open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kordeca grafeo

eta|220x220ra|Ciklo (nigra) kun du kordoj (verdaj). Tiu ĉi grafeo estas kordeca. Tamen, se oni forigus unu verdan lateron, la grafeo ne plu estus kordeca, ĉar en ĝi ekzistus senĥorda 4-vertica ciklo kun 3 nigraj lateroj kaj unu verda.

En grafeoteorio, **ĥordeca grafo** aŭ **kordeca grafeo** estas grafeo, en kiu ĉiu ciklo kun pli ol tri verticoj havas **ĥordon** (aŭ *kordon*), t.e. lateron ne apartenantan al la ciklo, kiu ligas du verticojn el la ciklo. Ekvivalente, ĉiu induktita ciklo en la grafeo estu precize 3-vertica. Oni povas priskribi kordecan grafeon ankaŭ
# kiel grafeon kun perfekta forigada ordo
# kiel grafeon, kies ĉiu minimuma disigilo estas plena, kaj
# kiel komunaĵon inter subarboj de arbo.

## Perfekta forigado kaj efika rekonado 
Perfekta forigada ordo en grafeo temas pri ordo de la verticoj tia, ke por ĉiu vertico *v*, *v* kaj la najbaroj de v sekvantaj v en la ordo faras kliko. Grafeo havas kordecon se kaj nur se ĝi havas perfektan forigadan ordon.

## Minimuma disiganto 
Grafeoteorie, *verticaro disiganta* estas aro da verticoj tia, ke se forigita, la grafeo iĝos disa; disiganto estas *minimuma* se ĝi ne havas severan subaron kiu mem estas disiganto. Laŭ teoremo de , ĉiu minimuma disiganto en kordeca grafeo estas plena; Dirac utiligis ĉi tiun propraĵon por pruvi ke kordeca grafeo estas perfekta.

## Kordecigo kaj arbolarĝo 
*G* estu hazarda grafeo, **kordecigito** de* G* estas kordeca grafeo, kiu enhavas *G* kiel subgrafeo. La **arbolarĝo** de *G* estas la nombro da verticoj en la plej granda kliko de la kordecigito kiu minimumigas la nombron. '''*k*-arbo'* estas grafeo tia, ke ne eblas aldoni novan lateron sen grandigi ĝian arbolarĝon trans *k*. Tial, *k''-arboj estas siaj propraj kordecigitoj, kaj estas subaro de kordecaj grafeoj. Oni ankaŭ povas difini variajn klasojn de grafeoj per kordecigo.

## Notes 
Kategorio:Grafeteorio
Csaba Ivánka

**Csaba Ivánka** [ĉaba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ivánka Csaba** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, muzikisto. Lia fratino estis ŝakludisto Mária Ivánka.

Csaba Ivánka http://www.imdb.com/name/nm0412497/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Csaba Ivánka frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1973. Lia ĉefinstruisto estis László Vámos. Samloke en 1987 li akiris plian reĝisoran diplomon, lia ĉefinstruisto estis Ottó Ádám. Post la unua diplomo li aliĝis al priinfana teatro, inter 1974-1981 li estis membro de Teatro Szigligeti (Szolnok). Ekde 1982 ĝis sia frua morto li estis aktoro kaj reĝisoro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1982–1996 li komponadis kaj kantadis en muzika grupo. Li ricevis 3 premiojn inter 1986-1995. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Romeo kaj Julieta - Petro
** La Venecia Komercisto - Lanzalo Gobbo
** Somermeznokta sonĝo - Vackor
** La dresado de la megero - Lucentio
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la viraj ĉefroloj); sciencisto
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Szellemfi

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Neurock* (2001)
* *Főúr, írja a többihez!* (1990)
* *A hét varázsdoboz* (1985)
* *Giordano Bruno megkísértése* (1973)

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* William Shakespeare: Otelo
* Sándor Petőfi: *A helység kalapácsa*
* Sándor Bródy: *A tanítónő*

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Ray Baker kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=13548

## Memorigiloj 
* premio "Ivánka Csaba" fondita en 2000

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Jánosa

**Lajos Jánosa** [lajoŝ jAnoŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jánosa Lajos** estas hungara dekoraciisto, altlerneja instruisto.

Lajos Jánosa http://www.imdb.com/name/nm1751965/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Jánosa frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1956. Li lernis ĉefe de Mátyás Varga. En la sekva jaro li kaj lernis en Nacia Teatro (Budapeŝto), kaj li instruis en Teatra kaj Filma Altlernejo. Inter 1957 kaj 1968 li estis dekoraciisto de Teatro Madách, inter 1958–1965 li ankaŭ instruis en la menciita Industriarta Altlernejo. Inter 1968–1996 li laboris en la Hungara Televizio, poste li estas sendependa entreprenisto pri dekoraciadoj. Li ricevis premiojn en 1970 kaj 1983.
 
## Elektitaj teatraj dekoraciaĵoj 
* Sándor Bródy: *A medikus* (1959, 1970)
* William Shakespeare:
** La ventego (1960, 1980)
** Kiel plaĉas al vi (1964)
** La Vintra Fabelo (1965)
** Rikardo la 3-a (1969)
* József Katona: *Bánk bán* (1976)
* Ernő Szép: *Kávécsarnok* (1993)

## Elektitaj filmaj dekoraciaĵoj 
* *Nem vagyunk angyalok* (1967)
* *Tudós nők* (1975)
* *Buborékok* (1983)

## Lia libro 
* *Scenographia Hungarica* (1973, kunverkinto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Máté Járai

**Máté Járai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Járai Máté** estas hungara aktoro, kantisto. Lia avo estis Gyula Maár.

Máté Járai http://www.imdb.com/name/nm1678956/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Máté Járai jam dum la bazlernejo ofte deklamis, eĉ li aĝis 13, kiam li ricevis rolon en muzikalo T. S. Eliot-Andrew Lloyd Webber: Katoj. Dum la gimnaziaj jaroj li ricevis festivalan premion pro rolo en dramo en 1997. Inter 1997-2000 li lernis en muzika lernejo, sed li estis aktoro ankaŭ en Teatro Petőfi (Veszprém). En la sekvaj jaroj li apartenis al pluraj teatraj trupoj. Inter 2005 kaj 2010 li estis membro de la Nacia Teatro (Szeged), poste de la Nacia Teatro (Győr). Li ricevis diversajn premiojn inter 1997-2015.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Rosencrantz (en Budapeŝto)
** Reĝo Lear - Oswald (en Szeged)
* Mihály Eisemann: *Fekete Péter* - Pierre Lenoir (en Szeged)
* Dobozy-Korognai: La kaporalo kaj la aliaj - SS-leŭtenanto (en Győr)

## Fontoj 
* persona paĝo 
* http://www.gyoriszinhaz.hu/item/1039-j%C3%A1rai-m%C3%A1t%C3%A9

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Esteve Rabat

**Esteve RABAT** (naskiĝis la 25-an de majo 1989 en Barcelono) estas hispana motorciklisto, mondĉampiono.eta|dekstra|Esteve RabatKomencis en Klaso 125 en 2005 kiel *wildcard* per Honda. En 2006 kuris kelkajn kurojn per Honda. En 2007 konkurencis per Honda, en 2008 per KTM, en 2009 kaj 2010 per Aprilia. En 2011 ekkuris en Moto2, konkurencante per FTR. En 2012 ekkuris al la Kalex. En 2014 estis mondĉampiono. En 2016 ekkuris en MotoGP, kondukante Honda de la teamo Marc VDS.

## Rezultoj en MotoGP 
## Notoj 
Kategorio:Hispanaj motorciklistoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Jan Švankmajer

[eta|[Knovíz, distrikto Kladno, Ĉeĥio. Iama kinejo dekstre: studio de Jan Švankmajer.]]
**Jan Švankmajer** ([ˈjan ˈʃvaŋkmajɛr]; 4a de Septembro 1934) estas ĉeĥa filmisto kaj artisto kies laboro atingis diversajn rimedojn. Li estas mem-etikedita superrealista konata pro sia animaciaĵoj kaj roluloj, kio ege influis aliajn artistojn kiaj Terry Gilliam, la Fratoj Quay, kaj multaj aliaj.

Švankmajer akiris reputacion dum kelkaj jardekoj pro sia distinga uzado de la tekniko de haltomovo, kaj sia kapablo fari superrealismajn, koŝmarajn, kaj eĉ ioel amuzajn filmojn. Li komencis en 1988 per filmo pri Alico en Mirlando, sekvis per *Faŭsto* laŭ la Faŭsto-j de Johann Wolfgang von Goethe kaj de Christopher Marlowe en 1994 kaj pliaj ĝis la projekto por 2018 *Insektoj* (Hmyz) laŭ la verko de Karel Čapek kaj de Josef Čapek. Li faris ankaŭ kurtojn.

Li plufaras filmojn en Prago.

## Verko 
* Jan Švankmajer, Touching and Imagining: An Introduction to Tactile Art, I.B.Tauris, 2014, 9781780761473.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Peter Hames: Dark Alchemy: The Films of Jan Svankmajer, Praeger Paperback, 1995, ISBN 0-275-95299-1.
* Evašvankmajerjan / Anima Animus Animation, Arbor vitae, 1998, ISBN 80-901964-4-6 (katalogo, tekstoj de Jan Švankmajer kaj Eva Švankmajerová)
* Bertrand Schmitt, František Dryje (eds): Jan Švankmajer. Dimensions of Dialogue / Between Film and Fine Art, Arbor vitae, 2012, ISBN 978-80-7467-016-9. Ĉeĥa versio Jan Švankmajer. Možnosti dialogu. Mezi filmem a výtvarnou tvorbou, ISBN 978-80-7467-015-2.
* Michael Richardson, "Jan Svankmajer and the Life of Objects," Surrealism and Cinema. New York: Oxford UP, 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Animation of Jan Svankmajer*  at Keyframe - the Animation Resource
* Overview of his work
* Jan Švankmajer - PL pole
* On Svankmajer's Faust
* The Works of Jan Svankmajer 
* Downing the Folk-Festive: Menacing Meals in the Films of Jan Svankmajer
* Czech Animation, privata blogo
* An article and filmography on Svankmajer 
* Review of Dimensions of Dialogue, The Ossuary, Food and Death of Stalinism

Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Kategorio:Animacio
Kategorio:Homoj el Prago
Kategorio:Superrealismo
Kategorio:Ĉeĥaj artistoj
La marvirineto (1989)

***The Little Mermaid*** (anglalingve por *La marvirineto*) estas 1989-a usona animacia muzikala fantazia filmo produktita de la animaciaj studioj de Walt Disney kaj publikigita de Walt Disney Pictures. Bazita sur la dana fabelo samnoma de Hans Christian Andersen, *The Little Mermaid* rakontas la historion de bela sirena princino, kiu revas iĝi homa. Verkita, reĝisorita, kaj produktorita de Ron Clements kaj John Musker, kun muziko de Alan Menken kaj Howard Ashman (kiu estis ankaŭ kun-produktoro).

La filmo prezentas la voĉojn de Jodi Benson, Christopher Daniel Barnes, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Jason Marin, Kenneth Mars, Buddy Hackett kaj René Auberjonois.

Ĝi estis la 28-a animacia filmo de Disney, kaj estis premierita al kinejoj la , ricevante grandajn pozitivajn reviziojn, kaj enspezante 84 milionojn da usonaj dolaroj nur enlande dum sia dekomenca publikigo, kaj 211 milionojn da usonaj dolaroj tutmonde. Post la sukceso de la filmo de 1988 de la firmaoj Disney kaj *Amblin Entertainment* nome *Who Framed Roger Rabbit*, *The Little Mermaid* rekuperis iel la reputacion de la animaciaj filmoj de Disney, post serio de kritikaj aŭ komercaj malsukcesoj, kiuj datis el la komenco de la 1970-aj jaroj.

Ĝi ankaŭ markis la komencon de la epoko konata kiel «Disneja Renesanco».

## Ĉefrolantoj 
en la origina, anglalingva versio
* Jodi Benson: Ariel
* Christopher Daniel Barnes: Princo Eric
* Pat Carroll: Ursula
: * Jodi Benson: Vanessa 
* Samuel E. Wright: Sebastian
* Jason Marin: Flounder
* Kenneth Mars: Reĝo Triton
* Buddy Hackett: Scuttle
* Ben Wright: Grimsby
* Paddi Edwards: Flotsam kaj Jetsam
* Edie McClurg: Carlotta la servistino
* Kimmy Robertson kaj Caroline Vasicek: Fratinoj de Ariel
* Will Ryan: Harold la hipokampo
* Frank Welker: Max la ŝafhundo
* René Auberjonois: Ĉefkuiristo Louis

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* *The Little Mermaid* ĉe Don Markstein's Toonopedia. Arkivita el la originalo la 11an de Novembro, 2015.

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Disney
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1989
Kategorio:Filmoj laŭ fabeloj de Hans Christian Andersen
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Usonaj muzikaj filmoj
Kategorio:Marvirinoj
Loris Baz

eta|dekstra|Loris Baz
**Loris BAZ** (naskiĝis la 1-an de februaro 1993 en Sallanches) estas franca motorciklisto.

Ekde 2012 ĝis 2014 konkurencas en Superbike. En 2015 ekkuras en MotoGP, kondukante Yamaha Forward. En 2016 kontraktita el Avintia Racing, kondukante Ducati.

## Rezultoj en MotoGP 
Kategorio:Francaj motorciklistoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Polikrato el Samoso

**Polikrato el Samoso** estis proksimume en la jaroj 538 aK. - 522 aK. helena reganto sur insulo Samoso. Li konstruigis grandan ŝiparon kaj superregis kelke da najbaraj insuloj. Ruze li estis kaptita kaj kruele ekzekutita fare de persa satrapo Oroito.

## Ringo de Polikrato 
Pri Polikrato oni rakontas, ke li estis en ĉiu agado ege sukcesa. Lia amiko, egiptia faraono Amoso la 2-a, letere avertis lin, ke post tiel nekutima feliĉo ordinare sekvas granda falo. Pro tio lin konsilis Amoso, ke li senigu sin de io valora, por trankviligi envion de dioj. Polikrato obeis kaj ĵetis sian plej valoran ringon en maron. Post kelkaj tagoj alportis unu fiŝisto en tiranan palacon nekutime grandan fiŝon donace al la reganto. Kiam oni en la kuirejo la fiŝon distranĉis, trovis en ĝiaj visceroj la perditan ringon. Tiel Polikrato ekkomprenis, ke li sian sorton ne evitos. Kaj vere, post nelonga tempo li fakte estis murdita en Sardeso.

Tiun ĉi legendon prilaboris Friedrich Schiller en balado *Ringo de Polikrato*. Samnomata opero de Erich Wolfgang Korngold transportas la motivon de vana penado trompi Fortunon en nuntempon. Rudolf Mertlík (1913-1985) nomis sian libron de antikvaj mitoj rerakontataj por junaj legantoj *Polikrata ringo*.

## Tradukfonto 
Kategorio:Regantoj de Antikva Grekio
Nick Clegg

**Nick CLEGG** (naskiĝinta la 7-an de januaro 1967) estas brita politikisto de la Liberalaj Demokratoj, estinta partiestro elde 2007 kaj estinta vico-ĉefministro de la Unuiĝinta Reĝlando elde 2010 (ambaŭ ĝis 2015). Post la voĉdonado de majo 2015 li estis unu de la ok restantaj Liberalaj Demokratoj en la *House of Commons*. De 2016 li estas partiproparolanto de la Liberalaj Demokratoj pri la brita eliro el la Eŭropa Unio. Li estas parlamentano elde 2005 por Sheffield Hallam. Antaŭe li estis ĵurnalisto kaj membro de la Eŭropa Parlamento.

Clegg edziĝis en 2000 kaj havas 3 filojn. Li studis socian antropologion ĉe Kembriĝo. Clegg estas denaska parolanto de la angla kaj la nederlanda. Li ankaŭ parolas la francan, la germanan kaj la hispanan.

Kategorio:Britaj politikistoj
Torkoj de Leekfrith

eta|La kvar oraj torkoj el Leekfrith.

La **torkoj de Leekfrith** (angle: *Leekfrith torcs*) estas kvar oraj keltaj torkoj el la Ferepoko, malkovritaj en la distrikto Leekfrith, Staffordshire, je decembro 2016 fare de du viroj per metal-detektiloj. La torkoj estas tri koltorkoj kaj unu braktorko, kiuj estis faritaj laŭ la stilo de la La-Tène-kulturo en la nuna Germanio aŭ Francio inter 400 kaj 250 a.K. Ĝi eble estas la trovo de plej antikvaj oraj juveloj en Britio.

## Referencoj 
Kategorio:Juveloj
Kategorio:Arkeologiaj trovaĵoj en Britio
Faktoro de povumo

eta| Montrilo-diagramo de povumo kaj angulo de defaziĝo por sinusa tensio kaj kurento
La **faktoro de povumo** estas karakteriza grando de elektra ricevilo.

Ĝi egalas al la kvociento de la aktiva povumo transdonita al la ricevilo per la ŝajna povumo. 
:\text{faktoro de povumo } \lambda = \fracS\,.
La valoro de \lambda  estas ĉiam inter 0 kaj 1.

Se la kurento kaj la tensio estas sinusaj funkcioj de la tempo, la **faktoro de povumo** egalas al la kosinuso de la angulo de defaziĝo inter la kurento kaj la tensio.
:\lambda = \frac PS = \cos \varphi\,.

## Graveco de la faktoro de povumo por la provizentreprenoj 
La elektraj provizentreprenoj fakturas ĝenerale la transdonitan energion kiu dependas de la aktiva povumo. La mezuro estas realigita en la punkto de konsumo. La perdoj en la linioj  dependas de la kurentintenso kiu fluas al la konsumantoj kaj produktas la perdojn pro la ĵula efiko. Se la faktoro de povumo de la instalaĵo estas malgranda, fluas multe da kurento sed la efika povumo kaj sekve la transdonita kaj mezurita energio, estas malgranda. Pro tio, por la grandaj konsumantoj multaj provizentreprenoj postulas, ke la faktoro de povumo de ĝiaj instalaĵoj estu minimume egala al 0,9. Alifoje estas aparte fakturata ankaŭ la energio kaŭzita de la blinda povumo.

Kategorio:Elektro
Kategorio:Elektrotekniko
Dukolora grafeo

eta|Ekzemplo de duparta grafeo sen ciklo
[eta|[plena dukolora grafeo kun m = 5 kaj n = 3]]

En grafeoteorio, **dukolora grafeo** (aŭ **duparta grafeo**) estas grafeo kies verticojn oni povas dividi en du disajn arojn U kaj V, en kiu ĉiu eĝo ligas verticon en U al vertico en V. Verticaro U kaj V ofte nomiĝas la *partoj* de la grafeo. Ekvivalente, dukolora grafeo estas grafeo sen nepara ciklo.

La du partojn U, V oni povas pripensi kiel kolorado de la grafeo per du koloroj: ekzemple verticoj en U estu bluaj, kaj verticoj en V verdaj. Do la randoj de ĉiu eĝo havas malsamajn kolorojn. Kontraste, ĉi tia kolorado ne eblas en ne-dukolora grafeo, ekzemple unu triangulo.

Oni ofte skribas G=(U,V,E) por signifi dukolora grafeo kun partoj U kun V, kaj E signas la eĝaro. Se dukolora grafeo ne estas konekteca, ĝi eble havas plurajn dukoloradojn; tiel,  (U,V,E) povas signi unu el la dukoloradoj utila por la nuna problemo. Se |U|=|V|, t.e. la du partoj enhavas same da elementoj, G nomiĝas *ekvilibra *dukolora grafeo. Se ĉiuj verticoj en ambaŭ partoj havas saman gradon, G nomiĝas duregula.

## Referencoj 
Kategorio:Grafeteorio
Grado (grafeoteorio)

eta|Grafeo, kies verticoj havas surskribitajn gradojn

En grafeoteorio la **grado** de vertico de grafeo estas la nombro de eĝoj ligitaj per la vertico; buklo kalkuliĝu dufoje. La gradon de vertico v oni signas per \deg(v) aŭ \deg v. La  **maksimuma grado** de grafeo *G*, signiĝas per Δ(*G*), kaj la **minimuma grafeo** δ(*G*). En la dekstra grafeo, la maksimuma grado estas 5, dum la minimuma grado estas 0. En regula grafeo, ĉiu vertico havas la saman gradon kaj do oni povas priskribi la gradon de la grafeo.

## Vidu ankaŭ 
* engrado, elgrado de orientita grafeo
* Grado-distribuo
* gradosekvenco en dukolora grafeo

## Notoj 
Kategorio:Grafeteorio
Wallis (apartigilo)

**Wallis** staras por: 
* Wallis (Teksaso), urbo en Usono 
* Wallis-insulo de Valiso kaj Futuno

**Wallis** estas la familia nomo de jenaj personoj:
* grafoj de Wallis, Wallis de Carrighmain, aŭstria nobela gento de irlanda deveno
* Alfred Wallis (1855–1942), angla pentristo
* Amy Wallis († 2015), kanada aktorino
* Annabelle Wallis (* 1984), brita aktorino
* Barnes Neville Wallis (1887–1979), angla sciencisto
* Bill Wallis († 2013), brita aktoro
* Daniel Ludwig Wallis (1792–1836), germana advokato kaj verkisto 
* Diana Wallis (* 1954), brita politikisto 
* Franz Paul von Wallis (1677–1737), aŭstra kortega konsilisto kaj „Generalfeldzeugmeister“ 
* Friedrich Schmid-Wallis (* 1926), germana paleoontologo
* Gary Wallis (* 1964), brita drumisto kaj perkuziisto
* George Augustus Wallis (1761–1847), brita pejzaĝa pentristo
* Georg Olivier von Wallis (1673–1744), aŭstra feldmarŝalo 
* Gerhard Wallis (1925–2003), germana teologo
* Gustav Wallis (1830–1878), germana botanikisto 
* Hal B. Wallis (1898–1986), usona filmproduktoro 
* Hedwig Wallis (1921–1997), germana kuracistino kaj politikistino (CDU),
* Henry Wallis (1830–1916), angla pentristo 
* Hugo von Wallis (1910–1993), germana juristo kaj prezidento de la „Bundesfinanzhof“
* Jim Wallis (* 1948), usona predikisto kristana kaj aŭtoro 
* John Wallis (1616–1703), angla matematikisto kaj instruisto 
* Ken Wallis (1916–2013), britia piloto kaj stuntisto
* Larry Wallis (1949–2019), brita rokgitaristo, kantoverkisto kaj muzikproduktanto
* Max Wallis (1875–1948), pastro de la Gnadenkirche Berlin (Centro)
* Michael Johann von Wallis (1732–1798), aŭstra feldmarŝalo kaj „Hofkriegsratspräsident“
* Mieczysław Wallis (1895–1975), pola filozofo kaj arthistoriisto
* Quvenzhané Wallis (* 2003), usona aktorino
* Samuel Wallis (1720–1795), angla navigisto. Laŭ li oni nomiĝis la Wallis-insuloj
* Velma Wallis (* 1960), usona aŭtorino
* Wilson Allen Wallis (1912−1998), usona ekonomo kaj statistikulo
* Wilson D. Wallis (1886–1970), usona antropologo

**Vidu ankaŭ:**
* Walis,
* Vallis
Imre Józsa (aktoro)

**Imre Józsa** [jOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Józsa Imre** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

Imre Józsa http://www.imdb.com/name/nm0433612/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Józsa post lernado estis instrumentisto en fabriko, sed li plulernis kaj li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1978. Inter 1978-2012 li estis membro de Teatro József Attila, poste li estis senstatusa aktoro. Ankaŭ tiam li havis plurajn rolojn, tamen la komenciĝanta malsano baris la oftan aktoradon. Li ricevis premiojn en 1988 kaj 1997. Li havis 3 edzinojn, la unua kaj tria edzino naskis po unu filinojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Kiel plaĉas al vi - Borotva
** La dresado de la megero - Gremio
* Schiller: Maria Stuart - Davison
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* Andor Gábor: Dolarpaĉjo (teatra versio) - titolrolo

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* ‘‘A téglafal mögött’‘ (1980)
* ‘‘A szalmabábuk lázadása’‘ (1999)
* ‘‘Sólyom országa’‘ (2009)
* ‘‘Gondolj rám’‘ (2016)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Petőfi 1-6.* (1977) – titolrolo
* ‘‘Csodakarikás’‘ (1987)
* *Rizikó* (1993)
* ‘‘Emberek a Holdon’‘ (2002)
* ‘‘A mi kis falunk’‘ (2016)

## Dubladaj roloj 
* en 574 eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Nicolas Cage, Horst Buchholz, Marlon Brando kaj aliaj
* hungaraj voĉoj en desegnofilmoj http://iszdb.hu/?szemely=5303

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* oficiala paĝo 
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Marc Márquez

**Marc MÁRQUEZ** (naskiĝis la 17-an de februaro 1993 en Cervera) estas hispana motorciklisto, mondĉampiono, uzanta motorciklojn Honda.

Komencis en Klaso 125 en 2008 per KTM. En 2010 ekkuris al la Derbi kaj fariĝis mondĉampiono. En 2011 ekkuris en Moto2 per Suter. En 2012 estis mondĉampiono. En 2013 ekkuris en MotoGP, kondukante Honda. Estis mondĉampiono en 2013, 2014, 2016 kaj 2017.

## Rezultoj en MotoGP 
Kategorio:Hispanaj motorciklistoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
László Jászai

**László Jászai** [lAslO jAsai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jászai László** estis hungara aktoro, deklamisto. Lia edzino estis Erzsi Pásztor, ilia filo estis László Jászai (pli juna), li estis nevo de Mari Jászai.

László Jászai http://www.imdb.com/name/nm0433424/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la .

## Biografio 
László Jászai akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1957. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro de Kecskemét. En la sekva jaro li estis arestita pro parolado pri la Hungara revolucio de 1956. Post la suspendita juĝo li havis rolojn en Teatro Kisfaludy. Inter 1960 kaj 1969 li estis membro de Nacia Teatro (Szeged). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* *Gaja Scenejo* en Budapeŝto (1969-1971)
* Teatro Csokonai (Debrecen) (1971-1973)
* denove Teatro Kisfaludy (1973-1977)
* Teatro Petőfi (Veszprém) (1977-1991).
Pro malsano li estis trudemerita en 1991. Li ricevis 6 premiojn inter 1966-1995. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto
** Romeo kaj Julieta - Tibald
* Schiller: Don Carlos
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - Ifj. Nagy István

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Az álommenedzser* (1992)
* Ede Szigligeti: *A mama* (1978)
* *A jövő század zenéje* (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 
* http://port.hu/adatlap/szemely/jaszai-laszlo/person-154655

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj deklamistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Szabó (teatrestro)

**József Szabó** [jÓĵef sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Schneider*, lia filo estis József, B. Szabó.

József Szabó http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/43.html naskiĝis en 1816 en Debrecen, li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
József Szabó komence estis komercisto pri vinoj, ekde 1837 li kantis en koruso de Teatro Magyar de Pest. En 1842 li establis migrantan teatron en Kecskemét. Lia trupo prezentis spektaklojn (ofte operojn) ekzemple en 1844 en Szeged, Arad, Nagyvárad, en 1845 en Kolozsvár kaj Debrecen. Inter 1846 kaj 1848 kune kun Mihály Havi la trupo aranĝis tuneojn en Italio, Vieno, Francio, Bruselo, Prago. La turneo ne havis deficiton. Hejmenvenintaj ĉefe en Pécs ili prezentis teatraĵojn. En 1857 li estis teatrestro de germanlingva teatro en Temeŝvaro. En 1860 en Bukareŝto trupo de Szabó prezentis la operon de Ferenc Erkel: *Hunyadi László*. En Debrecen li estis arta gvidanto de la teatro inter 1866 – 1874, poste li pensiuliĝis.

## Elektitaj trupanoj 
* Júlia Gvozdanovics
* Vince Horváth
* Piroska Szöllősy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Voltampero

[eta|El la ŝildo de la [transformatoro rezultas, ke ĝia nominala povumo estas 30 VA]]
**Voltampero** kun la simbolo **VA** estas la laŭleĝa mezurunuo por la elektra ŝajna povumo *S*. En elektrotekniko ĝi estas uzata por indiki la nominalan povumon de elektraj maŝinoj funkciantaj per alterna kurento.

La unuo Voltampero estas ligita kun la unuoj de la SI-sistemo en sekva maniero

:\left[ S \right] = {\left[ U_{\mathrm{ef}}\right]}_{SI} \cdot {\left[ I_{\mathrm{ef}}\right]}_{SI} \to 1\, \mathrm{VA} = 1\, \mathrm{V} \cdot 1\, \mathrm{A} = 1\,\mathrm{W}

La ĝenerala mezurunuo de la povumo Vato estas uzata po la efika povumo de la elektraj masinoj kaj por la blinda povumo estas uzata la unuo Var. 

Kiel por la aliaj mezurunuoj oni uzas prefiksojn por atingi facile regeblajn valorojn, ekzemple: kVA" por "kilo-voltampero" (=&#x20;1&#x20;000&#x20;VA), aŭ "MVA" por "mega-voltampero" (=&#x20;1&#x20;000&#x20;000&#x20;VA).

Kategorio:Elektra povumo
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Mezurunuoj
Listo de tropikaj malsanoj

## Alfabetvice 
* *afrika tripanosomozo* (PIV:tripanosomo)
* amebozo (PIV)
* *amerika tripanosomozo*
* ancilostomozo (PIV)
* askaridozo (PIV)
* cisticerkozo (PIV)
* ĉikungunjo
* dengo
* dormomalsano
* drakunkulozo (prop.) 
* ebola malsano
* *elameba disenterio*
* *elefantiazo* (PIV)
* flava febro
* frambezio (PIV)
* helika febro
* helmintozo (PIV)
* hidatidozo 	
* ĥolero
* japana encefalito
* lejŝmaniozo (PIV: lejŝmanio)
* lepro
* limfa filariozo (PIV:filariozo)
* malario
* malsano de Chagas
* micetomo (prop.) 	
* nutraj trematodozoj
* onkocerkozo
* rabio
* *skistosomozo* (PIV)
* teniozo (PIV)
* tere transdonitaj helmintozoj
* trakomo
* trikurozo (prop.)
* tuberkulozo
* ulcero de Buruli (prop.)
* zika febro
 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de homaj malsanoj



tropikaj malsanoj
Siberia moskulo

eta|
alternative=Moschustier.jpg|eta|Moschustier
La **Siberia moskulo** (*Moschus moschiferus*) estas moskulo vivanta en la montaraj arbaroj de Nordorienta Azio. Ĝi estas komune hejma ne nur en la tajgo de suda Siberio, sed vivas en partoj de Mongolio, Interna Mongolio, Manĉurio kaj la Korea duoninsulo.

Ĝia malgranda korpoformo permesas kaŝi sin de predantoj en la roka tereno kaj ankaŭ permesis al ili kuri precipe rapide de la predantoj. Kvankam portanta dentegojn, siberia moskulo estas fakte herbovorulo, ĝia ĉefa fonto de nutraĵo estas likenoj.

Pro la granda kvanto de ŝtelĉasado por ties mosko, viando kaj pro senarbarigo, la moskularo daŭre malpliiĝas. Oni supozas, atendas, ke ties nombro plu malpliiĝas (de 230.000). Kelkloke en Ĉinio kaj Rusio oni bredas ilin.

## Taksonomio, subspecioj 
* Siberio, Norda Mongolio, Rusio, Norda Ĉinio kaj Koreio - *M. m. moschiferus*
* Rusia For-Oriento - *M. m. turovi*
* Verĥojanska montaro - *M. m. arcticus*
* Saĥalino - *M. m. sachalinensis*
* Koreio - *M. m. parvipes*

## Matureco kaj pariĝo 
La siberia moskulo post unu jaro atingas seksan maturecon, dum averaĝa moskulo vivas almenaŭ 10 - 14 jarojn.
Dum la reprodukta sezono, ĉe maskla moskulo kreskas dentegoj anstataŭ kornoj. Tiuj dentegoj estas uzataj por konkuri kun aliaj maskloj kaj allogi inojn. Dentegoj, kiuj estas pli longaj kaj pli fortaj, donas pli timigan aspekton kaj iĝas pli alloga al virinoj.

Post kiam la maskla kaj la ina moskulo pariĝas kaj la ino gravediĝas, la gravedeco daŭras pli ol 6 monatojn, kaj naskiĝas 1-3 idoj, kutime en majo-junio.

## Vivareo kaj dieto 
eta|

Plimulto de la siberiaj moskuloj estas ĝenerale noktaj bestoj, vivantaj en la montara tajgo kaj troveblaj sur arbusto-kovritaj deklivoj, kie manĝaĵoj estas abundaj. Ŝtona loko disponigas fendojn kaj rokojn por la moskulo kaŝi sin de multaj predantoj, kiel de linkoj kaj guloj.

Moskulo havas preferon por facile digesteblaj nutroriĉaj nutraĵoj, kiuj estas riĉaj je proteino kaj malriĉaj je fibro. Dum la vintra periodo, moskulo povas postvivi eĉ per nutraĵoj kiuj estas malriĉaj je proteinoj sed riĉaj je energio kaj povas esti facile digesteblaj.

La plimulto de ilia dieto konsistas plejparte el likenoj, pino-nadloj, folioj, kaj arboŝeloj. Dum la vintro, 99% de muskola dieto estas likenoj. Siberia moskulo havas preferon por facile digesteblaj nutraĵoj.

## Karakterizaĵo 
eta|altdekstre 1.0|maldekstra|Kranioj
Ĝi estas plejparte noktaktiva besto kaj migras nur al mallongaj distancoj. Ĝi preferas altaĵojn de pli ol 2600 &nbsp; m. Plenkreskuloj estas malgrandaj, pezante 7-17 &nbsp; kg, kun ŝultroalto de 56-61 cm kaj kapo-trunka longo de 65-90 cm.

La plej okulfrapa karakterizaĵo de la siberia moskulo estas ĝiaj kojnodentoj kaj kanguruo-simila vizaĝo.

Kategorio:Faŭno de Siberio
Kategorio:Naturo de Rusio
Kategorio:Mamuloj de Azio
Kategorio:Moskuloj
Saĝhorloĝo

[eta|**Pebble**, saĝhorloĝo kiu per [Bluetooth povas komuniki kun saĝtelefono]]
[eta|**Samsung Galaxy Watch**, saĝhorloĝo konceptita speciale por sportaj kaj sanigaj funkcioj, kun interalie [paŝnombrilo kaj kormezurilo]]
**Saĝhorloĝo** estas brakhorloĝo kiu ne nur estas uzata por informi pri la horo, sed estas plurfunkcia. Ĝi estas komparebla kun aparatoj kiel saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj, sed estas portata ĉirkaŭ la brako.

Saĝhorloĝo povas enhavi kameraon, kalkulilon, tuŝekranon, birilon, laŭtparolilon kaj diversajn mezurilojn (ekz. pri alteco, rapideco, termometro, kompaso...). Tiaj horloĝoj ofte enhavas SD-karton kaj ŝargeblan baterion. Sur multaj saĝhorloĝoj eblas funkciigi aplikaĵojn.

Kelkaj saĝhorlogoj celas subteni sportantojn per funkcioj kaj sensoroj por sekvi la sportan agadon. Ekzistas interalie trejnado-programoj kaj mezurilo de la rapideco de la batado de la koro.

Saĝhorloĝo povas ricevi informojn de aliaj instrumentoj, saĝtelefonoj kaj komputiloj. Estas uzata sendrataj teknikoj kiel Bluetooth, vifio kaj GPS. Tia horloĝo povas ankaŭ esti uzata kiel teleregilo por iu sistemo, plusendi telefonmesaĝojn aŭ puŝatentigojn de saĝtelefono ktp.

## Porinfanaj horloĝoj 
En 2018 rusia kompanio Elari kune kun Yandex prezentis porinfanan saĝhorloĝon Elari KidPhone 3G kun virtuala asistanto Alisa. La dezajnistoj konsideris specifaĵojn de la infana parolo. En la aparato funkcias filtrilo, kiu enlasas nur porinfanan enhavon. Danke al ena videokamerao KidPhone 3G eblos telefoni ne nur voĉe, sed ankaŭ kun bildoj. Haveblas ankaŭ bazaj funkcioj de la saĝhorloĝoj: GPS-spurilo, kiu ebligas al la gepatroj spuri trovlokon de la bebo, SOS-butono kaj reĝimo "Je lecionoj", kiu haltigas ĉiujn funkciojn krom SOS, GPS kaj horloĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Smart-aparato

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.apple.com/watch/
* https://www.pebble.com/

Kategorio:Horloĝoj
Bajanovka

**Bajanovka** (ruse *Баяновка*) estas vilaĝo en la Sverdlovska provinco (Rusio), ĝi estas parto de Severouralska urba distrikto. Ĝi situas 12 km okcidente de Severouralsk.

La loĝloko situas 12 km okcidente de la urbo de Severouralsk (laŭ vojo — 14 km), sur la maldekstra bordo de la rivero Kolonga, ĉe kunfluo de maldekstra kaj dekstra alfluantoj, riveretoj Zolotuŝka kaj Bajanovka. Ĝi estis fondita en 1914 kiel setlejo de ministoj kaj arbohakistoj, kaj aldone kun la konstruado de fervoja branĉo. La nomo evidente derivas de la rusa vorto "баян" (bajano) aŭ "баять" (arkaika formo de "rakonti").

La vilaĝo havis 437 loĝantojn en 2010.

Kategorio:Vilaĝoj de Sverdlovska provinco
Tarahumara

eta|Tarahumaraj virinoj kun infano
**Tarahumara** estas nomo de indiĝena etno, en norda Meksiko. La Tarahumara-popolo estas fama pro ties kapablo, longajn distancojn kuri tra dezerto, montoj. La viroj nomas sin pro tio **Rarámuri** (‘Tiu, kiu rapide kuras’, t. e. ‘kuranto’). La tarahumara-lingvo apartenas al la jut-azteka lingvaro.
Ilia vivareo estas ĉ. 50.000&nbsp;km² en sudokcidento de meksika federacia ŝtato Chihuahua kaj tiel kelkaj el la plej altaj montopintoj de Sierra Madre Occidental. La areo entenas multajn kanjonojn – inkluzive la faman Barranca del Cobre. Dum la jaro ili ĉiam retiriĝis en la nepaseblan montaran areon de *Alta Tarahumara* kaj *Baja Tarahumara*.

Pro ili izolita vivo, la tarahumara-popolo povis rezervi siajn tradiciojn. Ili vivas en proksimeco de la urbo Creel. Tie ekzistas en la “Complejo Ecoturístico Arareko” tarahumara *ejido* (komerca kooperativa kolektivo) kun pinarboj, akvofaloj, varmegaj akvofontoj kaj kavernaj loĝejoj. 90 % de la hodiaŭ 50.000-ana tarahumara-popolo vivas en la urbetoj Bocoyna, Urique, Guachochi, Batopilas, Carichi, Balleza, Guadalupe y Calvo kaj Nonoava. Ili vivtenas sin ĉefe el agrikultura agado.

Ili religio estas sinkretisma, konsistas el instruoj de la katolika eklezio kaj el ilia tradicia paganismo.

## Vidu ankaŭ 
* Tarahumara-Montaro

Kategorio:Indianaj etnoj en Meksiko
Kategorio:Chihuahua
Malsano de Chagas

La **malsano de Chagas** aŭ **amerika tripanosomozo** estas formo de tripanosomozo (kiel dormomalsano), parazita malsano, kiu oftas en la regionoj tropikaj de Sudameriko kaj Centra Ameriko. Ĝi estas kaŭzata de la tripanosomo *Trypanosoma cruzi*.

La malsano estis nomita laŭ ties malkovrinto, la brazila kuracisto Carlos Justiniano Ribeiro Chagas.

Kategorio:Zoonozoj
Kategorio:Tropikaj malsanoj
Kategorio:Sindromoj en kardiologio
Kategorio:Sindromoj en neŭrologio
Kategorio:Sindromoj en gastroenterologio
Kategorio:Parazitozoj de homoj
Kategorio:Parazitozoj de bestoj
Kategorio:Neglektitaj tropikaj malsanoj
Rugoj

eta|La Rugoj ĉirkaŭ la jaro 450, ĉe la rando de la reĝo de la Hunoj
La **Rugoj** (latine: *Rugii*) estis ĝermana popolo setlanta ĉe la norda marbordo de Ĝermanio inter Odro kaj Vistulo.

## Historio 
La Rugoj aliĝis al la Ligo de la Gotoj kaj elmigris en la regionon de la meza Danuba regiono. En la 5-a jarcento ili submetis sin al Atilo sekvonte lin en 451 ĝis Gaŭlio. Post ties morto ili denove estis liberaj (453) kaj loĝis i.a. en la hodiaŭa Aŭstrio. Sub la reĝo Feletheus (Fava) disvastiĝis ilia regado trans Noricum - ĝis ties aresto fare de Odoakro en 487. La restojn de la popoloj gvidis Frederiko, filo de Feletheus, al la Ostrogotoj, kies reĝon Teodoriko la 1-a li instigis je venkokampanjo kontraŭ Odoakro (488).

La Rugoj setlis en 489 kun la Ostrogotoj en Italujo sen popola intermiksiĝo. Ilia elekto (antaŭ la veno de Totila) de Erarich, propra reĝo, ne longe funkciis. Kun la malapero de la Ostrogotoj ankaŭ la Rugoj forlasis la scenejon mondhistorian.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 242, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Ĝermanoj
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Nayavada

**Nayavāda** (esperantigeble kiel **Najavado**) estas filozofia principo de ĝajnismo, nome tiu de "partaj vidpunktoj"; ĝi rilatas kun anekantavada (plurismo). La nomo venas de la du sanskritaj vortoj *naya* ("rezono" aŭ "metodo") kaj *vāda* ("teorio"). Laŭ tiu principo, ĉiu objekto havas senfine multajn ecojn, sed kiam oni priskribas ĝin, oni priparolas nur kelkajn, uzas la ekzemplon de aŭto: se oni parolas pri "blua BMW", oni nur konsideras nur la koloron kaj la fabrikmarkon, kaj ne konsideras rapidecon, prezon, kaj tiel plu. Uzante vidpunktojn, ni do povas kompreni realon parton post parto.

Najavado asertas, ke ĉiu filozofia disputo venas de konfuzo de vidpunktoj, kaj ke unuopa vidpunkto estas "rezulto de celoj, kiujn ni eble sekvas", ankaŭ se ni mem ne rimarkas tion.

## Referencoj
## Literaturo
* Grimes, John (1996). *A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English*. New York: SUNY Press. ISBN 0-7914-3068-5.
* McEvilley, Thomas (2002). *The Shape of Ancient Thought: Comparative Studies in Greek and Indian Philosophies*. New York: Allworth Communications, Inc. ISBN 1-58115-203-5.
* Shah, Natubhai (1998). *Jainism: The World of Conquerors*. Volume I and II. Sussex: Sussex Academy Press. ISBN 1-898723-30-3.

Kategorio:Ĝajnismo
Kategorio:Hinda filozofio
Kastelo de Rupprecht (Sajtoskál)

La **Kastelo de Rupprecht ** [rupreĥt] estas historia monumento, unu el la kasteloj  en vilaĝo Sajtoskál, en Hungario.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo de Sajtoskál
eta|Aerfoto pri la kastelo de Sajtoskál
eta|Kastelo de Sajtoskál
## Historio 
En tiu loko estis teretaĝa nobeldomo. En 1863 ĝi estis trakonstruita al etaĝa kastelo. Ankaŭ la turo estis tiam konstruita. En 1921 unu tagon tranoktiĝis Karolo la 1-a (Aŭstrio) kun Zita de Bourbon-Parma antaŭ ol fari puĉon. Antaŭ tiu ĉi ĉambro estas videbla memortabulo pri la okazintaĵo. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon, la pli nova funkcio estis ekde 1950 loĝejo por gemaljunuloj. En 1958 la pli nova funkcio estis psikiatriejo kun 150 litoj. 

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo kun keloj situas sola en granda parko. La konstruaĵo sekvas la ĉefvojon ĝuste ĉe vojkliniĝo. La kastelo konsistas el 3 partoj. Ĝuste ĉe la vojkliniĝo estas la meza malgranda parto, al tio aliĝas du aloj. Unu el la aloj estas pli longa, tie etendiĝas la duetaĝa kvadrata kaj tre larĝa turo, kies supro granda teraso etendiĝas.

## Parko 
En la parko troviĝas kelkaj aliaj servaj domoj. Proksime al la ĉefvojo memorkolono estas videbla pri falintoj de la 1-a mondmilito. En alia loko tombofosto altiĝas. La plena parko kun maloftaj arboj estas zorgata.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj 
* http://www.sajtoskal.hu/index.php?menu=20&lid=2. 

Sajtoskál
Zbigniew Musiał

**Zbigniew Musiał** (naskiĝis la 3-an de marto 1936) – pola filozofo, doktoro habilita, profesoro de Varsovia Universitato.

## La plej gravaj laboraĵoj
* *The crisis of value* (Krizo de valoroj) (1987);
* *Kontrowersje wokół Plechanowa. Podłoże i następstwa* (Kontroverskioj ĉirkaŭ Pleĥanov. Substrato kaj sekvoj) (1990);
* *Scjentyzm i okultyzm* (Sciencismo kaj okultismo) (kune kun Bogusław Wolniewicz), en: Filozofia i wartości (Filozofio kaj valoroj) (1993);
* *Życie jako wartość*, (Vivo kiel valoro), en: "Edukacja Filozoficzna" (Filozofia Edukado) ( 1998, n-ro 2;
*  *Neokultyzm w dwadzieścia lat później* (Novokultismo dudek jarojn pli poste), en: Skłonność metafizyczna (Metafizika inklino) (1997);
* *Problematyczność gandyzmu* (Problemeco kun gandhismo) (kune kun Bogusław Wolniewicz), en: "Edukacja Filozoficzna" 2000, n-ro 29;
* *Ksenofobia i wspólnota* (Ksenofobio kaj komunumo) (kune kun Bogusław Wolniewicz; 2002);
* *Zmierzch racjonalizmu*, (Krepusko de raciismo), en: "Edukacja Filozoficzna" 2003, n-ro 36;
* *Trzy nurty: racjonalizm, antyracjonalizm, scjentyzm* (Tri pensofluoj: raciismo, malraciismo, sciencismo), (kune kun Bogusław Wolniewicz kaj Janusz Skarbek; 2006).

Kategorio:Polaj filozofoj
Varo (mezurunuo)

eta|dekstra|260ra|La ŝajna povumo *S* estas la vektora sumo de la blinda povumo *Q* kaj la aktiva povumo *P*.
En elektrotekniko, la **varo** (simbolo: var) estas mezurunuo por la blinda povumo.

## Difino 
Kiel mezurunuo de povumo, la varo egalas la vaton (aŭ, ekvivalente, la voltamperon). Tamen, la mezurunuo estas nur uzata por indiki blindan povumon en elektrotekniko, ne ĝeneralan specon de povumo.

## Historio 
La  nomo *varo* etimologie devenas de la termino “volto-ampero reaga” (). La mezurunuo estis proponata en 1932 fare de la rumana Constantin Budeanu kaj adaptata de la Internacia Elektroteknika Komisiono (IEC).  Antaŭ tio, estis proponita por la unuo de la blinda povumo la nomo de* Dol* honore al Miĥail Osipovich Dolivo-Dobrovolsky. Sed tiu nomo ne kongruas al la SI-sistemo

## Aliaj unuoj de elektra povumo 
Laŭ la Internacia sistemo de unuoj, la vato estas difinita kiel la unuo de elektra povumo. En elektrotekniko kiel aparta unuo por la blinda povumo estas uzata la var kaj por la ŝajna povumo la VA; la vato estas uzata nur por la aktiva povumo.

## Referencoj 
Kategorio:Elektra povumo
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Mezurunuoj
Preĝejo Tereza el Avilo (Csorvás)

La **preĝejo Tereza el Avilo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Csorvás, en la ĉefplaco.

## Historio 
Supozeble jam en la 12-a jarcento estis konstruita kirko, la tataroj detruis ĝin kun la vilaĝo en 1242. En la 15-a aŭ en la 16-a jarcento la preĝejo rekonstruiĝis, en 1552 dokumento menciis ĝin. En 1567 la loĝantoj sekvis plu la reformatan/luteranan ritojn. Baldaŭ la katolikoj apartenis al Orosháza, kiel filio. La nun videbla preĝejo en 1866 konstruiĝis, en 1874 ankaŭ la katolika grupo estis refondita. En 1900 la konstruaĵo estis trakonstruita, poste estis dediĉita al Tereza el Avilo. La orgeno ekfunkciis en 1925, ĝi moderniĝis en 1985. Ekstra parto de la preĝejo renoviĝis en 1977.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en malgranda korto, sed la fasado rekte etendiĝas laŭ la trotuaro. La fasado estas simetria, la enirejo estas tra la turo, la plej supre la kvadrata turo altiĝas.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* http://www.templomaink.hu/index.php?muv=telepules&telep=Csorv%E1s
* http://lexikon.katolikus.hu/C/Csorv%C3%A1s.html

Csorvás
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Tereza el Avilo
Maksimiliano el Celje

Sankta **Maksimiliano el Celje** (, ; naskiĝinta en Celje, mortinta samloke en 284) estis slovena sanktulo. Lia festotago estas la 29-a de oktobro; liaj signoj estas episkopa mitro kun palmo kaj glavo.

## Tradicioj 
Celje estis espiskopa sidejo kaj subiĝinta unue al la provinco eklezia de Aquileia, poste de Gradisca. Li mortis post vere bena apostola agado i.a. en Salcburgio. La de li konserviĝintaj aktoj datumas nur de la 13-a jarcento. Alia mencio de li estas tamen el la 8-a jarcento, en donacdokumento pri preĝejo en Salcburgo. Eble tiu salcburga Maksimiliano estas alia persono ol Maksimiliano de Lorch.

La laste menciita ĝenerale konsideratas episkopo kaj martiro, la salcburga nur konfesinto. Certas ke Ruperto de Salcburgo antaŭenpuŝis la honoradon de la martiro-episkopo. La salcburga Saal-libro el la 8-a jarcento rakontas pri konstruo de kirko kaj aranĝo de regulaj diservoj en Bischofshofen fare de Ruperto mem. Antikvega tradicio rakontas pri senkapigo de Maksimiliano.

Alia samnomulo (episkopo kaj martiro) honoratas la 29-an de oktobro en Piran, Koper kaj Padovo pere de relikvoj. Li verŝajne murditis de Langobardoj.

## Vivo 
Dediĉite el la junaj jaroj al timo antaŭ Dio kaj amo por malriĉuloj li faris sian vivon ilo de prediko, sanigo, konvertigo de mense blindaj samtempuloj. Por plifaciligi tion Maksimiliano disdonis ĉiujn havaĵojn hereditajn post la morto de la gepatroj kaj liberigis ĉiujn sklavojn. Poste li migradis kiel pilgrimanto al Romo. Papo Siksto la 2-a akceptis lin amike kaj komisiis al li la evangelizadon de Panonio. Kun ĝojego Maksmiliano migradis al Lorch/ Distrikto Linz-Land. Tiuloke estis la castrum de la Dua romia legiono. La nombro de baptitaj soldatoj estis malgranda - kaj ŝajne Maksimiliano inter la soldatoj unue ekpredikis. Li sukcesis krei etan komunumon. Sed animzorgantoj ĝenerale evitis iri tien pro la persekuto de kristanoj (ekz. Marimiliano kaj Floriano kun kvardek aliaj martiroj: Sankta Severino "nur" ekpelitis el la hejma regiono Lorch). Li agadis almenaŭ du jardekojn en la regiono de Lorch kaj venis ĝis la regiono de Freising: tial li menciatas en la Litanio de Ĉiuj Sanktuloj kiel evangeliisto de Germanujo. Ankaŭ la Agilulfidoj honoris lin kiel landan patronon.

Martirecon li gajnis tamen en la patruja Celje kiam Numeriano estis romia imperiestro. La nomo de la juĝisto estis laŭtradicie iu Eulasius. Li entombigitis ekster la urbo. Raporto pri transporto de la ostoj al Napolo estas ne tre fidinda. Ili estis dum certa tempo en Bischofshofen, poste en Burgkirchen de kie ili transportitis al Altötting laŭ komisio de reĝo Karlomano la 1-a. Pro la atakoj de la Hungaroj ili venis ĉirkaŭ la jaro 986 al Passau, en la Stefano-kirkon. Pro tio li ankaŭ nomatas *Episkopo de Passau*. En 1298 faritis fare de episkopo Bernhard solena plibeligo tomba.

## Fonto 
* Vollständiges Heiligen-Lexikon, Band 4. Augsburg 1875, p. 359-361, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Martiroj
Kategorio:Slovenaj sanktuloj
*
Christmas in the Heart

***Christmas in the Heart (Kristnasko en la Koro)*** estas la tridek-kvara studialbumo kaj sola kristnaska albumo de usona kantisto Bob Dylan, fare de Columbia Records kaj publikita je 13-a oktobro, 2009. La albumo konsistas de himnoj, kaj popularaj kristnaskaj kantoj. La mono de la vendo de tiu albumo profitis la bonfaradoj "Feeding America" en Usono, "Crisis" en Britio, kaj la "World Food Programme" 

Dylan diris ke, kvankam judo, li neniam sentis sin ekskludita de Kristnasko dum lia infanaĝo en Minesoto. Koncerne la populareco de kristnaska muziko, li diris, "... ĝi estas tiel tutmonde kaj ĉiu povas rilati al ĝi laŭ sia propra maniero."

## Kantolisto 
# Here Comes Santa Claus
# Do You Hear What I Hear?
# Winter Wonderland
# Hark the Herald Angels Sing
# I'll Be Home for Christmas
# The Little Drummer Boy
# The Christmas Blues
# O Come All Ye Faithful
# Have Yourself a Merry Little Christmas
# Must Be Santa
# Silver Bells
# The First Noel
# Christmas Island
# The Christmas Song
# O Little Town of Bethlehem

## Dungitaro 
* Bob Dylan — kanto, gitaro, elektra piano, buŝharmoniko
* Tony Garnier — basgitaro
* George Recile — tamburoj, perkutado
* Donnie Herron — ŝtalo gitaro, mandolino, trumpeto, violono
* David Hidalgo — akordiono, gitaro, mandolino, violono
* Phil Upchurch — gitaro
* Patrick Warren — piano, organo, celeste
; Kromaj muzikistoj
* Amanda Barrett, Bill Cantos, Randy Crenshaw, Abby DeWald, Nicole Eva Emery, Walt Harrah, Robert Joyce — koruso

## Referencoj 
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 2009
Kategorio:Bob Dylan
Kategorio:Kristnasko
László Kabos

**László Kabos** [lAslO kaboŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kabos László** estis hungara aktoro, komikisto, voĉoaktoro. Lia origina familia nomo estis *Krausz*.

eta|László Kabos antaŭ la mikrofono

László Kabos http://www.imdb.com/name/nm0434099/ naskiĝis la  en Sárvár, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Kabos devenis el juda familio. Li frekventis ĝardenistan lernejon, sed en 1943 li estis deportita al Mauthausen. En 1946 li debutis kiel parodiisto, sed li ankaŭ akiris diplomon en 1948 en hortikultura altlernejo. Li lernis ankaŭ la aktoradon private, li ricevis rolojn en Gaja Teatro kaj pluraj varieteoj. En 1951 li estis fondinta membro de *Gaja Scenejo*, kie li restis ĝis 2000. En 1979 kaj 1999 li faris turneojn en Aŭstralio. Li havis rolojn ankaŭ en Hungara Radio, Hungara Televizio kaj en filmoj. En 1992 li pensiuliĝis, en 2000 li plene retiriĝis. Li ricevis 4 premiojn inter 1966-1998. Li havis edzinon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Molnár: *A doktor úr* - Puzsér (rolo prezentita 1200-foje)
* I. Kállai: *Majd a papa* - titolrolo
* Károly Nóti–Szabolcs Fényes: *Nyitott ablak* - Novotny

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Janika* (1949)
* *Állami Áruház* (1953)
* Dolarpaĉjo (1956) - tajloro
* *A veréb is madár* (1968)
* *Hét tonna dollár* (1973) - klaŭno
* *Nyitott ablak* (1988)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Pfúj, bíró* (1957)
* *Minden kezdet nehéz* (1966)
* *Micsoda cirkusz* (1974)
* *Kölcsönlakás* (1984)
* *Akinek humora van* (2003)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Louis de Funès kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=36904&lap=munkassag
eta|Memortabulo pri László Kabos

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://www.szineszkonyvtar.hu/contents/k-o/kaboslelet.htm 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Kategorio:Hungaraj judoj