open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sade Adu

**Sade ADU**, OBI (16-an de januaro 1959 en Ibadan, Niĝerio (kiel *Helen Folasade Adu*) estas niĝeria-brita kantistino. La - post ŝi nomumita - populara brita bando **Sade** konsistas krom ŝi ankaŭ el la muzikistoj Stuart Matthewman, Paul Denman kaj Andrew Hale.

Sade Adu naskiĝis kiel filino de nigeria patro kaj brita patrino en Nigerio. Liaj gepatroj divorcis jam, kiam ŝi aĝis 4 jarojn. Ŝi restis ĉe la partino kaj ili kun la frato translokiĝis en Colchester.

Ŝi studis en Londonon mododizajnon kaj laboris kiel fotomodelo, antaŭ ol ŝi envolviĝis en la muzika branĉo en la 1980-aj jaroj. Li kantis en la grupo *Arriva*, poste du jarojn ĉe *Pride*. Tie ŝi konatiĝis kun la saksofonisto Stewart Matthewman, kun kiu ili komponis kelkajn muzikpecojn.

Ŝi atingis en 1984 diskan traktaton ĉe Epic Records kaj akiris meze de la 1980-aj jaroj grandajn sukcesojn kun popmuziko miksita kun soulo kaj ĵazo. Ŝia debuta elbumo estis *„Diamond Life“* kaj vendiĝis en pli ol 6 milionoj da ekzempleroj el ĝi. Ŝi ricevis en 1985 la unuan premion el Grammy.

Ŝi ludis en 1987 en la filmo *Absoluta komencanto* kaj kantis en ĝi la kanton *Killer blow*. Ŝi geedziĝis por kelkaj monatoj en 1989 kun la hispana filmproduiktisto Carlos Scola. Ŝi ricevis en 1994 Grammy por la kanto *No ordinary love*, kiu sonis en filmo *Malmorala oferto*. Post sesjara paŭzo - kiun ŝi dediĉis al sia filino Ila - publikigis ŝi en 2000 novan albumon kaj ekis en 2001 turneon tra Usono.

## Diskografio 
### Albumoj 
* *Diamond life* (1984)
* *Promise* (1985)
* *Stronger than pride* (1988)
* *Love delŭe (1992)
* *The best of Sade (1994)
* *Lovers rock* (2000)
* *Lovers live* (2002)
* *Best of the Remixes (2006)

### Unuopaĵoj 
* *Your love is king* (1984)
* *Smooth operator* (1984)
* *Sweetest taboo* (1985)
* *Is it a crime?* (1985)
* *Never as good as the first time* (1986)
* *Stronger than pride* (1988)
* *Paradise* (1988)
* *Nothing can come between us* (1988)
* *Turn your back on me* (1988)
* *No ordinary love* (1991)
* *Feel no pain* (1993)
* *Cherish the day* (1994)
* *By your side* (2000)
* *King of sorrow* (2001)

### DVDj 
* *Sade Live* (2001, Aufnahme von 1993)
* *Lovers Live'' (2002)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Sade Adu

Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Niĝeriaj kantistoj
Kategorio:Soulaj kantistoj
Kategorio:Ĵazaj kantistoj
Mantena (mikroregiono)

La mikroregiono **Mantena** (prononcata ĝuste tiel) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 7 municipojn.

## Municipoj 
* Central de Minas
* Itabirinha
* Mantena
* Mendes Pimentel
* Nova Belém
* São Félix de Minas
* São João do Manteninha

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Cataguases (mikroregiono)

La mikroregiono **Cataguases** (esperante: *Katagŭazjs*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 14 municipojn.

## Municipoj
* Além Paraíba
* Argirita
* Cataguases
* Dona Eusébia
* Estrela Dalva
* Itamarati de Minas
* Laranjal
* Leopoldina
* Palma
* Pirapetinga
* Recreio
* Santana de Cataguases
* Santo Antônio do Aventureiro
* Volta Grande

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Juiz de Fora (mikroregiono)

La mikroregiono **Juiz de Fora** (esperante: *Ĵuisdefora*, kiu signifas *portugalia ĉefjuĝisto en Brazilo*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 33 municipojn.

## Municipoj
* Aracitaba
* Belmiro Braga
* Bias Fortes
* Bicas
* Chácara
* Chiador
* Coronel Pacheco
* Descoberto
* Ewbank da Câmara
* Goianá
* Guarará
* Juiz de Fora
* Lima Duarte
* Mar de Espanha
* Maripá de Minas
* Matias Barbosa
* Olaria
* Oliveira Fortes
* Paiva
* Pedro Teixeira
* Pequeri
* Piau
* Rio Novo
* Rio Preto
* Rochedo de Minas
* Santa Bárbara do Monte Verde
* Santa Rita de Ibitipoca
* Santa Rita de Jacutinga
* Santana do Deserto
* Santos Dumont
* São João Nepomuceno
* Senador Cortes
* Simão Pereira

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Manhuaçu (mikroregiono)

La mikroregiono **Manhuaçu** (esperante: *Manjuasu*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 20 municipojn.

## Municipoj
* Abre Campo
* Alto Caparaó
* Alto Jequitibá
* Caparaó
* Caputira
* Chalé
* Durandé
* Lajinha
* Luisburgo
* Manhuaçu
* Manhumirim
* Martins Soares
* Matipó
* Pedra Bonita
* Reduto
* Santa Margarida
* Santana do Manhuaçu
* São João do Manhuaçu
* São José do Mantimento
* Simonésia

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Kaĉava montetaro

eta|250px|dekstra|Kaczawskie Montetaro. Vidaĵo el monto Ostrzyca al vilaĝo Bełczyna.
eta|250px|dekstra|Kaczawskie Montetaro. Monto Ostrzyca.
eta|250px|dekstra|Kaczawskie Montetaro. Monto Wielisławka. Wielisławskie Orgeno.

**Kaĉava montetaro** (, [elparolu *poguĵe kaĉavskie*], estas montetaro en Pollando kaj estas plej norda parto de Sudetaj montaroj. Ĝi estas malkrute pera tereno inter Kaczawskie-Montaro kaj orienta parto de “Silezia–Luzacia Malaltaĵo”. 
Ĝi situas sur tereno de 770&nbsp;km2, okcidente limigita de la rivero Bóbr, la norda kaj nord-orienta limo estas konvencia kaj tio estas stratumo de 200–250 metroj (super la mara nivelo). Oriente estas limigita pere de la rivero Nysa Szalona kaj sude atingas 400 metrojn da alteco de Kaczawskie-Montaro. Plej grava rivero de ĉi-tiu regiono estas Kaczawa. Ĝi dividas la montetaron je du partojn: okcidentan kaj orientan. 
Norda parto de la “Kaczawskie-Montetaro” estas strukturata de metamorfaj rokoj, kiuj devenas de malfrua paleozoiko (de malfrua kambrio al kambrio): ardezoj, porfiroidoj kaj aliaj. En suda parto de la regiono estas kavaĵo inter pli maljunaj fragmentoj de terkrusto, en kiu troviĝas sedimentaj rokoj: grejsoj, kalkŝtonoj, marnoj, gipsoŝtonoj, anhidritoj kaj vulkanaj rokoj: porfiroj kaj tofoj. En kelkaj lokoj pli maljunaj rokoj traiĝas terciaraj bazaltoj. Pli maljuna bazo estas kovrata pere de plejstocenaj sedimentoj: argiloj, sabloj kaj loesoj, kaj ankaŭ holocenaj sabloj, gruzoj kaj aliaj. 
Kaczawskie-Montetaro estas tre loĝdensa kaj pro tio estas plejparte destinita al agrikulturo. Nur orienta parto estas dense arbara.

eta|500px|dekstra|Sudetoj en Pollando. Parto 332.27 – Kaczawskie Montetaro, 332.35 – Kaczawskie Montaro.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Warszawa 1983 20px (pole)
* http://pl.wikipedia.org/wiki/Pogórze_Kaczawskie 20px (pole)

Kategorio:Montaroj en Pollando
Kategorio:Silezio
José Artur Boiteux

**José Artur BOITEUX** (naskiĝis en 1865 en Tijucas, Santa Catarina kaj mortis en 1934) estis brazila politikisto, juristo kaj esperantisto. Li apartenis al la estraro de Brazila Esperanto-Ligo, en Rio de Janeiro.

