open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
-ab-

**ab-** estas neoficiala, t. e. eksterfundamenta, malmulte uzata kaj de malmultaj lingvanoj komprenata, prefikso ("vorto"), proponita en Esperanto por diversaj funkcioj: 

# malpurigita, foruzita materialo (propono de Manfred Westermayer) laŭ la germana prefikso *ab-*, ekz. *abgaso* kaj *abakvo*, kiuj signifas "malpurigita kaj ellasita gaso/akvo" (germane *Abgas*/*Abwasser*). Krom en liaj tekstoj, la prefikso ankaŭ jam estas uzata de kelkaj aliaj esperantistaj verduloj.  
#  
# for de, de ĉe, malal (propono de Karolo Piĉ) laŭ la latina *ab*: veni ab Romo = veni el Romo (france *hors de*, *de chez*).
# 
Kvankam ambaŭ proponoj estas permesitaj laŭ alineo 7 de la Antaŭparolo al la Fundamento de Esperanto ("novaj vortoj"), ili ĝis nun estas troveblaj nur malofte kaj escepte en la esperanta literaturo, eble ĉar ili estas facile anstataŭigeblaj kaj eviteblaj per tradiciaj esprimoj, preferataj de plej multaj esperantistoj. 

**-ab-** krome estas proponita kiel sufikso en la senco de "kuvo", "pelvo" (*lavabo*, *necesabo*). Ankaŭ tiu uzo ĝis nun ne ĝeneraliĝis.

## Referencoj
Kategorio:Prefiksoj en Esperanto
Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
Coșteiu Mic

**Coșteiu Mic** [koŝteju mik] (hungare: **Kiskastély**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 349 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua mencio estis en 1597. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Sarclo

**Sarclo** (Michel de Senarclens), (naskiĝis en Parizo en 1951) estas svisa franclingvano aŭtoro-komponisto-interpretisto.

Per siaj kanzonoj li vidas ĉiutagan vivon laŭ humura vidpunkto, ĉu tenera ĉu feroca.
Oni povas kompari lin kun Renaud, kiu diris pri li:
*Sarclo est la plus belle invention suisse depuis le trou dans le gruyère !*
(Sarclo estas la plej bela svisa invento ekde la truo ene de svisa fromaĝo *gruyère*!)

## Diskografio 
* 1981 : *Les plus grands succès de Sarcloret*
* 1983 : *Les premiers adieux de Sarcloret*
* 1985 : *Les pulls de ma poule*
* 1987 : ''Les mots c'est beau*
* 1990 : *L'amour, comment procéder...*
* 1992 : *Une tristesse bleue et grise*
* 1993 : *SarcloSolo*
* 1994 : *T'es belle comme le petit Larousse à la page des avions* (kompilaĵo)
* 1995 : *L'amour de l'amour (et la chair à saucisse)*
* 1997 : *Michel et Denis jouent à Paris* (koncerto)
* 1998 : *On leur doit des enfants si doux*
* 2001 : *L'Amour est un Commerce, mais la décharge est municipale*
* 2003 : *Des Tendresses et des Cochoncetés*
* 2006 : *Quinzaine du blanc chez les 3 Suisses* kun Simon Gerber kaj Le bel Hubert (KD + DVD, koncerto)
* 2006 : *Chansons posthumes Volume un''

## Vidu ankaŭ 
* Renaud

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo
* blogo 
* Dissendolisto

Sarclo
Sarclo
Sarclo
Micălaca

**Micălaca** [mikelaka] () estis vilaĝo en Rumanio aligita post 1920 al Arad. En 1910 ĝi havis 4.313 loĝantojn (rumanoj, 29 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1333. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Arad vármegye). Post 1920 oni aligis ĝin al Arad.

En 1906 la hungara fizikisto Lóránd Eötvös tie faris fizikajn eksperimentojn per pendolo, esplorante la principon de ekvivalenteco de inercia maso kaj peza maso.

## Famuloj 
En la iama Mikelaka naskiĝis:
* hungara ministro Jenő Incze
* hungara skermisto Margit Danÿ.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Bildoj 

Dosiero:Adormirea Maicii Domnului, Arad, 1.jpeg|Romkatolika preĝejo Ĉielenpreno de Maria
Dosiero:Micalaca232344345.jpg|Malnova ortodoksa preĝejo
Dosiero:Micalaca343434354545.jpg|Nova ortodoksa preĝejo
Dosiero:Aradeeeee.jpg|Loĝdomo

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Mesteacăn (Valea Chioarului)

**Mesteacăn (Valea Chioarului)** [mestjakən] (hungare: **Kisnyíres**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 645 loĝantojn (rumanoj), en 1992 447. Ĝia unua mencio estas en 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al Valea Chioarului.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Peștenița

**Peștenița** [peŝtenica] (hungare: **Kispestény**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 581 loĝantojn (rumanoj); en 1992 348. Ĝia unua skriba mencio estas en 1459. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Densuș.

Laŭ sia hungara nomo, kiu signifas "malgranda Pestény", la vilaĝo parencas al la najbara Peșteana, kies hungara nomo signifas "granda Pestény".

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Șoimuș (Rădești)

**Șoimuș** [ŝojmuŝ] (, ) estas vilaĝo en Rumanio sude de Aiud. En 1910 ĝi havis 208 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 99 (rumanoj, 51,3 % da hungaroj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1318. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér). Administre ĝi apartenas al Rădești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Lăureni

**Lăureni** [ləurenj] (hungare: **Kisszentlőrinc** kiŝsentlorinc) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Miercurea Nirajului.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 283 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 271 (rumanoj, 15% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unuaj mencioj skribe estas en 1332, 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Maros-Torda*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sânnicolau Mic

**Sânnicolau Mic** [sınikolau mik], hungare:**Kisszentmiklós** estis vilaĝo en Rumanio aligita al Arad. En 1910 ĝi havis 2 781 loĝantoj (germanoj, rumanoj, 13% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1471. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Arad vármegye). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Șoimuș (Someș-Odorhei)

**Șoimuș**  [ŝojmuŝ] (hungare: **Szilágysolymos**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Jibou. En 1910 ĝi havis 983 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 439 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1219. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Someș-Odorhei.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Křtiny

eta|maldekstra|250px|Templo de Nomo de Virgulino Maria
**Křtiny** estas kampurbo troviĝanta en Moravio, distrikto Blansko, sur teritorio de Moravia karsto, ĉirkaŭ 15&nbsp;km de Blansko kaj 20&nbsp;km de Brno. Ĝi situas 417 m super marnivelo kaj havas  ().

## Historio 
La unua skriba mencio de la vilaĝo estis en 1237.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
La vilaĝo estas grava pilgrima loko, kaj je la teritorio troviĝas kelkaj grotoj.

