open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolao Gudskov

**Nikolao GUDSKOV** (; naskiĝis la 12-an de novembro 1953 en Moskvo) estas aktiva rusia esperantisto, loĝanta en Moskvo. Esperantisto ekde 1982, aktiva ekde 1985. Biologo laŭ sia klero (scienca grado - kandidato de biologiaj sciencoj), Gudskov nun laboras kiel universitata instruisto pri historio de filozofio kaj konceptoj de la modernaj natursciencoj.

Kiel aktiva movadano Gudskov plurfoje estis elektata estrarano kaj prezidanto de Rusia Esperantista Unio (REU). Aktiva membro de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), ĉeforganizinto de la 74-a Kongreso de SAT en Moskvo en la jaro 2000.

De 1993 ĝis 1994 Gudskov laboris en la redakcio de la periodaĵo „Eventoj“ en Budapeŝto.

Membro de Akademio de Esperanto (elektoperiodo 2016-2025).

## Verkoj 
Li verkis multajn artikolojn, recenzojn kaj eseojn en esperantlingva gazetaro, ekzemple en „Esperanto“, „Monato“, „La Gazeto“ kaj „Sennacieca Revuo“, ankaŭ kelkajn librojn, i.a.:
* Malneŭtrale pri la neŭtrala (1997)
* Malgranda gvidlibro pri Moskvo (kune kun Natalia Aroloviĉ, 2000)
* Epitomo de esperantologio (2002)
* Ilustrita enciklopedio de hejmaj mamuloj (2008)
* Origino de la vivo sur la Tero (2011)
* Kiel la homo ekis pensi (2012)

Krome, li kompilis antologiojn:
* Moskvaro (1998)
* Moskvaj sonoriloj (2007)
* El ombro (kune kun Grigorij Arosev, 2008)

Gudskov ankaŭ estas aŭtoro de ruslingva broŝuro pri Esperanto:
* Faktoj kaj mallongaj sciigoj pri Esperanto (2000, 2001)

kaj ankaŭ de vortaro, gramatiko kaj enciklopedieto pri Esperanto, aperintaj en la rusa lingvo en 2006 ĉe la eldonejo AST kadre de ties serio „Oriento-Okcidento“:
* *500 plej gravaj vortoj de Esperanto*; 
* *Esperantio: poŝa enciklopedio*;
* *Elementa gramatiko de Esperanto*. 
kaj de la ĉapitro "En Rusio – La 1-a mondmilito kiel preludo de la 2-a Rusa revolucio". En: Javier Alcalde kaj José Salguero (red.), *Antaŭ unu jarcento. Esperanto kaj la unua mondmilito*, Parizo, SAT-EFK, 2018. ISBN 978-2-918053-18-7.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Nikolao Gudskov en la retejo de eldonejo Impeto
* Libroj de kaj pri Nikolao Gudskov en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Priskriboj kaj kovrilbildoj de la libroj de Nikolao Gudskov en la retejo de eldonejo Impeto
* Artikoloj  de kaj pri Nikolao Gudskov en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Filmeto - Intervjuo: Nikolaj Gudskov kiel Akademiano de Esperanto

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Rusia Esperantista Unio
Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Membroj de SAT
Distrikto Toyono

'*Distrikto *Toyono''''' (jen per transskribado Hepburn, , prononco [tojono-gun]) estas distrikto en la gubernio Osako de Japanio.

* Loĝantaro: 38'335 (2003)
* Areo:133,05 km²

Ĝi enhavas 2 urbetojn:
*Nose
*Toyono [Tojono]

Kategorio:Gubernio Osaka
Tojono
Apfeldorf

**Apfeldorf** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Landsberg de la federacia lando Bavario. La 30-an de septembro 2005 la komunumo havis 1071 loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Landsberg
Kategorio:Urboj de Bavario
Oarța de Sus

**Oarța de Sus** [ŭarca de sus] (hungare: **Felsővárca**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Baia Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Oarța de Jos.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 710 loĝantojn (rumanoj); en 1992 726 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1474. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Richard Tesařík

La persona nomo **Richard Tesařík** povas signifi la jenajn:

*Richard Tesařík (kantisto), ĉeĥa kantisto
*Richard Tesařík (soldato), ĉeĥa soldato (1915-1967)
Distrikto Semboku (Osako)

'*Distrikto *Semboku** aŭ ***Senboku*''' (jen per transskribado Hepburn, , prononco [senboku-gun]) estas distrikto en la gubernio Osako de Japanio.

* Loĝantaro: 18'158 (28-a de februaro 2005)
* Areo: 4,03&nbsp;km²

Ĝi enhavas:
* Tadaoka

Kategorio:Gubernio Osaka
Semboku
Richard Tesařík (kantisto)

dekstra|eta|250ra|Richard Tesařík
**Richard Tesařík** estas ĉeĥa kantisto, komponisto kaj intertempa aktoro. Li ludas kun muzika grupo Yo Yo Band. Li estas filo de soldato Richard Tesařík.

## Vidu ankaŭ 
* Richard Tesařík, ĉeĥa soldato (1915-1967)
* Yo Yo Band

Kategorio:Ĉeĥaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de decembro
Grenado

**Grenado** povas esti:
* lando, vidu Grenado (lando)
* eksplodaĵo, vidu Grenado (eksplodaĵo)

## Vidu ankaŭ 
* Granado (apartigilo)
Tapenado

dekstra|eta|200ra|Vazo kun tapenado
La **tapenado** de origino estas provenca produkto. Origine ĝi estas pureo de olivoj kaj kaporoj. Tamen ĝi estas uzata en la kuirejo de aliaj landoj. La nomo devenas de *tapéno*, (provence) por kaporoj.

Tapenado estas unu el la multaj densaj saŭcoj kiuj estas uzataj en la mediteranea kuirarto. Ofte ĉiuj ĉi saŭcoj (ekzemple pesto), tomatotapenado) estas vendata sub la nomo tapenado.

Tapenadoj povas servi kiel frandaĵeto ĉe glaseto (sur toasteto), pankovraĵo, saŭco (tra kaj sur pastaĵo) aŭ salatsaŭco.

Kategorio:Manĝaĵoj
Nose

**Nose** (jen per transskribado Hepburn, kvankam en esperantolitera transskribo estus same, , prononco [nose-ĉo:]; Hepburn kaj Kunrei: Nose) estas urbeto en la gubernio Osako de Japanio. Kiel la tuta gubernio ĝi situas en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Japanio
Ekzonimo

[eta|Ekzenimoj kaj la endonimo de [Germanio]]
**Ekzonimo** (el greka ἔξω, *éxō*, ekster kaj *onoma*, nomo, vorto) estas nacia versio de fremda loknomo. Kelkaj nomoj (precipe nomoj de ĉefurboj) estas en ĉiutaga uzado. Aliaj (precipe de malgrandaj urboj) malrapide arĥaiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Ekzonimo kaj endonimo

Kategorio:Loknomoj
Infantimigulo

**Infantimigulo** () estas fikcia folklora estaĵo kun kiu plenkreskuloj timigis malbonajn infanojn. La celo estis igi la infanojn konduti obeeme kaj dece. Ofta minaco povus, ekzemple, legi: *- Se vi ne estas agrabla nun, Busemannen venos preni vin!* Tiajn estaĵojn oni povas nomi edukajn fikciajn estaĵojn . La plenkreskuloj ne kredis je ili, kaj ili ne apartenas al tradicia folkloro. Kvankam kelkaj gepatroj eble provizis la Busemannen kaj lokon por resti kaj aspekto, li ne aperas en legendoj aŭ memuaroj.

La vorto *Bogey* verŝajne venas de la germana *Butze-* aŭ *Bussemann*, kun la signifo "fantomo aŭ koboldo" .  La signifo de la vorto poste estis vastigita por rilati al troiga bildo de timo uzita pri, ekzemple, politika kontraŭulo. En ambaŭ lingvoj, kaj la angla kaj la germana, la vorto ankaŭ povas signifi mukbalo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mitaj monstroj
Kategorio:Spiritualismaj legendoj
Kategorio:Legendaj kreaĵoj en populara kulturo
Kategorio:Estuloj de la ĝermana mitologio
Kategorio:Usonaj legendaj estaĵoj
Virginia ralo

La **Virginia Ralo**, *Rallus limicola*, estas eta akvobirdo, de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj.

Ties reprodukta medio estas marĉoj el usonaj ŝtatoj Novskotio ĝis Kalifornio kaj Norda Karolino, kaj ankaŭ en Centra Ameriko kaj Suda Ameriko. Nordaj loĝantaroj migras suden al suda Usono aŭ Centra Ameriko. Ĉe Pacifika marbordo kelkaj loĝantaroj estas loĝantaj.

maldekstra|eta|Bildo fare de Keulemans|alt=RallusVirginianusKeulemans.jpg
Plenkreskuloj estas ĉefe brunaj sed diferenciĝas disde Akvoralo pro anstataŭo de grizbluo kontraŭ avel- aŭ oranĝokoloro en brusto kaj kruroj. Ili estas malhelbrunaj ĉedorse kaj havas grizbluan vizaĝon kun krona bruna strio, kiel Akvoralo, kaj helan gorĝon. Ili havas longajn fingrojn, mallongan agiteman voston -blanka sube- kaj longegan fajnan ruĝecan bekon -iom malhela supre-, multe pli longa ol tiuj de porzanoj, krekso aŭ aliaj raledoj, kaj pro tio eco diferenciga por la tuta genro.

La ino demetas 5 ĝis 13 ovojn en vegetala nesto de seka loko en marĉo. Ambaŭ gepatroj zorgas la idojn, kiuj ekflugas antaŭ unu monato post eloviĝo.

Tiuj birdoj manĝoplukas per ĝia longa beko en koto aŭ sombra akvo sed ankaŭ surplanke aŭ interherbe per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj akvajn bestojn.

Tiu birdo havas diversajn alvokojn inter ili iun laŭtan *kuk kuk kuk*, kutime aŭdata nokte.
Tiuj birdoj restas sufiĉe komunaj spite konstanta mediperdo, sed ili estas sekretemaj kaj pli aŭdataj ol vidataj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉapalaa Lago

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Usono
Listo de germanaj nomoj de ĉeĥaj urboj kaj vilaĝoj

Tiu ĉi listo enhavas germanajn nomojn (eksonimojn) de ĉeĥaj urboj kaj vilaĝoj.

Tiu ĉi listo devus servi por orientado en malnovaj skribaj fontoj, mapoj ktp., ne por traduko de ĉeĥaj nomoj de urboj kaj vilaĝoj en la germanan. Malgraŭ tio ĝi bone servos ankaŭ por tradukoj de ĉeĥaj nomoj de urboj kaj vilaĝoj en la germanan.

## A 
* Albrechtice v Jizerských horách – ***Albrechtsdorf***

## B 
## C 
* Cvikov – ***Zwickau*** – danĝero de interŝanĝo kun Zwickau, saskia urbo de la sama nomo

## Č 
## D 
## F 
## G 
* Golčův Jeníkov – ***Goltsch-Jenikau***
* Grabštejn – ***Grafenstein***

## H 
## Ch 
## I 
## J 
## K 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## R 
## Ř 
## S 
## Š 
## T 
## U 
## Ú 
## V 
## Z 
## Ž 
## Eksteraj ligiloj 
* La germana-ĉeĥa vortaro de lokaj nomoj

*
*
Kategorio:Ĉeĥa lingvo
Kategorio:Germana lingvo
Kategorio:Onomastiko
Kategorio:Listoj de loknomoj‎
Kategorio:Rilatoj de Ĉeĥio kaj Germanio
germanaj nomoj
Balkaroj

**Balkaroj** (memnomo: *таулу, маллкъарлы* [taulu, malkarli]) estas tjurklingva etno, proksima al karaĉajoj kaj parolanta kun tiuj en la sama karaĉaj-balkara lingvo. En Rusio estas ĉirkaŭ 108 mil balkaroj, inter ili en Kabardio-Balkario ĉirkaŭ 105 mil.

La ĉefa religio inter balkaro estas islamo.

En 1945 la tuta etno esti translokigita al Centra Azio (ĉefe Kirgizio) pro kulpigo pri amasa kunlaboro kun nazioj. Post la jaro 1957 balkaroj revenis al Kaŭkazio, ilia aŭtonomio estis restarigita.

Kategorio:Etnoj en Kabardio-Balkario
Kabardoj

alternative=Kabardins-postcard.jpg|eta|Bildkarto de familio, 1905
alternative=Flag of the Princedom of Kabardia (Early 19th century).svg|eta
**Kabardoj** (memnomo *адыге* [adige]) estas nord-kaŭkazia etno, konsistiganta plejparton de la loĝantaro en Kabardio-Balkario (55% de la tuto). La plej disvastiĝinta religio estas islamo, kvankam ankoraŭ en la 18-a jarcento estis ankaŭ kristana grupo.

Kabardoj parolas en la kabarda lingvo (foje traktata kiel dialekto de la adiga lingvo).

Kategorio:Etnoj en Kabardio-Balkario
Kategorio:Adigoj
Kategorio:Historio de Krasnodara regiono
Vișeu de Mijloc

**Vișeu de Mijloc** [viŝeu de miĵlok] (hungare: **Középvisó**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis 1895 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 3223 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1600. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre ĝi de 1959 apartenas al la urbo Vișeu de Sus.

Laŭ iuj ĝi estis menciita en dokumento de la hungara reĝo Ludoviko la 1-a datita de la .

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Akvoralo

La **Akvoralo** (***Rallus aquaticus***) estas akvobirdo de la familio de raledoj kaj ordo de Gruoformaj. 

Ties reprodukta medio estas marŝoj, kanaloj, lagunetoj kaj junkejoj tra Eŭropo kaj Azio. Nordaj kaj orientaj loĝantaroj migras, sed la specio estas loĝanta en okcidenta kaj suda Eŭropo, kies nombreco pliiĝas pro alvenintaj migrantoj vintre. Ili estas ĝis 200.000 reproduktaj paroj en Eŭropo.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas 23-28 cm longaj, kaj havas ĉefe brunajn suprajn partojn – kun regulaj malhelaj makuletoj de centro de plumoj – kaj grizbluajn vizaĝo, gorĝo kaj brusto kun blankonigra vertikala striado ĉeflanke sube. La korpo estas flankebena por helpi facilan trapasadon inter kanejo. Ili havas longajn fingrojn, mallongan agiteman voston -blanka sube- kaj longegan (3-4.5 cm) fajnan ruĝecan bekon, multe pli longa ol tiu de porzanoj, krekso aŭ aliaj raledoj, kaj pro tio eco diferenciga. Kruroj estas flavecaj. 

Junuloj estas similaj al plenkreskuloj, sed grizbluo estas pli bruna kaj striita ankaŭ ĉebruste. Idoj estas nigraj kiel tiuj de aliaj raledoj.

## Reproduktado 
Reproduktado enhavas ceremonion de manĝigado de la ino farata de masklo kaj bekofrostado eĉ dum kovado. Ambaŭ konstruas etan tegmentitan neston el junkoj en seka loko de marŝa plantaro proksime de akvo.

La ino demetas ĝis el 6 ĝis 12 okrecajn ovoj kun brunaj aŭ grizaj makuletoj. Ambaŭ kovas dum ĉ. 20 tagoj. Ambaŭ manĝigas la idojn kiuj forlasas la neston post eloviĝo kaj ekflugas post malpli ol 2 monatoj. Plej ofte travivas 2 idoj.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj manĝoplukas per ties longa beko en koto aŭ sombra akvo, sed ankaŭ inter herbaro per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn, aliajn etajn akvajn bestetojn kaj vegetalan materialon: semoj, radikoj, beroj... 

Akvoraloj estas tre sekretemaj dum reprodukta sezono, kiam ili estas pli ofte aŭdataj ol vidataj. Ili estas bruemaj birdoj, per diversega tiparo da voĉoj, kelkaj sonantaj kvazaŭ porkaj, sed aliaj kiel “kui kuik” de kelkaj porzanoj, krepuske aŭ nokte. Ili estas pli facile videblaj vintre, kiam migrantoj pliigas nombron kaj ĉefe se frostado pelas ilin ĉe kanaro. 

## Bildaro 

Image:Rallus_aquaticus_4_(Marek_Szczepanek).jpg
Image:Rallus_aquaticus_2_(Marek_Szczepanek).jpg
Image:Rallus_aquaticus_3_(Marek_Szczepanek).jpg
Image:Rallus_aquaticus_5_(Marek_Szczepanek).jpg
Rallus aquaticus MHNT.ZOO.2010.11.66.1.jpg| ovo de *Rallus aquaticus* - Muzeo de Tuluzo

## Referencoj 
* 

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Vima Mare

**Vima Mare** (hungare: **Tordavilma**, germane: **Wilmen**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Lăpuş. En 1910 ĝi havis 913 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 498 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1390. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Vima Mică.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Vicea

**Vicea** [viĉa] (hungare: **Vicsa**, germane: **Witzeldorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Baia Mare. Administre ĝi apartenas al Ulmeni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 226 loĝantojn (rumanoj); en 1992 419 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1387. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Vicsa apartenis al Hungario, (Szilágy). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Văleni (Călinești)

**Văleni** [vəlenj] (hungare: **Mikolapatak**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis 1155 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1513 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1475. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Călinești.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Valea Stejarului

**Valea Stejarului** estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

***Valea Stejarului**, estas vilaĝo en Distrikto Maramureş
***Valea Stejarului**, estas vilaĝo en Distrikto Timiş
Carlos Magalhães de Azeredo

**Carlos MAGALHÃES DE AZEREDO** [**kar**lŭs maga**ljanz** djaze**re**dŭ] (naskiĝis la 7-an de septembro 1872, en Rio-de-Ĵanejro, kaj mortis la 4-an de novembro 1963, en Romo) estis brazila ĵurnalisto, diplomato, poeto, rakontisto kaj eseisto. 

Li estis unu el la dek intelektuloj invititaj por kompletigi la grupon de tiamaj fondantoj de la Brazila Beletristika Akademio kaj estas fondinto de la Seĝo 9, por kiu elektis la poeton Gonçalves de Magalhães kiel patronon. Magalhães de Azeredo estis la plej juna el la fondintoj, en la aĝo de 25 jarojn, kaj la lasta mortinta, en la aĝo de 91.

## En Esperanto 
* Paĝo relegata, rakonto (traduko de Giovanni P. Faraco, en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*).

## Eksteraj ligiloj 
* Brazila Beletristika Akademio (Portugallingve)

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Fondintoj de Brazila Beletristika Akademio
Tisa

**Tisa** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Tisa (rivero).
*Tisa (Hălmagiu) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Tisa (Burjuc) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*Tisa (Bocicoiu Mare) estas vilaĝo en Distrikto Maramureş.
Tisa (Bocicoiu Mare)

**Tisa (Bocicoiu Mare)** (hungare: **Tiszaveresmart**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sighetu Marmaţiei. Administre ĝi apartenas al Bocicoiu Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 779 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 1322 (rumanoj, 14% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1374. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Tiszaveresmart apartenis al Hungario, (Máramaros).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Ĉihaja-Akasaka

Vilaĝo **Ĉihaja-Akasaka** (千早赤阪村 [ĉihaja-akasaka-mura], Hepburn: *Chihayaakasaka*, Kunrej: *Tihayaakasaka*) estas vilaĝo kaj municipo kun la plej malmulta nombro de loĝantaro en la gubernio Osako de Japanio. Ĝi apartenas al la distrikto Minami-Kaŭaĉi (*Minamikawachi-gun* per transskribado Hepburn, ). Kiel la tuta gubernio ĝi situas en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Naskiĝintoj 
* Kusunoki Masamune 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

}

Kategorio:Municipoj de Japanio
Tăuții de Sus

**Tăuții de Sus** [təucij de sus] (hungare: **Giródtótfalu**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 974 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 583 (rumanoj, 12&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1400. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la urbo Baia Sprie.

Tradicie la vilaĝo havis la neoficialan nomon *Satul slovac* (slovaka vilaĝo). En la censo de 2002 tamen neniu loĝanto deklaris sin slovako.

Tăuții de Sus situas okcidente de Baia Sprie ĉe la rivero Săsar.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Țicău

**Țicău** [cikǝŭ] (hungare: **Szamoscikó**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Baia Mare. Administre ĝi apartenas al la urbo Ulmeni.

Țicău situas sur la okcidenta bordo de Someș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 477 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 685 (rumanoj, ciganoj, 19&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1543. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Miĥail Kalinin

**Miĥail Ivanoviĉ Kalinin** (), (7-an de novembro 1875 – la 3-a de junio 1946) estis bolŝevika revoluciulo kaj politika gvidanto de Sovetunio.

Kalinin naskiĝis en kamparana familio de la vilaĝo *Verĥnjaja Troica* (Верхняя Троица) en la gubernio Tver en Rusio. Dum 1889, li translokiĝis al Sankt-Peterburgo kaj iĝis metal-laboristo. Dum 1898 li membriĝis en la "Rusia Partio de Social-Demokratiaj Laboristoj" (РС-ДРП). De marto 1919 ĝis 1938 li estis "Estro de la Tut-Unia Ekzekuta Komitato", fakta Prezidento de Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko kaj formale plej supera politikisto de la lando (neformale lia posteno estis mallongigita per la akronimo *всесоюзный староста*). Dum 1938 lia titolo estis ŝanĝita al *Prezidento de la Prezidio de la Plej Supera Soveto*, kaj sub tiu nomo li restis fakta Prezidento de Sovetunio ĝis 1946. De 1919 ĝis 1925 li estis kandidata membro de la Politburoo de la Centra Komitato de la Komunisma Partio de Sovetunio, kaj poste ĝis 1946 plena membro.

Dum la "granda purigo" en Sovetunio fine de la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento, dum kiu arestiĝis kaj (ofte al morto) kondamniĝis multaj personoj kiuj estis aŭ eventuale iam poste povus iĝi kritikemaj al la stalinisma sistemo, multaj familianoj de viktimoj skribis petojn al Kalinin kaj petis lin interveni, kaj ofte liaj intervenoj fakte helpis. Tial li inter la civitanoj de Sovetunio ekhavis la kromnomon "afabla avo Kalinin" (dum samtempe la diktatoro Stalin havis la kromnomon "kara patro"). Tamen, samtempe, Kalinin kune kun aliaj membroj de la Politburoo rutine subskribis listojn de ekzekutoj, kaj ekzemple permesis la Masakron de Katin.

La edzino de la revoluciulo estis arestita en oktobro 1938. Kiam poste familianoj de akuzitoj petis lian helpon, li respondis "Kara amiko, mi estas en la sama pozicio! Mi eĉ ne povas helpi al mia propra edzino - estas nenia vojo, laŭ kiu mi povus helpi vin!" Nur kiam ŝi estis proksima al morto, Stalin fine reagis al la pledo de Kalinin kaj liberigis la edzinon.

Post la soveta invado en Pollandon Miĥail Kalinin subskribis dekreton de Supera Soveto de Sovetunio pri deviga atribuo de sovetunia civitaneco al "estintaj polaj civitanoj" - oni soldatigis ĉ. 210 mil junajn polojn en la Ruĝan Armeon kaj multajn arestis pro "malamika agado".

Miĥail Kalinin retiriĝis el siaj postenoj dum 1946 kaj mortis rapide post tio samjare en Moskvo. Lia tombo troviĝas en la urba Kremlo.

## Notoj 
* La urbo Tver nomiĝis Kalinin de 1931 ĝis 1990.
* La iama germana urbo Kenigsbergo (Königsberg) (Orienta Prusio) ricevis la nomon Kaliningrad memore al li.

Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Sovetianoj la Dua Mondmilito
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Politikistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Stalinismo
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro
Distrikto Minamikawachi

La '*distrikto *Minamikawachi-gun''''' (jen per transskribado Hepburn, , prononco [minami-kaŭaĉi-gun]) estas distrikto en la gubernio Osako de Japanio.

* Loĝantaro: 38'323 (30-a de novembro 2005)
* Areo:76,81 km²

Ĝi enhavas:
*Ĉihaja-Akasaka
*Kanan
*Tajŝi

Kategorio:Gubernio Osaka
Minami-Kaŭaĉi
Toots Thielemans

**Jean Baptiste "Toots" Thielemans** (naskiĝis la  en Bruselo; mortis la  en Braine-l'Alleud) estis belga ĵazomuzikisto. Li ricevis la honortitolon barono.

Thielemans komencis muziki per akordeono, kiam li estis 3-jaraĝa. Kiam li estis 17-jaraĝa li malkovris la harmonikon; krome li ludas ankaŭ gitaron. Lia kromnomo *Toots* devenas de la muzikistoj Toots Mondello kaj Toots Caramata. En 1951 li kiel gitaristo partoprenis en orkestro de Bobbejaan Schoepen. En 1952 li elmigris al Usono kaj ekludis en la orkestro de Charlie Parker kaj en la kvinopo de George Shearing.

Dum la dua mondmilito Thielemans estis kaptita de la ĵazo. Nun li estas konsiderata de multaj kiel unu el la plej grandaj ĵazistoj. Li kunludis i.a. kun Benny Goodman, Ella Fitzgerald, Quincy Jones, Bill Evans, Jaco Pastorius, Pat Metheny, Billy Joel kaj Paul Simon.

Lia harmoniko ludis gravan rolon en la filmmuziko de la nederlanda filmo *Turks Fruit* (Turka dolĉaĵo) (1973) kaj en la sveda animacia filmo *Dunderklumpen* (1974). Lia ludado difinis la atmosferon en la nederlanda televidserio *Baantjer* kaj en la flandra serio *Witse*.

Lia harmonika muzikaĵo *Bluesette* (1962) estas mondfama.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Belgaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 29-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 22-an de aŭgusto
Christian Ude

**Christian UDE**, naskita la  en Munkeno, inter la jaroj 1993 kaj 2014 estis la ĉef-urbestro de Munkeno.

Ude estas membro de la Social-Demokratia Partio de Germanio (SPD). Post sia abiturienta ekzameno li laboris kiel volontulo por la ĵurnalo *Süddeutsche Zeitung*; ekde 1969 li studis jurisprudencon. Inter 1972 kaj 1978 li estis honor-ofica gazetaristo de SPD de Munkeno. Sukcesinte kun laŭdo en la duagrada jurista ekzameno, Ude de 1978 ĝis 1990 agis kiel sendependa advokato. En 1983 li edziĝis kun *Edith von Welser-Ude*, kiu de 1978 al 1990 estis ano de la urba konsilio de Munkeno. Je la  Ude estis elektita dua urbestro de Munkeno.

La  li estis elektita ĉef-urbestro, kiel posteulo de sia sam-partiano Georg Kronawitter. Li estis reelektita trifoje: la  (per 61,2 % de la voĉoj), la  (per 64,5 %) kaj la  (per 66,8 %).

Ude estas verva defendanto de la memstareco de komunumoj. Kiel vicprezidanto de la Germana Urbaro (*Deutscher Städtetag*) li batalis precipe por justa divido de mono inter federacio, provincoj kaj komunumoj. Je la  la Germana Urbaro en Berlino elektis lin prezidanto.

Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Munkeno
Kernavė

**Kernavė** estas la unua ĉefurbo de la mezepoka Grandduklando Litovio, nuntempe centro de ŝtata kultura rezervejo inaŭgurita dum 2003, kaj vizitata ĉefe de turistoj kaj arkeologoj. Ĝi troviĝas en la komunumo Širvintos (distrikto Vilnius) en la sudoriento de Litovio. Dum 2004, la loko akceptiĝis en la listo de Unesko pri mondaj kulturaj heredaĵoj.

Pli posta sed ankaŭ ne plua ĉefurbo estas Trakai.

## Celebraĵoj 
Somere Kernavė "ekvivas". Organiziĝas festoj kaj folkloraj festivaloj. Arkeologiaj ekspedicioj estas organizataj ekde 20 jaroj, kaj en ili litovaj kaj alilandaj sciencistoj, sed ankaŭ studentoj kaj interesitaj lernejanoj.

Famas ankaŭ la tradiciaj festivaloj "Rasa" de Kernavė. Jam dum 1967 grupo de litovaj universitataj studentoj organizis tian festivalon, per tio aprezante la antikvajn tradiciojn de la litova kulturo kaj protestante kontraŭ la sovetuniaj klopodoj forgesigi tiujn tradiciojn. Ŝataj provoj malpermesi la festivalon ne estis sukcesaj.

Ĉiujare dum la 6-a de julio, en Kernavė okazas nacia celebraĵo okaze de la reĝigo de la mezepoka reganto Mindaugas. Dum la tago metiistoj el ĉiuj baltiaj kaj la najbaraj landoj prezentas mezepokajn artaĵojn, okazas tiuepokaj kavaliraj ludoj kaj ludiĝas folklora muziko.

Lithuania Kierniów mounds2.jpg|eta|Kernavė

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Litovio
* Trakai – pli posta ĉefurbo

## Eksteraj ligiloj 
* Arkeologa esplorado – artikolo en paĝo de la ŝtata kultura rezervejo de Kernavė (arkiva kopio)

Kategorio:Historio de Litovio
The Choral Project

**The Choral Project** (*La Ĥora Projekto*) estas ĥoro de miksitaj voĉoj, bazita en Sanjoseo (Kalifornio). Ĝin fondis en 1996 ĝia artdirektoro kaj dirigento Daniel D. Hughes (lia propra retejo ). La grupo celas "sanigi la mondon per muziko kaj vortoj".

The Choral Project havas vastan kaj diversan repertuaron, de Bach, Debussy kaj Brahms ĝis modernaj komponistoj kiel Kirke Mechem, Rene Clausen kaj Eric Whitacre. Ĝi koncertis en la Nacia Katedralo en Vaŝingtono, en la baziliko de la sanfranciska Misiejo Dolores, kaj diversaj lokoj en Anglio, Skotio, Kimrio, Kostariko kaj Meksiko, ĉi-laste inkluzive de prezentado simultanea en la Meksika Nacia Radio (2001). En 2004 ĝi konkurencis en la fako pri miksvoĉaj ĥoroj de la internacia kultura festivalo en Llangollen, Kimrio, kaj gajnis la duan premion.

Ĝis aŭtuno, 2006, The Choral Project aperigis kvin KD-ojn: *The Cycle of Life, Of Christmastide, Americana, Water & Light, Winter* kaj *One is the All.*

## External links 
* The Choral Project—oficiala retejo

Kategorio:Ĥoroj
Kategorio:Kalifornio
Sieber (rivero)

[eta|la rivereto inter la loĝlokoj [Sieber (vilaĝo)|Sieber kaj Herzberg]]
**Sieber** estas nomo de rivero en la montaro Harco, en la centro de Germanio. La rivera vojo apartenas al la distrikto Osterode de la federacia lando Malsupra Saksio. La rivereto fontas en alteco de 760 metroj ĉe la montomasivo *Bruchberg*. La rivero fluas tra Herzberg. En Hattorf ĝi fluas en la lokan riveron *Oder* (kiu *ne* samas al la pli granda aliregiona rivero Odro). En la valo de Sieber situas samnoma vilaĝo.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Malsupra Saksio
Kastro

[eta|494x494ra|Kastrado de [Urano (dio)|Urano fare de Krono. Fresko de Vasari ekspoziciata ĉe la Palazzo Vecchio en Florenco.]]
**Kastro** – de la latina verbo *castro, -as, -avi, -are, castratum*, kiu signifas malfortigi, prirabi, forpreni - estas la forpreno de la viraj reproduktaj glandoj, do la testikoj, plej ofte per operacio. PIV ankaŭ listigas al tiu esprimo forligon de la sekreciaj kanaloj (vazektomio), plua tipo de steriligo. 
(Rimarko: PIV de 1987 skribis: "senigi viron aŭ beston..." do oni povas supozi, ke la termino tiam celis nur pri viroj, virbestoj. Postaj eldonoj ŝanĝis la vorton viro al homo, tiel konfuzante la esprimon.)

Kastriĝo ankaŭ estas la detruo de la testikoj, ekzemple pro radioaktivado, aŭ la subpremo de la hormona produktado pro medikamentoj ("ĥemia kastriĝo").

La forpreno de la virinaj reprodukaj glandoj, la ovarioj, ne nomiĝas kastro, sed ovariektomio.

Dum preskaŭ ĉiuj epokoj de la homa historio kaj en multaj kulturoj oni pro religiaj aŭ aliaj sociaj kialoj kastris iujn virojn aŭ knabojn - la kastritoj nomiĝas eŭnukoj. Parte oni dum tia socia kastro forprenis ankaŭ la penison. 
 
Jen estas kastritaj animaloj kaj homoj: 
* Okso - kastrita bovo
* Kapono - kastrita koko
* Barovo - kastrita porko
* Kastrita bovo (eksvirbovo)
* Kastrita ĉevalo (eksvirĉevalo)
* eŭnuko
* Kastrita kantisto

Kategorio: Voĉkategorioj
Kategorio: Urologio
Kategorio: Ginekologio kaj akuŝologio
Kategorio: Besta reproduktada medicino
Kategorio: Testiko
Kategorio: Ovario
Eŭnuko

**Eŭnuko** (el la grekaj vortoj: *euné* lito, *echô* gardi) estas viro, kiu estis kastrita, do oni forprenis de li la testikojn. La fenomeno estas konata en preskaŭ ĉiuj epokoj de la homa historio kaj en multaj kulturoj. Parte oni forprenis ankaŭ la penison.

## Sekvoj de la kastrado 
Oni diferencigas inter frua kastrado antaŭ aŭ dum la pubereco, kaj malfrua kastrado post la 20-a vivojaro. Forpreno de la testikoj antaŭ la pubereco havas plej drastajn sekvojn — kelkaj, sed neniel ĉiuj, el tiuj sekvoj riveliĝas dum la jaroj post la pubereco. La korpaj evoluoj ligitaj al la pubereco, kiuj dum la momento de la kastrado jam okazis — ekzemple la virigo de la voĉo, formo de la ostaro, barbokresko, kaj evoluo de peniso kaj testikoj — restas neŝanĝitaj post la momento de kastrado aŭ nur minimume malevoluas.

Se oni forprenis testikojn de eŭnuko antaŭ pubereco, eŭnuko estas aseksualo, kvankam li havas penison. Sed se oni forprenis la testikojn post puberteto, la eŭnuko ne estas aseksualo, kaj se li havas penison, li povas sperti erektiĝon. En Romio iu virinoj ŝatis amori kun eŭnukoj, ne nur ĉar ili ne volis gravediĝi, sed ankaŭ, ĉar tia eŭnukoj povis sperti pli longatempan erektiĝon ol aliaj viroj.

## La socia pozicio de eŭnukoj 
Origine la «malvirigo» estis severa, plej malhonoriga puno. Sed post kiam kastritoj vivis en la socio, la regantoj ekaprezis ilin. Eŭnukoj por aliaj viroj ne estis biologiaj konkurantoj, do eblis pli fidi ilin. Nek ili povus forpreni edzinon, nek generi infanojn, kiuj povus konkurenci aŭ esti danĝeraj por doj. Tial iuj eŭnukoj iĝis plej honorataj kaj aprezataj konsilantoj kaj gardantoj. 

En kelkaj brazilaj indiĝenaj triboj de la tupia popolo, estas memvola kastriĝo inter militistoj, post kiam ili havis jam idojn, ĝenerale ĉirkaŭ 30-jaraĝe. Tiuj triboj pensis ke amoro prenus forton de viro, kaj se li estus kastrita, li havus pli da forto kaj kuraĝo dum la bataloj. Por kastriĝi, viroj metis mielon sur seksaj organoj kaj poste metis ilin en ujo de karnomanĝantaj formikoj dum tri sinsekvaj tagoj. Tio ankaŭ estis rigardita kiel pruvo de kuraĝo.

## Konataj eŭnukoj 
* Abagta, ministro de Persio
* Zhao Gao, Ĉinio;
* Filetero de Tios, Pergamo;
* Potino, Egiptio;
* Sima Qian (-145--90), historiisto de Ĉinio;
* Cai Lun (50-121), ministro de Ĉinio;
* Narseso (490-574), generalo de Romio;
* Al-Munis (908-933), generalo de abasidoj;
* Johano Orfanotrofos, generalo de Bizanco;
* Zheng He (1371-1433), admiralo de Ĉinio;


Kategorio:Grekaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Kastrado
Sokolove

*Ne konfuzu ĝin kun Sokolov.*
----

**Sokolove** estas vilaĝo situanta en Ukrainio proksime de urbo Ĥarkov.

Ĉi tie unuafoje ekde sia estiĝo partoprenis en bataloj dum la dua mondmilito ĉeĥoslovaka armea korpuso kreita en Buzuluk.

## Vidu ankaŭ 
*Otakar Jaroš

Kategorio:Vilaĝoj de Ukrainio
Slovaka nacia ribelo

La **Slovaka nacia ribelo** aŭ **Ribelo de la jaro 1944** estis armita ribelo de slovakaj ribelulaj taĉmentoj kontraŭ la germana Wehrmacht fine de la Dua Mondmilito. La ribelo estis sturmo kontraŭ la germanaj okupaciaj taĉmentoj, kontraŭ aŭtoritata registaro de tn. Slovaka ŝtato frunte kun Jozef Tiso, samkiel klopodo estis surflanke de venkaj potencoj de la Dua Mondmilito.

La centro de la ribelo estis Banská Bystrica.
## Eksteraj ligiloj 
* Stránka Bansko Bystrického múzea SNP, poskytujúca množstvo dodatočných informácií

Kategorio:Historio de Slovakio
*
Kategorio:Konfliktoj en 1944
Wacław Komar

**Wacław Komar** (naskiĝis kiel **Mendel Kossoj**, la 4-an de majo 1909, mortis la 26-an de januaro 1972), estis komunista oficiro en Pollando, kiu kuraĝe marŝis kontraŭ la sovetaj trupoj en aŭtuno de 1956 (apud Varsovio). Tiam la sovetoj ne volis sangofluon kaj akceptis ĉefsekretario Gomulka.
Porkkala

**Porkkala** estas duoninsulo en Finnlando, situanta je ĉ. 30 km okcidente de la ĉefurbo Helsinki. Post fino de la Dua mondmilito ĝi estas luita fare de la Sovetunio — anstataŭ la duoninsulo Hanko, kiun Sovetunio luis en 1940-41 — kiel militista bazo.

Sovetunio kontraktis uzi la bazon en Porkkala dum 50 jaroj (ekde 1944) kaj tiel akiris la rajton tie establi kaj uzi mararmean bazon. Tamen post traktado, kiu finiĝis en 1955, la duoninsulo estis redonita al Finnlando multe pli frue. La apogpunkto estis forlasita de sovetiaj trupoj jam en 1956.

Nun en Porkkala situas unu el la ĉefaj bazoj de finnlanda mararmeo.

Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Malvarma milito
Kategorio:Duoninsuloj en Eŭropo
Libera paŝto

Dum la mezepoko kaj la en Francio tielnomita "malnova reĝimo" (antaŭ la Franca revolucio de 1789) ekzistis uzadrajto, kiu ebligis paŝti senpage siajn gregbestojn ekster sia propra grundo, sur bordoj de vojoj, la senkulturejoj, aŭ grundoj postrikolte senigitaj de siaj kulturoj, la alttrunkaj arbaroj, aŭ la arbidejoj malpli ol 4-5 jaraj.
Dum la feŭda epoko, posedanto de grundo perdas sian ekskluzivan rajton je ĝi depost la rikolto, aŭ la unua falĉado ĉe herbejo, la stoploj aŭ falintaj spikoj povas rajte uzati de iu ajn.
Tiu praktiko ebligis dum jarcentoj la malriĉuloj tamen vivi kaj vivteni gregbestojn (unu-du maksimume) eĉ ne havante teron al si.
Tiu rajto, kiu malhelpis ke oni forbaru la grundpecojn, estis disputita en la 18-a jarcento (en Anglio, ekde la 16-a, legu pri tio la unuan ĉapitron de Utopio de Thomas More) far posedantoj dezirante utiligi siajn terenojn dum tuta jaro, laŭ novaj kulturmetodoj. En Francio reĝa edikto en 1761 donis rajton ĉirkaŭbari pluggrundojn kaj herbejojn. Sed ĝi estis malbone akceptita kaj estis multa da procesoj kaj perfortaj rompoj de bariloj. Multaj el la *Cahiers de doléances* (= plendo-kajeroj) verkitaj en 1789 petas la restarigon de la rajto de libera paŝto.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Historio
Karl Hermann Frank

**Karl Hermann FRANK** (la nomo ofte nur notiĝis **K. H. Frank;** naskiĝis la  en Karlovy Vary; mortis la ) estis librovendisto kaj ĉeĥoslovaka unuarespublika politikisto, ano de la Sudetgermana partio (SdP) kaj aktiva nazio. Post la okupacio de la ĉeĥaj landoj kaj la kreigo de Protektorato Bohemio kaj Moravio en marto 1939 li estis ŝtata sekretario de la okupa nazia reĝimo. Unua eksterordinara militkrimo estis la fermo de ĉiuj ĉeĥaj universitatoj kun murdo de multaj studentoj kaj malliberigo de multaj pliaj en naziaj koncentrejoj en novembro 1939.

Senpere post atenco kontraŭ Heydrich en majo 1942 Frank proklamis eksterordinaran staton, dum kiu li ordonis ankaŭ la masakran murdon de la loĝantaro de Lidice kaj Ležáky kaj neniigon de la loĝlokoj. En ambaŭ lokoj ĉiuj viroj de pli ol 14 jaroj estis pafitaj, en Ležáky ankaŭ la virinoj, aliaj virinoj ekspeditaj al la koncentrejo Ravensbrück kaj la plej multaj el la infanoj gasmurditaj. Sole en Lidice kune 192 viroj kaj adoleskuloj, 60 virinoj kaj 88 infanoj estis mortigitaj.

K. H. Frank estis post la milito juĝita kaj la 22-an de majo 1946 li estis kondamnita al mortpuno. Je tri horoj post proklamo de la verdikto, je la 13:37, post rifuzo de ĉiuj petoj je pardono, li estis publike pendumita en Prago.

La unua geedzeco divorciĝis en 1940, la eksedzino kun du filoj de 14 kaj 9 jaroj samjare edziniĝis al alia nazia funkciulo. Frank duafoje edziĝis al kuracistino kaj kun ŝi de 1941 ĝis 1944 ekhavis tri infanojn. Post la milito la dua edzino 11 jarojn estis malliberigita en Sovetunio, la du filinoj kaj filo, kiuj en majo 1945 estis 1- ĝis 3-jaraj, kreskis en fremdaj familioj kritikaj al naziismo en Germanio.

Kategorio:Germanaj nazioj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Atenco kontraŭ Heydrich
Kategorio:Germanoj kondamnitaj al mortpuno
Kategorio:Protektorato Bohemio kaj Moravio
Kategorio:Germanaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ekzekutitoj per pendumo
Kategorio:Librovendistoj
Reta topologio

La partigo kaj ligiloj de ekzemple komputiloj en reto, aŭ ekzemple telefoncentraloj en telekomunikada reto oni nomas **retan topologion**. Tio ĉi do estas la maniero kiel la komputiloj aŭ telefoncentraloj estas reciproke ligitaj. Oni distingas la jenajn specojn: maŝreto, stelreto, busreto, ringoreto kaj arboreto.

Ofte pluraj sistemoj estas samtempe uzataj. Ekzemple, ĉe telefoncentraloj la nodocentraloj estas ligitaj per maŝreto, sed la fincentraloj estas ligitaj kun la uzantoj per stelreto. Esceptoj estas la rektaj linioj kiuj estas metitaj inter apudaj fincentraloj kiam estas multe da trafiko, por senbalastigi la reton.

## Maŝreto 
## Stelreto 
## Busreto 
## Ringoreto 
## Arboreto 
Kategorio:Komputilaj retoj
Luna Festo

[eta|250px|la Luna Festo en la parko *Victoria* de [Honkongo]]
La **Luna Festo** , "Festo de Aŭtuna Mezo" (ĉine 中秋節, prononco "Ĝungĉjoŭĝje"), **Luno-Rigardo** (japane: 月見 [cukimi] aŭ 観月 [kangecu]) aŭ **Aŭtuna Vespero** (Korea lingvo: Ch'usǒk aŭ Chuseok,秋夕/ 추석) celebriĝas en Ĉinio, Tajvano, Japanio kaj Sud-Koreio dum la 15-a tago de la 8-a luna monato (nur en Japanio, ankaŭ la 13-a tago de la 9-a luna monato) laŭ la lunosuna kalendaro. Dum antikvaj tempoj la ĉinaj imperiestroj dum printempo donis oferojn al la suno kaj dum aŭtuno al la luno - jam en kronikoj de la dinastio *Ĵuo* (de la 11-a jarcento ĝis jaro 256 antaŭ Kristo) troviĝas la tempa esprimo *Aŭtuna Mezo*. Dum pli postaj epokoj la nobeloj kaj kleruloj sekvis la ekzemplon de la imperiestro kaj dum la aŭtuno admiris la helan plenlunon. Dum la dinastio *Tang* (jaroj 618 ĝis 907), *Ming* kaj *Qing* (jaroj 1368-1911) la celebraĵo iĝis unu el la plej gravaj festoj de Ĉinio.

Lige al la Luna Festo ekzistas pluraj legendoj. Laŭ unu el ili, la origino de la festo estas la rakonto 嫦娥奔月 pri la heroo *Hou Ji*. Laŭ ĝi dum la pratempo ekzistis 10 sunoj, kiuj sekigis la teron kun ĉiuj plantoj kaj malebligis rikolti rizon, grenon aŭ legomojn. *Hou Ji* grimpis sur la pinton de la monto *Kunlun*, paftrafis naŭ sunojn kaj ordonis al la lasta, ĉiutage akurate leviĝi kaj malleviĝi.

De diino *Hou Ji* estis ricevinta pilolon, kiu donas senmortecon. Lia edzino ''Ĉang'e* glutis la pilolon kaj sekve de tio ŝvebis supren ĝis la luno. Tie ŝi konstruis por si palacon, en kiu ŝi vivas ĝis hodiaŭ.

Luna Festo okazas je la fino de septembro aū en la fruaj tagoj de oktobro en la Gregoria kalendaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Luna Festo en Aŭstralio  (angle).
* Luna Festo en San Francisco, Kalifornio (angle).
* Artikolo pri Luna Festo ĉe *China.org'' (germane).

Kategorio:Aŭtunaj festivaloj
Kategorio:Septembraj eventoj
Kategorio:Oktobraj eventoj
Kategorio:Budhismaj festoj
Kategorio:Ĉina mitologio
Kategorio:Festivaloj en Ĉinio
Kategorio:Festivaloj en Tajvano
Kategorio:Ĉina festo
Kategorio:Japana festo
Kategorio:Korea festo
Kategorio:Luno
Chivu Stoica

**Chivu STOICA**  (8-an de aŭgusto 1908 - 18-a de februaro 1975) estis rumana komunista politikisto, membro de la Politburoo de la Centra Komitato de la Rumana Komunista Partio, kaj agadis kiel ĉefministro inter 1955 kaj 1961. Li kontribuis al la retiro de la sovetaj trupoj el Rumanio (1958).

Li laboris ankaŭ kiel Prezidento de la Stat-konsilio de Rumanio inter 1965 kaj 1967.

Kategorio:Ĉefministroj de Rumanio
Kategorio:Regnestroj de Rumanio
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Kategorio:Rumanaj komunistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kesongo

eta|La moderna centro de Kesongo.
**Kesongo** (Koree:개성시, ***Kaesŏng***) estas urbo en Nord-Koreio, kie la registaro starigis zonon kun apartaj ekonomiaj reguloj, tiel ke eksterlandaj, ĉefe sud-koreaj firmaoj starigis tie entreprenojn kiuj dungis (aŭtune de 2006) proksimume 3.000 homojn de Nord-Koreio.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Nord-Koreio
Kiskundorozsma

**Kiskundorozsma** [kiŝkundoroĵma] estas iama vilaĝo kun titolo vinvilaĝo 7 km-ojn okcidente de Szeged (Hungario), sed parto de Szeged ekde 1973.
eta|Ventomuelejo en Kiskundorozsma

## Historio 
La nomo de *Dorozsma* estis menciita en 1138 en donaca dokumento en formoj *Durusma, Drusma*. La komunumo longe estis fiŝkaptista vilaĝeto havanta jam en la 13-a jarcento abatejon, kiun la turkoj detruis kaj ties ŝtonojn uzis en la fortikaĵo de Szeged. En 1831 ankaŭ en tiu vilaĝo mortis multe pro epidemio ĥolero. En 1879 la inundo detruis ankaŭ Dorozsma-n. Spite la detruojn la vilaĝo longe estis distriktejo.

Ĉiuj hungaroj konas tiu ĉi iaman vilaĝon, ĉar Pista Dankó komponis kanton pri ventomuelejo de Dorozsma, kiu tutlande famiĝis. La muelejo mem estas historia monumento. Kiskundorozsma apartenas ekde 1876 al departemento Csongrád, ekde 1973 al urbo Szeged.

## Famuloj 
* en Kiskundorozsma aŭ Dorozsma naskiĝis:
** János Jerney (1800-1855) akademiko, prahistoriisto, lingvisto
** Ferenc Márta, kemiisto
** Lajos Ocskó, piaristo
** Gyula Vedress, aktoro
* en Kiskundorozsma agadis ankaŭ Mihály Horváth (1832-1836 kiel vic-pastro), pli posta edukafera ministro.

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Szeged
Burko (islamo)

eta|Landoj en kiuj burkoj estas malpermesitaj, 2025.|400x400px
eta|Virinoj en burkoj|400x400ra
**Burko**, , burku ; DMG: *burqu,* estas ekstera vesto tute kovranta la korpon de la verto ĝis la piedoj, escepte de aperturo por la okuloj garnita per aĵura vualo; ĝin uzas islamaj virinoj interalie en Afganio, Pakistano kaj norda Barato.

Antaŭ la invado de Afganio fare de la usona armeo kun helpo de aliaj okcidentaj landoj oni uzis fare de la amaskomunikiloj la ĝeneralan supozatan devigon de la afganaj virinoj porti tiun kaptukon kiel plian motivon por la invado (helpi la afganajn virinojn), sed jardekon post la invado la okcidenta premo ankoraŭ ne povis forgesigi tiun kutimon de la afganaj virinoj, ĉu devigan, ĉu volan, kaj ankaŭ ne la ĝeneralan konsideron de la mezaj afganoj (ĉefe de la aŭtoritatoj) malhelpi ties uzadon.

## Vidu ankaŭ 
* Abajo
* Nikabo
* Hiĝabo
* Ĉadoro
* Burkino

## Bildaro 
eta|dekstre|240px|Virinoj en burkoj
maldekstra|eta|Afgana virino en plena burko
[eta|maldekstra|La burko en la Muzeo de Oriento, [Ĉikago]]
[eta|165px|dekstra|Virino en [silko|silka burko]]

## Referencoj 
Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vestoj
Kategorio:Tradiciaj vestoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Islama terminaro
Șindrești

**Șindrești** [ŝindreŝtj] (hungare: **Felsősándorfalu**]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 527 loĝantojn (rumanoj); en 1992 636 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1411. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Dumbrăvița.

Șindrești situas ĉe la rivero Chechiș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
*Dumitru Cicotișan (n. 30-a de junio 1929): skulptisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Burko (Kaŭkazo)

[eta|[Kartvelio|Kartvela princo Ovaljani portas burkon, en 1890]]
**Burko** ( búrka,  nabadi) estas felta sonorilforma mantelo ĉe multaj etnoj de Kaŭkazio kaj apudaj regionoj. Supozeble de tiuj etnoj la vestaĵon transprenis ankaŭ slavaj etnaj subgrupoj (kazakoj).

Burko ne havas manikojn, ĝi estas vasta, malpeza kaj varma. Oni facile rulas ĝin kaj transportas ĝin fiksita malantaŭ la selo.

Burko estas vira vestaĵo. Ofte ĝi estas paŝtista vesto (kiel en Turkio). Oni uzas ĝin interalie kiel portebla matraco, sur kiu eblas dormi.

## Referencoj 
Kategorio:Tradiciaj vestoj
Slătioara

**Slătioara** [slətiŭara] (hungare: **Izasópatak**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmaţiei. En 1910 ĝi havis 821 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 666 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1431. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al Strâmtura.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Săsar

**Săsar** [səsar] ( zaza:r) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Baia Mare. Administre ĝi apartenas al Recea (Baia Mare).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 180 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 662 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1327. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Zazár apartenis al Hungario, (Szatmár).

## Renomaj homoj 
* Ferenc Herskovits kuracisto
* Izidor Herskovits kuracisto
* Jenő Herskovits kuracisto

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Sârbi (Budești)

**Sârbi** - jen rumane, prononco  (,  - estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis  loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992  (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estis en 1459. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Budești.

La nomo de la vilaĝo signifas "serboj". Ĝi situas ĉe la rivero Cosău. Proksime situas du lignaj preĝejoj el la 17-a jarcento, *Sârbi Susani* kaj *Sârbi Josani*, kiuj apartenas al la kultura heredaĵo de Unesko.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Sat-Șugatag

**Sat-Șugatag** [sat ŝugatag] (hungare: **Falusugatag**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis 1 156 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 299 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1360. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Ocna Șugatag.

Sat-Șugatag situas sur la maldekstra bordo de la rivero Mara.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș