open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kablanda makronikso

La **kablanda makronikso** aŭ oranĝagorĝa makronikso, *Macronyx capensis*, estas specio de birdo de la familio de motaciledoj, kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj la pipiojn, kaj en ties genro de makroniksoj, kiuj estas afrikaj birdoj kun brunecaj supraj partoj kaj tre brilkoloraj gorĝoj (el flavo tra oranĝo al rozkoloro). Ili vivas en Suda Afriko en Zimbabvo kaj suda kaj orienta Sudafriko. Tiu specio troveblas en marbordaj kaj montaj herbejoj, ofte ĉe akvo. Klimataj ŝanĝoj povas retirigi ties teritorion suden kaj malpliigi ĝin konsiderinde. Tiu specio eble formortos en Bocvano kaj sin limigos al la plej alte situantaj regionoj de Sudafriko. 

La kablanda makronikso estas 19-20 cm longa. Plenkreskinta masklo havas **grizan-brunan kapon** kun **superokula strio**, kiu estas **antaŭe oranĝeca** kaj **sablokolora malantaŭe** kaj **striitan dorson kun nigrecaj plumoj kun helaj bordoj**. Li havas **briloranĝan gorĝareon** (pli flava supre ĉe mentono), ĉirkaŭatan de tre nigra strio kiu iĝas **larĝa brustozono**, kiu iomete subenas kaj **flavajn subajn partojn**. La ino estas malpli kolororiĉa, kaj havas flavan gorĝon kaj multe pli mallarĝan brustozonon. Junuloj havas nepuran flavan gorĝon, nedistingan brustozonon kaj subajn partojn, kiuj estas flavecaj ĝis blankecaj.

La kablanda makronikso troveblas kutime dum la tuta jaro en paroj. Tiu birdo manĝas surgrunde insektojn kaj kelkajn semojn. La kanto estas muzikeca *ĉiiŭit ĉiiŭit*, la kontaktalvoko estas *cŭiit*, kaj ekzistas ankaŭ kateca alarmalvoko.

Tiu specio havas rimarkindan similecon kun la neniel parencaj ikteredoj nome sturneloj, herbejaj birdoj de Ameriko. Tio okazas tre verŝajne pro konverĝa evoluo. 

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 53117, Macronyx capensis, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga
* Sinclair, Hockey kaj Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, ISBN 1-86872-721-1

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Flavgorĝa makronikso

La **Flavgorĝa makronikso** (*Macronyx croceus*) estas specio de birdo de la familio de Motaciledoj, kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj la pipiojn, kaj en ties genro de Makroniksoj, kiuj estas afrikaj birdoj de brunecaj supraj partoj kaj tre brilkoloraj gorĝoj (el flava tra oranĝa al rozkolora).

Tiu estas tre rimarkinda birdo tre flava sube kaj bruneca supre. Fakte la kapo montras brunan kronon kaj **tre flavan superokulan strizonon** el la beko; el la okulo al la nuko estas bruna. Ankaŭ la beko estas bruna, fortika kaj larĝa ĉebaze. La **gorĝo estas tre flava kaj ĉirkaŭata de nigra strio** kiu ekas mallarĝe el la bekobazo, plilarĝiĝas ĉekolflanke kaj fariĝas tre nigra brustozono kun pura supra bordo kaj strieca ĉe suba bordo al ankaŭ flavaj subaj partoj. La kruroj estas rozkolorecaj.

Ĝi troviĝas en granda parto de subsahara Afriko nome en Angolo, Benino, Burkino, Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Somalio, Sudafriko, Sudano,  Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. 

Ties natura habitato estas sekaj savanoj, subtropikaj aŭ tropikaj laŭsezone humidaj aŭ inunditaj herbejoj de malaltaj teroj, kaj sablaj plaĝoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Macronyx croceus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nesubakvigebla Sam

**Nesubakvigebla Sam**, konata ankaŭ kiel *Oscar* (iam skribata *Oskar*) estis virkato, kiu estis ŝipmaskoto de sume tri ŝipoj, unu apartenanta al Kriegsmarine kaj du apartenantaj al Royal Navy, kiu supervivis subakvigon de ĉiuj tri ŝipoj.

## Deĵoro 
### *Bismarck* 
La nigrablanka virkato devene apartenis al nekonata maristo de ŝipanaro de Bismarck. Ĝi estis sur ferdeko, kiam la ŝipo la 18-an de majo 1941 eknavigaciis al sia ununura operaco *Ekzercado sur Rejno* (kaŝnomo por germana provo je trarompo al Atlantiko kaj rompo de britaj provizigaj vojoj). Bismarck estis subakvigita la 27-an de majo kaj el ties garnizono nombranta 2.200 viroj savis sin nur 115 maristoj. Kelke da horoj post la subakvigo de la ŝipo la virkato, flosanta sur peco de lignotabulo, estis trovita kaj eltirita fare de brita torpedoŝipo *HMS Cossack* (kiu krom Sam savis neniun alian). Nesciante, kia estis ĝia devena nomo, la garnizono nomis ĝin Sam.

### *HMS Cossack* 
Sam pasigis sur la ferdeko de *Cossack* kelke da monatoj en konvoja deĵoro en Mediteraneo kaj en norda Atlantiko. La 24-an de oktobro 1941 *Cossack* estis grave damaĝita per torpedo el germana submarŝipo *U-563* survoje el Ĝibraltaro ĝis Britio. La garnizonon prenis sur la ferdekon torpedoŝipo *HMS Legion* kaj post pro malbona vetero malsukcesa provo haŭli la torpeditan ŝipon reen ĝis Ĝibraltaro *Cossack* subakviĝis la 27-an de oktobro okcidente de bazejo. Eksplodo de torpedo kostis la vivon de 159 maristoj, sed Sam denove supervivis.

### *HMS Ark Royal* 
Poste la virkato, tiutempe nomita jam **Nesubakvigebla Sam**, "alikomandita" al ferdeko de HMS Ark Royal (pro ironio de sorto sur la ferdekon ĝuste de tiu ŝipo, kiu pro decida mezuro kontribuis al neniigo de *Bismarck*). Sed eĉ ne tie ĉi en la rolo de maskoto Sam ne ricevis trankvilon. La aviadila ŝipo estis dum reveno el Malto ankaŭ torpedita, tiam de submarŝipo *U-81*, la 14-an de novembro 1941. Eĉ tiu ĉi ŝipo post trapenetro de granda kvanto de akvo en ŝipfuzelaĝon subakviĝis 30 mejlojn de Ĝibraltaro dum provo alhaŭli ĝin reen al bazejo. Danke al tio, ke ĝi estis subakviĝanta tre malrapide, savis sin ĉiuj anoj de garnizono krom unu. Sam estis trovita per motorboato, kiel ĝi estas tenanta sur peco de ligna tabulo, "nevundita, sed tre koleriĝinta". Pri la frakasiĝintoj zorgis torpedoŝipoj *HMS Lightning* kaj *HMS Legion* (la ŝipo, kiu jam antaŭe savis la frakasiĝintojn el *Cossack*). *Lightning* estis subakvigita en la jaro 1942 kaj *Legion* en la jaro 1943.

## Foriro en emeriton 
Royal Navy ne intencis plu riski kaj Sam trovis novan hejmon en loĝejo de guberniestro de Ĝibraltaro. De tie ĝi poste transloĝiĝis en maristan domon en Belfast, kie ĝi travivis finon de la milito. Sam mortis en la jaro 1955.

