open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odo

[eta|180px|[Friedrich Gottlieb Klopstock - germanlingva majstro de ĝenro ]]
**Odo** (helena, trad. *kanti*), festasolena, ofte majesta, tamen ĉiam bonordita poezio. En kelkaj versioj estas parenca kun la himno.

El origine la odoj estis kantoj de la koruso en la helena dramo kun striktakrita surstrukturo. La odo alparolas la ofte implican *vi*-n.

## La klasika odo 
La plej gravaj versmezuroj de la grek-romia antikvo estis la strofo de Alkajo, de Asklepjo kaj de Sapfoa. Poste formigis sin la triparta odo kun la skemo: **strofo** (tezo), **antistrofo** (antitezo) kun indentika versmezuro kaj l'**epodo** (leviĝanta finalo). Ĝi konformas plejofte la tematika cezuro.
Klasikoj odoj-poetoj estis Sapfoa, Alkajo, Pindaro (*olimpiaj odoj*) en Grekio, kaj Horacio kaj Katulo en Romo.

## Modernaj odoj 
La modernaj odoj havas sian genezon en l' epokoj de renesanco kaj baroko en Anglio (Spenser, Jonson, Marvell, Milton), Francio (Ronsard) kaj en Germanio (Opitz, Gryphius, Fleming). Friedrich Gottlieb Klopstock perfektigis l'odon je la majstreco. La Sturm und Drang sekvis tiun stilon. La lasta granda oda poeto antaŭ la moderno estis Friedrich Hölderlin (romantikismo). La germana ekspresionismo revivigis en la evolua de la "*Neuen Pathos*" (trad. *nova patoso*) je la lasta fojo l'odon.

## Kelkaj odoj 
* Odo al Ĝojo de Friedrich Schiller
* Odo al juneco de Adam Mickiewicz

## Vidu ankaŭ 
*Panegiro
## Eksteraj ligiloj
*"Ode" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 14. Leipzig 1908, p. 897-898 

Kategorio:Poezio
Provinco Ĉikugo

232ra|dekstra
La **Provinco** **Ĉikugo** (筑後国 [Ĉikugo no kuni]) estis malnova provinco de Japanio en la regiono, kiu hodiaŭ estas la suda parto de la Gubernio Fukuoka, sur Kiuŝuo. Ĉikugo kuŝis apud la provincoj Hizen, Ĉikuzen, Bungo, kaj Higo.

La antikva provinca ĉefurbo lokiĝis en la moderna urbo Kurume, Fukuoka; en la epoko Edo la provinco estis dividita en du feŭdojn: la klano Taĉibana subtenis sudan feŭdon ĉe Janagaŭa, kaj la klano Arima subtenis nordan feŭdon ĉe Kurume.

Kategorio:Kjuŝuo
Kategorio:Gubernio Fukuoka
Bahaa ortografio

**Bahaa ortografio** estas norma sistemo por la transskribado de la vortoj persaj kaj arabaj per okcidentaj literoj uzata de la Bahaa Kredo. Ĝi enhavas kelkajn literojn subpunktitajn, substrekitajn aŭ kun supersignoj por pli preciza transskribado de la originalo araba.

Ekzistas aliaj sistemoj de transskribado pli vaste uzataj, interalie: 

* UN (normoj por geografiaj nomoj de la Unuiĝintaj Nacioj),
* DIN 31635 (Germana Instituto por Normigado), 
* ALA-LC (Biblioteko de la Usona Kongreso), 
* ISO 233 (Internacia Organizaĵo por Normigado), 
* Transskribado Hepburn

## Deveno de la normo 
Bahaanoj uzas norman sistemon transprenitan de *Shoghi Effendi*, kiu iniciatis ĝin en letero al la bahaanoj de Usono je la 12-a de marto 1923. Ĝi baziĝas sur sistemo adoptita dum la Deka Internacia Kongreso de la Orientalistoj (*Tenth International Congress of Orientalists*, en Ĝenevo je septembro 1894). *Shoghi Effendi* modifis kelkajn detalojn, kiel la uzadon de digramoj anstataŭ konsonantoj kun supersignoj (ekz. *sh* anstataŭ *š*), aŭ kiel la asimiladon de la sun-literoj rilate al la difina artikolo *al-* (arabe: ال) kaj ĝia prononco (ekz. *ar-Raḥím*, *aṣ-S&#803;ádiq*, anstataŭ *al-Raḥím*, *al-S&#803;ádiq*).

## La normo 
Literoj nur en la persa, ne en la araba alfabeto:

### Modifitaj literoj 
Tiuj sekvantaj estas fakte ne veraj literoj, sed pli ĝuste fonemaj diakritaĵoj aŭ diversaj formoj ortografiaj de literoj. (Nur Arabe)

La ĝustaj formoj uzitaj en la skribaĵoj de la Bahaa Kredo rilate al ĝi kaj al ĝiaj elstaraj figuroj estas *Baháʼí*, *Báb*, ''Baháʼu'lláh*, kaj *ʻAbdu'l-Bahá*.

Pro tipografiaj limigoj, la formoj "Bahai", "Bab", kaj "Bahaullah" estas ofte uzataj kiel kutima literumado kaj ili estas konvenaj por iuj komputilaj uzoj.

## Fontoj 
* La unua versio de ĉi tiu artikolo estis tradukita el artikolo de la anglalingva Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* *Transliteration* , eseo verkita de bahaa erudiciulo Moojan Momen pri la historio kaj la praktika uzado de la bahaa sistemo transskriba.
* *Dying for God: Preface* , enkonduka resumo pri bahaa terminaro kaj transskribado uzitaj en akademia literaturo.
* *Bahá'í Style Guide* , direktivoj por publikigitaj referencoj rilate al la Bahaa Kredo en Usono.
* *Proper pronunciation of Arabic*, verkita de la serĉfako de la Universala Domo de Justeco.
* *Chart of Arabic transliteration systems'' (non-normative), including DIN 31635, Revision 2.2 (2008-02-25)

Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Araba lingvo
Kategorio:Persa lingvo
Bing Crosby

**Bing CROSBY** (naskita kiel **Harry Lillis Crosby** la , mortis la ) estis populara usona kantisto kaj aktoro kies kariero daŭris pli ol 50 jarojn.

Debateble li estis la unua vera multmedia stelulo. La influo de Crosby en la populara kulturo kaj muziko estas grandega. Ekde 1934 al 1954 liaj muzikdiskaj vendoj, populareco por radio, kaj filmaj vendoj estis senrivalaj. Li estas ofte konsiderata esti membro el la tri plej popularaj supersteluloj, kune kun Elvis Presley kaj The Beatles, kaj estas nune la plej elektronike registrita voĉa en historio.

Crosby ankaŭ estis unu el la inspiroj por plejparto de la viraj postaj kantistoj, inkluzivante Perry Como, Frank Sinatra kaj Dean Martin. Kantisto Tony Bennett diris pri la influo de Crosby, "Bing kreis kulturon. Li kontribuis pli al populara muziko ol iu ajn persono. Li modlis popularan muzikon. Ĉiu kantisto en muzikentrepreno tenis iun de Crosby. Ĉiu vira kantisto havas trajtojn el Bing Crosby."

*Yank* gazeto nomumis Crosby kiel la personon kiu plej plibonigis entuziasmon por usonaj soldatoj dum la Dua Mondmilito. Dum lia plej popularaj jaroj, li estis deklarita la "plej admirata viro vivanta", antaŭ Jackie Robinson kaj Papo Pio la 12-a. Ankaŭ dum 1948, *Music Digest* konjektis ke Crosby-muziko ampleksis duonon de la 80.000 semajnaj horoj donata al radia muziko.

En 1957 li edziĝis al la multe pli juna aktorino Kathryn Grant; antaŭ tio li havis rilatojn kun Grace Kelly kaj Inger Stevens.

En 1962 Crosby estis la unua persono por ricevi la Premion Grammy por Dumviva Atingo.

## Filmoj 
* *Road to Singapore* (Usono, 1940)
* *High Society* (1956)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Epistolo al la romanoj

La **epistolo al la romanoj** estas la 6-a libro de la nova testamento en la biblio.

## Enhavo kaj strukturo 
Kerno de la enhavo estas, ke ni estas pravigitaj en Jesuo Kristo per kredo, kaj ke ankaŭ Izraelo estos pravigata.

Jen ebla dispozicio:
* Adreso kaj saluto (Rom 1,1-7)
* Dankopreĝo, temo de la letero (Rom 1,8-17)
* La pravigo de la homoj (Rom 1,18 - 8,39)
* La fina pravigo de Izrael (Rom 9 - 11)
* La vivo de la kredantoj (Rom 12,1 - 15,13)
* La fino de la letero (Rom 15,14 - 16,27)

::

### Resumo 
La Epistolo al la Romanoj estas unu el la plej gravaj kaj kompleksaj tekstoj en la Nova Testamento. Ĝi estas letero de la apostolo Paŭlo al la kristana komunumo en Romo.

La ĉefa intriga fadeno de la epistolo estas Paŭlo serĉado de respondo al la fundamenta demando: kiamaniere homo povas atingi savon antaŭ Dio? Li argumentas ke homo ne povas savi sin mem per bonaĵoj aŭ leĝobservado, sed nur per fido je Kristo.

Paŭlo unue montras ke ĉiuj homoj, ĉu judoj ĉu ne-judoj, estas pekintaj kaj bezonas la savon de Dio. Li tiam prezentas Jesuon Kriston kiel la unika vojo al justeco kaj vivo antaŭ Dio per lia morto kaj resurekto.

La epistolo ankaŭ traktas la rilaton inter judoj kaj ne-judoj en la eklezio, kaj priparolas kiel Dio uzas la restarigon de Izraelo por alporti savon al la tuta mondo.

La letero finiĝas per praktikaj instrukcioj pri kiel kristanaj adeptoj devas vivi kaj servi kune en ĉi tiu mondo. Ĝia ĉefa temo estas ke savo venas per sola fido en Jesuo Kristo, ne per homaj agoj.

## Teksto en Esperanto 
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, John Beveridge kaj *C. G. Wilkinson*) estas trovebla
* paperforme:
** en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
* diversloke surrete:
** http://home.att.net/~novtest/45.htm  (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)
** https://web.archive.org/web/20010406003024/http://www.geocities.com/kalblando/biblio/romanoj.htm (x-forme, kun versiklonombroj)

Nova traduko de Gerrit Berveling:
* La leteroj de Paŭlo kaj lia skolo (el la helena trad. Gerrit Berveling) - Chapecó: Fonto, 2004

## Teksto en aliaj lingvoj 
* Teksto en la angla (King James Version):http://www.biblegateway.com/versions/?action=getVersionInfo&vid=9
* Teksto en la franca (Bible de Jérusalem): http://bibliotheque.editionsducerf.fr/par%20page/84/TM.htm# 
* Teksto en la germana (Einheitsübersetzung):http://alt.bibelwerk.de/bibel/ 
* Teksto en la itala:http://www.laparola.net/bibbia/

Kategorio:Libroj de la Nova Testamento
Kategorio:Epistoloj de Paŭlo
Abĝad-numeraloj

La **Abĝad-numeraloj** estas dekuma sistemo, kiun uzis la arablingva mondo antaŭ ol ekuzi la barat-arabajn ciferojn en la 8-a jarcento kaj daŭre uzis paralele al ĉi tiu lasta ĝis la modernaj tempoj. 

En la Abĝad-sistemo, al la 28 literoj de la araba alfabeto estas asignitaj valoroj numeraj laŭ la ordo de tiu sistemo. Ekzemple, la unua litero de la araba alfabeto Alif estas uzita anstataŭ la nombro 1 (unu) ; la dua litero Bā reprezentas la nombron 2 … Yā por 10, Kāf por 20, Qāf por 100, ktp…

La vorto « Abĝado » mem (arabe : أبجد) devenas de la komenco de la literordigo en la alfabetoj pra-kanaana, fenica, aramea kaj hebrea. En la moderna lingvo araba ĝi ĝenerale signifas « alfabeton » .

## Uzoj de la Abĝad-a sistemo 
En la islamaj pratempoj, tiujn nombrojn uzis matematikistoj. En moderna lingvo araba, ili estas uzataj ĉefe por la nombrado de malgrandaj kvantoj, kiel artikoloj en listo. Ili estas ankaŭ uzataj por asigni nombrajn valorojn al arabaj vortoj cele al numeralogio.

Ekzemple, la islama frazo  بسم الله الرحمن الرحيم (*bi-smi-llaahi r-rahmaani r-rahiim*  = "je la nomo de Dio, la Donema, la Pardonema”) havus nombran valoron je 786 (sumigo de la diversaj valoroj de ĉiuj literoj en tiu frazo : 2 + 60 + 40 + 1 + 30 + 30 + 5 + 1 + 30 + 200 + 8 + 40 + 50 + 1 + 30 + 200 + 8 + 10 + 40), en kiu la valoro de la vorto "Allah" (Alaho = God) mem estas 66.

en la Bahaa Kredo, la vorto "Bahá'" (بهاء) valoras 9 (2+0+5+1+1) kaj la nomo "Báb" (باب) valoras 5 (2+1+2)

## Plej Kutimaj Valoroj de la Literoj
## Similaj sistemoj 
La hebrea nombrado (Gematrio) similas al la abĝada nombrado ĝis 400. La greka nombrado (isopsephy) malsimilas al ĝi post 90 ĉar en la greka alfabeto ne estas litero por *s&#x323;a&#x304;d* (ص).  La “Gematrio” estas tre ofte uzita en la tekstoj de Kabalo kaj numerologio. 

## Vidu ankaŭ jenon en la angla lingvo 
* Fenica Alfabeto :en:Phoenician alphabet
* Historio de la Alfabeto :en:History of the alphabet
* Abjad :en:Abjad
* Gematrio :en:Gematria

## Eksteraj ligiloj 
* Pririgardo de la nombra sistemo ABJAD 
* Retpaĝo pri sufisma numerologio 
* ABJAD Nombroj kaj 786 

Kategorio:Araba alfabeto
Kategorio:Numeralo
Himantopo (genro)

**Himantopo** (*Himantopus*) estas genro de sveltaj kaj elegantaj vadbirdoj el familio de Rekurbrostruledoj kune kun avocetoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

## Disvastiĝo 
Ili estas birdoj kiuj bredas aŭ migras en ĉiuj kontinentoj.

## Aspekto 
La plenkreska birdo havas korpon grandan de 30-40 cm kaj enverguron de 60-50 cm.

Ĝi havas relative **longajn, ruĝajn krurojn**, per kiuj ĝi povas iri en profundaj akvoj, kie aliaj birdoj ne povas. Ĝi havas longan, rektan, maldikan (kiel pinglo), nigran bekon, per kiu ĝi trafiltras la ŝlimajn bordojn de la malprofundaj akvoj aŭ vadante en la akvo serĉas la nutraĵon, ĉefe insektojn kaj krustulojn. Estas granda **kontrasto inter subaj blankaj partoj kaj nigraj flugiloj**.

## Taksonomio 
Estas grava problemo por decidi la ordigon de tiuj birdoj, kiuj plej ofte aperas kiel tri specioj en du genroj, nome:

* Himantopo *Himantopus himantopus*
* Nigra himantopo *Himantopus novaezelandiae*
* Blankkapa himantopo *Cladorhynchus leucocephalus*

Tamen aliaj sciencistoj lokigas tiun lastan en genro *Himantopus*, kaj disigas la amerikajn formojn de Himantopo kiel diferencaj specioj:

* Nigrokola himantopo *Himantopus mexicanus*
* Blankdorsa himantopo *Himantopus melanurus*

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Robert Gates

D-ro **Robert Michael GATES** (naskiĝis  en Wichita, Kansaso) estis konfirmita kiel la 22-a Usona Sekretario de Defendo je 6-a de decembro 2006, kaj komencis la oficon je 18-a de decembro. Antaŭe, Gates servis dum 26 jaroj en CIA kaj la Nacia Sekureca Konsilo, kaj sub prezidento George H. W. Bush kiel Direktoro de CIA. Post lia laboro kun la CIA, Gates iĝis prezidento de Universitato Texas A&M kaj estis membro de pluraj firmaj direktoraroj. Li ankaŭ servis kiel membro de dupartia komisio sub James A. Baker 3-a, la Iraka Studgrupo, kiu studis la irakan militkampanjon. Li ankaŭ estis la unua elekto por estri la Departmento de Hejmlanda Sekureco post la atakoj de 11-a de septembro.

Je , post la 2006 elektoj, prezidento George W. Bush anoncis sian intencon nomumi Gates sekvanto de Donald Rumsfeld kiel usona ministro de defendo. Li oficis ĝis la 30-a de junio 2011.

Kategorio:Usonaj ministroj pri defendo
Kategorio:Ministroj pri defendo
Plena Pekoteko

***Plena Pekoteko*** estas 1816-paĝa 3-voluma termino-kolekto. Pekoteko estas la mallongigo de "Pe(r)ko(mputora) te(rmino-)ko(lekto)".

## Historio 
Rüdiger Eichholz, ano de Akademio de Esperanto ekde 1976, estris siatempe la sekcion pri teknikaj/fakaj vortaroj. El lia multjara kunlabora kolektado de vort-difinoj kreskis unue, de 1968, *Slipara Vortaro*. Poste, jam en la epoko komputila (li dirus: "komputora"), li eklaboris je la projekto "Perkomputora termino-kolekto" (*Pekoteko*), dokumentaro terminologia.

Precipaj kunlaborantoj al tiu ĉi projekto estis Bernhard Eichkorn, Bernhard Pabst kaj Edward Spitaels. Terminoproponoj estis kolektitaj inter 1985 kaj 1990. En la antaŭvorto de *Plena Pekoteko*, Eichholz verkas la jenon: "Ni ne perdis tempon per vanaj klopodoj normigi la en Esperanto uzotaj terminoj. Ni simple proponas ilin, kaj rekomendas al ĉiuj legantoj, kiuj bezonas iujn terminojn, konsulti niajn registraĵojn, legi la prezentitajn argumentojn kaj selekti tiujn terminojn, kiujn ili post la legado de la argumentoj taksas plej trafaj."

En la Pekoteko la redakcio faras kelkajn proponojn. Precipe la (silente mortinta) propono aldoni la sufikson "-apo" por prikomputilaj terminoj kiel *desegnapo* (komputila programo por desegni) aŭ *financaparo* (financa komputila programaro) estas rimarkebla.

## Presado kaj dissendado 
*Plena Pekoteko* presiĝis en 1992 ĉe Esperanto Press en Kanado danke al la financa subteno fare de la FAME-fondaĵo. La iniciatinto de la projekto dissendis komence de la 90-aj jaroj donace 150 ekzemplerojn al ĉiuj membroj de Akademio de Esperanto, al redakcioj de gravaj Esperanto-revuoj kaj al kelkaj bibliotekoj kaj muzeoj.

La restantaj 150 ekzempleroj estis vendataj.

## Estonteco 
Malmulton oni nuntempe ankoraŭ aŭdas pri *Plena Pekoteko*. Ĝi ja inspiris ekzemple Yves Nevelsteen krei *Komputeko*-n, prikomputilan terminokolekton. Tamen, malmultaj vortoj kiuj aperas en *Plena Pekoteko* hodiaŭ efektive estas uzataj por priskribi komputilaĵojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Pekoteko en formato PDF, kaj en formato txt ĉe Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko, STEB
* arkivita *Plena Pekoteko* en PDF-formato
* Aro da Pekoteko-dosieroj ĉe la eksa Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet, nun Internacia Esperanto-Arkivo
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Libraro Ludovika 

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Jim Knipfel

**Jim KNIPFEL** (naskiĝis 2-an de junio 1965) estas usona romanisto, aŭtobiografiisto, kaj ĵurnalisto.

Li skribis novaĵartikolojn, muzikrevuojn, filmrevuojn, kaj ceteron por la gazeto alternativa *New York Press* ĝis la 13-a de junio 2006.

## Listo de Verkoj
*(1999) *Slackjaw*
*(2000) *Quitting the Nairobi Trio*
*(2003) *The Buzzing*
*(2004) *Ruining It for Everybody*
*(2007) ''Noogie's Time to Shine''

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Epistolo al la efesanoj

La **epistolo al la Efesanoj** estas la 10-a libro de la Nova testamento en la Biblio.

## Enhavo kaj strukturo 
La teksto ja havas formon de letero, sed pli multe similas al festa prediko. Ĝi temas ĉefe pri la eklezio, kies kapo estas Kristo.

Jen ebla dispozicio: 
* Adreso kaj saluto (Efe 1,1-2)
* La Dia sav-ekonomio (Efe 1,3 - 2,22)
* La apostola servo de Paŭlo (Efe 3)
* Diversaj admonoj (Efe 4,1 - 6,20)
* Saluto kaj beno (Efe 6,21-24)

::

### Resumo 
La epistolo al la Efesanoj havas kiel ĉefan intrigan fadenon la unueco de la kristana komunumo kaj ĝia revelacio kun Kristo. Paŭlo skribas al la kristana eklezio en Efeso por profunde instrui ilin pri ĉi tiu temo.

La epistolo komenciĝas per grandega lando laŭdante Dion pro la savalveno kiun li provizis al la homaro per Jesuo Kristo. Paŭlo priskribas kiel Dio estis elektinta la kredantojn antaŭ la komenco de la mondo.

La ĉefa intriga fadeno montras kiamaniere Kristo estas la ĉefa angula ŝtono kiu kunligas ĉiujn kredantojn en unu spiritan konstruaĵon - la eklezio. Li ankaŭ unuigas la antaŭajn distingojn inter judoj kaj ne-judoj.

Plie, Paŭlo instruas pri la praktika vivo de la kristana komunumo. Li klarigis rolojn kaj devojn de edzoj, edzinoj, gepatroj, infanoj, servistoj kaj mastroj, ĉiuj kiuj devas vivi laŭ la modelo de Kristo.

La epistolo finiĝas per patetika alvoko al la efesanoj konservi la unuecon de la Spirito per amo, pacienco kaj humileco. Tiu unueco reflektas la plej alta realeco de la eklezio kiel la Korpo de Kristo.

## Teksto en Esperanto 
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, John Beveridge kaj *C. G. Wilkinson*) estas trovebla
* paperforme:
** en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
* diversloke surrete:
** http://home.att.net/~novtest/49.htm (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)
** https://web.archive.org/web/20010406001113/http://www.geocities.com/kalblando/biblio/efesanoj.htm (x-forme, kun versiklonombroj)

Nova traduko de Gerrit Berveling:
* La leteroj de Paŭlo kaj lia skolo (el la helena trad. Gerrit Berveling) - Chapecó: Fonto, 2004

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto en la angla (versio King James): http://www.biblegateway.com/versions/?action=getVersionInfo&vid=9
* Teksto en la franca:
* Teksto en la germana:
* Teksto en la itala:

Kategorio:Libroj de la Nova Testamento
Kategorio:Efezo
Kategorio:Epistoloj de Paŭlo
Epistolo al la galatoj

La **epistolo al la galatoj** (fakte "epistolo de Paŭlo al la kristanaj komunumoj en la romia provinco Galatia") estas la 9-a libro de la nova testamento en la Biblio.

Galatia en Malgrandazio estis Romia provinco, en kiu Paŭlo mem disvastigis Evangelion kaj fondis lokan eklezion. Tamen post liaforveturo en tiu ĉi eklezio disvastiĝis movado postulanta neprecon akcepti judan leĝon, precipe cirkumcidon de paganoj, konvertatan al kristanismo. Paŭlo substrekas la fakton, ke fido kaj graco, sed ne plenumo de instrukcioj de la juda leĝaro estas savo-kondiĉo.

## Enhavo kaj strukturo 
Kristo liberigis nin el la sklaveco de la leĝo, por ke ni vere estu liberaj.

Jen ebla dispozicio de la letero: 
* Adreso kaj saluto (prologo) (Gal 1,1-5)
* La motivo por la letero (Gal 1,6-9)
* La apostola servo de Paŭlo (Gal 1,10 - 2,10)
* Justeco el la fido (Gal 2,11 - 4,7)
* Libereco de la kristanoj (Gal 4,8 - 6,10)
* Saluto kaj beno (Gal 6,11-18)

## Verko 
La Epistolo al la Galatoj estas vidita per la plimulto de akademiuloj por esti ekzemplo de la aŭtentika verko de Paŭlo la Apostolo. Lia stilo kaj temo estas komuna al la kerno de ĉioaro de verkoj de Paŭlo. Ĝi estis verkita en tempo kiam la plimulto de kristanoj estis judaj aŭ judaj prozelitoj. Ĉar ĝi koncernas kiel nacianoj povas konverti al kristanismo, ĝi montras ke tiu letero estis skribita en tre frua tempo en kristana historio. Ankaŭ, ĝi donas neniun sugeston de evoluinta organizo ene de la kristana komunumo. Ĝi mencias la Koncilio de Jerusalemo ĉirkaŭ 50 pK, do estis skribita baldaŭ poste.

P46 estas la plej malnova manuskripto ni havas de la letero kiu estas preskaŭ kompletaj. Ĉi tiu papiruso estas datita al ĉirkaŭ 200 pK - 150 jaroj post la originala estis supozita por esti verkita. Kelkaj akademiuloj metas la daton de skribo en la malfrua 40'j pK, sed preskaŭ ĉiuj konsentas estis skribita antaŭ 60 pK.

## Adresatoj de la epistolo 
La epistolo estas skribita al eklezioj en Galatio, fonditaj de la apostolo Paŭlo dum lia unua misia vojaĝo. Ili estas en: Pisidia Antioĥio, Ikonium, Listra kaj Derbe (norde de Karaman).

## Teksto en Esperanto 
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, *B. John Beveridge* kaj *C. G. Wilkinson*) estas trovebla
* paperforme:
** en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
* diversloke surrete:
** https://www.bible.com/bible/841/gal.1 (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)

Nova traduko de Gerrit Berveling:
* La leteroj de Paŭlo kaj lia skolo (el la helena trad. Gerrit Berveling) - Chapecó: Fonto, 2004

## Vidu ankaŭ 
* Paŭlaj epistoloj

## Eksteraj ligiloj 
:teksto en la 15ra|kadra angla, 15ra|kadra araba, 15ra|kadra bulgara, 15ra|kadra ĉeĥa, 15ra|kadra dana, 15ra|kadra franca, 15ra|kadra germana, 15ra|kadra hispana, 15ra|kadra hungara, 15ra|kadra itala, 15ra|kadra kroata, 15ra|kadra nederlanda, 15ra|kadra norvega, 15ra|kadra pola, 15ra|kadra portugala, 15ra|kadra rumana, 15ra|kadra rusa, 15ra|kadra slovaka, 15ra|kadra sveda kaj 15ra|kadra turka.

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Libroj de la Nova Testamento
Kategorio:Epistoloj de Paŭlo
Zolná

**Zolná** povas esti:

*parto de urbo Zvolen, estinta urbo en Slovakio, vidu Zolná (Zvolen) en distrikto Zvolen

*mallonga rivero en meza Slovakio en distrikto Zvolen, vidu  Zolná (rivereto).
1-a epistolo al Timoteo

La **1-a epistolo al Timoteo** estas la 15-a libro de la nova testamento en la Biblio, la unua el la tri paŝtistaj epistoloj.

## Aŭtoro, loko kaj tempo 
Vidu sur la paĝo pri la paŝtistaj epistoloj.

## Enhavo kaj strukturo 
La letero ĉefe enhavas direktivojn por la ofic-administrado kaj la persona vivkonduto de episkopo.

Jen ebla dispozicio:
* Adreso kaj saluto (1 Tim 1,1-2)
* Bazaj sciigoj (1 Tim 1,3-20)
* La ĝusta ordo en la komunumoj (1 Tim 2,1 - 6,19)
* Fina admono, beno (1 Tim 6,20-21)

## Teksto en Esperanto 
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, *B. John Beveridge* kaj *C. G. Wilkinson*) estas trovebla
* paperforme:
** en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
* diversloke surrete:
** http://home.att.net/~novtest/54.htm (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)
** https://web.archive.org/web/20010414014153/http://www.geocities.com/kalblando/biblio/1timoteo.htm (x-forme, kun versiklonombroj)

Nova traduko de Gerrit Berveling:
* La leteroj de Paŭlo kaj lia skolo (el la helena trad. Gerrit Berveling) - Chapecó: Fonto, 2004

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
:teksto en la 15ra|kadra angla, 15ra|kadra araba, 15ra|kadra bulgara, 15ra|kadra ĉeĥa, 15ra|kadra dana, 15ra|kadra franca, 15ra|kadra germana, 15ra|kadra hispana, 15ra|kadra hungara, 15ra|kadra itala, 15ra|kadra kroata, 15ra|kadra nederlanda, 15ra|kadra norvega, 15ra|kadra pola, 15ra|kadra portugala, 15ra|kadra rumana, 15ra|kadra rusa, 15ra|kadra slovaka, 15ra|kadra sveda kaj 15ra|kadra turka.

Kategorio:Libroj de la Nova Testamento
Kategorio:Epistoloj de Paŭlo
Auguste Vacquerie

**Auguste VACQUERIE** (naskiĝinta la  ĉe Villequier, Seine-Maritime; mortinta la  en Parizo) estis franca ĵurnalisto kaj literaturulo.

Li estis ekde siaj pli fruaj tagoj admirinto de Victor Hugo, kun kiu li konektiĝis per la geedzeco de sia frato Charles kun Léopoldine Hugo. Inter liaj plej fruaj romantikaj produktaĵoj estas volumo de poemoj, ''L'Enfer de l'esprit* (1840), traduko de *Antigono* (1844) kunlabore kun Paul Meurice kaj melodramo *Tragaldabas* (1848). Li estis unu el la gravaj kontribuintoj al la *Evenement* kaj sekvis Hugon en lian ekzilon en Ĵerzejon. En 1869 li reiris al Parizo, kaj kun Meurice kaj aliuloj fondis la kontraŭimperian *Rappel*-on. Liaj artikoloj en tiu ĵurnalo estis pli ol unufoje la okazo de leĝaj procedoj. Post 1870 li fariĝis redaktoro. Aliaj el liaj verkoj estas *Souvent homme varie* (1859), komedio strofa; *Jean Baudry* (1863), la plej sukcesa el liaj teatraĵoj; *Aujourd'hui et demain* (1875); *Futura'' (eldonita en 1900), kaj poemoj pri filozofiaj kaj homarhelpaj temoj. Li eldonis kolektitan eldonon de siaj teatraĵoj en 1879 kaj tezaron en 1885. Vacquerie mortis pro sifiliso.

Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Saclay

**Saclay** (prononcu [sakle]) estas malgranda franca komunumo lokita en la departemento Essonne kaj en la Pariza Regiono. Ĝi havis ĉirkaŭ tri mil loĝantojn en 1999, kaj tiuj ĉi nomiĝas *Saclaysiens* aŭ *Saclaisiens* en la franca lingvo.

Ekde 1947, la komunumo gastigas la ĉefan laboratorion de la franca Komisiono pri Nuklea Energio (''Commissariat à l'énergie atomique*, aŭ *CEA*). La laboratorio (CEA-Saclay) entenas pli ol 4000 laboristojn (ĝi havis preskaŭ 10 000 en la 1960-aj jaroj). Ĝi estas ene de la teknologia kaj scienca parko Paris-Saclay.

## Geografio 
Saclay etendiĝas sur samnoma plataĵo, kiu restas ĝis hodiaŭ granda agrokultura tereno apud Parizo. La komunumo estas subdividita en du vilaĝoj : *le Bourg* kaj *le Val d'Albian''.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Najbaraj komunumoj 
* Orsay
* Gif-sur-Yvette
* Saint-Aubin
* Vauhallan
* Igny
* Bièvres
* Jouy-en-Josas

## Vidu ankaŭ 
* Christ de Saclay (pariza metrostacio)


Kategorio:Komunumoj de Essonne
Rungis

**Rungis** estas franca komunumo lokita en la departemento Val-de-Marne kaj en la Pariza Regiono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento L'Haÿ-les-Roses [] kaj al la kantono ''''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

Rungis estas precipe famkonata pro la Marché international de Rungis, granda internacia vendoplaco de freŝaj manĝaĵoj (la plej vasta en la tuta mondo).

## Geografio 
Rungis estas relative nova urbo, ĉar ĝi disvolviĝis ĉirkaŭ ekonomia zono post la Dua mondmilito. Ĝi troviĝas 7 kilometrojn sude de Parizo, kaj nur je 2 kilometroj de la Flughaveno Parizo-Orly.

## Edukado 
* Institut aéronautique Jean Mermoz

## Vidu ankaŭ 
* Marché international de Rungis
* La Belle Épine (Tramtransporto en Parizo)
* Place de la Logistique (Tramtransporto en Parizo)
* Porte de Rungis (Tramtransporto en Parizo)
* Saarinen (Tramtransporto en Parizo)
* Robert Schuman (Tramtransporto en Parizo)
* La Fraternelle (Tramtransporto en Parizo)
* Rungis - La Fraternelle (stacidomo)
* Rungis (MIN) (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Val-de-Marne
Gajim

dekstra
**Gajim** estas libera jabber-tujmesaĝilo, kiu uzas la bibliotekon GTK+ kaj estas skribita per Python. Gi funkcias ĉe mastrumaj sistemoj Linukso, BSD kaj Vindozo. La nomo "Gajim" estas rekursa akronimo de la angla "Gajim is a jabber instant messenger" (Gajim estas jabber-tujmesaĝilo).

## Celo 
La celo de Gajim estas provizi plenfunkcian kaj facile uzeblan jabber-klienton. Gajim funkcias bone ĉe GNOME, sed ne postulas ĝin por funkcii. Ĝi estas eldonita laŭ la GNU Publika Licenco.

## Trajtoj 
(Por nuntempa labora versio)

* Langeta interparola fenestro
* Babileja subteno (per protokolo MUC)
* Mienoj, kaŝbildoj, dosiertransmeto, babilejaj legosignoj
* Subteno de metakontaktoj (unuigo de identigiloj)
* Taskopleta bildeto
* Lierumilo
* Vasta babilhistoria funkcieco
* Subteno de TLS kaj GPG (kun subteno de SSL heredaĵo)
* Subteno por transportila registrado
* Serĉo de servoj inkluzive nodojn
* Vikipedia, vortara kaj serĉila informmendoj
* Subteno de multaj kontoj
* DBus kapablo
* XML-konzolo
* Lokreta senservila komunikado
* Tradukita al Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
La labora deponejo svn://svn.gajim.org/gajim/trunk

Kategorio:Tujmesaĝiloj
Kategorio:Libera programaro
Stadiono de Francio

La **Stadiono de Francio** () estas la plej granda franca stadiono: ĝi povas gastigi  spektantojn dum futbalaj aŭ rugbeaj maĉoj. La stadiono estis inaŭgurita la , okaze de futbala maĉo inter Francio kaj Hispanio. Ĝi situas en Saint-Denis (Seine-Saint-Denis), norde de Parizo.

Krom futbalo aŭ rugbeo, la Stadiono de Francio kapablas enteni aliajn sportajn konkuradojn, ekzemple atletiko kaj aŭtomobilkuradoj, kaj povas ankaŭ okazigi koncertojn kaj grandajn spektaklojn.

## Vidu ankaŭ 
* La Plaine - Stade de France (stacidomo)
* Stade de France - Saint-Denis (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

eta|maldekstra|300ra|

 

Kategorio:Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)
Kategorio:Lokoj de Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 2024
Kategorio:1998 en Francio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1998
Kategorio:Konstruaĵoj en Francilio
Eugène Belgrand

Kune kun la inĝeniero Jean-Charles Alphand kaj la ĝardenisto Jean-Pierre Barillet-Deschamps li partoprenis en la renovigo de Parizo estrita de la barono Haussmann inter 1852 kaj 1870.

Al li oni ŝuldas la kloakojn de Parizo, aŭ la akvedukton de la rivero Vanne (kiu markas la limon inter la komunumoj Arcueil kaj Cachan).

Belgrand estis ankaŭ sperta historiisto de Parizo.

## Verkoj 
* *La Seine... Le Bassin parisien aux âges antéhistoriques* (1869)
* *Etude préliminaire sur le régime des eaux dans le bassin de la Seine* (1873)
* *Les Aqueducs romains* (1875)
* *Les travaux souterrains de Paris*

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva biografio 

Kategorio:Francaj inĝenieroj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Nishi Kazuhiko

**Nishi Kazuhiko** (西 和彦; [niŝi kazuhiko]; 10-a de februaro 1956- ) estas inĝeniero, fondinto de ASCII Corporation. Li laboris por Mikrosofto dum la 1980-aj jaroj kiel vicprezidanto de operacio de Orienta Azio.

Li naskiĝis en Kobeo en Hjogo-prefektujo. Li diplomiĝis en Koyoen-Gakuin-Altlernejo en 1974, li eniĝis la mekanikan fakon de la fakultato de scienco kaj inĝenierarto de Waseda-Universitato en 1975, tamen li ĉesis studon tie. En 1999, li doktoriĝis en la fakultato de informadiko de postdiploma universitato de Kogakuin-Universitato.

Li fondis ASCII en 1977.

## Eksteraj ligiloj 
*nishi.org oficiala retpaĝo de li (Japane, Angle)

Kategorio:Komputiko
Estepona

eta|Kelkaj fiŝistoboatoj en la haveno.
**Estepona** () estas urbo je la Costa del Sol (Bordo de la Suno) en la provinco Malaga en Andaluzio Hispanio. Ĝi havas 54 709 loĝantojn sur areo de 137&nbsp;km². La denseco de la loĝantaro estas 315/km². Estepona havas 21&nbsp;km da marbordo.

## Vidindaĵoj 
La urbo Estepona havas multajn vidindaĵojn, ekzemple la kastelo San Luis aŭ la kirko de Los Remedios.

## Festoj 
* *San Isidro Labrador*, festo de la agrikulturo.
* *Feria y Fiestas Mayores*, ĉiujara urbofestivalo komence de julio.
* *Quema de Los Bigotes de San Juan*, tradicia noktfesto je la 23-a de junio.
* *Virgen Del Carmen*, festo de la fiŝistoj je la 16-a de julio.

Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Andaluzio
Ezra

La nomo **Ezra** havas plurajn signifojn:
* **Ezra** povas esti libro Ezra.
* **Ezra** ankaŭ povas esti biblia persono Ezra.
* **Ezra** krome povas esti persona nomo.
** Ezra Pound, usona poeto (1885-1972)
* **Ezra (libro)** estas libro (de la Malnova Testamento) en la Biblio.
Heihe

dekstra|150ra
**Heihe** (, *nigra rivero*) estas la plej norda urbo de Ĉinio en statuso Prefektujnivela urbego kaj situas en la provinco Heilongjiang. Ĝi situas je 1 kilometro sude de la rusia limo kun Amura provinco kaj la rusia urbo Blagoveŝĉensk je la suda flanko de la rivero Amuro. Neniu alia ĉina urbo situas tiom proksima de Rusio.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kompare, en 2006 la urbo havis nur 113 000 loĝantojn.

La urbo estas loĝata jam ekde la ŝtonepoko.

La malnova loko Aigun, kie je la 28-a de majo 1858 la Traktato de Aigun estis subskribita kun Rusio, estas parto de la urbo je distanco de 31 kilometroj de la centro.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo 

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Udaipur

***Udaipur*** (**उदयपुर** en la Hindia, prononcenda *Udajpur*) estas urbo en suda Raĝastano, Barato, kelkfoje nomita *la blanka urbo* pro la ĝenerala blankemo de siaj domaroj. Ĝi estas ĉirkaŭita de multaj famaj lagoj kaj estis hejmo por idaro da ĉefhindreĝoj.

## Geografio 
eta|maldekstra|750ra|Panoramo de la urbo
*Udaipur* situas 24°58'N; 73°68'E kaj estas 598 metroj super la marnivelo. Ĝi kuŝas piede de la Ârâvalli montaro.

Distanco al aliaj ĉefurboj (km): Jaipur: 400 km; Jodhpur: 290; Nov-Delhio: 660; Mumbajo: 660.

## Loĝantaro 
Laŭ la censo de 2001, en Udaipur loĝas 389.317 homoj, kies 12% aĝas malpli ol 6. 53% de la loĝantaro estas vira dum 47% estas virina. La legpovo estas averaĝe je 77% (t.e. multe pli ol la nacia averaĝo), 83% por viroj kaj 72% por virinoj.

## Historio 
## Maharaĝoj 
[eta|dekstra|200ra|La [palaco de la civito, kie kutimis loĝi la maharaĝoj]]
Ekde urbkreado ĝis barata sendependeco:

* Udai Singh 1537-1572
* Pratap Singh 1572-1596
* Amar Singh 1596-1607
* Sugra 1607-1615
* Karan 1620-1628
* Jagat Singh 1628-1652
* Raja Singh 1652-1680
* Jaya Singh 1680-1699
* Amar Singh II 1699-1711
* Sangrama Singh II 1711-1734
* Jagat Singh II 1734-1752
* Pratap Singh II 1752-1754
* Raja Singh II 1754-1761
* Ari Singh II 1761-1771
* Hammir II 1771-1777
* Bhim Singh 1777-1828
* Jawan Singh 1828-1838,
* Sardar Singh 1838-1842
* Sarup Singh 1842-1861
* Sambhu 1861-1874
* Sujjan Singh 1874-1884
* Fateh Singh 1884-1930
* Sir Bhupal Singh, 1930-1947 († 1955)

## Turismo 
La urbo ricevas almenaŭ miliono da fremdaj turistoj jare.

## Fikcie 
* La urbo estis unu el la filmejo de la James Bond Octopussy en 1982 kaj multaj hoteloj proponas ĉiutage spektadon de tiu filmo por siaj gastoj.

* Udaipur estas la naskejo de la pantero Bagheera en la verko La libro de la ĝangalo de Rudyard Kipling. Ĝi estis literumita *Oodeypore*.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la distrikto Udaipur (angle) 

## Bildaro 

Dosiero:Lavistejo en Udajpuro.jpg|Lavistejo en Udaipur

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Raĝastano
Seinäjoki

**Seinäjoki** estas urbo kaj komunumo en la provinco Suda Ostrobotnio de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. La urbo kreskis en kroziĝo de fervojoj. Seinäjoki fariĝis urbo en la jaro 1960. Nuntempe ĝi havas preskaŭ 60 000 loĝantojn. Ĝi estis kampurbo el la jaro 1931 al la jaro 1960 kaj estas urbo ekde la jaro 1960. En 1959 al Seinäjoki estis ligita la antaŭe ĉirkaŭa kampara komunumo de Seinäjoki, en la jaro 2005 la komunumo *Peräseinäjoki* kaj en la jaro 2009 la komunumoj Nurmo kaj Ylistaro. Ĉiujare en la urbo okazas la rokfestivalo *Provinssirock* (Provinca roko) kaj Tangofestivalo.

Vintraj Tagoj de Esperanto-Asocio de Finnlando okazis en Seinäjoki en 1997 kaj en 2020.

## Partneraj urboj 
*  distrikto Ĝiangjang (Jianyang), Ĉangŝa kaj Ĉingdaŭo en Ĉinio
* 
*  
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Suda Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Siderurgio

Kiel **siderurgio** resp. **minindustrio** oni nomas tiun industrion, kies ĉefa celo estas la elminado de karbo aŭ fererco, la traktado de karbo aŭ la produktado fero kaj ŝtalo.

La termino **siderurgio** originas el la greka *sideros*, kiu signifas feron.

Jam en la bronzepoko kaj la sekva ferepoko la homoj komencis prilabori metalojn per altaj temperaturoj. Ĝis en la 18a jarcento forĝistoj metie prilaboris metalojn al varoj, armiloj kaj ornamaĵoj.

Pro la industriigo kaj la invento de ŝtalo, la forĝejojn anstataŭis ŝtaluzinoj kaj fabrikoj, kiuj povis surmerkatigi la produktojn dank‘ al favora amasproduktado. Ekestis la siderurgio. Pro la novaj teĥnologioj ebliĝis produktoj, kiuj antaŭe pro sia grandeco ne estus manipuleblaj, kiel ekz. reloj kaj lokomotivoj, kiuj antaŭenigis la industriigon, aŭ relative malmultekosta konstruŝtalo, sen tiu la konstruo de modernaj grandarkitekturaĵoj ne eblus. Ankaŭ la moderna veturilkonstruado ne penseblus sen produktiva siderurgio.

La ŝtaluzinoj kaj ŝtalprilaboraj fabrikoj setlis prefere en la proksimeco de koncernaj krudaĵotrovejoj. Gravaj starejoj en Germanio estas la Ruhr-regiono (speciale Duisburg), la distrikto Aachen kaj Sarlando, kie estas karbotrovejoj. En Usono, la siderurgio ekestis pro similaj kaŭzoj en la regiono de Pittsburgh. Ankaŭ en Svedio, evoluis surbaze de fererctrovejoj grava siderurgio. Ofte la malgrandaj urboj proksimaj al la minoj kreskas al grandurboj.

Se la siderurgio en Germanio estis ĝis la 1960aj jaroj la motoro de la ekonomia miraklo, nun ekde la 1970aj jaroj la graveco de la siderurgio ege malkreskis. Post multaj ŝtalkrizoj la malnovaj industrilandoj koncentrigis la produktkapablojn je nur malmultaj starejoj kaj tiel neniigis multajn laborpostenojn. Nun la ŝtalindustrio produktas pli ol ekz. en la 1970aj jaroj kun malpli da laboristoj.

En la koncernaj regionoj kaj urboj, tiu ŝanĝo kondukis de unustruktura industrisocio al servo-socio, sed plejofte ankaŭ kreskis la senlaboreco kaj iĝis daŭra fenomeno, tiel ke jam ekzistas homoj tie , kiuj neniam en sia vivo trovis laŭtarife pagatan dungadon.

Nun la siderurgio precipe troviĝas en la t.n. sojlolandoj, ĉar tie la salajroj estas ekspluece malaltaj kaj ofte ekzistas neniu aŭ nesufiĉe mediprotekta leĝdonado.

## Vidu ankaŭ 
* Minado
* Minejo

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomia sektoro
Kategorio:Industrio
Kategorio:Pezindustrio
Kategorio:Metalurgio
Ĝermolisto de slovakaj esperantistoj

## B 
### Andrej Beisetzer
**Andrej Beisetzer** estis esperantisto en Prešov en la mezo de 20-a jarcento.
### Stefano Blanár 
**Stefano Blanár** (naskiĝis 1923, mortis la 29-an de majo 1949) estis esperantisto en Nové Mesto nad Váhom.

## C 
### Peter Cmarko 
**Peter CMARKO** (naskiĝis en 1951, mortis la 18-an de julio 1997) estis slovaka esperantisto de Bratislavo. Li estis dumviva membro de UEA.
## Ĉ
### Milada Ĉiĉatkova
**Milada Ĉiĉatkova** estis esperantistino en Trebišov en la mezo de 20-a jarcento.

## F 
### Magdaléna Feifičová 
**Magdaléna FEIFIČOVÁ** (naskiĝis la ) estas slovaka esperantisto. Ŝi redaktis la gazeton Esperantisto Slovaka.

## H 
### Ondrej Hoffmann 
**Ondrej HOFFMANN** (mortis la 2-an de majo 2000, 89-jara) estis slovaka esperantisto. Post la dua mondmilito li metis la bazan ŝtonon de la Esperanta movado en Liptovský Mikuláš (Slovakio) kaj ties regiono.

## K 
### Amália Kremer 
**Amália Kremer** (mortis la 3-an de aprilo 1950, 70-jara) estis slovaka esperantisto.

## L 
### Jan Lamačka 
**Jan LAMAČKA** (naskiĝis en 1919, mortis la ) estis slovaka esperantisto, redaktoro, kursestro, preleganto, publicisto kaj gvidanto de gazetaj rubrikoj.
### Tibor Mihaliĉ
**Tibor Mihaliĉ** estis esperantisto en Trebišov en la mezo de 20-a jarcento.
### K. Lukač
K. Lukač estis esperantisto en Prešov en la mezo de 20-a jarcento.

## M
### Anton Miller
**Anton V. Miller** (naskiĝis 1857? kaj mortis la 2-an de Julio de 1933) inĝeniero, movadis ĉefe en Bulgario, kie li estis UEA-delegito en Plovdiv. Li faris ŝoseojn en la Rodopa montaro.
## S
### Ondrej Sninĉak
Profesoro **Ondrej Sninĉak** estis esperantisto en Prešov en la mezo de 20-a jarcento.
### A. Siromjatnikov
**A. Siromjatnikov** estis radioamatora esperantisto en Slovakio en la mezo de 20-a jarcento.
## Z
### Vierka Zvarová
**Vierka Zvarová** estas slovaka esperantistino ekde 1971. Ŝi intruas Esperanton ĉefe al infanoj.

## Referencoj

Slovakaj
Slovakaj
La nigra libro de la kapitalismo

***La nigra libro de la kapitalismo*** estas franca libro de Gilles Perrault (*Livre Noir du Capitalisme*) publikigita en 1998 reage al la libro *La nigra libro de la komunismo* (1997) kun la celo pruvi, ke kapitalismo estis pli kruela ol komunismo. La libro donas ciferon de proksimume 100 milionoj da mortintoj laŭ la observita periodo inter 1900 kaj 1997.

Oni ne konfuzu ĝin kun la preskaŭ samtitola libro de Robert Kurz (2002) kaj kun la samtitola de grupo de modernaj rusaj sciencistoj (2008) (vidu en Literaturo).

La libron verkis multaj aŭtoroj i.a.: Gilles Perrault, Caroline Andréani, Francis Arzalier, Roger Bordier, Maurice Buttin, François Chesnais, Maurice Cury, François Delpla, François Derivery, André Devriendt, Pierre Durand, Jean-Pierre Fléchard, Yves Frémion, Yves Grenet, Jacques Jurquet, Jean Laïlle, Maurice Moissonnier, Robert Pac, Philippe Paraire, Paco Pena, André Prenant, Maurice Rajsfus, Jean Suret-Canale, Subhi Toma, Monique kaj Roland Weyl, Claude Willard, Jean Ziegler.

## Tradukoj 
Tradukoj de la libro ekzistas en deko da lingvoj, interalie la portugala, hispana, greka, itala kaj ĉeĥa.  La usona eldonisto Harvard University Press (HUP) rifuzis publikigi la anglan tradukon de La Nigra Libro de Kapitalismo. Jaron antaŭe, en 1997, la presejo de Harvard University publikigis la anglan version de "La Nigra Libro de Komunismo". Laŭ la franca ĵurnalo Le Monde, tiu decido defiis la legitimecon de la HUP kiel akademia redaktisto.

## Referencoj 
## Literaturo 
* (germana) Robert Kurz: *Schwarzbuch Kapitalismus. Ein Abgesang auf die Marktwirtschaft (Nigra libro kapitalismo : ĝis revido al la merkata ekonomio),* Frankfurt am Main 2009, ISBN 978-3-8218-7316-9 (elŝuto exit-online.org (PDF 2,4 MB) 257 p.,  2-a. eldono, Ullstein, München 2002.
* (rusa) А. Донченко, Владислав Гросул, Владимир Алпатов, А. Дробан, Сергей Костриков, И. Янчук. Чёрная книга капитализма. М., 2008 г. С. 224.

## Vidu ankaŭ 
* Kapitalismo
* La danĝera lingvo
* La nigra libro de la komunismo

Kategorio:Ekonomiaj libroj
Kategorio:Politikaj libroj
Samfavora klaŭzo

La **samfavora klaŭzo** signifas, ke komercaj avantaĝoj donitaj al iu ajn lando devas esti donitaj ankaŭ al aliaj landoj. Ĝi estas unu el la plej gravaj bazprincipoj de la internacia komerco.

Esceptoj estas la regionaj integraj traktadoj aŭ interkonsentoj kun la t.n. tre subevoluantaj landoj. 

## Historio 
La samfavora klaŭzo unuafoje elformiĝis rilate al la aziaj landoj kiel unuflanka diktato, fine de la 19-a jc. komence de la 20-a jc. Tiam la okcidentaj (koloniigaj landoj) postulis **malfermajn pordojn** por siaj varoj. Tiun politikon suferis plej grave Ĉinio. 

La vera multflanka uzo de la samfavora klaŭzo elformiĝis post la dua mondmilito, per estiĝo de GATT.

## Vidu ankaŭ 
* WTO
* GATT
* GATS
* TRIPS
* internacia komerco

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Internacia komerco
Kategorio:Dogano
BBC World News

**BBC World News** estas brita 24-hora novaĵelsendanto. Ĝi estas parto de la brita nacia televidstacio BBC kaj estas lanĉita en la jaro 1995.

BBC World interalie elsendas BBC News, intervjuojn kaj dokumentajn filmojn. Ĝia ĉefa konkuranto estas CNN International, kvankam la stacio ankaŭ konkurencas kun aliaj ĉefaj novaĵelsendantoj.

Malkiel BBC World Service radio, BBC World estas komerca firmao sen subteno de la ŝtato.

## Vidu ankaŭ 
* CNN International
* Al-Ĝazira
* France 24
* informaj televidoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Televidkanaloj
Kategorio:Televidkanaloj en Britio
Quinten Matsijs

[eta|maldekstra|300ra|La ole-pentraĵo *La oropesisto kaj lia edzino* 71 x 68 cm, Muzeo *Louvre* ([Luvro), Parizo]]
**Quinten MATSIJS** (naskiĝis en Loveno en 1466, mortis en Antverpeno en 1530) estis konata flandra forĝisto kaj pentristo.

Lia propra nomo estas plej ofte ortografiita kiel Quinten, sed ankaŭ fojfoje kiel Kwinten aŭ Quentin. Por la familia nomo ekzistas preskaŭ deko da variaĵoj: Matsijs, Matsys, Massijs, Massys, Metsijs, Metsys, Messijs kaj Messys.

La pentristo Jan Massijs estis filo de Quinten.

## Vivo 
eta|230x230px|Poliptiko de la Sep Doloroj de Maria
Arthistoriistoj ne samopinias, pri la eduko de Matsijs, ĉar oni ĝis nun ne retrovis dokumentojn. Povus esti, ke li estis lernanto de Dirk Bouts. Li ja loĝis en Loveno. Sed laŭ aliaj li lernis pentroarton en Bruĝo de Hans Memling. Ankoraŭ aliaj opinias, ke li tute ne ricevis instruadon pri pentroarto, sed ke li instruis sin mem, aŭtodidakte. La sola afero, kiu certas, estas, ke en 1491 li estis profesia pentristo en Antverpeno, ĉar la nomo Quinten Matsys tie aperas en la registroj de la gildo de Sankta-Luko *(Sint-Lucasgilde)*. La tezon, ke li estas aŭtodidakto, plifortigas la legendo, laŭ kiu li unue estis artforĝisto. Li konatiĝis kun junulino, sed ties patro, kiu estis pentristo, ne permesis la edziniĝon, ĉar Quinten estis "nur" artforĝisto. Li devus minimume esti artpentristo, por rajti geedziĝi. Tiam li komencis lerni la pentradon, kaj iun tagon li pentre aldonis muŝon al pentraĵo en la domo de la amatino. Kiam la patro ĝin rimarkis, li provis per la mano forflugi ĝin. Kiam li konstatis. ke tio ne eblas, kaj ke temas pri pentrita muŝo, li diris: "Iu, kiu povas tiel bone pentri, rajtas edziĝi al mia filino". Kaj tiel okazis. En la placo *Handschoenmarkt* en la centro de la malnova Antverpeno, ankoraŭ estas videbla akvoputo, super kiu estas forĝaĵo (datumanta de 1490), kiu reprezentas la legendon pri la deveno de la nomo Antverpeno, kaj sub la forĝaĵo estas la jena teksto: *"De liefde maakte van de smid een schilder"* (Amo igis la forĝiston pentristo).

## Verkoj 
Quinten Matsys ĉefe pentris religiajn verkojn. Liajn kreaĵojn karakterizas tre bela kolor-uzo kaj kompono. Li estas konsiderata la unua pentristo de la Antverpena Skolo. Ankaŭ liaj filoj Jan kaj Cornelis iĝis artpentristo. Fama verko estas *La malbela dukino*.

;Kelkaj verkoj:

Image:1520 Portrait of a woman (Q. Massys).jpg|
Image:Quentin Massys- Carpenters' Guild Altarpiece in Antwerp Cathedral - Lamentation; central panel.JPG|
Image:Quentin Massys- Erasmus of Rotterdam.JPG|
Image:Portrait of a humanist mg 0132.jpg|
Dosiero:Massys-Brunnen.JPG|Puto, Antverpeno
Image:Quentin Massys - Ill-Matched Lovers, c. 1520-25.jpg|
Image:Quentin Matsys - A Grotesque old woman.jpg|*La malbela dukino*
Image:Quentin Massys-Portrait of an Old Man,1517,Musée Jacquemart-André,Paris.jpg|
Image:Massysm Quentin — The Moneylender and his Wife — 1514.jpg|
Image:Détail Metsys miroir convexe.jpg|Detalo

## Rekono 
En Antverpeno 4 stratoj kaj placoj portas lian nomon kaj li tie havas statuon en la *Baron Dhanislaan*. Asteroido portas lian nomon: 9569 Quintenmatsijs.

Kategorio:Flandraj pentristoj
Armjansko

**Armjansko** (, , ) estas urbo en la norda parto de Krimeo, sur la Perekopa terkolo. La Armjanska urba municipo (montrita densblue) krom Armjanskon havas ankoraŭ kelkajn vilaĝojn. Antaŭ la jaro 1921 la urbo oficiale nomiĝis *Armena Bazaro*. Tra la urbo pasas la nord-krimea kanalo; en la urbo estas fervoja stacidomo.

## Historio 
La urbo estis fondita komence de la 18-a jarcento fare de armenoj kaj grekoj,
kiuj transloĝiĝis el la apuda vilaĝo *Perekop*. Ekde la jaro 1736 la loĝloko
nomiĝis *Armena Bazaro*. Historie por la urbo gravis la sal-industrio: ĉe la
urbo apudas la sal-akva golfo Sivaŝo, de kiu oni jam delonge elminis salon.

En la jaro 1993 la loĝloko ricevis la statuson de urbo. Nuntempe ĝi estas la plej
juna urbo de Krimeo.

## Ekonomio 
La ĉefa entrepreno de la urbo estas la kemia uzino "Krimea Titano", kiu produktas titan-oksidon (TiO2), sulfuracidon, mineralajn sterkaĵojn. Estas ankoraŭ kelkaj uzinoj: Sivaŝa anilin-farba uzino (kiu estas la plej granda en Ukrainio produktanto de farboj por malpeza industrio), uzino de fer-betonaj konstrukciaĵoj.

## Socia sfero 
En la urbo estas kelkaj bazaj lernejoj, muzik-lernejo, teknika lernejo, filio de Ĥersona teknika universitato.
Estas unu hospitalo, kultur-centro, 3 bibliotekoj, historia regionstuda muzeo. En la jaro
2006 en la urbo loĝis preskaŭ 23 mil homoj (rusoj - 54%, ukrainoj - 29%, krime-tataroj - 4%, la resto -
la reprezentantoj de pli ol 10 nacioj).

## Vidu ankaŭ 
* Armjansk (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala paĝaro de la urbo (ruse)


Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Armjanska municipo (Krimeo)