Muzikarta Universitato Ferenc Liszt

eta|center|700px|La granda koncerthalhalo en 2013

La **Muzikakademio Ferenc Liszt** aŭ **Muzikarta Universitato Ferenc Liszt** estas signifa ŝtata universitato en Budapeŝto.
eta|maldekstre|La malnova Muzikakademio en 2013
eta|Fasado de Muzikakademio Ferenc Liszt
eta|Muzikarta Universitato Ferenc Liszt
eta|200px|Interna parto en la Muzikakademio
eta|160px|Ferenc Liszt la fondinto en la 1880-aj jaroj

## Historio 
La Reĝa Muzikakademio estis fondita en loĝejo de Ferenc Liszt fare de ministro Ágoston Trefort en 1875. Jam en la sama jaro komenciĝis la instruado kun estreco de Ferenc Liszt kaj Ferenc Erkel. Oni trovis apartan palacon por la akademio. Post 4 jaroj jam ĝi funkciis en konstruaĵo ĉe Avenuo Andrássy, kiun oni nomas la malnova akademio. Ties orgeno estis konstruita en 1882. Komence de la 20-a jarcento la akademio jam estis tro malgranda por la muzikistoj-lernantoj. Oni konstruis pli novan en 1907 kun impona koncerta halo. En la malnova konstruaĵo nun funkcias muzeo, biblioteko kaj muzikinstituto. En 1971 la akademio ricevis la rangon kvazaŭuniversitato. Inter 2009 kaj 2013 la akademio estis plene renovigita.

## Konstruaĵo 
Arkitektoj de la nova trietaĝa akademio estis Kálmán Giergl, Szilárd Zielinski kaj Flóris Korb. La akademio situas inter trotuaroj. La granda koncerthalo estis farita el ferbetono, sed menciindas ankaŭ la malgranda koncerthalo. Sur la muroj estas videblaj freskoj de Aladár Körösfői-Kriesch, reliefoj kaj diversaj diversaj ornamaĵoj de Ede Telcs, vitraloj de Miksa Róth. Ekstere estas sidanta skulptaĵo 3 metrojn alta pri Ferenc Liszt fare de Alajos Stróbl.

## Nomoj de la akademio 
* Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio (1875–1887, 1893–1918)
* Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio (1887–1893)
* Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo (1918–1925)
* Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (1925–2000)
* Muzikarta Universitato Ferenc Liszt (2007–)
Spite la nomŝanĝojn en la ĉiutaga parolo la nomo ĉiam estis la simpla **Muzikakademio**.

## Honoraj prezidantoj kaj doktoroj 
* fondinta prezidanto: Ferenc Liszt
* eternaj prezidantoj: Ödön Mihalovich, Jenő Hubay
* honoraj prezidantoj: Ernő Dohnányi, Ferenc Szabó (komponisto), Zoltán Kodály
* honoraj doktoroj: Lajos Bárdos, Pál Kadosa, Yehudi Menuhin, Antal Molnár (komponisto)

## Rektoroj 
* Ferenc Erkel (1875–1887)
* Ödön Mihalovich (1887–1919)
* Ernő Dohnányi (1919, 1934–1943))
* Jenő Hubay (1919–1934)
* Ede Zathureczky (1943–1957)
* Bence Szabolcsi (1957–1958)
* Ferenc Szabó (komponisto) (1958–1967)
* Dénes Kovács (violonisto) (1967-1980)
* József Ujfalussy (1980–1988)
* József Soproni (1988–1994)
* István Lantos (1994–1997)
* Sándor Falvai (1997–2004)
* András Batta (2004–2013)
* Andrea Vigh (2013–)

## Honoraj instruistoj 
* Eugen d'Albert
* Enrique Fernandez Arbós
* Lipót Auer
* Gergely Bogányi
* Zakhar Bron
* Pablo Casals
* Alfred Cortot
* Antal Doráti
* Edward Elgar
* Péter Frankl (pianisto)
* János Ferencsik
* Loránd Fenyves
* Annie Fischer
* Emil Gilels
* Alexander Glazunov
* Vincent d'Indy
* Robert Kajanus
* Erich Kleiber
* Ken-Iĉiro Kobajaŝi
* Zoltán Kocsis
* Éva Marton
* Joseph Marx
* Pietro Mascagni
* David Ojstraĥ
* György Pauk
* Goffredo Petrassi
* Jean-Pierre Rampal
* Dezső Ránki
* Steve Reich
* Ottorino Respighi
* Helmut Rilling
* János Rolla
* Paul Sacher
* Emil von Sauer
* András Schiff
* Peter Schreier
* Jean Sibelius
* János Starker
* Richard Strauss
* David Titterington
* Arturo Toscanini
* Zoltán Székely
* Tamás Vásáry
* Sándor Végh
* Sándor Veress
* Felix Weingartner

## Elektitaj instruistoj 
* Emil Ábrányi (komponisto)
* Jenő Ádám
* István Antal (pianisto)
* Lajos Bárdos
* Béla Bartók
* Gyula Dávid (komponisto)
* László Dobszay
* Ernő Dohnányi
* Ilona Durigó
* Zsolt Durkó
* Ferenc Farkas (komponisto)
* Attila Garay
* Zoltán Horusitzky
* Jenő Jandó
* Pál Kadosa
* György Kurtág
* Gábor Lehotka
* Pál Lukács
* Ferenc Rados
* József Réti
* István Thomán
* Leó Weiner

## Aliaj personoj 
* Kornél Albert Bárdos (pastro)
* János Kárpáti (bibliotekestro)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de elektitaj studentoj de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt
* Liszt-muzikaltlernejo vajmara
* Universitato por Muziko kaj Drama Arto de Vieno

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* https://web.archive.org/web/20070927164543/http://www.lfze.hu/hp/egyetem/epuletek/zenepalota/index.html

Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto
Kategorio:Konstruaĵoj en Budapeŝto
Kategorio:Muziklernejoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1875
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1870-1879