Propanata acido

**Propanata acido** aŭ **propionata acido** estas nature okazanta karboksilata acido, senkolora likvaĵo kun akra odoro kiu rememorigas la odoron je korpa ŝvito. La anjono CH3CH2COO− samkiel la saloj kaj esteroj de la propionata acido estas konataj kiel **propionatoj** aŭ **propanatoj**.

Ĝi uzatas kiel konservanto en la nutro-industrioj rekte aŭ sub la formo de derivaĵoj tiaj kiaj **amonia**, **kalcia** kaj natria propionato. Ĝi uzatas ankaŭ en farmaticiaĵoj, antifungagentoj, agrokemiaĵoj, plastaĵoj, plastikigiloj, kaŭĉukaj kemiaĵoj, tinkturoj, artefaritaj gustigiloj, kaj sinteza parfumfabrikado.

## Historio 
Propanata acido estis unue priskribita en 1844 de la aŭstra kemiisto Johann Gottlieb (1815–1875), kiu trovis ĝin inter la fermentigaĵoj de la sukero. Dum la postaj jaroj, aliaj kemiistoj produktis propanatan acidon per pluraj procezoj, kaj neniu el ili rimarkis ke ili produktis la saman substancon.

En 1847, la franca kemiisto Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) malkovris ke ĉiuj acidoj studitaj estis la sama komponaĵo, kiun li nomis **propionata acido** (kiun li prenis el la grekaj vortoj **πρῶτος** kiu signifas unua, kaj **πιόν** kiu signifas graso), pro tio ke ĝi estas la plej eta acida molekulo kiu prezentas la proprecojn de aliaj grasacidoj.

## Proprecoj 
Propionata acido posedas mezajn fizikajn proprecojn inter tiuj el la plej etaj karboksilataj acidoj, tiaj kiaj la formiata acido kaj acetata acido, kaj tiuj pli longkatenaj grasackidoj. Ĝi estas miksebla kun akvo, sed estas apartigita de la akvo per aldono de salo. Samkiel okazas al la formiata kaj acetata acidoj ĝi konsistas je paro da molekuloj hidrogenligitaj kaj en la likva fazo kaj kiel vaporo.

Propionata acido povas estigi esteron, anhidridon kaj kloridajn derivaĵojn. Per interago kun bromo ĝi spertas α-halogenidigon en ĉeesto de Br2 kaj fosforo kiel katalizilo produktante la **α-bromo-propionatan acidon**.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Oni povas prepari la propanatan acidon per oksidado de la propanolo:

### Sintezo 2 
* Oni povas prepari la propanatan acidon per oksidado de la propanalo:

### Sintezo 3 
* Per hidrolizo aŭ esterigo de la **etila propanato** oni produktas la propanatan acidon:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* 3-bromo-propanata acido eblas prepari ekde traktado de propanata acido kaj bromo:

### Reakcio 2 
* Preparado de la alanino ekde la "propionata acido":

## Literaturo 
* NIST Chemistry WebBook
* Science Direct
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Propionic Acid Degradation by Syntrophic Bacteria During Anaerobic Biowaste ..., Felchner-Zwirello, Monika
* Antimicrobial Food Additives: Characteristics, Uses, Effects, Volume 2, Erich Lück, Martin Jager
* Physical Medicine and Rehabilitation: Principles and Practice, Volume 1, Joel A. DeLisa, Bruce M. Gans, Nicholas E. Walsh
* Flour and Breads and their Fortification in Health and Disease Prevention, Victor R. Preedy, Ronald Ross Watson, Vinood B. Patel

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Propan-1-ol_Skelett.svg|Propanolo
Aceton Strukturformel.svg|Acetono
3-Hydroxypropanoic_acid.png|**Hidrokso-propanata acido**
Propanal.svg|Propanaldehido

Sodium propanoate.png|200ra|Natria propanato
Anhydridepropionique.png|**Propanata anhidrido**
Propanothioic acid.svg|**Propanotioata acido**

## Vidu ankaŭ 
* Acetata acido
* Formiata acido
* Laktata acido
* Buterata acido
* Akrilata acido
* Jean-Baptiste Dumas (1800-1884)

## Referencoj