open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Godwin

eta|dekstra|250ra|William Godwin
**William GODWIN** (naskiĝis la 3-an de marto 1756 - mortis la 7-an de aprilo 1836) estis angla politika filozofo, ĵurnalisto kaj romanverkisto. Li estas rigardata kiel unu el la fondintoj de utilismo kaj unu el la modernaj teoriistoj de minarkiista filozofio. Godwin estas precipe famkonata pro du libroj, kiujn li publikigis je la sama jaro : *An Enquiry Concerning Political Justice* ("Enketo Koncerne Politikan Justicon") estas atako kontraŭ la tiama politika ordo. La dua verko, *Things as They Are: The Adventures of Caleb Williams* ("La Aventuroj de Caleb Williams"), kritikas aristokratajn privilegiojn sed estas ankaŭ frua ekzemplo de krimliteraturo.

Danke al la sukceso de siaj du verkoj, Godwin ĝuis gravan rolon ene de la radikala movado en Londono je la 1790-aj jaroj. Okaze de la sekvinta konservativa subpremo de brita radikalismo, Godwin estis fortege kritikita, parte pro sia edziĝo kun la pionira feminista verkistino Mary Wollstonecraft en 1797, kaj pro la simplanima biografio, kiun li verkis post la morto de tiu ĉi. Ilia filino, Mary Shelley, fariĝis la aŭtorino de la famega romano *Frankenŝtejno* kaj edziĝis kun la poeto Percy Bysshe Shelley.

Malgraŭ multnombraj kalumnioj pri sia reputacio, Godwin daŭre kaj abunde verkadis en multaj genroj (romanoj, historio, demografio) ĝis sia morto. Kune kun sia dua edzino, Mary Jane Clairmont, li verkis porinfanajn librojn pri biblia aŭ klasika historio, kiujn li publikigis kun aliaj verkoj far Charles Lamb. Godwin estas kelkfoje konsiderata kiel la fondinto de filozofa anarkiismo, sed havis cetere gravan influon sur brita literaturo.

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Anglaj filozofoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Individuismaj anarkiistoj
Fraŭdo

**Fraŭdo** estas trompado pri kvantoj, datoj aŭ kontoj en negoco aŭ aliaj aferoj por ŝtelakiri.

La imposta fraŭdo aŭ imposta evitado, konata ankaŭ kiel fiska fraŭdo, estas la kontraŭleĝa aktivaĵo en kiu eniras personoj aŭ entreprenoj kiam ili kaŝas havaĵojn aŭ enspezojn al la impostaj aŭtoritatoj, aŭ trovalorigas la konceptojn por dedukti pagojn, cele al pago de malpli da impostoj ol tiuj kiuj laŭjure devas esti pagitaj.

## Famaj grandaj fraŭdoj 
* la afero *Stavisky* (1933-1934)
* la homo de Piltdown (1912)
* la ŝakturko de Johann Wolfgang von Kempelen (1769)
* la ĉeno de Ponzi (1920-aj jaroj)
* la afero *Enron* (2001)
* Bernard Madoff (2008)

## Vidu ankaŭ 
* Ĉarlatano
* Fripono
* Ŝtelo
* Trompo


Kategorio:Krimoj kontraŭ proprieto
Konstanto de Faraday

La **konstanton de Faraday** (*F*, foje stilizita kiel ℱ) oni uzas en fiziko kaj ĥemio, kaj ĝin difinas kiel la kvanton da elementaj elektraj ŝargoj en unu molo. La konstanto de Faraday ricevis sian nomon pro la brita sciencisto Michael Faraday.

Ĝi estas reprezentita per la simbolo *F*, kaj ĝia difin-ekvacio estas la jena:

:F=N_A \cdot q

kie *NA* estas la nombro de Avogadro (proksimume 6,022 x 1023 molo−1), kaj *q* estas la ŝargo-kvanto de unu elektrono (proksimume 1,602 x 10−19 C). Do:

:*F = 96 485,3399 C/molo*

## Vidu ankaŭ 
* Farado (mezurunuo)
* Nombro de Avogadro

Faraday
Mary: Fikcio

***Mary: Fikcio*** (anglalingve ***Mary: A Fiction***) estas la unua kaj sola kompleta romano verkita de la brita verkistino Mary Wollstonecraft. Ĝi estis publikigita en 1788 far Joseph Johnson. Ĝi temas pri tragika rakonto de amikeco inter Mary kaj Ann, kaj pri amrilato inter Mary kaj Henry.

La romano evidentigas kaj denuncas la problemojn, kiujn virinoj devis alfronti je la fino de la 18-a jarcento, precipe tiujn rilate al edziĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta teksto de *Mary*, ĉe la Project Gutenberg

Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Rufus Wainwright

**Rufus WAINWRIGHT**  (naskiĝis la , en Rhinebeck, New York) estas kantisto de Usono kaj Kanado.

Li estas filo de la kantistoj folk Loudon Wainwright III kaj Kate McGarrigle, kaj frato de la kantistino Martha Wainwright. Li komencis ludi pianon en aĝo de 6 jaroj. Lia muziko havas lirikajn influojn, kiel chanson française aŭ opero.

Li estas gejo kaj estis viktimo de seksatenco en sia adoleskanteco.

## Diskografio 
* *Rufus Wainwright* (1998, DreamWorks)
* *Poses* (2001, DreamWorks)
* *Want One* (2003, DreamWorks)
* *Waiting for a Want* (EP; 2004, DreamWorks)
* *Want Two* (2004, DreamWorks/Geffen)
* *Alright Already* (EP; 2005, DreamWorks/Geffen)
* *Release the Stars* (2007)
* *All Days Are Nights: Songs for Lulu* (2010)
* *Out of the Game* (2012)
* *Prima Donna* (2015)
* *Take All My Loves: 9 Shakespeare Sonnets* (2016)
* *Unfollow the Rules* (2020)
* *Folkocracy* (2023)
* *Dream Requiem* (2025)
eta|dekstra|100ra|Rufus Wainwright

## Filmografio 
* *I´m your man* (2005)
* *The Aviator* (2004)
* *Heights* (2004)
* *Tommy Tricker and the Stamp Traveller* (1988)

## Premioj 
* 1989 - Genie Awards, Best Original Song, "I'm A Runnin'"
* 1999 - , *Rufus Wainwright*
* 1999 - 
* 1999 - , Gay/Lesbian American Music Awards
* 2002 - , *Poses*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rufus Wainwright's official website

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Anglaj kebekianoj
Nicola Matteis

**Nicola Matteis** la pli maljuna "Neapolitano" (* ĉ. 1650 en Napolo(?); † antaŭ 1703 aŭ post 1713 en Colkirken en la graflando Norfolk) estis Itala violonisto kaj komponisto.

Pri sia junaĝo nenio estas konata. Li aktivis ekde 1672 ĝis sia vivofino en Londono kiel artisto kaj instruisto. Matteis entute publikis memeldone kvar volumoj de *Ayrs for the Violin* [arioj por la violono] kun suitoj por la violono kaj figurita baso. La unuaj du volumoj aperis en 1676, du pluaj en 1685, al tiuj oni aldonis en 1687 duan diskantvoĉon. kelkaj pluaj verkoj konserviĝis kiel manuskriptoj.

*Senkostaj notoj de Nicola Matteis in WIMA: Werner Icking Music Archive

## Liaj filoj 
**Nicola Matteis** la pli juna (* post 1670 en Anglio; † 23-a de oktobro 1737 en Vieno (laŭ protokolo pri mortintoj) aŭ post 1749 en Shrewsbury (laŭ Charles Burney), ankaŭ estis violonisto kaj komponisto. 

La filo de la "Neapolitano" ricevis violoninstruon de sia patro kaj aktivis ekde 1700 sub Johann Joseph Fux en la Viena kortegokapelo, ekde 1712 li estis "Direttore della musica instrumentale" [direktisto de la instrumentmuziko] kaj ekde 1714 ĝis 1737 komponisto de la kortegaj baletmuzikoj.

**John-Nicola Matteis** (baptita je la 27-a de decembro 1694) ankaŭ violonisto.

Kategorio:Italoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj violonistoj
Lavras da Mangabeira (Cearao)

**Lavras da Mangabeira**  estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Cearao. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en horloĝa direkto kun la najbaraj municipoj Cedro, Icó kaj Umari norde, Baixio kaj Ipaumirim oriente, Aurora kaj Caririaçu sude kaj Granjeiro plus Várzea Alegre okcidente. La distanco al la subŝtata ĉefurbo Fortalezo estas 434 kilometroj. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Cearao

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
 

Kategorio:Municipoj de Cearao
Vénus beauté (institut) (filmo)

***Vénus beauté (institut)*** estas franca-benina filmo de Tonie Marshall en 1998.

## Temo
En "Instituto Venus Beleco", oni vendas falsan sunon, verajn plibeligajn prizorgojn, maskojn, eliksirojn por vidi la vivon per rozaj koloroj. Estetikistinoj, geklientoj venas serĉi rimedojn por amo kaj kontraŭ tempo kiu pasas.

## Teĥnikaj detaloj
* Reĝisoro: Tonie Marshall
* Scenaro: Jacques Audiard,  Tonie Marshall kaj Marion Vernoux
* Foto-direktoro: Isabelle Weingarten kaj David Koskas
* Delegita produktoro: Gilles Sandoz
* Produkta societo: Francio:
** Arte France Cinéma
** Le Studio Canal+
** Sofica Sofinergie 4
** Centre National de la Cinématographie
** Agat Films & Cie
* Tabo Tabo Films
* Foto-direktoro: Gérard de Battista
* Komponisto: Khalil Chanine
* Aperdato: 

## Rolularo
* Nathalie Baye - *Angèle*
* Samuel Le Bihan - *Antoine*
* Audrey Tautou - *Marie*
* Mathilde Seigner - *Samantha*
* Bulle Ogier - *S-rino Nadine*
* Jacques Bonnaffé - *Jacques*
* Robert Hossein - *Aviadisto*
* Micheline Presle - *Onklino Maryse*
* Emmanuelle Riva - *Onklino Lyda*
* Édith Scob - *Klientino kun makuloj sur siaj manoj*
* Claude Jade - *Lesbana klientino*
* Marie Rivière - *Klientino kun peltaj botoj*
* Claire Nebout- *Ekshibicia Klientino*
* Brigitte Roüan - *Depresia klientino*
* Claire Denis - *Astma klientino*
* Frédéric Andrei - *Rafinita kliento*
* Hélène Fillières - *Fianĉino de Antoine*
* Romain Goupil - *Kuracisto*
* Gilbert Melki - *Amanto ĉe stacidomo*
* Elli Medeiros - *F-ino Évelyne, novulino*

## Rekompencoj (2000)
* César por plej bona filmo
* César por plej bona reĝisoro - Tonie Marshall
* César por plej bona originala scenaro aŭ adapto - Tonie Marshall
* César por plej bona virina espero - Audrey Tautou

## Eksteraj ligiloj
* Vénus beauté (institut) en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Premio César
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Foyle

eta|250px|La rivero Foyle nokte
eta|250px|La Craigavon Ponto
La **Foyle** (irlande: *An Feabhail*) estas rivero en la nordokcidenta parto de Irlando, kiu fluas ekde la kunfluejo de la riveroj Finn kaj Mourne ĉe Strabane en Graflando Tyrone, Nord-Irlando, al la urbo Derry, kie ĝi enfluas Lough Foyle-n kaj, fine en la Atlantikon.

La Foyle estas la plej rapide fluanta rivero de Eŭropo, kaj havas la ununuran duetaĝan ponton de Eŭropo (konata kiel la Craigavon Ponto aŭ "malnova" ponto) kiu transiras ĝin.

Kategorio:Irlando
Nat (informo)

**nat** (iam ankaŭ **nit** aŭ **nepit**) estas logaritma unuo de informo aŭ entropio, bazita sur naturaj logaritmoj kaj potencoj de *e*, anstataŭ duumaj logaritmoj kaj potencoj de 2 kiuj estas uzataj en difino de bito. La *nat* estas la natura unuo por informa entropio, respektiva al konstanto de Boltzmann por varmodinamika entropio.

Kiam la Shannon-a entropio estas skribita uzante naturan logaritmon,

: H = - \sum_i p_i \ln p_i \!\,

ĝi estas donas nombron mezuritan en *nat*-oj.

Unu *nat* estas (1/(ln 2)) bitoj (proksimume 1.44 bitoj).

Kategorio:Mezurunuoj de informo
Kategorio:Entropio
Kopgalis

eta|200px|la muzea delfinejo
**Kopgalis** (laŭvorte "duna pinto") estas la plej norda punkto de la medioprotektata Kurona Duoninsulo en Litovio, inter la Balta Maro okcidente kaj la Kurona Laguno oriente. La teritorio konsistas plene el dunoj (litove "kopos"), iom da pinaj arbaroj kaj sabla plaĝo maroflanke. Ĝi apartenas al la urba komunumo Klaipėda kaj al la Distrikto Klaipėda. Germane la loko ĝis 1923 nomiĝis *Süderspitze*, do "suda pinto", ĉar por la maristoj, kiuj stiris siajn ŝipojn en la lagunon kaj en la havenon de Klaipėda, la duna pinto de la duoninsulo troviĝis sude.

Kopgalis estas ligita al la urba centro per strato al la iom pli suda havena urboparto Smiltynė, de kie du pramoj vojas la Klaipėda kaj reen - el ili unu nur transportas piedirantojn kaj biciklantojn, kaj nur la dua ankaŭ aŭtojn. Sude de Smiltynė limas la urba komunumo Neringa, kaj plej proksimas ties urbeto Juodkrantė.

eta|maldekstra|150px|tri muzeaj ŝipoj

## La Nacia Mara Muzeo 
En Kopgalis troviĝas la Nacia Mara Muzeo de Litovio kun granda muzea konstruaĵo por modernaj ekspozicioj en eksa fortikaĵo, aldone granda delfinejo kaj subĉiela muzea spaco kun pluraj historiaj ŝipoj kaj fiŝista bieno el ses lignaj domoj - loĝdomo (*gzvenamasis namas*), grenejo (*klėtis*), fumaĵejo (*rūkykla*), stalo (*tvartas*), monteta kelo (*rūsys*) kaj saŭno (*pirtis*). La muzeo konstruiĝis inter la jaroj 1975 kaj 1979, la delfinejo aldoniĝis dum 1994. Intertempe pli ol 300.000 personoj po jaro vizitas la kompleton kaj igas ĝin la plej vizitata muzeo de Litovio.

 
Dosiero:Klaipėda Kopgalis muzea bieno - grenejo.jpg|la historia grenejo
Dosiero:Klaipėda Kopgalis muzea bieno - saŭna kabano, en la fono grenejo.jpg|la saŭno de la bieno
Dosiero:Klaipėda Kopgalis muzea bieno - monteta kelo.JPG|la historia monteta kelo
Dosiero:Klaipėda Kopgalis muzea bieno - monteta kelo kaj stalo.jpg|...kaj dekstre la stalo
 

Kategorio:Muzeoj en Litovio
Kategorio:Vilaĝoj de Litovio
Kategorio:Klaipėda
Derry

eta|La fama surskribo "NO SURRENDER" (Ne al kapitulacio) sur muro de domo en Derri
**Derry** estas urbo en la nordo de Nord-Irlando. Derry estas la dua plej granda urbo en Norda Irlando, post Belfasto. La britaj kaj nord-irlandaj protestantoj ĝenerale nomas la urbon **Londonderry**. La origina irlanda nomo estas **Doire** aŭ **Doire Cholm Chille** kaj signifas *kverkarbaro*.
La antikva parto de la urbo situas je la orienta bordo de la rivero Foyle, sed fakte la urbo okupas ambaŭ flankojn de la rivero, kiuj estas ligitaj per du pontoj. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

*Derry* estis strategia urbo en la konfliktoj en Nord-Irlando. En 1972 okazis perforto dum publika manifestacio, poste nomita Sanga Dimanĉo.

eta|230px|Guildhall (Urbodomo)

Geografia pozicio:
()

## 20-a jarcenta historio 
En 1921, kun la dividado de Irlando, la grandurbo iĝis limurbo. Amelia Earhart vekis iom da intereso en la grandurbo kiam ŝi alteriĝis tie en 1932 post esti la unua virino se temas pri transiri Atlantikon en ununura kaj sola flugo, la unua fare de virino.

En la postaj jaroj la urbo iĝis konata ĉefe pro la "problemoj", kies pinto alvenis dimanĉe la 30-an de januaro 1972 (kio poste estis nomita Sanga Dimanĉo), en kiu 13 homoj estis pafmortigitaj de britaj soldatoj dum marŝo de homaj-rajtoj en la areo Bogside de la urbo. Pliaj 13 homoj estis vunditaj kaj unu el ili mortis pro liaj vundoj. Multaj kredas, ke la kanto "Sunday Bloody Sunday" de la irlanda rokmuzika grupo U2 estis skribita pri la okazaĵoj de "Bloody Sunday", tio ne estas tute klara.

Hodiaŭ la perforto trankviliĝis, lasante grandajn murpentraĵojn prezentantajn bildojn de subpremo fare de la britoj, sloganojn, naciismajn simbolojn kaj simbolojn de aliaj "subpremataj" organizoj (kiel ekzemple la OLP) de la katolika flanko kontraŭ pentraĵoj de historiaj okazaĵoj, festante viktimojn kaj kontraŭsloganojn de la protestanta flanko

## Vidindaĵoj 
* Ponto Craigavon

## Alia urboj en Nord-Irlando 
Angla kaj *Irlanda*:
* Armagh *Ard Mhacha*
* Belfast *Béal Feirste*
* Lisburn ''Lios na gCearrbhach'
* Newry *An tIúr*

## Vidu ankaŭ 
* Sanga dimanĉo (1972)
* Muff

[eta|maldekstra|[Ĉiovendejo Austins]]
## Notoj 
Kategorio:Nord-Irlando
Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Urboj de Nord-Irlando
Higieno de l' murdisto

'''Higieno de l' murdisto'* (*Hygiène de l'assassin'' en la franca) estas romano franclingve verkita de la belga aŭtoro Amélie Nothomb en 1992. Ĝia Esperanta traduko far Armela Le Quint kaj Ĵak Lepŭil' aperis en 2000 ĉe la eldonejo KLEKS.

## Rakonto 
La faman romaniston Prétextat Tach trafis la sindromo "Elzenveiverplatz", alidire kartilagkancero kaj li pluvivos nur du monatojn. Tuj post kiam la informo disvastiĝas, amasoj da ĵurnalistoj alkuras por obteni de Tach sensaciajn antaŭmortajn detalojn. Sed je la unuaj intervjuoj, ekŝajnas ke Tach, kiu estas pika, netolerema, spitema, mizogina dikventrulo kaj ĝisosta mizantropo ne eltenas la demandojn pri sia privata estinta vivo kaj eĉ arogas al si la aŭdacon estri la konversaciojn kaj definitive naŭzi la kunparolantojn. Tiel, ĉiuj intervjuoj sisteme fiaskas, mallogante unu post la alia la raportistojn avidaj je freŝaĵoj. Jen alvenas la unua ina ĵurnalisto, kiun la aliaj tute ne konas, kiu vicumas por intervjui la malafablan temulon. Ekde la unua vidalvido, ambaŭ uloj malamas kaj tuj alfrontas unu la alian. Dum la ĵurnalistino subiĝas al la ofenda mizogineco de la nobelpremiito, iompostiome ia paradoksa rilato komenciĝas en tiu pordferma ĉambro kiu odoras misteron. Laŭ la ritmo de la demandoj kaj respondoj, Tach estos devigita alfronti maljunajn estintajn demonojn kaj forgesitajn memoraĵojn...
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "higieno de l'".

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Esperanto-informado

[eta|Nederlanda esperantisto [Bart de Wit respondas al ĵurnalisto, UK 2008]]
[dekstra|eta|[UEA-varbilo, 1962]]

**Esperanto-informado** estas la disponigo de informoj pri Esperanto al la ĝenerala (neesperantista) publiko.

## Dislimigo de aliaj terminoj 
*Informado* ŝajnas signifi la samon kiel *publikaj rilatoj*. *Propagando* estas uzata ĉefe kiel negativa esprimo, pro la historiaj spertoj kun politika propagando de ekstremistoj. Tamen *Esperanto-propagando* estas vaste uzata en la malnova literaturo.

## Kapabloj de informadanto 
Estas dezirinde ke Esperanto-informadanto havu certajn kapablojn, nome
* scipovu la lingvon Esperanto je bona nivelo kaj laŭeble havu sciojn pri la gramatiko;
* konu la Esperanto-komunumon kaj ties lingvon;
* sciu pri interlingvistiko kaj la lingvoj en la mondo;
* povu adekvate agadi kun kaj al aliaj homoj, ankaŭ neesperantistoj;
* bone scipovu la koncernan nacian lingvon uzatan;
* kapablu uzi diversajn teknikajn helpilojn.
Tio ne signifas ke ĉiu devas kapabli ĉion. Sed por pliboniĝi ekzistas lernolibroj en naciaj lingvoj, ankaŭ parte ankaŭ en Esperanto. Foje Esperanto-asocio ofertas seminariojn por pliboniĝi en informado.

## Laborterenoj 
Informadanto devas
* havi bazan koncepton pri prezentinda Esperanto;
* prepari informilojn por diversaj celoj;
* serĉi la publikon / celgrupojn;
* adekvate interrilati: ne estas celo transdoni laŭeble multe da informoj, sed interrilati tiel, ke la alparolato agrable rememoras la kontakton.

## Informado kaj organizoj 
Ankaŭ individuoj povas informadi, fakte ofte eĉ devas, kiam ekzemple amiko demandas pri tiu hobio. Sed en la Esperanto-movado ekzistas ankaŭ organizaj strukturoj kun rilato al informado. En multaj naciaj Esperanto-asocioj ekzistas estrarano aŭ almenaŭ komisiito pri informado, krome en internaciaj asocioj kiel UEA kaj TEJO.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-propagando
* Principaro de Frostavallen
* Historio de Esperanto
* Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado

## Eksteraj ligiloj 
* *Yahoo*-grupo por estraranoj k.s. pri informado 

## Literaturo 
* *Esperanto sen Mitoj*
* Ziko van Dijk: *Informado Praktike*, Antwerpen 2007

Kategorio:Esperanto-movado
Silbo

eta|Viro kiu silbas
**Silbo** estas la nomo de la fajflingvo de la insulo La Gomera, unu el la Kanarioj. La vorto *silbo* estas hispane por "fajfo".

En tiu insulo uziĝis tiu lingvo por komuniki tra la profundaj ravinoj. Oni imitas la sonojn de la parolata lingvo per fajfoj, kiuj estas pli laŭtaj. Origine oni imitis la prakanarian ("guanĉan") lingvon, nuntempe oni imitas la hispanan.

En la nuna epoko de poŝtelefonoj la uzo de la Silbo ne plu necesas, do ĝi estas endanĝerita. Por ke ĝi konserviĝu, je la ŝanĝo de la jarmiloj la Silbo enkondukiĝis kiel deviga fako en ĉiujn lernejojn de la insulo, kie antaŭe ĝi estis elektebla fako.

Turistoj en La Gomera ekscias de la fajflingvo kaj ofte kredas, ke tia lingvo estas unika en la mondo. Sed fakte ekzistas similaj lingvoj en aliaj partoj de la Tero kiel partoj de Meksiko, Turkio kaj Nova Gvineo. La pirahanan lingvon de Brazilo oni kutimas krom paroli kaj fajfi ankaŭ kanti kaj zumi.

eta|Konversacio silbe

Kategorio:Lingvoj
Varsseveld

eta|dekstra|Urbodomo Varsseveld
La vilaĝo **Varsseveld** situas en Nederlando, en la provinco Gelderlando, en la municipo Oude IJsselstreek. Laŭ la stato de januaro 2021 en la vilaĝo vivis 5 995 loĝantoj.

Unuafoje *Wazovelde* estis menciita en diplomo de la jaro 823. Ĉ. en 1580-90 okazis la transiro al la kalvinisma kredo. Varsseveld estas enklavo en katolika regiono.

Varsseveld havas protestantan kaj katolikajn preĝejojn, diversajn bazlernejojn kaj la rekonstruitan farmdomon *Hofshuus*. Cetere, en Varsseveld naskiĝis Guus Hiddink, la iama futbaltrejnigisto de la nacia teamo de Koreio. Pro tio la urboŝildo estas ankaŭ en la korea.

## Bildoj 

dosiero:2004 varsseveld koreaans.JPG|Urboŝildo en la korea
dosiero:2004-02 friedhof varsseveld.JPG|Tombejo
dosiero:Varsseveld eikenlaan hiddingdijk.JPG|Muelilo *De Engel*
dosiero:2006-07 hofshuus varsseveld.JPG|*Hofshuus*, malnova kampardomo

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Eksaj municipoj de Gelderlando
Fajflingvo

**Fajflingvo** estas lingvo aŭ variaĵo de lingvo, en kiu diroj ne formiĝas el ordinaraj parolsonoj, sed el fajfoj.

Fajflingvo ebligas interparoladon trans pli grandaj distancoj ol parollingvo, ekzemple trans valoj kaj ravinoj, ĉar fajfoj povas esti pli laŭtaj ol ordinaraj parolsonoj. 

En pluraj montaraj regionoj de la Tero ekzistas tiaj fajflingvoj. La plej konata estas la Silbo de la kanaria insulo La Gomera. Tie oni metas unu (aŭ kelkfoje du) fingron en la buŝon kaj fajfas laŭte, imitante la parolsonojn de la hispana lingvo, nome la tonalton kiun oni povas percepti (ne tre klare) ankaŭ en senvoĉa, flustra parolo. Ekzistas ankaŭ fajflingvoj, kie oni imitas ne la parolsonojn, sed la tonojn (altan, malaltan, altenirantan, malaltenirantan) de la bazaj lingvoj (tonlingvoj).

Krom sur La Gomera, fajfa komunikado estas kutima ankaŭ aliloke, ĉiam en malgrandaj kamparaj regionoj, ekzemple en vilaĝo Aas en la francaj Pireneoj, en la "birda vilaĝo" Kuşköy en Turkio kaj ankaŭ ialoke en  Nepalo, Birmo, Junano (Ĉinio), plurloke en Nova Gvineo kaj Afriko, en Alasko (jupikoj), plurloke en Meksiko, en Bolivio kaj en Brazilo (pirahanoj). 

La pirahanan lingvon oni kutimas krom paroli kaj fajfi ankaŭ kanti kaj zumi. 

Granddistanca interparolado estas la tipa aplikokampo de fajflingvo. En tiu aplikokampo, fajflingvoj devas nuntempe konkurenci kun la uzado de poŝtelefonoj. Fajflingvoj tamen ankaŭ plenumas tute aliajn, pli socilingvistikajn rolojn, kiuj en kelkaj el la menciitaj kazoj pli gravas. 

## Vidu ankaŭ
* Parolata lingvo

Kategorio:Lingvoj
Kategorio:Lingvotipoj
Kategorio:Fonetiko
Miss Kittin

**Miss Kittin** (realnome *Caroline Hervé*, ankaŭ kromnomita *Plastikgirl*) estas franca diskĵokeo kaj kantistino kiu aktuale vivas en Berlino. Ŝi devenas de la franca urbo Grenoble kie ŝi naskiĝis en 1973. Nun, ŝi estas unu el la plej famaj francaj muzikistinoj ekster Francio en sia muzika ĝenro, inter tekno, EBM kaj Novondo.

Malnova lernantino de ''l'Ecole Supérieure d'Art et de Design d'Amiens* (Supera lernejo de arto kaj dezajno de Amiens), Miss Kittin komencis muzikumi en la 1990-oj...

## Diskografio 
* *First album* (kun The Hacker) - 2001 - Gigolo-records
* *Miss Kittin on the Road* - 2001 - Terminal
* *My Voice* (kun Justin Berkovi) - 2002 - Predicaments
* *Radio Caroline* - 2002 - Mental Groove Records
* *The Beach* - 2002 - Mental Groove Records
* *My Radio* - 2003 - Mixtape
* *I Com* - 2004 - NovaMute
* *Mixin Me* - 2005 - Labels
* *Radio Caroline 3 (bootleg)* - 2005 - Mental Groove Records
* *Live At Sonar* - 2006 - NovaMute
* *Bugged Out Presents Miss Kittin''' - 2006 - Resist

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Site du label suisse
* Sur Labels 
* Intervjuo Miss Kittin 
* Site du label grenoblois Goodlife de The Hacker

Miss Kittin
Miss Kittin
Miss Kittin
John Rapley

**John RAPLEY** (naskiĝis la , mortis la ) estis brita esperantisto ekde 1944. Li fariĝis UEA-oficisto en 1951 kaj estis direktoro (sekretario) en 1954/1955, la lasta direktoro de la Centra Oficejo dum ties tempo en Heronsgate.

Post longa paŭzo Rapley laboris ankaŭ en la roterdama Centra Oficejo de UEA kiel librotenisto en du periodoj, 1983-1986 kaj 1990-1992. Vivante ankoraŭ en Londono li aktivis en la Londona Esperanto-Klubo, kies honora vicprezidanto li fariĝis, kaj kiel peranto de SAT dum li vivis en Nov-Zelando. Laste Rapley kaj lia edzino Helga vivis en Francio, i.a. kelkajn jarojn en Bouresse, kie troviĝas la Esperanto-centro Kvinpetalo.

## Eksteraj ligiloj 
**SPGB: originalaj socialistoj *, SAT-Amikaro, decembro 1977

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Ĝeneralaj Direktoroj de UEA
Be'er Ŝeba

'''Be'er Ŝeba'*, *Berŝeba* aŭ *Birŝeba'' estas urbo en la sudo de Israelo, en la dezerto Negevo. Ĝi estas la plej granda urbo en Negevo, kaj la sesa plej granda en Israelo, laŭ la stato de  en Berŝeba vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la urbo apartenas al la Suda Distrikto de Israelo. Ĝi estas konsiderita la regiona "ĉefurbo" de la sudo de Israelo, nome la Negevo.

La setloloko estas tre antikva, kaj ĝi estas menciita en la Biblio. Nuntempe la loĝantaro preskaŭ komplete konsistas el judoj kiu origine venis al Israelo el arabaj landoj aŭ el la eksa Soveta Unio, kaj el la idoj de tiuj enmigrintoj.

eta|300ra|Birŝeba
La urbo ankaŭ inkluzivas la Universitaton Ben-Gurion de Negevo.

## Famuloj 
En Be'er Ŝeba mortis la hungardevena kemiisto Ferenc Kőrösy.

## Ĝemelurboj 
*  Adana, Turkio, ekde 2001
*  Adis Abebo, Etiopio, ekde 2004
*  Cluj-Napoca, Rumanio, ekde 1991
*  Lyon, Francio, ekde 1977
*  Nišo, Serbio
*  Oni, Kartvelio
*  Parramatta, Aŭstralio
*  La Plata, Argentino
*  Seattle, Usono
*  Vinipego, Kanado, ekde 1983
*  Wuppertal, Germanio, ekde 1977
* Rosenheim, Germanio, ekde 1983

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

775ra
775ra
775ra

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Suda distrikto de Israelo
Ekstera ordigo

**Ekstera Ordigo** estas ĝenerala nomo por ordigaj algoritmoj kiuj povas prilabori grandajn kvantojn da datenoj. Ekstera ordigo necesas kiam la ĉefmemoro de komputilo ne povas enteni la tutajn ordigotajn datenojn kaj sekve oni devas uzi alian pli malrapidan klason de memoro (ofte fiksita disko).

* Ekzemplo de ekstera ordigo estas la algoritmo pri kunfanda ordigo.

* Alia ekzemplo estas la algoritmo pri ekvilibra kunfanda ordigo, kiu estas plibonigo de la antaŭa.

Kategorio:Algoritmoj de ordigo
Universitato de Norda Karolino en Chapel Hill

La **Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill** (**UNK**; ) estas universitato en Chapel Hill, Norda Karolino, kaj estas parto de la Universitato de Norda Karolino altlerneja sistemo. Ĝia studentgazeto nomiĝas The Daily Tar Heel.

Aktuale en 2015, la universitato ofertas 78 specojn de unuaj gradoj, 112 specojn de duaj gradoj, 78 doktorajn programojn kaj 7 profesiajn gradojn.

Ĝi lokas ĉe koordinatoj .

## Historio 
eta|maldekstra|230ra|
La Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill estas la plej malnova publika universitato en Usono, ĉartite la 11-an de decembro, 1789, de la Ĝenerala Asembleo de la subŝtato. La politikisto kaj revoluciulo William Davie (al kiu dediĉis arbon, kiu ankoraŭ staras ĉe la universitato) gvidis klopodojn konstrui leĝan kaj financan subtenon por la universitato.

La universitato malfermis en nura konstruaĵo, kiun nomis Malnova Okcidento. Ankoraŭ uzita kiel dormitorio, ĝi estas la plej malnova publik-universitata konstruaĵo en Usono. Ĝia nomŝtono estis kuŝigita je la 12-a de oktobro 1793 apud forlasita anglikana preĝejo. La loko estis elektita pro sia geografia centreco en la subŝtato. La unua studento, Hinton James, promenis de Wilmington je la 12-a de februaro 1795.

UNC estas la unua publika universitato havi kursojn kaj studentojn. Ĝi ankaŭ estas la nura universitato en Usono, kiu diplomigis kiel publika instituto en la 18-a jarcento. La Universitato de Georgia estis ĉartita pli frue, en 1785, sed siaj kursoj ne komencis ĝis 1801).

La frua 19-a jarcento vidis periodon de ega kreskado kaj disvolviĝado de la helpo de la sindikoj. Per ĉi tiu kreskado, la universitato komencis forlasi sian originalan celon, trejni gvidantecon por la subŝtato, kiam ĝi aligis stud-areojn, komencante de doni egalan grundon al la naturaj sciencoj.

## Strukturo kaj organizo 
La universitato kovras areon de ĉirkaŭ 3 kvadrataj kilometroj. Ĝi estas dividita en tri ĉefajn partojn: la norda kampuso kie la plej multaj el la klasĉambroj, bibliotekoj kaj kelkaj el la bakalaŭraj studentaj dormejoj situas, la meza kampuso kie la plej multaj el la sportinstalaĵoj de la universitato, la jurstudo kaj la lernejo de registaro situas kaj la suda kampuso kie la basketbalhalo de la universitato situas, la medicina fakultato, la lernejo de komercadministracio, la universitata hospitalo kaj la novaj studentaj dormejoj.

## Sportoj 
La universitato havas longan tradicion de plejboneco en diversaj sportoj. La universitatteamoj gajnis 43 NCAA- ĉampionectitolojn, inkluzive de ses ĉampionecoj en vira basketbalo (1957, 1982, 1993, 2005, 2009, 2017), ĉampioneco en virina basketbalo (1994), ses ĉampionecoj en kampohokeo (1989, 1991, 1997, 2007, 2009), kvar viraj lakrosaj ĉampionecoj (1981, 1982, 1986, 1991), du virinaj lakrosaj ĉampionecoj (2013, 2016), du viraj futbalaj ĉampionecoj (2001, 2021 ĉampioneco de virinoj).

## Elektitaj instruistoj 
* Péter Petrusz
* Jeffery Dangl, biologio

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill ()

Norda Karolino ĉe Chapel Hill, Universitato de
Kategorio:Norda Karolino
Ekvilibra kunfanda ordigo

La algoritmo pri **Ekvilibra Kunfanda Ordigo** (aŭ **natura kunfanda ordigo**) estas stabila eksterordiga algoritmo bazita sur la tekniko "dividu k venkos" kaj estas plibonigo de la metodo kunfanda ordigo.

## Priskribo 
La baza ideo estas partigi la tuton je ordigitaj vicoj tiel longaj kiel eble anstataŭ je antaŭdifinite konstantlongaj ordigitaj vicoj. Poste oni kunmetas tiujn vicojn alterne sur du dosierojn. Ripetante tiun procezon plurfoje, oni atingas tute ordigi la dosieron.

Por realigi tiun ĉi algoritmon, oni bezonas kvar dosierojn. La fontan dosieron k tri helpajn, el kiuj du estos enigaj k la aliaj du eligaj, alterne en ĉiu etapo de la algoritmo. La procezo finiĝos kiam je fino de etapo, la dua eliga dosiero restas vakua.

Legu en vikifonto la (hispanlingvan) fontokodon de realigo kiu uzas ĉi tiun eksteran ordigon: 

Kategorio:Algoritmoj de ordigo
Johann Heinrich Füssli

**Johann Heinrich FÜSSLI** (; Esperantigite: **Johan Hejnriĥ Fusli**) (naskiĝis la 7-an de februaro 1741 en Zuriko - mortis la 16-an de aprilo 1825 en Putney Hill, Londono) estis brita kaj svisdevena pentristo kaj verkisto. En Britio li estas plej ofte konata kiel **Henry Fuseli**.

Li tre rapide disvolvigis intereson pri fantastaj temoj, kaj loĝis en Anglio dum la plej granda parto de sia vivo. Tie li kreis bildojn por la verkoj de Shakespeare, Dante Alighieri, aŭ por la germana *Kanto de la Nibelungoj*.

Füssli spertis nedaŭran, adultan amrilaton kun la brita verkistino kaj feministino Mary Wollstonecraft en Londono.

## Galerio

Dosiero:John Henry Fuseli - The Nightmare.JPG|*Premsonĝo*
File:FuseliArtistMovedtoDespair.jpg|*The artist moved to despair at the grandeur of antique fragments*, 1778–79
File:Zentralbibliothek Zürich - Portät von Anna Magdalena Schweizer geb Hess im Alter von 27 Jahren - 000003019.jpg|Anna Magdalena Schweizer, 1779
File:Johann Heinrich Füssli 012.jpg|*The artist in conversation with Johann Jakob Bodmer*, 1778–1781
File:Johann Heinrich Füssli 064.jpg|*The death of Achilles*, 1780
File:The two murderers of the Duke of Clarence.jpg|*The two murderers of the Duke of Clarence*, 1780–1782
File:Henry Fuseli - Titania and Bottom - Google Art Project.jpg|*Titania and Bottom*, c. 1790
File:HEINRICH FÜSSLI - Falstaff en la cesta (Kunsthaus, Zúrich, 1792).jpg|*Falstaff in the laundry basket*, 1792
File:Johann Heinrich Füssli 028.jpg|*The Creation of Eve* from Milton's *Paradise Lost*, 1793
File:Macbeth consulting the Vision of the Armed Head.jpg|*Macbeth consulting the Vision of the Armed Head*, 1793
File:Johann Heinrich Füssli 032.jpg|*The daughters of Pandareus*, c. 1795
File:Johann Heinrich Füssli 054.jpg|*Odysseus in front of Scylla and Charybdis*, 1794–1796
File:Lapland witches.jpg|*The Night-Hag visiting the Lapland Witches*, 1796
File:Johann Heinrich Füssli 059.jpg|*Horseman attacked by a giant snake,* c. 1800
File:Ariel (Fuseli, c.1800-1810).jpg|*Ariel*, c. 1800–1810
File:Johann Heinrich Füssli 047.jpg|*Kriemhild and Gunther*, 1807
File:Romeo stabs Paris at the bier of Juliet.jpg|*Romeo stabs Paris at the bier of Juliet*, c. 1809
File:Johann Heinrich Füssli - Lady Macbeth with the Daggers - WGA8338.jpg|*Lady Macbeth Seizing the Daggers*, 1810–1812
File:Puck (Fuseli, 1810-1820).jpg|*Puck, or Robin Goodfellow*, c. 1810–1820
File:Johann Heinrich Füssli 038.jpg|*Fairy Mab*, 1815–1820
File:Fuseli – Britomart.jpg|*Britomart Delivering Amoretta from the Enchantment of Busirane*, 1824

## Vidu ankaŭ 
* Antaŭromantikismo

Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Svisaj pentristoj
Myst

Myst estas multevendita videoludo kreita de la fratoj Rand kaj Robin Miller je 1993.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Vindozo
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per PlayStation 2
Kategorio:Videoludoj
Jean Markale

**Jean MARKALE** (naskiĝis la 23-an de majo 1928 en Parizo) estas pseŭdonimo de la franca verkisto, poeto, konferencisto **Jaques BERTRAND**.

Li publikigis multajn librojn pri la kelta civilizo. Liaj unuaj libroj estis iom malfacile legeblaj, ĉar enhavantaj multajn detalojn, sed lia stilo evoluis kaj ebligis al multaj homoj ekscion pri la vivmaniero de la keltoj.

Kategorio:Viroj
Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj verkistoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Francaj fantastaj verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Bretonaj folkloristoj
Kategorio:Bretonlingvaj verkistoj
Kategorio:Fabelistoj
Kategorio:Fabelkolektistoj
Kunfanda ordigo

La algoritmo pri **Kunfanda Ordigo** (**Merge sort** en la angla) estas stabila eksterordiga algoritmo bazita sur la tekniko dividu kaj venkos. Ĝia komplekso estas O(*n* log *n*).

## Priskribo 
Estis prilaborita je 1945 far John von Neumann.

Superrigarde, la algoritmo temas pri dividi je du samgrandaj partoj la ordigotan vektoron, ordigi ĉiun parton aparte, kaj poste kunigi ambaŭ partojn ĝustorde en nur unu ordigitan vektoron.

Jene oni montras la algoritmon (atentu ke ne konsideras specialajn okazojn kiel vakuan vektoron, ktp; serioza realigo devas konsideri tiajn okazojn):

 **function** mergesort(**array** A[0..n])
 **begin**
   **array** A1 := mergesort(A[0..(**int**(n / 2))])
   **array** A2 := mergesort(A[**int**(1 + n / 2)..n])
   **return** merge(A1, A2)
 **end**

 **function** merge(**array** A1[0..n1], **array** A2[0..n2])
 **begin**
   **integer** p1 := 0
   **integer** p2 := 0
   **array** R[0..(n1 + n2 + 1)]
   **while** (p1  A2[p2]):
       R[p1 + p2] := A2[p2]
       p2 := p2 + 1
   **return** R
 **end**

## Eksteraj ligiloj 
* Animacio de Algoritmo pri kunfanda ordigo - Merge Sort  - Ĝava realigo.

Kategorio:Algoritmoj de ordigo
Trezoristo

**Trezoristo** estas oficisto rajtigita enspezi kaj elspezi monrimedojn de ŝtato aŭ organizaĵo.

Kontraŭe al kasisto, trezoristo povas pli-malpli memstare decidi pri elspezojn. Trezoristo kutime respondecas pri la kaso kaj la librotenado.

## Vidu ankaŭ 
* Kasisto
* Ŝtata trezoro

Kategorio:Profesioj
Ŝtata trezoro

**Ŝtata trezoro** estas rezervo de kontanta mono kaj altvaloraj metaloj , ĉefe oro, kiun gardis la ŝtato por eksterordinaraj bezonoj, precipe kiel rimedo por unuaj elspezoj kaze de nova milito.

Tian trezoron havis regnestroj (ekzemple Persoj kaj orientaj princoj) por protekti sian dinastion.

Kategorio:Ekonomio
Drosera (muziko)

**Drosera** estas belga popola muzikgrupo de Antverpeno/Herentals. Li prezentas popola muziko por danci kiel sur "Boombal".

## Membroj de la grupo
* Jerun LAUREYSSENS: akordiono, bekfluto
* Arno JANSEN: saksofono
* Annelies VRINTS: vjelo
* Mathias NAEYAERT: bongoj, drumo

## Eksteraj ligiloj
*Drosera

Kategorio:Belgaj muzikaj grupoj
Nombro de Reynolds

La **nombro de Reynolds** estas sendimensia nombro uzata en fluaĵa dinamiko por karakterizi la movadon de fluidoj.

Ĉi tiu nombro ricevas sian nomon honorige al Osborne Reynolds (1842-1912), kiu enkondukis ĝin en 1883. Ĝia difin-ekvacio estas:

: \mathit{Re} = {\rho v_{s} L\over \mu} 

kie:

\rho: fluaĵa denseco

v_{s}: karaktera rapido de la problemo (ekz., se la problemo temas pri movado de sfero tra fluaĵo, v_{s} povus esti la relativa rapido inter sfero kaj fluaĵo)

L: karaktera longo de la problemo (en la antaŭa ekzemplo, L povus esti la sfera diametro)

\mu: fluaĵa malflueco

Notu, ke oni povas skribi la nombron de Reynolds jene:

: \mathit{Re} = {{(\rho v_{s}^{2})} L^{2}\over {\mu v_{s} \over L} L^{2}} = \frac{\mbox{kinetika premo} \times \mbox{surfaco}}{\mbox{viskozeca tensio} \times \mbox{surfaco}} = \frac{\mbox{inerteca forto}}{\mbox{viskozeca forto}}

kaj, do, se *Re* >> 1 inertfortoj superregas, kaj se *Re* << 1 estas viskozecfortoj la superregantaj en la problemo.

Kategorio:Fluaĵa dinamiko
Kategorio:Meĥaniko de fluidoj
Kategorio:Kontinuaĵa meĥaniko
Kategorio:Aerodinamiko
Domenico Gabrielli

**Domenico Gabrielli**, ankaŭ *Gabrieli*, (* 15-a de aprilo 1651 en Bolonjo; † 10-a de julio 1690 samloke) estis Itala violonĉelisto kaj komponisto.

## Vivo
Li studis komponadon ĉe Giovanni Legrenzi kaj aktivis ekde 1680 ĝis sia morto en sia hejmurbo kiel violonĉelist en la kapelo de San Petronio kaj iĝis membro, poste kelktempe ankaŭ la prezidento („principe“) de la Academia Filarmonica di Bologna, . Pro siaj longaj forestoj inter (1687-1688) li estis dumtempe ekskludata el la kapelo kaj deĵoris ĉe la kortego de Modena, antaŭ ol li refoje deĵoris en lia antaŭa funkcio en Bolonjo. Pro lia bonega ludo de la violonĉelo oni nomis lin ankaŭ **Minghino dal Violoncello** (dialekte: *Mingain dal viulunzeel*).

## Verkoj
Inter liaj verkoj troviĝas dekduo de operoj prezentitaj en Bolonjo, Venecio kaj Modena, 3 oratorioj interpretitaj en Bolonjo y Florenco kaj variaj kantatoj. Oni publikis siajn verkojn *Balleti, Gighe, Correnti, Alemanda e Sarabande a violino e violone* [suitmovimentoj por violono kaj kontrabaso] (1684), *Cantate a voce sola* [voĉkantaj kantatoj sen akompano] (1691). Li estis la unua, kiu laŭdokumente unuafoje komponis verkojn por soloviolonĉelo (du sonatojn por violonĉelo kaj figurita baso, aro de sep ''riĉerkaroj' por senakompana violonĉelo kaj kanonon por du violonĉeloj).

## Fontoj
*S. Durante: *Gabrielli*, in: *The New Grove Dictionary of Opera,* ed. S. Sadie. London 1992. Vol 2, p.&nbsp;322.
*W. Matteuzzi: *Gabrielli*, in: *Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti. 2: Le biografie,* ed. A. Basso. Turin 1986. Vol. 3, p.&nbsp;83f.
*J. G. Suess: *Gabrielli*, in: *The New Grove Dictionary of Music and Musicians,* ed. S. Sadie. London 1980. Vol 7, p.&nbsp;67.

## Eksteraj ligiloj
*

Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 17-a jarcento
Ŝargita nigra truo

**Ŝargita nigra truo** estas nigra truo kiu havas elektran ŝargon. Ĉar elektromagneta interforpuŝo de elektre ŝargitaj masoj estas ege pli granda ol la gravita allogo (je proksimume 1040 fojoj), estas ne atendite ke nigraj truoj kun granda elektra ŝargo estas formita en naturo. Ĉi tio subkomprenas komparon de rilatumoj de elektra ŝargo al maso inter nigra truo kaj protono aŭ simila partiklo.

Nigra truo povas nur havi tri fundamentajn propraĵojn: mason *M*, elektran ŝargon *Q* kaj angulan movokvanton (spinon) *J*.

La solvaĵoj de Ejnŝtejna kampa ekvacio por la gravita kampo de elektre ŝargita punkta maso (kun nula angula movokvanto) en malplena spaco estis ricevita en 1918 de Hans Reissner kaj Gunnar Nordström (do ŝargita nigra truo kun nula angula movokvanto ankaŭ nomiĝas kiel nigra truo de Reissner-Nordström).

Partaj solvaĵoj de ejnŝtejna kampa ekvacio de nigra truo:

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Nigraj truoj
Livadia palaco

eta|200px|La "Itala korteto" ene de la palaco
**Livadia palaco** (, , ) estas iama rezidejo de rusa caro Nikolao la Dua. La palaco situas en la loĝloko Livadio 2 kilometrojn for de Jalto (Krimeo, Ukrainio).

En la palaco estis organizita la Jalta konferenco (1945), samtempe ĝi estis la rezidejo de la usona delegitaro. Nuntempe en la palaco funkcias muzeo kun ekspozicioj pri la Jalta konferenco kaj pri la vivo de la cara familio; foje tamen (plej ofte somere) la palaco estas uzata por organizi divers-nivelajn (ankaŭ internacie gravajn) politikajn renkontiĝojn kaj konferencojn.

## Historio de la konstruado 
Livadio iĝis la somera rezidejo de la rusaj caroj jam en la jaro 1860.
Preskaŭ tuj estis konstruitaj la granda kaj la malgranda palacoj laŭ la projekto
de arkitekto Ippolito Monighetti. Tamen post la morto de la imperiestro
Aleksandro la Tria en la malgranda palaco lia
posteulo, caro Nikolao la Dua, decidis konstrui
por si novan, la plej grandan palacon.

Dum sia vojaĝo en Italion en la jaro 1909 Nikolao la Dua estis ravita
de la italaj renesancaj palacoj, tial post la reveno li decidis konstruigi
la novan palacon en renesanca stilo. La taglibraj notoj de la caro atestas,
ke la projekto estis multe pridiskutata en la cara familio. Oni decidis,
ke ĉiuj kvar fasadoj devas esti diversaspektaj. Fine la projekto estis
kreita fare de jalta arkitekto N. Krasnov.

La konstruado daŭris 17 monatojn. La solena malfermo de la palaco okazis
la .

## Arkitekturo 
La palaco estis konstruita el blanka granito en nov-renesanca stilo. Aparte
karakterizaj partoj de la palaco estas la marmora portiko, la florenceska
turo, riĉe dekoritaj fenestroj kaj multaj spanoj kun jaspaj vazoj. Speciala
galerio ligas la palacon al novbizanca preĝejo, konstruita
laŭ la projekto de I. Monighetti en 1866.

En la palaco sume estas 116 ĉambroj kun diversastilaj internoj (ekzemple,
la Pompeja vestiblo, la Brita biliardejo, la neobaroka manĝejo ktp).

## Eksteraj ligiloj 
* Foto-galerio de la palaco (ruse) 
* Historio de la palaco (ruse) 
* Virtuala ekskurso tra la palaco (ruse)

Kategorio:Palacoj en Krimeo
Kategorio:Jalto
Horst Matthai Quelle

**Horst Matthai QUELLE** [jorst matai keje], (naskiĝis la 30-a de januaro 1912, Hanovro, Germanio; mortis la 27-a de decembro 1999, Tijuana, Baja California, Meksiko) estis germana filozofo en hispana lingvo.

Dum la 1930-aj jaroj li elmigris al Meksiko kaj li studis filozofion en la *Nacia Universitato de Meksiko*.

## Verkoj
**Pensar y ser I. Ensayo de una fenomenología metafísica*, ("Pensi kaj esti I", 1996).

**Pensar y ser II. La Escuela de Mileto*, ("Pensi kaj esti II. La Mileta Skolo", 1995).

**Pensar y ser III. Heráclito, el obscuro*, ("Pensi kaj esti III, Heraclito, la malluma", 1997).

**Pensar y ser IV. La teoría parmenídea del pensar*, ("Pensi kaj esti IV", 1990).

**Textos filosóficos (1989-1999)*, ("Filozofaj tekstoj (1989-1999)", 2003)

**Todos los pensamientos son verdaderos*, ("Aliaj pensoj estas verajn", 2007).

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kalabaskapulo

**Kalabaskapulo** estas estulo de brazila folkloro. Laŭ legendo, li estis tre malriĉa knabo. Ia vespero, kiam lia patrino donis al li malriĉan supon farita el osto, ĉar ili ne havis viandon, li ribeligis kontraŭ ŝi kaj rompis ŝian kapon. Lia patrino mortis kaj lia baptopatrino malbenis lin. Pro tio, lia kapo kreskis kaj restis simila al kalabaso; li ne mortos antaŭ manĝi sep virgajn knabinojn nomataj "Maria". Pro tio, virgulinoj evitas lavi vestojn nudaj en rivero Parnaiba, kie la estulo loĝus.

Oni notu ke portugallingve "manĝi" kaj "seksumi" estas nur unu vorto, sekve, oni povas kompreni la estulonkiel kanibalo aŭ kiel seksperfortanto.

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Popo bawa

**Popo bawa** estas monstro de tanzania folkloro. Laŭ legendo, ĝi estas kiroptero kiu transformiĝas en viro, kiu faras seksperforton dum la noktoj, ĉefe kontraŭ viroj. Junuloj en Zanzibaro ofte timas ĝin kaj por eviti atakon, ne dormas sole, dormas apud fajro, aŭ kroviĝas per porka graso, kio, laŭ ili, povas forigi tiun demonon.  

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Kulturo de Tanzanio
David Grossman

eta|dekstra|David Grossman (2015)
**David Grossman** (naskiĝis la 25-an de januaro 1954 en Jerusalemo) estas konata israela verkisto de fikciaj kaj ne-fikciaj verkoj, kaj de libroj por infanoj. Li ankaŭ laboris kiel radia prezentisto.

Grossman estas konata kiel maldekstrulo en Israelo, kaj lia ne-fikcia verko "La flava vento" (1987) pri la palestinanoj kiuj vivas sub israela okupo en Gaza kaj Cisjordanio estis tre bone ricevita eksterlande, dum ene de Israelo ĝi kaŭzis multe da debato.

La 12-an de aŭgusto 2006 la 20-jara filo de Grossman, Uri, estis mortigita en Libano kie li batalis kun la israela armeo.

En 2010 Grossman ricevis la premion Friedenspreis des Deutschen Buchhandels pro sia engaĝiĝo por la israela-palestinia dialogo. En 2022 il ricevis la Erasman premion. Sian dankan paroladon (en Frankfurto ĉe Majno) li faris ne en sia denaska hebrea, sed en la angla lingvo. Li interalie diris, ke li deziras, ke lia "lando Israelo trovu la forton kaj la kuraĝon, reverki sian historion".

Grossman vivas en Mevasseret Zion, apud Jerusalemo.

## Verkoj 
Ĝis nun neniu el la verkoj de Grossman aperis en esperanta traduko. Kelkaj konataj verkoj liaj estas:
* La rideto de la ŝafido (חיוך הגדי / hijuĥ ha-gedi), novelo, 1983
* Vidu sub: Amo [עיין ערך: אהבה / ajen ereĥ—-ahavah: novelo, 1986
* La flava vento (הזמן הצהוב / ha-zeman ha-cahov), eseo, 1987
* Ekzistas zigzagaj infanoj (יש ילדים זיג זג / jeŝ jeladim zigzag), 1994
* Estu mia tranĉilo [שתהיי לי הסכין / ŝe-tihji li ha-sakin], novelo, 1998
* Iu por kuna kurado [מישהו לרוץ איתו / Miŝehu laruc ito], novelo, 2000
* Leona mielo (דבש אריות / dvaŝ arajiot), pri la mito de Ŝimŝono, 2005

Kategorio:Israelaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Israelaj judoj
Kategorio:Kontraŭmilitaj aktivuloj
Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Jerusalemanoj
Kategorio:Israelaj malfikciaj verkistoj
Fons Rademakers

**Fons Rademakers** (Roosendaal, 5-a de septembro 1920 - Ĝenevo, 22-a de februaro 2007) estis nederlanda filmreĝisoro kiu en 1959 estis sur la kandidatlisto por la Oskar-premio kaj en 1986 gajnis Oskaro-premion.eta|Fons Rademakers en 1961Li naskiĝis kiel filo de loka komunuma sekretario. Komence li estis aktoro kaj teatroreĝisoro. En 1955 Rademakers sukcesis aranĝi por si mem stipendion de la registaro por eksterlanda filmstaĝo. Per la scio kiun li akiris en Romo, sur la scenejo ĉe Vittorio De Sica kaj poste ĉe Jean Renoir en Parizo, li volis establi nederlandan filmindustrion kiam li revenis hejmen.

Rademakers debutis per la filmo *Dorp aan de rivier* (Vilaĝo ĉe la rivero) en (1958), per kiu li kiel unua nederlanda filmreĝisoro kandidatiĝis por la Oskaro.

Li evoluigis preferon por filmado de nederlandlingvaj literaturaj majstroverkoj. En 1963 li faris la filmversion de *De donkere kamer van Damocles* (La obskura kamero de Damoklo) de Willem Frederik Hermans.

Fons Rademakers mortis je 86-jaraĝo en svisa hospitalo pro pulma emfizemo.

## Filmografio 
* Dorp aan de rivier (*Vilaĝo ĉe la rivero*) (1958)
* Makkers staakt uw wild geraas (*Kamaradoj ĉesigu vian sovaĝan bruon*) (1960)
* Het mes (*La tranĉilo*) (1961)
* Als twee druppels water (*Kiel du gutoj da akvo*) (1963; Laŭ la libro *De donkere kamer van Damokles* de Willem Frederik Hermans)
* De dans van de reiger (*La danco de la ardeo*) (1966)
* Mira (1971; laŭ la libro *De teloorgang van de waterhoek* (*La perdiĝo de la akvoangulo*) de Stijn Streuvels)
* Because of the cats (*Pro la katoj*) (1973)
* Max Havelaar (1976; laŭ samnoma libro de Multatuli)
* Mijn vriend (*Mia amiko*) (1979)
* De Aanslag (*La atenco*) (1986; laŭ samnoma libro de Harry Mulisch)
* The rose garden (*La rozoĝardeno*) (1989)

Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kategorio:Nederlandaj reĝisoroj
Saint-Brice-sous-Forêt

**Saint-Brice-sous-Forêt** estas franca komunumo en la departemento Val-d'Oise, en la arondismento de Sarcelles.

## Demografio 
## Esperanto 
La esperantista familio Lagrange loĝadis en Saint-Brice de 1956 ĝis la jaroj 1980-aj. La familio ekenloĝis en domo konstruita por avo de Georgo ĉirkaŭ 1930. Arno tie naskiĝis en 1956. Georgo redaktadis esperanto-gazetojn tradukadis kaj verkadis tie loĝinte.

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 12 voĉdonojn (0,44% de voĉoj) en 2004, kaj 1 voĉdonon (0,04% de voĉoj) en 2009.

## Vidu ankaŭ 
* Sarcelles - Saint-Brice (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la urbo


Saint-Brice-sous-Forêt
Unkel

**Unkel** estas urbo en Germanio, situante kaj Rejno kaj apartenas al Rejnlando-Palatinato. Kun 5021 loĝantoj (decembro 2018) ĝi estas la kvara plej granda urbo de ĉi tiu federacia lando, de kiu ĝi estis inter 1947 kaj 1950 la ĉefurbo.

Unkeler_Rheinpromenade.jpg
Rhein_in_Unkel_1.jpg
Unkeler_Gefängnisturm.jpg
Christinenstift_Unkel.jpg
Sankt_Pantaleon_Unkel.jpg
Stefan-Andres-Realschule_Unkel.jpg
Unkel-Heister.jpg
Unkel 036.jpg

Kategorio:Distrikto Neuwied
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato