open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hubert Lampo

**Hubert LAMPO**  estis flandra verkisto. Li estas precipe konata de sia romano *De komst van Joachim Stiller* (1960).

Lampo oni kategorias kiel verkiston de magia realismo.

En 1989 li iĝis honora doktoro de la universitato de Stendhal en Grenoble.

## Bibliografio 
* 1942 - *Don Juan en de laatste nimf, roman*
* 1943 - *De jeugd als inspiratiebron. De jeugd, haar wezen en problemen in de jongste Vlaamsche letteren, essay*
* 1945 - *Hélène Defraye, roman*
* 1947 - *Triptiek van de onvervulde liefde, romans*
* 1948 - *De ruiter op de wolken, roman*
* 1953 - *Terugkeer naar Atlantis, roman*
* 1953 - *Het zwarte sterrenbeeld. Een radiophonisch treurspel, toneel*
* 1955 - *De duivel en de maagd, roman*
* 1955 - *Jan Vaerten, monografie*
* 1957 - *Toen Herakles spitte en Kirke spon*
* 1957 - *Lode Zielens, roman*
* 1959 - *De geliefden van Falun, schooluitgave*
* 1960 - *De komst van Joachim Stiller, roman*
* 1961 - *Felix Timmermans, 1886-1947, monografie*
* 1962 - *Hermione betrapt, roman*
* 1965 - *Lod de Maeyer*
* 1967 - *De heks en de archeoloog, roman*
* 1967 - *De ring van Mobius*
* 1967 - *De draad van Ariadne, autobiografie*
* 1972 - *De zwanen van Stonehenge, leesboek over het magisch realisme*
* 1972 - *De ring van Mobius 2*
* 1972 - *De vingerafdrukken van Brahma*
* 1975 - *De Kroniek van Madoc*
* 1976 - *Een geur van sandelhout*
* 1976 - *De prins van Magonia*
* 1977 - *De verzoeking*
* 1978 - *De engel en de juke-box*
* 1978 - *Joachim Stiller en ik*
* 1979 - *Verhalen uit nomansland*
* 1980 - *Dialogen met mijn Olivetti*
* 1980 - *Wijlen Sarah Silbermann*
* 1985 - *De eerste sneeuw van het jaar*
* 1990 - *De verdwaalde carnavalsvierder*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hubertlampogenootschap.org/nl/summary.htm 
* http://www.hull.ac.uk/php/abspjl/Dutch/ModDut/Lampo.html  
* http://www.librairie-compagnie.fr/pays_bas/auteurs/l/lampo.htm  

Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Flandraj verkistoj
Distrikto Kladno

**Distrikto Kladno** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el dek du distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 100 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Beroun
* Distrikto Litoměřice
* Distrikto Louny
* Distrikto Mělník
* Distrikto Prago-okcidento
* Distrikto Rakovník


Kladno
Kladno
Karel Van de Woestijne

**Karel VAN DE WOESTIJNE** (naskiĝis en Gent la , mortis en Zwijnaarde la ) estis flandra verkisto.
[eta|250px|lia loĝejo en [Laken]]

Li studis en la Reĝa Ateneo Voskenslaan en Gento ĝermanan filologion. Tie li konatiĝis kun la franca simbolismo. Li restadis de 1899 ĝis 1904 en Sint-Martens-Latem kaj ekde 1907 estis korespondanto de la Nieuwe Rotterdamsche Courant en Bruselo. Inter 1921 kaj 1929 li estis profesoro pri la fako Nederlanda Literatura Historio en Gento.

Li redaktis sinsekve la revuojn *Van Nu en Straks* (1896-1901) kaj *Vlaanderen* (1903-1907) (kune kun August Vermeylen).

## Bibliografio 
:*Janus met het dubbele voorhoofd* (1908)
:*Goddelijke verbeeldingen* (1908)
:*Afwijkingen* (1910)
:*De bestendige aanwezigheid* (1918)

Simbolisma-impresionisma:
:*Het vaderhuis* (1903)
:*De boomgaard der vogelen en der vruchten* (1905)
:*De gulden schaduw* (1910)

Spirituala triptiko
:*De modderen man* (1920)
:*God aan zee* (1926)
:*Het bergmeer* (1928)

Artkritikaj kaj literaturaj eseoj
:*De Vlaamsche primitieven: hoe ze waren te Brugge* (1903)
:*Over schrijvers en boeken* (1933-1936)

Poezio
:*Interludiën I en II* (1912-1914)
:*Zon in de rug* (1924)

Leteraj romanoj kunlabore kun Herman Teirlinck
:*De Leemen Torens. Vooroorlogse kroniek van twee steden* (1928)

## Tradukoj en Esperanto 
* Dimanĉ-posttagmezo; 1928; tradukis Hector Vermuyten
* Parabolo; 1928 ;tradukis Marcel Somerling
* La patrino kaj la filo; 1928; tradukis Hector Vermuyten
* Saniĝo; 1928; tradukis Hector Vermuyten
* Ni ĝojaj estos; 1928; tradukis Hector Vermuyten
* Bonfaras al la koro...; 1928; tradukis Hector Vermuyten
* Orfeo; 1929; tradukis Hector Vermuyten
* El *De bestendige aanwezigheid*; La mortanta kamparano; 1932; tradukis Jan van Schoor
* Frandaĵoj, ontologio - socia problemo - la vero; 1948; tradukis Hedero
* El *jeugdwerk*; La pianagordisto de Erik Monck; 1949; tradukis Hedero
* La rozoj rosas vapore; 1949; tradukis Hector Vermuyten
* El *jeugdwerk*; Revi; 1949; tradukis Hedero
* La futuro; 1949; tradukis Hedero
* Orfeo; 1949; tradukis Hector Vermuyten

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Flandraj verkistoj
Johan Daisne

**Herman THIERY** (Gent, 2a de septembro 1912 – 9a de aŭgusto 1978) estis flandra verkisto kiu konatiĝis sub la pseŭdonimo **Johan DAISNE**.

Herman Thiery naskiĝis en Gent. Kiel flandra verkisto li enkondukis la magian realismon en la nederlandlingvan literaturon. De tiu ĉi stilo jam atestas sian unuan romanon,
*De trap van steen en wolken* (1942). De 1926 ĝis 1930 li studis ĉe la Ateneo de Gento kaj ekde 1930 li plustudis ekonomion kaj slavajn lingvojn ĉe la Universitato de Gento. Tie li doktoriĝis en 1936 en komercaj sciencoj. En 1945 li estis nomumita kiel ĉefa bibliotekisto de la urbo Gent.

Li debutis kiel Daisne kun poezio, precipe kun *Verzen* en 1935 kaj poste kun kelkaj gravaj peomaroj kiel *Het einde van een zomer* (1940), *Ikonakind* (1946), *Het kruid-aan-de-balk* (1953) kaj *De nacht komt gauw genoeg* (1961).

Kulmino de liaj verkoj kiel romanverkisto estas: *De man die zijn haar kort liet knippen* (1947), kaj *De trein der traagheid* (1953) en la romanaro *Met dertien aan tafel*.

Johan Daisne aktivis kiel ĵurnalisto kaj krome ankaŭ verkis (radio)teatraĵojn kaj filmscenarioj. Ankaŭ la filmarto ludis gravan rolon, la filmfestivalon de Knokke li alprenis al sia koro. Li verkis kvarlingvan *Filmografan leksikonon de la monda literaturo* en tri partoj (1971, 1975, 1978). Laŭ certaj tio ĉi estis la vivoverko.

*De trein der traagheid* (kun Yves Montand kaj Anouk Aimée kiel ĉefroluloj, en 1968) kaj *De man die zijn haar kort liet knippen*" (de André Delvaux kun Senne Rouffaer kiel ĉefrolulo en 1965) estis filmitaj.

Johan Daisne mortis en Gent je la aĝo de 65.

## Literaturaj premioj 
* Flandraj trijara ŝtata premio en 1946 por *Het zwaard van Tristan*.
* La filmigo de *De trein der traagheid* plurfoje estis premiita.
* Premio August Beernaert en 1951 por *De man die zijn haar kort liet knippen*.
* Literatura premio de la urbo Gento en 1954 por *Het kruid-aan-de-balk*.
* Premio Arthur Merghelynck en 1958 por *Lago Maggiore*.
* Flandra ŝtata premio en 1960 por *De neusvleugel der muze*.
* Internacia Kogge-premio de la urbo Minden (Germanio) en 1967 por lia tuta verko.

DAISNE, Johan
DAISNE, Johan
DAISNE, Johan
Sanivesto

**Sanivesto**, **Sanivesta** aŭ **Cni-vcti**, estas planlingvo proponita de Omid Ghayour en 1999. Ĝi estas bazita en mortintaj hindo-eŭropaj lingvoj kiaj la latina lingvo kaj sanskrito. Ĝi estas evoluinta formo de VZTI. Eble estas arta lingvo.

## Gramatiko
### Alfabeto kaj prononco
La alfabeto estas: V, Z, T, X, K, L, N, P, C, I. Oni povas prononci la literojn laŭvole.

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20041125171904/http://www.geocities.com/gconlangs/cnivcti/

Kategorio:Artaj lingvoj
Komuna lingvo

Krom koncepto, komuna lingvo estas nomo de kelkaj projektoj de planlingvo:

*Komuna lingvo (2000);
*Komuna lingvo (Kürschner);

Kategorio:Planlingvoj
Listo de verkistoj de Surinamo

Ĉi-sube vi trovas alfabetan listigon de surinamaj verkistoj. Ne nur temas pri romanverkistoj; ankaŭ poetoj aperas.

De aŭtoroj kiuj publikigis sub pseŭdonimo, la vera nomo aperas inter krampoj.

* Cándani
* Albert Helman
* Anton de Kom
* Cynthia McLeod
* Annel de Nore
* Ellen Ombre
* Hugo Pos
* Astrid Roemer
* Shrinivasi
* Marylin Simons
* Michael Slory
* Trefossa

Suirinamo
Verkistoj de Surinamo
Listo de verkistoj de la Nederlandaj Antiloj

Ĉi-sube vi trovas alfabetan listigon de verkistoj de la Nederlandaj Antiloj. Ne nur temas pri romanverkistoj; ankaŭ poetoj aperas.

De aŭtoroj kiuj publikigis sub pseŭdonimo, la vera nomo aperas inter krampoj.

* Frank Martinus Arion (Frank Efraim Martinus)
* Cola Debrot (Nicolaas Debrot)
* Boeli Van Leeuwen
* Tip Marugg
* Jules De Palm

Antiloj
Ciberiako

**Ciberiako**, **Cyberyak** aŭ **Earth Minimal** estas apriora planlingvo proponita de Eric Beaubien por esti uzata en interreto. Ĝi estas kreita en 1996. Ĝi havas nur 220 radikojn, ankaŭ estas versio kun 50 vortoj nomata Microyak.

Ĉiuj radikoj estas unusilabaj.

## Gramatiko 
### Alfabeto kaj prononco 
Oni uzas la latinan alfabeton escepte de C kaj Q. La literon X oni uzas nur en prefikso ex- (eks-). Malsame al Esperanto:

* Ch = ĉ.

## Morfologio 
Ĉiu vorto estas rigardata kiel o-vorto (substantivo). Por formi verbojn oni metu "em" (pasinta tempo) aŭ "el" (estonta tempo), la aktivan participon oni faras per -en kaj rigardas kiel verbon. Se oni uzas la kunmetaĵojn kiel sufikson, la verbo estas netransitiva, se oni uzas kiel prefikson, la verbo estas transitiva. Ekzemple:

Ro (kvanto); Roem (kvantis); Roel (kvantos); Roen (kvantanto); Emro (kvantigis); Elro (kvantigos); Enro (kvantigas).

## Sintakso 
La vortordo estas SVO (Subjekto-verbo-objekto).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ebtx.com/lang/cyberyak.htm 
* http://www.ebtx.com/lang/eminfrm.htm 

Kategorio:Planlingvoj
August Vermeylen

**August Vermeylen** (naskiĝis en Bruselo la , mortis en Ukkel la ) estis flandra verkisto kaj arthistoriisto.

Eble lia plej konata verko estas la romano *La migranta judo* de 1906, kiu tamen ludis neniun rolon en la pli posta samnoma nacisocialisma propaganda filmo (, *La eterna judo*).

## Vivo 
Li studis en Bruselo, Berlino kaj Vieno. Li doktoriĝis en 1899 je la brusela universitato je historio kaj literaturo. Tie li iĝis docento pri arthistorio (en 1901) kaj de 1902 ĝis 1923 instruis pri la historio de la nederlandlingva literaturo. Poste li estis profesoro en nederlandlingva kaj moderna literaturo en Gent, kie li estis la unua rektoro de flandrigita universitato (1930-1932).

Cetere li de 1921 ĝis 1945 estis socialista senatano.

Vermeylen kunfondis la revuojn *Van Nu en Straks* (1896-1901) kaj *Vlaanderen* (1903-1907) (kune kun Karel Van de Woestijne) kaj estis fondinto de la maldekstre orientita revuo *Nieuw Vlaams Tijdschrift*. Ekde 1919 li membris en la Koninklijke Vlaamse Academie.
Vermeylen grave influis la kulturan vivon de Flandrio antaŭ la Unua mondmilito.

Kun antaŭzorgo li defendis la opinion de estonteco de Flandrio en Eŭropa interrilato, konstruita je kulturaj kaj ekonomiaj fortoj.

## Bibliografio 
* *Het twaalfjarig bestand* (disertacio, 1894)
* *Eene jeugd* (eseo, 1896)
* *Leven en werken van Jonker Jan van der Noot* (disertacio, 1899)
* *Vlaamsche en Europeesche beweging* (essay, 1900)
* *Verzamelde opstellen, eerste bundel* (1904, re-eldonita en 1922)
* *Verzamelde opstellen, tweede bundel* (1905, re-eldonita en 1924)
* *Kritiek der Vlaamsche Beweging* (eseo, 1906)
* *Les lettres néerlandaises en Belgique depuis* 1830 (1906)
* *De wandelende Jood* (romano, 1906)
* *Quelques aspects de la question des langues en Belgique* (1918)
* ''La flamandisation de l'université de Gand / De vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool* (1920)
* *Geschiedenis der Europeesche plastiek en schilderkunst in Middeleeuwen en Nieuweren Tijd* (studo, 3 partoj, 1921-1922-1925)
* *Van Gezelle tot Timmermans* (1923)
* *Impressions de Russie* (1932)
* *Hieronymus Bosch* (1939)
* *Beschouwingen.* Een nieuwe reeks verzamelde opstellen (1942)
* *Twee vrienden* (geromanceerde autobiografie, 1943)
* *De Taak* (1946)
* *Van de catacomben tot Greco* (1946)
* *Verzameld werk'' (6 partoj, 1951-1955)

## Tradukoj en Esperanto 
* De wandelende Jood; La migranta judo (fragmento); 1906/1928 ; tradukis Hector Vermuyten
* Nia lingvo; 1928; tradukis Constant Schroeyers
* La Flandra estonteco; 1931; tradukis F. Mortelmans
* La migranta judo; 1946; tradukis Hedero
* La migranta judo; tradukis Guido van Damme, neeldonita manuskripto.
* La migranta judo; tradukis Christian Declerck, eldonis Flandra Esperanto-Ligo.

Kategorio:Flandraj verkistoj
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Marnix Gijsen

eta|Marnix Gijsen (1930)
**Marnix GIJSEN** (naskiĝis en Antverpeno la , mortis en Lubbeek la ) estis flandra verkisto. Lia nomo estas pseŭdonimo por Jan-Albert GORIS

Goris estis doktoro pri historiaj sciencoj (Loveno, 1925), estis oficisto kaj restadis en Nov-Jorko kiel belga komisaro pri informado (1941–1964) kaj rajtigita ministro (1959–1964).
Post la Unua mondmilito li estis unu el la plej gravaj poetoj de la ekspresionismo en Flandrio.

La pseŭdonimon li pruntis de la nomoj Marnix van Sint-Aldegonde (urbestro de Antverpeno en la 16a jarcento) kaj la familia nomo Gijsen de sia patrino.

Gijsen sin dediĉis al la verkado de romanoj kaj noveloj kaj rapide konkeris la grandan publikon post unua sukcesa romano, *Het boek van Joachim van Babylon* (1947).

## Bibliografio 
* Lof-litanie van de Heilige Franciscus van Assisië (1920)
* Studie over Karel van de Woestijne (1920)
* Breero's lyriek (1922)
* Karel van Mander (1922)
* Études sur les colonies marchandes méridionales (portugaises, espagnoles, italiennes) à Anvers de 1488 à 1567 (1925)
* Het huis (1925)
* Ontdek Amerika (1927)
* Odusseus achterna (1930)
* Jozef Cantré, houtsnijder (1933)
* Hans Memlinc te Brugge (1939)
* De literatuur in Zuid-Nederland sedert 1830 (1940)
* Lof van Antwerpen (1940)
* Peripatetisch onderricht I en II (1940, 1942)
* Het boek van Joachim van Babylon (1947)
* Telemachus in het dorp (1948)
* Vier gedichten van Joachim, opgenomen in de herdruk van Het huis (1948)
* De man van overmorgen (1949)
* Goed en kwaad (1950)
* Klaaglied om Agnes (1951)
* De vleespotten van Egypte (1952)
* De kat in den boom (1953)
* De lange nacht (1954)
* Er gebeurt nooit iets (1956)
* Terwille van Leentje (1957)
* Mijn vriend de moordenaar (1958)
* Lucinda en de lotoseter (1959)
* De diaspora (1961)
* Allengs gelijk de spin (1962)
* The House by the Leaning Tree (1963)
* Karel Jonckheere (1964)
* Karel van den Oever (1964)
* Harmágedon (1965)
* Scripta manent (1965)
* Zelfportret, gevleid, natuurlijk (1965)
* August van Cauwelaert (1968)
* Helena op Ithaka (1968)
* Het paard Ugo (1968)
* Jacqueline en ik (1970)
* Biecht van een heiden (1971)
* De afvallige (1971)
* Weer thuis (1972)
* De grote god Pan (1974)
* De kroeg van groot verdriet (1974)
* De leerjaren van Jan-Albert Goris (1975)
* Terug van weggeweest (1975)
* Overkomst dringend gewenst (1978)
* Uit het Brussels getto (1978)
* Grafzuil voor Agnes (1979)
* Rustoord (1979)
* De loopgraven van Fifth Avenue (1980)

## Tradukoj en Esperanto 
* *Mia patreto*; 1933; tradukis Hector Vermuyten
* *La mesfaranto*; 1948; tradukis Hector Vermuyten
* *Kun mia herediga onklo en la banka kelo*; 1955; tradukis Hector Vermuyten
* *La mesfaranto*; 1963; tradukis Hector Vermuyten

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Flandraj verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Abdiko

eta|Abdiko de Napoleono
**Abdiko** estas rezigno pri ofico aŭ rango de reganto. La esprimo estas uzata precipe pri regantaj nobeloj aŭ ekleziaj altranguloj. En aliaj kuntekstoj oni uzas la vorton "demisio".

La vorto devenas de la latina vorto *abdicare* = de-diri. Kvankam ĝi formale implicas la propran iniciaton de la abdikanto, ĝi ne elkludas eksterajn premojn.

Nuntempe oni ĝenerale akceptas, ke ĉiu reganto rajtas abdiki, aŭ persone, aŭ ofice. La juraj konsekvencoj estas malsamaj:
* Se reganto abdikas persone, la konsekvencoj normale identas kun tiuj de lia morto; t.&nbsp;e. lia respondeco transiras al heredanto.
* Se reganto abdikas ofice, lia ofico nuliĝas; normale tio okazas sub ekstera premo de iu(j), kiu(j) emas transpreni la regadon.

En la historio estas ekzemploj, ke iuj provis rifuzi al iu la rajton je persona abdiko:
* Al papo Celesteno la 5-a oni provis rifuzi la rajton je abdiko (li tamen abdikis)
* La sveda reĝino Kristina la 1-a abdikis, kvankam la Krona Konsilio de Svedio ne volis akcepti tion. Pri la motivoj estas disputate.

Ofica abdiko okazis ekzemple:
* En 1917 en Rusio, kiam Nikolao la 2-a abdikis pro la rusia revolucio
* En 1918 en Germanio, kiam Vilhelmo la 2-a rezignis pri la tronoj de Prusio kaj Germanio. Li ne havis posteulon.
* Papo Benedikto la 16-a anoncis sian abdikon je la 28-a de februaro 2013.
* Alberto la 2-a, (eksa) "reĝo de la Belgoj" abdikis la 21-an de julio 2013, por sia filo Filipo, reĝo de la Belgoj
* Johano Karlo, reĝo de Hispanio, abdikis la 19-an de junio 2014, por sia filo Filipo, reĝo de Hispanio.
* Margareta la 2-a abdikis la 14-an de januaro 2024, pro sia filo Frederiko la 10-a, reĝo de Danio.

Ankoraŭ ofica abdiko okazos :
* Akihito, Imperiestro de Japanio anoncis sian volotan abdikon en 2016. Nova japona leĝo, la 8-an de junio 2017, permesas ĝin.La dato de lia abdiko ne jam estas konata; eble la 31-an de decembro 2018 aŭ la 1-an de januaro 2019, laŭ la japanaj novaĵagentejoj.

Kategorio:Politiko
Klubo de Esperanto-Amikoj en Svitavy

**Klubo de Esperanto-Amikoj en Svitavy** estas esperanto-klubo en Svitavy (Ĉeĥio).

## Historio de Esperanto en Svitavy
Jam en 1933 okazis la unua kurso de Esperanta en Svitavy (Ĉeĥio) kaj ekde tiu tempo datiĝas la aktivado de lokaj esperantistoj. Ĝi estis vere riĉa, laŭ la konservitaj dokumentoj. En la rondeto kunlaboris germanaj esperantistoj kun la ĉeĥaj, ne ekzistis tie la etnaj diferencoj. Svitavy estis tiutempe germanetna urbo. Vivis en ĝi nur ĉeĥa minoritato. La agado de esperantistoj finiĝis en 1938 ankoraŭ antaŭ eksplodo de la 2-a mondmilito, kiam esperantistoj kaj Esperanto komencis esti persekutataj de naziismo. 

La unuan Esperanto-kurson en la postmilita tempo realigis en 1949 sinjoro Linhart Rýznar kaj ekde tiu dato daŭras la plua ekzistado de Esperanto en Svitavy. En 1962 ili komencis kunlabori kun esperantistoj en Česká Třebová. Komencis estis aranĝataj komunaj renkontiĝoj kun interesa programo. En 1963 la renkontiĝoj disvastiĝis al Litomyšl, en 1965 al Polička kaj en postaj jaroj ankoraŭ al Žamberk kaj Lanškroun. Ĉiu el tiuj rondetoj unufoje en jaro aranĝis renkontiĝon, en kiu kunvenis esperantistoj ne nur el tiuj rondetoj, sed ankaŭ el Šumperk, Brno  kaj pluaj lokoj. En 1979 s-ro Rýznar transdonis gvidadon de la rondeto al nove elektita s-ino Marie Minárová, kiu daŭrigis la agadon. 

Reprezentantoj el Svitavy partoprenis Universalajn Kongresojn en Budapeŝto, Varsovio, Vieno, Prago, Montpeliero kaj en Berlino. La rondeton vizitis eksterlandaj gastoj el Finnlando, Togolando, Brazilo kaj plej ofte el Germanio. 

Ĉeĥa Esperanto-Asocio aranĝas unufoje en jaro la tutregnan konferencon kaj foje post 3 jaroj asocian kongreson. Ankaŭ la klubo el Svitavy sendas regule sian reprezentanton. 
En 2002 dum kongreso de ĈEA en Prago estis elektita por la asocia komitato la klubanino Inĝeniero Libuše Dvořáková. 

En 2003 la klubo festis 70-an datrevenon de Esperanto en Svitavy. Ĉe tiu okazo en la urba parketo estis plantita Esperanto-arbo - fago ruĝfolia. Supervidon de ĝia agado montris ekspozicio en Blanka domo, kiu tie daŭris 4 monatojn. La loka kablotelevido prilaboris mallongan dokumenton pri ĉi tiu festado kaj pri historio de la loka movado. 
Venis 63 partoprenantoj el la tuta respubliko.

En la jaroj 1996 – 1999  kaj en la jaroj  2004 – 2005 okazis instruado de Esperanto en la 6-a kaj 5-a elementaj lernejoj en Svitavy. Dum tiuj kursoj la klubo organizis 4 infanajn renkontiĝojn. La lasta realiĝis je la 21-a de majo de 2005, al kiu kunvenis en Svitavy 40  partoprenantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*Kluba paĝaro 

Svitavy
Kategorio:Svitavy
Pavel Dostál

**Pavel DOSTÁL** (naskiĝis la 25-an de februaro 1943 en Olomouc - mortis la 24-an de julio 2005 en Brno je kancero) estis ĉeĥa verkisto kaj kultur-ministro de Ĉeĥio.

Post finlernado en faka metilernejo kaj dujara kemia teknikumo li laboris kiel teknikisto.

Inter 1962-1969 membro de Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio, sed 17. 4. 1969 li eksiĝis proteste kontraŭ Gustáv Husák, kaj fariĝis membro de maldekstrula opozicia organizo OBRODA (Rebonigo).

Ekde 1966 ĝis 1969 li estis dramaturgo kaj artista ĉefo en Teatro de Eksperimento en Olomouc kaj samtempe aktivis kiel teatra reĝisoro kaj aŭtoro, televida scenaristo, publicisto, koreografo, poeto kaj libretisto.

Ekde 1969 ĝis 1988 kaŭze de politika persekuto pro sinteno en 1968 kaj pro partopreno en kontraŭokupacia radio-elsendado en aŭgusto 1968 dungita sole en laboristaj kaj teknikaj profesioj. En la tempo de la t.n. politika normaligo en Ĉeĥio li estis indikita kiel malamika persono kaj daŭre observata de la sekreta polico, kiu lin lastfoje arestis en oktobro 1989 pro disvastigado de peticio „Kelkaj frazoj".

Inter 1989 kaj 1993 artista ĉefo de Muzika Teatro en Olomouc. Ekde junio 1990 ĝis decembro 1992 parlamentano, denove inter 1996 kaj 1998 kaj denove en 1998. Ekde 1998 ministro de kulturo.

Aŭtoro de 14 teatraĵoj, televidaj kaj radiaj dramaj programoj.

## Verkoj 
* *Kdyby všichni kluci světa* (Se ĉiuj buboj de la mondo, 1966)
* *Případ Gredwal* (Kazo Gredwal, 1967)
* *Hvězdy na smetišti* (Steloj sur fatrasejo - kun Miroslav Horníček)
* *Výtečníci* (Friponaj eminentuloj - muzikalo)
* *Gaudeamus igitur* (1970)
* *Neumierajte, prosím, ste v poradí* (Bonvolu ne morti, via vico proksimiĝas)
* *Umělec a svoboda*' (Artisto kaj libereco)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Teknikistoj
Georgo la 5-a (Britio)

**Georgo la 5-a** de Britio, naskita la 3-an de junio 1865 en Londono, mortinta la 20-an de januaro 1936 en *Sandringham* (Norfolk, estis reĝo de Britio. Li estis la lasta brita monarko el la dinastio de Saksio-Koburgo kaj Gotao. En 1917 li ŝanĝis la nomon de sia dinastio al Windsor.

[eta|maldekstra|upright|Reĝo Georgo la 5-a kaj lia kuzo, caro [Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a, Berlino, 1913.]]

## Vidu ankaŭ 
* George V (pariza metrostacio)

Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Kategorio:Mortintoj en Britio
Kategorio:Anglaj dukoj
Kategorio:Anglikanoj
Kategorio:Britaj reĝoj
Kategorio:Britoj de la unua mondmilito
Kategorio:Imperiestroj de Hindio
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de la Ora Ŝaffelo
Kategorio:Marŝaloj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Dinastio Windsor
Kategorio:Princoj de Kimrio
Daisilingo

**Daisilingo** estas arta lingvo proponita de Jian Huang en 1997. Estas eŭroklono kiu havas simpliigitan silabkonstruon: KV (konsonanto + vokalo). Laŭ la aŭtoro, ĝi estas bona por kantado.

Ŝajne la projekto ankaŭ uzas grekan alfabeton.

Specimeno: Babela turo (Genezo 11: 1-9)

1 La tote mundo the de une linga e de une parola. 
2 Can lu voiage a la orenta, io occure ce lu dichovere un panu in la terra de Chinara; e lu vive idi. 
3 Lu dite un a un aato, "Vena, lassa ni fera tile, e combutha li entiri." Lu habe peto po tile, e lu utile tara po mootara. 
4 Lu dite, "Vena, lassa ni conthutto po ni un uuba, e un turreta, sa capito arriva a la zele, e lassa ni fera po ni un noma; ezzeba ce nu tha dividu a uuterose su la suufaze de la tote munda. 
5 Ieova dechende a visa la uuba e la turreta, ce le infanti de homa conthutto. 
6 Ieova dita, "Attenzon, lu tha un popula, e lu haba tote un linga; e zi tha ce lu originata a fera. Currenti nullo, ce lu intenda a fera, va tha resithu de li. 
7 Vena, lassa ni dechenda, e ada confuse lo linga, da lu ne possa compendo la parola de un aato." 
8 Da Ieova divide li uuto de idi a la suufaze de la tote munda. Lu repose a conthutto la uuba. 
9 Ada la nomo de se tha appelu co Babela, essa Ieova confuse la linga de tote la munda, idi. De idi, Ieova divide li uuterose su la suufaze de la tote munda. 

Kategorio:Artaj lingvoj
Kategorio:Eŭroklono
Dunia

**Dunia** (="mondo"), **Dunia Bahasa**(=mondlingvo) aŭ **Duniabahasa** estas planlingvo proponita de Ed Robertson en 1996. 

Dunia prenas ĝian vortprovizon el 16 malsamaj lingvoj laŭ la partoj de diskurso. Plejparto de verboj estas el la hispana lingvo, plejparto de ĉiutaga substantivoj venas el la angla lingvo, plejparto de sciencaj substantivoj estas el latina lingvo, plejparto de adjektivoj venas el urdua lingvo, simplaj adverboj venas plejparte el la rusa lingvo ktp. La sintakso estas multrilate eŭropeca, sed frazoj bazitaj sur la temo/komento-strukturo estas ankaŭ permesata.

Nombroj (0-10): nul, un, du, tri, kwar, kwin, heks, sep, ok, non, dek.

Ekzempletoj:
* Dunia bi minadono al acha lingua (Dunia estas la plej bona lingvo al ĉiuj).
* Esperanto bu gen Volapuk buda (Esperanto ne estas tiel malnova ol Volapuko).
* woski soror wa, ta yao venir getsuyobi (Mia fratino, ŝi alvenos lunde).
* wo dar GEI al homo al kitab (mi donis la libron al homo).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.langmaker.com/outpost/dunia.htm 

Kategorio:Planlingvoj
Reĝa Ateneo Voskenslaan

La **Voskenslaan** (eo, litere: avenuo de la vulpo) estas konata flandra lernejo por infanoj de 2,5 ĝis 18-jaraĝaj, proksime de la Stacidomo de Gent-Sint-Pieters.

## Historio 
La ateneo jam ekzistas ekde la 18a jarcento. En 1797 fondiĝis la ''Ecole Centrale du Département de L'Escaut'' (centra lernejo de la departamento Skeldo) de la franca registaro. En la konstruaĵoj de la malnova abatejo de Baudeloo ĉe la rivero Ottogracht oni tiam fondis lernejon el kiu kreskis en 1850 la reĝa ateneo. Ĝis la jaroj 1930 same kiel en tuta Flandrio oni en la lernejo nur instruis en la franca lingvo. Dum la lerneja jaro 1957-1958 la lernejo estis dividita. La duono de la lernantoj kaj instruistoj estis transloĝigitaj al nova konstruaĵo en Voskenslaan. En la antaŭĝardeno estas ekde la fondiĝo de la lernejo statuo de vulpo.

## Konataj lernantoj 
Karel Van de Woestijne, Victor Horta kaj Leo Baekeland estas tri konataj lernantoj de la Reĝa Ateneo de la Ottogracht (antaŭ la transloĝigo de la lernejo al nova konstruaĵo en 1957).

Ankaŭ kelkaj belgaj politikistoj de la flandraj partioj VLD kaj SP.a tie studis; interalie Guy Verhofstadt kaj Freya Van den Bossche. Ankaŭ Sabine de Vos, astronaŭto Dirk Frimout kaj Nic Balthazar tie diplomitiĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* http://onderwijs.wikicities.com/wiki/Voskenslaan 
* retpaĝo de la KA Voskenslaan

Kategorio:Gento (urbo)
Kategorio:Edukado
Mão Morta

**Mão Morta** estas muzik-grupo de la portugalia urbo Braga. Ĝi estis kreita en la fino de 1984. Komence, la grupo konsistis el Joaquim Pinto (basisto), Miguel Pedro (gitaristo kaj drumisto) kaj Adolfo Luxúria Canibal (kantisto). Antaŭe en 1984 la tri estis alia grupo nomita *PVT Industrial.* Du monatojn post la kreado de la grupo *Mão Morta,* la gitaristo Zé dos Eclipses eniris la grupon kaj Miguel Pedro transiris al la drumoj.

En 1986, la gitaristo Carlos Fortes eniris la grupon kiel 2-a gitaristo.
En 1990, la basisto Joaquim Pinto eliris la grupon, kaj eniris José Pedro Moura.
En 1991, la gitaristo Zé dos Eclipses eliris la grupon, kaj eniris Sapo.
En 1995, la gitaristo Carlos Fortes eliris la grupon, kaj eniris Vasco VAZ.
En 2000, la basisto José Pedro Moura eliris kaj eniris Marta Abreu. En la sama jaro Marta Abreu eliris kaj la nova basisto (basistino) estas Joana Longobardi.
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Portugalaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1984
Franz Hinkelammert

**Franz HINKELAMMERT** (Emsdetten Germanio, 12-an de januaro 1931 - San-Joseo (Kostariko), 16-an de julio 2023) estis ekonomikisto, filozofo kaj "teologo pri liberigo". Li loĝis en Ĉilio apud Salvador Allende, kaj post la Puĉo en Ĉilio en 1973 loĝas en Kostariko.

Kategorio:Germanaj ekonomikistoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Teologio de liberigo
Saŭco

**Saŭco** estas manĝebla, iomete likva, substanco kiun plejofte oni verŝas sur manĝaĵo aŭ estas manĝata kiel almanĝo por havi pli da gusto.

Kelkaj konataj saŭcoj:
*beŝamelo
*keĉupo
*majonezo
*holandezo
*bearnezo
*karea saŭco
*arakida saŭco
*fiŝa saŭco
*vorcestera saŭco
*tabaska saŭco
*jopisaŭco

## Mondoregionaj saŭcoj
* Anasaĵa saŭco
* Dolĉacida saŭco
* Hojsin-saŭco
* Ostrosaŭco

## Bildgalerio
## Vidu ankaŭ 
* Kondimento
* Keĉapo
* Salato
* Franca kuirarto
* Hendersona reliŝo
Ŝarm el Ŝejĥ

**Ŝarm el Ŝejĥ** ('***, alilingve ankaŭ **Sharm-el-Sheik*') estas banurbo en la azia parto de Egiptio. Ĝi situas sur la suda pinto de duoninsulo Sinajo, ĉe Ruĝa Maro.

Ĝis la 20-a jarcento, ĝi estis nur beduenvilaĝo, sed la klara akvo kombinita kun bonaj koralaj rifoj altiris turistojn.

eta|300ra|Situa mapo|maldekstra
Post la redono al Egiptio investuloj igis ĝin centro de turismo, kiu donas al Egiptio gravajn enspezojn.Pro la kvieta kaj klara akvo de la Ruĝa Maro ĝi estas populara loko por subakva sporto. Proksime situas la nacia parko *Ras Mohammed*. En la urbo troviĝas multaj hoteloj. La urbo ankaŭ havas flughavenon kien flugas diversaj ĉartakompanioj el Eŭropo. La turista strio etendiĝas ĝis al la Naama Golfo.

## Katastrofoj 
La 3-an de januaro 2004 aviadilo startinta de Ŝarm el Ŝejĥ falis en la maron; mortis ĉiuj 148 aviadilanoj. La 23-an de julio 2005 bombo-atenco mortigis pli ol 80 homojn.

### Klimata konferenco 
La UN-klimata konferenco (COP 27) okazis de la 6-a ĝis la 18-a de novembro 2022 en Ŝarm el Ŝejĥ. Ĝi estas la loko de oftaj naciaj, tutarabaj kaj internaciaj konferencoj. La internacia kongresejo de la urbo povas gastigi ĝis 4 700 partoprenantojn.

## Klimato 
Somere, la temperaturo povas altiĝi ĝis +45&nbsp; aŭ pli en la ombro (la absoluta maksimumo estis fiksita la 3-an de junio 2013 kaj estis +46&nbsp;), la plej varma monato estas aŭgusto, kies meza maksimumo estas +38.&nbsp;, kaj eĉ nokte la temperaturo estas pli malalta +30&nbsp;, kiel regulo, ne falas.

La akvotemperaturo en la maro ne falas sub +20&nbsp; eĉ vintre (somere ĝi altiĝas ĝis +28&nbsp;). Pluvoj en Ŝarm el Ŝejĥ estas tre maloftaj, la aero estas seka kaj varma en ajna tempo de la jaro.

### Nomo 
Dum la israela okupado la urbo havis la israelan nomon *mifrac ŝlomo* (Golfo de Salomono). La araba nomo foje estas transliterata "Ŝarm eŝ-Ŝejĥ", ĉar la fina konsonanto de la araba artikolo "al/el" asimiliĝas al sekva "ŝ" (suna konsonanto).

