open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zazie en la metroo

**Zazie dans le métro** () estas burleska romano de Raymond Queneau, lia plej konata romano, kiu publikiĝis en 1959. Ĝi kromnomigis sian aŭtoron "Patro de Zazie".
 
## Intrigo
La okazaĵoj estas en Parizo ene de 48 horoj dum striko de la metroanoj de Parizo. Zazie, adoleskantino petola kaj ludema kaj por kiu reguloj moralaj ankoraŭ ne tre valoras, devas trakuri la francan ĉefurbon piede kaj taksie. Irante de unu urbokvartalo al alia ŝi renkontis tre interesajn personojn kiuj invitas je multaj dialogoj "bongustaj". 

Ĉi tiu romano estu ankaŭ pripenso de la hazardo de la homa ekzistado kaj la tempoforflugo. Al la patrino, kiu demandas Zazie je la fino de la tago pri la travivitaĵoj en Parizo, Zazie filozofie respondas ke ŝi maljuniĝis.
## Graveco
Tiu ĉi romano apartenas al la dua periodo kreiva de Queneau kiu estas fazo optimisma. Legante oni malkovras revenojn al elirpunktoj (p.e. disde la Austerlitz-stacidomo reen al la Austerlitz-fervojstacio), teknikoj kiuj ankaŭ tipas ĉe Marcel Proust, James Joyce aŭ William Faulkner. Bonas ankaŭ meti la Zazie-romanon en konekton kun la unuaj tekstoj de Queneau pro ties plivalorigo de la parola lingvo antaŭ la skriba. Tio liberigu la lingvon de malbona tradicio skriba. Tiel la unika vorto "doukipudonktan", diversaj multsilabaj vortoj kaj la pleje ŝatata vorto de Zazie ("mon cul = pugo mia") montras liberecon de la lingvo speciala kaj individua de la verkisto. Lingvo, kiu ne havas ion kontraŭ stilo kiun aliaj eble taksus maldeca.

## Sukceso
La romano gajnis la premion *Prix de l’Humour noir*. Ankoraŭ en la jaro de la publikiĝo la romano estis taŭgigita por surscenejigo far Hussenot, la sekvantan jaron por filmo far Louis Malle. 

## Literaturo
* Günter Berger: *Der Roman in der Romania. Neue Tendenzen nach 1945*. Narr, Tübingen 2005, ISBN 3-8233-6147-3, p. 73–85.
* Andreas Blank: *Literarisierung von Mündlichkeit. Louis Ferdinand Céline und Raymond Queneau*. Narr, Tübingen 1991, ISBN 3-8233-4554-0, p. 291–304.
* Monika Wodsak: *Un délire tapé à la machine par un romancier idiot’? Zum Problem der Übersetzung von Raymond Queneaus *Zazie dans la métro*.* In: Henning Krauß (Hrsg.): *Offene Gefüge. Literatursystem und Lebenswirklichkeit. Festschrift für Fritz Nies zum 60. Geburtstag*. Narr, Tübingen 1994, ISBN 3-8233-4128-6, p. 295–316.

Kategorio:Francaj romanoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1959
Kategorio:Parizo
Andrzej Kwiek

**Andrzej KWIEK** estas pola astronomo.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la kunmalkovro de la asteroido 1572 Posnania la  kun Jerzy Dobrzycki.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Polaj astronomoj
Papilo

eta|160ra|
**Papilo** () estas anatomia termino kiu estas uzata por indiki tubereton aŭ etan altaĵon.

Ekzemploj povas esti la jenaj:
* mama papilo aŭ mampinto (),
* gustopapiloj sur la lango, 
* la papilo de Vater () en la duodeno, 
* papilaj muskoloj () en la koro,
* aŭ la papilo de la okulo (ankaŭ nomata blinda makulo, la loko kie la okulnervo eliras la okulon).

Papilo ankaŭ eblas nomi la dumtempajn haŭtajn tuberetojn aŭ vezikojn, kiuj simptome ekestas en iuj malsanoj, ekzemple en varicelo, kvankam medicinistoj preferas nomi tiujn dumtempajn vezikojn papulo, aŭ homa papilomaviruso, kvankam medicinistoj preferas nomi tiujn dumtempajn tuberojn veruko.

Kategorio:Anatomio
Llucmajor (Metroo de Barcelono)

**Llucmajor** estas stacio sur linio 4 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.

## Vidu ankaŭ 
* Stacioj de la metroo de Barcelono

Kategorio:Stacioj de la metroo de Barcelono
Kategorio:Linio 4 de la metroo de Barcelono
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1982
Kategorio:1982 en Hispanio
Nikolaj Ivanov

**Nikolaj IVANOV** estis sovetunia astronomo.

Laŭ *Minor Planet Center*, li kunmalkovris 3 asteroidojn en aŭgusto 1927 kun Sergej Ivanoviĉ Beljavskij.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Sovetiaj astronomoj
Kategorio:Rusiaj astronomoj
Instituto Inhotim

La **Instituto Inhotim**, centro de nuntempa arto en Brazilo, estas konsiderata kiel unu el la plej grandaj muzeoj subĉielaj en la mondo. Ĝi situas en Brumadinho, 60 km for de Belo Horizonte, ĉefurbo de la brazila subŝtato Minas Gerais.

Ĝi estis fondita en 2004 de la entreprenisto Bernardo Paz por lia privata kolekto de artaĵoj

La instituto okupas areon de ĉirkaŭ 700 hektaroj. Granda parto konsistas el praarbaroj konservataj. 100 hektaroj estas la vizitebla areo, kie situas la artaĵoj, du restoracioj, kafejo kaj vendejeto de memoraĵoj. Elektraj veturiletoj povas porti vizitantojn al plej foraj punktoj. Trejnitaj gvidantoj povas akompani vizitantojn kaj liveri klarigojn pri la pli ol 450 artaĵoj ekspoziciitaj en pavilonoj aŭ subĉiele. En la botanika kulturejo troviĝas interalie 1500 specoj de palmarboj, la plej ampleksa kolekto en la mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* Portugallingva retejo da la instituto: http://www.inhotim.org.br/
* Fotoj: https://www.flickr.com/photos/institutoinhotim/sets/72157621261802459/

Kategorio:Muzeoj en Brazilo
Kategorio:Subĉielaj muzeoj
Kategorio:Belo Horizonte
Zenon Pereyra

**Zenón PEREYRA** estas ĉilia astronomo.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de la asteroido 1769 Carlostorres la
.

Li malkovris ankaŭ la kometon C/1963 R1 Pereyra la .

## Notoj kaj referencoj 
Pereyra, Zenón
Malordo de Samaro

La terminoj "**Anarkio en Samaro**" aŭ "**Malordo en Samaro**" referencas al la periodo 861–870 en la historio de la Abasida Kaliflando, kiu estis markita de ekstrema interna nestabileco kaj violenta sukcedo de kvar kalifoj, kiuj iĝis pupoj en la manoj de povegaj rivalaj militgrupoj. La termino derivas el la tiama ĉefurbo kaj sidejo de la kalifa kortego, nome Samaro. Tiu "anarkio" ekis en 861, per la murdo de la kalifo al-Mutavakil fare de siaj turkaj gvardianoj. Lia sukcedanto, al-Muntasir, regis dum ses monatoj antaŭ sia morto, eble venenita de la turkaj militestroj. Li estis sukcedita de al-Musta'in. Dividoj ene de la turka militestraro ebligis al Musta'in foriri al Bagdado en 865 kun la subteno de kelkaj turkaj ĉefoj (Bugha la Juna kaj Ŭasif al-Turki) kaj la Tahiridoj, sed la resto de la turka armeo elektis novan kalifon en la persono de al-Mu'tazz kaj sieĝis Bagdadon, devigante al urba kapitulaco en 866. Musta'in estis ekzilita kaj ekzekutita. Mu'tazz estis kapabla kaj energiema, kaj klopodis kontroli la militestrojn kaj ekskludi la militistan el la civila administracio. Lia politiko estis rezistita, kaj en Julio 869 ankaŭ li estis elpostenigita kaj murdita. Ankaŭ lia sukcedanto, al-Muhtadi, klopodis refirmigi la kalifan aŭtoritaton, sed ankaŭ li estis murdita en Junio 870. Pro la morto de Muhtadi kaj la ascendo de al-Mu'tamid, la turka frakcio ĉirkaŭ Musa ibn Bugha, tre asocia kun la frato de Mu'tamid kaj regento al-Muvafak, iĝis hegemonia en la kalifa kortego, finante la "anarkion". Kvankam la Abasida Kaliflando kapablis starigi ioman rekuperon en la venontaj jardekoj, la problemoj de la "Anarkio en Samaro" okazigis grandan kaj daŭran damaĝon en la strukturoj kaj prestiĝo de la Abasida centra registaro, kuraĝigante kaj faciligante separismajn kaj ribelemajn tendencojn en la kaliflandaj provincoj.

## Fontoj
* 
* 
* 

Kategorio:860-aj jaroj
Kategorio:Abasida Kaliflando
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Enlandaj militoj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Samaro
János Sarkady

**János Sarkady** [jAnoŝ ŝarkadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sarkady János** estis hungara klasika filologo, historiisto, universitata instruisto. Lia familia nomo foje estis erare *Sarkadi*.

János Sarkady http://okort.btk.elte.hu/SJ.html naskiĝis la  en Biharkeresztes, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Sarkady faris abiturienton en kalvinana gimnazio de Karcag. Li komence studis en Universitato de Debrecen, poste en Scienca Universitato Loránd Eötvös, li loĝis en la kolegio kun Zsigmond Ritoók (filologo). Sarkady akiris diplomon en 1951, poste li restis samloke kiel asistanto. Dum la Hungara revolucio de 1956 li agis por la revolucio, tial en 1957 li estis arestita. La polico faris lin agento aŭ sekreta informisto sub la nomo „Sárándi”, li raportis al la polico ĝis 1962. Inter 1958 kaj 1964 li instruis nur en mezlernejo. En 1964 li ekinstruis en Universitato Lajos Kossuth, en la sama jaro li kandidatiĝis. Inter 1966 kaj 1979 li estis docento, poste profesoro, inter 1969-1987 katedrestro. Inter 1988-1995 li estis katedrestro en Universitato Loránd Eötvös. En 1998 li emeritiĝis, tamen li instruis plu ĝismorte. Li okupiĝis pri la pragrekaj historio kaj kulturo. Li ricevis premiojn en 1988 kaj 2006.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A világirodalom története* (1955) - aparta ĉapitro
* *Reise in das alte Athen* (1964)
* *Görög vallás, görög istenek* (1974) ISBN 963-280-050-8
* *A korai Attika történeti forrásai I-III.* (1985-87)
* *A polis eredete* (1995)
* *Görög művelődéstörténet* (2006) - kunlaboranto ISBN 9789633898727

## Fontoj 
* http://www.holmi.org/2012/06/karsai-gyorgy-egy-klasszikus-filologus-az-allambiztonsagi-szolgalatok-halojaban
* hungarlingva biografio
* http://worldcat.org/identities/lccn-n93027206/

Kategorio:Hungaraj klasikaj filologoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj sekretaj informistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Osipov orkestro

[eta| fragmento el la filmo "The Unknown War" (Nekonata milito)-koncerto de Osipov Orkestro en [Stalingrad, 1943]]
**Osipov orkestro** ( Национальный академический оркестр народных инструментов России им. Н.П.Осипова) estis fondita en 1919. Ĝin establis elstaraj muzikistoj - Boris Trojanovskij (balalajko) kaj Pjotr Alekseev (domrao). La unua koncerto de la nova teamo, kiu estis nomita kiel *"La Unua Moskva Grandrusa Orkestro de Trojanovskij"* okazis en la Moskva "Hermitage" ĝardeno.

En 1936 la orkestro estis renomita kiel la *"Nacia Orkestro de Popolmuzikiloj de Sovetunio"*.

Ekde 1940 ĉe la pupitro troviĝis elstara sovetia muzikisto Nikolaj Osipov, kiu malkovris la novan etapon en historio de la orkestro. Unue aperis en la koncerta praktiko: guzlio, akordiono, dueto kaj unisono de balalajkoj.

Post komenco de la Granda Patriota Milito en junio 1941, preskaŭ ĉiuj artistoj de la orkestro estis mobilizitaj al la Ruĝa armeo. Tamen, N. Osipov decidis konservi la orkestron en malgranda kontingento. La muzikbando denove ludis per la radio, por soldatoj de la Ruĝa Armeo ĝi koncertis en hospitaloj, rekrutigejoj, stacidomoj ktp.

En septembro 1942 la registaro decidis restarigi la kolektivon tutnombre. La orkestro ricevis statuson *"La Ŝtata Orkestro de Rusaj Popolmuzikiloj"*. En 1946, pro la elstaraj meritoj de Nikolaj Osipov, kiu mortis la 9-an de majo 1945, kiam oni celebris la Venkotagon super la faŝisma Germanio, la orkestro estis atribuita laŭ lia nomo.

Ekde majo de 1945 la orkestron direktis lia frato Dmitrij Osipov. Li preferis specialan atenton al la rusa popolkanto. Sub lia gvidado novaj sukcesoj okazis dum la unuaj eksterlandaj gastroloj tra la Germana Demokratia Respubliko, Hungario, Rumanio, Ĉeĥoslovakio, Aŭstrio.

Poste gvidis la orkestron: *V. Smirnov*, *V. Gnutov*, *V. Dubrovskij*, *N. Kalinin*, ''V. Pon'kin*, *V.Andropov*.

En 1996 pro elstara kontribuo al la evoluo de la nacia muzika arto de Rusio, ĝin oni renomis kiel la *"Nacia Akademia Orkestro de Rusaj Popolmuzikiloj nome Nikolaj Osipov."*

En 2016 personalon de la orkestro konsistigis mezume 80 muzikistoj, kiuj ludis en:
* Domraoj (7 specoj)
* Balalajkoj (5 specoj)
* Guzlioj (3 specoj)
* Fluto
* Hobojo
* Klarneto
* Korno Vladimira
* Diatona akordiono 
* frapinstrumentaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ossipovorchestra.ru/ oficiala ttt-ejo , 
* http://balalaika.org.ru/groups-osipov-orchestra.htm historio 
* https://www.youtube.com/watch?v=GPa5AT9dZOc koncerto en 2014 (video)
* http://www.youtube.com/watch?v=ueByxOoxOA8 parto (38.48 - 39.22 minutoj) de la filmo *"The Unknown War"'' (Nekonata milito) prezentanta koncerton de la Osipov orkestro en ĵus reliberigita Stalingrado 1943 (video)

Kategorio:Rusaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Rusa muziko
Kategorio:Rusiaj orkestroj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1919
László Hargitai

**László Hargitai** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hargitai László** estis hungara kemiisto pri grundoj.

László Hargitai http://nevpont.hu/view/9694 naskiĝis la  en Bonyhád, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Hargitai frekventis luteranan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952. Post siaj studoj li estis asistanto en agrikultura universitato, ekde 1958 en agrikultura akademio. Li doktoriĝis en la Universitato Loránd Eötvös en 1961 (en la sama jaro li edziĝis), li kandidatiĝis en 1960, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1984. Li akiris plian diplomon en marksisma seminario en 1963, poste ĝis 1976 ankaŭ ĉi tie li instruis. Ekde 1967 li estis docento, poste profesoro kaj katedrestro en Ĝardena kaj Nutraĵa Universitato de Budapeŝto (pli frue altlernejo). En la studjaro 1975 li estis gastoprofesoro en Virginio. En 1996 li emeritiĝis. Li okupiĝis plej ofte pri la humoj. Li ricevis 4 premiojn inter 1981-1994. 
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Huminsavkivonatok fényabszorpciós görbéinek vizsgálata néhány magyarországi talajon* (1954) - kunverkinto
* *Néhány újabb kísérleti adat humuszsavak kémiai és fizikai kémiai tulajdonságairól* (1958)
* *Talajtan* (1963); altlerneja lernolibro - kunverkinto
* *A talaj humuszállapotának szerepe a környezetvédelemben* (1976)
* *Természetes állapotú, művelt és mesterséges talajok szervesanyag-gazdálkodása* (1983) - disertaĵo por doktoriĝo
* *Talajtan és agrokémia. 1–2.* (1985–1986; 1998) - universitata lernolibro
* *The Role of Humus Status of Soils in Binding Toxic Elements and Compounds* (1989)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj (la koncerna teksto estas legebla en la 39-a paĝo) 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=10555

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Chris Wolfe

*Noto :Ne konfuzu lin kun tri aliaj astronomoj, havantaj proksimajn nomojn:*
* *Marek Wolf, ĉeĥa astronomo
* *Max Wolf, germana astronomo;*
* *Charles Wolf, franca astronomo*
----
**Chris WOLFE** estas usona astronomo.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de 28 asteroidojn inter 2000 kaj 2001, el kiuj unu kun Emanuel Bettelheim, dum li estis studento ĉe la* Rose-Hulman Institute of Technology'' de Terre Haute (Indianao), elde la Observatorio Oakley, la observatorio de ĉi tiu instituto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Chris Wolfe

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Jacobus Albertus Bruwer

**Jacobus Albertus BRUWER** (naskiĝis en 1915) estas sudafrika astronomo, kiu laboris ĉe la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

Laŭ *Minor Planet Center*, li malkovris 4 asteroidojn inter 1953 kaj 1970.

La asteroido 1811 Bruwer
estis nomita en lia honoro, la asteroido 1607 Mavis en honoro de lia edzino.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Sudafrikaj astronomoj
John E. Willis

**John E. WILLIS** estas usona astronomo kiu laboris ĉe la Mararmea Observatorio de Usono.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de la asteroidon 1745 Ferguson la .

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Irana Esperanto-Kongreso

La **Irana Esperanto-Kongreso** (mallongigite **IREK**) estas nacia kunveno de Irana esperantistaro, kiun ĉiujare organizas Irana Esperanto-Asocio ekde 2014. Ĉiu kongreso entenas sian propran temon kaj aron da aktivaj volontuloj kadre de la Loka Kongresa Komitato (*LKK*), kiu prilaboras kongresan lokon, programerojn, prelegojn, distraĵojn, ekskursojn kaj tiel plu.

Depost 2016, la kongresoj estas kunorganizotaj de Irana Esperantista Junulara Organizo.

## Tabelo de la ĝisnunaj kongresoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Impreso de LEE Jungkee pri la 1-a Irana Esperanto-Kongreso (intervjuo)

Kategorio:Irana Esperanto-Asocio
Kategorio:Esperanto-movado en Irano
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Azio
Kategorio:Kongresoj
Publika observatorio

**Publika observatorio** estas astronomia observatorio ĉefe dediĉita al la publika eduko. Ĝi estas ofte subtenita de municipo, lernejo aŭ astronomia societo.

La ĉefa celo de publikaj observatorioj estas proponi vastajn programojn por publika popularigo kaj eduko pri astronomio. Dua celo pova esti sidejo por lokaj amatoraj astronomoj aŭ gastigi turistojn interesitaj pri astronomio. Krom kutima observatoria instrumentaro (teleskopoj aŭ refraktoroj, kupoloj, komputiloj...), la publikaj observatorioj estas ekipitaj per edukaj instrumentoj : , , planetarioj kaj lokoj por lekcio.

Kelkaj el tiuj observatorioj partoprenas al  specialaj programoj de  esploro, ekzemple pri meteoroj,  asteroidoj, ... Tamen, ili malofte taŭgas por la pinta scienca esploro pro jenaj kialoj :
# La publikaj observatorioj sin turnas al eduko prefere ol al esploro, kaj traktas pri pli bazaj astronomiaj nocioj,
# Ili favoras pli robustajn instrumentojn, kiujn povas uzi needukitaj vizitantoj,
# Establitaj proksime de enloĝataj lokoj, ili suferas ,
# Iliaj monrimedoj estas modestaj.

Dosiero:Volkssternwarte Bonn P9230440.JPG|La malgranda Publika Observatorio de Bonn
Dosiero:Walter Hohmann Sternwarte.JPG|Observatorio Walter Hohmann en Essen
Dosiero:Purgathofer-Sternwarte 2014.jpg|Observatorio Purgathofer en Klosterneuburg
Dosiero:Sternwarte Herne.jpg|Observatorio de Herne, kun radioteleskopo
Dosiero:Drebach - observatory 2 (aka).jpg|Publika Observatorio de Drebach
Dosiero:Coats Observatory - geograph.org.uk - 386195.jpg|Observatorio Coats en Paisley (Skotlando)
Dosiero:BCC-Planetarium-and-Observatory.jpg| *Astronaut Memorial Planetarium and Observatory*, Cocoa (Florido)
Dosiero:Wien 01 Urania 05.jpg|Observatorio Urania de Vieno
Dosiero:Sternwarte Urania2.jpg|Observatorio Urania de Zuriko

Kategorio:Observatorioj
Human Rights Campaign

**Human Rights Campaign** (**HRC**) estas la plej granda interesgrupo kaj politika lobia organizaĵo por samseksemaj rajtoj en Usono. La organizaĵo koncentras sin al la protektado kaj defendado de samseksemaj rajtoj en Usono, ĉefe pri samseksaj edzeco kaj edzineco, kontraŭdiskriminado, protekto kontraŭ krimoj de malamo, kaj aidoso. La organizaĵo subtenas leĝajn proponojn kaj rimedojn por samseksemaj individuoj.

## Referencoj 
Kategorio:GLAT-rajtoj
Kategorio:Samseksemo
Kategorio:Usonaj neregistaraj organizaĵoj
El Carmel (Metroo de Barcelono)

**El Carmel** estas stacio sur linio 5 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.

## Vidu ankaŭ 
* Stacioj de la metroo de Barcelono

Kategorio:Stacioj de la metroo de Barcelono
Kategorio:Linio 5 de la metroo de Barcelono
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2010
Kategorio:2010 en Hispanio
Mirho (mitologio)

**Mirho** estis en greka mitologio filino de kipera reĝo Kiniraso kaj lia edzino Kechreo.

Mirho enamiĝis en sian patron, kiun ŝi loginstigis al peka amorado. Per tio ŝi kontraŭ si ekkoleris diinon Afrodíton. Kiam la patro faron de la filino malkovris, intencis mortigi ŝin, sed ŝi fuĝis eksterlanden, kie malbenigis sin mem. Dioj transformis ŝin en mirhan arbon (latine *Commiphora*). Ĝis nun el ĝi gutadas ŝiaj larmoj – mirho.

El la arbo post tempo naskiĝis ŝia filo kaj frato, kiun flegis feinoj. Li ricevis nomon Adoniso kaj estis tiel bela kaj delikateca, ke en li trovis plaĉon diino Afrodito mem. Ŝi konfidis lin en zorgon al Persefono en Submondon, sed ankaŭ Persefono fordonis sin al lia ĉarmo kaj ne volis redoni lin sur teron.

Afrodito plendis al Zeŭso mem, kiu decidis salamone: Adoniso pasigos trionon de jaro en Submondo trionon sur tero ĉe Afrodito kaj ceteran tempon tie, kie li mem volos. Ambaŭ diinoj aŭdis decidon kun malkonsento, sed fine Afrodito venkis, ĉar Adoniso pasigis ankaŭ sian liberan trionon ĉe ŝi, plejparte per ĉaso. Dum unu el la ĉasoj en sia matureco la junulo trovis sian morton. Ankaŭ poste pro decido de la plej alta dio pasigis Adoniso duonon de tempo en Submondo kaj duonon sur tero, kie oni okazigis festojn por lia memoro.

Mito pri Mirho estas verŝajne multe pli malnova, Grekoj povis ĝin transpreni de maljunaj fenicoj.

## Tradukfonto 
## Vidu ankaŭ 
* 381 Mirho

Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)
Muzeo pri Historio de Polaj Judoj

La **Muzeo pri Historio de Polaj Judoj** () estas muzeo estanta mezurbe de Varsovio kaj dokumentanta plurjarcentan historion de judoj en Pollando. Ĝi troviĝas rekte ĉe la Strato de Ludoviko Zamenhof en Varsovio.

La muzeo situas en konstruaĵo starigata en la jaroj 2009–2013 laŭ projekto de finnaj arkitektoj sub gvido de Rainer Mahlamäki, kiu ricevis la unuan premion en solvita en 2005 internacia arkitekta konkurso. Ĝi komencis agadon en nova sidejo aprile 2013, kaj la ĉefa ekspozicio estis malfermita oktobre 2014. La muzeon iniciatis Asocio de Juda Historia Instituto en Pollando (SŻIH) kaj ĝi agas danke de monhelpo transdonata de la pola registaro (Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo), teritoria aŭtonomio (ĉefurbo Varsovio) kaj Ne-registara organizaĵo, kiu kolektis rimedojn de donacintoj el Pollando kaj eksterlande (SŻIH).

La 28-an de oktobro 2014 prezidentoj de Pollando kaj Israelo malfermis la ĉefekspozicion, kiu konsistas el 8 galerioj, kie prezentiĝas 1000-jara historio de la polaj judoj.

La muzeo realigas du funkciojn: de tradicia muzeo kaj kultur-eduka centro. Diference de Jad Vaŝem en Jerusalemo aŭ United States Holocaust Memorial Museum en Vaŝingtono ĝi ne koncentriĝas pri la dua mondmilito kaj holokaŭsto, sed priskribas kontribuon de judoj al la pola kulturo, scienco kaj ekonomio. Ĝi prezentas ilian historion ekde alveno en ĉ. 960 sur la polan teritorion de la unuaj judaj komercistoj kaj komencojn de juda setlado sur areo de la antaŭa Unua Respubliko (t.e. ankaŭ sur la nuna teritorio de Litovio, Belorusio, Ukrainio kaj okcidenta parto de Rusio) ĝis la nuntempa historio de la juda socio en la Tria Pola Respubliko.

Septembre 2014 la muzeo aldonis al sia nomo la vorton „Polin” („Pollando” en la hebrea lingvo), aludante al legendo pri apero de la unuaj judoj sur la polaj teritorioj.

## Historio 
**Koncepto kaj kreo de la muzeo**

La koncepto pri konstruo naskiĝis en 1993. En 1995 la urbo transdonis areon en kvartalo Muranów. La muzeo fondiĝis la 25-an de januaro 2005. Konstru-Komitaton de Muzeo eniris interalie: Władysław Bartoszewski, Włodzimierz Cimoszewicz, Marek Edelman, Bronisław Geremek kaj Andrzej Wajda. Patrono pri la kreado iĝis prezidento Aleksander Kwaśniewski kaj fronte de Internacia honora Komitato staris Ŝimon Peres.

## Agado "Jonkviloj" 
Aprile 2013, dum la 70-a datreveno de la Ribelo en varsovia geto la Muzeo inaŭguris socian-edukan agadon „Żonkile” (Jonkviloj). Ĝin partoprenis 500 volontuloj. Ĝia celo estas rememorigo al Varsovianoj, gastoj el eksterlando kaj loĝantoj de aliaj polaj urboj pri herooj de la ribelo. Volontuloj disdonas al preterpasantoj paperajn jonkvilojn – la florojn, kiuj Marek Edelman, unu el gvidantoj de la ribelo, metis sur memorlokoj ligitaj kun ekstermo de judoj.

## Vidu ankaŭ 
* Irena Sendlerowa
* Konsilantaro por Helpo al Judoj
* Muzeo al poloj savintaj judojn

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo

Historio de Polaj Judoj
Historio de Polaj Judoj
Kategorio:Judoj kaj judismo en Pollando
Listo de famuloj naskiĝintaj en Szentes

Jen listo de **famuloj, kiuj naskiĝis en Szentes**:

## A 
* Béla Abaffy, instruisto
* Anett Antalfi, aktoro
* Kálmán Arady, internisto

## B 
* János Bácskai (aktoro)
* György Bajomi Nagy, aktoro
* Árpád Balázs (1937)
* János Barta, literaturhistoriisto
* László Bartha (bestokuracisto)
* Antal Békefi (verkisto)
* János Berkes, operkantisto
* Zoltán Bertha, literaturhistoriisto
* Ferenc Bíró (literaturhistoriisto)
* Antal Bokody, aktoro
* Pál Bor, altlerneja instruisto
* István Bugyi, kirurgo

## C 
* György Csete, arkitekto
* Zoltán Csipke, apotekisto
* Ferenc Csúcs, skulptisto

## F 
* Sándor Farkas (agronomo)
* István Feuer, kemiisto

## G 
* Sándor Gáspár (aktoro)
* Tibor Gáspár (aktoro)
* Csilla Gyémánt, teatrohistoriisto
* László Gyimesi (pianisto)

## H 
* László Hegedűs (pentristo)
* János Holló, kemiisto
* Mihály Horváth (historiisto)

## I 
* Júlia Izsák, marksisto

## J 
* Géza Jakó (ceramikisto)
* Béla Joó, pentristo

## K 
* Bálint Kiss (pentristo)

## L 
* Kálmán Lissák, kuracisto

## M 
* László Márkus (reĝisoro)

## N 
* Ibolya Nagy, aktoro
* László Négyesy, literaturhistoriisto

## O 
* István Örkényi Strasser
* Gábor Orosz, psikologo
* Lajos Őze, aktoro

## P 
* Lajos Parlagi, aktoro
* Márta Pataki, bibliotekisto
* Ferenc Pataki, psikologo
* Katalin Pitti, operkantisto
* Antal Pollák, inventisto
* Zsigmond Purjesz (pli juna), kuracisto
* Zsigmond Purjesz (pli maljuna), kuracisto

## S 
* Péter G. Szalay, kemiisto
* Noémi Szécsi, verkisto
* György Szigeti, fizikisto
* Lajos Szilassi, matematikisto

## T 
* Lajos Tokácsli, pentristo
* József Tóth (aktoro)

## U 
* László Ujréti, aktoro

## V 
* László Várady (apotekisto)

## Z 
* Péter Zsoldos, verkisto

## Fontoj 
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

famuloj naskiĝintaj en Szentes
Mikaelo Pogodin

**Mikaelo POGODIN** (; Miĥail Petroviĉ Pagodin''; naskiĝinta la  en Moskvo, mortinta la  samloke) estis rusa historia esploristo, verkisto kaj ĵurnalisto.

## Vivo 
Li studis en Moskvo kaj doktoriĝis per la tezo »Pri la deveno de la rusoj« (1825); docento universitata li estiĝis en 1825 kaj en 1830 profesoro de historio (ĝis 1844). Ekde 1841 li ekestis membro de la Akademio de Peterburgo. Li komencis tre fruktodonan agadon kaj tradukis de Heeren la verkon »Ideen« (1835–37, 2 vol.), de Goeto la verkon »Götz von Berlichingen« (1828), kaj publikigis la historian tragedion: »Marfa Posadnitsa« (1831), »Noveloj« (1833, 3 vol.), dramigitan »Historion de la pseŭda Demetrio« (1835), eldonis beletrajn poŝlibrojn kaj gazetojn - inter ili la pleje famiĝintan »Moskva heroldo« (1827–30). Alia de Pogodin kune kun Kalajdoviĉ eldonita gazeto estis »La rusa spektanto«.

Pli gravis tamen liaj historiaj esploraĵoj: »Pri la karaktero de Ivano la terura« (1828), »Pri la kulpo de Godunov ĉe la mortigo de Demetrius« (1829), »Pri la kroniko de Nestoro« (1839), »Esploroj pri rusa historio« (1846–59), diversaj eldonoj de malnovaj kronikoj. En 1841 li fondis la historian gazeton »Moskvitjanin«, de kiu eldonitis 15 jarkolektoj.

Pogodin estis entuziasma apoganto de tutslavismo. En 1858 li kunfondis la "Moskvan prislavan instituton" kiu volis kolekti je kunan laboron ankaŭ la eksterruslandajn slavojn. Krome li publikigis: »Esploroj pri la historiaj bazoj de feŭdismo« (1858), »Eseo pri la proceso de la grandduko Aleksej Petroviĉ« (1860), »Rusia historio ĝis la subiĝo sub la tatarojn« (1872, 3 vol.), »La unuaj 17 jaroj de la registaro de Petro la granda« (1875) kaj eldonis la skribaĵojn de Ivan Posoŝkov (1842 kaj 1863).

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 16. Leipzig 1908, p. 64, kio legeblas tie ĉi interrete.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Pogodin ĉe moskva universitata retpaĝaro
* Interrete legeblaj verkoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Rusiaj historiistoj
Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Verkistoj de Moskvo
Kategorio:Rusiaj eldonistoj
Kategorio:Tutslavistoj
Kategorio:Rusiaj antikvaĵistoj
Kategorio:Rusiaj kolektistoj
Kategorio:Rusiaj bibliofiloj
Kategorio:Rusiaj publicistoj
Blinda makulo (biologio)

eta|200px|La homa okulo
eta|200px|Bildo de la retino
eta|200px|Sekco
La **blinda makulo** aŭ **blinda punkto** estas parto de la retino malantaŭ en la okulo kie la opta nervo forlasas la okulon. Tie ne estas sensoĉeloj.
Alidirite, je tiu loko ĉiu homo estas blinda. Tio ankaŭ eksplikas la nomon.

La blinda makulo normale ne percepteblas. La cerboj kompletigas la mankantan parton de la bildo per la koloroj de la ĉirkaŭaj bastonetoj kaj konusetoj tiel ke la strukturoj kiujn la homo vidas ŝajnas ne interrompitaj.

La blinda makulo tamen povas esti demonstrata per desegnado de kruceto kaj cirkleto je interdistanco de proksimume 15 cm:

Per tio pruviĝas ke la cerbo kapablas plenigi "mankojn" por ni.

Kategorio:Okulo
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Vidado
Portland Timbers

**Portland Timbers** estas usona profesia futbalklubo en Portlando, Oregono. La unua vira teamo ludas en la Granda Ligo Futbala en la Okcidenta Konferenco.

Ĝiaj ĉefaj rivaloj estas la Seattle Sounders FC kaj la Vancouver Whitecaps FC kiuj ludas unu kontraŭ la alia por la *Kaskadia Pokalo*.

La teamo faras siajn publikajn matĉojn en la stadiono *Providence Park*.

## Vidu ankaŭ 
* Portland Trail Blazers, profesia basketbala teamo en la urbo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|350ra|

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Portlando
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2009
Johann Balthasar Keller

eta|La reĝa fergisisto Keller **Johann Balthasar KELLER** (naskiĝinta la  en Zuriko, mortinta en 1702 en Parizo) estis svisa metia gisisto kaj orforĝisto.

Jam antaŭ sia transloĝiĝo Parizon li estis farintaj famajn gisitaĵojn. En Parizo li tute dediĉis sin al tiu ĉi arto. Li krome liveris multe da kanonoj kaj statuoj por la ĝardenoj de la Kastelo de Versailles. Ankaŭ statuego 6.5 metrojn alta de reĝo Ludoviko la 14-a rajdanta laŭ la modelo de Girardon faritis de Keller, unuafoje el nur unusola peco.
Ankaŭ la frato de li Johann Jakob (1635-1700) metiistis samsukcese kaj sammetie.

## Fotogalerio

Dosiero: 0 Versailles musée de l'Histoire de France - Adonis - Jean-Balthazar Keller.JPG |Adonis (1687) - Musée national du Château de Versailles.
Dosiero: 0 Versailles musée de l'Histoire de France - Vénus pudique - Jean-Balthazar Keller.JPG |Vénus pudique (1687) - Musée national du Château de Versailles.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 10. Leipzig 1907, p. 822, kio legeblas tie ĉi interrete. ()

Kategorio:Svisaj skulptistoj
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Versailles
Károly Botvay (violonĉelisto)

**Károly Botvay** [kAroj botvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Botvay Károly** estis hungara violonĉelisto, universitata instruisto. Lia samnoma patro estis Károly Botvay (arbarinĝeniero).

Károly Botvay http://www.naxos.com/person/Karoly_Botvay/90.htm naskiĝis la  en Sopron.

## Biografio 
Károly Botvay jam atingis la unuan lokon en muzika konkurso en kategorio violonĉelisto. Li studis en la Muzikakademio inter 1950 kaj 1959, liaj plej gravaj instruistoj estis Ede Banda, Leó Weiner kaj András Mihály. Inter 1957-1994 li apartenis al orkestro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li atingis la rangon ĉefviolonĉelisto en 1963. En la sekvaj jardekoj li apartenis al diversaj orkestretoj, inter ili la plej menciinda estas Arĉa Kvaropo Bartók inter 1957-1977. Ekde 1983 li estis asistanto en Muzika Universitato Ferenc Liszt, inter 1989-1997 docento, poste profesoro. En 2002 li pensiuliĝis, sed li instruis plu. Li ricevis premiojn inter 1948 kaj 2007, en 1970 premion Kossuth kiel membro de Arĉa Kvaropo Bartók.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto

Kategorio:Hungaraj violonĉelistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Friedrich Ludwig Keller

**Friedrich Ludwig KELLER** (naskiĝinta la  en Zuriko, mortinta la  en Berlino) estis svisa jursciencisto.

## Vivo 
Keller estis en 1825 profesoro pri civila juro ĉe la Politika instituto de Zuriko kaj iĝis samloke juĝisto de la Tribunalo de unua instanco, prezidanto de la Supera tribunalo kaj membro de la edukadokonsilio. En 1830 li fariĝis deputito parlamenta; de la parlamento li faritis en 1832 kaj 1834 eĉ prezidanto. Ofte li reprezentis sian kantonon ĉe la Svisa Dieto kaj engaĝiĝis tre por la reformoj de la federacio (1833) kiel ankaŭ de la milita punleĝaro kaj milita procesordigilaro (1837). Post la finfaro de la laste menciita laboro li nomumitis ĉefo de la svisa justicstabo.

En 1843 li transloĝiĝis al Halle (Saale) por deĵori kiel universitata profesoro, en 1847 samfunkcie al Berlino. Estinte liberalulo je la komenco, li iĝis pli kaj pli konservisma pli poste. Kiel membro de la Prusia dua ĉambro kaj de la Erfurta Unuigparlamento li gvidis la reakciemajn frakciojn. Post nobeliĝo li iĝis membro de la ĉambro nobela.

## Graveco 
Merito restanta de Keller estis la revivigo de la sciencoj pri romia procesojuro. Prie menciindas liaj verkoj: »Über Litiskontestation und Urteil« (Zürich 1827) kaj »Der römische Zivilprozeß und die Aktionen« (Leipzig 1852). Sed li evidentiĝis ankaŭ esti bona filologo se konsideri la verkon »Semestria ad M. T. Ciceronem« (Zürich 1842–51). Krome li verkis: »Monatschronik der Züricher Rechtspflege« (Züriĉ 1833–38, 12 vol.) kaj »Die Baseler Teilungssache« (1833). Liajn prelegojn pri la pandektoj eldonis Friedberg (Leipzig 1861).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 10. Leipzig 1907, p. 822 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Svisaj juristoj
Kategorio:Svisaj politikistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
New York City FC

**Novjorko Football Club** estas usona profesia futbalo klubo de Novjorko, Usono kiu konkurencas kiel membro de la Orienta Konferenco en Granda Ligo Futbala (MLS). NYCFC komencis ludon en 2015, kiel disvastiĝteamo de la ligo. La klubo estas la unua franĉizo en la urbo, kaj la dua franĉizo en la Novjorko metropolitena areo post la New York Red Bulls de Harrison, Nov-Ĵerzejo.

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Nov-Jorkio
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2013
Observatorio de Asiago

La **Observatorio de Asiago** estas astronomia observatorio en Italio sur la Altebenaĵo de sep komunumoj (itale :*Altopiano dei Sette Comuni*) sudoriente de la komunumo Asiago (Provinco Viĉenco) ; ĝia MPC kodo estas **043**.

Ĝi estis establita en 1942 de la Departemento de Fiziko kaj Astronomio de la Universitato de Padovo ; ĝiaj konstruaĵoj estis planita en la 1930-aj jaroj de la arĥitekturisto Daniele Calabi (1906 – 1964). De 2001, ĝi estas uzita por eduko kaj provejo por novigantaj optikaj teknikoj necesaj por la estontaj optikaj teleskopegoj de 50 ĝis 100 m de diametro.

Ĝi komponiĝas el du kupoloj, unu ŝirmas la Teleskopon "Galileo" de 122 cm, la alia entenas la ne plu uzitan Schmidt-teleskopon de 50 cm. La ĉefa strukturo gastigas ankaŭ la muzeon pri la sciencaj instrumentoj. La Teleskopo "Galileo" estis ĵuse renovigita, por pligrandigi ties rendimenton kaj facileco de uzo. La renovigo konsistis el repolurado kaj re-tavoligo je aluminio de la ĉefa spegulo, plibonigo de la defora regado de la kupolo kaj de la teleskopo kaj ŝanĝo de la akcesora spegulo. La Teleskopo estas nun uzita kiel spektroskopo.

Je 3,85 km sud-oriente de la Observatorio de Asiago, situiĝas la observa stacio de Asiago Cima Ekar.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  TTT-ejo de la Observatorio, el la paĝaro de la Universitato de Padovo
*   De Asiago al la Steloj
*  Asagio Observatory

Asagio Observatorio
Imre Babos

**Imre Babos** [baboŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Babos Imre** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, arbaristo.

Imre Babos http://forestpress.hu/hu/index.php/erdekessegek/ki-kicsoda/14828-dr-babos-imre-1901-1979 naskiĝis la  en Makó, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Babos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron) en 1925. Post siaj studoj li laboris en reĝa arbaro de Ráckeve kiel arbaristo du jarojn, poste li estis vicinĝeniero, en 1938 jam ĉefinĝeniero. En 1944 li estis nomumita konsilisto pri arbaroj, post la 2-a mondmilito arbarestro. Ekde 1948 li laboris en Budapeŝto en diversaj laborejoj aŭ institutoj pri arbaroj, kie li havis signifajn postenojn. Li kandidatiĝis en 1952, li doktoriĝis post 3 jaroj. En 1959 li estis nomumita titulara profesoro de la menciita altlernejo. En la sama jaro li ricevis memormedalon.

Li vidviĝis en 1944, poste li denove edziĝis. Li havis 2 filojn.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Az alföldi erdők helyzete a mai Magyarországon* (1943)
* *A Duna–Tisza közi homokterületek erdősítési problémái* (1947)
* *Erdőművelés a fatömegfokozás szolgálatában* (1952)
* *Magyarország táji erdőművelésének alapjai* (1954) - disertaĵo por la doktoriĝo
* *A homokfásítás termőhelytipológiai alapjai* (1962)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 47-a paĝo) 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj arbarinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj forstistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Károly Botvay (arbarinĝeniero)

**Károly Botvay** [kAroj botvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Botvay Károly** estis hungara inĝeniero, universitata profesoro. Lia origina familia nomo estis *Schumacher*, lia samnoma filo estis Károly Botvay (violonĉelisto).

Károly Botvay http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/02217.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Ada (nuntempa Ada (Serbio), li mortis la  en Sopron.

## Biografio 
Károly Botvay frekventis mezlernejojn laŭvice en Újverbász, Újvidék, Szeged kaj Lőcse, poste li batalis en la 1-a mondmilito ĝis 1917. Li akiris inĝenieran diplomon en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron) en 1924. Post siaj studoj li restis samloke kiel asistanto. Inter 1938–1939 li esploris helpe de stipendio en arbaro en Bavario, poste ĝis 1944 li laboris en instituto pri arbaroj en Budapeŝto. En 1940 li doktoriĝis en fakultato en Sopron, post 4 jaroj li estis nomumita privata profesoro, en 1946 publika ordinara profesoro, en la sekva jaro li fondis novan katedron. Li kandidatiĝis en 1952, li pensiuliĝis en 1958. Li multe okupiĝis pri grundoj de la arbaroj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az ülepedés zavarainak elhárítása az Odén-féle eljárás alapján történő mechanikai elemzésnél* (1937)
* *Talajaink, mint dinamikus rendszerek* (1943)
* *Erdészeti talajtan. 1–2.* (1950) - studenta lernolibro
* *Az általános meteorológia, időjárástan és éghajlattan alapjai* (1953; 3-a eldono en 1955)
* *A talajsavanyúság és erdészeti jelentősége* (1957)
* *Éghajlattan* (1965)

## Memorigiloj 
* memortabulo kaj busto en Sopron (1997) https://www.kozterkep.hu/~/12136/dr_botvay_karoly_sopron_kutas_laszlo_1997.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 47-a paĝo) 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun fotoj

Kategorio:Hungaraj arbarinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Departemento Ruro

La **Departemento Ruro** (france: *La Roër*, nederlande: *Roerdepartement*, germane: *Rur-Departement*) estis departemento de Francio dum la okupado de Rejnlando en la napoleona epoko (1798–1814). La nomo de la departemento devenas de la rivero Rur (laŭ nederlanda skribmaniero *Roer*, dum en moderna ortografio la rivero france skribiĝas *Rour*), kiu fontas en la Altaj Marĉoj kaj enbuŝiĝas jei Roermond en la Mozon. Sidejo de la prefektujo kaj per tio ĉefurbo de la departemento Akeno (france *Aix-la-Chapelle*), kie ankaŭ sidis la administrado.

## Vidu ankaŭ 
* Teritorioj maldekstre de la Rejno
* Unua Koalicio-Milito

## Eksteraj ligiloj 
* Die Mairien im Département de la Roër in den Jahren 1806, 1808 und 1813 (PDF-Datei; 20&nbsp;kB)
* *Roer-Departement 1808*

Kategorio:Eksaj departementoj de Francio
Kategorio:Historiaj teritorioj de Nederlando
Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Geografio de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Aperis en 1795
Omaĝo de caro al pola reĝo

**Omaĝo de caro al pola reĝo** (pole: Hołd Szujskich) – omaĝo de restanta en pola mallibero, detronigita caro de Rusio Bazilo la 4-a Ŝujskij kaj liaj fratoj: Demetrio (komandanto de rusa-sveda armeo en batalo de Kluŝino) kaj Ivano (nomata ruse Pugovka, pole „guzik” (butono)), al reĝo de Pollando Sigismondo la 3-a Vasa kaj reĝido Ladislao la 4-a (tiutempa caro de Rusio) la 29-an de oktobro 1611 en la senata salono de Reĝa Kastelo en Varsovio. Laŭ raporto el la 17-a jarcento *la ago estis tiom fama, granda kaj neniam en Pollando vidata*.
[eta|*Omaĝo de rusiaj caroj [Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)|Ŝujskij antaŭ pola reĝo Sigismondo la 3-a Vasa dum la kunsido de varsovia Sejmo*, skizo al la pentraĵo de Jan Matejko, sur la pentraĵo la pola krona kampa hetmano Stanisław Żółkiewski prezentas al pola reĝo la malliberigitajn rusiajn carojn kiuj omaĝas]]

Krona kampa hetmano Stanisław Żółkiewski triumfe envenis tra la reĝa itinero al la Reĝa Kastelo, kunportante kun si malliberigitajn: Demetrio Ŝujskij kun la edzino – granda princino Jekaterina Grigorievna, la filino de Grigorij Maluta Skuratov kaj Ivano Pugovka Ŝujskij, Miĥail Ŝein, rusa militisto, kaj estro de Rusa Ortodoksa Eklezio - Filaret.
Żółkiewski prezentis ilin al la Senato, substrekante en sia antaŭparolo variecon de feliĉo. Antaŭ Sigismundo la 3-a Vasa sur la trono la rusia caro Bazilo la 4-a Ŝujskij la teron per la dekstra mano kaj ĝin kisis, militestro de moskva armeo Demetrio Ŝujskij frapis per la frunto la teron kaj Ivano Ŝujskij faris la samon trifoje.

## Vidu ankaŭ 
* Opriĉnina
* Granda Malordo (Rusio)
* Pola-rusa milito 1609-1618

Kategorio:Rilatoj inter Rusio kaj Pollando
Kategorio:1611
Departemento Supra Iselo

]]
La **Departemento Supra Iselo** (franca lingvo ***Département de l´Yssel-Supérieur***, nederlanda lingvo ***Departement van den Boven-IJssel***) estis departemento apartenanta de 1811 ĝis 1813 al la franca ŝtato . Ĝi nomiĝis laŭ la rivero IJssel.

Kategorio:Eksaj departementoj de Francio
Kategorio:Gelderlando
Gerard Keller

**Gerard KELLER** (naskiĝinta la  en Gouda, mortinta la en januaro 1899 en Arnhem) estis nederlanda verkisto.

## Vivo kaj verkistado 
Li ricevis lernejan edukadon en Den Haag kaj iĝis en 1850 stenografo de la Ĝeneralaj ŝtatoj. En 1864 li transprenis la redaktadon de »Arnhemsche Courant«. El liaj verkoj menciindas antaŭ ĉio liaj vojaĝrakontoj: »Een zomer in het noorden« (1861); »Een zomer in het zuiden« (1864); »Het belegerde Parijs« (1871) kaj »Het vermoorde Parijs« (1872); »Weenen. Bezoek aan Wilhelmshöhe, Dresden, Praag etc.« (1873); »Waldeck in vogelvlucht« (Haarlem 1879); »Eŭropa in al zijn heerlijkheid geschetst« (Rotterdam 1877–80) kaj »Amerika in beelden schrift« (1887).

Sed li skribis ankaŭ multajn novelojn (kolekto de 1881, Den Haag, en kvin volumoj), el ili famas »Van huis« (1867) kaj »Overkompleet« (1871); krome »Onze Minister« (1883); »Flikkerende vlammen« (1884) kaj »Nemesis« (1885).

Ne forgesendas liaj agadoj arthistoriaj kiam li estis redaktisto de »Kunstkroniek«; ankaŭ porjunularaĵon li verkis kaj komediojn: »De dochter van den barbier« (1878), »Het blauwe lint« (Haag 1881), »Het gevaarlijk nichtje« (1884).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 10. Leipzig 1907, S. 824, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Nederlandaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Arthistoriistoj
Persepolo (filmo)

**Persepolo** (france: Persepolis ) estas franca animacia kinofilmo direktita de Marjane Satrapi en 2007 kaj inspirita de samnomula aŭtobiografia komikso.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj animaciaj filmoj
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Germanlingvaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Persalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Francaj biografiaj filmoj
Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Kategorio:Francaj komedio-dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri profetoj
Kategorio:Filmoj pri la Irana revolucio
Kategorio:Filmoj adaptitaj de bildlibroj
György Filep

**György Filep** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Filep György** estis hungara kemiisto pri grundoj, universitata instruisto.

György Filep http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=filepgy&nev5=Filep+Gy%F6rgy naskiĝis la  en Császló, li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
György Filep akiris pedagogian diplomon en 1954 en Universitato Lajos Kossuth, poste inĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Inter 1954-1962 li laboris en agrikultura instituto en Debrecen, poste en simila instituto en Nyíregyháza. Li kandidatiĝis en 1967, li doktoriĝis en 1980 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1970-1973 li estis institutestro en la unue menciita instituto, poste li ekinstruis en universitato en Debrecen. Baldaŭ li estis profesoro kaj katedrestro. Li ricevis premiojn inter 1989-2002.

## Elektitaj libroj 
* *Talajkémia* (1985)
* *Soil Chemistry. Processes and Constituents* (1999)
* *Talajtan* (1999) - kunlaboranto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 41-a paĝo) 
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Observatorio de la Unio

La **Observatorio de la Unio** () estis astronomia observatorio en Johanesburgo (Sud-Afriko). Ĝia MPC-kodo estas **078**. La kvartalo, kie ĝi estis establita ricevis la nomon "*Observatory*".

Ĝi estis fame konata pro la bona kompetenco de ties direktoroj, la esploro pri asteroidoj kaj la malkovro de Proksima Centaŭro (1915).

Ĝi estis fermita pro luma poluo en 1971 -1972.

Tiame, la sud-afrika registaro decidis grupi la tutan astronomian esploron en unu organizaĵo : la Sud-Afrika Astronomia Observatorio (angle *South African Astronomical Observatory* aŭ SAAO) en Kaburbo kun observa stacio en Sutherland (Norda Kablando), kien la ĉefaj instrumentoj, kiel tiuj de la Observatorio Radcliffe en Pretorio estis transportitaj.

La Observatorio de la Unio ricevis plurajn nomojn
* *Transvaal Meteorological Department* (1903 – 1909)
* *Transvaal Observatory* (1909 – 1912)
* *Union Observatory* (1912 – 1961)
* *Republic Observatory* (1961 – 1971)

Ĝiaj direktoroj estis
* Robert Innes 1903 – 1927
* Harry Edwin Wood 1927 – 1941
* Willem Hendrik van den Bos 1941 – 1956
* William Stephen Finsen 1957 – 1965
* Jan Hers 1965 – 1971

En 2003, la "*South Afican Agency for Science and Technology Advancement*" (SAASTA) akiris la Observatorion de la Unio en 2003 kaj renovigis tiun ejon por aranĝi plurfakan interaktivan edukan instalaĵon de eduko pri astronomio kaj inĝenierarto, kiu malfermis al la publiko en 2008.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La Observatorio jubileas siajn 100 jarojn ; el *Joburg", oficiala TTT-ejo de Johanesburgo ; 6-a de oktobro 2003 
*  *The Union Observatory, Johannesburg*; el *Nature'' 21-a de junio 1941

Unio Observatorio
Observatorio de la Unio
Dorestad

eta|Dorestad en fru-mezepoka Nederlando
[eta|[Fibolo de Dorestad el ĉ. 775-800 trovita en puto, hodiaŭ en la Rijksmuseum van Oudheden en Leiden]]
[eta|Monero de [monermajstro Madelinus]]
**Dorestad** estis unu el la plej gravaj havenurboj dum la Frua Mezepoko en Eŭropo. La urbo aŭ riverhaveno de Dorestad estis unu el la brakoj de la estuaro de la rivero Rejno, sur la restaĵoj de antikva romia fortikaĵo, kaj situis en la najbareco de la hodiaŭa urbo Wijk bij Duurstede en Nederlando. Inter la jaroj 600 kaj 850 estis milito inter la Frisoj kaj Frankoj. En la Karolida Imperio Dorestad fariĝis persona pesedaĵo de Karlo la Granda, en maniero komparebla kun la okazintaĵoj en Quentovic en la hodiaŭa Francio. Tiuj du urboj estis la administrantoj de la plej grava parto de la transmara komerco de Karlo la Granda.

[eta|260px|maldekstre|[Karolidoj|Karolida monero de Lotaro la 1-a, stampita en Dorestad (Meza Frankio) post 850.]]
Pro la graveco de la komerco kaj la aktivecoj pro tio Dorestad altiris la atenton de la Vikingoj. Ili prirabis la urbon en la jaroj 834, 835, 844, 857 kaj 873 . Historiistoj opinias ke proksimume 7000 vikingoj partoprenis en la unua atako de 834. La urbo fariĝis la ĉefurbo de la reĝlando *Vikinga Dorestad*, inter la jaroj 850 kaj 885.

eta|maldekstra|400px|Komercaj itineroj ĉirkaŭ Dorestad

## Eksteraj ligiloj 
* La vikingoj en Dorestad
* Dorestad (nl, en)

Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Wijk bij Duurstede
Kategorio:Vikingoj
Kategorio:Mezepoko