open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sankta Maria Magdalena (Goch)

eta|dektsre|Paroĥopreĝejo Sankta Maria Magdalena je Goch
eta|maldekstre|La preĝejo je la tago de la tura kunfalego (24-an de majo 1993)
eta|dekstre|Plano 1892
La katolika paroĥopreĝejo **Sankta Maria Magdalena** en Goch estas trinava arĥitekturo. Ĝia granda turo, ekestinta fine de la 14-a jarcento, kunfalegis en majo de 1993.

## Historio 
La plej aĝa partoj estas la meza kaj norda navoj. Ili ricievis en 1323 sian eklezian konsekradon, laŭ noto en la preĝeja arĥivo de Goch. Oni supozas, ke samloke jam estis starinta preĝejo, ĉar Goch jam proksimume 1200 fariĝis paroĥo. Ĉefa navo de la preĝejo estas la alta navo. Planoj de ĉi tiu pliampleksigita konstruaĵo originas el la 15-a jarcento. La prospera drapoteksado en Goch paralelis kun la deziro pri pli granda preĝejo. Oni malkonstruis la sudan navon kaj konstruis la altan navon kiel ĉefnavo.

Komence de la 17-a jarcento la situacio de la katolikoj en Goch estis funebra. Kvankam 80 elcentoj de la katolikoj estis katolikaj, la magistrato de la urbo konsistis ekde 1617 nure el ne-katolikoj. Ekzemple de 1600 ĝis 1621 ankaŭ la reformita paroĥo kunuzis la preĝejon. Ekde 1621 la katolikoj de Goch ja rajtis uzis sian preĝejon denove sole, sed la reformitoj ricevis kompense la beginomonaĥejon ĉe *Mühlenstraße*. Ĉar la urbo Goch pro la teksindustrio estis sufiĉe riĉa, en ĉi tiu preĝejo staris ĝis 17 bildaltaroj, kiujn en 1625 detruis soldatoj de la guberniestro de Nimego, Lambert Charles. La nederlandaj trupoj ellasis sian koleron, ĉar por iliaj samkonfesiantoj la preĝejo ja estis malfermita ekde 1621. Ene de malmultaj horoj ili detruis krom la altaroj preskaŭ la tutan ekipaĵon kiel la predikejon, staturojn kaj ŝtonajn monumentojn. Konserviĝis nur la malnova tabernaklodometo, la baptujo el la jaro 1516 kaj kiel ununura bildo „Madono kun la Infano“ el la 14-a jarcento same kiel statuo de la sankta kavaliro Georgo.

La ekipaĵo pliiĝis denove en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Menciinda estas la baroka predikejo. La navo suferis en 1945 gravajn difektojn. La krevigo de pilastro difektis 14 el 22 volbokampoj. En 1959 oni rekonstruis la preĝejon laŭ sia origina formo. La preĝejokorto servis dum jarcentoj kiel tombejo por la urbo. Pretertempe oni entombigis ĉi tie ankaŭ reformitojn kaj luteranojn. La preĝejturon oni rekonstruis en 2003 – dek jarojn post la kunfalego – laŭ modernaj formoj. En i pendas ses sonoriloj kun la tonoj b°, d', e', f♯', a', b'. la sonorilojn b°, d', e' kaj b' gisis la sonorilgisejo *Petit & Gebr. Edelbrock* en Gescher. La sonoriloj f♯' kaj a' estis transvivintaj la turkunfalegon.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.st-arnold-janssen.de/unsere-gemeinde/kirchen/st-maria-magdalena/index.html 

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Germanio
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Germanio
Kategorio:Historiaj monumentoj en Germanio
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Mario Magdaleno
Prosimiulo

[eta|dekstra|[Tarsiedoj estas prosimiulaj primatoj, sed pli proksime rilata al simioj kaj al homoj (simiuloj) pli ol al aliaj prosimiuloj.]]
**Prosimiuloj** estas tipo de primatoj kiu inkludas lemurojn, lorisojn, galagojn, kaj tarsiedojn, sed ne simiulojn, ekz., simiojn kaj grandsimiojn (inklude homojn). Ili estas konsideritaj kiel posedantoj de karakteroj kiuj estas pli "primitivaj" ol tiuj de simioj kaj grandsimioj. Prosimiuloj estas la nuraj primatoj indiĝenaj de Madagaskaro, sed estas trovitaj ankaŭ tra Afriko kaj en Azio. Kun la escepto de tarsiedoj, ĉiuj vivantaj prosimiuloj estas en la subordo Strepsirino. Ĉar simiuloj (inklude la simiojn kaj la grandsimiojn) ne estas inkluditaj en la grupo de prosimiuloj eĉ kvankam ili descendas el la prosimiula plej ĵusa komuna praulo, prosimiuloj estas parafiletika grupo kaj ne klado.

## Referencoj 
Kategorio:Primatoj
Naskoloko de Elvis Presley

[eta|dekstra|alt=Present-day photograph of a whitewashed house, about 15&nbsp;feet wide. Four bannistered steps in the foreground lead up to a roofed porch that holds a swing wide enough for two. The front of the house has a door and a single-paned window. The visible side of the house, about 30&nbsp;feet long, has double-paned windows.|[Naskoloko de Elvis Presley en Tupelo, Misisipio]]
La **Naskoloko de Elvis Presley** aŭ en angla **Elvis Presley Birthplace** estas historia muzeoloko en Tupelo, Misisipio, Usono, dediĉita al la konservado de la naskoloko de la usona muzikisto Elvis Presley.

La muzeoloko inkludas la naskodomon de Elvis Presley, muzeon, kapelon, kaj la preĝejon de la Asembleoj de Dio kien la familio Presley venis preĝadi. Finance, tiu epoko estis malfacila por Vernon kaj Gladys, kaj ili devis translokiĝi al ŝotguna hejmo kiam li estis nur kelkjaraĝa pro manko de pago. Vernon kaj Gladys laboris ĉe variaj laborlokoj en Tupelo kaj moviĝis kelkajn fojojn dum la dektri jaroj kiujn ili pasigis en Misisipio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo

Kategorio:Elvis Presley
Episkopujo Chiemsee

La **Episkopujo Chiemsee**  (germane *Bistum Chiemsee*, latine *Episcopatus Chiemensis*), kun sidejo episkopa en Herrenchiemsee, estis episkopujo subordigita al la salcburga ĉefepiskopujo kaj ekzistis de 1216 ĝis 1808. La eksa episkopa preĝejo nomiĝas Insula katedralo. Gravan rolon kiel stacikirko de la episkopoj ludis ankaŭ la preĝejo en St. Johann (Tirolo). Tie aktivis ankaŭ Johann Martin Riester fondante surloke porklerikaran domon.

## Historio 
Ĝi instaliĝis kanonike en 1215/16 fare de Eberhard von Regensberg. La episkopoj ĉiam restis en dependo de la salcburga ĉefepiskopo - kaj estis aŭtomate ties viculoj kaj helpepiskopoj. La episkopoj de Chiemsee mem estis la plejoftan tempon en la ejoj de Chiemseehof en la urbokerno de Salcburgo, kiujn hodiaŭ uzas la salcburgia landregistaro.

La malgranda diocezo kun komence nur 10 paroĥoj konsistis el al regiono ĉirkaŭ la lago Chiemsee, la valo de *Tiroler Ache* kaj la Brixen-valo (Norda Tirolo). Interne de la episkopujo gravis ankaŭ la abato de la aŭgustenana monaĥejo en Herrenchiemsee kun specialaj jurisdikciaj privilegioj. Nur en la kuro de la katolikaj reformoj la episkopo gajnis absolutan superecon (1631/1707). Tiutempe inter 1697 kaj 1708 episkopis la juristo Sigismondo Carlo Castelbarco. Ĝis 1726 la episkopoj kutimis somere ripozumi en Kastelo Altdorf apud Hallein.

En la jaro 1808 la lasta episkopo Sigmund Christoph von Waldburg-Zeil-Trauchburg devis demisii. Dum la novordigoj de la bavaraj diocezoj la episkopujo ankaŭ laŭforme ĉesis ekzisti (1817/18). La tirolajn teritoriojn ricevis la salcburgia ĉefepiskopujo, la partojn en Supra Bavario la Ĉefepiskopujo München kaj Freising.

En 2009 lia papa moŝto Benedikto la 16-a restaŭris la episkopujon titulare. Tre fama teologo inter la episkoparo estis Berthold Pürstinger. Lin posteulis la juristo Ägidius Rehm.

## Episkopoj (elekto)
*Rüdiger von Bergheim (1216-33)
*Alberto (1234-44)
*Albert Suerbeer administranto (en 1246/47) 
*Konrado de Liechtenstein (1330-54)
*Gerhoh von Waldeck (1354-59)
*Hugo von Schärfenberg (1359)
*Ludwig Radlkofen (1360-61)
*Frederiko (1361-1387)
*Eckart von Pernegg (1393-99)
*Engelmar Chrel (1399-1422)
*Johann Ebser (1429-38)
*Silvester Pflieger (1438-53)
*Berthold Pürstinger (1508-26)
*Ägidius Rehm (1526-35)
*Christoph Schlattl (1558-89)
*Sebastiano Cattaneo (1589-1609)
*‎Johann Christoph von Liechtenstein-Kastelkorn (1624-43)
*Sigismondo Carlo Castelbarco (1697-1708)
*Johann Sigmund von Kuenburg (1708-11)
*Franz Anton Adolph von Wagensperg (1712-23)
*Sigmund Christoph von Waldburg-Zeil-Trauchburg (1797-1808)

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la episkopujo sur bavara historia retpaĝaro.


Chiemsee
Kategorio:Historio de Bavario
Artgalerio

**Artgalerio** estas loko, publika aŭ privata, kiu estas aparte ekipita por montri artaĵojn al la vizitantoj. Tio povas okazi kadre de daŭra aŭ portempa ekspozicio. Publikaj artgalerioj povas troviĝi ene de muzeo aŭ esti aparta ekspoziciloko.

[eta|maldekstra|Malfermo de ekspozicio en artgalerio en [Groningen]]
[eta|Internacia galerio de moderna arto Ca' Pesaro [Venecio]]
Ankaŭ la privataj artgalerioj estas ekspozicilokoj, sed ili celas precipe la vendadon de la prezentataj artaĵoj, fakte ili estas la "montrofenestro" de la artomerkato.

Kutime la verkoj montrataj en artgalerioj estas el la vidigaj artoj: pentraĵoj, fotoj kaj skulptaĵoj. Sed oni povas trovi ankaŭ apartajn meblojn kaj artinstalaĵojn.

La enkonduko de la interreto ebligis ankaŭ la kreadon de ciferecaj artgalerioj, kiuj povas esti vizitataj sen geografiaj limoj el la tuta mondo.

Kategorio:Vidaj artoj
(14430) 1992 CH

**(14430) 1992 CH** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Nobuhiro Kawasato elde la observatorio de Uenohara (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nobuhiro Kawasato
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Berta muslemuro

alternative=Madame Berthe's Mouse Lemur.jpg|eta|Berta muslemuro
**Berta muslemuro** aŭ **Berta mikrocebo** (***Microcebus berthae***) estas la plej malgranda el la muslemuroj aŭ mikroceboj kaj la plej malgranda primato en la mondo; la averaĝa korpolongo estas 92&nbsp;mm kaj sezona pezo estas ĉirkaŭ 30 g. *Microcebus berthae* estas unu el multaj specioj de lemuroj el Madagaskaro kiu trapasis tra etenda procezo de speciigo, kaŭzita de nekonataj mediaj mekanismoj kaj vivkondiĉoj. Tiu primato troviĝas ĉefe en la arbaro Kirindy de okcidenta Madagaskaro. Post ties malkovro por la scienco en 1992 en la seka decidua arbaro de okcidenta Madagaskaro, ĝi estis dekomence miskomprenita kiel reprezentanto de remalkovro de *Microcebus myoxinus*, sed komparaj morfometriaj kaj genetikaj studoj montris ties statuson kiel nova specio, *M. berthae*.

Tiu lemuro ricevis sian nomon laŭ la konservisto kaj primatologino Prof. Drino. Madame Berthe Rakotosamimanana de Madagaskaro, nome Ĝenerala Sekretariino de ''Groupe d'Etudes et de Recherche des Primates'' (GERP) el ties fondo ĝis sia morto en 2005.

## Referencoj
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Lemuroj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Sommerach

**Sommerach** (prononco ) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kitzingen kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

eta|maldekstra|panoramo
eta|maldekstra|la komunuma centro

Kategorio:Distrikto Kitzingen
Kategorio:Urboj de Bavario
Frigyes Doleschall

**Frigyes Doleschall** [fridjeŝ doleŝal], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Doleschall Frigyes** estis hungara kuracisto, ministro.

Frigyes Doleschall http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03014/03426.htm naskiĝis la  1897 en Budapeŝto. Li mortis la  1966 en Budapeŝto.

## Biografio 
Frigyes Doleschall ricevis diplomon en 1922 en sia naskiĝurbo, poste li eklaboris en la kliniko. Inter 1930 kaj 1939 li kuracadis en kliniko de Debrecen. Dum la 2-a mondmilito li estis direktoro de hospitalo en tiam hungara urbo Léva, poste en Budapeŝto li gvidis hospitalon. En 1951 li iĝis vicministro, en la sekva jaro li kandidatiĝis. Inter 1953–1957 li estis instituta gvidanto, poste ĝismorte li estis ministro pri sano.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Klinikai therapia 1-2.* (1940)
* *Gondolatok az „orvosképzés” újbóli megindulása alkalmával* (1960)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri sano
Zoltán Szabó (ministro)

**Zoltán Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Zoltán** estis hungara kuracisto, ministro.

Zoltán Szabó http://www.patalom.hu/neves_szulottek naskiĝis la  1914 en Patalom. Li mortis la  2007 en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Szabó ricevis diplomon en Universitato de Pécs en 1939, poste li eklaboris en la kliniko. En 1944 li laboris en milita hospitalo, sed en la sekva jaro li iĝis militkaptito en Sovetunio. Li rajtis hejmenveni post 2 jaroj, poste li daŭris la kuracadon. En 1947 li aliĝis al la komunistoj, baldaŭe li ricevis taskoin. En 1951 li ricevis postenojn en Pécs en la universitato kaj en ties kliniko. Ekde 1957 li laboris en kliniko en Budapeŝto, kie li estis docento en 1963. En la sama jaro li kandidatiĝis, krome li iĝis vicministro. Inter 1964 kaj 1974 li estis ministro pri sano.

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri sano
Instituto Fina Venko

La **Instituto Fina Venko** (IFV) estis internacia organizaĵo aŭ grupiĝo kiu (laŭ propra aserto) celis disvolvi kaj pligrandigi la Esperanto-movadon. Ĝi naskiĝis en oktobro de 2014. Laŭ artikolo en la revuo Kontakto, citita en la retejo *tekstaro.com*, unu el la gvidaj iniciatintoj estis Enric Baltasar. La nomo de la grupiĝo uzis la popularan esprimon Fina Venko, vaste uzata ĉe debatoj pri la estonteco de la movado kaj la diversaj strategioj por plibonigi ĝin. Ĝia retejo *finavenko.net* laŭ la interreta arkivo ekde 2017 ne plu atingeblas, kaj same la paĝo de la iniciato en la retejo *Facebook* ankaŭ ne plu aktivas ekde 2017, do eblas supozi ke la aktivaĵoj tiam ĉesis. Paralele al tiuj tempoindikoj, la antaŭa motoro de la iniciato Enric Baltasar en aŭgusto 2017 kandidatis kaj elektiĝis la prezidanto de TEJO - ekde tiu tempo ne plu registriĝas iuj aktivaĵoj de la iniciato. Tamen jam en decembro 2017 li anoncis sian demision kiel prezidanto de TEJO, do videble iuj ideoj kaj eble nerealismaj esperoj almenaŭ de tiu iniciata motoro konfrontiĝis kun la realo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* la retejo *finavenko.net*, arkivigita en junio 2016 ()
* eksa paĝo de la iniciato en la retejo *Facebook*, ankaŭ ne plu aktiva ekde 2017 ()
* reklama memprezenta filmo de oktobro 2014 en la retejo *YouTube* (, subtitoloj facile tradukeblaj al multegaj aliaj lingvoj)
* kategorio "Instituto Fina Venko" en la retejo de TEJO ()

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Esperanto-Institutoj
Kategorio:Esploraj institutoj
Kategorio:Esperanto-movado
Cebenoj

[eta|dekstra|[Bruna kapuĉulo (*Sapajus apella*)]]La **kapuĉuloj** estas simioj el la grupo de Amerikaj simioj de la subfamilio *Cebinae* aŭ **Cebenoj** en Esperanto. Antaŭ 2011, tiu subfamilio enhavis nur ununuran genron, nome *Cebus*. Tamen, en 2011 oni proponis la disigon de la kapuĉulaj simioj inter la mildaj kapuĉuloj de la genro *Cebus* kaj la fortikaj kapuĉuloj de la genro *Sapajus*. La teritorio de la kapuĉuloj estas Centrameriko kaj Sudameriko tiom for sude kiom ĝis norda Argentino.

## Specioj 
* '*Genro *Cebus'''*
** Blankafrunta kapuĉulo, *Cebus albifrons*
*** Ekvadora kapuĉulo, *Cebus albifrons aequatorialis*
*** *Cebus albifrons albifrons*
*** *Cebus albifrons cuscinus*
*** Trinidada kapuĉulo, *Cebus albifrons trinitatis*
*** *Cebus albifrons unicolor*
*** Varia kapuĉulo, *Cebus albifrons versicolor*
** Blankakapa kapuĉulo, *Cebus capucinus*
** Kaaporia kapuĉulo, *Cebus kaapori*
** Oliveca kapuĉulo, *Cebus olivaceus*
* *'Genro *Sapajus*'*
** Bruna kapuĉulo, *Sapajus apella*
*** Gujana bruna kapuĉulo, *Sapajus apella apella*
*** *Sapajus apella fatuellus*
*** Grandkapa kapuĉulo, *Sapajus apella macrocephalus*
*** Margaritinsula kapuĉulo, *Sapajus apella margaritae*
*** *Sapajus apella peruanus*
*** *Sapajus apella tocantinus*
** Flava kapuĉulo, *Sapajus flavius**
** Nigrastria kapuĉulo, *Sapajus libidinosus*
*** *Sapajus libidinosus juruanus*
*** *Sapajus libidinosus libidinosus*
*** *Sapajus libidinosus pallidus*
*** *Sapajus libidinosus paraguayanus*
** Nigra kapuĉulo, *Sapajus nigritus*
*** *Sapajus nigritus cucullatus*
*** *Sapajus nigritus nigritus*
** Kresta kapuĉulo, *Sapajus robustus*
** Orventra kapuĉulo, *Sapajus xanthosternos*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Primate Info Net *Cebus'' Factsheets

Kategorio:Seknazaj simiuloj
Neuendorf (Malsupra Frankonio)

**Neuendorf ** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Spessart de la federacia lando Bavario. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala reta paĝo de la distrikto ()

[eta|maldekstra|[ICE-rapidtrajna ponto super la rivero Majno apud la komunumoparto Nantenbach]]
[eta|maldekstra|ruino de la mezepoka burgo [Schönrain]]

Kategorio:Distrikto Main-Spessart
Kategorio:Urboj de Bavario
György Bartal (ministro)

**György Bartal** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartal György** estis hungara politikisto, ministro. Lia nobela antaŭnomo estis *beleházai*. Lia samnoma patro estis György Bartal.
eta|György Bartal
eta|György Bartal
György Bartal http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b01128.htm naskiĝis la  1820 en Hungara reĝlando en Damazérkarcsa (nuntempa vilaĝparto de Kráľovičove Kračany en Slovakio). Li mortis la  1875 en Fadd.

## Biografio 
György Bartal lernis en Vieno. Li eklaboris en la departementa administrado en 1842 kiel subnotario. Post jaroj li iĝis ĉefnotario. En 1848 li estis elektita parlamenta deputito, depost falo de la revolucio li estis kondamnita 2 monatojn. Post la liberiĝo li retiriĝis al sia bieno, ĝis li estis elektita parlamenta deputito kaj subdepartementestro en 1861. Li daŭre estis deputito inter 1865–1878, dume li estis ministro pri agrario, trafiko kaj komerco en 1874.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Országgyűlési beszéd* (Parlamenta parolado), (1861)
* *Autonomiai congressusi beszéde a szervező gyűlés márcz. 11. ülésén* (1870)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
14046 Keikai

'*14046 *Keikai''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto *Keikai*, alta de 294 m. en la nordo de la urbo Nan'jo. La Civita Observatorio de Nan'jo troviĝas tie.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
14047 Kohichiro

'*14047 *Kohichiro'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Koh-Ichiro Morita* (1954–2012), profesoro ĉe la Nacia Observatorio de Japanio. Kiel fakulo pri apertura sintezo, li partoprenis al la konstruo de la *Nobeyama Millimeter Array'' kaj kontribuis al la planado kaj konstruo de la projekto ALMA.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
14105 Nakadai

'*14105 *Nakadai'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la elstaran japanan aktoron Tatsuya Nakadai, kiu ricevis premiojn de la festivaloj de filmoj de Cannes, de Venecio kaj de Berlino. Li estis prezidento de la privata lernejo *Mumei-juku'' por trejni junajn aktorojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Katedralo de Wesel

eta|Okcidenta vidaĵo
eta|Orienta vidaĵo
La **Vilibrorda katedralo** () en Wesel, Germanio, ekestis ekde 1498 ĝis 1540 kiel malfrugotika baziliko de kvin navoj. La turo starigita en 1478 estas transprenaĵo de la trinava gotika konstruaĵo ekestinta inter 1424 kaj 1480.

La Vilibrorda katedralo estas la urba preĝejo de Wesel, en kiu la protestantisma paroĥo solenas siajn diservojn. Ĉe la sabatoj antaŭ pasko kaj kristnasko kaj je specialaj okazoj oni festas ankaŭ ekumenismajn diservojn. Je elstaraj aranĝoj, ekzemple la fondado de urbĝemeleco la katedralo prezentas la solenejon. Okazas tie ankaŭ orgenkoncertoj kaj koncertoj kun religia muziko je partopreno de la eklezimuzikaj ensembloj de la katedralo, la katedrala ĥoro kaj la latunblova ensemblo. Krom tio en la katedralo okazas multaj aliaj artaj prezentadoj.

## Konstruhistorio 
En la tempo de 781 ĝis 800 sur ĉi tiu loko staris trabfaka preĝejo. La domo estis dumpase de la jaroj plurfoje pligrandigata kaj novigata. En plej frua tempo la katedralo substaris sub abatejo de Echternach, tombopreĝejo de la frisa misiisto *Vilibrordo*. Kiel hansa urbo kaj ĉefurbo de la duklando Kleve la urbo rajtis en 1540 aliĝi al la reformacio. Pro la influo de religiaj rifuĝintoj ĝi fariĝis sekvatempe centro de reformita kristanismo. Tiu ĉi evoluo respeguliĝas ĝis nun en la modesta elformado de la preĝejointerno. Ĝis 1612 tie staris ankoraŭ pli ol 30 altaroj. Ekde 1883 ĝis 1896 oni renovigis la vilibrordan katedralojn per monrimedoj el lotadoj laŭ la tiam enmoda novgotika stilo. Je tio oni ankaŭ realigis la ĥorĉirkaŭirejon jam planitan en la mezepoko kaj starigis la 50 ekzistajn tombŝtonojn metitajn en la planko ĉe la murojn. Ĝis 1805 oni uzis la preĝejon ankaŭ kiel urban entombigejon.

Aliancanaj elaeraj bombatakoj kaj grenada bombardo je la fino de la Dua Mondmilito difektis kune kun la urbo Wesel ankaŭ konsinderinde la Vilibrordan katedralon. La rekonstruo okazis ekde 1948 laŭ la malfru-mezepoka versio. La novgotikaĵojn el la 19-a jarcento oni plejparte malkonstruis escepte la ĥorĉirkaŭirejon. Per starigo de ĥorejtureto en 1994, de kiu eksonas nun ĉiutage po kvar fojoj kariljonado, finiĝis la rekonstruo.

## Literaturo 
* Wolfgang Deurer: *Willibrordi-Dom. Sed de suo resurgit rogo.* B.o.s.s. Druck und Medien, Kleve 2005. ISBN 3-933969-51-4

## Eksteraj ligiloj 
* Vilibrorda katedralo sur la retpaĝo de la protestanta paroĥo de Wesel 
* Skizoj kaj planoj pri la alikonstruo fine de la 19-a jarcento

Kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio
Kategorio:Gotikaj katedraloj en Germanio
Tarsiedoj

eta|dekstre|Filipinaj karlitoj grimpantaj. Ili estas unu el plej malgrandaj primatoj en la mondo.
**Tarsiedoj** estas haplorinaj primatoj de la familio *Tarsiidae*, kiu estas la nura vivanta familio ene de la infraordo Tarsioformaj. Kvankam la grupo estis iam pli disvastigita, ĉiuj specioj vivantaj nuntempe troviĝas nur ĉe la insuloj de Sudorienta Azio. Temas pri tre malgrandaj primatoj.

## Specioj 
* '*Genro *Carlito'''*
** Filipina tarsio, *Carlito syrichta*
* *'Genro *Cephalopachus*'*
** Okcidentsunda tarsio, *Cephalopachus bancanus* iam *Tarsius bancanus*
* *'Genro *Tarsius*'*
** Dentotarsio, *T. dentatus*
** Larianga tarsio, *T. lariang*
** Pelenga tarsio, *T. pelengensis*
** Sangira tarsio, *T. sangirensis*
** Tarsitarsio, *T. tarsier*
** Siaŭa tarsio, *T. tumpara*
** Nana tarsio, *T. pumilus*
** Ŭalasa tarsio, *T. wallacei*
** *T. fuscus*
* † Nekrolemura genro
** † *Necrolemur antiquus*

## Referencoj 
; Ĝeneralaj referencoj

* 

## Eksteraj ligiloj 
* Philippine Tarsier Foundation 
* Tarsier skeleton  – Skeleton from the University of Texas at Austin
* 
* Wayback http://www.szgdocent.org/pp/p-tarsir.htm  Tarsiers (*Tarsiidae'') 20041015083950, Singapore Zoological Gardens Docents, 2000.
* 
* 
* Tarsiers – Visiting the two Tarsier sanctuaries in Bohol, Philippines.

Kategorio:Faŭno de Filipinoj
Kategorio:Faŭno de Indonezio
Kategorio:Faŭno de Borneo
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Familioj de mamuloj
14401 Reikoyukawa

'*14401 *Reikoyukawa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan muzikan kritikistinon, kanzonan verkistinon kaj tradukistinon Reiko Yukawa (japane: 湯川れい子). Ŝi estas bone konata pro sia laboro kiel kritikistino pri ĵazo por *"Swing Journal"'' kaj kiel diskĵokeino.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sajmirienoj

**Sajmirienoj**, **sajmirioj** aŭ **sciur-simioj** estas la amerikaj simioj de la genro ***Saimiri***. Ili estas la nura genro en la subfamilio *Saimirinae* (Sajmirienoj). La nomo de la genro *Saimiri* estas de tupia origino (*sai-mirim* aŭ *gai-mbirin* 
Image:Nice squirrel monkey.jpg|Ĉe Feniksa Bestoĝardeno.
Image:Monkey toes.jpg|Ĉe Feniksa Bestoĝardeno.
Image:Squirrel monkey- fuji.jpg|Ĉe Fuji Safariparko, Japanio.
Image:ZooSquirrelMonkey.jpg|Ĉe Feniksa Bestoĝardeno.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Primate Info Net *Saimiri'' Factsheet
* http://www.saimiri.org/enRearbarigo por la endemia sciur-simioj de Panamo kaj Kostariko 
* genomon de sciur-simioj ĉe Ensembl

Kategorio:Primatoj
Haplorino

**Haplorinoj**, aŭ "seknazaj" primatoj (la greka nomo signifas "simpl-nazaj"), estas membroj de la klado **Haplorhini**: nome la tarsiedoj kaj la antropoidoj. La antropoidoj estas la katarinoj (malnovmondaj simioj kaj grandsimioj, inklude homojn) kaj la platirinoj (amerikaj simioj).

## Etimologio 
La taksonomia nomo *Haplorhini* derivas el la Antikva greka *haploûs* (ἁπλούς, "ununura, sola, simpla") kaj *rinos* (ῥινός, "nazo"). Ĝi aludas al manko de rinario aŭ "malseka nazo", kiu troviĝas en multaj mamuloj, sed ankaŭ en strepsirinaj primatoj.

## Taksonomio 
* **ORDO PRIMATOJ**
** Subordo Strepsirinoj: lemuroj, lorisoj, ktp.
** **Subordo Haplorinoj**: tarsioj, simioj, grandsimioj
*** Infraordo Tarsioformaj
**** Familio Tarsiedoj: tarsioj
*** Infraordo Simioformaj: simioj, grandsimioj
**** Mikroordo Platirinoj: Amerikaj simioj
***** Familio Kalitriksedoj: kalitriksoj, tamarinoj
***** Familio Cebedoj: kapuĉuloj, sciursimioj
***** Familio Aotedoj: noktosimioj
***** Familio Piteciedoj: sakioj, barbosakioj, uakarioj, kaliceboj
***** Familio Ateledoj: hurluloj, aransimio, kaj lansimioj
**** Mikroordo Katarinoj Malnovmondaj antropoidoj
***** Superfamilio Cercopithecoidea: Malnovmondaj simioj
****** Familio Cerkopitekedoj
***** Superfamilio Homoideoj: grandsimioj
****** Familio Hilobatedoj: malgrandaj grandsimioj (gibonoj)
****** Familio Homedoj: grandsimioj kaj homoj

### Bibliografio 
* 
* *Primate Taxonomy* (Smithsonian Institution Press, 2001), Colin Groves (ISBN 1-56098-872-X)
* *Primates in Question* (Smithsonian Institution Press, 2003), Robert W. Shumaker & Benjamin B. Beck (ISBN 1-58834-176-3)

## Eksteraj ligiloj 
* Neotropical Primates 10(3) 

Kategorio:Primatoj
Jerzy Antczak

**Jerzy Antczak** (esperante: *Georgo Antĉak*; naskiĝis la 25-an de decembro 1929 en Włodzimierz Wołyński, Pollando [ekde 1945 Володимир-Волинський en Ukraina SSR, nun Ukrainio]) estas pola filmreĝisoro kaj teatroreĝisoro. Nomumita por Oskar-premio en kategorio «fremdlingva filmo» estis lia *Noktoj kaj tagoj* (1975).

## Elektitaj filmoj reĝisoritaj de li 
* 2002 – *Ŝopeno. La deziro de amo (Chopin. Pragnienie miłości)*
* 1975 – ***Noktoj kaj tagoj** (Noce i dnie)*
* 1968 – *La grafino Kozelo (Hrabina Cosel)*
* 1966 – *La majstro (Mistrz)*

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto ĉe filmpolski.pl

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Zuidbroek

**Zuidbroek** estas vilaĝo kiu nun estas parto de la municipo Midden-Groningen en la provinco Groningen, Nederlando.

Zuidbroek estis sendependa municipo ĝis januaro 1965. Poste ĝi kunfandiĝis kun Noordbroek kaj formis la novan municipon Oosterbroek ĝis la 1-a de januaro 1991.

Dosiero:Zuidbroek, de Petruskerk RM31626 foto12 2012-09-01 14.24.jpg|La Petrokirko (Petruskerk)
Dosiero:Zuidbroek, vrijstaande klokkentoren van de Hervormde kerk RM31625 2012-09-01 14.18.jpg|Sonorilturo de la protestanta kirko
Dosiero:Zuidbroek, het Winschoterdiep foto2 2012-09-01 14.08.jpg|La kanalo Winschoterdiep apud Zuidbroek

## Naskiĝis en Zuidbroek
* Imca Marina, kantistino

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Jerzy Hoffman

**Jerzy Julian Hoffman** (esperante: *Georgo Hoffman*; naskiĝis la 15-an de marto 1932 en Krakovo, Pollando) estas pola filmreĝisoro kaj scenaristo. La plej fama filmo de li estas nomumita por Oskar-premio "La diluvo" (1974).

## Elektitaj filmoj reĝisoritaj de Georgo Hoffman 
* 2003-2004 – *Malnova fabelo (Stara baśń)*
* 1999-2000 – *Per fajro kaj glavo (Ogniem i mieczem)*
* 1981 – *La kuracistaĉo (Znachor)*
* 1973-1974 – ***La diluvo** (Potop)*
* 1969 – *Sinjoro Volodijovski (Pan Wołodyjowski)*
* 1964 – ***Juro kaj pugno** (Prawo i pięść)*
* 1962 – ***Gangsteroj kaj filantropoj** (Gangsterzy i filantropi)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Georgo Hoffman* ĉe filmpolski.pl

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
(14053) 1995 YS25

**(14053) 1995 YS25** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germana amatora astronomo Wolf Bickel elde sia observatorio de Bergisch Gladbach (Germanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Wolf Bickel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Jerzy Kawalerowicz

**Jerzy Franciszek Kawalerowicz** (naskiĝis la 19-an de januaro 1922 en Gwoździec, mortis la 27-an de decembro 2007 en Varsovio, Pollando) estas pola filmreĝisoro kaj scenaristo. Lia plej konata filmo estas nomumita por Oskar-premio *La faraono* (1966).

## Elektitaj filmoj reĝisoritaj de li 
* 2001 – *Quo vadis*
* 1982 – *Austerio (Austeria)*
* 1978 – *Morto de la prezidanto (Śmierć prezydenta)*
* 1966 – *La faraono (Faraon)*
* 1960 – *Patrino Johana de Anĝeloj (Matka Joanna od Aniołów)*
* 1959 – *La trajno (Pociąg)*

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto ĉe filmpolski.pl

Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Leon Trystan

**Leon Trystan**, fakte Chaim Lejb Wagman (esperante: *Leono Tristan*; naskiĝis ĉ. 1900, mortis 1941 en Odeso, Ukrainio) estas pola filmreĝisoro, scenaristo kaj filmaktoro. Kiel aktoro li uzis kromnomon *Bagrationi*.

## Aktorfilmoj reĝisoritaj de Leono Tristan 
* 1938 – *Letero al la patrino (List do matki)*
* 1937 – ***Unu etaĝo pli alte** (Piętro wyżej)*
* 1936 – *Du tagoj en paradizo (Dwa dni w raju)*
* 1930 – *Animoj malliberegitaj (Dusze w niewoli)*
* 1927 – *Amatino de Ŝamoto (Kochanka Szamoty)*
* 1927 – *Ribelo de sango kaj fero (Bunt krwi i żelaza)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Leono Tristan* ĉe filmpolski.pl (pole)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Feniksa Bestoĝardeno

eta|Afriksavana habitato
La **Feniksa Bestoĝardeno** aŭ en angla **Phoenix Zoo** malfermiĝis en 1962 kaj estas la plej granda privata, ne-profitcela bestoĝardeno en Usono. membro de fama familio Maytag, kaj funkcias sur 51 ha da tero en la areo de la Papago Park de Fenikso. Tiu bestoĝardeno estis nomumita kiel unu el 33 *Phoenix Point of Pride* (feniksaj videndaĵoj).

Tiu bestoĝardeno havas ĉirkaŭ 1,400 animalojn ekspoziciataj kaj enhavas 4.0&nbsp;km da padoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Bestoĝardenoj en Usono
Krzysztof Zanussi

**Krzysztof Pius Zanussi** (esperante: *Kristoforo Pio Zanussi*; naskiĝis la 17-an de junio 1939 en Varsovio, Pollando) estas pola filmreĝisoro, scenaristo kaj filozofo. Li ankaŭ estas aŭtoro de multaj libroj pri i.a. teorio de filmo kaj siaj rememoroj. Per la dramo *Jaro de la Trankvila Suno* (pole: *Rok spokojnego słońca)* li gajnis la Oran Leonon ĉe la Festivalo de Venecio en 1984. La filmo rakontas la historion de enamiĝo inter pola rifuĝinto kaj usona soldato.  Lia laboro estas socikritika kaj ofte analizas kaj internajn kaj sociajn konfliktojn. Zanussi estas profesoro ĉe la Universitato de Silezio (pole: *Uniwersytet Śląski w Katowicach).* Zanussi gajnis multajn internaciajn kaj naciajn premiojn. Li estis vicprezidanto de la Unuiĝo de Polaj Filmistoj (1974-1983).
[eta|maldekstra|La monumento de [Krzysztof Zanussi en Międzyzdroje]]

## Filmoj  
Ekde la komenco de la 1970-aj jaroj, Zanussi estas unu el la plej efikaj reĝisoroj de pola kinejo, filmante unu aŭ du filmojn jare, alternante plenlongajn filmojn kun televidaj filmoj. Li produktis ne nur plenlongajn filmojn, sed ankaŭ kurtmetraĵojn, operojn, teatraĵojn kaj televidfilmojn.

### Elekto de filmoj reĝisoritaj de li 
* 2000 *Vivo kiel morta malsano transportita perseksmaniere (Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową)*
* 1997: Frato de nia Dio (*Brat naszego Boga),* plenlonga filmo
* 1996: Galopo *(Cwał)*
* 1977: Koloroj protektaj *(Barwy ochronne)*
* 1971: Vivo familia *(Życie rodzinne)*
* 1969: Kristalstrukturo (*Struktura kryształu)*, lia unu plenlonga filmo

## Vidu ankaŭ 
Szilva Szabolcs**,** hungara esperantisto kiu partoprenis en lia filmkreado per interpretado.

## Eksteraj ligiloj 
Portreto ĉe filmpolski.pl

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Kirchdorf am Inn (Bavario)

**Kirchdorf am Inn** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rottal-Inn de la federacia lando Bavario, borde de la rivero Inn, kiu tie konsistigas la limon inter Germanio kaj Aŭstrio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

eta|maldekstra|300px|la loka kirko "ĉieliro de Maria"

Kategorio:Distrikto Rottal-Inn
Kategorio:Urboj de Bavario
Zbyněk Zeman

**Zbyněk Anthony Bohuslav Zeman** (naskiĝis la 18-an de oktobro 1928 en Prago, mortis la 22-an de junio 2011 samloke) estis brita historiisto de ĉeĥa origino. Li publikigis multe pri historio de centra kaj orienta Eŭropo en la 20a jarcento. Kiel profesoro, li instruis ĉe universitatoj de St Andrews, Lancaster, Oksfordo kaj Prago. Li laboris ankaŭ por la gazeto *The Economist* kaj *Amnesty International*.

## Verkoj 
Inter multaj liaj publikaĵoj estas la jenaj:
* Prague spring: A report on Czechoslovakia 1968 (publikigita kiel specialo de Penguin en 1969)
* The Making and Breaking of Communist Europe (Paperback - Nov 1991)
* Pursued by a Bear: The Making of Eastern Europe (Hardcover - Jan 1989)
* Heckling Hitler: Caricatures Of The Third Reich (Hardcover - 1a Dec, 1987)
* Selling the War: Art & Propaganda in World War II (Hardcover - Apr 1982)
* The Masaryks: The making of Czechoslovakia (Hardcover - 1976)
* A diplomatic history of the First World War (Unknown Binding - 1971)
* The Gentleman Negotiators: a diplomatic history of World War I (Hardcover - 1971)
* Twilight of the Habsburgs: the collapse of the Austro-Hungarian Empire (Paperback - 1971)
* Nazi Propaganda (Hardcover - 1a Jan, 1964)
* The Break-Up of the Habsburg Empire 1914-1918 - A Study in National and Social Revolution (Hardcover - 1961)

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj historiistoj
Kategorio:Britaj historiistoj
Katarinoj

alternative=SIV primates.jpg|eta|300x300ra|SIV primates
**Katarinoj** estas mikroordo nome unu el la du subdividaĵoj de pli altaj primatoj (kies alia subdividaĵo estas la Amerikaj simioj aŭ platirinoj). Ĝi enhavas la malnovmondajn simiojn kaj la grandsimiojn; la lastaj el kiuj estas siavice plue dividataj en la malgrandaj grandsimioj (gibonoj) kaj la grandsimioj, konsistaj el orangutanoj, goriloj, ĉimpanzoj, bonoboj, kaj homoj. Ili estas ĉiuj indiĝenaj de Afriko kaj Azio. Membroj de tiu mikroordo estas nomataj *catarrhines* aŭ **Katarinoj**.

## Taksonomio 
* **ORDO PRIMATOJ**
** Subordo Strepsirinoj: lemuroj, lorisoj, ktp.
** **Subordo Haplorinoj**: tarsioj, simioj, grandsimioj
*** Infraordo Tarsioformaj
**** Familio Tarsiedoj: tarsioj
*** Infraordo Simioformaj: simioj, grandsimioj
**** Mikroordo Platirinoj: Amerikaj simioj
***** Familio Kalitriksedoj: kalitriksoj, tamarinoj
***** Familio Cebedoj: kapuĉuloj, sciursimioj
***** Familio Aotedoj: noktosimioj
***** Familio Piteciedoj: sakioj, barbosakioj, uakarioj, kaliceboj
***** Familio Ateledoj: hurluloj, aransimio, kaj lansimioj
**** Mikroordo **KATARINOJ** Malnovmondaj antropoidoj
***** Superfamilio Cercopithecoidea: Malnovmondaj simioj
****** Familio Cerkopitekedoj
***** Superfamilio Homoideoj: grandsimioj
****** Familio Hilobatedoj: malgrandaj grandsimioj (gibonoj)
****** Familio Homedoj: grandsimioj kaj homoj

## Referencoj 
* 
* 

Kategorio:Primatoj
Plasta aliformiĝo

[eta|300px|Diagramo streĉo-etendo por [duktileco|duktila materialo]]
**Plasta aliformiĝo** estas koncepto de la materialscienco, kiu priskribas la konduton de materialo kiam ĝi estas submetita al streĉo. Kontraŭe al la elasta, la plasta aliformiĝo ne nuliĝas post la forigo de la forto kaŭzanta la streĉon.

La maksimuma streĉo kiu povas agi al iu konstruelemento sen kaŭzi percepteblan plastan aliformiĝon nomiĝas elasta limo. Kiam la tiranta aŭ kunpremanta forto agas al la korpo tiamaniere, ke la streĉo superas la elastan limon, tiam okazas plasta aliformiĝo kaj almenaŭ parto de la tuta deformiĝo plurestas ankaŭ post la forigo de la forto.

Kutime antaŭ la plasta aliformiĝo okazas elasta aliformiĝo. En tiu kazo, post la forigo de la forto plurestas nur tiu parto de la aliformiĝo okazinta en la plasta regiono.

En la kalkulado kaj dimensiado de konstruaĵoj, necesas ĉiam certiĝi, ke la streĉo en ĉiu konstruelemento restu pli malgranda ol la elasta limo.

Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Statiko
Kategorio:Inĝenierarto
Harold Lasswell

**Harold Dwight Lasswell** (naskiĝis la ; mortis la ) estis usona politika sciencisto kaj teoriisto pri komunikado. Li estis membro de la Ĉikaga skolo de sociologio, kaj estis profesoro pri juro ĉe la Universitato Yale. Li estis prezidento kaj de la *American Political Science Association* (APSA, Usona Asocio pri Politika Scienco) kaj de la *World Academy of Art and Science* (WAAS, Monda Akademio pri Arto kaj Scienco).

## Ĉefaj verkoj 
* *Propaganda Technique in the World War* (1927; Represita kun nova enkonduko, 1971)
*  *Psychopathology and Politics*, (1930; represita, 1986)
* *World Politics and Personal Insecurity* (1935; Represita kun nova enkonduko, 1965)
* *Politics: Who Gets What, When, How* (1936)
* "The Garrison State" (1941)
* *Power and Personality* (1948)
* *Political Communication: Public Language of Political Elites in India and the US* (1969)

## Eksteraj ligiloj
*National Academy of Sciences Biographical Memoir

Kategorio:Usonaj sciencistoj
Platirinoj

eta|Bruna platirino
**Platirinoj**, **Amerikaj simioj** aŭ **Novmondaj simioj** estas la kvin familioj de primatoj kiuj troviĝas nature en Centra kaj Suda Ameriko kaj partoj de Meksiko: nome Kalitriksedoj, Cebedoj, noktosimioj, Piteciedoj, kaj Ateledoj. La kvin familioj estas rangigitaj kune kiel mikroordo *Platyrrhini* kaj superfamilio **Ceboidea**, kiuj estas esence sinonimaj ĉar *Ceboidea* estas la ununura vivanta platirina superfamilio. Ili diferencas el aliaj grupoj de simioj kaj primatoj, kiaj la Katarinoj (Malnovmondaj antropoidoj) kaj la grandsimioj.

## Taksonomio 
* **ORDO PRIMATOJ**
** Subordo Strepsirinoj: lemuroj, lorisoj, ktp.
** **Subordo Haplorinoj**: tarsioj, simioj, grandsimioj
*** Infraordo Tarsioformaj
**** Familio Tarsiedoj: tarsioj
*** Infraordo Simioformaj: simioj, grandsimioj
**** Mikroordo **PLATIRINOJ**: Amerikaj simioj
***** Familio Kalitriksedoj: kalitriksoj, tamarinoj
***** Familio Cebedoj: kapuĉuloj, sciursimioj
***** Familio Aotedoj: noktosimioj
***** Familio Piteciedoj: sakioj, barbosakioj, uakarioj, kaliceboj
***** Familio Ateledoj: hurluloj, aransimioj, kaj lansimioj
******* Flavvosta lansimio, *Oreonax flavicauda*
**** Mikroordo Katarinoj Malnovmondaj antropoidoj
***** Superfamilio Cercopithecoidea: Malnovmondaj simioj
****** Familio Cerkopitekedoj
***** Superfamilio Homoideoj: grandsimioj
****** Familio Hilobatedoj: malgrandaj grandsimioj (gibonoj)
****** Familio Homedoj: grandsimioj kaj homoj

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* *Geographic Distributions of Amazonian Primates* - Tomas kaj Marc van Roosmalen, Pdf 3,2 Mb

Kategorio:Primatoj
Sternoklaviomastoidea muskolo

En homa anatomio la sternoklaviomastoidea muskolo aŭ la sternoklaviomastoideo estas muskolo ambaŭflanke el la kolo. Ĝi estas unu el la plej grandaj muskoloj. Ĝi etendas el la klaviklo al la areo sub la orelo.

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Muskoloj
Rostrup

**Rostrup** staras por:
* Rostrup (Bad Zwischenahn), urboparto de Bad Zwischenahn, Malsupra Saksio, Germanujo
* Rostrup (Mariagerfjord Kommune), vilaĝo en la dana komunumo Mariagerfjord Kommune
* Rostrup (Gadbjerg Sogn), vilaĝo en la dana komunumparto Gadbjerg Sogn de la komunumo Vejle Kommune, Danio
* Rostrup (Skamby Sogn), vilaĝo en la komunumparto Skamby Sogn de la dana komunumo Nordfyns Kommune
* Rostrup Sogn, komunumparto en la iama dana komunumo Arden Kommune, nun Mariagerfjord Kommune, Danio

**Rostrup** estas la familia nomo de jenaj personoj:
* Anna Rostrup (* 1963), norvega klarnetistino
* Ask Rostrup (* 1966), dana ĵurnalisto
* Asmund Rostrup (1915–1983), dana aktoro 
* Egill Rostrup (1876–1940), dana aktoro kaj reĝisoro
* Emil Rostrup (1831–1907), dana botanikisto kaj mikologo
* Jørgen Arentz Rostrup (* 1966), norvega manaĝero kaj entreprenisto
* Jørgen Rostrup (* 1978), norvega kuristo
* Morten Rostrup (* 1958), norvega medicinisto
* Kaspar Rostrup (1940–2025), dana aktoro, sceneja aŭtoro kaj reĝisoro
* Oda Rostrup (1879–1955), dana aktorino
* Ove Rostrup (1864–1933), dana botanikisto kaj mikologo 
* Sofie Rostrup (1857–1940), dana entomologino
Administra divido de Kaluga provinco

[eta|Administra divido de Kaluga provinco: 1-24 — distriktoj, 25 — [Kaluga, 26 — Obninsk]]
En 2014 Kaluga provinco konsistas el 24 administraj distriktoj kaj 2 urboteritorioj.

Listo de distriktoj de Kaluga provinco:

**Urboteritorioj de Kaluga provinco:**
* Kaluga kun administra teritorio;
* Obninsk.

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Rusio

Kategorio:Geografio de Kaluga provinco
K
Sylwester Chęciński

eta|dekstra|Silvestro Ĥeĉinski (2017)
**Sylwester Chęciński** (esperante: *Silvestro Ĥeĉinski*; naskiĝis la 21-an de majo 1930 en Susiec, Pollando mortis la 8-a de decembro 2021) estis pola filmreĝisoro kaj scenaristo. Liaj plej konataj filmoj estas trilogio pri *Kargul* kaj *Pavlak*: *Nur amikoj* (1967), *Ne estas fortuloj* (1974) kaj *Amu aŭ ĵetu* (1977).

## Elektitaj filmoj reĝisoritaj de Silvestro Ĥeĉinski 
* 1982 – *Granda Ŝu (Wielki Szu)*
* 1980 – *Ĉar mi freneziĝis por ŝi (Bo oszalałem dla niej)*
* 1977 – ***Amu aŭ ĵetu** (Kochaj albo rzuć)*
* 1974 – ***Ne estas fortuloj** (Nie ma mocnych)*
* 1967 – ***Nur amikoj** (Sami swoi)*
* 1961 – *Historio de la flava ŝueto (Historia żółtej ciżemki)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Silvestro Ĥeĉinski* ĉe filmpolski.pl

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Emil Schultheisz (juristo)

**Emil Schultheisz** [ŝultejs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schultheisz Emil** estis hungara juristo, profesoro.

Emil Schultheisz http://www.bibl.u-szeged.hu/exhib/evfordulo/schultheisz/schult.html naskiĝis la  1899 en Miskolc. Li mortis la  1983 en Siófok.

## Biografio 
Emil Schultheisz frekventis universitatojn en Pozsony kaj Budapeŝto. Li ricevis juran diplomon en 1922. Komence li okupiĝis pri la soldata juro. En 1937 li ekinstruis en Universitato de Debrecen. Post la 2-a mondmilito li estis juĝisto de soldatoj 2 jarojn, poste li revenis al Debrecen por instrui. Ekde 1949 li estis katedrestro en Scienca Universitato de Szeged, en 1957 ankaŭ dekano.

## Elektitaj publikaĵoj 
* kontribuaĵoj ekzemple pri la  
* kodado en puna juro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Andrzej Munk

**Andrzej Munk** (esperante: *Andreo Munk*; naskiĝis la 16-an de oktobro 1921 en Krakovo, mortis la 20-an de septembro 1961 en Loviĉo, Pollando) estas pola filmreĝisoro. Li ne reĝisoris "La pasaĝerino" ĝustatempe - mortis li en trafikakcidento.

## Aktorfilmoj reĝisoritaj de Andreo Munk 
* 1963 – *La pasaĝerino (Pasażerka)*
* 1960 – ***La straba feliĉo** (Zezowate szczęście)*
* 1957 – ***La heroa** (Eroica)*
* 1956 – ***La homo sur trako** (Człowiek na torze)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Andreo Munk* ĉe filmpolski.pl (pole)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Edward Skórzewski

**Edward Skórzewski** (esperante: *Eduardo Skoĵevski*; naskiĝis la  en Lodzo, mortis la  en Varsovio, Pollando) estas pola filmreĝisoro kaj scenaristo. Li ankaŭ kunlaboris kun Georgo Hoffman i.a. ĉe *Gangsteroj kaj filantropoj* kaj *Juro kaj pugno*.

## Aktorfilmoj reĝisoritaj de Eduardo Skoĵevski 
* 1963 – *Romeo kaj Julia el Saska Kępa (Romeo i Julia z Saskiej Kępy)*
* 1965 – *Tri paŝoj surgrunde (Trzy kroki po ziemi)*
* 1964 – ***Juro kaj pugno** (Prawo i pięść)*
* 1962 – ***Gangsteroj kaj filantropoj** (Gangsterzy i filantropi)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Eduardo Skoĵevski* ĉe filmpolski.pl (pole)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Herrenchiemsee

eta|dekstra|Mapo
eta|dekstra|
La insulo **Herrenchiemsee** (prononco , malnova nomo: *Herrenwörth*, alia nomo: *Herreninsel*), kun areo de 238 hektaroj, estas la plej granda el la tri ĉefinsuloj de la lago Chiemsee, Bavario, Germanio.

Kune kun la insuloj *Frauenchiemsee* respektive *Fraueninsel* kaj *Krautinsel* ĝi formas la administran komunumon Chiemsee. Frauenchiemsee estas loĝita fare de proksimume 300 homoj sed Herreninsel estas loĝita nur de proksimume 30 homoj. La insulo estas fama pro la palaco de Herrenchiemsee konstruita fare de Ludoviko la 2-a (Bavario) kiu restis nur 9 aŭ 10 noktojn sur Herrenchiemsee.

Krom la kastelo la insulon ankaŭ konsistigas la malnova palaco de Herrenchiemsee, iama aŭgustenana monaĥejo. Apudas la Insula katedralo.
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la kastelo ()
* la kastelo en la retejo *schloesserblog* ()

Kategorio:Insuloj en Bavario
Kategorio:Kasteloj en Bavario
Kategorio:Kasteloj de la dinastio Vitelsbaĥoj
Kategorio:Distrikto Rosenheim
Kázmér Batthyány

**Grafo Kázmér Batthyány** [batjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Batthyány Kázmér Antal Ferenc** estis hungara politikisto, ministro. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*. Lia kuzo estis Lajos Batthyány, lia frato estis Gusztáv Batthyány.
eta|Kázmér Batthyány
Kázmér Batthyány http://www.kislexikon.hu/batthyany__kazmer_grof.html naskiĝis la  1807 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1854 en Parizo.

## Biografio 
Kázmér Batthyány lernis eksterlande, eĉ li lernis hungare nur en la 1830-aj jaroj. Ekde 1839 li partoprenis en laboro de la hungara supera ĉambro, eĉ tie li apartenis al la opozicio, kiu streebis por la hungaraj interesoj. Li fondis infanĝardenojn, lernejojn en sia bieno. Dum la Hungara revolucio de 1848 komence li estis departementestro, poste li batalis por la sendependeco. En 1849 li estis la unua hungara ministro pri eksteraj rilatoj, krome li gvidis la trafikon, komercon. Post falo de la liberecbatalo li rifuĝis al Turka Imperio, baldaŭe li vivis en Parizo. Li estis kondamnita je morto sen ĉeesto en Hungarlando. En 1987 li estis reentombigita en Siklós.

## Memorigiloj 
* gimnazio en Szigetszentmiklós
* hospitalo en Kisbér
* bazlernejo en Siklós

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Czesław Petelski

**Czesław Petelski** (esperante: *Ĉeslavo Petelski*; naskiĝis la  en Bjalistoko, mortis la  en Varsovio, Pollando) estis pola filmreĝisoro kaj aktoro. I.a. *Boldin* estis reĝisorita de li kune kun sia edzino (ankaŭ reĝisorino (Eva Petelska).

## Elektitaj aktorfilmoj reĝisoritaj de Ĉeslavo Petelski 
* 1989 – ***La amara amo** (Gorzka miłość)*
* 1984 – ***Kiu estas ĉi-homo** (Kim jest ten człowiek)*
* 1981 – ***Boldin** (Bołdyn)*
* 1972 – ***Koperniko** (Kopernik)*
* 1969 – ***Sorpo ruĝa** (Jarzębina czerwona)*
* 1961 – ***Serĝento Kalen** (Ogniomistrz Kaleń)*
* 1958 – ***Bazo de homoj mortaj** (Baza ludzi umarłych)*
* 1953 – ***Tri rakontoj** (Trzy opowieści)*

## Eksteraj ligiloj 
* *Ĉeslavo Petelski* ĉe filmpolski.pl (pole)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj reĝisoroj
Kategorio:Polaj artistoj
Kategorio:Bjalistokanoj