open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Attila Vértes

**Attila Vértes** [atila vErteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vértes Attila** estis hungara kemiisto, ekonomikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1993, ordinara en 1998) de Hungara Scienca Akademio.

Attila Vértes http://www.chem.elte.hu/departments/magkem/vertesa/vertesahun/index.html naskiĝis la  1934 en Türje. Li mortis la  2011 en Budapeŝto.

## Biografio 
Attila Vértes frekventis teknikuniversitaton en Budapeŝto inter 1954-1958, poste li plulernis 2 jarojn en Universitato Marx Károly. Post la diplomoj li eklaboris en firmao kiel eksportisto. Ekde 1960 li instruis en Universitato Eötvös Loránd, dume inter 1962-1965 li estis en Moskva Ŝtata Universitato. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1965, li doktoriĝis en 1973 antaŭ la akademio, en la sekva jaro li profesoriĝis. Li ofte instruis ankaŭ eksterlande. Li okupiĝis precipe pri la spektroskopio. Li ricevis 2 premiojn en la 2000-aj jaroj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Pozitróniumkémia* (1973)
* *Nuclear Chemistry* (1987)
* *Mössbauer Spectroscopy of Sophisticated Oxides* (1997)
* *Handbook of Nuclear Chemistry * (2003, 2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* biografio kun foto  
* rememoro kun foto  

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kaiserpfalz

**Kaiserpfalz** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj fondiĝis la 1-an de julio 2009 el la antaŭe sendependaj komunumoj Bucha, Memleben kaj Wohlmirstedt. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun . La komunumo estas membro de la komunumaro *An der Finne*, libervola administra ligo de pluraj formale sendependaj komunumoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  (

]]

Kategorio:Distrikto Burgenland
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
10591 Caverni

'*10591 *Caverni'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Giuseppe Forti elde la Observatorio de Montelupo Fiorentino en Toskanio (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro Raffaello Caverni (1837–1900), sacerdoto kaj amatora sciencisto naskiĝinta en Montelupo. Li verkis multenombrajn librojn, el kiuj la plej grava estas *Storia del Metodo Sperimentale in Italia'', pro kiu li ricevis la premion de la Reĝa Instituto de Venecio en .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Giuseppe Forti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Inter caetera

***Inter caetera*** ("Inter aliaj [verkoj]") estis papa buleo publikita de la papo Aleksandro la 6-a la 4an de majo 1493, kiu garantiis al Hispanio (fakte al la kronoj de Kastilio kaj Aragono) ĉiujn terojn je "okcidento kaj sudo" el linio polus-polusa nome je 100 leŭgoj okcidente kaj sude de ĉiu ajn el la insuloj Azoroj aŭ Kaboverdo.[eta|250px|dekstra|La meridiano dekstra estis difinita de *Inter caetera*, tiu maldekstra de la [Traktato de Tordesillas. Modernaj limoj kaj urboj montriĝas nur cele al bildigo. Rozkolore, hispana agado; verde, portugala kaj flava nederlanda.]]

Restas neklara ĝis nun ĉu la papo estis elsendante "donacon" de suvereneco aŭ feŭdan aligon aŭ investituron. Oni faris diferencajn interpretojn ekde kiam oni faris la buleon, el kiuj kelkaj asertas, ke tiu celis nur transformi la posedon kaj okupon de tero en laŭleĝa suvereneco. Aliaj, inklude la hispanan kronon kaj la konkistadorojn, interpretis ĝin en plej ampleksa ebla senco, komprenante, ke ĝi donis al Hispanio tutan politikan suverenecon.

La buleo *Inter caetera* kaj aliaj similaj, partikulare *Dudum siquidem*, formis la *Donbuleojn*.

## Vidu ankaŭ 
* Portugala Imperio
* Hispana Imperio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Angla traduko de *Inter Caetera* 
* Angla traduko de *Inter caetera*
* Papal Bull, Inter Caetera 
* *Dudum siquidem* (latinlingva kopio) ĉe Wikisource

Kategorio:Koloniismo
10585 Wabi-Sabi

'*10585*Wabi-Sabi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch''.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la japana estetiko Ŭabi-sabi (japane 侘寂): valorigo de la objektoj ununuraj en ilia speco el naturaj materialoj en la privata havaĵo, montrante sencon de la "rustikeco" kaj de la simpleco; tiel kiel funkcian sufiĉecon de la latero de malriĉeco de la materialo, videbla riparo, aŭ malnoveco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Bredata numido

**Numidoj** estas familio de birdoj originintaj el Afriko, rilataj al aliaj ĉasbirdoj kiaj la fazanoj, meleagroj kaj perdrikoj; ili havas longan historion de aldomigon, ĉefe ĉe la Kaskonumido.

## Kutimaro 
La ino demetas 25–30 ovojn en profunda, mallarĝigita nesto. Ties ovoj estas malgrandaj, malhelaj kaj tre dikŝelaj. La numidinoj havas kutimon kaŝi siajn nestojn, kaj kunhavi ĝin kun aliaj numidinoj ĝis akumuliĝas grandaj nombroj de ovoj. La kovada periodo estas de 26–28 tagoj. Malfacilas distingi seksojn: nur plenkreskuloj havas pli grandajn kaskojn kaj bridojn ĉe maskloj.

## Bredado 
Numidoj havas longan historion de aldomigo, ĉefe ĉe la Kaskonumido; en Unuiĝinta Reĝlando ili estas konataj kiel "gvinekokoj". La junuloj (nome "keets" angle) estas tre malgrandaj naske. Tiuj numididoj estas tenitaj en granda skatolo en de la hejmo ĝis ili estas ĉirkaŭ sessemajnaĝaj, antaŭ esti movitaj al pli taŭga bredejo. Ili manĝas pedikojn, vermojn, formikojn, araneojn, herbosemojn, kaj iksodojn kiam ili liberas, aŭ ili povas manĝi kokajn ŝelerojn (nome tipo de komerca birdomanĝo) kaze de esti enmetitaj en kaĝoj.

## Kiel manĝo 
La kuirita viando de numido similas al tiu de kono laŭ teksturo, kun gusto inter koko kaj meleagro. Ties viando estis komparita ankaŭ al tiu de fazano, nur kaze de pli substancaj. La numido estas konsiderata malhela viando, kio faras ĝin alloga por gustoriĉaj pladoj. Numidoj estas foje uztaj ankaŭ por kontroli iksodojn.

Ili povas esti kuiritaj uzante receptojn por kokoj, sed ili estas konsiderataj pli gustohavantaj kaj, pro ties pli alta prezo, ili estas ĝenerale servataj je specialaj okazoj. Ili estas partikulare komuna en franca kaj itala kuirartoj.

## Bildgalerio 
## Referencoj 
## Literaturo 
* Madge kaj McGowan,*Pheasants, Partridges and Grouse* ISBN 0-7136-3966-0
* J.S. Ferguson, *Gardening with Guineas* ISBN 0-7392-0250-2

## Eksteraj ligiloj 
* Pri numidoj to a guinea fowl Multa informo, fotoj ktp.
* The Guinea Fowl Breeders Association (GFBA) Internacia asocio pri numidoj.
* Guinea Fowl International Association (GFIA) Tutmonda neprofitiga organizo, baze en Teksaso, Usono, pri bredado de numidoj.

Kategorio:Numidedoj
Kategorio:Birdobredado
Kategorio:Kortobirdoj
Komerca revolucio

La **Komerca revolucio** estis periodo de eŭropa ekonomia etendo, koloniismo, kaj komercismo kiu daŭris el proksimume la 13a jarcento ĝis la komenco de la 18a jarcento. Ĝi estis sukcedita meze de la 18a jarcento fare de la Industria Revolucio. Komence de la epoko de Krucmilitoj, eŭropanoj remalkovris spicojn, silkojn, kaj aliajn riĉaĵojn rarajn en Eŭropo. Tiu disvolviĝo kreis novan deziron por komercado, kaj tiu etendiĝis dum la dua duono de la Mezepoko. Eŭropaj landoj, pere de  malkovraj veturadoj, serĉis novajn komercvojojn en la 15a kaj 16a jarcentoj, kiuj permesis al eŭropaj potencoj konstrui ampleksan, novan retaron de internacia komerco. La landoj serĉis ankaŭ novajn fontojn de riĉo. Pro elteni tiun novan riĉon, oni kreis novajn ekonomiajn teoriojn kaj praktikojn. Por konkurenco de nacia intereso, landoj deziris pligrandigi sian povon tra siaj koloniaj imperioj. La Komerca revolucio estas markita per pliiĝo de ĝenerala komerco, kaj per la kresko de financaj servoj kiaj bankado, asekurado kaj investado.

## Referencoj
*
*
** 
*

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Komerco
Kategorio:Revolucioj
Kategorio:Ŝipnavigado
Frigyes Verzár

**Frigyes Verzár** [fridjeŝ verzAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verzár Frigyes** estis hungara kuracisto, fiziologo, profesoro, membro (honora en 1973) de Hungara Scienca Akademio. Lia nomo disvastiĝis en Svislando kiel **Fritz Verzar**.

Frigyes Verzár http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=verzar naskiĝis la  1886 en Budapeŝto. Li mortis la  1979 en Arlesheim.

## Biografio 
Frigyes Verzár akiris medicinan diplomon en sia naskiĝurbo. Li eklaboris en la universitata medicina instituto en Debrecen en 1918, krome li instruis en la apuda universitato. Li estis dekano en la studjaro 1920, li estis rektoro en la studjaro 1927. Li establis biologian instituton en Tihany, kiun li longe gvidis. En 1930 li invitiĝis al instituto en Bazelo, poste el la foro li gvidis la instituton de Tihany ĝis 1938. Post la emeritiĝo li fondis novan instituton en Bazelo. Li okupiĝis precipe pri ligoj inter nutraĵoj kaj la homa korpo.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Életről, betegségről és halálról* (Pri vivo, malsano, morto), (1924)
* *Die Funktion der Nebennierenrinde* (1939)
* *Theorie der Muskelkontraktion* (1943)
* *Absorption from the intestine* (1967)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* rem hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
10593 Susannesandra

'*10593 *Susannesandra'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la astronomo Robert G. Sandness elde la Observatorio de King City (Ontario, Kanado).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Susanne Sandness'', edzinon de la malkovrinto, muzikistinon kaj instruistinon pri muziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (10593) Susannesandra, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Kabaredo "Das Lachgeschoss"

eta|La palaceto en Futter-strato nr. 13. eta|Trupo da laikaj kabaredistoj ludantaj en Erfurto en la 1974-a jaro.

La kabaredo **Das Lachgeschoß** (germane: *Kabarett Das Lachgeschoß*) estas unu el du kabaredoj en Erfurto, (Futterstraße nr. 13). Ĝi troviĝas en la *Palaco Wachsberg*, dum la alia estas ĉe Waidspeicher. La aktoroj ludas kaj sur scenejo kaj staras malantaŭ la verŝtablo; la gastoj sidas ĉe tabloj. La kerna grupo konsistas el la artistoj Andreas Kausch, Cornelia Kluge kaj Petra Solga.

## Historio de la domo 
La domoj ***Zum gekrönten Löwen*** kaj ***Zum kleinen Wachsberg*** en dokumento unue menciitis en 1754. Posedanto estis riĉa entreprenisto pri transportado. La domoj estis unue manĝigstacio por ĉevaloj kaj gastejo por la kaleŝistoj. La keloj de ambaŭ domoj estas sur fundamentoj el la 12-a jc., surkonstruitaj per trabfakaĵo. Post la fajregoj de 1732 kaj 1756 oni anstataŭe konstruis unu imponan barokstilan urbopalaceton.

Dum la tempo de Napoleono Bonaparte ĝi gastigis la Francan soldatan akademion. Poste estis surloke ĉokoladfabriko kaj en 1910 aĉetis la tuton la bonkonata trotkonkursanto Pfifferling kaj bredis tie ĉi, meze de la urbocentro, ĉevalojn. Post la senproprietigo en 1948 venis ekspedistoj kaj en la 1970-aj jaroj oni planis la gastigon de la Naturhistoria Muzeo. Finfine ĝi iĝis sidejo de la monumentprotektada oficejo.

## Nuntempa uzo 
Ekde 2000 posedas la palaceton la familio Helfrich el Ratingen. Troviĝas nun en la palaceto loĝejoj, restoracio kaj la kabaredo *Das Lachgeschoß* (ekde aprilo 2003).

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la kabaredo. 
* Historio de la domo. 

Lachgeschoss
Kategorio:Kulturo de Erfurto
Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Nederlanda Imperio

eta|Nederlandimperia bildo reprezentanta la Nederlandajn Orientindiojn date de 1916
La **Nederlanda Imperio** (en nederlanda *Nederlands-koloniale Rijk*) enhavis transmarajn teritoriojn kontrolitajn de Nederlanda Respubliko kaj, poste, de la moderna Nederlando el la 17a jarcento al mezo de 1950-aj jaroj. Nederlandanoj sekvis portugalajn kaj hispanojn al starigo de transmara kolonia imperio. Por tio helpis ilin siaj kapabloj por navigado kaj komercado kaj la apero de naciismo akompane la lukton por sendependeco el Hispanio. Kun la britoj, la nederlandanoj dekomence konstruis koloniajn posedaĵojn sur la bazo de nerekta ŝtata kapitalisma korporacia koloniismo, pere de la nederlandaj Orienta kaj Okcidenta Hindiaj Kompanioj. Nederlandaj esplorvojaĝoj kiaj tiuj estritaj de Willem Barents, Henry Hudson kaj Abel Tasman malkovris ampleksajn novajn teritoriojn al eŭropanoj.

Danke al la nederlanda ŝiparpovo stare rapide kiel ĉefa forto for la fino de la 16a jarcento, la nederlandanoj dominis la tutmondan komercon dum la dua duono de la 17a jarcento dum kultura floriĝado konata kiel Ora jarcento de Nederlando. Nederlandanoj perdis multon el siaj koloniaj posedoj, same kiel sian tutmondan potencan statuson, antaŭ la britoj kiam la nederlanda metropolo falis antaŭ la francaj armeoj dum la revoluciaj militoj. La restaŭritaj partoj de la Nederlanda Imperio, ĉefe la Nederlanda Hindio (posta Indonezio) kaj Surinamo, restis sub nederlanda kontrolo ĝis la falo de la eŭropa imperiismo sekve de la Dua Mondmilito. Ekde la 1950-aj jaroj, Nederlando organiziĝis kiel konstituaj landoj komponantaj la Reĝlandon Nederlando. Je la 10a de oktobro 2010 la landoj ene de la reĝlando estis Nederlando mem, Arubo, Curaçao, kaj Sint Maarten.

## Kolonioj 
* Kuracao kaj Dependaĵoj
* Nederlanda Hindio
* Surinamo

## Referencoj 
### Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Plia legado 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Dewulf, J. *The Many Meanings of Freedom: The Debate on the Legitimacy of Colonialism in the Dutch Resistance, 1940-1949* in *Journal of Colonialism and Colonial History*, Vol. 12, Nr. 1, Spring 2011

## Eksteraj ligiloj 
*  De VOCsite
* Dutch and Portugala kolonia Historio
*  VOC Kenniscentrum 
* Dutch East Indies Documentary http://www.youtube.com/watch?v=p7Z6rZhPcCY

Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Eksaj imperioj
Kategorio:Ora jarcento de Nederlando
Preĝejo de Mesumundu

eta|Preĝejo de Mesumundu kaj restoj de la romia akvedukto
eta|*Nostra Segnora* de Mesumundu.
La **Preĝejo de Mesumundu** () en Siligo (Sardio, Italio) estis starigita inter fino de la 6-a kaj komenco de la 7-a jarcentoj. Ĝi estas grava restaĵo de la bizanca epoca. En la 10a jarcento katolikoj katolikigis la preĝejon.
La preĝejo ripozas sur la ruinoj de romia kuracloka konstruaĵo, kiuj mem estas parto de la ĉirkaŭa ar surroundingeologia parko Mesumundu.
La strukturo estis restrukturita en la romanika periodo (11-a jarcento). En la deknaŭa jarcento ĝi estis reduktita al ruina stato pro kolapso, kiu influis parton de la suda absido, kiu estis rekonstruita dum restarigo en 1934.
eta|Interno de la preĝejo.

Kategorio:Bizanca arkitekturo
Mesumundu
Kategorio:Sardio
Kategorio:Provinco Sassari
Dana kolonia imperio

La **Dana kolonia imperio** () aludas la koloniojn kiujn Danio (aŭ Danio-Norvegio ĝis 1814) posedis el 1536 ĝis ĉirkaŭ 1945. Ĉe sia hegemonio la kolonia imperio atendis al kvar kontinentoj (Eŭropo, Nordameriko, Afriko kaj Azio) kaj atingis areon de ĉirkaŭ 3,000,000 km² en 1800. La periodo de kolonia etendo markis plialtigon en la statuso de Danio kaj povon neviditan ekde la Vikinga erao. 

En 1536, Danio eniris en personan union kun Norvegio kaj ekposedis la norvegajn teritoriojn de Gronlando, la  Ferooj, kaj de Islando. Orkadoj kaj Ŝetlandoj, estis tiam de Skotlando, kvankam estis origine regataj de Norvegio ĝis la 15a jarcento, kaj poste oni faris kelkajn klopodojn reakiri ilin.

En la 17a jarcento, sekve de teritoriaj perdoj ĉe la Skandinavia Duoninsulo, Danio-Norvegio ekfaris koloniojn, fortikaĵojn, kaj komercajn staciojn en Afriko, Karibio, kaj Barato. Post 1814, kiam Norvegio estis trapasata al Svedio sekve de la Napoleonaj Militoj, Danio retenis la koloniajn posedojn. Kristiano la 4-a iniciatis politikon etendi la danian transmaran komercon, kiel parto de la komercisma tajdo kiu estis balaante Eŭropon. La dania unua kolonio estis establita ĉe Tarangambadi, en dana *Trankebar*) en la suda marbordo de Barato en 1620. Admiralo Ove Gjedde estris la ekspedicion kiu establis la kolonion. 

Nune, la nuraj restintaj ŝpuroj de tiu imperio estas la Ferooj kaj Gronlando; la Ferooj estis dania lando ĝis 1948, dum la gronlanda kolonia statuso ĉesis en 1953. Ili estas nune aŭtonomaj landoj de la Reĝlando de Danio kun memregado, en rilato menciita kiel "rigsfællesskabet".

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* List of Danish colonial possessions 

Kategorio:Historio de Danio
Kategorio:Geografio de Danio
Kategorio:Imperioj
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:16-a jarcento en Danio
Kategorio:17-a jarcento en Danio
Kategorio:18-a jarcento en Danio
Kategorio:19-a jarcento en Danio
Kategorio:20-a jarcento en Danio
(10603) 1996 UF4

**(10603) 1996 UF4** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
János Szabó (pentristo)

**János SZABÓ** [jAnoŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó János** estis hungara pentristo. 
[eta|János Szabó: [Farkas Bolyai]]
János Szabó naskiĝis en 1784 aŭ en 1790 en Székelyudvarhely (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio) kaj mortis la 27-an de januaro 1851 en Marosvásárhely (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio).
 
## Kariero
János Szabó frekventis kalvinanan kolegion en Marosvásárhely, sed li neniam lernis pentroarton. Li pentradis en Transilvanio, Vieno kaj Bukareŝto. Li estis populara portretpentristo, tamen li neniam riĉiĝis. Lia mecenato estis Farkas Bolyai. Li havis litografian laborejon en reformita kolegio de Koloĵvaro. Li mortis malriĉa, liaj pentraĵoj plejparte malaperis.

## Elektitaj portretoj 
* György Bánffy (guberniestro), Miklós Jósika, Miklós Wesselényi (politikisto, 1796–1850), Károly Szász (juristo), Domokos Teleki (politikisto)

## Lia disĉiplo 
* Miklós Barabás

## Fontoj
* erdelyimuveszet.ro
* http://www.e-nepujsag.ro/op/article/szab%C3%B3-j%C3%A1nos-1784-1851-marosv%C3%A1s%C3%A1rhelyi-piktor
* https://www.biralat.hu/muveszek/szabo_janos_.5992.html?pageid=56 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Maria Carta

**Maria Carta** (naskiĝis la 24-a de junio, 1934) mortinta la 22-an de septembro 1994 en Romo) estis itala kantistino kaj aktorino. Dum sia kariero kiel kantisto ŝi respuris la multajn aspektojn de tradicia sarda muziko, precipe *cantu a chiterra* (kantado kun gitaro), la populara repertuaro de *gosos*, lulkantoj kaj tradicia religia kantado (Gregoria ĉanto). Ŝi povis ĝisdatigi la tradicion per modernaj kaj personaj aranĝoj. En 1975 ŝi verkis poemaron, titolitan  *Canto Rituale* (Rita Kanto).

## Diskografio 
### Albumoj 
* 1971 *Sardegna canta*
* 1971 *Ninna nanna / Muttos de amore*
* 1971 *Adiu a mama / Antoneddu Antoneddu*
* 1971 *Trallallera corsicana / La ragazza moderna*
* 1971 *Paradiso in Re*
* 1973 *Nuovo maggio* / *Funerale di un lavoratore*
* 1974 *Dilliriende*
* 1974 *Amore disisperadu / Ave Maria*
* 1974 *Dies Irae*
* 1975 *Diglielo al tuo Dio * / *Nuovo maggio*
* 1975 *Maria Carta*
* 1976 *Vi canto una storia assai vera*
* 1976 *La voce e i canti di Maria Carta vol.1*
* 1976 *La voce e i canti di Maria Carta vol. 2*
* 1978 *No potho reposare* / *Ballada ogliastrina / Muttettu*
* 1978 *Umbras*
* 1980 *Haidiridiridiridiridinni*
* 1984 *Maria Carta concerto dal vivo *
* 1981 *Sonos ‘e memoria*
* 1984 *Sonos’ e memoria*
* 1992 *Chelu e mare*
* 1993 *Le memorie della musica*
* 1993 *Muttos ‘e amore*
* 1993 *Trallallera*
* 2002 *Sardegna canta*

## Listo de filmoj 
* The Godfather Part II (direktita de reĝisoro Francis Ford Coppola) kiel la patrino de Vito Corleone
* *Cecilia - Storia di una comune anarchica* (direktita de reĝisoro Comolli) (1976)
* *Cadaveri eccellenti* (direktita de reĝisoro Francesco Rosi) (1977)
* *Un reietto delle isole* (direktita de Giorgio Moser) (1980) laŭ samnoma romano de Joseph Conrad
* ''I padroni dell'estate* (de Marco Parodi) (1986)
* *Il camorrista* (direktita de Giuseppe Tornatore) (1986)
* *Disamistade* (de Gianfranco Cabiddu) (1989)
* *Il commissario Corso* (televida filmo) (de Gianni Lepre) (1992)

## Honorigoj
* *Targa Tenco* pro ŝia muziko dialekta, 1985
* maldekstra|50px *Commendatore Ordine al Merito della Repubblica Italiana'', propono de la Prezidanto de la Respubliko Francesco Cossiga, 1991

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* fondaĵo Maria Carta

Kategorio:Italaj kantistoj
Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Popola muziko
Kategorio:Sardio
János Szabó (ceramikisto)

**János SZABÓ** [sabO] rumania hungara ceramikisto. Li naskiĝis en Satmaro la 20-an de julio 1937.
## Kariero
János Szabó diplomitiĝis en 1963 en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Li ricevis premiojn en 1972 kaj 1975.
## Solaj ekspozicioj
*1964 • Artgalerio, Kluĵo
*1975 • Zalău.
## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ceramikistoj
János Szabó (skulptisto)

**I. János SZABÓ** [sabO] rumania hungara instruisto, skulptisto. Li naskiĝis en Reghin la 5-an de aprilo 1952. 
## Kariero
I. János Szabó akiris diplomon en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo en 1976. Li instruis desegnon kaj skulptadon en pluraj lokoj. De 1990 li instruas skulptadon en Muzika kaj Arta Liceo Imre Palló de Odorheiu Secuiesc. Li kreis ĉefe bustojn kaj plakedojn pri famaj personoj. Li kreis la monumentan skulptaĵon *Vasszékely* (Fersikulo) je la memoro de mortintoj en la Unua Mondmilito, kiu estis starigita en Placo Áron Márton de Odorheiu Secuiesc.

## Fonto
*Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.
## Eksteraj ligiloj
*La skulptaĵo de J. Sz.
*Pri la malnova Vasszékely 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
János Ármin Vész

**János Ármin Vész** [jAnoŝ Armin vEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vész János Ármin** estis hungara matematikisto, inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1858, ordinara en 1868) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina familia nomo estis *Weiss* ĝis 1862.

János Ármin Vész http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=vesz&nev5=V%25E9sz+J%25E1nos+%25C1rmin naskiĝis la  1826 en Szeged. Li mortis la  1882 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Ármin Vész frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en la inĝeniera instituto en Pest (urbo) en 1848. Dum la Hungara revolucio de 1848 li partoprenis en planado de nova fervoja linio. En 1849 li revenis al la inĝeniera instituto por instrui apud Ottó Petzval. Post transformiĝo de la instituto al teknika universitato li estis tie profesoro, eĉ en la studjaro 1874 rektoro, krome li verkis la unuan studentan lernolibron.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A felsőbb mennyiségtan alapvonalai* (1861 – 1862, en 1863 premiita)
* *A háromél leirata feloldása (1858)*
* *Leirati mértan (Priskriba geometrio), (1865)
* *Adalékok a visszafutó sorok elméletéhez'' (1874)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sándor Haáz (fotisto)

**Sándor HAÁZ** [hAz] rumania hungara fotisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 12-an de decembro 1979. Li estas la filo dirigento Sándor Haáz, la pli aĝa frato de hobojisto Bence Haáz.

## Premioj
*2011 - Konkurso *Kunvivado – Kunvivado de tradiciaj kulturoj en Karpat-baseno*, publikpremio, dua premio (kategorio Ĉiutaga vivo) pro fotoserio pri 250 jara muelilo kaj de ĝia 82 jara muelisto.

## Kariero
Sándor Haáz estas de 2004 fotoraportisto kiel ekstera kunlaboranto de Magyar Távirati Iroda (Hungara Telegrafia Oficejo). Li estis kunlaboranto ankaŭ de gazeto Krónika. De 2008 li vivas en Odorheiu Secuiesc.

## Ekspozicioj
*2013 - Bukareŝto

## Fonto
*sajto-foto.hu

## Eksteraj ligiloj
*Haáz-projekt 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fotistoj
János Szabó

**János Szabó**

*János Szabó (arkitekto)
*János Szabó (pentristo)
*János Szabó (ceramikisto)
*János Szabó (skulptisto)
*János Szabó (urbomastruma ministro)
*János Szabó (agrikultura ministro)
*János Szabó (defenda ministro)
*János Szabó (abato)
*János Szabó (kanoniko)
*János Szabó (episkopo)
Hospicoj de Strasburgo

**Hospicoj de Strasburgo** estas malsanulejo en Strasburgo. La malsanulejo posedas vitejojn kaj vendas vinon. La nova malsanulejo datiĝas de 2008 kaj estas universitata kuracejo. La hospicoj estas klasikitaj franca Historia monumento ekde 1992.

[eta|maldekstra|Interna korto de la malsanulejo (21-a jarcento). Enfunde oni vidas la [Katedralo Notre-Dame de Strasburgo|katedralon de Strasburgo rekoneblan pro ĝia unika sonorilturo surpintita de spajro.]]

## Vino 
[eta|maldekstra|Vino de [1472]]
La pli malnova vino datiĝas de 1472. Oni trinkas ĝin nur por specialaj okazoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Alzaca vino

## Referencoj 
Kategorio:Alzaco
Kategorio:Vino
Kategorio:Konstruaĵoj en Strasburgo
Kategorio:Malsanulejoj en Francio
10596 Stevensimpson

'*10596 *Stevensimpson'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Dennis di Cicco elde ties privata observatorio de Sudbury (Masaĉuseco, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan pentriston *Steven Simpson*, ilustriston ĉe *Sky & Telescope''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Dennis di Cicco
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Franco Trappoli

**Franco TRAPPOLI** (naskiĝis  en Orvieto, Umbrio) estas itala eksa politikisto de la Socialista Partio. Nun li kompreneble estas pensiulo.

## Biografio 
Li naskiĝis en Orvieto  kaj akiris diplomon en *Ekonomiko kaj mastrumado*. Li fariĝis urbestro de Fano en 1980-1983 kaj poste membro de la Ĉambro de Deputitoj en 1983-1987 kaj en 1992-1994.

Li estas la unua budhisma membro de la Itala Ĉambro de Deputitoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Budhismo
* Fano

## Eksteraj ligiloj 
*  Radio Radicale: okazaĵoj, en kiuj partoprenis Franco Trappoli
*  Profilo de Franco Trappoli en Retejo de la Ĉambro

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj socialistoj
Kategorio:Urbestroj de Italio
Lipporner Schanze

La **Lipporner Schanze**, aŭ **burgo Lipporn**, estas burgruino apud la komunumo Lipporn en la distrikto Rhein-Lahn de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
La ruino de la spronburgo situas apud Lipporn sur alteco de 375 m s.m. La montsprono troviĝas sur la teritorio de Nastätten kaj 700 m for de la ruino malnova burgo.

## Historio 
Pri la Lipporner Schanze ne ekzistas skriba pruvilo. Laŭ arĥeologiaj esploroj la ekesto de la burgo povus esti la 9a jarcento kaj ĝi ekzistis probable ĝis 11a jarcento. Eventuale ĝi estis la sidejo de la nobela familio Lipporn el kiu evoluiĝis la domo Nassau en la 12a jarcento.

## Burgo 
De la iama burgo nur konserviĝis restoj de la ortangula ringrempuro. La rempurrestaĵoj estas 0,5 ĝis 1,2 m altaj kaj havas diametron ĝis 3,5 m. La interna surfaco de la burgo havas dimension de 65 m oble 110 m. En la norda rempuro estis pordego.

## Literaturo 
* Böhme: *Salierburgen*. S. 59 ff.
* Schapper: *Bericht über die Untersuchung der alten Verschanzung in der Nähe von Lipporn*
* Gensicke: *Loreleykr*. 1963. S. 5 f.
* Luthmer: *Wiesbaden V*. 1914. S. 110

## Eksteraj ligiloj 
* *Lipporner Schanze* bei burgdirekt.de

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Charles de Foucauld

**Charles Eugène de Foucauld de Pontbriand** (naskiĝis en Strasburgo, la 15-an de septembro 1858; mortis en Tamanrasset la 1-an de decembro 1916) estis franca oficiro kiu decidis iĝi ermito. Li vivis en la alĝera dezerto. Tie li estis lingvisto, ĉar li studas lingvon kaj kulturon de la tuaregoj.

Li ne havis kristanan kredon dum sia junaĝo. En 1883, post sia milita formacio en Saint-Cyr-l'École li iĝis kavalerioficiro en la franca armeo fariĝinta esploristo kaj geografo. Sed kiam li volis koni la religion, li komencis kredi forte. Li aliĝis al la trapistoj en 1901. Li iris al alĝeria dezerto, kie li vivos preĝante. La 1-an de decembro 1916 li estas murdita ĉe la pordo de sia ermitejo en Ahaggar.

Li estis kanonizita la 15-an de majo 2022 fare de la papo Francisko.

Kategorio:Francaj lingvistoj
Kategorio:Trapistoj
Kategorio:Oficiroj
Le Latet

** Le Latet** (proksimuma prononco "le latE'") estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la komunumaro Champagnole Porte du Haut-Jura, en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lons-le-Saunier kaj al la kantono Champagnole. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Jura

## Eksteraj ligiloj 
* informa paĝeto en la departementa retejo ()

Kategorio:Komunumoj de Jura
10607 Amandahatton

'*10607 *Amandahatton'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Amanda H. Hatton'', vicfilinon de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Nigra numido

La **Nigra numido**, (*Agelastes niger*), estas membro de la birdofamilio de numidoj. Ĝi loĝas en malsekaj arbaroj de Centra Afriko kie ĝi estas ofte aŭdata sed rare vidata. Ĝi estas mezgranda nigra birdo kun nudaj rozkoloraj kapo kaj supra kolo. Oni konas malmulte pri ties kutimaro.

## Aspekto 
La kapo kaj supra kolo de plenkreskulo de Nigra numido estas senplumaj, kio montras la rozkoloran haŭton. Estas kresto de mallongaj lanugaj plumoj sur la frunto, kaj la krono kaj la gorĝo kaj suba kolo havas makulecon de lanugaj plumoj. La korpo- kaj vosto-plumoj estas nigraj kun iome da pli palaj makulecaj markoj en la ventro. Maskloj havas unu al tri spronoj en siaj kruroj dum la inoj aŭ havas neniun aŭ nur ununuran mallongan. Junuloj estas similaj sed havas sablokolorajn pintojn en plumoj de supraj partoj, kaj makulecan bruston kaj blankan ventron. La beko estas verdec-griza kaj la kruroj grizecbrunaj. Maskloj estas kutime iomete pli grandaj ol la inoj kaj estas ĉirkaŭ 42&nbsp;cm longaj, kaj pezas ĉirkaŭ 700 g. La alvoko estas monotona altatona "kŭii" ripetinta po du aŭ tri notojn por sekundo. La alarmalvoko estas eĉ pli akra sono ripetita pli rapide.

## Kutimaro 
La Nigra numido estis malmulte studita. Ĝi kutime troviĝas en paroj aŭ en malgrandaj grupoj kaj estas timida, fuĝema birdo de arbargrundo. Ĝi loĝas en unuarangaj kaj duarangaj arbaroj (ĝangaloj), favore al partoj kun densa subkreskaĵaro sed foje kuraĝas for al apudaj kultivitaj kampoj. Ĝi manĝas senvertebruloj kiaj formikoj, termitoj, milpieduloj kaj skaraboj, kaj ankaŭ malgrandajn ranojn, semojn, berojn kaj burĝonojn. La nestokutimaro de tiu specio estas ne bone konata sed la ovoj estas pale ruĝec-brunaj, foje nuance kun flava aŭ purpura. La etendo de ties teritorio estas ĉirkaŭkalkulata je 764, 000&nbsp;km². Ĝi troviĝas en arbargrundo en unuarangaj kaj duarangaj tropikaj pluvarbaroj, ĉefe kun densa subkreskaĵaro, kaj apude de najbaraj kultivataj rikoltokampoj.

## Statuso 
La populacitendenco ĉe la Nigra numido ŝajne malpliiĝas. Tio okazas ĉar ĝi estas ĉasata kiel manĝo, eble neelteneble, kaj povas suferi pro degradado de sia habitato. Tamen, ĝi estas tre komuna ene de sia teritorio kaj la IUCN listas ĝin kiel "Malplej Zorgiga" en sia Ruĝa Listo de Minacataj Specioj, ĉar la proporcio de malpliiĝo ŝajne ne pravigas ke la birdospecio estu lokigita en pli vundebla kategorio.

## Referencoj 
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kroker-Montaro

[eta|220px|La mapo montras kie Kroker-Montaro situas en [Borneo.]]
eta|220px|Kroker-Montaro vidita ekde la vojo Ranau-Tamparuli.
**Kroker-Montaro** (malaje : *Banjaran Crocker*), estas montaro en la insulo Borneo. Ĝi troviĝas en la malajzia subŝtato Sabaho, situanta en la norda duono de Borneo. Ĝi estas nomita laŭ W.M.Crocker. La montara sistemo apartigas la orientan de la okcidenta marbordo de Sabaho. Kun meza altitudo de 1 800 m, ĝi estas la plej alta montara sistemo en Sabaho. Kinabalu-Monto, kiu estas unu el la plej altaj montoj en Sudorienta Azio situas en tiu montaro. Parto de la montaro estas agnoskita kiel Nacia Parko Kroker-Montaro ekde 1984. La areo ĉirkaŭ Kinabalu-Monto estas Nacia Parko jam ekde 1964 kaj estas la unua malajzia "Monda heredaĵo de Unesko".

## Eksteraj ligiloj 
*  Kroker-Montaro (*Sabahtravel*) 

Kategorio:Borneo
Kategorio:Sud-Orienta Azio
Kategorio:Geografio de Malajzio
Ĉakalavongo

**Ĉakalavongo** aŭ **Chả cá Lã Vọng** (vjetname) estas la nomo de fiŝa specialaĵo el Hanojo (Vjetnamio). Ĝi estas marinita fiŝo rostita super lignokarbo kaj poste fritita en graso. Ĝi devenas de la Đoàn familio loĝanta ĉe 14 Chả Cá strato (antaŭe: Hàng Sơn strato) en la malnova urboparto. Tiu familio donis la nomon al la plado kaj tenas sekreta ĝian recepton.

## Historio 
En la frua kolonia periodo dum la ribelo de Hoàng Hoa Thám kiu daŭris ĉirkaŭ 25 jarojn (1887-1913) iu Đoàn familio, loĝinta ĉe 14 Hàng Sơn strato uzis sian hejmon por gastigi la ribelulojn. La domposedantoj ofte faris tre bongustan pladon el fritita fiŝo por oferti al siaj gastoj, kiuj iom post iom alkutimiĝis al ĝi. Sekve, la gastoj helpis la familion malfermi butikon por vendi manĝaĵon, certigi decan enspezon kaj samtempe servi kiel kunvenejo. La vortoj Chả Cá estas uzitaj por alvoki stratonomon. Ĉe la enirejo de la restoracio estas montrata statuo de Lã Vọng (ĉine: Lu Wang (吕望), unu el la multnombraj nomoj de Khương Tử Nha (ĉine: Jiang Ziya 姜子牙; pinjine: Jiang Zǐyá) sidanta en pozicio de fiŝisto tenanta fiŝkaptan vergon kun rekta hoko — la simbolo de talentaj homoj atendantaj oportunan okazon. Pro tio la kutima klientaro nomis la restoracion Chả Cá Lã Vọng. Hodiaŭ Chả Cá Lã Vọng fariĝas la nomo de ambaŭ — la restoracio, kaj la plado. La sekreto de la recepto estas konservita de la Đoàn familio kaj estas transdonata de generacio al generacio.

## Preparado 
Chả cá Lã Vọng-restoracio en Hanojo havas nur unu pladon. Por havi bongustegan torton oni elektas bonodoran hemibagruson kun firma karno, sen tro da ostoj. Oni forĵetas la ostojn kaj konservas nur la karnon kiun oni spicas per fiŝsaŭco, pipro, kurkumo, ocimo. Poste oni kradrostas ĝin ambaŭflanke super brulanta lignokarbo. Surtable oni bezonas fornon por ke ĝi ne malvarmiĝu. Oni garnas ĝin per fajnaj nudeloj, sekaj krespoj, rostitaj arakidoj, tranĉitaj cepaj folioj, ocimo, salikoka pasto, citrono kaj india spico.

## Komentoj kaj taksado 
La plado plaĉas ne nur al la hanojanoj, sed ankaŭ al eksterlandanoj. Tial la ĵurnalistino Patricia Schultz mencias ĝin en sia libro „1000 lokoj, vidindaj antaŭ morti“. Poste la novaĵagentejo MSNBC malgrandigis ĝin en „10 lokoj, vidindaj antaŭ morti“, kie Chả cá Lã Vọng-restoracio el Hanojo okupas la kvinan lokon, apud naŭ famaj geografiaj lokoj kaj festivaloj tra la mondo.

Antaŭe oni povis manĝi ĝin nur en Hanojo, sed nuntempe oni trovas ĝin ankaŭ en Ho-Ĉi-Min-urbo.

## Referencoj 
Kategorio:Vjetnama kuirarto
Kategorio:Fiŝaĵoj
Kategorio:Vjetnamaj vortoj kaj esprimoj
Miklós Vető

**Miklós Vető** [miklOŝ vetO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vető Miklós** estis hungara-franca historiisto pri filozofio, profesoro, membro (ekstera en 2007) de Hungara Scienca Akademio.

Miklós Vető http://www.matud.iif.hu/08jun/13.html  naskiĝis en 1936 en Budapeŝto kaj mortis la 8-a de januaro 2020 en Parizo.

## Biografio 
Miklós Vető akiris abiturienton en sia naskiĝurbo, poste li frekventis universitaton en Szeged. Li partoprenis en Hungara revolucio de 1956, tial post la falo li devis rifuĝi al Francio, kie li lernis filozofion. Post la diplomo li parte instruis en diversaj universitatoj, parte li verkadas preskaŭ senescepte franclingve. Komence li instruis en Usono, Afriko kaj Francio, sed ekde 1983 jam en Hungario en Budapeŝto kaj Szeged. Baldaŭe li instruis ekzemple en Rumanio, Bulgario, Pollando, Litovio.

