open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moŝe Arens

**Moŝe ARENS** (hebree משה ארנס; naskiĝis  en Kaŭno, Litovio - mortis la 7-a de januaro 2019 en Savyon, Israelo) estis israela politikisto kaj aviada inĝeniero.
[eta|200px|maldekstra|[William Cohen (la usona ministro pri defendo) kaj Moŝe Arens (1999)]]

Li estis membro de la politika partio Likud ("Firmigo"), trifoje estis ministro pri defendo de Israelo kaj inter la jaroj 1988 kaj 1990 ministro pri eksteraj rilatoj de Israelo. Nuntempe li estas estrara prezidanto de la universitata centro Ariel en Samario (regiono en Israelo).. Kiel eksa profesoro pri aviada teknologio en la Israela Instituto pri Teknologio *Technion* li verkis multajn fakajn artikolojn (La Teĥnion, hebree **הטכניון**, en multaj lingvoj latinliterigata *Technion*, estas la plej malnova universitato de Israelo. Ĝi estis fondita en 1924 kaj troveblas en la urbo Ĥajfo).

Li estas edziĝinta, estis patro de kvar infanoj, kaj krom la hebrean parolis la anglan, francan kaj germanan lingvojn.
[eta|200px|maldekstra|Moŝe Arens kaj [Caspar Weinberger, en Vaŝingtono, Usono]]
[eta|200px|dekstra|Moŝe Arens (ministro pri defendo) kaj Caspar Weinberger, en [Vaŝingtono, Usono]]

## Notoj 
Kategorio:Israelaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri defendo
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj
Palaco de Tau

La **Palaco de Tau** () estas palaco ĉefepiskopa en Reims, Francio. Ĝi havas rilatojn kun la reĝoj de Francio, kies kronado okazis en la proksima katedralo. Kune kun la Baziliko Sankta Remio kaj la Katedralo de Nia Sinjorino, ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1991.

Granda gaŭlromia vilao okupis la lokon de la nuna palaco en la 4a kaj 7a jarcentoj, kaj pli malfrue ĝi konvertiĝis en karolida palaco. La unua uzo dokumentita venas de la jaro 1131. La plejparto de la unua konstruaĵo malaperis: nur konserviĝas la kapelo, el 1207. La palaco estis vaste reformita laŭ gotika stilo inter 1498 kaj 1509, kaj modifita ĝis la nuna baroka stilo inter 1671 kaj 1710 de Jules Hardouin-Mansart kaj Robert de Cotte. Ĝi estis damaĝita de incendio la 19-an de septembro 1914, kaj ne estis restaŭrita ĝis la fino de la Dua Mondmilito.

Ĝi estis la restadejo de la reĝoj okaze de la kronado. La reĝo tie sin vestis antaŭ iri al la katedralo; poste festeno estis celebrita en la palaco. La unua dokumentita kron-bankedo en la palaco venas de la jaro 990, kaj la lasta en 1825.

Ekde 1972, la palaco de Tau estas nacia muzeo nomata ''Musée de l'Œuvre*. Ĝi ricevas ĉirkaŭ 100.000 vizitantoj ĉiujare.

## Eksteraj ligiloj 
* *Palais du Tau'' (france)
* Paĝo ĉe Unesko 

Tau
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
Kategorio:Monumentoj de Reims
Kategorio:Muzeoj de Reims
Kategorio:Historiaj monumentoj de Reims
Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 17-a jarcento
Tau
Kategorio:Historiaj monumentoj klasitaj en 1886
Kategorio:Historiaj monumentoj klasitaj en 1907
Kategorio:Konstruaĵoj regataj de la oficejo pri naciaj monumentoj
Reims
4905 Hiromi

'*4905 *Hiromi'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Atsushi Takahashi kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Hiromi Takahashi'', edzino de Atsushi Takahashi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Takahashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
4908 Ward

'*4908 *Ward'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 17-an de septembro 1933 de la belga astronomo Fernand Rigaux elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Steven Ward'', teknikisto pri elektroniko en la komputilaro de la Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, kiu permesis kalkuli la orbitojn de malgrandaj planedoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Fernand Rigaux
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
7000 Curie

'*7000 *Curie''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Fernand Rigaux elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la pola kemiistino Marie Skłodowska-Curie (1867–1934), kaj de ties edzo la franca kemiisto Pierre Curie (1856–1906), gemalkovrintoj de la polonio kaj de la radiumo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Malkovrita de Fernand Rigaux
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1939
Abatejo de Fontenay

La **Abatejo de Fontenay** estas franca monaĥejo de Marmagne (departemento Côte-d'Or), unu el la plej simbolaj de la cistercia arto. Bernardo de Clairvaux ĝin fondis sendante monaĥojn de sia abatejo de Clairvaux kaj ĝia konstruado, tre bone konservita iĝis modelo dum la ekspansio cistercia en Eŭropo en la postaj jarcentoj.

La abatejo apartenis al la cistercianoj kaj situas en Francio, proksime al la rivero Brenne en la historia regiono de Burgonjo. Ĝi estis fondita en 1119. La konsekrado de la preĝejo okazis en 1147 de la papo Eŭgeno la 3-a, iama cistercia monaĥo de Clairvaux, en pompa ceremonio al kiu venis dek kardinaloj, ok episkopoj kaj ĉiuj abatoj cisterciaj.

La abatejo konservas la unuajn konstruaĵojn, nur la refrektorio forperdiĝis en la 18-a jarcento kiam ĝi falis. Krom la tipe religiaj konstruaĵoj ĝi ankaŭ konservas kolombejon, panejon, muelejon kaj forĝejon. Ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1981.

Fontenay-112-2008-gje.jpg|
Fontenay-116-Kirche-Westfassade-2008-gje.jpg|
Fontenay-130-Kirche-Seitenschiff-2008-gje.jpg|
Fontenay-146-Gewoelbe-2008-gje.jpg|
Fontenay-180-2008-gje.jpg|
Fontenay-156-Schmiede-2008-gje.jpg|

Kategorio:12-a jarcento en Francio
Kategorio:Abatejoj de Francio
Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj en Francio
Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Francio
Kategorio:Côte-d'Or
Kategorio:Cistercianaj abatejoj en Francio
Kategorio:Romanikaj konstruaĵoj en Francio
Ferofluaĵo

eta|350ra|ferofluaĵo sur vitraĵo, kun magneto sube
[eta|"[erinacoforma" strukturo de ferofluaĵo en magneta kampo]]
eta|detala bildo de ferofluaĵa strukturo
**Ferofluaĵo** (vortokunfando de fero kaj fluaĵo) estas likvaĵo, kiu reagas je magneta kampo sen solidiĝi. Ferofluaĵoj konsistas el etaj (nanometrojn grandaj) magnetaj partikloj (feromagnetismaj aŭ ferimagnetismaj) en likva suspensio; ĉiuj tiaj partikloj kutime estas stabiligataj per polimera surfaca kovraĵo, kiu malhelpas ilian kungluiĝon. Ilia volumena proporcio estas ĉirkaŭ 5% el la tuto.

## Uzoj 
Ferofluaĵoj povas esti aplikataj en diversaj fakoj, kiel akustiko (laŭtparoliloj), biologio (ĉelterapio, genterapio), optiko (optikaj teleskopoj), inĝenierarto (fontoj de elektro el meĥanikaj vibroj) ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Kontinuaĵa meĥaniko
* Magnetofluidodinamiko
* Meĥaniko de fluidoj
* Plasmo

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo "Fluantaj Magnetoj" ĉe la Blogo Scivolemo

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Nanomaterialoj
Preĝejo de la Prato

La **Preĝejo de la Prato** () estas pilgrima preĝejo en la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝi apartenas al la komunumo Steingaden en la distrikto Weilheim-Schongau kaj la distriktaro Supra Bavario en la pleja sudo de la federacia lando, proksime de la Alpoj. La simpla ovala konstruaĵo, kun ekstravaganca interno el la stilo rokoko, estis farita de la fratoj Dominikus Zimmermann kaj Johann Baptist Zimmermann. En 1983 la preĝejo estis deklarita monda heredaĵo de Unesko.

La 14-an de junio 1738, la kamparanino Maria Lory vidis, kion ŝi kredis esti larmoj elirantaj el la ligna statuo de Kristo skurĝita. Tiu miraklo okazigis lavangon da pilgrimantoj kiuj volis vidi la statuon. En 1740, konstruiĝis malgranda kapelo por ĝin gastigi, sed baldaŭ tiu konstruaĵo iĝis malgranda pro la kvando da pilgrimantoj. La proksima monaĥejo de Steingaden komisiis la konstruadon de la nuna preĝejo. Tiu konstruado kaj ornamado okazis inter la jaroj 1745 kaj 1754 de la fratoj Dominikus kaj Johann Baptist Zimmermann, sub la gvido de la abato de la monaĥejo de Steingaden, Marinus Mayer.

eta|maldekstra|155ra|la okcidenta, enireja flanko kun la orgeno
eta|maldekstra|300ra|la barokstila orgenopli detale

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Germanio
Memorigaj monumentoj pri Lutero

Los **Memorigaj monumentoj pri Lutero en Eisleben kaj Wittenberg** estas aro de monumentoj omaĝe al Marteno Lutero en la urboj Eisleben kaj Wittenberg, Germanio. Ĉi monumentoj rilatas al la vivo de tiu kristana reformisto el kiu estiĝis luteranismo kaj la Reformo en Eŭropo. Ĝi konsistas el la sekvaj monumentoj:

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Germanio
Kategorio:Monumentoj en Germanio
Monaĥejo de Maulbronn

La **Monaĥejo de Maulbronn** (germane: *Kloster Maulbronn*) estas unu el la cisterciaj mezepokaj monaĥejoj plej bone konservataj de Eŭropo. Ĝi situas en la proksimaĵoj de Maulbronn, Baden-Württemberg, Germanio kaj estas disigita de la urbo pere de fortikaĵoj.
La monaĥejo estis deklarita en 1993, Monda heredaĵo de Unesko. Laŭ Unesko: «La komplekso de Maulbronn estas la plej kompleta kiu konserviĝas en cistercia monaĥejo en Eŭropo, ĉefe pro la postvivado de ĝiaj ampleksaj sistemoj pri regado de la akvo kaj akvorezervejoj».

La monaĥejo fondiĝis en 1147 sub la aŭspicio de la unua cistercia papo, Eŭgeno la 3-a. La ĉefa preĝejo, el stilo transira de romaniko al gotiko, estis konsekrita en 1178 de Arnauld, episkopo de Speyer. Post la Reformacio, la duko Württemberg prenis la monaĥejon en 1504 kaj konstruis tri ĉaspavilono. Meze de la 17a jarcento, la antaŭa abatejo konvertiĝis en evangeliisma pastrolernejo, kiu okupas ĝin ekde tiam.

## Vidu ankaŭ 
* *Narciso kaj Goldmundo*

Kategorio:Monaĥejoj en Germanio
Kategorio:Aperis en 1147
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1140-1149
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1806
Preĝejo Sankta Jakobo (Árpás)

**Premonstrata preĝejo de Apostolo Sankta Jakobo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, apud vilaĝo Árpás. Tiu konstruaĵo apartenas al la plej gravaj mezepokaj restaĵoj.

## Historio 
Oni fondis subepiskopejon en tiu loko en 1251 (aŭ iomete pli frue). Inter 1526-1577 monaĥinoj vivis en la monaĥejo. En 1750 la preĝejo ricevis grandparte barokan formon. En 1860 la preĝejo jam estis ruina. En 1930 la preĝejo ricevis novan tegmenton, post 5 jaroj ankaŭ aliaj riparoj okazis. En 1992 restaŭradoj okazis, tiam laŭeble oni prezentis la malnovajn restaĵojn.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas 2 simetriajn turojn inter la ĉefenirejo. La konstruaĵo havas unusolan navon, la sanktejo estas rektangula. La ĉefaltara bildo estis pentrita en la 1660-aj jaroj kaj prezentas la tiaman papon, imperiestron, banuson, episkopon kaj aliajn figurojn. La proksima bildo estis pentrita en la 1790-aj jaroj pri Sankta Jakobo. La flankaj barokaj altaroj estas videblaj ekde la 18-a jarcento.

Kermeso okazas supozeble en la 25-an de julio.

File:Szent Jakab Mórichida-Árpás.JPG|
File:Árpás légifotó1.jpg|
File:Szent Jakab prépostság régen.jpg|

File:Sz. Jakab (Mórichida-Árpás) belső.JPG|Interno
File:Sz. Jakab (Mórichida-Árpás) oltár.JPG|Altaro
File:Sz. Jakab (Mórichida-Árpás) karzat.JPG|Galerio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
* hungare 

Arpas
Arpás
Atlantic Records

**Atlantic Records** evoluis post sia fondado en la jaro 1947 al la plej granda sendependa diskeldonejo en Usono, specialiĝinta pri ĵazaj kaj aparte ritmenblusaj, duvopaj kaj soŭlaj sonregistraĵoj. Ĝi estis stilforma kaj influa ankaŭ por la evoluo de ritmenbluso kaj soŭlo. Nuntempe la eldonejo estas filio de *Warner Music Group*.

## Eksteraj ligiloj 
* Atlanticrecords.com (engl.)
* Historio de Atlantic Records
* Time Magazine, 3-an de aŭgusto 2001: *Ahmet’s Atlantic: Baby, That Is Rock And Roll* 

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Hollywood Bowl

**Hollywood Bowl** estas unu el la plej grandaj naturaj amfiteatro de la mondo, uzata ĉefe por muzikeventoj. Lokanta ekster Los-Anĝeleso, ĝi disponigas lokon por pli ol 18.000 spektantoj. Ĝi estis malfermita la 11-an de julio 1922. Nuntempe ĝi loĝigas apartan orkestron, dum la somersezono ankaŭ la Los-Anĝelesan Filharmonian Orkestron. La scenejon surtretis multaj spektaklaj kaj muzikaj granduloj, inter ili Frank Sinatra, The Beatles, Morrissey, Pink Floyd, The Doors, Kylie Minogue kaj Elton John. Mito fariĝis la spektaklo *Monty Python Live at the Hollywood Bowl*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hollywoodbowl.com

Kategorio:Amfiteatroj
Kategorio:Teatrejoj
Ueberstorf

## Pri la komunumo 
**Gurmels** estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2367 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Ueberstorf situas proksimume 10 kilometrojn sudokcidente de la federacia urbo Berno. La orientan komunumlimon formas la rivero Sinĝino, al kiu en la trilima punkto de Köniz, Schwarzenburg kaj Ueberstorf alfluas de oriente Schwarzwasser.

La komunumo konsistas el la vilaĝoj Obermettlen, (sur alteco de 740 m s.m.), Niedermettlen, (sur alteco de 657 m s.m.), Guldifeld, (sur alteco de 670 m s.m.), Bergli, (sur alteco de 665 m s.m.), Drittehüseren, (sur alteco de 618 m s.m.), Grossried, (sur alteco de 628 m s.m.), Geretsried, (sur alteco de 660 m s.m.), Riederen, (sur alteco de 631 m s.m.), Blattishus, (sur alteco de 665 m s.m.), Hermisbühl, (sur alteco de 678 m s.m.), Umbertsried, (sur alteco de 730 m s.m.), kaj Hostettlen, (sur alteco de 740 m s.m.).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,12 km², de kiuj 18,5% estas kovritaj de arbaro, 72,7% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ueberstorf limas en okcidento kaj nordo al Wünnewil-Flamatt, en nordoriento al Neuenegg (BE), en oriento al Köniz (BE), en sudo al Schwarzenburg (BE), en sudsudokcidento al Heitenried, kaj en sudokcidento al Sankt-Antoni.

## Trafiko 
Tra Ueberstorf pasas la kantona vojo n-ro 233.1 de Flamatt al Schwarzenburg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 troviĝas 3 kilometrojn sudokcidcente en Flamatt. Per la poŝtaŭtolinio de Flamatt al Albligen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ueberstorf datiĝas el la jaro 1226 kiel *Jeberinsdorf*. Jam en la jaro 1143 estis menciitaj la Senjoroj de Mettlen, kiuj havis sian sidejon en hodiaŭ ne plu ekzistanta burgo en Obermettlen. Tiu burgo estis centro de malgranda senjorujo, kiu estis feŭdo de la Grafoj de Kiburgo, de Habsburgo kaj de Thierstein. En la jaro 1442 la regiono de Ueberstorf estis aĉetita Friburgo. Ĝis 1538 ankaŭ Albigen apartenis al Ueberstorf, sed post la reformacio Albigen, kiu aliĝis al la nova kredo fariĝis parto de la berna Senjorujo Grasburg. Dum la Helveta Respubliko en la jaro 1798 ĝis 1803 kaj la postaj jaroj ĝis 1831 Ueberstorf apartenis al la distrikto Friburgo, tiam ĝis la enkonduko de la nova kantona konstitucio ĝi estis parto de la germana distrikto kaj ek de 1848 ĝi apartenas al la distrikto Sinĝino.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ueberstorf

## Bildoj 

Dosiero:Schloss Englisberg Ueberstorf 01.jpg|Kastelo Englisberg en Ueberstorf
Dosiero:Kirche St Johannes Ueberstorf 01.jpg|Preĝejo de Ueberstorf
Dosiero:Kirche St Johannes Ueberstorf 05.jpg|Interno de la preĝejo
Dosiero:2012-04-26 Sense-Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 016.JPG|Faktrabdomo en Ueberstorf
Lajos Bignio

**Lajos Bignio** [lajoŝ], hungare **Bignio Lajos,** Esperante **Ludoviko Bignio** estis hungara operkantisto (baritono).

Lajos Bignio naskiĝis la  1839 en Peŝto - mortis la  1907 en Vieno.

## Biografio 
Lajos Bignio devenis el itala familio. Li dum la lernojaroj kantadis en preĝejo. Nature li lernis ankaŭ kantadon. Li komencis sian karieron en 1858 en la jam ne funkcianta Germana Teatro de Peŝt, poste en la nuna Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1864 li aliĝis al trupo de Vieno, kie kun la trupo ricevis rolojn en aliaj eŭropaj urboj. Li kunlaboris kun Franz Liszt kaj havis la titolon imperiestra kantisto.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (opera versio) – *reĝo*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Don Giovanni — titolrolo
* Richard Wagner: Tannhäuser (opero) – *Wolfram*
* Giacomo Meyerbeer: *La hugenotoj* - Neversa
* Gioacchino Rossini: *Vilhelmo Tell* - titolrolo
* Giuseppe Verdi: *Nabucco* - titolrolo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
El Al

La entrepreno **El Al** (hebree **אל על**, arabe **إل عال**) estas la plej granda israela flugkompanio. Ĝi havas sian administran sidejon en la komunumo *Lod*, kie troviĝas la flughaveno Ben-Gurion Jafo/Tel-Avivo. La kompanio laŭ la stato de la jaro 2010 ĉiujare transportas proksimume 11,5 milionojn da pasaĝeroj kaj disponas pri 43 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **LY**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **ELY**.

[eta|maldekstra|300ra|aviadilo *[Boeing 707* de la kompanio antaŭ alteriĝo en la flughaveno Zuriko]]

Kategorio:Israelaj flugkompanioj
Suspensio

[eta|Ekzemplo de suspensiaĵo: [sango]]
[eta|Ekzemplo de suspensiaĵo: [tritiko|tritika biero kun 11 ĝis 14 % de mosto.]]
**Suspensio ** (de la latina vorto *suspendere* „pendigi, lasi en ŝveba stato“) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas heterogena miksaĵo el likvaĵo kaj malgrandaj eroj de solida substanco, kiuj per kirliloj kaj ofte helpe de pliaj helpaj kemiaĵoj estas tenataj en ŝveba stato ene de la likvaĵo. Kiam ne movata, la du partoj de suspensiaĵo iom post iom tendencas disiĝi - ofte la malgrandaj eroj de la solida substanco sinkas suben kaj tiam estas sedimento.

## Vidu ankaŭ 
* Disperso
* Emulsio
* Koloido
* Sedimento
* Sedimentado
* Solvaĵo

Kategorio:Miksaĵoj
László Jámbor

**László Jámbor** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jámbor László**  estis hungara operkantisto (baritono).

László Jámbor naskiĝis la  1911 en Mende - mortis la  1995 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Jámbor lernis kantadon en Romo. Li aliĝis al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1937, kie li kantis ĝis 1974 (malofte ankaŭ post la emeritiĝo). Dum sia kariero li rolis ankaŭ en diversaj eŭropaj urboj. Li ricevis premion Kossuth en 1963, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte – en tiu opero li debutis
* Giacomo Puccini: Tosca — *Scarpia* 
* Giuseppe Verdi: *Il Trovatore* (La trubaduro) – *grafo Luna*; Rigoletto - titolrolo 
* Gioacchino Rossini: Vilhelmo Tell – titolrolo
* Richard Wagner: Die Meistersinger von Nürnberg – *Hans Sachs*; Tannhäuser (opero) – *Wolfram*; Lohengrin – *Telramund*

## Fontoj 
*Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Karola Ágai

**Karola Ágai,** malofte *Karola Ágay*, hungare **Ágai Karola,** estis hungara operkantistino (koloratursoprano). Ŝia edzo estis László Szendrey-Karper ekde 1963.

Karola Ágai naskiĝis la  1927 en Budapeŝto - mortis la  2010 en Budapeŝto.

## Biografio 
Karola Ágai komencis sian karieron en 1952 en korusoj, ekzemple en koruso de Hungara Radio. Ŝi apartenis al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo ekde 1957. Baldaŭe ŝi ricevis rolojn ankaŭ en Moskvo, Vieno, Hamburgo. En Novjorko ŝi kune kantadis kun Nicolai Gedda. Ŝia edzo estis gitaristo, ili kune prezentis ankaŭ komunajn spektaklojn en Japanio kaj Ameriko. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2009, pli frue ankaŭ aliajn premiojn. Diversaj diskoj gardas ŝiajn kantadojn.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk) – *Melinda*; *Hunyadi László* (Ladislao Hunyadi) - *Szilágyi Erzsébet*, *Gara Mária*
* Gaetano Donizetti: *Lucia Lammermoor* — *Lucia*
* Giuseppe Verdi: *Traviata* – *Violetta*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte – *reĝino de Nokto*
* Gioacchino Rossini: La barbiro de Sevilo – *Rosina*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
4951 Iwamoto

'*4951 *Iwamoto'''* estas malgranda, hela kaj malrapide rotacianta duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Masayuki Iwamoto (japane:岩本雅之, *Iwamoto Masayuki'').

## Ecoj 
Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita per observoj de ĝia luma kurbo fare de V. Reddy, R. Dyvig, P. Pravec, P. Kušnirák, Adrián Galád, L. Kornoš, Š. Gajdoš, J. Vilagi, D. Pray, W. R. Cooney, J. Gross, D. Terrell, Yu. Krugly, J. Ries, K. Archer, J. Oey, M. Pikler, M. Husarik, F. Colas, kaj A. Harris elde multenombraj observatorioj inter la  kaj la , kaj anoncita la .

Ĝi havas taksatan diametron de 3,34&nbsp;km kaj ĝi orbitas je distanco de ĉ. 31&nbsp;km kun orbita periodo de 4,917 ± 0,008 tagoj (118 horoj). Ankaŭ ĝia rotacia periodo estas 118 horoj: ambaŭ korpoj estas en ligita rotacio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  4951 Iwamoto; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Malkovrita de Yoshikane Mizuno
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Taarak Mehta Ka Ooltah Chashmah

**Taarak Mehta Ka Ooltah Chashmah** estas barata, komedia, televida dramo, kiu baziĝas sur verkoj de guĝarata verkisto Taarak MEHTA.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la dramo

Kategorio:Televido
Sultanlando Delio

[eta|La areo de la [sultanlando Deli en 1930 (flava sur la mapo)]]
250ra|eta|La princoj de Delio, Langkat kaj Serdang.
**Delio** estas sultanlando de 1,820 km² en la orienta parto de Sumatro. Delio establiĝis en 1630.

La reganto de Aceh konvertiĝis al islamo en la mezo de la 15-a jarcento. La sultanlando Aceh establiĝis fare de Ali Mughayat Syah. Li ekis kampanjojn por plivastigi la regadon de la norda parto de Sumatro en 1520. La sultano, Iskandar Muda plivastigis sian teritorion per konkeroj. En 1612 Delio estis venkita kaj aneksita. Nederlanda interveno en 1861 rezultis en kontrakto kun Nederlanda Hindio en 1862. Pro tiu nederlanda apogo Aceh kaj Siak agnoskis la sendependecon de Delio.

Delio nuntempe estas parto de Indonezio.

## La sultanoj de Delio 
* Tuanku Panglima Gotjah Pahlawan 1632-1669
* Tuanku Panglima Parunggit 1669-1698
* Tuanku Panglima Padrap 1698-1728
* Tuanku Panglima Pasutan 1728-1761
* Tuanku Panglima Gandar Wahid 1761-1805
* Sultano Amaluddin Mangendar 1805-1850
* Sultano Osman Perkasa Alam Sjah 1850-1858
* Sultano Mahmoed Al Rasjid 1858-1873
* Sultano Ma'moen Al Rasjid 1873-1924
* Sultano Amaluddin Al Sani Perkasa Alamsjah 1924-1945
* Sultano Osman Al Sani Perkasa Alamsjah 1945-1967
* Sultano Azmy Perkasa Alam Alhaj 1967-1998
* Sultano Otteman Mahmud Perkasa Alam 5-a de mojo 1998–21-a de julio 2005
* Sultano Mahmud Lamanjiji Perkasa Alam 22-a de julio 2005–...

Kategorio:Historio de Indonezio
Delio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1630-1639
Kategorio:Aperis en 1632
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1946
4911 Rosenzweig

'*4911 *Rosenzweig'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la *Indiana Asteroid Program* (Indianaa Programo pri la Asteroidoj) elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la geezojn *Jack* kaj *Marcelle Rosenzweig'' kiuj laboris por helpi la regionon de Puerto Ordaz en Venezuelo. Ili kreis kaj funkciigis fabrikon de glaciblokoj por minejoj. Ili fabrikis bastonojn de basbalo kaj meblojn el lokala ligno. Ili fundis nemoveblaĵan societon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1953
Riederen

**Riederen** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Riederen (Goldingen)** estas setlejo de la komunumo Goldingen de la elektodistrikto See-Gaster en Kantono Sankt-Galo en Svislando.

* **Riederen (Ueberstorf)** estas vilaĝo de la komunumo Ueberstorf de la distrikto Sense en Kantono Friburgo en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Ried**
Geretsried

**Geretsried** estas al nomo de la sekvantaj lokoj:
* Geretsried (Bavario) estas komunumo de la distrikto Bad Tölz-Wolfratshausen en Bavario en Germanio.

* Geretsried (Ueberstorf) estas vilaĝo de la komunumo Ueberstorf de la distrikto Sense en Kantono Friburgo en Svislando.
4909 Couteau

'*4909 *Couteau'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 28-an de septembro 1949 de la franca astronomino Marguerite Laugier elde la Observatorio de Nico en la departemento Alpes-Maritimes.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomo *Paul Couteau'' (1923–2014), famkonata observanto de duoblaj steloj kaj popularigisto pri astronomio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marguerite Laugier
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
4912 Emilhaury

'*4912 *Emilhaury'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la *Indiana Asteroid Program'' (Indianaa Programo pri la Asteroidoj) elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona arkeologo Emil Walter Haury (1904–1992), de la Universitato de Arizono. Li ĉefe studis la paleoindianojn: unuajn etnojn kiu enloĝis Amerikon dum la fino de la plejstoceno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1953
Filipina tektono

La **filipina tektono** (*Tectona philippinensis*) estas orientalisa plantospecio el la familio de la lamiacoj, antaŭe klasifikita en la verbenacoj. Tiu eta ĝis mezgranda arbo havas hele purpurajn florojn. Ĝi facile estas rekonebla kaŭze de sia deskvamiginta ŝelo. 

Ĝi estas  endemia en  Filipinoj kaj minacata kaŭze de habitatodetruo. 

## Vidu ankaŭ 
*Granda tektono

## Eksteraj ligiloj 
* Asian Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Viet Nam) 1998.  *Tectona philippinensis* .   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 23 August 2007.

Kategorio:Lamiacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Kategorio:Endemiismoj
Emma Saxlehner

**Emma SAXLEHNER,** hungare **Saxlehner Emma** estis hungara operkantistino (aldo) kaj instruisto. Ŝia parenco estis András Saxlehner.

Emma Saxlehner naskiĝis la  1849 en Peŝto - mortis la  1938 en Budapeŝto.

## Biografio 
Emma Saxlehner komence lernis por esti instruisto, poste ŝi lernis kantadon. Ŝi komencis sian karieron en 1867 en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi kantadis ĝis 1888, poste ŝi instruis muzikon.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk) – *Gertrudis*
* Giuseppe Verdi: *Un balo in Maschera* (Maskobalo) - *Ulrika*; *Il Trovatore* (La trubaduroj) - *Azucena*
* Richard Wagner *Lohengrin* - *Ortrud*; *Der Fliegende Holländer* - *Mary*; *Die Meistersinger von Nürnberg* - *Magdalena*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Palaco de Aachen

eta|400px|Rekonstruado de la ebla aspekto de la Palaco.
La **Palaco de Aachen** estis komplekso de konstruaĵoj por restadejaj, politikaj kaj religiaj celoj, starigita de la imperiestro Karolo la Granda kiel centro de la povo de lia imperio. La palaco situis en la nuna urbo Aachen, en la okcidento de Germanio, en la nuna federacia lando Nordrejn-Vestfalio. La precipaj partoj de la palaco estis konstruitaj en la lasta jardeko de la 8-a jarcento, sed la laboro daŭradis ĝis la morto de la imperiestro Karolo, en la jaro 814.

La pliparto de la palaco detruiĝis laŭlonge de la jarcentoj, sed ankoraŭ restas la palaca kapelo, kiu estas konsiderata kiel unu el la trezoroj de la karola arkitekturo, kaj ankaŭ karakteriza ekzemplo de la arkitektura stilo nomata *Karola renesanco*. La kapelo, kiu estis restaŭrata en la jaro 1884, estas kune kun la Katedralo de Aachen, Monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Aachen
Kategorio:Antaŭromaniko
Kategorio:Kasteloj en Nordrejn-Vestfalio
Sinĝino (distrikto)

La **distrikto Sinĝino** () estas administra unuo de Kantono Friburgo. Laŭ la stato fine de 2023 en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estas la komunumo Tafers.

## Geografio 
La distrikto Sinĝino entendiĝas de la okcidenta bordo de la samnoma rivero en oriento ĝis al la bordo de la rivero Sarino en okcidento.

## Komunumoj de la distrikto Sinĝino 
La distrikto Sinĝino konsistas (stato en 2020) el 17 komunumoj, el kiuj Düdingen estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
La ununura komplete germanlingva distrikto de Kantono Friburgo estis fondita surbaze de la nova kantona konstitucio en la jaro 1848. Krom la iama Voktejo Plaffeien la komunumoj de la hodiaŭ distrikto apartenis al la malnova kamparo de Friburgo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la regiono Sinĝino

!
Erika Miklósa

**Erika MIKLÓSA** [miklOŝa], hungare **Miklósa Erika** estas hungara operkantistino (koloratursoprano).

Erika Miklósa naskiĝis la  1970 en Kiskunhalas.

## Biografio 
Erika Miklósa komence interesiĝis pri sportoj, poste dum lernado en gimnazio ŝi ankaŭ kantadis sukcese. Poste ŝi lernis en muzika lernejo en Szeged. Ŝi komencis sian karieron en 1991 en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiel la plej juna kantistino inter ĉiuj kantistoj de la operejo. En la sekva jaro ŝi koncertis en Bruselo. Baldaŭe ŝi lernis kantadon en Filadelfio kaj Milano, dume ŝi kantis Kolonjo en 1994, en Vieno en 1999, en Berlino en 2001, en Novjorko (inter 2004-2007), en Londono en 2008. Ŝi ricevis ĝis tiam premion Kossuth en 2012, ekde 1993 ankaŭ aliajn premiojn.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Léo Delibes: Lakmé - *Lakmé*
* Gaetano Donizetti: *Lucia Lammermoor* — *Lucia*; Don Pasquale - *Norina*
* Giuseppe Verdi: Rigoletto - *Gilda*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte – *reĝino de Nokto*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Koforidua

'''''' estas grandurbo kaj diocezo (de 1992) en Ganao. Ĝi estas administra centro de la distrikto.
[eta|dekstre|250px|Mapo pri fervojaj linioj de Ganao, kie la neindikita  situas inter Akrao kaj [Kumasi]]

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 127.334 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC
* Telefonkodo: + 233 (81)

## Geografio 
 situas inter montoj en suda sekcio de la lando. Akrao situas 80 km.

## Historio 
Rifuĝintaj aŝantioj fondis -n en 1875. La fervojo farita en 1923 helpis la evoluon.

## Ekonomio 
 estas centro de kakao-produktado, sed oni kultivas ankaŭ maniokojn, maizojn, kokosojn, tomatojn, cepojn, piprojn, fungojn. Aliaj okupiĝas pri produktado de trinkaĵoj, teksaĵoj, ceramikaĵoj kaj lignaĵoj.
[eta|maldekstre|250px|Proksima vidindaĵo estas Ombrelo-[roko]]

## Klimato 
 situas en zono de tropika savana klimato, kie la pluvo sufiĉas por la agrikulturistoj. La averaĝa temperaturo varias inter 20-32 'C.

## Trafiko 
 havas fervojan kontakton kun Akrao kaj Kumasi.

## Vidindaĵoj 
* en la proksimeco akvofaloj

## Fontoj 
* Angla kaj pola Vikipedioj
* mapo

Kategorio:Urboj de Ganao
Ribeyrolle 1918 aŭtomata karabeno

La **Ribeyrolles 1918** estis provo fabriki aŭtomatan fusilon por la francaj armitaj fortoj. Ĝi estis ĉambrigita en la eksperimenta 8x35mm-kartoĉo, uzis sistemon de rekta re-blovo, havis 25 kartoĉojn en la stokejo kaj havis efikan gamon de 400m.
Ĝia oficiala nomo estis *Carabine Mitrailleuse 1918*.

## Referencoj 
* Assault Rifles And Their Ammunition , Quarry.nildram.co.uk, 15an de julio 1943 (vizitita la 15an de februaro 2011).
* 8x35 Ribeyrolle , Municion.org. 15an de februaro 2011.
* 8mm Ribeyrolle, Forums.gunboards.com. 15an de februaro 2011.

Kategorio:Fusiloj
Kategorio:Armeo de Francio
Torrejón de Velasco

eta|Torrejón de Velasco ruĝkolore en la Madrida Regiono, Hispanio.
**Torrejón de Velasco**, estas municipo de la Madrida Regiono (Hispanio), situanta en la sudo de la ĉi regiono. Ĝi troviĝas je 28 kilometroj de la provincia kaj nacia ĉefurbo, Madrido kaj la municipo atingeblas tra la N-404. Ĝi havas areon de 52,32 km² kaj 4.049 loĝantojn.

Torrejón de Velasko limas okcidente kun Casarrubuelos, nordokcidente kun Torrejón de la Calzada, norde kun Parla, nordoriente kun Pinto, oriente kun Valdemoro, sudoriente kaj jam en la provinco Toledo con Seseña kaj Esquivias, kaj sude kun Yeles kaj Illescas.

Inter la kulturaj heredaĵoj de ĉi municipo troviĝas muregoj, kastelo, paleontologia loko kaj preĝejo el la jaro 1400.

Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Júlia Hamari

**Júlia HAMARI,** hungare **Hamari Júlia,** Esperante **Julia Hamari** estas hungara operkantisto (mezosoprano, foje aldo) kaj profesoro.

Júlia Hamari naskiĝis la  1942 en Budapeŝto.

## Biografio 
Júlia Hamari frekventis muzikan ĉeflernejojn inter 1961-1966 en Budapeŝto, poste en Stuttgart. En 1965 ŝi atingis la unuan lokon en internacia kantokonkurso en Budapeŝto. En 1967 ŝi aliĝis al trupo de operejo en Düsseldorf. Ŝi kantadas ekzemple en Salcburgo, Milano, Novjorko, Londono. Ekde 1989 ŝi ankaŭ instruas en altlernejo en Stuttgart. Ŝi ricevis ĝis tiam 2 premion en 1987 kaj 2002.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Rossini: La barbiro de Sevilo – *Rosina*
* Béla Balázs: Burgo de la Blubarbulo — *Judit *

## Filmoj 
* Carmen, 1967
* Eugen Onegin 1972, 1988
* La pietra del paragone, 1982
* Áldozathozatal, 1986
* Johann Strauss: La vesperto, 1988

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Lajos Laurisin

**Lajos LAURISIN**, hungare **Laurisin Lajos**, Esperante **Ludoviko Laurisin** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia frato estis Miklós Laurisin, lia edzino estis Lola Gere.

Lajos Laurisin naskiĝis la  1897 en Kalocsa - mortis la  1977 en Novjorko.

## Biografio 
Lajos Laurisin lernis komence teologon kaj juron, poste aktoradon-kantadon en muzika akademio en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en 1926 en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li restis ĝis 1944, tamen pli frue li kantis operetojn. Poste li migris al Usono, ĉar li simpatiis pri la faŝismo. Li ofte partoprenis en koncertoj.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Ruggero Leoncavallo: Pagliacci (La Pajacoj) – *Canio*
* Pietro Mascagni: Cavalleria Rusticana — *Turiddu*
* Jacques Offenbach: Les contes d'Hoffmann (La rakontoj de Hoffmann) – titolrolo
* Giacomo Puccini: Turandot - *Calaf*; La Bohème (La Bohemoj) - *Rodolphe*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Difuzo

eta|modela bildigo de la miksiĝo de du substancoj per difuzo
**Difuzo** (de la latina vorto *diffundere* „disverŝiĝi, disiĝi, etendiĝi“) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas fenomeno en kiu gaso, lumo, varmo disiĝas al ĉiuj direktoj. Rezulto estas homogena miksaĵo de du aŭ pli da substancoj en la spaco en kiu la difuzo eblas. La fenomeno baziĝas je la molekula moviĝo en 1827 science priskribita kaj remalkovrita de la skota botanikisto Robert Brown, nomata *Braŭna molekula moviĝo* honore al li.

Difuzo ankaŭ povas funkcii tra tralasebla(j) membrano(j), kaj gravas en la fenomeno de osmozo.

Kategorio:Fiziko
Skyfall

***Skyfall*** estas la 23-a filmo de la oficiala serio James Bond kaj aperas precize 50 jarojn post la unua filmo de la serio: Dr. No. Ĝi estis filmata en 2012. Reĝisorita de Sam Mendes, el la skolo *Quantum of Solace* (2008) kaj ĝi estas la tria filmo en kiu la aktoro Daniel Craig rolludas la sekretan agenton 007.

## Historio 
Tenebraj sekretoj de la pasinteco de M revenas testi la lojalecon de Bond. Kiam MI6 atakiĝas, Bond devas trovi kaj elimini la minacon malgraŭ la kostoj al sin. 

## Ĉefrolantoj 
* Daniel Craig : James Bond
* Javier Bardem : Raoul Silva
* Judi Dench : M
* Bérénice Marlohe : Sévérine
* Naomie Harris : Eve
* Ralph Fiennes : Mallory
* Albert Finney : Kincade
* Rory Kinnear : Bill Tanner
* Helen McCrory : Clair Dowar
* Ola Rapace : Patrice
* Ben Whishaw : Q

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)

## Referencoj 
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Agfilmoj
Kategorio:Spionadaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2012
Kategorio:James Bond
Suspendo

**Suspendo ** (de la latina vorto *suspendere* „pendigi, lasi en ŝveba stato“) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas portempa senfunkciigo [de laborposteno, do jura rilato inter dunga institucio kaj dungito, aŭ de alia jura rilato kiel traktato aŭ membreco], tamen ne eksigante aŭ nuligante la rilaton komplete. Plej ofte suspendo estas puna reago post malatento de kontraktaj reguloj fare de la punato, por havi tempon ĉu poste komplete ĉesi la juran rilaton, kiel alimaniere reagi aŭ ĉu entute aldone fari plian punan agon. Rilate al laborposteno, la ago praktike signifas "dumtempan maldungon".

## Edukado 
En la eduka sistemo, suspendo estas la ekskludo de lernejano el la lernejo por daŭro de inter unu tago kaj pluraj semajnoj, kiel formo de puno - en tiu tempo la lernejano do ne povas ĉeesti la normalajn lernejajn lecionojn. En la lernejoj de iuj ŝtatoj, la lernejanoj kompense devas plenumi iujn edukajn laborojn, kaj en lernejaj sistemoj en kiuj lernejanoj kolektas "poentojn" (ekzemple en mezlernejoj de Usono), tiuj laboroj kutime ne estas honorigataj per poentoj. Krome ofte en la unua lerneja tago post la suspenda periodo (en iuj lernejoj ankaŭ tuj antaŭ ĝia komenciĝo) estas konferenco inter la lernejano, la gepatroj kaj lerneja reprezentanto por diskuti la pluan konduton de la lernejano en la edukejo. Lernejanoj kiuj malobeas la suspendon, do vizitas la lernejon dum tiu periodo, povas esti aldone punata per forsendo el la lerneja teritorio, plilongigo de la suspendo, komunumaj servoj aŭ forpreno de la lernejana statuso. En iuj edukaj sistemoj, la fakto esti punata per lerneja suspendo estas notata en eduka akto, kaj povas signifi postan malhelpon ricevi universitatan lokon. 

Alternativa aranĝo estas "en-lerneja suspendo", uzata ekzemple en iuj partoj de Usono je la anglalingva nomo *in-school suspension (ISS), in-house suspension* aŭ *on-campus suspension*: Samas la malpermeso viziti la kutimajn lernejajn klasojn kaj lecionojn, sed la lernejan tempon la punato tamen devas pasigi en apaarta lerneja ĉambro, dume faranta edukajn taskojn. Tiu formo de puno ofte elektiĝas ĉar ĝi ebligas kontrolon kaj strukturigon de la punata lernejano, dum suspendo ekster la lerneja teritorio fare de punata lernejano facile povas esti misinterpretata "aldona ferio", kaj rigardata privilegia malpuno. 

Kategorio:Juro
Kategorio:Edukado
4913 Wangxuan

'*4913 *Wangxuan'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 20-an de septembro 1965 elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉina komputadisto Wang Xuan (ĉine: 王选, pinjine: *Wáng Xuǎn'', 1937–2006), ano de la Ĉina Akademio de Sciencoj kaj de la Ĉina Akademio de inĝenierarto, kaj novaĵanto en la kampo de la presarto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
La limoj de kreskado

eta|
***La limoj de kreskado*** (angla titolo: *The Limits to Growth*) estas studo pri la estonteco de la monda ekonomio, prezentita en 1972 dum la tria simpozio en St. Gallen.

Tiu studo estis produktita je mendo de la klubo de Romo. Donella kaj Dennis L. Meadows kaj ties kunlaborantoj je la instituto por sistema dinamiko Jay W. Forrester faris sistemanalizon kaj komputilan simuladon de diversaj scenejoj.

La uzita modelo celis la analizon de kvin tendencoj kun tutmonda efiko: Industriiĝo, kreskado de la homaro, subnutrado, uzado de haveblaj krudmaterialoj kaj detruado de vivospaco. Kalkulitaj estis scenejoj kun diverse alte taksitaj stokoj de krudmaterialoj de la Tero, diversaj efikecoj de agroproduktado, naskoregulado, medioprotektado.

Ĝis nun de tiu libro estas venditaj pli ol 30 milionoj da ekzempleroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Demografio

Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Priekonomiaj verkoj
4925 Zhoushan

'*4925 *Zhoushan'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo-prefektujo Ĝoŭŝan (ĉine: 舟山市, pinjine: *Zhōushān-shi'') sur la Insulo Ĝoŭŝan, ĉefinsulo de la Ĝoŭŝan-insularo en provinco Ĝeĝjango (orienta Ĉinio); grava fiŝkapta haveno kaj turisma loko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Administradoscienco

**Administradoscienco** estas homa scienco kiu utiligas homajn, materiajn, teknologiajn kaj monajn rimedojn al plenumo de difinitaj celoj.

La ago administri, laŭ la Klasika Teorio de la usonano Jules Henri Fayol, dividiĝas en kvar partojn: Plani, Organizi, Direkti aŭ Kunordigi, kaj Kontroli. Pro ĝia ampleksa aplikebleco, la administradoscienco ne nur ĉeestas en komercaj organizaĵoj (firmaoj), sed ankaŭ en organizaĵoj registaraj, neregistaraj, bonfaraj, ktp; kaj eĉ en neorganizitaj entreprenoj.

La profesiistoj, kiuj studas administradosciencon estas administrantoj, administristoj aŭ administratoroj.

## La komenco 
eta|100px|Frederick Taylor
La **Patro de la Administradoscienco** estis Frederick Taylor (1856-1915). Li unuafoje provis ordigi la arton science administri, fondante la doktrinon, kiu ricevis la nomon Scienca Administrado (Scientific management), ankaŭ konata kiel Tajlorismo. Taylor zorgis pri la perdo de tempo, kiun li nomis morta tempo de produktado. Tiel, li faris racian analizon, helpate de tempmezurilo, de ĉiuj fazoj de la laborado por elimini tre longajn kaj senutilajn movojn. Tiel, li sukcesis duobligi la produktadon. Malfeliĉe, tiu metodo, tre logika laŭ teknika vidpunkto, malagnoskis la malfortiĝon kaj la homajn aspektojn de la laboro. Malrektan kritikon al tajlorismo oni vidas en la komedia filmo Modern Times ("Modernaj Tempoj"), de Charlie Chaplin.

## Aliaj teorioj 
Post la Scienca Administrado de Taylor, multaj aliaj doktrinoj estiĝis:

* **Klasika Teorio** aŭ **Fajolismo** (Fayolism) de Henri Fayol.
* **Teorio de la Homaj Rilatoj** (Human relations movement), rezulte de la eksperimentoj realigitaj de George Elton Mayo en Hawthorne.
* **Novklasika Teorio** kaj **Administrado laŭ celoj** (Management by objectives), de Peter Drucker.
* **Burokratia Administrado**, de Max Weber.
* **Teorio de la Sistemoj**, de Ludwig von Bertalanffy.

## Vidu ankaŭ 
* Tempadministrado
* Tajlorismo
* Burokratio

## Referencoj 
* ARAÚJO, Luis César G. *Teoria Geral da Administração: aplicação e resultados nas empresas brasileiras*. Ed. Atlas, SP, 2004.


Kategorio:Operaciesploro
Kategorio:Kondutaj sciencoj
Mendele Sforim

eta|Mendele Moicher Sforim
**Mendele Moicher Sforim**  aŭ **Mendele Mocher Sforim** (naskiĝis la 21-an de decembro 1835 laŭ la julia kalendaro / la 2-an de januaro 1836 laŭ la gregoria en Kopil apud Minsko, mortis la 25-an de novembro 1917 laŭ julia kalendaro respektive la 8-an de decembro 1917 laŭ la gregoria en Odeso, hebree מנדלי מוכר ספרים; jide מענדעלע מוכר ספרים; multaj nomaj variaĵoj *Mendele Mocher Sefarim*, *Mendele Mocher Sfarim*, *Mendele Mojcher Sforim*, *Mendale Moicher Sepharim*, *Mendale Mocher Spharim*, *Mendale Mocher Sforim* ktp; memelektita pseŭdonimo „Mendele la librokomercisto“, fakte **Ŝalom Jakob Abramoviĉ** aŭ *Abramowicz* aŭ *Abramowitz* aŭ *Abramowitsch*) estis verkisto precipe de literaturo en la jida lingvo, sed ankaŭ en la hebrea lingvo - en la lastaj jaroj de sia vivo li mem tradukis parton de siaj verkaĵoj de la jida en la hebrean.

Li estis la lasta generacio Haskala, sed poste en la vivo li travivis la periodon de pracionismo, Ĥibat Cion, kaj la komencon de cionismo, kiu influis lian laboron. Lia lingvo estis perceptita kiel "sinteza lingvo", tio estas, kunmetita de pluraj antaŭaj lingvotavoloj kaj ne kiel rekta daŭrigo de iu aparta.

Li konsideriĝas la "patro" kaj tipa reprezentanto de la moderna jida literaturo, kiu per siaj verkaĵoj al la jida literaturo akiris mondan renomon, kaj estas la plej aĝa el la tri "klasikuloj" de la jida literaturo, krom Ŝalom Alejĥem (kiu ĉiam nomis sin "nepo de Mendele", kaj Icĥok Lejbuŝ Perec. Li estas nomata la plej granda prozisto de la jida literaturo, "kronisto de la orienteŭropaj judaj gettoj" kaj *„Sejde“* („avo“, „prapatro“) *de la jida literaturo*. Mendele estis litovia judo, samekiel L. L. Zamenhof.

Mendele verkis pri la vivo de juda socio en Orienta Eŭropo, pri vivmanieroj, kutimoj, kredoj kaj spertoj. Li temigis ne-heroajn heroojn, (male al herooj kaj heroaj priskriboj de aliaj literaturverkistoj) sed priskribis la tipan judon, sur liaj komikaj kaj patosaj flankoj. Lia verkado estis ankaŭ lingve kompleksa, ĉar li metis la fundamentojn kaj por moderna jida literaturo kaj por la novhebrea stilo de verkado.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri Mendele Moicher Sforim en la biografia-bibliografia leksikono de moderna hebrea literaturo (hebree) 
* Mendele Moicher-Sforim  . biografio pri li en la Granda Sovetunia Enciklopedio]

 

Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Jidlingvaj verkistoj
Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
Kategorio:Belorusaj judoj
Leslie Gourse

**Roberta Leslie Gourse** (naskiĝis la 1-an de januaro 1939 en Fall River, Masaĉuseco; mortis la 23-an de decembro 2004 en Novjorko) estis usona ĵurnalistino kaj aŭtorino pri ĵazo .

Ŝi verkis interalie biografioj pri Nat King Cole, Art Blakey, Wynton Marsalis, Thelonious Monk, Billie Holiday, Sarah Vaughan kaj Ella Fitzgerald, krome librojn por infanoj kaj junuloj kaj libron pri ĵazaj instrumentistinoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo ĉe Allaboutjazz
* Nekrologo ĉe Jazzhouse
* Nekrologo en The New York Times

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj biografoj
Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Usonaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj pri muziko
Kategorio:Virinoj
Continental Records

**Continental Records** estis usona diskeldonejo fondita komence de la 1940-aj jaroj.

Ĝi publikigis ekde 1944 sonregistraĵojn interalie de Louis Armstrong, Slam Stewart, Cozy Cole, Hot Lips Page, Hank Jones, Leonard Feather, Mary Osborne/Mary Lou Williams Girl Stars, J. C. Heard & His Cafe Society Orchestra kaj de juna Sarah Vaughan kun Charlie Parker kaj Dizzy Gillespie.

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto 
* Informoj ĉe *sepiajazz* 

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Musicraft Records

**Musicraft Records** estis usona diskeldonejo pri klasika muziko, ĵazo kaj bluso, kiu ekzistis en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj. Al la sonregistritaj muzikistoj apartenas Sarah Vaughan, Duke Ellington, Slim Gaillard, Dizzy Gillespie („Shaw Nuff“), Teddy Wilson, Carl Sandburg, Dizzy Gillespie, Georgie Auld, Artie Shaw kaj la Duke Ellington Orchestra, kies registraĵoj el 1946 apartenis al la lastaj produktaĵoj de la eldonejo.[eta|dekstra|180px|[Ŝelakdisko de Sarah Vaughan ĉe Musicraft: „I Cover the Waterfront“]]

## Eksteraj ligiloj 
* Dskoregistro de Musicraft
* Informoj ĉe nypl.org

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Roulette Records

**Roulette Records** estas usona diskeldonejo, kiu depost 1957 sukcesis per la publikigo de rokenrolo, ĵazo, ritmenbluso kaj eĉ klasika muziko. Inter la ĵazmuzikistoj, kiuj surbendigis por la eldonejo, apartenas interalie Stan Getz, Sonny Stitt, Sarah Vaughan, Count Basie, Billy Eckstine kaj Dinah Washington.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Roulette Records

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Jakob Dinesohn

**Jakob Dinesohn** (nomaj variaĵoj *Jacob Dinesohn* aŭ *Dineson*, kaj *Jankev* [respektive *Yankev*] *Dineson*, ; naskiĝis en 1836 en la urbeto Žagarė, komunumo Joniškis, nuntempa Litovio; mortis la 29-an de aŭgusto 1919 en Varsovio) estis jidlingva verkisto, klerulo kaj edukisto. Li enkondukis la ĝenron de sentimentala romano en la jidan literaturon, verkis grandan nombron da noveloj kaj ankaŭ aktivis kiel tradukisto. En siaj verkaĵoj kaj ankaŭ en la ĉiutaga vivo li engaĝiĝis por socie malprivilegiaj homoj, por ama eduko de infanoj kaj aparte varbis cele al religia toleremo.

Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Jidlingvaj verkistoj