open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kantono Wayne

100px|dekstra
**Kantono Wayne** aŭ angle ***Wayne County*** estas la nomo de pluraj kantonoj en Usono.
Jen listo pri ili. La usonaj ŝtatoj, en kiuj ili troviĝas, estas menciitaj inter krampoj esperantlingve, kaj en kursivaj literoj anglalingve:

* Kantono Wayne (Georgio) 
* Kantono Wayne (Ilinojo)
* Kantono Wayne (Indianao)
* Kantono Wayne (Iovao)
* Kantono Wayne (Kentukio)
* Kantono Wayne (Miĉigano) (la urbo Detroit situas en tiu ĉi "Wayne County")
* Kantono Wayne (Misurio)
* Kantono Wayne (Nebrasko)
* Kantono Wayne (Nov-Jorkio)
* Kantono Wayne (Norda Karolino)
* Kantono Wayne (Ohio)
* Kantono Wayne (Pensilvanio)
* Kantono Wayne (Tenesio)
* Kantono Wayne (Utaho) 
* Kantono Wayne (Okcidenta Virginio)

Kategorio:Kantonoj de Usono
Kantono Wayne (Ilinojso)

dekstra
**Kantono Wayne** aŭ angle *Wayne County* estas kantono en la usona ŝtato Ilinojso. Ĝia administra centro estas la urbo **Fairfield**. Pliaj grandaj urboj estas Cisne, Golden Gate, Jeffersonville, Johnsonville, Keenes, Mill Shoals, Mount Erie, Sims kaj Wayne City.

Dum la jaro 2000 la kantono havis 17 151 loĝantojn.

Wayne
Kantono Wayne (Indianio)

dekstra|200px
**Kantono Wayne** aŭ angle *Wayne County* estas kantono en la usona ŝtato Indianao. Ĝia administra centro estas la urbo **Richmond**.

Pliaj grandaj urboj estas Abington, Boston, Cambridge City, Centerville, Dublin, East Germantown, Economy, Fountain City, Greens Fork, Hagerstown, Losantville, Middleboro, Milton, Mount Auburn, Spring Grove kaj Whitewater.

Dum la jaro 2000 la kantono havis 71.097 loĝantojn.

eta|300px|maldekstra|la urbo Richmond

Kategorio:Kantonoj de Indianao
Kantono Wayne (Iovao)

La **kantono Wayne** - angle *Wayne County* - estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Ĝia administra centro estas la urbo **Corydon**. 

Pliaj urboj estas Allerton, Clio, Humeston, Lineville, Millerton, Promise City, Sewal kaj Seymour.

La kantono situas tute sude en Iovao, kaj dividas limon kun la najbara subŝtato Misurio.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Vidu ankaŭ 
* la skeman mapon pri ĉiuj kantonoj de Iovao, kiu ĉi-paĝe bedaŭrinde nur videblas tute malsupre, sub la informkesto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Iovao
Kantono Vajno (Miĉigano)

250px|dekstra
**Kantono Vajno** ( *Wayne County*) estas kantono en la usona ŝtato Miĉigano. Ĝia administra centro kaj plej granda urbo estas Detrojto.

Aliaj grandaj urboj estas Allen Park, Belleville, Dirbornaj Altecoj, Dirborno, Ecorse, Flat Rock, Garden City, Gibraltar, Grosse Pointe Farms, Grosse Pointe Park, Grosse Pointe Woods, Grosse Pointe, Hamtramko, Harper Woods, Highland Park, Inkster, Lincoln Park, Livonio, Melvindale, Northville, Plimuto kaj Plimuta Urbeto, River Rouge, Riverview, Rockwood, Romulus, Southgate, Taylor, Trenton, Wayne, Westland, Woodhaven kaj Wyandotte.

Dum la jaro 2004 la kantono havis 2.061.162 loĝantojn.

En Detroit havas sian sidejon la aŭtomobila konzerno General Motors, en Dearborn la same aŭtomobila konzerno Ford.

Vajno
Junkers

*Junkers (gasaparatoj)*

La firmao **Junkers & Co.** produktis varmakvoproduktajn aparatojn kaj estis fondita en 1895 de Hugo Junkers en Dessau. Hodiaŭ Junkers estas varomarko de la Bosch-grupo.

La nomo **Junkers** famiĝis per produktado de aviadiloj:
* 1915: la unua tutmetala aviadilo, la Junkers J 1.
* 1919: la unua pasaĝera aviadilo Junkers F 13
* 1928: Junkers W 33 traflugas Atlantikon.
* Junkers G 38: kvarmotora pasaĝera aviadilo.
* Junkers Ju 52/3m, Junkers Ju 87 "Ŝtuka", bombardaj aviadiloj.
* Junkers-flugmotoroj: la unuaj aviadilaj dizelmotoroj
* ekde 1937: evoluigo de unu seriomatura jetmotora Jumo 004, kiu estis pli poste ekipita al Messerschmitt Me 262.

Dum la tempo de 1919 ĝis 1934, oni malpermesis la produktadon de militaraj aviadiloj. Tiun malpermeson solvis oni per fondo de aliaj uzinoj.

La Junkers-Flugzeugwerke AG, Dessau havis la sekvajn evitajn (kaŝ-) uzinojn:
* A.B. Flygindustri, Linhamn
* uzino *Moskau-Fili*

## Literaturo 
* Günter Schmitt: *Junkers und seine Flugzeuge* 2. Auflage transpress VEB Verlag für Verkehrswesen Berlin 1986 ISBN 3-344-00065-9

## Eksteraj ligiloj 
* of. paĝo

Kategorio:Aviadilaj fabrikantoj
Kategorio:Germanaj firmaoj
Josenii Bârgăului

**Josenii Bârgăului** [ĵosenij bırgəuluj] (hungare: **Alsóborgó** [alŝoborgo], germane: *Unter-Borgo*) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 832 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1956 603. Ĝia unua mencio skriba estas el 1311. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Mijlocenii Bârgăului, Rusu Bârgăului kaj Strâmba.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Aurel Rău (n. 9-a de novembro 1930): rumana poeto, eseisto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Josenii Bargaului jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Nușeni

**Nușeni** [nuŝenj] (hungare: **Apanagyfalu** [apanadjfalu]) estas komunumo en Rumanio okcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Dumbrava, Beudiu, Feleac, Malin, Rusu de Sus, Vița.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 021 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 958 (rumanoj, 26 % da hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1243. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

En la censo de 2002 la 3.264 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj precipajn lingvojn:

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Ferenc Bánffy, publicisto, literaturmecenato.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Nuseni jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Nuseni_(2).JPG|Rom-katolika preĝejo en Nușeni
Dosiero: Nuseni (6).JPG|Reformitula preĝejo en Nușeni

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Braniștea

**Braniștea** [braniŝtja] (hungare **Árpástó** [arpaŝto]) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio okcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Cireșoaia (Magyardécse) kaj Măluț (Omlásalja).

## Loĝantaro
En 1910 Braniștea havis 1 255 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 290 (rumanoj, 52 % da hungaroj).

En la censo de 2002 la 3 397 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

En vilaĝo Braniștea estis 51,6 % da hungaroj kaj 48,0 % da rumanoj. La diferencon al la komunumo kaŭzas la aliaj du vilaĝoj, el kiuj Măluț estas preskaŭ tute rumana kaj Cireșoaia preskaŭ tute hungara. En ambaŭ la plimulta etno konsistigas proksimume 99 % de la loĝantaro.

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1362. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Beszterce-Naszód.

## Fonto
*Magyar nagylexikon

## Ĝemelkomunumo
*  Ruzsa, Hungario

## Gravaj personoj 
*Tamás Daróczi (n. 1954): kantisto (tenoro).
*Zsolt Kozma (n. 19-a de februaro 1935): teologo, universitata profesoro, eklezia verkisto.
*István Miháltz (9-a de majo 1897 – Szeged, 16-a de marto 1964): geologo, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Branistea jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
County

En iuj anglalingvaj landoj oni nomas la duarangajn (sub la nivelo de subŝtatoj, provincoj, teritorioj aŭ regionoj) administrajn areojn per la angla vorto ***county*** [káŭnti]; ĝi ofte estas parto de la nomo (ekzemple *Wayne County, Orange County* kaj multaj aliaj). Tiu ĉi vorto estas esperantigebla kiel "graflando" (en la monarĥia Britio, kie efektive ekzistis kaj plu ekzistas grafoj) aŭ "kantono" (la Esperanta vorto, kiun oni kutime uzas en Usono, kie grafoj neniam ekzistis).

##  
En Britio, historie feŭdisma ŝtato, tradicie eblas traduki la vorton "county" en Esperanton ankaŭ per **graflando** aŭ **grafujo** (*count* = grafo). Britio ne havis grafojn, tamen la invadintaj francaj normandoj ne komprenis la indiĝenan sistemon de *shire*, do ili anstataŭigis la vorton *comté* (graflando) per sia modo, kaj la vorto persistas.

##  
En lando kiel Usono, kie neniam regis grafoj, preferindas la ĝenerala esprimo "kantono" al la miskompreniga termino "graflando". En la 20-a jarcento iuj esperantistoj uzis ankaŭ esperantan vorton "distrikto" por aludi pri la unuoj de la angla vorto *county*, kvankam klaras, ke la angla vorto *district* ne havas precize la saman signifon kiel la Esperanta esprimo "distrikto" – la kutima senco de la angla vorto *district* estas *parto de urbo aŭ parto de Usona ŝtato kreita de la ŝtata parlamento kun aparta povo*: ekzemple akva distrikto, hospitala distrikto, sendependa lerneja distrikto, federacia kongresa distrikto, ŝtata parlamenta distrikto, ktp.). Tio eksplikas, kial la esprimo "kantono" estas la kutime uzata por esprimi la sencon de la angla vorto *county*.

## 20px&nbsp;Kebekio 
En Kebekio, pluraj municipoj estas amasitaj en *municipalités régionales de comté*, laŭ antaŭa sistemo bazita je la graflandoj de Eŭropo. Oni povus diri *regionaj municipoj*. Oni ankaŭ uzas la vorton *comté* neoficiale por la distriktoj kiuj elektas deputitojn al la kanada aŭ kebekia parlamentoj — fakte, tiuj distriktoj antaŭe egalis al la senjoraj *comtés*, kvankam ne plu. La oficiala franca vorto estas *circonscriptions*.

## Vidu ankaŭ 
* Graflando
* Kantono

## Referencoj 
Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj
Kategorio:Fremdaj vortoj
Budești

**Budești** estas nomo de pluraj vilaĝoj en Rumanio:

* Budești (Bistrița-Năsăud) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Budeşti (Maramureş) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
* Budeşti (Arad) estas vilaĝo en distrikto Arad, sudoriente de Sebiș.
Prundu Bârgăului

**Prundu Bârgăului** [prundu birgeului] (hungare: **Borgóprund**) estas komunumo en Rumanio oriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 2758 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 4893. Ĝia unua mencio skriba estas el 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Susenii Bârgăului.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Alexandru Cristea (*3-a de junio 1928): grafikisto.
*Sára Kahán (5-a de septembro 1909 – ?.): pentristino

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Prundu Bargaului jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Uriu

**Uriu** (hungare: **Felőr** [feleo:r]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Beclean. En 1910 ĝi havis 1 217 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 342 (rumanoj, 64 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre apartenas al ĝi Hășmașu Ciceului, Ilișua kaj Cristeștii Ciceului.

En la censo de 2002 la 1.359 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn:

En la komunumo estis 73,8 % da rumanoj kaj 25,0 % da hungaroj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Uriu jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Kantono Wayne (Kentukio)

dekstra|250px
**Kantono Wayne** aŭ angle *Wayne County* estas kantono en la usona ŝtato Kentukio. Ĝia administra centro estas la urbo **Monticello**, nomata laŭ la kampara bieno Monticello de Thomas Jefferson, la 3-a prezidanto de Usono kaj aŭtoro de la Usona Deklaro de Sendependeco.

Dum la jaro 2000 la kantono havis 19.923 loĝantojn.

eta|maldekstra|250px|Agrikultura pejzaĝo en Wayne County, KY

Kategorio:Kantonoj de Kentukio
Anna Kurnikova

eta|Anna Kournikova (Bagram Flughaveno 2009)
**Anna Sergejevna Kurnikova** (; naskiĝis la  en Moskvo Rusio, do nun estas -jara.) estas iama rusa profesia tenis-ludistino. Ŝi nuntempe estas plej konata pro sia kunvivo kun Enrique Iglesias. Ŝi naskis la 16-an de decembro 2017 ĝemelojn, filon Nicholas kaj filinon Lucy. Je la 30-a de januaro 2020, la tria infano naskiĝis, filino Mary.

Nuntempe (2013) vivas ŝi en Miami Beach (Florido). Ŝi estas sola infano de profesora patro kaj ekonomi-sciencistino.

## Kariero 
Anna komencis ludi tenison en aĝo de 5. Ŝi vojaĝis en 1992 al tenisakademio de Nick Bollettieri en Bradenton, Florido. Ŝin tenis ankaŭ Pavel Složil kaj Eric van Harpen, fine sia patrino ekde 2000.

Ŝi - kvankam plurfoje aperis en finalo, duonfinalo - neniam venkis sola en iu konkuro.

Ŝia profesia debuto okazis en septembro de 1995 en Moskvo (6:4, 3:6, 6:3 kontraŭ Marketa Kochta/GER). Ŝi venkis en duopo kun Monica Seles (1998, Tokio), kun Martina Hingis (plurfoje), kun Barbara Schett kaj aliaj.

* **Duopa titolo** 16
* **Premio:** 3 584 662 US-$
* **Plej bona monda ranglista pozicio en solo:** 8. (20-a de novembro 2000)
* **Plej bona monda ranglista pozicio en duopo:** 1. (22-a de novembro 1999)

## Famo 
Kournikova ankaŭ estas fama al homoj, kiuj ne estas tenisaj ŝatantoj, kaj verŝajne ŝia granda reklamado ŝuldiĝas pli al ŝia beleco kaj malpli al ŝiaj ludkapabloj. Pluraj personaj rilatoj kiujn ŝi havis estis vaste kovritaj en la etgazetoj, kaj ŝiaj malkaŝantaj fotoj aperis en junularaj revuoj. Ŝi estis elektita kiel unu el la 50 plej belaj homoj en 1998 fare de revuo People, kaj ŝi ankaŭ ludis malgrandan rolon (kiel hotelestro) en la filmo *Me, Myself and Irene* ((2000), ĉefroliginte Jim Carrey.[eta|dekstra|Anna Kurnikova [Serviro|serviras]]
eta|maldekstra|Anna Kurnikova en 2002
eta|meza|300px|Anna Kurnikova en 2002

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo  

Kategorio:Tenisistoj de Rusio
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Naskiĝintoj la 7-an de junio
Ciceu-Giurgești

**Ciceu-Giurgești** [ĉiĉeŭ ĝurĝeŝtj] (hungare: **Csicsógyörgyfalva** [ĉiĉodjordjfalva]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Beclean. En 1910 ĝi havis 1 409 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 1 102 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre apartenas al ĝi Dumbrăveni.

En 2002 el parto de la tiama komunumo estis fondita la nova komunumo Negrilești. La ĉi-suba mapo montras ankoraŭ la iaman, pli grandan teritorion.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Ciceu-Giurgesti jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto, teritorio de 2002

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Galații Bistriței

**Galații Bistriței** [galacij bistricej] (hungare: **Galacfalva**, germane: *Heresdorf*) estas komunumo en Rumanio sude de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Albeștii Bistriței, Dipșa, Herina kaj Tonciu.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 006 loĝantojn (rumanoj); en 1992 660 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1345. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Galatii Bistritei jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO BN Albestii Bistritei 8.jpg|Preĝejo en Albeștii Bistriței

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Kékes

**Kékes** havas p

* **Kékes** estas la hungara nomo de la komunumo Chiochiş en Rumanio.

* **Kékes** estas la plej alta monto de Hungario.
Ilva Mică

**Ilva Mică** [ilva mika] (hungare: **Kisilva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 657 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 3 738 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kisilva apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Ilva Mica jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Căianu Mic

**Căianu Mic** [kəjanu mik] (hungare: **Kiskaján** [kiŝkajan]) estas komunumo en Rumanio norde de Beclean. En 1910 ĝi havis 929 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 552). Ĝia unua mencio skriba estas el 1456. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka vármegye*).

Administre apartenas al ĝi Dobric, Căianu Mare kaj Ciceu Poieni. Ĝis 2004 krome apartenis al ĝi Dobricel kaj Dumbrăvița, kiuj nun estas en la komunumo Spermezeu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Caianu Mic jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Chiochiș

**Chiochiș** [kjokiŝ] (hungare: **Kékes** [ke:keŝ]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Apatiu, Bozieș, Buza Cătun, Chețiu, Jimbor, Manic, Sânnicoară, Strugureni, Țentea.

Malpli ol sesono de la komunuma loĝantaro vivas en la sidejo Chiochiș; ĝi havas malpli da loĝantoj ol ĉiu el la vilaĝoj Bozieș kaj Jimbor, sed (kune kun Strugureni) situas centre ĉe la kuniĝo de pluraj vojoj, DJ 172A, DJ 172E kaj DC 24

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 082 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 750( rumanoj, 28 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kékes apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Emmy T. Karácsony, *Törökné*, *T. Karácsony* (19-a de aŭgusto 1896 – 24-a de junio 1980, Cluj-Napoca): pentristino, memuaristino.
* Iuliu Prodan (29-a de oktobro 1875 – 27-a de februaro 1959, Cluj): botanikisto.
* Zoltán Szilágyi V. (n. 23-a de junio 1951): grafikisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Dosiero: Chiochis jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_BN_Ciochis_1.jpg|Ortodoksa preĝejo en Chiochiș

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Șieuț

**Șieuț** [ŝieŭc] (hungare: **Kissajó**, germane: *Kleinschogen*) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 894 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 832. Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre apartenas al ĝi Lunca, Ruștior, Sebiș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Sieut jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Coșbuc (Bistrița-Năsăud)

**Coșbuc** [koŝbuk] (hungare: **Hordó**) estas komunumo en Rumanio norde de Năsăud. En 1910 ĝi havis 1 003 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 066 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1391. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

La komunumo Coșbuc konsistas nur el la samnoma vilaĝo. Iam apartenis al ĝi Bichigiu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* George Coșbuc (20-a de septembro 1866 – Bucureşti, 9-a de majo 1918), poeto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Cosbuc jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Cosbuc_Kirche.jpg|Preĝejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Leșu

**Leșu** [leŝu] (hungare: **Les** [leŝ]) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 679 loĝantojn (rumanoj); en 1992 3 130. En mezepoko ĝi estis rumana servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Lunca Leșului.

En la censo de 2002, 99,9 % de la loĝantoj, ĉiuj escepte de 2, deklaris sin etnaj rumanoj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Lesu jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Les

**Les** havas diversajn signifojn:
* *Les* estas la hungara nomo de la rumana vilaĝo Leşu en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Les estas komunumo en la Arana valo en Hispanio.
* Leş estas rumana vilaĝo en distrikto Bihor.

Vidu ankaŭ: LES
Rebrișoara

**Rebrișoara** [rebriŝŭara] (hungare: **Kisrebra** [kiŝrebra], germane: **Klein-Rebern**) estas komunumo en Rumanio 4 km oriente de Năsăud. Administre apartenas al ĝi Gerșa I, Gerșa II, Poderei.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 423 loĝantojn (rumanoj); en 1992 4987 (rumanoj, 4 % da hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1440. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). 
La teritorio de komunumo estas tre longa kaj mallarĝa: ĝi longas ĉirkaŭ 50 km, sed larĝas mezume malpli ol 3 km, la areo estas 136,87 km². Ĝi etendiĝas de la najbara komunumo Dumitra, centra en la distrikto, ĝis ĉi ties norda rando.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj
*Tibor Beder (6-a de marto 1938): pedagogo, publicisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Rebrisoara jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Chiuza

**Chiuza** [kjuza] (hungare: **Középfalva**, germane: *Mitteldorf*) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Beclean. En 1910 ĝi havis 1 403 loĝantojn (rumanoj); en 1992 870. Ĝia unua mencio skriba estas el 1242. Ĝi estis originale hungara-saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre apartenas al ĝi Mireș, Piatra kaj Săsarm.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*Ferenc Veress: (Sarkad, 16-a de novembro 1830 – Középfalva, 30-a de novembro 1894): agronomo, intendanto, pli juna frato de Sándor Veress.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Chiuza jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Jean-Baptiste Colbert

**Jean-Baptiste COLBERT**, en esperanto **Johan-Baptisto Kolberto** (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1619 – mortis la 6-an de septembro 1683) estis la ministro pri financoj de Francio ekde 1665 ĝis 1683, dum la reĝado de Ludoviko la 14-a. Li restis fama pro la plibonigo de la francaj manufakturoj, kaj pli ĝenerale ĉar li savis la francan ekonomion el probabla bankroto. Sed malgraŭ la penoj de Colbert, Francio kaj la Francoj fakte fariĝis pli malriĉaj, pro la ekscesa lukso de la reĝa kortego kaj pro la multaj militoj, kiuj okazis dum tiu periodo.dekstra|eta|250px|Jean-Baptiste ColbertEl inter la komercaj iniciatoj de Colbert, oni povas mencii la ekimportadon de vitro el Venecio kaj de teksaĵoj el Flandrio. Li ankaŭ fondis manufakturon de tapetoj en Beauvais, kaj estas rigardita kiel la kreinto de la franca komerca ŝiparo. La reformoj de Colbert favoris la aperon de merkantilismo, alinomita « kolbertismo » (*colbertisme*) en Francio kiel omaĝo al Colbert.

Colbert redaktis pli ol 150 ediktojn por reguli la tradiciajn profesiajn korporaciojn. Unu el tiuj ediktoj celis plibonigi la kvaliton de teksaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ludoviko la 14-a (Francio)
* Colbert (metroo de Lillo)
* Colbert - Hôtel de Région (Metroo de Marsejlo)

Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Ĉefministroj de Francio
IRK

**IRK** havas plurajn signifojn:

***irk** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Internacia respondkupono**

* Neformale, oni uzas la mallongigon ankaŭ ofte por indiki la Internacian Ruĝan Krucon, kiu fakte ampleksas du organizaĵojn:
** la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco (IKRK), 25-membra komisiono havaanta unikan aŭtoritaton sub internacia humaneca juro por protekti la vivon kaj dignon de la viktimoj de internaciaj kaj internaj militoj
** La Internacia Federacio de Societoj de Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento (IFRK)m konfederacio de 189 membraj landaj societoj agantaj antaŭ, dum kaj post katastrofoj kaj sankrizoj subtene de la homoj afliktitaj de tiuj krizoj

s
Magura

**Magura** povas esti:

* diversaj montoj en Slovakio:

* domaro en Slovakio:
** parto de Hriňová, vidu Magura (Hriňová),
** parto de Oščadnica, vidu Magura (Oščadnica);

* mallongigite:
** Oravická Magura, geomorfologia subtutaĵo,
** Oravská Magura, geomorfologia tutaĵo,
** Spišská Magura, geomorfologia tutaĵo,
** Malá Magura, geomorfologia subtutaĵo de Strážovské vrchy,
** Červená Magura, monto en Malaltaj Tatroj,
** Kľačianska Magura, monto en Malgranda Fatro,
** Kurčinská Magura, monto en Ľubovnianská vrchovina,
** Ľupčianska Magura, monto en Malaltaj Tatroj,
** Malá Magura, monto en Malá Magura (Strážovské vrchy),
** Orlovská Magura, monto en Ľubovnianská vrchovina,
** Stebnícka Magura, monto en Busov.

* meteorito, kiu falis proksime de Námestovo, malkovrita en 1840, vidu Magura (meteorito)

## Vidu ankaŭ
*Măgura
*Karpataj montarbaroj
Major

La gloso **Major** povas signifi, inter aliaj:

*Hungara nomo de Maieru loko en Rumanio;
*Angladevena familinomo
*majoro, milita oficiro
Maieru

**Maieru** [majeru] (hungare: **Major**, germane: **Maier**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Anieș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 125 loĝantojn (rumanoj); en 1992 7 186.

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1440. En mezepoko ĝi estis saksa-rumana vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, departemento Beszterce-Naszód.

Maieru estas ĝemela kun Nort-sur-Erdre en Francio.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj
*grafo Domonkos Zichy (? , 21-a de julio 1808 – ? , 1879): rom-katolika episkopo tie loĝis ekde ĉirkaŭ 1859.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto

Dosiero: Maieru jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Karlo la 2-a (Anglio)

eta|dekstra|250px|Karlo la 2-a de Anglio
**Karlo la 2-a** (anglalingve *Charles II of England*) (naskiĝis la 29-an de majo 1630 – mortis la 6-an de februaro 1685), estis la reĝo de Anglio, de Skotio kaj de Irlando ekde la 30-a de januaro 1649 (jure) aŭ la 29-a de majo 1660 (fakte) ĝis sia morto. Lia patro, Karlo la 1-a, estis ekzekutita en 1649, post la angla enlanda milito. La monarkio estis tiam forigita, kaj Britio fariĝis unuiĝinta respubliko estrata de Oliver Cromwell, la Lord Protector. En 1660, iomete post la morto de Cromwell, la monarkio estis restarigita de Karlo la 2-a.

Male de lia patro, Karlo la 2-a estis sufiĉe talenta por regi la Parlamenton : li estas tial ofte rigardata kiel unu el la plej grandaj reĝoj de Anglio. Dum lia reĝado disvolviĝis la du ĉefaj anglaj politikaj partioj, Whig kaj Tory. Tiu reĝo estis fama pro siaj multaj eksteredzaj gefiloj, el kiuj li agnoskis dekkvar. Kelkfoje alinomita la **Gaja Monarko** (*Merry Monarch*), Karlo la 2-a estis grava patrono de arto, kaj estis pli tolerema ol la plimulto el siaj antaŭuloj.

Per sia konvertiĝo al katolikismo sur sia mortlito, Karlo la 2-a fariĝis la unua katolika reĝo de Anglio ekde la morto de Maria la 1-a en 1558. Antaŭ ol morti, la reĝo firme subtenis sian posteulon, Jakobo la 2-a, kiu estis ankaŭ katolika.

## Vidu ankaŭ 
*Krono de Sankta Eduardo

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
Kategorio:Stuartoj
Kategorio:Princoj de Kimrio
Traktato de Aachen

*La **traktato de Akeno de 1668** haltigis la militon de Devolucio inter Francio kaj Hispanio.
*La **traktato de Akeno de 1748** haltigis la Sukcedan Militon de Hispanio.
*La **traktato de Akeno de 2019** plifortigis la franc-germanan kunlaboradon.
Măgura Ilvei

**Măgura Ilvei** [məgura ilvej] (hungare **Magura**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 420 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 405. Ĝia unua mencio skriba estas el 1808. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Arșița.

Ĝis la  apartenis al ĝi ankaŭ Poiana Ilvei, nun aparta komunumo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Dariu Pop (16-a de aprilo 1887 – Cluj, 20-a de marto 1965): rumana komponisto, orkestrestro, folkloristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Magura Ilvei jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Traktato de Akeno (1668)

La **Traktato de Akeno** de la 2-a de majo 1668 haltigis la militon de Devolucio inter Francio kaj Hispanio. Ĝi estis traktita de triobla alianco enhavinta Anglion, Nederlandon kaj Svedion.

Laŭ la teksto, Francio povis konservi grandan parton de okcidenta Hispana Nederlando, interalie dekdu fortigitaj urboj (inkluzive de Lille), sed devis redoni Franĉ-Konteon al Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Milito de Devolucio
* Ludoviko la 14-a (Francio)

Aachen 1668
Kategorio:1668
Statiko

[eta|Statika diagramo de fortoj en [Trabo (arkitekturo)|trabo.]]
**Statiko** estas fako de fiziko pri fizikaj sistemoj en statika ekvilibro, tio estas en stato, kie la relativaj pozicioj de subsistemoj ne varias tra tempo, aŭ kie la komponantoj kaj strukturoj estas senmovaj sub la ago de eksteraj fortoj de ekvilibro. En statika ekvilibro, la sistemo estas aŭ senmova aŭ movanta kun konstanta rapido.

Per la dua leĝo de Neŭtono pri movado, tiu ĉi situacio implicas ke la neta forto kaj la neta tordo sur ĉiu korpo en la sistemo estas nula, signife ke por ĉiu forto priaganta membron devas esti egala kaj mala forto. De tiu ĉi limigo, tiaj grandoj kiaj streĉo aŭ premo povas deriviĝi. La kondiĉo ke la neta forto egalas nulon sciiĝas kiel "la unua kondiĉo de ekvilibro", kaj la kondiĉo ke la neta tordo egalas nulon sciiĝas kiel "la dua kondiĉo de ekvilibro". Vidu artikolon: statika determinanto.

Statiko estas plene uzata en la analizo de strukturoj, ekzemple en arĥitektura inĝenierado kaj struktura inĝenierado. Fortiko de materialoj estas rilata fako de meĥaniko kiu dependas peze de aplikado de statika ekvilibro.

Hidrostatiko, ankaŭ sciata kiel fluida statiko, estas la studo de fluidoj senmovaj. La karakteristiko de iu ajn fluido senmova estas, ke fortoj sur iu ajn partiklo en la fluido estas samaj laŭ ĉiuj direktoj. Se forto ne estas egala la fluido movas en la direkton de la rezulta forto. Tiu ĉi koncepto estis unue formulita en ete etendita formo de la franca matematikisto kaj filozofo Blaise Pascal en 1647 kaj poste sciiĝis kiel la leĝo de Pascal. Tiu ĉi leĝo havas multajn gravajn aplikaĵojn en hidraŭliko. Galileo Galilei ankaŭ estis grava patro de hidrostatiko.

En ekonomiko, "statika" analizo havas substance la saman signifon kiel en fiziko. De la tempo de *Foundations of Economic Analysis (Fundamentoj de Ekonomika Analizo)* (1947), la fokuso estas sur "kompara statiko", t.e. la komparo de unu statika ekvilibro al alia, kun malmulta aŭ nenia diskuto pri la procezo okazanta inter ili ;ndash; alia ol noti la ekzogenajn ŝanĝojn kiuj kaŭzis la movadon.

## Vidu ankaŭ 
* meĥaniko
* solida meĥaniko

## Eksteraj ligiloj 
* Statiko por robotiko 
* Senkosta surreta lernolibro pri "Structural elements" (strukturaj elementoj) kun ĉapitro pri statiko 


Kategorio:Inĝenierarto
AAD

**AAD** havas plurajn signifojn:

***aad** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***AAD** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **aad16**, **AAD16**, **0xaad**, **0xAAD**, **0aadh**, **0AADh**) egalas al dekuma nombro 2733.
***Armilo de amasa detruo**
Hugo Junkers

**Hugo JUNKERS** (n. 3-an de februaro 1859 en Rheydt; m. 3-an de februaro 1935 en Gauting) estis germana inĝeniero kaj entreprenisto.

Li vizitis la urban lernejon en Rheydt, la nunan Hugo-Junkers-gimnazion. Li studis ekde 1878 ĉe la Teknika Altlernejo Charlottenburg, Karlsruhe kaj Aachen. Inter 1888-1893 laboris ĉe "Dessauer Continental-Gasgesellschaft". Li evoluigis en *1892 la unuan kontraŭmovan motoron kun Wilhelm von Oechelhäuser.

En 1895 fondis li la firmaon "Junkers & Co" en Dessau por produkti akvovarmigajn aparatojn. Inter 1897-1912 agadis kiel profesoro ĉe RWTH Aachen.

Lia entrepreno produktis en 1915 la unuan tutmetalan aviadilon, J1, en 1919 la unuan pasaĝeran aviadilon F13.

Li fondis en 1921 la "Abteilung Luftverkehr der Junkerswerke", kiu pli poste iĝis parto de Lufthansa.

Ekde 1933, la nazioj devigis lin transdoni la patentojn kaj la akciojn al la germana Imperio.

Hugo Junkers havas nun muzeon en Dessau, kie li plej ofte agadis.

## Eksteraj ligiloj 
* www.junkers.de
* Technikmuseum Hugo Junkers
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/JunkersHugo/index.html 

Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Milito de Devolucio

eta|dekstra|250px|Ludoviko la 14-a kun lia armeo en Flandrio. Fone, la konkeritaj urboj
La **milito de Devolucio** estis milito inter la Francio de Ludoviko la 14-a kaj habsburga Hispanio ekde la 24-a de majo 1667 ĝis la 2-a de majo 1668. La bataloj ĉefe okazis en Hispana Nederlando. La milito de Devolucio ĉesiĝis per la traktato de Aachen, kiu konfirmis partan francan venkon.

## Kaŭzoj 
En 1665 mortis la onklo kaj bopatro de Ludoviko, Filipo la 4-a de Hispanio. Tiuokaze depostulis la franca reĝo la heredan rajton de sia edzino, Maria Teresa de Hispanio : li deziris akiri almenaŭ parton de la heredaĵo, precipe en Hispana Nederlando. Ludoviko la 14-a bazigis sian peton sur malnova kutimo de Brabanto, la rajto de « devolucio », laŭ kiu gefiloj el la unua edziĝo (eĉ filinoj) ĉiam havis superrangecon super la gefiloj de postaj edziĝoj (eĉ filoj): la unua filino de Filipo la 4-a (Maria Teresa) devis do superi lian unuan filon (el dua edziĝo), la novan reĝon Karlon la 2-a. Plie, tiu ĉi estis fakte nur juna kaj degenerita infano, kaj sia patrino Mariano de Aŭstrio devis plenumi regentadon. La regentino tuj forpuŝis la francan depostulon, kaj Ludoviko ekpretigis armeon : tiel komenciĝis la milito de Devolucio (1667-1668).

## Disvolvado 
La militistaj reformoj faritaj de la reĝo estis jam preskaŭ finpretigitaj, kaj Ludoviko esperis do ankaŭ testi la bonefikecon de siaj novaj regimentoj. La plej moderna reformo estis la starigo de seninterrompa armeo : profesiaj militistoj, kiuj estis ĉiam disponeblaj, ricevis trejnadon, disciplinon kaj stabilan salajron. Tiu nova armeo da 70.000 militistoj invadis Hispanan Nederlandon kaj sekve aneksis Franĉ-Konteon. Hispanio ne havis sufiĉan tempon por reagi, kaj ne povis defendi. La venko de Francio ŝajnis kompleta, sed Nederlando, norde de Hispana Nederlando, je nun rigardis sin kiel minacita pro la proksima ĉeesto de la Francoj.

Ekde 1668, Nederlando alianciĝis kun Anglio kaj Svedio kontraŭ Ludoviko la 14-a, por plirapidigi la finon de la milito. Dum la paca traktado en Aachen, la franca reĝo devis do malgravigi siajn kondiĉojn : laŭ la traktato de Aachen, Francio konservis grandan parton de okcidenta Hispana Nederlando, interalie dekdu fortigitaj urboj (inkluzive de Lille), sed redonis Franĉ-Konteon al Hispanio. Ludoviko la 14-a furioziĝis pri la malfideleco de Nederlando des pli, ke li antaŭe ĉiam helpis la Nederlandojn, ekzemple per militista interveno dum la Dua Angla-Nederlanda Milito en 1666. Tiu elrevigo tamen ne fuŝis la gravan feston *Grand Divertissement Royal* (« Granda Reĝa Amuzo ») en 1670, kiun la reĝo organizis por celebri sian triumfon.

## Vidu ankaŭ 
* Ludoviko la 14-a (Francio)

Devolucio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Konfliktoj en 1660-1669
Kategorio:1667
Kategorio:1668
Armilo de amasa detruo

eta|dekstra|300px|La simboloj de nuklea, biologia kaj toksa danĝeroj estas rekonigebla signo de la tri plej letalaj amasaj armiloj

***Armilo de amasa detruo*** (AAD) estas armilo (nuklea, biologia, kemia, aŭ radiologia) intencita por mortigi amason da homoj, multe pli ol per ordinaraj armiloj. Diversaj difinoj ofte inkluzivas la ideojn ke tia armilo afliktis sendistingante kaj superŝutas la lokan respondeblecon.

La esprimo unue burĝonis en 1937, okaze de la bombado de Guernica en Hispanio, kiu mirfrapis kaj teruris per sia violento. Oni daŭre aŭdis ĝin kiam la du unuaj atombomboj trafis Hiroŝimon kaj Nagasakon dum la Dua mondmilito kaj ĝi estis kutima dirmaniero priparolante la supozitaj armiloj kiujn posedis Sovetunio kaj Usono dum la Malvarma milito por fortimigi unu la alian. Tamen la esprimo vere disvastiĝis en populara kulturo kiam ĝi fariĝis la ĉefa preteksto por la Iraka invado (la t.n. 3-a Golfa milito) fare de la usona armeo, kiu poste riveliĝis malvera.

## Kontrolo kaj uzado 
La disvolvado kaj uzado de ĉi tiaj armiloj estas regita de internaciaj konvencioj kaj traktatoj, kvankam ĉiu lando ne estas ratifata ilin:

* Parta Traktato de Malpermeso de Nuklea Provo 
* Traktato de Nuklea Nemultigo 
* Traktato pri abolo de nukleaj armiloj 
* Plena Traktato de Malpermeso de Nuklea Provo 
* Konvencio pri Biologiaj kaj Venenaj Armiloj 
* Konvencio pri Biologiaj Armiloj 
* Konvencio pri Kemiaj Armiloj 

En 1996, la Internacia Kortumo de Justeco konsile opiniis pri la uzo kaj minaco de nukleaj armiloj. La deklaro estas atorita, sed ne aŭtoritata, sed ne lege deviga. Ĝi deklaris, ke la uzo da forto ekster tio priskribita en Artikolo 2, Paragrafo 4 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj aŭ kiu ne sekvas ĉiujn kondiĉojn de Artikolo 51 estus kontraŭleĝa.
* http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471 
* http://www.monde-solidaire.org/spip/article.php3?id_article=2295 

## Vidu ankaŭ 
* Kemia milito
* Malarmado
Miceștii de Câmpie

**Miceștii de Câmpie** [miĉeŝtij de kımpie] (hungare: **Mezőkecsed** [mezokeĉed]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 757 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 411 (rumanoj, 4 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1329. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre apartenas al ĝi Fântânița kaj Visuia.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Micestii de Campie jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Krupp

**Krupp** estas nomo de germana industria familia dinastio de la 19-a kaj 20-a jarcentoj, kiuj konstruis, evoluigis la **Krupp-konzernon** al la dua plej granda entrepreno de Eŭropo. Tiu entrepreno fisiis kaj agadas kiel ThyssenKrupp AG.

La Krupp-familio - kun escepto de tempo de la Vajmara Respubliko - estis forte kunligita al la germanaj registaroj de Vilhelmo la 1-a ĝis Konrad Adenauer.

La dinastio:
# Friedrich Krupp (1787-1826), fondinto
# Alfred Krupp (1812-1887), "kanon-reĝo"
# Friedrich Alfred Krupp (1854-1902), edziĝis al Margarethe Krupp
# Bertha Krupp (1886-1957), edziniĝis kun Gustav Krupp von Bohlen und Halbach (1870-1950)
# Alfried Krupp von Bohlen und Halbach (1907-1967), la "lasta Krupp"
# Arndt von Bohlen und Halbach (1938-1986) (abdikis pri heredaĵo al Fondaĵo Alfried Krupp von Bohlen und Halbach 1966)

Pluaj gravaj familianoj:
* Arthur Krupp (1856-1938) en Berndorf

## Literaturo 
* Lothar Gall: *Krupp im 20. Jahrhundert*. 2002, Siedler Verlag. ISBN 3886807428
* Lothar Gall: *Krupp*. 2000, Siedler Verlag. ISBN 3886805832
* Diana M. Friz: *Die Stahlgiganten*. 1990, Ullstein TB-Verlag. ISBN 354834691X
* William Manchester: *Krupp*. 1968, Kindler Verlag. ISBN B0000BSHGF
* Frank Stenglein: *Krupp - Höhen und Tiefen eines Industrieunternehmens*. 1998, München / Düsseldorf. ISBN 3430187621 (Sehr kruppfreundlich)
* Peter Märthesheimer, *Krupp oder Die Erfindung des bürgerlichen Zeitalters*, 2002, WDR Hörspiel (zwar fiktiv, dennoch empfehlenswert)
* Rother, Thomas: *Die Krupps - durch fünf Generationen Stahl*. 2003, Bastei Lübbe. ISBN 3404615166

## Vidu ankaŭ 
* Berthold Beitz


Kategorio:Entreprenoj en Essen
Kategorio:Nobelaj familioj
Kategorio:Koncentrejo Aŭŝvico
Kategorio:Holokaŭsto
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1881
Kategorio:Armea-industria komplekso
Mnemozino

Laŭ helena mitologio, **Mnemozino**, el gr. Μνημοσύνη *memoro*, ŝi estis titanino kaj personigis la memoron. Amata de Zeŭso, ŝi estis patrino de la naŭ Muzoj: Kaliopo koncernanta la heroan poezion; Klio, la historion; Polimnio, la lirikan poezion; Eŭterpo, la muzikon; Melpomeno, la tragedion; Talia, la komedion; Terpsiĥoro, la dancon; Uranio, la astronomion kaj Erato, la elegion.eta|dekstra|250px|Mnemozino
## Vidu ankaŭ 
* Mnemonikaĵo

Kategorio:Partneroj de Zeŭso
Kategorio:Titanoj
Monor (Bistrița)

**Monor** (hungare: **Monorfalva**, germane: *Mindendorf*) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 398 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 109 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. En mezepoko ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Gledin.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Dosiero: Monor jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Dumitra

Dumitra estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Dumitra (Sântimbru) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Dumitra (Bistriţa-Năsăud) estas vilaĝo en Distrikto Bistriţa-Năsăud.
Ilva Mare

**Ilva Mare** (hungare: **Nagyilva**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 3 889 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ukrainoj, ciganoj); en 1992 2 561 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1552. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre apartenas al ĝi Ivăneasa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Ilva Mare jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Milaș

**Milaș** [milaŝ] (hungare: **Nagynyulas** [nadj-njulaŝ]) estas komunumo en Rumanio sude de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Comlod, După Deal, Ghemeș, Hirean kaj Orosfaia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1491 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1017 (rumanoj).
En la censo de 2002 la 1.559 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

Kompare, nur 53 (3,4 %) deklaris la hungaran sia precipa lingvo, neniu la ciganan. La hungaroj vivis precipe en *Comlod* kaj *Orosfaia*.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1315. Ĝia hungara loĝantaro pereis en la 17-a jarcento. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Iuliu Hossu (1885–1970): kardinalo, batalanto por rumanigo de Transilvanio.
* Ilka Kilyén (1954): aktorino.
* Lucia Piso (10-a de aprilo 1914 – Cluj, 3-a de februaro 1972): pentristino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Milas jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Rebra

**Rebra** (hungare: **Nagyrebra**, germane: **Gross-Bebern**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Năsăud. En 1910 ĝi havis 1 573 loĝantojn (rumanoj ; en 1992 2 932 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1440. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Rebra jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Satu Nou (Mișca)

**Satu Nou** [satu noŭ] (hungare: **Simonyifalva** [ŝimonjifalva]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Chișineu-Criș. Administre ĝi apartenas al Mișca

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 484 loĝantojn (hungaroj, germanoj), en 1992 898 (rumanoj, 93 % hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Arad (reĝa departemento)*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Erzsébet Brittich (n. 19-a de oktobro 1953): instruistino, kantorino, amatora belartistino.
* Imre Simonyi (14-a de septembro 1920 – 10-a de februaro 1994): poeto.
* János Matekovics (n. 3-a de septembro 1939 - Sfântu Gheorghe, 26-a de aŭgusto 2012): ĵurnalisto, redaktoro, verkisto, tradukisto.
* István Hürkecz (n. 5-a de aprilo 1952): tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad