open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Greka-araba traduka movado

La **Traduka Movado** estis movado startinta en la Hejmo de Saĝeco de Bagdado kiu celis traduki multajn greklingvajn klasikaĵojn en la araban.

La rilato inter la frua periodo de islama matematiko kaj la matematiko de Grekio kaj Hindio ne estas tute komprenita ĉar multo da verkaro estas nuntempe nur en latinaj tradukoj aŭ ne survivis.

## Tradukistoj 
* Abu Jahja ibn al-Batrik
* Hunajn ibn Ishak
* Kusta ben Luka

## Vidu ankaŭ 
* Tradukskolo de Toledo
* Islama Orepoko
* Islama mondo
* Traduka projekto por Vikipedio
* Tradukoscienco

## Eksteraj ligiloj 
(angla) How Greek Science Passed to the Arabs (Kiel la greka scienco estis transdonata al la araba)

## Referencoj 
Kategorio:Araba kulturo
Kategorio:Mezepoka Irako
Kategorio:Traduko
Kategorio:Historio de Abasida kaliflando
Uruma lingvo

La **uruma lingvo** estas nordokcidenta tjurka lingvo parolata de pluraj miloj da homoj loĝantaj en diversaj loĝlokoj situantaj en la ukraina sudoriento norde de la Azova Maro, kaj en aliaj landoj kie la urumanoj loĝas.

La uruma lingvo devenas el la malnova kumana, ĝi similas al la turka kaj kelkaj aŭtoroj ĝin konsideras dialekto de la Krime-tatara lingvo, dum aliaj opinias ĝin sendependa tjurka lingvo.
 
La uruma lingvo estas la lingvo de la turkigitaj grekoj de la Krimea Ĥanlando lokigitaj en la duoninsulo, kiuj estis senditaj pli norden en 1778 kiel konsekvenco de la rusa konkero.

En la nuntempo la uruma loĝantaro (kie en la 1980aj jaroj atingis 60 000 personojn) precipe koncentriĝas en ukrainaj rajonoj de la Donecka provinco, en Zaporiĵa provinco), samkiel en Mariupolo.
 
La vorto "uruma" venas el la araba vorto *Rûm*, kiu aplikiĝis al la Bizanca Imperio kaj signifas "Romio". La turkoj uzis ĝin por nomi la nemuzulmanojn kiuj vivis en la Otomana Imperio. La komenca "u" de 'uruma' estas prostezo; ĉar, principe, neniu vorto en la turka lingvo komenciĝis per la litero *r*, kaj la vortoj de aliaj lingvoj kiuj komenciĝis per r, estis antaŭigitaj de vokalo.

## Vidu ankaŭ
* Tjurka lingvaro
 
Kategorio:Tjurka lingvaro
Kaspar Arnurus

**Kaspar ARNURUS** (ankaŭ: *Lämmerzagel, Lämmerschwanz, Lemmerczayl, Arcturus, Arnur*), naskiĝinta ĉ. la jaron 1528 en Stadtilm, mortinta la 11-an de novembro 1586 en Jena) estis germana moralfilozofo kaj logikisto.

## Vivo 
Nenio estas konata pri lia deveno nek pri la junaj jaroj. Li ekstudentis en majo 1542 ĉe la Universitato de Wittenberg.  Aŭ li mem aŭ iu de liaj prapatroj grekigis la familian nomon. En Wittenberg li iĝis disĉiplo de Filipo Melanktono kaj renkontis ankaŭ Luteron mem. En la 25.2.1546 Arnurus bakalaŭro de filozofio iĝis kaj samjare lernejestro de la Urba lernejo de Jena. Dum la vintra semestro li membriĝis al la filozofia altlernejo, kie li ekprelegis.

En la 24.10.1568 li iĝis viclernejestro de la Latina lernejo en Halle (Saale) kaj iĝis en 1573 profesoro pri moralfilozofio kaj logiko ĉe la Universitato Salana Tie li ankaŭ engaĝiĝis pri organizaj taskoj. Dum la vintra semestro de 1567 kaj la somera semestro de 1574 li estis dekano de la filozofia fakultato kaj dum la vintra semestro de 1576 eĉ rektoro. Kiam teologoj kvereladis en Jena, Arnurus simpatiojn havis kun la t.n. Filipistoj.

## Privataĵoj 
Arnurus edzinigis Dorothea Beich (1519-1605), filino de Johann Beich kaj Catharina Starkewitz. Inter la gefiloj konatas la urbestro de Jena Johann Arnurus (1549-1608) [urbestro en 1595, 1604 kaj 1608) kiel ankaŭ Caspar Arnurus, Wolfgang Arnurus kaj Dorothea Arnurus (posta familia nomo estis Müller). 

## Literaturo 
* Christian Gottlieb Jöcher: *Allgemeines Gelehrten-Lexicon.* Verlag Johann Friedrich Gleditsch, Leipzig 1750, Band 1, Sp. 568 (Online)
* Johann Christoph Adelung: *Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrten Lexico.* Johann Friedrich Gleditsch, Leipzig 1784, Band 1, Sp. 1130 (Online)
* Johann Gottlob Wilhelm Dunkel: *Historisch-critische Nachrichten von verstorbenen Gelehrten und deren Schriften.* Cörner, Köthen & Dessau 1757, Band 3, S. 637 (Online)
* Johann Caspar Zeumer, Christoph Weissenborn: *Vitae Professorum Theologiae, Jurisprudentiae, Medicinae et Philosophiae qui in illustri Academia Jenensi, ab ipsius fundatione ad nostra usque tempora vixerunt et adhuc vivunt una cum scriptis a quolibet editis quatuor classibus.* Johann Felici Bieleck, Jena 1711, S. 35 (Philosophen, Online)
* Heinz Scheible: *Melanchthons Briefwechsel. Personen A-E.* Frommann-Holzboog, 1977, S. 91
* Johann Günther: *Lebensskizzen der Professoren der Universität Jena seit 1558 bis 1858.* Friedrich Maucke, Jena 1858, S. 168 (Online)
* *Altes und Neues aus der Heimat. Sonderabdruck der Beilage zum Jenaer Volksblatt.* 1936 (Manuskriptdruck für einen Sonderabdruck, unvollständig, Online)
* Hans Apel: *Jenas Einwohner aus der Zeit von 1250 bis 1600.* C. A. Starke, Görlitz 1937, S. 5 

## Referencoj 
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Jena
Kategorio:Logikistoj
Kategorio:Morala filozofio
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj rektoroj‎
Aladár Szentmártony

**Aladár Szentmártony** [sentmArtoni], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentmártony Aladár** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia origina familia nomo estis **Stachó**. Lia frato estis Tibor Szentmártony.