Pastelan portreton de Sam (nomita "Oskar, virkato de Bismarck") de Georgina Shaw-Baker havas en posedaĵo *Nacia marista muzeo* en Greenwich.

Kategorio:Royal Navy
Kategorio:Bestoj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Ŝipoj
Bea Szilágyi

**SZILÁGYI Bea** [pr. sila:dji] estis hungara aktorino naskiĝinta en Szilágysomlyó la 18-an de julio 1908 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de oktobro 1987. Ŝi estis edzino de aktoro Antal Páger

## Kariero 
Bea Szilágyi debutis kiel dancistino en la operejo de Kluĵo. Komence ŝi aperis kiel aktorino en 1945 en la Szabad Színház de Budapeŝto, poste ŝi elpaŝis en etaj roloj en la teatroj Magyar, Madách kaj Vígszínház. Ekde 1949 ĝis 1951 ŝi estis membrino de la Vidám Színpad. Ekde 1952 ŝi estis instruistino pri aktorarto, inter 1951–1956 ĉefsekretariino de la Színház és Filművészeti Szövetség, poste ĝis sia pensiuliĝo ludmajstrino de la Fővárosi Operettszínház.

## El ŝiaj roloj 
* Bárónő (Companez–Noe: Estére jóbarát érkezik...).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Dezső Szilágyi (aktoro)

**SZILÁGYI Dezső** [pr. sila:dji] *szilágysomlyói* estis hungara aktoro naskiĝinta Miskolc la 2-an de novembro 1865 kaj mortinta en Târgu Mureş la 18-an de majo 1933.

## Kariero 
Dezső Szilágyi estis filo de Béla Szilágyi, nepo de Pál Szilágyi debutis en 1883 Marosvásárhely, en trupo de sia patro. Ekde 1902 ĝis 1912 li estis direktoro de teatro. En 1901–1902 li aperis kun sia trupo ankaŭ en Miskolc, Ungvár, Szatmár, Zilah. Ekde 1912 ĝis 1922 li estis urba oficisto en Marosvásárhely.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Enikő Szilágyi

**SZILÁGYI Enikő** [pr. sila:dji] *Borbély* estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 19-an de decembro 1952.

## Kariero 
Enikő Szilágyi ekde 1978 ludis en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En 1989 kune kun sia edzo ŝi elmigris en Nederlandon.

## Roloj 
* Dufy (Everac: Az ötödik hattyú);
* Hilde (Ibsen: A tenger asszonya);
* Gittel (Gibson: Libikóka);
* Színésznő, Patikusné (Lovinescu: Mi lesz velünk reggelig?);
* Viola (Shakespeare: Vízkereszt, vagy amit akartok);
* Mirandolina (Goldoni: A fogadósné).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Albert Szilágyi

**SZILÁGYI Albert** [pr. sila:ddji] estis hungara reĝisoro (Florești la 30-an de majo 1926. – Budapeŝto, 18-an de majo 2018.)

## Kariero
Albert Szilágyi dungiĝis en 1951 al la Nemzeti Színház de Szeged. Poste li reĝisoris en Pécs, Békéscsaba, Miskolc, Veszprém. Ekde 1962 ĝis 1980 li estis reĝisoro de Kisfaludy Színház de Győr.  

## Reĝisoraĵoj
* George Bernard Shaw: Szent Johanna; 
* Pavel Kohout: Ilyen nagy szerelem;
* William Shakespeare: Rómeó és Júlia; 
* Arbuzov: Irkutszki történet; 
* Arthur Miller: Pillantás a hídról; 
* József Katona: Bánk bán.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Etel Szilágyi

**SZILÁGYI Etel** [pr. sila:dji] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Zilah en 1865 kaj mortinta en Szentendre la 7-an de januaro 1944.

## Kariero 
Etel Szilágyi ekde printempo de 1885 debutis en la trupo de Homokay kiel helpaktorino, sed por vintro jam dungis ŝin József Hevesy. Ŝi pensiuliĝis en 1912. Ŝiaj edzoj estis sinsekve Lajos Szathmáry kaj Zsigmond Csabay.

## Roloj 
* Elise (Dumas: Francillon);
* Pipba (Sullivan: Mikádó);
* Gonosz mostoha (Kacsoh P.: János vitéz).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Himalia grupo

eta|250px|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La himalia grupo estas videbla en centro-maldekstro.
eta|250px|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la himalia grupo en funkcio de la granda duonakso. (La ruĝaj cirkloj montras la (averaĝajn) *diametrojn* de la lunoj)

La **himalia grupo** estas grupo da naturaj satelitoj de Jupitero kies orbitoj estas similaj. Tiu grupo ricevis sian nomon de Himalio, plej granda satelito de la grupo, kiu entenas 87% el ĝia maso.

Ledao, Himalio, Lizito kaj Elaro estas anoj de tiu grupo. Dia povus aniĝi al tiu grupo, sed ĝia orbito ankoraŭ ne estas precize konata.

IAU rezervas nomojn finiĝantajn per "a" por tiuj lunoj (en angla lingvo).

## Ecoj 
La objektoj de la himalia grupo havas grizan koloron, similan al tiu de C-tipaj asteroidoj. Tiuj satelitoj eblas rezulti de la diseriĝo de asteroido, kiu estus kaptita de Jupitero.

La meĥanismo te tia kapto estas malbone konata: kaptota objekto devas dispeli sian kinetan energion, kaj la rimedo de tia disperdo estas nekonata. Oni hipotezis, ke Jupitero prae havis tre vastan atmosferon, la froto kun tia atmosfero kaj bremsis la asteroidon, kaj diserigis ĝin.

### Orbitaj ecoj 
La himalia grupo anigas kvar (eble, kvin) satelitojn, kiuj havas progradajn orbitojn ĉirkaŭ Jupitero, kun grandaj duonaksoj inter 11&nbsp;160&nbsp;000&nbsp;km kaj 12&nbsp;555&nbsp;000&nbsp;km; orbitaj inklinacioj inter 25,8° kaj 30,7° rilate al la jupitera ekvatoro; kaj discentrecoj inter 0,11 kaj 0,25.

## Listo 
Ĉefaj orbitaj ecoj de la anoj de la himalia grupo. La orbitoj de tiaj satelitoj estas perturbataj de aliaj satelitoj kaj planedoj, ĉi-tiuj valoroj estas por la epoko de .

