Paul Stefan

eta|200px|dekstra|Subskribaĵo de Paul Stefan
**Paul Stefan** (* 25-an de novembro 1879 en Brünn, Aŭstrio-Hungario; † 12-an de novembro 1943 en Novjorko; fakte *Paul Stefan Grünfeld*, en 1906 nomoŝanĝo en *Paul Stefan Gruenfeld*) estis aŭstra muzihistoriisto, -verkisto kaj -kritikisto.

## Vivo 
Paul Stefan naskiĝis kiel filo de Abraham (Arnold) kaj Anna, nask. Haas, en la tiama kronlando Moravio de la danuba monarkio kaj transloĝiĝis kun sia familio en 1898 al Vieno. Li studis ĉe Universitato de Vieno filozofion, jurosciencojn, arthistorion kaj muzikon kaj doktoriĝis filologe en 1904. Private li studis muzikon ĉe Arnold Schönberg kaj Hermann Graedener. Ekde 1904 ĝis 1910 Stefan laboris kiel sekretario de la Centra Ligo de la Industriistoj de Aŭstrio. Dum la unua mondmilito li servis komence kiel oficiro en kavaleritaĉmento kaj estis poste transsendita al la militarkivo.

Paul Stefan estis unu el la plej rimarkindaj modernaj muzikverkistoj kaj -kritikistoj siatempaj. Ekde 1921 li verkis por la muzikrevuo Musikblätter des Anbruch kaj ekde 1922 estis kiel posteulo de Paul Amadeus Pisk ĝis la ĉesado de ĉi tiu revuo en 1937 ties ĉefredaktisto. Krom tio li estis multajn jarojn muzikkritikisto por la vienaj gazetoj Die Stunde kaj Die Bühne samkiel por aliaj eŭropaj kaj usonaj gazetoj, i.a. por la Neue Zürcher Zeitung kaj Musical America. Je tio li estis „fakte nek laŭdanto nek mallaŭdanto; sed lia verdikto, de preskaŭ franca delikateco kaj lucideco, estis certa. Al liaj eseoj, indikoj kaj notoj pri koncertoj multaj nefakuloj dankas nur la scion, kio do estas muziko.“

En 1922 li apartenis krom Rudolf Réti, Egon Wellesz kaj aliaj al la fondintoj de la Internacia Societo por Nova Muziko kaj tenis dum la sekva tempo plurajn jarojn la postenon de la vicprezidanto de la aŭstra sekcio. Krome li aktivis kiel docento ĉe la Viena Reinhardt-Seminario.

Post la anekso de Aŭstrio al la Germana Regno en 1938 li devis fuĝi kiel judo kaj pro sia kontraŭnaziismaj artikoloj. Li iris komence por duona jaro en Svision al Winterthur kaj vivis poste ĝis la okupado de Francio far Germanio en 1940 en Parizo, kie li ĉefe laboris por la radio. La venonta stacio de lia fuĝo estis Lisbono, kie Stefan komisiite far la registaro verkis libron pri la portugala muziko kaj tradukis kelkajn siajn verkojn en la portugalan.

En aprilo 1941 li alvenis en Usonon, kie li plue sukcese aktivis kiel muzikpublikigisto kaj preleganto.

Ĉe la funebrosolenaĵo okazigata por Stefan la 11-an de marto 1944 paroladis Paul Nettl, Erika Wagner kaj Hugo Jacobi, Rudolf Kolisch, Lona Friedman kaj Fritz Jahoda prizorgis la muzikan kadrigon.

Paul Stefan estis geedziĝinta ekde 1940 kun aldistino Jella Braun-Fernwald.

## Dekoracioj 
* Medalo por la meritoj pri muziko far la ĉeha registaro
* Ricevo de la aŭstra titolo profesoro

## Verkoj 
* *Stimmungen*. Gedichte. Pierson, Dresden/Leipzig, 1900.
* *Der Heimatsucher. Erlebtes und Erträumtes 1899–1902*. O.-ö. Verlags-Gesellschaft, Linz 1903.
* *Georges Bizet. Leben, Umwelt und Werk des Komponisten der Carmen*. Atlantis, Zürich 1952.

; **Eldonisto**
* E. T. A. Hoffmann: *Musikalische Novellen und Aufsätze*. Auswahl und Nachwort von Paul Stefan. Insel-Verlag, Leipzig o.J. (1914; Insel-Bücherei. Nr.&nbsp;142).
* *Unter Habsburgs Banner. Zwei Kriegsjahre 1914/16*. Zusammen mit Alois Veltzé. Ullstein, Berlin/Wien 1916.
* *Die Wiedergabe. Wiener Gegenwart und ihr Besitz. Eine Sammlung kleiner Bücher*. Reihe 1–3 in je 20 Bänden. Wila, Wien 1922–1924.
* *25 Jahre neue Musik*. Jahrbuch 1926 der Universal Edition. Zusammen mit Hans Heinsheimer. Buchschmuck von Carry Hauser, Universal Edition, Wien/Leipzig/New York 1926.
* *Tanz in dieser Zeit*. Universal-Edition, Wien 1926.
* *Oper*. Jahrbuch 1927 der Universal Edition 1927. Zusammen mit Hans Heinsheimer. Universal-Edition, Wien 1927.
* *Gesang*. Jahrbuch 1929 der Universal Edition. Zusammen mit Hans Heinsheimer. Buchschmuck von Jakob Best. Universal-Edition, Wien 1928.

; **antaŭparoloj, enkondukoj kaj kontribuaĵoj**
* Oskar Kokoschka: *Dramen und Bilder*. Mit einer Einleitung von Paul Stefan. Wolff, Leipzig 1913.
* Joseph Gregor: *Barocktheater*. Vorwort von Paul Stefan. Wila Wiener Literarische Anstalt, Wien/Leipzig 1922 (*Die Wiedergabe*. 1. Reihe, Band 1).
* Natalie Bauer-Lechner: *Erinnerungen an Gustav Mahler*. Hrsg. von J. Killian. Eingeleitet von Paul Stefan. E. P. Tal & Co, Leipzig/Wien/Zürich 1923.
* *Moissi. Der Mensch und der Künstler in Worten und Bildern*. Zusammengestellt von Hans Böhm. Mit einem Beitrag von Paul Stefan. Eigenbrödler, Berlin 1927
* Richard Strauss, Lothar Wallerstein (Neubearbeitung): *W. A. Mozart. Idomeneo*. Einführung von Paul Stefan. Heinrichshofen's Verlag, Magdeburg; Bote & Bock, Berlin 1932.

; **Tradukisto**
* Tacitus: *Germania*. Insel-Verlag, Leipzig o.J. (1913; Insel-Bücherei Nr. 77).
* Alphonse Daudet. *Tartarin von Tarascon. Insel-Verlag, Leipzig o.J. (1913; Insel-Bücherei Nr. 42).
* Paul Verlaine: *Gesammelte Werke*. Hrsg. von Stefan Zweig. 2 Bände. Band 1: Gesammelte Gedichte. Eine Auswahl der besten Übertragungen. Band 2: Lebensdokumente. Mitübersetzer neben Theodor Däubler, Richard Dehmel, Hanns von Gumppenberg, Walter Hasenclever, Wolf Graf von Kalckreuth, Albrecht Schaeffer, Alfred Wolfenstein u.a. Insel-Verlag, Leipzig 1922.
* Charles Augustin Sainte-Beuve: *Literarische Portraits aus dem Frankreich des XVII.–XIX. Jahrhunderts*. Hrsg. von Stefan Zweig. Mitübersetzer neben Stefan Zweig, Raoul Auernheimer, Gustav von Festenberg u.a. Frankfurter Verlags-Anstalt, Frankfurt/M. 1923.
* Giuseppe Verdi: Briefe*. Hrsg. und eingeleitet von Franz Werfel. Zsolnay, Wien/Berlin 1926 *Verdi. The man in his letters*. Edited and selected by Franz Werfel and Paul Stefan. Translated by Edward Downes. L. B. Fischer, New York 1942.
* Theodore Dreiser: *Der Titan. Trilogie der Begierde*. Mitübersetzer neben Marianne Schönhoff und Wilhelm Cremer. Zsolnay, Wien 1928.
* Giovanni Papini: *Der Heilige Augustinus*. Zsolnay, Wien 1930.

## Literaturo 
* Salomon Wininger: *Große Jüdische National-Biographie*. Band 6. Czernowitz 1932, S.&nbsp;604f.
* 
* *Die Musik in Geschichte und Gegenwart*. 1. Auflage. Bärenreiter, Kassel 1965 und 1972, Band 12 und 16.
* *International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933–1945*. Hrsg.: Herbert A. Straus, Werner Röder. Saur, München 1983, ISBN 3-598-10089-2, Band 2/I L–Z, S.&nbsp;1109.
* Felix Czeike: *Historisches Lexikon Wien*. Verlag Kremayr & Scheriau, Wien 1993, ISBN 3-218-00544-2, Band 2, S.&nbsp;620.
* Walter Pass, Gerhard Scheit, Wilhelm Svoboda: *Orpheus im Exil. Die Vertreibung der österreichischen Musik 1938–1945*. Verlag für Gesellschaftskritik, Wien 1995, ISBN 3-85115-200-X.
* Siglinde Bolbecher, Konstantin Kaiser: *Lexikon der österreichischen Exilliteratur*. In Zusammenarbeit mit Evelyn Adunka, Nina Jakl und Ulrike Oedl. Verlag Deuticke, Wien 2000, ISBN 3-216-30548-1, S.&nbsp;608f.
* *Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert*. Hrsg.: Österreichische Nationalbibliothek, Wien. Verlag K. G. Saur, München 2002, ISBN 3-598-11545-8, Band 1, S.&nbsp;474f.
* *Oesterreichisches Musiklexikon*. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 2006, ISBN 3-7001-3067-8, Band 5, S.&nbsp;2288.

## Eksteraj ligiloj 
* *Paul Stefan* Nekrologo de Heinrich Eduard Jacob en *Aufbau* de 19-a de novembro 1943

## Referencoj 
Kategorio:Muziksciencistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Scienca literaturo
Kategorio:Aŭstraj elmigrintoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Viroj