open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soulce

**Soulce** estis ĝis la 31-a de decmebro komunumo kaj kaj ekde la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Haute-Sorne en la Distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 256 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Soulce situas inter du ĉenoj de la Ĵurasa Montaro ĉe la borde de la samnoma rivero, kiu alfluas okcidente al Sorne alfluanto de Birs. En nordo la valon limigas la kresto de *Le Mont*, en sudo la kresto de le *Montagne de Moutier* (Monto de Moutier), kie sur alteco de 1165 m s.m. troviĝas la plej alta punkto de la komunumo. La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 24,68&nbsp;km², de kiuj 70% estas kovritaj de arbaro, 28% servas por agrikulturo kaj 2% por setlado.

## Iamaj najbaraj komunumoj 
La komunumo Soulce limis ĝis fino de 2012 en nordo al Courtételle, en nordoriento al Courfaivre, en oriento al Châtillon, en sudoriento al Moutier (BE), en sudo al Perrefitte (BE), en sudokcidento al Souboz (BE), kaj en okcidento al Undervelier.

## Trafiko 
Soulce situas komplete flanke de ĉiuj gravaj trafikvojoj. Je tri flankoj la vilaĝo estas ĉirkaŭita de montoj, kaj nur al okcidento estas vojo al Undervelier. Per aŭtobuslinio tra Undervelier al Bassecourt la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Soulce datiĝas el la jaro 1148 kiel *Sulza*.
Dum mezepoko Soluce apartenis al la Paraoĥaro Moutier-Grandval. En la jaro 1468 la episkopo de Bazelo aĉetis la vilaĝon, kiu tiam formis parton de la paroĥo Undervelier. En la jaro 1746 la vilaĝo estis sendependigita de la politika komunumo Undervelier, kaj en 1802 ĝi ankaŭ eklezie sendependiĝis. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Soulce apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iamaj komunumoj Bassecourt, Courfaivre, Glovelier, Soulce kaj Undervelier estis kunigitaj al la nova komunumo Haute-Sorne kaj ĉesis do ekzisti kiel aŭtonomaj komunumoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Soulce 
* Soulce en la Historia Leksikono de Svislando
Hinteregg

**Hinteregg** estas la homo de la sekvantaj lokoj:

* **Hinteregg ZH** estas vilaĝo de la komunumo Egg, en la distrikto Uster en Kantono Zuriko en Svislando.

* **Hinteregg (Neckertal)** estas frakcio de la iama komunumo Brunnadern, nun Neckertal, en la elektodistrikto Togenburgo en Kantono Sankt-Galo en Svislando.

* **Hinteregg (Brügglen)** estas setlejo de la komunumo Brügglen, en la distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno en Svislando.
Eichholz

**Eichholz** signifas en la germana lingvo *kverka ligno*. Samtempe la esprimo signifas *normiga ligno*.

## Geografia nomo 
Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Eichholz (Egg)** estas setlejo de la komunumo Egg de la distrikto Uster en Kantono Zuriko en Svislando.
* **Eichholz (Mülchi)** estas setlejo de la komunumo Mülchi de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
* **Eichholz (Ruppoldsried)** estas setlejo de la komunumo Ruppoldsried de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando (Parto de Eichholz apartenas al la soloturna komunumo Messen).

## Familia nomo 
Ĝi estas la familia nomo de la sekvantaj personoj:
* **Rüdiger Eichholz** (1922-2000), estis kanada esperantisto kaj membro de la Akademio de Esperanto.
Kanalinsuloj de Kalifornio

eta|Mapo de la Kanalinsuloj de Kalifornio.
eta|Plaĝo de Santa Cruz
eta|Plaĝo de San Miguel
La **Kanalinsuloj de Kalifornio** estas ĉeno de ok insuloj situaj en la Pacifika Oceano ĉe la marbordo de Suda Kalifornio laŭlonge de la Kanalo Santa Barbara en Usono. Kvin el la insuloj (San Miguel, Santa Rosa, Santa Cruz, Anacapa, kaj Santa Barbara) estas parto de la Nacia Parko de la Kanalinsuloj el 1980.

La insularo etendas 257.51 km inter San Miguel norde kaj San Clemente sude. Kune la insula areo totale etendas je ĉirkaŭ 900 km².

Santa Catalina estas la ununura inter la ok insuloj kiu havas gravan konstantan civilan setligon nome urbo de Avalon (Kalifornio), kaj la urbeto de Two Harbors (Du Havenoj).

## Flaŭro 
* Insula kverko, *Quercus tomentella*

## Bildaro 

File:Juvenile Garibaldi.jpg|Juna Garibaldi, Catalina

dosiero:2780_aquaimages.jpg|
dosiero:Sea Fan.jpg|

dosiero:Anemones.jpg|Anemonoj, Catalina

## Eksteraj ligiloj 
* Anacapa Island Site with Photos and History 
* Channel Islands National Park
* Channel Islands National Marine Sanctuary
* Catalina Island Life During WWII 
* Wants Santa Rosa Island" LA Times 12/10/05
* Volunteer on the Channel Islands
* Channel Islands Weather
* "The Channel Islands: Special Places in the Garden's History," *Santa Barbara Botanic Garden Newsletter*: Part 2 | Part 3 | Part 4 | Part 5 (Part 1 not online)

Kategorio:Insuloj en Kalifornio
Kategorio:Insuloj en la Pacifiko
Insulo Todos Santos

250px|eta|Insulo Todos Santos
**Insulo Todos Santos** estas fakte paro de insuloj 12 mejlojn ĉe Ensenada, Baja California, Meksiko, je  konata ĉefe pro Ondorajdado.

Atingo eblas nur per boato, kiu povas esti luata el Ensenada, aŭ La Bufadora. La ondoj de tiu malgranda insulo estas el la plej grandaj en Nordameriko, similgrandaj nur kun tiuj de Mavericks kaj Cortes Bank.

La insulo estas hejmo de endemia subspecio de la Ruĝeckrona ajmofilo. Estas ankaŭ subspecio de Reĝoserpento, la Reĝoserpento Todos Santos, *Lampropeltis zonata herrerae* (Van Denburgh & Slevin, 1923). La tipa specio de la fiŝogenro *Bajacalifornia*, *Bajacalifornia burragei*, estis malkovrita dum usona ŝipekspedicio ĉe la marbordo de Golfeto Todos Santos en 1911.

## Eksteraj ligiloj 
* [Kompleta informo pri Ondorajdado(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ondorajdado) Todos Santos Baja]

Todos Santos
Todos Santos
Todos Santos
Edward William Nelson

**Edward William NELSON** (8a de majo 1855 – 19a de majo 1934) estis usona naturalisto kaj etnologo. Li naskiĝis en Manchester (Nov-Hampŝiro). En 1871 la tuta familio iĝis senhejma pro la terura brulego de 1871 en Ĉikago.

Li estis membro de speciala korpuso de la armeo kaj Spencer Fullerton Baird selektis lin inter aliaj por studi science la faŭnon de difinitaj regionoj. Li estis sendita al Alasko. Li verkis *Report upon Natural History Collections Made in Alaska between the Years 1877–1881* (1887)kaj pri etnologio *The Eskimo about Bering Strait* (1900).

Poste li laboris en la Valo de Morto, Kalifornio, por la Ministerio de Agrikulturo kaj same en Meksiko, kie restis dum 14 jaroj. Multaj animaloj estis de li priskribitaj kaj multaj roduloj ricevis lian nomon.

## Referencoj 
* Biografio 
* Smithsonian Institution Archives

## Plia legado 
Nelson, Edward William *The Eskimo About Behring Strait* Washington, Government Printing Office, 1900

Kategorio:Usonaj natursciencistoj
Trompoceremonio

**Trompoceremonio**, aŭ **trompomemmontrado**, estas montra kutimo, uzata kiel kontraŭpredanta strategio fare de eventuala predebla besto, kiu uzas ĝin por allogi la atenton de malamiko for de specifa objekto, tipe la nesto aŭ la ido, kio rezultas protektita. Ili estas tre konata ĉefe ĉe birdoj sed ankaŭ ĉe fiŝoj. La trompoceremonio ne estas tamen bone difinita kaj ties difino estis pridisputata. Ili estas foje klasitaj pli ĝenerale laŭ la nomo de "nestoprotekta kutimaro" kun agresemaj ceremonioj kiaj "*mobbing*".

Oni sugestis, ke la trompoceremonio ekzistas ĉefe ĉe birdoj, ĉar tiuj kapablas eskapi lastmomente for de la atingo de la grundopredantoj. La trompoceremonio uzatas ĉefe kontraŭ grundopredantoj kaj rare uzata kontraŭ rabobirdoj.

La Kripluvio, *Charadrius vociferus*, ekzemple, ofte uzas la metodon de **rompita flugilo** por malproksimigi fremdulojn el nesto. Tio signifas foriri el la nesteja areo montrante sian flugilon kvazaŭ ĝi estus rompita aŭ vundita tre rimarkeble kaj pepante. Eventualaj predantoj imagas ĝin facila predo kaj sekvas ĝin for de la nesto. Se la gepatroj vidas, ke la fremdulo ne sekvas la misvunditan birdon, ili alproksimiĝas plie kaj pepas pli laŭte ĝis kiam ili atentigas tiun; kompreneble kiam tiu fremdulo preskaŭ estas atingante la “vunditan birdon” jam malproksime de la nesto, tiu forflugas. Eventualaj predantoj povas esti katoj, hundoj, aliaj mamuloj, rabobirdoj, mevoj, korvoj, ktp.

## Bildaro 

File:Charadrius_vociferus_tx1.jpg|rompita flugilo, akto 1
File:Charadrius_vociferus_tx2.jpg|rompita flugilo, akto 2
File:Charadrius_vociferus_tx3.jpg|Abandono de la ludo

## Vidu ankaŭ 
* Karadriedoj
* Neĝoperdriko
* Kripluvio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Birder's Handbook

Kategorio:Predado
Kategorio:Etologio
Kategorio:Birda terminaro
Hodruša-Hámre

**Hodruša-Hámre,** hungare **Hodrushámor** [hodruŝhAmor], germane **Kerling-Hämmern**  estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Hodruša-Hámre situas laŭ traira flankovojo. Banská Štiavnica troviĝas je 7&nbsp;km.

## Historio 
La unuigita vilaĝo formiĝis en 1971 el vilaĝoj Banská Hodruša kaj Dolné Hámre, sed poste en 1980 ankaŭ Kopanice aliĝis. En 2001 vivis en Hodruša-Hámre 2344 homoj, (2189 slovakoj).

### Banská Hodruša/Hodrusbánya 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1352 en tiama formo *"Karlik"*. Dekomence oni minadis tie ercojn. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Selmecbánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

### Dolné Hámre/Alsóhámor 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1391. En 1663 la turkoj detruis la setlejon. Longe la loĝantaro okupiĝis pri prilaborado de metaloj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsóhámor 1475 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt.

### Kopanice/Irtványos 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1352. En 1573 la turkoj detruis la setlejon. En 1833 kaj en 1919 incendioj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Irtványos 410 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1387 en Hodrusbánya
* romkatolika gotika templo en Hodrusbánya
* romkatolika templo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1894 en Alsóhámor
* luterana preĝejo de 1858 en Irtványos
* romkatolika templo de 1804 en Irtványos
* lago, uzata feriejo

## Famuloj 
En la iama Hodrusbánya naskiĝis hungara inĝeniero Jenő Sobó.

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica
Kategorio:Municipoj en Slovakio kun kunmetita nomo
Horné Hámre

**Horné Hámre,** hungare **Felsőhámor** [felŝOhAmor], germane **Ober-Hammer**  estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. 

## Situo 
Horné Hámre situas laŭ traira flankovojo. Žarnovica troviĝas je 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1391. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőhámor 1207 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Horné Hámre 657 homoj, (650 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1734
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino de 1893

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica
Béla Földes

**FÖLDES Béla** (foeldeŝ), ĝis 1881 *Weisz* estis hungara ekonomikisto, statistikisto, ministro, universitata profesoro, ano de la MTA naskiĝinta en Lugos la 25-an de septembro 1848 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de januaro 1945.

## Kariero 
Béla Földes de 1872 estis direktoranstataŭnto de la statistika oficejo de la ĉefurbo, 1873 profesoro pri komerchistorio de la komerca akademio de Budapeŝto, de 1874 ties privatprofesoro. De 1879 li instruis en Nagyvárad en la jurakademio, de 1880 denove en Budapeŝto en la komerca akademio. En jaro 1876 li estis sekretario de la kongreso internacia pri statistiko. Li estis ano en 1885 de la *Institut International de Statistique*, en 1891 de la *British Economic Association*. En 1905 li estis landkunvena deputito per sendependa programo, poste en 1909 li aliĝis al partio Justh. De 18-a de aŭgusto 1917 ĝis 8-a de majo 1918 li estis ministro senpostena pri la transira ekonomio.

## Verkoj 
* *A socialis kérdésről* (Pest, 1870. plumnomo Lugossy Béla );
* *A munkásmozgalom legújabb iránya* (Bp., 1873);
* *Bevezetés a gazdaság történetébe* (Bp., 1878);
* *Takarékpénztáraink reformja* (Bp., 1879);
* *A nemzetgazdaságtan és pénzügytan vezérfonala* (1900);
* *Az államháztartástan* (Bp., 1900);
* *A szocializmus fejlődése napjainkig* (Bp., 1903);
* *A szocializmus* (I–II. Bp., 1910);
* *A nemzetközi kereskedelem elméletéhez* (Bp., 1915);
* *Társadalmi gazdaságtan* (II. Bp., 1917);
* *Ricardo, különös tekintettel a háborús közgazdaság kérdéseire* (Bp., 1919);
* *Finanzwissenschaft* (Bp., 1920);
* *Volkswirtschaftliche und sozialpolitische Untersuchungen* (Jena, 1927);
* *A szociális igazság felé* (Bp., 1936).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj senpostenaj ministroj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Földes (etnografo)

**FÖLDES László** (foeldeŝ) estis hungara etnografo naskita en Orăştie la 29-an de aprilo 1934 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de oktobro 1980. Lia filo estis László Földes (arkitekto).

## Kariero 
László Földes pasigis siajn infanjarojn en Csík, poste la familio dum la dua mondmilito translokiĝis Budapeŝton. Li finis la fakojn pri etnografio-muzeologio en la filologia fakultato de Universitato de Budapeŝto (1957). Pli poste li finis la historian fakon kaj studis ankaŭ sociologion. Li estis scienca kunlaboranto de la Etnografia Muzeo (1956-73), poste ĝis sia morto li estis scienca ĉefkunlaboranto de la Esplorgrupo pri Etnografio de la MTA. Li esploris precipe la paŝtistadon. Li redaktis volumojn *Viehzucht und Hirtenleben in Ostmitteleuropa* (Bp., 1961) kaj *Viehwirtschaft und Hirtenkultur* (Bp., 1969). Oni elektis lin ĉefsekretario de la Hungara Etnografia Asocio en 1967. Inter 1972-1974 li estis redaktoro de revuo *Ethnográfia*. Pro sia grava malsano li memmortigis.

## Verkoj 
* *Az állattartás és pásztorélet magyar néprajzi szakirodalma* (Bp., 1963);
* „A vándorló Erdély”'' (Bp., 1982).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ostrý Grúň

**Ostrý Grúň** (hungare *Élesmart* [Eleŝmart]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ostrý Grúň situas laŭ traira flankovojo. Žarnovica troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1700. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis *Osztrigrun*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 Élesmart ankoraŭ ne estis memstara vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Pro partizanado la faŝistoj en 1945 bruldetruis 128 domojn kaj murdis 64 vilaĝanojn. En 1950 Ostrý Grúň disiĝis de Hrabičov kaj iĝis municipo, kie en 2001 vivis 591 homoj, (574 slovakoj).  

## Vidindaĵoj 
* preĝejo el la 18-a jarcento, post 2 jarcentoj pligrandiĝis
* monumento pri la Slovaka Nacia Ribelo de 1954

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica
Blanka avicenio

La **blanka avicenio** (*Avicennia alba*) estas arbo aŭ arbedo el la familio de akantacoj, ordo de lamialoj. Ĝi formas malaltan, dense arbedecan  kanopeon apud la bazo de la trunko.  La arbo ne altas pli ol 20 metrojn. La malhele verdaj folioj, kiuj longas 15&nbsp;cm kaj larĝas 5&nbsp;cm, havas arĝentec-grizan malsupran flankon  kaj kreskas kontraŭstarante. La oranĝ-flavaj floroj, grapole aranĝitaj, havas diametron de 3 ĝis 4&nbsp;mm kiam ili etendiĝas. La arboŝelo estas glata, fajne sulkigita; ĝi ne skvamiĝas. La fruktoj estas grizece verdaj kaj konusoformaj, etendiĝantaj en bekon kiu longas ĝis 4&nbsp;cm. Tiu orientalisa specio vegetas sur sekaj riveraj sablobenkoj kaj en ŝlimaj partoj de la strando.

La genra nomo honoras Avicenon ( 980-1037 ), persian filozofon kaj kuraciston .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hindoĉinaj mangrovoj

Kategorio:Akantacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Arboj
Píla (distrikto Žarnovica)

**Píla** (hungare *Dóczyfűrésze* [dOcifUrEse], germane *Paulisch Pila*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Píla situas laŭ traira flankovojo. Nová Baňa troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1534. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis *Pila*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dóczyfűrésze 1857 homoj, (germanoj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Žiar nad Hronom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Píla 165 homoj, (150 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica
Insulo Anakapa

[eta|Mapo de la [Kanalinsuloj de Kalifornio.]]
eta|Mezaj kaj okcidentaj insuletoj de Anakapa.
**Insulo Anakapa** aŭ Anacapa estas malgranda vulkana insulo situa ĉirkaŭ 23&nbsp;km ĉe la marbordo de Ventura, en Ventura Kantono en Kalifornio, Usono.

Anakapa estas parto de la insularo (insuloĉeno) de la Kanalinsuloj de Kalifornio, kaj estas parto de la Nacia Parko de la Kanalinsuloj. Ĝi estas la plej malgranda de la nordaj insuloj. La insulo fakte komponiĝas el tri insuletoj: Orienta Insulo, Meza Insulo kaj Okcidenta Insulo. Laŭ oficiala usona censo de 2000 la populacio estis nur 3 konstantaj loĝantoj (Ranger Station en la orienta parto de la Orienta Insulo), kaj la totala areo estas 2.947&nbsp;km². La plej alta pinto estas Summit Peak 2 en Okcidenta Insulo (283 m).

## Vidu ankaŭ 
* Insula kverko, *Quercus tomentella*

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la insulo Anakapa kun fotoj kaj Historio
* Channel Islands National Marine Sanctuary
* Winfield Scott History 
* Volunteer on Anacapa Island

Image:Anacapa lighthouse.jpg|Lumturo en Insulo Anakapa
Image:AnacapaIsland-EO.jpg|NASA satelita bildo de Anakapa
Image:Aerial-AnacapaLight.jpg

Anakapa
Anakapa
Anakapa
Anakapa
Tokugawa Ieshige

**Tokugawa Ieshige** aŭ TOKUGAVA Ieŝige () (la 28-an de januaro 1712 - la 13-an de julio 1761) estis la naŭa ŝoguno de la Tokugawa-ŝoguneco de Japanio. La estis la unua filo de Tokugawa Yoshimune*, lia patrino estis filino de **Okubo Tadanao**, konata kiel *Osuma no kata*. Lia infanaĝa nomo estis Nagatomi-maru. Lia plenkreskiĝa ceremonio okazis en 1725.

Lia unua edzino, Nami-no-miya, estis filino de princo Fushimi-no-miya Kuninaga (伏見宮 邦永親王). Lia dua edzino, Okō, estis la filino de unu el la korteganoj kiu sekvis sian nobelan unuan edzinon de la Imperiestra kortego al la Ŝoguna Tribunalo en Edo. Tiu fame bonkora dua edzino estis patrino de Ieharu, kiu iĝus la heredanto de Ieshige.

Ieshige suferis de konstanta malfortikeco kaj severa paroldifekto. La elekto de Yoshimune de Ieshige kiel lia heredanto kreis konsiderindan polemikon ene de la ŝoguneco kiel liaj pli junaj fratoj Tokugawa Munetake kaj Tokugawa Munetada ŝajnis esti longe pli taŭgaj kandidatoj. Yoshimune daŭre insistis pri sia decido, preferante la konfucean principon de aparta rajto. Ieshige daŭris en la rolo de formala kondukanto de la ŝoguneco. Yoshimune direktis aferojn post lia oficiala emeritiĝo en 1745. Tiu atento estis dizajnita por certigi ke Ieshige estis sekura en sia oficejo. Ieshige restis ŝoguno ĝis 1760. Neinteresita en registaraj aferoj, Ieshige lasis ĉiujn decidojn en la manoj de Ooka Tadamitsu (1709–1760). Li oficiale retiriĝis en 1760 kaj alprenis la titolon *Ōgosho'', nomumis sian nuan filon **Tokugawa Ieharu** al la 10-a ŝoguno kaj mortis la sekvantan jaron. La dua filo de Ieshige estis Tokugawa Shigeyoshi, kiu iĝis fondinto de la klano Shimizu Tokugawa, kiu kun Tayasu kaj Hitotsubashi (establita fare de pli junaj fratoj de Ieshige) iĝis gosankyō, tri branĉoj de la Tokugawa-familio, el kiuj oni elektis la estontaj ŝogunoj, ĝis kiam la ĉefa familia linio ĉesis.

La regadon de Ieshige karakterizis koruptado, naturaj katastrofoj, malsategoj kaj naskiĝo de la komerca klaso, kaj lia mallerteco en traktado tiuj temoj tre malfortigis sian regkapablon. Liaj restaĵoj estis elfositaj kaj oni analizis tiujn en scienca enketo de 1958-1960. Oni konstatis, ke liaj dentoj estis kurbaj kaj malbone misformitaj, konfirmis historiajn referencojn al lia paroldifekto, kaj ke lia sangogrupo estis tipo-A.

Kategorio:Ŝogunoj
Insulo Santa Catalina (Kalifornio)

**Insulo Santa Catalina**, ofte nomata **Insulo Catalina**, aŭ simple **Catalina**, estas rokeca insulo ĉe la marbordo de la usona subŝtato de Kalifornio kaj pli precize en la Golfo Santa Catalina. La insulo estas 35 km longa kaj 13 km plej larĝe. La insulo situas ĉirkaŭ 35 km sud-sudokcidente de Los-Anĝeleso (Kalifornio). La plej alta pinto de la insulo estas 639 m en Monto Orizaba, je .

Ĝi estas unu el la insularo de la Kanalinsuloj de Kalifornio kaj situas ene de la Kantono Los-Anĝeleso. Plej parto de la insulo estas administrata de la organizaĵo *Catalina Island Conservancy*.

La totala populacio laŭ la usona censo de 2000 estis 3,696 personoj, preskaŭ 85 % el kiuj loĝas en la ununura urbo de la insulo nome Avalon (pop. 3,127, kun pliaj 195 sude de la urbo, for de la urbolimoj). La dua centro de populacio estas la vilaĝo de Two Harbors (Du Havenoj), norde, kun populacio de 298. Aliaj pli malgrandaj setlejoj estas *Rancho Escondido* kaj *Middle Ranch*. La resta populacio estas disa. La insulo havas loĝdenson de 19.03/km².

En la insulo oni faris multajn filmojn.

## Vidu ankaŭ 
* Insula kverko, *Quercus tomentella*

Santa Catalina (Kalifornio)
Santa Catalina (Kalifornio)
Stretfolia rizoforo

[thumb|*Rhizophora apiculata* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **stretfolia rizoforo** (*Rhizophora apiculata*) estas aŭstralazia, orientalisa kaj pacifika specio el la familio de la rizoforacoj. Ĝi troviĝas en Aŭstralio (Kvinslando kaj Norda Teritorio), Gvamo, Barato, Indonezio, Malajzio, Mikronezio, Novkaledonio, Papuo-Novgvineo,  Filipinoj, Singapuro, Salomonoj, Srilanko, Tajvano, Maldivoj,  Tajujo, Vanuatuo, kaj Vjetnamujo.

La stretfolia rizoforo estas nomata "bakhaŭ lalaki"" en Filipinoj, "thakafathi" "ތަކަފަތި" en Maldivoj, kaj havas diversajn  aliajn lokajn nomojn.

## Malofta hibrido 
Kiam ĝi estas hibridigata kun "bakauan bato" (*Rhizophora stylosa*), la rezulto estas malofta hibrido, nomata  *Rhizophora x lamarckii*, kiu estis malkovrata en aprilo 2008, de filipinaj sciencistoj en Masinloko (Zambaloj). Nur unu arbo estis trovata je Panajo en Okcidentaj Bisajoj, dum 12 estis malkovrataj en Masinloko, kaj ili havas averaĝan diametron de 5,5 centimetroj kaj altecon de  6 metroj .

## Vidu ankaŭ 
*Hindoĉinaj mangrovoj

## Eksteraj ligiloj 
* Monda Konserveja Observa Centro 1998.  *Rhizophora apiculata*.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 23 August 2007.

## Referencoj 
Kategorio:Rizoforacoj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono
Géza Frid

**FRID Géza** estis hungara/nederlanda komponisto, fortepianisto naskita en Máramarossziget la 25-an de januaro 1904 kaj mortinta en Amsterdamo la 13-an de septembro 1989. eta

## Kariero 
Géza Frid estis Bartók-Pásztory-premiito (postmorto, 1990). Inter 1912-1924 li estis studento en Muzikakademio de Budapeŝto de Keéri-Szántó Imre kaj Béla Bartók (fortepiano), Zoltán Kodály (komponado). En 1929 li loksidiĝis en Amsterdamo. Inter 1964-1969 li estis instruisto pri kamermuziko en la konservatorio de Utrecht. Li estis elstara figuro de la nederlanda muziko post la dua mondmilito.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligilioj 
Frid, G..
Frid, G.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Transports Internationaux Routiers

eta|membroŝtatoj de la TIR-sistemo
***Transports Internationaux Routiers*** (**TIR**, france, foje ankaŭ nomata ***Transit International Routier***, en Esperanto "internaciaj ŝoseaj transportoj" aŭ "internacia ŝosea tratransporto") estas internacia interkonsento por dogana transportsistemo por mallongtempa en- respektive tra-transporto de varoj per kamionoj.

Signo kun la mallongigo TIR estas fiksata ĉe la kamionoj kiuj transportas varojn per la dogana sistemo. La kargospacoj de la veturiloj estas oficiale fermitaj per doganistoj. Tiel dumvoje ne eblas malfermi ilin, sen ke tio poste rimarkeblus en sekva dogana kontrolo. Per la sistemo la administra laboro de doganaj kontroloj dumvoje estas signife malaltigita, ĉar nur doganistoj en la ekvetura kaj alvena ŝtatoj devas kontroli la varojn, sed ne tiuj en la mallongtempe traveturataj ŝtatoj.

La sistemo estas internacie administrata pere de la organizaĵo *Internacia Unio de Ŝoseaj Transportoj*, france nomata *Union Internationale des Transports Routiers* respektive angle *International Road Transport Union* (IRU), kun centra oficejo en Ĝenevo.

Jura bazo de la sistemo estas la *Traktato pri Internacia Vara Transporto per Dokumento ("Carnet") TIR* de la 14-a de novembro 1975, kiun laŭ la stato fine de la jaro 2010 subtenas 68 membroŝtatoj (vidu la mapon dekstre), inkluzive de ĉiuj membroŝtatoj de la Eŭropa Unio. Praktike tamen nur 56 ŝtatoj praktike aplikas la sistemon kaj havas korespondajn naciajn organizaĵojn, kiuj garantias la laŭsisteman aplikon de la traktato.

## Eksteraj ligiloj 
* TIR-manlibro, de la Ekonomia Komisiono por Eŭropo de la Unuiĝintaj Nacioj (havebla en la angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj rusa, la ses laborlingvoj de la UN, kaj krome en la ĉeĥa, estona, finna, germana, itala kaj rumana

Kategorio:Trafiko
1273 Helma

'*1273 *Helma'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Helma''", tiu de unu amikino de la germana astronomo Friedrich Schwab.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1932
Ultramalpeza aviadilo

[eta|220ra|Ankaŭ piede startebla [pendoglisilo kun Minimum-motoro]]
[eta|Trike, Tipo ASO Viper 582 ([2005)]]
[eta|Silent Racer P ([2005)]]
[eta|Huntair Pathfinder Mark 1 ([2004)]]

**Ultramalpezaj aviadiloj** estas tre malgrandaj, malpezaj aviadiloj por maksimume du personoj.

Internacie ekzistas diversaj klasoj kun nacie variaj reguladoj.

En Usono *ultralight* signifas nur unupersonaj aviadiloj. Aliaj estas tie difinitaj kiel "Light Sport Aircraft" (LSA), malpeza sport-aviadilo.

## Tipoj 
Kiel ultramalpezaj aviadiloj povas esti permesitaj ĉiuj specoj de aviadiloj.

## Maksimuma pezo 
La maksimuma pezo dum ekflugo (angle *maximum take off weight*) estas en Eŭropo
* ĉe unupersonaj 300&nbsp;kg
* ĉe dupersonaj 450&nbsp;kg, inkluzive savsistemon 472,5&nbsp;kg

Kategorio:Aviadilaj tipoj
Kategorio:Aerosportoj
1274 Delportia

'*1274 *Delportia''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Amnerisa familio (subfamilio de la Flora familio).

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo derivas de tiu de ĝia malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1932
Der Freischütz (opero)

***Der Freischütz (La libera pafanto)*** estas romantikisma opero en 3 aktoj de Carl Maria von Weber, verko numero 77 *(op. 77)*.

## Libreto 
La libreton skribis Johann Friedrich Kind.

## Surscenigo 
La unua surscenigo okazis la 18-an de junio 1821 en Teatro de Berlino * Schauspielhaus Berlin*. La opero dauris proksimume 3 horojn. Faman scenejan dekoracion de la lupokanjono faris Carl Wilhelm Holdermann.

## Filmo 
Jens Neubert faris operan filmon, ekde la 23-a decembro 2010 en kino, kun Londona Simfonia Orkestro, dirigento estas Daniel Harding.

## Kantistoj 
Juliane Banse kantis *(Agathe)*-n, Michael König kantis Maks *(Max)*-n, Michael Volle kantis *(Kaspar)*-n,
la juna Regula Mühlemann kantis la Ana-n *(Aennchen)*. Ankaŭ Jenny Lind.

## Eksteraj ligiloj 
* [oficiala paĝo pri filmo de Jens Neubert(https://eo.wikipedia.org/wiki/Jens_Neubert) kaj detala informo pri kantistoj] 

Kategorio:Germanlingvaj operoj
Kategorio:Operoj de Carl Maria von Weber
Kategorio:Verkoj de 1821
Kategorio:17-a jarcento en fikcio
Kategorio:Fikciaj ĉasistoj
Regula Mühlemann (soprano)

**Regula Mühlemann** estas juna svisa sopranulo, de Adligenswil, Lucerno, Svisujo.

## Teatro Lucerno 
Regula Mühlemann kantis en la Die Zauberflöte kaj kantos en la nova surscenigo Il trionfo dell'onore - La triumfo de la honoro, ekde de 5-a januaro ĝis 5-a februaro de jaro 2011 en Emmenbrücke, Lucerno, Svisujo, kaj kantis frue la Barbarina-n en La geedziĝo de Figaro «Le nozze di Figaro» de Mozart.

## Filmo 
Regula Mühlemann kantis la Ana-n *(Aennĥen)* en la Der Freischütz (opero) - ***Der Freischütz*** estas romantika opero en 3 aktoj de Carl Maria von Weber, verko numero 77 *(op. 77)*. La libreto skribis Johann Friedrich Kind-n.
Jens Neubert faris operan filmon, ekde 23-a decembro 2010 en kino, kun Londona Simfonia Orkestro Symphony , dirigento estas Daniel Harding. 

## Kantistoj 
Juliane Banse kantis *(Agathe)*-n, Michael König kantis Maks *(Max)*-n, Michael Volle kantis *(Kaspar)*-n, la juna Regula Mühlemann kantis la Ana-n *(Aennĥen)*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de Regula Mühlemann
* [teatro Lucerno(https://eo.wikipedia.org/wiki/Lucerno), Svisujo, biografio] 
* [teatro Lucerno(https://eo.wikipedia.org/wiki/Lucerno) Svisujo pri La triumfo de la honoro en jaro 2011]
* [oficiala paĝo pri filmo de Jens Neubert(https://eo.wikipedia.org/wiki/Jens_Neubert) kaj detala informo pri kantistoj] 
* londono simfonia orkestro
* pri daniel harding 
* pri Jens Neubert

Kategorio:Svisaj operkantistoj
Kategorio:Sopranistoj
Enland-Arbara Leĝo

La ĉilia **Leĝo pri Restarigo de la Enlanda Arbaro kaj Arbara Progresigo** ( hispane : *Ley de Recuperación del Bosque Nativo y Fomento Forestal* ) plejofte referencita kiel **Enland-Arbara Leĝo** ( *Ley de Bosque Nativo* ) estas leĝo kiu reguligas la uzadon de la enlandaj arbaroj kaj celas la progresigon de daŭripova forstaranĝado . La Enland-Arbara Leĝo estas unu el la ĉiliaj leĝoj kiuj restis plej longdaŭre en la parlamento, ekde 1992 ĝis 2007 kiam ĝi estis finfine promulgita .

## Vidu ankaŭ 
* Valdiviaj moderaj pluvarbaroj
* Magelanaj subpolusaj arbaroj

## References 
Kategorio:Ĉilia juro
Kategorio:Ekonomio de Ĉilio
Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Naturprotektejoj
Marie Hartmanová-Havránková

**Marie HARTMANOVÁ-HAVRÁNKOVÁ** (naskiĝis la 13-an de decembro 1880 en Brno - mortis la 27-an de aprilo 1960 en Luhačovice) estis ĉeĥa esperantistino, direktorino de mezlernejo en Prostějov.

Ŝi multe propagandis per kursoj, prelegoj kaj ankaŭ dum siaj vojaĝoj, precipe en Nederlando, kie ŝi prelegis kaj prezentis ne nur sian patrujon, sed ankaŭ la muzikarton de la ĉeĥa kaj slovaka nacioj (dum ses monatoj en 1947).

## Fonto
*Stanislav Kamarýt: Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, p. 124 kaj 241

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
1277 Dolores

'*1277 *Dolores'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la hispanan komunistan aktivulinon Dolores Ibárruri, kromnomita *La Pasionaria''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Tokugawa Iesada

**Tokugawa Iesada** (TOKUGAWA [tokugava iesada]) (japane 徳川 家定 (6-an de majo 1824 - la 14-an de aŭgusto 1858) estis la 13-a ŝoguno de la Tokugawa-ŝoguneco en Japanio, kiu restis en tiu pozicio nur 5 jarojn, de 1853 ĝis 1858. Li estis fizike malforta kaj tiel malkonvena por la ŝoguneco en periodo de grandaj ŝanĝoj. Lia regado markas la komencon de la Bakumatsu-periodo.

## Regado 
Li enpotenciĝis rekte post la afero de Nigra Ŝipo, li respondecis pri la malegalaj kontraktoj kun eksterlandaj fortoj.

Li geedziĝis kun princino Atsu, la adoptita filino de Shimazu Nariakira. Iesada mortis seninfane en 1858, kio kaŭzis kverelojn ene de la klano. Tokugawa Nariaki, Satsuma kaj aliaj volis vidi Tokugawa Yoshinobu kiel lian posteulon, dum la ōoku kaj shogunaj oficialuloj kiel Ii Naosuke apogis Tokugawa Iemochi, kaj sukcesis. Tiuj kvereloj finiĝis en la Ansei-purigo.

Kategorio:Ŝogunoj
1279 Ugando

**1279 Ugando** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la afrika lando Ugando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ugando
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Musado

La **musado** estas luktoarto moderna kiu estas dividita en du bukedoj: la **musado tradicia** destinita por civilaj kaj la **Musado MCS** (*Military Combat System*) destinita por la armeo kaj la policano. La termino *musado* (de la korea lingvo) signifas "la vojon de soldato". Tamen, la musado estas luktoarto germano, bazita en la koreaj artoj.

La internacia centro de la musado estas lokalizita en Dortmund.

eta|Herbert Grudzenski - La granda majstro kaj fondinto de la luktoarto musado
La granda majstro de la musado estas Herbert Grudzenski de la Germanio, la instruistoj ĉefaj por la Ĉeĥio estas Oldřich Šelenberk kaj Antonín Sokol.

## Musado Tradicia 
La musado tradicia derivas artojn marciales koreaj tradiciaj.

La komenco de la musado datiĝas de 1968.

## Teknikaj niveloj en la musado tradicia 
La musado tradicia havas 6 nivels (1.-6. *Kup*) de studento kiu estas markitaj de koloro (vidi la pentraĵon). De malsama maniero de la plimulto de la luktoartoj la oportuna ne havas zonon de la komenco, nur al la termino de la kurso, kiu malmola 2-4 monatoj - per aprobo en provoj.

La zonoj supreniras ĝis naŭa *dan*, *dan* estas markita sur la zono kun numeración roma skribita kun oraj karakteroj. En Ĉeĥio, la la plej gradigita estas Antonín Sokol (4. *dan*).

## Kodo de honoro de la praktikantoj de musado 
La kodo de honoro estas moderna versio de la kodo de maljunaj koreaj unuecoj Hwarang.

### Ĵuro 
* Lojaleco al lia propra lando
* Lojaleco al la instruado kaj al la instruistoj, koncerne al la parencoj
* Konfido inter la amikoj
* Kolero alfrontante malamiko
* Neniam mortigi sen kaŭzas

### Etikaj kaj moralaj komencoj 
Post prunti ĵurigas, la studento devas aliĝi en ĉi tiuj moralaj kaj etikaj komencoj (*kyohun*; koreaj terminoj):
* *in* - homaro
* *oui* - justeco
* *ye* - ĝentileco
* *ji* - saĝo
* *shin* - konfido
* *sum* - boneco
* *duk* - virto
* *chung* - lojaleco
* *yong* - kuraĝo

## Musado Military Combat System 
La **Musado MCS** estas milita sistemo de memdefendo kaj de batalo korpo al korpo, designado speciale por ekzerco de la armeo, de la policano kaj de la aliaj fortoj de sekureco.

La musado ankaŭ estas uzita en ekzerco de la specialaj unuecoj, ekzemple de la unuecoj de aera milito, de la brigadoj de rapida reago kaj de la brigadoj de la UN.

En la armeo de Ĉeĥio ĉi tiu sistemo estis enkondukita en 1993.

**Musado MCS** ne havas neniujn reguloj ĝuste donitaj. Tamen, kun lia vasta etendo ĉi tio havigas pli de 4000 teknikoj kaj kapabloj kiuj kun bona majstreco redonu kapabla al la soldato de halti sturmon.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo de la musado
*  Ministerio de Ĉeĥio Historio de la musado
*  Germana organizo de la musado 

Kategorio:Eŭropa luktoarto
Kategorio:Persona defendo
La triumfo de la honoro

**Il triumfo de la honoro** estas komedio por muziko en tri aktoj de Alessandro Scarlatti .
eta|200px|Alessandro Scarlatti

## Libreto 
La libreto de '*La triumfo de la honoro (en itala lingvo: *Il trionfo dell'onore*) estas de Francesco Antonio Tullio.

## Unua surscenigo 
La unua surscenigo okazis en Neapel, Italujo en 1718.

## Modernaj surscenigoj 
* La lucerna teatro, Lucerno, Svisujo, kune la altlernejo por muziko Freiburgo, Germanujo, faras surscenigon por jaro 2011 en itala kaj germana lingvoj. La unua surscenigo okazis en 8-a januaro 2011 en "AKKU", Emmenbrücke, Lucerno. La lasta okazos la 5-an de februaro 2011.

* La dirigento estos Igor Karsko. La surscenigisto estos Dominique Mentha. La scenejon konstruos Werner Hutterli. La kostumojn faris Susanne Boner. La dramaturgo estos Dro. Christian Kipper.

* Nova inscenigo estis ankaŭ en 22-a Händel-Festspiele (festo) de la *Badischen Staatstheaters Karlsruhe* 1999 de badena ŝtata teatro en Karlsruhe en 19-a februaro 1999.

## Kantistoj kaj orkestro de surscenigo en jaro 2011 
* Sumi Kittelberger kantos (Riccardo)-n, Brigitte Kuster kantos (Rosina)-n, Regula Mühlemann kantos (Doralice)-n, Olga Privalova kantos (Leonora)-n, Flurin Caduff kantos (Rodimarte)-n, Robert Maszl kantos (Erminio)-n, Jakob Pilgram kantos (Flaminio)-n, Hans-Jürg Rickenbacher kantos (Cornelia)-n.

* La baroka orkestro «La Gioconda» muzikos.

## Libroj kaj notoj 
* Scarlatti, Alessandro, Komponisto, Italujo, 1659 - 1725, (Libro en germana lingvo), ***Il trionfo dell’onore***. notojn; por piano, *Il trionfo dell’onore* (notoj): Commedia / de Francesco Antonio Tullio ; Muziko de Alessandro Scarlatti ; (*Neueinrichtung, Generalbassaussetzung*) nova eldono kaj piana epitomo de Jürgen Braun *Staufen i.Br*, Staufen (Breisgau), *Staufen en Breisgau*. : J. Braun, 1985(?), 1 piana epitomo (432 paĝoj); reprodukto de neto *(Reinschrift)*.
* **Scarlatti, Alessandro**, Komponist, Italien, 1659 - 1725 en germana lingvo, **Il trionfo dell’onore**. Tekstolibro: *Il trionfo dell’onore* / Alessandro Scarlatti ; La triumfo de la honoro, libreto de Francesco Antonio Tullio, 75 paĝoj, verko ne publicita. - Tiposkripto, kun itala-germana paralela teksto. (uzo nur en universitata biblioteko)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.luzernertheater.ch/spielplan/spielzeit/stueck_10033.html 
* [pri Dr-o Jürgen Braun, eldonisto de piana epitomo de la "La triumfo de la honoro" de la jaro ĉirkaŭ 1985(https://eo.wikipedia.org/wiki/1985)]
* [in germana nacia biblioteko: *Il trionfo dell'onore : ovvero Il dissoluto pentito ; commedia in 3 atti di* Fr. Antonio Tullio(https://eo.wikipedia.org/wiki/Francesco_Antonio_Tullio) / *posta di musica da* Alessandro Scarlatti.* Riduzione scenica, elaborazione e adattamento di Virgilio Mortari*, Scarlatti, Alessandro, Milano : *Carisch,'' ĉ. 1951 102 p.; 30 cm]  {it}

Kategorio:Itallingvaj operoj
Kategorio:Alessandro Scarlatti
Kategorio:Verkoj de 1718
1280 Baillauda

'*1280 *Baillauda'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Baillauda''", honoras la francan astronomon Jules Baillaud (1876–1960), filo de Benjamin Baillaud.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Telefonheroldo

eta|Tivadar Puskás, inventisto pri telefonheroldo

La **telefonheroldo** estis reto por sciigi novaĵojn, interesaĵojn.

Unuafoje al Tivadar Puskás venis en la kapo ideo, ke la telefono servas ankaŭ dissendadon de aktualaĵoj, komunikaĵoj. En 1892 li patentis la telefonheroldon. Tiu aparato sciigis informojn laŭregule tra la telefonreto. Ĝi unue eksonis la 15-an de februaro en 1893 en Budapeŝto, poste ankaŭ aliloke.

Por funkciigi ĝin estis 3 metodoj. La unua estis uzi la telefonan reton, tiam en precizaj tempoj oni ne telefonadas, sed oni aŭskultas la aktualaĵojn. La alia metodo bezonis apartan reton, tiam ĝi povas funkcii senĉese. Fine estis solvo, se iu laŭplaĉe petas servon de telefonradio de la telefonisto.

Tiu invento estis la praradio. Stabo kolektis la aktualaĵojn helpe de telefono kaj telegrafo. Tiutempe la informoj konsistis precipe el borsaj kurzoj, sed ekde 1896 jam prezentado de opero okazis. Post la 1-a mondmilito etendiĝis la radioprogramoj, sekve la telefonradio perdis. En Budapeŝto ĝi funkciis ĝis la 2-a mondmilito.

Reĝisoro de la programoj estis Dénes Zakál, la teknika direktoro estis Emil Szvetics, inter la kolegoj menciindas Elek Magyar.
eta|maldekstre|Oni faras la programon
eta|Emil Szvetics, teknika direktoro

## Fontoj 
* http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/pallas/html/099/pc009953.html#1
* http://mek.oszk.hu/02100/02185/html/496.html

Kategorio:Telefono
Bertalan Fövényessy

﻿**FÖVENYESSY Bertalan** (foeve:njeŝi) estis rumania hungara komponisto, muzikverkisto naskiĝinta en Sajóvelezd la 12-an de decembro 1875 kaj mortinta en Nadjenjedo la 20-an de septembro 1967.

## Kariero 
Bertalan Fövenyessy estis kantoro en Sárospatak, poste instruisto en kolegio Bethlen de Nagyenyed, redaktoro de la Református Zeneközlöny (1905-06), poste de la Protestáns Zeneközlöny (1906-1911). Li aperigis plurajn kantokolektojn (Nagy Karénektár ktp..); li komponis komponaĵojn por virĥoro, melodramaĵojn. De 1912 li vivis en Nagyenyed, de 1939 kiel pensiulo.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
1281 Jeanne

'*1281 *Jeanne'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Jeanne''", tiu de unu filino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Asea AB

**Asea**, (ĝis 1977 *Allmänna Svenska Elektriska AB*, de tiam **Asea AB**), estis sveda elektroteknika entrepreno kun ĉefoficejo en Västerås. La entrepreno funkciis de 1883 ĝis 1987 kaj celis liveri sistemojn kaj produktojn pro generado, transmisio kaj uzado de elektro. En 1988 la plejparto de Asea kuniĝis kun la svisa entrepreno Brown Boveri Ltd (fondita 1891) kaj fariĝis parto de la nova entrepreno ABB Asea Brown Boveri Ltd, posedata de ambaŭ Asea AB kaj Brown Boveri Ltd. Nova ĉefoficejo lokiĝis en Zuriko. En 1999 la nomo fariĝis ABB Ltd. En 1987, la lasta jaro de funkciado de Asea kiel propra entrepreno, la debito estis 52 miliardoj da SEK (36.5 ekster Svedio) kaj ĝi havis 73000 dungitojn (37000 ekster Svedio).

Asea havis decidigan gravecon por la evoluo de la sveda elektroteknika industrio, kaj por la strukturo de ĝi. Frue ebliĝis evolui alta kompetenco en transmisio de elektro je longaj distancoj, dank' al la geografiaj kondiĉoj de Svedio. En tiu kampo Asea monde gvidis la evoluon, interalie per la evoluo de la tekniko de transmisio per altpotenca rekta kurento HVDC fondita de Uno Lamm en Ludvika, Svedio.

Dum la 1950-aj jaroj Asea setlis en la kampo de atomenergio. En 1968 konstruiĝis AB Asea-Atom per kuniĝo kun projekto de la sveda ŝtato. Ankaŭ produktado de elektro en aliaj formoj, kiel en karbonaj brulejoj, pligraviĝis pro Asea.

Kategorio:Svedaj firmaoj
Valentin Franck

﻿**Valentin Franck**  estis grafo de saksoj, distriktnotario en Transilvanio naskita en ? la 20-an de oktobro 1643 kaj mortinta en ? la 27-an de septembro 1697. 

## Kariero
Valentin Franck estis post la morto de Johann Haupt de 14-a de februaro 1686 reĝjuĝisto de Sibio. Reganto Apafi la 1-a konfirmis lin kiel grafo de saksoj kaj la 11-an de marto 1687 nomumis lin sekretkonsilantaro. 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj saksoj
Ignác Frank

**FRANK Ignác** (frank) estis hungara juristo, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1847) naskita en Nagykároly la 24-an de marto 1788 kaj mortinta en Vieno la 4-an de marto 1850. 

## Kariero
Ignác Frank estis piarista monaĥo, poste elpaŝis el la ordeno en 1811 kaj akiris juran doktortitolon. Li iĝis profesoro de la jurakademio de 1819 de Kassa (kriminala juro kaj privatjuro) inter 1827–50 de la Reĝa Universitato de Pest (privatjuro), posteulo de Imre Kelemen, en 1832 rektoro de la universitato. En 1849 la ministro pri la publikinstruado Mihály Horváth provizore komisiis lin je gvidado de la universitato. Lia verko *A közigazság törvénye* estis la unua hungarlingva universitata lernolibro, en kiu li kolektis la jurregulojn disŝutitajn. Li memmortigis. Restis en manuskripto: *Észjogtani vázlat*, *Magyar büntetőjogtan*.

## Verkoj
* *Specimen elaborandum institutionum juris civilis hungarici* (Cassoviae, 1823); 
* *Principia juris civilis hungarici* (I–II. Pestini, 1829); 
* *A közigazság törvénye Magyarhonban* (I–III. Buda, 1845–1847). 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Frank, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Tekovská Breznica

**Tekovská Breznica** (hungare *Barsberzence* [barŝberzence], germane *Bresnitz an der Gran*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Tekovská Breznica situas en valo laŭ maldekstra bordo de Hron, laŭ traira flankovojo (estas ponto al la alia flanko, kie estas ĉefvojo kaj fervojo. Nová Baňa troviĝas je 5&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1276. Tiutempe burgo estis konstruita, kiun poste Mateo Csák okupis per farado de tunelo. Post regado de Matiaso la 1-a la burgo estis forlasita. En 1568 kaj en 1647 la turkoj detruis la setlejon. En 1768 oni komputis tie 63 kamparanajn domojn, 11 servutulajn domojn kaj 2 nobeldomojn. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1828 vivis tie 788 vilaĝanoj en 136 domoj. Ĝis 1902 la oficiala hungara loknomo estis Berzence poste pro peto de poŝto aldoniĝis la departemento por fari diferencon inter la du lokoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Barsberzence 1177 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Zlaté Moravce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de fortikaĵo sur montopinto 445 m-ojn alta
* romkatolika templo omaĝe al Dipatrino de 1734, en 1777 barokiĝis, en 1913 pligrandiĝis.

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica
Veľká Lehota

**Veľká Lehota** (hungare *Nagyülés* [nadjulEŝ], germane *Großhau* aŭ *Großhay*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Veľká Lehota situas inter montoj laŭ traira flankovojo. Nová Baňa troviĝas je 10&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1345 laŭ latina formo *"Nova plantatio"*. En 1601 oni komputis tie 23 domojn kaj 1 bienocentron. En 1828 vivis tie 627 vilaĝanoj en 101 domoj. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis *Nagy-Lehota*, poste ĝi ricevis plene hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyülés 968 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Zlaté Moravce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľká Lehota 1308 homoj (1295 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novgotika templo de 1909

Kategorio:Municipoj en distrikto Žarnovica