open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brignoles

**Brignoles** - jen france,  - estas urbo en suda Francio, en la departemento Var kaj en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstra|190ra|

## Partneraj urboj 
Brignoles kaj kvar aliaj urboj de Eŭropo interligiĝas kiel partneraj urboj:
* 20ra Groß-Gerau en Germanio (ekde 1959),
* 20ra Brunico en Provinco Bolzano-Bozen (Italio, ekde 1959),
* 20ra Tielt en Belgio (ekde 1959) kaj
* 20ra Szamotuły en Pollando (ekde 2000).

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo, franclingvaj 

Kategorio:Komunumoj de Var
Kategorio:Provenco
Epizodo

**Epizodo** (helene *epeisodios* = enmetita) estas akcesora agado, ne strikte ligita kun la ĉefa temo en rakonto aŭ poemo aŭ aparta kurioza fakto en historia aŭ grava okazintaĵo (PIV).

Kiel eta negrava memstara okazaĵo en la ĉefa fluo de rakontado ĝi spicas la rakontatan agadon, ofte kun anekdota aŭ male incidenta nuanco.

En la antikva dramo ĝi estis akto verkita en kvartrokea aŭ trijamba verso kaj enmetita inter du kantojn de la koruso (kutime tri epizodoj en unu dramo).

En la moderna dramo la epizodo grave stimulas la ĉefan agadon (ekzemple la epizodo de tombistoj de Hamleto). La aktoroj, kiuj ludas epizodan rolon, estas nomataj **epizodistoj**.

En la komunuza lingvo oni parolas ekzemple pri epizodoj, kiuj okazis dum la kongreso, dum feriado k.s.

Metafore estas epizodo uzata ankaŭ en la pentroarto kaj muziko (parto de granda komponaĵo).

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Televida terminologio
Inicialo

[dekstra|eta|270px|Paĝo el la Horlibro de Giovanni II Bentivoglio, [Bolonjo, ĉirkaŭ 1497–1500. Humanisma minuskulo kun tutkoloraj inicialoj kaj ornamoj.]]
**Inicialo** aŭ **komenclitero** estas komenca litero de vorto.

Multaj aŭtoroj pro modesteco subskribas siajn artikolojn per inicialoj (komencliteroj de la persona kaj familia nomoj).

En Mezepoko, kiam oni skribis librojn permane, estis kutimo desegni la inicialon de ĉapitro (la unuan literon de la ĉapitro) kaj foje de frazo kiel miniaturan pentraĵon, veran artverkon, en kiu aperis ankaŭ homaj figuretoj. Tiuj literoj nomiĝas **ĉefliteroj**.

Ankaŭ nun, de tempo al tempo, oni presas la ĉapitrajn inicialojn tre grandaj aŭ eĉ kun ornamaĵoj, laŭ la estetika koncepto de la presisto.

## Vidu ankaŭ 
* Inicialoj dc - esperantlingva muzikisto

## Fontoj 
Kategorio:Tipografio
Szamotuły

**Szamotuły** () estas urbo en provinco Grandpollando en Pollando. Ĝi havas proksimume 19.000 loĝantojn kaj estas sidejo de samnoma distrikto Szamotuły (*powiat szamotulski*). La urbo troviĝas 32 kilometrojn norde de Poznano.

## Historio 
La plej frua konata komunumo en la loko de la hodiaŭa urbokerno ekzistis ekde la 11-a jarcento. Ĝi detruiĝis dum la jaro 1306 kaj poste rekonstruiĝis sub la nomo *Nowe Szamotuły*. Dum la jaro 1420 la komunumo ekhavis urbajn privilegiojn.

Dum la jaro 1793 la urbo iĝis parto de la germana ŝtato Prusio. Inter 1818 kaj 1920 ĝi estis sidejo de la germana distrikto *Landkreis Samter*, kaj post la *Kontrakto de Versailles* iĝis parto de Pollando.

## Famuloj ligitaj kun la urbo 
* Vaclavo el Szamotuły, pola renesanca komponisto kaj poeto

## Vidindaĵoj 
Inter la urbaj vidindaĵoj estas la preĝejo *Matki Bożej Pocieszenia i św. Stanisława Biskupa*, konstruita inter la jaroj 1423 kaj 1430 en gotika stilo. La konstruaĵoj de la eksa monaĥejo *św. Krzyża* (Sankta Kruco) konstruiĝis inter la jaroj 1675 kaj 1682 en baroka stilo.

[eta|maldekstra|blazonoj de la partneraj urboj (Szamotuły maldekstre) en [Groß-Gerau (esperantista foto)]]

## Partneraj urboj 
Szamotuły ekde la jaro 2000 havas kvar partnerajn urbojn en Eŭropo:
* 20ra Groß-Gerau en Germanio,
* 20ra Brunico en Provinco Bolzano (Italio),
* 20ra Tielt en Belgio kaj
* 20ra Brignoles en suda Francio.

## Esperanto 
De 1933 ĝis almenaŭ 1937 okazis ĉiujaraj esperantaj kursoj en ŝtata gimnazio kun meznombro de 60 partoprenantoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Munch H. *Geneza rozplanowania miast wielkopolskich XIII i XIV w.* (Genezo de urboplanado en Grandpolujo en la 13-a kaj 14-a jarcentoj), Kraków 1946
* Ludwik Józef Gomolec *Szamotuły, gród Halszki* (Szmotuły, murzonita urbo de Halŝka), Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza, kajero 2, 1958

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo Zamek Górków en Szamotuły 
* Oficiala urbopaĝo ()

Kategorio:Urboj de Grandpollanda provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
Gräfenhausen

**Gräfenhausen** estas parto de la urbo Weiterstadt en la hesa distrikto Darmstadt-Dieburg. Ĝis la 1-a de januaro 1977 ĝi estis memstara komunumo.

La vilaĝo situas proksimume tri kilometrojn norde de Darmstadt kaj 20 kilometrojn sude de la Flughaveno Frankfurta. La aŭtoŝoseo A5 tuŝas ĝian teritorion, kaj aŭtoŝosea restoracia komplekso havas la nomon Gräfenhausen.
La vilaĝo havas pli-malpli 6000 loĝantojn.

eta|300px|maldekstra|la vilaĝa preĝejo de 1850
Vidindaĵoj estas la malnova vilaĝa preĝejo, konstruita dum 1850, kaj la eksa kastelo *Ohylstift*, kiu hodiaŭ estas flegejo. Iom ekster la vilaĝa centro troviĝas la lago *Steinrodsee*, kies ĉirkaŭaĵo estas naturprotektejo.
eta|300px|maldekstra|la eksa kastelo

Kategorio:Distrikto Darmstadt-Dieburg
Optimumeca teorio

**Optimumeca Teorio** (OT, angle: *optimality theory*) estas lingvistika teorio, kiun kreis la usonaj lingvistoj Paul Smolensky, Alan Prince kaj John McCarthy dum la naŭdekaj jaroj de la dudeka jarcento. Ĝi baldaŭ iĝis tre populara en la fonologio, kaj aplikiĝis ankaŭ en la pragmatiko, semantiko kaj la sintakso.

La plej grava ideo de la Optimumeca Teorio estas ke la gramatiko de ĉiu homa lingvo konsistas el la sama aro da gramatikaj postulaĵoj. Tiuj postulaĵoj tamen ofte malakordas, kaj la diferencoj inter lingvoj estas tio, kiu el la malakordantaj postulaĵoj tiam venkas. Ekzemple: ĉiuj lingvoj konas la sekvajn tri postulaĵojn:

* *NeniuKodao*: Silaboj ne finiĝu per konsonanto.
* *Preservu-Kons*: Preservu ĉiujn konsonantojn.
* *Ne-Enmetu-Vok*: Ne enmetu vokalojn.

Nun ni konsideru la vorton /jen/. En lingvo kiel Esperanto, ni prononcas tian vorton tiel, kiel ĝi estas: oni preferas prononci ĝin [jen] anstataŭ [je] aŭ [jene]. Tio signifas ke *Preservu-Kons* kaj *Ne-Enmetu-Vok* pli gravas ol *NeniuKodao* en la gramatiko de Esperanto.

Aliflanke, en la gramatiko de la havaja lingvo *Ne-Enmetu-Vok* estas malpli grava ol *NeniuKodao*. Tial estas permesite enigi vokalojn por ke neniu silabo iam ajn finiĝu per konsonanto. Se fremdaj vortoj estas adaptitaj al la gramatiko, ili ŝanĝiĝas; ekzemple se la vorto 'jen' iĝus havaja, ĝi prononciĝus ekz. [jene].

## Ligilo 
* Anglalingva artikolo pri OT-analizo de Esperanto de Marc van Oostendorp

Kategorio:Lingvoscienco
Třebechovice pod Orebem

**Třebechovice pod Orebem** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Orienta Bohemio, en Regiono Hradec Králové, nur 13&nbsp;km oriente de la regiona ĉefurbo Hradec Králové. En  ĝi havis .

## Historio 
Třebechovice estis fondita ĉe komerca pado en la unua duono de la 14-a jarcento. Danke al sia ĉirkaŭaĵo kun belaj arbaroj kaj ĉarmaj anguloj de rivero Orlice ĝi fariĝis ŝatata ekskursa loko. La ĉefa vidindaĵo estas Monteto Oreb kun preĝejeto de Dia Korpo, kiu rememorigas husanan frataron. . Krome, tra la tuta mondo Třebechovice pod Orebem estas fama pro sia unika **Muzeo de betlehemoj**.

## Loĝantaro 
## Oreb 
eta|220ra|maldekstra|Preĝejo de Dia Korpo sur Oreb
La monteto super la urbo, antaŭe nomata *Vinice*, ricevis sian nunan nomon laŭ biblia "Ĥorebo" en granda amasiĝo de anoj de husmovado en la jaro 1419. La orientbohemia popolo, gvidita de hradeca pastro Ambrož, ĉi tie kreis soldatan taĉmenton - frataron oreban, kiu fariĝis apud taboranoj kaj praganoj tria signifa forto de husanoj. En 1423 Jan Žižka mem post sia alveturo ĝis Hradec Králové ekprenis ties komandadon. Post lia morto orebanoj alinomiĝis je orfoj.

En 1528 Zdeněk Trčka z Lípy, la feŭda posedanto de Třebechovice, konstruigis sur Oreb lignan preĝejeton, kiu devis esti en 1826 pro malkonstruiteco detruita. Pro merito de signifa naskinto, d-ro Jan Theobald Held, la nacia renaskiĝinto, ĝi estis en 1835 anstataŭigita per nuntempa preĝejo de Dia Korpo. En 1868 sur Oreb okazis mitingo de popolo, spite al interveno de ĝendarmaro kaj soldataro ĉi tie loĝantaro de nordorienta Bohemio stariĝis por nacia memdestino.

Dum mobilizo en 1938 estis en la turo de la preĝejo anoncilo de kontraŭaviadila defendo de Hradec Králové.

Ekde la jaro 1920 Třebechovice portas laŭ tiu ĉi negranda, sed signifa monteto kromnomon "pod Orebem" (sub Oreb).

## Vidu ankaŭ 
* Betlehemo
* Husmovado
eta|maldekstra|300ra|Elaviadila vido


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Jílové u Prahy

**Jílové u Prahy** (, "strigo") estas historia urbo en Ĉeĥio situanta proksimume 20&nbsp;km sude de Prago. Ĝi etendiĝas 3&nbsp;km de la dekstra bordo de rivero Sázava, ĉirkaŭita per masiva montetaro, kiu komune kun valo de la rivero kreas unu el la plej belaj lokoj de ĉirkaŭaĵoj de Prago, konvena precipe por refreŝigado kaj ripozado. Ĝis nun konservita naturo ĉi tie kuniĝas kun historio de la malnova urbo. Jam pli ol 650 jaroj la urbo fieras pri kromnomo "reĝa ora monto". Vivas ĉi tie  ().

Falo aŭ ekfloro de la urbo dependis de kvanto de oro elminita el ĉi tieaj minejoj. Inter la plej malnovaj kaj historie plej valoraj konstruaĵoj apartenas urbodomo, konstruita en la 14-a jarcento kaj pli poste alikonstruita en baroka stilo, kaj preĝejo kun gotika tabula altaro. La eksterordinare sukcesan interioron de tiu ĉi preĝejo elektis ankaŭ Miloš Forman por filmigado de sia filmo *Amadeus*.

El la sama tempo kiel la urbodomo estas ankaŭ domo **Mince**, kie hodiaŭ estas lokigita Regiona muzeo.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Urbo Jílové u Prahy konsistas el sep partoj sur tri katastraj teritorioj:
* **Jílové u Prahy** (ankaŭ nomo de k. t.) inkluzive de lokoj Svatováclavské Lázně kaj Kamenná Vrata en la okcidenta parto 
* Radlík (ĝi situas en k. t. *Jílové u Prahy*)
* Kabáty (ĝi situas en k. t. *Jílové u Prahy*) en Kabáty ĉe limoj kun Borek situas ankaŭ stacidomo Jílové u Prahy)
* Studené (Horní Studené situas en k. t. *Jílové u Prahy*, Dolní Studené en k. t. *Luka pod Medníkem*)
* Žampach (ĝi situas en k. t. *Jílové u Prahy*) la dekstraborda parto de Žampach inkluzive de loko Včelní Hrádek; la maldekstraborda parto de Žampach apartenas en k. t. Hostěradice de municipo Kamenný Přívoz)
* Borek (k. t. *Borek nad Sázavou*)
* Luka pod Medníkem (ankaŭ nomo de k. t.) ensumigas lokojn Podloučí kaj Dolní Studené; en tiu ĉi k. t. troviĝas fervoja stacio Luka pod Medníkem

## Memorindaĵoj 
* Viadukto Žampach


Kategorio:Municipoj en distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Urboj en distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Giovanni Falcone

[eta|Protestafiŝoj kontraŭ mafio memorigas pri Giovanni Falcone (maldekstre) kaj [Paolo Borsellino (dekstre).

La slogano diras: "Vi ne mortigis ilin: iliaj ideoj marŝas sur niaj piedoj".]]
**Giovanni FALCONE** ([ĝo**van**ni fal**ko**ne]; naskiĝis la 18-an de majo 1939 en Palermo, mortis la 23-an de majo 1992 en Capaci) estis itala juĝisto kaj famiĝis kiel batalanto kontraŭ mafio.

Falcone proksimume de 1980 koncentriĝis al la batalo kontraŭ mafio kaj aplikis enketojn pri bankaj kontoj por spuri la vojojn de la mafia mono.

Timigite pro lia agado la itala mafio en 1992 eksplodigis la aŭton de Falcone per 500-kilograma bombo, mortigante lin, lian edzinon kaj tri gardistojn.

Multaj stratoj kaj lernejoj estis nomitaj honore al Falcone. La flughaveno de Palermo portas lian nomon kaj tiun de lia kolego Paolo Borsellino.

## Vidu ankaŭ 
* *Gli angeli di Borsellino*

Kategorio:Batalo kontraŭ mafio
Kategorio:Viktimoj de mafio
Kategorio:Italaj juristoj
Paolo Borsellino

**Paolo Borsellino** estas konsiderata kiel itala heroo, kiel Giovanni Falcone, kiu estis ties amiko kaj kolego.

## Biografio 
Li laboris unue en Monreale kaj en 1975 estis sendita al Palermo, kie li laboris sub juĝisto Rocco Chinnici. Ek de 1980 li laboris en kontraŭ-mafia laborgrupo sub Chinnici kun du aliaj juĝistoj (Falcone kaj Barrile) kaj du komisaroj. Kvankam la mafio mortigis Chinnici per bombo, la grupo sukcesis akuzi kaj kondamnigi kelkajn mafiajn gravulojn. Kiam la grupo en 1985 preparis "procesegon" kontraŭ centoj da mafiuloj, estis murditaj la du komisaroj. Borsellino kaj Falcone transloĝiĝis al la prizono de Asinara por tie labori en relativa sekureco.

[eta|Protestafiŝoj kontraŭ mafio memorigas pri [Giovanni Falcone (maldekstre) kaj Paolo Borsellino (dekstre).La slogano diras: "Vi ne mortigis ilin: iliaj ideoj marŝas sur niaj piedoj".]]
En majo 1992 la mafio murdis Falcone, kaj monaton poste eksplodigis 100-kilograman bombon, kiam Borsellino iris viziti sian patrinon en strato ''via D'Amelio'' en Palermo. La bombo mortigis lin kaj kvin el liaj gardistoj.

Jaron poste fondiĝis "litotuka komitato", kiu sur litotukoj presis bildojn de Borsellino kaj Falcone kun la teksto "vi ne mortigis ilin – iliaj ideoj marŝas sur niaj gamboj".

Multaj lernejoj kaj asocioj estis nomitaj honore al Borsellino. La flughaveno de Palermo portas lian nomon kaj tiun de lia kolego Giovanni Falcone.

## Vojo d'Amelio kiel masakro far la ŝtato 
eta|Vojo d'Amelio: la arbo memoranta la loko de la murdo de Paolo Borsellino kaj ties eskorto

En la enkonduko de la libro ''L'agenda rossa di Paolo Borsellino'' Marco Travaglio skribas:

## Vidu ankaŭ 
* Masakro de vojo d'Amelio
* Rita Borsellino
* Rita Atria
* Giovanni Falcone
* *Gli angeli di Borsellino*

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Video de Paolo Borsellino : renkontiĝo de 26-a de januaro 1989 kun lernantoj de lernejo "Remondini" en Bassano del Grappa
*  Retejo de libro *Falcone Borsellino, misteri di stato*
*  Lasta oficiala intervjuo al Paolo Borsellino
*  Lasta publika prelego de Paolo Borsellino 
*  *Paolo Borsellino. La storia del magistrato ucciso dalla mafia*  La Storia siamo Noi - Rai Educational
*  Retejo pri "Progetto Legalità"-fondaĵo, memore de Paolo Borsellino kaj de ĉiuj mortintoj pro mafio
*  Retejo dediĉita al vivo de Paolo Borsellino
*  Video de RAI pri Paolo Borsellino kaj Giovanni Falcone 

Kategorio:Batalo kontraŭ mafio
Kategorio:Viktimoj de mafio
Kategorio:Italaj juristoj
Fripono

**Fripono** estas kanajlo, kiu ruze trompas kaj lerte ŝtelas. 

Li aŭ ŝi estas sagaca malhonestulo, kies kanajlaĵoj ofte havas ŝercan kaj mokan karakteron, kiu ridindigas la priŝtelitan trompiton. Tial **friponaĵoj** iam vekas eĉ admiron de la publiko, ĉefe kiam estas trompita malpopulara riĉulo aŭ potenculo, kiu mem **prifriponas** la popolon. 

**Ĉeffripono** estas nomata ankaŭ **fripono super friponoj**, male **friponeto** estas karesa nomo por petolema infano. 

Petolemaj friponetoj estas ankaŭ plenkreskaj popolaj herooj, el kiuj plej fama estas Strigospegulo. Sed li nur ŝajne **friponas**, liaj petolaĵoj ne estas malhonestaj, ĉar ili punas stultajn malicaĵojn de fieruloj, sed ne celas propran riĉiĝon.

## En la Esperanto-kulturo 
Trafan kaj detalan priskribon de la friponaj vendopraktikoj faris Brita esperantisto Cezaro Rossetti en sia romano *Kredu min, sinjorino!* (1950).

## Vidu ankaŭ 
* Friponeta romano
* Trompo
Kategorio:Insultaĵoj
Kategorio:Trompoj
Kanajlo

**Kanajlo** estas senhonora homo, kondutanta malnoble.

Li povas esti ŝtelema fripono, sed ankaŭ perfortulo, insidulo, maliculo, kiuj ne nepre celas riĉiĝon, ofte ili volas nur satigi sian venĝemon aŭ sadismon aŭ simple li ne kapablas konduti noble.

**Kanajlo-ŝtato** estas termino uzata en Usono por indiki ŝtatojn, kiuj minacas Usonon.

## Referencoj 
Kategorio:Insultaĵoj
Kategorio:Konduto
Surdorsigo

Posedanto de ĉeko aŭ kambio povas transdoni ĝin al alia persono cedante ĉiujn rajtojn per subskribo sur la dorso. La alia persono akiras per tio la samajn rajtojn, kiujn havis la surdorsiganto, inkluzive la rajton plu surdorsigi. La surdorsiganto garantias la pagon, se li ne eksplicite neas tion sur la dokumento mem.

aliaj esprimoj:
* ĝiro (la vorto havas plian, pli kutiman signifon; vidu pri tio la artikolon pri ĝiro)
* endoso

Kategorio:Rajtoj
Kleestadt

**Kleestadt** estas urboparto de la sudhesia urbeto Groß-Umstadt en la distrikto Darmstadt-Dieburg de Germanio, ĉe la norda rando de la mezmontaro Odenwald. Ĝis 1977 la historia komunumo, kiu skribe unuafoje menciiĝis dum la jaro 1250, estis sendependa urbeto. Dum majo 2005 en Kleestadt vivis 1.547 loĝantoj.

Dosiero:Kleestadt Kirche kaj Torhaus.jpg|preĝejo kaj pordega domo
Dosiero:Kleestadt Torhaus 1.jpg|rigardo tra la...
Dosiero:Kleestadt Torhaus 2.jpg|pordega domo

70px|dekstra

## Ligoj 
* paĝoj de Kleestadt, germanlingvaj
* paĝoj de la urbo Groß-Umstadt, ankaŭ germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Darmstadt-Dieburg
Portanto

**Portanto**, parolante pri valorpapero, estas la aktuala posedanto de la dokumento. Valorpapero povas rajtigi difinitan personon aŭ la portanton. La lastenomita formo ofte estas uzata ĉe obligacioj kaj ĉekoj, ankaŭ ĉe akcioj. Tiel la valorpapero estas facile transdonebla. Malavantaĝo estas pli granda risko de perdo, ĉar iu ajn trovinto aŭ ŝtelinto povas postuli rajtojn. Akcioj al la portanto havas ĉefe la malavantaĝon, ke la kompanio ne konas siajn posedantojn.

Kategorio:Bazaj financaj konceptoj
Kategorio:Valorpaperoj
Bilo

**Bilo** estas kambio, ĉe kiu la skribinto mem devigas sin pagi ĉe fiksita tago certan sumon al persono en ĝi nomita, aŭ, laŭ ties ordono, al alia persono. Ĝi do en tiu stato estas pagopromeso kun pura kredita funkcio kaj ne pagilo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉeko
* Kambio
* Konosamento

Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Komerca juro
Chlumec nad Cidlinou

**Chlumec nad Cidlinou** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en orienta Bohemio, distrikto Hradec Králové, ĉe kunfluejo de riveroj Cidlina kun Bystřice, en pejzaĝo de multnombraj fiŝlagoj kaj arbaroj. Vivas ĉi tie  ().

Ĝi portas la atributon *"Urbo en ĝardenoj"*.

## Loĝantaro
## Famaj personoj 
Teatristo Václav Kliment Klicpera

## Esperanto 
En Chlumec nad Cidlinou naskiĝis Josef Rumler.

## Fotoj 

Klášter Loreta v Chlumci nad Cidlinou.jpg|Eksmonaĥejo Loreta, nuntempe sidejo de Muzeo pri agrikultura tekniko de la 19-a jarcento
Děkanský chrám Svaté Voršily v Chlumci nad Cidlinou.jpg|Dekana preĝejo de Sankta Ursulo el 1536
Chlumec - pomník selských bouří.jpg|Monumento de kamparanaj ribeloj el 1775 (skulptis Jakub Obrovský)


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Cidlina
Korkorakedoj

La **Korkorakedoj** (*Corcoracidae*) estas tre malgranda familio en la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*). Ĝi entenas nur du genrojn, kaj ĉiu genro havas nur unu specion. Ambaŭ specioj estas endemiaj en Aŭstralio.

En la konduto la parenceco inter ambaŭ specioj estas senpere evidenta: Ambaŭ estas alte sociemaj, pasigas multan tempon nutraĵon serĉante je specifa irmaniero tra falinta foliaro, preskaŭ konstante vokante unu al la alia; kaj ambaŭ specioj reagas al alvenantaj homoj per tuja komuna forflugado en proksiman arbon, kie ili atendas la finon de la perturbo, ofte proksime grupiĝante duope, triope, sinpurigante.

La angla nomo por Strutideo *Apostlebird* (Apostolbirdo), substrekas la sociemon, ĉar pri la apostoloj estas dirite, ke ili estis dek duope kune. Fakte la birdoj grupiĝas ses- ĝis dudekope.

## Specioj 
* Nigrabeka korkorako, *Corcorax melanorhamphos*, simple: Korkorako
* Cindra strutideo, *Struthidea cinerea*, simple: Strutideo aŭ apostolbirdo.

## Bildaro 

Corcorax melanorhamphos -Australia -three-8.jpg
White-winged Chough (Corcorax melanorhamphos) (13507233883).jpg
Struthidea cinerea.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Corcoracidae videos on the Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Churchill (rivero - Hudsona golfo)

**Rivero Churchill** (; ) estas ĉefa rivero kiu fluas tra Alberto, Saskaĉevano kaj Manitobo en Kanado. Ĝi longas proksime 1600 km, kaj fluas al Hudsona Golfo.

Churchill
Churchill
Churchill
Andrzej Towiański

**Andrzej TOWIAŃSKI** (naskiĝis la  en Antašventė (pole *Antoszwińce*) apud Vilno, mortis la  en Zuriko) estis pola filozofo, mesianisto, mistikisto, teologo kaj religia reformatoro.

## Vivo
Li studis juron en [[]]. Ĝis 41-a jaro de vivo li estis tribunala oficisto. La  li havis religian klerecon kaj inklinon al Dio. Li komencis juĝi ke ne estas pova paco kun batalo per bataliloj. Subite en 1840 jaro li levis sian mastrumadon en Litovio kaj veturis al Parizo. Tie estis la elito de pola nacio post plago de *Novembra Ribelo*. Tie li komencis propagadon de "Dia afero". Li prezentis siajn ideojn en katedro de Notre Dame en Parizo la . Tiel li kumulis siajn adeptojn inter kiuj estis Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Seweryn Goszczyński kaj Michał Szweycer. Lia sekto de adeptoj nomataj *"towiananoj"* nomiĝis la *"Rondo de la Dia Afero"*. En 1842 li estis akuzita ke li estas rusa spiono kaj sub tiu riproĉo li estis forigita de Francio. Kelkfoje li skribis al papo kaj dufoje li iris antaŭ papa vizaĝo sed al li ne estis tiu aŭdienco permesita.

Towiański parolis ke oni bezonas aŭtentike imiti Kriston kaj oni devas vidi Lin en ĉiu, eĉ en malamiko (ekzemple politika) tial li estis akuzadita kiel spiono kaj nepatrioto. Laŭ li la mondo estas aro de disvolvadaj, eternaj animoj, seriigitaj en kolumnoj lumaj kaj mallumaj (animoj bonaj kaj malbonaj) kiu agadas per homoj. Ĉio konforme kun mesianismo kondukiĝas al perfekteco. Laŭ Towiański Dio volas ke ĉiu homo estu savita sed estimas homan volon. Towianski parolis ke Jesuo Kristo estas unu de sendintoj de Dio. Towianoj tre estimis Napoleonon kaj opiniis ke li komencis demokratigi la mondon. Unu el plej gravaj rajtoj de towianismo estas opiniado ke ĉia historio estas nur inklinoj de nacioj, kaj precipe Poloj, Francoj kaj Judoj. Towiański estis ekumenisto. Liaj ideoj estis disvolvitaj per W.Sołowjow kaj estas disvolvataj ankaŭ hodiaŭ. Plej multe da similoj kun ideoj de Towiański estas kun filozofio de papo Johano Paŭlo la 2-a. Plej famaj ideoj de Towiański famigitaj per pola papo estas ideo pri Judoj kiel "pli aĝaj gefratoj" en kredo.

## Vidu ankaŭ 
* Józef Hoene-Wroński
* Rondo de la Dia Afero

## Memorigo
La 26-an de marto 1915 estis malkovrita, fondita de poloj, memortabulo en Zurich ĉe Mainaustraße 56

## Eksteraj ligiloj
* [Andrzej Towiański](https://polona.pl/search/?query=author:Andrzej_Towia%C5%84ski&filters=creator:%22Towia%C5%84ski,_Andrzej_(1799--1878)%22,creator:%22Towia%C5%84ski,_Andrzej_(1799--1878)_Autor%22,public:1,hasTextContent:0&advanced=1) en biblioteko Polona

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj naciistoj
Kategorio:Polaj religiuloj
Bankokodo

**Bankokodo** estas numero por identigi bankon ene de unu lando. Ofte (?) oni uzas la kontonumeron de la banko ĉe la centra banko. Bankokodoj estas necesaj en landoj, kie kontonumeroj ne estas unikaj en la tuta lando sed nur por unu banko aŭ eĉ nur unu filio de banko.

Alternative oni povas identigi bankon per la BIC ( = bank-identiga kodo), kodo eldonita de la asocio S.W.I.F.T.. Ĝi havas la avantaĝon, ke ĝi estas internacia, sed ne estas uzebla por aŭtomate legataj paperaj dokumentoj pro la abunda uzo de literoj kaj ankaŭ alternative literoj kaj ciferoj en samaj pozicioj.

Kategorio:Bankoj
Apostolo

eta|dekstre|260px|Monumento al Jesuo kaj la dek du apostoloj en Israelo.
La vorto **apostolo** indikas personon taskigitan rekte de Jesuo Kristo disvastigi la Evangelion. Laŭ la greka deveno *απόστολος/apóstolos*, ĝi signifas "mesaĝanto". Konkrete oni aplikas la vorton al la kernaj 12 disĉiploj kaj al Paŭlo, kiu ricevis la ordonon en vizio. El ili Judaso defalis kaj mortigis sin, kaj tiel ankaŭ perdis la titolon de apostolo.

## Nomoj de la 12 apostoloj 
* Simono Petro;
* Andreo, frato de Simono Petro;
* Jakobo, filo de Zebedeo ankaŭ nomita Jakobo la pli maljuna;
* Johano, frato de Jakobo (filo de Zebedeo);
* Filipo;
* Bartolomeo;
* Tomaso;
* Mateo;
* Jakobo, filo de Alfeo, ankaŭ nomita Jakobo la pli juna;
* Judaso Tadeo, frato de Jakobo (filo de Alfeo);
* Simono Zeloto;
* Judaso Iskarioto.

Krome oni aplikas la vorton al Matiaso, kiun oni alelektis anstataŭ Judaso, post ties suicido.

## Citaĵoj 
La **dek du apostoloj** troviĝas kvar fojojn en la Nova Testamento:

Evangelio laŭ Marko, ĉapitro 3:

*14 Kaj li elektis dek du, kiujn ankaŭ li nomis apostoloj, por ke ili estu kun li, kaj por ke li dissendu ilin por prediki, 15 kaj por havi aŭtoritaton elpeli demonojn: 16 kaj Simonon li alnomis Petro; 17 kaj Jakobon, filon de Zebedeo, kaj Johanon, fraton de Jakobo, kaj tiujn li alnomis Boanerges, tio estas, Filoj de tondro; 18 kaj Andreon kaj Filipon kaj Bartolomeon kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de Alfeo, kaj Tadeon, kaj Simonon, la Fervorulon, 19 kaj Judason Iskariotan, kiu ankaŭ perfidis lin.*

Evangelio laŭ Mateo, ĉapitro 10:

*2 Kaj la nomoj de la dek du apostoloj estas jenaj: la unua, Simon, kiu estis nomata Petro, kaj lia frato Andreo, Jakobo, filo de Zebedeo, kaj lia frato Johano, 3 Filipo kaj Bartolomeo, Tomaso, kaj Mateo, impostisto, Jakobo, filo de Alfeo, kaj Tadeo, 4 Simon, la Fervorulo, kaj Judas Iskariota, kiu ankaŭ perfidis lin.*

Evangelio laŭ Luko, ĉapitro 6:

*13 Kaj kiam tagiĝis, li alvokis siajn disĉiplojn, kaj elektis el ili dek du, kiujn li ankaŭ nomis apostoloj: 14 Simonon, kiun li ankaŭ nomis Petro, kaj Andreon, lian fraton, kaj Jakobon kaj Johanon kaj Filipon kaj Bartolomeon 15 kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de Alfeo, kaj Simonon, nomatan Fervorulo, 16 kaj Judason de Jakobo, kaj Judason Iskariotan, kiu fariĝis perfidulo.*

Agoj de la Apostoloj, ĉapitro 1:

*13 Kaj kiam ili envenis, ili supreniris en la supran ĉambron, kie loĝis Petro kaj Johano kaj Jakobo kaj Andreo, Filipo kaj Tomaso, Bartolomeo kaj Mateo, Jakobo, filo de Alfeo, kaj Simon, la Fervorulo, kaj Judas, filo de Jakobo. … 26 … kaj la loto falis por Mattias; kaj li estis alkalkulita al la dek unu apostoloj.*

## Vidu ankaŭ 
* Ankaŭ la Maniĥeoj havis la rangon "apostolo".

## Nuntempaj apostoloj 
La Novapostola Eklezio uzas la terminon pli vaste kaj havas ankaŭ nuntempe oficon de apostolo.


Kategorio:Profetoj en kristanismo
Internacia bankkonta numero

Por internaciaj pagoj en Eŭropa Unio oni enkondukis **internacian bankkontan numeron** unikan por la tuta tero. Mallonge oni nomas ĝin **IBAN** laŭ la angla *International Bank Account Number*. Pliaj landoj aliĝis al la sistemo. Ĝi estas principe malferma por mondvasta uzo, kvankam ju pli da ŝtatoj aliĝas, des pli gravas la kontrolciferoj, ĉar la litere indikitaj ŝtatoj povas esti mislegataj (ekz. HU/AU, IT/TT).

La strukturon de la numero difinas normo ISO 13616:2003.
Ĝi konsistas el:
* du literoj indikantaj la ŝtaton laŭ la landokodoj de ISO 3166
* du kontrolciferoj
* la bankokodo, se ekzistanta en la koncerna lando (A-Z/0-9)
* la kontonumero ĉe tiu banko

La longeco povas varii precipe inter diversaj ŝtatoj, sed ene de unu ŝtato la longeco devas ne varii (eĉ por diversaj bankoj tie). La formato de bankokodo+kontonumero tutmonde estas nur ĝis 30 A-Z/0-9 (do neniuj supersignoj ktp).

Ekzemplo:
 DE32 5502 0500 0008 6036 01
 DE = Germanio
 32 = kontrolciferoj
 55020500 = Sozialbank Mainz
 0008603601 = konto de Germana Esperanto-Asocio

Kie la kontrolciferoj estas kreitaj jene:
 DE?? 5502 0500 0008 6036 01
 ?=0, A/a=10, B/b=11, ktp:
 131400 5502 0500 0008 6036 01
 DE?? movigxas al la fino:
 550205000008603601131400
 kontrolciferoj estas 98 - tiu numero % 97:
 do ?? = 98 - 550205000008603601131400 % 97 = 32

## Vidu ankaŭ 
* SEPA

## Eksteraj ligiloj 
*  Informoj pri IBAN en la retejo de FEL.

Kategorio:Pagsistemoj
Kategorio:Identigiloj
Klein-Umstadt

**Klein-Umstadt** estas la plej granda el la ok ĉirkaŭaj urbopartoj de la sudhesia urbeto Groß-Umstadt en la distrikto Darmstadt-Dieburg de Germanio, ĉe la norda rando de la mezmontaro Odenwald. Ĝis 1977 la historia komunumo estis sendependa urbeto. Klein-Umstadt havas 2.500 loĝantojn.

Dosiero:Klein-Umstadt Kirchberg.jpg|preĝeja monteto
Dosiero:Klein-Umstadt Rathaus.jpg|urbodomo
Dosiero:Klein-Umstadt Fachwerk.jpg|trabfakaj domoj
Dosiero:Klein-Umstadt ev Gemeinde.jpg|protestanta paroĥejo

70px|dekstra

## Ligoj 
* paĝoj de Klein-Umstadt, germanlingvaj 
* paĝoj de la urbo Groß-Umstadt, ankaŭ germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Darmstadt-Dieburg
Pikatartedoj

La **Pikatartedoj** (*Picathartidae*), ankaŭ nomataj „Stilzkorvoj“, estas afrotropisa familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. En tiu familio estas unu genro kun du specioj.

## Troviĝejoj 
Ambaŭ specioj vivas en la tropikaj pluvarbaroj de Okcidentafriko kaj Centra Afriko. La *Picathartes gymnocephalus* de Gvineo kaj Sieraleono ĝis Togolando. La *Picathartes oreas* troviĝas de Kameruno ĝis la norda Niĝerio. En Ganao la *Picathartes gymnocephalus* staras sub naturprotektado, ĉar la populacio draste malpliiĝis per senarbarigo, kaptado de sovaĝbestoj por bestĝardenoj kaj kolektantoj.

## Rekoniloj 
La birdoj disponas pri longa vosto, korvosimila nigra beko, fortaj longaj kruroj kaj piedoj kaj per siaj 38 ĝis 40 centimetroj estas relative grandaj. La plumaro de la *Picathartes gymnocephalus* estas je la supra flanko malhel- ĝis helgriza, je la malsupra flanko blanka. La kapo estas nuda kaj flava. Karakterizaj estas du nigraj makuloj, unu sur ambaŭ flankoj de la postkapo. Ankaŭ ĉe la *Picathartes oreas* la supra plumaro estas malhel- ĝis helgriza kaj la kapo nuda. Sed la antaŭa kapo estas helblua kaj la postkapo karminruĝa. Ankaŭ ĉe la *Picathartes oreas* troviĝas nigraj makuloj je ambaŭ flankoj de la postkapo.

## Nutrado 
La Pikatartedoj nutras sin per insektoj. limakoj kaj aliaj senvertebraj bestetoj, kiujn ili serĉoĉasadas saltetante sur la arbargrundo. Fojfoje ili manĝas ankaŭ ranojn kaj musojn.Ĉasante ili saltas ĝis unu metro sen uzo de la flugiloj. Ofte ili sekvas la migrantajn formikojn kaj forvoras la ekfuĝantajn insektojn.

## Generado 
Pikatartedoj estas koloniaj kovantoj. Ili konstruas la pelvetoforman neston el koto kaj argilo, fiksante ĝin al la muroj de rokokavoj aŭ sub rokelstaraĵo de rifo. Per plantofibroj kaj gresoj ili fortigas la murojn. La nestinternon ili pufas per plantofibroj kaj gresoj. En la neston ili metas du ovojn, kiujn ili elkovas dum 20 ĝis 22 tagoj.

## Specioj 
* Pikatarto *Picathartes*, Lesson, 1828
** *Picathartes oreas* , Reichenow, 1899
** *Picathartes gymnocephalus*, Temminck, 1825)

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Balzers

**Balzers** [bAlcas] estas unu el la komunumoj de Liĥtenŝtejno.
Ĝi havas  loĝantojn, ampleksas  kaj estas la plej suda komunumo de Liĥtenŝtejno.

Retejo: www.balzers.li

Dosiero:Wappen Balzers.svg|Blazono de Balzers
Dosiero:Flag_of_Balzers_Liechtenstein-1.svg|Flago de Balzers

Kategorio:Komunumoj de Liĥtenŝtejno
Wiebelsbach

eta|la loka stacidomo
**Wiebelsbach** estas urboparto de la sudhesia urbeto Groß-Umstadt en la distrikto Darmstadt-Dieburg de Germanio, ĉe la norda rando de la mezmontaro Odenwald. Ĝis 1977 la historia komunumo estis sendependa. Dum 2005 en Wiebelsbach vivis iom pli ol 1.100 loĝantoj. Malgraŭ tiu negranda nombro la loko havas du infanĝardenojn kaj propran bazan lernejon por la unuaj kvar lernejaj klasoj, regione gravan stacidomon, abundajn bazajn vendejojn kaj ofertojn por libertempo.

## Ĝenerale 
Wiebelsbach situas ĉe la orienta rando de la monto *Otzberg*, en eta valo malferma en nord-orienta direkto. La loko estas trankvila kaj idilia, kaj dum la lastaj jaroj altiris ĉiam pli da novaj civitanoj, kiuj translokiĝas ĉi-tien el brua urbego de la regiono ĉirkaŭ Frankfurto ĉe Majno.

## Trafiko 
La urboparto situas trafike favore rekte ĉe la federacia vojo B45, kiu ligas sude kun Erbach kaj Eberbach, norde kun Dieburg kaj Hanau, kaj plu per vojo B26 kun Darmstadt kaj la germana aŭtovojo A3 kun Frankfurto ĉe Majno. La plej proksimaj najbaraj komunumoj Groß-Umstadt norde kaj Höchst im Odenwald sude aŭte atingeblas ene de 5 minutoj. Aŭta veturo al Darmstadt daŭras 25-30 minutojn, veturo al Frankfurt am Main 40-50 minutojn.

Fervoje atingeblas la samaj urboj, kaj la stacidomo de Wiebelsbach node ligas la liniojn al Erbach kaj Eberbach sude, Darmstadt kaj Frankfurt okcidente kaj Hanau (plu al Leipzig kaj Berlino) nordoriente. Trajna veturo al Darmstadt daŭras duonan horon, al Frankfurt per rekta trajno 60 minutojn.

70ra|dekstra

## Ligoj 
* paĝoj de Wiebelsbach, germanlingvaj
* paĝoj de la urbo Groß-Umstadt, ankaŭ germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Darmstadt-Dieburg
Saint-Péray

**Saint-Péray** estas franca komunumo en la departemento Ardèche kaj la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havas iom pli ol 6500 loĝantojn kaj troviĝas kvin kilometrojn okcidente de la rivero Rodano kaj la urbo *Valence*, ĉe la orienta rando de la montaro *Centra Masivo*. La alteco varias inter 128 kaj 652 metroj super marnivelo. Sur monto super la urbo tronas ruino de la burgo *Château de Crussol*. La urbo konatas pro siaj bonaj blankaj vinoj - kvin kilometrojn distancas *Cornas*, najbara centro de ruĝa vino. Kaj Cornas kaj Saint-Péray praktike ne tuŝiĝas de la malvarma aero de la vento *Mistral*.

La nomo Saint-Péray deriviĝas de la sanktulo Petro. Dum la malreligia Franca revolucio la komunumo nomiĝis *Péray Vin*.

## Partneraj urboj 
* 20ra La urbo Groß-Umstadt (Hesio), partnere ligita ekde 1966, kaj
* 20ra Santo Tirso (Portugalio), ligita ekde 1991, same dominiĝas de vina kultivado.
* 20ra En 2001 ankoraŭ aldoniĝis *Asso* en Italio.

## Sporto 
En la komunumo interalie aktivas la futbala klubo *Rhône Crussol 07* kun aktiva junulara departemento, nomata laŭ la mezepoka burgo *Château de Crussol*. 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ardèche
* Saint-Péray (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Ardèche
Perșani

**Perșani** [perŝanj] (, ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 1 029 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 104. Ĝi estas kuracbanejo. Ĝia unua skriba mencio estis en 1527. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Șinca.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Kategorio:Kuraclokoj de Rumanio
Judaso Iskarioto

**Judaso Iskarioto** (aŭ **Judaso Iskariota**) estis unu el la dek-du originaj apostoloj de Jesuo Kristo. Laŭ la evangelio laŭ Sankta Mateo, 26, 47–69, li perfidis Jesuon per kiso kaj ricevis por tio 30 arĝentajn denarojn. Poste, pentinte, li pendumis sin.

[eta|maldekstre|200px|La Judaskiso de [Giotto|Giotto di Bondone]]
La signifo de lia alnomo "Iskarioto" estas necerta. Povas esti, ke ĝi signifas "el (vilaĝo) Kariot". Aliaj pensas pri misprononco de la Latina "sicarius" (ponardulo); tiam estus eble indiko, ke li apartenis al rezistada movado kontraŭ la Romianoj. Ne konfuzu tiun ĉi Judason kun la Judaso, je kies nomo konserviĝis epistolo en la Nova Testamento.

## Vidu ankaŭ 
* Judasmonero
* Judaso pentanta, redonante la arĝentajn monerojn
* Kiso de Judaso

Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Apostoloj
Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)
Pojorta

eta|300px|Interno de la ortodoksa kirko
**Pojorta** [poĵorta] () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Făgăraş. En 1910 ĝi nombris 382 loĝantojn (rumanoj), en 1992 188. Ĝia unua skriba mencio estis en 1601. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Lisa.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Vitejo

eta|269ra|Vitejo dum printempo
[eta|Vitejo en [Čejkovice (distrikto Hodonín)|Čejkovice dum vinrikolto.]]
[eta|Vitejo en [Beaune|Bono vintre.]]
**Vitejo** aŭ **vinberĝardeno** aŭ **vinberejo**  (, , ,  aŭ *viñedo*,  aŭ *vigneto*, portugale *vinha*) estas agrikultura tereno, ofte en dekliva situo, kiu uziĝas por kultivado de vitoj, la plantoj kiuj produktas vinberojn. La dekliva situo sur suda flanko de monto helpas, ke la plantoj ricevu laŭeble multon da suno. Tro dekliva situo tamen signifas, ke dum pluvado la fekunda tero povus esti forlavata; tial relative malebenaj vitejoj havas terasajn murojn, kiuj malhelpu tiun forlavadon de grundo.

Ĝenerale la agrikulturo en industriaj landoj uzas multe da maŝinoj: la deklivaj grundoj, eventuale eĉ kun deklivaj muroj, malhelpas tiun maŝinan helpadon kaj kaŭzas, ke en vitejoj daŭre relative multe da plantoflega kaj rikolta laboro devas esti farata permane.

## Vidu ankaŭ 
* Vito
* Vinbero
* Vinkultivado

## Referencoj 
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Vino
Mândra

Mândra estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Mândra (Braşov) estas vilaĝo en distrikto Braşov.
* Mândra (Loamneș) estas vilaĝo en distrikto Sibiu.
Roadeș

**Roadeș** [roadeŝ] (, ) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Rupea. Administre ĝi apartenas al Bunești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 715 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj), en 1992 269 (rumanoj, ciganoj, 12 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1356. Ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Rodbav

**Rodbav** (, germane: **Rohrbach** (Şoarş)) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Făgăraş. En 1910 ĝi nombris 598 loĝantojn (germanoj, rumanoj), en 1992 295 (rumanoj, ciganoj, 12% hungaroj). Ĝi estas kuracbanejo kaj refreŝigejo. Ĝia unua skriba mencio estis en 1337 kiel ekleziejo. Ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő vármegye*). Administre ĝi apartenas al Şoarş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Diskonto

**Diskonto** estas aĉeto de kambio antaŭ ol ĝi estas pagenda. Tiel ĝi estas kvazaŭ prunto de mono sekurigita per la kambio. Sed ĉar je la fino la ricevinto de la mono ja efektive rajtas je ĝi, tiam ne plu okazas repago, sed la pagon la banko ricevas de la traktato (aŭ en kazo de bilo de la skribinto). Ankaŭ interezon oni tiam ne pagas, sed la banko jam komence dekalkulas parton kaj ne elpagas la plenan sumon. Ankaŭ tiun dekalkulitan kotizon mem oni nomas diskonto.

## Vidu ankaŭ 
* kambio
* kredito

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Paloș

**Paloș** [paloŝ] (, germane: **Königsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Rupea. Administre ĝi apartenas al Cața.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 852 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 315 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1520. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fehér, poste Nagy-Küküllő).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Rothbach

La gloso **Rothbach** povas signifi la jenajn:

****Rothbach*** estas la germanlingva nomo de Rotbav (Rumanio)
***Rothbach** estas  komunumo en Alzaco.
Rotbav

**Rotbav** (, germane **Rothbach**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Braşov. Administre ĝi apartenas al Feldioara.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 992 loRotbavĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 943 (rumanoj, 9% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1371. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Brassó vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Brașov
Râușor

**Râușor** [rıuŝor] (, germane: **Reissen**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 639 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 446 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1509. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Mândra.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Heubach

La nomo **Heubach** apartenas al

* la urbo Heubach (Virtembergo) en la distrikto Ostalb de la germana federacia lando Baden-Virtembergo kaj
* la komunumo Heubach im Odenwald en la distrikto Darmstadt-Dieburg de la germana federacia lando Hesio, kiu de 1977 apartenas al la urbo Groß-Umstadt
* la municipo Heubach (Rüschegg) de la komunumo Rüschegg en la Distrikto Schwarzenburg en Kantono Berno, Svislando.
Satu Nou (Hălchiu)

**Satu Nou** [satu noŭ] (, ) estas vilaĝo en Rumanio norde de Braŝovo. Administre ĝi apartenas al Hălchiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 064 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1956 1 108.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1404. En mezepoko ĝia loĝantaro estis hungara kaj saksa. Ĝis 1919 Barcaújfalu apartenis al Hungario (*Brassó*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
eta|Plano de la vilaĝo

## Vidindaĵoj 
En la vilaĝo estas ligna preĝejo, kiu datiĝas el 1688 kaj konservis la tiaman strukturon. Laŭ onidiro ĝi troviĝas en Satu Nou nur ekde la 19-a jarcento, kiam ĝi estis aĉetita de Rășinari. Estas renoma la potfarado en la vilaĝo.

## Etimologio 
La rumana, la germana kaj la fina parto de la hungara nomoj signifas "nova vilaĝo".

## Gravaj personoj 
* Tibor Fazakas (n. je la 17-a de aprilo 1946): pentristo, grafikisto.
* Jenő Soós (n. 15-a de oktobro 1935 - Bukareŝto, 15-a de aŭgusto 2001): matematikisto, scienca esploristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Sâmbăta de Jos

**Sâmbăta de Jos** [sımbəta de ĵos] (, germane: **Unter-Mühlendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Voila.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 986 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 745.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1534. En la mezepoko ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Fogaras.

## Famuloj 
En la iama Alsószombatfalva naskiĝis la hungara biofozikisto Gyula Koczkás.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Sâmbăta de Jos situas ĉe nacia vojo DN1, inter Voila kaj Olteț, proksime de rivero Olt.

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Sâmbăta de Sus

**Sâmbăta de Sus** [sımbəta de sus] (, ) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio sudokcidente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 1.694 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1.524. Ĝia unua skriba mencio estis je la 20-a de januaro 1437. Ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Fogaras vármegye*). Administre ĝi estas sidejo de memstara komunumo; antaŭ la 3-a de aprilo 2003 ĝi apartenis al la komunumo Voila.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Laurențiu Streza, laika nomo *Liviu Streza* (n. je la 12-a de oktobro 1947): ĉefepiskopo ortodoksa de Sibiu kaj metropolito de Transilvanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Fiŝlago

eta|Fiŝkapta lageto ĉe Green Lane Farm, Britio.
**Fiŝlago** estas artefarite kreita akva-ekonomia laboraĵo destinita precipe por bredado de fiŝoj kun natura fundo kaj kun teknika ekipaĵaro bezona por reguligado de akva surfaco. La fiŝlago estas kreita per digo (kun parcelo, sur kiu ĝi situas), per alflua parto, forkondukilo, inunditaj parceloj je nivelo de surfaco de akvo ĉe proponita trafluo, eventuale ĉirkaŭa deflua kanaleto.

Fiŝlagoj havas laŭ flanko biologia, pejzaĝa kaj estetika eksterordinaran signifon en intense eluzata pejzaĝo. Ili estas signifa nestejo de akva birdaro kaj grava haltejo de migrobirdoj.

Grupoj da fiŝlagoj kreas fiŝlagajn sistemojn.

Fiŝkaptista lago estas tia lago, kiu povas esti natura aŭ artefarita, sed ne okazas bredado en grandaj nombroj. Tie nur fiŝhokado okazas, ofte la fiŝhakista klubo zorgas pri la necesa bredado de fiŝoj.

*
Kategorio:Akvaj konstruaĵoj
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Fiŝkaptado
Rohrbach

**Rohrbach** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

***Rohrbach BE** estas komunumo en la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno en Svislando.
** **Rohrbach (stacidomo) estas fervoja stacio en Rohrbach BE.
***Rohrbach (apud Baumholder)** estas komunumo en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Rohrbach (apud Saalfeld)** estas komunumo en la distrikto Saalfeld-Rudolstadt de la federacia lando Turingio en Germanio.
***Rohrbach (Hunsrück)** estas komunumo en la distrikto Rhein-Hunsrück de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Rohrbach (Supra Bavario)** estas komunumo en la distrikto Pfaffenhofen an der Ilm de la federacia lando Bavario en Germanio.
***Rohrbach (Palatinato)** estas komunumo en la distrikto Südliche Weinstraße de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Rohrbach (Weimarer Land)** estas komunumo en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio en Germanio.
***Rohrbach (Șoarș)** estas la germanlingva nomo de la vilaĝo Rodbav en Rumanio.
***Rohrbach (Băița)** estas la germanlingva nomo de la vilaĝo Trestia (Băița) en Rumanio.
***Rohrbach (Rüeggisberg)** estas vilaĝeto de la komunumo Rüeggisberg de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
***Rohrbach (Aŭstrio)** estas urbo kaj administra centro de la distrikto Rohrbach en Supra Aŭstrio.
***Rohrbach an der Lafnitz** estas komunumo en la distrikto Hartberg-Fürstenfeld de la federacia lando Stirio en Aŭstrio.

* **Rohrbach-lès-Bitche** estas franca  situanta en departemento Moselle, regiono Grand Est en Francio.
** **Rohrbach-lès-Bitche (stacidomo)''' estas fervoja stacio en Rohrbach-lès-Bitche.
Vitelono

**Vitelono, Witelon, Vitello Thuringopolonis** (naskiĝinta ĉirkaŭ 1230/1235, mortinta inter 1275 kaj 1314) - estis sciencisto de deveno kaj pola kaj germana, kiu konsideriĝas la unua pola filozofo, fizikisto, matematikisto kaj la kreinto de fundamentoj de psikologio de rigardado. Pri li oni parolas ke enkondukis Pollandon en eŭropa scienco.

250ra|eta|*Vitellonis Thuringopoloni opticae libri decem*
Vitelono probable naskiĝis ie en suba Silezio. Li iam skribis pri si *„Turingorum et Polonorum filius”*, de tiu oni konjektas ke li estis el familio kun radikoj en Turingio, do en la germania Sankta Romia Imperio kaj el Pollando. Li lernis en lernejo klostra en Liegnitz (Legnica). Tie li estiĝis monaĥo. Poste li studis en Parizo kaj en Italio, ankaŭ en Padovo. Tie li renkontis Roger Bacon, Tomason de Akvino kaj Wilhelm de Moerbecke, la tradukisto de Aristotelo de la antikva greka al la latina.

Li estis unua grava klerulo kiu skribis pri si *"in nostra terra, scilicet Polonia"* ("de nia tero, ĝi signifas Pollando"). Lia filozofado komencas en lia verko *"Perspectivorum libri decem"* pri optiko kaj fiziologio, kiun konis eĉ Leonardo da Vinci kaj Koperniko. Li estis adepto de ideoj de sankta Aŭgusteno kaj Bonaventuro. Laŭ li la lumo estas ĉefa forto en la mondo kiu emas ke ĉio havas formon kaj koloron. Tiu lumo devenas de Dio (konforme kun Evangelio de Sankta Johano). Laŭ li okulo atingas nur informojn pri koloro kaj grandeco de anguloj kaj poste tiu informo estas transkreata en homa menso. Per lia filozofado li estiĝis unua psikologo de rigardado kaj unu el unuaj eŭropaj optikoj.

Post skribado de *"Perspectivorum..."* li komencis esti diplomato kaj partoprenis en Soboro en Lyon en 1274, li estis la deputito de Henriko Probus la 2-a al papo Johano la 21-a. Li ankaŭ servis ĉe Přemysl Otakar la 2-a. Poste li instruis en lernejo ĉe parafio de Sanktaj Petro kaj Paŭlo en Liegnitz.

Kategorio:Historiistoj de filozofio
Kategorio:Naturfilozofoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Polaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj psikologoj
Kategorio:Polaj psikologoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Polaj matematikistoj
Kategorio:Germanaj meteologoj‎
Kategorio:Polaj meteologoj‎
Kategorio:Homoj de Silezio

Kategorio:Naskiĝintoj en 1230