open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Győrladamér

**Győrladamér** (djOrladamEr) estas vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9173
* Telefonkodo: 96
* Areo: 
* Loĝantaro: 

## Situo 
Győrladamér situas laŭ Mosoni Duna en la insulo Szigetköz. En la insulo estas nur flankovojoj. Győr troviĝas 12, Mosonmagyaróvár 31, Pannonhalma 32 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1146 aŭ en 1271. Post la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭe senescepte hungaroj refondis ĝin. En 1954 inundo okazis. El la proksima Győr ofte alvenas ripozantoj, eĉ kelkaj elektas la vilaĝon kontraŭ la industria urbo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Abda

**Abda** estas vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr. La germana nomo estas **Brückl**.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9151
* Areo: 19 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3060

## Situo 
La komunumo situas inter Mosoni Duna kaj aŭtoŝoseo **M1** inter Budapeŝto kaj Vieno laŭ la fervojo kaj ĉefvojo Győr-Mosonmagyaróvár, fine laŭ la Rábca. La vilaĝo najbaras kun Győr, tial ĝi estas dormovilaĝo de Győr.

## Historio 
En tiu loko estis vilaĝo jam en 1208, sed la unua skriba mencio okazis en 1292 en formo *"Obada"*. En 1944 apud la komunumo estis ekzekutita hungara poeto Miklós Radnóti, kiun kovras monumento.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la klasikisma romkatolika Preĝejo de Sankta Jozefo (Abda) el 1845.

## Famaj nomportantoj 
* Asztrik Sándor Abday
eta|maldekstra|Preĝejo de Abda

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Muzeo Haáz Rezső

dekstra
Muzeo Haáz Rezső haz reĵo muzeum,  Haáz Rezső Múzeum, (rumane: Muzeul Haáz Rezső estas muzeo en Odorheiu Secuiesc en Rumanio.

## Historio 
La memstara muzeo estiĝis el la preskaŭ 4000 objektojn enhavinta popolartkolektaĵo de Ferenc Rezső Haáz (1883-1958), desegninstruisto. La kolektĵo fariĝis publika en 1913 kaj en 1950 ŝtata muzeo. Ĝi ricevis konstantan rezidejon nur en 1968, kiu en 1978 disvastiĝis kun konstanta galerio. En tiu tempo oni establis la memorĉambrojn por poeto László Tompa kaj verkisto Sándor Tomcsa. En 1990 unuiĝis kun muzekaraktera scienca biblioteko, kiu enhavas 76 mil volumojn. La instituto ricevis en banejo Seiche la unu hektaran areon antaŭ la tombo de Balázs Orbán, kiu ebligas la establigon de liberarea muzeo. Ĝi eldonas la gazetojn Székelység kaj Múzeumi Füzetek.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de la muzeo 

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Muzeoj en Rumanio
Nacia simbolo

**Nacia simbolo** estas elemento de nacia identigo, lingvo, ago. Ofte naciaj simboloj estas ligitaj al naciaj aŭ popolaj pasinteco aŭ kulturo konsiderataj "grandaj".

Naciaj ŝtataj simboloj estas:
* la standardo
* la blazono
* la nacia himno
* la nacia tago

Aldone estas:
* emblemo
* konstruaĵoj
* lokoj
* naciaj herooj aŭ fondintoj
* naciaj epopeoj, nacia poeto
* naciaj alegorioj
* bestoj
* plantoj
* manĝoj

## Naciaj simboloj en Eŭropo 
## Naciaj simboloj en Ameriko 
## Naciaj simboloj en Azio 
## Naciaj simboloj en Afriko 
## Naciaj simboloj en Aŭstralio kaj Oceanio 
## Literaturo 
* Jürgen Link / Wulf Wülfing (Hrsg.): *Nationale Mythen und Symbole in der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Strukturen und Funktionen von Konzepten nationaler Identität*, Klett-Cotta, Stuttgart 1991 (Sprache und Geschichte, Bd. 16).

## Vidu ankaŭ 
* Simbolo
* Rito
* Ceremonio
* Standardo
* Listo de flagoj
* Nacia himno
* Nacia tago
* Nacia heroo
* Nacia personigo
* Kultura ikono
Tero de Aleksandra

eta|maldekstra|120ra|Aleksandra Pavlovna

**Tero de Aleksandra** () estas granda insulo de la Lando Francisko Jozefo arkipelago situanta ĉe 80.6338889 norda latitudo kaj 46.5838889 orienta longitudo, kun areo 1051 km2. Ĝi estas parto de Arĥangelska provinco, Rusia Federacio.

La nomon al la insulo donis la aŭstra ekspedicio en la 19-a jarcento honore al la arkidukino de Aŭstra imperio *Aleksandra*, filino de la rusia imperiestro Paŭlo la 1-a.

La plej grandan parton de la insulo kovras glaciaj kupoloj, kies alteco atingas 382 m. En ĝi estas multaj lagoj. La jara temperatura averaĝo estas . Ekde mezprintempo ĝis mezaŭtune tie la suno ne malaperas kaj do brilas permanente, la alian jarduonon okupas la nokto.

Sur la insulo funkcias la limbazo Nagurskoje kun la aerodromo kaj la samnoma veteroficejo.

## Vidu ankaŭ 
* Insuloj en Rusio

## Eksteraj ligiloj 
* teksto kaj bildoj  

Aleksandro
Aleksandro
Aleksandro
Brita Orienthinda Kompanio

La **Brita Orienthinda Kompanio** estis frua akcia kompanio (la Nederlanda Orienthinda Kompanio estis la unua kompanio, kiu publike vendis akciojn). Ĝi ricevis Reĝan Ĉarton de Elizabeto la 1-a la 31-an de decembro 1600, per kiu ĝi ricevis 21-jaran monopolon pri ĉia komerco en Orientaj Indioj. Akirante kromajn registarajn kaj armeajn funkciojn, la kompanio transformiĝis de komerca entrepreno al organizaĵo, kiu praktike regis Hindion, ĝis ĝi estis dissolvita en 1858 post la Hindia Ribelo de 1857.

eta|maldekstra|
## Vidu ankaŭ 
* Franca Kompanio de Orientaj Hindioj
* Nederlanda Okcident-hinda Kompanio
* Nederlanda Orient-hinda Kompanio
* Batalo de Palaŝi

## Eksteraj ligiloj 
* History and Politics: East India Company
* English Expansionism


Kategorio:Historio de Barato
Limoeiro do Norte

**Limoeiro do Norte** [limo**ej**ru du**norh**ti] estas urbo kaj municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Cearao. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj . 

## Esperanto en Limoeiro do Norte 
“Grupo Esperantista Limoeiro do Norte” estis kreita en la 1-a de septembro 1940, de d-ro Deoclécio Lima Verde. La grupo membrigis al UEA en 1949 la jenajn membrojn en la kategorio MA: Deoclécio Lima Verde kaj Odilon Odílio da Silva; kaj en la kategorio AM: Ari Santiago Lima Verde, Angelita Holanda Castro, Antônio Conrado de Souza, José Guimarães Nunes, Luísa Costa Cunha, Meton Maia e Silva, Neli Holanda Assis kaj Olívia Lis Freitas Silva. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Cearao

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
 

Kategorio:Municipoj de Cearao
Doupě

**Doupě** estas municipo de Ĉeĥio en okcidenta Moravio, regiono Vysočina. En  kalkulitaj . La areo estas 5,12&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio estas el la jaro 1580.

## Loĝantaro
Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Győrújfalu

**Győrújfalu** (djOrUjfalu) estas vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr. La loknomo estas hungare: ringo-nova-vilaĝo. La ringo celas tion, ke fortikaĵo de Győr estis ringoforma, precipe la ĉirkaŭa elfosaĵo estis ringo.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9171
* Telefonkodo: 96
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1090

## Situo 
Győrújfalu situas laŭ Mosoni Duna en la insulo Szigetköz tute proksime de Győr. En la insulo estas nur flankovojoj. Győr troviĝas 6, Pannonhalma 27, Mosonmagyaróvár 36&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1341. Post la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. En 1954 inundo okazis.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kostelní Myslová

**Kostelní Myslová** estas municipo de Ĉeĥio en okcidenta Moravio (regiono Vysočina), proksime de Telč. En  kalkulitaj  kaj la areo estas 5,11&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio estas el la jaro 1235.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Tombeja preĝejo de sankta Venceslao
* Paroĥo - unuetaĝa libere staranta konstruaĵo, konstruita post la jaro 1875 por renovigo de la paroĥejo

## Signifaj civitanoj 
František Mořic Nágl

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Stonařov

**Stonařov** estas kampurbo de Ĉeĥio en okcidenta Moravio, regiono Vysočina. En  kalkulitaj  kaj la areo estas 13,55&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio estas el la jaro 1347.

## Loĝantaro
## Partoj de kampurbo 
* **Stonařov**
* Sokolíčko


Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Kampurboj en distrikto Jihlava
Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Groesbeek

Dosiero:Loudspeaker.svg**Groesbeek** ()
estas vilaĝo kaj eksa municipo en la nederlanda provinco Gelderlando, kiu ekde la jaroj 2015 estas parto de nova municipo Berg en Dal. La loĝloko situas sude de Nijmegen, la areo estis 44,16 km², kaj la loĝantaro 18 887 je la 1-a de julio 2006.

Krom la vilaĝo Groesbeek en la municipo situis la vilaĝ(et)oj Heilig Landstichting, De Horst kaj Breedeweg. Ekde la 1-a de januaro 2015 ankaŭ Millingen aan de Rijn kaj la vilaĝoj de la Ubbergen apartenas al la municipo Berg en Dal.

Groesbeek situas en holma arbaroriĉa pejzaĝo, kiu daŭrigas en Germanio kaj tie nomiĝas *Reichswald* (Regna Arbaro).

eta|maldekstra|260ra|Reformita kirko de Groesbeek

## Vidu ankaŭ 
* Düffel
* Pieterpad

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Eksaj municipoj de Gelderlando
Kategorio:Berg en Dal
Korvalvo

[eta|300px|
1. [dekstra atrio,
2. maldekstra atrio,
3. supra kavovejno,
4. aorto,
5. pulmarteria trunko,
6. pulmaj vejnoj,
**7. mitrala valvo**,
**8. aorta valvo**,
9. maldekstra ventriklo,
10. dekstra ventriklo,
11. malsupra kavovejno
**12. trikuspida valvo**,
**13. pulmarteria valvo**,
]]

En la koro estas kvar **korvalvoj** aŭ **korklapoj**, kiuj povas fermi la sangofluon inter la atrioj kaj la ventrikloj kaj inter la ventrikloj kaj la arterioj. La funkcio de la valvoj estas preventi la retrofluon de la sango. La valvoj konsistas el materialo de la endokardio, la plej interna tavolo de la korparieto.

La sonoj, kiujn la koro produktas, estas tiuj de la korvalvoj.

## La korvalvoj 
## Malsanoj 
### Stenozo 
Stenozo estas la mallarĝiĝo de valvo, kio limigas la fluon de sango tra la valvo. Tiu malsano povas esti denaska difekto aŭ kaŭzita de infekto, tumoro aŭ brusta radiado por kancerotraktado.

### Regurgitado 
Regurgitado estas la inversa fluo de sango tra valvo, kiam la valvo devus esti fermita por malebligi tian fluon. Tia inversa fluo reduktas la efikecon de la elĵeto de sango kaj pliigas la premon al la sangofonto, kio povas kaŭzi kongeston. En severaj kazoj povas okazi restrukturado de la koro, ekzemple hipertrofio, t.e. dikiĝo de la kormuskolo por daŭre atingi la necesan sangofluon antaŭen.

## Referencoj 
Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Kardiologio
Tufaŭko

La **Tufaŭko** estas nigreca eta marbirdo de la familio de Aŭkedoj kaj ordo de Karadrioformaj.

## Disvastiĝo kaj reproduktiĝo 
Ili nestumas en grandaj kolonioj (miloj da individuoj) en Beringa Maro kaj Oĥotska Maro ĉe Aleŭtoj en Alasko. Ili ofte reproduktiĝas en miksaj kolonioj kun la Malgranda aŭko, sia plej eta parenco en marbordaj ŝtonejoj. La ino demetas ununuran ovon; ambaŭ gepatroj kovas dum 30 ĝis 40 tagojn. Vintre ili estas enmare, ne migras, nur disiĝas proksimen de la reproduktejoj, kelkaj en direkto al Japanio kaj kelkaj sudorienten. Foje oni vidis ekzempleron en norda Irlando.

## Aspekto 
eta|maldekstre|260x260ra
La Tufaŭko estas mezgranda birdo (24 ĝis 27&nbsp;cm longa kun enverguro de 44 ĝis 47&nbsp;cm kaj pezo de 50 ĝis 265 gr, facile rekonebla pro du karakteroj dum la reprodukta sezono. La unua estas la *kresto*, grupo de nigraj hirtaj plumoj lokataj super la okulo kapopinte kiuj pendas antaŭen. Nur ankaŭ la Liphara aŭketo havas similan kreston, sed tiu estas blanka, kaj junuloj facile diferenciĝas ĉar tiuj de Tufaŭko estas pli grandaj kaj havas malpli longan bekon. 

La dua estas socia odoro, kion tiuj aŭketoj produktas dum la reprodukta sezono kaj kio estis priskribita kiel odoro kvazaŭ de mandarinoj; oni pristudas ĉu tio helpas trovi partneron ĉu malhelpas atakon de kuloj kaj aliaj parazitoj. 

Krome temas pri malhelaj birdoj kiuj havas pli malhelajn suprajn partojn kaj blugrizecajn malsuprajn partojn kaj krurojn, fortikan, mallongan kaj dikan ruĝoranĝan bekon, de kies supra makzelo eliras la kresto, kaj ambaŭflanke helajn okulon kaj blankan striplumon kio eliras de ties supra malantaŭa parto al la nuko, ambaŭ tre kontrastaj antaŭ la preskaŭ nigra fono. For de la reprodukta sezono la kresto malpliiĝas, la beko senbriliĝas kaj la blanka strio malaperas. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junulo estas simila, sed malhavas kreston kaj havas malhelan bekon.

## Kutimaro 
La Tufaŭko ne estas karnovoruloj. Ilia manĝaĵo konsistas ĉefe el krilo, sed oni scias, ke ili manĝas ankaŭ kopepodojn, pteropodojn (kiel *Limacina*), amfipodojn kaj larvajn fiŝojn. Ili plonĝas ekde la akvosurfaco kaj helpas sin per retaj piedoj tre lerte, sed pro tio ili estas mallertaj surtere. Ili kutime vivas enmare kaj venas teren nur por reproduktado.

Ĉefaj predantoj estas Arĝentmevo kaj aliaj mevoj, la Arkta vulpo kaj la Korako, sed ili estis trovitaj ankaŭ en stomako de fiŝo halibuto aŭ hipogloso, kaptita en insulo Sankta Laŭrenco.

Temas pri silentema specio, escepte en la reproduktaj kolonioj por interkoni sin. La flugo estas rapida kaj rekta.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* * Seabirds, an Identification Guide* de Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-20-2
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva ejo pri Tufaŭko

## Referencoj 
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Aŭkedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Arktaj birdoj
Cumbe

**Cumbe** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 3.813 loĝantojn en 2010 .

Fonĝita en 1953, en la urbo troviĝas lernejo nomata Alcebiades Pais, laŭ la nomo de esperantisto.

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Haligo

La **haligoj** estas etaj insuloj en la dana kaj nordfrisa vadomaro ĉe la bordo de la Norda Maro de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio, kiuj inundiĝas dum ĉiu alta tajdo, kaj homaj loĝlokoj de po kelkaj domoj sur ili troviĝas sur artefaritaj montetoj, kiuj tiom altas, ke ilin la alta tajdo ne sukcesas subakvigi.

eta|maldekstra|280px|

## Etimologio 
La vorto "haligo" - en la altgermana, platgermana, frisa kaj dana *Hallig* - supozeble venas de la ĝermana radiko *hol*, kio signifas "malalta", "ebena" - la sama vortero, kiu ankaŭ troveblas en la vorto Holando ("malalta lando", historia kerna regiono de Nederlando), kaj en la angla vorto *hollow* (malaltaĵo, kavo). Ĝis la 16-a jarcento per la vorto "Hallig" la homoj borde de la Norda Maro karakterizis la tutan apudmarbordan landon ne protektitan per digo kaj regule subakviĝantan.

## Situo 
### Haligoj en Danio 
* *Jordsand* – subakviĝis dum la jaro 1999 kaj ekde tiam "nur" restas sablejo
* *Mandø* – ekde la jaro 1937 protektita kontraŭ inundoj per digo (kaj ekde tiam do ne plu haligo). Iom sudokcidente situas la alta sablejo *Koresand*.
* *Langli* - restas la sola restinta haligo de Danio.

### Haligoj en Germanio 
La dek germanaj haligoj ĉiuj troveblas en la distrikto Norda Frislando:

eta|200px|
 Anstataŭ vilaĝeta monto sur la haligo Norderoog la domoj staras sur altaj palisoj.

En la okcidento, ĉe la mara flanko de la germanaj haligoj, situas tri grandaj altaj sablejoj, kiuj iom protektas la haligojn kontraŭ tro fortaj ondoj de la Norda Maro.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la "Fondaĵo Nordfrisaj Haligoj" (germanlingvaj)
* turismaj paĝoj pri la haligoj de la Norda Maro (samlingvaj)

## Vidu ankaŭ 
* tajda insulo
* tajda vojo

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
Kategorio:Nordfrisaj insuloj
Kategorio:Norda maro
Nagyváradi Napló

**Nagyváradi Napló** (Nadjvarada Taglibro) estis radikala civila ĵurnalo en Nagyvárad, Hungario kaj Rumanio inter 1-a de oktobro 1898 kaj 7-a de septembro 1940.  

## Redaktoroj 
La ĉefredaktoroj estis ĝis sia morto 1935 Dezső Fehér kaj sekve Andor Kund, la respondecredaktoro ekde 1924 estis László Hilf. Kiel redaktoro ekde 1926 figuras Imre Mikes; kiel politikaj ĉefkunlaborantoj en 1925 kaj 1926 Árpád Paál, Telegdi József, Tarnóczi Lajos, Oláh Béla.
Ekde 1934 ĝis 30-a de aŭgusto 1940 ĝia titolo estis *Napló* pro malpermeso de uzado en hungara lingvo de la loknomoj.

## Kunlaborantoj 
Verkis felietonaĵojn, raportaĵojn kaj publicistikon: Sándor Benamy , Benedek Ferenc, Marót Sándor, Méliusz N. József, Mikes Imre, Paál Jób, Simon Magda, Stella Adorján, Szilágyi András, Tabéry Géza, Turnovszky Sándor; teatrajn kaj muzikajn kritikojn verkis Bauer Albert, Brauer Oszkár, Bíró Elek, Daróczi Lajos, Fehér Dezső, Kunda Andor, Radó Árpád, Török Tibor.
Krome la elstaraj poetoj de tiu tempo (Mihály Babits, Jenő Dsida, Ákos Dutka, Emőd Tamás, Erdélyi József, Attila József, JUHÁSZ Gyula, Dezső Kosztolányi, Somlyó Zoltán, Lőrinc Szabó, Ernő Szép) la plej ofte publikintaj poetoj estis: Arató András, Bárdos László, Beck Zsuzsa, Diószeghy Dezső, Erdélyi Ágnes, Fekete Ferenc, Frigyes Marcell, Halmai Árpád, Imre Horváth, Kun József, Perédi Adél, Rosen Alice, Ruth Klára, Ernő Salamon, Vessely Iván. La prozverkistoj elstaraj de la ĵurnalo estis: Barta Lajos, Mária Berde, Harsányi Zsolt, Jenő Heltai, Sándor Hunyady, Ferenc Herczeg, Frigyes Karinthy, Dezső Kosztolányi, Gyula Krúdy, Ferenc Molnár, Zsigmond Móricz, Dezső Szabó. Krome ili publikis ankaŭ: Ádám Péter, Barcs Sándor, Bíró Elek, Bodnár Mária, Bródy Lili, Dévald László, Diamandi Viktória, Farkas Imre, Gábor István, Kunda Andor, Lakatos László, Nagy István, Attila Orbók, Szirmai László, Vasady Irén.

## Specialaj agadoj
Oni publikigis en ĵurnalo ankaŭ felietajn romanojn (Benedek Ferenc: *Wassermann pozitív*. 1932; Fekete Tivadar: *Európai kisparádé*. 1936; Haász Kálmán: *Világ förgeteg*. 1934; Imre Sándor: *Nagy Péter, aki nem volt cár*. 1931; Jakobovits Elemér: *Három év az idegenlégióban*. 1936; Komáromi János: *Vergődés a front mögött*. 1931; Maros Tamás: *Marosportustól Moszkváig*. 1932; Heltai Jenő: *Zuhanás*. 1932).
Ĝi havis ankaŭ koloran rubrikon por infanoj. Ĝi flegis kontinue la kulton de Endre Ady.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Laranjeiras

**Laranjeiras** [laran**ĵej**raz] estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 26.902 loĝantojn en 2010 .

## Esperanto en Laranjeiras 
Zizinha Guimarães estis la ĉefa esperantisto de Laranjeiras. Ekde la komenco de 20-a jarcento ĝis 1960-aj jaroj, kiam mortis, ŝi oferis kurson de Esperanto en sia lernejo. Omaĝe al ŝi estas en Laranjeiras lernejo kun ŝia nomo kaj busto en placo.

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Luís Murat

frame|dekstra|Luís Murat (1861-1929), brazila verkisto.
**Luís Morton Barreto Murat** (naskiĝis la 18-an de junio 1861 en Resende, Brazilo - mortis la 11-an de julio 1929 en Rio de Janeiro, Brazilo) estis ĵurnalisto, poeto kaj brazila politikisto. Fondindo de la seĝo 1 de la Brazila Beletristika Akademio.

Luís Norton Murat estis baptita en la 4-a de majo 1862, en la Igreja do Distrito de São José da Cacaria en Piraí, Brazilo. Li estis filo de Doktoro Thomas Norton Murat kaj de Antônia Barreto Norton Murat. Lia gebaptopatroj estis Luís Murat kaj Maria Norton Murat.

Li estis ĉe la seĝo 1 de Brazila Beletristika Akademio de 1897 ĝis 1929, kiam lia seĝo estis okupita por Afonso d'Escragnolle Taunay.

## Eksteraj ligiloj 
* Brazila Beletristika Akademio 

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Kategorio:Brazilaj poetoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Fondintoj de Brazila Beletristika Akademio
Afonso d'Escragnolle Taunay

eta|portreto
'''Afonso D'ESCRAGNOLLE TAUNAY**, aŭ **Affonso** laŭ originala skribformo, kutime konata kiel **Affonso de Taunay** aŭ simple **Afonso Taunay'* (naskiĝis la 11-an de julio 1876, en Nossa Senhora do Desterro, hodiaŭ Florianópolis, kaj mortis la 20-an de marto 1958, en San-Paŭlo), estis brazila romanisto, biografiisto, eseisto, historiisto, leksikografiisto kaj profesoro. Li okupis la Seĝon 1 de Brazila Beletristika Akademio, por kiu li estis elektita en la 7-a de novembro 1929.

## Vivo 
eta
Afonso Taunay naskiĝis ene de la Brazila Registarejo, konata kial "Palácio Rosado" (*Rozita Palaco*, esperante), pro la koloro uzita en la ekstera parto de la domo, ĉe la malnova *Vila do Desterro'', aktuala Florianópolis. Li estas filo de Cristina Teixeira Leite kaj Alfredo d'Escragnole Taunay, tiam prezidanto de la Provinco de Santa Catarina, alivorte vicgrafino kaj vicgrafo de Taunay. Per lia patrino li estis patrina nepo de Barono de Vassouras kaj pranepo de Barono de Itambé.

Diplomita pri Civila Inĝenierio per Escola Politécnica de Rio de Janeiro en 1900. Li instruis ĉe la Escola Politécnica de São Paulo de 1904 ĝis 1910. Li estis direktoro de Museu Paulista (Paŭlistana Museo), ankaŭ konata kiel Museu do Ipiranga, de 1937 ĝis 1939. Li reorganizis la Bibliotekon kaj la arĥivojn de la Ministerio de Eksterlandanaj Agadoj en 1930. De 1934 ĝis 1937, li estis instruisto ĉe la Fakultato de Filozofio, Sciencoj kaj Literaturo, de la Universitato de San-Paŭlo.

Li ricevis en la 6-a de majo 1930 la posedon de la seĝo 1 de la Brazila Beletristika Akademio per la manoj de la akademiano Roquette-Pinto. Li ĝin okupigis post la morto de Luís Murat en 1929, kaj li ĝin okupigis ĝis 1958, kaj li estis sekvita por Ivan Monteiro de Barros Lins.

## Verkaĵoj 
* *Leonor de Ávila*, brazila romancverko publikita je la 1-a eldono kun la titolo "Crônicas do Tempo dos Filipes", aŭ "Historioj de la tempo de la Filipes";
* *Eseioj de bibliografio* (2-a parto: fremda lingvo);
* *Nicolau A. Taunay* (dokumentoj pri lia vivo kaj verkaĵo);
* *Pedro Taques e seu tempo* (Pedro Taques kaj sia tempo);
* 'A vida gloriosa e trágica de Bartolomeu de Gusmão*, biografio;
* *Escritores coloniais*, Koloniaj aŭtoroj (1925);
* *Historia: São Paulo nos primeiros anos* (1920);
* *História geral das bandeiras paulistas*, 11 volumoj. (1924-1950);
* *História seiscentista da vila de São Paulo*, 4 volumoj. (1926-1929);
* *História do café no Brasil*, 11 volumoj. (1929-1941).
* *Lexicografia: Léxico de termos técnicos e científicos*;
* *A terminologia científica e os grandes dicionários portugueses''.

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Brazilaj historiistoj
Elektra povuma sistemo

eta|La elektran energion oni transmisias kutime per konduktlinioj sur turoj.
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri elektra povumaj retoj.]]
**Elektra povuma sistemo** estas sistemo por generi elektran energion, kiu ebligas la distribuon de elektron plejeble vaste kaj por la plej diversaj aplikoj. Ĝi utiligas ĥemian, meĥanikan, termikan aŭ sunan energiojn por transformi ilin en elektran energion, kaj distribui ĉi tiun al multnombraj uzantoj. 

Antaŭe, la plimulto de la tiam multekostaj instalaĵoj estis naciaj kaj konsiderataj kiel publikaj servoj. Nuntempe, jam ekde la fino de la 20-a jarcento, por eviti ŝtatan monopolon, la tendenco estas dividi la elektran sistemon en plurajn partojn, ekzemple produktadon, transmision kaj distribuon, kaj ke ĉiuj el ili estu regataj de konkurencaj entreprenoj.

Tia sistemo devas liveri energion, plenumante du bazajn postulojn: bonkvaliton kaj ŝparecon.

Bonkvalito de energia liverado signifas, ke tiu servo ne prezentas multajn interrompojn kaj ke la valoroj de la tensio kaj frekvenco de ĝia alternado ne iras for de normaj limoj. Ŝpareco rilatas al perdo de energio, kiu okazas laŭlonge de la transmisio kaj distribuo ĝis la finaj aparatoj, kiuj ĝin aplikas. Kvankam tiuj estas kontraŭecaj karakterizaĵoj, eblas akordigi ambaŭ uzante teknikajn konojn kaj koherecon.

## Komponantoj 
Elektraj povumaj sistemoj konsistas el:

* *Elektrejo* aŭ *centralo*, kie okazas transformo de iu tipo de energio al la elektra formo, ekzemple per generatoroj.
* *Substacioj* estas nodoj de la rete interligita sistemo, kie, per transformatoroj, okazas ŝanĝo de la valoro de la tensioj tiel, ke alterna kurento povu esti efike transmisiata kaj distribuata.
* La *elektra transmisio* portas la generitan elektran energion tra grandaj distancoj, de la elektraj centraloj al la konsumcentroj aŭ inter du substacioj.
* La *elektra distribuo* estas fidinda reto, kiu ebligas ampleksan distribuadon de la energio en la konsumcentroj.
* La *elektra instalaĵo* distribuas la energion interne de la konstruaĵoj.

## Operaciado 
La garantio de bona kvalito povas esti altigita per antaŭprovizo de kroma kapablo de la sistemo, kun alternativaj cirkvitoj, kiuj ebligas flekseblan operaciadon. Por eviti, ke difektetoj atingu ceterajn partojn kaj okazigu grandskalan paneon, diversaj agoj devas esti planitaj kaj/aŭ plenumitaj laŭlonge de plej diversaj periodoj.

### Longaj periodoj 
* Planado de generado: ĉirkaŭ 20 jaroj;
* Planado de transmisio: de 5 ĝis 15 jaroj;
* Planado de distribuo: de 5 ĝis 15 jaroj

### Mallongaj periodoj 
* Programado de generado: de 2 ĝis 5 jaroj;
* Programado de riparado: de 2 ĝis 5 jaroj;

### Tujaj agoj 
* Tuja planado de generado: de 8 horoj ĝis 1 semajno;
* Difino kaj regado de tensioj de centraloj (Elektra ekspedado): kontinue;
* Elektra protektado: onoj da sekundoj;

## Vidu ankaŭ 
*Elektriza sistemo
*Hidroelektro
*Transmisio de elektra energio

## Referencoj 
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Energio
Enese

**Enese** (eneŝe) estas vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr. La loknomo estas hungara familia nomo.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9143
* Telefonkodo: 96 godo
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1770

odoko fogo kiyoko fididfofo la kumonono

## Situo 
La komunumo situas laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron. Csorna troviĝas 17, Győr 20, Mosonmagyaróvár 33 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj avaroj kaj romianoj vivis tie. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo detruiĝis kelkfoje.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas katolikan preĝejon el 1895 kaj luteranan preĝejon. Aliaj vidindaĵoj estas nobeldomoj kaj muzeo pri pupoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Distriktoj de Aŭstrio

Tiu ĉi listo inkludas ĉiujn distriktojn de Aŭstrio kun la respektiva federacia lando. Estro de distrikto ne estas persono elektikta per baloto, sed profesia oficisto.

Ekzistas
* 15 **urbaj distriktoj** en statuaj urboj; gviditaj de la urbestroj.
* 79 **kamparaj distriktoj**; la plej supra organo estas la "Bezirkshauptmann" [beCIrkshaŭptman] ("distrikta kapitano", distriktdirektoro), la administrejo nomiĝas "Bezirkshauptmannschaft" [beCIrkshaŭptmanŝaft].
* 1 **Expositur** [ekspozitur] (ekstera administrejo); tiuj administrejoj signifas apartan specon malfirmigitan ene de distrikto.

La federacia ĉefurbo Vieno estas kaj federacia lando kaj distrikto kaj komunumo. Vieno estas dividita en 23 Vienajn Urbodistriktojn. Kiel reprezentanto de la enloĝantaro servas balotita "Bezirksvorsteher" (distriktestro), sed la kompetentoj de tiu ĉi institucio estas tre limigitaj.

## Vidu ankaŭ 
* Vienaj Urbodistriktoj
* Administrada dispozicio de Aŭstrio

Kategorio:Aŭstrio
!
Gönyű

**Gönyű** (gonju) estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Poŝta kodo: 9143
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1770.

## Geografio 
Gönyű situas en dekstra bordo de Danubo, laŭ la ĉefvojo inter Győr kaj Komárom. La romianoj havis laŭ la *limes* (limo) sentinelan lokon kaj gravan vojon laŭ la limes.

## Historio 
Gönyű en la 13-a jarcento estis opidumo havanta fortikaĵon. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo detruiĝis. En 1849 aŭstra milita ŝipo kun plene de eksplodaĵo flosis, kiun la hungaroj eksplodigis. tio faris ruina ankaŭ la vilaĝon. Post apero de vaporŝipoj la komunumo iĝis haveno de Győr. Nun funkcias internacia haveno.
eta|
Post 1918 Gönyű iĝis limo, kiel dum la romianoj.

## Vidindaĵoj 
Gönyű havas katolikan preĝejon (Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Gönyű)) kaj tombejan kapelon.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Bőny

**Bőny** (bonj) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta Transdanubio** en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono Győr. La nomo estas praturke gentestro. En 895 kune kun la hungaroj alvenis ankaŭ turkaj etgentoj.

* Poŝta kodo: 9073
* Areo: 50 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2230.

## Situo 
La komunumo situas laŭ la flankovojo inter Győr kaj Tata, aŭtoŝoseo M1 Budapeŝto-Vieno estas ne tro for. Proksime estas urbo Bábolna.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, dum la bronzepoko, de romianoj. Post la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. En 1959 la komunumo ricevis rangon **socialista vilaĝo** pro 6 funkciantaj **kolĥozo**j.

Vidindaĵoj estas nobeldomo de Bothmer (nun vilaĝdomo) kaj luterana, kalvinana, katolika preĝejoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Győrzámoly

**Győrzámoly** [djOrzAmoj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr.
eta|Kirko de Győrzámoly

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9172
* Telefonkodo: 96
* Areo: 26 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1640

## Situo 
Győrzámoly situas laŭ Mosoni Duna en la insulo Szigetköz. En la insulo estas nur flankovojoj. Apud la vilaĝo estas vasta kanejo kaj arbaro.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1271. Fine de la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, poste hungaroj refondis ĝin. En 1809 la loĝantaro atakis kelke da francoj el la armeo. Rezulte la soldatoj forbruligis la komunumon. En 1954 inundo okazis.

## Vidindaĵoj 
En 1779 baroka romkatolika Kirko Sankta Ladislao (Győrzámoly) konstruiĝis.

## Famuloj 
En Győrzámoly naskiĝis ministro kaj esperantisto Vilmos Sághy.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Josef Vinklář

**Josef Vinklář** (naskiĝinta la 10-an de novembro aŭ la 14-an de novembro 1930 en Podůlší, mortinta la 18-an de septembro 2007) estis ĉeĥa aktoro.

Jam en siaj infanaj jaroj li rolis en radia ensemblo de Disman. Unue li agadis en Teatro de satiro. En la jaroj 1946 - 1948 li rolis en Teatro de Voskovec kaj Werich. Mallongtempe li poste agadis en Orientbohemia teatro en Pardubice (1948 - 1950). Ekde la jaro 1950 ĝis la jaro 1983 li agadis en teatro de Zdeněk Nejedlý en Prago. Poste li transiris en Nacian Teatron en Prago, kie li agadis ĝis sia morto.

Sed en subkonscion de rigardantoj li enskribiĝis dank' al siaj filmaj kaj ĉefe seriaj roloj. Li aperis en tiaj serioj kiel Nemocnice na kraji města (1977), Sanitka (1984), Život na zámku (1995), Nemocnice na kraji města po dvaceti letech (2003) aŭ Náměstíčko (2003). El la filmoj li rolis ekz. en Hop a je tu lidoop (1977), Pod jezevčí skálou (1978), Anděl s ďáblem v těle (1983) ktp.

Li rolis ankaŭ en kelkaj tre konataj kaj ŝatataj fabeloj, ekz. Hrátky s čertem (1956) aŭ Princezna se zlatou hvězdou (1959).

Josef Vinklář havas du filojn kaj li estis dufoje edziĝinta. Unue kun aktorino Jana Dítětová kaj pli poste kun aktorino kaj verkistino Ivanka Devátá.

## Lia naskiĝdato 
En sia rememorlibro *Provo pri peco de vero* Vinklář klarigis tion jene: *"Mi naskiĝis en Podůlší en la jaro 1930. La 14-an de novembro, kio estas la eraro el eraroj nemisrigardeblaj. Malgraŭ tio ke mi havas ĉiujn dokumentojn ĝuste al tiu ĉi dato, fakte mi naskiĝis la 10-an de novembro, sed mi povas fari kun tio nenion. Sinjoro paroĥestro faris en la jaro 1946 al mi kaj al mia frato duplikatojn de la naskiĝatestoj kaj intermiskis la datojn. Donu al li Sinjoro leĝeran ripozon. La frato naskiĝis la 14-an de decembro kaj mi la 10-an de novembro."*

Tiel okazis, ke eĉ en oficialaj materialoj, kiel estas vortaroj kaj enciklopedioj, ekzistas ĉe Josef Vinklář la duspeca dato de naskiĝo. La aktoro mem donis ĝoje la okazintaĵon pri la erarigita dato de naskiĝo al pli bona.

Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 14-an de novembro
Potok

**Potok** (signifas slovake *rojo*) povas esti pluraj lokoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

;Ĉeĥio
* Potok (Bezvěrov) - parto de municipo Bezvěrov en distrikto Plzeň-nordo

;Slovakio
* Potok (distrikto Ružomberok) - municipo en distrikto  Ružomberok
* Potok (distrikto Rimavská Sobota) - municipo en distrikto Rimavská Sobota

aliaj
* K-S 5 "U Potoka" - infanteria fuorto
Győrújbarát

**Győrújbarát** (djOrUjbarAt) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr. La loknomo signifas hungare Győr-nova-kapuceno.
eta|maldekstre|Poŝto kaj banketo de Győrújbarát

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9081
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 34 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 4610

## Situo 
Győrújbarát situas apud Győr, kiu flankovoje estas alirebla. Aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto kaj Vieno preteriras la vilaĝon.

## Historio 
La nuna Győrújbarát estis loĝata jam dum la neolitiko, antaŭ la hungaroj avaroj kaj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio okazis en la 13-a jarcento en formo *Barath*. La vilaĝo senhomiĝis dum la kontraŭturkaj bataladoj. Baldaŭe ĝi havis la titolon **vinvilaĝo**, kiu signifas tion, ke oni loĝas ĉe la montetoj, kie estis vinberejoj. En 1969 memstaraj vilaĝoj **Kisbarát** kaj **Nagybarát** unuiĝis sub nomo Győrújbarát.

## Vidindaĵoj 
* Luterana preĝejo (Győrújbarát)
* 2 katolikaj preĝejoj

## Ĝemelkomunumoj 
*  Neulingen
*  Thorigné-Fouillard
*  Rubiera
*  Zemianska Olča

## Famuloj 
En la iama Nagybarát naskiĝis pastro Endre Lajos Horváth.

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
eta|maldekstre|Kampanilo en Győrújbarát
eta|Kulturdomo
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kategorio:Vinvilaĝoj
Brada-Rybníček

eta|maldekstra|250px|Kruco kun statuoj de sanktaj Petro kaj Paŭlo sur monteto Brada
**Brada-Rybníček** estas municipo en Ĉeĥio situanta proksimume 2&nbsp;km de urbo Jičín, apud ŝoseo kondukanta ĝis Liberec. Vivas ĉi tie  (). La vilaĝo etendiĝas en supermara alteco ĉirkaŭ 400 m s.m., sur orienta montarpiedo de rokriĉa monto Brada alta 485 m. La vilaĝo estiĝis en la jaro 1990 per memstariĝo de vilaĝo Podůlší.

## Historio 
La unuaj skribmencioj pŕi la vilaĝo estas datitaj de la jaro 1258. Monteto Brada troviĝanta super jičína valkaldrono estis loĝigita jam en la ŝtonepoko, kion pruvas kelkaj arkeologiaj trovitaĵoj de ŝtonaj iloj. Sur la plej alta loko de la monteto super la vilaĝo troviĝas restaĵoj de mezepoka burgo Brada - terenaj nerektaĵoj kaj eta restaĵo de muro. La plej malnovaj informoj pri ĝi devenas el la jaroj 1241 - 1263. El historiaj memorigaĵoj rekte en la vilaĝo konserviĝis preĝejo de sankta Bartolomeo, ligna prismoforma sonorilturo situanta ĉe tombejo kaj ĉe suda limo de la vilaĝo kapelo de sankta Isidoro.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Brada
* Rybníček

## Turismo 
Signifa allogaĵo por turistoj kaj por montogrimpantoj estas Rokoj ĉe Praĥov, la rokurbo, kiu troviĝas en la senpera proksimeco de la vilaĝo.


Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun kunmetita nomo
Geografia koordinatsistemo

[eta|440ra|Mapo de la [Tero montrante liniojn latitudajn (horizontale) kaj longitudajn (vertikale), laŭ projektado de Eckert VI ; granda versio  (pdf, 1.8MB)]]

**Geografia koordinatsistemo** ebligas ĉiujn lokigojn sur la tero per la tri sferaj koordinatoj liniigitaj laŭ la rotaciakso de la Tero.
[eta|400ra|Latitudo [phi (φ) kaj Longitudo lambda (λ)]]

## Latitudo, longitudo kaj alto 
La geografia koordinatsistemo estas tri-dimensia sistemo, kiu permesas difini lokon de punkto. La latitudo estas la angula valoro de loko rilate al la ekvatoro kaj la longitudo estas la angula valoro de loko rilate al arbitra referenca meridiano laŭ la sama cirklo de latitudo de tiu loko (mezurita per gradoj). Ekde 1884, la fundamenta referenca meridiano estis konvencie establita en Grenviĉo, proksime de Londono, do sia longitudo estas 0 °. La alto estas la distanco, mezurita laŭ la vertikala de la punkto konsiderita sur la surfaco de la tero, de la marnivelo (mezurita per metroj).

## Vidu ankaŭ 
* Tropiko de Kankro
* Tropiko de Kaprikorno
* Ekvatora koordinatsistemo
* Koordinato
* Koordinatsistemo

Kategorio:Kartografio
Kategorio:Geografia terminologio
Kategorio:Koordinatsistemoj
Vének

**Vének** [vEnek] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr. La loknomo estas hungare: maljunuloj.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9062
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 150.

## Situo 
La komunumo situas sur insulo de Danubo **Szigetköz**, fine de la insulosubo, kie kunfluas (olda) Danubo kaj Mosoni Duna. La vilaĝo havas sakovojon el Nagybajcs.

## Historio 
Post la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, germanoj fondis tie **Apfeldörf**.

En 1920 la kontraŭa insulo de Danubo **Csallóköz** (ĉalokoz) iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo. En 1954 okazis granda inundo. En 1959 formiĝis kolĥozo pri **Ambaŭ Danuboj**.

En Vének migra poŝto servas. La komunumo havas katolikan preĝejon, apud la vilaĝo infana someruma tendaro funkcias. Pramo iam funkciis, sed nuntempe ne estas trafiko.

## Ĝemelkomunumo 
*  Trávnik, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Eta Belto

eta|
La **Eta Belto** () estas markolo en la Balta Maro, kiu apartenas al la teritorio de la ŝtato Danio. Ĝi nomiĝas "eta" por diferencigi ĝin de alia, proksima markolo, la Granda Belto (dane: *Storebælt*). La Granda (pli orienta) Belto dividas la insulojn Sjælland kaj Fyn, la Eta (pli okcidenta) Belto la insulon Fyn kaj Jutlandon, la kontinentan parton de Danio. Por la ŝipa traveturo de la Beltoj la ŝtato Danio ĝis la jaro 1857 prenis ŝipan vojimposton.

Ekzistas du pontoj super la Eta Belto: La malnova *Lillebæltsbro* el la jaro 1935 servas por strato kaj fervoja linio, kaj la nova ''Ny Lillebæltsbro el la jaro 1970 por aŭtoŝoseo.

Pro la kurba vojo de la Eta Belto ambaŭ pontoj poziciiĝas preskaŭ en orta angulo.

Okcidente de la malnova ponto aldone du elektrokablaroj de 380 kilovoltoj pasas la Belton.

Kategorio:Markoloj en Danio
Kategorio:Balta maro
Orelringo

eta|Diversaj orelringoj
eta|Orelringoj vendotaj
**Orelringo** estas juvelo portita ĉe la orelo. Ĝi estas fiksita aŭ danke al truo en la orelo aŭ per fiksilo, kiu premas la orelon deambaŭflanke.

## Eco 
Orelringoj estas ofte el metalo, sed ankaŭ el osto, ligno, plasto aŭ aliaj malmolaj materialoj. La ornamaĵoj povas esti el preskaŭ ĉiuj materialoj inkluzive vitro, gemoj kaj perloj. Formoj varias de malgrandaj ringoj aŭ pingloj ĝis grandaj pendaĵoj. Grandecon kaj pezon limas la ŝarĝeblo de la orelo kaj de la oreltruo.

## Historio 
La plej malnova orelringo trovita estas ĉirkaŭ 7500 ĝis 8200 jarojn aĝa kaj estis farita en la urbo Chifeng, interna Mongolio, Ĉinio. Oni trovis plurajn parojn de orelringoj, faritaj el jado kaj 2,5 ĝis 6 cm grandaj.

Dum la mezepoko ĉe kelkaj gildoj aparteno estis montrita per orelringo. Ĝi estis el oro kaj utilis kaze de morto kiel pago al la entombiganto. Al pekinto kontraŭ la gildaj reguloj oni forŝiris la ringon, disŝirante la orelon, tiel markante la ulon tutvive (vidu *:de:Schlitzohr*).

Multaj maristoj portis orajn orelringojn por iam pagigi sian kristanan entombigon. Se li mortus ekzemple pro ŝipdrono kaj lia korpo estus trovita de kristanoj, tiam ili povus pagi la entombigon per la oro de la ringo.

## Kultura signifo 
Orelringoj estis kaj estas portataj en multaj kulturoj de kaj viroj kaj virinoj, tamen plej ofte de virinoj. En kelkaj kulturoj la oreltruoj estas pligrandigitaj per pli kaj pli grandaj kaj pezaj orelringoj. Foje ankaŭ oni eltranĉas pecon de la orelo por enmeti grandan ringon au aliforman juvelon en la orelon.

En Eŭropo orelringoj estis malkutimaj ĉe viroj dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Pri la 17-a kaj 18-a jarcentoj ekzistas multaj rakontoj kaj portretoj, kiuj montras, ke ankaŭ viroj portis ilin. Ekde la 1970-aj jaroj pli kaj pli da knaboj kaj viroj portis orelringon ĉe la maldekstra orelo. Poste, ĉirkaŭ la fino de la 1980-aj jaroj viroj ekportis orelringojn ĉe ambaŭ oreloj. Tiun popularigon kaŭzis ĉefe junuloj.

## Bibliografio 
* *Antike Welt. Zeitschrift für Archäologie und Kulturgeschichte.* Philipp von Zabern, Mainz 2004,5, 4. ISSN|0003-570-X

## Vidu ankaŭ 
* juvelo
* ringo

## Eksteraj ligiloj 
* Bodies of Cultures – Piercing – A World Tour of Body Modification 
* www.safepiercing.org
* BMEZine Ear Piercing Page 

Kategorio:Juveloj
Arnold Vosloo

**Arnold VOSLOO** naskiĝinta la 16-an de junio 1962 en Pretorio, Sud-Afriko estas aktoro konata plej multe el filmoj pri Mumio kaj Mumio revenas.

Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Sudafrikaj aktoroj
Pieter Zeeman

**Pieter ZEEMAN** (25-an de majo 1865, Zonnemaire, Nederlando – 9-an de oktobro 1943, Amsterdamo) estis nederlanda fizikisto, kiu ricevis en 1902 la Nobel-premion pri fiziko pro malkovro de la t.n. Zeeman-efiko. La premio estis divide donata kun Hendrik Antoon Lorentz.

Li estis instruato de Lorentz en la Universitato de Leiden, ekde 1890 li mem gvidis instruhorojn en Leiden. Ses jarojn poste – laŭ propono de Lorentz – li analizis efikon de magneta kampo je la lumfonto kaj pruvis, ke en la spektro de la ellasita lumo, ĉiu linio disiĝas al pluraj linioj. La fenomeno iĝis konata kiel Zeeman-efekto. 

Zeeman en 1900 estis nomumita al fizika profesoro de la Universitato de Amsterdamo, li iĝis en 1908 gvidanto de la fizika instituto de la universitato, kie laboris ĝis sia morto. Li analizis la disvastiĝon de la lumo en moviĝanta medio.

Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1914.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Nederlandaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Hendrik Antoon Lorentz

[dekstra|200px|eta|Hendrik Antoon Lorentz, pentraĵo farita de [Menso Kamerlingh Onnes]]
**Hendrik Antoon LORENTZ**  (18-an de julio 1853, Arnhem, Nederlando – 4-an de februaro 1928, Haarlem) estis nederlanda fizikisto, kiu – kune kun Pieter Zeeman – ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1902 pro la elektrona teorio, kiu klarigis teorie la Zeeman-efikon. Tio iĝis elira punkto de la speciala relativeca teorio de Albert Einstein.

Li pluevoluigis en sia doktoriĝa studverko (1875) la elektromagnetan teorion de la angla James Clerk Maxwell, tiel li donis pli bonan klarigon pri la lumaj reflekto kaj difuzo.

Lorentz estis nomumita en 1878 al matematika-fizika profesoro de la Universitato de Lejdeno. Lia ĉefa celo estis konstruo de teorio, kiu klarigas la ligojn inter elektro, magneteco kaj lumo. Laŭ teorio de Maxwell, la elektromagnetan radiadon estigas la vibrantaj elektraj ŝargoj, sed la lumestigantaj ŝargoj estis nekonataj ĝis tiam. Lorentz pensis je tio, ke la ŝargitaj korpuskloj de la atomo povas estis fontoj de la lumo, tiel la forta magneta kampo devas efiki je la vibradoj kaj tiel je la ondolongo de la lumo. Tiun teorion pruvis en 1896 Zeeman studinto ĉe Lorentz (Zeeman-efiko).

La elektron-teorio de Lorentz ne klarigis la negativajn rezultojn de la eksperimento de Michelson–Morley, en kiu oni mezuris rapidon de lumradioj alvenantaj el diversaj direktoj.

Por superi la malfacilaĵojn, Lorentz enkondukis en 1895 la nocion de la *loka tempo*. Influis lin la teorio de George F. FitzGerald, laŭ kiu la korpoj ŝrumpiĝas en direkton de la moviĝo, proksimiĝante la lumrapidon. Lorentz ampleksigis tiun penson en 1904 kaj elformis la lorencan transformon, en kiu li priskribis per matematikaj formuloj la ŝanĝiĝojn de la moviĝanta korpo (la maskreskon, la mallongiĝon de la longo, kaj ampleksiĝon de la tempo).

Tiuj transformoj formas bazon de la speciala relativeca teorio de Einstein. Lorentz en 1912 iĝis en Haarlem esplordirektoro ĉe la Muzeo de Teyler, sed restis same honora profesoro en Lejdeno, kaj ĉiusemajne prelegis.

Post sia Nobel-premio pri fiziko, li ricevis la medalon Copley en 1918.

## Vidu ankaŭ 
* Lorenca forto
* Lorenca transformo

## Notoj 
Kategorio:Nederlandaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Relativecoteoriistoj
Elektroŝoka armilo

eta|300ra|dekstra|La M-26 TASER, usona versio de civila taser-modelo.
La **elektroŝoka armilo** aŭ simple *elektroŝokilo* (*tasero* por la pistolforma elektroŝokilo) estas nemortiga armilo, kiu efikas per elektra impulso (elektroŝoko de 17.500 V ĝis 50.000 V) kontraŭ la atakanto, arestigoto, paralizante ties muskolojn por mallonga tempo.

Ĝi povas esti baston- aŭ pistol-forma kaj elĵetas elektrodojn ligitajn al la armilo per dratoj, tra kiuj okazas la konduko de la elektra impulso.

Ĝi uzeblas en multaj landoj sen iu ajn permesilo por la propra defendo.

## Historio 
La nomo de la pistolforma ŝokilo (tasero) venas el la libro "Tom Swift and His Electric Rifle" (de Victor Appleton, 1911). Kiel akronimo de : **T**homas **A**. **S**wift's **E**lectric **R**ifle.

La armilon evoluigis en Usono John H. Cover kaj patentigis en 1974 kiel armilon kun alta tensio, sed malalta energio.

## Vidu ankaŭ 
* Elektra barilo

Kategorio:Ne-mortigaj armiloj
Kategorio:Armiloj
Efiko de Zeeman

[eta|260px|La efiko de [magneta indukdenso obligas la spektajn liniojn, ĉar ĝi evidentiĝas ne nur la statoj de la energiniveloj, sed ankaŭ la substatojn.]]
La **efiko de Zeeman** aŭ **Zeeman-efiko** (efekto estas malĝusta termino) estas (en fiziko kaj astronomio) la disiĝo de unu spektra linio al du aŭ pluraj, en magneta kampo. La fenomenon observis unuafoje la nederlanda fizikisto Pieter Zeeman en 1896. Li rimarkis la larĝiĝon de la D-linio de natrio en flamo, lokigante inter fortaj magnetaj polusoj.

Pli poste evidentiĝis, ke la "larĝiĝo" fakte estis disiĝo de la spektra D-linio de natrio je 3 konsisteroj. La kvantuma meĥaniko klarigis, ke la elektrono ellasas (al ondolongo konvena) radiadon dum transiro inter diskretaj, bone difinitaj energioniveloj. Radiadon el ĉiu nivelo karakterizas bone difinita impulsa momanto (spino), kiu disiĝas pro magneta kampo al substatoj de energiaj niveloj. Per la apero de la spektro-konsisteroj, respeguliĝas tiel la substatoj de energiaj niveloj.

## Vidu ankaŭ 
* Efiko de Faraday
* Efiko de Stark

Kategorio:Atoma fiziko
Trolo

**Trolo** havas plurajn signifojn, inter ili:
* trolo estas granda reto por kapti fiŝojn
* trolo (mitologio) estas feo el nordeŭropaj fabeloj
* Interreta trolo estas interreta polemiko.

## Vidu ankaŭ 
* Trolio estas genro da plantoj el la familio Ranunkolacoj.
* Platformo Troll estas grandega gasa platformo en la norda maro.
* Naftokampo Troll estas norvega nafta minejo.
* Carl Troll estas germana geografo.
Suzano

'''''' (oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Mogi das Cruzes. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko fondiĝis en decembro 1919 kaj ricevis la statuso de municipo la 2-an de aprilo 1949. La subŝtata ĉefurbo San-Paŭlo situas en distanco de 34 kilometroj. 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio