open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bremenio

maldekstre|90px|Blazono sen la episkopaj signoj
La **princ-ĉefepiskopujo Bremeno**, germane *Erzstift Bremen*, ekde 1648 **duklando Bremeno**, *Herzogtum Bremen*, en Esperanto foje ankaŭ **Bremenio**, estis historia teritorio de la Sankta Romia Imperio, situanta en la hodiaŭa nordorienta Malsupra Saksio, kiu ankaŭ kovris la urbon Bremerhaven kaj iujn malgrandajn areojn, kiuj nuntempe apartenas al la urbo Bremen, sed ne la kernon de tiu urbo, kiu situis sudokcidente de "Bremenio". Ĝi ekestis el la teritoriaj posedaĵoj de la katolika diocezo Bremen, sed neniam egalis al tiu diocezo.

## Historio 
eta|maldekstre|200px|La duklando Bremeno (granda flava meze) kaj la regno Verden (helroza sube dekstre) ĉirkaŭ la jaro 1655
Ekde la 11-a jarcento la katolikaj ĉefepiskopoj de Bremen sukcesis pli kaj pli krei teritorian posedaĵon, kiu kovris pli-malpli trionon de la dioceza areo. Jam antaŭ ol la jaro 1646, kiam Bremen oficiale iĝis libera regna urbo kaj ne plu estis sub eklezia influo, la ĉefepiskopoj pli kaj pli rezidis ekster la urbo. Rezidejo unue estis Bücken, poste Bremervörde. Ene de la urbo Bremen nur la areo rekte ĉirkaŭ la katedralo restis sub ĉefepiskopa rego.

Ekde la jaro 1500 la episkopa teritorio Bremenio (germane *Erzstift Bremen*) apartenis al la Malsupra-Saksia imperia cirklo ene de la Sankta Romia Imperio. Pro kreskantaj ekonomiaj problemoj de la ĉefepiskopoj la gildoj de metiistoj fortiĝis, tiel ke ekde la jaro 1540 la teritorio estis sub gilda rego. En tiuj jaroj la Reformacio fortis en norda Germanio, kaj ekde 1566 oni povas paroli pri luterana regno Bremenio. La urbo Bremen mem kontraŭe al la pli nordorienta teritorio luterana Bremenio restis kalvinisma.

[eta|maldekstra|200px|La kastelo *Bederkesa*, oficiala sidejo de la regnoj Bremenio kaj poste [Bremen-Verden]]
Post la Vestfalia Paco de la jaro 1648 la eksaj ekleziaj regnoj Bremenio (princo-ĉefepiskopujo = *Erzstift*) kaj Verden (princo-episkopujo = *Hochstift*) estis forprenitaj de la eklezio kaj donitaj al la reĝlando Svedio. La tiel kreita duobla duklando Bremen-Verden sub sveda kontrolo ricevis la urbon Stade kiel ĉefurbon. Dum la Brandenburgia-Sveda Milito – milito el la serio de la nordiaj militoj – inter la jaroj 1675 kaj 1676 la sveda duklando estis okupita de pluraj ŝtatoj de la Sankta Romia Imperio kaj de Danio kaj restis okupita ĝis la fino de tiu milito. Kadre de la Traktato de Saint-Germain-en-Laye de la jaro 1679 la teritorio tamen estis redonita al Svedio.

Ekde la jaro 1712 por mallonga tempo sub dana regado, la teritorio dum 1715/1719 iĝis parto de la elekto-princlando Hanovro, kaj restis tie (kun etaj interrompoj per sveda kaj franca okupoj), ĝis dum la jaro 1866 la reĝlando Hanovro estis konkerita kaj aneksita de Prusio. La teritorio ankaŭ ene de Prusio pluekzistis kiel administra unuo – ekde la jaro 1885 sub la nomo "distriktaro Stade".

Post la malfondo de la ŝtato Prusio dum la jaro 1945 la teritorio, daŭre sub la nomo "distriktaro Stade" iĝis parto de la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio.

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Historio de Malsupra Saksio
Kategorio:Bremeno
Ferenc Patsch

**PATSCH Ferenc** (paĉ) estis hungara inĝeniero pri minado, laŭreato de Kossuth-premio (1952). Li naskiĝis en Verespatak 1-an de majo 1919 kaj mortis en Budapeŝto 4-an de aŭgusto 1979.

## Premioj, distingoj 
*Minadserva Meritmedalo (1960)

## Biografio 
Ferenc Ptsch komencis siajn studojn en 1937 en la Politeknika Universitato Reĝo Karlo la 2-a en Bukareŝto, li daŭrigis ĝin en 1940 en Sopron, kie li havigis diplomon de inĝeniero pri minado en 1942. Ĝis 1950 li laboris plejparte ĉe MAORT (Hungara Oleoindustria Akcia Societo). Ĝis 1955 en Lovászi li estis uzinestra ĉefinĝeniero ĉe la Hungara-Soveta Oleindustria Akcia Societo. Inter 1957 kaj 1964 li estis ĉefinĝeniero de Transdanubia Ŝtonoleborada Uzino. Ekde 1-a de marto 1964 li estis gvidanto de Borada Ĉefsekcio de Landa Ŝtonolea kaj Gasindustria Trusto (OKGT), pli poste gvidanto de la Internacia Ĉefsekcio. Ĝis sia pensiuliĝo li estis la fakkonsilanto de ĝenerala direktoro de OKGT. Li havas gravajn fakverkojn kaj hungare kaj en fremdaj lingvoj.

## Literaturo 
*Lendvai L.: P. F. (Kőolaj és Földgáz, 1979. 12. sz.).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Grafenwerth

**Grafenwerth** estas riverinsulo en la rivero Rejno (rivera kilometro 642) apud la urbo Bad Honnef. Ĝi troviĝas najbare de la same rivera insulo Nonnenwerth, sur kiu troviĝas monaĥejo kun privata gimnazio. La plejgranda parto de la insulo Grafenwerth apartenas al parko de 15 hektaroj, kiu interalie enkadrigas subĉielan naĝejon.

Du pontoj ligas la insulon al la orienta bordo de la Rejno - en la riveroparto inter la insulo kaj la bordo situas jaĥta haveno. Ĉe la okcidenta bordo de la insulo, vidalvide al la pli granda parto de la rivero, ekzistas diversaj haltejoj por grandaj turismaj ŝipoj kaj restoracio kun bierĝardeno. Aparte dum someroj multaj turistoj vizitas la insulon, parte per ŝipoj, parte per la pontoj de la riverbordo. De plejparto de la insulo eblas ĝui panoraman rigardon de la pitoreska montetaro Siebengebirge kaj aparte de la monto Drachenfels.

