open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louis Alexandre de Bourbon

**Louis Alexandre de BOURBON**, grafo de Tuluzo, naskiĝis la  en la kastelo de Versajlo kaj mortis la  en la kastelo de Rambouillet.

Li estis eksteredza filo de la franca reĝo Ludoviko la 14-a kaj de unu el la amantinoj de tiu ĉi, Madame de Montespan. Samkiel multaj aliaj eksteredzaj infanoj de la reĝo, li estis oficiale agnoskita de Ludoviko. Li sekve fariĝis grafo de Tuluzo en 1681, duko de Penthièvre en 1697 kaj pliposte duko de Rambouillet en 1711.

Dum la Sukceda Milito de Hispanio, li estis responsa pri la defendo de Sicilio (tiam hispana teritorio). En 1704, antaŭ Malaga, li severe venkis la anglan-nederlandan ŝiparon de la admiralo George Rooke.

Samkiel lia frato Louis Auguste de Bourbon (la duko de Maine), reĝa edikto de julio 1714 donis al li rajton pri la heredado de la franca krono se mortus la tiama heredinto, la juna kaj fragila Ludoviko. Tiu edikto estis nuligita de la Parlamento de Parizo en 1717, post la morto de Ludoviko la 14-a kaj la entronigo de Ludoviko la 15-a. Dum la regentado de Filipo de Orléans kaj ĝis 1722, li estis responsa pri la franca ŝiparo.

Ludoviko la 15-a tre ŝatis la grafon de Tuluzo, precipe pro ilia komuna pasio pri ĉasado. Sed post malfavoro, la grafo retiriĝis al sia kastelo de Rambouillet, kie li mortis en 1737.

Kategorio:Francaj nobeloj
Louis Alexandre
Wikimapia

alternative=Wikimapia logo without label.svg|eta|Vikimapia emblemo sen etikedo
**Wikimapia** estas interreta servo, kiu kunigas servon Google Maps kaj vikisistemon. Tiamaniere retumantoj povas aldoni informojn pri lokoj sur la mapon de la tuta Tero.

La servo estas lanĉita de Aleksandr Korjakin kaj Jevgenij Saveljev el Rusio. La projekto komenciĝis la 24-a de majo 2006 kaj celas *„priskribi la tutan Teron“* (ang: *describing the whole Earth*).

Ekde Decembro de la jaro 2010-a, la informoj de Wikimapia (ne la Gugla mapo) estis disponeblaj sub la nelibera (aŭ «duonlibera») permesilo « 3.0» (Krea Komunaĵo, «Atribuo-Nekomerce-Samkondiĉe 3.0»). Ekde Julio de la jaro 2012-a la permesilo estis ŝanĝita al la libera « 3.0» (Krea Komunaĵo, «Atribuo-Nekomerce-Samkondiĉe 3.0»), tamen pro uzado de mapoj de Google ekzistas duboj ĉu la informoj estas ĉie laŭleĝe uzeblaj laŭ tiuj permesiloj.

Ekzistas similaj projektoj: malliberaj Google Map Maker kaj Yandex.Popola mapo , kaj libera OpenStreetMap, kvankam tiu servo ne ebligas krei apartajn paĝojn pri la objektoj kaj lasi komentojn pri la punktoj sur la mapo (sed ĝi havas forumojn kaj ligilojn al Vikipedio).

## Mejloŝtonoj 
|-
! Dato !! Nombro da indikitaj lokoj
|-
|  || unu miliono
|-
|  || 2 milionoj
|-
|  || 3 milionoj
|-
|  || 4 milionoj
|-
|  || 5 milionoj
|}
La kresko estinte konstanta en la du unuaj jaroj estas supozeble ke en majo 2008 troviĝus ĉirkaŭ 7 milionoj da lokoj.

## Lingvoj 
Wikimapia ankoraŭ ne ekzistas en esperanta versio, sed nun ĝi ekzistas en ĉ. 64 lingvoj el kiuj 25 havas plene tradukitan interfacon.

Wikimapia rilatas nek al Vikipedio, nek al Fondaĵo Vikimedio.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Wikimapia

Kategorio:Vikioj
Kategorio:Geografia informsistemo
Google Maps

dekstra|200px
**Google Maps** - en Esperanto ofte nomata **Guglo-mapoj** kun aŭ sen ligostreketo - estas senpaga mapa interretservilo konstruita de la multnacia firmao Google bazita en Usono. La servo ebligas kaj subtenas multajn diversajn interretajn mapservojn, ekzemple WikiMapia, tra la Google Maps API. Programlingvoj subtenantaj la servon estas C++, Ĝavoskripto, XML, AJAX = Nesinkrona Ĝavoskripto kaj XML (angle *asynchronous JavaScript and XML*).

Centra sidejo de la programista teamo de *Guglo-mapoj* estas Mountain View en Kalifornio, Usono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (plurlingve)
* servo lokigi ip-adresojn per google maps ()

Kategorio:Mapoj
Kategorio:Google
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2005
Crivina de Sus

**Crivina de Sus** [krivina de sus] (hungare: **Felsőgörbed**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 336 loĝantojn (rumanoj); en 1992 233 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1514. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Pietroasa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Koltordulo

eta|300px|Ilustraĵo

**Koltordulo** estas birdo de unu el la tri subfamilioj de la familio de Pegedoj, kiu enhavas nur unu genron kaj du speciojn; dum inter la aliaj du subfamilioj estas pli ol 200 specioj. Koltorduloj havas specifajn ecojn, kiuj apartenas ilin al propra subfamilio *Jyngidae* en ĉi familio, malgraŭ tiu grupo havas nur du speciojn. Nomo **Koltordulo** estas uzata por grupo de birda genro *Jynx* kaj same por nomo de sola specio de la genro *Jynx torquilla*. Tiu lasta specio nomiĝas ankaŭ Eŭrazia koltordulo diferenciginte de * Rufgorĝa koltordulo *, vivanta en Afriko sude de Saharo.

Estas arbaraj specioj de soleca kutimaro.
eta|maldekstra|300px|Eŭrazia koltordulo

## Priskribo 
La morfologio estas taŭga por sia medio, kio inkludas longan kranion kiu gastas tre moveblan kaj longan langon, kio permesas al ili elpreni la larvojn de insektoj, ĉefe formikoj, el kiuj ili nutras sin post trabori la duramenon de la trunkoj de la arboj. Ties zigodaktiliaj piedoj, tio estas, ke ili havas du antaŭajn kaj du malantaŭajn fingrojn, malajn, permesas al ili alkroĉi al elstaraĵoj de trunkoj, kaj al malgrandaj branĉoj. Kiel ĉe aliaj samfamilianoj, sed ili malhavas la rigidajn vostoplumojn kiuj permesas al aliaj grimpi surtrunke kaj pro tio ili estas pli ofte surbranĉe anstataŭ surtrunke.

La strukturo de la beko estas diferenca el tiu de la veraj pegoj, kiel, ekzemple, la membroj de la genro *Dendrocopos*. Ĉikaze ties formo estas diferenca (malpli longa kaj malpli akra), kaj ties efiko traboranta pli malgranda; fakte, la birdoj de *Jynx* kutimas uzi jam boritajn truojn anstataŭ trabori ili mem.

La du specioj de la genro, *J. torquilla* kaj *J. ruficollis*, posedas kamuflajn plumarojn, malmulte allogajn, kun grizaj kaj brunaj nuancoj.

La voĉo estas nazeca, tipa kanto de la membroj de la familio Pegedoj.

Nestumas ili en truoj, kutime iam faritaj de la specio *Dryocopus martius*; ĉe *J. torquilla*, kutime unu fojon jare, kaj la ovodemetado estas el sep al dek blankaj ovoj.

Tiu birdo ricevas sian nomon el sia kapablo por turni sian kapon preskaŭ 180 gradojn. Se ĝenite ĉeneste, la birdo uzas kapomovon kiel de serpento kiel minaco. Tiu stranga kutimo kaŭzis sian uzadon en sorĉado, per surmeto de koltordulo sur iu.

## Specioj 
Estas la jenaj du specioj:
* Eŭrazia koltordulo, *Jynx torquilla*
* Ruĝgorĝa koltordulo, aŭ Ruĝbrusta koltordulo, *Jynx ruficollis*

## Taksonomio 
Oni konsideras nur du speciojn en la genro, ĝenerale dividitaj en subspecioj.
* *Jynx torquilla*
** *Jynx torquilla torquilla*
** *Jynx torquilla sarudnyi*
** *Jynx torquilla tschusii*
** *Jynx torquilla mauretanica*
** *Jynx torquilla chinensis*
** *Jynx torquilla himalayana*
** *Jynx torquilla japonica*
* *Jynx ruficollis*
** *Jynx ruficollis ruficollis*
** *Jynx ruficollis rougeoti*
** *Jynx ruficollis pectoralis*
** *Jynx ruficollis diloloensis*
** *Jynx ruficollis striaticula*
** *Jynx ruficollis pulchricollis*
** *Jynx ruficollis aequatorialis*

Kategorio:Pegedoj
Fărășești

**Fărășești**  (hungare: **Forrófalva (Temes)**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 597 loĝantojn (rumanoj); en 1992 372 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas el 1548. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Pietroasa.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Căpăt

**Căpăt** [kəpət] (hungare: **Keped**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 759 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 324 (rumanoj, 11% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1447. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Racoviţa.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Drăgoiești (Timiș)

**Drăgoiești** [drəgojeŝtj] (hungare: **Drágonyfalva**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 942 loĝantojn (rumanoj); en 1992 464. Ĝia unua skriba mencio estas el 1365. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Racovița.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Polihidroksibutirato

**Polihidroksibutirato** (**PHB**) estas polihidroksialkanoato (PHA), polimero apartenanta al la poliesteroj kaj kiu estis izolita kaj karakterizita inter 1923 kaj 1926 fare de la franca mikrobiologo Maurice Lemoigne. PHB estas produktita fare de mikroorganismoj (precipe *Alcaligenes eutrophus* aŭ *Bacillus megaterium*) ŝajne kiel respondo al stataj aŭ fiziologiaj streso. La polimero estas primara produkto de karbono-asimilado (el glukozo aŭ amelo) kaj ĝi estas uzata kiel energiokonserva molekulo de la mikroorganismo.

La mikroba biosintezo de PHB ekas per kondensado de du molekuloj de acetil-CoA al acetoacetil-CoA kaj kiu poste reduktiĝas al hidroksibutiril-CoA. Tiu lasta kombinaĵo estas uzata kiel monomero por polimerizi je PHB.

Polihidroksibutirato estas alloga pro ties uzebleco kiel plasta materialo, simila al polipropileno (PP). Ĉar PHB aperas kiel rigida kaj rompiĝema materialo, eksponas pri alta grado je kristaliĝo, alta fandopunkto de ĉ. 180 °C, sed plej grave PHB estas rapide biomalkombinebla, malsame al PP.

Du faktoj malhelpas la disvastiĝon de PHB: altaj produktaj kostoj kaj la rompiĝemo. Nun oni fokusas pri produktado de PHB per plantoj (ekz. verga milio).

## vidu ankaŭ 
Aliaj biomalkombineblaj polimeroj:
* polikaprolaktono
* poliglikolido
* polilakta acido

Kategorio:Poliesteroj
Kategorio:Biomalkonstruaj plastoj
Komunumo Panevėžys

**Panevėžys** (prononco , , prononco *PoneVEĴ*, en Esperanto **Paneveĵiso**) estas urba komunumo en la nord-orienta Litovio, la 5-a laŭ grandeco en la lando, kies centro estas la samnoma urbo Panevėžys.
eta|maldekstra|La simbolo de Paneveĵiso

De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi estis la administra centro de samnoma distrikto Paneveĵiso. En  en la komunumo vivis ,

## Historio 
eta|La panoramo de la centro de la urbo Paneveĵiso|alternative=|maldekstra
Unuaj mencioj pri la setlejo el la jaro 1503 devenas de la dokumento de la reĝo de Pollando kaj grandduko de Litovio Aleksandro Jogajlido, flue parolanta litove. Kvar jaroj poste estis paroĥo kaj en la jaro 1550 tien estis translokigita la sidejo de la distrikto el la proksima Upytė / Upita. Apud ĝi, en 1704, okazis bataletoj de la polaj trupoj kun la svedaj. Ĉirkaŭ 1780 estis interligita per ŝoseo kun Vilno. En la jaro 1792 Paneveĵiso ricevis la urborajtojn, sed tio ne influis ĝian disvolvon.

Panevėžys kiel urbo ludis gravan rolon dum la novembra ribelo el 1830 kaj januara ribelo el 1863 kontraŭ Rusia Imperio, post kiuj oni fermis la faman lokan gimnazion. En 1843 estis enkorpigita al la gubernio Kaŭno. Konstruo de la fervojlinio Radviliškis – Daugavpils kaŭzis ekonomian vigligon kaj evoluon de la urbo. En 1926 al Panevėžys oni translokigis la ĉefurbon de episkopujo. Dum la unua mondmilito kaj la dua mondmilito parto de konstruaĵoj estis detruita, tial la urbo posedas negrandan nombron da historiaj monumentoj.

Dum la intermilita periodo Panevėžys estis grava religia kaj kultura centro de litoviaj judoj. Dum la lasta mondmilito la juda loĝantaro estis murdita de germanoj kaj iliaj kunlaborantoj. En serio de ekzekutoj en ĉirkaŭaĵoj de la urbo somere 1941 oni murdis pli ol 8,7 mil viroj, virinoj kaj infanoj. La 22-an de julio 1944 al la urbo eniris taĉmentoj de Ruĝa Armeo, kaj Panevėžys kune kun la tuta Litovio iĝis parto de Sovetunio.

## Kulturo
La urbo estas konata ankaŭ pro ties riĉa artisma agado: 6 teatroj, folkloraj ensembloj, artgalerio, galerio de la 20-a jarcento.

