open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andreas Eschbach

**Andreas Eschbach** (Andreas Eŝbaĥ) (naskiĝis la  en Ulm) estas germana verkisto kaj sciencfikcisto.

Eŝbaĥ lernis en Stutgarto, studis aviadan kaj kosman teknikon, sed ne finis la studadon. Li laboris kiel programisto. Poste li iĝis sukcesa verkisto. Ekde 2003 li loĝas kun sia dua edzino, Mariana Eŝbaĥ, en Bretonio.

Aŭtoro de multaj sciencfikciaj romanoj.

Laŭreato de Kurdo Lassvic premio.

## Listo de verkoj 
### Romanoj 
* *Die Haarteppichknüpfer*. (1995)
* *Solarstation*. (1996)
* *Das Jesus Video*. (1998)
* *Kelwitts Stern*. (1999)
* *Quest*. (2001)
* *Eine Billion Dollar*. (2001)
* *Exponentialdrift*. (2003)
* *Der Letzte seiner Art*. (2003)
* *Der Nobelpreis*. (2005)
* *Ausgebrannt*. (2007)
* *Ein König für Deutschland*. (2009)
* *Herr aller Dinge*. (2011)
* *Todesengel*. (2013)
* *Der Jesus-Deal*. (2014)
* *Teufelsgold*. (2016)
* *NSA – Nationales Sicherheits-Amt* (2018)
* *Eines Menschen Flügel* (2020)
* *Freiheitsgeld* (2022)
* *Der schlauste Mann der Welt* (2023)
* *Die Abschaffung des Todes* (2024)

### Serioj 
* Multaj rakontoj por la serio Perry Rhodan
* Perfect Copy: Die zweite Schöpfung (2002)
* Die seltene Gabe (2004)
* Das Marsprojekt - kvin libroj inter 2005 kaj 2008
* "Out"-Trilogio (2010-2012)
* Aquamarin (2015-2019)
* Gliss. Tödliche Weite (2021)
* ZAP. Arena (2023)

### Filmoj kaj serioj 
* Das Jesus Video, filmo de 2002
* Eine Billion Dollar, serio kun unu sezono kaj 6 epizodoj, 2023

### Kolektoj de mallongaj rakontoj 
* Eine unberührte Welt (2008)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Rotacia pres-maŝino

[eta|300ra|Sescilindra rotacia pres-maŝino de Hoe el la [1860-aj jaroj. La presplatoj estas situantaj sur la granda cilindro en la mezo.]]

**Rotacia presmaŝino** estas presmaŝino en kiu la presotaj bildoj estas kurbigitaj ĉirkaŭ cilindro. La presado povas esti farata sur granda nombro de subtavoloj, kiaj sur papero, kartono, kaj plasto. Subtavoloj povas esti folioj nutritaj aŭ ruligitaj sur kontinua rulaĵo tra la presmaŝino por esti presitaj kaj poste modifitaj se necese (ekz. tranĉitaj, surpresitaj, farbitaj, reliefigitaj). Presmaŝinoj kiuj uzas kontinuajn rulaĵojn estas foje referencataj kiel "retaj presmaŝinoj".

Kategorio:Presarto
Lefortovo (BKL Moskvo)

**Lefortovo** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' sud-oriente de Moskvo. Ĝi estis malfermita la .

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* Informo pri la stacio en «Метрострой» ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)

Kategorio:Distrikto Lefortovo (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2020
Kategorio:2020 en Moskvo
Ifs

**Ifs** estas franca komunumo situanta en departemento Calvados en regiono Normandio. Ĝi havas areon de  kaj nombris  enloĝantojn en 2013. Kodo laŭ INSEE estas 14341 kaj poŝta kodo 14123. Ĝi estas membro de komunumaro de komunumoj "Communauté d'agglomération Caen la Mer".

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Najbaraj komunumoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados
* Caen la Mer

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de urbodomo de Ifs  ()
* Statistika resumo pri Ifs en retejo de Insee ()
* Interact'Ifs ()
* Busoj kaj tramoj *"Twisto"* ()

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Kategorio:Urboj de Francio
Nazi Solat

**Fatemeh Solat**, pli konata en la mondo de Esperanto kiel **Nazi Solat**, estas Irana Esperantistino, kultura aktivistino, polimera inĝenierino kaj tradukistino el/en Esperanto en/el Persa.

## Verkoj 
* Perslingva traduko de romano *Vualo de Silento* (originale franclingve verkita de *Djouhra Abouda*, titolita ''*, kaj esperantigita fare de *Henri Castiau*) 
* Esperantlingva traduko de novelo *Donaco el vojaĝo* (originale perslingve verkita de *Mahbube Mirqadiri*, titolita *Soqat* (Perse: )
* Esperantilingva traduko de elektitaj poemoj de Irana vaste konata poetino *Foruq Farroĥzad* (originale verkita Perslingve) 

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo de *Pola Retradio'' kun Nazi Solat 

## Referencoj
Éragny

**Éragny** (ankaŭ ofte nomata **Éragny-sur-Oise**) estas komunumo en Francio kaj situas en la departemento Val-d'Oise, en la regiono Francilio.

## Geografio 
Éragny etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Val-d'Oise, en la nordokcidenta parto de Francilio.

## Partneraj urboj 
* .
* .
* .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cergy-Pontoise
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Éragny - Neuville (stacidomo)
* Neuville-Université (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Sándor Lovassy

**Sándor Lovassy** [ŝAndor lovaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovassy Sándor** estis hungara ornitologo, profesoro, instruisto.
eta|Sándor Lovassy staranta ĝuste meze
Sándor Lovassy http://tudosnaptar.kfki.hu/l/o/lovassy/lovassypant.html naskiĝis la  en Abony. Li mortis la  en Keszthely.

## Biografio 
Sándor Lovassy frekventis gimnaziojn en Baja kaj Székesfehérvár, poste li plulernis en Debrecen. Li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1878, li doktoriĝis en 1884. Post siaj studoj li instruis en provinco. En 1885 en la tutlanda ekspozicio li prezentis 650 ovojn, tial li ricevis oran medalon. Ekde 1889 li instruis en akademio de Keszthely, kie li estis direktoro inter 1916 kaj 1921, poste li pensiuliĝis. En 1897 li studvojaĝis al Germanio. En 1900 lia kolektaĵo ricevis bronzan medalon en Parizo. kiu naskis filon. Li strebis multe pri Balatono kaj Hévíz (lago). Li estis la unua, kiu plantis nimfeojn en lagon Héviz, poste ili disvastiĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Adatok Gömörmegye madárfaunájához* (1883)
* *A Balaton madárvilágának rendes jelenségei* (1897, ankaŭ germane)
* *A keszthelyi Hévíz tündérrózsái* (1908)
* *Magyarország gerinces állatai és gazdasági vonatkozásaik* (1927)
* *Az Ecsedi-láp és madárvilága fennállása utolsó évtizedében* (1931)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj ornitologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Béla Lőcsei

**Béla Lőcsei** [lOĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőcsei Béla** estis hungara kemiisto, profesoro.

Béla Lőcsei http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09623.htm naskiĝis la  en Miskolc. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Lőcsei akiris kemian diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1943. Post siaj studoj li laboris en diversaj uzinoj, fabrikoj. En 1949 li akiris postenon en kemia esplora instituto, en 1953 li ekhavis pli altan postenon en simila instituto. Ekde 1956 instruis en Kemia Universitato de Veszprém, kie en 1966 li estis nomumita titulara profesoro. En 1958 li kandidatiĝis. Inter 1975 kaj 1981 li estis institutestro. Li okupiĝis pri vitroj. Li ricevis medalon en 1970.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A kristályos műkő előállításának szilikátkémiai alapjai* (1958)
* *Üveggyártás* (Produktado de vitroj), (1964) - faklerneja lernolibro
* *Olvasztott szilikátok és tulajdonságaik* (1967)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Grzegorz Furgo

**Grzegorz Furgo** (naskiĝis la  en Gdansko) estas pola politikisto, parlamentano de la Pola Sejmo en la 8-a oficperiodo (2015 -), membro de partio **Nowoczesna** (*Moderna*), en aprilo 2017 li estis suspendita kiel ano de partio *Moderna*, poste li ŝanĝis parlamentan klubon de *Moderna* al Civitana Platformo, manaĝero en la kultur-branĉo. Li baldaŭ renkontiĝis kun Robert Biedroń kaj li informis la Estraron de EDE-Pollando ke li aliĝos al la pola Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) - konvinkis lin esperantisto Robert Biedroń, Urbestro de Slupsko kaj membro de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando).

La 13an de septembro 2016 li kunfondis la Parlamentan Grupon de la Lingvo Esperanto (PGLE) kiun gvidas parlamentanino de Pola Sejmo Anna Wasilewska (, ).

## Biografio 
## Esperanto 
border|maldekstra|40px
La 13an de septembro 2016 li kunfondis la Parlamentan Grupon de la Lingvo Esperanto (PGLE) kiun gvidas parlamentanino el Olŝtino Anna Wasilewska. La saman tagon krom li kaj Anna Wasilewska aliĝis al la PGAE ankaŭ: Anna Białkowska, Piotr Cieśliński, Tomasz Cimoszewicz, Tomasz Kucharski, Andrzej Maciejewski, Katarzyna Osos, Michał Stasiński, Elżbieta Stępień kaj Krzysztof Truskolaski, kaj poste ankaŭ aliĝis Paweł Bejda, Leszek Czarnobaj kaj Kazimierz Kleina(, ).

La 13an de decembro 2016 okazis la unua kunsido de Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) en kiu partoprenis Anna Wasilewska kaj kvin aliaj parlamentanoj el la 13 aliĝinta al la Grupo. Jen unu el la decidoj de la kunsido: **La Zamenhofa Tago en Pola Parlamento** - venontjare la 15an de decembro 2017, do en la jaro en kiu UNESKO honorigas Ludovikon Zamenhof pro la 100-jara datreveno de la morto de nia Majstro. Tian proponon al Pola Parlamento faris la novkreita Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) dum sia unua kunsido, fakte proponis ĝin Andrzej Maciejewski - parlamentano de klubo de Paweł Kukiz. Prezidantino de la Grupo estis elektita Anna Wasilewska el partio Civitana Platformo kaj Vic-Prezidanto estis elektita Krzysztof Truskolaski kaj 3 aliaj vic-prezidantoj, do po unu el ĉiuj aliaj partioj. Aktuale estas en la Grupo 13 parlamentanoj (sejmanoj kaj senatanoj) kaj la kunsidon partoprenis du esperantistoj kiuj konvinkis la parlamentanojn por krei la Grupon t.e. Eduardo Kozyra el Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto kaj Mariano Zdankowski el Varmia-Mazuria Esperanto-Societo(, , ).

Anna Wasilewska - Prezidantino de Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) estas la aŭtorino de la projekto de la rezolucio de Pola Parlamento (Sejmo) - kaj danke al ŝi la 7an de aprilo 2017 Pola Parlamento unuanime per aklamo akceptis la rezolucion pri la memorigo de la 100a datreveno de la morto de Ludoviko Zamenhof
(,
).

## Vidu 
la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE)

## Referencoj 
## Kategorio 
Kategorio:Polaj politikistoj
(19973) 1988 RZ10

**(19973) 1988 RZ10** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Ruffey-lès-Echirey

**Ruffey-lès-Echirey** estas komunumo en Francio kaj situas en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Ruffey-lès-Echirey etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Côte-d'Or, en la centra parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj najbaraj komunumoj estas .

### Ekonomio 
Oni kultivas asparagojn.

### vidindaĵoj 
eta|maldekstra|La kirko

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Ruffey (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Paĝaro écho des communes 


Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Hylváty

**Hylváty** (pli frue ankaŭ nomata '** (Mallonga Třebová)) estas parto de la urbo Ústí nad Orlicí en Ĉeĥio.

## Vilaĝo 
Vilaĝo inter urboj Česká Třebová kaj Ústí nad Orlicí nomata ankaŭ **' estas unue menciata en la jaro 1304, el la jaro 1358 devenas dokumento pri la nomo ''*, kiu estas derivita el la germana vorto „*Hülwe*“ (en la mezepoka germana "flako", "kotakvo"). Pli poste la nomo transformiĝis en formon *''. La ĉeĥa nomo  estas unue dokumentita en la jaro 1544.
En la jaro 2015 ĉi tie estis tenata en registro 528 domoj. Vivis ĉi tie  ().  estas ankaŭ nomo de katastra distrikto kun areo .

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo al Sankta Anna - tiu ĉi baroka kapelo el la jaro 1755 konstruita pro iniciativo de dekano el  Jan Leopold Mosbender anstataŭ konsumiĝanta kapelo rememorata ĉirkaŭ la jaro 1600 . En fronto de la kapelo estas ŝtona statuo de Sankta Anna, kiu estas verko de Aleksio Cyriak. Antaŭ la preĝejo situas kruco el la jaro 1819 kun reliefo de Dolorplena Virgulino Maria.
* ĉarpentitaj domoj
* Parko al Svatopluk Čech

## Turismaj memorindaĵoj en ĉirkaŭaĵo 
* Ústí nad Orlicí - muzeo
* Andrlův chlum - belvidejo
* Letohrad - baroka Letohrad - kastelo, muzeo
* Kozlovský kopec "(Kozlovský monteto)"- belvidejo, montara pensiono al Max Švabinský
* Litomyšl - renesanca kastelo (UNESCO), urba historia monumentrezervejo, naskiĝdomo de Bedřich Smetana

Kategorio:Ústí nad Orlicí
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Juna Pollando

[eta|[Stanisław Wyspiański, unu el la plej elstaraj reprezentantoj de Juna Pollando]]
[eta|*Portreto de [Władysław Reymont*, Jacek Malczewski, 1905]]
[eta|*Morto*, [Jacek Malczewski, 1912]]
[eta|[Karol Szymanowski, junpollanda komponisto]]
**Juna Pollando** () estis pola varianto de modernismo en literaturo, muziko kaj arto el la jaroj 1890-1918. La nomo de ĉi tiu movado estas analoga al ekz. Juna Germanujo. Juna Pollando estis rezulto de forta estetika kontraŭo al pli fruaj ideoj de pozitivismo, kiun sekvis sufoko de la Januara Ribelo. La movado antaŭenigis dekadencon, novromantikismon, simbolismon, impresionismon kaj secesion.

## Reprezentantoj 
### Verkistoj 
* Bogusław Adamowicz,
* Tadeusz Boy-Żeleński,
* Mateusz Sabat,
* Wacław Berent,
* Stanisław Brzozowski,
* Stanisław Korab-Brzozowski,
* Wincenty Korab-Brzozowski,
* Zdzisław Dębicki,
* Jan Kasprowicz
* Zygmunt Kawecki,
* Jan August Kisielewski,
* Antoni Lange,
* Jan Lemański,
* Bolesław Leśmian,
* Ignacy Maciejowski,
* Józef Mączka,
* Zofia Trzeszczkowska,
* Tadeusz Miciński,
* Stanisław Antoni Mueller,
* Andrzej Niemojewski,
* Franciszek Henryk Nowicki,
* Władysław Orkan,
* Artur Oppman,
* Bronisława Ostrowska,
* Włodzimierz Perzyński,
* Franciszek Mirandola,
* Kazimierz Przerwa-Tetmajer,
* Zenon Przesmycki,
* Stanisław Przybyszewski,
* Władysław Reymont,
* Wacław Rolicz-Lieder,
* Tadeusz Rittner,
* Lucjan Rydel,
* Wacław Sieroszewski,
* Edward Słoński,
* Leopold Staff,
* Ludwik Maria Staff,
* Ludwik Szczepański,
* Maryla Wolska,
* Stanisław Wyrzykowski,
* Stanisław Wyspiański,
* Gabriela Zapolska,
* Stefan Żeromski,
* Jerzy Żuławski.

### Pentristoj kaj grafikistoj 
* Jacek Malczewski,
* Józef Mehoffer,
* Józef Pankiewicz,
* Władysław Ślewiński,
* Leon Wyczółkowski,
* Stanisław Wyspiański,
* Olga Boznańska,
* Jan Bukowski,
* Wojciech Kossak,
* Jan Talaga,
* Maurycy Lilien,
* Teofil Terlecki,
* Karol Frycz,
* Julian Fałat,
* Jan Stanisławski,
* Teodor Axentowicz,
* Włodzimierz Przerwa-Tetmajer,
* Witold Wojtkiewicz,
* Wojciech Weiss,
* Wojciech Gerson.

### Komponistoj 
* Ludomir Różycki,
* Apolinary Szeluto,
* Karol Szymanowski,
* Grzegorz Fitelberg,
* Mieczysław Karłowicz.

## Bibliografio 
* Tadeusz Dobrowolski, *Sztuka Młodej Polski*, Varsovio 1963.

Kategorio:Pola arto
Kategorio:Kulturo de Pollando
Dezső Prónay

**Barono Dezső Prónay** [deĵO prOnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prónay Dezső** estis hungara juristo, politikisto, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *tótprónai* kaj *blatnicai*. Lia patro estis Gábor Prónay.
eta|Dezső Prónay
Dezső Prónay http://www.kieselbach.hu/gyujtoknek/mugyujtes/1580-pronay-dezso-baro naskiĝis la  en Pest (urbo). Li mortis la  en Acsa.

## Biografio 
Dezső Prónay akiris lernis juron en akademio en Pozsony, poste en Berlino kaj Lejpcigo, fine en Universitato de Pest li akiris juran diplomon en 1871. Post siaj studoj li ricevis postenon en la luterana eklezio. En 1874 li estis elektita parlamenta deputito, en la sama jaro li ricevis altan eklezian postenon. Inter 1882 kaj 1888 li denove estis parlamentano, sed jam opoziciulo. En la sekvaj periodoj li denove politikis en la parlamento, sed ankaŭ interrompoj okazis. Li estis membro ankaŭ en la supera ĉambro.

## Elektitaj libroj 
* *Báró Prónay Dezső emlékeiből és válogatott beszédei* (1923, 2 eldonoj)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Petrovskij park (BKL Moskvo)

**Petrovskij park** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' norde de Moskvo. Ĝi estis malfermita la .

centra|350px|eta|Mapo de Metrostacioj *Dinamo* kaj *Petrovskij park*

## Interkonektoj 
De tie ekzistas transirejo al:
* → Zamoskvoreckaja linio (stacio '''')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Aeroport (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2018
Kategorio:2018 en Moskvo
Episkopa kastelo de Szany

La **Episkopa Kastelo** estas klasikisma historia monumento en Hungario, en Szany.
eta|maldekstre|Kastelo de Szany laŭ la korto

## Historio 
Ferenc Zichy (episkopo) konstruis en Szany barokan episkopan kastelon por somera ripozdomo de diocezo de Győr en 1783. La konstruaĵo estis kelkfoje trakonstruita, eĉ ĝi klasikismiĝis. Post la 2-a mondmilito la nova posedanto estis la ŝtato, kiu profitis ĝin lernejo kaj biblioteko. En 1991 oni establis lokan muzeon kaj la biblioteko translokiĝis, la sola uzanto estas la muzeo. En la flankaj konstruaĵoj hejmo por maljunuloj funkcias.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa brikoforma kastelo situas sola en korto. Estas ankaŭ 2 flankaj teretaĝaj konstruaĵoj (restis barokaj). Ili triope formas U-majusklon. Laŭ la trotuaro estas nur fenestroj kaj timpano. Laŭ la korto situas la enirejo malantaŭ teraso, kiun 4 kolonoj tenas. Plej supre ankaŭ tie (ĉe la tegmento timpano estas videbla. Interne origine estis sur la etaĝo la ĉefĉambro kaj 6 ĉambroj, sur la teretaĝo 5 ĉambroj kaj servaj ĉambroj. Restis stukoj en la ĉambroj.
eta|Aerfoto pri la kastelo

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.utazzitthon.hu/volt-puspoki-kastely-szany.html  
* hungare kun foto
* Püspöki-kastély hungare kun foto 

Szany
Listo de brazilaj subŝtatoj laŭ loĝantaro

Jen listo de la brazilaj subŝtatoj laŭ loĝantaro. La nombroj reflektas la staton de julio 2015. Ilin provizis la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko (portugale *Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística*, IBGE).

300px|eta|Mapo de Brazilo laŭ loĝantaro
300px|eta|grafika prezento de la loĝantaro de Brazilo laŭ subŝtatoj

## Laŭ regionoj 
eta|166px|la kvin brazilaj regionoj

*
Princepiskoplando Osnabrück

La **Princepiskoplando Osnabrück** inter la jaroj 1225 kaj 1802 estis episkope regata aŭtonoma teritorio ene de la Sankta Romia Imperio. Ĝi apartenis al la Malsuprarejna-Vestfalia cirklo. Rezidejoj unuavice estis la kasteloj de Osnabrück, de Bad Iburg kaj de Fürstenau.

Ekde la Vestfalia Paco en 1648, ĝi estis alterne regata de luterana kaj katolika princepiskopo - jen unika situacio en la tuta imperio.

Kadre de la napoleonaj militoj en junio 1802 decidiĝis doni la teritorion al la lando Hanovro, regata de Georgo la 3-a de Britio. La lasta princepiskopo de Osnabrück, filo de Georgo la 3-a, en oktobro 1802 demisiis, kaj ses tagojn poste Georgo la 3-a oficiale transprenis la regadon. Komisiono de la Sankta Romia Imperio en septembro 1803 konfirmis la transdonon.

eta|maldekstra|300ra|kastelo Osnabrück
eta|maldekstra|300ra|kastelo Fürstenau

Kategorio:Osnabrück
Kategorio:Historio de Malsupra Saksio
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Princepiskoplandoj
Kategorio:Malsuprarejna-Vestfalia imperia cirklo
Liliputo (fromaĝo)

**Liliputo** (, originale '''' - grandpollanda liliputo) estas fromaĝo produktata ĉefe en Grandpollando el bovina lakto. La  liliputo ektroviĝis en la listo de tradiciaj produktoj de Pollando.

Liliputo havas unuecan strukturon kun eblaj nemultaj truoj. Ĝi havas koloron de helflava ĝis flava, unueca. La fromaĝo estas cilindra kun ofte ovala profilo. Liliputo havas delikatan, mildan, aromplenan odoron kun delikata kromgusto de pasteŭrizo.

## Referencoj 
Kategorio:Fromaĝoj
Kategorio:Pola kuirarto
Benno Klehr

**Benno KLEHR** (naskiĝis la  en Geseke ĉe Paderborn — mortis la  en Hamburgo) estis germana esperantisto kaj profesia kuiristo, prezidanto de Hamburga Esperanto-Societo (nova nomo ekde 2013 *Esperanto Hamburg*) de 1985 ĝis 1998, kaj estrarano de la asocio de 1982 ĝis 1985 kaj de 2004 ĝis 2015.

Li estis la redaktoro de la informilo Esperanto Hamburg  de 1984 ĝis 2015, kaj redaktis ankaŭ broŝurojn, flugfoliojn, informfoliojn pri Esperanto kaj pri la Hamburga asocio.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Hamburganoj
Panersuĉilo

eta|Panersuĉilo
**Panersuĉilo** estas eta manportebla ŝargebla polvosuĉilo, per kio oni facile povas forigi panerojn kaj aliajn etajn objektojn kiel polveroj. Ĝi funkcias per reŝargebla akumulatoro. Se oni remetas ĝin post uzado sur la ŝargilo ĝi ĉiam estas uzopreta.

La suĉilo havas rezervujon por polvo kaj paneroj, kiu estas regule malplenigenda en la rubujo. Ĉar la aparato ne havas ŝnurkonduktilon ĝi uzeblas ĉie en la domo aŭ aŭtomobilo.

Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Iloj
20002 Tillysmith

'*20002 *Tillysmith'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la brita studentino Tilly Smith, kiu, rekoninte la signojn de cunamo, avertis la marbanantojn kaj savis multenombrajn vivojn en la insulo Phuket dum la tertremo en Hinda Oceano en 2004.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  20002 Tillysmith (1991 EM) ; el *Space Rference''

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
20004 Audrey-Lucienne

'*20004 *Audrey-Lucienne'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Audrey Lucienne Van Landeghem'' (naskiĝinta en 1984), lasta vizitantino dum la
evento "Kosmo por vi" la 10-an kaj  ĉe la Reĝa Observatorio de Uccle (Belgio). Ŝi planas studi pri astrofiziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
20007 Marybrown

'*20007 *Marybrown'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Mary J. Brown'', kiu helpis organizi la arkivon da fotaj platoj de la Schmidt-teleskopo Samuel-Oschin ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio. Tiu projekto de ok monatoj estis plenumita en 2002 far de sindonema grupo da volontuloj, kies Mary estis valora ano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
20006 Albertus Magnus

'*20006 *Albertus Magnus'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana teologo, filozofo kaj natursciencisto Alberto la Granda (latine : *Albertus Magnus'', 1200 ? – 1280), erudiciulo de la 13-a jarcento kun universala kono. Li larĝe kontribuis al la plantoscienco kaj bestoscienco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Magda Trott

**Magda TROTT** (naskiĝis la  en Freystadt in Schlesien (ekde 1945 renomita *Kożuchów*), mortis la  en Misdroy (ekde 1945 renomita *Międzyzdroje*) estis germana verkistino. La feminisma aktivistino kaj multflanka verkistino nuntempe nur konatas per ŝiaj porinfanaj literaturaĵoj.

## Vivo 
La patrino de Trott, kiu estis opera kantistino, post la naskiĝo de la infanoj ne plu aktivis. En la jaro 1903 la familio transloĝiĝis al Berlino. Trott frekventis tie seminarion por infanĝardenistinoj en la domo Lettehaus kaj trapasis la ŝtatan ekzamenon infanvartistinan. Fakte ŝi ankaŭ laboras en municipa infanĝardeno, tre ŝatate fare de la infanoj.

En 1907 Trott fondis, kune kun aliaj riĉaj virinoj, la institucion de "Porvirina banko / Frauenbank"; ĝis la malfruaj 1920-aj jaroj Trott estis unu el la plej radikaj feministoj tiutempe. Ŝia kunbatalantino estis i.a. Thea von Harbou. Ŝia plej granda revo estis - kion ŝi priskribis ankaŭ en 1914 en la novelo *Von der Gründung des Frauenstaates* - fondi amazonan ŝtaton en la Luneburga Erikejo kun la ĉefurbo Lüneburg. La luneburganoj koleriĝante atakadis ŝin en la loka gazetaro.

En 1915 Trott transloĝiĝis sur la insulon Wolin, en la urbon Misdroy (hodiaŭ pole: Międzyzdroje), kie ŝin ade vizitis dumsomere etaj kaj maletaj legantinoj, ofte eĉ grandaj grupoj el infanaj hejmoj. Tie komenciĝis ŝia intensega laboro. Ŝi verkis ankaŭ sub diversaj pseŭdonimoj kiel: G. Claudius, Lena Torahn, Lena Mageda, J. Marein, Rud Mavege.

Laŭ informoj el tekstoj sur kelkaj originaj Pucki-volumoj de la malfruaj 1930-aj jaroj Trott estis ankaŭ mem patrino; tamen, de ŝiaj eblaj infanoj ne estas je dispono informoj. Kelkajn tagojn post la fino de la Dua mondmilito ŝi mortis. Kiamaniere estas ĝis nun nekonate.

## Graveco 
Hodiaŭ konatas Trott nur pro porinfanaĵoj. Sed tiaĵoj estis nur parto de la verkaro kompleta. Ŝi verkis distrigajn romanojn, porvirinajn konsililojn, teatraĵojn, rakontojn kaj etajn novelojn. Tamen ekde la komenco ŝi ankaŭ flegis la ĝenron de adolekstantinaĵoj. Je la fino de la 1920-aj jaroj ekis la verkado de porknabinaj serioj diversaj (Pommerle, Goldköpfchen, Pucki) kaj famigis ŝin en tiu ĉi direkto. La samtempuloj taksis ŝiajn verkojn trivialaj. En 1933 la nazioj metis kelkajn malnovajn romanojn de ŝi sur la listo de nepermesitaj libroj. Ŝia produktiveco estas imponega. Ĉar la multo de ŝiaj verkoj aperis nur post 1919, kiam ŝi estis jam 39-jara, kaj ĝis 1942, do ene de nur 23 jaroj.

## Verkoj (elekto) 
* 1911 Stilles Heldentum
* 1913 Eine seltsame Episode von der Westfront
* 1916 Treu der Scholle
* 1920 Schmerzender Lorbeer
* 1921 Am Glück vorbei
* 1922 Der Filou. Eine Gaunergeschichte aus dem besetzten Rheinland
* 1928 Das Eulenhaus
* 1932 Die Zwillingsschwester
* 1937 Einer von ihnen hat gemordet
* 1938 Maria hilft!
* 1941 Camillas Versuchung

### Porinfanaj literaturserioj 
* 1928 – 1939 Pommerle
* 1928 – 1939 Goldköpfchen
* 1935 – 1941 Pucki

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj surrete
* Biografiaj informoj
* 
* Pri la ideo de porvirinaj bankoj (Frauenbank) hodiaŭ en Germanlando 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj feministoj
Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj
Centuriaj komicioj

La **centuriaj komicoj** () estis la ĉefa popola asembleo de la Roma respubliko. La civitanoj voĉdonis publike, kaj aparte laŭ riĉeca klaso (kontraŭe de la tribaj komicoj kie oni voĉdonis laŭ "triboj" listigitaj fare de la censoroj). Tiu asembleo elektis la plej gravajn popolajn magistratojn (la pretorojn, la konsulojn kaj la censorojn); pribalotis la leĝojn proponitajn al ĝi; prijuĝis kelkajn aferojn; kaj povis decidi militon.

Tamen nur supra magistrato rajtis kunvoki tiun asembleon konsultinte la signojn; kaj la sama magistrato povis malkunvoki asertante ke la signoj malfavoris (kaj laŭkrede nur li povis interpreti la signojn). Tio do tre malpliigis la komicajn povojn.

## Voĉdona sistemo 
La civitanoj estis apartigitaj je kvin klasoj (*classes*) laŭ riĉeco. Ĉiu klaso estis apartigita (laŭ triboj) po je certa nombro de centurioj (*centuriae*) kapablaj teorie liveri cent virojn al la soldataro. Krome ekzistis centurioj eksterklasaj (enhavantaj la riĉegulojn kaj la malriĉegulojn). Jen listo de la klasoj kaj centurioj laŭ balota vico:

Oni voĉdonis laŭvice. Ĉiu centurio estis entenata po en aparta barita ejo (*saeptum*); unu post unu la homoj eliris tiun ejon kaj diris sian decidon sur levita pasejo, la "voĉdona ponto" (*pons suffragii*), al la demandisto (*rogator*); la demandisto skribis tiun voĉdonon kaj la balotinto iris en la ŝafejon (*ovile*) por atendi la rezult-anoncon. La poa plimulta decido de ĉiu centurio estis kalkulita ĝis la plejmulto da centurioj, kaj tiu momento estis la fino de la voĉdonado. Do la riĉuloj havis plian povon ol la malriĉuloj: la riĉuloj voĉdonis komence kaj la plej malriĉaj do preskaŭ neniam povis baloti.

## Vidu ankaŭ 
* Komicoj

## Literaturo 
* Rougé, Jean: *Les institutions romaines. De la Rome royale à la Rome chrétienne*, Armand Colin, 1969 (1991), ISBN 2-200-32201-1, p. 22 - 24

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Balotsistemoj
Blaine (Vaŝingtonio)

[maldekstra|eta|La [Internacia Pacarko, kies suda (usona) duono estas en Blaine]]

**Blaine** (prononco: blejn) estas malgranda urbo en Kantono Whatcom, Vaŝingtonio, Usono. Ĝia norda limo estas la landlimo inter Usono kaj Kanado. En Blaine staras la suda duono de la Internacia Pacarko, kies norda duono estas en Surrey, Brita Kolumbio, Kanado.

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
József Lőrincz (arkitekto)

**József Lőrincz** [jOĵef lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincz József** estis hungara arkitekto, profesoro.

József Lőrincz http://www.cellbibl.hu/index.php/ujdonsagok/10-lexikon/76-lorincz-jozsef naskiĝis la  en Csönge. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Lőrincz frekventis gimnaziojn en Szombathely kaj Celldömölk, poste li akiris diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1955. Lia unua laborejo estis ŝtata arkitekta firmao. Inter 1960 kaj 1962 li plulernis, kie li atingis la majstran titolon, poste li laboris en firmao en Győr. En 1980 li revenis al Budapeŝto, kie li okupiĝis du jarojn pri historiaj monumentoj, poste denove pri novaj konstruaĵoj. En 1989 li estis nomumita titulara docento en la jam menciita universitato. En 1967 kaj 1974 li ricevis premiojn.

## Elektitaj projektoj 
* blazono de Celldömölk
* gastejo en Győr -ĉefverko
* hotelo en Budapeŝto
* diversaj uzinoj, fabrikoj, restoracioj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Endre Lőrinczy

**Endre Lőrinczy** [lOrinci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrinczy Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Endre Lőrinczy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09642.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Endre Lőrinczy akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1918. Post siaj studoj li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, kie li atingis la rangojn ĉefinĝeniero en 1935, teknika konsilisto en 1939. Post 3 jaroj li havis postenon en ministerio pri komerco en rango teknika ĉefkonsilisto. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruoj de detruaj fervojoj kaj pontoj. Ekde 1951 li instruis en la jam menciita universitato. Post 2 jaroj li partoprenis en establo de firmao pri planado de fervojoj, poste li tie laboris. Li ricevis premion Kossuth en 1953. Li pensiuliĝis en 1957. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vágánykapcsolások* (1951) - studenta lernolibro
* *Állomások tervezésének műszaki feltételei* (1953)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zjuzino (BKL Moskvo)

**Zjuzino** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' sud-okcidente de Moskvo. Ĝi estis malfermita la .

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* Informo pri la stacio en «Метрострой» ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Ĉerjomuŝki (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Zjuzino (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2021
Kategorio:2021 en Moskvo
Gyula Ludvigh

**Gyula Ludvigh** [djula ludvig], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ludvigh Gyula** estis hungara inĝeniero. Lia familia nomo foje aperis en formo *Ludwig*. Lia patro estis János Ludvigh.

Gyula Ludvigh http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09667.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szepesbéla (nuntempa Spišská Belá en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Ludvigh akiris diplomon en Bruselo, Komence li laboris en Belgio, ekde 1863 li partoprenis en fervoja projekto en Hispanio. Depost la Aŭstra-hungara interkonsento li hejmenvenis kaj li havis postenon en Hungaraj Ŝtatfervojoj, kie li okupiĝis pri projektoj de fervojoj ĉefe en Balkano. En 1881 li ricevis postenon en ministerio pri laboro kaj trafiko. Inter 1887 kaj 1909 li gvidis la Hungarajn Ŝtatfervojojn en rango ministeria konsilisto. En 1893 li estis membro de la supera ĉambro. Li ricevis premion en 1885, post 4 jaroj Honoran legion, fine turkan, rumanan, rusan, prusan kaj hungaran premiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Jelentés a bécsi világkiállításról a vasútépítészetet illetőleg* (1874)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri fervojoj‎
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ĉambra ciklameno

[eta|270ra|La sovaĝa formo de  *Cyclamen persicum* en la Ben-Ŝemen-arbaro en  [Israelo.]]
La  **ĉambra ciklameno ** (*Cyclamen persicum*), aŭ **persa ciklameno** estas  plantspecio de la  genro Ciklameno *(Cyclamen)* ene de la familio Primolacoj *(Primulaceae)*. Malgraŭ tio, kion sugestas ĝia nomo, tiu ĉi specio hejmas ne en Persujo sed en la orienta mediteranea regiono.
Malĝuste nomata **alpa violo**.

*Cyclamen persicum* estas tre ŝatata kaj ekonnomie grava ĉambra planto. Ekde  la bredado komenciĝis en okcidenta Eŭropo. Hodiaŭ  ekzistas multegaj kultivaroj en diversaj koloroj de blankam rozea ruĝa kaj purpura, diversaj florformoj kaj diversaj graandecoj. Ekzistas ankaŭ kultivaraj kun longaj flortigoj por rikolti la florojn. La kultivaroj nur baziĝas nur de diversaj sovaĝaj formoj. hIbridado kun aliaj Ciklamen-specioj ne okazis.

## Uzado 
### Historio 
La specio verŝajne atingis Parizon jam en  1620. Kun certeco ĝi estis kultivataj  de 1731 en francujo.

### Kultivado 
eta|270ra|*C. persicum* en ĝarden-centro.
Ciklamoj estas ofertataj hodiaŭ  preskaŭ dum la tuta jaro, la ĉefa sezono en meza Eŭropo estas inter septembro kaj marto.

Bone kultivata  la planto povas fariĝi  ĝis 30 jaroj.

#### Kultivaroj 
La grupoj de kultivaroj konsistas ofte el kultivaroj de diversaj koloroj, ekzemple ciklamen-ruĝa ĝis viola, rozea kaj blanka, ankaŭ dukoloraj tipoj oftas. Ekzistas pursemaj kultivaroj kaj F1-Hibridoj. Jen kelkaj ekzemploj:
*'Butterfly'
*'Halios'
*'Laser'
*'Latinia'
*normala ciklameno raso Beck
*'Sierra'
*'Zehlendorf'
*miniatur-ciklameno  „Schoneveld Super-Serie Compacta“
*miniatura raso Beck
kaj multaj aliaj.

Dosiero:CyclamenPersicum1.jpg
Dosiero:CyclamenPersicum2.jpg
Dosiero:CyclamenPersicum3.jpg
Dosiero:CyclamenPink.jpg
Dosiero:CyclamenPink2.jpg
Dosiero:ClaymenWhite.jpg
Dosiero:Cyclamen persicum Mill 08DEC06.jpg

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Persisches Alpenveilchen - eine Giftpflanze
**Cyclamen Society*  (engl.)

Kategorio:Primolacoj
Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Ĉambroplantoj
Kategorio:Hibridaj plantoj
Ĝenerala prokuroro de Rusio

dekstra|150ra|emblemo de la ĝenerala prokuroro de Rusio

La **ĝenerala prokuroro de Rusio** aŭ tutformale **ĝenerala prokuroro de la Rusia Federacio** (ruse Генеральный Прокурор Российской Федерации, latinliterigite *Generalnij Prokuror Rossijskoj Federacii*) estras la sistemon de oficiala akuzo en tribunaloj kaj estras la ĝeneralan prokurorejon de la Rusia Federacio (ruse Генеральная прокуратура Российской Федерации, latinliterigite *Generalnaja Prokurura Rossijskoj Federacii*). La ĝenerala prokuroro restas la plej potenca parto de la rusia juĝa sistemo. La posteno instaliĝis la 28-an de februaro 1991. Ekde junio 2006, la oficon plenumas *Jurij Jakovleviĉ Ĉajka* (ruse Юрий Яковлевич Чайка). La oficiala oficperiodo de la ĝenerala prokuroro estas kvin jaroj, sed eblas reelektiĝi.

Oficoj similaj al la nuntempa ĝenerala prokuroro de Rusio antaŭe ekzistis en Sovetunio kaj en la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko (RSFSR), kaj antaŭ la oktobra revolucio de 1917 ankaŭ en la Rusia Imperio ekde la 12-a de januaro 1722 (tiam la ofico titoliĝis "ĝenerala prokuroro de la Senato", ruse Генерал-Прокурор Сената).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo  ()

Kategorio:Registaro de Rusio
Kategorio:Puna juro
Marparko Granda Barilrifo

eta
La **Marparko Granda Barilrifo** kaj en angla **Great Barrier Reef Marine Park** estas marparko kiu protektas grandan parton de la Granda Barilrifo de Aŭstralio el eblaj damaĝaj aktivaĵoj. Ĝi estas ampleksa multuza marparko kiu utilas al ampleksa gamo de uzoj, kiaj la komerca mara turismo, fiŝkaptado, havenoj kaj ŝipnavigado, distro, scienca esplorado kaj indiĝena tradicia uzado. Fiŝkaptado kaj la forigo de artefaktoj aŭ naturo (fiŝoj, koralo, markonkoj, ktp.) estas strikte regulata, kaj komerca ŝiptrafiko devas limiĝi al kelkaj specifaj difinitaj ŝipvojoj kiuj evitas la plej sensivaj areoj de la parko. La Granda Barilrifo estas la plej granda kaj plej bone konata koralrifa ekosistemo en la mondo. Ties rifoj, preskaŭ 3000 totale, reprezentas ĉirkaŭ 10 % el la tutaj koralrifaj areoj en la mondo. Ĝi eltenas rimarkindan variecon de biodiverseco, havigante hejmon al centoj da koralaj specioj kaj de aliaj senvertebruloj, ostaj fiŝoj, ŝarkoj, rajoj, marmamuloj, martestudoj, marserpentoj, same kiel al algoj kaj al aliaj marplantoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Great Barrier Reef Marine Park Authority
* Community Underwater Photo Gallery of the GBR region
* Island Resort on the Great Barrier Reef

Kategorio:Granda Barilrifo
Kategorio:Kvinslando
Kategorio:Protektitaj areoj de Aŭstralio
Kategorio:Koraloj
Wojciech Gerson

**Wojciech GERSON** (nask. la , mortis la ) estis pola pentristo pejzaĝisto, reprezentanto de la realisma pentrarto, arto-historiisto kaj pedagogo.

Li lernis en la Varsovia Arta Altlernejo, edukiĝis en Peterburgo. Ekde 1856 li lernis ĉe Léon Cogniet en Parizo, en 1858 ekloĝis en Varsovio. Li estis membro-kunestablinto de la Societo de Belartoj Zachęta (1860) kaj profesoro en la varsovia Klaso de Desegnado (1872-1896). Tiutempe li verkis kritikistajn artikolojn por varsoviaj gazetoj, verkis biografion de pentristo Józef Simmler mortinta en 1868, eldonis lernolibron de anatomio por artistoj, tradukis al la pola *Traktaton pri pentrado* (1651) de Leonardo da Vinci. Ĉe li lernis multaj ontaj elstaraj pentristoj, interalie Alfred Kowalski, Aleksander Borawski, Eligiusz Niewiadomski, Józef Chełmoński, Józef Pankiewicz, Leon Wyczółkowski, Ludomir Benedyktowicz, Wacław Chodkowski kaj Władysław Podkowiński.

Gravaj verkoj de Gerson estas litografioj, ekz. *Vidoj de Varsovio*, *Vestoj de la pola popolo*. Li ilustris historiajn verkojn, ekz. la libron *Polaj hetmanoj*. La unuan grandegan  li prezentis en Parizo - temas pri *Markografo Gero kaj la slavoj*, kiu troviĝas nun en la Nacia Muzeo en Krakovo. Sekve li aŭtoris multajn pentraĵojn pri la historio de Pollando, ekz. *Koperniko en Romo preleganta pri sia sistemo* kaj *Murdo de Przemysł la 2-a*.

## Galerio 

Dosiero:Gerson Cemetery in the mountains.jpg|*Tombejo en la montaro* (1894)
Dosiero:Wojciech Gerson-Kazimierz Odnowiciel.jpg|*Kazimiro la Renoviganto revenanta al Pollando* (1887)
Dosiero:Wojciech Gerson, Przyjęcie Żydów.jpg|*Kazimiro la Granda kaj judoj* (1874)
Dosiero:Wojciech-Gerson-Kiejstut i Witold.jpg|*Kęstutis kaj Vytautas kiel malliberuloj de Jogaila* (1873)
Dosiero:Wojciech Gerson-Krolowa Ryksa.jpg|*Reĝino Richeza* (1891)
Dosiero:Wojciech Gerson-Lokietek pod Ojcowem.jpg|*Ladislao la Mallonga ĉe Ojców* (1890)
Dosiero:Wojciech Gerson-The shepherds concert.jpg|*Ripozo en tatra kabano* (1862)
Dosiero:Wojciech Gerson-Oplakane apostolstwo.jpg|*Priplorinda apostoleco* (1866)
Dosiero:Wojciech Gerson-Pozegnanie Jana III.jpg|*Adiaŭo al Johano la 3-a kaj la familio antaŭ la viena ekspedicio* (1882)
Dosiero:Wojciech Gerson-Przy studni.jpg|*Ĉe puto* (1870)
Dosiero:Wojciech Gerson, Śmierć Przemysława.jpg|*Murdo de Przemysł la 2-a en Rogoźno* (1881)
Dosiero:Wojciech Gerson - Zjawa Barbary Radziwiłłówny.jpg|*Fantomo de Barbara Radziwiłłówna* (1868)
Dosiero:Gerson Rock rubble.jpg|*Rokblokaro en Blankakva Valo en Tatroj* (1892)
Dosiero:Gerson-Zygmunt Stary i Stańczyk.jpg|*Sigismondo la 1-a kun Stańczyk en Vavelo* (1895)

## Eksteraj ligiloj 
*  Galerio de pentraĵoj de Wojciech Gerson

Kategorio:Polaj pentristoj
Urbodomo de Szentendre

eta|centre|550ra|Panoramo en Szentendre, kie la blanka domo estas la urbodomo

La **Urbodomo de Szentendre** estas signifa baroka historia monumento en Szentendre, laŭ stratangulo. Ĝi estas simbolo de la urbo.
eta|maldekstre|Vido al urbodomo en Szentendre

## Historio 
La teretaĝa urbodomo estis konstruita ĉirkaŭ en 1730. Ĝi estis pligrandigita en 1811, sed kelkfoje ankaŭ en la 19-a jarcento. La nuna aspekto estas videbla ekde 1924, tiam oni konstruis ĉefe la terason kaj novan alon. La blazono estis metita sur la fasadon en 1988.

## Konstruaĵo 
La etaĝa konstruaĵo estas L-forma. La ĉefa fasado estas malsimetria, la ornama pordo funkcias en la dekstra parto, pli supre estas la teraso, kiun kolonoj tenas.
eta|Vido al urbodomo en Szentendre
Interne oni gardas ornamriĉan feran kestegon kaj ankaŭ horloĝon faritan en 1810.

En la korto somere oni aranĝas teatraĵojn, koncertojn.

Dosiero:Szentendre Town Hall. Bajcsy street's facade, detail. Baroque, around 1730. Expanding the 19 th century and 1924. Listed I7402. - Bajcsy St., Szentendre, Pest county, Hungary.JPG|Urbodomo de Szentendre
Dosiero:Town Hall. Listed ID 7402. Baroque, around 1730. Expanding 19th century. Last modified in 1924. Multi-story, L-shaped, three street-side building (Rákóczi st, Városház sq, Bajcsy st)- 3, Városháza Sq., Szentendre.JPG|Pordo de la urbodomo
Dosiero:Town Hall and St. John the Baptist Catholic parish church (at back). Listed ID 7402 and ID 7400 - 3, Városháza Square, Szentendre, Hungary.JPG|Ĉeffasado de la urbodomo

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungare kun fotoj
* hungare 
* hungare kun foto

Szentendre
Kategorio:Szentendre
Rijadus-Saliĥijn

**Rijadus-Saliĥijn** (ruse Риядус-Салихийн, laŭ la verkaĵo *رياض الصالحين*, latinliterigite *Rijad as-Salihin*, "Ĝardenoj de la Virtuloj" de Mahomedo) estas la nomo de terora grupiĝo de ĉeĉenaj ribeluloj. La grupiĝo fondiĝis fare de Ŝamil Basajev, kiun ne nur la ĝenerala prokuroro de Rusio kaj la rusia registaro, sed ankaŭ interalie la Unuiĝintaj Nacioj, Usono kaj la Eŭropa Komisiono konsideras respondeculo pri pluraj teroraj atakoj kaj ostaĝprenoj kaj unu el la plej danĝeraj teroristoj de la 2000-aj jaroj. Ĝis sia morto en 2006, li estis la plej serĉata homo en Rusio.

La komandantaro de la grupiĝo la 17-an de septembro 2004 anoncis esti la respondeculoj de la terorisma atako en Beslano de la 1-a ĝis 3-a de septembro 2004 kaj de du aviadilaj ostaĝprenoj de la 24-a de aŭgusto 2004. Poste, la grupiĝo ankaŭ deklaris respondecon pri katastrofa atako de la energicentralo ĉe la akvobaraĵo *Sajano Ŝuŝenskaja* (Саяно-Шушенская) proksime de Sajanogorsk en Siberio la 17-an de aŭgusto 2009.

## Referencoj
Kategorio:Ĉeĉenaj teroristoj
Kategorio:Terorisma atako en Beslano
Ŝanhaja Esperanto-Asocio

**Ŝanhaja Esperanto-Asocio** estas la urba esperantista organizaĵo de la urbo Ŝanhajo en Ĉinio. Aktiva ekde la 1910-aj jaroj, unu el la unuaj dokumentaj mencioj de ĝi estis, kiam en 1912 Cai Yuanpei, tiutempa eduka ministro en la provizora registaro de Ĉinio, prelegis pri Esperanto en Ŝanhajo por pritrakti la neceson de la internacia lingvo kaj utilon de Esperanto por Ĉinio. Li diris: "La ĉina lingvo multe diferencas de la okcidentaj kaj ni ne povas ne komunikiĝi kun la ekstera mondo, nek peti helpon de la mondo. En tio ni bezonas helpan lingvon kaj Esperanto estas ideala." Li proponis al la Ŝanhaja Esperanto-Asocio konstruon de biblioteko de Esperantaj legaĵoj, por ke oni sciu la grandnombrecon de Esperantaĵoj. Li proponis ankaŭ, ke oni fondu privatan universitaton por instrui en Esperanto. Ekde 1925, unu el la komitatanoj de Ŝanhaja Esperanto-Asocio estis la juna negocisto kaj esperantista mecenato Naŭu Ĉanĝia Fu.

Haltigita pro la kultura revolucio en la jardeko post 1966, ĝi refondiĝis en 1982 je la nomo *Ŝanhaja Esperanto-Ligo* kadre de Ĉina Esperanto-Ligo, kun persona subteno de la esperantista dojeno Liu Huo-Zi, kaj malmultajn jarojn poste realprenis la originan asocian nomon. Laŭ stato de la jaro 2010 asocia prezidanto estis Wang Min Hao,  vicprofesoro ĉe la *Ŝanhaja Universitato de Internaciaj Studoj*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *La Verda Lumo : oficiala organo de Ŝanhaja Esperanto-Asocio*

Kategorio:Ĉinaj Esperanto-asocioj
Esperanto-Asocio
Marserpentoj

eta|dekstre|Flavlipa markrajto, *Laticauda colubrina*.
alternative=Distribution of marine snakes - journal.pone.0027373.g006.png|eta|Distribution of marine snakes - journal.pone.0027373.g006
La **Hidrofienoj** (*Hydrophiinae*), konataj ankaŭ kiel **koralrifaj serpentoj** aŭ **marserpentoj**, estas subfamilio de venenaj elapedaj serpentoj kiuj loĝas en areoj de maraj medioj dum plej el siaj vivoj. Plej estas etende adaptitaj al tute akva vivo kaj estas malkapablaj moviĝi surtere, escepte ĉe la genro *Laticauda*, kiu havas limigitan termoveblon. Ili troviĝas en varmaj marbordaj akvoj el la Hinda Oceano al la Pacifiko kaj estas tre proksime rilataj al venenaj surteraj serpentoj en Aŭstralio.

## Genroj 
* *Aipysurus*
* *Hydrophis*
* *Laticauda*

## Notoj 
## Bibliografio 
* Graham JB, Lowell WR, Rubinoff I, Motta J. 1987. Surface and subsurface swimming of the sea snake Pelamis Platurus. J. exp. Biol. 127, 27-44. PDF at the [Journal of Experimental Biology]. Alirita la 7an de Aŭgusto 2007.
* Rasmussen AR. 1997. Systematics of sea snakes; a critical review. Symp. Zool. Soc. London 70, 15-30.
* Smith MA. 1926. Monograph of the sea snakes (Hydrophiidae). British Museum of Natural History, London.
* Voris HK. 1977. A phylogeny of the sea snakes (Hydrophiidae). Fieldiana Zool. 70, 79-169.
* Whitaker R. 1978. Common Indian Snakes: A Field Guide. Macmillan India Limited.

## Eksteraj ligiloj 
* Sea Snakes in Qatar
* Sea Snakes  at Scubadoc's Diving Medicine Online . Alirita la 6an de Aŭgusto 2007.
* Diving Gunung Api: Volcano Of The Sea Snakes  - first hand account of scuba divers interacting with sea snakes at the Indonesian volcano Gunung Api, Junio 2009
* Alexis Gillham, Man cheats sea snake, *Townsville Bulletin*, 8a de novembro 2010. Alirita la 8an de Novembro 2010


Kategorio:Maraj reptilioj
Kategorio:Serpentoj
20012 Ranke

'*20012 *Ranke''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel
elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

Laŭ sugesto de Freimut Börngen, ĝi estis nomita en memoro de la germana historiisto Leopold von Ranke (1795–1886), profesorio pri historio en Berlino de 1825 ĝis 1871. Trakurante novajn vojojn, li kreis la bazon de la moderna studo pri historio per ekzakta esploro kaj kritiko de la originaj fontoj. Lia plena verkaro entenas 54 volumojn.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991