Li havis siajn unuajn studojn en sia naskiĝurbo, pere de belga instruisto. Li studis en la ĉefurbo de la tiama provinco, poste iris al Rio de Janeiro, kie li studis medicinon ĝis la 2-a jaro, poste prenante la oficon de ĵurnalisto kaj enirante la mondon de la politiko. Kiam oni proklamis la respublikon, li revenis al la ĉefurbo de Santa Catarina kiel oficiro de kabineto de la unua subŝtatestro, Lauro Muller. Ŝtata asembleano, ekde la konstitucia asembleo ĝis 1900. Li revenis en 1900 al Rio de Janeiro, kiel federacia deputito. Li diplomiĝis pri juro en 1905. En tiu periodo, José Boiteux deĵoris por Esperanto kaj en 1906 Lauro Muller permesis ĝian uzon por la nacia telegrafo.

Okaze de la 6-a Geografia Kongreso, en Salvador, 1913, D-ro José Boiteux, ĝenerala sekretario de la geografia societo, prezentis projekton favore al Esperanto, unuanime aprobitan.

Denove revenis José Boiteux al sia subŝtato, kvankam ankoraŭ reirante kelkfoje al Rio de Janeiro.

En 1926 li estis sekretario de 8-a Brazila Kongreso de Esperanto. Li estas aŭtoro de nuna flago de Santa Catarina (oficialigita en 1953). Li estas fondinto de la Historia kaj Geografia Instituto de Santa Catarina (en 1896), de la Akademio pri Beletroj de Santa Catarina (1920), de la Fakultato pri Juro de Santa Catarina (1932). Li estis sekretario de la du regperiodoj de Hercílio Luz (1894 – 1898) (1918 – 1924).

Omaĝe al li estas la fondaĵo Fundação José Artur Boiteux en Santa Catarina, kie arkivo kun leteroj de José Boiteux estas konservata, kie troviĝas pluraj informoj pri Esperanto.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj juristoj
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Muriaé (mikroregiono)

La mikroregiono **Muriaé** (esperante: *Muriaee*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 20 municipojn.

## Municipoj 
* Antônio Prado de Minas
* Barão de Monte Alto
* Caiana
* Carangola
* Divino
* Espera Feliz
* Eugenópolis
* Faria Lemos
* Fervedouro
* Miradouro
* Miraí
* Muriaé
* Orizânia
* Patrocínio do Muriaé
* Pedra Dourada
* Rosário da Limeira
* São Francisco do Glória
* São Sebastião da Vargem Alegre
* Tombos
* Vieiras

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Peçanha (mikroregiono)

La mikroregiono **Peçanha** (esperante: *Pesanja*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 9 municipojn.

## Municipoj
* Água Boa
* Cantagalo
* Frei Lagonegro
* José Raydan
* Peçanha
* Santa Maria do Suaçuí
* São José do Jacuri
* São Pedro do Suaçuí
* São Sebastião do Maranhão

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Japana urieto

La **Japana urieto**, *Synthliboramphus wumizusume* konata ankaŭ kiel **Kresturio** estas eta birdo de la familio de aŭkedoj.

## Disvastiĝo 
Ili loĝas en rokaj insuletoj kaj klifoj en mezvarmaj akvoj -pro marfluo- de suda kaj centra Japanio, plej sudorienta Rusio ĉe la landlimo kun Norda Koreio en Primorje kaj suda marbordo de Suda Koreio. Estas informo de birdoj en Tajvano kaj Ĉinio, sed ne pri reproduktado tie. Oni povas konsideri la specion kiel endemion. La plej norda limo de la reprodukta teritorio estas la insuloj Nanacujima de Japanio, dum la plej gravaj reproduktejoj estas la insuloj Biro de Kiuŝu kaj Izu. Vintre tiuj palearktisaj birdoj disiĝas iomete norden ekzemple ĝis sudoriente de Hokajdo aŭ eble ankaŭ suden, sed ne malproksimiĝas de la reproduktaj teritorioj.

## Aspekto 
Ĝi havas nigran kaj blugrizan supran korpon kaj blankajn subajn partojn. La Japana urieto estas eta, nigra ĉe kapo, gorĝo kaj malantaŭa kolo kaj grizdorsa kun pli malhelaj plumoj en ŝultro kaj antaŭ la vosto dumnaĝe. La flava beko estas mallonga kaj fortika. La vosto estas eta kaj ronda. Somera plenkreskulo havas blankan strion en la kapo el supra okulo ĝis la nuko kaj same aliflanke. Alia vidmaniero estas ke larĝa nigra strimakulo iras de la okulo kaj la gorĝo ĝis la subnuko kaj aliflanke same kaj ĝis la dorso. Krome estas nigra kresteto ĉekrone, kio foje falas al la nuko. Aliaj plumaraspektoj estas similaj, sed sen la kronaj strioj.

## Kutimoj 
La Japana urieto reproduktiĝas laŭ etaj grupoj aŭ izolitaj paroj kaj malofte en grandaj kolonioj. Reproduktejoj estas fendoj, truoj kaj kavernetoj en rokoj, ŝtonamasoj kaj inter herbejoj de neloĝataj insuloj. La ino demetas unu aŭ du ovojn en marto. Ambaŭ gepatroj kovas dum unu monato. La ido ne estas manĝigataj en la nesto, sed ili elnestiĝas nur unu aŭ du noktojn post eloviĝo. Ili manĝas kiel aliaj aŭkedoj per subnaĝado etajn fiŝojn kaj kelkaj krustulojn kaj moluskojn, kiel etajn krabojn.

## Loĝantaro 
En 1975, la Japana urieto estis deklarita kiel natura trezoro de Japana registaro. Ĝenado ĉe medio pro pliiĝa sportfiŝkaptada aktivado aŭ aliaj homaj aktivadoj kiel troa fiŝkaptado (malpliigo de nutroresursoj) aŭ oleopoluado, mortigado en fiŝkaptaj retoj, predado farita de korvoj (ovoj) kaj grandaj mevoj (idoj), ĉefe allogitaj pro restaĵoj lasitaj de sportaj fiŝkaptistoj, kaj ratoj (enmetitaj de homoj en la reproduktejoj) inter aliaj predantoj kaŭzas, ke la Japana urieto estas konsiderata kiel minacata en la Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listigita en la Apendico I de la organizo CITES kaj laŭ leĝo protektita en Japanio. La entuta loĝantaro povas nur ĉirkaŭi el 5 000 ĝis 10 000 birdoj en malampleksa teritorio de nur 114 km.

## Referencoj 
*  Minacata

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - bildoj de la Japana urieto (*Synthliboramphus wumizusume*) 
* BirdLife Datumbazo pri Specioj 
* IUCN Ruĝa Listo
* Ruĝa Datumbazo 
* Anglalingva ejo pri Japana urieto
* Anglalingva retejo pri Japana urieto

## Referencoj 
Kategorio:Aŭkedoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Japanio
Kategorio:Birdoj de Koreio
Kategorio:Birdoj de Rusio
Telegrafistoj de Titanic

Kovrilpaĝo pri konciza formularo pri telegrafistoj|eta|200ra
**Radiostacio** de *Titanic* estis la plej moderna kaj la plej efika escepte de stacio en *Olympic* - kia estis kiam en kia ajn komerca ŝipo instalita. Dumtage ties atingebleco estis ekde 250 ĝis 400 mejloj kaj nokte ĝis 2000 mejloj. *Titanic* ricevis voksignon **MGY**. Radiotelegrafian kajuton kreis tri ĉambroj: en la unua estis instalita akceptilo, operacia tablo kaj kontrola ekipaĵo, en la dua elsendigilo kaj la tria servis kiel loĝoĉambro de la telegrafistoj. Elektran energion donis al la stacio generatoro movigata per vapormaŝino, okaze de savo ili povis uzi la generatoron por nafto, lokigita sur boatferdeko aŭ baterion de akumulatoroj. Por priservi la radiostacion zorgis du viroj: pli aĝa operatoro Jack Phillips kaj pli juna operatoro Harold Bride.

Deĵorposteno de ŝipaj radiotelegrafistoj estis aparta. Ili ne apartenis al ŝipaj oficiroj, ili diferenciĝis de ili eĉ per uniformo - ekzemple Phillips kaj Bride portis uniformojn de anoj de surmara deĵoro de Marconi - kaj pagis ilin apartenanta radiotelegrafia kompanio. Kun homekipo kaj kun oficiroj - precipe sur grandaj personaj vaporŝipoj - ili neniel renkontiĝis pli proksime, plurfoje ili eĉ ne konis ilin ĉiujn. Ilia mondo estis radiotelegrafia kajuto, kiun ili nur rare forlasis. La pretendema kaj elĉerpanta deĵoro ne permesis al ili tro distriĝi, ofte ili havis tiom da laboro, ke apenaŭ ili atingis en ŝipa manĝejo tagmanĝi aŭ vespermanĝi. Kaj ĉion ĉi por tre modesta salajro: ekzemple monata salajro de la pli juna radiotelegrafiisto de *Titanic* pagata fare de la kompanio de Marconi faris kvar anglaj pundoj. En la unuaj dekjaroj de la 20-a jarcento povis do fari funkciojn de radiotelegrafiistoj sur transoceanaj sole veraj entuziasmuloj, kiuj tute falis al fascina sorĉo de la mondo de elektromagnetaj ondoj.

Kategorio:Titanic
Martenshoek

eta|300px|Antaŭa fabriko en Martenshoek (Monumento)
**Martenshoek** [MartenshUk] () estas vilaĝo en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen en Nederlando. La vilaĝo situas ĉe la malnova Winschoterdiep tuj oriente de Foxhol.

La vilaĝo ekestis ĉe kluzo en la Winschoterdiep. Ĉe la kluzo, kiu estis tre multfoje uzata, ekestis ĉiaj aktivecoj. El tio precipe la ŝipkonstruado evoluis. La malnova kanalo intertempe estis plenŝutita post kiam norde de la ŝipfarejoj oni fosis novan kanalon. 

La vilaĝo havas propran stacion je la fervojlinio Groningen - Nieuweschans.

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Traktato de Saint-Germain-en-Laye

:*Ne konfuzu kun la Traktato de Saint-Germain de 1679.*
eta|Teritoria divido de Aŭstrio-Hungario post la unua mondmilitoLa **Traktato de St. Germain** estis unu el la parizaj packontraktoj, finitaj la unuan mondmiliton. Ĝi estis traktato en 1919 inter Aŭstrio kaj la entento, estis subskribita en Saint-Germain-en-Laye la 10-an de septembro 1919 kaj ekvalidis la 16-an de julio 1920. La Pactraktato de Trianon establis la landlimon de Hungario kaj forprenis du trionojn de ĝia teritorio.

Laŭ la kontrakto, en kies kunsidoj la aŭstra delegitaro ne rajtis participi, nur Aŭstrio-Hungario kaj la Germana Imperiestra Regno kulpis pro la milito.

Tiu traktato signifis malkonstruon de la Aŭstra-Hungara imperio, agnoskis sendependecon de Hungario kaj Pollando, kreis novajn landojn kiel Ĉeĥoslovakio kaj la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. La traktato forprenis interalie Sudtirolon, Trieston, Istrion, Fiume de Aŭstrio.

La packontrakto entenis, ke Aŭstrio ne rajtas unuiĝi kun Germanio sen aprobo de la Ligo de Nacioj. Ĝi limigis la aŭstran armeon je ĝis 30.000 soldatoj, la floto de la monarĥio estis dividita inter la ententaj landoj.

La traktato antaŭskribis ankaŭ pagon de pago de reparacio sed kontraŭe al Germanio sen konkreta konduto. En 1930 la aliancanoj rezignis pri la reparacio pro la marasma ekonomio aŭstra.

## Eksteraj ligiloj 
* teksto, germane

Kategorio:Saint-Germain-en-Laye
Kategorio:Unua Mondmilito
Saint-Germain-en-Laye
Kategorio:Politiko en 1919
Kategorio:1919 en Aŭstrio
Kategorio:1919 en Hungario
Kategorio:1919 en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:1919 en Britio
Kategorio:1919 en Francio
Harold Bride

**Harold BRIDE** (naskiĝinta la 11-a de januaro 1890 – mortinta la 29-a de aprilo 1956) estis pli juna radiotelegrafisto deĵoranta sur *Titanic*.

La dudekdujara Harold Bride komencis labori same kiel Phillips en poŝt-telegrafia oficejo. Ankaŭ li trairis tra liverpoola metilernejo de Marconi kaj somere de 1911 li komencis deĵori sur transatlantikaj vaporŝipoj, lasta el ili estis *Lusitania* de Cunard. Transiron al *Titanic* kaj kunlaboradon kun la lerta Phillips, kun kiu li plie ankoraŭ bone komprenis, Bride konsideris kiel granda feliĉo.

## Vidu ankaŭ 
* Jack Phillips

Kategorio:Titanic
Secondo Campini

**Secondo CAMPINI** ([se**kon**do kam**pi**ni]; naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1904 en Bolonjo, mortis la 7-an de februaro 1980 en Milano) estis itala inĝeniero kaj unu el la pioniroj de la jetmotoro. Campini en 1931 skribis proponon al la Itala Aera Ministerio pri jeta propulsio kaj en 1932 demonstris jetpelitan boaton en Venecio. Per apogo de la Aera Ministerio, li komencis laboron kun la itala aerforta produktisto Caproni por evoluigi jetan aviadilon, la Campini Caproni CC.2, kiu unuafoje flugis en 1940.

La "Thermojet" – evoluigita de Campini – diferencas al la hodiaŭaj jetmotoroj. La motoro de Campini uzis kutiman piŝtan motoron por kunpremi la aeron, kiu estis miksita kun fuelo kaj estis sparkita. Moderna jetoj baziĝas je principo de turbojeto, sed la jeto de Campini estis neniam vera jeto.

Post la dua mondmilito Campini elmigris al Usono, kie li ellaboris diversajn armeaĵojn kiel bombaviadilon YB-49.

Kategorio:Historio de aviado
Kristnaska kordo

***Kristnaska kordo*** estas KD de la nederlanda muzikgrupo Akordo, lanĉita en decembro 2003. Tiu KD estas la dua disko de la grupo, aperinta pli ol sep jaroj post ilia unua disko, *Muzikpluvo* (1996). Ĝi enhavas 25 muzikaĵojn en Esperanto, kantataj de la akordanoj diversstile. Tiuj julkantojn originas ĉefe el Britio, Ĉeĥio, Nederlando, Francio, Germanio, Ukrainio, Usono kaj Venezuelo.

## Teknikaj informoj 
* Studio: Lighthouse Media
* Sonreĝisoro: Hans Schiessl (ĉe Lighthouse Media)
* Sonteknikisto: Roel Toering (ĉe Lighthouse Media)
* Artisma asistado: Jacqueline van Oosterhout
* Desegnisto de la diskujo, disko kaj libreto: Maarten Vermeulen

## Trakoj 
# *La mesaĝo de Gabrielo*
# *Jesuon naskis virgulino*
# *Alestu fidelaj* (el la latina)
# *En Kristnaska vespero*
# *Estu vi bonvena*
# *Aŭdu! Aŭdu!* (el Ĉeĥio)
# *Naskiĝis bebo*
# *Ekbrilas la matenostel*'
# *Branĉo Jiŝaja* (el Nederlando)
# *Ĝoje laŭtanoncas anĝelmelodi*' (el Venezuelo)
# *Aŭdu nun pri novaĵ*'
# *Paca Nokt*' (el Aŭstrio)
# ''Inter azen' kaj bovo*
# *Bebo nun frostas*
# *Aŭdu! kantas anĝelĥor'*
# *Ĵus naskiĝis infan' de Di'*
# *Jesu' la bebet'*
# *Fluto kaj tamburo*
# *La beba reĝo*
# *Bim bom! Sonas en ĉiel'*
# *La Koventria himno*
# *Rin, rin!*
# *Sub la visko*
# *La eta tamburisto* (el Usono)
# *Kristnasko blanka (*White Christmas*)''

## Vidu ankaŭ 
* Vinilkosmo-kompil' 2

## Eksteraj ligiloj 
* Akordo ĉe Tekstoj
* Akordo  ĉe MusicExpress
Jack Phillips

**John George "Jack" Phillips** (naskiĝinta la 11-an de aprilo 1887 - mortinta la 15-an de aprilo 1912) estis pli aĝa radiotelegrafisto deĵoranta sur *Titanic*.

La dudekkvinjara Jack Phillips estis spite al sia juneco ĉe siaj superuloj en kompanio Marconi Marine bone enskribita kaj li estis konsiderita kiel unu el iliaj plej bonaj kaj plej talentemaj telegrafistoj. Li komencis labori en poŝtoficejo kaj en la jaro 1906 li venis en radiotelegrafian metilernejon en Liverpool. Li metis finan ekzamenon kun eminenta rezulto kaj en la sekvantaj jaroj li deĵoris sur vico da ŝipoj: *Teutonic*, *Lusitania*, *Mauretania*, *Campania* kaj fine sur *Oceanic*. En lastaj tri jaroj li priservis fortan elsendigilon lokigita sur okcidentirlanda marbordo. Li estis plene donita al sia okupo, kaj kiam li eksciis pri sia nomumo al *Titanic*, li ne kaŝis ĝojon.

## Vidu ankaŭ 
* Harold Bride

Phillips, Jack
Kategorio:Mortintoj pro drono
Tét

**Tét** estas urbo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Tét.
eta|maldekstre|Urbodomo de Tét

## Bazaj informoj 
* Areo: 56 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 9100.

## Situo 
Tét situas en Malgranda Hungara Ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Pápa. Győr kaj Pápa troviĝas po 24, Budapeŝto 141 km.

## Historio 
En la komunumo loĝis jam dum la neolitiko. En la mezepoko peĉenegoj vivis tie. Dum la kontraŭturkaj militoj la vilaĝo senhomiĝis. La iama opidumo dum la franca atako en 1809 anstataŭ la okupita Győr estis Tét departementa centro. Tie naskiĝis Karolo Kisfaludy kaj pasigis tempon ankaŭ Aleksandro Kisfaludy. En 1908 la vilaĝo ricevis rangon grandvilaĝo, en 2001 urbo.
eta|Kastelo en Tét

## Vidindaĵoj 
* katolika malfrubaroka Preĝejo Sankta Triunuo (Tét) de 1818
* sentura luterana preĝejo (Tét) de 1778
* luterana sonorilturo de 1800
* apudaĵo Tét-Szentkút estas pilgrimloko, kie estas baroka romkatolika Kirko Sankta Antonio (Tét)
* tombeja kapelo
* Kastelo de Tét

## Famuloj 
En Tét naskiĝis:
* Ottó Veisz, agronomo
* István Szűcs (aktoro)
* Ödön Galamb, instruisto
* Ignác Kont, literaturhistoriisto
* Dezső Winkler, inĝeniero
* István Kukorelli, konstitucia juĝisto.

Tet
Campini Caproni CC.2

eta|dekstra|300px|Campini Caproni CC.2

**Campini Caproni CC.2** (ankaŭ nomata N1) estas aerensuĉa, jetpropulsiita aviadilo, kiu estis konstruita en Italio.

La aviadilo uzis piŝtan motorn por kunpremi la aeron kaj miksi, parki ĝin. Tiu teknologio signifis sakvojon.

Ĝin konstruis la inĝeniero Secondo Campini, kiu komencis la laboron jam en 1931 kaj en 1939 konvinkis Gianni Caproni konstrui la aviadilon.

La unua flugo okazis la 28-an de aŭgusto 1940 en Taliedo, fare de Mario de Bernardi. Ĉar oni ne povis pluevoluigi la aviadilon, oni ĉesis la eksperimentojn en 1942.

## Ĝeneralaj datenoj 
Kategorio:Eksperimentaj aviadiloj
17-a Brazila Kongreso de Esperanto

En 1961 okazis, en Porto Alegre, en la Rektorejo de Federacia Universitato Sud-Riogranda, de la 7-a ĝis la 14-a de oktobro, la **17-a Brazila Kongreso de Esperanto**, kunordigita de Kolonelo Wanderley F. Gonçalves. Dum la evento estis organizita de S-ino Débora Eston, libro-ekspozicio. Partoprenis en la BKE esperantistoj el Minas Gerais, Urugvajo kaj Argentino; aliĝis al la kongreso 396 homoj. Post la kongreso oni promenis per ŝipo tra la delto de Rivero Guaíba kaj en la vespero estis prezentita bela ĝaŭĉa festo en la Instituto de Belartoj de la Universitato.

17
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1961
Kategorio:1961 en Brazilo
Caproni

**Caproni** estis itala itala aviadil-produkta entrepreno, fondita en 1908 fare de Gianni Caproni. Ĝi estis oficiala nomumita ekde 1911 **Società de Agostini e Caproni**, poste **Società Caproni e Comitti**. Caproni produktis la unuan aviadilon de Italio en 1911.

Dum la unua mondmilito, Caproni evoluigis serion de sukcesaj malpezaj bombaviadiloj, uzitaj fare de la itala, franca, brita kaj usoana aerfortoj. Inter la du mondmilitoj, Caproni transformiĝis al **Società Italiana Caproni, Milano**, kiu aĉetis kelkajn malgrandajn produktistojn. La ĉefaj subdivizioj estis *Caproni Bergamasca, Caproni Vizzola, Reggiane* kaj motorproduktisto Isotta-Fraschini.

Inter la mondmilitoj, Caproni produktis plej ofte bombaviadilojn kaj malpezajn transportajn aviadilojn. La *Societa Italiana Caproni* ĉesis en 1950.

## Aviadiloj 
### Unua mondmilito 
* Caproni Ca.1
* Caproni Ca.3
* Caproni Ca.4
* Caproni Ca.5

### Intermilita periodo 
* Caproni Ca.60 *Transaero*
* Caproni Ca.100

### Dua mondmilito 
* Caproni Ca.101
* Caproni Ca.111
* Caproni Ca.133
* Caproni Ca.135 * 135bis
* Caproni Ca.309 *Ghibli*
* Caproni Ca.310 *Libeccio*
* Caproni Ca.311 & 311M
* Caproni Ca.312
* Caproni Ca.313
* Caproni Ca.314
* Caproni Ca.316
* Campini Caproni CC.2 (N1) - eksperimenta jetaviadilo de 1940

Kategorio:Aviado
Pervez Muŝaraf

Generalo **Pervez Muŝaraf** (Urdue: پرويز مشرف ; ofte vidita kiel **Pervez Musharraf**) (n. , m. la 5-an de februaro 2023) estis prezidento de Pakistano, la ĉefa oficiro de la Pakistana Armeo, kaj la estro de la lando post puĉo. Li altiĝis al la ofico , anstataŭigante Nawaz Sharif, la elektita ĉefministro, gajninte la titolon de Ĉefa Estro. Poste li estiĝis Prezidento de Pakistano.

Li sciigis sian demision la 18-an de aŭgusto 2008, por eviti oficialan juĝproceson kontraŭ si.

Kategorio:Prezidantoj de Pakistano
Kategorio:Pakistanaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1943
Csorna

**Csorna** [ĉorna] estas urbo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna, kies centro ĝi estas. Ŝajnas, la loknomo montras turkan devenon.
eta|maldekstre|Abatejo en Csorna

## Geografio 
Csorna situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron, krome disiĝas ĉefvojoj kaj fervojoj al Szombathely kaj Mosonmagyaróvár.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj, avaroj kaj hunoj loĝis tie. Dum la kontraŭturkaj bataloj la urbeto multe suferis. En 1809 hungaraj nobelulaj taĉmentoj venkis francan armeeton. En 1849 hungaroj venkis la Habsburgan armeeton. En 1971 la komunumo ricevis rangon urbo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Csorna) kun monaĥejo kaj pilgrimejo, la turo estas 35 metrojn alta
* Preĝejo de Koro de Jesuo (Csorna)
* Luterana preĝejo (Csorna)
* urba muzeo

## Famuloj 
* en Csorna naskiĝis:
** aktoroj István Fillár (patro) kaj Tamás Krasznai
** Tamás Nagy (arkitekto)
** benediktanoj Virgil Koltai, Miklós Richárd Korzenszky kaj Oszvald János Tury
** biofizikisto Imre Derényi
** fizikisto József Janszky
** futbalisto Zoltán Szarka
** kemiisto Endre Berecz
** komponisto György Kerényi
** kostumisto György Csík
** literaturhistoriisto László Imre
** luterana episkopo János Ittzés
** ministro Csaba Molnár
** László Horváth (moderna pentatlonisto)
** Tamás Végvári (pentristo)
** pianisto Frigyes Pleszkán
** politikisto Andor Nagy
* en Csorna mortis:
** instruisto Imre Szenczy
** monaĥoj Gergely Imre Burány, Imre Endre Kovács Endre József Pintér, Mihály Pál Soós kaj Miklós Hubert Steiner

## Ĝemelurboj 
*  Heumen, Nederlando
*  Sinzing, Germanio
*  Lunca de Sus, Rumanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kirko Koro de Jesuo en Csorna
eta|
The Birth of a Nation

eta|*The Birth of a Nation*
***The Birth of a Nation*** (anglalingve por "La Nasko de Nacio"; ankaŭ konata kiel ***The Clansman***, "La Klanano") estas unu el la plej influaj kaj polemikaj filmoj en la historio de usona kino. La filmo, direktita de D.W. Griffith rakontas la perspektivon de la sudaj Konfederaciitaj Ŝtatoj dum la Usona Enlanda Milito. Ĝi gravas en filmhistorio pro novaj teknikaj atingoj kaj la polemika propagando de blankula suprenigo kaj glorigado de la Ku Klux Klan.

## Vidu ankaŭ 
* Muta kino

## Eksteraj ligiloj 
* *The Birth of a Nation* ĉe imdb.com

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1915
Curtiss P-1 Hawk

La **Curtiss P-1 Hawk** estis la unua ĉasaviadilo de la Usonaj Armeaj Aerkorpusoj, kiu uzis signon P (Pursuit, peraera malvarmigita), anstataŭ la PW (Pursuit, unusideja, perakva malvarmigita).

La Curtiss P-1 evoluis el Curtiss XPW-8B, kiu venkis en konkurso kontraŭ Boeing XPW-9 en julio 1924 . La unua P-1 serio estis donita en servon la 17-an de aŭgusto 1925. P-1 estis uzita ankaŭ en aliaj landoj kiel Japanio. La fabrikado finis en 1929. Curtiss P-6 Hawk anstataŭis P-1 en 1930.

La aviadilo havis duoblan aviadilon, aermalvarmigitan motoron kaj grandan malvarmigilon, fiksan rad-instalaĵon.

## Variantoj 
* P-1: Fabrikada versio de XPW-8B
* P-1A : P-1 kun plibonigita flugila surfaco.
* P-1B : P-1 kun 435 ĈP Curtiss V-1150-3 motoro
* P-1C : P-1 kun 435 ĈP Curtiss V-1150-5 motoro

## Specifaĵo 
* Piloto: 1
* Longo: 6,91m
* Enverguro: 9,63m
* Flugila surfaco: 23,23 m²
* Alto: 2,72m
* Motoro: Unu Curtiss D-12, V-1150, V12 motoro. (435 ĈP (330kw)
* Maksimuma rapido: 257km/h
* Atingopovo: 966km
* Kutima flugalto: 6,900m
* Malplena maso: 955kg
* Fluga maso: 1,330kg
* Armiloj: Unu .30 kalibra Browning MG, Unu .50 kalibra Browning MG.

P-1
Ponte Nova (mikroregiono)

La mikroregiono **Ponte Nova** (esperante: *Pontenova*, kiu signifas *ponto nova*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 18 municipojn.

## Municipoj 
* Acaiaca
* Barra Longa
* Dom Silvério
* Guaraciaba
* Jequeri
* Oratórios
* Piedade de Ponte Nova
* Ponte Nova
* Raul Soares
* Rio Casca
* Rio Doce
* Santa Cruz do Escalvado
* Santo Antônio do Grama
* São Pedro dos Ferros
* Sem-Peixe
* Sericita
* Urucânia
* Vermelho Novo

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Suda Pacifiko

Suda Pacifiko estas la suda duono de la Oceano Pacifiko, se konsideri la duonon la supozata linio de Ekvatoro. Ĉar ambaŭ kontinentoj flanke de la Pacifiko, nome Azio okcidente kaj Ameriko oriente kuniĝas norde ĉe la Beringa Maro kaj disiĝas sude, evidentas ke Suda Pacifiko estas multe pli ampleksa ol la Norda Pacifiko.

## Limoj 
Ĉar Ekvatoro iras el plej norda pinto de Novgvineo ĝis Ekvadoro en Ameriko, oni povas diri, ke la plej konataj landoj kaj mondoregionoj kiuj ĉirkaŭas la duonon, nome Suda Pacifiko estas laŭ la horloĝa direkto Ekvadoro, Peruo kaj Ĉilio en Suda Ameriko, Novzelando, Aŭstralio kaj Novgvineo en Oceanio.

## Insuloj 
Famaj insularoj interne de la antaŭe menciita ĉirkaŭo el landoj estas konsiderataj la veraj insularoj kiuj konsistigas Oceanion, krom la jam menciitaj grandaj landoj Aŭstralio kaj Novzelando. El oriente ĝis okcidente estas diversaj grupoj de insularoj. Komence la nuraj du insularoj entute konsiderataj kiel partoj de Suda Ameriko, nome Galapagoj relative proksime de Ekvadoro kaj Paskinsulo relative malproksime de la lando Ĉilio (tiom kiom urbo Vaŝingtono de ŝtato Vaŝingtono en Usono, sed Havajo en Norda Pacifiko estas eĉ pli malproksime de Usono). Poste estas Franca Polinezio pli malpli en la mezo inter Suda Ameriko kaj Aŭstralio; ĝi enhavas ekzemple Tahitio. Poste venas la plej tipaj insularoj de Oceanio, nome Samoo, Tongo, Tuvalo, Kiribato, Fiĝio. Poste jam proksime de grandaj insuloj kiel Novgvineo Melanezio kaj Mikronezio, sufiĉe kontrolataj de Usono.

Inter Kiribato kaj Tuvalo estas supozata vertikala linio kiu disigas ne nur horan diferencon sed ankaŭ tagan laŭ la paralelo 180º. Pro tio en tiu linio komencas jaroj, jarmiloj, ktp.

Se konsideri la vertikalan paralellinion 150º kiel la dividon inter okcidenta kaj orienta parto de Suda Pacifiko, en la orienta parto (al Ameriko) estus nur la du menciataj amerikaj insularoj krom Franca Polinezio kaj la resto de la insularoj estus en okcidenta parto (al Aŭstralio).

Kategorio:Pacifiko
Liancourt-Rokoj

La **Liancourt-rokoj** estas grupo de disputitaj insuletoj en la maro de Japanio. La Liancourt-rokoj estas postulitaj de ambaŭ Sud-Koreio kaj Japanio[1]. Ili nomiĝas respektive Dokdo (독도, 獨島 [tokto])  aŭ Takeshima (竹島 [takeŝima]) . La nomo "Liancourt-rokoj" - kiel kompromiso inter la nomkvereloj - devenas de la franca balenĉasada ŝipo Liancourt, kiu unue mapigis la insuletojn en 1849. La insuloj estas de-fako kontrolitaj de Sud-Koreio.

## Koreia sinteno 
Suda Koreio aktuale okupas la esence neloĝatajn insulojn ekde 1952, kiu daŭre estigas oficialajn protestojn en Japanio. Koreioj propagandas, ke la insularo apartenu al Koreio, kantante "독도는 우리땅" (*Doktoneun urittang, *"Dokto estas nia teritorio") sed rifuzas la proponon de Japanio, ke la du registaroj diskutu ĉe Internacia Kortumo en Hago. En Sud-Koreio, la insuletoj estas administrataj al Dokdo-ri, Ullun-ŭp, Ullun-gun, Nord-Gjeongsang.

## Japania sinteno 
Takeshima estas japana nomo por tiu grupo da insuletoj, kiuj troviĝas nordokcidento de la Okinoshima (insularo Oki) de Japanio, kaj konsistas el Otokojima, Onnajima kaj aliaj insuletoj. Laŭ la Japana Registaro, ekde 1948 Suda Koreio kontraŭleĝe regas ĝin, kiu administre apartenas al Okinoshoma, Okinoshima-cho, Shimane (provinco).

## Notoj
Jánossomorja

**Jánossomorja** [jAnoŝomorja] estas urbo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Jánossomorja
## Situo
Jánossomorja situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo inter Hegyeshalom kaj Csorna, voje Csorna kaj Mosonmagyaróvár estas facile alireblaj. Mosonmagyaróvár 15, Hegyeshalom 22, Csorna 25, Győr 51, Budapeŝto 171 km.

## Historio
La hungaroj fondis 3 vilaĝojn: **Mosonszentjános**, **Mosonszentpéter**, **Pusztasomorja**, kiuj dum la kontraŭturkaj bataloj senhomiĝis. Poste germanoj refondis la vilaĝojn. **Mosonszentjános** ricevis rangon kampurbo. En 1919 la vilaĝoj trovis sin ĉe la nova aŭstra ŝtatlimo. En 1945 la germana loĝantaro estis deportita kaj Fera Kurteno konstruiĝis. En 1956 dum la revolucio oni ne gardis la limon, miloj rifuĝis al Aŭstrio. Ĉe la limo troviĝis ponteto al Andau (hungare Mosontarcsa). La ponto iĝis simbolo de la rifuĝintoj. En 1970 la 3 komunumoj unuiĝis. Nun estas trapasejo al Andau. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas senĝene trairebla.

## Vidindaĵoj
* katolika Preĝejo Stefano la 1-a (Jánossomorja) el la 15-a jarcento, poste barokiĝis en 1750
* katolika preĝejo apostolo Sankta Petro (Jánossomorja) kun mezepokaj partoj
* katolika Preĝejo Naskiĝo de Johano Baptisto (Jánossomorja)  
* denove konstruita ponteto al Andau

## Famuloj 
En la iama Mosonszentjános naskiĝis operkantisto Katalin Klafsky.

## Komunumoj pri Sankta Johano en Hungara reĝlando
## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj 
eta|maldekstre|Aerfoto pri preĝejo en Jánossomorja
Kategorio:Jánossomorja
Norda Pacifiko

La *Norda Pacifiko* estas la norda duono de la Oceano Pacifiko, se konsideri la duonon la supozata linio de Ekvatoro. Ĉar ambaŭ kontinentoj flanke de la Pacifiko, nome Azio okcidente kaj Ameriko oriente kuniĝas norde ĉe la Beringa Maro kaj disiĝas sude, evidentas ke Norda Pacifiko estas malpli ampleksa kaj pli facile pristudebla ol la Suda Pacifiko.

## Limoj 
Ĉar Ekvatoro iras el plej norda pinto de Novgvineo ĝis Ekvadoro en Ameriko, oni povas diri, ke la plej konataj landoj kaj mondoregionoj kiuj ĉirkaŭas la duonon, nome Norda Pacifiko estas laŭ la horloĝa direkto Filipinoj, Ĉinio, Japanio, plej orienta Siberio, Alasko, Kanado, Usono, Meksiko, Centra Ameriko kaj Kolombio.

Tamen por pri detala studado oni povas konsideri kiel Norda Pacifiko nur la norda duono de la menciita limigo, tio estas la triangulo formita inter Japanio, Usono kaj la Beringa Maro norde. Tiu mondoregiono ekzemple estas loko kie kunfluas marfluoj kaj kie loĝas specifaj familio de marbirdoj.

## Insuloj 
Famaj insularoj estas Aleŭtoj kiuj iras el sudokcidenta Alasko al duoninsulo Kamĉatko en Siberio, Kuriloj norde de Japanio, Havajo en la centro inter Usono kaj Japanio kaj Mikronezio, mondoregiono formita de multaj disigaj insularoj sub regado de Usono kvankam en Oceanio. Aleutoj kaj Havajo estas konsiderataj insularoj de Ameriko dum la resto estas konsiderataj ĉu de Azio ĉu de Oceanio. Inter ambaŭ grupoj estas supozata vertikala linio kiu disigas ne nur horan diferencon sed ankaŭ tagan laŭ la paralelo 180º. Pro tio en tiu linio komencas jaroj, jarmiloj, ktp.

Kategorio:Pacifiko
Petljakov Pe-2

eta|Pola Pe-2FT
La **Petljakov Pe-2** estis soveta milita aviadilo dum la dua mondmilito. Ĝi estis tute el metalo, la kabino ne estis aerpremita.

La aviadilo baziĝis je PB-100 kaj havis la unuan flugon la 22-an de decembro 1939. Kun komenciĝo de la germana atako en 1941, ĝi estis uzata fare de la soveta armeo. Ĝia ĉefa tasko estis la apogo de surteraj militaj manovroj, la dumtaga kaj dumnokta ĉasado.

Ĝi havis grandajn ĉelojn en la mantelo, tiel la maŝino estis uzebla eĉ kiel falataka bombaviadilo.

La aviadiloj estis uzataj - krom la Sovetunio- fare de Ĉeĥoslovakio, Pollando, Jugoslavio. Oni produktis el ĝi 11.000 ekzemplerojn. La produktado ĉesis en 1944, ĝin sekvis Tupolev Tu-2.

Post la dua mondmilito, Pe-2 uziĝis en Aerarmeo de Orienta Bloko, kiel Sovetunio, Pollando, ktp.

## Nomoj 
* 1937—1940 — VI-100 (VI-CENT), ruse *ВИ-100 (ВИ-СТО)*: estas mallongigo de ***В**ысотный **И**стребитель* (Alteca Ĉasaviadilo).
* 1940 — PB-100, ruse *ПБ-100*: estas mallongigo de ***П**икирующий **Б**омбардировщик* (Plonĝanta Bombaviadilo).
* kun 1940 — Pe-2, ruse *Пе-2*: estas mallongigo de ***Пе**тляков* (nomo de ĉefa konstrukciisto).

## Teknikaj datenoj 
eta|Petljakov Pe-2

## Eksteraj ligiloj 
* Fotogalerio de pola Pe-2FT 

Kategorio:Bombaviadiloj
Hering

**Hering** estas brazila harmonika entrepreno. En aŭgusto de 1923 Alfred Hering, germano, fondis en Blumenau, urbo fondita por germananaj kolonianoj en la suda parto de Brazilo, la Fábrica de Gaitas Alfred Hering (*Fabriko de Harmonikoj Alfred Hering*, esperante), kaj la unua fabrikita produkto estis la Buŝharmoniko. La negocoj evoluis kaj en 1940 okazis la unuaj eksportadoj.

En 1966 la familio Hering vendis siajn akciojn al Hohner, entrepreno el Germanio, kaj Hohner estis la posedanto de Hering ĝis 1979 kiam brazila akcia grupo akiris Hering. Dum 13 jaroj kiel posedo de Hohner, novaj teknologioj estis aldonitaj kaj plibonigis la jam bonajn harmonikojn de Hering.

Post esti de multaj akciaj grupoj kaj diversigi sian produktaĵon por ankaŭ muzikaj ludiloj, ekde 1996 la harmonikoj Hering estas fabrikitaj por Fábrica de Harmônicas Catarinense LMTD.

## Vidu ankaŭ 
* http://www.heringharmonicas.com.br 

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Brazilaj firmaoj
Tavolo

**Tavolo** havas plurajn signifojn, inter ili:
*tavolo estas aranĝo de materialo pli-malpli dike etendita aŭ sternita sur io.
*tavolo en geologio estas la geologia korpo, kiu havas platan formon, homogenajn ecojn kaj estas limigita de pli-malpli paralelaj surfacoj: la supra (tegmento) kaj la malsupra (plandumo).
*tavolo en biologio estas tia aranĝo de histoj aŭ ŝajnhistoj.
*horizontala tavolo de vegetaĵaro en ekologio aŭ arbaristiko ankaŭ nomiĝas "stratumo" .
*tavolo en meteologio estas vastarea horizontala aeramaso .
*tavolo estas parto de populacio.
*tavolo en teknologio estas rezultaĵo de tavoliga procezo.
Fertőd

**Fertőd** estas nova urbo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron en Distrikto Sopron. La komunumo prenis sian nomon de proksima lago Fertő, kiu signifas marĉan lagon.
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
## Geografio 
Fertőd situas sur ebenaĵo ne tro for de fervojo kaj ĉefvojo inter Győr kaj Sopron, krome Fertőszentmiklós-Pamhagen (hungare Pomogy (pomodj)) fervojo preteriras. Kapuvár troviĝas 16 km.

## Historio 
En 1720 konstruiĝis kastelo de Esterházy, kiun oni konas la hungara Versailles . En 1919 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova aŭstra ŝtatlimo. En 1945 Fera Kurteno konstruiĝis, en la kastelo mezlernejo ekfunkciis. En 1990 ankaŭ voja trapasejo ekfunkciis. Nuntempe precipe aŭstraj kamparanoj luas kaj kultivas parcelojn en Hungario, tial ĉiutage uzas la limpasejon.

Fertőd iĝis urbo en 1995.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Andreo (Fertőd)
* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Fertőd)
* Kastelo Esterházy (Fertőd)

## Famuloj 
En la iama vilaĝo Süttör (nun parto de Fertőd) naskiĝis monaĥo Tamás Horváth Dori.

## Partneraj komunumoj 
*  Millingen aan de Rijn, Nederlando
*  Dürbheim, Germanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kastelo Esterházy el birdoperspektivo

Kategorio:Fertőd
Antaŭalpoj (Svislando)

La **Antaŭalpoj** () estas geografia regiono de Svislando kaj karakterizas tiujn teritoriojn, kiuj situas inter la nur milde monteta Svisa Mezlando (germane *Mittelland* kaj la roke montara areo de la Alpoj. La antaŭalpoj ampleksas proksimume 12 procentojn de la areo de la ŝtato Svislando. Krom Ĵuraso, Meza Lando, Alpoj kaj "Alpa Suda Flanko" (germane *Alpensüdseite*) temas pri unu el la kvin geografiaj zonoj de la ŝtato. Samkiel la Alpoj, ankaŭ la Antaŭalpoj situas kiel arko inter la sudokcidento kaj la nordoriento de Svislando, kaj troviĝas oriente kaj norde de la Alpoj. Ekzakta limo de la regiono al la najbaraj regionoj Alpoj kaj Mezlando malfacilas.

La svisaj Antaŭalpoj amplektas partojn de la kantonoj Vaŭdo, Friburgo ("Friburgaj Antaŭalpoj"), Berno, Lucerno, Cugo, Ob- und Nidvaldo, Ŝvico, Zuriko ("Tössbergland"), Sankt-Galo kaj la Apencela lando, kiu konsideriĝas aparte tipa antaŭalpa regiono.

[eta|antaŭalpa regiono [Apencelo|Apencela lando: rigardo al la monto *Ebenalp* (alteco 1640 m)]]

La Antaŭalpoj estas grandparte agrikulture strukturita, forte monteta ĝis montara zono. Ankaŭ migra kaj vintrosporta turismo havas gravan rolon. La plej grandaj montoj altas 1500 ĝis 2000 metrojn super marnivelo: konataj montopintoj estas *Rigi, Rossberg* kaj *Napf*.

Gravaj urboj en la Antaŭalpoj estas Lucerno, Sankt-Galo kaj Thun. La trajna linio *Antaŭalpa Ekspreso* ligas Lucernon kun Sankt-Galo.

La koresponda regiono de Svislando **sude** de la kerna parto de la Alpoj estas la "Alpa Suda Flanko" (germane *Alpensüdseite*).

## Vidu ankaŭ 
* Antaŭalpoj
* Alpoj
* Svisa Mezlando
* Ĵuraso

Kategorio:Regionoj en Eŭropo
Kategorio:Regionoj en Svislando
Kategorio:Montaroj en Svislando
Kategorio:Alpoj
-
Ágfalva

**Ágfalva** estas vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta Transdanubio** en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono **Sopron-Fertőd**. Ŝajnas, la vilaĝnomo estas misa traduko de la germana vilaĝdomo **Agendorf**.

* Poŝtkodo: 9423
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1950.
* Telefonprefikso: 99

## Situo 
La komunumo situas laŭ la fervojo inter Sopron kaj Aŭstrio, estas ankaŭ fervoja trapasejo. Flankovoje Sopron estas facile alirebla.

## Historio 
Post disiĝo de Aŭstrio-Hungario en 1918 mallarĝa koridoro de Okcidenta Hungario aldoniĝis al Aŭstrio. Aŭstroj malrapide komencis okupi la koridoron, sed en 1921 en vilaĝo **Ágfalva** bataleto okazis inter aŭstroj kaj hungaraj memservantoj. La aŭstroj retiriĝis, la hungaroj fondis bonusujon **Lajta** kaj proklamis sendependecon en Oberwart (hungare **Felsőőr**). La efemera landeto uzis eĉ apartan poŝtmarkon. Fine en 1921 okazis plebiscito en Sopron kaj en kelke da najbaraj vilaĝoj. Rezulte Sopron kaj la proksimeco restis hungara (ankaŭ **Ágfalva**), la ceteraj koridorpartoj (tie ne estis plebiscito) iĝis aŭstra, bonusujo **Lajta** ĉesis. Ágfalva tiel iĝis limotrapasejo.

En 1945 la germanoj estis pelitaj al Germanio kaj konstruiĝis Fera Kurteno. La vilaĝo vivis en kvaranteno. En 1989 la fera kurteno ĉesis unuafoje ĝuste en ĉirkaŭaĵo de Sopron.

La vilaĝo havas du barokajn preĝejojn, katolikan kaj luteranan.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Antaŭalpoj

eta|
La **Antaŭalpoj** (; ; ) laŭ regiona geografio estas la teritorio ĉirkaŭ la - kultura, klimata aŭ geologia - kerna zono de la Alpoj. La Antaŭalpa regiono estas malpli roke montara ol la kernaj Alpoj, sed pli malebenaj ol la milde montetaj regionoj de la mezaltaj montaroj pli foraj de la plej altaj alpaj montopintoj, kaj oriente finiĝas en la Karpata baseno kaj sude en la ebenaĵo de la rivero Pado.

## Geologio 
Granda parto de la Antaŭalpoj konsistas el montoĉenoj kiuj estiĝis kiel morenoj de la glaciepokaj glaĉeroj aŭ inverse kiel la restaĵoj inter la glaĉeroj, kiuj enfosis sin en la sedimentaj kuŝoj el konglomeraĵo de ĵurasiaj riveroj.

## Nomo de regiono 
En plej ofta lingvouzo la vorto karakterizas la arkon de apudalpaj regionoj oriente, norde kaj iom okcidente de la Alpoj en Svislando, malgranda parto de Francio, Germanio kaj Aŭstrio inter la lago Lemano, la Bodenlago kaj la rivero Danubo ĝis la urbo Linco. Pri la svisa regiono Antaŭalpoj ekzistas aparta artikoleto.

## Vidu ankaŭ 
* Antaŭalpoj (Svislando)

Kategorio:Montaroj en Svislando
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Alpoj
-
Reise, Reise

eta|250ra|Kovrilo de la albumo
**Reise, Reise** estas la kvara albumo de la muzikgrupo Rammstein. Ĝi aperis la 16-an de septembro 2004 en sia eŭropa versio, la 16-an de novembro 2004 en sia nord-amerika versio kaj en majo 2005 en sia japana versio. Daŭre en la industria metalroka kutima sono de la germana ses-membra grupo, ĝi tamen ofertas pli melodiajn sonnuancojn ol la antaŭaj albumoj: Mutter, Sehnsucht kaj Herzeleid.

## Trakoj 
# *Reise, Reise* ("Vojaĝo, Vojaĝo" aŭ "Leviĝu, Leviĝu")
# *Mein Teil* ("Mia peco" aŭ "Mia kaco")
# *Dalaï Lama* ("Dalai-Lamao")
# *Keine Lust* ("Nenia deziro")
# *Los* ("Ek!" aŭ aliaj signifoj depende de la kunteksto)
# *Amerika* ("Usono")
# *Moskau* ("Moskvo")
# *Morgenstern* ("Matena stelo" aŭ "Fleo")
# *Stein um Stein* ("Ŝton' post ŝton'")
# *Ohne dich* ("Sen vi")
# *Amour* ("Amo")

## Eksteraj ligiloj 
* Kanttekstoj   kaj 

Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 2004
Kópháza

**Kópháza** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La loknomo kroate estas **Koljnof**.
eta|maldekstre|Administrejo kaj poŝtejo en Kópháza

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9495
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1860.
eta|Kirko en Kópháza

## Situo 
Kópháza situas laŭ la ĉefvojo inter Sopron kaj Győr, baldaŭ alia ĉefvojo eliĝas al Balatono, preteriras 2 fervojoj Sopron-Győr kaj Sopron-Szombathely. Rigardinte la mapon oni konstatas, ke la vilaĝo estas kolo de "duoninsulo" Sopron.

## Historio 
Post la kontraŭturkaj militoj kroatoj alvenis.

Post disiĝo de Aŭstrio-Hungario en 1918 mallarĝa koridoro de Okcidenta Hungario aldoniĝis al Aŭstrio. Aŭstroj malrapide komencis okupi la koridoron, sed en 1921 en vilaĝo Ágfalva bataleto okazis inter aŭstroj kaj hungaraj memservantoj. La aŭstroj retiriĝis, la hungaroj fondis bonusujon **Lajta** kaj proklamis sendependecon en Felsőőr. La efemera landeto uzis eĉ apartan poŝtmarkon. Fine en 1921 okazis plebiscito en Sopron kaj en kelke da najbaraj vilaĝoj. Rezulte Sopron kaj la proksimeco restis hungara (ankaŭ **Kópháza**), la ceteraj koridorpartoj (tie ne estis plebiscito) iĝis aŭstra, bonusujo **Lajta** ĉesis.

Post 1945 konstruiĝis la Fera Kurteno. La vilaĝo vivis en kvaranteno. En 1989 la fera kurteno ĉesis kaj tuj estiĝis limpasejo al la aŭstra Deutschkreutz hungare *Sopronkeresztúr*. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla sen kontrolo.

## Vidindaĵoj 
* Kirko Vizito de Maria (Kópháza), ankaŭ estas pilgrimejo
* Kirko Sankta Marteno

## Famuloj 
* János Honti, folkloristo mortis en Kópháza

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kategorio:Vinvilaĝoj