open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
São José do Rio Preto

**São José do Rio Preto** (="Sankta Jozefo de la Nigra Rivero") estas municipo kaj universitata urbego de San-Paŭlio, Brazilo. En la loknomo Sankta Jozefo estas patrono de la urbo, nigra rivero tranĉas la urbokernon.

## Bazaj informoj 
eta|Riverborda panoramo en São José do Rio Preto
* Loĝantaro:  (2021)21)
* Supermara alteco: 
* Areo:  (nur la urbo)
* Telefonkodo: +55 17
* Poŝtkodo: 15000-000
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -3)
* 

## Geografio 
São José do Rio Preto situas sur montetaro laŭ la menciita rivero. Campinas troviĝas 333, Guarulhos kaj San-Paŭlo (urbo) po 417, Goiânia 460, Curitiba 514, Belo Horizonte 577, **Braziljo** 579, Campo Grande 546, Nova Iguaçu 650, **Rio-de-Ĵanejro** 676, São Gonçalo 693, Porto Alegre 1043, Salvador de Bahio 1446, Teresina 1886, Maceió 1917, Recife 2105, São Luís 2108, Belém 2154, Natalo (Brazilo) 2264, Manaus 2280 km.

## Historio 
eta|maldekstre|
São José do Rio Preto estis fondita 1852, sed pli frue sporade indiĝenaj popoloj vivis tie. En la 19-a jarcento ankaŭ farmistoj kulturis bienojn. En 1894 oficiale kreiĝis municipo. Ĝia historio estas interligita kun komercado kaj prilaboro de agrikulturaj varoj. Inter 1906 kaj 1944 la loknomo estis mallongigita al "Rio Preto". En 1912 la fervojo alvenis, kiu helpis la komercadon.

## Ekonomio 
eta|Fabriko en São José do Rio Preto
eta|Biblioteko en São José do Rio Preto
São José do Rio Preto estas grava komerca kaj agrikultura centroj. Kune kun la apudaĵo oni okupiĝas ĉefe pri brutoj, sukerkanoj, oranĝoj, kafoj, rizoj, maizoj, faboj, gumoj, kotonoj.

## Klimato 
São José do Rio Preto situas en humida subtropika zono per mildaj kaj sekaj vintroj, kaj varmaj, pluvoplenaj someroj. En la urbo averaĝe pluvas jare po 1259&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 19-25&nbsp;°C.

## Trafiko 
São José do Rio Preto estas nodo pri 6 gravaj vojoj, kiuj kuras al diversaj urboj de la regiono. Loka flughaveno funkcias, estas menciita la trajno, pri la rivero-navigo mankas informoj.

## Ĝemelurboj 
eta|Kirko (malgranda baziliko) en São José do Rio Preto
*  Nantong, Ĉinio

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Konataj urbanoj 
* Wellington Clayton Gonçalves dos Santos, kromnomata "Branquinho", futbalisto

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
* http://www.britannica.com/place/Sao-Jose-do-Rio-Preto 
* mapo, distancoj 

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Kategorio:Urboj de Brazilo
Český Dub

eta|maldekstra|250ra|Restaĵoj de urbaj remparoj
**Český Dub** () estas urbo en norda parto de Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Liberec, 12&nbsp;km sude de la urbo Liberec. Vivas ĉi tie  ().

Ĝi estas unu el la plej malnovaj urboj en Norda Bohemio kaj grava centro de la regiono sub Ještěd. Ĝia historia urbocentro estas ekde 1992 proklamita kiel urba monumentzono.

## Loĝantaro 
## Membrigo de urbo 
Urbo Český Dub konsistas el 15 partoj:
* Český Dub I (urbo)
* Český Dub II (Horní Předměstí)
* Český Dub III (Dolní Předměstí)
* Český Dub IV (Kastela distrikto) – la areo de kastelo kun ĉirkaŭaĵo

Konsisto de la urbo estas ankaŭ pluaj partoj, kiuj havas vilaĝan karakteron:
* en la katastra teritorio Český Dub:
** Malý Dub (okcidente de la propra urbo)
** Kněžičky (okcidente de la propra urbo)
** Sobotice (oriente de la urbo)
* Starý Dub (ankaŭ katastra teritorio, norde de la propra urbo)
* en la katastra teritorio Modlibohov (node de Starý Dub):
** Modlibohov
** Hoření Starý Dub
* Sobákov (ankaŭ katastra teritorio, la plej norda parto de la urbo, okcidente de Modlibohov)
* Smržov (katastra teritorio Smržov u Českého Dubu, la plej okcidenta parto de la urbo)
* Loukovičky (ankaŭ katastra teritorio, sudokcidente de la propra urbo)
* en la katastra teritorio Libíč (terangulo de la teritorio de urbo sude de Loukovičky)
** Bohumileč (sude de Loukovičky)
** Libíč (sude de Bohumileč, la plej suda parto de urbo)

## Vidindaĵoj 
* **Kastelo de Schmitt** – reprezenta novklasikisma konstruaĵo el 1874, ĉirkaŭita de angla parko
* **Muzeo de la regiono sub Ještěd** – historiisma konstruaĵo el 1881, ekde 1945 sidejo de la muzeo kun riĉaj regionaj kolektoj (malfermita ekde aprilo ĝis septembro, alitempe laŭ interkonsento)
* **Johanita komandorlando** (alirebla kiel parto de la muzeo)
* **Urbodomo**, origine renesanca konstruaĵo el la 60-aj jaroj de la 16-a jarcento, rekonstruita al nuna aspekto en 1907
* Malfruromanika **preĝejo de Sankta Spirito **
* Frubaroka **preĝejo de Sankta Triunuo **
* Konservita urba **muregaro** el la 15-a jarcento
* Baroka **pestokolono** el 1723

Kommende.jpg|subteraj spacoj de la sidejo de johanitoj
Cesky dub kostel 1.jpg|preĝejo de Sankta Spirito

## Literaturo 
* Rudolf Anděl u. Svatopluk Technik: *Český Dub. 1291 - 1991*. Ústí nad Labem 1991.
* Tomáš Edel: *Českodubsko v památkách 12.–20. stoleti.* Podjěštědské muzeum Český Dub 2006, ISBN 80-239-6186-1

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la muzeo


Kategorio:Urboj en distrikto Liberec
Kategorio:Municipoj en distrikto Liberec
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Herdern

**Herdern** estas komunumo de la distrikto Frauenfeld (ĝis la 31-a de decembro de la distrikto Steckborn) de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 922 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 960 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Lanzenneunforn situas sur la montoĉeno Seerücken unter la Suba Bodenlago kaj Frauenfeld. La plej alta punkto de la komunumo estas la monteto *Hörnli* kun alteco de 670 m s.m. norde de la vilaĝkerno de Herdern. La plej malalta punkto troviĝas en la ravino de la rivereto *Seebach* je 412 m s.m..

La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Herdern, Lanzenneunforn, Wilen, Ammenhausen, Kugelshofen kaj Liebenfels.

## Najbaraj komunumoj 
Herdern limas en sudo al Warth-Weiningen, en okcidento al Hüttwilen, en nordo al Mammern, en nordoriento al Homburg kaj en sudokcidento al Pfyn.

## Lernejoj 
La komunumo posedas du bazajn lernejojn en la vilaĝoj Herdern kaj en Lanzenneunforn. Por la sekundara lernejo la infanoj devas iri al la najbara komunumo Hüttwilen.

## Trafiko 
Herdern atingeblas ek de Frauenfeld kaj de Stein ĉe Rejno per poŝtaŭto. Lanzenneunforn akireblas ankaŭ poŝtaŭte sed ek de Steckborn.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Herdern datiĝas el la jaro 1094 kiel *Harderin* kaj tiu de Lanzenneunforn de la jaro 1332 kiel *Núforon*. Bienposedantoj en Herdern estis en mezepoko unue la abato de Wil kaj poste la Monaĥejo Sankt-Galo. La posedrajtoj falis poste al la Monaĥejo Kalchrain en Hüttwilen, kiu estis fondita en la jaro 1331.

En Lanzenneunforn estis konstruita en la 13-a jarcento la Kastelo Liebenfels, ĝi hodiaŭ estas privata posedaĵo. La Kastel Herdern estis origine en la 11-a aŭ 12-a jarcento defendoturo. Hodiaŭ en la konstruaĵo troviĝas institucio por homoj kun psikaj kaj sociaj problemoj.

La hodiaŭa politika komunumo Herdern estis fondita la 1-an de januaro 1998 per kunigo de la antaŭ municipkomunumo Herdern kun siaj lokkomunumoj Herden kaj Lanzenneunforn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Herdern
* Herdern en la Historia Leksikono de Svislando
* Lanzenneunforn en la Historia Leksikono de Svislando
Duchcov

eta|maldekstra|Kastelo en Duchcov
**Duchcov** () estas urbo en la norda parto de Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Ústí nad Labem, distrikto Teplice.

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la 11-a jarcento. En  ĝi havis .

La historia urbocentro estas proklamita kiel **urba monumentrezervejo**.
La ĉefa vidindaĵo estas ampleksa baroka, klasikisme adaptita **kastelo** (publike alirebla), en kiu vivis kaj mortis Giacomo Casanova. La kastelo estas ĉirkaŭita de romantisma angla parko.

## Loĝantaro 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala kastela retpaĝaro 


Kategorio:Urboj en distrikto Teplice
Kategorio:Municipoj en distrikto Teplice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Minado de brunkarbo en Ĉeĥio
Burco

eta|dekstra|300px|Pejzaĝo ĉirkaŭ Burco
**Burao**, (: *Burco*) estas ĉefurbo de Togdheer, regiono de Somalio. Pri loĝantaro estas la dua plej granda urbo en nordokcidenta Somalio post Hargejso.

## Historio 
Burco estis sidejo de unuflanka kaj internacie neagnoskata deklaro de sendependa Somalilando en junio de 1991. Kiel la aliaj urboj en la norda parto de la lando, Burao estis rekonstruita danke al ekstera helpo. La urbo disvolviĝis danke al mono sendita kaj populacio de la kamparo translokiĝis al la urbo.

## Populacio 
Burao havas populacion kiu triobliĝis el 1991, al ĉirkaŭ . Nuntempe la urbo havas populacion de pli ol . Kvankam estas informo pri la nombro de voĉdonintoj en la balotadoj de 2006, oni ne faris censon dum pli ol 20 jaroj.

Plejparto de la loĝantoj estas membroj ĉu de la Habar Yoonis ĉu de la Habar Jeclo, du klanoj de Isakoj de la somaloj.

La urbo ĝuas normalan liveron de elektro kaj de akvo el grundakvo. La centra situo de la urbo kontribuis al ties ekonomia revivado. Estas komercado en ĉiu direkto kaj kamparvendistoj venas al la urbo vendi siajn produktojn ĉiutage kio alportas al la urbo negocojn, kulturon kaj spiriton nomademan.

## Geografio 
La vetero en Burao, kiel en aliaj internaj urboj de norda Somalio, estas varma kaj seka la tutan jaron. La averaĝaj tagaj temperaturoj somere de junio al aŭgusto povas varii de 35&nbsp;°C al 25&nbsp;°C nokte. La vetero estas freŝa la reston de la jaro kaj estas 27&nbsp;°C dumtage kaj 14&nbsp;°C nokte. La malmulta pluvo falas de decembro al majo.

La rivero Togdheer fluas tra la urbo. Tiu rivero estas ofte seka sed suferas inundojn, kiam ĝi dividas la urbon en du duonojn kaj povas esti transirata per ĵus konstruita ponto en la urbocentro.

## Naturo 
Pro fruktodoneco de la regiono de Hargejso, sovaĝaj bestoj (ekz. zebroj) venas al la areo por paŝtiĝi en la savanoj. La plej vidindaj bestoj troveblaj estas la kuduo, aproj, somala sovaĝa azeno, verukaproj, antilopoj, la somala ŝafo, sovaĝaj kaproj, kameloj kaj multaj diversaj specioj de birdoj. Sude de Burao estas herbeja savano kiu allogas multajn tipojn de sovaĝaj bestoj, inklude leonojn kaj leopardojn.

## Transporto 
Burao havas funkciantan bussistemon kaj estas flughaveno en Burao kiu havas flugojn kun *Daallo Airlines* al Hargejso, Adis-Abebo, Sanao kaj aliaj urboj de Somalio. Ŝoseo konektas la urbon Burco al la haveno de Berbera tra la montokruta urbo de Sheikh.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Somalio
Peder

eta|dekstra|330px|Peder situas en la plej griza regiono

**Peder,** hungare **Péder** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 182 m
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 044 05
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Peder situas laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas 29 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1275 en formo *"Pudur"*. En la 18-a jarcento pro la konstantaj militadoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1910 loĝis en Péder 388 homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Péder rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš, dume alvenis slovakoj. En 2001 loĝis en Peder 382 homoj, (310 hungaroj, 43 slovakoj kaj aliaj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj senkontrole estas traireblaj.

## Vidindaĵoj 
* nun kalvinana romanika preĝejo el la 13-a jarcento, en 1923 nova turo konstruiĝis
* romlatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1928

## Eksteraj ligiloj 
* Peder en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Galkajo

**Galkajo** (aŭ en somala *Gaalkacyo*) estas ĉefurbo de Mudug, regiono de Somalio. La suda parto formas la administran sidejon de la ŝtato Galmudug, dum la ĉefa kaj norda zono estas parto de Puntlando. La urbo havas ĉirkaŭkalkulitan populacion de 545,000.

Gaalkacyo situas en centra Somalio, kaj pluestas unu el la plej disvolvigitaj urboj en la regiono. La urbo havas lernejojn, kaj flughavenon, kiu estas centro de disputado dum multaj jaroj. Krome estas radioelsendejoj de la ŝtato de Puntlando kaj de la ŝtato de Galmudug kaj iama USC.

Kategorio:Urboj de Somalio
Lemberk

**Lemberk** estas kastelo en Ĉeĥio, kiu estiĝis pro alikonstruo de burgo en la 16-a jarcento. Ĝi troviĝas 3&nbsp;km nordoriente de urbeto Jablonné v Podještědí sur katastro de municipo Lvová en&nbsp;distrikto Liberec en Regiono Liberec. 

## Historio 
Origine gotika burgo de la nobela familio Markvartic estis rekonstruita en renesanca stilo kaj adaptita baroke.   
La burgo konatas kiel vivloko de pli poste sanktigita Zdislava z Lemberka, protektantino de malsanuloj kaj suferantoj.

## Vidindaĵoj 
* 1-a itinero – historia ekspozicio (renesancaj kaj barokaj internoj, kuirejo, kapelo, superula oficejo)
* 2-a itinero  - muzeo de sankta Zdislava z Lemberka (inkluzive t.n. ĉambreton de Zdislava), daŭra ekspozicio de modernaj artaj vitraĵoj, portempaj ekspozicioj en kastela rajdejo

***Bredovský zámeček** (kasteleto de Bred) – origine parto de la kastelo – klasikisme adaptita somera kasteleto de la familio Bred), ĉirkaŭita de ĝardeno kun skulptornamo, nuntempe sidejo de Patrujscienca muzeo kaj galerio en Česká Lípa (kun ekspozicioj naturscienca, artmetia, agrikultura, popolarkitektura, ekologia)

*proksime al la kastelo – t.n. akvofonto de Zdislava

## Praktikaj informoj 
*La kastelo kaj kasteleto publike alireblas ekde aprilo ĝis oktobro. 
*Aktualajn informojn pri okazantaj kulturaj aranĝoj vidu en la retpaĝaro.

## Literaturo 
RŮŽIČKA, Jiří: *Českolipsko do kapsy*. [vol.1 ]. Praha, KMa 2007. ISBN 978-80-7309-488-1. Ĉapitro Lemberk, p.. 85-86.

## Eksteraj ligiloj 
*Priskribo germane

Kategorio:Konstruaĵoj en Jablonné v Podještědí
Kategorio:Muzeoj en Ĉeĥio
Kategorio:Barokaj kasteloj en Ĉeĥio
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Burgoj en Ralska montetaro
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Kategorio:Naciaj kulturmemorindaĵoj en distrikto Liberec
Kategorio:Lvová
Sertãozinho (San-Paŭlio)

**Sertãozinho** estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato San-Paŭlio. La municipo konsistas el la grandurbo Sertãozinho kaj du distriktoj: Cruz das Posses kaj Vila Garcia.
eta|170ra|Blazono de Sertãozinho
eta|maldekstre|170ra|Flago de Sertãozinho

## Bazaj informoj 
eta|Sertãozinho en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 120,152 (en 2015)
* Supermara alteco: 579 m
* Areo: 403&nbsp;km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: 16000-000
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Aerpanoramo pri Sertãozinho
eta|maldekstre|Vojo en Sertãozinho
Sertãozinho situas en altebenaĵo en suda parto de la lando. La najbaraj municipoj estas sude Barrinha, sudoriente Dumont, norde Pontal, oriente Jaboticabal, okcidente Ribeirão Preto, nordokcidente Pitangueiras (São Paulo), nordoriente Jardinópolis (São Paulo). Sertãozinho estas 325 km malproksima de San-Paŭlo (urbo) kaj 702 km de Braziljo.

## Historio 
Sertãozinho estis fondita en 1877, tiam oni konstruis kapelon. La distrikto formiĝis en 1906. La loĝantoj kultivis ĉefe kafojn kaj sukerkanojn.

## Ekonomio 
Sertãozinho estas unu el la plej grandaj etanolo-produktantoj en la mondo. Ĉiun jaron, dum 4 tagoj en septembro, la grandurbo aranĝas la plej gravan foiron de teknologio en produktado el etanolo kaj sukerkano en la mondo. Sertãozinho vivas ekonomian prosperon. La grandurbo havas pli ol 500 fabrikojn.

## Klimato 
Sertãozinho situas en tropika zono, kiun influas la montara regiono. La averaĝa jara temperaturo estas 30&nbsp;°C. Jare pluvas po 1453 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter oktobro-januaro pli ofte.
eta|Uzino en Sertãozinho
eta|Biblioteko de Sertãozinho

## Trafiko 
Sertãozinho havas flughavenon, la nura aktiva fervojo estas turistlinio.

## Vidindaĵoj 
* kirkoj
* impona teatro
* muzeo

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Kategorio:Urboj de Brazilo
Swarthmore (Pensilvanio)

eta|dekstra|200ra|Situo de Swarthmore en Delavara Konteo.

**Swarthmore** (Svartmor) estas urbeto en Delavara Konteo (), Pensilvanio, Usono, proksimume 15 km okcidente de Filadelfio.

* Koordinatoj: 
eta|maldekstra|konstruaĵo *Parrish Hall* de Kolegio Swarthmore
Ĝi nomiĝis origine Westdale (Vestdejl) por honori la usonan pentriston Benjamin West, sed la nomo ŝanĝiĝis post kiam *Kolegio Swarthmore* (angle: Swarthmore College) estis fondita. Laŭ la usona censa buroo, en 2000, tiu urbeto havas  km2 da areo kaj  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Urbeto de Swarthmore
* Swarthmore ĉe DelawareCountyPA.com
* Kolegio Swarthmore

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Dendrologio

La **dendrologio** (el la antikvaj grekaj. vortoj *δένδρον (dendron)* „arbo“ kaj *λόγος* (lógos), "instruo, scienco") aŭ **arbologio**  estas la instruo pri la arboj kaj arbustoj. Temas pri subfako de la scienco botaniko, kiu traktas la lignoriĉajn plantojn, aparte arbojn, arbustojn kaj iujn grimpajn plantojn.

Ĉar la lignoriĉaj plantoj apartenas al tre malsamaj taksonoj, kaj aliflanke ene de pluraj unuopaj plantaj genroj ekzistas lignaj kaj senlignaj plantoj, la utilo de pure dendrologia klasifiko estas tre limigita. La fokuso de esploro kaj apliko de la subfako estas la kultivo de ligno unuflanke kaj la esploro de la kultura utiligo de arboj kaj arbustoj kiel dekoraj plantoj en parkoj kaj ĝardenoj. Tial la dendrologio precipe atentiĝas aparte en forsto- kaj ĝardeno-sciencaj institucioj.

Kiel antikva fondinto de la dendrologio konsideriĝas la greka filozofo kaj natursciencisto Teofrasto de Eresos, kiel moderna refondinto aŭ remalkovrinto de la scienco la germano Carl Ludwig Willdenow.

## Vidu ankaŭ
* Germana Dendrologia Societo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri dendrologio kaj botanika identigo de arboj (angle)
* informoj el la retejo *inforets* (france)
* retejo de la Germana Dendrologia Societo 
* retejo de la Svisa Dendrologia Societo (germane, france kaj angle)
* internacia arkivo pri arboj (germane) 

Kategorio:Dendrologio
Kategorio:Arbara mastrumado
Drienovec

eta|dekstra|330ra|Drienovec situas en la plej griza regiono

**Drienovec,** hungare **Somodi** (ŝomodi) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La historia slovaka nomo estis **Šomody**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 km²
* Supermara alteco: 188 m
* Loĝantaro: 1810
* Poŝtkodo: 044 01
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Drienovec situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Rožňava-Košice. La lasta urbo troviĝas 29 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1255 en formo *"Sumugy"*, kiu havis rajton pri doganpreno en 1345. Fortikaĵo menciiĝas en 1317, iom poste malkonstruiĝis. Ekde 1776 la kampoj apartenis al episkopejo de Rozsnyó. En 1910 loĝis en Somodi 1180 homoj, (1166 hungaroj, 13 slovakoj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Somodi rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Drienovec 1752 homoj, (1119 slovakoj, 587 hungaroj, 31 ciganoj, po 2 ukrainoj kaj ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* romlatolika preĝejo (kun defenda muro) omaĝe al Sankta Marteno de 1780
* klasikisma episkopa kastelo de 1780, en 1838 kapelo alkonstruiĝis
* banejo
* groto 870 m-ojn longa, interne oni trovis restaĵojn el la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko

## Eksteraj ligiloj 
* Drienovec en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Grupa kuraĝigado

eta|Kuraĝigistinoj ekzercas antaŭ matĉo.
eta|Kuraĝigistinoj
**Grupa kuraĝigado**, foje **grupa aklamado** (angle: ***cheerleading*** (prononcu :ĉirliding:) - *cheer + leading = kuraĝigado + gvidado*, estas sporta fako origine estiĝinta kiel maniero de grupa kuraĝigado kun komplika koreografio, sed hodiaŭ praktikiĝas flanke de sportaj eventoj dum kiuj okazas instigado de la entuziasmo de la homamaso kaj la ludantoj de certa teamo. La koreografio estas origine specife farita por virinaj grupoj, kaj daŭre plejparte virinoj konsistigas la grupojn, sed pli kaj pli ankaŭ unuopaj viraj dancistoj partoprenas - kaj la ofte plia fizika forto de viraj kundancistoj ebligas pliajn movojn kaj saltigojn de iuj ne tro pezaj dancistinoj suprenĵetitaj de la viraj kolegoj. Kuraĝigistinoj (angle: ***cheerleaders*** (prononcu :ĉirliderz:) aŭ aklamistinoj devas rapide kaj energie realigi programon kies elementoj konsistas el miksaĵo de saltoj, dancoj, levado de la kruroj, movoj de la manoj, gimnastiko, akrobataĵoj (ekzemple piramidigo, vidu apudan bildon) je sono de ritma kaj dinamika muziko.

Iuj aklamistinoj praktikas libertempe, aliaj profesie. Temas plejparte pri virina sporto, sed en malpligranda mezuro praktikas ĝin praktikas ankaŭ viroj. Kun tiu ĉi sporto povas komenci ĉiu eĉ sen tiu ĉi preparo, se tiu havas sufiĉe da kuraĝo kaj komplezo labori kun si. Povas dediĉi al ĝi infanoj de junaĝo, poste konkurse de ses ĝis dek unu jaroj en kategorio *peewees*, de dek unu ĝis dek kvin jaroj en kategorio *junioro* kaj ekde dek ses jaroj en kategorio *senioro*.

Tiu aktivado ludas gravan rolon en la ceremonio de matĉoj de diversaj sportoj kiel ĉe korbopilkado, usona piedpilko kaj kriketo. Tiu komencis kiel usona kutimo sed danke al filmoj kaj televidserioj por junuloj, ĝi disvastiĝis tra la tuta mondo, kie oni imitas pli malpli la usonan kutiman manieron.

## Filmoj pri kuraĝigistinoj 
* *John Tucker Must Die* (2006)
* *Bring It On: All Or Nothing* (2006)
* *Man of the House* (2005)
* *Bring it On Again* (2003)
* *Sugar & Spice* (2001)
* *Bring It On* (2000)
* *Cheerleader Camp* (1987)
* *The Dallas Cowboys Cheerleaders 2* (1980)
* *The Dallas Cowboys Cheerleaders* (1979)
* *Cheerleaders Wild Weekend* (1979)
* *Revenge of the Cheerleaders* (1977)
* *The Swinging Cheerleaders* (1974)
* *The Cheerleaders* (1973)

## Referencoj 
Kategorio:Danco
Kategorio:Sporto
Viktorina epoko

eta|altdekstre=1.4|La brita reĝino Viktorino dum sia 50-jara tronjubileo
Oni konas sub la nomo **Viktorina epoko** aŭ *Viktorina erao* la longan tempon de regado de la brita reĝino Viktoria (aŭ *Viktorino* laŭ PIV) inter la jaroj 1837 ĝis 1901. Post tio venis la nomita Eduarda epoko.

Dum tiu epoko floris la ekonomio de Britio. Tion precipe kaŭzis la fakto, ke la industria revolucio jam ankaŭ atingis la ekonomiajn branĉojn de minado kaj konstruado de maŝinoj, kaj sekve dum multaj jardekoj Britio teknologie estis pliprogresinta ol la aliaj landoj de Eŭropo. Krome, la disvastiĝo de la fervoja reto havis grandajn infrastrukturajn konsekvencojn. Disciplinoplena meza socia tavolo aparte profitis de la kreskanta bonstato, kaj religie kaj morale.

Dum la epoko Britio iĝis forte parlamentarisma monarkio - do, kvankam laŭ la nomo de la epoko oni povus supozi alie, la brita reĝino Viktorino mem apenaŭ havis politikan influon (malsame ol Elizabeto la 1-a dum la Elizabeta epoko). La interna politiko de Britio dum la epoko sukcesis eviti revoluciajn sociajn ŝanĝojn, kiuj aparte meze de la jarcento – kerne dum la jaroj 1848 kaj 1849 – skuis preskaŭ ĉiujn aliajn ŝtatojn de Eŭropo.

Pro ŝanĝoj de la balota leĝaro kaj de la administra strukturo, granda parto de la loĝantaro ekpartoprenis en la politika vivo de la lando. Tamen en aliaj sociaj temoj, sano kaj eduko aparte, reformoj nur tre malrapide progresis. Inter la jaroj 1845 kaj 1848 la loĝantaro de Irlando suferis grandan malsatokrizon.

Dum la 1870-aj jaroj komenciĝis la imperiisma epoko, en kiu Britio estis en forta politika konkurenco kun aliaj koloniismaj potencoj de Eŭropo.

Vilhelmina epoko de Germanio (1871 - 1918), Oskariana epoko de Svedio (1972 - 1907) estas samtipaj termoj, kiuj signifas parte saman epokon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Erevono*, satira romano de Samuel Butler pri la socio de la Viktoriana epoko, kiu post sia publikigo ankaŭ furoris en Esperanto.
* La romano *Oliver Twist* donas la plej bonan bildon pri infanlaborado dum la Viktorina epoko. En ĝi, Charles Dickens priskribas la bedaŭrindan vivstaton de marĝenuloj kaj friponoj. Infanlaborado (ĉefe en minoj kaj teksaj fabrikoj) kaj prostituado estis ege oftaj, malgraŭ la puritana sinteno de la socio.

## Eksteraj ligiloj 
* The Victorian Web (ampleksa kolekto de artikoloj pri diversaj temaroj de la epoko)
* The Victorian Dictionary (laŭteme ordigitaj citaĵoj el historiaj tekstofontoj de la epoko]

Kategorio:Historio de Britio
Mirino

eta|dekstra|Boŭlo de *mirino*eta|150px|dekstra|Botelo de komerce produktita *mirino*
 aŭ esperantigite **mirino** estas unu el esencaj kondimentoj de japana kuirarto, kiu je 40%-50% konsistas je sukero. Vere ĝi estas speco de riza vino simila al sakeo, sed kun malpli alta enhavo de alkoholo - 14% anstataŭ 20% en sakeo. Ekzistas tri tipoj de mirino:
* *hon mirin* (laŭlitere *vera mirino*) kiu estas la plej pura versio kaj enhavas nur alkoholon.
* *shio mirin*, enhavas alkoholon kaj 1.5% salo aŭ *mirin-fu chomiryo* (laŭlitere *vario de mirino*),. Toso, tradicia drinkaĵo de *Shōgatsu* (japana novjara festo), estas ofte farita per enteno de mikso de spicoj en mirino

En Kansaja kuirarto oni iomete bolas mirinon antaŭ uzo por iomete elvaporigi alkoholon, kaj en kuirarto de Kanto-regiono oni uzas ĝin sen iu antaŭprilaboro. La elavoporitan mirinon oni nomas *nikiri mirin* (煮切り味醂),, laŭlitire *bolita mirino*

Mirino estas ofte uzata por frikasitaj aŭ rostitaj fiŝaĵaj kuiraĵoj por aldoni al gusto kaj forigi fiŝan fiodoron. En malgrandaj kvantoj oni foje uzas ĝin anstataŭ sukero aŭ sojfaba saŭco. Krome, ĝi estas kutima aldonaĵo al suŝioj kaj komponento de terijakio.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Japana kuirarto
Vyšný Medzev

eta|dekstra|330ra|Vyšný Medzev troviĝas en la plej griza parto

**Vyšný Medzev,** hungare **Felsőmecenzéf,** germane **Obermetzenseifen** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Ober, vyšný kaj felső signifas: supra.

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 km²
* Supermara alteco: 383 m
* Loĝantaro: 536
* Poŝtkodo: 044 25
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Vyšný Medzev situas en fino de sakovojo el Medzev.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1427, fondita de germanoj. Dum la historio la loĝantoj okupiĝis pri feroprilaboroj. En 1910 loĝis en Felsőmecenzéf 1575 homoj, (592 hungaroj, 522 germanoj, 235 slovakoj, 42 rutenoj, 21 rumanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio. Inter 1960-1999 la municipo estis en Medzev. En 2001 loĝis en Vyšný Medzev 529 homoj, (394 slovakoj, 67 germanoj, 51 ciganoj, 7 hungaroj, 2 ĉeĥoj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Maria Magdalena de 1777

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Las Anod

**Las Anod** aŭ (en somala **Laascaanood**) estas administra ĉefurbo de Sool, regiono de Somalio. La urbo estis parto de la iama Brita Somalilando, kiu sendependiĝis disde Britio la 26an de junio de 1960 kaj unuiĝis al la ĝis tiam Itala Somalio por formi la posta Somalio.

Laascaanood estas unu de la plej grandaj urboj de Somalio, kaj kreskiĝis el 20 000 al 60 000 loĝantoj inter 1990 kaj 2001.

La plej granda majoritato de la loĝantoj de la urboj apartenas al la klano Dulbahante..

## Vidu ankaŭ 
* Somalilando
* Puntlando

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Somalio
Žarnov

eta|dekstra|330ra|Žarnov situas en la plej griza regiono

**Žarnov** (ĵarnov), hungare **Zsarnó** (ĵarnO) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 205 m
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 044 04
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Žarnov situas sub monto 251 m-ojn alta, laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas 30 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1332. En 1910 loĝis en Zsarnó 520 homoj, (escepte unusolan slovakon ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Zsarnó rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la judoj deportiĝis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Žarnov 414 homoj, (310 hungaroj, 104 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj senkontrole estas traireblaj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1810
* romlatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1833
* klasikisma kastelo de Koós (kOŝ) de 1822

## Famuloj 
En la iama Zsarnó naskiĝis:
** hungara kalvinana episkopo Lajos Zsarnay
** hungara luterana episkopo Pál Apostol.

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Konkordo

Konkordo povas esti:
* Kora aŭ morala plenakordo; harmonio de sentoj kaj opinioj inter pluraj personoj.
* Konkordo: Planlingvo kreita de brito S. Flaherty-Hall en 1952
* Konkordo: Varsovia Esperanto-Societo Konkordo
* Konkordo: Gazeto Esperanta
* Konkordo: Urbo en Masaĉuseco, Usono.
*Konkordo: Ĉefurbo de Nov-Hampŝhiro, Usono

## Vidu ankaŭ
* Placo de la Konkordo, Parizo
* Konkordia, diino de konkordo en la Romia mitologio 
* Concorde, Supersona pasaĝeraviadilo.
* Concorde (pariza metrostacio), stacio de la Metroo de Parizo
* De la Concorde (metroo de Montrealo), stacio de la Metroo de Montrealo
* De la Concorde (exo), stacio de Exo (Montrealo)

## Fontoj 
* .
Zádiel

eta|maldekstra|250ra|Kanjono apud Zádiel
**Zádiel** (hungare *Szádelő* (sAdelO)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Zádiel situas sur malebenaĵo (noto: *malebenaĵo* estas verŝajne *montaro*), fine de mallonga sakovojo. Košice troviĝas 38, Turňa nad Bodvou nur 4 km.

## Historio 
La loko estis unue menciita en la jaro 1317 en formo *"Zadeley"*, sed la vilaĝo fondiĝis ĉirkaŭ 1700 fare de rifuĝintaj kalvinanoj. En 1785, 1811 kaj en 1906 incendioj okazis. La lernejo ekfunkciis en 1863. En 1910 loĝis en Szádelő 202 homoj, (senescepte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Turňa nad Bodvou, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Szádelő rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Zádiel 187 homoj, (escepte 25 slovakojn ĉiuj hungaroj).

## Vidindaĵo 
* kalvinana klasikisma preĝejo el la 18-a jarcento
* pitoreska kanjono (meze rojo), 3 km longa, 10 m larĝa, 350 m profunda, protektata de 1954

## Ĝemelkomunumo 
 Ibrány, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Erik Van Looy

**Erik Ludovicus Maria VAN LOOY** (naskiĝis la  en Deurne) estas flandra filmreĝisoro kaj televid-prezentanto.

Liaj plej famaj filmoj estas:
* *Ad Fundum* (1993)
* *Shades* (1999)
* *De zaak Alzheimer* (2003), en Usono aperinta sub la nomo *The Memory of a Killer*
* *Loft* (2008)

Li prezentis dum multaj jaroj la kvizon *De Slimste Mens ter Wereld* (La plej klera homo de l' mondo) por la *Vlaamse Radio- en Televisieomroep* (Flandra Radio kaj Televido). En 2005 la publiko de la revuo Humo elektis lin "Homo de la jaro 2004".

Kategorio:Flandraj reĝisoroj
Kategorio:Vivantaj homoj
Mokrance

eta|dekstra|330px|Mokrance situas en la plej griza regiono

**Mokrance,** hungare **Makranc** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23&nbsp;km²
* Supermara alteco: 212 m
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 045 01
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Mokrance situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Rožňava-Košice, ĉefvojo en la sama direkto preteriras. La lasta urbo troviĝas 24&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1217 apartenanta al episkopejo de Eger. En 1828 oni komputis tie 130 domojn kaj 945 homojn. En 1910 loĝis en Makranc 853 homoj, (825 hungaroj, 15 germanoj, 8 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Makranc rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Mokrance 1321 homoj, (831 slovakoj, 467 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1907

## Eksteraj ligiloj 
* Mokrance en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Frans Joris

**Frans JORIS** (naskiĝis la  en Deurne, mortis la  en Antverpeno) estis belga skulptisto.

Frans Joris estis lernanto de Jozef Geefs en la antverpena Akademio pri Belaj Artoj kaj en 1883 li iĝis instruisto en tiu sama akademio. Lia ateliero estis en la kapelo de la malsanulejo *Sint-Anna* en *Korte Nieuwstraat* en Antverpeno.

Plej konata estas lia statuo de la verkisto Hendrik Conscience, por kiu Conscience mem pozis. Pro malsano li tamen ne povis ĉeesti la inaŭguron en 1893 de sia propra statuo. Iom poste en la sama jaro li mortis.

Joris mortis en Antverpeno kaj estis entombigita en la tombejo de Kiel. En 1936 lia tombomonumento estis translokita al la fama entombigejo *Schoonselhof*.

## Verkoj 
**Antverpeno**
* Monumento pri Hendrik Conscience (1883), en *Hendrik Conscienceplein*
* Statuo de Victor Driessens (ĉ. 1885), en *Graanmarkt*
* Tombomonumento por Hendrik Conscience (1886), ekde 1936 en *Schoonselhof*
* Standbeeld burgemeester Leopold de Wael (1897)
* Monumento por Lodewijk van Bercken (1906), ĉe la angulo de *Leysstraat/Jezusstraat*
* Memorstatuo pri Barono Dhanis (1913), siatempe meze de *Zuiderlei*, la nuna *Amerikalei*, kie komenciĝas la aŭtovojo al Gent kaj Breda.
* Statuo por Evarist Allewaert, en la centra parko de Antverpeno

**Lier**
* Monumento por Tony Bergmann (1898)

Lier Tony Bergmann.JPG|Monumento por Anton Bergmann (Lier)
Baron dhanis middelheim.jpg|Memorstatuo pri Barono Dhanis
Antwerpen Stadspark Allewaertmonument - 222243 - onroerenderfgoed.jpg|Statuo por Evarist Allewaert (Antverpeno)
BE ANT DM Hendrik Gewissen.jpg|Statuo de Hendrik Conscience (1893)
Sign of the Statue of Hendrik Conscience in Antwerp by Frans Joris from 1883.jpg|Statuo de Hendrik Conscience (1893)

## Referencoj 
Kategorio:Belgaj skulptistoj
Nefertumo

eta|maldekstra| Nefertumo
Laŭ la egipta mitologio, **Nefertumo** (ankaŭ *Nefertum, Nefertem, Nefer-Tem* aŭ *Nefer-Temu*) origine nur estis la juna dio Atumo (la nomo signifas "bela Atumo" aŭ "juneca Atumo"), dum la kreiĝo de la mondo, kiu estis leviĝinta el la unuaj akvoj.
Ĉar Atumo estis sola diaĵo, Nefertumo reprezentis la matenan sunleviĝon, kaj ĉar Atumo estis leviĝinta el la unuaj akvoj en la burĝono de egiptia blua nila nimfeo, Nefertumo asociiĝis kun tiu floro, kiu ĝenerale multe uziĝis en la arto, religio kaj literaturo de antikva Egiptio.

Pli poste Atumo estis pli kaj pli similigita al Reo (aŭ *Ra*), adoriĝis sub la nomo *Atum-Ra* (do Atumo-Reo), kaj la homoj ekrigardis Nefertumo propra diaĵo. Inter la titoloj de Nefertumo estis "Li kiu estas bela" kaj "Nimfeo de la suno", kaj versio de la "Libro de Mortuloj" tekstas "Leviĝu kiel Nefertumo el la blua nimfeo, al la nazotruoj de Reo, kaj plusupreniru la horizonton ĉiutage". Kiam kreskis la forto de la urbo Memfiso, la ĉefa urba dio, Ptaho, estis deklarita la origina kreinto de la mondo, kaj do ĉiuj aliaj dioj estu kreaĵoj de Ptaho. Konsekvence la mondkrea aspekto de Atumo-Reo, do Nefertumo, estis ŝanĝita al esti nur la filo de Ptaho. Kiel filo de Ptaho, oni konsideris aŭ Seĥmeto, aŭ Bastet (kiu ajn estis konsiderita la edzino de Ptaho) la patrino de Nefertumo. Kiel dio nun ne plu asociigita al la kreo de la mondo, sed nur al la tre aroma blua nila nimfeo, li iĝis dio de parfumo kaj bonŝanco. En artaĵoj, Nefertumo estas kutime bildigita kiel bela juna viro kun bluajn nimfeoj ĉirkaŭ sia kapo. Kiel filo de Basto, li ankaŭ foje havas la kapon de leono, en iuj bildigoj ankaŭ la korpon.

Nefertumo estis asociigita kaj kun la odoro de la nila nimfeo kaj kun sia supozata narkotaĵa efiko (kiu estas larĝe supozata, sed tamen ĝis nun science nepruvita). La loĝantoj de antikva Egiptio ofte havis mallarĝajn statuetojn de li kun si, kiel bonŝancigaj amuletoj.

## Referencoj 
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Torsiona kampo

**Torsiona kampo** () estas la fizika kampo, teorie priskriba de Gennadij Ŝipov en jaro 1988.

Oni eltrovis en tia jaro de Anatolij Akimov.
Tamen, en kuranto tempo, teorio de torsionaj kampoj ne ricevis ĝeneralan rekonon de modernaj fizikistoj. Demando pri torsionaj kampoj estas tre disputebla. Kelkaj sciencistoj pensas, ke torsionaj
kampoj rezultas de rotacio de la masivaj objektoj aŭ rezultas de indignoj de la vakuo.
Aliaj scienculoj pensas,ke tiuj kampoj ne ekzistas en naturo kaj prezentas malsciencan prezentadon pri naturo.

Kategorio:Teoria fiziko
Ekinaceo

***Ekinaceo*** (*Echinacea*) estas genro de asteracoj kiu konsistas el naŭ specioj da florantaj plantoj, kiuj de nature troviĝas en la oriento de Norda Ameriko. Kelkaj specioj, inter kiuj *Echinacea purpurea*, *Echinacea angustifolia* kaj *Echinacea pallida*, estas uzataj kiel ĝardenplantoj.

Al kelkaj ekinaceoj oni atribuas medicinajn ecojn.

## Specioj 
* *Echinacea angustifolia*
** *Echinacea angustifolia* var. *angustifolia*
** *Echinacea angustifolia* var. *strigosa*
* *Echinacea atrorubens*
* *Echinacea laevigata*
* *Echinacea pallida*
* *Echinacea paradoxa*
** *Echinacea paradoxa* var. *neglecta*
** *Echinacea paradoxa* var. *paradoxa*
* *Echinacea purpurea*
* *Echinacea sanguinea*
* *Echinacea simulata*
* *Echinacea tennesseensis*


Kategorio:Kuracplantoj
Ekinopso

**Ekinopso** (*Echinops*) estas genro de ĉ. 120 specioj de Asteracoj. Ili troviĝas en orienta Eŭropo ĝis centra Azio kaj sude de la montaroj de tropika Afriko.

Specioj (kelkaj):

* *Echinops adenocaulos*
* *Echinops bannaticus*
* *Echinops chantavicus*
* *Echinops exaltatus*
* *Echinops giganteus*
* *Echinops gmelinii*
* *Echinops graecus*
* *Echinops humilis*
* *Echinops latifolius*
* *Echinops nivens*
* *Echinops orientalis*
* *Echinops ritro*
* *Echinops ruthenicus*
* *Echinops sphaerocephalus*
* *Echinops spinosissimus*
* *Echinops setifer Iljin*
* *Echinops tournefortii*
* *Echinops tschimganicus*

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Northumbria

**Northumbria** (foje esperantigata kiel Norda Umbrio, kiel *Northumbrio* aŭ *Nortumbrio*) estis sendependa regno en Anglio dum la frua anglosaksa epoko, kaj poste graflando. Kiam la regno plejgrandiĝis, ĝi enhavis la plejparton de norda Anglio kaj sudorientan Skotlandon.

## Historio 
La regno estiĝis en 604, kiam Aethelfrith unuigis la antaŭajn regnojn de Bernicia kaj Deira. Dum la frua 7-a jarcento ĝi estis la plej potenca regno de Anglio. En 867 la Vikingoj kaptis Northumbria. Post kiam la angloj regajnis la antaŭan regnon dum la frua 10-a jarcento, ĝi iĝis graflando. La skotoj kaptis la regionon norde de rivero Tweed, kiun la anglosaksoj, post akra militado, formale cedis en 1018. Tamen dum pluraj jarcentoj daŭris konfliktoj pri la limoj de Northumbria.

Northumbria estis oficiale parto de Anglio sed fakte plejparte sendependis. Post ribeloj, Vilhelmo la 2-a decidis ke la reganto de Northumbria tro potencis kaj dividis ĝin en du partojn: la palatinata graflando Durham (regata de la episkopo de Durham), kaj la graflando Northumberland (regata de grafo).

## Moderna signifo 
Hodiaŭ Northumbria estas ankaŭ neoficiala nomo de Northumberland aŭ la plej granda regiono de Nordorienta Anglio.

## Reĝoj de Northumbria 
* 604-616: Aethelfrith
* 616-632: Edwin
* 633-634: Eanfrith
* 634-642: Oswald
* 642-670: Oswiu
* 670-685: Ecgfrith
* 685-704: Aldfrith
* 704-705: Eadwulf
* 705-716: Osred la 1-a
* 716-718: Coenred
* 718-729: Osric
* 729-737: Ceolwulf
* 737-758: Eadbert
* 758-759: Oswulf
* 759-765: Aethelwald Moll
* 765-774: Alhred
* 774-779: Aethelred la 1-a
* 779-788: Aelfwald la 1-a
* 788-790: Osred la 2-a
* 790-796: Aethelred la 1-a
* 796: Osbald
* 796-806/808: Eardwulf
* 806/808-808/810: Aelfwald la 2-a
* 808-ĉ.810: Eardwulf
* ĉ.810-841: Eanred
* 841-844: Aethelred la 2-a
* 844: Raedwulf
* 844-ĉ.848/9: Aethelred la 2-a
* ĉ.848/9-ĉ.862/3 (kaj eble ankaŭ mallonge en 867): Osbert
* ĉ.862/3-867: Aelle la 2-a

## Subregoj de la vikinga regno de Jorko 
* 867-872: Ecgbert la 1-a
* 872-876: Ricsige
* 876-ĉ.878: Ecgbert la 2-a
En 878 Northumbria iĝis parto de la regno de Jorko.

## Vidu ankaŭ 
* Lothian
* Bernicia
* Northumbria dialekto


Kategorio:653
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 7-a jarcento
Kategorio:954
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 950-959
Atumo

**Atumo** (aŭ *Atum*, alternative ankaŭ literumita *Tem, Temu, Tum*, kaj *Atem*) estas grava diaĵo en la egipta mitologio, kies kulto centriĝis en la urbo Heliopolo. Lia nomo probable devenas de la vorto 'tem', kiu signifas "kompletigi" aŭ "fini". Tiel li interpretiĝis estis la "kompletulo" kaj ankaŭ la "finanto de la mondo", kiun li retransformigas al akva malordo fine de la krea ciklo. Kiel kreanto li kompreniĝis kiel la fundamenta substanco de la monto, kaj la aliaj diaĵoj kaj mondaj vivaĵoj estu el lia karno.

Atumo estas unu el la plej gravaj kaj plej ofte menciata diaĵoj el la fruaj tempoj de antikva Egiptio, kiun substrekas la ofteco de lia mencio en la piramidaj tekstoj, kie li estas portretita kiel kaj kreanto de la mondo kaj patro de la faraono. Li kutime bildiĝas aŭ kiel viro portanta la reĝan kapotukon aŭ la dupartan blankan kaj ruĝan kronon de Supra kaj Malsupra Egiptioj, fortigante sian konekton kun reĝeco. Foje li ankaŭ bildiĝas en la formo de serpento, ĉar tiun formon li laŭ la mitologio alprenos fine de la krea ciklo, kaj fojfoje ankaŭ kiel mungotedo, leono, taŭro, lacerto aŭ simio.

En la *Heliopola* kosmogonio establiĝinta dum la sepa dinastio de Egiptio, li konsideriĝis la unua dio, kiu kreis sin mem, sidante sur insuleto en la unuaj akvoj. Laŭ fruaj mitoj, li kreis la dion *Ŝuo* kaj diinon *Tefnuto*, ejakulante en sian propran buŝon kaj tiel gravedigante sin (li konsideriĝis hermafrodito, ĉar lia nomo ja signifis "la kompleta"). Alia kredo interpretis, ke Ŝuo kaj Tefnuto estis kreitaj per seksumado de Atumo kun la diino *Iusaseto*, kiu priskribiĝis esti lia ombro. Konsekvence, Iusaseto vidiĝis la patrino kaj avino de la pli postaj aliaj dioj. La forto, rezistopovo, medicinaj ecoj kaj la karakterizaĵo esti manĝebla, gvidis la arbon akacio esti la "arbo de vivo", kaj la plej aĝa akacio en la norda proksimeco de la urbo Heliopolo estis supozata la naskoloko de la dioj. Tiel, kiel patrino kaj avino de la aliaj dioj, Iusaseto konsideriĝis la posedantino de la "arbo de vivo".

En la Malnova Regno la egiptianoj kredis ke Atumo levigis la animon de la morta faraono de lia piramido al la ĉielo.. En la Nova Regno, la mito de Atumo intermiksiĝis kun tiu de la dio Reo (*Ra*), kiu ankaŭ konsideriĝis suna dio, kaj la du identecoj miksiĝis en diaĵo nomata *Atum-Ra* (Atumo-Reo). Sed Reo konsideriĝis esti la suno entute, dum Atumo ricevis la rolon simboligi la vesperan sunon ĉe sunsubiro (kaj do bildiĝis kiel maljuna viro, apogiĝanta sur bastono), kaj la plia diaĵo *Ĥepera* vidiĝis la suno ĉe sunleviĝo.

Laŭ la origina kredo, laŭ kiu Atumo estis la sola dekomenca diaĵo, la juna dio *Nefertumo* - kvazaŭ unu aspekto de Atumo - reprezentis la matenan sunleviĝon, kaj ĉar Atumo estis leviĝinta el la unuaj akvoj en la burĝono de egiptia blua nila nimfeo, Nefertumo asociiĝis kun tiu floro, kiu ĝenerale multe uziĝis en la arto, religio kaj literaturo de antikva Egiptio.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Teraj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Pierre Beauchemin

**Pierre BEAUCHEMIN** (1860–1952) estis kanada esperantisto: stenografiisto, lernis Esperanton de la pastro Solis kun kiu li korespondis; laŭ la usona historiisto Bill Maxey, li intencis ĉeesti, en 1908, la Nordamerikan Kongreson sed li ne povis pro malsano. Li estis unu el plej aktivaj esperantistoj en Kebekio kaj Nordameriko. La kebekia historiisto Roger Le Moine en sia libro "Deux loges montréalaises du Grand Orient de France" (Ottavo, 1991) notis, ke Beauchemin estis framasono inter 1902 kaj 1924 (li eksiĝis de la loĝio *Emancipation* en 1910 pro proceso kontraŭ framasonoj) kun unu plia esperantisto kaj pentristo Ludger Larose (1868–1915). Ŝajnas, ke almenaŭ 15 framasonoj apogis aktive la esperantistan movadon en Montrealo je la komenco de la 20-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* https://onb.digital/result/10F4CFE1 Grupa foto kun Beauchemin en la Aŭstria Nacia Biblioteko

Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Transira Federacia Registaro

La **Transira Federacia Registaro (TFR)** de la Respubliko de Somalio (en somala *Dowladda federaalka kumeelgaarka*) estas la nuntempe internacie agnoskata registaro de Somalio. Oni starigis ĝin kiel unu de la Transiraj Federaj Institucioj (TFI) de la registaro difinita en la Transira Federa Ĉarto (TFĈ) adoptita en novembro de 2004 de la Transira Federa Parlamento (TFP). Tiu registaro estis agnoskita kaj helpita de Etiopio, Usono kaj UN.

La TFR oficiale enhavas la plenumigan branĉon de la registaro, kun la TFP kiel leĝofara branĉo. La registaron estras la Prezidento de Somalio, al kiu la ministraro rilatas pere de la Ĉefministro de Somalio. Tamen, la termino ofte uziĝas kiel ĝenerala termino por la tri branĉoj kolektive.

## Ĉefministro de Somalio 
* Listo de Ĉefministroj de Somalio

Nur Hassan Hussein estas la Ĉefministro de Somalio. Li estis elektita de la Prezidento Abdullahi Yusuf Ahmed por estri la ministraron novembre de 2007, kaj por nova ministraro en decembre de 2007.

## Ministraro 
La ministraro, formale konata kiel Konsilantaro de Ministroj, havis unue 42 oficojn, sed poste ĝi malpliiĝis al 31 dum periodo de reteno en 2006.

## Historio 
La Transira Federa Registaro (TFR) de la Respubliko de Somalio havis malfacilan historion. Ĝi estas la plej ĵusa klopodo restarigi naciajn instituciojn en Somalio post la falo en 1991 de Siad Barre kaj la sekva Somalia Enlanda Milito. De tiam la lando estis regata dum pli da jardeko de tribestroj kaj militestroj.

La TFR havis malmulte da povo en plej parto de Somalio ĝis la invado en 2006 de Etiopio, kiam la reĝimo de la rivalaj Islamaj Kortumoj estis forigita en Mogadiŝo. Alia isIslamisma grupo, Al-Shabaab prenis teritorion dum la sekvaj monatoj. Januare de 2009, la tagon post kiam etiopioj lasis la landon, la islamistoj ekkontrolis la urbon de Baidoa, devigante la registaron doriri al Ĝibutio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de Somalio (Oficiala retejo de la TFR)

Kategorio:Politiko de Somalio
Kategorio:Somalio
La Bogatiro iras al Marto

**La "Bogatiro" iras al Marto** (en la rusa: «„Богатырь“ идёт в Марто») estas soveta aventura filmo, registrita en filmostudio en Kievo.

## Intrigo 
La soveta vaporŝipo "Bogatiro" iras al la urbo Marto por helpi la viktimojn de tertremo. La ŝipo transportas materialojn por konstruado kaj lignajn flosojn. Malbonŝance fremdaj spionservoj ekscias pri la alveno de la *Bogatiro* kaj pretigas embuskon. Sed la maristoj de la *Bogatiro* estas pretaj venki la malamikon per heroismo kaj kuraĝeco.

Kategorio:Sovetiaj aventuraj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1954
Kategorio:Ruslingvaj filmoj