open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Universitato de Alabamo

maldekstre|eta|
La **Universitato de Alabamo** (, ankaŭ konata kiel **Alabama**, **UA**, aŭ **Bama**) estas publika universitato en la urbo Tuscaloosa en la subŝtato Alabamo en Usono. La universitato estis fondita en 1831 kaj proksimume 37 100 studentoj studas tie.

## Historio 
maldekstre|eta|
[maldekstre|eta|[Alabamo|Alabama Guberniestro George Wallace blokas la frontpordon al Foster Auditorium de la universitato por malhelpi rasan integriĝon kaj la eniron de afrik-usonanaj studentoj al la universitato, la 11-an de junio 1963.]]
La universitato estis fondita en 1831 kaj inkluzivis sep konstruaĵojn: du studkonstruaĵoj, du studentaj dormejoj, laboratorio, hotelo kaj rotondo kiu funkciis kiel biblioteko .

En 1860, la universitato iĝis armea kolegio kaj trejnis oficirojn por la Konfederacia Armeo dum la Usona Enlanda Milito. En 1865, la plej granda parto de la kampuso estis bruligita de la Unia Armeo. Dum la Rekonstrua Epoko en Usono, la universitato remalfermis en 1872. En 1893, la institucio ankaŭ malfermis siajn pordojn al studentinoj.

En 1956, Autherine Lucy, afrik-usonana studentino, komencis studi por la unua fojo, sed ŝi estis suspendita de la universitato post nur tri tagoj pro timo pri ŝia sekureco, sekvante tumultojn en la kampuso, la plej maltrankvilajn en Usono ekde la verdikto *Brown v. Board of Education*. Daŭris ĝis 1963 ke afrik-usonanaj studentoj revenis por studi ade en la institucio kaj diplomiĝis tie.

## Organizo 
La universitato estas la plej granda universitato en la Universitato de Alabama sistemo. La universitato kovras 1,970 akreojn en Tuscaloosa kaj inkluzivas ĉirkaŭ 300 konstruaĵojn. Aldone al la universitato, botanika ĝardeno sur 60 akreoj kaj mara laboratorio sur Dauphin Island.

Organize, la universitato inkluzivas 13 altlernejojn kaj lernejojn:
* La lernejo de jurstudo - fondita en 1892
* Kolegio de Arto kaj Sciencoj - fondita en 1909
* Kolegio de Inĝenieristiko - fondita en 1909
* La gimnazio - fondita en 1924
* Kolegio de Eduko - fondita en 1928
* Kolegio de Komerco kaj Administrado - fondita en 1929
* Kolegio de Sansciencoj - fondita en 1971
* Kolegio de Flego - fondita en 1975
* La Lernejo de Socia Laboro - fondita en 1975
* Kolegio por Daŭraj Studoj - estis fondita en 1983
* Kolegio de Mediaj Sciencoj - fondita en 1987
* Kolegio de Komunikado kaj Informadiko - estis fondita en 1997
* Kolegio por atestilstudoj - fondita en 2003

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* universitata atletika retejo ()

Kategorio:Universitatoj en Alabamo
Benrath

eta|maldekstra|200ra|
**Benrath** estas unu el la sudaj kvartaloj de la urbo Düsseldorf (Duseldorfo) en okcidenta Germanio. Ĝi situas ĉe la orienta bordo de la Rejno kaj ĉe la rivereto *Itter* tie enfluanta la Rejnon. Benrath apartenas al urba distrikto 9 de Duseldorfo kaj kovras areon de 6,02 kvadrataj kilometroj kun 16 751 loĝantoj (la 31-an de decembro 2018). Tio respondas al loĝdenso de 2 783 loĝantoj je kvadrata kilometro.

Inter lingvistoj la loko aparte konatas, ĉar laŭ ĝi nomatas lingva linio kondukanta inter okcidenta kaj orienta Germanio, kiu dividas la nordajn dialektojn pli influatajn de la platgermana de la sudaj dialektoj, kiuj uzas multe pli da diftongoj kaj ĝenerale evoluis malsame. Tio ne nur koncernas la modernan epokon: jam en la Malnovaltgermana lingvo, kiu paroliĝis inter la jaroj 750 kaj 1050, la linio de Benrath estis signifa dividilo.

Aparte de tio, en la kvartalo nuntempe vidindas la historia loĝloka kerno kun multaj secesiaj konstruaĵoj, kaj la vasta kastelo de Benrath el la 18-a jarcento.

Kategorio:Duseldorfo
Kyösti

**Kyösti** estas finna vira nomo. Ĝi estas formo el Gustaf.

## Konataj portantoj 
*Kyösti Erämaa, (1899–1973), finna aktoro
*Kyösti Kallio (1873–1940), prezidanto de Finnlando
*Kyösti Karjula (n. 1952), finna politikisto
*Ari-Kyösti Seppo (n. 1965), finna aktoro

Kategorio:Personaj nomoj
Kategorio:Finna lingvo
Torta atako

[eta|Aktoroj [Frank Sinatra kaj Soupy Sales post torta atako]]
**Torta atako** aŭ **tortoĵeto** estas la ago ĵeti torton al homo por la celo humiligi la viktimon evitante lian/ŝian vundiĝon; tiel oni uzas torton en kremvario kaj sen supra ŝelo. Ĝi estas uzata ĉefe kiel politika protesta formo en la anglosaksa areo de la mondo. Tio estas jure punebla ago.

Filmoj prezentas tion ofte kiel ŝercan agon. Ĝi aperis unuafoje en filmo en 1909 en la muta filmo *Mr. Flip*.

eta|Memhumiligo por mono.
Torto- kaj kukbatalo aperas kelkfoje en usonaj komedioj kaj interkonsentitaj tortoĵetoj okazas ĉefe en Usono ankaŭ en monkolektaj eventoj por bonfaraj aferoj.

Kategorio:Komedio
Kategorio:Protestaj taktikoj
4-Etilgvajakolo

**4-Etilgvajakolo** aŭ **4-etilmetokso-fenolo** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **4-klorogvajakolo** kaj etano. Ĝi estas senkolora aŭ palflava likvaĵo, malmulte solvebla en akvo. 4-Etilgvajakolo posedas 9 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn.
4-Etilgvajakolo (4-E2MP) estas aroma kombinaĵo kun ampleksa gamo de aplikoj en la scienca komunumo. Ĝi estas uzata en diversaj esplorkampoj, de biokemio ĝis fiziologio.

4-Etilgvajakolo havas multajn aplikojn en la scienca komunumo. Ĝi estas utiligita en biokemio kiel inhibicianto de la monooksigenazoj dependaj de la citokromo P450, kaj pruviĝis malhelpi la agadon de enzimoj implicitaj en la metabolo de medikamentoj. En fiziologio, 4-Etilgvajakolo estis uzata por studi la efikojn de oksidativa streso sur ĉeloj. Ĝi ankaŭ estis uzata por studi la efikojn de oksidativa streso sur la kardiovaskula sistemo. Aldone, 4-Etilgvajakolo estis uzata por studi la efikojn de oksida streso sur la imunsistemo, same kiel la efikojn de oksida streso sur la nerva sistemo.

4-Etilgvajakolo agas kiel inhibicianto de la monooksigenazoj dependaj de la citokromo-P450, kiuj estas enzimoj implicitaj en la metabolo de drogoj. 4-Etilgvajakolo ligas al la aktiva loko de la enzimo kaj blokas ĝian kapablon metaboligi drogojn. 4-Etilgvajakolo ankaŭ havas antioksidajn proprecojn, kio signifas, ke ĝi povas forigi liberajn radikalojn kaj redukti oksidan streson en ĉeloj.

La biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj de 4-Etilgvajakolo estis studitaj en diversaj kuntekstoj. En vitro-studoj montris, ke 4-Etilgvajakolo povas malhelpi la agadon de la monooksigenazoj dependaj de la citokromo-P450 kaj redukti oksidan streson en ĉeloj. En vivaj studoj montris, ke 4-Etilgvajakolo povas redukti oksidan streson en la kardiovaskula sistemo, imunsistemo kaj nerva sistemo. Aldone, 4-Etilgvajakolo pruviĝis redukti inflamon kaj plibonigi la funkcion de la hepato kaj renoj.

La avantaĝoj de uzado de 4-Etilgvajakolo en laboratoriaj eksperimentoj inkluzivas ĝian kapablon malhelpi la monooksigenazoj dependaj de la citokromo-P450 kaj redukti oksidan streson en ĉeloj. Aldone, 4-Etilgvajakolo estas relative malmultekosta kaj facile sintezebla en laboratorio. Tamen, ekzistas iuj limigoj al uzado de 4-Etilgvajakolo en laboratoriaj eksperimentoj. Ekzemple, 4-Etilgvajakolo havas malaltan solveblecon en akvo, kio povas malfaciligi uzi en akvaj solvaĵoj. Aldone, 4-Etilgvajakolo ne estas aprobita por homa uzo, do ĝia sekureco kaj efikeco en homoj ne estis establitaj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **4-etilgvajakolo** per traktado de **4-klorogvajakolo** kaj **etano**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-etilgvajakolo** per traktado de **1-kloro-4-etila-2-metoksobenzeno** kaj **natria hidroksido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-etilgvajakolo** per traktado de **2-kloro-4-etilfenolo** kaj **natria metoksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Fenoloj

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
John Tate

**John Torrence TATE, Jr.** (Mineapolo, Minesoto, 13-an de marto 1925 - 16-an de oktobro 2019) estis usona matematikisto, distingita pro siaj multaj fundamentaj kontribuoj al la Teorio de algebraj numeroj kaj areoj agordas en algebra geometrio. Li studis en la universitato de Princeton en 1950 kiel disĉiplo de Emil Artin. Li laboris en la Universitato Harvard inter 1954 kaj 1990, kaj poste en la Universitato de Teksaso en Aŭstino. Li estis filo de la fizikisto John Torrance Tate. Li ricevis la Premion Wolf en Matematikoj en 2003 kaj la Premion Abel en 2010.

## Referencoj 
Kategorio:Wolf-premiitoj pri matematiko
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Nombroteoriistoj
Kategorio:Abel-Premiitoj
Stephen Smale

**Stephen SMALE** (Flinto (Miĉigano), 15-an de julio 1930) estas usona matematikisto konata pro siaj kontribuoj en Topologio kaj partikulara Geometrio.

Li studis en la Universitato de Miĉigano, sub la superrigardo de Raoul Bott. En tiu momento komencis instrui en la Universitato de Ĉikago. En 1960 ekinstruis en la Universitato de Kalifornio, Berkeley. Inter liaj grandaj matematikaj atingoj estas pruvi la Teoremon de Poincaré por ĉiuj pli grandaj ol aŭ egalaj dimensioj kiel kvin. Pro siaj laboroj, li ricevis la Medalon Fields en 1966 kaj la Wolf-Premio pri Matematiko en 2006.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Wolf-premiitoj pri matematiko
Kategorio:Medalo Fields
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Topologoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Usonaj komputikistoj
Fele Martínez

**Rafael Martínez** (Alakanto, 22a de februaro 1975), plej ofte konata kiel **Fele Martínez**, estas hispana aktoro.

## Biografio kaj kariero 
Li famiĝis kun Alejandro Amenábar, per sia unua verko *Tesis*. Pro tiu filmo li ricevis la Goya-premion al plej bona vira novula aktoro de 1996. Ekde tiam li iĝis unu de la plej konataj figuroj de la hispana kino. Inter plej konataj filmoj elstaras jenaj: *Abre los ojos* (Amenábar, 1997), *Los amantes del círculo polar* (Julio Médem, 1998), *El arte de morir* (Álvaro Fernández Armero, 1999), *Capitães de Abril* (Maria de Medeiros, 1999), *Tuno negro* (Pedro L. Barbero kaj Vicente J. Martín, 2000) kaj *La mala educación* (Pedro Almodóvar, 2004).

Li dediĉis sin ankaŭ al kurtoj, muziko kaj gastronomio.

## Filmoj 
### Televidserioj 
[eta|Fele Martínez en la [Goya-premioj de 2017.]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* en imdb
* Fele Martínez en Instagram
* Fele Martínez en Twitter

* 

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Tramtransporto en Toronto

**Tramtransporto en Toronto** () estas unu el la sistemoj de publika transporto servantaj la urbon Toronto, en la provinco Ontario en Kanado. Ĝi konsistas el dek unu linioj administrataj fare de "Toronto Transit Commission", la publika firmao respondeca por administrado de la publika transporto de la urbo. La tramreto, kies plej granda parto estis konstruita en la 19-a jarcento, estas plejparte koncentrita en la centraj distriktoj de la urbo, same kiel sur la marbordoj de Lago Ontario. Male al novgeneraciaj tramoj kiuj veturas pli ofte sur siaj propraj koridoroj, la historiaj tramlinioj de Toronto partigas sian itineron kun aŭtotrafiko, kie haltoj estas faritaj laŭ la peto de vojaĝantoj, kiel estas la kazo por busoj. Tamen kelkaj linioj profitas, sur ĉio aŭ parto de sia itinero, el dediĉita fervoja sistemo.

centra|450ra|eta|Mapo

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Toronto
* Metroo de Toronto
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
*  (, tradukebla)
* UrbanRail.Net

Tramo
Toronto
Toronto
Toronto
Ĉeĥia Futbala Asocio

La **Ĉeĥia Futbala Asocio**, , FAČR, laŭvorte la "Futbala Asocio de la Ceĥa Respubliko", estas la nacia futbala asocio en Ĉeĥio, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj.
eta|maldekstra|180ra|
Unue de 1993 ĝis 2011 ĝi nomiĝis  (ČMFS), laŭvorte la "Bohemia kaj Moravia Futbala Unuiĝo" kaj formale la asocio estas la daŭriganto de la antaŭa *Ĉeĥoslovakia Futbala Asocio*,  (ČSAF). Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 1993, la antaŭa *Ĉeĥoslovakia Futbala Asocio* en 1921 kaj ankoraŭ pli frue kadre de Aŭstrio-Hungario la 19-an de oktobro 1901 la Ĉeĥa Unuiĝo de Futbalo, *Český svaz footballový*, ČSF. 

La asocio interalie ekde la jaro 1993 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, la tielnomata Unua Ĉeĥa Futbala Ligo - , kiu momente pro sponsorado titoliĝas "Fortuna:Liga". La ĉampiono en 2023 estas la klubo  *Sparta Prago*, ĉeĥe per plena nomo *Athletic Club Sparta Praha fotbal*, kiu ankaŭ plej ofte en la historio ĉampionis - laŭ la stato de 2023 entute 13-foje.

Kategorio:Futbalo en Ĉeĥio
Borahonogur

**Borahonogur** bengale: **বরানগর** aŭdu estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Norda 24 Parganas. La urbego apartenas al Urbaro de Kolkato.
eta|maldekstre|

## Etimologio 
La loknomo venas de la bengala esprimo kun la signifo "urbo de la porkoj". Vojaĝisto vizitis la areon en 1676. Laŭ li porkejo funkciis ĉi tie, proksimume 3 mil da porkoj jare estis buĉitaj kaj salitaj por eksporto.

## Demografio 
En 2011 Borahonogur havis  da loĝantoj kun legopovo 91%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo. Borahonogur atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil) en fino de la 1950-aj jaroj.

## Geografio 
Borahonogur situas laŭ la maldekstra bordo de rivero Hugli (kontraŭe etendiĝas Balli) sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 12 m super la marnivelo. Hugli estas atingebla per ponto. Kamarati, Panihati, Norda Dumdum, Suda Dumdum kaj Barakpur kontaktiĝas kun Borahonogur. Kamarati, Norda Dumdum, Barakpur kaj Balli troviĝas po 4, Suda Dumdum kaj Haora po 5, Panihati 6, subŝtata ĉefurbo Kolkato 9, Serampore 12, distrikta sidejo Barasat 31, tutlanda ĉefurbo Delhio 1300, Mumbajo 1667 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La favora loko por kargado sur la bankoj de la rivero kreis komercan lokon de portugaloj kaj nederlandoj en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Inter 1795-1947 dominado de britoj okazis. La municipo estis establita en 1869.
eta|

## Ekonomio 
Borahonogur estas grava industria urbego kun produktado de maŝinoj, kemiaĵoj, ricinoleoj, alumetoj kaj kotonaĵoj. Menciindas la libropresado.

## Lingvoj 
La oficiala lingvo en Borahonogur estas la bengala kaj la angla lingvoj.

## Religio 
En Borahonogur vivas plejparte hinduoj (95%), poste islamanoj (3%), sikoj (1%), iomete aliaj religioj.

## Eduko 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
Borahonogur estas hejmo de la Barata Statistika Instituto establita en 1931, krome aliaj altlernejoj funkcias en la urbego.

## Klimato 
Laŭ klimato de Borahonogur estas la sama, ol la proksima Kolkato. En la plena jaro pluvas po 1770 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen plej ofte inter majo-oktobro pro la musono.

## Trafiko 
Inter Balli kaj Borahonogur estas 2 pontoj (fervoja/ponta) tute apude tra la rivero. La urbego havas stacidomon kaj 2 metroajn haltejojn el Kolkato. Krom la 2 ĉefvojoj pro la kontaktiĝoj stratoj de la najbaraj komunumoj kunplektiĝis. La plej proksima flughaveno (ankaŭ internacia) funkcias malantaŭ Norda Dumdum. Sur la rivero precipe boatoj trafikas.

## Vidindaĵoj 
eta|
* pluraj preĝejoj

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Okcidenta Bengalio
Brulatenco

[eta|Usona edukreklama afiŝo de la  [Dua Mondmilito pri krimbruligo]]
[eta|Aŭtoj difektita de krimbruligo en Millwall, [Tower Hamlets, Londono, dum tumultoj en Anglio en 2011.]]
[dekstra|eta|La ruino de Studio 1 de [:en:Kyoto_Animation|Kyoto Animation atencbruligita fare de krimbruliganto]]
[dekstra|eta|[Fajrokamiono kiu estis ekbruligita  dum la tumultoj en Tajlando en majo 2010]]
**Brulatenco** estas la krimo komenci fajron kun malica intenco aŭ damaĝi konstruaĵojn, homojn, naturajn lokojn kaj vegetaĵaron. Krimbruligo ofte estas  delikto kiu konsistas el ekbruligo de fajro kun kontraŭleĝa aŭ maljusta celo, karakterizita per fajrodetruo al la posedaĵo de aliaj, aŭ al la posedaĵo de la krimbruliganto kun la intenco de fraŭde postuli asekurprofitojn .

La motivo malantaŭ brulatenco varias. La ebleco de financa gajno povas instigi krimulojn serĉi falsajn asekurpagojn post ekbruligo . Vandalismo ofte estas motivo malantaŭ junaj krimbruligantoj. Piromanio ankaŭ povas esti kaŭzo de brulatenco . Venĝo ankaŭ povas esti motivo por brulatenco .

Krimbruligo estas laŭleĝa termino por brulatenco, kie la krimbruliganto endanĝerigas vivon aŭ vivoj estas perditaj kiel rezulto de la fajro. Brulatenco povas esti motivita aŭ neintencita, kio povas influi la aljuĝadon de puno .

Molotov-koktelo estas tipo de brulbotelo, kiu estas rapide, facile kaj malmultekoste farebla kaj tiel ĝi estas uzata ĉefe en ribeloj, gerilobataloj, stratobatalo aŭ por brulatenco. Ĉar la fajro plej ofte nur mallonge brulas kaj la brultemperaturo estas relative malalta, ankaŭ la bruliga efiko estas – kompare al aliaj armiloj – relative malgranda.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kiel kontraŭbatali krimbruligon
* 

Kategorio:Perforto
Kategorio:Proprietaj krimoj
Kategorio:Fajro
Futbala Asocio Feroa

eta|maldekstra|160ra|
La **Futbala Asocio Feroa**, , , FSF, estas la nacia futbala asocio en la Ferooj, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 19.  La asocio interalie ekde la jaro 1995 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, la tielnomata Feroa Futbala ĉampioneco - , ekde 2017 ankaŭ nomata *Betrideildin * laŭ nova sponsoro, la feroa banko *Betri*. La ĉampiono en 2023 estas la klubo *Klaksvíkar Ítróttarfelag*, sed sume plej ofte en la historio ĉampionis la klubo *Havnar Bóltfelag* - laŭ la stato de 2023 entute 24-foje.

Kategorio:Futbalo en la Ferooj
Charlottesville

**Charlottesville** estas urbo en la subŝtato Virginio en Usono. Ĝi situas ene de sed sendependa de kantono Albemarle de Virginio . La urbo estas la centro de la universitato de Virginio.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio 
La urbo estis fondita en 1762 kaj estis nomita laŭ la reĝino Charlotte de Meklenburgo-Strelitz, edzino de Georgo la 3-a, reĝo de Britio. Ĝi estis konstruita sur la bordoj de la rivereto Ribana (alfluanto de la Rivero Jakobo)

Inter la famaj loĝantoj de la urbo, oni povas mencii Thomas Jefferson, kiu loĝis en la urbo, ĝis sia morto, en la bieno Monticello  kaj James Monroe. La muzikgrupo Dave Matthews ankaŭ estis establita en la urbo, kaj la aktoro Rob Lowe ankaŭ venas de la urbo. La urbo estas eble plej konata pro la Universitato de Virginio, kiu estis fondita en 1819 fare de Jefferson mem.

En 2004, la urbo estis vicigita kiel la plej bona urbo por vivi en Usono . 

La 11-an kaj 12-an de aŭgusto 2017, manifestacioj de ekstremdekstraj organizoj kaj nov-naziaj movadoj estis okazigitaj en protesto kontraŭ la forigo de monumentaj statuoj kaj cenotafo de la publika spaco asociita kun la Konfederacio. Temis pri la statuo de la komandanto de la Konfederacia Armeo Robert E. Lee . En la dua tago de la manifestacioj, aŭto enrompis kaj surkuris pli ol 20 manifestacianojn kriantaj kontraŭ la dekstrula manifestacio. Unu virino estis mortigita kaj 19 estis vunditaj . En 2021, la urbo sciigis ke ĝi intencas forigi la statuojn de Lee kaj Generalo Thomas "Stonewall" Jackson kaj translokiĝigi ilin al sekura loko, ĝis la urbodelegitaro decidas kion fari kun ili. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Charlottesville dum la Civila Milito en la *Encyclopedia Virginio*
* Charlottesville, Nelonga urba Historio 
* Albemarle Charlottesville Historia Societo retaj prezentoj


Kategorio:Urboj en Virginio
Federacio Francia de Futbalo

La **Federacio Francia de Futbalo**, , estas la nacia futbala asocio en Francio, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 1919. La centra oficejo situas en la 15-a arondismento de Parizo, en la bulvardo *Grenelle*. La asocio interalie ekde la jaro 1932 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, la tielnomata Ligo 1 - . La ĉampiono en 2022-2023 estas la futbala klubo Paris SG, je plena nomo *Paris Saint-Germain*, kiu ankaŭ plej ofte en la historio ĉampionis - laŭ la stato de 2023 entute 112-foje.

* francia vira nacia teamo de futbalo
* francia virina nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Futbalo en Francio
Eŭrodanco

**Eŭrodanco** estas formo de danca muziko kiu komencis en Eŭropo fine de la 1980-aj jaroj. Ĝi estas evoluita de pli sintezita formo de Eurodisco kombinita kun house-muziko kaj Hi-NRG. Ĝi estas konata por ties riĉa melodia sono. Ĝi similas al danco-popmuziko kaj tekno-muziko.

## Historio 
La ĝenro unue iĝis pli konata en la mondo tra belgaj artistoj kiel ekzemple Kate Ryan aŭ grupoj kiel Milk Ink (kanto 'Turn the tide')

## Trajtoj 
Eŭrodanco konsistas el emociaj popkantoj sur taktoj de trancema dancmuziko, en kiuj interrompoj kaj laŭpaŝa kulmino al la refreno ludas gravan rolon. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* David Guetta
* Tomorrowland (festivalo)

## Eksteraj ligiloj 
Kate Ryan - Désenchantée = https://www.youtube.com/watch?v=tmPws7eXcVk

Kategorio:Dancmuziko
Kategorio:Eŭropa kulturo
Pola Unuiĝo de Piedpilko

La **Pola Unuiĝo de Piedpilko**,  (PZPN), estas la nacia futbala asocio en Pollando, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 19.  La asocio interalie ekde la jaro 1927 ĝis 2005 organizis ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, nomata  - ekde tiam komerca firmao, Ekstraklasa SA, fondita nur tiucele, plu organizas la ĉampionecon. La ĉampiono en 2022-2023 unuafoje estas la klubo *Raków Częstochowa*, sed sume plej ofte en la historio ĉampionis la klubo *Legia Warszawa* - laŭ la stato de 2023 entute 15-foje.

## Historio 
La pola futbalista asocio (PZPN) fondiĝis dum la jaro 1919 baldaŭ post la fondo de la pola respubliko Pollando sekve de la pripaca konferenco de Versajlo. Dum la jaro 1923 la asocio aliĝis al la monda federacio FIFA kaj ekde tiam havas oficialan viran nacian teamon. La vira pola teamo ĝis inkluizive de 2022 naŭ-foje partoprenis en turniroj pri la Futbala Mondpokalo, kaj havis sian plej sukcesan fazon dum la 1970-aj jaroj. Plej kulmina venko estis gajno de la ora medalo dum la Somera Olimpiko 1972 en Munkeno. Du jarojn pli poste, dum 1974, la teamo dum la Futbala Mondpokalo 1974 atingis la trian lokon kaj povis ripeti tion dum la monda turniro de la jaro 1982 en Hispanio. Dum la Somera Olimpiko 1976 en Montrealo kaj la Somera Olimpiko 1992 en Barcelono aldoniĝis du pliaj arĝentaj medaloj. Kontraste dum multaj jaroj malsukcesis la kvalifikiĝo pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado – eĉ dum la sukcesaj 1970-aj jaroj nenio pola teamo sukcesis en la kvalifikigaj matĉoj. Unuafoje dum la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 sukcesis partopreno. En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 la pola teamo samkiel la ukraina aŭtomate partoprenis, ĉar la du landoj estis la gastigantoj de la sporta evento kaj laŭtradicie la teamoj de la gastiganta lando partoprenas sen kvalifikiĝo. En 2016 la teamo estis inter la lastaj ok teamoj, kaj ankaŭ en 2021 sukcesis pri partopreno.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Futbalo en Pollando
4-Metilkatekolo

**4-Metilkatekolo** aŭ **p-metilkatekolo** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **4-metilgvajakolo** kaj **klorida acido**. Ĝi estas blanka aŭ malhela solidaĵo, solvebla en akvo. 4-Metilkatekolo posedas 7 karbonatomojn, 8 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn.

4-Metilkatekolo, el la familio de la gvajakoloj, estas aroma organika kombinaĵo, kiu estas vaste uzata en la kemiaj, farmaciaj kaj kosmetikaj industrioj. Ĝi estas nature okazanta kunmetaĵo trovata en lignofumo, karbogudro, kaj kreosoto, kaj ankaŭ estas trovata en gamo da plantospecioj. En la laboratorio, 4-Metilkatekolo estas uzata kiel reakciaĵo en la sintezo de diversaj kombinaĵoj, kiel solvanto kaj kiel peraĵo en la sintezo de aromataj kombinaĵoj. Ĝi ankaŭ estas uzata en la produktado de farmaciaĵoj, tinkturfarboj kaj aliaj aromataĵoj.

**En vivo**, 4-Metilkatekolo estas uzata en la studo de siaj efikoj al la hepato, la kardiovaskula sistemo kaj la imunsistemo. Ĝi ankaŭ estis uzata en la studo de siaj efikoj kontraŭ kanceraj ĉeloj, kaj kiel antioksidanto.

**En vitro**, 4-Metilkatekolo estas uzata en la studo de siaj efikoj al enzimoj, proteinoj, kaj aliaj biologiaj molekuloj. Ĝi ankaŭ estas uzata en la studo de siaj efikoj al ĉelvivebleco, ĉelproliferado, kaj ĉelmorto.

Rilate al la mekanismo de ago de la 4-Metilkatekolo, tamen, oni supozas, ke ĝi funkcias kiel antioksidanto per forigo de liberaj radikaloj kaj malhelpante lipidan peroksidadon. Ĝi ankaŭ supozeble havas kontraŭinflamajn kaj kontraŭkancero-proprecojn.

Oni trovis, ke 4-Metilkatekolo havas diversajn biologiajn agadojn, inkluzive de antioksidantaj, kontraŭinflamaj kaj kontraŭkanceraj agadoj. Ĝi ankaŭ estas trovita havi protektan efikon kontraŭ oksida streso, kaj pruviĝis malhelpi la formadon de DNA-damaĝo kaj ĉelmorto.

4-Metilkatekolo estis trovita havi diversajn biokemiajn kaj fiziologiajn efikojn. Ĝi pruvis malhelpi la agadon de enzimoj implicitaj en la metabolo de drogoj kaj toksinoj, same kiel enzimoj implicitaj en la metabolo de grasaj acidoj. Ĝi ankaŭ estas trovita malhelpi la agadon de certaj proteinoj implicitaj en la reguligo de inflamo, ĉela proliferado, kaj apoptozo.

La uzo de 4-Metilkatekolo en laboratoriaj eksperimentoj havas kelkajn avantaĝojn kaj limigojn. La ĉefa avantaĝo uzi 4-Metilkatekolon estas ĝia havebleco, ĉar ĝi estas vaste disponebla en la laboratorio. Krome, ĝi estas relative malmultekosta kaj facile uzebla. Tamen, unu limigo de uzado de 4-Metilkatekolo estas, ke ĝiaj efikoj al biologiaj sistemoj ne estas bone komprenitaj, kaj tial ĝia uzo en laboratoriaj eksperimentoj devas esti farita singarde.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **p-metilkatekolo** per traktado de **4-metilgvajakolo** kaj **klorida acido**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-metilkatekolo** per traktado de **2-kloro-4-metilfenolo** kaj **natria hidroksido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-metilkatekolo** per traktado de **3,4-duklorotolueno** kaj **natria hidroksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Katekolo

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
4-Etilkatekolo

**4-Etilkatekolo** aŭ **p-etilkatekolo** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la acetaldehido kaj 3-benzofurano. Ĝi estas blanka aŭ malhela, higroskopa solidaĵo, malmulte solvebla en akvo. 4-Etilkatekolo posedas 8 karbonatomojn, 10 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn.

4-Etilkatekolo estas aromata hidrokarbono, kiu estas vaste uzata en la sintezo de diversaj kombinaĵoj. Ĝi estas blanka kristala solido kun frostopunkto de 38,7 °C kaj bolpunkto de 273,3 °C. 4-Etilkatekolo estas grava peraĵo en la sintezo de farmaciaĵoj, tinkturfarboj, aromataĵoj kaj aliaj kombinaĵoj. Ĝi ankaŭ estas studata pro siaj eblaj aplikoj en la kampoj de biokemio, farmakologio kaj medicino.

4-Etilkatekolo estas studata pro ĝiaj eblaj aplikoj en la kampoj de biokemio, farmakologio kaj medicino. En biokemio, 4-Etilkatekolo estas uzata por kompreni la enzimsistemojn implicitajn en la metabolo de aromataj hidrokarbonidoj. En farmakologio, 4-Etilkatekolo estas studata pro ĝia ebla uzo kiel drogo por la traktado de iuj malsanoj. En medicino, 4-Etilkatekolo estas uzata por kontroli la efikojn de iuj drogoj sur la homa korpo.

La mekanismo de ago de 4-Etilkatekolo, tamen, oni kredas, ke 4-Etilkatekolo agas kiel inhibicianto de iuj enzimoj implicitaj en la metabolo de aromataj hidrokarbonidoj. Oni ankaŭ kredas, ke 4-Etilkatekolo povas agi kiel antioksidanto, kiu povas esti utila en la antaŭzorgo de iuj malsanoj.

4-Etilkatekolo estas studata pro ĝiaj eblaj biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj. En laboratoriostudoj, 4-Etilkatekolo pruviĝis malhelpi la enzimsistemojn implicitajn en la metabolo de aromataj hidrokarbonidoj. Ĝi ankaŭ pruviĝis posedi antioksidajn proprecojn, kiuj povas esti utilaj en la antaŭzorgo de iuj malsanoj.

La avantaĝoj de uzado de 4-Etilkatekolo en laboratoriaj eksperimentoj inkluzivas ĝian malaltan koston, ĝian haveblecon kaj ĝian relative malaltan toksecon. La limigoj de uzado de 4-Etilkatekolo en laboratoriaj eksperimentoj inkluzivas ĝian malstabilecon, ĝian nekongruecon kun certaj solvantoj kaj ĝian malaltan solveblecon en akvo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **4-etilkatekolo** per traktado de **4-kloro-katekolo** kaj **etila klorido** en ĉeesto de zinko:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-etilkatekolo** per traktado de **2-kloro-4-etilfenolo** kaj **natria hidroksido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-etilkatekolo** per traktado de **1,2-dukloro-4-etilbenzeno** kaj **natria hidroksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Fenoloj

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
Hungaria Futbala Unuiĝo

La **Hungaria Futbala Unuiĝo**,  (MLSZ), estas la nacia futbala asocio en Hungario, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 1901.  La asocio interalie ekde la jaro 1995 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, nomata , la "nacia ĉampioneco". La ĉampiono en 2023 estas la klubo *Ferencvárosi Torna Club* ("gimnastika klubo de la urbodistrikto Ferencváros") de Budapeŝto, kiu ankaŭ plej ofte en la historio ĉampionis - laŭ la stato de 2023 entute 34-foje.

* hungara vira nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
* retaj paĝoj de la hungara ligo pri futbalo (en la hungara kaj angla)

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Futbalo en Hungario
Ion rapid transit

***Ion rapid transit*** estas la nomo de sistemo de malpeza trajno en la Regiona Municipo Waterloo en la kanada provinco Ontario. La malpeza fervojlinio ligas la tri najbarajn urbojn de Waterloo, Kiĉenero kaj Kembriĝo. Dum la unua etapo inter la urboj Waterloo kaj Kiĉenero ĝi funkcias sur longo de , la dua etapo inter Kiĉenero kaj Kembriĝo ankoraŭ estas planita. Kiam finita, la linio estos  longa.

centra|450px|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Waterloo (Ontario)
* Kiĉenero
* Kembriĝo (Ontario)
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
*  (, tradukebla)
* UrbanRail.Net

Waterloo
Waterloo
Waterloo
Tramtransporto en Dubajo

**Tramtransporto en Dubajo** () estas sistemo de publika transporto en specifa koridoro en Dubajurbo en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Enservigita la , ĝi ligas la distrikton Al Sufouh al la urbocentro. En 2023, ĝi inkluzivis ununuran linion de , inkluzive de  en viadukto, kun 11 stacioj, el kiuj kvar superteraj. Plilongigo estas en konstruo.

centra|450ra|eta|Mapo

## Itinero 
## Vidu ankaŭ 
* Dubajurbo
* Metroo de Dubajo
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Alstom Citadis

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)
* UrbanRail.Net

Tramo
Dubajo
Dubajo
Dubajo
Lehel Gál

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gál Lehel** estas rumania hungara pentristo, vitralisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis en 1969 en Șimleu Silvaniei.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en arta mezlernejo en Târgu Mureș en 1988. Ekde la sekva jaro li vivis en Hungario, kie li akiris pentristan diplomon en Hungara Belarta Universitato en 1996, post 2 jaroj majstran diplomon, pli poste en 2007 li doktoriĝis, fine li akiris sciencan gradon DLA en 2011. Lia majstro estis Gábor Nagy (pentristo). Intertempe ekde 1992 li partoprenis en ekspozicioj ankaŭ eksterlande. Inter 1998-2006 li instruis en la universitato, poste en instituto en Szeged. Inter 2016-2020 li estis docento kaj katedrestro, ekde 2018 institutestro. Li ricevis premiojn inter 1995-2017.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1993)
* Szentendre (1996)
* Szeged (1997, 2001)
* Csongrád (urbo) (2006)
* Parizo (2007)
* Milano (2008)
* Gödöllő (2010)

## Elektitaj pentraĵoj 
* *Nyitott tér* (sekpentraĵo), Budapeŝto, (1995)
* *Kert* (sekpentraĵo), Göd, (2002)
* *Látkép* (sekpentraĵo), Cluj, (2008)

## Elektitaj vitraloj 
* vitraloj de tombeja kapelo en Rácalmás (2016)
* vitraloj de Preĝejo Sankta Spirito (Veresegyház) (2016) 

## Fontoj 
* biografio hungare legebla en la 64-a paĝo
* membiografio hungare kun foto
* dateno

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj vitralistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Monda Fonduso por Monumentoj

La **Monda Monumenta Fonduso** (, akronime **WMF**) estas privata internacia organizo bazita en Novjorko, Usono, kun la celo konservi historiajn monumentojn kaj mediojn . Ĝi havas lokajn filiojn en, inter aliaj lokoj, Kamboĝo, Francio, Peruo, Portugalio, Hispanio kaj Britio.

La Monda Monumenta Fonduso estis fondita en 1965 fare de emerita usona armea kolonelo James A. Gray (1909–1994) kun la celo savi la Klinantan Turon de Pizo stabiligante la fundamentojn sub ĝi. Kiel ĝia unua projekto, la organizo okupiĝis pri la rokaj preĝejoj de Lalibela en Etiopio kunlabore kun Unesko. Poste, la Monda Monumenta Fonduso laboris kun la moaj ŝtonkapoj sur Paskinsulo kaj, kune kun Unesko, kaj pri inundoprotektado en Venecio .

## Mondaj Monumentoj Watch 
[alternative=Gokarna Mahadev Temple|maldekstre|eta|La Mahadev Templo en [:en:Gokarneshwor|Gokarneshwor, Nepalo, konserva projekto de la Internacia Fonduso por Monumentoj.]]
[alternative=Aerial view of the Citadelle Laferrière|eta|Aera vido de la [Citadelo Laferrière|Citadelle Laferrière, en norda Haitio, konserva projekto de la Fonduso (1985–87).]]
[eta|La fantoma urbo de [Craco, Italio, konserva projekto de la fonduso (2010)]]
Ekde 1996, la Monda Fonduso por  Monumentoj publikigas ĉiujn du jarojn *World Monuments Watch,* liston de la plej minacataj kulturaj monumentoj en la mondo, kie lokaj grupoj laboras por protekti la objektojn. La listo por 2020 inkluzivas Rapa Nui Nacia Parko sur Paskinsulo (erozio), la Urubamba Valo en Peruo (turismo), la Woolworth Konstruaĵo en San Antonio en Teksaso, Usono (malkonstruo) kaj malnovaj akvosistemoj sur la Deccan Altebenaĵo en Barato (manko de bontenado) .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Monda Fonduso por Monumentoj
* Britia filio 
* Priskribo de WMFaj aktivecoj en Kambodio de la oficiala *Aŭtoritato por la Protekto kaj Administrado de Angkor kaj la Regiono de Siem Rikoltas* (APSARA)
* Priskribo de partnereco inter ARTstor kaj WMF 

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1965
Kategorio:Heredaĵaj organizaĵoj
Kategorio:Konservaj kaj restaŭraj organizaĵoj
Kategorio:Arkitekturaj grupoj
Kategorio:Arkeologiaj organizaĵoj
Ákos Koroknai

'*** [Akoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Koroknai Ákos*' estis hungara arkivisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris arkivistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Post la diplomo li praktikadis jaron en ŝtata arkivo de Esztergom, poste li laboris en la Hungara Tutlanda Arkivo. Li havis altajn postenojn, eĉ inter 2002 – 2003 li estis arkivestro. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1972 kaj li akiris sciencan gradon Ph.D. en 1997. Li pensiuliĝis en 2006, pli frue li ricevis premiojn en 1998 kaj 2005.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gazdasági és társadalmi viszonyok a dunai és tiszai határőrvidéken a XVIII. század elején* (1974)
* *A magyarországi tőkés vállalkozók típusai* (1979)
* *Az 1896. évi választások Délkelet-Dunántúlon* (1986)
* *Elméleti felvetések a gazdasági iratok makroszintű levéltári értékelésének problematikájához 1989 után* (2001)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Johann Konrad von Einem

**Johann Konrad von EINEM** (mortinta la ) estis germana poeto kaj lernejestro.

Von Einem estis vica rektoro en Münden antaŭ privatuliĝo de 1797 en Erfurto. De li konataj estas kelkaj mallongaj poemoj kiuj aperis en la gazetoj "Göttinger Musenalmanach" kaj "Musenalmanach" de Johann Heinrich Voß. Tie li subsignis per la mallongigo *v.E.*. Estante amiko de Gottfried August Bürger li ĝuis plurfojan menciiĝon en leteroj de Bürger. 
Johann Martin Miller vizitis lin kaj lian filinon Charlotte en Münden dum urba trapasado ĉevojaĝe.
## Literatur
*Meusel, Lexikon. Redlich, Versuch eines Chiffernlexikons zu den Göttinger, Vossischen, Schiller’schen und Schlegel-Tieck’schen Musenalmanachen. Hamburgo 1875.
## Fonto
*Creizenach, Wilhelm, "Einem, Johann Konrad von". Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie 5 (1877), p. 758 (tie ĉi interrete) 

Kategorio:Mortintoj en 1799
János Lakos (arkivisto)

**János Lakos** [jAnoŝ lakoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lakos János** estis hungara arkivisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Balatonrendes, li mortis  en Balatonrendes.

## Biografio 
 maturiĝis en mezlernejo, poste li laboris jaron ĉe vojkonstruado. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1972, post 4 jaroj li doktoriĝis kaj en 1979 li akiris arkivistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Jam inter 1972-1976 li laboris en la Hungara Tutlanda Arkivo, poste inter 1976-1980 en arkivo de Pest. Inter 1980–1982 li estis arkivestro de Vác, poste li havis postenon en la ministerio. Inter 1992-1997 li estis arkivestro de la Tutlanda Arkivo, poste li pensiuliĝis, tamen li estis inspektoro de arkivoj ĝis 2012. Li edziĝis dufoje, resume li havis 3 filojn kaj solan filinon. Li ricevis premiojn inter 2000-2013.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Magyar Országos Levéltár térképeinek katalógusa I–VI.* (1976–1988)
* *A Magyar Szocialista Munkáspárt Központi Bizottságának 1989. évi jegyzőkönyvei I–II.* (1993)
* *A Magyar Országos Levéltár* (1996)
* *A Szapáry- és a Wekerle-kormány minisztertanácsi jegyzőkönyvei I–II.* (1999)

## Fontoj 
* membiografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* [biografio hungare kun foto](http://www.helyismeret.hu/index.php?title=Lakos_J%C3%A1nos_(lev%C3%A9lt%C3%A1ros))

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
La Liga

**La Liga** estas la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj en Hispanio.
Kompreneble ĉiuj renomaj landaj klubaj teamoj konkuras en ĝi, kiel ekzemple Athletic Bilbao, Atlético Madrid, Futbala Klubo de Barcelono, Celta de Vigo, RCD Espanyol, Real Madrid, Sevilla FC, Valencia CF kaj Villarreal CF. Ĝi agadas kadre de la Reĝa Federacio Hispania de Futbalo,  (RFEF), , fondita jam en 1913, sed la tutnacia ligo nur estis fondita en 1929.

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Futbalo en Hispanio
Kategorio:Futbalaj ligoj
Dana Pilkluda Unuiĝo

La **Dana Pilkluda Unuiĝo**,  (DBU), estas la nacia futbala asocio en Danio, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 1889. La asocio interalie ekde la jaro 1991 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, la tielnomata Supera Ligo - . La ĉampiono en 2022-2023 estas la futbala klubo Kopenhago, , rekonebla per emblemo de blua leona kapo, kiu ankaŭ plej ofte en la historio ĉampionis - laŭ la stato de 2023 entute 15-foje.

## Vidu ankaŭ 
* Dana vira nacia teamo de futbalo
* Dana virina nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Futbalo en Danio
Reĝa Federacio Hispania de Futbalo

[eta|maldekstra|300px|futbalistoj de la hispana nacia teamo celebras la gajnon de la [Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 en Madrido]]
[eta|maldekstra|300px|la hispana nacia teamo antaŭ la ekflugo al la [Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012]]

La **Reĝa Federacio Hispania de Futbalo**,  (RFEF), , , estas la nacia futbala asocio en Hispanio, unuavice federacio de la landaj futbalkluboj. Ĝi estas la landa asocio de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia aŭ mallonge FIFA kaj de la Unio de Eŭropaj Futbal-Asocioj aŭ mallonge UEFA, kaj fondiĝis en 1913.  La asocio havas sian sidejon en aparta "futbala urbeto" en la antaŭurbo Las Rozas de Madrido, unu el la plej grandaj municipoj de la Madrida Regiono. Ĝi interalie ekde la jaro 1995 organizas ĉampionecon en la plej alta ligo de klubaj teamoj el viraj, plenaĝaj, profesiaj futbalistoj de la lando, la tielnomata "Unua Divizio" - , , neformale nomata "La Liga". La ĉampiono en 2023 estas la klubo Futbala Klubo de Barcelono, kiu ĉampionas la 27-an fojon, sed sume plej ofte en la historio ĉampionis la klubo Real Madrid - laŭ la stato de 2023 entute 35-foje.

## Naciaj teamoj 
* hispana vira nacia teamo de futbalo
* hispana virina nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Futbalo en Hispanio
Kalvinana preĝejo (Veresegyház)

La **Kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Veresegyház (Hungario).

## Historio 
Dum dominado de turkoj la loĝantoj kalvinaniĝis, tial ili uzis la katolikan kirkon. Dum la kontraŭreformacio en 1718 la katolikoj rericevis ĝin. Tiam la kalvinanoj ne rajtis konstrui novan kirkon, nur depost reĝa deklaro en 1781. La sentura kalvinana preĝejo estis konstruita inter 1784-1788, la turo estis alkonstruita en 1811. Ĝuste post cent jaroj la kirko estis trakonstruita al novgotiko.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en parko ĉe stratangulo, antaŭ la kirko monumento pri la hungara revolucio de 1956 estas videbla. La fasado estas simetria, la kvadrata turo plene reliefas. La fasado havas ankoraŭ po unu apeksarkajn fenestrojn. La enirejo troviĝas tra la turo, sed antaŭe estas pluvŝirmilo. Similaj fenestroj situas sur la navo. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj. Trezoroj de la kirko estas telero el 1683, kaliko el la 18-a jarcento kaj kupra telero el 1700.

## Fontoj 
* historio
* datenoj kun foto
eta|

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado

Veresegy
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Veresegyház
4-Vinilkatekolo

**4-Vinilkatekolo** aŭ **3,4-duhidrokso-stireno** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la acetaldehido kaj 3-benzofurano. Ĝi estas blanka aŭ flaveca, lumsensiva solidaĵo, malmulte solvebla en akvo. 4-Vinilkatekolo posedas 8 karbonatomojn, 8 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn.

4-Vinilkatekolo estas natura organika kombinaĵo, kiu estas vaste uzata en scienca esplorado. Ĝi ankaŭ estas konata kiel 3,4-duhidroksovinilbenzeno aŭ 4-Vinilkatekolo. Ĉi tiu kombinaĵo estas derivaĵo de fenilpropanoido kaj troviĝas en diversaj plantoj, inkluzive de fruktoj, legomoj kaj herboj. La kemia strukturo de 4-Vinilkatekolo konsistas el benzena ringo kun du hidroksilaj grupoj kaj vinila grupo ligita al ĝi.

4-Vinilkatekolo estas vaste uzata en scienca esplorado pro siaj unikaj proprecoj. Ĝi pruviĝis posedi antioksidajn, kontraŭinflamajn, kaj kontraŭkancero-proprecojn. La kunmetaĵo ankaŭ estas trovita havi eblajn aplikojn en la kampo de organika elektroniko pro sia kapablo formi stabilajn kaj konduktajn filmojn.

Rilate al la mekanismo de ago de 4-Vinilkatekolo, tamen, oni kredas, ke ĝi funkcias kiel libera radikalo kaj malhelpas la agadon de iuj enzimoj implicitaj en oksida streso kaj inflamo.

Studoj montris, ke 4-Vinilkatekolo havas kelkajn biokemiajn kaj fiziologiajn efikojn. Oni trovis, ke ĝi protektas kontraŭ oksida streso, reduktas inflamon kaj induktas apoptozon en kanceraj ĉeloj. La kombinaĵo ankaŭ pruviĝis havi neŭroprotektajn efikojn kaj plibonigi kognan funkcion.

La avantaĝoj de uzado de 4-Vinilkatekolo en laboratorio-eksperimentoj inkluzivas ĝian malaltan toksecon, altan stabilecon kaj facilecon de sintezo. Tamen, la kunmetaĵo havas limigitan solveblecon en akvo, kiu povas malfaciligi labori en akvaj medioj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **4-vinilkatekolo** per traktado de **4-kloro-katekolo** kaj **etileno**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-vinilkatekolo** per traktado de **4-Vinilveratrolo** kaj **klorida acido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-vinilkatekolo** per traktado de **3,4-dukloro-stireno** kaj **natria hidroksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Fenoloj

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
Marieta Orozco

**Marieta OROZCO** (Barcelono, 11a de februaro 1978) estas hispana aktorino. 

## Biografio kaj kariero
Ŝi faris studojn de aktorado, danco kaj kantarto.

Ŝia patrino estas la aktorino Alicia Orozco.

Ŝi havas unu fikon kaj pozis nuda en la revuo *Interviú* kelkajn tagojn antaŭnaske.

En la 10a sezono de la serio de TVE "Cuéntame cómo pasó" ŝi ludis la rolon de Inés Alcántara, kiu estis apartigita de la serio post la foriro fare de la aktorino Irene Visedo. 

En 1998 ŝi ricevis Goya-premion al la plej bona novula aktorino pro la filmo *Barrio* de Fernando León de Aranoa.

## Kelkaj filmoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Radia intervjuo en 'Sospechosos Habituales' (10/05/10)

* 

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kaŭkaza bizono

La **Kaŭkaza bizono** (*Bison bonasus caucasicus*) aŭ **dombajo** ( домбай ) estis subspecio de eŭropa bizono kiu enloĝis la Kaŭkazajn Montojn de Orienta Eŭropo.

Kompare al la arbaraj bizonoj en pli plataj partoj de Eŭropo la kaŭkaza subspecio estis malpli peza, kaj pli bone adaptita al montaraj vivkondiĉoj.

Ilin ĉasis, krom homoj, la kaspia tigro kaj la azia leono en Kaŭkazo, same kiel aliaj predantoj kiel ekzemple lupoj kaj ursoj. La lastajn tri individuojn de la subspecio oni pafmortigis en 1927.

Nur unu kaŭkaza virbizono konserviĝis en kaptiteco. Tiu ĉi individuo, nomata Kaukasus, naskiĝis en Kaŭkazo en 1907 kaj alportiĝis al Germanio en 1908, kie li vivis ĝis la 26-a de februaro 1925. Dum kaptiteco, li reproduktiĝis kun bovinoj el la malaltebenaĵa subspecio *Bison bonasus bonasus*, kaj la naskitoj el tiuj koitoj eniris hibridan gregon de la "malalteja-kaŭkaza bredlinio".

Kategorio:Bizono
Kategorio:Formortintaj mamuloj