Lakta gufo

**Lakta gufo**, laŭ *Ketupa lactea*, aŭ **Veroksa gufo**, estas specio de afrika gufo en la familio Strigedoj. Ĝi estas indiĝena de Subsahara Afriko. Kiel membro de la genro *Ketupa*, ĝi estas la plej granda Afrika gufo, 66 cm longa. Tiu gufo estas loĝanta ĉefe de seka, arbara savano. Ĝi estas ĉefe griza kaj estas distingebla el aliaj grandaj gufoj pro siaj brile rozkoloraj palpebroj, trajto havata de neniu alia strigo en la mondo.

La Veroksa gufo estas tre oportunisma predanto ekipita per potencaj ungegoj. Iom pli ol duono de ĝia konata dieto konsistas el mamuloj, sed egalaj aŭ eĉ pli grandaj nombroj da birdoj kaj eĉ insektoj povas esti ĉasataj loke, kune kun iu ajn alia konvene granda predo, kiun oni renkontas. Ĉi tiu specio estas konsiderata Malplej Zorgiga fare de IUCN, ĉar ĝi troviĝas en vasta teritorio kaj montris iom da adaptiĝo al hombazitaj ŝanĝoj kaj detruo de vivejo kaj adaptiĝo al diversa predo kiam primara predospecio malpliiĝas en regiono. Kiel granda, tre teritoria specio de strigo, ĝi tamen troviĝas je sufiĉe malaltaj densecoj kaj kelkaj regionaj malpliiĝoj estis raportitaj.

## Taksonomio
Ne ekzistas konataj subspecioj de la Lakta gufo, kaj estas rimarkinde malmulte da vario en ilia aspekto tra ilia konsiderinda distribuo. Kvankam genetika esplorado estis entreprenita por ĉi tiu specio, ĝia plej proksima vivanta parenco en la genro *Ketupa* ne estas tute klara. Iam, la Lakta gufo estis menciita kiel gufo kun aparte misteraj genetikaj aliancoj inter vivantaj strigoj. Laŭ Konig & Weick (2008), la specioj kun studitaj genetikaj markiloj trovitaj plej proksime parencaj estas malhelokula specioparo de aziaj gufoj, nome la Punktoventra gufo (*Ketupa nipalensis*) kaj la Sumatra gufo (*Ketupa sumatrana*), sed ĉi tiuj ne estas aparte proksime parencaj al la Lakta gufo. La Lakta gufo kune kun 7 aliaj specioj (inkluzive de la jam menciitaj Punktoventraj kaj Sumatra gufoj) antaŭe estis klasitaj en la genro *Bubo*, sed ili kune kun siaj fiŝgufaj kuzoj montriĝis sufiĉe diverĝaj por kvalifikiĝi kiel la aparta genro *Ketupa*.
 Rimarkinde, Konig & Weick ne testis la DNA-on de aliaj afrikaj gufoj, kiuj eble rilatas al la Lakta gufo, plejparte bazite sur iliaj solidaj malhelbrunaj okuloj, nome la Frasera (*Ketupa poensis*) kaj la Ŝelia gufo (*Ketupa shelleyi*), kontraste al aliaj gufoj, kiuj havas flavajn ĝis oranĝajn irisojn. Ankaŭ la gufoj de Fraser kaj la verŝajne samspecia Usambara havas malgrandan kvanton da nuda haŭto ĉirkaŭ siaj okuloj, sed tio tendencas al blueta koloro kaj ne estas tiel ampleksa kiel la rozkoloro vidata ĉe la gufoj de Verreaux.

## Aspekto 
]]
Malgraŭ la foja alternativa ordinara nomo de giganta gufo, fakte la Lakta gufo ne estas la plej granda strigo aŭ gufo en la mondo. Tamen, ĝi estas tre granda kaj potenca gufospecio. Ĉi tiu specio estas kaj la plej granda strigo trovita en Afriko kaj la plej granda strigo en la tropikoj. Inter ĉiuj strigoj de la mondo, ĝi estas la kvara plej peza vivanta strigo, post la Granda fiŝgufo (*Ketupa blakistoni*), la eŭrazia gufo (*Bubo bubo*) kaj la Hindoĉina fiŝgufo (*Ketupa flavipes*). Krome, ĝi estas la kvara plej longa ekzistanta strigo (mezurita de la beko ĝis la vostpinto), post la Lapona strigo (*Strix nebulosa*), la Granda fiŝgufo kaj la eŭraziaj gufoj. Surbaze de korpomaso kaj longo de flugilo, la Lakta gufo estas proksimume samgranda kiel "mezgrandaj" rasoj de eŭrazia gufo, kiel ekzemple tiuj el la stepo de Centra Azio (*B. b. turcomanus*) kaj Himalajo (*B. b. hemachalana*), iomete pli malgranda ol plej multaj nordaj eŭraziaj rasoj, konsiderinde pli malgranda ol siberiaj kaj rusaj gufoj, kaj iom pli granda ol la plej malgrandaj subspecioj de eŭrazia gufo, kiel ekzemple tiuj el la Iberia Duoninsulo (*B. b. hispanus*) kaj Proksima Oriento (*B. b. omissus* aŭ *nikolskii*).

La Lakta gufo varias de 58 ĝis 66 cm en totala longo. Ĉi tiu specio estis raportita kiel havanta averaĝan flugildistancon de 140 cm, sed Mikkola referencis tion kiel la flugildistancon de pli malgranda masklo. La plej granda konata flugildistanco de sovaĝa ino estis preskaŭ 164 cm. Kvankam inaj strigoj preskaŭ ĉiam estas pli grandaj ol maskloj, la Lakta gufo elstaras kiel unu el la plej sekse dimorfaj vivantaj gufospecioj, kaj kelkaj studoj montras, ke la ino povas averaĝe esti 35% pli peza ol la masklo. Kompare, la inoj de la nomiga subspecio de eŭraziaj gufoj kaj Virginia gufo (*Bubo virginianus*) estas raportitaj averaĝe kiel ĉirkaŭ 20% kaj 25% pli pezaj ol la maskloj, respektive. La plena gamo de raportita korpomaso en la specio varias de 1 615 ĝis 2 000 g ĉe maskloj kontraŭ korpomaso de 2 475–3 150 g ĉe inoj. En unu studo, 4 maskloj averaĝis 1 704 g dum 6 inoj averaĝis 2 625 g. 

Nekutime grandaj grandecoj estis postulitaj en kaptiteco, kun asertoj ke specimenoj estas ĝis 75 cm en longo kaj 200 cm en enverguro, sed ĉi tiuj estas nekonfirmitaj kaj eble misraportitaj, ĉar ĉi tiuj ciferoj kongruas kun la plej grandaj eŭraziaj gufoj. 

Iliaj okuloj estas malhelbrunaj kaj kiel ĉiuj gufoj, ili havas oreltufojn. La oreltufoj estas pli malakraj kaj pli malgrandaj kompare kun tiuj de aliaj afrikaj gufoj. La oreltufoj de ĉi tiu specio estas relative subtilaj kaj povas esti nerimarkitaj surkampe, precipe se ili estas tenataj malstrikte.

### Voĉo
La krio de la Lakta gufo estas la plej profunda el ĉiuj ekzistantaj gufospecioj kaj unu el la plej profundaj birdokrioj en la mondo, averaĝe iomete pli profunda ol la krioj de la Granda fiŝgufo kaj de la Bruna fiŝgufo (*Ketupu zeylonensis*). La krioj de eŭraziaj gufoj estas malpli profundaj sed eble pli laŭtaj kaj pli foren iras. La kanto de la masklo estas escepte profunda *gŭok, gŭok, gŭonk-gŭokŭokgŭok gŭonk*. La profundo kaj kvalito de la kanto igas konfuzon per sono pli probabla kun leopardo (*Panthera pardus*) ol kun iu ajn alia birdo. En sudokcidenta Afriko, ili etendiĝas ĝis norde kiel la sudaj partoj de la Respubliko Kongo kaj la Demokratia Respubliko Kongo, tra plejparto de Namibio (ekskludante la marbordajn regionojn) kaj norda Sudafriko.

Tiu ĉi specio loĝas ĉefe en savano kun disaj arboj kaj dorna vegetaĵaro. La Laktaj gufoj ĉefe loĝas en sufiĉe sekaj regionoj, kelkaj limante duonaridajn areojn. Malgraŭ normala elekto de densa foliaro por ripozi, foje ili povas sidi kie ajn ilia ĉas-vojo finiĝas de la antaŭa nokto, inkluzive de relative eksponitaj ripozejoj. Dum tre varmaj tagoj, ĉi tiu specio povas fluigi sian gorĝon por malvarmigaj celoj kaj oni scias, ke ĝi baniĝas en pluvo kaj malprofunda akvo dum ekstrema varmo meze de la posttagmezo, sed kutime trinkas kiam eblas dum la nokto.

Eĉ inter la *Bubo*-gufoj, kies plej multaj specioj estas konataj kiel tre oportunismaj predantoj kun sendistingaj dietoj, la Lakta gufo estas aparte oportunisma predanto. Dum pli fruaj studoj karakterizis la grandan kornostrigon, unu el la plej bone studitaj membroj de la genro *Bubo*, kiel ĉasantan kian ajn hazardan specion, kiun ili unue trafas, pli ĵusaj manĝostudoj kontraŭe montris, ke ilia predelektado ne estas tute hazarda kaj ke regione ili elektis kotonvostajn kuniklojn kaj leporojn kiel predon anstataŭ aliajn manĝaĵojn sendepende de la tendencoj de predpopulacio kaj fariĝis regionaj specialistoj pri tia predo, tiom ke ĝi antaŭvideble kaŭzas malpliiĝojn de gufopopulacio kiam la nombro de leporedoj malpliiĝas. Krome, grandaj kornostrigoj povas elekti mamulojn kiel predon preskaŭ 88% de la tempo. Kontraste, studoj indikis, ke por la Lakta gufo nur ĉirkaŭ 56% de ĝia dieto estas mamuloj kaj neniu ununura predospeco antaŭvideble dominas ilian predelektadon per biomaso en pluraj regionoj.

## Reproduktado
En la koro de ilia distribuo, t.e., orienta Afriko, la reprodukta agado ĉe ĉi tiu specio povas kulmini iam ajn de februaro ĝis septembro, sed povas okazi preskaŭ ĉiun monaton je la specionivelo. La tempo de reproduktado laŭdire korespondas proksimume al la regiona seka sezono, do averaĝe pli frue en la norda parto de la teritorio (antaŭ februaro) kaj pli malfrue (julio ĝis septembro) en la suda parto de la teritorio, kiel ekzemple Kenjo kaj Sudafriko. La monogama paro estas sufiĉe stabila, plej verŝajne pariĝante porvive. Kiel ĉe plej multaj gufoj, pariĝa montrado estas aŭ por establi partnerojn por ĵus matura paro de gufoj aŭ por fortigi parligojn antaŭ nestado. Voĉoj dum pariĝaj montradoj konsistas el relative rapida kaj ekscitita vokado, hupado kaj ĝemado. La paro dum pariĝado riverencas unu al la alia, malfermas siajn flugilojn kaj glatigas unu la alian per siaj plumoj, kaj la masklo prenas la pli aktivan parton en la pariĝa rito. Tamen, eble la konstruanto de nestoj, kiuj plej ofte gastigas Laktogufojn, estas martelbirdoj (*Scopus umbretta*). Ĉie de Malio ĝis Sud-Afriko tiu gufo estis registrita uzanta malnovajn nestojn konstruitajn de ĉi tiu specio. La nekutima, masiva nesto estas enfermita cirklo de bastonetoj kun flanka enirejo, kiuj ofte estas tre grandaj relative al la grandeco de la martelbirdo, malgranda, kompakta vadbirdo. Kutime la gufoj nestas sur la plata supro de la martelnesto anstataŭ la interno, kiu kutime estas tro malgranda por ke la gufoj eniru, kaj tio povas provizi sufiĉe sekuran strukturon por la gufa familio por nomi ĝin hejmo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko