open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Medeiros e Albuquerque

frame|dekstra|Medeiros e Albuquerque (1867-1934), brazila verkisto.
**José Joaquim de Campos da Costa de Medeiros e Albuquerque** [ĵo**ze** ĵoa**kim** di**kam**pŭz da**kos**ta dime**dej**ruz jaŭbu**ker**ki] (naskiĝis la 4-an de septembro 1867, en Recifo, kaj mortis la 9-an de junio 1934, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila ĵurnalisto, profesoro, politikisto, poeto, rakontisto, teatra verkisto, romanisto, oratoro, eseisto kaj memorverkisto. Li estas fondinto de la Seĝo 22 de la Brazila Beletristika Akademio, kies patrono estas José Bonifácio de Andrada e Silva, la Plej Juna. Respublikano, Medeiros e Albuquerque verkis la himnon *Hino à Proclamação da República* ("Himno al la Proklamado de la Respubliko", musikigita de Leopoldo Américo Miguez), grava brazila glorkanto. 

## Esperanto
Sindona esperantisto, laboris por la brazila registaro deklari Esperanton "klaran lingvon por telegrafo" (20 jaroj antaŭ la Internacia Telegrafa Unio). En la gazetaro, li skribis ankaŭ sub la pseŭdonimoj Armando Quevedo, Atásius Noll, J. dos Santos, Max kaj Rifiúfio Singapura. 

En 1896 li skribis en “Revista Brasileira” interesan artikolon pri Esperanto. En 1906 granda sukceso okazis dum prelego de la verkisto kaj federacia deputito Medeiros e Albuquerque, kiu altiris la atenton de pli ol 800 personoj. La temo estis: "De Babelo ĝis Esperanto". Li faris kelkajn paroladojn okaze de la brazilaj kongresoj de Esperanto kaj skribis diversajn artikolojn pri Esperanto en brazilaj gazetoj kaj revuoj.

Li estis efektiva kaj poste honora prezidanto de “Brazila Klubo Esperanto”.

## Verkoj 
* La velkinta floro, rakonto (traduko de Débora do Amaral Malheiro, en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*).

## Eksteraj ligiloj 
* (**pt**) *De Babel ao Esperanto* (De Babela Turo al Esperanto)  - Konferenco de Medeiros e Albuquerque pri Esperanto
* (**pt**) Brazila Beletristika Akademio

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Prionopedoj

La **Prionopedoj** (*Prionopidae*) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes *). Antaŭe oni enordigis ilin al la Laniedoj (*Laniidae*). Pro sufiĉa esploro de distingaj karakterizaĵoj oni enmetis ilin en propran familion, sed kelkaj ornitologoj tamen enordigas ilin kiel propran subfamilion Prionopedoj (*Prionopidae*) al la Laniedoj.

Prionopedoj estas disvastiĝintaj en Afriko, sude de Saharo.

## Genroj kaj specioj 
* *Philentoma*
** Kastanienflügelschnäpper (*Philentoma pyrhoptera*)
** Kastanienbrustschnäpper (*Philentoma velata*)
* *Prionops*
** *Prionops plumatus*
** *Prionops gabela* 
** *Prionops scopifrons*
** *Prionops retzii*
** *Prionops alberti*
** *Prionops poliolophus*
** *Prionops caniceps*
* *Tephrodornis*
** *Tephrodornis virgatus*
** *Tephrodornis pondicerianus*

La alaparteno de la genro Eŭrocefalo (*Eurocephalus*) ankoraŭ ne estas tute klarigita, la plej multaj ornitologoj tamen enordigas ilin al la Laniedoj (*Laniidae*).

* *Eurocephalus*
** *Eurocephalus rueppelli*
** *Eurocephalus anguitimens*

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Yoko Ono

**Yoko ONO** (, * la 18-an de februaro 1933 en Tokio, Japanio) estas japana kantistino, komponistino kaj filmistino.

La japana kantistino, komponistino, belartistino kaj krom alia ankaŭ klasike klera pianistino studis en Usono, kie ŝi komence de la 60-aj jaroj enaktiviĝas en artaj avantgardoj. En 1961 ŝi partoprenis la unuan koncerton kaj baldaŭ ŝi kantis eĉ kun John Cage kaj Ornette Coleman.

En la jaro 1966 ŝi interkonatiĝis kun John Lennon kaj en 1969 ŝi edzinigis sin kun li. Komune ili poste partoprenas kiel en pacaj agadoj, do ankaŭ en agadoj artistaj. Ekde 1970 ili vivas komune en Nov-Jorko. En la sama jaro aperas ŝia libro *Grapefruit* kaj en 1972 ŝi filmas filmojn *Apotheosis* kaj *Fly*. En 1974 ŝi por mallonga tempo kunlaboras kun virina grupo Isis.

Ŝi vivis kune 2 jardekojn kun hungardevena artisto Sámuel Havadtőy.

## Albumoj 
* 1968: Unfinished Music No.1: Two Virgins (& John Lennon)
* 1969: Unfinished Music No. 2: Life with the Lions (& John Lennon)
* 1969: Wedding Album (& John Lennon)
* 1969: Live Peace in Toronto 1969 (& John Lennon)
* 1970: Yoko Ono/Plastic Ono Band (& Plastic Ono Band)
* 1971: Fly
* 1972: Some Time in New York City (& John Lennon)
* 1973: Approximately Infinite Universe
* 1973: Feeling the Space
* 1973: Welcome: The Many Sides of Yoko Ono (Promo, Japan)
* 1974: A Story (Veröffentlicht 1997)
* 1980: Double Fantasy (& John Lennon)
* 1981: Season of Glass
* 1982: It’s Alright (I See Rainbows)
* 1984: Milk and Honey (& John Lennon)
* 1984: Every Man Has a Woman (Tribute-Album)
* 1985: Starpeace
* 1992: Onobox (6-CD-Box)
* 1992: Walking on Thin Ice
* 1995: Rising
* 1995: New York Rock (Musical)
* 1996: Rising Mixes
* 2001: Blueprint for a Sunrise
* 2007: Yes, I’m a Witch (Remix-Album)
* 2007: Open Your Box (Remix-Album)
* 2009: Between My Head and the Sky (& Plastic Ono Band)
* 2012: Onomix (Remix-Retrospektive) (Download)
* 2012: YOKOKIMTHURSTON (Yoko Ono, Kim Gordon & Thurston Moore)
* 2013: Take Me to the Land of Hell (& Plastic Ono Band)

Kategorio:Feministaj artistoj
Kategorio:Japanaj kantistoj
Kategorio:Japanaj feministoj
Kategorio:Japanaj pacistoj
Kategorio:Japanaj reĝisoroj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Postmodernismaj artistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de februaro
Xbox

eta|250ra|Xbox-konsolo kun regilo
**Xbox** estas la originala videoludilo farita de Microsoft en 2001. La posteaĵo, la Xbox 360, aperis en 2005.
Xbox konkurencis interalie kun Sony PlayStation 2.

## Ludoj 
* Halo: Combat Evolved

Kategorio:Videoludiloj
Banff (apartigilo)

**Banff** povas esti:

* Banff - kanada urbeto en Nacia Parko Banff
* Banff (Aberdeenshire) - malnova skota urbeto, iama sidejo de la graflando Banffshire.
* Nacia Parko Banff - unu el la Parkoj de la Kanada Rok-Montaro
* Televida Mond-Festivalo de Banff
David Brewster

eta|
**David BREWSTER** (naskiĝis la 11-an de decembro 1781 en Jedburgh, mortis la 10-an de februaro 1868 en Melrose) estis skota fizikisto. Li estis rektoro de Universitato St. Andrews ekde 1838 kaj de Universitato de Edinburgo ekde 1859. Li laboris pri la polusigado de lumo, inventis kalejdoskopon kaj plibonigis stereoskopon.

## Galerio 

Dosiero:David Brewster - Project Gutenberg eText 13103.jpg|Brewster
Dosiero:David Brewster.png|Brewster
Dosiero:Dbrewster.jpg|Brewster

## Verkoj 
* ''Notes and Introduction to Carlyle's translation of Legendre's Elements of Geometry*. 1824
* *Treatise on Optics*. 1831
* *Letters on Natural Magic, addressed to Sir Walter Scott*. 1832
* *The Martyrs of Science, or the Lives of Galileo, Tycho Brahe, and Kepler*. 1841
* *More Worlds than One*. 1854

## Bibliografio 
* Encyclopædia Britannica, Eleventh Edition
* COUSIN, John William (1910). A Short Biographical Dictionary of English Literature. London, J. M. Dent & sons; New York, E. P. Dutton.
* MARTINS, Jader Benuzzi (2007). A história da eletricidade. Rio de Janeiro: Editora Ciência Moderna, p. 61.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝa Societo de Edinburgo

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio 
* *The Brewster Kaleidoscope Society*
* *Internet Archive''

Kategorio:Naskiĝintoj la 11-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 10-an de februaro
Frusomera meningencefalito

|}

La **frusomera meningencefalito** aŭ **iksode transdonita meningencefalito** (, mallonge *TBE*) estas malsano kaŭzita de la **FSME-Viruso**, kiu karakteriziĝas per simptomoj similaj al gripo, per febro kaj ĉe parto de la pacientoj per Meningo-Encefalito, do inflamo de la haŭtoj ĉirkauantaj la cerbon kaj mjelon, respektive de la cerbo mem.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj de la germanlingva Instituto *Robert Koch* pri la malsano 
* kuracistaj gvidlinioj germanlingvaj pri la malsano 

### Mapo pri la riskaj regionoj en Eŭropo 
* Mapo pri la riskaj regionoj en Eŭropo (germanlingva) 

Kategorio:Inflamaj malsanoj de la centra nerva sistemo
Kategorio:Zoonozoj
Kategorio:Virusaj malsanoj de homoj
Kategorio:Cerbo
Ŝaraŝka

**Ŝaraŝka** (ruse: шарашка) estis neoficiala nomo por sekretaj esploraj kaj malkovraj laboratorioj en la soveta gulaga trudlabora sistemo. 

La malkovroj de la ŝaraŝka-sciencistoj estis publikigitaj kompreneble sub nomo de alia persono, konfidebla soveta sciencisto. 

## Historio 
En 1934, Ramzin kaj aliaj inĝenieroj estis kondamnitaj en la "Industria Partia Juĝado". En 1938, Lavrentij Berija proponis krei "Отдел особых конструкторских бюро НКВД СССР". En 1939 ĝi estis alinomata al "Особое техническое бюро НКВД СССР" kaj en 1941 ricevis la sekretan nomon "4-й спецотдел НКВД СССР", kaj ekzistis ĝis 1953. Ekde
1939 la sistemon direktis generalo Valentin Kravĉenko sub siberkontrolo de Berija.

## Gravaj Ŝaraŝka-prizonuloj 
*Aleksandr Solĵenicin, verkisto.  
*Lev Kopelev, verkisto (en Marfino)
*Sergej Korolov, ĉefo de la soveta raketa programo
*Valentin Gluŝko, ĉefo de raketa propulsia esplorado
*Andrej Tupolev,  
*Vladimir Petljakov
*Vladimir Mjasiŝĉev,
*Leonid Kerber.
*Jurij Kondratjuk, 
*Georgy Langemak, 
*Helmut Gröttrup,
*Nikolaj Polikarpov, 
*Lev Termen, 
*Leonid Ramzin,

Kategorio:Gulago
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Sovetunio
Kategorio:Sovetia terminologio
Laurens Janszoon Coster

[eta|220px|maldekstre|Statuo de Laurens Janszoon Coster sur la granda vendoplaco en sia naskiĝurbo [Haarlem.]]

**Laurens Janszoon COSTER** (Haarlem ĉ. 1369 - 1439) estas same kiel la germano Johannes Gutenberg nomita kiel unu el la inventintoj de la presarto, speciale en Haarlem, kie li loĝis. Tamen estas preskaŭ certa ke Gutenberg estis kelkaj jaroj pli frue ol Coster. Eĉ estas necerta ĉu Coster vere ekzistis.

Laŭ la legendo Coster hazarde faris sian inventon, kiam li en parko tranĉis pecojn de arboŝelo en formo de literoj, kiuj je tiu momento falis teren kaj postlasis premsignojn en la sablo.

En sia naskiĝurbo Haarlem estas sur la granda vendoplaco statuo de Laurens Janszoon Coster.

Coster
Coster
NGC 7828

**NGC 7828** (aliaj indikoj — **MCG -2-1-25**, **VV 272**, **ARP 144**, **IRAS00038-1341**, **PGC 483**) estas galaksio en konstelacio Baleno.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
7828
Kategorio:Baleno (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 7594

**NGC 7594** (aliaj indikoj — **IC 1478**, **UGC 12485**, **MCG 2-59-23**, **ZWG 431.38**, **PGC 70991**) estas galaksio en konstelacio Pegazo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
7594
Kategorio:Pegazo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
Priskribo

Priskribo estas pli malpli detala spegulo de io, ĉu persono ĉu sento ĉu pejzaĝo, precipe kiel enkonduko al rakonto, sed ne nur. Tio povas esti ĉefa konsisto de priskriba aŭ klariga verko, kiel eseo, nefikcia literaturo, ktp. Priskribo de persono okazas sen tempopaso aŭ ago; se tempo paŝas aŭ iu faras ion, jam temas pri rakonto.

La celo de la priskribo difinas ties tipon kaj multfoje ĝian metodon; plej oftaj estas:

* persono,
* aĵo,
* pejzaĝo,
* sento kaj
* ideoj.

Tre ofta kaj necesa estas priskribi **personon** kiel rolulon aŭ eĉ ĉefrolulon de posta agado. Tiukaze la priskribo povas esti ĉu fizika ĉu mensa. Unuakaze ĝi povas esti ĉu vizaĝa ĉu totala, eĉ privestaĵa.

**Aĵoj** priskribataj povas esti tre diversaj, kiel mebloj, utilaĵoj, vestaĵoj, pentraĵoj, ktp. Tio povas rilati al bazaj aŭ centraj aĵoj laŭ la agado aŭ tute superfluaj, kiel povas konveni en literaturo.

Ankaŭ **pejzaĝoj** povas esti tre diversaj, ekzemple urba aŭ kampara, mara aŭ havena, loĝata aŭ senhoma. Unuakaze povas temi pri priskribo de hejmo, tiukaze ĉu nur ekstera ĉu ankaŭ interna. Tiukaze povas temi pri ĉambro kie okazos agado: tio oftas en realisma romano.

**Sentoj** kaj **ideoj** povas esti diversaj, laŭ la persono, kiu povas esti ankaŭ rakontisto.

Kutime priskriboj, ekzemple en romano, estas ne puraj sed miksitaj. Oni vidu ekzemple de *Vojaĝo al Kazohinio* de Sandor Szathmari tiun priskribon, kie aperas kune pejzaĝo, bestoj, sentoj, personoj, ktp. Oni konstatu ankaŭ, ke la tempo estas haltigita dume.

"La aero estis varmeta kaj ŝarĝita per odoroj. La Luno majeste leviĝis el la ondoj kaj rompiĝinte sur tiuj en mil pecojn, ĝi dancis la dancon de la nimfoj. La maro kun sia eterna muĝo karesis la bordon kaj sur la rokoj, dividiĝinte en mil perletojn, refalis, kiel fea vualo. Malproksime la akvo luladis strangajn birdojn kaj la grilo ĉirpis sub longbuklaj arboj. Mian koron plenplenigis la ebria sopiro, la volo al la vivo, dum la hinoj senvorte promenadis solaj, sidis, aŭ kuŝis, eĉ rigardon ne ĵetante al la disvolviĝinta poezio de la naturo.

Kategorio:Teksto
Studanta Kino-Festivalo de Door County

La **Studanta Kino-Festivalo de Door County** (angle: **Door County Student Film Festival**), fondita en 2006, estas festivalo de kino. La 1-a festivalo okazos je la 11-a kaj la 12-a de aŭgusto, 2006, en Viskonsino, Usono. Ĝi prezentos dokumentajn, dramajn, kaj komediajn filmojn, kiujn nur studantoj faris.

## Eksteraj ligiloj 
* La Studanta Kino-Festivalo de Door County  

Kategorio:Filmfestivaloj
Modau

La rivereto **Modau** longas 42 kilometrojn kaj fluas tra la suda parto de la germana federacia lando Hesio en la Rejnon.

Ĝi fontas en la mezarbaro Odenwald sur la monto *Neunkircher Höhe* kaj de tie fluas norden tra pluraj lokoj de la komunumo Modautal kaj Ober-Ramstadt. Urborande ĝi bremsiĝas en eta akvobaraĵo. Poste la rivereto fluas okcidenten tra *Nieder-Ramstadt*, parto de la komunumo Mühltal, en la rejnan ebenaĵon, kie ĝi unue atingas *Eberstadt *, la plej sudan urboparton de Darmstadt, kaj poste Pfungstadt. Post tunela paso de la aŭtoŝoseoj A 5 kaj A 67 ĝi atingas la komunumon Stockstadt kaj tie rande de la eŭropa natura rezervejo *Kühkopf-Knoblochsaue* fluas en unu el la orientaj malnovaj brakoj de la Rejno.

eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Hesio
Calna

**Calna** [kalna] ( ka:lna) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al Vad.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 427 loĝantojn (rumanoj), en 1992 178.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Kálna apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Buteni

**Buteni** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Buteni (Arad) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Buteni (Mărgău) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
Buteni (Mărgău)

**Buteni (Mărgău)** [butenj] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 543 loĝantojn (rumanoj), en 1992 88. Ĝia unua skriba mencio estis en 1291. Tiam ĝi estis hungara vilaĝo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Mărgău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Nadășu

**Nadășu** [nadǝŝu] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca, ĉe rivero Nadăș. Administre ĝi apartenas al Izvoru Crișului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 726 loĝantojn (rumanoj), en 1992 355. Ĝia unua skriba mencio estis en 1299.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Dialogo

[eta|*[Platono kaj Aristotelo o La filosofia*, de Luca della Robbia, kahelo por la Kampanilo de Giotto, ĉ. 1438.]]
[eta|Dialogo inter [Johann Wolfgang von Goethe|Goethe kaj Schiller.]]
**Dialogo** (antikve greka etimo: *dialégesthai*; *dialogein*) estas esprimmaniero rilata al normala **konversacio**. Ĝi estas bazo de teatra esprimmaniero, ĉar teatraĵoj estas pure simpla skribado de tio, kion roluloj diras (kaj krome agas). Krome dialogo povas esti vere pura literatura ĝenro, tre uzata ekde la Renesanco kiel metodo disvastigi ideojn; tiel estas eĉ en Esperanto *Senĝenaj dialogoj*, kio estas scienca verko.

Laŭ la proporcio de dialogo iu verko povas esti iamaniera. Ekzemple **teatraĵoj** povas havi aŭ ne reĝisorajn indikojn; kelkaj malmulte kaj eĉ kelkaj - ekzemple antikvaj - neniun. Tiukaze temas pri verko pure dialoga. Tamen mimiko estas teatrotipo tute sendialoga. Alia tipo povas esti **monologo**, kie ununura persono parolas kaj pro tio devas sole komuniki la tutan mesaĝon.

En **romanoj** dialogo povas havi diversajn celojn, ĉu kiel parto de la ĉiutaga agado - ĉu pli baze kiel disvastigilo de la mesaĝo de la verko, kiel okazas en *La arbo de la sciado* de Pío Baroja en ties centra parto.

## Ekzemplo 
Jen ekzemplo el la romano *Vojaĝo al Kazohinio* de Sandor Szathmari:

Aliaj manieroj prezenti dialogojn kaj iliaj rilatoj kun internaj monologoj estas priskribitaj en la artikolo Rekta parolo.

## Dialogo en Esperanto 
Sten Johansson per sia eseo *Dialogo en prozo* havigas tre informan artikoloon pri kiel dialogo funkcias en la rakonta literaturo, ties trajtoj kaj konsiloj pri kiel utiligi dialogon por la diversaj artaj celoj. Dialogo dona "naturan ritmon al la verko, [...] kaptas la atenton de legantoj [...] kreas fikciajn personojn [...] tre utilas por karakterizi la rolantojn [... esprimas] siajn ideojn kaj opiniojn". Temas pri utila ilo por klarigi la konfliktojn kaj la rilatojn inter la parolantoj. Ĝi estu kohera kun trajtoj de vera parolo, sed Johansson konsilas ke iel lamu por esti pli verŝajna.

Vittorio Dall'Acqua verkis du satirajn teatraĵojn, *Senĉenaj dialogoj* (l973) kaj *Senkatenaj dialogoj* (1974).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rekta parolo
* Interkultura dialogo
* Interreligia dialogo
* Kunpensado
* Sokrata metodo
* Luciano
* Debato
* filozofio de dialogo (d:Q904947)

Kategorio:Teksto
Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Draqa

**Draqa** estas arta lingvo de fikcia nordamerika etno *draqakwae*. Ĝi estis kreita de Ajin Kwai. La fonologio kaj ortografio estas klare influitaj de la angla lingvo, sed ĉar *daquakwae* loĝus en Nordameriko, tiu estus atendebla. La vortprovizo kaj gramatiko similetas al indiĝenaj lingvoj.

Specimeno (Babela Turo Gen. 11:1–9):

:1-ei feh kái feh dan bíokax he feansin dan xanamehs:
:2-ei jad'a c'kienehwa he fpa-yir huhamorXinar de he íamheala:
:3-ei bío c'maki, baya - a'cui, hixiqwo dan kuiobion ya - hoxáik: he bion war kuiokwae he lofunya war cwae:
:4-ei bío c'maki, baya - a'cui, hipehho dan píaclan cweu pícehkwae hŭou: baya - íambunaságkowahi ya - fo sei, ou xkaweipehwahi iarmeh.daktow:
:5-ei fwíada-cou íamYaHoWaHo dasi kíafa dan píaclan cweu pícehkwae hŭiqwo teihana:
:6-ei YaHoWaHo bei - a-wui dan hana ya - feh kái feh dan kienehwa ya -feh kái feh dan bíokax ya - pehhoba kwihayog ya - íampyakehsin dan fíajorkamaki: baya - fo íamjeukdade ya - wahi wui, bái íamxkehmi dan bíokax dasi tipikíafa sei dan bío tipi:
:7-ei YaHoWaHo wui, 
:8-bái xkaweipehmaki iarmeh.daktow he sákehma dan píaclan he íamBaBehL mehnxana ou mieksba-hor de he YaHoWaHo 
:9-bái íamxkehmi c'fikubío ou mieksba-cou de he YaHoWaHo bái xkaweipehmaki iarmeh.daktow:

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.angelfire.com/zine/slxlr/lang/ – Elementa gramatiko 

Kategorio:Artaj lingvoj
Stockstadt am Rhein

**Stockstadt am Rhein** estas komunumo de la distrikto Groß-Gerau kaj la distriktaro Darmstadt en la sudo de la germana federacia lando Hesio. Fine de la jaro  ĉi tie vivis  loĝantoj.

La komunumo situas en vasta ebenaĵo, tra kiu fluas la rivero Rejno. Oriente bone videblas la montoj de la mezmontaro Odenwald; de tie venas la eta rivereto Modau, kiu ĉi tie enfluas la Rejnon. Skribe la komunumo unuafoje menciiĝis inter la jaroj 830 kaj 850.

Kompreneble do la komunumo situas borde de la rivero Rejno, kiel la nomo jam klare indikas, ekzakte ĉe la orienta bordo. La noma aldonaĵo cetere precipe estas, por diferencigi la loĝlokon de la komunumo Stockstadt am Main, situante 50 kilometrojn pli nordoriente en nordokcidenta Bavario.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo, germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Groß-Gerau
Kategorio:Urboj de Hesio
Dremlang

**Dremlang** aŭ **Protodremlang** estas arta lingvo bazita sur la eŭska, la sumeria kaj kartvelia lingvo. Tiu planlingvo havas fortan sistemon de vokala harmonio kaj tonalan sistemon similan al afrikaj lingvoj. Ĝi estas ergativa, algluiga kaj ĝia sintakso estas SOV/SVO. 

Kategorio:Artaj lingvoj
Pruneni

**Pruneni** [prunenj] () estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 256 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 64 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1275. En la 16-a jarcento ĝi havis prosperan unitariisman ekleziejon, sed poste dum la militoj ĝi senpopoliĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Aluniș.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Esprimmanieroj

Verkistoj povas uzi malsimilajn **esprimmanierojn**; laŭ tiu elekto kaj la proporcio de ili la verko estas verkita ene de iu aŭ alia ĝenro, nome romano, eseo, komedio, ktp. Plej oftaj esprimmanieroj estas:
* rakontado,
* priskribo kaj
* dialogo.

Rakontado konsistas el respegulo de agado laŭ la tempopaso. Ĝi similas al filmo, kie okazas agoj. Estas la baza esprimmaniero por ĝenroj rakonto, novelo, romano, ktp. Tamen tiu ĝenroj povas uzi ankaŭ la aliajn esprimmanierojn kombine.

Priskribo estas pli malpli detala respegulo de io, ĉu persono ĉu sento ĉu pejzaĝo, ĉefe kiel enkonduko al rakonto, sed ne nur. Tio povas esti ĉefa konsisto de priskriba aŭ klariga verko, kiel eseo, nefikcia literaturo, ktp. Priskribo de persono funkcias sen tempopaso nek ago; se tempo paŝas aŭ iu faras ion, jam temas pri rakonto.

Dialogo estas esprimmaniero rilata al normala konversacio. Ĝi estas bazo de teatra esprimmaniero, ĉar teatraĵoj estas pure simpla skribado de tio kion roluloj diras (kaj krome agas).

## Vidu ankaŭ 
* Stilo

Kategorio:Teksto
PlayStation 3

eta|dekstra|La PlayStation 3 de Sony apartenas al la sepa generacio de videoludiloj

**PlayStation 3** (PS3) estis la tria el serio da ludkonzoloj de Sony, kaj anstataŭis la antaŭan konzolon, PlayStation 2. Ĝi estis la plej kosta el la samtempaj videoludiloj (Wii, XBox 360) pro ĝiaj funkcioj kaj aparatoj. En novembro 2013 ekvendiĝis ĝia sekvanto, *PlayStation 4*, kaj la vendado de *PlayStation 3* en pluraj landoj finiĝis en la dua jarduono de 2015, ekzemple en Nov-Zelando la 29-an de septembro.

## Subteno de GNU-Linuksaj operaciumoj 
Baldaŭ post la komenco (ekde la versio 1.60 de la interna programo) PS3 havis funkcion konatan kiel «OtherOS» («Alia operaciumo»), per kiu oni povis instali en ĝian diskaparaton kaj uzi GNU-Linuksan mastrumsistemon, aŭ uzi ĝin el KD.

Tamen en la versio 3.21 de la programo, la funkcio estis forigita «pro sekurecaj kialoj» (temis pri protekto de «intelekta proprieto» de Sony). Personoj, kiuj volis plu uzi la funkcion, devis rifuzi ĝisdatigi la programon, kaj tial rezigni pri kuna ludado per la servo «PlayStation Network» kaj kelkaj aliaj funkcioj. Iuj homoj aĉetis la videoludilon ĝuste pro tio, ke Sony reklamis la povon uzi kaj GNU-Linukson, kaj ludojn en ĝi, do ili ekprocesis kontraŭ Sony en la nomo de Usonaj aĉetintoj-pluposedantoj de la videoludilo pri malhonesta kripligo de venditaĵo.

## Referencoj 
## Videoludoj ludeblaj per PlayStation 3 
* Dark Souls
* Portal

## Vidu ankaŭ 
* Listo de videoludiloj
* Xbox 360
* Nintendo Wii
* Malŝlosigo

Kategorio:Ludkonzoloj
Kategorio:Malaperis en 2015
Dunamy

**Dunamy** estas arta lingvo kreita de anonimulo por fikciaj estontaj kolonianoj en Marso. Ĝi estas simpligo de Mwashnylish, kiu estas, siavice, simpligo de angla lingvo. La projekto estas tre simpla. La sintakso estas VSO.

Ekzemploj:

*Dyesi gaes ara tak (la kato ĉasas la hundon);
*Padyés taks ara gae (la hundo estas ĉasata de la kato);
*Dyesi gaes (la kato ĉasas);
*Padyés taks (la hundo estas ĉasata).

## Eksteraj ligiloj 
http://frath.net/language/dunamy.shtml

Kategorio:Artaj lingvoj
Kategorio:Fikcilingvoj
Kategorio:Modifita angla
Sânmărtin

Sânmărtin estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Sânmărtin (Cluj) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Sânmărtin (Chinteni) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
Muncel (Câțcău)

**Muncel** [munĉel] ( [kiŝhavaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al Câțcău.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 279 loĝantojn (rumanoj), en 1992 227.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1553. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Așchileu Mic

**Așchileu Mic** [aŝkileu mik] ( [kiŝeŝkulo]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cluj-Napoca. Așchileu Mic limas oriente kun Așchileu Mare, okcidente kun Ugruțiu (en komunumo Dragu, distrikto Sălaj), norde kun Adalin (distrikto Sălaj) kaj sude kun Berindu kaj Topa Mică. Administre ĝi apartenas al Așchileu Mare.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 723 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 388 (rumanoj, 11 % da hungaroj). Kolozs*).
Așchileu Mic estas inter la malmultaj rumaniaj vilaĝoj, kies loĝantaro kreskis de 1992 al 2002. En la censo de 2002 la 403 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tangsudo

**Tangsudo** ( ) estas korea luktosporto, kuniganta luktajn principojn de la korea luktosporto Subak kaj nord-ĉina luktosporto Kungfuo. La luktoteĥnikoj de Tangsudo kombinas elementojn de Shōtōkan, Subak, Taekjeono kaj Kungfuo.

La vorto signifas «la vojo de la ĉina mano».

## Referencoj 
Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Luktoarto
Kategorio:Kulturo de Koreio
Nordkorea nacia teamo de futbalo

La Nordkorea nacia teamo (teamo de la Korea Popol-Demokratia Respubliko) de futbalo naskiĝis en 1964. Ĝi ne estas konsiderata aparte forta teamo, kaj kutime ne sukcesas eniri internaciajn turnirojn.

La granda glora momento por futbalo venis en 1966, kiam Norda Koreio partoprenis en la mondpokalo (en Anglio) por la nura fojo kaj surprize atingis la kvaron-finaloj, kvankam la futbalistoj eĉ ne estis profesiuloj. Temis pri la unua fojo ke azia teamo atingis tian rezulton. En la unua fazo, Nord-Koreio perdis 3-0 kontraŭ Sovetunio, sukcesis atingi rezulton de 1-1 kontraŭ Ĉilio, kaj en la fina maĉo nekredeble gajnis 1-0 kontraŭ Italio. En Italio ĉi tiu maĉo ankoraŭ estas memorata kiel la plej katastrofa en historio de la itala futbalo. Nord-Koreio pasis al la kvaronfinalo kie la koreaj futbalistoj renkontis Portugalion, kaj ili ŝokis la publikon de Liverpool farante tri golojn en la unuaj 24 minutoj, sed en la fino ili perdis 5-3 kaj estis elĝetitaj.

Nord-Koreio ankaŭ partoprenis en du Aziaj pokaloj (1980 kaj 1992) alvenante en la kvara loko en 1980.

## Vidu ankaŭ 
* Nordkorea virina nacia teamo de futbalo
* la artikolon pri la sudkorea nacia teamo de futbalo.
* An Yong-Hak

Futbalo
Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Chidea

**Chidea** [kidja] () estas vilaĝo en Rumanio norde de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Vultureni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 796 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 225 (99% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* János Bíró (21-a de januaro 1913 – 4-a de aprilo 1948, Cluj): ĵurnalisto, novelisto.
* Anna Katalin Gally (*28-a de septembro 1944): belartistino.
* András Kovács filmreĝisoro.
* Traian Moldovan (*23-a de aŭgusto 1938): skulptisto.
* Dávid Sipos (? - 1762): lignaĵisto, ŝtonskulptisto dum la transilvania malfrua renesanco.
* József Nyírő (Jimbor, 18-a de julio 1889 - Madrid, 16-a de oktobro 1953): tie estis inter 1915 kaj 1919 katolika pastro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Dúndein Vega

**Dúndein Vega** aŭ **Meruntunil**, "la lingvo de la noblaj spiritoj", estas persona arta lingvo. Laŭ ĝia aŭtoro, la argentinano Gustavo Adrián Salvini, ĝi estas "ideolingvo" en evoluo. La lingvo celas esti komunikilo inter li kaj lia koramikino, Lucilla. La lingvo estas tre influita de hispana lingvo, kaj, malgraŭ la romantika celo, estas iom malsimpla, kun multaj verbaj formoj kaj 16 gramatikaj artikoloj. La skemaj korelativoj montras ian influon de Esperanto. La kunigo de prepozicioj al pronomoj certe estas malfacila al tiuj, kiuj ne parolas latinidajn lingvojn. La ĉefa intereso de la lingvo estas la fantazia skribsistemo.

## Eksteraj ligiloj 
http://dundein-vega.lingonet.com.ar/ 

Kategorio:Artaj lingvoj
Itala nacia teamo de futbalo

La **itala nacia teamo de futbalo** estas konsiderata unu el la plej fortaj en la mondo. Ili gajnis la mondpokalon entute kvar fojojn, superitaj en tio nur de Brazilo kiu gajnis kvin fojojn.

La teamo agadas kadre de la Federacio Italia de Futbalo,  (FIGC). Italio ludis ĝian unuan internacian matĉon en 1910 kontraŭ Francio, gajnante 6-2 en Milano. La unua momento de gloro por Italio venis en la 1930-aj jaroj, sub la trejnisto Vittorio Pozzo. Dum ĉi tiu periodo Italio gajnis la mondpokalojn de 1934 en Italio kaj de 1938 en Francio, kaj la olimpiajn ludojn de 1936 en Berlino.

Post la milito, estis longa periodo sen sukcesoj. Italio estis elĵetita en la unua rondo en la mondpokaloj de 1950, 1954, 1962 kaj 1966, dum ĝi eĉ ne sukcesis kvalifikiĝi por tiu de 1958. La plej katastrofa malgajno venis en 1966, kiam la italoj perdis kontraŭ la amatoroj de Norda Koreio.

Sub la gvidado de Ferruccio Valcareggi, aferoj pliboniĝis, kaj Italio gajnis la Eŭropan Ĉampionadon en 1968 kaj alvenis due en la mondpokalo de 1970, post ege emocia duonfinalo kontraŭ Okcidenta Germanio gajnita por 4-3.

Post kvara loko en la mondpokalo de 1978 kaj en la Eŭropa ĉampionado de 1980, venis la triumfo en la mondpokalo de 1982, sub la trejnado de Enzo Bearzot. Italio gajnis la finalon kontraŭ Okcidenta Germanio 3-1.
eta|maldekstra|120ra|
Italio sekve alvenis trie en la mondopokalo de 1990 kaj due en 1994, kie ili perdis la finalon kontraŭ Brazilo nur post la penaloj, kaj due en la Eŭropa Ĉampionado de 2000, kiam ili perdis kontraŭ Francio pro last-momenta golo. En 2006, finfine, Italio gajnis la mondpokalon por la kvara fojo, ĉi foje gajnante la finalon kontraŭ Francio post la penaloj.

La itala nacia teamo ĉiam estas ege sekvata de la itala publiko, ĉefe dum gravaj turniroj, kie oni ŝercas ke en Italio estas subite "60 milionoj da trejnistoj de la nacia teamo". En la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko kompense surprize la teamo tute ne sukcesis.

La teamo ankaŭ partoprenis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj tie atingis la duan pozicion, per malgajno en la finala matĉo kontraŭ la hispana teamo.

La teamo gajnis la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2020, origine planita por 2020 sed aranĝita dum 2021, en la finala matĉo kontraŭ la Anglio.

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas , kaj la teamestro estas . 

## Eksteraj ligiloj 
* "piedpilka frenezo proksimiĝas" - esperantlingva moko pri la kutimo vendi multajn objektojn en naciaj koloroj al subtenantoj de la naciaj teamoj de futbalo, ĉi-ekzemple de la itala teamo

[eta|maldekstra|300px|la itala teamo antaŭ la finala matĉo de la [Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012]]


Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Kategorio:Italaj futbalteamoj
Grava birda areo

**Grava birda areo** (**GBA**) () estas deklarita tra tuta mondo en la kadro de programo de organizaĵo Birda Vivo Internacie ( angle : BirdLife International - BLI). Celo de ĉi programo estas identigado kaj protektado de bazajn areojn por protekto de libervivanta birdaro.

Oni marĉandas pri teritorioj kun troviĝo de grandaj koncentriĝoj de birdaj populacioj, maloftaj specioj aŭ unikaj biotopoj (tipo de medio), kiu BLI klasifikas kiel GBA. GBA estas deklarita (kreita) tra la mondo, je la bazo de komunaj kriterioj kaj peno estas, ke ili estos deklarota kiel protektitaj.

Tra la mondo estas ĉirkaŭ 7.500 GBA-oj.

## GBA en la mondo 
### Azio 
#### Barato 
* Birdorezervejo Kundakulam

### Eŭropo 
#### Slovakio 
En Slovakio laŭ kriterioj de BLI de Jaro 1989 sinsekve estas identigitaj 40 GBA-oj, kiuj koveras pli ol kvarono de Slovakio. 
* Listo de slovakaj GBA

### Oceanio 
#### Aŭstralio 
;Novsudkimrio
* Centra NSOk Malio
* Goonoo
* Suda NSOk Malio

* Insulo Babel
* Kaprikornaj Kejoj

#### Novzelando 
* Gravaj Birdareoj de la Riaro Marlborough
* Aŭklandoj (vidu Aŭklanda Insulo).
Bucea

eta|300px|Montoj ĉe Bucea

**Bucea** [buĉa] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Huedin. En 1910 ĝi nombris 924 loĝantojn (rumanoj, slovakoj, hungaroj), en 1992 823 (rumanoj, 2&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1828. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Negreni.

Administre Bucea ĝis 2002 apartenis al la komunumo Ciucea; tiam ĝi iĝis parto de Negreni per la leĝo 492/2002 

La loko estis en la praktiko divido-punkto inter Partium kaj Transilvanio. "Post Királyhágó" signifas Transilvanion laŭ hungara vidpunkto. La loknomo signifas hungare: reĝo-montpasejo.

## Gravaj personoj 
* Traian Mârza (23-a de februaro 1923 – ?): rumana folkloristo.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Birda Vivo Internacie

**Birda Vivo Internacie** () estas internacia organizaĵo dediĉita al protektado de birdoj kaj iliaj medioj. Temas pri federacio por globala konservado per monda reto de partneraj
organizaĵoj.

Birda Vivo Internacie estis fondita en 1922 de Gilbert Pearson kaj Jean Theodore Delacour sub nomo *International Council for Bird Preservation* ("internacia konsilio cele al protektado de birdoj"). Temis pri grupo por premado kiu maluziĝis post la Dua Mondmilito. Ĝi reaktiviĝis en 1983 per nomumo de profesia direktoro kaj ŝanĝis sian nomon en 1993.

Aktuale honora prezidentino estas princino Takamado de Japanio (d:Q448104). Lasta prezidentino estis Reĝino Nur de Jordanio (d:Q240575).

Birda Vivo Internacie estas oficiala aŭtoritato por Ruĝa Listo de birdoj de IUCN.

## Vidu ankaŭ 
* Ramsar-Interkonsento

## Eksteraj ligiloj 
*  


Kategorio:Ornitologiaj organizoj
Alvokbuso

[dekstra|280px|eta|Alvokbuso ĉe Sint-Gillis ([Dendermonde - Flandrio)]]
[280px|eta| Alvokbuso de [Île-de-France mobilités]]
La **Alvokbuso** (nederlande *belbus*, ) estas formo de publika transporto kiu estas interalie uzata en Flandrio. Alvokbuso nur veturas post kiam oni ĝin telefone mendis (tial la nomo *alvok-buso*). Alvokbusojn oni enkondukis en regionojn kie loĝas ne sufiĉe da homoj por povi organizi regulan busservon. Tiuj busoj finfine plejofte veturus sen pasaĝeroj.

Alvokbuso havas fiksan nombron de haltejoj, sed ne veturas laŭ fiksa vojo aŭ fiksa horaro. La buso haltas nur je haltejoj kiuj anticipe estas menditaj. Vojaĝo per alvokbuso kostas nur same multe kiel vojaĝo per normala buso. Alvokbusoj kutime estas malpli grandaj ol normalaj busoj kaj havas kapaciton de 10-15 pasaĝeroj.

## Vidu ankaŭ 
* Transport à la Demande Île-de-France Mobilités

## Eksteraj ligiloj 
* La alvokbuso en la provinco Orienta Flandrio  (en la nederlanda)

Kategorio:Transportaj rimedoj
Driny

dekstra|eta|350px|Eniro de la groto
dekstra|eta|350px|Memortabulo de malkovrantoj apud enirejo

**Groto de Driny** troviĝas en Karsto de Smolenice, en orienta parto de Malgrandaj Karpatoj, ĉirkaŭ du kilometroj sudoriente de Smolenice. Enirejo en la groton troviĝas en alteco de 399 m super marnivelo. Ĝi estis malkovrita en la jaro 1929 fare de civitanoj el Smolenice, nome fratoj WEISABEL kaj VALO kaj J. BANIČ. Alirebla ĝi estis en la jaro 1934.

Disde ceteraj slovakaj grotoj ĉi tiu havas pli multe da raraĵoj, kio al ĝi alproprigas eksterordinaran situon inter fakuloj de la mondo. Ĝi ekestis en sufiĉe puraj kalkoŝtonoj de juraso, dum ceteraj slovakiaj grotoj plejparte ekestis en triasaj kalkoŝtonoj. Ĝiajn koridorojn modeligis dissolviga kaj erozia agadoj de pluva akvo, kiu penetris en subteraĵon tra sistemo de fendaĵoj. Ĉe aliaj turisme alireblaj grotoj de Slovakio subterajn areojn formadis torentaj fluoj. La groto Driny estas do fendaĵa groto, tial ĝiaj areoj ne estas vastaj. Des pli la areoj estas pli riĉe plenigitaj de sintraĵkoloraj ornamaĵoj. Karstaj kreaĵoj de flava ĝis malhelbruna koloroj estas formigitaj plejparte per pendantaj kurtenoj, por kiuj estas karakteriza dentuma borderaĵo. Ne malpli interesaj estas formoj de akvofaloj kaj pizforma ornamaĵo, kiuj postrestis sur fundoj de pasintaj subteraj lagoj.

Al la plej interesaj partoj de la groto apartenas Salono de Slovakia speleologia societo kun gigantaj alfluoj de sintro sur vandoj kaj Stalagmita arbareto, en kiuj la ornamaĵoj estas brilaj kaj procedo de plua kreiĝo daŭriĝas. En Salono de kunlaborantoj logas la atenton la plej karakteriza kreaĵo de la groto, Elefantaj oreloj.

Tuta longeco de la groto estas 636 m, el kio alireblaj por publiko estas 430 m.
La groton oni povas atingi de Bratislava tra Modra aŭ de Trnava, direkte al
Dolné Orešany – Smolenice.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la groto (angle, slovake, germane, hungare, pole) kun bildgalerio 

Kategorio:Grotoj de Slovakio
Kategorio:Distrikto Trnava
Kategorio:Malgrandaj Karpatoj
Kategorio:Smolenice
Kategorio:Geografio de Regiono Trnava
Jasovská jaskyňa

**Groto de Jasov** (Jasovská jaskyňa) troviĝas ĉe la urbo Jasov en la plej orienta parto de Slovaka karsto, en la norda montarpiedo de altebenaĵo de Jasov, en la kalkŝtona rokego, nomata Knabinroko, en alteco de 256 m super marnivelo.
Ĉi tiu apartenas al la plej malnovaj konataj grotoj en Slovakio kaj laŭ kelkaj indicoj ĝi estis alirebligita jam en la jaro 1846 fare de monaĥoj el la monaĥejo de Jasov. En la jaroj 1922 kaj 1924 estis sinsekve malkovritaj ankaŭ malpli alte troviĝantaj partoj de la groto kaj nun ĉi tiuj atingas la kompleksan longecon de 2 120 m. Ĝi estis elektre prilumigita en la jaro 1926.
La groto ekestis en helaj kaj malhelaj kalkoŝtonoj de la meza triaso fare de subtera fluo de rivero Bodva kaj fare de atmosferaj pluvoj, trafluantaj tektonikajn likojn kaj tavolajn fendaĵojn, al kiuj integriĝas grotaj areoj. Karakteriza ornamaĵo estas krispoformaj stalaktitoj kaj gigantaj pagodoj de diversaj formoj kaj koloroj. En salono de la Malnova katedralo elstaras kurtensimilaj stalaktitoj kaj gigantaj stalagnatoj. Eksterordinare efikas beleco de Granda katedralo kun buntaj gutŝtonaj kreaĵoj, al kiuj apartenas Granda akvofalo, Galerio, Bosko de palmoj, Plorsaliko, boligitaj fare de de koloreco de akvo de Profunda lageto. Inter la plej grandajn areojn, kiuj ekestis sur krucigoj de likoj, apartenas Domo de vespertoj kaj Labirinto.
La groto estas interesa ankaŭ vidpunkte de historio kaj arkeologiaj trovaĵoj el neolito. Dum erao de tataraj kaj turkaj invadoj la groto servis al la loka loĝantaro kiel konvena kaj sekura kaŝejo. Sur la muro de la Husana salono estis konservita konata surskribo, atestanta pri venko de fratulistaj soldatoj de Jan JISKRA el Brandýs ( Johano Jiskro el Brandýs), devenanta el la erao ĉirkaŭ jaro 1452.
El la tuta longeco de 2 120 m estas por publiko alireblaj 620 m.
Veturo al la groto estas ebla per ŝtata ŝoseo Košice – Rožňava per deflankigo 9 km tra urbo Moldava nad Bodvou al Jasov

## Vidu ankaux 
* Slovakaj grotoj

Kategorio:Grotoj de Slovakio
Kategorio:Geografio de Regiono Košice
Kategorio:Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Mikrohistorio

**Mikrohistorio** (itallingve *microstoria*) estas historia skolo italdevena, ekinta en la 1970aj jaroj.

## Principoj 
Kelkaj historiistoj, verkantoj en la fakgazeto *historiaj kajeroj* (*Quaderni Storici*), akceptis influon de Edward Palmer Thompson. Ili lasis la studon de amasoj kaj organizaĵoj, kaj pliŝate turnis sin al historio de unuopuloj.

Mikrohistoriisto elektas apartan homon, serĉas ĉiujn atestojn pri li, kaj provas per rakonto de lia vivo priskribi la medion, en kiu li vivis. Laŭeble la historiisto rekonstruas la vidpunkton de la koncerna homo pri la ĉirkaŭa mondo kaj cirkonstancoj. En iuj okazoj mikrohistorio studas la vivon de vilaĝo aŭ alia komunumo, sed ĉiam desube, verŝajne pri eta, nefama ero de la mondo, prilumante la ordinaran vivon de ordinaraj homoj  el la malgrandaj detaloj dokumentitaj de la ĉiutaga vivo. Tio estas en kontrasto al la studo de homa historio, kiam ĝis la sepdekaj de la dudeka jarcento, estis ofte priskribi tendencojn kaj procezojn politikskale.

La vidpunkto de mikrohistorio proksimas al tiuj de antropologio kaj socioscienco.

## Priskribo 
Pri la vivo de la unuopuloj en pasintaj tempoj kaj socioj oni povus lerni ne de la priskribo de la vivoj de la riĉaj kaj respektindaj elitoj. Antaŭ la kresko de mikrohistorio oni ne detale prienketis la simplajn homojn, la laboristoj, kiuj kutime laboris de mateno ĝis vespero kaj prizorgis sian vivrimedon. Dum la plej multaj jaroj de homa historio la plej multaj el la homoj fakte estis analfabetoj, kaj iliaj specifaj vivoj ofte ne lasis spuron en la historiaj libroj. Sed foje kaj malofte ja ekzistas, eĉ detala, dokumento priskribanta almenaŭ unu ĉapitro en ilia vivo. La ĉefa ekzemplo de tiu estas juĝo fronte al oficiala tribunalo kiu faris detalan enketon pri la akuzito kaj dokumentis ĉion en protokolo priskribante la traktadoj de la juĝinto. Nuntempe, en pli kaj pli da nefikciaj historiaj romanoj la intrigo estas bazita sur tiuj protokoloj.

Ĝi povas esti komparita kun kaŝrigardo tra la serurtruo al aparta socio en aparta tempo en la pasinteco. Per zorgema ekzameno de arkiva materialo (laŭleĝa, kutime) pri unu afero, centrita sur "heroo" aŭ "heroino", kiuj ne estis inter la tavoloj, kiuj formis la kurson de la historio, la esploristoj ofertas klarigon pri la realo kaj ŝanĝoj en la socio de la periodo - precipe en anguloj, kiuj kutime ne estas alireblaj en aliaj esploriloj.

## Konataj verkintoj en mikrohistorio 
italoj:
* Carlo Ginzburg
* Giovanni Levi

francoj:
* Emmanuel Le Roy Ladurie

Kategorio:Historio
AEIOU

**AEIOU** estas la plej konata aŭstria siglo. Sed ĝi ne estas unusignifa kaj ĝi havas tutan vicon da diversaj interpretaĵoj.

[eta|Surskribo de pordego en [Krems]]
# *AUSTRIA ERIT IN ORBE ULTIMA* – Aŭstrio estos en la mondo lasta (te. ĝia ekzisto daŭros plej longe)
# *AQUILA ELECTA IUSTE OMNIA VINCIT* (V = U) – Elektita aglo prave ĉion superas
# *AMOR ELECTIS INIUSTIS ORDINAT ULTOR* – Amo al elektitoj, al malnobluloj ordonas venĝanto
# *AUSTRIAE EST IMPERARE ORBI UNIVERSO* – Al Aŭstrio apartenas regi al la tuta mondo
# *AUF ERDEN IST OESTERREICH UNSTERBLICH* – El landoj Aŭstrio estas senmorta
# *ALLER EHREN IST OESTERREICH VOLL* (V = U) – Aŭstrio estas plena de ĉiuj honoroj
# *Austria est imperio optime unita* – Aŭstrio plej bone kuniĝas per la Imperio.

La aŭstra verkisto Georg Markus en sia verko "Tausend Jahre Kaiserschmarrn" (mil jaroj da dispecigita ovo-fritaĵo) donas alian germanlingvan klarigon: "Also Eigentlich Ist's Ohnehin Unwichtig" (nu, vere estas ja negrave).

Kategorio:Mallongigoj
Adolf Farkas

**Adolf FARKAS**, alinome **paŝao Osman** (1823 en Moravio - 29-an de majo 1898, proksime al Konstantinopolo, memmortigo) estis komence adjutanto de Jozefo Bem, poste turka paŝao. Li translokiĝis kun siaj gepatroj fruaĝe al Hungario kaj estis inter la unuaj kiuj anoncis sin pro la revolucio de 1848.

Li partoprenis en 1849 en batalo de Vöröstorony, poste iĝis komandanto de Szamosújvár. En batalo apud Mehádia, li kontraŭstaris taĉmentojn de Mertens kaj tiel helpis rifuĝintojn transigi la Danubon. Sekvatage ankaŭ li fuĝis al Turkio, kie li soldatservis kiel kapitano en la turka armeo. Li surprenis la islaman kredon kaj nomon Osman.

En 1853, li batalis kiel majoro kaj kiel adjutanto de Omar-paŝao kontraŭ la rusoj. Pli poste oni sendis lin al Krimeo, kie li agadis en stabo de lordo Raglan, angla ĉefkomandanto.

Oni nomumis lin en 1870 instruisto de militara akademio en Konstantinopolo. Li lastfoje instruis kiel generalo.

Lia filino estis Nigjar Hanym, turka poetino (1862-?). Ŝi frue edziniĝis kaj baldaŭ trompiĝis en la feliĉo kaj verkis poemojn pri siaj korproblemoj. Ŝi eldonis du poemarojn kun nomo *Afsus*'.

Farkas
Farkas
Kingsley Amis

Siro **Kingsley William Amis** (fakte *Kingley Amis*, n. 16-an de aprilo 1922 en Londono; m. 22-an de oktobro 1995 samloke) estis angla verkisto kaj poeto.

Kingsley Amis studis anglistikon en Universitato de Oksfordo kaj post servo en la armeo li instruis ekde 1949 ĝis 1961 en diversaj universitatoj en Anglio, Kimrio, Usono.

Amis estis junaĝe ano de la komunista Partio, apartenis al la t.n. Angry young men.

Lia unua romano estis *Lucky Jim* (feliĉa Jim, 1954, filmo 1957), kies komika heroo iĝis nocio en la Anglio de la 1950-aj jaroj. La *malheroo* Jim Dixon reprezentis novan socitavolon, kies membroj aliĝis per stipendioj el la suba-meza aŭ suba socitavolo, sed ili asertis, ke ĉiun komfortan pozicion okupas la nobel-devenuloj.

Kiel poeto, li estis grava ano de la grupo *The Movement*, kiu aperis en 1956 per la antologio *New Lines*.

Post la hungara revolucio de 1956, li seniluziiĝis pri stalinismo-komunismo kaj iĝis antikomunisto kaj eĉ konservativo.

Li verkis post la morto de Fleming la serion pri James Bond (1968).

## Pliaj verkoj 
* That Uncertain Feeling (1955) – filmigita sub titolo *Only Two Can Play* (1962)
* I Like It Here (1958) - laŭ efiko de vizito en Portugalio
* One Fat Englishman (1963) - laŭ spertoj de instruado en Usono
* Take a Girl Like You (1960)
* The Anti-Death League (1966)
* I Want It Now (1968)
* The Green Man (1969)
* Girl, 20 (1971)
* Jake's Thing (1979)
* *The Old Devils* socikritika romano - li ricevis pro tio en 1986 la premion Booker Prize

Kingsley Amis estis edziĝinta inter 1965 kaj 1983 kun la verkistino Elizabeth Jane Howard. Li estas patro de sukcesa verkisto Martin Amis. Li iĝis siro en 1990.

Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:James Bond
Kategorio:Britoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
William Henry Bragg

Siro **William Henry BRAGG** (naskiĝis la 2-an de julio 1862, mortis la 10-an de marto 1942) estis brita fizikisto, pioniro de la solidstata fiziko. En 1915 li ricevis kun sia filo Siro William Lawrence Bragg nobel-premion pri fiziko pro eksperimentoj por difini la kristalstrukturon. Li iĝis kavaliro (siro) en 1920.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Kristalografoj
Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
George Pullman

**George Mortimer PULLMAN** (naskiĝis la  en Brocton (Novjorkio); mortis la  en Ĉikago (Illinois)) estis usona industriisto. Li inventis la Pullman-tipan fervojan dormvagonan sistemon.eta|dekstra|George M. PullmanPullman translokiĝis en 1855 al Ĉikago, kie li kolektis kapitalon kiel entreprenisto kaj ekplanis dormvagonon. La unua pullman-vagono pretiĝis je 1865 (tipo *Pioneer*), kiun li planis kun lia amiko Ben Field. En ĝi estis refermeblaj supraj dormejoj kaj remburitaj subaj sidejoj transformeblaj al dormejo. Pullman fondis la firmaon Pullman Palace Car Company kaj estis ties prezidanto en 1867. Tiu firmao produktis fervojajn dormvagonojn kaj poste funkciigis ilin laŭ kontraktoj.

Por la dungitoj, li konstruigis urbeton Pullman (sude de Ĉikago), kiu poste iĝis parto de Ĉikago. En tiu komunumo, li konstruigis ne nur loĝdomojn sed ankaŭ porpublikajn konstruaĵojn (*Hotel Florence*, preĝejo).

## Vidu ankaŭ 
* Pullman-striko

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Fervojo