open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monda mapo

300px|eta|dekstre|Monda mapo en Esperanto de 1930.
[eta|Mondmapo de [Anaksimandro]]
]]
[eta|dekstra|upright=1.5|Helena imago pri mondo, desegnita laŭ priskribo de [Herodoto]]

**Monda mapo** aŭ **mondomapo** estas mapo de plej aŭ ĉio el la surfaco de la Tero. Mondaj mapoj formas distingan kategorion de mapoj pro la problemo de projekcio. Mapoj necese dismontras la presentadon de la tera surfaco. Tiuj dismontroj atingas ekstremojn en mondaj mapoj. La multaj manieroj projekcii la teron laŭ diversaj teknikaj kaj estetikaj celoj por mondomapoj.

## Kelkaj famaj mondomapoj 
* Mapo de Anaksimandro.
* La "merkatora projekcio" de Gerardus Mercator.
* La "Theatrum Orbis Terrarum" de Abraham Ortelius.
* La Mapo de Piri Reis
* La mapo de Posejdono el Apameo.

## Referencoj 
Kategorio:Mapoj
Kategorio:Kartografio
Mesosaurus

eta|dekstre|Rekonstruaĵo.
***Mesosaurus*** (signife "meza lacerto") estas formortinta genro de reptilioj komenca Permio de suda Afriko kaj Suda Ameriko. Kun la genroj *Brazilosaurus* kaj *Stereosternum*, ĝi estas membro de la familio Mesosaŭredoj kaj de la ordo *Mesosauria*. *Mesosaurus* estis dumlonge konsiderita unu el la unuaj marreptilioj, kvankam nova informaro sugestas ke almenaŭ tiuj de Urugvajo loĝis en trosala akvejo, pli ol ĉe tipa marmedio. Ĉiuokaze, ĝi havis multajn adaptaĵojn al tute akva vivostilo. Kutime oni konsideris ke ili estis anapsidaj, kvankam Friedrich von Huene konsideris ke ili estis sinapsidaj, kaj tiu hipotezo estis ĵuse revivigita.

## Referencoj 
Kategorio:Formortintaj genroj
Kategorio:Fosiliaj genroj
Kategorio:Reptilioj
Lystrosaurus

eta|dekstre|upright|Grando de *Lystrosaurus murrayi* relative al homo.
***Lystrosaurus*** ("ŝovelil-lacerto") estas herbovora genro de dicinodontaj terapsidoj el fina Permio kaj komenca Triaso, kiuj vivis antaŭ ĉirkaŭ 250 milionoj da jaroj en tio kio estas nune Antarkto, Hindio, kaj Suda Afriko. Oni agnoskas nuntempe kvar al ses speciojn, kvankam el la 1930-aj al la 1970-aj jaroj la nombro de specioj estis supozita kiel multe pli alta. Ili gamis laŭgrande el grando de hundeto al 2.5 metrojn longa.

Estanta dicinodonto, *Lystrosaurus* havis nur du dentojn (nome paro de dentegecaj kaninoj), kaj oni supozas ke ĝi estis havinta kornecan bekon kiu estis uzata por elmordi pecojn de vegetaĵaro. *Lystrosaurus* estis tre fortike konstruita, herbovora animalo, proksimume de la grando de porko. La strukturo de ties ŝultroj kaj ripartikoj sugestas ke *Lystrosaurus* moviĝis laŭ duon-stara sinteno. La antaŭaj kruroj estis eĉ pli fortikaj ol tiuj malanataŭaj, kaj oni supozas ke tiuj animaloj estis pova elfosisto kiu nestumis en nestotruoj.

*Lystrosaurus* estus pro multo la plej ofta surtera vertebrulo de la komenca Triaso, kalkulita pro tiom multe kiom ĝis 95% el la totalaj individuoj en kelkaj fosilaj kuŝejoj. Oni ofte sugestis ke ĝi havis anatomiajn trajtojn kiuj ebligis ĝin adaptiĝi pli bone ol plej animaloj al la atmosferaj kondiĉoj kiuj kreiĝis ĉe la Permi-triasa amasa estingiĝo kaj kiuj pludaŭris tra la komencaj Triasaj malaltaj koncentriĝoj da oksigeno kaj altaj koncentriĝoj da karbona duoksido. Tamen, ĵusa esplorado sugestas ke tiuj trajtoj estis ne multe pli markitaj en *Lystrosaurus* ol en genroj kiuj formortiĝis en la formorto aŭ en genroj kiuj survivis sed estis multe malpli abundaj ol *Lystrosaurus*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Palaeos.com: Dicynodontia 
* Hugh Rance, *The Present is the Key to the Past*: "Mammal-like reptiles of Pangea" 

Kategorio:Fosiliaj reptilioj
Glossopteris

***Glossopteris*** (el antikva greka: γλώσσα *glossa*, signife "lango", ĉar la folioj estis langoformaj) estas la plej granda kaj plej bone konata genro de la formortinta ordo de semo-filikoj konata kiel *Glossopteridales* (konata ankaŭ kiel *Arberiales* aŭ *Ottokariales*). La genro *Glossopteris* referencas nur al folioj, ene de kadro de formogenroj uzitaj en paleobotaniko. Por eblaj reproduktaj organoj vidu *Glossopteridaceae*, kaj tiuj gravas ĉar ili indikas biologian identecon de tiuj plantoj kiuj estis ŝlosilaj por rekoni iamajn konektojn inter la variaj fragmentoj de Gondvano: nome Suda Ameriko, Afriko, Hindio, Aŭstralio, Novzelando, kaj Antarkto.

Kategorio:Paleobotaniko
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Fosiliaj plantoj
Dirck Gerritz

**Dirck Gerritszoon Pomp**, kromnome *Dirck Ĉina* (1544–c1608), estis nederlanda maristo de la 16a–17a jarcentoj, kaj la unua konata nederlandano kiu vizitis Ĉinion kaj Japanion.

Pomp naskiĝis en Enkhuizen en Nederlando al Gerrits kaj lia edzino. Junuaĝe, li estis sendita en 1555 al Lisbono por loĝi ĉe parencoj kiuj estis komercistoj, por lerni la portugalan kaj trejniĝiskiel komercisto. En 1568 je aĝo de 22, Pomp establis sin kiel komercisto en la insulo Goa ĉe la marbordo de Hindio. El tie, li vizitis Ĉinion kaj Japanion pere de portugalaj komercaj ŝipoj. Kvankam la dato de lia unua vizito ne estas konata, li navigis al Japanio dufoje antaŭ 1600. Estis registrita ke li alvenis en Japanion la 31an de Julio, 1585, por lia dua vizito tie, per la portugala ŝipo *Santa Cruz*.

Post 1598, Pomp ricevis komandon de *Blijde Boodschap*. Fortaj ventegoj disigis la ŝiparon kiam ĝi klopodis trapasi tra la Magelana Markolo je la suda pinto de Sudameriko fine de 1599. La *Blijde Boodschap* pasis lamarkolojn, sed estis forblovita el sia vojo suden. Laŭ la rakonto de Jacob le Maire, Pomp observis montajn terojn je latitudo (64°). Se tio estus estinta vera, tiuj povus estis la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, kaj eble li estus estinta la unua eŭropano kiu vidis insulojn ĉe Antarkto. Aliaj same dubindaj rakontoj, tamen, ne notas tiun observadon, kio aldonas dubon al ties akurateco. Simila historio oni rakontas pri la hispana Gabriel de Castilla en 1603.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj maristoj
Kategorio:Nederlandaj esploristoj
Charles Wilkes

[eta|maldekstre|Leŭtenanto Charles Wilkes, komandanto de la [Usona Esplorekspedicio 1838 - 1842.]]
**Charles WILKES** (3a de Aprilo, 1798 – 8a de Februaro, 1877) estis usona ŝipa oficiro, ŝipa kapitano, kaj esploristo. Li estis estro de Usona Esplorekspedicio, 1838-1842, kaj komandis la ŝipon en la *Trenta Afero* dum la Usona Enlanda Milito (1861–1865), kie li atakis britan poŝtoŝipon, preskaŭ konduke al milito inter Usono kaj Unuiĝinta Reĝlando. Lia konduto portis lin dufoje al procesoj, unu pro masakro de preskaŭ 80 Fiĝianoj en Malolo en 1840.

En 1838, Charles Wilkes pruvis, ke Antarktio estas vere kontinento dum la Usona Esplorekspedicio.

Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Usonaj militistoj
Ankilostomozo

**Ankilostomozo** (PIV) estas parazita infekto per ankilostomoj (PIV). Du specioj de ankilostomoj atakas la homon: *Ancylostoma duodenale* (grek-latine "duodena hokulo") kaj *Necator americanus* (latine: "amerika murdisto").

Ili estas hokformaj nematodoj, kiu similas al 0,5-2 centimetraj, flavetaj fadenetoj, kies larvoj troviĝantaj sur la tero penetras tra la haŭto, plej ofte de la plandoj de la nudpieduloj, eniras en la limfan kaj sangan cirkuladon, alvenas al la pulmoj, bronkoj, laringo, stomako kaj finfine al la maldika intesto, kie ili fiksiĝas kaj maturiĝas. Tiuj parazitoj kaŭzas gravan anemion, lakson kaj aliajn digestajn perturbojn, palecon, malfortecon, apation, malfacilan spiradon ktp. Ĉe infanoj oni ofte rimarkas nervozecon, sendormecon, abdomenan ŝvelon, intestajn gasojn, koran dilatiĝon kaj edemon de la manoj kaj piedoj; ili kreskas malrapide kaj disvolviĝas nesufiĉe.

;Prevento: En regiono infektita de ankilostomoj nepre ne marŝu nudpiede. La necesejon zorge malinfektu per kalkosolvaĵo aŭ iu alia desinfektaĵo. La banejo kaj ties diversaj iloj, la vestoj ktp. devas esti skrupule puraj. Uzu nur trinkeblan akvon por trinki kaj irigacii. Fruktojn, legomojn, salatojn ktp. tre zorge lave purigu. La loĝantaron oni devas instrui pri la meĥanismo de kontaĝo kaj la nepre necesaj antaŭzorgoj; krome oni devas ĝin ekzameni por individuigi la parazitportantojn kaj submeti ilin tuj al kuracado.

;Terapio: per kontraŭvermaj medikamentoj - benzimidazoloj kiel Albendazolo, Mebendazolo.

Kategorio:Helmintozoj
Kategorio:Parazitozoj de homoj
Kategorio:Parazitozoj de bestoj
Kategorio:Tere transdonitaj helmintozoj
Kategorio:Tropikaj malsanoj
Kategorio:Neglektitaj tropikaj malsanoj
HMS Erebus

eta|dekstre|'Erebus' kaj 'Terror' en Novzelando', Aŭgusto 1841, de John Wilson Carmichael.
**HMS Erebus** estis Hekla-klasa bombardoŝipo desegnita de Sir Henry Peake kaj konstruita de la Reĝa mararmeo en Pembroke Dock, Kimrio, en 1826. Tiu ŝipo estis nomita laŭ malhela regiono en Hadeso laŭ la greka mitologio nome Erebo. La 372-tuna ŝipo estis armita per du pafilegoj – unu de 330 mm kaj alia de 254 mm – kaj 10 kanonoj. Tiu ŝipo partoprenis en la Ross ekspedicio de 1839 al 1843. Ĝi estis abandonita dum la Perdita ekspedicio de Franklin kaj ties vrako estis malkovrita en Septembro 2014 post longa esplorado.

## Referencoj 
Kategorio:Ŝipoj de la Reĝa Brita mararmeo
Kategorio:Historio de Antarkto
Kategorio:Aperis en 1826
Kategorio:Arktaj esplorŝipoj
Kategorio:Perdita ekspedicio de Franklin
Kategorio:Transporto en 1845
Kategorio:Naciaj Historiejoj de Kanado
HMS Terror

eta|dekstre|'Erebus' kaj 'Terror' en Novzelando', Aŭgusto 1841, de John Wilson Carmichael.
**HMS Terror** estis Hekla-klasa bombardoŝipo konstruita de la Reĝa mararmeo en 1813. Tiu ŝipo partoprenis en kelkaj bataloj de la Anglusona Milito de 1812, inklude la bombardadon de Fort McHenry. Poste ĝi estis konvertita en polusesplora ŝipo, kaj partoprenis en la arkta ekspedicio de George Back de 1836–1837, la Ross ekspedicio de 1839 al 1843, kaj la katastrofa klopodo de Sir John Franklin por la Nordokcidenta Pasejo en 1845, dum kiu ĝi perdiĝis kun *HMS Erebus*. Ĝi estis abandonita dum tiu Perdita ekspedicio de Franklin kaj ties vrako estis malkovrita en Septembro 2014 post longa esplorado.

## Referencoj 
Kategorio:Militŝipoj
Kategorio:Arktaj esplorŝipoj
Kategorio:Perdita ekspedicio de Franklin
Kategorio:Historio de Antarkto
Kategorio:1828
Kategorio:Brit-usona milito de 1812
Rotiferoj

**Rotiferoj** (*Rotifera*, ofte nomataj *radanimaloj*) formas filumon de mikroskopaj kaj preskaŭ-mikroskopaj fals-celomuloj.

Ili estis unuafoje priskribita de John Harris en 1696, kaj aliaj formoj estis priskribitaj de Antoni van Leeuwenhoek en 1703. Plej multe da rotiferoj estas ĉirkaŭ 0.1–0.5 mm longaj (kvankam ties grando povas varii de 50 μm ĝis ĉirkaŭ 2 mm), kaj oftas en nesalakvaj medioj tra la tuta mondo kun kelkaj salakvaj specioj; ekzemple, tiuj de la genro *Synchaeta.*

Kelkaj rotiferoj estas naĝantoj kaj vere planktonaj, dum aliaj moviĝas vermece laŭlonge de subtavolo, kaj kelkaj estas nemovaj, loĝantaj ene de tuboj aŭ gelatenaj fiksuloj kiuj estas ligitaj al subtavolo. Ĉirkaŭ 25 specioj estas koloniaj (ekz., *Sinantherina semibullata*), ĉu senmovaj aŭ planktonaj. Rotiferoj estas grava parto de nesalakva zooplanktono, kaj grava manĝofonto kaj kun multaj specioj ankaŭ kontribuas al la malkompono de grundorganika materialo. Plej specioj de rotiferoj troviĝas tutmonde, sed estas ankaŭ kelkaj endemiaj specioj, kiaj *Cephalodella vittata* el la Lago Bajkalo. Ĵusa strikoda pruvaro, tamen, sugestas ke kelkaj 'tutmondaj' specioj, kiaj *Brachionus plicatilis*, *B. calyciflorus*, *Lecane bulla*, inter aliaj, estas fakte specikompleksoj.

