open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idan Raiĥel

**Idan Raiĥel** (hebree: עידן רייכל), n. la 12-an de septembro 1977 en Kfar Saba (Israelo) estas israela kantisto kaj muzikisto. Li atingis grandan famon en sia naskiĝlando danke al la projekto internacie konata kiel **The Idan Raichel Project** (*הפרוייקט של עידן רייכל* en la hebrea) kaj elstara pro la kunfandiĝo de jazo, baladoj, elektromuziko kaj sefarda kaj etiopa tradicia muziko.

## Diskaro 
### Albumoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Idan Raichel Project

Kategorio:Israelaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Israelo
Aŭgurbuteo

La **Aŭgurbuteo** (*Buteo augur*) estas afrika rabobirdo de la familio de Akcipitredoj, kiu inkludas ankaŭ aglojn kaj vulturojn. Kiel membro de la genro *Buteo*, ĝi ne estas akcipitro spite komunaj nomoj en kelkaj lingvoj.

La taksonomio de tiu afrotropisa specio estas konfuza, kaj kelkaj taksonomiistoj konsideras tiun specion, kun la Arĉera buteo kaj la Ŝakalbuteo kiel la sama superspecio. Multaj taksonomiistoj konsideras ilin distingaj, ĉar havas diferencajn alvokojn, diferencajn hejmajn teritoriojn kaj variaĵojn laŭ plumaro. Tiu estas specio de montoj (plej tipa ĉe ĉirkaŭ 2000 m altitude, sed ĝis 5000 m), kaj apudaj savanoj kaj herbejoj. Ĝi estas specio de loĝantaj birdoj kaj nemigrantaj tra sia teritorio. Ĝi troviĝas kutime el Etiopio al suda Angolo kaj centra Namibio

## Aspekto 
[maldekstra|eta|Aŭgurbuteo, [Lago Manyara, Tanzanio]]
[eta|maldekstra|Aŭgurbuteo dumfluge ĉe [Kisoro, Ugando]]

Ĝi estas 55–60 cm longa. Plenkreskulo de sudafrika Malhelrufa buteo havas rimarkindan plumaron. Ĝi estas preskaŭ nigra supre kun ruĝeca vosto. La unuarangaj flugilplumoj estas nigrecaj kaj la duarangaj blankecaj, ambaŭ striecaj je nigra. Sub mentono kaj ĉe gorĝareo estas ĉefe blanka, kaj la resto de subaj partoj kaj subflugilaj kovriloj estas tre ruĝecaj. La flugilplumoj estas vidataj el sube estas blankaj kun nigraj pintoj kiuj formas malhelan bordon.

La junuloj de Aŭgurbuteo estas ĉefe malhelbrunaj supre kaj ruĝecbrunaj sube kaj en vosto. Ili povas esti konfuzataj kun vintraj individuoj de Stepbuteo, sed tiu havas pli larĝajn flugilojn kaj senstriecan subvoston.

Plenkreskulo de Aŭgurbuteo havas blankajn subajn partojn kaj subflugilojn. La ino havas nigron en suba gorĝo. Junuloj estas malhelbrunaj supre kaj ruĝecbrunaj al sablokoloraj sube, kies subaj partoj iĝas poste blankaj. Estas melanisma formo de Aŭgurbuteo, tutnigra, escepte griznigra strieco ĉe flugilplumoj kaj helbruna vosto. Ĉirkaŭ 10 % de birdoj estas melanismaj, sed la proporcio altiĝas en arbaraj areoj kun alta pluvokvanto ĝis 50 % en kelkaj areoj.

## Kutimaro 
Paroj havas bruemajn aerajn memmontrojn, inklude for de la reprodukta sezono. La granda (ĝis 1 m larĝa) nesto el bastoneteroj konstruita en arbo aŭ rokejo, estas ofte reuzata kaj pligrandigata dum sinsekvaj sezonoj. La ino demetas du kremokolorajn bluecblankajn ovojn kaj kovas ili sola, kvankam manĝo estas alportata al ŝi al la nesto fare de la masklo.

Eloviĝo okazas post ĉirkaŭ 40 tagoj, kaj post pluaj 56–60 tagoj okazas komenco de elflugo. Post 70 tagoj la idoj iĝas sendependaj (elnestiĝo), sed junuloj povas esti vidataj kun la paro de plenkreskuloj dum iome da tempo.

La dieto de la Aŭgurbuteo estas ĉefe malgrandaj grundomamuloj, sed ili povas manĝi ankaŭ serpentojn, lacertojn, malgrandajn grundobirdojn, insektojn kaj kadavraĵojn. Tipe tiu rabobirdo falas sur sia predo el ripozejo aŭ flugohalto.

## Bildaro 

Augur Buzzard (Buteo augur) RWD.jpg
Augur buzzard.jpg
Augurbussard-Serengeti.jpg

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hawk Conservancy

Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Marechal Deodoro

**Marechal Deodoro** estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 45.997 loĝantojn en 2010 .

*Marechal Deodoro*, kiu nome omaĝas la unua prezidanto de Brazilo, Manuel Deodoro da Fonseca, emancipiĝis en 1636.

## Vidindaĵoj 
* Strando de la Franco

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Alagoaso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  WikiAlagoas 

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Alagoaso
Miklós Nagy (ĵurnalisto)

**NAGY Miklós** (nadj) estis hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita en Torda la 30-an de majo 1840 kaj mortinta en Bp. la 10-an de julio 1907.

## Kariero 
Nagy Miklós studis juron en universitato de Peŝto. De 1863 li estis interna kunlaboranto de la gazeto *Vasárnapi Újság*, de 1867 ĝis 1905 ĝia redaktoro. En 1873 li aperigis novan gazeton kun titolo *Képes Néplap* kaj ties suplimenton *Világkrónikát*.

## Verkoj 
* *Az Osztrák-magyar monarchia írásban és képben*, red. kun Mór Jókai de 1885;
* *Magyarország Képekben*, red. (I – II., Bp., 1867 – 68).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Minot (Norda Dakoto)

eta|200px|dekstra|Vidaĵo de Minot (Norda Dakoto).
eta|200px|dekstra|Situo de Minot

**Minot** estas urbo en la kantono Ward, Norda Dakoto, Usono. Laŭ la censo de 2010, la populacio de la urbo nombras  loĝantojn.