## Referencoj 
* 360° Photos Sharm El Sheikh 


Kategorio:Urboj de Egiptio
Kategorio:Sinajo
Josef Skupa

eta|dekstra|Josef Skupa
**Josef SKUPA** (1892-1957) estis ĉeĥa pup-aktoro, fama precipe kiel patro de marionetoj Spejbl kaj Hurvínek.

Origine li estis profesoro de desegnado kaj de matematiko. En la jaroj 1917-1930 li reĝisoris pupteatron en Pilzeno, en 1930 li fondis propran pupteatron de Spejbl kaj Hurvínek, ekde 1945 en Prago.

La marionetoj Spejbl (patro) kaj Hurvínek (fileto) distingiĝas per grandaj oreloj, karakterizaj voĉoj kaj bonkora mallerteco (ili ĉion klopodas fari bone, sed ĉiam ĉion fuŝas, precipe la patro).

Josef Skupa donis al ili tiom originalajn voĉojn (kiujn li sciis majstre ŝanĝi kaj transiri de la patro al la filo kaj inverse), ke ankaŭ liaj daŭrigantoj (Miloš Kirschner) devis imiti la samajn voĉojn, alie la publiko ne akceptus ilin. Skupa eldonis ankaŭ plurajn sondiskojn pri Spejbl kaj Hurvínek, kiam la aŭskultantoj kompreneble ne vidas la pupojn, sed la voĉo kapablas karakterizi ambaŭ heroojn tute nekonfuzeble. Ili estas la plej popularaj pupoj en Ĉeĥio.

Kategorio:Ĉeĥaj pupteatristoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 8-an de januaro
Preĝejo Sankta Nikolao (Gento)

La **Preĝejo de Sankta Nikolao** en Gento estas fru-gotika preĝejo el la 13a jarcento, kio videblas je la apogarkoj antaŭ la flanka navo. La delikatformeco de la ĉefa turo aspektas tre moderna. La momenta renovigo ekis en 1960 post unuaj intervenoj en 1912-1913 kaj 1939-1943.

eta|maldekstra|La preĝejo de Sankta Nikolao kaj ĉirkaŭaĵo
Unua preĝejo estis samloke fondita ĉirkaŭ 1038-1040 en romanika stilo pro la abatejo de Sankta Petro.

La preĝejo de Sankta Nikolao estas tre bona ekzemplo de tiel nomata skelda gotiko. Tiu ĉi estas rekonebla pro

# la uzo de la tipe blua ŝtono el Tournai,
# la fakto ke la turo (76 metrojn alta) situas je la kruciĝo de ĉefa frakcio kaj flanka frakcio, anstataŭ supre ĉe la enirejo (kutime en okcidento),
# la uzo de tiel nomata "flankaj turetoj" pro kialoj de stabilco,
# la kolonoj ene.

Kategorio:Gento (urbo)
Gento
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Belgio
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Belgio
Meso (diservo)

[eta|Esperantlingva meso celebrata de [Peter Knauer dum la 95-a UK en Havano.]]
[dekstra|eta|215px|La ĉefa sceno de la [Trenta meso kun la pastro dorse]]
**Meso** estas la diservo ĉefe de la katolika religio, sed ankaŭ de iuj aliaj kristanaj konfesioj.

Meso konsistas el du partoj:
# Post komenco kun voko al konvertiĝo  sekvas Divorta servo, en kiu estas prezentataj tekstoj el la Biblio, ofte, precipe dimanĉe, kun prediko kaj porpetoj. Estas tri legadoj en katolika meso: unu el la Malnova Testamento, unu el la Nova Testamento kaj unu el la evangelioj. La sacerdoto predikas pri la legadoj.
# Dum la ofera servo post la preparo de pano kaj vino kiel oferoj okazas ties transsubstancigo al la korpo kaj sango de Jesuo Kristo kaj la komunio, per kiu la komunumo partoprenas en lia sinofero. Komunio estas oferita dum ĉiu meso, per disdono de la hostio kaj trinketo de vino el la preterpasata pokalo.

Dum la esenco de la protestanta diservo estas la prediko, la esenco de la katolika estas la eŭkaristio, kiu venas post la prediko.

Ĝis la 1960-aj jaroj la katolika meso en la Roma rito estis prezentata en la Latina; post la 2-a Koncilio de Vatikano (1962–65) disvastiĝis la maniero celebri la meson ankaŭ en la lingvo de ĝiaj partoprenantoj. En internaciaj kunvenoj oni nun celebras la meson ankaŭ en Esperanto. La oficiale agnoskita Meslibro kun Legaĵaro aperis je 1995.

eta|103-a Universala Kongreso de Esperanto - Meso

## Vidu ankaŭ 
* Meso (muziko)
* Dia liturgio
* Pius Parsch
* Una Voce
* Trenta meso
* Liturgio
* ADORU - Ekumena Diserva Libro

## Eksteraj ligiloj 
* Mestekstoj el la IKUE-Kongreso 2002

Kategorio:Eŭkaristio
Kategorio:Religio
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Katolikismo
Globish

**Globish** estas la nomo de apartaj planlingvoj.

* **Globish (Gogate)**, simpligita konstruita lingvo rilata al sed sendepende de la norma angla (ekde 1998)
* **Globish (Nerriere),** varianta subaro de angla gramatiko kaj vortprovizo (ekde 2004)

## Vidu ankaŭ 
* **Global English** (tutmonda angla), koncepto de la angla lingvo kiel tutmonda komunikilo.
Globish (Gogate)

**Globish** (de **GLOBal EngLISH** aŭ **monda angla** en Esperanto) ankaŭ konata kiel **paralela angla,** estas planlingvo proponita de baratano Madhukar Gogate en 1998 al la "''*" (poste konata kiel *English Spelling Society'') de Britio. Laŭ ĝia kreinot ĝi estas artefarita dialekto de la angla lingvo kiu pruvas ke eblas simpligi la ortografion kaj prononcon de la angla lingvo, inkluzive de la uzo de fonetika literumo kaj la forigo de la plej multaj interpunkcioj kaj majuskloj.  Ekzemple la angla vorto '** (usona ortografio) aŭ **' (eŭropa ortografio) oni skribu *kalar*. Gogate diras ke lia projekto estas rilata, sed sendependa de la angla.  

## Specimenoj 
* hee iz faain: (Li fartas bone.) 
* too kaets went tu siti...  (Du katoj eniris urbon.)
* eet it kwikli... (Manĝu rapide!)
* du yu no vear dha laaybrari iz? (Ĉu vi scias kie estas la biblioteko)
* dha warld waunts pis aend prausperiti... (La mondo volas pacon kaj prosperon.)
Ekzemplo sen traduko:
* e frend in nid iz e frend indid... 
* maay haart lips ap wen aay bihold e renbo in dha skaay... 
* sar, yuwar baegej did naut kam baay dhis flaait...

## Kritiko 
## Referencoj 
:fr:Globish#Essais de formalisation du globish

## Vidu ankaŭ 
* Globish (Nerriere)

* Baza Angla (angle: *Basic English*)
* Radika Angla
* Transira Angla

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de Madhukar Gogate kun ekzempla teksto en la lingvo.
Globish, a proposal by Madhukar Gogate, arkivite de la originalo pere de Wayback maŝino, la 25-an de septembro 2000.

Kategorio:Modifita angla
Inrilan

**Inrilan** estas planlingvo proponita de grupo kiu nomiĝas *The Inrilan Consortium* (Will McGREE kaj Tom Shorney). Ĝia celo estas iĝi "skriba lingvo" de interreto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.inrilan.tk/ 

Kategorio:Esperantidoj
Global English (monda angla)

Ne konfuzenda kun Globish (Nerriere) proponita de Nerrière kiel planlingvo.

Ne konfuzenda kun "Globish (Gogate)", proponita de Gogate kiel formo de angla lingvo kun simpligita ortografio kaj prononco.
----**Global English** signifas "la anglan kiel tutmonda lingvo".  La esprimo *Global English* estis uzita fare de akademiuloj por emfazi la pli lastatempan disvastiĝon de la angla pro tutmondiĝo, kiu rezultigis kreskantan uzadon de la angla kiel lingvafrankao (*lingua franca*) . 

Robert McCrum, literatura redaktoro de la *London Observer*, uzis la vorton Globish ankaŭ kun tiu signifo. La nomo Globish estas derivata de *Global English* (tutmonda angla) el la kunmetaĵo de "**Glob**al" (tutmonda) kaj "Engl**ish**" (angla). Robert McCrum estas citita kiel apoganto de la efikeco de la Global English. Robert McCrum antaŭe kunaŭtoris ankaŭ *The Story of English* (1986), sukcesan libron kiu akompanis britan televidserion kun la sama nomo.

McCrum verkis la libron ''Globish: How the English Language Became the world's Language* (ISBN 9780393062557), priskribante *Globish* kiel ekonomian fenomenon, male al "*international English*" (internacia angla) kies uzado estas multe pli diversa ol nur por komercado.

## Kritikoj 
Nicholas Ostler, brita lingvisto, opinias ke "Globish estos tie tiel longe kiel ĝi estos necesa, sed ĉar ĝi ne estas lernita kiel denaska lingvo,  kutime homoj ne parolas en ĝi al iliaj infanoj. Ĝi ne efike atingas la plej kernan unuan bazon por longdaŭra supervivo de lingvo”.

Edward Trimnell, la usona aŭtoro de *Why You Need a Foreign Language & How to Learn One* (2005) argumentis ke la "internacia versio" de la angla (Globish) estas nur adekvata por komuniki bazajn ideojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
John Maxwell Coetzee kaj *Global English*

Internacia angla

## Komparu 
* Globish (Nerriere)

* Globish (Gogate)

* Baza Angla (angle: *Basic English'')
* Radika Angla
* Transira Angla

Kategorio:Modifita angla
Flava sindikato

"**Flava sindikato**" estas sindikato kiu rifuzas uzi certajn agmanierojn kiel la strikon. Fakte, en la klasbatalo, ĝi estas burĝa, do kapitalisma.

## Historio
La unua flava sindikato estis fondita en novembro 1899 en Montceau-les-Mines (Francio) de malgranda grupo de ministoj kiuj rifuzis partopreni en la strika movado.

Kategorio:Sindikatoj
Germinal

La romanon ***Germinal*** (en Esperanto: *Ĝerma*) Émile Zola verkis en 1885. Ĝi estas la 13-a volumo de la verkovico *Les Rougon-Macquart* kaj unu el la pli famaj. Pritemas la klasbatalon kiu konstruas la organizadon politikan kaj sindikatan de laboristaj klasoj. Tiu ekorganizado estas la *ĝermo*. En tiu ĉi volumo, la laborista klaso estas ministoj.

« El la homoj ekkreskis, nigra armeo, venĝemega, kiu ĝermis malrapide en la sulkoj, kreskanta por la rikoltoj de la estonta jarcento, kaj el ties ĝermado estis tuj eksplodigonta la teron. » Ĉi-tie, oni vidas ke la ĝermo estigos mondrevoluciegon. Ci rimarku ke la vorto "tero" estas kompreneble laŭ du sencoj : la tero el kiu la ĝermo kreskas, kaj la planedo Tero sur kiu revolucias laboristoj.

La heroo estis la ministo Étienne LANTIER (Etjen LANTJE), virfilo de Gervaise MACQUART (Ĵervez MAKAR) kaj Auguste (Aŭgusto) LANTIER (ci vidu ''L'Assommoir''). Socialisto, li multe parolis kun la anarkiisto Souvarine (Suvarin). Li amis Catherine-on (Katrinon), filino de la familio MAHEU (MAE), sed ŝi havas amanton : Chaval (Ŝaval). Post la longa striko kaj revolucieto kiun Étienne LANTIER estris, Souvarine eksplodigis la minejon en kiu estis la ministoj : Étienne, Catherine kaj Chaval estis malliberigitaj kune. Étienne mortigis Chaval, kaj Catherine mortis konsekvence la malvarmon.

Kategorio:Sociaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino
Interĝermana lingvo

**Interĝermana lingvo** (**Intergermanisch språk**) estas zona planlingvo al parolantoj de ĝermanaj lingvoj proponita de Pascal A. Kramm en 2005.

## Gramatiko
### Alfabeto kaj prononco
Uzas la projekton latinan alfabeton plus ä kaj ö. Malsame al Esperanto:

*Ch havas sonon /ç/ en komenco de silabo kaj /ĥ/ en la fino;
*Ei havas sonon /aj/; 
*Eu havas sonon /oj/;
*Ng havas sonon /ŋ/;
*Q havas sonon /kŭ/;
*Sh havas sonon /ŝ/;
*X havas sonon /ks/;
*Z havas sonon /c/.

### Morfologio
Substantivoj ne havas genron. Multsilabaj substantivoj nepre finas per konsonanto. La pluralon oni faras per -(e)s. Virnomojn oni povas fini per -er kaj innomojn per -ress.

Substantivoj havas du kazojn: nominativo kaj genitivo. Genitivon oni faras per -s.

----

Adjektivoj estas nesanĝeblaj.

----

Nura vera verbo estas *isar* (esti) aliaj estas derivataj de substantivoj. Estas nur du tempoj: prezento kaj pasinto. Por fari pasinton, oni metu -t. Ekzemple: nam, namt (nomiĝas, nomiĝis). Gerundion oni faras per -ing.

### Sintakso
Normala vortordo estas SVO (subjekto, verbo, objekto). Imperativo havas formon VO. Demandoj VSO.

## Ekzemplo
La Babela turo (Genezo 11, 1-9):

1 Nu ganz werld hafte en sproch med sam words.
2 Reising ost, mans findte slätt in Shinar och sette där.
3 Sej sagte till hinanden: "Komm! Let wi mach tegel och brenn det grundlig." Sej brukte tegel insted stein och tär insted mortel.
4 Da sej sagte: "Komm! Let wi bau stad for wi med torm up till himmel, so dat wi is nich ströte over ganz jord."
5 Doch HaShem kommte ned till seh torm och stad mans iste bauing.
6 HaShem sagte: "If als en folk sproching en sproch sej haf beginte doing dis, nix sej plan till do will is unmöjlig for sej.
7 Komm! Let wi go ned och forwirr sejs sproch, so det sej wil nich forsto hinande."
8 So HaShem ströte sej over ganz jord, och sej stopte bauing stad.
9 Derfor stad iste namte Babel, fordi där HaShem forwirte sproch fra ganz werld; fra där HaShem ströte sej over ganz jord.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.choton.org/ig/ 

Kategorio:Zonaj planlingvoj
Jigwa

**Jigwa** estas planlingvo proponita de Rick Harrison en 1990. Ĝi celas eviti la troan eŭropcentrismon de aliaj planlingvoj, pro tio, prenas gramatikajn elementojn kaj vortprovizon el multaj lingvoj eŭropaj aŭ ne. Estis diskutgrupo pri Jigwa en interreto, sed ne plu funkcias. Samtempe li jam en 1989 kreis alian planlingvan projekton *Vorlin* (Vorlino), kiu publikiĝis en 1991 kaj kun aro da kunlaborantoj pluevoluiĝis ĝis 2002. Tre eble, la aŭtoro pli-malpli rezignis pri la projekto jam en 1991, kiam ekviglis la konkurenca projekto, kvankam en 1993 ankoraŭ aperis la sube ligita informo anglalingva pri la projekto *Jigwa*; post tio ne estas ajna spuro de aktiveco pri la unue publikigita lingvoideo. Tamen en 2002 li - almenaŭ publike - ankaŭ ĉesis okupiĝi pri la pli juna projekto *Vorlin*.

## Eksteraj ligiloj 
* PDF-informo anglalingva el 1993 pri la projekto *Jigwa*

Kategorio:Planlingvoj
František Jan Vavák

**František Jan VAVÁK** (naskiĝis la 26-an de oktobro 1741 - mortis la 15-an de novembro 1818) estis ĉeĥa popola kronikisto kaj versanto.

Li estis vilaĝestro en Milčice apud Poděbrady, katoliko, kiu volis helpi al vilaĝanoj, sed ne laŭ metodo de la franca revolucio, kiun li forte kondamnis. Tamen lia verkaro estas grava ekzemplo de popola literaturo (precipe lia kroniko Memorlibro) en la tempo, kiam la ĉeĥa literaturo kaj nacio estis revekiĝantaj.

## Verkoj 
* *Paměti* (Memorlibro, 1770-1816)
* *Tma ve dne jako v noci na rozumu lidském v národě francouzském učiněná, po všem světě rozhlášená* (Mallumo tage kiel nokte kontraŭ la homa prudento en la nacio franca farita, tra la tuta mondo misfamigita, 1796)
* *Píseň historická o zkáze, těžkostech a trestech roboty* (Kanto historia pri pereo, malfacilaĵoj kaj punoj de servuto)
* *Smlouvy aneb Chvalitebné řeči svatební* (Kontraktoj aŭ Landindaj paroladoj geedziĝaj, 1803)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Pitakosilano

**Pitakosilano**, **Kali-sise** aŭ **Pitakesulina** estas planlingvo proponita de Jeffrey Henning en 1999. La ĉefa celo estas krei lingvon facile prononceblan al ĉiuj popoloj.

## Gramatiko
### Fonologio
La ĉefa celo estas uzi nur la universale uzatajn fonemojn, pro tio, oni elektis nur  /p/, /t/, /k/, /s/, /l/, /n/ and /i/, /a/, /e/ kaj /u/.

### Morfologio
Ne estas artikoloj.

----

Estas 6 kazojn indikataj de vortetoj: 

*nominativo: pi;
*genitivo: ta;
*akuzativo: ke;
*dativo: su;
*ablativo: li;
*lokativo: na;

----

Estas nur du personaj pronomoj: le (mi, ni) kaj ne (vi).

----

Ĉiuj verboj estas derivataj de la nomoj per sekvo de vorteto *se*: Konune (komuniko)/ konune se (komuniki).

----

### Sintakso
La lingvo havas strukturon OSV (objekto, subjekto, verbo), maloftan en planlingvoj.

Dependaj frazoj komencas kaj finas per vorteto *ka*: *Le pi kunune se **-ka** le pi ne ta nape-kasese pi **ka-** ke* (mi diris ke mi estas via patro).

## Ekzempleto
Kelu supaka-sunu ke sese kane ke Kali-sise pi nalike se. (Kali-sise havas kvin vokalojn kaj ses konsonantojn).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.langmaker.com/kalisise.htm 

Kategorio:Planlingvoj
Lance Armstrong

eta|dekstre|200px|Lance Armstrong surbicikle
**Lance ARMSTRONG** [lanc ARMstrong] (naskiĝis la  en Plano, Teksaso) estas emerita profesia biciklisto. Li estas famkonata pro sia resaniĝo post testika kancero, kaj siaj postvenintaj sep sinsekvaj venkoj de la *Tour de France* [Rondo de Francio] (1999—2005). Li estis ankaŭ famkonado por sia dopado. Li estis kondamnita en 2012 kaj siaj sep venkoj estis malkvalifikitaj.

## Kancero 
La , nur iom post la kontrakto-subskribo kun *Équipe Cofidis*, oni diagnostis ĉe Armstrong testikokanceron en la evoluinta stadio. Ĝi havis jam komplikaĵojn en la pulmo kaj du tumorojn en la cerbo. Por kuraĝigi lin, la kuracistoj diris 50% travivan eblecon, sed fakte li ja havis malpli da ŝanco. Post du operacioj kaj kemioterapio, li sukcese saniĝis, perdinte nur la dekstran testikon. Se oni estis uzantaj ĉe Armstrong la tradician kemoterapion, li ne havintus ŝancon reiri al la konkursado (kiel kromefiko, malpliiĝas la pulmokapacito ĉe tradicia kemioterapio). Li elektis dolorplenan metodon.

Li revenis al ciklismo printempe de 1998.

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lancearmstrong.com 
* http://www.livestrong.org 
* http://www.usatoday.com/sports/cycling/tourdefrance/2005-07-24-armstrong-mission_x.htm 
* http://www.thepaceline.com 

Kategorio:Usonaj biciklistoj
Kategorio:Venkintoj de etapo de Tour de France
Kategorio:Venkintoj de Tour de France
Brulaĵo

eta|Brulanta temperaturo de diversaj brulaĵoj
**Brulaĵo** (nomata ankaŭ **fuelo** aŭ **bruligaĵo**) estas materialo, kiu produktas energion per fizikaj aŭ ĥemiaj reakcioj. La vorto *brulaĵo* estas pli uzata por ĥemiaj reakcioj, ĉefe oksidigado, sed aliaj vortoj povas esti konsiderataj sinonimoj en pli ampleksa senco.

Kiam la procezo okazas en motoro, oni ankaŭ uzas la vorton *karburaĵo*.

Oni distingas ankaŭ nuancojn inter la terminoj **brulaĵo** kaj **bruligaĵo**: 
* *brulaĵo* rilatas al materialo kiu povas bruli (laŭ NPIV), 

* dum * bruligaĵo* rilatas al materialo kiu povas produkti varmon (laŭ ReVo). Kiam substanco kongruas kaj al unu difino kaj al la alia, la du terminoj estas sinonimoj.

**Fuelo** estas kemia materio, kies energienhavon oni plejofte utiligas per bruligo aŭ aliaj energitransmutaciaj formoj por produkti energion aŭ forpeladon en teknikaj sistemoj. Fuelojn oni uzas ofte en formoviloj (veturilo, ŝipo, raketo). Ĉar ili estas kunprenendaj, oni plejofte utiligas materiojn kun alta energidenseco.

Oni ankaŭ uzas tiujn esprimojn en la okazo de nuklea energio, por nomi la uranion aŭ la plutonion, kvankam striktasence neniu brulado okazas en tiu procezo.
eta|dekstra|220ra|Peco de terkarbo.

## Listo de brulaĵoj 
[eta|220px|Ligno[fajro en kameno.]]

### Solidaj 
* Ligno
* Lignokarbo
* Torfo
* Terkarbo
* Koakso
[eta|dekstra|220px|Evoluo de la prezoj de karburaĵoj en Germanio depost [1950.]]

### Likvaj 
* Benzino
* Dizeloleo kaj Biodizeloleo
* Etanolo
* Mazuto
* Petrolo
eta|Brula tergaso.

### Gasaj 
* Hidrogeno
* Metano
* Propano
* Tergaso

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Biobrulaĵo
* Biomaso
* Brulo
* Brulaĵĉelo
* Brulbombo
* Brulbotelo
* Fajro
* Hidrokarbono
* Kondiĉa fuelo
* Oksidigo
* Oktana indico
* Benzinstacio
* Fuelpumpilo
* Kanistro

## Bibliografio 
*  Georgiev, Evgeni 2013 : Gasojlo el lignaj defalaĵoj, *Monato*, 34/01, 20.


Kategorio:Energio