open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buchs AG

** Buchs AG** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 6539 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Buchs situas ĉe la bordo de la rivero Suro, kiu du kilometrojn pli norde alfluas al Aro. La komunumo teritorio troviĝas praktike komplete en la ebenaĵo de la suba Suro kaj ĝia orienta parto estas praktike komplete kovrita de la arbaro *Suretwald*. La komunumaj setlejoj praktike komplete kunkreskis kun la superkonstruita teritorio de la najbaraj komunumoj Araŭo kaj Suhr, kun kiuj ĝi formas aglomeraĵon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 5,33&nbsp;km², de kiuj 2,25&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 2,43&nbsp;km² de konstruaĵoj. La altecdiferenco inter la plej alta punkto, kiu situas sur alteco de 394 m s.m. en *Steinfeld* en sudokcidento de la komunumo, kaj la plej malalta punkto ĉe la norda komunumlimo ĉe la bordo de la rivero Sure sur alteco de 371 m s.m., estas nur 23 metroj, kio estas por svisaj kondiĉoj tre malmulte.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Buchs limas en oriento al Rupperswil, en sudo al Suhr, kaj en okcidento kaj nordo al la kantonĉefurbo Araŭo.

## Trafiko 
Al la publika trafikreto Buchs estas konektita per urba buslinio de Araŭo.

La alveturejo Araŭo-Oriento de la svisa aŭtovojo A1 ek de Buchs atingeblas per kvarŝpura ekspresvojo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Buchs datiĝas el la jaro 1225 kiel *Buhse*.

Ĝis 1810 Buchs estis parto de la komunumo Suhr.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Buchs
* Buchs AG (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Buchs AG
* Buchs AG en la Historia Leksikono de Svislando
Robert Ridgway

**Robert RIDGWAY** (naskiĝis la 2-an de julio 1850 en Mount Carmel, kantono Wabash, Ilinojso, mortis la 25-an de marto 1929 en Olney, kantono Richland, Ilinojso) estis usona ornitologo. Li ankaŭ estis ilustristo.

Fervorulo de sia infanaĝo pri naturscienco, li korespondas, 14-jaraĝa, kun Spencer Fullerton Baird, kiu kuraĝigis lin en la ornitologio. Inter 1867 kaj 1869, *Clarence King* dungis lin kiel zoologo por geologia esplorvojaĝo en la regionojn de la 40-a latitudo: li esploris Kalifornion, Idahon, Utahon kaj Vajomingon, kaj aperigis raporton pri birdobservadoj: *Report on Ornithology of the Fortieth Parallel*.

En 1879, Spencer Fullerton Baird, iĝinte direktoro de la Nacia Muzeo de Natura Historio en Vaŝingtono donis al li postenon de konservisto en la departemento pri ornitologio de tiu muzeo. En 1888 li iĝis direktoro de tiu departemento.

Li estis unu el la fondigintaj anoj de la American Ornithologists Union en 1883, kun Elliott Coues, Joel Asaph Allen kaj William Brewster. Li estris tiun societon de 1898 al 1900.

Bonega desegnisto, li interesiĝis pri koloroj, kaj aperigis en 1886 kaj 1912 nomenklaturojn pri koloroj: li establis sistemon de 1115 koloroj, ankoraŭ nun uzata de la ornitologoj, sed ankaŭ de aliaj profesiuloj, kiel la florvendistoj aŭ la kemiaj industriistoj.

Li estis elektita en la Usona Nacia Akademio de Sciencoj en 1917. Li ricevis la medalon Daniel Giraud Elliot kaj la medalon Brewster, ambaŭ en 1919.

Li publikigis pli ol 500 librojn, katalogojn kaj artikolojn dum sia vivo. Li ilustris mem siajn librojn, helpita de sia frato John L. Ridgway.

## Verko 
* *Report on Ornithology of the Fortieth Parallel* (1877)
* *A History of North American Birds*, 2 volumoj (kun Thomas Mayo Brewer kaj Spencer Baird, 1884)
*  *A Nomenclature of Colors for Naturalists and Compendium of Useful Information for Ornithologists* (1886)
* *A Manual of North American Birds* (1887)
* *The ornithology of Illinois* (volumo 1 1889) kaj (volumo 2 1895)
* *The humming birds* (1892)
* *Color Standards and Color Nomenclature* (1912)

## Notoj kaj referencoj 
[eta|[Blankkapa maraglo pentrita de Robert Ridgway (1893)]]

## Eksteraj ligiloj 
*  Robert Ridgway, usona ornitologo
*  Robert Ridgway, scienca ilustristo
*  Lia frato, John L. Ridgway
Monaĥejo Oŝki

La **Monaĥejo Oŝki**, estas tre grava kartvela arkitektura monumento konstruita inter la jaroj 960 kaj 970 de la 10-a jarcento, monaĥeja centro de la antikva teritorio Tao-Klartjeti. Ĝi troviĝas en la altaĵo de la maldekstra bordo de la rivero  Tortumi, en la vilaĝo Ĉemliamaĉo, nordoriente de Turkio, en la provinco Tao.
Ĝi estas la unua el la kvar grandaj katedraloj (kune kun Svetitsĥoveli , Bagrati kaj Alaverdi)''.

## Referencoj 
Oŝki
Oŝki
Tula de Allende

eta|300ra|
**Tula de Allende** estas unu el la 84 komunumoj de la meksika subŝtato Hidalgo, kiu situas en la centra Meksiko norde de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tula de Allende. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 13076.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 93296 loĝantojn. El tiuj estis 45252 viroj kaj 48044 virinoj. La komunumo havas surfacon de 305,8&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2020 metroj super la marnivelo.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Tula de Allende  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Hidalgo
Arnac-Pompadour

**Arnac-Pompadour** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1&#160;284&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

La urbeto famiĝis pro sia hipodromo.

## Geografio 
Arnac-Pompadour etendiĝas sur 15,09&#160;km², kaj havis 1 284&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 85&#160;homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Arnac-Pompadour antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Michel Reillier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Arnac-Pompadour apartenas al la kantono de Lubersac, kies ĉefurbo estas Lubersac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Lubersac
* Pompadour (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Arnac-Pompadour


Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Vitra Palaco (Madrido)

eta|250ra|Palacio de Cristal

La **Vitra Palaco** estis starigita en 1887 okaze de la Ekspozicio de Filipinoj, celebrita samjare. Ĝi troviĝas en la Parko Retiro de Madrido. Ĝia strukturo estas el metalo, kaj tute kovrita de vitraj lamenoj, pro tio ĝia nomo. Ĉe ĝia bazo troviĝas artefarita lageto, kun kuriozaj arboj en ĝia interno, la marĉa taksodio (*Taxodium distichum*), kies ĉefa karakterizo estas la subakviĝo de ĝia trunko kaj radikoj.

La Palaco estis, grandparte, demonstrado al la resto de Eŭropo la grandecon de Hispanio. Konstruita de Ricardo Velázquez Bosco, kies konstruprojekto inspiriĝis en la *Crystal Palace*, de Joseph Paxton.

