open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johano Skylitzes

**Joanis SKYLITSIS** (ankaŭ **SKYLITZIS** aŭ **SKYLITZES**) estis kronikisto vivinta fine de la 11-a jarcento, kiu verkis ilustritan kronikon pri historio de la Bizanca imperio, ĝenerale konatan sub la nomo **Kodekso Skylitzis**, kies bildoj konsistigas valoran dokumentfonton al la historiistoj.

Ĝi estis verkita en la helena lingvo, sed havas la latinan titolon *Synopsis Historiarum* (sinoptiko de historio) kaj raportas pri eventoj el la tempo inter 811 kaj 1057.
El ĉiuj kopioj iam ekzistintaj restas nur unu, ne tute kompleta, en la nacia biblioteko de Madrido;
ĝi enhavas 574 bildojn, probable malpli ol la originalo.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-paĝaro pri tiu (angle)

Kategorio:Bizancaj historiistoj
Prezidanto (respublikestro)

**Ŝtatprezidanto** aŭ mallonge **prezidanto**,
sinonime (kaj neambigue) **prezidento**, estas ŝtatestro de respubliko.

Laŭ la ŝtata sistemo la prezidanto estas elektata en ĝenerala balotado, de balota komitato aŭ de la leĝofara instanco. Foje ankaŭ en diktaturoj la ŝtatestro estas nomata prezidanto, por propagande ŝajnigi fakte neekzistantan demokratiecon.

En la reĝlando Hispanio oni nomas la ĉefministron *"presidente (del gobierno)"*, t.e. laŭvorte *"prezidanto (de la registaro)"*. Oni atentu ne mistraduki tion per "prezidanto".

## Artikoloj pri la prezidanteco en unuopaj ŝtatoj 
(laŭ la stato de vikipediaj artikoloj de junio 2008, listo iom post iom ampleksiginda)
*  Prezidanto de Aŭstrujo
*  Prezidanto de Brazilo
*  Prezidanto de Finnlando
*  Prezidanto de la Respubliko (Francio)
*  Prezidanto de Germanio
*  Prezidanto de Irlando
*  Prezidanto de Italio
*  Prezidanto de Litovio
*  Prezidanto de Meksiko
*  Prezidanto de Pollando
*  Prezidanto de Rusio
*  Prezidanto de Urugvajo
*  Prezidanto de Usono

### Prufiguroj 
*  Prezidanto de Barato
*  Prezidanto de Israelo
*  Prezidanto de Bangladeŝo
*  Prezidanto de Grekio
*  Prezidanto de Germanio
*  Prezidanto de Hungario
*  Prezidanto de Pakistano

## Referencoj 

Kategorio:Aŭtoritatuloj
Kategorio:Politikistoj
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Regnestroj
Prezidanto

**Prezidanto** laŭ PIV estas
# tiu, kiu gvidas kunvenon aŭ kunsidon (la posteno finiĝas fine de la kunveno), 
# estro de asocio, organizaĵo, societo ktp. (elektita por antaŭe difinita daŭro de kelkaj monatoj aŭ jaroj),
# ŝtatestro de respubliko – por emfazi ke oni intencas ĉi tiun signifon rekomendindas skribi "ŝtatprezidanto" aŭ sinonime "prezidento".

En la reĝlando Hispanio oni nomas la ĉefministron *"prezidanto (de la registaro)"*, ankaŭ la ĉefministrojn de la landopartoj, nomataj aŭtonomaj komunumoj, kiel ekzemple la prezidantojn de Kantabrio.

## Referencoj
Johann Christian Günther

**Johann Christian GÜNTHER** (naskiĝis la 8-an de aprilo, 1695 en Strzegom, Silezio, mortis la 15-an de marto, 1723 en Jena) estis germana verkisto de la Baroko. Li verkis germanlingve kaj latine.

## Vivo 
Jam en la lernejo de Świdnica Günther furoris pro sia talento poeta. En Wittenberg li studis medicinon sed entrudiĝis en tiam sovaĝan studentan vivon tiel, ke li ekkverelegis kun la patro. Lia poeta talento denove brilis, kvankam li ĵetis - kiel ofte estis la kazo tiam - la perlojn antaŭ la porkojn. En Lepsiko, kie li daŭrigis la studojn, li trovis en la persono de Johann Burckhardt Mencke mecenaton, kiu konvinkis lin vivi pli trankvilan vivon. Lia poemo farita okaze de la Packontrakto de Passarowitz/Požarevac (1718) famigis lin, sed gajni la gracon de princo Eŭgeno de Savojo ne eblis. Proponite fare de Mencke al la pola reĝo kaj al la princo-elektisto de Saksio kiel kortega poeto li malsukcesis. Kaŭzo estis lia apero antaŭ la reĝo Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio) en stato de ebrieco. Poste li revenis en Germanlandon kaj vivis de la bonfaroj de amikoj, ĉar la patra domo restis fermita al li. Günther pli kaj pli kadukiĝis. Por ne tute perei li denove ekstudentis: li volis fini la medicinajn studojn en Jena, sed vane.

## Graveco 
Liaj poemoj plenas de viveco fantazia kaj sentimenta, de forteco kaj lerteco prezentada, de humuro kaj fleksibleco lingva. Ĉio kvazaŭ venis el propraj travivaĵoj. Certe troviĝas en ili krom noblaĵoj ankaŭ multaj lascivaj kaj banalaj aferoj. Neintence tiu geniulo venkis la teoriojn falsajn de la tiutempe moda, kleriga poemado. El la amopoemoj la unuaj datumas ankoraŭ el la tempoj de Świdnica; la knabinon li nomis Magdalis aŭ Leonore. En Lepsiko li havis alian knabinon kiun li denove nomis Leonore. Sed la unua amo restis fidela al li. En 1721 li fianĉiĝis al filino de pastoro kiu kantatas poeme kiel Phyllis.

## Listo de verkoj 
* *Die von Theodosio bereute Eifersucht* (tragedio, 1715)
* *Ode an den Prinzen Eugen* (odo, 1718)
* *Der entlarvte Crispinus* (verssatiro, 1718)
* *Leonorenlieder* (poemoj, 1714, 1715, 1719)
* *Sammlung von theils noch nie gedruckten, theils schon herausgegebenen Deutschen und Lateinischen Gedichten* (poemoj, 4 vol., eld. 1724-1735)

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 524, kio legeblas tie ĉi interrete.

## En Esperanto aperis 
* *Adiaŭo de la malfidela amatino*. En: Germana antologio. - Gerlingen : Bleicher, 1985. - p.&nbsp;326-327

Kategorio:Germanaj verkistoj
Volker Schlöndorff

180ra|dekstra
**Volker SCHLÖNDORFF** (naskiĝis la 31-an de marto, 1939 en Wiesbaden) estas germana reĝisoro kaj scenaristo.

Schlöndorff ĉefe famas pro filmigoj de literaturaj verkoj. Plej sukcesa estis *Die Blechtrommel* ("La lada tambureto") (laŭ romano de Günter Grass), kiu en 1979 gajnis la Oran Palmon de la Festivalo de Cannes kaj la Oskaron en la kategorio "eksterlanda filmo".

## Listo de filmoj 
* *Der junge Törless* (1966, laŭ romano de Robert Musil)
* *Der plötzliche Reichtum der armen Leute von Kombach* (1970)
* *Die verlorene Ehre der Katharina Blum* (1975, laŭ rakonto de Heinrich Böll)
* *Die Blechtrommel* ("La lada tambureto") (1979, laŭ romano de Günter Grass)
* *Der Kandidat* (1980, dokumenta filmo)
* *Die Fälschung* (1981, laŭ romano de Nicolas Born)
* *Eine Liebe von Swann* (1983, laŭ verko de Marcel Proust)
* *Death of a Salesman* (1985, laŭ Arthur Miller, kiu ankaŭ verkis la scenaron)
* *Homo Faber* (1990, laŭ romano de Max Frisch)
* *Palmetto* (1998)
* *Die Stille nach dem Schuss* (2000)

SCHLÖNDORFF, Volker
SCHLÖNDORFF, Volker
Historio de Eŭropo

La **historio de Eŭropo** referencas al la serio de okazintaĵoj relativaj al la Eŭropa kontinento, ekde kiam ĝi estis loĝata de la unuaj homoj al la aktualo.

La *Homo sapiens* ŝajne aperis antaŭ ĉirkaŭ 130 000 jaroj en Afriko, laŭ la majoritata scienca opinio. La alveno de la *Homo sapiens* al Eŭropo eble okazis el Proksima Oriento al Eŭropo, kie ili setlis inter 40 000 kaj 25 000 a.K. (Supra Paleolitiko).

## Antaŭhistorio 
250px|eta|Mapo prezentanta la plej fruan homan migradon en pratempa Eŭropo.
*Homo erectus* migris de Afriko al Eŭropo antaŭ la eliro de modernaj homoj. *Homo erectus georgicus*, kiu vivis malglate 1.8 milionoj da jaroj en Kartvelio, estas la plej frua hominido malkovrita en Eŭropo. Lézignan-la-Cèbe en Francio, Orce en Hispanio, Monte Poggiolo en Italio, kaj Kozarnika en Bulgario estas inter la plej malnovaj Paleolitikaj lokoj en Eŭropo.

La plej frua apero de anatomie modernaj homoj en Eŭropo estis datita al 35,000 aK, kutime referita kiel la Kro Magnon. La plej fruaj ejoj en Eŭropo estas Riparo Mochi (Italio), Geissenklösterle (Germanio), kaj Isturits (Francio). Iuj loke evoluintaj transiraj kulturoj (Uluzianoj en Italio kaj Grekio, Altmühlianaj en Germanio, Szeletianaj en Mezeŭropo kaj Ŝatelperonaj sudokcidentaj) uzis klare Malfruajn Paleolitikojn teknologiojn tre frue.

Tamen, la definitiva antaŭeniĝo de ĉi tiuj teknologioj estas farita de la Aŭrinjaka kulturo. La originoj de ĉi tiu kulturo situas en Levantenio (Ahmarian) kaj Hungario (unua plena Aŭrinjaka). Antaŭ 35,000 aK, la Aŭrinjaka kulturo kaj ĝia teknologio etendiĝis tra plej de Eŭropo. La finaj neandertaloj ŝajnas esti devigitaj foriri dum ĉi tiu procezo al la suda duono de Iberio.

## Mez-epoko 
[eta|dekstra|300px|[Eŭropo, 814.]]
* Feŭdismo
* Husmovado
* Krucmilito

## Nov-epoko 
* Presarto
* Protestantismo
* Tridekjara milito
* Francaj militoj pri religio

## Franca Revolucio kaj ties sekvoj 
* Klerismo
* Franca Revolucio
* Napoleono Bonaparte

## Industria revolucio 
* ĉirkaŭbara movado
* Industria revolucio
* Vapormaŝino
* Adam Smith
* Socialismo

## Kolonia imperiismo 
* Koloniismo
* Imperiismo

## Unua kaj Dua mondmilitoj 
* Unua mondmilito
* Interdumilita epoko
* Fortikaĵoj en Eŭropo
* Komunismo
* Faŝismo
* Hispana enlanda milito
* Dua mondmilito

## Listoj de regnestroj, ktp, dinastioj 
* Historiaj ŝtatestroj de Ĉeĥio
* Listo de romiaj imperiestroj
* Listo de papoj
* Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
* Listo de francaj reĝoj
* Listo de regnestroj de Hungario

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Eŭrazio
* Historio de Armenio
* Historio de Kartvelio
* Eŭropa Konsilio
* Eŭropa Unio
* Eŭropa Parlamento
* Konsilio de Eŭropo
* Domo de la eŭropa historio

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cnread.net/cnread1/lszl/s/sitafuli/qqts/index.html 
* http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=1 
* http://www.history-forum.com/index.php/board,8.0.html
Cumo

[eta|400px|Floraroj (el [ReVo): 1. Grapolo, 2. Korimbo, 3. Spiko, 4. Amento, 5. Spadiko, 6. Spikaro, 7. Grapolaro, 8. Korimbaro, 9. Funela korimbaro, 10. Umbelo, 11. Umbelaro, **12. Duaksa cumo**, 13. Umbelaro, 14. Kapo, 15. Kapitulo, 16. Strobilo.]]
**Cumo** estas finita floraro, en kiu la ĉefakso finiĝas per floro, male al nefinitaj floraroj kies la ĉefakso kreskas (teorie) senfine. Sub la unua floro aperas branĉoj finiĝantaj per floroj, sub kiu ree aperas aliaj branĉoj, kaj tiel plu. Male al nefinitaj floraroj kiuj estas alcentraj, la cumoj estas elcentraj, tio signifas ke la centraj floroj elvolviĝas unue.

Laŭ la branĉiĝo, oni distingas plurajn specojn de cumoj:

## Duaksa cumo 
Ĉe duaksaj cumoj, el ĉefakso kreskas du branĉoj sub la fina floro. Ili ankaŭ povas branĉiĝi same. Duaksaj cumoj estas tipaj ĉe Kariofilacoj, kiel ĉe la genroj *Dianthus*, Stellaria, Lychnis, ktp., kaj ankaŭ en aliaj familioj (ekzemple kelkaj *Linum*).

## Pluraksa cumo 
Ĉe pluraksaj cumoj, el ĉefakso kreskaj pli ol du branĉoj sub la pinta floro, kiuj mem branĉiĝeblas sammaniere. Ekzemple, eŭforbio.

## Unuaksa cumo 
Ĉi kaze, el ĉefakso kreskas nur unu branĉo, kiu mem portas unu branĉon, ktp. Laŭ la branĉiĝa direkto, oni distingas du specojn de unuaksaj cumoj:

### Skorpia cumo 
La floraro, estas forme de vosto de skorpio, pro tio ke la branĉigo estas ĉiuj samflanke. Ĉiuj brakteoj estas ene de la kurbo, kaj la floroj ekstere. La skorpia cumo estas tre tipa de la familio boragacoj, ekzemple la neforgesumino. Oni povas nomi ĝin *cincino*.

### Helica cumo 
Ĉi kaze la branĉiĝoj okazas alterne sur unu flanko kaj la alia, pro tio la floraro similas al helico. Ofte, la aksoj estas rektiĝoj, daŭrante la ĉefakso, tiel similante al grapolo. La malsameco kun la grapolo estas videbla, ĉar la floroj estas aliflanke de la brakteoj dum ĉe grapolo la floroj estas ĝuste sur la brakeoj. Oni povas nomi ĝin *bostriko*.

## Skemoj 

Meertakkig bijscherm.jpg|*Cumo pluraksa*
Enkelvoudig gevorkt bijscherm.jpg|*Cumo duaksa*
Schicht.jpg|*Cumo unuaksa helica (Cincino)*
Schroef (bloeiwijze).jpg|*Cumo unuaksa skorpia (Bostriko)*
Waaier (bloeiwijze).jpg|*Cumo* -  *Rhipidium*:d:Q9369603
Sikkel (bloeiwijze).jpg|*Cumo* -  *Drepanium*:d:Q11917763

## Kunmetitaj floraroj 
La cumoj povas esti en kunmetitaj floraroj. Ekzemple, la *tirso* estas grapolo de cumoj.

Kategorio:Plantomorfologio
Cincino

[200px|eta|A [duaksa cumo|dikotoma cumo, B cincino, C bostriko]]
**Cincino**, **helicoida cumo** kaj **zigzaga cumo**.

## Ekzemploj 
Ĝi aperas ĉe tomatoj, petunioj kaj neforgesuminoj.

Dosiero:Heliotropium_curassavicum_2.jpg|Cincino ĉe Kuracaa heliotropo
Dosiero:Rajče1.jpg|Cincino de tomato
Dosiero:Myosotis_scorpioides.jpg|Marĉa neforgesumino (*Myosotis scorpioides*)

## Varianto 
Varianto estas **duobla cincino**. Tiu havas la unuan disbranĉiĝon ambaŭflanke de la ĉefa akso kaj ceterajn kiel simpla cincino.

Dosiero:Doppelwickel (inflorescence).svg|Duobla cincino

## Notoj 
## Literaturo 
* Erich-Dieter Krause: Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto, paĝo 1596, sub la kapvorto ²**Wickel**
* , paĝoj 642-643, kapvorto *cincino* (77)
* 
*  

Kategorio:Plantomorfologio
Discentreco

**Discentreco** ĝenerale estas eco de io discentra. 

## Matematiko 
En la matematiko, **discentreco** ((laŭ PIV) aŭ **fokusdiseco** (laŭ NPIV) estas la parametro asociita kun ĉiu ajn konika sekco; ĝi estas la konstanta rilato inter la distanco de ĉiu punkto de la koniko al ĝia fokuso (*F*) kaj la distanco de tiu punkto al la direktanto (*D*):
* La discentreco de cirklo estas nulo.
* La discentreco de elipso estas pli granda ol nulo sed malpli ol 1
* La discentreco de parabolo estas 1.
* La discentreco de hiperbolo estas pli granda ol 1.
* La discentreco de rekta linio estas malfinio.

eta|300ra|Elementoj de elipso, ĉi tie: \epsilon = \frac{f}{a} = 0,8

Ĉe iu ajn elipso, kie la longo de la granda duonakso estas *a*, kaj la malgranda duonakso estas *b*, 
la distanco f de la du fokusoj (F1 aŭ F2) al la centro (C) estas:
:f = \sqrt{{a^2}-{b^2}}  .

La **discentreco** estas:

:\epsilon = \sqrt{1-\frac{b^2}{a^2}} 

La sendimensia numera discentreco uzas la grekan literon epsilono \boldsymbol{\epsilon} (por eviti la konfuzon kun \boldsymbol{e} , kiu simbolas la "linearan discentrecon":

:e = \epsilon {a} = f )

, kiu estas la proporcio de la distanco f de la du fokusoj (F1 aŭ F2) al la granda duonakso , *a* (Vd la bildon):

:\epsilon = \frac{2e}{2a} .

Ĉe iu ajn hiperbolo, domita en karteziaj koordinatoj kiel

: \frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1

, kie la longo de la granda duonakso estas *a*, kaj la longo de malgranda duonakso estas *b*, la **discentreco** de la hiperbolo estas:

:\epsilon = \sqrt{1+\frac{b^2}{a^2}}

. Tie la distanco f de la du fokusoj (F1 aŭ F2) al la centro estas:
:f = \sqrt{{a^2}+{b^2}}  .

## Astronomio 
En la astronomio, discentreco de orbito kalkuleblas per la supre menciitaj formuloj, se la formo de la orbito konatas.

Ekzemple, la discentreco de la tera orbito estas 0,0167.

La discentreco estas kalkulebla ankaŭ per metodoj, kiuj baziĝas sur la orbita energio kaj angula movokvanto.

En astrodinamiko, la orbita discentreco de astronomia objekto estas sendimensia parametro, kiu determinas la kvanton laŭ kiu ĝia orbito ĉirkaŭ alia korpo devias de perfekta cirklo.

Kategorio:Analiza geometrio
Kategorio:Konikoj
Eŭtanazio

eta|500px|Stato de eŭtanazio en la mondo:

**Eŭtanazio** (etimologie, el la greka, **ευθανασία**, de *eu~ – bona, ĝusta, facila* kaj *thanatos – morto*; do "bona morto"') estas ia procedo por plifruigi la morton de homo, kies pluvivon oni konsideras nedezirebla. La motivoj de tiu nedezirebleco povas varii.

## Difinoj de eŭtanazio 
Eŭtanazio povas signifi, depende de la vidpunkto:

* Permesi al grave malsana persono elekti aŭ antaŭigi la momenton de sia morto (ekzemple por eviti pliajn suferojn), kaj, pasive aŭ aktive, helpi lin tiucele.

* Mortigi aŭ lasi morti homon, kies vivon oni konsideras ne vivinda, sed kiu ne povas mem decidi pri tio. Tiu ĉi eblo levas la problemon, ĉu oni rajtas decidi pri la vivo de aliulo, eĉ se tiu eble antaŭe faris tiusencan deklaron.

## Specoj de eŭtanazio 
### Pasiva eŭtanazio 
Oni ĉesas apliki al la malsana persono kuracilojn, medikamentojn aŭ, ĝenerale, farmakojn aŭ ajnan rimedon (inkluzive de nutraĵo) plu tenantajn lin viva.

En kelkaj landoj oni jam akceptis tiun pasivan eŭtanazion. Tio signifas escepton de la normala devo helpi al homoj en danĝero aŭ senhelpa situacio.

### Aktiva eŭtanazio 
Oni donas al la malsana persono substancon aŭ farmakon kiu, pro la dozo aŭ konsisto, plirapidigas aŭ antaŭigas ties morton. Se la persono estas agokapabla, sufiĉas disponigi al li la rimedon.

## Eŭtanazio en fikcio 
### Beletro pri eŭtanazio 
### Filmoj pri eŭtanazio 
:"Mar adentro" ("For en maron"), de Alejandro Amenábar

## Vidu ankaŭ 
* bioetiko
* Rajto morti
* sinmortigo
* religio
* Aranĝo T4
* besta eŭtanazio
* Friedrich Zawrel, okulatestanto de eŭtanaziagoj de la nazioj en Vieno
### Rilatitoj
* Piergiorgio Welby
* Terri Schiavo
* Karl Binding
* Alfred Hoche


Kategorio:Jurmedicino
Kategorio:Paliativa medicino
Horo

[dekstra|eta|180px|[Sunhorloĝo]]
La **horo** estas mezurunuo de tempo.

Mallongigo: **h**

Ĝi estas 24-ono de diurno. Unu horo konsistas el 60 minutoj, do el 3600 sekundoj.

## Vidu ankaŭ 
* Horzono
* Horloĝo
* Somera tempo

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (9, kaj 4 pri minuto) proverboj pri horo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mezurunuoj de tempo
Minuto

**Minuto** estas komunuza mezurunuo de tempo, egalas al sesdek sekundoj aŭ sesdekona parto de horo. Minuto ankaŭ estas mezurunuo de angulo, egala al sesdekono de grado.

Mallongigo: **min**

Etimologie, la vorto venas de la Latina *minuere* = malgrandigi, dividi. Se horon oni dividas en bazajn unuojn, oni ricevas la tiel nomatajn *minutojn*. Se tiujn oni *duafoje* dividas, oni ekhavas *sekundojn* (Latine: *secundus* = dua, do dua divido).

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (4, kaj 9 pri horo) proverboj pri minuto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mezurunuoj de tempo
Kategorio:Tempo
Christiania (civito)

eta|200ra|Enirejo al Kristianio, kie ĉiutage turistoj kaj vizitantoj fotas.
eta|width|240ra|Elirejo de Christiania
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri Kristianio]]
**Christiania** (esperantigite: ***Kristianio***) estas memdeklarita aŭtonoma urbo meze de Kopenhago, Danio.

La **Libera Ŝtato de Christiania**, **Libera Urbo de Christiania** aŭ Kristianio estas kvartalo parte memrega de ĉirkaŭ 850 loĝantoj. Ĝi kovras areon de 34 hektaroj en la kvartalo de Christianshavn (*haveno de Christian*), en la ĉefurbo de Danio, nome Kopenhago. Kristianio stariĝis per statuso *duonleĝa* de sendependa komunumo.

Dum la hipia ribelo kelkaj hipioj okupis areeton de la dania ĉefurbo, proklamante ĝin memfunkcianta komunumo eksterŝtata en septembro 1971. Hodiaŭ (2008) ĝi ankoraŭ ekzistas kaj la ĉirkaŭ 850 enloĝantoj profitas je la turismo, malgraŭ daŭraj problemoj kun la polico, kiu ade serĉas haŝiŝon kaj aliaj drogojn tie. Elvenonte el Christiania, oni vidas jenan ŝildon: "Vi nun eniras la Eŭropan Union".

## Vidu ankaŭ 
* Anarkiismo
* Domokupado

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Libera Urbo Christiania
* Satelit-mapo de Christiania (de Guglo)
* Artikolo pri Christiania en micronations.wiki
* (eo) Klariga filmeto pri la diferenco inter mikronacio kaj mikrostato

Kategorio:Anarkiismo
Kategorio:Danio
Kategorio:Kopenhago
Simon Petljura

eta|180ra|Simon Petljura
**Simon PETLJURA** (; naskiĝis la 22-an de majo 1879 en Poltavo, pereis la 26-an de majo 1926 en Parizo) - ukraina politikisto socialdemokratia kaj nacia, ĉefa komandanto de armeo de Ukraina Popola Respubliko (UPR), verkisto, ĵurnalisto, publicisto, prezidento de UPR en la jaroj 1919-1926 (ekde 1921 en ekzilo)

## Biografio 
Simon Petljura naskiĝis en familio kun kozakaj tradicioj. Li lernis en Poltava animzorga seminario, laboris kiel ĵurnalisto. En 1900 membriĝis al Ukraina Revolucia Partio, estis socialisto konsideranta nacian apartecon de Ukrainio, unu el gvidantoj de Ukraina Socialdemokratia Laborista Partio (la nomo de Ukraina Revolucia Partio de decembro 1905). Dum la unua mondmilito laboris en tutrusia aŭtonomeca organizaĵo, kreita en 1914 por helpo al la rusa ŝtato pri provizo kaj malsanuleja priservo por armeo.

De februara revolucio kaj faligo de caro en 1917 li estis ligita kun organizaĵoj celantaj al rekonstruo de la sendependa ukraina ŝtato. Post okupado en februaro 1918 de la teritorio de Ukraina Popola Respubliko flanke de germana kaj aŭstria-hungara armeo (rezulte de Traktato de Brest-Litovsk), faligo la 28-an de aprilo 1918 helpe de germana soldataro de la registaro de UPR kaj establo de Ukraina ŝtato de Pavlo Skoropadskij Petlura ektroviĝis en opozicio. Novembre 1918, post armistico en Compiègne farita de Entento kun Germanio, komencis ribelon kontraŭ Skoropadskij, pli frue apogata de germanoj. La 14-an de decembro militistaj fortoj de Petljura - kies bazo estis ukrainaj siĉ-pafistoj sub la komando de Jevhen Konovalec - renovigis UPR. Li iĝis ĉefatamano.
La 24-an de aprilo 1920 Pollando kun Józef Piłsudski subskribis militan alianciĝon kun la Ukraina Popola Respubliko gvidatan de Simon Petljura kaj poste ili ekatakis kune la sovetan Ruĝa Armeon. Rezulte la aliancaj polaj-ukrainaj fortoj sukcese okupis Kievon la 7-an de majo.
Post la posta invado de la soveta Ruĝa Armeo kaj anekso de Ukrainio (kreo de bolŝevista registaro), li fuĝis al Francio.
[eta|200ra|maldekstra|[Józef Piłsudski kaj Simon Petljura en Kievo, 1920]]
Petljura estis murdita fare de juda studento, pro lia supozita respondeco en la pogromoj dumregadaj. Li estas entombigita en Cimetière du Montparnasse en Parizo, Francio.

## Literaturo 
* PETLURA, KONOVALETS, BANDERA -  (audiobook) 
* Jan Jacek Bruski, *Petlurowcy* (Petluranoj), Wyd. Arcana, Krakovo 2004, ISBN 83-86225-03-3
* Richard Pipes, *Rosja bolszewików* (Rusio de bolŝevikoj), Varsovio 2005, ISBN 83-89656-15-9

## Vidu ankaŭ 
* Rusia enlanda milito

[eta|maldekstra|180ra|[Prezidento de Ukrainio Viktor Juŝĉenko ĉe la tombo de Simon Petljura en Parizo, 2005]]

Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Ukraina Popola Respubliko
Kategorio:Ukrainaj framasonoj
Kategorio:Ukrainaj politikistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
La senĉesa rakonto

**La Senĉesa Rakonto** (originala titolo: *Die unendliche Geschichte*) estas fantasta romano por plenkreskuloj kaj infanoj. Ĝin verkis Michael Ende (1929 – 1995) en la jaro 1979.

La libro ne estas presita per nigraj literoj, sed ruĝe kaj verde, por distingi la du mondojn de la agado.

## Enhavo 
Protagonisto de la verko estas la knabo Bastjano Baltazaro BUKS', kiu daŭre estas ĉikanata de siaj samklasanoj, ĉar li estas dika kaj havas malbelajn okulvitrojn. En vendejo de antikvaj libroj li trovas libron, kiu magie altiras lin. Li ŝtelas ĝin kaj fuĝas al la lerneja mansardo, kie li komencas legi. La libro temas pri la lando Fantaziujo, minacata de la Nenio, kiu senĉese disvastiĝas kaj voras grandajn partojn de la lando. La regantino de Fantaziujo, la Infaneca Imperiestrino, estas grave malsana kaj nur hom-infano povas savi ŝin. Ŝi elsendas la knabon Atrejo, por ke li savu la tutan landon.

Ju pli longe Bastjano legas, des pli granda iĝas lia deziro, helpi mem al Fantaziujo. Li mergiĝas en la okazaĵojn, devas trapasi aventurojn kaj rezisti al tentoj. Li sukcesas savi la Infanecan Imperiestrinon, trovante por ŝi novan nomon. Tamen lia situacio fariĝas malfavora: Kun ĉiu deziro li perdas unu memoron pri sia antaŭa mondo, tiel ke li pli kaj pli perdas la ligojn al la realeco. Liaj novaj amikoj ekkonas tion kaj helpas al li reveni hejmen.

## Filmigoj, Baleto, Opero 
### Filmigoj 
La unua parto de la libro estis filmigita en la jaro 1984 de Wolfgang Petersen. En la roloj videblas Barret Oliver (Bastjano), Noah Hathaway (Atrejo), Tami Stronach (la infaneca imperiestrino), Moses Gunn, Silvia Seidel (feino) kaj aliaj. Klaus Doldinger komponis la muzikon. Kontraŭ la volo de Michael Ende sekvis *Die unendliche Geschichte II* kaj *III*, kiuj enhave tute distingiĝis de la literatura verko.

Kun la titolo *Tales from the Neverending Story* en 2001 estiĝis 13-parta televidserio laŭ la libro.

### Baleto 
En la jaro 1999 la baleto *Die unendliche Geschichte* havis sian premieron en Magdeburgo. La muzikon komponis Siegfried Matthus.

### Opero 
La komponisto Siegfried Matthus de Michael Ende persone akiris la rajtojn por fari operon el la verko. Premieroj estis samtempe (la 10-an de aprilo, 2004) en Treviro kaj Vajmaro.

## Pli da literaturo 
Fine de 2003 aperis la unuaj libroj de la serio *Die Legenden von Phantásien*, en kiu germanaj aŭtoroj reprenas la motivojn de Michael Ende. Tiuj verkoj tamen ne estas sekvoj de la *Senĉesa Rakonto*, sed sendependaj rakontoj okazantaj en Fantaziujo.

## La Esperanta eldono 
En 1997 la verko aperis en Esperanto, eldonite de la Germana Esperanto-Asocio. Tradukinto estis Wolfram Diestel, la inicialojn je la komenco de ĉiu ĉapitro desegnis lia fratino Ulrike Diestel.

La bibliografiaj indikoj:

Ende, Michael: La senĉesa rakonto / Michael Ende. De A ĝis Z desegn. la inicialojn Ulrike Diestel. [Al Esperanto trad.: Wolfram Diestel]. - Berlin ; Maribor: Germana Esperanto-Asocio ; Inter-Kulturo, 1997. - 366 p. 

## Vidu ankaŭ 
* Senfina reveno

*La senĉesa rakonto III* recenzo, sono kaj video.
eta|maldekstra|180px|La senĉesa rakonto, 1997.

Senĉesa rakonto
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1984
Serge Sire

maldekstra|100ra|eta|El oro, dekstra brako helikforma el sablo kun konko el gorĝo, liva supra kantono el lazuro surigita de halebarda pinto el oro.
**Serge SIRE **, esperante **Serĝo Sir**' (naskiĝis la 7-an de marto 1944), estas franca desegnisto, verkanta ĉefe bildrakontojn (komiksojn; unu el la unuaj en tiu ĝenro en Esperanto). Li kunlaboris - kaj plu kunlaboras - en multaj gazetoj, tamen ĉefe en la satira revuo la Kancerkliniko.

Sire publikigis kelkajn "praajn" albumojn (Noktoj -1978- kaj tri "krestomatioj" de La Kancerkliniko;
Li publikigis en 2013 du albumojn tutkolorajn "BoRoKo" (Bildaj Resumoj de Klasikaĵoj) ĉe SAT-EFK, kaj "Ĉe la lago" (kompilado de bildrakonta serio aperinta en La Sago ĉe SAT-Amikaro.
Li ankaŭ publikigis **Kompendion pri blazonoj**, specon de elementa lernolibro pri heraldiko, en formo de bildrakonto.
En 2014 aperis "Varma mezepoko" kaj en 2015 "Perverse" ĉe SAT-EFK.
eta|dekstra|Satiraĵo sireca.
Sire ĝenerale verkas mem la tekstojn de siaj rakontoj, komence sub la pseŭdonimo "H. Elik" - kio konsistigis pseŭdo-skipon "Elik-Sire" - el kio naskiĝis lia karakteriza "subskribo" (heliko kies korpo estas brako). 
Tamen notinde estas, ke lia plej ampleksa verko "*La Rejnoro*" laŭ la opero de Richard Wagner, profitas de la kunlaborado de Georges Lagrange, kiu majstre adaptis la vagneran libreton.

Liaj desegnoj estas tre stiligitaj, la enscenigo ofte surrealista; liaj rakontoj celas komikajn efikojn ofte absurdajn kaj/aŭ erotikajn. Oftas satiraĵoj pri la Esperanto-movado kaj ties kulto al "Zaza" (L.L. Zamenhof). Li sin etiketas "ajnista" (tiu vorto eniris en la moton de la Kancerkliniko, sekve en PIV 2002). Li ankaŭ kunlaboras en Vola Püg'!
Serge Sire, ankaŭ aperis sur scenejo, en la kabaredo "La ruza kruĉo", en ŝercaj skeĉoj aŭ kanzonoj.

## Vidu ankaŭ 
* La Kancerkliniko

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=serge+sire&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Serge Sire en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Kelkaj epizodoj de Ĉe la lago, ĉe SAT-kulturaj retpaĝoj
* Pentraĵoj de Sir', sur retejo de SAT-Amikaro

## Koloraj albumoj 
* ''Ĉe la lago - Kronikoj pri la ĉiutaga vivo en Anci'*, SAT-Amikaro, 2013
* *BoRoKo - Bildaj Resumoj de Klasikaĵoj, SAT-EFK, 2013
* *Varma Mezepoko - Sagao en unu prologo, tri aktoj kaj unu epilogo*, SAT-EFK, 2014
* *PerVerse - kunbildaj versaĵoj*, SAT-EFK, 2015
* *La RejnOro - Lau Rikardo Vagnero en traduko de Georgo Lagrange*, SAT-EFK, 2016

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj vikimedianoj
Kategorio:Verkistoj de bildstrioj
Bernhard Henrik Crusell

**Bernhard Henrik CRUSELL** (naskiĝis la 15-an de oktobro 1775 en Uusikaupunki, mortis la 28-an de julio 1838 en Stokholmo) estis finnlanda muzikisto. Lia naskiĝurbo (svede *Nystad*) situas en Finnlando, kiu ĝis 1809 estis parto de la Sveduja regno, kaj li plej multe laboris en Stokholmo, la ĉefurbo de Svedujo. Finnlando konsideras lin unu el la pioniroj de sia muzika vivo. 

Li komencis ludi klarneton kvarjaraĝe, kaj rimarkita de loka bienulo kiu prezentis lin al armea orkestrestro, la juna virtuozo estis dungita. Baldaŭ li iĝis regimenta orkestrestro en Stokholmo, kie li loĝis dum sia tuta posta vivo.

En 1795 li unue ludis en solo, kaj de 1801 ĝis 1833 li estis unua klarnetisto de la kortega orkestro. Li vojaĝis al Berlino, Parizo, Peterburgo ktp., kaj tie donis koncertojn kaj gajnis famon.

Li komponis tri klarnetkonĉertojn, kvaropojn kun klarneto kaj klarnetduopojn. Liaj plej ampleksaj komponaĵoj estas la opero *Den lilla slafvinnan* (La eta sklavino) kaj muziko por la poezia rakonto *Frithiofs saga* de Esaias Tegnér. Li estas la unua finna komponisto, kies verkoj estis eldonataj.

Ĉiujare en Uusikaupunki okazas muzikfestivalo nomata *Crusell-semajno*. Ĝia specialaĵo estas muziko por lignaj blovinstrumentoj. 

## Eksteraj ligiloj 
* La Crusell-semajno (finne, svede kaj angle)

Kategorio:Finnaj klasikaj klarnetistoj‎
Kategorio:Finnaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Svedaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Svedaj aŭtobiografoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Kategorio:Sveddevenaj finnoj
Kategorio:Stokholmanoj
Mirho

**Mirho** estas la sekiĝinta bonodora gumrezino el la trunkoŝelo de afrika kaj araba arbo, la vera mirho (*Commiphora myrrha*), kaj de aliaj arboj similaj produktantaj flavbrunajn gumrezinojn.

La Biblio plurloke mencias mirhon:
* En la Eliro Dio ordonas al Moseo: "Prenu al vi plej bonajn aromaĵojn: da bonodora mirho kvincent siklojn, kaj..."
* La Psalmaro diras en Ps. 45, 8: "De mirho, aloo kaj kasio odoras ĉiuj viaj vestoj.
* Tri saĝuloj prezentas donacojn al ĵus naskita Jesuo Kristo: "oron kaj olibanon kaj mirhon". (Mt. 2, 11)
* Kiam Jesuo iris por esti krucumita, "ili donis al li vinon kun mirho enmiksita, sed li ne akceptis ĝin". (Mk. 15, 23)
* Post la morto de Jesuo "venis ankaŭ Nikodemo … portante miksaĵon de mirho kaj aloo, ĉirkaŭ cent funtoj". (Jh. 19, 39)

Dosiero:Myrrh.JPG|100g da mirha rezino el Omano
Dosiero:Commiphora_myrrha_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-019.jpg|La arbeto *Commiphora mirrha*
Dosiero:Myrrha_substance.jpg|Pulvora mirho

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Balzamo
* Incenso
* Mirido
* Hisopo 

Kategorio:Rezinoj
Kategorio:Parfumoj
Kategorio:Religio
Begoniacoj

La **begoniacoj**.

Tiuj plantoj estas dioikaj tropikaj herboj, arbustoj kaj arbedoj kun nesimetriaj folioj. Multaj specioj estas ornamplantoj, subvitre aŭ enĉambre kulturataj. Ovario sube staranta.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (20 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Cucurbitales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - kukurbaloj
****Begoniaceae* C.Agardh - begoniacoj
*****Begonia* L. - begonio
*****Begoniella* Oliv. - begonielo**
*****Hillebrandia* Oliv. - hilebrandio

:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ingentaconnect.com/content/aspt/sb/2005/00000030/00000003/art00017 
## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Begoniacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Buksacoj

La **buksacoj**.

Tiuj plantoj estas daŭrafoliaj arboj aŭ arbedoj kun peza, malmola ligno. precipe ĉe la ordinara bukso (*Buxus sempervirens*). Ili estas multe kulturataj ĝardene kiel heĝetoj. Ili havas ebenrandan folion kun mallonga petiolo, unuseksan floron. La ligno, flavkolora, tre malmola estas utiligita por tornaĵoj, sciencaj instrumentoj.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (14 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Buxales* Takht. ex Reveal - buksaloj
*** *Buxaceae* Dumort. - buksacoj
**** *Buxus* L. - bukso
**** *Didymeles* - didimelo
**** *Pachysandra* Michx. - pakisandro
**** *Sarcococca* Lindl. - sarkokoko
**** *Styloceras* Kunth ex A. Juss. - stilocero

## Bildaro 

dosiero:Illustration_Buxus_sempervirens0.jpg|ordinara bukso (*Buxus sempervirens*)
dosiero:Buxus sempervirens C.jpg|ordinara bukso (*Buxus sempervirens*)
dosiero:Buxus sempervirens IP1204022.JPG|ordinara bukso (*Buxus sempervirens*)

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Buksacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Burseracoj

alternative=Ilustracja|eta|Kadzidla Cartera
La **burseracoj**.

Tiuj plantoj estas tropikaj rezinhavaj aŭ aromacaj arboj kaj arbedoj kun alternantaj, pinate kunmetitaj folioj, malgrandaj verdecaj floroj. La frukto estas drupo.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (9 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Sapindales* Juss. ex Bercht. & J.Presl- sapindaloj
****Burseraceae* Kunth - burseracoj
*****Ambilobea* Thulin, Beier & Razafim. - ambilobeo
*****Aucoumea* Pierre - aŭkumeo
*****Beiselia* Forman - beizelio
*****Boswellia* Roxb. ex Colebr. - bosvelio
*****Bursera* Jacq. ex L. - bursero
*****Crepidospermum* Hook. f. - krepidospermo
*****Dacryodes* Vahl - dakriodo
*****Elaphrium* Jacq. - elafrio*
*****Garuga* Roxb. - garugo
*****Haplolobus* H.J. Lam - haplolobo
*****Protium* Burm. f. - protio
*****Santiria* Blume - santirio
*****Terebinthus* - terebintuso
*****Tetragastris* Gaertn. - tetragastrido
*****Tingulonga* Rumph. - tingulongo
*****Trattinnickia* Willd. - tratinikio

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

### Kelkaj taksonoj 
* *Boswellia*
** olibanarbo (*Boswellia carteri*) estas nordafrika, hinda arbo kun pinataj folioj kaj kvinpetalaj, blankaj floroj. El ties trunkoŝelo estas elgajnita gumrezino nomata olibano, uzata kiel incenso kaj farmacie. Ĝi eligas spicajn odorojn dum ardigo.
* *Bursera*, aŭ bursero
* *Commiphora*, aŭ komiforo
** vera mirho (*Commiphora abyssinica*)

## Vidu ankaŭ
* Ludovik-insularaj pluvarbaroj
* Mirho
* Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Burseracoj
Kategorio:Plantofamilioj
Olivo

eta|250ra|Olivoj kaj Oliv-oleo
eta|250ra|fonto: Koehler (1887)
eta|250ra|Nigraj olivoj
**Olivo** estas frukto de olivarbo (*Olea europaea*). Ĝi estas ofta manĝaĵo en okcidenta kuirarto.

Tradicie **olivo** aŭ branĉo de olivarbo estis simbolo de paco kaj trankvileco, eble pro tio ke olivarbo ĉiam estas verda dum la jaro. Ĝi povas plantiĝi kaj kreski en Mediteranea klimato. Ĝia frukto unue estas helverda, sed post maturiĝo ĝi fariĝas nigra aŭ nigra-violeta. Ĝia frukto estas tre amara, ne manĝebla, nur post speciala proceduro ĝi fariĝas manĝebla. En maturita formo ĝi estas uzata ankaŭ por ekstrakti oliv-oleon, kiun oni uzas por kuiri manĝaĵon aŭ krudforme en salato.

:*olivoj ekaŭguste plengrandaj sed ne jam maturaj*

Olivarbo estas rezista, sed dum somero ĝi bezonas sufiĉan akvumon. Ĝi ne eltenas malvarmegon; sub  ĝi damaĝiĝos.

La oliva koloro, nomata ankaŭ olivverda aŭ "militista verda", estas koloro bazata sur la koloraro de kelkaj variaĵoj de verdaj olivoj.

## Nutra valoro 
100 gramoj da verdaj olivoj (konservitaj) enhavas:
* Energio - 140 kkal
* Proteino - 1,5g
* Graso - 10g
* Vitamino A - 250 I.U.
* Vitamino B1 (tiamino) - 10 μg
* Vitamino B2 (riboflavino) - 15 μg
* Vitamino C (askorbata acido) - 6&nbsp;mg
* Potaso - 1530&nbsp;mg
* Natrio - 130&nbsp;mg
* Kalcio - 100&nbsp;mg
* Fosforo - 15&nbsp;mg
* Silicio - 6&nbsp;mg
* Magnezio - 5&nbsp;mg
* Kloro - 4&nbsp;mg
* Fero - 1&nbsp;mg

eta|250ra|maldekstra|Diversaj olivoj en superbazaro.

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Mediteranea kuirarto
Begonio

**Begonio** (*Begonia*) estas genro de begoniacoj, kies specioj estas dioikaj tropikaj herboj, arbustoj kaj arbedoj kun nesimetriaj folioj. Multaj specioj estas ornamplanto, subvitre aŭ enĉambre kulturata. Ovario sube staranta.

NPIV difinas begonion tiel: "Genro (Begonia el begoniacoj) de dioikaj herbaj kaj arbustoj kun ĝenerale alternaj, dustipulaj folioj kun cumoj el blankaj, rozaj, flavaj aŭ oranĝaj floroj; tropika kaj subtropika, precipe Amerika genro de ĉ.900 specoj, multaj subvitre kaj ĉmbre kultivataj."
[eta|maldekstra|Diverskoloraj [kultivaroj (kultivarioj aŭ kultivovarioj) de begonio]]
[eta|maldekstra|Diverskoloraj [kultivaroj (kultivarioj aŭ kultivovarioj) de begonio]]
[eta|maldekstra|[Kultivaro (kultivario aŭ kultivovario) de la flav-flora begonio]]
[eta|maldekstra|[Kultivaro (kultivario aŭ kultivovario) de la roz-flora begonio]]

Dosiero:Begonia - by tracy.jpg|
Dosiero:Begonia1.jpg|*B. _aconitifolia_*
Dosiero:Begonia 1.jpg|Floranta begonio

200px|eta|dekstra|La reĝa begonio (*Begonia rex*)
eta|maldekstra|La tubera begonio (*Begonia tuberhybrida*) kun la blankaj floroj

## Sistematiko 
La genra nomo *Begonia* estis jam publikigita en 1753 fare de Carl von Linné en *Species Plantarum*, 2. p. 1056. tipospecio estas *Begonia obliqua* L.
Pri la sistematiko de la begonio vidu tie. La multspecia genro (*Begonia*) estas dividita en 66 sekciojn. Ekzistas ĉirkaŭ 1400 ĝis 1500 *Begonia*-specioj. Jen malgranda elekto:
* *Begonia bowerae* ZIESENH. (sekcio Gireoudia)
* *Begonia corallina* CARRIÈRE (sekcio Gaerdtia)
* *Begonia eiromischa* RIDL. (Ssekcio Ridleyella)
* *Begonia microsperma* WARB. (sekcio Loasibegonia)
* *Begonia prismatocarpa* HOOK. (sekcio Loasibegonia)
* *Begonia rajah* RIDL. (sekcio Reichenheimia)
* *Begonia salaziensis* (GAUDICH.) WARB. (sekcio Mezierea)
* *Begonia rex*
* *Begonia semperflorens*
* *Begonia elatior-hibrido*
* *Begonia tuberhybrida*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.begonias.org 
* http://www.bioone.org/bioone/?request=get-abstract&issn=0363-6445&volume=028&issue=04&page=0693 
* http://www.ingentaconnect.com/content/aspt/sb/2005/00000030/00000003/art00017 
* http://www.springerlink.com/(vylxjw45gax3bqakqnuvoy45 

Kategorio:Begoniacoj
Orbita klineco

eta|dekstra|220px|La inklinacio *i* estas la angulo inter la ebeno C (la ekliptiko) kaj la ebeno D (kie kuŝas la orbito de la satelito A).
La **orbita klineco**, aŭ **inklinacio**, estas la angula diferenco inter la orbita ebeno de ĉielobjekto (ĉu planedo, ĉu luno, ĉu sputniko) disde la orbita ebeno de alia ĉielobjekto. Kutime la referenca orbita ebeno estas tiu de la Tero, do la ekliptika ebeno. Laŭ tiu kunteksto, inklinacio de la Tero estas nul (*i* = 0 grado).

## Valoroj pri la planedoj de la sunsistemo 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aksa kliniĝo

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Ĉiela mekaniko
Aksa kliniĝo

[eta|dekstra|220px|Ilustraĵo montranta la aksan kliniĝon de la Tero rilatante al a [ekliptiko.]]
La **aksa kliniĝo**, aŭ **aksa klineco**, estas astronomia termino, kiu rilatas al la angulo de klineco de la rotacia akso de planedo rilate al la orto de ĝia orbita ebeno. Planedo kies akso de rotacio estas orta al la ebeno de sia orbito havas aksan kliniĝon de 0 °.

La aksa kliniĝo de la Tero varias inter 22°06' kaj 24°30' laŭ ciklo 41000-jara.

## Aksa kliniĝo de kelkaj objektoj de la sunsistemo 
## Bildaro 

Dosiero:Axialtilt.png|Ĉiela sfero ĉirkaŭ la terglobo: la angulo inter la ĉielekvatoro kaj la ekliptiko egalas la aksan kliniĝon.
Dosiero:Precession and seasons.jpg|Precesio de la linio de apsidoj laŭ ciklo je ĉirkaŭ 21000-jara. 

## Vidu ankaŭ 
* Gregoria kalendaro
* Sezono
* Milankoviĉ-cikloj

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20040723003554/http://hometown.aol.com/gregbenson/iceage.htm

Kategorio:Astronomio
Siringo

**Siringo** (*Syringa* el oleacoj) estas arbedo kultivata por siaj bonodoraj infloreskoj (komponitaj grapoloj nomitaj tirsoj), kies koloro estas ĝenerale violkolora (malhela kaj malva aŭ hela kaj pli blueca) aŭ blanka. Siringoj floras dum majo, kaj la odoro estas elstare intensa kaj rava; ĝi estas kutime uzata en konsistigo de parfumoj.

Tiu planto devenas konjekteble el Persio. Ĝiaj eŭropaj nomoj montras tion: france: *lilas*, angle: *lilac*, el araba *lilak*, kaj tiu ĉi el la persa *nilak* = blueca, el *nil* = blua. Laŭ PIV la vorto ***lilako*** aludas al siringo, pli speciale al la ornamaj specioj kaj hibridoj (ekz. Ĉinia siringo kaj ordinara siringo).

**Beletre** siringo estis ofte temo de tradiciaj kanzonoj, poemoj ktp.

Ekzemplaj specioj: ordinara siringo (*Syringa vulgaris*) kaj Persia siringo (*Syringa persica*) estas naturaj hibridoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lila
* 1104 Siringo

Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Oleacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Gubernio Fukuŝimo

La **gubernio Fukuŝimo**, situas en Japanio, en la sudo de regiono Tōhoku.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La 11-an de marto 2011 okazis en la proksima Gubernio Mijagi la tertremo de Sendajo. Pro la tertremo estis damaĝita parto de Nuklea centralo Fukuŝima 1. La 12-an de marto 2011 la nuklea centralo eksplodis.

## Geografio 
### Urboj 
Necesos adapti la nomojn al transliterigo Hepburn, krome se pri transliterigo al esperantaj literoj en la paĝo notiĝis almenaŭ du ekstervikipediaj esperantlingvaj referencoj.

* Aizuwakamatsu [Aizuŭakamacu]
* Date
* Fukuŝimo, la gubernia ĉefurbo
* Iwaki [Iŭaki]
* Kitakata
* Koriyama [Korijama]
* Minamisōma
* Motomiya [Motomija]
* Shirakawa [Ŝirakaŭa]
* Soma
* Sukagawa [Sukagaŭa]
* Tamura

### Distriktoj, urbetoj kaj vilaĝoj 
* distrikto Adaĉi
** Otama
* distrikto Date
** Kaŭamata
** Koori
** Kunimi
* distrikto Futaba
** Futaba
** Hirono
** Kacurao
** Kaŭauĉi
** Namie
** Naraha
** Okuma 
** Tomioka
* distrikto Higaŝiŝirakaŭa
** Hanaŭa
** Jamacuri
** Samegaŭa
** Tanagura
* distrikto Iŝikaŭa
** Asakaŭa
** Furudono
** Hirata
** Iŝikaŭa
** Tamakaŭa
* Iŭase-distrikto
** Kagamiiŝi
** Ten'ei
* distrikto Jama
** Bandai
** Inaŭaŝiro
** Kitaŝiobara
** Niŝiaizu
* distrikto Kaŭanuma
** Aizubange
** Janaizu
** Jugaŭa
* distrikto Minamiaizu
** Hinoemata
** Minamiaizu
** Tadami
** Ŝimogo
* distrikto Niŝiŝirakaŭa
** Izumizaki
** Jabuki
** Nakaĵima
** Niŝigo
* distrikto Onuma
** Aizumisato
** Kanejama
** Miŝima
** Ŝoŭa
* Soma
** distrikto Iitate
** Ŝinĉi
* distrikto Tamura
** Miharu
** Ono

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Gubernioj de Japanio
Zenito

[eta|Por la observanto O, ruĝa punkto ĉe la centro de la [ĉielsfero, Z estas la zenito, dum Z' aliflanke de la sfero estas la nadiro; la akso PP' estas la aksa dekliniĝo de la Tero, kiu difinas la videblan ĉielon pro la tera rotacio.]]
**Zenito** (el la araba lingvo سمت الرأس, samt ar-raʾs, "direkto de la kapo" aŭ "vojo super la kapo") estas punkto de la ĉiela sfero, kiu estas direkte super la observanto. Pli precize, tio estas la punkto de la ĉielo kun altitudo) (foje nomata *leva angulo*) de +90 gradoj, kaj tio estas la poluso de la horizonta koordinata sistemo. Geometrie, tio estas la punkto sur la ĉielsfero, kiun tranĉas la linio elirante de la tera centro tra la observa loko.

Metafore ĝi estas la plej alta grado (de ies famo, kariero, entuziasmo ktp.).

## Referencoj 

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Sfera astronomio
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Ĉiela koordinatsistemo
Fukuŝima (apartigilo)

La japana nomo laŭsone *Fukuŝima* aŭ esperante **Fukuŝimo** (, ) havas pluraj signifojn:
# Loknomoj en Japanio
## gubernio Fukuŝimo aŭ gubernio Fukuŝima, 福島県, 
## Fukuŝimo: Urbo en la gubernio Fukuŝimo, 福島市, 
## Nuklea centralo Fukuŝima 1 > estonte :Nuklea centralo Fukuŝimo 1 Nuklea centralo en Hepburn-transliterigo nomata "Fukushima Day-ichi"  apud Fukuŝimo, kiu post severa tertremo en 2011 eniris nuklean havarion
## Fukuŝima-kvartalo > estonte Fukuŝima kvartalo sen streko: Kvartalo en Osako, gubernio Osaka 福島区
## Fukuŝimo (Hokajdo), en Hepburn-transliterigo "Fukushima": Urbeto en Hokajdo, en kantono Macumae, 福島町
## Fukuŝimo (gubernio Nagasako), en Hepburn-transliterigo same "Fukushima": Urbeto en gubernio Nagasako, en kantono Kitamacuura, 福島町
# Familia nomo de japanoj
# Asteroido 3915 Fukushima
Indymedia

**Indymedia** (aŭ IMC t.e.  signifante centro de sendependaj amaskomunikiloj) estas "alternativa" interreta informagentejo, kiun konsistigas reto de sendependaj kolektivaĵoj, kies celo estas provizi al ĉiu ajn la liberecon verki kaj dissendi informon sen trudadoj nek cenzuro.

Ĝia devizo estas "pli bone ol malbeni la amaskomunikilojn, iĝu mem la amaskomunikilo!"

De antaŭ pluraj jaroj Indymedia Brazilo havis version en Esperanto, ek de decembro 2004 ankaŭ Indymedia Barcelono havis Esperantan eldonon. Ekde 2005 la belorusa Indymedia entenis kelkajn artikolojn esperantlingvajn.

La emblemo de Indymedia estas minuskla litero i, de kies punkto elradias ondoj; la litero estas kvazaŭ anteno aŭ elsendoturo. Ĉar en aliaj vikipedioj oni pridubas la liberan publikigeblon de la emblemo aŭ tute ne publikigas ĝin, ni rezignas montri ĝin. Ĝi videblas en la diversaj retejoj de Indymedia.
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta enirpaĝo de Indymedia Brazilo 
* Esperanta enirpaĝo de Indymedia Barcelono
* (angle) Respondoj al oftaj demandoj pri Indymedia 

### Artikoloj en Indymedia pri Esperanto 
*  — en la brita Indymedia bona artikolo pri E-o kaj reagoj de Corsetti kaj aliaj
*  — pri Esperanto en la nederlanda Indymedia
*  — pri Esperantoo en la argentina Indymedia
*  — artikolo en la hispana pri Esperanto en la perua Indymedia
* Henri Masson ankaŭ publikigis en france.Indymedia.org kvinpaĝan artikolon sub la titolo "Que penser de la question 'Une autre langue pour un autre monde, est-ce possible' au vu de l'histoire et de l'actualité? ("Kion pensi pri la demando 'Alila lingvo por alia mondo, ĉu tio eblas?' konsiderante la historion kaj la aktualaĵojn?").

Dosiero:Indymedia Edinburgh DSC04943.JPG|
Dosiero:Indymedia sticker.jpg|
Dosiero:Indymedia Edinburgh DSC04945.JPG|
Dosiero:Indymed2.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Blogo

Kategorio:Civitana ĵurnalismo
Kategorio:Novaĵagentejoj
Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kategorio:Alimondismo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1999
Kategorio:Kulturo de "Faru Ĝin Vi Mem"
Kategorio:Retaj gazetoj
La Juna Penso

***La Juna Penso*** estas la oficiala organo de la junulfako de SAT. Post kreiĝo en 1954 fare de Andreo Andrio, kiu redaktis la unuajn 12 numerojn, ĝi estis sufiĉe prospera sub la gvido de diversaj skipoj ĝis la jaro 1981. Ekzemple ĝi en la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj en modesta grafika vesto eldoniĝis en Laroque-Timbaut, departemento Lot-et-Garonne de la regiono Akvitanio. 

Post ununumera reviviĝo en 1994 ĝi denove aperis pli malpli regule (12 numeroj) inter decembro 1997 kaj septembro 2003.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-gazeto
* *Sennaciulo* - SAT-organo

## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo de *La Juna Penso* en Gazetoteko Lanti

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Internaciaj gazetoj
Kategorio:Junularaj gazetoj
Kategorio:Sennacieca Asocio Tutmonda
Thomas Hardy

dekstra|180ra
**Thomas Masterson HARDY** (naskiĝis la 2-an de junio, 1840, mortis la 11-an de januaro, 1928) estis angla romanisto kaj poeto.

Naskiĝinta apud Dorchester en Dorset, Hardy estis filo de masonisto, kaj studis unue arkitekturon.

* ''Tess of the d'Urbervilles* (filmigita de Roman Polanski kiel *Tess*),
* *The Mayor of Casterbridge*,
* *The Return of the Native*,
* *A Pair of Blue Eyes*,
* *The Woodlanders*,
* *Far From the Madding Crowd*
* *Jude the Obscure'' eble lia ĉefverko (1895) kaj lia lasta romano

Unu inter liaj realigoj estas la kaptado de la kultura etoso de kampara regiono Wessex en tiu lasta "ora" epoko kiam kamparoj en Eŭropo, ĉi tie en Anglio, estis ankoraŭ tradiciaj ĵus antaŭ ke la fervojo, amaskomunikiloj, kaj modernaj teĥnikoj kaj industria revolucio estis ŝanĝintaj la anglan kamparon por ĉiam. Hardy estas ankaŭ psikologia analisto, kaj donas sufiĉe pesimisman bildon de vivo kaj destino.

## En Esperanto aperis 
Konformiĝemuloj ; En epoko de "Rompiĝo de l' nacioj"  ; La familioj Winter kaj Palmley : (el la novelkolekto "Life's little ironies") ; tradicio el la jaro 1804 : (el "Wessex tales") ; La lordino Icenway : (el la novelkolekto "A group of noble dames"). - En: Angla antologio ; p.&nbsp;116 - 117

## Eksteraj ligiloj 
* Rete tekstoj de liaj libroj 
* En la ombroj

Kategorio:Anglaj verkistoj
Balzaminacoj

alternative=Ilustracja|eta|Niecierpek pospolity
La **balzaminacoj**, kies malnova sinonima nomo estas balzamino (*Balsamina*).

Tiuj plantoj estas arbedoj aŭ unu- aŭ plurjaraj herboj, kiuj vivas ĉefe en la tropikaj montaroj. La plej konata specio estas la netuŝumino (*Impatiens balsamina*).

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (17 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Ericales* Bercht. & J.Presl - erikaloj
****Balsaminaceae* A.Rich. - balzaminacoj
*****Hydrocera* Blume ex Wight & Arn. - hidrocero
*****Impatiens* L. - impatiento

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Balzaminacoj
Kategorio:Plantofamilioj