Abatejo Maria Laach

eta|dekstra|250px|La abatejo Maria Laach
La **abatejo Maria Laach** estas benediktana abatejo kun fama romanikstila preĝejo lokita apud la eksvulkana lago de *Laach* en la montaro *Eifel,* Rejnlando-Palatinato, Germanio.

## Pri la historio de la monaĥejo kaj preĝejo 
**1093**

La loka grafo, palatino Henriko el Laach fondis la benediktanan monaĥejon kaj komisiis lombardan gildon konstrui la monaĥejon kaj preĝejon.

El la donacdokumento:

::*En la nomo de la sankta kaj nedividita Triunuo. Mi, Henriko, de Dia graco palatino ĉe Rejno kaj sinjoro de *Laach,* sciigas: Ĉar mi estas seninfana, mi en interkonsento kaj kunlaboro kun mia edzino *Adelheid* fondis por la savo de mia animo kaj akiro de la eterna vivo sur mia gepatra heredaĵo, nome en *Laach*, al la graco de la sankta Dipatrino Maria kaj sankta Nikolao monaĥejon kiel loĝlokon por tiuj, kiuj sekvas la monaĥajn regulojn.*

**1095**

Kiam la fondinto mortis, nur la kripto estas finkonstruita. Partoj de la orienta ĥoro kaj la ceteraj muroj altis je 3 metroj.

**1100**

Post la morto de la palatinino *Adelheid* la konstrulaboroj ĉesiĝis provizore.

**1112**

Palatino *Siegfried von Ballenstedt* renovigis la donacon de sia bopatro kaj vokis monaĥojn el la belga abatejo *Affligem* al la Lago de *Laach.*

**1152**

Mortis la unua abato *Gilbert.* Lia tombejo troviĝas en la kripto. Sub lia posteulo, abato *Fulbert* (1152-1177), la ankoraŭ ne finkonstruita preĝejo estis dediĉita en 1156 de ĉefepiskopo *Hillin von Trier.* Nur sub abato Alberto (1199-1216) la konstrulaboroj atingis la finon.

**Ĉirkaŭ 1230**

Abato *Gregor* (1217-1235) alkonstruigis la paradizon fare de burgundaj konstruistoj kaj finkonstruigis la okcidentan parton. Dum tiu tempo oni ankaŭ ŝanĝis la ebenan plafonon de la preĝejo al volbaĵo.

**Ĉirkaŭ 1270**

Sub abato *Theoderich von Lehmen* (1256-1295) oni konstruis la sarkofagon de la donacinto, tiam meze en la preĝeja navo.

**Ĉirkaŭ 1500**

En la tempo de la rejnlanda klostro-humanismo disvolviĝis sub abato *Simon von der Leyen* (1491-1512) viglaj artaj kaj literaturaj agadoj. El tiu tempo restis la tri monumentaj freskoj ĉe la kolonoj vidalvide de la enirejo.

**17-a jarcento**

La interno de la preĝejo estis komplete renovigata sub abato *Placidus Kessenich* (1662-1698) kaj ricevis riĉan barokan ekipaĵon: altarojn, predikejon, ĥorseĝojn, orgenon ktp. La sarkofago de la donacinto estis translokata el la mezo de la preĝejo al la okcidenta ĥoro, supervolbita de la malfru-romanika baldaĥeno, kiu hodiaŭ staras super la ĉefa altaro.

**1802**

Dum la sekularigo oni ĉesigis la monaĥejon. La inventaro plejparte estis vendata. La monaĥejo kaj la bieno fariĝis privata, la preĝejo ŝtata posedaĵoj.

**1855**

La monaĥejaj konstruaĵoj fariĝis viktimoj de krimbruligo kaj estis detruataj grandparte, la preĝejon oni povis savi.

**1864-1873**

La germana ordenprovinco de la jezuitoj aĉetis la monaĥejajn kaj la agrikulturajn konstruaĵojn. Dum tiu tempo oni konstruis la hodiaŭan pordodomon, kaj pluraj ekonomiaj konstruaĵoj estis pligrandigataj aŭ nove konstruataj. La preĝejo restis en ŝtata posedo: Bone almenaŭ, ke la prusa ŝtato konservis kaj restaŭris ĝin. Post 10 jaroj la jezuitoj devis forlasi Prusion.

**1892**

Benediktanoj el la ĉefabatejo Beuron aĉetis klostron Maria Laach. La abateja preĝejo ricevis, ne laste pro la subvencioj de imperiestro Vilhelmo la 2-a, novan aspekton: la mozaikojn de la orienta absido, la ĥorseĝojn, altarojn kaj benkojn. 1910 la metiejo *Stahlhuth* el *Aachen* konstruis grandan duoblan orgenon. – La nova monaĥa komunumo disvolviĝis rapide kaj ricevis renomon trans la regiono, antaŭ ĉio pro la liturgi-sciencaj studoj sub abato *Ildefons Herwegen* (1913-1946) kaj pro ĝia influo sur la liturgia movado de la 1920-aj jaroj, pli poste ankaŭ sur la liturgia reformo de la Dua Vatikana Koncilio.

**1947**

La malfru-romanika baldaĥeno, kiu supervolbis en la okcidenta galerio la tombon de la donacinto, translokiĝis al la orienta ĥorejo kaj nun kronas la ĉefan altaron.

**1956**

Okaze de la 800-jara jubileo de la dediĉo de la preĝejo oni renovigis la preĝejon kaj ekipis ĝin per novaj vitraloj. La orgeno estis pligrandigata kaj novaranĝata konforme al tiu tempo.

**1985-2000**

La preĝejo denove estis renovigata kaj parte novaranĝata. La 6-voĉa sonorilaro de 1894 kaj 1899 estas plivastigata 1991 per 6 novaj sonoriloj. Nova ĥoreja orgeno estis konstruata en formo de hirunda nesto (*Klais* el *Bonn,* 1998). La duobla orgeno de 1910 estis restaŭrata de *Klais* en 2000 kaj restarigata en tri kestoj sur la galerio.

## Rondiro en la preĝejo 
::(La numeroj rilatas la mapon, kiu ĉe la enirejo estas je dispono sur laminitaj folioj en diversaj lingvoj por la vizitantoj.)

**1**

* Paradizo ĉ. 1230: Speciale valoraj estas la skulptaĵoj en la kapitelaj zonoj de la portaloj, verkitaj de la “*Samsonmeister*” de *Laach*
* Leona puto de frato *Radbod Commandeur* (1928)
* Du pordoklapoj de *Josef Jaeckel* (1956/57)

**2**

* Sarkofago de la donacinto, palatino Henriko la 2-a, kuŝanta figuro pli ol naturgranda el tilia ligno (ĉ. 1270/80)
* Sur la galerio la granda orgeno (*Stahlhuth, Aachen,* 1910; restaŭrita de *Klais/Bonn* en 2000) kun 3 manklavaroj kaj 66 registroj

**3**

* La fenestroj de la okcidenta absido (*Wilhelm Rupprecht,* 1956) donacitaj de la federacia prezidento *Theodor Heuss,* la federacia kanceliero *Konrad Adenauer* kaj la ĉefministro *Peter Altmeier* okaze de la 800-jara konsekrado

**4**

* Tomboplato de *Johann Friedrich von der Leyen* († 1610)

**5**

* Tomboplato de *Friedrich von Löwenstein* († 1587)

----
::**6-8:** Freskoj el la tempo ĉirkaŭ 1500

**6**

* Sankta Kristoforo, kies monumenta figuro troviĝas en la plej multaj mezepokaj preĝejoj

**7**

* Sankta Nikolao, la dua patrono de la preĝejo. Maria ja estas la unua patrono! Sube la donacinto de la bildo, abato *Simon von der Leyen* († 1512)

**8**

* Sankta Benedikto de Nursio, la fondinto de la ordeno
* Sube dekstre la donacinto, Patro *Fabri von Münstereifel,* ekonomo de la monaĥejo, † 1517
----

**9**

* Pietà-kapelo kun vesprobildo el la 15-a jarcento

**10**

* Madono el Burgundio (ĉ. 1400)

**11**

* Reliefa plato kun scenoj el la vivo de Sankta Marteno de *Tours* (*Elmar Hillebrand,* 2002)

----
::**12-15:** bildverkaĵo de frato *Radbold Commendeur,*origine faritaj kiel retabloj de la flankaj altaroj

**12**

* Mozaiko de la ĉefanĝelo Miĥaelo (1939)

**13**

* Statuo de Benedikto de Nursio (1939)

**14**

* Krucforma relikvujo. Sur la pordoklapoj du anĝeloj, kiuj portas la krucon. Ĉe la interna flanko (malfermataj je festotagoj) Sankta Heleno kaj ŝia filo, imperiestro Konstanteno la Granda, kun la krucforma relikvo, kiu estas donacita ĉ. 1230 al la monaĥejo

**15**

* Retablo de la altaro honore al la koro de Jesuo (1937). Krucumado de Jesuo Kristo kun la Eklezio, kiu kolektas la sangon el la flanka vundo de Jesuo en kaliko
* Ĉe la maldekstra flanko de la kolono ŝtonista signo en formo de birdo
----

**16**

* Konfeskapelo kun tabernaklo, ejo, kiu invitas silente preĝi aŭ preni la konfes-sakramenton

**17**

* Hirundnesta orgeno: 2 manklavaroj, 22 registroj (*Klais,* 1998)

**18**

* Ĥorseĝoj de la monaĥoj el la tempo ĉirkaŭ 1905. Ĉi tie la monaĥoj kolektiĝas 5-foje tage por la liturgio de la horoj kaj por la eŭkaristio.

**19**

* Ĥorejo kun la ĉefa altaro, supervolbita de malfru-romanika, sesangula baldaĥeno, kiu staris de 1695 ĝis 1947 super la sarkofago de la donacinto en la okcidenta ĥoro. La du antaŭaj kolonoj estas el marmoro de romia akvedukto. En la fenestro de la orienta absido (*W. Rupprecht,* post 1956) videblas Maria kiel bildo de la Eklezio, Moseo kiel simbolo de la leĝo (maldekstre) kaj Elija kiel reprezentanto de la profetoj.

**20**

* Mozaiko de Kristo en la vertico de la ĉefa absido, donacita de imperiestro Vilhelmo la 2-a , de P. *Andreas Groecer* OSB laŭ sicilia ekzemplo farita, 1911 finita. La grekaj literoj IC kaj XC signifas “Jesuo Kristo”. La latina libroteksto signifas “Mi estas la vojo, la vero kaj la vivo” (Joh 14,6).

**21**

* “Gracoseĝo”: Dio, la Patro, kun la krucumita Jesuo kaj kun la Sankta Spirito en formo de kolombo. Sube antaŭuloj de Kristo: Adam kaj Habel, Melkicedek, Moseo, Johano la Baptisto, Abraham kun Isaak, Noa
* Sub la mozaiko: la sakramenta altaro.

**22**

* Adorado de la Tri reĝoj kaj bildoj el la malnovtestamentaj profetoj (1919)
* Sub tio: altaro honore al Maria

**23**

* Triptika altaro el la 17-a jarcento montranta la krucumadon
* Supre: grupo de fenestroj kun scenoj el la vivo de Maria (frato *Notker Becker* OSB, 1956)

**24**

* Epitafo de *Eva von der Leyen,* nask. *Mauchenheimer,* la patrino de la abato *Simon von der Leyen*

**25**

* Tombo de abato *Ildefons Herwegen* (1913-1946): figuraĵo de la Bona Paŝtisto (frato *Radbod Commandeur,* 1947).

**26**

* Enirejo al la kripto kun la tombo de la unua abato *Gilbert* (1127-1152).
* La mozaiko estas kopio de la originalo, kiu estas konservita en *Rheinisches Landesmuseum Bonn.*

Kategorio:Abatejoj en Germanio
Kategorio:Bazilikoj en Germanio
Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj en Germanio
Kategorio:Romanika arkitekturo en Germanio‎