open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belga-Luksemburga Ekonomia Unio

La traktato por la Belga-Luksemburga Ekonomia Unio (**U**nion **E**conomique **B**elgo-**L**uxembourgeoise UEBL) estis subskribita en 1921 fare de Belgio kaj Luksemburgo kaj ekvalidis en 1922 por 50 jaroj. Tiu ekonomia unio entenas diversajn kontraktojn, kiuj celis la ekonomian kunlaboron de la du landoj. La kontraktoj plej ofte estas komunaj akcizoj. La du valutoj de la landoj - la belga kaj luksemburga frankoj - estis fikse kunligitaj. La traktato estis renovigita en 1972, 1982, 1992 kaj 2002.

Kategorio:Ekonomio de Belgio
Kategorio:Ekonomio de Luksemburgo
Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Politiko en 1921
Bruce Reynolds

**Bruce Richard REYNOLDS** (n.  en Londono; m. ) estis la kapo de la bando, kiu faris la grandan prirabon de brita poŝttrajno en 1963 kaj ŝtelis 2,6 milionojn da brita pundo.

Reynolds jam frue pro ŝtelado estis en konflikto kun la leĝoj. La kulmino de lia kariero certe estis la granda trajnprirabo.

## Prirabo de la poŝttrajno 
La  Reynolds kune kun sia bando (Ronnie Biggs, Ronald „Buster“ Edwards, Charlie Wilson, Roy James, Thomas Wisbey, Robert Welch, Gordon Goody, James Hussey, Rodger Cordrey, James White kaj kelkaj neniam identigitaj bandanoj) sturmis la britan poŝttrajnon de Glasgow al Londono.
La trajno estis haltigita per manipulita signalo, lokomotivo kaj du vagonoj pluveturigitaj al Bridego-ponto, 120 poŝtsakoj kun mono transportitaj al pretaj aŭtoj. La predo estis 2,6 milionoj da £ (ekvivalento de 50 mio da € en 2007).
La rabado ricevis grandan publikan atenton, eĉ simpation, pro la inteligenta planado kaj manko de perforto. Ĝi estis plurfoje filmita, unue en germana televidfilmaro *Die Gentlemen bitten zur Kasse* (gentlemanoj petas pagon) kun aktoro Horst Tappert kiu ludis la rolon de Reynolds.

La plimulto de la rabistoj estis rapide arestitaj kaj kondamnitaj al 30-jara mallibero. Reynolds mem sukcesis malaperi, fuĝi tra Francio al Meksiko, kie li vivis kun sia familio sub pseŭdonimo. Kelkan tempon bandano Buster Edwards ankaŭ vivis tie. Dum restado en Britio Reynolds estis kaptita en 1968, kaj en la sekva jaro kondamnita al 25-jara mallibero. En 1978 li estis malarestita antaŭtempe.

En 1984 oni denove arestis lin pro komercado de haŝiŝo kaj amfetamino, sed en marto 1985 amnestiita.

## Vivo post malliberejo 
Reynolds estis konsilinto por la filmo "Buster" (1985) pri la kunrabisto Ronald „Buster“ Edwards (kun Phil Collins en la ĉefrolo). Poste li estis ofta gasto en televidelsendoj por intervjuoj, laste en marto 2007 en elsendo *Galileo Mystery*. En 2002 Reynolds transdonis televid-premion Telestar al sia filma *alter ego* Horst Tappert.

Krome li prelegis interalie en la renoma lernejo Eton College kaj verkis filmrecenzojn. En 1995 li publikigis sian aŭtobiografion *Autobiography of a Thief*.
Hodiaŭ Reynolds vivas tre modeste. El la granda trajnrabado restis nur ŝuldoj. Kaj la fervora aŭtoamanto eĉ ne posedas propran veturilon.

En 2005 Brita muzikgrupo, *Alabama 3*, registris dediĉe al Bruce Reynolds kanton pri la rabado, 'Have You Seen Bruce Richard Reynolds', en sia albumo Outlaw.

Aŭtobiografio:
2005 Bruce Reynolds: *The Autobiography of a Thief*, poŝlibra eldono, Virgin Books 2005, ISBN 0-735-51050-2

Kategorio:Britaj krimuloj
Kategorio:Rabado
Kategorio:Fervojo
Michal Šanda

**Michal Šanda** (nask. je la 10-a de decembro 1965) estas ĉeĥa verkisto kaj poeto.

Post studado en gimnazio li laboris kiel ŝtonhakisto, librovendisto, kolportisto, birdokaptisto, gurdisto, ventumilisto ĉe struta farmo, farbisto de fervojaj vagonoj. Ekde 1991 li laboras kiel arkivisto en la praga Teatra Instituto.

Same riĉa kiel lia profesia vivo estas ankaŭ lia poezio, kiun li verkas ekde la mezo de 1990-aj jaroj, inspirita de la aŭtoroj kiel Kurt Vonnegut, Ernest Hemingway, Guillaume Apollinaire, Stéphane Mallarmé k.a.

## Verkaro 
* *sto a*, (1994)
* *Ošklivé příběhy z krásných slov*, (Malbelaj rakontoj de belaj vortoj, 1996)
* *Metro*, (Metroo, 1998, 2005)
* *Dvacet deka ovaru*, (Dudek dekagramoj da lardo, 1998)
* *Blues 1890-1940*, (Bluezo 1890-1940, 2000)
* *Obecní radní Stoklasné Lhoty vydraživší za 37 Kč vycpaného jezevce pro potřeby školního kabinetu", (Magistratanoj de Stoklasná Lhota aŭkciintaj kontraŭ 37 kronoj remburitan melhundon por la bezonoj de la lerneja kabineto, 2001)
* *Sudamerická romance*, (Sudamerika romanco, 2003)
* *Španělské ptáčky*, (Hispanaj birdetoj - viandrulaĵoj, 2006)
* *Kecanice*, (Fibabilaĵo, 2006)
* *Býkárna*, (Boveca ekscesejo, 2006) (kun Milan Ohnisko kaj Ivan Wernisch)
* *Merekvice*, (2008)
* *Remington pod kredencí*, (2009)
* *Dopisy*, (2009) (kun Karel Havlíček Borovský)
* *Sorento*, (2011)
* *Sebrané spí si*, (2012)
* *Špacírkou přes čenich!*, (2013)
* *MUDr. PhDr. Jarmila Beichtenová: Kazuistika pacientů Michala Šandy a Jakuba Šofara – literární anamnéza*, (2014)
* *Oskarovy rybářské trofeje*, (2014)
* *Jakápak prdel*, (kun Ivan Wernisch)
* *Rabování samozvaného generála Rona Zacapy v hostinci U Hrocha*, (2015)
* *Autorské poznámky k divadelní grotesce Sráči*, (2015)
* *Masná kuchařka mistra řezníka z Nelahozevsi Antonína Dvořáka*, (2016)
* *Údolí*, (2017)
* *Dr. Moul*, (2018)
* *Kosáku, co to máš v zobáku?*, (2019)
* *Umyvadlo plné vajglů*, (2020)
* *Rukulíbám*, (2020)
* *Tibbles*, (2021)
* *Viktor & Віктор*, (2022)
* *Generál v umyvadle plném blues*, (2022)
* *Lední medvěd Rio zachraňuje prales*, (2023)
* *Kruh*, (2023)
* *Mozek z blázna*, (2023)
* *Hravě o dopravě*, (2024)
* *Čtverec*, (2024)
* *Grotesky*, (2024)
* *Cvak!'', (2025)

## Eksteraj ligiloj 
* Michal Šanda 

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Ĉeĥaj arkivistoj
Akcizo

**Akcizo** estas imposto, kiun oni devas pagi pri manĝaĵoj, trinkaĵoj aŭ materialoj, kiam ili eniras en urbon aŭ eliras el la fabriko aŭ deponejo. Dum la aldonvalora imposto (AVI) bazitas sur la valoro de la produkto, la akcizo bazatas sur ties volumeno aŭ kvanto; ekzemple pri alkoholo la akcizo estas pagata laŭ la kvanto de hektolitroj, pri elektro pagata laŭ la nombro de megavathoroj.                

Akcizoj ofte uziĝis por fortimigi iujn agojn, kiel fumadon (tabako), vetludon kaj emisiojn de forcejaj gasoj. Ankaŭ estas aliaj opcioj preventi eksterajn efikojn.

## Vidu ankaŭ 
* Dogano
* Nerekta imposto
* Takso


Kategorio:Fiska juro
Kategorio:Impostoj
Barilo

[eta|barilo el lignaj [latoj]]
**Barilo** estas formo de baro, kiu konstante dividas du areojn.
Barilo kutime estas farita el ligno, ŝtono(j), metaloj (gisitaj kaj forĝitaj bariloj) aŭ el plasto. Bariloj, kiuj enhavas ŝtonojn aŭ betonon estas ofte nomataj muroj. Se muroj dividas la partojn de unu konstruaĵo aŭ loĝejo, ili nomiĝas intermuroj.

Bariloj povas esti farbitaj, surlakitaj aŭ rabotitaj ili povas esti:

# aŭ vico da lignaj palisoj, fiksitaj en la grundo kaj transverse kunigitaj per drata reto aŭ per latoj,
# aŭ vico da palisoj distance starigitaj kaj ligitaj per horizontalaj bretoj respektive latoj, drato aŭ pikdrato,
# aŭ aranĝo de ŝtonoj, metitaj unuj super la aliaj, lasante liberajn interspacojn (alikaze temus pri muro aŭ mureto).

La funkcio de barilo estas malhelpi la movigon de homoj aŭ bestoj, kaj apartigi ekzemple korton aŭ ĝardenon.

En simbola senco, la vorto "barilo" ankaŭ uziĝas sinonime al ĉiaspeca obstaklo, malhelpilo.

[eta|maldekstra|Agrikultura barilo [Pensilvanio]]
Barilo kutime konsistas el ligno, drato kaj/aŭ plasto. Foje ili estas kolore farbitaj aŭ lakitaj. La drato de barilo en multaj kazoj havas plastan kovron, por esti pli veterorezista. Lignospecoj ofte uzataj por bariloj estas stabilaj kiel kastaneo, lariko, kverko, pino aŭ flekseblaj (kaj malmultekostaj) kiel piceo kaj saliko.

Kontraste al muro, barilo estas principe transportebla kaj havas multajn truojn, kiuj ebligas trarigardon (kaj trapason ekzemple de etaj bestoj).

Laŭ Francisko Azorín **bari** estas *Fermi vojon por obstrukci la pason, iradon, fluon.* Kaj li indikas etimologion el kelta "bar" (obstrukci). Poste li indikas kelkajn rilatajn terminojn, nome la ilo bari kiel *barilo*, sed ankaŭ kiel *barantilo*, kaj pli malpli proksimajn sinonimojn kiel bariero, balustrado, palisaro, krado, heĝo, io baranta, barantaĵo aŭ ĉirkaŭbarantaĵo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bariero
* Barila funkcio en optimumigo
* Elektra barilo
* Heĝo
* Spaliro
Barneveld

Dosiero:Loudspeaker.svg**Barneveld** ()
estas municipo kaj vilaĝo en la meza parto de Nederlando, en la provinco Gelderland. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Loĝlokoj 
Vilaĝetoj kaj aliaj loĝlokoj: Essen, Esveld, Garderbroek, Harselaar, Kallenbroek, Moorst (parte), Wessel kaj Zeumeren.

### Agrikulturo 
La nombro da kok(in)oj en la municipo Barneveld estas la plej granda de ĉiuj nederlandaj municipoj, nome 2,9 milionoj en (2004). Pro tio la municipo havas grandan sterkotroaĵon.

### Bibliozono 
La municipo Barneveld situas en la tielnomata Bibliozono.

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Georges Moustaki

**Georges Moustaki**, en Esperanto **Georgo Mustakio** (vernome Yussef Mustacchi) (naskiĝis  en Aleksandrio, Egiptio, mortis  en Nico, Francio) estis franclingva komponisto kaj kantisto. Li estis Artisto por Paco de Unesko. 

La gepatroj de Moustaki venis de la greka insulo Korfu kaj li kreskis en multkultura ĉirkaŭaĵo. En la jaro 1951 li transloĝis al Parizo. Li precipe kantas france, sed kelkfoje itale, arabe aŭ angle.
eta|maldekstra|Georges Moustaki
Kelkaj el liaj francaj kanzonoj:
* *Chanson cri* ("Kria kanto"): Li rakontas tre empatie, kiel li renkontas viktiminon de seksperforto kaj lavas ŝian korpon de spermo kaj sango. Poste li demandas: „Dio mia, kion ni faris por alveni tien? Kion necesas fari por haltigi ĉion tion?“ Li daŭrigas: „Sed kiu el ni neniam perfortis iun?“, kaj nomas ekzemplojn: „La potenco, la mono, la forto kaj la envio, la aŭtoritato de l’ patro kaj tiu de l’ edzo, la malracia rigideco de l’ ordofaristoj, kiu kreas la furiozulojn, kiujn ĝi klopodas mordi.“
* *Le Métèque* ("La fieksterlandano"): En tiu lia plej konata kanzono li kantas pri siaj travivaĵoj en fremda lando kun siaj „haroj en la kvar ventoj“, nomas sin „ŝtelisto kaj vagabondo“, rakontas pri sia „koro, kiu sciis igi suferi tiom, kiom ĝi suferis“, por finfine igi la kanton amkanto: „Mi venos, mia dolĉa kaptitulino … Kaj ni faros el ĉiu tago tuta eterneco de amo, kiun ni vivas ĝis de ĝi morti.“
* *Ma liberté* ("Mia liber'"): Li kantas al sia libereco: „Longtempe mi gardis vin kiel raran perlon“, la libereco lin ridigis kaj lin igis ami eĉ sian solecon. Sed fine: „Mi forlasis vin por malliberejo de amo kaj ties bela gardistino.“ Tiu kanzono estis tradukita de Ĵak' Lepŭil' k ĝin kantis Ĵak' Ivart' sur sia KD **Invito al Vojaĝo**.
* *Alexandrie* ("Aleksandrio"): Li kantas pri sia nostalgio, pri la vivo en la urbo de lia infanaĝo. Alproksimiĝante la finon li konfesas, ke li eble parolas sensencaĵojn kaj aldonas: „Oni min komprenos, pri tio mi certas – ĉiu el ni havas siajn vundojn.“
Por Édith Piaf li skribis *Milord*, en kiu mondfamiĝinta kanzono fraŭlino alparolas altklasan sinjoron kaj lin atakas – ĝis ŝi rimarkas konsternite: „Sed vi ploras, Milord, tion mi neniam estus kredinta!“

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Georges Moustaki

* www.bitoteko.it - georges-moustaki

Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Kantaŭtoroj
Kategorio:Unesko
Répcelak

**Répcelak** estas nova urbo laŭ bordoj de rivereto Répce en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas, en distrikto Sárvár.
eta|maldekstre|Katolika preĝejo en Répcelak

## Situo
Répcelak situas sur ebenaĵo, laŭ bordoj de rivereto Répce, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Csorna-Szombathely. Sárvár troviĝas 22, Csorna 33, Szombathely 39, Budapeŝto 185 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=30881&i2=4039.

## Historio
La iama Répcelak estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj ferepoko. La komunumo ĝis fino de la 19-a jarcento estis malgrava agrara vilaĝo. La fervojo portis impeton kaj en 1905 tie komencis produkti laktaĵojn. En 1945 dum farado de esplora puto karbona dioksido ŝprucis. Ekde tiam sodakva uzino funkcias.

La komunumo ricevis rangon grandvilaĝo en 1971 kaj urbo en 2001.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Stefano la 1-a (Répcelak)
* Luterana preĝejo (Répcelak)

## Famuloj 
En Répcelak naskiĝis:
* oraĵisto József Engelsz
* Jenő Farkas (violonisto).

## Ĝemelkomunumo
*  Lehnice, Slovakio

## Referencoj 
eta|maldekstre|

Kategorio:Répcelak
Katedralo de Speyer

La **katedralo de Spiro**, plennome **Imperiestra kaj Maria Katedralo de Spiro** (), en la urbo Spiro () en Rejnlando-Palatinato en Germanio, estas post la detruo de la abatejo de Cluny la plej granda konservita kristana preĝejo de romanika stilo en la mondo. Ekde la jaro 1981 ĝi estas listigata kiel monda kultura heredaĵo de UNESKO.

## Historio 
### Mezepoko 
La germana imperiestro Konrado la 2-a probable en la jaro 1025 ordonis la ekkonstruon de la katedralo, kun la celo konstruigi la plej grandan preĝejon de Eŭropo. Nek li nek lia filo Henriko la 3-a ĝisvivis la finon de la konstruo. Nur dum la rego de lia nepo Henriko la 4-a en 1061 la katedralo estis fine inaŭgurita. 

eta|240px|maldekstra|vidaĵo el sudokcidento
Por transporti la necesan kvanton da ŝtonoj kaj ligno al Speyer, aparte estis konstruita kanalo de la Palatinata Arbaro al la rivero Rejno.

Malpli ol 20 jarojn poste la imperiestro Henriko la 4-a ordonis duone remalkonstrui la katedralon, por rekonstrui ĝin pli grande kaj pompe. La okcidenta tegmento estis altigita je kvin metroj, kaj la simpla ligna tegmento anstataŭita per eleganta ŝtona tegmento el kupolaro laŭ la idealoj de la romanika arkitekturo. Dum la mortojaro de Henriko la 4-a, 1106, la trakonstruita katedralo iĝis preta kaj vere estis la plej granda konstruaĵo de sia epoko.

eta|dekstra|180px|rigardo en la centran parton
La loĝloko Speyer tiam havis nur proksimume 500 loĝantojn. Sendube estis politikaj motivoj, kiuj motivigis la imperiestrojn konstruigi tiom grandan katedralon en kompare eta loĝloko - la germanaj imperiestroj postulis por si ne nur politikan, sed ankaŭ religian potencon, kaj la konflikto inter ili kaj la papo en Romo dominis multajn jardekojn.

### Ekde la 17-a jarcento 
Dum 1689 kadre de milito la okcidenta parto de la katedralo detruiĝis. Nur dum la dua duono de la 18-a jarcento kolektiĝis sufiĉe da mono por rekonstruigi la okcidentan parton, nun en baroka stilo. Tiu rekonstruo vivis nur 60 jarojn. Dum la Franca Revolucio la katedralo denove parte detruiĝis. 

Post la malvenko de la armeo de Napoleono la katedralo estis renovigita kaj denove ekfunkciis. Ekde la jaro 1818 ĝi estas episkopa preĝejo por la episkopujo de Spiro. Inter la jaroj 1846 kaj 1853 la pentristo Johann von Schraudolph  laŭ mendo de la reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario aldonis freskojn en nazarena stilo. Dum la 19-a jarcento oni tre aprezis tiujn freskojn, tamen dum la sekva 20-a jarcento oni parte tre kritike opinias ilin kiĉaj. 

### Evoluo de la katedrala silueto 

Dosiero:Speyrer Dom 1061.png|en 1061
Dosiero:Speyrer Dom 1135.png|en 1106
Dosiero:Speyrer Dom 1754.png|en 1689
Dosiero:Speyrer Dom 1756.png|en 1700

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la katedralo kun multaj bildoj kaj klarigoj 
* paĝoj de la diocezo Speyer 

Kategorio:Speyer
*
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Germanio
Speyer
Kategorio:Kulturo de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Romanikaj katedraloj
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 11-a jarcento
Londonanidoj

***Londonanidoj*** estas originala romano de Donald W. Munns, knaba aŭtoro (1930-1945) - unu jaron post lia subita morto eldonis ĝin en 1946, The Esperanto Publishing Company LTD. (Heronsgate, Rickmansworth, Anglujo).

En 1939 miloj da londonaj infanoj devis foriri en la kamparon, por tie transvivi la atakojn kontraŭ Londono. Inter ili estis ankaŭ la juna aŭtoro, kiu rakontas pri la vivo en la kamparo. Li verkis la rakonton rekte en Esperanto post 15 monatoj da lernado.

Ĉe sinjoro Salter, direkto de Gordona lernejo, sonoras telefono, kaj virina voĉo anoncas, ke morgaŭ realiĝos la forveturo. Fraŭlino Burdon, instruistino, forveturas kun dudek tri infanoj, nome sep knabinoj kaj dek ses knaboj, al vilaĝo, kie la infanoj estas loĝigitaj ĉe privataj familioj. Ĉiutage ili antaŭtagmeze lernas, sed posttagmeze preparas geknabajn aventurojn, precipe „batalojn“ kontraŭ vilaĝanidoj kaj geknaboj el alia lernejo, Trig-anoj. Ekestas konfliktoj ankaŭ kun la loĝejdonantoj, kiuj ofte komprenas la infanojn kiel hejmajn servistojn kaj volas ilin puni per vergado pro tio, ke ili ludis kun geamikoj anstataŭ labori. En la infana grupo aperas ankaŭ feminisma movado, kiam knabinoj volas egali al la knaboj kaj en la lasta decida batalo per sia knabina ruzo sukcesas venkigi la grupon super la „malamikoj“. 

La stilo estas sufiĉe matura kaj ofte surprizas per sprite trovitaj esprimoj (elurbiĝo, elurbigitoj, interleciona ludtempo, ekpaŝi antaŭen kvazaŭ batal-inviti ktp.)
## Recenzoj
## Vidu ankaŭ 
* Militrakonto

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Londono en romanoj
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1946
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Ŝoserulo

eta|dekstra|vapora ŝoserulilo
**Ŝoserulo** (UEA-vikio, Krause) aŭ ŝoserulilo (PIV1-) estas labormaŝino, kiu estas uzata por glatigi, kompaktigi vojojn, surfacon. Por kompaktigi asfaltan surfacon, ekzistas ŝoseruliloj kun du cilindroj.

Oni uzas ŝoserulilojn por diserigi falsigitajn, konfiskitajn varojn. Komence oni uzis ŝoserulojn kun vapora motoro (ekde meze de la 1800-aj jaroj), nuntempe kun dizelmotoro (ĉefe ekde la 1950-aj jaroj).

Produktaj firmoj estas interalie Ammann Group, Caterpillar, BOMAG kaj Hamm AG.

## Vidu ankaŭ 
* Vaporcilindro

Kategorio:Labormaŝinoj
Kategorio:Ŝosea transporto
Maria Persson

'''*Maria* Ann-Christin Persson'* naskiĝis la  en Stokholmo (Svedio), ŝi estas iama sveda infana aktorino. Ŝi ludis Anjon en la filmoj de Pipi Ŝtrumpolonga. Poste ŝi forlasis la aktoran profesion, ĉar oni ŝin asociis troe kun ŝia rolo de Anjo. Ŝi estiĝis flegisto, edziĝis kun hispano kaj transloĝis al Majorko.

Ŝi partoprenis en jenaj filmoj:
* *Pippi Långstrump*, 1968-1970, serio en 13 partoj por televido (Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Pippi Långstrump*, 1969, kineja filmo (Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Här kommer Pippi Långstrump*, 1969 (Jen venas Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Pippi Långstrump på de sju haven*, 1970 (Pipi Ŝtrumpolonga sur la sep maroj).
* *På rymmen med Pippi Långstrump*, 1970 (Pipi Ŝtrumpolonga forkuras).

En ĉiuj filmoj ŝi aktoris proksime kun Pär Sundberg, kiu ludis ŝian pli aĝan fraton Tomi, kaj kun Inger Nilsson, kiu ludis la fabele fortan kaj kuraĝan knabinon Pipi Ŝtrumpolonga. La du knabinaj aktoroj estis 20 monatojn pli junaj ol Per, kvankam la tre energioplena Inger Nilsson ŝajnis esti iom pli aĝa ol li. Do la du knabinoj en ĉiuj filmoj (faritaj en la someraj monatoj) estas 9- ĝis 11-jaraj kaj Per estis 10- ĝis 12-jara. En 1970 ŝi kaj Per por ĉiam ĉesis aktori, nur ĝis almenaŭ 1973 gaste partoprenis en publikaj prezentoj de la filmoj. Ankaŭ Inger nur reaktoris en aĝo de 30 jaroj, en 1989.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* germanlingva intervjuo kun Pär Sundberg kaj Maria Persson, arkivigita laŭ la stato de majo 2013 ()
* prezento de Maria Persson en la retejo *efraimstochter.de'' ()

Kategorio:Svedaj infanaj aktoroj
Kategorio:Stokholmanoj
Buster Edwards

**Ronald "Buster" EDWARDS** (* , † , Londono) estis iama boksisto kaj noktoklubestro. Li apartenis al la bando de Bruce Reynolds, kiu organizis la grandan trajnprirabon de 1963.

Longe li sukcesis eviti kaptiĝon kaj fuĝis al Meksiko, kie li vivis kelkan tempon kune kun Bruce Reynolds. Sed post tri jaroj li ne plu eltenis la daŭran kamufladon kaj fuĝadon kaj sopiris hejmen. Li kapitulacis kaj transdonis sin mem al Scotland Yard.
Edwards ricevis verdikton de 15 jaroj da mallibero. Post la reliberigo en 1980 li havis florbutikon ĉe Stacio Waterloo.

En 1988 aperis tragikomika filmo *Buster* pri lia vivo, la rabado kaj la fuĝado, kun Phil Collins kiel ĉefaktoro.

En 1994 li mem mortigis sin en sia garaĝo, supozeble pro financaj zorgoj.

Kategorio:Britoj
Kategorio:Krimuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1932
Kategorio:Sinmortigintoj
Ĉina krestoŝterno

La **Ĉina krestoŝterno** (*Thalasseus bernsteini*), estas ŝterno, tio estas birdo de la subfamilio de Ŝternenoj kaj genro *Thalasseus* aŭ krestoŝternoj. Tiuj specioj havas “malkombitajn” krestojn inter krono kaj nuko malantaŭen direktitajn. Tiu ĉi estas endemio de marbordo de Ĉinio.

Oni nomis la novan specion laŭ esploristo kaj ornitologo Heinrich Agathon Bernstein. 

## Aspekto 
Tiu ĉi estas malgranda ŝterno, 35–36 cm longa. Ambaŭ seksoj estas similaj; somera plenkreskulo havas nigran kronon kun longa kresto, nigrajn krurojn kaj longan flavoranĝan bekon. Dorso kaj supraflugiloj estas mezgrizaj; vizaĝo, kolo kaj subaj partoj estas blankaj. La vosto estas forkoforma kaj blanka kiel subflugiloj.

Tiu ĉi specio estas tre parence rilata al la Sandviĉa ŝterno *T. sandvicensis* kaj al la Bengala krestoŝterno *T. bengalensis*. Ĝi estas pli simila al la unua, diferenca nur pro la bekokoloro, kiu estas inverse de tiu de la Sandviĉa ŝterno, tio estas flavoranĝa kun nigra pintotriono. El la Bengala krestoŝterno, kun kiu koincidas en la vintra distribuado, oni povas diri, ke la diferenco estas ĉe la blanka pugo kaj pli helgriza supro, krom ĉe la nigra bekopinto, kiu vidata de proksime montras ankaŭ blankan punkton. Ankaŭ la pli granda Granda krestoŝterno estas simila, kaj diferenca ĉe la pli fortika, tutflava beko kaj pli malhelgrizaj dorso kaj pugo, krom laŭ grando.

## Statuso de la specio 
Ĝi estas endanĝera specio; jam antaŭe oni supozis, ke ĝi estas *formortinta*', kun nur kvar paroj remalkaŝitaj en 2000, nestante en kolonio de granda krestoŝterno en insuleto de insularo Macuo, ĉe la marbordo de provinco Fujian, Ĉinio, kaj vintrante suden ĉe Filipinoj. Jam kelkajn jarojn antaŭe oni faris foton de ŝternoj inter kiuj estas unu ekzemplero de Ĉina krestoŝterno, kiu tiam ne estis agnoskita. Iam la specio ĝuis pli ampleksan distribuadon en la orienta marbordo de Ĉinio norde ĝis la provinco Shandong. Oni supozas, ke malpliiĝo kialas pro troĉasado kaj ovokolektado por manĝo. Protektado de tiu kolonio povas kiali pro teritoria kaj milita disputado inter Tajvano kaj Ĉinio. Nun la insuleto estas deklarita rifuĝejo por sovaĝa bestaro. Eble aliaj kolonioj aperos en marbordoj de Tajvano kaj Ĉinio; ĉar migrantaj birdoj estis vidataj en enfluejo de rivero Paĉang. Entuta populacio estas supozata nur inter 50 kaj 100 birdoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
*  Endanĝerita
* Bridge, E. S.; Jones, A. W. & Baker, A. J. (2005): A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **35**: 459–469. PDF plena teksto

## Eksteraj ligiloj 
* Informaro pri insularo Matsu 
* Oriental Bird Club - rediscovery of Chinese Crested Tern (with photo) 
* Taiwan Fauna (with photo) 

Kategorio:Thalasseus
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Reciproka malinstigo

**Reciproka malinstigo** estas ĝenerale situacio, en kiu ĉiu el rivaloj aŭ malamikoj havas la povon tiom damaĝi la alian, ke neniu kuraĝas ataki.

La termino aplikiĝas speciale al la periodo post la dua mondmilito, dum kiu la sociaj sistemoj ĉefe de Usono kaj Sovetio estis tiom kontraŭaj ke estiĝis la situacio de la malvarma milito, dum kiu Sovetio, per atomarmiloj, akiris samrangecon kun Usono rilate amasdetruajn armilojn. Per tiu stato, kiu daŭris ĝis 1989, ambaŭ tendaroj posedis tiom da detrupovo, ke neniu el ili rekte atakis la alian.

Kvankam en tiu epoko okazis multaj - kaj parte tre efikaj - agadoj de la tutmonda pacmovado, kiu postulis forigon, sed almenaŭ limigon de la amasdetruaj armiloj, tiu *reciproka malinstigo* estis en tiu epoko sentata kvazaŭ provizora garantio je paco.

## Vidu ankaŭ
* Reciproke garantiita neniigo
* Nash-ekvilibro

Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Alsószölnök

**Alsószölnök** [alŝOsolnok], germane **Unterzemming,** slovene **Dolnji Senik** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szentgotthárd. La vilaĝo signifas hungare (la unua parto) suba, slovene (la alia parto) estas setlo. Ŝajnas, la nomo signifas alvenintoj, precipe slovenoj vivas ĉi tie kune kun hungaroj, germanoj kaj ciganoj.
eta|300px|Preĝejo de Anunciacio en Alsószölnök

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 9983
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 46°55′39″N 16°12'09″E

## Situo 
Alsószölnök situas en valo de Rába laŭ la aŭstra landlimo. Szentgotthárd troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1387 en latina formo *"Zelnuk inferior"*. En 1664 okazis grava batalo, militestro Raimondo Montecuccoli kune kun aŭstroj kaj francoj venkis kontraŭ turkoj, sed la vilaĝon la turkoj okupis kaj bruldetruis. En 1815 katolika preĝejo konstruiĝis. En 1920 la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la nova landolimo, estiĝis trapasejo al Aŭstrio. Post 1945 Fera kurteno konstruiĝis, ĉesis la trapasejo, unusola vojo restis al Szentgotthárd. Ĉe la limo oni faris 5 km-ojn dikan zonon, praktike netuŝeblan. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis laŭ la aŭstra limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. La vilaĝo apartenas al Nacia parko **Őrség kaj Hanság**. En la rivero Rába estas krucodigo. En 2007 vojo 4 km-ojn longa konstruiĝis tra la landlimo al Neumarkt an der Raab.

En Alsószölnök migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Anunciacio (Alsószölnök)

## Ĝemelkomunumoj 
 Sankt Martin an der Raab, Aŭstrio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Felsőszölnök

**Felsőszölnök** (felŝOsolnok) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Szentgotthárd. Felső signifas hungare: supra, szölnök slovene: setlo. Precipe slovenoj vivas ĉi tie.

## Bazaj informoj
* Poŝtkodo: 9985
* Telefonkodo: 94
* Areo: 24&nbsp;km²
* Loĝantaro: 680

## Situo
eta|Ĉefstrato de Felsőszölnök
Felsőszölnök situas en valo de rojo sub monto 375 m-ojn alta, fine de sakovojo.

## Historio
En 1664 la turkoj detruis la komunumon. En 1919 la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la triopa nova landlimo (Hungario, Aŭstrio kaj SHS (unio de Slovenio, Kroatio kaj Serbio)). Estiĝis limpasejo al Slovenio. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis, ĉesis la trapasejo, unusola vojo restis al Szentgotthárd. Ĉe la limo oni faris 5&nbsp;km-ojn dika zonon, praktike netuŝeblan. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis laŭ la limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. La vilaĝo apartenas al Nacia parko **Őrség kaj Hanság**.

## Famuloj 
En Felsőszölnök mortis katolika pastro József Kossics.

## Trilanda punkto Felsőszölnök-Trdkova-Sankt Martin an der Raab
Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando. Post 2007 la 3 landoj apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Rönök

**Rönök** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szentgotthárd. Rönök germane estas **Radling**.
dekstra|eta|Preĝejo de Rönök
[dekstra|eta|[Sonorilostablo de Rönök]]
dekstra|eta|Rönök/Radling

## Bazaj informoj 
* Poŝta kodo: 9954
* Areo: 17 km2.
* Loĝantaro: 490

## Historio 
Dum la historio tie estis du komunumoj Alsó- kaj Felsőrönök (supra kaj suba Rönök), kiuj en 1950 unuiĝis sub la nomo Rönök.

Estis preĝejo el la frua epoko de la hungaroj, kiu preskaŭ disrompiĝis en 1898, tial oni konstruis novan. En 1919 la vilaĝo troviĝis ĉe la landlimo, la katolika preĝejo ĝuste ĉe la limo. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis. Ĉe la limo oni faris 5&nbsp;km-ojn dika zonon, praktike netuŝeblan. La ŝvaba loĝantaro estis forsetligita, oni malpermesis viziti la preĝejon pro la limo. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis laŭ la aŭstra limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. La preĝejo estis iom ruina. En 1992 la preĝejo estis rekonstruita kaj konstante funkcias, eĉ, kiel pilgrimloko.

En Rönök migra poŝto servas.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Polickomisaro

**Polickomisaro** estas policisto kun alta rango aŭ ĉefenketisto. Ĝi estas grado rilate al polico en pluraj landoj, interalie:

***Polickomisaro (Francio)**
***Polickomisaro (Belgio)**
Thomas Andrews

**Thomas Andrews** naskiĝis la 7-an de februaro 1873 en Comber en Nord-Irlando - mortis la 15-an de aprilo 1912, estis ĉefkonstruanto de *Titanic*.

Jam ekde la junaĝo Andrews montris intereson pri konstruado de ŝipoj. En sia 16-a jaro, fininte la studadojn en Royal Belfast Academical Institution, li komencis kiel metilernanto en ŝipfarejo ĉe sia onklo William James Pirrie. La 24-an de junio 1908 Andrews edziĝis kun Helen Reilly Barbour kaj en la jaro 1910 li havis kun ŝi filinon Elizabeth. Antaŭ navigacio de *Titanic* li staris frunte de konstrukta sekcio kaj li estis plenumdirektoro de Harland and Wolff, subigita sole al ties direktoro (Pirrie).

Plimulto de fontoj priskribas lin kiel homon, kiu ĉiumaniere klopodis helpi, li disdonis al homoj veŝtojn, helpis ilin en boatojn, li klopodis, por ke la boatoj estu kiel eble plej multe okupigataj kaj en lastaj momentoj de *Titanic* li ĵetadis el la ferdeko sidilojn al homoj en la akvo.

Lastfoje li estis ekvidita en fumista salono de la 1-a klaso je la 2-horo kaj dek minutoj antaŭ tio, ol *Titanic* dronis. Lia savveŝto kuŝis sur unu el tabletoj, Andrews staris antaŭ kameno, la manoj krucigitaj sur la brusto rigardante en malplenecon. Stevardo, kiu tiel ĉi trovis lin, klopodis devigi lin al la provo je savo, sed la konstruisto jam neniel reagis je io.

En Belfast estis al li kaj al pluaj naŭ viroj senditaj de la ŝipfarejo, konstruita statuo por rememoro. Ili devis kontroli tion, ĉu ĉio funkcias kontentige kaj ĉiuj pereis dum la malfeliĉo.

Andrews
Andrews
Andrews
Kategorio:Mortintoj pro drono
Biblioteko-Arkivo Petro Nuez

**Biblioteko-Arkivo Petro Nuez** estas biblioteko kaj arkivo de Kataluna Esperanto-Asocio kreita en 1997 honore al la elstara Esperanto-instruisto Pere Nuez Pérez, surbaze de donaco de ŝia vidvino Maria Garcés i Coll. De tiam ĝi plivastigis sian kolekton per heredaĵoj kaj donacoj.

Ĝi estas dividita en du partojn: la biblioteko, entenanta precipe librojn, kaj la arkivo.

La libraro dividiĝas laŭ la jenaj fakoj:
* lernolibroj
* legolibroj
* vortaroj kaj terminaroj
* movado
* lingvo
* originala prozo
* tradukita prozo
* originala poezio
* tradukita poezio
* originala teatro
* tradukita teatro
* antologioj
* infana literaturo
* faka literaturo
* etnologio, interlingvistiko kaj esperantologio.

La arkiva sekcio enhavas diversajn administrajn kaj estrarajn dokumentojn, de post la fondiĝo de Kataluna Esperanto-Asocio. Elstaras ankaŭ la dokumentoj pri konataj katalunaj esperantistoj kaj pri urboj, kie okazis Esperanto-aranĝoj.

## Situo kaj kontakto 
La biblioteko-arkivo situas en la asocia sidejo: strato Papa Pius XI, 130 - Sabadell

Bibliotek-estro: Llibert Puig i Gandia

## Referencoj 
Puig i Gandia, Llibert. "Malkovru la bibliotekon de KEA". *Kataluna Esperantisto* n-ro 343, septembro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Petro Nuez
Kategorio:Esperanto-movado en Katalunio
Higashi

***Higashi*** (japane: 干菓子 aŭ 乾菓子, prononco , seka dolĉaĵo), estas speco de *wagashi*, japana dolĉaĵo, kiu estas seka kaj enhavas malmulte da malseketeco kaj tiel konserveblas pli longe ol aliaj *wagashi*.

*Higashi* estas farita el unu aŭ pluraj specoj de sukero, specifaj farunoj (kutime precipe el rizfaruno) kaj aliaj ingrediencoj. Iuj estas faritaj nur el sukero.

La faruno estas kutime el rizo, sed ekzistas multe da diversaj specoj. Aliaj farunoj povas esti el azuki-faboj, sojo, verdaj pizoj aŭ ameloj.

La plej fajnaj kaj multekostaj estas faritaj el *wasanbon*, plej altkvalita fajna japana sukero farita tradicie. La plej kutima *higashi* estas *rakugan*.

Dum la japana teceremonio oni ofte servas *higashi*.

## Specoj de higashi
* *Goshikiitō* (五色糖) - Kvin gustoj, *bainiku* (peklita umeo), *hakka* (japana mento), *nikkei* (cinamo), *shōga* (zingibro), kaj *yuzu* (citrono), ĉiu en speciala formo.
* *Hakusansekkei* (白山雪渓)
* *Hanakazura* (花かずら)
* *Mugirakushizuka* (麦らく静)
* *Nininshizuka* (二人静)
* *Rakugan* (落雁)
* *Shigure no matsu* (時雨の松)
* *Suiko* (推古) - *aka* (rozruĝa) aŭ *shiro* (blanka) disponeblaj.

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Kategorio:Teceremonio
Nemesmedves

**Nemesmedves** [nemeŝmedveŝ] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szentgotthárd.
eta|Kapelo de Nemesmedves
300px|dekstra|eta|Sonorilostablo de Nemesmedves

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9953
* Telefonkodo: 94
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 34

## Historio 
La vilaĝo signifas hungare *nobela-eksrojo* la germana nomo estas Ginisdorf. Verŝajne en la vilaĝo loĝis nobeluloj. La proksima urbo estas Güssing (hungare Németújvár), kiu depost Traktato de Trianon apartenas al Aŭstrio. Tiam la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la nova landlimo. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis. Ĉe la limo oni faris 5 km-ojn dika zonon, praktike netuŝeblan. En la vilaĝo tiutempe loĝis ŝvaboj, kiuj estis devige forigitaj. Laŭ la komunisma propagando tiu vilaĝo estis la komunumo liberigita laste fare de Ruĝa Armeo. Tial la vilaĝnomo estis konata tutlande. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis laŭ la aŭstra limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj.

En Nemesmedves migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kapelo
* Sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Marià Solà i Montserrat

**Marià SOLÀ i MONTSERRAT** (mortis 74-jara la 18-an de februaro 1970) estis kataluna esperantista pioniro.

Li lernis Esperanton en 1909 kaj estis siatempe membro de Lingva Komitato.

## Referencoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Arare

eta|Malsamaj Arare-oj
**Arare** (japane: あられ, hajlero) estas speco de japana rizkuketo farita el gluema rizo kaj parfumita de sojsaŭco. Grandeco kaj formo disigas *arare* de *senbei*.

*Arare* estas dolĉaj aŭ salaj. *Norimaki arare* estas ĉirkaŭita de nori-folio.

Japanoj kutime manĝas *arare* dum hinamatsuri, la pupfestivalo, la 3-an de marto. Tiu tago estas ankaŭ nomita *tago de knabinoj*. Tiuj *arare* estas tre koloraj: rozaj, flavaj, blankaj, brunaj, helverdaj, ktp. Kutimaj *arare* estas aĉeteblaj dum la tuta jaro, sed koloroj nur inter januaro kaj marto, pro la onta festivalo.

## Vidu ankaŭ 
* Japana dolĉaĵo
* Senbejo
* Moĉio

Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Namagashi

***Namagashi*** (japane: 生菓子 prononcata kiel [nagamaŝi], "kruda dolĉaĵo") estas speco de japana dolĉaĵo. *Namagashi* enhavas fruktĵeleojn aŭ dolĉan annon (*anko*).

Oni servas *namagashi*-ojn dum la japana teceremonio. Estas rekomendate, ke oni fini manĝi ĝin (alie la gastiganto en kimono atendos lin) ĉar li devas ambaŭmane ricevi la tebovlon. La pulvora teo (*matcha*) maldolĉa neŭtrigas lian buŝon post dolĉaĵo.

## Vidu ankaŭ
* *Higashi* - seka dolĉaĵo
* *Yakigashi* - bakita dolĉaĵo

Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Teceremonio
Sembejo

eta|150ra|Sembejo
**Sembejo** (煎餅 [senbei]) estas japanaj rizkuketoj. Ili povas esti diversformaj, diversgrandaj kaj estas kutime maldolĉaj, sed foje ankaŭ dolĉaj.

Oni manĝas sembejon trinkante verdan teon aŭ bieron.

Sembejo estas kutime bakitaj aŭ rostitaj, tradicie super lignokarbo. Dum preparado ili estas foje kovritaj de saŭco, ofte sojsaŭco aŭ *mirin*. Iuj estas volvitaj en *nori*-folio.

## Specoj de sembejo 
* Volvitaj en nori
* Arare
* Apicegaj arare
* Oribu-no-hana
* Soja
* Kovritaj de sukero

## Vidu ankaŭ 
* Japana dolĉaĵo
* Arare
* Bakauke
* Soka, fama urbo de sembejo

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Gionbō

***Gionbō*** (japane: 祇園坊) estas japana dolĉaĵo en formo de *kakinoko.
Ĝi estas farita el *gyuhi*, speco de mola moĉio kaj *anko'' (anno) kaj kovrita de sukero.

Kiam sukero estis ankoraŭ altvalora, sekigita kaki-fruktoj estis uzitaj kiel dolĉigilo. Oni uzis ĝin en multaj familioj.

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Sakura moĉio

eta|Sakuraj moĉioj en Tokio, orienta Japanio
eta|Sakura moĉio en Kansajo, okcidenta Japanio
**Sakura moĉio** (, hepburne: *sakura-mochi*) estas japana dolĉaĵo. Ĝi estas farita el moĉio, rizopasto, enhavanta annon kaj estas volvita en peklita ĉerizfolio (sakuro).

La peklia folio estas sala kaj estas manĝebla kune kun la moĉio mem, malsimile al la similaspekta  (), kiu estas tegita de nemanĝebla, tro malmola folio de la kverko.

Kansaja sakura moĉio estas globa formo farita el glutinosa rizfaruno, dum tokia sakurmoĉio estas tuba formo el ne-glutinosa rizfaruno.

## Vidu ankaŭ 
* Japana dolĉaĵo
* Moĉio
* Herba moĉio

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Macunojukio

**Macunojukio** (japane: 松の雪 [macu no juki], laŭvorte: neĝo de pinio) estas japana dolĉaĵo, farita el malhelverda *gjuhi* en formo de piniarbo surhavanta karamelon. Macunojukio simbolas neĝon sur piniarbon, t.e. longan vivon kaj grandan vivoforton.

## Vidu ankaŭ
*Japana dolĉaĵo
*Gjuhi

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Japanaj dolĉaĵoj
Westminster

eta|dekstre|250ra|La katedralo de Westminster
**Westminster** (elparolu: ŭestmínsta, pli precize [wɛstˈmɪnstə], esperantigita **Vestminstro**) estas kvartalo de Centra Londono, Britio, kaj historia parto de la City of Westminster (civito Westminster), kiu estas unu el la 32 distriktoj de Granda Londono. Tie troviĝas interalie la palaco Westminster, kiu entenas la Parlamenton de la Unuiĝinta Reĝlando. Westminster situas sudokcidente de la kvartalo City, kaj 0,8 kilometron sudokcidente de Charing Cross.

Historie, la nomo "Westminster" estis precipe uzita por difini la areon ĉirkaŭ la abatejo Westminster, kiu restis la sidejo de la angla registaro dum mil jaroj. La nomo signifas "okcidenta ĉefpreĝejo".

## Elstaruloj 
* Charles Churchill, satiristo

## Vidu ankaŭ 
* Abatejo Westminster
* Katedralo de Westminster
* Palaco Westminster
* Sanktajakoba Parko


Kategorio:Kvartaloj de Londono
Kategorio:Distriktoj de Londono
Katalunaj Kongresoj de Esperanto

La **Katalunaj Kongresoj de Esperanto** estas Esperanto-kongresoj organizitaj unue de Kataluna Esperantista Federacio kaj poste de Kataluna Esperanto-Asocio. Ilia historio sekvas la avatarojn de la kataluna Esperanto-movado.

La unua kongreso okazis en 1910 en Sabadell, fondo-jaro de Kataluna Esperantista Federacio. La kongresoj okazis ĉiujare ĝis organiza krizo kaŭzita de la Unua mondmilito. En la 1920-aj jaroj denove ili kaptis sian jaran ritmon, sed la diktaturo de generalo Miguel Primo de Rivera (1923-1930) kaŭzis la malfondon de KEF, decidita en la kongreso de Vinaròs (1928). La starigo de la Dua Hispana Respubliko (1931-1939) permesis la reokazigon de la kongresoj, sed la ekflagro de la hispana enlanda milito (1936-1939) denove ilin ĉesigis.

Dum la diktaturo de generalo Francisco Franco (1939-1975) ne eblis organizi katalunajn Esperanto-kongresojn, sed ekde la 1950-aj jaroj okazis unue Barcelon-Provincaj Esperantistaj Renkontiĝoj kaj poste Katalunaj Esperantistaj Renkontiĝoj.

Post la fondiĝo de Kataluna Esperanto-Asocio en 1980, la kongresoj reokazis. La unua post-milita kongreso denove estis aranĝita en Sabadell kaj la numerado de la kongresoj estis konservita (la 19-a kongreso de 1982 sekvas la 18-an de 1936). Depost 1987 la kongresoj fariĝis du-jaraj.

## Listo de kongresoj 
## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalunaj esperanto-kongresoj 

Kategorio:Esperanto-movado en Katalunio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Katalunio
Principo de ne-transŝovado

La **ne-transŝovado** (angle kaj france : *non-refoulement*) estas principo en la internacia juro, specife leĝo pri rifuĝintoj, koncernante la protekton de rifuĝintoj reveninte al lokoj kie iliaj vivoj aŭ libereco povus esti minacataj. Malsame politika azilo, kiu koncernas tiuj, kiuj povas pruvi riskon de turmentado sur bazo de membriĝo en socia grupo aŭ klaso de personoj, ne temas pri la kolektiva revenigo al la patrio de homoj, ĝenerale rifuĝintoj en militaj zonoj kaj aliaj zonoj de la kataklismo.

Ne estas *jus cogens* de la internacia juro kiu malpermesas la elpelon de rifuĝintoj en loko kie ili povus esti denove submetitaj al turmentado. Kodigita post la Ĝeneva Konvencio de 1951 kaj la Protokolo de 1967 (:en:Protocol Relating to the Status of Refugees), la principo de ne-transŝovado estiĝas el internacia kolektiva memoro de la malsukceso de nacioj dum la Dua mondmilito provizi al rifuĝintoj sekureclokojn kontraŭ genocidoj fare de la Nazia reĝimo. Hodiaŭ la principo de ne-transŝovado supoze protektas agnoskitajn rifuĝintojn kaj azilserĉantoj estinte elpelitaj de landoj kiuj estas subskribintoj de la Kongreso de 1951 aŭ Protokolo de 1967. 

Ĉi tio tamen ne malhelpis certajn subskribintajn landojn preteriri la internacian juran principon kaj revenigi rifuĝintojn al la hejmlando, kaj liveri ilin al la manoj de potencialaj turmentantoj. Tanzaniaj agoj dum la genocido de 1994 en Ruando malobservitis la ne-transŝovadan principon. Dum la alto de la krizo kiam la rifuĝintoj altiĝis je la nivelo de "amasa elirado," la Tanzania registaro fermis siajn landlimojn al grupo de pli ol 50,000 Ruandaj rifuĝintoj kiuj estis fuĝantaj genocidan perforton. En 1996, antaŭ ol Ruando atingis konvenan nivelon de stabileco, ĉirkaŭ 500 000 rifuĝintoj estis revenigitaj el Zairio.

Kategorio:Internacia juro
Velem

**Velem** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg.
maldekstra|eta|Ĉefstrato de Velem, fone monto Sankta Vid

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 9726
* Telefonkodo: 94

## Historio 
Velem estis loĝata jam en la neolitiko. Poste oni minis tie kupron kaj antimonon, sekve la loko estis iama metalurgia centro. Oni trovis riĉajn restaĵojn sur deklivo de monto Sankta Vid. La monto apartenas al la vilaĝo. En fino de 20-a jarcento oni faris subĉielan muzeon ĉe la monto, kie prezentiĝis praa vilaĝo, sed tion novaj vandaloj faris ruina.

La vilaĝo situas ĉe piedo de la monto. En la supro fortikaĵo konstruiĝis, kiu jam tute malaperis. Tiu loko estas starto de hungaraj turistoj laŭ "tutlanda blua turisma vojo". Proksime estas monto Irottkő (hungare skribita ŝtono), kiu estas plej alta punkto de Transdanubio 882 m-ojn alta.

En 1944 la nazia hungara parlamento tie faris la lastan kunvenon. Nuntempe multaj libertempas ĉi tie por ĝui la pitoreskan pejzaĝon.

En Velem migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* Kapelo Sankta Vito (Velem)

## Famuloj 
En Velem mortis arkivisto Miklós Schneider.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Bozsok

**Bozsok** [boĵok] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. Bozsok estas germane **Poschendorf**, kroate **Bozok**.

## Bazaj informoj
* Poŝtkodo: 9727
* Telefonkodo: 94
* Areo: 21 km2.
* Loĝantaro: 380

## Geografio 
Bozsok situas laŭ la aŭstra limo.

## Historio
Bozsok estis loĝata jam en la neolitiko. La romianoj de tien faris akvodukton al Savaria (nun Szombathely). En 1532 la trairantaj turkoj detruis la komunumon. La loĝantaro okupiĝas pri fruktoarboj kaj aliaj agraraĵoj.

## Vidindaĵoj
* Burgo de Bozsok aŭ kastelo de Sibrik [ŝibrik, nun hoteleto Batthyany estas ruina.
* Iama kastelo de Batthyány, nun ruino.
* Proksime estas monto Irottkő (komprenu: skribita ŝtono), kiu estas plej alta punkto de Transdanubio 882 m-ojn alta kun Belvedero Skribita ŝtono
* Preĝejo Sankta Anna (Bozsok)
* kapelo Sankta Jozefo

En Bozsok migra poŝto servas.

 Bozsok.jpg|Aerfoto pri Bozsok
 Geschriebenstein - Aussichtswarte (2).JPG|Elvidejo Irottkő ĝuste en limo inter Hungario kaj Aŭstrio
 Bozsok rom02.jpg|Kastelo Batthyany en Bozsok
 Bozsok kast03.jpg|Kastelo Sibrik en Bozsok
Orizuru

[eta|240px|dekstra|Orizuru, faldita [gruo]]
eta|240px|dekstra|Falditaj gruoj
***Orizuru*** (japane: 折鶴, faldita gruo) estas eble la plej konata origamiaĵo en Japanio. La gruo estas bona aŭguro en la japana kulturo. Legendo diras, ke tiu kiu faldos mil paperajn gruojn realigos koran deziron.

La faldita gruo, *orizuru*, iĝis pacsimbolo pro tiu legendo kaj pro japana knabino Sasaki Sadako. Sadako ricevis radiojn de la atombombo kiu estis lanĉita sur Hiroŝimon en 1945, kiam ŝi estis 2-jara kaj tio damaĝis ŝian sanon. Ŝi estis *hibakusha*, supervivanto de la atombombo. 12-jara, en 1955, ŝi estis mortanta pro leŭkemio. Kiam ŝi aŭdis la legendon pri paperaj gruoj, ŝi decidis faldi mil el ili por supervivi. Tamen, vidante ke la aliaj infanoj, kiuj estis en la sama stato mortis, ŝi komprenis, ke ŝi ne vivos kaj anstataŭis sian deziron per deziro pri paca mondo kaj fino de suferoj.

Iuj diras, ke Sadako faldis 644 gruoj antaŭ ol morti. Tiam ŝiaj klasanoj faldis la mankajn gruojn por honori sian amikinon. Sed fakte Sadako faldis pli ol 1.300 gruoj antaŭ ol morti. Ŝi estis enterigita kun 1.000 gruoj omaĝe al ŝia revo. Kvankam ŝiaj klopodoj ne plilongigis ŝian vivon, ili instigis ŝiajn amikojn starigi granitan statuon de Sadoko en la pacparkon de Hiroŝimo. La statuo reprezentas kun etenditaj brakoj starantan knabinon, el kies manoj forflugas faldita gruo. Ĉiujare tiu statuo estas ornamata de miloj da orizuru-oj.

Aro de 1.000 gruoj nomiĝas *senbazuru* en la japana.

## Vidu ankaŭ 
* Origamio
* Mil gruoj

## Eksteraj ligiloj 
* Germana ttt-ejo kun angla filmeto pri la faldo de orizuru
* Klarigoj por faldi origamigruon (germane)

Kategorio:Origamio
Horvátzsidány

300px|dekstra|eta|Katolika preĝejo en Horvátzsidány
300px|dekstra|eta|Strato en Horvátzsidány
**Horvátzsidány** [horvatĵidanj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), Distrikto Kőszeg. La loknomo germane estas **Siegersdorf**, kroate **Zidan**.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9733
* Areo: 12 km2
* Loĝantaro: 840

## Historio 
Horvátzsidány estis detruita fare de tataroj en 1242, poste en 1533 ankaŭ de la turkoj. Kroata fortikaĵkapitano de Kőszeg ricevis la detruitajn vilaĝojn, kiu invitis kroatojn ĉi tien. Tial la vilaĝnomo gardas la kroatojn.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo

## Famuloj 
* Mihály Schoretits, kuracisto, rektoro
* Jakab Szabár, hungaria kroata pastro

== Komunumoj pri *horvát* (= kroato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Origamipapero

eta|Origamipaperoj
**Origamipapero** estas papero uzita por faldi origamiaĵojn. 

Ekzistas tri ĉefaj tipoj de papero:
# *koi*-papero: la plej malmultekosta kaj facile trovebla. Ĝi estas maldika kaj facile faldebla.
# japana folipapero: ĝi estas iom pli multekosta, la koloroj estas pli viglaj. Ĝi konsistas el maldika folio sur maldika paperfolio.
# *washi*-papero: dika, manfarita papero. Oni povas aĉeti tiun paperon, sed ĝi estas multekosta. Ĝi estas mola, kiel rizpapero. La plej bonaj paperoj havas belegajn desegnaĵojn.

Plej ofte origamipapero estas kvadrata, 15 cm x 15 cm. Sed ekzistas ankaŭ malpligrandaj kvadratoj (10 cm x 10 cm aŭ 7,5 cm x 7,5 cm), rondaj kaj triangulaj paperoj.

Kategorio:Origamio
Kategorio:Paperoj
Renaskiĝo (Katalunlingva literaturo)

La **Renaskiĝo** estas kataluna kultura movado disvolviĝinta dum la 19-a jarcento. Ĝia nomo aperas de la deziro renaski la katalunan kiel literaturan kaj kulturan lingvon post jarcentoj da diglosio en rilato al la hispana (periodo, kiun oni kutime nomas Dekadenco. Ĝi estas paralela al aliaj similaj movadoj, kiel la galega Renaskiĝo.

Oni ofte konvencie fiksas ties ekon en 1833 per la apero de la poemo *Oda a la pàtria* (Odo al la patrujo) de Bonaventura Carles Aribau. Ĝiaj plej gravaj aŭtoroj estas Jacint Verdaguer kaj Joan Maragall kaj ŝlosilo de ties disvastigo estis la Floraj Ludoj.

La stilo de la Renaskiĝo estas proksima al la eŭropa Romantikismo, kun precipeco de la sentoj, la patriotisma ekzaltado kaj la historiaj temoj. La uzata lingvo miksas klerajn vortojn kaj neologismojn kun vortoj el la popola kulturo.

## Vidu ankaŭ
* Ángel Guimerá

Renaskiĝo
Renaskiĝo (Kataluna)
Kategorio:Historio de Katalunio
Kategorio:Simboloj de Katalunio