open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baĥĉisarajo

**Baĥĉisarajo** (, , ) estas urbo en Krimeo, administra centro de la Baĥĉisaraja distrikto, ĉefurbo de la iama Krimea Ĥanlando, grava turisma centro. La nomo de la urbo venas el la krime-tatara lingvo kaj signifas "palaco en ĝardeno" aŭ "palaco-ĝardeno". La urbo situas sur la deklivoj de la interna montoĉeno de la Krimea montaro, en arbar-stepa parto de Krimeo, en la valo de la rivero *Ĉuruksu*.

[eta|maldekstra|170ra|La [ĥano|ĥana palaco en Baĥĉisarajo]]

## Historio 
La unuaj spuroj de la homa aktivado sur la teritorio de Baĥĉisarajo rilatas jam al mezolitiko. La unua granda loĝloko aperas dum frua mezepoko sub la nomo *Eski-Jurt*. Tamen, kiel la daton de la apero de la urbo oni kutimas konsideri la jaron 1502, kiam la krimea ĥano *Mengli I Geraj* konstruigis ĉi tie novan ĉefurbon de la Krimea Ĥanlando.

Dum kelkaj jarcentoj la urbo estis kultura centro de krime-tatara kulturo, tamen en la urbo loĝis ankaŭ reprezentantoj de aliaj nacioj (plej multis grekoj). En la mezo de la 19a jarcento la urbo havis ĉirkaŭ 2000 domojn. En la jaro 1736 la urbo estis plene forbruligita fare de la rusuja armeo. La konstruaĵo de la ĥana palaco, kiu konserviĝis ĝis hodiaŭ, estis rekonstruita dum restaŭrado de la urbo en la 1740-1750j jaroj.

eta|maldekstra|160ra|Malnova strato en Baĥĉisarajo. Maldekstre videblas la tradicia duetaĝa domo, kies dua etaĝo estas pli elstara, ol la unua.

Post anekso de Krimeo fare de la Rusia Imperio la urbo perdis sian administran signifon, tamen ĝi daŭre estis la centro de krime-tatara kultura vivo. Ĝis la perforta ekzilo de krime-tataroj (kiu okazis la 18an de majo 1944) Baĥĉisarajo estis unu el 3 urboj de Krimeo (kune kun Belogorsko kaj Aluŝto), en kiuj la krime-tatara loĝantaro estis pli granda, ol la alinacia loĝantaro.

## Ekonomio 
En Baĥĉisarajo estas kelkaj negrandaj uzinoj, inter ili: esenc-ekstrakta fabriko, suk-produkta fabriko, vinfarejo, kelkaj konstru-uzinoj.

En la urbo estas fervoja stacidomo, aŭtobusa stacio.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|160ra|La fama "Fontano de larmoj" en la ĥana palaco.
La ĉefa vidindaĵo estas la tiel nomata *Ĥansaraj* - la palaco de la krimeaj ĥanoj. En la palaco funkcias historia kaj region-studa muzeoj. La fama "Fontano de larmoj", kiu troviĝas en la palaco, estas vaste konata dank' al la poemo de A. Puŝkino "Baĥĉisaraja fontano" (1822).

Apud la urbo situas popuparaj kaverna *Svjato-Uspenskij* monaĥejo kaj mezepoka kaverna urbo-fortreso Ĉufut-Kaleo.

## Vidu ankaŭ 
* Baĥĉisaraj (stacidomo)
* Baĥĉisaraja fontano - poemo de A. Puŝkin.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro pri la ĥana palaco - angle, ruse, ukraine 
* Bildgalerio pri la ĥana palaco
* La kavern-urbo Ĉufut-Kaleo


Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Ĉufutkaleo

eta|Vidaĵo al la urbo
eta|Maŭzoleo *Ĝanike-Ĥanim*
eta|La karaima templo
**Ĉufut-Kaleo** (, , ) estas mezepoka urbo-fortreso en Krimeo, kiu situas sur la
teritorio de la Baĥĉisaraja distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, 2,5 km oriente de
Baĥĉisarajo. La nomo venas el la krime-tatara lingvo kaj signifas "juda fortreso"
(*çufut* — judo, *qale* — fortikaĵo). La urbo estas konata ankaŭ sub la nomoj
*Ĝufut-Kale*, *Kirk-Jer*, *Kirk-Or*.

## Historio 
La urbo aperis supozeble en la V-VIa jarcentoj p.K. kiel fortikaĵo sur la limoj de la
Bizanca teritorio. Eblas, ke tiutempe ĝi nomiĝis *Fulli* (la urbo kun tiu nomo
menciatas en diversaj fontoj, tamen la historiistoj ne povas difini, kiu el la nun konataj
urboj respondas al ĝi). La loĝantaron de la urbo tiutempe konsistigis alanoj (iran-lingvaj triboj
de sarmata deveno).

Dum frua mezepoko la urbo apartenis al kipĉakoj (tjurka tribo). Tiutempe la urbo nomiĝis
*Kirk-Or*. En la jaro 1299 la urbo estis konkerita kaj prirabita de la Ora Hordo
sub gvido de emiro *Nogaj*. En la XIII-XIVaj jarcentoj la urbo estis centro de
eta princlando, kiu estis vasalo de la Ora Hordo. Ekde la XIV jarcento en la urbo
ekloĝas karaimoj (tjurkdevena popolo en Krimeo, konfesanta judismon) kaj dum fondo
de la Krimea Ĥanlando ili jam konsistigis la pli grandan parton de la loĝantaro de la urbo.

*Kirk-Or* estis rezidejo de la unua ĥano de sendependa Krimea Ĥanlando *Ĥaĝi I Geraj*. Post konstruigo de Baĥĉisarajo fare de *Mengli I Geraj* la ĥana ĉefurbo estis translokita
tien. Dum la tempoj de la Krimea Ĥanlando la fortikaĵo *Kirk-Or* estis la loko
de enprizonigo de gravaj militkaptitoj, samloke situis la ŝtata mon-farejo. Ĝuste
dum tiu ĉi epoko la urbo ricevis sian nunan nomon Ĉufut-Kaleo (tradukite – *juda fortreso*) pro tio, ke la karaimoj, loĝantaj tie, konfesis ne islamon, kiel krime-tataroj, sed apartan formon de judismo. La karaimoj mem nomas la fortreson
*Ĝufut-Kale* (*Para fortreso*) aŭ simple *Kale* (*fortreso*).

Post kiam Krimeo iĝis parto de Rusia Imperio karaimoj iom post iom
forlasis la urbon kaj transloĝiĝis en aliajn krimeajn urbojn. Fine de la XIXa
jarcento Ĉufut-Kaleo estis jam plene forlasita. En la fortikaĵo restis nur la
familio de la gardisto.

Nuntempe la tuta fortreso estas granda muzeo sub klara ĉielo.

## Nuntempo 
Nun la pli granda parto de la urbo prezentas ruinojn.
En la okcidenta, la plej antikva parto de la urbo, konserviĝis multaj mastrumaj
kavernoj, elĉizitaj en la rokoj. Konserviĝis ankaŭ la ruinoj de la moskeo kaj
maŭzoleo de *Ĝanike-Ĥanim* (filino de la Orhorda ĥano *Toĥtamiŝ*), konstruita
en 1437. Restis ankaŭ du karaimaj temploj (*kenasa*-oj) kaj unu bieneto,
konsistanta el du domoj. La temploj estas nun restaŭrataj de la karaima komunumo, kaj en la
bieneto estas prezentita la ekspozicio pri la karaima kulturo.

La fortreso Ĉufut-Kaleo estas fama kaj populara vidindaĵo de Krimeo, ĉiujare
vizitata de miloj da homoj.

Kategorio:Historio de Krimeo
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Ĝankojo

**Ĝankojo** (, , ) estas urbo en Krimeo, administra centro de la Ĝankoja municipo kaj de la Ĝankoja distrikto. Ĝankojo estas grava fervoja nodo (ĉi tie kruciĝas du fervojaj linioj:Sebastopolo — Melitopolo kaj Armjansko — Kerĉo) kaj industria centro.

La nomo de la urbo venas el la krime-tatara lingvo kaj signifas "animo-vilaĝo" aŭ "ĉarma vilaĝo" (*can* — animo, *köy* — vilaĝo).

Ĝankojo ricevis statuson de urbo en la jaro 1926. En la urbo estas kelkaj uzinoj, inter ili: maŝinkonstrua, ferbetona, fabriko de mastrumaj varoj, kelkaj nutro-uzinoj. En la urbo estas kelkaj bazaj lernejoj, faka lernejo kaj regionstuda muzeo.

La urbo estas grava transporta centro, ĝi havas fervojan stacidomon kaj aŭtobusan stacidomon. Nuntempe en la urbo loĝas ĉirkaŭ 40 mil homoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝankoj (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* La urba paĝaro 


Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Ĝankoja municipo
Kategorio:Ĝankoja regiono
Regiono Lindi

**Regiono Lindi** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ankaŭ ĝia ĉefurbo nomiĝas Lindi.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

Oriente de la regiono situas la Hinda Oceano. Krome ĝi limas al jenaj aliaj regionoj:
* Regiono Pwani (norde)
* Regiono Mtwara (sude)
* Regiono Ruvuma (sud-okcidente)
* Regiono Morogoro (nord-okcidente)

La regiono estas dividita al ses distriktoj:
* Kilwa (Kilwa Kisiwani)
* Lindi Kampara
* Lindi Urba
* Liŭale (plej granda, duono de la teritorio)
* Naĉingŭea
* Ruangŭa

Sur insulo Songo-Songo oni ekspluatas trovejon de natura metano.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de regionoj Lindi kaj Mutvaro  (sw, en)

Lindi
Ekonomiaj sektoroj

La ekonomisciencoj subdividas industrion kaj profesiojn en **ekonomiajn sektorojn **. Tio baziĝas sur la tri-sektoro-hipotezo de la politika ekonomio.

eta|dekstra|200px|Regionaj diferencoj en la dungostrukturo laŭ ekonomiaj
## Primara sektoro 
La primara sektoro (aŭ praproduktado) plej ofte alportas la krudajn materialojn por produkto. Al tiu ĉi sektoro apartenas ekz. agrikulturo, forstmastrumado, fiŝkaptado kaj minado. En la plej multaj landoj de la Tria Mondo la kvoto de la loĝantaro, kiu laboras en la primara sektoro, estas pli alta ol en la industrilandoj. Do laŭ la dungiteco en la primara sektoro oni povas ekkoni la evolustaton de lando.

## Sekundara sektoro 
La sekundara sektoro ampleksas la produktajn profesiojn de nacia ekonomio, tio signifas la transformado de krudmaterialoj ekz. en prilabora metio, industrio, metio, energiekonomio, energiprovizado kaj akvoprovizado, sed ne konstrumetio. Sinonime oni ankaŭ uzas la esprimon de **industrisektoro**.

Karakteriza por tiu sektoro estas la transformado de varoj el la primara sektoro, pro kio ĝi estas materialintensiva, energikonsuma kaj ofte poluiga. Produktoprocezo per uzado de investaĵoj estas kapitalintensiva.

## Terciara sektoro 
La **terciara sektoro**, aŭ **servosektoro**, estas la ekonomia sektoro, kiu inkludas ĉiujn el tiuj ekonomiaj aktivecojn kiuj ne produktas materiajn varojn de rekta formo, sed servojn kiujn oni proponas por kontentigi la necesojn de la loĝantaro.

Ĝi inkludas subsektorojn kiaj komerco, transportoj, komunikado, financoj, turismo, gastigado, distro, kulturo, spektakloj, la publika administrado kaj la nomitaj , ĉu fare de la ŝtato ĉu de la privata iniciato (sano, eduko, atento al la dependeco), ktp.

## Kvaternara sektoro 
Ekzistas malsamaj difinoj pri la **kvaternara sektoro** (aŭ kvararanga sektoro). Jean Gottmann en 1961 difinis la agadoj apartenaj al tiu sektoro, kiel agadoj el la sfero de la terciara sektoro, kiuj necesigas eksterordinarajn intelektulajn pretendojn kaj elnorman responsecopretecon.

Tiuj estas precipe jenaj:
* **konsilado**: advokatoj, ekonomikonsilistoj, impostokonsilistoj, kuracaj kaj edukaj profesioj.
* **IT**: informservoj
* **altteknologio** kiel nanoteknologio, bioteknologio ktp.

Kelkfoje oni subigas sub la esprimon kvaternara sektoro ankaŭ nur la tiutempe rapide kreskajn informservojn, do ĉiujn branĉojn, kiuj sin okupas pri la produktado, prilaborado kaj vendado de Informoj (faktoj kaj scio).

Plia difino rigardas la libertempajn kaj amuzadajn servojn kiel kvartarsektoraĵoj. Hans Linde komprenis la kvaternara sektoron en 1977 kiel aro da servoj, kiuj ne estas direktitaj fare de la merkato, sed de la politiko (ŝtataj servoj).

Oni nomas la kvaternaran sektoron ankaŭ informsektoron. Germanio ĉitempe evoluas ekde servosocio al t.n. informsocio.

## Kvinara sektoro 
Kelkfoje oni uzas tiun esprimon **kvinara sektoro** (aŭ kvinaranga sektoro) pri la senrubiga ekonomio.


Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Nacia ekonomio
Kategorio:Ekonomikaj klasifikaj sistemoj
Regiono Manyara

**Regiono Manyara** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo estas Babati.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

La regiono estis en 2002 disigita de regiono Arusha, norde de ĝi. Pro tiu divido ĝi havas iom strangan formon, konsistante el du partoj okcidenta kaj orienta, kiujn ligas nur mallarĝa terkolo. Ĝi estas administre dividita al kvin distriktoj:
* Okcidenta parto:
** Babati (kun la ĉefurbo)
** Mbulu
** Hanang
* Orienta parto:
** Simanjiro
** Kiteto

La regiono limas al jenaj aliaj regionoj:
* Regiono Arusha (norde)
* Regiono Kilimanĝaro (norde)
* Regiono Tanga (oriente)
* Regiono Morogoro (sud-oriente)
* Regiono Dodomao (sude, inter la du partoj de Manyara)
* Regiono Singida (sud-okcidente)
* Regiono Shinyanga (nord-okcidente)

## Vidu ankaŭ 
* Lago Manyara
* Nacia Parko Lago Manyara

Manyara
Musoma

**Musoma** estas urbo en la nord-okcidento de Tanzanio, ĉefurbo de la regiono Mara. Ĝiaj koordinatoj estas . Ĝi situas ĉe la suda flanko de fjordeto de Viktoria Lago kaj havas 103.497 loĝantojn (2005-01-01).

Norde de la urbo eta duoninsulo etendiĝas en la lagon; de ĝi devenas la nomo de la urbo (svahile: duoninsulo). Apud la urbo en la lagon fluas rivero Mara.

Musoma posedas praman havenon (precipe por atingi urbeton *Kinesi* aliflanke de la fjordo) kaj flughavenon, sed la trafiko ne estas granda. Fervoja ligo ne ekzistas, sed regulaj busoj al Mwanza, Arusha kaj Kenjo. Kvankam proksimas Nacia Parko Serengeti, turismo ne viglas.

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Regiono Mara

250ra|dekstra|eta|La sep distriktoj
**Regiono Mara** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo estas Musoma.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

La regiono situas en la nordo de la lando, ĉe la bordo de Viktoria Lago. Ĝiaj limoj estas al:
* Kenjo norde
* Regiono Arusha (oriente)
* Regiono Shinyanga (sude)
* Regiono Mwanza (sud-okcidente)
* Viktoria Lago (okcidente)
Kvankam sur la situa mapo insulo Ukerevo (*Ukerewe*) estas markita kvazaŭ parto de la regiono, ĝi vere apartenas al regiono Mwanza.

Sude kaj oriente en la regiono situas granda parto de Nacia Parko Serengeti, Monda Naturheredaĵo de UNESKO. Ĝi pluas trans la landlimo, en Kenjo, kiel Masai Mara-Parko.

La regiono estas administre dividita en jenajn sep distriktojn:
* Bunda
* Butiama
* Musoma Kampara
* Musoma Urba
* Rorya
* Serengeti
* Tarime

## Eksteraj ligiloj 
* Poŝtkodoj de regiono Mara troviĝas en https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/mara.pdf

Mara
Belogorsko (Krimeo)

**Bilogirsko** (antaŭ 1944 - *Karasubazar*, , , ) estas urbo en Aŭtonoma Respubliko Krimeo, administra centro de la Belogorska distrikto (montrita densblue sur la mapo). La urbo situas ĉe la rivero *Bijuk-Karasu* 42 km. oriente de Simferopolo. Tra la urbo pasas la vojo, kiu kunligas Simferopolon kun la orienta parto de Krimeo. La rusa kaj ukraina nomoj signifas laŭvorte *Urbo kun blankaj montoj*, la krime-tatara nomo signifas *Bazaro ĉe [rivero] Karasu*.

## Historio 
La unua mencio pri la urbo rilatas al la 13-a jarcento. Dum malfrua mezepoko la urbo estis grava komerca centro sur la vojoj, kiuj kondukis al Eŭpatorio kaj Teodozio. Dum la tempoj de Krimea Ĥanlando la urbo apartenis al grava nobela familio *Ŝirin*. Kelkfoje (en la jaroj 1624, 1628, 1630, 1675) la urbo estis prirabita fare de kozakoj. En la jaro 1736, kiam la tiama ĉefurbo de Krimeo
Baĥĉisarajo estis forbruligita, *Karasubazar* iĝis rezidejo de ĥano *Fetiĥ II Geraj*, tamen jam post unu jaro la urbo estis forbruligita fare de rusujaj militistoj.

Antaŭ la ekzilo de krime-tataroj (18-an de majo 1944) Belogorsko estis unu el 3 urboj de Krimeo (kune kun Aluŝto kaj Baĥĉisarajo), kie la krime-tatara loĝantaro estis pli multnombra, ol la alinacia loĝantaro.

En la 19-a ĝis la unua duono de la 20-a jarcento la urbo estis ankaŭ la ĉefa centro de la krimĉaka kulturo (krimĉakoj - tjurka gento, loĝanta en Krimeo), sed dum la germana okupado dum la Dua Mondmilito la tuta krimĉaka loĝantaro estis ekstermita.

## Ekonomio 
La ĉefa entrepreno - la Belogorska vinfarejo. Estas ankaŭ kelkaj malgrandaj konstru-uzinoj.

En la urbo estas aŭtobusa stacio.

## Socia sfero 
En la urbo estas 4 bazaj lernejoj, du hospitaloj, kinejo, 2 bibliotekoj, muzika lernejo, regionstuda muzeo; kelkaj preĝejoj, 3 moskeoj.

Nuntempe en la urbo loĝas iom pli ol 18 mil homoj (ĉ. 37% - rusoj, ĉirkaŭ 28% - krime-tataroj, ĉirkaŭ 24% - ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
La urbo ne estas populara turisma centro, tamen eblas mencii la ruinojn de la palaco *Taŝ-Ĥan* (konstruita en la 15-a jarcento). Proksime al la urbo ĉe la vilaĝo *Belaja Skala* estas natura monumento - la roko *Ak-Kaja* (*Blanka Roko*).

Kategorio:Belogorska regiono (Krimeo)
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Regiono Mtwara

**Regiono Mtwara** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Mtwara.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

La regiono situas en la sudo de la lando. Ĝiaj limoj estas al:
* Regiono Lindi norde
* Hinda Oceano (oriente)
* Mozambiko (sude, trans rivero Ruvuma)
* Regiono Ruvuma (okcidente)
Kiel sola el la kontinentaj regionoj de Tanzanio ĝi limas al nur du aliaj regionoj (la urba regiono Dar es Salaam limas nur al unu).

La regiono estas administre dividita en jenajn kvin distriktojn:
* Masasi
* Mtwara Kampara
* Mtwara Urba
* Newala
* Tandahimba

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de regionoj Lindi kaj Mutvaro  (sw, en)

Mtwara
Mtwara

**Mtwara** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de regiono Mtwara. Ĝi situas ĉe la bordo de Hinda Oceano, ĉe la koordinatoj . En 2002 ĝi havis 92.602 loĝantojn.

Mtwara distancas nur 60 km de Lindi, ĉefurbo de la najbara regiono Lindi. Ambaŭ urboj situas ĉe la grava nord-suda ŝoseo Dar–Kibiti–Lindi–Mtwara. Alia ŝoseo 600 km longa ligas Mtwara-n okcidenten al Masasi, Songea kaj Mubambo ĉe Malavia Lago. Ĝia marhaveno estas unu el la tri gravaj havenoj de la lando (kun Daresalamo kaj Tanga). Ekzistas ankaŭ malgranda flughaveno (IATA-kodo: MYW) kun pli-malpli regulaj flugoj al Daresalamo.

## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno Mtwara


Kategorio:Urboj de Tanzanio
Plenumanta komunumo

Laŭ § 51 de la leĝo pri la regionaj distriktoj de Turingio eblas, ke unu komunumo transdonas certajn taskojn al najbara, pli granda komunumo, kiu almenaŭ havu 3000 enloĝantojn. Tiu transdonado de taskoj simila al la administra ligo de pluraj komunumoj en komunumaro (germane *Verwaltungsgemeinschaft*), sen uzi tiun esprimon. La pli grandan komunumon ĉi-kaze oni nomas la **"plenumantan komunumon"** (germane *erfüllende Gemeinde*). Ĝi plenumas certajn administrajn taskojn por la malpli granda najbara komunumo.

Kategorio:Turingio
Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj
Ruĝkapa avoceto

La **Ruĝkapa avoceto** aŭ **Aŭstralia avoceto** (*Recurvirostra novaehollandiae*) estas granda vadbirdo de la familio de Rekurbrostruledoj, kiu enhavas avocetojn kaj himantopojn.

## Aspekto 
Tiu avoceto havas longajn, maldikajn, blugrizajn krurojn. Ties plumaro estas nigroblanka ĉedorse -sed la tri nigraj strioj kiujn havas ankaŭ la eŭrazia Avoceto estas malsimilaj en tiu Aŭstralia avoceto: larĝa estas nur la flugilpinta strio kaj ĉedorse havas nur unu mallarĝan strion- kaj blanka ĉeventre. La ĉefa trajto de tiu avoceto kiu diferencigas ĝin klare de la aliaj avocetoj estas ke la kapo kaj kolo estas brunecruĝaj kaj la nigra okulo aperas ene de blanka ringo. La longa kaj maldika beko estas suprenturnita ĉepinte; ĉe la inoj plie, ĉe la masklo estas pli longa kaj rekta. Dumfluge videblas krom blanko nigraj flugilpintoj kaj diagonalaj strioj. La plenkreskula alteco estas 43 cm mezaveraĝe (inter 40 kaj 45 cm) kaj havas enverguron de 72 cm; ili pezas ĉirkaŭ 310 gr.

## Disvastiĝo 
La teritorio de tiu specio estas Aŭstralio, escepte norde de la norda teritorio kaj en centrokcidenta dezerto. Ili reproduktiĝas ĉefe sudokcidente. Ili loĝas ĉe lagoj, kie videblas naĝantaj aŭ vadantaj en neprofundaj akvoj aŭ kotaj ebenaĵoj.

## Kutimoj 
Ili manĝas akvajn insektojn, krustulojn kaj semojn. Ili manĝoplukas per balancigo de beko por suprenigi predojn al surfaco.

Ili reproduktiĝas en izolitaj kolonioj. Nestoj estas nudaj truoj engrunde. La ino demetas tri kaj pli ofte kvar ovojn.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Rekurbrostruledoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Noah Cicero

**Noah CICERO** (naskiĝinta en 1980) estas usona romanisto, tezisto, teatraĵisto, novelisto kaj poeto. Li loĝas en Youngstown, Ohio, kaj estas la aŭtoro de tri libroj de fikcio:

* *The Human War* (*La Homa Milito*) 2003, Fugue State Press, Novjorko; ankaŭ 2007, Snowbooks, Londono]
* *The Condemned* (*La Kondamnita*) 2006, Six Gallery Press, Pensilvanio]
* *Burning Babies* (*Bruligante Bebojn*) [2006, Parlor Press, Indiano]

Lia fikcio estas antologiita en:

* *The Edgier Waters* (*La Pli Randaj Akvoj*) [2006, Snowbooks, Londono]

Liaj historioj, poemoj, kaj tezoj ankaŭ eldoniĝis vaste sur la Interreto.

Lia prozo estas ŝpara, ega en ĝia rekteco kaj forto, kaj priparolas kun brutala absurda komedio la ĉiutagaj vivoj de urbo-sarkindejaj rolantoj kiuj estas dolore konsciaj de la vaneco de ilia ekzistado. Li rimarinde figuras pecetiĝantan urban Usonon, precipe la drinkejojn kaj striptizejoj de Youngstown, kun malhela, nigra komedio. La verko, malgraŭ tre atingebla, estas plene je politika kritiko kaj ekzistadisma rigardado de realeco. Li citis siajn centrajn influojn: Sartre, Hemingway, kaj Beckett.

Liaj tezoj estas ambaŭ politika kaj filozofia, kelkfoje uzante la ilojn de psikologio kaj filozofio krucumi tiujn politikajn estrojn aŭ sekvantoj, kiujn si vidas kiel agantoj en malbona fido. Iuj de tiuj tezoj kunverkiĝis kun Ohia ĵurnalisto Bernice Mullins.

Li estas redaktoro de la magazino *3:AM.*

Kategorio:Usonaj verkistoj
Regiono Ruvuma

**Regiono Ruvuma** () estas la plej suda regiono de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo estas Songea.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

La nomon de la regiono donis rivero Ruvuma, kiu grandparte konsistigas ĝian sudan limon; escepto estas peco inter Malavia Lago kaj urbo Mitomoni, kiu pli-malpli sekvas la sudan latitudon de 11° 34'. Ĉe la laga bordo situas haveno Mubambo, ligita per ŝoseo al Mtwara ĉe la Hinda Oceano.

La regiono situas en la sudo de la lando. Ĝiaj limoj estas al:
* Regiono Morogoro (norde)
* Regiono Lindi (nord-oriente)
* Regiono Mtwara (oriente)
* Mozambiko (sude, trans rivero Ruvumo)
* Malavia Lago (okcidente, kun Malavio aliflanke)
* Regiono Iringa (nord-okcidente)

La regiono estas administre dividita en jenajn kvin distriktojn:
* Mbinga
* Namtumbo
* Songea Kampara
* Songea Urba
* Tunduru

La mpota lingvo estas bantua lingvo de Tanzanio, parolata en la Regiono Ruvuma.

Ruvuma
Avenuo Montaigne

La **avenuo Montaigne** (franclingve *avenue Montaigne*) estas strato de Parizo lokita en la 8-a arondismento.

Ekzistas tie multaj butikoj kies specialecoj estas modo kaj lukso, ekzemple Christian Dior, Chanel aŭ Valentino. La avenuo cetere gastigas plurajn ĵuvelistojn kiel Bulgari, kaj la prestiĝa hotelo Plaza Athenée.

Dum la 1980-aj jaroj, la avenuo Montaigne, same kiel Bond Street por Britio, estis rigardita kiel la plej grava loko en Francio koncerne modon. Ĝi estas hodiaŭ pli grava ol la proksima strato Faubourg Saint-Honoré. Al la firmo LVMH oni plejparte ŝuldas la nuntempan aspekton de la avenuo, ĉar ĝi posedas multajn konstruaĵojn tie.

La avenuo Montaigne antaŭe nomiĝis *allée des Veuves* (aleo de la Vidvinoj), ĉar la funebrantaj virinoj kutimis kuniĝi tie ĝis la komenco de la 18-a jarcento. Ekde tiam, la strato alprenis la nomon de Michel de Montaigne, la fama franca verkisto de la 16-a jarcento.

## Tie estas 
* Teatro de la Elizeaj Kampoj

Montaigne
Montaigne
Avenuo de la Operejo (Parizo)

La **avenuo de la Operejo** (franclingve '''''avenue de l'Opéra''''') estas grava strato de Parizo. Ĝi alprenis tiun nomon pro la proksima operejo Garnier, kiu troviĝas je la norda fino de la avenuo.

La avenuo de la Operejo troviĝas en la 1-a kaj 2-a arondismentoj de Parizo. Ĝi estis kreita en 1867, okaze de la granda renovigo de Parizo far la barono Haussmann dum la Dua Imperio. La kvartalo entenas plurajn popularajn butikojn tre vastajn, ekzemple Printemps kaj Galeries Lafayette.

eta|maldekstra|250px|La avenuo de la Operejo

Operejo
Ruvumo (rivero)

**Ruvumo** () estas rivero en Afriko, kiu formas la plej grandan parton (ĉ. 730 km) de la limo inter Mozambiko kaj Tanzanio. Ĝi longas ĉirkaŭ 1080 km; ĝia baseno ampleksas ĉirkaŭ 166.000 km².

Ruvumo donis sian nomon ankaŭ al regiono Ruvuma. Ĝi fontas en Tanzanio ĉirkaŭ 50 km oriente de Malavia Lago, tamen fluas ne al tiu ĉi, sed orienten al la Hinda Oceano. Tiun ĝi atingas sude de Mtwara, ĉe . Ĝia unua flanka rivero estas la preskaŭ samgranda Luĝendo (*Lujenda*), kiu atingas ĝin de sud-okcidento, el Mozambiko. De la tanzania flanko alfluas *Muhuwesi* kaj *Lumesule*.

La rivero atingas larĝon de pluraj cent metroj, ĉe la riverbuŝo eĉ ĉirkaŭ 1,5 kilometrojn; ĝi tamen estas malprofunda kaj en la seka sezono multloke travadebla.

En 2002 la registaroj tanzania kaj mozambika interkonsentis konstrui unuan ponton, kies fondoŝtonojn oni metis ambaŭflanke je la 10-a de oktobro 2005. La ponto pretiĝu en 2008.

## Vidu ankaŭ 
* Marparko Mnazi Bay Ruvuma Estuaro

Kategorio:Riveroj en Mozambiko
Kategorio:Riveroj en Tanzanio
Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kategorio:Landlimaj riveroj
Kategorio:Landlimo de Mozambiko kaj Tanzanio
Rekurbrostrulo

**Rekurbrostrulo** (science: *Recurvirostra*) estas genro de birdoj apartenataj al familio de Rekurbrostruledoj -kune kun la himantopoj- kaj ordo de Ĥaradrioformaj. Avoceto estas vorto kiu taŭgas por la tuta genro sed ankaŭ nur por la eŭrazia specio. La kvar specioj estas vadbirdoj troveblaj en varmaj klimatoj.

Ili havas longajn krurojn kaj longajn kaj maldikajn suprenturnitajn bekojn kiujn ili balancigas el flanko al flanko serĉante manĝaĵojn en mezsalaj aŭ salaj humidejoj. La plumaro estas nigroblanka kun iom da bruno aŭ ruĝo laŭspecie.

La avocetoj havas retecajn piedojn kaj naĝas tujtuje post eloviĝo. Ili manĝas ĉefe akvajn insektojn kaj aliajn bestetojn.

Ili faras neston surgrunde en izolitaj kolonioj. Ili manĝas en estuaraj medioj kie ili manĝas en kotejoj.

La kvar specioj de la genro *Recurvirostra* estas:
* Avoceto, *Recurvirostra avosetta*
* Amerika avoceto, *Recurvirostra americana*
* Ruĝkapa avoceto, *Recurvirostra novaehollandiae*
* Anda avoceto, *Recurvirostra andina*

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Placo de la Konkordo

eta|600ra

La **placo de la Konkordo** (franclingve ***place de la Concorde***) estas placo lokita en la 8-a arondismento de Parizo. Ĝi situas je la eko de la avenuo de la Elizeaj Kampoj, kaj post la ĝardenoj Tuileries.

Sur la placo, ĉe la du flankoj de la strato Royale, ekzistas du identaj konstruaĵoj : la maldekstra entenas la francan ministrejon pri maro, dum la dekstra estas la luksa hotelo Crillon. La placo de la Konkordo estas la dua plej vasta placo de Francio (post la *Place des Quinconces* en Bordeaux).

## Historio 
La placo de la Konkordo malnovtempe nomiĝis « placo Ludoviko la 15-a », kaj estis cetere la loko, kie oni ekzekutis la kulpigitojn per la fama gilotino dum la franca revolucio.

## Obelisko 
eta|maldekstra|250px|La placo de la Konkordo, kun sia obelisko.
Majesta obelisko, alportita el Egiptio en 1829 kaj donacita de la paŝao Muhammad Ali, hodiaŭ stariĝas centre de la placo: ĝi estas iasence la plej malnova monumento de Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* Concorde (pariza metrostacio)

Konkordo
Olga Urashova

**Olga URASHOVA** (18-a de novembro 1980) estas rusia fotomodelino, kiu loĝas kaj laboras en Nederlando.

Olga naskiĝis en Siberio, Rusio kaj transloĝiĝis kun siaj gepatroj al Belorusio kie ŝi vizitis la mezlernejon. Ŝi finstudis en internaciaj rilatoj je la Universitato de Minsko. Ŝi loĝas kaj laboras ekde 2000 en Amsterdamo kiel modelino kaj fariĝis en 2005 "Playmate de la Jaro" de la nederlanda magazino Playboy. Urashova gajnis en la superviva televidoprogramo "Ekspedicio Robinsono" en 2006. En la aŭtuno de 2006 Urashova sekvis kurson pri prezentado kaj produktado ĉe la TV College (Televida Kolegio) kaj en novembro 2006 ŝi denove estis sur la frontpaĝo de nederlanda magazino, ĉi-foje "Maxim Magazine".

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo de Olga Urashova 
*Intervjuo kun Olga Urashova  (nederlande)
*Fotaro

Kategorio:Rusiaj fotomodeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio
Steve Biko

eta|Steve Biko
**Steve Biko** ( – ) estis grava Sud-Afrika aktivulo kontraŭ apartismo. Li estis mortigita de la polico post lia aresto pro politikaj kialoj en 1977.

Kategorio:Sudafrikanoj
Kategorio:Sudafrikaj politikistoj
Kategorio:Apartismo
Referenckadro

En fiziko, **referenckadro** aŭ **kadro de referenco** (foje nomata **referenco-sistemo**) povas esti koordinatsistemo aŭ aro de aksoj por mezuri la pozicion, orientiĝon, vektoran rapidon, angulan rapidon, akcelon kaj aliajn fizikajn ecojn de objektoj en ĝi. La kadro de referenco povas esti ligita kun iu korpo, kies situo kaj orientiĝo tiam difinas la situon de la fonto (punkto (0, 0, 0)) de la koordinatsistemo kaj direktojn de ĝiaj aksoj, en ĉiu tempo.

Ankaŭ, kadro de referenco povas esti **observa kadro de referenco** ligita al la stato de moviĝo de rigardanto en speciala teorio de relativeco.

Ĝi povas ankaŭ esti ambaŭ observa referenckadro kaj alfiksita koordinatsistemo, kiel unuo.

## Vidu ankaŭ 
* Inercia referenckadro
* Fizika relativeco
* Kartezia koordinato
* Distanco

Kategorio:Klasika mekaniko
Kategorio:Relativeco
EuroBillTracker

eta|Emblemo
**EuroBillTracker** estas plurlingva tuteŭropa retkomunumo, kiu celas spuri la vojaĝon de eŭro-monbiletoj tra la tuta mondo. La partoprenantoj kontribuas tajpante la serian kodon de siaj monbiletoj, kaj la retejo aŭtomate montras, ĉu aliaj uzantoj jam enmetis tiujn samajn biletojn pasintece. En la ĵargono de la retejo, tiaj retrovoj nomiĝas "trafoj".

En la jaro 2010, trafoj okazis averaĝe je ĉiu 140-a bileto. La ekzakta kvanto tamen ege dependas de la lando: en Finnlando kaj Slovenio, kie la projekto plej furoras, okazis trafoj je ĉiu 40-a bileto, dum en Irlando, ekzemplocele, okazas trafoj je ĉiu 1000-a bileto.

EuroBillTracker neniel estas ligita kun la Eŭropa Unio, la Eŭropa Centra Banko, la naciaj centraj bankoj aŭ aliaj financaj institucioj. La uzado de EBT estas tute senpaga.

## Historio 
La eŭro enkondukiĝis en la unuaj 12 membroŝtatoj de eŭrolando la , kaj la retejo ekaperis en la reto ĝuste tiam.

La projekto estis inspirita de la samspeca usona retejo Where's George?, kiu celas sekvi la vojaĝon de usonaj dolaroj.

La projekton iniciatis franco, Philippe Girolami (*giro*). Ekde mez-2003 la retejo baziĝas sur dediĉita servilo funkciigata de finno, Anssi Johansson (*avij*). La retejo daŭre estas plibonigata de *avij*, ekde 2005 kun aldona helpo de germano, Marko Schilde (*nerzhul*). La retejestrojn kunhelpas teamoj de aktivaj EBT-uzantoj, kiuj bontenas la forumon, tradukas la retejon, provizas retpoŝtan subtenon, kaj efektivigas diversajn aliajn taskojn.

La esperantlingva versio de la paĝaro EuroBillTracker aperis en 2003.

## Enskribitaj biletoj kaj trafoj laŭ jaro 
## Eksteraj ligiloj 
* EuroBillTracker en Esperanto

Kategorio:Eŭro
Kategorio:Retejoj
Kategorio:Esperanto
Manĝokarto

eta|Plurlingva manĝokarto
[eta|Menuo kun fotoj de la [Plado|pladoj, en turka restoracio en Liono, Francio]]
**Manĝokarto** aŭ **menuo** estas superrigardilo pri la produktoj, servoj kaj prezoj de gastronomia entrepreno, restoracioj kaj kafejoj.

Ĝi plenumas du bazajn funkciojn:
# Informado por la gastoj pri ofertoj kaj prezoj
# Bazo por la organiza fluo en la gastronomia entrepreno
Menuo en restoracioj estas listo de pladoj el kiuj la gasto-manĝanto povas elekti siajn manĝaĵojn. Foje nur la nomoj de la manĝaĵoj estas montrataj kaj foje ankaŭ iliaj ingrediencoj estas listigitaj. Apud la pladoj estas ilia prezo. Altkvalitaj kaj fajnmanĝistaj restoracioj, tiel nomata *Gourmet*, servas menuon kun prezoj.

En restoracioj kaj kafejoj, la pladoj en la menuo estas kutime prezentitaj en malsamaj kategorioj. Ofta katalogigo estas por apetitigaĵoj, salatoj, supoj, ĉefpladoj, desertoj, trinkaĵoj (subdividitaj en: refreŝigaĵo, varmaj, alkoholaĵaj. La menuo povas permesi elekton inter ĉiuj ĝiaj ingrediencoj aŭ elekton inter tutaj manĝoj (metodo ofte konata kiel "komerca aŭ negoca manĝo"). Iuj restoracioj ofertas malsamajn menuojn por malsamaj manĝoj dum la tuta tago. En iuj kazoj, la tagmanĝo menuo povas enhavi kelkajn el la vespermanĝaĵoj, je pli malmultekostaj prezoj.

En manĝoĉambroj de hoteloj kaj pasaĝerŝipoj, en bankedhaloj, konferencoj ktp la menuo povas esti priskribo de la servota manĝo, sen elekto aŭ kun malmulte da elekto. En multaj hoteloj la hotelĉambroj havas menuon por servo ĝis la pordo de la ĉambro. Tion servon permesas al gastoj mendi manĝon telefone al sia ĉambro. Ĉi tiu menuo estas kutime relative limigita kaj multekosta, sed kiam la gastoj ne emas eliri de sia ĉambro tiu servo estas necesa.

La menuo povas enhavi de ununura paĝo ĝis libreto. Ĝi povas esti presita sur diversaj specoj de papero, de simpla ĝis ornamita papero, dezajnita en diversaj grafikaj dezajnoreĝimoj, implikante diversajn materialojn, de plasto ĝis ledo aŭ ligno, ĉio depende de la bildigo kaj prestiĝo de la restoracio. En turismaj lokoj, plurlingvaj menuoj foje estas montrataj.

Multaj rapidmanĝejoj kaj memservaj restoracioj ne servas menuon al manĝontoj. La detaloj de la pladoj, kutime akompanitaj de iliaj fotoj, estas sur tabulo pendanta malantaŭ la serviga vendotablo. En verkistaj restoracioj ofte ne oni havas menuon kaj la kelnero precizigas al manĝontoj kiuj estas la pladoj de la tago.

Hodiaŭ multaj restoracioj havas retejojn kaj ili ankaŭ montras siajn menuojn tie.

Kolektado menuojn estas konata, eĉ malofta, ŝatokupo kaj ĝi okupiĝas ĉefe de festaj manĝoj.[eta|[Dulingva manĝokarto (Eo-Nederlanda)]]

Kategorio:Gastronomio
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Dokumentoj
Burinedoj

eta|*Burhinus grallarius* - Daintree Villiage
La **Burinedoj** estas familio de birdoj de la ordo de Ĥaradrioformaj, kiu enhavas tri genrojn, nome *Hesperoburhinus*, *Esacus* kaj *Burhinus* kiu donas la nomon al la familio. Estas grupo de tropikaj vadbirdoj kiuj troviĝas tutmonde en ĉiu kontinento. Kelkaj specioj reproduktiĝas en mezvarmaj Eŭropo kaj Aŭstralio.

Ili estas mezgrandaj aŭ grandaj vadbirdoj kun fortaj nigraj aŭ flavaj bekoj, kamufla plumaro kaj grandaj flavaj okuloj, kiuj ŝajnigas ilin reptiliecaj. Spite klasado kiel vadbirdoj la plej granda parto de la specioj preferas sekajn aŭ mezsekajn mediojn, dezertajn aŭ stepajn. Ili estas tre noktemaj, kio konstateblas per ties laŭta kaj muzika voĉo.

Ili manĝas ĉefe insektojn kaj aliajn senvertebrulojn. Plej grandaj specioj predas ankaŭ lacertojn kaj eĉ etajn mamulojn.

Multaj specioj estas loĝantaj, sed Trielo estas somera migranto en mezvarma eŭropa parto de ties teritorio kaj vintras en Afriko.

## Specioj 
La naŭ specioj estas jenaj:

## Eksteraj ligiloj 
* Trielaj filmoj
* Trielaj filmoj ĉe Internet Bird Collection
Stilfiguro

**Stilfiguro** estas stilistika esprimo, kiu konsistas el vortoj elektitaj kaj/aŭ aranĝitaj celkonvene por atentigo kaj/aŭ estetika efiko.

Oni distingas plurajn specojn de stilfiguroj:

antitezo; eŭfemismo; hipalago; hiperbolo; homeoteleŭto; ironio; kiasmo; kontraŭknalo; litoto; oksimoro (aŭ enantiozo); paralelismo; perifrazo; prozopopeo.

## Noto kaj referenco 
Ne konfuzu la tri figurojn: parolfiguro, stilfiguro kaj vortfiguro; la unua koncernas la sonojn kaj voĉ-altecon, la dua koncernas subjektivan esprimon aŭ anstataŭon de vorto en frazo, dum la tria koncernas alian signifon de vorto.


Kategorio:Retoriko
Ekzegezo

La **ekzegezo** ( / *exếgêsis* = “klarigo”, “interpretado”) estas la interpretado precipe de la sanktaj skriboj, antaŭ ĉio de la Malnova kaj Nova Testamento de Biblio, de Talmudo, de la literaturo pri Midraŝo kaj Korano.

## Judismo 
## Kristanismo 
## Islamo 
Kvankam la plej disvastigita uzado de la termino "ekzegezo" temas pri la interpretado de la religiaj judkristanaj tekstoj, ekzistas ankaŭ la analizo de tekstoj de aliaj religioj, kiel tiuj de Islamo, nome de la Korano kaj la Surao, kaj eĉ de libroj nereligiaj.

La Korano povas ree iĝi tio, kio ĝi estis dum dudek du jaroj por la profeto kaj liaj kunuloj, malfermita teksto pri la refarado de la mondo; voko pensi kaj agi en plena respondeco, eblaĵo prezentita al ĉiu, trovi la vojon de Dio en la ĉiutaga vivo.

* *Tafsir*

## Vidu ankaŭ 
* Biblia hermeneŭtiko
* Tekstinterpretado

## Notoj 
*
Oksimoro

La **oksimoro** (el la greka ὀξύμωρον, komponita de ὀξύς «akra» kaj μωρός «stulta») estas vortfiguro, en kiu estas kombinitaj du vortoj, kiuj forte reciproke antitezas. Male ol stilfiguro de antitezo, la du vortoj ofte estas neakordigeblaj.

## Ekzemploj 
* nekronita reĝo
* sola elekto
* la anarkio regas
* laborferio
* la radikala centro
* limigita libereco
* vera imitado
* aŭtentika imitaĵo
* virtuala realaĵo
* likva gaso
* la utileco de la senutilaj
* negativa kresko
* citadelo (patricio)
* escepto-regulo
* deviga volontulado
* malnovaj novaĵoj
* pli maljunaj junuloj
* paco-batalo
* organizita ĥaoso
* modera ekstremismo
* surdiga silento
* ege malgranda
* vivanta kadavro
* malgranda giganto
* preciza takso
* la sono de silento
* rapidu malrapide
* *praesens absens*
* publika sekreto
* subprema toleremo

## Vidu ankaŭ 
* Paradokso (stilfiguro)

* Pleonasmo

Kategorio:Parolfiguroj
Hermann Löher

**Hermann Löher** (1595 en Münstereifel – 12-a de novembro 1678 en Amsterdam) konatiĝis per sia verko kontraŭ la persekutado de sorĉistinoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.zeitenblicke.historicum.net/2002/01/becker/becker.html 
* Webversion des Buches "Dringende untertänige WEHMÜTIGE KLAGE der frommen Unschuldigen"

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Litoto

** Litoto** (aŭ pli precize **maltroigo**) estas stilfiguro, kies vortoj formas esprimon malpli drastan aŭ energian ol la ideo, kiun ĝi esprimu. Ekzemploj estas: "li ne malmulte subtenis min" (fakte li donis grandan subtenon), "Mi vin ne malamas" (fakte mi vin amegas) aŭ "ŝi estas ŝparema" (fakte ŝi estas avara).

## Vidu ankaŭ 
* Eŭfemismo
* Hiperbolo

Kategorio:Stilfiguroj
Kategorio:Parolfiguroj
Trielo

La **Trielo**, *Burhinus oedicnemus*, kaj ankaŭ *Eŭrazia trielo*, estas la ununura birdo kiu reprezentas en Eŭropo kaj okcidenta Azio la genron *Burhinus*, vadbirdoj de la familio Burinedoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|Trielo en bestoĝardeno de Parizo.
Ili estas mezgrandaj vadbirdoj (40 cm kaj enverguro de ĝis 80 cm; pezo ĝis duonkilo) kun fortikaj kapoj kaj nigroflavaj -nigre ĉepinte- bekoj, larĝaj flavaj okuloj kaj kamufla bruna plumaro kies strietoj estas malhelaj. La flava okulo estas en la centro de malhela strio kiu estas horizontala mezo de hela cirklo. Krome videblas en flugiloj preskaŭ blanka strio inter du malhelaj kaj alia pli malhela ĉeborde. Dumfluge en flugiloj estas pli videblaj du preskaŭ blankaj strioj en malhela flugilo. La kruroj estas dikaj, longaj kaj flavaj.

## Kutimoj 
Kvankam temas pri vadbirdo, tiu specio preferas sekajn malfermajn mediojn kun nuda planko, mezdezertaj kaj stepaj. Ili estas ĉefe noktumaj birdoj, laŭ sia laŭta kaj muzika voĉo -kuroliii, tulii- kiu sonas nokte, ĉefe dum migra sezono. Estas soleca birdo, malfidema, kaŝema, kio facilas pro ties kamufla plumaro.

Ili manĝas insektojn kaj reptiliojn, kiuj predas per rapidega kuro, sed ankaŭ etajn mamulojn kiujn ĉasas kvazaŭ kato. Ili manĝas ankaŭ ovojn aŭ idojn de aliaj birdoj.

## Disvastiĝo 
**Trieloj** loĝas en suda kaj orienta Eŭropo, nome suda Portugalio kaj Hispanio, Francio, Italio kaj orienta Eŭropo ekde Pollando ĝis Grekio kaj Kaŭkazio, norda Afriko supre Saharo kaj sudokcidenta Azio, ekde Turkio ĝis Birmo. Temas pri migranta birdo en la mezvarmaj partoj de Azio kaj Eŭropo kiu vintras en pli sudaj partoj de Afriko aŭ Azio.

## Reproduktado 
[eta| *Burhinus oedicnemus oedicnemus* - [MHNT]]
Okazas seksaj ceremonioj bruemaj kaj konkurencaj inter maskloj. Ili faras neston en aprilo en truo farita surgrunde. La ino demetas 2 ĝis 4 brun- aŭ blumakulecajn brunflavecajn ovojn surgrunde. Kovado daŭras 16 tagojn kaj post eloviĝo la idoj sekvas la gepatrojn sen plu reveni al la neston. Kaze de danĝero la idoj kaŭriĝas kaj nevidebliĝas kaj la gepatroj protektas ilin kuraĝe. Iam okazas dua ovodemetado.

## Subspecioj 
* *B. o. oedicnemus* (Linnaeus, 1758) – okcidenta, suda Eŭropo ĝis Balkanio, Ukrainio kaj Kaŭkazo
* *B. o. distinctus* (Bannerman, 1914) – okcidentaj Kanarioj
* *B. o. insularum* (Sassi, 1908) – orientaj Kanario
* *B. o. saharae* (Reichenow, 1894) – Nordafriko kaj Mediteraneaj insuloj ĝis Irako kaj Irano
* *B. o. harterti* Vaurie, 1963 – okcidenta Kazaĥio ĝis Pakistano kaj nordokcidenta Barato
La Hinda trielo *Burhinus indicus* estis iam konsiderata subspecio de la Eŭrazia trielo.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Burhinedoj
Hipalago

Hipalago estas stilfiguro atribuanta al ideo kvalifikon, kiu laŭ preciza logiko konvenas ne al ĝi, sed al proksima ideo alia. Ekzemplo estas: "Bruselo obstine rifuzis subtenon" (fakte ne tiu ĉi urbo sed la politikistoj respektive oficistoj de Eŭropa Unio, kiuj "sidas" en Bruselo rifuzis subtenon).

Kategorio:Stilfiguroj
Kategorio:Parolfiguroj
Preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois (Parizo)

eta|dekstra|250ra|Fasado de Saint-Germain-l'Auxerrois
La '''preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois''' estas religia konstruaĵo lokita en la nuna 1-a arondismento de Parizo. Ĝi troviĝas fronte de la palaco Luvro, proksime al la urbdomo de la 1-a arondismento.

## Historio 
Kvankam la historio de la preĝejo ekas je la merovida periodo, nenio restas el tiu epoko. La plej malnova parto de la konstruaĵo estas la romanikstila turo, kiu datiĝas de la 12-a jarcento. Je la sekvinta jarcento aperis la okcidenta portalo, la ĥorejo kaj la kapelo de la Virgulino. Sed la preĝejo estis plejparte rekonstruita dum la 15-a jarcento, precipe kun la kreado de la porĉo.

Saint-Germain-l'Auxerrois fariĝis la persona preĝejo de la reĝa familio, post la alveno de la Valezianoj, ĉar ĝi estis proksima al la palaco. La konstruaĵo estis pliposte severe damaĝita dum la 18-a jarcento : la vitraloj kaj la timpano de la portalo malaperis. Okaze de la revolucio, Saint-Germain aliformiĝis en furaĝstaplo, kaj sekve en presejo. Renovigo komenciĝis dum la reĝado de Ludoviko-Filipo, kaj estis finpretigita far Eugène Viollet-le-Duc.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de religiaj konstruaĵoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* **(fr)** http://architecture.relig.free.fr/auxerrois.htm(http://architecture.relig.free.fr/auxerrois.htm)

## Galerio 

Image:Claude_Monet_Saint-Germain-l'Auxerrois_Paris_1867.jpg|Claude Monet, 1867
Image:Saint-Germain l'Auxerrois edit.jpg|
Image:Auxerrois_Vorhalle.JPG|
Image:Auxerrois_von_SO1.JPG|El sudoriento
Image:Paris 75001 Mairie Ier arrondissement 20050429 beffroi.jpg|Turo
Image:Auxerrois Langhaus nach O.JPG|
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 01.JPG
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 02.JPG
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 03.JPG
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 04.JPG
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 05.JPG
Image:Saint-Germain-l'Auxerrois Paris interior view 07.JPG

Saint-Germain-l'Auxerrois
Preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois

*'''Preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois (Parizo)**
***Preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois (Châtenay-Malabry)'''
Preĝejo Saint-Eustache (Parizo)

eta|Sankta Eŭstaĥoeta|250ra|La preĝejo Saint-Eustache, kun sia nefinita turo maldekstre.
La **preĝejo Saint-Eustache** aŭ **Sankta Eŭstaĥo de Parizo** () validas kiel la plej eminenta preĝejo de Parizo el la 16-a jarcento kaj kiel unua, kiu montras motivojn el la antikvo. Ĝi troviĝas ĉe la Strato Rambuteau en la 1-a arondismento de Parizo kaj estis la preĝejo de la komercistoj de la najbara foirejo, de la haloj de Parizo (nuntempe surkonstruita per la Forumo de la Haloj). Sankta Eŭstaĥo estas konsekrita al la frukristanisma martiro Eŭstaĥo, patrona sanktulo de la ĉastistoj, kaj estas la lasta pariza eklezia konstruaĵo laŭ gotika arĥitekturo; ĝi jam ekkonigas la spiriton de komenciĝa renesanco.

## Historio 
René Benoist, paroĥestro de Saint-Eustache en 1569, akiris influon tiel grandan sur la paroĥanoj, ke li estis kromnomita la « papo de Les Halles ». En 1578, li redaktis petleteron, cele al obteni monhelpon por finpretigi sian preĝejon : tiu ĉi, komencita en 1532, ne estis finita. Kvankam tio ebligis la konstruon de novaj partoj, restas ankoraŭ ĝis hodiaŭ nefinita turo, kies konstruado haltiĝis en 1624.

Ene de la preĝejo, oni povas trovi unu el la du konitaj versioj de la *Disĉiploj de Emmaüs*, far Petro Paŭlo Rubens.

## Franclingvaj verkoj 
* ''Du Bastiment des Temples Materiels, pour l'exercice et profession de la religion, a l'honneur, gloire, & exaltation du tres-hault & tres-sainct, nom du Dieu vivant, tou-puissant & eternel. A Tres-Chrestienne Princesse, Catherine de Médicis, mere du Roy, & à tous autres Paroissiens de sainct Eustache à Paris''. Par M. René Benoist Angevin, Docteur &…. À Paris chez Nicolas Chesneau 1578.
* Les orgues de Paris, Béatrice de Andia, Jean-Louis Coignet, Michel le Moël ; Ed. Action artisitique de la Ville de Paris.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la preĝejo
* 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Historiaj monumentoj en Francio
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Francio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1630-1639
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Eŭstaĥo
Kategorio:Renesancaj preĝejoj en Francio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Parizo
Ĉino

**Ĉino** (茅野市 [ĉino-ŝi], Hepburn: *Chino-shi*, Kunrej: *Tino-si*) estas urbo en Gubernio Nagano en Japanio.

## Transporto
### Fervojoj
*Linio Ĉuo-honsen

Kategorio:Urboj de Gubernio Nagano
Strato Rivoli

La **strato Rivoli** (franclingve ***Rue de Rivoli***) estas grava strato de Parizo, lokita en la 1-a kaj la 4-a arondismentoj de la franca ĉefurbo. Tiu longa vojo etendiĝas sur tri kilometroj, ĝis la placo de la Konkordo, kaj pasas longe de la Luvro. La norda flanko de la strato estas kovrita de arkadoj kaj kolonoj, sub kiuj troviĝas butikoj aŭ noktokluboj por la turistoj.

La okcidenta parto de la strato (tio estas la parto kun la arkadoj) estis kreita dum la reĝado de Napoléon Bonaparte. La orienta parto estis aldonita pliposte, okaze de la pariza renovigo far la barono Haussmann, cele al konekti ĝin kun la strato Saint-Antoine por krei grandan orientan-okcidentan akson en la centro de Parizo.

La strato havas la nomon de Rivoli, itala urbo kie Napoléon venkis Aŭstrion en 1797.

## Vidu ankaŭ 
* Louvre - Rivoli (pariza metrostacio)
* Batalo de Rivoli

Rivoli
Homo ergaster

eta|Homo ergaster
eta|Skeleto KNM-WT 15000
***Homo ergaster*** estas homonida specio (aŭ subspecio - depende de la aŭtoroj) el genro de la homo.

La specia nomo *ergaster* venas el la greka kaj signifas "metiisto".

*Homo ergaster* vivis antaŭ ĉ. 1,8 ĝis 1,4 milionoj da jaroj. Ĝia fosilioj estis trovitaj en orienta Afriko, po unu trovejo en Sud-Afriko kaj Kartvelio.

Oni rigardas antaŭuloj de *Homo ergaster* la *Homo habilis* kaj *Homo rudolfensis*. Kelkaj antropologoj rifuzas ekziston de aparta specio *Homo ergaster* kaj vidas ĝin kiel tipon, subspecion de *Homo erectus*.

La cerba volumeno de *Homo ergaster* estas pli granda ol tiu de *Homo habilis* kaj varias inter 750 kaj 900&nbsp;cm3.

Oni trovis en la kartvela Dmanisi multnombrajn, diversajn ŝtonajn ilojn, kiuj havis jam borsimilan pinton kaj tranĉan eĝon, sed ili ankoraŭ ne atingis nivelon de dutranĉan teknikon de Acheuléen.

Kulture ĝi apartenas al la praŝtona epoko.

Tre grava estas la fosilio de la t.n. *Nariokotome Boy*, kun kranio, skeleto.

## Eksteraj ligiloj 
* Georgische H. ergaster-Funde 
* "Turkana Boy" 

Kategorio:Homedoj
Kategorio:Paleoantropologio
Regiono Mwanza

eta|dekstra|Situo en Tanzanio
**Regiono Mwanza** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Mwanza.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas . Ĝi do estas relative dense loĝata, kun 150/km².

La regiono situas en la nordo de la lando. Ĝiaj limoj estas al:
* Viktoria Lago norde
* Regiono Mara (nord-oriente)
* Regiono Shinyanga (oriente kaj sude)
* Regiono Kagera (okcidente)

La regiono grandparte vivtenas sin per agrokulturo. Ĝi estas administre dividita en jenajn ok distriktojn:
* *Geita*
* *Ilemela*
* *Kwimba*
* *Magu*
* *Misungwi*
* *Nyamagana*
* *Sengerema*
* Ukerevo (*Ukerewe*, insularo)
La teritorio de la ĉefurbo situas en la distriktoj *Nyamagana* kaj *Ilemela*, kiuj situas laŭ la orienta flanko de fjordo de Viktoria lago.

Post la sendependiĝo de Tanganjikio la teritorio estis parto de la Laga Regiono, same kiel regiono Mara. Ĝi iĝis memstara regiono en 1963.

Mwanza
Ukerevo

**Ukerevo** () estas distrikto de la tanzania regiono Muvanzo, kiu konsistas el insuloj en la Viktoria Lago. **Ukerevo** estas ankaŭ la nomo de la plej granda el tiuj insuloj.

Laŭ la censo de 2002 la distrikto havis 261.944 loĝantojn. Ĝi konsistas el 24 subdistriktoj:
* *Bukanda*
* *Bukiko*
* *Bukindo*
* *Bukongo*
* *Bukungu*
* *Bwiro*
* *Bwisya*
* *Igalla*
* *Ilangala*
* *Irugwa*
* *Kagera*
* *Kagunguli*
* *Kakerege*
* *Mukituntu*
* *Muriti*
* *Murutunguru*
* *Nakatunguru*
* *Namagondo*
* *Namilembe*
* *Nansio*
* *Nduruma*
* *Ngoma*
* *Nkilizya*
* *Nyamanga*

La insularo situas ne alte super la laga nivelo de 1134 metroj. La ĉefa insulo longas 50 km (okcident-oriente) kaj larĝas inter 10 kaj 20 km. Ĝian orientan pinton disigas nur 2 km larĝa markolo de la tero de regiono Maro. Urbo Nansio situas sur la ĉefa insulo kaj estas ligita per ĉiutaga prama trafiko al 50 km fora Muvanzo. Ĝi posedas ankaŭ malgrandan flughavenon.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo 2002

Kategorio:Lagaj insuloj en Tanzanio
Kategorio:Insuloj en Viktoria Lago