Moralia

eta|264x264ra| La Moralia - eldono (1531) en la latina
**Moralia** (latine: **Moralia**, signifanta etiko; Malnovgreke: **Ἠθικά**) estas kolekto de 78 artikoloj kaj paroladoj skribitaj fare de la 1-a-jarcenta greka verkisto Plutarĥo. La eseoj disponigas sciojn pri romia kaj greka vivmanieroj, sed foje estas ankaŭ sentempaj diagnozoj en sia propra rajto. Multaj generacioj de eŭropanoj legis aŭ imitis ilin, inkluzive de Michel de Montagne kaj la humanistoj de la Renesanco kaj la filozofoj de la Klerismo.

## Enhavo de la eseoj 
Sub la nomo "Moralia" estis kolektitaj ĉiuj konservitaj verkoj de Plutarĥo, krom la biografioj. Plutarĥo skribis siajn eseojn "Moralia" antaŭ dediĉi sin al verkado de la biografioj (" Personaj Vivoj "), kiujn li skribis dum la lastaj du jardekoj de sia vivo.

La dosiero "Moralia" inkluzivas diskutojn pri la religio de Romo, la eseon "Pri la Bonŝanco aŭ Virto de Aleksandro la Granda" - grava apendico al lia eseo pri la vivo de la komandanto, eseon pri la kultado de Izisa kaj Oziriso - kritika fonto de informoj pri egipta religio, kaj eseon pri "La Malico de Herodoto", en kiu Plutarĥo kritikas la antikvan historiiston Herodoto pro ia speco de antaŭjuĝo kaj misprezento. Plutarĥo atakas Herodoton kaj kaptas lin per diversaj eraroj, sed ankaŭ eblas, ke tio estas nur retorika ekzerco, en kiu Plutarĥo prenis la rolon de akuzisto, por vidi kion oni povas diri kontraŭ tia konata kaj amata verkisto.

Apud ĉi tiuj estas pli filozofiaj artikoloj: "Pri la malleviĝo de la orakoloj ", "Pri la prokrasto de la dia venĝo" kaj "Pri la trankvilo", kaj pli malpezaj artikoloj, kiel "Odiseo kaj Grilos" - humura dialogo inter Odiseo de Homero kaj unu el la sorĉitaj porkoj de Circo.

En la eseo "Pri la Paco de la Menso", Plutarĥo argumentas ke racia uzo de logiko devus esti trejnita por regi la neracian parton de la menso; Ke homo povas atingi pacon, se li harmonie adaptiĝas al ĉio, kio okazas al li kaj ke nur se li turnas siajn pensojn al la bonaj aferoj en sia vivo, li akiros feliĉon. Laŭ li, ĵaluzo kondukas homon al mizero, kaj la deziro malhelpas lin ĝoji pri la bonaĵoj, kiujn li jam havas. Tiel la homo devas kongrui siajn dezirojn al siaj kapabloj. Plutarĥo emfazas, ke memori la bonajn aferojn en la vivo kaj liberigi la malbonajn aferojn kontribuas al trankvilo.

Estas aliaj eseoj: pri Sokrato kaj la liberigo de Tebo, pri la heroeco de virinoj, pri la inteligenteco de bestoj ("pri la saĝo de bestoj"), "pri manĝado de viando", iom pri novplatona filozofio kaj la historio de astronomio.

### Sparto 
Ĉar la popolo de Sparto ne skribis sian historion antaŭ la helenisma periodo, kaj ĉar ilia nura konservita literaturo estas eltiraĵoj el poemoj de la 7-a jarcento a.K., la kvin biografioj de spartanaj personecoj, kaj la eseoj "Diraĵoj de spartanoj" kaj "Diraĵoj de spartaj virinoj", kies originojn jam poste malaperis, konsistigantaj unu el la plej riĉaj fontoj por historiistoj de Lakonio. Tamen, tiuj eseoj estas polemikaj, ĉar Plutarĥo vivis centojn da jaroj post la sama Sparto pri kiu li skribis (mil jaroj apartigante inter lia vivtempo kaj la plej fruaj okazaĵoj), kaj kvankam li vizitis Sparton mem, multaj el la kutimoj kiujn li raportas jam delonge estis forlasitaj. La neevitebla konkludo estas ke li neniam vidis per siaj propraj okuloj tion, kion li priskribis. Liaj fontoj en tiuj eseoj ankaŭ povas esti problemaj, ĉar li estis influita per historioj skribitaj post la malleviĝo de Sparto, en kiuj la nostalgio por pli feliĉa, reala aŭ imagita pasinteco estas evidenta. La admiro kiun historiistoj kiel Plutarĥo (kaj ksenophono) sentis al la socio de Sparto, igis ilin troigi ĝian unuforman naturon, ĉar ili malpliigis la deviojn de la idealoj de egaleco kaj malklarigis tendencojn de historia ŝanĝo. Kaj do, la egaleco kaj superhoma imuneco al doloro, kiuj konkeris la popularan imagon, estas verŝajne mitoj kaj Plutarĥo estas ilia ĉefa arkitekto. Malgraŭ tiuj difektoj, Plutarĥo estas ekstreme grava kiel unu el la nuraj antikvaj fontoj pri vivo en Sparto.

### Pseudo-plutarĥo 
Pluraj eldonoj de la Moralia inkludas plurajn verkojn nun konatajn kiel Pseŭdoepigrafio : "Rakontoj de greka kaj romia paralelo", "pri la sorto", "pri la vivoj de dekopo da parolantoj" (Biografioj de la atikaj parolantoj, surbaze de Kaikilio), "pri la opinioj de filozofoj" kaj en "pri la muziko". Nur unu "pseŭdo-plutarĥo" respondecas pri ĉiuj ĉi tiuj eseoj, sed ilia aŭtoro estas nekonata. Kvankam la pensoj kaj opinioj dokumentitaj en ili ne estas de Plutarĥo kaj originas en iomete pli posta periodo, ili ĉiuj estas klasikaj en origino kaj havas valoron por la historiisto.

## Listo de eseoj 
La eseoj en Moralia estas skribitaj en la greka, sed estas ofte referitaj sub siaj latinaj nomoj. Ekde la stefanos eldono de Henri Estienne la Juna de 1572, Moralia estis tradicie tenita en 14 libroj:

## Vidu Ankaŭ 
* Pri manĝado de viando

## Eksteraj ligiloj 
## Piednotoj 
Kategorio:Libroj aperintaj en la 1-a jarcento
Kategorio:Libroj aperintaj en la 2-a jarcento
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etiko