Kategorio:Palacoj en Madrido
András Áchim

**ÁCHIM András** d-ro [a:ĥim] estis hungara dramaturgiisto naskita en Târgu Mureş la 29-an de majo 1915 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de majo 2001.

## Kariero 
Inter 1946 kaj 1955 András Áchim instruis en aktorakademio de Budapeŝto, li tradukis el rusa lingvo hungaren teatraĵojn kaj romanojn, la studojn de Stanislavski. En 1956 li loksidiĝis en Kanado kaj redaktis gazetojn en hungara lingvo (*Magyar Élet*, *Sporthíradó*). Li estis en Toronto direktoro de la *Multicultural Theatre*. En 1998 li revenis Budapeŝton.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Kónya (operkantisto)

**KÓNYA László** [ko'nja]) estas rumanuja hungara operkantisto (baritono) naskita en Ceuașu de Câmpie la 7-an de aŭgusto 1934.

## Premioj
*1957 – 1-a premio de la kantkonkurso en Ĝenevo kaj Moskvo.

## Kariero
László Kónya estis disĉiplo de rumana operkantisto Ștefănescu Goangă en Bukareŝto. Inter 1958 kaj 1968 li kantis en Bukareŝta Rumana Operejo. En 1968 li ne revenis el sia okcidenteŭropa gastkantado. Ĝis la okdekaj jaroj li estis ano dungita de la Frankfurta Operejo. Li kantis ankaŭ en Toulouse, Freiburg, Graz kaj en 1962, 1967 ankaŭ en Budapeŝto. 

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kantistoj
Annamária Albu

**ALBU Annamária**, *Domokos* estas rumanuja hungara aktorino naskita en Covasna la 10-an de septembro 1965. 

## Kariero
Ekde oktobro 1990 ŝi ludis en Figura Stúdió Színház de Gheorgheni kaj ekde 1994 en teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház. En  1992 en Jászberény ŝi studis en Kontakt Danckurso.

## El ŝiaj roloj
*Julia Giuli (Svarc: Az árnyék);
*Pattanó Rózsi (Józsi Jenő Tersánszky: Kakuk Marci);
*Asszony (Eŭripido: Alketis);
*Bernadette (Molière: Don Juan).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

## Eksteraj ligiloj
*Retejohttp://www.tamasitheatre.ro/hu/16.html?szemely_id=1220 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj]
Zonotrichia

***Zonotrichia*** (esperante zonotriĥoj aŭ plumzonuloj) estas genro al kiu alpartenas kvin plumzonuloj de la familio de la Pasereledoj. De tiu familio kvar plumzonuloj estas nordamerikaj, krome la Ruĝkola plumzonulo (*Zonotrichia capensis*), kiu vivas en altaj teroj el sudorienta Meksiko ĝis Fuegio en Argentino kaj en Hispaniolo.

La kvin plumzonuloj estas:

* Blankakrona emberizo, *Zonotrichia leucophrys*
* Blankgorĝa emberizo, *Zonotrichia albicollis*
* Orkrona emberizo, *Zonotrichia atricapilla*
* Ruĝkola plumzonulo, *Zonotrichia capensis*
* Nigravizaĝa emberizo, *Zonotrichia querula*

Tiuj birdoj havas brunajn kun nigra strieco dorsojn kaj kapojn distinge bildomarkitajn.
 
Iliaj nestoj estas faritaj per planta materialo kovrita per pli fajnaj herboj de la inoj sur la grundo en arboj, arbetoj aŭ eĉ en truoj ĉe muroj. La ino demetas 
brunmakulitajn verdecbluajn aŭ verdecblankajn ovojn, kiujn nur ŝi kovas dum 12-14 tagoj. La masklo helpas en idomaĝigado.

Plumzonuloj aŭ zonotriĥoj manĝas semojn, grenojn, insektojn kaj araneojn.

## Literaturo 
* Byers, Olsson kaj Curson, *Buntings and Sparrows* ISBN 1-873403-19-4
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*, ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
* Aurora Miranda: La Zonotriko en la Faruno - kantita kaj subtekstigita en Esperanto

Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Pasereledoj
Elektrodo

[eta|200ra|[Platino|Platina elektrodo en feraj jonoj, interŝanĝo de elektronoj inter jonoj de malsamaj valentoj.]]
**Elektrodo** estas fina elemento de elektraj sistemoj aŭ maŝinoj, elektra konduktilo. Ĝi sendas aŭ prenas elektrajn ŝargojn de ĉirkaŭaĵo. Pozitiva elektrodo estas anodo, kaj negativa elektrodo estas katodo. 

Elektronaj tuboj kun tri elektrodoj nomiĝas *triodoj*, kaj kun kvin elektrodoj nomiĝas *pentodoj*.

## Vidu ankaŭ 
* Baterio
* Anjono
* Katjono
* Baterio
* Elektrolito
* Elektrona truo
* Elektrokemia ĉelo
* Galvana pilo


Kategorio:Elektrokemio
Pitango (arbo)

|

|-
|

|}
**Pitango**  estas la frukto de  pitangarbo tiu eta planto  apartenas al la familio de  Mirtacoj. La pitango estas serĉata de pluraj birdoj kiuj ŝatas ĝian dolĉan kaj acidan guston. La arbo estas kutime kultivata en ĝardenoj kaj kortoj en Brazilo. Ĝi estas ofte uzata en ĝardenoj kiel heĝo aŭ ŝirmejo. La arbo estis enkondukita en Bermuda por ornamaj celoj sed nun estas listigita kiel entruda specio. La arbo ankaŭ estis enkondukita en Florido, Usono.

## Priskribo 
eta|maldekstre

*Eugenia uniflora* estas granda arbedo aŭ malgranda arbo kun konusa formo, kreskanta malrapide ĝis 8 metroj (26 futoj) alta. Kiam kontuzitaj, dispremitaj aŭ tranĉitaj, la folioj kaj branĉoj havas spican rezinan parfumon, kiu povas kaŭzi spiran malkomforton ĉe sensivaj individuoj. La folioj estas sen stipuloj, ovalaj, brilaj kaj tenataj en kontraŭaj paroj. Novaj folioj estas bronza, kupro aŭ kuprokolora-rozkolora, maturiĝante ĝis profunda brila verdo, ĝis 4 centimetrojn (1,6 colo) longa. Dum vintro la folioj ruĝiĝas.

Floroj havas kvar blankajn petalojn kaj estas portataj sur maldikaj longaj pedunkloj, kun videbla centra areto de blankaj stamenoj finiĝantaj per flavaj anteroj. Floroj disvolviĝas en riphavaj fruktoj longaj 2 ĝis 4 centimetrojn (0,79 ĝis 1,57 in), komencante kiel verdaj, kaj poste tra oranĝaj, skarlataj kaj kaŝtanbrunaj dum ili maturiĝas. Ĉar la semoj estas distribuataj de fruktomanĝantaj birdoj ĝi povas iĝi fiherbo en taŭgaj tropikaj kaj subtropikaj vivejoj, delokigante indiĝenan flaŭron. La frukto estas alta en vitamino C kaj fonto de provitamino A. Oni uzas ĝin en sukoj kaj glaciaĵoj.
 
### Folioj 
La folioj estas disvastigitaj sur iuj domaj plankoj en Brazilo, tiel ke kiam dispremitaj sub la piedoj, ili elspiras odoron, kiu forpuŝas muŝojn. La folioj ankaŭ estas uzataj por teo en iuj partoj de Urugvajo.

## Medicinaj studoj 
*Eugenia uniflora* havas plurajn signifajn farmakologiajn ecojn. Ĝia esenca oleo estas kontraŭhipertensa, kontraŭdiabeta, kontraŭtumora kaj kontraŭdoloriga, kaj ĝi montris kontraŭvirusan kaj kontraŭfungan agadon. Ĝi agis kontraŭ mikroorganismoj kiel *Trichomonas gallinae* (in vitro), *Trypanosoma cruzi* kaj *Leishmania amazonensis*..

Ĝi ankaŭ montras signifajn kontraŭinflamajn ecojn, kaj estas vaste uzata kiel popola kuracilo en Sudameriko kontraŭ stomakaj malsanoj.

## Galerio 

Dosiero:Eugenia uniflora fruits.jpg|Fruktoj de *Eugenia uniflora fruits*   
Dosiero:Eugenia uniflora -young leaves.jpg|Junaj folioj de *Eugenia uniflora* 
Dosiero:Z Eugenia uniflora, Pitanga140525NI1.JPG|Fruktoj sur arbo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Purdue University New Crop Resource Online Program
**Eugenia uniflora* in the Global Invasive Species Database 
**Eugenia uniflora* information from the Pacific Island Ecosystems at Risk project (PIER) 
*Weed risk assessment for *Eugenia uniflora* for Hawaii/Pacific  Retrieved 2010-06-20.
*Bermuda Department of Conservation Services, Invasive Species Page for Suriname Cherry. 

Kategorio:Arboj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Molotro

**Molotroj** aŭ bovobirdoj estas birdoj kiuj apartenas al la genro ***Molothrus*** de la familio de Ikteredoj. Ili estas nestoparazitoj de Ameriko kiuj estas tue nerilataj al la kukoloj de la Malnova Mondo, unu el kiuj, nome la Komuna kukolo, estas la plej bone konata nestoparazita birdo.

Tiu grupo konsistas el kvin specioj de molotroj kiuj formas la naturan genron *Molothrus*. Tion konfirmis la filogenetikaj analizoj de sekvencoj de DNA (Lanyon 1992, Johnson kaj Lanyon 1999, Lanyon kaj Omland 1999, ĉe Lowther, 2004).

La genro *Molothrus* enhavas la jenajn speciojn:

* Krimolotro, *Molothrus rufoaxillaris*
* Rizovora molotro, *Molothrus oryzivorus* (iam en *Scaphidura*)
* Bronzomolotro, *Molothrus aeneus*
* Brila molotro aŭ Bonaera molotro, *Molothrus bonariensis*
* Brunkapa molotro, *Molothrus ater*

La nenestoparazita Agelajoido estis iam lokita en tiu genro; ĝi estas nune *Agelaioides badius*.

Ĉi tiu birdo manĝas insektojn, inklude grandajn nombrojn kiuj povas esti instigitaj de supre de brutaro. Por ke la birdoj povu resti kun la grego, ili adaptiĝis je ovodemeti iliajn ovojn en la nestoj de aliaj birdoj. La molotro rigardos kiam ĝia gastiganto metas ovojn kaj kiam la nesto estas lasita neatentita, la ino eniros kaj metos ĝiajn proprajn ovojn. La virina molotro povas daŭre observi la neston post meti ŝiajn ovojn. Se la molotrovo estas forigita, la ina molotro povas detrui la ovojn de la gastiganto.

## Bildaro 

Dosiero:malecowbird.jpg|Brunkapa molotro, maskla plenkreskulo
Dosiero:cowbirdsincourtship.jpg|Brunkapa molotro, ceremonioj antaŭ kopulacio

## Referencoj
## Literaturo
* Jaramillo kaj Burke, *New World Blackbirds* ISBN 0-7136-4333-1

## Eksteraj ligiloj 
* The White Laboratory of Animal Behavior, Universitato de Pensilvanio
* Cowbird, filmoj, fotoj kaj sonoj ĉe Internet Bird Collection
* Audubon Society: Cowbirds and Conservation 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Gábor Andrássy

**ANDRÁSSY Gábor**, [andra'ŝi] estis rumanuja hungara operkantisto (baso) naskita en Nagyvárad la 30-an de majo 1943 kaj mortinta en Florida (Usono) la 14-an de julio 2004.

## Premioj 
* 1977 - gajninto de kantkonkursoj de Udine kaj Barcelona.

## Kariero 
Gábor Andrássy inter 1969 kaj 1979 li estis ano de Kolozsvári Állami Magyar Opera, poste por du sezonoj de teatro de Bern, pli poste de Operejo de Krefeld ĝis 1987, post kiam li kantis en Parizo, Nizza, Nantes, Strasbourg, Houston, Los Angeles, Dallas, San Francisco. En 1987 li prezentiĝis en Seattle en 18 basroloj 127 foje. En julio 2004 la spektaklo *Lohengrin* estis dediĉita al lia memoro.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Usonaj operkantistoj
Zempoala

**Zempoala** estas unu el la 84 komunumoj de la meksika subŝtato Hidalgo, kiu situas en la centra Meksiko norde de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Zempoala. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 13083.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 27333 loĝantojn. El tiuj estis 13496 viroj kaj 13837 virinoj. La komunumo havas surfacon de 305,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2460 metroj super la marnivelo.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Zempoala  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Hidalgo
Georgiko

[eta|dekstra|Georgiko, Libro III, Paŝtisto kun grego, [Vergilio.]]
La **Georgiko** estas poemo en kvar libroj, verŝajne publikita en la jaro 29 a. K.. Ĝi estas la dua plej granda verko de la latina poeto Vergilio, post la *Eklogoj* kaj antaŭ la *Eneado*.

Ĉi tio estas poemo konsistanta el 2 188 versoj, dividitaj en kvar librojn. La verkado estis influinta de diversaj grekaj verkistoj kaj poste influis diversaj romaj verkistoj, el tiuj influoj eble la plej elstara estis la greka poeto Heziodo, kiu verkis "Laboroj kaj tagoj".

Ties posteno kaj en la vergilia korpuso kaj kiel poemo kiu rekolektas multajn fontojn kaj originas influojn sur multaj postaj aŭtoroj permesas varion de kritikaj revizioj. La temo de la poemo estas farmado, kiel ties nomo sugestas (kombine de vortoj de antikva greka por tero kaj laboro), sed ne estas ekzemplo de pacema bukolika poezio, sed verko plena je streĉo.

La ĉefa programo de la verko traktas la laboron de la simpla kamparano, ekde kreskado de la greno, tra la bredado de bestoj ĝis la rilatoj de la malgranda homo fronte kaj kun la fortoj de la naturo. Vergilio ilustras en sia verkado la homan suferon kaj la malforton de homo por atingi grandecon. Tamen li staras flanke de la "laborema kamparano" sindonema al sia laboro, kaj vidas la homan socion kiel granda abelujo, en kiu ĉiu homo kiel abelo kontribuas sian parton, eĉ se li ŝajnas malgranda kaj marĝena, ĉar sia kontribuo servas por pli granda celo.

Meceno petis de Vergilio verki pri la kampara vivo, ties problemoj kaj beleco. La rezulto estas belega didaktika epopeo, laŭforme en la tradicio de Lukrecio: la kvar libroj de *Georgiko*. Li ĝin verkis de 36-29 a.Kr.

## Notoj 
Kategorio:Latinlingva literaturo
Kategorio:Vergilio
Gabriella Angi

**ANGI Gabriella** (edzino de László Bocsárdi) estis rumanuja hungara aktorino naskita en Gheorgheni la 24-an de februaro 1961 kaj mortinta en Budapeŝto (Hungarujo) la 19-an de aŭgusto 2003. 

## Kariero
Ŝi akiris kvalifikon pri matematiko-informadiko en Temeŝvaro. Inter 1984 kaj 1994 ŝi estis anino en Gheorgheni de Figura Stúdió Színház kaj poste de Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.

## Eksteral ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=9163

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
László Bocsárdi

**BOCSÁRDI László** [boĉa'rdi] (edzo de Gabriella Bocsárdi Angi estas rumanuja hungara reĝisoro naskita en Târgu Mureş la 6-an de oktobro 1958. 

## Premioj
*Kandidatigo por la plej bona reĝisoro de UNITER, 2011 (Shakespeare:La Venecia Komercisto, Sfântu Gheorghe).

## Kariero
László Bocsárdi havigis unue diplomon de inĝeniero pri kemio kaj poste de aktoro en Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat. Li estis reĝisoro, teatrestro de Figura Stúdió Színház kaj ekde 1995 de Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.

## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1228

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Provizora irlanda respublika armeo

La **provizora irlanda respublika armeo** (mallonge, **provizora IRA**, angle ofte konata kiel la "provos") estas grupo kiu celas la unuigon de Nord-Irlando kaj Respubliko Irlando.

En 1969 la irlanda respublika armeo disiĝis en la oficialan respublikan armeon kaj la provizoran. La provizora IRA armate kampanjis, kaj eble mortigis ĉirkaŭ 1,100 anojn de la britaj sekurigaj servoj kaj ĉirkaŭ 630 civilulojn. Iom malpli ol 300 anoj de la provizora IRA mortis. Plurfoje la grupo faris atakojn en Anglio.

En 2005 la provizora IRA anoncis la ĉesigon de la armata kampanjo.

## Vidu ankaŭ 
* Nordirlanda konflikto

Kategorio:Historio de Irlando
Kategorio:Movadoj de nacia liberigo
Juan de Villanueva

**Juan de Villanueva** n. en Madrido, la 15-a de septembro 1739 - m. en Madrido la 22-a de aŭgusto 1811) hispana arkitekto. Pleja reprezentanto de novklasikismo en Hispanio.

## Kelkaj verkaĵoj 
[dekstra|eta|225px|[Malsupra Dometo, en El Escorial.]]
[eta|225px|dekstra|[Plaza Mayor (Madrido), rekonstruita de Villanueva.]]

* Domo de la Geinfantoj kaj la Reĝino, San Lorenzo de El Escorial (1769)
* Dometo de la Geinfantoj, Aranjuez (1771)
* Supra Dometo, San Lorenzo de El Escorial (1773)
* Malsupra Dometo, El Escorial (1773)
* Reĝa Botanika Ĝardeno de Madrido, Madrid (1774-1781)
* Dometo de la Princo, El Pardo (1784)
* Tercera Casa de Oficios, San Lorenzo de El Escorial (1785)
* Konstruaĵo Villanueva, Madrid (1785)
* Canal del Gran Prior, Argamasilla de Alba, Ciudad Real.
* Akademio de la Historio, Madrido (1788)
* Oratorio del Caballero de Gracia, Madrid (1789)
* Nacia Astronomia Observatorio de Hispanio, Madrido (1790)
* Parko Retiro, Madrid
* Rekonstruado de la Ĉef-Placo, Madrido (1791)
* Acequia del Rey, Villena (1803)
* Teatro de la Princo, Madrido (1804)
* Norda Ĝenerala Tombejo, Madrido (1804)
* Groto de la Ĝardeno Kampo de la Maŭro, Madrido (1810)
* Ministerio de la Aero de Hispanio

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Francisco Cabezas

**Francisco Cabezas**: Arkitekto kaj monaĥo, naskiĝis en Enguera (Valencio) en 1709 kaj forpasis en Valencio 1773. Li studis matematikon kaj principojn de la arkitektura arto. En 1729 eniris en la franciskanan monaĥejon de la Krono. Li sin dediĉis al la arkitekturo kaj disvolvigis la barokon kun orientaj influoj. Li estis la aŭtoro de multnombraj preĝejoj. Tamen, lia pinta verkaĵo estas la Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda de Madrid (1761), unu el la plej gravaj de la ĉefurbo de Hispanio.

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kategorio:Monaĥoj
Arturo Soria

**Arturo Soria y Mata** (n. en Madrido, la 15-a de decembro 1844 - m. la 6-a de novembro 1920) estis inĝeniero kaj urbanizadisto de Hispanio, fama ĉefe pro lia koncipiĝo de la Linia Urbo de Madrido. Je lia omaĝo, la ĉefa strato de la madrida distrikto Linia Urbo portas la nomon strato Arturo Soria.

## Verkaĵo 
Por realigi liajn ideojn li kreis la nomatan Madrida Kompanio por Urbigado, kiu aĉetis la terenojn de la orienta parto de Madrido kaj ekkonstruis la unuan linian urbon. Li estis unu el la unuaj enkondukistoj de la unua tramo en Madrido, kreis la suburban fervojon kaj periferian tramon. Ankaŭ li elpensis urban sistemon de telefonkomunikado (1887).

## Omaĝoj 
* Metroo de Madrido dediĉis al li la Metrostacion  (linio ) en Linia Urbo.
* La Madrida Urbodomo, krom la avenuo kiu portas lian nomon, memorigis lin en 1992 per statuo en unu el la flankoj de la avenuo.

Kategorio:Hispanaj inĝenieroj
Kategorio:Urbanizistoj
Atelocino

**Atelocino** aŭ Kurtorela atelocino (*Atelocynus microtis*) estas sudamerika kanisedo kaj la nura specio de la samnoma genro **Atelocino** (Atelocynus). De la ses kanisedoj ekzistantaj en Sudameriko (la aliaj estas la Agvarao, la Mustelvulpo, la Kerdokiono, la Arbara lupovulpo kaj la Pampa lupovulpo), la Atelocino estas la plej rara kaj ankoraŭ la malplej bone konata, do la ekzisto de la Atelocino limiĝas plejparte al la amazona baseno kaj ankaŭ en la baseno de la paragvajaj riveroj.

Ĝi estas ĉiomanĝanta kaj estas pli aktiva nokte.

Kategorio:Kanisedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Torespanjo

eta|dekstra|150ra|Vido de Torespanjo.

