open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amo per proverboj

***Amo per Proverboj*** (en la portugala *Amor por Anexins*) estas unuakta teatra komedio verkita de Artur Azevedo en 1872. Ĝi estas unu el liaj plej famaj teatraĵoj.

Ĝi unuafoje aperis en Esperanton tradukita de Alberto Couto Fernandes en 1920. Dua eldono aperis en 1932. En 1964 la Brazila Esperanto-Ligo publikigis ĝin kune kun la *Esperanta-Portugala Proverbaro*, ankaŭ preparita de Alberto Couto Fernandes. En 1988 SAT represis ĝin laŭ la dua eldono de 1932.

## La Esperanto-traduko 
Oni konsideras ĝin oportuna por Esperanto, ĉar, krom sprita kaj gajga teatraĵeto, ĝi tute taŭgas al amatoraj prezentadoj pro sia mallongeco, facile uzebla vortstoko kaj malgranda nombro da personoj. Ĝi havas du virajn kaj unu virinan rolojn. La traduko estas bona, en klasika modela lingvaĵo, kaj la tradukinto uzis kiom plej eble la proverbojn el la Zamenhofa *Proverbaro Esperanta*. Oni konsideras ĝin taŭga por grupaj festoj.
## Recenzoj
## Bildaro 

Dosiero:Amo per proverboj 1988 SAT.jpg|Represo de SAT el 1988.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-teatro
Kategorio:Libroj aperintaj en 1872
Kategorio:Verkoj el la esperantigita portugallingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1988
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Celulito

eta|La estiĝo de celulito (angle)
**Celulito** (ankaŭ **oranĝohaŭto**) estas haŭta ŝanĝiĝo ĉe la virinoj, sur ties femuro, pugo, ventro, supra brako. Okaze de tropezo, celulito povas aperi jam ekde la 25-a aĝo. 
       
Ĝi aperas ĉe virinoj, ĉar ili havas alian konektivan histan strukturon. La virina seksa hormono (oestrogeno) lozigas la konektivajn histojn kaj la graso deponiĝas inter la lozaj konektivaj histoj. Oni povas paroli pri oranĝa haŭto, kiam sur unu loko akumuliĝas tro multe da graso, la ĉeloj nodiĝas, inter ili akumuliĝas fluidaĵo. La konektiva histo tiam langvoras, etendiĝas, surfaco de la haŭto iĝas simila al tiu de la oranĝo. 

## Traktado 
vera, ĉiamefika traktado ne ekzistas, la plej oftaj metodoj por mildigi la oranĝan haŭton okazas per
* subpremo, per vakuaj tuboj
* masaĝo
* ŝanĝo de la nutrado (pli da vitamino C)
* marsala banado
* korpovolvado per bandaĝoj
* krioterapio per ekstreme malvarmo
* ks.

Kategorio:Dermatologio
Fio (litero)

**Fio** (majuskla **Φ**, minuskla **φ** aŭ **ϕ**) estas la 21-a litero de la greka alfabeto. En novgreka lingvo, ĝi prezentas sonon , senvoĉa labialodentala frikativo. En antikva greka lingvo ĝi prezentis sonon , aspirita senvoĉa dulabiala plozivo (de kiu en la angla lingvo estas la literumo "ph" en vortoj derivita el la greka). En la sistemo de grekaj numeraloj ĝi havas valoron 500 (φʹ) aŭ 500000 (͵φ).

La minuskla litero \varphi \, (aŭ ofte ĝia varianto, \phi \,) estadas uzata kiel simbolo por:
* La ora proporcio 1.618... .
* Eŭlera φ funkcio φ(n) en nombroteorio.
* La probablodensa funkcio de la normala distribuo en matematiko kaj statistiko.
* Banaĥa limigo kiu estas ĝeneraligo de limeso de vico.
* Angulo, tipe la dua angulo menciita, post *θ* (teto). Aparte:
** La argumento de kompleksa nombro.
** La fazo de ondo en signal-prilaborado.
** En sferaj koordinatoj, la polusa angulo (de la *z*-akso) en matematiko, la azimuta angulo (de la *x*-akso) en fiziko.
** Unu el la duedraj anguloj en la karakteroj de proteinoj.
** Ena aŭ efika angulo de frotado
* Elektra potencialo en fiziko.
* La labora funkcio en elektroniko.
* Stenografia prezento por aromaĵa funkcia grupo en organika kemio.

* Frazo en logiko de unua ordo.

La majuskla litero Φ estadas uzata kiel simbolo por:
* La magneta fluo kaj elektra fluo en fiziko, kun subaj indicoj por distingi ilin du.
* La distribuo de la normala distribuo en matematiko kaj statistiko.
* Filozofio.
* Firmeca (aŭ rezista) malpligrandiĝa faktoro en struktura inĝenierado, uzata por enkalkulo de statistikaj varieblecoj en materialoj kaj konstruadaj manieroj.
* La kvanto de fazoj en pova sistemo en elektra inĝenierarto, ekzemple 1Φ por sola fazo, 3Φ por tri fazo.
* La simbolo de la senvoĉa dulabiala frikativo en la internacia fonetika alfabeto.

La diametra simbolo en inĝenierado, ⌀, estas simila al la litero kaj estas ofte malĝuste nomata kiel "fio". Ĉi tiu simbolo estas uzita al indiki la diametron de cirklo aŭ cilindro aŭ truo, ekzemple ⌀14 signifas ke la diametro estas 14 unuoj.

## Komputiko 
En Unikodo, estas multaj formoj de fio:
* Majuskla:
** U+03A6 (Φ): greka granda litera fio
* Minuskla:
** U+03C6 (φ): *litero* fio, uzita en grekaj tekstoj
** U+03D5 (\phi\,\!): *simbolo* fio por matematikaj kaj teknikaj ĉirkaŭtekstoj 

En HTML/XHTML, la majuskla kaj minusklaj fioj povas esti skribitaj kiel &amp;Fio; (Φ) kaj &amp;fio; (φ) respektive.

En LaTeX, la math simboloj estas \Fio (\Phi\,\!), \fio (\phi \,\!), kaj \varphi (\varphi\,\!).

En iuj retumiloj (ekzemple *Internet Explorer* 6), la formoj de la U+03C6 (kiu devus esti kiel kirlo) kaj U+03D5 (kiu devus esti kiel cirklo krucigita per oblikvo) estas mise interŝanĝitaj. Komparu ĉin tiujn specimenojn por kontroli vian retumilon:

:Fia litero: ĝusta \varphi\,\!; ebla erara φ
:Fia simbolo: ĝusta \phi\,\!; ebla erara ϕ

## Referencoj 
Kategorio:Greka alfabeto
Psio (litero)

**Psio** aŭ **psi** (majuskla **Ψ**, minuskla **ψ**) estas la 23-a litero de la greka alfabeto, kaj en grekaj numeraloj ĝi havas valoron 700. Kaj en la klasika greka lingvo, kaj en la novgreka, tiu ĉi litero indikas la sonkombinaĵon /ps/. En la greka, ĉi tiu konsonanto povas aperi en la silabkomenca pozicio: ekzemple, en la greka vorto "ψάρι" [psári], fiŝo. Tamen, en iuj lingvoj ĉi tiu kombinaĵo ne estas ebla kiel silabkomenca. En la latina lingvo, grekaj vortoj komenciĝantaj je psio estas transskribataj per *ps-*, sed eble ili reale estis prononcataj simple kiel [s...] kun antaŭa apenaŭ aŭdebla [p].

La litero eble devenis de la praktiko skribi sigmon super pio, tiel farante la kombinaĵon sola litero. Psio estis ankaŭ adoptita en la frua cirila alfabeto, vidu la artikolon "Psio (cirila alfabeto)". Ĉi tio povas esti ankaŭ pro tio, ke tiu ĉi litero, kaj en la minuskla, kaj en la majuskla formo, similas la tridenton, simbolon de Posejdono, la greka dio de akvo kaj oceano.

La litero psio estas kutime uzata en fiziko por prezento de ondofunkcio en kvantummeĥaniko, aparte en la ekvacio de Schrödinger kaj per angulkrampa notacio: \langle\phi|\psi\rangle. Ĝi estas uzata ankaŭ por prezenti la (ĝeneraligitajn) poziciajn statojn de kvantumbito en kvantuma komputado.

Psio estas uzata ankaŭ kiel la simbolo por la plurgama funkcio, difinita kiel
: \psi_n(x) = \frac{d^{(n)}}{dx^{(n)}}\frac{\Gamma '(x)}{\Gamma (x)} 
kie \Gamma (x) estas la gama funkcio.

La litero Ψ aŭ ψ povas ankaŭ esti simbolo por:
* Psikologio, psikiatrio, kaj iam parapsikologio (aparte en fikcio).
* En matematiko, la superora rilatumo, proksimume 1,4, kiu estas la solvaĵo al la kuba ekvacio x3=x2+1.
* Akva potencialo en movado de akvo inter ĉeloj de planto.
* Unu el la duedraj anguloj en la karakteroj de proteinoj.
* Planedo Neptuno
* Indianaa Universitato (kiel surmetitaj literoj I kaj U)
* Farmakologio, ĝenerala farmacio
* En studado de virusoj la ψ situo estas virusa enpakanta signalo.
* La J/ψ mezono en partikla fiziko.

Kategorio:Greka alfabeto
Eŭgeno de Savojo

eta|Eŭgeno de Savojo
**Eŭgeno de Savojo**, naskita la  en Parizo, mortinta la  en Vieno, estis unu el la plej famaj militestroj de habsburga Aŭstrio. Li estis el la dinastio Savojo kaj uzis jenajn diverslingvajn formojn de sia nomo:
* Eugen Franz Prinz von Savoyen 
* François-Eugène de Savoie (france)
* Eugenio di Savoia (itale)
En sia subskribo li uzis la mikslingvan formon "Eugenio von Savoy".

## Gravaj bataloj 
* 1683: Batalo de Vieno kontraŭ la turkoj
* 1688: Sieĝo de Belgrado
* 1689: Batalo ĉe Rejno kontraŭ Francio
* 1697: Batalo ĉe Senta kontraŭ la turkoj
* 1701: Batalo ĉe Carpi kaj Chiari
* 1704: Batalo ĉe Blindheim
* 1716: Batalo de Petrovaradin kontraŭ la turkoj
* 1717: Sieĝo de Belgrado

Inter 1707 kaj 1715 li estis guberniestro de Milano.

Inter 1716 kaj 1724 li estis guberniestro de la Habsburga Nederlando (nur laŭtitole, la efektivan regadon faris aliaj).

## Literaturo 
* Ernst Trost: Prinz Eugen (Princo Eŭgeno), granda biografio en la germana lingvo, 358 paĝoj, 3-a eldono de aprilo 2013, ISBN 978-3-85002-837-0, eldonejo *Amalthea Verlag*, formato 222/144/38 mm, pezo 608 gramoj, kun multaj fotoj, bildoj kaj genealogia arbo

Kategorio:Dinastio de Savojo
Kategorio:Aŭstroj
Kategorio:Marŝaloj
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Guberniestroj de la Habsburga Nederlando
Taŭo (litero)

**Taŭo**, majuskle **Τ**, minuskle **τ** (greka nomo Ταῦ  aŭ ) estas la 19-a litero de la greka alfabeto. En la sistemo de grekaj numeraloj ĝi havas valoron 300. En la greka nomo de la litero, la prononco de la kombinaĵo *αυ* ŝanĝiĝis de (verŝajna) antikva  al moderna .

La simboleco de la kruco estas koneksa ne nur al litero ĥio, sed ankaŭ al taŭo, la ekvivalento de la lasta litero en la fenica kaj la malnova hebrea alfabetoj, kun tio ke taŭo estis originale krucoforma.

En matematiko ĝi plej ofte estas uzata kiel simbolo de la nombro 2π ≈ 6.28.

Kategorio:Greka alfabeto
Weesen

**Weesen** estas urbo en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1483 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Weesen situas ĉe la okcidenta fino de Valenlago sude de la Churfirsten kaj oriente de la Linth-Ebenaĵo.

## Trafiko 
Weesen situas ĉe la trajnlinio inter Ziegelbrücke kaj Zuriko kaj dividas sian stacidomon kun la Glarusa komunumo Mollis, sur kies teritorio la haltejo situas. Ekzistas ankaŭ poŝtaŭtobuskonekto al Amden kaj Weesen estas elirpunkto de la ŝiplinoj sur Valenlago.

## Historio 
Weesen estis jam romia setlejo antaŭ la naskiĝo de Kristo. En mezepoko regis en Weesen alemanoj kaj poste la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1283 la urbo fariĝis posedaĵo de Rudolfo la 1-a de Habsburgo, kiu transformis ĝin al grava dogan kaj varkomercloko.

En februaro 1388 aŭstraj trupoj atiakis la urbon, kiun antaŭe okupis la Svisa Ĵurkomunumo. En la nokto civitanoj de la urbo helpis al soldatoj de la aŭstra armeo eniri en la urbon. La svisaj okupantoj dumdorme estis atakitaj kaj mortigitaj (*murdnokto de Weesen*). Al tiu evento sekvis en aprilo de la sama jaro la Batalo de Näfels.

Je la fino de la 14-a jarcento estis menciita la Hotelo Schwert unuan fojon en dokumento. Ĝi estas tiel la unua dokumente menciita gastejo ĉirkaŭ Valenlago. En malfrua mezepoko Weesen kiel parto de la regejo *Windegg* troviĝis sub kontrolo de Ŝvico kaj Glaruso. Post la fino de la Helveta Respubliko Weesen fariĝis parto de la nove kreita Kantono Sankt-Galo.

## Vidu ankaŭ 
* Weesen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Weesen

Kategorio:Urboj de Svislando
Werdenberg (elektodistrikto)

[eta|300ra|dekstra|Rigardo al la Elektodistrikto Werdenberg de la [Wildhaus (montpasejo)|Wildhaus-Pasejvojo]]
300ra|eta|Mapo de la elektodistrikto Werdenberg
La **Elektodistrikto Werdenberg** estas administra unuo de Kantono Sankt-Galo en Svislando. Ĝi estis kreita post la akcepto de la kantona konstitucio de la 10-a de junio 2001.

La nova elektodistrikto estas identa kun la malnova distrikto Werdenberg, kiu ricevis sian nomon de la mezepoka urbeto kaj kastelo Werdenberg. La elektodistrikto havis 34&#160;074 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006 kaj ĝi kovras areon de 206.48&nbsp;km².

## Komunumoj en la elektodistrikto Werdenberg 
La elektodistrikto Werdenberg konsistas el la sekvantaj 6 komunumoj:
La nombroj de loĝantoj datiĝas de la 31-a de decembro 2006.
* Buchs SG, 10564 loĝantoj
* Gams, 2989 loĝantoj
* Grabs, 6415 loĝantoj
* Sennwald, 4738 loĝantoj
* Sevelen SG, 4381 loĝantoj
* Wartaŭ, 4987 loĝantoj

## Vidu ankaŭ 
* Urbeto kaj Grafejo Werdenberg

Kategorio:Elektodistriktoj de Kantono Sankt-Galo
Sigmo

**Sigmo** (majuskla **Σ**, minuskla **σ**, minuskla en fino de vorto **ς**) estas la 18-a litero de la greka alfabeto. En la sistemo de grekaj numeraloj ĝi havas valoron 200. Kiam uzata je la fino de vorto, kaj la vorto estas ne estas tute majuskla, la fina formo (ς) estas uzata. Ekzemple *Ὀδυσσεύς* (Odiseo) - rimarku la du sigmojn en la centro de la nomo, kaj la
vorto-finan sigmon je la fino. Devas ne esti konfuzita kun la cedilo ç.

La litero estas definitive derivita de litero ŝin 𐤔 de fenica alfabeto. Tamen, ĝia nomo derivas de samekh.

La majuskla formo de sigmo estis pruntita en la latinan alfabeton por servi kiel la majuskla de esh (minuskla **ʃ**).

## Lunoforma sigmo 
En orienta formoj de greka skribo (kontraŭe al la okcidenta greka alfabeto uzita en la eŭropaj grekaj kolonioj) kaj en la mezepoko estis ofte uzata la **lunoforma sigmo** (majuskla Ϲ, minuskla ϲ) — kiu similas, sed kiu estas neniel rilata al la latina litero C. Lunoforma sigmo estis ofte uzata por skribo de mezepoka greka, kaj ĝi povas ankoraŭ iam okazi en surskriboj de greka ortodoksa eklezio, kaj ankaŭ en certa printitaj redakcioj de klasikaj aŭtoroj. La formo de la cirila litero С [s] kaj kopta litero *sima* estas derivitaj de lunoforma sigmo.

Sur moneroj de la antikvogreka periodo en Barato, iam estis uzata lunoforma sigmo. Ĉi tiu sigmo daŭris al esti skribita tiamaniere ankaŭ en mezepoka greka.

Punktita lunoforma sigmo (kodita kiel U+03FE) **Ͼ** estis uzata de Aristarko kiel redakta signo indikanta ke la linio tiel markis estas je malĝusta pozicio. Simile, **kontraŭsigmo** (kodita kiel U+03FD) **Ͻ** povas marki linion kiu estas ne en vera loko. Punktita kontraŭsigmo (kodita kiel U+03FF) **Ͽ** povas indiki linion post kiu la reordigoj devus esti faritaj.

## Scienco kaj matematiko 
Majuskla Σ estadas uzata kiel simbolo por:
* La sumada operatoro.
* Klaso de barjonoj en partikla fiziko.

* En lingvistiko kaj komputiko ĝi estas uzata por la aro de simboloj kiuj formas alfabeton.

Minuskla σ estadas uzata kiel simbolo por:

* Sigma kaŭcio en kemio.
* La parametro norma diferenco de loĝantaro (kiel kontraŭ specimeno) en statistiko.
* Kvalita modelo por negoco, ses sigmoj, bazita sur la norma diferenco, ofte nomata kiel **6σ**.
* σ-algebro, (sigma-algebro) kaj sigmo-finia mezuro en mezura teorio; pli ĝenerale, la simbolo *σ* servas kiel mallongigo por kalkulebla aro (kalkulebla), ekzemple *σ*-kompakta topologia spaco estas tiu kiu) povas esti skribita kiel kalkulebla unio de kompaktaj subaroj.
* La dividanta funkcio| (sumo de divizoroj) en nombroteorio.
* La konstanto de Stefan-Boltzmann.

* Mezuro de elektra konduktiveco.
* Normala streĉo en kontinuaĵa mekaniko.

* Silabo en fonologio.
* La spektro de matrico A, skribata kiel *σ(A)*, en aplika matematiko.
* Surfaca potenciala diferenco.
* En rilata algebra sigmo estas uzata por la unuloka operacio de elektado sur datumbaza rilato.

## Politiko 
Dum la 1930-aj jaroj, majuskla Σ estis uzata kiel la simbolo de la Ação Integralista Brasileira, radikala dekstra movado en Brazilo.

Kategorio:Greka alfabeto
Komputika kemio

**Komputika kemio** estas branĉo de kemio kiu utiligas komputilojn por helpi solvi kemiajn problemojn. Ĝi uzas la rezultojn de teoria kemio, por verki komputilajn programojn por kalkuli la strukturojn kaj atributojn de molekuloj kaj solidoj. Dum ĝiaj rezultoj kutime komplementigas informon akiritan per kemiaj eksperimentoj, ĝi povas iukaze antaŭvidi antaŭe neobservitajn kemiajn fenomenojn. Ĝi estas vaste uzata por konstrukcii novajn drogojn kaj materialojn.

Ekzemploj de tiaj atributoj estas strukturo (t.e. la atendataj pozicioj de la konsistigaj atomoj), absolutaj kaj relativaj interagaj energioj, distribuo de elektrona ŝargodenso, dupolusaj kaj pli altaj momantoj, vibraj frekvencoj, reakciemo, aŭ aliaj spektroskopiaj kvantoj, kaj kversekcoj por kolizio kun aliaj partikloj.

La metodoj kovras kaj statajn kaj dinamikajn situaciojn. En ĉiuj kazoj la komputila tempo pliiĝas rapide kun la grando de la studata sistemo. Tiu sistemo povas esti unu molekulo, grupo de molekuloj aŭ solido. La metodoj estas bazitaj sur teorioj kiuj ampleksas inter alte precizaj, sed taŭgaj nur por malgrandaj sistemo, al tre proksimumaj, sed taŭgaj por tre grandaj sistemoj. La precizaj metodoj nomiĝas dekomencaj metodoj, ĉar ili baziĝas tute sur unuaj principoj. La malpli precizaj metodoj nomiĝas empiriaj aŭ duonempiriaj, ĉar matematika trunkado aŭ iuj eksperimentaj rezultoj, ofte el akcepteblaj modeloj de atomoj aŭ rilataj molekuloj, estas uzataj kun la subtenanta teorio.

Ambaŭ aliroj necesigas proksimumojn, aŭ kiel ĝeneraligitaj formoj de ekvacioj laŭ unuaj principoj optimumigitaj por komputi, el sistemoj kun limkondiĉoj kiuj limigas la amplekson de komputado ene de antaŭe difinita fenestro, aŭ finfine el la necesa proksimumo de ekvacioj de kvantuma mekaniko, kiuj ne estas precize solvitaj krom por unuelektronaj sistemoj (ekzemple, la higrogena atomo). Praktike, dekomencaj metodoj finfine konverĝas al la ekzakta solvo se ĉiuj proksimumoj estas sufiĉe malgrandaj.

Kategorio:Kemio
Kategorio:Komputiko
Mam-enplantaĵo

eta|dekstra|Mam-operacio, antaŭe kaj poste
La **mam-enplantaĵo** estas enplantaĵo, uzata en beliga kirurgio por grandigi la mamojn. Oni enplantas dum la opereacio silikonaĵon, tiel la ĉiutaga parolo nomas tiujn brustojn silikonbrustoj.

Oni operacias plej ofte dum plena narkozo, la kirurgo faras tranĉon sube de la mamo, levas la brustan muskolaron kaj enmetas enplantaĵon kun silikona aŭ kuirsala solvaĵo. La silikona enplantaĵo montras la plej naturan senton, formon.

Medicinaj riskoj estas – krom operacia risko - kapsula fibrozo, videblaj tranĉaj cikatroj, nesimetria brusto.

Kategorio:Kirurgio
Vangoglatigo

**Vangoglatigo** aŭ **vangostreĉigo** (sulkoforiga operacio) estas nocio en la beliga kirurgio, dum kiu oni operacias vangon de la homo, plej ofte en narkozo aŭ loka anastezio. Celo estas streĉigo de la vanga haŭto kaj la konektiva histo sub tio. 

La operacio okazas plej ofte per longa tranĉo super la frunto kaj malantaŭ la harara komenco aŭ malantaŭ la oreloj. Oni forigas la superfluajn haŭton, muskolojn. grasojn kaj la histo estas streĉita supren, malantaŭen.

Oni diferencigas supran (frunta streĉigo) kaj malsupran (tranĉo, streĉigo sub la mentono) vangoglatigon. 

Risko de la operacio estas asimetraĵoj, cikatroj, ŝanĝiĝanta mimiko. 

La unuaj vangoglatigaj operacioj okazis en la 1970-aj jaroj, ekde tiam la metodoj pliboniĝis, ĉefe malgrandigante la estiĝintan cikatrograndon.

## Vidu ankaŭ 
*Botokso

Kategorio:Kirurgio
Purnuškės

[eta|300ra|la [mezo de Eŭropo|geografia centro de Eŭropo, en Litovio norde de Vilno]]
**Purnuškės** estas vilaĝo en Litovio norde de la landa ĉefurbo Vilno (*Vilnius*), en la teritorio de la subdistrikta komunumo Vilnius kaj proksime de la urbeto Nemenčinė. Laŭ kalkuloj de francaj sciencistoj el la jaro 1989 ĉi-tie troviĝu la geografia centro de Eŭropo (litove *Europos centras*). Geografoj de la *Institut Géographique National*, la nacia geografia instituto de Francio, elkalkulis la punkton kun la koordinatoj , konsiderante la sekvajn limojn de Eŭropo:
* Nordo: la insularo Svalbardo ĉe 
* Sudo: la insularo Kanarioj ĉe 
* Oriento: la montaro Uralo ĉe 
* Okcidento: la insularo Acoroj ĉe 

En Purnuškės konstruiĝis *Eŭropa parko* (litove *Europos parkas*).

## Referenco 
Kategorio:Vilaĝoj de Litovio
Kategorio:Geografio de Eŭropo
Listo de flughavenoj de Bocvano

Jen **listo de flughavenoj en Bocvano**, klasifikitaj laŭ situo.

La listo mencias nur tiujn flughavenojn, kiuj havas ICAO-kodon aŭ/kaj IATA-kodon.

__TOC__

## Listo 
## Eksteraj ligiloj 
* Listoj de flughavenoj en Bocvano interrete :
**  Great Circle Mapper
**  FallingRain.com
**  Aircraft Charter World 
**  The Airport Guide 
**  World Aero Data 
**  A-Z World Airports


Bocvano
Listo de flughavenoj de Angolo

Jen **listo de flughavenoj de Angolo**, klasifikitaj laŭ geografia situo. 

__TOC__
## Listo 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de flughavenoj de Angolo interrete :
**  Great Circle Mapper
**  Aircraft Charter World 
**  World Aero Data 


Angolo
Vojkruciĝo

[eta|Vojkruciĝo “Briller Kreuz” en [Wuppertal, Germanio]]
[eta|Vojkruciĝo ĉe la *Alleenring* (ringo de aleoj) en [Frankfurto-ĉe-Majno]]
**Vojkruciĝo** estas la loko, kie du aŭ pluraj vojoj renkontiĝas transverse.

Vojkruciĝo povas esti diversforma, ekzemple en formo de T, Y, X, simpla kruco aŭ rondo, tiam oni nomas ĝin laŭ grandeco trafikcirklo aŭ trafikcirkleto.

Prioritatoj inter alvenantaj veturiloj estas difinita aŭ laŭleĝe aŭ de ŝildoj aŭ trafiklumoj.

Historie ĉe multaj vojkruciĝoj oni starigis domarojn kiel kernon de estontaj vilaĝoj, ĉar tiele oni certigis aperon kaj ĉeeston de eventualaj veturantoj kaj klientoj.

## Vidu ankaŭ 
* Piedira transirejo
* Trafikocirklo
* eksternivela vojkruciĝo ekzemple ĉe aŭtovojoj

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Vojoj
Haltero

[eta|[Lyen Wong dum trejnado kun kurthaltero]]
**Haltero** estas sportilo, kiu konsistas ĝenerale el stango kaj du ĉefine almuntitaj pezaĵoj en formo de kuglo aŭ plato. Oni uzas malpezajn halterojn en la gimnastiko, kondiĉa trejnado, dum pezajn halterojn en fortosporto kaj en korpokonstruado.

**Haltero**j estas ankaŭ klabformaj ekvilibraj organoj de dipteroj kiuj anstataŭas la postajn flugilojn.

## Tipoj (kiel sportilo) 
* unumana
** kurthaltero
** globhaltero
* dumana
** halterego aŭ longhaltero
** kurl-haltero (kurbigita stango konvene al preno)
** triceps-haltero

Oni ankaŭ povas diferencigi inter halteroj kun ŝanĝeblaj kaj fiksaj pezoj.

La halteraj platoj pezas de 0,5 ĝis 50 kg, dum la haltera stango havas la diametron de 30/31 mm.

## Vidu ankaŭ 
* Halterego
* Halterlevo
* Globhaltero
* Pezaĵo (sportilo)

Kategorio:Korpokultivado
Kategorio:Sportiloj
Institut géographique national

maldekstra|100px
La **Nacia Geografia Instituto** ( aŭ ***IGN***) estas la nacia geografia instituto de Francio. Temas pri ŝtata institucio, kies tasko estas la kreo, flego kaj disvastiĝo de geografiaj informoj pri Francio.

## Altlernejo 
La nacia instituto havas altlernejon pri la fako geografio kun la nomo *École nationale des sciences géographiques* (ENSG) en la planurbo *Marne-la-Vallée* ĉe la orienta rando de Parizo. La eduko en la nacia altlernejo daŭras 3 jarojn kaj kvalifikigas por 14 profesioj, interalie kartografoj, geografiaj teknikistoj kaj inĝenieroj.

## Esploraj instituoj 
Ligitaj estas kvar esploraj instituoj, kiuj kontroliĝas fare de la nacia instituto: la instituto COGIT specialiĝis pri geografiaj informaj sistemoj kaj kartografio, la instituto MATIS pri la fako "fotogrametrio", la instituto LOEMI pri teknikaj helpiloj por geografia esplorado kaj la instituto LAREG, laboratorio pri *geoezio*. La nacia instituto publikigas plurajn seriojn de mapoj pri Francio, interalie reliefajn mapojn, historiajn mapojn, el-satelitajn kaj el-aviadilajn fotojn, kaj sub sia emblemo ankaŭ disvastigas mapojn de ekster-franciaj regionoj kaj urboj.

## Geografia centro de Eŭropo 
Dum 1989, sciencistoj de la nacia geografia instituto de Francio elkalkulis, ke la geografia centro de Eŭropo troviĝu ĉe la koordinatoj , en la vilaĝo Purnuškės en Litovio, 17 kilometrojn norde de la urbo Vilno. La kalkulo konsideris la sekvajn limojn de Eŭropo:
* Nordo: la insularo Svalbardo ĉe 
* Sudo: la insularo Kanarioj ĉe 
* Oriento: la montaro Uralo ĉe 
* Okcidento: la insularo Acoroj ĉe 

Dum la jaroj post la disfalo de Sovetunio, kiam multaj ŝtatoj de la eksa Orienta Bloko tre engaĝiĝis pri integriĝo al la Eŭropa Unio, tiu punkto, kiun multaj okcident-eŭropanoj supozus pli okcidente kaj pli sude, havis simbolan signifon. En Purnuškės konstruiĝis *Eŭropa parko* (litove *Europos parkas*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la IGN de Francio

Kategorio:Geografio de Francio
Kategorio:Institucioj de Francio
Hans Scharoun

**Bernhard Hans Henry SCHAROUN** (naskiĝis la 20-an de septembro 1893 en Bremen, Germanio; mortis la 25-an de novembro 1972 en Berlin) estis germana arkitekto kaj unu el la ĉefaj reprezentantoj de la "organa arkitekturo".

## Verko 
## Bibliografio (elekto) 
* Bürkle, J. Christoph: *„Hans Scharoun und die Moderne — Ideen, Projekte, Theaterbau“,* Frankfurt am Main 1986
* Janofske, Eckehard: *„Architektur-Räume, Idee und Gestalt bei Hans Scharoun“,* Braunschweig 1984
* Jones, Peter Blundell: *„Hans Scharoun — Eine Monographie“,* Stuttgart 1980
* Jones, Peter Blundell: *„Hans Scharoun“,* (englisch) London 1995
* Kirschenmann, Jörg C. und Syring, Eberhard: *„Hans Scharoun — Außenseiter der Moderne“,* Taschen, Köln 2004, ISBN 3-8228-2449-6
* Kirschenmann, Jörg C. und Syring, Eberhard: *„Hans Scharoun — Die Forderung des Unvollendeten“,* Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1993, ISBN 3-421-03048-0
* Pfankuch, Peter (Hrsg.): *„Hans Scharoun — Bauten, Entwürfe, Texte“,* Schriftenreihe der Akademie der Künste Band 10, Berlin 1974, Neuauflage 1993, ISBN 3-88331-971-6
* Roters, Eberhard: Galerie Ferdinand Möller. - Berlin: Mann, 1984, ISBN 3-7861-1181-2
* Ruby, Andreas und Ilka: Hans Scharoun. Haus Möller. Köln 2004.
* Wendschuh, Achim (Hrsg.): *„Hans Scharoun — Zeichnungen, Aquarelle, Texte“,* Schriftenreihe der Akademie der Künste Band 22, Berlin 1993, ISBN 3-88331-972-4
* Wisniewski, Edgar: *„Die Berliner Philharmonie und ihr Kammermusiksaal. Der Konzertsaal als Zentralraum“,* Berlin 1993

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Hans Scharoun | Haus Schminke-ttt-ejo 
* 

Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de moderno
Buchs SG

## Pri la komunumo 
**Buchs SG** estas urbo
en la elektodistrikto Werdenberg, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 10546 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

## Geografio 
Situas ĉe la bordo de la Alpa Rejno sude de la Rejnvalo kaj estas la ekonomia kaj politika centro de la regiono. Oriente Buchs limas al la Princlando Liĥtenŝtejno.

## Trafiko 
Buchs estas fervoja nodo inter la rejnvala trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sankt-Margreto al Koiro unuflanke kaj de la internacia trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj kaj Aŭstraj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Vieno. En Buchs troviĝas unu la plej gravaj limaj kaj doganaj stacioj inter Aŭstrio, Svislando kaj Liĥtenŝtejno.

Buchs situas sur ĉe la aŭtoŝoseo A13 de Sankt-Galo al Koiro kaj estas la elirpunkto de la Wildhaus-Pasejvojo al Togenburgo. La antaŭ 100 jaroj planita fervojlinio tra la Wildhaus-Pasejo pro la krizo inter la militoj neniam estis finkonstruita. La fervojlinio finiĝas aliflanke de la pasejo en Nesslaŭ. Tra la pasejo veturas poŝtaŭtobuso.

## Historio 
La unua skriba mencio de Buchs datiĝas kiel *Pogio* en la testamento de *Episkopo Tello* de Koiro el la jaro 765. Poste la loko nomiĝas *Bucas*, *Bugu*, *Bougu*, *Puges* kaj en 1484 fine *Bŭ*. En la 9-a jarcento estis dokumente menciita la preĝejo *St. Jörgen*. En mezepoko la urbo apartenis al la Grafejo Werdenberg. De 1404 ĝis 1483 la kamparo de Werdenberg apartenis al la Grafoj de Montfort-Tettnang. En la jaro 1517 la regionon aĉetis Glaruso. La kamparvokto *Jost Tschudi* de Glaruso enkondukis en la jaro 1526 en Buchs la reformacion. Inter 1798 kaj 1803 dum la epoko de la Helveta Respubliko Buchs apartenis al la tiama Kantono Linth, ek de 1803 ĝi apartenis al la Kantono Sankt-Galo, kaj fariĝis ĉefurbo de la Distrikto Werdenberg, nun Elektodistrikto Werdenberg.

## Vidu ankaŭ 
* Buchs SG (stacidomo)
* Räfis-Burgerau (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Buchs SG

Kategorio:Urboj de Svislando
Ngindoj

La **ngindoj** estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en orientcentra Tanzanio, sude de la rivero Rufiji.  En 1987 la ngindoj estis taksitaj 220.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Ngindoj
Ngindoj
Ngurimioj

La **ngurimioj** estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en la regiono Mara en norda Tanzanio proksime al la limo kun Kenjo. En 1987 la ngurimioj estis taksitaj 32.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Ngurimioj
Ngurimioj
Nilambaoj

La **nilambaoj** (*Njirambaoj*, *Nilamba* aŭ *Nyilamba*) estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en Iramba en la regionoj Singida kaj Shinyanga en norda Tanzanio. 

Plejparto de la njirambaoj krom sia gepatra njiramba lingvo (nilambaa lingvo) ankaŭ scias paroli la svahilan. 

En 1987 la nilambaoj estis taksitaj 440.000 homoj, inkluzive de 50.000 parolantoj de la lambia dialektohttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Nilambaoj
Nilambaoj
Wart

**Wart** havas la sekvantajn signifojn:

* **Wart (Altensteig)** estas vilaĝo de la urbo Altensteig en Germanio.

* **Wart (Diessbach ĉe Büren)** estas vilaĝo de la komunumo Diessbach ĉe Büren de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando.

* **Wart (monto)** estas flanka pinto de la montogrupo Churfirsten en Togenburgo en Svislando.

* **Wartburg** estas la kastelo kie la germana reformisto Martin Luther trovis ekzilon.
LSSR

La literaro **LSSR** estas mallongigo por

* Latva Soveta Socialista Respubliko, latve *Latvijas Padomju Sociālistiskā Republika*, unia respubliko de Sovetunio, konkerita dum junio 1940
* Litova Soveta Socialista Respubliko, litove *Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika*, plia unia respubliko de Sovetunio, same konkerita dum junio 1940

Dosiero:Emblem_of_the_Latvian_SSR.svg|jen blazono de la Latva
Dosiero:Emblem_of_Lithuanian_SSR.svg|...kaj jen de la Litova SSR

Kategorio:Mallongigoj
Kuoppo

**Kuoppo** aŭ **koppa** (**Ϙ**) estas arkaika litero kiu estis uzata en fruaj formoj de la greka alfabeto, derivita de fenica qoph. En la fenica, qoph estis prononcata kiel senvoĉa uvula halto ; en la greka, kiu ne havis ĉi tiun sonon, ĝi estis anstataŭe uzita por  antaŭ dorsaj vokaloj (Ο kaj Υ). Ĉar la sono  tiam superflue havis du skribojn, kuoppa estis eble anstataŭigita per kapo (Κ). Kuoppa restis en uzo kiel litero en iuj senserifaj grekaj regionoj en la 5-a jarcento a.K. .

eta|100px|maldekstra|La moderna litero kuoppo
Simile al ĉiuj Literoj grekaj, kuoppa estis ankaŭ uzata kiel greka numeralo, kaj havis la valoron 90. Ĝia uzo por ĉi tio estas daŭrigat en modernaj tempoj kvankam ĝia formo ŝanĝis dum tempo de *Q*-eca al *Z*-eca (enlinia|30px)

Kuoppa estis uzata kiel simbolo por urba Korinto, kiu havis la frua literumon kiel Ϙόρινθος. Kuoppa estas ankaŭ la fonto de la latina litero Q kaj la arkaika cirila numeralo koppa (Ҁ).

En la Unikodo estas du paroj de kodoj por prezenti literon kuoppa: majuskla U+03D8 (Ϙ) kaj minuskla U+03D9 (ϙ) por prezenti la *Q*-ecan literon, kaj U+03DE/U+03DF (Ϟϟ), por la *Z*-ecaj nombraj signoj. Notu, ke komputilaj tiparoj uzataj en foliumiloj povas montri ĉi tiuj kodojn malsame.

[eta|300px|center|Korinta monero. Vizaĝa flanko: [Pegazo (mitologio)|Pegazo kun kuoppa sube, por Korinto. Dorsflanko: Atena kun korinta kasko.]]

## Vidu ankaŭ 
* Qoph
* Q
* Koppa (cirila alfabeto)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Greka Unikodo: koppa (alfabeta uzo) 
* Greka Unikodo: koppa (nombra uzo) 
* Homero kaj la fonto de la greka alfabeto de Barry B. Powell
* La gramatiko de subtegmentaj surskriboj de Leslie Threatte

Kategorio:Greka alfabeto
Sampio

**Sampio** (**ϡ**) estas arkaika litero de la greka alfabeto kaj en grekaj numeraloj havas valoron 900. Ĝi eble estas derivita de la pli malnova litero san. La nomo "sampio" aspektas al kiel de *[o]sàn pî*: "simile al pio".

eta|100ra|maldekstra|La moderna litero sampio
Sampio estas plejparte prezentita en moderna skribanta per signobildo similanta π oblikvita dekstren, kiu estas la kaŭzo por ĝia nomo en novgreka lingvo. En antikva epigrafiko, tie estis aliaj formoj, inkluzivante unu formon similan al konscienca *T*. La Unikodo havas du arojn de kodoj por ĉi tiuj du uzadoj, ambaŭ kun majuskla kaj minuskla varianto: *T*-forma alfabeta U+0372/U+0373 (enlinia|30ra), kaj *Π*-forma nombra U+03E0/U+03E1 (Ϡ/ϡ, enlinia|30ra).

## Eksteraj ligiloj 
* Sampio (alfabeta uzo) 
* Sampio (nombra uzo) 
* La greka litero sampio

Kategorio:Greka alfabeto
Sano (litero)

**San** (majuskla Ϻ, minuskla ϻ) estas arkaika litero de la greka alfabeto, aperanta inter pio kaj kuoppa en alfabeta ordo, respektiva en pozicio al la fenica tsade 25x25px|, sed ĝia nomo venas de shin. Ĝi kutime havis fonetikan valoron , sed eble iĝis neuzita en favoro de sigmo. La lasta atestita uzo estas en la 6-a jarcento a.K.. Kun ia malsama formo (kiu estas markita kiel "tsan") la litero estis ankaŭ uzita en unu el kipraj dialektoj kiel , anstataŭigante antaŭan labial-velaron antaŭ komenca vokalo, kie aliaj dialektoj anstataŭigis ĝin per taŭo.

La fenica aŭ la greka litero estis donita en la etruskan alfabeton (𐌑, transskribata kiel Ś), en la arkaika etruska alfabeta ĝi tenis sian M-formon sed ekde la 6-a jarcento a.K. ŝanĝiĝis al formo simila al tiu de la d-runo 25x25px|D.

En la Unikodo estas kodoj por prezenti la literon: majuskla U+03FA (Ϻ) kaj minuskla U+03FB (ϻ).

La varianto *tsan* havas signobildon identan al varianto de digamo, U+0376 (Ͷ) U+0377 (ͷ), kiu estas planata por inkluzivo en Unikodo de versio 5.1.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sano 

Kategorio:Greka alfabeto
Nindioj

La **nindioj** estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en suda Tanzanio, en la distrikto Songea en la regiono Ruvuma proksime al la limo kun Mozambiko. Etnologoj taksas, ke la nindioj nun estas ankoraŭ nur 100 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.  La etno estas praktike nekonata ekster la distrikto Songea.

Nindioj
Nindioj
Njamboj

La **njamboj** estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en la distrikto Karagwe en la regiono Kagera en la nordokcidento de Tanzanio. En 2003 la njamboj estis taksitaj 400.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Nyambo estas ankaŭ vorto el la ŝona lingvo en Zimbabvo. Ĝi estas substantivo kaj signifas ŝerco.

Njamboj
Njamboj
Stigmo (litero)

**Stigmo** (majuskla **Ϛ**, minuskla **ϛ**) estas ligaturo de la grekaj literoj sigmo kaj taŭo, iam uzata en modernaj tempoj por prezenti en la greka numeralo nombron 6. Tamen, hodiaŭ la literoj *στ* aŭ *ΣΤ* estas pli ofte uzataj por prezenti la nombron 6.
eta|dekstra|Greka vorto *στρατόν* skribata kun sigmo-taŭa ligaturo en bizanca manuskripto
Ĝi estas kodata en Unikodo majuskla Ϛ kiel U+03DA kaj minuskla ϛ kiel U+03DB. En modernaj tiparoj, minuskla stigmo aspektas simile al fina sigmo (ς), sed la supra ciklo strebas al esti pli granda, kaj etendas pli malproksiman dekstren. En historia skribmaniero, diversaj aliaj formoj ekzistis.

*Stigmo* estas ankaŭ nomo por la kursiva grafika formo de la litero digamo kiu estadas uzata kiel la greka numeralo 6. Ĉi tiu nomo estas moderna miskomprenanta. La ligaturo de *στ* ne okazadis en antikva tempoj kaj nur aperis en la pli malfruaj mezepokaj manuskriptoj. En *Vortprovizo de Bizanca Greka* de Sofoklo, kiu kovras malfruan antikvan grekan supren ĝis 1000, ne estas mencio de "stigmo" kiel ligaturo aŭ nombro.

## Eksteraj ligiloj 
* Stigmo (alfabeta uzo) 
* Stigmo (nombra uzo) 

Kategorio:Greka alfabeto
Ŝo (litero)

**Ŝo** (15ra) estis litero aldonita al la greka alfabeto por skribi la baktran, kiu estis parolata en la historia regiono Baktrio. Ĝi verŝajne prezentis sonon similan al la Esperanta litero ŝ (IFA: /ʃ/). La nomo "ŝo" estas moderna; ĝia antikva baktra nomo kaj ĝia loko en la baktra alfabeta ordo estas nekonataj. Ĝi estas aspekte simila al la anglosaksa kaj islanda latin-alfabeta litero dorno (þ).

## Komputiko 
Ŝo estis aldonita al Unikodo en versio 4.0 (2003), en majuskla kaj minuskla signoj dizajnitaj por moderna tipografio.
:Majuskla Ŝo estas kodata kiel U+03F7.
:Minuskla ŝo estas kodata kiel U+03F8.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ŝo 

Kategorio:Greka alfabeto
Fatmir Sejdiu

**Fatmir SEJDIU** (naskiĝis 23-an de oktobro 1951 en Pakashticë) estas prezidento de Kosovo. Li lernis en Podujeva, studis en Universitato de Pristina juron. Li doktoriĝis kaj poste instruis tie.

Lia edzino estas Musafere Sejdiu, kun kiu ili havas filojn. Li parolas albane, serbe, france kaj angle.eta|Fatmir Sejdiu

## Politikisto 
Li estis ekde 1989 proksima kunlaboranto de Ibrahim Rugova, organizanto de la Kosova Demokrata Komunumo kaj ties ĉefsekreterio. Li partoprenis en organizado de la neleĝaj kosovaj balotoj en la 1990-aj jaroj kaj verkado de la konstitucio de la jam UNo-protektorato.

Oni elektis lin la 10-an de februaro 2006 al nova prezdianto de Kosovo kiel posteulo de Ibrahim Rugova.

Li abdikis la 9-an de januaro 2008 por kandidatiĝi por la **samtaga** parlamenta prezidento-elekto. La kosova parlamento elektis lin triafoje al prezidento de Kosovo, kontraŭ al alia kandidato, Naim Maloku.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Fatmir Sejdiu (en)

Kategorio:Prezidantoj de Kosovo
Kategorio:Kosovaj politikistoj
Aukštojas

La monto **Aukštojas** (aŭ *Aukštojo kalnas*, "Aukštojas-monto", respektive *Aukštasis kalnas*, simple "plej alta monto") estas la plej alta punkto de Litovio. La monto nur kelkajn kilometrojn for de la limo al Belorusio situas en la proksimeco de la vilaĝo *Medininkai* en la arbaro *Migūnai*, proksimume 24 kilometrojn sudoriente de la ŝtata ĉefurbo Vilnius. Dum la jaro 2004 specialistoj de la instituto pri geodezio de la Teknika Universitato Kaŭnaso mezuris la monton helpe de la teknologio GPS kaj notis altecon de 293,84 metroj. Ĝis tiam la monto *Juozapinės kalnas* ("jozefina monto") en distanco de 500 metroj kun sia alteco de 292,7 metroj mise oficiale konsideriĝis la plej alta punkto de la lando. Jam dum la jaro 1985 la litova geografo Rimantas Krupickas vortumis dubon pri tiu titolo de plej alta punkto.

maldekstre|eta|montopinta ŝtono sur la monto Aukštojas
La respondeculoj de la distrikto Vilnius decidis transformigi la ĝis nun agrikulture utiligitan terenon al areo por turismaj kaj kulturaj celoj. Ĉe la montopintto troviĝas arbareto el pinoj. La institucio 'Lietuvos viršūnės', kiun gvidas Vladas Vitkauskas, konata litova montgrimpisto, provas establigi la monton kiel pejzaĝa monumento de la regiono.

***Aukštojas*** (ankaŭ *Aukštėjas *, *Aukštujis*, la "plejaltulo") laŭ la litova mitologio estas nomo por la supera dio, la kreinto de la mondo. Libertas Klimka, profesoro ĉe la pedagogia universitato Vilno, proponis la nomon por la nova plej alta punkto de la ŝtato kaj gajnis baptan konkurson. La monto baptiĝis la 20-an de junio 2005 kadre de neoficiala festo. La 18-an de novembro 2005 la distrikta parlamento konfirmis la nomigon.

## Eksteraj ligiloj 
* Lietuvių karo keliu į Aukštėjo kalną - litovlingva artikolo de Libertas Klimka en *Lietuvos Muziejai* 2005, n-ro 1–2

Kategorio:Geografio de Litovio
Senegala arbalciono

La **Senegala arbalciono** (*Halcyon senegalensis*) estas arbalciono, tio estas birdo de la grupo de Alcededoj, kiu enhavas ankaŭ la alcionon, kukabaraojn kaj aliajn arbalcionojn.

## Aspekto 
Tiu estas mezgranda arbalciono, 20–23&nbsp;cm longa. La plenkreskulo havas **brilbluajn dorson, flugilojn kaj voston**. La kapo, kolo kaj subaj partoj estas blankaj, kaj **la ŝultroj estas tre brilnigraj**. La flugo de la Senegala arbalciono estas rapida kaj rekta. La granda beko havas ruĝan supran makzelon kaj nigran suban makzelon. La kruroj estas brilruĝaj. Kelkaj birdoj povas havi grizecajn kapojn, kio konfuzigas kun Mangleja arbalciono.

Tamen, la bridoj estas malhelaj, formante malhelan strion traokulan (la strio ne etendiĝas tra la okulo en la Mangleja arbalciono), kaj la subflugiloj, unuarangaj kaj duarangaj estas nigraj kun blankaj subkovrilajn (estas nigra makulo en la blankaj kovriloj en Mangleja arbalciono). La internaj retoj de la flugilplumoj estas blankaj, kreante distingigan blankan flugilstrion (tute ne estas blanko en flugiloj de Mangleja arbalciono). La brusto estas blanka (multe pli grizeca en Mangleja arbalciono). Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli senkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas brunan bekon.

## Distribuado kaj habitato 
Tiu ĉi specio estas amplekse distribuita en tropika Afriko sude de Saharo kaj el Pretorio norden. Tiu arbalciono estas esence loĝanto ĉe 8° de la ekvatoro, sed pli nordaj kaj sudaj loĝantaroj estas migrantaj, movante al la ekvatora zono en las eka sezono.

Ĝi estas komuna specio de ampleksa vario de arbaraj habitatoj kun kelkaj arboj, ĉefe Akacioj, inklude ĉe homaj loĝejoj. Kvankam ĝi estas "alciono", ĝi preferas pli sekajn habitatojn en pli tradiciaj arbaroj kaj povas esti malproksime de akvo. Ĝi estas ofte soleca sed povas aperi en etaj grupoj.
[eta|250ra|maldekstra|Foto ĉe [Entebbe, Ugando]]

## Kutimaro 
La Senegala arbalciono estas **agreseme teritoria**, atakante entrudulojn inklude homojn. Ĝi havas rimarkindan montroceremonion dum kiu la flugiloj malfermiĝas por montri la blankajn striojn.

### Reproduktado 
La nesto estas arbotruo elfosita de pego aŭ libiedo.
Oni faras ununuran ovodemetadon de po 3 rondoformaj blankaj ovoj.

### Manĝo 
Ĝi ĉasas el videbla gvatejo, ofte sur morta branĉo de arbo, aŭ gvatas kviete en duonombro dum atendas predon. Tio estas ĉefe ampleksa vario de grandaj insektoj, sed ankaŭ aliajn artropodojn, serpentojn, fiŝojn kaj ranojn.

### Voĉo 
La voĉo de tiu bruema arbalciono estas laŭta trilo.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers* de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Flughaveno Groningen-Eelde

eta
eta
**Flughaveno Groningen-Eelde**, ankaŭ konata kiel *flughaveno Eelde*, estas flughaveno por la civila aviado kiu situas apud Eelde (provinco Drenthe), iom sude de la urbo Groningen. Ĝi estas la plej granda flughaveno de norda Nederlando.

## Historio 
La flughaveno estis oficiale inaŭgurita je la 23-a de majo 1931 fare de urbestro Jan Gerard Legro.
La konstruo de ĝi estis iniciato de aviadisto kaj eks-skabeno Hayo Hindriks el Eelde.
Dum la malferma parolado Legro aŭguris ke ĝi fariĝos 'flughaveno por la tuta norda Nederlando'. La malfermo estis plibriligita per aviada spektaklo kiun spektis ĉ. 40.000 homoj.

Je la 15-a de aŭgusto 1931 oni malfermis fluglinion inter Eelde kaj Schiphol, sed montriĝis ke tiu ne estis vivipova. En 1933 oni ŝanĝis la nomon en 'NV Luchthaven Eelde' (AK Flughaveno Eelde), kun kiel akciuloj la provincoj Groningen kaj Drenthe, la komunumoj Groningen, Eelde kaj Assen kaj la Komercaj Ĉambroj de Groningen, Drenthe kaj la Torfeja vilaĝaro.

## Kurejoj 
* **05-23** Longo: 2500 metroj. Larĝo: 45 metroj. Pavimo: asfalto
* **01-19** Longo: 1500 metroj. Larĝo: 45 metroj. Pavimo: asfalto

## Destinoj 
En december 2016 la flughaven havas 10 destinoj en 7 landoj fare de 6 aviadaj kompanioj.

**Sundestinoj**

* Ekde Flughaveno Eelde foriras flugadoj al Turkio, Grekio, Portugalio, Kanariaj Insuloj per Boeing 737-800 aŭ Boeing 737-700. La flugadoj estas plenumataj de Transavia kaj Corendon Airlines.

## Statistiko 
eta|280ra|Pasaĝerara statistiko

En la jaro 2007 la flughaveno bonvenigis **172 400 pasaĝerojn** (ruĝa stango), kaj estis **59 428 flugmovoj** (blua stango).

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo Flughaveno Eelde

Groningen-Eelde
Kategorio:Drento
Nils Økland (muzikisto)

**Nils Økland** (naskiĝis la  estas norvega Hardingfelila muzikisto renomonto por pontata inter la nuntempa muziko kaj popolmuziko; lia frato estas la muzikisto Torbjørn Økland. Li ludis kun la baldaŭ ĉesinta muzika grupo Løver og Tigre ("Leonoj kaj Tigroj," 1983), kun Balkansemblet (1984-1995 kaj 2005-) kaj en duopo kun ĵaza basisto Bjørnar Andresen (Hot Club Records, 1986). Kune kun Arvid Gangsø kaj Jorun Hafstad li ludis en la triopo Skinn og Bein ("Felo kaj Ostoj," kiu registris *Knaus — en samtidscollage* (nuntempa roko, Hot Club Records, 1989). Kune kun la improviza bando Supersilent li aperis sur elsendo de BBC Radio 3 (*The Wire Sessions Live*, 2000), kie la koncerta programo priskribis Økland kiel "virtuozo de la tradicia Hardingfeleo kun senakompana ariopo lumigas la grizan apartigantan lokon inter la populajn formojn de liberajn improvizojn kaj modernajn komponaĵojn."

Post la senakompana disko *Blå Harding* (Morild, 1996), li registris *Straum* ("Rivereto", Rune Grammofon, 2000) kun orgenisto kaj etnomusikologisto Sigbjørn Apeland sur la harmoniumo, frato Torbjørn Økland sur gitaro, Pål Thorstensen sur baso, kaj kantistino Åsne Valland Nordli. *Bris,* lastatempa disko ("Venteto," Rune Grammofon, 2004), kiu prezentis siajn komponaĵojn, estis kunlaboro kun Sigbjørn Apeland, Mats Eilertsen (baso), Per Oddvar Johansen (tamburoj) kaj Håkon Mørch Stene (kunfrapo). Partoj de la disko estis sia muziko por *Melankolika*, teatraĵo de Jon Fosse bazinte sur la tragedia vivo de la pentristo Lars Hertervig (1830-1902).

Dum ses jaroj direktinte la orkestra de Ole Bull Akademion, Økland aranĝis Regnajn koncertadojn *(Rikskonsertene)*, iniciatemo al laŭregule prezenti kvalitegan muzikon sur tre intensega horaro tra la tuta Norvegio. Li kunlaboris sur kelkaj diskoj kun ĵaza ensemblo Kristian Wallumrød kaj, kun la kantistino Berit Opheim kaj Bjørn Kjellemyr (baso), registris por la triopo BNB. Økland violonis ankaŭ sur kompaktaj diskoj publikigis de Benedicte Maurseth, Knut Hamre, Kari Bremnes, Alf Cranner, Karoline Krüger kaj Hans Fredrik Jacobsen.

## Referencoj 
Kategorio:Norvegaj dirigentoj
Kategorio:Norvegaj violonistoj
Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Norvegaj ĵazmuzikistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kiki Lima

**Kiki Lima** (*Euclides Eustáquio Lima*) estas la plej elstara pentristo de Kabo-Verdo. Li naskiĝis la 15-an de aprilo 1953 en Ponta do Sol, Santo Antão. Li lernis desegnon per koresponda kurso (1974-1975), skulpturan kurson en Lisbono (1984-1985) kaj finis la superan kurson de dizajno en Supera Lernejo de Belartoj de Lisbono (1985-1990). Li pentras ekde 1974, sed nur dum la 1980-aj jaroj li fiksis sian viglan stilon. Ĝenerale la temo de la pentra verko de Kiki Lima estas la homo de Kapo-Verdo mem, kaj unuope (ordinare infano kaj virino), kaj grupe (ordinare dum laboro, danco, muzika grupo). Lia tekniko varias inter la esprimismo(ekspresionismo) de la figuroj kaj la impresionismo de ties karakterizaj ritmo kaj koloroj, kiuj ĉe li evoluis de la brunaj tonoj de la unuaj pentraĵoj ĝis la uzo de fortaj koloroj, precipe la blua kaj la oranĝa. 
Paralele al la pentrarto li verkas poemojn kaj muzikaĵojn. Li aŭtoris sondiskoj, kreollingve verkitaj ("Tchuva" kaj "Midj Má Tambor"), ambaŭ registritaj en Portugalio.

## Eksteraj ligiloj 
* Kiki Lima ĉe artistoj portugalparolantoj
* Biografio kaj ekspozicioj de Kiki Lima 

Kategorio:Kaboverdaj pentristoj