## Notoj kaj referencoj 
## eksteraj ligiloj 
*  Eksteraj jupiteraj satelitoj kaj trojanoj
*  La jupiteraj satelitoj
*  Nombra neregulaj satelitoj ĉirkaŭ Jupitero
*  La himalia grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Kojlorektuma kancero

**Kojlorektuma kancero** estas kancero de la cekumo kun la apendico, la kojlo kaj la rektumo, do de la plejgrandparto de la dika intesto. Kanceroj de tiuj partoj de la intestaro ampleksas pli ol 95 procentaĵojn de ĉiuj kanceraj malsanoj de la intesto. En la plej multaj industrie altevoluigitaj ŝtatoj de la tero, ekzemple en okcidenta Eŭropo kaj norda Ameriko, inter kaj viroj kaj virinoj temas pri la dua plej ofta speco de kancero. Ekzemple en Germanio pli-malpli 6 procentaĵoj de ĉiuj homoj malsaniĝas je ĝi iam dum la vivo. Kojlorektumaj kanceroj en la komenca fazo preskaŭ neniam kaŭzas simptomojn, kaj preskaŭ ĉiuj el ili ekestas el komence benignaj (do ne vivdanĝerigaj) intestaj polipoj.

eta|maldekstra|skemo de la digesta sistemo
Laŭ la spertoj de moderna medicino la ŝancoj sanige terapii la malsanon per operacio kaj apliko de kontraŭkanceraj, ĉelvenenigaj medikamentoj esence dependas de laŭeble frua trovo de la kancero. Mezume kvin jarojn post trovo de la diagnozo en la kazo de intensa terapiado ankoraŭ vivas 40 ĝis 60 procentaĵoj de la pacientoj - sen medicina terapiado la ŝanco pretervivi estas praktike nula. En pluraj industriaj ŝtatoj la medicinaj asekuroj ĉe homoj de pli ol 55 jaroj transprenas la kostojn de preventa kojloskopio ĉiujn kvin jarojn, kiuj ebligas la forprenon de intestaj polipoj kaj per tio la preventon de kojlorektumaj kanceroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kojlorektuma kirurgio

Kategorio:Kanceroj
Kategorio:Digesta sistemo
Prostata kancero

**Prostata kancero**, kiel esprimas la nomo, estas kancero de la vira glando prostato, kiu situas inter la urin-vezika cerviko kaj la uretro. Prostata kancero estas inter la plej oftaj specoj de kancero inter viroj. El inter la viroj eksuferintaj pri kancero, pli-malpli 10 procentaĵoj mortas pro prostata kancero, kaj do ĝi post pulma kaj kojlorektuma ĉe viroj estas la tri plej ofta mortokaŭzo pro speco de kancero.

La malsano en komenca stadio estas sensimptoma. En progresa stadio povas ekesti malfacilaĵoj dum la urinado, ostodoloroj, perdo de korpopezo kaj anemio. Se oni fiksas la diagnozon nur kiam rimarkeblas simptomoj, ofte la tumoro jam semis metastazojn al aliaj korpopartoj, ĉefe en la lokaj limfaj ganglioj kaj en skeleta ostaro.

Laŭ la nunaj spertoj de moderna medicino, terapio kun ŝanco pri saniĝo eblas nur se la kancera histo ne dissemiĝis ekster la organolimo de la prostato. Pro tio ke simptomoj do ne ĝustatempe avertas pri la malsano, sed nur kiam jam tro malfruas, medicinaj organizaĵoj rekomendas regulajn korpajn ekzamenojn de la prostato ĉe viroj ekde la aĝo de 45 respektive 50 jaroj. La elekto de terapio post trovo de prostata kancero malfacilas kaj orientiĝas laŭ la unuopa kazo. Eblas operacia forpreno de la tuta prostato, terapioj per dono de hormonoj kaj radiado, en individuaj kazoj ankaŭ la dono de kontraŭkanceraj, ĉelvenenigaj medikamentoj. Ankoraŭ en eksperimenta stadio estas trakto nomata "terapia hipertermio" respektive "nanoterapio".

Prostata kancero ankaŭ povas aperi en bestoj, inter ili plej ofte en hundoj.

## Signoj kaj simptomoj 
eta|dekstra|Mikrografio montranta perineŭran invadon de prostata kancero. H&E stain.
Frua prostatkancero kutime kaŭzas neniun simptomojn. Kelkfoje, tamen, kancero de prostato faras aferon simptomoj, ofte simila al tiuj de malsanoj kiel benigna prostata hiperplasio. Tiuj inkluzivas oftajn micción, nocturio (pliigita micció nokta), malfacilaĵo startanta kaj subtenanta konstantan fluon de urino, hematurio (sango en la urino), kaj dysurio (miccio dolora). Proksimume triono de pacientoj diagnozita kaj kancero de prostato havas unu aŭ pli tiaj simptomoj, dum du trionoj ne havas simptomojn.

Kategorio:Kanceroj
Kategorio:Urologio
Kategorio:Prostato
Mama kancero

**Mama kancero**, kiel esprimas la nomo, estas kancero de la mamaj glandoj. Temas sume pri la plej ofta homa kancera malsano (krom la diversaj tipoj de haŭtaj kanceroj). 

Ĝi afliktas precipe, sed ne ekskluzive, virinojn: 1 el 100 malsanoj trafas la maman glandon de viro. En la industrie altevoluitaj landoj de ekzemple okcidenta Eŭropo aŭ norda Ameriko mama kancero estas la plej ofta speco de kancero inter virinoj kaj kaŭzas pli da mortoj inter ili ol ajna alia kancerospeco. La plej multaj malsanoj el statistika vidpunkto ŝajne aperas hazarde, kvankam ekzistas kaj heredaj kaj mediaj riskofaktoroj. 
## Traktado
Krom la forpreno de la detruaj kanceraj ĉeloj el la korpo kaj do la saniĝo de la malsaniĝintoj, la teno de bona vivkvalito de la pacientoj kaj la laŭebla konservo de la mamo estas la precipaj celoj de medicinaj terapioj. La terapio kutime inkluzivas, laŭ la ekzakta stadio de la tumoro, kombinon el operacia forpreno de laŭeble ĉiuj kanceraj ĉeloj (*mamektomio*) kaj de kontraŭkanceraj medikamentoj, hormonoj kaj radiado.

[eta|maldekstra|kancero en [Ikso-radioj|iksradia bildigo de mamo ("mamografio")]]
Aparte novaj terapioj ebliĝas per la uzo de ĉeloklonaj antikorpoj. La elekto de terapioj en la moderna medicino grandparte baziĝas je la interpreto de sciencaj studoj kaj estas standardigita laŭ tutmonde akceptitaj medicinaj gvidlinioj. Multaj naciaj kaj internaciaj programoj cele al frua diagnozado kaj de strukturigita terapiado de mama kancero plu malaltigu la mortokvanton pro la malsano.

Kategorio:Kanceroj
Kategorio:Ginekologio kaj akuŝologio
André Heller

eta|André Heller (2006)
**Franz André HELLER** (naskita la 22-an de marto 1947 en Vieno) estas aŭstra kanzonisto, agadartisto, kulturentreprenisto, verkisto kaj aktoro.

## Verkoj 
* *King-Kong-King Mayer-Mayer-Ling* – Teatraĵo, unuafoje prezentita 1972
* *Die Ernte der Schlaflosigkeit in Wien* – Bildaro, aperinta en 1975
* *Sein und Schein* – Theaterstück, unua prezentado en 1993 ĉe Burgtheater en Vieno
* *Brockhaus-Enzyklopädie 2000* – Formado de la 24-voluma luksa eldono (1998)
* *Im toten Winkel* – Dokumenta filmo pri la sekretariino de Hitler, Traudl Junge; meritis la premion Panorma de Berlinale 2002.
* *Wie ich lernte, bei mir selbst Kind zu sein: Eine Erzählung*, Rakonto el la infaneco apoge sur lia juneco en jezuita internulejo, 2008

### Diskografio 
* Die frühen Jahre 1966 - 1969
* Nr. 1 (1970)
* Platte (1971)
* Das war André Heller (1972)
* Neue Lieder (1973)
* A Musi A Musi (1974)
* Bei lebendigen Leib (live, 1975)
* Abendland (1976)
* Basta (1978)
* Bitter und Süß (1978)
* Ausgerechnet Heller (1979)
* Heurige und gestrige Lieder (kune kun Helmut Qualtinger,1979)
* Verwunschen (1980)
* Stimmenhören (1983)
* Narrenlieder (1985)
* Liebeslieder (1989)
* Kritische Gesamtausgabe 1967–1991 (1991)
* Ruf und Echo (2003)
* Bestheller 1967- 2007 (2008)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* www.andreheller.com, offizielle Webseite
* Biografie von Focus
* Artevent - Wiener Unternehmen unter Leitung der von André Heller zur Realisierung von Kunstprojekten aller Art
* 
* Diskographie von André Heller auf austriancharts.at

**Artikoloj**
* „In der Manege: Der Zeltmeister“, Tagesspiegel, 27. Juni 2006, Interview
* Reportage  über André Hellers Zirkus-Show *Afrika! Afrika!* auf *reise-report.de*
* Martin Wassermair: „Begierde nach Fremden“, Falter, 29. November 2006
* Der Verwandlungsreisende. In der „Schule des Staunens“  ORF, Ö1-Reihe Hörbilder vom 17. März 2007
* „André Heller zum Sechzigsten. Der Schöntrauernde“, FAZ, 22. März 2007, mit (fußballlastiger) Fotostrecke

**Intervjuoj**
* André Heller: „Wir haben den letzten Rest an Ausrede verloren“ André Heller zum Thema Tierschutz, „transparent“ (1/1992)
* „Jetzt geht's ans Eingemachte“  Günter Kaindlstorfer im Gespräch mit André Heller (2000)
* *Es ist ewig schade, daß die Welt das nicht zu sehen bekommt*, mit André Heller sprach Wolfgang Sandner. Text: F.A.Z., 16. Januar 2006, Nr. 13, Seite 33

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj artistoj
Kategorio:Aŭstraj kantistoj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Viroj
La torre de Suso

**La torre de Suso** estas hispania filmo de Tomás Fernández.

## Temo 
Cundo (Javier Cámara) estas asturiano elmigrata a Argentino por serĉi novan vivon. Dek jarojn poste li revenas al sia tero, la Minbasenoj (Asturio) al la funebro de bona amiko, Suso. La filmo klarigas renkonton kun sia familia kaj amikoj kaj kiel Cundo volas plenumi la lastan deziron de Suso. La filmo estas omaĝo al amikeco. Kaj surtuto al la amikeco kiam oni ne scias kial esti amiko de amikoj de junaĝo. La Torre de Suso estas amuza kaj acida .

## Pri la filmo 
Estas la unua filmo de Tomás Fernández. Li estas scenaristo de la serio *7 vidas*, tiel la elekto de la 2 viraj ĉefaj aktoroj (Javier Cámara kaj Gonzalo de Castro).

Ĝi estas farita apud Mieres, Aller, kaj Castrillón.

## Premioj 
### Goja-premio 2008 
## Eksteraj ligiloj 
(en la hispana)
* Filmado
* Ŝlipo, afiŝo, riklamaĵo kaj novaĵoj de La torre de Suso
* Oficiala retejo. 

Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Komediaj filmoj
Clarence Brown

**Clarence Brown** estis usona filmreĝisoro kaj filmproduktisto. Krome li ankaŭ profesie laboris kiel scenaristo kaj filmmuntisto. Li naskiĝis la 10-an de majo 1890 en Clinton, Masaĉuseco kaj mortis la 17-an de aŭgusto 1987 in Santa Monica, Kalifornio. Inter 1915 kaj 1953 publikiĝis vasta gamo da filmaj produktaĵoj de li.

## Filmoj 
* 1915: Trilby
* 1917: La leĝo de la lando (*The Law of the Land*)
* 1917: La blua birgo (*The Blue Bird*)
* 1917: La Granda Liberiganto (*The Great Redeemer*)
* 1920: La lasta mohikano (*The last of the Mohicans*)
* 1922: La lumo en la mallumo (*The light in the dark*)
* 1924: La trakregadejo (*The signal tower*)
* 1924: Papilio *Butterfly*
* 1925: Subbrulaj fajroj (*Smouldering Fires*)
* 1925: La Aglo (*The Eagle*)
* 1925: La anserino *The Goose Woman*
* 1926: *Kiki*
* 1926: Volupto kaj la diablo (*Flesh and the Devil*)
* 1928: La vojo de '98 (''The Trail of '98*)
* 1928: Amafera virino (*A Woman of Affairs*)
* 1929: Mararmea bluso (*Navy Blues*)
* 1930: Anna Christie
* 1930: Romanco (*Romance*)
* 1931: Inspirado (*Inspiration*)
* 1931: Libera animo (*A Free Soul*)
* 1931: Obsedata (*Possessed*)
* 1932: *Emma*
* 1932: Letty Lynton
* 1933: Rigardante antaŭen (*Looking Forward*)
* 1933: Nokta flugo (*Night Flight*)
* 1934: Sadie McKee
* 1934: Katenigite *Chained*
* 1935: Anna Karenina (*Anna Karenina*)
* 1935: Aĥ, sovaĝejo (*Ah, Wilderness*)
* 1936: Virino kontraŭ sekretario (*Wife vs. Secretary*)
* 1936: La rava kanajlo (*The Gorgeous Hussy*)
* 1938: Konkero (*Conquest*)
* 1938: De homaj koroj (*Of Human Hearts*)
* 1939: Idiota ravo *Idiot's Delight*
* 1939: La pluvoj venis (*The Rains Came*)
* 1940: Edison, la viro (*Edison, the Man*)
* 1941: Venu por vivi kun mi (*Come Live with Me*)
* 1941: Ili renkontiĝis en Bombajo (*They Met in Bombay*)
* 1943: La homa komedio (*The Human Comedy*)
* 1944: La blankaj klifoj de Dover (*The White Cliffs of Dover*)
* 1944: Nacia veluro (*National Velvet*)
* 1947: La unujarulo (*The Yearling*)
* 1947: Amkanto (*Song of Love*)
* 1949: Intrudanto en la polvon (*Intruder in the Dust*)
* 1949: La sekreta ĝardeno (*The Secret Garden*)
* 1950: Komplezi damon (*To Please a Lady*)
* 1952: Kiam en Romo (*When in Rome*)
* 1952: Aventuro je Plymouth (*Plymouth Adventure*)
* 1953: Neniam lasu min iri (*Never let me go*)

## Clarence Brown kaj Esperanto 
En la pacifisma filmo *Idiot's Delight* [Idiota ravo] de 1939 Clarence Brown aktorigis Clark Gable en la rolo de usonano kiu vizitas fikcian eŭropan landon en kiu la indiĝena lingvo estas Esperanto. Pluraj dialogoj okazis en Esperanto.

## Literaturo 
* Kevin Brownlow: *Pioniere des Films. Vom Stummfilm bis Hollywood* (OT: *The Parade's Gone by...*). Eldonejo *Stroemfeld'', Basel kaj Frankfurt am Main 1997, ISBN 3-87877-386-2

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Essay über seine Karriere - englisch 
* kurze Biografie in der New York Times 

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kadenco

**Kadenco** estas teoria rapideco de pafado, kian la pafilo kapablas fari. Ĝi esprimas, kiom da pafaĵoj la pafilo elpafos dum certa tempa unuo, plej ofte dum minuto. La unuo ne esprimas veran staton, per kiu la armilo operacas en kampo, sed teorie eblan nombron, ĉar ĝi neglektas atmosferajn kondiĉojn, malpuraĵojn, difekteblecon, interŝanĝon de magazeno ktp. Se ni ĝeneraligos tiujn ĉi supre menciitajn influojn, ni parolas pri kadenco fakta, kiu povas esti duona aŭ ankoraŭ malpli granda ol la kadenco teoria.

En ĝenerala uzado, kadenco signifas ripetadon de sonoj aŭ movoj .

## Referencoj
Kategorio:Armiloj
Mjolniro

dekstra|eta|200px|Mjolnir

**Mjolnir** estas la martelo de Toro kaj unu el la plej gravaj simboloj de Ásatrú. En nordia mitologio, du svartalfar (nigraj elfoj) , Singry kaj Brok kreis la martelon por Toro ĉar Loki komandis ilin. La martelo havas la kapablon dispremi ion ajn, kaj por egigi kaj etigi laŭvole. La nomo "Mjolnir" havas la sencon "dispremanto".
eta|maldekstra|200px|Modern Mjölnir

Kategorio:Ĝermana mitologio
Kategorio:Simboloj
Kategorio:Vikingoj
Kategorio:Fikciaj armiloj
Annamária Szilvássy

**SZILVÁSSY Annamária** [pr. silva:ŝi] estas hungara aktorino naskiĝinta en Nagybánya la 8-an de septembro 1944.

## Kariero 
Szilvássy estis dungita en 1967 de Madách Színház ĝis 1970, poste ĝis 1974 ŝi ludis en Szolnok, en 1974–75 en Pécs. Ekde 1975 ĝis 1983 ŝi akceptis rolojn sendunge en diversaj teatroj, filmoj kaj en televido. Ekde 1983 ŝi denove estiĝis ano de la Madách Színház.

## Roloj 
* Fiorella (Scarnicci–Tarabusi: Kaviár és lencse);
* Natasa (Slavin: Örvény);
* Gabi (Németh L.: Papucshős);
* Cecile (Keroul–Barré: Léni néni);
* Tünde (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Natasa (Gorkij: Éjjeli menedékhely).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=980

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Szinberger

**SZINBERGER Sándor** [pr. sinberger] estas rumanuja hungara reĝisoro, operejestro naskiĝinta en Kluĵo la 24-an de oktobro 1921.
## Premioj
*1969- Italujo, Trevi-premio  
## Kariero
Sándor Szinberger ekde 1945 ĝis 1950 estis reĝisoro de la Rumana Operejo de Kluĵo, ekde januaro 1952 reĝisoro, poste ĉefreĝisoro de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo, inter 1957 kaj 1973 li estis ties direktoro. Li laboris kiel gastreĝisoro en Germanujo, Aŭstrio, Egiptujo, Hungarujo. En 1978 li elmigris en Izraelon, kie en Tel-Avivo li estis universitata profesoro. 
## Reĝisoraĵoj
*Mozart: Szöktetés a szerájból, A varázsfuvola; 
*Glinka: Ivan Szuszanyin; 
*Puccini: Tosca, Pillangókisasszony.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kadenco (apartigilo)

Vorto **kadenco** povas esti:

* kadenco – rapideco de pafado de pafarmilo;
* kadenco (muziko) – fino de muzika komponaĵo;
* Kadenco (konĉerto) - libera epizodo de solisto, kutime je la fino de la kapmovimento de solokonĉerto
* kadenco (danco) – fina figuro en komuna danco;
* kadenco (rajdosporto) – nombro de paŝoj de ĉevalo aŭ galopaj paŝoj dum tempa unuo;
* kadenco (lingvistiko) – melodia movo de voĉo fine de iu parolata teksto.
Gabriella Szirmai

**SZIRMAI Gabriella** [pr. sirmai) estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Szatmárnémeti la 20-an de decembro 1919. 

## Kariero
Gabriella Szirmai debutis 16-jare kaj ĝis 1948 ŝi estis membro de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. 

## Roloj
*Lida (Kornejcsuk: Fehér köpeny); 
*Pólika (Móricz Zs.: Nem élhetek muzsikaszó nélkül); 
*Rozika (Móricz Zs.: Úri muri);
*Abigail (Scribe: Egy pohár víz). 

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Blanka Szombathelyi

**SZOMBATHELYI Blanka** [pr. sombatheji] estis hungara aktorino naskiĝinta Nagyvárad la 21-an de junio 1918 kaj mortis la 22-a de majo 1999. 

## Kariero
Blanka Szombathelyi ekde aŭtuno 1933 ĝis 1938 ludis en la Vígszínház, en 1940–41 en la Kamara Varieté. Kiel gastino ŝi aperis ankaŭ en la teatroj Andrássy úti, Dunaparti kaj Terézkörúti Színpad. En 1945 ŝi elmigris kaj ekde 1951 ŝi vivis en Los Angeles, kie iom da tempo ŝi laboris kiel ĵurnalistino.

## Roloj
*Helene (Deval: Továris); 
*Mildred (O’Neill: Ifjúság); 
*Ida (Harsányi Zs.: A három sárkány); 
*Rézi (Szomory D.: Bodnár Lujza); 
*Katica (Hunyady S.: Bors István); 
*Phillis (Deval: Francia szobalány).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gyula Szilassy

**SZILASSY Gyula** [pr. silaŝi] *Brajka* estas hungara aktoro, reĝisoro naskiĝinta Dés la 16-an de oktobro 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de septembro 1986. 

## Kariero
Gyula Szilassy debutis en 1927 en la Magyar Színház. En jaroj 1928–1930 li ludis en Szeged. Inter 1938 kaj 1944 li estis aktoro, reĝisoro kaj ludmajstro de la Nemzeti Színház de Budapeŝto. Post 1945 li estis malofte dungita. En 1949 li reĝisoris en la Kis Színház, en jaroj 1964–1966 kaj en 1968–69 li ricevis etajn rolojn en Thália Színház. Li ofte rolis ankaŭ en radio. 

## Roloj
* Étienne (Deval: Az ifjú pásztor); 
* Bial (Petőfi S.: Tigris és hiéna); 
* Bagot (Shakespeare: Rikardo la 2-a).

## Reĝisoraĵoj
* Järviluoma: Északiak; 
* Molter K.: Örökmozgó; 
* Gabányi Á.: Apósok.

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ottó Szombati Gille

**SZOMBATI Gille Ottó** [pr. sombati] estis rumanuja hungara reĝisoro, poeto, dramverkisto naskiĝinta en Oradea la 29-an de januaro 1930 kaj mortinta en Oradea la 24-an de majo 2012. 
## Kariero
Ottó Szombati Gille en 1954 dungiĝis al Oradea, ekde 1957 ĝis 1958 li laboris en la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, pli poste denove en Oradea ĝis sia peniĝo en 1990.

## Reĝisoraĵoj
*Dürrenmatt: A fizikusok, Play Strindberg; 
*Miller: Salemi boszorkányok; 
*Shakespeare.: A windsori víg nők, Szentivánéji álom; 
*Zilahy L.: Fatornyok; 
*Németh L.: Papucshős.

## Verkoj
**Álomsors* (poemoj, 1991); 
**Párizs almája* (dramverkoj, 1992).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Klára Szopos

**SZOPOS Klára** [pr. sopoŝ) estis rumanuja hungara scenejdekoraciistino, kostumdizajnistino naskiĝinta en Dés la 22-an de julio 1917 kaj mortinta en Kluĵo en 1959. Ŝi estis la filino de pentristo Sándor Szopos.
## Kariero
Klára Szopos studis en Budapeŝto, poste ekde 1941 ŝi estis scenejdekoraciistino kaj kostumdizajnistino de la hungara teatro de Kluĵo.
## Scenejprojektoj
*Rostand: Cyrano de Bergerac; 
*Shakespeare.: Romeo kaj Julieta; 
*Vörösmarty M.: Csongor és Tünde; 
*Pagnol: Topaze.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Róza Szöllősy

**SZÖLLŐSY Róza** [pr. soeloe:ŝi] estis hungara dancistino naskiĝinta en Marosvásárhely en marto 1841 kaj mortinta en Rákospalota la 26-an de septembro 1875.

## Kariero
Róza Szöllősy estis la filino de Lajos Szöllősy Szabó. Ŝi lernis dancon de sia patro. Ŝi debutis en provinco. En 1861 ŝi debutis kun grandega sukceso kun sia pli juna fratino Piroska Szöllősy, en la Budai Népszínház en *Ĉardaŝo de Vas megye* koreografiita de sia patro. La teatro tiam dungis ŝin. En 1862–1863 ŝi aperis en Kolozsvár, ekde 1864 ĝis 1875 ŝi estis ano de la Nacia Teatro (Budapeŝto).

## Roloj
*Titánia (Shakespeare.: Szentivánéji álom); 
*Rózsi (Szigligeti E.: A cigány); 
*Boleyn Anna (Shakespeare: Henriko la 8-a).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj dancistoj
Giovan Battista Perasso

**Giovan Battista Perasso** estas populara historia patrioto de la historio de Ĝenovo de la 18-a jarcento pli vaste konata kiel *il Balilla*.

La vera identeco de Balilla estas duba, sed oni konsideras ke li estis la junulo kiu la 5-an de decembro 1746 ekis la popolan ribelon kontraŭ la okupanta Habsburga Imperio en la ĝenova kvartalo Portoria.

La bubo incitis la popolon ribeli per ĵeto de ŝtono al aŭstro-piemontaj trupoj kiuj tiutempe okupis la urbon, sub gvidado de la guberniestro Antoniotto Botta Adorno. La urbo ja estis aliancita kun Hispanio kaj Francio.

Tiel la 10-a de decembro 1746 la urbo liberiĝis de la aŭstraj trupoj.

La kaŭzo de la ekribelo estis la perforto de iuj aŭstraj soldatoj, kiuj postulis ke la pasantaj popolanoj helpi ilin puŝi kanonon kies rado estis blokita de koto.

## Signifo de "Balilla" 
Etimologie, la vorto *balilla* signifas *bubaĉo* au *knabo*, sed ĝi povas ankaŭ veni de *Baciccia*, kiu estas la karesnomo uzata en Ĝenovo por la nomo Giovan Battista (aŭ Giambattista).

La juna *Balilla* estas menciata en la itala nacia himno Il Canto degli Italiani, en la kvara strofo:

I bimbi d'Italia / Si chiaman Balilla
(la knaboj de Italio nomiĝas Balilla)

## Bibliografio 
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Ĝenovo
Kategorio:Italoj
Karmea grupo

eta|250px|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla en centro-malalto.
eta|250px|Diagramo montranta la inklinacion de ĉefaj anoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso. (La ruĝaj cirkloj montras la *diametrojn* de la lunoj)
La **karmea grupo** estas grupo da naturaj satelitoj de Jupitero kies orbitoj estas similaj. Tiu grupo ricevis sian nomon de Karmeo, plej granda satelito de la grupo, kiu entenas 99% el ties maso.

## Ecoj 
Tiuj satelitoj eble rezultis de la diseriĝo de asteroido, kiu estus kaptita de Jupitero.

La objektoj de la karmea grupo havas palan ruĝan koloron, similan al tiu de
D-tipaj asteroidoj (kun tamen escepto de Kaliko, nete pli ruĝa). Tiuj satelitoj eble rezultis de la diseriĝo de asteroido, kiu estus kaptita de Jupitero.

La meĥanismo te tia kapto estas malbone konata: kaptota objekto devas dispeli sian kinetan energion, kaj la rimedo de tia disperdo estas nekonata. Oni hipotezis, ke Jupitero prae havis tre vastan atmosferon, la froto kun tia atmosfero kaj bremsis la asteroidon, kaj diserigis ĝin.

Ĉar Karmeo, ĉefa ano de la grupo, konservas 99% el la maso de la tuta grupo, oni povas taksi, ke la kaptita asteroido ne multe disireĝis.

### Orbitaj ecoj 
La karmea grupo anigas almenaŭ naŭ satelitojn, kiuj havas retrogradajn orbitojn ĉirkaŭ Jupitero, kun grandaj duonaksoj inter 22&nbsp;900&nbsp;000&nbsp;km kaj 24&nbsp;100&nbsp;000&nbsp;km; orbitaj inklinacioj inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la jupitera ekvatoro; kaj discentrecoj inter 0,23 kaj 0,27.

Tiu grupo entenas "kernon" da satelitoj, kies orbitoj havas parametrojn tre
proksimaj: Karmeo, Tajgeto, Kaldeno, Isono, Kaliko, Erinomo, Ajtno, Kaleo kaj Paziteo.

La satelitoj Eŭcelado, Arkeo, Herseo, Kalikoro, S/2003 J 5, S/2003 J 9, S/2003 J 10 kaj S/2003 J 19 povus esti anoj de la grupo.

## Listo 
Ĉefaj orbitaj ecoj de la anoj de la karmea grupo. La orbitoj de tiaj satelitoj
estas perturbataj de aliaj satelitoj kaj planedoj, ĉi-tiuj valoroj estas por la
epoko de:
:la  koncernante Isonon;
:la  koncernante Karmeon;
:kaj la  koncernante la ceterajn.

*La nepruvitaj anoj estas en kursivo*.

Kiel por ĉiuj retrogradaj lunoj, IAU rezervas nomojn
finiĝantajn per "e" por tiuj lunoj (en angla lingvo).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kolizia deveno de la grupoj da neregulaj satelitoj
*  Eksteraj jupiteraj satelitoj kaj trojanoj
*  La jupiteraj satelitoj
*  Nombra neregulaj satelitoj ĉirkaŭ Jupitero
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Andor Sztupa

**SZTUPA Andor** [pr. stupa] estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Nagyvárad la 9-an de aprilo 1826 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de januaro 1893.

## Kariero 
Andor Sztupa debutis en 1847 en trupo de Dávid Kilényi kaj Pál Csabay. Ekde 1854 li ludis en trupo de Ede Gócs, poste en tiu de István Reszler (1861–63). Ekde 1870 li estis direktoro unue en Miskolc, poste ekde 1871 ĝis 1875 li kuniĝis kun Gusztáv Hubay kaj ili vizitis ĉefe la urbojn de norda Hungarujo (Eperjes, Sátoraljaújhely, Gyöngyös, Miskolc). En printempo de 1875 ili disiĝis. Sztupa iris al Temeŝvaro, poste la vintron li pasigis en Szeged. Ekde printempo de 1878 li direktis sian trupon memstare kaj ĝis printempo de 1885 li estis estro de la tiel nomata *distrikto de Braŝovo*. Tiam li ĉesis la direktoradon kaj dungiĝis al Pécs, post unu jaro al Szabadka. En 1887 li loksidiĝis en Budapeŝto kaj estiĝis kasisto de la Várszínház. En 1890 li finis sian karieron kiel unu el la pensiuloj de la Nacia Aktorligo. Kiel eminenta direktoro li invitis al sia teatro anojn de la Nacia Teatro (ekz. Kornélia Prielle). Lia edzino estis la aktorino Alfonza Kolonics (Nagybánya, 13-a de februaro 1825–Szamosújvár, 2-a de aprilo 1884).

## Elektitaj aktoroj en trupo de Sztupa 
* Péter Andorffy
* Endre Bátosy
* Antal Bokody
* Hermin Boránd
* Lajos Havi
* Lajos Komáromy
* Imre Kőmíves
* Anna Lukács
* Júlia Maár
* Kornélia Mindszenty
* Paula Nagy
* György Némethy
* Lina Nikó
* Elek Solymossy
* Imre Szacsvay (aktoro)
* Árpád Szathmáry
* Vilma Szentesy
* Antal Tóth
* Lajos Valentin
* Miklós Várady
* Zoltán Zádor

## Elektitaj trupanoj de Sztupa 
* Lajos Serly, dirigento
* Antónia Hetényi, aktoro
* Margit Hunyady, aktoro

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
István Szugyiczky

**SZUGYICZKY István** [pr. sudjicki] estas hungara aktoro naskiĝinta en Szatmárnémeti la 9-an de julio 1941. 
## Kariero
István Szugyiczky estis inter 1971 kaj 1973 ano de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea, poste dum du sezonoj ano de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe kaj ekde 1975 de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. 
## Roloj
*Sorin (Bursan–Pance: Öt fiú meg egy lány); 
*Tizedes (Heller: Megbombáztuk New Havent); 
*Ifj. Schwarz (Szigligeti E.: Liliomfi); 
*Masham (Scribe: Egy pohár víz).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Ildikó Szűcs

**SZŰCS Ildikó** [pr. sy:ĉ] estas hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 10-an de septembro 1943. 

## Kariero
Ildikó Szűcs post la matureca ekzameno estis membrino de la teatro Jókai de Békéscsaba, poste de la Magyar Néphadsereg Művészegyüttes de Budapeŝto. Ekde 1967 por kvin jarojn ŝi ludis en la teatro Állami Déryné Színház de Budapeŝto, resp. en teatro Kisfaludy Színház de Győr. Unu sezonon ŝi denove pasigis en Békéscsaba, poste en 1978–81 ŝi estis anino de la Népszínház de Budapeŝto, en jaroj 1981–83 de la teatro Csiky Gergely Színház de Kaposvár. Ekde 1983 ŝi estis liberprofesiulino. Ŝi kunmetis plurajn programojn porinfanajn kaj junularajn kaj memstarajn recitalojn.

## Roloj
*Julika (Molnár F.: Liliom); 
*Ida (Gárdonyi G.: Ida regénye); 
*Eudoxia (Teleki L.: Kegyenc).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Magazeno (armilo)

150px|eta|250px|Uja forprenebla magazeno por pistolo de kalibro 9mm
**Magazeno** estas ekipaĵo, en kiu estas ĉe kelkaj pafarmiloj deponataj kartoĉoj kaj donataj de tie en kameron, en kiu okazas ilia elpafado tra paftubo de la armilo. Metado de la kartoĉo povas esti aŭ mekanika (precipe kaŭzita per movo de levilo de finaĵo de armilo) aŭ memfaranta, nome aŭ plene aŭtomata aŭ duon-aŭtomata. La magazeno povas esti deprenebla aŭ ĝi povas esti firma parto de la armilo.

Plej ofta tipo de la magazeno estas deprenebla uja magazeno.

## Bazaj tipoj de magazenoj 
* Tuba - la tubo metita paralele sub la paftubo, uzata precipe ĉe la plej malnovaj tipoj de ripetpafiloj, ĝis hodiaŭ uzata ĉe plimulto de ripet- kaj aŭtomataj kugletpafilo, escepto estas ekzemple Franchi SPAS-15.
* Uja - plej ofte en aspekto de paralelepipedo.
* Revolvera - iam ankaŭ rotacia, en aspekto de rotacia cilindro, metita paralele kun kaso de paftubo, en kiu estas kartoĉoj metitaj paralele kun la akso de paftubo, donado de la kartoĉoj estas kaŭzita per turniĝado de magazeno ĉirkaŭ ties akso, sed ĉi tie la kartoĉoj estas ankaŭ lokigitaj en kamero, kiu ne estas firma parto de la armilo.
* Tambura - en formo de cilindro, kunigita kun la armilo, el kiu la kartoĉoj estas forprenataj helpe de movo de donigilo de la finaĵo. Ĝi estis en la pasinteco uzata ĉe kelkaj mitraloj, ekzemple Ŝpagin aŭ Suomi. Eĉ nuntempe estas por iuj armiloj fabrikataj grandkapacita magazenoj, krom tamburaj ekzemple la t.n. papiliaj dutamburoj por armiloj de tipo AR-15.
Diska - la kartoĉoj estas aranĝitaj en rondon en plata disko kutime per pinto antaŭen. Ekzemplo povas esti maŝinpafilo Vickers Berthier.

## Kartoĉa zono 
Al la sama celo kiel magazeno servas ĉe kelkaj armiloj, ekzemple maŝinpafiloj, la kartoĉa zono. Tiu estadas okaze de permanaj maŝinpafiloj lokigita en ujo alfiksigebla al la maŝinpafilo, ekzemple en ujo de tambura formo (RPD) aŭ aliaj ujoj kutime lokigitaj surflanke de kesto de finaĵo (M-60).

## Eksteraj ligiloj 
* https://patents.google.com/patent/US4681019A/en
* https://patents.google.com/patent/US3612255A/en?peid=6386de86e08e0%3A81%3A30f36ee9

Kategorio:Armilaj komponaĵoj
Aspendos

eta|mapo de la plej gravaj konstruaĵoj de la urbo. 1 akvedukto, 2 norda pordego, 3 stadiono, 4 *Bouleuterion*, 5 Orienta pordo, 6 Bazarejo, 7 *Nymphaion*, 8 *Agora*, 9 Baziliko, 10 *Exedra*, 11 Teatro, 12 Suda pordo, 13 banejo, 14 *Gymnasion*
eta|maldekstra|interna aspekto de la teatro

**Aspendos**, en greka Ασπενδος, estas antikva urbo, situanta en Turkio, 46 km oriente de Antalya je la vojo al Alanya.

La granda teatro el romia tempo estas unu de la plej bone konservitaj de la antikva tempo. Ankaŭ nun ĝi estas uzata por
prezentadoj. La antikva urbo ankoraŭ ne estas elfosita. Ĉiuj videblaj konstruaĵoj estas de la romia tempo de imperiestroj, la 2-a kaj 3-a jarcento.

La akvedukto ne estas de la ofte uzata nekovrita tipo, sed uzas tubojn en la longa malalta, centra parto. Nur je la du finoj de la akvedukto estas altaj konstruaĵoj, en kiuj la akvo fluis nekovrite.
eta|maldekstra|akvedukto,fina alta parto
eta|upright=1.4|la akvedukto romia
eta|tuboŝtonoj el la akvedukto, videblaj ĉe la Eŭrimedon-ponto

Detala priskribo troviĝas en la libro Frontinus, Wasserversorgung im alten Rom, S. 184

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Urboj de Antikva Grekio
Kategorio:Akveduktoj
Vintra Ciklodromo

La **Vintra Ciklodromo** (france: **vélodrome d’Hiver**) de Parizo estis traka bicikla konkursejo, konstruita en 1909 kaj malkonstruita en 1959. Oni familiare nomis ĝin '''Vél’ d'Hiv’'*. Ĝi situis sur strato *Nélaton*, en la 15-a arondismento de Parizo.

Komence de la 20-a jarcento, bicikla konkurado fariĝis amasa spektaklo ŝatata de la laborista popolo de la urboj. Konstruado de ciklodromoj partoprenis al tiu movado. Ekde 1902, Henri Desgrange (ankaŭ kreinto de Tour de France en 1903) petis al arĥitekto Gaston Lambert aranĝi la Galerion de Maŝinoj, restaĵon de la Universala Ekspozicio de Parizo de 1889, situanta en la kvartalo de Grenelle, por krei tie kurejon por bicikla konkurado. Inaŭgurita la , la ciklodromo rapide akiris grandan popularan sukceson. Tamen, en 1909, la urbo anoncis la malkonstruon de la Galerio de Maŝinoj por liberigi la perspektivon al la Champ de Mars. Desgrange decidis ekkonstrui apude, ĉe la angulo de Bulvardo de Grenelle kaj de Strato Nélaton, novan templon de la biciklo. En la nova *Vel' d'Hiv'* kiu naskiĝis, 17 000 spektantoj, sur sidŝtuparoj el brikoj kaj betono, povis observadi biciklistojn, kiuj rondiris 250 metrojn longan kurejon el abio, ĉirkaŭ vasta centra herbotapiŝo. La spektaklejo estis prilumata de grandega zenita vitrotegmento kaj pli ol mil elektraj lampoj.

Multnombraj manifestacioj animis tiun ekipaĵon. La fama bicikla kurado de la *Six jours de Paris* (6 tagoj de Parizo), kreita en 1913, laŭ la ekzemplo de simila usona kurado, ekkonis sian apogeon inter la du mond-militoj, kaj rapide fariĝis la kulmino de la bicikla sezono. En 1926 komenciĝis la elekto de la *Reine des 6 jours* (Reĝino de la 6 tagoj), ŝarĝita startigi la kuradon; Reĝinoj estis elektitaj en la medio de laŭmodaj popularaj artistinoj: Édith Piaf, Annie Cordy, Yvette Horner estis Reĝinoj de la 6 tagoj. Animado disvastiĝis tag-nokte en la stratoj de la kvartalo.

En 1931, la konstruaĵo estis renovigita de usonano Jeff Dickson kaj fariĝis la *Palais des Sports de Grenelle* (Sport-Palaco de Grenelle). Efektive, kun sia kompanio *Jeff Dickson International Sports'', li organizis, krom la tradiciaj boks-turniroj kaj biciklaj kuradoj, aliajn sportajn konkuradojn en ĝia interno: teniso, korbopilko kaj ankaŭ glacihokeo kaj glacisketado (dank' al adekvata aparataro ebliganta realizadon de sketejo). Tio estis la komenco de glacihokeo en Francio.

Post la milito, tie estis organizitaj boks-turniroj kun Marcel Cerdan aŭ Sugar Ray Robinson ekzemple, ĉeval-konkuroj, kaj eĉ modparadoj.

Ekde la -, tie restis kaptitaj dum pluraj tagoj sub severaj kondiĉoj miloj da Judoj, viktimoj de la Rastado de la Vintra Ciklodromo (13152) antaŭ ilia deportado al ekstermejo de Aŭŝvico-Birkenau.

La Ciklodromo estis malkonstruita en 1959.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rastado de la Vintra Ciklodromo
* La Rafle (2010)
* Dôme de Paris - Palais des Sports
* Accor Arena

## Eksteraj ligiloj 
* archi.fr 
* Fotoj de la Galerio de Maŝinoj de la Ekspozicio de 1889

Kategorio:Ciklodromoj
Kategorio:Sportejoj
Kategorio:Sportejoj en Parizo
Kategorio:Spektaklejoj de Parizo
Kategorio:Biciklado
Peter Schamoni

**Peter Schamoni** (n. 27-an de marto 1934 en Berlino, mortis la 14-an de junio 2011 en Munkeno) estis germana filmreĝisoro kaj produktisto. Schamoni estas kunverkinto de la manifesto de Oberhausen.

## Filmoj (elekto) 
* Schonzeit für Füchse (fikcia filmo, 1966, reĝio/produktado)
* Max Ernst – Die widerrechtliche Ausübung der Astronomie. Ein Film über Ernst Wilhelm Leberecht Tempel. (dokumenta filmo, 1966, Regie und Buch zusammen mit Max Ernst)
* Alle Jahre wieder (fikcia filmo, 1966/67, Prod.)
* Zur Sache, Schätzchen (fikcia filmo, 1967, produktado)
* Quartett im Bett (fikcia filmo, 1968, Prodv.)
* Deine Zärtlichkeiten (fikcia filmo, 1969, reĝio/produktado)
* Eins (fikcia filmo, 1971, Prod.)
* Friedensreich Hundertwasser – Hundertwassers Regentag (dokumenta filmo, 1973, reĝio/produktado)
* Potato Fritz (fikcia filmo, 1975, reĝio/produktado)
* Frühlingssinfonie (fikcia filmo, 1983, reĝio/produktado)
* Caspar David Friedrich – Grenzen der Zeit (fikcia filmo, 1986, reĝio/produktado)
* Die letzte Geschichte von Schloss Königswald (fikcia filmo, 1987, reĝio/produktado)
* Max Ernst: Mein Vagabundieren - Meine Unruhe (dokumenta filmo, 1991, reĝio/produktado)
* Niki de Saint Phalle und Jean Tinguely: Wer ist das Monster – du oder ich? (dokumenta filmo, 1996, reĝio/produktado)
* Majestät brauchen Sonne (dokumenta filmo pri imperiestro Vilhelmo la 2-a, 1999, reĝio/produktado)
* BOTERO - born in Medellìn (dokumenta filmo pri Fernando Botero, 2007, reĝio/produktado)

## Literaturo 
* Hilmar Hoffmann (red.): *Peter Schamoni Filmstücke*, Arnoldsche Art Publishers , 2003, 200 paĝoj. La libro enhavas informojn, kritikojn kaj grandformatajn fotojn pri liaj filmoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* lia retejo
* 
* Peter Schamoni pri vivo kaj verkaro, stato: januaro 2009

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Germanaj kinproduktoroj
Kategorio:Germanaj scenaristoj