En kelkaj ĵusaj traktaĵoj, rotiferoj estas lokigitaj kun *Acanthocephala* en pli granda klado nomata *Syndermata*.

## Referencoj 
Kategorio:Neklasitaj animaloj
Ancilla van de Leest

**Ancilla van de Leest** (naskiĝis kiel **Linde van de Leest** la  en Roterdamo, Nederlando) estas nederlanda politikisto, eksfetiĉmodelo, produktisto, prezentisto kaj aktivulo. Ekde la fino de 2016 ŝi estas la partiestro de la Piratpartio de Nederlando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Twitter
* Instagram
* IMDb

Kategorio:Nederlandaj fotomodeloj
Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Privateco
SKB-Bank Arena

**SKB-Bank Arena** (, ĝis la  — *Uralmaŝ*) estas futbala stadiono en Jekaterinburgo, ĉefa stadiono de klubo *Ural*. Ĝi havas 10000 lokojn.

Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1930-1939
Kategorio:Sportejoj en Jekaterinburgo
Kategorio:Futbalaj stadionoj
Kategorio:Stadionoj en Rusio
Miklós Udvarhelyi

**Miklós Udvarhelyi** [miklOŝ udvarheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvarhelyi Miklós** estis hungara aktoro, operkantisto (baso), teatrestro, reĝisoro. Lia nobela antaŭnomo estis *agyagfalvi*.
eta|Miklós Udvarhelyi
[eta|Miklós Udvarhelyi sur scenejo kun [Márton Lendvay (patro), Róza Laborfalvi kaj aliaj]]
eta|Afiŝo pri la unua hungara opero (Miklós Udvarhelyi estas la kvina aktoro)
Miklós Udvarhelyi http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/103/pc010325.html#1 naskiĝis la  en Tiszabád (nuntempa urboparto de Abádszalók), li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Miklós Udvarhelyi frekventis kolegion en Debrecen, poste li studis teologion. Li interrompis la lernadon kaj en 1810 li debutis kiel aktoro. Post kelkaj jaroj li estis membro de migranta trupo en urbo Pest. Kun Ádám János Láng ili provis krei la unuan kontinuan (ne migrantan) teatron. En la teatra jaro de 1815 ilia trupo prezentis spektaklojn en Kecskemét. Udvarhelyi aliĝis al trupo de Kolozsvár en 1824, post 3 jaroj li estis ties teatrestro. Estis li, kiu establis la unuan hungaran operan trupon. En 1827 lia trupo estis en Germana Teatro (Pest), inter 1828 kaj 1835 li apartenis al trupo de Kassa, poste en Buda, inter 1838-1861 en Nacia Teatro de Pest. Ekde 1839 li estis reĝisoro, komence pri dramoj, poste pri operoj.

Ekde 1812 lia edzino estis aktorino de Debrecen.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Reĝo Lear – Gloster
* József Katona: *Bánk bán* debuta spektaklo en 1833 - banuso Mikhál (menciindas, ke Udvarhelyi en 1816 konatiĝis kun Katona kaj tiam li legis manuskripton de la dramo, en 1833 li estis motoro de la prezentado)
* József Ruzitska: Béla futása (opero) – Kálmán
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo – Basilio
* Ludwig van Beethoven: Fidelio - Don Fernando

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Donizetti: *Belizár*
* Bellini: *Az alvajáró*
* Auber: *A portici néma*
* Verdi: *Nabucco* (ankaŭ kantisto en rolo Zaccaria)

## Lia libro 
* Adatok a magyar színészet történetéhez (Datenoj al historio de la hungara teatro, 1860)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Signal (aplikaĵo)

**Signal** estas malfermitkoda poŝtelefona aplikaĵo por ĉifrata tujmesaĝado kaj telefonado por Android kaj iOS. Ĝi uzas Interreton por sendado de la mesaĝoj, kiuj povas enhavi bildojn aŭ videojn, kaj por telefonado inter ĝuste du telefonoj, ĉio kovrita per fin-al-fina ĉifrado. Ĝi uzas kutimajn telefonnumerojn kiel identigiloj de la uzantoj kaj ĝi enhavas meĥanismojn por verigi la identecon de la kunkomunikantoj.

Signal estas evoluigata de kompanio Open Whisper Systems. La klienta programo estas eldonita sub licenco GNU GPL, la servila programo estas eldonita sub GNU AGPL.

## Esperanto 
La interfaco de Signal disponeblas en Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
* SMSSecure
* Tox (protokolo)
* Telegram (apo)

## Ekstera ligilo 
 de SIGNAL

Kategorio:Ĉifrika programaro
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Tujmesaĝiloj
Tajvana Markolo

eta|360ra|
La **Tajvana Markolo** aŭ **Formoza Markolo** (en tradicia ĉina 臺灣海峽 aŭ 台灣海峽, en simpligita ĉina 台湾海峡) estas mezume 180 kilometrojn larĝa markolo disigante la insulon Tajvano (Respubliko de Ĉinio) de kontinenta Ĉinio (Popola Respubliko Ĉinio). La markolo estas parto de la Sudĉina Maro
kaj ĝi konektiĝas al la Orientĉina Maro norde. La plej malvasta parto larĝas 130 kilometrojn.

La marbordo de kontinenta Ĉinio okcidente de la markolo apartenas grandparte al la provinco Fuĝjano; aparte menciindas la insula urbo Sjamen ĉe la marbordo, kaj la pliaj insuloj *Kinmen*, *Pingtan* kaj *Matsu*. La Penghua insularo kuŝas en la oriento de la markolo. La markolo amplekse uzatas por fiŝkaptado.

Kategorio:Markoloj
Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Geografio de Tajvano
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Attila Kaszás (aktoro)

**Attila Kaszás** [kasAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaszás Attila** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, kantisto.
Attila Kaszás http://www.imdb.com/name/nm0441076/ naskiĝis la  en Ĉeĥoslovakio en Šaľa, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Attila Kaszás apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li frekventis gimnazion en Komárno, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1983. Liaj ĉefaj instruistoj estis István Horvai kaj Dezső Kapás. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Gaja Teatro. Inter 1999 kaj 2003 li estis libera aktoro havanta rolojn en pluraj teatroj (Teatro Katona József, Nova Teatro (Budapeŝto), Nacia Teatro (Győr), Teatro de Kecskemét, Nacia Teatro (Szeged), Teatro Petőfi (Veszprém)). Ekde 2003 ĝis sia morto li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ricevis 8 premiojn inter 1988-2014 (la lastan post la morto). Lia edzino estis Enikő Eszenyi, krome li vivis kune kun Edit Balázsovits, resume li havis 2 gefilojn (la filino naskis post morto de Attila Kaszás).

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Caliban
** Makbeto - titolrolo
** Rikardo la 3-a - duko Buckhingham; Lord Hastings
** La Vintra Fabelo - reĝo Leontes
** Kiel plaĉas al vi - Orlando
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach
* Imre Dobozy: La kaporalo kaj la aliaj (teatra versio) - Fekete
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Versinin

## Elektitaj muzikaj-kantistaj teatraj roloj 
* Sándor Petőfi-Pongrác Kacsóh: *János vitéz* titolrolo
* Leonard Bernstein: *West Side Story* - Tony
* Zoltán Kodály: *Háry János* titolrolo

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Cha-Cha-Cha* (1982)
* *Érzékek iskolája* (1995)
* *56 csepp vér* (2007)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* Makbeto (1982)
* *Kisváros* (serio, 1996-1998)
* *A kísértés* (2007)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Nicolas Cage, Spencer Tracy, Klaus Kinski, Jack Nicholson, Dustin Hoffman, Michael York, Michael Douglas, Iggy Pop, Jason Statham, Joaquin Phoenix kaj aliaj

## Memorigiloj 
* premio "Kaszás Attila"
* skulptaĵo en Komárno

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/kaszas-attila/person-4637
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Blinda masaĝo

***Blinda masaĝo*** (Ĉine: 推拿 *Tui Na*) estas 2014 dramo filmo direktita de Lou Ye kaj bazita sur romano de Bi Feiyu, kiu ankaŭ kunverkis la scenaron.

Ekzistas pli ol 50 mil blindaj, diplomitaj gemasaĝistoj en Ĉinio kaj ilia profesio estas tre respektata. Direktoro Lou Ye, kiu uzis miksaĵon de profesiaj aktoroj kaj veraj blinduloj por la filmrolantaro, faris vere sensan filmpoemon, prave rekompencita en Berlino per *ora urso* por la artema kontribuo. La etera elektronika muziko estas de la islanda komponisto Johann Johannsson.

## Sinoptiko 
Kiel infano Xiao Ma perdis sian vidkapablecon en aŭto-akcidento. Kiam nenio plu helpas retrovi videblecon, li - estante adolesko - estis sendata al porblindula lernejo - post nesukcesinta memmortiga provo kie li krom la brajlo-skribo lernis ankaŭ masaĝi. Poste li trovis laboron en medicina masaĝejo en Nanjing administrita de la blindulino Sha Fuming kie ĉiuj blindaj masaĝistoj vivas kune kiel en unu granda familio. Amiko de Sha Fuming, dro. Wang (vango), tie ankaŭ venas labori, kune kun lia fianĉino Kong (ambaŭ estas blindaj). Xiao Ma tuj enamiĝas al Kong.﻿

## Rolantaro 
* Guo Xiaodong
* Qin Hao
* Zhang Lei
* Mei Ting
* Huang Xuan
* Huang Lu
* Wang Zhihua
* Huang Junjun
* Jiang Dan
* Mu Huaipeng

## Ricevo 
La filmo estis en konkurado pri la Ora Urso ĉe la 64a Berlina Internacia Filma Festivalo. Ĝi ricevis sep nomumojn ĉe la 51a Golden Horse Film Awards, kaj gajnis ses, nome Plej bona Filmo, Plej bona Nova Prezentisto, Plej bona Adaptita Scenaro, Plej bona Kinematografio, Best Film Editing kaj Best Sound Effects.

## Eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ 
Masaĝo (historio, kultura disvastigo)

## Referencoj 
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2014
Kategorio:Ĉinaj filmoj
Kategorio:Francaj filmoj
Þórðarhöfði

**Þórðarhöfði**  estas alta roka duoninsulo sur la orienta bordo de Skagafjörður elstarante el la fjordo iom norde de la vilaĝo Hofsós (Islando). Ĝia alteco estas ĉirkaŭ 200 metroj. El malproksimeco Þórðarhöfði  ŝajnas esti insulo sed ĝi estas ligita al la bordo per du malaltaj terstrioj kaj inter ili estas granda marlaguno, ĉirkaŭ 10 kvadrataj kilometroj, nomita **Höfðavatn** (Lago de Duoninsulo). En la laguno estas multe da salveloj kiujn la bienuloj kaptadas per retoj. La fama dramverkisto kaj poeto, Jóhann Sigurjónsson, volis ke oni tie konstruu havenon por kargoŝipoj.

Kategorio:Geografio de Islando
Ádám János Láng

**Ádám János LÁNG** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng Ádám János** estis hungara aktoro, operkantisto (tenoro), teatrestro, dramisto, tradukisto, reĝisoro. Lia unua edzino estis Erzsébet Lángné Kelemen, lia dua edzino naskis filon Lajos Láng.

Ádám János Láng http://www.biographien.ac.at/oebl/oebl_L/Lang_Adam-Janos_1772_1847.xml naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Jászóújfalu (nuntempa Nováčany en Slovakio), li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Ádám János Láng frekventis mezlernejojn en Debrecen, Kassa, Pozono kaj Pest. En la jaroj 1790 kaj 1791 li aktoradis kaj kantadis en Germana Teatro (Pest). En 1792 li jam debutis hungarlingve en migranta trupo en Buda. En 1794 li edziĝis, sed en la sekva jaro li vidviĝis. En 1796 la trupo ĉesis, li aliĝis al alia trupo en Kolozsvár. En 1798 li denove edziĝis. Inter 1807 kaj 1813 la trupo funkciis en Pest (li estis ĉefe reĝisoro), poste ankaŭ tio ĉesis. Li denove aliĝis al la Germana Teatro, poste al migranta trupo de Miklós Udvarhelyi, baldaŭ al migranta trupo de Dávid Kilényi, ekde 1828 al opertrupo de Kassa. Post la maljuniĝo li ricevis posteneton en Nacia Teatro de Pest, ĉar tiutempe ne estis pensio. Li tradukis 112 teatraĵojn kaj verkis 27 teatraĵojn, nur 5 aperis en presaj formoj.

## Elektitaj teatraj roloj 
* *Talált gyermek* (1792, hungarlingva debuto)
* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Hafner–Chudy: *Pikkó herceg és Jutka–Perzsi* - vira kantista titolrolo

## Elektitaj verkoj 
* *Genovéva* (1824, el la germano tradukita)
* *Mátyás deák, vagy a lovászi deputatio* (1824, muzika komedio, prezentita en pluraj lokoj inter 1830-1885)
* *A tündér lant* (1824, muzika tradukita komedio)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Yonny Hernández

**Yonny HERNÁNDEZ** (naskiĝis la 25-an de julio 1988 en Medellín) estas kolombia motorciklisto.

Komencis en Moto2 en 2010 per BQR-Moto2. En 2011 kondukis FTR. En 2012 ekkuris en MotoGP, kondukante BQR-FTR de la teamo Avintia Racing. En 2013 kondukis ART de la teamo Paul Bird Motorsport, poste Ducati de la teamo Pramac Racing, per ĝi kuris ankaŭ en 2014 kaj 2015. En 2016 kondukis Ducati de Aspar Team. En 2017 kuris en Moto2 per Kalex.

## Rezultoj en MotoGP 
## Notoj 
Kategorio:Kolombiaj motorciklistoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kolombio
Alaskozetes antarcticus

***Alaskozetes antarcticus*** estas specio de ne-parazita akaro, konata pro sia kapablo survivi en subnulaj temperaturoj.

Estas tri subspecioj: *Alaskozetes antarcticus antarcticus*, *Alaskozetes antarcticus grandjeani*, kaj *Alaskozetes antarcticus intermedius*.

## Dieto 
La *Alaskozetes antarcticus* manĝas muskojn, algojn kaj fungojn. Male al populara kredo, tiuj akaroj ne sangosuĉas. Ili estas nedamaĝaj al homoj kaj grandaj organismoj.

## Referencoj 
Kategorio:Akaroj
Belgica antarctica

alternative=Belgica antarctica fly in moss.jpg|eta|DSC 1241 fly moss
eta|BelgicaAntarcticaDist
***Belgica antarctica***, nome *Antarkta muŝeto*, estas specio de insekto, precize nefluga muŝeto de ordo de Dipteroj, endemia de la kontinento Antarkto. Ĉirkaŭ 2–6 mm longa, ĝi estas la plej granda pure surtera animalo en la kontinento, same kiel ties nura insekto. Ĝi havas ankaŭ la plej malgrandan konatan insektan genomon el 2014, kun nur 99 milionoj da bazparoj de nukleotidoj (kaj ĉirkaŭ 13,500 genojn).

## Referencoj 
Kategorio:Dipteroj
Kategorio:Faŭno de Antarkto
Kategorio:Endemioj
Julius Mosen

**Julius MOSEN** (naskiĝinta la  en Mühlental-Marieney, mortinta la  en Oldenburg) estis germana juristo, dramaturgo kaj verkisto.

## Vivo 
Mosen frekventis la gimnazion en Plauen kaj studis ekde 1822 jursciencon en Jena. Dum la studotempo li vojaĝis al Italujo kaj laboris poste logan tempon kiel privata administranto en la hejma regiono. En 1831 li ricevis postenon ĉe tribunalo en Kohren; en 1834 li komencis deĵori kiel advokato en Dresdeno. Tie li baldaŭ famiĝis kiel poeto. En 1844 li ekigis laboron kiel dramaturgo ĉe la Kortega teatrejo de Oldenburg. Bedaŭrinde jam ekde 1848 liaj agadoj estis interromptaj pro nesanigebla malsano, kiu baldaŭ rezultiĝis en kompleta lamiĝo. Post 1850 li pensiuliĝis sed restis - malgraŭ ĉio - mense freŝa.

## Agado verkista 
Mosen unue ekverkistis per la epikaj poemoj »Das Lied vom Ritter Wahn« (Leipzig 1831), libera realigo de itala legendo, kaj »Ahasver« (Dresden 1838) , atesto pli de liaj filozofiaj ol poetikaj talentoj. En la poemoj »Gedichte« (Leipzig 1836) li ofte gajigis per populara freŝeco, tiel ke serio da baladozaj poemoj (ekz. »Die letzten Zehn vom vierten Regiment«, »Andreas Hofer« »Der Trompeter an der Katzbach«) transiris en la buŝon de la popolo. Kiel rakonstisto li aperis per la novelo »Georg Venlot« (Leipzig 1831), la verko »Novellen« (1837), la historia-politika romano »Der Kongreß von Verona« (Berlin 1842) kaj per la ĉarma novelaro »Bilder im Moose« (Leipzig 1846).

Liaj ĉefaj tendencoj inkliniĝis en la direkto de la dramo, sed en liaj dramoj regis abstrakta retoriko; inter ili menciindas »Heinri h der Finkler« (Leipzig 1836);»Cola Rienzi«, »Die Bräute von Florenz«, »Wendelin und Helene«, »Kaiser Otto III.« (tiuj ĉi kvar kolektitaj kiel »Theater«, Stuttgart 1842) - la lasta tragedio estis la plej grava. En la pli malfruaj dramoj: »Don Johann von Österreich«, »Herzog Bernhard« (Leipzig 1855), »Der Sohn des Fürsten« (Oldenburg 1858), Mosen volis anstataŭigi retorikon per eksteraj teatraj efektoj. Oni ne forgesu la spritan verketon »Die Dresdener Gemäldegalerie« (Dresden 1844).

En Marieney oni starigis monumenton en lia honoro en la 1903-a jaro.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol. 14. Leipzig 1908, p. 172-173, (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj ĉe Projekt-Gutenberg
*"LT-Präs. Mader gedenkt des 200. Geburtstages von Julius Mosen,des Dichters des Andreas-Hofer-Liedes", APA-OTS, 2.7.2003

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Dramaturgoj
Asteriks kaj Obeliks kontraŭ Cezaro

**Asteriks kaj Obeliks kontraŭ Cezaro** (france ***Asterix & Obélix contre Cézar***) estas filmo de 1999 reĝisorita de Claude Zidi, la unua realaktora filmo el kiu poste iĝis serio de kvar filmoj pri la aventuroj de la fikciaj gaŭloj Asteriks kaj Obeliks de René Goscinny kaj Albert Uderzo. La filmo kombinas elementojn el pluraj de la bildstriaj volumoj pri Asteriks plejparte * Asteriks la Gaŭlo*, *Asteriks kaj la sorĉisto*, *Asteriks kaj la gotoj*, *Asteriks legiano* kaj *Asteriks gladiatoro*. Sed abundas ankaŭ ŝercoj de kaj referencoj al multaj aliaj albumoj, kiel ekzemple humura interbabilo inter Julio Cezaro kaj Marko Bruto prenita de *Asteriks kaj Kleopatra*.

En la momento de sia publikiĝo, la filmo estis la plej multekosta produktaĵo en la historio de franca kino kaj la plej multekosta 20-jarcenta kinfilma produktaĵo en Francio. Tamen jam tri jarojn pli poste, en 2002, pli multekostis la filma sekvaĵo, *Asteriks kaj Obeliks: Misio Kleopatra*, kiu do transprenis la rekordon de la plej multekosta produktaĵo en la historio de franca kino, sed lasis al la unua filmo la rekordon de la plej multekosta 20-jarcenta kina produktaĵo en Francio, ĉar la sekvaĵo kompreneble jam apartenas al la 21-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Filmoj adaptitaj de bildlibroj
Kategorio:Asteriks
Endolito

**Endolito** estas organismo (arkeo, bakterio, fungo, likeno, algo aŭ amebo) kiu loĝas ene de roko, koralo, animalkonko, aŭ en poroj inter mineraleroj de roko. Multaj estas ekstremofiloj, kiuj vivas en lokoj antaŭe supozitaj neloĝeblaj por vivo. Ili estas de partikulara intereso por astrobiologoj, kiuj teoriigas ke endolitaj medioj sur Marso kaj aliaj planedoj konstituas eblajn rifuĝejojn por eksterteraj mikrobiaj komunumoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Endoliths General Collection — Pri endolitoj.
* Endolith Advanced Collection — Por fakuloj.

Kategorio:Mikrobiologio
Kategorio:Bakterioj
Kategorio:Geologio
Fokedoj

La **senorelaj fokoj** aŭ **veraj fokoj** estas unu el la tri ĉefaj grupoj de mamuloj ene de la foka stirpo, Fokuloj aŭ *Pinnipedia*. Ĉiuj veraj fokoj estas membroj de la familio *Phocidae* aŭ **Fokedoj**. Ili estas foje nomataj *rampulaj fokoj* por distingi ilin disde la felfokoj kaj marleonoj de la familio Otariedoj. Fokoj vivas en la oceanoj de ambaŭ hemisferoj kaj, kun la escepto de la pli tropikaj monaĥfokoj, estas ĉefe limigitaj al polusaj, ĉepolusaj, kaj moderaj klimatoj. La Bajkala foko estas la nura specio de nure nesalakva foko.

## Genroj 
* *Cystophora*
* *Erignathus*
* *Halichoerus*
* *Histriophoca*
* *Hydrurga*
* *Leptonychotes*
* *Lobodon*
* *Mirounga*
* *Monachus*
* *Ommatophoca*
* *Pagophilus*
* *Phoca*
* *Pusa*
** Bajkala foko
** Ringofoko

## Bildaro 

Animaldentition phocavitulina.png|Fokodentaro (*Phoca vitulina*).
Phoca vitulina 02 MWNH 1464.JPG|Fokokranio (*Phoca vitulina*).
Seal kidney-- FMVZ USP-08.jpg|Foka reno.

## Eksteraj ligiloj 
* Elephant Seal Research Group
* Phocidae ĉe Từ điển Bách khoa Việt Nam


Kategorio:Fokuloj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Asteriks kaj Obeliks: Au service de Sa Majesté

***Asteriks kaj Obeliks: Je servo de sia reĝa moŝto*** (france **Astérix & Obélix: Au service de Sa Majesté**, la titolo aludas al filmo de 1969 pri la brita agento James Bond, angle *Asterix and Obelix: God Save Britannia*), reĝisorita de *Laurent Tirard*, estas la kvara realaktora kinfilma adapto de la aventuroj de Asteriks post * Asteriks kaj Obeliks kontraŭ Cezaro* (1999), *Asteriks kaj Obeliks: Misio Kleopatra * (2002), kaj * Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj* (2008). La filmo estas adaptita al tridimensia prezento kaj ĝi tutmonde premieris en septembro 2012. La filma enhavo estas bazita sur la bildstrioj *Asteriks en Britio* (1965) kaj *Asteriks kaj la normanoj* (1966).

## Intrigo 
Julio Cezaro alteriĝas kun sia armeo en Britio kaj rapide transformas la insulon al nova romia provinco *Britannia*. Nur la anoj de malgranda vilaĝo ankoraŭ kuraĝe defendas sin kontraŭ la romaj legioj. Sed la situacio iĝas kriza kaj la vilaĝanoj ne havas multan tempon por vivi; tiam *Jolitorax*, unu el la vilaĝanoj, kun volontuloj iras serĉi helpon ĉe sia duonkuzo Asteriks la Gaŭlo kaj revenigi barelon de "magia eliksiro" el la bretona vilaĝo de la nevenkeblaj herooj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2012
Kategorio:Filmoj adaptitaj de bildlibroj
Kategorio:Asteriks
Blinda povumo

**Blinda **aŭ** neaga povumo** estas termino de elektrotekniko. En la reto de transmisio de elektra energio per alterna tensio aŭ trifaza elektro ĝi indikas la energion en unueco de tempo, kiu baskulas de la energifonto al la energiuzanto sen estis efektive utiligata. Ĝi estas nedeziderata, ĉar la blinda kurento produktas perdojn en la linio, kiuj ne estas mezureblaj ĉe la uzanto, al kiu estas fakturata nur la aktiva povumo.

La mezurunuo de la blinda povumo estas la varo, kiu ebligas distingi ĝin de la aktiva povumo mezurata en vatoj, kaj de la ŝajna povumo mezurata en voltampero.

## Referencoj 
Kategorio:Elektro
Kategorio:Elektrotekniko
Antarkta oazo

[eta|200 px|Valo Wright, [Sekaj Valoj McMurdo.]]
**Antarkta oazo** estas granda areo nature sen neĝo aŭ glacio en alimaniere glaci-kovrita kontinento de Antarkto.

En Antarkto estas, aldone al montopintoj kaj nunatakoj, aliaj naturaj sen neĝo aŭ glacio areoj ofte referencataj kiel "Antarktaj oazoj" aŭ "sekaj valoj". Tiuj areoj estas ĉirkaŭataj de la Antarkta Glacitavolo aŭ en marbordaj areoj situaj inter la glacitavolo kaj la glaciŝildo.

## Ekzemploj 
* Sekaj Valoj McMurdo

## Referencoj 
* Riffenburgh, Beau *Encyclopedia of the Antarctic, vol II* (Routledge, New York, 2007, ISBN 0-415-97024-5)

## Eksteraj ligiloj 
* Pri "Antarktaj oazoj" aŭ "sekaj valoj", British Antarctic Survey

Kategorio:Geografio de Antarkto
Kalvinana preĝejo (Peterd)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en Hungario, en malgranda vilaĝo Peterd.

## Historio 
Laŭ opinio de arkeologoj la unua romanika (tiam katolika) preĝejo de Peterd estis konstruita en la 12-a jarcento, en la sekva jarcento ĝi estis pligrandigita jam kiel gotika konstruaĵo. En la 15-a jarcento la kirko plene estis trakonstruita. La unua mencio okazis nur en 1573. Dum dominado de turkoj ĝi estis moskeo. La loĝantoj iĝis kalvinanoj en la 18-a jarcento, nature ili havis jam la preĝejon, tiutempe estis farita la ligna kasona plafono. En 1768 ĝi plene renoviĝis, eĉ ankaŭ la turo. Denovaj trakonstruoj okazis en 1836 (tiam estis konstruita la ligna galerio), 1905, 1936. Diversaj renovigaj laboroj okazis en la fruaj 2000-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. Meze estas ankaŭ la enirejo, sed arkeologoj trovis 2 aliajn pordojn flanke en la muroj. La absido estas duonronda. Interne la predikejo estas skulptita. La muzikilo estas harmoniumo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://mno.hu/migr_1834/peterd-kozepkori-temploma-496271
* hungare kun fotoj

Peterd
Montaro de Reĝino Maud

La **Montoj Reĝino Maud** estas granda grupo de montoj, montaroj kaj duarangaj trajtoj de Transantarkta montaro, kuŝanta inter la Glaĉeroj Beardmore kaj Reedy inkludante areon el la centro de la Ross Glacitavolo al la polusa altebenaĵo en Antarkto. La kapitano Roald Amundsen kaj lia ekspedicio al la Suda Poluso ascendis al la Glaĉero Axel Heiberg ĉe la centra parto de tiu grupo en Novembro 1911, kaj ili nomigis tiujn montojn laŭ la norvega reĝino Maud de Kimrio.

Altaĵoj borde de la Glaĉero Beardmore, ĉe la okcidenta pinto de tiuj montoj, estis observitaj plej verŝajne la unuan fojon de la britaj ekspedicioj estritaj de Ernest Shackleton (1907–09) kaj Robert Falcon Scott (1910-13), sed la montoj kiel tuto estis mapitaj de kelkaj usonaj ekspedicioj estritaj de Richard Evelyn Byrd (1930-aj jaroj kaj 1940-aj jaroj), kaj de la ekspedicioj *United States Antarctic Program* (USARP) kaj *New Zealand Antarctic Research Program* (NZARP) el la 1950-aj al la 1970-aj jaroj.

## Referencoj 
Reĝino Maud
Karl Immanuel Nitzsch

**Karl Immanuel NITZSCH** (naskiĝinta la  en Borna, mortinta la  en Berlino) estis germana teologo.

## Vivo 
Post gimnazifrekvento en Pforta kaj studado li habilitiĝis en Wittenberg. En 1811 li iĝis diakono ĉe la Kastela kirko kaj prelegis ekde 1817 ĉe la seminario porpredikista, kiun estris lia patro Karl Ludwig Nitzsch. En 1820 li iĝis provosto en Kemberg kaj vokitis en 1822 profesoro kaj universitata predikisto en Bonn.

Nomumite en 1843 Supera konsistoria konsilisto li engaĝiĝis dum la Prusia generalsinodo en 1846 kaj iris en 1847 kiel profesoro, universitata predikisto kaj membro de la Supera eklezia konsilantaro al Berlino. Tie li iĝis provosto ĉe la Kirko Sankta Nikolao.

## Verkoj 
El liaj verkoj menciindas jenaj: »System der christlichen Lehre« (Bonn 1829), kie traktatas dogmatiko en kune kun moralo; »Praktische Theologie« (Bonn 1847–67); »Akademische Vorträge über die christliche Glaubenslehre« (Berlin 1858); »Predigten aus der Amtsführung in Bonn und Berlin« (kolektoj, Bonn 1867); »Gesammelte Abhandlungen« (Gotha 1870).

Nitzsch estis persone antaŭpuŝanto de la t.n. pozitiva Evangelia unio (germane: *Evangelische Vereinigung*, eklezia partio) kaj eldonis en tiu ĉi kunteksto la verkon »Urkundenbuch« (Bonn 1853).

## Literaturo 
* Beyschlag, *Karl Immanuel Nitzsch, eine Lichtgestalt der neuern deutsch-evangelischen Kirchengeschichte (2. Ausg., Halle 1882)
* Hermens, *Karl Immanuel Nitzsch'' (Barm. 1886)

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 14. Leipzig 1908, p. 716-717, kio legeblas interrete tie ĉi.

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Akademianoj
Gergő Kaszás

**Gergő Kaszás** [kasAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaszás Gergő** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia persona nomvarianto estas *Gergely* [gergej].

Gergő Kaszás http://www.imdb.com/name/nm0441077/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gergő Kaszás estis infana aktoro de la Hungara Radio inter 1975–1978. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1990. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Katona József. Inter 1994 kaj 2001 li estis gastoaktoro en pluraj teatroj, poste li apartenis al Teatro Gárdonyi Géza. Li ricevis premiojn en 1977 kaj 2003. Li estas ankaŭ fama ĉevalobredisto, lia ĉevalo triumfis en konkurso en Budapeŝto en 2010.
eta|La plej sukcesa ĉevalo de Gergő Kaszás

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - titolrolo
** Romeo kaj Julieta - Mercurtio
** Somermeznokta sonĝo - Philostrat
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Feste
** Tito Androniko
** La Vintra Fabelo
** La komedio de eraroj
* Johann Wolfgang von Goethe: Faust - titolrolo
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Soljonij
* Henrik Ibsen: Peer Gynt - titolrolo

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Iskolakerülők* (1989)
* Zimmer Feri (1998)
* *Sínjárók* (2007)
* *Az éjszakám a nappalod* (2014)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Leonardo DiCaprio kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=5515

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/kaszas-gergo/person-18870
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cryomyces antarcticus

***Cryomyces antarcticus*** estas fungo de necerta lokigo en la klaso *Dothideomycetes*, subdivido *Ascomycota*. Troviĝanta en Antarkto, ĝi estis priskribita kiel nova al la scienco en 2005. Oni trovis ke ĝi kapablas survivi la akran eksterspacan medion kaj la kosman radiadon.

## Referencoj 
Kategorio:Fungoj
Salientuloj

La **Salientuloj** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Salientia* (el latina *salere* (salio), "salti") estas totala grupo de amfibioj kiu inkludas la ordon de Anuroj, nome ranoj kaj bufoj, kaj variajn formortintajn pra-ranojn kiuj estas pli proksime rilataj al la ranoj ol al la Urodeloj, nome salamandroj kaj trituroj. La plej malnova fosilia "pra-rano" aperis en la komenca Triaso de Madagaskaro, sed la informo el la molekula horloĝo sugestas ke ties originoj povus etendiĝi reen al la Permio, antaŭ 265 milionoj da jaroj.

## Karakteroj 
Oni trovis malmultajn fosiliojn de la komencaj salientuloj, kio malfaciligas difini la karakterojn de la grupo kaj de ties taksonomia rilataro. La aranĝo de brustaj elementoj kaj la nombro de vertebroj estas kelkaj helpiloj, sed la grado de vertebra artikado kaj la aranĝo de la ostoj en la kruroj ne montriĝis fidindaj indikiloj. La fruaj pra-ranoj disvolviĝis el temnospondiledaj prauloj en kiuj kelkaj el la elementoj de ties vertebroj restis separataj. La strukturo de la salientula pelvo kaj de malantaŭaj kruroj probable disvolviĝis el naĝado pli ol el saltado. El la strukturo de la vertebroj, la grupo ŝajne ne estas monofiletika. La evolucio de salientuloj ŝajnis esti rapida kaj radia. La esencaj trajtoj de la ĵusaj grupigadoj ŝajne establiĝis dum la Mesozoiko aŭ komenca Terciaro. La familioj Alitedoj, Pipedoj, kaj Pelobatedoj estas ekologie izolataj, kaj la Atelopoj, limigitaj al novtropika teritorio en Centra kaj Suda Ameriko, kaj la Ranedoj kaj Bufonedoj probable radiis el tropikaj regionoj de Afriko kaj Azio.

## Evolucio 
## Specioj 
## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Endre Kátay

**Endre Kátay** [kAtai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kátay Endre** estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis *Kátai*.

Endre Kátay http://www.imdb.com/name/nm0477611/ naskiĝis la  en Szolnok, li mortis la  en Szeged.

## Biografio 
Endre Kátay frekventis Teatran Akademion. Li komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Szeged) en 1949. En la sekvaj jaroj li estis membro de Teatro Szigligeti (Szolnok), Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1980–1982), Teatro Katona József. Depost 1985 li denove estis aktoro de Teatro Szigligeti. Li ricevis 3 premiojn inter 1963-1994.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - Gloster
** Somermeznokta sonĝo - Egéus
* István Csurka: *Az idő vasfoga* - Bimbi

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* La atestanto (1969)
* *Pókfoci* (1976)
* *A nagy generáció* (1986)
* *Szamba* (1995)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Egy ember és a többiek* (1973)
* *Klapka légió* (1983)
* *A körtvélyesi csíny* (1995)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Szolnok http://www.blogszolnok.hu/szoborPark_katay_endre_emlektabla 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/katay-endre/person-138622

Kategorio:Hungaraj aktoroj
József Kautzky

**József Kautzky** [jOĵef kaucki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kautzky József** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

József Kautzky http://www.imdb.com/name/nm0442505/ naskiĝis la  en Soroksár (laŭ alia informo la naskiĝdato estas 15-a) -- mortis la 20-a de februaro 2019.

## Biografio 
József Kautzky akiris diplomon en Teatra Akademio en 1948. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Nacia Teatro (Pécs) (1949-1952)
* Teatro de Hungara Armeo (1952-1958)
* Teatro Thália (Budapeŝto) (1958–1996) (tiu teatro aktuale havis plurajn nomojn).
Inter 1953-2004 li havis 71 filmajn rolojn. Li ricevis premion en 1983. Li havis edzinon, poste li eksedziĝis, li denove edziĝis al Ilona Kállay, fine li vidviĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo - Demetrius (en Debrecen)
** Otelo - Cassio (en Debrecen)
** Rikardo la 2-a - grafo de Northumberland (en Teatro Thália)
** La dresado de la megero - Hortensio (en Teatro Hungara Armeo)
* Molière: Tartufo - Damis (en Debrecen)
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* titolrolo (en Debrecen)
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach (en Teatro Thália)

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Fel a fejjel* (1954)
* *Csempészek* (1958)
* Nuda diplomato (1963)
* La kaporalo kaj la aliaj (1965)
* *A néma dosszié* (1978)
* *A három testőr Afrikában* (1996)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Vihar a Sycamore utcában* (1959)
* *Jaguár* (1967)
* *A cárné összeesküvése* (1976)
* *Charley nénje* (1986)
* *A templom egere* (1998)
* *Hóesés Vízivárosban* (2004)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj http://iszdb.hu/?szemely=5589

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/kautzky-jozsef/person-14663
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kastelo de Sorkifalud

La **Kastelo de Sorkifalud** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Nádasdy** [nAdaŝdii]) estas historia monumento en vilaĝo Sorkifalud, en ekstera parto nomata Taródháza. Kelkaj fontoj mencias la kastelon **Kastelo de Taródháza**.
maldekstre|eta|Aerfoto pri la kastelo de Sorkifalud
## Historio 
En la 1400-aj jaroj en tiu loko estis burgo de familio *Taródházy*. En fino de la  15-a jarcento familio Nádasdy trakonstruis ĝin al frua baroka kastelo. En fino de la 19-a jarcento rekonstruo okazis laŭ eklektiko. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato supozeble forprenis la kastelon, sed - ŝajnas - neniu uzis ĝin, ĉar la kastelo situas for de la vilaĝo. Ĝi preskaŭ estis malkonstruita. Depost fino de la socialismo eksterlandano aĉetis ĝin, poste la kastelo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo situas sola en granda bieno. La konstruaĵo formas L-majusklon kaj ĝi estis konstruita el brikoj. Kaj la teretaĝo, kaj la unua etaĝo estas arkaj, kiu estas malofta en Hungario. La enireja pordo estas ĉe fino de unu el la aloj. Antaŭe 3 sveltaj kolonoj tenas grandan terason. En fino de la alia alo estas algluita etaĝa parto.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Sorkifalud
Sorkifalud
Genesio de Romo

[eta|statuo de Genesio kun aktora masko kaj [baptujo en kirko de Brunsvigo, Germanio]]
**Genesio de Romo** - origine latine *Genesius* respektive *Genesius romanus* - estas legenda kristana sanktulo. Li en Romo estis aktoro en komedioj kiuj mokis pri kristanismo. Laŭ la legendo, dum sursceneja prezentaĵo kiu mokis pri bapto, li havis mistikan travivaĵon sur la scenejo kiu konvertis lin al kristana kredo. Li publike proklamis sian novan kredon kaj konstante rifuzis proklami la malon eĉ kiam la romia imperiestro Diokleciano ordonis al li fari tion. Li estis torturita, kaj daŭre plu proklamis kristanecon, tiel ke fine la romiaj aŭtoritatoj senkapigis lin.

Genesio estas konsiderata la kristana patrono de aktoroj, advokatoj, klaŭnoj, komikuloj, konvertitoj, dancistoj, personoj kun epilepsio, muzikistoj, presistoj, stenografiistoj kaj viktimoj de torturo. Lia festotago estas la 25-a de aŭgusto.

Probable Genesio de Romo ne estas historia persono, sed estis legendo kiu kreiĝis el informoj pri vere ekzistinta romia advokato **Genesio de Arles**, kiu kristaniĝis kaj mortis kiel martiro laŭ ordono de Maksimiano, kunimperiestro de la romia imperio kun Diokleciano.

Kategorio:Fikciaj sanktuloj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Cryomyces minteri

***Cryomyces minteri*** estas fungo de necerta lokigo en la klaso *Dothideomycetes*, subdivido *Ascomycota*. Tiu rok-loĝanta fungo estis malkovrita en la McMurdo Sekaj Valoj situaj en Antarktio, sur fragmentoj de roko koloniigita de lokaj kriptoendolita komunumo.

En 2008, *Cryomyces minteri* kaj *Cryomyces antarcticus* estis samtempe ekzamenitaj en malaltaj terorbitaj kondiĉoj sur la instalaĵo EXPOSE-E de la EuTEF (Eŭropa Teknologia Eksponinstalaĵo) ekster la Internacia Kosmostacio dum 18 monatoj.

Ĝi estis ankaŭ ekzamenita en spaca vakuo kun polikroma UV radiado por ŝajnigi medion de Marso. Ambaŭ fungoj survivis ambaŭ ŝajnigojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Catalogue of Life: *Dothideomycetes*

Kategorio:Dothideomycetes
Kategorio:Fungoj de Antarkto
Kategorio:2005
Kategorio:Incertae sedis
Poa annua

***Poa annua***, aŭ *unujara herbeja herbo*, *unujara blueherbo* aŭ simple *poo*), estas disvastigita malalt-kreska tufoherbo en moderaj klimatoj. Kvankam *P. annua* estas ofte konsiderata sole unujara planto pro sia nomo, ekzistas ankaŭ ĉiujaraj bio-tipoj. 'Poa' estas greka vorto por furaĝo. Ĝi estas unu el la plej dolĉaj herboj por verda furaĝo, sed malpli utila ol fojno. Tiu herbo povas estis originita kiel hibrido inter *Poa supina* kaj *Poa infirma*.

## Priskribo 
*Poa annua* havas paniklon kun senaristaj plurfloraj spiketoj. Ili estas staŭdaj, unu- aŭ dujaraj.

## Notoj 
## Referencoj 
* Torres, M.A. 1970. *Poa*. en : Flora de la Provincia de Buenos Aires. Tomo IV, Parte II. Instituto Nacional de Tecnología Agropecuaria, Colección Científica. Bonaero, Argentino.

Kategorio:Poa
Ross-Dependejo

**Ross Dependejo** aŭ **Ross Dependaĵo** () estas regiono de Antarkto difinita de sektoro originanta en la Suda Poluso, pasante laŭlonge de longitudoj 160° oriente al 150° okcidente, kaj fine ĉe latitudo 60° suda. Ĝi estas postulita de Novzelando. Ĉar la Antarkta Traktato ekvalidiĝis en 1961, kies Artikolo IV asertas: "Neniu ago aŭ aktiveco okazanta dum ĉi Traktato validos konstitutos bazon por aserti, subteni aŭ malakcepti postulon al teritoria suvereneco en Antarkto aŭ krej ajnan rajton de suvereneco en Antarkto," plej landoj ne agnoskas teritorian postulon en Antarkto.

Tiu Dependejo prenis sian nomon el Sir James Clark Ross, kiu malkovris la Ross Maron, kaj inkludas partojn de Viktoria Lando, kaj plej el la Ross Glacitavolo. Ankaŭ la Insulo Ross, la Balleny-insuloj kaj la malgranda Insulo Scott formas parton de la Dependejo, same kiel la glaci-kovrita insulo Roosevelt.