open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Verda Karto

**Verda Karto - socio post 50 jaroj** estas esperantlingva romano de IŜIHARA Eisaburo (石川  栄三郎, en Hepburn-transskribo *Ishihara Eisaburō*). El la japana ĝin tradukis JAMANAKA Hideo, kaj la libron de 184 paĝoj en 1930 respektive en 1932 publikigis (kaj ĉirkaŭ 1948 en dua eldono republikigis) Japana Esperanto-Instituto en Tokio. La titolpaĝo de la libro subtitoliĝis "romano gajninta la unuan premion ĉe konkurso de la taggazeto *Osaka Asahi Ŝimbun*" kio aludas al 大阪朝日新聞, la osaka antaŭversio en la Japana Imperio de la nuna tutlanda taggazeto Asahi Ŝimbun.

## Recenzo 
## Eksteraj ligiloj 
* bildigo de la titolpaĝo de "Verda Karto" en la retejo *bretaro* ( kaj )
* la libro en la bibliografia datumbazo *WorldCat* ( kaj )
* la libro en Guglo libroj ( kaj )

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1932
Verda Parnaso

***Verda Parnaso*** estas esperanta poemaro eldonite en 1932 sub la pseŭdonimo I. U., kiun uzis Saburo Ito. La poemaro havas 126 paĝojn kaj du partojn.

La unua parto temas pri penetraj observoj, doloraj krioj, kaj akraj satiroj, elŝprucintaj el la koro de l‘ revoluciema junulo, vestitaj per sonorantaj rimoj.

La dua parto estas tradukoj de poemoj el la japana kaj ĉina lingvoj de diversaj epokoj. La stilo estas ĝenerale bona laŭ esperantsta poemrecenzisto Matuba Kikunobu.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Verdaj Donkiĥotoj

***Verdaj Donkiĥotoj***  estas originale esperantlingva satira romano verkita de Julio Baghy. Ĝi estas publikigita 221-paĝe en la jaro 1933 en Budapeŝto ĉe Aleksandro Szalay. 175-Paĝan duan eldonon aperigis eldonejo *Pro Esperanto* el Vieno en la jaro 1996. 

## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Donkiĥoto
Kategorio:Fikciaj esperantistoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Verdkata testamento

***Verdkata Testamento***  estas originale Esperantlingve verkita 126-paĝa poemaro de Raymond Schwartz, eldonita en 1926 ĉe Esperantista Centra Librejo. Estas represo el la jaro 1974. Ekzistas ankaŭ KD-versio de la libro, voĉlegita de Stano Marček kaj eldonita de li en 2010. La kolektaĵo origine estis sceneja materialo por la siatempe tre renoma esperanta kabaredo Verda Kato en la bohema kvartalo Montmartre de Parizo en la 1920-aj jaroj.

## Recenzoj
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Verda Kato

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/ V en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1974
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2010
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Julien Vanverts

**Julien VANVERTS** (*vanvers*, naskiĝis la 10-an de novembro 1870, mortis la 10-an de majo 1954) estis franca kuracisto (doktoro), profesoro de la Universitato en Lille kaj Esperanto-pioniro. 

Vanverts verkis multajn verkojn pri kirurgio kaj ginekologio. Li estis vicprezidanto de SFPE kaj eksprezidanto de TEKA. Li organizis kursojn kaj konferencojn pri Esperanto kaj estis ĉefredaktoro de la „Internacia Medicina Revuo“.

## Verkoj 
* De la splénectomie – thèse de doctorat (1897)
* L’appendicite (kun Ch-E. Monod) (1898)
* Du traitement des abcès pelviens d'origine appendiculaire (kun Ch-E. Monod) (1898)
* Du diagnostic différentiel de l'étranglement interne (1899) p
* Titres et travaux (1904)
* Traité de technique opératoire (kun Ch-E. Monod) (1900)
* Chirurgie des artères (kun Ch-E. Monod) (1909)
* Travaux de chirurgie (1909)
* Manuel de chirurgie des artères (kun Ch-E. Monod) (1909)
* L’anastomose artério-veineuse (kun Ch-E. Monod) (1910)
* De la confusion des rôles du médecin-expert et du médecin-traitant dans la Loi sur les accidents du travail – Incompatibilité de ces rôles (kun P. Levallois) (1910)
* Le traitement conservateur des anévrismes et des hématomes (kun Ch-E. Monod) (1911)
* De l’anévrismorraphie (kun Ch-E. Monod) (1912)
* Les phlébites puerpérales (kun C. Jeannin kaj H-R. Paucot) (1912)
* Tumeurs de l’ovaire et grossesse (kun Ch. Puech) (1913)
* Traitement des tumeurs de l’ovaire au cours de la grossesse (kun Ch. Puech) (1914) 
* Formulaire, consultations chirurgicales et médicales (kun G. Lemoine, E Gérard kaj E. Doumer) (1921)
* Manuel d’obstétrique et d’hygiène de la première enfance (kun H-R. Paucot) (1923)
* Guide professionnel du médecin (1926)
* La réforme de l’enseignement médical (1932)
* Manuel de médecine sociale (kun G. Marguerit) (1939)
* Le nouveau né : précis d’hygiène de la première enfance à l’usage des mères (kun R. Palliez) (1944)
* Précis de puériculture à l’usage des étudiants en médecine (kun R. Palliez) (1946)
* La France de demain (1945)

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Esperantistaj kuracistoj
Willy Versteeg-Graftdijk

**Wilhelmina VERSTEEG-GRAFTDIJK** (naskiĝis la 6-an de julio 1886 in Giessendam, mortis la  en Zeist) estis nederlanda esperantisto. Ŝi esperantistiĝis en 1926. Versteeg-Graftdijk prizorgis kursojn, interalie en popollernejo. Ŝi estis delegito de la Universala Esperanto-Asocio. Versteeg-Graftdijk tradukis al Esperanto la detektivan romanon *La Viro el Francujo* de Ivans en 1933.
## Tradukoj
*Jakob van Schevichaven (Ivans). *La Viro el Francujo*. 1933.
*F. W. A. Korff. *Kaj Tamen Dio estas amo*. eld. S. V. Voorhoeve - Den haag - 1954.

### Recenzoj
Pri *La Viro el Francujo*

### Referencoj 
VERATEEG-GRAFTDIJK, Willy

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Wilhelm Wingen

eta|Librokovrilo de *Schlüssel...* de Hans & Wilhelm Wingen (1950).
eta|Librokovrilo de *Wörter der Gegenwart* (1962).
**Wilhelm WINGEN** (vingen) (naskiĝis la 26-an de septembro 1895 en Kolonjo (Köln), mortis la 11-an de aŭgusto 1983 en Bergisch Gladbach) estis germana instruisto, stenografo de urba kaj provinca parlamentoj kaj esperantisto. Lia filo estas la Esperanto-vortaristo Hans Wingen.

Wingen militservis dum la unua mondmilito kaj poste estis kaptito en Anglio ĝis 1920. Li multe laboris en stenografia movado, verkis lernilojn kaj redaktis stenografian revuon. De 1924 li estis esperantisto kaj de tiam kursestro de la Esperanto-grupo de Kolonjo (Köln). Li estis sekretario de Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (REVELO) de 1927 ĝis 1930, poste ties prezidanto. Li ankaŭ oficis kiel sekretario de la Loka Kongresa Komitato (LKK) por la 16-a Germana Esperanto-Kongreso en Kolonjo en 1927 kaj la 25-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Kolonjo en 1933. Wingen gvidis Esperanto-radiokurson ĉe okcidentgermana sendostacio, la pionira *Westdeutsche Funkstunde* de 1924, el kiu poste evoluis la sendostacio *Westdeutscher Rundfunk*. Li verkis (kun Teo Jung) du lernolibrojn, en 1929 kaj 1932, kiuj fariĝis tre popularaj kaj en multaj eldonoj estis uzataj dum 50 jaroj. Post la mondmilito, sekvis pliaj vortaroj, lernolibroj kaj pliaj libraj gvidiloj kune kun la filo Hans.

## Verkoj
Kun Hans Wingen

*WIR LERNEN ESPERANTO, DIE WELTHILFSSPRACHE. Eld. Limburger Vereinsdruckerei, Limburg/Lahn.

## Vidu ankaŭ 
* *Historio de Esperanto*, II, p.&nbsp;788
* *Kiel Aranĝi Kursojn kaj Grupvesperojn?*

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Wilhelm Wingen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Steno
Pierre Charles Maria van de Vijver

**Pierre Charles Maria van de VIJVER** ( en Axel, mortdato nekonata) estis nederlanda esperantisto kaj instruisto. Li loĝis en Geldrop.

## Esperanta agado 
Van de Vijver esperantistiĝis en 1926. En 1927 li prizorgis artikolojn pri Esperanto en Eindhovensch Dagblad ( Ĵurnalo de Eindhoven). Van de Vijver estis la prezidanto de Suda Kruco kaj de Amikeco, ambaŭ iamaj nomoj de la sama Eindhoven-a sekcio de Nederlanda Katolika Esperantista Ligo, kaj membro de la ekzamena komitato. En 1937 Amikeco havis 300 anojn kaj tiel estis la plej granda sekcio de iu nederlanda Esperanto-federacio. Ja estas grava noti ke aliaj urboj simple havis pli ol unu sekcio. Van de Vijver gvidis multajn kursojn en Eindhoven kaj apudaj urboj; tiujn en Esperanto partoprenas 100-130 kursanoj. Li instruis laŭ propra lernolibro, kiu plene atentas la nacilingvan gramatikon.
## Verkoj
***Stupetaro. Esperanto leerboek voor Diploma A **. 2 volumoj. Eld. N. V. Lecturis, Eindhoven, 1933.
## Tradukoj
*Henry t'Sas.  **Irisis**. Eld. Ideala Esperanto- Biblioteko, 1935(?);
*Marie Koenen. **La Sunkrono**. Eld. Malnova Turo, Eindhoven, 1938(?);

### Recenzoj
Pri **Irisis**

----
Pri **La Sunkrono**

## Referencoj 
Vijver, Pierre Charles Marie
Vijver, Pierre Charles Marie
Demetrio Viktorov-Ĉeĥoviĉ

**Demetrio VIKTOROV-ĈEĤOVIĈ**, ruso, pedagogo, Esperanto-lektoro. Nask. 17 majo 1888. Esperantisto de 1925. Gvidis multajn E-rondetojn kaj kursojn. Vasta prop. laboro, ekspozicioj per materialo el 43 landoj. En 1932 organizis „Naĝantan Teatron“, uzintan Esperanton. La teatro veturis sur speciala vaporŝipo laŭ Dnepro kaj aliaj riveroj de Ukrainio kaj Blankrusujo kaj donis spektaklojn en la libera aero. Programo: teatraj verketoj kaj apartaj numeraj dediĉitaj al la int. ideo. Antaŭ la prezentadoj la fondinto faris proprajn paroladojn pri Esperanto.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Mortojaro nekonata
Béla Vikár

**VIKÁR Béla** (1859-1945) estis hungara esperantisto, etnografo, tradukisto, membro de la Hungara Scienca Akademio, pens. estro de la parlamenta stenografoficejo.
eta|Béla Vikár

Béla Vikár naskiĝis en 1859 en Hetes kaj li mortis en Dunavecse en 1945.

Béla Vikár frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1877-1884, dume li stenografe notis la prelegojn kaj li eldonis ilin. Tiutempe (kaj baldaŭe) li kolektis ankaŭ fabelojn kaj popolkantojn. Ekde 1880 li estis stenografisto en la hungara parlamento ĝis la emeritiĝo en 1921. En 1889 li vojaĝis al Rusio al tiu landparto, kie nun estas Suomio por studi la etnografion kaj la lingvon. En 1900 en la mondekspozicio en Parizo li prelegis pri siaj rezultoj (li havis ĉ. 7000 popolkantojn). En la 1910-aj jaroj li esperantiĝis. Li redaktis diversajn revuojn.

Tradukinte al hungara la kartvelan eposon „Kavaliro en tigra felo“, li sukcesis fari tion nur per la Esperanta-lingva interpreto de Ciklari (Giorgi Ciklauri). Kiel ĉefsekretario de „La Fontaine Literatura Societo“, li dufoje kunaranĝis Esperantan literaturan matineon.

## Liaj ĉefaj tradukaĵoj 
* Kalevala
* Kavaliro en tigra felo (1917)
* Ĉiuj fabeloj de La Fontaine (1929)
* diversaj tradukaĵoj el la finna, franca, germana, angla, estona, norvega lingvoj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* Sulinet – Ki-kicsoda

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj kolektistoj pri popolaj muzikoj
Francisko Vila

**Francisko VILA** estis hispana fervojisto. Li naskiĝis je la 29-a de septembro 1894 en Barcelona. Li verkis en hispana kaj kataluna lingvoj teatraĵojn, poemojn ktp. kaj estis fondisto de la Esperanto „juneco“ en Barcelona kaj direktoro de Verda Stelo. Propra laboro per artikoloj, radio, organizado de Esperantaj festoj, li gvidis multajn kursojn kaj tradukis al Esperanto poemojn kaj skribis kelkajn originalajn poemojn.

VILA, Francisko

VILA, Francisko
VILA, Francisko
Viktimoj (libro)

***Viktimoj***  estas originale Esperantlingve verkita romano de Julio Baghy. Ĝi aperis 162-paĝe en 1925 ĉe Literatura Mondo el Budapeŝto. La dua eldono datiĝas de 1930, la kvina de 1971 (en Kopenhago). Eldonejo Fenikso prizorgis la sesan eldonon en la jaro  1991. 

La romano estis daŭrigita en lia sekva romano, *Sur Sanga Tero*.

## Roluloj 
* **Johano Bardy**: artisto.
* **Dolŝky**: amiko de Johano.
* **Fiza**: amoristino.
* **Izor**: juda komercisto
* **Katja**
* **Dogler**

## Recenzoj
## Literaturo 
* Sten Johansson: *Scenoj el Siberio.* 
** En: *La Ondo de Esperanto* 2 (184), 2010.
** En: *Kroze – proze.* Literatura esearo. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2013. Paĝoj 36–39.
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Sur Sanga Tero*

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "viktimoj".

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1991
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Fikciaj viktimoj
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Antonio López Villanueva

**Antonio LÓPEZ VILLANUEVA** (naskiĝinta en 1857 en Molina del Segura, Murcia Regiono, mortinta en 1934) estis hispana esperantisto, instruisto, muzika komponisto kaj gitaristo. Li estis aŭtoro de kelkaj el la plej gravaj lernolibroj kaj vortaroj de la unuaj periodoj de la Esperanto-movado en Hispanio.

Li estis esperantisto de 1902, danke al la amikeco kun Ricardo Codorniu, ankaŭ loĝanta en Murcio. Li verkis diversajn gramatikojn kaj vortarojn (la unuan en 1902), precipe kunlabore kun Vicente Inglada Ors. Li kunlaboris al „Tra La Mondo“, „La Revuo“ kaj „Juna Esperantisto“. Li estis membro de la Lingva Komitato.

Kiel muzikisto, li komponis diversajn muzikpecojn, ĉefe por gitaro. Siaepoke li akiris grandan prestiĝon kun la sesopo *Thader*, de kiu li estis direktoro, kaj kreis grandan kolekton de verkoj por ensemblo de ses muzikiloj.

Li krome estis *enciklopedieca humanisto*, kaj studis pentrarton, astronomion, medicinon kaj pedagogion.

En 2009, liaj posteuloj donacis liajn verkojn al la muzika centro de la Ĝenerala Arĥivo de la Regiono de Murcio http://www.europapress.es/murcia/noticia-centro-documentacion-musical-region-acoge-obra-compositor-murciano-antonio-lopez-villanueva-20090322130443.html

## Verkoj
* kun Vicente Inglada Ors : *Vocabulario Esperanto-Espanol y Espanol-Esperanto*. Eld. José Espasa, Barcelona, 1905.

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Frederiko Villareal

**Frederico VILLAREAL** (esperantigita Frederiko, nask. en Túcume, Provinco Lambajeko, la 31an de Aŭgusto 1850, mortis en Lima la 3an de Julio 1923) estis perua, d-ro, prof. de astronomio ĉe la Universidad Nacional Mayor de San Marcos en Limo kaj Esperanto-pioniro.

Villareal estis pioniro de Esperanto en Peruo kaj en Sudameriko ĝenerale. Altirita al Esperanto per artikoloj de Charles Méray (Francio) li tuj en 1901 fariĝis adepto de Esperanto. Li verkis du lernolibrojn por hispanoj (1901, 1902) kaj eldonis hispanlingvan tradukon de la „Ekzercaro“ de Zamenhof. En la 16-a de junio 1903 Villareal fondis Esperanto-Societon en Peruo kaj komencis eldonadi Esperanta-Hispana-lingvan gazeton „Antaŭen Esperantistoj“. Multaj artikoloj. Ŝ.

## Verkoj 
* **1901**: *Manual para aprender la lengua internacional Esperanto inventada por el médico ruso Dr. L. Zamenhof, contiene la pronunciación, gramática y doble vocabulario para el uso de los españoles*. Lima, J. Mesinas, 1901. 142 p.
* **1905**: *Rezisteco de la Ferkolonoj*. Lima, Imprenta de la Escuela de Ingenieros, 1905.

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=federico+villareal&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Frederiko Villareal en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Peruaj esperantistoj
Virinaj nomoj en Esperanto

**Virinaj nomoj en Esperanto**. Laŭ K. Kalocsay (1. Lingvo Stilo Formo, p: 81-83) „la virinaj nomoj apartenas al tiu ĝena flanko de la lingvo, kiu ne estas kontentige solvebla per la propraj reguloj  kaj sufiksoj de la lingvo.“ Kaŭzas malfacilojn precipe la fakto, ke  multaj virinaj  nomoj havas konforman virnomon. Meazzini proponas la sufikson „io“ : Emilo - Emilio, sed ĉe multaj nomoj tio ne donas kontentigan solvon. (Julio, Paŭlio). Ĉe Z. estas legeblaj: Johanino, Ludovikino, do estas uzata la sufikso „in“. Sed tiel fariĝus tiaj nomoj: Antoniino, Mariino. Sed jam Z. uzis la vorton Marta kaj laŭ tio Kalocsay proponas, ke ĉiu virina nomo finiĝu je „a“: Julia, Paŭla, Roza ktp. Kaj por esti laŭfundamenta, Kalocsay insistas tiel:  „Ĉiu virina nomo estas rigardata, kiel adjektivo, rilatanta al la (ellasita) vorto „ino“. Tiu ĉi propono ankoraŭ ne estas oficiale akceptita.

Noto de M. C. Butler. La fatala kontraŭaĵo estas, ke oni ne povas adjektivigi la nomojn kun - a. Ĉu la *Johanaa mano*?! Tamen estas konforme al la reguloj skribi la jenan "Johanamanon" pri la sama signifo.

## Vidu ankaŭ 
* Personaj nomoj en Esperanto


Kategorio:Esperanto
Vivo de Jesuo

**Vivo de Jesuo** (france *Vie de Jésus*) estas biografio pri la historia Jesuo Kristo de la franca filozofo Ernest Renan, aperinta en 1863. Ĝi estas la unua parto de la verko *Histoire des origines du christianisme (Historio de la originoj de la Kristanismo)*.

## Presado sen supersignoj
Pro praktikaj kialoj en la verko la supersignoj estis anstataŭigitaj per h, kio estas permesata de Fundamento mem sed ĉar tio okazis dum la ido-krizo, dum la sekvaj du jaroj, tiu eldono estis ofte citita de idistoj kiel ekzemplo de netaŭgeco de esperanta alfabeto. Diras la tradukinto:

## Recenzoj
Kategorio:Esperanto-movado
Vivo de Sankta Francisko el Assisi

**Vivo de S. Francisko el Assisi** . Biografio de la fama katolika sanktulo, originale de Modesto Eugenio Carolfi, 1923, 64 p. „Klara, bonstila, kaj eĉ ofte poezia“. (P, ,E', 1924, p: 10.)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
*Sankta Francisko
*De Francisko el Asizo por vi
*Asizo

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Sankta Francisko el Asizo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1923
Anton Vogt

eta|altdekstre|Anton Vogt en 1923
D-ro **Anton VOGT** [fogt] (naskiĝis la  en Aschhausen, Virtembergo) estis germana esperantisto kaj bankisto.

Post abiturientiĝo li studis politikan sciencon en Würzburg, Berlino kaj Erlangen kaj doktoriĝis *(Dr. rer.pol.).* en 1911. Jam en 1908 li fariĝis bankdirektoro. En 1922 li eĉ fondis propran bankon, ''Dr. Vogt'sche Bank KG'', kiun li tamen vendis.

Lerninte Volapukon en 1897, li en 1903 fariĝis esperantisto. Ekde 1907 li estis membro de Esperanto-grupo en Berlino. En 1909 li faris propagandajn paroladojn en Frankonio kaj fondis Esperanto-grupojn en Würzburg kaj Schweinfurt. Ekde 1912 li estis membro de la Esperanto-grupo en Bamberg, ekde 1917 en Augsburg, kie li laboris kiel bankdirektoro. Li partoprenis en reorganizo de la Bavara Esperanto-Ligo. Ekde 1920 li estis ano de Esperanto-grupo en Stuttgart, ekde 1922 li estis delegito de UEA en Stuttgart.

Li reprezentis germanajn komercajn ĉambrojn dum Esperanto-konferencoj en Venecio kaj Parizo. Li partoprenis multajn Universalajn Kongresojn. Vogt verkis multajn artikolojn kaj prelegis dum la Someraj Universitatoj en Dancigo kaj Kolonjo pri ekonomiaj problemoj.

Dum pluraj jaroj Anton Vogt estis vicprezidanto de Germana Esperanto-Asocio. De 1934 ĝis 1936 li estis estrarano de UEA. En 1936 eksiĝis el UEA pro malpermeso al membroj de Nacisocialisma Germana Laborista Partio kaj de ĝiaj suborganizoj aparteni al Esperanto-organizoj.

Lia edzino nomiĝis Betty Vogt. Ŝi mortis en 1932.

Stettenstraße 8 Augsburg.JPG|En ĉiu tiu domo en Augsburg (Stettenstraße 8) Vogt loĝis en 1920 ...
Wohnhaus Weißenburgstrasse 2 B Stuttgart Germany.jpg|... kaj en ĉi tiu domo en Stuttgart (Weißenburgstraße 2 b) en 1922.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Vivo de Zamenhof

***Vivo de  Zamenhof***  estas biografio pri L. L. Zamenhof, verkita de Edmond Privat. Ĝi aperis unuafoje 208-paĝa en 1920 en Londono ĉe Brita Esperanto-Asocio. Dua eldono sekvis en 1923, 109-paĝa. La dokumento poste eldoniĝis en angla (1931, en traduko de Ralph Eliott) kaj nederlanda (1934) tradukoj kaj pliaj eldonoj en Esperanto. Al tiu el 2007, eldonita de UEA, Ulrich Lins aldonis referencojn, aktualan bibliografion kaj pliajn materialojn.
La verko estis tradukita al nederlanda lingvo kie *Tragiek en Triomf van Zamenhof* de L. Belinfante-Ahn.

## Enhavo 
La titoloj de la ĉapitroj estas: La gentoj en Litva lando; Infano en Bjalistok; Gimnaziano en Varsovio; Studentaj jaroj; Doktoro Esperanto, idealista profeto; Homarano; Kongresaj paroladoj; Lingvisto; Verkisto; Etika pensulo; Homo ĉe morto.
## Recenzoj
## Vidu ankaŭ
* *Zamenhof* de Ernest Drezen

## Bildaro 

Dosiero:Vivo de Zamenhof (760 x 1013).jpg|Kovrilpaĝo de *Vivo de Zamenhof*, 5-a eldono, 1977, Aŭstralio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Vivo de Zamenhof* en Projekto Gutenberg
* Recenzo el oktobro 1922 en *Literatura Mondo*
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj pri L. L. Zamenhof
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1923
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1931
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1934
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1937
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1957
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1977
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2007
Kategorio:Eldonaĵoj de The Esperanto Publishing Company Limited
Kategorio:Eldonaĵoj de UEA
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Vojaĝo en Faremidon. Du Ŝipoj

***Vojaĝo en Faremidon*** kaj ***Du Ŝipoj*** estas du noveloj de Frigyes Karinthy (Frederiko Karinthy). El la hungara tradukis ilin Lajos Tárkony (Ludoviko Totsche); la 83-paĝa libro aperis en la jaro 1934 ĉe Literatura Mondo en Budapeŝto. 

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/ V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "vojago".

Kategorio:Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Faremido
Jan Hendrik Vink

**Jan Hendrik VINK** (naskiĝis la 9-an de oktobro 1897 en Enschede, mortis la 23-an de februaro 1975 en Hago) estis nederlanda esperantisto, kontoristo, konata figuro en la landa Esperanto-movado.

Kelkajn jarojn li estis sekretario de la haga sekcio de LEEN. Estis prezidento de LEEN. Eldonis la libreton (32 pĝ) *Esperanta Kantokolekto* kaj tradukis kelkajn el la kantoj. Eldonis ilustritajn poŝtkartojn *La Holanda Muelilo* kun Esperanta teksto. Artikoloj en HDE, ktp.

Dum sia longa aktiveco en la Movado, li okupiĝis pri eldonado, estis sekretario de la loka grupo kaj poste ankaŭ prezidanto de LEEN, la landa asocio de UEA en Nederlando. Lastatempe li estis kasisto de la reaktiviĝinta Internacia Esperanto-Instituto.
## Verkoj
**Esperanta Kantokolekto*. 1934(?)
 

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1897
Kategorio:Mortintoj en 1975
Versaĵoj

***Versaĵoj***   estas 35-paĝa libreto publikigita en Bukaresto en la jaro 1912 fare de Esperanta Biblioteko "Danubo". Ĝi enhavas originale esperantlingve verkitajn versaĵojn de Georgo Deŝkin.

Represo okazis ĉe Pro Esperanto el Vieno en 1989.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/ V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "versajoj".
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1912
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Vojaĝoj kaj Aventuroj de Sinjoro Longkrurulo

***Vojaĝoj kaj Aventuroj de Sinjoro Longkrurulo*** estas 80-paĝa bildlibro, rime verkita de Dreves Uitterdijk. Ĝi estis eldonata en la jaro 1927 de la aŭtoro mem en Hilversum, kaj enhavas 152 bildojn kaj 162 strofojn. 

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/ V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Rete legebla dokumento
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de  CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Libraro Ludovika 
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Longkrurulo
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Kategorio:Originala literaturo en Esperanto por infanoj‎
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Thelonious Sphere Monk

**Thelonious Sphere Monk **(10-a de oktobro 1917 – 17-a de februaro 1982) estis usona pianisto, orkestrestro kaj komponisto. Li eklernis pianon ekde kiam li aĝis 7 jarojn. Kiel adoleskanto, li akompanis sian patrinon, kiu kantis en baptista preĝejo. En la 30-aj jaroj, li gajnis konkurson por amatoroj en Apollo. Post mallongaj studoj en Julliard School, en 1939, li ludis kun la kvaropo de la drumisto Keg Purnelle. Poste, li ludis kun Kenny Clarke (drumisto), kaj laboris en ĵaza klubo, la "Minton's", kie li renkontis Dizzy Gillespie kaj Charlie Parker. Kune kun ili, li inventis la bopon. Li registris siajn unuajn diskojn en oktobro 1944 kun Coleman Hawkins. Li ludis en la orkestro de Dizzy Gillespie en 1946, kaj dum 1947, fine li registris sub sia nomo. Poste, li estis monde konata, ludis tra la mondo kun la plej famaj ĵazistoj ĝis 1972, jaro kiam li frakasis sian pianon kaj enfermiĝis ĝis sia morto.

Kategorio:Ĵazo
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de oktobro
Kategorio:Mortintoj la 17-an de februaro
Vortform-riĉeco

**Vortform-riĉeco**. Morfologia sistemo de esperanto faciligas esprimon de la plej delikataj senc-nuancoj. Ekz. de radiko bov oni povas derivi bovo, virbovo, bovino, bovido, virbovido, bovidino, bovaro, bovejo, bovisto, bovaĵo, bovidaĵo, ktp. En angla lingvo oni devas uzi tute diversradikajn vortojn  ox, bull, cow, calf, steer, heifa, herd (of cattle) byre, herdsman, beef, veal, bovine, ktp.

Oni prave asertas, ke en ĉiu lingvo plej riĉe estas evoluintaj tiuj fakoj, kiuj estas plej proksimaj al ordinara ĉiutaga mastrumado kaj ekonomio de la popolo uzanta tiun lingvon.

Tiel ekzemple en somala lingvo estas tre vaste ellaborita terminaro rilate la kamelon - ĉefan mastrumobjekton de somali-popolo.

S. Marin en artikolo „Mortpezo kaj efikeco“ citas tutan serion da tiusencaj somali-vortoj, kiuj trovas nur 2-3 respondecajn vortojn en la riĉaj franca kaj angla lingvoj.

En E ekzistas tamen ĉiuj necesaj leksikologiaj kaj gramatikaj rimedoj por esprimi ĉiujn ĉi ideojn - ĝis tiom subtilajn, kiel virkamelido, kamelidineto, fruktigokamelo, buĉokamelino, kamelareto, ktp.

Do tiu eco de E montras, ke ĝi pli ol iu natura lingvo kontentigas la internaciajn bezonojn laŭ sia esprimpovo, ke ĝi povas kontentigi tiurilate bezonojn de kiu ajn nacia lingvo.

Novaj vortoj povas esti derivataj kaj uzataj laŭ bezono; kaj samtempe la ĝenerala vortaro de E ne fariĝas pro tio tro ampleksa, ĉar novaj vortoj estas kreataj el la kombinoj de vortoj-radikoj simplaj, elementaj. 

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto
Cyrill Vörös

**Cyrill VÖRÖS**, ankaŭ nomata Cyrillo Vœrœs, (naskiĝis la 31-an de oktobro 1868 en Borszörcsök, mortis en 1948 en Sátoraljaújhely) estis hungara matematikisto, piarista monaĥo, esperantisto.

## Biografio 
Cyrill Vörös en Vác aliĝis al la piaristoj en 1886, post la novicado li maturiĝis en Kecskemét, poste li studis teologion en Nitro. En 1891 li monaĥiĝis, post 2 jaroj pastriĝis, samtempe li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Ferenc József. Li instruis en piaristaj gimnazioj en Nagykanizsa, Léva (nun en Slovakio), Kecskemét kaj Budapeŝto ĝis 1920, poste li estis kuratoro de la ordeno. Lia scienca agado apartenas al geometrio, precipe de János Bolyai kaj de Bernhard Riemann, li eldonis plurajn verkojn ĉi-teme. Ekde 1909 li estis esperantisto, en UK 1929 li  prelegis.

## Verkoj en la hungara 
* *Egyszerű szerkezetű repülőrendszer legközönségesebb mozgásai. Kolozsvár* (1893)
* *Egyszerű repülőszerket vertikális mozgása* (1895).
* *Kísérleti természettan a középiskolák VII. és VIII. oszt. számára. Budapest* (1901).
* *A mathematikai és fizikai földrajz elemei. A gymnasiumok III. oszt. számára. U. ott *, (1902)
* *Analitikus Bolyai-féle Geometria. i. kötet Síkgeometria* (hungarlingve, 1909)

## Verkoj en Esperanto 
* *Analitika geometrio absoluta, vol. 1 - La ebeno Bolyaia* - Budapeŝto, eldonejo Kókai, 1911.
* *Analitika geometrio absoluta, vol. 2 - La spaco Bolyaia* - Budapeŝto, eldonejo Kókai, 1911
* *Elementoj de la geometrio absoluta* - Budapeŝto, eldonejo Kókai, 1911.

### Recenzoj
Pri *Analitika geometrio absoluta*

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Vortkunmeto en Esperanto

**Vortkunmeto en Esperanto**. En vortkunmetoj la ĉefa vorto staras en la fino (ĉefelemento); ĝi difinas la sencon de la vorto, kiun la antaŭe staranta elemento (flankelemento) nur klarigas, nuancigas. La ĉefelemento (ĈE) difinas ankaŭ la gramatikan vortkarakteron de la flankelemento (FE).

# *Substantiva* ĈE substantivigas sian FE-on. Do: skribmaŝino estas skribomaŝino: maŝino de skribo (analizo de rilato: R); orĉeno estas: oro-ĉeno  ĉeno el oro (analizo laŭ materialo: M); membroabonanto estas membro abonanto (analizo epiteta: E). Se la FE ne estas substantiva radike, ĝi substantiviĝas laŭ vortsenco: varmenergio: varmo-energio; belkulto: belokulto, voluptamo  voluptoamo (amo de volupto). Do vortoj kiaj belknabino, bluokulo, ktp., ĉe kiuj la FE estus adjektiva, estas kontraŭaj al la spirito de la E-a vortkunmeto. Tamen ekzistas kelkaj tiaj vortoj: sovaĝbesto, dikfingro, junedzo, etburĝo, ĝentilhomo. Ĉi tiuj parte imitas nacilingvajn formojn kaj estas kvazaŭ memstaraj radikvortoj, parte estiĝas per la refiksiĝo de kelkaj adjektivradikoj  sovaĝ', et', jun', nov', sol' ktp.); ili estas lernendaj aparte.
# *Adjektiva* ĈE same substantivigas sian FE-on, kaj rilatas al li per la prepozicio je; belriĉa: beloriĉa: riĉa je belo; drinkema: ema je drinko.
# *Verba* ĈE faras el sia FE aŭ adverbon: bonfarti: bone farti ; aŭ (predikatan) adjektivon: ruĝigi: igi ruĝa; ŝtatigi: igi  ŝtata.

Ĉi tiu fenomeno, nomata vortefiko, okazas same ĉe radikoj, sufiksoj kaj finaĵoj. Finaĵo a (adjektiva ĈE), se ĝi ne estas pleonasma, substantivigas sian FE: skriba estas skribo-a (rilata al skribo), ama estas amo-a, rilata al amo. Finaĵo i (verba ĈE) adverbiĝas: marteli: martele i: agi martele.

Ŝajnaj kontraŭdiroj estiĝas ĝuste per ĉi tiu okaza memstareco de la finaĵoj (v. Interelementa Rilato)

Krom la supre skizita rekta vortefiko, (iranta de dekstre al maldekstre) ekzistas ankaŭ vortefiko inversa (de maldekstre al dekstre). Ekzemple en la vorto miljaro la vorto mil postulas post si pluralon. Per tio evidentiĝas ke la finaĵo o ne povas rilati sole al la elemento jar, sed nur al ambaŭ elementoj (mil kaj jar) kune. La analizo do estos (mil jar)o aŭ ĉar mil nepre  pluraligas, (mil  jaroj)o: tempo de mil jaroj.

Same: en senforta la prepozicio sen postulas post si substantivon. Ĝi do memstarigas la finaĵon a, substantivigas la adjektivan radikon fort (sen forto)a. La analizo de grandkuraĝa (ĉar adjektivo postulas post si substantivon) estos (granda kuraĝo)a: karakterizita de  granda kuraĝo.

La analizo de la kunmetitaj vortoj okazas tiel, ke unue ni provas la analizon laŭ la tri vortefik-reguloj (1, 2, aŭ 3). Se tiel ni ne havas senchavan rezulton, ni memstarigas la finaĵon, kaj rilatigas la du antaŭajn radikojn inter si, kiel duoblajn flankelementojn. Ĉe tio ni esploras ankaŭ, ĉu ne ekzistas inversa vortefiko.

KALOCSAY

Noto de M. C. Butler. Mi ne konsentas la malpermeson uzi la formojn „belknabino“, „bluokulo“. Ili ŝajnas al mi tute bonaj.

Vastan pritrakton pri la Vortkunmeto oni trovos en mia Lingvo, Stilo,: Formo (1932).

## Vidu ankaŭ 
* Vortfarado
* Kategorisufiksoj

Kategorio:Esperanto
Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj

**Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj**, akronime **TAGE**, estis faka asocio de esperantistaj instruistoj.

TAGE estis fondita en 1924 dum la 16-a Universala Kongreso de Esperanto en Vieno. Ĝia gazeto nomiĝis *Internacia Pedagogia Revuo.*

Prezidantoj de TAGE estis:
* Marcel Boubou (1924–1926)
* Albín Neužil (1926–1929)
* George William Roome (1930–?)
* Bjarne Beckman (~ 1936)

La ĉeflaboranto kaj estro *de facto* de la asocio estis Pieter Korte en Nederlando ekde 1933.

TAGE estis nuligita pro naziismo kaj dua mondmilito. Hodiaŭ ekzistas Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), fondita en 1949 pro instigo de Korte.

## Eksteraj ligiloj 
* *Internacia Pedagogia Revuo*, 15-a jaro (1936), n-ro 3  (PDF-dosiero)

Kategorio:Instruistaj Esperanto-asocioj
Vortaro de Esperanto

***Vortaro de Esperanto***  de Kazimierz Bein (Kabe) estas la unua tute unulingva difin-vortaro de Esperanto kaj pro tio historia antaŭulo de la *Plena Vortaro de Esperanto* de 1930 kaj de la hodiaŭa *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV - lasta eldono en 2005). Ĝi precipe helpas al la kompreno de la vort-trezoro de l’ Fundamento de Esperanto. Ĝia unua eldono aperis en 1911, la dua senŝanĝa en 1922, la tria kaj lasta, same senŝanĝa, en 1925 kun po 175 p. Aperis 8500 ekzempleroj. Ĝia sola antaŭulo estis la *Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca* de Émile Boirac de 1909, kies malprecizan difinan parton la Kabe-vortaro tamen forte superas. 

## Strukturo 
eta|maldekstre|*Vortaro de Esperanto*, eldono de 1911.

La koncizaj difinoj estas tute taŭgaj kaj la aplikoj trafe ilustritaj per ekzemplo-frazoj. Tute mankas referencoj al antaŭaj verkoj aŭ vortaroj, aŭ pri Fundamenteco aŭ Zamenhofeco. Tamen la baza strukturo de 1911 precipe ne ŝanĝiĝis tra Plena Vortaro de 1930 ĝis la hodiaŭa PIV de 2005. La citita "konkiri" anstataŭ la hodiaŭa "konkeri" estas unu el la plej konataj arkaismoj de Esperanto. La ekzemplo-frazo "La Romanoj ~is la tutan antikvan mondon" tamen troviĝas ĝis hodiaŭ en PIV, nun por klarigi "konkeri". Ankaŭ aliaj enskriboj spegulas la lingvo- kaj tekniko-staton de 1911. "Biciklo" ekzemple laŭ la Kabe-vortaro estas "Durada velocipedo, kies antaŭa rado estas multe pli granda, ol la posta", dum "bicikleto" estas "Durada velocipedo kun egale grandaj radoj". Pro tiu eco la Kabe-vortaro ĝis hodiaŭ estas grava bazo por studi lingvo-evoluon en Esperanto. 

## Historia kritiko 
## Moderna kritiko 
Bernhard Pabst en la enkonduko kaj komentoj al la enhave senŝanĝa reeldono de 2013. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Enciklopedia Vortareto Esperanta*

## Eksteraj ligiloj 
* La *Vortaro de Esperanto*  (eldono de 1922), deŝutebla el la biblioteko de la Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a".
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Tago de la libro

**Tago de la libro** estas ĉiujara esperanto-festo je la 15a de decembro (Zamenhofa tago). Dum la UK en Danzig, 1927, Julio Baghy pere de P. Balkanyi proponis, ke la 15-a de decembro. (naskiĝtago de Zamenhof) estu ĉiujare la tago de la Esperanto-literaturo, do festo de la libro. La kongreso unuanime aprobis la ideon kaj jam dum tiu jaro la Esperantistoj aranĝis librofeston en la tuta mondo je tiu dato. De tiam oni konsideras morala devo de ĉiu „vera“  Esperantisto, okaze de tiu ĉi tago aĉeti minimume unu Esperanto-libron.

## Vidu ankaŭ 
* Zamenhofa tago

Kategorio:Esperanto-movado
Libro
Kategorio:Esperanto-festoj
Henry Benjamin Hyams

**Henry Benjamin HYAMS** (*pseŭdonime*: **Tagulo**; naskiĝis en 1879 aŭ januaro 1880 en Hackney, mortis en 1965) estis angla arkitektura desegnisto, pentristo, esperantlingva verkisto kaj esperantisto.

Hyams kunlaboris al *Internacia Socia Revuo*; al *Antaŭen*, la organo de Libera Esperanto-Asocio por germanlingvaj teritorioj, suborganizaĵo de Sennacieca Asocio Tutmonda; kaj post la dua mondmilito al *Sennacieca Revuo*.

## *Nova Sento* 
En 1915 Tagulo verkis originale la romanon *Nova Sento*, kiu havigis al li niĉeton en la esperantlingva literatura historio, ĉar kun la antaŭmilitaj romanoj de Henri Vallienne kaj Heinrich August Luyken ĝi helpis konduki nian originalan literaturon el ĝia legoteksta junaĝo. Tagulon ĉefe inspiris liaj teozofiaj konvinkoj pri la esenco de la vivo, sed *Nova Sento* propagandis plurajn ideojn malpli mistikajn, kiuj poste trovis pli ĝeneralan atenton, eĉ aprobon, ekzemple la Ligo de Nacioj, malarmado, vegetarismo, socialismo kaj certaj reformoj malliberejaj, kiajn en la 1930-aj jaroj oni provis ekapliki en Sovetunio.

Entute la ismoj ŝajnas fantazie miksitaj en lia romano, sed aparte ili prezentas multon pripensindan. La animo de londona senlaborulo teozofie reenkorpiĝas sur Marson, kie Tagulo imagis sian utopion. Memorante la mizerojn, kiuj malbeligas la homan "civilizon", la reenkorpigito povas kontrastigi ilin kun la feliĉa socio, kiun la marsanoj konstruis per racia ekonomio kaj simpligita vivmaniero.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Britaj desegnistoj
Kategorio:Britaj arkitektoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Tagblatt-Bibliotek

**Tagblatt Bibliothek** estas la nomo de libroserio, eldonata de Steyrermühl-Verlag, granda eldonejo en Wien. En tiu serio aperis en la redakto de Dr. Emil Pfeffer 20 numeroj. Ili estas ĉiuj dulingvaj verkoj celantaj instrui al germanlingvanoj Esperanton kaj multaj el ili atingis eldonkvanton de 15.000. La unua aperis en 1925, la lasta n-ro en 1931.

Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio
Kategorio:Esperanto-libroserioj
Hector Vermuyten

**Hector VERMUYTEN** (naskiĝis la 1-an de oktobro 1899 en Antverpeno, mortis la 11-an de novembro 1966) estis flandra tradukisto kaj Esperantisto (ekde 1922). Li estis ofte estrarano kaj kursgvidanto de la Esperanto-klubo La Verda Stelo Antverpeno. Li estis deklamisto, premiita de la "Reĝa Flandra Konservatorio", kaj uzis sian arton en la servo por Esperanto kaj por diskonigo de la flandra literaturo. Kompilis kaj grandparte tradukis la flandran parton de la *Belga Antologio* (1928) kaj verkis por ĝi historion de la flandra literaturo.

Sub la pseŭdonimo "Tyneverum" (literoj de *vermuyten* miksitaj, sed foje li ankaŭ uzis Tyne Verum, TYN, NYT aŭ Yve Murten) li faris grandan laboron pri la tradukado de multaj poemoj, i.a. de Guido Gezelle kaj Alice Nahon, al Esperanto. Multaj el tiuj aperis en la libro *Se Aŭskultas la Animo* (eldonita en 1939, reeldonita de Flandra Esperanto-Ligo en 1999) kaj en la revuo *Flandra Esperantisto*, ekzemple:
* *Al Antverpeno* de Karel Ledeganck 
* *Mia patreto* de Marnix Gijsen 
* *Mia patrino* de René de Clercq 
Li ankaŭ tradukis *Renardo la Vulpo*, *La Rikolto* (Stijn Streuvels) kaj verkis radioludon pri la vivo de Zamenhof.
Krome li aperigis tradukojn de kelkdeko da originalaj Esperanto-poemoj en la nederlandan en lokaj revuoj.
Liaj solaj originalaĵoj estas okazaj poemoj ekz. por honorigi iun.
Liaj verkaĵoj publikiĝis en *Belga-*, *Flandra-*, *Nederlanda-* kaj *Svisa Esperantisto*, *Espero Katolika*, *Literatura Mondo*, *La Pirato* kaj *Suda Stelo*.
La kvalito de Vermuyten estas ke li pristudis la originalon kaj longe penadis por redoni la enhavon, la ritmon, la aliteraciojn kaj la asonancojn. Liaj kapabloj evidentiĝis el la pozitivaj reagoj de renomaj aŭtoroj kiaj Auld, Régulo Pérez kaj Pumpr pro liaj recenzoj.

Li restis malpli konata en la Esperanto-medioj ol li meritus pro la fakto ke li tradukis poemojn de internacie apenaŭ konataj aŭtoroj kaj pro lia modesteco.

Nekrologo (sen mencio de mortodato) aperis en la revuo *Sonorilo*, oktobro-decembro 1966.

## Ekzempla poemo 
Jen unu el la lastaj verkoj de Vermuyten, neniam libroforme aperinta, traduko de la poemo *Twee horsen* de Guido Gezelle.

## Bildaro 

Dosiero:Slipo pri Hector Vermuyten.jpg|Arĥivaĵo (ĉ. 1965)
Dosiero:Gazetartikoleto pri Hector Vermuyten.jpg
Dosiero:1939 La Tri Standardoj 1.jpeg|Ligkanto de Flandra Unuiĝo Katolika Esperantista 
Dosiero:1939 La Tri Standardoj 2.jpeg|FelixArchief, Arĥivaĵo 2233#462

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Anton van Duinkerken

* La skribisteto, poemo de Guido Gezelle, kiun li tradukis en 1930, 1935, 1939, 1968.

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* artikolo de Hector Vermuyten

Kategorio:Flandraj esperantistoj
Kategorio:Flandraj tradukistoj
Takahaŝi Kunitaro

**TAKAHAŜI Kunitaro** (naskita en 1866 en Kuroiŝi, prefektujo Aomori; mortinta la ) estis japana esperantisto kaj inĝeniero.

Li esperantistiĝis en 1904. Por akceli la disvastigon de Esperanto kaj ankaŭ por la aŭtoritato de japana lingvo, li energie bataladis buŝe kaj skribe kontraŭ instruado de fremdaj - precipe angla - lingvoj en mezgrada lernejo en Japanujo. Li bedaŭris: Se L. L. Zamenhof estus scianta Japanan lingvon, li povus esti trovinta ion utilan por sia gramatiko, kvankam nun Esperanta elparolo kaj aliaj estas similaj al Japana lingvo. Al internacia teknika kongreso en Tokio en 1929 li prezentis kun aliaj proponon pri akcepto de Esperanto.

## Fontoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
József Takács

[alternative=Inventaro de planlingvistikaj (periodaĵoj)|eta|Rondo Takács: *Inventaro de planlingvistikaj* *(periodaĵoj)*, Sant Pau d'Ordal, 1992, kun portreto de [L. L. Zamenhof sur la kovrilpaĝo]]
**TAKÁCS József** (takaĉ), naskiĝis la 24-an de julio 1890 en Nagyigmánd, mortis la 16-an de oktobro 1944 per mortpafo fare de hungaraj faŝistoj, estis hungara (dent-) kuracisto kun akademia grado de doktoro, pioniro de Esperanto kaj redaktoro de pluraj Esperanto-periodaĵoj.

## Postenoj en la Esperanto-Movado 
Takács estis esperantisto de 1909, de 1910 li laboris aktive por Esperanto. En 1913 li batalis kontraŭ Ágoston Marich. En 1914 li estis sekretario de Hungarlanda Esperanto-Societo (HES), post la unua mondmilito ĉefsekretario de HES ĝis 1928, poste ĝia honora membro. Li krome estis prezidanto de la iama Tutmonda Asocio Kolektanta (TAK), delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj K.R.-ano.

La 26-an de majo 1946, memore al la signifa kontribuo de József Takács al la disvolviĝo de la hungara esperanto-movado, li estis postmorte elektita Honora Prezidanto de la Hungaria Esperanto-Asocio.

## Redaktoro 
Takács dum multaj jaroj estis redaktoro de pluraj Esperanto-periodaĵoj: de "Panonio" de 1912-1913, de „Hungara Esperantisto” de 1923 ĝis 1926, de „Tutmonda Kolektanto”, de „Hungara Heroldo” de 1932 ĝis 1934.

## Kolektanto 
Plej konata Takács hodiaŭ estas pro lia granda kolekto de esperantaĵoj, precipe de Esperantaj periodaĵoj. Kun Paul Tarnow kaj Ladislao Spierer li en 1934 publikigis "Katalogon de la Esperanto-Gazetaro", grava bibliografia helpilo pri la frua Esperanta gazetaro, krome "Poŝkatalogon de la Esperantaj por-okazaj glumarkoj". Rondo de kolektantoj kaj bibliografiistoj ĉirkaŭ Árpád Máthé kaj Luis Hernández Yzal nomis sin en la 1990-aj jaroj Rondo Takács honore al li.

## Verkoj (elekto) 
* **1913**: La literatura agado de Hungaraj esperantistoj dum la jaro 1912. Budapest: Kókai 1913, 15 p. (Biblioteko de Panonio 1)
* **1921**: Világnyelv és világirodalom. Kaposvár: Somogyi Ujság 1921, 15 p. (informa broŝuro pri Esperanto)
* **1923**: Esperanto-magyar kis szótár = Esperanto-hungara vortareto / összeáll. Budapest: Kókai 1923, VIII, 184 p.
* **1934**: Katalogo de la Esperanto-Gazetaro. Jablonné n. Orl.: Pražák 1934, 168 p.
* **1934**: Poŝkatalogo de la Esperantaj por-okazaj glumarkoj. Jablonné n. Orl.: Tutmonda Asocio Kolektanta 1934, 36 p.
* **1936**: Korektoj kaj aldonoj al la "Poŝkatalogo de la Esperantaj porokazaj glumarkoj". Nagymaros: eld. de la aŭtoro 1936, 22 p.

## Memortabulo 
En Nagymaros, strato Magyar nr. 26., sur lia iama loĝdomo troviĝas memortabulo. Teksto: DR. TAKÁCS JÓZSEF / 1900-1944 / A MAGYAR ESZPERANTÓ EGYESÜLET / EGYKORI FŐTITKÁRA A FASIZMUS ÁLDOZATA / EMLÉKÉRE. / MEMORE AL LA IAMA ĈEFSEKRETARIO / DE HUNGARA ESPERANTO-SOCIETO / VIKTIMO DE FAŜISMO / 1983.05.06. / PEST DEPARTEMENTA KOMITATO DE HUNGARA ESPERANTO-ASOCIO PATRIOTA POPOLFRONTO

## Fontindikoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rondo Takács

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri József Takács en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Max Talmey

**Max TALMEY** [talmi] (naskita TALMUD en 1867 en urbo Tauragė en la rusia gubernio Kaŭno, en nuna Litovio; mortis en 1941 en Nov-Jorko, Usono) estis juda usona oftalmologo kaj interlingvisto.

Dum li studis medicinon en Munkeno, Talmey konatiĝis kun la familio de la juna Albert Einstein. Talmey donis librojn pri scienco, matematiko kaj filozofio al la knabo Albert, kiuj forte influis la pensadon de Einstein pri tiuj temoj. Post jardekoj kiam ambaŭ viroj loĝis en Usono, ili renkontiĝis plurajn fojojn.

Post la fino de medicinaj studoj Talmey migris al Usono, kie lia frato, Bernard, same kuracisto, jam loĝis.

Max Talmey estis inter la unuaj esperantistoj en Usono. Li fondis kaj prezidis Esperanto-klubon en Nov-Jorko en 1905. Li verkis lernolibron, kaj estis ano de Lingva Komitato de 1905. En 1906, li estis unu el la vicprezidantoj de *American Esperanto Association.*

Tamen en 1908 li pasis al Ido. Li verkis kelkajn librojn en kaj pri Ido, sed dum la 20aj kaj 30aj jaroj li reformadis tiun lingvon, kreante Esperantidojn kun diversaj nomoj: AIL, Arulo, Gloro.
## Verkoj
*Practical and Theorical Esperanto. New-York, 1905.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de interlingvistikistoj
* Elo (lingvo)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1867
Kategorio:Mortintoj en 1941

Kategorio:Interlingvistiko
Kategorio:Interlingvistoj