Aladár Szentmártony http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14931.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Aladár Szentmártony interrompis la lernadon en Reĝa Teknika Universitato palatino József pro la 1-a mondmilito. Baldaŭ li vundiĝis, fine post la mondomilito li akiris diplomon. Li tuj laboris en uzino pri kabloj, kie baldaŭ li havis altan postenon. En 1925 li edziĝis. Post la 2-a mondmilito li establis la hungaran kabloindustrion. En 1949 li komencis instrui en la menciita universitato. En la sekva jaro li estis nomumita laboratoriestro. Li ellaboris produktadon de kabloj kun aluminia ŝirmaĵo. Li ricevis premion Kossuth en 1956. Li ofte studvojaĝis al la tiutempaj socialismaj landoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kábelek fejlődésének irányai* (1955)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bhagavad-Gītā, tio estas, Sublima Kanto pri la Senmorteco

*** Bhagavad-Gītā, tio estas, Sublima Kanto pri la Senmorteco*** estas epizodo el la sanskrita eposo *Mahabarato*. El la sanskrita tradukis la Bagavadgiton verse F.V. Lorenz. La libreto estas eldonita en Rio-de-Ĵanejro en la jaro 1941. Dua eldono, fare de Brazila Spiritisma Federacio (*Federação Espírita Brasileira* aŭ FEB), okazis en 1975.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Mahabarato
Kategorio:Verkoj el la esperantigita sanskritlingva literaturo
Kategorio:Eposoj
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1975
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
22612 Dandibner

'*22612 *Dandibner'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Daniel Dibner*, direktoro pri filantropio de la *Cascade Foundation*. *Sloan Fellow'' ĉe la Masaĉuseca Instituto de Teknologio, li fakiĝis en historio de scienco ; li estis ankaŭ afergvida oficisto ĉe pluraj programaraj kaj teknologiaj firmaoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Andor Csizmadia

**Andor Csizmadia** [ĉizmadia], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csizmadia Andor** estis hungara juristo, profesoro, urbestro, ekstera membro de Aŭstra Scienca Akademio.

Andor Csizmadia http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02838.htm naskiĝis la  en Győr. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Andor Csizmadia frekventis benediktanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj Scienca Universitato Ferenc József. Li akiris juran diplomon en 1933, sed jam ekde 1929 li estis subnotario en sia naskiĝurbo. Tiutempe li jam ankaŭ kontribuis ĉefe en lokaj gazetoj. Depost rehungariĝo de Kolozsvár li partoprenis en reorganizado de la administrado, en 1944 li estis urbestro de Nagybánya. En la sama jaro li estis nomumita privata profesoro en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Dum la nazia erao li retiriĝis en vilaĝo. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en la ministerio. Inter 1946 kaj 1949 li estis katedrestro en jura akademio en Eger, poste li instruis en Universitato Péter Pázmány kaj Universitato József. En 1951 li atingis la instruan rangon docento. En 1956 li kandidatiĝis, poste li estis konsilisto de ŝtata eklezia oficejo ĝis la pensiuliĝo. Ekde 1958 li instruis en Scienca Universitato de Pécs, kie li estis katedrestro, en la sekva jaro universitata profesoro, vicdekano (1962–1964), dekano kun rektorrajto (1964–1968). Li doktoriĝis en 1964, li pensiuliĝis en 1980. Li ricevis aŭstran kaj hungarajn premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A magyar városok kegyurasága* (1937)
* *A magyar városi jog. Reformtörekvések a városi közigazgatásban* (1940)
* *A község* (1947)
* *Az 1848/49. évi népképviseleti országgyűlés* (1954)
* *Hajnóczy József közjogi politikai munkái* (1958)
* *Az egyházi mezővárosok jogi helyzete és küzdelmük a felszabadulásért a XVIII. században* (1962)
* *Rechtliche Beziehungen von Staat und Kirche in Ungarn vor 1944* (1971)
* *Magyar állam- és jogtörténet* (1972, 1986) - studenta lernolibro
* *A magyar közigazgatás fejlődése a XVIII. századtól a tanácsrendszer létrejöttéig* (1976)
* *A kormányzás egyes kérdései a felszabadulás előtt* (1983)
* *Nemerec* (2003) - historia romano

## Memorigiloj 
* premio Csizmadia Andor (1991)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
22613 Callander

'*22613 *Callander'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona historiisto *Thomas Callander Price Zimmermann*, iama instruisto pri historio de la Renesanco ĉe *Reed College* (Oregono) kaj *Davidson College* (Norda Karolino). Li estis prezidento de la *American Alpine Club'', kie li helpis organizi la politikon de la klubo pri la aliro al la montaj amuzareoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
22616 Bogolyubov

'*22616 *Bogolyubov'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunia ukraina matematikisto kaj teoria fizikisto Nikolaj Nikolajeviĉ Bogoljubov (cirile : *Николай Николаевич Боголюбов'', 1909–1992), konata pro lia laboro pri statistika kampa teorio kaj dinamikaj sistemoj. Li ricevis la Stalin-premion en 1947 kaj 1953, la Lenin-premion en 1958, la Ŝtatan Premion de Sovetunio en 1984, la medalon de Heroo de Socialisma Laboro en 1969 kaj 1979, la  en 1985 kaj la Dirac Medalon en 1992.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Zsolt Páles

**Zsolt PÁLES** [ĵolt pAleŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Páles Zsolt** estas hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

Zsolt Páles http://mat.unideb.hu/pales-zsolt/en  naskiĝis la  en Sátoraljaújhely.

## Biografio 
Zsolt Páles frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1980, li samloke doktoriĝis post 2 jaroj. Li restis en la universitata instituto havanta stipendion. Inter 1984 kaj 1987 li frekventis korespondan kurson en Budapeŝto, sed li instruis en la Universitato Lajos Kossuth. En la studjaro de 1986 li instruis ankaŭ en Altlernejo de Nyíregyháza. Li kandidatiĝis en 1987, li akiris PhD ĝuste post jardeko. En 1989 li atingis la instruan rangon docento. En 2001 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio kaj ankaŭ la habilitiĝo okazis en Debrecen. Inter 2010–2013 li estis vicrektoro, poste li estas katedrestro. Li ricevis premiojn inter 1980-2014. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kvázieltérés-középértékek összehasonlítása* (1980) - disertaĵo
* *Bevezetés az analízisbe* (1998) - studenta lernolibro

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio 
* hungarlingva biografio kun foto 
* http://www.doktori.hu/cikk_file/Pales-CV-2011.pdf  

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Flugo 804 de EgyptAir

**Flugo 804 de EgyptAir** estis flugo de la kompanio EgyptAir irinta de Parizo, Francio al Kairo, Egiptio matene la  (laŭ loka tempo). La aviadilo de la tipo Airbus A320 kraŝis iom post 0:30(UTC), mallonge post eniro en la aerspacon de Egiptio; ĝi tiam estis  nord‑okcidente de Kairo.

Je la 20‑a de majo oni trovis rompaĵojn en la maro proksimume meze inter la greka insulo Karpatoso kaj la egipta bordo.

## Kronologio 
La jenaj tempoj estas laŭ pariza tempo, kiu pro somera tempo estis du horojn antaŭ UTC kaj unu horon post la kaira tempo.

La ekiro de la aviadilo estis planita je 22:45; ĝi fakte ekiris de la pasaĝerejo je 23:09 kaj dek minutojn poste leviĝis. Je 1:55 la stiristo radie kontaktis grekan aviad‑registon, kiam li estis super la insulo Kea. Li ne menciis problemojn.

Je la 2:26 la aviadilo transiris de la greka aerspaco al la egipta. Ĝi havis regulan alton de 11,6km (futoj). Je la sama tempo la aŭtomata sistemo ACARS raportis fumon en la antaŭa necesejo *(smoke lavatory smoke)*, unu minuton poste fumon en aparatejo sub la stirejo *(avionics smoke)*. Plia mesaĝo raportas malfermon de stireja fenestro. Tio povus indiki incendion.

La lasta ACARS-mesaĝo (ne pri fumo) estis ricevita je la 2:29. Je la 2:33 la aŭtomata respondilo ĉesis respondi. Ekde tiam eblis observi la aviadilon nur per aktiva radaro. Ĝis tiu tempo la aviadilo flugis pli-malpli rekte sud-orienten, sur konstanta alto de 37.000 futoj.

Je la 2:37 la aviadilo dufoje akre turniĝis (je 90° maldekstren kaj je 360° dekstren) kaj rapide malsupreniris je 22.000 futoj (6,7&nbsp;km). Je 2:39, je alto de 10.000 futoj (3&nbsp;km) ĝia bildo malaperis de la radaraj ekranoj.

Por la 3:20 (loka tempo: 4:20) estis planita la alteriĝo en Kairo. La  ankaŭ la flugdatena registrilo estis trovita.

La franca ĵurnalo Le Figaro raportis je la 16-a de septembro 2016 pri trovo de eksplodaĵaj restaĵoj sur aviadilvrakaj partoj. Tri monatojn poste (15-a de decembro) la egipta ministerio pri aviado konfirmis trovon de eksplodaĵaj restaĵoj sur kadavroj de viktimoj.

## Referencoj 
Kategorio:Aviadilaj akcidentoj en 2016
Tibor Szentiványi

**Tibor Szentiványi** [sentivánji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentiványi Tibor** estis hungara inĝeniero.

Tibor Szentiványi http://www.homoludens.hu/node/25769 naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto (?).
 
## Biografio 
Tibor Szentiványi frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1958. Post siaj studoj li okupiĝis pri evoluado de komputiloj en diversaj laborejoj, en tiu tereno li faris por la lando pioniran laboron. En 1965 li estis unu el la fondintoj de laboratorio pri informado. En 1967 li laboris en Londono, en 1975 li esploris en Luksemburgo. Li estis spertulo pri ludado helpe de komputiloj. Li ricevis kelkajn premiojn, eĉ li fondis premion en 2000.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A kreativitás fejlesztése játszással és játékok segítségével* http://epa.oszk.hu/00000/00035/00040/2000-07-ta-Szentivanyi-Kreativitas.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 11-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj komputadinĝenieroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Universala lingvo (Leibniz)

La **universala lingvo**, germane *Universalsprache*, latine *characteristica universalis* estas sistemo de signoj, desegnita de Leibniz, per kiu ĉiuj objektoj kaj iliaj rilatoj, leĝoj kaj aliaj estu reprezentataj, kaj tiamaniere, ke difinitaj signoj apartenas al objektoj kaj difinitaj rilatoj inter objektoj apartenas al rilatoj inter tiuj signoj.

La problemo de la universala lingvo okupis Leibnizon dum sia tuta vivo, sed malgraŭ multaj ŝanĝoj kaj plibonigoj li ne atingis taŭgan prezentadon. Unue, lia sistemo nur estis konstruita por skriba notado de simboloj, sed Leibniz poste uzis vortojn, kiuj povas esti pli facile lernitaj, memorigitaj kaj elparolitaj.

Parte la *moderna logiko* povas esti komprenita kiel realigo de la programo de Leibniz. Tiu logiko ankaŭ provis, ke la programo de Leibniz nur povas esti realigita en limigita kvanto. Ĝiaj limoj estas relative ekzakte precizigitaj per la teoremoj de nekompleteco de Gödel kaj per komprenoj pri la ebleco de metodoj de decidado.  

## Vidu ankaŭ 
* la apartigilon "universala lingvo".
* la filozofia lingvo.

## Bibliografio 
* Detlev Blanke: *Leibniz und die Lingua Universalis* 1985 en: Sitzungsberichte der Leibniz-Sozietät 1996
* Krause, Karl Christian Friedrich: Vorlesungen über das System der Philosophie 1828 (prelegoj pri la sistemo de la filozofio)
* Karl Christian Friedrich Krause: *Universale Logik.* (1,73&nbsp;MB)
* Karl Christian Friedrich Krause: *Universale Mathematik.*
* Gottfried Wilhelm Leibniz: Zur allgemeinen Charakteristik. Hauptschriften zur Grundlegung der Philosophie. Philosophische Werke Band 1. Übersetzt von Artur Buchenau. Durchgesehen und mit Einleitungen und Erläuterungen herausgegeben von Ernst Cassirer. Verlag von Felix Meiner. Hamburg. 1966. (Pri la ĝenerala karakteristiko. Ĉefaj dokumentoj pri la bazoj de la filozofio. Filozofaj verkoj vol. 1. Trad de Arthur Buchenau.
Travidita kaj eldonita kun enkondukoj kaj klarigoj de Ernst Cassirer. Eldonejo Felix Meiner. 
* Paolo Rossi: *Clavis universalis. Arti della memoria e logica combinatoria da Lullo a Leibniz.* Bologna 1983,
angle *Logic and the Art of Memory: The Quest for a Universal Language.* Traduko kaj antaûparolo Stephen Clucas, London - New York 2006 (books.google)
* Schmidt, F.: *Leibnizens rationale Grammatik.* en: *Zeitschrift für Philosophische Forschung.* 9 (4):657 - 663 (1955)
(la racia gramatiko de Leibniz, en revuo de filozofia esploro 9 (4):657 - 663 (1955) )

Kategorio:Filozofia logiko
Kategorio:Lingvofilozofio
Kea (insulo)

**Kea** aŭ **Keo** () estas insulo el la Cikladoj en Suda Egeo. Ĝi apartenas al Grekio.

Kea estas proksimume 20 km longa, 10 km larĝa kaj havas areon de 131,693&nbsp;km². Ĝia ĉefloko estas Julida *(Ιουλίδα)*; la plej granda loko estas la havenejo Korisia *(Κορησσία)*.