## Konindaj personoj
* Salomėja Nėris (1904-1945), litova poetino
* Zygmunt Ławrynowicz (1925-1987), pola elmigrinta poeto, tradukisto, publicisto
*Karolina Chica, kantistino (i.a. en Esperanto)

## border|40px Esperanto 
Estas gastiganto de Pasporta Servo en la urbo, kaj aktivas urba Esperanto-Klubo nomata "Revo".

La 6-14an de julio 2019 okazis en Paneveĵiso la 55-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-55).

## Fotogalerio 

Dosiero:Panevėžys001.JPG|alt=La centro de la urbo Paneveĵiso (Panevėžys)|La centro de la urbo Paneveĵiso (Panevėžys)
Dosiero:St. Peter and St. Paul's Church in Panevėžys (back sideview).jpg|alt=La preĝejo de la Sanktaj Petro kaj Paŭlo, el la jaro 1884|La preĝejo de la Sanktaj Petro kaj Paŭlo, el la jaro 1884
Dosiero:Oldest house in Panevezys.jpg|alt=La domo en kiu estis la iama juĝejo de la Tero de Upytė, el la 17a jc|La plej malnova domo en Panevezys : la domo en kiu estis la iama juĝejo de la Tero de Upytė, el la 17a jc

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Facebook-paĝaro de la urba Esperanto-Klubo *Revo* ()

Kategorio:Distrikto Panevėžys
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Bazoș

**Bazoș** [bazoŝ] (hungare: **Bázos** [bazoŝ], germane:**Bazosch**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis  loĝantojn (rumanoj); en 1992 912 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1783. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Temes vármegye*). Administre ĝi apartenas al Recaș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Cralovăț

**Cralovăț** [kralovəc] (hungare: **Temeskirályfalva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 875 loĝantojn (serboj); en 1992 233 (serboj, rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1723. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Topolovățu Mare.

En la censo de 2002 la 199 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Izvin

**Izvin** (hungare: **Őszény**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Timișoara. Administre ĝi apartenas al Recaş.

## Loĝantaro
En 1992 ĝi havis 1396 loĝantojn (rumanoj, 3% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1333. 

## Historio
En la 15-a kaj 16-a jarcentoj popoligis ĝin serboj. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Temes*). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Gyula Zathureczky  (5-a de julio 1907 – München, 6-a de junio 1987): ĵurnalisto, verkisto, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Herneacova

**Herneacova** [hernjakova] (hungare: **Aranyág**, germane: **Goldast**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Timișoara. Administre ĝi apartenas al Recaş.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 414 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1956 472.

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1349. En 1651 ĝi estis kamparurbo. En la komenco de la 19-a jarcento sidlokiĝis hungaroj kaj slovakoj. Ĝis 1919 Aranyág apartenis al Hungario, (*Temes*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* János Oberten (*8-a de aprilo 1944): ĵurnalisto, verkisto, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Guberniestro

**Guberniestro** estas ŝtata gvidanto, kiu regas landon aŭ grandan landoparton (iam kolonioj, federaciaj landoj) per preskaŭ plena potenco. Ĝi ofte regis anstataŭ la reĝo, se la reĝo estis ne plenaĝa.

La administran unuon gubernio enkondukis en Rusio Petro la Granda en 1708. Tie la guberniestro respondecis pri administrado, juraferoj, policaj kaj financaj aferoj. Li estis ankaŭ ĉefkomandanto de la armeaj taĉmentoj garnizonigitaj en la gubernio.

## Konindaj guberniestroj 
* Hans Hartwig von Beseler
* Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont
* Hans Frank
* Julie Payette
* Joan Enric Vives Sicília

## Vidu ankaŭ 
* Ĝenerala guberniestro


Kategorio:Politikaj postenoj
Matrimandiro

center|775px

La **Matrimandiro** troviĝas en la centro de Aŭrourbo. Ĝi estas grandega meditadejo kun blankmarmoraj muroj enhavante la (supozite) plej grandan kristalglobon de la mondo (70&nbsp;cm de diametro) lumigita de la sunradioj danke al spegulsistemo instalita sur la tegmento. 

## Bildaro 

Dosiero:Matra Mandir.JPG|la meditadejo nuntempe.
Dosiero:Auroville dome.jpg|kaj dum konstruo en 2005.
Dosiero:Matrimandir.jpg|la konstruado sen maŝinoj daŭris 37 jarojn.

Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Barato
Šiauliai

**Šiauliai** - prononco lau IFA , , esperantlingva pli-malpli-prononco *Ŝoŭlej* respektive *Ŝaŭlej* - estas urba komunumo en la nordo de Litovio. Laŭ grandeco ĝi estas la kvara urbo de Litovio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi estis la administra centro de samnoma distrikto. En 2014 la urbo havis iom pli ol 105 000 loĝantojn.

Ĝi estas la plej granda centro de kulturo kaj edukado en Norda Litovio.
## Historio 
La unuan fojon oni mencias Šiauliai (je la nomoj *Soule, Saulia* kaj *Saulen*) en Livonia kroniko en la 13-a jarcento, kie estas priskribata batalo Saulės en la jaro 1236. Fondiĝo, historio kaj nomo de Šiauliai legende estas esprimitaj per tri simboloj en placo de Sunhorloĝo - suno, pafisto kaj lanco. Simbolo de suno, rememorigas Saulės batalon, la pafisto malkovras legendan devenon de urbonomon, kaj la lanco ne permesas forgesi senĉesan tempofluon... Tamen, etimologie la urbonomo origine ne venis de la nuna litova vorto *Saulė* (suno), sed de la tribo skalvoj, la plej norda el la dek du triboj de la balta popolo praprusoj.

## Geografio 
La urbo situas proksimume 120&nbsp;km sudokcidente de la latva ĉefurbo Rigo kaj 190&nbsp;km nordokcidente de la litova ĉefurbo Vilno.

## Vidindaĵoj 
* Katedralo de la sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai

## Esperanto 
En la urbo funkcias Esperanto klubo "Ruto".
En Šiauliai de la 14-a ĝis 22-a julio 2007 okazis la 43-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

## Vidu ankaŭ 
* Monto de krucoj
* Šiauliai (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Facebook-paĝaro de la urba Esperanto-Klubo *Ruto* ()
** kluba retejo ( kaj )
** de la antaŭa kluba retejo *ruto.lt* konserviĝis arkive nur unu momento de oktobro 2008 en la interreta arkivo ()


Kategorio:Distrikto Šiauliai
Kategorio:Urboj de Litovio
Mirra Alfassa

**Mirra ALFASSA** (naskiĝis la 21-an de februaro 1878 en Parizo; mortis la 17-an de novembro 1973 en Pondiĉero; poste nomiĝis *Morisset* kaj *Richard*, konata kiel *la patrino*) estis spirita partnero de la saĝo kaj vidanto Sri Aŭrobindo. Ŝi estas fondinto de la urboprojekto *Auroville*.

Ŝiaj gepatroj venis el Turkio kaj Egiptio. Dum la 8 unuaj jaroj de sia vivo, ŝi vivis kun la gepatroj kaj la frato je *62 boulevard Haussmann* en Parizo.

Ŝi edziniĝis la 13-an de oktobro 1897 Henri Morisset, pentristo, disĉiplo de Gustave Moreau, do la ateliero estis *15 rue Lemercier* en Parizo. Ŝia filo André naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1898. En 1904 ŝi renkontis Max Theon. Post la divorco en 1908 ŝi edziniĝis kun Paul Richard en aprilo 1910. Kun li ŝi vojaĝis al Pondiĉero en 1914 kaj renkontis Sri Aurobindo la 29-an de marto. Post kvarjara restado en Japanio ŝi revenis al Sri Aŭrobindo en 1920.

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭrourbo internacia 
* Sir Aŭrobindo aŝramo
* Aŭrourbo
* Sri Aŭrobindo societo 
* Transformado kaj spiro
* Pri edukado 

Kategorio:Mistikuloj
Kategorio:Filozofoj
VikiSimpozio

**VikiSimpozio** *(angle: WikiSym)* estas la Internacia Simpozio pri Vikioj, esplora konferenco dediĉita al vikioj kiu kunvenigas programistojn kaj uzantojn.

## Historio 
* 2007: Montrealo, Kebekio, Kanado (21-23 oktobro)
* 2006: Odense, Danio (21-23 aŭgusto)
* 2005: San Diego, Kalifornio, Usono (14-16 oktobro)

## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro por la VikiSimpozio 

Kategorio:Komputiko
Adur

eta|Adur
En la Eŭska mitologio, **adur** estas la magia forto kiu ligas ĉion kun sia simbolo, tiel ke io okazonta al sia simbolo ankaŭ okazos al la vera.

Kategorio:Mitologio
Kategorio:Eŭska mitologio
Escondido

eta|center|510px|Larĝa panoramo de Escondido
**Escondido** estas grandurbo en kantono San Diego en la usona subŝtato Kalifornio.
eta|dekstra|250px|Situo de Escondido en Kalifornio kaj en la kantono

## Bazaj informoj 
* Areo: 96&nbsp;km²
* Loĝantaro: 143.911 (en 2010)
* Supermara alteco: 197 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 92025-92027, 92029
* Telefonkodoj: 760, 442

## Geografio 
Escondido situas en malprofunda valo en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato en proksimeco de ĉefvojo San Diego-Temecula.
eta|maldekstre|250px|Urbocentro de Escondido

## Historio 
Escondido estis fondita en 1888, tial ĝi estas unu el la plej maljunaj grandurboj de la kantono. Pli frue estis tie nur bieno por meksikano, poste usonano bredis tie ŝafojn, ĉevalojn kaj brutaron. La urbofonton helpis la konstruado de fervojo dum la 1880-aj jaroj.

## Industrio 
Loĝantoj de Escondido laboras en instrua, komerca, sanserva kaj socia servoj.

## Klimato 
Escondido havas tipan mediteranean klimaton kun varmaj someroj kaj malvarmetaj vintroj. La averaĝa temperaturo varias inter 11-26&nbsp;. La varmo kulminas en julio kaj aŭgusto averaĝe kun 32&nbsp;. La malvarmo kulminas en decembro kaj januaro averaĝe kun 6&nbsp;. Jare pluvas po 384&nbsp;mm. La precipitaĵo plejparte estas inter novembro ĝis marto. Neĝo neniam falas.

## Trafiko 
En Escondido aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidu ankaŭ 
* San Diego Zoo Safari Park

## Fontoj 
* http://www.tiptopglobe.com/city?i=2423059&n=Escondido%20Junction 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Cornești (Orțișoara)

**Cornești**  (hungare: **Mezőzsadány**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1026 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 537 (rumanoj, 7 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1324. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orțișoara, kies centro situas 5&nbsp;km norde.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Seceani

**Seceani** [seĉanj] (hungare: **Temesszécsény**, germane: **Setschan**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 903 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 595 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1256. La rumanoj loksidiĝis inter 1740 kaj 1744. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Arad, de 1778 Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Orţişoara.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Arabaj variantoj

[eta|500x500px|Malsamaj dialektoj de [araba lingvo en la Araba Mondo.]]
La araba lingvo havas multajn variantojn (dialektojn). La multaj variantoj malsamas de la moderna normiga araba lingvo kaj de aliaj arabaj variantoj. La araba lingvo estas diglosia lingvo (miksita lingvo).

## Listo de arabaj dialektoj 
### Pra-islama aŭ pra-araba ekspansio 
* Suda araba (Kahtana dialekto)
* Norda araba (Adnana dialekto)
** Orienta araba, influos Klasika araba lingvo
** Okcidenta araba (Hiĝaza dialekto)

### Post-islama aŭ post-araba ekspansio 
Okcidentaj dialektoj:
* Magreba araba dialekto
** Kojneoj:
*** Maroka araba dialekto (ISO 639-3:ary)
*** Alĝeria araba dialekto (ISO 639-3:arq , sahara: aao)
*** Tunizia araba dialekto (ISO 639-3:aeb)
** pra-Hilalaj dialektoj:
*** Ĝeblia araba dialekto
*** Ĝiĝela araba dialekto
*** Sicilia araba dialekto (estinga)
**** (Malta lingvo) - parte Sicilia araba, sed miksa kun aicilia, itala, kaj pli lastatempe angla (ISO 639-3:mlt)
** Bedua:
*** Sahara araba dialekto
*** Libia araba dialekto (ISO 639-3:ayl)
*** Hasanija araba dialekto (ISO 639-3:mey)
* Andaluzia araba dialekto (estinga)

Mezaj arabaj dialektoj:

* Egipta araba dialekto (ISO 639-3:arz)
** Saida araba dialekto
* Sudana araba dialekto (ISO 639-3:apd)
** Bagara araba dialekto (Ŝuŭa Araba dialekto)

Nordaj arabaj dialektoj:
* Levantenia araba dialekto (Orienta Araba dialekto)
** Jordania araba dialekto
** Kipra marona araba lingvo
** Libana araba dialekto
** Norda Siria araba dialekto
** Palestina araba dialekto
** Siria araba dialekto
* Iraka araba dialekto (ISO 639-3, Mesopotamia acm)
** *qeltu*-varioj
** *gilit*-varioj

Sudaj Arabaj dialektoj:
* Duoninsulaj arabaj dialektoj
** Golfa araba dialekto (ISO 639-3:afb)
** Baharna araba dialekto (ISO 639-3:abv)
** Naĝda araba dialekto
** Heĝaza araba dialekto
** Jemena araba dialekto

* Periferiaj dialektoj
** Mezazia araba dialekto (ISO 639-3: uzbek:auz tajiki:abh)
** Ĥuzestana araba dialekto

Kreoloj:
* Nuba kreola araba lingvo
* Babalia araba kreolo
* Sudana araba kreolo (Ĝuba Araba)

## Dialektoj laŭ lando 
* Alĝeria araba dialekto
* Barejna araba dialekto
* Egipta araba dialekto
* Emirlanda araba dialekto
* Iraka araba dialekto
* Jordania araba dialekto
* Kuvajta araba dialekto
* Libana araba dialekto
* Libia araba dialekto
* Hasanija araba dialekto (Maŭritania dialekto) (ISO 639-3:mey)
* Maroka araba dialekto
* Omana araba dialekto
* Palestina araba dialekto
* Katara araba dialekto
* Okcidentsahara araba dialekto
* Saŭda araba dialekto
* Sudana araba dialekto
* Siria araba dialekto
* Tunizia araba dialekto
* Jemena araba dialekto

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diglosio
* Arabe-bazitaj kreolaj lingvoj
* Araba de Mardin


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Alĝerio
Kategorio:Lingvoj de Kipro
Kategorio:Lingvoj de Israelo
Kategorio:Lingvoj de Jordanio
Kategorio:Lingvoj de Libano
Kategorio:Lingvoj de Libio
Kategorio:Lingvoj de Malto
Kategorio:Lingvoj de Maroko
Kategorio:Lingvoj de Maŭritanio
Kategorio:Lingvoj de Palestino
Kategorio:Lingvoj de Sudano
Kategorio:Lingvoj de Sirio
Kategorio:Lingvoj de Tunizio
Kategorio:Lingvoj de Turkio
Kategorio:Lingvoj de Jemeno
Kabila lingvo

La **kabila** lingvo estas berbera lingvo, kiun parolas la kabiloj. La lingvon parolis en 1995 ĉirkaŭ 5,123 milionoj kiel gepatra lingvo, plej multo en Alĝerio. Gravaj kabilaj elmigrintaj komunumoj vivas en Francio kaj Belgio.

La kabila lingvo antaŭ la 20-a jarcento apenaŭ havis skribitajn formojn, nur en la lastaj jardekoj plimultiĝas la presita kabila literaturo. Konata kabila poeto estas Si Mohan, kiu estis originale uzanto de la perbuŝa literaturo.

## Vidu ankaŭ 
* Kabilio

Kategorio:Berbera lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Alĝerio
Spinaco

|}

La **spinaco** estas genro (***Spinacia*** el kenopodiacoj) de 4 specioj de unu- kaj du-jaraj dioikaj herboj el Norda Afriko kaj sudokcidenta Azio, i.a.: legoma spinaco (*Spinacia oleracea*), palearktisa planto kun rozete ariĝintaj, karnecaj, tre verdaj folioj kaj kun ne okulfrapaj floroj en akselaj glomeruloj; grava legomo vitaminoriĉa, grandskale kultivata por verdaj folioj manĝataj krudaj aŭ kuiritaj.

## Vidu ankaŭ 
* listo de legomoj

Kategorio:Amarantacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Legomoj
Tamilnado

**Tamilnado** aŭ **Tamilujo** (  , ) estas la plej suda ŝtato de Barato.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Ĉenajo (iam *Madraso*). 

Aliaj gravaj urboj estas jenaj:

* Koimbatore (pli da 1 miliono loĝantoj laŭ takso en 2011),
* Tiruppur (877 778 en 2011),
* Velor (484 690 en 2011),
* Tirunelveli (473 637 en 2011),
* Ambattur (466 205 en 2011),
* Tanĝavur (398 853 en 2021),
* Dindigul (396 000 en 2021),
* Karur (358 468 en 2021),
* Avadi (345 996 en 2011),
* Kumbakonam (245 679 en 2021),
* Thoothukudi (237 830 en 2011),
* Pallavaram (215 417 en 2021),
* Ĉengalpatuo (210 306 en 2021),
* Kaddalor (173 636 en 2011),
* Kanĉipuram (164 265 en 2011),
* Erode (151 184 en 2001),
* Raĝapalajam (130 442 en 2001),
* Pudukkottai (117 745 en 2011),
* Hosur (116 821 en 2011),
* Karaikudi (106 714 en 2011),
* Neyveli (105 687 en 2011),
* Pollaĉi (90 180 en 2011),
* Komarapalayam (71 594 en 2011),
* Sivakasi (71 040 aŭ 234 688, depende de la fonto),
* Ranipet (50 764, 80 000, aŭ 229 507 en 2011, depende de la fonto).

Tamilnado ekis en 1956 laŭ la lingvo-limo de la tamila, kiu, pro ĝia almenaŭ 2000-jara literaturhistorio, estas unu el la klasikaj lingvoj hindaj. Ĝi nomiĝis unue Madraso. Nur la  ĝi ricevis sian nunan nomon, kiu litere signifas «lando de la tamiloj» kaj tiel indikas la specifon de tiu dravida popolo.

## Geografio 
* Rivero Kaveri

Darasuram estas urbeto situanta je tri kilometroj de Kumbakonam en la Distrikto Tanĝavuro. Ĝi estas precipe konata pro la templo Airavatesvara konstruita dum regado de la ĉola dinastio en la 12-a jarcento p.K. La templo estas monda heredaĵo de Unesko.

## Politiko 
La registaro de Tamilnado - tamile தமிழ்நாடு அரசு - estas la subnacia registaro por la barata ŝtato Tamilnado. Ĝi havas sian sidejon en la historia Fortikaĵo Sankta Georgo en Ĉenajo.

## Vidu ankaŭ 
* Nilgirio
* Distrikto Tirunelveli
* Kanĉipuram
* Distrikto Salem
* Thandarampattu taluka


Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Kabiloj

eta|dekstra|Flago de la kabiloj
La **kabiloj** ( - la tribo) estas berbera popolgrupo vivanta en norda Alĝerio en Kabilio. Ili parolas la kabilan lingvon el la berbera lingvaro. La kabila popolo nombras ĉirkaŭ 3 milionojn, kies duono vivas ekster Alĝerio, ĉefe en Francio.

Ili estas ĉefe mohamedanoj, sed populariĝas eĉ ankaŭ la kristanaj kredoj kaj judismo.

## Gravuloj 
* Lounès Matoub

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Alĝerio
Kategorio:Berberoj
Aŭrobindo

**AŬROBINDO Ghose** (bengale: **অরবিন্দ ঘোষ, Arabinda Ghosh**) aŭ **Ŝri Aŭrobindo** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1872 en Kalkato; mortis la 5-an de decembro 1950 en Pondiĉero) estis barata hinduisma filozofo, mistikisto kaj guruo. En si mem, li ligis la humanistan edukadon kaj la scion de la okcidenta civilizo al la saĝeco kaj spiritaj tradicioj de Hindio.

Liaj leteroj, poemoj kaj filozofiaj verkoj estas subskribitaj *Ŝri Aŭrobindo* kaj publikigitaj sub tiu nomo.

## Vivkuro 
Li studis en Universitato de Kembriĝo. Li estis profesoro kaj direktoro de la Publika Edukado de Princlando Vadodara. En la jaroj 1905-1910 li aktivis politike, gvidis naciisman movadon. Lia edzino Mrinalini mortis en 1918.

Unesko proklamis 1972 Jaro de Aŭrobindo.

## Spirita vivo 
En 1910 retiriĝis finfine de la politika vivo de Bengalio komencante serĉadon de universala sistemo religia. De guruo Lele el la spirita tradicio de nagoj en Maharaŝtro ricevis inicon en la praktikon de kulto al la diino Kalio. 

En Pondiĉero fondis aŝramon, kie ekloĝis. En 1926 retiriĝis de la publika vivo de la aŝramo. Verkis angle kaj bengale. Kreinto de *purnajoga*, t.n. integra jogo. Entreprenis provon sintezi klasikan hindan filozofion kun la eŭropa.

## Verkaro 
**Poezio**
* *Meditations of Mandavya* (1913)
* *Savitri* (1950 - 1951)

**Kritik-literaturaj publikaĵoj**
* *Bankim Chandra Chatterjee* (1893 - 1894)
* *The Age of Kalidasa* (1902)
* *The Future Poetry* (postmorte, 1954)
* *The Foundation of Indian Culture*

**Aliaj**
* *The Life Divine* (1939 - 1940)
* *The Synthesis of Yoga* (postmorte, 1955)
* *The Ideal Human Cycle* (1919, eldono korektita 1950)

## Famaj disĉiploj 
* Mira Richard - veninta el Francio sekvantino de la majstro;
* Ŝri Chinmoy - preskaŭ 20 jarojn pasigis en Pondiĉero (de 1944);
* Patrino Meera - kiel Kamala Reddy pasigis sian junecon en la aŝramo en Pondiĉero.

## Bibliografio 
* A. Purani, ''Technical Terms of Sri Aurobindo's Philosophy*, Karyaloyd 1949
* Wanda Dynowska, *Śri Aurobindo. Pramacierz i jej postaci*, Bombaj 1956,
* M.P. Pandit, *The Teaching of Sri Aurobindo*, Madras 1959
* *The Integral Philosophy of Sri Aurobindo*, ed. H. Chaudhuri, F. Spiegelberg, London 1969
* V.P. Varma, *The Political Philosophy of Sri Aurobindo'', Delhi 1990

## Eksteraj ligiloj 
* Instalaĵoj / organizoj
* Aŭrourbo
* Ŝri Aŭrobindo aŝramo
* Aŭrourbo internacia 
* Savitri Bhavan Dtld. 
* Ŝri Aŭrobindo librovendejo  
* Ŝri Aŭrobindo Society Dtld. 
* Biografioj
* Biografioj de Aŭrobindo Ghose (nomita ankaŭ Ŝri Aŭrobindo) 
* Ŝri Aŭrobindo 
* Biografioj de Mira Alfassa (ankaŭ konata kiel Mira Richard) 
* Mira Alfassa 
* Ŝri Aŭrobindo kaj Mira Alfassa - La patrino, biografio
* Verkoj
* Gravaj verkoj
* Aŭrobindo pri Germanio 
* Aŭrobindo 
* Multaj retaj libroj de Aŭrobindo (angle/ruse)
* Aliaj retaj tekstoj de Aŭrobindo 
* Meditadoj pri Savitri 
* Literaturo
* Prelego pri lia filozofio  
* La evangelia informejo eklezioj-sektoj-religioj pri la Ŝri-Aŭrobindo-movado

Kategorio:Barataj revoluciuloj
Kategorio:Barataj filozofoj
Kategorio:Jogo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1872
Kategorio:Mortintoj en 1950
Bumerango

dekstra|eta|Tipa ligna bumerango
**Bumerango** estas kurboforma ĉasilo, sportilo aŭ ludilo el lignotaveloj, plasto aŭ aliaj malmolaj materialoj, kiu, kiam oni ĝuste ĵetis ĝin, revenas al la ĵetinto. La tradicia ĉasbumerango ne revenas al la ĵetinto: ĝia avantaĝo kompare al rekta bastono estas, ke ĝi flugas pli malproksimen, pli rektlinie kaj ankaŭ pli celtrafe.

La kutima tradicia formo de bumerango estas L-forma kun du samlongaj brakoj. Por konkursoj oni uzas bumerangojn kun tri aŭ pli da brakoj, kiuj ne estas simetrie ordigitaj.

Ĉiukaze la brakoj havas profilon similan al tiu de aviadilflugiloj.

## Historio 
[eta|dekstra|Bumerangoj de la [aborigenoj de Aŭstralio]]
La plej malnova konata bumerango estis malkovrita en la jaro 1985 en la Oblazowa-kavo en la polaj Karpatoj kaj datita per radikarbometodo je 20.000 jaroj. Sed ankaŭ en Nederlando, Ameriko kaj Hindio oni malkovris ĉasbumerangojn. Eĉ en germanaj marĉoj oni trovis bumerangojn datitajn je 600 a.K., tiel ke oni certiĝis, ke tiu ĵetilo estis jam antaŭ la 1-a jarcento konata tra la mondo. En kelkaj tomboj en Egiptio oni malkovris ĵetbastonojn, kiuj ŝajne estis revenontaj bumerangoj. Egiptaj bildoj prezentas nobelajn egiptojn, kiuj per ĵetbastonoj ĉasas akvobirdojn. Hodiaŭ estas ĉefe la aŭstraliaj aborigenoj, kiuj famas pro la uzo de bumerangoj. Sed ankaŭ certaj indianoj nordamerikaj uzas tiujn ĉasilojn ankoraŭ nuntempe.

Komence la bumerango estis ĉasilo kaj multe pli peza kaj granda ol la nunaj lud- aŭ sportbumerangoj. Ĝi povis pezi ĝis 2 kilogramoj kaj mezuri ĝis 1,3 metroj. Spertaj ĵetantoj povas ĵeti tian bumerangon ĝis 100-metra distanco. La aŭstralaj aborigenoj uzis tiujn bumerangojn ankaŭ kiel fosilojn aŭ klabojn.
Revenontaj bumerangoj eble estis trejniloj aŭ simple ludiloj.

James Cook kunportis en la jaro 1770 la unuan aŭstralian bumerangon al Eŭropo.

## Disvastigo 
[eta|dekstra|Bumerangoj en [Melburno|Melburna ekspozicio]]
La bumerangosporto ekzistas ĉefe en Eŭropo, Nordameriko, Japanio kaj Aŭstralio. La unuaj nacioj estas Germanio, Francio, Svislando, Usono, Japanio kaj ankaŭ Aŭstralio. Laŭ ĉiu lando ekzistas aldone al la naciaj organizoj ankaŭ regionaj bumerangokluboj. La regionaj kaj naciaj kluboj organizas prezentadojn kaj kursojn por konatigi bumerangosporton.

## Eksteraj ligiloj 
* Detala historio de la bumerango  
* Bildarego de la ĉas- ĝis la sportbumerango  
* Kiel fabriki bumerangon
* Kiel ĵeti bumerangon 
* Interesaĵoj pri ĉasbumerango
* Aliaj ĵetklarigoj
* Germana bumerangoklubo
* SBF Svisa bumerangofederacio 

Kategorio:Iloj
Kategorio:Sportiloj
VikiKreolo

**VikiKreolo** estas nova sintakso por redakti vikiojn, kvazaŭ Esperanto inter vikio-sintaksoj.  Ĉe la VikiSimpozio en 2006, Chuck Smith gvidis laborgrupon konsistantan el vikiprogramistoj kiuj ellaboris novan sintakson kiu estas intuitiva kaj facila.  La ideo ne estas anstataŭigi ekzistantajn vikisintaksojn, sed doni novan manieron por ke vizitantoj de nova vikiprogramo povu facile redakti sen la devo lerni novan sintakson.  VikiKreolo nun funkcias por la jenaj programoj:  Oddmuse, MoinMoin, DokuWiki kaj TiddlyWiki.  Brion Vibber, la ĉefprogramisto de MediaWiki (la programo de Vikipedio) kaj Ward Cunningham (la inventinto de vikioj) ankaŭ planas realigi VikiKreolon.

## Eksteraj Ligiloj 
* Vikio pri VikiKreolo 

Kategorio:Vikioj
Horora fikcio

[thumb|[Edgar Allan Poe estis unu el la plej eminentaj hororfikcioaŭtoroj en usona literaturo.]]
[thumb|Horora [Bildliteraturo|komikso (1954).]]
**Horora fikcio** (latine "horror" = *timo*), **terurfikcio**, aŭ fojfoje simple **hororo**, estas ĝenro de fikcio, kiu celas kaŭzi timigan, maltrankviligan aŭ nervozigan etoson. Oni ofte distingas la subĝenrojn "supernatura hororo", kiu uzas supernaturajn elementojn kaj estas do tipo de spekulativa fikcio, kaj "psikologia hororo", kiu ĉefe uzas malstabilajn mensajn kaj emociajn statojn de siaj roluloj por maltrankviligi sian publikon.

## Historio 
Multaj nunkonitaj hororaj fikcioj kaj hororaj roluloj fontas de la prafolkloro. La plej oftaj temoj en ĉi tiuj prafolkloroj estas pri la aliformiĝo de homoj al bestoj aǔ bestaĉoj aǔ fantomoj. Antropologie, la funkcio de la prafolkloro estis timigi kaj instrui la infanoj, por ke ili ne iri tro malproksime de hejmo (ekz. iri profunde en la arbaro aǔ la akvo).

## Vidu ankaŭ 
* Horora filmo
* Gotika literaturo

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Kategorio:Spekulativa fikcio
Permesiloj de BSD

La **permesiloj de BSD** (*Berkeley Software Distribution License*, BSDL) estas du permesiloj por libera programaro verkitaj en la angla lingvo en la Universitato de Kalifornio en Berkeley.

Ĉi tiuj permesiloj estas tre liberaj. Ili permesas modifi la fonton kaj disdoni ĝin. Ili permesas ankaŭ disdoni la programon (modifitan aŭ ne) sen fonto kaj uzi ĝin en malliberaj programoj, se nur la disdonanto citas kaj ne misuzas reklame la nomojn de la kopirajtoposedantoj kaj kontribuintoj.

## Prireklama kondiĉo 
La originala permesilo (foje nomata „4-kondiĉa“) postulas, ke oni menciu la universitaton en ĉiuj reklamoj de derivaĵoj de la programo. Aliaj uzantoj de la permesilo anstataŭigis la nomon de la universitato per sia nomo, kaj tiam en reklamo de programaro enhavanta verkojn de kelkaj malsamaj uzantoj de la permesilo oni jam devis mencii plurajn aŭtorojn (iu kunkalkulis 75 tiajn frazojn en eldono de NetBSD de la jaro 1997).

Pro tio en la jaro 1999 la universitato ĉesis uzi la postulon en sia permesilo. Tiel naskiĝis la „nova“ aŭ „modifita“ permesilo de BSD, foje nomata „3-kondiĉa“.

Ankoraŭ pli simpla permesilo, kiun oni povus misnomi konfuze „BSD-permesilo“ aŭ neprecize „BSDeca permesilo“, estas la permesilo de la projekto FreeBSD. The NetBSD Foundation ĉesis uzi la originalan permesilon de BSD en 2008 kaj anstataŭigis ĝin per „la 2-kondiĉa permesilo de NetBSD“ (ĉi tio ne estas ĝia nomo, sed nur priskribo).

Ekzistas ankaŭ aliaj grupoj da liberegaj permesiloj, por kiuj oni konfuze uzas unu nomon. Ekzemple „MIT-permesilo“ temas pri almenaŭ du malsamaj permesiloj: la permesilon de Expat kaj la permesilon de X11.

Ankaŭ rimarkinde malsimilaj ofte estas diversaj eldonoj de ununoma permesilo; ekzemple de GNU GPL.

## Vidu ankaŭ 
* PostgreSQL
* AkelPad

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la originala permesilo de BSD 
* Teksto de la modifita permesilo de BSD 

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Permesiloj
Kvakera Esperanto-Societo

La **Kvakera Esperanto-Societo** estas Esperanto-asocio kiu celas informi esperantistojn pri kvakerismo, kaj kvakerojn pri Esperanto. Ĝi fondiĝis en 1921; unua prezidanto estis Ralph Eliott. Ĝi aranĝas kunvenojn kaj interŝanĝojn en Esperanto pri kvakeraj temoj, speciale pri kvakeraj aliroj al lingvopolitikaj demandoj. Ĝiaj anoj laŭokaze verkas kaj prezentas nacilingve pri Esperanto en kvakeraj medioj. La societon nuntempe oni organizas precipe en kaj per la interreto. 

## Vidu ankaŭ 
* Henry van Etten

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Kvakera Esperanto Societo
* Informoj pri la societo 

Kategorio:Religiaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1921
Kategorio:Kvakerismo
Sulfata acido

**Sulfata acido** aŭ **Sulfato de hidrogeno** estas forta neorganika acido, likva je media temperaturo, oleeca, senkolora kaj senodora. Ĝia formulo estas H2SO4, ĝia CAS-numero 7664-93-9.

Ĝiaj saloj nomiĝas sulfatoj, ĝiaj esteroj hidrogenaj sulfatoj. Konata sulfato estas gipso, kalka sulfato.

Faka nomo de sulfata acido estas **du-hidrogena sulfato**. Komunlingve uzatas ankaŭ la nomo "sulfura acido", sed ĝi estas neklara, ĉar uzata ankaŭ por sulfita acido. Sulfata acido koncentrita je pli ol 90 % estas komunlingve nomata ankaŭ **vitriolo**. Ĝi estas forte kaŭstika, danĝera substanco.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 

Acetic-acid-2D-flat.png|acetata acido
Nitricacid.png|nitrata acido
Trans-nitrous-acid-2D-dimensions.png|nitrita acido
Nitroxyl-3D-balls.png|nitroksilo
Hydrogen-sulfide-2D-dimensions.svg|hidrogena sulfido
Sulfurous-acid-2D-pyramidal.png|sulfita acido


Kategorio:Neorganikaj acidoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Venecia lingvo

eta|Ŝildo kie oni skribis "ĉi tie ni parolas ankaŭ venecie"
**Venecia lingvo** aŭ **veneta lingvo** (venecie: *Vèneto*) estas lingvo parolata en la regiono Veneto, en la provinco Trento kaj en kelkaj lokoj en la regiono Friulo-Venecio Julia en Italio, en Istrio kaj Dalmatio. Komunumoj de parolantoj estas ankaŭ en kelkaj lokoj en Argentino, Aŭstralio, Brazilo, Florido, Kalifornio, Brita Kolumbio, Meksiko, Ontario, Usono, kie multe Venecianoj emigris.

Ĝi estas unu de romanaj lingvoj opiniata kiel la dialekto de la itala lingvo. Ĝi konsistas tamen sian propran morfologion, sintakson kaj leksikonon.

Ĝi estas hodiaŭ uzata de ĉirkaŭ 4 milionoj da homoj.

Estas ankaŭ mortinta lingvo parolata en Veneto, kiu havas similan nomon: la praveneta lingvo

## Moderna stato 
### Areo 
### Dialektoj 
## Gramatiko 
## Tekstoj 
## Esperantaj vortoj el la venecia lingvo 
* ĉaŭ (*ciao!*)
* doĝo
* gazeto (el *La Gazzetta di Venezia*, ĵurnalo akirebla kontraŭ monero nomata *gazzetta*)
* geto (juda kvartalo *Ghetto*)
* Montenegro

## Eksteraj ligiloj 
* 40000 veneciaj-anglaj vortoj
* Raixe Venete, jornałe in léngoa veneta 
* Gramaticaveneta.com

## Referencoj 
Kategorio:Venecia lingvo
Celuloido

eta|300ra|Celuloido
**Celuloido** estas la unua plasto, kiun produktis la usona John Wesley Hyatt el homogena koloida disperzio de nitro-celulozo (alinome celuloz-nitrato) kaj kamforo. Ĝi estas tenaca materialo kun granda ŝirrezistebleco, kiu bone kontraŭstaras akvon, oleojn kaj maldensajn acidojn.

Ĝi estas produktebla en diversaj koloroj kaj malmultekosta. Tiel oni produktis el ĝi kombilojn, ĉemiz-kolumojn, filmojn, ludojn kaj aliajn amasartiklojn. Ĉar ĝi estas tre flamebla materialo, oni anstataŭigis ĝin per aliaj sintezitaj polimeraj plastoj, sed eĉ hodiaŭ oni produktas en Eŭropo, Usono, Japanio kaj aliaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* bakelito

Kategorio:Plasto
Bakelito

**Bakelito** estas nomo de sintezita rezino (artefarita plasto el neorganikaj ĥemiaĵoj) produktita el kunigo de fenoloj kaj formaldehidoj. Ĝi estas la unua sintezita rezino, kreita en 1909.

Bakelito estas malmola duroplasto kun malforta termika konduktivo kaj ankaŭ rezista kontraŭ ĥemiaĵoj. Ĝi gravas pro sia elektra izola propreco, kio igas ĝin tre utila en elektraj instalaĵoj. Krom kiel elektra izolaĵo, ĝi estas uzebla kiel muldoformo kaj kiel gluaĵo ĉe gisaĵo, plue kiel aldonaĵo de farbaĵoj kaj fajroemajlo-kovraĵoj. Por praktikaj apikoj estis aldonataj fibrecaj: asbesto, papero kaj segpolvo.

La produkton bakelito ellaboris la belga kemiisto Leo Baekeland en 1909 en Usono. La nomformo *bakelite* iĝis registrita markonomo de *Union Carbide Corporation*. Ĝi anstataŭis komence de la 20-a jarcento la celuloidon en ĉiu uztereno. La patento por ĝia produkto estingiĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo de Bakelito
* Virtual Bakelite Museum Virtuala Bakelita Muzeo

Kategorio:Materialoj
Kategorio:Plasto
Kategorio:Kompozitaj materialoj
Kategorio:Varmarkoj
Călacea (Orțișoara)

**Călacea** [kəlaĉa] (hungare: **Temeskalácsa**, germane: **Kalatscha**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 096 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 690 (rumanoj, 8,8 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1339. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orțișoara.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Distrikto Timiș
Formaldehido

**Formaldehido** aŭ **metanalo** (**HCHO**) estas organika kemia kombinaĵo, la plej simpla aldehido. La pura formaldehido estas senkolora, flamema, pikodora gaso, kiu iritas la mukomembranon.

Oni uzas en diversaj kemiindustriaj procesoj grandkvantan formaldehidon. Oni produktas ĝin ĉefe per vaporfaza oksidado de metanolo. Oni surmerkatigas ĝin plej ofte kiel formalinon (en akvo-solvaĵo de koncentriteco de 37%). La formalino povas transformiĝi - per akvoperdo - al kristala trimero, trioksano aŭ amorfa polimero, paraformaldehido. La paraformaldehido tre konvenas pro produkti la gas-statan formaldehidon.

La reago de formaldehido kaj amonio estigas heksametilen-tetraminon, kiun oni uzas kiel ureteran antisepsaĵon. Per nitratigo de la heksametilen-tetramino estiĝas la eksplodaĵo heksogeno (alinome ciklonito aŭ RDX). La formaldehido kaj la acetaldehido transformiĝas - kun ĉeesto de kalcia hidroksido - al pentaeritrito, kies tetranitrato estas la eksplodaĵo PETN.

Oni uzas grandan kvanton da formaldehido por produktado de karbamidrezinoj, fenoplastoj kaj acetalrezinoj.

La formaldehido bone reagas kun proteinoj, tiel ĝi estas grava tanaĵo, desinfektaĵo, balsamaĵo.

En junio 2004 internacia laborgrupo de fakuloj decidis surbaze de ekzistaj epidemiologiaj studoj meti formaldehidon en grupo I, do karcinomiga (kancerkaŭza) por homoj (IARC, 2005).

## Referencoj 
Kategorio:Aldehidoj
Kategorio:Reduktiloj
Alija Isakoviĉ

**Alija ISAKOVIĈ** (naskiĝis en 1932 en Bitunja apud Stolac; mortis en 1997 en Sarajevo) estis bosna novelisto, dramverkisto kaj literatur-historia verkisto.

Li finis bazan lernejon en Stolac kaj mezan geologian lernejon en Sarajevo. Li diplomitiĝis ĉe filozofia fakultato en Sarajevo kaj vivis kaj laboris samurbe.

## En Esperanto aperis 
* *Fendo,* en: *Antologio de la moderna bosnia-hercegovina novelo,* Sarajevo 1989, paĝoj 119–122. Tradukis Boriŝa Miliĉeviĉ.
* *La bosnia spirito kiel paradigmo de Eŭropo,* en: *Spite al ĉio Bosnio,* Sarajevo 1997, paĝoj 49–50.

Isakoviĉ, Alija
Sead Fetahagiĉ

**Sead FETAHAGIĈ** (naskiĝis la  en Ĵepĉe, mortis la  en Sarajevo) estis bosnia novelisto, romanverkisto, dramverkisto, literatura kaj teatra kritikisto.

Sead Fetahagiĉ finis gimnazion kaj filozofian fakultaton en Sarajevo. Li vivis kaj laboris en Sarajevo.

## En Esperanto aperis 
* *Longa kurta tempo*, en: *Antologio de la moderna bosnia-hercegovina novelo*, Sarajevo 1989, paĝoj 123–126. Tradukis Boriŝa Miliĉeviĉ.

Kategorio:Bosnaj dramistoj
Kategorio:Bosnaj verkistoj