Bruna ibiso

La **Bruna ibiso** aŭ **Glacea ibiso** (*Plegadis falcinellus*) el la ordo de Cikonioformaj birdoj (aŭ de Pelikanoformaj depende de la sistematiko) estas birdospecio de la familio de Treskiornitedoj

## Disvastiĝo kaj vivejo 
Ĝi loĝas en lagoj aŭ marĉoj de Eŭropo, Azio, Afriko, Aŭstralio kaj Ameriko. Ĝi hazarde montriĝas en Fuĝjan- kaj Ĝeĝjang-provincoj de Ĉinio.

Tiu estas la plej disvastigata ibisospecio, kiu reproduktiĝas en disaj lokoj de varmaj regionoj de Eŭropo (ĉefe Mediteraneo kaj ĉefe Orienta Mediteraneo, Balkanio kaj Kaŭkazo), Azio, Afriko, Aŭstralio, kaj en la atlantika kaj kariba regiono de Ameriko. Oni supozas ke ĝi originiĝis en la Malnova Mondo kaj disvastiĝis nature el Afriko al norda Sudameriko en la 19a jarcento, el kie ĝi disvastiĝis al Nordameriko. Tiu specio estas migranta; plej eŭropaj birdoj vintrumas en Afriko, kaj en Nordameriko birdoj el nordo de Norda Karolino vintrumas pli sude. Birdoj el aliaj populacioj povas disiĝi amplekse for de la reprodukta sezono.

### La situacio en Hispanio 
Kvankam ĝenerale malpliiĝanta en Eŭropo, ĝi ĵus setlis kiel reprodukta kolonio en Suda Hispanio, kaj ŝajne estas kreska tendenco ĉe la hispanaj birdoj, el kiuj kelkaj vintras en Britio kaj Irlando, kun almenaŭ 22 vidaĵoj en 2010. Fakte kvankam dekomence la reproduktado okazis nur en ĉemarbordaj areoj kiaj Doñana, la Delto de Ebro kaj la Salejoj de Santa Pola, printempe al somero de 2012 estis registrita unua kazo post multaj jardekoj de reproduktado en interna areo nome ĉe tre granda urbo Badajoz ĉe la limo kun Portugalio: fakte la kolonio manĝas ĉe rizkampoj de Alfarofia sude de Elvas, dum ripozas ĉe Badajoz. La kolonio de ĉirkaŭ 30 individuoj havis ĉirkaŭ naŭ nestojn sed plej parto estis abandonataj kaj reproduktado finfina okazis nur en unu nesto kun tri eloviĝintoj kaj elnestiĝintoj. Post tio la kolonio kreskiĝis kaj en 2014 ankoraŭ estis kvin nestoj en Julio kaj Aŭgusto 2014 en Badajoz ĉe la rivero Guadiana, dume ĉe proksimaj rizkampoj de Gévora vidiĝis ĝis 68 ekzempleroj. En 2020 oni registris en Badajoz vidaĵojn de centoj da ekzempleroj. En la Delto de Ebro el unua individuo en 1998 la populacio kreskiĝis ĝis 9202 en januaro 2019.

### Habitato 
La **Bruna ibiso** manĝas en tre neprofunda akvo kaj nestumas en nesalaj aŭ saletaj humidejoj kun altaj densaj tufoj de emerĝa vegetaĵaro kia kareksoj, papirusciperoj aŭ junkoj kaj malaltaj arboj aŭ arbustoj. Ili montras preferon por marĉoj ĉe bordoj de lagoj kaj riveroj sed povas troviĝi ankaŭ ĉe lagunoj, inunditaj herbejoj, malsekaj prerioj, marĉoj, akvorezervejoj, akvelfluejoj, rizkampoj kaj irigaciaj terkultivejoj. Ĝi troviĝas malpli komune en marbordaj lokoj kiaj estuaroj, deltoj, salmarĉoj kaj marbordaj lagunoj. Preferataj ripozejoj estas normale en grandaj arboj kiuj povas esti dise malproksime el manĝareoj.

250px|eta|maldekstra|Nereprodukta plumaro

## Aspekto 
Ĝi estas mezgranda vadbirdo, kun longeco de 48–66&nbsp;cm kaj averaĝe ĉirkaŭ 59.4&nbsp;cm kaj enverguro de 80–105&nbsp;cm. Ĝiaj beko kaj kolo estas longaj kaj kurbaj. La supra bekobordo estas 9.7 al 14.4&nbsp;cm longa, kaj ĉiu flugilo 24.8-30.6&nbsp;cm, la vosto 9-11.2&nbsp;cm, kaj la tarso 6.8-11.3&nbsp;cm. La birdino demetas 3-5 bluverdetajn ovojn. La gepatraj birdoj alterne faras kovadon. Post tri semajnoj elkoviĝas idoj, kiujn nutras iliaj gepatroj. Forlasinte la neston, la junaj birdoj agas kune kun siaj gepatroj. En la fino de somero ili forlasas sian generan lokon.

## Konservado 
La **Bruna ibiso** estas specio al kiu aplikiĝas la *Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds* (AEWA). Tiu specio estas minacata pro habitata degradado de humidejoj kaj habitatoperdo pro sekigado, pliiĝanta saleco, grundakva elfosado kaj invado de ekzotaj plantoj. Ĝi estas minacata ankaŭ surloke pro ĉasado, ĝenado kaj uzado de pesticidoj.

## Bildaro 

Dosiero:Plegadis.falcinellus.6874.jpg|
Image:Glossy Ibis RWD.jpg|Nereprodukta plumaro
File:The Soviet Union 1968 CPA 3676 stamp (Eurasian Spoonbill and Glossy Ibis (Astrakhan Nature Reserve)).jpg|Sovetunia poŝtmarko, 1968
Plegadis falcinellus MHNT.ZOO.2010.11.60.4.jpg| *Plegadis falcinellus* - MHNT

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=385 
* http://www.birds.cornell.edu/programs/AllAboutBirds/BirdGuide/Glossy_Ibis_dtl.html 
* http://images.google.com/images?q=Plegadis+falcinellus 
* http://www.biologie.uni-hamburg.de/b-online/birds/1617_51.htm  

Kategorio:Treskiornitedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno