open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vas-sceptro

eta|Vas-sceptro.
La **vas-sceptro** estis rekta bastono kronata kun la kapo de mitologia besto, estante ĝia malsupra ekstremo forkoforma; plej probable ĝi simbolis la potencon, la forton kaj la regon en la egipta mitologio. Ĝi povas aperi akompanata de aliaj simboloj, kiaj la ĝedo "stabileco, regado" kaj la ansa kruco "vivo".

La uzado de la vas-sceptro eble venas el la egipta antaŭdinastia periodo, kiel bastono por gvidi la brutaron kaj kiu, per ia kialo, iĝis simbolo ligita al la potenco kaj la forto. En la "tombo 100" de Hierakompolo aperas ulo portanta bastonon simila al la vas-sceptro.

En funebraj kuntekstoj, la vas-sceptro ĉiam estis ligita al la bonfarto, regado kaj potenco dia kiun la mortinto bezonus por la transtomba vivo. Ĝi estis konsiderita tenilo de la ĉiela volbo.

En la reprezentadoj de temploj, tomboj kaj steleoj, la vas-sceptro estis portita de la dioj Ptah, Sokar kaj pli malfrue Oziriso. Ĝin ankaŭ portis Amono-Reo kaj Ĥonsu en la kapelo de Ramseso la 2-a de la templo de Medinet Habu, en la tombo de de Tutanĥamono, Setho en la Steleo de la jaro 400, en Taniso, Ĥepri aŭ Igai, antikva dio.

Kvankam ĝi estas tipa apartenaĵo de la dioj, kelkfoje ĝin portis ankaŭ la diinoj Satet, aŭ Bastet.

Kategorio:Simboloj de Antikva Egiptio
Imperia Trezoro de Japanio

eta|Interpreto de artisto pri la Imperiaj Trezoroj de Japanio.
La **Imperia Trezoro de Japanio** 三種の神器 Sanŝu no Jingi, konata ankaŭ kiel "La Tri Sanktaj Trezoroj", konsistas el glavo, Kusanagi (草薙劍), juvelo aŭ juvelkolĉeno magatama (八尺瓊曲玉) kaj la spegulo kagami (八咫鏡). Ili reprezentas la tri primarajn virtojn de Japanio: la kuraĝo (glavo), la saĝo (spegulo) kaj la bonvolo (juvelo). Tiuj ĉi elementoj estas ligitaj al la budhanaj instruoj.

Ĉar temas pri legendaĵoj, la ĝusta situo de la trezoroj ne estas konfirmita sed la popolo scias ke la glavo troviĝas en la Templo Acuta en Nagojo, la juvelo en Kokjo (la Imperia Palaco) en Tokio kaj la spegulo en la Ise-Sanktejo en la Gubernio Mie.

Ekde la jaro 690, la prezentado de tiuj ĉi objektoj al la Imperiestro fare de grupo de ŝintoaj sacerdotoj, estas parto de granda kronceremonio. Tiu ĉi ceremonio ne estas publika kaj la elementoj tradicie estas nur vidataj de la imperiestro kaj kelkaj sacerdotoj. Pro tiu ĉi kialo, ne ekzistas fotoj aŭ desegnoj de la trezoroj.

Kategorio:Kulturo de Japanio
17023 Abbott

'*17023 *Abbott''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (, Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona aktoro Bud Abbott (1897–1974), la serioza viro de la komika duopo Abbott kaj Costello.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Natria hipofosfito

**Natria hipofosfito**, **hipofosfito de natrio** aŭ **NaH2PO2** estas natria salo de hipofosfita acido kaj natria hidroksido, komerce trovata en sia unuhidrata formo. Ĉe meditemperaturo ĝi estas senkolora aŭ blanka solido, solvebla en akvo kaj facile absorbas humidecon el la aero.

Natria hipofosfito devas konserviĝi en seka kaj malvarma loko for de oksidaj materialoj. Kiam varmigita, ĝi malkomponiĝas estigante toksajn gasojn, kiel fosfino, kaŭzante iriton al la spira sistemo. Ĝi estas forta reduktagento kaj eksplodas kiam muelita kun kloratoj aŭ aliaj oksidagentoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Dissolvado de blanka fosforo kun malvarma solvaĵo de natria hidroksido:

### Sintezo 2 
* Oksidado de fosfino pere de natria hipoklorito en alkala medio:

### Sintezo 3 
* Neŭtraliga reakcio inter hipofosfita acido kaj kaŭstika sodo:

### Sintezo 4 
* Malkomponado de kalcia hipofosfito kaj natria karbonato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiam hejtata, ĝi malkomponiĝas en natrian pirofosfaton, fosfinon kaj natrian metafosfaton:

### Reakcio 2 
* La anhidra salo estiĝas per iom da hejtado:

### Reakcio 3 
* Ĝi malkomponiĝas en la ĉeesto de alkaloj:

### Reakcio 4 
* Hidrogena peroksido ĝin oksidigas:

## Uzoj 
Natria hipofosfito estas ĉefe uzata por senelektra nikela galvanizado. Per tiu metodo, ia rezista tavolo de nikelo kaj fosforo estas uzata por kovri kaj protekti malregulajn surfacojn, per vastaj aplikoj en aviado kaj petrolkampoj.

Natria hipofosfito kapabla redukti nikelajn jonojn en solvaĵo al metala nikelo sur metalaj substratoj samkiel sur plastaj substratoj. Ĉi-lasta metodo bezonas ke la substrato aktiviĝu per maldikaj partikloj da paladio. La rezultanta nikela tavolo enhavas ĝis 15% da fosforo. Ĝi same uzatas kiel nutro-aldonaĵo.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Toxnet
* Chemical Book
* ChemNet
* Food Chemicals Codex, Institute of Medicine (U.S.). Committee on Food Chemicals Codex
* Graham's Electroplating Engineering Handbook, L. J. Durney
* Advances in food research
* Surface Characteristics of Fibers and Textiles, Christopher Pastore, Paul Kiekens
* Corrosion-Resist Coatings, Ichiro Suzuki
* Frontiers in Materials Science, B. Raj

## Referencoj 
hipofosfito
Kategorio:Reduktiloj
Kategorio:Hipofosfitoj
Serket

**Serket**, antikva diino de la magio kaj simbolo de la suna varmo de la sunsistemo.
Serket estis reprezentita kiel virino kun enskribaĵo sur ŝia kapo. Ankaŭ skorpio el ina kapo, kun kornoj aŭ kun la suno. Kelkfoje ŝi estis reprezentita kiel virino kun kapo de leonino.

Serket estis filino de Reo, kaj kelkfoje reprezentita en Edfu kiel edzino de Horuso, aŭ la patrino de Horaĥti. Ŝia filo estas Nehebkau en la Piramidaj tekstoj.

*Serket* estis bonfara diino kiu protektis la sarkofagon de la faraono. En la funebraj tekstoj ŝi aperas kiel patrino de la mortinto, kiun ŝi mamsuĉigas. Ŝi estis protektanto de la kanopo de Kebehsenuf. Ankaŭ ŝi helpis kontraŭ la pikoj de skorpioj kaj serpentoj.

Serket estis identigita kun la diinoj Iziso kaj Seŝat. Ŝi estis kultata en la Nildelto, en Edfu kaj *Per-Serket*. La sacerdotoj de Serket estis kuracistoj kaj magiistoj kiuj kuracis la pikadojn de la venenaj bestoj.

Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Dioj pri morto
Natria hiponitrito

**Natria hiponitrito**, **hiponitrito de natrio** aŭ **Na2N2O2** estas neorganika komponaĵo, senkolora natria salo rezultanta el reakcio inter natria nitrato kaj amalgamo de Natrio/Hidrargo aŭ pere de hidroksilamina sulfonata acido kaj natria hidroksido. Kiel derivaĵo de la hiponitrita acido ĝi povas prezentiĝi sub la formoj trans kaj cis, kaj povas eksplodi kiam en seka kondiĉo. Kiel salo de malforta acido kaj forta bazo ĝi malkomponiĝas sub hejtado per liberigo de gaso nitroza oksido. Kvankam la cis-formo de la natria hiponitrito povas ekzisti, ĝi tuj malkomponiĝas per aldono de akvo.

## Sintezo 
* Natria hiponitrito prepareblas per reduktado de koncentrita varma solvaĵo de natria nitrato kaj natria-hidrarga amalgamo:
\mathsf{2\;NaNO_3 + 8\;Na/Hg + 4\;H_2O \ \xrightarrow{40^oC}\ Na_2N_2O_2 + 8\;NaOH + Hg }
* Ĝi estiĝas per oksidado de koncentrita hidroksilamino kaj natria nitrito en alkala medio:
\mathsf{NH_2OH + NaNO_2 + NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2N_2O_2 + 2H_2O }
* Neŭtraligo de hiponitrita acido kaj natria hidroksido:
\mathsf{H_2N_2O_2 + 2NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2N_2O_2 + 2H_2O }
* Pere de alkohola solvaĵo kun natria nitrito kaj amalgamo de natrio kaj hidrargo:
\mathsf{2NaNO_2 + 4\;Na(Hg) + 2\;H_2O \ \xrightarrow{}\ Na_2N_2O_2 + 4\;NaOH }

## Reakcioj 
* Kiam hejtata, natria hiponitrito malkomponiĝas:
\mathsf{4\;Na_2N_2O_2 \ \xrightarrow{335^oC}\ 3\;N_2 + NaNO_2 + NaNO_3 + 3\;Na_2O }
* Ĝi estas atakata de koncentrita klorida acido:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + 2\;HCl \ \xrightarrow{100^oC}\ 2\;NaCl + N_2O\uparrow + H_2O }
* Dum pasado de klorida acido tra glacia solvaĵo de natria hiponitrito, hiponitrita acido estiĝas:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + 2\;HCl \ \xrightarrow{0^oC}\ H_2N_2O_2 + 2\;NaCl }
* Estigante hidroksilamino el atoma hidrogeno:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + 4\;H^o_{(Zn,NaOH)} + 2\;H_2O \ \xrightarrow{}\ 2\;NH_2OH + 2\;NaOH }
* Oksidado de jodo al jodida acido:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + 3\;I_2 + 3\;H_2O \ \xrightarrow{}\ NaNO_3 + NaNO_2 + 6\;HI }
* Duobla interŝanĝa reakcio inter natria hiponitrito kaj nitrata arĝento:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + 2\;AgNO_3 \ \xrightarrow{}\ Ag_2N_2O_2\downarrow + 2\;NaNO_3 }
* Ĝi reakcias kun karbona duoksido:
\mathsf{Na_2N_2O_2 + CO_2 \ \xrightarrow{}\ Na_2CO_3 + N_2O\uparrow }

## Literaturo 
* Chemical Book
* ACS Publications
* A Text Book of Inorganic Chemistry, Anil Kumar De
* Modern Methods of Plant Analysis / Moderne Methoden der Pflanzenanalyse
* NOx Related Chemistry
* A Text Book of Inorganic Chemistry, Anil Kumar De
* Chemistry of the Elements, N. N. Greenwood,A. Earnshaw
* The Chemistry of Nitrogen: Pergamon Texts in Inorganic Chemistry, K. Jones

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Hiponitritoj
Natria metafosfato

**Natria metafosfato**, **metafosfato de natrio** aŭ **NaPO3** estas neorganika komponaĵo, alkala salo de metafosfata acido, blanka aŭ kristala substanco, preskaŭ nesolvebla en akvo, tamen, solvebla en acidoj. Ĝi estigas oligomerojn, kiu estas tri- aŭ kvar- hidrataj polifosfatoj, kies baza strukturo estas Na2O . P2O3, uzata kiel dieta suplemento, emulsianto, sekvestranto, kaj teksturiganto. Ĝi same uzatas kiel poluradagento, plidensiganto en dentrokremoj, farado de likvaj sapoj, skrapado, akvo-moliganto, kosmetikaĵoj, kaj en tekstila industrio.

## Sintezoj 
### Sintezo 1
* Neŭtraligo de metafosfata acido kaj natria hidroksido. Oligomeroj estiĝas kiam temperaturo altiĝas pli ol 500-600°С:

### Sintezo 2
* Traktado de fosfata acido kaj natria klorido:

### Sintezo 3
* Malkomponado de la natria fosfato unubaza:

### Sintezo 4
* Malkomponiĝo de natria pirofosfato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1
* Per hejtata akvo ĝi estigas diversajn fosfatojn:

### Reakcio 2
* Per varmaj alkalaj solvaĵoj ĝi same estigas malsamajn fosfatojn:

### Reakcio 3
* Natria metafosfato faras duoble-interŝanĝan reakcion kun arĝenta nitrato:

## Literaturo 
* Chemical Book
* The Good Scents Company
* Handbook of Preservatives, Michael Ash, Irene Ash
* Food Additives Handbook, Richard J. Lewis
* The Chemistry of Phosphorus: Pergamon Texts in Inorganic Chemistry, Volume 3, Arthur D. F. Toy

## Vidu ankaŭ
* **Kalia metafosfato**

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfatoj
Natria jodato

**Natria jodato**, **jodato de natrio** aŭ **NaIO3** estas natria neorganika kombinaĵo el jodata acido. Jodato de natrio estas oksidagento, kaj kiel tia ĝi povas kaŭzi brulon kiam en kontakto kun organikaj substancoj aŭ reduktagentoj. Ĝi uzatas kiel antisepsia, malinfektilo, nutro-aldonaĵo, ktp.

## Sintezo 
* Kompleta neŭtraligo de jodata acido kaj kaŭstika sodo:
\mathsf{HIO_3 + NaOH \ \xrightarrow{}\ NaIO_3 + H_2O }
* Joda dissolvado en varma solvaĵo de natria hidroksido
\mathsf{3\;I_2 + 6\;NaOH \ \xrightarrow{80^oC}\ NaIO_3 + 5\;NaI + 3\;H_2O }
* aŭ natria karbonato:
\mathsf{3\;I_2 + 3\;Na_2CO_3 \ \xrightarrow{80^oC}\ NaIO_3 + 5\;NaI + 3\;CO_2\uparrow }
* Per elektrolizo de solvaĵo da natria jodido:
\mathsf{NaI + 3\;H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ NaIO_3 + 3\;H_2\uparrow }
* Varma oksidado de jodo kaj kloro en solvaĵo de natria hidroksido:
\mathsf{I_2 + 5\;Cl_2 + 12\;NaOH \ \xrightarrow{80^oC}\ 2\;NaIO_3 + 10\;NaCl + 6\;H_2O }
* Oksidado de jodo per natria klorato:
\mathsf{I_2 + 2\;NaClO_3 \ \xrightarrow{}\ 2\;NaIO_3 + Cl_2 }
* Oksidado de jodo per natria bromato:
\mathsf{I_2 + 2\;NaBrO_3 \ \xrightarrow{}\ 2\;NaIO_3 + Br_2 }
* Dissolvado de kvinoksido de jodo kaj natria hidroksido:
\mathsf{I_2O_5 + 2\;NaOH \ \xrightarrow{}\ 2\;NaIO_3 + H_2O }
* Reakcio pri duobla interŝanĝo inter arĝenta jodato kaj natria klorido:
\mathsf{ AgIO_3 + NaCl \ \xrightarrow{}\ NaIO_3 + AgCl }

## Reakcioj 
* La anhidra salo estiĝas per vakua sekigado de la hidrato:
\mathsf{NaIO_3\cdot H_2O \ \xrightarrow{80-100^oC, vacuum}\ NaIO_3 + H_2O }
* Sub alta temperaturo, natria jodato malkomponiĝas:
\mathsf{2\;NaIO_3 \ \xrightarrow{>500^oC}\ 2\;NaI + 3O_2 }
* Ĝi estas forta oksidagento:
\mathsf{2\;NaIO_3 + 12\;HCl \ \xrightarrow{}\ I_2 + 4\;Cl_2\uparrow + 2\;NaCl + 6\;H_2O }
* Natria perjodato estiĝas per elektrolizo de natria jodato:
\mathsf{NaIO_3 + H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ NaIO_4 + H_2\uparrow }
* Natria jodato reakcias kun fosfata acido por estigi jodon kaj la respektivan natrian fosfaton:
\mathsf{NaIO_3 + 5\;NaI + 2\;H_3PO_4 \ \xrightarrow{e^-}\ 3\;I_2 + 2\;Na_3PO_4 + 3\;H_2O }
* Jodato fariĝas perjodato en la ĉeesto de natria hipoklorito:
\mathsf{NaIO_3 + NaOCl \ \xrightarrow{}\ NaIO_4 + NaCl }

## Literaturo 
* The Chemical News and Journal of Industrial Science: With which is ..., William Crookes, James H. Gardiner, Gerald Druce, H. W. Blood Ryan
* Chemistry, John Daintith
* Techniques in Clinical Chemistry: A Handbook for Medical Laboratory Technicians, Frederick N. Bullock
* Comprehensive Chemistry XI, Dr. N . K. Verma, S. K. Khanna, Dr. B. Kapila
* Excel With Subjective Chemistry For Cbse-Pmt Final Examination, Prof. S. K. Khanna,Dr. N. K. Verma, Dr. B. Kapila

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Jodatoj
Kategorio:Jodaj kombinaĵoj
Seŝat

**Seŝat** estas la *Sinjorino de la libroj*, diino de la skribo kaj la historio, protektanto de la bibliotekoj en la egipta mitologio. Ankaŭ nomata diino de la destino ĉar ŝi sidis ĉe la piedoj de la kosma arbo, en la plej profunda parto, sude de la ĉielo, kie la suba kaj la supra ĉieloj kunfandiĝis. Tie ŝi skribis sur folioj de la arbo la okazontaĵojn de la estonto kaj enarkivigis la pasintajn okazintaĵojn. Ŝi ankaŭ mezuris la tempon, estas Sinjorino de la Kalendaro kaj la Astronomio. Seŝat estas ligata al la konstruantoj kaj arkitektoj, estis la "Sinjorino de la konstruantoj". Ankaŭ konata per aliaj nooj: Sesat, Seŝet, Seŝeta, Seŝata, Safĥet aŭ Safeĥet.

Seŝat estas diino bildigita kun stelo surkape, kiu finiĝis per arko kaj du plumoj aŭ du kornoj malsupren. Ŝi portas paleton de skribisto kaj kalamon, malgrandan ranidon kaj palmofolion. Ŝi estas kovrata de leoparda pelto.

Seŝas estas primitiva kaj arkaika diino konata jam en la fruaj periodoj de la egipta civilizo. Ŝi estas taskigita kalkuli, orientigi kaj mezuri la sanktajn terenojn por la entreprenado de ĝusta konstruado, revizis la planojn kaj viglis la stelojn por la kalkuloj. Ŝi estis la konsilantino de la faraono por fondi la templojn.

Kunulino de Toto, aŭ Atum, ŝi posedis magiajn povojn; Garantiis la senmortecon al la reĝo kaj skribis en la sankta arbo de Heliopolo, la Persea, la *Viv-Arbo*, la regojarojn de la faraono.

Ŝi estis konsiderata kiel formo de Iziso aŭ de Neftiso. En kelkaj tekstoj ŝi aperas kiel la ina kontraŭo de la dio Toto.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Upuaut

**Upuaut** aŭ **Upuat** «tiu kiu malfermas la vojojn», dio de la Duato, funebra dio kaj de la milito en la egipta mitologio.[eta|250ra|Standardo de Upuaut reprezentita en tabuleto de la faraono [Den.]]Upuaut estis reprezentita kiel hundo aŭ nigra ŝakalo kun blanka kapo, sur standardo kun unu aŭ du ureoj kiuj ekas el la flankoj de la piedoj. Liaj atributoj estis klabo kaj arko. La grekoj interpretios tion kiel lupo. Upuaut estas origina dio de la sankta urbo Abidozo, en la Supra Egiptio, sed simbolis la unuecon de la *Du Teroj*. Komence, Oziriso estis la funebra dio, de la nekropolo kaj de la Duato, sed komence de la dekdua egipta dinastio iaj funkcioj estis limigitaj al la submondo, kaj Upuat iĝis la funebra dio.

Li akompanis Ozirison, en sia vojaĝo al foraj landoj. Ili estis alvokita de la soldatoj por ricevi protektadon kaj la malfermon de la vojoj, kiel faris ankaŭ per la suna boato de Reo, kaj kun la mortintoj en la Duato.

Upuat estas simbolo ankaŭ de la vintra solstico. En Abidozo li estis filo de Iziso kaj Oziriso, klara sinkretismo kun Horuso. Kiel "Sinjoro de Abidozo", li anstataŭis Anubison en tiu ĉi urbo.

Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Ernő Ács

**Ernő ÁCS** [Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ács Ernő** estis hungara fizikisto, elektra inĝeniero, inventisto, instruisto.

Ernő Ács http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=acs naskiĝis la  1907 en Budapeŝto. Li mortis la  1991 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ernő Ács post la bazlernejo eklaboris en 1921, sed vespere li plulernis en gimnazio. Post la abituriento li lernis plu kaj li akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter. Post siaj studoj li instruis en lernejo, poste en la universitato li estis helpoprofesoro. En 1937 li ricevis postenon en geofizika instituto, post 2 jaroj en uzino. En 1945 li aliĝis al la komunistoj, samtempe li iĝis vicdirektoro. Ekde 1949 li gvidis la menciitan instituton, inter 1952 kaj 1969 li gvidis la telekomunikadan instituton.

En 1952 li ricevis premion Kossuth, post 2 jaroj li ricevis signifan postenon ankaŭ en la komunista partio. Li okupiĝis pri telekomunikadaj retoj. En la 1950-aj jaroj li inventis telefoncentralon "Address Code", kiu estis ĝermo de ARPANET.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Sobek

En egipta mitologio **Sobek** estis bonfar-karaktera dio-krokodilo, kreinto de Nilo, kiu estiĝis el lia ŝvito, dio de la fekundeco, la vegetaĵaro kaj la vivo. Li estas rilatigita kun la kardinala punkto Nordo.

La grekoj nomis lin **Sukos** (σοῦχος), kio estas "krokodilo" kaj identigis lin kun Helios.

Sobek estis bildigita kiel krokodilo aŭ viro kun krokodila kapo, kun la Atef-krono. En la **Malalta Epoko** li ankaŭ povas aperi kun kapo el falko, bovo, ŝafo aŭ leono.

Laŭ la mitologio, oni kredis, ke li emerĝis el la akvoj de la ĥaoso en la kreado de la mondo. Li estis "Mastro de la akvoj". En la malbona aspekto li estas reprezentita kiel *demono* de la Duato kaj estis asociita kun Setho, ĉar li okazigis danĝeron kaj malordon; en iu versio de la mito pri Oziriso Setho kaŝiĝis en korpo de krokodilo por eskapi senpune pro sia krimo; tamen li kunlaboris en la naskiĝo de Horuso kaj helpis detrui Sethon; li ankaŭ savis la kvar filojn de Horuso el la akvoj de Nuno, sub ordonoj de Reo.

Pro sinkretismo li estis rilatigita kun Amono, kun Reo (kiel Sobek-Reo), Horuso, Heriŝefo kaj Setho; ĉi lasta ankaŭ aperis kiel lia patro.

Sobek estas kultata jam ekde la unuaj dinastioj egiptaj.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Péter Adler

**Péter Adler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adler Péter** estis hungara kuracisto, dentkuracisto, profesoro.

Péter Adler http://nevpont.hu/view/114 naskiĝis la  1910 en Makó. Li mortis la  1983 en Debrecen.

## Biografio 
Péter Adler akiris kuracistan diplomon en Vieno en 1934. Li laboris en la sama urbo en instituto inter 1931 kaj 1936, poste en la kliniko pri dentaj malsanoj. Li ankaŭ lernis plu kaj li akiris dentkuracistan diplomon. Hejmenveninta li laboris en hospitalo de Szentes, dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo. Ekde 1945 li estis ĉefkuracisto en stomatologia kliniko en Debrecen. Ekde la sekva jaro li komencis instrui en la Universitato de Debrecen kiel privata profesoro kaj katedrestro. En 1953 li atingis la rangon universitata profesoro. En 1957 li doktoriĝis. Ĝis 1979 li gvidis la klinikon, poste li pensiuliĝis.

Li multe okupiĝis pri protektado kontraŭ kario. Li havis edzinon, kiu same estis dentkuracisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Über die Beziehungen zwischen Zahnkaries und Fluoriden* (1950)
* *Konzerváló fogászat* (1953, 1961, 1968, 1972)
* *Cariologia és endodontia* (1978)
* *Stomatologia* (1970, 1974)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Onuriso

**Onuriso** aŭ **Onuro** estas la greka nomo de la egipta dio **Inheret**, kio signifas "tiu kiu alportis la malproksiman diinon". Lia nomo ankaŭ povas aperi kiel *Anhur*, *An-Her*, *Anhuret*, *Han-Her* aŭ *Inhert*. Li simbolas la kreeman povon de la suno.

Onuriso estis reprezentita kiel barbulo kun mallonga peruko, kun hararanĝo el kvar plumoj (kelkfoje nur du) kaj vestita per tuniko. Li aperas tirante ŝnuron kiu falas el la ĉielo per kiu li stiris la sunon kaj en kelkaj okazoj ĝi ŝajnas lanco. En kelkaj bildoj li havas leonkapon (kiel bildigo de forto kaj potenco). En kelkaj bildoj lia vesto similas al kilto.

En la egipta mitologio, Onuriso komence estis fremda dio de la ĉaso, kies regno troviĝis en la dezerto, sed poste iĝis dio de la milito dum la Frua Dinastia Periodo de Egiptio, kaj estis ekkultata en la regiono de Abidozo, precipe en Tiniso, dum la 11-a dinastio.

La mito diras ke li alportis sian edzinon, Menhit el Nubio, tial lia nomo signifas *(tiu kiu) alportas la forulinon*. Li posedis la titolon *Detruanto de la malamikoj* kaj estis la patrono de la egipta armeo, personigis la militistojn de la reĝo kaj estis la protektinto de liaj lojaluloj kontraŭ la malamikoj kaj danĝeraj bestoj. En la festoj dediĉitaj al li, estis realigitaj ŝajnigoj je bataloj inter sacerdotoj kaj la popolo.

La grekoj egaligis Onurison kun la militdio Areso. Dum la romia periodo, la imperiestro Tiberio estis reprezentita sur la muroj de la egiptaj temploj portante la kvarpluman kronon de Onuriso

* Hori .

En la Egipta Nova Imperio, lia populareco pliiĝis kaj ankaŭ ekposedis la titolon *Savinto*, kio iĝis liberiginto por sia popolo, pro lia vido de la milito kiel fonto de libereco kaj venko. Lia rolo en la milito, kiel *Savinto* kaj kiel defendanto de la suno, kundividita kun Horuso, kontribuis al eventuala identigo kun la plej granda dio Horuso. Kiel ĉasisto de sovaĝaj bestoj li aperas en steleoj kiuj poste iĝis modelo por la magiaj steleoj en kiuj Horuso estas reprezentita starante sur krokodiloj.

Liaj kultejoj estis Taniso, la ĉefurbo de la 8a nomoso de la Suba Egiptio kaj Sebennitos, ĉefurbo de la 12 nomoso de Suba Egiptio kie estis konsiderita dio de la vento.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Dioj pri ĉasado
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Aleksandra Watanuki

**Aleksandra Watanuki** estas pola esperantistino, filologino, eldonistino kaj verkistino vivanta en Japanio. Devene el Varsovio, ŝi de 1993 ĝis 1997 studis slavistikon en la Sofia universitato (japane 上智大学, *Jōchi daigaku*) en Tokio, vivis en Osako kaj nun kun la edzo *Kenichiro Watanuki* vivas en la tokia kvartalo Nerima.

eta|maldekstra|140px|emblemo de la eldonejo *Waneko*
En 1999 ŝi kun la edzo kaj kun kolegino *Martyna Taniguchi* fondis la mangao-eldonejon *Waneko* en Varsovio, kaj por eldonado tradukas mangaojn el la japana al la pola. Krome ŝi mem aŭtoras plurajn librojn en la pola lingvo pri la japana lingvo, la historio kaj kulturo de Japanio, kaj pri la specifaj perspektivoj kaj spertoj de orienteŭropanoj vivantaj en Japanio. Krom aktualajn mangaojn, la eldonejo interalie publikigis polan version de la kontraŭatombomba mangao Nudpieda Gen, kiu jam en 1982 publikiĝis en Esperanto.

En Esperanto interalie ŝi konatas pro reĝisorado de vidbenda filmo *En somera vilao*, amuza rakonto pri geedzoj, kiuj ferias en somera vilao, bazita sur novelo de Anton Ĉeĥov, kiun ŝi en 1998 realigis kun aliaj membroj de la tokia Esperanto-Grupo *Vilaĝanoj*.  En la jaro 2023 ŝi publikigis originan novelon en Esperanto *La senco de musa vivo.*

## Eksteraj ligiloj 
* persona paĝo en la retejo *Facebook*
* tre konciza biografieto en la retejo de la eldonejo Waneko ()

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Polaj filologoj
Sotiso

**Sotiso**, **Sotis**, **Sopdet** aŭ **Sothis** "Brilo de la novjaro", estis la greka nomo kiun la antikvaj egiptoj donis al la escepte signifa stelo por ili kaj kiun ili identigis kun la diino **Sopdet** de la egipta mitologio.

*Sopdet* estas reprezentita kiel virino kun la blanka krono, stelo, la ureo kaj du kornoj aŭ kun du plumoj. Kelkfoje kiel granda hundo (simbolo de la konstelacio Granda Hundo).

Sotis estis edzino de Hapi aŭ de Sah. Ankaŭ estas patrino kaj fratino de la faraono, kiunŝi kondukas tra la *Kampoj de Aaruo*, por ke li povu transformiĝi je eterna brila stelo en la *Kampo de la Oferdonoj*. Sotis estis kutime bildigita en la tiel nomataj *astronomiaj plafonoj* de la tomboj.

Ŝi estis rilatigita kun Iziso kiel Iziso-Sotiso. Ŝi estis reprezentita kiel ina milveno flugante super la faluso de la dio Oziriso.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Dioj pri fekundeco
József Albach

**József Albach** [jOĵef albaĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Albach József** estis hungara pastro, monaĥo, eklezia verkisto, botanikisto. Lia monaĥa nomo estis *Szaniszló* [sanislO].
eta|József Albach
eta|József Albach
József Albach http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/a/a00168.htm naskiĝis la  1795 en Hungara reĝlando en Pozono (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1853 en Kismarton (nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio).

## Biografio 
József Albach lernis en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la franciskanoj en 1810. Li plulernis en Székesfehérvár, Boldogasszony, fine denove en Pozsony. Post siaj studoj li komence estis orgenisto en 1816 en Szombathely. Li pastriĝis en 1818, poste li estis eklezia retorikisto en diversaj urboj. Inter 1825 kaj 1938 li vivis en Pest (urbo), poste plej ofte en Kismarton. Kelkfoje li estis misiisto en diversaj lokoj de la lando.

Li estis konfesisto de István Széchenyi, krome li estis muzikista amiko de Franz Liszt. Post jaroj pro sanstataj problemoj li okupiĝis nur pri botaniko.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Was ist der Ablasz? Ist es der Mühe werth selben zu gewinnen?* (1826)
* *Heilige Anklänge. Gebete für katholische Christen.* (1828, poste eldonita 20-foje; tradukita , , sk)
* *Kurze Geographie von Ungarn. Zum Unterrichte für Kinder.* (1834, ankaŭ hungare en la sama jaro)
* *Der Weise in der Zeit der Trübsal Ein Wort der Stärkung u. des Trostes* (1838)
* *Himmelstöne auf dem Wege zur Glückseligkeit* (1855)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* http://www.biographien.ac.at/oebl_1/11.pdf 
* http://www.frantiskani.sk/nekr/12/albach.htm  

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj misiistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Johannes Bobrowski

**Johannes BOBROWSKI** (naskiĝinta la  en Tilsit, mortinta la  en Berlino) estis germana verkisto.

## Vivo 
La filo de fervoja oficisto iĝis en 1930 membro de la Ligo Germana Biblicirkla kaj frekventis la gimnaziojn en Kętrzyn kaj Kenigsbergo ĝis 1937, kiam li pasis la abiturientan ekzamenon. En 1938 li ekstudis arthistorion en Berlino. Li havis kontaktojn al anoj de Konfesanta Eklezio kaj de la rezistado kontraŭnazisma. En 1938 li laboris ĉe Regna Laborservo kaj li soldatis dum la tuta Dua mondmilito, kiam li faris la unuajn verkistajn provojn (en 1941). Inter 1945-49 li estis militkaptito en Sovetio. Li punlaboris en minejoj ĉe la rivero Don kaj ĉe la Meza Volgo kaj frekventis t.n. kontraŭfaŝismajn lernejojn.

## Reveno en Germanlandon 
En 1949 li revenis Berlinon kaj iĝis en 1950 lektoro en la eldonejo "Altberliner Verlag Lucie Groszer". En 1955 aperis la unuaj poemoj. Li iĝis membro de la orientgermana CDU-partio.

En 1961 oni publikigis lian unuan poeziaĵvolumon titolitan *Sarmatische Zeit* en ambaŭ germanaj ŝtatoj. Por tio li ricevis en 1962 la Alma-Johanna-Koenig-premion en Vieno kaj la Premion de la Grupo 47. En 1963-65 fariĝis esploroj de la orientgermana kaŝpolico Stasi ene de la operacio "Ahornkreis" kontraŭ Bombrowski kaj lia literatura amika cirko (i.a. Manfred Bieler, B. Djacenko, L. Kusche, P. Huchel) pro iliaj kritikaj pozicioj koncerne la artoprogramo de SED ("Bitterfelder Weg", postuloj de la socialismaj realismo).

En 1964 Bombrowski iĝis membro de PEN-centro "Ost und West". Aperis la romano *Levins Mühle. 34 Sätze über meinen Großvater*, por kiu li ricevis la Heinrich-Mann-premion de la Germana Akademio de la Artoj kaj la Charles-Veillon-premion en Zuriko.

## Graveco 
Lia fundamenta temo estis la rilato kulposenta de Germanio kontraŭ la najbaraj orienteŭropaj popoloj, kion li el la vidpunkto kristana-humanisma rigardis. Distancigis sin de li la oficiala GDR-kulturpolitiko pro modernaj strukturoj de liaj lirikaĵoj (i. a. *Schattenland Ströme* 1962, *Wetterzeichen* 1966) kaj prozaĵoj (i. a. *Boehlendorff und Mäusefest* 1965, *Litauische Claviere* 1966), kiuj daŭrigis iel la tradicijon de Klopstock kaj Hölderlin, sed ankaŭ pro liaj kontaktoj al la Grupo 47.

Kune kun tekstoj de E. Arendt kaj P. Huchel la rimaĵoj bobrovski-aj ankaŭ pelmeligis la longjaran kaj ege didaktikan poezikanonon de GDR (Brecht, Becher) kaj malfermis la pordon por novaj evoluoj.

## Literaturo 
* Wolf, G.: J. B. Leben u. Werk. Berlin 1967
* Wolf, G.: Beschreibung eines Zimmers. Berlin 1971
* Grützmacher, C.: Das Werk von J. B. Eine Bibl. München 1974
* Leistner, B.: J. B. Berlin 1982; Haufe, E.: B-Chronik. Würzburg 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Kristanoj
Kvartalo Nerima

**Kvartalo Nerima** aŭ **Nerima-ku** (練馬区 [Nerima-ku]) estas speciala kvartalo de Tokio. La loĝloko situas en la nordoriento de la historia urbo Tokio. En Nerima interalie vivas la esperantista, poldevena eldonistino, tradukistino kaj verkistino Aleksandra Watanuki.

Laŭ la stato de  en la kvartalo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Konataj lokuloj 
* Yushi Akiba (n. 1985), futbalisto

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de Nerima ()

Nerima
Nerima
Ernesto

**Ernesto** estas ĝermandevena vira nomo. Ĝi devenas de germana *Ernest*.

## En aliaj lingvoj 
* Ernő ; la virina formo estas Erna
* Arnošt 

## Nomtagoj 
* **12-a de januaro**
* 12-a de julio
* 13-a de julio
* 7-a de novembro

## Famaj Ernestoj (elekto) 
### Regantoj 
* Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro), duko
* Ernesto (Aŭstrio), duko
* Johano Ernesto la 4-a (Saksio-Vajmaro), duko
* Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg), duko
* Johano Ernesto la 3-a (Saksio-Vajmaro), duko

### Esperantistoj 
* Ernest Drezen, latvo
* Ernesto Geleta, ĉeĥoslovakiana hungaro
* Arnošt Váňa ĉeĥoslovakiana hungaro
* Ernesto Sonnenfeld, germandevena
* Arnošt Baláš, ĉeĥo
* Ernesto Tudela Flores, hispano

### Ceteraj famuloj 
* Ernesto Cardenal, nikaragva politikisto
* Ernő Dohnányi, hungardevena usonana dirigento
* Ernesto Geisel, brazila diktatoro
* Ernő Gerő, hungara politikisto
* Ernesto Lecuona, kuba komponisto
* Ernesto Nazareth, brazila komponisto
* Ernő Rubik, hungara inventisto
* Ernesto Sábato, argentina verkisto
* Ernő Szép, hungara poeto
* Ernő Winter, hungara kemiisto
* Ernesto Zedillo Ponce de León, meksika politikisto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Phogat (Bhiwani)

**Phogat** estas vilaĝo en la distrikto Bhiwani de Hindia ŝtato Harjano. Ĝi situas ĉirkaŭ 22 km (14 mejlojn) sudoriente de la distrikta ĉefurbo de Bhiwani. Estas du ŝtataj lernejoj kaj banko.

Kategorio:Harjano
Internacia Kodo de Nomenklaturo por Kultivataj Plantoj

La **Internacia Kodo de Nomenklaturo por Kultivataj Plantoj** aŭ en angla internacie *International Code of Nomenclature for Cultivated Plants* (*ICNCP*, *Kodo de Kultivataj Plantoj*) reguligas la nomojn de kultigenoj (nome plantoj kies origino aŭ selektado estas ĉefe sekvo de intenca homa agado). Ĉefe tiuj estas plantoj kun nomoj en la klaskategorioj kulturvario, Grupo kaj grekso, nome klaskategorioj ene de la atingo de la *ICNCP* (kiel specifita en la versio de 2009).

## Historio 
La unua eldono de la *ICNCP*, kiu estis interkonsentita en 1952 en Wageningen kaj publikigita en 1953, estis sekvata de ok sinsekvaj eldonoj - nome en 1958 (Utreĥto), 1961 (ĝisdatigita en 1958), 1969 (Edinburgo), 1980 (Seatlo), 1995 (Edinburgo), 2004 (Toronto) kaj 2009 (Wageningen).

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Brickell, C.D. et al. (eld) (2009). "International Code of Nomenclature for Cultivated Plants" (PDF). Scripta Horticulturae (8a eld.) (International Society of Horticultural Science) 10: 1–184. ISBN 978-0-643-09440-6. http://www.actahort.org/chronica/pdf/sh_10.pdf  Alirita la 3a de Septembro 2015.
* Publisher's page for *International Code of Nomenclature for Cultivated Plants* , 8a eld. (Oktobro 2009)
* Adams, Denise (2000) "Language of Horticulture" Department of Horticulture and Crop Science, Ohio State University el Web Archive

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Taksonomio
Eleotris melanosoma

La **Eleotris melanosoma** estas specio de fiŝoj de la familio de *Eleotridae*. La specio estas indiĝena en sensalaj, saletaj kaj salaj marbordaj akvoregionoj disde Orientafriko tra Sudazio ĝis la insuloj de okcidenta Pacifiko. Ĉi tiu specio eblas kreski al longeco da 26 cm (ĉirkaŭ 10 coloj). Ĝi estas graveta por lokaj komercaj fiŝkaptejoj. Laŭ la IUCN la populacigrando stabilas.

La specio estas priskribita unue de Pieter Bleeker je 1852. La *Catalogue of Life* ne listigas subspeciojn de tiu ĉi fiŝo.

La fiŝo estas malhelbrune ĝis nigre kolora kun horizontalaj linioj kelkfoje. Ĝi havas grandan buŝon. Ĝi enloĝas kotkovritajn partojn de lagunoj, de rizoforacaj marĉoj kaj iafoje sensalan akvon.

## Referencoj 
Kategorio:Perkoformaj
Ruanda kuirarto

La **ruanda kuirarto** baziĝas sur lokaj ĉefaj manĝaĵoj produktitaj per tradicia ruanda vivtenada agrikulturo kiel ekzemple bananoj, kuirbananoj, batatoj, maniokoj kaj faboj. Ĝi historie variis inter la diversaj etnoj de Ruando. Popularaj trinkaĵoj estas lakto, frukto-suko, vino kaj biero, inkluzive de bananabiero *urwagwa*.

Kategorio:Afrika kuirarto
Kategorio:Ruando
Kuirbanano

La **kuirbanano** estas kulturvario de la genro muzo (planto). Ĝi estas malpli dolĉa ol la parenca banano. La kuirbanano estas normale manĝata kuirite. Ĝi kreskas de bananujo.

Kategorio:Fruktoj
Izolaĵo

eta|250px|varmoizolaĵo ĉirkaŭ tubo
eta|250px|bendo de elektra izolaĵo ĉe konduktilo

**Izolaĵo** estas materialo, kiu limigas certan interŝanĝon inter du sistemoj. Inter pluraj specoj de izolaĵoj distingiĝas:
* **elektraj izolaĵoj**
* **termikaj izolaĵoj** (varmizolaĵoj)
* **akustikaj izolaĵoj** (sonizolaĵoj)
* **mekanikaj izolaĵoj**
La malo de izolaĵo estas konduktanto (pri varmo kaj iu ajn formo de energio), aŭ konduktilo (pri elektro) aŭ transmisiilo (pri mekaniko kaj sono).

Kategorio:Akustiko
Kategorio:Elektrostatiko
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Varmotekniko
Mijamoto Ŝigeru

**MIJAMOTO Ŝigeru** (japane 宮本 茂; hepburne *Miyamoto Shigeru*,  ankaŭ en eŭropa kutima vortordo *Shigeru Miyamoto*, naskiĝis la ) estas japana videoludfasonisto kaj videoludproduktoro por Nintendo. Li estas la kreinto de multaj famaj ludkarakteroj kiel Mario, Luigi, princino Peach, Link, Donkey Kong kaj Fox McCloud.

Li eklaboris ĉe Nintendo je 1977 kaj verkis la videoludo *Donkey Kong* je 1981, kiu estis la unue apero de Mario kaj Donkey Kong. *Mario Bros.* eldoniĝis je 1983.

Li ekkavaliris en la franca kavalireco *Ordre des Arts et des Lettres*.

Post kiam IÛATA Satoru mortis, Mijamoto portempe ekplenumis kun TAKEDA Genjō la devojn de prezidanto de Nintendo antaŭ KIMIŜIMA Tacumi iĝis prezidanto.

Kategorio:Videoludaj artistoj
Kategorio:Nintendo
Kategorio:Japanaj artistoj
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)
Kategorio:Videoludado en Japanio
Natria jodido

**Natria jodido**, **jodido de natrio** aŭ **NaI** estas neorganika komponaĵo, natria salo de jodida acido. Ĝi estas blanka substanco, kristala solido, uzata kiel nutro-aldonaĵo kaj en organika kemio. Industrie ĝi produktiĝas pere de reakcio inter natria hidroksido kaj jodida acido.

Jodido de natrio, samkiel kalia jodido, estas ordinare uzata por traktado kaj preventado de joda nesufiĉo. Jodohava kuirsalo enhavas unu parton da natria aŭ kalia jodido po 100 mil partoj de natria klorido.

## Sintezo 
* Kompleta neŭtraligo de jodida acido kaj kaŭstika sodo:
\mathrm{NaOH + HI \longrightarrow NaI + H_2O}
* Kristaloj de natria jodido estiĝas pere de traktado de ferika-feroza jodido kaj natria karbonato:
\mathrm{4\; Na_2CO_3 + Fe_3I_8 + 16\; H_2O \longrightarrow 8\; NaI*2\;H_2O + Fe_3O_4 + 4\; CO_2}

## Reakcioj 
* Jodidoj reduktiĝas al jodo per traktado kun kalia permanganato en alkala medio:
~\mathsf{2\;NaI + 2\;KMnO_4 + 2\;KOH \ \longrightarrow{}\ I_2 + 2\;K_2MnO_4 + 2\;NaOH }
* La sama reakcio okazas en la ĉeesto de alia oksidanto: la kalia dukromiato:
~\mathsf{6\;NaI + K_2Cr_2O_7 + 7\;H_2SO_4 \longrightarrow{} }
~\mathsf{ 3\;I_2 + Cr_2(SO_4)_3 + K_2SO_4 + 3\;Na_2SO_4 + 7\;H_2O }
* Plumba (II) nitrato reakcias kun natria jodido por estigi belegajn flavajn kristalojn de plumba (II) jodido:
~\mathsf{ Pb(NO_3)_2 + 2\;NaI \longrightarrow{}\  2\;NaNO_3 + PBI_2 }

## Uzoj 
Aktivigita per talio, natria jodido emisias fotonojn kaj trembrilas, kiam submetita al jonigaj radiadoj, pro tio ĝi uzatas en trembrilo-detektiloj, plej tradicie en nuklea medicino, geofiziko, nuklea fiziko kaj vivmediaj mezuradoj. Do, natria jodido aktivigita per talio estas vaste uzata materialo por detektado de trembrilaj efektoj.

La kristaloj kutime kluĉiĝas al fotomultiplika tubo, ene de hermetike sigelita mekanismo, ĉar natria jodido estas higroskopa. Plej bonaj rezultoj de kelkaj parametroj (tio estas, radiada malmoleco, postinkandesko, travidebleco) atingeblas per variado da kondiĉoj dum kristalkreskiĝo. Kristaloj kun plej altaj niveloj de aktivigo uzatas en ikso-radiaj detektiloj kun alta spektrometra kvalito. Tiucele, natria jodido povas uzati, kaj kiel unuopaj kristaloj, kaj kiel multekristaloj. La ondolondo de emisio estas 415&nbsp;nm.

## YouTube 
* How to Make Sodium Iodide at Home
* Make Sodium Iodide (NaI)
* sodium iodide + thallium
* Reakcio kun plumba nitrato
* Plumba jodido - Belega!

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Mayo Clinic
* Drugs.com
* e-medicine-health 
* [WebMd](http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-35-sodium%20iodide%20(iodine).aspx?activeingredientid=35&activeingredientname=sodium%20iodide%20(iodine))

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Jodidoj
Kategorio:Jodaj kombinaĵoj
Mario (videoludo)

**Mario** estas la plej fama fikcia lud-rolulo de Nintendo kaj unu de la Super Mario Fratoj. Li estas itala (aŭ itala-usona laŭ aliaj bildigoj) tubisto kiel sia frato Luigi kaj ege ofte portas ruĝajn ĉemizon kaj ĉapon kaj bluan ŝelkpantalonon kaj kiu plejparte vivas en la fikcia Funga Reĝlando (). Mario fasoniĝis per Mijamoto Ŝigeru kaj aperas ĝenerale en platformludoj (frua tipo de videoludoj kie roluloj saltas supren kaj malsupren inter horizontalaj platformoj).

## Donkey Kong 
Lia debuto estis kiel protagonisto en la videoludo Donkey Kong, frua platformludo. Mario, tiam nomita *Jumpman*, devis plenumi ekranojn plenajn de malamikoj kaj aliaj danĝeroj. Sur pinto de ĉiu ekrano staris ĉefa malamiko, la granda simio Donkey Kong. La celo estas savi la *Lady* ("damo"), kies nomo poste estos "Pauline".

La ludo kritikiĝis por sia seksisma rolaro, notinde la *damsel in distress* ("endanĝerata dameto"). Multaj platformludoj kaj ankaŭ aliaj agoludoj poste uzis tiun stereotipon.

Kategorio:Roluloj de Nintendo
Kategorio:Videoludaj roluloj
Kategorio:Fikciaj italoj
Manfred Bieler

**Manfred BIELER** (naskiĝinta la  en Zerbst, mortinta la  en Munkeno) estis germana verkisto kaj aŭtoro de radiaj kaj televidaj dramoj.

## Vivo 
Bieler frekventis lernejojn en Zerbst kaj Aš kaj pasigis la abiturientan ekzamenon en 1952 ĉe Philanthropinum en Dessau. Inter 1952-56 li studis germanistikon ĉe la Humboldt-Universitato de Berlino kaj iĝis diplomita filologo. En 1955 lia rakonto *Der Vogelherd* estis honorita per premio dum la 5-aj Mondaj festtagoj de la junuloj kaj studentoj en Varsovio.

Li deĵoris en 1956/57 kiel scienca helpisto de la orientgermana ligo de verkistoj (DSV). Je la fino de junio 1956 li engaĝiĝis publike pri plio da kultura libereco okaze de la 2-a Kongreso de junaj artistoj en Chemnitz kune kun Heinz Kahlau, Manfred Streubel kaj Jens Gerlach; krome korektatu ideologiaj eraroj. En la aŭtuno de 1956 Bieler ekaktivadis en rondo nomita "Donnerstagskreis" kiun la kaŝpolico Stasi kromnomis "Germana Petőfi-klubo".
Denunco de Bieler faritis en la  en la komunisma organo Neues Deutschland fare de H. Rodenberg en konekto kun Ernst Bloch kaj Hans Mayer. Bieler devis forlasi DSV kaj iĝis liberprofesiulo. Li ekvojaĝis eksterlanden kaj venis sur fiŝkaptada ŝipo nomita "Bertold Brecht" ĝis Novlando. Inter 1964-67 li estis membro de PEN-centro Ost und West.

## En ekziloj ĉeha kaj okcidenta 
Li edzinigis ĉeĥinon en 1965 kaj transloĝiĝis en Pragon. En 1965 publikigis li la teatraĵon *Zaza* por la teatro Volksbühne Berlin, kio fare de la GDR-politiko tre kritikitis. Li krome estis devigita redoni partan ŝtatan porartistan antaŭpagon. En novembro 1965 oni malpermesis lian filmon (produktita de DEFA) *Das Kaninchen bin ich* (reĝisoro: Kurt Maetzig, scenario) al kiu Bieler mem verkis la scenarion laŭ la romano *Maria Morzeck oder Das Kaninchen bin ich*. Premiero ne okazis antaŭ aŭtuno 1989; la romano mem aperis jam en 1969 en Munkeno.

Horst Sindermann misfamigis poste kvazaŭ la tutan sistemkritiketan DEFA-filmaron kiel"'kuniklofilmojn". Bieler iĝis ĉeĥoslovaka ŝtatano en 1967 kaj ano de la Studenta asocio de Ĉeĥoslovakio. En aŭgusto 1968, post la okupo de la lando fare de trupoj de la Varsovia pakto Bieler iris en Okcidentan Germanion.

La ĉeĥa eldono de *Kaninchen* tuj malpermesitis kiel ankaŭ la prezento de lia teatraĵo *Zaza* ĉe la praga nacia teatrejo. En 1969 li iĝis gastdocento ĉe la universitato en Teksaso kaj ricevis la Premion Andreas Gryphius. En 1971 li iĝis ŝtatano de la Federacia Respubliko de Germanio kaj en 1973 membro de la Bavaria Akademio. En 1977 oni aljuĝis al li la Premion Jakob Kaiser.

## Verkoj (elekto) 
* Der Schuß auf die Kanzel. Berlin 1958
* Bonifaz oder Der Matrose in der Flasche. Berlin 1963
* Die Person. Mit Materialien zusammengestellt von Gerold Meyer. Stuttgart 1970
* Der Mädchenkrieg. München 1975
* Der Kanal. München 1978; Naida. Gesammelte Erz. Hamburg 1991

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Personoj de GDR
Uragano Elena

**Uragano Elena** estis la nomo de du atlantikaj uraganoj, en 1965 kaj 1985 respektive. La dua estis pli grava kaj forta.

## Uragano Elena (1965) 
La unua Elena estis malforta uragano ("kategorio 1") kiu daŭris de la 12a ĝis la 18a de oktobro en meza-orienta Atlantiko atingante finfine maksimumajn ventrapidojn de ĉ. 130&nbsp;km/h kaj barometran premnivelon de 977 mbar (hPa).

## Uragano Elena (1985) 
La dua, pli grava (kategorio 3) uragano Elena formiĝis proksime de Kubo la 28-an de aŭgusto 1985 kaj disiĝis en suda Usono je la 4-a de septembro. Ĝis kaŭzis damaĝojn, plejparte en Florido kaj aliaj partoj de Usono laŭ la bordo de la Meksika Golfo, je valoro de pli ol 1,3 miliardoj da tiamaj usonaj dolaroj, kaj mortigis naŭ homojn. Ĝiaj ventoj atingis rapidon de 205&nbsp;km/h, kaj barometra premo atingis 953 mbar (hPa). Post tiu ŝtormego oni emeritigis la nomon uraganan Elena, substituante Erika.

## Referencoj 
Elena
17025 Pilachowski

'*17025 *Pilachowski'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde sia privata
Observatorio Goodricke-Pigott, en Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de * Catherine "Caty" Pilachowski*, fakulino en la studo de  kaj komponiĝoj, nukleosintezo kaj asterosismologio. Delonge anino de la scienca estraro de la *National Optical Astronomy Observatory*, ŝi estis elektita prezidentinon de la *American Astronomical Society''

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Fibrocemento

eta|350px|Tegmento el ondecaj lamenoj de fibrocemento.
**Fibrocemento** estas konstrumaterialo fabrikita el portlanda cemento, el fibroj ekzemple el fibroj celulozaj (antaŭe asbestaj), kiel voluminaĵo el akvo kaj eventuale ingrediencoj. En konstruado oni uzas fibrocementon precipe por kovrado de tegmentoj.  Lastatempe oni pruvis, ke tiu produkto estas ege danĝera por la sano kaj oni malpermesis ĝin en multaj landoj.

En kelkaj landoj oni uzas antonomazie la nomon de firmao kiu fabrikis tiun produkton, nome uralito, el Uralita.

Laŭ Francisko Azorín **uralito** estas *Emulsio de cemento k. asbesto uzita por fabriki diversajn konstruelementojn, tubojn, tegolojn, k. c.* Li indikas etimologion el komerca nomo.

## Vidu ankaŭ 
* Asbestcemento

## Referencoj 
Kategorio:Konstrumaterialoj
Kategorio:Cemento
17024 Costello

'*17024 *Costello''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (, Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona aktoro Lou Costello (1906–1959), la burleska viro de la komika duopo Abbott kaj Costello.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Pavel Naĥimov

**Pavel Stepanoviĉ NAĤIMOV** () ( – ) estis rusa admiralo, unu el la plej famaj en la historio de la Rusa Imperia Mararmeo.

Li estis komandanto de la ŝipaj fortoj kaj Terarmeoj de la Rusio en la Sieĝo de Sebastopolo, dum la Krimea Milito, en kiu distingiĝis por venki super la otomana floto en la Batalo de Sinope je la 30-a de novembro 1853.

Li komencis sian karieron ĉe la Balta Maro.

## Vidu ankaŭ 
* 5667 Nakhimovskaya

Kategorio:Admiraloj
Kategorio:Krimea milito
Katolikaj vegetaranoj

Naskiĝis en 2009 la Asocio **Katolikaj vegetaranoj** kun la deklaro: *Ni tiom multe amas la kreitaron ke ni volas ĝin respekti, ni amas tiom multe la vivon ke ni ĝin prenu al neniu*, kiu aperas en la retejo kiel moto.
La Asocio ekipas la movadon per nombraj citaĵoj el la Biblio kvankam ili ne estas unusencaj, kaj en la fama disputo inter sankta Hieronimo (347-420 - vegetarana) kaj Aŭgusteno de Hipono (354-430 – kontraŭvegerana) aliĝas al la unua kiu asertis ke *ne mortigi por sin nutri pretigis al la supera perfekteco volita de Dio. Sed estis monaĥa porpuriga idealo nepraktikebla de ĉiuj.* (Adversus Jovinianum = Eseo kontraŭ Joviniano). 
Hieronimo kaj Aŭgusteno respektas la du vizaĝojn de iu kristanismo orientita foje alekstere, foje ene de la mondo.

Iu nova Asocio trovas jam prospera kaj radikita tiun protestantan kiu sin propagandas jam de jarcentoj. Vidu artikolon vegetarismo kaj religio.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Vegetarana Unuiĝo
* Vegetarana eŭropa unuiĝo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cattolicivegetariani.it/ Retejo de la katolikaj vegetaranoj.
* http://www.cattolicivegetariani.it/content/il-veg-nel-cattolicesimo/ Historio pri la influo de vegetarismo en la historio de katolikismo.

## Literaturo 
* Massimo Montanari, *Mangiare da cristiani*, Rizzoli, Milano, 2015. (Nutra kristana modelo ne ekzistas. Laŭ la apostola tradicio ne gravas tio kion oni manĝas, sed kiel oni manĝas)

## Notoj 
Kategorio:Vegetaranismo
Kategorio:Vegetaranoj
(17028) 1999 FJ5

**(17028) 1999 FJ5** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la projekto *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch