Bruntál

**Bruntál** estas urbo en Ĉeĥio kun  () situanta 50&nbsp;km norde de urbo Olomouc en valkaldrono inter masivo de Hrubý Jeseník kaj pli altaj zonoj de Nízký Jeseník, kiuj apartenas al montaro Jeseníky. Bruntál estiĝis en avantaĝa situo en komercvojo el urbo Olomouc ĝis urbo Krnov kaj ĝis Silezio.

## Historio 
La urbo estas menciata jam en la 12-a jarcento en la tempo de koloniigado de la dinastio Premislidoj. En la jaro 1213 ĝi estis avancigita je supera urbo kun la tn. magdeburgaj rajtoj. Baza elemento de evoluo de la urbo estis minado de oro kaj arĝento, ekde la 16-a jarcento poste prilaborado de ferercoj. Jam en la 16-a jarcento en la urbo prosperis vico da gildoj.

Bazplano de Bruntál estas tipo de koloniigita urbo fondita en libera nekonstruaĵplenigita spaco. Ĝi havas mezepokan kvadratan placon, el kiu en anguloj kondukas stratoj. En mezepoko la urbo estis ĉirkaŭigita per remparoj kaj oni eniris en ĝin tra tri portaloj. La urbaj remparoj konserviĝis en fragmentoj ĉe kastelo kaj en nordorienta parto de la urbo. La kastelo situas sur loko de origina burgaro verŝajne el la 2-a duono de la 13-a jarcento. En la jaro 1506 estas menciata burgo, kiu estis en la jaroj 1554–1556 alikonstruita al kastela sidejo. Plua rekonstruo okazis en la jaroj 1582–1608. Tiel estiĝis kastelo kun arkada kortego kaj turo. Kiam venis Ordeno de germanaj kavaliroj en la jaro 1630, estis konstruita kastela kapelo, pli poste kastela pinakoteko. La kastelo estas nun alirebla por publiko (vidu al apudan foton).
240ra|eta|maldekstra|La blazono de la Alta Majstro la princo Karlo de Loreno ĉe la pordego de palaco en Bruntál; ĝi apartenis al la ordeno ĝis la 20a jc

Komence de la 19-a jarcento influis konstruadon de la urbo evoluo de industrio. Tiu ĉi tendenco plifortiĝis en la 70-aj jaroj de la 19-a jarcento, sed la konstruado estis okazanta plejparte ekster la historia kerno. El pluaj konstruaĵoj ni menciu ankaŭ la tn. kolonon de Klüppel, kio estas monumento al ordena vicregnestro G. W. von Elkerhauser, nomata Klüppel, kiu organizis defendon de la urbo kontraŭ danoj en la jaro 1626.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Bruntál** – k. t. Bruntál-město
* Karlovec – k. t. Karlovec

Tiuj ĉi hodiaŭ memstaraj municipoj estis antaŭe ankaŭ parto de la urbo Bruntál:
* Dlouhá Stráň
* Mezina
* Milotice nad Opavou
* Moravský Kočov kaj Slezský Kočov
* Nová Pláň
* Nové Heřminovy
** domaro Kunov
* Oborná
* Staré Město
* Valšov

Laŭ administra membrigo el la jaro 1989 kaj laŭ popolnombrado el la jaro 2001 Bruntál havus areon 129,25&nbsp;km² kaj 20 322 loĝantojn.

## Bruntál en literaturo kaj en filmo 
### Filmo 
Eksplicite bela kaj en Ĉeĥio nekutime netuŝita senpera ĉirkaŭaĵo estas kuliso de okazado de filmo *Johana de Arko* (1999) de reĝisoro Luc Besson. *Císař a tambor* estas ja filma fabelo, sed ĝi kaptas reprezentemajn spacojn de la bruntala kastelo.

## Vidu ankaŭ
* Meza grupo de soldataroj

## Pluaj fotoj 

Bruntál, Uhlířský vrch.jpg|Vido al la urbo el Krucvojo
Bruntál, Gabrielův dům.jpg|Domo de Gabriel en la okcidenta parto de placo Míru
Bruntál, Kobylí rybník.jpg|Fiŝlago Kobylí rybník
Bruntál, gymnázium (1).jpg|Gimnazio kaj monaĥeja preĝejo de Virgulino Maria Ĝojigistino
Bruntál, kostel Nanebevzetí Panny Marie 01.jpg|Dekanuja preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
Bruntál, hradby.jpg|Restaĵoj de urbaj remparoj sub la kastelo
Bruntál, evangelický kostel.jpg|Evangelia preĝejo (1883–1887)
Bruntál, kaple sv. Michala.jpg|Tombeja kapelo de sankta Mikaelo kun gimnazio
Bruntál, hrobka Olbrichů.jpg|Kripto de entreprenisto kaj urbestro Wenzel Franz Olbrich
Bruntál, Mildnerova vila.jpg|Vilao de Mildner en strato Ruská ulice


Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Urboj en distrikto Bruntál
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník