open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gil Scott-Heron

**Gilbert** "**Gil**" **SCOTT-HERON** (naskiĝis la , mortis la ) estis Afrik-usona soula kaj ĵaza poeto, muzikisto, kaj verkisto, konata plejparte pro siaj verkoj kiel prezentisto en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Liaj kunlaboraj verkoj kun la muzikisto Brian Jackson prezentis kunfandon de ĵazo, bluso, kaj soulo, kune kun teksto, kiu temis pri sociaj kaj politikaj aferoj de la tempo, liverita per la repaj kaj melismaj voĉaj stiloj de Scott-Heron. Lia propra termino por si estis "blusologiisto," kiun li difinis kiel "sciencisto, kiu studas la kaŭzojn de la bluso." Lia muziko, ĉefe en *Pieces of a Man* kaj *Winter in America* en la fruaj 1970-aj jaroj, influis kaj helpis krei postajn afrik-usonajn muzikajn ĝenron, kiaj hiphopo kaj novsoulo.dekstra|eta|Gil Scott-Heron en 1986

Scott-Heron restis aktiva ĝis sia morto, kaj en 2010 eldonis sian unuan novan albumon post 16 jaroj, kun la titolo ''I'm New Here*. Memoraĵo, kiun li prilaboris dum jaroj ĝis la tempo de sia morto, *The Last Holiday*, eldoniĝis post lia morto en januaro 2012.

Lia registrita verkaro ricevis multan kritikan aklamadon, precipe unu el liaj plej bone konataj komponaĵoj, "The Revolution Will Not Be Televised" ("la revolucio ne estos televidigita"). Gil Scott-Heron ricevis la premion Grammy Lifetime Achievement Award en 2012. Li ankaŭ estas eminente inkludata en la ekspozicioj ĉe la Nacia Muzeo de Afrik-usonaj Historio kaj Kulturo, kiu oficiale malfermiĝis la 24-an de septembro 2016, kaj en publikaĵo ĝia, *Dream a World Anew''.

## Referencoj 
Scott-Heron, Gil
Scott-Heron, Gil
Scott-Heron, Gil
Scott-Heron, Gil
27512 Gilstrap

'*27512 *Gilstrap'''* estas tre malgranda neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko,
Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Lisa Gilstrap*, kiu mentoris unu finalist(in)on de la *Broadcom MASTERS* de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *Schimelpfenig Middle School'' de Plano (Teksaso).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ferenc Begányi

**Ferenc Begányi** [begAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Begányi Ferenc** estis hungara operkantisto, (baso).

Ferenc Begányi http://www.muzsikalendarium.hu/muzsika/index.php?area=article&id_article=298 naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Begányi frekventis muzikan mezlernejon en Budapeŝto inter 1960-1964, poste li kantadis en koruso de Budapeŝta Ŝtata Operejo du jarojn. En 1966 li debutis jam en la opereja scenejo. En 1968 li atingis la duan lokon en kantokonkurso en Sofio. Li estis gastokantisto en diversaj operejoj de Eŭropo, Usono, Meksiko, kie li kantadis ne nur operojn, sed ankaŭ oratoriojn. Li ricevis premiojn en 1973, 1975, 1981. Li estis eterna membro de la Operejo. En 1997 li pensiuliĝis.

## Elektitaj roloj 
* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* - titolrolo
* George Gershwin: *Porgy and Bess* - Porgy
* Gaetano Donizetti: *Anna Bolena* — Enrico (Henriko la 8-a)
* Giuseppe Verdi: *Simon Boccanegra* - Fiesco
* Wolfgang Amadeus Mozart: *La geedziĝo de Figaro* – Basilio
* Modest Petroviĉ Musorgskij: *Boris Godunov* - titolrolo

== Roloj en televiziaj filmoj http://www.port.hu/beganyi_ferenc/pls/w/person.person?i_pers_id=161252 ==
* Molière: *Lernejo de virinoj* (1982)
* Giuseppe Verdi: *Rigoletto* (1987)
* George Gershwin: *Porgy and Bess* (1993)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalvinana preĝejo (Szamosbecs)

La **Kalvinana kirko** estas religia Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Szamosbecs.

## Historio 
Tiu ĉi preĝejo estis konstruita en 1481, sed pli frue en la 1330-aj jaroj katolikaj pastroj de Szamosbecs. (En la 1980-aj jaroj arkeologoj trovis brikon kun surskribo 1481). En nekonata tempo la kalvinanoj akiris la kirkon. En 1638 la kirko estis renovigita kaj konsekrita. En 1837 gravaj mezepokaj partoj estis trakonstruitaj, samtempe turo estis konstruita. En 1889 la kirko estis renovigita.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola inter arboj. La navo formas brikon, al kiu oklatera sanktejo (pli mallarĝa) aliĝas. Iam estis ankaŭ aliĝanta sakristio, kion la kalvinanoj malkonstruis. Same la pilieroj estis malkonstruitaj. Interne la muroj estas plene blankaj. La plafono ne estas pentrita.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kirko

Szamosbecs
Arĝenta medalo

]]
**Arĝenta medalo** aŭ malpli longe *arĝentmedalo* en sporto kaj aliaj similaj areoj implikantaj konkuradon estas medalo farita el arĝento aŭ kovrita per ĝi, kiun oni aljuĝas al la dua loko de konkursoj aŭ konkuroj kiel la Olimpikoj, Ludoj de la Komunumo de Nacioj. En tiuj konkursoj aŭ konkuroj la gajninto honoriĝas per ora medalo kaj la tria loko per bronza medalo. Pli ĝenerale, arĝento estas metalo tradicie ofte uzata por ĉiuj tipoj de altkvalitaj medaloj.

Kategorio:Olimpikoj
Surtr

En la nordĝermana mitologio, **Surtr** (en la norena "nigra" aŭ "la malhelhaŭta", islande *Surtur*, en iuj ĝermanaj lingvoj simpligata al la formo *Surt*) estas *jötun*, specifa mitologia estaĵo. Surtr estas temo en la *Poezia Edda*, kompilita en la 13-a jarcento el pli fruaj tradiciaj fontoj, kaj en la *Proza Edda*, skribita en la 13-a jarcento fare de Snorri Sturluson. En ambaŭ fontoj, estas aŭguroj ke Surtr estos grava figuro dum la okazaĵoj de la mitologia mondopereo nomata *Ragnarök*; portante sian brilan glavon li iros milite kontraŭ la azoj (*Æsir*), li faros militon kontraŭ la ĉefa dio Frejo *(Freyr)*, kaj poste la flamoj kiujn li elirigas englutos la Teron.

En la libro *Proza Edda* doniĝas aldonaj informoj pri Surtr, ekzemple ke li estas postenigita gardanta la limon de la fajra sfero *Muspelheim*, ke li kondukos "la filojn de Muspelheim" al la mondofina batalo *Ragnarök*, kaj ke li venkos la dion Frejo. Surtr estis celo de loknomoj kaj artaj bildigoj, kaj sciencaj teorioj estis proponitaj ĉirkaŭ eroj de la priskriboj pri li kaj iliaj eblaj originoj.

Kategorio:Ĝermana mitologio
Kategorio:Gigantoj de la nord-ĝermana mitologio
Nordaj kurdaj dialektoj

La **kurmanĝa** (nacilingve ĝi estas nomata *kurmancî* (en araba skribo کورمانجی, per sistemo DMG (normo DIN 31635) *kurmānğī*, prononcata *kurmanĝi*) aŭ *kurdiya jorîn* (en araba skribo کوردیا ژۆرین), formas nordkurdan dialektaron de la kurda lingvo, parolata en Turkio de proksimume 15 milionoj da parolantoj, kaj krome de eble 5 milionoj da homoj en aliaj landoj; 2,8 milionoj en Irako (en 2004), 940 mil homoj en Sirio (1993) kaj 350 mil homoj en Irano (1998). Sume proksimume 80 procentaĵoj de la parolantoj de la kurda lingvo apartenas al tiu dialektaro.

Ĝia ISO-kodo estas *`krm.`* Ĝi estas la oficiala ceremonia lingvo de la jezidismo, kaj en tiu funkcio havas statuson de oficiala malplimulta lingvo en Armenio. Kvankam historie la kurda foje ankaŭ estis skribita per la araba aŭ cirila skriboj, nuntempe normas specifa variaĵo de la latina skribo.

Kadre de la kurda lingvo la nordaj dialektoj kontrastas precipe kun la sorana (centraj kurdaj dialektoj) kaj kun la sudaj kurdaj dialektoj, kaj en la irana lingvaro ĝi diferenciĝas ankaŭ de la proksimaj gorana lingvo kaj zazaa lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Centraj kurdaj dialektoj
* Sudaj kurdaj dialektoj
* Sorana lingvo
* Gorana lingvo
* Zazaa lingvo
* Kurda lingvaro
* Kurdio
* Provinco Kurdistano (Irano)
* Kurdoj
* Kurda literaturo
* Jezidoj
* Latinliterigo en Sovetunio

Kategorio:Kurda lingvo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Turkio
Kategorio:Lingvoj de Irako
Kategorio:Lingvoj de Sirio
Kategorio:Lingvoj de Irano
Aéroport Charles-de-Gaulle 1 (stacidomo)

**Aéroport Charles-de-Gaulle 1** estas franca stacidomo sur linio B de RER, situanta en Flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle, en komunumo Tremblay-en-France (departemento Seine-Saint-Denis).

Malgraŭ sia nomo, la stacidomo, kiu troviĝas sur la ejo de Roissypôle, rekte priservas terminalon 3 (perpiede alirebla) kaj nerekte terminalon 1 kiun eblas aliri per aŭtomata metroo CDGVAL elde stacio starigita flanke de la stacidomo kaj nomita **Terminal 3 - Roissypole**.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF). Ĝi ankaŭ estas priservata de CDGVAL, aŭtomata metroo interna al la flughavena platformo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Aulnay-sous-Bois - Roissy 2-RER (076000).

## Interkonektoj 
*   ↔ 
*  RATP 349 350 351 

*  Busval d'Oise 95.01 95.02 95.18
*  CIF 23 24 27 32 32 ZA 39 43 93 701 702 T'bus 1
*  Grand R R4
*  Meaux et Ourcq 20
*  Brie et 2 Morin 67
*  SME 19
*  Express 100 Chelles 100 Persan
*  Trans Val-d'Oise 22
*  Cars de l'Oise 	630, 691
*  Filéo Goussainville Filéo Othis Filéo Roissy Sud Filéo Saint-Pathus Filéo Sarcelles Filéo Survilliers Filéo Villiers-le-Bel
*  N140 N143

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio B
* CDGVAL
* Roissybus
* Tremblay-en-France

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio B
Kategorio:Fervojaj stacioj en Seine-Saint-Denis
Kategorio:Tremblay-en-France
(27561) 2000 KJ1

**(27561) 2000 KJ1** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono, ano de la hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Črni Vrh, proksime de Idrija (Slovenio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Črni Vrh
Eŭgeno Aleksejeviĉ Fjodorov

**Eŭgeno Aleksejeviĉ Fjodorov** (ruse Евгений Алексеевич Фёдоров, naskiĝis en Leningrado (Sankt-Peterburgo) la ) estas rusa politikisto, deputito de la Ŝtata Dumao de la Federacia Asembleo de Rusio de kvin kunvenoj (1993—1996, 2003— nun), membro de la Ŝtata Dumao komitato pri Buĝeto kaj Impostoj, membro de la Centra politika konsilo de "Unueca Rusio", valida ŝtata konsilisto de la Rusa Federacio, kandidato de ekonomiaj sciencoj. kunordiganto de la organizo "Nacia Liberiga Movado".

## Konvinkoj 
Eŭgeno Fjodorov asertas, ke pro la dissolvo de Sovetunio kaj pro la malvenko de malvarma milito Rusio, kvazaŭ, perdis sian suverenecon, kaj nuntempe estas kolonio de Usono. Laŭ asertoj de Fjodorov, la konstitucio de la Rusia Federacio kaj leĝoj de Rusio estas skribitaj de usonaj konsilantoj en 1990-aj jaroj, ekde tiam, Rusio, kvazaŭ ne povas realigi sian suverenan politikon..

## Iniciatoj 
La 20-a de majo de 2014 jaro, en plenkunsido de la Ŝtata Dumo, Eŭgeno Fjodorov alvokis komenci lukton kontraŭ «perfidantoj, mensogantoj kaj potencan kvinan kolonon en amaskomunikiloj», al kiuj li alkalkulis RBK, «Сноб», «Eĥo de Moskvo», Newsru.com, Slon kaj «Дождь».

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* International Association “For Sovereignty” Manifest 

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Sovetiaj inventistoj
Kategorio:Sovetiaj ekonomikistoj
Kategorio:Rusiaj ekonomikistoj
David Perkins

**David Philip PERKINS** estas angla futballudisto. Li ekkarieris ĉe la Morecambe F.C. Nuntempe, li partoprenas kun la angla teamo Wigan Athletic FC.

Kategorio:Anglaj futbalistoj
Majeŭtiko

La **majeŭtiko**, de la  per analogeco kun la greka mitologia plejado Maio kiu prizorgas la akuŝojn, estas tekniko kiu konsistas je bone demandi personon por ke ŝi esprimas (akuŝas) siajn konojn. La invento datiĝas de 4-a jarcento a.K. kaj estas atribuita al la filozofo Sokrato, (Sokrata metodo), fare referencon la Teeto de Platono. Sokrato uzas ironion (Sokrata ironio) por ke la interparolantoj komprenas ke tio ke ili kredis scii estas nur kredo. Kontraŭe la ironion, la majeŭtiko apogas sin sur teorio de la rememoro por ke la forgesaj konoj reekaperas de antaŭaj vivoj.

## Prezentadoj per Sokrato
La unua Platona teksto (en la kronologia ordo) en kiu la koncepto de majeŭtiko estas kunligita al la persono de Sokrato estas la Simpozio (la bankedo de Platono). Sokrato, kiu ripetas la diroj de la greka sacerdotino Diotima, asertas ke la animo de ĉiu homo gravedas kaj deziras akuŝi. Nu, tiu akuŝo povas nur fariĝi en beleco, laŭ Diotima. Tio estas la rolo de la filozofo por akuŝigi animojn en beleco, naski belajn diskursojn kaj belajn verkojn.

La dua fundamenta teksto por kompreni majeŭtikon ĉe Sokrato estas la Teeto de Platono. En tiu verko, Sokrato prezentiĝas kiel akuŝisto de mensoj, male al Pitagoro, ne kiel saĝulo, sed kiel homo ŝatanta saĝecon.

## Referencoj
## Literaturo
;Artikoloj
*PE Areeda, 'The Socratic Method' (1996) 109(5) Harvard Law Review 911-922
*Dariush Darvishi, "Distinction between Dialectical methods of Socrates and Plato", Logical Study, Volume & Issue: Volume 2, Number 4, Winter 2012, pp.&nbsp;49–76.
*

;Libroj
* Benson, Hugh (2000) *Socratic Wisdom*. Oxford: Oxford University Press.
* Frede, Michael (1992) 'Plato's Arguments and the Dialogue Form' in *Oxford Studies in Ancient Philosophy*, Supplementary Volume, 201-19.
* Guthrie, W. K. C. (1968) *The Greek Philosophers from Thales to Aristotle*. London: Routledge.
* Jarratt, Susan C. (1991) *Rereading the Sophists: Classical Rhetoric Refigured*. Carbondale and Edwardsville: Southern Illinois University Press.
* Sprague, Rosamond Kent (1972) *The Older Sophists*. Indianapolis: Hackett Publishing Company ISBN 0-87220-556-8.

## Eksteraj ligiloj
* Robinson, Richard, ''Plato's Earlier Dialectic'', 2a eldono (Clarendon Press, Oxford, 1953).
**Ch. 2: Elenchus;
**Ch. 3: Elenchus: Direct and Indirect
*Philosopher.org  - 'Tips on Starting your own Socrates Cafe', Christopher Phillips, Cecilia Phillips
*Socraticmethod.net Socratic Method Research Portal
*How to Use the Socratic Method
*UChicago.edu – 'The Socratic Method' de Elizabeth Garrett (1998)
*Teaching by Asking Instead of by Telling, de Rick Garlikov
*Project Gutenberg: Verkoj de Platono
*Project Gutenberg: Verkoj de Ksenofono (inkludas sokratajn verkojn)
*Project Gutenberg: Verkoj de Cicero (inkludas sokratajn verkojn de la "Dialogoj")
*The Socratic Club 
*Socratic and Scientific Method 

Kategorio:Sokrato
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Eduka psikologio
Kategorio:Historio de edukado
Kategorio:Dialektiko
Kategorio:Filozofia metodiko
Gorana lingvo

La **gorana lingvo** (sialingve *goranî* aŭ *guranî*) estas grupo de dialektoj de la okcidenta irana lingvaro parolata fare de kurdoj en la plej sudaj partoj de regiono Kurdio de Irano kaj la Aŭtonoma Regiono Kurdistano de Irako. Lingvoscience ĝi foje konsideratas variaĵo de la kurda lingvo kaj foje membro de aparta subgrupo de la irana lingvaro, kun la zazaa lingvo. Laŭ nombroj de la jaro 2014, ekzistas sume 1,2 milionoj da parolantoj.

Kategorio:Kurda lingvo
Kategorio:Lingvoj de Irako
Kategorio:Lingvoj de Irano
Alfonz Bartha

**Alfonz Bartha** [barta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartha Alfonz** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia origina persona nomo estis András.

Alfonz Bartha http://www.imdb.com/name/nm2252477/ naskiĝis la  en Madaras (Bács-Kiskun), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alfonz Bartha frekventis  en Baja, poste muzikan mezlernejon en Budapeŝto, fine Muzikakademion (inter 1951-1955). Tiutempe li kantadis 4 jarojn en koruso de Hungara Radio. Inter 1955-1959 li estis membro de Teatro Csokonai (Debrecen), poste de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1958 en kantokonkurso en Toulouse li atingis la duan lokon, post 2 jaroj en Budapeŝto la unuan lokon. Krom la operoj li ofte kantis oratoriojn. Li ricevis premion en 1967, li estis nomumita (postmorte) eterna membro de la Operejo en 2013.

## Repertuaro (elekto) 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk) – *Ottó*
* Giuseppe Verdi:
** Nabucco - *Abdallo*
** La Traviata - *Germont Alfred*
** Falstaff - *Fenton*
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Die Zauberflöte – *Tamino*
** La geedziĝo de Figaro - *Don Basilio*
* Richard Wagner:
** Das Rheingold - *Froh*
** Die Meistersinger von Nürnberg - *Eisslinger*
* Gioacchino Rossini: La Cenerentola – *Ramiro*
* Giacomo Puccini: Madama Butterfly - *Yamadori*

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (2013)

## Fontoj 
* http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz02/262.html
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
27572 Shurtleff

'*27572 *Shurtleff'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Eileen Shurtleff*, mentorino de unu finalist(in)o de la *Broadcom MASTERS* de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *St. Mary's Catholic School'' de Mansfield (Masaĉuseco).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Filtrado

[eta|270px|Facila skemo de la mekanismo de separado per *angula filtrado*, speciala metodo de filtrado en kiu filtrilo, ofte membrana polimera, permesas dividi fluaĵon de likvidoj kaj solidoj (*feed* en la bildo), en alia de pura fluado (*permeate*) kaj koncentrita miksaĵo (*retentate*). Tiu tipo de mekanismoj estas uzata, por ejkzemplo, en la purigo de akvo por homa konsumo aŭ en la fabrikado de [vinoj kaj bieroj.]]
Oni nomas **filtrado** la unueca procezo de separado de solidoj en suspensio pere de porhava mekanika rimedo, kiu povas esti nomata kribrilo, filtrilo ktp. En suspensio en likvaĵo pere de porhava rimedo, ĝi retenas la solidaĵojn pli grandajn ol la porhavaĵo kaj permesas la pason de la likvo kaj de partikloj pli malgrandaj ol la porhavaĵo.

Ĝenerale la mekanika porhava rimedo uzita por la mekanika separado estas nomata filtrilo, aŭ foje populare kaj malpreciza simple: retoj aŭ toloj.

Ĝenerale oni uzaa la terminon *filtri* kiam oni referencas al la mekanika separado de partikloj pli malgrandaj ol koloida grando, (*kribri* kiam temas pri pli grandaj partikloj), aŭ kiuj ne videblas je simpla rigardo.

La aplikoj de la procezoj de filtrado estas tre ampleksaj, kaj ili troviĝas en multaj medioj de la homa aktiveco, kaj en la hejma vivo kaj en la industrio ĝenerale, kie estas partikulare gravaj tiuj industriaj procezoj kiuj postulas kemiajn teknikojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kribrado
* Ceramiko
* Purigo de trinkakvo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kiel filtri akvon per sabla filtrilo , Howtopedia.
* Ateliero de prilaborado de akvofiltriloj.
* Hejma akvofiltrilo.
* Ceramikaj filtriloj

Kategorio:Agado
Kategorio:Kemiaj procezoj
Kategorio:Laboratoriaj teknikoj
Kategorio:Kemia analizo
Nizam al-Mulk

**Abu Ali al-Hasan at-Tusi Nizam al-Mulk** (1019 - 1092), sciencisto kaj veziro en ŝtato de Turko-Selĝukoj dum regado de sultanoj Alp Arslan kaj Malikŝaho. Adepto de centrigo de la ŝtato kaj plifortigo de administracio pere de organizado de spion-reto kaj regula poŝto. Siajn konvinkojn entenis en *Libro de regado* (Sijaset-name). Oni scias, ke li apogis sciencistojn, laŭ lia iniciato oni konstruis en la jaroj 1074-75 la unuan selĝukan steloobservatorion (ne estas tamen konata ĝia preciza loko). Plie, li ankaŭ fondis la unuajn grandajn islamajn universitatojn, en tio la plej bone konatan Nizamijja en Bagdado. Konata ankaŭ kiel kontraŭulo de nizaranoj, pereis kune kun la sultano ponardita de ili rezulte de terorisma atenco.

Fine de la regado Malikŝah Nizam al-Mulk verkis traktaton "Pri regado" (Sijāset name) eldonita jam post lia morto. Ĝi enhavas opiniojn pri la temo administri ŝtaton, ties organizado kaj agado de la plej superaj organoj.

## Bibliografio 
* *Historia powszechna: Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki* (Universala historio. De la falo de Romia Imperio ĝis ekspansio de islamo. Karolo la Granda), 7-a volumo, Mediaset Group SA, 2007, ISBN 978-84-9819-814-0
* Bogdan Składanek, *Historia Persji* (Historio de Persio), 2-a volumo, Dialog, Varsovio 2008, ISBN 978-83-61203-07-0

## Vidu ankaŭ 
* Gaznavida Imperio

Kategorio:Naskiĝintoj en 1019
Kategorio:Mortintoj en 1092
Kategorio:Iranaj politikistoj
Kategorio:Iranaj sciencistoj
Preĝejo Sankta Nikolao (Beaune)

**Preĝejo Sankta Nikolao** estas gotika preĝejo en Bono. La timpano datiĝas el la 13-a jarcento. La navo datiĝas el la 14-a jarcento. La antaŭpordo datiĝas el la 15-a jarcento. La preĝejo estas klasita monumento historia ekde la .

## Priskribo 
eta|maldekstre|Antaŭ pordo
eta|maldekstre|Antaŭ pordo detalo
eta|maldekstra|Dipatrino de sep doloroj

### Antaŭpordo 
Estas ŝtonaj bankoj por ripozi. Sur la ligna traboj de la ĉarpentaĵo oni vidas skulptitajn ĥimerojn similajn al tiuj de la hospicoj de Bono.

### Navo 
La navo ne havas flankajn navojn. Ĝi havas du naverojn.

### Dipatrino de sep doloroj 
En la dekstra transepto oni vidas basan reliefon, kiu bildigas Dipatrinon de sep doloroj. Ĝi datiĝas de 1509 .

## Vidu ankaŭ 
* Dipatrino de Beaune

## Referencoj 
Beaune
Kategorio:Beaune
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Francio
Tadeusz Doktór

**Tadeusz Grzegorz Doktór** (naskiĝis la , mortis la ) estis pola psikologo kaj sociologo de religio, spertulo pri novaj movadoj kaj religiaj kulturoj, teoriulo pri astrologio, adjunkto en Instituto de Aplikataj Sociaj Sciencoj de Varsovia Universitato. Aŭtoro de pluraj popularsciencaj libroj. Diplomito de Katolika Universitato de Lublin.

## Elektita bibliografio 
* *Spotkania z astrologią* (Renkontoj kun astrologio), Varsovio 1987
* *Dzieci wodnika. Ruchy kultowe w Polsce* (Infanoj de Akvoverŝanto. Kultaj movadoj en Pollando), (1988)
* *Taiji. Medytacja w ruchu*, (Tajĝio. Medito en movo), Warszawa 1988
* *Ruchy hinduistyczne i buddyjskie w Polsce* (Hinduismaj kaj budhismaj movadoj en Pollando), kunaŭtoro Paweł Karpowicz, Warszawa 1990
* *Ruchy kultowe. Psychologiczna charakterystyka uczestników* (Kultaj movadoj. Psikologia karakterizo de partoprenantoj), Kraków 1991
* *Orientalne techniki relaksu i medytacji* (Aziaj teknikoj de ripozo kaj medito), Warszawa 1993
* *Pomiędzy medycyną a religią. Ruchy religijne i parareligijne w walce z uzależnieniami* (Inter medicino kaj religio. Religiaj kaj parareligiaj movadoj en batalo kun dependecoj), Warszawa 1994
* *Nowe ruchy religijne i parareligijne w Polsce. Mały Słownik* (Novaj religiaj kaj parareligiaj movadoj en Pollando. Malgranda vortaro), Warszawa 1999
* *Pluralizm religijny i moralny w Polsce: raport z badań* (Religia kaj morala plureco en Pollando. Raporto pri esploroj), kunaŭtorino Irena Borowik, Krakovo 2001
* *Innowacje religijne: ruchy, uczestnicy, reakcje społeczne* (Religiaj novigaĵoj: movadoj, partoprenantoj, sociaj reagoj), Olsztyn 2002

## Vidu ankaŭ
* Leon Cyboran
* Leszek Weres
* Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo (kunlaboro)

Kategorio:Polaj sociologoj 
Kategorio:Polaj astrologoj
Kategorio:Polaj religiosciencistoj
Kategorio:Joganoj
Golfo de Ĝenovo

400px|eta|dekstra|Golfo de Ĝenovo.
eta|280px|dekstre|Urboj de la Golfo de Ĝenovo.
La **Golfo de Ĝenovo** () estas la plej norda parto de Ligura maro. La larĝo de tiu golfo estas de ĉirkaŭ 125 km, el la urbo Imperia okcidente al La Spezia oriente. La plej granda urbo en la marbordo de tiu golfo estas Ĝenovo, kiu havas gravan havenon.

La marbordoj de la golfo de Ĝenovo apartenas al la kvar provincoj Ligurio, Imperio, Savono, Ĝenovo kaj La Spezia.

## Referencoj 
Ĝenovo
Kategorio:Mediteraneo
(27568) 2000 PT6

**(27568) 2000 PT6** estas tre malgranda sed eksterordinare helega duopa asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio. Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Kun albedo de 0,931 (tie estas, ke ĝi reflektas 93 % de la suna lumo, kiun ĝi ricevas) ĝi estas unu el plej helaj konataj asteroidoj.

Ĝia satelito estis malkovrita la  de Brian D. Warner kaj Robert D. Stephens per observo de , anoncita en julio 2013.

Tiu satelito, kies grando restas nekonata, orbitas je 3,1&nbsp;km de la centra korpo kun orbita periodo de
0,6815 tagoj (16,356 horoj). Ĝia rotacia periodo ankaŭ estas 16,356 horoj (kaptita rotacio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
*  (27568) 2000 PT6 ; paĝo de Robert Johnston
*  (27568) 2000 PT6: Nova Duopa Hungaria de Brian D. Warner kaj Robert D. Stephens el *The Minor Planet Bulletin * Vol. 40, No. 3, p. 175-176 ; 14-a de aprilo 2013

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Nordaj Kalkalpoj

La **Nordaj Kalkalpoj** (), **Nordaj Kalkŝtonaj Alpoj** aŭ **Nordaj Kalkaj Alpoj**, estas la montaro de la Orientaj Alpoj norde de la Centraj Orientaj Alpoj situa en Aŭstrio kaj en la apuda Bavario de sudorienta Germanio. La distingo el tiu lasta grupo, kie estas la plej altaj montopintoj, estas bazita sur diferencoj en geologia kompono.

## Geografio 
Se vidita laŭ okcidenta-orienta akso, la Nordaj Kalkalpoj etendas el la valo de Rejno kaj la Bregenz-arbaro en Vorarlberg, Aŭstrio okcidente etende laŭlonge de la landlimo inter la German federacia ŝtato Bavario kaj la Aŭstria Tirolo, tra Salzburgo, Supra Aŭstrio, Stirio kaj Malsupra Aŭstrio kaj finfine ĉe Viena Arbaro ĉe la urbolimoj de Vieno oriente.

La plej altaj montopintoj en la Nordaj Kalkaj Alpoj estas la Parseierspitze, 3 036&nbsp;m, en la *Leĥtalalpoj*, la montaro ĉirkaŭ la valo de rivero Lech, kaj la Hoher Dachstein, 2 996&nbsp;m. Inter aliaj elstaraj montopintoj en tiu montaro estas la Zugspitze, 2 962 m, situanta ĉe la Germania-Aŭstria landlimo kaj listigata kiel la plej alta montopinto en Germanio.

## Notoj 
400ra|eta|maldekstra|
500ra|eta|maldekstra|

Kategorio:Montaroj en la Alpoj
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Montaroj en Germanio
Zsolt Bende

**Zsolt BENDE** [ĵolt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bende Zsolt** estis hungara operkantisto, (baritono), akademia instruisto.

Zsolt Bende http://mult-kor.hu/cikk.php?id=21046 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsolt Bende studis en Muzikakademio Franz Liszt inter 1948–1955. Post siaj studoj li debutis en la Teatro Erkel, kie li restis jaron. En la sekva jaro li aliĝis al trupo de la Nacia Teatro (Szeged). Inter 1957 kaj 1988 li apartenis al la Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1974 li estis nomumita docento en la Muzikakademio. Tiutempe li kantadis ankaŭ pluraj operejoj de Eŭropo. En 1988 li plene retiriĝis. Li ricevis 5 premiojn inter 1966-1991, krome li estis nomumita eterna membro de la Operejo en 1993.

## Elektitaj roloj 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk; opera versio) - Biberach (1969); – Andreo la 2-a (Hungario) (1976)
* György Ránki: ''La tragedio de l' homo* (opera versio) - Ádám (1970)
* Gaetano Donizetti: *L’elisir d’amore* — *Belcore*
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin* - titolrolo
* Giuseppe Verdi: *La Traviata* - Germont
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – Papageno (1971)
* Gioacchino Rossini: *La barbiro de Sevilo* – *Figaro*
* Richard Wagner: *Tannhäuser* - titolrolo (1966)
* Benjamin Britten: *Somermeznokta sonĝo'' (opera versio) - Demetrius (1972)

## Elektitaj disĉiploj 
* Tamás Bátor
* Lúcia Megyesi Schwartz
* Imre Ürmössy
* Marianna Váradi
* Éva Várhelyi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sudaj Kalkalpoj

eta|AVE klasigo de Orientaj Alpoj:Sudaj Kalkalpoj en helverda koloro.
La **Sudaj Kalkalpoj** () estas la montaroj de la Orientaj Alpoj sude de Centrorientaj Alpoj ĉefe situaj en norda Italio kaj en la apudaj landoj de Aŭstrio kaj Slovenio. La distingo el la Centraj Alpoj, kie estas la plej altaj montopintoj, estas bazita sur diferencoj en geologia kompono. La Sudaj Kalkalpoj etendas el Monte Sobretta kaj la montaro Gavia en Lombardio okcidente al la Pohorje en Slovenio oriente.

La Juliaj Alpoj (slovene Julijske Alpe; itale Alpi Giulie, germane Julische Alpen) estas montaro de la sudaj Kalkalpoj, kovranta partojn de la historia regiono Karniolo nun en Slovenio kaj de la itala regiono Friulo-Venecio Julia. 

Kategorio:Alpoj
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Montaroj en Italio
Kategorio:Montaroj en Slovenio
Kategorio:Montaroj en Svislando
Romkatolikaj episkopujoj en Germanio

eta|dekstra|230ra|Mapo de la germaniaj ekleziaj provincoj kaj episkopujoj
[eta|230ra|Katolika loĝantaro laŭ episkopujoj (en procentoj; fino de 2012) kaj en 1994 Hamburgo.

## Nunaj episkopujoj en Germanio 
* München-Freising
: Augsburg
: Regensburg
: Passau

* Freiburg
: Mainz, Majenco
: Rottenburg-Stuttgart

* Bamberg
: Würzburg
: Eichstätt
: Speyer, Spiro

* Köln, Kolonjo
: Münster, Monastero
: Aachen, Aĥeno
: Essen, Asindo
: Limburg
: Trier, Treviro

* Paderborn
: Fulda
: Erfurt, Erfurto
: Magdeburg, Magdeburgo

* Berlin
: Görlitz
: Dresden-Meißen

* Hamburgo
: Osnabrück
: Hildesheim

## Historiaj episkopujoj en la Sankta Romia Imperio (precipe germanlingvaj regionoj) 
[Dosiero:Kirchenprovinzen Deutschland 1500.jpg|eta|Ekleziaj provincoj en Centra Eŭropo 1500

Kelkaj historiaj episkopujoj ĝis la fino de la Sankta Romia Imperio:

(nekompleta listo)

* episkopujo Verden

* episkopujo Chiemsee

* episkopujo Worms

* episkopujo Magdeburgo - nun refondita

* episkopujo Halberstadt

* episkopujo Naumburg-Zeitz

* episkopujo Merseburg

### Apostola Vikariato de la Nordo 
Post la protestanta Reformacio ekzistis de 1667 ĝis 1929 la **Apostola Vikariato de la Nordo** en norda Germanio (kaj parte Skandinavio), kie la katolikaj episkopujoj estis ĉesintaj funkcii.

## Faktoj pri la episkopujoj 
La plej granda laŭ areo estas Hamburgo kun 32.489 km², plej malgranda estas episkopujo de Asindo/Essen kun 1877 km². La plej multaj katolikoj, 2,16 milionoj, vivas en ĉefepiskopujo Kolonjo; malplej, 30394, en episkopujo Görlitz. Plej altan procentnombron de katolikoj, 88,9%, havas episkopujo Passau; plej malaltan, 3,4%, havas episkopujo Dresden-Meißen. Plej malnova episkopujo estas Treviro de la jaro 270; plej nova estas Görlitz de 1994.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Germania Episkoparo

!
Mária Budanovits

**Mária Budanovits** ([budanoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Budanovits Mária**, naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szabadka, nuntempa Subotica en Serbio, mortis la  en Budapeŝto) estis hungara operkantisto, (mezosoprano, aldo). http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/budanovits-maria/1593 

## Biografio 
Mária Budanovits akiris diplomon en Muzikakademio en Budapeŝto, sed ŝi debutis jam antaŭ la diplomo en la Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1914 (Giuseppe Verdi: Il trovatore - Azucena). Ŝi iomete plulernis en Germana Regno helpe de stipendio, en 1915 ŝi aliĝis al trupo de la menciita operejo. Escepte en la jaro 1923 ŝi kantis en la Germana Operejo. Dum jardekoj ŝi estis ĉefkantistino en la Budapeŝta Operejo. Ŝi finis la kantadon en 1954, poste ŝi instruis la kantadon ekzemple al Mária Mátyás, Júlia Osváth. Ŝi ricevis premiojn en 1951 kaj 1954, krome ŝi estis nomumita eterna membro de la Operejo.

## Elektitaj roloj 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk; opera versio) – Gertrudis
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin* - Filipjevna
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – Maddalena
** *La Traviata* – Flora Bervoix
** *Aida* – Amneris
** *Falstaff* – Mrs. Quickly; Mrs. Meg Page
* Richard Wagner:
** Lohengrin*Lohengrin* – Ortrud
** Die Walküre – Fricka
** Tristan und Isolde – Brangäne
* Georges Bizet: Carmen - titolrolo
* roloj en pluraj oratorioj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kastelo de Csempeszkopács

La **Kastelo de Csempeszkopács** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Balogh** [balog]) estas malfrurenesanca, poste baroka historia monumento en Hungario, en vilaĝo Csempeszkopács. La plej fama posedanto estis Ádám Balogh.
eta|maldekstre|Kastelo de Csempeszkopács

## Historio 
En tiu loko en la 16-a jarcento kuŝis tie teretaĝa nobeldomo. En fino de la menciita jarcento la familio Balogh trakonstruis la domon al etaĝa malgranda kastelo. En la 18-a jarcento la pli supre menciita Ádám Balogh donis al la konstruaĵo barokan aspekton. Post falo de la liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a okazis longaj procesoj, tial la kastelo iomete ruiniĝis. Inter 1785 kaj 1780 la aktuala posedanto faris signifajn trakonstruojn. Post la 2-a mondmilito en la komenciĝinta socialismo la ŝtato forprenis la kastelon (tiam ĉiuj kasteloj havis la saman sorton). Simplaj homoj vivis en la kastelo, ekde 1959 tie funkciis la vilaĝa kaj kolĥoza administradoj, eĉ la kulturdomo. En la 1970-aj jaroj la kastelo malpleniĝis, poste ĝi estis renovigita al la origina renesanca stilo. Interne ekde 1976 muzeo funkcias. Oni povas rigardi lokan historian, etnografian kaj eklezihistorian ekspoziciojn, memorĉambron kaj kolektaĵon pri mineraloj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en la iama parko. La kastelo formas L-majusklon. Interne la ĉambroj estas ornamitaj per stukoj.

## Parko 
La parko origine konsistis nur el fruktoarboj. Baldaŭ oni kreis la parkon. La aleo al la kastelo havas kaŝtanarbojn.

## Fontoj 
* http://www.vasivirtualismuzeum.hu/index.php?option=com_sobi2&sobi2Task=sobi2Details&catid=14&sobi2Id=118&Itemid=60  
* hungare kun foto
* hungare kun foto 

Csempeszkopacs
János Berkes

**János Berkes** [jAnoŝ berkeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berkes János** estas hungara kantisto (tenoro) pri operoj, operetoj, kantoj.
eta
János Berkes http://www.magyarvagyok.hu/videok/listak/zene/16818-Berkes-Janos/ naskiĝis la  en Szentes.

## Biografio 
János Berkes akiris diplomon en Muzika Altlernejo de Budapeŝto en 1971. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li debutis en rolo de Lenskij en Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin*. En 1976 li atingis la unuan lokon en internacia kantokonkurso. Li kantis ankaŭ inter 1981 kaj 1984 en Vieno en *Raimundtheater*. En 2007 li ricevis 3 premiojn. Li estas nomumita eterna membro de la Operejo, krome membro de "Kompanio de Nemortemuloj" (2008).

## Elektitaj roloj 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk; opera versio) – Otto
* Gaetano Donizetti: *L’elisir d’amore* — Nemorino
* Giacomo Puccini:
** La bohème - Rodolfo
** Tosca - Cavaradossi
** Madama Butterfly - Pinkerton
* Johann Strauß (filo): *La Vesperto* - Alfred

## Elektitaj televiziaj roloj 
* Ruggero Leoncavallo: *Gepajacoj* (1979)
* Giuseppe Verdi: *Nabucco* (2003)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
27580 Angelataylor

'*27580 *Angelataylor'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono
malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Angela Taylor*, kiu mentoris unu finalist(in)on de la *Broadcom MASTERS* de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi estis instruistino ĉe la *Hilton Head Preparatory School* de la insulo *Hilton Head'' (Suda Karolino).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Seninfektigo de trinkakvo

La **seninfektigo de trinkakvo por homa uzado** havas kiel celon la forigon de la patogenaj mikroorganismoj enhavataj en akvo kiuj ne estis forigitaj en la komencaj fazoj de la traktado de akvo.

La seninfektigo de trinkakvo estas necesa kiel unu de la lastaj paŝoj en la traktado de trinkakvo, por eviti ke tiu estu damaĝa por la homa sano.

Ofte, se temas pri akvo el naturaj akvofontoj aŭ el putoj, la seninfektigo estas la nura traktado havigita al akvo por akiri trinkakvon.

La seninfektigo povas esti farata per kemiaj aŭ fizikaj rimedoj.

## Kemiaj rimedoj 
La kemiaj komponaĵoj plej uzataj por la seninfektigo de trinkakvo estas la jenaj:
* Natria hipoklorito (NaClO), Hipoklorita acido (HClO), Natria klorito (NaClO2). La kloro estas unu el la plej oftaj elementoj por la seninfektigo de trinkakvo. La kloro povas aplikiĝi por la malfunkciigo de la aktiveco de la granda majoritato de la mikroorganismoj, kaj ĝi estas relative malmultekosta.
* Klora duoksido (ClO2)
* Ozono (O3)
* Halogenoj: Jodo
* Metaloj: Kupro (Cu2+), Arĝento (Ag+)
* Permanganato (KMnO4)
* Sapoj kaj detergiloj
* Saloj de amonio
* Hidrogena peroksido
* Lesivo (kloro)

## Fizikaj, elektro-fizikaj kaj fizik-kemiaj rimedoj 
La fizikaj procezoj plej uzataj por la seninfektigo de trinkakvo estas la jenaj:
* Generado de hipoklorita acido pere de procezo de hidrolizo (sen aldonaĵoj)
* Ultraviola radiado
* Fotokatalizo
* Elektrona radiado
* Gama-radiado
* Sono
* Varmo

## En la aktuala mondo 
La trinkakvo estas unu de la ĉefaj transsendantoj de mikroorganismoj kaŭzantoj de malsanoj, ĉefe bakterioj, virusoj kaj protozooj intestaj. La grandaj epidemioj de la homaro prosperis pro la poluado de la trinkakvo. Laŭ referencoj oni konas ke oni rekomendis boligi la akvon ekde kvincent jaroj antaŭ nia erao.

Aktuale en la industriaj landoj estas praktike kontrolitaj ĉiaj problemoj okazigitaj de la poluitaj akvoj. La procezoj de filtrado kaj seninfektigo pere de kloro al kiuj oni metas akvon antaŭ ties homa konsumo estas jam sufiĉe disvolvigitaj en la 20a jarcento kaj oni ĉirkaŭkalkulas ke ĝi estas tialoj de la 50 % de pliigo de vivoespero de la industriaj landoj en la 20a jarcento. La klorigo kaj filtrado de akvo estis konsiderita de la revuo *Life* probable kiel la plej grava progresero de publika sano de la jarmilo. La kloro estas la materialo plej uzata kiel seninfektigilo de akvo. La hipotezo plej akceptata pri kiel ĝi funkcias kaj detruas tiujn mikroorganismojn patogenajn diras ke ĝi produktas fizikajn, kemiajn kaj biokemiajn ŝanĝojn en la membrano aŭ protekta muro de la ĉeloj okazigante la finon de ties vivaj funkcioj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* RAMÍREZ QUIRÓS, Francisco (2005). Tratamiento de Desinfección del Agua Potable. Canal Isabel II. ISBN 84-933694-3-8.

Kategorio:Infektaj malsanoj
Kategorio:Akvo
Kategorio:Trinkakvo
Klever Reichswald

eta|Okcidenta rando de la arbaro *Reichswald* ĉe la landlimo de Germanujo kaj Nederlando sude de Kranenburg
La **Klever Reichswald** (eo: **Imperia Arbaro je Kleve**) estas per areo da 51 kvadrataj kilometroj la plej granda kohera arbara regiono en la regiono Malsupra Rejno kaj la plej granda kohera kulturita arbaro en la federaciero Nordrejn-Vestfalio en Germanujo. Ĝi etendiĝas en la komunumaj teritorioj de Goch, Kleve, Kranenburg kaj Bedburg-Hau en la distrikto Kleve.

## Pejzaĝo kaj arbaro 
La Reichswald etendiĝas sur la Malsuprorejna Montetoĉeno, kiun glaciaro altenŝovis en la glaciepoko. La altaĵoj de ĉi tiu montetoĉeno klare elstaras el la plata Rejnebenaĵo. 31 el ĉi tiuj altaĵoj atingas altojn de pli ol 50 metroj. La plej alta estas per 95 metroj la monteto Rupenberg ĉe la orienta limo de Reichswald. Arbaro Reichswald estas kohera miksarbaro, kiun plejparte regas eŭropaj fagoj. Sur kelkaj areon ankaŭ superregas tigfoliaj kaj tigfruktaj kverkoj. Sur kelkaj areoj ankaŭ staras kulturitaj koniferaj arbaretoj.

En la okcidento la Imperia Arbaro je Kleve transiras en arbaraj regionoj de la nederlanda provinco Gelderlando. Tiuj ĉi etendiĝas preskaŭ kohere trans la komunumaj teritorioj de Milsbeek, Mook en Middelaar, Berg en Dal kaj Heumen ĝis Nimego.

## Literaturo 
* Friedrich Gorissen: *Heimat im Reichswald.* Boss-Verlag, Kleve 1950.
* Werner Kreuer: *Der Reichswald. Erholungsgebiet am Niederrhein.* Boss-Verlag, Kleve 1985, ISBN 3-922384-15-3.
* Hans-Joachim Koepp: *Siedlungsprojekt Reichswald 1950–2000. 50 Jahre Nierswalde, Rodenwalde und Reichswalde.* Boss-Verlag, Kleve 1985, ISBN 3-89413-194-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj pri Reichswald
* Translima naturprojekto „Ketelwald“

## Referencoj 
Kategorio:Arbaroj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Kleve
Gabriello Chiabrera

eta|Gabriello Chiabrera, 1823
**Gabriello CHIABRERA** estis itala (liguria) poeto kaj dramisto; li naskiĝis de aristokrata familio.

En sia maljuneco li loĝis ĉefe en la vilao de la kampara savona vilaĝo Legino, la *Musarum opibus*.

Lia tombo estas ene de la eksa preĝejo de Sankta Jakobo en Savono. Je lia nomo estas nun titolitaj liceo de Savona, la teatro Gabriello Chiabrera, kaj elementa lernejo inaŭgurita en 1873 en Fassolo (Genova) (loko kiun li prikantis en la poemareto *Galatea o le grotte di Fassolo*, de 1622, kiam li estis gasto de la ĝenova familio Giustiniani).

## Literaturo 
Admiranto de la antikva greka arto (malgraŭ li ne scipovis la grekan) kaj de la baroka klasikismo, li verkis multnombrajn vers-verkojn kiu estas parto de la itala klasika literaturo.

Li estas fama precipe pro la poeziaĵo “Riso di bella donna” (Rido de bela virino), konata ankaŭ (laŭ la komenca verso) kiel “Belle rose porporine” (Belaj rozoj purpurbrilaj).

La poeziaĵo estis tradukita duoble al Esperanto:
- komplete, de Gaudenzio Pisoni, kiu per ĉi tiu versio gajnis la unuan premion en la Belarta Konkurso de UEA en 1970;
- parte, de Enrico Dondi por la “Itala Antologio”, 1987, paĝoj 213-214.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj dramistoj
Kritika teorio

En sociologio kaj politika filozofio, la termino **kritika teorio** en ĝenerala senco principe devus nomi teorian taksadon kaj kritikadon de la socio kaj kulturo per aplikado de scioj el la sociaj kaj homaj sciencoj. Fakte, ĝi estas kutime uzata en tre speciala senco: kiel nomo de branĉo en (nov)marksisma filozofio.

## Priskribo 
Kritika teorio (en speciala senco)  radikas en la novmarksisma filozofio de la Frankfurta skolo, unue evoluigita en Germanio en la 1930-aj jaroj. La frankfurtskola teoriisto Max Horkheimer priskribis teorion kiel kritikan tiom, kiom ĝi klopodas "liberigi homojn de la cirkonstancoj, kiuj sklavigas ilin." La Frankfurt-teoriistoj originale kombinis la kritikajn metodojn de Karl Marx kaj Sigmund Freud. Kritika teorio tenis la aserton, ke ideologio estas la ĉefa obstaklo al homa liberiĝo. Kritika teorio estis establita kiel pensoskolo ĉefe fare de kvin teoriistoj de la Frankfurta Skolo: Herbert Marcuse, Theodor Adorno, Max Horkheimer, Walter Benjamin, kaj Erich Fromm.

La hodiaŭan kritikan teorion influis ankaŭ György Lukács kaj Antonio Gramsci, kune kun la duageneraciaj erudiciuloj de la Frankfurta Skolo, kiel ekzemple Jürgen Habermas. En la verkaro de Habermas, kritika teorio transiris siajn teoriajn radikojn en la germana idealismo kaj pli proksimiĝis al usona pragmatismo. Zorgema atento pri sociaj "bazo kaj superstrukturo" estas unu el la restantaj Marksismaj filozofiaj konceptoj en la hodiaŭa kritika teorio. Kvankam kritikaj teoriistoj estas ofte difinataj kiel marksismaj intelektuloj, ilia tendenco denunci iujn marksismajn konceptojn kaj kombini marksisman analizadon kun aliaj sociologiaj kaj filozofiaj tradicioj rezultis en akuzoj pri reviziismo fare de klasikaj, ortodoksaj, kaj analizaj marksistoj, kaj de marksismo-leninismaj filozofoj.

Martin Jay diris, ke la unua generacio de kritika teorio estas plej bone komprenita, ne kiel antaŭenigo de specifa filozofia agendo aŭ specifa ideologio, sed kiel ikonrompismo pri aliaj ideologioj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kritika ras-teorio
* *Historio kaj klaskonscio*

Kategorio:Homa scienco
Kategorio:Kritika teorio
Kategorio:Marksismo
Kategorio:Moderno
Kategorio:Politika filozofio
Kategorio:Postmodernismo
Kategorio:Sociologio
Kruco de Gosforth

eta|maldekstra|220px|la Kruco de Gosforth, vidata de nordokcidento

La **kruco de Gosforth** estas granda ŝtona anglosaksa kruco en la tombejo de la kirko Sankta Maria en la loĝloko *Gosforth* en la graflando Kumbrio de Anglio. Iam parto de la reĝlando de Northumbria, la areo estis setligita fare de skandinavoj en la 9-a aŭ 10-a jarcento. La kruco mem datiĝas el la unua duono de la 10-a jarcento. En ĝi reliefe prezentiĝas pluraj figuroj kaj scenoj de la nordĝermana mitologio, interalie la dio Vidaro.

*
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Anglio
Gosforth
Carex acuta

***Carex acuta*** (esperante **svelta karekso**, sinonima *Carex gracilis*) estas specio de la familio de ciperacoj. Ĝi estas unu el plej oftaj grandaj kareksoj.

## Priskribo 
Ĝi altas inter 30&nbsp;cm kaj 150&nbsp;cm. Ĝi formas malfirmajn radikarojn per multaj longaj subteraj rizomoj. La florada tempo estas inter aprilo kaj junio.

Kategorio:Ciperacoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Carex vulpina

***Carex vulpina*** (esperante **vulpo karekso**) estas specio de la familio de ciperacoj.

## Priskribo 
Ĝi altas inter 30&nbsp;cm kaj 100&nbsp;cm. La folioj larĝas 4–10&nbsp;mm kaj longas ĝis 80&nbsp;cm. La florada tempo estas inter majo kaj junio.

Kategorio:Ciperacoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Plantoj de Azio
27591 Rugilmartin

'*27591 *Rugilmartin'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko,
Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Raymond Ueki Gilmartin*, finaliston de la *Broadcom MASTERS* de 2012, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro lia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la *South Pasadena Middle School'' de South Pasadena (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Neĝofandado

[eta|[Vegetaloj produktas varmon, rezulte en tiu cirkla neĝofanda modelo.]]
En hidrologio, **neĝofandado** estas surfaca akvoelverŝado produktita el la fandado de la neĝo. Tiu termino povas esti uzata ankaŭ por priskribi la periodon aŭ sezono dum kiu tia akvelverŝado estas produktita. La akvo produktita de neĝofandado estas grava parto de la ĉiujara akvocirkulado en multaj partoj de la mondo, en kelkaj okazoj kontribuante al altaj kvantoj de la ĉiujara akvoprodukto en akvokolekta baseno. Antaŭkoni la neĝofandadon el akvokolekta areo povas esti parto de la desegno de projektoj por akvokontrolo. Rapida neĝofandado povas okazigi inundojn. Se la neĝofandado estas poste frostigita, povas okazis tre danĝerajn kondiĉojn kaj akcidentoj, kio kondukas al la neceso por salo por fandigi la glacion.

## Vidu ankaŭ 
* Drenado
* Fandakvo
* Libera akvo
* Ligita akvo
* Neĝofando
* Surfaca fluado

Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Neĝo
27588 Wegley

'*27588 *Wegley'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Peter Wegley*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Broadcom MASTERS* de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Li estis instruisto ĉe la *Walnut Springs Middle School'' de Westerville (Ohio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Malkonstrua globo

[eta|250px|Malkonstrua globo dum la malkonstruo de domoj en [Ĉikago]]
eta|250px|Malkonstrua globo
**Malkonstrua globo** estas peza ŝtala globo uzata en la malkonstrua sektoro, plejofte por malkonstrui konstruaĵojn kiuj konsistas plejparte el betono. La globon oni pendigas al gruo kaj sekve ĝi plurfoje batas kontraŭ la flankoj de malkonstruota konstruaĵo. La kineta energio de la moviĝanta globo, kiu per frapo haltas kontraŭ la celo, sufiĉas por krevi kaj diserigi la betonon.

Malkonstrugloboj konsistas el hardigita ŝtalo kaj ekzistas en diversaj pezoklasoj. La plej uzataj havas pezon de 500 kilogramoj ĝis proksimume ses tunoj.
Antaŭe la globoj plej ofte estis globformaj. Sed hodiaŭ la plej uzataj estas pirformaj, tio estas ĉar tiu formo pli bone estas malfiksebla kiam ĝi trabatas muron kaj fiksiĝas.

200px

## Vidu ankaŭ 
* Miley Cyrus

Kategorio:Iloj
Kategorio:Konstruado