Ernst-Abbe-gimnazio (Eisenach)

**Ernst-Abbe-gimnazio** (germane: *Ernst-Abbe-Gymnasium*) estas unu el tri gimnazioj en la urbo Eisenach, Germanujo. La lernejo estas nomita laŭ la fizikisto kaj socialreformanto Ernst Abbe, lerninto de ĉi lernejo. En septembro 2018, la gimnazio festis sian 175-jariĝon. Ekde 1966, la solena transdono de la abiturientaj atestiloj okazas ĉiujare en la festosalono de la proksima Wartburg. La lernejo estis fondita en 1843. De 1950 ĝis la Turniĝo ĝi estis POS-lernejo kaj unu el nur naŭ institucioj de GDR kie eblis lerni la helenan lingvon. Ne tute 50 instruistoj zorgas nun pri ĉ. 550 lernantoj; estro estas ekde 2015 Elke Menzel.
## Instruadejoj
La ĉefkonstruaĵo de ĉe *Wartburgallee* (domo 1) disponas pri kemilaboratorio, du fizikĉambroj, informadikoĉambro, artĉambro, muzikĉambro, geografiĉambro, laborĉambro kun komputiloj por instruistoj kaj lernantoj, sporthalo kaj ĉambroj por la t.n. Abbe-Klubo. Je placo antaŭ la Landa Teatro Eisenach troviĝas la dua domo kun aliaj ĉambroj; la ĝuste apuda estanta tria domo de 2010 ne plu uzatas. estis forlasita kiel lerneja konstruaĵo pro la ruiniĝinta konstrua substanco el la 19-a jarcento. En 1952 vilao ĉe la strato *Fritz-Koch-Straße 5* ekservis kiel internulejo kaj distra loko.

De 2009 oni flegas edukadan kunlaboron kun la Elizabeta Gimnazio de Eisenach; gravas ankaŭ la trejnado de estontaj instruistoj.
## Historio
La 10-an de marto 1843, la urbestraro de Eisenach decidis fondi realisman lernejon por infanoj de malpli riĉaj gepatroj, kiu estis malfermita la 11-an de julio 1843. La unuaj lernejaj ĉambroj troviĝis en la urba lernejo de Eisenach ĉe la esplanado apud la foirejo de Eisenach. Karl Mager estis lernejestro ekde 1848. En 1850 oni translokiĝis al la unua propra lerneja konstruaĵo en la nuna strato *Schmelzerstraße 19*. Post kiam la lernejo ekde 1862 funkciis kiel nehumanisma/realisma gimnazio laŭ prusa modelo oni inaŭguris en la 24.6.1863 (la naskiĝitagon de grandduko Karlo Aleksandro) novan konstruaĵo de ĉe *Schmelzerstraße*; danke all malkonstruo de ĉirkaŭaj konstruaĵoj alvenis moderna gimnastikejo. Dum la Prusia-Aŭstria milito ĝi gastigas soldatojn.  Pro la kreskanta loĝantaro de Eisenach, ankaŭ la nombro de lernontoj pliiĝis, pro kio en la 1870-aj jaroj partoj de la instruĉambroj devis translokiĝi. Ferdinand Senft, kiu instruis ĉe la lernejo de 1843 ĝis 1875, meritis pri evoluigo de la naturscienca instruado. La lastaj jardekoj de la 19-a jarcento estis karakterizitaj de plua vastiĝo de la lernejo; ĉirkaŭ la jarcentŝanĝo, proksimume 250 lernantoj estis instruataj tie ĉi. 

En 1909 nova realisma lernejo estis fondita en Eisenach. Ĝi okaze de la inaŭguro de la nova lerneja konstruaĵo de ĉe strato *Wartburgallee* en novembro 1922 kunfandiĝis kun Realisma gimnazio. Nova komplekso ĉe strato *Grimmelsgasse* (tuj kontraŭ al la bierfarejo *Eisenacher Brauerei*) montras la ĝeneralan malfacilan ekonomian situacion: oni ekz. devis rezigni pri aŭditorio. Lernejestro Fritz Kühner proponis alinomon laŭ la lerninto Ernst Abbe. Fruktodonis partnereco kun la Zeiss-uzinoj en Jena la sekvajn jarojn Dum la Dua Mondmilito ĝi servis parte kiel lazareto. 

En 1959 la lernejo fariĝis Politeknika Supera Lernejo. Jam en 1950 la Lutergimnazio estis malfermita. Ĝis la fino de GDR ĝi havis ankaŭ branĉon specialiĝinta pri klasika filologio (respondecanta por la distriktoj Erfurto, Suhl kaj Gera). Ne malmultaj postaj pastoroj lernantis tie ĉi; por ili kaj aliaj necesis konstrui internulejajn hejmojn. Krom la ĉefkonstruaĵo de ĉe *Wartburgallee* ekzistas alia lerneja konstruaĵo ĉe *Theaterplatz* apud la Landa Teatro Eisenach. Ambaŭ konstruaĵoj estas monumentprotektota. 

## Nuntempaj ofertoj
*trejnado de estontaj instruistoj kaj (ekde 2005_ ĝi estas seminarilernejo (ekde 2009 en kunlaboro kun la Elizabeta Gimnazio de Eisenach)
*socia lernado
*naturscienca fokuso
*Esperanto-instruado ne ofertatas.

## Lernejestroj
*1848-1852 Karl Mager
*1852-1887 Gustav Köpp
*1887-1923 Hermann Fredrichs
*1923-1934 Fritz Kühner
*1934-1939 s-ro Andernacht
*1939-194? Ferdinand Hartan
*1945-194? Waldemar Schiffmann
*1950-1959 Hans Beyer
*1960-1962 Erwin Janke
*1962-1965 Paul Paetzold
*1967-1990 Hans Winkel
*1990-1994 Günter Schmidt
*1994-1996 Günter Straßburg
*1996-2003 Gerhard Lorenz
*2003-2011 Günter Straßburg (ĝis 2005 provizore)
*2011-2015 Angela Kraft
*de 2015 Elke Menzel

## Gravaj instruintoj (elekto)
*Friedrich Koch, filologo 
*Ferdinand Senft, naturscienculo
*Anton Ott, klasika filologo

## Famaj lernintoj (elekto)
*Friedrich Moritz Stapff (1836-1895), geologo
*Ernst Abbe (1840-1905), sciencisto
*Fritz Deubel (1898-1966), geologo
*Rudolf Meinhold (1911-1999), geofizikisto
*Hans Fleischer (1919-1986), aŭtodezajnisto
*Rudolf Nitsche (1922-1996), fizikokemiisto 
*Claus Oefner (1938-2017), muzikologo
*Christian Führer (1943-2014), teologo
*Matthias Doht (* 1958), politikisto 
*Dirk Schnell (* 1959), manpilkisto
*Gerry Kley (1960-2021), politikisto
*Alexander Blume (* 1961), muzikisto
*Thorsten Merten (* 1963), aktoro
*Martin Verges (* 1965), dramaturgo
*Almuth Märker (* 1966), bibliotekisto
*Friedemann Stengel (* 1966), teologo
*Stefan Wolter (* 1967), historiisto
*Mario Voigt (* 1977), politikisto

## Literaturo
**100 Jahre Schulgebäude Ernst-Abbe-Gymnasium,* festlibro, eldonis Schul-Förderverein, Eisenach 2022
**175 Jahre Ernst-Abbe-Gymnasium,* festlibro, eldonis Schul-Förderverein, Eisenach 2018
*Barbara Schwarz: *Die Entwicklung des Schulwesens der Stadt Eisenach von den Anfängen bis in das Zeitalter des Imperialismus,* 1989 (disertacio) 
*Jürgen Bohne: *Evangelische Schulen im Neuaufbruch: Schulgründungen in Bayern, Sachsen und Thüringen 1989-1994,* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1998, ISBN 3-525-61357-1
*Birgit Schellbach: "175 Jahre höhere Bildung in Eisenach" - ĉe: Thüringer Allgemeine, 9.9.2018 

## Eksteraj ligiloj
* hejmpaĝo 
## Notoj