open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Blix

**Hans BLIX**  (naskita la  en Upsalo) estas sveda politikisto kaj docento pri internacia juro, kaj iama ministro pri eksteraj aferoj de Svedio. Li estis ekde januaro de 2000 ĝis junio 2003 estro de UN-senarmiliga kontrola komisiono (UNMOVIC).

## Biografio 
Blix studis en Upsalo, en la Universitato Columbia kaj en Kembriĝo, kie li akiris la doktortitolon per disertacio *Treaty-making power*. Li doktoriĝis en 1959 en la fako de juro ĉe la Universitato de Stokholmo kaj ricevas la titolon honordoktoro de Moskva universitato.

Ekde 1962 ĝis 1978 li estis ano de la sveda delegacio en la konferenco pri senarmilado en Svislando. Li oficis en multaj postenoj inter 1963 kaj 1976 en la sveda eksterafera ministrejo. En 1978 li elektiĝis sveda eksterafera ministro en la registaro de Ola Ullsten (liberala partio *Folkpartiet*); tiu ofico daŭris unu jaron.

Ekde 1981 ĝis 1997 Hans Blix estis direktoro de la Internacia Atomenergia Instanco (IAEA). Kritikistoj akuzas lin, ke li tiutempe *fordormis* la nuklean armadon de Irako.

La 5-an de marto en 2004, Blix akuzis Usonon kaj Brition, ke ili ne havis juran bazon por milita agado kontraŭ Irako. Post tio li ofte esprimas sian distancon de la Usona koalicio, pro kio li estas malpopulara ĉe la Usona registaro.

## Literaturo 
* Blix, Hans: *Mission Irak - Wahrheit und Lügen. Der Chef der UN-Waffenkontrolleure zieht Bilanz.*; Droemer Knaur; 2004; ISBN 3426273373 

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de IAEA
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Svedio
Nagasako

La urbo **Nagasako** (, formale  *Nagasaki-ŝi*) estas historia urbo, situanta en okcidenta parto de la insulo Kjuŝuo, kaj ĉefurbo de la samnoma gubernio Nagasako.

Post Hiroŝimo, ĝi estas la 2-a kaj la lasta urbo damaĝita de atombombado en 1945.

De 1640 por ĉirkaŭ 2 jarcentoj en Epoko de Edo la urbo estis la sola haven-urbo kun permeso komerci kun fremdaj landoj, i.a. Nederlando.

## Geografio 
La urbo estas ĉirkaŭita de montoj je tri flankoj. Sude ĝi havas internacian havenon. La urbo havas multe da deklivoj.

## Historio 
* 1570: Nagasaka Haveno malfermiĝis
* 1571: Nagasako ekkomercas kun Portugalio (ĝis 1639)
* 1635: Deĝima konstruiĝis, kiel artefarita insulo en la haveno por komerci kun aliaj landoj
* 1808: Incidento de Faeton
* 1823: Philipp Franz von Siebold venis, kiel kuracisto rezidanta en la nederlanda komerco-domo
* 1889: Municipa sistemo ekfunkciis, Nagasako ekoficis

* 9-a de aŭgusto 1945: Usona aviadilo faligis atombombon sur Nagasakon, ĉirkaŭ 70 000 homoj estis mortigataj
* Julio 1997: Nagasako estis aldifinata Kerna urbo

## Vidindaĵoj 
* Glovera Ĝardeno

## Pacoparko de Nagasako 
Sur monteto norde de la muzeo pri atombombado troviĝas Parko de Paco.

## Esperanto-movado 
En 1902, franca instruisto Alphonse Mistler loĝanta en Nagasako aperigis artikolon pri Esperanto en loka ĵurnalo, kaj tio estas kredata kiel la unua mencio pri Esperanto en Japanio. Danke al la artikolo naskiĝis la unuaj japanaj esperantistoj kiel Kuroita Kacumi.

En 1934, la 22a Japana Esperanto-Kongreso okazis en la urbo. En 2010, la 97a Japana Esperanto-Kongreso okazis en la urbo.

Estas gastiganto de Pasporta Servo tie. Ekzistas ankaŭ mondcivitana paco-deklaro de Nagasako en Esperanto.

## Bildaro 

Dosiero:Nagasakibomb.jpg|
Dosiero:Nagasaki bei Nacht.jpg|
Dosiero:NagasakiCatholicChurch.jpg|
Dosiero:AtomicEffects-p10a.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Teatra sekvo de *Madama Butterfly* de Puccini en *La papilio* de Luiza Carol kies agado okazas en la ĵus bombardita Nagasako.
* Gunkanĝima, insulo
* Japanaj Martiroj
* Maksimiliano Kolbe, pola franciskano, fondinto de monaĥejo en Nagasako
* Hibakuŝo, postvivinta vikimo de atombombo
* Tramtransporto en Nagasako
* Listo de urboj de Japanio

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Jasuo Hori: Japanio : Nagasako kaj pacoparko Monato (gazeto) (2008/03, p. 16)
* en la retejo *Vastalto*: Pacdeklaro de Nagasako en Esperanto (2017)


Kategorio:Gubernio Nagasaki
Reĝa kripto en Praga burgo

**Reĝa kripto en Praga burgo** troviĝas en Ĉeĥio, en Prago en katedralo de sankta Vito en la 3-a kortego de Praga burgo.

La reĝa kripto estas pieta loko en subterejo de la katedralo de sankta Vito, kie estas metitaj sarkofagoj kun korprestaĵoj de ĉeĥaj reĝoj.

Komence de la 20-a jarcento konstrulaboroj alportis al finigado de la longe ekkonstruita katedralo de sankta Vito vicon da signifaj trovaĵoj. En la jaro 1911 arkitekto Kamil Hilbert malfermis la subterejon de Sanktvenceslaa kapelo, por ke li esploru tombon de la sanktulo. Samtempe li trovis restaĵojn de devena rotondo, sed ankaŭ de pli nova romana baziliko. Dum kelkaj pluaj jaroj li sukcesis renovigi bazplanon de ambaŭ konstruaĵoj (do de la pli malnova rotondo kaj de la pli nova baziliko), kiuj antaŭis la katedralon. Parto de la arkeologiaj elfosaĵoj estas hodiaŭ envicigita en vizitvojo kondukanta al la reĝa kripto.

Por laika vizitanto la situacio estas iom komplika, ĉar li trairas tra restaĵoj de kelkaj konstruaĵoj, kiuj estis difektitaj dum kelkfojaj alikonstruoj. Unuopaj konstrufazoj diferencas unu de la alia sole per tipo de masonaĵo. Ni povas observi ĉi tie torson de baziliko de Spytihněv (norda apsido kaj orienta kripto de sanktaj Kosmo kaj Damiano) kaj plu etan fragmenton de la devena sanktvenceslaa rotondo kaj parton de ambitoj de devena monaĥejo, kiu ligis al la baziliko. La spacoj estas bone markitaj, inkluzive de desegnaĵo de la konstrufazoj, do ne estas necese detale priskribi ilin.

La vojo tra la subterejo kondukos nin ĝis la reĝa kripto. Meze de la kripto estas sepultita Karolo la 4-a (li mortis en 1378), dekstre Ladislao la 1-a (li mortis en 1457), maldekstre Jiří z Poděbrad (li mortis en 1471). En alia vico estas sarkofagoj de Venceslao la 4-a kun frato Jan Zhořelecký, komuna ĉerko de edzinoj de Karolo la 4-a, malantaŭe poste empira ĉerko de Mario Amalio, filino de Maria Teresia kaj devena stanĉerko de Rudolfo la 2-a (li mortis en 1611). La elirejo el la kripto estas meze de la katedralo antaŭ renesanca reĝa maŭzoleo.

Kategorio:Praga burgo
Kategorio:Subteraj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kriptoj en Ĉeĥio
Kategorio:Tomboj
Kategorio:Sepultejoj de regintoj en Ĉeĥio
Nagasaki

**Nagasaki** povas esti
* Nagasako 長崎市 japana urbo kun esperantigita nomo
* gubernio Nagasaki 長崎県 japana gubernio, kiu enhavas la urbon Nagasako
* japana familia nomo
78-a SAT-Kongreso 2005

dekstra|200px|emblemo de SAT
**La 78-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Zagrebo inter la 2-a kaj la 9-a de julio 2005. Tiam estis prezidento de la Plenum-komitato Jakvo Schram kaj estris la kongresan komitaton Marija Beloŝeviĉ.

Okazis la kutimaj laborkunsidoj kie oni pritraktis organizajn temojn kiaj la raporto de la Plenumkomitato, la retaj kontaktoj inter membroj, prezento de SAT al ekstersataj medioj, allogo al homoj, varbomaterialo, LEAoj ktp. Krome okazis kiel kutime distraj programeroj, interesaj prelegoj, ekskursoj ktp.

Okazis postkongreso laŭ kiu grupo de kongresanoj vizitis la sudkroatan duoninsulon Istrio, loĝis en Lovrano kaj vizitis interalie la urbojn Pula, Rijeka, Poreĉ kaj Rovinjo, krom insuloj de la kroata marbordo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kongreso en la paĝaro de SAT
* Deklaracio kaj gvidrezolucio

05
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2005
Kategorio:Zagrebo
Kategorio:Politiko en 2005
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Kroatio
Kategorio:2005 en Eŭropo
Pulvoro

]]
]]

**Pulvoro** estas solida substanco dispecigita en subtilajn erojn.

Pulvoro povas esti uzata por diversaj celoj:
* kiel manĝaĵo aŭ ingredienco de manĝaĵo aŭ trinkaĵo, ekzemple sukero, pipro kaj kafpulvoro
* kiel purigaĵo aŭ lesivo, ekz. lavpulvoro
* kiel kuracilo aŭ narkotaĵo
* kiel ingredienco de konstrumaterialo, ekzemple sablo aŭ cemento
* kiel brulaĵo (pulvoro de certaj metaloj, kaj eĉ nigra pulvo estas pulvoro)

## Tipoj 
* Kafpulvoro
* Kakaopulvoro
* Lavpulvoro

## Vidu ankaŭ
* Muelejo
* Pistilo kaj pistujo
* Pulvormetalurgio

Kategorio:Substancoj
Kuopio

eta|dekstra|Situo de Kuopio en Finnlando
**Kuopio** estas urbo kaj komunumo en la provinco Norda Savonio de Finnlando. Ĝi estas la administra centro de la provinco, kaj laŭ nombro de loĝantoj la 8-a plej granda urbo en Finnlando: Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la ĉirkaŭaj komunumoj . Kuopio estas la plej granda urbo en orienta parto de la lando. La urbo estas fondita unuan fojon en 1653, sed ĝi perdis sian urban pozicion sed estis denove fondita urbo en 1775. Plejo el loĝantoj de Kuopio loĝas dense en granda kabo de lago Kallavesi. Kuopio estas notabla ŝtudurbo. La plej granda lago en Kuopio estas Kallavesi. Puijo estas en Kuopio situanta konata monteto, kie estas skicentro. Multaj lagoj varmigas klimaton de Kuopio. La klimato estas proksimume do varma ol en klare pli sude situantaj lokoj kiel en Lahti kaj Tampere.

En Kuopio estis volapuka klubo en la 19-a jarcento. La loka gazeto *Savo* publikigis en julio 1886 en du numeroj longan artikolon pri volapuko kaj kiel provaĵo de la lingvo tradukon de la unua strofo de la tradicia regiona kanto *Savolaisten laulu*. En novembro 1887 en la loka gazeto *Savo* sinjorino *Emilia Serenius* anoncis, ke ŝi ekigos 9-10 horan kurson pri volapuko, se sufiĉe da lernantoj anoncos sin.

Kuopio, same ol ekzemple Jyväskylä kaj Turku, estas unu de la duonurbestraj urboj de Finnlando: la urbestro havas grandan lokpolitikan forton, sed ekzistas ankaŭ urbregistaro, kiu havas severan prezidanton kaj bezonas fidon de la urbkonsilio.

La urbo gastigis kongreson de SAT en 1972.

Tie estas lagoj Kallavesi, Onkivesi, Jorma kaj Vuotjärvi.

## Gravuloj 
* Eija Ahvo, aktoro

* Simo Puupponen, verkisto
* Allu Tuppurainen, aktoro
* Spede Pasanen, humuristo, inventisto kaj televida prezentisto

## Eksaj komunumoj en nuna areo de Kuopio 
En regiono de Kuopio oni faris multe komunaj ligitoj ekde fino de 1960-aj jaroj:

* Kampara komunumo de Kuopio, ligita plejparte al Kuopio, parte al Siilinjärvi en komenco de jaro 1969
* Säyneinen, ligita tute al Juankoski en komenco de jaro 1971
* Muuruvesi, ligita plejparte al Juankoski en komenco de jaro 1971
* Riistavesi, ligita tute al Kuopio en komenco de jaro 1973
* Vehmersalmi ligita tute al Kuopio en komenco de jaro 2005
* Karttula, ligita tute al Kuopio en komenco de jaro 2011
* Nilsiä, ligita tute al kuopio en komenco de jaro 2013
* Maaninka, ligita tute al Kuopio en komenco de jaro 2015
* Juankoski, ligita tute al Kuopio en komenco de jaro 2017.

## Vidu ankaŭ 
* 1503 Kuopio
* *Kuopio tanssii ja soi*
* Malsanulejo de Niuvanniemi
* Savon Sanomat
* Turo de Puijo
* Universitata malsanulejo de Kuopio
* Universitato de orienta Finnlando

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Orienta Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Iisalmi

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|dekstra|300ra|
**Iisalmi** (finne *Iisalmi*, svede *Idensalmi*, en Esperanto estas uzata ankaŭ la formo **Idensalmo**) estas urbo en la centro de Finnlando, en la centro de la provinco Norda Savonio. Ĝi estas grava fervojkruciĝo. 

Fondita en 1891, laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, el kiuj 109,27 km² estas akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . En Iisalmi aperas gazeto Iisalmen Sanomat. La kampara komunumo de Iisalmi estis ligita al la urbo en la jaro 1970. 

La urbo estas fama pro la *Batalo de Virta Ponto (*finne: *Koljonvirran taistelu,* svede: *Slaget vid Virta bro)*, batalo inter svedaj kaj rusaj trupoj la 27an de oktobro 1808 ĉe Koljonvirta, norde de Idensalmi, ankaŭ konata kiel la batalo de Idensalmi. 

## Esperanto 
La urbo gastigis la ĉiujaran SAT-kongreson en 1982. En 1975-78 en la Civitana Instituto gastis la redaktejoj de Literatura Foiro kaj Kontakto. La loka Esperanto-grupo okazigis plurajn landajn kaj semajnfinajn esperanto-aranĝojn. 

*La loĝantaro laŭ denaska lingvo (gepatra lingvo) je la 31-an de decembro 2022:*

maldekstra|eta|Muurinpohjalettu (murŝlosilo)

## Allogaĵoj kaj vidindaĵoj 
* *Muurinpohjalettu* estas loka tradicia plado por kiu oni petis EU-nomprotekton
* biermuzeo Olvi Oluthalli 
* du luterajn preĝejojn,
* ortodoksa preĝejo de la profeto Sankta Elija (arkitekto Ilmari Ahonen 1957)
* freskoj de Petros Sasaki, eta|La plej malgrandan restoracio en la mondo: *Ravintola Kuappi.*
* ekspozicio de modeloj de preĝejoj de Karelio 
* plurmedia panoramo "*Koljonvirta 1808*", 
* Iisalmi-kultura centro ofte ekspozicias belartojn kaj kolektojn de lokaj kolektantoj
* muzeo kaj monumento pri la verkisto Juhani Aho 
* muzeo pri la loka historia, 
* naturmuzeo, 
* la plej malgranda restoracio en la mondo, nomata *Ravintola Kuappi*

## Ĝemelaj urboj 
*  Pécel, Hungario
*  Notodden, Norvegio
*  Nyköping, Svedio
*  Kiriŝi, Rusio
*  Nykøbing, Danio
*  Lüneburg, Germanio

## Konataj personecoj (elekto) 
* Eino Säisä (1935-1988), verkisto
* Edvin Laine (1905-1989), filmreĝisoro
* Tuija Pehkonen (nask. 1985), ĵurnalisto, prezentisto
* Markku Eestilä (nask. 1956), parlamentano
* Jaakko Teppo (1953-2024), muzikisto
* Kaarina Kaikkonen (nask. 1952), artistino
* Miina Äkkijyrkkä (nask. 1949), artisto, skulptisto

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Komunumoj de Norda Savonio
Kategorio:Komunumoj de Orienta Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Campos do Jordão

*Campos do Jordão* (**kan**mpuz dŭĵor**daŭn**) /'kãpuz dwĵoR'dãw/ (oficiale ) estas urbo kaj municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono Campos do Jordão. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

eta|maldekstra|260px|
eta|maldekstra|140px|
La urba ekonomio baziĝas ĉefe sur turismo. La vivnivelo en turisma urbocentro estas relative alta kaj eŭropeca, sed estas mizera zono ĉirkaŭ ĝi. Konstruaĵoj en la urbocentro ĉefe aspektas german-, svis- kaj italdevenaj kaj allogas riĉulojn de San-Paŭlio kaj Rio-de-Ĵanejrio dum vintro.

Pro la relativa alteco de la urbo (1628 m), ĝi estas sufiĉe malvarma. Somere la temperaturo varias inter 23 kaj 10 gradoj, vintre inter 12 kaj -6 gradoj (tre malofte).

## Esperanto en Campos do Jordão 
La paro Symilde Schenk Ledon kaj Gilbert René Ledon sukcesis movadi en **Campos do Jordão** en la fino de 20-a jarcento kaj unuaj jaroj de 21-a jarcento. Tie okazis kongreso de SAT en 1988. En 1995 okazis tie la la 8-a Sudbrazila Esperanto-Renkontiĝo kune kun la 3-a Interlanda Konferenco pri Instruado, okazintaj en ilia bieneto “Maĉu Pikĉu”, de la 12-a ĝis la 15-a de oktobro 1995, kun la partopreno de 150 personoj.

La 17-an de februaro 2002 Symilde Schenk Ledon kaj Gilbert René Ledon akceptis en Campos do Jordão cent tridek-ses esperantistojn.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Sant Cugat del Vallès

**Sant Cugat del Vallès** (aŭ ofte nur **Sant Cugat**), esperante **Sankt-Kugato de Valio**, estas urbeto en Katalunio en la komarko Vallès Occidental. Ĝi situas 15 km nord-okcidente de Barcelono kaj 15 km sude de Sabadell kaj Terrassa en grava vojkruciĝo. Ĝi apartenas al la aglomeraĵo de Barcelono, kun kiu ĝi estas facile konektita per trajno.

Ĝia plej grava monumento estas la granda **Monaĥejo de Sant Cugat** (Sankta Kugato aŭ Kukufato), kun elstara gotika preĝejo (kun la plej granda fenestrorozo de Katalunio) kaj romanika klostro.

Sant Cugat estas la sidejo de diversaj entreprenoj kaj organizoj, kiel la Nacia Arĥivo de Katalunio, la elsendejoj de la Hispana Televido (TVE), la Fakultato de Arĥitekturo de la Politeĥnika Universitato de Katalunio, la Centro de Alta Sporta Trejnado kaj la Banko de Sabadell.

## Esperanta movado 
* En Sant Cugat okazis en 1985 la 21-a kataluna kongreso de Esperanto.
* En Sant Cugat okazis en 1986 la 59-a SAT-Kongreso.

## Vidu ankaŭ 
* Sant Cugat Coll Favà (stacidomo)
* Listo de urboj de Katalunio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.santcugatobert.net  Retejo de la Urbestraro
* http://www.museu.santcugat.cat/  Monaĥejo de Sant Cugat


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Katalunio
Kategorio:Municipoj de la Provinco Barcelono
Ĝermo

[eta|Ĝermo de *[Aesculus hippocastanum*]]
La **ĝermo** estas komenca formo de embrio reproduktonta planton. Ĉe la grenoj, la ĝermo estas ero de grajno kaj donas la plej etan parton, laŭ specioj de 2-5 procentojn. En ĝi troviĝas la burĝona parto kun radiko- kaj folikomencaĵoj. La sekva fazo estas kotiledono.

Kategorio:Biologio
Federacia Distrikto

Pluraj federaciaj ŝtatoj distingas regionon ĉirkaŭ la ĉefurbo kiel **Federacian Distrikton**.
Ĝenerale la celo estas eviti, ke iu provinca registaro havu tro grandan administran influon al la ĉefurbo kaj tiel ankaŭ al la registaro. Ankaŭ ĝenerale, Federacia Distrikto havas malgrandan areon, sed "malgrandeco" varias laŭ lando, Brazila Federacia Distrikto havas 5.802 km², preskaŭ la duono de tuta areo de Luksemburgio.

Ekzemploj de federaciaj distriktoj estas:
*Federacia Distrikto de Argentino
*Federacia Distrikto de Brazilo
*Federacia Distrikto de Meksiko
*Ulan-Batoro en Mongolio
*Abuĝo en Niĝerio
*Distrikto Kolumbio en Usono
*Ĉefurba distrikto de Venezuelo
*Federacia Distrikto de Pakistano

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto

Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj
Kategorio:Politikaj esprimoj
Ernest Natalis

**Ernest NATALIS** (naskiĝis 1898; mortis la 28-an de aprilo 1974 en Lieĝo) estis belga esperantisto kaj vaste konata pedagogo, kiu lekciis en la Pedagogia Instituto de la Universitato en Lieĝo. 

Prof. Natalis lernis la Internacian Lingvon Esperanto jam en la jaro 1909 kaj kvankam li neniam tre aktive partoprenis la movadon, li ofte defendis Esperanton en siaj fakaj rondoj. En la lasta el la amaso de liaj verkoj pri edukaj sciencoj *Kvaronjarcento de la pedagogia literaturo* troviĝas referaĵo pri la Esperanta literaturo. Ekde la fondiĝo en 1972 ĝis li morto li estis prezidanto de la Someraj Universitataj Kursoj en Lieĝo.

## Eksteraj ligiloj
*"L'espéranto dans l'enseignement" (nova eldono, 1982)

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Pedagogoj
Márta Sebestyén

**Sebestyén Márta** (Ŝebeŝtje'n Ma'rta) (Budapeŝto, 19-a de aŭgusto 1957) estas hungara kantistino de popolkantoj. Ŝi estis Artisto por Paco de Unesko. 

Ŝia patrino estas Farkas Ilona, kolektanto de popolkantoj, lernanto de Kodály Zoltán, ŝia patro estas esplora ekonomikisto. Ŝi kiel knabino jam kantis post aŭdo. Kiam ŝi estis sesjara, oni jam faris surdiskigon de ŝia kantado.

Ŝi lernis en Budapeŝto, en la gimnazio de Miklós Radnóti, poste ŝi studis en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto, sed ŝi interrompis sian studadon en 1975.

Ŝia konstanta partnero en la kantado la grupo Muzsikás Együttes. Ŝi kantas multajn regionajn hungarajn popolkantojn, eĉ tiujn de la eksterlandaj hungaroj (Transilvanio). Ŝi ankaŭ kantas kantojn de aliaj popoloj (cigana, hebrea, bulgara, sudslava).

## Premioj 
* Kantisto de la jaro (1984)
* Grammy-premio (1996.) – en la prilaboro de la muzika grupo Deep Forest (albumo "La Boheme")
* Kossuth-premio (1999.) – kun Muzsikás együttes

## Aliaj 
Ŝi kantas en la Oskar-premiita filmo La Angla Paciento ("Amo, amo").

## Eksteraj ligiloj 
* Amazon
* a Muzsikás együttes honlapja 
* muzsikas.lap.hu
* Deep Forest 

Kategorio:Hungaraj popolkantistoj
Kategorio:Unesko
Ernesto Tudela Flores

**Ernesto TUDELA FLORES** (naskiĝis en 1894, mortis fine de januaro 1974 en Valencio, Hispanio) estis unu el la plej elstaraj figuroj en la hispana Esperanto-movado kaj ĝia plej grava Esperanto-vortaristo de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj.

Interalie Tudela Flores estas la aŭtoro de ampleksa vortaro por hispanlingvanoj *Vocabulario Español-Esperanto*. D-ro Tudela Flores estis dum jardekoj fidela membro-subtenanto kaj membro-abonanto de Universala Esperanto-Asocio (UEA), je kies nomo li dum pluraj jardekoj funkciis kiel delegito en Valencio.

## Verkoj 
* *Vocabulario Español-Esperanto* (1956)
* *Vocabulario Esperanto-Español* (1959)
* *Diccionario elemental Español-Esperanto y Esperanto-Español* (1963)

### Recenzoj 
Pri *Vocabulario Español-Esperanto*

----
Pri *Diccionario elemental Español-Esperanto y Esperanto-Español* (1963)

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Ernesto Tudela Flores en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj  de kaj pri Ernesto Tudela Flores en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "tudela")

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1894
Kategorio:Mortintoj en 1974
K. A. Lavrentjev

**K A. Lavrentjev** (naskiĝis en 1894, mortis la  en Moskvo) estis rusia esperantisto. 

Li lernis Esperanton jam en 1912 Li estis rektoro de la Centra Esperanta Skribkurso kaj sekretario pri instruado en la Moskva Internacia Esperanto-klubo. Ĉe la funebra ceremonio parolis d-ro E.T. Salnikov, prof. D.L. Armand kaj aliaj.

LAVRENTJEV K. A.
Lavrentjev
Antonio Stradivari

**Antonio Giacomo STRADIVARI** (]an**to**njo **ĝja**komo stradi**va**ri], ankaŭ konata kiel **Antonio Stradivarius**; naskiĝis 1644 ĉirkaŭ en Kremono, mortis la 18-an de decembro 1737 en Kremono) estis itala liutfaristo.

De 1667 ĝis 1679 li estis verŝajne lernanto de Nicola Amati.

En 1680 li sendependiĝis sur la *Piazza San Domenico* en la norditala urbo Kremono. Li komencis pretigi modelojn laŭ la stilo de siaj majstroj, kun etaj modifoj. Li eksperimentis per diversaj lignodikoj kaj diversaj alkoj. La plej bonajn instrumentojn li konstruis onitakse inter 1698 kaj 1725. Instrumentoj, kiuj li markosignis post 1730, estis verŝajne pretigitaj de lia filoj Omobono kaj Francesco.

Oni kalkulas, ke Stradivari dum sia vivo verkis kordinstrumento; ĉirkaŭ 1100 violonojn, braĉojn, gitarojn kaj violonĉelojn. El la violonĉeloj ekzistas ankoraŭ hodiaŭ ĉirkaŭ 60 specoj.

Ekde ĉirkaŭ 1800 meritas siaj instrumentoj la plej grandan ŝatatecon kaj simile altan prezon. La ĝisnuna (2004) plej alta prezo estis elpagita en 1998 por la "Kreutzer Strad" ĉe ''Christie's'' en Londono: ĉirkaŭ 1,5 milionoj da eŭroj.

La relativa eta nombro de la bonaj Stradivari-violonoj apartenas plej ofte al riĉaj mecenatoj, kiuj tiujn disponigas je mondfamaj artistoj.

## Bildgalerio 

Dosiero:PalacioReal Stradivarius1.jpg|Liuto de Stradivari montrata en la Reĝa Palaco de Madrido
Dosiero:Antonio stradivari.jpg|Antonio Stradivari ekzamenas liuton
Dosiero:Lutherie Cremone Ecole Amati.png|Historio de liutarto en Kremono

## Vidu ankaŭ 
* Giovanni Battista Rogeri
* Giuseppe Guarneri 

## Eksteraj ligiloj 
* http://home.scarlet.be/~tor-4879/stradivari.htm  
* http://www.theviolinsite.com/violin_making/index.html 
* http://www.stradivarisociety.com  
* http://www.stradivarisociety.com/history.htm  

Kategorio:Italaj liutfaristoj
Elizabeta Harangozo

**Elizabeta HARANGOZO** (naskiĝis 1897 - mortis meze de februaro 1974 en Novi Sad, Serbio) estis multjara aktivulino en la loka kaj landa Movado, dum multaj jaroj funkciinta kiel fakdelegito en sia loĝloko. Okaze de ŝia forpaso, la loka societo aranĝis apartan funebran kunvenon.

Ŝia origina nomo estis verŝajne HARANGOZÓ Erzsébet, hungara nomo (Harangozó signifas en la hungar *sonorileganto*.

HARANGOZO, Elizabeta
Harangozo, Elizabeta
HARANGOZO, Elizabeta
Francesco Fresco

**Francesco FRESCO** (naskiĝis 1894 - mortis la 23-an de junio 1974 en Romo) estis itala esperantisto.

Prof. Francesco Fresco, ekde 1928 membro kaj de 1932 ĝis 1969 fakdelegito de UEA, estis tre aktiva en la loka grupo en Romo, kie li, kiel LKK-ano, kunorganizis la 27-an UK en la jaro 1935.

FRESCO, Francesco
Fresco
Fresco
Wilhelmina Juszkiewicz

**Wilhelmina JUSZKIEWICZ** (naskiĝis 1918 - mortis la 18-an de aprilo 1974 en Gdynia, Pollando), estis aktiva membro de Pola Esperanto-Asocio kaj de UEA. Depost la jaro 1963 ŝi estis estraranino de la Filio de PEA en Gdynia.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Remy van Eynde

**Remy van EYNDE** (naskiĝis la 12-an de decembro 1900 en Berchem (Antwerpen), subite mortis la 24-an de aprilo 1974 en Brugge) estis emerita laborinspektoro. La gazeta mortanonco mencias kiel antaŭnomojn *Jan Remy*.

Li estis multjara fakdelegito de UEA kaj konata aktivulo en la loka Esperanto-grupo La Verda Stelo kaj en la landa Esperanto-organizaĵo.

Li tre regule li ĉeestis la ĉiusemajnajn kunvenojn de la loka grupo kaj prizorgis sennombrajn programojn, precipe filmprezentadojn, kiuj fakte iĝis lia specialaĵo. Ankaŭ lia sperto sur la tereno de organizado de ekskursoj kaj promenadoj estis ĉie konata.

Li esperantistiĝis kiam li laboris en la karbmineja industrio en Lieĝo. Dum lia soldatserva periodo en Antverpeno lia kunulo, kiu dormis en apuda lito, estis Jan Nahon, la frato de la fama flandra poetino. Pri tiuj rilatoj li ĉiam - kun emocio - rakontis en paroladoj ĉar Alice Nahon multe simpatiis kun Esperanto.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1901
Kategorio:Mortintoj en 1974
Granda Sovetia Enciklopedio

La **Granda Sovetia Enciklopedio** (Большая советская энциклопедия, БСЭ) estas la plej granda kaj la plej konata el enciklopedioj, kiuj estis eldonitaj en Sovetunio.

* 1-a eldono, 65 libroj, Moskvo, 1926—1933
* 2-a eldono, 50 libroj, 1950—1960
* 3-a eldono, 30 libroj, 1969—1978

La lasta, 3a eldono havas pli ol 100,000 artikoloj.

Laŭ sovetia leĝaro ĉiuj libroj, eldonitaj ĝis la jaro 1973 estis kopirajtitaj por 15 jaroj, post tiu jaro — por 25 jaroj. Tio signifas, ke en 2003 la tuta Granda Sovetia Enciklopedio iĝis libere kopiebla (*public domain*).

## Eksteraj ligiloj 
* La Granda Sovetia Enciklopedio 
* antaŭparoloj de ĉiuj tri eldonoj kiel PDF-dokumento 

Kategorio:Ruslingvaj enciklopedioj
Kategorio:Enciklopedioj de Sovetunio
Kategorio:Enciklopedioj
Auguste Broise

**Auguste BROISE** (naskiĝis en 1901 - mortis la 12-an de julio 1974 en Nonancourt, Francio) estis franca inĝeniero kaj direktoro de la Sekcio pri la Teknika Vortaro de la Akademio de Esperanto kaj de la Terminologia Centro de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE).

Broise estis fervora verkinto de teknikaj vortaroj kaj nelacigebla kunlaboranto en la esperantista laborrondo terminologia. Ĉiam klopodante pliriĉigi la teknikan vortotrezoron, li distingiĝis pro sia agemo, sagaco kaj kritikemo. Pro tio li estis bonega kontrolanto de terminaraj malnetoj.

La anonima vortareto eŭska (vaska) - Esperanto kun ĉ. 2000 radikoj, kiun la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno pro dediĉo atribuas al li, ĝis hodiaŭ restis la sola tiuspeca. Ĉu la atribuo tamen estas ĝusta, restas konfirminda. Broise ankaŭ estis kunlaboranto por la *Plena Ilustrita Vortaro* (1970) en la fako "konstruteknikoj".

## Verkoj 
* **s.j. (1930)**: Vortareto vaska-Esperanta
* **1953**: Matematika slanga terminaro (1953)
* **1957**: Teknika leksikono pri vojo (1957)
* **1964**: Vortareto pri ĝenerala lingvistiko (1964)
* **s.j. (1970)**: Glossary of higway engineering terms
* **1985 (postmorte)**: Komputada baza terminaro (kun Gerhard Kalckhoff kaj Anthony C. Pick)

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=auguste+broise&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Auguste Broise en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj  de kaj pri Auguste Broise en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
H. G. Wannemakers

**Henriko Gerardo WANNEMAKERS** (naskiĝis en Bussum apud Hilversum la 18-an de oktobro 1909 - mortis la 12-an de septembro 1974 en Nimego, Nederlando) estis pastro-esperantisto, antaŭe profesoro pri teologio en Ĝakarto, Indonezio.

Wannemakers aktivis ĉefe en IKUE; li verkis predikojn, prelegojn kaj recenzojn, redaktis katolikajn periodaĵojn. Pluraj liaj tradukoj aperis en la serio "Dokumentoj el Romo" de IKI, kunlabore kun pastro H. Roosen. Li kunaŭtoris kaj kuntradukis plurajn katolikajn librojn en Esperanto.

## Verkoj 
* **Propraj nomoj de Sanktuloj kaj Sanktulinoj, Latine - Esperanto** (1962)
* **Propraj nomoj en la Nova testamento, L-Eo** (1963)
* **Katolika terminaro Esperanto - Latine** (1963, HUBERTENO, P.)
* **La ekumena koncilio kaj Esperanto: prelego je la 29-a Internacia Kongreso de la Katolikaj Esperantistoj en Romo 1962**
* **Enkonduko en la leteroj de la sankta apostolo Paŭlo**
* **Tutmonda laŭdo : katolika preĝaro**

## Tradukoj 
* Papo Paulus: **Dogma konstitucio pri la eklezio** (Trad. de H. Roosen kaj H. G. Wannemakers, 1967)
* Papo Paulus: **Paŝtista konstitucio pri la eklezio en la nuntempa mondo** (Trad. de H. Roosen kaj H. G. Wannemakers, 1969)

## Eksteraj ligiloj 
* [Biografio aperinta en Espero Katolika(https://eo.wikipedia.org/wiki/Espero_Katolika)]

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Hajdúböszörmény

**Hajdúböszörmény** [hajdUbosormEnj] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Hajdúböszörmény, kies centro estas. La urbo estas la plej granda hajduka urbo, kvazaŭ ĉefurbo de "Hajdukujo". Böszörmény estis bulgara-turka tribo aliĝinta al la hungareco en la 7-a jarcento.
eta|maldekstre|Ĉefplaco de Hajdúböszörmény

## Situo 
Hajdúböszörmény situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Debrecen-Miskolc, laŭ fervojo Debrecen-Tiszalök. Aŭtoŝoseo M3 estas ne tro for. Debrecen troviĝas 20, Hajdúszoboszló 29, Tiszalök 43, Miskolc 80, Budapeŝto 211 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1248 en formo Nagyböszörmény (nagy signifas: granda). En 1410 la vilaĝo iĝis kampurbo. Princo de Transilvanio Gabrielo Báthory setligis hajdukojn en 1609. Ili ĝuis aŭtonomion kaj nobelecon, sekve ili ne estis servutuloj. Hajdukujo estis ekster de la hungara departementa sistemo ĝis 1876, tiam formiĝis departemento Hajdú (reĝa departemento). Sinagogo en 1863, preĝejoj kalvinana en 1882, katolika en 1863, grekokatolika en 1893, baptista en 1895 konstruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* Malnova kalvinana preĝejo (Hajdúböszörmény)
* Nova kalvinana preĝejo (Hajdúböszörmény)
* Preĝejo Stefano la 1-a (Hajdúböszörmény)
* Preĝejo Morto de Dipatrino (Hajdúböszörmény)
* baroka muzeo
* urbodomo el 1907
* gimnazio Stefano Bocskai el 1864
* altlernejo
* termala banejo

## Famuloj 
* en Hajdúböszörmény naskiĝis kaj mortis:
** pentristo Miklós Káplár
* en Hajdúböszörmény naskiĝis:
** aktoroj Mária Varga, Jenő Nagy, István O. Szabó kaj Éva Botos
** kalvinana episkopo Dezső Baltazár
** geologo Endre Kutassy
** historiisto György Kövér
** literaturhistoriisto Magda K. Nagy
** János Áfra (poeto)
** reĝisoro Sándor Bodnár
** Éva Varga (skulptisto)

## Ĝemelurboj 
* Nagyszalonta, Rumanio
* Krasnik, Pollando
* Siilinjärvi, Finnlando
* Valdaj, Rusio

## Esperanto 
* Hajdúböszörmény estas naskiĝloko de esperantisto Péter Török.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vendegvaro.hu/5-941  
* Oficiala retejo de Hajdúböszörmény 
* distancoj

Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Kategorio:Hajdúböszörmény
Manuel Fernandez Menendez

**Manuel FERNANDEZ MENENDEZ** (naskiĝis 1889, mortis la 8-an de julio 1974 en Montevideo) estis urugvaja instruisto, Honora Membro de UEA kaj honora prezidanto de Urugvaja Esperanto-Societo.

Menéndez apartenis al la pioniroj de la Movado en Urugvajo. Li estis instruisto, lernejestro kaj instruisto ("profesoro") en komerca altlernejo. En 1954, dum la Unesko-Konferenco en Montevideo, Menéndez estis unu el la iniciatintoj de la Universala Ekspozicio tie.

Menéndez estis aŭtoro de pluraj didaktikaj libroj hispanlingvaj. En la Internacian Lingvon li tradukis *Ariel kaj Ferementario* kaj aŭtoris *La homo sur sia vojo*. Kun Enrique Balech
li verkis vortaron Esperanto-hispanan, kiu aperis en 1951 en Brazilo laŭ mentoreco de Ismael Gomes Braga.

## Verkoj 
* 1923: El problema del idioma internacional : conferencia dada en el Museo Pedagógico de Montevideo, el 1. de febrero de 1923 (1923)
* 1947: El Esperanto en la opinión de escritores eminentes, hombres de ciencia e intelectuales de nota (1947)
* 1949: El Esperanto en la opinión de hombres eminentes y diversos hechos: compilación y comentarios (1949)
* 1949: Valor educativo del Esperanto (1949)
* 1951: (kun Enrique Balech) Diccionario Esperanto-Español (1951)
* 1965: El hombre en su camino: La homo en sia vojo (1965) Teksto hispana-esperanta.
### Recenzoj
Pri *El hombre en su camino: La homo en sia vojo*

## Tradukoj 
* Rodó, José Enrique: **Ariel** (1950)
* Vaz Ferreira, Carlos: **Fermentario** (1960)
### Recenzoj
Pri Ariel

F
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Lernejestroj
Bogiĉ Noveljiĉ

**Bogiĉ NOVELJIĈ** (naskiĝis en 1908, mortis en junio 1974 en Titograd, Jugoslavio) estis jugoslava esperantisto, emerita lerneja direktoro, aktivulo en la movado depost 1932. Li gvidis kursojn, fondis la lokan kaj regionan E-organizaĵojn kaj kunredaktis la tradukon de la fama epopeo de P.P. Njegoŝ **La Montara Krono** (1970).

Kategorio:Jugoslavaj esperantistoj
Frank Goodliffe

**Frank GOODLIFFE** (naskiĝis 1897 - mortis komence de novembro  1974 en Notinghamo, Britio) estis brita esperantisto, kiu en la Brita Movado aktivis depost la jaro 1924, kaj funkciis kiel delegito de UEA dum 35 jaroj. Inĝeniero laŭ la eduko, Goodliffe estis asekuristo kun propra kompanio, en kiu la ŝildoj pri Esperanto ĉiam okupis okulfrapan lokon.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Jozefo Hérion

**Jozefo Hérion** (fakte **Joseph-Jean-Julien Hérion**) (naskiĝis la 20-an de julio 1897 - mortis la 12-an de aŭgusto 1974 en Verviers, Belgujo) estis belga esperantisto, kiu la Internacian Lingvon lernis jam en la jaro 1914. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn, prezidis la lokan klubon kaj plenumis funkciojn en la Delegita Reto de UEA depost 1937.

## Bildaro 

Dosiero:Slipo pri Joseph Herion.jpg|Slipo el la FelixArchief (Antverpeno), arĥivaĵo 2233#267

## Bibliografio 
1962 : *Esperanto en Komerco*, Esperanto-Rondo Crailsheim, dua eldono

HÉRION, Jozefo
Rentgenio

[eta|Prezento de *Roentgenium* en [GSI Helmholtz Centro por Pezaj Jonoj Esplorado|GSI, (Darmstadt).]]
**Rentgenio** aŭ **Rentgeniumo** estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon **Rg** kaj la atomnumeron 111. Ĝi estas ege radioaktiva sinteza elemento, kiu disfalas treege rapide kaj de kiu nur malmulte da atomoj estis sintezitaj. Pro ĝia enesto en grupo 11, oni opinias, ke ĝi estas solida metalo.

Ĝi estis nomita laŭ la germana fizikisto Wilhelm Conrad Röntgen kaj estis unue sintezita en la jaro 1994 en Darmŝtato per kunfando de bismuto kaj nikelo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rg/index.html WebElements.com pri Rentgenio
* http://www.iupac.org/news/archives/2004/naming111.html  Informo de IUPAC pri la nomado de la elemento

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

eta|maldekstra|380ra|

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Heinrich Dresselhaus

**Heinrich DRESSELHAUS** (naskiĝis 1896 - mortis la 4-an de januaro 1975 en Schloss-Holte, Germanio) estis multjara membro kaj dum la lastaj 25 jaroj delegito kaj fakdelegito de UEA. Li estis verva kaj konata aktivulo en sia regiono.

Dresselhaus, Heinrich
Dresselhaus, Heinrich
Dresselhaus, Heinrich
Henri Sielens

**Henri SIELENS** (naskiĝis en 1915, mortis la ) estis ĵurnalisto kaj direktoro de la Internacia marista domo en Antverpeno. 

Li jam en sia juneco lernis Esperanton de Frans Schoofs, fondinto de la antverpena Esperanto-klubo, kaj neniam ĉesis aktivi en la Movado. En 1934 li faris ekzamenon (kune kun Hector Boffejon) pri „profesora kapableco” kaj akiris sian diplomon kun „granda distingo”. Li aktivis en la antverpena klubo "La Verda Stelo" antaŭ kaj post la Dua Mondmilito kaj kune kun Maurice Jaumotte estis je la bazo de la restarigo de la grupo, kie li funkciis kiel kasisto.

En 1953 li kunorganizis la Unuan Beneluksan Esperanto-Kongreson. En 1957 li verkis la 50-jaran historion de la antverpena klubo "La Verda Stelo" (*La Verda Stelo 1907-1957*) kaj en 1960 li estis vicprezidanto de la LKK de la 45-a Universala Kongreso en Bruselo. Kun alia elstara belga esperantisto Maurice Jaumotte, forpasinta en 1970, Sielens havis decidajn meritojn por la unuiĝo de la belga movado. Li estis honora vicprezidanto de la antverpena klubo "La Verda Stelo" kaj de Belga Esperanto-Federacio.

## Bildaro

Dosiero:1932 Diplomo Sielens.jpeg|Atestilo pri Henri Sielens, 1932 
Dosiero:1933 Diplomo Sielens.jpeg|Atestilo pri Henri Sielens, 1933
Dosiero:1947 Pri Henri Sielens (revuo Demain).png|Teksteto pri Henri Sielens en revuo *Demain* (1947)
Dosiero:1950 proks Bukedo (Henri Sielens).jpg|*Bukedo*, 1950 (proksimume)
Dosiero:1957 Verda Stelo Sielens.jpg|*La Verda Stelo - 1907-1957*, 1957 
Dosiero:1957 Ora Jubileo 1.jpeg|Subskribo de Henri Sielens, 1957 .
Dosiero:1960 UK Bruselo.jpg|Loka Kongresa Komitato; UK de Esperanto 1960, Bruselo 
Dosiero:1961 Sielens 1.jpeg|Letero de Henri Sielens al Grégoire Maertens 
Dosiero:1961 Sielens 2.jpeg

## Vidu ankaŭ 
* *Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1957-1982*, paĝo 18

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Sielens, Henri 1947 : Le problème de la langue aŭxiliaire internationale, ''Demain : revue d' études politiques, sociales et économiques'', vol. 1, nr 5, p. 144-149

Kategorio:Flandraj esperantistoj
Kategorio:Belgaj ĵurnalistoj
Kirsten Zacho

**Kirsten ZACHO** (naskiĝis la 25-an de septembro 1913 en Verninge, Danio - mortis la 17-an de januaro 1975 en Kopenhago) estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la dana Movado post la Dua mondmilito. 

Ŝi edziniĝis al Peter Zacho, mezgrada instruisto kiel ŝi, en 1934 en Aarhus. Ili lernis Esperanton en Odense en 1937 kaj en tiu sama jaro ili konatiĝis kun la dana filozofo Martinus. Iliaj filinoj Birthe kaj Lone estis denaskaj esperantistoj. Kirsten Zacho estis unu el la gvidantoj de komerclernejo L. M. Kjær. Nur kelkajn jarojn poste, la familio transloĝiĝis al Kopenhago kaj multe laboris por Esperanto, i.a. instruante la lingvon.

Kun la edzo kaj i.a. Paul Neergaard, H. V. Rasmussen kaj Poul Thorsen, Kirsten Zacho estis unu el la kunfondintoj de Kleriga Konversacia Klubo (fondita en la jaro 1952, poste kunfandiginta kun la kopenhaga Studenta Esperanto-Klubo), kiu dum multaj jaroj apartenis al la plej viglaj Esperanto-societoj en la mondo. En tiuj jaroj la klubo funkciigis ankaŭ la Esperantan eldonejon "Koko", kies animo denove ŝi estis. Kvankam grave malsana dum pluraj jaroj, ŝi neniam ĉesis aktivi en la loka Movado: ĝis sia morto ŝi rolis kiel prezidanto de KKK kaj ankoraŭ en la decembra numero de la kluba bulteno *Kuriero* verkis la ĉef-artikolon kaj inviton por la jara ĉefkunveno de la klubo. 

Dum kelkaj jaroj, s-ino Zacho estis ankaŭ komitatano de UEA, kaj en la jaro 1962 agis kiel vicprezidanto de la LKK de la 47-a Universala Kongreso en Kopenhago, kiel la vera "motoro" de la LKK. Kiam en la jaro 1958, la tiama redaktoro de revuo Esperanto W. Auld malsaniĝis, s-ino Zacho havis la kuraĝon provizore transpreni la redaktadon de Esperanto, unue kun s-ro H. V. Rasmussen, kaj poste sola. Tiu "provizoreco" tamen daŭris pli ol du jarojn, ĝis la fino de la jaro 1960, kiam la redaktadon denove transprenis W. Auld. Ankaŭ tiun ĉi taskon s-ino Zacho plenumis zorge kaj atente.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Marcelo Ternant

**Marcelo TERNANT** (naskita en 1918; mortinta la  en Épinay-sur-Seine) estis laborista esperantisto, aktiva en la SAT-movado.

## Vivo 
Li estis teknikisto pri elektraj motoroj, uzitaj en la industrio de la malvarmo (grandaj fridujoj). Lia laboro konsistis en kreado de prototipoj de tiuj motoroj. Li lernis la metion, unue kun sia patro, kun kiu li ankaŭ lernis Esperanton (ili kune aliĝis al SAT en 1946), pli poste en laborejo kaj samtempe en vesperaj kursoj ĉe nacia lernejo "Arts et Métiers". Pro diversaj kialoj, li ne povis fini sian studadon en tiu Supera Alta Lernejo, tial li ne fariĝis diplomita inĝeniero, sed verŝajne bonege profitis je tiuj interrompitaj studoj, laŭ atesto de siaj profesoroj, kaj li dungiĝis ĉe entrepreno, kie estis postulata, krom la teknika kompetenteco, la scipovo de la germana lingvo.

De la jaro 1940 ĝis la jaro 1945 li estis militkaptito en Germanio, kie, malgraŭ tre malfavoraj cirkonstancoj, li tamen sufiĉe bone lernis la germanan lingvon. Tio helpis lin en lia profesia vivo.

Li estis redaktanto de Liberecana Ligilo en 1981.
Dum multaj jaroj li instruadis esperanton en la pariza regiono, kaj respondecis pri la duagrada perkoresponda kurso de SAT-Amikaro inter 1992 kaj 1998, kaj membris en FEI.
Li ankaŭ verkis kaj tradukis poemojn kaj kanzonojn, kiuj aperis dise en la SAT-organoj.

## Verkoj 
### Tradukoj 
* *La anarkiistoj* de Sébastien Faure, Liberecana Ligilo, 1973

## Eksteraj ligiloj 
* Al la infanoj , poemo el la retejo de SAT
* Mi aspiras al iu tag' , poemo de Klaŭdeto Ĉeberto tradukita de Marcelo, el la retejo de SAT
* Ne, kamarado! , sprita poemo kunverkita kun Petro Levi dum veturado al iu SAT-kongreso
* Plej bona kompano mortis , nekrologa artikolo de Gi' Kavaljero en la bulteno de SAT-Amikaro, julio 1998

Kategorio:Membroj de SAT
Problemo (apartigilo)

**Problemo** estas situacio aŭ kondiĉo, kiu estas nesolvita aŭ nevolita. Kutime, naturo de problemo estas ke respondo aŭ solvo estas necesaj.

Problemoj povas okazi en diversaj formoj kaj kampoj. 

*En matematika, problemo temas pri la matematikaj objektoj kaj strukturoj, kiuj estas aŭ klarigotaj aŭ pruvotaj.

*En komputiko, problemo estas la rilato kiu ekzistas inter aro da okazoj en iu programaro kaj aro da solvoj.

*En socio, problemoj koncernas ĉiujn membrojn de tia socio. La problemo povas esti iu aparta socia problemo kiu, se solvita, kondukus al sociaj avantaĝoj, kiel ekzemple pli granda produktiveco aŭ malpli konfrontiĝo inter tuŝitaj partioj; por prezenti problemon kaj fari la unuajn proponojn por solvi ĝin, oni devas aŭskulti la interparolanton por akiri pli da informoj, kaj fari demandojn, tiel klarigante eventualajn dubojn.

*En entrepreno, problemo signifas diferencon inter estantaj kondiĉoj kaj dezirataj. Ofte, kialo de la problemo estas nekonata.

*En filozofio kaj religio, problemo estas ŝajna kontraŭdiro inter du dogmoj; Ekzemple:
**la problemo de la malbono (ĉiobonvola, ĉioscia kaj ĉiopova Dio kiu permesas la ekziston de malbono kaj sufero), kaj
**la problemo de la infero.

* En ŝakludo, problemo estas pozicio sur la tabulo, en kiu oni devas serĉi la plej favoran solvon en la plej malmulte da ebla nombro da movoj.
Sarabando

[eta|Sarabando [Duumo|duume de Johann Kuhnau ]]

**Sarabando** (france *sarabande*, itale kaj hispane *zarabanda*) estas danco de hispana kaj/aŭ latinamerika origino, origine rapida (kaj en 1583 malpermesita en Hispanio, ĉar tro erotika) sed poste, en sia plej konata formo, digna kaj malrapida en 3/4-takto. Sarabandojn ofte komponis la komponistoj de la baroko, kaj ĝi regule estas parto de la baroka suito.

Unu el la plej famaj sarabandoj, origine portugala, nomiĝas portugale *A Folia*, hispane *La Folía* kaj france ''Folie d'Espagne''; ĝian melodion uzis multaj komponistoj ekde Claudio Monteverdi
kaj Arcangelo Corelli ĝis hodiaŭ.

"Sarabando" estas ankaŭ la nomo de portelevida filmo de Ingmar Bergman.

## Vidu ankaŭ 
* Suito
* Alemando
* Korento
* Gavoto
* Ĝigo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.streetswing.com/histmain/z3sarbn1.htm  
* http://www.folias.nl/corelli-flute.mid 
* http://www.folias.nl 
* http://www.musicfromthemovies.com/review.asp?ID=3602|date=2006-02-11 

Kategorio:Muzikaj formoj
Kategorio:Danco
Universitato de Ĉikago

eta
La **Universitato de Ĉikago** estas usona universitato en Ĉikago (Ilinojso).
Ĝi havas ĉirkaŭ 4.400 studentojn antaŭdiplomajn kaj 9.000 postdiplomajn. Ĝin fondis John D. Rockefeller en 1890.

La Ĉikaga skolo de ekonomiko aŭ *ekonomiko skolo de Ĉikago* estas tendenco de ekonomika pensaro partiana de la libera merkato (kvankam ene de strikta mon-reĝimo, difinita de la registaro), kiu startis en la departementoj de Ekonomiko kaj en la Negoc-Lernejo Booth de la Universitato de Ĉikago meze de la 20-a jarcento.

Aparte grava institucio ene de la universitato estas la universitata eldonejo *University of Chicago Press*, la plej granda kaj unu el la plej malnovaj akademiaj eldonejoj en Usono, kies centra konstruaĵo situas ĵus sude de la granda ĉikaga parko *Midway Plaisance* sur la kampuso de la Universitato de Ĉikago.

## Kelkaj instruistoj 
* John T. Cacioppo
* Marianna Csörnyei
* Arjun Appadurai

## Studentoj (elekto) 
* Beáta Grolmuszné Vértessy

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Ĉikago 


Kategorio:Universitatoj en Ilinojso
Kategorio:Universitatoj en Ĉikago
Mohamed ElBaradei

**Mohamed ElBaradei** ( محمد البرادعي ; Muḥammad al-Barādiʿī ; naskita la 17-an de junio 1942 en Kairo/Egiptio) estis la Ĝenerala Direktoro de Internacia Atomenergia Organizo (IAEO) ĝis decembro de 2009.eta|dekstra|Mohamed ElBaradeiLi studis en Kairo jursciencon kaj komencis en 1964 sian karieron kiel diplomato, ĉefe kiel daŭra reprezentanto de Egiptio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj. En 1974 li doktoriĝis ĉe *New York University School of Law* kaj iĝis jura konsilanto en la egiptia Ministerio pri Eksteraj Aferoj.

En 1980 ŝanĝis sian pozicion al UN kaj iĝis en 1984 reprezentanto de la Ĝenerala direktoro de la Internacia Atomenergia Organizo (IAEA). Ekde 1987 ĝis 1991 gvidis li la juran sekcion de la instanco. En 1993 li elektiĝis vic-reprezentanto de ĝenerala direktoro Hans Blix.

Li kaŭzis surprizon 10 tagojn antaŭ la usona prezidenta elekto en 2004, kiam li informis pri malapero de 377 tunoj da eksplodaĵo, kiujn devintus gardi la usonaj soldatoj.

Fine de 2004 oni nomumis lin denove Ĝenerala Direktoro de Internacia Atomenergia Organizo. La aliaj du proponitaj personoj (fare de la Usona alianco) retiriĝis, rekonante lian fakan laboron, scion. Tiel li restis la sola nomumita persono por la posteno spite al la usona volo kaj oni elektis lin la 13-an de junio en 2005 denove al Ĝenerala Direktoro.

Li ricevis Nobel-Premion pri Paco en 2005.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala biografio en la retejo de IAEO 

Kategorio:Egiptaj politikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Egiptaj islamanoj
Vitrobetono

**Vitrobetono** (mallongigo por vitrofibra betono) estas lumtralasanta, facila, travidebla, dekora betono. Ĝin elpensis la hungara Áron Losonczi. La vitrobetono produktiĝas el miksaĵo de vitrofibroj kaj cemento kaj estas ĝenerale 5 cm dika. El ĝi produkteblas ankaŭ plafono, muro aŭ statuo.  

Ĉar la optikaj vitrofibroj kondukas la lumon ĝis al 20 m, la dikeco de la betono povas esti teorie plurmetrojn dika. La betono povas esti ankaŭ ŝarĝoporta, ĉar la aldonitaj vitrofibroj ne influas la ŝarĝoportan kapablecon de la betono.  

Oni konstruis en hungara urbo Csongrád el tiu betono homgrandan murspecon el 60 elementoj, kiun oni ekspoziciis en 2003 en Stokholmo, poste en Londono. Oni ekspoziciis tien eĉ en la vaŝingtona Nacia Arkitekta Muzeo en januaro de 2005. 

Pro la alta prezo ĝi ne disetendiĝas. Ágnes Kertészfi kreis jam artaĵojn el vitrobetono en Hungario.

## Fontoj 
* artikolo hungare + foto 

Kategorio:Substancoj
Kategorio:Struktura inĝenierado