Arborano

[eta|upright|[Eŭropa arborano, *Hyla arborea*, Hiledoj - Eŭropo.]]
**Arborano** estas ajna specio de rano kiu pasas plej parton de sia vivodaŭro sur arboj, kio estas konata kiel arbomoviĝo. Kelkaj stirpoj de ranoj inter Novbatrakoj venis al arboranoj, kvankam ili ne estas proksime rilataj unu al aliaj.

Multaj milionoj da jaroj de konverĝa evoluo rezultis en preskaŭ identaj morfologioj kaj ekologioj. Ili estas tiom similaj kiom indikas ties ekologiaj niĉoj kiuj estas en unu biomo kie unu grupo de arboranoj loĝas, dum la alia estas preskaŭ foresta. La lasta komuna praulo de kelkaj tiaj arboranoj vivis antaŭ la formorto de dinosaŭroj.

## Priskribo 
[eta|[Ruĝokula arborano, Osa Duoninsulo, Kostariko.]]
[eta|Gladiatora arborano (*Hypsiboas rosenbergi*), Osa Duoninsulo, [Kostariko.]]
Kiel la nomo sugestas, evidente tiuj ranoj tipe troviĝas en arboj aŭ aliaj arbo-kreska vegetaĵaro. Ili normale ne descendas surgrunden, escepte por pariĝi kaj ovodemeti, kvankam kelkaj konstruas saŭmonestojn surfolie kaj rare lasas entute la arbojn plenkreskule.

Multaj arboranoj povas ŝanĝi sian koloron por pli bona kamuflado. Ekzemple, la griza arborano (*Hyla versicolor*) povas ŝanĝi sian koloron el la verdas al la griza al la flava.

Arboranoj estas kutime malgrandaj ĉar ties pezo devas esti portata sur la branĉoj kaj bastonetoj en siaj habitatoj. Kvankam kelkaj atingas 10&nbsp;cm aŭ plie, ili estas tipe pli malgranda kaj pli fajna ol la surteremaj ranoj. Arboranoj tipe havas bone disvolviĝintajn diskojn ĉe la pintoj de fingroj; la fingroj mem, same kiel la membroj, tendencas esti pli malgrandaj, rezulte al la pli ekifa kaptokapablo. La genro *Chiromantis* de Rakoforedoj estas plej ekstrema en tiu rilato: ĝi povas oponi du fingrojn al la aliaj du, rezulte en vajceca kaptilo.

## Familioj 
Arboranoj estas membroj de tiuj familioj aŭ genroj:
* Hiledoj, aŭ "veraj" arboranoj, loĝas en moderklimataj al tropikaj partoj de Eŭrazio norde de Himalajo, Aŭstraliao kaj en Ameriko.
* Rakoforedoj, aŭ arbustoranoj, estas la arboranoj de tropikaj regionoj ĉirkaŭ la Hinda Oceano: Afriko, Sudazio kaj Sudorienta Azio al la Linio de Lydekker. Kelkaj loĝas en Orienta Azio.
* Centrolenedoj, aŭ vitroranoj, estas eble proksime rilataj al la hiledoj; tiuj travideblaj ranoj estas indiĝenaj de Centra kaj Suda Ameriko.
* Hiperoliedoj, aŭ ruĝaj ranoj, estas tre proksime rilataj al la nestotruaj Mikrohiledoj; tiuj malgrandaj ranoj estas indiĝenaj de sub-Sahara Afriko.
* *Boophis* estas genro de tre arboremaj ranoj kiuj evoluis el la venenaj surteremaj Manteledoj de Madagaskaro.
* *Pedostibes*, aŭ arbobufo, estas genro de tre arboremaj membroj de la tipe surteraj Bufonedoj.

## Bildaro 

File:Polyp leucom M 050408 041 ipb.jpg|Ordinara arborano, *Polypedates leucomystax*, Rakoforedoj, Suda al Orienta Azio
File:Cochranella pulverata 02.jpg|Polvorano, *Cochranella pulverata*, Centrolenedoj, Honduro al Ekvadoro
File:Vermicamaennlateral.jpg|Okulega arborano, *Leptopelis vermiculatus*, Hiperoljedoj, Tanzanio
File:Boophis albilabris 01.jpg|Blankalipa arborano, *Boophis albilabris*, Manteledoj, Madagaskaro
File:PedostibesTuberculosus3.jpg|Malabara arborano, *Pedostibes tuberculosus*, Hiperoljedoj, Barato
File:Coqui Frog Puerto Rico.JPG|Kokio, *Eleutherodactylus*, Porto-Riko
File:Malabar gliding frog by Tony Antony.jpg|

## Referencoj 
## Literaturo
* 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Amfibioj