open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Audrys Antanaitis

**Audrys Antanaitis**  - naskiĝis en 1959 en la marborda ferieja urbo Palanga de Litovio - estas litova ĵurnalisto, lingvisto, instruisto kaj esperantisto. Audrys Antanaitis estas ankaŭ prezidanto de Ŝtata komisiono pri la litova lingvo (kutime nomata “Litova lingva ministro”).

Post lernejaj jaroj en Klaipėda li studis ĵurnalistikon kaj la litovan lingvon kaj literaturon en la Vilna Universitato, en 1982 eklaboris kiel direktoro de lernejo, poste laboris en la Instituto de litova lingvo kaj literaturo. En 1990 li ekestris la sekcion pri rilatoj kun eksterlandaj litovoj en la Ministerio de kulturo kaj klerigo de la sendependiĝanta Litovio. Inter la jaroj 1997 kaj 2000 li laboris kiel asistanto de kelkaj parlamentanoj. Ekde la jaro 2000 li profesie estas ĵurnalisto kaj programgvidanto en la radiostacio *Žinių radijas* (Novaĵ-radio). En 2004 li fariĝis programgvidanto en la televidaj kanaloj *Vilniaus televizija* ("vilna televido") kaj *Penktas kanalas* ("kvina kanalo"). En 2005 li estis membro de la Loka Kongresa Komitato de la tiujara UK en Vilno, respondeca pri ekstera informado. Ekde 2007 li havas la postenon de vicprezidanto de Litova Ĵurnalista Asocio, kaj ekde 2008 krome la postenon de prezidanto de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio. Daŭre en 2023 li estas estrarano de Litova Esperanto-Asocio.

## Vidu ankaŭ 
Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio (TEĴA)

## Referencoj 
* Biografia prezento de li en paĝo pri la TEĴA-estraro en la asocia retejo (esperantlingve) 
* Prezenteto pri li en paĝo de la radiostacio *Žinių radijas* (litove) 

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Kategorio:Litovaj ĵurnalistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj
Kategorio:TEĴA
Wichtrach

**Wichtrach** (prononcu *viĥtraĥ*) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Konolfingen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 4019 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wichtrach situas en la Svisa Mezlando 11 kilometrojn nordokcidente de Thun kaj 20 kilometrojn sude de la federacia urbo Berno en la Aro-Valo ĉe la orienta bordo de la rivero Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Oberwichtrach (sur alteco de 546 m s.m.) kaj Niederwichtrach (sur alteco de 549 m s.m.) kaj la kvartaloj Stadelfeld (sur alteco de 530 m s.m. ĉirkaŭ la stacidomo en okcidento de la komunumo) kaj Stockeren (sude de Stadelfel), kaj la setlejoj Obere Au (sur alteco de 532 m s.m. tute en la sudo de la komunumo), Dreiacher (sur alteco de 536 m s.m. en sudoriento de la komunumo laŭlonge de la kantona ĉefvojo), Breitebach (sur alteco de 560 m s.m. oriente de Oberwichtrach), Niderwil (sur alteco de 604 m s.m. tute en oriento), Dürrmüli (sur alteco de 568 m s.m. oriente de Niederwichtrach) kaj Zyli (sur alteco de 600 m s.m. nordoriente die Niederwichtrach). Krome al la komunumo apartenas diversaj biengrupoj kaj izolitaj domoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,59 km², de kiuj 22,3% estas kovritaj de arbaro, 63,4% servas por agrikulturo kaj 13,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wichtrach limas en nordo al Münsingen, en nordnordoriento al Tägertschi, en nordoriento al Häutligen, en oriento al Oberdiessbach, en sudoriento al Herbligen, en sudsudoriento al Oppligen, en sudo al Kiesen, en sudsudokcidento al Jaberg, en sudokcidento al Kirchdorf, kaj en okcidento al Gerzensee.

## Trafiko 
Tra Wichtrach pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 6 de Berno al Thun. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6, kiu pasas tra la komunuma teritorio laŭlonge de ĝia okcidenta limo, situas 3 kilometrojn sude de Wichtrach en Kiesen. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Berno al Thun.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wichtrach datiĝas el la jaro 1180 kiel *Wichtracho*. La hodiaŭa komunumo estis fondita la 1-an de januaro 2004 per la kunigo de la ĝi tiam aŭtonomaj komunumo Oberwichtrach kaj Niederwichtrach. En Niederwichtrach en gruminejo estis malkovritaj tomboj el la malfrua La-Tène-epoko. En la malfrua mezepoko ĝis la Helveta Revolucio Niederwichtrach apartenis al la Senjorujo Münsingen. En Oberwichtrach dum mezepoko la Monaĥejo Fraubrunnen estis bienposedanto. En la jaro 1266 la Monaĥejo Einsiedeln estis menciita kiel senjoro kaj eklezimastro de Oberwichtrach. La feŭdo apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj ek de 1406 al la berna kampartribunalo Konolfingen. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Oberwichtrach apartenis al la distrikto Steffisburg. En la jaro 1803 ĝi estis atribuita al la distrikto Konolfingen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Wichtrach (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wichtrach
Mont'e Prama

En 1974 plugis kamparano sur ''' Mont'e Prama ''' sur Sinis-duoninsulo en Provinco Oristano de Sardio kaj trovis kapon de statuo. La instancoj en Cabras informis arkeologojn Giovanni Lilliu kaj Enrico Atzeni, kiuj komencis arkeologiajn fosadojn.

Sub maldika humo, oni trovis ĉ. 30 nedifektitajn nuragaj kaŭrajn tombojn, kiujn ĉiuj kovris sabloŝtona plato dika ĉ. 15 cm kaj grandan unu kvadratan metron. En kurbiĝanta linio, tiu plata vojo formis longon de ĉ. 40 m, kiu flanke estis parte rande metita per ortostatoj. Sub la platoj kuŝis la restaĵoj de la mortintoj, sen akompana tombejaĵo, en kavo profunda de 70-80 cm, plej ofte kun rigardo al oriento, la kapon kovris okaze eta ŝtonplato.

En defalaĵejo, oni trovis 2000 erojn de 30 arkaikaj statuoj el sabloŝtono, kiuj estis iam altaj de 2,0 ĝis 2,6 m. Krom la intence detruitaj statuoj, oni malkovris detruitajn ŝtonkultaĵojn, bronzojn kaj nuragajn modelojn same larĝan platon de ceramikaĵoj, kiuj etendiĝas de la nuraga epoko ĝis la romia epoko.
eta|maldekstra|Statuo de Mont'e Prama

Inter la statuoj plimultas la prezentoj de arkpafistoj kaj militistoj, kiuj tre similas al la bronzaj figuroj de la nuraga kulturo (Abini, Serri, Teti) el la 8-6-a jarcento a.K.. Unu havas la habiton de la Luzitana militista statuo. Multaj havas frizuron simila al tiuj de keltoj kaj orientajn vestaĵojn (larĝa zono kaj mallonga kilto). La kaskoj de figuroj havas kornojn, ilia ŝildo estas ellaborita. Ili havas profunde situantajn okulojn el ekzakte koncentrajn rondojn, grandajn nazojn, sed ilia buŝo estas nur streketo. Kio igas ilin unuka por tiu periodo kaj la insulo, estas ilia enorma grando.

