open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mopane-arbo

La **mopane-arbo** (alternativaj nomformoj *mopaneo, mopano*) (*Colophospermum mopane*) estas specio kiu apartenas al familio de fabacoj (*Fabaceae*).

## Nomo 
La nomo *Colophospermum* estas greka kaj signifas olean semeron, aludante al la rezinaj grajnoj. Parto de la nomo *colophos* (*kolofono*) aludas evidente je la forta terebinto-odoro de la rezino. La nomo *mopane* estas la loka nomo de la arbo.

## Priskribo 
eta|maldekstra|220px|Raŭpo de *Gonimbrasia belina* sur Mopane-arbo (*Colophospermum mopane*)
[eta|maldekstra|220px|Elefanto inter mopane-arboj en [Nacia Parko Etoŝa.]]
[eta|maldekstra|*Colophospermum mopane* - [MHNT]]

La mopane-arbo havas krudan, grizan trunkon. La paraj folioj kunfaldas okaze de varmego, la plataj guŝoj kun gluaj grajnoj igas ĝin facile rekonebla.

La mopan-folioj servas kiel grava nutraĵo por afrika elefanto, ĝirafo kaj nigra rinocero.

## Vivloko 
Tiu afrotropisa specio kreskas en varmegaj, sekaj areoj en alto de 200 ĝis 1500 m en norda Sud-Afriko, Zimbabvo, Mozambiko, Bocvano, Zambio, Namibio, Angolo kaj Malavio. La genro *Colophospermum* aperas nur en Afriko kaj havas solan specion.

Ĝi kreskas sur maldikaj, malbone akvotralasaj, alkalaj (granda procento de kalko) grundoj, kie ĝi formas ofte arbarojn. Ĝi kreskas ankaŭ sur inundo-areo de riveroj.

En Sud-Afriko kaj en najbaraj regionoj de Bocvano kaj Zimbabvo la arboj varias de 4 ĝis 18 m kaj estas nomataj Mopane-arbustoj. La arbo ne toleras froston kaj bezonas someran precipitaĵon.

## Uzo 
La mopane-arbo kun kameldorno (*Acacia erioloba*) kaj ...-arbo *Combretum Imberbe* formas la triopon de la bruleblaj lignoj por homoj en suda Afriko. La folioj estas nutraĵoj por la raŭpe *Gonimbrasia belina*, nokta papilio el familio de pavoaraneoj (*Saturniidae*). Pro ties granda proteina enteno, ĝi estas manĝita rostite, sekigite aŭ en mopanevermo-supo. La pupo de la raŭpo teksas silkan kokonon, kiu servas por produkto de vestaĵo. La kolekto de mopane-raŭpoj estas grava enspeza fonto de multaj homoj tie.

Tradicie, oni uzas la mopane-lignon por domkonstruo, kraalobarilo, la branĉoj estas kaŭitaj kiel dentobrosoj. La arboŝelo estas uzata por produkto de ŝnuroj kaj por tanado, la folioj por vundokuracado kaj kontraŭ stomakproblemoj.

La malmola, ruĝtea ligno estas uzata dum fervojaj kaj minadaj konstruoj. Ĝi apartenas al la plej pezaj lignoj de suda Afriko kaj estas malfacile prilaborebla pro ties malmoleco. Same pro tio, ĝi estas rezista al la termitoj kaj tiel uzatas ofte por barilfostoj kaj en grundon.

## Vidu ankaŭ 
* Angolaj mopanearoj
* Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj
* Kaoko-Dezerto

Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Doeoj

La **doeoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la norda ĉemarborda Tanzanio, en la distrikto Bagamoyo en la regiono Pwani. En 1987 la doeoj estis taksitaj 24.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Doeoj
Doeoj
Fipaoj

La **fipaoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la distriktoj Sumbawanga kaj Nkansi en la regiono Rukwa en sudokcidenta Tanzanio. En 1992 la fipaoj estis taksitaj 200.000 homoj.http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=fip

## Vidu ankaŭ 
* Ufipa Altebenaĵo

## Fontoj 
*Bauer, Andreus. *Raising the Flag of War*.
*Ethnologue report: Fipa.
*Iliffe, John. *A Modern History of Tanganika*.
*Willis, Roy G. *The Fipa: Tanzania Before 1900*.
*Willis, Roy G. *The Fipa and Related People*.
*Normo

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
András Márkos (skulptisto)

**MÁRKOS András** [ma:rkoŝ] estis rumanuja hungara skulptisto naskiĝinta la  en Koloĵvaro kaj mortinta la  en Kluĵo.

## Biografio 
La mezlernejon András Márkos finis en sia naskiĝurbo en *Unitariisma Kolegio* (1938). Siajn fakstudojn li komencis en *Belarta Altlernejo* de Bukareŝto (1938–40) kaj poste li daŭrigis en Budapeŝto. Li akiris diplomon pri skulptado kaj pedagogio (1944). Li estis desegninstruisto en la porinstruista lernejo de Cristuru Secuiesc (1944–50). Ekde 1951 ĝis sia morto li estis instruisto de *Belarta Liceo* de Kluĵo. Li publikigis ankaŭ eseetojn pri la nuntempa belarto. Liaj majstroj estis: Cornel Medrea, István Szőnyi, Jenő Bory.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1969 • Képzőművészeti Galéria, Kolozsvár • Marosvásárhely
* 1976 • Korunk Galéria, Kolozsvár.

## Publikplacaj skulptaĵoj 
* Petőfi (bronzo, 1973, Székelykeresztúr).

## Verkoj 
* *Válaszok ismeretlen kérdezőnek* (~ elektitaj verkoj, kun antaŭparolo de Zoltán Banner), Kolozsvár, 1980.

## Bibliografio 
* JÁNOSHÁZY GY.: ~ szobrai, Igaz Szó, 1969/12.
* SZŐCS I.: Jellemzés és lényeg, Utunk, 1969/29.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Gogoj

La **gogoj** estas etno kun bantua lingvo vivanta en la regiono Dodomao en centra Tanzanio. En 1992 la gogoj estis taksitaj 1.300.000 homoj http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gog. La gogoj historie estis precipe paŝtistaj kaj patroliniaj (rigardantaj sian devenon kaj heredantaj laŭ la patra linio), sed multaj nunaj gogoj praktikas agrikulturon, migris al urba regiono aŭ laboras en plantejoj ie en Tanzanio.

La muziko de la gogoj atingis internacian renomon.

## prominentaj gogoj 
* Dr. Hukwe Zawose (1938–2003), muzikisto

## Fontoj 
* Afropop website 
* Bauer, Andreus. (Street of Caravans)
* Emin Pasha. (Vol. 2.)
* Ethnologue entry: Gogo language
* Iliffe, John. (A Modern History of Tanganyika)
* (Mankind, The Illustrated Encyclopedia of)
* Rigby, Peter. (Cattle and Kinship Among the Gogo)
* Stanley, H. (In Darkest Africa)

Gogoj
Gogoj
Xuánzàng

[eta|Xuanzang (murpentraĵo en la [Ŝtonkavernaro de Mogao|Dunhuang-kaverno, Ĉinio, 9-a jarcento)]]
eta|Statuo de Xuanzang ĉe la granda pagodo de la sovaĝa ansero en Xi’an, Ĉinio
**Xuánzàng** (Esperante: Ŝuancang; ; Hsüan-tsang; ; naskiĝis en 603; mortis en 664) estis budhista pilgrimanta monaĥo el Ĉinio, kiu de 629 ĝis 45 vojaĝis sur la Silka Vojo kaj en Hindio.

## Vivo 
Xuanzang devenis el Henan kaj ĝia familinomo estis Chen. 13-jara li fariĝis monaĥo, sed jam kelkajn jarojn poste li travojaĝis la landon. En 629, malgraŭ imperiestra malpermeso kontraŭ eksterlandaj vojaĝoj, li forlasis Ĉinion por studi laŭ modelo de pli frua pilgrimmonaĥo nomita Faxian, kiu vojaĝis inter 399 kaj 412, en ties hejmlando Hindio.

Li vojaĝis laŭ la Silka Vojo tra Kumul, Samarkando kaj Balch kaj hejmenvojaĝanta tra Hotan). Inter 630 kaj 643 li vizitis Hindion kaj restis dum la lastaj ok jaroj, ĉefe ĉe la harŝoj. Li studis longe en Nalando kaj partoprenis en 643 kiel reprezentanto de Mahajano-budhismo en granda religia diskuto.

Kun dudek ĉevaloj, 657 budhistaj tekstoj kaj 150 relikvoj li ekvojaĝis reen al Ĉinio, kie li alvenis en 645 en Ŝjiano. La imperiestro Tang Taizong de la dinastio Tang subtenis lin finance, tiel ke Xuanzang povis traduki 74 sanktajn skribaĵojn el Sanskrito en la ĉinan. Inter ili troviĝis *Nyāyamukha* (649) kaj *Nyāyapraveśa* (647)), kiu grande partoprenis al la disvastigo de budhismo en Ĉinio.

Xuanzang verkis vojaĝpriskribon sub la titolo *"Priskribo de la okcidentaj regionoj de la granda Tang-dinastio"* (Da Tang Xiyu ji), kiu nuntempe ebligas koni la iaman Hindion. Liaj verkoj estis konservitaj en la pagodo de la granda sovaĝa ansero en Ŝjiano kaj li mem iĝis ĉefrolulo de la klasika ĉina romano *"Pilgrimado al okcidento"*

## Bibliografio 
* Manuskripto de ujgura traduko de biografio de Xuanzang far liaj disĉiploj Huili kaj Yencong (ankaŭ: Hwui kaj Yancong), 664 ĝis 668, troviĝas disigataj en tri diversajn kolektojn. Pli pri tio en la ttt-ejo de la Muzeo Guimet, Parizo - vidu ĉe eksteraj ligiloj. Estas nekonata ĉu ekzistas moderna traduko el tiu fonto.

* ''A biography of the Tripitaka master of the great Ci'en Monastery of the great Tang dynasty'' / translated from the Chinese of Sramana Huili and Shi Yancong ; by Li Ronĝi. Berkeley, Calif., Numata Center for Buddhist Translation and Research, 1995. (Hui-li. Ta T'ang Ta tz'u en ssu San-tsang-fa-shih chuan. angle.)

## Eksteraj ligiloj 
* Huey Lee: "Xuanzang" sur la ttt-ejo de *Internet Encyclopedia of Philosophy*
* Brigitte Voykowitsch: "Der frühe Buddhismus. Auf den Spuren des Mönches Xuan Zang (Frua budhismo. Laŭ la spuroj de la monaĥo Xuan Zang) "
* Manuskripto de biografio kun bildoj: "Musée Guimet, Parizo "

Kategorio:Ĉinaj bikŝuoj
Kategorio:Budhismo en Ĉinio
Kategorio:Ĉinaj esploristoj
Kategorio:Ĉinaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al la ĉina lingvo
Kategorio:Tradukistoj el sanskrito
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kategorio:Ĉinaj veturverkistoj
Kategorio:Ĉinaj monaĥoj
Kategorio:Historiografio de Barato
Kategorio:Esploristoj de Barato
Kategorio:Esploristoj de Centra Azio
Kategorio:Viroj
Strážske

**Strážske** (hungare **Őrmező**) estas urbo en Slovakio en regiono Košice, en distrikto Michalovce.

## Situo 
La urbo situas laŭ dekstra bordo de Laborec, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Humenné-Michalovce, krome estas ĉefvojo kaj fervojo al Vranov nad Topľou. Michalovce troviĝas 15 km.
  
## Historio 
La urbo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1337 en formo *Ewrmezew*. Dum la jarcentoj la kampoj apartenis al diversaj familioj, ekzemple Drugeth, Rákóczi, Okolicsányi (okoliĉanji). En 1871 la fervojo atingis la komunumon. En 1910 loĝis en Őrmező 1091 da homoj, (hungaroj en minoritato, slovakoj en majoritato). Ĝis Traktato de Trianon Őrmező apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Michalovce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Strážske 4474 da homoj, (4312 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* gotika grek-katolika preĝejo el la 14-a jarcento, en la 18-a jarcento ĝi estis rekonstruita, en 1779 renovigita
* rom-katolika preĝejo de 1840
* klasikisma kastelo de Széchenyi (sEĉEnji) de 1901

## Famuloj 
* En la urbo naskiĝis hungara grafikisto Lajos Szalay.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Nováky

**Nováky,** hungare **Nyitranovák** estas minista urbo en Slovakio en regiono Trenčín, en distrikto Prievidza.
eta|maldekstra|250px|Minejo ĉe Nováky

## Situo 
Nováky situas laŭ maldekstra bordo de Nitra, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Partizanske-Prievidza, krome estas ĉefvojo tra la ponto al Bánovce nad Bebravou. Prievidza troviĝas 10 km.

## Historio 
La urbo estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1113 en formo *Nouvac*, kiu dum la mezepoko apartenis al diversaj fortikaĵoj. La husanoj en 1431 kaj 1434, la poloj en 1470 kaj 1472, fratoj Podmaniczky en 1533 prirabis la komunumon. Batalo okazis en 1601, sekve hajdukoj de Stefano Bocskai murdis pli ol 100 kamparanojn. Kalvinanaj solduloj en 1626, turkoj en 1631 kaj 1663 prirabis la vilaĝon, kiu poste suferis dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Ĥolero okazis en 1888. En 1910 loĝis tie 851 da homoj, (hungaroj en minoritato, slovakoj en majoritato). La tiama vilaĝo ĝis Traktato de Trianon apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste (jam kiel Nováky) ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 1941 apud la vilaĝo kolekta tendaro funkciis por judoj, kiuj estis poste deportitaj. En 1961 la vilaĝo urbiĝis. En 2001 loĝis en la urbo 4402 da homoj, (4284 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1800
* iama klostro de la 17-a jarcento, nun bazlernejo
* 3 burgoj el la 17-a j.c.
* nobeldomo el la 18-a jarcento
* monumento pri Slovaka Nacia Ribelo
* termoelektrejo, la plej granda en Slovakio

## Famuloj 
En la iama Novák naskiĝis hungaraj jezuito István Tarnóczi kaj poeto Flóra Majthényi.

## Ĝemelurbo 
*  Beoĉin, Serbio
eta|maldekstra|250px|Rojo en Nováky

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Epigrafo

**Epigrafo** havas diversajn signifojn:
*epigrafo: surskribo sur konstruaĵo, statuo, monero, ks. indikante ĝian destinon, signifon (moto).
* epigrafo (matematiko) estas matematika termino 

Epigrafiko, estas scienco pri studado de la epigrafoj.

Kategorio:Surskriboj
Gorovaoj

La **gorovaoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en centra Tanzanio. En 1999 la gorovaoj estis taksitaj 50.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Gorovaoj
Gorovaoj
Gvenoj

La **gvenoj** estas etno kun aparta lingvo kiu loĝas en la plej norda parto de la Pare Montaro en la regiono Kilimanĝaro en Tanzanio. En 2000 la gvenoj estis taksitaj 2.000 homoj kun la preskaŭ ekstingita gvena lingvo. La plej multaj el ili parolas la asuan lingvon, kiun ankaŭ uzas la kristanoj en siaj diservoj.

Gvenoj
Gvenoj
Muzeo de la Pola Aviado en Krakovo

eta|250px|Albatros B.II
eta|250px|Grigorovich M-15
eta|250px|Curtiss Export Hawk II
eta|250px|De Havilland 82A Tiger Moth II
eta|250px|Yak-17UTI
eta|250px|Lim-6bis
eta|250px|LWD Szpak-4T
eta|250px|PWS-26
eta|250px|PZL M-4 Tarpan
eta|250px|RWD-13
[eta|250px|[Saab 35 Draken|SAAB J 35J Draken]]
eta|250px|SAAB AJSF 37 Viggen
eta|250px|WSK-Mielec M-15 (Belphegor)
eta|250px|TS-11 Iskra
eta|250px|WSK TS-9 Junak 3
eta|250px|BŻ-1 GIL (SP-GIL)
eta|250px|SO-1
eta|250px|Lyulka AL-7F

**Muzeo de la Pola Aviado en Krakovo** (pole: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie)

## Kolekto 
### Aviadiloj 
* Aero Ae-145
* Aero L-60 Brigadýr
* Albatros B.II
* Albatros C.I
* Albatros H.1
* Avia B.33 (Czech-built Ilyushin Il-10)
* Aviatik C.III
* Blériot XI (copy)
* Bücker Bü 131B Jungmann
* Cessna A-37B Dragonfly
* Cessna UC-78A Bobcat
* Curtiss Export Hawk II
* Dassault Mirage 5
* De Havilland 82A Tiger Moth II
* DFW C.V
* Farman IV
* Grigorovich M-15
* Halberstadt CL.II
* Iljuŝin Il-14S (VEB)
* Iljuŝin Il-28R
* Iljuŝin Il-28U
* Jakovlev Jak-11
* Jakovlev Jak-12
* Jakovlev Jak-17UTI (Jak-17W)
* Jakovlev Jak-18
* Jakovlev Jak-23
* Jakovlev Jak-42
* Let L-200A Morava
* Levavasseur Antoinette
* LFG Roland D.VI
* Lisunov Li-2 (DC-3)
* LVG B.II
* LWD Szpak-2
* LWD Żuraw
* MAK - 30
* Mikojan-Gureviĉ MiG-19 PM
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 F-13
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 MF
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 bis
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 PF
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 PFM
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 R
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 U
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 UM
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21 US
* Mikojan-Gureviĉ MiG-23 MF
* Mikojan-Gureviĉ MiG-29
* North American T-6G Texan
* Northrop F-5E Tiger II
* Piper L-4A Grasshopper
* Polikarpov Po-2 LNB
* PWS-26
* WSK-Mielec M-15 Belphegor
* PZL M-4 Tarpan
* PZL P.11c
* PZL S-4 Kania 3
* PZL Szpak 4T
* PZL-104 Wilga
* PZL-105 Flaming
* PZL-106A Kruk
* PZL-130 Orlik
* RWD-13
* RWD-21
* Saab J 35J Draken
* Saab JASF37 Viggen
* Sopwith F.1 Camel
* Sukhoi Su-7 BKL
* Sukhoi Su-7 BM
* Sukhoi Su-7 UM
* Sukhoi Su-20
* Sukhoi Su-22 M4
* Supermarine Spitfire LF Mk XVIE
* Tupolev Tu-134A
* Tupolev Tu-2S
* WSK Lim-1
* WSK Lim-2
* WSK Lim-5
* WSK Lim-6bis
* WSK Lim-6M
* WSK Lim-6MR
* WSK MD-12F
* WSK SB Lim-2
* WSK SB Lim-2A
* TS-11 Iskra bis B
* TS-8 Bies
* WSK TS-9 Junak 3
* Zlin Z-26 Trener

### Glisiloj 
* IS-1 Sęp bis
* IS-3 ABC
* IS-4 Jastrząb
* IS-A Salamandra
* IS-B Komar 49
* IS-C Żuraw
* S-1 Swift
* SZD-6X Nietoperz
* SZD-8 bis Jaskółka
* SZD-9 bis Bocian 1A
* SZD-10 bis Czapla
* SZD-12 Mucha 100
* SZD-15 Sroka
* SZD-17X Jaskółka L
* SZD-18 Czajka
* SZD-19-2A Zefir 2A
* SZD-21 Kobuz 3
* SZD-22 Mucha Standard
* SZD-25A Lis
* SZD-43 Orion
* WWS Wrona bis
* WWS-2 Żaba

### Helikopteroj 
* BŻ-1 GIL
* BŻ-4 Żuk
* JK-1 Trzmiel
* Mil Mi-4 A
* Mil Mi-4 ME
* WSK Mi-2 URP
* WSK Mi-2Ch
* WSK SM-1 (Mil Mi-1)
* WSK SM-2

### Motoroj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

Kategorio:Muzeoj en Krakovo
Haoj

La ** haoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la regiono Kigoma en okcidenta Tanzanio. En 2001 la haoj estis taksitaj 990.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Haoj
Haoj
Hangazaoj

La **hangazaoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la regiono Kagera en nordokcidenta Tanzanio. En 1987 la hangazaoj estis taksitaj 150.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Hangazaoj
Hangazaoj
Hajaoj

La **hajaoj** estas etno kun aparta lingvo loĝanta en la distriktoj Bukoba, Muleba kaj Karagve en la regiono Kagera en nordokcidenta Tanzanio. En 1991 la hajaoj estis taksitaj 1.200.000 homoj http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hay.

## Fontoj 
* .
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Hajaa lingvo

Hajaoj
Hajaoj
Raketolanĉejo Berlino

La **raketolanĉejo Berlino** (*Raketenflugplatz Berlin*) estis startejo de  „Verein für Raumschiffahrt“ en Berlin-Tegel. Ĝi estis establita en 1930 sub la gvido de Rudolf Nebel sur areo de iama pafad-trejnejo. Oni elprovis kaj evoluigis fluidpelajn raketojn. Oni konstruis kaj ekprovis la raketojn Mirak kaj Repulsor, ĉe kio ofte okazis eksplodo. La atingitaj flugpintoj de la raketoj komence estis nur sub 100 m, pli poste oni atingis eĉ 4000 m.

La raketolanĉejo Tegel estis dissolvita la 30-an de septembro 1933, ĉar oni ne pagis akvofakturon.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.astronautix.com/sites/rakplatz.htm
* http://www.astronautix.com/lvs/mirak.htm
* http://www.tagesspiegel.de/sonderthemen/archiv/21.12.2005/2247586.asp 

Kategorio:Konstruaĵoj en Berlino
Kategorio:Kosmocentroj
Halucino

[eta|"la tentiĝo de [sankta Antonio", pentraĵo de *Matthias Grünewald*, 1515, bildigo eble influita pro priskriboj de halucinoj fare de ergotaj alkaloidoj}]]

**Halucino** laŭ PIV estas "erara percepto de sensaĵo, dum ekzistas nenia ekstera objekto kapabla ĝin produkti". Tio signifas ekzemple, ke vide perceptatas fizike ne ĉeestaj objektoj, aŭ aŭskulte perceptiĝas voĉoj, sen ke iu parolas. Halucinoj povas afekti ĉiujn sensojn. Iluzio kontraŭe signifas, ke reale ekzistanta objekto ŝanĝite perceptatas.

Halucino pro la supra difino ŝajnas al la halucinanto reala kaj ne povas esti diferencigata de la realeco. Kontraŭe al tio la persono en la kazo de "pseŭdohalucino" rimarkas, ke la perceptaĵo ne estas reala sensaĵo – pseŭdohalucinoj povas ekzisti ekzemple en la kazo de trolaciĝo kaj en duondormo.

Diferendigendaj de halucinoj estas paranojoj: tiukaze temas pri reala perceptaĵo, kiu same percepteblas de alia persono, sed la paranojanto donas al tiu perceptaĵo alian, plian signifon. Ekzemplo por paranojo estus, se iu estas firme konvinkita, ke la hazarda sonado de sonorilo estas la signalo por imagitaj persekutantoj nun ataki la konvinkiton.

Kaŭzoj por halucinoj povas esti psikaj malsanoj kiel psikozoj, ekzemple organikaj psikozoj pro veneniĝo per drogoj respektive pro drogomanko, kiam post la veneniĝo la substanco en la korpo malmultiĝas, aŭ pro ekzemple cerbaj tumoroj, sed ankaŭ skizofreniaj aŭ afekciaj psikozoj, kaj en iuj kazaj ankaŭ epilepsio.

## Vidu ankaŭ 
* Halucinogeno
* Iluzio
* Miraĝo
* Skizofrenio

Kategorio:Psikopatologiaj simptomoj
Kategorio:Percepto
Manio

[eta|Pacientoj kun iluzioj de grandiozeco povas erare pensi, ke ili estas multe pli potencaj ol ili vere estas ([megalomanio).]]
**Manio** (greke μανία *manía*) laŭ PIV en neformala, nemedicina lingvouzo vastasence estas
# fortega nenormala konstanta inklino al io, kaj
# stranga aŭ ridinda kutimo.
Laŭ la moderna psikiatria difino temas pri afekcia perturbo, kiu kutime evoluas en fazoj. Maniuloj estas kutime age multe tro aktivaj, emocie multe tro entuziasmaj, apenaŭ bezonas dormadon kaj plenumas aktivecojn nepripensitajn (ekzemple aĉetas kvantegojn da tute nebezonataj objektoj, kiuj povas bankrotigi la pacienton) – laŭ la nuntempe rega teorio tiu troaktiveco kaŭzatas de troa koncentriĝo de la nervotransigiloj noradrenalino kaj dopamino. Pro la dormomanko iuj partoj de la cerbo trostreĉiĝas, kio aldone povas kaŭzi simptomojn de psikozo. La Klasifiko Internacia de Malsanoj (mallonge esperante *KIM* aŭ angle *ICD*, en la aktuala 10-a eldono) de la Monda Organizaĵo pri Sano notas la malsanon per la kodo "F30.1", se ĝi akompanatas de aldonaj psikozaj simptomoj, kaj "F30.2", se ne troveblas tiaj aldonaj simptomoj de psikozo.

Laŭ multaj kriterioj manio estas la "malo de depresio". Ofte afekcia perturbo (tiam nomata "bipolara", du-polusa) montriĝas alterne jen kiel depresio kaj jen kiel manio.

Variaĵo de manio kun malpli fortaj simptomoj nomatas hipomanio.

## Specoj
* Aĉetomanio
* Ludopatio
* Piromanio

Kategorio:Psikaj malsanoj
Ikizuoj

La **ikizuoj** estas etno kun aparta lingvo loĝanta en la regiono Mara en norda Tanzanio. En 1987 la ikizuoj estis taksitaj 28.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Ikizuoj
Ikizuoj
Afekto

**Afekto** aŭ **afektado** laŭ PIV estas
# la maniero de iu, kiu ŝajnigas ion per nenaturaj, nesimplaj (kaj eventuale hipokritaj) manieroj, kaj
# la maniero de iu, kiu faras mienojn, kvazaŭ oni ne volus, dum oni ja volas, kaj kiu montradas nesimplan, pretendeman, atentokaptan sintenadon.

La vorto klare havas iom malaprezan konotacion, ofte oni parolas pri "moralisma aŭ bigota afektado. Etimologia bazo estas la latina vorto  *afficere* (aldoni, influi, inciti) kaj *affectus* (pasio).

Kaj en la 18-a kaj en la 19-a jarcentoj afektado estis vorta kaj gesta stila rimedo de la konversacio: ekzemple dum la epoko Rokoko evoluis gesta "lingvaĵo de ventumiloj", per kiu eblis komuniki al la interparola partnero senvortajn signojn. La kontraŭ-nobela burĝaro malaprezis tiun "ludadon".

Nuntempe afektado parte kompreniĝas kiel signo de psika malsekureco respektive manka memfido.  

Kategorio:Psikologio
Ikomaoj

La **ikomaoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la regiono Mara en norda Tanzanio. En 1987 la ikomaoj estis taksitaj 15.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ. La ikomaoj trovas kaj kolektas mielon. Helpe de malgranda birdo nekapabla atingi la forlasitajn mielĉelarojn la ikomaoj trovas la mielon. Ili manĝas kaj vendas ĝin. Kolektanto, gvidita al la mielĉelaro per la malgranda birdo, devas doni pecon al la birdo, se ne, laŭ onidiro la birdo neniam plu gvidos lin al mielo.

Ikomaoj
Ikomaoj
Afekcio

**Afekcio** laŭ PIV estas
# ŝanĝiĝo en la animstato de ekzistaĵo,
# subita ŝanĝiĝo en la anima ekvilibro, pli-malpli forta sentoskuo, kaj
# grupo da malsanoj kun la baza simptomo de tiaj fortaj ŝanĝiĝoj en la animstato (afekciaj malsanoj).

Baze do temas pri "kvazaŭ-hazardaj", subite okazantaj ŝanĝoj de animstatoj, kiuj esprimiĝas korpe, per konsciaj kaj nekonsciaj signoj. Rideto ekzemple ĝenerale estas esprimo de la afekcio simpatio, ruĝiĝo (aparte de la vangoj) ofte esprimo de la afekcio honto, kaj forta tensiiĝo de multaj korpaj muskoloj respektive la preteco detrui ion en la ĉirkaŭaĵo povas esti esprimo por la afekcio furiozo.

## Atentu 
...ne konfuzi la vorton kun la termino afekto.

## Vidu ankaŭ 
* Emocio
* Afekciinstruo
* Koncepto
* Sigmund Freud
* *Etiko* de Baruĥ Spinozo

Kategorio:Konduto
Kategorio:Emocioj
Ortopedio

eta|150px|La arbeto de Andry
**Ortopedio** (malnovgreke ὀρϑός „rekta“ kaj παιδεύειν „eduko“) laŭ PIV estas

# kuraca arto malhelpi aŭ korekti deformiĝon de homa korpo, precipe ĉe la infanoj, kaj
# la arto anstataŭi naturan organon aŭ korpoparton per artefarita peco (protezo).

Temas pri fako de medicino tre proksima al ĥirurgio, kaj en iuj landoj ĝi konsideriĝas subspecialiĝo de ĥirurgio, ne propra fako.

La ortopedia kirurgio estas branĉo de la kirurgio kiu referencas al traktado de misordoj de la lokmova aparato, de ties partoj de muskoloj, ostoj kaj artikloj kaj ties akutaj, kronikaj, traŭmataj kaj ripetemaj lezoj. Krom la meĥanikaj konsideroj, ĝi referencas ankaŭ al la faktoroj de la patologio, de la genetiko, de ĉio esenca kaj ekstera, kaj biomeĥaniko. 

## Historio 
La esprimo estis kreita en la jaro 1741 de Nicolas Andry de Boisregard, pariza infankuracisto. Li komparis ortopediiston kun ĝardenisto, kiu fiksas malrektan arbeton je forta stango. Ek de tiam tiu bildo estas la baza alegorio de ĉiuj ortopediaj fakasocioj.

## Vidu ankaŭ
* Ella Harper

## Notoj kaj referencoj
Wachau

[eta|250ra| [Monaĥejo Melk|Abatejo Melk, Wachau.]]
**Wachau** [vaĤAŬ], 30 kilometrojn longa malvastvala itinero de la Danubo, inter Melk kaj Krems ĉe la Danubo, Malsupra Aŭstrio. Ĝi aparte elstaras per fruktoj- (aprikotoj) kaj vitkulturado kaj estas alloga loko por turistoj - precipe la ĉefloko Dürnstein (Dirnŝtajn) kun Ruino Dürnstein kaj belega abatejpreĝejo kun pitoreska monaĥejkorto. Wachau estas unu el la historiaj river-regionoj de Eŭropo klarigita kiel UNESKO-mondkultura heredaĵo.

eta|Wachau (filmeto de 2008)

## Lokoj en Wachau 
**Melk** - Admirinda Benediktana abatejo, palacsimila konstruaĵo, situanta alta super la urbo; unu el la plej belaj barok-monaĥejoj en Aŭstrio, kun multnombraj art- kaj kulturtrezoroj.

**Emmersdorf** - Bela somerrestadejo kun ekskurseblecoj en la ĉirkaŭaĵon (Weitental, Ruino Weitenegg, Maria Lorch ktp).

**Schönbühel** (Ŝenbihel) - Monaĥejo de Servita ordeno el la 17-a jc. sur rokego ĉe Danubo. La kastelo el la 12.-a jc.

**Aggsbach Dorf** (Agsbaĥ) - Somerrestadejo sur la dekstra Danubobordo, superata de Ruino Aggsstein (Agsstajn), situanta sur 300 m alta rokego.

**Aggsbach Markt** - Somerrestadejo sur la maldekstra Danubobordo vid-al-vide de Aggsbach Dorf.

**Willendorf** (Vilendorf) - Somerrestsadejo kaj trovloko de la fama "Venuso de Willendorf."

**Schwallenbach** (Ŝvalenbaĥ) - Somerrestadejo sur la maldekstra Danubobordo kun kastelo "Glöcklein (Gleklajn = sonorileto) de Schwallenbach".

**St. Johann** (Sankta Johano) - Pitoreska loko sur la dekstra Danubobordo.

**Maria Langegg** - Pilgrimejo en Dunkelsteinerwald (Dunkelstajnervald) kun Servita monaĥejo.
eta| Spitz ĉe la Danubo
**Spitz ĉe la Danubo** (Ŝpic) - Somerrestadejo kaj vinloko sur la maldekstra Danubobordo kun Ruino Hinterhaus (Hinterhaŭs) kaj Tausendeimerberg (Taŭsendajmerberg = Monto de Milsiteloj).

**St. Michael** (Miĥael) - Malgranda vilaĝeto kun 7 bestofiguroj sur la preĝejtegmento. Proksime de Wösendorf (Vesendorf) kaj Joching (Joĥing).

**Weißenkirchen en Wachau** (Vajsenkirĥen en vaĥaŭ) - Vilaĝego kun vasten videbla defendpreĝejo. Malfrugotika paroĥpreĝejo. Multaj renesanc-domoj, urbdomo, Theissenhoferhof ktp. Tie naskiĝis József Petzelt.

**Maria Laach** (La:ĥ) - Pilgrimejo sur sudorientdeklivo de Jauerling (Jaŭerling).

**Arnsdorf** - Oberarnsdorf, Mitterarnsdorf kun Bacharnsdorf kaj Hofarnsdorf. Somerrestadejo sur la dekstra Danubobordo.

**Lorenzen** (Lorencn) - Vinloko sur la dekstra Danubobordo, pitoreske situanta.
eta| Dürnstein
**Dürnstein** (Dirnŝtajn) - Romantike situanta urbeto kun Ruino Dürnstein kaj belega abatejpreĝejo kun pitoreska monaĥejkorto.

**Rossatz** (Rosac) - Somerrestadejo vid-al-vide de Dürnstein sur dekstra Danubobordo.

**Krems-Stein**- Historia urbo sur la orienteliro de Wachau. Antikva komercurbo kun vidindaj konstruaĵoj kaj muzeoj. Lernejurbo elirloko por multnombraj ekskursoj.

**Mautern** (Maŭtern) - Vid-al-vide de Krems-Stein situanta urbo kun historia karaktero.

Kategorio:Geografio de Aŭstrio
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Kategorio:Malsupra Aŭstrio
Bluflugila kukabarao

La **Bluflugila kukabarao** aŭ Bluvosta kukabarao, *Dacelo leachii* estas unu el la plej malgrandaj specioj de kukabaraoj, tio estas birdoj de la familio de Halcionedoj, ĉirkaŭe 40 cm longa.

## Aspekto 
eta|maldekstra|200px|Bluflugila kukabarao
Ĝi estas simila al la Komuna kukabarao, sed havas helkoloran okulon, ne havas traokulan strion, kaj havas pli da bluo en flugiloj ol la aliaj specioj de tiu genro. Ankaŭ la vosto estas blua, anstataŭ ruĝbruna kun strioj, kiel ĉe la Komuna kukabarao, sed la vostofino ĉe tiu ĉi specio estas ankaŭ blanka, sed eĉ pli rimarkinde. La beko estas simila: fortika, hela supre, malhela sube; kaj ankaŭ la ĝenerala koloro estas simila: malhelbruna en dorso kaj kremokolora ĝenerale.

## Aliaj 
La Bluflugila kukabarao havas distribuon el suda Novgvineo kaj la plej humidaj partoj de norda Aŭstralio, al suda Kvinslando tra la Supra Fino, kaj tiom malproksime sude en marbordo de Okcidenta Aŭstralio kiom ĝis la areo de la golfeto Shark.

La scienca nomo rememoras la britan zoologon William Elford Leach.

Disvastigita kaj komuna tra sia granda teritorio, la Bluflugila kukabarao estas klasita kiel Malpli Zorga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Subspecioj 
* *Dacelo leachii cervina*
* *Dacelo leachii cliftoni*
* *Dacelo leachii intermedia*
* *Dacelo leachii kempi*
* *Dacelo leachii leachii*
* *Dacelo leachii occidentalis*
* *Dacelo leachii superflua*
eta|300px|maldekstra|Lester Bridge, SE Kvinslando, Aŭstralio

## Referencoj 
*  Ne Minacata

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Fototrofo

**Fototrofo** (lumenergiulo) estas organismo kiu uzas energion de lumo per fotosintezo por krei organikajn molekulojn el akvo kaj karbona dioksido. Ekzemple plantoj, algoj kaj kelkaj protistoj kaj bakterioj estas fototrofoj.

## Vidu ankaŭ
* Unuanivelaj produktantoj

Kategorio:Manĝokutimoj
Ruĝventra kukabarao

La **Ruĝventra kukabarao** (*Dacelo gaudichaud*) estas unu el la specioj de kukabaraoj, tio estas birdo de la grupo de Alcededoj kiu enhavas ankaŭ alcionon kaj arbalcionojn.

Tiu ĉi specio estas amplekse disvastigita tra la malaltaj arbaroj  de Novgvineo. Ĝi estis iam vidata en la insulo Saibai, de Kvinslando, Aŭstralio.

Tiu kukabarao estas nekutima pro okupo de densaj pluvarbaroj (male al malferma kamparo  preferita de aliaj kukabaraoj) kaj ne vivas en familiaj grupoj, sed kiel paroj. Ĝi estas **blankbeka birdo kun nigra kapo**, bluecaj flugiloj kun malhelbrunaj partoj en dorso, kaj **palruĝecaj ventro kaj vostoplumoj**, kiuj ĉe masklo estas bluaj supre. Krome estas larĝa blanka strio kolume kaj mallarĝa malantaŭ ĉiu okulo kaj al la nuko.

La scienca nomo rememoras la francan botanikiston Charles Gaudichaud-Beaupré.

## Referencoj
*  Ne minacata

Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Brunflugila arbalciono

La **Brunflugila arbalciono** (***Pelargopsis amauroptera***) estas unu el la specioj de arbalcionoj, tio estas birdo de la grupo de Alcededoj kiu enhavas ankaŭ alcionon kaj alcedinedojn.

Ĝi diferenciĝas disde la kukabaraoj de sia sama familio kaj de aliaj arbalcionoj pro malhavo de bluaj partoj aŭ markoj en flugiloj aŭ vosto (nur estas blueca dorso); anstataŭe tiu ĉi specio montras du bele kontrastajn plumarkolorojn, nome **malhelbruna en dorso** (flugiloj) kaj vosto kaj **flavoranĝa en la resto** (kapo, kolo, brusto kaj ventro). Krome estas ruĝegaj la fortika, longa kaj pintakra beko, la kruroj kaj la mallarĝa ringo ĉirkaŭ nigra kaj granda okulo. Temas pri unu el la plej belaj birdoj de la familio.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Barato, Malajzio, Birmo, kaj Tajlando.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj.

Ĝi estas minacata de perdo de habitato.
## Referenco
*BirdLife International 2004.  Pelargopsis amauroptera.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj.  Elŝutita la 24a de julio 2007.

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Pelargopsis

***Pelargopsis*** estas genro de arbalcionoj, kiuj estas loĝantoj en tropika suda Azio el Barato kaj Srilanko al Indonezio. La specioj en taksonomia ordo estas jenaj:
* Brunflugila arbalciono, *Pelargopsis amauroptera*
* Cikonibeka arbalciono, *Pelargopsis capensis*
* Nigrabeka arbalciono, *Pelargopsis melanorhyncha*
Tiuj tri arbalcionoj estis iam provizore lokitaj en la genro *Halcyon*.

Tiuj estas tre grandaj arbalcionoj, 35 cm longaj. Ili havas tre grandajn ruĝajn aŭ nigrajn bekojn kaj brilruĝajn krurojn. La kapo kaj subaj partoj de tiuj specioj estas blankaj aŭ sablokoloraj, kaj la flugiloj kaj dorso estas malhelaj, varikoloraj en verda kaj blua, bruna aŭ nigra depende de la specio. Ambaŭ seksoj estas similaj. La flugo de la specioj *Pelargopsis* estas sveba, sed rekta.

La arbalcionoj *Pelargopsis* loĝas en vario de arbaraj habitatoj ĉe lagoj, riveroj, estuaroj aŭ marbordoj. Ili gvatas senmove dum predatendo kaj estas ofte nevidataj spite sian grandon. Ili estas tre teritoriaj kaj forigos aglojn kaj aliajn grandajn predantojn. Tiuj specioj ĉasas krabojn, fiŝojn, ranojn kaj ĉe la Cikonibeka arbalciono almenaŭ, rodulojn kaj birdidojn.

La specioj *Pelargopsis* elfosas siajn nestojn en riverbordo, falita arbo, aŭ arba termitejo, kie la ino demetas rondoformajn blankaj ovojn.

## Referencoj 
* Fry, K & Fry, H.C.: *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. ISBN 0-7136-8028-8

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Sincero

**Sincero** lau PIV estas la ago 
# de persono aganta kaj parolanta sen mensogo kaj ŝajnigo, en plena akordo kun siaj sentoj kaj opinioj, kaj 
# farata, dirata aŭ sentata sen mensogo kaj ŝajnigo.

Temas pri unu el la plej gravaj dimensioj de honesto. Laŭ la tradicia etiko de Japanio, temas pri unu el la sep virtoj de Bushidō.

La koncerna adjektivo **sincera** signas karakteran econ
* ne kliniĝi je socia premo perfidi siajn konvinkojn,
* ne iusence flati aliulon kun la celo manipuli tiun personon,
* ne hipokrite ŝajnigi al si mem pli pozitivajn ecojn ol estas vere, kaj
* ne manipuliĝi pro materia avantaĝo (ricevo de mono), samkiel ne mem manipuli per materia avantaĝo.

Sincereco diferencendas de martireco, kio signifas la staron por konvinko vidalvide al la socio (eĉ se la socio minacas per murdo aŭ murdas la konvinkiton), dum sincereco temas pri la konvinko vidalvide al unuopa persono.

Antonimo de sincereco estas simple la malo *nesincereco* respektive *malsincereco*, sed ankaŭ la koncepto hipokrito.
 
## Vidu ankaŭ 
* Kuraĝo
* Vero
* Digno

Kategorio:Virtoj
Lajos Mezey

**MEZEY Lajos ** (pro. mezei) estis hungara pentristo naskita en Nadjvarado en 1820 kaj mortinta en Nadjvarado la 29-an de julio 1880.
eta|Lajos Mezey

## Biografio 
Lajos Mezey studis sian metion de vagantpentristo kaj por kelke da monatoj li laboris en 1845 en Peŝto, de 1848 li laboris ĝis sia morto en sia naskiĝurbo. Li pentris precipe portretojn. Pro vivzorgoj je la fino de 1864 li malfermis fotolaborejon. Li estis en 1862 la unua desegninstruisto de pentristo Pál Szinyei Merse. Li pentris por la Preĝejo de Monaĥejoj de Nadjvarado du gravajn altarpentraĵojn.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tisovec (distrikto Rimavská Sobota)

**Tisovec** (hungare *Tiszolc*) estas urbo (germane *Theissholz*) en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Rimavská Sobota. La nomo devenas de taksuso, troviĝantaj ofte en la apudaj arbaroj.
eta|maldekstra|250ra|Evangelia preĝejo en Tisovec

## Situo 
Tisovec situas en valo de rojo Rimava, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Brezno-Rimavská Sobota. La lasta troviĝas 35&nbsp;km.

## Historio 
Germanoj kaj slovakoj fondis la komunumon por minadi en la 12-a jarcento. Verŝajne en la 13-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis sur monto 893 m-ojn alta. Laŭ la dokumentoj la posedanto estis episkopo de Kalocsa en 1334. La husanoj okupis la fortikaĵon en la 15-a jarcento, kiun poste Matiaso la 1-a reokupis. En 1548 Francisko Bebek okupis ĝin, baldaŭe la turkoj. Lastfoje dum regado de Emeriko Thököly la Habsburgoj detruis la fortikaĵon. Pestoj okazis en 1623 kaj 1710. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a tie funkciis produktado de kanonogloboj. En 1780 la vilaĝo ricevis la rangon kampurbo. En 1910 loĝis en la urbeto 3860 da homoj, (3245 slovakoj, 515 hungaroj). La urbeto ĝis Traktato de Trianon apartenis al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rimaszombat, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. En 1944 dum la Slovaka Nacia Ribelo okazis tie gravaj bataloj. En 1965 ĉesis la produktado de feraĵoj.

## Vidindaĵoj 
* 2 preĝejoj
* ruinoj de fortikaĵo
* urbodomo de 1797
* banejo

## Famuloj 
En la iama Tiszolc naskiĝis hungara ekonomo Ágoston Schulek.

## Ĝemelurboj 
*  Putnok, Hungario
eta|maldekstra|Urba oficejo en Tisovec

Kategorio:Urboj de Slovakio
Tlmače

**Tlmače** estas urbo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Levice.

## Situo
La urbo situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, laŭ maldekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojoj kaj fervojoj al la direktoj Levice, Zvolen kaj Zlaté Moravce. Levice troviĝas 10&nbsp;km.
  
## Historio
La urbo estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1075 en formo *Talmach*, tiam apartenanta al abatejo. La loĝantoj suferis de la tataroj, poste de Mateo Csák (ĉAk). En 1577 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Inter 1618-1664 la komunumo apartenis al Turka Imperio. La fervojo atingis la vilaĝon en 1896. En 1910 loĝis tie 487 da homoj, (plejparte slovakoj). La vilaĝo ĝis 1919 apartenis al Bars, al distrikto de Levice. Poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 al sendependa Slovakio. En 2001 loĝis en la urbo 4305 da homoj, (4137 slovakoj).

## Vidindaĵo
* katolika preĝejo de 1926, en 1968 renoviĝis

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
László Pataky

**PATAKY László** (pataki) estis hungara pentristo. Li naskiĝis en Brád la 24-an de decembro 1857 kaj mortis en Alvinc la 4-an de marto 1912. Li estis la patro de pentristino Katalin Pataky.

## Biografio 
László Pataky studis en München kaj Parizo, kie li laboris ankaŭ en la laborejo de Mihály Munkácsy. En 1888 li gajnis Munkácsy-stipendion per pentraĵo *Hírmondó* (Novaĵdiranto). Ekde 1898 li vivis en Alvinc. Estis konataj liaj naturalistaj ĝenroj kaj soldattemaj pentraĵoj, ĉevalscenoj. Li faris ankaŭ ilustraciojn por la ĉefurbaj gazetoj (*Vasárnapi Újság*, *Új Idők*). Li pentris kun Pál Vágó la murpentraĵojn de *Ludovika Akakademia*.

## Plej konataj pentraĵoj 
* *Konfesgo*, *Terpomrikolto*, *Husarkuratako*, *Vintrinkanta kamparano *

## Ekspozicioj 
* 1913 Szent György-gildo,
* 1918 Műcsarnok, heredaĵekpozicio.

## Bibliografio 
* Farkas Zoltán: P. L. (Vasárnapi Újság, 1912); Malonyai Dezső: P. L. (Művészet, 1913.)

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Belarto en Hungarujo

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Émile Baudot

Jean Maurice **Émile BAUDOT** (naskiĝis la  en Magneux (Haute-Marne), mortis la  en Sceaux (Hauts-de-Seine)), estis franca inĝeniero pri telegrafio. Li inventis la Baudot-kodon uzatan de teletajpiloj.

## Biografio 
Deveninte de modesta familio, li grandiĝis en familia farmo. En julio 1870, li eniris administracion de telegrafoj. Inspirita de la scienca aspekto de sia laboro, li decidis daŭrigi superajn studojn. Kiel aŭtodidakto, li pasigis tempon lernante meĥanikon kaj elektron. Volante pligrandigi la fluon de telegrafaj komunikoj, limigitan de la kapabloj de homaj operatoroj, li imagis elektro-meĥanikan sistemon por sendi kaj ricevi telegrafajn signalojn ebligante plimultigi la kvanton de informoj trairantaj sur lineo.

En la Universala Ekspozicio de 1878 li gajnis oran medalon kaj ricevis la gratulojn de inĝenieroj el la tuta mondo.

## Dekoracioj 
* Kavaliro de Honora Legio en 1879
* Oficiro de Honora Legio en 1898

## Postlasaĵo 
* La vorto «Baŭdo» (mezuro de nombro da simboloj transsendataj en sekundo de modulita signalo) devenas de lia nomo.
* En 1949, la Franca Poŝto eldonis serion da poŝtmarkoj el kiuj unu estis dediĉita al Émile Baudot.

## Internaj ligiloj 
* Baudot-kodo
* Baŭdo
* Telegrafo

## Eksteraj ligiloj 
* Lia biografio, lia kodo kaj lia aparato 

Kategorio:Francaj inĝenieroj
Kategorio:Telekomunikado
Halcyon (genro)

***Halcyon*** estas genro de la arbalcionoj, tio estas alcededoj de la subfamilio *Halcyoninae*.

## Taksonomio 
La genron *Halcyon* unue proponis angla naturalisto kaj artisto William John Swainson en 1821, kaj li deklaris tipa specio  (*Halcyon senegalensis*).

"Halcyon" estas nomo de birdo en helenaj legendoj ĝenerale asociaj kun la alciono. Estis antikva kredo, ke tiu birdo nestis surmare, kiun ĝi trankviligis por ovodemeti en flosanta nesto. Oni esperis du semajnojn de trankvila vetero ĉirkaŭ la vintra solstico. Tiu mito kialas la uzon de "halcyon" kiel termino por paco aŭ trankvilo. Krome, *Halcyone* estas mislatinigo de nomo *Alcyone* (Alkiona) el la mito pri Alkiona kaj Kejkso.

Laŭ la nune akceptata sistematiko, la genro enhavas 12 speciojn:

Iuj fakuloj, ekzemple, Fry & Fry, proponas kunigi kun *Halcyon* genrojn *Pelargopsis*, *Syma* kaj *Todirhamphus* por konstrui pli grandan grupigon. Nun en jaro 2024 tiu ĉi propono ankoraŭ ne estas ĝenerale akceptata.

## Priskribo kaj ekologio 
La arbalcionoj de la genro *Halcyon* estas ĉefe grandaj birdoj kun fortaj bekoj. Ili loĝas en variaj habitatoj, sed plejparto de la specioj preferaj iun tipon de arbaro. Ili estas gvatantaj predantoj kaj plejparte ĉasas malgrandajn terajn animalojn inklude grandajn insektojn, ronĝulojn, serpentojn kaj ranojn, sed ili manĝas ankaŭ akvajn senvertebrulojn kaj fiŝojn.

## Distribuo 
La genro *Halcyon* en la nuntempa konsidero konsistas ĉefe el specioj loĝantaj en subsahara Afriko, plus paro de reprezentantoj en suda Azio, unu el kiuj, la blankgorĝa arbalciono , eventuale atingas Eŭropon. La ĉi-lasta kaj la ruĝa arbalciono estas almenaŭ parte migrobirdoj.

## Referencoj 
Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Karaĉajoj

alternative=Karachay patriarchs in the 19th century.jpg|eta|Patriarĥoj fine de la 19-a jarcento
La **karaĉajoj** (memnomo: karaĉaje — *къарачайлыла*, *таўлула*; esperante: *karaĉajlila*, *taŭlula*) estas tjurka popolo, kiu devenas verŝajne de tataroj aŭ/kaj kipĉakoj. Ili ŝanĝis en fino de la 18-a jarcento al sunaismo, sed ili estis sub gvido de la ĉerkesoj. Stalin akuzis ilin pri kunlaborado de la germanaj faŝistoj, pro kio la sovetaj instancoj alisetligis ilin en 1943 al Siberio. La popolo estis rehabilitita en 1957, nun ili vivas en la rusia Kaŭkazo kun la ĉerkesoj en respubliko Karaĉaj-Ĉerkesio. Tiu kunvivo estis minacata en 1996-1999, kiam la ĉerkesoj akuzis la karaĉajojn je kunlaborado kun la rusa registaro.

La popolo nombras ĉirkaŭ 300.000.

Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Karaĉajio-Ĉerkesio
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Isanzuoj

La **isanzuoj** estas etno kun aparta lingvo vivanta en la distrikto Iramba en la regiono Singida en centra Tanzanio. En 1987 la isanzuoj estis taksitaj 32.400 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Isanzuoj
Isanzuoj
Barack

**Barack** povas esti:
* Barack (persona nomo), araba donita nomo signifante 'la benito'
* Barack Obama, prezidanto de Usono 2009 - 2017
* Barack Hussein Obama Sr., Harvard-edukita kenja ekonomikisto, patro de Barack Obama
* *barack*, hungara vorto por frukto persiko kaj same mallongigo por forta alkoholaĵo (brando) el tiu **persiko**.

## Vidu ankaŭ 
* Barak (apartigilo)
* Baraq (apartigilo)
* Barrack (apartigilo)
Pál Miháltz

**MIHÁLTZ Pál** (miha:lc) estis hungara pentristo, altlerneja instruisto Munkácsy-premiito (1961), meritartisto (1965), eminenta artisto (1973).

Pál Miháltz naskiĝis en Magyarvalkó la 1-an de aprilo 1899 kaj mortis en Budapeŝto la 25-an de novembro 1988.
eta|Memortabulo pri Pál Miháltz

## Biografio 
Pál Miháltz siajn altlernejajn studojn faris inter 1918 kaj 1922 sub gvido de Imre Révész (pentristo), pli poste ĝis 1927 li pentris ĉe János Vaszary. En 1922 li gajnis la stipendion de *Szinyei Társaság*. Li ekspoziciis ekde 1925. En 1929 li studvojaĝis Italujon. Inter 1928 kaj 1946 li instruis en la Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József kaj sekve ĝis 1959 en la Industriarta Altlernejo. Ekde 1931 li laboris sisteme en Szentendre, ekde 1946 li estis ano de Artistkolonio (Szentendre).

## Elektitaj disĉiploj 
* József Baska
* Eta Erdélyi
* Ottó Foky
* Károly Gaburek
* Éva Kemény
* Lajos Kondor
* Nándor Szilvásy
* Róbert Wegenast
* Tibor Zala

## Fontoj 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Belarto en Hungarujo

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Universitata Kolegio de Saint-Boniface

La **Universitata Kolegio Saint-Boniface** () estas franclingva universitato kaj parto de la universitato de Manitobo, lokita en Vinipego.

## Loko 
La Universitato estas proksima al la Ruĝa Rivero de la Nordo, apud la katedralo Saint-Boniface. Ĝi estas la sola universitato franclingva en Vinipego.

## Historio 
Norbert Provencher fondis ĝin en 1818, tiam kiel lernejo per knaboj. La universitato ekhavis sian nunan rolon en 1871.

Saint-Boniface
Ĝiĝioj

La **ĝiĝioj** estas etno kun aparta lingvo kiu vivas en Ujiji en okcidenta Tanzanio. En 1987 la ĝiĝioj estis taksitaj 12.000 homoj. Sed poste Ethnologue determinis, ke ne solida evidenteco povas esti trovita por ekzisto de aparta ĝiĝia lingvo kaj proponis ke la ĝiĝia lingvo estu rigardata unu lingvo kun la haa lingvohttps://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=JIJ.

Gxigxioj
Gxigxioj
Johann Martin Stock

**Johann Martin Stock** (pro. ŝtok) estis saksa pentristo, desegnisto en Transilvanio naskita en Sibio en 1742 kaj mortinta en Sibio la 25-an de marto 1800.

## Biografio 
Johann Martin Stock studis en akademio de Vieno. En Pozsony li kreis gravuraĵojn al verko de Elek Horányi *Memoria Hungarorum* kaj desegnaĵojn al *Ungarisches Magazin*. De 1786 li laboris en Transilvanio kiel portretisto. Liaj verkoj grandparte estis konservitaj en la Biblioteko kaj Muzeo Bruckental de Sibio, kies li estis ankaŭ restarigisto.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Saksaj pentristoj de Transilvanio
Kategorio:Saksa kulturo en Transilvanio
Dargoj

La **dargoj** (ankaŭ **darginoj**, memnomo estas *dargva*) estas popolo en Dagestano (Rusio), kie ili formas 16% de la loĝantaro (ĉ. 450.000) kaj estas post la avaroj la dua plej granda popola grupo. Ili vivas ĉefe en la montara regiono kaj en sudo de la lando.

La dargoj konvertis en la 8-a jarcento al la islamo, komence de la 19-a jarcento, ilin trafis rusa okupado. La popolo okupiĝis komence ĉefe pri komercado, ili rezervis la malnovan socian strukturon eĉ dum la soveta epoko.

Ili parolas la dargvan lingvon.

Kategorio:Naĥ-dagestanaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Etnoj en Rusio
Combs-la-Ville

**Combs-la-Ville** [ŝel] estas franca komunumo kaj orienta pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-et-Marne kaj en la regiono Francilio, apud Melun. La urbo havas proksimume 21 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Combs-la-Villais* en la franca.

## Geografio 
La najbaraj komunumoj estas:
* Norde : Varennes-Jarcy
* Oriente: Évry-Grégy-sur-Yerres
* Okcidente : Quincy-sous-Sénart
* Sude : Lieusaint kaj Moissy-Cramayel
* Villemeneux kaj Brie-Comte-Robert

## Historio 
La stacidomo de Combs-la-Ville estis inaŭgurita la 12-an de aŭgusto 1849, kaj estis sekve rekonstruita en 1981.

## Lokaj famuloj 
* Victor Cherbuliez
* François Coppée
* Eugène Delaplanche
* Roger Horn
* René Lalique
* Albert Moreau
* André Moreau
* Monsieur R
* Erwan Baynaud
* Paul Landowski
* Francky Vincent
* Atos Seven Crew
* Laurent Tailhade

### Ĝemelecoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-et-Marne
* Listo de urboj de Francio
* Combs-la-Ville - Quincy (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Seine-et-Marne
Ĝitaoj

La **ĝitaoj** estas etno kun aparta lingvo kiu vivas en la regiono Mara en norda Tanzanio, je la sudokcidenta bordo de Viktoria-lago. En 1987 la ĝitaoj estis taksitaj 217.000 homojhttp://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

Gxitaoj
Gxitaoj
István Szigethy

**SZIGETHY István** (sigeti) estis hungara pentristo, grafikisto. Li naskiĝis en Erzsébetváros la 7-an de januaro 1891 kaj mortis en Nagymaros la 21-an de septembro 1966.
## Biografio
Inter 1907–11 Szigethy studis en Belarta Altlernejo de Budapeŝto kiel lernanto de Károly Ferenczy kaj Tivadar Zemplény. Inter la du mondmilitoj li estis ĉefe gazetdesegnisto kaj karikaturisto. Li ekspoziciis ekde 1917. En la 30-aj jaroj li laboris parte en Budapeŝto, parte en Berlino (*Simplicissimus*, *Jugend* ktp.).
## Albumoj
**Grotesque*, 1922 .
## Ekspozicioj
*1923, 1927, 1940, 1947 - Budapeŝto,
*1930: Berlin; 1948: Princeton; 1962: Stuttgart, Erlangen; 1963: Frankfurt; 1965: Hamburg, München).
## Fonto
*Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj
*Belarto en Hungarujo

Szigethy, I
Szigethy, I.
Szigethy, I
Szigethy, I