La ĉefaj vidindaĵoj estas:
* Kastelo Křtiny
* Preĝejo de Nomo de Virgulino Maria
* Kapelo de Sankta Anna svaté Anny
* Statuo de Virgulino Maria
* Paroĥejo
* Lernejo

## Vidu ankaŭ 
* Civita Unuiĝo Horní Mlýn (Supra Muelejo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro 


Kategorio:Kampurboj en distrikto Blansko
Kategorio:Municipoj en distrikto Blansko
Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Drahana montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Moravia karsto
Civita Unuiĝo Horní Mlýn

**Civita Unuiĝo Horní Mlýn (Supra Muelejo)** estis fondita en 2002. Ĝia sidloko estas en vilaĝo Křtiny en Moravio en konstruaĵo de estinta muelejo. Grupo de homoj, kiu klopodas disvastigadi informojn pri vivstilo ŝparema al naturo.
400px|eta|dekstre|Sidloko de organizaĵo

## Pri ekologiaj aktivecoj 
* kreivaj metioj
* prelegoj
* tendaroj

## Projektoj de organizaĵo 
* plantado de arboj
* zorgado pri fruktĝardeno Habrůvka (Habruvecký sad)
* alternativaj konstruaĵoj, metodoj ĉe rekonstruado de la muelejo
* protektado de malnovaj metiejoj
* subtenado de arto kaj plezuro de moviĝo
* naturaprotektado ĉirkaŭ vilaĝo
* ĝardeno kaj subteno de loka manĝaĵo
* lokaj (komunumaj) aranĝoj (kulturaj, vilaĝ-plibeligado)

## La plej sukcesaj aranĝ-ekzemploj 
* Prelegtendaro pri alternativa ekonomio: **Somera lernejo de ekonomio** en 2004
* Prelegtendaro pri graveco de **loka manĝaĵo** kun sinjorino Helena Norberg-Hodge (direktorino de ISEC-organizaĵo) junio 2006

280px|eta|dekstre|Ekstera preparado de manĝaĵo dum tendaro 2006

## Vidu ankaŭ 
* Ekologio

## Eksteraj ligiloj 
* hejma paĝo  

Kategorio:Křtiny
Kategorio:Distrikto Blansko
Kategorio:Aperis en 2002
Voivodenii Mici

**Voivodenii Mici** [vojvodenij miĉj] (, germane: **Klein-Woiwoden**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Făgăraş. En 1910 ĝi nombris 432 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1590. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). En 1956 oni kunigis ĝin kun Voivodenii Mari sub la nomo Voivodeni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Turnișor

eta|Romanika preĝejo el la 13-a jarcento, kies turo inspiris la rumanan kaj hungaran nomojn de Turnișor
**Turnișor** [turniŝor] (, .  aŭ *Turris Sancti Epponis*) estis vilaĝo aligita al Sibiu en 1954.

## Loĝantaro 
Ĝi havis en 1910 2 831 loĝantojn (germanoj, rumanoj). Temas pri centro de la landleroj (antaŭ ilia amasa forlaso de Rumanujo dum la 1990-aj jaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1327. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Szeben *).
La historia kerno de Turnișor situas sude de la nacia vojo 1, oriente de la flughaveno de Sibiu kaj nord-okcidente de la rivero Cibin. Aliflanke de la nacia vojo troviĝas pli junaj domoj kaj la fervoja stacio Turnișor. La historion lokan esploris la protestantisma pastoro Hellmut Klima dum multaj jaroj surloke deĵoranta. Ekde 2021 ekzistas en la vilaĝo kongresejo de Evangelia Akademio de Transilvanio.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Simion Florea (*22-a de junio 1923): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento de la vilaĝo ĉe Siebenbuerger.de
## Notoj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Kategorio:Landleroj
Horst Wendlandt

**Horst WENDLANDT** (naskiĝis la 15-an de marto 1922 en Criewen apud Schwedt; mortis la 30-an de aŭgusto 2002 en Berlino; lia naskiĝnomo estis *Horst Gregor Gubanov*) estis germana filmproduktoro.

Wendlandt estis filo de rusa kamparana laboristo kaj de germanino. Li estis adoptita de la fratino de sia patrino kaj prenis ŝian nomon. Post lernado en alta komerclernejo li lernis ĉe *Tobis-Tonbild-Syndikat*, kiu dungis lin en 1941 kiel kasisto. Pro sia rusa stateco li riskis malliberecon, kaj pro tio vole aliĝis la aerarmeon en 1944. Post kapto fare de la usonanoj li laboris ĝis 1947 kiel devigita laboristo en franca minejo.

Denove en Berlino, Wendlandt laboris por diversaj filmentreperenoj, komence kiel kasisto kaj poste kiel produktgvidanto. En 1956 lin dungis Artur Brauner por sia filmentrepreno CCC. En 1961 Wendlandt laboris por Rialto Film, de kiu, ekde 1972 li posedis la plej grandan parton.

Wendlandt famiĝis pro la produktado de la "Edgar Wallace"- kaj "Karl May"-filmoj en la 1960-aj jaroj. Sed ankaŭ komedioj kun Heinz Erhardt, Otto, „Ödipussi“ de Loriot (1988) kaj „Pappa ante Portas“ (1991) estis liaj sukcesoj. En 1998 Wendlandt ricevis la Scharlih-premion, la plej fama premio ligita al la nomo de la germana verkisto Karl May.

Horst Wendlandt edziĝis al Ilsegard Winter. La filo Matthias (naskiĝis en 1952) kaj la filino Susan (naskiĝis en 1956) ankaŭ laboris kiel produktoroj ĉe Rialto. Wendlandt mortis la 30-an de aŭgusto 2002 en Berlino pro kancermalsano.

## Eksteraj ligiloj 
* Rialto Film GmbH

Wendlandt, Horst
Wendlandt, Horst
Kontingento

**Kontingento** estas limitita kvanto, ekzemple nombro, parto (greno, soldatoj ktp.), kiun oni povas aŭ devas liveri.

En la komerco, kontingento (kvoto) signifas kvantan limigon por favora importo. Oni (EU, ŝtatoj) povas difini, kiom oni rajtas liveri en la protektitan landon el iu certa varo aŭ varogrupo per malpliigita aŭ nulprocenta dogano. 

## Vidu ankaŭ 
* Kvoto
Free Esperanto Course

**Free Esperanto Course** (**FEC**, "*Senkosta Esperanto-kurso*") estas senkosta 10-leciona kurso de Esperanto por anglaparolantaj. La administranto de la kurso estas Marko Rauhamaa.

## Eksteraj ligiloj 
* http://pacujo.net/esperanto/course/

Kategorio:Edukado de Esperanto
Markus Wolf

**Markus Johannes («Mischa») WOLF** (naskiĝis la 19-an de januaro 1923 en Hechingen; mortis la 9-an de novembro 2006 en Berlin) estis dum jardekoj gvidanto de spionorganizo de GDR. 

Lia patro (Friedrich Wolf) estis kuracisto kaj dramverkisto; lia frato (Konrad) estis filma reĝisoro. Lia familio vivis en la 1930-aj, 40-aj jaroj en Moskvo. Markus Wolf hejmenvenis kun la Ulbricht-grupo al orienta Germanio.

Li estis dum longa tempo *senvizaĝa homo* en okcidento. Oni fotis lin nur komence de la 1980-aj jaroj en Stokholmo. Lia foto kun sunŝirmaj okulvitroj iĝis kovrilfoto en multaj gazetoj. 

Wolf forlasis la organizon jam en 1986, - laŭ li - je efiko de la perestrojko. 

Post reunuiĝo de Germanio, li fuĝis al Moskvo, poste li hejmenvenis tra Aŭstrio. La juĝistaro de Düsseldorf juĝis lin en 1993 je 6-jara prizono. Pli poste oni rompis la juĝon kaj Wolf estis provizore liberigita.

Markus Wolf verkis biografion kaj aperis ofte antaŭ la publiko

Lia libro *La amikoj ne mortas* (2002) estis tre populara en Germanio. 

## Verkoj 
**Die Troika : Geschichte eines nichtgedrehten Films*. Aufbau, Berlin/Weimar 1990, ISBN 3-351-01450-3
**In eigenem Auftrag: Bekenntnisse und Einsichten*. Schneekluth, München 1991, ISBN 3-7951-1216-8
**Geheimnisse der russischen Küche*. Rotbuch, Hamburg 1995, ISBN 3-88022-459-5
**Spionagechef im geheimen Krieg: Erinnerungen*. Econ & List, München 1998, ISBN 3-612-26482-6
**Die Kunst der Verstellung: Dokumente, Gespräche, Interviews*. Schwarzkopf und Schwarzkopf, Berlin 1998, ISBN 3-89602-169-9
**Freunde sterben nicht*. Das Neue Berlin, Berlin 2002, ISBN 3-360-00983-5

## Literaturo 
* Irene Runge, Uwe Stelbrink: *Markus Wolf: „Ich bin kein Spion“: Gespräche mit Markus Wolf*. Dietz, Berlin 1990, ISBN 3-320-01752-7
*Alexander Reichenbach: *Chef der Spione: Die Markus-Wolf-Story*. Dt. Verl.-Anst., Stuttgart 1992, ISBN 3-421-06544-6
*Friedrich W. Schlomann: *Die Maulwürfe*. Universitasverlag, Tübingen 1993, ISBN 3-800-41285-3
*Rudolf Hirsch: *Der Markus-Wolf-Prozess: Eine Reportage*. Brandenburgisches Verl.-Haus, Berlin 1994, ISBN 3-89488-082-1

Kategorio:Germanaj rifuĝintoj
Kategorio:Germanaj spionoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Stasi
Kategorio:Personoj de GDR
Kategorio:Personoj de la Malvarma milito
Kategorio:Berlinanoj
Patton

**Patton** estas familia nomo de:

* Charley Patton (1891-1934), usona bluzmuzikisto

* Dylan Patton, usona aktoro

* George S. Patton, usona generalo de la dua mondmilito,
** Patton (tanko), nomata laŭ li
** *Patton*, biografia filmo pri li (1971)

* Harvey Patton, germana verkisto

* Mike Patton, usona rokmuzikisto

* Patton (Teksaso), urbo
Kibibajto

**Kibibajto** (*kibi* + *bajto*) estas unuo por esprimi la grandecon de memoro aŭ de komputila disko, establita en 2000 de la internacia elektroteĥnika komisiono. Ĝia simbolo estas **KiB**. Ĝi celas anstataŭi en komputado la kilobajton kies signifo "1024" bajtoj konfliktas kun la difino de SI por la prefikso «kilo-». 

: 1 kibibajto = 210 bajtoj = 1024 bajtoj

Oni konsideras ke 1 bajto estas 8 bitoj. Ĉar en komputado oni uzas la duuman nombrosistemon anstataŭ la dekuman nombrosistemon, ni havas la sekvantan sinsekvon da pozitivaj potencoj de 2:

*1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024, ...

Ĉar 1024 tre proksimas al 1000 (kaj la prefikso por la 1000-obloj estas kilo-) oni misdiradis «kilobajto» parolante pri 1024 bajtoj, do tio estas ambigua afero. Por solvi ĝin, ISO proponis la prefikson *kibi* (valizvorto el la anglalingva «**Ki**lo**B**inary», proksimume «miloblo duuma») — kaj sekve la mezurunuon *kibibajto* (KiB).

Nuntempe, se oni parolas pri kilobajto aŭ kibibajto, oni parolas pri 1000 aŭ 1024 bajtoj, respektive. Kvankam tradicie, multaj homoj plu diras «kilobajto» kiam ili parolas pri kibibajto.

## Vidu ankaŭ 
* Duumaj prefiksoj
* Vortoj por grandegaj nombroj
* Bajto
* Mebibajto
* Gibibajto
* Kilobajto
* Megabajto
* Gigabajto

Kategorio:Mezurunuoj de informo
Robert Ley

**Robert LEY** (naskiĝis la 15-an de februaro 1890, Niederbreidenbach, Germanio – mortis la 25-an de oktobro 1945, Nürnberg) estis nazia politikisto, direktisto de la germana trudlabora servo. Li inspektis la provizon per trudlaboristoj dum la dua mondmilito.

Ley venis el etbiena familio kaj studis en la Universitatoj de Jena kaj Bonn, doktoriĝis pri kemio kaj eklaboris ĉe IG Farbenindustrie ĝis oni maldungis lin pro politika agado. Oni elektis lin en 1929 al la prusa regiona parlamento kiel reprezentanton de la nazia partio, en 1932 eĉ al la Reichstag.
|
Post enpotenciĝo de Hitler, Ley estis gvidanto de la Laborista fronto. Ley malpermesis agadon de la sindikatoj, estis gvidanto de *Bund der Auslanddeutsche* (Asocio de Eksterlandaj Germanoj).

Dum la dua mondmilito, li inspektis la uzon de la eksterlandaj kaj hejmaj laborfortoj por la milita laboro. Li fuĝis fine de la milito, sed usonaj taĉmentoj kaptis lin la 16-an de majo 1945. Li venis antaŭ juĝistaron, sed la 25-an de oktobro memmortigis sin per tuko en la necesejo.

* Leverkusen who's who

Kategorio:Naziaj politikistoj
Lazar Kaganoviĉ

**Lazar Mojsejeviĉ KAGANOVIĈ** (1893–1991) estis juddevena komunista gvidanto, fidela al Stalin, popolkomisaro. Respondeca pri kolektivigo en Sovetunio, deportadoj, holodomoro, masakro de Katin, detruo de la Katedralo de Kristo Savinto.

## Vivo 
Li laboris ekde la aĝo 14 en ledofabriko. Li estis membro de la bolŝevika frakcio de la Rusa Socialdemokrata Partio ekde 1911, oni plurfoje arestis lin pro kontraŭleĝa agado.

Oni nomumis lin en 1920 el prezidento de la taŝkenta sovetia registaro. Pro lia tiea agado atentis pri li Stalin, kiu komisiis lin pri inspektado de lokaj partiorganizoj, ekde 1924 pri personaferoj de la partio. Ĉar li helpis tiuterene efike politikon de Stalin, li iĝis en 1930 membro de la Politburoo (Politika Komitato) ĝis 1957. Li apartenis al fidelaj konsilantoj de Stalin. Li apogis forte la perfortan agrikulturan kolektivigon kaj konstruon de la metroo en Moskvo.

Kaganoviĉ kaj Vjaĉeslav M. Molotov kontraŭstaris politikon de Sergej M. Kirov, kiu volis doni avantaĝojn al la kamparanoj kaj volis malfortigi la stalinan socian kontrolon. Kaganoviĉ kaj Molotov formis la kernon de la Politburoo. Ekde tiam ĝis morto de Stalin, Kaganoviĉ respondecis pri malpeza industrio de la Sovetunio. Li estis en 1935 trafika poste malpezindustria ministro (1937), poste oni nomumis lin al ministro pri fuelo (1939) kaj naftoindustrio.
Kaganoviĉ kune kun aliaj membroj de la *Politburoo* kiel Josif Stalin, Vjaĉeslav Molotov, Voroŝilov, Mikojan kaj Miĥail Kalinin rutine subskribis listojn de ekzekutoj, kaj ekzemple permesis la Masakron de Katin (vidu la apudan foton de la dokumento).

Li estis en 1956–57 unu vic-ĉefministro kaj samtempe ministro pri konstrumaterialoj. Li partoprenis en puĉo kontraŭ Nikita Ĥruŝĉov (junio 1957), pro tio oni eksigis el la komunista partio, kaj li plu agadis kiel direktoro de kemia fabriko.

## Bibliografio 
* Simon Sebag Montefiore, *Stalin. Dwór czerwonego cara* (Stalin. Kortego de la ruĝa caro), Varsovio 2004.

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Sovetiaj judoj
Kategorio:Bolŝevikoj
Kategorio:Homoj de Holodomoro
Bait Hanun

**Bait Hanun** () estas urbo en norda Gaza Sektoro kun ĉirkaŭ 35000 loĝantoj. Ĝi situas ĉirkaŭ 6 km de la israela urbo Sderot.

## Vidu ankaŭ 
* Bajt Lahija
* Ĝabalija

Kategorio:Urboj de Palestino
Kategorio:Gaza sektoro
Baba Jaga

[eta|Baba Jaga sur balailo, [Viktor Vasněcov, 1917.]]
eta|La kabano de Baba-Jaga
**Baba Jaga** (aŭ **Baba-Jaga**; en iuj slavaj lingvoj estas prononcata kiel **Baba Jaha** aŭ **Baba-Jaha**) estas rolulino de slavaj folkloro kaj mitologio, kiu ŝtelas, kuiras kaj manĝas siajn viktimojn – ĉefe infanojn. Ŝi estas gardantino de la akvo de la vivo kaj vivas kun du aŭ tri fratinoj (kiuj havas la saman nomon kiel ŝi) en arbara kabano turniĝanta sur birdaj piedoj. La kabano kutime kaŝas sian enirejon, ĝis kiam oni diras la magian frazon: "Kabano, turniĝu dorse al la arbaro, vizaĝe al mi." La barilon ĉirkaŭ la kabano ornamas homaj kranioj.

Baba-Jaga kapablas flugi en fera kaldrono aŭ en pistujo, kiun pelas per pistuja batilo, kirlante tempeston. Ŝi ankaŭ akompanas la Morton survoje kaj voras la nove liberiĝantajn animojn.

La vorto *baba* signifas en slavaj lingvoj "virino" aŭ "maljunulino"; ŝia persona nomo *Jaga* venas el la praslava vorto *[JENga]*, kiu signifas "torturo", "teruro" aŭ "danĝera".

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Slavaj legendaj estaĵoj
Kategorio:Sorĉaferoj en mitologio kaj folkloro
Kategorio:Filmaj maliculoj
Keith Ellison

**Keith Maurice ELLISON** (naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1963 en Detroit, Michigan) estas usona politikisto kaj membro de la reprezenta domo (senato) de Minnesota. Li iĝis la unua muslimo en la usona kongreso.eta|Keith Ellison parolas en la *Patrick Henry High School* en Minneapolis, septembro de 2006

## Biografio 
La afrikdevena Ellison plenkreskis kun kvar gefratoj en Detroit kiel romkatolika kredanto. En aĝo de 19 jaroj, li konvertiĝis al la islamo. Li edziĝis en 1987 kun Kim Ellison kaj translokiĝis al Minneapolis por tie fini en 1990 la jurajn studojn en Universitato de Minnesota. Li estis elektita en 2002 en Minneapolis al senato de Minnesota. En 2006, li venkis en la porkongresaj elektoj per 56%.

Spite al ĉiuj minacoj, li ĵurpromesis per Korano en la mano. La Korano estis iam posedaĵo de Thomas Jefferson kaj estas eldonita en la jaro 1764 en Londono. Tiu malnova korano estis sekrete transportita el la Kongresa Biblioteko al la ĵurpromesejo.

Li havas 4 infanojn.

## Eksteraj ligiloj 
* „Keith Ellison for U.S. Congress“

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Konvertitoj de katolikismo al islamo
Val-de-Travers (distrikto)

La **distrikto Val-de-Travers** estas administra unuo de Kantono Neŭŝatelo, Svislando kun ĉefloko Môtiers en la komunumo Val-de-Travers.

## Geografio 
La distrikta areo konsistas el la valo de Travers, kiun trafluas Areuse, el *Vallon des Verrières* kaj la ĉirkaŭsituantaj montoj de la Ĵurasa Montaro.

## Komunumoj de la distrikto Val-de-Travers 
La distrikto Val-de-Travers konsistas (stato en 2010) el 3 komunumoj, el kiuj Val-de-Travers estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
La Valregiono estas konata precipe pro la tiea absintaĵo-produktado, kiu estis malpermesita inter 1910-2005 kaj okazis nur neleĝe. Gravaj industriaj branĉoj de Val-de-Travers estas la ĉokolado- kaj horloĝoproduktado. De 1712 ĝis 1986 okazis tie asfaltominado, pri kiu nun ekzistas muzea ekspozicio.

Origine la distrikto konsistis el la 11 komunumoj Boveresse, Buttes, Couvet, Fleurier, La Côte-aux-Fées, Les Bayards, Les Verrières, Môtiers, Noiraigue, Saint-Sulpice kaj Travers. La 3-a de aprilo 2007 la komunumaj parlamentoj de la tuta distrikto Val-de-Travers unuanimie akceptis kunigon de ĉiuj 11 komunumoj de la distrikto. Ĉar la civitanoj de Les Verrières kaj de La Côte-aux-Fées en balotoj kontraŭstaris tamen la kunigan projekton, ĝi unue ne povis realiĝi. Poste estis de la ceteraj komunumoj decidita la kunigo de la restantaj 9 komunumoj, kio realiĝis la 1-an de januaro 2009. Les Verrières kaj La Côte-aŭ-Fées restis memstaraj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Val-de-Travers* en *Historia Leksikono de Svislando*

!
Baba Gurgur

**Baba Gurgur** () estas vasta naftokampo proksime al urbo Kirkuk, norda Irako, malkovrita por ekspluato en 1927. La nomo signifas en la kurda lingvo *patro de la flamoj* (*Gur* aŭ *Gir* signifas *flamo* kaj *Baba* estas *patro*). Ĝi estis konsiderita la plej granda naftokampo de la mondo ĝis malkovro de la Gawar-kampo en Sauda Arabio, en la 1950-aj jaroj.

Baba Gurgur situas 16 km norde de Arrapha kaj famas pro la Eterna Fajro () situanta meze de la naftokampo. Tiu flamo brulas jam ĉirkaŭ 4000 jarojn kaj estis unuafoje priskribita de Herodoto. Ĝi estas nutrata per natura gaso el inter rokoj de Baba Gurgur.

Kategorio:Ekonomio de Irako
Kategorio:Geografio de Irako
Kategorio:Naftominejoj
Kategorio:Incendioj
Cociuba

**Cociuba** [koĉuba] (hungare: **Köröskocsoba**, koeroeŝkoĉoba) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sebiş. Administre ĝi apartenas al la komunumo Dieci.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 112 loĝantojn (rumanoj), en 1992 174 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, 1744 Arad). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Comlăuș

**Comlăuș** [komlouŝ] (hungare: **Ószentanna**, germane: **Alt-Sankt-Anna** aŭ *Alt Sanktanna*) estis vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad. En 1910 ĝi havis 5 mil 100 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1334. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Arad vármegye*). Ĝi estis aligita al la urbo Sântana, kaj nun situas en ties orienta parto.

En 1566 la vilaĝo estis konkerita de la otomana imperio. Post kiam la habsburganoj rekonkeris ĝin, ili tie setligis ŝvabojn, kiuj apude fondis "Sanktanna", la nunan Sântana.

La hungara kaj la germana nomoj signifas "malnova sankta Ana"; kontraŭe la hungara nomo de "Sântana", *Újszentanna*, signifas "nova sankta Ana".

eta|maldekstra|Rom-katolika preĝejo en Comlăuș

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Traian Brădean (n. 4-a de julio 1927): pentristo.
* Veturia Ilica (n. 20-a de majo 1925): skulptistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cunța

**Cunța** [kunca] (hungare: **Konca** aŭ **Szászszékes**, germane: **Zeckesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 511 loĝantojn (rumanoj), en 1992 597. Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1291. Ĝia saksa loĝantaro ĝis la fino de la 16-a jarcento pereis. Ĝis 1919 Cunța apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Șpring.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Copăcel (Bihor)

**Copăcel (Bihor)** [kopəĉel] (hungare: **Kiskopács**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 760 loĝantojn (rumanoj); en 1992 433. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Sărand (Szaránd), Surduc (Élesdszurdok), Chijic (Kegyel), Bucuroaia (Bokorvány).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Copăcel (Hârseni)

**Copăcel** [kopəĉel] (hungare **Kopacsel**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 1 099 loĝantojn (rumanoj), en 1992 761 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1473. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Hârseni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
ReVo kaj Esperanto

**ReVo kaj Esperanto** estas dumonata bulteno de la Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (ReVELo). Post revigliĝo de ReVELo la iama bulteno de la Esperanto-Grupo Essen, Ruhr-Espero kiun ĉefe redaktis Ludger Schméink, iĝis samtempe tiu de la federacilanda asocio  de Nordrejn-Vestfalio. Por pli bone reprezenti la novan taskon,  Ruhr-Espero estis alinomita. La unua numero de ReVo kaj Esperanto aperis en septembro 2006.

Kategorio:Esperanto-gazetoj en Germanio
Kars

eta|230px|Loko de Kars en la mapo de Turkio
eta|230px|Unu el la konstruaĵoj el rusia epoko
**Kars** (; ; ; ) estas urbo en orienta parto de moderna Turkio, proksime de la limo kun Armenio, en provinco Kars. Tie loĝas pli ol 130 mil personoj (8.672 en 1878, 20.891 en 1897, 54.000 en 1970, 142.145 en 1990).

## Historio 
La urbo havas tre komplikan historion. Ĝi kelkfoje troviĝis en la tereno de la militoj inter la imperioj Rusia kaj Osmana. De novembro 1877 ĝis 1918 ĝi estis en konsisto de Rusio. De tiu tempo konserviĝis karakterizaj por tiutempa rusa arkitekturo brikaj konstruaĵoj.

Nemulto estas konata pri la frua historio de la urbo. Ĝi estis centro de regiono, konata kiel Vogando, kaj havis sian apartan dinastion de armenaj regantoj. Iam en la 9-a jarcento (certe ne pli poste ol 888) ĝi iĝis parto de la teritorio de armenaj Bagratidoj. En la jaroj 928–961 ĝi eĉ estis ilia ĉefurbo. Pli poste en 963 la urbo rehavis sendependecon, sed oni supozas, ke ĉi-foje ne temis pri vera sendependiĝo, sed eble nur pri aŭtonomio.

## Vidindaĵoj 
* Armena katedralo de Kars

## Kars en kulturo 
* Kars estas la loko de la eventoj en populara beletra romano *Kar* ("Neĝo") de la Nobel-premiito Orhan Pamuk.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Kars kaj molokanismo (eo)
* Fotoj de la malnova Kars (ru)


Kategorio:Urboj de Turkio
Ruhr-Espero

**Ruhr-Espero** estis la bulteno de la Esperanto-Grupo Essen (EGE). La unua numero aperis la 1-an de aprilo 2003. Komence ĝi estis preskaŭ nur germanlingva bulteno. Post decido de la EGE-anoj komence de 2005 Ludger Schméink estiĝis ĉefredaktoro, kiu nun verkis kaj publikis prefere Esperantlingvajn artikolojn. Li redaktis  Ruhr-Esperon ekde la 15-a de februaro 2005 kaj eldonis la n-oj 32 ĝis 37, kiu aperis en majo de 2005. Post revigliĝo de ReVELo ĝi estis transprenata kaj ŝanĝis la nomon al ReVo kaj Esperanto.

Kategorio:Esperanto-gazetoj en Germanio
Oranienbaum (apartigilo)

**Oranienbaum** havas diversajn signifojn:

* **Oranienbaum** estas loĝloko de la distrikto Wittenberg en la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. Ĝis la 31-a de decembro 2010 temis pri sendependa urbo, ekde la 1-a de januaro 2011 pri parto de la nova urbo Oranienbaum-Wörlitz.
** En la urbo situas la kastelo *Oranienbaum*, unu el kvar "devenaj kasteloj" de la nobela dinastio Oranje-Nassau al kiu apartenas la reganta reĝa familio de Nederlando.
* Krome **Oranienbaum** (Ораниенбаум) ankaŭ estas nomo de fervojaj stacioj de urbo Lomonosov en Rusio, kaj antaŭa nomo (ĝis 1948) de la urbo mem.
EGE

La tri-litera kombinaĵo **EGE** havas plurajn signifojn:

*Christian Ringstrup Ege, dana esperantisto (1886-?)
***EGE** estas mallongigo por Esperanto-Grupo Essen
***Egea Maro**
***Egeo**
***ege** estas adverbo de sufikso -eg- en Esperanto.
Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo

**Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo** (mallongigo: **ReVELo**) estas landa ligo de Germana Esperanto-Asocio (GEA). Ĝi reprezentas la GEA-membrojn en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio, subtenas la tutlandan asocion rilate al instruado kaj informado kaj plikonatigas la federacian landon al esperantistoj.

Unufoje jare ĝi organizas ReVELo-tagon. Ekde aŭgusto 2006, prezidantino de ReVELo estas *Petra Dückershoff*. Laŭ formala decido, ekde tiam la publikaĵo Ruhr-Espero estas la ReVELo-bulteno, kiu ŝanĝas sian titolon al la nomo ReVo kaj Esperanto. Krome, ekde 2005 laŭ iniciato de d-o Rudolf Fischer ekzistas jahu-grupo kiel komunikejo por ReVELo.

## Historio 
La ligo estis fondita en Essen en 1912 per aliĝo de vestfaliaj lokaj Esperanto-grupoj al Rejna Esperanto-Ligo (RELO), kiu estis fondita jam en junio 1909 en Godesberg. Post la Unua Mondmilito ReVELo estis refondita en 1919 de Teodor Jung, Max Butin kaj aliaj.

## Listo de la lokaj Esperanto-kluboj kaj -grupoj en ReVELo-lando 
* Aachen: Esperantista Rondo Aachen
* Bonn: Esperanto en Bonn
* Duisburg: Asocio por internacia kompreniĝo Duisburg
* Duseldorfo: Esperanto-Societo Düsseldorf
* Essen: Esperanto-Grupo Essen
* Köln: Esperanto-Gruppe Köln / Esperanto-Jugend Köln
* Krefeld: Esperanto-Societo Krefeld
* Meschede: Esperanto-Klubo Meschede
* Monastero: Esperanto-Societo Monastera
* Schwelm: Esperanto-Societo Schwelm
* Warstein: Esperanto-Gruppe Warstein

## Junularo 
La junularo de ReVELo nomiĝas *Nordrejn-Vestfalia Esperanto-Junularo* respektive germane *Esperanto-Jugend Nordrhein-Westfalen*, mallonge reference al la asocio ReVELo per akronimo **ReVELido**, kaj estas la landa sekcio de Germana Esperanto-Junularo . Laŭ la stato de decembro 2012 ĝin estras Andreas Diemel.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de ReVELo
* retejo de la junulara sekcio ReVELido

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Germana Esperanto-Kongreso

La **Germanan Esperanto-Kongreson** (**GEK**) okazigas la Germana Esperanto-Asocio ĉiujare, kutime dum la pentekostaj festotagoj.

## Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj GEK-oj 

Dosiero:Damals – Esperanto-Kongress – 1911 – Reklamemarke.jpg|6-a kongreso en Lübeck, 1911
Dosiero:HL Damals – Esperanto-Kongress – 1911 – Gruppenaufnahme.png|6-a kongreso en Lübeck, 1911
Dosiero:Gruppenfoto 10er Deutscher Esperanto Kongress Essen 1921.jpg|10-a kongreso en Essen, 1921
Dosiero:German Esperanto Congress Erfurt 2014.JPG|Ekzemplo por kongresa emblemo: la 91-a Germana Esperanto-Kongreso|91-a GEK en Erfurto en 2014, kun la Katedralmonteto kaj la kongresa moto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Germana Esperanto-Asocio
Kategorio:Kongresoj
GEK

**GEK** havas plurajn signifojn:

***gek** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Germana Esperanto-Kongreso**
***Geko**
Listo de nunaj usonaj senatanoj

Ĉiu ŝtato de Usono elektas du senatanojn. Jen listo de nunaj senatanoj de la Usona Senato:

## La senatanoj 
Kategorio:Politiko de Usono
!
Ronda Tablo Ruhr

**Ronda Tablo Ruhr** estas neformala renkontiĝo de Esperantistoj el la tuta Ruhr-regiono. Celo: interligi la diversurbe loĝantajn unuopulojn kaj lokajn Eo-grupojn, harmoniigo de Eo-aranĝoj, lingvokursoj ktp. Unuafoje ĝi okazis en Essen-Steele la .

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Ruhr-regiono
Vladimir Zvorikin

**Vladimir Zvorikin** (; naskiĝis la 30-an de julio 1889, en Murom, la Rusia imperio — mortis la 29-an de julio 1982, Princeton, Nov-Ĵerzejo, Usono), estas rusdevena usona inventisto, elektra inĝeniero, patro de la moderna televidilo. 

Li studis en la Teknika Universitato de Sankt-Peterburgo kaj en la Collegè de France en Parizo. Li soldatservis dum la Unua mondmilito ĉe la rusaj komunikistaj taĉmentoj. 

Li elmigris en 1919 al Usono, kie li ricevis la civitanecon en 1924. Li laboris ekde 1920 ĉe la entrepreno Westinghouse Electric Corporation en Pittsburgh. Li patentigis en 1923 la ikonoskopon (televida akcepta tubo), en 1924 la kineskopon (televida akceptilo). Sur tiuj du inventoj baziĝis la unua tute elektronika televida sistemo. (La pli malnovaj tipoj uzis rapide rotaciantan truitan diskon aŭ aliajn ilojn). 

La gvidantoj de Westinghouse ne estis tre entuziasmigitaj dum la unua prezento de la televidilo de Zvorikin, sed la sekva pli perfekta tipo atingis en 1929 plaĉon de Radio Corporation of America (RCA). Oni proponis al Zvorikin gvidon de elektronikaj esploroj de RCA en Camden/New Jersey, poste en Princeton. 

La televida sistemo de Zvorikin donis la komencan puŝon por moderna televidilo. Lia kineskopo estas tubo de nuntempa bildotuba televidilo. 

Li ellaboris ankaŭ sistemon de kolora televido, tion li patentigis en 1928. Li ankaŭ ellaboris primitivan fotoĉelon. 

La infraruĝaj direktiloj de la dua mondmilito baziĝis je liaj inventoj. 

## Verkoj 
* Photocells and Their Applications (Fotoĉeloj kaj ties aplikoj; 1932), 
* Television (Televido; 1940, korektite 1954)
* Electron Optics and the Electron Microscope (La elektronoptiko kaj la elektronmikroskopo; 1946)
* Photoelectricity and Its Application (La fotoelektreco kaj ties apliko; 1949)
* Television in Science and Industry (Televidilo en scienco kaj industrio; 1958).

Kategorio:Rusiaj elektroinĝenieroj
Kategorio:Usonaj elektroinĝenieroj
Kategorio:Televidaj pioniroj
Kategorio:Rusdevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio:Historio de televido
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
59-a SAT-Kongreso 1986

dekstra|200px|emblemo de SAT
La **59-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Sant Cugat del Vallès (proksime al Barcelono, Katalunio) inter la 2-a kaj 9-a de aŭgusto 1986. Ĝi estis la unua Kongreso de laborista organizaĵo post la fino de la diktaturo en Hispanio.

La prezidanto de la Organiza Komitato estis Ramon Manau. Por prizorgi la celebradon de la kongreso estis kreita nova asocio Kultura Asocio Esperantista, kiu grupigis la SAT-anojn de Katalunio.

Post kaj sekve de tiu kongreso renaskiĝis la hispana esperantista laborista movado kaj estis fondita HALE, kun sia revuo "Kajeroj el la Sudo".

## Prelegoj 
* Pri la SAT-Kongreso de Valencio en 1934, fare de Antonio Marco Botella.
* *La scienceco de Esperado*, fare de Rikardo Ŝulco.
* *Rememoroj de la Hispana Revolucio, en la 50 jaroj de tiu evento*, fare de Eduardo Vivancos. Vidu la tekston de la prelego en ekstera paĝo
* *Paco kaj milito*, fare de Giordano Moya

86
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1986
Kategorio:1986 en Hispanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Hispanio
Joseph Lieberman

**Joseph Isadore "Joe" Lieberman** (naskiĝis la  - mortis la 27-an de marto 2024) estis juda usona politikisto de Konetikuto. Lieberman estis voĉdonita al la Usona Senato en 1988. Li estis la kandidato por Usona vicprezidento de la Demokrata Partio en 2000. Lieberman gajnas reelekton per sia "Connecticut for Lieberman" partio ("Konetikuto por Lieberman Partio") post li malgajnis la partian antaŭelekton kaj formis sian propran partion. Kvankam li nun estas senpartia, li promesis ĉefe labori kiel Demokratano.dekstra|200ra

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Senatanoj de Usono
Kategorio:Senatanoj de Konetikuto
Kategorio:Judaj politikistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Incidento de Çanak

La **Ĉanak-krizo** (ankaŭ Ĉanak-afero, incidento) okazis en septembro de 1922, kiam britaj taĉmentoj stacionis proksime al Çanakkale ("Ĉanak"), ĉe la Dardaneloj, kie okazis interbatalo kun (atako fare de ) Turkio. Kiel respondo, la brita registaro proklamis peton je militistara apogo de la kolonioj, sed ili ne emis apogi la imperion.

Tiu krizo kaŭzis interalie abdikon brita ĉefminsitro David Lloyd George, kiu antaŭe minacis la turkojn je milito pro konflikto ĉe la Dardaneloj.

## Vidu ankaŭ
* Greka-turka milito (1919-1922)

Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Turkio
Plasta saketo

[eta|Plasta saketo en [Parizo]]
La **plasta saketo** (aŭ mansako) estas saketo, produktita plej ofte el plasta folio, materiale el polietileno aŭ polipropileno.

Plasta saketo estas precipe uzata kiel aĉetujo por pakado kaj transporto de la aĉetitaj varoj. Ĉar la plasta saketo servas plej ofte ankaŭ kiel reklamaĵo, tiel oni ofte donas ilin senkoste al la aĉetantoj. Tiel ĝi estis parte simbolo de la forĵeta ekonomio.

La plastaj saketoj formas problemon por la medio, ĉar ili ne malkombiniĝas, poluas longtempe la medion, ŝtopigas tubojn ks. Solvi tiun problemon oni punas kelkloke per ekstra imposto la plastajn saketojn kaj instigas uzi paperajn, reuzeblajn (el lano, naturaj teksaĵoj) fortajn saketojn, aĉetan korbon ks.

## Literaturo 
* Karin Bartl, Raimund Bartl, Volkmar Schnöke: *Plastiktüten. Kunst zum Tragen*. Fackelträger, Hannover 1986, ISBN 3-7716-1469-4 (Bildband)
* Susanne Gerber (Hrsg.): *Kunst.Stoff.Tüten. Plastic bags*. Ausstellungskatalog. Hatje Cantz, Ostfildern 2002, ISBN 3-7757-1203-8
* Heinz Schmidt-Bachem: *Tüten, Beutel, Tragetaschen. Zur Geschichte der Papier, Pappe und Folien verarbeitenden Industrie in Deutschland*. Waxmann, Münster, 2001, ISBN 3-8309-1037-1
* *Die Plastiktüte. Kunst im Alltag - Plastiktüten aus aller Welt*. Ausstellungskatalog. Oberpfälzer Volkskundemuseum, Burglengenfeld 1998

## Eksteraj ligiloj 
* Dossier über Geschichte der Plastiktüte nebst Online-Ausstellung
* Designeraccessoires aus Plastiktüten

## Vidu ankaŭ 
* Biodegradado
* Rubo
* Recikligo

Kategorio:Pakado
Kategorio:Plasto
Kategorio:Ujoj
Domingo Ortega

eta|dekstra|Domingo Ortega 1935
**Domingo López ORTEGA** (naskiĝis la 25-an de februaro 1906, Borox, Toledo, Hispanio – mortis la 8-an de majo 1988, Madrido) estis fama - pro kuraĝeco - hispana matadoro kaj fakverkisto.

Li venis el laborista familio, surscenis unuafoje en 1928 en taŭrlukto. Kiel matadoro li ekagis la 8-an de marto 1931 kaj poste luktis dum 20 jaroj en la areno. Li estis unu el la plej famaj, festitaj matadoroj de Hispanio: lia lerteco kaj kuraĝeco efikis grandparte la sekvantojn.

Lia verko *El Arte del Toreo* (Arto de la taŭrlukto; 1950) popularigis lian stilon. Li retiriĝis en 1954.

Kategorio:Matadoroj
Kategorio:Hispanoj
Sedrun

**Sedrun** estas ĉefloko de la svislanda komunumo Tujetsch kaj situas inter la vilaĝoj Camischolas kaj Bugnei ĉe Vorderrhein. Ĝi havis 1791 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## NEAT-konstruejo 
Sedrun havas 1700 loĝantojn kaj estas konata pro la Nova Fervoja Transalpa (NEAT) konstruejo. Oni planis en la 2000-aj jaroj alireblon al la Gottharda Baza tunelo, tra Porta Alpina, plej profunda fervojstacio de la mondo. Tiu projekto pro kostokialoj tamen 2007 estis abandonita de Kantono Grizono, la distrikto Surselva kaj la komunumo Tujetsch. Fondiĝis intertempe asocio, kies celo estas je privata iniciato realigi la projekton.

## Vidu ankaŭ 
* Sedrun (stacidomo)
* Bugnei (stacidomo)
* Porta Alpina

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Sedrun 
* Retejo de la asocio por la realigo de Porta Alpina 

Kategorio:Svislando
Lolo Ferrari

**Lolo Ferrari** (naskiĝis la 4-an de marto 1962 en Clermont-Ferrand; mortis la 5-an de marto 2000 en Grasse; naskiĝis kiel *Eve Valois*) estis franca pornoaktorino kaj kantistino.

Ŝi mondfamiĝis pro siaj ekstragrandaj mamoj (larĝeco de brusto 130 cm), kiuj alportis por ŝi la moknomon *Miss Airbag* (sinjorino Aersako) kaj aperon en la Guinness-libro de rekordoj.

Ŝia brusto estis plenigita ne kun silikono, sed per salakva implantaĵo, operaciita 3-4-foje. Ŝi estis 22-foje operaciita por beleco (lipoj, brovoj ktp.).

En 2000, oni trovis ŝin en la loĝejo morta. La mortokaŭzon oni ne diskonigis, oni supozas nur, ke la mama tropezo havis rolon en la morto (spir- kaj dolor-problemoj).

## Korpaj datenoj 
* okula koloro: blua
* harara koloro: blonda
* grando: 163 cm
* pezo: 57 kg
* mezuroj: 54G-24-36 (130F-61-91)

## Filmografio 
* Der Generalmanager oder How to sell a tit wonder (2006)
* Big DD (1996)
* Camping Cosmos (1996) de Jan Bucquoy
* Double Airbags (1996)
* Le King de ces Dames (1999)
* Lolo Ferrari Special - The Biggest Tits In The World
* Mega Tits
* Planet Boobs (1996)
* Quasimodo d'El Paris (1999)

## Eksteraj ligiloj 
* Camping Cosmos (1996)
* Lolo Ferrari Biography 

Fer
Ferrari, L
Ferrari, L
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Artistnomoj
Organizaĵo

**Organizaĵo** estas tuto da homoj kuniĝintaj por la atingo de komuna celo, preskaŭ ĉiam laŭ difinita leĝa regularo (ne ĉiam koincidanta kun la ŝtataj leĝoj). Estas naciaj organizaĵoj kaj internaciaj organizaĵoj, registaraj organizaĵoj, interregistaraj organizaĵoj kaj neregistaraj organizaĵoj (NRO), komercaj organizaĵoj kaj neprofitcelaj organizaĵoj. Eta organizaĵo povas ricevi aliajn nomojn: klubo, societo, grupo, bando. Se la celo de la organizaĵo estas provizo de mono al unuopuloj, ĝi nomiĝas fondaĵo.

## Aliaj tipoj
* Kooperativoj
* Metaorganizaĵo
* Ombrelorganizaĵoj
Costești (Orăștioara de Sus)

**Costești** [kosteŝtj] (hungare: **Kosztesd**) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 770 loĝantojn (rumanoj); en 1992 605. Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Orăștioara de Sus.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Cozia

**Cozia** [kozia] (hungare: **Kozolya**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 696 loĝantojn (rumanoj); en 1992 198. Ĝia unua skriba mencio estas en 1453. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Cârjiţi.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kajta generatoro

**Kajta generatoro** estas koncepto de generatoro nuntempe evoluigata en Italio de la entrepreno *SEQUOIA automation*. Ĝi uzos la energion de tre alta vento en la troposfero. Ĝi aspektos kiel grandega karuselo. Tiun *karuselon* turnos kajtoj. La movado de la kajtoj estos regata elektronike per paro de kabloj, kies longeco povos superi mil metrojn. Radarsistemo povas ŝanĝi la direkton de kajtoj ene de sekundoj okaze de obstakloj, ekz-e aviadiloj aŭ birdoj.

Esploroj de evoluiga entrepreno *SEQUOIA automation* taksas ke kajta generatoro povus eligi unu gigavaton, do havos povumon similan al tiu de nuklea centralo. La kostoj eble estos nur 1,5 eŭroj por megavata horo. Tio estas preskaŭ 30-oble malpli ol la averaĝa kosto por megavathoro en Eŭropo. 

La mallongigo, kiun *SEQUOIA automation* uzas por *kajta generatoro* estas **KiteGen** (laŭ la angla *Kite generator*).

## Eksteraj ligiloj
*Paĝo pri la projekto  (itale kaj angle)
*Esperantlingva podkasto kiu interalie temas pri kajtaj generatoroj 

Kategorio:Energio
Nancy Pelosi

'''Nancy Patricia D'Alesandro PELOSI''', (naskiĝis kiel D'Alesandro la 26-an de marto 1940 en Baltimore, Maryland, Usono) estas usona politikistino (demokrato) kaj estonta plimulta gvidanto de la Usona Domo de Reprezentantoj. Per la balota venko de la demokratoj en 2006, ŝi iĝos en 2007 unua virino en la ofico de *Speaker of the House* (oficiala alparolo: "Madame Speaker"]. 

Ŝi reprezentas la Distrikton 8 de Kalifornio ekde 1987, ekde 2005 frakcigvidanto de la demokratoj en la Domo de reprezentantoj. Ŝi agadas - kiel "konservativa katoliko"- por la mediprotekto, rajto de samseksamoj, rajto je aborto, kontraŭ la 2-a Golfa Milito, tiel oni vidas ŝin kiel liberalan politikistinon en la Usono. 

## Familiaj informoj 
Ŝi venas el italo-usona familio; lia patro Thomas J. D'Alesandro Jr. estis trifoje elektita al urbestro de Baltimore kaj servis 5-foje ankaŭ kiel kongresa membro. Ŝi estas edziĝinta kun investisto Paul Pelosi kaj ili havas 5 infanojn.

## Ekst. ligo 
* hejma paĝo 

Kategorio:Usonaj kongresanoj de Kalifornio
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de marto