open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruhr-Kluzo Raffelberg

eta|370ra|Ruhr-Kluzo Raffelberg
La **Ruhr-Kluzo Raffelberg** estas kluzo ĉe la Ruhr-Ŝipkanalo en Mülheim ĉe Ruhr en la urboparto. Tuj apud la akvoenergia centralo Raffelberg kaj lokanta proks. 600 metrojn antaŭ la Rejn-Ruhr-Haveno, ĝi estas la antaŭlasta kluzo de la rivero Ruhr. La akvon de Ruhr retenas la riverbaraĵo Raffelberg.

## La kluzo 
La kluzo havas uzeblajn longecon de 135 metroj kaj larĝecon de 12,80 metroj kaj estas konceptita por grandaj Rejnŝipoj. Ĝi ebligas la alveturadon de Rejno, de la havenoj de Duisburg-Ruhrort aŭ de la Rejn-Herne-Kanalo al la Rejn-Ruhr-Haveno kaj al la gisŝtaloproduktejo Friedrich Wilhelms-Hütte. La instalaĵo estas defore mastrumata, same kiel ankaŭ la Ruhr-Kluzo Duisburg, de la Kluzo Meiderich. Kun baraĵo kaj akvoenergia centralo ĝi estas la dua malsupra retenŝtupo de la Ruhr, kaj je tre grandaj akvokvantoj la Rejno povas altiĝi super la unua akvoretenejo en Duisburg ĝis Raffelberg.

## Historio 
La historia ŝiptrafiko sur la Ruhr komencis jam tre frue, dokumentite ĝis en la jaro 898. Fine de la 18-a jarcento la Ruhr estis farita per kluzoj kontinue ŝiptrafikebla ĝis Fröndenberg-Langschede kaj estis dumtempe la plej trafikata akvovojo en Eŭropo. La komerca ŝiptrafiko sur la Ruhr perdis tamen pro la kreska fervojtrafiko meze de la 19-a jarcento pli kaj pli gravecon, kaj superakvego, kiu ŝutis sablon en la riveron en la jaro 1890, daŭre finis la ŝiptrafikon.

La 17-an de oktobro 1910 la urbo Mülheim decidis por la kreskigo de la ekonomio instali novan havenon kaj krei rektan ligon kun la haveno de Duisburg kaj la Rejno. Por tio la Ruhr ricevis inter la du havenoj novan fluejon, ĉar la origina fluo de la Ruhr ne taŭgis por grandaj Rejnŝipoj. La niveldiferencon de proks. dek metroj inter Mülheim kaj la Rejno egaligas nun du kluzoj: La Ruhr-Kluzoj Duisburg kaj Raffelberg.

Ĉar la konstruejo troviĝis en la minkampo de karbominejo Alstaden, oni kalkulis je pli malfruaj minaj mallevaĵoj. Tial oni planis konstrui la kluzon du metrojn pli alta, por antaŭzorge egaligi tiujn ĉi. Pro la Unua Mondmilito kaj la malabunda materialo okazis prokrastiĝoj je planado kaj konstruado. Finfine la Ruhr-Kluzo Raffelberg ekfunkciis post 14-jara konstrudaŭro en marto de 1928.

En la 1990-aj jaroj oni konstatis konsiderindajn difektojn je teĥnikaj instrumentoj kaj je la konstrua substanco de la kluzo ke decidis sanigon de la konstruaĵo. En la jaroj 1998 kaj 1999 oni realigis multajn konstrulaborojn. La kluzo estis plilongigata je ok metroj sur 135 metrojn kaj ricevis supran novan pordegon. Pro monumentprotektaj celoj oni adaptis la novan pordegon al la malsupra malnova.

## Eksteraj ligiloj 
* Birdflugaj bildoj de la kluzo

Kategorio:Kluzoj de Ruhr
Kategorio:Ŝiptrafiko sur Ruhr
Kategorio:Ruhr-regiono
Kategorio:Mülheim ĉe Ruhr
Hans Hermann

**Hans HERMANN** estas svisa esperantisto, devene el la kantono Berno. Li kunfondis la junularan sekcion de Svisa Esperanto-Societo en 1951 kaj estis ties unua vicprezidanto, kun prezidanto Bruno Graf kaj TEJO-estrarano Erwin Keller. Ĉiuj tri reelektiĝis post jaro en publike sukcesa trilanda junulara renkontiĝo de majo 1952 en Bazelo. El tiu junulara sekcio en 1953 iĝis Esperanto-Junularo de Svislando, kiu en la 1970-aj jaroj formale iĝis landa sekcio de TEJO en Svislando kaj post nova generacia ŝanĝo en 1981 iĝis Junularo Esperanta Svislanda, kiu aktivis ĝis majo 2014. Hans Hermann dume jam en 1953 forlasis la "junularan sekcion" kaj tuj iĝis prezidanto de la "plenkreskula asocio" Svisa Esperanto-Societo kun jara oficperiodo. Do li gvidis la societan estraron ĝis 1954.

## Referencoj 

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo
Erwin Keller

**Erwin KELLER**  estas svisa esperantisto. En 1952 li estis peranto por TJO en Svislando.

## Referencoj 
Keller, Erwin
Ófehértó

**Ófehértó** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Baktalórántháza. La loknomo signifas: malgranda-blanka-lago.
eta|180ra|Blazono de Ófehértó

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 km²
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 4558
* Telefonkodo: 42

## Situo 
eta|maldekstre|Preĝejo en Ófehértó
Ófehértó situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Vásárosnamény–Nyíregyháza. Baktalórántháza kaj Nyírbátor troviĝas po 6, Nyíregyháza 25 km.

## Historio 
Dum la historio la vilaĝo havis ankaŭ la loknomojn Ó-Fehértó, Fejértó, Nyírfejértó. La unua mencio pri la komunumo devenis el 1220. Ekde 1326 la kampoj apartenis al historia dinastio *Báthory*. En 1549 vivis tie ĉirkaŭ 300 homoj inkluzive kun 27 domejoj, 25 servutuloj, 61 impostpagantoj. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis sed baldaŭe ĝi rehomiĝis helpe de diversaj bienuloj. Laŭ geografia priskribo http://www.arcanum.hu/fszek/ : "FEJÉRTÓ, (Új Fejértó) estas hungara vilaĝo en departemento Szabolcs. Bienulo estas grafo Aspermont. La loĝantoj estas katolikoj kaj kalvinanoj. Ĝi situas duonmejlon al Kálló. La kampoj estas riĉaj, bonkvalitaj, tial ĝi apartenas al la unua klaso." En 1900 meteorito falis apud la vilaĝon.

Vilaĝservo estas lernejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Elizabeto de Hungario (Ófehértó) de 1750
* grekokatolika preĝejo
* kalvinana preĝejo de 1798

## Famuloj 
En Ófehértó mortis sociologo grafo József Mailáth.

## Fontoj 
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* http://www.madosz.hu/index.php?mod=1&akc=olvas&cid=103
* http://www.ofeherto.hu/telepules/telepules.html 

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Riverbaraĵo Raffelberg

eta|360ra|Riverbaraĵo Raffelberg
La **Riverbaraĵo Raffelberg** estas retenilo de la Ruhr ĉe Mülheim ĉe Ruhr en la urboparto Speldorf. Ĝi staras proks. 7,8 km for de la enbuŝiĝo en la Rejnon. La Ruhr estas barata ĝis nivelo da 6,85 metroj. Antaŭ la baraĵo troviĝas la Rejn-Ruhr-Haveno kaj la orienta finaĵo de la Ruhr-Ŝipkanalo kun la Ruhr-Kluzo Raffelberg kaj la akvoenergia centralo Raffelberg. Retropumpstacio disponeblas, kiu retropumpas je skaj periodoj laŭbezone akvon en la supran kampon. En 2000 ĝis 2001 oni konstruis ĉe la kanalo suprennaĝejo por fiŝoj.

## Literaturo 
* Peter Weimer: *Der Fischaufstieg in Mülheim-Raffelberg, ein wichtiger Schritt zur ökologischen Durchgängigkeit der Ruhr.* En: Wasser und Abfall, eldono 06/2002, paĝoj 40-42
* *Bundeswasserstraßen: Freie Fahrt auch für Fische.* Gazetara informo fare de la Federacia Akva kaj Ŝiptrafika Administrejo, 24-an de februaro 2012

## Eksteraj ligiloj 
* Gazetara informo kiel PDF-formato en la reto;

Kategorio:Akvobaraĵoj
Kategorio:Ruhr
Kategorio:Ruhr-regiono
Kategorio:Mülheim ĉe Ruhr
Preĝejo Sankta Tomaso

**Preĝejo Sankta Tomaso** povas esti:

##  
* Thomas-preĝejo (Lepsiko)
* Preĝejo Sankta Tomaso (Berlino)
* Preĝejo Sankta Tomaso (Erfurt)

##  
* Preĝejo Sankta Tomaso (Püspökmolnári)

##  
* Preĝejo Sankta Tomaso (Prago)

##  
* Preĝejo Sankta Tomaso (Baziliko)
* Preĝejo Sankta Tomaso (Kolkato)

##  
* Preĝejo Sankta Tomaso (Strasburgo)

##  
* Preĝejo Sankta Tomaso (Novjorko)
Akvoenergia centralo Raffelberg

eta|350px|Akvoenergia centralo Raffelberg
eta|350px|Centralo, vidate de la suproakva flanko
La **akvoenergia centralo Raffelberg** estas unu el du riveraj akvoenergiaj centraloj en Mülheim ĉe Ruhr. En la urboparto Speldorf ĉe la malsupra fluo de Ruhr ĝi situas 7,67 kilometrojn antaŭ la enbuŝiĝo en la Rejnon kaj estas la lasta akvoenergia centralo de la Ruhr.

## La centralo 
La riverakva centralo, kiun mastrumas urba entrepreno, havas kvar Francis-Turbinojn kun orta ŝafto, konektita kun mit samtempo-generatoroj de Siemens ausgestattet. Je faloalteco de 6,85 metroj ĝi havas produktkapablon de ĉiujare 22 milionoj milvato-horoj. La elektrogenerado de ĉi tiu centralo evitas kompare kun samkapabla brulenergia centralo la produktadon de proksimume 20.000 tunoj da CO2. La turbinoj povas forkonduki maksimume 105.000 litrojn da akvo ĉiusekunde.

## La retropumpstacio 
Ĉe la akvoenergia centralo Raffelberg troviĝas la dua el ok retropumpstacioj de la Ruhr. Du pumpiloj kun tutmotora kapablo de 1120 vato kaj kaj pumpkapablo de 10.000 litroj ĉiusekunde laŭbezone povas pumpi la akvon 6,85 metrojn alten retroe en la supran akvon.

## Historio 
Pro la varaj kaj monaj pagoj de reparacioj al Francujo post la malvenko je la Unua Mondmilito kaj la el tio rezulta manko de karbo kiel energiliveranto, la urbo decidis starigi akvoenergian centralon proksime de la nova Ruhr-Kluzo Raffelberg. La centralo staru apud la Ruhr-Ŝipkanalo, kiu tiam ne estis finkonstruita. La kanalo devis konekti la ankaŭ tiam konstruatan havenon de Mülheim kun la Rejn-Herne-Kanalo, la havenoj de Duisburg-Ruhrort kaj la Rejno.

La planadoj por la akvoenergia centralo komenciĝis en 1922. La konstrulaboroj daŭris de 1923 ĝis 1926. La 26-an de februaro 1926 la centralo unuafoje produktis elektron tension da 5.000 Voltoj. La elektro provizis la lokan reton de Speldorf kaj ankaŭ, transformtite je 25 mil voltoj, la transregionan reton kaj la ŝtaluzinon *Friedrich Wilhelms-Hütte*.

Komence de la 1960-aj jaroj oni aliekipis la generatorojn sur 10.000 Voltoj, en la 1970-aj jaroj la centralo ricevis elektronajn mastrumilojn por aŭtomata mastrumado. Ekde 1986 la centralo substaras sub monumenta protektado, la originale konserviĝintaj Francis-Turbinoj el la 1920-aj jaroj estas allogaĵo. Julion de 2001 oni instalis ĉe la centralo fiŝpasejon longan je 130 metroj. Akvoenergia Centralo Raffelberg estas ero de la Itinero de la Industrikulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de la akvoenergia centralo
* Historio de la akvoenergia centralo

Kategorio:Hidroelektraj centraloj
Kategorio:Ruhr
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Kategorio:Mülheim ĉe Ruhr
Plurskipa laboro

**Plurskipa laboro** (Angle: shifts) estas labora praktiko kiu ebligas laboron 24 horojn tage laŭ diversaj skipoj. Ekzistas pluraj specoj de plurskipa laboro: duskipa, triskipa, ktp.

En duskipa sistemo ekzemple unu skipo laboras de matene (6h) ĝis tagmeze (14h) kaj dua skipo laboras de tagmeze (14h) ĝis vespere (22h).  En triskipa sistemo, aldoniĝas nokta skipo kiu laboras de vespere (22h) ĝis matene (6h). 

Ofte skipoj rotacias: tiuj kiuj laboris matene dum unu semajno, dum la venonta semajno laboras vespere.

## Sano 
Labori plurskipe havas nesubtaksindan influon je korpa kaj psika bonfarto. Statistike oni pruvis ke homoj kiuj tion faras, vivas malpli longe ol homoj kiuj laboras dumtage. Multaj homoj suferas je nedormado kaj deprimiĝo. Precipe rotacie labori matene, vespere kaj nokte estus tre malsana.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Laboro
Jerónimo Grimaldi

**Pablo Jerónimo GRIMALDI y Pallavicini** aŭ en itala **Girolamo Grimaldi**, markizo de Grimaldi. (Ĝenovo, 1710 - samloke, 1-a de oktobro de 1789). Politikisto kaj diplomato ital-hispana.

Je la servo de la reĝoj de Hispanio Fernando la 6-a kaj Karlo la 3-a, estis *ministro plenipotenciario* (preskaŭ ambasadoro) en Svedio kaj Parmo kaj ambasadoro antaŭ la parlamento de Nederlando. En 1763 Karlo la 3-a nomumis lin ambasadoro en Parizo kie li helpis renovigi la Familian Traktaton inter la du branĉoj de Burbonoj (Francio kaj Hispanio). Poste la reĝo igis lin *Ministro de Estado* (tiama ĉefministro). Kun la Markizo Esquilache, luktis kontraŭ la tiamaj tumultoj. En 1776, post diversaj konfliktoj, li estis elpostenigita kaj nomumita ambasadoro en Romo. Poste ricevis nobelajn honorojn kiaj la Ordeno de la Ora Ŝaffelo, la kondiĉo de *Duko de Grimaldi* kaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Vivo de Karlo la 3-a, verko de Fernán-Núñez, en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
* Biografieto

## Referencoj 
* G. Benzoni, «GRIMALDI, Girolamo». In : *Dizionario Biografico degli Italiani*, Vol. LIX, Roma : Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1998 (rete)

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj nobeloj
Gregorio Mayans

**Gregorio Mayans y Siscar** (Oliva, Valencio, 9-a de majo de 1699 - Valencio, 1781) estis saĝulo, juristo, historiisto, lingvisto kaj lingvistiko hispana; ĉefa reprezentanto, kun Benito Feijoo, de la frua hispana klerismo.

Li studis juron, kaj klasikan kulturon. Li zorgis pri la reĝa biblioteko. Li korespondis kun intelektuloj kaj partoprenis en polemikoj inter ili.

## Notoj 
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Klerismo
Haus zur Narrenschelle (Erfurt)

eta|La domo kun la monumento dekstre, dum vintro.
eta|La plastiko antaŭ la domo.
eta|La fasado malantaŭa, pentrita de Erich Enge.

La domo **Haus Zur Narrenschelle** (tradukite: *Domo ĉe la arlekena tintilo*) estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj domoj en la urbokerno de Erfurto (Hefengasse nr. 13/An der Stadtmünze; apud la Haus Zum Großen Paradies und Esel).

## Priskribo 
La domo troviĝas malantaŭ la urbodomo. La vandpentraĵo de Erich Enge referencas karnavalaĵojn kaj strigospeguladojn. Antaŭ la domo estas plastiko kun la sceno kie la burleskulo Til' Strigospegulo instruis la legadon al azeno. Ĝi faritis fare de Anke Besser-Güth en 2001. Unu jaron pli frue elektis la domon kiel sidejon la erfurta karnavala societo GEC. Dum multajn jarojn ĝi estis logopedia edukejo gvidita fare de Adelheid Daniel.

## Historietoj strigospegulaj 
Laŭ la legendo la pajaco gastintis en la domo Turniergasse nr. 17, kiam la profesoroj universitataj intencis mistifiki kaj poste prifajfi lin. Pro tio ili donis al li la taskon instrui al azeno legi. Li konsentis kaj faris kontrakton kun la altlernejanoj por la daŭro de 20 jaroj ĝis perfekta legadkapablo de la besto; por tio li lasis doni al si partan antaŭpagon.

Post kelka tempo li kunvokis la talarulojn kaj legigis la beston la literojn I kaj A. Tio eblis ĉar la ruzulo antaŭe disĵetis avenerojn inter la paĝoj de la libro. Kiam la malsata bruto jam ne trovis unu, ĝi simple komencis iai. La universitatanoj laŭdire ege impresiĝis pro la rapida progreso de inteligenta besto kapablanta legi jam du literojn.

La arlekeno baldaŭ poste maldungis la azenon, baptis anstataŭe la erfurtanojn azenoj kaj forlasis bone salajrite la urbon. Problemo kronika: La universitato fonditis nur post la supozita morto de la arlekeno (1350). Ĉu Strigospegulo eraris taksanta kelkajn erfurtanojn azenoj ankaŭ ne klaras.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la monumento en la taggazeto *Thüringer Allgemeine* de la 7-a de januaro 2012.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
8995 Rachelstevenson

'*8995 *Rachelstevenson'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Rachel Stevenson*, postdoktoran esploristinon ĉe la *Jet Propulsion Laboratory*. Ŝi studas la nedaŭrajn aktivecojn de kometoj per fotometriaj analizoj de bildoj de la interna hararo kaj per datumoj havigitaj per la kosma observatorio *Wide-Field Infrared Survey Explorer''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
8996 Waynedwards

'*8996 *Waynedwards'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Wayne N. Edwards'', sciencan esploriston ĉe la Kanada Informa Servo pri Danĝeroj. Sperta pri tertrema kaj atmosfera infrasona analizo de la bolidoj, li helpis analizi la fluon kaj la energion de la aera eksplodo de Ĉeljabinsk.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (8996) Waynedwards, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
8997 Davidblewett

'*8997 *Davidblewett'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *David T. Blewett'' ĉefan anon de la estraro ĉe la Laboratorio de Aplikata Fiziko de la Universitato Johns Hopkins. Por la misio Dawn al 4 Vesta, li helpis por la studo pri la surfacaj ecoj, inklude la kosma veterdisfalo kaj formiĝo de truoj en kaj ĉirkaŭ grandaj freŝaj krateroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Beurlay

**Beurlay** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Beurlay situas en la centro de Charente-Maritime, inter Rochefort kaj Saintes.

## Monumentoj 
eta|maldekstra|La preĝejo de Beurlay
La preĝejo Sainte-Madeleine de Beurlay estis konstruita inter la 12-a kaj 14-a jarcentoj. Ĝi estis deklarita historia monumento en 1977.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
8999 Tashadunn

'*8999 *Tashadunn'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Tasha L. Dunn*, profesorinon en la Departemento pri Geologio ĉe *Colby College''. Ŝi disvolvas teknikojn por determini la abundecon en mineraloj kaj la komponiĝo de mafaj (mineraloj el **ma**gnezio kaj **f**ero) silikatoj en la spektroj de asteroidoj, kiujn ŝi aplikas al la studo de  kaj iliaj rilatojn kun meteorŝtonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Ardon VS

**Ardon** estas komunumo en la distrikto Conthey en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 2772 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Ardon situas en la franclingva Suba Valezo kaj etendiĝas ĉe la norda flanko de la Valo de Rodano kaj etendiĝas al valo de Lizerne. Ardon estas vitejloko. La sudan komunumlimon formas la rivero Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Ardon kaj la setlejo Grand Gravier sude de la aŭtovojo. En sudo inter protektokanalo kaj Rodano formiĝis sur la flotebenaĵo arta insulo, kiu post la riverkorekto servas kiel agrikultura zono.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 20,35&nbsp;km², de kiuj 29,0% estas kovritaj de arbaro, 20,8% servas por agrikulturo kaj 6,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ardon limas en nordo al Conthey, en oriento al Vétroz, en sudo al Nendaz, kaj en okcidento al Chamoson.

## Trafiko 
Tra Ardon pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9, kies plej proksima alveturejo situas unu kilometron okcidente de la komunumo en Riddes. Per stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Laŭzano al Brigo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ardon datiĝas el 11-a jarcento kiel *Ardunum*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj objektoj el la La-Tène-epoko kaj la ruinoj de signifa romia bieno. De la 11-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Ardon estis parto de la Senjorujo Ardon-Chamoson. De 1798 Ardon-Chamoson apartenis al la Distrikto Martigny, kaj ek de tiam al la Distrikto Conthey. En la jaro 1819 Ardon kaj Chamoson formale disiĝis kaj estiĝis la hodiaŭa komunumo Ardon kaj Chamoson.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Ardon
* Ardon (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ardon

## Bildoj 

Dosiero:Ardon2.jpg|La vitejoj de Ardon
Dosiero:Gorge de lizerne.jpg|La ravino de Lizerne
Wattn

**Wattn** (ankaŭ **Watten**) estas kartludo, difuza en Aŭstrujo, Sudtirolo, Bavarujo kaj Svisujo. Ĝi havas multajn variantojn (laŭ loko).

Estas du grandaj variantoj:
* La **Blindwattn**, en kiu la ludkartoj kaŝitas. Ĝi estas pleje difuza en Sudtirolo;
* La **Offnwattn**, en kiu la ludkartoj elmetitas. Ĝi difuzas pleje en la nordo de la montpasejo Brenner.
maldekstre|eta|Ludkartoj de Wattn

Kategorio:Kartludoj
Salomé Stévenin

**Salomé STÉVENIN** (naskiĝis la 29-an de januaro 1985 en Lons-le-Saunier) estas franca aktorino. Ŝi estas filino de reĝisoro kaj aktoro Jean-François Stévenin, kaj fratino de Sagamore Stévenin, Robinson Stévenin kaj Pierre Stévenin.

## Filmaro 
### Kino 
* 1988 : *Peaux de vaches* de Patricia Mazuy : Anna
* 1996 : *La Belle Verte* de Coline Serreau : Sophie
* 1997 : *Soleil* de Roger Hanin : Annie
* 2000 : *Love me* de Laetitia Masson : Gabrielle 15-jaraĝa
* 2002 : *Mischka* de Jean-François Stévenin : Jane
* 2002 : *Clara, cet été là* de Patrick Grandperret : Sonia
* 2005 : *Douches froides* de Antony Cordier : Vanessa
* 2007 : ''Il a suffi que Maman s'en aille...* de René Féret : Marie
* 2007 : *Regarde-moi'' d'Audrey Estrougo
* 2008 : *Comme une étoile dans la nuit* de René Féret : Anne, 25-jaraĝa
* 2010 : *Nannerl, la sœur de Mozart* de René Féret : Isabelle d'Aubusson
* 2011 : ''Omar m'a tuer* de Roschdy Zem : Maud
* 2011 : *Madame Solario* de René Féret : Missy Vlamink
* 2012 : *Comme un chef* de Daniel Cohen : Amandine

### Televidfilmoj 
* 1993 : *L'instit : Concerto pour Guillaume* de Didier Cohen, reĝisoro Jacques Ertaud
* 1994 : *Le Jardin des plantes* de Philippe de Broca
* 1995 : *Noël et après* de Daniel Vigne
* 1995 : *Parents à mi-temps* de Alain Tasma
* 1996 : *L'Huile sur le feu* de Jean-Daniel Verhaeghe
* 1997 : *La Petite maman* de Patrice Martineau
* 2000 : *La Loire, Agnès et les garçons* de Patrice Martineau
* 2001 : *Duettistes* : *les jeunes proies* de Marc Angelo
* 2002 : *Clara, cet été là* de Patrick Grandperret
* 2009 : *La Cour des grands* de Didier Cohen
* 2011 : *Un cœur qui bat* de Sophie Révil kaj Christophe Barraud
* 2011 : *Cigarettes et bas nylons* de Fabrice Cazeneuve
* 2011 : *Joseph l'insoumis* de Caroline Glorion
* 2012 : *Le Sang de la vigne* sezono 3a - epizodo 2a) : *Les Veuves Soyeuses* (Marianne de Vonnelle) - reĝisoro: Régis Musset
* 2013 : *Dame de trèfle* de Philippe Venault

### Mallongaj filmoj 
* 2004 : *Salomé* de Minh Sourintha
* 2006 : *L'étoile de mer* de Caroline Deruas
* 2007 : *Tel père telle fille* de Sylvie Ballyot
* 2008 : *Baïnes* de Salomé Stévenin
* 2008 : *Poil dans le thé* de Kaname Onoyama
* 2010 : *La Fonte des glaces* de Stéphane Raymond kaj Julien Lacheray
* 2010 : *Bagni 68* de Diego kaj Luca Governatori
* 2011 : *Mon amoureux* de Daniel Metge
* 2013 : *Poussières'' de Daniel Metge

## Premioj 
* Prix d'interprétation féminine, Festival de La Ciotat 2006 pro*Douches froides* de Antony Cordier
* Prix d'interprétation féminine, Festival de Vendôme pro *Tel père telle fille*
* Prix jeune espoir féminin, Festival de la fiction TV de La Rochelle 2010 pro *Cigarettes et bas nylons* de Fabrice Cazeneuve

Kategorio:Francaj aktoroj
8998 Matthewizawa

'*8998 *Matthewizawa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

Kun granda duonakso de 3,1995908  (kalkulta je la epoko de la ) ĝi orbitas je 61&nbsp;208&nbsp;km cis la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la postdoktoran esploriston *Matthew Richard Mitsuomi Izawa'', de la Universitato de Vinipego. Li estas fakigita en laboratoria spektroskopio esploro
pri mineraloj, meteorŝtonoj kaj planedaj materialoj inkluzive studoj de la
Meteoro de Ĉelabinsk.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
9001 Slettebak

'*9001 *Slettebak'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff, Usono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomo Arne Slettebak (1925–1974), prezidanto dum 16 jaroj de la departemento pri astronomio de la Ŝtata Universitato de Ohio. Lia ĉefa temo de esploro estis la rotacio kaj la spektroskopio de la steloj, ĉefe la studo de la steloj Be. Li gvidis la streĉojn por movi la teleskopon *Perkins'' de 1,8 m de Ohio al la Observatorio Lowell.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
9012 Benner

'*9012 *Benner'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff, Usono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona sciencisto *Lance A. M. Benner''. Lia sindonema laboro al dekduoj da radaraj eksperimentoj pri asteroidoj en la observatorioj de Goldstone kaj de Arecibo grave kontribuis por ties sukcesoj. Li estis la unua, kiu ekkonis kun certeco, ke la apolona asteroido (185851) 2000 DP107 estas duopa sistemo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
9000 Hal

'*9000 *Hal'''* estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff, Usono.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la fikcia komputilo HAL 9000, inteligenta maŝino, kiu aperas en la sciencfikcia filmo *2001: A Space Odyssey'' de Stanley Kubrick, laŭ novelo de Arthur C. Clarke.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Kantono (apartigilo)

**Kantono** povas esti:
* Kantono - geografia subdividaĵo.
** Kantonoj de Francio
** Kantonoj de Anglio
** Kantonoj de Svislando
** Kantonoj de Usono
** *County* (Kantono en la angla) - kantonoj de Britio, Usono, kaj Kebekio.
**  - kantonoj de Ĉinio
* Kantono (Ĉinio) - la ĉefurbo de Provinco Gŭangdongo.
*  - etna grupo en Ĉinio
** Kantona lingvo  
* Kantono (fervojo)
*  - esperantigebla al "Kantono".
Fjordlando

**Fjordlando**, aŭ *Fiordland* en angla, estas geografia regiono de Novzelando kiu situantas ĉe la sudokcidenta angulo de la Suda Insulo, kaj enhavas la plej okcidentan trionon de la Sudlanda Regiono. Plej el Fjordlando estas dominata de deklivoj de neĝokovritaj Sudaj Alpoj, profundaj lagoj kaj oceaninundaj, deklivaj okcidentaj valoj. La nomo "Fiordland" venas el varianta literumado de skandinavia vorto por tiu tipo de dekliva valo, nome "fjordo".

Fjordlando enhavas nombron de fjordoj (ofte nomitaj tie "sounds", el kiuj Milford Sound estas plej fama, kvankam Doubtful Sound estas eĉ pli granda kaj havas pliajn, kaj pli longajn, branĉojn (sed ankaŭ estas malpli alirebla). Situantaj ene de Fjordlando estas akvofaloj Browne kaj Sutherland, kiuj gamas inter plej altaj en la mondo, kaj la tri plej profundaj lagoj de Novzelando nome Lago Hauroko, Lago Manapouri, kaj Lago Te Anau. Tiu parto de Novzelando havas tre humidan klimaton, kaj ricevas 6,300 mm de pluvokvanto jare.

## Vidu ankaŭ 
* Pingveno de Fjordlando

Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Vulpoposumo

alternative=Trichosurus vulpecula 1.jpg|eta|*Trichosurus vulpecula*
La **vulpoposumo**, nome *vulpa posumo* aŭ **ordinara penikvosta posumo** (*Trichosurus vulpecula*, el la greka por "harecvosta" kaj latina por "vulpeto", iam en la genro *Phalangista*) estas nokta, duon-arboloĝanta marsupiulo de la familio falangeredoj, indiĝena de Aŭstralio, kaj la plej granda el la posumoj.

Kiel ĉe plejmultaj posumoj, la vulpoposumo estas nokta. Ĝi estas ĉefe folimanĝanto, sed ĝi manĝas ankaŭ malgrandajn mamulojn kiaj ratoj. En multaj aŭstraliaj habitatoj,
eta|Arealo
folioj de eŭkaliptoj estas grava parto de ĝia dieto sed rare la unika manĝero. La vosto estas prenipova kaj nuda sube. Estas kvar kolorvariaĵoj: arĝento-griza, bruna, nigra kaj orkolora.

Ĝi estas la marsupiulo de Aŭstralio plej ofte vidata de urbanoj, ĉar ĝi estas unu el malmultaj kiuj vagadas tra urboj, same kiel ĉe vasta gamo de naturaj kaj hom-modifitaj medioj. Ĉe homaj loĝejoj, tiuj posumoj estas inventemaj kiuj ŝatas priŝteli fruktarbojn, legomĝardenojn kaj kuirejojn.

En Novzelando, kie ĝi estis importita en la 19a jarcento, ĝi estas grava agrikultura kaj porkonservada plago.

## Referencoj 
Kategorio:Marsupiuloj
Kategorio:Posumoj
Kategorio:Faŭno de Aŭstralio
Kategorio:Mamuloj de Aŭstralio
Montesson

**Montesson** [] estas franca komunumo en la departemento Yvelines, en la regiono Francilio. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
eta|maldekstra|Situo de Montesson en Yvelines
Montesson situas ĉe la rivero Sejno,  nordokcidente de la centro de Parizo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yvelines

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Yvelines
Marinismo

La napola Giambattista Marino (1569 - 1625) per nelacebla parolfacilo (lia alegoria poemo *Adonis*, publikita en Parizo en 1623, enhavas pli ol 40.000 versojn) markis la francan tendencon al la artefarita belo de inventoj de troigoj, antitezoj kaj metaforoj, kies skolo ricevis la nomon "**marinismo**".

La marinismo konsistas je serĉado de formoj senmezurigitaj kaj surprizigaj, nome troigo de imagaro kaj ingenio subtila. La poeziarto de Marino estas esence priskriba, kaj ties virtuozeco paraleleas kun nesufiĉa idearo kaj frideco de fantazio.

Kategorio:Literaturo de Italio
Kategorio:Literaturaj skoloj
Bussac-Forêt

**Bussac-Forêt** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 989 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Bussac-Forêt situas en la sudo de Charente-Maritime,  nordoriente de Bordeaux.

Bussac havas malgrandan stacidomon, en kiu haltas trajnoj de regiona linio (TER) inter Saintes kaj Bordeaux.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime
* Bussac (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Havenoj de Duisburg-Ruhrort

eta|rekta=1.5|Superrigardo super la havenoj de Duisburg
La **havenoj de Duisburg-Ruhrort** troviĝas Duisburg ĉe la enbuŝiĝo de la Ruhr en la Rejnon. Ili validas kiel plej granda enlanda haveno en Eŭropo, laŭ tuteca konsidero de ĉiuj publikaj kaj privataj haveninstalaĵo eĉ kiel plej granda enlanda haveno de la mondo. Kun tuta areo da 10 vadrataj kilometroj la kampo de la vera haveno etendiĝas ekde la havenbasenoj ĉe la buŝo de Ruhr laŭlonge de la Rejno supren ĝis Duisburg-Rheinhausen.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la havensocieto

Kategorio:Marhavenoj
Kategorio:Duisburg
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Kategorio:Ruhr-regiono
Kategorio:Ruhr
Máté Major

**Máté MAJOR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Major Máté** estis hungara inĝeniero, arkitekto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1960).
eta|Loĝdomo fare de Máté Major
Máté Major http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/09873.htm naskiĝis la  1904 en Baja. Li mortis la  1986 en Budapeŝto.

## Biografio 
Máté Major frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton en Budapeŝto. Inter 1927-1936 li laboris en privataj arkitektaj firmaoj, poste li havis ŝtatan postenon. Li dekomence planis tiutempe modernajn loĝdomojn. En 1933 li aliĝis al komunistoj. Post la 2-a mondmilito li precipe instruis en universitato en Budapeŝto (li estis dekano, krome katedrestro inter 1949-1971), sed escepte li planis kolonion en Tatabánya. Li ricevis premion Kossuth en 1949, poste memormedalon kaj aliajn premiojn.

## Liaj planitaj domoj 
* modernaj pluretaĝaj loĝdomoj en Budapeŝto
* kolonio por laboristoj en Tatabánya

## Verkaro (elekto) 
* *Az épülő kommunizmus képzőművészete* (Arto de la konstruata komunismo), (1953)
* *Tíz esztendő magyar építészete* (Jardeko de la hungara arkitekto), 1957)
* *Bevezetés az építészettörténethez* (Enkonduko al la arkitektohistorio), (1964)
* *Amerigo Tot* (1971)
* *Egy gyermekkor és a kisváros emléke* (1973) - membiografio
* *Férfikor Budapesten* (1978) - membiografio
* *Mindig megújuló építészet* (Ĉiam renoviĝanta arkitekto), (1985)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj arkitekturhistoriistoj
György Mailáth (1786 - 1861)

**György Mailáth** [djordj majlAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mailáth György** estis hungara reĝa juĝisto, politikisto, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1831). Lia samnoma filo György Mailáth (1818) same estis reĝa juĝisto.
eta|reĝa juĝisto György Mailáth
György Mailáth http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/m/m14813.htm naskiĝis la  1786 en Zavar. Li mortis la  1861 en Vieno.

## Biografio 
György Mailáth frekventis gimnazion en Győr, universitaton en Pest. Li komencis sian karieron kiel vicnotario en 1809. li estis elektita deputito parlamenta en 1811. Baldaŭe li ekhavis altajn postenojn en la kortumo. Dum erao de reforma movado (1825-1848) li estis grava figuro, kiel apoganto de la progreso. Ekzemple li apartenis al la fondintoj de Hungara Sciencula Societo. Depost 1828 li estis nomita departementestro, post 3 jaroj reĝa juĝisto, krome li estis prezidanto de la senato. Depost 1848 li forlasis la politikon kaj li okupiĝis nur pri sia bieno. Li ricevis premion unufoje.

## Verkaro (elekto) 
* *Assertiones ex universa philosophia, quas sub auspiciis … Franc. Xav. Fuchs … publice porpugnandas suscepit … in magno regiae scientiarum universitatis Pesthiensis palatio* (1803)
* *Beszéd, alispán hivatalától* (1822)
* diversaj parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Reĝaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj senatestroj
Langscheid (Sundern)

**Langscheid** estas loĝloko en Nordrejn-Vestfalio (Germanio), en distriktaro Arnsbergo de la distrikto Hochsauerland.

Ĝi estas subdivido de la urba komunumo de Sundern kaj havis 2823 loĝantojn en decembro 2009.

Ĝia geografia situo estas vojaĝcelo tre aprezata.

eta|maldekstra|400px|Aerfoto

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Péter Levente Szőcs

**Péter Levente SZŐCS** [soe:ĉ] estas rumania hungara arkeologo, scienca esploristo. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 12-an de septembro 1974. 
## Kariero
Péter Levente Szőcs diplomitiĝis pri historio en UBB de Kluĵo (1997) kaj de 1997 li estis scienca esploristo, de distrikta muzeo de Satmaro. 
## Libroj redaktitaj
*Arhitectura eclesiastică din Satu Mare – Szatmár egyházi építészete – Ecclesiastical Architecture of Satu Mare (Szatmárnémeti 2007); Arhi­tectura religioasă medievală din Transilvania – Medieval Ecclesiastical Arhitecture in Transilvania. I. (kunulaŭtoro, samloke, 1999), II. (sl. 2002), III. (sl. 2004); de volumo II-a kunulaŭtoro Adrian Andrei Rusu Arhitectura religioasă medie­vală din Transilvania – Középkori egyházi építészet Erdélyben – Medieval Ecclesiastical Arhitecture in Transil­vania; kunulaŭtoro de eldonaĵo A Szatmári Múzeum régészeti gyűjteményeinek katalógusa (Szatmárnémeti 2007). 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Péter Major

**Péter MAJOR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Major Péter** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2013).

Péter Major http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19258 naskiĝis la  1947 en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Major frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, lia samklasano estis László Lovász. Li plulernis en ELTE inter 1966-1971, poste li eklaboris en matematika instituto. En 1995 li ekinstruis en universitato de Debrecen. Baldaŭe li instruis unu studjaron en Göttingen. Li iĝis PhD en 1979 antaŭ MTA. Li okupiĝas precipe pri probablokalkulo. Li ricevis 4 premiojn inter 1976-1995.

## Verkaro (elekto) 
**On the invariance principle for sums of independent identically distributed random variables* (1978)
**Multiple Wiener-Itô Integrals: With Applications to Limit Theorems* (1981)
**Poisson law for the number of lattice points in a random strip with finite area* (1992)
**A majdnem biztos invariancianyelv és annak mélyebb háttere* (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto
 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mihály Szőcs

**Mihály SZŐCS** [soe:ĉ] estis rumania hungara pedagogo. Li naskiĝis en Ozsdola la 30-an de marto 1894 kaj mortis la ? en Târgu Secuiesc. 
## Kariero
Mihály Szőcs diplomitiĝis pri latina-elena lingvoj en Universitato de Kluĵo (1922). Li kompletigis siajn studojn pri franca lingvo, arkeologio ankaŭ en eksterlande. De 1933 li estis direktoro en sia iama lernejo. 
## Volumo
*Francia kiejtés és olvasás (Székelyudvarhely 1926); Neveléstani görbék (klny. a Székelyföldből, sl. 1932). 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Saint-Maur-des-Fossés

**Saint-Maur-des-Fossés** [] estas franca komunumo en la departemento Val-de-Marne, en la regiono Francilio. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
### Situo 
eta|maldekstra|Situo de Saint-Maur-des-Fossés rilate al Parizo kaj la ĉirkaŭaj departementoj
Saint-Maur-des-Fossés situas  sudoriente de la centro de Parizo, en buklo de la rivero Marno, kiu ĉirkaŭas ĝin ĉiuflanke krom nordokcidente.

### Kvartaloj 
eta|maldekstra|La kvartaloj de Saint-Maur-des-Fossés
La urbo estas dividita en ok kvartalojn: La Varenne, Champignol, Saint-Maur-Créteil, Les Mûriers, Adamville, Le Parc, La Pie kaj Le Vieux-Saint-Maur.

### Transporto 
[eta|maldekstra|La ponto de Créteil, kiu interligas [Créteil kaj Saint-Maur-des-Fossés]]
* Saint-Maur-des-Fossés enhavas  da stratoj,  da rivera bordo, 5 pontojn kaj 59 vojkruciĝojn kun trafiklumoj
.

* Trans-Val-de-Marne

## Monumentoj 
[eta|dekstra|La [Preĝejo Saint-Nicolas de Saint-Maur-des-Fossés|preĝejo Saint-Nicolas]]
La preĝejo Saint-Nicolas de Saint-Maur-des-Fossés, konstruita inter la 11-a kaj la 13-a jarcentoj, estis deklarita historia monumento en 1947.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Val-de-Marne
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Saint-Hélen

**Saint-Hélen** - jen france, prononco , bretone *Sant-Haelen* - estas vilaĝo kaj komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun .

## Historio 
La paroĥo de Saint-Hélen estis parto de la dekanlando de Dol, kiu estis parto de la episkoplando de Dol, kaj estis konata per la nomo "saint Hélen". La novgotika preĝejo estis difektegita per fajrego la 6-an de januaro 1941.

La Abatejo Notre-Dame du Tronchet rajtis kolekti dekonimpostojn sur la paroĥo.

## Heraldiko 
eta|maldekstra|240ra|

## Lokoj kaj monumentoj 
* Kastelo Coëtquen, el la 15-a jarcento, ruinstata ; uzita kiel fono de la romano "Patira" (1875, ĉiam reeldonita) de "Raoul de Navery", pseŭdonimo de Eugénie Saffray (1829-1885), naskiĝinta en Ploërmel.

En la arbaro Coëtquen :
* Kastela teramaso,
* Kverko Forts, 400 jarojn maljuna,
* Galeritombo de Bois Rocher (sur la departementa vojo D676).

## Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
(nekompleta listo)
* Olivier de Coëtquen, kiu, en 1221, donis kaj testamentis siajn impostenspezojn de *Saint-Pierre-de-Plesguen'' al la Abatejo Notre-Dame du Tronchet
* Michel Renouard, skribisto kaj universitano, naskiĝinta en Dinan en 1942, tie vivis dum parto de sia infaneco (1949-1957) en la pastrejo de sia onklo Raymond Leforestier (1911-1957), pastro de Saint-Hélen, kaj tie skribis sian unuan romanon.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor

### Eksteraj ligiloj 
* Saint-Hélen sur la retpaĝo de INSEE 

Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Kategorio:Komunumoj de Komunumaro de Dinan
Kategorio:Paroĥoj de la episkoplando de Dol
Katalin Szőcs

**Katalin SZŐCS** [soe:ĉ] estas rumania hungara kemiistino. Ŝi naskiĝis en Suseni (Harghita) la 2-an de januaro 1946. Ŝi estas la edzino de kemiisto István Szőcs (kemiisto).

## Kariero
Katalin Szőcs diplomitiĝis kaj doktoriĝis en Iași. Inter 1969–80 ŝi estis kemiistino, esploristino, sekciestrino, uzinestrino en Vlăhița; en 1980–82 instruistino pri kemio samloke en liceo, en 1982–83 en politeknikejo de Galați, de 1983 ŝi laboris en Kluĵo, inter 1996–98 en Segedo kaj Debreceno.

## Libroj
*Formázó anyagok: szobrászat, kerámia, fémöntés, építészet kunulaŭtorino (Kv. 2006), 
*Magyar–román technikai szótár, kunulaxutorino (samloke, 2005). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
György Mailáth (1818 - 1883)

**György Mailáth** [djordj majlAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mailáth György** estis hungara reĝa juĝisto, politikisto, juristo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1880). Lia nobela antaŭnomo estis *székhelyi* [sEkheji]. Lia samnoma patro György Mailáth (1786) same estis reĝa juĝisto.

György Mailáth http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1818 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1883 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Mailáth komencis sian karieron kiel vicnotario en 1838 en Baranya (reĝa departemento). Li estis elektita deputito parlamenta en 1839, en la sekva jaro li iĝis vicdepartementestro. En 1843 li denove partoprenis la parlamenton kiel grava figuro de la progreso. En 1847 li estis elektita jam departementestro. Depost fino de parlamentaj kunsidoj en 1848 li forlasis la politikon kaj li okupiĝis nur pri sia bieno. Tamen escepte en 1851 kaj 1857 li apogis peticiojn. Depost fino de politika subpremo en 1860 li akceptis kortegan postenon, baldaŭe li iĝis reĝa juĝisto kaj prezidanto de la senato. Li restarigis la pli demokratian juran sistemon. En 1883 rabistoj kruele murdis lin. Li ricevis 2 premiojn en 1860.

## Verkaro 
* diversaj parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Reĝaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Ófehértó)

**Preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Ófehértó, en la vilaĝmezo.

## Historio 
En 1137 http://www.madosz.hu/index.php?mod=1&akc=olvas&cid=103 jam kirko konstruiĝis en Ófehértó, sed post la mezepokoj la loĝantoj iĝis kalvinanoj. En 1736 la katolikoj reprenis la preĝejon, poste en 1750 ĝi estis renovigita, tiam konstruiĝis la turo. La orgeno ekfunkciis en 1943.
 
## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola. Ĝi havas unusolan turon super la enirejo, kiun sekvas la longa navo, fine la multangula sanktejo. Tiu lasta konstruaĵoparto situas en la orienta flanko. La sakristio aliĝas al la konstruaĵo en la norda flanko. Interne freskoj pri Elizabeto de Hungario, Sankta Georgo, Sankta Katerino kaj Sankta Barbara restis el la 15-a jarcento. La malfrubarokaj altaro kaj predikejo estis faritaj en la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 19-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun multe da fotoj
* hungare
* hungare foto

Ofeherto
Ofeherto
(9042) 1991 EN2

**(9042) 1991 EN2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Luther-monumento de Erfurto

eta|La monumento sur la Anger-placo. eta|Epizodoj de la vivo de Lutero ĉe la piedestalo.
La **Luther-monumento** starigitis omaĝe al la reformanto antaŭ la Preĝejo de la komercistoj en la urbocentro de Erfurto.

## Historio 
Luther vivis en Erfurto de 1501 al 1511, studis ĉe la universitato kaj frokiĝis en la aŭgustenana monaĥejo; sekve liaj ligoj al la urbo estas multnombraj kaj diversmanieraj.

Laŭ ideo de la landa asembleo de Evangelischer Bund en 1881, oni aranĝis en la datrevena jaro 1883 societon prizorgontan la starigon de Luther-monumento kaj la monkolektadon. La kostoj estis je 72.000 oraj markoj kaj la skulptisto estis Fritz Schaper de Berlino.

En la 30-a de oktobro 1889, en la antaŭvespero de la Reformaciotago, la 6 metrojn alta monumento estis inaŭgurita. La loko antaŭ la Preĝejo de la komercistoj elektitis pro la tiea lutera prediko la 22-an de oktobro 1522. Tiuokaze li ankaŭ finis kvereleton konfesian.

## Priskribo 
Montras la erfurta monumento la reformanton tenanta malfermitan biblion surmane. La dekstra mano tamen ne montras al speciala citaĵo sed nur helpas al la maldekstra teni la sanktan libron. La vizaĝtrajtoj estas malpli instrua kaj kredatestanta ol malkovrema kaj miranta: tiel li eble konfrontiĝis al teologiaĵoj dum sia erfurta tempo.

Sur la soklo estas portretita tri periodoj de lia vivo:
* Lutero kiel studento.
* La monaĥiĝo de Lutero.
* La solena akcepto fare de la universitatanoj en la 6-a de aprilo 1521.
La antaŭa parto havas enskribaĵon tekstantan la biblian verseton: *Mi ne mortos, sed mi vivos, kaj mi rakontos la farojn de la Eternulo* (Ps 118,17)

## Literaturo 
* Steffen Raßloff: 100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm. Essen 2013, ISBN 978-3-8375-0987-8. p.&nbsp;44-45
* Steffen Raßloff: Denkmale in Erfurt: Symbol der Lutherstadt. En: Thüringer Allgemeine de la 30-a de julio 2011.
* Michael Friese: "Ich habe den inspirierten Luther dargestellt. Das Erfurter Lutherdenkmal von Fritz Schaper", en: *Mitteilungen des Vereins für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt*, vol. 76 (2015), p.&nbsp;220-266. Versio mallongigita troviĝas apud: *Reformation in Bewegung. Erfurt zwischen 1517 und 2017*, eldonis Evangelischer Kirchenkreis Erfurt, Evangelische Verlagsanstalt, Lepsiko: 2017, p. 61-85, ISBN 978-3-374-05241-7

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj sur *erfurt-web.de*.

Kategorio:Kristanismo en Turingio
Kategorio:Monumentoj en Erfurto
Erfurto
Tournus

**Tournus** [] estas franca komunumo en la departemento Saône-et-Loire, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Tournus situas ĉe la rivero Saône,  sude de Chalon-sur-Saône.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Sankta Filiberto
* Tournus (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Turismo en Tournus


Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
István Szőcs (kemiisto)

**István SZŐCS** [soe:ĉ] estas rumania hungara kemiistino. Li naskiĝis en Vlăhița la 17-an de aŭgusto 1940. Li estas la edzo de kemiistino Katalin Szőcs

## Kariero
István Szőcs akiris diplomon de inĝniero pri kemio en 1968 en Iaşi, kie li estis unu jaron asistanto, poste inter 1969–82 li laboris en Vlăhița. Dume li akiris diplomon pri ekonomiko en 1980 en UBB de Kluĵo. En 1983 li estis politika kondamnito. Inter 1990–94 li estis scienca kunlaboranto de Ŝtatprezidanta Oficejo en rango de ŝtatsekretario. Al lia nomo ligiĝas 17 patentitaj novaj teknologiaj procedoj aplikitaj en industrio antaŭ 1989. 

## Libro
*Formázó anyagok: szobrászat, kerámia, fémöntés, építészet (kun Katalin Szőcs , Kv. 2006). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kemiistoj