## Elektitaj libroj 
* Pri Simone Weil - debuta libro, baldaŭe ankaŭ en aliaj 4 lingvoj
* De Kant ĝis Schelling - ĉefverko

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo kun foto (la teksto estas legebla lastfoje) 
* http://www.magyarmenedek.com/products/7103/A_teremto_Isten_-_Veto_Miklos.htm 
* http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=auteurs&obj=artiste&no=12498 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Hungardevenaj francoj
Herman Schalow

**Herman Schalow** (prononco , naskiĝis la 17-an de januaro 1852 en Berlino, mortis la 9-an de decembro 1925), ankaŭ malĝuste literumita Hermann Schalow, estis germana ornitologo.

Herman Schalow estis bankisto. Li studis ornitologion kiel amatoro kun Jean Louis Cabanis (1816–1906) kaj laboris kun Anton Reichenow (1847–1941). Inter 1894 kaj 1907, li estis Vicprezidento kaj en 1907–1921 Prezidento de la Germana Ornitologia Societo.

Schalow estis aŭtoro de *Die Musophagidae* (1886), *Die Vögel der Arktis, Birds of the Arctic* (1905) kaj de multaj sciencaj artikoloj pri birdoj. Li ankaŭ eldonis veturgvidilon verkita de Richard Böhm (1854–1884) *Ostafrika, Sansibar und Tanganjika heraus: Von Sansibar zum Tanganjika, Briefe aus Ostafrika von Dr. Richard Böhm* (J. A. Brockhaus, Leipzig 1888).

Schalow priskribis 270 speciojn. La Berlina Muzeo de Natura Historio honoris lin per nomigado de libroservo laŭ li nomo, kaj Anton Reichenow nomigis birdospecion kiel Ŝaloŭa turako.

## Referencoj 
* Bo beole, Michael Watkins (2003): *Whose Bird? Common Bird Names and the People They Commemorate*. Yale University Press (New Haven, London)
* Maurice Boubier (1925): ''L'Évolution de l'ornithology*. Librairie Félix Alcan (Paris), Nouvelle collection scientifique: ii + 308 p.
* Ludwig Gebhardt (2006): *Die Ornithologen Mitteleuropas''. Aula-Verlag, Wiebelsheim.
* Wolfgang Mädlow: Notes on the new version. In. Herman Schalow: Contributions to the bird fauna of the Mark Brandenburg. edition, published by the Association of Berlin - Brandenburg ornithologists (ABBO) Rangsdorf, 2004. ISBN 3-9807627-9-3

Kategorio:Germanaj ornitologoj
Museum für Naturkunde

La **Berlina Muzeo de Natura Historio** (, foje nomata la '** aŭ **' mallongige; oficiale: )  estas naturhistoria muzeo en Berlino, Germanio. 

maldekstre|eta|La Dinosaŭrejo vidata ekde la enirejo, kun la skeleto de *Giraffatitan* (iam *Braĥiosaŭro*) *brancai* en la centro
[maldekstre|eta| La Berlina Specimeno de *[Archaeopteryx*]]
Tiu muzeo estas hejmo de pli ol 30 milionoj da zoologiaj, paleontologiaj, kaj mineralogiaj specimenoj, inklude pli ol dekmilo da tipaj specimenoj. Ĝi famas pro du spektaklaj montraĵoj: nome la plej granda muntita dinosaŭro en la mondo, kaj tre bone konservita specimeno de la plej frua konata birdo, nome *Archaeopteryx*.

## Referencoj 
## Notoj 
* 
* 
* Maier, Gerhard. African dinosaurs unearthed : the Tendaguru expeditions. Bloomington, Indiana : Indiana University Press, 2003. (Life of the Past Series).

## Eksteraj ligiloj 
* Museum für Naturkunde (retejo)
* Naturkundemuseum Berlin seeks sponsors for a hoard of world heritage treasures, de Eva-Maria Levermann el Goethe-Institut
* Historio de Humboldt-Universität zu Berlin 
* Foto de Berlina specimeno de *Archaeopteryx* 
* Historio de mineralogiaj kolektoj ĉe la Muzeo de Natura Historio en Berlino
* Time-lapse filmo pri malmuntado de Braĥiosaŭro
* Historio de la minerala kolekto 

Kategorio:Muzeoj en Berlino
Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Humboldta Universitato de Berlino
Deutsche Ornithologische Gesellschaft

La **Deutsche Ornithologische Gesellschaft** (Germana Ornitologista Societo) estis fondita en 1850, kaj estas unu el plej malnovaj ekzistantaj sciencaj societoj en la mondo. Ties celo estas elteni kaj helpi sciencan ornitologion en ĉiuj niveloj. Ĝi publikigas la gazeton Journal of Ornithology, fondita en 1853.

## Referencoj 
* Historio de la Societo 

Kategorio:Ornitologiaj organizaĵoj
Kategorio:Germanaj asocioj
Svedaj transmaraj kolonioj

Svedio posedis transmarajn koloniojn de 1638 ĝis 1663 kaj de 1784 ĝis 1878.
eta|Mapo de Nova Svedio ĉ. 1650

## Listo
Iamaj svedaj kolonioj en Afriko estis la jenaj:
*Sveda Ora Marbordo (1650–1663; perdita por Danio kaj la nederlandanoj) Inklude Cape Coast (1649–1663) konsista el la jenaj setlejoj:
*:Fortikaĵo Apollonia, nune Beyin: 1655-1657.
*:Fortikaĵo Christiansborg/Fortikaĵo Frederiksborg, kiu iĝis ĉefurbo, nune Osu, Akrao: 1652-1658 
*:Fortikaĵo Batenstein, nune Butri: 1649-1656.
*:Fortikaĵo Witsen, nune Takoradi: 1653-1658.
*:Carolusborg: aprilo 1650 - januaro/februaro de 1658, 10a de decembro 1660 - 22a de aprilo 1663

Iamaj svedaj kolonioj en Ameriko estis la jenaj:
*Guadeloupe (1813–1814; reveninta al Francio)
*Saint-Barthélemy (1784–1878; vendita al Francio)
*Nova Svedio (1638–1655; perdita por la nederlandanoj)
*Tobago (1733; klopodita setlejo malsukcesa pro agado de indiĝenoj)

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*WorldStatesmen- Svedaj Posedoj kaj Kolonioj
*Historio de Tobago 
* Wetaskiwin local heritage – Svedaj setlantoj
* Mémoire St Barth | Historio de St Barthélemy (arkivoj & historio de sklaveco, sklavokomerco kaj ties nuligo) – ''Comité de Liaison et d'Application des Sources Historiques


Kategorio:Historio de Svedio
Tamás Vicsek

**Tamás Vicsek** [tamAŝ viĉek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vicsek Tamás** estis hungara fizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea en 1995.

Tamás Vicsek http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19570 naskiĝis la  1948 en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Vicsek lernis en Moskva Ŝtata Universitato inter 1967-1972. Li doktoriĝis en 1976 en universitato de Debrecen, poste li eklaboris en fizika esplorinstituto. En 1991 li ekinstruis en Universitato Eötvös Loránd kiel titulara profesoro. Baldaŭe li estis katedrestro ĝis 1996. Post 2 jaroj li fondis novan katedron, kiun li gvidis ĝis 2005. Li instruis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Londono, Atlanta, Yale. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1983, li doktoriĝis en 1988 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri la biologia fiziko kaj retoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1986-1999.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Orientated Bond Percolation* (1980)
* *Fraktálnövekedés* (1990)
* *A természet geometriája* (Geometrio de la naturo), (1999)
* *Biológiai rendszerek statisztikus fizikája* (2001)
* *Hierarchical Group Dynamics in Pigeon Flocks* (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo 
* kun foto 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Belga kolonia imperio

La **Belga kolonia imperio** (; ), enhavis tri koloniojn kontrolitajn de Belgio inter 1885 kaj 1962: nome Belga Kongo (nune Demokrata Respubliko Kongo), Ruanda-Urundi kaj koncesioj en Tjanĝino (1902–1931) en Ĉinio.

Tiu imperio estis malsimila al tiuj de ĉefaj eŭropaj imperiaj potencoj ĉar ĉirkaŭ 98% el ĝi estis nur unu kolonio (ĉirkaŭ 76 fojojn pli granda ol la metropolo Belgio mem) — nome la Belga Kongo — kiu originiĝis kiel persona posedaĵo de la reĝo de la lando, Leopoldo la 2-a de Belgio, pli ol esti akirita per politika aŭ milita agado de la Belgia ŝtato.

170px|eta|Eŭropa misiisto, New Antwerp Mission (Bangala), antaŭ 1905
Belgoj tendencas aludi siajn transmarajn posedojn kiel 'la kolonioj' pli ol kiel 'la imperio'. Malkiel ĉe aliaj landoj de la periodo havantaj eksterlandajn koloniojn, kiaj la britoj aŭ la germanoj, Belgio neniam havis monarkon nomata kiel 'Imperiestro'.

## Fono 
## Kongo 
### Libera Ŝtato Kongo (1885–1908) 
### Belga Kongo (1908–1960) 
## Ruanda-Urundi (1916–1962) 
## Koncesioj en Tjanĝino (1902–1931) 
## Santo Tomás, Gvatemalo 
## Insulo Komaĉino 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Koloniismo
Oscar Rudolph Neumann

**Oscar Rudolph Neumann** (1867 – 17a Majo 1946) estis germana ornitologo.

Neumann veturis al Afriko kelkajn fojojn, partikulare inter 1892 kaj 1894, kaj priskribis multajn novajn afrikajn speciojn. El 1900 al 1901 li veturis tra Somalilando kaj suda Etiopio kun la germana ornitologo Barono Carlo von Erlanger, klarigante la informojn de antaŭaj esploristoj kaj kolektante nombrajn zoologiajn specimenojn.

El 1908, financaj malfacilaĵoj devigis Neumann trovi dungon ĉe la Naturhistoria Muzeo ĉe Tring, kie li laboris dum multaj jaroj. En la Nazia Germanio, li suferis rasan apartigon kaj foriris danke al la helpo de sia amiko Julius Riemer en 1941 el Berlino al Kubo kaj poste al Ĉikago, kie li laboris la finajn jarojn de sia vivo kiel zorgisto en la Field Museum of Natural History.

Nombraj zoologiaj specioj portas sian nomon, ekzemple:
* Neŭmana sturno (*Onychognathus neumanni*).
* Neŭmana stumpovostulo (*Hemitesia neumanni*).
* *Philochortus neumanni*, lacerto el la genro *Philochortus*, priskribita de Paul Matschie en 1893.

## Publikaĵoj asociaj kun Neumann 
* *Die Oligochäten Nordost-Afrikas, nach den Ausbeuten der Herren Oscar Neumann und Carlo Freiherr von Erlanger*, W Michaelsen (1903) Zoologische Jahrbuecher (Systematik) 18: 435-556 - Tervermoj el Nordorienta Afriko, laŭ la kolektoj de Neumann kaj Erlanger.
* *Scorpione und Solifugen Nordost-Afrikas, gesammelt 1900 und 1901 von Carlo Freiherrn von Erlanger und Oscar Neumann*, Zoologische Jahrbuecher (Systematik) 18: 557-578 (1903) - Skorpioj kaj Solifugae kolektitaj en 1900/01 de Neumann kaj Erlanger.
* *Ueber die von Herrn Dr Neumann in Abessinien gesammelten aulacopoden Nacktschnecken*, (1904) Zoologische Jahrbuecher (Systematik) 19: 673-726 - Informo de Dro. Neumann rilate al la abisinia aŭlakopodaj limakoj.
* *Homopteren aus Nordost-Afrika, gesammelt von Oscar Neumann*, A Jacobi (1904) Zoologische Jahrbuecher 19: 761-782 - Homoptera el Nordorienta Afriko kolektitaj de Neumann.
* *Schildkröten und Eidechsen aus Nord-Ost Afrika und Arabien. Aus Carlo v. Erlangers und Oscar Neumanns Forschungsreise*, G Tornier (1905) Zool. Jahrb Syst 22: 365-388 - Testudoj kaj lacertoj el Nordorienta Afriko kaj Arabio, rilate al la ekspedicio de Erlanger kaj Neumann.
* *Über nordost-afrikanische und arabische Kriechtiere*, de Oscar Rudolph Neumann (1905) - Pri reptilioj de Nordorienta Afriko kaj Arabio.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Oscar Neumann, "From the Somali Coast through Southern Ethiopian to the Sudan", *Geographical Journal*, **20** (October 1902), pp. 373-398

Neumann, Oscar
Neumann, Oscar
Kategorio:Esploristoj de Afriko
Neumann, Oscar
Gábor Vida (biologo)

**Gábor VIDA,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor Vida** estis hungara biologo, genetikisto, ekologo, profesoro, membro (korespondanta en 1985, ordinara en 1993) de Hungara Scienca Akademio.
Gábor Vida http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19571 naskiĝis la  1935 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Vida frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1953-1957, poste li laboris en instituto pri vinberoj. En la studjaro 1960 li instruis en mezlernejo, poste li laboris en akademia genetika instituto. Inter 1973-2005 li estis katedrestro en Universitato Eötvös Loránd. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1965, li doktoriĝis en 1973 antaŭ la akademio. Li okupiĝis ekzemple pri medioprotektado. Li ricevis 5 premiojn inter 1996-2006.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az élet keletkezése* (Estiĝo de la vivo), (1981)
* *A biodiverzitási feladvány* (1995)
* *Általános genetika* (Ĝenerala genetiko), (1999)
* *Helyünk a bioszférában* (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj genetikistoj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj ekologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj