Hereda milito de Bretonio

La **hereda milito de Bretonio** (1341-1364) — aŭ *milito de la du Johanaj* — estas unu el du duarangaj militoj, kiuj okazis en la la centjara milito.

Ĝi estiĝis en 1341, je la morto de la duko Johano la 3-a de Bretonio. Johana de Pentievro kaj Johana de Flandrio konkursis pri la heredo kaj instigis siajn edzojn Johano de Montfort kaj Karolo de Blezo postuli la duklandon.
Sed Francio kaj Anglio jam militis de 1337 post kiam Eduardo la 3-a sin proklamis reĝo de Francio. Tiel Johano de Montfort milithelpe omaĝis (fr: *hommage lige*) al Eduardo, kiam Karolo de Blezo omaĝis al sia onklo Filipo la 6-a de Francio.

La francoj kaptis Johanon de Montfort kaj surtronigis Karolon de Blezo en 1341, sed Eduardo la 3-a albordiĝis en Brest en 1342. Tiam Johano de Montfort estis enkarcerigita kaj Johana de Flandrio freneziĝis, militpaŭzo estis fintraktita en 1343.

Tia stato, en kiu surprizatakoj sin sekvis, daŭris ĝis la malvenko de la francoj en Auray en 1364. Tiu venko de la anglofavora partio ebligis la konkludon en 1365, de la unua traktato de Guérande, kiu surtronigis Johanon la 4-an kiel legitiman heredanton. Tiu lasta tiam subskribis aliancan traktaton kun Anglio.

## Anoncaj faktoj 
### La hereda problemo 
maldekstra|eta|Karolo de Blezo

La , la duko Johano la 3-a de Bretonio mortis sen ido kvankam li edziĝis trifoje, kun Izabela de Valezio, Izabela de Kastilio kaj Johana de Savojo, kaj sen elekti heredonton.

Indas mencii , ke li preferis sian nevinon Johana de Pentievro por heredi de li, ol Johano de Monfort, ĉar laŭ iuj fontoj, li ne eltenis sian bopatrinon Jolanda de Dreux.

La pretendantoj estis, iuflanke Johana de Pentievro, filino de lia frato Vito de Pentievro, edziniĝinta de 1337 al Karolo de Blezo, nevo de Filipo la 6-a, reĝo de Francio, kaj, aliflanke, Johano de Montfort, grafo de Montfort-l'Amaury, duonfrato de la mortinta duko, filo de la dua edziĝo de Arturo la 2-a de Bretonio al Jolanda de Dreux, grafino de Montfort-l'Amaury.

### La aliancoj 
Per sia naskiĝo, Karolo de Blezo estis la nevo de la nova reĝo Filipo la 6-a de Valezio, elektita kiel reĝo damaĝe al la pretendoj de Eduardo la 3-a, reĝo de Anglio. Per sia edziĝo, kaj laŭ la rajto de reprezento propra al la bretona juro, Karolo de Blezo heredis la pretendojn de la familio de Pentievro pri la duklando de Bretonio.
Ĉar, Johana de Pentievro sin konsideris la heredanto de la rajtoj de sia mortinta patro Vito de Pentievro, frato de la duko Johano la 3-a de Bretonio.

Reage, Eduardo la 3-a proksimiĝis al Johano de Montfort, kiu sciis ke malmulton li povis atendi de la reĝo de Francio, ĉar li proklamis sin duko de Bretonio en Majo, kaptante la urbon de Nantes, iama bastiono de Johano la 3-a. Oni ne devas forgesi, ke Eduardo la 3-a estis ido de la familio de la Plantaĝenetoj, kiu regis la okcidentan parton de Francio, kiu estis parto de la plantaĝeneta imperio. Facilas kompreni ke li sen ia dubo, regis ankaŭ la armorikan regionon, en milita kunteksto kontraŭ Francio komencita en 1337. En Julio 1341, tiu alianco estis sigelita.
La situacio estis do pli ol paradoksa :
* Karolo de Blezo, france favora, apogis sian legitimecon sur la fakto, ke li estis edzo de la plej proksima ido, kio estas propra al la bretona juro.
* Johano de Montfort, pure bretona, baziĝis sur leĝo fariĝinta bonega al la reĝo de Francio en ties konflikto kun la reĝo de Anglio kaj kiu do devis akiri juraŭtoritatecon.

### La konkera rajdado de Jean de Montfort 
eta|La Nantes-anoj omaĝas al Johano de Montfort
En Majo 1341, sentante ke la verdikto estos favora al Karolo de Blezo, nevo de la reĝo, Johano de Montfort, pelata de sia edzino Johana de Flandrio anticipis: li ekloĝis en Nantes, ĉefurbo de la duklando kaj kaptis la dukan trezoron en Limoges, urbo de kiu Johano la 3-a estintis la vicgrafo. Li kunvokis la gravajn bretonajn vasalojn por sin agnoskigi kiel dukon, sed la plimulto ne venis (multaj el ili posedis ankaŭ bienojn en Francio, kiujn ili povus perdi se ili kontraŭus la reĝon).

En la sekvantaj monatoj (Junio-Julio), li faris grandan rajdadon en sia duklando por kapti la regon de la gravaj urboj (fr: places fortes): Rennes, Malestroit, Vannes, Quimperlé, La Roche-Piriou, Quimper, Brest, Saint-Brieuc, Dinan kaj Mauron antaŭ ol reveni al Nantes. Li sukcesis kapti la regon de dudeko de urboj.

Fine, ŝajnas ke li iris al Anglio, kie Eduardo la 3-a estus promesinta militan helpon kaj estus agnoskinta lin kiel grafon de Richmond, antaŭ ol reveni fine de Aŭgusto en Parizo por renkontiĝo kun Filipo la 6-a.

### La franca kondamno 
Johano de Montfort sin prezentis en Septembro en Parizo antaŭ la korto de la lordoj komisiita de la reĝo de Francio. Liaj ĵusaj kontaktoj kun Anglio, estis riproĉataj al li, same kiel lia provo trudpeli la reĝon. Johano de Montfort, kuniganta ĉirkaŭ si francajn juristojn, petis la arbitracion de la konsilio de la Lordoj de la reĝlando. Li pledis do kontraŭ la bretona juro simile al la ĵusa heredo de la franca trono. Lia defendo estis malbonkvalita, la parizaj advokatoj de Montfort havis nur neklaran scion de la Kutimo de Bretonio. La korto kaj la reĝo arbitraciis favore al Karolo de Blezo. Tiam Johano de Montfort fuĝis de la korto de Luvro. Reage, per la decido de Conflans, la , Filipo la 6-a akceptis la milithelpan omaĝon de Karolo de Blezo. La francaj bienoj de Johano de Montfort estis konfiskitaj : la graflando de Montfort-l'Amaury, la vicgraflando de Limoges.

## La milito 
Tiu milito, interrompita de paŭzoj, okazis laŭ tri periodoj: fine de 1341 - 19-an de Januaro 1343 / 1345-1362 / 1362-1364

### Unua periodo (Aŭtune de 1341 - 19-an de Januaro 1343) 
eta|Sieĝo de Hennebont fare de Karolo de Blezo

Johano de Montfort, okupinta ĉiujn fortajn urbojn de la duklando printempe de 1341 kaj milithelpe omaĝinta al Eduardo la 3-a, necesis efektive reposedigi la duklandon al Karolo de Blezo. Filipo la 6-a do kunigis armeon de 7000 viroj plifortigitan per ĝenovaj dungosoldatoj en Angers por la 26-a de Septembro 1341. Johano la Bona, duko de Normandio estis la estro de tiu kampanjo, kun Miles de Noyer, kun la duko de Burgonjo kaj Karolo de Blezo. La armeo deiris de Angers komence de Oktobro 1341, puŝpelis Johanon de Montfort en L’Humeau, kaj poste sieĝis Nantes-on, kie li estis rifuĝinta. Li kaptis la fortreson de Champtoceaux kiu, sur la maldekstra bordo de la riverego Loire, regis la aliron al Nantes. Eduardo la 3-a, kiu ĵus plilongigis la militpaŭzon de Espléchin ne povis agi. La urbo kapitulacis post unu semajno, komence de Novembro 1341. Johano de Montfort kapitulacis al la filo de la reĝo de Francio en la 21-a de Novembro kaj liveris sian ĉefurbon. Li ricevis paspermeson por iri al Parizo por defendi sin, sed li estis arestita kaj enkarcerigita en Luvro en Decembro 1341. Senĉefigita kaj sen la subteno de la gravaj bretonaj familioj, la montforta partio disfalis. Dumvintre, la duko de Normandio finis sian kampanjon sen neniigi la lastajn obstaklojn. Opiniante la aferon solvita post kapto de Johano de Montfort, li reiris al Parizo. Tio estis sen konsideri Johanan de Flandrio, edzino de Johano de Montfort, kiu revigligis la rezistadon kaj kunigis siajn partizanojn en Vannes. Ŝi sin fortikigis en Hennebont, sendis sian filon al Anglio kaj subskribis aliancan traktaton kun Eduardo la 3-a en Januaro 1342. La reĝo de Anglio ne havis eĉ groŝon por pagi ekspedicion, do la bretona duka trezoro devis pagi ĝin. Li kapablis sendi Aprile 1342 nur 34 soldatojn kaj 200 arkistojn. Intertempe la francoj estis kaptintaj Rennes-on kaj sieĝis Hennebont, Vannes kaj Auray, kiuj rezistis. Karolo de Blezo devis retroiri en Junio 1342 antaŭ la alveno de Wauthier de Masny kaj Roberto de Artezo kape de anglaj trupoj. En Julio 1342, fortaj francaj helpotaĉmentoj alvenis kaj Johana de Flandrio devis fuĝi kaj fariĝis sieĝata en Brest. Sed la 15-an de Aŭgusto, fine, la plej granda parto de la anglaj trupoj atingis Brest-on kun 260 ŝipoj kaj 1350 batalantoj. Karolo de Blezo retiriĝis al Morlaix kaj tie estis sieĝata de Roberto de Artezo, kiu esperis malfermi al la angloj duan havenon norde de Bretonio. La angloj provis kapti Rennes-on kaj Nantes-on, sed ili devis kontentiĝi nur per disrabado de Dinan kaj sieĝado de Vannes.

Johano de Montfort mortis en la 26-a de Septembro 1345 en Hennebont. Lia edzino, Johana la Flama, freneza, lia filo Johano, ankoraŭ ne regaĝa, dependis de la kuratoreco de Eduardo la 3-a.

Eduardo la 3-a akiris per la traktato de Westminster en la 1-a de Marto 1353 ke kontraŭ la agnosko de Karolo de Blezo kiel dukon de Bretonio, tiu lasta devontigu sin pagi al li ostaĝomonon de  ekuoj kaj ke Bretonio subskribu « eternan » aliancan traktaton kun Anglio, tiu alianco devis esti sigelita per geedziĝo de Johano de Pentievro (filo de Johano de Montfort) kun Margareta, filino de Eduardo la 3-a. Sed la geedzoj estis kuzoj, do necesis laŭkanona liberiga letero, kiun la papo ne povus konsenti sen la aprobo de la reĝo de Francio.
Sed Karolo de la Cerda, konestablo de Francio kaj grafo de Angulemo, estis edziĝinta en Marto 1352 al Margareta de Blezo (la filino de Karolo de Blezo). Favorato de la reĝo de Francio, konsekvence li havis ion por diri en tiu afero kaj tiel estis inter la plejrajtigitoj. Karolo la Malbona tiam decidis agi kaj mortigis la konestablon de Francio. Sekve de tiu mortigo, la pacocelaj interkonsentoj neniiĝis.

### Tria periodo (1362 - 29-a de Septembro 1364) 
300ra|eta|dekstra|Batalo de Auray **1364**

Johano la 4-a, filo de Johano de Montfort estis edukita ĉe la kortego de Eduardo la 3-a. Li estis 22-jara, kiam la reĝo de Anglio permesis al li reiri al Bretonio en 1362. Lia reiro estis kondiĉita al alianco, al ĵuro ne edziĝi sen permeso kaj al livero de kelkaj fortikaj urboj kiel garantion... Fakte, Johano la 4-a ne ŝatis sian kuratoron : je sia alveno en 1363, li intencis akordiĝi kun Karolo de Blezo por proponi pacon kaj partigon de Bretonio. Sed Johana de Pentievro ne same opiniis kaj reaktivigis la konflikton, repelante Johanon la 4-an en la anglan kampon.

La milito reaktiviĝis do en 1363, tiam Karolo de Blezo, helpata de Bertrand du Guesclin estis kelkfoje sukcesa, sed kiam lia strategiisto devis forlasi lin por konkeri la navarajn fortikajn urbojn en Normandio, lia antaŭiro haltis : li vane sieĝis Bécherel. Tiu batalo markis la finon de tiu longa konflikto : Karolo de Blezo estis mortigita kaj Johana de Pentievro fariĝinta vidvino vidis sian kaŭzon disfali.

### La unua traktato de Guérande 
La paco estis sigelita en la  per la unua traktato de Guérande, kiu starigis Johanon la 4-an kiel heredanton sed li ne estis agnoskita de la tuta loĝantaro. La alianco finfine estis subskribita malaprobe de la bretona nobelaro, kiam 300 anglaj arkistoj kaj 300 soldatoj albordiĝis al Saint-Mathieu-de-Fineterre en 1372. Tuj, franca trupo estrata de du bretonoj (Bertrand du Guesclin kaj Olivier de Clisson) eniris la duklandon estigante la nepreparitan reenŝipiĝon de la angloj.

En Marto 1373, vera armeo albordiĝis en Saint-Malo:  soldatoj kaj  arkistoj sub la regado de la grafo de Salisbury. La sukceso estis rapida sed mallongdaŭra: apenaŭ la militpaŭzo de Bruges estis subskribita inter francoj kaj angloj, la anglaj trupoj devis eliri el Bretonio kaj la bretonaj fortikaj urboj reiris al Francio. Ludoviko la 1-a de Anĝevio estis nomata leŭtenanto de la reĝo en Bretonio. Tiu konfisko, kiu definitive neniigis la rajtojn de la familio de Pentievro al la heredo de la duka trono, montriĝis grava politika eraro por la reĝo. En Aprilo 1379, la bretona nobelaro, antaŭe dividita inter Montfort kaj Pentievro, konsistigis sin en patriotajn ligojn tra tuta Bretonio. La gravaj bretonaj nobeloj, antaŭe flankaj de la reĝo, rekuniĝis al la partio de la duko. Bretonaj senditoj iris al Anglio, por diskuti kun Johano la 4-a kaj verŝajne lia nevo Johano de Bretonio, ĉiam enkarcerigita. Johana de Pentievro mem, kuniĝis al Johano de Montfort. Ili konsistigis ligon, kiu starigis provizoran registaron kaj vokis Johanon la 4-an. La registaro konsistis el 4 marŝaloj kaj 4 respondeculoj pri civilaj aferoj, kies prioritata komisio estis kolekti monon (per imposto de 1 franko por ĉiu hejmo) por organizi armeon por defendi la duklandon. Johano la 4-a albordiĝis en la  sur la plaĝo de Dinard (apud Saint-Malo, kiu estis okupita de la francoj), akceptita de entuziasma popolamaso. Karolo la 5-a povis nur konstati la volon pri aŭtonomeco de la duklando kaj sciis ke sen la aprobo de la loĝantaro, milita konkero ne povus atingi longtempan rezulton. Li do preferis trakti. Li mortis antaŭ la fino de la traktado kaj liaj fratoj subskribis la duan traktaton de Guérande, kiu agnoskis Johanon la 4-an kiel dukon de Bretonio, kontraŭ omaĝo al la reĝo de Francio, la pagon de kompenso je 200000 pundoj kaj la resendon de la anglaj konsilistoj, tiel stabiligante la francajn-bretonajn rilatojn.

### La solvado de la konflikto 
Bone kompreninta ke la duklando sopiris je neŭtraleco en la centjara milito, Johano la 4-a zorgis pri disvolvo de moderna ŝtato kaj prosperigo de sia duklando. Li plibone rilatis kun Karolo la 5-a kaj la regento Filipo la Maltima, kaj regis sian pacan duklandon, sed devis fronti la ribelon de Olivero de Clisson. Li sukcesis reaĉeti la urbon Brest de la angloj en 1397.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Historio de Bretonio
Kategorio:Militoj
Bretonio