open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Podetala komerco

La **podetala komerco**  aŭ **pomalgranda komerco** (Revo, Krause) aŭ detalkomerco (Krause) estas vendo de varoj kaj certaj servoj por la konsumantoj (al la fina konsumanto, kiu ne plu vendas la varon, servon). La profesia podetala komerco aperis antaŭ jarmiloj, kiam aperis la unuaj vendistoj kaj formiĝis la unuan foirlokoj.

La podetalan komercon karakterizas ofte la forta (prezo)konkurado, sed helpas la komercvadon bona situo de la vendejo, varosortimento, alloga ekstero, interno kaj vendostilo.

Oni vendas en podetala komerco nutraĵojn, trinkaĵojn kaj aliajn varojn (bakitaj varoj, ludiloj ktp.), depende de la elektita specialiĝo.

**Podetalisto** aŭ **Detalisto** estas komercisto, kiu liveras rekte al la fina konsumanto.

## Vidu ankaŭ 
* Areoproduktiveco
* Loka konsumo
* Pograndisto
* Pogranda komerco
* Muji

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ĉefa asocio de la germana podetala komercado 

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Komerco
Stevio

**Stevio**(*Stevia*) estas genro de plurjaraj herbaj plantoj, kiuj kreskas ĝis unu metro. Ĝi apartenas al la familio de asteracoj (*Asteraceae*) kaj originale kreskas en la nordaj regionoj de Sud-Ameriko. Pliaj naturaj kreskejoj troviĝas en altebenaĵoj de la limregiono inter Brazilio kaj Paragvajo, ekz. en Amambay. La sciencan nomon de la genro ''* enkondukis .
eta|maldekstra|*Stevia lucida*
[eta|maldekstra|[Stevia rebaudiana]]
[eta|maldekstra|[Stevia rebaudiana]]
La genro havas 235 diversajn speciojn, la plej konata kaj ekonomie plej grava specio estas la *Stevia rebaudiana*, kiu estas disvastiĝinta en Azio kiel dolĉigaĵo – vidu ankaŭ Stevio (dolĉigaĵo).

Oni nomas ankaŭ **Stevio** la dolĉan herbon, ĉar ĝi estas pli dolĉa ol la sukero kaj samtempe naturdevena kaj senkaloria.

## Specioj (elekto) 
* *Stevia rebaudiana* (vidu la apudajn fotojn)
* *Stevia eupatoria*
* *Stevia lucida* (vidu la apudan foton)
* *Stevia ovata*
* *Stevia plummerae*
* *Stevia salicifolia*
* *Stevia serrata*
* *Stevia anisostemma*
* *Stevia bertholdii*
* *Stevia crenata*
* *Stevia dianthoidea*
* *Stevia enigmatica*
* *Stevia lemmonii*
* *Stevia micrantha*
* *Stevia ovata*
* *Stevia tunguraguensis*
* *Stevia viscida''

## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Horst Tappert

eta|dekstra|270px|Kiel *Inspektoro Derrick* Horst Tappert estis videbla en 104 landoj.
**Horst TAPPERT** ( en Wuppertal-Elberfeld — , Munkeno ) estis germana aktoro.

## Kariero ĉe teatro 
Post reveno el militkaptiteco li iĝis librotenisto ĉe teatro en Stendal (Saksio-Anhaltio) kaj de 1946 instruiĝis pri aktorado. Li estis aktoro ĉe la teatroj de Köthen, Göttingen (1949-1950), Kassel (1950-1951), Bonn (1951-1953), Wuppertal kaj *Kammerspiele* Munkeno (1956-1967). De 1967 Tappert laboris kiel libera aktoro.

## Kariero ĉe kino kaj televido 
Fine de la 1950-aj jaroj li ekaktoris en kino- kaj televidfilmoj. Lia granda sukceso komencis en 1966 per trifilma serio *Die Gentlemen bitten zur Kasse* (La ĝentlemanoj petas al kaso) pri la granda trajnprirabo (1963), en kiu li ludis la rolon de poŝttrajnrabisto Michael Donegan.
En 1968 li ŝanĝis la genron de fripono al tiu de leĝprotektisto: en Edgar-Wallace-filmoj li ludis Scotland-Yard-inspektoron Perkins.

Scenaristo Herbert Reinecker verkis la serion „Derrick“, en kiu Tappert ludis la titolan rolon de ĉefinspektoro Stephan Derrick subtenata de sia asistento Harry Klein (ludata de Fritz Wepper). Oni filmis la serion depost 1973. Ĝi estis granda sukceso, ne nur ĉe germana publiko. La serio estis vendita al 104 landoj. La lasta seriero estis la 281-a en 1998.

Horst Tappert vivis en Gräfelfing apud Munkeno, en tria geedzeco edziĝinta de 1957 kun Ursula nask. Pistor. Li havis tri gefilojn.

Tappert mortis la 13-an de decembro 2008 post longa malsano en aĝo de 85 jaroj en Munkena kliniko.

## Filmografio (elekto) 
* 1958 *Wir Wunderkinder*, kun Hansjörg Felmy, Robert Graf, Johanna von Koczian
* 1962 *Das Halstuch* (TV-filmo), kun Heinz Drache, Albert Lieven, Erica Beer, Erwin Linder, Margot Trooger, Eckart Dux
* 1964 *Sechs Personen suchen einen Autor* (TV-filmo), kun Helmut Förnbacher, Robert Freitag
* 1964 *Leonce und Lena* (TV-filmo), kun Dieter Kirchlechner, Gertrud Kückelmann
* 1966 *Die Gentlemen bitten zur Kasse* (TV-serio), kun Hans Cossy, Günther Neutze
* 1970 *Und Jimmy ging zum Regenbogen*, kun Alain Noury, Konrad Georg, Horst Frank
* 1973-1998 *Derrick* (TV-serio)
* 2001 *In 80 Jahren um die Welt* (TV-filmo)
* 2003 *Herz ohne Krone* (TV-filmo), kun Eleonora Brigliadori, Franco Nero, Jacques Breuer
* 2004 *Derrick – Die Pflicht ruft* (Derrick kiel desegnita filmo kun la originalaj voĉoj de Tappert kaj Wepper)

## Distingoj 
* 1979 premio *Bambi*
* 1980 Nomumita kiel *ĉefkomisaro* honorkaŭze
* 1981 Ora Kamerao
* 1984 Ora Kamerao, Aŭstrio
* 1986 Telegatto, itala TV-premio
* 1988 *Bundesverdienstkreuz*, germana meritpremio
* 1993 Honora civitaneco de Norvegio
* 1995 Arĝenta Tulipo, nederlanda TV-premio
* 1997 Meritordeno de Federacia Respubliko Germanio
* 1998 Telestar pro la vivoverko
* 1998 Platina *Romy* pro la vivoverko
* 2002 Honora premio de german-norvega Willy-Brandt-fondaĵo
* 2003 Bavara televidpremio

## Membiografio 
* *Derrick und ich - Meine zwei Leben.* München: Heyne 1998. ISBN 3-453-15000-7

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Mallonga biografio

Kategorio:Germanaj aktoroj
Biomolekulo

Ĉiu **biomolekulo** enhavas karbonon (la plejmulto enhavas hidrogenon). La karbono faras la kadron de la molekulo, kaj la hidrogeno plenigas la malplenajn elektronspacojn. Multaj biomolekuloj enhavas oksigenon, kaj kelkaj enhavas sulfuron kaj/aŭ azoton.

## Vidu ankaŭ 
* Organika kemio
Victor Franz Hess

**Victor Franz HESS** [viktor franc hes] (naskiĝis la 24-an de junio 1883 en Schloss Waldstein, Aŭstrio, mortis la 17-an de decembro 1964 en Novjorko, Usono) estis aŭstra fizikisto. Pro la malkovro kaj esploro de la Kosma radiado li en 1936 gajnis la Nobel-premion pri fiziko.

Victor Franz Hess vizitis la lernejon en Graz, studis tie en la universitato kaj doktoriĝis en la jaro 1906. En 1910 li habilitiĝis.

Dum unu el siaj balonaj ekskursoj li la 7-an de aŭgusto 1912 malkovris la Kosman Radiadon. Poste li publikigis sian malkovron en la renoma fakĵurnalo *Physikalische Zeitschrift*.

Ekde 1919 Hess akiris profesoran postenon en la universitato de Graz. De 1921 ĝis 1925 li laboris en Usono, kie li i.a. okupiĝis pri la medicina apliko de la radiumo. Poste li revenis al Graz kaj en la jaro 1931 li iĝis profesoro en la Universitato de Innsbruck kaj estro de la nov-fondita instituto pri radiologio. Unu el liaj meritoj estis la kreo de mezurstacio de kosmaj radioj sur la *Hafelekarspitze*, t.e. monto apud Innsbruck.

En la jaro 1936 li kune kun Carl David Anderson gajnis la premion Nobel de Fiziko. Unu jaron poste li revenis al Graz.

Hess malakceptis la naziismon kaj en 1938 li elmigris al Usono. Ĝis 1958 li agis en la Fordham University. Li mortis en 1964.

Kategorio:Aŭstraj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Universitato de Innsbruck
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Al Pacino

**Alfredo James PACINO** (plej konata kiel **Al PACINO**; n.  en Novjorko) estas usona aktoro kiu gajnis multajn premiojn, inkluzivante la Akademia Premio por plej bona aktoro. Ĝi estas ĉefe konata por ikonecaj roloj kiel Michael Corleone en *The Godfather Part II* kaj Tony Montana en *Scarface*.

## Filmoj 
* 1975, *Dog Day Afternoon*
* 1983, *Scarface*
* 1991, *Frankie and Johnny*
* 2019, *Once Upon a Time in Hollywood*
* 2019, *The Irishman*

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri filmo, en kiu li ludis)*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktoro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1940
Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de aprilo
Latinida Unuiĝo

eta|dekstra|400px|Membraj landoj
La **Latinida Unuiĝo** estas internacia organizo de landoj kies oficialaj lingvoj estas latinidaj. Ĝi celas disvastigi la ideon de kultura bazo de latinida mondo.

Oficialaj nomoj de **Latinida Unuiĝo** estas: *Unión Latina* hispane, *Union Latine* france, *Unione Latina* itale, *União Latina* portugale, *Uniunea Latină* rumane kaj *Unió Llatina* katalune.

La organizo nun havas 35 landojn, sia sidejo kaj sekretarejo estas en Parizo. Oficialaj lingvoj de **Latinida Unuiĝo** estas la hispana, la franca, la itala, la portugala kaj la rumena.

## Membroj 
La Latinida Unuiĝo havas la membrojn:

* **Hispanlingvaj** (*castellano, español*)
:Argentino&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Bolivio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Ĉilio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Kolombio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Costa Rica&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Kubo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; República Dominicana&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Ekvatoro&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Gvatemalo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Honduraso&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Meksiko&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Nikaragvo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Panamo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Paragvajo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Peruo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Filipinoj&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Hispanio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Urugvajo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Venezuelo
* **Franclingvaj** (*français*)
:Ebura Bordo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Francio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Haitio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Monako&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Senegalio
* **Italalingvaj** (*italiano*)
:Italio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Vatikano (speciala statuto)&nbsp;&nbsp;|&nbsp; San-Marino
* **Portugallingvaj** (*português*)
:Angolo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Brazilo&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Cabo Verde&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Guiné Bissau&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Mozambiko&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Portugalio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; São Tomé e Príncipe&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Timor-Leste
* **Rumenlingvaj** (*română*)
:Moldavio&nbsp;&nbsp;|&nbsp; Rumanio
* **Kataluna** (*català*)
:Andoro&nbsp;&nbsp;

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.unilat.org 

Kategorio:Latinida lingvaro
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Malaperis en 2012
Hope Island (Kvinslando)

**Hope Island** (Espera Insulo) estas areo en la stato de Gold Coast, (esperante *Ora Marbordo*) Kvinslando en Aŭstralio, kiu troviĝas norde de Runaway Bay. La areo estas nomita laŭ la aristokrato kolonia kapitano Louis Hope, kiu estis koncedita proksimume 1800 da akroj de tero apud buŝego de la Kumera rivero en rekono de lia kontribuo en disvolvaĵo la sukera industrio en Kvinslando.

Kategorio:Ora Marbordo (Aŭstralio)
Poŝta Muzeo en Nagyvázsony

**Poŝta Muzeo en Nagyvázsony** (nadjvaĵonj) estas fakmuzeo en la iama poŝta domo tute apud la fortikaĵo kaj la luterana preĝejo.

La unua ĉambro prezentas diversajn telefoncentralojn, neaŭtomatajn kaj ankaŭ aŭtomatajn. Ili estas elproveblaj, do funkcikapablaj. En la sekva ĉambro du teleksoj funkcias, krome oni vidas diversajn interesajn telefonojn. En la lasta ejo prezentas la poŝtajn servojn de la aŭstra nigra-flava stria poŝtkesto. Aparta parto montras telegrafon kaj aldonaĵojn.

En la korto vidiĝas konduktiloj telefonaj aŭ telegrafaj. En aparta ĉambro estas poŝta kaleŝo.

Kategorio:Muzeoj en Hungario
Kategorio:Nagyvázsony
Granda rombokub-okedro

La titolo povas rilati al diversaj aĵoj:

* Senpintigita kubokedro estas la implicita signifo de *granda rombokub-okedro*.
* Uniforma granda rombokub-okedro
Bivakĉapo

eta|200px|Diversaj manieroj porti bivakĉapon
eta|200px|Tritrua bivakĉapo

**Bivakĉapo**  estas kapvestaĵo por kovri la tutajn kapon kaj kolon, lasante ne kovrita sole malgrandan parton de la vizaĝo, la okulojn, buŝon.

Bivakĉapo estas protektilo kontraŭ malvarmo, tiel uzataj de sportistoj en vintra sporto.
Por kaŝi la personan identecon ili estas uzataj kaj de specialaj taĉmentoj de militistoj, policistoj kaj de punkuloj dum manifestacioj, de huliganoj kaj teroristoj, kiuj tiel kamuflas sin.

Por aŭtokonkursistoj bivakĉapoj el fajroprotekta materialo estas nepra parto de kontraŭfajra protekto.

Ankaŭ fajrobrigadistoj uzas la ĉapon kiel protekton kontraŭ fajro kaj varmego, ĝi estas parto de la spirprotekta ekipaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Masko
* Zentaj

Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vestoj
The Godfather Part II

***The Godfather Part II*** (anglalingve: "La Baptopatro parto du") estas 1974-a filmo direktita de reĝisoro Francis Ford Coppola de scenaro kiun li kunverkis kun Mario Puzo. Ĝi estas samtempe antaŭfilmo kaj postfilmo de *The Godfather*, kroniklo de la familio Corleone, kaj rakonto de la altigo de juna Vito Corleone, ludata de Robert De Niro.

Ĝi estas rangita kiel la tri plej bona filmo iam ajn de la Interreta filma datenbazo, kun la antaŭa filmo, *The Godfather*, rangita kiel #1. La Usona Film-Instituto rangas ĝin kiel #32. *The Godfather Part II* estas konsiderata de multaj kritikistoj kiel la plej bona sekvaĵo, kaj ĝi kandidatiĝis por 11 Akademiaj Premioj kaj gajnis ses, inkluzivante la premioj por plej bona filmo kaj plej bona subtena aktoro. Ĝi estas konsiderata de pluraj filmkritikistoj esti pli bona ol la originala filmo.

*The Godfather Part II* estis elektita de la Usona Kongresa Biblioteko kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

## Aktoroj 
* Al Pacino kiel *Don Michael Corleone*
* Robert Duvall kiel *Tom Hagen*
* Diane Keaton kiel *Kay Corleone*
* Robert De Niro kiel juna *Vito Corleone*
* John Cazale kiel *Fredo Corleone*
* Talia Shire kiel *Connie Corleone*
* Lee Strasberg kiel *Hyman Roth*
* Michael V. Gazzo kiel *Frankie Pentangeli*
* G.D. Spradlin kiel Senatano *Pat Geary*
* Richard Bright kiel *Al Neri*
* Dominic Chianese kiel *Johnny Ola*
* James Caan kiel *Sonny Corleone*
* Giuseppe Sillato kiel *Don Ciccio*
* Maria Carta kiel *la patrino de Vito Corleone*

## Premioj 
## Eksteraj ligiloj 
* *The Godfather* ĉe imdb.com.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Kategorio:Krimaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Italalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj pri mafio
Rombo-dudek-dekduedro

{{Pluredro
|nomo = Malgranda rombo-dudek-dekduedro
|hi = 2
|vbildo = Small rhombicosidodecahedron vertfig.svg
|bildo2 = Rhombicosidodecahedron.jpg
|duala_bildo = Deltoidalhexecontahedron.jpg
|retbildo = Rhombicosidodecahedron flat.svg
|grupo = Ih
|Schl = r\begin{Bmatrix} 3 \\ 5 \end{Bmatrix}
|duala = Deltosimila sesdekedro
|Wythoff = 3 5 &#124; 2
|bildo3 = Rhombicosidodecahedron.gif
|vfiguro = 3.4.5.4
|edroj_detale = 20{3}+30{4}+12{5}
|CD = (o)5o3(o)
|bildo = Small rhombicosidodecahedron.png
|W = 14
|U = 27
|verticoj = 60
|B = Srid
|C = 30
|lateroj = 120
|edroj = 62
|K = 32
}}
La **rombo-dudek-dekduedro** aŭ **malgranda rombo-dudek-dekduedro** estas pluredro, arĥimeda solido. Ĝi havas 20 regulajn triangulajn edrojn, 30 regulajn kvadratajn edrojn, 12 regulajn kvinlaterajn edrojn, 60 verticojn kaj 120 laterojn.

La nomo *rombo-dudek-dekduedro* referas al la tiu fakto ke la 30 kvadrataj edroj kuŝas en la samaj ebenoj kiel 30 edroj de la romba tridekedro kiu estas duala al la dudek-dekduedro.

Ĝi povas esti nomata ankaŭ kiel **laterotranĉita dekduedro** aŭ **laterotranĉita dudekedro** de laterotranĉaj operacioj de ĉi tiuj du pluredroj.

## Areo kaj volumeno 
La areo *A* kaj la volumeno *V* de rombo-dudek-dekduedro de latera longo *a* estas:
:\begin{align}
A & = \left \{ 30 + \sqrt{ 30 \left [ 10 + 3\sqrt{5} + \sqrt{15 (5 + 2\sqrt{5})} \right ] } \right \} a^2 \\
& \approx 59.3059828a^2 \\
V & = \frac{1}{3} (60+29\sqrt{5})a^3 \approx 41.6153238a^3 \\
\end{align}

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de rombo-dudek-dekduedro centrita je (0, 0, 0) estas
: (±1, ±1, ±τ3),
: (±τ3, ±1, ±1),
: (±1, ±τ3, ±1),
: (±τ2, ±τ, ±2τ),
: (±2τ, ±τ2, ±τ),
: (±τ, ±2τ, ±τ2),
: (±(2+τ), 0, ±τ2),
: (±τ2, ±(2+τ), 0),
: (0, ±τ2, ±(2+τ)),
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio.

## Geometriaj rilatoj 
La rombo-dudek-dekduedro komunigas sian situon de verticoj kun 3 nekonveksaj unuformaj pluredroj kaj kun la unuformaj kombinaĵoj de 6 aŭ 12 stelokvinlateraj prismoj:

Solidoj de Johnson surbaze de la rombo-dudek-dekduedro estas:

## Vidu ankaŭ 
* Dekduedro
* Dudekedro
* Dudek-dekduedro
* Rombokub-okedro
* Senpintigita dudek-dekduedro (granda rombo-dudek-dekduedro)

## Referencoj 
*  (Sekcio 3-9)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj

Kategorio:Arkimedaj solidoj
Senpintigita kubokedro

{{Pluredro
|nomo = Senpintigita kubokedro
|nomo1 = Granda rombokub-okedro
|nomo2 = Entutotranĉita kubo
|hi = 2
|vbildo = Great rhombicuboctahedron vertfig.svg
|bildo2 = Truncatedcuboctahedron.jpg
|duala_bildo = Disdyakisdodecahedron.jpg
|retbildo = Truncated cuboctahedron flat.svg
|grupo = Oh
|Schl = t\begin{Bmatrix} 3 \\ 4 \end{Bmatrix}
|duala = Piramidigita dekduedro
|Wythoff = 2 3 4 &#124;
|bildo3 = Truncatedcuboctahedron.gif
|vfiguro = 4.6.8
|edroj_detale = 12{4}+8{6}+6{8}
|CD = (o)4(o)3(o)
|bildo = Great rhombicuboctahedron.png
|W = 15
|speco1 = Zonopluredro
|U = 11
|verticoj = 48
|B = Girco
|C = 23
|lateroj = 72
|edroj = 26
|K = 16
}}
La **senpintigita kubokedro** estas pluredro, arkimeda solido. Ĝi havas 12 regulajn kvadratajn edrojn, 8 regulajn seslaterajn edrojn, 6 regulajn oklaterajn edrojn, 48 verticojn kaj 72 laterojn. Ĉar ĉiu el la edroj havas centran simetrion (aŭ 180° turnan simetrion), la senpintigita kubokedro estas zonopluredro.

## Nomoj 
La aliaj nomoj de la pluredro estas:
* **Rombotranĉita kubokedro**
* **Granda rombokub-okedro**
* **Entutotranĉita kubo**
* **Entutotranĉita okedro**
* **Lateroverticotranĉita kubo**
* **Lateroverticotranĉita okedro**

La nomo *senpintigita kubokedro*, donita originale de Keplero, estas iom iluzia. Se oni senpintigas kubokedron tranĉante la anguloj for, la rezulto estas ne unuforma pluredro, iuj el la edroj estos ortanguloj kiu ne estos kvadratoj. Tamen, la rezultanta plurero estas topologie ekvivalenta al la unuforma senpintigita kubokedro kaj povas esti misformita ĝis kiam la edroj estas regulaj.

La alternativa nomo *granda rombokub-okedro* referas al tiu fakto ke la 12 kvadrataj edroj kuŝas en la samaj ebenoj kiel 12 edroj de la romba dekduedro kiu estas duala al la kubokedro. Komparu kun malgranda rombokub-okedro.

Tamen estas ankaŭ ebleco de konfuzo: ekzistas nekonveksa unuforma pluredro kun la sama nomo. Vidu en unuforma granda rombokub-okedro.

## Areo kaj volumeno 
La areo *A* kaj la volumeno *V* de la senpintigita kubokedro de latera longo *a* estas:
:A = 12(2+\sqrt{2}+\sqrt{3}) a^2 \approx 61.7551724a^2
:V = (22+14\sqrt{2}) a^3 \approx 41.7989899a^3

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de senpintigita kubokedro centrita je (0, 0, 0) de latera longo 2 estas ĉiuj permutoj de
: (±1, ±(1+√2), ±(1+√8))

## Vidu ankaŭ 
* Kubo
* Kubokedro
* Okedro
* Senpintigita dudek-dekduedro

## Referencoj 
*  (Sekcio 3-9)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj

Kategorio:Arkimedaj solidoj
Kategorio:Zonopluredroj
Senpintigita dudek-dekduedro

{{Pluredro
|nomo = Granda rombo-dudek-dekduedro
|hi = 2
|vbildo = Great rhombicosidodecahedron vertfig.svg
|bildo2 = Truncatedicosidodecahedron.jpg
|duala_bildo = Disdyakistriacontahedron.jpg
|retbildo = Truncated icosidodecahedron flat.svg
|grupo = Ih
|Schl = t\begin{Bmatrix} 3 \\ 5 \end{Bmatrix}
|duala = Piramidigita tridekedro
|Wythoff = 2 3 5 &#124;
|bildo3 = Truncatedicosidodecahedron.gif
|vfiguro = 4.6.10
|edroj_detale = 30{4}+20{6}+12{10}
|CD = (o)5(o)3(o)
|bildo = Great rhombicosidodecahedron.png
|W = 16
|speco = zonopluredro
|U = 28
|verticoj = 120
|B = Grid
|C = 31
|lateroj = 180
|edroj = 62
|K = 33
}}
La **senpintigita dudek-dekduedro** estas pluredro, arkimeda solido. Ĝi havas 30 regulajn kvadratajn edrojn, 20 regulajn seslaterajn edrojn, 12 regulajn deklaterajn edrojn, 120 verticojn kaj 180 laterojn. Ĉar ĉiu el la edroj havas centran simetrion (aŭ 180° turnan simetrion), la senpintigita dudek-dekduedro estas zonopluredro.

## Nomoj 
La aliaj nomoj de la pluredro estas:
* **Granda rombo-dudek-dekduedro**
* **Rombotranĉita dudek-dekduedro**
* **Entutotranĉita dudekedro**
* **Entutotranĉita dekduedro**
* **Lateroverticotranĉita dudekedro**
* **Lateroverticotranĉita dekduedro**

160ra|eta|maldekstra|Dudek-dekduedro
La nomo *senpintigita dudek-dekduedro*, donita originale de Keplero, estas iom iluzia. Se oni senpintigas dudek-dekduedron tranĉante la anguloj for, la rezulto estas ne unuforma pluredro, iuj el la edroj estos ortanguloj kiu ne estos kvadratoj. Tamen, la rezultanta plurero estas topologie ekvivalenta al la unuforma senpintigita dudek-dekduedro kaj povas esti misformita ĝis kiam la edroj estas regulaj.

La alternativaj nomoj *granda rombo-dudek-dekduedro* kaj *rombotranĉita dudek-dekduedro* referas al tiu fakto ke la 30 kvadrataj edroj kuŝas en la sama ebenoj kiel la 30 edroj de la romba tridekedro kiu estas duala al la dudek-dekduedro. Komparu kun malgranda rombo-dudek-dekduedro.

Tamen estas ankaŭ ebleco de konfuzo: ekzistas nekonveksa unuforma pluredro kun la sama nomo. Vidu en unuforma granda rombo-dudek-dekduedro.

## Areo kaj volumeno 
La surfaca areo *A* kaj la volumeno *V* de la senpintigita dudek-dekduedro de latera longo *a* estas:
:\begin{align}
A & = 30 \left [ 1 + \sqrt{ 2 \left ( 4 + \sqrt{5} + \sqrt{15+6\sqrt{6}} \right ) } \right ] a^2 \\
& \approx 175.031045a^2 \\
V & = ( 95 + 50\sqrt{5} ) a^3 \approx 206.803399a^3. \\
\end{align}

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de senpintigita dudek-dekduedro centrita je (0, 0, 0) estas ĉiuj paraj permutoj de
: (±1/τ, ±1/τ, ±(3+τ)),
: (±2/τ, ±τ, ±(1+2τ)),
: (±1/τ, ±τ2, ±(-1+3τ)),
: (±(-1+2τ), ±2, ±(2+τ)) kaj
: (±τ, ±3, ±2τ),
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio.

## Vidu ankaŭ 
* Dekduedro
* Granda senpintigita dudek-dekduedro
* Dudekedro
* Senpintigita kubokedro

## Referencoj 
*  (Sekcio 3-9)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj

Kategorio:Arkimedaj solidoj
Kategorio:Zonopluredroj
Riproĉa dekduedro

{{Pluredro
|nomo = Riproĉa dekduedro
|hi = 2
|vbildo = Snub dodecahedron vertfig.svg
|bildo2 = Snubdodecahedronccw.jpg
|duala_bildo = Pentagonalhexecontahedronccw.jpg
|retbildo = Snub dodecahedron flat.svg
|grupo = Mi
|Schl = s\begin{Bmatrix} 3 \\ 5 \end{Bmatrix}
|duala = Kvinlatera sesdekedro
|Wythoff = &#124; 2 3 5
|bildo3 = Snubdodecahedronccw.gif
|vfiguro = 3.3.3.3.5
|edroj_detale = (20+60){3}+12{5}
|CD = ( )5( )3( )
|bildo = Snub dodecahedron ccw.png
|W = 18
|speco = nememspegulsimetria
|U = 29
|verticoj = 60
|B = Snid
|C = 32
|lateroj = 150
|edroj = 92
|K = 34
}}
La **riproĉa dekduedro**, aŭ **riproĉa dudek-dekduedro**, estas pluredro, arĥimeda solido.

La riproĉa dekduedro havas 92 edrojn el kiuj 12 estas kvinlateroj kaj la restaj 80 estas egallateraj trianguloj. Ĝi ankaŭ havas 150 laterojn kaj 60 verticojn. Ĝi havas du diversajn formoj, kiuj estas spegulaj bildoj unu de la alia.

La riproĉa dekduedro povas esti konstruita per preno la dek du kvinlateraj edroj de la dekduedro kaj distirado ilin eksteren malmulte tiel ke ili jam ne intertuŝu. Tiam donu al ĉiu el ili malgrandan turnon ĉirkaŭ akso orta al la edra ebeno kaj estanta tra la centro. Ili ĉiuj devas esti turnitaj je la sama angulo kaj en la sama direkto - laŭhorloĝnadle aŭ mallaŭhorloĝnadle, se rigardi deekstere. Tiam la spaco inter la kvinanguloj povas esti plenigita per trianguloj. Se ĉiuj operacioj estas faritaj je vera grado la trianguloj estos egallateraj kaj la rezultanta pluredro estos unuforma.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de riproĉa dekduedro estas ĉiuj paraj permutoj de
: (±2α, ±2, ±2β),
: (±(α+β/τ+τ), ±(-ατ+β+1/τ), ±(α/τ+βτ-1)),
: (±(-α/τ+βτ+1), ±(-α+β/τ-τ), ±(ατ+β-1/τ)),
: (±(-α/τ+βτ-1), ±(α-β/τ-τ), ±(ατ+β+1/τ)),
: (±(α+β/τ-τ), ±(ατ-β+1/τ), ±(α/τ+βτ+1)),
kun para kvanto de plusoj, kie
: α = ξ-1/ξ
kaj
: β = ξτ+τ2+τ/ξ,
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio kaj
ξ estas la reela solvaĵo al ξ3-2ξ=τ, kiu estas
:\xi = \sqrt[3]{\frac{\tau}{2} + \frac{1}{2}\sqrt{\tau - \frac{5}{27}}} + \sqrt[3]{\frac{\tau}{2} - \frac{1}{2}\sqrt{\tau - \frac{5}{27}}}
aŭ proksimume 1,7155615.

## Vico de rilatantaj pluredroj kaj kahelaroj 
La riproĉa dekduedro estas ero de vico de riproĉigitaj regulaj pluredroj kaj regulaj kahelaroj de la eŭklida kaj hiperbola ebenoj kun verticaj figuroj (3.3.3.3.n).

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 2 riproĉaj dekduedroj

## Referencoj 
*  (Sekcio 3-9)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj
* Drata modelo 

Kategorio:Arkimedaj solidoj
Esperanto-Radio Jászberény

**Esperanto-Radio Jászberény** estis reta radio elsendata el Hungario, el urbo Jászberény.

La elsendo funkciis 24 horojn tage.  

La programo konsistis el:

*Esperantaj kantoj en diversaj stiloj
*Raportoj
*Reklamoj

## Ligiloj 
* https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/EsperantoSubLaSudaKruco/EsperantoSubLaSudaKruco_2007_n087_maj.pdf Esperanto sub la Suda Kruco majo-junio 2007 paĝo 11 mencias la radion

Kategorio:Esperanto-movado en Hungario
Jászberény
Kategorio:Radio en Hungario
Kategorio:Jászberény
Zugspitze

***Zugspitze***  estas  m alta monto en Germanio kaj ties plej alta punkto.
Ĝi apartenas al Wetterstein-montaro en la nordaj alpoj kaj ĝi estas lima monto al Aŭstrio. Kune kun iuj ĉirkaŭaj masivoj la Wetterstein-montaro konsistigas la centran montmasivon de la Berchtesgadenaj Alpoj, nomatan *Watzmann* .

**Situo: ** 

*Zugspitze* estas la ĉefa pinto de **Zugspitz-masivo**, kie troviĝas du el la tri germaniaj glaĉeroj (nome: *Schneeferner* kaj *Höllentalferner*). Al la *Zugspitz-masivo* krome ankaŭ apartenas la montopinto *Schneefernerkopf* (2 875 m). En la aŭstria flanko *Zugspitze* estas 0,27 m pli alta ol en la germania flanko, ĉar la mezuradoj havas kiel nul-linion la marnivelon ĉe Triesto (aŭstria) aŭ ĉe Amsterdamo (germania). La monto estas fifama pro siaj abrupte komenciĝantaj fortegaj fulmotondroj.

*Zugspitze* nur en 1590 ricevis sian unuan mencion, tamen nur en la 19-a jarcento vekiĝis la intereso pri ĝi. La pinto estis parte krevigita en 1931 pro konstruado de la telfero. La unuan dokumentitan grimpadon faris Josef Naus la , pli frua grimpado far lokanoj je ĉ. 1770 povas esti konjektata. En 1853 Karoline Pitzner kiel unua virino grimpis la monton. La unua dumvintra grimpado okazis la  far Ferdinand Kilger, H. kaj J. Zametzer kaj Heinrich Schwaiger.

eta|maldekstra|Zugspitze vidata de *Hohe Munde*
eta|maldekstra|Elaera vido
En 1898 komenciĝis la veterobservado sur la monto. La observatorio hodiaŭ estas mastrumata de Germana veterservo (DWD), ĉiam persone prizorgata, kaj ĝi ankaŭ kontribuas datenojn por la GAW-programo. Sur la aŭstria flanko troviĝas aŭtomata veterstacio.

La montopinto estas atingebla per tri transportiloj: la bavara dentrada *Zugspitz-fervojo* (1928–1930), *Eibsee-telfero* (1962) kaj la *Tirola Zugspitz-telfero* (1926, rekonstruita 1989-1991). La transportiloj estas uzataj ĉefe de turistoj (vintre multaj skiantoj sur *Zugspitzplatt*).

Radiostacio sur *Zugspitze* dissendas programon de *Antenne Bayern* kaj funkcias por Amatora radio en la frekvencoj 2m, 70cm und 23cm.

## Eksteraj ligiloj 
* de - *Zugspitze* – kun multaj fotoj 
* de - Grimpi al *Zugspitze*
* de - Priskribo de grimpoj kun profilo

## Fontoj 
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Montoj en Germanio
Kategorio:Plej altaj punktoj
Kategorio:Montoj kun alteco inter 2000 kaj 2999 m
Elipso (lingvo kaj literaturo)

En gramatiko, **elipso** signifas forigon de unu aŭ kelkaj vortoj, kiujn oni ne juĝas nepre necesaj por la kompreno. Ekzemple de jam dirita subjekto: "Mi ne planis, ke tion diros tiom malĝentile".

## Elipso en la literaturo 
En literaturo, **elipso** estas **forigo** de vortoj, frazoj aŭ eĉ tuta ero de rakonto, kiam oni supozas ke la leganto povas plenigi tiun truon aŭ eĉ esti ŝokita ĉu de tiu apero ĉu de tiu malapero, ekzemple la amoraj momentoj en romanoj. Ekzemple, oni povus citi interesan rakontaĵon de la romano *Vojaĝo al Kazohinio* de Sandor Szathmari:

"La hino foriris, Zolema deklinis la liton el la muro, malligis siajn robojn kaj, sen iu ajn enkonduko, ŝi ĵetis sin al miaj brakoj per tiom da ardo, ke mi devas eviti la detalan priskribon." (p. 122)

Ĉi tie la aŭtoro mem agnoskas la rimedon kaj ironie konfesas uzi ĝin.

Kategorio:Stilfiguroj
Twenterand

Dosiero:Loudspeaker.svg**Twenterand** ()
estas municipo en la regiono Twente, en la nederlanda provinco Overijssel. La municipo ekestis pro la kunfandiĝo de la municipoj Den Ham kaj Vriezenveen. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Vilaĝoj 
Ceteraj oficialaj vilaĝetoj:
* De Pollen (580, nur dissemitaj domoj)
* Westerhoeven (160, nur dissemitaj domoj)
* Weitemanslanden (80, nur dissemitaj domoj)
* Bruinehaar
* Kloosterhaar (parte)

Neoficialaj vilaĝetoj: Linde (420), Magele (1020), Meer (500, inkl. Hallerhoek kaj Noord-Meer).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Overiselo
Kategorio:Twente
Furzo

[eta|*Le Pétomane* ("La Furzmaniulo"), profesia furzanto vivinta en la [19-a jarcento|19-a kaj la 20-a jarcentoj.]]

**Furzo** estas tra-anusa eligo de gasoj. Ĝin konsistigas grandparte la gasoj englutitaj kun manĝaĵoj kaj (malplie) la gasoj akumulitaj dum la digestado, en la intesto. Nemalofte furzoj estas bruaj kaj odore fortaj.

**Meteorismo** estas abdomena ŝvelo, kaŭzata de intestaj gasoj. 

## Furzoj en kulturo 
Depende de la kulturfonoj kaj situacioj, ili povas esti amuzaj, embarasaj aŭ eĉ tabuaj; ankaŭ okazas, ke homoj humore indiferentas al ili. Kelkaj homoj, ekzemple, malgraŭ risko je brulakcidento, flamigas la furzojn por amuziĝo (en furzoj troviĝas flamiĝemaj gasoj, ekzemple hidrogeno kaj metano).
eta|Furzo

## Utiligo 
Ekzistas historiaj registroj de kelkaj homoj profesie furzantaj (furzistoj) por amuzo aŭ muziko.

## Vidu ankaŭ 
* Joseph Pujol
* Rukto


Kategorio:Digesta sistemo
Senpintigita dekduedro

{{Pluredro
|nomo = Senpintigita dekduedro
|hi = 2
|vbildo = Truncated dodecahedron vertfig.svg
|bildo2 = Truncateddodecahedron.jpg
|duala_bildo = Triakisicosahedron.jpg
|retbildo = Truncated dodecahedron flat.png
|grupo = Ih
|Schl = t{5,3}
|duala = Trilateropiramidigita dudekedro
|Wythoff = 2 3 &#124; 5
|bildo3 = Truncateddodecahedron.gif
|vfiguro = 3.10.10
|edroj_detale = 20{3}+12{10}
|CD = (o)5(o)3o
|bildo = Truncated dodecahedron.png
|W = 10
|U = 26
|verticoj = 60
|B = Tid
|C = 29
|lateroj = 90
|edroj = 32
|K = 31
}}
En geometrio, la **senpintigita dekduedro** estas pluredro, arkimeda solido. Ĝi havas 12 regulajn deklaterajn edrojn, 20 regulajn triangulajn edrojn, 60 verticojn kaj 90 laterojn.

## Geometriaj rilatoj 
La senpintigita dekduedro ekzistas en la aro de senpintigitaj formoj inter dekduedro kaj dudekedro:

Ĝi komunigas ĝia situo de verticoj kun tri stelaj unuformaj pluredroj:

Solidoj de Johnson surbaze de la senpintigita dekduedro estas:

La senpintigita dekduedro estas ero de vico de senpintigitaj regulaj pluredroj kaj regulaj kahelaroj de la eŭklida kaj hiperbola ebenoj kun verticaj figuroj (3.2n.2n). .

Ĝi estas uzata en la ĉelo-transitiva hiperbola spaco-enspacanta kahelaro, la dutranĉita dudekedra kahelaro.

## Areo kaj volumeno 
La areo *A* kaj la volumeno *V* de senpintigita dekduedro de latera longo *a* estas:
:A = 5 (\sqrt{3}+6\sqrt{5+2\sqrt{5}}) a^2 \approx 100.99076a^2
:V = \frac{5}{12} (99+47\sqrt{5}) a^3 \approx 85.0396646a^3

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de senpintigita dekduedro centrita je (0, 0, 0):
: (0, ±1/τ, ±(2+τ))
: (±(2+τ), 0, ±1/τ)
: (±1/τ, ±(2+τ), 0)
: (±1/τ, ±τ, ±2τ)
: (±2τ, ±1/τ, ±τ)
: (±τ, ±2τ, ±1/τ)
: (±τ, ±2, ±τ2)
: (±τ2, ±τ, ±2)
: (±2, ±τ2, ±τ)
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio.

## Referencoj 
*  (Sekcio 3-9)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La unuformaj pluredroj
* Virtualaj realaj pluredroj - la enciklopedio de pluredroj

Kategorio:Arkimedaj solidoj
Bryson City (Norda Karolino)

[eta|300px|Loko de Bryson City en [Norda Karolino.]]
**Bryson City** estas urbeto en Kantono Swain, okcidenta Norda Karolino en Usono. La loĝantaro estis 1411 laŭ la 2000a censo. Ĝi estas la graflanda sidloko de Swain County. Ĝi lokas ĉe koordinatoj .

Kategorio:Urboj de Norda Karolino
Băile Borșa

**Băile Borşa** [bəile borŝa], (hungare: **Borsabánya** borŝaba:nja) estas vilaĝo en Rumanio administracie apartenanta al Borşa (Maramureş). 
## Loĝantaro
Ĝi havis en 1910 339 loĝantojn el kiu 141 rumanoj kaj 189 hungaroj; en 1992 1175 (rumanoj).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*János Vodnár (*10-a de septembro 1929): kemiisto, universitata profesoro.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Elektra bobeno

eta|dekstre|Relajso-bobeno: 1=bobeno, 2= konduktiloj por nutrado de bobeno, 3 ferkerno, 4 levstango, 5 risorto, 6 kontaktiloj, 7 eksteraj konduktiloj.
**Bobeno** estas volvaĵo (rulaĵo, spiralo) el lakoizolita drato aŭ fadeno.

Se kurento trapasas la bobenon, magneta kampo estiĝas. En elektrotekniko oni ofte uzas bobenojn.

Specialaj specoj:

**barbobeno** (uzatas por filtri ne dezideritajn altfrekvencajn komponantojn de elektra kurento, pri konstanta kurento solida fernkerno uzeblas, sed ferladokerno uzatas pri alterna kurento);

**sparkbobeno** (instigas sparkon en brulmotoro);

**transformatoro** (du bobenoj kun komuna ferkerno).

La elektromekanika telefoncentralo grandparte konsistas el bobenoj.

Plej ofte **ferkerno** aldoniĝas al la bobeno, ĉar tio pli bone densigas magnetajn liniojn de forto.

## Vidu ankaŭ
* induktilo

* relajso

* solenoido

* sparkbobeno

* transformatoro

Kategorio:Elektrotekniko
Stephen Hales

**Stephen HALES** (17-a de septembro 1677, Bekesbourne, Kent, Anglio – 4-an de januaro 1761, Teddington) estis angla botanikisto, fiziologo kaj pastro. Li estis pioniro de la eksperimentado pri kvantitativa besto- kaj plantofiziologio.
[eta|350ra|*Priskribo pri ventolilo*, verko eldonita en [1744.]]

Li studis en la Kembriĝa *Corpus Christi College* teologion, samtempe interesiĝis pri la natursciencoj, ĉefe pri botaniko kaj kemio. Oni konsekris lin en 1703 al pastro, li iĝis en 1709 pastro de Teddington, kie li agadis en tiu pozicio ĝis sia morto.

Hales enkondukis novajn mezurajn metodojn en la planta fiziologio. La plej konata metodo ebligis mezuradon de la vaporkvanto, ellasita de plantoj. Li mezuris la forvaporigitan kvanton kaj konstatis, ke la folioj de la planto vaporigas kaj tiun procezon helpas la fluo de akvo kaj nutromaterialoj en la akvo, supren el direkto de la radikoj. Li difinis direkton de la plantaj sukoj kaj mezuris la sukopremon, kreskan rapidon de la ŝosoj kaj folioj. Li analizis la premon de la radiko je la plantaj sukoj. Li studis ankaŭ la plantan spiradon.

Hales konstruis diversajn ilojn por kolektado de gasoj, partoprenantaj la kemiajn reakciojn. Tiuj iloj estis antaŭuloj de la hodiaŭaj.

Li publikigis la plantofiziologiajn esplorojn en 1727 kiel *Vegetable Staticks* kaj denove aperigis tion kiel unua volumo de la *Statical Essays*. La dua volumo de tiu eldonaĵo estis la *Haemastaticks* kiu estis post William Harvey plej grava paŝo en ekkono de la fiziologio de la sangocirkulado.

Hales mezuris unuafoje la sangopremon (li enkondukis tubon en angion, en kiu la sango povis altiĝi). Li mezuris ankaŭ kapaciton de la maldekstra kamero de la koro, sangokvanton, pumpantan po minuto, sangofluan rapidon en la angioj kaj la kontraŭstaron al la sangofluo.

Li evoluigis ankaŭ ventilan instalaĵon por prizonoj, rezervejo, transportaj ŝipoj.

Kategorio:Angloj
Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1677
Kategorio:Mortintoj en 1761
Wierden

Dosiero:Loudspeaker.svg**Wierden** () estas municipo kaj pendolula vilaĝo apud Almelo en la regiono Twente de la nederlanda provinco Overijssel. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Ceteraj vilaĝoj 
La municipo Wierden konsistas krom la vilaĝo Wierden el la vilaĝo Enter (7000 loĝantoj) kaj la vilaĝetoj Hoge Hexel (1000 loĝantoj), Notter (600 loĝ.), Zuna (300 loĝ.), Rectum (400 loĝ.) kaj Ypelo (300 loĝ.).

[eta|maldekstra|350ra|Wierden, kiel "Widerden" menciita sur mapo de [Abraham Ortelius (1570).(La oriento estas supre).]]

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Overiselo
Kategorio:Municipoj de Overiselo
Kategorio:Twente
Viggo Mortensen

**Viggo Peter MORTENSEN** (naskiĝis la 20-an de oktobro 1958 en Nov-Jorko) estas usona aktoro, fotisto, pentristo kaj poeto.

Lia patro, Viggo Peter, estas dano kaj la patrino, Grace Mortensen, estas usonanino. Sian infanaĝon li travivis en kelkaj diversaj lokoj en Argentino, Venezuelo kaj Danio. Danke al tio li parolas flue hispane kaj dane. Kiam li estis dekunujara, li revenis komune kun siaj gepatroj reen Usonon.

## Filmografio 
Ĉi tiu estas la filmografio de Viggo Mortensen:

## Literaturo kaj muziko 
Verkoj de Mortensen

### Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Diskografio 
* *Please Tomorrow* (2004)
* *This, That, and the Other* (2004)
* *Pandemoniumfromamerica* (2003)
* *Intelligence Failure* (2005)
* *3 Fools 4 April* (2006)
* *Time Waits for Everyone* (2007)

Dosiero:ViggoMortensen.jpg|Londono, 2003
Dosiero:Viggo Mortensen (2008).jpg|Velingtono, 2008
Dosiero:ViggoMortensen08TIFF.jpg|Toronto, 2009

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Mastro de l' Ringoj: La Du Turoj
* La Mastro de l' Ringoj: La Kunularo de l' Ringo
* La Mastro de l' Ringoj: La Reveno de l' Reĝo

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la filmo "Verda Libro", en kiu li ludis)*
* *Viggo Mortensen Speaking 7 Languages* (Viggo Mortensen parolanta 7 lingvojn), filmeto
Internacia Konferenco por Revizio de la Monda Vidpunkto pri la Holokaŭsto

La **Internacia Konferenco por Revizio de la Monda Vidpunkto pri la Holokaŭsto** estis dutaga konferenco kiu okazis en Teherano, la ĉef-urbo de Irano, komencante la 11-an de decembro 2006.

Laŭ la irana registaro, la celo de la konferenco estis doni la eblecon malkovri la veron pri la Holokaŭsto de la judoj, donante la eblecon esprimi vidpunktojn kiuj ne estas leĝe akcepteblaj en multaj eŭropaj landoj, kie ekzistas leĝoj kontraŭ la Negado de la Holokaŭsto. Partoprenis en la konferenco multaj konataj "reviziismaj" historiistoj kiuj neas la Holokaŭston, kaj la konferenco estis vaste kritikata kaj kondamnita trans la mondo, kiel antisemita konferenco kies celo estis doni legitimecon al reviziismaj teorioj pri la Holokaŭsto.

Inter la partoprenantoj estis historiistoj kiuj neas ke la Holokaŭsto vere okazis, kiel la franco Robert Faurisson. Partoprenis ankaŭ David Duke, la eksa estro de la Ku-Kluks-Klano, kaj kelkaj ortodoksaj judoj de la ekstremisma organizaĵo Neturei Karta, kiuj opinias ke la Ŝtato de Israelo ne devus ekzisti. Ili estas konsiderataj ĉarlatanoj de aliaj judaj grupoj.

Kategorio:Kontraŭjudismo
High Noon

***High Noon*** (anglalingve por ***Precize tagmeze***) estas vakera filmo ("vesterno") el 1952, kaj la plej ŝatata filmo de Prezidanto Bill Clinton. Ĝi rakontas laŭ reala tempo pri usona marŝalo, kies nova edzino estas kvakerino, kaj kiu devas kontraŭi rondon da murdistoj nursole. Ĝi estas konsiderata de filmkritikistoj kiel unu el la plej bonaj ekzemploj de vesternoj, kaj montras tiom, kiom sukcesas atingi unu kuraĝa homo, eĉ tute sola kaj sen la subteno de la socio. Ĝi gajnis kvar Akademiajn Premiojn, kaj kandidatiĝis por pliaj tri, inkluzive de la premio por la plej bona filmo.

La filmo estis direktita de reĝisoro Fred Zinnemann, eble tiam disputebla elekto, ĉar la produktistoj estis malcertaj, ĉu aŭstra judo kapablas direkti tian filmon. Zinnemann estis forte influita de la libroj de Karl May, kiujn li legis dum infanaĝo.

Aperas en la filmoj steluloj Gary Cooper, Grace Kelly kaj multaj aliaj.

*High Noon* estis elektata de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Vesternaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1952
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona redaktado
Kategorio:Akademia Premio por plej bona muziko
Pasaĝero

[eta|Pasaĝeroj en [aviadilo (Boeing 737)]]

**Pasaĝero** estas vojaĝanto, kiu ne mem stiras sian veturilon.

La vorto *pasaĝero* venas de la franca *:fr:passager*, *passajour* = vojaĝanto (el la latina *:la:passus* = paŝo).

Kutime pasaĝero pagas iun sumon por sia transporto kaj ricevas bileton (kvitancilo).

**Kaŝpasaĝero** vojaĝas senbilete kaj neleĝe kaj kaŝas sin dum la vojaĝo (vidu ekz. Senbileta trajnovojaĝado kaj Trajnsurfado).

## En literaturo 
Franz Kafka — La pasaĝero, en traduko de Vilhelmo Lutermano, 1999.

Kategorio:Trafiko
Elipso (matematiko)

eta|Elipso kaj aliaj konikoj
eta|Parametroj de elipso: a, b kaj c
eta|altdekstre=1.5|250ra|La elipso estas la loko de punktoj kies sumo de la distanco al du fiksitaj punktoj, nomataj fokusoj, estas konstanta.
Laŭ matematiko, **elipso** estas kurbo ĉirkaŭ du fiksitaj punktoj (fokusoj), en kiu la sumo de la distancoj inter punkto en la kurbo kaj la du fokusoj estas konstanto. Elipso estas speco de koniko. Se konuso estas tranĉata kun ebeno kiu ne intersekcas la konusan bazon, la intersekcaĵo estas elipso.

Se la du fokusoj samlokas, la figuro estas cirklo. Tial, cirklo estas speciala speco de elipso.

Ekvacio de elipso: :A x^2 + B xy + C y^2 + D x + E y + F = 0 \,

kun:

* *B2 - 4AC 2 + y2 + 1 = 0*),
** se ankaŭ *A = C* kaj *B = 0* rezultiĝas cirklo.

Elipso centrita en la punkto (u, v) kun ĝiaj simetriaksoj paralelaj al la aksoj de kartezia koordinatsistemo sekvas la jenan ekvacion:
:\frac{\left( x-u \right)^2}{a^2} + \frac{\left( y-v \right)^2}{b^2} = 1 ,
kie *a* kaj *b* estas respektive la granda kaj la malgranda duonakso. 

La apuda bildo montras elipson, kies fokusa akso estas kolineara kun la x-akso. La du fokusoj estas ĉe F kaj F´( ± c , 0 ). Tiukaze, la rilato inter la tri terminoj a, b kaj c donas la koordinaton de la fokusoj per la formulo: 
:c^2=a^2-b^2 .

Pri tia elipso la surfaco *S* estas:
:S = \pi a b .

## Difinoj 
Laŭ Francisko Azorín **Elipso** estas *Kurba, fermita linio, en kiu la sumo de la distancoj de ĉiuj ĝiaj punktoj al la fokusoj estas ĉiam konstanta; ĝi estas unu el la tri konikoj (elips, hiperbolo k. parabolo).* Kaj li indikas etimologion el greka *elleipsis* el *elleipein* (aliri), kaj de tie la latina *ellipsis*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **Elipsologio**, por pristudo pri elipsoj; elipsografo, por aparato por desegni elipsojn; elipsoido, por duaorda surfaco formita per la revoluo de duonelipso ĉirkaŭ unu el ĝiaj aksoj (kun la hiperboloido k. paraboloido, formas la kvadrikoj [tiele: sen akuz.]).

## Atributoj de elipso 
* **Centro**: La mezpunkto inter la du fokusoj.
* **Direktanto** Rekto, kiu kune kun punkto (la fokuso) difinas la elipson kiel la aron de la punktoj samdistancaj al la rekto kaj la fokuso.
* **Discentreco** Karakteriza parametro de elipso pli granda ol nulo sed malpli ol 1.
* **Fokusa akso**: La linio kiu intersekcas ambaŭ fokusojn.
* **Fokusoj**: La du fiksataj punktoj ĉirkaŭ kiuj elipso estas farata.
* **Granda duonakso**: La streko laŭ la fokusa akso de la centro al la elipso.
* **Malgranda duonakso**: La streko laŭ la nefokusa akso de la centro al la elipso.
* **Nefokusa akso**: La linio kiu intersekcas la centro de la elipso orte al la fokusa akso.

## Vidu ankaŭ 
* Koniko
* Elipsa filtrilo
* Elipsa funkcio
* Elipsa kurbo
* Leĝoj de Kepler
* Perimetro

## Notoj 
Kategorio:Konikoj
Bosna

eta|300px|Rivero Bosna
**Bosna** estas dekstra flankorivero de Sava. La rivero estas laŭ cirilaj literoj **Босна**, latine Basana kaj laŭ la nomo neniu miras, ĝi troveblas en Bosnio kaj Hercegovino.

La rivero longas 273 kilometrojn, la akvokolekta areo estas 10460 km².

La rivero originas proksime de la ĉefurbo Sarajevo kaj en tuta longo rompas vojon inter montoj.

Kategorio:Karpat-basenaj riveroj
Kategorio:Riveroj en Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Akvokolekta areo de Sava
Trakia tombo en Kazanlako

La **trakia tombo en Kazanlako** () estas funebra konstruaĵo, farita el briko, de tipo tolos lokita en la ĉirkaŭaĵoj de la urbo de Kazanlako, en la Roza Valo kaj provinco Stara Zagora, en centra Bulgario. Ĝiaj koordinatoj estas . Ĝi estis malkovrita en 1944 kaj deklarita Monda Heredaĵo de UNESCO en 1979.

La tombo, kiu troviĝas proksime de la antikva trakia ĉefurbo de Seŭtopolis, formas parton de grava trakia nekropolo.

La monumento datiĝas de la 4-a jarcento a.K.. Ĝi estas formita de mallarĝa koridoro kaj ronda funebra ĉambro, ambaŭ ornamitaj de freskoj kiuj prezentas diversajn scenojn, inter kiuj elstaras tiuj de geedzoj kiuj brakumas sin unu la alian dum ceremonia funebra bankedo kaj de adiaŭo de alia surĉevala paro. Ili estas la plej bone konservitaj pentraĵoj de la helenisma periodo en Bulgario.

## Bildaro 

Thracian Tomb of Kazanlak.jpg|Surĉevala adiaŭo de gefianĉoj
Reproduction of Thracian tomb 1.jpg|Trakiaj gereĝoj
Reproduction of Thracian tomb 2.jpg|Ĉarkonkurenco
Buk9994.JPG|la planko, lito kaj kvar muroj estas ununura ŝtono, nur la tegmento estas dua

## Eksteraj ligiloj 
*  Trakia tombo de Kazanlako (UNESCO)

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Bulgario
Lambro

**Lambro** (lombarde **Lamber** aŭ **Lambar**) estas alfluanto de Po en itala regiono Lombardio. Ĝi longas ĉirkaŭ 130 km, fontas en Monto San Primo (1685 m), la plej alta monto de Triangolo Lariano, kiu dividas la lago de Como en du partoj.

La rivero trafluas Monza kaj, poste, oriente de Milano, por alflui la riveron Po ĉe Corte Sant'Andrea.

## Vidu ankaŭ 
* Lambretta

Kategorio:Riveroj en Italio
Mura surtabulaĵo

**Mura surtabulaĵo** aŭ *lambrio*, *lambris* estas ĝenerale ĉiu dominterna murkovraĵo, en pli strikta senco, ĝi kovras nur suban parton de la muro.

Ĝi havas ornaman kaj protektan funkcion kaj oni pretigas ĝin ĉefe el ligno (pli frue oni pretigis ĝin ex el marmoro, kahelo, eĉ sukceno) aŭ plasto. Supre, kovras la tabulaĵon kovra lato.

La uzo de mura surtablaĵo karakterizis la anglajn renesancajn kastelojn. Oni uzis tie kverkan lignon kaj la kovraĵo altis 2,5-3m, oni pendigis sur ĝi pentraĵojn, armilojn, kirasojn, trofeojn k.s..

Por fiksi la panelojn, oni fiksas unuafoje gvidlatojn sur la muron. Oni fiksas poste sur tiun (kaj unu al la alia) la lignajn aŭ plastajn panelojn. La marmoraj, kaĥelaj kovraĵoj estas simple algluitaj.

Kategorio:Arkitekturo
Roza Valo

La **Roza Valo** () estas regiono en Bulgario situa ĝuste sude de la Balkana Montaro, inter tiuj kaj la orienta parto de la pli malalta montoĉeno Sredna Gora sude. Geologe ĝi konsistas el du rivervaloj, tiu de Strjama okcidente kaj tiu de Tundzha oriente.

La valo estas fama pro la industrio kaj kultivado de rozoj, kiuj estis kultivataj en la regiono dum jarcentoj. La **Roza Valo** produktas 70 % de la tutmonda rozoleo. La ekstraktojn oni uzas tutmonde por parfumfarejoj. La centro de la industrio de rozoleo estas Kazanlako, kaj aliaj gravaj urboj estas Karlovo, Sopot kaj Kalofer. Ĉiujare oni organizas festivalojn kaj elstarajn celebradojn de rozoj kaj rozoleo.

La rikolta sezono daŭras el majo ĝis junio. Dum tiu periodo **la zono bonodoregas kaj estas kovrita de multkoloraj floroj**. La rikoltado estas tradicia porvirina tasko kaj postulas lertecon kaj paciencon. Oni fortranĉas florojn unu post alia kaj oni lasas ilin en salikokestoj kiujn oni sendas al distilejoj.

Kategorio:Bulgario
Granda rombo-dudek-dekduedro

La titolo povas rilati al diversaj aĵoj:

*Senpintigita dudek-dekduedro estas la defaŭlta signifo de *granda rombo-dudek-dekduedro*.
*Uniforma granda rombo-dudek-dekduedro
Turnodufirsto

En geometrio, la **turnodufirsto** estas pluredro, unu el la solidoj de Johnson (*J*26). Ĝi povas esti konstruita per kunigo de du uniformaj triangulaj prismoj laŭ kvadrataj edroj, turnante unu prismon je 90 gradoj.

La turnodufirsto povas esti konsiderata kiel **dulatera turnodukupolo**.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Solidoj de Johnson
Turnoplilongigita kvinlatera kupolorotondo

En geometrio, la **turnoplilongigita kvinlatera kupolorotondo** estas pluredro, unu el la solidoj de Johnson (*J*47). Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per turnoplilongigo de kvinlatera kupolorotondo (kvinlatera ortokupolorotondo *J*32 aŭ kvinlatera turnokupolorotondo *J*33) per enigo de deklatera kontraŭprismo inter ĝiaj duonoj.

La turnoplilongigita kvinlatera kupolorotondo estas unu el kvin Solidoj de Johnson kiu estas nememspegulsimetria, do ĝi havas maldekstran kaj dekstran formojn. La du simetriaj formoj de *J*47 ne estas konsideritaj kiel malsamaj solidoj de Johnson.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Solidoj de Johnson