[eta|maldekstra|la boato „Aalschokker Aranka“ antaŭ la insulo kun rigardo al la monto [Drachenfels]]
eta|250px|la norda ponto al la insulo
Proksime de la norda ponto troviĝas la boato „Aalschokker Aranka“, kiu konstruiĝis dum la jaro 1917 kaj estas la lasta tiutipa boato por kaptado de riveraj angiloj - ĝi uzatis ĝis la jaro 1990. Post la maluziĝo la Fondaĵo Nordrejn-Vestfalio aĉetis, restaŭris kaj metis ĝin ĉi-tien inter la insulo kaj la rivera bordo. Kun la monto Drachenfels en la fono kaj la jaĥta haveno iom oriente, la historia boato iĝis ŝatata fotomotivo kaj iaspeca simbolo de la urbo Bad Honnef .

eta|la sudo de la insulo vidata de la eksa burgo Rolandseck
En la suda parto de la insulo troviĝas la subĉiela naĝejo de la urbo Bad Honnef, kiu atingeblas per la suda ponto nomata laŭ la franca partnera urbo Berck-sur-Mer. Dum la jaro 1938 oni tie trovis fonton da minerala akvo, kiu donis al la urbo la statuson de kuracurbo. La naĝejo, kiu dum 2000 komplete moderniĝis, ĉiujare havas ĝis 100.000 vizitantojn. Ankoraŭ pli sude situas pluraj tenisludejoj.

Kiel speciala evento lige al la insulo menciindas la piroteknikaĵa spektaklo "Rhein in Flammen": ĉiun unuan sabaton dum majo serio de piroteknikaĵoj kaj multaj ŝipoj vivigas la riveron de Linz am Rhein tra Erpel, Unkel, Remagen, Rheinbreitbach, Bad Honnef kun la insuloj Grafen- kaj Nonnenwerth, Bad Godesberg, Königswinter ĝis la parko *Rheinaue* en Bonn.

## Eksteraj ligiloj 
* la historio de Grafenwerth (paĝoj germanlingvaj de la "urba forumo" Bad Honnef) 

Kategorio:Rejno
Kategorio:Distrikto Rhein-Sieg
Kategorio:Riverinsuloj
Kategorio:Insuloj en Nordrejn-Vestfalio
Bremen-Verden

[eta|maldekstra|220px|la kastelo *Bederkesa*, oficiala sidejo de la regnoj [Bremenio kaj poste Bremen-Verden]]
La duobla duklando **Bremen-Verden**  – nomita laŭ la urboj Bremen kaj Verden – estis teritorio de la Sankta Romia Imperio, kiu estiĝis en 1648 el la antaŭaj princepiskopujoj de Bremen kaj de Verden.  Ĝi situis inter la riveroj Weser  kaj Elbo en nordokcidenta Germanio. La ŝtato kovris la areon de la nuntempaj germanaj distriktoj Cuxhaven, Stade, Rotenburg, Harburg, Osterholz kaj Verden, kaj aldone la areon de la nuntempa urbo Bremerhaven kaj de iuj areoj, kiuj nuntempe apartenas al la teritorio de la urboŝtatoj Bremen kaj Hamburgo. La urbo Bremen mem tamen ne apartenas al Bremen-Verden. Administra centro de la teritorio Bremen-Verden estis la urbo Stade.

## Historio 
eta|maldekstra|250px|la duklando Bremen-Verden ĉirkaŭ la jaro 1655
Post la Vestfalia Paco de la jaro 1648 la eksaj ekleziaj regnoj Bremenio (princo-ĉefepiskopujo = *Erzstift*) kaj Verden (princo-episkopujo = *Hochstift*) estis forprenitaj de la eklezio kaj donitaj al la reĝlando Svedio. La tiel kreita duobla duklando Bremen-Verden sub sveda kontrolo ricevis la urbon Stade kiel ĉefurbon.

Dum la Brandenburgia-Sveda Milito – konflikto el la serio de la nordiaj militoj – inter la jaroj 1675 kaj 1676 la sveda duklando estis okupita de pluraj ŝtatoj de la Sankta Romia Imperio kaj de Danio kaj restis okupita ĝis la fino de tiu milito. Kadre de la Traktato de Saint-Germain-en-Laye de la jaro 1679 la teritorio tamen estis redonita al Svedio.

Ekde la jaro 1712 por mallonga tempo sub dana regado, la teritorio dum 1715/1719 iĝis parto de la elektoprinclando Hanovro, kaj restis tie (kun etaj interrompoj per sveda kaj franca okupoj), ĝis dum la jaro 1866 la reĝlando Hanovro estis konkerita kaj aneksita de Prusio. La teritorio ankaŭ ene de Prusio pluekzistis kiel administra unuo – ekde la jaro 1885 sub la nomo "distriktaro Stade".

Post la malfondo de la ŝtato Prusio dum la jaro 1945 la teritorio, daŭre sub la nomo "distriktaro Stade" iĝis parto de la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio.

## Listo de dukoj de Bremen-Verden 
1648-1712: Reĝoj de Svedio

* 1648–1654 Kristina (Svedio)
* 1654–1660 Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)
* 1660–1697 Karolo la 11-a (Svedio)
* 1697–1718 Karolo la 12-a (Svedio)
* 1718-1719 Ulrika Eleonora (Svedio), nur pretende, sen imperia feŭdo

1715-1807 kaj 1813-1823: Princoj-elektistoj/Reĝoj de Hanovro kaj Britio

* 1715–1727 Georgo la 1-a (Britio), nur pretende, sen imperia feŭdo
* 1727–1760 Georgo la 2-a (Britio)
* 1760–1820 Georgo la 3-a (Britio)
* 1820–1823 Georgo la 4-a (Britio)

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio: Dukoj de Bremen-Verden

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Historio de Malsupra Saksio
Kategorio:Historio de Svedio
Kategorio:Bremeno
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1640-1649
Kategorio:Aperis en 1648
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1823
Ĉagreno

**Ĉagreno** estas spontana emocia reago kaŭzita de situacio, persono aŭ rememoro, kiujn la ĉagrenita volas ŝanĝi. Ĉi tiu malplezuro montras, ke la koncerna homo troviĝas en situacio kiu postulas sian subigon. La plej forta grado de ĉagreno estas kolero. Enaj emocioj, kiel ĉagreno, aŭ la pli malforta malkomforto, estas komence spontanaj kaj kutime neeviteblaj. Ili estas per si mem nek bonaj nek malbonaj. Tamen multaj homoj taksas la montron de ĉagreno sentaktan.
Ĉagreno povas kaŭzi frustriĝon kaj sanecajn efektojn.

## Vidu ankaŭ 
* Aflikto
* Kolero
* Streso
* Frustracio
* Stomaka ulcero

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (6) proverboj pri ĉagreno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Emocioj
Tri saĝaj simioj

eta|300ra|dekstra| Statuetoj de la tri saĝaj simioj.
La **tri saĝaj simioj** (Japana lingvo: 三猿, san'en aŭ sanzaru, aŭ 三匹の猿, sanbiki no saru, laŭvorte "tri simioj") estas bildaj diraĵoj. Kune, ili enkorpigas la proverban principon, kiu estas "vidu nenioman malvirton, aŭdu nenioman malvirton, parolu nenioman malvirton." La nomoj de la tri estas Mizaru, kiu estas kovranta siajn okulojn, do vidadas nenioman malvirton, kaj Kikazaru, kiu estas kovranta siajn orelojn, do aŭdadas nenioman malvirton, kaj Iŭazaru, kiu estas kovranta sian buŝon, do paroladas nenioman malvirton.

## Bildaro 

Three Wise Monkeys (2010).jpg|Tri saĝaj simioj sur la strando en Barcelono
The Three Wise Monkeys, Nikkō Tōshō-gū; April 2018.jpg|Tri saĝaj simioj en la templo Nikko Toŝo-gu en Nikko, Japanio

Kategorio:Simboloj
Kategorio:Fikciaj simioj
Kategorio:Triopoj
Tibor Flórián

**FLÓRIÁN Tibor** estis rumanuja hungara poeto naskita en Selmecbánya la 12-an de aprilo 1908 kaj mortinta en Punta Gorda (Florida) la 6-an de marto 1986.

## Biografio 
Kiel supera juĝisto la patro de Tibor Flórián translokiĝis al Szamosújvár, do de sia kvar jaraĝo li vivis en Transilvanujo. Li abiturientiĝis en 1927 en Kluĵo. Li studis juron samloke, sed li ne finis ĝin. Li publikis siajn unuajn poemojn en 1928. En 1945 kiel komandanto de kolono transportinta vunditojn li venis Germanujon. En 1948–49 li estis en Munkeno prezidanto de Hungara Kultura Ligo. En 1949 li elmigris Usonon. En Novjorko inter 1950 kaj 1973 li estis ano de redakcio usona de Radio Libera Eŭropo. Por kvar jaroj li estis prezidanto de libroeldonejo Kossuth Könyvkiadó en Cleveland. Li redaktis seslingvan lernolibron por hungaroj vivantaj en Usono. Ekde 1978 ĝis 1986 li estis prezidanto de *Árpád Akadémia*. Li estis por multaj jaroj sekretario de amerika grupo de Centro PEN de Fuĝintaj Verkistoj. Li vivis en siaj lastaj jaroj en New Milford (Konektikuto).

## Verkoj ĉefaj 
* *Felhők fölött, felhők alatt* (Kv. 1935);
* *Vázlatok*. poemoj. Kv., 1936
* *Krisztus árnyékában*, reverkita prozpoemo de Octavian Şireagu (Kv. 1938);
* *A kőtáblák összetörnek* (poemoj, Cham 1946);
* *Mélység fölött* (poemoj, Wulfen 1948);
* *Új versek*, poemoj, (München 1948);
* * Virradat előtt*. Hontalan magyar költők versei (Poemoj de senpatrujaj hungara poetoj) (red. samloke 1948);
* *Keserű gyökéren* (poemoj, New York 1975, 1979);
* *Venezuelai tollrajzok* (poemoj, Caracas 1984).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Florian, T

Florian T
Kankro (muziko)

Muzika **kankro** aŭ **kankriro** estas la retroludado de notpasaĝo (la spegulado laŭ la vertikalo). Ege ŝatataj estis muzikaj kankroj en la dekdutonisma muziko kiel metodo transformi dekdutonan serion, samkiel en la baroka muziko, ekz. en la kanono (kankrokanono) kaj la fugo.

La nomo devenas de la formovmaniero de la kankroj.

Se kankro estas samtempe invertado, ĝi nomiĝas *kankrinvertado* aŭ ankaŭ *kankro de la invertado* (*spegulita kankrokanono*).

## Vidu ankaŭ 
* Kankrokanono
* Tonmetado
* Kontrapunkto

## Eksteraj ligiloj 
* 48 modusoj de dekdutona serio 

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Muzikaj figuroj
Srpski Miletiĉ

eta|dekstra|Srpski Miletiĉ situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300ra|Katolika preĝejo de Srpski Miletiĉ
eta|dekstra|300ra|Grekkatolika preĝejo de Srpski Miletiĉ

**Srpski Miletiĉ** (miletitj), serbe **Српски Милетић,** slave **Srpski Miletić,** germane **Berauersheim** hungare **Rácmillitics** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Odĵaci.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3530
* Poŝtkodo: 25244
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

## Situo 
Srpski Miletiĉ situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 vivis en Rácmilitics 3862 da homoj, (3577 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Hódság, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Poste la germanoj estis deportitaj. En 2002 loĝis en Srpski Miletiĉ 3538 da homoj, (serboj 3240 (92 %), montenegranoj 52 (2 %), jugoslavianoj 45, kroatoj 22, hungaroj 20 po (1 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika kaj grekkatolika preĝejoj

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Baĉki Jarak

eta|dekstra|Baĉki Jarak situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|300px|Nova ortodoksa preĝejo de Baĉki Jarak
dekstra|eta|300px|Urbocentro de Baĉki Jarak
**Baĉki Jarak** (, slave **Bački Jarak**, , ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Temerin. La historia hungara nomo estis *Jármos*. La serba nomo signifas: tranĉeo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 6040
* Poŝtkodo: 21234
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Baĉki Jarak situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Senta-Novi Sad.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1267. Post la turka erao en 1787 germanoj refondis la senhomiĝintan vilaĝon. En 1848 la serboj bruldetruis la vilaĝon. En 1910 vivis en Tiszaistvánfalva 2173 homoj (2124 germanoj, 47 hungaroj, 2 serboj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝi iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Poste la germanoj estis deportitaj. En la malplenajn domojn serboj alvenis. En 2002 loĝis en Baĉki Jarak 6049 homoj, (serboj 5838 (97 %), hungaroj 43 (1 %), kroatoj 30 (0.5 %), 22 jugoslavianoj 7 germanoj).

## Vidindaĵo 
* ortodoksa preĝejo
maldekstra|eta|260px|Memorejo pri falintoj de la 2-a mondmilito en Baĉki Jarak

Kategorio:Urboj de Serbio
Řepiště

**Řepiště** estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Moraviasilezia regiono, en distrikto Frýdek-Místek. Ĝi situas en duono de vojo inter urboj Ostrava kaj Frýdek-Místek sur dekstra plialtigita bordo de rivero Ostravice, ĉirkaŭigita per ringo de arbaroj. La vilaĝo devene nomiĝanta Barutov estis fondita fine de la 13-a jarcento en la tempo de koloniigo fare de luzaciaj soraboj. Areo de la vilaĝo estas 802 ha. En la vilaĝo vivas  (). Plimulto de produktivaj loĝantoj el la vilaĝo vojaĝas al laboro en la proksimaj urboj Ostrava, Vratimov aŭ Frýdek-Místek.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1545.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Řepiště, OÚ.jpg| Municipa ofico
Řepiště, hasičská zbrojnice.jpg| Fajroestingista armilejo
Řepiště, Slezská 319.jpg| Vilao en strato Slezská
Řepiště, škola.jpg| Baza lernejo kaj Infanĝardeno Řepiště


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Municipoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Farkas Kovacsóczy

**KOVACSÓCZY Farkas** (kovaĉo:ci) estis hungara humanisto, kanceliero de Transilvanujo naskita ĉ. en 1540 kaj mortinta en Szamosújvár la 11-an de septembro 1594.

## Biografio 
Farkas Kovacsóczy estis ido de nobila familio transloĝinta el Slavonio al Transilvanujo. Li studis en Francujo kaj Padovo. Reveninte li servis en kortego de reganto Stefano Báthori, kiun li sekvis ankaŭ al Pollando. En jaroj 1576–78 li estis la sekretario de kancelario transilvanuja de Krakovo. En somero de 1578 li estis ĉe Kristofo Báthori kanceliero de Transilvanujo. Ekde 1581 dum Sigmundo Báthori li estis ankaŭ ano de 12 anaj konsilantaro, poste de 1583 ano de trimembra regantkonsilantaro. Li estis kontraŭ de rompo kun turkoj, tial la reganto kaptigis lin kaj sufokigis lin en malliberejo.

## Verkoj 
* *De administratione Transylvaniae*, 1584).

## Literaturo 
* Szádeczky Lajos: K. F. (1891).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Erzsi Albert

**ALBERT Erzsi** estis hungara operkantistino (mezosoprano) naskiĝinta en Szamosújvár la 30-an de marto 1886 kaj mortinta en Budapest la 30-an de marto 1960.

## Biografio 
Unue ŝi ludis en provincaj teatroj, poste ŝi havis sukcesojn en Városi Színház de Budapeŝto kiel oper-kaj operetkantistino. Ŝi estis konata ankaŭ kiel koncertkantistino.

## Ĉefaj roloj 
* Azucena (Verdi: A trubadúr);
* Carmen (Bizet).

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Carlsbad (Nov-Meksiko)

**Carlsbad** estas usona urbeto lokita en la ŝtato Nov-Meksiko. Ĝin famigis la belaj subteraj kavernoj kaj aliaj vidindaĵoj. Tie laŭ la censo de 2010 vivas iom pli ol 26 mil loĝantoj.

La nomo devenas aŭ de *Karlsbad*, la germanlingva nomo de la nuntempa ĉeĥa urbo Karlovy Vary, aŭ de Karlsbad, sudokcidentgermana urbo en Badeno.

La 19-an de aŭgusto de 2000 okazis la rompo de un gasdukto de natura gaso kiu eksplodis kaj incendiiĝis ĉe Carlsbad; mortiĝis 12 membroj de familio. La tialo estis grava interna korodo de la gasdukto.

## Eksteraj ligiloj 
* raporto pri vizito al la kavernoj en la sovetunia romano Unuetaĝa Usono (, arkivigite)

eta|maldekstra|300ra|Eniro de la kaverno
eta|maldekstra|300ra|loka muzea kaj arta centro

Kategorio:Urboj de Nov-Meksiko
Nova Crnja

eta|dekstra|Nova Crnja situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|300px|Katolika preĝejo de Nova Crnja

**Nova Crnja,** serbe **Нова Црња,** hungare **Magyarcsernye,** germane **Neuzerne** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1860
* Poŝtkodo: 23218
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Nova Crnja situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zrenjanin-Jimbolia.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nova Crnja 1861 da homoj, (hungaroj 1574 (85 %), serboj 112 (6 %), ciganoj 87 (5 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Agata

## Famuloj 
En ekstera parto de la iama Magyarcsernye naskiĝis hungara framasono Töhötöm Sándor Nagy.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Nagyszénás, Hungario
*  Jimbolia, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Alibunar

**Alibunar** (, , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo. La origina turka nomo signifas: puto de Ali.
eta|maldekstre|Vojo en Alibunar

## Bazaj informoj 
* Areo: 602 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 67 m
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 26310
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Alibunar situas sur ebenaĵo, 36&nbsp;km-ojn for de Panĉevo.
eta|dekstra|Alibunar situas en la mapo en la verda municipo

## Historio 
La unua mencio devenis el 1695 dum turka regado en formo *Ali Binar*. La Habsburgoj okupis ĝin en 1717. Inter 1768–1773 la loko apartenis al privilegia limgarda zono. En 1848 la hungara armeo venkis la ariĝintajn serbojn, dume la urbeto bruldetruiĝis. En 1910 loĝis en Alibunár 4503 da homoj, (rumanoj 2717, serboj 1166, germanoj 335, hungaro 267). Tiutempe en Alibunár produktis salpetron. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, al distrikto de Alibunár (kies distriktejo estis), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Alibunar 3431 homoj, (serboj 2052 (60 %), rumanoj 960 (28 %), ciganoj 87 (3 %), hungaroj 61, (2 %), slovakoj 46 (1 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
En la iama Alibunár naskiĝis hungara kanoniko Kálmán Juhász.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstre|Municipo de Alibunar

Kategorio:Urboj de Serbio
Inversigo (muziko)

**Inversigo** (aŭ **inverto**) havas diversajn signifojn en muziko:

* La interŝanĝado de la movodirekton de la tonaltoj (la spegulado laŭ la horizontalo) de pasaĝo, ofte trovebla en la kontrapunkto, precipe en kanono kaj Fugo, samkiel en la dekdutonisma muziko kiel preparmaniero por la muzika materialo;

* La intervala inversigo (intervalnombroj sumiĝas al naŭ: ekzemple sekundoj iĝas septoj kaj inverse);

* La indiko pri la sinsekvo de tonoj en akordo.

eta|600px|trisonaj inversigoj
Se oni ŝanĝas ĉe akordoj la plej malaltan tonon unu oktavon pli alta, ekestas akordaj inversigoj. Je trisonoj ekzistas jenaj inversigoj:
* baza pozicio (ekzemplo: c-e-g). Alia nomo estas kvintakordo.
* unua inversigo ( aŭ tercpozicio) (ekzemplo: e-g-c). Alia nomo estas sekstakordo.
* dua inversigo ( aŭ kvartseksta pozicio) (ekzemplo: g-c-e). Alia nomo estas kvartsekstakordo.
Je kvarsonoj ekzistas 4 pozicioj
* baza pozicio (ekzemplo: c-e-g-b bemola)
* unua inversigo (aŭ kvintseksta pozicio) (ekzemplo: e-g-b bemola-c)
* dua inversigo ( aŭ terckvarta pozicio) (ekzemplo: g-b bemola-c-e)
* tria inversigo ( aŭ sekundpozicio ) (ekzemplo: b bemola-c-e-g)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *La 48 modusoj de dekdutona serio (ĉiuintervala serio)* 
* *La trisonaj inversigoj* 

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Muzikaj figuroj
Opovo

eta|dekstra|Opovo situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Vojo en Opovo
**Opovo** (, , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Sudokcidenta** Banato. Ankoraŭ 3 vilaĝoj apartenas al la municipo. La historia hungara nomo estis *Oppova*.
## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 26204
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Opovo situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de Timiş, la Danubo preterfluas 4 km-ojn for.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Opovo 4664 da homoj, (serboj 3744 (80 %), kroatoj 271 (6 %), jugoslavianoj 155 (3 %), ciganoj 98 (2 %), hungaroj 28, (1 %) kaj aliaj).

Kategorio:Urboj de Serbio
Sarah Palin

**Sarah Heath Palin** (11-an de februaro 1964 en Sandpoint, Idaho) estas ekde la 4-a de decembro 2006 guberniestrino de usona federacia ŝtato Alasko kaj la unua virino, kiu oficas tiun pozicion tie. eta|Sarah Palin (2008)
eta|Sarah Palin (2007)Ŝi diplomiĝis en 1987 pri komunikado kaj ĵurnalismo en Universitato de Idaho. En 1996 ŝi decidis fariĝi politikistino kaj elektiĝis urbestrino de la urbeto Wasilla en Alasko, tio ŝi estis ĝis 2002 kiam ŝi malvenkis kontraŭ alia kandidato. De 2003 ĝis 2004 ŝi servis por komisarejo pri la nafto- kaj gaso-trovaĵoj en Alasko. Protestante pri malbona ofica konduto de respublikanaj kolegoj ŝi demisiis. En 2006 ŝi elektiĝis guberniestrino de la ŝtato Alasko.

John McCain, la kandidato de la respublikanoj por la prezidenteco en 2008, nomumis ŝin la 29-an de aŭgusto kandidatino por la vicprezidenteco.

Ŝi rezignis sian guberniestrecon en julio 2009.

Palin estas patrino de kvin infanoj, kaj estas la edzino de Todd Palin, entreprenisto. Ili loĝas en Wasilla, Alasko.

Kategorio:Guberniestroj de Alasko
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kolero

eta|Kolera viro kun esprimata vizaĝo
**Kolero** estas elementa stato de forta emocia ekscito kun tendenco agresema, parte kun efektoj al la aŭtonoma nervosistemo. La korpaj efikoj inkluzivas altigojn de arteria premo, pulsado, de niveloj de adrenalino kaj noradrenalino.
Ĝia malo estas la kvieteco, la nekoleremo, do esti pacema, malsovaĝa kaj ne facile incitebla. Unuaflanke kolero aperas kiel vehementa ĉagreno, furioza afekcio, kiuj povas sekvigi nekontrolitajn agojn aŭ parolojn. Kolero tiel fariĝas mastro de la homo senkontrola. Aliaflanke kolero estas percepta kiel daŭra, ŝajne justa eco, ekzemple la koleroj dia, popola, sankta.
Kolero en la senco de nekontrolata emocio estas unu el la t.n. Sep gravegaj pekoj, laŭ la kristana doktrino.

## Bildaro 

Hieronymus Bosch- The Seven Deadly Sins and the Four Last Things - Anger.JPG|Hieronymus Bosch, La sep gravegaj pekoj
Two male faces expressing anger mingled with fear. Etching b Wellcome V0009400.jpg|*Kolero "Miksita" kun Timo* kuprogravuraĵo de la 18-a jarcento
AngryWikipe-tan.png|Animea rolulo esprimanta koleron
William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Dante And Virgil In Hell (1850).jpg|Kolero estas konsiderita unu el la sep gravegaj pekoj de kristanismo. *Dante kaj Vergilio en Infero* Pentraĵo de William Adolph Bouguereau, 1850.
Inferno Canto 7 lines 8-9.jpg|Inferno Kanto 7 lineoj 8-9
The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|*La Kolero de Aĥilo*, fare de Giovanni Battista Tiepolo: prezentas la grekan heroon atakantan Agamemno
FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|*La Kolerego de Atamanto* skulptaĵo fare de John Flaxman (1755–1826)

## Vidu ankaŭ 
* Agreso
* Malamo
* Furiozeco
* La vinberoj de kolero, romano de John Steinbeck, 1939

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (17) proverboj pri kolero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Emocioj
Kategorio:Malvirtoj
Kategorio:Gravegaj pekoj
Bela Crkva

**Bela Crkva** (, ,  [WAJSkir*h*n], , ĉiuj nomoj signifas "blanka preĝejo") estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato. Ankoraŭ 13 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Bela Crkva situas en valo, laŭ ĉefvojo Panĉevo-Rumanio. Versec troviĝas 33 km-ojn for.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1355 en formo *Fehéregyház*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1717 germanoj refondis la komunumon. En 1750 serboj kaj rumanoj alvenis. Inter 1774-1872 la loko estis parto de milita zono, rekte apartenanta al la Habsburga Imperio. En 1848 la serboj vane sieĝis la komunumon. En 1910 loĝis en Fehértemplom 11&nbsp;524 da homoj, (6062 germanoj, 1994 serboj, 1806 rumanoj, 1213 hungaroj kaj 312 ĉeĥoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Temes (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. Poste la germanoj estis deportitaj. En 2001 loĝis en Bela Crkva 10&nbsp;675 da homoj, (serboj 8222, ĉeĥoj 511, ciganoj 266, hungaroj 180 kaj aliaj).

## Famuloj 
En la iama Fehértemplom naskiĝis muzeologo Sándor Beluleszkó.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1806, en 1923 renoviĝis
* fiŝkaptista lago
eta|maldekstra|

## Partnera urbo 
*  Oțelu Roșu en Rumanio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Serbio
Bayamo

eta|200ra|Preĝejo en Bayamo
300ra|dekstra|eta|

**Bayamo** (Bajamo por lokaj esperantistoj) antaŭe San Salvador de Bayamo, estas la ĉefurbo de la provinco Granma en la orienta regiono de Kubo. La vorto Bayamo havas du eblajn etimojn: la unua estis la nomo de tribestro, kiu regis la regionon, sed plej da adeptoj havas la dua: la ekzistado de Bayam, arbo de la saĝo.

## Historio 
**San Salvador de Bayamo** estas la dua vilaĝo fondita en Kubo la 5an de novembro 1513 de Diego Velázquez. Pro la navigado, kiun ebligis la rivero Bayamo, la vilaĝo floradis rapide kune kun Santiago de Cuba, tiam ĉefurbo de la hispana kolonio.

En la 19a jarcento komenciĝis ĉi tie la agado por la sendependeco de Kubo, la plej elstara figuro estis Carlos Manuel de Céspedes kiu liberigis siajn sklavojn kaj komencis la militon en **La Demajagua**, kiu nuntempe apartenas al la municipo Manzanillo. La bajamanoj organiziĝis en framasonaj loĝioj por povi konspiri kontraŭ la hispana registaro.

En tiu ĉi urbo, ĉefurbo de la provinco Granma, la nacia himno estis kantita unuafoje la 20an de oktobro 1868. En la urbo estis dezajnita la flago de Carlos Manuel de Céspedes, nuntempa flago de la Nacia Asembleo de la Popola Potenco.

Bayamo estis la unua ĉefurbo de la Ĉe-Milita Respubliko dek tagojn post la komenco de la milito en La Demajagua. La 12an de januaro 1869 ĝiaj enloĝantoj preferis bruligi la urbon antaŭ liveri ĝin al la hispana kolonia armeo. Tiu fakto konstituas unu el la plej transcendaj en la historio de Kubo.

Bayamo estas la naskiĝurbo de Carlos Manuel de Céspedes, Patro de la Patrio. En la centro de la urbo troviĝas muzeo kun apartenaĵoj kaj dokumentoj de la renomita patrioto. Ankaŭ ekspoziciiĝas **El Cubano Libre** (La Libera Kubano), la unua sendependa periodaĵo publikigita de Céspedes.

## Vidu ankaŭ 
* La Bayamesa

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco Granma
Albert Fogarasi

**FOGARASI Albert** (fogaraŝi) estis rumanuja hungara filologo, historiisto naskita en Torda la 24-an de marto 1851 kaj mortinta en Aiud la 19-an de novembro 1945.

## Biografio 
Albert Fogarasi studis en Bethlen-kolegio en Nagyenyed, samloke li estis instruisto ĝis 1908, dufoje li estis rektoro de la kolegio. En manuskripto troviĝas lia monografio pri historio de kolegio (*A Bethlen-kollégium múltjából*, 1939).

## Verkoj 
**Egyiptom földjén* (Nagyenyed 1897);
**Régi diákélet a Bethlen-kollégiumban* (a 300 éves Bethlen-kollégium emlékalbumában, Nagyenyed 1922); 
**Nagyenyeden* (en volumo *Jókai Erdélyben* red. de Géza Tabéry  kaj Ernő Incze, Nv. 1925. 101-08.).

## Literaturo 
*Vita Zsigmond: *Látogatás a Bethlen-kollégium legöregebb tanáránál*. Déli Hírlap 1943. márc. 27.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj filologoj
János Duka (folkloristo)

:*Pri samnoma muzikilfaristo vidu artikolon János Duka (muzikilfaristo).*
**DUKA János** estis rumanuja hungara verkisto, etnografo naskita en Margitta la 2-an de januaro 1907 kaj mortinta en Miercurea Ciuc la 2-an de decembro 1990. 

## Biografio 
János Duka komencis studi en Nagyvárad, la bazlernejan porinstruistan lernejon li finis en 1925 en Ĉikŝomjo. Li instruis en vilaĝoj, poste li iĝis distrikta lernejinspektisto, post 1945 fakinspektisto. Liaj noveloj aperis ekde 1936 en *Vasárnapi Harangszó* kaj en *Csíki Néplap*, la fakartikoloj en muzeaj eldonaĵoj.

## Verkoj 
**Gyermekszíndarabok*, porinfanaj teatraĵoj, Csíkszereda, 1946;
**Székely lakodalom*. - *Székely fonó*, dramoj., Csíkszereda, 1947; 
**Kilenc kéve hány kalangya*. Anekdotoj ĉe sikuloj, kolekt., Bk., 1983; 
**Elsüllyedt kincs*, fabeloj, Bk., 1993; 
**Üti Páké Barátost*. Csúfolódó székely népköltészet (Mokanta sikula folkloro), kolekt., Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 1995.
**Mikor hagyja el az ész embert?*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2002.
**Csíki furfang*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2003.
**Bihari betyártörténetek és más anekdoták*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2003.
**Székely anekdoták*, Mikor hagyja el az ész embert?. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2008.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Duka, J
Lajos Lévai

**LÉVAI Lajos** [pr. le:vai] estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskiĝinta en Kolozsvár la 27-an de junio 1894 kaj mortinta la 7-an de junio 1974 en Odorheiu Secuiesc.

## Biografio 
Lajos Lévai abiturientiĝis en Reformita Kolegio de sia naskiĝurbo (1913). Li devis interrompi siajn universitatajn studojn pro la unua mondmilito. Post la milito li instruis en Făgăraş, en sia iama lernejo en Kluĵo, en Petroşani (1918-26). Li havigis dume diplomon de instruisto pri historio-geografio (1923) kaj la filologian doktoradon en Szeged (1926). Li instruis ĝis sia pensiuliĝo en Odorheiu Secuiesc en la reformita porinstruista lernejo (ĝis 1940), resp. en kolegio li estis direktoro inter 1946-1948.

## Verkoj 
**Petrozsény települése* (Székelyudvarhely 1927);
** A szakadék szélén* (porjunulara romano, Kv. 1933); 
**Székelyföldi képek* (Kv. 1934); 
**Székely betlehemi játék és lakodalmi ének* (Székelyudvarhely 1935); 
**Lengyelfalva monográfiája* (Székelyudvarhely 1935);
** A Székely Dalegylet emlékkönyve* (Székelyudvarhely 1938); 
**Bálványosvára* (historia dramo en 5 aktoj, Székelyudvarhely 1940); 
**Székelyföldi kistükör* (Bp. 1941); 
**Hát érdemes volt?* (unuakta muzika teatraĵo, Székelyudvarhely 1941); 
**Buzogány és felesége* (unuakta muzika teatraĵo. Székelyudvarhely 1941); 
**Becsülettel és akarattal* (porjunulara romano, Bp. 1942); 
**Parabolák* (rakontoj, Székelyudvarhely 1943);
** Egy székelyföldi iskolamester levelei* (porjunularaj legaĵoj, Székelyudvarhely 1943); 
**Egy pesti diák utazása Erdélyben* (Bp. 1943); 
**Életem, emlékeim, fényképeim...* (1970. Manuskripto).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Levai, L
Nacia Konsilio por la Malta Lingvo

La **Nacia Konsilio por la Malta Lingvo** (Maltlingve: ''Il Kunsill Nazzjonali ta l'Ilsien Malti''), fondita en Aprilo 2005, estas organizo kiu reguligas la Maltan lingvon.

## Vidu ankaŭ 
* Académie française

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo 

Kategorio:Lingvoj de Malto
Kategorio:Naciaj akademioj
Famo

[eta|dekstra|200ra|[Fama (diino)|Fama aŭ Feme, personigo de la "famo" kaj "klaĉo" en la Helena mitologio, filino de Geo]]
**Famo** povas esti

**1. Publikaj, rondirantaj, neprecizaj asertoj**

* Klaĉo, fiinformoj estas interŝanĝitaj pri persono foresta
* Onidiro, famo ĉirkaŭanta povas esti ofte malvera famo

**2. Publika opinio pri persono, sed ankaŭ pri entreprenoj, abstraktaĵoj...**

* Fameco, ampleksa konateco kun alta grado de atento de la publiko kaj de la amaskomunikiloj (vidu la artikolon famulo); la kontraŭa nocio estas misfamigo
* Reputacio, opinio ĝenerala de la publiko pri iu
* Prestiĝo, ĝenerala socia estimo, imponeco pro ŝajno de beleco, gloro, ĉiesa admiro
* Renomo, ekz. scienca renomo
* Gloro, socia aprezado pro elstaraj agoj, meritoj, talento, genio

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (4) proverboj pri famo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj
Seĉanj

eta|dekstra|Seĉanj situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|300ra|La nova ortooksa preĝejo de Seĉanj
dekstra|eta|300ra|Malnovaj loĝdomoj en Seĉanj
**Seĉanj,** serbe **Сечањ,** slave **Sečanj,** rumane **Seceani,** hungare **Torontálszécsány** [torontAlsEĉAnj], germane **Setschan** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo. La serba nomo signifas januaro.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2640
* Poŝtkodo: 23240
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Seĉanj situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Timiş, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Versec.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Seĉanj 2647 da homoj, (serboj 2392 (90 %), ciganoj 135 (5 %), rumanoj 19 (1 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
En la iama Szécsány naskiĝis hungara ministro Vilmos Tóth.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Andor Incze

**INCZE Andor** (ince) estis rumanuja hungara geografo naskita en Koloĵvaro la 25-an de februaro 1911 kaj mortinta en Kluĵo la 9-an de januaro 1986.

## Biografio 
La mezlernejon Incze finis en sia naskiĝurbo (1928) kaj li havigis diplomon de instruisto pri geografio-geologio tie kaj en universitato germana de Prago (1936). Li doktoriĝis en 1942 en Universitato de Koloĵvaro (*A magyar természeti földrajz fejlődéstörténeti vázlata*). Li instruis en rumana gimnazio Gh. Bariţiu (1940–44), samtempe li estis universitata asistanto (1943), adjunkto (1945), poste lekciisto en Universitato Bolyai (1948) kaj Universitato Babeş–Bolyai (1959) ĝis sia pensiiĝo (1976). Li publikis en *Erdélyi Múzeum*, *Revista Ştiinţifică "V. Adamachi"*, *Revista Geografică Română*, *Földrajzi Közlemények*, *Studia Universitatis Babeş–Bolyai* kaj en aliaj fakrevuoj. En revuo Korunk li publikis la studojn *Arábia kőolajtelepei*, 1957; *A monopóliumok és a nemzeti függetlenség*, 1958; *A francia finánctőke birodalma*, 1958; *Egy szuperkartell alapítása, működése és bomlása*, 1959; *A monopóliumok hálójában*, 1962; *Algéria a független államalapítás küszöbén*, 1962).

## Volumoj 
* *America de Nord. Geografie fizică* (univ. lernolibro, 1968);
* *America Centrală şi America de Sud*. Geografie fizică (univ. lernolibro, 1968).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Incze, A
Incze, A
Incze, A
Regionaj religioj

Oni povas nomigi kiel **regionaj religioj** tiuj religioj kiuj naskiĝis (kiel ĉiuj) en specifa mondoregiono, sed poste ne disvastiĝis multe for de tiu aŭ, se tio okazis, ekzemple kiel ĉe Judismo, ĉiam restis en tiu regiono la referencpunkto (tiukaze Palestino). Ĉe aliaj religioj (pli mondaj), kvankam naskiĝis en preciza mondoparto, rapide disvastiĝis tutmonde kaj nuntempe oni ne povas diri, ke la ĉefa referencpunkto daŭre estas la naskiĝloko; tiele okazis kun kristanismo, naskita ankaŭ en Palestino, sed rapide disvastiĝita tra la tuta Eŭropo kaj poste tra la tuta mondo, aŭ ĉe Islamo, naskita en Arabio, sed poste disvastiĝita tra la tuta Nordafriko kaj Azio, tiel ke nuntempe la plej parto de islamanoj loĝas en sudorienta Azio, nome Indonezio, Barato, Pakistano, Bangladeŝo, ktp. Same ankaŭ Budhismo disvastiĝis tra multaj ĉefe sudorienta aziaj landoj.

La plej konataj kaj gravaj regionaj religioj estas jenaj:
* Judismo, kiu naskiĝis en Palestino kaj rapide disvastiĝis tra la Mediteraneo kaj pli for kaj, kvankam nuntempe estas en Usono, kie estas pli da judoj, Palestino post la kreo de la ŝtato Israelo denove iĝis la centro de la judismo.
* Ŝintoismo estas indiĝena religio de Japanio. Praktike apenaŭ ekzistas for de tiu insularo, kie estas diversaj tipoj, inter ili, tiu ŝtata aŭ ŝtateca kaj eĉ tiu de tre konata en Esperantio sekto Oomoto.
* Hinduismo naskita en Hindio, kie estas nun majoritata religio kiel en Nepalo. 
* Ĝainismo naskita en centra Barato, disvastiĝis al najbaraj landoj, sed de kiam hinduismo, budhismo kaj islamo disvastiĝis en tiuj samaj landoj, restis Barato kiel la ununura lulilo de tiu religio.
* Zoroastrismo naskiĝis en la teritorio de la nuntempa Irano, kie ankoraŭ spite la disvastiĝo de Islamo restas kredantoj de tiu religio; kromaj sekvantoj estas en Barato, sed malmulte kompare.
* Konfuceismo naskiĝis en Ĉinio kaj influis pli ol disvastiĝis en najbaraj landoj.
* Sikhismo naskiĝis en Panĝabo, en Barato, kaj tie kaj nur tie estas majoritata religio, krom loĝantaroj en almigradaj landoj.
* Rastafarianismo estas movado pli ol religio, sed ĉiukaze sufiĉe ligata al insulo Jamajko.

## Vidu ankaŭ 
* Etnoreligia grupo

Kategorio:Religio
Klaĉo

eta|dekstra|300px|Klaĉulinoj kaj la diablo de Hans Weiditz (1488-1534)

**Klaĉo** estas maniero de interbabilado kaj amuzo, per kio estas interŝanĝitaj informoj pri personoj forestaj. La diraĵo estas malica aŭ malbonvola. Klaĉo ofte kaŭzas malverajn famojn. La sociologio, precipe la socipsikologio, okupiĝas pri tiu ĉi fenomeno. Klaĉo ankaŭ troviĝas en apartaj amaskomunikiloj pri riĉuloj, beluloj kaj aliaj famuloj (ekz. en la bulvardgazetoj), kvankam la intencoj ne baziĝas en maliceco, sed en kontentigo de la sensaciemo de kelkaj homoj, tre ofte el sociaj niveloj ege malproksimaj al tiu de la klaĉitoj, kiuj nur eltiras profiton de la klaĉemo de tiuj.

## Religiaj vidpunktoj, ekzemploj 
* Judismo
Klaĉo sen konstruiva intenco estas peko. Parolante malbone - eĉ se la diro veras - estas malpermesata pro la digno de ambaŭ homoj, kaj la klaĉanto kaj la viktimo.
Vidu: Levidoj 19:16 "*Ne disportu kalumniojn inter via popolo, ne staru kontraŭ la sango de via proksimulo: Mi estas la Eternulo*". Sentencoj 18:8 "*La vortoj de kalumnianto estas kiel frandaĵoj, Kaj ili penetras en la profundon de la ventro.*"

* Kristanismo
Kristanismo kondamnis ĉiujn specojn de klaĉo. Mateo 18:15 "*Kaj se via frato pekos kontraŭ vi, iru kaj montru al li la kulpon inter vi kaj li sola. Se li aŭskultos vin, vi gajnos vian fraton. 16 Sed se li ne aŭskultos, prenu ankaŭ unu aŭ du kun vi, por ke per la buŝo de du aŭ tri atestantoj ĉiu vorto estu konfirmita.*"
En la Epistolo al la Romanoj klaĉemulo estas rigardata same kiel aliaj pekuloj, ekz. malĉastulo aŭ murdinto.

## Famaj klaĉistoj 
* Hedda Hopper

## Vidu ankaŭ 
* Kalumnio
* Kafoklaĉa Internacia Somera Renkontiĝo
* Klaĉrevuo

Kategorio:Komunikado
Kategorio:Sociologio
Kankrokanono

**Kankrokanono** estas muzika palindromo, tio estas kanono, kiu retroen same sonas kiel antaŭen. Unu voĉo muzikas la melodion antaŭen, la alia voĉo ĝin prezentas malantaŭen, do kiel kankro. 
Plua formo estas la **spegula kankrokanono**, je kiu la kantistoj aŭ muzikistoj sidas unu vidalvide de la alia kaj devas komenci sur la malaj anguloj de la sama notfolio.

Fama kankrokanono troviĝas en Musikalisches Opfer de Johann Sebastian Bach. 

La motivon de kankrokanono poste ankaŭ prezentis M. C. Escher ludeme en grafika formo.

## Eksteraj ligiloj 
* M. C. Escher: *Krebskanon* 

Kategorio:Muzikaj formoj
Eduard Ŝevardnadze

**Eduard Ŝevardnadze** (kartvele ედუარდ შევარდნაძე; ruse Эдуа́рд Амвро́сьевич Шевардна́дзе; ) ( Mamati, regiono Guria, la estinta Transkaŭkaza soveta federacia socialisma respubliko en Sovetunio,  Tbiliso, Kartvelio) estis en la jaroj 1985 ĝis 1990 ministro de eksterlandaj aferoj de Sovetunio dum regado de Miĥail Gorbaĉov. Ekde la jaro 1995 ĝis la 23-a de novembro 2003 li estis prezidento de Kartvelio. Ŝevardnadze danke al siaj politikaj kapabloj akiris per politikado kromnomon "Tetri Melia" ("Blanka Vulpo").

Kategorio:Prezidantoj de Kartvelio
Kategorio:Kartvelaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kartvelio
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Sovetunio
Félix Varela

**Félix Varelay Morales** naskiĝis en Havano, Kubo, la 20an de novembro 1788 kaj forpasis en San Agustín, Florido, Usono, la 25an de februaro 1853) ankaŭ konata kiel la Pa(s)tro Varela, estis sacerdoto, instruisto, verkisto, filozofo kaj kuba politikisto kiu ludis ĉefan rolon en la vivo intelekta, politika kaj religia en Kubo en la unua duono de la 19a jarcento. La pastro Varela kiel unu el la forĝistoj de la kuba nacio.

## Biografio 
* La unuaj jaroj:
Naskiĝis la 20an de novembro 1788, en la strato Obispo (Episkopo) numero 91, en Havano. Kiam estis trijaraĝa restis orfo pro la forpaso de lia patrino kaj lia patro vojaĝadis ofte pro kuncioj kiel oficiro de la hispana armeo, tial li estis sub la vartado kaj zorgado de la patrinaj onklinoj: Rita,kiu ankaŭ estis lia baptopatrino, Margarita kaj Isabel. Ekde infanaĝo li emis al la sacerdota vivo kaj distingiĝis pro lia pieco kaj inteligento. Li komencis la studojn por sacerdotiĝi en la Seminario de Sankta Karlo kaj Sankta Ambrosio. Félix Varela estis ordenita kiel sacerdoto kiam estis 23-jaraĝa en la Katedralo de Havano.

## La Patro Varela, instruisto 
Unu el la periodoj plej gravaj en la vivo de Varela komenciĝas kiam li fariĝas sacerdoto, kaj estis nomumita por instrui en la sama Seminario de Sankta Karlo kaj Sankta Ambrosio kie li studis. Dum tiuj jaroj instruis filozofion, konstitucion, latinan lingvon kaj retorikon. Enkondukis la instruadon de fiziko kaj kemio kaj estis la unua instruisto kiu uzis la hispanan lingvon anstataŭ la latina por prelegi kaj redakti docentajn dokumentojn. Dum pli ol dek jaroj kiel profesoro en la Seminario formis brilajn disĉiplojn en kiuj inkulkis la amon al Dio, la Patrion kaj la proksimulon.

## La Patro Varela, politikisto 
En 1821, la Patro varela estis elektita por reprezenti al Kubo en la Hispana Kortumo. Alvenis al la haveno de Kadizo la 7an de junio 1821 kaj al Madrido la 12an sammonate. Li ne povis preni posedon de la respondeco ĉar la majaj elektoj en Kubo estis anulitaj. Ok monatoj poste la elektoj estis ripetataj kaj rezultis kiel deputitoj la Patro Varela, Tomas Gener kaj Leonardo Santos Suárez. En tiuj ĉi ok monatoj, Varela vizitas muzeojn, bibliotekojn kaj lernejojn, partoprenas kunvenojn, kie estis agnoskita lia talento en la plej ekskluzivaj intelektulaj rondoj. Prezentis al la Direkcio pri Studoj de Madrido lian tekstolibrojn kiuj estis aprobitaj por esti uzataj en ĉiuj posedaĵoj de Hispanio. La tri ĉefaj aferoj plej transcendaj kiujn li traktis kiel deputito estis la abolicio de la sklavoj, la prijekto pri memregado kaj la diktameno pri la agnoskado de la sendependeco de Ameriko .

## La forpaso de Varela 
La tri lastaj jaroj de lia vivo estis markitaj pro la malriĉeco, malsanoj kaj soleco, sed li neniam plendis pri lia stato. Lia spirita forteco estis en la preĝado kaj la eŭkaristio. Estas akceptate ke li forpasis en San Agustín de la Florido la 25an de februaro 1853 kvankam aliaj proponas aliajn datojn.

Kategorio:Kubaj verkistoj
Kategorio:Kubaj filozofoj
Kategorio:Kubaj politikistoj
Aplikataj sciencoj

**Aplikataj sciencoj** estas tiuj, kiuj estas inkluditaj en la aro de sciencoj karakterigitaj per sia praktika aplikado al la ĉiutaga vivo kaj distingas sin de fundamenta esplorado. Ekzemple, informadiko.

Aliaj ekzemploj:

* Aeronaŭtiko
* Agrikulturo
* Astronaŭtiko
* Bredado
* Fiŝkaptado
* Komunikadiko
* Informadiko
* Ekonomio
* Elektro
* Elektroniko
* Energio
* Fotografio
* Industrio
* Inĝenierio
* Medicino
* Mediscienco
* Metalurgio
* Minado
* Nanoteknologio
* Robotiko
* Sanscienco
* Teknologio
* Telekomunikado
* Transporto
* Urboplanado
Zsuzsi Hermann-Herceg

**HERMANN-HERCEG Zsuzsi** estis rumanuja hungara poetino naskita en Temeŝvaro la 16-an de januaro 1924 kaj mortinta samloke la 25-an de novembro 1968.

## Biografio 
Post siaj liceaj studoj Hermann-Herceg estis flegistino kaj privatinstruistino pri franca kaj germana lingvoj. Ŝiajn poemojn publikis la Temesvári Hírlap, Heti Magazin kaj Déli Hírlap.

## Poemvolumo 
**Egyedül* (Sole) (Temesvár, sen jaro).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj