Liphara arbapuso

La **Liphara arbapuso** aŭ **Eta arbapodo** (*Hemiprocne comata*) estas specio de arbapuso. Arbapusoj estas tre aeremaj preskaŭpaserinaj birdoj, tre rilataj, sed distingaj disde la veraj apusoj. Kiel la aliaj membroj de la Hemiproknedoj, tiu ĉi specio estas tre rilata al la veraj apusoj, sed male al la veraj apusoj, la arbapusoj estas arboremaj, ofte videblaj ripoze alkroĉitaj al arboj, alttensiaj fostoj, kaj pilonoj. Dumripoze, la flugilpintoj kruciĝas super la vosto. Ĝi estas la plej malgranda de 4 specioj en la genro *Hemiprocne* kaj troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio, Birmo, Filipinoj, Singapuro, kaj Tajlando.

Ĝiaj naturaj vivejoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj mangrovarbaroj, kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|200ra|
Mezgrandaj, unikaj blankaj longaj "lipharoj" super kaj sub la okulo, vila kresto, tre forkoforma vosto, seksoj similaj. Masklaj bridoj estas nigraj; du longaj blankaj "lipharoj", unu super la okulo de la frunto etendiĝanta preter la nuko; orelareo estas kaŝtankolora; cetero de la kapo kaj gorĝo, vosto, supraj kaj subflugilaj kovriloj, kaj unuarangaj flugilplumoj estas malhele metalecbluaj. Ĉiu sekundara flugilplumo havas grandan blankan makulon sur la interna reto; dorso ĝis supraj vostokovriloj, brusto kaj supra ventro estas bronze oliveckoloraj; malsupra ventro kaj subvostaj kovriloj estas blankaj. Ino ne havas kaŝtankoloran orelareon. Nematura plumaro estas nekonata. Beko estas nigra; okuloj estas malhelbrunaj; kruroj estas purpurbrunaj.

## Reproduktado 
BLipharaj arbapusoj estas kutime 14-16 cm longaj kun 13 cm flugiloj. Pro ilia eta grandeco, iliaj nestaj vivejoj estas observitaj konsistantaj el malgrandaj plumoj. Ĉi tiuj plumoj estas formitaj en tasformo per la uzado de mucino (salivo). La Lipharaj arbapusoj uzas ankaŭ plumojn de diversaj birdoj, ekzemple, ili estis viditaj aldonantaj plumon de kolombo al siaj nestoj, kiel registrita en studo. Iliaj nestoj kutime havas la grandecon taŭgan por nur unu pura ovo. Lipharaj arbopusoj estas konataj pro formado de siaj nestoj sur branĉetoj ĉe la pinto de altaj arboj. Ili emas krei sian neston plurajn metrojn super arbaraj kronoj.

Kaj masklaj kaj inaj birdoj alterne kovas la ovon en sia nesto, tamen la ina arbapuso emas plenumi la plimulton de la kovado. La arbapuso, kiu ne kovas, kutime restas ripozanta proksime al la nesto, preta por ŝanĝi rolojn aŭ protekti la ovon kiam predantoj estas proksime. La gepatraj arbapusoj ankaŭ uzas sian ne-kovan periodon por ĉasi insektojn.

Post kiam la ovo kompletigas sian kovoperiodon en la nesto kaj okazas eloviĝo, la ido estas priskribita kiel blinda kaj nuda, kun grizkolora haŭto. La nesto estas kie la ina arbapuso revenas por elvomi ajnan manĝaĵon, kiun ŝi trovis, en la supren direktitan kapon de sia ido. Oni supozas, ke la kovado daŭras inter 14 kaj 20 tagojn. Post la eloviĝa periodo, la restaĵo de la ovo estas forigita de la malgranda nesto. Post du semajnoj da vivo en la nesto, la ido tipe estas lasita aparte de la gepatraj arbapusoj pli longe, ĉar ili estas trovitaj kovantaj (aŭ ripozantaj) pli alte en la elektita nestarbo. Dum la ido daŭre kreskas, ĝi poste trograndiĝas por sia nesto. Je 28 tagoj de aĝo, la ido proksime similas al siaj gepatroj, kvankam ĝi ankoraŭ dependas de la plenkreskaj arbapusoj por serĉi manĝaĵon. Post periodo de 8 semajnoj, la ido estas relative sendependa, kvankam ĝi restas proksime al la gepatra teritorio. Ene de plia semajno, la ido kutime disiĝas de la gepatra teritorio, lasante nur la gepatran Lipharan arbapuson kaj la neston, kiu restas alkroĉita al la branĉeto super la arbaraj kronoj dum multaj semajnoj, eĉ post sia foriro.

## Bildaro

Whiskered Treeswift.jpg|Malajzio - Taman Negara
HemiprocneComata.LipKee.jpg|ino, Malajzio - Arbaro Panti 

## Referencoj 
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6
* *A Guide to the birds of the Philippines* (2000) Robert S. Kennedy, Pedro C. Gonzales, Edward C. Dickinson, Hector C. Miranda, jr. & Timothy H. Fisher

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio