Edukado en Israelo

**Edukado** ludas gravan rolon en la vivo kaj kulturo de **Israelo**. La sistemo de mezlernejo emas konsideri modernajn edukajn tendencojn. Elspezoj por edukado en 2018 atingis 6.16% de la MEP, kaj la plej multaj lernejoj estas subvenciitaj de la ŝtato. 

Laŭ la Organizaĵo por Ekonomia Kunlaboro kaj Disvolviĝo, en 2011, 45% de la loĝantaro de Israelo havis superan edukadon. Inter la landoj membroj de ĉi tiu organizaĵo, Israelo okupas la duan lokon en ĉi tiu parametro. 78% de la tuta financado por pli alta edukado venas de la ŝtata buĝeto. 58% de plenkreskaj israelanoj kredas, ke pli alta edukado estas tre grava por sukceso en la vivo, 77% de israelaj gepatroj volas, ke iliaj infanoj ricevu pli altan edukadon. 

## Eduka sistemo (edukmodelo kaj sistemoj) 
La eduka sistemo konsistas el tri niveloj: bazlernejo (klasoj 1-6, proksimume aĝoj 6-12), antaŭmezlernejo (klasoj 7-9, proksimume aĝoj 12-15), kaj mezlernejo (klasoj 10-12, proksimume aĝoj 15-18). Edukado estas deviga de la pli aĝa grupo de infanĝardeno (de la aĝo 5) ĝis la 12-a klaso.

La lerneja jaro en Israelo komenciĝas la 1-an de septembro kaj finiĝas en bazlernejo la 30-an de junio, kaj en mezlernejo kaj gimnazio la 20-an de junio.

Edukado emas komenciĝi ĉirkaŭ la aĝo de du jaroj, kiam infanoj ĉeestas antaŭlernejan edukadon ĝis la aĝo de kvin jaroj, kiam infanoj transiras al infanĝardeno, kie edukado fariĝas deviga. Formala edukado komenciĝas je la aĝo de ses jaroj en bazlernejo (klasoj 1-6) kaj daŭras per antaŭmezlernejo (d:Q149566, klasoj 7-9) kaj mezlernejo (klasoj 10-12). Ĉirkaŭ 9% de studentoj en pli alta edukado post bazlernejo ĉeestas loĝlernejojn. Edukado estas deviga en Israelo ĝis la aĝo de dek ses jaroj, sed restas senpaga ĝis la aĝo de dek ok .

Pro la diversa loĝantaro de Israelo, lernejoj estas dividitaj en kvar grupojn: publikaj-ŝtataj, publikaj-religiaj (de la religia cionismo (d:Q1577041)), religiaj (Haredaj), kaj arabaj (kiuj foje inkluzivas, malprecize, Druzojn; iliaj nombroj estas tre malgrandaj). La plej multaj israelaj infanoj vizitas publikajn lernejojn. Religiaj kaj publikaj-religiaj lernejoj, servante la bezonojn de ortodoksaj judaj junuloj, ofertas intensajn judajn studojn. Arabaj lernejoj instruas en la araba lingvo kaj emfazas la studon de araba historio, religio kaj kulturo. Ekzistas ankaŭ malgranda nombro da  por kaj judaj kaj arabaj infanoj, kiel ekzemple Geŝer al-Aŭadi, funkciigata de la Mano en Mano Centro por Jud-Araba Edukado. 

Efektive, en Israelo ekzistas du specoj de edukado: edukado kontrolita kaj buĝetita de la Ministerio pri Edukado kaj aliaj kadroj, privataj aŭ neagnoskitaj. Publika edukado estas dividita en: ŝtatan edukadon, religian ŝtatan edukadon, ultra-ortodoksan ŝtatan edukadon kaj araba ŝtata edukado. Privata edukado estas dividita en: ultra-ortodoksan edukadon, Chabad-edukadon kaj araban edukadon laŭ la palestina instruplano. Neagnoskita edukado estas dividita en: privatan edukadon, hejman edukadon kaj ambasadejajn lernejojn, lernejojn de Unuiĝintaj Nacioj aŭ . Krome, ekzistas institucioj, kiuj kombinas enhavon el la ŝtata instruplano kun la privata instruplano, kaj estas tiel financataj kaj de la Edukministerio kaj de privataj fondusoj per aldonaj instrukotizoj kolektitaj de gepatroj. 

Kune kun la "oficiala eduka" sistemo, aliaj edukaj sistemoj estas agnoskitaj en Israelo, ĉefe en la Haredi-sektoro, kiuj estas akceptitaj kiel anstataŭaĵo por studoj por la celoj de la "Leĝo pri Deviga Edukado". Haredi-aj " sendependaj" edukaj retoj edukas grandan parton de la studenta loĝantaro sen superrigardo fare de la Ministerio pri Edukado kaj kun parta buĝeto de la ŝtato. 

Post kompletigo de deviga militservo en la Israelaj Defendaj Fortoj, ĉiu israelano kiu ne ricevis absolvon de armeservo povas daŭrigi altlernejon. Universitatoj ĝenerale postulas certan poentaron por akcepto (aldone al certa mezumo) kaj bonan noton en psikometrika alirekzameno. Ĉiuj universitatoj, kaj kelkaj altlernejoj, estas finance subtenataj de la ŝtato, kaj studentoj pagas nur malgrandan parton de la efektiva kosto de edukado.

Israelo havas ok universitatojn, el kiuj unu estas malfermita.

## Supera edukado 
### Webometrics-rangotabeloj 
Israelaj universitatoj jam ne konkurencas kun aliaj mezorientaj lernejoj en la rangotabeloj de Webometrics, kaj nun estas konsiderataj eŭropaj. Kvar israelaj universitatoj estas listigitaj en la cent plej bonaj en Eŭropo.

Jen la listo de la dek plej bonaj universitatoj en la Proksima Oriento laŭ Webometrics (2006). 

# La Hebrea Universitato de Jerusalemo (145)
# Instituto Weizmann - Israela Instituto de Natursciencoj (207)
# Technion – Israela Instituto de Teknologio (231)
# Universitato de Tel-Avivo (249)
# Universitato Bilkent (410)
# Teknologia Universitato de Mezoriento (451)
# Universitato Ben-Gurion (487)
# Universitato Bar-Ilan (551)
# Universitato de Ĥajfo (553)
# Universitato Bogaziçi (572)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ministerio pri edukado (Israelo)
* Jeŝivo

## Eksteraj ligiloj 
* Eldonaĵoj pri Edukado de Israelo Centra Buroo de Statistiko