open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Runcu (komunumo, Vâlcea)

**Runcu** [runku] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el sep vilaĝoj: Căligi, Gropeni, Runcu (la sidejo), Snamăna, Surpați, Valea Babei kaj Vărateci.

Runcu limas oriente al la najbara distrikto Argeș. Ĝi situas 10&nbsp;km nord-oriente de la distrikta ĉefurbo Râmnicu Vâlcea, kiu estas atingebla per la distrikta vojo DJ703F.

En 2012 la komunumo ankoraŭ ne havis akvan kaj kanaletan retojn; sed la estraro ja starigis kameraojn por kontroli la publikan vivon.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo ĉe ghidulprimariilor.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
András Salamon

**András SALAMON** [ŝalamon] rumania hungara instruisto, dramisto. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 25-an de aprilo 1948. Li estas la filo de verkisto Sándor Sombori kaj la pli juna frato de Anikó Salamon.

## Kariero
Adnrás Salamon akiris diplomojn pri hungara-rumana lingvoj en Târgu Mureș (1968), poste en Bukareŝto en 1981. Inter 1969 kaj 1982 li instruis en Vărșag, Ghelința kaj Reci, poste en Sfântu Gheorghe. Lia esplorkampo estis la teatroscienco, teatrohistorio.

## Dramverkoj prezentitaj
**Galambok hóhullásban*, 1979: Popolteatro de Odorheiu Secuiesc.
**Mezítláb a hóharmatban*, 1983: Ŝtatteatro de Oradea.

## Fonto
*Ki kicsoda Aradtól Csíkszeredáig?, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 1996.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Orlești (komunumo, Vâlcea)

**Orlești** [orleŝtj'] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el kvin vilaĝoj: Aurești, Orlești (la sidejo), Procopoaia, Scaioși kaj Silea.

Orlești situas sur la dekstra (okcidenta) bordo de la rivero Olt, 15 kilometrojn norde de Drăgășani. Aurești kaj Scaioși situas rekte ĉe rivera baraĵlago, la aliaj partoj transe de la nacia vojo DN64 inter Râmnicu Vâlcea kaj Drăgășani, kiu pasas tra la komunumo. Per la distrikta vojo DJ678 atingeblas la alia bordo de Olt, kie la nacia vojo DN67B kondukas al Pitești. Paralele al DN64 iras la fervojlinio Podu Olt – Piatra Olt, kiu en Orlești havas haltejon.

Jara foiro okazas je la festo de s-taj Petro kaj Paŭlo, la 29-a de junio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Urbodomo de Győr

La **Urbodomo de Győr** estas historia monumento, simbolo de Győr, krome daŭra administrejo laŭ impona placo kontraŭ la stacidomo.
eta|maldekstre|Fasado de Urbodomo de Győr

## Historio 
Dum la historio la urbodomo funkciis en aliaj lokoj de la urbo. Pli nova kaj moderna urbodomo estis konstruita inter 1896 kaj 2000. Pli frue estis fajroturo inter 1792 kaj 1894, kiun la loĝantoj tre ŝatis, tial la urbodomo devas havi similan turon, eĉ la sonorilo trovis lokon en turo de la urbodomo. Precipe post la 2-a mondmilito okazis renovigo, sed inter 1981 kaj 1984 plena renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
eta|Ĉefturo de la urbodomo
La arkitekto estis Jenő Hübner. La novbaroka duetaĝa konstruaĵo formas U-literon. En mezo de la simetria fasado estas la ĉefenirejo, plej supre la alta turo altiĝas, sed estas ankaŭ aliaj 2 flankaj turoj pli malaltaj. La urbodomo ekstere longas 85 metrojn, larĝas 40 metrojn, la ĉefturo altas 59 metrojn, interne pli ol 200 ĉambroj situas.

En la kelo funkcias la kuirejo, manĝoĉambro, presejo. Sur la teretaĝo post la enirejo estas videblaj skulptaĵoj pri reĝo Stefano la 5-a (Hungario) kaj mecenato de Győr. La unua etaĝo estas la plej ornamriĉa. Tie trovis lokon ĉambro de urbestro, ĉambroj por kunsidoj, kie foje oni aranĝas ankaŭ koncertojn. Tiu ĉambro ricevis orgenon en 1973. En la dua etaĝo malpli gravaj ĉambroj troviĝas. El supro de la turo belega panoramo estas videbla.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto
eta|maldekstre|La urbodomo kun la parko
[eta|La urbodomo kun [fontano]]

Gyor
Kategorio:Győr
Delfinidino

|-
|Molmaso||338,697 g mol−1
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj**
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Damaĝo
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)
|}

**Delfinidino** estas natura kemia komponaĵo, apartenanta al la familio de la antocianidinoj, iu primara vegetala pigmento, kaj ankaŭ kontraŭoksidiganto. La delfinidino doans la blutonojn al floroj de la genro Viola kaj Delphinium. Ĝi same donas la koloron blu-ruĝan al pluraj specioj da vinberoj kaj troviĝas en oksikokoj kaj ankaŭ en Granatujoj. Delfinidino, samkiel aliaj antocianidinoj estas pH-sensiva, kaj ŝanĝas koloron el ruĝa en acidaj solvaĵoj al blua en baza solvaĵo.

## Ecoj 
La delfinidino partoprenas, kune kun la cianidinoj, pelargonidinoj, malvidinoj, peonidinoj, kaj la petunidinoj, en la ĉefaj antocianidinoj trovataj en naturo. En ĉi-grupo, ĝi karakteriziĝas pro la ĉeesto de tri hidroksilaj grupiĝoj en la pozicioj 3, 4 kaj 5 sur aromata ringo.

Kaŭze de ĝia flaviliuma nukleo, la delfinidinoj posedas fortan reakciemon kun la nukleofilaj radikaloj, kaj estas molekuloj relative malstabilaj kaj do, praktike neekzistantaj laŭ ties liberformo en la vegetalaj histoj. La aldono de iu glukozido al ĝia strukturo donas stabilecon kaj solveblecon al la grupo. La heterozidoj estigitaj per kondensiĝo de unu delfinidino kaj unu ozo apartenas al la familio de la antocianozidoj, kiuj rilatas al vasta gamo da koloraj pigmentoj.

La delfinidinoj estis unuafoje izolitaj per hidrolizo, en 1915, en la petaloj blupurpuraj de la Delphinium consolida, specio klasita en la genro Consolida regalis Gray, far la pioniroj en la analizo pri florpigmentoj, Richard Willstätter (1872-1942) kaj Meig.

## Literaturo 
* Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology: 10 Volume Set
* Wine Chemistry and Biochemistry, M. Victoria Moreno-Arribas, Carmen Polo
* Principles of Food Chemistry, John M. deMan
* Structure and Chemistry (Part F), Volume 20, Atta-ur-Rahman
* Issues in Biochemistry and Geochemistry: 2011 Edition
* Basic Food Chemistry, Frank Lee
* Fortschritte der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianino
Anthocyanidine.svg|Antocianidino
Cyanidin_3D.png|Cianidino
Flavylium_cation.svg|Flaviliuma jono
Chrysanthemums.jpg|Krizantemino
Malvidin_3D.png|Malvidino
Pelargonidin_3D.png|Pelargonidino
Peonidin_3D.png|Peonidino
Petunidin_3D.png|Petunidino
Hydrangea_macrophylla_-_Hortensia_hydrangea.jpg|pH
Richard_Willst%C3%A4tter.jpg|Richard Willstätter(1872-1942)

## Referencoj 
Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Flavonoidoj
Kategorio:Flavanoloj
Maljunulejo

[eta|350px|Maljunulo ĉe [maljunulejo en Norvegio dum Kristnasko.]]
**Maljunulejo** aŭ **Kadukulejo** estas rezidejo por maljunuloj, nome sociala aŭ privata institucio (foje administrata kiel gerontologia centro, foje kiel partikulara hejmo kun aŭ sen kuracservoj aldonaj) en kiu loĝas ĉu provizore aŭ maljunaj personoj ĉefe kun difinita grado de dependeco. En la maljunulejoj oni havigas servojn de persona disvolvigo kaj atento socisana. En la kazoj en kiuj oni inkludas gerontologiajn servojn, temas pri teamo de profesiuloj taŭgaj kun specifa gerontologia trejnado, kun eduko en diversaj specialaĵoj.

## Referencoj
Oteșani (komunumo, Vâlcea)

**Oteșani** [oteŝanj'] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el kvin vilaĝoj: Bogdănești, Cârstănești, Cucești, Oteșani (la sidejo) kaj Sub Deal.

Oteșani situas ĉe la rivero Luncavăț, dek kilometrojn sude de la urbo Horezu. La nacia vojo DN65C, kiu sekvas la riveron, trapasas ĉiujn ĝiajn vilaĝojn escepte de Sub Deal, kiu situas 120 metrojn pli alte, for de la rivero.

En Oteșani naskiĝis la komponisto Ion Dumitrescu (1913–1996).

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo ĉe ghidulprimariilor.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Păușești (komunumo, Vâlcea)

**Păușești** [pǝŭŝeŝtj'] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el ok vilaĝoj: Barcanele, Buzdugan, Cernelele, Păușești (la sidejo), Păușești-Otăsău, Serbănești, Solicești kaj Văleni.

Păușești situas sud-okcidente de la urbo Băile Govora, en la valo de la rivereto *Otăsău*. Norde de Solicești pasas la nacia vojo DN 67 inter Horezu (20 km) kaj Râmnicu Vâlcea (30 km).

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
János Grofcsik

**János Grofcsik** [jAnoŝ grofĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grofcsik János** estis hungara kemiisto, instruisto, profesoro.

János Grofcsik naskiĝis la  1890 en Pápa. Li mortis la  1977 en Budapeŝto http://nevpont.hu/view/9096.

## Biografio 
János Grofcsik frekventis gimnazion en Veszprém (urbo), poste li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1912, fine li plulernis en Berlino unu jaron. Post siaj studoj li laboris komence en kemia instituto, poste li instruis en industria lernejo en Budapeŝto ĝis 1920. Li havis postenon en uzino pri ceramikaĵoj en Városlőd ĝis 1940, poste li gvidis similajn uzinojn. En 1951 li estis nomumita publika eksterordinara profesoro Universitato de Panonio en 1951, poste li estis ankaŭ katedrestro. En 1952 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis. Ekde 1957 li gvidis esploran instituton.

Li ricevis premion en 1953. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li estis fama velboatisto en Balatono.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Építőipari anyagtan* (1921, 1922)
* *Gyakorlati szervetlen kémia* (1934)
* *Kerámia* (1940)
* *Kerámiai anyagok a kémiai iparban* (1948)
* *A portlandcement-klinker ásványi alkatrészeinek meghatározása* (1951)
* *Homokkő felhasználása szilikatégla gyártására* (1958)
* *Finomkerámiai gyártmányok égetésénél végbemenő folyamatok* (1961)
* *A magyar finomkerámiaipar története* (1973)

## Memorigiloj 
* busto en Veszprém de 1977

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Perișani (komunumo, Vâlcea)

**Perișani** [periŝanj'] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el ok vilaĝoj: Băiașu, Mlăceni, Perișani (la sidejo), Podeni, Poiana, Pripoare, Spinu kaj Surdoiu.

Perișani situas oriente de la urbo Brezoi en regiono nomata *Țara Loviștei*. Tra la komunumo pasas la nacia vojo DN 7D inter Câineni kaj la distrikto Argeș, kiu tamen ne plenumas la normojn de modernaj naciaj vojoj. Pli grava por la loka trafiko estas la distrikta vojo DJ 703M, per kiu post 10 kilometroj atingeblas la valo de Olt kaj la nacia vojo DN 7, kaj plue post 24 kilometroj Brezoi.

La plej proksima fervoja stacio estas Cornet.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Sanlaboristo

**Sanlaboristo** aŭ **sanprofesiulo** estas individuo kiu havigas preventan, kuracan, propagandan aŭ rehabilitan sansistemajn servojn en sistema maniero al homoj, familioj aŭ komunumoj.

Sanprofesiulo povas labori ene de medicina, kirurga, akuŝscienca, dentokuraca, flegada, farmacia, psikologia aŭ similaj sanprofesioj. Sanprofesiulo povas ankaŭ esti fakulo pri publika/komunuma sano laboranta por la komuna bonfarto de la socio.

## Profesiuloj 
San-laboristoj povas esti kuracistoj, dentistoj, farmaciistoj, flegistoj, kirurgoj, atletotrejnistoj, akuŝistoj, nutristoj, dietistoj, psikoterapiistoj, psikologoj, kiropraktikistoj, socialaj laboristoj, okupterapiistoj, fizioterapiistoj, radiografiistoj, logopediistoj, laboratoriistoj kaj ampleksa vario de aliaj teknikistoj trejnitaj por havigi kelkan tipon de sanservo. Ili plej ofte laboras en hospitaloj, malsanulejoj kaj aliaj servejoj, sed ankaŭ en akademia trejnado, esplorado, kaj administrado. Kelkaj havigas flegadon kaj zorgadon por pacientoj en privataj hejmoj. Multaj landoj havas grandan nombron de komunumaj sanlaboristoj kiuj laboras ekster formalaj sanzorgaj institucioj. Ankaŭ administristoj, informteknikistoj, kaj alia helpa personaro kaj subtenlaboristoj estas konsiderata ŝlosila parto de sanzorgado en laborteamoj.

## Vidu ankaŭ 
* Sano
* Sansistemo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* World Health Organization: Sanlaboristoj

Kategorio:Sano
Sociala subteno

[eta|350ra|Maljunulo ĉe [maljunulejo en Norvegio dum Kristnasko.]]
**Sociala subteno** aŭ **socia subteno** estas la percepto kaj fakto ke oni zorgas, havas disponeblan helpon el aliaj personoj, kaj ke oni estas parto de subtena socia reto. Tiuj subtenaj rimedoj povas esti emociaj (ekz., emocia helpo), tuŝebla (ekz., financa helpo), informa (ekz., konsilo), aŭ akompano (ekz., sento de aparteno) kaj netuŝebla (ekz. persona konsilo). Sociala subteno povas esti mezurita kiel percepto ke oni havas disponeblan helpon, fakte oni ricevas helpon, aŭ laŭ la grado laŭ kiu persono estas integrata en socia reto. Subteno povas veni el multaj fontoj, kiaj familio, amikoj, maskotoj, najbaroj, kolegoj, organizaĵoj ktp. La sociala subteno havigita de registaro estas ofte aludita kiel **publika helpo.**

Sociala subteno estas studita pere de ampleksa gamo de fakoj kiaj psikologio, medicino, sociologio, flegado, publika sano, kaj sociala laboro. Sociala subteno estas ligata al multaj profitoj kaj por fizika kaj por mensa sanoj, sed sociala subteno ne ĉiam estas bonfartiga.

Oni proponis du ĉefajn modelojn por priskribi la ligilojn inter sociala subteno kaj sano: la stoka hipotezo kaj la rektefika hipotezo. Troviĝas ankaŭ seksaj kaj kulturaj diferencoj en sociala subteno.

## Notoj 
Kategorio:Socialaj aferoj
Socia medio

**Socia medio**, **socia kunteksto**, **socikultura kunteksto**, aŭ simple **medio**, referencas al la tuja fizika kaj socia setlado en kiu personoj vivas aŭ en kiu io okazas aŭ disvolviĝas. Ĝi inkludas la kulturon kie la individuo estis edukita aŭ loĝas kaj la personojn kaj instituciojn kun kiuj ili interagadas.

La interagado povas esti en la persono mem aŭ tra la amaskomunikilo, eĉ anonime aŭ unudirekta, kaj povas ne postuli ekvalecon de socia statuso. Tiele, la socia medio estas pli larĝa koncepto ol tiu de socia klaso aŭ socia etoso.

## Notoj
## Bibliografio
Leo Spitzer, "*Milieu* and *Ambience*: An Essay in Historical Semantics", in *Philosophy and Phenomenological Research* III (1942-3)
Kategorio:Sociologio
Trilobuloj

**Trilobuloj** aŭ **Trilobitoj** (latine *Trilobita*) estas klaso de formortintaj artropodoj.
maldekstre|ete|eta|140ra|La tri loboj de trilobulo

La plej fruaj fosiloj de Trilobitoj apartenas al Kambrio (antaŭ ĉ.500 milionoj da jaroj), la plej malfruaj al Permio (antaŭ ĉ.250 milionoj da jaroj)

## Etimologio 
La latina vorto *Trilobita* devenas de la prefikso *tri-* (tri) kaj de la vorto *lobum* (lobo), do *Trilobita* signifas *enhavantaj tri lobojn*. La esperanta traduko "Trilobuloj" retenas la originan signifon.

## Aspekto 
maldekstre|ete|eta|140ra|La tri sekcioj de trilobulo
La korpo de la trilobuloj enhavas tri lobojn: centran, dekstran kaj maldekstran. Aldone, la korpo enhavas tri partojn: antaŭan, centran kaj malantaŭan. Nur la centra parto (torako) estas dividata en segmentoj (ĝis 60), al kiuj estas kunligataj la kruroj.

La trilobuloj estis malgrandaj bestoj. Kutime ili estis longaj kelkajn cm aŭ malmultajn dm; la plej granda fosilo trovita ĝis nun (*Isotelus rex*) estas longa ĉ.70 cm kaj larĝa ĉ.40 cm.

## Ekologio 
La trilobuloj vivis sur la fondo de la oceanoj kaj de la maroj; ili estis bentosaj vagantaj bestoj. Oni supozas ke kelkaj trilobuloj kapablis ankaŭ naĝi.

La ĉeesto de okuloj en preskaŭ ĉiuj trilobuloj montras ke la trilobuloj vivis kutime en malgranda profundo, atingebla de la suna lumo, eble ĝis 100 aŭ 200 m. Kelkaj specioj (nome la blindaj specioj) verŝajne adaptiĝis al abismoj.

Malfacilas kompreni el fosiloj kion kaj kiel la trilobuloj manĝis. Supozeble, kelkaj estis predistoj kaj kaptis ĉefe marajn vermojn; aliaj manĝis nur mortintajn bestojn; aliaj plue eble manĝis mikroorganismojn.

## Ovoj kaj larvoj 
Tre verŝajne la trilobuloj demetis ovojn, sed la fosiloj ne donas klarajn informojn prie.

Oni trovis plurajn fosilojn de larvoj de trilobuloj. En la unua stadio, la larvo estis tre malgranda (malpli ol 1 cm), senkrura kaj ronda.
ete|maldekstre|220ra|eta|La kreskostadioj de trilobulaj larvoj

## Evoluo 
Ĉiuj 9 ordoj de trilobuloj, krom unu (*Phacopida*), aperis dum Kambrio (4 ordoj jam dum frua Kambrio).

La trilobuloj estis abundaj ĝis la fino de Devonio, kiam granda amasestingo okazis, formortiganta ĉirkaŭ 60% (eble 80%) de la specioj tiam vivantaj. Pri trilobuloj, nur unu ordo (*Proetida*) pretervivis ĝis Permio.

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj
Infandisvolviĝo

[eta|[Esplorado]]

**Infandisvolviĝo** aludas al la biologiaj, psikologiaj kaj emociaj ŝanĝoj kiuj okazas en homaj estaĵoj inter nasko kaj la fino de la adolesko, dum la individuo progresas el dependeco al pliiĝanta aŭtonomeco. Temas pri kontinua procezo kun antaŭvidebla sekvenco kvankam kun unika irado por ĉiu infano. Ĝi ne progresas je sama maniero ĉe ĉiu etapo kaj ĝi dependas el antaŭaj tipoj de disvolviĝo. Ĉar tiuj disvolviĝaj ŝanĝoj povas esti tre forte influitaj de genetikaj faktoroj kaj okazaĵoj dum la antaŭnaska vivo, genetiko kaj antaŭnaska disvolviĝo estas kutime inkluditaj kiel parto de la studo de Infandisvolviĝo. Rilataj terminoj estas *disvolv-psikologio*, reference al disvolviĝo tra la tuta vivodaŭro, kaj pediatrio, nome branĉo de medicino rilata al la infanzorgado. Disvolviĝa ŝanĝo povas okazi kiel rezulto de genetike kontrolitaj procezoj konataj kiel maturiĝo, aŭ kiel rezulto de mediaj faktoroj kaj lernado, sed plej ofte enhavas interagadon inter ambaŭ. Ĝi povas okazi ankaŭ kiel rezulto de homa naturo kaj la kapablo por lerni el la propra medio.

Estas variaj difinoj pri la periodoj en Infandisvolviĝo, ĉar ĉiu periodo estas kontinua kun individuaj diferencoj rilate al komenco kaj fino.

Helpi infandisvolviĝon pere de gepatra trejnado, inter aliaj faktoroj, plibonigas bonajn indicojn de Infandisvolviĝo.
Gepatroj ludas gravan rolon en la infanaj vivo, sociigo, kaj disvolviĝo. Havi multajn patrojn povas aldoni stabilecon al la infana vivo kaj tiele plikuraĝigi sandisvolviĝon. Alia influfaktoro en infandisvolviĝo estas la kvalito de ties zorgado. Infanzorgadaj programoj prezentas ŝlosilan oportunon por la helpo de infandisvolviĝo.

Optimuma disvolviĝo de infanoj estas konsiderata ŝlosila por la socio kaj tiele gravas kompreni la socian, kognan, emocian, kaj edukan disvolviĝojn de infanoj. Pliigita esplorado kaj intereso en tiu fako rezultis en novaj teorioj kaj strategioj, kun specifa rigardo al la praktiko kiu helpas disvolviĝon ene de la lerneja sistemo. Aldone al toi estas ankaŭ kelkaj teorioj kiuj klopodas priskribi sekvencon de statoj kiuj komponas la infandisvolviĝon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ninivaggi, F.J. (2013). Biomental Child Development: Perspectives on Psychology and Parenting. Lanham, MD: Rowman & Littlefield.

## Eksteraj ligiloj 
* The Society for Research in Child Development (SRCD)
* Child development, including developmental delays
* Developmental Psychology: teaching about child development
* Child Development – Parenting – Child Psychology Info
* World Association for Infant Mental Health
* Child Development Guide | Developmental Stages From Birth To Teens
* It's the Parenting, Dodo | Living Hero Radio Show and Podcast special. With Arun Gandhi telling 4 stories of growing up with Mahatma Gandhi's non-violent parenting and childhood development practices and Marcy Axness, author of *Parenting for Peace* giving parenting guidelines and information. Jan 2013


Kategorio:Disvolviĝa psikologio
Kategorio:Infanaĝo
Peonidino

|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj**
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Damaĝo
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)
|}

**Peonidino** aŭ **peonidolo** estas organika kombinaĵo kiu apartenas al la familio de la antocianidinoj kaj prezentanta grupon de flavonoidoj. Ĝi estas vegetala pigmento tre grava kiu, asociita al la flavono aŭ flavonoloj, donas ekzemple la rozkoloron al certaj kultivaroj de *Paeonia lactiflora* en Ĉinio, el kie fontas ĝia nomo. Peonidino ankaŭ ĉeestas en pluraj blufloroj de certaj specioj de *Ipomoea tricolor*.

## Proprecoj 
La peonidino partoprenas en la grupo de ses ĉefaj antocianidinoj trovataj en plantoj, kune kun cianidino, delfinidino, pelargonidino, malvidino kaj petunidino. En ĉi-familio, ĝi karakteriziĝas pro la ĉeesto de grupiĝo OH− en la pozicio 4 de la aromata ringo krom alia grupiĝo metoksila (R-O-CH3) en la pozicioj 3 de la aromata ringo.

Kaŭze de ĝia flaviliuma nukleo, kiu posedas fortan reakciemon kun la nukleofilaj substancoj, la peonidino estas molekulo relative malstabila, kaj do malfacile troviĝas en ĝia pura formo en la vegetalaj histoj. La aldono de iu sukero en la karbono-3 donas al ĝia strukturo pli grandan stabilecon kaj solveblecon. Ĝenerale, la heterozidoj estigitaj per kondensiĝo de la peonidino kaj unu aŭ pluraj ozoj (eventuale aciklaj) produktas antocianozidojn multe pli stabilajn.

En laboratorio, la substanco estiĝas en ĝia pura formo kiel solido kies koloroj varias inter flavgriza kaj ruĝo-bruna, solvebla en etanolo kaj akvo. Ĝi devas enstokiĝi for de la lumo.

## Literaturo 
* Basic Food Chemistry, Frank Lee
* Wine Chemistry and Biochemistry, M. Victoria Moreno-Arribas, Carmen Polo
* Food Chemistry Research Developments, Konstantinos N. Papadopoulos
* Issues in General Food Research: 2011 Edition
* Food Chemistry, H.-D. Belitz, Werner Grosch, Peter Schieberle
* The Chemistry of Food, Jan Velisek
* Structure and Chemistry (Part F), Volume 20, Atta-ur-Rahman
* Studies in Natural Products Chemistry, Volume 42
* Concise Encyclopedia Chemistry
* Biological Pigments: Advances in Research and Application: 2011 Edition

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianino
Cyanidin_3D.png|Cianidino
Delphinidin_3D.png|Delfinidino
Malvidin_3D.png|Malvidino
Pelargonidin 3D.png|Pelargonidino
Petunidin_3D.png|Petunidino
Syringic_acid_3D.png|Siringata acido

## Referencoj 
Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Flavonoidoj
Kategorio:Flavanoloj
Infanzorgado

[eta|dekstra|180px|Infanzorgado en [Afganio.]]
**Infanzorgado** estas zorgado kaj superrigardo de infano aŭ infanoj, kutime el aĝo de ses semajnoj al aĝo de dek tri jaroj. Infanzorgado estas la agado aŭ kapablo zorgi infanojn kutime ĉe infanzorgejo, infanĝardeno, fare de infanvartisto aŭ de aliaj farantoj. Infanzorgado estas larĝa temo kiu kovras ampleksan gamon de kuntekstoj, agadoj, sociaj kaj kulturaj konvencioj, kaj institucioj. La majoritato de infanzorgaj institucioj kiuj estas disponeblaj postulas ke farantoj de infanzorgado havu etendan trejnadon en sukuro kaj korpulma revivigo. Aldone, kutime oni postulas historifonan esploradon, analizon pri drogoj aŭ aliajn postulojn.

Infanzorgado povas kosti ĝis $15,000 por unu jaro en Usono. La averaĝa ĉiujara kosto de tuttempa zorgado estas por infano en centro de infanzorgado game el $4,863 en Misisipio al $16,430 en Masaĉuseco.
Komenca infanzorgado estas tre grava kaj ofte tuŝas komponantojn de Infandisvolviĝo. Farantoj de Infanzorgado estas oniaj unuaj infaninstruistoj, kaj tiele ludas ŝlosilan rolon en oniaj sistemoj de komenca infan-eduko. Bonkvalita infanzorgado el juna aĝo povas havi grandan rezulton en la estontaj sukcesoj de infanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Bebovartejo
* Elementa lernejo
* Gastvartisto
* Infanĝardeno
* Infandisvolviĝo
* Vartisto

## Notoj 
Kategorio:Infanoj
Kategorio:Sansistemo
Kategorio:Eduksistemo
Kategorio:Sociaj servoj
Kategorio:Socialaj servoj
Infanvartisto

eta|dekstra|230px|Infanvartistino legas por infanino.
**Infanvartisto** dediĉas sin portempe al infanzorgado. Infanvartado povas esti pagata laborposteno por ĉiuj aĝoj; tamen, ĝi estas lastatempe plej bone konata kiel portempa agado por junulinoj kiuj estas tro junaj por postuli al pagita dungado en la ĝenerala ekonomio de laborforto. Ĝi permesas aŭtonomecon el gepatra kontrolo, kaj enspezon de mono, same kiel estas enkonduko al la teknikoj de Infanzorgado. Ĝi aperis kiel socia rolo por junulinoj en la 1920-aj jaroj (antaŭe tio funkciis kiel tute nepagata dediĉo de pli aĝaj infaninoj aŭ kiel pagata dungado de pli aĝaj virinoj ĉe altaj klasoj), kaj iĝis ĉefe grava en ĉeurba Usono en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, kiam estis abundo de malgrandaj infanoj.

En Eŭropo el la 1970-aj jaroj infanvartado estis unu el ĉefaj dediĉoj al kiuj povas postuli junulinoj kiuj veturis alilanden ĉefe al Britio aŭ Francio por lerni lingvojn: vidu sistemon *au pair*.

Infanvartado stimulis pliigantan produktaron de popola kulturo, urbaj legendoj, materialo por romanoj, hororfilmoj kaj eĉ specifa branĉo de pornografio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Miriam Forman-Brunell. Babysitter: An American History. New York University Press, June, 2009.

## Vidu ankaŭ 
* Gastvartisto
* Infanzorgado

## Eksteraj ligiloj 
* Babysitting courses provided by the American Red Cross 
* YourChild: Babysitter Safety University of Michigan Health System
* A guide to the business of babysitting in the United States 
* Quality Child Care  From University of Florida/IFAS Department of Family, Youth and Community Sciences, Factors in choosing quality child care.
* http://thelawdictionary.org/article/do-we-need-to-give-our-babysitter-a-1099-tax-form/ Babysitters and 1099 forms
* Where babysitting is moving towards 

Kategorio:Infanzorgado
Sanpolitiko

[eta|Ĉefa sidejo de la [Monda Organizaĵo pri Sano en Ĝenevo, Svisio.]]

**Sanpolitiko** povas esti difinita kiel "decidoj, planoj, kaj agadoj kiuj estas entreprenita por atingi specifan sanzorgadajn celojn ene de socio." laŭ la Monda Organizaĵo pri Sano, klara sanpolitiko povas atingi la jenon: ĝi difinas vidon por la futuro; ĝi markas prioritatojn kaj la esperitajn rolojn de diferencaj grupoj; kaj ĝi konstruas interkonsentojn kaj informas la homojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Monda sano
* Publika sano

## Eksteraj ligiloj 
* Alliance for Health Policy and Systems Research
* *Health Policy and Planning* ĵurnalo
* Centre for History in Public Health, London School of Hygiene and Tropical Medicine

Kategorio:Politiko pri sano
Monda sano

[eta|Ĉefa sidejo de la [Monda Organizaĵo pri Sano en Ĝenevo, Svisio.]]
**Monda sano** aŭ **tutmonda sano** estas la sano de la loĝantaroj en tutmonda kunteksto; ĝi estis difinita kiel "la areo de studo, esplorado kaj praktiko kiu markas prioritaton al plibonigo de sano kaj al atingo de egaleco en sano por ĉiuj personoj tutmonde". Problemoj kiuj transpasas ŝtatajn landlimojn aŭ havas tutmondajn politikajn kaj ekonomiajn rezultojn estas ofte emfazigitaj. Tiele, tutmonda sano temas pri tutmonda sanplibonigo, reduktado de malegaleco, kaj protektado kontraŭ tutmondaj minacoj kiuj preteratentas ŝtatajn landlimojn. Monda sano devas esti nekonfuzita kun internacia sano, kiu estas difinita kiel branĉo de publika sano fokuse al evolulandoj kaj al eksterlandaj helpoklopodoj fare de industrilandoj.

La hegemonia agentejo asocia kun tutmonda sano (kaj kun internacia sano) estas la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS, aŭ WHO laŭ anglalingvaj sigloj). Aliaj gravaj agentejoj rilate al tutmonda sano estas UNICEF, Monda Nutroprogramo, kaj la Monda Banko. Ankaŭ Unuiĝintaj Nacioj ludis gravan rolon pere de la deklaro de la Jarmilaj Evoluigaj Celoj.

## Vidu ankaŭ 
* Monda Tago de Sano
* Sanpolitiko
* Universala sanzorgado

## Notoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Global Health Initiative  – senpagaj kursoj pri ĉefaj tutmondaj malsanoj
* GlobalHealth.gov (ĉe usona *Department of Health & Human Services*)
* Partnership for Maternal, Newborn and Child Health
* Roll Back Malaria  – tutmonda partnereco kontraŭ malario
* Stop TB – tutmonda partnereco kontraŭ tuberkulozo
Monumento al la viktimoj de ukraina genocido sur Tombejo Rakowicki

eta|Monumento al la viktimoj de ukraina genocido en Volinio

**Monumento al la viktimoj de ukraina genocido en Volinio** (Pomnik ofiar ukraińskiego ludobójstwa na Wołyniu) – la monumento troviĝanta en Krakovo sur Tombejo Rakowicki ĉe la str. Rakowicka 26.

Urba Konsilio de Krakovo voĉdonis la 26-an de majo 2004. Iniciatinto kaj doninto de la monumento estas Societo de Nacia Memoro je la nomo al Unua Marŝalo de Pollando Józef Piłsudski en Krakovo.

La monumento, kies aŭtoro estas Czesław Dźwigaj, profesoro de la Akademio de Belartoj je la nomo al Jan Matejko en Krakovo prezentiĝas kiel malfermita libro kaj konsistas el du oblikvaj rilate al si tabuloj kunligitaj per bronza muldaĵo reprezentanta homajn siluetojn. Sur la dekstra tabulo estas skizo de la areo de sud-orientaj teritorioj de la Dua Pola Respubliko kune kun kelkaj lokoj. La monumento staras sur piedestalo kun dimensio 90x90 cm. Larĝo de la monumento estas 150 cm, alto kun siklo 240 cm. La monumento memorigas polajn viktimojn de la Volinia masakro. Surskriboj sur ĝi tekstas:

*Ne pri venĝo, sed pri memoro vokas la viktimoj, Patrujo estas tero kaj tomboj – nacioj perdinte la memoron perdas la vivon, Por la nacia memoro kaj omaĝe al la viktimoj de genocido, kiun faris dum la Dua Mondmilito kontraŭ poloj – Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj kaj Ukraina Ribela Armeo. En la 61-a datreveno de la tragedio – Kraków 2004.*

La monumento troviĝas ĉe la sud-okcidenta muro de la tombejo Rakowicki, en zono n-ro 49, apud austria milita tombejo n-ro 388. Oni ĝin malkovris la 17-an de septembro 2004 en la 61-a datreveno de amasa murdado de poloj loĝintaj en la Lim-Regionaj vojevodioj de la Dua Pola Respubliko.

## Vidu ankaŭ 
* Huta Pieniacka
* Ostrówki
* Krimo en Niemilia
* Sanga dimanĉo en Volinio
* Monumento de Volinia Masakro en Varsovio

## Bibliografio 
* *Głos Kresowian. Biuletyn Informacyjny Kresowego Ruchu Patriotycznego* (Voĉo de landlimregionuloj. Informa Bulteno de Landlimregiona Patriota Movado), nr-o 8/2004

Kategorio:Monumentoj en Pollando
Kategorio:Konstruaĵoj en Krakovo
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Publika sano

[eta|Tutmondaj ĵurnaloj pri [vakcino kontraŭ poliomjelito (13-a de aprilo 1955)]]
**Publika sano** referencas al "la scienco kaj arto preventi malsanon, plilongiganta vivon kaj helpante sanon pere de organizitaj klopodoj kaj informitaj elektoj de socio, organizoj, kaj publikaj kaj privataj, komunumoj kaj individuoj." Ĝi rilatas al minacoj kontraŭ la sano bazitaj sur loĝantarsanaj analizoj. La koncerna loĝantaro povas esti tiom malgranda kiel grupeto de personoj, or tiom granda kiel la tuto de loĝantoj de kelkaj kontinentoj (por ekzemplo, ĉe la kazo de pandemio). La dimensioj de sano povas enhavi "staton de kompleta fizika, mensa kaj socia bonfarto kaj ne sole la foresto de malsano aŭ malsaneco", kiel difinita de la Monda Organizaĵo pri Sano de Unuiĝintaj Nacioj. Publika sano aligas interfakajn alproksimiĝojn de epidemiologio, biostatistiko kaj sanservoj. Media sano, komunuma sano, kondutosano, sanekonomiko, publika politiko, asekurmedicino kaj laborprotekto estas aliaj gravaj subfakoj.

La fokuso de la interveno de la publika sano estas plibonigi sanon kaj kvaliton de vivo pere de preventado kaj traktado de malsanoj kaj de aliaj fizikaj kaj mensaj sankondiĉoj. Tio faratas pere de priatentado de kazoj kaj de sanindikiloj, kaj pere de helpado al sanigaj kondutoj. Ekzemploj de oftaj publiksanaj politikoj estas stimulado de manlavado, mamnutrado, vakcinado, kaj liverado de kondomoj por kontroli la disvastigon de venereaj malsanoj.

Moderna publiksana praktikado postulas interfakajn teamojn de publikaj sanlaboristoj kaj profesiuloj kiaj kuracistoj specializitaj en publika sano/komunuma medicino/infekta malsano, psikologoj, epidemiologoj, biostatistikistoj, helpaj kuracistoj, flegistoj, akuŝistoj, medicinaj mikrobiologoj, primediaj sanlaboristoj / publiksanaj inspektistoj, farmaciistoj, apotekistoj, denthigienistoj, dietistoj kaj nutristoj, bestokuracistoj, publiksanaj inĝenieroj, publiksanaj advokatoj, sociologoj, komunumdisvolvigaj laboristoj, komunikfakuloj, bioetikistoj, kaj aliaj.

## Referencoj 
## Literaturo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
*Higieno

## Eksteraj ligiloj 
* Health-EU, oficiala portalo pri publika sano de la Eŭropa Unio
* The Healthy Village , Public Health Awareness and Advocacy
* Healthy Stories, kolekto de historioj pri publika sano de la Sanservo de la Kantono Miami-Dade, Florido
* What Is Public Health?  de Association of Schools and Programs of Public Health
* "From Flies and Filth to Food and Fever" campaign

Kategorio:Sano
Kategorio:Politiko
Mátyás Keresztes

**Mátyás Keresztes** [mAtjAŝ keresteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztes Mátyás** estis hungara kemiisto.

Mátyás Keresztes http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/kereszt.html naskiĝis la  1910 en Budapeŝto. Li mortis la  1973 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mátyás Keresztes akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1935, poste li laboris en kemia uzino de Pétfürdő ĝis 1947. Li partoprenis en la rekonstruo de la uzino post la 2-a mondmilito. En 1952 en Kazincbarcika li gvidis establon de kemia uzino (kombinato). Post jaroj li faris la samon en Tiszapalkonya. En 1957 li kandidatiĝis. En 1963 li estis nomumita gvidanto de kemia trusto. Li plurfoje ricevis premiojn. havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Nitrogénipar* (1955) - libro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Petunidino

|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj**  
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo||  
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)
|}

**Petunidino** aŭ **petunidol** estas natura organika komponaĵo el la familio de la antocianidinoj. Ĝi estas vegetala pigmento kiu donas la koloron malhelruĝan al la *Malva sylvestris*, al kelkaj specioj *Schinus Molle* kaj al certaj florpetaloj. Ĝia nomo devenas el la komenco de la 20-a jarcento kiam ĝi estis identigita en la floro de la petunio, kiam tri aliaj pigmentoj estis same identigitaj kiel cianidino, malvidino kaj la peonidino.

## Proprecoj 
La petunidino, kune kun la tri supraj pigmentoj, krom la delfinidinoj kaj pelargonidinoj, estas la ĉefaj konstituantoj de la familio de la antocianidinoj. La antocianinoj estas akvosolveblaj pigmentoj respondecaj pri la koloroj, oranĝo, ruĝa, purpura kaj blua de kelkaj fruktoj, vegetaloj, cerealoj kaj floroj. La funkcio de la koloroj estas altiri polenigantoj kaj semdiseriĝantoj, krom agi kiel fotoprotektantoj, absorbantoj de la lumo klarverda kaj eliminantoj de la liberradikaloj generitaj dum fotosintezo.

Antocianidinoj estas derivaĵoj de la flaviliuma katjono. La ses antocianidinoj supre menciitaj posedas komunan grupiĝojn hidroksilajn OH− en la pozicioj de la karbonoj 3, 5 kaj 7, kvankam kelkaj diferencoj inter ili povas esti la substituado de la hidroksila grupo je la metoksila radikalo (R-O-CH3). La plej stabila el la ses antocianidinoj estas la malvidino, sekvata de la peonidino, petunidino, cianidino kaj delfinidino. La aldono de iu glikozido aldonas stabilecon kaj solveblecon al tiuj substancoj.

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianino
Cyanidin_3D.png|Cianidino
Delphinidin_3D.png|Delfinidino
Malvidin_3D.png|Malvidino
Pelargonidin 3D.png|Pelargonidino
Peonidin 3D.png|Peonidino
Syringic_acid_3D.png|Siringata acido
Aronia_prunifolia0.jpg|Aronia prunifolia
Stokesialaevis.jpg|Stokesia laevis
Wilde Malve am Donaudamm.jpg|Malva sylvestris
Vaccinium_corymbosum(01).jpg|Vaccinium corymbosum
Vitis_vinifera_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-145.jpg|Vitis vinifera

## Literaturo 
* Food Chemistry Research Developments, Konstantinos N. Papadopoulos
* Wine Chemistry and Biochemistry, M. Victoria Moreno-Arribas, Carmen Polo
* Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology: 10 Volume Set
* Basic Food Chemistry, Frank Lee
* Structure and Chemistry (Part F), Volume 20, Atta-ur-Rahman
* Flavonoids: Chemistry, Biochemistry and Applications, Oyvind M. Andersen, Kenneth R. Markham
* Food Flavors and Chemistry: Advances of the New Millennium, Arthur M. Spanier
* The Chemistry of Food, Jan Velisek
* Studies in Natural Products Chemistry, Volume 42
* Advances in Potato Chemistry and Technology, Jaspreet Singh, Lovedeep Kaur

Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Flavonoidoj
Kategorio:Flavanoloj
Béla Lányi

**Béla Lányi** [lAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lányi Béla** estis hungara kemiisto, profesoro.

Béla Lányi http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/lanyi.html naskiĝis la  1894 en Szolnok. Li mortis la  1968 en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Lányi frekventis bazlernejon kaj en gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis ekde 1913 en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, tial li akiris kemian diplomon nur en 1921, poste li restis samloke kiel vicprofesoro. En la studjaro 1925 helpe de stipendio li esploris en instituto en Berlino. Li doktoriĝis en 1927, en 1931 li atingis la instruan rangon privata profesoro, en 1939 publika eksterordinara profesoro, en 1942 publika oedinara profesoro, samtempe katedrestro. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 li savis ilaron kaj bibliotekon de la katedro. En 1952 li kandidatiĝis, en 1956 li doktoriĝis, en la sekva jaro li pensiuliĝis. Li okupiĝis ĉefe pri produktado de aluminia oksido kaj aluminio. Li ricevis korespondantan membrecon en 1965 en Scienca Akademio de Zagrebo.

## Liaj libroj (elekto) 
* *Elektrokémia I.* (1946)
* *Elektrokémia * (1947)
* *Elektrotermikus eljárások* (1955)
* *Általános és fizikai kémiából válogatott fejezetek* (1961)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Leó Liebermann

**Leó Liebermann,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Liebermann Leó** estis hungara kemiisto, profesoro. Lia nobela antaŭnomo ekde 1905 estis *szentlőrinci*.

Leó Liebermann http://baratikor.semmelweis.hu/galeria/page.php?id=172 naskiĝis la  1852 en Debrecen. Li mortis la  1926 en Budapeŝto.

## Biografio 
Leó Liebermann devenis el juda familio. Li akiris kuracistan diplomon en universitato de Vieno en 1874, poste li plulernis kaj instruis en universitato de Innsbruck. En la sekva jaro li akiris plian diplomon, poste li instruis jam kiel privata profesoro. En 1878 li instruis en Universitato de Budapeŝto, inter 1879 kaj 1902 en Veterinara Instituto de Budapeŝto (poste altlernejo) li instruis kemion. Ekde 1881 li ankaŭ gvidis instituton pri ekzamenado de vinoj. En 1895 li estis nomumita reĝa konsilisto, en 1910 koortega konsilisto. Inter 1902 kaj 1926 li estis publika ordinara profesoro en Universitato de Budapeŝto, dume li estis dekano 2 jarojn. Li estis pioniro de la hungara ekzamenado pri vinoj, sed li okupiĝis ankaŭ pri aliaj nutraĵoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Der Begriff des Lebens* (1876)
* *Az életvegytan jelen álláspontja* (1882)
* *Die chemische Praxis auf dem Gebiete der Gesundheitspflege und gerichtlichen Medizin* (1899)
* *Chemia* (1900) - studenta lernolibro kune kun István Bugarszky

## Memorigiloj 
* reliefa memortabulo en Várpalota

## Fontoj 
* http://portal.debrecen.hu/varosunk/kikicsoda/liebermannleo_kikicsoda.html  
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto 
* (la koncerna teksto estas legebla en la 93-a paĝo)
* (la koncerna teksto estas legebla en la 128-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Universitato de Innsbruck
Mihály Mester

**Mihály MESTER** [meŝter] rumania hungara pedagogo, universitata instruisto, fakverkisto, tradukisto. Li naskiĝis en Sângeorgiu de Pădure la 20-an de junio 1933. 
## Kariero
Mihály Mester akiris diplomojn de bazlerneja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1953, de mezlernaja instruisto pri pedagogio-psikologio en 1957 en Universitato Bolyai de Kluĵo. Li estis lernejestro ĝis 1966 (Găiești, Sovata), poste ĝis 1973 li okupis postenojn politikajn, inter 1973 kaj 1990 li estis lernejinspektisto en Târgu Mureș. De 1990 li instruis en la hungarlingva Pedagogia Liceo de Târgu Mureș, poste en la sekcioj de Târgu Mureș de Reformita Universitato Károli Gáspár de Budapest (inter 1990-2011) kaj de UBB de Kluĵo (inter 2000 kaj 2009).

## Tradukaĵo
**Gyógypedagógia* Speciala pedagogio (Tankönyv az óvónő- és tanítóképzők XIII. osztálya számára, [Lernolibro])  , Editura Didactică și Pedagogică, R. A. București, 1996.
## Faklibro
**Az erdélyi magyar nyelvű tanítóképzés vázlatos története*, [Skeleta historio de hungarlingva porinstruista edukado en Transilvanio, kunulaŭtoro, Mentor Kiadó, Marosvárárhely, 2006.
## Studaĵoj
**Tanulmány a gyermekházi növendékek társadalmi beilleszkedéséről*, tíz éves statisztikai anyag és egyéb felmérések feldolgozásával (I-a didaktika grada faklaboraĵo), 1977
**Az osztályfőnöki munka főbb irányvonalai, gyakorlati útmutató osztályfőnököknek*, manuskripto 1981
**Családi nevelés és gyermekvédelem*, diplomstudaĵo, Esti Egyetem, 1979

## Fonto
*Kariertabelo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
Kastelo Andrássy (Monok)

La **Kastelo Andrássy** estas unu el la historiaj monumentoj de Monok.
eta|maldekstre|Kastelo Andrássy en Monok

## Historio 
La familio Andrássy akiris la bienon helpe de geedziĝo en la 1600-aj jaroj. La familio konstruis barokan kastelon en la 1750-aj jaroj. Kapelo estis alkonstruita en 1771. En la 19-a jarcento ĝi estis trakonstruita laŭ klasikismo. Ekde 1881 ĝi ne estis loĝata, ekde 1914 oni profitas ĝin lernejo.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo situas sola en granda parko. La konstruaĵo ĉefe formas U-literon. La fasado estas simetria, meze sur 4 kolonoj balkono etendiĝas. La 2 flankaj aloj helpe de la ĉefkonstruaĵo formas internan korton. Post la ĉefenirejo granda ĉambro estas videbla, kie estas atingeblaj la ŝtuparejo, koridoro, elirejo al la korto. Enirejo de la origina kapelo funkcias el la koridoro, sed la galerio havas pordon al la etaĝa koridoro. La ornama ĉambro troviĝas sur la etaĝo kune kun la balkono. La muroj estas kovritaj per freskoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://www.kastelyutak.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=401&Itemid=466 

Monok
Monok
Studo de Kantono Alameda

La **Studo de Kantono Alameda** estas studo de iaj loĝantoj de Kantono Alameda (Kalifornio) kiu ekzamenis la rilaton inter vivostilo kaj sano. La teamo de 1965 ricevis sandemandaron en 1965, 1973, 1985, 1988, 1994, kaj 1999. El la kolektita respondaro, Dro. Wingard kaj liaj kolegoj trovis ke tiuj kiuj sekvis la kvin praktikojn vivis pli sane kaj longedaŭre:
* Evitante fumadon.
* Korpekzercadante laŭregule.
* Retenante sanan korpo-pezon.
* Dormante po sep al ok horojn por nokto. 
* Limigante konsumadon de alkoholaĵoj.
Postaj studoj konsideris la efikon de religieco, socia statuso, kaj aŭdperdo super sanrezultoj.

## Referencoj
Kategorio:Aperis en 1965
Kategorio:Kalifornio
Kategorio:Epidemiologio
Kategorio:Sano
Informo Lalonde

La **Informo Lalonde**, aŭ en angla **Lalonde Report**, estas informo de 1974 produktita en Kanado oficiale titolita *A new perspective on the health of Canadians* (Nova vidpunkto pri la sano de kanadanoj). Ĝi proponis la koncepton "**health field**" (sankampo aŭ sanfako), identigante du ĉefajn san-rilatajn celojn: nome sansistemo; kaj preventado de sanproblemoj kaj sandisvolvigo.

## Aankampo 
La koncepto "health field", identigita en la informo Lalonde, estis konsiderata komponita de kvar interdependaj fakoj determinitaj kiel influaj sur la individua sano. Tiuj estas la jenaj:

* Biologio: ĉiuj aspektoj de sano, kaj fizika kaj mensa, disvolvigitaj ene de la homa korpo kaj influitaj de la genetika formado;
* Medio: ĉiuj aferoj rilataj al sano eksteraj al la homa korpo, sur kiu la individuo havas malmulte aŭ nenian kontrolon, kiaj la fizika kaj socia medioj; 
* Vivostilo: la aldono de personaj decidoj (t.e. sur kiu la individuo havas kontrolon) pri kiuj oni povas diri ke ili kontribuas al, aŭ kaŭzas, malsanon aŭ morton; 
* Sanzorga organizado: inkludas medicinan praktikon, flegadon, malsanulejojn, malsanulejojn, medicinajn drogojn, publiksanajn servojn, paramedicinajn servojn, dentotraktadon kaj aliajn sanservojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta teksto de la informo Lalonde ĉe *Health Canada*

Kategorio:Sano
Kategorio:Kanado
Kategorio:1974
Andrea Sacchi

**Andrea Sacchi** (30-a de novembro 1599 – 21-a de junio 1661) estis itala pentristo de Alta Baroka Klasikismo, aktiva en Romo. La generacio de artistoj kiuj kunhavis sian stilon inkludas la pentristojn Nicolas Poussin kaj Giovanni Battista Passeri, la skulptistojn Alessandro Algardi kaj François Duquesnoy, kaj la tiutempa biografiisto Giovanni Bellori. Li naskiĝis, laboris plejparte kaj mortiĝis en Romo. Li laboris en diversaj atelieroj kaj ricevis mendojn de la kardinalo Antonio Barberini ĉefe por lia palaco samnoma.

## Notoj 
## Literaturo
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo Artgalerio

Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Baroko
Prawobrzeże

**Prawobrzeże** estas kvartalo de la urbo Szczecin en Pollando. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 3-an lokon en la urbo; la 12-an de julio 2015 ĝi havis 82 261 loĝantojn. Prawobrzeże estas la plej orienta kaj la plej granda kvartalo de Szczecin, kun suma areo 149,2 km2.

Ĝi najbaras al la urbaj kvartaloj Północ kaj Śródmieście (okcidente).

En la jaroj 1954–1975 ĝi estis nomata "Dąbie". Nuntempa kvartalo estis establita la 28-an de novembro 1990.

## Setlejoj 
La teritorio de la kvartalo konsistas el 11 setlejoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Szczecin

Kategorio:Administra divido de Szczecin
Metilenverdo

**Metilenverdo** aŭ **verdo de metileno** estas heterocikla aromata kemia kombinaĵo simila al la metilenbluo kaj uzatas kiel tinkturo kaj en biologiaj nukletestoj por makuloj identigantaj bakteriojn. Metilenverdo estas la plej grava tinkturo surbaze de tiazino. Metilenverdo estas nitroderivaĵo de la metilenbluo kaj posedas superan lumrezistecon kompare kun la bluo de metileno.

Tamen ĝia malpreciza blueco-verda koloro ne estas tiom altira ol tiu de la metilenbluo. La naturo "oniuma" de la bazaj tinkturoj estas la ĉefa kaŭzo de ĝia fotosensiveco. Industrie, metilenbluo uzatas por kolorigi kotonon, silkon, ledon kaj paperon. La metilenverdo, kune kun la hemotoksilino, estas tre uzata en eksperimentoj histologiaj.

## Literaturo 
* Stainsfile 
* Synthetic Dyes in Biology, Medicine And Chemistry, Edward Gurr
* Citeulike.org 
* Colour Chemistry, R. L. Allen
* The Chemistry Of Synthetic Dyes, Volume 4, K Venkataraman

## Vidu ankaŭ 

Anthocyanidine.svg|Antocianino
Phenothiazin.svg|**Fenotiazino**
H%C3%A4matoxylin.svg|**Hemotoksilino**
Methylene_blue.svg|Metilenbluo
Methyl-orange-2D-skeletal.png|Metiloranĝo
Thiazine_numbering.png|Tiazino

## Referencoj 
Kategorio:PH Indikiloj
Peitoo

**Peitoo** - (helene * Πειθώ *, latine *Suada aŭ Suadela*) estis en la helena mitologio filino de Titano Oceano kaj lia edzino kaj fratino Tetiso.

Ŝi estis diino de flata persvado, flatoj kaj tentado. Ne estas mirinde, ke kun tiu ĉi arto ŝi estis servistino de la diino de amo Afrodíto kaj ŝia filo Eroso. Ŝi ankaŭ estis kunulino de Muzoj.

Al siaj favorantoj ŝi helpis gajni amon kaj sukcesojn. Honoris kaj amis ŝin prefere retoroj kaj amantoj. Ŝian influon kaj favoron atestas ankaŭ, ke ŝi havis sian altaron en la templo de diino Afrodito en Ateno.

Kiel la plej eminenta ago de la diino Peitoo estas prezentata helpo al la troja princo Pariso. Kun ŝia granda helpo li persvadis la belan Helenon, ke ŝi foriĝu sian edzon Menelaon kaj forveturu kun li en Trojon.

## Reflekto en arto 
La fiziognomio de Peitoo estas kaptita sur kelkaj vazaj pentraĵoj, ekzemple sur
* Makronna trinkvazo el tempo de ĉirkaŭ la jaro 480 a.K. en sceno *Forrabo de Helena* (nun ĝi estas deponita en Antikvario en Munkeno) kaj ankaŭ
* sur reliefo *Afrodito kaj Peitoo persvadas Helenon sekvi Parison* (eble el la 1-a jarcento p.K., deponita en la Nacia muzeo en Napolo.

## Tradukfonto 
Kategorio:Dioj de la helena mitologio