open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Latunblova kvinteto

eta|300px|Latunblova kvinteto
**Latunblova kvinteto** estas komponaĵo por kvin latunblovistoj, alivorte por  muzika ensemblo nome **latunblova kvinopo**, kiu konsistas el kvin latunblovistoj. La moderna formo de latunblova kvinopo konsistas el du trumpetoj, korno, trombono kaj tubjo.

Populariĝis latunblovaj kvintetoj proksimume ĉirkaŭ 1950, kiam Robert Nagel kaj Harvey Philips fondis la *„New York Brass Quintet“*. Sekve fondiĝis ĉefe en Usono ensembloj ne nur ene de la latunblovaj registroj de simfoniorkestroj, sed ankaŭ ĉe universitatoj. Famiĝis antaŭ ĉio ankaŭ *Canadian Brass*, kvinteto, kiu ege pregis la pluan evoluon kaj ekigis latunblovkvintetan movadon.

Multaj lantunblovaj kvintetoj ekestis, krome abundo da aranĝaĵoj de verkoj i.a. de Johann Sebastian Bach apartenas al la repertuaro de latunblovaj kvintopoj.

Elire de la latunblova kvinopo formiĝis multaj latunblovaj ensembloj de plej malsamaj instrumentadoj, en kiuj ankaŭ estas ludataj korneto, tenorkorno aŭ baritonkorno/eŭfono.

Kategorio:Blovmuziko
Kategorio:Blovmuzikaj ensembloj
Kategorio:Muzikaj grupoj
1773 Rumpelstilz

'*1773 *Rumpelstilz'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al "*Rumpelstilzchen''", malica nano en unu fabelo de la fratoj Grimm.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
Papalao

**Papalao** ( ***Charpentiera obovata*** ), estas specio de angiosperma arbedo aŭ eta arbo el la familio de amarantacoj. Ĝi estas endemio en Havajo en la Pacifika ekozono. Ĝi estas elemento de la havajaj Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj kaj Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj je altitudoj inter 190–1750 m, por ĉiuj la ĉefaj insuloj. Papalao atingas altecon de 4,6–9,1m kaj trunkan diametron de 0,1 – 0,6 m .

## Bildaro 

Starr 020529-0019 Charpentiera obovata.jpg
Starr 030222-0013 Charpentiera obovata.jpg
Starr 030222-0014 Charpentiera obovata.jpg
Starr 030222-0084 Charpentiera obovata.jpg
Starr 030222-0085 Charpentiera obovata.jpg
Starr 030222-0086 Charpentiera obovata.jpg

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Havajaj tropikaj humidaj arbaroj

Kategorio:Amarantacoj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono
Kategorio:Arboj de Havajo
Kategorio:Endemiismoj
1777 Gehrels

'*1777 *Gehrels''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis fotita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar.

La  estis senditaj en Nederlandon por esti ekzamenitaj de la geedzoj Cornelis Johannes van Houten kaj Ingrid van Houten-Groeneveld en la observatorio de Leiden.

## Nomo 
La nomo de la asteroido honoras la nederlandevenan usonan astronomon Tom Gehrels, unu el ĝiaj malkovrintoj.

## Ecoj 
Ĝia nestabila luma kurbo lasas suspekti ke ĝi povus esti duopa asteroido.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Malkovrita de Palomar–Leiden survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Floris la 5-a de Holando

**Floris la 5-a** (Leiden(?), 24-an de junio 1254 - Muiderberg, 27-an de junio 1296), kromnomo **der keerlen god** (dio de la kamparanoj), estis grafo de Holando kaj Zelando kaj ekde 1291 li nomigis sin 'senjoro de Frislando', kvankam li fakte nur regis en Okcidenta Frislando.

## Kronologio de la vivo de Floris 
*1256 - Nur dujaraĝa li postsekvis sian patron, la grafo de Holando, kiu mortis dum batalo apud Hoogwoud. La registaro provizore estis praktikata de lia onklo Floris de Voogd.
*1266 - Kiel dekdujarulo oni deklaris lin plenaĝa kaj li reale transprenis la regadon.
*1269 - Geedziĝo kun Beatrijs van Vlaanderen.
*1272 - Militiro kontraŭ la okcident-frisoj malsukcesis.
*1274 - Li finigis la ribelon de la Kennemers kaj la kamparanoj de Water- en Amstelland.
*1275 - Li donas vojimpostan privilegion al Amsterdamo. Per tio la urbo estis por la unua fojo menciata.
*1277 - Li klopodis fari aliancon kun Flandrio.
*1279 - Jan van Nassau donas al li Nedersticht kiel garantiaĵo.
*1280 - Li konstruis la kastelon Muiderslot.
*1282 - Li denove militiris kontraŭ la okcident-frisoj.
*1283 - Li subtenas dukon Jan la 1-a de Brabanto en ties batalo pro la Duklando Limburgo.
*1287-1288 - Li submetis Okcidentan Frislandon dum inunda katastrofo kaj konstruis kastelon Radboud en Medemblik.
*1290 - Apud Biervliet li estis kaptita fare de la zelandaj nobeloj.
*1296 - Floris interŝanĝis la 9-an de januaro 1296 la anglan por la franca kampo. Pliposte en tiu jaro li estis murdita fare de Gijsbrecht van Amstel, Gerard van Velsen kaj Herman van Woerden. La viroj malantaŭ la kulisoj de la kidnapo kaj la fina morto de Floris estus Gwijde van Dampierre, grafo de Flandrio, Jan la 1-a de Brabanto kaj reĝo Eduardo la 1-a de Anglio.

Kategorio:Nederlandaj nobeloj
1779 Parano

**1779 Parano** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la argentina astronomo Miguel Itzigsohn, elde la Observatorio de La Plata.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la sud-amerika rivero Parano (hispane: *Río Paraná*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Miguel Itzigsohn
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
Smrčiny

:*Tiu ĉi artikolo temas pri ĉeĥa parto de Fiĥtela montaro.*
:*Eble vi serĉas Smrčina.*

**Smrčiny** (germane *Fichtelgebirge*) estas montetriĉa montetaro kaj montaro etendiĝanta en nordorienta Bavario, en sudokcidenta Saksio kaj ankaŭ en okcidenta Bohemio en Ĥebio. En areo nombranta 1020&nbsp;km² estis proklamita Naturparko Smrčiny (*Naturpark Fichtelgebirge*). En la ĉeĥa teritorio Smrčiny havas areon 289&nbsp;km² kaj mezan altecon 572,1&nbsp;m&nbsp;s.&nbsp;m.

Hazlova montetaro (germane *Elstergebirge,* *Halštrovské hory)* en la ĉeĥa-germana limregiono el vidpunkto de montaroj en Ĉeĥio ankoraŭ estas konsiderata kiel orienta parto de Smrčiny. El montara membrigo de Germanio tio estas jam sudokcidenta terlango de Ercmontaro.

## Vidindaĵoj
* Bismarck-turo (Háj)

## Pluaj fotoj

Horni-luby-skola-z-rozhledny.jpg|Vilaĝo Horní Luby en Smrčiny

Kategorio:Mezaltaj montaroj 
Kategorio:Montaroj en Ĉeĥio

Kategorio:Geografio de Regiono Karlovy Vary
Kategorio:Geografio de distrikto Cheb
Kategorio:Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Ágoston Kanitz

**KANITZ Ágoston** (kanic a:goŝton) estis hungara flaŭroesploristo, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1880) naskita en Lugos la 25-an de aprilo 1843 kaj mortinta en Koloĵvaro la 12-an de julio 1896.
## Biografio 
Ágoston Kanitz studis botanikon en la fakultato pri medicino de Vieno de 1861. Li instruis en 1869 en la Ekonomia Akademio de Magyaróvár. Li estis la unua, kiu prelegis tie en la hungara lingvo. Inter 1870–72 li studis per stipendio en Italio, Germanio, Nederlando kaj Anglio. En 1872 li estis ordinara profesoro de la katedro pri botaniko de la Universitato de Koloĵvaro. Inter 1877-92 li redaktis la unuan hungarlingvan botanikan revuon *Magyar Növénytani Lapok*.

## Verkoj 
* *Sertum florae territorii Nagy-Kőrösiensis* (Verh. d. Zool. – Bot. Ges. Wien, 1862);
* *Geschichte der Botanik in Ungarn* (Hannover és Pest, 1863);
* *Versuch einer Geschichte der ungarischen Botanik* (Halle, 1865);
* *A természetes növényrendszer áttekintése* (Kolozsvár, 1874);
* *Plantae Romaniae* (Kolozsvár, 1879–81);
* *A növénytannak magyar nyelven való műveléséről* (Kolozsvár, 1887)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj sciencohistoriistoj
1780 Kippes

'*1780 *Kippes''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo August Kopff, la 12-an de septembro 1906 elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan sacerdoton kaj amatoran astronomon Otto Kippes, kiu kalkulis la orbitojn de multenombraj astroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906
Prättigau/Davos

La distrikto **Prättigau/Davos** (en romanĉa lingvo district **Partenz/Tavau**; en la itala lingvo **Prettigovia/Tavate**; esperantigitaj formoj **Pretigovio/Tavao** aŭ **Pretigovio/Davoso**) estas administra unuo de Kantono Grizono. Ĝi havis 26180 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas Klosters-Serneus. Ekde la komenco de 2017 post administra reformo ĝi nomiĝas regiono **Prättigau/Davos**, sed krome identas al la antaŭa distrikto.

## Geografio
La distrikto Prättigau/Davos konsistas el la plej granda parto de la akvokolektaj regionoj de la riveroj Landquart kaj Landwasser, kiuj kongruas kun la regionoj Prättigau respektive Davos. Ĝia kultura kaj ekonomia centro estas la urbo Davos.

## Eksaj komunumoj de Prättigau/Davos
La distrikto Prättigau/Davos konsistis ĝis la fino de 2015 el 9 komunumaroj, el kiuj la ĉefloko Davos estis la plej granda. Jen la listo:

### Komunumaro Davos

### Komunumaro Jenaz

### Komunumaro Klosters

### Komunumaro Küblis

### Komunumaro Luzein

### Komunumaro Schiers

### Komunumaro Seewis

## Historio 
La distrikto Prättigau/Davos estis kreita la 1-an de januaro 2001 per kunigo de la ĝis-tiamaj distrikto Oberlandquart kun parot de la distrikto Unterlandquart. La malnovaj distriktoj Oberlandquart kaj Unterlandquart estis kreitaj en la jaro 1851 surbaze de la tiama leĝo pri nova ordigo de la administra divido de Kantono Grizono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*Turisma retejo de la regiono Prättigau

Kategorio:Prättigau/Davos (distrikto)
Davos (komunumaro)

La **komunumaro Davos** ĝis la 31-a de decembro 2015, kiam efikis organiza reformo, estis administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Prättigau/Davos. La distrikto ekde la komenco de 2017 nomiĝas regiono *Prättigau/Davos*, sed krome identas al la antaŭa distrikto. La komunumaro havis  loĝantojn fine de 2009 sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia sola komunumo kaj ĉefloko estis la urbo Davos.

## Komunumoj de la komunumaro Davos 
La komunumaro Davos konsistis (stato en 2001 kaj en 2015) nur el la komunumo kaj urbo Davos:

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Davos datiĝas el la jaro 1213 kiel *Tavaus*.

La komunumaro Davos ekzistas ekde la jaro 1851. La tiel nomita komunumara landkomunumo elektas ĉiun trian jaron la unuan dimanĉon en majo per sekreta baloto la komunumarĉefon, la pacjuĝiston, la delegitojn de la komunumaro en la kantona parlamento, kaj ĝis 2010 ankaŭ la komunaran tribunalon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri la komunumaraj aŭtoritatoj en la retejo de Davos 

!
Necerteca principo de Heisenberg

eta|Ilustraĵo pri la necerteca principo de Heisenberg
**Necerteca principo de Heisenberg** asertas ke ne eblas samtempe scii kaj la precizan pozicion kaj la movokvanton de partiklo. La principon unue eksciis Wolfgang Pauli per letero de Werner Heisenberg en februaro 1927. En la sekvanta jaro, la artikolo eldoniĝis.

## Baza principo 
Lumon oni povas konsideri aro da etaj paketoj de energio; kiujn oni nomas fotonoj. Por mezuri la lokon kaj la movokvanton de iu ajn aĵo, oni unue lumigas la aĵon kaj poste taksas la respeguliĝon.

En egaskala mondo, la efiko de fotonoj ne estas granda. Sed, en etaskala mondo, la fotonoj ŝanĝas la movokvanton de la partikloj kiujn ili trafas. En aliaj vortoj, observado influas la observatan partiklon.

## Matematika formulo 
dekstra|230px|eta|Germana poŝtmarko

Se partiklo estas priskribita kiel ondo, kaj pasas trans mallarĝan fendon, tia partiklo difraktas; ties ondo eliras laŭ variantan angulon \Delta\theta. Ju pli mallarĝa la fendo estas, des pli larĝa estas la varianta angulo (\Delta\theta), kaj des pli necerteca la movokvanto estas. Laŭ la larĝo de la fendo kaj la diperso de la movokvanto Heisenberg konkludis ke:
:::\Delta x \, \Delta p \approx h \, , 
:kie  h \,   estas la konstanto de Planck,
:\Delta x\   = necerteco en pozicio,
:\Delta p\   = necerteco en movokvanto.

Sed dum sia lekcio en Ĉikago, li precizigis sian principon :
:::\Delta x \, \Delta p\gtrsim h \, . 
Nun la moderna neegaleco estas:
:::\sigma_x\sigma_p\ge\frac{\hbar}{2} ,
: \sigma_x \   = varianca devio de pozicio,
: \sigma_p \   = varianca devio de movokvanto,
: \hbar  = *reduktita konstanto de Planck* ( \hbar=\frac{h}{2\pi} ).

## Necerteca principo pri energio kaj tempo 
Kaŭze ke energio *E* rilatas al tempo *t*, kiel movokvanto rilatas al spaco laŭ la speciala relativeco, estas klare por multaj fondintoj (Niels Bohr inter ili) ke la sekvanta formulo validas:
::: \Delta E \, \Delta t \gtrsim h \, , 
sed ne estas klare kio  \Delta t  estas. Fakte la tempo  \Delta t  estas ĉi tie la daŭro, dum kiu la sistemo ekzistas sen perturbo, kaj ne la daŭro de la eksperimenta aparato: rapide disiĝantaj (aŭ observeblaj) statoj havas larĝan energibendon, dum malrapide disiĝantaj (aŭ observeblaj) statoj havas mallarĝan energibendon.

La egaleco de la formulo permesas retrovi la bazan de la kvantuma teorio pri elektromagnetaj ondoj. Fakte, por koni ian ondon, necesas minimume koni lian tutan periodon *T*, do:
::: \Delta t \, = \, T \, = \, \frac{1}{f} \, , \qquad  kie *f* estas la frekvenco de la ondo.
Pro la *necerteca principo*, la minimuma energio estas:
::: E \, = \, h \, f \, , \qquad  kiu estas nenio alia ol la kvantumo-valoro.

## Referencoj 
Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Kategorio:Kvantummekaniko
Nový Salaš

**Nový Salaš,** hungare **Újszállás** [UjsAlAŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Nový kaj új signifas: nova.
300px|eta|Nový Salaš situas en la plej griza parto

## Geografio 
Nový Salaš situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas je 24&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1330. En 1828 loĝis tie 248 vilaĝanoj en 32 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Újszállás 193 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Füzér, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nový Salaš 203 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1932

## Eksteraj ligiloj 
* Nový Salaš sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Vrážné

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en regiono de Moravská Třebová. Pri parto de municipo Pláně temas artikolo Vrážné (Pláně).*
:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en regiono de Moravská Třebová. Pri municipo Vražné en distrikto Nový Jičín temas artikolo Vražné.*
:*Eble vi serĉas Vrážná.*

Municipo **Vrážné** () situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, iom super la valo de rivereto Nectava, 8&nbsp;km nordoriente de urbo Jevíčko. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Arĥeologia trovejo 
Ĉe la vilaĝo, sur monteto Hradisko, troviĝas libere alirebla arĥeologia trovejo.

### Kapelo 
Origine la vilaĝeto havis nur sonorilturon en la ĝardeno de domo n-ro 8. En la jaro 1891 estis konstruita kapelo de Cirilo kaj Metodo. Solenan konsekron ĉeestis amaso da homoj el vasta ĉirkaŭaĵo.

## Naskiĝinto 
En Vrážné naskiĝis Jaromír Korčák, ĉeĥa geografiisto, demografo kaj statistikisto, profesoro ĉe la Universitato de Karolo en Prago.

## Tendaro 
Sub aŭspicio de gimnasta organizo T. J. Sokol Kojetín oni ĉiujare organizas ĉe Vrážné tendarojn por infanoj.

## Naturo 
Komunumo Vrážné troviĝas en bela natura parko Bohdalov-Hartinkov.

Nordoriente de la vilaĝo troviĝas atentinda ruĝkolora monteto nomata "Čerťák" *(Monteto de diablo)*, onidire el ĝi rampas diabloj. Ligas al ĝi ankaŭ la sekvanta legendo:

## Legendo 
Malantaŭ la vilaĝeto Vrážné troviĝas ruinoj de muelejo. Kiam ĝi ankoraŭ funkciis, najbaroj ŝatis kunvenadi en ĝi. Venadis babili ankaŭ diablo, sed foje okazis kverelo. La diablo venĝis sin. Per ŝtonego detruis muelejon kaj volis detrui ankaŭ la vilaĝeton. Savis ĝin virkoko, post kies kokerikado la diablo perdis sian potencon.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Fotogalerio 

Kaple svatého Cyrila a Metoděje, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Kapelo de sanktaj Cirilo kaj Metodo
Kříž v severní části obce, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Kruco en norda parto de municipo
Kříž v jižní části obce, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Kruco en suda parto de municipo
Hasičská zbrojnice, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Fajroestingista armilejo
Stopy po těžbě u vrcholu Hradiště, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Spuroj post minado ĉe montetpinto Hradiště
Vrchol Hradiště, Vrážné, okres Svitavy (05).jpg|Montetpinto Hradiště
Výhled z vrcholu Hradiště na západ do krajiny Malé Hané, Vrážné, okres Svitavy.jpg|Vido el montetpinto Hradiště al okcidento en pejzaĝon de Malá Haná

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Moravská Třebová kaj Jevíčko 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Kategorio:Setlejoj en Boskovica sulko
Ploské (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo)

**Ploské,** hungare **Lapispatak** [lapiŝpatak] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis **Kamenný Potok**. Ankoraŭ najbara vilaĝeto apartenas al la municipo.
300px|eta|Ploské situas en la plej griza parto

## Geografio 
Ploské situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas je 12&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1299 laŭ tiama hungara ortografio *"Lapuspatak"*. En 1427 oni komputis tie 30 familiojn. En 1715 7 familioj pagis impostojn. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lapispatak 606 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ploské 808 homoj, (758 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 15-a jarcento, en 1730 renoviĝis, en 1763 turo alkonstruiĝis, en 1875 ĝi denove renoviĝis
* kastelo

## Eksteraj ligiloj 
* Ploské sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara kaj slovaka Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Slančík

**Slančík,** hungare **Kisszalánc** [kiŝsalAnc], germane **Kleinsalzburg** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Klein kaj kis signifas: malgranda.
300ra|eta|Slančík situas en la plej griza parto

## Geografio 
Slančík situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo preteriras.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1270 en latina formo *"Terra Zalanch"*. En 1921 laŭ la popolnombrado vivis en Kisszalánc/Slančík 230 homoj, (135 slovakoj, 83 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Naskiĝo de Dipatrino de 1820

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* A (cseh)szlovákiai magyarok lexikona 1918-tól

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Expo 2012

**Expo 2012** okazis de la 12-a majo ĝis la 12-a aŭgusto 2012 en Yeosu (Sudkoreio). Je Yeosu Expo partoprenis pli ol 100 landoj kaj internaciaj organizoj, kaj 8 milionoj vizitantoj. Temo estis: «The Living Ocean and Coast» (La vivanta oceano kaj bordo).

## Ligiloj 
* oficiala retpaĝo en angla 
* expo muzeo 2012

Kategorio:Internaciaj ekspozicioj
Kategorio:Sud-Koreio
Kategorio:2012
Jakab Kandra

**KANDRA Jakab**, Kabos estis hungara historia kaj etnografia esploristo naskita en Félsőbánya la 29-an de aprilo 1843 kaj mortinta en Eger la 1-an de junio 1905.

## Biografio 
Jakab Kandra finis teologion en Eger kaj li estis pastro en pluraj vilaĝoj de la ĉirkaŭaĵo. De 1881 li estis helppastro en Eger, de 1886 arkivisto de la kanonikaro. Igis grandan disputon lia verko *Magyar mythologia* (Eger, 1897). En 1885 li aperigis la revuon *Adalékok az egri egyházmegye történetéhez*.

## Verkoj 
* *Szabolcs vármegye alakulása* (Bp., 1884);
* *A váradi regestrum* (Értelmezi K. J., Bp., 1898)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Listo de hungaraj loknomoj kun "besenyő"

La hungara nomparto **besenyő** signifas "peĉenego" kaj rilatas al loĝantoj de tiu etno. Pluraj loknomoj en la iama Hungara reĝlando enhavas tiun ĉi parton.

besenyo
Novigo

**Novigo** estas ekonomia kaj sociologia termino por socia ŝanĝo per kreoj de novaj valoroj per novaj inventoj, krepovo aŭ ideoj. La vorto **novigo** kiel fundamenta vorto estas akceptebla.

Novigado ofte okazas per la disvolviĝo de pli efikaj produktoj, procezoj, servoj, teknologioj, artaĵoj  aŭ komercmodeloj, kiujn **novigantoj** disponigas al merkatoj, registaroj kaj socio.

## Komparo kun invento 
**Novigo** estas konkretigo de novaj aĵoj.
Dum ambaŭ invento kaj novigo implicas "unikecon", novigo ankaŭ portas profiton kaj postulon en merkato.

Laŭ certa negoca literaturo, ideo, ŝanĝo aŭ plibonigo estas nur novigo kiam ĝin oni uzas kaj efike okazigas socian aŭ komercan reorganizon.

## Vidu ankaŭ 
*Internacia Tago por Kreivo kaj Novigo


Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Novigo
Kategorio:Sociologio
Klosters (komunumaro)

La **komunumaro Klosters** ĝis la 31-a de decembro 2015, kiam efikis organiza reformo, estis administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Prättigau/Davos. La distrikto ekde la komenco de 2017 nomiĝas regiono *Prättigau/Davos*, sed krome identas al la antaŭa distrikto. La komunumaro havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2009 sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estis Klosters-Serneus.

## Geografio 
La komunumaro Klosters situis en la supra parto de la valo Prättigau (esperante ankaŭ Pretigovio) en la fontregiono de la rivero Landquart.

## Trafiko 
Klosters estas grava nodo de la Retia Fervojo. Tra ĝi unuflanke pasas la linio de Landquart al Davos kaj aliflanke la linio tra la 19 kilometrojn longa *Vereina*-tunelo al Sankt Maŭrico.

## Komunumoj de la komunumaro Klosters 
La komunumaro Klosters konsistis (stato en 2011) nur el la komunumo Klosters-Serneus kun kies teritorio ĝi kongruas:

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Klosters datiĝas el la jaro 1436 *zuo dem Closter*. La komunumaro Klosters estis kreita en la jaro 1851 surbaze de la tiam enkondukita leĝo pri la nova administra divido de Kantono Grizono. Ĝi origine konsistis el la komunumoj Klosters kaj Serneus. En la jaro 1865 la du komunumoj estis kunigitaj, tiel ke la komunumaro konsistis nur ankoraŭ el la komunumo Klosters-Serneus, kun kiu ĝi teritorie identas.

## Notoj kaj referencoj 
!
1775 Zimmerwald

'*1775 *Zimmerwald''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la tiama svisa komunumo Zimmerwald en la distrikto Berno-Mezlando, kie situas la observatorio. (En 2004, la komunumo kunfandiĝis al la komunumo Englisberg sub la nomo de Wald.)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Olšovany

**Olšovany,** hungare **Ósva** [Oŝva] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Olšovany situas en la plej griza parto

## Geografio 
Olšovany situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas je 12&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1272 en formo *"Ilswa"*. En 1427 oni komputis tie 25 familiojn (supozeble 125 loĝantojn), en 1715 5 loĝdomojn. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ósva 442 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Füzér, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Ósva rehungariĝis pro la unua Arbitracio de Vieno. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ekde 1993 Olšovany apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 497 homoj, (467 slovakoj). Vilaĝservo estas biblioteko.

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Olšovany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Angla kaj hungara Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
1783 Albitskij

'*1783 *Albitskij''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ano de la Adeona familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon Vladimir Aleksandroviĉ Albickij.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
1784 Benguella

'*1784 *Benguella'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la angola havenurbo Benguela (tiam skribita "*Benguella''").

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
Hereda imposto

La **hereda imposto** estas imposto pagenda laŭ valoro de la hereditaj nemoveblaĵoj kaj moveblaĵoj. La grandeco de hereda imposto, ties juraj reguligoj varias de lando al lando. Lastatempe, multaj landoj reduktis aŭ ĉesigis la heredan imposton, kio estas profitoj ĉefe por riĉuloj, kiu povas plej ofte ricevi gravajn heredaĵojn.

La impostado de donacoj estas forte ligita al la hereda impostado, por ke oni ne evitu la impost-pagan devon per donacado de posedaĵo.  

## Vidu ankaŭ
* Nerekta imposto

Kategorio:Juro
Kategorio:Impostoj
1785 Wurm

'*1785 *Wurm''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo Karl Wurm.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
BA9

**BA9** estas la naŭa numero de la literatura libroforma revuo **Beletra Almanako** (**BA**), aperinta en oktobro 2010.

## Enhavo 
*Prezento* (Jorge Camacho)

### Originala prozo 
* Steven D. Brewer: *Patro kaj filo ĉe Sukerpanmonto*, nome rakonto pri natura unutaga ekskurso
* Nicola Ruggiero: *La pugno*
* Paulo Sergio Viana: *Ridinda golo*, emocia historio pri golo memorita el infanaĝo
* Cindy McKee: *Kampfajro*, emociaj sentoj
* István Ertl: *Lingvo kaj vivo*, ege interesa rakonto pri stranga lingvo en insulo

### Originala poezio 
* Bjørn A. Bojesen: La febriĝo
* Blazio Vaha: Alterno de S-o kaj Z-o; Senpenumo

### Tradukita prozo 
* Xosé Neira Vilas: Pachín (tradukis Suso Moinhos), kortuŝa historio de hundo vidita el infanaĝo, nome ĉapitro el Memoraĵoj de kampara knabo.
* César Mallorquí: La donaco (Kristnaska rakonto) (tradukis Antonio Valén), teatrigebla dialogo kaj historio kristnaska aŭ kontraŭkristnaska.
* Enrique Uribe Carreño: Tri minirakontoj (tradukis István Ertl).

### Artikoloj 
* Juan Mayorga: Tekstoj pri *teatro (tradukis Jorge Camacho)

### Tradukita teatro 
* Juan Mayorga: La biblioteko de l’ diablo (tradukis Jorge Camacho)

### Debato 
* Ken Miner: pri *“liteRETuro”, de Radek Nowakowski

### Letero 
* Stanislavo Belov: Alloga Beletra Almanako 7, nome recenzo de la numero 7

### Recenzoj 
* “Tiam ĉi tiam” (Jorge Camacho pri kvar libroj de Mikaelo Giŝpling)
* Transporto al novaj medioj (Anna Löwenstein pri *Neokazinta amo* de Lena Karpunina)
* Lasu vin kuntreni de la poezia sorĉo de Tasso / de Dondi / de ambaŭ! (Gerrit Berveling pri ''*Jerusalemo liberigita* de Torquato Tasso, tradukis Enrico Dondi)
* La stato de l’ salato (Bjørn A. Bojesen pri *Vizaĝoj – Novelaro 2000-2009*, eldonis Eldona Societo Esperanto, Stokholmo)
* Mozaiko portugala (Sten Johansson pri *Malamu vin, unu la alian* de Manuel de Seabra)
* Legindaj pensoj (Sten Johansson pri *El la notlibro de praktika esperantisto* de Kenelm Ralph Creusé Sturmer)

### Intervjuo 
* Sten Johansson (intervjuis Jorge Camacho)

### Rezultoj (premiitaj tekstoj) de la Belartaj Konkursoj 2010 
Verkoj de
* Edmund Grimley Evans, *En katedralo*, supertempa rakonto
* Sten Johansson, *Verda ondado*
* Luiza Carol, *La deturniĝo*
* Paulo Sergio Viana, *Rulseĝo*, iu promenigas senhoman rulseĝon
* Josip Pleadin,
* Christian Rivière, *Vortfarado kaj radikfarado*, ampleksa eseo pri diversaj sistemoj por farado de vortoj kaj radikoj en Esperanto (pp. 97-111)
* Doron Modan, ''L'espero, l'obstino kaj la pacienco*, eseo filozofia pri trajtoj de Esperanto kaj aliaj movadoj
* Paulo Sergio Viana, *La literatura vivigo de Esperanto (la elektoj de Zamenhofpor tradukado)*, eseo pri komencaj tekstoj de Esperanto kolektinta majstroverkojn de diversaj lingvoj
* Lena Karpunina, *Kiu kaĉon aranĝas, tiu ĝin manĝas*, triakta teatraĵo pri korupta misuzo de povo en sovetia epoko

Raporto kun komentoj de Humphrey Tonkin

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de BA (Beletra Almanako)
* BA n-ro 9, oktobro 2010
* Rezultoj de la Belartaj Konkursoj
*  *(recenzo pri la eldonaĵo)''

09
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2010
Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ

Li laboris en la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno ekde 1963. Li fakiĝis pri astrometrio kaj la dinamiko de la malgrandaj korpoj de la sunsistemo.

Li malkovris la periodajn kometojn 74P/Smirnova-Chernykh (kun Tamara Miĥajlovna Smirnova) la  kaj 101P/Chernykh la .

Li malkovris grandan nombron da asteroidoj, kelkaj kun sia edzino kaj kunlaborantino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ. Notindaj estas 2867 Šteins kaj la troja asteroido 2207 Antenoro.

La asteroido 2325 Chernykh estis tiel nomita en honoro de li kaj de lia edzino.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ

## Eksteraj ligiloj 
*  40 jaroj da malkovroj de asteroidoj 

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
1786 Raahe

'*1786 *Raahe''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finnlanda urbo Raahe.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Brahe
Kategorio:Malkovrita de Heikki Alikoski
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1948
BA5

**BA5** estas la kvina numero de la literatura libroforma revuo **Beletra Almanako** (**BA**), aperinta en junio 2009.

## Enhavo 
*Prezento* (Jorge Camacho)

### Originala prozo 
* Ulrich Becker: Barata Kafejo
* Baldur Ragnarsson: La Nokto de la Neandertalanoj. La ofero de Lukrecio

### Tradukita poezio 
* Theodorus Beza: pri sia korinklino al Kandida kaj Aŭdeberto (tradukis Gerrit Berveling)
* Joan Margarit: Poemoj (Odiseo en akvoj de Itako. Onklo Luizo. Arĥitekturo. Nokta flugo. La instruistino de la germana. La kvara matene. Monumento al la mortintoj de la korea milito) (tradukis Abel Montagut, Antonio Valén, Jorge Camacho)
* Mihai Eminescu: Al miaj kritikistoj (tradukis Ionel Oneţ)
* István Kemény: Ganto (tradukis István Ertl)

### Tradukita poezio 
* István Kemény: Savi la tempon. Nekonata Budapeŝta Majstro: Nekonataj budapeŝtaj majstroj (tradukis István Ertl)
* German Sadulajev: Pionira gvidanto (tradukis Kalle Kniivilä)

### Originalaj eseoj 
* Zofia Banet-Fornalowa: De la morto al la senmorteco
* Zofia Banet-Fornalowa:Janusz Korczak kaj la Oriento. Enkonduke
* Abel Montagut: Jules Verne kaj esperanto (la lasta romano)

### Tradukita eseo 
* Joan Margarit: pri la lingvoj de ĉi tiu libro (tradukis Jorge Camacho)

### Tradukita teatro 
* Robindranath Tagor: Poŝtoficejo (tradukis Provat Ghose kaj Probal Daŝgupto)

### Recenzoj 
* Koncize sed precize por anglalingva publiko (Nicola Ruggiero pri *Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto* de Geoffrey Sutton)
* Unika heredaĵo de aparta homo (Sten Johansson pri *pri nia pvz-ado, 1959-2004* de ludovikito kaj liaj kamaradoj)
* Heredaĵo al futuro (Syôzi Keiko pri *pri nia pvz-ado, 1959-2004* de ludovikito kaj liaj kamaradoj)
* Io venas de Dio (Kalle Kniivilä pri *Rusoj loĝas en Rusujo* red. Anna Löwenstein)
* Elstara romano en admirinda traduko (Mauro Nervi pri *Lotte en Weimar* de Thomas Mann, tradukita de Karl Schulze)
* Nova arto poezia (Mao Zifu pri *Simptomoj* de Gonçalo Neves)
* Laŭ la deziro de la Budho mem (Bill Mak pri *La regrifuzanto kaj aliaj budhismaj fabeloj* kaj *Khuddakapatha* de Gunnar Gällmo)
* Unuaj paŝoj dialogen (Jorge Camacho pri *La paŝo senelirejen* de Jean Codjo)
* Ĉu Biblio aŭ Biblioj? Kio, kaj laŭ kiu, biblias? (Armando Zecchin pri *La duakanonaj libroj. Volumo 3*, traduko de Gerrit Berveling)
* Taglibro de poezi-faranto (Jorge Camacho pri *Taglibro de nenifaranto* de Jean Codjo)
* Komisaro en tri labirintoj (Norberto Díaz Guevara pri *Pro kio?* de Argus [Friedrich Ellersiek])
* Spuroj de giganto (Jorge Camacho pri *La neceso akceptebla* de Baldur Ragnarsson)
* Poeto alidimensie (Jorge Camacho pri *Sub fremdaj ĉieloj* de Edwin de Kock)
* Vismar, Jesa, István... kaj mi (Christian Declerck pri *Jesa* kaj *Vismar* de István Nemere)
* Ĉi poemaron legi – ĉu frivola tempokupo? (Christian Declerck pri ''Koploj kaj filandroj de Jorge Camacho)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de BA (Beletra Almanako)
* BA n-ro 5, junio 2009

05
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2009
Dinko Matković

**Dinko Matković** estis kroata esperantisto kaj emerita instruisto. Li naskiĝis en Vrboska sur insulo Hvar la 10-an de junio 1925 kaj mortis la 24-a de februaro 2016.

## Biografio 
Li diplomiĝis en la Supera Pedagogia Lernejo en Zagrebo kaj postenis diversloke. Esperanton li lernis kiel memlernanto tuj post la fino de la dua mondmilito. Li estis membro de Esperanto-kluboj en Zemun, Zagrebo, Dubrovnik kaj Split. En Dubrovnik li estis prezidanto de la loka societo. Li instruis Esperanton en kadro de liberaj aktivecojn en elementaj lernejoj de Dubrovnik kaj Jelsa (insulo Hvar) kaj partoprenis kun la lernantoj en internacia lerneja korespondado konata sub la nomo *Grajnoj en Vento*. Li partoprenis du pedagogiajn seminariojn por Esperanto-instruistoj (Zagrebo kaj Bohinj) kaj plurajn naciajn kaj internaciajn kongresojn. Propagandisto de Esperanto, membro de Sennacieca Asocio Tutmonda.

## Verkaro 
Li artikolas nacilingve pri Esperanto en la enlanda gazetaro, verkas aforismojn, kiuj kroatlingve aperis en libroj *Buodulske Batudice* (275 aforismoj kaj 290 proverboj) kaj en Esperanto en *Cerbaj Impulsoj* (kun 300 Esperantaj aforismoj). Liajn aforismojn publikigis ankaŭ Esperantaj kaj kroatlingvaj gazetoj. Ankaŭ la libro *Verdeskaj Pensoj*, de Georgo Handzlik, entenas kelkajn aforismojn de Dinko Matković.

## Eksteraj ligiloj 
http://cerbajimpulsoj.blog.hr/

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
1787 Chiny

'*1787 *Chiny''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la belga astronomo Sylvain Arend la 19-an de septembro 1950 elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la belga urbo Chiny.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
Laupersdorf

**Laupersdorf** estas komunumo en la distrikto Thal en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Laupersdorf situas en la valo de la rivero Dünnern ĉe la suda deklivo de la montĉateno *Brunnersberg*, kiu apartenas al la Soloturna Ĵuraso. Krom la ĉefvilaĝo al la komunumo apartenas la nova kvartalo Vorstatt, la vilaĝeto Höngen, kaj la setlejoj Änerholz, Raucheln, Riemenrüt kaj Schad.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 15,52 km², de kiuj laŭ statistiko de 1997 47% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo kaj 5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Laupersdorf limas en nordo al Mümliswil-Ramiswil, en oriento al Balsthal, en sudoriento al Niederbipp (BE), en sudokcidento al Wolfisberg (BE), kaj en okcidento al Matzendorf.

## Trafiko 
Laupersdorf situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Balsthal al Moutier. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Gänsbrunnen al Balsthal. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 6 kilometrojn sudoriente en Oensingen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Laupersdorf datiĝas el la jaro 968 kiel *Luiperestorf*.

La supera jurisdikcio dum mezepoko apartenis al la Grafejo Buchsgau, kiu en la jaro 1426 estis akirita de la urbo Soloturno. De tiam ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Laupersdorf apartenis al la soloturna voktejo Falkenstein kaj la tribunalo Matzendorf.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Laupersdorf

## Bildoj 

Dosiero:Laupersdorf lernejo 021.JPG|Lernejo de Laupersdorf en nebulo
Dosiero:Laupersdorf 023.JPG|Restoracio Vorstädtli
1788 Kiess

'*1788 *Kiess''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la partoprenantoj de la Indiania Programo pri la Asteroidoj, gvidata de la Indiania Universitato Bloomington, la  elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianio (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Carl Clarence Kiess (1887–1967).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1952
Nidifuga

180px|eta|Nidifuga strutido.
**Nidifuga** aŭ Nestofuĝanta organismo estas tiu kiu abandonas la neston tuj post eloviĝo aŭ nasko. La termino devenas el la latina *nidus* por "nesto" kaj *fugere* por "fuĝi". La termino estas ofte ĉefe uzata por priskribi birdojn kaj estis enmetita de Lorenz Oken en 1916. La birdidoj de multaj familioj kiaj la vadbirdoj, akvobirdoj kaj ĉasbestoj estas kutime nidifugaj. Nidifugaj birdoj estas frumaturaj, aŭ naskiĝintaj havante malfermajn okulojn kaj estas kapablaj sendepende moviĝi sed ne ĉiuj frumaturaj birdoj abandonas la neston kaj kelkaj povas resti ĉe nesto kaj tiam estas nomataj nestoloĝantaj.

## Notoj 
Kategorio:Disvolviĝ-biologio
Kategorio:Birdoj
Aspra smilako

[eta|*Smilax aspera* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **aspra smilako**  (*Smilax aspera*) estas specio de angiosperma grimpoplanto el la familio de smilakacoj (*Smilacaceae*). Ĝi estas indiĝena en Afriko, Eŭropo, Sudokcidenta Azio kaj Suda Azio .

Oni trovas ĝin interalie en la makisoj de la Mediteranea regiono.

En Maroko la planto troviĝas en la tuta lando, sed ne en la pli aridaj regionoj aŭ en la alta montaro. En la Maamora-Arbaro aspra smilako vegetas en la arbustaroj apud la uedoj .

## Referencoj 
## Literaturo
*  Métro A. & Ch. Sauvage 1955 : Flore des végétaux ligneux de la Mamora, *Société des sciences naturelles et physiques du Maroc*, Rabat, 498 pp. (p.&nbsp;144-145)

## Vidu ankaŭ 
* Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj

Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
1789 Dobrovolsky

'*1789 *Dobrovolsky''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en omaĝo al la soveta kosmonaŭto Georgij Timofejeviĉ Dobrovolskij (cirile: Георгий Тимофеевич Добровольский), mortinta en la akcidento de Sojuz 11 de la .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
Nestoloĝanta

[eta|270px|Idoj de [Dompasero.]]
**Nestoloĝantaj** animaloj estas tiuj kiuj restas ĉe nesto aŭ naskoloko dum longe post nasko, pro sia dependo de patroj por manĝo, movo, protekto kaj lernado de survivaj kapabloj. Ĝi estas malo de nidifuga kiam la animalo kapablas elnestiĝi tre rapide.

Eblus ankaŭ la teknika termino *Nidikola* simila al multaj terminoj de nacilingvoj devenaj el latinaj vortoj *nidus* por "nesto" kaj *cola* por "loĝanto", sed la kolizio de tiu lasta radiko kun kolo eblas konfuzon kaj malkonsilas ties uzadon.

La grando majoritato de nestoloĝantaj animaloj estas malfrumaturaj, tio estas naskiĝintaj senhelpaj, blindaj, senplumaj ktp, simple malkapablaj elturniĝi. Ekzemploj estas plej parto de mamuloj, marsupiuloj kaj multaj specioj de birdoj. Tamen la konceptoj de malfrumatura kaj nestoloĝanta ne estas identaj. Ĉiuj malfrumaturaj animaloj estas nestoloĝantaj necese, tamen, animalo povas esti nestoloĝanta, t.e. restanta ĉe nesto, eĉ se ili estas frumatura kaj tute kapabla elnestiĝi se necese.

## Referencoj 
Kategorio:Disvolviĝ-biologio
BA4

**BA4** estas la kvara numero de la literatura libroforma revuo **Beletra Almanako** (**BA**), aperinta en februaro 2009. Ĝi estis dediĉita ĝenerale al sciencfikcio.

## Enhavo 
*Prezento* (Jorge Camacho)

### Originala prozo 
* Bernard Golden: Kosma rubaĵo
* Bjørn A. Bojesen: Kornon kontraŭ krud’
* István Ertl: Arnim
* Higinio García: Rifuzita memuaro
* Rinko Kubota: Feliĉo de unu talanto
* Liven Dek: Ne ekzistas verdaj steloj; Godabuk; Infano kaj fiŝo; Mineplu'

### Tradukita komikso 
* Lars (Lon) Olsson: Fulmotonĉjo. Piedokataklismoj (tradukis Gunnar Gällmo)

### Tradukita prozo 
* Victor Martin: Ĉio en ordo (tradukis Ionel Oneţ)

### Tradukita poezio 
* Nuria Barrios: Hibridoj (tradukis Jorge Camacho)

### Eseoj 
* Anna Löwenstein: Harry Potter – magio, ne merkato
* Liven Dek: Esperanto, la fantasta lingvo

### Recenzoj 
* Tra la ringoj sentiĝas idealo kaj realo ... (Mao Zifu pri *La Kunularo de l’ Ringo; La reveno de la Reĝo; La du turegoj* de J. R. R. Tolkien, traduko de William Auld, kaj] pri *Unu ringo ilin regas de Aleksander Korĵenkov)
* Majstra mastro (Michael Cayley pri *La Kunularo de l’ Ringo; La reveno de la Reĝo; La du turegoj* de J. R. R. Tolkien, traduko de William Auld, kaj pri *Unu ringo ilin regas* de Aleksander Korĵenkov)
* Per kio estas pavimita la vojo al la Paradizo? (Luiza Carol pri la serio *υtopia* de la eldonejo Bero)
* Sciencfikcia bankedo (A. Giridhar Rao pri *sferoj 10* de la Grupo Nifo)
* Psikologia romaneto iel fifama (Donald Broadribb pri *La mirinda historio de Petro Schlemihl* de Adelbert de Chamisso, traduko de Eugen Wüster)
* Jeŝ la Mesio (Anna Löwenstein pri *Kaj staros tre alte…* de Trevor Steele)
* Fabelo kontraŭ dogmoj (Jorge Camacho pri *Ormuzdo kaj Arimano* de Carl Jonas Love Almqvist, tradukita de Gunnar Gällmo)
* Pri poeziaj eklipsoj kaj aliaj kamaĉologiaj fenomenoj (Miguel Fernández pri *Eklipsas'' de Jorge Camacho)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de BA (Beletra Almanako)
* BA n-ro 4, februaro 2009

04
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2009
1782 Schneller

'*1782 *Schneller''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Heribert Schneller.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1931
Isa bin Salman Al Ĥalifa

**Isa bin Salman Al Ĥalifa** (; naskiĝis  kaj mortis ) estis de la jaro 1961 ĝis sia morto la emiro de Barejno.

Dum lia regoperiodo la britia protektorato Barejno la 15-an de aŭgusto 1971 iĝis suverena ŝtato kaj li iĝis ties ŝtatestro. Je lia morto, la filo Hamad bin Isa Al Ĥalifa transprenis la regadon.

Kategorio:Emiroj de Barejno
Salman bin Hamad Al Ĥalifa

eta|140ra|Salman bin Hamad Al Ĥalifa
**Salman bin Hamad Al Ĥalifa** () estas la kronprinco de la reĝlando Barejno. Li naskiĝis la  kaj do nun estas -jara. Lia patro Hamad bin Isa Al Ĥalifa estas la reĝo de Barejno.

Antaŭ ol preni sian postenon de kronprinco, Salman estis vicprezidanto de la Barejna Centro por Studoj kaj Esploro inter 1992 kaj 1995, subsekretario en la ministerio de defendo de 1995 ĝis 1999 kaj prezidanto de la estraro de la Barejna Centro por Studoj kaj Esploro inter 1995 kaj 1999. Li estis en ĵura ceremonio deklarita kronprinco de la lando la 9-an de marto 1999 kaj samtempe iĝis supera komandisto de la barejna armeo. La 24-an de februaro 2001, li iĝis prezidanto de la komitato pri realigo de la Ĉarto pri Nacia Agado. Tiu ĉarto estis subtenita per pli ol 98 procentaĵoj de la barejnanoj en referendumo kaj deklariĝis prezenti gvidlinion por la landa estonta evoluo bazita je travideblo, kunlaboro kaj popola partopreno. La komitato proponis plurajn leĝojn por realigi la ĉarton, inkluzive de leĝoj pri gazetara libero. La 3-an de marto 2002 li iĝis prezidanto de la ŝtata estraro pri ekonomia evoluo, kiu interalie penas logi rektajn eksterlandajn investantojn al engaĝiĝo en Barejno. Krome li ankaŭ estas prezisnto de la komitatoj pri gaso kaj pri loĝado kaj urba evoluo.

En la protestoj de la komencaj semajnoj de la jaro 2011, li laŭdire kontaktis kun reprezentantoj de ĉiuj politikaj partioj de la lando, inkluzive de la ĉefaj ŝijaismaj opoziciaj partioj, kaj intertraktis kun la ministro pri eksterlandaj rilatoj de Britio, *William Hague*. Kiel supera komandisto de la defendaj fortoj, li laŭ amaskomunikilaj raportoj ordonis la armeon for de la stratoj.

## Notoj 
Kategorio:Barejnaj politikistoj
Kategorio:Tronheredontoj
Américo

**Américo** (naskiĝis kiel *Domingo Johnny Vega Urzúa* la 24-a de decembro 1977 en Arica) estas ĉilia kantisto.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1988: *La plegaria de un niño*
* 1994: *Tropicalmente*
* 2004: *Por una mujer*
* 2008: *Así es*
* 2008: *A morir*
* 2010: *Yo soy*

Kategorio:Ĉiliaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉilio
Ĵazfunko

**Ĵazfunko** estas subĝenro de la fuzio, kiu male al ĵazrokmuziko enhavis funkon kiel kroma elemento. Ĉi tiu muzikstilo estis populara en la 70-aj jaroj ĉefe inter nigrusonaj muzikistoj. Same kiel je ĵazroko Miles Davis validas kiel fondinto de ĉi tiu movado.

Nuntempe oni povas retrovi spurojn de ĉi tiu ĝenro en novĵazo. La nocio *jazzfunk* nun oni preskaŭ ne uzas.

## Gravaj reprezentantoj 
The Crusaders, Stanley Clarke, George Duke, Maceo Parker, Ramsey Lewis, Defunkt, The Headhunters (kun Herbie Hancock), Billy Cobham, Grover Washington, Jr..

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉiumonata omaĝo al ĵazfunko 

Kategorio:Funko
Funko
Ferenc Kanyaró

**KANYARÓ Ferenc** (kanjaro:) estis hungara literaturhistoriisto naskita en Torda la 25-an de majo 1859 kaj mortinta en Torda la 21-an de marto 1910.

## Biografio 
Ferenc Kanyaró havigis diplomon de unitariisma pastro kaj de instruisto en Koloĵvaro. De 1880 li estis instruisto en la unitariisma ĉefgimnazio de Koloĵvaro.

## Verkoj 
* *Zrínyi ismeretlen munkája* (Siralmas panasz kiadása, 1890);
* *Unitáriusok Magyarországon…* (Kolozsvár, 1891);
* *A Zrínyiász kelte és költője* (Bp., 1894);
* *Adalékok Erdély régi irodalomtörténetéhez* (Bp., 1897)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj