open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natalie Portman

**Natalie PORTMAN** (naskiĝis la  en Jerusalemo, Israelo sub la nomo de *Natalie HERSHLAG* - **נטלי הרשלג** - kiel unusola filino) estas usona aktorino. Ŝi surprenis komence de sia kariero la junulinan nomon de sia avino *Portman* kiel artistan nomon.

Ŝi konatiĝis jam 13-jare per la franca filmo *Léon* de Luc Besson en la jaro de 1994. Tion sekvis la filmoj kiel *Heat* kaj precipe *Star Wars*.

Ŝia israela patro laboris kiel kuracisto, la usona patrino estis dommastrino. La familio translokiĝis al Usono, kiam la patro trovis laboron en Merilando kaj kiam ŝi estis 3-jara. Poste la familio multfoje translokiĝis.

Natalie estis malkovrita en aĝo de 11 jaroj en picejo. Oni proponis al ŝi laboron kiel fotomodelo por Revlon, kiun ŝi rifuzis.

Krom la aktorado, studis ŝi ankaŭ psikologion en la Universitato de Harvard kaj faris somere de 2003 bakalaŭran ekzamenon.

En 2005 oni proponis ŝin por la plej bona flank-aktorino de la Premio Ora Globo.

Ŝi scipovas la hebrean kaj anglan lingvon kaj scipovetas la japanan, la germanan, la francan kaj la hispanan lingvon. Ŝi cetere manĝas vegetarisme de sia 8-a jaraĝo.

## Privata vivo 
En decembro 2010 la gazeto *People* anoncis ke Portman havas amrilaton kun la koreografo Benjamin Millepied kiun ŝi konis dum laborado en la filmo *Black Swan* kaj ili atendas sian unuan infanon. Lia filo Aleph Millepied Portman naskiĝis la 14-an de junio 2011.

## Filmografio 
## Sursceneje 
* 1999 – *The Diary of Anne Frank*
* 2001 – *The Seagull*

## Oscar premio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝo de la germanaj fanatikuloj 
* Retejo de admirantoj (angle, france, hispane, germane)
* Natalie Portman en Interreta filma datumbazo (IMDb)

Kategorio:Virinoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1981
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de junio
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Israelaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Israelo
Biela (alfluanto de Elbo)

**Biela** (germana nomo; ) estas maldekstra alfluanto de Elbo. Ĝia fonto troviĝas proksime de la ĉeĥa vilaĝo Ostrov en la Elba Grejsmontaro en alteco de 520 metroj super la maro. Fluante norden la rojo atingas post malmultaj kilometroj la limon al Germanio (subŝtato Saksio).

Post entute 18 kilometroj Biela alfluas al Elbo. Tio okazas en la urbo Königstein en alteco de 115 m.

Biela trafluas la valon Bielatal. Tie la rokformacioj la Herkulessäulen, la Heraklo-kolonoj, ankaŭ troviĝas. En la valo, unu el la plej fruaj trolebus-servoj ekzistis inter 1901 kaj 1904, *Bielatalbahn* aŭ *Gleislose Bahn* – "senspura fervojo".

## Geomorfologio 
La diferenco en alteco signifas ĉirkaŭ 400 m de altitudo; rezulto de la pliiĝo de la ercmontara plado, kiu ankaŭ klinis ĉi tiun parton de la Elba Grejsmontaro kaj kaŭzis pliigitan erozion super la kreskanta gradiento, kiu estas unu el la kialoj, kial la valo de Biela fariĝis populara grimpa areo. 90 grimpŝtonoj kun ĉirkaŭ 320 vojetoj estas registritaj ĉi tie.

## Uzo 
Plia efiko de la gradiento estas energia produktado. Je la supera kurso, la malnovaj, ne plu uzataj muelejoj atestas pri la pli frua uzo.

La malsupra Biela areo proksime al Brausenstein, la urbo Bielatal kaj precipe proksime al Königstein-Hütten estis kaj estas karakterizita per industriaj instalaĵoj, kiuj uzas akvoenergion.

## Bildaro 

Ostrovská Bělá kousek za českými hranicemi.jpg|Biela je la limo inter Ĉeĥio kaj Germanio
Biela 01.jpg|Biela en Bielatal, aŭtune 2013
Bielatal Sachsen 2006 01 07.jpg|eta|La Herkulessäulen, Heraklo-kolonoj, en Bielatal, vintre 2006

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Elba Grejsmontaro
Prononco

La **prononco** aŭ **elparolo** estas la sonigo de vortoj kaj frazoj de parolata lingvo. Ĝin studas la fonetiko. Elparolo de unuopaj sonoj nomatas artikulacio, kio kvazaŭ estas pli detala rigardo al prononco. La skribsistemoj de la diversaj lingvoj laŭ diversaj gradoj orientiĝas laŭ la prononco (Esperanto pli multe ol la germana; la germana pli multe ol la angla; la ĉina preskaŭ tute ne). Por faciligi la lernadon de lingvo, kies skribo ne estas tute laŭprononca, la Internacia Fonetika Alfabeto de la Internacia Fonetika Asocio povas helpi.

En la plej multaj vaste uzataj lingvoj la oficiala prononco (ekz-e por televida kaj radia disaŭdigo) estas normigita. La prononco de la ĉiutaga lingvo kaj de la regionaj dialektoj povas diversgrade diferenci de la norma prononco.

Kiam fremdlingvano devias de la norma prononco aŭ de la kutima ĉiutaga prononco, oni nomas tion akĉento.

## Vidu ankaŭ 
* Akĉento, akcento
* Fonetiko
* Internacia Fonetika Alfabeto
* Lingvo
* Langrompilo

## Eksteraj ligiloj 
* La elparolo de Esperanto

Kategorio:Ortografio
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Lingvoscienco
Kunmetado

**Kunmetado** estas ripeta aŭ daŭra ago meti kune plurajn elementojn por formi tutaĵon.

En la lingvistiko, **kunmetado** signifas manieron krei novajn vortojn, kiu konsistas el pluraj morfemoj.

Parolante pri la Esperanta gramatiko, oni kutime nur uzas la vorton *kunmetado* kiam temas pri kunmetado de radikoj. La ĝeneralan kunmetadon (kune kun prefiksado kaj sufiksado) oni plej ofte nomas vortfarado. 

Kategorio:Fabrikado
Kategorio:Vortfarado
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Vortoj
Fako

**Fako** estas 

* aparta **dividaĵo** de meblo, kesto aŭ objekto, destinita por enteni aĵojn aŭ personojn, apartigante ilin.

* El tiu ĉefsignifo de fako devenas la **figura signifo de fako.**

## Vidu ankaŭ 
* Apartamento en domego
* Ĉambro en apartmento
* Ĉelo en monaĥejo
* Kamero
* Kofro
* Komodo
* Kupeo
* Skatolo
* Tirkesto
* Valizo
* Fakaj Esperanto-asocioj
* Fakaj verkoj en Esperanto

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Ujoj
Fako (figure)

Devene de ĝia baza signifo, la vorto **fako** akiris la figuran signifon de aparta branĉo de scienco, arto, industrio, komerco, sporto ktp. Ofte ĝi uziĝas por paroli pri lernejaj studobjektoj.

Homo, kiu profesie okupiĝas aŭ, pli ĝenerale, kiu havas profesi-nivelajn sciojn pri koncerna fako, nomiĝas fakulo.

## Noto 
## Vidu ankaŭ 
* Departemento
* Domajno
* Kategorio
* Profesio

Kategorio:Artoj
Kategorio:Industrioj
Kategorio:Sportoj
Kategorio:Figuroj
Filozofio de lingvo

La **filozofio de lingvo** estas tiu branĉo de la filozofio, kiu studas la lingvon. Ĝi ĉefe traktas la ecojn de signifo, nomado, lingva kompreno, vero, komunikado, interpreto kaj traduko.

Estas kvin fundamentaj demandoj en la filozofio de lingvo:

* Kiel frazoj kunmetiĝas al signifohavaj tutoj?
* Kiuj estas la signifoj de frazeroj (vortoj)?
* Kion ni faras per lingvo? (Kiel ni socie uzas ĝin? Kio estas ĝia celo?)
* Kiel lingvo rilatas al la menso?
* Kiel lingvo rilatas al la mondo?

## Komparu kun 
Lingvistiko ~ semantiko ~ signifo

## Vidu ankaŭ 
* Analiza filozofio
* Hermeneŭtiko
* Ludwig Wittgenstein

## Eksteraj ligiloj 
* pri diversaj manieroj fari rilatajn subfrazojn

Kategorio:Filozofio de lingvo
Demando

**Demando** estas ĉia frazo kutime uzata por eltrovi ion de la aŭskultanto. Per la "demando" oni sciigas al la aŭskultanto, kion oni volas scii, kaj en normalaj cirkonstancoj li donos la "respondon", se li povas.

Ĉiuj lingvoj havas iun gramatikan manieron esprimi demandojn. Tamen povas okazi, ke gramatika demando ne estas vera demando, sed vere ĝentila ordono (ekz-e "Ĉu vi povas malfermi la fenestron?") aŭ simpla pensigo (retorika demando).

En Esperanto gramatikaj demandoj ĉiam komenciĝas per demando-vorto (*ĉu* aŭ unu el la tabelvortoj komenciĝantaj per *ki-*). "Ĉu" estas uzata por "frazaj" aŭ "decidaj demandoj" (respondeblaj per "jes" aŭ "ne"), ki-vortoj por "vortaj demandoj" (respondeblaj per vorto, kiu povas transpreni la gramatikan rolon de la ki-vorto).

## En Edukado 
Demandoj estas la komencaj stadioj de komenca esplorado. Per la scienca metodo, la demando kutime formas la bazon por la esploro, kaj povas esti vidata kiel transira stadio inter observado kaj hipotezo. Studentoj de ĉiuj aĝoj uzas demandojn kiel parton de lernado de studfakoj bazitaj de pli kaj pli precizaj scioj pri la ĉirkaŭa mondo. La kapablo de lernantoj krei testindan demandon estas esenca por lerni esploradon. La sokrata metodo de levado de demandojn pri la respondoj de la studento povas esti uzata de la instruisto por konduki lin al la vero sen rekta instruado kaj helpas la studenton atingi logikajn konkludojn.

Ofta kaj akceptita uzo de demandoj en la eduka sistemo estas en la kunteksto taksi la sciojn de studento per testo kaj ekzameno.

## En Filozofio 
Filozofiaj demandoj pli fokusas al ideoj ol faktaj informoj. Ĉi tiuj estas demandoj, kiujn ne eblas respondi plene de iu ajn fonto. Filozofio traktas demandojn, kiuj aperas kiam homoj pripensas siajn vivojn kaj la ĉirkaŭan mondon. Iuj el la filozofiaj demandoj estas praktikaj kaj devenas de la vivo de la agado. Ekzemple: "Ĉu estas pravigo de eŭtanazio?", "Ĉu la ŝtato rajtas limigi, alivorte cenzuri, spektadon kaj distribuadon de pornografio aŭ limigi cigaredajn reklamojn?" Kaj pli.

Aliaj filozofiaj demandoj estas pli teoriaj, kvankam ili ofte devenas de pensado pri praktikaj aferoj.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri demando en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Demando jes-ne
* Demandaro

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Filozofio
Amy Lowell

**Amy LOWELL** (naskiĝis la 9-an de februaro 1874, mortis la 12-an de majo 1925) estis usona literatursciencistino, eldonistino kaj poetino. En la jaro 1926, postmorte, ŝi gajnis la Premion Pulitzer en la kategorio liriko.

Amy Lowell naskiĝis en Brookline, Masaĉuseco, kiel filino de klera, influhava familio. Unu frato, Percival LOWELL, famiĝis kiel astronomo, alia frato, Abbott Lawrence LOWELL, servis kiel prezidento de la renoma Universitato Harvard.

Ŝi mem ne studis, sed ege fervore legis librojn, vojaĝis multe kaj ekde 1902 komencis verki poemojn. En la jaro 1910 ŝi publikigis sian unuan verkon en la revuo *Atlantic Monthly* kaj en 1912 aperis ŝia poemaro *A Dome of Many-Coloured Glass*. Samjare ŝi ekkonis la aktorinon Ada Dwyer RUSSELL, kiu iĝis ŝia viv-partnerino.

La paro vojaĝis tra Eŭropo kaj amikiĝis kun Ezra POUND, kiu reprezentis la skolon de la imagismo kaj grave influis la verkadon de Amy Lowell.

Dum la sekvaj jaroj ŝi eldonis tri antologiojn: *Some Imagist Poets* (1915, 1916, 1917), krome ŝi publikigis aron da propraj verkoj, el kiuj aparte menciindas *Sword Blades and Poppy Seed* (1914), *Men, Women and Ghosts* (1916), ''Can Grande's Castle* (1918), *Pictures of the Floating World* (1919) kaj *What's O'Clock?* (1925), kiu gajnis la Premion Pulitzer. Krom lirikon ŝi verkis eseojn kaj biografion pri John Keats. Ĉefe inter la feminismaj literatur-ŝatantoj ŝia verkaro ĝis nun trovas grandan atenton, ne laste ankaŭ pro la poemoj, kiujn ŝi verkis por siaj samseksema vivpartnerino.

Amy Lowell cetere imponis per sia memfida konduto, sia staturo kaj virecaj vestaĵoj. Maljuniĝante ŝi fumadis cigarojn kaj pro glanda malsano ŝi daŭre luktis kontraŭ sia dikeco. Ezra Pound iam nomis ŝin *hippopoetess*, kio estis miksaĵo el *hippopotamus* (= hipopotamo) kaj *poetess'' (= poetino). Ŝi mortis 51 jarojn aĝa en sia naskiĝurbo.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kvenja lingvo

La **kvenja lingvo** (aŭ **elfa lingvo**) estas fikcilingvo, kreita de Tolkien.

La kvenja lingvo (kvenje *Quenya*) estis la lingvo de la altaj elfoj (kvenje *Noldor*), kiuj marŝis el Gediujo (kvenje *Valinor*) al Mez-Tero por rekapti la silmarilojn, tri fikciaj brilaj juveloj faritaj de *Fëanor*. Mez-Tere, la reĝo *Thingol* [*t̂in̂gol*] de la grizaj elfoj (kvenje *Sindar*) malpermesis, ke la grizaj elfoj parolu aŭ alrespondu la kvenjan. Post tio, la kvenja rapide estis anstataŭigita de la sindara (kvenje *Sindarin*), sed la kvenja restis kiel lingvo de klero kaj formalaj okazoj.

eta|maldekstra|Ekzemplo de kvenja teksto
Patro Nia:
Átaremma i ëa han ëa / na aire esselya / aranielya na tuluva / na care indómelya cemende tambe Erumande / ámen anta síra ilaurëa massamma / ar ámen apsene úcaremmar sív' emme apsenet tien i úcarer emmen. Álame tulya úsahtienna mal áme etelehta ulcullo / násie

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Mez-Tero
Esata

**Esata** estas skeleta versio de la angla, internaciigita altnivele kreita de Pafu en 2004. Esata signifas "scii (kiel) paroli" en la cellingvo. En Esata oni serĉas kompromison inter la dominana angla kaj la aliaj gravaj naciaj lingvoj. Kvankam bazita sur la angla, Esata multe malsimilas kun ĝi. Vortoj formiĝas el silaboj de konsonantoj plus vokaloj. La angla alfabeto estas uzata, sed la vokaloj havas nur unu sonon kaj iuj konsonantoj havas diferajn sonojn (c kiel ĉ, x kiel ŝ).

## Specimenoj 
Ekzemploj de frazoj en Esata: 
hubiyu = kiel vi estas? 
wobixi = kie ŝi estas? 
wayuti = kion vi pensas? 
bidara = estas tiu prava? 
hobihiko = kiel li alvenas? 
weyovisa = kiam mi scios? 
bihenute = ĉu tempas nun?

Babela turo (Genezo 11:1-9):

1 Nide holi ter, da bida wan lang na wan dlek. 2 Na wede ze dparda desde hist, ze trovda ne val nide pas fo xinaru, na ze sedelda dar. 3 Na ze seda hico: koma mekawi brikz na beka wi zehe wit fayr. En ze yusda de brikz has stonz, na ze yusda esofkol has laym. 4 Na ze seda: koma, buda wiye ne cit nane tor, hude somt vi rica decel, na lewi geye glor, befo wiye sparja hovr de fac fode holi worl.

5 Na de LOR goda dawi, si de cit nade tor, dade calz fo man hade budad. 6 Na de LOR seda: hirbi wan pipl, zelaha wan lang, na hirbi wade zeha ebegduh, na zeye nabi hinda hin wade zeha ecuzduh. 7 So lewi go doni, na lewi fuza zede lang dar, soda zeno kapa hicode spic. 8 Na de LOR sketdad ze desda hovr de fac fode holi worl, na ze stopda buda de cit. 9 Dabi peke pipl kalda he babelu, peke dar de LOR fuzda de lang fode holi worl, en desdar de LOR sketdad ze hovr de fac fode holi worl.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.beginnersgame.com/esata.html  (en la angla)

Kategorio:Modifita angla
Johana

**Johana** estas virina formo de Johano.

* Johana (papino), legenda virina papo
* Johana estas la nomo de multaj sanktulinoj inter aliaj:
** Johana de Arko
** Johana Jugan
* Johana estas la nomo de multaj regantinoj inter aliaj:
** Johana la 1-a (Navaro), reĝino
** Johana de Akko, princino
** Johana de Pentievro, dukino

## Diverslingve 
* Ioana (rumane, virina formo de *Ion*), Ionela
* Giovanna (itale)
* Ivana (slavaj lingvoj)
* Janina (pole, virina formo de *Jan*), Joanna
* Jeanne, Jeanine (france)
* Joan, Jane, Joanna (angle)
* Joana (katalune kaj portugale)
* Johanna (hungare)
* Juana (hispane)

## Piednotoj 
Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Anderlues

**Anderlues** [andrLI] estas Valonia municipo en Belgio. La 31-an de decembro 2012 la loĝantaro de Anderlues estis 11 955, el kiuj 5815 viroj kaj 6140 virinoj. La tuta areo estas , do la loĝdenso estas po 697 loĝantoj en kvadrata kilometro. Ĝia poŝtkodo estas 6150.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo 

## Referencoj
Edward de Bono

**Edward DE BONO** (naskiĝis la  en Malto - mortis la 9-an de junio 2021) estis brita kuracisto, kiu verkis pli ol 60 librojn pri pensado kaj trejnas samkampe. Liaj verkoj estis tradukitaj al (sume) 37 lingvoj. Li estas edzo kaj patro de du filoj.

Post studo en St Edward's College li diplomiĝis pri medicino en Universitato de Malto. Studinte en la Universitato de Oksfordo kiel stipendiulo de Rhodes Scholarship li akiris la titolon de honora doktoro en psikologio kaj en fiziologio. Krome li iĝis doktoro ("D.phil.") de medicino. Li daŭrigis sian studadon en la Universitato Oxford kaj atingis la akademian gradon "PhD".

En 1969 De Bono fondis Cognitive Research Trust (CoRT). tiu ĉi fondaĵo daŭre produktas kaj subtenas publikigaĵojn bazitajn sur liaj ideoj.

Edward de Bono iniciatis fondon de SITO - Supernacia Organizaĵo por Sendependa Pensado - kies sidejo estas en Malta. Laŭ li SITO estu kvazaŭ intelekta Ruĝa Kruco.

Famigis lin liaj metodoj por trejni kreivon kaj konscian, celdirektan pensadon. Lia principo estas: per trejnado kaj taŭgaj metodoj eblas konsiderinde kreskigi la kapablojn de nia cerbo.

Asteroido 2541 Edebono de nomo honoras.

## Publikigaĵoj 
Inter aliaj:

* *The Use of Lateral Thinking* (1967)
* *The Five-Day Course in Thinking* (1968)
* *The Mechanism of the Mind* (1969)
* *Lateral Thinking* (1970)
* *The Dog-Exercising Machine*(1970)
* *Technology Today* (1971)
* *Practical Thinking* (1971)
* *Lateral Thinking for Management* (1971)
* *Po: Beyond Yes and No* (1972)
* *Children Solving Problems* (1972)
* *Po: Beyond Yes and No* (1973)
* *Eureka!: An Illustrated History of Inventions from the Wheel to the Computer* (1974)
* *Teaching Thinking* (1976)
* *The Greatest Thinkers* (1976)
* *Wordpower* (1977)
* *The Happiness Purpose* (1977)
* *Future Positive* (1979)
* *Atlas of Management Thinking* (1981)
* ''De Bono's Course in Thinking* (1982)
* *Tactics: The Art and Science of Success* (1985)
* *Conflicts* (1985)
* *Masterthinker's Handbook* (1985)
* *Six Thinking Hats* (1985)
* *Serious Creativity: Using the Power of Lateral Thinking to Create New Ideas* (1992) - resumo de multaj el liaj ideoj pri kreivo
* *Why I Want To Be King Of Australia* (1999)
* *How to Have A Beautiful Mind* (2004)

De Bono skribis ankaŭ multajn artikolojn por ĵurnaloj, inter ili *The Lancet* kaj *Clinical Science''.

## Eksteraj ligiloj 
### En germana lingvo 
* Recenzo pri: "La nova penslernejo" 

## Referencoj 
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Britaj kuracistoj
Mundelingvo (Lott)

**Mundelingvo** (**Mundelingua**) estas naturalisma planlingvo proponita en 1917 de Julius Lott. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj. Eble ĝi estas variaĵo de Mundolingue.

La lingvo estis bazita sur la precipo de konservo de l' internaciaj vortoj kaj identifikebla ortografio. La lingvo ne havas komponaĵojn. Ĝi estas unu el fontoj de interlingvao. 

Ekzempleto: "une langue internationale anglo-latine".

Kategorio:Eŭroklono
Revel

**Revel** (germane *Reval*) estas la malnova estona nomo por Talino.

Krome Revel ankaŭ estas parto de la franca komunumo Méolans-Revel.

## Vidu ankaŭ 
* ReVELo
Winterstein (Saksa Svislando)

eta|Winterstein de oriento.
eta|Winterstein de nordo.
**Winterstein** [], kiu signifas Vintroŝtono, estas la nomo de roko en Elba Grejsmontaro. Ĝi estas 390 metrojn alta kaj situas en la germana parto de la montaro – kvar kilometrojn sude de Ottendorf kaj la saman distancon nordoriente de Schmilka.

La rokon Winterstein oni nomas ankaŭ Hinteres Raubschloss [~raŭbŝlos], kiu signifas Malantaua Rabokastelo, ĉar en la mezepoko sur ĝi troviĝis burgo. Post la estintaj konstruaĵoj restis malmulto; precipe truoj kie sin apogis traboj, ŝtupoj kaj cisterno.

La supra plataĵo de Winterstein estas atingebla trans fera eskalo, kiu staras vertikale meze de kavaĵo en la rokinterno kaj trans feraj ŝtuparoj en fendego.

Sur la roko prezentiĝas cirkla panoramo, kiu inkluzivas Teichstein, Lorenzsteine, Kleiner Winterberg, Affensteine kaj la vilaĝon Ottendorf.

## Bildaro 

Adrian Zingg, Raubstein, um 1790.jpg|*Raubstein in der Sächsischen Schweiz* de Adrian Zingg (1734-1816).
Karte Winterstein in der Sächsischen Schweiz.jpg|Mapo de la restaĵoj de la burgo sur Winterstein.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj por migrantoj kaj fotoj

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Teichstein

**Teichstein** [‘tajĵŝtajn] estas la nomo de roko en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Ĝi atingas la altecon de 412 metroj kaj situas 4 km sude de Ottendorf kaj 5km nordoriente de Schmilka .

La roko Teichstein estas alirebla sur pado el proksimume orienta direkto. Proksime al ĝia suda flanko troviĝas la restoracio "Zeughaus".

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Lorenzsteine

eta
**Lorenzsteine** [lorencŝtajne] estas la nomo de rokogrupo en Elba Grejsmontaro. Ĝi situas en la germana parto de la montaro – proksimume 2,5 kilometrojn sude de Ottendorf kaj nur 300m sude de la valo Kirnitzschtal. La rokogrupon konsistigas la rokoj *Kleiner Lorenzstein* kaj *Großer Lorenzstein*. La rokopintoj estas atingebla nur por grimpistoj. La proksima ĉirkaŭaĵo alireblas sur nemarkitaj vojetoj. La plej alta punkto de la rokoj atingas altecon de 375 m super la marnivelo.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj

Kategorio:Elba Grejsmontaro
WebPad

**WebPad** - komputilo far firmao Cyrix prezentita dum Comdex 1998 j. Ĝi estis speciala aparato por sendrate komutiĝi al interreton. **WebPad** pezis 1,2 kg kaj konsistis el procesoro MediaGX, 16 MB RAM kaj 8 MB ROM, 10,4 cola sensora TFT-ekrano (800x600), 2 USB, anstatau ordinara klavaro estis uzata surekrana. La komputilo ne havis ĉefdiskon.  Radiosignalo havis frekvencon 2,4 GHz kaj maksimuman labordistancon 150 m. Al interreton ĝi estis ligata per modemo. La komputilo estis regata per operaciumoj QNX aŭ Vindozo CE. Poste en **WebPad** estis uzataj procesoroj Geode kaj sendrataj normoj IEEE 802.11 kaj DECT. La komputilon produktis firmaoj Acer, Boundless, Qbit, RS Cordless Technology, Samsung, Sereen Media, Tatung, Vestel.

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Cyrix
Kanaŝ

**Kanaŝ** (ruse kaj ĉuvaŝe *Кана́ш*, prononcatas [kanAŝ]) estas urbo kaj grava transporta nodo en Ĉuvaŝio en Rusio. La urbo estas ankaŭ konata kiel "*fervoja ĉefurbo de Ĉuvaŝio*". Ĉar la ĉefurbo de la respubliko, Ĉeboksaro, staras ĉe la fino de sakvojo, ofte ĉeboksaranoj uzas trajnojn, traveturantajn Kanaŝon (estas 76 km inter la du urboj).

* Loĝantaro:
** 32,9 mil (1959);
** 55,0 mil; 24,6 mil viroj, 30,4 mil virinoj (en 2004, pritakso).
* Areo: 18,5 km².

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 97407.

La urbo estis fondita en jaro 1891 kiel loĝejo ĉe samnoma fervoja stacio (malfermita en 1893).

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1925.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Ŝiĥrani (Шихраны) en 1891 ... 1925.

La interurba telefona kodo estas 83533, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

## Ligiloj 
* Kanash.ru: urba paĝaro 

Kategorio:Urboj de Ĉuvaŝio
Magoto

eta|ido surdorse de ĝia patrino
**Magoto** (*Macaca sylvanus*) estas senvosta makako, speco de simio. Ĝi troviĝas en la Atlasa Montaro de Alĝerio kaj Maroko kun eta eble enportita loĝantaro en Ĝibraltaro. Krom homoj, magotoj estas la solaj primatoj, kiuj libere vivas en Eŭropo.

Ekzistas legendo, ke Ĝibraltaro restados brita dum magotoj vivas tie. Parte pro tio la makakoj estas sub speciala gardado de la reĝa ŝiparo de Britio.

## Vidu ankaŭ 
* Mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

Dosiero:Berberäffin.jpg|
Dosiero:Barbary Macaque.jpg|
Dosiero:M sylvanus BarbaryApe.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iberianature.com/material/barbaryapes.html  
* http://www.montagnedessinges.com/presentation.htm  
* http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Macaca_sylvanus 

Kategorio:Cerkopitekedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Ĝibraltaro
Leono la 9-a

**Leono la 9-a**, denaske *Bruno von Egisheim-Dagsburg* (naskiĝis la  en Eguisheim, Alta Alzaco, mortis la ) estis papo de la katolika eklezio ekde 1049 ĝis sia morto. Li estis filo de la Grafo de Nordgau kaj tre frue iris studi al Toul, en la episkopa lernejo. Aliĝinte al la reformema tendenco de la eklezio, li estis elektita en 1024 episkopo de tiu urbo kaj komencis labori por restarigi la pastran disciplinon, batalante kontraŭ la nikolaismo kaj la simonio.

La imperiestro Henriko la 3-a lin nomumis papo en decembro 1048, sed li rifuzis rigardi sin tia, tiel longe kiel lin ne akceptos la roma pastraro kaj la roma popolo, kio okazis la 12-an de februaro 1049. Li penis starigi la sendependencon de la eklezio el la laikaj potencoj, sed lia situacio en Romo lin devigis apogiĝi sur la imperiestro, kiu lin protektis kontraŭ la riĉaj italiaj familioj. Li restis nur kelke da monatoj en Romo dum sia papado sed multe vojaĝis, reveninte trifoje en Alzacon.

Fine de lia vivo li estis kaptita de la normanoj, kiuj lin gardis en duonkaptiteco. Li tamen povis sendi legaton Humberto de Silvacandida al Konstantinopolo por diskuti kun la patriarko kaj provi repacigi lin kun Romo, sed tiu sendito ne havis la necesan lertecon kaj fine ekskomunikis la patriarkon la 16-an de julio 1054, kreante la grandan orientan skismon. Sed pri tio oni ne povas kulpigi Leonon la 9-an, ĉar li jam mortis antaŭ 3 monatoj, la 19-an de aprilo, kiam tio okazis.

## Eksteraj ligiloj 
* http://juillot.home.cern.ch/juillot/leon9.html  
* http://www.bautz.de/bbkl/l/Leo_IX.shtml 
* http://www.heiligenlexikon.de/index.htm?BiographienL/Leo_IX_.htm 
* http://www.vaticanhistory.de/vh/html/body_deutsche_papste.html  

Dosiero:Emblem of the Papacy.svg|
Dosiero:Eguisheim chateau.JPG|
Dosiero:Placa-castelo-Eguisheim.jpg|
Dosiero:Placa-castelo-Eguisheim-Leon IX.jpg|

Kategorio:Papoj
Kategorio:Francaj episkopoj
Spamo

eta|Trudleterplena dosierujo

**Spamo** (aŭ **trudmesaĝo** aŭ **rubletero**) estas amase sendita mesaĝo al homoj, kiuj ne petis ĝin. Plej ofte spamo estas sendita per retpoŝto kiel komerca reklamo. Tamen, la termino havas pli larĝan difinon, kaj povas aludi al nekomercaj mesaĝoj kaj mesaĝoj sendataj laŭ aliaj komunikiloj. Oftaj komunikiloj uzataj de spamistoj estas retpoŝto, Usenet novaĵgrupoj, tujmesaĝiloj, ret-serĉiloj, blogoj, faksoj, kaj poŝtelefonaj tekstmesaĝoj.

## Protekto kontraŭ spamo 
Por protekti sin kontraŭ aŭtomata registrado de spamistoj ĉe senpagaj retpoŝtaj servoj kaj sinsekve dissendado de spamo, oni uzas diversajn teĥnikojn, ekzemple captcha. En retpoŝtaj programoj oni povas uzi diversajn spamfiltrilojn.

## Etimologio de la termino 
eta|Ladskatolo da spamo
Originale, SPAM (ĝuste majuskla) estas viando-produkto de la firmao Hormel, kiu estas ankoraŭ nuntempe vendata. Poste, la komedigrupo Monty Python famigis "La Spam-skeĉo"n. En la skeĉo, restoracio servis nur manĝaĵojn de SPAM. Tiam vikingoj estis kantantaj "Spam! Spam! Spam! Spam!..."

Dum la fruaj 1980-aj jaroj, iuj uzantoj de bultenejoj (BBS) por konsterni aliajn uzantojn tajpadis "SPAM SPAM SPAM" multe, kiu kaŭzis la informan tekston rulumi for la ekrano.

En Esperanto ankaŭ ekzistas la interpretado "spamo" = "**s**en**p**ete **a**lsendita **m**esaĝo", kvankam tio ne priskribas la tutan signifon.

## Spamo en aliaj lingvoj 
eta|300ra|maldekstra|Bilda klarigo de la kebeka esprimo **pourriel**. La kebeka franca lingvo estas multe pli kreiva ol la franca de Francio. Ofte Francoj uzas anglajn vortojn dum kebekoj kreas novajn, kiuj kelkfoje ekuziĝas ankaŭ en Francio.
Kvankam multaj lingvoj prunte uzas la anglan vorton *spam*, en franclingva Kebekio, parolante pri spamo, oni uzas la vorton *pourriel*, kiu estas miksaĵo inter *courriel* (retletero, kunigo de **courri**er kaj **el**ectronique) kaj *poubelle* (rubujo). Krome *pourri* en la franca signifas "putrinta", do *pourriel* plie elvokas rub-rilatajn aferojn.
La kebek-devena vorto *courriel* jam transpasis la atlantikan oceanon al Francio, kie oni pli kaj pli uzas ĝin. Male, la vorto *pourriel* ne ankoraŭ estas multe uzata en Francio.

Inspirite laŭ la kebeka modelo, oni povus en Esperanto simile diri *rubletero* aŭ *rubmesaĝo* kiel alian vorton por *spamo*. Tiu nomo signifas, ke tiaj leteroj estas rubaĵoj, kiujn oni kutime emas tuj forviŝi, enrubujigi. Same kiel en la kebeka esprimo, *rubletero* estas iuspeca miksaĵo inter nia esperanta esprimo retletero kaj rubaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝteltruko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* FAQ-eto pri spamo
* 
* 
* 

Kategorio:Interreto
Beaumont (Belgio)

**Beaumont** (france: [bo:M*O:n*]) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Beaumont ricevis la titolon en 1825. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto *Thuin*.

Ekde 1977 la municipoj Barbençon, Leugnies, Leval-Chaudeville, Renlies, Solre-Saint-Géry, Thirimont kaj Strée apartenas al Beaumont, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)

Kategorio:Urboj de Henegovio
Kategorio:Urboj de Belgio
Beloeil

**Beloeil** (*france:* [beLUJ]) estas municipo en Belgio. Komence de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo apartenas al la distrikto *Ath*.

Ekde 1977 la municipoj Basècles, Ramegnies, Thumaide, Wadelincourt, Aubechies, Ellignies-Sainte-Anne, Quevaucamps, Grandglise kaj Stambruges apartenas al Beloeil, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france, nederlande kaj angle)
Bernissart

**Bernissart** (*france:*[BERnisa:r]) estas municipo en la provinco de Henegovio en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Ath.

Ekde 1977 la municipoj Blaton, Harchies, Pommeroeul kaj Ville-Pommeroeul apartenas al Bernissart, la ĉefa municipo.

En 1878 oni trovis en la karbominejoj de Bernissart skeletojn de dinosaŭroj de la specio igvanodono. Naŭ el la dudek-naŭ skeletojn oni povas nun vidi en la Reĝa instituto de Natursciencoj en Bruselo. La specio ricevis la latinan nomon *Iguanodon bernissartensis*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)
Anglo-franca

**Anglo-franca** estas internacia kompromisplanlingvo proponita en 1889 de brito George Henderson, kiu poste proponis Latinesce. Anglo-franca ŝajnas esti nur angla lingvo kun vortoj el la franca, ĝi uzas artikolon, pronomojn, adverbojn, prepoziciojn kaj konjunkciojn de la Angla kaj la reston de vortprovizo de la Franca. La projekto havis grandan disvastigon kaj influis aliajn projektojn. Ĝi, kaj Latinesce, estas citita de Louis Couturat kaj Leopold Leau, en ilia
*Histoire de la langue universelle*.

Nombroj (1–10): un, du, tre, quat, quinc, sex, sept, oct, novem, dec. 

## Specimenoj
1-"The peuples of the Orient trouv they selfs in an embarras encore more grand wen they voul to entam commercial relations with Europe."

Traduko: "La popoloj de Oriento troviĝas en embaraso ankoraŭ pli granda kiam ili serĉas komercajn rilatojn kun Eŭropo".

2-"Me pren the liberti to ecriv you in Anglo-franca...
Me have the honneur to soumett to you's inspection the
prospectus of me's objets manufactured, which to you
envoy here inclued".

Traduko:"Mi prenas la liberon skribi al vi en Anglo-franca... Mi havas la honoron submeti al via inspekto la prospekton de miaj fabrikitaj objektoj, kiun al vi mi sendas ĉikune".

Ĝi ricevis la bibliotekan kodon 417.24 “1889” de Biblioteko Butler.

Kategorio:Planlingvoj
Atlasa Montaro

[maldekstra|eta|250px|[Ait Benhadu, kasbaho en la montaro]]
La **Atlasa Montaro** aŭ **Atlaso** (, tamarzirte ⵉⴷⵓⵔⴰⵔ ⵏ ⵡⴰⵟⵍⴰⵚ *Idurar n Waṭlaṣ*) estas montara sistemo en nordokcidenta Afriko.

Ĝi etendiĝas proks. 2400 km tra Maroko, Alĝerio, kaj Tunizio. La Rif-montaro ligas ĝin al la roko de Ĝibraltaro kaj la Betika Montĉenaro en Sud-hispanio.

La plej alta pinto estas Tubkal, kun alteco de 4167 m en sudokcidenta Maroko.

## Sektoroj 
Atlaso estas dividebla en diversaj sektoroj (pro tio iuj preferas uzi la pluralon por celi la tuton: Atlasoj). Ili estas la jenaj:
* Anti-Atlaso
* Alta Atlaso
* Aŭrezo
* Meza Atlaso
* Sahara Atlaso
* Tella Atlaso

## Bildaro 

Dosiero:Schotts and wadis explained2.jpg|Mapo montranta la lokon de la Atlasa Montaro en Maroko
Dosiero:Atlas Mountains over roofs of Marrakech.jpg|Atlasa Montaro super la tegmentoj de Marakeŝo
Dosiero:Atlas Mountains.jpg|Atlasa Montaro
Dosiero:Atlas-Mountains-Labeled-2.jpg|La diversaj montaroj de Atlasoj

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pluvombro
* Vaijanta pego

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.faremax.com/articles/africa/atlasmountains.aspx  
* http://i-cias.com/e.o/atlasmou.htm  
* Atlaso (*Peakbagger*)
Ebenheit

**Ebenheit** estas la nomo de altebenaĵo apud la tablomonto Lilienstein kaj ankaŭ de malgranda vilaĝo, kiu tie situas. Ĝi estas parto de la komunumo Struppen.

En ties frua historio la vilaĝanoj verŝajne estis subuloj de la sinjoroj de burgo, kiu tiam ekzistis sur tiu ĉi monto.

Rimarkindaj estas la konstruaĵoj n-ro 3 kaj 9. Temas pri tiel nomataj loĝejo-stalo-domoj. Iliaj supraj etaĝoj estas konstruitaj en trabfaka maniero. La jarnombroj 1747 respektive 1824, legeblaj super la pordoj, informas pri la konstrutempo.

## Turismo 
El turisma vidpunkto la vilaĝo Ebenheit havas tre favoran situon. En la proksima ĉirkaŭaĵo ofertas sin multaj ekskursoceloj:

* Lilienstein
* Bastei
* Polenztal
* Brand
* Fortreso Königstein
* Quirl
* Pfaffenstein
* Gohrisch
* Papststein
* Kleinhennersdorfer Stein
* Rauenstein
* Großer Bärenstein
* Kleiner Bärenstein

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Nanometro

**Nanometro** (simbolo: **nm**) estas 1.0×10−9 metro — aŭ unu miliardono de metro. Ĝi estas SI-mezurunuo de la longo, kutime uzata en mezurado de ondolongo de videbla lumo (400 nm ĝis 700 nm), ultraviola radiado kaj gama radio.

* 1 nm = 1000 pikometro.
* 1000 nm = 1 mikrometro ( aŭ 1 microno)

## Vidu ankaŭ 
* nanotubo
* nanodrato
* nanoteknologio
* Dekoblaj kaj Dekonaj Unitoj

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Kirnitzschtalbahn

|}
**Kirnitzschtalbahn** estas la nomo de tramlinio kiu etendiĝas de la germana kuracloko Bad Schandau en la valon Kirnitzschtal kaj servas precipe al la turismo en tiu parto de Elba Grejsmontaro.

La tramo bezonas 32 minutojn por la 7,8&nbsp;km longa distanco inter la du finstacioj "Stadtpark" (urba parko) kaj "Lichtenhainer Wasserfall" (akvofalo).

La konstruo de la elektra tramlinio, kies relodistanco (ŝpuro) estas 1 m, okazis en 1898 laŭ iniciato de Rudolf Sendig.

Teknika specialaĵo estas, ke 30-40% de la bezonata energio liveras la suno.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Bad Schandau
* Elba Grejsmontaro
* Kirnitzschtal
* Kirnitzschtal (Sebnitz)
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
*  (RVSOE) ()

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Tramvojo
Bad Schandau
Bad Schandau
Kirnitzschtalbahn
Mikrometro

**Mikrometro** (simbolo **µm**) estas SI-unuo de la longo. Ĝi estas difinita kiel milion-ono de metro (1×10−6&nbsp;m), egala al unu milono de milimetro.

la simbolo µ (unikoda signo `U+00B5`; HTML `&amp;mikro;`) estas la "mikro-signo"; ĝi derivas el la greka litero mu (μ);. La mikrometro estas kutima mezurunuo de ondolongo de la infraruĝa radiado.

La esprimo mikrono estis oficiala inter 1879-1967.

La mikrometro estas ankaŭ nomo por mezurilo (mikromezurilo).

## Vidu ankaŭ 
* Dekoblaj kaj Dekonaj Unitoj
* Lumrapideco
* Mikrotomo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ex.ac.uk/cimt/dictunit/ccleng.htm  
* http://physics.nist.gov/cuu/Units/meter.html 
* http://www.mel.nist.gov/div821/museum/timeline.htm  
* http://www1.bipm.org/en/scientific/length 

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Koncepto

eta|Kreante ampleksan koncepton kiel arbo, oni trovas similecojn inter malsamaj ekzemploj, kaj kreas pensadon je pli alta nivelo.
**Koncepto** estas abstrakta, universala ideo aŭ ekzistaĵo, kiu servas por nomi kategorion aŭ aron da ekzistaĵoj.

Koncepto estas ero de propozicio same kiel vorto estas ero de frazo. Koncepto estas abstrakta, ĉar ĝi maskas la diferencojn inter la objektoj en sia ekstensio, traktante ilin kvazaŭ ili estus samaj. Koncepto estas universala, ĉar ĝi same aplikeblas al ĉiuj objektoj en sia ekstensio.

Konceptoj portas signifon. Unu koncepto povas esti esprimata per diversaj vortoj. Ekzemple la esperantaj vortoj *malsanulejo* kaj *hospitalo* esprimas la saman koncepton, kaj ankaŭ la germana *Krankenhaus* kaj la svahila *hospitali* esprimas tiun saman koncepton. La fakto, ke konceptoj ne dependas de la lingvo, ebligas tradukon. Vortoj signifas la samon se kaj nur se ili esprimas la saman koncepton.

## Komparu kun 
* Nocio

## Vidu ankaŭ 
* Nocio
* Filozofio
* Konscio

Kategorio:Logiko
Kategorio:Semantiko
Kategorio:Filozofia terminologio
Kategorio:Sciteorio
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Filozofio de lingvo
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Scienco
Ento

**Ento** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV estas "abstraktaĵo, rigardata kiel reala ekzistaĵo", aŭ en pli vasta difino estas io ajn, kio havas propran ekziston; sed ne devas temi pri materia ekzisto. Ekzemple do, ankaŭ ideoj, nombroj kaj ecoj estas entoj. La vorto estas specifa faka termino de filozofio.

En neformala lingvaĵo ofte eblas anstataŭe uzi la pli konatan terminon "unuo".

## Vidu ankaŭ
* Identeco (filozofio)
* Objekto
* Ontologio

## Referencoj 
Kategorio:Filozofio
Objekto

**Objekto** povas esti:
* **aĵo** (vidu ankaŭ **objekto (filozofio)**),
* gramatika **objekto**,
* unuo de programo en **objektema programado**,
* **Objekto (komputiko)**,
* **Fizika korpo (objekto)**,
* figurasence, ĉio ajn abstrakta, kio estas konceptebla de la spirito (vidu artikolojn punkto, temo).

## Proverbo 
Ekzistas proverboj pri objekto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Referencoj
Aĵo

**Aĵo** signifas iun tuŝeblan, percepteblan aferon, do materian objekton.

## Vidu ankaŭ
* -aĵ-
* afero
* objekto (filozofio)
* Interreto de aĵoj

Kategorio:Abstraktado
Kategorio:Logiko
Objekto (filozofio)

En la filozofio, **objekto** estas estaĵo aŭ ento. Ĝia preciza signifo varias laŭ la kunteksto.

Plej ĝenerale, objekto estas ĉio ajn, pri kio ni povas paroli per substantivo. Tio povas esti ekzemple piramido, la nombro sep, ies kredo je mirakloj, aŭ ies timo al hundoj.

Pli limigite, objekto povas signifi ion ajn, kio povas havi ecojn kaj rilatojn al aliaj objektoj, sed kio ne mem estas eco, rilato aŭ propozicio. En tiu klaso ankoraŭ estas nemateriaj objektoj kiel nombroj aŭ ideoj.

En eĉ pli limigita signifo, objektoj estas nur la materiaj objektoj. Tiujn oni ankaŭ nomas aĵojn.

## Vidu ankaŭ 
* Abstraktado
* Teorio de kategorioj
* Kontinua predikato
* Metafiziko
* Ontologio
* Ento
* Aĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Nur objekto, esperantlingva desegnita filmeto

Kategorio:Filozofia terminologio
Mundelingvo (Hummler)

eta|La aŭtoro de Mundelingvo, Johann Hummler, en germana poŝtkarto el la 1900-aj jaroj, varbilo por la lingvo.
**Mundelingvo**, **Mundelingua** aŭ **Mundelingva** estas internacia planlingvo aposteriora, okcidenteŭropa (eŭroklono),  proponita en 1904 de Johann Hummler (1845-1917 en Saulgau, intertempe nomata Bad Saulgau, Virtembergo, Germana Regno). Baze ĝi estas bazita sur latina lingvo. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj. La frapfrazo por la lingvo estis *Homite uno - Lingva uno* (kiel la konata Volapuka devizo: Unu homaro, unu lingvo).

La projekto ricevis la bibliotekan klasifikon 418 “1904” de Biblioteko Butler.
***Nombroj (1-10)**   *uno duo trio karo kino seto sito oto novo deko*
***Ekzempletoj:**  *Ego hava ame*. (Mi estis aminto)  *Ero e va ame*. (Li amis)

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Eŭroklono
Frank Rogers

**Frank J. ROGERS** (naskiĝis en 1909; mortis en oktobro 1992) estis brita esperantisto kaj UEA-delegito en Ilford (Anglio).

Kiel membro de Brita Esperanto-Asocio ekde 1938, li estis kelkajn jarojn prezidanto de ties Orienta Federacio. Inter 1973 kaj 1975 li prezidis la britan sekcion de Kristana Esperantista Ligo Internacia.

Rogers, Frank J.
ROGERS, Frank J.
ROGERS, Frank J.
Objekto (gramatiko)

En gramatiko, **objekto** estas tia komplemento de verbo, kiu (tipe) indikas personon aŭ aĵon trafatan de la ago de la verbo. Objekto povas konsisti el pluraj vortoj.

En Esperanto objekto povas esti substantiva, infinitiva aŭ povas formi subpropozicion.

La ago priskribata de verbo povas impliki unu aŭ plurajn objektajn rolojn:

: *Transdoni leteron(1) de Petro(2) al Paŭlo(3).*

Ni ekzamenu tiujn tri objektojn pli detale,

## Rekta objekto
Ĉi tie unu objekta rolo (1) aperas kiel «defaŭlta», ĝi malhavas semantikan precizigon per prepozicio; tian objekton oni nomas **rekta objekto**.  En Esperanto verbo povas regi ne pli ol unu tian objekton; kaj se ĝin esprimas substantivo aŭ pronomo, tiam ĝin markas akuzativo.  Simile estas en diversaj lingvoj: Latino, la rusa, la germana.

Aliaj lingvoj (la angla, la franca ktp) markas la rektan objekton per fiksita pozicio en la frazo.  Aliaj lingvoj uzas specialan prepozicion aŭ postpozicion, sen propra (negramatika) signifo.

Ĉe pasivigo la rekta objekto iĝas subjekto:
: *Letero transdonita al Paŭlo.*

## Nerekta objekto 
La objekto (2) indikas tion (tiun), de kio (de kiu) io estas apartigata, forprenata; oni povus nomi ĝin *disde*-objekto; PAG nomas tion *ablativa objekto* (laŭ la responda kazo latina; §176).

La objekto (3) indikas tiun, en kies intereso la ago estas plenumata, kiu profitas (aŭ suferas) de tiu ago.  Oni povus nomi ĝin *al*-objekto, aŭ *objekto dativa*.

Iuj lingvoj esprimas la nerektajn objektojn per specialaj kazoj (kp la latinajn nomojn ĉi-supre); aliaj ankaŭ tiajn rolojn esprimas per vortordo, ekz-e tiel la dativon povas esprimi:

* angle: *Give me an apple, please*
* france: *Je la lui donne — Il me la donne.* 

Reale la semantikaj roloj estas pli multenombraj ol la du pozicioj angla-francaj aŭ 6–7 kazoj latina-polaj; oni ankaŭ povus paroli pri «koncernata objekto», aŭ *pri*-objekto, ekz-e
: *Rakonti al Petro(3) pri Heleno(4),

ktp — proksimume pri tiom da nerektaj objektoj, kiom da prepozicioj estas en la lingvo.

## Interna objekto 
Pri la forme similaj esprimoj kiel *vivi malfacilan vivon, dormi eternan dormon'' ktp vidu apartan artikolon: Interna komplemento.

Kategorio: Sintakso
Salvador

**Salvador** signifas en la hispana kaj la portugala *savanto* aŭ *savinto*, kaj ĝi donis nomon al pluraj geografiaj unuoj:

* Salvadoro aŭ *El Salvador*: lando en Centrameriko
* San-Salvador: ĉefurbo de tiu lando
* San-Salvadoro (vulkano): monto apud la urbo San-Salvadoro
* Salvadoro de Bahio, urbo en Brazilo
* San Salvador de Jujuy, urbo en Argentino
* Sankta Salvadoro estis la nomo kiun Kristoforo Kolumbo donis al la unua insulo kiun li trovis ĉe sia malkovro de Ameriko
**Salvador** estas hispanlingva nomo, interalie de kataluna pentristo Salvador Dalí kaj ĉilia prezidento Salvador Allende.
Cesar Vanbiervliet

**Cesar VANBIERVLIET** (naskiĝis la  en Kortrijk - mortis la  en Kortrijk) devenis el teksadlaborista familio. Li estis kreinto de kolekto de Esperanto-periodaĵoj en la Urba Biblioteko de Kortrijk (Belgio), kiu poste ricevis lian nomon: la Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet.

## Esperanto
Li lernis Esperanton en 1925 de lia tiama oficeja kolego Gerard Debrouwere, estis tre aktiva ĝis 1930, la jaro de lia edziĝo al Margareta Rijsman, kaj poste paŭzis dum pluraj jardekoj. Li reaktiviĝis en la 1970-aj jaroj kaj pasie ekkolektis librojn kaj periodaĵojn. La kolekto komence de 1992 havis 3223 kompletajn jarkolektojn de 1206 diversaj periodaĵoj; preskaŭ 3000 aliaj jarkolektoj atendis kelkajn n-rojn por kompletiĝi - grandioza laboro, en kiun Vanbiervliet investis grandegajn kvantojn da tempo, mono kaj sindediĉo. Liaj precipaj helpantoj en la Fondaĵo estis Gerard Debrouwere kaj Jan Hanssens.

## Profesie
Cesar Vanbiervliet laboris dum sia tuta profesia kariero ĉe la urba administracio de Kortrijk. En 1921 li dungiĝis kiel dumtempa oficisto, en 1927 li estis nomumita kaj en 1953 li iĝis sekciestro de la urba registrejo. Dum la dua mondmilito li respondecis pri la urba buĉejo kaj la provizado.

Kiel sekciestro de la urba registrejo Vanbiervliet desegnis sliparon por registri la enloĝantojn de la urbo, anstataŭantan la ĝis tiam uzatajn libroformajn registrojn. Inter fakuloj tia sliparo estis konata kiel *Sistemo Vanbiervliet*; ĝis la enkonduko de komputiloj ĝi estis uzata plurloke en Belgio.

## Nekrologoj
Nekrologoj aperis en *Horizontaal*, marto-aprilo 1993 kaj en loka gazeto *Krant van West-Vlaanderen*, 8 januaro 1993.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Informoj pri Esperanto en Kortrejko

Kategorio:Flandraj esperantistoj
San Salvador de Jujuy

:Por aliaj urboj nomataj *San Salvador*, vidu Salvador

dekstra|180ra
**San Salvador de Jujuy** estas urbo en Argentino, ĉefurbo de la provinco de Jujuy.
Ĝi lokas ĉe koordinatoj . Ĝia loĝantaro estas 237.751 (en 2001).

Ĝi estis fondita je la 20-a de aprilo de 1593, fare de Francisco de ARGAÑARAZ. Ĝi estis grava dum la kolonia periodo, ĉar ĝi estis vojkruciĝo, sed poste perdis grandan parton de sia allogo. Ĝi nun estas la administra kaj kultura centro de la regiono.

## Vidu ankaŭ 
* Jujuy (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.municipiodejujuy.gov.ar  
* http://www.jujuy.gov.ar 
* http://www.pregon.com.ar 
* http://www.jujuy.com 


Kategorio:Urboj de Argentino
San-Salvadoro

**San-Salvador** estas amerika urbo, la ĉefurbo de Salvadoro.

## Geografio 
La urbo San-Salvadoro situas ĉe la piedo de la samnoma vulkano. Ĝi havas areon de  kaj situas sur alteco de  s.m.. San Miguel de la Frontera troviĝas 138 km.

## Loĝantaro 
Ĝia loĝantaro nombris  personojn je la fino de 2006, dum en ĝia aglomeraĵo vivas  milionoj da homoj.

## Historio 
San-Salvador estis fondita en 1525 de la hispana konkeranto Pedro de Alvarado, proksime al la ĉefurbo de la pipiloj, Kuskatlano (*Cuscatlán*).
De tiam ĝi suferis multajn tertremojn, kiuj ruinigis grandan parton de la historia urbo, la plej grava en 1854. Jam antaŭe oni ŝanĝis la lokigon de la urbo, en 1528 kaj 1545. La unua urbo situis en la arĥeologia loko nun nomata *Ciudad Vieja* (Malnova Urbo).

Kiam en la jara 1824 estis fondita la Centramerika Konfederacio, San-Salvadoro fariĝis ties ĉefurbo. Post la disfalo de la Konfederacio en la jaro 1839 San-Salvadoro fariĝis en 1841 la ĉefurbo de la sendependiĝinta ŝtato Salvadoro.

## Servoj 
* Universitato de Salvadoro

## Ĉefaj vidindaĵoj 
* Metropola Katedralo
* Nacia Teatro de Salvadoro
* Nacia Palaco de Salvadoro
* Monumento al Jesuokristo, la Savanto de la Mondo (el kiu la urbo prenis sian nomon
* Prezidenta Sidejo
* Monumento al la Libereco
* Turo Cuscatlán, sidejo de la samnoma Banko

## Iuj urbaj impresoj 

Great_San_Salvador.JPG|*Granda San-Salvadoro, vidate de la vulkano Quetzaltepec*
North_San_Salvador.JPG|*Nordokcidento de San-Salvadoro*
Salvadordelmundo.jpg|*Monumento al la Savanto de la Mondo*
Revolution_Monument_San_Salvador.JPG|*Monumento al la Revolucio*
Five_Star_Hotel_San_Salvador.JPG|*Kvinstela hotelo Hilton*
Office_Buildings_San_Salvador.JPG|*Oficejoj en San-Salvadoro*

## Ĝemelaj urboj 
*  Gvatemalurbo, Guatemala
*  Managvo, Nikaragvo
*  Meksikurbo, Meksiko
*  Gvadalaharo, Meksiko
*  San Pedro Sula, Honduro
*  Tajpeo, Tajvano
*  Losanĝeleso, Kalifornio, Usono
*  Kartageno, Kolombio

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la municipo de San-Salvadoro 

Kategorio:Salvadoro
Kategorio:Ĉefurboj de Ameriko
Kategorio:Urboj de Salvadoro
Parlamentano

**Parlamentano** (aŭ **deputito**) estas homo elektita de la popolo por reprezenti ilin en parlamento.

Parlamentanoj de Eŭropa Parlamento ofte estas nomigitaj eŭropparlamentanoj. Ofte post iliaj familiaj nomoj oni skribas mallongigon **MEP**, kio signifas *Membro de Eŭropa Parlamento*.

Kategorio:Politikaj esprimoj
Kategorio:Politiko
Kategorio:Parlamento
Kategorio:Profesioj