Ekde ilia elfosado, ili estis stokitaj preskaŭ neatentite en humida kaj malhela kelo de la Muzelo de Cagliari. Oni elkeligis (el-kel-igis) ilin nur en 2003 je publika premo por restaŭrado.

La aĝo de la statuoj, tomboj ne estas precize difinebla, tio varias de 800-700 a.K. ĝis 1200 a.K. La pli malnovan aĝon oni bazigas per komparo de la bronzoj de la Abini-grupo. Kelkaj esploristoj datas la bronzojn nuntempe antaŭ la geometrian epokon. La plej malnova sarda bronza artaĵo estiĝis verŝajne en ĉ. 1200 a.K..

## Literaturo 
* Massomo Pittau: *Il Sardus Pater e i guerrieri di Monte Prama*. EDES, Sassari 2008, ISBN 978-88-6025-108-4.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de arkeologia Muzeo «Mont'e Prama»

Kategorio:Historio de Sardio
Kategorio:Arkeologio en Italio
Jozefo Petzval

**Jozefo Petzval** hungare **Petzval József Miksa,** germane **Josef Maximilian Petzval** estis matematikisto, inĝeniero, profesoro, inventisto ano de Viena Scienca Akademio de 1849, ekstera ano de Hungara Scienca Akademio de 1873. Lia frato estis Ottó Petzval.

Josef Maximilian Petzval naskiĝis la 6-an de januaro 1807 en Hungara reĝlando en urbo *Szepesbéla*, nuntempa Spišská Belá en Slovakio. Li mortis la 17-an de septembro 1881 en Vieno.

## Biografio 
Josef Maximilian Petzval devenis el germana familio. Li akiris diplomon en universitato de Peŝto en 1828, poste li estis inĝeniero de Peŝto. Ekde 1832 li instruis en la universitato loke, poste en la viena universitato. En 1840 li inventis specialan lenson por fotografadi, poste en 1847 praan reflektoron. En 1869 li edziĝis.

## Memorigiloj 
* stratoj en Vieno, Braunschweig kaj en Budapeŝto
* monumento en Vieno de 1901
* muzeo en la naskiĝurbo
* kratero en Luno
* 3716 Petzval

## Verkoj 
* *Bericht über die Ergebnisse einiger dioptrischen Untersuchungen* 1843
* *Eigenschaften einer guten Camera-Obscura* 1847
* *Integration der linearen Differenzialgleichungen mit Constanten und veränderlichen Coefficienten, I–II.* 1853–1859
* *Berichte über optische Untersuchungen* 1857
* *Über das neue Landschaft – als Fernobjektiv* 1858
* *Theorie der Störungen der Stützlinien (bei Gewölben und Hängebrücken)* 1904–1905
* *Theorie der Tonsysteme* 1904–1905)
* *Aus den Vorlesungen über Ballistik. Ein Beitr. zur Geschichte der Ballistik* 1908

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Slovakaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Pál Molnár C.

**Pál Molnár C.** hungare **Molnár C. Pál** estis hungara pentristo kaj grafikisto. Lia edzino estis Pálné Molnár C.

Pál Molnár C. naskiĝis la 28-an de aprilo 1894 en Battonya. Li mortis la 11-an de julio 1981 en Budapeŝto.

eta|

## Biografio 
Pál Molnár C. komence frekventis lernejon en Arad (urbo) tiutempe en Hungario (nuntempa Arad en Rumanio). En 1918 li akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Lia ĉefa majstro estis Pál Szinyei Merse. Inter 1921-1922 li vivis en Parizo, post hejmenveno li vojaĝis al Romo en 1926. Inter la mondomilitoj li ricevis premiojn. Ekde la 1930-aj jaroj li vivis en Budapeŝto kaj en Zsennye.

## Memorigiloj 
* Amika Rondo pri Molnár C. Pál de 1984
* muzeo pri la pentristo en Budapeŝto
* memordomo en Battonya

## Ekspozicioj (sole), elekto 
* 1919-20 Lausanne
* 1923, 1934, 1937, 1955, 1965, 1977 en Budapeŝto
* 1958 Berlin; Stuttgart; Munkeno
* 1969 Kaposvár
* 1971 Miskolc
* 1975 Vieno
* 1976 Pécs; Szeged
* 1979 Battonya; Gyula
* 1986 Tihany
* 1988 Zalaegerszeg
* 1990 Graz
* 1991 Szombathely

## Verkoj (elekto) 
* 1926 Sankta Francisko predikas al la birdoj
* *Angyali üdvözlet* (Ave Maria)
* ĉefaltaraj bildoj en Preĝejo de Sankta Triunuo (Battonya)
* *Aktok a vízparton* (Nudulinoj sur la akvobordo) (vidu la bildon!)
* 1949 *Szt. József halála* (Morto de Sankta Jozefo), fresko en Vác
* 1968 *Önarckép* (Memportreto)
* diversaj murpentraĵoj
* diversaj grafikoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Kálmán Kovács (pentristo)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
4581 Asklepio

**4581 Asklepio** estas tre malgranda apolona asteroido, malkovrita la  de la usonaj astronomoj Henry E. Holt kaj Norman G. Thomas elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la helena heroo Asklepio, filo de Apolono.

Ĝia orbito krucas tiujn de Venuso kaj de Tero kun malgranda klinangulo, kiu faras de ĝi potence danĝera objekto:
* La  ĝi pasis al 0,004572 AU (684 000&nbsp;km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,02749 AU (4,112 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi teorie povas proksimi al 0,00339 AU (500 000 kilometroj) de Tero, sed antaŭkalkuloj sur longa daŭro estas malprecizaj, ĉar la orbito de 4581 Asklepio suferas perturbojn pro la alproksimiĝoj de planedoj.

Malgraŭ ĝian malgrandeco (inter 360 kaj 800 metroj, laŭ ĝia postulata albedo), estis taksita ke, se ĝi alfrapus Teron, ĝi estigus eksplodon ekvivalentan al tiu de nuklea bombo de 600 megatunoj

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Bothriochloa ischaemum

***Bothriochloa ischaemum*** estas specio de staŭda herbo en la familio poacoj, kreskanta dise en la mondo.

La specio-nomo venas el la greka *ischaemum*, kontraŭsanguma  (kaŭzante iskemion).

Kategorio:Panicoideoj
Sinis-duoninsulo

eta|Capo San Marco
eta|Sinis-duoninsulo
La **Sinis-duoninsulo** (itala *penisola del Sinis*) situas en okcidenta Sardio en provinco Oristano - iama Judikato Arborea - apud larĝaj, maldelikataj koralaj strandoj kaj seka stepa medio. La duoninsulo longas 19&nbsp;km kaj larĝas ĝis 5,8&nbsp;km, etendiĝas inter *Capo Mannu* en nordo kaj Capo San Marco. Sube de Stagno di Cabas (interna lago) kun protektitaj flamingokolonioj, oni povas viziti multajn kulturaĵojn:

* San Giovanni di Sinis, unu el la plej malnovaj preĝejoj de Italio (en bizanca stilo).
* Ipogeo di San Salvatore, sub la pilgrima preĝejo San Salvatore
* Tharros, la ruinoj de la punika, remalkovrita en la 19-a jarcento.
* Torre San Giovanni (17-a jarcento) kaj Torre Vecchia, du saracenaj turoj

La pratempaj bakfornaj tomboj de Cuccuru S'Arriu kaj la trovitaĵoj de Monte Prama estas videblaj nur en libroj aŭ en muzeo.

Sur la duoninsulo, kies strandoj - kiel tiuj de la antaŭe situanta insulo Mal di Ventre - estas maraj protektaj areoj, situas ankaŭ la ripozdomoj kaj strandoj de "Capu Mannu" kaj "Is Arenas".

Tie kovas  birdospecioj en kaj ĉirkaŭ la grand-surfacaj lagoj, inter ili ordinara kormorano, porfirio (*Porphyrio*), malgranda egretardeo (*Egretta garzetta*) kaj kelkaj falkospecioj.

Kategorio:Duoninsuloj en Italio
Kategorio:Sardio
4503 Kleobulo

**4503 Kleobulo** estas tre malgranda amora kaj marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la greka filozofo Kleobulo de Lindo (-630 – -560).

## Orbito 
Kvankam klasifikata kiel apudtera objekto, ĝi ne venas pli proksima ol 43 miliono da km de Tero, sed ĝi povas alproksimiĝi de 6,045 milionoj da km de Marso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Junulara Esperanto-klubo JUNECO

La '*junulara Esperanto-klubo *JUNECO* de Vilno*' - litove *Vilniaus jaunimo esperantininkų klubas "JUNECO"* - estas junulara esperantista organizaĵo en la urbo Vilno de Litovio. Ĝin en 1961 fondis grupo da junaj esperanto-parolantoj gvide de Vytautas Šilas, en epoko kiam Litovio ankoraŭ estis perforte aneksita parto de Sovetunio, kaj agado esperantista nur limigite eblis. Tradicie la plej multaj membroj estis kaj estas studantoj de la Vilna Universitato. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en la klubo interalie aktivis Jūratė Baronaitytė (nun post edziniĝo Jūratė Bušienė), Marijonas Ročius, studanto de matematiko, Laimius Stražnickas, studanto de la franca kaj de ĵurnalistiko, la tiama paro Valdonė Kasperiūnienė, studento pri statistiko en la inĝeniera kaj arkitektura instituto, kaj Arvydas Kasperiūnas, kaj Remi Rudaitytė, studanto pri anglistiko. En la 1980-aj jaroj la klubon unue gvidis Dalia Vidickienė, ĝis la kunordigadon transprenis Kazys Tamošetis, studanto pri arkitekturo.

La klubo havis viglajn rilatojn kun la junularaj grupoj de aliaj urboj de Sovetunio, aparte intense en Kaŭno, Rigo kaj Minsko, kaj la klubanoj estis inter la movadaj motoroj de la duonleĝaj esperantistaj organizaĵoj SEJM (akronimo kiu en la litova lingvo, samkiel en la pola, ankaŭ estas la radiko de la vorto por "parlamento" kaj tial aparte asociigas la deziron pri demokratieco) kaj ankaŭ Asocio de Sovetiaj Esperantistoj. Post la ŝtata resendependiĝo de la Litova Respubliko la klubo JUNECO konsideratas unu el la du ĉefaj fondoĉeloj de la nuna Litova Esperantista Junulara Ligo, la landa sekcio de TEJO en Litovio. Dum multaj jaroj la anoj de la klubo gvide kunorganizis la junularan esperantistan eventon "boatado", plurtagan ekskurson per remboatoj tra pluraj inter si akvovoje ligataj lagoj de Litovio.

Daŭre la klubo aktivas, en parto de la 1990-aj kaj la 2000-aj jaroj gvidata fare de Marijus Dilba, kaj nun komunikas interalie per interaktiva kluba facebook-paĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Junulara Esperanto-klubo ONDO de Kaŭno

## Eksteraj ligiloj 
* Facebook-paĝo de la organizaĵo ( kaj )
* Facebook-grupo interna de la klubo ()

Kategorio:Litovaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Vilno
4531 Asaro

**4531 Asaro** estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan nuklean kemiiston Frank Asaro de la laboratorio "Lawrence Berkeley" de la Universitato de Kalifornio. Kun siaj kolegoj Luis kaj Walter Alvarez kaj Helen Michel, li malkovris nenormalan ĉeeston de nobla metalo en la kretacea-terciara
limo, pruvo ke granda alfrapo de asteroido aŭ kometo estas kaŭzo la kretacea-terciara evento. Li malkovris ankaŭ aliajn nenormalaĵojn pri nobla metalo en eoceno kaj mioceno, kiuj indikis ke aliaj grandaj alfrapoj estus kaŭzoj de .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Gina Carano

eta|Gina Carano (2009)
**Gina Joy CARANO** (16-an de aprilo 1982 en Teksaso) estas usona aktorino kaj iama MMA-batalistino.

## Biografio 
Carano naskiĝis en Kantono Dallas (Teksaso) kiel filino de futbala ludisto Glenn Carano. Ŝi havas du fratinojn. Ŝi studis psiĥologion en University of Nevada en Reno.

Carano alvenis al MMA tra taja bokso, ŝia unua batalo okazis ĉe batalorganizanto EliteXC, la 10-an de junio 2006 en Las Vegas. Ĝis oktobro de 2008 sekvis ses bataloj, en kiuj ŝi venkis ĝis kiam en aŭgusto de 2009 malvenkis en la ĉefbatalo de Strikeforce-organizado *Carano vs. Cyborg*.

Ŝia aktorada debuto okazis en 2009 en roleto de la filmo *Blood and Bone*. En la filmo *Haywire* de reĝisoro Steven Soderbergh, en 2012, ŝi ludis ŝian unuan ĉefrolon.

## Filmografio 
* 2009: *Blood and Bone*
* 2012: *Haywire*

Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Usonaj miksitaj luktosportistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
4533 Orth

'*4533 *Orth'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan nuklean kemiiston *Charles J. Orth'' de la Nacia Laboratorio de Los Alamos. Li faras esplorojn en la tuta mondo, serĉante pruvojn de alfrapo de asteroido aŭ kometo. li malkovris nenormalan koncentriĝon (koncentriteco) de nobla metalo en la kretacea-terciara limo en la kontinentaj sedimentaj deponaĵoj de Nordameriko, kaj ankaŭ en la limo Frasniano-Fameniano de la supera devonio kaj en la limo Cenomaniano-Turoniano de la supera kretaceo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Chocolat's

'''Chocolat's'* estas Franca-Belga muzik-grupo fondita en 1975 de Marcel De Keukeleire, tre aktiva ĝis 1985. Ili publikigis 16 diskojn.

## Historio 
Komponita de Belgoj kaj de Francoj, la muzikgrupo estis kreita de Marcel De Keukeleire por la vendo de sia nova kanto *Brasilia Carnaval''.

Tiu ĉi titolo konis tutmondan sukceson. 6 830 000 kopioj de la albumo estis venditaj.

## Diskaro 
### LP 
* 1975: Chocolat's
* 1975: Brasilia Carnaval
* 1976: Rythmo Tropical
* 1976: The Kings Of Clubs
* 1977: Chocolat's - Volume 3
* 1977: Kings Of Clubs
* 1977: The Fabulous Chocolat's
* 1977: Non Stop Chocolat's
* 1977: Baby, Let's Do It The French Way / Cubanita
* 1978: African Choco
* 1979: Señorita Por Favor
* 1981: Kings Of Clubs

### Kompilaĵoj 
* 1977: The Best Of The Chocolat's
* 1977: The Best Of The Chocolat's
* 1981: Le Disque D'Or Des Chocolat's
* 1996: Rythmo Tropical (CD)

## Eksteraj ligiloj 
* Chocolat’s en Youtube

## Referencoj 
Kategorio:Belgaj muzikaj grupoj
Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
4543 Foinikso

**4543 Foinikso** estas mezgranda, malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
En la helena mitologio, Foinikso, filo de Amintoro, estis la edukinto de Aĥilo. Kvankam maljuna, li sekvis Aĥilon al la Troja milito, sed mortis dum sia reveno en Grekion.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Ora jarcento de Nederlando

[eta|upright=1.4|[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj de Johannes Janssonius (1658)]]
La **Ora jarcento** estis periodo en la historio de Nederlando (pli-malpli la 17-a jarcento) de florado en komerco, scienco, arto kaj armea potenco (antaŭ ĉio surmare). Speciale floradis la norda parto de Nederlando (Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj). Nederlando estis dum tiu epoko mondestra potenco.

Kelkiuj elektas, por la komenciĝo de la ora jarcento, la jaron 1602, la jaro en kiu oni fondiĝis la VOC; aliuloj elektas por tio la jaron 1609, la komenciĝo de la dekdujara armistico. Ĝis la fino de la armistico (1621) la ekonomio kreskis preskaŭ senĝene. Dum la Tridekjara Milito, kiu grandparte koincidis kun la dua fazo de la Okdekjara Milito, en kelkaj sektoroj estis stagnado, en aliaj kreskado. Post 1648 la ekonomio denove kreskis; antaŭ ĉio por la industrio venis prosperaj jaroj. Post la katastrofa jaro 1672 komenciĝis periodo de relativa ekonomia malprogreso kaj la Ora jarcento preterpasis sian apogeon. Sekvis periodo de ekonomia solidiĝo.

## Pentrarto 
Kvankam la Nederlanda pentrarta orepoko estas plej ofte inkludita en la ĝenerala eŭropa periodo de Baroka pentrarto, kaj ofte montras multajn el ties trajtoj, ĉefe malhavas la idealigon kaj emon al splendo tipa de plej baroka verkaro, kiel tiu de la flandraj najbaroj. Plej verkoj, kiel tiu laŭ kiuj la periodo estas plej bone konata, spegulas la tradiciojn de detalema realismo heredita el la Flandraj Primitivuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Rembranto
* Antoni van Leeuwenhoek
* Michiel de Ruyter
* Nederlanda Imperio
* Klerismo


Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Kulturo de Nederlando
Kategorio:17-a jarcento
4506 Hendrie

'*4506 *Hendrie'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la brita astronomo Brian G. W. Manning elde la observatorio de Stakenbridge, apud Stourbridge (West Midlands, Unuiĝinta Reĝlando).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan amatoran astronomon *Michael J. Hendrie''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian G. W. Manning
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
4507 Petercollins

'*4507 *Petercollins'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Minoru Kizawa kaj Hitoshi Shiozawa elde Fuĵieda (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan amatoran astronomon *Peter L. Collins*, kun-malkovrinto pervide de kvar novaoj: *V1668 Cygni* (1978), *QU Vulpeculae* (1984), *QV Vulpeculae* (1987) kaj *V1974 Cygni'' (1992).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hitoshi Shiozawa
Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
5292 Mackwell

'*5292 *Mackwell'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Minoru Kizawa kaj Hitoshi Shiozawa elde Fuĵieda (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stephen J. Mackwell*, direktoro de la *Lunar and Planetary Institute''. Li estas valora mastrumanto de la scienca komunumo, konata pro siaj studoj prie la aliformiĝo de la rokoj kaj mineraloj sub alta temperaturo kaj alta premo, rilataj al la litosfero kaj internoj de la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hitoshi Shiozawa
Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Sevilleja de la Jara

[eta|dekstra|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|dekstra|250ra|Situo de Sevilleja de la Jara en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Sevilleja de la Jara** [sebijEĥa de la ĥAra] (Sevileto de la Cisto) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo. Ĝi enhavas la submunicipojn Minas de Santa Quiteria kaj Puerto Rey.

## Toponimio 
La grupo de mozaraboj kiuj fondis tiun lokon nomigis ĝin kiel "Sevilleja", kiu estas diminutivo iom pejorativa de "Sevilo", kiel rememoro de ties devenurbo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *sevillejano*. La censita populacio en 2011 estis de 853 loĝantoj kaj la denseco estas de 3,65 loĝ/km².

## Situo 
Sevilleja de la Jara estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 665 m; je 126&nbsp;km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 234&nbsp;km². La geografiaj koordinatoj estas 39°34′25″ N 4°57′52″ Ok.

## Geografio 
Sevilleja de la Jara estas situanta en la komarko de La Jara. Situanta en la montara zono sude de la komarko malantaŭ la pinto de la *Cumbre Alta* (alta pinto) de 1274 m de alto. La vegetaĵaro en la zono komponiĝas el pinaroj, anzinoj, korkokverkoj, cistoj kaj ĝenerale makiso.

Sevilleja de la Jara estas je ĉirkaŭ 190&nbsp;km el Madrido, laŭ la Aŭtoŝoseo de Ekstremaduro kaj poste laŭ ŝoseo kiu devojiĝas el Talavera de la Reina al la akvorezervejo de Cíjara.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Lastatempe alia tradicia dediĉo kia estas ĉasado iĝis unu el la ĉefaj enspezofontoj, kune kun rura turismo kaj gastado. Estas etenda ĉasejo kiu atingas ĝis la provinco de Cáceres kaj la akvorezervejo de Cíjara. Eblas ĉasi perdrikojn, cervojn kaj aprojn.

## Historio 
Fuĝinte grupoj de mozaraboj de Andaluzio el la persekutado fare de la almoravidoj kun estro Klemente, episkopo de Sevilo, alvenis dum la unua triono de la 13a jarcento al Talavera de la Reina kaj el tie al loko de La Jara kie starigis loĝejojn kaj tiele fondante la novan lokon de Sevilleja. La militordeno de Alkantaro estis ekposedinta kelkajn vilaĝojn, posedoj de la arkiepiskopoj de Toledo en la jurisdikcio de la Teroj de Talavera, kiel natura konsekvenco de la enlandaj luktoj kastiliaj; pro tio en 1455 oni rajtigis la arkiepiskopon de Toledo, Alonso Carrillo, por rekuperi tiujn vilaĝojn, inter ili Sevilleja, Gargantilla, Río Frío kaj Cardobilla.

Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 3,370 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu preskaŭ kvaroniĝis al malpli da 300.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Municipoj de Toledo
Akvorezervejo de Cíjara

eta|250px|Natura medio ĉe kiu situantas la akvorezervejo.

La **Akvorezervejo de Cíjara** [ziĥAra] estis konstruita en la jaro 1956 ene de la agado de la Plan Badajoz ĉe la rivero Gvadiano en enklavo nome Portillo del Cíjara (pordegeto), en la limo inter la provincoj de Toledo kaj provinco de Badajoz.

Ĝi inundas totalon de 6565 ha kaj havas longon de 45 km, tuŝe la setlejojn de Villarta de los Montes, Helechosa de los Montes, Setlejo de Cíjara, Anchuras, Bohonal de los Montes, Santa Quiteria kaj Puerto Rey. La ĉefaj riveroj kiuj plenigas ĝin estas Gvadiano kaj Estena.

## Natura medio 
La akvorezervejo lokas ene de la Nacia Ĉasrezervejo de Cíjara, formata de lokoj de granda beleco ene de la pli de 25000 hektaroj etenda de ĉi tiu protektita spaco kiu loĝigas cervojn, aprojn, damaojn, lutrojn, aglojn, perdrikojn, linkojn, nigrajn cikoniojn... Krome, la akvorezervejo de Cíjara konstituas unu el la pli bonkvalitaj naciaj fiŝkaptaj rezervejoj en Ekstremaduro, kie oni povas trovi ekzemplerojn de ezokoj, nigraj perkoj, barbfiŝoj...

La vegetaĵaro estas formata de arbaro kaj mediteraneaj makiso, kvankam en iuj zonoj aperas ankaŭ pinoj kaj eŭkaliptoj de rearbarigo.

## Turismo 
La Akvorezervejo de Cíjara havas plurajn distrajn areojn. Ĉi tiuj disponas de parkadejoj por aŭtoj kaj subĉielaj manĝejoj kun rostokradoj. La aktivecoj kiuj pli oni praktikas estas banado en somero kaj akvaj aktivecoj kiaj navigacio kaj fiŝkaptado. Oni povas realigi ankaŭ aktivecojn de padumado, montobiciklado, piedirado, ĉasado, birdumado kaj media edukado.

## Eksteraj ligiloj 
* Akvorezervejo de Cíjara
* Akvorezervejoj de Gvadiano
* Slipo de *Sociedad Española de Presas y Embalses*
* http://mochilaycamara.blogspot.com/2011/04/embalses-en-extremadura.html?utm_source=BP_recent

Cíjara
Kategorio:Provinco Toledo
Cíjara
Cíjara
Kategorio:Rivero Gvadiano
Puyallup (Vaŝingtonio)

eta|Situo de Puyallup en Kantono Pierce kaj en Vaŝingtonio
eta|Emblemo de la ĉiujara Narcisa Festivalo
eta|Pionira domego de Ezra Meeker
eta|Camp Harmony (paskoncentrejo dum la 2-a mondmilito)

**Puyallup** (elp. *pjuALep*) estas urbo en Kantono Pierce (Vaŝingtonio) en Usono, ĉirkaŭ 8 km oriente de Takomo. En 2010 la loĝantaro nombris  laŭ la censo. La urbo ricevis la nomon de la loka indiĝena popolo; la vorto laŭdire signifas "malavara popolo" en la loka dialekto de la laŝucida lingvo. La saman nomon portas ankaŭ la rivero Puyallup, kiu fluas apud la urbo survoje de siaj fontoj en la glaĉeroj de Monto Rajnera al sia elfluejo al Puĝeta Fjordo ĉe Takomo. 

La urbon fondis pioniro Ezra Meeker, kies impona domo estas historia ikono de la urbo, en 1877.

En 1942, la tereno de la ĉiujara granda foiro transformiĝis en "Camp Harmony", kie japandevenaj homoj el la regiono pasloĝis atendante translokigon al koncentrejo Camp Minidoka en Idaho.

La ĉiujara Foiro Puyallup, fondita ĉirkaŭ 1900, estas la plej granda foiro en Vaŝingtonio (kaj unu el la dek plej grandaj en Usono), altirante ĉirkaŭ milionon da vizitantoj ĉiun septembron dum sia 17-taga daŭro. La foira organizaĵo okazigas ankaŭ 4-tagan printempan foiron ĉiun aprilon, tamen multe malpli vizitatan. En printempo Puyallup estas ankaŭ la komencejo de la kvar-urba Narcisa Festivalo (Daffodil Festival), kiu kulminas en Takomo.

## Naskiĝintoj en Puyallup
*Harriet A. Hall - Usona kuracistino kaj skeptikino.
Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Pierce (Vaŝingtonio)
San Martín de Pusa

[eta|dekstra|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|dekstra|250ra|Situo de San Martín de Pusa en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**San Martín de Pusa** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo. Fine de  en la komunumo vivis . Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Marteno de Tours, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.

## Toponimio 
Dekomence tiu vilaĝo estis konata kiel "El Pozuelo" (la puteto) pro puto kiu havigis el akvo. Pro reloĝigo la nova vilaĝo aperis okcidente de la antaŭa kaj nomiĝis "San Martín de Valdepusa" (Sankta Marteno) pro preĝejo dediĉata al Marteno de Tours kaj pro la senjoro de Valdepusa, posedanto de la teroj. En 1517 oni ekperdis la nomon de "Pozuelo", kaj restis tiu de la Sanktulo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Sanmartileño*. La censita populacio en 2011 estis de 847 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,14 loĝ/km².

## Situo 
San Martín de Pusa estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 507 m; je 71&nbsp;km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 104&nbsp;km². La geografiaj koordinatoj estas 39°46′59″ N 4°37′57″ Ok.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
En 1357 setlis la senjorlando de Valdepusa en teroj de Talavera fare de Petro la 1-a. La teritorio jam estis iam loĝata almenaŭ en epoko de visigotoj kaj poste de islamanoj. Post la kristana konkero kaj reĝa dono de la senjorlando, jam estis setlantoj ekde la 12a jarcento en la areo konata kiel "El Pozuelo" (puteto), kie oni starigis la unuajn domojn. El 1425 al 1430 oni reloĝigis la areon per anoj de Bernuí, kiuj post sekego devis eliri el sia vilaĝo, sed la nova vilaĝo estis konstruita pli okcidente kaj la nova loĝantaro de Pozuelo translokiĝis al la nova domaro de San Martín, kaj realigis verkon por liverado de akvo el la antikva puto ĉirkaŭ 1550, kiam ĉiuj setlis definitive en San Martín.

Meze de la 20-a jarcento la populacio atingis ĝis 2,218 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu preskaŭ trioniĝis al pli da 800.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

## Eksteraj ligiloj 
* Provinco de Toledo 
* neoficiala retejo

Kategorio:Municipoj de Toledo
Las Herencias

[eta|250px|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250px|Situo de Las Herencias en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Las Herencias** (La Heredoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
Las Herencias signifas la "heredoj", kiuj estis la rajtoj kiujn posedis la kamparanoj de malgranda domaro nome La Peña (la roko). Tiujn rajtojn oni abandonis pro malsaneco en 1488.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Herenciano*. La censita populacio en 2011 estis de 816 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,97 loĝ/km².

## Situo 
Las Herencias estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 363 m; je 91 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 91 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°52′15″ N 4°55′6″ Ok.

## Geografio 
La municipo troviĝas situanta «sur ebenaĵo kun iom de deklivo oriente kaj norde.» ene de la komarko de La Jara. Limas kun la municipaj teritorioj de Talavera de la Reina norde, La Pueblanueva kaj San Bartolomé de las Abiertas oriente, Alcaudete de la Jara kaj Belvís de la Jara sude, kaj Calera y Chozas okcidente, ĉiuj de la provinco de Toledo.

La rivero Taĵo, kiu pasas norde kaj plufluas suden, formas la limon de ĝia teritorio kun tiuj de Talavera kaj Calera. Ĉe la rivero troviĝas zono nome «*barranca blanca del castillo* (blanka ravino de la kastelo) de sufiĉa alteco, formanta ebenaĵon en sia pinto».

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
La zono estis loĝata en la antikveco de popoloj ibero-keltaj, kaj poste de romianoj kaj islamanoj kiel pruvas la turo de Ben Kaĉono. En 1801 falis sur la rivero granda parto de la tereno el la blanka revino de la kastelo kio malkovris restaĵojn arkeologiajn. Per postaj elfosaĵoj oni trovis tombojn kun arabaj skribaĵoj. Post la kristana konkero oni reloĝigis la areon el la 13a jarcento, ĝenerale fare de kastilianoj devenaj de Talavera.

Meze de la 19a jarcento estis 180 domoj kaj la municipa buĝeto estis de 7.000 "reales".

Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 2,730 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu pli ol trioniĝis al pli da 800.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Prezidento de Kastilio-Manĉo

eta|María Dolores de Cospedal
La **Prezidento de Kastilio-Manĉo** en hispana origine *presidente de la Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha*, laŭ la Statuto de Aŭtonomeco de Kastilio-Manĉo, prezidas la aŭtonoman komunumon (regionon) de Kastilio-Manĉo (Hispanio), kies aktiveco regas, kunordigas la Administradon de la komunumo, nomumas, separas kaj ĉesas la konsiliston kaj okupas la plej altan reprezenton de la "Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha" kaj de la ordinara de la ŝtato ene de la regiono. Estas elektata de la Parlamento de Kastilio-Manĉo inter siaj membroj kaj estas nomumata de la Reĝo de Hispanio. Plej longdaŭraj prezidentoj estis José Bono Martínez el 1983 al 2004 de la socialisma partio PSOE kiu venkis en ĉiuj balotadoj al kiuj prezentiĝis per absoluta majoritato, ĝis kiam rezignis por iĝis Ministro de Defendo en la ŝtata registaro; José María Barreda Fontes el 2004 al 2011, ankaŭ de la partio PSOE, kiu anstataŭis José Bono kiam tiu abandonis la postenon, poste en la balotado de 2007 estis elektita per absoluta majoritato; kaj la aktuala prezidentino estas María Dolores de Cospedal García, de la dekstra partio PP, el 2011, kiu estis elektita per absoluta majoritato en la balotado de 22a de majo de 2011. Ekposteniĝis la 21an de junio de 2011.

La sidejo de la prezidenteco de la *Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha* troviĝas en la palaco Fuensalida (Toledo).

Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Bestoĝardeno de Macouria

La **Bestoĝardeno de Macouria** aŭ **Bestoĝardeno de Franca Gujano** estas la plej grava bestoĝardeno de Franca Gujano. Situanta en urbo Macouria, ĝi havas plurajn dekojn da protektitaj kaj endanĝeritaj specioj. 

Ĝi estas unu el la ĉefaj vidindaĵoj de la departemento.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de la bestoĝardeno

Macouria
Rivero Puyallup

eta|Rivero Puyallup fluanta inter Fife kaj Tacoma

**Rivero Puyallup** estas rivero, ĉ. 72&nbsp;km longe, en Kantono Pierce (Vaŝingtonio) en Usono. Ĝi estiĝas el glaĉeroj sur Monto Rainier, kaj fluas okcidenten al Puĝeta Fjordo. Ĝi drenas grandan parton de suda Kantono King kaj orienta Kantono Pierce. La nomo de la rivero venas de la apudloĝanta indiĝena popolo, kaj signifas "malavarularo". La rivero havas du fontojn: la Norda branĉo venas el glaĉero Puyallup, kaj la Suda branĉo el glaĉero Tahoma. La branĉoj fluas aparte ĝis post la limo de Nacia Parko Mount Rainier, kie ili unuiĝas. Ĝiaj ĉefaj kromfontoj estas la riveroj Mowich, Carbon, kaj White. Ĝi fluas preter la urboj Orting, Puyallup, Sumner, Fife kaj Tacoma, kaj fluas tra la indiana rezervejo Puyallup, antaŭ ol elflui en la Fjordon.

Kategorio:Riveroj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Pierce (Vaŝingtonio)
Muzeo Sankta Kruco

eta|Muzeo Sankta Kruco, Toledo, klostro.
La **Muzeo Sankta Kruco** estas grava konstruaĵo de la 16a jarcento de la urbo de Toledo (Hispanio). Origine ĝi estis grava hospitalo. Ĝia transformo en muzeo okazis en la 19a jarcento. La hospitalo estis fondita de la kardinalo Mendoza por centrigi la zorgadon de orfoj kaj necesuloj de la urbo. Ĝi havas elstaran platereskan pordegon, verko de Alonso de Covarrubias. La konstruaĵo havas planon de greka kruco kaj kvar kortojn, el kiuj du fariĝis komplete. La unuan faris Covarrubias kaj tra ĝi oni aliras al la supra etaĝo tra triera ŝtuparo.

La muzeo havas du etaĝojn. La kruca parto havas la du etaĝojn. En la norda parto estis kapelo. La muzeo havas sekciojn de Arkeologio, Belarto kaj Artoj de Dekoracio, kiuj inkludas montron de popola toleda manfarado.

Estis hospitalo kaj antaŭe ŝajne stelobservatorio de Alfonso la 10-a (13a jarcento). La signo de la kruco estas videbla centre de la interesa renesanca platereska fasado kaj dekstre kuglospuroj de la batalo por la Alkazaro de Toledo dum la Hispana Enlanda Milito kaj ĉefe ĉirkaŭ fenestro en angulo. En iama klostro videblas restoj el diversaj epokoj, interesa ŝtuparo, en supra etaĝo muzeeto pri ceramiko, kaj en iama preĝejo muzeo kun pentraĵoj de El Greco (Veronika, Kronigo de la dipatrino, Ĉieliro de la dipatrino, Sankta Familio) inter alia.

## Bildaro 

File:Toledo - Hospital de Santa Cruz 1.jpg
File:A Black and White Photo of an Antique Door in Toledo Spain.jpeg
File:A Black and White Photo in Toledo Spain.jpeg
File:El claustro de Covarrubias.jpg
File:Inmaculada El Greco Oballe detalle1.jpg|Ĉieliro de Maria de La Greko en Muzeo Sankta Kruco

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Sankta Kruco
Kategorio:Historio de Toledo
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Sankta Kruco
Sankta Kruco
The High Kings

***The High Kings*** ("La altaj reĝoj") estas irlanda muzika grupo kiu kantas ĉefe tradiciajn irlandajn baladojn kaj popolkantojn. Ili formiĝis en Dublino en 2008, instige de Dave Kavanagh. La unuaj membroj estis Brian Dunphy (filo de Sean Dunphy, kiu reprezentis Irlandon en la Kantokonkurso Eŭrovizio 1967) kaj Darren Holden. Baldaŭ aldoniĝis Finbarr Clancy kaj Martin Furey.

La grupo tuj postlanĉe atingis pintan furorecon per sia debuta disko. Ili rondiris tra Usono en marto, 2011. En majo de tiu jaro ili muzikis por la usona prezidento Barack Obama kiam li vizitis Irlandon.

## Diskaro 
* *The High Kings* - Manhattan Records (2008)
* *The High Kings:Live in Dublin* (DVD) - The Blue Note Label Group (2008)
* *Memory Lane* - Universal Music Ireland (2010)
* *Live in Ireland* - Celtic Music Collections (2011)

## Eksteraj ligiloj 
* The High Kings
* Retejo de Darren Holden 
* Martin Furey ĉe Myspace
* Kantoj de The High Kings ĉe YouTube

Kategorio:Irlandaj muzikaj grupoj
Usona ministro pri komerco

eta|

La **Usona ministro pri komerco** ( *United States Secretary of Commerce*) estas membro de la kabineto de Usono, la ministraro kaj fakte usona registaro, kiu estras la usonan ministerion pri komerco. La ministron nomumas la ŝtata prezidanto aŭ prezidento, kondiĉe de konfirmo de la Senato. Howard Lutnick estas usona ministro pri komerco ekde februaro 2025.

En 1903 oni kreis usonan ministerion pri komerco kaj laboro; en 1913 oni disigis tion en apartajn departementojn.

Komerco
ministro pri komerco
Kategorio:Usona ministerio pri komerco
Pál Ábrahám

**Pál ÁBRAHÁM** hungare **Ábrahám Pál,** Esperante **Paŭlo Ábrahám** estis hungara komponisto kaj dirigento.

Pál Ábrahám naskiĝis la 2-an de novembro 1892 en Hungara reĝlando en urbo Apatin, nuntempa Apatin en Serbio. Li mortis la 6-an de majo 1960 en Hamburgo.

## Biografio 
Pál Ábrahám devenis el juda familio. Li frekventis muzikan ĉeflernejon en Budapeŝto. Ekde 1927 li havis postenon en teatro, kie li dirigentis kaj komponis. Baldaŭe li vivis en Germanio kaj Vieno, poste li migris al Usono. Post la 2-a mondmilito li vivis en Eŭropo, sed li jam ne komponis.

## Verkoj (elekto) 
* *Szeretem a feleségem* (Mi amas mian edzinon), opereto, 1929
* *Viktória* opereto, 1930
* ***Hawaii rózsája*** (Rozo de Havajo), opereto, 1931
* ***Bál a Savoyban*** (Balo en Savoy), opereto, 1932
* *Boldog hívek* (Feliĉaj fideluloj), opereto, 1932
* *Egy éjszaka angyala* (Anĝelo de nokto), opereto, 1933
* Pli, ol 30 akompanaj muzikaĵoj por filmoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operetkomponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Usona ministerio pri komerco

La **Usona ministerio pri komerco** () estas ministerio (ne departemento, kvankam la angla vorto aspektas simile) de la usona registaro, kiu aparte zorgas pri la ekonomia kreskado de la komercaj entreprenoj kaj industrioj de la lando. Ĝia estro estas la Usona ministro pri komerco, nuntempe Howard Lutnick, kiu ekprenis sian oficon en februaro 2025. La celo de la ministerio estas "akceli la kreadon de postenoj kaj pli altaj vivnormoj por ĉiuj usonanoj, per kreado de infrastrukturo antaŭeniganta ekonomian kreskadon teknologian konkurencipovon, kaj daŭrigeblan disvolvadon". Inter ĝiaj taskoj estas kolekti ekonomiajn kaj demografiajn informojn por komerca kaj registara decidado, la emisiado de patentoj kaj varmarkoj, kaj partoprenado en la establado de industriaj normoj.

## Historio 
Origine la ministerio kreiĝis la 14-an de februaro 1903, kiel la *ministerio pri komerco kaj laboro*.  Je la 4-a de marto 1913, oni renomis ĝin la ministerio pri komerco, kiam oni transigis ĝiajn prilaboristarajn funkciojn kaj buroojn al nova ministerio pri laboro.

## Fakoj 
La Usona patenta kaj varmarka oficejo estas agentejo de la Usona ministerio pri komerco kiu prizorgas la eldonadon de patentoj kaj la registradon de varmarkoj. Ĝi estis fondita je la 2-a de januaro 1975 el la antaŭa patenta oficejo. La nuna direktoro de la oficejo estas Kathy Visal, kiu ekprenis sian oficon en aprilo 2022.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de ministerio pri komerco 

## Vidu ankaŭ 
* Usona ministro pri komerco
* Nacia oceana kaj atmosfera administracio (NOAA)
* Usona buroo de la censo
* Usona patenta kaj varmarka oficejo

Komerco
Samir Ribić

**Samir Ribić** (nask. 4. nov. 1968), doktoro de teknikaj sciencoj, kiel profesoro pri komputiko instruas kursojn el komputilaj sciencoj ĉe Elektroteknika fakultato de la Universitato de Sarajevo. Esperantisto de 1982, dum naŭ jaroj, inter 1998 ĝis 2007 estis membro de la komitato de UEA. En Esperanto li publikigis libreton de siaj poemoj kiujn li recitis ĉe la fino de pluraj renkontiĝoj de la Esperanto-junularo kaj ĉefe de IJK.

## Eksteraj ligiloj 
* AI necesigis interpretadon al Esperanto en libera folio (2025-03-18) - kun multaj mencioj de Samir Ribić

Kategorio:Bosniaj esperantistoj
Jenő Ádám

**Jenő ÁDÁM,** hungare **Ádám Jenő** estis hungara komponisto, muzika pedagogo kaj dirigento.
eta|220px|Memortabulo pri Jenő Ádám
Jenő Ádám naskiĝis la 12-an de decembro 1896 en Szigetszentmiklós. Li mortis la 15-an de majo 1982 en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Ádám estis militkaptito dum la 1-a mondmilito en Rusio, kie li jam dirigentis kaj fondis  en Tatarsk. Hejmenveninta li frekventis muzikan ĉeflernejon en Budapeŝto, kie la plej grava instruisto estis Zoltán Kodály. En 1933 li lernis en Berlino, sed li instruis en Budapeŝto ĝis 1959. Li estis la ĉefa strebanto por metodo de "Kodály". Li ofte prelegis en la Hungara Radio kaj televizio. Li ricevis premion en 1955, post du jaroj premion Kossuth.

## Verkoj (elekto) 
* *Ez a mi földünk* (Tio estas nia Tero), muzikaĵo, 1923
* *Magyar Karácsony* (Hungara Kristnasko), muzikaĵo, 1929
* *Európa* (Eŭropo), muzikaĵo, 1939
* *Ember az úton* (Homo sur la vojo), muzikaĵo por koruso
* *2 vonósnégyes* (2 muzikaĵoj por 4 violonoj), ĉambra muziko, 1924
* *Arany János dalai* (Kantoj de János Arany), ĉambra muziko, 1951
* 6 akompanaj muzikaĵoj por filmoj
* *A skálától a szimfóniáig* (De la skalo ĝis la simfonio), faklibro, 1943
* *A muzsikáról* (Pri la muziko), libro, 1954
* *Módszeres énektanítás* (Sistema muzikinstruado), faklibro, 1944
* *Énekkönyv* lernolibra serio por klasoj 1-8, 1944

## Elektitaj disĉiploj 
* Árpád Fasang (pli aĝa)
* József Gát
* Pál Gergely (dirigento)
* László Hara (pli aĝa)
* Klára Kokas
* Gábor Lisznyay Szabó
* Mária Mohayné Katanics
* Ida Tarjáni Tóth
* Gábor Ugrin
* Endre Várhelyi
* László Vikár

## Memorigiloj 
* Memordomo en Szigetszentmiklós
* Memortabulo en Budapeŝto
* muzikaj lernejoj havantaj la nomon "Ádám Jenő"
* busto antaŭ muzika lernejo en Budapeŝto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Adám
Adám
Lajos Bárdos

**Lajos BÁRDOS** [lajoŝ bArdoŝ], hungare **Bárdos Lajos** estis hungara komponisto, muzikologo kaj korusestro.

Lajos Bárdos naskiĝis la 1-an de oktobro 1899 en Budapeŝto. Li mortis la 18-an de novembro 1986 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Bárdos studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto, kie la plej grava instruisto estis Zoltán Kodály. Poste li instruis en gimnazio kaj tie fondis ankaŭ elstaran koruson. Baldaŭe li instruis en la altlernejo kaj en 1931 li fondis muzikan periodaĵon, post 3 jaroj movadon *Kantanta junularo*. Li ofte prelegis kaj dirigentis korusojn. Li ricevis premion Kossuth en 1955, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Harminc írás* (Tridek skribaĵoj), fakaj eseoj, 1929-1969
* *Liszt Ferenc a jövő zenésze* (Ferenc Liszt estas muzikisto de la futuro), studo, 1976
* diversaj muzikaĵoj por korusoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Ilona Andor
* Kornél Albert Bárdos
* Péter Erdei
* Iván Erőd
* Miklós Forrai
* Melinda Kistétényi
* János Kárpáti
* Klára Kokas
* György Kroó
* József Maklári
* Mária Mohayné Katanics
* András Pernye
* Gábor Ugrin
* László Vikár

## Memorigiloj 
* Memortabulo en Budapeŝto
* muzikaj lernejoj havantaj la nomon "Bárdos Lajos" en Budapeŝto (du lernejoj), Dunakeszi, Tapolca, Fehérgyarmat, Mezőkövesd, Nagyatád, Mezőtúr kaj Hajdúszoboszló

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Hungaraj muzikhistoriistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj