open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĉinio (apartigilo)

**Ĉinio** (, ) povas esti nomo de 

## Orienta Azio
* **Ĉinio** (ĉefa artikolo) - lando en orienta Azio, kun plurmiljara historio. 
* Historio de Ĉinio (de prahistorio ĝis la fundamento de la modernaj statoj) 
* Ĉeftera Ĉinio - politika termino
* Mallongigo de **Ĉina Popola Respubliko** (sur la kontinento)
* Mallongigo de **Respubliko Ĉinio** (sur Tajvano)

## Aliaj lokoj 
* China (Nuevo León), komunumo kaj urbo en Meksiko
* China (Texas), urbo en Usono
* Chūgoku ( aŭ ), regiono de Japanio

## Flugkompanioj
* China Eastern
* Air China
* China Southern Airlines

## Entreprenoj
* PetroChina, naftokonzerno
* China National Offshore Oil Corp, nafto

## Asteroido
* 1125 Ĉinio
Stará Voda (distrikto Gelnica)

eta|maldekstra|250ra|Teritorio de la spiŝa municipo Stará Voda
eta|maldekstra|250ra|Teritorio de la spiŝa municipo Stará Voda
eta|maldekstra|250ra|Preĝejo en Stará Voda
**Stará Voda** (hungare *Óvíz* germane *Altwasser*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Stará Voda situas laŭ rojo, fine de tre mallonga sakovojo, laŭ fervojo Brezno-Gelnica. La lasta urbo troviĝas je 26&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la loko (aŭ bienocentro) en 1787 en latina kaj germana formoj *"Alt Vasser"*. *"Vetera Aqua"*. Tiam loĝis tie 223 vilaĝanoj en 27 domoj, en 1828 585 vilaĝanoj en 61 domoj kaj aperis ankaŭ la hungara formo *"Ó Víz"*. La unuaj loĝantoj estis ministoj kaj metalurgiistoj. Ekde 1865 pli nova fandoforno funkciis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Óvíz 336 homoj, (germanoj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Gelnica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Stará Voda 233 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* viadukto

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
Dániel Jób

**JÓB Dániel** (pr. jo:b da:niel) estis hungara verkisto, reĝisoro, teatrestro naskita en Arado la 22-an de decembro 1880 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de novembro 1955. Lia edzino Böske Simon estis belecreĝino de Hungario kaj Miss Eŭropo (1929).
eta|Pentraĵo pri Dániel Jób

## Biografio 
Dániel Jób devenis el juda familio, li debutis kiel ĵurnalisto ĉe *Magyar Hírlap*. Liajn novelojn eldonis la revuo *Nyugat* sub titolo *Ifjúkor* (1908). La Gaja Teatro prezentis lian teatraĵon *Orgona* en 1913, la teatraĵon *Őszi vihar* en 1918. De 1907 li estis reĝisoro, ĉefreĝisoro de la Gaja Teatro, inter 1921–1939, poste inter 1945–49 artdirektoro. Li reĝisoris la verkojn de Sándor Bródy, Ferenc Molnár, Dezső Szomory, Sándor Hunyady. La repertuaron de la teatro li riĉigis per pluraj verkoj de la mondliteraturo (Čapek, Shaw, Pirandello, Ibsen, Ĉeĥov, O'Neill, Brecht, Hauptmann, Maugham, Galsworthy ktp.).

## Dramtradukaĵoj 
* Engel: *A vizek fölött* (Magyar Színház, 1904);
* Ĉeĥov: *Ványa bácsi* (Vígszínház, 1920).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/12308.htm 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Stará Voda

Nocio **Stará Voda** (Malnova Akvo) estas neunusignifa kaj ĝi povas havi la jenajn signifojn:

Nomon de municipo
* Stará Voda (distrikto Hradec Králové) - municipo en distrikto Hradec Králové
* Stará Voda (distrikto Cheb) - municipo en distrikto Cheb
* Stará Voda (distrikto Gelnica) - municipo en distrikto Gelnica

Nomon de parto de municipo
* Stará Voda (Světlá Hora) - parto de municipo Světlá Hora en distrikto Bruntál
* Stará Voda (Horčápsko) - parto de municipo Horčápsko en distrikto Příbram

Nomon de pereinta municipo
* Stará Voda (Libavá) - pereinta municipo sur teritorio de Armea spaco Libavá

Stará Voda (distrikto Gelnica)
Turoj Abraĝ al-Bajt

**Turoj Abraĝ al-Bajt** (, ), ankaŭ Turhotelo Mekka Reĝa Horloĝo (angle *Mecca Royal Clock Tower Hotel*), estas nomo de alta konstruaĵaro kun centra nubskrapulo de grupo Saudi Binladin Group en Mekko, Saud-Arabio.

## La konstruaĵo 
maldekstre|eta|Turoj Abraĝ al-Bajt en 2010.
Ĝi estis inaŭgurita en 2011. Ĝi estas luksa hotelo de la eŭropa Accor-entrepreno, la nubskrapulo altas 601 metrojn kun 95 etaĝoj kaj estas tiel plej alta konstruaĵo de Sauda Arabio, la dua plej alta konstruaĵo de la mondo, post Burĝ Ĥalifa en Dubajo (828 m).

Arĥitekture, la ĉefturo imitas la horloĝan turon Big Ben kaj kroniĝas sur longa pinto per duonluna simbolo. La elrigardejo estas en alto de 558 metroj. Ĝis alto de 400 metroj, la kontraŭaĵo konsistas el ŝtalbetono. Super tio oni konstruas el ŝtalo.

La konstruaĵo havas utilan surfacon de pli ol 1 milionoj da kvadrataj metroj kaj povas akcepti pli ol 30.000 pilgrimantojn, gastojn.

## Konstrulaboroj 
La subgrundaj laboroj komenciĝis en 2004, la supergrundaj laboroj en 2006. Oni atingis en somero de 2010 alton de 500 metroj kaj muntis la grandegan horloĝon al la turo. La maksimuman alton de 601 metroj oni atingis la 6-an de julio 2011 per lokigo de la pinto. La duonluno havas diametron de 23 metroj kaj estas enirebla.

Kategorio:Konstruaĵoj en Mekko
Kategorio:Nubskrapuloj en Sauda Arabio
Kategorio:Nubskrapuloj pli ol 350 m
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2012
Úhorná

**Úhorná** (hungare *Dénes* [dEneŝ], germane *Ahorn in der Zips*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Úhorná situas inter montoj, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1383 en formo *"Ohary"*. Ĝis 1900 la oficiala hungara loknomo estis *Uhorna,* poste ĝi ricevis novan hungaran nomon honore al la bienoposedanto. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dénes 557 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Úhorná 163 homoj, (148 slovakoj). En 2003 aŭtobuso faris akcidenton, 11 homoj mortis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika pilgrimloka baroka preĝejo omaĝe al (Neĝa) Dipatrino de 1749
* baroka kapelo

Dosiero:Úhorná17.JPG|Apudvoja kruco
Dosiero:Úhorná18.JPG|Saluta tabulo
Dosiero:Úhorná19.JPG|Panoramo
Dosiero:Úhorná20.JPG|Romkatolika preĝejo
Dosiero:Úhorná21.JPG|Strato
Dosiero:Uhorna.jpg|Strata panormamo
Dosiero:Úhorná22.JPG|Fajrobrigadejo
Dosiero:Úhorná26.JPG|Vilaĝdomo
Dosiero:Úhorná07.JPG|Arbara panoramo
Dosiero:Úhorná10.JPG|Vido al valo
Dosiero:Úhorná12.JPG|Panoramo
Dosiero:Úhorná05.JPG|Vojeto

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
Pinto Veleta

eta|dekstra|250px|Pinto Veleta sub neĝo
La **Pinto Veleta** estas montopinto kun alto de 3.395,68 m super marnivelo, la kvara montopinto plej alta de Hispanio kaj dua de sia montoĉeno, nur post la montopinto de Teide (Tenerifo), Mulhacén (Sierra Nevada) kaj Aneto (Pireneoj). Ĝi estas situa en la provinco de Granado, en Andaluzio (Hispanio), kaj apartenas al Sierra Nevada, en la Betika Montaro.

Ties areo disvididiĝas inter la Natura Parko de Sierra Nevada kaj la Nacia Parko de Sierra Nevada de Sierra Nevada. Administre en ties pinto koincidas la limoj de la municipaj terminoj de Dílar, Monachil, Güéjar Sierra kaj Capileira.

## Etimologio 
La vorto "veleta" en la hispana signifas "ventoflago" aŭ "ventomontrilo", sed etimologie kaj spite la nuna konscio de la hispanoj, la nomo de la monto devenas el la araba vorto *balata*, kiu signifas 'tranĉejo' kaj aludas al la vertiĝaj ravinoj de ties norda, orienta kaj suda flankoj, kelkaj el kiuj estas ĉirkaŭ 500 m altaj.

Kategorio:Montoj en Hispanio
Kategorio:Sierra Nevada (Hispanio)
1725 CrAO

'*1725 *CrAO'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita "CrAO", akronimo de la nova Krimea Astrofizika Observatorio (Кримська Астрофізична Обсерваторія, *Krims'ka Astrofiziĉna Observatorija'') al kiu la observatorio de Simeizo estis dependigita de 1945.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
Pinto de Llardana

300px|eta|dekstra|Pinto de Llardana aŭ Posets
La **Pinto de Llardana**, **pinto Posets** aŭ en esperanto **Pinto Poseco** estas la dua pinto plej alta de la Pireneoj, post la Pinto Aneto. Ĝi havas alton de 3.371 m kaj troviĝas en la nordo de la Huesca (Aragono). Formas parton de la montovojo de la 3 montopintoj formata de la Poseco, la Perdrikejo kaj la Aneto.

Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Pireneoj
Castiel

## Pri la komunumo 
**Castiel** estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 121 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Castiel situas ĉe la norda flanko de la Valo Schanfigg. La komunuman teritorion limas en sudo la rivero Plessur, en okcidento la ravino de Castiel kaj en sudo la kresto de la montoĉeno *Hochwang*, kie sur alteco de 2455 m s.m. situas la plej alta punkto de la komunumo. Castiel konsistas el du ĉefaj kernvilaĝoj Oberdorf kaj Unterdorf kaj el la somere loĝataj setlejoj Im Ingezünten sur alteco de 1338 m s.m. kaj Walcapällis sur alteco de 1396 m s.m. supre de la kernvilaĝoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,43 km², de kiuj 49% estas kovritaj de arbaro, 43% servas por agrikulturo kaj 2% por setlado. La resto estas dezerta.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Castiel limas en nordo al Trimmis, en nordoriento al Sankt Peter-Pagig, en oriento al Lüen, en sudo al Tschiertschen-Praden, kaj en okcidento al Calfreisen.

## Trafiko 
Tra Castiel pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa. Per la poŝtaŭtolinio de Koiro al Peist la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Ĉe la fervojlinio de Retia Fervojo, kiu proksime de la riverbordo de Plessur ankaŭ pasas tra komunuma tertitorio, troviĝas sur la limo al la najbara komunumo Lüen la haltejo , kiu tamen por la komunumo Castiel havas nur marĝenan signifon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Castiel datiĝas el la jaro 1132 kiel *Castellum*. Sur la monteto *Carschlingg* supre de la preĝejo oni trovis restaĵoj de diversaj prahistoriaj setlejoj el bronzepoko, Hallstatt-kulturo kaj La-Tène-kulturo. De malfrua romia setlejo oni trovis restaĵojn de urbomuro, lignaj domoj kaj poste konstruita ŝtona konstruaĵo. Multaj historiistoj supozas, ke dum mezepoko devis, kiel la nomo kaj la informoj pri la Senjoroj de Castello ja indikas, ekzisti en la loko kastelo. Tamen ĝis hodiaŭ ne povis esti trovita spuro aŭ dokumenta pruvo pri ties ekzisto. La Senjoroj de Castelle, kiuj en la loko posedis malgrandan senjorujon donacis en la jaro 1132 sian havaĵon al la Abatejo de Koiro. Ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz estis la mastroj de la regiono. Poste la Grafoj de Werdenberg kaj ek de 1363 la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 Castiel aliĝis kune kun la tribunalkomunumo Sankt Peter al la Dektribunala Federacio. Ek de 1479 la landa suvereneco apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1652 la civitanoj de Castiel sin liberaĉetis de Austrio kaj en la jaro 1657 ankaŭ de la episkopejo de Koiro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lüen-Castiel (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Castiel
Pinto Alkazabo

eta|dekstra|250px|Pinto Alkazabo

La **Pinto Alkazabo** estas, kun 3.371 m, la kvina montopinto plej alta de la Iberia Duoninsulo kaj tria de sia montoĉeno. Ĝi estas situa en la provinco de Granado, en Andaluzio (Hispanio), kaj apartenas al la Sierra Nevada, en la Betika Montaro.

Kun la montopintoj Mulhacén kaj Puntal de la Caldera, formas amfiteatran teritorion en la nordaflanko, kie ekfluas la rivero Genil, precize el la *Laguna de la Mosca* (Muŝolaguno), konstanta laguno.

La etimologio de la nomo aludas per arabdevena vorto al fortikaĵoj kiuj kutime oni starigis en montopintoj, kiaj tiu. Alkazabo estas ankoraŭ uzata vorto en Hispanio.

## Referencoj 
* Delgado Calvo-Flores: *Geología, Geomorfología y Suelos*, en *Parque Nacional de Sierra Nevada*, Canseco Edt., Talavera de la Reina 2001. ISBN 84-932095-1-1
* Castillo Martín, Antonio: *Clima e hidrología*. En la sama verko.

Kategorio:Provinco Granado
Kategorio:Sierra Nevada (Hispanio)
Kategorio:Montoj en Hispanio
Kálmán Jócsák

**JÓCSÁK Kálmán** (pr. jo:ĉa:k ka:lma:n) estis rumania kaj hungara socialdemokrata politikisto, muelisto naskita en Szatmárnémeti la 22-an de decembro 1876 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de aprilo 1948. 

## Biografio
Kálmán Jócsák laboris en muelejindustrio, de 1899 li partoprenis en la laborista movado, li estis sekretario de 1904 de la libera sindikato de fervojistoj, de 1906 afergvidanta sekretario de la asocio de agrokulturistoj. Li estis gvidinto (1908) de la socialdemokrata partio de Újpest, Kassa (1909) de la distrikto Alföld (1910–11). Li laboris kiel oficisto de la Laboristasekuro en Koloĵvaro (1911–14), en Újvidék li estis direktoro de la kasejo de laboristasekuro (1914-1918). Oni elektis lin la 1-an de novembro 1918 prezidanto de la Nacia Konsilantaro de Újvidék. Post la eniro de serbaj taĉmentoj li forlasis Újvidék-on, poste li iĝis komisaro-ĉefprefekto de departemento Csongrád. Li redaktis la gazeton *Csongrádi Proletár*. Post la falo de la konsilantara respubliko oni kondamnis lin al 3-jara malliberejo. En 1922 li translokiĝis en Rumanion, tie li aliĝis la rumana laboristmovado, sed en 1935 pro sia grava malsano siaj rilatoj al la movado rompiĝis.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Jocsak, K.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Monto Perdido

[eta|dekstra|250px|Suda flanko de la Montareto Monte Perdido kaj Soaso el la komenco de la [Valo de Ordesa. De maldekstre dekstren la Cilindro, Monto Perdido kaj Soum de Ramond aŭ Añisclo.]]
eta|dekstra|250px|Norda flanko de Monte Perdido sub la neĝo.

**Monte Perdido** (Perdita Monto) estas la nomo de montopinto (unu el la plej altaj de Francio kaj Hispanio) en Eŭropo kaj de grupo de tri najbaraj montopintoj. El kiuj la plej alta estas la propra Monto Perdido kun alto de 3.355 m super marnivelo.

Estas situa norde de la provinco de Huesko, en la Nacia parko Ordesa y Monte Perdido ene de la suda flanko de okcidentaj Pireneoj, en la regiono de Aragono, Hispanio.

La montareto Monto Perdido, konata kiel *Las Tres Sorores* aŭ *Treserols*, estas komponata de Monte Perdido (3.355 m), Cilindro (3.328 m), kaj Añisclo (3.263 m) aŭ Soum de Ramond, dediĉita al fama eksploristo de Pireneoj. En tiu areo troviĝas 22 montopintoj de pli ol 3 000 m.

## Vidu ankaŭ 
* Fanlo kun *Las Tres Sorores* en la municipa blazono.

Kategorio:Pireneoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
1726 Hoffmeister

'*1726 *Hoffmeister''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Cuno Hoffmeister.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Tamás Jordán (kuracisto)

**JORDÁN Tamás** (pr. jorda:n tama:ŝ), Kolozsvári Jordán estis hungara kuracisto naskita en Koloĵvaro 1539 kaj mortinta en Brünn la 6-an de februaro 1585.

## Biografio 
Tamás Jordán studis en Francio, Italio kaj en la universitato de Vieno li havigis diplomon de kuracisto. Li estis en 1566 bivaka kuracisto de la armeo imperiestra luktanta kontraŭ la turkoj. En 1570 li estis ĉefkuracisto de Moravio. Li estis la unua, kiu studadis kaj diskonigis la epidemion *morbus hungaricus*, kiu verŝajne estis la tifo ekzantema. Li agadis ankaŭ kiel pestkuracisto. Li konstatis, ke la sifiliso povas disvastiĝi ankaŭ sen seksaj kontaktoj. Li priskribis plure de kuracakvoj.

## Verkoj 
* *De aquis medicatis in genere…* (Basiliae, 1575);
* *Petis phaenomena…* (Francofurti 1576);
* *Morbus Bruno-Gallicus…*(Francofurti, 1577);
* *De aquis medicatis Moraviae…* (Francofurti, 1586).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Israel in Egypt

eta|200px|Georg Friedrich Händel
**Israel in Egypt** aŭ **Israelo en Egiptujo** (HWV 54) estas oratorio en tri partoj de Georg Friedrich Händel.

## Ekesto 
Kontraste al siaj kutimoj Händel verkis ĉi tiun oratorion en seninterrompe. Male li komencis kun la lasta parto, kiun li nomis *Moses Song* kaj kiun li verkis inter la 1-a kaj 11-an de oktobro 1738. El lia memskribaĵo evidentas, ke li planas ĉi tiun akton kiel parto de pli granda oratorio; aliflanke kiel memstara verko ĝi estas tro mallonga.

Kiel sekvonta Händel komponis inter la 15-a kaj 20-a de oktobro la duan akton, titolitan *Exodus*, kaj instrumentis ĝin ĝis la 28-a de oktobro. La instrumentadon li finfaris la 1-an de novembro. La muzikon por la unua parto, *Lamentation of the Israelites for the death of Joseph*, li transprenis el *Funeral Anthem,* funebra muziko por Reĝino Caroline, kiun li verkis du jarojn antaŭe. Nur malmulta el la teksto devis esti ŝanĝita. Jam dum la presado de la partituro oni tamen forprenis la unuan parton, tiel ke la oratorio fariĝis finfine duparta verko sen uverturo (*Exodus* und *Moses Song*). Laŭ ĉi tiu formo oni prezentas ĝin ankaŭ nuntempe.

La unua prezentado okazis la 4-an de aprilo 1739 en la Reĝa Teatrejo ĉe Haymarket en Londono. Verŝajne oni prezentis inter la aktoj interalie la orgenkonĉerton F-maĵoran *The Cuckoo and the Nightingale*, kiun Händel mallonge antaŭe pretigis.

Jenaj soloistoj kantis dum la unua prezentado:

* Elisabeth Duparc, nomata „La Francesina“ (soprano)
* William Savage (kontratenoro)
* John Beard (tenoro)
* Thomas Reinhold (baso)
* Gustavus Waltz (baso)

La teksto de la oratorio konsistas nure el bibliaj citaĵoj. Oni supozas kiel libretiston Charles Jennens, kiu poste procedis similmaniere je la libreto por *Mesio*.

## Literaturo 
* Hans Joachim Marx: *Händels Oratorien, Oden und Serenaten*, Vandenhoeck & Ruprecht, 1998, ISBN 978-3-525-27815-4
* Albert Scheibler, Julia Evdokimova: *Georg Friedrich Händel. Oratorien-Führer*, Edition Köln, 1993, ISBN 978-3-928010-04-7

## Eksteraj ligiloj 
* 
* muziknotoj de *Israel in Aegypten* (eldono de Friedrich Chrysander, Leipzig 1863) ()
* tekstaro ĉe stanford.edu
* Retpaĝaro pri la Händel-festivaloj en Crystal Palace en la 19-a jarcento 
* Israel in Egypten : Oratorium in zwei Abtheilungen nach Worten der heiligen Schrift / von G. F. Händel. - Düsseldorf : H. Voß, 1850. Cifereca eldono de Universitata Landa Biblioteko je Duseldorfo

Kategorio:Oratorioj de Georg Friedrich Händel
Saul (Händel)

eta|200ra|Georg Friedrich Händel
**Saul** (HWV 53) estas oratorio en tri aktoj de Georg Friedrich Händel.

## Ekesto 
Händel komponis la unuan akton ekde la 23-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 1738 kaj finfaris la duan la 8-an de aŭgusto. Ĝisfine de la monato li instrumentis la ekzistan materialon kaj tiam turnis sin preterpase al la opero Imeneo. Post kiam li finfaris tiun ĉi, la 19-an de septembro li denove ekprenis la komponadon de Saul kaj finis ĝin la 27-an de septembro.

La unua prezentado okazis la 16-an de januaro 1739 en Reĝa Teatrejo ĉe Haymarket en Londono.

## Libreto 
La libreto devenas de Charles Jennens, kiu sin apoĝis sur la libroj Samuelo (1 Sam 18-20,28,31, 2 Sam 1). Krome estas pruveblaj ideoj el *Davideis* de Abraham Cowley kaj el la tragedio *The Tragedy of Kind Saul* de Roger Boyle.

## Roluloj 
La rolojn kantis dum la unua prezentado jenaj kantistoj:

* Ŝaul, reĝo de Israelo - Gustavus Waltz (baso)
* Davido - S-ro Russell (tenoro)
* Jonatano, filo de Ŝaul - John Beard (tenoro)
* Miĥal, filino de Ŝaul - Elisabeth Duparc, nomata "La Francesina" (soprano)
* Merab, filino de Ŝaul - Cecilia Young-Arne (soprano)
* Alta sacerdoto - S-ro Kelly (kontratenoro)
* sorĉistino de Endor - verŝajne Maria Antonia Marchesini, nomata "La Lucchesina" (aldo)
* Fantomo de Samuelo - S-ro Hussey (baso)
* Doëg, servisto de Ŝaul - S-ro Butler (baso)
* Amalekido - S-ro Stoppelaer

## Literaturo 
* Winton Dean: ''Handel's Dramatic Oratorios and Masques*. Clarendon, Oxford 1989, ISBN 0-19-816184-0, (Originalausgabe: Oxford University Press, Oxford 1959), (englisch).
* Anthony Hicks: *Handel, Jennens and Saul. Aspects of a collaboration*. In: Nigel Fortune (Hrsg.): *Music and theatre. Essays in honour of Winton Dean*. Cambridge University Press, Cambridge 1987, ISBN 0-521-32348-7, S. 203–227.
* Hans Joachim Marx: *Händels Oratorien, Oden und Serenaten. Ein Kompendium*. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1998, ISBN 3-525-27815-2.
* Albert Scheibler, Julia Evdokimova: *Georg Friedrich Händel. Oratorien-Führer*. Edition Köln, Lohmar 1993, ISBN 3-928010-04-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Partituro de ***Saul**'' (eldono de Friedrich Chrysander, Leipzig 1862)

Kategorio:Oratorioj de Georg Friedrich Händel
1727 Mette

'*1727 *Mette'''* estas malgranda sed eksterordinare hela duopa marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la irlanda astronomo A. David Andrews elde la Observatorio Boyden apud Bloemfontein (Sud-Afriko).

## Nomo 
La malkovrinto donis al ĝi la virinan antaŭnomon "*Mette''" en honoro de sia edzino.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de Brian D. Warner kaj Robert D. Stephens uzinte observojn de  , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de ĉirkaŭ 1,12&nbsp;km,  de 0,8746 ± 0,0008 tagoj (20,99 ± 0,02 horoj) kaj orbitan  de ĉirkaŭ 11&nbsp;km.

Ĝiaj rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (1727) Mette; paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
Švedlár

**Švedlár,** hungare **Svedlér** [ŝvedlEr], germane **Schwedler** [ŝvedler] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
eta|maldekstre|Panoramo en Švedlár

## Situo 
Švedlár situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Brezno-Gelnica. La lasta urbo troviĝas je 23&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri 3 domaroj en 1338 en formoj *"Tres Swetler, Swetler, Swadler"*. La unuaj loĝantoj estis ministoj. En 1465 la minista loko iĝis kampurbo. En la 16-a jarcento oni komputis en la urbeto 143 domojn. En 1662, 1664 kaj en 1710 pestoj okazis. En 1787 loĝis tie 2691 loĝantoj en 350 domoj, en 1828 2469 vilaĝanoj en 343 domoj. En 1889 incendio okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Svedlér 1858 homoj, (germanoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Gölnicbánya, poste jam kiel Švedlár al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Švedlár 1930 homoj, (1625 slovakoj, 205 ciganoj, 67 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Legendo de Sankta Margareta el la 14-a jarcento, en la 17-a jarcento barokiĝis
* luterana preĝejo de 1787
* ligna ponto

## Famuloj 
En la iama Svedlér naskiĝis hungara inĝeniero Vilmos Sóltz.

Dosiero:Švedlár05.JPG|Administrejo
Dosiero:Švedlár06.JPG|Romkatolika preĝejo
Dosiero:Švedlár12.JPG|Memorejo pri falintoj dum la 1-a mondomilito
Dosiero:Švedlár14.JPG|Interno de romkatolika preĝejo
Dosiero:Švedlár15.JPG|Interno de romkatolika preĝejo
Dosiero:Švedlár16.JPG|Orgeno en la preĝejo
Dosiero:Švedliar19.JPG|Luterana preĝejo
Dosiero:Švedlár01.JPG|Apudvoja kruco
Dosiero:Švedlár08.JPG|ĉefplaco
Dosiero:Švedlár09.JPG|Panoramo
Dosiero:Švedlár20.JPG|
Dosiero:Švedlár21.JPG|Infanĝardeno
Dosiero:Švedlár22.JPG|Rojo

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
1728 Goethe Link

'*1728 *Goethe Link''''' estas malrapida rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indiania Programo pri la Asteroidoj elde Broklino en Indianio (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan kirurgon Goethe Link, amatoran astronomon, kiu donacis sian privatan observatorion al la Indiania Universitato Bloomington. Elde tiu observatorio, nomata Observatorio Goethe Link, la asteroido estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Veľký Folkmar

eta|maldekstra|250ra|Veľký Folkmar
**Veľký Folkmar** (hungare *Nagysolymár* [nadjŝojmAr], germane *Großvolkmar*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Veľký, nagy, groß signifas: granda.

## Situo 
Veľký Folkmar situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Gelnica troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1336 en latina formo *"Villa Volkmari"*, poste en 1393 en hungara formo *"Folkmarfalua"*. En 1780 loĝis tie 697 vilaĝanoj, en 1869 716 vilaĝanoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon duaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Nagy-Folkmár,* poste ĝi ricevis tutan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagysolymár 779 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Gelnica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľký Folkmar 930 homoj, (915 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
Werner Arber

**Werner ARBER**, nobelpremiita pri medicino en 1978, svisa civitano, naskiĝis en Gränichen (Svislando) kaj longatempe docentis pri molekula genetiko kaj nun prezidentas en la Papa Akademio de la Sciencoj.

## Biografio 
Ekde 1959 ĝis 1970 li profesoris ĉe la universitato de Ĝenevo, en 1971 translokiĝis al Bazelo por instrui mikrobiologion en la samurba universitato.

Li stampis prisciencajn siajn aktivadojn per esploro pri la meĥanismo de sindefendo de la bakterioj kontraŭ la agreso de virusoj, ricevante pro siaj malkovroj la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino, kune kun, premiitaj pro aliaj malkovroj, Daniel Nathans kaj Hamilton O. Smith.

Liaj studoj nun rezultas bazo de la Gentekniko kaj molekula biologio.

Nomumita membro, kvankam religie protestanta kristano, de la Papa Akademio de la Sciencoj en 1981 kaj ĝia konsilisto ekde 1995, li elektiĝis – rekte de Benedikto la 16-a post konsultado de la membraro – prezidanto de la sama akademio en 2011

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Giorgio e Dragoni, Dizionario Biografico degli scienziati e dei tecnici | 1997 | Zanichelli | Bologna| coautori=Silvio Bergia; Giovanni Gottardi

## Eksteraj ligiloj 
* http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/arber-autobio.html 
* http://www.radiovaticana.org/it1/Articolo.asp?c=454421
* http://www.uccronline.it/2011/02/11/il-biologo-e-premio-nobel-werner-arber/ “Multaj opinias ke la Eklezio negative sintenas rilate sciencon. Sed tia ne estas mia sperto. Eĉ, la Katolika Eklezio petas esti informata pri la sciencaj malkovroj plej progresintaj kaj de ili profiti... Mia-kredoinfluita de la scienco”
* http://www.nndb.com/people/478/000131085/

Kategorio:Svisaj biologoj
Kategorio:Mikrobiologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Genetikistoj
Závadka (distrikto Gelnica)

eta|maldekstra|250ra|Spiŝa municipo Závadka
eta|maldekstra|250ra|Spiŝa municipo Závadka
eta|maldekstra|250ra|Spiŝa municipo Závadka
**Závadka** (hungare *Görögfalu* germane *Trichtbrunn in der Zips*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Závadka situas inter montoj, laŭ traira flankovojo. Spišská Nová Ves troviĝas je 21&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1352 en formo *"Zavada"*, sed pli frue en 1270 alvenis ministoj el Nowy Targ. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En la 18-a jarcento oni minadis tie kupron, oron kaj arĝenton. Post jarcento fornofandejo ekfunkciis. En 1787 loĝis tie 628 vilaĝanoj en 85 domoj, en 1828 685 vilaĝanoj en 105 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Zavadka,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Görögfalu 710 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišská Nová Ves, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum la 2-a mondomilito la loĝantoj apogis la partizanojn. En 2001 vivis en Závadka 600 homoj, (400 slovakoj, 134 ciganoj, 61 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1778, en 1925 escepte la turon la preĝejo trakonstruiĝis
* 2 kapeloj
* malnovaj loĝdomoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
Kantono Anderson (Teksaso)

**Kantono Anderson** estas unu el la 254 kantonoj de Usono en la centra orienta parto de la subŝtato Teksaso. La administra centro estas la urbo '** - laŭ la censo de 2020, la urbo havis  loĝantojn. La kantono estis fondita la 24-an de marto 1846. Ĝi ricevis sian nomon laŭ **'.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la kantona teritorio cetere  kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj  kvadrataj kilometroj estas akva areo. La teritorio havas komunan limon kun . Pli orientige:

* La kantono Henderson situas norde,
* kantono Cherokee oriente,
* kantono Houston sude,
* kantono Leon sudokcidente kaj
* kantono Freestone okcidente.

## Ĉefaj aŭtovojoj 
* 20ra usona aŭtovojo 79
* 20ra usona aŭtovojo 84
* 25ra usona aŭtovojo 175
* 24ra usona aŭtovojo 287
* 20ra teksasa aŭtovojo 19
* 20ra teksasa aŭtovojo 155
* 20ra teksasa aŭtovojo 294

## Demografio 
Laŭ la 2000-a censo la loĝantaro de kantono Anderson nombris 55&nbsp;106. Inter ili 20,7% estis junuloj de aĝo malpli de 18, 11,7% pli de 65 jaroj. Nur 39,8% de loĝantaro estis inaj.

Rasa konsisto estis: 75,0% blankaj, 22,5% afrik-usonaj, 0,7% indiĝenaj, 0,7% aziaj, 14,6% hispandevenaj, 1,0% estis de du aŭ pli rasoj.

Mediana domanara enspezo en la kantono estis $13&nbsp;838 kaj mediana familia enspezo estis $45&nbsp;551. Povrula frakcio de loĝantaro laŭ statistikaj kriterioj estis 21,2%.

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Teksaso

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Teksaso
Kálmán Jósika

**JÓSIKA Kálmán** barono (pr. jo:ŝika ka:lma:n) estis hungara grandbienulo, ĵurnalisto naskita en Kluĵo 1837 kaj mortinta en Budapest la 6-an de aŭgusto 1910. 
## Biografio
Barono Kálmán Jósika estis redaktoro de la konservativaj gazetoj *Budai Lapok* (1863), *Magyar Állam* (1868–75) kaj *Magyar Korona* (1877–85). Li verkis francecajn socitemajn teatraĵojn kaj romanojn. La gazetaro samtempa fortege atakis pro ĝia naturalismo lian teatraĵon titolitan *A pesti demimonde*. 
## Verkoj
**Beszélyei* (Pest, 1856); 
**A lelkész* (romano, I–II. Pest, 1871); 
**Színművei* (Bp., 1873); 
**Látszat és valóság* (r., Bp., 1902). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Josa, A.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
1732 Heike

'*1732 *Heike'''* estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la inan antaŭnomon "*Heike*", omaĝe al *Heike Neckel'', nepino de la germana astronomo Alfred Bohrmann.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1943
István Jósika

**JÓSIKA István** (pr. jo:ŝika istv:n) estis hungara magnato naskita en ? la ? mortinta en Satmaro en 1598.

## Biografio 
István Jósika riĉiĝis pere de sia geedziĝo: en 1593 li edziĝis kun vidvino de Paŭlo Gyulai, Borbála Füzy, kiu estis en parenceco kun familio Báthori. Post 1595, dum regado de Sigmundo Báthori li estis kanceliro de Transilvanio. En 1598 la reganto kaptigis lin pro suspekto de intenco havigi la potencon de regado kaj senkapigis lin sen juĝo. Liajn bienojn konfiskitajn lia filo Sigmundo rehavigis.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Josika, I.
1729 Beryl

'*1729 *Beryl'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, en Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Beryl Potter'', anino de la teamo, kiu ekzamenis la fotografiajn platojn kaj faris astrometriajn mezurojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1963
1730 Marceline

'*1730 *Marceline'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomino Marguerite Laugier elde la Observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Marceline'', rolulino en la romano « L'immoraliste », de la franca verkisto André Gide.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marguerite Laugier
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
1731 Smuts

'*1731 *Smuts''''' estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Ernest Leonard Johnson elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la generalon Jan Smuts, dufoja ĉefministro de Sud-Afriko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ernest Leonard Johnson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1948
András Jósa

**JÓSA András**  estis hungara arkeologo, kuracisto, antropologo naskita en Nadjvarado la 30-an de novembro 1834 kaj mortinta en Nyíregyháza la 6-an de septembro 1918.

## Biografio 
András Jósa post fino de la ekonomia akademio de Magyaróvár estis praktikanto en Nagycenk, en bieno de István Széchenyi. En 1864 li havigis medicindoktoradon en la universitato de Vieno. Li iĝis ĉefkuracisto en la malsanulejo de Nagykálló kaj en 1884 en Nyíregyháza de departemento de Szabolcs.

## Verkoj 
* *A szabolcsmegyei nyírség ősrégészeti leletei s lelhelyeiről* (Magy. orvosok és természetvizsgálók munkálatai, XIV. Pest, 1870);
* *Szabolcsmegyei bronzleletekről* (Arehaeol. Ért. 1893);
* *Bronzkori halmazleletek* (J. A. Múz. Évkve, VI–VII. 1963–1964. Nyíregyháza, 1965, postmorta verko).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon ()

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj antropologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Welschenrohr

**Welschenrohr** (prononcu: velŝnror*; franclingva nomo: *Rosières*) estas komunumo en la distrikto Thal en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Welschenrohr situas meze inter Balsthal kaj Moutier ĉe la bordo de la rivero Dünnern sur alteco de 680 m s.m. Sude de la vilaĝo leviĝas la ĵurasa montoĉeno Weissenstein. Rekte malantaŭ la vilaĝo leviĝas impresa rokvando nomit Fluh, kiu estas kvazaŭ la rekonilo de la vilaĝo. Supre sur la vando estas pentrita la komunuma blazono.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,97 km², de kiuj 59% estas kovritaj de arbaro, 35% servas por agrikulturo kaj 5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Welschenrohr limas en nordoriento kaj oriento al Herbetswil, en sudoriento al Balm ĉe Günsberg, en sudo al Rüttenen, en sudokcidento al Oberdorf, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Gänsbrunnen.

## Trafiko 
Welschenrohr situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Balsthal al Moutier. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Gänsbrunnen al Balsthal.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Welschenrohr datiĝas el la jaro 1179 kiel *Rore''. En la jaro 1179 la Abatejo Moutier-Grandval posedis la privilegion pri la eklezia interezo kaj plenumigis la diservon en la Sankt-Nikolao-Kapelo. En la jaro 1427 Welschenrohr fariĝis feŭdo de la episkopo de Bazelo sub supera jurisdikcio de Soloturno. En la jaro 1535 Welschenrohr estis atribuita al la tribunalejo Matzendorf. En la jaro 1569 Soloturno akiris la privilegiojn pri ekleziaj interezoj kaj impostoj. En la jaro 1609 Welschenrohr fariĝis aparta paroĥo. En la jaroj 1673 ĝis 1677 estis konstruita la katolika preĝejo Sankt-Teodulo kaj Sankt-Antonio de Padovo. En la jaro 1928 la preĝejo estis ampleksigita.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Welschenrohr

## Bildoj 

Dosiero:Welschenrohr rokvando Fluh kun blazono 126.JPG|La rokvando Fluh, la rekonilo de Welschenrohr
Dosiero:Welschenrohr rubakvopurigejo 118.JPG|Rubakvopurigejo de Welschenrohr
Dosiero:Welschenrohr Gastejo Kreuz 120.JPG|Gastejo Kreuz
Dosiero:Welschenrohr 116.JPG|Vilaĝeniro venante el oriento sur la kantona ĉefvojo n-ro 30
Sídlisko Ťahanovce

eta|maldekstra|250ra|Fontano en Sídlisko Ťahanovce
**Sídlisko Ťahanovce** estas moderna loĝkvartalo de Košice.

## Situo 
Sídlisko Ťahanovce etendiĝas sur ebenaĵo. La supermara alto estas 259 m, areo: 9&nbsp;km². Urbocentro de Košice troviĝas pli sude.

## Historio 
Dum la socialismo en 1984 konstruadoj de novaj betonaj loĝdomoj komenciĝis kaj finiĝis en 1997. En 2001 loĝis en Sídlisko Ťahanovce 22&nbsp;522 homoj.

Kategorio:Košice
Kategorio:Distrikto Košice 1
Džungľa

**Džungľa** estas la plej malgranda urboparto de Košice. La loknomo signifas: ĝangalo, kio aludas al sovaĝa loko. La poŝtkodo estas 040 01, la aŭtokodo: KE.

## Situo 
Džungľa situas laŭ maldekstra bordo de Hornád. La supermara alto estas 209 m. Urbocentro de Košice troviĝas pli sude.

## Historio 
La kvartalo fondiĝis en 1961 kaj aliĝis al Košice en 1990. En 2001 loĝis tie 427 homoj, en 2009 jam 564 homoj. 2 grandaj vendejoj funkcias en la urboparto.

Kategorio:Košice
Kategorio:Distrikto Košice 1
Žakarovce

eta|maldekstra|250ra|Žakarovce
eta|maldekstra|250ra|Žakarovce
**Žakarovce** [ĵakarovce], (hungare *Zakárfalva* germane *Schakarowitz/Sokelsdorf*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ proksima vilaĝo apartenas al la municipo.

## Situo 
Žakarovce situas en valo, fine de sakovojo. Gelnica troviĝas je 5&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1368 en latina formo *"Villa Zakery"*. La unuaj loĝantoj estis germanaj ministoj, kiuj minadis feron kaj kupron. En 1787 loĝis tie 551 vilaĝanoj en 74 domoj, en 1828 685 vilaĝanoj en 94 domoj. Ĝis 1892 la oficiala hungara loknomo estis *Zsakaróc,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1898 incendio okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Zakárfalva 1371 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Gelnica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Žakarovce 776 homoj, (724 slovakoj, 49 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1812
* paroĥo de 1842

Kategorio:Municipoj en distrikto Gelnica
Vidlatá Seč

Municipo **Vidlatá Seč** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, 11&nbsp;km sudokcidente de urbo Litomyšl. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1167. De sia ekesto la vilaĝo apartenis al la monaĥejo en Litomyšl, post ekesto de la episkopejo en Litomyšl estis Vidlatá Seč kun pluaj aliaj vilaĝoj atribuita al ĝi.

Lernado kaj edukado de infanoj en la regiono komenciĝis en forĝejo en najbara Makov. Poste, en la jaro 1795, komencis ĉi tie, en Vidlatá Seč, en kabano survoje al Chotěnov, instrui masonisto kaj soldata veterano Václav Bulva. Konstruaĵo de nuntempa lernejo devenas nur el la jaro 1875.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Kapelo 
En Vidlatá Seč troviĝas kapelo konsekrita al Sankta Maria, konstruita en la 17-a jarcento.

### Monumentoj 
En centro de la vilaĝo situas monumento al la falintoj en la unua mondmilito.

Sur la lerneja vando troviĝas memortabulo al la naskiĝinto, ĉefserĝento František Famfulík, dum la dua mondmilito ekzekutita pro kunlaboro kun kontraŭfaŝisma rezista movado.

## Turismo 
Tra Vidlatá Seč kondukas loka biciklisma traceo n-ro 4026 liganta Dolní Újezd kaj Jarošov.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Litomyšlsko  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
1734 Zhongolovich

'*1734 *Zhongolovich'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ano de la Dora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon kaj esploradiston Ivan Daniloviĉ Ĵongoloviĉ (cirile: *Іван Данилович Жонголович'', 1892 - 1981).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1928
Sever

eta|maldekstra|250ra|Monteto Hradová
**Sever** estas urboparto de Košice. La loknomo signifas: nordo, ĉar ĝi situas norde de la urbocentro. La poŝtkodo estas 040 01, la aŭtokodo: KE, la telefonkodo: 55.

## Situo 
Sever etendiĝas sur ebenaĵo kaj parte sur deklivoj. La supermara alto estas 260 m, areo: 55&nbsp;km². Urbocentro de Košice troviĝas pli sude.

## Historio 
Dum la mezepoko sur monteto (466 m-ojn alta) burgo konstruiĝis, kiu kontrolis la gravan komercan vojon inter Tokaj kaj Krakovo. La burgo detruiĝis en 1445. En 2001 loĝis tie pli ol 20mil homoj, en 2009 malpli, ol dudekmil.

Kategorio:Košice
Kategorio:Distrikto Košice 1
Pinto Perdiguero

eta|dekstra|250px|Suda flanko
La **Pinto Perdiguero** [perdigEro] en hispana, Pinto Perdiguère en franca kaj Pinto Perdrikejo en Esperanto estas montopinto de la Pireneoj, situa inter Aragono kaj Supra Garono, kiel divida landlimo inter Hispanio kaj Francio. Ties pinto estis atingita unuafoje en 1817 de Friedrich Parrot kaj Pedro Barrau. Ĝi estas 3.221 m alta super marnivelo.

Perdiguero
Perdiguero
Perdiguero
Pinto de la Maladeta

eta|dekstra|250px|Pinto de la Maladeta
La **Pinto de la Maladeta**, aŭ Maladeto, estas montopinto de 3.308 m super marnivelo proksima al Pinto Aneto. Ĝi troviĝas en la Natura Parko Posets-Maladeta, en la municipo de Benasque, provinco de Huesko, regiono de Aragono, en Hispanio. En ties norda flanko troviĝas la glaĉero de la Maladeta, kun ĉirkaŭ 37 ha de totala areo. Ĝi estas dividata en du partoj, okcidenta Maladeto (6 ha) kaj orienta (31 ha).

La unuaj ascendoklopodoj estis de Ferrières en 1801 kaj de Louis Cordier en 1802. La unuan ascendon faris la kuracisto kaj naturalisto Friedrich von Parrot la 29an de septembro de 1817 el Bagnères-de-Luchon akompanata de gvidisto Pierre Barrau "Pierrine".

## Notoj 
Kategorio:Montoj en Aragono
Kategorio:Pireneoj
Traktato de Parizo (1947)

La **traktato de Parizo** aŭ traktato pri paco, subskribita ĝuste en tiu urbo la 10an de februaro 1947, de
* la Aliancanoj venkintaj en Dua Mondmilito unuflanke, nome:
** Sovetunio, Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Francio, Pola Popola Respubliko, Jugoslavio, Ĉeĥoslovakio kaj Grekio,
kaj aliflanke:
* la venkitaj eŭropaj aliancaj al Nazia Germanio ene de la Akso Berlino-Romo-Tokio
** Itala Respubliko, Rumanio, Hungario (1946-1949), Bulgario kaj Finnlando.

## Nova teritoria aranĝo kaj kompensoj 
eta|250ra|Nova landlino inter Italio kaj Francio antaŭe poziciigita sur la pintoj de la panoramigitaj montoj

**Italio** estis devigita rezigni suverenecon sur:
* Tende kaj Briga, kompense al Francio,
* Zara (Zadar) kaj preskaŭ la tuta Istrio, kompense al Jugoslavio,
* arkipelago Dodekanesoj, kompense al Grekio,
* ĉiuj transmaraj kolonioj (Libio, Eritreo, Somalio).
Italio devis plue kompenspagi:
* 100 milionoj da dolaroj al Sovetunio,
* 125 milionoj da dolaroj al Jugoslavio,
* 105 miliono da dolaroj al Grekio,
* 25 milionoj da dolaroj al Etiopio,
* 5 milionoj da dolaroj al Albanio.
* devis rezigni, avantaĝe de Ĉinio, ĉiujn teritoriajn privilegiojn rezultantajn de la fina protokolo, subskribita en Pekino la 7an de septembro 1901 kaj sekvaj integrigaj akordoj.

**Rumanio** http://it.wikipedia.org/wiki/Ex_territori_della_Germania
* rehavis Transilvanion kiun arbitracio de Hitlero jam asignis al Hungario,
* devis cedi Besarabion (kiu nun estas teritorio de la nuna Moldavio) kaj parton de Bukovino avantaĝe de Sovetunio,
* devis cedi parton de Dobroĝo al Bulgario,
* ricevis iujn teritoriajn erojn el najbaraj landoj,
* devis pagi 300 milionojn da dolaroj al Sovetunio,
* kaj 100 milionojn da dolaroj al Jugoslavio kaj al Ĉeĥio,
* kaj 45 milionojn da dolaroj al Grekio.

**Finnlando**
* devis rezigni sudan Karelion kun Viborg, la regionojn de Petsamo kaj Salla, kaj kompense pagi 300 milionoj da dolaroj al Sovetunio.
* kaj permesi, en sia ŝtata teritorio, sovetian militan bazon.
Rilate Japanion oni vidu la traktaton pri paco de San Francisco de la 18-a de septembro 1951

## Pactraktato kun Germanio 
## Vidu ankaŭ 
* Dua Mondmilito
* Laponia milito
* Falo de komunismo
* Faŝismo
* Berlino
* 1947

## Bibliografio kaj eksteraj ligiloj 
Dictionnaire d'Histoire universelle aŭ Éditions Bordas. 2004
Brita enciklopedio

Enciklopedio Treccani http://it.wikipedia.org/wiki/Enciclopedia_Treccani

http://www.instoria.it/home/trattato_pace_italia_alleati.htm

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Dua Mondmilito
Parizo
Kategorio:Politiko en 1947
Sámuel Jósika (ministro)

**JÓSIKA Sámuel** barono (pr. jo:ŝika ŝa:muel) estis hungara liberala politikisto, ministro, grandbienulo naskita en Salzburg la 23-an de aŭgusto 1848 kaj mortinta en Kluĵo la 4-an de junio 1923.

## Biografio 
Barono Sámuel Jósika estis inter 1885 kaj 1888 ĉefprefekto de departemento Kolozs, de 1888 prezidanto de la Erdélyi Gazdasági Egyesület kaj de la Erdélyi Római Katolikus Státus. De 1891 li estis deputito, de 1893 administrativa sekretario de ministerio por internaj aferoj. Inter 18-a de januaro 1895 kaj 20-a de januaro 1898 li estis ministro ĉirkaŭ la persono de reĝo en la registaro Dezső Bánffy, en 1910 vicprezidanto de la supera ĉambro, en 1912 ĝia prezidanto. Post 1919 li translokiĝis al sia bieno de Transilvanio. Li estis ĝis sia morto prezidanto de la Országos Magyar Párt en Rumanio.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Josika, S.
Josika, S.
Josika, S.
Kategorio:Hungaraj baronoj
Montoj de Hispanio

[eta|[Teide, kun 3.718 m estas la plej alta pinto de Hispanio kaj la tria plej granda vulkano de la mondo el bazo.]]
[eta|[Mulhacén, kun 3.479 m estas la plej alta pinto de la Iberia Duoninsulo.]]
[eta|[Pinto Aneto|Aneto, kun 3.404 m estas la plej alta pinto de Pireneoj.]]
[eta|[Pinto Veleta, kun 3.398 m estas la dua plej alta pinto de la Betika Montoĉenaro.]]
[eta|[Pinto Posets, kun 3.375 m estas estas la dua plej alta pinto de Pireneoj.]]

La montoĉenoj de Hispanio estas multnombraj kaj okupas preskaŭ duonon de la nacia teritorio. La Pireneoj (en la nordorienta limo de la lando) kaj la Betika Sistemo (sudoriente) estas la plej altaj montoĉenoj kaj situas for de la Hispana Centra Altebenaĵo. Ĉirkaŭ tiu estas la Kantabria Montoĉeno norde, la Iberia Sistemo oriente, kaj Sierra Morena sude. Ene de la Centra Altebenaĵo estas la Centra Sistemo kaj la Montoj de Toledo. Elstaras ankaŭ la insula montoreliefo de la Kanarioj, kiu formas veran komplekson montaran de vulkana deveno kiu eliris el la oceanaj profundoj. Tiusence menciindas la insulo de Tenerife, kie troviĝas kelkaj montoj trimilmetraj.

La hispana reliefo karakteriziĝas pro ĝia alteco, kun meza alteco je 660 metroj, kaj montara se oni komparas ĝin kun la cetero de la landoj de Eŭropo, escepte de Svislando, Aŭstrio kaj la ŝtatetoj Andoro kaj Liĥtenŝtejno, kiel mezuma alteco estas multe pli alta. En la duoninsula Hispanio, la reliefo artikulaciiĝas ĉirkaŭ la granda Hispana Centra Altebenaĵo kiu okupas la plejparton de la centro de la Iberia duoninsulo kaj ĝi havas mezuman altecon je 660 metroj. Ekster la altebenaĵo, troviĝas la basprema zono de la rivero Guadalquivir, situanta en la sudokcidento de la duoninsulo, kaj la de la rivero Ebro, en la nordoriento de la sama. La ĉefaj montaraj sistemoj estas: Pireneoj, Iberia Sistemo, Kantabra Montaro, Hispana Centra Sistemo kaj Betika Montaro.