Puertorika strigo

La **Puertorika strigo** aŭ **Puertorika kriĉostrigo** (*Gymnasio nudipes*) estas malgranda strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. Ĝi estas mezgranda "tipa strigo" en la subfamilio *Striginae* (Strigenoj). Ĝi estas endemio de la arkipelago de Puertoriko, kvankam ĝi iam vivis ankaŭ en la Virgulin-insuloj.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Puertorika strigo estis formale priskribita en 1800 fare de la franca zoologo François Marie Daudin el specimenoj kolektitaj en Puerto Rico. Li stampis la duvortan nomon *Strix nudipes*. La specio estis poste metita ĉu en la genron *Otus* kun la malgrandaj orelstrigoj ĉu en *Megascops* kun la kriĉostrigoj. Ĝi estas nun la nura specio atribuita al la genro *Gymnasio*, kiun enkondukis en 1854 specife por la Puertorika strigo Charles Lucien Bonaparte. La genronomo kombinas la grekan *gumnos* kun la signifo "nuda" kun la Latina *asio*, tipo de orelstrigo. La specia epiteto *nudipes* estas Latina kun la signifo "piednuda".

Specio endemia de Virgulin-insuloj estis priskribita en 1860 de George Newbold Lawrence laŭ la dunoma *Gymnoglaux newtoni*. Ĉi tiu estas traktata kiel subspecio de la puertorika strigo (*Gymnasio nudipes newtoni*), sed ĝia identeco kiel aparta subspecio estas pridubata ĉar ĝi baziĝas sur negravaj diferencoj en plumaro. La taksono estas probable formortinta, ĉar esploroj en la Virgulininsuloj faritaj ekde 1995 ne sukcesis detekti iujn ajn puertorikajn strigojn.

## Aspekto
La puertorika strigo estas 20 ĝis 25 cm longa kun flugillongo de 154 ĝis 171 mm. Ĝi pezas 100 ĝis 170 g, kaj inoj estas iomete pli pezaj ol maskloj. Ĝi havas rondan kapon sen "orelaj" tufoj. Ĝi havas tri kolormorfojn; la bruna superregas, la ruĝbruna estas sufiĉe ofta, kaj la griza estas malofta. La bruna morfo havas brunajn suprajn partojn kun neregulaj pli palaj brunaj strioj kaj vermikuleco. Ankaŭ la vosto estas bruna kun pli pala vermikuleco. La flugilkovriloj havas kelkajn blankecajn makulojn. Ĝiaj vizaĝdiskoj havas mallarĝajn helajn kaj malhelbrunajn striojn; la superokulo kaj bridoj estas blankaj. La subaj partoj estas plejparte blankaj kun multe da bruna aŭ malhela strieco, kaj vermikuleco. La ventro kaj subvostaj kovriloj estas kutime simple blankaj. La kruroj ne estas plumkovritaj, kio estas nekutima ĉe strigoj, kaj tio kondukis al alia antaŭa ordinara nomo, la Puertorika nudkrura strigo. La irisoj estas brunaj, la beko verdetflava, kaj la kruroj kaj piedoj palbrunaj ĝis grizetflavaj. La ruĝbruna morfo anstataŭigas la brunon per palruĝbruna aŭ okroflava. Supozita subspecio *G. n. newtoni* havas iom pli palajn suprajn partojn kaj malpli forte striecajn subajn partojn ol la nomiga.

## Distribuado kaj habitato
La puertorika strigo troviĝas tra la ĉefa insulo Puertoriko. La supozebla subspecio *G. n. newtoni* certe troviĝis sur Sankta Kruco, Sankta Johano, kaj Sankta Tomaso en la Virgulininsuloj, sed ne estis pozitive registrita tie ekde la mezo de la 19-a jarcento. Ĝi eble troviĝis sur aliaj Virgulininsuloj kaj sur Vieques kaj Culebra, sed neniu dokumentado subtenas tiujn asertojn. En Puertoriko ĝia ĉefa natura vivejo estas humida malaltebenaĵa arbaro, sed ĝi ankaŭ troviĝas en sekaj arbaroj kaj urbaj areoj. "Ĉiu malgranda teritorio kun disponeblaj nestolokoj estas ideala por ĉi tiu specio." Oni supozas, ke ĝia malapero de la Virgulininsuloj okazis ĉar la indiĝenaj arbaroj tie estis plejparte dehakitaj antaŭ la fino de la deknaŭa jarcento.

## Bildaro

File:Megascops nudipes-Mucarito-Screech Owl of Puerto Rico Second Bird.jpeg|Plenkreskulo ĉe la okcidenta municipo Aguada
File:Megascops nudipes Owlet Mucarito-Screech Owl of Puerto Rico.jpeg|Strigeto

## Referencoj 
* *Field Guide to the Birds of North America*. National Geographic. .
* Josep del Hoyo, ed. *Handbook of the Birds of the World Vol 5*. .
* David Allen Sibley. *The Sibley Guide to Birds*. National Audubon Society. .
* König, Claus kaj Friedhelm Weick: *Owls of the World*. Christopher Helm, London 2008, 
*

## Eksteraj ligiloj 
*Strigoflegado

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Kategorio:Birdoj de Ameriko