Johann Eustach von Görtz

**Johann Eustach von GÖRTZ,** vere *Graf von Schlitz genannt von Görtz* (naskiĝinta la  en Schlitz, mortinta la  en Ratisbono) estis edukisto de princoj de Saksio-Vajmaro-Eisenach, diplomato por Prusujo, faklibra verkisto kaj vojaperinto de la Vajmara klasikismo. Edzigis lin en oktobro 1786 Caroline von Uechtritz naskonta tri filinojn.

Estante filo de la brunsviga kastelĉefadministranto Johann von Schlitz li private edukiĝis ĝis la 1748-a jaro. Poste li estis sendita kun la du jarojn pli aĝa frato Fritz ĝis 1752 al la Karla Kolegio je Brunsvigo. Certe tie li alfrontis raciismajn ideojn kaj skribaĵojn. Sekvis studoj juraj ĝis 1754, unue je Leiden antaŭ ol li iris (ĝis 1756) Strasburgon. Tie estis lia instruisto Johann Daniel Schöpflin. En 1757 li fariĝis privata sekretario de la vajmara kanceliero Heinrich von Bünau. Poste li fariĝis ambasada konsilisto trejnota je Gotao. En 1759 li revenis Vajmaron.

Tie ĉi dukino Anna Amalia nomumis lin ĉefeduksiton de la du filoj, de la tronheredanto Karlo Aŭgusto kaj de Konstantino. Kun ili ĝuis edukadon ĝis 1775 ankaŭ la nefo Carl Heinriĉ von Schlitz.

Görtz konsekvence transportis modernajn ideojn de Jean-Jacques Rousseau kaj de  Johann Bernhard Basedow. Lia moderneco ne ĉiam ŝatiĝis fare de la vajmara sekreta konsilio. Ankoraŭ antaŭ lia vojaĝo al Franclando la Sankt-Peterburgon sendita Görtz klopodis plenumi la volon de Frederiko la 2-a (Prusio): nome konvinki Denis Diderot tra Potsdam kromvoje reiri (disde Rusujo) al Francujo. Inter novembro 1774 kaj 1775 vojaĝis Görtz, la barono  Josias von Stein, Karl Ludwig von Knebel kaj la kutimkuracisto Engelhard kun la du princoj al Parizo. Dum vojaĝinterrompo en [Frankfurto ĉe Majno eblis renkonti Goeton. Goeto eĉ akompanis la grupon ankoraŭ ĝis Majenco. Je Karlsruhe Görtz kaj Karlo Aŭgusto partoprenis prelegojn de Klopstock faritajn antaŭ la margrafo. Parize la duo frekventis tra tri monatoj la salonojn de renomiĝintaj enciklopediistoj (Diderot, d’Alembert kaj Turgot) kaj en ili aktive paroligis la aliajn.

Post maldungiĝo princeduka en 1775, Görtz iĝis provizora edukisto de la juna dukino Ludovikino (Hesio-Darmstadt) ĝis la dungiĝo de Wilhelmine von Giannini. En aprilo 1776 Görtz sukcesis rekte kontakti la prusujan reĝon Frederiko la 2-a. Antaŭ la milito de bavara sukcedo li iris, laŭ komisio frederika, al Munkeno kaj Zweibrücken. Görtz liveris al Prusujo militeksplodigan pretekston: ke Aŭstrujo post la morto de Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario) volu enkasigi parton de Bavarujo. Post kiam Görtz igis dukon Karlo la 2-a Aŭgusto de la duklando Palatinato-Zweibrücken protestegi kontraŭ tiaj havig-voloj, li nomumiĝis ŝtata ministro. En 1779 li iĝis ambasadoro de Prusujo je Sankt-Peterburgo, kie li renkontis James Harris, la 1-an grafoj de Malmesbury. Malgraŭ restado sesjara ĝis 1785 li ne kapablis konvinki la carinon Katerino ne forlasi la aliancon kun Prusujo.

En oktobro 1786 reĝo Frederiko Vilhelmo la 2-a sendis lin al Nederlando por esti arbitracianto inter Vilhelmo la 5-a  (Orange) kaj la patriotoj por malhelpi internan militon. Nek Görtz nek Friedrich Wilhelm von Thulemeier sukcesis pacigante kaj finfine la respubliko estis okupita fare de Karlo Vilhelmo Ferdinando (Brunsvigo-Wolfenbüttel). Reprezentante Brandenburgion en Ratisbono (1788-1806) li partoprenis la packongreson ne Rastatt kaj la Regnan deputitaron kiu kolektiĝis post la traktato de Lunéville.  

La diplomata vivo de Görtz finiĝis post la paco de Tilsit. Górtz ĉesis deĵoradon por Prusujo kaj eĉ rezignis pri pensionon. Anstataŭ la bavara reĝo pretis pagi por li pergracian salajron. Li daŭrigis restadon je Ratisbono kaj ĉeestas la kulturan vivon. En 1820 li fariĝis honora civitano de Ratisbono pro la meritoj pri Ratisbono dum la napoleona minaco. Jam en 1824 estis starigita por li monumento dizajnita de Leo von Klenze. La buston kreis Friedrich Kobler.
## Verkoj (elekto) 
* *Briefe eines PrintzenHofmeisters über Basedows Printzenerziehung und hauptsächlich über dessen Agathokrator*, Heilbronn 1771.
* *Mémoire sur la Russie*. 1786. Eldonis Wolfgang Stribrny. Wiesbaden: Harrassowitz 1969.
* *Mémoire, ou précis historique sur la neutralité armée et son origine suivi de pièces justificatives*. Basel. 1801. 
* *Mémoires et actes authentiques relatifs aux négociations qui ont précédé le partage de la Pologne*. Weimar, 1810.
* *Mémoire historique de la négociation en 1778 pour la succession de la Bavière*. Frankfurt am Main, 1812. 

## Literaturo 
*Stribrny, Wolfgang:"Görtz, Johann Eustach Graf von" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 6 (1964), p. 538-539  
* Christian Kaserer: *Welchen Wert haben die Goertz Briefe?* München: GRIN 2012, ISBN 978-3-656-27651-7.
* Norbert Leithold: *Graf Goertz. Der große Unbekannte: Eine Entdeckungsreise in die Goethe-Zeit*. Osburg, 2010, ISBN 3-940731-39-0 
* Gabriele von Trauchburg: "Zwei verkannte Weimarer Schöngeister. Beobachtungen und Anmerkungen der Gräfin Caroline Görtz und des Grafen Johann Eustachius von Görtz zu Literaten und Philosophen zwischen 1768 und 1778" - ĉe: Ilse Nagelschmidt/Stefan Weiß/Jochanan Trilse-Finkelstein (eld.): *Goethes erstes Weimarer Jahrzehnt. Anna Amalia und Goethe – Tagungsband mit weiteren Forschungsbeiträgen*, Weimar 2010, ISBN 978-3-936177-15-2, p. 57–130
* Gabriele von Trauchburg: "Wer war Gräfin Görtz? Erste biographische Fragmente zu ihrem 260. Geburtstag" - ĉe: Nagelschmidt (2010), p. 311–364

## Eksteraj ligiloj 
* ligiloj ĉe DDB 
* pri Görtz ĉe LAGIS  

## Notoj 
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Germanaj diplomatoj
Kategorio:Regensburgo 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1737
Kategorio:Mortintoj en 1821