Signaro

**Signaro** estas nelingva komunika kodo, kiu povas helpi aŭ anstataŭi parolon. Oni devas disigi ĝin el signolingvo, ĉar tiu estas lingva kodo. Pleje oni pensas al videblaj signoj, sed ĝi povas enhavi ankaŭ voĉojn, kiujn oni nomas voĉaj gestoj. Estas pitoreskaj signaroj por malkapabluloj, kaj estas sekretaj, ekzemple por krimulaj grupoj kaj sekretaj servoj. Ekzemple en Germanio multaj homoj kredas je sekreta signa kodo de Stasi. Ĝi povas uzi objektojn kaj florojn, ekzemple ventumilo, poŝtuko kaj floraj lingvaĵoj. Estas homoj, kiuj volas bazi mondlingvon sur ia pitoreska signaro.

Ĝi povas esti natura aŭ konstruita. Naturaj signaroj povas diferenci laŭ kulturoj kaj personoj; ekzemple oni montras nombrojn en Ĉinio diference el en Eŭropo. Ili enhavas kelkajn dekduojn maksimume du cent signojn, kaj bezonas tutan korpon. En diferencaj ordenoj monaĥoj bezonis signarojn, ĉar ili devis ne paroli en iuj lokoj kaj tempoj. Mezepokaj tekstoj enhavas laŭ signa kodo inter 52 kaj 472 signojn; meznombro estas 178 kaj mediano estas 145. Iuj naturaj signaroj evoluis en signolingvoj. Konstruitaj signaroj estas faritaj el signolingvoj; oni kolektas pitoreskajn signojn el la signolingvo, plisimpligas ilin kaj aldonas novajn trovaĵojn. Surduloj mem ne povas rekoni iliajn signojn. Konstruitaj signaroj ne havas voĉajn signojn, estas pli riĉaj, kaj uzas nur supran parton de korpo. Ekzemploj estas Makaton,  Amer-Ind, kaj Schau doch meine Hände an!. Tiuj kodoj mem ne havas gramatikon, oni povas uzi vortordon de la gepatra lingvo. Laŭ lingvistoj ankaŭ tiuj uzas subjekto-predikato-aliaj ordon, kiaj gepatra lingvo havas alian vortordon.

## Helpilaj signaroj
Sistemo de Makaton kun 450 signojn estas por totala komunikado. Tiu signifikas, ke signoj estas uzitaj kun parolo, skribo kaj imagoj en Makaton programo. Celaj grupoj estas intelekte malkapabluloj, aŭtismuloj, parolmalkapabluloj, surdblinduloj. La signoj estas grupigitaj en 8 niveloj, kaj instruitaj en fiksita ordeno. Ili komencis la unuan Makaton programon en 1976 kun surdaj kaj inteligente malkapablaj adultoj.. Ĝi estas uzita en Unuiĝinta Reĝlando, en Pollando, en Germanio, en Francio, en Nov-Zelando, en Portugalio, en Grekio, en Kuvajto, kaj en Japanio. Ĝi bazas sur lokala signolingvo. Celaj grupoj estas intelekte malkapabluloj kaj parolmalkabluloj, precipe afaziuloj kaj uloj kun apraksio. Komence oni instruas per manipulado de objektoj; poste lernantoj desegnas la signojn, komence paralele kun montrado, poste memore. Poste ili devas produkti la signojn, trovi sonantan memorilon, kaj ekzerci ilin. Ĝi enhavas 236 signojn; Amerind Video Dictionary enhavas 193 el ili. Oni tralaboris ĝin por unu mano. Afaziuloj lernis pli facile Amer-Ind ol Amerika Signolingvo.

Schau doch meine Hände an! bazas sur la germana signolingvo, sed la signoj estas simplifikitaj, surduloj mem ne rekonas la signojn. Ĝi celas anstataŭadon de parolo, kaj celaj grupoj estas intelekte malkapabluloj, neparolantoj, mutismuloj, mutuloj. Verband evangelischer Einrichtungen für geistig und seelisch Behinderte eldonis ĝin en formatoj libro kaj DVD. Az új kiadás úgy 700 jelet tartalmaz. Nova eldono enhavas 700 signojn. Dr. Erdélyi Andrea tralaboris ĝin por Hungaraj cirkonstancoj, kaj eldonis ĝin unue en 2005. Ĝi estas uzita en Germanio kaj Hungario.
## Por aliaj celoj
Estas aliaj signaroj por aliaj celoj, en kiuj oni ne povas, ne devas paroli kun lia kunuloj, aŭ devas komuniki sekrete. Ekzemple signaroj estas uzitaj dum sportoj, en borso kaj en restoracio. Estas konita, ke policistoj stiras trafikon per signoj. En televida studio oni devas uzi man

Enamiĝintaj junuloj en pli fruaj tempoj ne povis paroli aparte, ĉar ili neniam estis lasitaj senkompane, do ili devis sendi sekretajn mesaĝojn al ilia paro. Ili uzis ĉemanajn objektojn, florojn, ventumilon, naztukon. La kodoj ne estis universalaj, tiu okazis miskomprenojn. Similaj sistemoj estis ankaŭ dum antikvo, sed ili estis pli ĝeneralaj. Grekaj komercistoj ankaŭ uzis signajn sistemojn.

En flora lingvo ĉiu floro havis ĝian signikófikon, ekzemple blankaj lilioj montris virginecon, neforgesumumino, ke ne forgesu min. Ankaŭ koloro de roso estis mesaĝo. Ankaŭ hodiaŭ ne gravas grando de bukedo. Tiuj signifikoj ekigis dum longa historia tempo.

## Vidu ankaŭ 
* Tiparo

## Referencoj
* 

Kategorio:Parolo
Kategorio:Homa komunikado