Kea kune kun la insulo Makronisos formas samnoman komunumon, kiu en 2001 havis 2.417 kaj en 2011 2.455 loĝantojn.

Ĉe Kea en 1916 subakviĝis la brita hospitalŝipo HMHS Britannic, trafinte minon.

Kategorio:Insuloj en Grekio
22618 Silva Nortica

'*22618 *Silva Nortica'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la historia regiono *Silva Nortica'', kiu ampleksis la teritorion en la limoj de la Sudbohemio kaj de la Malsupra Aŭstrio, bone konata pro ĝiaj plaĉantaj pejzaĝoj kaj historiaj vidaĵoj. De 2002, pluraj formoj de trans-limaj kunlaboradoj estis starigitaj tie.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kastelo de Fáy (Pécel)

La **Kastelo de Fáy en Pécel** estas unu el la kasteloj en urbo Pécel. Nun ĝi estas apartenaĵo de mezlernejo.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo de Fáy en Pécel

## Historio 
La familio Fáy havis bienon en Pécel ekde 1612. La kastelo estis konstruita en la 1910-aj jaroj. Depost la 2-a mondmilito la kastelo estis ŝtatiĝanta, inter 1948-1952 en tiu loko stacio pri agrikulturaj maŝinoj funkciis, poste la agrikultura ministerio establis agrikulturan lernejon, kiu estis altrangigita al agrikultura mezlernejo en 1956. En 1993 la lernejo prenis la nomon András Fáy.
eta|Aerfoto pri la kastelo de Fáy en Pécel
eta|Aerfoto pri la kastelo de Fáy en Pécel

## Kastelo 
La unuetaĝa malgranda kastelo kun keloj situas sola en parko. La konstruaĵo estas malsimetria. En la fasado funkcias la enirejo, pli supre estas videbla blazono de Fáy. En la maldekstra flanko turo etendiĝas, kiu rompas la simetrion. En la flanka fasado ankaŭ alia simila turo altiĝas. Interne en la etaĝo estas 5 dormoĉambroj por lernantinoj, sur la teretaĝo la biblioteko kaj 2 ĉambroj por komputilaj servoj funkcias. En la malantaŭa teretaĝa alo (komprenu kiel vosto de la kastelo) 5 dormoĉambroj por lernantoj funkcias.

Interesaĵo: kelokoridoro kuras al Kastelo de Ráday (Pécel) http://kirandulastervezo.hu/celpont/pecel/fay-kastely .

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

Pecel
Kategorio:Pécel
22621 Larrybartel

'*22621 *Larrybartel'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Larry Bartel*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search* de 2006, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la *William J. Palmer High School'' en Colorado Springs (Koloradio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Demokratia konfederaciismo

[eta|[Abdullah Öcalan]]
**Demokratia konfederaciismo** estas liberecisma socialisma politika sistemo, elpensite de Abdullah Öcalan. Demokratia konfederaciismo estas "sistemo de popole elektitaj administraj konsilioj, kiu permesas al lokaj komunumoj praktiki aŭtonoman kontrolon pri siaj havaĵoj, dum estante ligitaj al aliaj komunumoj per reto de konfederaciaj konsilioj."

Öcalan, kiu estis la estro de la Kurdistana Laborista Partio, fondis tiun ideologion dum li estis en malliberejo. Kvankam la partio estis unue marksismo-leninisma, la organizaĵo ŝanĝis siajn opiniojn pro la korespondo de Öcalan kun liberecana socialisto Murray Bookchin, kiu grande influis en la nuna ideologio de la partio. Proksime de sia vivfino, Murray Bookchin maliluziĝis pri la kreskanta senpolitikeco de la nuna anarkiisma movado, kaj kreis liberecanan municipismon anstataŭe. La centraj kolonoj de demokratia konfederaciismo estas socia ekologio kaj anarkifeminismo.

Laŭ Abdullah Öcalan, lia ideologio baziĝas sur partoprena demokratio kaj aŭtonomio je la loka nivelo. El sia libro:

La puĉo de la ŝtato estas vidita kiel laŭpaŝa procezo. Ili ne vidas revolucia puĉo de ŝtato kiel maniero por krei daŭripovan ŝanĝon. Anstataŭ, sociaj problemoj kaj aferoj rilataj al libereco kaj justico devas esti solvita por demokratia-konfederacia procezo. Tamen, se naciŝtato elektas ataki la komunumon, subtenantoj povas rezisti memdefende kun grupoj kiel ekzemple la Protektaj Taĉmentoj de la Popolo (YPG).

Anoj permesas kreon de globa konfederacia kunigo kiu antaŭenigus platformon de civilaj liberecoj, kiel alternativo al la Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj, kiu ili vidas kiel asocio de naciŝtatoj kaj dominita de grandaj potencoj. Tamen, en demokratia konfederaciismo, la emfazo estas sur la loka nivelo, organizi konfederaciismon globe ne estas nediskutebla, sed ne estas la tuja intereso de la ideologio.

La ideologio populariĝis dum la konflikto en Roĵavo post anoj ekbatalis kontraŭ la Islama Ŝtato.

## Referencoj 
Kategorio:Demokratio
Kategorio:Politikaj sistemoj
20001 Marinakoren

'*20001 *Marinakoren'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomoj Masaru Arai kaj Hiroshi Mori elde la Stacio Dodaira de la Nacia Observatorio de Japanio en Jorii Japanio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Marina Koren*, usona scienca verkistino, kies skriboj aperas en *The Atlantic*. Ŝi kovras la plenan gamon de temoj pri kosmo, verkante kun inteligento kaj humuro. Ŝia skriboj aperis en la eldono 2021 de *The Best American Science kaj Nature Writing* kaj ricevis honoran mencion por la
Premio Michael A. Dornheim 2020 de la *National Press Club''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Mori
Kategorio:Malkovrita de Masaru Arai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Al-Musta'sim

'''Al-Musta'sim bi-llah** (kompleta nomo: **al-Musta'sim bi-llah Abu-Ahmad Abdullah bin al-Mustansir bi-llah'''; ; 1213 – Februaro 20a, 1258) estis la lasta abasida kalifo en Bagdado; li regadis el 1242 ĝis sia morto. Li estis envolvita en tapiŝo fare de la Mongoloj kaj premita ĝis morto fare de ĉevaloj.

La 10-an de februaro 1258, Bagdado estis kaptita de Mongoloj estritaj de Hulegu, pranepo de Ĝingis-Ĥano, dum la sieĝo de Bagdado. Multaj kvartaloj estis ruinigitaj per incendioj, la sieĝo mem aŭ rabado. La Mongoloj masakris plej el la urba loĝantaro, inklude la kalifon Al-Musta'sim, kaj detruis grandajn partojn de la urbo. Ankaŭ la kanaloj kaj digoj kiuj estis forminta la urban sistemon de irigacio estis same detruitaj. Dum tiu tempo, en Bagdado, kristanoj kaj ŝijaistoj estis tolerataj, dum sunaistoj estis traktataj kiel malamikoj. La rabado de Bagdado metis fino al la Abasida Kaliflando, frapego el kiu la Islama civilizo neniam refortiĝis.

## Notoj 
## Fontoj 
* Al-Maqrizi,'' Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk'', Dar al-kotob, 1997.

Kategorio:Ekzekutitaj regantoj
Kategorio:Abasidaj kalifoj
Kategorio:Homoj de la 13-a jarcento
Komunista Partio de Rusia Federacio

La **Komunista Partio de la Rusia Federacio** (KPRF, ; ; angla mallongigo laŭ la tiulingva traduko de la nomo *CPRF*, tiu angla mallongigo uzatas kiel nomo de la partia retejo) estas komunisma politika partio en Rusio. La partio estas ofte konsiderata la senpera posteulo de la KPSU, kiu estis malpermesita en 1991 fare de la tiama prezidanto Boris Jelcin. Ĝi estas la dua plej granda politika partio en la Rusia Federacio, post Unueca Rusio. La junulara organizo de la partio estas la leninisma juna komunista ligo. La partio estas administrita per Centra Komitato.

La KPRF estis fondita ĉe la Dua Eksterordinara Kongreso de rusaj komunistoj la 14-an de februaro 1993, kiel posteula organizaĵo de la Komunista Partio de la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko. La 1-an de januaro 2012, la partio havas 81 regionajn branĉojn kaj 156 528 membrojn. La areoj kie la partio havas altan koncentriĝon de subtenantoj estas nomataj "ruĝaj zonoj".

La partio deklaris ke ĝi celas establi novan, modernigitan formon de socialismo en Rusio. Tujaj celoj de la partio inkluzivas la ŝtatigon de la naturaj krudmaterialoj, de agrikulturo kaj grandaj industrioj kadre de miksita ekonomio, kiu permesu la kreskon de malgrandaj kaj mezaj entreprenoj en la privata sektoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Partio 

eta|maldekstra|400px|13-a kongreso de la Komunista Partio de la Rusia Federacio en 2008.

Kategorio:Politikaj partioj de Rusio
Kategorio:Komunismaj partioj en Rusio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1993
Reĝlando Irako

La **Reĝlando Irako** ( '''') estis ŝtata antaŭaĵo de Iraka Respubliko fondita la 23an de Aŭgusto 1921 sub brita administraciado sekve de la venko super la Otomana Imperio en la Militkampanjo en Mezopotamio de la Unua Mondmilito. Kvankam la Ligo de Nacioj atribuis al Britio mandaton en 1920, la Iraka ribelo de 1920 rezultis en la ruinigo de la origina mandatplano favore de brita administrata duon-sendependa reĝlando, sub hegemonio de la Haŝemidoj, nome aliancanoj de Britio, pere de Angl-Iraka Traktaĵo. La regno Irako ricevis kompletan sendependon en 1932, sekve de la Angl-Iraka Traktaĵo de 1930. La sendependa Iraka Reĝlando sub Haŝemidaj regantoj suferis periodon de tumultoj laŭlonge de sia tuta ekzistado. Establado de Sunaisma religia dominado en Irako estis sekvita de agitado kaj sekvaj masakroj de Asirianoj (Aŭgusto 1933), de Jezidoj (Oktobro 1935) kaj de Ŝijaistoj (1935–1936). En 1936, okazis la unua militista puĉo en la Reĝlando Irako, kiam la kurda generalo Bakr Sidki sukcesis anstataŭigi la funkciantan Ĉefministron pere de sia kunaganto Hikmat Sulejman. Multaj puĉoj sekvis en periodo de politika malstabileco, pinte en 1941.

Dum la Dua Mondmilito, la Iraka reĝimo de la Regento 'Abd al-Ilah estis forigita en 1941 per puĉo fare de oficiroj de la Ora Kvaropo, estritaj de Raŝid Ali. La mallongdaŭra por-Naziisma regado de Irako estis venkita en Majo 1941 fare de aliancanaj fortoj en la Angl-Iraka Milito. Irako estis poste uzata kiel bazo por aliancanaj atakoj kontraŭ la Mandato de Sirio regata de la Reĝimo de Vichy kaj kiel helpo al la Brit-Soveta invado de Irano. Samtempe, la Kurdestro Mustafa Barzani estris en 1943 ribelon kontraŭ la centra registaro en Bagdado. Post la malvenko de la ribelo, Barzani kaj liaj sekvantoj eliris al Sovetunio.

En 1945, dum la finaj stadioj de la Dua Mondmilito, Irako aliĝis al la Unuiĝintaj Nacioj kaj iĝis fonda membro de la Araba Ligo. En 1948, amasaj perfortaj protestoj, konataj kiel Ribelo al-Ŭatbah eksplodis tra Bagdado kiel populara leviĝo kontraŭ la registara traktaĵo kun la Britoj, kaj kun la helpo de la komunisma partio. Pliaj protestoj sekvis en printempo, sed estis interrompitaj en Majo, pro milita juro, kiam Irako eniris en la Arab-Israela Milito de 1948 kun aliaj membroj de la Araba Ligo.

En februaro 1958, la reĝo Husejn de Jordanio kaj 'Abd al-Ilah proponis unuiĝon de Haŝemidaj monarkioj por kontraŭstari la ĵus formitan Egipti-Sirian unuiĝon. La rezulta Jordan-Iraka Araba Federacio, formita la 14-an de februaro 1958 estis mallongdaŭra. Ĝi finiĝis en 1958, kiam la monarkio estis nuligita de militista puĉo, estrita de Abd al-Karim Kasim, kiu finigis la reĝadon de Fajsal la 2-a, nome lasta reĝo de Irako.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Brita Mandato Mezopotamio

## Eksteraj ligiloj 
* Constitution of the Kingdom of Iraq 

Kategorio:Historio de Irako
Irako
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1921
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1958
Iraka puĉo de 1941

La **Iraka puĉo de 1941** (arabe: **ثورة رشيد عالي الكيلاني**), nomita ankaŭ la **puĉo de Raŝid Ali Al-Gajlani** aŭ la **puĉo de la Ora Kvadrato**, estis naciisma kaj pro-Naziisma puĉo en Irako la 1an de Aprilo 1941 kiu elpostenigis la reĝimon de la Regento 'Abd al-Ilah kaj instalis la povon de Raŝid Ali al-Gajlani kiel Ĉefministro. Ĝi estis kondukita de kvar irakaj naciismaj armeaj generaloj, konata kiel la "Ora Kvaropo", kiu intencis uzadi la militon por premi por la tuta iraka sendependiĝo sekve de limigita sendependeco garantiita en 1932. Tiucele, ili laboris kun la germana spionado kaj akceptis militistan helpon el Germanio kaj Italio. La ŝanĝo en registaro kondukis al Brita invado de Irako kaj sekva okupado ĝis 1947.

## Notoj 
## Fontoj 
* 
* 
* 
*  — an RAF pupil pilot's diary of the Habbaniya campaign
* 

## Eksteraj ligiloj 
*  
*  

Kategorio:Historio de Irako
'Abd al-Ilah

'**Abd al-Ilah de Heĝazo** () (literumita ankaŭ **Abdul Ilah** aŭ **Abdulilah** kaj simile) ( – ) estis kuzo kaj bofrato de reĝo Gazi de Irako. 'Abd al-Ilah servis kiel Regento por Fajsal la 2-a de la  ĝis la , kiam Fajsal iĝis plenaĝa. Li ankaŭ tenis la titolon de Kronprinco de Irako ekde 1943.

La , membroj de la "Ora Kvaropo" kaj Raŝid Ali al-Kajlani realigis puĉon en Bagdado. Raŝid Ali instalis por-germanan kaj por-italan registaron por anstataŭi la por-britan registaron de la Regento Abdul Ilah. En junio 1941, 'Abd al-Ilah estis reenpostenigita kaj la puĉistoj ekzekutitaj.

Samkiel Fajsal, li estis murdita dum la revolucio de  kun nombraj membroj de sia familio.

## Referencoj
Kategorio:Haŝemidoj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Tronheredontoj
Kategorio:Murditoj
Ĉefeparĥio de Arbil

La **Ĉefeparĥio de Arbil** (, ) estas diocezo de la Ĥaldea katolika Eklezio en Arbil, Irako. Establita la , ĝia nuna episkopo estas Bashar Matti Warda, kiu ekoficis ekde la  post la rezigno de Yacoub Denha Scher en 2005.

La eparĥio konsistas el 7 paroĥoj. En 2013 estis  enloĝantoj kaj la sidejo estas en Ankawa en la ĉeurbo de Arbil.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala TTT-ejo de la Ĉefeparĥio de Arbil 

Kategorio:Katolikismo
Arbil
Kategorio:Kristanismo en Irako
Arbil
Angl-Iraka Milito

[eta|dekstre|La [Araba Legio en Irako durante la Angl-Iraka Milito en 1941.]]
La **Angl-Iraka Milito** estis militkampanjo de la Brita Imperio de 1941 kontraŭ la ribela registaro de Raŝid Ali en la Regno Irako dum la Dua Mondmilito. Operacoj daŭris el la 2a al la 31a de Majo 1941. La kampanjo rezultis en la re-okupado de Irako fare de la Brita Imperio kaj la reveno al la povo por la aliancano de la Brita Imperio nome Regento de Irako, Princo 'Abd al-Ilah. Oni registris nur 60 mortojn en la flanko de la britoj dum ĉirkaŭ 500 en la iraka flanko.

## Eksteraj ligiloj 
* Maitland Wilson's Despatch on the Persia and Iraq Command Covering the Periodo el 21a de Aŭgusto, 1942, al 17a de Februaro, 1943
* Portch, D. Strategic Insight: The Other "Gulf War" – The British Invasion of Iraq in 1941 
* RAF Habbaniya Association
* RAF Habbaniya, the Plateau Airfield & Lake

Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Brita imperio
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Konfliktoj en 1941
Abd al-Karim Kasim

**Abd al-Karim Kasim** aŭ **Abd al-Karim Qasim** ( transliterumita *`Abd al-Karīm Qāsim*) (21a de novembro 1914 – 9a de februaro 1963), estis naciisma brigad-generalo de Iraka Armeo kiu enpoviĝis per revolucio de la 14a de julio 1958, dum kiu la monarĥio de Irako estis nuligita, kaj kun ĝi ankaŭ la Jordan-Iraka Araba Federacio. Li regadis la landon kiel ĉefministro ĝis sia elposteniĝo kaj morto dum la Ramadana Revolucio de 1963.

Dum sia regado, Kasim estis populare konata kiel *al-za‘īm* (الزعيم) aŭ, "La estro".

## Notoj 
Kategorio:Irakaj politikistoj
Kategorio:Irakaj militistoj
József Földvári

**József Földvári** [jOĵef foldvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földvári József** estis hungara juristo, profesoro, parlamentano.

József Földvári http://archiv.baralib.hu/?q=bio/8818  naskiĝis la  en Attala. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Földvári frekventis mezlernejon en Kaposvár, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Pécs en 1951. Jam ekde 1950 li instruis en la universitato ĝis la emeritiĝo. Li atingis la instruan titolon docento en 1962, inter 1968 kaj 1996 universitata profesoro, poste emerita profesoro. Li kandidatiĝis en 1958, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1972. Li estis vicdekano inter 1971-1974, poste dekano kun rektorrajto en la sekva studjaro, rektoro inter 1975-1984. Li estis elektita parlamenta deputito inter 1975-1980. Li ricevis la plej gravan premion en 1995. Li okupiĝis plej ofte pri la puna juro.

## Elektitaj libroj 
* *Kriminálpolitika* (1987)
* *Magyar büntetőjog - Általános rész* (2006) 
* *Magyar büntetőjog - Különös rész* (2007) 

## Fontoj 
* hungarlingva rememoro 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
András Stipsicz

**András Stipsicz** [andrAŝ ŝtipŝic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stipsicz András** estas hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta (2016), ordinara (2022)) de Hungara Scienca Akademio.

András Stipsicz http://www.renyi.hu/~stipsicz/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Stipsicz frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989. Li restis samloke por helpi la instruadon unu jaron, poste li akiris PHD en 1994 en Universitato Rutgers. Post la PHD li instruis en Irvine, poste li hejmenvenis kaj kandidatiĝis (CSc) en 1996. Ekde 2002 li esploras en matematika instituto en Budapeŝto, sed li pasis tempojn ankaŭ en Princeton Universitato kaj Columbia University. En 2006 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ankaŭ instruas en la Mez-Eŭropa Universitato. Li okupiĝas precipe pri spacoj kun 4 dimensioj.

Li ricevis premiojn ekde la 2000-aj jaroj. Li havis edzinon, kiu naskis dufoje.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Topological field theories and geometry of loop spacesSingapore* (1992)
* *The second homology groups of mapping class groups of orientable surfaces* (2003)
* *Symplectic 4-manifolds, Stein domains, Seiberg-Witten theory and mapping class groups* (2015)
* *Jeffrey R. Weeks: A tér alakja* - tradukaĵo

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Amon

La nomo **Amon** estas la nomo de:

* Amon (regno de Jahuda), reĝo de la regno de Jahud (2 Reĝ 21, 18)
* Amon-Reo Amon-Reo. Du dioj, kunigitaj al unueco pro identigo de la loka teba dio Amono kun la dio de suno Reo. 

**Amon** estas individua nomo de jenaj personoj:
* Amon G. Carter (1879–1955), usona eldonisto
* Amon Elloh (n. 1994), eburborda piedpilkistino
* Amon Göth (1908–1946), komandanto de la koncentrejo Płaszow apud Krakau
* Amon Tobin (n. 1972), brazila muzikisto kaj diskĵokeo

**Amon** estas familia nomo de jenaj personoj:
* Angelika Amon (n. 1967), aŭstra biologino
* Anton Amon
* Artur Amon (n. 1944), estona korbpilkisto 
* Blasius Amon (1558–1590), aŭstra fransikano, kantisto kaj komponisto
* Carl Amon (1798–1843), aŭstra pentristo
* Chris Amon (1943–2016), novzelanda aŭtopiloto
* Franz Amon (1700–1759), aŭstra bendiktano kaj leksikografo
* Johannes Amon (1763–1825), germana komponisto kaj muzikeldonisto
* Karl Amon (n. 1949), aŭstra ĵurnalisto 
*Karl Amon, (1924-2017), aŭstra eklezihistoriisto kaj prelato
* Michael Amon (n. 1954), aŭstra aŭtoro
* Ottó Ámon (1879–1921), hungara esperantisto, ĵurnalisto, poŝtoficisto, instruisto de stenografio, aktiva pacifisto
* Placidus Amon (1700–1759), aŭstra benediktano kaj filologo
* Rudolf Amon (1891–1964), aŭstra ornitologo
* Werner Amon (n. 1969), aŭstra politikisto  (ÖVP)

**Vidu ankaŭ:**
* Amon Düül, germana rok-bando
* Amon Amarth, sveda mortmetala bando
* Amonn
* Ammon
Al-Mustansir Billah

'''Abū Tamīm Ma'add al-Mustanṣir bi-llāh''' () (5a de julio 1029 – 10a de januaro 1094) estis la oka el la kalifoj de la Fatima kaliflando el 1036 ĝis 1094. Li estis la plej longdaŭre reganta reganto de Islamo. Li naskiĝis en Kairo la 16an de 2a Jumada al-tanio, 420a el Heĝiro kaj je aĝo de nur ok monatoj li estis nomumita sukcedonto de sia patro. Lia nomo estis Ma'd Abu Tamim, surnome al-Mustansir bil-Lah "La venkopetanto el Dio". Li ascendis al la trono de la Fatimida Kaliflando en 15a de Ŝa'aban, 427/13a de junio 1036, je aĝo de 6 jaroj. Dum la komencaj jaroj de sia kaliflando, la ŝtataj aferoj estis administrataj fare de sia patrino. Lia periodo de kalifregado daŭris 60 jarojn, la plej longa el ĉiuj kalifoj, ĉu en Egipto aŭ aliloke en islamaj ŝtatoj. Tamen, la Fatimida povo estis limigita al Egipto pro la konkeroj fare de Selĝukoj en Levantenio kaj Jemeno kaj de Normanoj en Sicilio kaj Malto.

## Notoj 
Kategorio:Fatimidaj kalifoj
Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Homoj de la 11-a jarcento
Kategorio:Historio de Islamo
22603 Davidoconnor

'*22603 *Davidoconnor'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *David O'Connor*, kiu mentoris unu finalist(in)on de la *Intel Science Talent Search* de 2006, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estis instruisto ĉe la *Paul D. Schreiber High School'' de Port Washington (Nov-Jorkio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Tibor Szentmártony

**Tibor Szentmártony** [sentmArtoni], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentmártony Tibor** estis hungara matematikisto, profesoro. Lia origina familia nomo estis **Stachó**. Lia frato estis Aladár Szentmártony.

Tibor Szentmártony http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14932.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.
   
## Biografio 
Tibor Szentmártony akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1921. En la sekva jaro li instruis en Reĝa Teknika Universitato palatino József. Inter 1935-1950 li estis publika ordinara profesoro, poste li laboris en matamatika esplora instituto. Post jaroj li kandidatiĝis. Plej ofte li okupiĝis pri la probablokalkulo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Operationskalkül von Heaviside und Laplacesche Transformation* (1927)
* *Felsőbb mennyiségtan* (1933)
* *Vektor- és tenzorszámítás* (1946)
* *Matematikai statisztika a műszaki gyakorlatban* (1950)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva dateneto

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zenono de Verono

**Zenono de Verono** (naskiĝis en Nordafriko, mortis la 12-an de aprilo 371) estis kristana episkopo de la urbo Verono, kaj adoriĝas kiel sanktulo de la katolikismo kaj ortodoksismo.

Li devenis el Maŭritanio. La nomo devenas de la greka ĉefdio Zeŭso - tio ne signifas kulturan ligon al la helena religio, sed tiaj malnovaj nomoj tre kutimis inter kristanoj de la malfrua antikva epoko. Pri lia vivo antaŭ la elektiĝo kiel episkopo de Verono ne estas certaj informoj, krom ke antaŭ la episkopiĝo li vojaĝis al Palestino. Raportoj, laŭ kiuj li vivis kiel fiŝisto ĉe la rivero Adiĝo kaj estis trovata fare de mesaĝistoj de la romia imperiestro Galieno, por savi per preĝoj la malsanan filinon de la imperiestro, sed mezepokaj mitoj - maleblaj jam pro tio, ke Galieno vivis 100 jarojn pli frue.

La 8-an de decembro 362 li iĝas la oka episkopo de Verono. Kristanaj kronikistoj aparte elstarigas lian kuraĝon argumenti kontraŭ la refortiĝanta romia religio sub la imperiestro Juliano la Apostato kaj kontraŭ la arianismo. Li priskribiĝas esti granda predikisto kaj klerulo. Supozeble li havis bonajn konojn pri la antikvaj filozofoj, poetoj kaj retorikistoj. Per sia predikoj kaj lia karismo li laŭ la kronikistoj konvinkis multajn adeptojn de la romia religio kaj de judismo al la kristanismo. Kiel unu el la unuaj gvidaj kristanoj li argumentis favore al teologia koncepto de virgulineco de Maria.

Kvankam laŭ iuj pli postaj mitoj li prezentiĝis kiel martiro, probable li ne mortis martire. Lia tombo (nun) troviĝas en la episkopa kirko de Verono.

Lia festotago estas celebrata en la ortodoksa kaj katolika eklezioj la 12-an de aprilo. Tamen en la urbo Koiro (*Chur*) de Svislando ĝi festiĝas la 2-an de septembro kaj en Verono, Italio, la 21-an de majo.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Episkopoj de Verono
Partio Socialismo kaj Libereco

**Partio Socialismo kaj Libereco** (, **PSOL**) estas brazila politika partio fondita en julio de 2004. Ĝi estis registrita je la Balotada Justico la 15-a de septembro 2005. Sia balota numero estas 50, siaj koloroj estas ruĝo kaj flavo kaj sia logotipo estas ridanta suno, desegnita de Ziraldo. En la politika spekto, ĝi varias inter maldekstro kaj ekstrema maldekstro.

Disidentoj de la Partio de la Laboristoj (PT) kreis ĝin pro malkonsento pri ĝiaj politikoj, viditaj kiel konservismaj kaj dekstra. Ili ankaŭ malkonsentis pri la grandegaj aliancoj kiuj inkluzivis dekstrulojn, kiel la eksprezidantoj José Sarney kaj Fernando Collor, korupto, manko de demokratio kaj la novliberalaj decidoj dum la registaro de Lula da Silva, La kresto de tiu konflikto okazis kiam la registaro strebis aprovi reformon pri sociala asekuro, kaj orientis sian partion voti favore. Kelkaj politikistoj (Luciana Genro, Heloísa Helena, Babá kaj João Fontes) kiuj votis malfavore, pro vidi la projekto kiel kontraŭlaborista, estis elĵetitaj el la partio. PSOL estas kontraŭkapitalisma partio, kaj aglutinas diversajn tendencojn, kiel marksisma reformismo aŭ revolucia socialismo.

PSOL subtenas demokratian socialismon, en kiu kapitalismo estu forĵetita pro sia fia rolo en la detruado de la naturmedio, militokreado kaj pligrandigo de socia malegaleco. La partio vidas kapitalisman produktadon kiel egoisma kaj detruema, nur celante profitojn, minacante do ĉiaj vivformoj en la Tero. PSOL subtenas la unuiĝon de laboristoj kaj siajn rajtojn. Ĝi kreas, ke aborto estu permesata en kelkaj situacioj kaj proponas leĝigon de kanabo. En 2014, ĝi prezentiĝis trifoje en prezidenta balotado. Kandidatiĝis Heloísa Helena en 2006, Plínio de Arruda Sampaio en 2010 kaj Luciana Genro en 2014. Ekde la balotado de 2014, PSOL estis la triaranga partio rilate al la kresko de la nombro de novaj anoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  ()

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2004
Fajsal la 2-a

**Fajsal la 2-a**  aŭ  ( *al-Malik Fajṣal ath-thānī*, ofte skribita "Faisal"; 2-a de majo 1935 – 14-a de julio 1958) estis la lasta reĝo de Irako. Li reĝis de 4-a de aprilo 1939 (ĝis 1953 sub regenteco de sia onklo 'Abd al-Ilah) ĝis julio 1958, kiam li estis murdita dum la revolucio de 14-a de julio kun nombraj membroj de sia familio. Tiu revolucio markis la finon de la trideksepjara monarkio de Haŝemidoj en Irako, kiu ekde tiam iĝis respubliko.

## Vidu ankaŭ 
* Jordan-Iraka Araba Federacio

## Notoj 
## Bibliografio 
* Khadduri, Majid. *Independent Iraq, 1932–1958*. 2a eld. Oxford University Press, 1960.
* Lawrence, T. E. *Seven Pillars of Wisdom*. Alirita la 14an de Julio 2008
* Longrigg, Stephen H. *Iraq, 1900 to 1950*. Oxford University Press, 1953.
* Morris, James. ''The Hashemite Kings'. London, 1959.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de la veturo de Faisal en 1952 al Usono
*  
*  
*  
* 

Kategorio:Haŝemidoj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Irakanoj
Kategorio:Islamanoj
Kategorio:Reĝoj
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Murditoj
Cogito ergo sum

***Cogito ergo sum*** estas filozofia propozicio latina de Kartezio (René Descartes) tradukita en Esperanton kiel "Mi pensas, tial mi estas." La frazo originale aperis en la franca kiel "*Je pense, donc je suis*" en lia *Discours de la méthode* (Diskurso pri la Metodo), por ke ĝi atingu pli larĝan legantaron. Ĝi aperis en la latina en liaj postaj *Principia philosophiæ* (Principoj de Filozofio). Kiel Descartes klarigis, "Ni ne povas dubi nian ekziston dum ni dubas… ." Pli plena formo, *Dubito, ergo cogito, ergo sum* ("Mi dubas, tial mi pensas, tial mi estas."), perfekte priskribas la kartezian intencon.

Kategorio:Sciteorio
Kategorio:Latinaj esprimoj
22644 Matejbel

'*22644 *Matejbel'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la slovaka astronomino Ulrika Babiaková kaj de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov, en Ondřejov (distrikto Prago-oriento, Ĉeĥio) proksime de Prago.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la slovaka historiisto kaj erudiciulo Matej Bel (1684–1749), pioniro de kunlabora esploro, ano de multnombraj  kaj aŭtoro de la libro *Notitia Hungariae novae historico-geographica''. La Universitato Matej Bel de Banská Bystrica portas lian nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Malkovrita de Ulrika Babiaková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998