open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paula Bacsányi

**Paula Bacsányi** [baĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacsányi Paula** estis hungara aktoro, sufloro. Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Bacsányi Paulina Erzsébet*, ŝia familia nomvarianto estis *Batsányi*.

Paula Bacsányi http://www.imdb.com/name/nm0045878/ naskiĝis la  en Tapolca, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Paula Bacsányi lernis en sia naskiĝurbo, jam en 1904 ŝi edziniĝis. Post 2 jaroj ŝi komencis sian aktoran karieron. En la teatra jaro 1908 ŝi apartenis al trupo de Sándor Krémer. Ŝiaj pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Buda kaj Temeŝvaro (1910, 1913-1920)
* Teatro Kisfaludy (1911)
* Munkács (1912)
* Miskolc (1920–1922)
* Teatro Renaissance (1922-1926)
* Teatro Belvárosi (1926).
Ŝi estis aktoro kaj sufloro de Nacia Teatro (Budapeŝto) (1928-1938). Dum la 2-a mondmilito ŝi apartenis al Teatro Magyar (1938-1941), Teatro Madách (1942, 1944), poste al trupo de Béla Szentiványi. Intertempe ŝi plurfoje edziniĝis, lastfoje en 1949.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Imre Földes (verkisto): *Terike* - S-ino Zsombolyi
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - onklino Török
* Létraz: *Túlvilági feleség* - Berte

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Terike* (1927)
* Printempo de morto (filmo) (1939) – Juli
* *Szerető fia, Péter* (1942) – patrino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj sufloroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
30564 Olomouc

'*30564 *Olomouc''''' estas tre malgranda, hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Olomouc, centro de la regiono Hanakio en Moravio, sidejo de katololika episkopo de 1063 kaj de moravia primaso de 1777. La urbo gastigis universitaton de 1573, nun tiel nomita Universitato Palacký.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Olomouc
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Estetrolo

**Estetrolo** (**E4**), aŭ **oestetrolo**, estas malforta estrogeno, kiu estas nur vere detektebla dum gravedeco. Ĝi tre rilatas al estriolo, kiu ankaŭ estas malforta estrogeno, kiu estas trovebla dum gravedeco en altaj kvantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Biologio
Kategorio:Hormonoj
Rinpoĉe

**Rinpoĉe** aŭ **Rimpoĉe** (tibeta : རིན་པོ་ཆེ་, Wylie : rin-po-che ; /rin'potʃe/) estas honora epiteto nur por tibeta budhismo. Tiu adjektivo rinpoĉe signifas laŭvorte « altvalora ». Tiu titolo Rinpoĉe estas ĝenerale rezervata por lamao enkorpiĝinta. Tio referencas al la fakto, ke lamao estas identigita kiel reenkarniĝo de granda mastro de tibeta budhismo, laŭ la specifa tradicio en Tibeto.


Kategorio:Tibeta budhismo
Spickukbuleto

eta|Spickukbuletoj
**Spickukbuleto** estas dolĉaĵo ofte manĝata dum la festo de Sankta Nikolao en Nederlando. Ĝi estas farita el sekalfaruno miksita kun iom da anizo. Spickukbuletoj estas farataj el la sama faruno kiel spickukoj.

Estas kutimo ke la helpanto de Sankta Nikolao disĵetas la buletojn tra la ĉambro kaj la infanoj kolektas ilin por formanĝi tuj aŭ pliposte.

Pro higiena kaŭzo nuntempe li ofte donas la buletojn en la mano de la infano.

Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Margit Angerer

**Margit Angerer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Angerer Margit** estis hungara operkantisto, (soprano). Ŝia nobela antaŭnomo estis *nyílhegyi* [njilhedji], ŝia origina familia nomo estis *Rupp*, ŝiaj nomvariantoj estis *Margit von Rupp, Margit Schenker-Angerer*.

Margit Rupp http://www.imdb.com/name/nm1088981/ naskiĝis la  (estas ankaŭ aliaj datenoj pri la naskiĝo) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Londono.

## Biografio 
Margit Angerer frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto. Post la diplomo ŝi plulernis en Vieno, en 1920 ŝi edziniĝis. Pro la geedziĝo ŝi faris paŭzon, ŝi apartenis al Reĝa Operejo de Budapeŝto nur du jarojn. Inter 1926 kaj 1938 ŝi estis membro de Viena Ŝtata Operejo, poste ŝi translokiĝis al Londono, kie ŝi kantadis en koncertoj kaj ankaŭ instruis.

Unufoje ŝi havis kantistan rolon en hungara-germana-aŭstra filmo *Rákóczi induló* (1933).

## El ŝia repertuaro 
* Giacomo Puccini:
** *Madama Butterfly* - titolrolo
** *La Bohème* - Mimi
* Richard Strauss: *Der Rosenkavalier* - Octavian
* Giuseppe Verdi: *La Forto de la Destino* - Leonora
* Richard Wagner: *Lohengrin* - Elza
* Charles Gounod: *Faust* - Margit
* Georges Bizet: *Carmen* – Micaela

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Béla András

**Béla András** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **András Béla** estis hungara dirigento, komponisto. Lia plena origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Endre Béla Kálmán József* ĝis 1945.

Béla Endre http://www.hangosfilm.hu/filmenciklopedia/andras-bela naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla András frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1934. Li lernis precipe de Zoltán Kodály. Jam pli frue ekde 1933 li dirigentis diversajn korusojn. En la malfruaj 1930-aj jaroj li estis dirigento de teatraj orkestroj (Teatro Városi, Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 1941-1944 de Nacia Teatro (Kolozsvár). Li estis teatra direktoro inter 1946-1949, poste li estis arta aŭ muzika gvidanto en diversaj lokoj. En 1962 li pensiuliĝis.

Li edziĝis en 1937.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Süt a nap* (1938, kun Zoltán Kodály)
* diversaj akompanaj muzikaĵoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Béla Andai

**Béla Andai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andai Béla** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Androvics* [androviĉ].

Béla Androvics http://m.imdb.com/name/nm1297931/?ref_=m_nmfm_nm naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis en aprilo de 1969 en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Andai akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. Li komencis sian aktoran karieron en 1921 en kabaredo en sia naskiĝurbo. Post jaroj li eicevis rolojn ankaŭ en teatroj, tamen plej ofte li estis videbla en diversaj kabaredoj. Dum la socialismo ne funkciis kabaredoj, tial li apartenis al *Gaja Scenejo*. En 1960 li pensiuliĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Lajos Zilahy: *Pelikán* - direktoro de tabakuzino
* Ferenc Molnár: *Doktor úr* - instruisto pri geografio
* Ernő Szép: *Verebek* - maljuna sinjoro

## Lia sola filma rolo 
* *Menekülő ember* (1943) – viro en la balo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(30508) 2000 SZ130

**(30508) 2000 SZ130** estas malgranda ne tre hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Malgrava Ĝeneralo

La **Malgrava Ĝeneralo** (*Unwichtige Allgemeine*) estas reta gazeto, kreita de "mir" je la 5-a de oktobro 2016. Ekde komenco de 2017 la retomagazino enhavas ankaŭ Esperanto-redakcion, redaktita de Mario. http://unwichtige-allgemeine.de/ 

## Koncepto 
La celo de la Malgrava Ĝeneralo estas propagi la malgravecon en la ĵurnalarejo kaj estiĝi la unua ejo, kie oni povas trovi malseriozecon kaj amuzon, sed tamen ricevi edukadon. Aktuale la gazeto havas plurajn planojn:
*Domini la lokan gazetomerkaton
*Ekspansii la Esperantan sekcion de la gazeto
*Krei Esperantan edukadolibron
*Havi aktivan socialmedian ĉeeston

Kelkaj de ĉi tiuj planoj estas nuntempe laborataj fare de la redakcio, do verŝajne ili publikiĝos en la malproksima futuro. Ankaŭ la gazeto havas tradicion, laŭ kiu ĝi kreas advent-kalendaron ĉiujare.

Kategorio:Gazetoj
Klára B. Kokas

**Klára B. Kokas** [kokaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **B. Kokas Klára** estis hungara kostumisto, dekoraciisto, produktoro, instruisto. Ŝiaj nobelaj antaŭnomoj estis *zalánkeméni kaj sajókazai*, ŝia geedziĝa nomo estis *Balogh Györgyné*. Ŝia fratino estis Eszter Kokas.

Klára Kokas http://www.imdb.com/name/nm0463686/ naskiĝis la  en Körmöcbánya (Hungara reĝlando, nuntempa Kremnica en Slovakio), ŝi mortis la  en Kordobo (Argentino).

## Biografio 
Klára B. Kokas akiris diplomon en Belarta Altlernejo, poste ŝi estis instruisto pri desegnaĵoj en Debrecen. En 1934 ŝi ricevis stipendion por studi filmojn, poste ŝi iĝis konata kostumisto kaj dekoraciisto en filmoj. En 1943 ŝi fondis propran filman produktejon, sed en la sekva jaro ŝi migris al Italio. Ekde 1947 ŝi loĝis en Paragvajo, kie ŝi havis lernejon pri desegnaĵoj. Post jaroj ŝi translokiĝis al Kordobo, kie ŝi fondis ceramikan uzinon. Ŝi edziniĝis dufoje.

## Ŝiaj produktitaj filmoj 
* *Nem loptam én életemben* (1939, ankaŭ kostumisto)
* *Ragaszkodom a szerelemhez* (1943)
* *Magyar sasok* (1943, ankaŭ kostumisto)

## Ŝiaj filmaj kostumaj laboroj 
* *Az új földesúr* (1935)
* *Garszonlakás kiadó* (1939, ankaŭ dekoraciisto)
* *Kalotaszegi madonna* (1943, ankaŭ dekoraciisto)

## Ŝiaj filmaj dekoraciaj laboroj 
* *Háromszázezer pengő az utcán* (1937)
* *Szíriusz* (1942)
* *Magyar Kívánsághangverseny* (1943 (kun pompaj dekoracioj))
* *Tengerparti randevú* (1943, hungara-bulgara filmo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kostumistoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Hungaraj produktoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Lajos Alszeghy

**Lajos Alszeghy** [lajoŝ alsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alszeghy Lajos** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Augner*.

Lajos Augner http://www.imdb.com/name/nm0022620/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  (aliaj fontoj mencias malsamajn datenojn) en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Lajos Alszeghy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1933. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Góth, Adorján Nagy kaj Árpád Ódry. Post siaj studoj li aliĝis al migranta teatra trupo. En la sekva teatra jaro li apartenis al *Teatro Király,* poste li ludis al la hungara minoritato en Bratislava. Inter 1936 kaj 1939 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* migranta trupo de Róbert Bánky (1939–1941)
* Teatro Magyar (1941–1943)
* Gaja Teatro (1943–1944)
* Teatro Madách (1946–1947).
Li mortigis sin.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - stultulo
** La Venecia Komercisto - Shylock
* John Steinbeck: Pri Musoj kaj Homoj - Candy

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Lelki klinika* (1941) – ĵurnalisto
* *Egér a palotában* (1942) – ŝakludanto
* *Valamit visz a víz* (1943) – Gergely
* *Makkhetes* (1944) – tajloro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
30708 Ekepolo

**30708 Ekepolo** estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

Ĝi estis
malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" ().

En la mita troja milito, Ekepolo estis la unua troja heroo mortigita de Antiloĥo, en la granda batalo post la duelo de Pariso kontraŭ Menelao.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Pjongsongo

eta|center|751x751px|

**Pjongsongo** (, ) estas la ĉefurbo de provinco Sud-Pjongan, signifa universitata urbego en Nord-Koreio. La loknomo konsistas el la komencaj silaboj de Pjongjango kaj "fortikaĵo" eltrovita de *Kim Il*.
eta|maldekstre|
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Supermara alteco: proksimume inter 100-200 m
* Loĝantaro:  (2014)  
* Horzono: UTC+8:30
* Telefonkodo: +850 31хххххх
* Poŝtkodo:  
* 

## Geografio 
Pjongsongo situas en okcidenta parto de la lando en rivera baseno. Pjongjango troviĝas 32 km. 53% de la areo estas kovrita kun montoj kaj arbaroj.   
  
## Historio 
Pjongsongo estas planita urbo laŭ ordono de Kim Il en 1960. Post 4 jaroj oni elektis konvena tiu ĉi lokon. En 1965 oni komencis konstrui la urbon. La ĉirkaŭaj komunumoj estis unuigitaj al la urbo, kiu pligrandiĝis ankaŭ pro la komerco kaj la industrio. Pjongsong estis kompleta en 1969 kiel "Urbo de Sciencoj". 

## Ekonomio 
En Pjongsongo la plej granda kompanio estas aŭtofabriko, kie laboras 7,000 - 8,000 homoj. Aliaj fabrikoj produktas diversajn varojn, aparte menciindas produktado de manĝaĵoj. Ekde 2013 svisa-norda korea uzino produktas kuracilojn. Plua graveco estas ligita al la agrikulturo (rizoj, sojfaboj). La turismo ankoraŭ estas subevoluinta, nur ekde 2011 estas permeso de vizitado al eksterlandanoj.

Nuntempe estas videblaj pliaj konstruaj aktivecoj, tial la urbego ankaŭ estas nomata kiel Silicia Valo de Nord-Koreio.
Silicon Valley 

## Trafiko 
Pjongsongo havas fervojan kontakton kaj internacian flughavenon. En la urbego troleoj liveras la pasaĝerojn, krome estas taksioj.
 
## Klimato 
La averaĝa jara temperaturo estas 9,7 °C, la jara averaĝa precipitaĵo estas 1091 mm.

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* kultura palaco

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Pjongsong

## Fontoj 
* WikiTrans kaj germana VP.


Kategorio:Urboj de Nord-Koreio
30719 Isserstedt

'*30719 *Isserstedt''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Karl W. Kamper elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Isserstedt, distrikto de Jena supre de la urbo kaj proksime de la loko de la batalo ĉe d'Auerstaedt en 1806. Freimut Börngen, kiu eksponis la  permesinte ĝian malkovron, loĝas en Isserstedt.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1963
30718 Records

'*30718 *Records'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la Indiania Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Brenda Records'', kiu servis ĉe la Departemento de Astronomio de la Indiania Universitato Bloomington dum pli ol dudek jaroj. Ŝia persona korvarmeco kaj ŝia huĵera spirito helpis generaciojn da studentoj por ke ili ricevu siajn .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1955
30724 Peterburgtrista

'*30724 *Peterburgtrista''''' () estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo estis proponita de la Rusia Akademio de Sciencoj okaze de la tri-centa datreveno de Sankt-Peterburgo, unu el plej grandaj centroj de kulturo kaj scienco en la mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
30725 Klimov

'*30725 *Klimov''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunia koreografo Andrej Andrejeviĉ Klimov (, 1922–2015), Popola artisto de Sovetunio kaj de Rusio, gajninto de la Ŝtata premio de Rusia Federacio, patriarko de la rusa danco kaj aŭtoro de "Principoj de la Rusa Popoldanco".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
(30717) 1937 UD

**(30717) 1937 UD** estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl en Heidelberg (Germanio).

## Orbito 
La , ĝi pasos al 0,0968833 astronomia unuo (14,494 milionoj da km) de Marso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1937
Solidareca Bonvolo

**Solidareca Bonvolo** (SBV) estas bonfara agado funkciigata de esperantistoj en la kongolanda urbo Goma, kiu situas en la orienta provinco Nord-Kivuo proksima al Ruando. Ĝi provizas edukajn, sanigajn kaj aliajn servojn al la komunumo, kiu suferas la severajn sekvojn de la multjare jam daŭranta militado en la regiono. Interalie ĝi funkciigas orfejon, subtenas la edukadon de 25 bazlernejaj infanoj, 31 mezlernejaj infanoj kaj 13 universitataj studentoj, kaj helpas akiri medicinajn servojn por bezonantoj. Entute 68 personoj estas subtenataj, inkluzive tri vidvinajn familiojn.

La organizaĵon fondis Alexis Asumani Bengantundu, kiu ne plu estas ĝia prezidanto. En 1998 li komencis sian laboron por orfoj. La agadon nun direktas la advokato Alphonse Waseka. Ĉiuj membroj de la asocio parolas Esperanton, kiun oni ankaŭ instruas al la lernejinfanoj. Parto de la  financado venas de subtenantoj ekster Kongolando.

## Notoj kaj fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
*retejo de Solidareca Bonvolo - Goma
*artikolo de Pedro Hernández pri Solidareca Bonvolo
*retejo de Solidareco Bona Volo - Goma

Kategorio:Esperanto-movado en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Afrikaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Bonfaraj organizoj
Kategorio:Goma
Erzsi Ákos

**Erzsi Ákos** [erĵi Akoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ákos Erzsi** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Aigner René*.

René Aigner http://www.imdb.com/name/nm1070735/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Erzsi Ákos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1929. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Magyar, kie ŝi ricevis tuj ĉefrolon. En la sekvaj tempoj ŝi ne havis teatrajn kontraktojn, sed kontraktojn por roloj. Tial ŝi ludis ekzemple en Teatro Magyar, Teatro Andrássy, Teatro Belvárosi, Operetoteatro (Budapeŝto). En 1933 ŝi forlasis la judan religion kaj ŝi iĝis luterano, poste ŝi edziniĝis, sed en la sekva jaro ŝi eksedziniĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Géza Gárdonyi: *Ida regénye* (ekzamena tasko)
* Walter Hasenclever: *Ein besserer Herr* (Talpig úriember) - ĉefrolo
 
## Ŝiaj ambaŭ filmaj roloj 
* *Tavaszi zápor* (1932) – damo en la kafejo
* *Az új rokon* (1934) – Irén

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(30765) 1981 EJ48

**(30765) 1981 EJ48** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Emil Ábrányi (komponisto)

**Emil Ábrányi** [AbrAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ábrányi Emil** estis hungara komponisto, dirigento, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *lászlófalvi* [lAslOfalvi], lia patro estis Emil Ábrányi (pli juna), lia patrino estis Margit Wein, lia avo estis Kornél Ábrányi (komponisto).
eta|Memortabulo pri familio Ábrányi
Emil Ábrányi http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz01/22.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Emil Ábrányi akiris komponistan diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1901. Li lernis ankaŭ orgenoludon kaj pianoludon, liaj ĉefaj instruistoj estis János Koessler kaj István Thomán. Post la diplomo li lernis dirigentadon en Lejpcigo de Arthur Nikisch, poste li estis dirigento de Operejo en Kolonjo (1904-1907), poste de Operejo en Hanovro, fine de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Post la 1-a mondmilito li estis operejestro unu jaron, poste li dirigentadis en Teatro Városi. Inter 1922–1926 li ankaŭ instruis en la Muzikakademio, poste li estis dirigento de orkestro en Debrecen, ekde 1942 de Nacia Teatro (Szeged).

Li edziĝis en 1906, baldaŭ li havis 3 gefilojn.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Ködkirály* (1901, Operejo de Budapeŝto)
* *Monna Vanna* (1905, Operejo de Budapeŝto)
* *Paolo és Francesca* (1907, Operejo de Budapeŝto)
* *Don Quichote* (1913, Operejo de Budapeŝto)
* *Ave Maria: Májusi intermezzo* (1922, Teatro Városi)
* *Vak katona* (1923, Teatro Városi)
* *Az éneklő dervis* (1937, sendebute)
* *Álomsárkány* (1939, muzikaĵo de filmo)
* *Liliomos herceg* (1942)
* *Éva boszorkány* (1944, sendebute)
* *Balatoni rege* (1945, sendebute)
* *A Tamás-templom karnagya* (opero pri vivo de Johann Sebastian Bach, 1947, sendebute)

## Memorigiloj 
* komuna memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkomponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
30767 Chriskraft

'*30767 *Chriskraft'''* estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan inĝenieron Christopher Kraft, kiu supervidis la planadon de la kosmaj moduloj kaj lanĉo de raketoj de Mercury kaj Gemini ĝis Apollo. Li kreis la Centron de Misia Regado (*MCC'') kaj estis la "voĉo de flugo" esenca al la homoj en la kosmo. Lia engaĝiĝo por la homa kosmoflugo malfermis la vojon al la sukcesa homa surluniĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
(30771) 1986 PO2

**(30771) 1986 PO2** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
30722 Biblioran

'*30722 *Biblioran'''* estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la Biblioteko de la Rusia Akademio de Sciencoj (ruse *Библиотека Российской академии наук'', Biblioteka Rossijskoj Akademii Nauk). Fondita en 1714 de Petro la Granda en Sankt-Peterburgo, la Biblioteko de la Rusia Akademio de Sciencoj estas la unua nacia publika biblioteko en Rusio ; ties kolekto entenas pli ol dudek milionoj da artikoloj, inklude naŭ milionoj da volumoj de eksterlanda literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Népszínház

La **Népszínház** (=popola aŭ populara teatro) estis iama teatrejo de Budapeŝto inter 1875-1908 en Placo Blaha Lujza.
eta|maldekstre|La Népszínház en 1875

## Historio 
En la 1860-aj jaroj la Nacia Teatro de Pest estis nesufiĉa por la disvastiĝanta teatra vivo. Aliparte estis granda intereso ankaŭ por operetoj kaj tiel nomataj popolaj teatraĵoj. En 1872 societo formiĝis, kies celo estis kolekti monon por la nova teatro. Post 3 jaroj la konstruaĵo estis preta. Dum la inaŭguro partoprenis eĉ Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) kaj Rudolfo de Habsburgo-Loreno (kronprinco). La Nacia Teatro transdonis materialojn por operetoj kaj teatraĵoj. En la kulmina tempo 244 homoj apartenis al la teatro. La Az 1000-a spektaklo okazis en 1878, la 5000-a en 1896. En la sekvaj jaroj pluraj teatroj naskiĝis en Budapeŝto, kiuj allogis la publikon, fine en 1908 la Népszínház bankrotiĝis, poste la Nacia Teatro profitis la teatrejon. En 1965 pro konstruado de metroo la teatrejo estis eksplodita, plene ĉesis historio de la teatro.
eta|Alia flanko de Népszínház en 1875

## Konstruaĵo 
La trietaĝa, novrenesanca teatrejo havis 1407 sidlokojn, 475 starlokojn, 49 loĝiojn 1 kortegan loĝion. 392 gaslumoj donis lumojn kune kun gasaj lustroj.

## Aktoraro 
La pli gravaj rolantoj estis ekzemple Gabi Bárdy, **Lujza Blaha**, Sári Blaha, Zsófia Csatai, István Együd, Mariska Gazsi, Izsó Gyöngyi, Lajos Győző, Aranka Hegyi, Vince Horváth, Ilka Pálmay, Szidi Rákosi, Elek Solymossy, Antal Szabó, baldaŭ Péter Andorffy, Kálmán Egri, Gusztáv Eőry Pordán, **Sári Fedák**, Mariska Káldi, Lujza Kállay, János Kápolnai, Vidor Kassai, Mariska Komáromi, István Kozma (operetkantisto), Klára Küry, Gizella Ledofszky, Ödön Lubinszky, Célia Margó, Aranka Nagy, Jenő Nagy (aktoro), Imre Pintér (aktoro), Gusztáv Rónaszéki, Imre Szirmai, József Tamássy, Miklós Tihanyi (pli aĝa), Adolf Tollagi, Erzsébet Vidmár kaj Pál Vidor.

La plej ofte videblaj spektakloj estis Ede Tóth: *A falu rossza*, Jenő Gaál: *A peleskei nótárius*, Ferenc Csepreghy: *Piros bugyelláris*, Franz von Suppé: *Boccaccio*, Carl Millöcker: *A Koldusdiák*, Robert Planquette: *Rip van Winkle*.

## Teatra lernejo 
En la teatra jaro de 1907 teatra lernejo funkciis fare de Rezső Máder, la lernejestro estis Sándor Hevesi, instruistoj estis Miksa Bródy, Imre Pethes, Albert Szirmai.
eta|

## Teatrestroj 
* Jenő Rákosi 1875-1881
* Lajos Evva 1881–1897
* Kálmán Porzsolt 1897-1904
* Pál Vidor 1904-1906
* Rezső Máder 1907-1908

## Reĝisoroj (elekto) 
* Sándor Lukácsy
* György Verő
* Dezső Megyeri
* Aurél Follinus

## Aliaj membroj 
* Elek Erkel - dirigento
* Albert Hetényi-Heidelberg - helpekzercisto
* József Konti, dirigento, komponisto
* Lajos Serly, dirigento
* Károly Gerő, sekretario
eta|

## Memorigiloj 
* strato "Népszínház"

## Fontoj 
* hungare kun foto
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/29/29730.htm

Kategorio:Teatroj en Budapeŝto
Tivadar Abonyi

**Tivadar Abonyi** [abonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Abonyi Tivadar** estis hungara aktoro, reĝisoro, pentristo, altlerneja instruisto.

Tivadar Abonyi http://www.imdb.com/name/nm2404363/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tivadar Abonyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis pentradon en la Hungara Belarta Altlernejo de Ágost Benkhard, fine li akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1907. Li debutis en Kassa, poste li apartenis al Teatro Magyar kaj alia ĉefurbaj aŭ provincaj tratroj. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li havis rolojn en Teatro Belvárosi, denove en Teatro Magyar kaj Nacia Teatro (Budapeŝto). En la lasta teatro li estis ankaŭ reĝisoro. Intertempe en 1920 li edziĝis. Post la 2-a mondmilito li estis ĉefreĝisoro de Nacia Teatro (Szeged), ekde 1949 li estis reĝisoro de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1951 li pensiuliĝis, tamen en la teatra jaro 1957 li denove estis reĝisoro en Nacia Teatro en Szeged. Inter 1950-1955 li instruis en Industriarta Altlernejo.

Inter ambaŭ mondomilitoj liaj pentraĵoj estis videblaj en Arthalo Budapeŝto kaj muzeo Ernst en 1929.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - pastro
* George Bernard Shaw: ''Mrs Warren's Profession* (Profesio de S-ino Warren) - Frank
* István Zágon: *Feltételes megállóhely* - Tervező

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A magas diplomácia* (1919) - princo Kurt
* *Diadalmas élet* (1923) - poeto
* *Premier a Nemzetiben* (1941, mallonga filmo)

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Meyermans: *Remény* (1945)  
* Puccini: Manon Lescaut (Szeged, 1958) 
* Friedrich Schiller: Wilhelm Tell
* László Németh: *Cseresnyés*  
* Verdi: Aida

## Elektitaj pentraĵoj 
* *Nagybányai táj* (1932)
* *Tabán* (1933)
* *Álló akt'' (karbodesegnaĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Esplanado

[eta|Vido de la Esplanado de la Moskeoj de [Jerusalemo.]]
**Esplanado** (prenita el la franca *esplanade*, siavice pruntita el la itala *spianata*, «ebenita», derivita de la latina *plānus*, «unuigita, egala») estas ebena tereno antaŭ citadelo aŭ taluso etendanta ĝis la pordegoj de urbo, por ekzemplo la esplanado *Champ de Mars* de Lille antaŭ la citadelo aŭ, pli ĝenerale, situa antaŭ edifico, por ekzemplo la esplanado de *Invalides* antaŭ la Hotelo de la Invalidoj en Parizo. 

Por etendo, la termino referencas ankaŭ granddimensian ejon, foje aranĝita arte, kaj dediĉita al promenado, nome promenejo. Tiukadre esplanado aŭ promenejo estas longa, malferma, samnivela areo, kutime ĉe rivero. Lago aŭ granda akvejo, kie homoj povas promeni, distri kaj havi socian vivon.

Laŭ Francisko Azorín **esplanado** estas *Ebena, ampleksa tereno antaŭ konstruaĵo. Paradoplaco.* Kaj li indikas alian sed kongrueblan etimologion nome el la latina *explanata* (ekstera ebenaĵo).

## Vidu ankaŭ 
* Promenejo
* Bulvardo

## Notoj 
Kategorio:Urba geografio
Kategorio:Stratoj
Estrado

[eta|Desegno de estrado por [trono sub baldakeno.]]
[eta|maldekstre|[Elizabeto la 2-a (Britio) stare sur estrado dum prezidado de parado en 1946.]]
**Estrado** estas termino simila al podio ekzemple por ĉirkaŭkradita estrado.

Laŭ Francisko Azorín **estrado** estas *Levita plankoparto por prezidantaro, oratoro, artisto.* Kaj li indikas etimologion el la latina *stratum* (el kio poste strato) kaj siavice el *sternere* (etendi).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Estradmuziko

Kategorio:Planko
Kategorio:Aranĝo
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Rava kadavro

eta|Rava kadavro
**Rava kadavro** (el la franca '''''''''') estas metodo kiel aro de vortoj aŭ bildoj estas kolektive kunmetita. Ĉiu kunlaboranto aldonas kunmetaĵon en sinsekvo, ĉu per sekvo de iu regulo (ekz. "La adjektiva substantivo adverbe verbas la adjektivan substantivon." kiel en "La verda anaso dolĉe kantis la teruran elegion.") aŭ per limigo de tio, kio oni estas permesita vidi, al nur la fino de kion la antaŭa persono kontribuis.

## Historio 
La tekniko estis inventita de surrealistoj kaj estas simila al malnova ludo nome konsekvencoj, en kiu ludantoj skribas laŭvice sur papero, faldas ĝin por kaŝi parton de la skribo, kaj tiam pasigas ĝin al la sekvanta ludisto por plua kontribuaĵo. La ĉefa fondinto de surrealismo André Breton raportis, ke ĝi komenciĝis kiel amuzo, sed fariĝis ludema kaj poste riĉiga. Breton diris, ke la distro komenciĝis ĉirkaŭ 1925, sed Pierre Reverdy skribis ke ĝi komenciĝis tre antaŭe, almenaŭ antaŭ 1918.

La nomo estas derivita de frazo, kiu rezultis kiam surrealistoj unue ludis la ludon, "" ("La rava kadavro trinkos la novan vinon.") André Breton skribas ke la ludo evoluis ĉe la loĝejo de amikoj en malnova domo ĉe 54 rue du Château (ne plu ekzistanta). En la komenco estis Yves Tanguy, Marcel Duchamp, Jacques Prévert, Benjamin Péret, Pierre Reverdy kaj André Breton. Aliaj partoprenantoj verŝajne inkluzivis Max Morise, Joan Miró, Viro Ray, Simone Collinet, Tristan Tzara, Georges Hugnet, René Cindrigas kaj Paul kaj Nusch Éluard.

Henry Miller ofte partoprenis en la ludo por pasigi tempon en la francaj kafejoj dum la 1930aj jaroj.

Kategorio:Kunlaborado
Kategorio:Superrealismo
Franciszek Kornicki

**Franciszek Kornicki** (naskiĝis la 18-an de decembro 1916 en Wereszyn (distrikto Hrubieszowski), mortis la 16-an de novembro 2017 en Worthing) – pola militara komandanto, subkolonelo de Pola Aerarmeo en Britio, post la Dua Mondmilito majoro (Squadron Leader) de Reĝa Aerarmeo, estis la lasta vivanta komandanto de pola skadro el la mondmilita periodo (Batalo de Anglio).

## Vivo 
**Fruaj jaroj**

Franciszek Kornicki naskiĝis en vilaĝo de Lublinio kiel la 6-a filo de Łukasz kaj Aniela. Li frekventis bazlernejon en sia vilaĝo, kaj poste gimnazion en Hrubieszów. Estis akceptita al Lernejo de Substandardistoj de Aviado en Dęblin, kiun finis kun la 3-a loko el inter 173 diplomitoj de la XII promocio. Aŭguste 1939 estis direktita al la 162 Skadro de Ĉasaviadiloj en la III/6 ĉasaviadila skadro.

**Germana invado**

La 1-an de septembro 1939 skadro, ekipita de ĉasaviadiloj PZL P.7a, estis parto de la aviado de Armeo "Lodzo" kaj restis sur kampa aviadilejo Widzew (kvartalo de Lodzo). Substandardisto Kornicki faris du batalflugojn, kaj poste taskojn pri interligiteco, en tio pilotante aviadilon RWD-8. La 13-an de septembro la skadro translokiĝis al Litiatyn apud Brzeżany (nun en Ternopila provinco), de kie post la soveta agreso la skiparo – en tio ankaŭ Kornicki – evakuiĝis al Rumanio.

**Elmigrado**

Septembre 2017 dum preparoj al celebrado de la 100-jariĝo de Reĝa Aerarmeo (RAF) en 2018 gajnis interretan plebisciton de "The Telegraph" kaj de la Muzeo al RAF por la "vizaĝo" de la solenaĵoj, kiel unu el la lastaj pilotoj de Spitfire, akirinte en la interreta voĉdonado 325 mil da voĉoj. Rezulte de tio lia silueto staros apud la aviadilo sur la ekspozicio organizota por tiu ĉi okazo.

## Distingoj 
* Milita Ordeno Virtuti Militari (ordono n-ro 08487)
* Komandora Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*
* Batal-Kruco – trifoje
* *1939–1945 Star* – Britio
* *Air Crew Europe Star* kun krampo *France and Germany* – Britio
* *Defence Medal* – Britio
* *War Medal 1939–1945* – Britio
* Distingilo de la Piloto de *RAF* – Britio
* *Médaille commémorative française de la guerre 1939–1945* – Francio

## Verkado 
* *Polish Air Force – Chronicle of Main Events*, Stowarzyszenie Lotników Polskich (*Polish Air Force Association*), Londono 1993.
* Franciszek Kornicki, *The Struggle: Biography of a Fighter Pilot*, Wydawnictwo Stratus, 2008, .
* Franciszek Kornicki, *Zmagania. Autobiografia pilota myśliwskiego*, Eldonejo Stratus, Varsovio 2009,  (traduko de la *The Struggle...* kun pli granda nombro da ilustraĵoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Kornicki en aviadilo, en kiu flugis dum la milito
* Historio de soldatserva aktujo de Franciszek Kornicki, priskribita de lia filo, Richard 
* Polo gajnas plebisciton pri la plej merita piloto de RAF 

Kategorio:Polaj pilotoj
Kategorio:Ordenitoj de Virtuti Militari
Kategorio:Polaj centjaruloj
Kategorio:Poloj de la Dua Mondmilito
Jirueque

**Jirueque** [ĥiRŬEke] estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *jiruequeños* [ĥirueKEnjos] respektive *jiruequeñas* [ĥirueKEnjas]. 

## Situo 
Jirueque situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la centr-nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 842 m super marnivelo; je 53 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, kaj je 6 km el Jadraque [ĥaDRAke]. La areo de ties teritorio estas de 10,64 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°57′57″N 2°54′04″Ok.

La municipa teritorio limas kun tiuj de Bujalaro, Castilblanco de Henares (submunicipo de Jadraque), Cendejas de Enmedio, Jadraque kaj Medranda.

## Historio 
eta|maldekstre
Laŭ Antonio Herrera Casado dum la Mezepoko tiu vilaĝo pasis el la Teritorio de Atienza al tiu de Jadraque, kaj ĝi iĝis parto de senjorio en la malfrua Mezepoko.

Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis preskaŭ ĉe la 300 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 256 loĝantoj en 1940 al 62 en 2016, tio estis oni perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Jirueque, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Jirueque kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Bermo

[eta|eta|250px|Digo-[taluso kun du surkonstruitaj bermoj.]]
eta|Bermo ĉe digo.
**Bermo** estas mallarĝa irejo aŭ vojo konstruita inter parapeto aŭ eskarpo kaj fosaĵo, aŭ inter kanalo kaj randa taluso, aŭ inter fervoja trako kaj taluso. Ili iel diferencas el ĝeneralaj vojoj, ĉar preskaŭ ĉiam akompanas homfaritan vorkon, dum aliaj vojoj eble fariĝis nature laŭlonge de la tempo pere de normala uzado kaj pasado. Ili ludas gravan rolon precize pro la sama tialo, ke ili ebligas la iradon ĉirkaŭ gravaj vorkoj kiel digoj, talusoj, fervojoj, ŝoseoj ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Taluso

## Bibliografio 
* Batran, Bläsi, Eichner: Grundwissen Bau. 14. Auflage. Handwerk und Technik Verlag, 2002, ISBN 3-582-03500-X, S. 51
* Eilert Tantzen: Die Forst-/Wald-Bermen an den ehemaligen Staats-Chausseen im Oldenburger Land. In: Oldenburger Jahrbuch 2009, Band 109. Isensee, Oldenburg 2009, S. 313–329

Kategorio:Vojoj
Miedes de Atienza

**Miedes de Atienza** estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Situo 
Miedes de Atienza situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko Montaro de Gvadalaĥaro en la plej nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro lime kun la provinco Sorio, je altitudo de 1154 m super marnivelo; je 95 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo, je 17 km el Atienza kaj je 150 km el Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 41°16′02″N 2°57′49″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Miedes ne aperis en la historio ĝis la Mezepoko en la kunteksto de la *Reconquista* kaj sekva reloĝigo, same kiel la najbaraj setlejoj. La situo de la loko, sur la suda deklivo de unu el la naturaj pasejoj inter ambaŭ duonoj de la Centra Altebenaĵo, inter la fortikaĵoj de Gormaz kaj Atienza kaj ĉe monteto de facila defendo (nune konata kiel El Castillo (La Kastelo)), ebligis la instaladon de komunumo cele al la kontrolo de la kastilia teritorio de la sudo de la rivero Doŭro same kiel por servi kiel bazo de atakoj kontraŭ la islamaj atakoj. Fakte, en la mezepoka poemo Cantar de Mio Cid, oni mencias Miedes kiel landlima zono.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 64, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Miedes de Atienza, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Miedes de Atienza kie la nombro de loĝantoj falis al la nunaj  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidindaĵoj 
* Palac-domo de la familio Beladiez Trujillo, verko de la 17a jarcento
* Preĝejo de la *Natividad* de la 18a jarcento, kun kelkaj restoj de alia romanika preĝejo antaŭa.
* Kuŝejoj de la supra neolitiko, kun restoj de ŝtoniloj kaj ceramiko
* Kuŝejoj de la bronzepoko, atestitaj pere de la apero de restoj ceramikaj kaj metalaj.
* Keltaj kaj romiaj kuŝejoj, periodoj en kiuj la zono estis pli loĝata ol en la aktualo, kiel pruvas la nombraj restoj de "vilaoj" en kiuj videblas kunvivado inter ambaŭ kulturoj.
* La vilaĝo situas sur la *Ruta de la Lana* (Lanvojo) kaj sur la Vojo de Cido, nome vojo de la ekzilo de Cido.

## Bildaro 

Ermita, Miedes de Atienza, Guadalajara, España, 2017-05-23, DD 29.jpg|Ermitejo.
Ermita, Miedes de Atienza, Guadalajara, España, 2017-05-23, DD 30.jpg|Ermitejo.
Ermita, Miedes de Atienza, Guadalajara, España, 2017-05-23, DD 31.jpg|Enirpordo.
Miedes Atienza 003.jpg|Ĝenerala vido.
Rollo de justicia, Miedes de Atienza, Guadalajara, España, 2017-05-23, DD 37.jpg|Placo.

## Eksteraj ligiloj 
* Diputación de Guadalajara 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo en la retejo *Instagram* ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
30778 Döblin

'*30778 *Döblin'''* estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita de la germana astronomo Freimut Börngen la  elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana verkisto Alfred Döblin (1878–1957), devena de familio da judaj komercistoj. Profesie kuracisto, li vivis en ekzilo en Francio kaj Usono dum 1933 - 1945. El lia ampleksa verko, plej bone konataj estas liaj romanoj *Berlin Alexanderplatz* (1929) kaj *Babylonische Wanderung'' (1934).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
30773 Skeldo

**30773 Schelde** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio Roĵen proksime de Smoljan (Bulgario).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Skeldo, kiu, el sia fonto en Gouy (Francio), milde trafluas la nordan Francion, la urbojn Cambrai kaj Valenciennes kaj eniras en Belgion proksime de Tournai. La havenurbo Antverpeno, la dua plej granda en Eŭropo, kuŝas ĉe ĝia dekstra bordo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Rezső Máder

**Rezső Máder** [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máder Rezső** estis hungara dirigento, komponisto, helpekzercisto, teatrestro. Lia origina persona nomo estis *Raoul*.

Raoul Mader http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz15/18.html naskiĝis la  en Pozsony aŭ Pressburg (Hungara reĝlando, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Rezső Máder frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste konservatorion en Vieno. Inter 1882 kaj 1895 li instruis en la konservatorio kaj li dirigentis en Viena Operejo, poste li estis helekzercito, poste dirigento en Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1901 li estis nomumita vicoperejestro, en la sekva jaro operejestro. Li faris la Operejon la plej vizitata teatro de Budapeŝto. En 1907 li transprenis la direktadon de Népszínház. Inter 1917 - 1919 li estis operejestro de Popola Operejo de Vieno, inter 1921 - 1925 denove de la Operejo en Budapeŝto. Li ricevis la titolon "eterna membro de la Operejo" en 1925, krome li ricevis italan kaj hungaran premiojn.

Li edziĝis en 1896.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Szökevények* (1891, opero en Vieno)
* *A piros cipő* (1897, baleto en Budapeŝto, prezentita centfoje en 1908)
* *She* (1898, baleto en Budapeŝto)
* *Kadétkisasszony* (1900, opereto en Népszínház)
* *Primadonnák* (1900, opereto en Teatro Magyar)
* *Szerelmi kaland* (1902, baleto en Operejo de Budapeŝto)
* *A nagymama* (1908, opereto el komedio en Népszínház)
* *Mályvácska királykisasszony* (1921, baleto en Operejo de Budapeŝto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Falanstero

[eta|Bildo de la *Falanstero* de [Charles Fourier por 3000 personoj (BNE).]]
eta|maldekstre|Interno de la Falanstero de Guise.
**Falanstero** aŭ **falaĥejo** (france *phalanstère* [falɑ̃stɛʁ] kiu estas derivita el mikso de *phalange* signifanta falango kaj *monastère* signifanta monaĥejo) estas la komunumo de produktado, konsumo kaj loĝado teoriigita de la franca utopia socialisto Charles Fourier kiel bazo de lia sociala sistemo kiu celis egalismon. Tiuj komunumoj estis de agrikultura karaktero kaj estis formitaj de grupoj de 1.620 personoj. Kaj li indikas etimologion el greka *falanks* (falango), vorto elpensita de Fourier.

## Notoj 
Kategorio:Utopia socialismo
Kategorio:Komunaj loĝejoj
Kategorio:Tipoj de konstruaĵo
Kategorio:Konstruaĵoj laŭ tipoj
Vidor Kassai

**Vidor Kassai** [kaŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kassai Vidor** estis hungara aktoro, pentristo. Lia origina familia nomo estis *Kossitzki * [koŝicki] ĝis 1861, lia edzino estis Mari Jászai.
eta|Loĝdomo de Vidor Kassai en Vác
eta|Portreto pri József László fare de Vidor Kassai
Vidor Kossitzki https://hu.wikipedia.org/wiki/Kassai_Vidor naskiĝis la  en Gyála (Hungara reĝlando, nuntempa Djala en Serbio), li mortis la  (laŭ alia informo la mortotago estas la 29-a) en Vác.

## Biografio 
Vidor Kassai frekventis mezlernejon en Makó, poste li estis komercisto, preĝeja pentristo pro la familia financa problemo. Li komencis sian aktoran karieron en Buda en koruso de György Molnár en 1861. Inter 1864 kaj 1867 li havis rolojn en pluraj regionaj teatroj, inter 1867-1869 li denove estis jam aktoro en Buda. Tie li konatiĝis kun Mari Jászai, ili geedziĝis en 1869, poste ili iris al Nacia Teatro (Kolozsvár). Post 2 jaroj ili eksgeedziĝis. Kassai en la sekvaj jaroj apartenis al pluraj regionaj teatroj, en 1878 li estis en Svislando, Londono kaj Parizo. Inter 1880 kaj 1898 li estis signifa aktoro de Népszínház, poste li pensiuliĝis. Li pentris portretojn pri kvardeko da aktoroj.

## Elektitaj teatraj roloj 
* József Gaál: *A peleskei nótárius* - germano
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Gonosz Pista
* Jacques Offenbach:
** *Szép Heléna* - Menelaos
** *Kofák* - S-ino Mados
* Hervé: *Lili* - Saint Hypothése

## Liaj libroj 
* *A bankban* (Budapeŝto, 1889)
* *Hullámok* (Budapeŝto, 1890, poemoj)
* Furcsaságok (Vác, 1927)

## Liaj elektitaj pentraĵoj 
* *Kislány rózsával*
* *Portreto pri József László* (vidu la foton!)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Vác
* busto en Vác (2005)

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo(https://eo.wikipedia.org/wiki/majusklo) K, poste serĉu la nomon)]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Falebo

dekstra|eta|Falebaj fermilpartoj.
**Falebo** aŭ **espanjoleto** estas elemento de serurista metio. Ĝi estas unu el la organoj kiuj sekurigas la fermon de malfermaĵoj de du partoj. Ĝi estas uzata por la fermo de fenestroj, ŝutroj aŭ pordo-fenestroj.

Laŭ Francisko Azorín **Falebo** estas *Dupeca vertikala riglilo funkcianta per dentrada prenilo k. uzata por al la krado fermefiksi fenestrojn k. pordojn.* Kaj li indikas etimologion el araba *halebo* (fermilo), kaj de tie la hispana *falleba*; fakte en kelkaj lingvoj tiaj aparatoj nomiĝas ankaŭ per derivaĵoj el la hispana vorto *españoleta*, tio estas *hispanino*. Kaj tiele li aldonas teknikajn terminojn kiaj **hispantipa falebo**, por varianto de falebo, kies fermstango havas ekstremojn kurbigitan k. prenilon lamenitan, ĉi tiuj tri partoj enfikseblaj en adekvataj hokoj. Ĉion tion li klarigas per taŭgaj bildoj por ambaŭ tipoj.

## Notoj 
Kategorio:Mebloj
Kategorio:Metalurgio
Kategorio:Fenestroj
Kategorio:Pordoj
Kategorio:Ĉarpentado