Moringa oleifera

'*Olea moringo , *Moringa oleifera'''''  (sin.: „Moringa pterygosperma“, „Moringa moringa“, „Guilandina moringa“) apartenas al la familio de la Moringacoj (Moringaceae).

Ĝi ankaŭ nomiĝas behenonuksa arbo, ĉar el la semoj de la arbo oni ricevas behenoleo, stabilega  ŝmiroleo, kiu estas uzata en la horloĝa industrio, antaŭ ĝi estas anstataŭata per la multe pli malmultekosta oliva oleo aŭ palmoleo.

## Priskribo 
La rapide kreskanta  arbo atingas en sia unua vivojaro altecon de 5 ĝis 8 &nbsp;m. Juna arbo atingas pen ĉiu jaro altecon de ĝis  8&nbsp;m ,se ĝi ne estas stucita. La radiko estas  tubera, la trunko havas diametron de  ĝis 25–40&nbsp;cm. Ĝi povas fariĝi dika kiel botelo. Ĝi disbranĉiĝas en multaj maldikaj, iom pendantaj branĉetoj.
La folioj kreskas ĉe la branĉopintoj amase. Ili staras spirale, ili longas  20 ĝis 25&nbsp;cm kaj estas duoble ĝis trioble pinataj. La ovalaj folietoj longas 1 ĝis 2&nbsp;cm.
La arbo havas 2 ĝis 3&nbsp;cm grandajn florojn kun  5 mallongaj sepaloj, 5 petaloj, 5 fekundaj  stamenoj kaj 5 stamenoidoj. La floraroj estas pedunklaj, kiuj havas longecon de 10 ĝis 25&nbsp;cm kaj ekkreskas el la foliakseloj. La floroj estas bonodoraj (similas al violetoj). Ili estas kreme blankaj kun flavaj punktoj ĉe la bazo.
La fruktoj estas ĉ. 2&nbsp;cm larĝaj kaj ripaj  kapsulfruktoj kun longeco de  25 ĝis 45 (ĝis 90) cm. 
La semoj estas rondaj aŭ preskaŭ trieĝaj kaj po 3 paperecaj flugiloj. En Tanzanio la hinddevenaj loĝantoj nomas la semojn kaj la fruktoj  „sinĝu-o“.
La kromosomonombro estas 2n = 22..
La moringo kreskas en varmegaj , semiaridaj klimatoj kun meza precipitaĵo inter 250 kaj 1500&nbsp;mm/jaro. Ĝi preferas malpezajn lomajn grundojn, sed ankaŭ kreskas sur pezaj grundoj. 
## Uzado 
### Fruktoj 
Tre junaj, nematuraj malhelverdaj fruktoj estas uzataj kiel freŝa fazeoloj. Ili estas ŝatataj en suda kaj sudorienta Azio.
### Folioj 
]]
La junaj folioj estas manĝataj pli malofte kiel legomoj, ĉar la rikolto estas relative malfacila laboro
### Radikoj 
La tuberaj radikoj de junaj plantoj estas elfositaj kaj tiritaj el la grundo. La radikoŝelo estas iom venena kaj devas esti forigita (alkaloidoj)-  La radikoj enhavas i.a. bezilsinapoleon, kiu kaŭzas la  kreno- guston.

### Semoj 
El la semoj de moringo estas presata plantoleo, unu el la plej bonaj kaj stabilaj plantoleoj de la mondo. Ĝi estis en fruaj jaroj por fari ungventojn  kaj ŝmiroleon en la horloĝindustrio. La oleo de moringo ankaŭ taŭgas por fari salatoleon, sapon kaj kosmetikaĵojn. Kiel behenoleo ĝi ankaŭ povas esti uzata  por biodizelo.

## Enhavosubstancoj 
La manĝeblaj plantpartoj, antaŭ ĉio havas altajn procentaĵojn de proteinoj , ĝi estas vitaminriĉa (antaŭ ĉio  vitaminoj A kaj C) kaj estas riĉa de mineralaĵoj (kalcio, magnezio, kalio, fero kaj natrio).
## Kuracado 
Ĉiuj plantpartoj de moringo estas uzataj por fari tradiciajn medikamentojn en Hindujo, Srilankao Javo kaj Afriko.
La suko estas uzata por stabiligi la sangopremon. La folioj efikas kontraŭ inflamaĵoj. La radikoj resanigas reŭmatismon.
## Nutraj valoroj 
## Referencoj 

## Literaturo 
* W. Franke: „Nutzpflanzenkunde“. Thieme, Stuttgart 1997.
* Geoff Folkard, P. John Sutherland: „Moringa oleifera: a tree and a litany of potential“. In: „Agroforestry Today“. Band 8, Nummer 3, 1996 S. 5–8.
* V. H. Heywood: „Blütenpflanzen der Welt“. Birkhäuser, Basel-Boston-Stuttgart 1982.
* Frank A. Mayer,  Elkie Stelz: „Moringa stenopetala provides food and low-cost water purification“. In: „Agroforestry Today“. Band 5, Nummer 1, 1993, S. 16–18.
* „Lexikon der Biologie“. Herder, Freiburg 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* Namen der Art weltweit.
* Video
* http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Moringa_oleifera.html 
* Beschreibung der Nutzung der Art. (englisch)
* Informationen zur Art 
* Informationen zur Nutzung auf der Website der Miracle Trees Foundation 
* 

Kategorio:Brasikaloj
Kategorio:Utilplantoj
Kategorio:Fruktolegomoj
Kategorio:Radiklegomoj
Kategorio:Folilegomoj