open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otto la 3-a (Bavario)

eta|240px|dekstra|Otto trovas la hungaran kronon
**Otto la 3-a** aŭ **Oto Wittelsbach** aŭ **Otto la Bavara** (naskiĝis la  en Burghausen, mortis la  en Landshut), apartenanta al dinastio Wittelsbach, estis de 1290 ĝis 1312 duko de Malsupra Bavario kaj de 1305 ĝis 1307 reĝo de Hungario kun la nomo **Béla la 5-a**.

## Biografio 
Otto naskiĝis la 11-an de februaro 1261 en Burghausen. Lia patro estis Henriko la 13-a, patrino estis Elizabeto de Hungario. Otto uzis ankaŭ nomon *Béla la 5-a*. La unua edzino de Otto estis Katerina, kiu mortis en 1282, sed ŝi postlasis ĝemelojn. Dume komence Otto kontraŭe batalis la Habsburgojn, poste li kunbatalis kun la Habsburgoj. En 1304 li varbis armeon el bavaroj, germanoj kaj hungaroj kaj atakis Ĉeĥion, sed la ĉeĥoj venkis. Sekve Otto ŝanĝis politikon kaj amikiĝis kun la ĉeĥoj, eĉ li ricevis la hungaran kronon en 1305 de Venceslao la 3-a (Bohemio). Li portis la kronon al Székesfehérvár, kie la kronado okazis, sed ne ĉeestis ĉefepiskopo de Esztergom, tial la ceremonio estis nevalida. Tamen li proklamis sin hungara reĝo. En 1307 Otto vizitadis Transilvanion, kie estro de la landparto metis lin en prizonon. Post monatoj li hejmenvenis en Bavarion, kie li ricevis honoron kaj pacadon. Otto mortis la 9-an de septembro 1312 en Landshut. Li postlasis sian 2-an edzinon Agnesa kun filo kaj filino.

## Legendo 
Laŭ la tiamaj skribaĵoj - kiam Otto akiris la hungaran kronon - li vojaĝis el Bohemio al Hungarujo. Li singarde kaŝis la kronon, tamen dumnokte ĝi aŭdis bruon de metalo. Li konjektis, ke la krono falis teren, tial li sukcese trovis la kronon. Tiun prezentas la apuda bildo. La hungara historio mencias Otto-n nelegala reĝo, kaj precipe la supra krona historio menciiĝas pri li.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Bavario
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Jenő Horváth (aktoro)

**HORVÁTH Jenő** (horva:t jeno:) estis hungara aktoro, reĝisoro naskita en Satmaro la 14-an de junio 1881 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de aprilo 1931. 
## Biografio
Jenő Horváth post fino de la aktorakademio dungigis sin en 1904 al la Nacia Teatro de Budapeŝto. En 1907–08 li estis ano de la Népszínház-Vígopera kaj li figuris la kantistrolojn de operetoj. Post falo de tiu li revenis al Nacia Teatro en 1908, kies li estis ĉefreĝisoro ĝis 1924. De 1928 li estis profesoro de aktorakademio. Li elstariĝis per siaj Molière-figurigoj. Li ludis ankaŭ la farsfigurojn de Shakespeare.

## Roloj
*Lombait (Kisfaludy: Csalódások);
*Mandarin (Klabund: A krétakör). 

## Reĝisoraĵoj
*Ede Tóth: *A tolonc* (1922); 
*Zilahy Lajos: *Hazajáró lélek* (1913); 
*Tolstoj: *Az élő holttest* (1924); 
*Dostojevskij: *Karamazov testvérek* (1924); 
*Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* (1926).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Horvath, J.
Horvath, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Hajnana pavofazano

La **Hajnana pavofazano** (*Polyplectron katsumatae*) estas mezgranda membro de la fazanoj de la familio de Kokoformaj birdoj nome Fazanedoj. Ĝi estas endanĝerita birdo kiu estas endemia de la insulo de Hajnano, Ĉinio kaj loĝas nenie pli en la mondo. Ĝi estas ege rara.

## Aspekto 
Tiu birdo estis dumlonge konsiderata subspecio de la Griza pavofazano aŭ *Polyplectron bicalcaratum*, spite la fakton ke la du specioj apenaŭ havas eĉ surfacajn similaĵojn. La Hajnana pavofazano estas evidente pli malgranda, kaj havas mallongan kreston kaj kolumon (Johnsgard 1986). Beebe (1922) notis diversajn plumardiferencojn inter ambaŭ kaj konsideris ilin separata specio. Ĝi estas neklare kial la subspecia statuso de *P. katsumatae* restis dum tiom longe, kiam nenia pruvo ekzistis por validi la subspecian statuson. Ŝajne estis kazo de manko de publikita pruvo.

## Taksonomio 
Pro manko de detalaj taksonomiaj studoj, ĉu temas pri vera subspecio (*Polyplectron bicalcaratum katsumatae*) aŭ plena specio ankoraŭ restas neklara. Sciencistoj uzis molekulajn markilojn, inklude la kompletan genon mitokondrian citokromon b por revalidigi la taksonomion de la Hajnana pavofazano. La rezulto montris  filogeografion monofiletikan kaj grandan genetikan distancon inter la Hajnana pavofazano kaj la Griza pavofazano. Sekvencaj diferencoj konfirmis la distingon en specia nivelo inter tiuj du pavofazanoj, kiuj oni supozas ke diverĝis antaŭ ĉirkaŭ 1.4±0.3 mj, kiam Hajnano separiĝis el la kontinenta Ĉinio. Ankaŭ BLI decidis agnoski la disigon de *Polyplectron katsumatae* el *Polyplectron bicalcaratum*.

## Konservostatuso 
Pro tre malgranda populacidenseco en tropikaj arbaroj kaj malpliiĝanta populacio, la specio iĝis draste endanĝerita kaj estu konsiderata kiel la plej rara specio en la ordo de Kokoformaj en Ĉinio. Necesas entrepreni konservadan agadon tujtuje por protekti tiun tiom endanĝerita insula endemio.

## Referencoj 
* Collar, N. (2009) Hainan Peacock-pheasant: another CR species for the IUCN Red List? G@llinformed 2: 14-19.
* del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. eds. (1994) Handbook of the Birds of the World. Vol. 2. New World Vultures to Guineafowl. Barcelona: Lynx Edicions.
* Madge, S. and McGowan, P. (2002) Pheasants, Partridges & Grouse. London: Christopher Helm.