Ekde 1987 Minot ankaŭ havas universitaton (Minot State University), la tria plej granda universitato en la ŝtato. Minot estas la kvara plej granda grandurbo de la ŝtato kaj komerca centro por granda parto de norda North Dakota, Sudokcidenta Manitoba, kaj Sudorienta Saskatchewan.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urbo de Minot estas ekzemple
*  Skien en Norvegio

## Naskiĝis en Minot 
* Mary Osborne (1921-1992), ĵazmuzikistino (gitaro kaj kantado)
* Gary Johnson (1953-), politikisto, guberniestro de Nov-Meksiko de 1995 ĝis 2003
* Josh Duhamel (1972-), aktoro
* Wiz Khalifa (1987-), repisto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* antikva urba retejo: 

Kategorio:Urboj de Norda Dakoto
Papa trajno

[eta|dekstra|250px|Papa trajno en stacio apud [Krakovo]]eta|dekstra|250px|Papa trajno en Krakovo**Papa trajno** (origine en la pola *Pociąg Papieski*) estas speciala trajno de serio 14WE (de produktanto Newag), kies celo estas rememorigi al homoj vivon de papo Johano Paŭlo la 2-a. Tiu ĉi speciala trajno iĝis en jaro 2006 laŭ ideo de fervoja kapelano Ryszard Marciniak. Tiu ĉi trajnkompleto havas kompare kun aliaj pecoj de la serio 14WE oran koloron, papan signon kaj latinan skribaĵon "Totus Tuus" (Tuta via - moto de Johano Paŭlo la 2-a). En la trajno estas ekranoj (kiuj servas pro projekciado de filmo pri Johano Paŭlo la 2-a). Maksimuma rapideco estas 110 km/h, kapacito estas 187 homoj, longeco estas 68 metroj kaj maso estas 137 t. Komence la Papa trajno estis uzita je linio inter Wadowice (naskiĝloko de papo Johano Paŭlo la 2-a) kaj Krakovo, sed pro malgranda intereso de homoj uzi trajnon je tiu ĉi linio oni decidiĝis ŝanĝi linion kaj uzi ĝin de septembro 2008 je linio Krakovo - Bielsko-Biała - Žilina. De jaro 2010 la trajno estas uzata ankaŭ je linio inter Krakovo kaj Zakopane.

## Vizito de najbaraj landoj 
En septembro 2011 vizitis tiu ĉi trajno Slovakion, Hungarion kaj Ĉeĥion. En Slovakio estis haltejoj en jenaj urboj: Prešov, Košice, Banská Bystrica kaj Štúrovo. En Ĉeĥio estis haltejoj en jenaj urboj: Staré Město u Uherského Hradiště, Olomouc, Hradec Králové, Praha kaj Stará Boleslav.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la trajno 

## Referencoj 
Kategorio:Fervojo en Pollando
Miklós Nagy (bibliotekisto)

**NAGY Miklós** (nadj) estis hungara bibliotekisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1927 – 49) naskita en Dés la 27-an de januaro 1881 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de marto 1962.

## Kariero
Nagy Miklós estis inter 1922 kaj 1940 direktoro de la parlamenta biblioteko, kie li redaktis la katalogon, krome la jarlibron *Tisza*.

## Verkoj
**Az általános, egyenlő, titkos választójog és a magyar választójogi reform* (Bp., 1911); 
**A magyarországi nemzetiségi kérdés története* (Bp., 1923); 
**Az Országgyűlési Körtyvtár története* (Bp., 1929).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Nagy, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
János Hoós

**HOÓS János** (ho:ŝ) estis hungara komponisto, muzikverkisto naskita en Sárvár la 11-an de majo 1858 kaj mortinta en Temeŝvaro la 8-an de januaro 1937.

## Kariero
János Hoós studis en muziklernejo kaj en porinstruista lernejo de Budapeŝto. Li instruis muzikon en Déva, poste en Temesvár en porinstruistaj lernejoj. Li readaktis la muzikan falrevuon *Mária-Kert* (1915–21), Liajn artikolojn publikigis la gazetoj *Temesvári Hírlap* kaj la *Temeswarer Zeitung*.

## Verkoj
**Putifárné*  opereto prezentita en Koloĵvaro.  

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Hoos, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Teréz Hoppe

**HOPPE Teréz**, Hoppené Koncsek Teréz estis rumanihungara verkistino naskita en Arado la 5-an de oktobro 1904 kaj mortinta en ? la ?.
## Kariero
Hoppe Teréz edukiĝis en orfejo. Ŝiajn novelojn kaj sonteatraĵojn publikigis la gazetoj *Utunk*, *Művelődés*, la hungara elsendo de Rumana Radio; aperis ŝia romanfragmento en *Bánsági Írás* (1953). De 1976 ŝi vivis en Italio.
## Verkoj
**A szecskavágó* (noveloj, 1952. rumane *Tocătoare*, 1952).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Hoppe, T.
3554 Amono

**3554 Amono** estas tre malgranda, ne tre hela atona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la egipata dio Amono, aŭ Amon-Reo.

## Ecoj 
Pro ĝi spektra tipo M, oni opiniis, ke ĝi estus metala. Tamen, ĝia radara albedo ne kongruas kun metala
konsistiĝo.

## Orbito 
Ĝi estas venusrenkonta kaj terrenkonta asteroido: la  ĝi proksimiĝis al 0,05864 AU (8,773 milionoj da km) de Venuso. Ĝi ne tiom proksimiĝas de Tero:
* La  ĝi pasis al 0,2517 AU (37,657 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,2513 AU (37,596 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Atonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Mere Lava

**Mere Lava** (ankaŭ skribita **Merelava**) estas insulo de norda Vanuatuo. 

Ĝi estas la plej suda kaj orienta de la Banks-insularo kaj havas surfacon de . En 2009 ĝi havis 647 loĝantojn.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Vanuatuo
Gyula Hoványi

**HOVÁNYI Gyula** (hova:nji) estis hungara/rumanihungara juristo naskita en Nagyvárad la 24-an de marto 1860 kaj mortinta en Nagyvárad la 27-an de novembro 1939.

## Kariero
Hoványi Gyula studis juron en Nagyvárad, Budapeŝto, Strasbourg, Parizo kaj Londono. De 1885 li estis privatprofesoro en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste la unua dekano en la Jura Akademio (Nagyvárad), profesoro de kriminala juro kaj jurfilozofio (1911–25).

## Verkoj
* *A büntetőjog fejlődése* (1897); 
* *Jogbölcselet jogi oktatásunkban* (1900); 
* *Kereszténység és evolúció* (1903); 
* *A nemzetközi jog pozitivitása* (1918).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Hovanyi, Gy.
Hovanyi, Gy.
3555 Miyasaka

'*3555 *Miyasaka''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan astronomon Seidai Miyasaka.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1931
Henry Paulson

**Henry M. Paulson, Jr.** (28-an de marto 1946 en Palm Beach, Florido; plennome *Henry Merritt Paulson*, karesnomo *Hank*) estas usona komercisto kaj politikisto. Li estas konata apoganto de medioprotektaj aferoj.

Li laboris post studo en Harvardo, de 1970 ĝis 1972 en Pentagon, poste en la Blanka Domo. Li ŝanĝis en 1974 al Goldman Sachs en Ĉikago. Li gvidis de 1983 ĝis 1988 Investment Banking Group en mezokcidenta regiono.

Li estis de 1999 ĝis 2006 prezidanto kaj afergvidanto (*CEO*) de la investa banko Goldman Sachs. Li estis de julio 2006 ĝis januaro de 2009, Usona Sekretario de la Trezorejo. Lia posteulo estis en tiu posteno Timothy F. Geithner.

Kategorio:Usonaj politikistoj
3556 Lixiaohua

'*3556 *Lixiaohua''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉinan industriiston Li Xiaohua,
(ĉine: 李 哓 华), meceno por la astronomio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Hartman

**Hartman** estas familia nomo. Famaj homoj kun la familia nomo inkludas:
* Bob Hartman (naskiĝis en 1949), usona kristana artisto kaj kantisto/kantoverkisto
* Brynn Hartman (1987-1998), usona modelo kaj aktorino
* Dan Hartman (1950-1994), usona kantisto/kantoverkisto
* David Hartman (rabeno) (naskiĝis en 1931), usona rabeno
* David Hartman (televida personeco) (naskiĝis en 1935), usona ĵurnalisto kaj amaskomunikila gastiganto
* Donald-Adam Hartman (naskiĝis en 1929), urbestro de Kalgario (1989)
* Eduard Hartman (1964-2003), usona akuzita murdinto
* Elizabeth Hartman (1943-1987), usona aktorino
* Geoffrey Hartman (1929-2016), german-devena usona literatura recenzisto
* Grace Hartman (politikisto), unua ina urbestro de Sudbury, Ontario
* Grace Hartman (sindikatano), eksprezidento de la *Canadian Union of Public Employees*
* Grace Hartman (aktorino), 1940-aj jaroj, Broadway-aktorino
* Greg Kroah-Hartman, komputikisto
* Johnny Hartman (1923-1983), usona ĵazkantisto
* Kenneth E. Hartman (naskiĝis en ĉ. 1971), usona verkisto, mallibereja aktivulo kaj akuzita murdinto
* Kevin Hartman (naskiĝis en 1974), usona futbalisto
* Lisa Hartman (naskiĝis en 1956), usona aktorino kaj kantisto
* Ludoviko O. Hartman (1876-1955), usona metodista ministro
* Phil Hartman (1948-1998), kanad-naskiĝis en usona aktoro, komikulo, manuskriptinto, kaj grafikartisto
* Robert S. Hartman (1910-1973), germana logikisto kaj filozofo
* Sid Hartman (1920-2020), usona sporta ĵurnalisto
* Tim Hartman (naskiĝis en 1965), usona filipina militema artisto
* William Hartman Woodin (1868-1934), usona industriulo
* Yehoshua Hartman, usona rabeno

## Vidu ankaŭ 
* Hartmann

Kategorio:Apartigiloj
Aaliyah

**Aaliyah Dana Haughton** (Novjorko, Usono, la 16-an de januaro 1979 – mortis ĉe insulo Abaco, Bahamoj, la 25-an de aŭgusto 2001) estas usona kantistino, produktistino, dancistino, aktorino kaj manekeno. Ŝi iĝis fama ekde mezo de la 1990-aj jaroj, interalie per kantoverkoj de R. Kelly, Missy Elliott kaj Timbaland.

Spite al ŝia mallonga kariero, ŝiaj diskoj estis venditaj en mult-milionaj ekzempleroj. Ŝi mortis en aĝo de 22 jaroj, dum ŝia karierado, post kiam ŝia aviadilo Cessna 402B kraŝis.

## Biografio 
Ŝi aperis unuafoje en 1989 en la televida kapablulo-serĉa programo Star Search, kie ŝi kantis ŝatatan kanton de sia patrino. Kvankam ŝi ne venkis, tiu konkuro sukcese montris ŝian kapablon. Ŝi poste kludis en la programo Family Matters.

Ŝi kantis en aĝo de 11 jaroj kun R&B-kantisto Gladys Knight en la nevada Las Vegas. Aaliyah ludis en pluraj programoj de Nickelodeon.

Ŝi unua disko paeris en 1994 (*Age Ain’t Nothing but a Number*), kies produktisto kaj grava kantoverkisto estis R. Kelly, R&B-kantisto. La plej grandan sukceson alportis la kanto *Back & Forth*.

Ŝia dua albumo estis *One in a Million*, ĉe kies produktado six kunlaboris kun Timbaland kaj Missy Elliott. La disko aperis en 1996 kaj rikoltis grandan sukceson.

Ŝi kantis en 1997 la filman kanton *Journey to the Past de desegna filmo *Anastasia* de Fox Studios. En 1998, ŝi sukcesis per la filma kanto *Are You That Somebody?* de la filmo *Dr. Dolittle*.

Ŝi unua grava filma ludo estis en 2000 apud Jet Li en la filmo "Romeo Must Die".

Ŝi veturis en 2001 al Aŭstralio, por produkti la filmon *Queen of the Damned*, en kiu ŝi estis la ĉefrolulo. Samjare aperis ŝia tria albumo, *Aaliyah''.

La 25-an de aŭgusto en 2001, iom post deteriĝo de la aviadilo, ĝi iĝis nedirektebla kaj kraŝis el alto de 70 m al la grundo. Ŝi mortis pro la gravaj vundoj.

Ŝi estas entombigita en la Maxusoleo Rosewood, tombejo Ferncliff, novjorka distrikto Hartsdale.

Kategorio:Kantistoj de Novjorko
Kategorio:Naskiĝintoj en Brooklyn
Kategorio:Ritmenblusaj kantistoj
Kategorio:Mortintoj en aviadilaj akcidentoj
Kategorio:Afrik-usonanoj
Kategorio:Anglalingvaj kantistoj
Kategorio:Artistoj de Virgin Records
Kategorio:Usonaj infanaj kantistoj

Kategorio:Usonaj aktoroj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj aktoroj de la 21-a jarcento
Kategorio:Afrik-usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj dancistoj
Kategorio:Indianaj usonanoj
Kategorio:Usonaj sopranoj
Kategorio:Artistoj de Atlantic Records
Kategorio:Hiphopaj muzikistoj de Usona Mez-Okcidento
Kategorio:Missy Elliott
Kategorio:Timbaland
Elemér Horkay

**HORKAY Elemér** (horkai) estis hungara/rumanihungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Segedo la 27-an de marto 1876 kaj mortinta en Nagyvárad la 12-an de januaro 1924.

## Kariero 
Elemér Horkay laboris ĉe gazetoj de Pécs, Miskolc, Kassa, Máramarossziget, de 1921 li estis interna kunlaboranto de gazeto *Nagyvárad*. Lian teatraĵon *Doktor Halál* oni prezentis en Máramarossziget (1912). En 1919 li estis redaktoro de gazeto *Érdekes Hét* en Nagyvárad.

## Verkoj 
* *Álmodik a robotos*felietonkolekto (1914),
* *Huszárok* romano (1915);
* *Talmida* Nagyvárad, (sen jaro).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Horkay, E.
Horkay, E.
Horkay, E.
Horkay, E.
Drammenselva

eta
La rivero **Drammenselva** estas akvoriĉa rivero en suda Norvegio.
Ĝi elfluas la lagon Tyrifjord kaj alfluas nur post 48 km en la urbo Drammen al *Drammensfjord*, al nordokcidenta branĉo de la Oslo-fjordo. La rivero formas la suban parton de riversistemo Drammensvassdraget.

Ĝi havas la akvokolektan areon de ĉ. 17.000 kvadrataj kilometroj kaj havas la flukavnton de 300 kubikmetroj en sekundo.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Otra

eta|ĉe Kristiansand
**Otra** estas 245 km longa rivero en regiono Sørlandet, suda Norvegio. Ĝi trafluas Setesdal en nord-suda direkton.

Otra fontas en Setesdalsheiene (komunumo Bykle, Aust-Agder Fylke), fluas en sudan direkton kaj alfluas ĉe Kristiansand en la Nord-maron. Dum tio, ĝi trafluas du grandajn lagojn: Åraksfjord kaj Byglandsfjord.

Otra estas la naŭa plej longa rivero de Norvegio. Averaĝe ĝi transporta 150 m³/s, la maksimumo estis mezurita en oktobro de 1987 kun ĉ. 1000 m³/s. La akvokolekta areo estas 3740 km².

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Colônia Leopoldina

**Colônia Leopoldina** estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 20.019 enloĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Alagoaso

## Eksteraj ligiloj 
*  WikiAlagoas 

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Alagoaso
Hartmann

**Hartmann** estas la nomo de 
## Homoj 
*Erich Hartmann (1922-1993), germana batalanta aso
*Ernst Hartmann (1915-1992), germana medicina doktoro, verkisto kaj publikisto
*Felix von Hartmann (1851-1919), Kardinalo-Ĉefepiskopo de Kolonjo
*Georges Hartmann (1843-1900), franca muzik-eldonisto kaj tekst-aŭtoro sub la plumnomo Henri Grémont
*Gerhard Hartmann (n. 1955), aŭstra longdistanca kuristo
*Hartmann Schedel de Nurenbergo (1440-1514), germana kuracisto, humanisto, historiisto, mapisto kaj presisto
*Hartmann von Aue (ĉ. 1170 - ĉ. 1210) germana poeto
*Heinz Hartmann (1894-1970), viena psiko-analizisto, ellaboranto de *Ego Psychology*
*Henri Albert Hartmann (1860-1952), franca kirurgo
*Jakob von Hartmann, bavara generalo
*Johan Peter Emilius Hartmann (1805-1900), dana komponisto kaj orgenisto
*Johann Hartmann (apartigilo) 
*Johannes Hartmann (1568-1631), germana apotekisto
* Johannes Franz Hartmann aŭ Juan Hartmann (1865-1936), germana astronomo aktiva en Argentino kaj nomsonanto de Hartmann (kratero)
* Karl Robert Eduard Von Hartmann (1842-1906), germana filozofo de la senkonscio
*Philip Edward Hartmann (1948-1998), Kanad-naskita usona aktoro, komikulo, manuskriptisto kaj grafikartisto (Pli bone konata kiel "Phil Hartman*, poste faliganta la finan "n")
*Karl Amadeus Hartmann (1905-1963), germana komponisto
*Michael Hartmann (juĝisto), Honkonga juĝisto, naskiĝis en 1944 en Mumbajo
*Moritz Hartmann (1821-1872), germana juda poeto
*Nicolai Hartmann (1882-1950), germana ekzistadisma filozofo
*Hartmann von An der Lan-Hochbrunn (Patro Hartmann) (1863-1914), aŭstra komponisto
*Oliver Hartmann (n. 1970), germana metalkantisto, kantoverkisto, kaj produktisto
*Sadakichi Hartmann (1867-1944), german-japana artokritikisto loĝanta longtempe en Usono
*Thom Hartmann (n. 1951), usona radia programestro, verkisto kaj komentisto
*Thomas de Hartmann (1885-1956), rusa komponisto kaj partnero de George Ivanoviĉ Gurdjieff
*Thomas W. Hartmann, amerika armea advokato kaj direktoro de prizonkoncentrejo de Guantanamo Bay 
*Viktor Alexandrovich Hartmann, Viktor Hartmann aŭ *gartman'' (1834-1873), rusa arkitekto kaj pentristo
*William Kenneth Hartmann, planeda sciencisto
*William M. Hartmann, amerika akustikisto kaj fizikisto
*Hartmann-dukto, programaro de Unikso-simila sistemoj-dukto nomita post John Hartmann, dana inĝeniero
*Brødrene Hartmann, dana publika entrepreno

## Vidu ankaŭ 
* Hartmann-neŭrono, 
* Hartmann-nombro
* Hartman

Kategorio:Germanaj familiaj nomoj
Begna

**Begna** estas rivero en Norvegio, en regionoj de Buskerud kaj Oppland. Ĝi estiĝas per unuiĝo de riveroj Otrøelva kaj Ylja norde de la lago Vangsmjøse.

Ĝi fontas en suda parto de la Jotunheimen-montaro, en montoj de Filefjell, trafluas la tradician regionon Valdres, tra la lagoj Vangsmjøse, Slidrefjord, Strondafjorden kaj Aurdalsfjorden, poste fluas tra Begnadalen, al Ådal-a Nes, kie enfluas la lagon Sperillen. Forlasante la lagon, plufluas suden, oni nomas tiun parton ankaŭ *Ådalselva*. Ĝi kunfluas ĉe Hønefoss kun rivero Randselva (de tie oni nomas ĝin *Storelva*), poste enfluas la lagon Tyrifjorden.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Orkla

eta
La rivero **Orkla** ( norvege: Orklaelva ) estas la plej longa rivero en la distrikto Sør-Trøndelag, Norvegio. La 179 kilometrojn longa rivero sekvas la Orkdalen-valon, alfluante en la Orkdalsfjord-on, branĉon de Trondheimsfjord, ĉe la vilaĝo de Orkanger.

La rivero fontas de la lago Orkelsjøen en komunumo Oppdal. La riverfluo okazas tra municipoj de Oppdal, Tynset, Rennebu, Meldal, kaj Orkdal. La municipoj estas en distrikto Sør-Trøndelag, krom Tynset kiu estas en Hedmark-distrikto. Gravaj vilaĝoj laŭ la rivero inkludas: Orkanger, Fannrem, Vormstad, Svorkmo (en Orkdal); Storås, Meldal, Å (en Meldal); kaj Rennebu kaj Berkåk (en Rennebu).

La Orkla estas populara rivero por salmokaptado, fama fiŝkaptisto tie estas la iama Liverpool-ludisto Vegard Heggem. Ĉirkaŭ 88 kilometrojn longa parto de la rivero tra Orkdal, Meldal, kaj Rennebu estas uzita por salmokaptado ĝenerale en la sezono de junio tra aŭgusto.

La rivero estas reguligita proksime de kvin elektroproduktadaj rezervujoj, kiuj estis konstruitaj inter 1978 kaj 1985. La rezervujoj estis sukcesa metodo de inundokontrolo malhelpante la plej gravan laŭsezonan inundadon de la rivero.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Renaelva

**Renaelva** (ankaŭ **Rena**) estas 165 km longa maldekstra flanka rivero de Glomma en provinco Hedmark en Norvegio. Renaelva fontas oriente de Tronfjell kaj fluas tra komunumoj Rendalen kaj Åmot paralele al Glomma en la sudon, trafluas la lagojn Lomnessjøen kaj Storsjøen kaj la baraĵlagon Løpsjøen kaj ĉe komunumo Rena el oriento enfluas Glomma.

Sude de Løpsjøen, alfluas ĝin la 32 km longa Julussa el la sudo.

La akvokolekta areo estas 3967&nbsp;km².

Tunelo kondukas parton de akvo de la supra Glomma al Renaelva, por optimumi la energian produktadon de la akvocentraloj.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Kategorio:Hedmark
Grizkapa kaŭkeno

La **Grizkapa kaŭkeno** aŭ **Grizkapa kloefago** (***Chloephaga poliocephala***) konata ankaŭ en la hispana kiel *cauquén cabeza gris*, *caiquén*, *cauquén*, *cauquén real*, *gansillo* (ansereto) kaj *avutarda* (otido), estas specio de birdo de la ordo de anseroformaj de la familio de Anasedoj propra de Sudameriko.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Grizkapaj kaŭkenoj ĉe Fuegio (Ushuaia)
maldekstra|eta|Manĝante
maldekstra|eta|Gepatroj kun idoj ĉe Fuegio
maldekstra|eta|Junuloj en Patagonio
Ĝi estas simila al Ruĝkapa kaŭkeno, sed ĝi havas grizan kapon, dum la Ruĝkapa kaŭkeno, kiel ambaŭ nomoj sugestas (kaj scienca kaj komuna), havas ruĝecan kapon. Oni ne konas subspeciojn de *Chloephaga poliocephala*.

La **Grizkapa kaŭkeno** estas fortika ansero 50 - 55 cm longa kun helbruna dorso (kio nuancas al malhelgriza de flugoplumoj), kaŝtanbrunaj suba kolo kaj brusto, nigrablanka strieco ĉe flankoj kaj blanka centra suba ventro. La kapo kaj supra kolo estas grizaj kaj pli pale preskaŭ blanke ĉe krono, frunto, bekobazo kaj okulringo. La interno de la kruroj estas nigra dum la ekstera flanko estas ruĝoranĝa, kio ege maloftas ĉe birdoj. Ambaŭ seksoj estas similaj (malkiel ĉe la aliaj membroj de la genro, escepte ĉe la simila Ruĝkapa kaŭkeno), escepte ke la masklo povas havi malpli aŭ neniu strieco ĉe subaj partoj. Estas pro tio malmulta aŭ apenaŭa seksa duformismo. Dumfluge tiu specio montras nigrajn unuarangajn, kun la resto de la flugilo blanka escepte pro larĝa verda bendo.

Nematuruloj estas pli senkoloraj kaj havas brunajn kapojn.

La maskla alvoko estas milda fajfo, kaj la ina estas akra klukado.

## Distribuado kaj habitato 
Ties teritorio etendas el Colchagua en Ĉilio kaj el Neuquén en Argentino al la Magelana markolo. Ili loĝas en Andoj, kvankam ties distribuado inkludas la centran zonon de Patagonio. Ili loĝas ankaŭ en la Malvinoj.

Tiu specio troviĝas ekde marnivelo ĝis 1.500 msm.

## Kutimaro 
Ĝi reproduktiĝas en montaraj areoj de plej suda Sudameriko kaj vintras en malaltaj teroj ĝuste norde de ties reproduktaj teritorioj.

La remburita nesto estas konstruita inter alta herbo aŭ arbotrunkoj en izolaj lokoj, kaj la ino demetas 4–6 ovojn, kiuj estas kovataj dum ĉirkaŭ 30 tagoj. Kiam la ino aliras el la nesto kovras ĝin per lanugo el sia brusto kaj tiele kamulfas ĝin.

Tiu surterema specio preferas marĉajn arbarklarejojn de altaj teroj kaj manĝas per paŝtado; ili rare naĝas.

## Bildaro 

File:Abutardas en Moquehue 100 0156.jpg|Paro kaj idoj en Moquehue, Provinco de Neuquén, (Argentino).
File:Chloephaga poliocephala1.jpg|La Grizkapaj kaŭkenoj malofte naĝas.
Chloephaga poliocephala MHNT.ZOO.2010.11.13.5.jpg| ovo de *Chloephaga poliocephala* - Muzeo de Tuluzo

## Notoj 
## Referencoj 
* 
* 

Kategorio:Tadornenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
January Jones

**January Kristen JONES** (5-an de januaro 1978 en Sioŭ Falls, Suda Dakoto) estas usona aktorino, plej konata pro ludoj en televida serio *Mad Men* kaj *American Wedding*.

Antaŭ ŝia aktora kariero, ŝi estis manekeno ĉe Abercrombie & Fitch. Ŝi naskis filon en 2011.

## Filmaro 
### Filmoj 
* 2001: *The Glass House*
* 2001: *Bandits*
* 2002: *Full Frontal*
* 2002: *Taboo*
* 2003: *Love Actually*
* 2003: *American Wedding*
* 2003: *Anger Management*
* 2004: *Loves enduring promise*
* 2004: *Dirty Dancing: Havana Nights*
* 2005: *The Three Burials of Melquiades Estrada*
* 2006: *We Are Marshall*
* 2009: *The Boat That Rocked*
* 2011: *Unknown*
* 2011: *X-Men: First Class*

### Televidaj serioj 
* 2004: Huff (2 sekvoj)
* ekde 2007: Mad Men

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Verumeco

[eta|250ra|Eklezia skribaĵo, kiu diras *Verumeco kaj konsekvencoj* en [Florido, Usono (2007).]]
**Verumeco** (angle: *truthiness*) estas "vero", kiun homo asertas scii intuicie "el interne" aŭ ĉar ĝi "sentas esti ĝusta", malkonsiderante evidentaĵojn, logikon, intelektan ekzamenon aŭ faktojn.

Usona televida komediisto Stephen Colbert ekkreis la vorton tiel kiel temo de parto nomata "The Wørd" (La Vørto) dum la pilota programo de sia programo de satiro politika *The Colbert Report* je 17 oktobro, 2005. Uzante ĉi-tion rutine, Colbert satirigis la misuzadon de la emocia apelo kaj korsento kiel retorikilo en nuntempa socipolitika parolado. Li specifike aplikis al la nomumo de Harriet Miers por la Suverena Kortumo de Usono fare de la tiama prezidento George W. Bush kaj la decido invadi Irakon en 2003. Colbert poste ankaŭ aplikis verumecon al aliaj organizaĵoj kaj institucioj, kiel Vikipedio. Colbert kelkfoje uzis latinaĉan version, "*veritasiness*". Ekzemple, en la "*Operation Iraqi Stephen: Going Commando*", la vorto "veritasiness" videblas en la standardo super la aglo.

Verumeco estis elektita Vorto de la Jaro 2005 fare de la American Dialect Society kaj en 2006 fare de Merriam-Webster.

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj neologismoj
Amy Smart

**Amy Lysle SMART** ( en Topanga, Kalifornio) estas usona aktorino.

## Biografio 
Ŝi lernis 10 jarojn longe baleton, ĝis kiam ŝi iĝis manekeno en Mailand kaj Novjorko. Ŝia unua televida ludo okazis en 1994 en MTV-programo *Rock the Vote*. Ŝia unua grava ludo estis en 1999 en *Varsity Blues*. 

Ŝi geedziĝis kun Carter Oosterhouse en 2011. Ili iĝis gepatroj de filino en 2016, per lupatrino. 

## Filmaro 
### Televido 
## Distingoj
* 2004 MTV Movie Award pro la *plej bona filma kiso* (*Starsky & Hutch*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Smart, Amy
Smart, Amy
Smart, Amy
Smart, Amy
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Feliz Deserto

**Feliz Deserto** estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 4.345 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Alagoaso

## Eksteraj ligiloj 
*  WikiAlagoas 

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Alagoaso
Kukujevci

**Kukujevci,** serbe **Кукујевци** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.
eta|250px|Loko de la municipo en Serbio

## Bazaj informoj 
* Areo: 33 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°04′08″N 19°20'16″E
* Supermara alteco: 93 m
* Loĝantaro: 2252 en 2002
* Poŝtkodo: 22224
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

## Geografio 
Kukujevci situas apud aŭtovojo Zagrebo-Beogrado.

## Historio 
La plej frue romianoj vivis tie. Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. Antaŭ disfalo de Jugoslavio plejparte kroatoj vivis en la vilaĝo. En 2002 loĝis en Kukujevci 2106 serboj (93,5 %), 72 kroatoj (3 %), 11 jugoslavianoj, 5 slovakoj, 2 hungaroj kaj aliaj.

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Kukujevci

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Philippe Chenaux

**Philippe CHENAUX**, naskiĝinta la 5-an de oktobro 1959, estas franca historiisto kaj biografiisto, profesoro pri moderna kaj nuntempa historio de la Katolika Eklezio ĉe la Pontifika Laterana Universitato en Romo 

Li kunlaboris en diversaj pluraŭtoraj verkoj, specife pri la kardinaloj Baudrillart, Charles Journet, Stanislas Fumet, krom pri Emmanuel Mounier kaj aliaj eminentaj figuroj de la nuntempa eklezio en diversaj ŝtatoj.

## Verkoj 
* *Une Europe vaticane ? : entre le Plan Marshall et les Traités de Rome*, éditions Ciaco, coll. Histoire de notre temps, Louvain-la-Neuve, 1990, ISBN|2-87085-208-8.
* *Entre Maurras et Maritain: une génération intellectuelle catholique (1920-1930)*, éditions du Cerf, coll. Sciences humaines et religions, Paris, 1999.
* *Pie XII, diplomate et pasteur*, éditions du Cerf, Paris, 2003, Esprit et Vie, ISBN|2-204-07197-8.
* *«Humanisme intégral» (1936) de Jacques Maritain*, éditions du Cerf, ISBN|2-204-07870.
* ''De la chrétienté à l'Europe: les catholiques et l'idée européenne au XXe siècle*, éditions CLD , Tours, 2007, ISBN|978-2-85443-505-4.
* *L'Église catholique et le communisme en Europe (1917-1989), de Lénine à Jean-Paul II'', éditions du Cerf, Paris, 2009, ISBN|978-2-204-09070-4.
*  “La Chiesa croata e il Concilio Vaticano II”, Lateran UP, 2011, EAn 9788846507259
* Chenaux Philippe, “Paŭj Vi et Maritain. Laes raposrts du”Montanisme” et du “Maritanisme”, Studium, 1994
*  Philippe Chenaux L'ultima eresia. La chiesa cattolica e il comunismo in Europa da Lenin a Giovanni Paolo II.

*Tradukaĵoj:*
* Victor Conzemius, *Philipp Anton von Segesser* (traduit de l'allemand par Philippe Chenaux, avec une introduction de Roger Aubert), éditions Beauchesne, Paris, 1991, ISBN 2-7010-1233-3.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.zam.it/biografia_Philippe_Chenaux
* http://ecouteravecleglise.com/?tag=gary-krupp-philippe-chenaux
* Entretien sur Pie XII, *La Croix*

## Referencoj 
Kategorio:Historio de kristanismo
Preĝejo Sankta Anna (Miskolc)

**Preĝejo de Sankta Anna** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Miskolc, en placo Sankta Anna.

## Historio 
La preĝejo kaj la paroĥo konstruiĝis kune, sed la paroĥo pretiĝis nur en 1826. En la turo estis la unua publika horloĝo de Miskolc. La orgeno funkcias ekde 1894.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas unu navon kaj unu turon, kiu troviĝas super la enirejo. Apud la preĝejo tombejo etendiĝas, kie estas entombigitaj ankaŭ famuloj. Inter 1897-1905 antaŭ la preĝejo estis finhaltejo de la tramo.

Kermeso okazas en la 26-an de julio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Miskolc
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Miskolc
Miĥaelo Ataliates

**Michael Attaleiates** () estis bizanca ŝtatisto kaj historiisto de Konstantinopolo en la 11-a jarcento.

Verŝajne li naskiĝis en Atalio en Pamfilio (nun Antalya, Turkio), de kie li ŝajnas veni al Konstantinopolo inter 1030 kaj 1040. Li akiris en la reĝa urbo kaj riĉaĵon kaj pozicion kaj rapide avancis, sub sinsekvaj imperiestroj, al la plej altaj honoroj (patricio kaj prokonsulo) kaj oficoj, iĝante membro de la du superaj tribunaloj de la Bizanca Imperio.

Li kompilis en 1072 por la imperiestro Miĥaelo Parapinakes kompendion pri Bizanca juro kiu kompletigas laŭ utila maniero la *Libri Basilici*. Aldone al tio li ankaŭ ellaboris *ordono por la malriĉa hejmo kaj monaĥejo* kiujn li fondis en Konstantinopolo en 1077. Tiu laboro estas de valoro por la historio de Bizanca vivo kaj edukado en la 11-a jarcento. Ĝi enhavas katalogon de la biblioteko de lia monaĥejo.

Proksimume en 1079 aŭ 1080 li publikigis klarigon pri la Bizanca historio de 1034 al 1079, viveca kaj fidinda prezento de la palacrevolucioj kaj ina superregado kiu karakterizis tiun transiran periodon de la granda makedona dinastio komnenoj.

Kategorio:Bizancanoj
Metatezo

**Metatezo** (el la greka μετάθεσις, de μετατίθημι "metita en malsama ordo": latine trānspositiō) estas la regrupigado de sonoj aŭ silaboj en unu vorto, aŭ de vortoj en frazo. Plej ofte ĝi temas pri la enrangigo de du aŭ pli apudaj sonoj. Multaj lingvoj havas vortojn kiuj montras tiun fenomenon, kaj kelkaj utiligas ĝin kiel regulan parton de la gramatiko. La procezo de metatezo ŝanĝis la formon de multaj konataj vortoj en la angla, franca hispana, rusa kaj multaj aliaj lingvoj. 

Ekzemplo en la turka lingvo:
* Kö**pr**ü = ko**rp**ü "ponto"
* a**pr**ak = a**rp**ak "tero"
* ki**rp**i = ki**pr**i "erinaco"
* ki**br**it = ki**rb** "koincido"
* kom**şu** = ko**şn**u "najbaro"
* ki**ms**e = ki**sm**e "neniu"

Kategorio:Fonologio
Libia paletro

La **Libia paletro** (ankaŭ konata kiel la Libia Rabaĵo-paletro, la Sieĝo-paletro, la Tehenu- aŭ Tjehenu-paletro) estas la postrestinta suba parto de ŝtona kosmetika paletro portante ĉizitan ornamadon kaj skribojn. Ĝi originas de la Protodinastia Periodo de Egiptujo (ĉ. 3200- 3000 a.K.). La paletro venas verŝajne el Abidos, Egiptujo.

La libia paletro, simile al la fama Narmer-paletro, estas unu el la malmultaj ŝtonaj paletroj de tiu periodo kiu enhavas kelkajn el la plej fruaj ekzemploj de hieroglifoj kaj ankaŭ montras la fruan uzon de registroj (vicaj apartigiloj) por apartigi klare la vicojn.

## Ikonografio 
La ikonografio de la paletro estas kiel sekvas: unu flanko de la paletro enhavas scenojn de piedirado de bestoj, en tri registroj (brutaro, azenoj, kaj gazeloj). La kontraŭa flanko de la libia paletro enhavas sep "grandurbojn" identigitajn per iliaj hieroglifoj, montritaj ene de ĉiu fortikaĵ-ĉirkaŭigita urbomuro. Super ĉiu grandurbo estas prezentita besto tenante manan plugilon. Tiu hieroglifo povas esti tradukata tiel "kara" (sugestante la bestoj estas bildigoj de la simbolo de ĉiu urbo), kiun aliaj proponis ke en tiu kunteksto oni traduku je "atakado" aŭ "detrui" kaj tiel la bestoj estas rilataj al la atakantoj, ne kun la grandurboj.

Bestoj restis videblaj sur muroj de nur kvar el la grandurboj sur la difektita paletro:

* akcipitro ( Horuso);
* paro de akcipitroj (moderna urbo Qift)
* skorpio; kaj
* leono

La ikonografio de ĉirkaŭpaŝado de vicoj de bestoj ene de registroj ankaŭ povas esti vidata sur la ebura tenilo de la tranĉilo de Gebel el-Arak.

La paletro estas farita el skisto, longas 18,5&nbsp;cm (originale ĝi estis laŭ taksoj ĉ. 70&nbsp;cm) kaj larĝas 21&nbsp;cm.

## Vidu ankaŭ 
* Narmer-paletro
* Kosmetika paletro
* Tranĉilo de Gebel el-Arak

Kategorio:Historio de Egiptio
Greka historiografio

La **historia periodo de Antikva Grekio** estas unika en la monda historio estinte la unua periodo atestita en bonorda historiografio, dum pli frua antikva epoko aŭ prahistorio kiu estas konata pere de multaj pruvoj, kiel ekzemple analoj, kronikoj, reĝolistoj, kaj pragmata epigrafio.

Herodoto estas vaste konata kiel la "patro de historio". Lia Historioj estis unika en tiu kampo. Skribitaj inter la 450-aj kaj 420-aj jaroj a.K., la amplekso de la laboro de Herodoto atingas proksimume jarcenton en la pasinto, parolante pri historiaj elstaruloj de la 6-a jarcento, kiel ekzemple Dario la 1-a, Kambizo la 2-a kaj Psamtik la 3-a, kaj aludas al iu Kandaŭlo de la 8-a jarcento.

Herodoto estis sukcedita de verkistoj kiel ekzemple Tucidido, Ksenofono, Demosteno, Platono kaj Aristotelo. La plej multaj el tiuj verkistoj estis aŭ atenanoj aŭ pro-atenaj, pro kio estas pli konata la historio kaj politiko de Ateno ol de multaj aliaj urboj. Ilia amplekso estas limigita per fokuso sur politika, armea kaj diplomatia historio, ignorante ekonomian kaj socihistorion.

Kategorio:Historiografio
Tranĉilo de Gebel el-Arak

eta
La **tranĉilo de Gebel el- Arak** estas 25,50 cm longa tranĉilo originanta de ĉirkaŭ 3300 ĝis 3200 a.K., de la malfrua pre-dinastia periodo en Egiptujo kaj kiu estis aĉetita en Kairo, onidire estis trovita en loko de Gebel el-Arak, sude de Abydos.

La klingo estas farita el fajroŝtono kaj la tenilo el la eburo de hipopotama kanino. La tenilo estas riĉe ĉizita en reliefo kun sceno de batalo sur la flanko kiu necesis lerta uzanto. Sur la alia parto videblas mitologiaj temoj.

La kontraŭa flanko de la tenilaj ekspozicioj montras mesopotamian influon, havante la dion El, eluzante mesopotamian vestaĵon, laŭflankitan fare de du starantaj leonoj simbolante la Matenan kaj Vesperan astrojn (nun ambaŭ identiĝis kun la planedo Venuso). Nicolas Grimal sindetenas de konjektado pri la identeco de la ambigua figuro, nomante ĝin "militisto". Tiu flanko de la tenilo ankaŭ enhavas "tenilon", truitan pend-tenilon, tra kiu oni povus tiri ŝnureton por pendigi ĝin de la korpo kiel ornamaĵo.

La tranĉilo estas sur ekspozicio ĉe la Musée du Louvre. Alia tranĉilo el similaj materialoj sed kaduka kaj difektita, estas konservita ĉe la Metropolitan Museum of Art (Metropolitena Muzeo de Arto).

Kategorio:Arkeologiaj artefaktoj
Rexhep Meidani

**Rexhep Qemal Meidani** (*Reĝep Kemal Mejdani*) (n. la 17-an de aŭgusto 1944, en Tirano) estas albana politikisto. Li studentiĝis en la Universitato de Tirano (1966), en la Fakultato de Naturscienco, kaj sukcese plenumis la poststudojn en la Universitato de Caen, Francio (1974). Rilate al la profesia areo, Meidani funkciis kiel profesoro, prezidanto de la sekcio kaj poste kiel la dekano de la Fakultato de Naturscienco (1966-1996). Dum tiu tempoperiodo, Meidani publikigis kelkajn studojn, librojn kaj artikolojn interne kaj ekstere de Albanio. Meidani posedas la sciencan titolon Doktoro de filozofio. Kune kun Eqrem Cabej kaj Nelson Cabej, Meidani estas konsiderita kiel unu el la gvidaj akademiuloj en la lando.

Lia politika kariero komenciĝis en la 1990-aj jaroj. Li estis la prezidanto da la Centra Balotkomisiono en la unuaj plurpartiaj elektoj en 1991 kaj membro de la Prezidenta Konsilio (1991). Dum 1992-1996 li estis engaĝita en la civila socio kiel prezidanto de la Estraro de la Albana Centro de Homaj Rajtoj (1994-1996). En 1996, li eniris en la Socialistan Partion kaj estis elektita kiel ĝia Ĝenerala sekretario (1996-1997).

En la anticipitaj balotadoj de junio 1997, Meidani estis elektita membro de la parlamento de la Albana Asembleo. Post la elektoj, gajnitaj de la maldekstra koalicio kaj gvidita de la Socialista Partio, la 24-an de julio 1997, kun la propono de la Albana Asembleo elektiĝis Meidani kiel Prezidanto de Albanio. Meidani funkciis kiel la tria prezidanto ĝis 2002, kun Petrit Ago kiel lia konsilisto.

Kategorio:Prezidantoj de Albanio
Ljuba

**Ljuba,** serbe **Љуба** estas malgranda vilaĝeto en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.
eta|250px|Loko de la municipo en Serbio

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°09′22″N 19°23'25″E
* Supermara alteco: 231 m
* Loĝantaro: 559 en 2002
* Poŝtkodo: 22255
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

## Geografio 
Ljuba situas laŭ la kroata landlimo. La vilaĝo havas vojon, kiu estas en la praktiko sakovojo, ĉar la vojo al Vilok ne estas uzata.

## Historio 
La plej frue romianoj vivis tie. Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Ljuba 301 slovakoj (54 %), 127 kroatoj (23 %), 92 serboj, 13 hungaroj kaj aliaj.

## Nomportantoj 
* Ljuba Lapenna

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Ljuba

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Skemo Ponzi

[eta|dekstra|frame|Foto de [Carlo Ponzi en 1920]]
La **skemo Ponzi** ankaŭ konata kiel *financa piramido* kaj *trompa investo*, estas fraŭda invest-operacio, kiu implicas la enspezon de troigita profito. Ĉi tiu trompoŝtelo konsistas el procezo kie la monprofitoj de la unuaj investantoj estas generataj danke al la mono donita de la novaj investantoj trompitaj pro la promesoj je altaj monprofitoj. La sistemo funkcias nur se la nombro de novaj viktimoj kreskas. Eĉ se similaj sistemoj ekzistis antaŭe, la nomo de ĉi tiu plano venas de la itala trompoŝtelisto Carlo Ponzi kaj ties trompoŝtelo farita en la 1920-aj jaroj, kiu atingis pli da eĥo ol similaj pasintaj trompoŝteloj.

En la moderna historio okazis kelkaj tre famaj ekzemploj, kelkaj el ili profunde skuis la ŝtatan nacian ekonomion kaj konsekvence havis politikajn implikaĵojn, ekz. fine de 1933, granda plano de Ponzi (ducent milionoj da francaj frankoj) konata kiel la *afero Stavisky* estis malkovrita en Francio. Ĝi kaŭzis ekonomian kaj politikan krizon en 1934, kiu minacis la stabilecon de la Tria Franca Respubliko.

## Funkcio 
La fraŭd-iniciatinto publikigas anoncon pri alta rendimento-investo en mallonga periodo, ekzemple 25% profito dum 30-taga periodo. Por ke investantoj deponu sian monon en liajn manojn, li asertas, ke temas pri diversaj investoj, kiel fremda valuto, Heĝfonduso, eksterlandaj investoj aŭ aliaj investoj, kiuj estas agnoskitaj kiel laŭleĝaj. Praktike, financoj ricevitaj de unu investanto kutimas pagi la redonan garantion de antaŭaj investantoj kaj fakte neniu investo estas farita en la investaj kanaloj, kiuj estis promesitaj unue kaj de kiuj la profito promesita al investantoj estis atendita veni.

Kelkaj kazoj povas kaŭzi la finon de la trompo, ekzemple:

* La fraŭda iniciatinto prenas la monon de la investantoj, forkuras kaj malaperas.
* La trompo fariĝas tro granda, kaj la fraŭda iniciatinto malfacilas redoni la monon de la malnovaj investantoj, ĉar la monsumo de novaj investantoj malpliiĝas.
* Granda nombro da investantoj postulas sian monon samtempe (ekzemple en tempoj de ekonomia krizo) kaj tiam la fraŭdulo ne kapablas redoni la monon.
* Policaj agentejoj arestas la fraŭdan iniciatanton.

## Vidu ankaŭ 
* Financa piramido
* Bernard Madoff

Kategorio:Fraŭdo
Kategorio:Krimoj kontraŭ proprieto
János Horváth (poeto)

**HORVÁTH János** (horva:t) estis rumanihungara laboristpoeto naskita en Gátalja la 23-an de februaro 1894 kaj mortinta en Temeŝvaro la 17-an de aprilo 1950.
## Kariero
Horváth János publikigis poemojn en gazetoj *A Holnap*, *Déli Hírlap, *Temesvári Hírlap*, *Bánsági Magyar Népnaptár* de Temeŝvaro.
## Verkoj
**Tükörképek'' poemvolumo (Tv. 1938).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Horvath, J.
Jenő Horváth

**Jenő Horváth**

* Jenő Horváth (aktoro)
* Jenő Horváth (oficiro)
* Jenő Horváth (reĝisoro)
* Jenő Horváth (verkisto)
János Horváth

**János Horváth**

* János Horváth (agronomo)
* János Horváth (filologo)
* János Horváth (fizikisto)
* János Horváth (instruisto)
* János Horváth (juristo)
* János Horváth (kuracisto)
* János Horváth (literaturhistoriisto)
* János Horváth (matematikisto)
* János Horváth (mikrobiologo)
* János Horváth (poeto)
* János Horváth (politikisto)
* János Horváth (teologo)
Jenő Horváth (verkisto)

**HORVÁTH Jenő** (horva:t) estis rumanihungara pastro, verkisto, poeto, publicisto naskita en Marosújvár la 13-an de oktobro 1900 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de septembro 1989. Li estis la patro de lingvistino Emese Kis.

## Kariero
Horváth Jenő studis teologion en Kluĵo, poste en Skotlando, kaj li doktoriĝis en Debreceno (1937). Li estis pastro en Aninoasa, de 1941 profesoro de Teologia Akademio Bethlen Gábor de Nagyenyed, de 1945 de Protestanta Teologia Instituto de Kluĵo. Liajn verkojn publikigis de 1921 la gazetoj Pásztortűz, Erdélyi Helikon, Ifjú Erdély, Ellenzék, post 1941 la gazetoj Erdélyi Gazda, Szövetkezés, Havi Szemle, Déli Hírlap; pli poste la gazetoj Előre kaj Igazság. Liaj poemoj aperis en antologioj *Versekben tündöklő Erdély* (Kv. 1941) kaj *Romániai magyar írók antológiája* (Nagyenyed 1943)  

## Verkoj
**Nagyenyeden a Virágoskert* (1941);
**Kalászok*pemoj, fabeloj (1944);
**Ki-ki magának orvosa* sanaferaj konsiloj, (1944).
**Betemetett bányász* (poemoj, Aninósza 1935); 
**Most szedtem a fáról* (noveloj, Kv. 1938).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Horvath, J.
Horvath, J.
Nándor Hun

**HUN Nándor** estis rumania hungara kuracisto kaj internisto naskita en Budapeŝto la 25-an de marto 1919 kaj mortinta en Szentendre la 3-an de februaro 1982.

## Kariero
Hun diplomiĝis en 1944 en la Universitato de Koloĵvaro, kaj li fariĝis ĉefkuracisto pri internaj malsanoj, de 1949 ĉefkuracisto en Reghin, pli poste li partoprenis en la organizado de la malsanulejo de Sânmartin (Harghita), kies li estis direktoro. De 1961 li estis redaktorarano de fakrevuo *Viaţa Medicală*. En 1963 li translokiĝis al Hungario.

## Verko
**Bevezetés a szociális gerontológiába*, monografio (Budapeŝto 1972). 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj