open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krado (signo)

**Krado** estas nomo de la signo # sur la klavo de la komputila aŭ telefona klavaro. Ĝenerale ĉi tiu simbolo servas por indiki numeron (precipe en Usono, ekz-e  = «La 5a simfonio»), kaj en Unikodo ĝi same nomiĝas — «numera signo» (). Ĉar la angla konfuzas numerojn kaj nombrojn, oni iam uzas la signon kalembure, por indiki kardinalan nombron: #*A* por signi la nombron de elementoj de aro *A* (en alia notacio: |*A*|). Ĝi povas esti uzata por skribi kradvortojn.

Oni ne konfuzu ĉi tiun simbolon kun la signo dieso, por kiu en Unikodo ekzistas la aparta signo ♯ (Unicode U+266F).

Kategorio:Simboloj
Baciro Dabó

**Baciro Dabó** (naskiĝis la 12-an de marto 1958, pafmortigita la 5-an de junio 2009) estis politikisto en la okcident-afrika ŝtato Gvineo Bisaŭa. Li konsideriĝis esti proksima alianculo de la ŝtata prezidanto João Bernardo Vieira, estis ministro pri teritoria administrado kaj estis kandidato en la prezidanta baloto de junio 2009. Uniformitaj ŝtataj dungitoj sturmis en lian privatan domon kaj pafis plurfoje al li. Ŝtataj instancoj sekve pravigis la atencon per la supozo ke li estas unu el pluraj planintoj de ŝtata puĉo.

Paralele, ankaŭ la eksa ministro pri defendo Hélder Proença estis pafmortigita sur strato inter la urboj Bula kaj Bisaŭo, kune kun sia ŝoforo kaj persona gardisto.

La Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj plej forte kondamnis la murdojn de Dabó kaj Proença la 9-an de junio 2009. Kaj la Unuiĝintaj Nacioj kaj la Afrika Unio tamen rekomendis daŭrigi la prezidantan baloton laŭplane.

Kategorio:Politiko de Gvineo Bisaŭa
Wulfred

**Wulfred** (m. la 24-an de marto 832) estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, de 805 al sia morto.

## Familio kaj frua vivo 
Wulfred verŝajne devenis de riĉa familio de Middlesex (nun plejparte en Granda Londono). Li iĝis ĉefdekano de Canterbury.

## Ĉefepiskopo 
En 805 li sekvis Aethelhard kiel ĉefepiskopo de Canterbury post ties morto. Li formale konsekriĝis la 3-an de aŭgusto 805.

Li kverelis kun Coenwulf, reĝo de Mercia kaj la plej potenca reganto de suda Anglio: en 808 la papo diris al Karolo la Granda ke Coenwulf ankoraŭ ne faris pacon kun Wulfred. Tamen ŝajnas ke la kverelo ĉesis ne post la fino de 809, ĉar de 809 al 815 Wulfred kaj Coenwulf engaĝiĝis en serio de transdonoj de bienoj.

En 814, akompanata de Wigberht, episkopo de Sherborne, Wulfred iris al Romo, eble por diskuti kun la papo disputojn pri reĝaj rajtoj rilate monaĥejojn. Anglosaksaj reĝoj longe superis monaĥejojn, nomumis abatojn kaj abatejojn, kaj aprobis iliajn regulojn, sed la eklezio ekpretendis tiajn rajton. Pro akra disputo pri tiuj rajtoj Coenwulf plurajn jarojn senigis Wulfred de lia ĉefepiskopeja aŭtoritato, sed li regajnis tion nepost 825.

Ĉirkaŭ 820 Coenwulf devigis Wulfred transdoni grandan sumon da mono kaj riĉan bienon por akiri la rajton superi plurajn monaĥejojn. Malgraŭ tio la disputo daŭris, kaj prokrastis ĝis 822 la kronadon de Ceolwulf la 1-an, kiu en 821 sekvis Coenwulf kiel reĝo de Mercia. En 823 Ceolwulf detroniĝis kaj Beornwulf iĝis reĝo de Mercia. Tiu estris konsilion kie estis decidate ke Wulfred rajtas regi la monaĥejojn kiuj okazigis la kverelon. Cwenthryth, filino de Coenwulf kaj abatino de monaĥinejoj en Winchcombe kaj Thanet, pagis kompenson al Wulfred.

En 825 Egbert, reĝo de Wessex, venkis Beornwulf kaj ekdominis Kent. Li kaj Wulfred ne ĝuis amikajn rilatojn, verŝajne ĉar ili kverelis pri rajtoj rilate monaĥejojn.

Wulfred havis monfarejon ĉe Canterbury. Li estis la unua ĉefepiskopo de Canterbury kies portreto aperis sur moneroj.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Canterbury
Rothenfluh

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rothenfluh datiĝas el la jaro 1196 kiel *Rotenfluo*.

Prahistoria sunkalendaro sur la *Roten Fluh* indikas, ke la regiono estis jam frue loĝata. De la romia epoko en Rothenfluh ne estis trovitaj restaĵoj. En la frua mezepoko en Rothenfluh tamen ekzistis kvin setlejoj, nome *Hendschikon*, *Werdlingen*, *Loglingen*, *Holwingen* kaj *Gastwingen*. Dum kvar el ili estis forlasitaj, Loglingen fariĝis la kerno de la posta vilaĝo Rothenfluh.

En la jaro 1525 Rothenfluh estis unu el la unuaj paroĥoj de la bazela kamparo, kiu reformaciiĝis. La vilaĝo en tiu-ĉi tempo estis centro de la anabaptistoj. En la jaro 1545 la vilaĝo fariĝis posedaĵo de la urbo Bazelo, kiu atribuis ĝis al la voktejo Farnsburg. La regado de la urbo ĉesis en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio kaj reinstaliĝis per la restaŭracia konstitucio en la jaro 1814. Post la Bazela Kantondisiĝo de la jaro 1832 la komunumo fariĝis en la jaro 1833 parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara. (La historiaj informoj baziĝas sur libera traduko el la germanlingva vikipedio)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rothenfluh

Kategorio:Sissach (distrikto)
Wiglaf (Mercia)

eta|dekstra|Kripto en la preĝejo de Repton, kie entombiĝis Wiglaf (19-jarcenta gravuraĵo)
**Wiglaf** (m. verŝajne en 839) estis reĝo de Mercia, Anglio de 827 ĝis 829 kaj denove de 830 ĝis sia morto.

## Deveno 
Wiglaf probable apartenis al la reĝa familio de Mercia, sed pri lia deveno ne restas certaj informoj.

## Regado 
Li altroniĝis en 827. En 829 Egbert, reĝo de Wessex, invadis Mercia kaj forpelis Wiglaf. Laŭ la Anglosaksa Kroniko, Wiglaf regajnis la regnon en 830, verŝajne kiel sendependa reĝo, ne reganto sub la reĝo de Wessex. Eblas ke li pligrandigis la limojn de Mercia: la regio ĉirkaŭ la meza parto de la Tamizo, antaŭe okupita de la *Gewisse* kies teritorio evoluis en Wessex, estis parto de Mercia dum lia regado. Ĉarto priskribas la reĝon de Essex kiel "ministro" de Wiglaf: antaŭe Essex agnoskis la reĝo de Mercia kiel superulo, sed Mercia perdis influon tie - la ĉarto sugestas la reĝo de Essex denove omaĝis al tiu de Mercia. Londono, kie Egbert antaŭe posedis monfarejon, estis dominata de Wiglaf.

En 836 li okazigis konsilion de episkopoj kaj nobeloj: la ĉefepiskopo de Canterbury ĉeestis, kune kun pluraj episkopoj el Wessex.

Wiglaf mortis probable en 839. Li entombiĝis en Repton.

Wigmund, filo de Wiglaf, aŭ mallonge sekvis lin kiel reĝo de Mercia aŭ mortis antaŭ sia patro (eble post esti kunreĝo).

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Mercia
Kategorio:Mortintoj en 839
Tubkal

dekstra|eta|200ra|Ĝebel Tubkal
**Tubkal** (ankaŭ *Ĝebel Tubkal*, arabe توبقال) estas la plej alta monto de la Atlasa Montaro en nordokcidenta Afriko, Maroko, kaj de tiu lando. Ĝi altas 4167 m, situas 63 km sude de la urbo Marakeŝo, en la Nacia Parko Tubkal.

La monto kuŝas inter disfalita, roka ĉirkaŭo, inter similaj montoj kaj pintoj. Vintre neĝas tie, pro tio oni uzas ĝin por vintraj sportoj. La neĝo ĉiujare degelas plej malfrue komence de la varma monato.

Ĝi estas facile grimpebla kaj oni povas vidi super Maroko kaj sude oni povas vidi eĉ la Saharon, okaze de bonaj veterkondiĉoj. Elirejo por la montogrimpado estas la berbera vilaĝo **Imlil** (en alto de 1740 m), kie finiĝas vojo el Marakeŝo.

## Aliaj projektoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej altaj montoj de ĉiu lando

Kategorio:Geografio de Maroko
Kategorio:Montoj en Maroko
Beornwulf (Mercia)

**Beornwulf** (m. 825) estis reĝo de Mercia, Angli ekde 823.

## Deveno 
Lia patro estis Beorhtweald (m. 796), kiu estis nobelo de Mercia.

## Ĉartoj 
Viro nomata Beornwulf atestis ĉarton de Coenwulf, reĝo de Mercia, en 812, kaj ĉarton de reĝo Ceolwulf la 1-a en 823.

## Regado 
En 823 Ceolwulf detroniĝis kaj Beornwulf iĝis reĝo. Ĉirkaŭ tiun jaron Mercia konkeris Powys sed ne certas ĉu Beornwulf jam estis reĝo.

Li interesiĝis pri ekleziaj aferoj. Li rekonstruis la abatejon de Gloucester, kaj estris sinodojn en 824 kaj 825 kune kun Wulfred, ĉefepiskopo de Canterbury.

En 825 li atakis Wessex sed, ĉe Ellandun en Wiltshire, estis tute venkata de Egbert. La batalo finis la Mercia-n dominon de suda Anglio. East Anglia profitis de la malvenko de Beornwulf por ribeli kontraŭ Mercia: Beornwulf estis mortigata dum siaj klopodoj subpremi la ribelon.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Mercia
Kategorio:Mortintoj en 825
Viverno

La **viverno** estas legenda kunflugila reptilia kreaĵo kiu havas du krurojn, ofte trovata en mezepoka heraldiko. La vorto devenas el Meza Angla *wyvere*, el Antikva Nordfranca *wivre*, kio signifas "vipero".200ra|eta|dekstra|Anĝeloj tralancas vivernon *Liber Floridus*, 1448Oni rigardas la vivernon kiel tipon de drako. Vivernoj norme estas portretataj kiel dukruraj kaj duflugilaj drakoj. Kelkfoje ĝiaj flugiloj havas aglan ungegon ĉe la pintoj. Ĝia cetera aspekto povas varii, ekzemple havi ŝpatan voston aŭ voston serpentecan.

## Vidu ankaŭ 
* Grifo
* Drako
* Hipogrifo
* Mantiĥoro

Kategorio:Mitaj hibridoj
Kategorio:Heraldikaj bestoj
Kategorio:Drakoj
Sokora troglodito

La **Sokora troglodito** (***Troglodytes sissonii***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi estas endemia de la insulo Sokoro, Meksiko. Ĝi estis iam lokita en la genro *Thryomanes* sed ĝi estis translokita al *Troglodytes* konsiderinte "kutimojn, kanton, plumaron, ktp" kaj pro biogeografio kaj analizoj de DNA.

Ili estas ĝenerale brunaj kaj malgrandaj kiel la aliaj trogloditoj.

Ties natura biotopo estas la tropika arida arbustejo de *Croton masonii*-nopaloj kaj foje la pli humidaj arbaroj. Ŝajne ili preferas tiun vivejon, limigante sian eston al ĉirkaŭ 600 m kvankam ĝi teritorias tra la tuta insulo.

La ĉefaj limigitaj faktoroj estas habitatodetruado pro sovaĝitaj ŝafoj kaj predado fare de liberaj katoj. En 1953 oni konstatis, ke ĝi estas maltimida. Tamen la IUCN ne konsideras ĝin minacata, ĉefe kompare al la pli grandaj birdoj de Socorro, estas ne malbone konsiderata kaj restas inter la plej komunaj lokaj birdoj.

## Notoj 
## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International (BLI), 2004, 21845, Troglodytes sissonii, 27a Julio 2007.
* Brattstrom, Bayard H. & Howell, Thomas R. (1956): The Birds of the Revilla Gigedo Islands, Mexico. *Condor* **58**(2): 107-120.  PDF plena teksto  DjVu plena teksto 
* Howell, Steven N.G. & Webb, Sophie (1995): *A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America*. Oxford University Press, Oxford & New York. ISBN 0-19-854012-4
* Martínez Gómez, Juan E.; Barber, Bruian R. & Peterson, A. Townsend. (2005): Phylogenetic position and generic placement of the Socorro Wren (*Thryomanes sissonii*). *Auk* **122**(1): 50–56. [Angla kun hispana resumo] DOI:10.1642/0004-8038(2005)122[0050:PPAGPO]2.0.CO;2 PDF plena teksto 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Paszab

**Paszab** [pasab] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Ibrány (kaj Nagyhalász).

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1280
* Poŝtkodo: 4475
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Paszab situas sur ebenaĵo, Tiso preterfluas, laŭ traira flankovojo, laŭ etfervojo Nyíregyháza-Balsa. La vilaĝo kontaktiĝas kun Tiszabercel. Ibrány troviĝas 6, Tokaj 24, Dombrád 25, Nyíregyháza 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1241 en formo *"Beel-Paszab"* dum invado de la tataroj. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon kaj tenis la fronton laŭ Tiso. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1795, turo alkonstruiĝis en 1851, renoviĝis en 1889
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Marokulturo

[eta|dekstra|Akvo,- marokulturo por bredado de [salmoj antaŭ Vestmanna/Ferooj]]
La akvokulturo en maro estas nomata **marokulturo** aŭ *marikulturo*. Marokulturo okupiĝas pri kontrolita, planita kultivado, bredado de maraj organismoj. La kulturado okazas plej ofte en limigitaj areoj, dividitaj ekz. per kaptoreto de aliaj partoj de la maro.

Eknomie gravas la bredado de salmoj, konkoj (ostroj, mituloj), kultivado de diversaj mikro- kaj makroalgoj. La algoproduktado servas nutrobazon por plantidoj aŭ por gajnado de agaragaro, kosmetikaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Algokulturo
* Fiŝbredado
* Konkobredado
* Mitulbredado
* Ostrobredado

Kategorio:Akvokulturo
Kategorio:Maro
David Rothkopf

**David J. ROTHKOPF** (la 24-an de decembro 1955) estis altnivela kunlaboranto pri internacia komerco ("*Deputy Undersecretary*") en la unua registaro de Bill Clinton.

Rothkopf estas membro de la Fonduso Carnegie por Internacia Paco, "penso-instituto" (*think tank*) pri internacia politiko. Li estas multe konata kiel aŭtoro de elinternaj artikoloj pri politikaj kaj ekonomiaj elitoj kiel ekzemple en *Foreign Policy*.

## Verkoj 
* "*Running the World; The Inside Story of the National Security Council and the Architects of American Power*“, Public Affairs, New York
* "*Superclass: The Global Power Elite and the World They Are Making*". (komparu artikolon ĉe globalpolitician.com ; germane: "*Die Super-Klasse. Die Welt der internationalen Machtelite"*, Riemann Verlag, München)

## Eldiro pri internacia lingvo 
En Esperanto-rondoj oni kelkfoje citas el lia artikolo "*In Praise of Cultural Imperialism?*": "*And it is in the economic and political interests of the United States to ensure that if the world is moving toward a common language, it be English* (...)." ("Kaj estas en la ekonomia kaj politika interesoj de Usono certigi, ke se la mondo moviĝas direkte al komuna lingvo, ĝi estu la angla lingvo (...)".

## Vidu ankaŭ 
Foreign Policy

## Eksteraj ligiloj 
* Reta taglibro de Rothkopf ĉe ForeignPolicy.com 
* Pri Rothkopf ĉe ForeignPolicy.com 
* Aŭdebla lekcio Stanford Technology Ventures Program Entrepreneurial Thought Leader Series: Concentrated Power in a Global Economy, April 16, 2008 
* Carnegie Endowment for International Peace  (Fondumo Carnegie por Internacia Paco)
* Artikolo "Look Who's Running the World Now", *Washington Post*, 12-a de marto 2006.
* Radio-intervjuo ĉe WFMU/The Speakeasy with Dorian (anglalingva) pri la ekonomia krizo de 2009 kaj lia libro "Superclass: The Global Power Elite and the World They Are Making", 16-a de marto 2009
* Intervjuo en la revuo Stern (germanlingva)
* Recenzo de lia libro "*Die Super-Klasse*" (germanlingva; verkis Marcus Klöckner) en Frankfurter Rundschau (FR) (18-a de septembro 2008)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Petneháza

**Petneháza** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Baktalórántháza.
eta|Blazono de Petneháza
## Bazaj informoj 
* Areo: 24 km²
* Loĝantaro: 1970
* Poŝtkodo: 4542
* Telefonkodo: 45

## Situo 
Petneháza situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Baktalórántháza troviĝas 8, Vásárosnamény kaj Kisvárda po  23, Mátészalka 26, Dombrád 28, Nyírbátor 30, Budapeŝto 262 km.

## Historio 
La kampoj longe apartenis al familio Petneházy. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, kulturdomo, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* gotika kalvinana preĝejo (Petneháza) el la 15-a jarcento, post 4 jarcentoj trakonstruiĝis
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1872
* lago

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
Regiono Ségou

eta|380ra|La subdividaĵoj de la regiono Ségou
[eta|180ra|Farmbienoj, [sahelo, kaj rivera aluvia grundo proksime de Macina, regiono Ségou]]
eta|180ra|Akvobaraĵo de Markala

La **Regiono Ségou** situas sude en la Respubliko Malio. Ĝi havas ĉ. 1.887.000 loĝantojn (2004) sur areo de 64.947&nbsp;km². La plej gravaj urboj estas Ségou, Markala kaj Niono.

Distriktoj estas Bla, Barouéli, Macina, Niono, Ségou, San, Tominian.

La regiono havas duon-sekan klimaton (averaĝa jara precipitaĵo: 513&nbsp;mm). La regionon trafluas du gravaj riveroj: Niger kaj Bani. Oni uzas la akvon de la riveroj por akvumado. Segou havas du sezonojn: la pluvan (junio-septembro) kaj la sekan sezonojn. La seka periodo entenas malvarman kaj varmegan periodojn.

Kategorio:Regionoj en Malio
Regiono Kayes

eta|Pejzaĝo en nordokcidento de Kayes, proksime al la senegala limo
**Kayes** (Kajes) estas regiono en Malio, kun ĉ. 1.900.000 loĝantoj (2007). Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Kayes, pliaj urboj estas Nioro du Sahel kaj Bafoulabé.

Etnoj en Kayes estas la kasonkeoj, malinkeoj, soninkeoj kaj fulbeoj.

## Geografio 
La regiono Kayes situas en okcidenta Malio, limante al Gvineo, Senegalo kaj Maŭritanio. La klimato estas relative humida en la sudo, meze etendiĝas la sudana ebenaĵo kaj norde la Sahela zono.

Ĉe Bafoulabé kunfluas la riveroj Bafing kaj Bakoyé kaj formas la riveron Senegal.

## Historio 
Komence de la 19-a jarcento, tie ekzistis la reĝlando de Khasso.

En 1892, urbo Kayes iĝis ĉefurbo de kolonio Franca Sudano.

## Distriktoj 
Bafoulabé, Diéma, Kita, Kéniéba, Kayes, Nioro du Sahel, Yélimané

Kayes
Pócspetri

**Pócspetri** [pOĉpetri] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Nyírbátor.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 1860
* Poŝtkodo: 4327
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Pócspetri situas sur ebenaĵo, fine de longa sakovojo. Nyírbátor kaj Nagykálló troviĝas po 14, Baktalórántháza 18, Nyíregyháza 27, Mátészalka 34 km-ojn. 

## Historio 
La unua mencio devenis el 1221 en formo *"Petri"*. Baldaŭe por fari diferencon de la nuna Lövőpetri aldoniĝis al la loknomo la najbara Pócs. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko.

## La proceso 
En 1948 la negrava vilaĝo trovis sin en frontpaĝo de la ĵurnaloj. Post meso la loĝantaro iris al la iama eklezia lernejo por protesti kontraŭ la ŝtatiĝo. La policanoj ĉirkaŭis ilin. Hazarda pafo okazis, homo mortis. La freŝa komunisma diktaturo kruele kondamnis senkulpulon je morto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika mezepoka Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Pócspetri) de 1468, en 1775 kaj en 1923 trakonstruiĝis kaj pligrandiĝis, la turo estas 23 m-ojn alta
* paroĥo

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu
Regiono Timbuktuo

La **regiono Timbuktuo** - france *région de Tombouctou* - situas en centro de Malio kaj estas la plej granda regiono de la lando.

La regiono estas fama pro ties ĉefurbo, la antikva urbo Timbuktuo. La urbo akiris mondfamon en 1390, post kiam ties reganto Mansa Musa faris pilgrimadon al Mekka, ripozante dumvoje en Egiptio. Li elspezis tiom da oro tie, ke ĝi kaŭzis senvaloriĝon de la egipta mono. Tio ekis la legendon pri urbo en interna Afriko, kie la vojoj estas pavimitaj per oro kaj oni kovris la tegmentojn per oro.

La regiono sengraviĝis ekde la 16-a jarcento pro evoluo de la maraj vojoj.

Distriktoj estas:
* Timbuktuo
* Diré
* Goundam
* Niafunké
* Gourma-Rharous

Timbuktu
Ramocsaháza

**Ramocsaháza**  estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Baktalórántháza. 

## Situo 
Ramocsaháza situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Baktalórántháza troviĝas 10, Nagyhalász 25, Kisvárda 26, Nyíregyháza kaj Dombrád po 27, Ibrány 29, Nyírbátor 30 km-ojn. 

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1283. Jam en 1308 departementa kunsido okazis tie. Vilaĝservoj estas  infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1802, turo 27 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1842
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (patronino de la Hungaroj)
* nobeldomo de Mikecz

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.ramocsahaza.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Penyige

**Penyige** [penjige] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Fehérgyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 km²
* Alto super marnivelo: 112 m
* Loĝantaro: 760
* Poŝtkodo: 4941
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Penyige situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Debrecen-Vilok, laŭ fervojo Mátészalka-Zajta. Fehérgyarmat troviĝas 5, Mátészalka 23, Csenger 24, Vásárosnamény 30, Nyíregyháza 83 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1181. Vilaĝservoj estas kulturdomo, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1893
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Anna

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Regiono Kidal

La **Regiono Kidal** situas en nordorienta Malio. Sur 151.450 kvadrataj kilometroj vivas ĉ. 85&nbsp;000 homoj. La Regiono Kidal estis establita en 1991 post ribelo de tuaregoj.

La regiono limas okcidente al Regiono Timbuktu, sude al Regiono Gao, oriente al Respubliko Nigero kaj norde al Alĝerio. En la regiono regas dezerta klimato, dumtage varmiĝas ĝis 45&nbsp;°C, nokte malvarmiĝas ĝis 12&nbsp;°C.

Riveroj aŭ asfaltitaj vojoj ne ekzistas tie. Oni bredas tie bovojn, komercas kaj pretigas metiaĵojn. La plej gravaj urboj estas Kidal kaj Tessalit. Multaj loĝantoj vivas nomade.

La regiono estas dividita je kvar distriktoj; ekzistas nur 11 komunumoj.

## Distriktoj 
* Kidal
* Tessalit
* Abeïbara
* Tin-Essako

## Geografiaj elementoj 
* Adrar des Ifoghas

Kidal
Kategorio:Tuaregoj
Rümlingen

**Rümlingen** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 369 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. (Ne miksu kiun Rümlang)

## Geografio 
Rümlingen situas proksimume 5 kilometrojn sudoriente de Sissach en la Homburga valo, ĉe la bordo de la rivero *Homburgerbach*, alfluanto de Ergolz. De la komunuma areo de 2,28 km², 0,24 km² servas por setlado, 1,08 km² estas uzataj por agrikulturo kaj 0,92 km² kovritaj de arbaro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rümlingen limas en nordo al Gelterkinden, en oriento al Rünenberg, en sudoriento al Häfelfingen, en sudokcidento al Buckten, kaj en okcidento al Wittinsburg.

## Trafiko 
Rümlingen situas ĉe la malnova Hauensteinfervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj kaj estas konektita per la regiona trajnlinio S9 kaj la buslinio 108 al la reto de la publika trafiko. La impresa fervojviadukto el la 18-a jarcento estas cetere la vidindaĵo kaj rekonilo de la vilaĝo.

La komunumo troviĝas ĉe la stato al la Suba Hauensteinpasejo.

## Historio 
En mezepoko Rümlingen estis parto de la senjorejo *Homburg*, kun kiu ĝi en la jaro 1305 fariĝis posedaĵo de la episkopo de Bazelo. En la jaro 1400 la urbo Bazelo akiris la senjorujon kaj tiel ankaŭ la vilaĝon Rümlingen. Post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 Rümlingen kun la tuta distrikto Sissach fariĝis en 1833 parto de la nova Kantono Bazelo Kampara.

## Vidu ankaŭ 
* Rümlingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rümlingen

## Bildoj 

Dosiero:Ruemlingen preghejo kaj viadukto 227.JPG|Preĝejo kaj viadukto
Dosiero:Ruemlingen preghejo 237.JPG|Preĝejo de interne
Dosiero:Ruemlingen komunuma domo 232.JPG|Komunuma domo
Dosiero:Homburger Stübli 244.JPG|Restoracio Homburger Stübli
Dosiero:Ruemlingen gastejo zum Wilden mann 251.JPG|Gastejo zum Wilden Mann
Aethelhard

**Aethelhard** (m. la 12-an de majo 805) estis ĉefepiskopo de Canterbury de 792 al sia morto.

## Abato kaj episkopo 
Li estis abato de Louth (Lincolnshire) kaj poste episkopo de Winchester.

## Ĉefepiskopo 
Post la morto de Jaenbert, Offa, reĝo de Mercia kaj la plej potenca reganto de Anglio, nomumis Aethelhard ĉefepiskopo de Canterbury en 792 kaj formale konsekriĝis la 21-an de julio 793. Ĉirkaŭ 795 Eadberht la 3-a, reĝo de Kent, portempe senpostenigis lin ĉar li estis nomumita de la reĝo de Mercia, kien Aethelhard fuĝis. Alcuinus, kiu malestimigis Aethelhard pro lia fuĝado, urĝis lin reveni al Canterbury. Kontraste la papo laŭdis Aethelhard ĉar li rifuzis cedi al Eadberht. Offa fondis ĉefepiskopejon ĉe Lichfield, kaj Higbert, episkopo de tiu urbo, iĝis ĉefepiskopo: Alcuinus proponis ke, por estigi akordon inter la reĝoj de Kent kaj Mercia, Higbert restus ĉefepiskopo dum sia vivo sed ke post ties morto Lichfield reiĝus episkopejo kaj Canterbury estus la sola ĉefepiskopejo de suda Anglio.

Tamen Aethelhard rifuzis reiri al Canterbury dum Eadberht regis. En 798, Coenwulf, kiu tiam estis reĝo de Mercia, invadis Kent, kaptis Eadberht, kaj detronigis, blindigis kaj malliberigis lin. Aethelard revenis al Canterbury kaj ekrestaŭris sian aŭtoritaton.

Daŭre estis disputoj pri Lichfield, pri kies rango kiel ĉefepiskopejo Aethelhard malkontentis. Li iris al Romo, kie la papo subtenis lin. Reveninte al Anglio en 803, li okazigis konsilion kie estis decidate ke Canterbury estos la sola ĉefepiskopejo de suda Anglio. Higbert ĉeestis la konsilion sed ŝajne li antaŭe demisiis. Oni nomumis Higbert abato.

Dum la sama konsilio Aethelhard anoncis papan decidon ke la angla eklezio sendependu de reĝoj, kvankam fakte reĝa influo pri ekleziaj aferoj longe pludaŭris.

Aethelhard estris almenaŭ 11 pluajn ekleziajn konsiliojn. Li mortis en 805 kaj entombiĝis ĉe Canterbury. Poste li estis venerata kiel sanktulo.

Wulfred sekvis lin kiel ĉefepiskopo.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Canterbury
Kategorio:Mortintoj en 805
Jaenbert

**Jaenbert** (m. la 12-an de aŭgusto 792) estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio.

## Familio kaj frua vivo 
Li devenis de eminenta familio de Kent, Anglio, kaj ĝuis amikajn rilatojn kun Egbert la 2-a, reĝo de Kent de ĉ. 765 al ĉ. 779. Li estis monaĥo, kaj poste abato, de Abatejo Sankta Aŭgusteno (Canterbury).

## Ĉefepiskopo 
Oni konsekris lin kiel ĉefepiskopo de Canterbury la 2-an de februaro 765, ĉe la kortego de Offa, reĝo de Mercia kaj la plej potenca anglosaksa reganto. Tiutempe la reĝo de Kent agnoskis Offa kiel superulo.

## Disputoj kun Offa de Mercia 
En 776 Kent sukcese ribelis kontraŭ Offa. La ribelo estis eble parte instigata de Jaenbert. Poste Egbert donis plurajn bienojn al la katedralo de Canterbury. Ne post 785 Offa regajnis sian aŭtoritaton en Kent, kaj konfiskis tiujn bienojn, redonante ilin al siaj sekvantoj.

En 780 kaj 781 Jaenbert ĉeestis ekleziajn konsiliojn kie Offa prezidis.

Jaenbert rifuzis kroni Ecgfrith, filon de Offa, kiel kunreĝo de Mercia, kaj havis sian propran monfarejon ĉe Canterbury, kontraŭ la volo de Offa. Ili plue malakordis pri bienoj kaj pri la sendependo de Kent. Sekvis grava disputo. Offa levis la episkopejon Lichfield en ĉefepiskopejon, tiel ege malpligrandigante la aŭtoritaton de Jaenbert, kaj Higbert, ĉefepiskopo de Lichfield (kiu estis tute sub la influo de Offa), ekestris plurajn diocezojn antaŭe sub la ĉefepiskopoj de Canterbury.

## Morto 
Jaenbert mortis en 792 kaj entombiĝis en Abatejo Sankta Aŭgusteno (Canterbury). Li estis venerata kiel sanktulo. Aethelhard sekvis lin kiel ĉefepiskopo de Canterbury.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Canterbury
Kategorio:Mortintoj en 792
Huang Senfan

**HUANG Senfan** (Ĉina lingvaro: 黄現璠/黄现璠; naskita la 13-an de novembro 1899 en Fusui, mortinta la 18-an de januaro 1982 estis ĉina historiisto, antropologo, edukisto, etnologo, kaj socia aktivulo. Li estas konsiderata kiel unu el la fondintoj de moderna etnologio en Ĉinio. Li ankaŭ estas la iniciatinto de la "Bagui" skolo de etnologio kaj la "Sen-sklava" skolo de historiografio.

Huang Xianfan travivis epokon de grandegaj ŝanĝiĝoj en la moderna historio de Ĉinio. Li persone spertis la falon de la Dinastio Qing, la disiĝon kaj militadon de la Bejjanga Registaro, la leviĝon kaj falon de la Respubliko Ĉinio, kaj ĉiujn  de la Ĉina Popola Respubliko. Lia filo, Gan Jinshan, skribis en sia artikolo "Patro": "La gloroj kaj malgloroj de lia vivo estas kiel mikrokosmo de la sortoj de ĉinaj intelektuloj. La vivo de mia patro ofte memorigas min pri la vortoj de Lu Xun: 'Ĉinio ĉiam havis homojn, kiuj dediĉis sin al peniga laboro, kiuj persiste persistis, kiuj defendis la popolon, kaj kiuj oferis sin por la vero - ili estas la spino de Ĉinio.'"

## Vivo 
Huang Senfan naskiĝis en Fusui en Kuanĝi-provinco kamparana familio. Li studis kaj doktoriĝis en la Normale Universitato de Pekino ĉe ĉine historion en Pekino (1926–1935), en tiu en la Universitato Tokio ĉe Japana historion kaj lingvo en Japanio (1935–1937). De 1938 ĝis 1940 tie li profesoris historion en la Universitato de Kuanĝi. Li estis nomumita profesoro en la Sun Jatsen Universitato de Kuangtung en 1941. De 1943 ĝis 1953 tie li profesoris historion en la Universitato de Kuanĝi, kaj de 1953 ĝis 1982 tie li profesoris historion en la Normale Universitato de Kuanĝi.

## Verkoj 
* Ĉina historio (1932–1934)
* Historio de Ĉung (1957)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉina lingvaro:Historiisto Huang Senfanhttp://www.culcn.cn/info/indexpro.asp?page=1&txtitle=&typeid=521&newstype=历史学家 
* Ĉina lingvaro:Antropologo Huang Senfanhttp://gov.people.com.cn/GB/46728/84059/84063/7228493.html 
* Ĉina lingvaro:profesoro de Ĉung Huang Senfanhttp://z.cctv.com/20100118/101326.shtml
* Angla lingvo:Ĉung studis http://en.wikipedia.org/wiki/Zhuang_studies

Kategorio:Ĉinaj folkloristoj
Kategorio:Ĉinaj historiistoj
Kategorio:Ĉinaj antropologoj
Kategorio:Ĉinaj ĉinologoj
Kategorio:Ĝŭangoj
Pola rapidvojo S14

La **pola rapidvojo S14** alinome **Okcidenta pretervojo de Łódź** kunigos la polan aŭtovojon A2 (aŭtovoja nodo Emilia) kun la pola rapidvojo S8 (nodo Róża).
Sankta Neniamo

[eta|200ra|Statuo de Sankta Neniamo en [Breda, Nederlando.]]

**Sankta Neniamo** estas fikcia sanktulo, kiu ekzistas en multaj eŭropaj kulturoj. La terminon oni uzis la unuan fojon en 1897.

Diri "En la tago de Sankta Neniamo" signifas "en ne ekzistanta tago en la estonteco, do eble neniam".

En aliaj lingvoj la termino ankaŭ estas konata kiel:
* franca *Saint Glinglin*
* germana *Sankt Nimmerlein*
* itala *San Mai* aŭ *giorno del mai*
* latina *Ad kalendas graecas*
* luksemburga *Päifenneijoerschdag*
* nederlanda *Sint Juttemis*
* pola *Święty Nigdy*
* portugala *São Nunca*
* rusa *После дождичка в четверг* (Post la pluveto de ĵaŭdo)
* romana *Sfântul Așteaptă* (Sankta Atendo)
* slovaka *Svätý Dindi, Svätý Nikdy*

Kategorio:Tagoj
Kategorio:Eklezio
Kategorio:Okcidenta kulturo
Kategorio:Fikciaj sanktuloj
Kategorio:Personigoj
Rünenberg

**Rünenberg** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 789 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Rünenberg situas sur altebenaĵo de la Ĵurasa Montaro sur alteco de 595 m s.m. inter la valoj de *Homburg* kaj *Ei* proksimume 10 kilometrojn sudoriente de Sissach.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rünenberg limas en nordokcidento al Gelterkinden, en nordoriento al Tecknau, en okcidento al Kilchberg, en sudoriento al Zeglingen, en sudokcidento al Häfelfingen, kaj en okcidento al Rümlingen.

## Trafiko 
Rünenberg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de Oltingen tra Tecknau al Gelterkinden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rünenberg datiĝas el la jaro 1102 kiel *Runachperh*.

En la antikva epoko romia strato pasis tra Rünenberg. En mezepoko la komunumo aperis ek de 1392 kiel servuto de la episkopo de Bazelo al la Grafoj de Thierstein. En la jaro 1461 la urbo Bazelo akiris la vilaĝon kune kun la senjorujo Farnsburg. Post la Helveta Revolucio dum la epoko de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 la vilaĝo apartenis al la tiama distrikto Gelterkinden kaj ek de 1803 al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Famaj civitanoj 
Famaj civitanoj de Rünenberg estis Generalo Johann August Sutter, la tiel nomita "imperiestro de Kalifornio, Martin Grieder konato sub la pseudonomo Martin Birmann, granda socialpioniro de Kantono Bazelo Kampara, kaj Niklaus Riggenbach, la konstruisto de la Vitznau-Rigi-Fervojo.

## Bildaro 

Dosiero:Martin Birmann.jpg|Memorejo por Martin Birmann en Rünenberg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rünenbertg
Koba troglodito

**Koba troglodito** (*Troglodytes cobbi*) estas eta (12-13.5 cm) trogloditedo kiu estas endemia de la Falklandoj. Ĝi estis iam klasita kiel subspecio de la Domtroglodito (*Troglodytes aedon*) sed ĝi estas nuntempe konsiderata separata specio pro diferencoj en plumaro, voĉo, ekologio kaj morfologio.

La plumaro estas **bruna**, pli grizeca en kapo kaj brusto, pli hela sube kaj pli rufa en vosto. Estas malhelaj strioj en flugilplumoj kaj vosto kaj ne estas tiom da malhelaj markoj en dorso kiel ĉe aliaj trogloditoj, sed la bruna koloro estas pli homogena. La **beko estas longa, nigreca kaj iom kurbeca**. La ĉefa konfuziga specio estas la Mallongbeka cistotoro kiu estas pli malgranda kun pli mallonga beko, sablokolora okulstrio kaj malhela striado dorse kaj kape. Koba troglodito havas nombron de zumaj alvokoj kaj ties kanto estas serio de miksitaj trilado kaj fajfado. La kanto povas esti aŭdata el aŭgusto al februaro kaj varias inter individuoj kun diversaj maskloj havante diferencajn kantaĵojn.

Tiuj birdoj tipe loĝas densajn ejojn de *Poa* ĉe marbordo. Ili troviĝas ofte en plaĝoj serĉe inter brunaj algoj kaj restaĵoj por trovi etajn senvertebrulojn kiel insektoj kaj amfipodoj. Ili estas maltimidaj kaj oni povas alproksimiĝi tre proksime. Se ili estas ĝenataj, ili preferas ŝteliri kiel muso inter rokoj aŭ poejoj pli ol flugi. 

La nesto estas pilko el herbo kovrita de plumoj kaj radikfibroj de poo. Ĝi estas konstruita sur aŭ ĉe grundo inter poaro aŭ en rokofendo. La ovoj estas rozkolorecaj kun etaj ruĝecaj punktoj; oni demetas po 3 aŭ 4 en ĉiu ovodemetado. Tio okazas el frua oktobro al decembro kaj eblas po du ovodemetado en ĉiu reprodukta sezono.

Tiu troglodito estas limigita al malgrandaj insuloj liberaj de ratoj kun populacio de nur 4,500-8000 paroj (ĉirkaŭkalkulo de 1997/1998). La specio estas konsiderata kiel vundebla specio deklive al formorto pro ties fragmento en malgrandaj populacioj kiuj povus malaperi se tiuj insuloj estus koloniitaj de ratoj aŭ katoj. La kutimoj de tiuj birdoj manĝi kaj reprodukti je grunda nivelo faras ilin vundebla al predado malkiel la Mallongbeka cistotoro kiu vivas pli alte kaj povas kunekzisti kun predantoj.

La situacio de la Koba troglodito estis ĵus reatentita pro konsidero de Canon kiel endanĝerita specio de la monato de februaro de 2009 de Revuo National Geographic.

## Referencoj 
* Birdlife International (2006) Koba troglodito - Birdlife Species Factsheet , elŝutita la 24/10/06
* Alvaro Jaramillo, Peter Burke & David Beadle (2003) *Field Guide to the Birds of Chile including the Antarctic Peninsula, the Falkland Islands and South Georgia*, Christopher Helm Publishers, Londono
* Robin W. Woods (1988) *Guide to Birds of the Falkland Islands*, Anthony Nelson, Oswestry

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Koba troglodito , Mangoverde World Bird Guide

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Regiono Mopti

eta|maldekstra|Satelita foto de la Niger-delto fine de la pluva sezono
**Regiono Mopti** situas en centro de Malio, havas areon de 79.017&nbsp;km² kaj 1,4 milionojn da loĝantoj (1998).

La loĝantoj etne apartenas al bozooj, dogonoj, songhajoj, fulbeoj kaj bambaraoj.

La plej gravaj urboj de la regiono estas Mopti (ĉefurbo), Djenné kaj Douentza. En la regiono Mopti kuŝas la rokoj de Bandiagara kaj la Granda Moskeo de Djenné, kiuj estas kulturaj heredaĵoj de UNESCO kaj konataj turismaj celoj. La rivero Niger disiĝas tie al riverdelto. La Hombori Tondo estas la plej alta montopinto en Malio.

La regiono situas en la Sahela zono. Ĝis la 1970-aj jaroj, la regiono eksportis rizon, fiŝon kaj bovojn. Pro la sekego en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj mankas la necesaj nutraĵoj en la regiono.

Distriktoj estas Bandiagara, Bankass, Djenné, Douentza, Koro, Mopti, Ténenkou, Youwarou

Mopti
Ruĝeca troglodito

La **Ruĝeca troglodito** (***Troglodytes rufulus***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas en norda Sudameriko nome en Brazilo, Gujanoj kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Kiel ĉe aliaj trogloditoj, tiu ĉi estas ankaŭ malgranda ĝenerale **rufbruna birdo**, pli malhele supre kaj ĉefe ĉe flugiloj; estas horizontala malhela striado videbla en flugiloj kaj ĉefe vosto. Estas rufaj zonoj ĉefe ĉe kolo kaj brusto kiu kontrastas kun pli malhelbrunaj vizaĝo kaj krono kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en latina scienca nomo kie *rufulus* signifas precize *rufa*.

Ili manĝas ĉefe insektojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Troglodytes rufulus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Montotroglodito

La **Montotroglodito** (***Troglodytes solstitialis***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko nome en Argentino, Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj, kio nomigas la specion en Esperanto.

eta|maldekstra|Troglodytes solstitialis Smit
Kiel la aliaj trogloditoj, ankaŭ tiu ĉi estas ĝenerale malgranda bruna birdo, pli malhele supre kaj ĉefe ĉe la flugiloj; horizontalaj malhelaj strioj estas videblaj en la flugiloj kaj ĉefe en la vosto.

Montrotrogloditoj manĝas ĉefe insektojn.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Troglodytes solstitialis. Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Sanktamarta troglodito

La **Sanktamarta troglodito** (***Troglodytes monticola***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Kolombio, ĉirkaŭ la regiono de la urbo de Sankta Marta, de kie venas la popola nomo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj, kio nomigas la specion en latina scienca nomo kie *monticola* signifas precize *montoloĝanta*. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Kiel ĉe aliaj trogloditoj, tiu ĉi estas ankaŭ malgranda ĝenerale **bruna birdo**, pli malhele supre kaj ĉefe ĉe flugiloj; estas horizontala malhela striado videbla en flugiloj kaj ĉefe vosto. 

Ili manĝas ĉefe insektojn.

## Fonto 
* BirdLife International 2005. Troglodytes monticola. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Postsomero

eta|250px|Urba parko dum postsomero

**Postsomero** estas favora por la homo periodo de aŭtuno sur la norda duonglobo. Ĝi daŭras dum varmaj kaj sekaj tagoj post sufiĉa malvarmiĝo.

Laŭ la meteologio postsomero estas periodo de stabila kontraŭciklona vetero de aŭtuno, kiam nokta malvarmigado de grundo kaj aero ankoraŭ ne estas tro rapida, kaj taga varmigo, kvankam sentebla, sed ne atingas la staton, kiun oni perceptus varmega.

Tempo de la komenco kaj daŭro de la favoraj tagoj de postsomero estas diversaj.

Ĉi tiun periodon de aŭtuno la orientaj kaj okcidentaj slavoj nomas "virina somero", kaj en ripozlokoj de pli sudaj latitudoj "velura sezono". Ĉe la sudaj slavoj (Bulgario kaj Serbio) ĝi nomiĝas "cigana somero". En la germanalingvaj landoj oni nomas ĝin "maljunulina somero", en Norda Ameriko "indiana somero", en Italio "somero de Sankta Marteno". En Francio ĉi tiu periodo tradicie nomiĝis "somero de Sankta Denizo", sed en la lastaj jardekoj, pro la vasta populareco de la samnoma kanto de Jozefo Dassin (Joe Dassin), pli ofte oni uzas la laŭvortan tradukon de la nordamerika nomo.

## Vidu ankaŭ 
* Klimato
* Sezono
* *Postsomero* (pentraĵo)

Kategorio:Meteologio
Okra troglodito

La **Okra troglodito**, *Troglodytes ochraceus*, estas neotropisa specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi estas endemio kiu loĝas kiel reprodukta specio nur en Kostariko kaj orienta Panamo. Ĝi estis foje konsiderata samspecifa kun la Montotroglodito, *Troglodytes solstitialis*, de Sudameriko.

Ili reproduktiĝas en montaroj je 900 m al 2500 m altitude (foje ĝis 3000 m) en humidaj arbaroj de epifitoj kaj duonmalfermaj areoj kiaj arbarbordoj, altaj duarangaj arboj kaj paŝtejoj kun arboj. La tasforma nesto estas konstruita en amaso de epifitoj pendantaj el branĉo 5-15 m supergrunde en arbo. La ovoj estas kovataj nur de la ino dum ĉirkaŭ 2 aŭ 3 semajnoj antaŭ eloviĝo kaj la elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ pliaj 2 aŭ 3 semajnoj.

Plenkreskulo de Okra troglodito estas 9.5 cm longa kaj pezas 9.5 g. Ĝi similaspektas kun la Domtroglodito, sed ĝi estas **pli brila kun larĝa flaveca superokula strio**. Ĝi havas palbrunajn suprajn partojn kun sablokoloraj subaj partoj, kiuj iĝas blankecaj en ventro. La flankoj de la kapo estas tre okraj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en latina scienca nomo kie *ochraceus* signifas precize *okra*. Junuloj estas similaj, sed havas pli palan superokulan strion kaj pli punktitajn subajn partojn. La alvoko de tiu specio estas maldika *pjjuu*, kaj la kanto estas miksaĵo de fajfoj kaj triloj.

Tiuj birdoj manĝas aktive en vegetaĵaro en paroj, familiaj grupoj aŭ kiel parto de manĝantaroj de miksitaj specioj. Ili ĉefe manĝas insektojn kaj araneojn plukitaj el branĉoj, arbotrunkoj aŭ implikaĵoj de musko, epifitoj kaj viteroj.

## Referencoj 
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Virismo

**Virismo** aŭ **masklismo** estas aro de reakciismaj, mizoginaj, vircentraj kaj kontraŭfeminismaj movadoj celantaj antaŭenigi la interesojn de viroj je la kosto de tiuj de virinoj. La baza elirpunkto de virismo estas, ke la nuna socia ordo donus aŭtomatajn avantaĝojn al virinoj, laŭ la ĝenerala akceptado de la principoj de inismo en plej parto de la okcidentaj aŭ demokrataj landoj.

Klasika masklisma retoriko konsistas, interalie, el neado de la ekzisto de patriarkeco; lamentado pri la tn. "krizon de vireco" pri kiu virinoj kaj feministinoj supozeble respondecus; esencigado de la diferenco inter viroj kaj virinoj kaj valorigo de tradicia vireco; pledado por disponoj favoraj al viroj, ekzemple en divorcaj kazoj; kaj asertado, ke hejma perforto estus pravigebla aŭ normala, aŭ farata kontraŭ viroj same kiel kontraŭ virinoj.

En Esperanto regule aperas la feminisma revuo *Femina*. Masklisma revuo ne estas.

## Vidu ankaŭ 
* Seksegaleca konsiderado
* Rasismo, Superecismo

## Eksteraj ligiloj 
Kurso en Esperanto pri seksa egaleco , Monda.eu,
Klarjona troglodito

La **Klarjona troglodito** (***Troglodytes tanneri***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi estas endemia de la Insulo Klarjono en la Pacifiko ĉe Meksiko.

Ĝi aspektas multe kiel la Domtroglodito sed ĝi estas pli granda kun pli elstare longa beko, iom proksime al la Karolina troglodito laŭ formo.

Ties natura habitato estas la malplej aridaj zonoj de makiso, notinde de konvolvuloj *Ipomoea halierca*. Ili ĉeestas ankaŭ la kazernojn kaj ĝardenojn de la Sulfurgolfo sed kutime evitas la rokajn bordojn kaj aliajn eksponitajn areojn. En densa plantaro, teritorioj havas ĉirkaŭ 10 m  por diametro.

Maskloj kantas ĉikane por forigi entrudajn eventualajn konkurencantojn. Ovodemetado ŝajne okazas inter mezmarto kaj mezaprilo.

La ovoj estas similaj al tiuj de la Domtroglodito, sed pli grandaj kaj pli longecaj. Ili longas ĉirkaŭ 20 × 14&nbsp;mm kaj estas ankaŭ kolore baze kiel tiuj de la Domtroglodito, sed kun pli malmultaj kaj puraj markoj notinde pli densaj je la plej akra pinto.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International (BLI), 2004, 22270, Troglodytes tanner, 27a Julio 2007.
* Brattstrom, Bayard H. & Howell, Thomas R. (1956): The Birds of the Revilla Gigedo Islands, Mexico. *The Condor* **58**(2): 107-120.  PDF plena teksto  DjVu plena teksto 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Szakoly

**Szakoly** [sakoj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Nagykálló.
eta|Romkatolika preĝejo en Szakoly
eta|Grekokatolika preĝejo en Szakoly
eta|Kalvinana preĝejo en Szakoly

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 km²
* Loĝantaro: 2900
* Poŝtkodo: 4234
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Szakoly situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Balkány troviĝas 3, Nagykálló 17, Nyírbátor 23 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1326 laŭ tiama hungara ortografio *"Zakul"*. Dum la turka erao la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. En 1949 kolĥozo nomata "Ora Spiko", en 1960 nomata "Arpado", en 1961 "Florantaj Kooperativoj" formiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, gimnazio, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, dentokuracejo, familihelpa servo, apoteko, poŝto, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Szakoly)
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo de Stefano la 1-a (Hungario)
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino
* nobeldomo de Szentmiklóssy [sentmiklOŝi], nun infanĝardeno

## Ĝemelkomunumo 
 Erdőd, Rumanio

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.szakoly.hu
Alta tensio

[eta|La [fluoresko|fluoreska lumilo en ĉi tiu foto estas prilumita de la intensa alterna elektra kampo, kiu ekzistas proksime de la alttensiaj linioj supre. Ĝi estas formo de lektra kondensatoro. La lampo ne estas parto de la transdona linio; Ĝi estis metita por demonstrocelo. ]]
La elektra tensio super 1 000 V (1&thinsp;kV; alterna kurento) estas nomata ĝenerale kiel **alta tensio**. La alta tensio estas plej ofte uzata por etperda transportado de elektra energio.

La kutimaj nominalaj tensioj estas:

* "Meztensio" de 3&nbsp;kV, 6&nbsp;kV, 10&nbsp;kV, 15&nbsp;kV, 20&nbsp;kV, 30&nbsp;kVUztereno estas la grandaj konsumantoj en la industrio, urbopartoj aŭ komunumoj.
* "Alta tensio" de 60&nbsp;kV, 110&nbsp;kVUztereno estas la urbetoj kaj translanda transportado. Ankaŭ la aliĝo al malgrandaj energicentraloj okazas en tiu tensio. 
* "Tre alta tensio" de 220&nbsp;kV, 380&nbsp;kV, 500&nbsp;kV, 700&nbsp;kV, 1150&nbsp;kVOni uzas tiujn en prizorgo de regionoj, aliĝo al grandaj energicentraloj.

## Vidu ankaŭ 
* Elektrocentralo
* Transmisio de elektra energio
* Tensio (apartigilo)

Kategorio:Elektra tensio
Kategorio:Danĝeroj
Leĝo Smoot-Hawley

[eta|[Willis C. Hawley (maldekstre) kaj Reed Smoot en aprilo 1929, iom antaŭ akcepto de la dogantarifa leĝo Smoot-Hawley, fare de la Domo de reprezentantoj.]]
La dogantarifa **Leĝo Smoot-Hawley** estis leĝo akceptita la 17-an de junio 1930 kaj kiu altigis la dogantarifan nivelon de 20.000 importitaj varoj al Usono. En Usono, 1.028 ekonomikistoj signis peticion kontraŭ la leĝpropono kaj post akcepto de tio, multaj aliaj landoj same altigis siajn tarifojn je la usonaj varoj kiel reago al la leĝo. La usona eksporto kaj kaj importo reduktiĝis pli ol duone. 

La domo de reprezentantoj akceptis la leĝproponon en majo de 1929, altigante la dogantarifon de agrikulturaj kaj industriaj varoj. La senato diskutis la leĝon ĝis marto de 1930 kaj la akceptita leĝo ekvalidis en junio de 1930.

Smoot-Hawley
Szamosbecs

**Szamosbecs** [samoŝbeĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Csenger. Paro de Szamosbecs estas Tiszabecs.
eta|300ra|Kalvinana preĝejo en Szamosbecs

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 4745
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Szamosbecs situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Mátészalka-Satu Mare, laŭ dekstra bordo de Somesul kun ponto. Csenger troviĝas 4, Fehérgyarmat 24, Mátészalka 38&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1314 laŭ tiama hungara ortografio *"Beecz"*. En la 16-a jarcento la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Szatmár. Ĝis 1828 ofte okazis inundoj, tiam la rivero ricevis artefaritan branĉon, sekve ĉesis tiu danĝero. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* paroĥa gotika Kalvinana kirko (Szamosbecs) de 1481, en 1638, 1889 kaj en 1980 renoviĝis, en 1837 turo 21 m-ojn alta alkonstruiĝis

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.falvak.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario