open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jorge Manuel Teotokopuli

**Jorge Manuel Theotocópuli** (Toledo, 1578 - 1631), hispana pentristo kaj arkitekto, ŝajne estis ununura filo (ekstergeedzeca) de la konata pentristo Domenikos Teotokopulos, «El Greco».[eta|200px|*[Portreto de Jorge Manuel Theotocópuli*, de Domenikos Theotocópoulos, «El Greco»]]Li lernis la metion de pentristo labore en la ateliero de lia patro, ĉar el 1603 oni dokumentas lian partoprenon ĉe la mendo por la retabloj de Illescas. Tuj poste, en 1607, eklaboris sendependajn laborojn, kiaj la retablo de Titulcia, kie, sekvante la manierismon de lia patro, ekdistingiĝas per persona stilo, kvankam lia kvalito kiel pentristo estis ĉiam klare malsupra al tiu de la granda majstro kreta.

Post la morto de lia patro, en 1614, Jorge Manuel fokusigis siajn interesojn al arkitekturo, kie li sekvis la skolon hereran kun Nicolás de Vergara el Mozo kaj Juan Bautista Monegro. El 1612 al 1618 partoprenis en la finigo de la konstruado de la urbodomo de Toledo.

Poste, en 1625, li akiris postenon de ĉefmajstro, skulptisto kaj arkitekto de la Katedralo de Toledo, kie li laboris por la konstruo de la Kapelo Ochavo [oĉAbo] (okono) kaj en la kupolo de la Mozaraba Kapelo de Enrique Egas.

Dufoje edzigita, ruiniĝis pro konflikto kontraŭ la Hospitalo Tavera, pro kio li perdis sian tutan havaĵon.

## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kategorio:Hispanaj pentristoj
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Toledo (Hispanio)
Krispo

*Atentu ankaŭ la terminon krispo en biologia senco: refaldo de la peritoneo, kiu fiksas la diversajn partojn de la intestoj (mezentero, mesoentero)*

eta|
**Krispo** estas kolumo, simpla aŭ duobla, el plisita aŭ rondfaldetita amelita tolo aŭ punto, surmetita ĉefe de viroj, sed ne nur, en la 16-a kaj 17-a jarcentoj, kaj de virinoj en pli modernaj tempoj. Tiu ornamo de la kutima vesto, propra de altaj sociaj klasoj, videblas ankoraŭ en multnombraj pentraĵoj de monarkoj kaj gravuloj de la menciitaj jarcentoj. Ĉe rifinitaj skoloj pentrartaj, tiu detalo de la vestaro povas iĝi grava ero de la pentraĵo.

Kategorio:Vestoj
Kategorio:16-a jarcento
Kategorio:17-a jarcento
Kategorio:Pentrado
8782 Bakhrakh

'*8782 *Bakhrakh'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, ekde 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo de Ukraino).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Lev Davidoviĉ Baĥraĥ'', , korespondanta ano de la Rusia Akademio de Sciencoj, estas la aŭtoro de fundamentaj kaj aplikita esploroj pri tekniko de astrofizikaj antenoj. Li disvolvis la teorion de multi-spegulaj antenoj vaste uzataj en radioastronomio kaj
kosma komunikado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Hispanurbo

**Hispanurbo,** angle **Spanish Town** estas grandurbo en Jamajko.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 162.359 (en 2010)
* Supermara alteco: 34 m
* Horzono: UTC-5h
* Poŝtkodo: 
* Telefonkodo: 876

## Geografio 
Hispanurbo situas sur ebenaĵo en la suda parto de Jamajko. La urbego situas dek tri mejlojn de Kingstono sur la ĉefŝoseo, krome Portmore troviĝas 9 kilometrojn.

## Historio 
**Villa de la Vega** fondiĝis en 1534 kiel la ĉefurbo de la hispana kolonio, pli frue indiĝenoj vivis en la ĉirkaŭaĵo. Poste ĝi ankaŭ estis nomita *Santiago de la Vega* aŭ *Sankta Jago de la Vega*. En 1655 la britoj okupis la insulon kaj nomis tiun urbon Hispanurbo, krome ili establis alian urbon *Port Royal* por neoficiala ĉefurbo. En 1692 sismo detruis la urbon, sed post la rekonstruo ĝi daŭre estis ĉefurbo ĝis 1872. Tiam la taskojn forprenis la nuna ĉefurbo Kingstono, tial Hispanurbo perdis multon da sia ekonomia kaj kultura viglecoj.  

## Vidindaĵoj 
eta|dekstre|Mapo pri Jamajko, kie estas videbla Hispanurbo
* iama guberniestra domo
* malnova fera ponto konstruita en 1801, en 1989 ĝi iĝis Monda Heredaĵo 
* katedralo de 1525
* aliaj preĝejoj kaj moskeo

## Trafiko 
Hispanurbo havas 2 ĉefŝoseojn. Inter 1845-1992 ankaŭ fervojo liveris la pasaĝerojn.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans

Kategorio:Urboj de Jamajko 
Kategorio:Iamaj ĉefurboj
Luis Tristán

**Luis Tristán de Escamilla**, konata ankaŭ kiel **Luis de Escamilla** aŭ **Luis Rodríguez Tristán** (Toledo, ĉ. 1585- samloke, 1624), estis hispana pentristo de la skolo de manierismo, apartenanta al la Hispana Ora Jarcento.eta|380px|*Sankta Petro kaj Sankta Francisko*. Reĝa Palaco de Riofrío. Provinco Segovio. *Patrimonio Nacional* (Hispanio).Filo de komercistoj kaj metiistoj toledaj, eklaboris en la ateliero de El Greco, kies stilon li imitis (ĝis fakto ke oni konfuzigis ofte la fakulojn, kiuj atribuis verkojn de unu al la alia); kun la kreta pentristo estis el 1603 al 1606, sed poste li foriris al Italio, kie li estis ekde 1606 al 1613. Oni konsideras lin ĉefa disĉiplo de la toleda pentristo, krom lia propra filo, Jorge Manuel Theotocópuli. Li laboris sian tutan vivon en Toledo. Ne stiligis tiom la figurojn kiel lia majstro kaj klopodis nuancigin jam iom eksmodan manierismon per naturalismajn nuancojn ĉe ĉiutagaj objektoj kaj traktado de materialoj, kio devenas el la italaj sekvantoj de Caravaggio kaj de la eĥoj de la Kontraŭreformacio. Lia stilo estis ege personeca, kun aspra graveco, terecaj nuancoj sur kiuj brilas intensa lumkoloraro.

## Bibliografio 
* Alfonso Pérez Sánchez kaj Benito Navarrete Prieto, *Luis Tristán 1585-1624* Ediciones del Umbral, 2001.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Luis Tristán
* Artikolo pri Luis Tristán de la enciklopedio GER. 
* Luis Tristán en artehistoria.jcyl.es. 
* Artikolo en la reta enciklopedio de la Muzeo Prado.

Kategorio:Hispanaj pentristoj
Kategorio:Baroko
Kategorio:Toledo (Hispanio)
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Caravaggio
Libuše Hýblová

**Libuše Hýblová** estas ĉeĥa esperantistino. En 2008 ŝi kadre de la 12-a Ĉeĥa Esperanto-Kongreso en Přerov elektiĝis kasisto kaj en 2011 kadre de la 13-a Ĉeĥa Esperanto-Kongreso en Šumperk elektiĝis vicprezidanto de Ĉeĥa Esperanto-Asocio, la Landa Asocio de Universala Esperanto-Asocio en la Ĉeĥa Respubliko. En la oficperiodo 2010-2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, ŝi reprezente de ĈEA estis membro de la komitato de UEA.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Ĉeĥa Esperanto-Asocio
Wang Ruixiang

**WANG Ruixiang** - ĉine tradicie 王瑞祥 - estas ĉina esperantisto. Laŭ la stato de somero 2013 li estias la prezidanto de la Azia Komisiono de UEA kaj kunordiganto por planata 8-a Azia Esperanto-Kongreso, kiu okazu kaj fine okazis en 2016. En la oficperiodo 2010-2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, li kune kun Yu Tao reprezente de Ĉina Esperanto-Ligo estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio.  

## Referencoj 
Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Tuomo Grundström

**Tuomo Grundström** (naskiĝinta la 22-an de decembro 1952 en Raŭmo) estas finna esperantisto kaj speciala instruisto. En la oficperiodo 2010–2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, li reprezente de Esperanto-Asocio de Finnlando estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio.  Ĝis la jaro 1987 li estis la lasta redaktoro de la periodaĵo Esperanta Finnlando, kaj en 2019 li prezidis la lokan kongresan komitaton de la 104-a Universala Kongreso de Esperanto en Lahti. Li loĝas en la historia centro de Raŭmo, en Malnova Raŭmo.

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-Asocio de Finnlando
Novapostola eklezio

La **Novapostola Eklezio** estas kristana eklezio, kiu formiĝis je la fino de la 19-a jarcento en Hamburgo. Ĝermo estis la Ĝenerala Kristana Apostola Misio en Hamburgo, eklezio sendependiĝinta en 1863 disde la Katolik-Apostolaj Komunumoj, el kiu ekestis pluaj apostolaj eklezioj, kiuj pli malfrue formiĝis al la Novapostola Eklezio. La Novapostola Eklezio rigardas restarigita la ankoraŭ ekzistan apostolan oficon en sia eklezio. Al ĝia plej gravaj konceptoj apartenas la reveno de Jesuo Kristo en proksima estonteco.[eta|Novapostola preĝejo en [Bad Oeynhausen, novkonstruaĵo el 2012.]]

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la Novapostola Eklezio Internacia
* Aktualaj novaĵoj kaj detalaj analizoj 
* Memstara informservo kun enhava rilato al la Novapostola Eklezio

Kategorio:Religiaj organizaĵoj fonditaj en 1863
Kategorio:Sektoj
Gesangbuch der Neuapostolischen Kirche

La **Kantaro de la Novapostola Eklezio** estas ekde la paska diservo de 2005 en la Novapostola Eklezio la oficiala kantaro por la germanlingvaj landoj kaj regionoj. Ĝi anstataŭis la Novapostolan Kantaron el 1925.eta|Kantaro de la Novapostola Eklezio
## Eksteraj ligiloj 
* Kantaro de la Novapostola Eklezio (2005) 
* Detaoj, transkondukaj tabeloj kaj analizoj
* http://www.apostolische-geschichte.de/wiki/index.php?title=Neuapostolisches_Gesangbuch APWiki.de

Kategorio:Germanaj kantaroj
Kategorio:Ekleziaj kantaroj
Kiril Draĵev

**Kiril Draĵev** - bulgare *Кирил Дражев* - estis bulgara esperantisto, teatra aktoro kaj reĝisoro. Li multajn jarojn laboris kiel tradukisto de dramverkoj por la Bulgara Esperanto-Teatro (BET), kaj de 1970 ĝis 1983 ankaŭ kiel reĝisoro de la teatro. Pro liaj meritoj en tiu laboro, li deklariĝis honora membro de UEA kaj de la Bulgara Esperanto-Asocio.

## Referencoj 

Kategorio:Bulgaraj aktoroj
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Maria Pontika

**Maria PONTIKA** - greke *Μαρία Ποντίκα* - estas greka esperantistino. Ekde la jaro 1986, do en la oficperiodoj 1986-1989,1989-1992, 1992-1995, 1995-1998, 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013,  2013-2016 (pri 2016-2019 ankoraŭ mankas informoj), ŝi tri jardekojn reprezente de Helena Esperanto-Asocio estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Krome ŝi ankaŭ reprezentas Helenan Esperanto-Asocion en la asembleo de Eŭropa Esperanto-Unio.

## Referencoj 
Kategorio:Grekaj esperantistoj
Knaboj Llewelyn Davies

La **knaboj Llewelyn Davies** estis filoj de Arthur (1863-1907) kaj Sylvia Llewelyn Davies (1866-1910). Ili utilis kiel inspiro por la roluloj de Peter Pan kaj de la aliaj tri ĉefaj roluloj de la verkoj de James Matthew Barrie. Barrie iĝis ilia kuratoro post la morto de iliaj gepatroj.

Ili estis:

* George (1893-1915)
* John 'Jack' (1894-1959)
* Peter (1897-1960)
* Michael (1900-1921)
* Nicholas 'Nico' (1903-1980)

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Peter Pan
Novapostola Kantaro

Sub la titolo **Novapostola Kantaro** () aperis en 1910 kaj 1925 respektive kantaro por la uzo en la Novapostola Eklezio en germanlingvaj ŝtatoj kaj regionoj. La eldono de 1925 estis en uzo ĝis pasko de 2005, kiam ĝin anstataŭis la *Gesangbuch der Neuapostolischen Kirche*.

La *Novapostola Kantaro* aperinta en 1910 estis posteaĵo de la Apostola Kantaro. Ĝi enhavas 645 kantojn. Dum kiam la Apostola Kantaro precipe entenis protestantajn ĥoralojn kaj rekristianigajn kantoj, en la eldono de 1910 aldoniĝis pli kaj pli misioneme luktemaj kantoj. La eldono aperinta en 1925 anstataŭis tiun de 1910. Ĝi enhavis 652 kantojn, el kiuj 396 estas transprenaĵoj el la kantaro de 1910. Ĝi estas la bazo por multaj alilingvaj kantaroj de la Novapostola Eklezio.
## Eksteraj ligiloj 
* www.nak-gesangbuch.de Retpaĝaro kiuj ĉiuj tekstoj kaj MIDI-dosieroj de la Novapostola Kantaro el 1925 kaj de la Kantaro de la Novapostola Eklezio el 2005 .
* APWiki.de  - Konstruaj informoj pri la novapostolaj kantaroj

Kategorio:Germanaj kantaroj
Kategorio:Ekleziaj kantaroj
Apostola Kantaro

La **Apostola Kantaro** estis la unua kantaro de la Novapostola Eklezio. Ĝi aperis en 1889, estis represata ĝis 1905 kaj en 1909/1910 anstataŭata per la unua eldono de la Novapostola Kantaro.
## Eksteraj ligiloj 
* Apostola liturgio en 1904 – kopio de la Apostola Kantaro krom mallonga instrukcio por la diservo
* *Singt dem Herrn*  – kantaro de la germanlingvaj paroĥoj de la Unuiĝo de Apostolaj Komunumoj
* [– noveldono de la liturgio](http://edition-punctum-saliens.de/index.php?page=shop.product_details&flypage=shop.flypage&product_id=31&category_id=24&manufacturer_id=0&option=com_virtuemart&Itemid=26lLiturgie(Wachmann))
* APWiki.de Kantaro
Pluaj informoj pri la diversaj apostolaj kantaroj kun kantoregistroj] -

Kategorio:Germanaj kantaroj
Kategorio:Ekleziaj kantaroj
Pedro Páramo

***Pedro Páramo*** estas la titolo de la unua kaj nura romano de la meksika verkisto Juan Rulfo, origine aperinta en 1955. Temas pri la dua libro de Rulfo de post *El llano en llamas*. 

## Intrigo
Temas pri knabo, nome Juan Preciado, la filo de Pedro Páramo, kiu serĉas sian nekonitan patron tra senhoma, varmega, dezerteca medio, venas al Comala. Dum la historio antaŭeniras, la leganto konfuziĝas ĉar ŝajne kelkaj el la aperintaj roluloj estas mortintoj, tio estas fantomoj. La temo rilatas al tre populara sento meksika rilate al mortintoj. Krome tiu mekanismo starigas komplicecon de la aŭtoro kun la leganto, kiu scias kion ne scias la rolulo.

Dum la filo de PP veturas kaj interparolas kun preterpasantoj, aperas la vera struktura akso de la rakonto, nome la historio de PP, oportunema kaciko, fripono, fitraktulo, terkaptanto ktp., lia rilato kun aliaj terposedantoj, lia unua edzino SSJ, la pastro ktp. Dume la propra historio de la serĉanta filo vanuiĝas.

## Analizo
Esenca trajto de la veko estas la konstanta konotacio pri la temo morto, eĉ en la pejzaĝaj priskriboj.

Aparta subtemo estas kritiko al la eklazio, spite al la fakto ke la etoso estas iom mistikema, funebra. La mesaĝo estus: tiu ĉi vivo ne ekzistas, nur la alia. Pastro celas monon (la nomo estas Rentería (el la sama radiko rento)). Ankaŭ aliaj homnomoj estas simbolaj (Páramo, nome paramo, servisto Fulgor, brilo), dum aliaj estas simple sonalvokaj: Susana San Juan.

## Sekvo
Estas registritaj tradukoj al pli ol tri dek lingvoj. Estas ankaŭ adaptoj al teatro kaj al kino: en 1967 *Pedro Páramo* (reĝisorita de Carlos Velo), en 1976 al 1978 *Pedro Páramo. El hombre de la media luna* (reĝisorita de José Bolaños), en 1981 *Pedro Páramo* (reĝisorita de Salvador Sánchez), en 2024 *Pedro Páramo* de Netflix reĝisorita de Rodrigo Prieto. En la plej tuja filmo la rolo de Juan Preciado restas pli grava, li ĉiam petas akvon kaj estas nur tero.

Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Literaturo de Meksiko
Kategorio:Libroj aperintaj en 1955
Apostola Komunumo

La **Apostola Komunumo** estas sekto sendependiĝinta disde la Novapostola Eklezio. La eklezio fondiĝis la 24-an de januaro 1955 en Duseldorfo. Ekigilo estis la eksigo de la distrikta apostolo Peter Kuhlen kaj de la apostoloj Siegfried Dehmel kaj Ernst Dunkmann el la Novapostola Eklezio. Nuntempe ĝi havas preskaŭ 5.100 membrojn (malinkluzive infanojn) en 64 paroĥoj. El tiuj proksimume 2.000 membroj regule partoprenas la paroĥan vivon.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la svisa *Vereinigung Apostolischer Christen*
* Hejmpaĝo de la nederlanda *Gemeente van apostolische Christenen*
* Kantaro *Singt dem Herrn* de la Unuiĝo de Apostolaj Kristanoj
* APwiki, libera enciklopedio pri ĉiuj apostolaj eklezioj

Kategorio:Sektoj
Revolucia romano

La **Revolucia romano** estas meksika literatura tendenco kies romanoj estis verkitaj de aŭtoroj kiuj ĉeestis la Meksikan revolucion. Ĝiaj plej gravaj aŭtoroj estas Francisco L. Urquizo, Martín Luis Guzmán kaj Mariano Azuela.

## Aŭtoroj kaj verkoj 
* Mariano Azuela
** *Los de abajo* (1916)

*Martín Luis Guzmán

** *El águila y la serpiente* (1928)
** *La sombra del caudillo* (1929)

* Francisco Luis Urquizo
** *Tropa vieja*

* José Rubén Romero
** *Memorias de un lugareño* (1940)

* Fernando Zamora
** *Por debajo del agua* (2004)

Kategorio:Hispanlingva literaturo
Hideo Shinoda

**Hideo Shinoda** - japane 秀夫篠田, naskiĝis en 1901, mortis en 1985 - estis japana esperantisto kaj kuracisto. En la Esperanto-movado lia nomo precipe memoriĝas pro la UMEA-Shinoda-Premio fondita de li en 1973 kun kapitalo je 3 000 000 da japanaj enoj. En sekvaj jaroj li dufoje plimultigis la kapitalon, ĝis 1982 ĝi sumiĝis je 10 000 000 da japanaj enoj. Ĝi estas donate al la esperantisto, kiu prezentais sian propran medicinan esploraĵon publikigitan en Esperanto kaj rekonitan de l’Komitato de  tiu ĉi Premio kiel meritplenan. La Premio konsistas el “Memora Medalo” kaj “Premia Mono”. La Premio dum komenca periodo estis nome UMEA-Premio, kaj post forpaso de d-ro Shinoda en 1985, por memoriĝo al kiu la komitato decidis ŝanĝi ĝin kiel nuna nomo. La Premio unuafoja estas donita al du hungaraj kuracistoj d-ro István Hegyi kaj d-ro János Török en la 13-a UMEA-Jarkunveno ĉe la UK 1974 en Hamburgo.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj kuracistoj
Kategorio:Esperantistaj kuracistoj
Imre Szabó (esperantisto)

**SZABÓ Imre** (naskiĝis la , mortis la ) estis hungara esperantisto, inĝeniero kaj instruisto. 

## Vivtenado 
En la 1980-aj jaroj li estis gvidanto de la presejo de Hungaria Esperanto-Asocio, kiu tiutempe novpublikigis escepte multajn verkojn de la Esperanto-literaturo, ekzemple en 1984 la por unuopa lando rekordan nombron de 36 novaj Esperantaj libroj. Ekde la jaro 2008 li estis la prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio, konfirmita por dua kaj lasta mandato la 11-an de novembro 2012. En la oficperiodo 2010–2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, li reprezentante Hungarian Esperanto-Asocion estis membro de la Komitato de Universala Esperanto-Asocio. Krome li aktivis kiel membro de la redakta teamo de la internacia kultura revuo La Karavelo.

## Referencoj 
## Fontoj 
* Arkivo de Hungaria Esperanto-Asocio

## Eksteraj ligiloj 
* Imre Szabó, la prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio, en la urbo Dombóvár 
* El la tradukoj de la poemoj de Imre Szabó

## Vidu ankaŭ 
* Hungaria Esperanto-Asocio
* Esperanto-parko en Pécs

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Hilmar Jón Bragason

**Hilmar Jón Bragason** estas islanda esperantisto. En la oficperiodoj 2004-2007, 2007-2010 kaj aktuale 2010-2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, li reprezente de Islanda Esperanto-Asocio estis observanta membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Krome li respondecas pri la distribuado de la literatura revuo La Tradukisto.

## Referencoj 
Kategorio:Islandaj esperantistoj
Höskuldr

**Askold** (ankaŭ *Oskold*, norene Haskuldr, Höskuldr) — estas kieva princo (860/864 - 882), reganta laŭ unu versio kune kun Dir. Ekzistas versio, ke li estis ido de Kio — urbofondinto de Kievo.

## Askold en la plej antikvaj fontoj
Laŭ Komenca kroniko Askoldo kaj Dir estis bojaroj de novgoroda princo Rjurik. Je 864 ili estis senditaj al Konstantinopolo. Ili stopiĝis en Kievo, liberinte ĝin de Ĥazario. Sed en ĉi tia tempo Komenca kroniko diras ankaŭ, ke en Kievo regis ido de Kio.

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 866 estis farita unua ekspedicio al Konstantinopolo (sed laŭ bizancaj kronikoj ĉi tiu ekspedicio okazis je 860).

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 882 novgoroda princo Olego la Saĝa aneksis Kievon kaj murdis Askoldon kaj Diron.

Laŭ Unua Novgoroda Kroniko Askoldo kaj Dir komencis regi je 860, ĝis alveno de Rjurik al Novgorod, kaj ili ne estas ligitaj kun Rjurik.

## Askold en malfruaj fontoj
Laŭ Dua Pskova Kroniko de 15a jarcento, Askoldo, Dir kaj Rjurik alvenis al Rusio kune.

Laŭ Nikona kaj Joakima Kronikoj: parto de rjurika bojararo alvenis al Askoldo je 870, je 872 pereis filo de Askold dum milito kontraŭ apuddonaj bulgaroj, je 875 estis milito inter Askoldo kaj Rjurik kaj milito kontraŭ peĉenegoj. Ekspedicio de 860 kontraŭ Konstantinopolo, laŭ tiaj kronikoj, estis je 874-875.

Laŭ Jan Długosz Askoldo estis ido de Kio — fondanto de Kievo.

## Hipotezoj
Estis kelkaj hipotezoj pri origino de Askoldo kaj Diro:
* «Dir» estas titolo de Askoldo
* Dir estis frato de Askoldo, reganta antaŭ Askoldo
* «Askoldo kaj Dir» estis unu princo (Askoldr, el norena «Höskuldr»)
* Nomo de Askoldo povas havi skitan aŭ norenan originon

## Vidu ankaŭ
* Dir
* Unua baptado de Rusio

Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 882
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Kategorio:Princoj de Rusio
Kategorio:Ukrainaj sanktuloj
Kategorio:Rusaj ortodoksaj sanktuloj
Gianfranco Polerani

**Gianfranco POLERANI** estis itala esperantisto kaj ekonomikisto. Ekde la jaro 1992, do en la oficperiodoj 1992-1995, 1995-1998, 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010 kaj aktuale 2010-2013, do inter la UK 2010 en Havano kaj la UK 2013 en Rejkjaviko, li reprezente de Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo (IKEF) estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Multajn jarojn, li krome estis estrarano de Itala Esperanto-Federacio, aktiva membro de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) kaj de la Financa Komisiono de UEA.

## Referencoj 
Kategorio:Italaj esperantistoj
Antinoopoliso

**Antinoopoliso** (greka: Ἀντινόου πόλις, kopta **Ansena**, araba **El-Sheik Ibada**) estas la greka nomo de urbo en Antikva Egiptio kiu iĝis la ĉefurbo de la nomoso 15 de la Supra Egiptio, situanta apud Ĥmun ĉe la orienta rivero de Nilo, je 38 km sude de *Al-Minya*. 

Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Kategorio:Urboj de Egiptio
Jean-Louis Texier

**Jean-Louis Texier** - n. en 1932, m. en 2009 - estis franca esperantisto. Li esperantiĝis en 1947 kiel 15-jarulo en skolta medio kun Pol Denis. En juna aĝo, inter la jaroj 1949 kaj 1956 li estis regula kunlaboranto de la esperanta kabaredo Tri koboldoj de Raymond Schwartz en Montmartre, fama arta kvartalo de Parizo. Sekve, multajn jardekojn li aktivis kiel estrarano de Unuiĝo Franca por Esperanto, la franca landa asocio de UEA, interalie de 1979 ĝis 1985 kiel prezidanto., de li kaj Renée Triolle tradukita el la, en la kulture najbara Germanlingvio ĉi-teme aparte populara, lingvogvidilo *Esperanto - Wort für Wort*  de Klaus Dahmann kaj Thomas Pusch.

## Notoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Prezidantoj de Espéranto-France
Dir

**Dir** (Dird) — estis kieva princo. Laŭ unu versio li estis ido de Princo Kio.

## Nomo
Origino de nomo de princo estas diskutebla. La ĉefa versio estas norena: laŭ ĝi «Dir» devenas el «dýr» aŭ «djur» (besto). Aliversie lia nomo devenas el slavaj aŭ turkaj lingvoj.

## Laŭ kronikoj
Laŭ Komenca kroniko Askoldo kaj Dir estis bojaroj de novgoroda princo Rjurik. Je 864 ili estis senditaj al Konstantinopolo. Ili stopiĝis en Kievo, liberinte ĝin de Ĥazario. Sed en ĉi tia tempo Komenca kroniko diras ankaŭ, ke en Kievo regis ido de Kio.

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 866 estis farita unua ekspedicio al Konstantinopolo (sed laŭ bizancaj kronikoj ĉi tiu ekspedicio okazis je 860).

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 882 novgoroda princo Olego la Saĝa aneksis Kievon kaj murdis Askoldon kaj Diron.

Laŭ Unua Novgoroda Kroniko Askoldo kaj Dir komencis regi je 860, ĝis alveno de Rjurik al Novgorod, kaj ili ne estas ligitaj kun Rjurik.

Laŭ Dua Pskova Kroniko de 15a jarcento, Askoldo, Dir kaj Rjurik alvenis al Rusio kune.

Laŭ Nikona kaj Joakima Kronikoj: parto de rjurika bojararo alvenis al Askoldo je 870, je 872 pereis filo de Askold dum milito kontraŭ apuddonaj bulgaroj, je 875 estis milito inter Askoldo kaj Rjurik kaj milito kontraŭ peĉenegoj. Ekspedicio de 860 kontraŭ Konstantinopolo, laŭ tiaj kronikoj, okazis je 874-875.

Laŭ Jan Długosz Askoldo estis ido de Kio — fondanto de Kievo.

Verŝajne Askold kaj Dir regis nekune. Laŭ Al-Masudi Dir regis post Olego la Saĝa, kaj estis murdita de Olego la 2-a (kiu estis ekzilita de sia kuzo Igor je 936). Laŭ tio, aŭtoro de Komenca kroniko unuigis novelon pri murdo de Askoldo, farita de Olego la 1-a, kun novelo pri murdo de Dir, farita de Olego la 2-a. Laŭ alia versio Dir regis antaŭ Askoldo.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 882
Kategorio:Militestroj de Kieva Regno
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Kategorio:Princoj de Rusio
Ulpio-Aelia dinastio

**Ulpio-Aelia dinastio** estas la nomo adoptita de sektoro de la nuntempa historiografio por aludi la sep imperiestrojn de la Romia Imperio kiuj regnis inter la jaroj 96 kaj 192.

Kategorio:Historio
Lita Grey

**Lita GREY**, (naskiĝis la 15-an de aprilo 1908; mortis la 29-an de decembro 1995). Ŝi estis usona aktorino kaj la dua edzino de Charlie Chaplin.

Lita Grey naskiĝis en Holivudo kiel Lillita Louise MacMurray.

eta|maldekstra|Lita Grey.
[eta|maldekstra|Lita Grey en la filmo [The Kid (filmo de 1921)|*The Kid* (La infano).]]

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Chaplin-familio
Kategorio:Charlie Chaplin
Kategorio:Mortintoj pro kancero
Kategorio:Kalifornianoj
8785 Boltwood

'*8785 *Boltwood''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio. (Nun en Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la kanada komputisto kaj amatora astronomo Paul Boltwood. Li superrigardis la apartan objekton OJ 287 dum ĉirkaŭ du jaroj. Li ankaŭ faris bildojn de la profunda ĉielo kun limito de magnitudo de 24,5 per ŝargkuplita aparato kaj hejme konstruitan teleskopon de 0,4 m.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (8785) Boltwood, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
8805 Petrpetrov

'*8805 *Petrpetrov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio. (Nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Petr Petroviĉ Petrov'', sciencisto ĉe la Krimea Astrofizika Observatorio, konata pro lia laboro pri la variemo de junaj steloj havantaj . Li esploris pri magneta kaj alkreska aktivecoj en la steloj de tipo T Tauri kaj disvolvis koncepton pri la magneta aktiveco de junaj steloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Jaropolko la 1-a

**Jaropolko la 1-a** estis grandprinco de Kievo de 972 ĝis 980. Li estis la plej aĝa filo de Svjatoslavo.

## Nomo 
Nomo «Jaropolk» konsistas el slavaj vortoj «Jaryj» (Ѩръıи — hela) kaj «polk» (Полкъ — popolo; komparu kun germana *Volk*).

## Grandprinco de Kievo 
Naskiĝdato kaj patrino ne estas konataj. Unue Komenca kroniko mensciis lin je 968.

En 970 lia patro, Grandprinco Svjatoslav, komencis militon kontraŭ Bizanca Imperio kaj enoficigis filon kiel Palatino de Kievo. Kiam je 972 Svjatoslavo pereis, li iĝis Grandprinco. Liaj fratoj, Olego kaj Vladimiro, regis kiel liaj palatinoj.

Li kontaktadis kun germana imperiestro Otto la 2-a kaj kun la Papo. Laŭ kronikoj li simpatiis al kristanoj.

## Interna milito kaj pereo 
Je 977 komencis interna milito inter Jaropolko kaj liaj fratoj, princo de drevlanoj Olego kaj novgoroda princo Vladimiro. Jaropolko, pro persvadoj de Sveneldo, atakis drevlanan princlandon. Dum retreto, Olego pereis. Post la ekscio pri morto de Olego, Vladimiro elvenis al Svedio aŭ Baltio. Tiel Jaropolko iĝis grandprinco de tuta Kieva Regno.

En 980 Vladimiro revenis. Komence li liberigis Novgorodon, poste aneksis Polockon, kaj venis al Kievo. Pro perfido Jaropolko estis murdita.

Laŭ Komenca kroniko Jaropolko estis mortigita en 980, sed laŭ la plej antikvaj fontoj lia morto estis la 11-an de junio 978.

Jaropolko havis edzinon, kiu post lia morto naskis Svjatopolkon.

## Parencaro 
* Ruriko
** Igor de Kievo kaj Olga de Kievo
*** Svjatoslav la 1-a de Kievo — patro
**** **Jaropolko**
***** Svjatopolko la 1-a — filo?
**** Olego la Drevlana — frato
**** Vladimiro la 1-a de Kievo — frato
*** Gleb — onklo

Kategorio:Princoj de Rusio
Kategorio:Rurikidoj
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Skolo de Pont-Aven

**Skolo de Pont-Aven** estas fakvorto aludanta la artaĵojn kiuj prenas sian nomon el Pont-Aven kaj ĝia ĉirkaŭaĵo.

Kategorio:Arto
Atuono

**Atuona**, situanta en Hiva Oa, estas urbo en la suda parto de la Markizinsuloj. Paul Gauguin mortis en 1903 tie kaj enteriĝis apude. Ankaŭ la belga kantisto Jacques Brel enteriĝis tie.

Kategorio:Urboj
Antonina dinastio

La **Antonina dinastio** - dinastio reganta en la jaroj 96-192 en la Romia Imperio. Ili regis kutime rezulte de adopto flanke de sia antaŭulo. Dum ĝia regado Romio atingis apogeon de sia potenco, kun tiom malproksimaj teritorioj kiel Dakio (hodiaŭa Rumanio), Mezopotamio kaj Armenio.

Al la dinastio apartenis:
* Nerva (96–98 post Kristo)
* Trajano (98–117)
* Hadriano (117–138)
* Antonino Pia (138–161)
* Marko Aŭrelio (161–180)
* Verus (161–169)
* Komodo (177–192)

Regadperiodo de la dinastio ofte estas nomata "ora jarcento de la imperio". Ĝin rompis la regado de la filo de Marko Aŭrelio — Komodo.

La unuajn kvin regantojn de tiu ĉi dinastio oni nomas «la kvin bonaj imperiestroj».

## Vidu ankaŭ
* Ulpio-Aelia dinastio

## Eksteraj ligiloj
* "Decline of the Roman Empire"
* Antonina dinastio Genealogio


Kategorio:Romiaj imperiestroj 
Kategorio:Romiaj familioj
Italiko

**Italiko** (en latina *Italica*) estis antikva romia urbo situanta sur teritorio de la nuna municipa komunumo Santiponce (Sevilo), en Andaluzio. Ĝi estis ege proksima al la tiama romia urbo kie nun estas Sevilo, sed male al tiu, kiu estis ege ŝanĝita pro novaj konstruaĵoj de novaj civilizacioj (araboj ktp.), tiu ĉi restis sentuŝe kaj nun ties restaĵoj estas viziteblaj: teatro, domoj, spektaklejoj ktp.

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Historio de Hispanio
Baia (Italio)

**Baia** estis urbo en Italio. Ĝi famis pro banado kaj varmakvoj. Ĝi estis ĉe la marbordo de la regiono Kampanio.

Kategorio:Malaperintaj urboj
Virginia Eliza Clemm

**Virginia Eliza Clemm POE**, kies fraŭla nomo estis **Virginia Eliza CLEMM** (naskiĝis en Baltimore, la 22-an de aŭgusto 1822 – mortis en Fordham, Nov-Jorko, la 30-an de januaro 1847), estis la edzino de la usona verkisto Edgar Allan Poe.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Scorpions

**Scorpions** estas germana muzikgrupo de ŝtonroko kaj metalroko, fondita en Hanovro, Germanio, en la jaro 1965. Ĝi estis la unua grupo de ŝtonroko naskiĝinta en la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio.

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1965
Anita Bryant

**Anita Jane BRYANT** (naskiĝis la 25-an de marto 1940, en Barnsdall, Oklahomo - mortis la 16-an de decembro 2024) estis usona kantistino, pli konata pro la kampanjo kontraŭ la rajtoj de samseksemuloj kiun ŝi gvidis meze de la 1970-aj jaroj.

Ŝia edzo estis Bob Green (1960-1980), poste Bryant Charlie Hobson Dry (1990-). Pro ŝia agado, ŝi estis viktimo de bojkoto, ŝi anoncis bankroton en 1997 en Arkansaso kaj en 2001 en Tenesio.

Ŝia nepino, Sarah Green, anoncis en 2021 sian samseksamon.

## Diskaro 
* *Paper Roses*
* *The Wedding*
* *In My Little Corner Of The World*
* *In The Chapel, In The Moonlight*
* *Moon River*
* *My Heart Cries For You*
* *Till there was You*

## Eksteraj ligiloj 
* Anita Bryant Ministries International 

## Bibliografio 
* Bryant, Anita (1977). ''The Anita Bryant Story: The Survival of Our Nation's Families and the Threat of Militant Homosexuality.* Ed. Revell ISBN 0-8007-0897-0
* Bryant, Anita (1992). *A New Day*, Broadman Press. ISBN 0-8054-5352-0
* Clendinen, Dudley, kaj Nagourney, Adam (1999). *Out for Good: The Struggle to Build a Gay Rights Movement in America*, Simon & Schuster. ISBN 0-684-81091-3
* Fejes, Fred (2008). *Gay Rights and Moral Panic: The Origins of America's Debate on Homosexuality*, Palgrave MacMillan. ISBN 1-4039-8069-1
* Florida Department of Citrus (1986). *The First 50 years of the Florida Citrus Commission*. Florida Department of Citrus (Government publication)
* Peterson, William (1974). *Two Stars for God*, Spire Books.
* Shilts, Randy (1982). *The Mayor of Castro Street: The Life and Times of Harvey Milk'', St. Martin's Press. ISBN 0-312-52330-0
* Young, Perry (1982). ''God's Bullies: Native Reflections on Preachers and Politics'', Holt, Rhinehart, and Winston. ISBN 0-03-059706-4

Kategorio:Usonaj kantistoj
Virgin Killer

**Virgin Killer** estas la kvara studie produktita disko de la germana muzikgrupo Scorpions, lanĉita en 1976 por Eŭropo kaj Japanio kaj en 1977 por Usono.

Kategorio:Rok-muziko
(8784) 1977 RQ19

**(8784) 1977 RQ19** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino C. Michelle Olmstead elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de C. Michelle Olmstead
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
WorldNetDaily

**WorldNetDaily (WND)** estas usona retejo kiu publikigas informojn kaj enhavojn el konservativa kaj dekstrisma vidpunkto. Ĝi estis fondita en majo 1997 de Joseph Farah.

Kategorio:Amaskomunikiloj
Bambi, vivo en la arbaro

**Bambi, vivo en la arbaro** (origina titolo: *Bambi, ein Leben im Walde*) estas romano aperinta en 1923, verkita de la aŭstria verkisto Felix Salten, kiu temas pri la vivo de kapreolo. 

La siaepoke tre populara libro inspiris la animacian filmon "Bambi", kiun en 1942 produktigis Walt Disney. La filmo gajnis eĉ multe pli da famo ol la libro. Krome ekde la jaro 1949 ĝi estis la oficiala nomo de la germana kina premio *Bambi*.

## Intrigo 
Bambi estas kapreolo de speco ruĝa cervo, naskita en la arbaroj de la Alpoj ĉe Aŭstrio. La komenco de la libro akompanas lin kiel cervido, kiam li renkontas aliajn cervojn same kiel diversajn bestojn kiel strigo kaj kuniklo, kiuj fariĝas sian plej bonajn amikojn. Bambi renkontas cervinon samaĝan, nomatan Flina, kaj enamiĝas al ŝi. Kune ili renkontas maljunan kaj saĝan cervon priskribitan kiel specon de Zen-instruisto. Bambi ankaŭ lernas sin gardi kontraŭ "li", tio estas, la homo kiu kunportas morton kaj danĝerojn.

Post granda ĉasado fare de la homoj, en kiu multaj bestoj estas senvivigitaj kaj ankaŭ el la amikoj de Bambi, specife lia patrino, la intrigo de la libro saltas al la maturecprocezon de Bambi. Li fariĝas solemulo kaj sekvas la paŝojn de la maljuna cervo, kiu gvidas lin laŭ la vojoj de la mondo. Li forlasas siajn maljunajn amikojn kaj Plina kaj moviĝas al alia parto de la arbaro. La libro finiĝas kun la renkontiĝo de la pli maljuna Bambi kun paro de junaj cervoj, speco de fermita cirklo por lia renkontiĝo kun la maljuna cervo kiam li estis juna.

## Ricevo 
Bambi estis ĝojis grandan popularecon post ĝia publikigo, iĝante "libro-de-la-monato" vendante 650,000 ekzemplerojn en Usono antaŭ 1942. Tamen, ĝi poste estis malpermesita en Nazia Germanio en 1936 kiel "politika alegorio pri la traktado de judoj en Eŭropo." Multaj kopioj de la romano estis bruligitaj, igante originajn unuajn eldonojn maloftaj kaj malfacile troveblaj."La leganto sentas profunde kaj ekscite la teruron kaj angoron de la ĉasita, la trompon kaj kruelecon de la sovaĝulo, la pacienco kaj sindonemo de la patrino al siaj idoj, la furiozo de rivaloj en amo, la graco kaj soleco de la grandaj princoj de la arbaro. En vortbildoj, kiuj foje estas spirhaltigaj, la aŭtoro desegnas la arbaron en ĉiuj siaj humoroj - frapita en frenezon de ŝtormoj, aŭ blanka kaj silenta sub neĝo, aŭ flustranta kaj kantanta al si je tagiĝo."

-  Louise Long, *Dallas Morning News*, 30-a oktobro 1938Liberalaj kritikistoj argumentis ke Bambi estas unu el la unuaj mediaj naturkonservadaj romanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Naturkonservado
* *Bambi*, filmo

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Verkoj el la germanlingva literaturo
Kategorio:Fikciaj mamuloj
Save Our Children

**Save Our Children** (Savu niajn infanojn) estis politika koalicio formita en 1977 en Miami, Florido, organizita de fundamentismaj kristanaj grupoj, kontraŭ la rajtoj de samseksemuloj en Florido. *Save our children* estis la unua organizita movado kontraŭ la geja movado de post la ribelo de Stonewall en 1969. La kampanjo estis gvidita de la tiama konata kantistino Anita Bryant.

Kategorio:Politiko
Kategorio:Samseksemo
Jerry Lee Lewis

**Jerry Lee Lewis** (naskiĝis en Ferriday, Luisiano, Usono, la 29-an de septembro 1935 - 28-an de oktobro 2022) estis usona pianisto kaj kantisto, pioniro de rokenrolo. La disko "Crazy Arms" estis vendita en 300,000 kopioj en Suda Usono, sed la disko de 1957 nome "Whole Lotta Shakin' Going On" levis Lewis al tutmonda famo. Lewis plialtigis sian famon per kantoj kiaj "Great Balls of Fire", "Breathless" kaj "High School Confidential".

Kategorio:Usonaj kantistoj
Traci Lords

**Nora Louise Kuzma**, pli konata kiel **Traci LORDS** (naskiĝis en Steubenville, Ohio, la 7-an de majo 1968), estas usona aktorino kiu fariĝis fama pro esti filminta preskaŭ sian tutan pornografian filmaron kiam ŝi estis minoraĝa. Tio starigis unu el la juraj skandaloj pli grandaj en la historio de pornokino.

Ŝiaj hungaraj voĉoj en Hungario en filmoj estas Anita Böhm.

eta|Traci LORDS|dekstre|220ra

Kategorio:Usonaj aktoroj
Ekspertizo

**Ekspertizo** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "fakula esploro aŭ taksado de iu afero laŭ mendo de institucio aŭ kompanio" aŭ en alia vortumo "la esploro aŭ takso de iu afero en komisio, kiel faka spertulo". La tasko de ekspertizisto aŭ de komisiono ekspertiza do unuavice estas sintezi, kompari kaj uzebligi la rezultojn de unuopaj esplorlaboroj, en konsidero de faka sperto kaj laŭeble neŭtrala perspektivo.

Ekspertizo ekzemple povas esti uzata por pruvi la verecon (do ne-falsitecon) de valora arta objekto kiel pentraĵo aŭ statuo, de rara monero aŭ poŝtmarko, de historia monbileto aŭ akcio. Psikiatra aŭ psikologia ekspertizo ankaŭ ekzemple povas esti mendata de juĝisto por respondi la demandon ĉu akuzito en la momento de certa ago estis plene konscia pri sia ago aŭ pro psika malsano konfuzita, aŭ ĉu infano en malica kverelo de du divorciĝintaj gepatroj pli bone vivu ĉe la patrino aŭ ĉe la patro.

## Referencoj 
Kategorio:Scienco
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Juro
Kysa Johnson

**Kysa Johnson** (1974, Evanston (Ilinojso), Usono) estas moderna pentristo, kiu devenas el sciencaj fontoj kaj teorioj, kiaj kordoteorio kaj la mapado de subatoma malkompono de partikloj. Ŝi studis en Glasgovo, Skotlando, kaj nune loĝas en Broklino, Novjorko. Ŝi regule ekspoziciis kaj en Usono kaj en Britio. Estas konstanta ekspozicio en la Empire State Building. Per serio de pentraĵoj ŝi rilatigis neseksan reproduktadon de iaj vivaj estaĵoj kun la temo de la Senmakula koncipiĝo ĉefe el pentraĵoj de El Greco.

## Notoj
Kategorio:Usonaj pentristoj
8783 Gopasyuk

'*8783 *Gopasyuk'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio. (Nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stepan Iliĉ Gopasjuk'', sciencisto ĉe la Krimea Astrofizika Observatorio. Li faris gravajn kontribuojn al la studo pri sunaj  kaj suna elektromagnetismo kaj por la kompreno de aktivaj fenomenoj en la Suno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Davido de Mikelanĝelo

eta|250px|upright|

***Davido*** estas ĉefverko de skulptarto de la Renesanco kreita inter 1501 kaj 1504, fare de la itala artisto Mikelanĝelo. Ĝi estas 5,17 m alta marmora statuo de stara nuda juna viro. 

La statuo reprezentas la biblian heroon Davido, favora temo en la arto de la urbo Florenco. Origine mendita kiel unu ero de serio de statuoj de profetoj situontaj laŭlonge de la tegmenta bordo de la orienta pinto de la Katedralo de Florenco, la statuo estis anstataŭe situigita sur publika placo, antaŭ la Palazzo della Signoria, nome sidejo de la urba registaro de Florenco, kie ĝi estis inaŭgurita la 8-an de septembro 1504.

eta|180ra|maldekstre|
Pro la naturo de la heroo reprezentita (surpriza ŝajne malforta mortiginto de terura giganto), ĝi tuje iĝis simbolo de la defendo de civilaj liberecoj de la Respubliko Florenco, tiame sendependa urboŝtato minacita ĉirkaŭe de ŝajne pli povaj rivalaj ŝtatoj kaj de la hegemonio de la familio de la Mediĉoj. La okuloj de Davido, per averta mieno, direktas sin al Romo. La statuo estis movita al la Galerio de la Akademio de Belartoj de Florenco en 1873, kaj poste anstataŭita en la origina loko de kopio.

## Priskribo 
La skulptaĵo prezentas la biblian Davidon en la momento kiam, kun la ŝtonĵetilo jam ŝarĝita kaj la rimeno ankoraŭ sur sia ŝultro, li pretas ekbatali kontraŭ la giganto Goliato (1-a libro de Samuel, verso 17). La korpo de Davido aperas en ŝajne malstreĉita pozicio. La batalema streĉo tamen estas evidenta en la elstaraj vejnoj de la dekstra mano, kiu tenas la ĵetotan kuglon, sed ĉefe en la kolo kaj vizaĝo: en la streĉitaj tendenoj de la kolo, la streĉitaj lipoj kaj naztruoj, la sulkiĝinta frunto. La rigardo de Davido estas direktita al punkto en la distanco.

La bildigo de Michelangelo diferencas de pli fruaj florencaj renesancaj versioj per tio, ke ĝi montras Davidon "antaŭ" la batalo kontraŭ la giganto. La skulptistoj Donatello kaj Verrocchio kaj la pentristo Andrea del Castagno prezentas la junan heroon kun la detranĉita kapo de Goliato. Mikelanĝelo, aliflanke, ne direktas la atenton de la spektanto al la jam decidita venko, sed al la preteco pri la baldaŭa batalo.

## Galerio 
## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Galerio de la Akademio de Florenco

Kategorio:Famaj skulptaĵoj
Kategorio:Renesanco
Kategorio:Florenco
Ekspedicio al Konstantinopolo je 860

: *Vidu: Baptado de Rusio*

La **Ekspedicio al Konstantinopolo je 860** - estas rabatako de rusoj al Konstantinopolo je 860. Tia rabatako estas konata laŭ bizancaj, eŭropaj kaj rusaj fontoj. Deklaro de ekspedicio en Komenca kroniko estis prenita el bizanca kroniko.

## Ĝis rabatako 
Je 860 Bizanco havis militon kun araboj en Malgrand-Azio. Je majo estis subskribita packontrakton, sed imperiestro Mikaelo la 3-a komencis ekspedicion kontraŭ araboj. En Konstantinopolo restis urbestro Oriĥa. Averton, ke rusoj atakis Konstantinopolon, imperiestro ricevis en Kapadokio.

## Rabatako 
Laŭ Komenca kroniko, rabatako okazis je 866. Sed laŭ aperita je 1894 Brusela kroniko, rabatako komencis je 18-a de junio 860.

Je sunsubiro de 18-a de junio 860 200 rusaj ŝipoj albordigis en Konstantinopolo. Tio estas tre subite por civitanoj. Ili ne atendis, ke danĝero venos tra la Nigra maro. Bizancaj ŝiparo kaj armeo batalis en aliaj partoj de imperio kaj ne povis helpi urbanojn. Bizancanoj ne komprenis, kiu atakis ilin. Patriarĥo Fotio nomigis rusojn kiel «nordanoj».

## Retreto 
Subite, preskaŭ je 4-a de aǔgusto rusoj retretis, sed ne havis por tio iajn kialojn. (Bizancaj kaj poste rusaj kronikoj diras, ke rusoj estis timigitaj pro ŝtormo. Sed laŭ rememoroj de samtempuloj, rusoj vere ne havis kialon por retreto). Verŝajne rusoj ne volis, batali kontraŭ armeo de imperiestro, kiu alproksimiĝis al urbo.

## Unua baptado de Rusio 
Je 860/867 Höskuldr, Dyr kaj iliaj bojaroj en Kievo estis baptitaj de ortodoksa episkopo (verŝajne de Cirilo kaj Metodo), sendita de patriarĥo. Tiam estis kreita unua rusa eparĥio, forgesita je 882.

Kategorio:Militoj de Kieva Regno
Kategorio:Militoj de la Bizanca imperio
Kategorio:860
Kategorio:Konstantinopolo
Palatina antologio

eta|Unu paĝo el la Palatina antologio, 10-a jarcento
La **Palatina antologio** estas kolekto de poemoj, precipe epigramoj, verkitaj dum la periodoj klasika al bizanca de la greka literaturo. Ili estas mallongaj poemoj, ĝenerale inter du kaj tri versoj, malofte pli longaj.

Kategorio:Mezepoka poezio
Olego la Saĝa

**Olego** estis princo de Novgorod kaj grandprinco de Kievo, regento de Igor de Kievo. Fondanto de Kieva regno.

## Deveno 
Laŭ Komenca kroniko li estis sampopolano de Rurik kaj lia bofrato. Post la morto de Rurik en 879, Olego iĝis regento de Igor, filo de Rurik. Verŝajne li ankaŭ estas mago de princa armeo. Pro tio al li estis donita titolo «la Saĝa».

## Laŭ Komenca kroniko 
En 882 Olego aneksis Smolenskon. Poste li murdis Höskuldron kaj Dyron kaj deklaris, ke Kievo estos ĉefurbo de Rusio. Dum sekvaj 25 jaroj li pligrandigis regnon.
En 898 hungaroj transloĝiĝante el Ĥazario al Hungario, estis apud Kievo.

### Bizanca milito de 907 
En 907 Olego komencis legendan rabatakon kontraŭ Bizanco. Laŭ kroniko, li ŝturmis urbon per ŝipoj kaj kontraktis pri komerco.
En 911 li sendis al Konstantinopolo ambasadon.

En 912 li mortiĝis.

## Laŭ Unua Novgoroda kroniko 
Laŭ UNK, Olego estis armeestro, sed ne princo dum regado de Igor. Igor murdis Höskuldron kaj Dyron kaj militis kun Bizanco. Li mortiĝis en 922 en Malnova Ladoga aǔ en milita ekspedicio.

Laŭ Al-Masudi, post 912 ŝiparo de rusoj komencis ekspedicion al Azerbajĝano. Dum reveno tra Ĥazario, rusa trupo batalis kontraŭ ĥazaria gvardio. Rusoj estis detruitaj. Verŝajne Olego estis estro de trupo.

## Versioj 
Laŭ Lovmjanski Olego estis princo de Smolensk, kaj lia ligo kun Ruriko — estas malfrua enskribo.

Laŭ Frize Olego havis filon, Olego la Moravia, kiu estis ekzilita el Rusio de Igor post la morto de Oleg.

Ankaŭ ekzistas versio, ke princino Olga, edzino de Igor, estis filino de Oleg.

Kategorio:Varengoj
Kategorio:Rurikidoj
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Kategorio:Princoj de Rusio
Olego la Moravia

**Olego la 2-a** — estis legenda rusa princo, reganto de Moravio, komencanto de dinastio Žerotínové. Laǔ okcidentslavaj fontoj, li estis filo de **Rusa princo Oleg**. Unue oni parolis pri Olego la Drevlana, sed pro skribo en fonto, ke Oleg-filo estis frato de Olga, esploristoj iĝis konjekti, ke tiu sama **Rusa princo Oleg** estas Olego la Saĝa, kiu povis esti patro kaj de Olego la Moravia, kaj de Olga.

## Reĝo
Je 940 li reĝiĝis, kaj longe militis kontraŭ hungaroj, sed je 949 ili venkis kaj abdikigis lin. Li revenis en Kievo, kie je 967 li mortiĝis.

Kategorio:Regantoj de Ĉeĥio
Kategorio:Regantoj de Moravio
Kategorio:Personoj de Kieva Regno
Olego la Drevlana

**Olego la Drevlana** — estis princo de drevlanoj, filo de Svjatoslavo kaj hungara princino Predslava. Je 970 Svjatoslavo palatinigis lin. Post la morto de Svjatoslavo je 972, komencis interna milito inter filoj de Svjatoslavo. Dum ĝi, Olego pereis.

## Parencaro 
* Ruriko
** Igor de Kievo kaj Olga de Kievo
*** Svjatoslav la 1-a de Kievo — patro
**** Jaropolko la 1-a
***** Svjatopolko la 1-a — nevo
**** **Olego**
**** Vladimiro la 1-a de Kievo — frato
***** Svjatoslav la Drevlana — nevo
*** Gleb — onklo

Kategorio:Drevlanoj
Kategorio:Princoj de Rusio
Kategorio:Rurikidoj
Kategorio:Regantoj de Kieva Regno
Lajos Keszthelyi

**Lajos Keszthelyi** [lajoŝ kestheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keszthelyi Lajos** estis hungara fizikisto, pedagogo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).

Lajos Keszthelyi http://www.brc.hu/directors_lajos_keszthelyi.php?change_lang=hu  naskiĝis la  1927 en Kaposvár kaj mortis la 9-an de decembro 2022.

## Biografio 
Lajos Keszthelyi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1946-1950, poste li esploris en la universitata kaj akademia fizikaj institutoj. En 1962 li doktoriĝis pri fiziko. Inter 1973-2005 li laboris en esplorinstituto en Szeged. Kelkfoje li instruis en universitatoj en Usono. Li okupiĝis precipe pri atomoj kaj proteinoj. Li ricevis medalojn kaj premiojn inter 1958-2007.

## Verkaro (elekto) 
**Atomok és atomi részecskék* (Atomoj kaj atomeroj), (1959)
**Szcintillációs számlálók* (1964)
**Fehérjék és elektromos jelenségek* (Proteinoj kaj elektraj fenomenoj), (1985)

## Fontoj 
* biografio kun foto 
* hu hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Loránd Kesztyűs

**Loránd Kesztyűs** [kestjUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kesztyűs Loránd** (malofte *Kesztyüs Loránd*) estis hungara kuracisto, imunologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1976). Lia patro estis Lajos Kesztyűs.

Loránd Kesztyűs http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07855.htm naskiĝis la  1915 en Sarkad. Li mortis la  1979 en Debrecen.

## Biografio 
Loránd Kesztyűs ricevis diplomon en universitato de Debrecen en 1938, poste li eklaboris en la universitata instituto. En 1942 li esploris en Berlino helpe de stipendio. Hejmenveninta li plulaboris ĝismorte en la instituto, dume li partoprenis en kreoj de novaj medikamentoj. Krome li instruis en la universitato ekde 1948, kie li estis rektoro inter 1967–1973. Li ricevis memormedalojn kaj premion en la 1970-aj jaroj.
 
## Emlékezete 
* memormedalo fondita en 1981
* busto en Debrecen de 2008
 
## Verkaro (elekto) 
**A pavlovi nervizmus az immunbiológiában* (1954)
**Immunität und Nervensystem* (1967)
**Kórélettan* (1975)

## Fontoj 
* biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj imunologoj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj