Kakarikoj

**Kakarikoj** (*Cyanoramphus*) estas genro de papagoj el familio *Psittaculidae*, kiuj troveblas en Novzelando kaj insuloj de Oceanio. Ili estas malgrandaj aŭ mezgrandaj papagoj kun longaj vostoj kaj plejparte verdaj plumaroj. Plimulto de la specioj de kakarikoj vivas en arbaroj, kvankam specioj de ĉeantarktaj insuloj povas loĝi en malfermaj herbejoj. Originale la genro havis disan arealon: du specioj troveblis en Societa insularo kaj la aliaj inter Novkaledonio kaj Makvora insulo, kaj neniuj kakarikoj, nek vivantaj nek fosiliaj, estas trovitaj en vasta 4100-kilometra areo inter tiuj du regionoj.

## Priskribo
Kakarikoj estas malgrandaj, plejparte verdaj papagoj, kiuj bone kamufliĝas en herbaro. Sur iliaj verdaj plumaroj estas areoj de diversaj brilaj koloroj, plej ofte ĉe la frunto, kapo kaj eksteraj partoj de flugiloj. Iliaj bekoj havas grizec-turkisan koloron kun nigra pinto. Haŭto de la piedoj estas griza aŭ bruna, irisoj de okuloj estas ruĝaj. Plejparton de tempo ili estas sur la arbara grundo, kie ili saltas kaj kuras tre rapide kaj elfosas semojn el la grundo simile al tio kiel faras hejmaj kokoj.

Kakarikoj estas enkondukitaj en Eŭropon en 1872. Kelkaj specioj bone vivas kaj reproduktiĝas en kaptiteco kaj vivas kiel dombirdoj tra la tuta mondo, aparte la ruĝkrona kakariko kaj la flavkrona kakariko. En kaptiteco ili ekhavas multajn buntajn kolormutaciojn.

## Taksonomio kaj etimologio
La genron *Cyanoramphus* enkondukis en 1854 la fama franca ornitologo Charles Lucien Bonaparte. La scienca nomo de la genro devenas de antikvgrekaj vortoj κύανος (blua, cejana) kaj ράμφος (beko). Ĝi estas donita pro nekutima grizece turkisa koloro de bekoj de la papagoj. Ordinara nomo devenas de la maoria vorto *kākāriki* kio estas loka nomo de unu el la genraj specioj, la ruĝkrona kakariko (*Cyanoramphus novaezelandiae*). Ĝi, siavice, devenas de vortoj *kākā* (papago) kaj *riki* (malgranda). *Kākāriki* estas ankaŭ maoria vorto por verda koloro, verŝajne laŭ la plejparte verda plumaro de la papagoj.

La tipa specio de la genro estis difinita de la angla zoologo George Robert Gray en 1855. Ĝi estas la Tahitia kakariko (*Cyanoramphus zealandicus*), kiu ekde tiam formortis.

### Specioj
Oni agnoskas 12 speciojn de kakarikoj el kiuj 4 estas jam formortintaj:
* † Tahitia kakariko (*C. zealandicus*)
* † Raiatea kakariko (*C. ulietanus*)
* Novkaledonia kakariko (*C. saisseti*)
* Flavkrona kakariko (*C. auriceps*)
* Ĉatham-insulara kakariko (*C. forbesi*) antaŭe rigardita kiel subspecio de *C. auriceps*
* Norfolka kakariko (*C. cooki*)
* † Kakariko de Lordo Howe (*C. subflavescens*)
* Antipoda kakariko (*C. unicolor*)
* Kakariko de Malherbe (*C. malherbi*) antaŭe rigardita kiel subspecio de *C. auriceps*
* † Makvor-insula kakariko (*C. erythrotis*)

## Konserva statuso
Ĉiuj specioj de kakarikoj estas endanĝeritaj pro homa agado kaj ŝanĝoj en ekologia sistemo kiujn homoj kunportis dum koloniigo de Novzelando kaj Oceanio. La du specioj de Societa insularo, nome la Raiatea kakariko kaj la Tahitia kakariko, formortis en la 19-a jarcento. Same formortintaj estas kakariko de Lordo Howe kaj subspecio Makvor-insula kakariko (*Cyanoramphus novaezelandiae erythrotis*). El travivantaj specioj la kakariko de Malherbe estas draste endanĝerita kaj ĉiuj aliaj specioj de la genro listiĝas kiel vundeblaj aŭ minacataj laŭ IUCN. La plej gravaj minacoj por kakarikoj estas habitatdetruo kaj enkonduko de enmetitaj specioj.

## Referencoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Papagoj