Nigraverta pasero

**Nigraverta pasero** aŭ Saksaula pasero (*Passer ammodendri*) estas paseroforma birdo de la familio de paseredoj kaj tipa genro de Paseroj. Ĝi loĝas en orienta Rusio, Turkmenio, Mongolio kaj Ĉinio. Ĝi troviĝas je la Ruĝa Listo de IUCN.

Ĝi estas granda pasero 14 – 16&nbsp;cm longa kaj ĉefe sablokolora birdo, kun distinga bildo de kapostrioj. Oni agnoskis tri subspeciojn, diference ĉefe pro la supra nuanco de la plumaro kaj la kapostrieco de la ino. La subspecio *ammodendri* loĝas okcidente de la teritorio, dum *stoliczkae* kaj *nigricans* loĝas oriente. Tiu distribuado okazigas ses disajn areojn tra Centra Azio, kie ĝi estas birdo de dezerto, kun favoraj areoj de arbustaro kiaj la saksaulo, de kio venas la nomo, ĉe riveroj kaj oazoj. Ĝi ne estas akre minacata de homa aktiveco, sed ĝi ne estas komuna kaj perdis partojn de sia teritorio pro habitatodetruo kaŭzata de agrikulturo.

Oni scias malmulte pri la kutimaro de tiu specio. Ili manĝas ĉefe semojn, kaj manĝas ankaŭ insektojn dum la reprodukta sezono. Dum reproduktado ĝi ne estas socia, sed ĝi vagadas kaj formas arojn for de la reprodukta sezono. Nestoj estas rondoformaj amasetoj de planta materialo konstruitaj en truoj, kutime en bordoj. La ino faras du ovodemetadojn de po 5 aŭ 6 ovoj kutime ĉiusezone. Maskloj kaj ino konstruas la neston kaj zorgas la ovojn kaj idojn kune.

## Aspekto 
La **Saksaula pasero** estas unu el la plej grandaj paseroj 14 – 16&nbsp;cm longa kaj 25 -27 g peza. Enverguro varias el 7.1 al 8.1&nbsp;cm, kun maskloj ĝenerale pli grandaj. Kiel ĉiuj aliaj paseroj, ili flugas rapide kaj ofte alte.

La **Saksaula pasero** estas distinga, ĉefe ĉe la kapaj markoj, kaj ne konfuzeblas kun iu ajn alia birdo. Rusia naturalisto V. N. Ŝnitnikov priskribis la kanton kiel "ne laŭta, sed agrable melodia kun tre diversaj entonadoj" en sia verko de 1949 *Птицы Семиречье* [*Birdoj de Semireĉje*], Severtzov estis planinta priskribi la specion kiel *Passer ammodendri* dum kelkaj jaroj kaj eĉ distribuis specimenojn inter muzeoj. Unu falis en manoj de Gould, kiu skizis rapide priskribon de tiu specio presota. Severtzov poste priskribis la specion en *Ibis*, sed la priskribo de Gould ĝuis prioritaton super tiu de Severtzov. La **Saksaula pasero** estes kutime klasita en la genro *Passer* kun la Dompasero kaj ĉirkaŭ 20 aliaj specioj, kvankam oni kreis genron *Ammopasser* por tiu specio fare de Nikolai Zarudni en 1890. Genetika kaj fosilia evidentoj sugestas multe pli fruan originon por la specioj de *Passer*, eble en la Mioceno kaj Plioceno, kiel sugestis Luis Allende kaj kolegoj en sia filogenetika analizo de 2002 laŭ DNA. Tiu analizo sugestis ankaŭ ke la **Saksaula pasero** povus esti frua ido descenda aŭ baza specio en sia genro, parenco de iaj afrikaj paseroj kiaj la Grizkapa pasero. Se la **Saksaula pasero** estas rilata al tiuj specioj, aŭ la **Saksaula pasero** iam loĝis en la dezertoj de Afriko kaj Arabio, aŭ ĉiu el la grupoj de *Passer* estas de afrika origino.

eta|alt=A reddish male|Reprodukta masklo de la subspecio *stoliczkae*
Tra ties distribuado en Centra Azio, la **Saksaula pasero** loĝas en ses disaj areoj, kaj estas dividitaj je almenaŭ tri subspecioj. La subspecio *stoliczkae* ricevis nomon laŭ Ferdinand Stoliczka en 1874 fare de Allan Octavian Hume, el specimenoj kiujn Stoliczka kolektis en Jarkando. Ĝi estas separata el la aliaj du subspecioj de la montoj Tjanŝano. Ĝi troviĝas tra larĝa zono de Ĉinio el Kaŝgaro orienten al okcidento de Interna Mongolio tra areoj ĉe la Dezerto Taklamakano, sed probable ne en la neloĝata propra dezerto, kaj tra oriento de Ŝinĝango, norda Gansuo, kaj bordoj de suda Mongolio. Ĝi havas disan populacion, foje separatan kiel *timidus*, en pleja okcidento de la Dezerto Gobi separata el la aliaj birdoj *stoliczkae* de la montoj Gurvan Saiĥan Uul.

## Habitato 
La **Saksaula pasero** troviĝas en malproksimaj partoj de Centra Azio, kie distribuado okazas en ses disaj areoj, kvankam tio ne estas tute certa pro malabundo de informo. Oni supozas ke ĝi ne estas minacata, ĉar estas konstatita kiel surloke komuna tra ampleksa teritorio, kaj ĝi estas klasita kiel Malplej Zorgiga en la Ruĝa Listo de IUCN. Tamen ŝajne perdis grandajn partojn de sia teritorio pro intensivo de agrikulturo kaj dezertiĝo kaŭzata de troa paŝtado.

## Kutimaro 
[eta|maldekstra|alt=Four bird eggs with a white ground colour and brown spotting|Kvar ovoj kolektitaj de Nikolai Zarudni en [Transkaspia Regiono|Transkaspio]]
La kutimaro de la **Saksaula pasero** ne estas bone konata, pro ties malproksima teritorio. Ĝi estas timida en multaj areoj, kaj pasas multan tempon kaŝite inter foliaro, sed ĝi estis konstatita kiel fidema en Mongolio. Nestoj estas ofte konstruitaj en arbokavaĵoj, kie foje ili kuniĝas. Nestoj povas esti tre proksime de la grundo, ĉefe kiam ili estas konstruitaj en arboj. La nestoj de la **Saksaula pasero** estas toskaj kupolformaj konstruaĵoj, kun flanka aŭ pinta enirejo. Ili estas konstruitaj el herbo, radikoj, kaj alia planta materialo, kaj estas kovrataj de plumoj, haro de kamelo kaj haŭtaĵo. En kelkaj ovaroj, unu ovo estas rimarkinde pli pala ol la aliaj. Kvar ovoj kolektitaj de Zarudni el Transkaspio havis averaĝan grandon de 1.9 × 1.4&nbsp;cm. Post elnestiĝo junuloj restas proksime ĝis post la plumoŝanĝado, antaŭ la eliro al la vintrularoj, sekve poste de la plenkreskuloj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Saksaulo

## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Saksaula pasero ĉe Internet Bird Collection
* Saksaula pasero ĉe Birdoj de Kazaĥio 
* Kanto de Saksaula pasero
* Saksaula pasero ĉe *Oriental Bird Images* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Azio