Granda egotelo

**Granda egotelo** (*Aegotheles insignis*) aŭ *Kateca egotelo* estas specio de birdoj de la genro *Aegotheles* en la familio Egoteledoj. Ĝi troviĝas en Nov-Gvineo. Ilia natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj montararbaroj.

Ĝi estas la plej granda strigo-kaprimulgo en Nov-Gvineo. Ĝenerale, ĝi estas ruĝecbruna birdo, kies subaj partoj estas striecaj per tri blankaj bendoj. Ĝi havas elstaran blankan superokulon. Malgraŭ esti la plej granda strigo-kaprimulgo kaj esti konsiderata sufiĉe ofta birdo, la kateca egotelo estas sufiĉe pasema kaj ne ofte vidata. La kateca egotelo estas proksime parenca al la stela egotelo, kvankam ambaŭ estas konsiderataj kiel apartaj specioj. La ĉefa nutraĵfonto por ĉi tiu specio estas insektoj, precipe skaraboj. La specio estas konsiderata kiel malplej zorgiga, laŭ la Internacia Unio por la Konservo de Naturo, kvankam ĝia plej granda minaco estas senarbarigo.

## Taksonomio kaj sistematiko 
La Granda egotelo estas membro de la ordo *Aegotheliformes*. La latina nomo *Aegotheles insignis* estis asignita en 1875 de Salvadori. La specio antaŭe estis klasifikita kiel parto de la ordo Kaprimulgoformaj, kune kun la kaprimulgoj, podargoj, niktibioj kaj la guaĉaro, sed lastatempa filogenezo sugestas, ke eble pli precize estus meti la strigo-kaprimulgojn en ilian propran apartan ordon. Malgraŭ tio, multaj libroj kaj artikoloj ankoraŭ nomas la Grandan egotelon parto de la ordo Kaprimulgoformaj. Tial, la taksonomio de la Granda egotelo ankoraŭ estas reviziata kaj eble estos ĝisdatigita estonte. La Granda egotelo estas en la familio *Aegothelidae* kaj en la genro *Aegotheles*.

La Granda egotelo estas monotipa taksono; tial, ĝi ne havas subspeciojn. Tamen, *Aegotheles insignis pulcher* estas ebla subspecio ĉar ĉi tiuj individuoj el orienta Nov-Gvineo ŝajne estas iomete pli grandaj ol tiuj el okcidenta Nov-Gvineo, sed nuntempe *A. insignis pulcher* ne estas listigita kiel aparta subspecio de *A. insignis*. Historie, la Granda egotelo estis grupigita en la genron *Euaegotheles* kun la stela egotelo (*Aegotheles tatei*) kaj la moluka egotelo (*Aegotheles crinifrons*). Ĝi poste estis klasifikita kiel la sama specio kiel sia frata grupo, la stela egotelo, en la genro *Euaegotheles* (ekskludante *Aegotheles crinifrons* el ĉi tiu genro). Ambaŭ specioj nun estas klasifikitaj kiel proksime parencaj en la genro *Aegotheles* (kune kun la aliaj egoteloj), ĉar oni trovis, ke la genroj *Euaegotheles* kaj *Aegotheles* ne vere diferencas.

Kelkaj el la alternativaj nomoj de la Granda egotelo estas granda strigo-kaprimulgo, ruĝeca strigo-kaprimulgo, ruĝecbruna strigo-podargo kaj ruĝbruna strigo-kaprimulgo.

## Aspekto 
La Granda egotelo estas la plej granda egotelo en Nov-Gvineo, havante longon de 28-30 cm. La nesto konsistis el sekigitaj folioj, pecoj de ŝirita ŝelo kaj birdaj fekaĵoj (por teni la neston kunigita).

La birdoj en la ordo Kaprimulgoformaj (proksima parenco de la ordo Egoteloformaj) ŝajne plej ofte estas monogamaj. Ĝenerale, Kaprimulgoformaj kutime havas unuopan kovadon, sed nova ovodemetado povas esti demetita se io malbona okazas al la unua ovodemetado. La eloviĝo ofte okazas nesinkrone, ĉar la gepatro kovas la unuan ovon tuj kiam ĝi estas demetita. Kutime gepatra zorgado ĉe Kaprimulgoformaj ŝajne estas kunfarata de ambaŭ gepatroj.

La kovada periodo por egoteloj estas 25-27 tagoj kaj la elnestiĝoperiodo estas 21 ĝis 35 tagoj. La idoj estas kovritaj per lanugo kiam ili eloviĝas. Estas probable, ke la idoj de egoteloj estas kovritaj per blankaj protoptilaj plumoj (la unuaj naskaj lanugoj), poste anstataŭigitaj per pli malhelaj mezoptilaj plumoj (la duaj naskaj lanugoj). La idoj estas kutime nutrataj per vomado de manĝaĵo fare de la gepatroj.

### Manĝado 
There is very little research about the diet and feeding behaviour of the feline owlet-nightjar. Some studies on stomach content suggest that the bird eats mainly insects. Specifically, feline owlet-nightjars seem to prioritize eating beetles. These insects are either hunted while the bird is in flight or are chased on the ground.

## Konservostatuso 
The feline owlet-nightjar is listed as least concern by the International Union for Conservation of Nature. Despite this and the bird’s fairly common occurrence in New Guinea, the population is currently suspected to be decreasing. This is because the feline owlet-nightjar is highly dependent on tree cover; therefore, one of the main threats to this species is deforestation. It is estimated that the forest habitat in the bird’s range has declined by 1.9% during the last three generations, which could suggest why the population size of this species may have also declined by 1-19% within these same three generations. There are currently no conservation actions in place to protect this species, although some parts of the bird’s range are listed as conservation sites.

## Referencoj
* Mayr, Gerald (2002): Osteological evidence for paraphyly of the avian order Caprimulgiformes (nightjars and allies). *Journal of Ornithology*, **143**(1): 82–97.  PDF plena teksto
* Simonetta, A.M. (1967): Cinesi e morfologia del cranio negli Uccelli non passeriformi. Studio su varie tendenze evolutive. Part II – Striges, Caprimulgiformes ed Apodiformes ["Cranial kinesis and morphology of non-passerine birds. Study of various evolutionary tendencies. Part II – Striges, Caprimulgiformes and Apodiformes"]. *Archivio Zoologico Italiano* **52**: 1–35.
* Worthy, Trevor H.; Tennyson, A.J.D.; Jones, C.; McNamara, J.A. & Douglas, B.J. (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *Journal of Systematic Palaeontology*, **5**(1): 1–39.  (HTML resumo)

## Eksteraj ligiloj 
* Feline Owlet-nightjar - Cornell Lab of Ornithology
* Granda egotelo - eBird
* Granda egotelo - IUCN RedList
* Granda egotelo - DataZone ĉe BirdLife

Kategorio:Egoteloformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kategorio:Birdoj de Oceanio