**Torespanjo** (, populare konata en la hispana kiel *el Pirulí*) estas turo por komunikaĵoj kiu apartenas al la entrepreno Retevisión kaj ĝi troviĝas en Madrido (Hispanio) en la vojrenkontiĝo de la strato O'Donnell kun la Aŭtoŝoseo M-30. Cetere, Torespanjo estas la nomo de la komplekso de la Centraj Informservejoj de TVE apud la turo. Tiu estas produktataj la televidĵurnaloj kaj informaj programoj de la hispanaj publikaj televidkanaloj La 1, La 2, Televidkanalo 24 Horoj kaj Klano TVE.

Torespanjo havas 220 metrojn alte (232 metroj kun la anteno). Oni komencis starigi ĝin la 17-a de februaro 1981, kaj finkonstruiĝis post dek tri monatoj. La inaŭgurado okazis la 7-a de junio 1982.
Ekde Torespanjo elsendas ok televidkanalojn, dek kvar analogiajn radistaciojn, dek ok ciferecajn radistaciojn kaj dudek televidkanaloj de surtera cifereca televido.

Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Kategorio:Nubskrapuloj inter 200 kaj 249 m
Ligo paro al paro

**Ligo paro al paro** (, CCL) estas usonbazita internacia kristana organizo kies ĉefa celo estas disvastigado de la simptoterma metodo (STM) de natura familia planado kaj antaŭenigado de la tiel-nomata ekologia mamnutrado. Ĝia nomo devenas de la praktikata principo de edukado: volontulaj geedzaj paroj instruas la metodon kaj al ĝi rilatajn etikajn al aliaj geedzoj kaj gefianĉoj. Centrejo de la Ligo estas en Cincinnati (Ohio, Usono). Krom Usono la Ligo aktivas en 23 pliaj landoj, precipe anglalingvaj kaj hispanlingvaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Ligo paro al paro *(angle)*

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Kontraŭkoncipiloj
Kategorio:Familio
Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Volontulo

[thumb|280px| [2005 ]]
**Volontulo** estas homo, kiu plenumas iun publike utilan laboron senpage, volonte, ĉu enlande, aŭ eksterlande.

Kadre de Eŭropa Unio (EU) establiĝas volontulaj centroj, kiuj peras volontuladon kadre de EU kun beneficoj al la volontuloj el la budĝeto de EU. Ekster Eŭropo volontuladon peras UN-Inform-Centroj. La centroj akreditas sendantajn volontulajn organizojn kaj akceptantajn volontulajn organizojn.

Oni distingas volontuladon:
1-e individuan, neorganizitan
2-e organizitan (inkluzive de membra principo)
3-e volontulan servon kiel specifan formon de organizita volontulado.

En la unua kategorio la aĝo de la volontulo ne estas limigita, kaj dependas de individua interkonsento aŭ kontrakto inter la volontulo kaj la akceptanta organizo.

En la dua kategorio temas kutime pri junularo inter la 18 kaj 30 jar-aĝo. Ekz. kadre de la EU-aktivecoj Junularo Agas (Youth in Action), kiam volontuloj por akceptitaj volontulaj programoj inter akredititaj organizoj ricevas EU-beneficojn.

Akrediton por volontulado povas ricevi civitana societo, eklezio aŭ reliagia asocio, aŭ jura persono de eklezio aŭ de religia asocio, publike utila organizo, fondaĵo (en Foundation) kaj fondaĵa fonduso (en Endowment fund).

Sendanta volontula organizo en akreditita reĝimo sekurigas por la volontuloj informojn, trejnadon, asekuron, kaj sekurecon dum sendado al akceptanta volontula organizo. Ne eblas akcepti volontulojn por sia propra utilo kaj sendi volontulojn al fizikaj personoj. 

Volontulado okazas mallongtempe, dum malpli ol tri monatoj, aŭ longtempe, dum pli ol tri monatoj. 

## Vidu ankaŭ
* Civila socio
* Civita engaĝiĝo
* Bona Espero
* volontuloj de UEA
* volontuloj de TEJO
* *Pro bono*
* WWOOF (volontulaj helpantoj en ekologia agrikulturo)
* Internacia volontulado
* Kibucaj volontuloj
Kristnaskia kanbirdo

La **Kristnaskia kanbirdo** aŭ Bokikokiko (***Acrocephalus aequinoctialis***) estas birdo de la genro *Acrocephalus* aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj.

Ĝi estas 15 cm longa kaj 19 g peza. Ĝi estas mezgranda, hegemonie **grizeca kanbirdo kun blankaj plumobordoj**. Ĝi havas **malhelan traokulan strion, blankecan superokulan strion** el la bekobazo malantaŭen kaj olivecgrizajn vangojn; supre estas olivecgriza, pli griza en kolflanko kaj pugo, multaj plumoj kun blankaj bordoj, tiuj mallarĝaj en dorso, pli larĝaj en pugo kaj subvostaj kovriloj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli brilgrizaj ol plenkreskuloj. La raso *pistor* estas pli granda ol la nomiga. La alvokoj estas "ĉa", "ĉe" kaj "ĉaar". La kanto estas simpla kompare kun samgenranoj kaj inkludas la alvokajn notojn ripetitajn en frazoj de variaj ampleksoj.

Tiu specio estas endemia kiu troviĝas nur en Kiritimati kaj Terajno (Kiribati). La populacio estas nur de **10,000-20,000 individuoj** kaj malpliiĝas, ĉar la teritorio estas nur de 460 km². Ĝi estis priskribata kiel 'komuna' en Kiritimati en 1961, sed oni ĉirkaŭkalkulis nur 400 individuoj tie en 1972 kaj estis 'rara apude de la setliĝo' ĉirkaŭ 1982. Ĝi restis komuna en Terajno en 1983. Ĝi estis iam ankaŭ en Tabuerano (Fanning), sed ŝajne malaperis en 1972.

Ĝi loĝas en malfermaj areoj kun hegemoniaj arboj de *Tournefortia argentea* (4-6 m) miksitaj kun densa arbustaro, kaj foje kun enmetitaj kokospalmoj (*Cocos nucifera*). Ili manĝas insektojn, inklude muŝojn kaj libelojn kaj eĉ malgrandajn lacertojn. Ili pasas multan tempon manĝante surgrunde aŭ ĉegrunde malalte. Ili estas loĝantaj birdoj kaj malfortaj flugantoj. Reproduktado okazas el februaro al julio. Ĝi estas monogama specio; inoj kovas 2-4 ovojn en nestoj lokitaj ĝuste sub la kanopeo de *Messerschmidia argentea*. La para teritorio estas 1.8-2.3 ha. kaj la landaj areoj de Kiritimati kaj Terajno estas 322² km kaj 14 km² respektive, kaj en ambaŭ oni suferas enmetitajn ratojn kaj katojn, kaj ankaŭ infanoj ĉasas la specion per katapultoj.

## Vidu ankaŭ 
* Pacifika ekozono

## Referencoj 
* Detale en la angla 
* BirdLife International 2004. IUCN, 148400, Acrocephalus aequinoctialis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Akrocefaledoj
Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Tahitia kanbirdo

La **Tahitia kanbirdo** aŭ Nigra kanbirdo (***Acrocephalus caffer***) estas birdo de la genro *Acrocephalus* aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. Ĝi estas **endemia** de Franca Polinezio, kaj pro tio estas foje konata kiel Polinezia kanbirdo.

Ĝi estas 15 al 19 cm longa specio, longbeka kanbirdo kun **du tre diferencaj kolormorfoj**. Plej parto de birdoj estas flavecaj, kun brunecolivecaj punktoj supre. La malhela formo estas tute olivbruna al nigreca, kio estas kialo por la alternativa nomo kaj faras el tiu specio unika kazo inter kanbirdoj. La alvoko estas akra *ĉarrr*. La kanto estas varia serio de fajfoj kaj triloj; ofte longe faritaj. Ĝi estas kaŝema, timida birdo plej facile aŭdata ol vidata.

Ĝi loĝas en bambua arbustaro kaj duarangaj arbaroj en rivervaloj kaj montetoj de ĝis 1,700 m. Ili manĝas tre aktive kaj senhalte insektojn sed ankaŭ lacertetojn, malgrandajn fiŝojn, krabetojn, helikojn kaj nektaron. Oni supozas ke ili reproduktiĝas nur en bambuejoj, kio endanĝerigas ties estontecon, ĉar tiuj malpliiĝas pro etendo de elektra industrio kaj plia homa ĉeestado.

Estas nombraj subspecioj, sed kelkaj estis ĵus levataj al kategorio de rajta specio. La nomiga raso *Acrocephalus caffer caffer* – la propra Tahitia kanbirdo - estas limigita al Tahitio, kun populacio de malpli da kelkaj miloj de individuoj. Aliaj rasoj estas la jenaj:
* Eiaoa polinezia kanbirdo, *Acrocephalus caffer aquilonis*
* Hatutaa polinezia kanbirdo, *Acrocephalus caffer postremus*
* Huahinea polinezia kanbirdo, *Acrocephalus caffer garretti* - formortinta (19a jarcento?)
* Raiatea polinezia kanbirdo, *Acrocephalus caffer musae* - formortinta (19a jarcento?)

Kiel tuto la Tahitia kanbirdo estis klasita kiel Vundebla specio fare de la IUCN. Sed novaj pristudoj montris, ke ĝi estas pli rara ol oni supozis, krome ĉar kelkaj populacioj estis disigitaj el tiu specio. Sekve ĝi estis listita kiel Endanĝerita en 2008. Nuntempe oni supozas ke ili estas **ĉirkaŭ 250-1000** kaj malpliiĝas en teritorio de ĉirkaŭ 270 km².

## Notoj 
## Referencoj 
* Detale, en la angla 
* IUCN2006, BirdLife International (BLI), 2004, 302, Acrocephalus caffer, 11an de majo 2006.
* BirdLife International (BLI) (2008): 2008 IUCN Statusŝanĝoj de la Ruĝa Listo . Konsultita la 23an de majo 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Akrocefaledoj
Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Tuamotua kanbirdo

La **Tuamotua kanbirdo** (***Acrocephalus atyphus***) estas birdo de la genro *Acrocephalus* aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. 

Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Franca Polinezio.

Ĝi estas birdo **bruneca supre kaj blankeca sube** escepte en subvosto. En vizaĝo videblas malhela traokula strio kaj hela superokula strio.

Ili manĝas ĉefe insektojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Acrocephalus atyphus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Akrocefaledoj
Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Little Boy

eta|350px|'*Principo de la atombombo *Little Boy***
1. Eksplodo de kordito
2. Kanono
3. Kava "pafaĵo" el uranio
4. "Celtabulo" el uranio
**Little Boy** (en la angla: "knabeto") estis la koda nomo de la unua atombombo milite uzata. Ĝi estis faligita sur Hiroŝimon en Japanio, de la usona bombaviadilo Enola Gay la .

Eksplodante ja altitudo de 580 m, ĝi liberigis energion de 13 al 16 kilotunoj da TNT-ekvivalento.

Laŭ takso, de 2007, la nuklea eksplodo de "Little Boy" mortigis inter 90 000 kaj 160 000 homojn, ene de loĝantaro de 310 000.

## Principo 
Tiu bombo, disvolvita en la kadro de la Projekto Manhattan dum la Dua Mondmilito, entenis 64,1 kilogramojn da riĉigita uranio.

La ŝargo da uranio estis dividata en du masoj: la "**pafaĵo**", kava cilindro de 38,5 kg, estis ĵetita, per eksplodo de kordito en kanono, kontraŭ la "**celtabulon*'", cilindro de 25,6 kg. La "pafaĵo" ŝoviĝis *ĉirkaŭ* la "celtabulon", tiamaniere, ke tio kreis sojlan mason ekigantan nuklean ĉenan reakcion.

Kelkajn tagojn poste, la , dua bombo kromnomita "*Fat Man*" detruis Nagasakon.

Dosiero:Little Boy Internal Components.png|interna konsistigo de Little Boy (anglaj tekstoj)
Dosiero:Little Boy (National Museum of USAF).jpg|maketo de Little Boy en la National Museum of the Air Force
Dosiero:B-29 Enola Gay w Crews.jpg|Bombaviadilo Enola Gay kaj ĝia anaro
Dosiero:Atomic cloud over Hiroshima - NARA 542192 - Edit.jpg|Nuklea nubo super Hiroŝimo, post la eksplodo

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La bombo de Hiroŝimo
*  Malvolvo de la nuklea bombo - "Little Boy" kaj "Fat Man" 
*  La unua atombombo
*  Oftaj demandoj pri la unuaj nukleaj armiloj
*  Arkivoj pri nukleaj armiloj
*  La historio de Enola Gay

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Nuklea armilo
Kategorio:Hiroŝimo
Miep Gies

eta|250px|Miep Gies
**Miep GIES** [Mip Ĥis], naskita kiel **Hermine Santrouschitz** (* 15-an de februaro, 1909; † 11-an de januaro, 2010), estas unu el la nederlandaj personoj kiuj kaŝis Anne Frank kaj ŝian familion de la germanaj nazioj dum la Dua Mondmilito. Ŝi trovis kaj tenis la taglibron de Anne Frank, kiam la germanoj trovis Anne Frank kaj forportis ŝin. Kvankam Miep Gies ne legis la taglibron (ŝi donis ĝin al Otto Frank tuj post la milito) ĉar ŝi opiniis, ke estas nedece legi ĝin, la taglibro fariĝis tre fama en la mondo.

En 1995 ŝi ricevis la Yad-Vashem-medalon.

## Vidu ankaŭ 
* Holokaŭsto
* Taglibro de Anne Frank

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Miep Gies

## Notoj 
Kategorio:Anne Frank
Kategorio:Nederlandaj justuloj inter la popoloj
Antonio Palacios

[eta|180px|maldekstre|Palaco de Komunikaĵoj, en la madrida [Placo Cibelo]]
**Antonio Palacios Ramilo** (n. en O Porriño, Pontevedro, 1874 - m. en Madrido, 1945) estis arkitekto de Hispanio. Oni ŝuldas al li la konstruadon de la unuaj linioj de la Metroo de Madrido, kaj liaj skizoj de la metrostacioj ankoraŭ videblas en la nuntempo. La Palaco de Komunikaĵoj de Madrido (1904-1918) estas unu el liaj plej konataj verkaĵoj.

La stilo de Rodrigo Gil de Hontañón influis en la verkaro de Antonio Palacios.

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Restingao

[eta|220ra|Ekzemplo de restingaa [vegetaĵaro.]]
**Restingao** (portugale : *Restinga*) estas tipo de marbordaj tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj kiu troviĝas en Brazilo. Restingaoj formiĝas sur sablaj, acidaj, kaj nutraĵ-malriĉaj grundoj, kaj karakteriziĝas per mezgrand-dimensiaj arboj kaj arbedoj taŭgaj por la pli sekaj kaj nutraĵ-malriĉaj cirkonstancoj.

La Monda Natur-Fonduso (WWF) konsideras du restingaajn ekoregionojn. La atlantik-marbordaj restingaoj troviĝas en pluraj enklavoj laŭlonge de la brazila marbordo ekde Norda Rio-Grando en nordorienta Brazilo ĝis Suda Rio-Grando en suda Brazilo, kovrante areon de 7 900 kvadrataj kilometroj kiu etendiĝas ekde la Tropikoj ĝis la Subtropikoj. Ĝiaj flaŭro kaj faŭno samhavas similecojn kun tiuj de la humidaj atlantikaj arbaroj de orienta Brazilo. Tiu ĉi ekoregiono estas parto kaj de biodiverseco-riĉaĵejo de Naturprotekto Internacie kaj de tutmondaj 200-regiono de la WWF.

La nordorient-brazilaj restingaoj situas laŭlonge de la norda marbordo de Brazilo, en la subŝtatoj de Maranjo, Piaŭio, kaj Cearao. Ĝiaj flaŭro kaj faŭno distingiĝas de tiuj de la atlantik-marbordaj restingaoj, kaj havas pli grandajn similecojn al tiuj de la humida amazona arbaro.

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NT0102 : Atlantik-marbordaj restingaoj (WWF)
*  Ekoregiono NT0144 : Nordorient-brazilaj restingaoj (WWF)
*  Tutmondaj 200; numero 48 : Atlantikaj arbaroj (WWF)
*  Atlantikaj arbaroj (Naturprotekto Internacia)
*  Informo pri la restingaoj en Brazilo (*Restinga Net*) 

Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Geografio de Brazilo
Johano Baptisto Sacchetti

**Johano Baptisto Sacchetti** aŭ **Sachetti**, **Giovanni Battista Sacchetti** en la itala. Naskiĝis en Torino, 1690 - m. en Romo, 1764) estis itala arkitekto.

Disĉiplo de Filippo Juvarra, alvenis al Hispanio en 1736 por labori en la Reĝa Palaco de La Farmo de Sankta Ildefonso, sed iom poste estis vokata de la reĝo Filipo la 5-a al la kortego, por daŭrigi la laboradon en la Madrida Reĝa Palaco post la forpaso de Juvara. Pro tio, li estis nomata ĉefa majstro de la reĝaj laboroj, posteno kiun li plenumis inter 1736 kaj 1760. Inter aliaj projektoj liaj troviĝas la Katedralo de la Almudeno, sed li neniam realigis ĝin.

Kategorio:Italaj arkitektoj
Islandanaj sagaoj

[eta|Fragmento de la *[sagao de Njáll* (AM 132 folio 13r), ĉirkaŭ 1350.]]
La **islandanaj sagaoj** (isl. *Íslendingasögur*) estas prozaj rakontoj verkitaj en Islando, precipe en la 13-a jarcento. Ili estas 40 laŭ nombro, iom malegale longaj. La Sagaoj estas la plej ampleksa kaj originala ĝenro de la malnova islanda literaturo kaj estas tradukitaj en multajn lingvojn. La okaza tempo estas en la periodo 930 - 1030, iuj tamen havas sian komencon jam en la ekloĝiĝa tempo en la 9-a jarcento.

La ĉefroluloj estas islandaj homoj kaj la lokoj de okazaĵoj estas Islando kaj proksimaj landoj, precipe Norvegujo (ofte la rakontoj havas tie sian komencon), sed foje la lokoj de okazaĵoj sin etendas suden eĉ ĝis Konstantinopolo kaj orienten al Vínland (Nord-Ameriko).

La Sagaoj estas personecaj, temas pri individuoj kaj familioj, eĉ tra kelkaj generacioj. Konfliktoj kaj bataloj estas la ĉefaj ag-risortoj de la okazaĵoj. La Islandanaj Sagaoj konserviĝis sur felaj kodeksoj kaj en postaj reskriboj sur papero. La plej malnovaj kodeksoj devenas el ĉ. 1250. Multaj estis kolektitaj en grandaj manuskriptoj. La Sagaoj parte baziĝas sur buŝaj rakontoj kaj antikvaj strofoj, sed grandparte ili estas konsiderataj verkoj de unuopaj aŭtoroj, kies nomoj tamen estas nekonataj. La temo estas prezentita per rapida okazaro kaj en rekta kaj sendevia maniero, kvankam ofte la rakont-fadenoj estas interplektitaj. Personoj estas plej ofte prezentitaj per malmultaj vortoj antaŭ ili partoprenas la agadon, poste priskribitaj per siaj propraj vortoj kaj agoj. Rekta rakonto kaj konversacioj alternas, sed monologoj apenaŭ aperas. La aŭtoroj neniam parolas mem sed ofte anoncas okazaĵojn per aŭguroj aŭ sonĝoj de personoj. La objektiveco de la rakonto-maniero ankaŭ prezentiĝas tiel, ke la aŭtoroj preferas montri kondutojn, justajn aŭ maljustajn, de la personoj, pli ol komenti pri ili. La stilo estas konciza, vortordo neniam komplika, la frazoj estas mallongaj kaj influo de poezia lingvo malofte konstatebla. Malgraŭ granda nombro de personoj, genealogiaj informoj kaj diverseco de lokaj priskriboj la tuta stil-aspekto de la Sagaoj estas klara kaj firma. La plej elstaraj kaj samtempe la plej longaj sagaoj estas Njáls saga (Sagao de Njal), Grettis saga (Sagao de Grettir) kaj Laxdæla saga (Sagao de Salmrivervalanoj).

## Esperanta traduko 
* Baldur Ragnarsson tradukis la Sagaon de Hrafnkell, Sagaon de Njal kaj Sagao de Egil al esperanto. La Sagao de Hrafnkell legeblas en la rakontaro Islandaj pravoĉoj, La Sagao de Njal aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo en Antverpeno 2003. ISBN 9077066071 kaj Sagao de Egil ĉe Mondial 2011.


Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Juan Gómez de Mora

**Juan Gómez de Mora** n. en Madrido, 1586 – m. en Madrido, 1648) estis hispana arkitekto. Nevo de la arkitekto Francisco de Mora, li havis rilatojn kun la reĝaro ekde lia naskiĝo. Lia patro, Juan Gómez, estis persona pentristo de la reĝo Filipo la 2-a. Gómez entreprenis plurajn projektojn. Inter ili estis la konstruado de pluraj preĝejoj, monaĥejoj kaj la katedralo de Getafo.[eta|200px|Vidaĵo de la Panejo en la [Plaza Mayor (Madrido).]]

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de baroko
Antonio López Aguado

**Antonio López Aguado** (1764-1831) estis arkitekto de la novklasikismo de Hispanio.eta|250px|Suda fasado de la Pordo de Toledo.Antonio López estis disĉiplo de Juan de Villanueva, studis en la Reĝa Beletra Akademio Sankta Fernando, estante subvenciata por la daŭrigado de la studoj en Italio kaj Francio. En 1795 estis nomumita ano de la Komisiono de Arkitekturo de la Akademio. La plejparto de liaj verkaĵoj estis realigataj en Madrido, kie li realigis multnombrajn verkaĵoj dum epoko de la reĝo Fernando la 7-a. Al li ŝuldiĝas la Pordo de Toledo kaj la projekto de la Reĝa Teatro.

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Ricardo Velázquez Bosco

**Ricardo Velázquez Bosco** (n. en Burgoso, 26-an de marto 1843 kaj m. en Madrido (Hispanio) 1923) estis hispana arkitekto. La plejparto de liaj verkaĵoj estis realigitaj en Madrido.

## Kelkaj verkaĵoj 
[eta|maldekstra|280ra|[Palaco Velázquez (1881-1883), Madrido. Foto Paolo Monti, 1980.]]
[eta|maldekstra|280ra|[Palaco Velázquez (1881-1883, Madrido).]]

* Pavilono por la Nacia Ministara Ekspozicio de 1883, konata kiel Palaco Velázquez en la Parko Retiro de Madrido (1881-1883), kune al la inĝeniero Alberto del Palacio kaj la keramikisto Daniel Zuloaga.
* Supera Teknika Lernejo de Minist-Inĝenieroj de Madrido (1884-1893).
* Vitra Palaco de la Parko Retiro.
* Ministerio de Disvolvado (1893-1897).
* Nacia Lernejo de Surdmutuloj kaj Blinduloj de Madrido, nuna sidejo de la Supera Stud-Centro por la Defendo (1898).
* Ministerio de Edukado en la strato Alkalao de Madrido (1917-1923).
* Panteono de la Grafino de la Vega del Pozo kaj Dukino de Sevillano, en Gvadalaharo

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kvartalo Malasanjo

[eta|250px|La antikva Reĝa Hospico Sankta Fernando, nuna [Muzeo de Historio de Madrido, ekde la metrostacio , en Malasanjo.]]
**Malasanjo**  estas la surnomo de la centra ***kvartalo de la Mirindaĵoj***, en la urbocentro de Madrido, Hispanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Centro de la urbo kaj administre apartenas al la orienta zono de la kvartalo Universitato, limigata de la Granda Vojo, la strato Fuenkaralo, la strato Sankta Bernardo kaj la strato Karanzo.

La zono estas konata pro ĝia alternativa etoso kaj la vigla noktumado kiu komparigas ĝin kun aliaj kvartaloj kiel Camden Town en Londono, East Village en Nov-Jorko, Kreuzberg en Berlino aŭ Alta Kvartalo en Lisbono.

Nokte, la stratoj de Malasanjo plenpleniĝas de personoj, multaj el ili en la parkoj praktikante la t.n *botelumado*, aŭ en multnombraj trinkejoj ekzistantaj en la zono. Kelkaj el tiuj aktivaĵoj estas kritikataj de la loĝantoj pro la okaziganta bruo kaj malpuriĝo de la vizitantoj.

La kvartala etoso ne favorigas la aperadon de grandaj dancejoj, pro la abundeco de etaj ejoj plej taŭgaj por aŭskultado de rokmuziko kaj punko kiuj regas en Malasanjo.

Kategorio:Distriktoj de Madrido
Muzeo pri Historio de Madrido

eta|280px|Muzeo pri Historio de Madrido.
[eta|[Ĉurigera detalo de la baroka fasado de la Muzeo.]]
La **Muzeo de Historio de Madrido** (), antikva *Municipa Muzeo*, troviĝas en la distrikto Centro, en la strato Fuenkaralo. Ĝi okupas la konstruaĵon de la Reĝa Hospico Sankta Fernando, konstruita de la arkitekto Pedro de Ribera en baroka stilo. La ĉefa fasado estas konsiderata kiel unu el la plej reprezentivaj verkaĵoj de la civila hispana baroko.

## Historio 
En 1673 fondiĝas la Reĝa Hospico Sankta Fernando. De la primitiva konstruaĵo nur konserviĝas la kapelo, ĉar ĝi estis reformata en la 18-a jarcento.

En 1926 ties societo organizas, grandsukcese, la *Ekspozicion de la Antikva Madrido*, restaŭrante (far la Madrida Urbodomo) la konstruaĵon por tiu evento. Kiel konsekvenco, estas decidata la kreado de la Municipa Muzeo, kies inaŭguro okazis je la 10-a de junio 1929.

La muzeo montras la tutan historion de Madrido ekde ĝia deklaro kiel ĉefurbo en la 16-a jarcento. La diversaj ekspoziciaĵoj estas montrita laŭ la jarcentoj: la plej fruaj en teretaĝo kaj ju pli oni supreniras al pli alta etaĝo oni iras al pli ĵusa jarcento. En kela etaĝo estas grandega maketo de Madrido en pasintaj jarcentoj.

La municipaj kolektoj antaŭ tiu epoko estas montrataj en la Muzeo Sankta Isidro, ankaŭ nomata Muzeo de la Originoj en la zono konata kiel *Madrido de la Habsburgoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* Obras del Museo de Historia de Madrid en el catálogo colectivo de la Red Digital de Colecciones de Museos de España (Cer.es).
* Desegnoj en la Museo de Historia de Madrid: vidoj de la 18-a, 19-a kaj 20-a jarcentoj

Historio
Géry Leuliet

.

Li emeritas de sia okupo, episkopo en Amiens ekde la .

## Biografio 
Naskiĝinta en Richebourg-l'Avoué la , li estis ordinita pastro la  por la diocezo de Arras.

Nomumita episkopo de la diocezo de Amiens la , li estis konsekrita la  samjare. Li retiriĝis de sia ofico la , atinginte aĝ-limon.

Dum sia servado, li konsekris MS-ron Jean Cuminal, episkopo de diocezo de Saint-Flour, kaj estis kun-konsekrinto de MS-roj Joseph Wicquart kaj Paul-Marie Guillaume.

La , Géry Leuliet estiĝis dojeno de tutmondaj episkopoj, 102-jara, post la morto de Antoine Nguyên Van Thien.

## Vidu ankaŭ 
* Episkopo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio de MS-ro Leuilet

Kategorio:Francaj centjaruloj
Kategorio:Episkopoj de Amiens
Listo de komunumoj en Tlaxcala

La meksika federacia subŝtato **Tlaxcala** enhavas 60 komunumojn. 16 el ili kreiĝis inter aŭgusto kaj oktobro 1995.


Tlaxcala