open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Walddorf

**Walddorf** (post la jaro 1945 por momento aperas ankaŭ kiel *Valddorf*) estas pereinta vilaĝo kaj ruino de ĉasista kasteleto situintaj en Ĉeĥio en distrikto Domažlice.  Ambaŭ situis en arbaroj apud rojo Huťský potok, proksimume tri kilometroj de Železná, sub kiu ĝi administre apartenis.

## Historio 
La domaro estiĝis iam en la 18-a jarcento en ĉirkaŭaĵo de vitrofarejo, ekzistanta jam en la 17-a jarcento direkte al Pleš el ŝoseo Železná–Bělá. La vitrofarejo en pli malfrua tempo pereis. Netuta duonkilometro sudoriente de la domaro Kocové z Dobrše lasis fine de la 18-a jarcento konstrui ĉasistan kasteleton. Devene temis pri teretaĝa ŝtona konstruaĵo, dum alikonstruo en la 19-a jarcento oni aldonis la duan etaĝon. Al la jaro 1930 en la domaro estas indikataj 28 domoj kaj same kiel la kasteleto ĝi estis loĝigita ĝis la jaro 1945. Post la milito la kasteleto onidire forbrulis kaj sekve ne okazis ties renovigo. La domaron trafis ellandigo de germana loĝantaro kaj sekve en la 1950-aj jaroj dum kreo de limzono ĝi estis tute egaligita kun la tero. En la suda parto, denove neniigita en la 1970-aj jaroj dum disvastigado de la zono, konserviĝis neniaj spuroj post la konstruaĵoj, en la norda parto estas videblaj fundamentoj de unuopaj konstruaĵoj, inter ili ankaŭ lernejon. El la kasteleto konserviĝis torzo de ŝtona teretaĝa parto.

## Alirebleco 
Tra la teritorio de la de pereinta domaro kondukas duopo de markitaj turismaj vojoj -  blua de Karlova Huť al Železná kaj verda  same de Karlova Huť, sed daŭriganta al Pleš - kaj ankaŭ duopo de biciklovojoj – biciklovojo n-ro 37 de Železná Huť al Karlova Huť kaj biciklovojo n-ro 2230 de Železná al Pleš. Ambaŭ biciklovojoj kondukas ankaŭ ĉirkaŭ restaĵoj de la ĉasista kasteleto.

## Pluaj fotoj 

Walddorf zámeček.jpg|Jam neekzistanta kasteleto
Valdorf zaniklá obec místo kde stála škola září 2023.jpg|Restaĵoj de fundamentoj de la pereinta lernejo
Valdorf zaniklý zámek září 2023 (1).jpg|Ruinoj de kasteleto en la jaro 2023
Valdorf zaniklý zámek září 2023 (3).jpg|Restaĵoj de fundamentoj de la kastelo en la jaro 2023

Kategorio:Bělá nad Radbuzou
Kategorio:Ĉasistaj burgetoj kaj kasteletoj en distrikto Domažlice
Kategorio:Ruinoj en Regiono Plzeň
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Domažlice
Kategorio:Pereintaj setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Setlejoj en Bohemia arbaro
Kategorio:Pereintaj vitrofarejoj en Ĉeĥio
Rouvroy

***Rouvroy** estas komunumo en Belgio.
***Rouvroy** estas franca komunumo de la departemento Aisne.
***Rouvroy** estas franca komunumo de la departemento Pas-de-Calais.
Prisian

**Prisian** (hungare:**Perestyén** ) estas vilaĝo en Rumanio sude de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 490 loĝantojn (rumanoj), en 1992 464 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1447. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Krassó-Szörény vármegye*). Administre ĝi apartenas al Buchin.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*Alfréd Erőss: teologo, romia katolika episkopo, poeto, studverkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Saint-Christophe

***Saint-Christophe (Italio)**
***Saint-Christophe (Allier)**
***Saint-Christophe (Charente)**
***Saint-Christophe (Charente-Maritime)**
***Saint-Christophe (Creuse)**
***Saint-Christophe (Eure-et-Loir)**
***Saint-Christophe (Jura)**
***Saint-Christophe (Oise)**
***Saint-Christophe (Rhône)**
***Saint-Christophe (Savoie)**
***Saint-Christophe (Tarn)**
***Saint-Christophe (Vienne)**

***Saint-Christophe-Vallon**
****Saint-Christophe (stacidomo)**, fervoja stacio en Saint-Christophe-Vallon
Dobra (Hunedoara)

**Dobra** (hungare: **Dobra** kaj ankaŭ *Jófő*, germane: **Judendorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Deva. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Abucea, Bujoru, Făgețel, Lăpușnic, Mihăiești, Panc, Panc-Săliște, Rădulești, Roșcani, Stâncești, Stâncești-Ohaba, Stretea.

Dobra situas sur la maldekstra bordo de la rivero Mureș. Tra ĝi pasas la nacia vojo DN86A. La vilaĝo havas fervojan stacion ĉe la linio inter Lugoj kaj Ilia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 558 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 562 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1387. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Oni aligis al ĝi Gura Dobrii, kiu en 1910 havis 512 loĝantojn (rumanoj, hungaroj).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Miron Rațiu (n. 29-a de julio 1929): orĥestrestro.
* Vilmos Várterész (24-a de aŭgusto 1917 – Budapest, 24-a de majo 1972): kuracisto, radibiologo, esplorinstituta direktoro, kandidato de medicinaj sciencoj (1959).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Dobra jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Dobra_Hunedoara.jpg|Dobra

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Pikaĉuo

eta|180px|

## Nomodeveno 
La vorto "Pikaĉu" devenas el japania vortludo, *pika* "fajrero", kaj *ĉuu*, onomatopeo kiu imitas la sonon de la musojn, krom "pi", signifas japanlingve malgranda (alia ekzemplo estas Toge**pi**)

Kategorio:Fikciaj musoj kaj ratoj
Kategorio:Unua-generacia pokemono
Kategorio:Pokemono de tipo elektra
Taishi

**Taishi** aŭ *Tajŝi* povas esti:
*Taishi (Osako) (太子町 [taiŝi-ĉō]), urbeto en gubernio Osako de Japanio,
*Taishi (Hiogo) (太子町 [taiŝi-ĉō]), urbeto en gubernio Hiogo aŭ *Hyogo*.
An Spidéal

**An Spidéal** (irlandlingve kaj oficiale *An Spidéal*, angle *Spiddal*) estas urbeto ĉe la okcidenta marbordo de Irlando, 20 km. okcidente de Galway/*Gaillimh*. La totala nombro da loĝantoj estas 1.356 (2006).
En An Spidéal, la irlanda estas la ĉefa lingvo (*Gaeltacht*, irlandlingvejo). Infanoj venas sekve de ĉiuj lernejoj en Irlando al An Spidéal por plilerni la irlandan.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Gaoth Dobhair

Spidéal, An
Vintra Palaco

eta|575ra|Vintra Palaco vide de la Palaca placo. 2014

**Vintra Palaco** () en Sankt-Peterburgo estas unu el la plej vaste konataj arkitekturaj vidindaĵoj de la urbo. Nun ĝi estas unu el sep konstruaĵoj de la Ŝtata Ermitejo, la plej vizitata muzeo en Sankt-Peterburgo.

Kreaĵo de la italdevena arkitekto Bartolomeo Francesco Rastrelli, la Vintra Palaco estis konstruata en la jaroj 1754-1762 kaj iĝis eminenta ekzemplo de rusa baroko. Estas pli ol mil ĉambroj en la palaco.

Ekde la finkonstruo ĝis 1917 la palaco estis rezidejo de rusiaj imperiestroj. De julio ĝis novembro 1917 ĝi estis sidejo de la Portempa Registaro. En 1918 la konstruaĵo parte (kaj ekde 1922 plene) estis transdonita al la muzearo Ŝtata Ermitejo.

## Vidu ankaŭ 
* Palaca placo kaj Palaca kajo, kie la palaco situas;
* Katerina Palaco, somera rezidejo de Katerino la Granda de la sama arkitekturisto;
* Katoj de Ermitejo;
* Peterhofo, imperiestra rezidejo okcidente de Sankt-Peterburgo.
* Sanga dimanĉo (1905)

[eta|centre|550ra|La palaco vide de la Palaca ponto trans [Neva. 2016]]

Kategorio:Palacoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Rusio
Kategorio:Barokaj palacoj
Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Rusio
Kategorio:Vizitindaĵoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1760-1769
Kategorio:Aperis en 1762
Naprej zastava slave

***"Naprej zastava slave"*** ("Antaŭiru, Flago de Gloro") estas poemo en la slovena lingvo, estas la malnova slovenia nacia himno. Ĝi estis verkita de *Simon Jenko* kaj muzikigita de *Davorin Jenko* .

Kiam Slovenio aliĝis de parto de la Reĝlando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj (poste Reĝlando de Jugoslavio), ĉi tiu poemo estis unue uzata kiel parto de la ŝtata himno. Poste ĝi estis anstataŭigita de *Hej Sloveni*. Naprej zastava slave daŭras kiel la oficiala himno de la slovena soldataro.

## Poemo en la slovena lingvo 
Naprej zastava Slave,
na boj junaška kri
za blagor očetnjave
naj puška govori!

Z orožjem in desnico,
nesimo vragu grom,
zapisat v kri pravico,
ki terja jo naš dom.

Naprej zastava Slave,
na boj junaška kri,
za blagor očetnjave
naj puška govori!

Draga mati je prosila,
roke okol vrata vila,
je plakala moja mila,
tu ostani ljubi moj!

Zbogom mati, ljuba zdrava,
mati mi je očetnjava,
ljuba moja čast in slava,
hajdmo, hajdmo, zanjo v boj!

Naprej zastava Slave,
na boj junaška kri,
za blagor očetnjave
naj puška govori!

Naprej! Naprej!

Slovenio
Kategorio:Naciaj simboloj de Slovenio
Kategorio:Historio de Slovenio
Linĉado

eta|200px|dekstra|Bildo pri linĉado
**Linĉado** estas grupe efektivigita perforta agado; punmortigo laŭ decido de memstariĝinta neleĝa tribunalo. La fiamaso (kanajlaro) ekzekutas - laŭ sia juĝsento - onidiran kulpulon, ofte per turmentado.

La nomo venas de la virĝinia plantejisto kaj patrioto Charles Lynch, kiu enkondukis eksterleĝaran juĝistaron por puni la brit-fidelajn usonanojn.

Laŭ alia teorio, la nomo venas de James Lynch, urbestro de irlanda urbo Galway, kiu en 1493 akuzis, juĝis kaj ekzekutis sian filon.

Linĉad-similaj eventoj okazis jam en la mezepoko (germana Feme-juĝistaro, sed ankaŭ en Hispanio (*Santa Hermandad*), sed similis al tiuj la registaro-apogitaj pogromoj en Rusio kaj Pollando.

Oni linĉis en Usono (inter 1882 kaj 1951) 4730 personojn, el kiuj 1293 estis blankuloj kaj 3437 nigruloj. Poste la linĉado okazis nur sporade.

Hodiaŭ aperas linĉado nur tre malofte, nur inter primitivaj popoloj.

## Vidu ankaŭ 
* Pogromo
* Ida Wells

Kategorio:Juro
Kategorio:Morto
Kategorio:Rasismo
Kiosko

eta|Kiosko
[eta|Kiosko en [Patmos Grekio]]
**Kiosko** estas nefermita paviloneto en ĝardeno, laŭ la turka aŭ persa maniero. Ĝi estas islamdevena konstruaĵo, kun kolonetoj, ronda aŭ plurangula formo. Ĝi havas tegmenton sed ne murojn, ĝi protektas kontraŭ sunradioj kaj pluvo. Se la kiosko estas granda, en parko, povas okazi koncertoj en ĝi kaj aŭskultantoj staras en la parko. Kiosko estas ankaŭ urba, ordinare ronda budeto por vendo de gazetoj, floroj ktp.

Laŭ Francisko Azorín **kiosko** estas *Paviloneto en placo, publika ĝardeno, bulvardo, k.c., por vendi publikigaĵojn, k.c., aŭ por aliaj diversaj celoj.* Li indikas etimologion el la araba *kusk* (paviloneto).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Belvedero
* Pavilono
* Barako
* Kabano
* Budo

Kategorio:Konstruaĵoj
Pak Gil Jon

**PAK Gil Jon** (koree 박길연), laŭ kutima latinskribo de la korea **Bak Gil-yeon**,  estas nord-korea diplomato.

Li estas ambasadoro de la Korea Popola Demokratia Respubliko ĉe la Unuiĝintaj Nacioj ekde 2001. Li ankaŭ estas ambasadoro en Kanado ekde  2002.

Kiel nord-koreia diplomato li servas ekde la jaro 1969, kiam li komencis sian karieron en Birmo.

Kategorio:Nord-Koreio
Kategorio:Viroj
Lua

**Lua** estas programlingvo dinamika malpeza, refleksiva, ordonema kaj iom funkciema. La plej grava celo de ĉi tiu programlingvo estas ebligi ke aliaj programoj uzu ĝin kiel etendilon. Nuntempe, multaj komputilludoj uzas Lua-n, pro ĝia facileco, por difini dinamikajn aferojn de la ludo, ekzemple: artefaritan intelekton, poziciojn de ludantoj, ilojn en scenejoj, kaj tiel plu. Alia programlingvo, ekz. C++ pro ĝia rapideco, estas uzata por grafikaj funkcioj kaj la baza logiko de la ludo.

Lua estis kreita en 1993 en Brazilo de Roberto Ierusalimschy, Luiz Henrique de Figueiredo kaj Waldemar Celes. Ĝia nomo signifas *luno* en la portugala.

## Filozofio 
Lua estas plurparadigma programlingvo. Pro tio, la programisto povas uzi la stilon, kiu plej taŭgas en ĉia situacio. Malgraŭ tio, Lua estas tre malgranda kaj malpeza. Ĝi ebligas krei multajn konceptojn de aliaj programlingvoj per pli simplaj kaj bazaj konceptoj. Ekzemple, oni povas krei klasojn, nomspacojn kaj listojn per asociaj tabeloj (pli specife, hakettabeloj), Luae nomataj «tabeloj» ( *tables*). La asociaj tabeloj simple ligas parojn da datumoj, tiel ke unu estas la indico (aŭ *ŝlosilo*) por trovi la alian. Kiam oni uzas entjerojn kiel ŝlosilojn, tiuj tabeloj aspektas kaj uzeblas samkiel la ordinaraj tabeloj de la tradiciaj ĝeneralcelaj programlingvoj (respondaj al *vektoroj, matricoj* ktp).

Krome, Lua havas esprimilon nomatan meta-tabeloj (*meta-tables*) por ŝanĝi specifajn kondutojn de tabeloj. Ekzemple, oni povas agordi ke, se iu datumo ne troveblas en la tabelo, Lua serĉu ĝin per la sama ŝlosilo en alia tabelo. Tio estas la bazo por realigi klas-heredadon en Lua.

Eblas mencii ke Lua estis influita de programlingvoj kiel Scheme kaj Icon, kaj influis Io-n. La kreo de Lua okazis precipe pro la bezono havi simplan lingvon por agordi pli kompleksajn programojn kaj samtempe aldoni iom da logiko (algoritmojn) al la agordodosieroj (kompare kun statikaj agordlingvoj, kiuj nur entenas datumojn kaj povas komputi nenion). Pro la facileco kaj dinamikeco de Lua, ĝi ofte estas komparata kun Python.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* lua.org Oficiala Retejo  
* lua-users.org  Retejo de la uzantoj de Lua 

Kategorio:Programlingvoj
Junkers H-21

La **Junkers H-21** estis germana plurcela aviadilo. Ĝi estis produktita en la kaŝuzino de Junkers en Moskvo-Fili, ekde 1923.

Oni konstruis pli ol 100 aviadilojn, epikitajn kun unu-du maŝinfusiloj. Ĝi estis uzata en la soveta aerarmeo inter 1923 ĝis 1925. ĝi servis ankaŭ kiel ekzerca aviadilo. La Reichswehr ne uzis la avion. 

## Teknikaj datenoj 
Kategorio:Militaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Junkers
Duraluminio

**Duraluminio** estas malmola (dura), solida, malpeza aluminia alojo, grava bazmaterialo de la aviadila produktado.

Ĝin malkovris kaj patentigis la germana metalurgiisto Alfred Wim, en 1910. Ĝi estis komence produktita en Düren. Ĝi komence konsistis (laŭ la uzcelo) plej ofte el kupro (3–4%), mangano (0,5–1%), magnezio (0,5–1,5%) kaj malofte eĉ ankaŭ el silicio. Post nobligo kaj termotraktado, la duraluminio povas konkuri - je solideco kaj dureco - kun la mola ŝtalo.

La duraluminiaj alojoj estas relative molaj, tireblaj, formeblaj (cilindreblaj, forĝeblaj, ekstrudeblaj, preseblaj).

La duraluminio perdas el sia solideco pro veldado, tiel la avioproduktado uzas ĝin en formo de *duralplat* kiel plurtavola lameno. Tiam oni kovras la duraluminian lamenon per pura aluminio aŭ korodorezista aluminia alojo.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Alojoj
La Brabançonne

La **Brabançonne** (*La kanto de Brabanto*) estas la ŝtata himno de Belgio. La himno havas nederlandlingvan, germanlingvan kaj franclingvan versiojn, pro la tri ŝtataj lingvoj de la lando. Onidire la teksto verkiĝis jam en 1830, sed oni oficiale akceptis ĝin kiel himnon nur en 1860.

La belga nacia himno havas komplikan historion kaj ekzistas en pluraj lingvaj versioj (franca, nederlanda, germana), ĉiu kun iom malsamaj vortoj.

La diversaj nacioj de la belga federacio havas sian propran nacian himnon: De Vlaamse Leeuw por la flandra nacio; Le chant des Wallons por la valona nacio.

## La teksto 
### Oficiala franclingva teksto 
:O Belgique, ô mère chérie,
:À toi nos cœurs, à toi nos bras,
:À toi notre sang, ô Patrie!
:Nous le jurons tous: tu vivras!
:Tu vivras toujours grande et belle
:Et ton invincible unité
:Aura pour devise immortelle:
:Le Roi, la Loi, la Liberté! (3x)

### Oficiala nederlandlingva teksto 
:O dierbaar België, O heilig land der Vad'ren,
:Onze ziel en ons hart zijn u gewijd.
:Aanvaard ons kracht en bloed van ons ad'ren,
:Wees ons doel in arbeid en in strijd.
:Bloei, o land, in eendracht niet te breken;
:Wees immer u zelf en ongeknecht,
:Het woord getrouw, dat ge onbevreesd moogt spreken,
:Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht. (3x)

### Oficiala germanlingva teksto 
:O liebes Land, o Belgiens Erde
:dir unser Herz, dir unsere Hand
:dir unser Blut, dem Heimatherde
:wir schwören's dir, o Vaterland
:So blühe froh in voller Schöne
:zu der die Freiheit dich erzog
:und fortan singen deine Söhne:
:Gesetz und König und die Freiheit hoch!

## Traduko al Esperanto 
Notu, ke ĉi tio estas bazita sur la plej ofte uzata franca versio de la himno:

La Brabantano

Ho Belgio, ho kara patrujo,

Al vi niaj koroj, al vi niaj brakoj,

Al vi nia sango, ho patrujo!

Ni ĵuras (ni ĉiuj tion ĵuras),

Vi vivos! Vi vivos granda kaj bela

Kaj via nevenkebla unueco

Por ĉiam spitos la malamikon.

Por ĉiam spitos la malamikon.

Promesplena de gloro kaj estonteco,

Ho Belgio, ho patrujo kara!

Via regno pacema kaj fruktodona

Estu ĉiam tiu libera lando

Kie viaj infanoj povas resti,

Servante vin per fervoro kaj kuraĝo,

Sub la reĝa ŝirmo de nia forta leĝo,

Reĝo, patrujo, libero!

Belgio
Kategorio:Naciaj simboloj de Belgio
Kategorio:Kulturo de Belgio
Kategorio:Nederlandlingvaj kantoj
Kategorio:Germanlingvaj kantoj
Kategorio:Franclingvaj kantoj
Red Dwarf

***Red Dwarf*** (angla por ruĝa nano) estas brita sciencfikcia komedia televida serio kiu daŭris ok sezonojn. Ĝin kreis kaj verkis Grant Naylor (pseŭdonimo por la du verkistoj Rob Grant kaj Doug Naylor). La serio temis pri la kosmoŝipo *Red Dwarf* en la malproksima estonteco, kaj elsendatis per BBC2.

La serio estas notinda por esperantistoj ĉar ĝi situas en estonteco kun du ĉefaj lingvoj: angla lingvo kaj Esperanto. Signoj en la kosmoŝipo aperis dulingve, kaj Esperanto estas parolata en kelkaj epizodoj. Pli specife, en la unuaj du sezonoj, parto de la rakonto estas, ke oni atendas de la ŝipanoj ke ili scipovu Esperanton. La roluloj Kryten, Lister kaj Holly montras almenaŭ pasivan regadon pri la lingvo, sed la sentaŭgulo Rimmer ne povis.

## Vidu ankaŭ 
* Frances Barber

## Eksteraj ligiloj 
* "Red Dwarf" ĉe imdb.com 

Kategorio:Britaj televidaj serioj
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Televidaj programoj de BBC
Kategorio:Estonteco en fikcio
Kategorio:Esperanto en populara kulturo
Kategorio:Fikciaj kosmoveturiloj
Difiniteco

La **difiniteco** estas gramatika eco de substantiva subfrazo, kiu estas kaj specifa kaj identigebla en iu kunteksto.  Ĝi kontrastas kun la **nedifiniteco** de subfrazoj kiuj ne estas specifaj aŭ identigeblaj.  En Esperanto, kiel en pluraj eŭropaj lingvoj, la difiniteco estas plej kutime markata per la difina artikolo *la*.  En aliaj lingvoj, la difiniteco estas markata per subfraza afikso, vorta afikso aŭ fleksio.  En la plimulto de lingvoj, la difiniteco ne estas markata en iu ajn el tiuj manieroj.

En iuj lingvoj, kiel la latinidaj lingvoj, preskaŭ ĉia uzo de substantivo postulas ian difinan aŭ ne-difinan artikolon; aliaj (kiel Esperanto) uzas artikolon nur kiam la subfrazo estas difinita. En multaj lingvoj, ekzemple la latinidaj lingvoj kaj Esperanto, ofte en la pluralo, la difinita artikolo ne vere indikas difinitecon, sed tutan aron aŭ klason: "la kuracisto diras ke tiu medikamento estas bona" (t. e., iu specifa kuracisto diris tion), sed "la kuracistoj diras ke tiu medikamento estas bona" (t. e., ĉiuj kuracistoj diras, sekve nedifinite). Tiu lasta frazo estas vere difina, nur se oni diris "Estas kuracistoj X kaj Y; la (t. e., tiuj) kuracistoj diris..."; sed se ne estas antaŭa kunteksto, oni komprenus la vorton "la" kiel "ĉiuj".

Ekzemploj:

* angla lingvo: *the boy* (la knabo) - difina artikolo
* eŭska lingvo: *emakume* ("virino"), emakume-a (virino-LA: "la virino"), *emakume ederr-a* (virino bela-LA: "la bela virino") - subfraza afikso
* rumana lingvo: *om* ("viro"), *om-ul* (viro-LA: "la viro"); *om-ul bun* (viro-LA bona, "la bona viro") - vorta afikso

Kategorio:Gramatiko
Justa komerco

[eta|dekstra| Specigado de [kafograjnoj je kooperativo en Gvatemalo]]
**Justa komerco** estas komerco kun malpli riĉaj landoj kaj sistemo por doni atestojn al produktoj, kiuj akordas kun etikaj reguloj. Tiukaze la produktantoj ricevas justan prezon. Enspezoj el justa komerco estas ofte uzataj por plibonigi ekologio kaj la vivkondiĉojn de la laboristoj kaj iliaj familioj, ekzemple per financado de edukaj aŭ sanecaj projektoj.

La atesta sistemo estas estrita de internacia organizaĵo nomata FLO International, kaj kovras multajn diversajn produktojn kiel fruktojn, legomojn, mielon, kotonon, vinon kaj rizon.

Kafo estas unu el ĉefaj produktoj por la nomita Justa komerco. La etikedo Max Havelaar estis dediĉita dekomence al tiu produkto. Ĝi estis elektita kiel simbolo ĉar ĝi estas la plej eksportata produkto post petrolo kaj ĉar ties prezo estas fiksata en la borsoj de la internaciaj merkatoj, kvankam estas produktita ĉefe de malgrandaj kamparanoj kaj familiaj entreprenoj.

## Vidu ankaŭ 
* Justkomerca urbo
* Tria mondo
* Unu mondo
* *Oxfam*
Vasil Holoborodko

**Holoborodko Vasil** ukraine **Василь Голобородько** (nask. en 1945 en Luganska provinco) - poeto-disidento. 1964 - eklernis en Kijiva Universitato, studante ukrainan filologion, poste transiris al la Donecka Universitato, de kie li estis forpelita pro la kontraŭstaro de rusigo, estis sub la "prizorgado" de KGB. Kiam kijiva eldonejo rifuzis aperigi jam planitan lian poem-kolekton, ĝi aperis en Usono (1970). En tiu tempo eldoni eksterlande siajn verkojn povis nur "malamiko de komunisma reĝimo". Laŭ vortoj de la poeto "en 1969-1986 li estis en interna elmigrado".

1983 - eldono de la libro "de Rabindranat Tagor - ĝis Vasil Holoborodko" en Jugoslavio, kiu jam ne estis en amikaj rilatoj kun Sovetio.

Laboris en minejo, kolĥozo. Diplomiĝis en Luganska pedagogia universitato pri semantiko de la ukraina lingvo.

1988 - poemaro *"La verda tago"*, la unua aperinta en Ukrainio. Poste sekvis poem-libroj de 1990, 1992, 1994. Laŭreato de Ŝevĉenka ŝtata premio.

Liaj verkoj estis tradukitaj en ĉ. 20 lingvojn; multajn liajn poemojn esperantigis Kris Long.

Holoborodko, Vasil
John Dos Passos

**John Dos Passos**, naskita la  en Ĉikago, mortinta la  en Baltimore, estis portugal-devena usona novelisto kaj pentristo.

## Biografio
Dos Passos, filo de riĉa advokata familio el Madejro, verkis en la angla lingvo. Dum sia junaĝo li vojaĝis kun siaj gepatroj en Meksiko. En 1907 liaj gepatroj, strebantaj certigi al li plejeble bonan edukon, sendis lin al lernejo en Konektikuto. Kun privata instruisto li faris vojaĝon tra kelkaj landoj de Eŭropo kaj la Proksima Oriento. En 1916 li diplomiĝis pri literaturo ĉe la Universitato Harvard.

Kiam Usono ekintervenis en la unua mondmilito, Dos Passos troviĝis vojaĝe en Hispanio kaj volontulis por la taĉmentoj de la Ruĝa Kruco de Italio (je kies flanko intervenis Usono). En 1919 li publikigis aŭtobiografian noveleton kun pacisma tendenco, "La inicado de unu homo" (angle: ''One Man's Initiation*). Post la milito li denove vojaĝis tra Hispanio. En 1925 li publikigis novelon, kiu fondis lian mondan famon: *Manhattan Transfer*, en kiu li evoluigis stilon, kiun li poste uzos ankaŭ en sia fama trilogio "U.S.A.".

En 1927 li publike protestis kontraŭ la ekzekutado de Sacco kaj Vanzetti kaj estis enprizonigita pro tio.

Kvankam li komence tendencis al socialismo, vizito de Sovetio fine de la 1920-aj jaroj igis lin multe pli kritikema. En 1937 li revenis al Hispanio por kunlabori kun Ernest Hemingway, sed eksciinte pri la malapero de sia amiko kaj tradukanto José Robles, supozeble kulpe de sovetiaj sekretaj servoj, igis lin rompi ĉiujn rilatojn kun komunismo, kaj kun Hemingway kaj Herbert Matthews, kiuj pretis disponigi siajn nomojn al sovetia propagando.

Lia verko *The Great Days'' (la grandioza tempo) de 1958 estas konsiderebla lia aŭtobiografio.

Dos Passos verkis 42 novelojn kaj multajn poemojn, eseojn kaj dramojn. Krome li aktivis kiel pentristo, sed tie ne atingis famon kompareblan al lia literatura.

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj militkorespondantoj
Rutena triopo

**Rutena (ukraina) triopo** ukraine **Руська трійця** - literatura unuiĝo en Galicio, fondita de Markijan Ŝaŝkeviĉ, Jakiv Holovackij, Ivan Vahileviĉ. Eldonis en Budapeŝto almanakon "*Dnistra Niksino*" (1837). Propagandis en Galicio popolan lingvon kiel Ukrainan literaturan lingvon.

Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
Fărcădin

300px|eta|dekstra|Fărcădin
**Fărcădin** [fərkədin] (hungare: **Felsőfarkadin**, germane: **Ober-Wolfsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 294 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 248 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1446. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al General Berthelot.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Fintoag

**Fintoag** (hungare *Fintóag*) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 690 loĝantojn (rumanoj); en 1992 275 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1491. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăpugiu de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Fizești

**Fizești** [fizeŝtj] (hungare: **Füzesd**, germane: **Fised**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 769 loĝantojn (rumanoj); en 1992 523 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1447. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Pui.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administrcia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Folt

**Folt** (hungare: **Folt**, germane: **Foldt**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Deva laŭ Mureș (rivero). En 1910 ĝi havis 322 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 194 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1316 en formo *Folth*. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungario, al Hunyad. Administre ĝi apartenas al Rapoltu Mare.

## Famuloj 
En Folt naskiĝis la hungara ministro pri defendo József Somkuthy.
 
## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Furcșoara

**Furcșoara** [furkŝŭara] (hungare: **Furksora**, germane: **Gabeldorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 784 loĝantojn (rumanoj); en 1992 48 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1518. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Brănișca.

En la censo de 2002 ĉiuj 26 loĝantoj deklaris sin etnaj rumanoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Galați (Pui)

**Galaţi (Pui)** [galacj] (hungare: **Galac**, germane: **Galatz**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 676 loĝantojn (rumanoj); en 1992 496 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1402. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad). Administre ĝi apartenas al Pui.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Galați (Făgăraș)

**Galați** [galacj] (hungare: **Galac**) estas vilaĝa kvartalo en la norda parto de la urbo Făgăraș. Urbo kaj kvartalo situas en la distrikto Brașov de Rumanio.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 044 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estis en 1396.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Fogaras*). Oni aligis ĝin al Făgăraș.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Fizeș (Băița)

**Fizeș** [fizeŝ] (hungare: **Füzesd**, germane: **Weidendorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. En 1910 ĝi havis 458 loĝantojn (rumanoj); en 1992 212 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1453. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad). Administre ĝi apartenas al la komunumo Băița.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Gialacuta

**Gialacuta** [ĝalakuta] (hungare: **Gyálakuta**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 357 loĝantojn (rumanoj); en 1992 30 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1484. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Brănişca.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Godinești (Hunedoara)

**Godinești** [godineŝtj] (hungare **Godinesd**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. Administre ĝi apartenas al la komunumo Zam.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 829 loĝantojn (rumanoj); en 1992 242 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1352. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Gheorghe Ardelean V. (n. 15-a de julio 1927): skulptisto.
*András Gagyi Pálffy: inĝeniero pri minado.

## Fonto
*Magyar Nagylexikon.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Govăjdia

**Govăjdia** [govəĵdia] (hungare: **Govasdia**, germane: **Sensenhammer**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 376 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 177 (rumanoj, 4 % hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1482. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Ghelari.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Simion Lucaciu (*5-a de aprilo 1928): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Grid (Călan)

**Grid** (hungare: **Grid**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Hunedoara.  Administre ĝi apartenas al Călan.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 588 loĝantojn (rumanoj); en 1992 375 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1392. Ĝis 1919 Grid apartenis al Hungario, (Hunyad).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Grădiștea de Munte

**Grădiștea de Munte** [grǝdiŝtja] (hungare: **Gredistye**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Orăștie. En 1910 ĝi havis 160 loĝantojn (rumanoj); en 1992 238 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1909. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orăștioara de Sus.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Grind

**Grind** (hungare: **Gerend**, germane: **Gerind**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. Administre ĝi apartenas al Lăpugiu de Jos.
## Loĝantaro
Ĝi havis 68 loĝantojn en 1992. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1491. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*József Kemény, grafo (Gerend, 11-a de septembro 1795 – Gerend, 12-a  de septembro 1855): historiisto, akademiano.
*István Wesselényi, barono (Gerend, 21-a de aŭgusto 1674 – Kolozsvár, 27-a de aprilo 1734): transilvania grandbienulo, taglibroverkisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Herepeia

**Herepeia** [herepeja] (hungare: **Herepe**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. Administre ĝi apartenas al Veţel.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 221 loĝantojn (rumanoj); en 1992 128 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1491. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad). Oni aligis al ĝi en 1956 Vulcez. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Holdea

**Holdea** [holdja] (hungare: **Holgya**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 251 loĝantojn (rumanoj); en 1992 73 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1733. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăpugiu de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Hondol

**Hondol** (hungare *Hondol*, germane *Hondolen*) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Deva. En 1910 ĝi havis 1126 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 752 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1680. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Certeju de Sus.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio: Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio: Distrikto Hunedoara
Hășdău

**Hășdău** [həŝdəŭ] (hungare: **Hosdó**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 480 loĝantojn (rumanoj); en 1992 442 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1438. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Toplița.

Hășdău situas ĉe la rivero Cerna. Tra Hășdău pasas la distrikta vojo DJ687D, kiu ligas ĝin al Dăbâca kaj Toplița.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Hățăgel

**Hățăgel** [həcəĝel] (hungare: **Hacazsel**, germane: **Klein-Hötzing**) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Hațeg.

En 1910 ĝi havis 399 loĝantojn (rumanoj); en 1992 301 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1447. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Densuș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Iscroni

**Iscroni** [iskronj] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Petroşani. En 1910 ĝi havis 1 523 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1956 1906 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1733. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Aninoasa.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj
*Viola Kovács (Iscroni, 26-a de marto 1926): arthistoriistino, muzeologino en Baia Mare.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Homorod (Geoagiu)

**Homorod** (Geoagiu) (hungare: **Homoród**, germane: **Homruden**) estas vilaĝo en Rumanio nordnord-oriente de Orăştie. En 1910 ĝi havis 1 160 loĝantojn (rumanoj); en 1992 472 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1407. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Geoagiu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kemi

**Kemi** estas industria urbo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio.

## Historio 
Kemi estas fondita la 5-an de marto en 1869. Samtempe estis fondita la haveno de Kemi kaj la urbo ricevis rajton okupiĝi pri eksterlanda komerco. Baldaŭ Kemi fariĝis grava centro de lignoprilabora industrio. Kemi estas konata pro ĝia *ruĝa* politika klimato: komunistoj havis en 1950-aj jaroj plimulton en la urba deputitaro kaj eĉ nuntempe Kemi estas la sola komunumoj en Finnlando, kie ĉiuj kvar maldekstraj partioj estas reprezentataj en la deputitaro.

## Ekonomio 
La fervoja linio al la urbo estis konstruita en 1903.

## Partneraj urboj 
* 20px Luleå en Svedio
* 20px Tromsø en Norvegio
* 20px Wismar en Germanio
* 20px Newtownards en Norda Irlando
* 20px Ringkøbing en Danio
* 20px Liptovský Mikuláš en Slovakio
* 20px Volgogrado en Rusio
* 20px Nacala en Mozambiko
* 20px Székesfehérvár en Hungario
* 20px Kohtla-Järve en Estonio

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de urbo Kemi

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Kategorio:Urboj de Finnlando
Jeledinți

**Jeledinți** [ĵeledinc] (hungare: **Lozsád**]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Orăștie. En 1910 ĝi havis 845 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 246 (rumanoj, 64&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1320. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Mărtinești.

Jeledinți estas atingebla per la distrikta vojo DJ668B. La plej proksima fervoja stacio estas en Turdaș.

Jeledinți estas la sola parto de la komunumo, en kiu loĝas signifa parto da hungaroj (48&nbsp;% laŭ la censo de 2002).

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Izvoarele (Teliucu Inferior)

**Izvoarele (Teliucu Inferior)** [izvŭarele] (hungare: **Lindzsina**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 603 loĝantojn (rumanoj); en 1992 165 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1446. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Teliucu Inferior.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Walkendorf

**Walkendorf**  estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro *Amt Gnoien*. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun la najbara komunumo .

Al la teritorio apartenas la komunumopartoj *Dalwitz*  kaj *Stechow* .

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumaro ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Distrikto Rostock
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Jiu-Coroiești

**Jiu-Coroiești** [ĵiu korojeŝtj] (hungare: **Zsilykorojesd**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Petroșani.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 097 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1813. Ĝis 1919 Zsilykorojesd apartenis al Hungario (*Hunyad*). Oni aligis ĝin al Vulcan.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Seccu (urbo)

La urbo **Seccu** (摂津市 [seccu-ŝi], en rondaj kanaoj , Hepburn: **Settsu-shi**, Kunrej: *Settu-si*) estas urbo de Japanio. Ĝi situas en la norda parto de la gubernio Osaka, en la regiono Kansajo, kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio.  Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . 
## Transporto 
[eta|maldekstra| Torikai-Bazo, la bazo por [Ŝinkansena linio Tōkaidō ]]
[eta|maldekstra| [Stacio Minami-Settsu ]]

La Vagonaro-Bazoj de Ŝinkanseno: la Osakaj unua, dua kaj tria Vagon-bazoj, sume pli konata kiel bazo Torikaj situas en la urbo. Vagon-bazo kaj fabriko de Fervojo Hankyū situas apud Stacio Shōjaku

* Okcident-Japania Fervoja Kompanio:
** Linio Tōkaidō (ĉefa) (Linio JR Kyōto): Stacio Senrioka
* Fervojo Hankyū:
** Linio Hankyū-Kyōto (ĉefa): Stacio Shōjaku - Stacio Settsu-shi
* Osaka Rapida Fervojo:
** Linio Osaka Unurelvojo (ĉefa): Stacio Settsu - Stacio Minami-Settsu

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|centra|360ra|

Kategorio:Urboj de Gubernio Osaka
Lipovec

**Lipovec**  estas nomo por pluraj vilaĝoj aŭ lokoj en pluraj distriktoj en
Ĉeĥio, Slovakio kaj Ukrainio.

En Ĉeĥio:

*Lipovec (distrikto Blansko) (vilaĝo situanta en distrikto Blansko)
*Lipovec (distrikto Chrudim) vilaĝo situanta en distrikto Chrudim

En Slovakio:

*Lipovec (distrikto Martin) (vilaĝo situanta en distrikto Martin)
*Lipovec (distrikto Rimavská Sobota) (vilaĝo situanta en distrikto Rimavská Sobota).

En Ukrainio:
* Lipovec (Pereĉin) vilaĝo situanta en Transkarpatio
* Lipovec (Ĥust) vilaĝo situanta en Transkarpatio ĉe Ĥust

*Lipovec povas esti ankaŭ karsta ebenaĵo en Nacia parko Slovenský raj
Xubuntu

**Xubuntu** (elparolatas: *Ksubuntu*) estas oficiala derivaĵo de Ubuntu libera programara operaciumo, uzante la Xfce-grafikan uzantinterfacon. Xubuntu estas intencita por malmult-povaj komputiloj aŭ tiu, kiu volas havi tre kapablan grafikan uzulinterfacon sur mult-povaj komputiloj.

Ĝi uzas ĉefe GTK+ programoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Ubuntu-distribuaĵoj
Kategorio:Xfce
Kunpremilo

eta
**Kompresoro**, **gaskompresoro**, **kunpremilo** aŭ **gaskunpremilo** grandigas premon de gasoj per meĥanika malgrandigo de ties volumeno. Per kompresoro oni plej ofte produktas densigitan aeron. Oni kunpremas ankaŭ tergason, oksigenon, nitrogenon kaj aliajn gravajn industriajn gasojn.

La kunpremilo estas ĝenerale piŝta, centrifuga aŭ aksa.

## Piŝta 
La kontraŭtaktaj piŝtaj kunpremiloj prenas la gason en suĉa takto kaj kunpremas per malgrandigo de la volumeno, movante la piŝton en malan direkton. Kiam la gaspremo superas premon necesan por malfermo de la sekureca valvo de la kunpremilo, la gaso eliĝas. Oni uzas piŝtajn kunprermilojn, kiam necesas grandprema gaso en malgranda kvanto.

## Centrifuga 
La centrifugaj pumpiloj grandigas la movenergion de la gaso per rapide rotacianta laborrado, poste ĝi uzas la energion je grandigo de la premo en disbranĉanta elkonduka kanalo, en la difuzoro. La centrifugaj kunpremiloj konvenas por modera kunpremo de grandkvanta gaso.

## Aksa 
La gaso fluas en la laŭaksa (aŭ simple *aksa*) kunpremilo paralele al la rotora rotacia akso. La rotoro konsistas el vico de fluliniaj, ekstere larĝiĝantaj aloj. Ĝi rotacias en nemoviĝanta ujo, en kiu estas samnombra padela vico. La aloj de la ujo larĝiĝas internen kaj sidas en inter vicojn de la rotorajn alojn. La rapido de la gaso, kiu trafluas la kunpremilon, alterne grandiĝas kaj malgrandiĝas. Je ĉiu akceliĝo kreskas la gasa movenergio, dum malakceliĝo, la movenergio transformiĝas al kresko de la premo. Oni uzas aksan kunpremilon en jetmotoroj kaj gasturbinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Gasturbino
* Kompresoro (muziko)

Kategorio:Meĥaniko de fluidoj
Kategorio:Maŝinoj
Deurne (Belgio)

**Deurne** estas la dua plej granda urboparto (1306 ha) de Antverpeno, Belgio.
eta|maldekstra|Malnova fortikaĵo en la Boekenberg-parko en Deurne.

## Historio 
En la 12-a ĝis 17-a jarcentoj Deurne estis nura parto de la orienta ĉirkaŭaĵo de Antverpeno. Kiel ofte okazis en tiu tempo, setlejoj ekestis je la kruciĝo de 2 fenomenoj. Deurne ekestis sur la kruciĝo de rivero Schijn kaj la vojo de Antverpeno al Turnhout (la nuna *Turnhoutsebaan*). Estas indikoj, ke Deurne ekzistis en prahistoria kaj romiaj tempoj, sed la unua perceptebla pruvo de Deurne datiĝas nur de 1185.

Post la batalo de Woeringen en la  la vilaĝo ne plu estis posedaĵo de la episkopo de Lieĝo sed de Johano la 1-a de Brabanto. Deurne konsistis plejparte de malabunde loĝata kampo. Tamen, kiel rekta rezulto de la pliriĉiĝo de la antverpena loĝantaro, multaj aristokrataj bienoj estis starigitaj (la tiel nomita *Hof van Plaisantie* (Amuzbieno) estis specifa kampara bieno, burĝa versio de la kastelo). Tipe, negocistoj, diplomatoj, riĉaj artistoj (kiel Petro Paŭlo Rubens ekzemple) regule vizitadis iujn el tiuj Hof van Plaisantie en Deurne. Ili nomiĝis i.a. *Boeckenbergh, Sterckxhof, Papenhof, Lakbors, Bisschoppenhof, Gallifort, Inkborsch, Bosuil, Ertbrugge, Venneborg*. Kvankam la plimulto de tiuj amuzbienoj estis detruitaj en la daŭro de jarcentoj (precipe en 1542 kiam Maarten van Rossum kun sia bando sieĝis la regionon), iuj kiel *Sterckxhof* aŭ *Bisschoppenhof* postvivis.
En 1566 Deurne suferis pro la *Bilda ŝturmo* kaj en 1569 Farnese plu detruis ĝin.

En 1836 Borgerhout disiĝis de Deurne kaj ambaŭ iĝis memstaraj municipoj.

## Vidindaĵoj 
* Internacia Flughaveno de Antverpeno. Ĝi estas la plej malnova ankoraŭ funkcianta flughaveno de la mondo. Ĝin oni ekuzis en la jaro 1923.
* Avia muzeo Stampe kaj Vertongen
* Parko *Rivierenhof* kaj kastelo kaj muzeo *Sterckshof*
* Parko *Boekenberg*, 10 ha, kun rokokokastelo el 1752, desegnita de Jan Pieter van Baurscheidt la pli juna.
* La domo de Renaat Braem
* La preĝejo kaj tombejo *Sint-Fredegandus*
* La *Bosuil*-stadiono, hejmo de *Royal Antwerp Football Club*, la plej malnova futbalteamo de Belgio.

## Loĝis en Deurne 
* Renaat Braem, Frans Joris, Erik Van Looy, Leopold Vermeiren

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la distrikto  

## Referencoj 
Kategorio:Aliĝintaj municipoj de Belgio
Dalsland

**Dalsland**, en Esperanto **Dalio**, estas la plej eta historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco havas 52 000 loĝantojn kaj areon de 3 708 km².

## Geografio 
Dalsland situas en la okcidento de Svedio, inter la provinco Bohuslän, la najbara ŝtato Norvegio kaj la plej granda lago de Svedio - *Vänern*. Pro sia multfaceta naturo la provinco laŭ diraĵo de la historia sveda princo *Eugen* nomiĝas "Svedio miniatura". La pejzaĝo kun rokoj, ladoj, riveroj, kanaloj kaj kluzoj unikas. Inter la montara parto de la provinco kaj la lago Vänern situas la ebenaĵo *Dalboslätten*. La teritorio norde-sude ampleksas ĝis 99 kilometroj, oriente-okcidente ĝis 59 kilometroj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj retaj paĝoj pri Dalsland (en la sveda kaj angla)

Kategorio:Dalio
Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Andrew Drummond

**Andrew Drummond** estas la nomo de almenaŭ du konataj viroj:

*Andrew Drummond, novzelanda skulptisto kaj pentristo
*Andrew Drummond, skota romanisto kaj tradukisto
Andrew Drummond (verkisto)

**Andrew DRUMMOND** estas skota verkisto, plej konata pro siaj romanoj *An Abridged History* (Mallongigita historio) (2004) kaj *A Hand-book of Volapük* (Manlibro de Volapuko) (2006). En *A Hand-book of Volapük* aperas ne nur Volapuko sed Esperanto kaj aliaj planlingvoj, kaj la historia planlingvemulo Thomas Urquhart.

Drummond ankaŭ verkis kelkajn novelojn, kaj nefikciajn tradukojn el la germana.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Volapukologoj
Halland

**Halland**, en Esperanto **Halando**, estas historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco havas 284 000 loĝantojn kaj areon de 4 786 km².

## Geografio 
Sude Halland limas al la provinco *Skåne* (Skanio) - la natura limo inter la du provincoj estas la montarovico *Hallandsåsen*. Oriente limas la provinco Småland (Smolando), kaj norde situas Västergötland (Vestrogotio) kun la urbo Göteborg.

## Eksteraj ligiloj 
* turismaj informoj pri Halland  (en la sveda kaj angla)


Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio