj el pipedoj estas relative bona, kaj oni konas 12 formortintajn speciojn. Ses el tiuj estas lokitaj en la nuntempa genro *Xenopus*, dum la cetero estas en formortintaj genroj. Tiuj fosilioj estas konataj el Afriko, Sudameriko, kaj Mezoriento el la Malsupra Kretaceo.
* *Hymenochirus* Boulenger, 1896 - **nanaj ungoranoj** (4 specioj)
* *Pipa* Laurenti, 1768 - **Surinamaj bufoj** (7 specioj)
* *Pseudhymenochirus* Chabanaud, 1920- **Merlina rano** (1 specio)
* *Xenopus* Wagler, 1827 - **ungoranoj** (29 specioj) 
** Subgenro *Silurana* Wagler, 1827 - **ordinaraj ungoranoj**
** Subgenro *Xenopus* Gray, 1864 - **tropikaj ungoranoj**

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Gissi, Carmela; Diego San Mauro; Graziano Pesole; Rafael Zardoya (February 2006). "Mitochondrial phylogeny of Anura (Amphibia): A case study of congruent phylogenetic reconstruction using amino acid and nucleotide characters". Gene. 366 (2): 228–237. doi:10.1016/j.gene.2005.07.034. PMID 16307849.
* Roelants, Kim; Franky Bossuyt (Februaro 2005). "Archaeobatrachian paraphyly and pangaean diversification of crown-group frogs". Systematic Biology. 54 (1): 111–126. doi:10.1080/10635150590905894. PMID 15805014.
* San Mauro, Diego; Miguel Vences; Marina Alcobendas; Rafael Zardoya; Axel Meyer (Majo 2005). "Initial diversification of living amphibians predated the breakup of Pangaea". American Naturalist. 165 (5): 590–599. doi:10.1086/429523. PMID 15795855.

Kategorio:Amfibioj
A fiya del xastre

***A fiya del xastre*** (en Esperanto *la filino de la tajloro*) estas mallonga filmo  de 2011. Temas pri la unua filmo de fikcio kiu registriĝis en la galega-asturia lingvo. Ĝi estis reĝisorita de Marisa López Diras en kelkaj lokoj de Grandas de Salime.

## Intrigo 
La historio rakontas pri kudristino kiu kaŝas en la vestaĵoj faritaj de ŝi fasketojn de herboj kun kiuj sorĉalvokas la bonan sorton kaj realigas la dezirojn de homoj. Je iu okazo ŝi protektas junulon sen loko kie pasi la nokton kaj teksas por li jakon kun unu el tiuj branĉetoj. Sekvatage sciiĝas la novaĵo ke la Ĝendarmaro marŝas serĉe de viro fuĝita. Post kelkaj jaroj, la kudristino ricevas iun tagon leteron kun unu sola vorto, "dankon".

## Scenaro 
La scenaro de *A fiya del xastre* inspiras sin el rakonto de egala titolo kiu gajnis la Premion Xeira 2007 por mallongaj rakontoj.

## Rolularo 
* Elsa Pérez García: Filino de la tajloro
* Jose Alberto R. Andreolotti: Tajloro
* Rodrigo Pérez González: Kuriero
* Lucía Sánchez García-Conde: Kromaktoro
* María Luisa Rodríguez Álvarez: Balbina
* Luis M. Suárez: Fremdulo
* Elena Pérez González: Vendisto
* Avelino López Ledo: Barbiro
* Marisa López Diras: Rakontanto

## Premioj 
* **Premio de la publiko** en la 1a Konkurso pri mallongaj filmoj de kampara kino en Saldaña (Palencia).
* **Premio al la plej bona mallonga filmo registrita en **Asturio “Ribadedeva en Corto” (2014).

## Eldono en DVD 
*A fiya del xastre* oni eldonis en DVD en Espiga 2012 eldonita de Gonzali Produktadoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Prezento de A fiya del xastre* Onda Radio Televidilo
* *Premiero en Cangas del Narcea de la mallongaĵo “A fiya del xastre”*  De acebo y jara

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2011
Kategorio:Hispanaj filmoj
Germana Teatro (Pest)

La **Germana Teatro** estis la unua konstanta teatro en Pest (urbo). Komence ĝia nomo estis Reĝa Teatro, baldaŭ oni ŝanĝis la "reĝa" al "germana" por fari diferencon inter la hungara teatro.
eta|maldekstre|La Germana Teatro en Peŝto
## Historio 
Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno metis la unuan brikon en 1808, la teatro ekfunkciis post 4 jaroj. Laŭ tiutempaj eblecoj kaj kutimoj la repertuaro konsistis el dramoj kaj operoj. Muziko de Ludwig van Beethoven kaj dramo de August von Kotzebue estis aŭdebla dum la solena inaŭguro. En la sekvaj jaroj la teatro prezentis spektaklojn ekzemple de Rossini, Mozart, Ŝekspiro Schiller.

Post jaroj la teatro inspiris la hungarojn konstrui hungarlingvan konstantan teatron. Tio realiĝis en 1837 sub nomo Hungara Teatro. La konstruaĵo situis ekster la urbomuroj kaj ĝi estis malpli impona, ol la germana teatro.
eta|La teatrejo dum la inundo en 1838
Inter 1833 és 1838 dirigento de la germana teatro estis Ferenc Erkel. Dum Inundo de la Danubo (1838) la konstruaĵo kontraŭstaris, eĉ ĝi estis rifuĝejo. En 1847 incendio okazis, sed post kelkaj monatoj la teatrejo estis denove en bona stato. Dum la Hungara revolucio de 1848 la teatrejo estis kruele pafita, ĝi plene ruiniĝis. Depost 1849 ĝi ne plu funkciis.

## Konstruaĵo 
La klasikisma konstruaĵo situis malantaŭ Palaco Redout laŭ placo. La fasado estis simetria, la meza parto reliefis, tie estis 3 arkadoj kun 4 kolonoj. Ili tenis timpanon. La domego estis trietaĝa interne kun 3500 sidlokoj. La scenejo estis 28 metrojn profunda.

## Aktoroj 
En la teatro estis gastoj ankaŭ hungaraj aktoroj, ekzemple József Szerdahelyi, Ádám János Láng, eĉ plena trupo de Miklós Udvarhelyi.

## Aliaj teatranoj 
* Johann Nepomuk Batka, violonĉelisto
* Johann Nepomuk Beck, operkantisto
* Heinrich Ernst, operkantisto
* Jozefa Ernstné Kaiser, operkantisto
* Zsófia Hofbauer, operkantisto
* Lajos Kilányi, baletisto
* Teréz Papp, baletisto
* Ödön Singer (koncertmajstro)

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz20/204.html
* hungare kun bildo 

Kategorio:Teatroj en Hungario