## Literaturo citita 
* 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Rello

**Rello** [REljo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la centra sudo de la provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

## Geografio 
[150ra|eta|maldekstra|*[Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.]]
[150ra|eta|maldekstra|Loko de Adradas en la [provinco Sorio.]]
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 24,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 15 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1940-aj jaroj.

Ĝi distas 76 km de Sorio, provinca ĉefurbo.

En ĝia teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Altos de Barahona*, okupanta 2437 hektarojn, nome la totalo de la teritorio, kaj la Birdoprotekta Areo *Zona Especial Protección de Aves* konata kiel *Altos de Barahona*, same okupanta 2437 hektarojn, nome la totalo de la teritorio.

## Historio 
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Post la *Reconquista*, ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Berlanga* ĝis la 15-a jarcento kiam ĝi akiris la titolon de "villa" ene de la Senjorlando de la Grafo de Korunjo.

## Aktualo 
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la murego, la kastelo (Havaĵo de Kultura Intereso), la pilorio, trunkokonusa gvatoturo ktp.

Rollo de justicia, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 07.jpg|Pilorio.
Castillo, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 10.jpg|Blazono.
Castillo, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 09.jpg|Enirejo.
Castillo, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 08.jpg|Fortikaĵo.
Castillo, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 06.jpg|Murego.
Castillo, Rello, Soria, España, 2017-05-26, DD 05.jpg|Turo.
AtalayaDeTiñon20111204123906P1140308.jpg|Gvatoturo Tiñón, nordoriente de Rello.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj 
## Bibliografio 
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Andezito

[eta|Andezito kun helaj eroj de [zeolito.]]
La **andezito** (ReVo) aŭ **andesito** estas erupcia rokaĵo, kiu estiĝas post solidiĝo, malvarmiĝo de la lafo. Oni klasifikas ĝin al la neŭtralaj (SiO2-enhavo estas ~56–63%) vulkanaj rokaĵoj, ĝia terprofunda paro estas la diorito. Ĝi konsistas grandparte el plagioklaza feldspato kaj koloraj mineraloj (biotito, amfibolo, pirokseno). Ĝi troviĝas en la junaj faltmontaroj. Ĝia nomo venas de la Andoj.

Andezito estas ŝatata ekde jarcentoj, ĉar ĝia minado estas pli facila ol minado da aliaj rokaĵoj. La andezito kun rubrokaĵa strukturo estas nomata andezita tufo, estiĝas el lafo kaj cindro.

## Vidu ankaŭ 
* Andezino

## Estiĝo 
La andezito estiĝas post solidiĝo de magmo (900–).

## Karakterizaĵoj 
* **Koloro**: bruna-griza, griza, malhel-griza, nigra.
* **Denso**: 2,2 - 2,65 g/cm³
* **Troviĝejo**: vulkanoj de subdukcia zono
* La andezito estas la plej ofta vulkana rokaĵo de la Karpat-baseno.

## Andezito sur aliaj planedoj 
La andezito troveblas ankaŭ sur aliaj planedoj de la sunsistemo. Oni konas ekzemplerojn de sur Marso kun andezita konsisto, laŭ mezurado de la MER-kosmosondiloj. Oni trovis jam inter la meteoritoj mineralon, kiu havas andezitan specifaĵon. Ĝi do fakte similas pli bone al la Tera boninito, kiu estas riĉ-magnezita tipo de andezito. Ĝi troveblas sude de Tokio, sur insulo Bonin, en Japanio.

Plua informo: magmaj rokaĵoj

## Uzado 
* por vojkonstruado (en betona kaj asfalta vojkovraĵoj kiel gruzo),
* paŝkovraĵo (paŝ-platoj, placornamaj ŝtonoj)
* masonaĵo
* bazmaterialo de la fervoja relejo
* bazado de domoj, konstruaĵoj

Kategorio:Vulkanaj rokoj
Kategorio:Vulkanologio
Kategorio:Rokoj
Kategorio:Konstrumaterialoj
Pelendonoj

300px|dekstra|eta|

La **pelendonoj** estis keltibera popolo kiu loĝis en la regiono de la fontoj de la Doŭro, tio estas, en la nordo de la provinco Sorio (al sudoriento de la provinco Burgoso kaj sudokcidento de Rioĥo).

## Vidu ankaŭ 
* Keltiberoj

Kategorio:Keltiberoj
1632 Sieböhme

'*1632 *Sieböhme'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo, *Sieböhme*, estis komponita por honori la germanan astronomon *Siegfried Böhme''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Otto Wilhelm Hermann von Abich

**Otto Wilhelm Hermann von ABICH** (n. la 11-an de decembro 1806 - m. la 1-an de julio 1886) estis germana mineralogo kaj geologo.

## Biografio
Li estis naskita en Berlino kaj edukita ĉe la loka universitato. Lia plej frua scienca laboro temis pri spineloj kaj aliaj mineraloj. Poste li faris specialajn studojn pri fumaroloj, de la mineralaĵoj ĉe la vulkanaj ventoj, kaj de la strukturo de vulkanoj. En 1842 li estis nomumita profesoro pri mineralogio en la universitato de Dorpat (Tartu), kaj antaŭe donis atenton al la geologio kaj mineralogio de la Rusia Imperio. Loĝante iom da tempo en Tifliso, li esploris la geologion de Kaŭkazio. En 1877 li iris al Vieno, kie li mortis. 

## Publikaĵoj
* ''Vues illustratives de quelques phenomenes geologiques, prises sur le Vesuve et l'Etna, pendant les annees 1833 et 1834* (Berlino, 1836); 
* *Ueber die Natur und den Zusammenhang der vulcanischen Bildungen* (Brunsvigo, 1841); 
* *Geologische Forschungen in den Kaukasischen Ländern'' (3 volumoj., Vieno, 1878, 1882, kaj 1887).

Kategorio:Germanaj mineralogoj
Kategorio:Germanaj geologoj
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Membroj de la Prusa Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Esploristoj de Kaŭkazio
Kategorio:Rusiaj geologoj
Mihály Horváth

**HORVÁTH Mihály** (horva:t miha:j) estis hungara kuracisto naskiĝinta en Arado la 28-an de majo 1868 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de oktobro 1938. 

## Biografio
Mihály Horváth diplomitiĝis en la Universitato de Budapeŝto en 1892. Unu jaron li pristudis ortopedion eksterlande. De 1895 li estis dispensarieja kuracisto de la malsanulejo János Kórház. En 1907 li estis privatprofesoro en la Universitato de Budapeŝto, en 1919 publika eksterordinara profesoro, en 1921 ĉefkuracisto de la sekcio pri ortopedio de la malsanulejo János Kórház. 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Horvath, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Horváth (inĝeniero pri arbaro)

**HORVÁTH Sándor** (horva:t ŝa:ndor) estis hungara inĝeniero, fakverkisto pri arbarokulturo en Koloĵvaro 1850 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de majo 1922. 
## Biografio
Sándor Horváth diplomitiĝis en Selmecbánya. En 1874 li estis praktikanto en Máramarossziget. De 1880 li servis en la ministerio por agrokulturo, de 1891 li estis arbardirektoro, en 1905 kiel ministerikonsilanto li alvenis al fronto de ŝtata arbararo. De 1920 li estis honorprezidanto de la Országos Erdészeti Egyesület (Unuiĝo de Landa Arbararo). Li estis redaktoro de la gazeto *Erdészeti Lapok*, inter 1882–1918 li redaktis la 37-an jarlibron Erdészeti Zsebnaptár.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
 
Horvath, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Moritz Wagner

**Moritz WAGNER** (n. en Bayreuth, la 3-an de oktobro 1813 - m. en Munkeno, la 31-an de majo 1887) estis germana esploristo, kolektanto, geografiisto kaj naturhistoriisto. Wagner dediĉis tri jarojn (1836-1839) al la esplorado de Alĝero, kie li faris gravajn observon en natura historio, kiujn li poste kompletigis kaj evoluigis: la geografia izoliteco povis ludi ŝlosilan rolon en speciigo.

De 1852-1855, kune kun Carl Scherzer, Wagner vojaĝis tra Norda kaj Centrameriko kaj la Karibio. En majo 1843, Wagner vizitis la regionon ĉe lago Sevan, Armenio kun armena verkisto Ĥaĉatur Abovjan. Li mortigis sin en Munkeno, kun 73 jaroj. Lia frato Rudolf estis fiziologo kaj anatomiisto.

La frua kariero de Wagner estis kiel geografiisto, kaj li publikigis kelkaj geografiajn librojn pri Nordafriko, la Proksima Oriento, kaj Tropika Ameriko. Li ankaŭ estis fervora naturalisto kaj kolektanto, kaj en tiu laboro li estas plej konata inter biologoj.

## Publikaĵoj 
* *Reisen in der Regentschaft Algier in den Jahren 1836, 1837 und 1838*. 3 Bde. Leipzig 1841.
* *Der kaukasus und das Land der Kosaken*. 2 Bde. Leipzig 1847.
* *Reise nach Kolchis*. Leipzig 1850.
* *Reise nach dem Ararat und dem Hochlande Armeniens*. Stuttgart 1848.
* *Reise nach Persien und dem Lande der Kurden*. 2 Bde. Leipzig 1851.
* *Die Republik Costa-Rica*. Leipzig 1856.
* *Über die hydrogaphischen Verhältnisse und das Vorkommen der Süßwasserfische in den Staaten Panama und Ecuador.* Abhandlungen der königlich bayerischen Akademie der Wissenschaften, II Classe 11 (I Abt.)
* *Reisen in Nordamerika in den Jahren 1852 und 1853*. (with Carl Scherzer) 3 vols, Gotha 1861.
* *Die Darwinsche Theorie und das Migrationsgesetz der Organismen*. Leipzig 1868. English edition: Wagner M. 1873. *The Darwinian theory and the law of the migration of organisms*. Translated by J.L. Laird, London. Google Books: http://books.google.com/books?id=o9faAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
* *Naturwissenschaftliche Reisen im tropischen Amerika*. Stuttgart 1870.
* *Über den Einfluß der geographischen Isolierung und Kolonienbildung auf die morphologischen Veränderungen der Organismen*. München 1871.
* *Die Entstehung der Arten durch räumliche Sonderung.* [The origin of species by spacial separation] Gesammelte Aufsätze. Benno Schwalbe, Basel 1889.

Kategorio:Germanaj natursciencistoj
Kategorio:Germanaj esploristoj
1633 Chimay

'*1633 *Chimay''''' estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la belga urbo Chimay.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Art on Ice

[eta|*Art on Ice* en *Hallenstadion* en [Zuriĥo, Svisujo]]
eta|scenejo en *Hallenstadion*

**Art on Ice** estas svisa glacia revuo de mondfamaj artaj sketistoj kaj de internaciaj muzikistoj kaj kantistoj.

La jara revuo estis en 3 lokoj, en urbo Zuriĥo, Svisujo, *Zuriĥo-Oerlikon*, proksima flughaveno kun nova tramolinio; en urbo Laŭzano en la Patinoire de Malley kaj en vilaĝo St. Moritz sur glacia lago (St.&nbsp;Moritzersee).

Oni povos vidi poste la revuon ankaŭ en svisa televido. La revuo estas fama en mondo.

La svisa arta sketisto Oliver Höner havis en 1995 la ideon krei la revuon kun titolo *„Eiskunstlauf der Weltklasse“* - (arta sketado de mondklaso)- en la glacia halo en Küsnacht, Svisujo.

En 1996 oni faris grandan revuon kun muzikistoj kun nomo *„Art on Ice“* ** Arto sur glacio** en la tre granda hala stadio *(Hallenstadion)* en Zuriĥo. Oni povas vidi la revuon en kvar vesperoj fare de ĉirkaŭ 10,000 personoj.

**
Oni povis vidi la artajn gesketistojn :**

* **la eŭropa ĉampiono de 2011** Sarah Meier.

**Oni povis audi la muzikistojn:**

## Art on Ice en Ŝanhajo 
Oni montris Art on Ice en Ŝanhajo en 18-a/19-a junio 2011 antaŭ 12 000 spektantoj en la Mercedes-Benz-Areno, 21 millionoj da spektantoj vidis la Art on Ice kun la fama pianisto Lang Lang en ĉina televido http://de.wikipedia.org/wiki/CCTV-5 CCTV 5.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de Art on Ice
* [www.ticketcorner.ch pri internacia mendo de biletoj kvin tagojn antaŭ la revua dato (jaro 2011 3-a ĝis 6-a februaro 2011 en Zuriĥo; Laŭzano, * Patinoire de Malley* mardo , 8-a februaro kaj merkredo, 9-a februaro 2011(https://eo.wikipedia.org/wiki/2011) kaj en St. Moritz, St. Moritzer-lago vendredo, 18-a Februaro 2011 ]
* [steloj en glacio en Kanado(https://eo.wikipedia.org/wiki/Kanado)]
* steloj en glacio en Usono, en jaro 2011 ekde 25 jaroj

Kategorio:Arta sketado
Kategorio:Sporto en Svislando
Kategorio:Svisa muziko
1634 Ndola

'*1634 *Ndola''''' estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la zambia urbo Ndola.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
Malofta malsano

**Malofta malsano**, ankaŭ nomata **orfa malsano**, estas ajna malsano kiu influas malgrandan procenton de la loĝantaro. Nuntempe oni taksas, ke ekzistus inter 5 000 kaj 8000 da tiuj malsanoj : la nombro da trafitaj homoj superas tiun trafitaj de kanceroj.

Plej multaj el tiuj maloftaj malsanoj havas genetikan originon, kaj tial ĉeestas dum la tuta vivo de la persono, eĉ se simptomoj ne tuj aperas. Multaj maloftaj malsanoj aperas frue en la vivo kaj ĉ. 30 procento de infanoj kun maloftaj malsanoj mortos antaŭ atingi sian kvinan vivojaron.

## Difino 
Ne ekzistas klara kriterio de ofteco, ekde kiu unu specifa malsano estas konsiderata malofta. Malsano povas esti konsiderata malofta en unu parto de la mondo aŭ en aparta grupo de loĝantaro, sed ankoraŭ esti ofta en alia. Kelkaj difinoj baziĝas nur sur la nombro de pacientoj kiuj suferas ĝin, kaj aliaj difinoj inkluzivas aliajn faktorojn, kiel la ekziston de adekvataj traktadoj aŭ la severeco de la malsano.

En Usono, la Leĝo pri Maloftaj Malsanoj de 2002 difinas *maloftan malsanon* strikte laŭ nombro, specife "ajna malsano aŭ kondiĉo kiu influas malpli ol 200 000 personojn en Usono," aŭ 1 en 1 500 loĝantoj.

En Japanio, la laŭleĝa difino de malofta malsano estas tiu kiu influas malpli ol 50 000 pacientojn en Japanio aŭ 1 en 2 500 loĝantoj.

Tamen, la 'ĝenerala direkcio de la Eŭropa Komisiono pri publika sano kaj protektado de konsumantoj' difinas maloftajn malsanojn kiel "vivo-minaca aŭ kronike malfortiga malsano kiu estas de tia malalta ofteco ke oni bezonas specialajn kunigitajn penojn por trakti ilin." La termino *malalta ofteco* estas poste difinita kiel ĝenerale signifanta malpli ol 1 inter 2000 loĝantoj. Malsanoj kiuj estas statistike maloftaj, sed ne vivo-minacantaj, kronike debiligaj aŭ maladekvate traktitaj, estas ekskluditaj de tiu difino.

La difinoj uzataj en la kuraca literaturo kaj en planoj por la nacia sano estas simile malsamaj, kun difinoj variantaj inter 1/1000 kaj 1/200 000.

## Vidu ankaŭ 
Ekzemploj de maloftaj malsanoj
* Amiotrofa lateralsklerozo
* Epidermolizo blaziga
* Genetika malsano
* Progresa ostiĝa fibrodisplazio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Portalo pri Maloftaj Malsanoj en Eŭropa Unio


Kategorio:Nozologio
Savognin

**Savognin** (malnova germanlingva nomo **Schweiningen**, uzita ĝis komence de la 20-a jarcento) estas la ĉerfloko de la komunumaro Surses kaj komunumo de la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 960 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Savognin situas en la suba parto de la valo de Surses ĉe la alfluo de la rivereto Sletg al Julia sur alteco de 1207 m s.m. La plej alta punkto de la komunuma teritorio estas la monto Piz Arblatsch kun alteco de 3203 m s.m. La komunumo konsists el la kvin setlejoj Son Mitgel, Naloz, Sot Curt, Sur Curt kaj Sur Tocf, kiuj kunkreskis ekde la 1960-aj jaroj, kiam la loĝantaro de la komunumo kreskis pro la evoluo de la turismo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Savognin limas en nordo al Cunter, en nordnordoriento al Tiefencastel, en nordoriento al Filisur, en oriento al Tinizong-Rona, en sudo al Mulegns, kaj en okcidento al Riom-Parsonz.

## Lingvoj 
La ĉefa lingvo en Savognin estas la romanĉa, tamen ankaŭ en Savognin la tendenco de la malkresko de la nombro de romanĉlingvanoj konfirmiĝas. Dum en la jaro 1980 ankoraŭ 65,96% de la loĝantoj parolis la romanĉan lingvon, laŭ la popolnombrado en la jaro 2000 estis ankoraŭ 53,06%. 36,62 % parolis en la jaro 2000 la germanan kaj 3,63 % la italan.

## Trafiko 
Tra Savognin pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 3, kiu kondukas de Koiro tra Lenzerheide, Tiefencastel kaj la Juliopasejo al Engadino. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Tiefencastel al Bivio kaj pluen tra la Juliopasejo al Sankt-Maŭrico.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Savognin datiĝas el la jaro 1154 kiel *Sueningin*.

Okaze de gruzoekspluatado sude de la vilaĝo sur la monteta tavolo Padnal estis trovita signifa setlejo el la bronzoepoko fare de *Bonifaci Plaz* kaj *Walo Burkart* el la epoko de la 17-a ĝis la 13-a jarcento antaŭ Kristo.

Dum romia epoko la romia vojo tra Septimer- kaj Juliopasejo kondukis tra Savognin. Dum frua mezepoko la Korto de Savognin supozeble apartenis al la Monaĥejo Mistail. Tiuj rajtoj en la jaro 1154 transiris al la Monaĥejo Sankt-Luzi en Koiro. En la jaro 1282 la regado pri Savognin rekte iris al la episkopejo Koiro. En la jaro 1552 Savognin kune kun la tuta tribunala komunumo Oberhalbstein sin liberaĉetis de la episkopa servuteco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Savognin
1635 Bohrmann

'*1635 *Bohrmann''''' estas malgranda asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Alfred Bohrmann, germana astronomo kaj kolego de la malkovrinto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
Lernejana Esperanta Frataro

**Lernejana Esperanta Frataro** (kurte **LEF**) estas esperantista organizaĵo en Rusio por lernejanoj.
dekstra|eta|La kotizregularo de LEF

## Historio 
La unua renkontiĝo de gvidantaj de sovetiaj esperantistaj grupoj de lernejanoj okazis la  en Arteko (Krimeo). En novembro 1982 apud Ĉelabinsk okazis la unua lernejana renkontiĝo kun 50 partoprenantoj. Poste en Sovetunio ankoraŭ okazis kelkaj similaj renkontiĝoj: LETo (Lernejana Esperanto-tendaro) kaj "Primavero". Dum la 8-a Kongreso de Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU) estis fondita lernejana komisiono de SEU.

La Lernejana Esperanta Frataro estis fondita dum la renkontiĝo LETo-6 (okazis en 1991 apud Leningrado). Aktivuloj de LEF estis Stas Starŝov, Georgij Kontrov, N.Kalaŝnikov.

## Lernejana Esperanto-gazeto 
"Lernejana esperanto-gazeto" (**LEGo**) estis presorgano de LEF, celanta lernejanojn lernantajn Esperanton kaj iliajn gvidantojn. La revueto konsistis el du partoj: parto "A", destinita por lernejanoj, kaj parto "B", destinita por gvidantoj de kursoj por la lernejanoj. La redakt-kolegio de LEGo konsistis el Stas Starŝov (ĉefa redaktoro), Georgij Kontrov (redaktoro de parto "B"), N.Kalaŝnikova (grafika redaktoro de parto "B"), Aleksandr Osokin (teknika redaktoro de parto "B"). La revuo estis samizdate eldonita dum unua duono de 1990-aj jaroj kaj abonebla nur por anoj de LEF.

Dosiero:LEGo 1991 1a.jpg|Specimeno de **LEGo** (p 1,4)

Dosiero:LEGo 1991 1b.jpg|Specimeno de **LEGo** (p 2,3)

Dosiero:Letero pri LEGo 1992.jpg|letero de Aleksandr Osokin al P.Fiŝo kun klarigoj pri aboneblo de LEGo

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj Esperanto-asocioj
Okanagan-Altaĵo

**Okanagan-Altaĵo** estas altebenaĵa monteta areo en Brita Kolumbio ( Kanado ), kaj en la Usona ŝtato de Vaŝingtonio. Ĝi troviĝas inter Okanagan-Valo kaj Kitl-Rivero oriente , kaj geologie ĝi estas pli-malpli plivastigo de Tompson-Altebenaĵo, kiu situas okcidente de Okanagan-Altaĵo. Ĝia norda perimetro estas la valo de Ŝusvap-Rivero, kaj ĝia suda limo estas Lago Franklin Delano Roosevelt ( la barigita Kolumbio-Rivero super Baraĵo de Grand Coulee ) en Vaŝingtonio. Iuj difinoj situigas la nordan limon ĉe Koldstrim-Valo, oriente de Vernon, ĉar tiu ĉi estas la suda limo de Ŝusvap-Altaĵo.

La plej alta pinto de Okanagan-Altaĵo estas Bigvajt-Monto, kiel ĝia nordorienta ekstremaĵo, kiu estas ankaŭ la plej alta pinto de Biverdil-Montaro, montaro kiu etendiĝas suden ekde Bigvajt-Monto inter Kitl-Rivero kaj Okcident-Kitle-Rivero. Aliaj notindaj pintoj estas Okanagan-Monto, Litlvajt-Monto, Baldi-Monto, kaj Bonaparte-Monto, kiu estas la plej alta pinto en la usona parto de Okanagan-Altaĵo.

En Okanagan-Altaĵo fontas pluraj riveroj krom Kitl-Rivero kaj Okcident-Kitl-Rivero, inkluzive Sanpojl-Rivero.

Oriente de Okanagan-Altaĵo troviĝas Monaŝi-Montaro, kiu inkluzivas laŭ iuj difinoj kaj Okanagan-Altaĵon kaj partojn de Ŝusvap-Altaĵon.

## Vidu ankaŭ 
* Kolumbia Montaro
* Kaskad-montaraj leaj arbaroj

## Referencoj 
* S. Holland 1976 : Landforms of British Columbia, *Province of British Columbia*. 

Kategorio:Montaroj en Brita Kolumbio
Kategorio:Montoj en Brita Kolumbio
Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio
1637 Swings

'*1637 *Swings''''' estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la astronomo Joseph Hunaerts elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la belgan astronomon Pol Swings.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Bivio

**Bivio** (malnova germanlingva nomo **Stallen**, malnova itallingva nomo kaj ĝis 1902 oficiala nomo de la komunumo estis **Stalla**, nuna itallingva nomo **Bivio**, romanĉlingva nomo **Beiva**) estas komunumo de la komunumaro Surses kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 207 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Bivio estas la ununura itallingva komunumo norde de la alpa akvodislimo. Ĝi situas en la sudo de la valo de la rivero Julia, kies fontoj situas sur ĝia teritorio. Krom la kerna vilaĝo Bivio al la komunumo apartenas la vilaĝetoj Stalveder, Mott, Cavreccia kaj Valetta da Beiva.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Brivio limas en nordo al Marmorera, en nordnordoriento en unu punkto al Sur, en nordoriento al Bever, en oriento al Silvaplana, en sudoriento al Sils en Engadino, en sudo al Bregaglia, en okcidento al Avers, kaj en nordokcidento al Mulegns.

## Trafiko 
Tra Bivio pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 3, kiu kondukas de Koiro tra Lenzerheide, Tiefencastel kaj la Juliopasejo al Engadino. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Tiefencastel al tra la Juliopasejo al Sankt-Maŭrico. Historie gravis krom Juliopasejo ankaŭ la Septimerpasejo, trans kiu dum romia epoko ankaŭ kondukis veturebla vojo. Nuntempe trans Septimerpasejo tamen ekzistas nur piedpado pasebla nur somere piede aŭ per montarbicikloj.

## Lingvoj 
En la 19-a jarcento Bivio estis ĉefe itallingva. En 1860 80% de la loĝantaro de Bivio parolis la italan. En la 20-a jarcento la itallingvanoj perdis la absolutan plimulton. Ankoraŭ en la jaro 1980 42,02% de la loĝantaro estis itallingva, sekvis la germana en la dua loko kun 36,97 % kaj la romanĉa kun 18,49 %. Intertempe la germana lingvo akiris la absolutan plimulton. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 jam 55,39% parolis la germanan, la parto de la itala lingvo malkreskis al malpli ol triono, nome 29,41 kaj de la romanĉa al 12,25%. Dum fine de la 20-a jarcento ankoraŭ la sola oficiala lingvo estis la itala, nuntempe retpaĝo de la komunumo kaj ĉiuj oficialaj dokumentoj jam estas komplete en la germana.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bivio datiĝas el la jaro 840 kiel *de stabulo Bivio*. Eklezie Bivio dum mezepoko apartenis al Tinizong, ĝi tamen en la jaro 1219 ricevis propran pastron. El la jaro 1459 datiĝas la unua mencio de la katolika preĝejo Sankta Gallus. Post la reformacio de la 16-a jarcento la vilaĝo fariĝis dukonfesia, tamen ĝi ricevis nur en la jaro 1675 apartan reformitan preĝejon. Ekde la fino de la 15-a jarcento Bivio posedis apartan malaltan tribunalon kaj havis propran landĉefon, kiun la komunumanoj mem elektis.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bivio
Krestargusa fazano

La **Krestargusa fazano** aŭ Kresta argusfazano, *Rheinardia ocellata*, estas mezgranda membro de la fazanoj de la familio de Kokoformaj birdoj nome Fazanedoj. Tiu specio estas la ununura membro de la monotipa genro *Rheinardia*.

eta|maldekstre|250px|Ino
Ĝi estas granda (ĝis 235 cm longa) kaj spektakla paveca membro de la grupo de la fazanoj kun malhelbruna punktecnigra kaj sablokolora plumaro, rozkoloreca beko, brunaj irisoj kaj blua nuda haŭtaĵo ĉirkaŭokula. La kapo estas malgranda, ornamata per blankaj superokula strio kaj erektaj krestoplumoj el malantaŭa krono. La rimarkinda kaj ĝenerala blanka fajnega punkteco havigas tialon por la komuna nomo de *Krestargusa* kiel aludo al la miloj da okuloj de Arguso kaj same por la latina scienca nomo *ocellata* kiu same laudas al la ocelli. La masklo havas larĝan kaj tre longan voston de 12 vostoplumoj ĝis 2 m longan (dumlonge konsiderata la plej longaj plumoj de natura birdospecio). La ino aspektas simile, kun pli mallongaj kresto kaj vosto.

Oni konas malmulte pri tiu specio en la naturo. Ĝi estas timida kaj kaŝema birdo; la Krestargusa fazano troviĝas en arbaroj de Vjetnamio, Laoso kaj Malajzio en Sudorienta Azio. Ties dieto konsistas ĉefe el senvertebruloj, nome moluskoj, amfibioj, malgrandaj reptilioj, bambuburĝonoj, folioj, fruktoj kaj fungoj.

Kiel ĉe aliaj fazanoj, la Krestargusa fazano retiriĝas el arboj ĉe la arbara kanopeo dum multaj horoj tage. Ili restas sur tiuj arboj dum tagoj foje dum la humida sezono. La **Krestargusaj fazanoj** estas fortaj flugantoj kaj paroj povas flugi kune.

Pro pliiĝanta habitatoperdo same kiel pro troĉasado en kelkaj areoj, la Krestargusa fazano estis pritaksata kiel Preskaŭ Minacata ĉe la IUCN Ruĝa Listo. Ĝi estas listita en Apendico I de CITES.

## Referencoj 
*  Preskaŭ Minacata.

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - Bildoj kaj filmetoj de la Krestargusa fazano *(Rheinardia ocellata)* 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo
* Red Data Book 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Argusfazanoj

**Argusfazanoj** estas la birdoj de la genro ***Argusianus*** (Rafinesque, 1815) kiu konsistas el du specioj de fazanoj de spektakla rimarkinda plumaro kun grandaj longaj duarangaj flugilplumoj kaj centraj vostoplumoj.

La Duoblastria argusfazano estis priskribita el parto de ununura unuaranga plumo trovita ĉe plumaro de Argusfazano por industrio de ĉapeloj. Ĝi estas probable nur mutacia specimeno. 

La scienca nomo de la Argusfazanoj estis farata de Carolus Linnaeus kiel referenco al multokuleca bildo de ties flugiloj. Arguso estis centokula giganto laŭ la Greka mitologio.

## Specioj 
* **Argusfazano**, *Argusianus argus*
* **Duoblastria argusfazano**, *Argusianus bipunctatus*

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ

**Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ** (Ukraine: Людмила Іванівна Черних, ruse: Людми́ла Ива́новна Черны́х; naskiĝis la 13-an de julio 1935, en Ŝuja, mortis la 28-an de julio 2017) estis sovetia astronomo. Ŝi edziĝis al la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ.

Ŝi ricevis sian diplomon en la Ŝtata Pedagogia Universitato de Irkutsk. Inter 1959 kaj 1963, ŝi laboris en la "Laboratorio Tempo kaj Frekvenco" de la Nacia Instituto de Esploro pri Fizikoteknaj kaj Radioteknaj Mezuroj de Irkutsk. Ŝi tie faris astrometriajn observojn por la "Servo pri la Tempo".

Inter 1964 kaj 1998, ŝi estis scienca laborantino en la instituto pri teoria astronomio de la Rusia Akademio de Sciencoj. Ŝi laboris pri la observadoj faritaj elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno. De 1998 ŝi laboras en la Krimea astrofizika observatorio.

Ŝi malkovris 267 asteroidojn , kelkajn kun sia edzo kaj kolego Nikolaj Stepanoviĉ
Ĉerniĥ, aliajn kun sia kolegino Tamara Miĥajlovna Smirnova.

La asteroido 2325 Ĉerniĥo estis tiel nomita en honoro de ŝi kaj de ŝia edzo.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ

## Eksteraj ligiloj 
*  Людмила Ивановна Черных - Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ

Kategorio:Ukrainaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Argusfazano

La **Argusfazano**, *Argusianus argus*, estas granda membro de la fazanoj de la familio de Kokoformaj birdoj nome Fazanedoj.

## Aspekto 
left|eta|400px|Masklo ĉe Naturparko Lok Kawi, Malajzio
Ĝi estas brunpluma fazano kun malgrandaj bluaj kapo kaj kolo, ruĝeca supra brusto, nigrecaj harecaj plumoj en krono kaj nuko, kaj ruĝaj kruroj. La masklo estas inter la plej grandaj el ĉiuj fazanoj, ĝis 200&nbsp;cm longa. Li havas tre longajn vostoplumojn. La plej rimarkindaj karakteroj de la masklo estas ties grandaj, larĝaj kaj ege longaj duarangaj flugilplumoj ornamataj per ocelli.

La ino estas pli malgranda kaj pli senkolora ol la masklo, kun pli mallongaj vostoj kaj malpli *ocelli*. Junaj maskloj akiras plenkreskan plumaron en sia tria jaro.

## Disvastiĝo kaj kutimaro 
left|eta|400px|Masklo ĉe Naturparko Lok Kawi, Malajzio
Tiu orientalisa specio distribuiĝas en la pluvarbaroj de Borneo, Sumatro kaj Malaja Duoninsulo en sudorienta Azio. Ili manĝas sur la arbara grundo frumatene kaj vespere. Kiel kutime ĉe Kokoformaj, la Argusfazano ne havas oleoglandoj kaj la ino demetas nur du ovojn.

Kvankam la Argusfazano ne estas kolora kiel ĉe aliaj fazanoj, ties memmontrado certe rangas inter la plej rimarkindaj. La masklo klarigas malferman lokon en la arbaro kaj preparas dancejon. Li anonciĝas per laŭtaj alvokoj por allogi inojn, tiam li dancas antaŭ ŝi havante siajn flugilojn malfermajn kiel du enormaj ventumiloj, montrante centojn de "okulmakulojn" dum ties realaj okuloj kaŝiĝas sub li, dum rigardas ŝin.

Spite memmontradon similan al tiuj de poligamiaj birdoj kaj kvankam la Argusfazano estas supozeble poligamia en naturo, ĝi estas fakte monogama http://www.whozoo.org/Intro2002/MarquitaHaf/MYH_arguspheasant.htm.

## Aliaj 
La scienca nomo de la Argusfazano estis farata de Carolus Linnaeus kiel referenco al multokuleca bildo de ties flugiloj. Arguso estis centokula giganto laŭ la Greka mitologio.

Pro pliiĝanta habitatoperdo kaj ĉasado en kelkaj areoj, la Argusfazano estis pritaksata kiel Preskaŭ Minacata en la IUCN Ruĝa Listo. Ĝi estas listita en la Apendico II de CITES.

## Referencoj 
*  Preskaŭ Minacata

## Vidu ankaŭ 
*Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - Bildoj kaj filmetoj de la Argusfazano *(Argusianus argus)* 
* BirdLife Species Factsheet
* IUCN Ruĝa Listo
* Red Data Book 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Viana de Duero

**Viana de Duero** [Viana de Duero] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

## Geografio 
[150ra|eta|maldekstra|*[Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.]]
[150ra|eta|maldekstra|Loko de Viana de Duero en la [provinco Sorio.]]
300ra|eta|maldekstra|Moñux.
250ra|eta|maldekstra|Suda pordego de la preĝejo de Perdices.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 56,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 54 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 500 loĝantojn el la 1930-aj jaroj.

Ĝi distas 37 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi enhavas la loĝlokojn Baniel, La Milana, Moñux, Perdices kaj Viana.

En ĝia teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 34 hektarojn.

## Historio 
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Baniel, La Milana, Moñux kaj Perdices.

## Aktualo 
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj 
## Bibliografio 
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Stašov (distrikto Svitavy)

Municipo **Stašov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en naturparko Údolí Křetínky *(Valo de rivereto Křetínka)* en orienta submontaro de Žďárské vrchy, 9&nbsp;km sudoriente de la urbo Polička. En la vilaĝo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo estas multaj pentrindaj fiŝlagoj. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
250ra|eta|maldekstra|Areo de estinta banejo en Balda
La unuaj skribaj mencioj pri la teritorio devenas el la jaro 1263, kiam ĉi tie troviĝis mastruma korto nomata Stacha. Pri vilaĝo Stašov () estas la unua skriba mencio nur el la jaro 1557.

Parto de la municipo estas ankaŭ Banloko Balda. Sed al ĝi aliĝinta pilgrima kapelo de Virgulino Maria Neĝa jam situas sur katastro de najbara municipo Jedlová.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
Preĝejo de Ĉielenpreno de Sankta Maria en Stašov estas granda ununava konstruaĵo kun kvaretaĝa prisma turo en okcidenta fronto. Ĝia patrono estis imperiestro Francisko Jozefo la 1-a. Raraĵo de la preĝejo estas, ke la ĉefaltaro troviĝas en ĝia okcidenta flanko, anstataŭ kutima orienta.
La ekipaĵo estas novtempa. Origina altara bildo de Ĉielenpreno de Sankta Maria estas el la komenco de 19-a jarcento. La kalvaria vojo estas en rokaĵaj kadroj de A. Palzer ankaŭ el la komenco de 19-a jarcento, same kiel interesa bildo de Sankta Stefano sub la ĥorejo.

### Kapelo 
Kapelo situas sur monteto malantaŭ la vilaĝo. Ĝi devenas el la komenco de 19-a jarcento, estas sur kvadrata plano kun triangula pinjono en la fronto. En niĉo estas popoldevena statueto de Pietato kaj de Dolorplena Kristo el la sama tempo kiel la kapelo.

### Paroĥestrejo 
Apud la preĝejo troviĝas empira teretaĝa paroĥestrejo el la komenco de 19-a jarcento.

### Empira domo 
Domo n-ro 5 estas empira teretaĝa konstruaĵo el la komenco de 19-a jarcento, kun rondigitaj anguloj, simple membrigita fasado kaj mansarda tegmento.

## Turismo 
### Estinta banejo 
Proksimume 6&nbsp;km okcidente de Stašov troviĝas lokaĵo Balda, kie estis banejo nomata Zlatá studně *(Ora puto)*. Banejaj objektoj jam ne ekzistas, restis nur kapelo de Sankta Maria Neĝa, arbargardistejo kaj fontejo. Apud la fontejo estas refreŝiga kiosko.

En la vilaĝo kaj ĉirkaŭaĵo estas multaj okazoj por fiŝkaptado, skikurado, biciklado kaj leĝera turismo. Trans Stašov gvidas cikloturisma traceo n-ro 4104.

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Poličsko 
* Monumento al la viktimoj de la 1-a mondmilito


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Tisá

**Tisá** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en distrikto Ústí nad Labem, regiono Ústí nad Labem. En  ĉi tie vivis .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1653.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Naturmemorindaĵo Tisaj muroj
* Preĝejo de sankta Anna. La preĝejo el la jaro 1789 situas meze de la vilaĝo. En fasado de la orienta turo troviĝas du gisferaj sonoriloj el la jaro 1922, fabrikitaj en Arnold-Kressde, ŝtalfabrikoj en Chabařovice, kaj malgranda sonorilo el la jaro 1859 de František Herold el Litoměřice.

## Bazaj setlejunuoj 
* Antonínov
* Ostrov
* Rájec
* Tisá
* Vendejcentro Jednota
eta|maldekstra|250ra|Preĝejo de sankta Anna

Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Labem
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Labem
Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Elba Grejsmontaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Dekretaro

**Dekretaro** ĝenerale estas aro de dekretoj adoptitaj de ĉiu ajn aŭtoritato, kiaj reĝoj, prezidentoj ktp. Ekzemple la Dekretoj de Nueva Planta de Filipo la 5-a.

## En la katolika eklezio 
En la katolika eklezio Dekretaro, dekretaraj epistoloj aŭ dekretaloj, latine «epistola decretalis», estas letero per kiu la papo, respondante al demando, adoptas regulon por disciplina normo aŭ jura ordono. La dekretaro povas koncerni ankaŭ plurajn normojn kaj povas esti ankaŭ tute iniciato de la papo mem.
[eta|*Libro de "Extra",* dekretaro de papo [Gregorio la 9-a|Gregorio IX de 1234]]

La plej antikva dekreto, elmetita de papo Siricio, reiriĝas al 385.

Kolektitaj de kanonistoj, kaj kunigitaj kun la konciliaj dekretoj, la dekretaroj kontribuis al la formiĝo de la kanona juro de Mezepoko. Inter la kolektoj de dekretoj famas tiuj de Burchard de Worms kaj de Yves de Chartres, same kiel la dekretaro de Graciano.

Ne ĉiuj dekretaroj havis la saman valoron: diversaj kolektoj, aranĝitaj de juristoj restis senenfluaj. Dum aliaj, kvankam aranĝitaj de privataj personoj, akiris valoran de leĝo, de fonto de leĝo.

La unua dekreta kolekto ŝuldiĝas al la monaĥo Dionizo la Malgranda, kiu vivis en Romo ĉirkaŭ 550. Ekde la 6-a jarcento ĝis la 10-a jarcento kompilistoj imitis la «oficialajn» dekretarojn elpensante dekretojn de papoj: ekzemple tiu de Pseŭdo-Izidoro dirita ankaŭ Izidoro Merkatoro. Tiujn kolektojn oni difinis «falsaj dekretaroj».

Inter la dekretaroj «nefalsaj» menciendas, apud tiu de Graciano (ĉirkaŭ 1140), la kompendio de Bernardo de Pavio (1191-1192), antaŭ ol Gregorio la 9-a taskigis la dominikanon Raymond de Peñafort, por nova kolekto kiu estis tute simple nomata «Dekretaro» aŭ «Extra» (nome, ekstere de tiu de Graciano), al kiu la papo donis la forton de leĝo per la publikigo de 1234. Ĝi komponiĝas el kvin libroj al kiu papo Bonifaco la 8-a aldonis la sesan. Oni aldonos ankoraŭ du kolektojn, la unua entenantaj la leterojn de Klemento la 6-a (el tio la surnomo de «Klementaj»), kaj la dua dirita *Extravagantes* (vagantaj ekstere de la precipa kodo), entenanta la decidojn de la papoj ekde Urbano la 4-a ĝis Siksto la 4-a.

La dekretaroj publikigitaj de la papoj estis plurfoje oficiale redaktitaj kaj eldonitaj.
Nuna referenca eldono estas tiu de A.-L. Richter, A. Friedberg, él., Corpus Iuris canonici, Graz, 1959.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la kanona juro
* Falsa dekretaro.

### Bibliografio 
* G. Fransen, *Les Décrétales et les collections de décrétales*, *Typologie des sources du Moyen Âge occidental*, Voll 2, Brépols, 1972;
* O. Guyotjeannin, *Dictionnaire historique de la papauté*, s. dir. Philippe Levillain, Fayard, Paris, 2003, ISBN|2-21361-857-7.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.newadvent.org/cathen/04670b.htm 
* IntraText Edition of The Decretals of Gregory IX (latin)
* http://centri.univr.it/rm/rivista/dwnl/Migliorino.pdf 
* http://www.simone.it/newdiz/newdiz.php?action=view&id=131&dizionario=9 

Kategorio:Kanona juro
Utekáč

**Utekáč** (hungare *Újantalvölgy* [Ujantalvoldj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Utekáč situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, fine de fervojo el Kokava nad Rimavicou. Poltár troviĝas je 22, Kokava nad Rimavicou 10&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1593. Ĝis 1993 ĝi estis ekstera parto de Kokava nad Rimavicou, kie vitrofarejo funkciis. En 2001 vivis en Utekáč 1218 homoj, (1186 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Sankta Antonio
* kapeloj en vilaĝpartoj Drahova kaj Havrilovo
* kastelo en vilaĝparto Salajka
* monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito
* skiejo kun lifto

Kategorio:Municipoj en distrikto Poltár
Arbitracia Verdikto de Guadalupe

eta|Memortabulo pri la 500a jariĝo de la verdikto
La **Arbitracia Verdikto de Guadalupe** aŭ simple *Verdikto de Guadalupe*, estis dekreto adoptita de la reĝo Fernando la 2-a de Aragono en la Monaĥejo de Guadalupe (provinco de Cáceres) la 21-a de aprilo de 1486. Ties celo: solvi la konfliktojn kaŭzitajn inter la kamparanoj *de remença* (servutuloj aŭ sklavoj) kaj ties sinjoroj, konfliktoj kiuj estis kaŭzantaj ankaŭ  la du Militojn de *Remensa*.

Kategorio:1486
Kategorio:Hispana juro
Morón de Almazán

**Morón de Almazán** [moRON dealmaZAN] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la sudokcidento de la  provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco. 

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|*[Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Morón de Almazán en la [provinco Sorio.]]
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 62,06 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 191 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 800 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 49 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi enhavas la loĝlokojn Morón de Almazán kaj Señuela.

## Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado en la 12-a jarcento. En la 13-a jarcento la fortikaĵo ludis gravan rolon en la limaj bataloj inter Kastilio kaj Aragono. En la 14-a jarcento la urbo pasis tra manoj de diversaj nobeloj.

Estis fervoja stacio inter 1895 kaj 1985.

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la placo kun la preĝejo kun mirinda platereska turo kaj la palaco de Mendoza, la pilorio kaj la Provinca Muzeo de la Popola Vestaĵaro.

## Bildoj

Morón de Almazán, torre.jpg|Pilorio kaj platereska turo.
PalacioDeLosMendozaEnMorónDeAlmazán.jpg|Palaco de Mendoza.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Va-va-ilo

eta|Va-va-ilo
**Va-va-ilo** estas elektronika efektaparato, kiu estas uzata ĉefe por influi la sonon de elektra gitaro. La nomo „va-va-ilo“ priskribas imite la sonon de la elvokata efekto. Origine blovinstrumentistoj generis nure akustike la efekton, metante sur la sonmalfermaĵo sonorildampilon (kavokorpon).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo kun Del Casher, evoluinto de la va-va-ilo
* R. G. Keen: The Technology of Wah pedals

Kategorio:Muzikaj efektaparatoj
Kategorio:Elektronika muziko