open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prigogina kaprimulgo

La **Prigogina kaprimulgo** aŭ *Prigoginea kaprimulgo*, *Caprimulgus prigoginei*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj, kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko. Temas pri birdo-specio de tropika centra Afriko. Ĝi estas konata el nur unu specimeno prenita el Malenge en la Itombwe Montoj en Demokratia Respubliko Kongo en Aŭgusto 1955.

Ĝi ŝajnas esti arbara specio, sed nenio estas konata pri siaj kutimoj aŭ reproduktado, kvankam ĝi verŝajne nestumas sur nuda grundo kiel siaj parencoj. Oni supozas, ke ĝi estas nokta insektomanĝanto kiel aliaj kaprimulgoj.

La kaprimulgo de Prigogine estas malgranda kaprimulgo je 19 cm, mallongvosta kaj grandkapa. La plenkreska ino estas malhelbruna kun forta makulo. Dumfluge ĝi estas denove ĉefe bruna, sen la blanka flugilmarko trovita ĉe multaj el siaj parencoj. Estas palbrunaj flugilpunktoj, kaj blankecaj vostaj plumpintoj. La masklo estas nekonata.

La kanto de la masklo estas nekonata, sed alvokoj aŭditaj de neidentigitaj kaprimulgoj en la reprodukta areo inkluzivas rapidan skuadon kaj frapsonon.

Kaj la ordinara kaj la scienca nomo memorigas la ornitologon Alexandre Prigogine.

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Mihály Pál Soós

**Mihály Pál Soós** [mihAj ŝOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Soós Mihály Pál** estis hungara premonstrata monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en ekstera parto de Nagydém, li mortis  en Csorna.

## Biografio 
 lernis en Pápa, Veszprém (urbo) kaj Győr, poste en 1850 li aliĝis al la benediktanoj en Pannonhalma, sed forlasis la ordenon kaj en 1855 li aliĝis al la premonstratoj. Post siaj teologiaj studoj li monaĥiĝis kaj pastriĝis, krome li ricevis pedagogian diplomon Reĝa Universitato de Pest en 1858. Jam inter 1856-1860 li instruis en gimnazio de Szombathely, poste en Keszthely ĝis 1866. Li ankaŭ instruis en Georgikon inter 1865-1889, krome en la sama urbo li estis amatora meteologo. Ekde 1889 ĝis sia morto li instruis en seminario de Csorna, krome li laboris en la monaĥeja biblioteko. Li ricevis reĝan premion en 1876.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Éghajlattan.* (1870)
* *Emlékirat a tanítói rendek ügyében. Válaszul a „Szabad Egyház” cikkére.* (1872)
* *Gazdasági táblák.* (tralaboro post Hertinger, kunaŭtoro, 1875)
* *A keresztény álláspontja a természetben.* (3 volumoj, 1877-1882)
* *Vázlatok a földisme és földtan köréből, tanuló gazdák számára.* (1889)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj premonstrataj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Michel Louette

**Michel LOUETTE** estas belga ornitologo kaj verkisto. Li estas estro de la Departemento de Ornitologio ĉe la Reĝa Muzeo por Mez-Afriko, en Tervuren, Belgio. Li priskribis kvin birdospeciojn novajn al scienco: tri el la Demokratia Respubliko Kongo, unu el Liberio kaj unu el Komoroj. Louette skribis plurajn librojn pri ornitologio inkluzive de *The Birds of Katanga* (La birdoj de Katango) publikigita en 2010 fare de la Reĝa Muzeo por Mezafriko.

## Kelkaj verkoj 
* *The birds of Cameroon: An annotated Check-list*, 1981
* *Les oiseaux des Comores et leur protection*, 1988
* *La faune terrestre de Mayotte*, 1999
* (kun Danny Meirte, Annelies Louage kaj Alain Reygel) *Type specimens of birds in the Royal Museum for Central Africa, Tervuren* Documentation Zoologique, Band 26, RMCA, 2002
* (kun Danny Meirte kaj Rudy Jocque) *La faune terrestre de l’archipel des Comores*, 2004
* (kun Hachime Abdérémane, Ibrahim Yahaya kaj Danny Meirte) *Atlas des oiseaux nicheurs de la Grande Comore, de Mohéli et d’Anjouan*, 2008
* *Proceedings of the sixth European Bird Curators Meeting, Tervuren, 27–28. Aŭgusto 2009*, 2010
* (kun Michel Hasson) *Birds of Katanga*, 2011
* *The Bird Species from the Type Collection*, 2023

## Referencoj
Kategorio:Belgaj ornitologoj
Salakva fiŝo

[eta|[Komerca fiŝkaptado|Komercaj fiŝkaptistaj boatoj regule alportas grandegajn kvantojn da fiŝoj. Supre bildigita estas fiŝkaptista trolrelo rikoltanta moruojn.]]
**Salakvaj fiŝoj** estas grupo de fiŝoj, kiuj pasigas siajn vivojn en salaj akvoj, kiel maroj kaj oceanoj (kun saleco super 3%). Ĉi tiuj fiŝoj montras grandan diversecon rilate al strukturo kaj adaptiĝoj. Ĉi tiuj fiŝoj konsistigas 58.76% de ĉiuj konataj fiŝspecioj. Ili povas vivi solaj aŭ en grupoj, eĉ granda grupo nomata fiŝaro (aŭ pli ĝenerale svarmo). 

Salakvajn fiŝojn oni povus teni en akvarioj sed multaj salakvajn fiŝojn oni ankaŭ fiŝkaptas por esti manĝataj  aŭ kreskigataj en akvokulturo. Tamen, multaj fiŝspecioj estis trofiŝkaptataj kaj estas alie minacataj de mara poluado aŭ ekologiaj ŝanĝoj.

## Manĝado 
Salakvaj fiŝoj estas aŭ karnovoraj, herbovoraj, aŭ ĉiovoraj. Herbovoruloj ĉefe manĝas algojn kaj marherbojn (d:Q646660). Tamen, plej multaj salakvaj fiŝoj estas karnovoraj, manĝante ĉefe salikokojn, planktonon, aŭ malgrandajn krustacojn. 

## Osmoregulado 
Ostaj fiŝoj vivas en hipertona medio, trinkas akvon, kaj sekrecias troajn saljonojn kiel K + , Cl− , kaj Na + per salĉeloj situantaj en la brankoj. Ĉi tiuj fiŝoj produktas malmulte da urino ĉar ili bezonas protekti sin kontraŭ akvoperdo.

Kartilagaj fiŝoj konservas altan koncentriĝon de ureo en sia sango, tiel konservante salkoncentriĝon similan al tiu en la akvo, en kiu ili naĝas. Pliiĝo de ureokoncentriĝo kondukas al proteina denaturigo; por malhelpi ĉi tiun procezon, iom da ureo estas anstataŭigita per trimetilamina oksido, kiu estas sendanĝera por la korpo. Ŝarkoj absorbas grandan kvanton da akvo per osmozo por kompensi la akvon perditan el la korpo. En sia anusa intesto, ili posedas rektalan glandon respondecan pri kolektado de troa salo, kiu poste estas sekreciita.

## Divido de fiŝoj laŭ iliaj vivejoj 
* pelaga fiŝo - malferma akvo
* marbordaj fiŝoj - areoj proksimaj al la marbordo
* malprofundmaraj fiŝoj - zonoj sub 2000 mph
* profundmaraj fiŝoj (Q252880) - marprofundo
* fiŝoj de korala rifo - proksime al koraloj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*  

Kategorio:Iĥtiologio
Brazila turdo

La **brazila turdo** () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus subalaris* (Seebohm, H, 1887) - brazila turdo

Ĝi antaŭe estis konsiderata kiel samspecia kun la ardeza turdo (*Turdus nigriceps*).

## Priskribo
La brazila turdo longas 21 cm. La **masklo** havas malhele grizajn suprajn partojn, grizan bruston kaj blankan ventron. La kapo estas nigra krom la gorĝo, kiu estas blanka kun malhelaj strioj. La beko estas plejparte flava. La **ino** estas plejparte obtuze bruna kun malmultaj markoj.

## Distribuo kaj habitato
Ĝi troviĝas en eosta Paragvajo, sudeosta Brazilo kaj nordorienta Argentino. Ĝi ankaŭ vintras norden al suduesta Brazilo, ĝis Mato-Groso kaj Gojaso.

Ĝia habitato estas arbaroj, maldensejoj kaj parkoj.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Dijk en Waard

**Dijk en Waard** estas nova municipo en la nederlanda provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*. Ĝi ekzistas ekde la 1-a de januaro 2022 kaj konsistas el la eksaj municipoj Heerhugowaard (okcidentfrise Heregewaard aŭ de Waard) kaj Langedijk. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Konataj lokanoj 
* 1993 en Heerhugowaard: Tess Lieder (n. 1993), manpilkistino (ĝis 2022 Tess Wester)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Batesa kaprimulgo

La **Batesa kaprimulgo** aŭ *kaprimulgo de Bates*, *Caprimulgus batesi*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj, kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko, fakte en Kongaj pluvarbaroj.

## Aspekto
La kaprimulgo de Bates estas granda, malhela kaprimulgo. En ripozo aspektas grandkapa kaj longvosta. La supraj partoj kaj flugilkovriloj estas malhelbrunaj markataj per nigraj kaj sablokoloraj strioj kaj makuloj, kun normale neklara sablokolora kolumo sur la postkolo kiu povas esti pli evidenta ĉe kelkaj individuoj. La subaj partoj estas nigrecbrunaj kun sablokolora makuleto sur la brusto, iĝante striecaj sur la ventro, la gorĝo estas blankeca. Dumfluge la masklo montras malgrandan blankan makulon direkte al la flugilpinto kaj blankajn pintojn al la du eksteraj vostoplumoj. La ino estas pli pala kaj mankas blankaj makuloj en la flugiloj aŭ ekstera vosto. Ili estas 29–31 cm longaj kaj pezas 89–112 g.

### Voĉo
La kanto de la kaprimulgo de Bates estas laŭta "ŭoŭ ŭoŭŭoŭhoŭhoŭ" en kiu sekvante la unuan noton ekzistas paŭzo kaj poste ripeta serio de notoj.

## Distribuado
La Batesa kaprimulgo havas fragmentan distribuon, unu populacio estas trovita en suda Kameruno, alia en okcidenta Kameruno, Gabono, suda Centrafrika Respubliko kaj okcidenta Respubliko Kongo, tria iomete aparta en okcidenta Kongo, kun alia en orienta Kongo kaj nordokcidenta Demokratia Respubliko Kongo, kvina populacio havas teritorion tra la Demokratia Respubliko Kongo kaj en orienta Ugando en la Arbaro Bŭambo, dum la lasta populacio en la centra Demokratia Respubliko Kongo.

## Habitato
La Batesa kaprimulgo troveblas plejparte en primara pluvarbaro de malaltaj teroj, kie ĝi preferas maldensejojn kaj arbarbordojn kaj povas esti ofta proksime de akvo, precipe proksime de riveroj aŭ inundita arbaro. Ĝi ankaŭ povas esti trovita en sekundara arbaro kaj plantejoj proksime al la rando de primara pluvarbaro.

## Kutimaro
Kiel la plej multaj kaprimulgoj, la kaprimulgo de Bates estas krepuskula kaj noktula. Ĝi ripozas surgrunde, en maldensejoj aŭ sur vojetoj, aŭ kelkajn metrojn supren sidante sur liano. Ili manĝas predojn, kiel ekzemple mantoj, griloj, akridoj, skaraboj kaj tineoj super kaj ene de la arbarkanopeo, super maldensejo kaj laŭ la randoj de riverarbaroj. Ĝi ne konstruas neston kaj la ununura ovo estas demetata rekte sur la nuda grundo aŭ inter la folirubo, nestoloko estas foje sur padoj aŭ migrovojoj. La reprodukta sezono estas decembro ĝis januaro en Gabono kaj eble ĉiuj foriras al Demokratia Respubliko Kongo.

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
* Sonregistroj ĉe Xeno-Canto

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Morrnah Simeona

**Morrnah Simeona**, naskiĝis la 19-an de majo 1913 en Honolulo, Havajo kaj mortis la 11-an de februaro 1992 en Kirchheim apud Munkeno, estis havaja sanigistino. Ŝi  estis *kahuna lapaʻau* (herba resanigisto) en Havajo kaj instruis modernigitan version de la tradicia saniga filozofio *hoʻoponopono* en Usono, Azio kaj Eŭropo.

## Kahuna lapaʻau 
Morrnah estis la filino de Kimokeo kaj Lilia Simeona, ambaŭ indiĝenaj havajanoj. Ŝia patrino, Lilia, estis unu el la lastaj agnoskitaj *kahuna lāʻau kahea* aŭ "pastrinoj, kiuj resanigis per vortoj." Jam en sia junaĝo, Morrnah estis agnoskita kiel *kahuna lapaʻau* (herba resanigisto), poste komence praktikis naturopation kun Lomi Lomi-masaĝo, kaj dum dek jaroj gvidis sian praktikon ĉe du renomaj hoteloj en Honolulo. Inter ŝiaj klientoj  estis Lyndon B. Johnson, Jackie Kennedy kaj Arnold Palmer.

Kategorio:Kulturo de Havajo
Kategorio:Havajanoj
Subtera sceno

eta|Membroj de la scensubkulturo en 2008
**Subtera sceno** aŭ **scena subkulturo** (, ankaŭ ofte simple **Scene**) estas muzika subkulturo, kiu eliris el la angla subkulturo de 

ĉavistoj kaj ŝatantoj de la muzika ĝenro crunkcore (d:Q2426383). La ĉefa regulo de Scene Kids estas la tezo intence porti vestaĵojn, kiuj kontraŭdiras la modotendencojn de la koncerna periodo kaj ignori sociajn normojn. Samtempe, la subkulturo mem konservas sian propran modon, plejparte asociitan kun la junularaj movadoj de la 2000-aj jaroj.

Temas pri junulara subkulturo, kiu aperis komence de la 2000-aj jaroj en Usono el la antaŭekzistanta emoo-subkulturo. La subkulturo fariĝis populara inter adoleskantoj de la mezo de la 2000-aj jaroj ĝis la fruaj 2010-aj jaroj.

Membroj de la scena subkulturo estas konataj kiel **scene kids**, **trendys**, aŭ **scenesters**. Scena modo konsistas el streĉaj ĝinzoj, hele koloraj vestaĵoj, distinga hararanĝo konsistanta el rekta, plata hararo kun longaj krakoj kovrantaj la frunton, kaj hele koloraj hartinkturoj. Muzikaj ĝenroj asociitaj kun la scena subkulturo inkluzivas metalcore, crunkcore, deathcore, elektronikan muzikon kaj poppunkon.

De la mezo de la 2000-aj jaroj ĝis la fruaj 2010-aj jaroj, la modo de la *sceno* gajnis popularecon inter adoleskantoj, kaj la muziko asociita kun la subkulturo atingis komercan sukceson kaj subtere kaj ĉe la ĉeftendenco. Grupoj kiel Bring Me the Horizon, Asking Alexandria, Pierce the Veil, kaj Metro Station altiris ĉefan atenton kaj grandajn spektantarojn, restante plejparte ligitaj al la subkulturo de la *sceno*. Meze de la 2010-aj jaroj, la subkulturo de la *sceno* malkreskis en populareco; tamen, ekde 2019, aperis movadoj, kiuj revivigis ĝin.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Biker metal

Kategorio:Junulara kulturo en Usono
Kategorio:Junulara kulturo en Britio
Ilham Tohti

**Ilham Tohti** (ujgure ئىلھام توختى Ilⱨam Tohti, ĉine 伊力哈木•土赫提, pinjine Yīlìhāmù Tǔhètí) estas ujgura homrajta aktivulo, universitata instruisto kaj ekonomikisto en Ĉinio. Li estis malliberigita en julio 2009 post la tumultoj de Urumĉio, liberigata fine de aŭgusto 2009 post forta internacia diplomatia premo, sed remalliberigita en januaro 2014 kaj nun post dutaga demagogia proceso kondamnita je ĝismorta malliberigo. En 2019 li interalie internacie honoriĝis per la renoma homrajta Saĥarov-Premio kaj samjare ankaŭ atribuiĝis al li la Homrajta premio Václav Havel.

Tohti naskiĝis en Artuŝ aŭ Artux (ujgure ئاتۇش شەھىرى, ĉine 阿图什市, , Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango, Ĉinio, la 25-an de oktobro 1969. Li diplomiĝis ĉe la Nordorienta Normala Universitato kaj la Ekonomika Fakultato ĉe tio, kio tiam nomiĝis la Centra Nacieca Universitato, nun nomata Minzu Universitato de Ĉinio (MUC), en Pekino, kie li studis ekonomikon, kaj poste instruis la menciitan fakon tie.

## Referencoj 
Kategorio:Disidentoj
Kategorio:Ujguroj
Kategorio:Homrajtaj aktivuloj
Kategorio:Ekonomikistoj
Menyhért Ferenc Takács

**Menyhért Ferenc Takács** [menjhErt takAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takács Menyhért Ferenc** estis hungara premonstrata monaĥo, mez- kaj altlerneja instruisto, abato, preposto, prelato. Liaj originaj personaj nomoj estis *Ferenc János*.

 naskiĝis  en Sátoraljaújhely (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Slovenské Nové Mesto en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en premonstrata gimnazio en Kassa, en 1879 li aliĝis al la premonstratoj en Jászó, kie li studis teologion. Li studis ankaŭ en Scienca Universitato Ferenc József. En 1884 li pastriĝis kaj monaĥiĝis, 2 jarojn poste li akiris pedagogian diplomon kaj en 1891 li doktoriĝis. Jam inter 1883-1885 li instruis en gimnazio de Rozsnyó, poste jaron en seminario de Jászó, ekde 1888 en gimnazio en Kassa. Jardekon poste li estis levita gimnaziestro. Inter 1897-1900 li instruis ankaŭ en Reĝa Jura Akademio (Kassa). Ekde 1900 ĝis sia morto li gvidis la monaĥejon en Jászó kun rangoj abato, preposto kaj prelato, tamen oficiale nur ĝis 1920 pro Traktato de Trianon. Jaron poste li membriĝis en la senato ĝis 1918. Inter 1923-1928 li establis posteulan premonstratan monaĥejon en Gödöllő. Li estis entombigita en Gödöllő, sed en 1943 eltombigo okazis kaj li estis reentombigita en Jászó (tiutempe apartenanta al Hungario).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az eleusisi mysteriumok*. (1889)
* *A gyermekek tornajátékai és az ifjak tornaversenye a rómaiaknál*. (1895)
* *A Mitrasz-kultusz*. (1909)
* *Tudnivalók a katholikus autonómiáról.* (1917)
* *Mi a bölcselet?*. (1927)

## Memorigiloj 
* strato en Gödöllő

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj premonstrataj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj prelatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nesalakva fiŝo

[dekstra|eta|250x250ra|[Tinkoj estas oftaj  tra moderklimata Eŭrazio.]]
**Nesalakva**, **sensalakva** aŭ **dolĉakvaj fiŝoj** loĝas en la enlandaj akvoj, lagoj kaj riveroj aŭ rezervujoj (kun mineraligo de malpli ol 0.05%) de kontinentoj kaj insuloj. Preskaŭ ĉiuj dolĉakvaj fiŝoj apartenas al la ostaj fiŝoj (*Osteichthyes*). El la kartilagaj fiŝoj (Kondriĥtieoj), kelkaj specioj de rajoj vivas konstante en dolĉakvo. Krome, ekzistas kelkaj ŝarkspecioj, kiuj foje migras supren laŭ riveraj estuaroj en dolĉakvon.
[maldekstra|eta|260x260ra|[Acipenseredoj|Sturgoj troviĝas kaj en anadromaj kaj en dolĉakvaj senmovaj formoj]]
Oni distingas inter primaraj dolĉakvaj fiŝoj, kiuj origine evoluis en dolĉakvo, sekundaraj dolĉakvaj fiŝoj, kiuj devenas de maraj prapatroj, kaj periferiaj dolĉakvaj fiŝoj, kiuj pasigas partojn de sia vivociklo en dolĉakvo.

La kondiĉoj en ĉi tiuj vivmedioj diferencas de tiuj en maraj akvoj laŭ multaj manieroj, la plej evidenta estante la diferenco en salecniveloj. Por postvivi en dolĉakvo, fiŝoj bezonas specifan gamon da fiziologiaj adaptiĝoj.

41.24% de ĉiuj konataj fiŝspecioj troviĝas en dolĉakvo. Ĉi tio estas ĉefe pro rapida speciiĝo, faciligita per la izoliĝo de vivejoj . Por vivejoj kiel lagetoj kaj lagoj, oni povas uzi la samajn speciiĝajn modelojn uzatajn en la studado de insula biogeografio.

Plej multaj dolĉakvaj fiŝoj taŭgas por konsumo, kiel ekzemple ezoko, truto, anariko, karpo kaj angilo (vidu ankaŭ: manĝofiŝoj). Malgrandaj, koloraj specioj ofte estas popularaj akvariaj fiŝoj (ornamaj fiŝoj, d:Q2134926).
[eta|[Mekonga giganta siluro, la plej granda dolĉakva fiŝo .]]
La mekonga giganta siluro (*Pangasianodon gigas*) estas la plej granda specio de familio ŝarkosiluroj (*Pangasiidae*) kaj unu el la plej grandaj dolĉakvaj fiŝoj de la mondo. Ankaŭ Huzo-specio nomata kalugo (*Huso dauricus*), kiu vivas en Amuro, laŭdire estas la plej granda nesalakva fiŝo de la mondo, atingante pezon de almenaŭ 1000 kg.

Notindas ke tiaj fiŝoj estas, kaj ĉiam estis, tre popularaj en diversaj kuirartoj de ĉiuj regionoj de la mondo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ekologio de dolĉakvaj fiŝoj 
Kategorio:Limnologio
Kategorio:Iĥtiologio
Mortotimo

[eta|Vido de [tombejo je krepusko]]
**Timo pri morto**, **mortangoro**, **tanatofobio** aŭ **neniiga angoro** (greke: θάνατος "morto" + greka: φόβος " timo") estas anksio kaj fobio difinita kiel persista, nenormala kaj nepravigebla timo de morto aŭ mortado. Tio estas angoro kaŭzata de pensoj pri morto, pri la ĉeso de ekzisto (de si mem aŭ de siaj amatoj).

Por multaj suferantoj estas timo pri ebla detruo de la menso aŭ korpo, kiam la ellasiloj () por la timo estas minacoj al supervivo al la persono. Neniiga angoro povas manifestiĝi laŭ pluraj manieroj: sento de senhelpeco, sento de kunfandiĝo kun la alia, sento de rezigno, sento de disfalo, sento de fremdiĝo, sento de emocia superforto, kaj sento de malobservo de privateco.

Ĝi rilatas al nekrofobio (timo pri mortintoj). Kvankam estas nature timi morton, homoj kun ĉi tiu fobio spertas troigitan timon, ĝis la punkto, ke ĝi influas iliajn vivojn. En severaj kazoj, ili rifuzas forlasi siajn hejmojn, ĉeesti funebraĵojn, aŭ eĉ paroli pri morto. Ili ofte estas hipokondriuloj, pro sia timo kontrakti malsanon, kiu kondukos al ilia morto.

Kiel aliaj fobioj, tanatofobio ofte devenas de traŭmata okazaĵo spertita en la infanaĝo, aŭ de infantempa timo kiu ne estas traktita kaj poste evoluas al fobio. Ĉi tiu kondiĉo povas ekigi panikatakojn, do kuracado povas inkluzivi medikamentojn por administri angoron (kiujn, kompreneble, devas preskribi sanprofesiulo).

## Psikologio 
La koncepto unue estis menciita en la artikolo de Sigmund Freud el 1923, La Memo kaj la Identigo  kie li skribis, ke timo pri neniigo devenas de la timo pri la memo fronte al minacoj de la realeco kaj oniaj impulsoj. Tamen, laŭ Freud, la ĉefa angoro en la infanaĝo estas kastrada angoro. Melanie Klein studis angorojn en frua infanaĝo kaj konkludis, ke ekzistas ĝenerala angoro, neniiga angoro, kiu estas pli frua kaj el kiu kastrada angoro estas unu el ĝiaj manifestiĝoj. Aliaj psikanalizistoj evoluigis ĉi tiun koncepton sed nomis ĝin per aliaj nomoj: "angoro sen signifo" de Donald Winnicott, "sennoma teruro" de Wilfred Bion, "disociiga angoro" de Heinz Kohut.

## Fontoj 
* Hurvich, M. (1981, February). Annihilation anxiety: An introduction. Paper presented at the meeting of the American Psychological Association. Division of Psychoanalysis, Ixtapa, Mexico

## Referencoj 
Kategorio:Filozofio de vivo
Kategorio:Fobioj
Kategorio:Morto
Ármin Vendel Várszély

'*** [vArsEli], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Várszély Ármin Vendel*' estis hungara premonstrata monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Várzély* [vArzEli], lia persona nomvarianto estis *Hermann*.

 naskiĝis  en Podvilk (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Podwilk en Pollando), li mortis  en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Oradea en Rumanio).

## Biografio 
 aliĝis al la premonstrata ordeno en 1852 en Jászó, 3 jarojn poste li monaĥiĝis, en 1856 li pastriĝis. Li komencis sian instruistan karieron en an diplomon en premonstrataj gimnazioj de  (1856-1861), de Kassa (1861-1865), fine denove de Nagyvárad. En 1879 li estis levita gimnaziestro, en 1881 ankaŭ monaĥejestro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Ima- és énekkönyv a katholikus ifjúság használatára.* (1870)

## Fontoj 
* biografio hungare (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo V, poste serĉu la nomon!)
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj premonstrataj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Aŭstrala turdo

La **aŭstrala turdo** () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus falcklandii* Quoy, JRC; Gaimard, JP, 1824 - aŭstrala turdo
******Turdus falcklandii magellanicus* King, PP, 1831
******Turdus falcklandii falcklandii* Quoy, JRC; Gaimard, JP, 1824

## Aspekto
La **masklo** havas grizan dorson pli malhelan ol la ventron, kiu estas iomete nuancita per salma rozkoloro. Ĝia kapo estas nigra, ĝia mentono blanka kaj striita per nigro. Ĝia pugo estas blankeca. La plumaro de la **ino** havas la saman ŝablonon sed estas malpli kontrasta. Ambaŭ seksoj havas flavajn bekon kaj krurojn.

## Distribuo kaj habitato
La subspecio *T. f. magellanicus* troviĝas en suda Argentino kaj suda kaj centra Ĉilio. La nomiga subspecio *T. f. falcklandii* estas endemia de Falklandoj.

La aŭstrala turdo estas ofta en arbaroj, kultivataj areoj kaj ĝardenoj.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Elisabeth de Belgio

Princino **Elizabeto** aŭ nacilingve nederlande kaj germane *Elisabeth* respektive france kun eta supersigno *Élisabeth*, dukino de Brabanto (naskiĝis la 25-an de oktobro 2001, do nun -jaraĝa), , , , estas la tronheredonto de la belga trono. La plej aĝa infano de reĝo Filipo kaj reĝino Matilde, ŝi estis levita al la duka rango post kiam ŝia avo Alberto la 2-a abdikis la 21-an de julio 2013. Se ŝi surtroniĝos kiel atendate, ŝi estos la unua reĝino de Belgio iam ajn reganta. Ŝi apartenas al la historie germandevena familio kaj nobela dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao kaj havas sian kutiman loĝlokon en la Reĝa Palaco de Laeken. La princino havas du pli junajn fratojn, *Gabriel* (n. en 2003) kaj *Emmanuel* (n. en 2005) kaj ankoraŭ pli junan fratinon *Eléonore* (n. en 2008).

Kategorio:Belgaj nobeloj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Tronheredontoj
Kategorio:Dukoj de Brabanto
Lajos Balla

**Lajos Balla** [lajoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Balla Lajos** estis hungara historiisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Debrecen, li mortis  en Debrecen.

## Biografio 
 akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1955. Post la diplomo li instruis jaron en mezlernejo en Hajdúszoboszló, inter 1956–1960 li revenis al la universitato, kie li estis bibliotekisto. Li estis asistanto (1960–1965), lektoro (1965–1980), poste ĝis sia morto docento en la universitato. Lia ĉeftemo estis Panonio kaj :en:Roman Dacia.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Savaria.* (kunaŭtoro, 1958)
* *Adatok Pannonia és Dacia kapcsolataihoz.* (2 partoj, kunaŭtoro, 1967)
* *Dacia az utolsó Antoninusok korában.* (1976)
* *Questions de l’histoire de la population dans la Dacie romaine.* (1987)
* *A Duna-vidéki szírek és szír kultuszok történetének kérdéseihez.* (1992)
* *Studia Dacia.* (postmorta kolektaĵo, 2000).

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kremventra turdo

La **kremventra turdo** () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus amaurochalinus* Cabanis, JL, 1851 - kremventra turdo

## Priskribo
Dum la plumaro varias de grizeca al bruneca, kaj la beko de malhela al flava, plenkreskaj kremventraj turdoj ĉiam havas distingajn nigrecajn bridojn. Tio apartas ilin de aliaj similaj turdoj (ekz. la palbrusta turdo) troveblaj en ilia teritorio.

## Distribuo kaj habitato
La kremventra turdo vivas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Paragvajo, Peruo kaj Urugvajo.

Ĝia natura vivejo estas tropikaj aŭ subtropikaj ebenaĵaj arbaroj kaj tre degraditaj praarbaroj. Ĝi estas ĝenerale ofta, eĉ en home ŝanĝitaj vivejoj kiel ĝardenoj kaj parkoj.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Joachim Telgenbüscher

**Joachim TELGENBÜSCHER** (naskiĝinta en 1981 je Paderborn) estas germana historiisto kaj ĵurnalisto. Estris li la historian sekcion ĉe la eldonejo *Gruner & Jahr* kaj la redaktoraron de la revuo "GEO Epoche". 

## Vivo 
Estante filo de la germanistino kaj verkistino Antje Telgenbüscher kaj havante tri gefratojn li pasigis en 1998/99 studjaron ĉe privata lernejo en Bolton. Tie impresis lin ankaŭ tiam modaj kvizaj televidaĵoj: tiutempe ankaŭ sekveblis la premiero *Who Wants to Be a Millionaire?* Ankoraŭ en la stato de antaŭabituriento li partprenis en februaro 2001 ĉe la ZDF-kvizaĵo *Ca$h* De julio 2001 kaj marto 2002 li soldatis ĉe Bundeswehr en Augustdorf. En somero 2002 li videblis en la kvizaĵo *Risiko!* kiel eksperto pri James Bond. En aŭtuno 2002 komenciĝis trijara studo de histoiro ĉe la universitato de Kembriĝo dum kiu li pretis partopreni aliajn kvizaĵojn. En septembro 2005 li estis, hazarde kun la patrino, kandidato en la RTL-kvizelsendo *Wer wird Millionär?*. Gajninte pli oli 30 miloj da eŭroj li povis reiri al Britio: tie li studis modernan eŭropan historion kun magistriĝo. Sekvis deĵoro en klinika konzerno. Post eko de sia ĵurnalista kariero, Telgenbüscher deklaris ne pluan partoprenon je publikaj kvizaĵoj. En 2010 li publikigis la faklibron *Quizknacker* pri sukcesa kvizumado. Lia lasta perkviza gajno estis longdistanca vojaĝo sponsorita fare de Norddeutscher Rundfunk (en 2008). Tamen li eĉ pli malfrue (ĉe *Der Super-Champion* de ZDF kaj *Quizduell* de ARD) prezentis sin publike, fiaskante. 

Inter 2009 kaj 2010 li studis ĵurnalismon ĉe la porĵurnalista altlernejo *Henri-Nannen-Schule* en Hamburgo. Ĉe kandidatiĝo li superis aliajn koncerne ĝeneralan scion. De tiam li skribas por la gazetoj *Der Tagesspiegel*, Stern, Spiegel online kaj "GEO Epoche". De aprilo 2010 li laboris ĉe la eldonistoj *Gruner & Jahr*, redakciestrante ĉe la revuo "GEO Epoche". Ĝis vendo de la popularhistoria magazino "P.M. History" li samrange laboris tie. 

Sub la pseŭdonimo *drguidoknapp* (aludo al Guido Knopp) li por saĝtelefonoj informis pri historiaj kuriozaĵoj, sub la titolo *Verrückte Geschichte*. Ĉe Tviter (majo ĝis oktobro 2023) li havis pli ol 200 milojn da sekvantoj. De septembro 2023 li preferis utiligi Bluesky, respektive Instagram kaj, ĝis aprilo 2024, intertempe ankaŭ Mastodon. De aprilo 2024 li moderigis kun Nils Minkmar la furoran historipodkaston *Was bisher geschah*.

## Verkoj 
* ''Quizknacker. Ein Gewinner zeigt, wie's geht,* Bastei Lübbe, 2010, ISBN 978-3-404-60644-3
* kun Janine Funke kaj Fabian Klabunde: podkasto *Die vergessenen drei*, 2020/21, 2 serioj
* ku Nils Minkmar: podkasto *Was bisher geschah,* de 2024

## Eksteraj ligiloj 
* profilo drguidoknapp - ĉe *Bluesky*
* profilo joachimtelgenbuescher - ĉe *Instagram''
* podkasto "Was bisher geschah" (superrigardo)

## Notoj 
Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Podkastistoj
Kategorio:Germanaj historiistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1981
Gabriel de Belgio

Princo **Gabrielo** aŭ nacilingve *Gabriel* (naskita la 20-an de aŭgusto 2003, do nun -jaraĝa), , , , havas la duan vicon kiel heredonto de la belga trono. La dua plej aĝa infano de reĝo Filipo kaj reĝino Matilde, li estis pli juna frato de Elisabeth de Belgio, kiu heredis la rangon de dukino de Brabanto de la patro Filipo, post kiam la komuna avo Alberto la 2-a abdikis la 21-an de julio 2013. Se ŝi supreniros al la trono kiel atendate, ŝi estos la unua reĝino de Belgio iam ajn reganta. Kiel la fratino, li apartenas al la historie germandevena familio kaj nobela dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao kaj havas sian kutiman loĝlokon en la Reĝa Palaco de Laeken. La princo havas pliajn du gefratojn, pli junan fraton, *Emmanuel* (n. en 2005) kaj ankoraŭ pli junan fratinon *Eléonore* (n. en 2008). Li ricevis sian mezlernejan edukon inter septembro 2006 kaj septembro 2019 en la nederlandlingva Kolegio Sankta Jan Berchmans en Bruselo, kaj tiam du jarojn studis ĝis bakalaŭro en la anglalingva *International School of Brussels* en la brusela antaŭurbo Watermael-Boitsfort.

Kategorio:Belgaj nobeloj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Artuŝ

**Artuŝ** aŭ Artux (ujgure ئاتۇش شەھىرى, ĉine 阿图什市, , en cirila alfabeto *Артыш*, do kirgiza prononco pli-malpli , estas kantonnivela urbo en la Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango de la Popola Respubliko de Ĉinio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La supermara alteco estas 1 303 metroj. 

La urbo estas la ĉefloko de administra unuo nomata Kirgiza Aŭtonoma Distrikto Ⱪizilsu, , pinjine Kèzīlèsū Kē’ěrkèzī zìzhìzhōu; ujgure قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى / *Ⱪizilsu Ⱪirƣiz Aptonom Oblasti*, , en cirila alfabeto *Кызыл-Суу Кыргыз аптоном облусу*, Kizil-suu Kirgiz aptonom oblasi. Al tiu distrikto (en okcidentaj lingvoj ankaŭ foje nomata per ekvivalento de la vorto "prefektejo", kvankam en la distrikto ne ekzistas prefekto) krom la urbo Artuŝ ankoraŭ apartenas tri kantonoj (laŭ areo la urbo Artuŝ simile grandas kiom la tri kantonoj, des per loĝdenso de iom pli ol 18/km² estas signife pli dense loĝata ol la plej granda kantono Akto, pinjine Ākètáo Xiàn, ujgure latinliterigite Aqto Nahiyisi, kirgize Актоо ооданы / Aktoo oodany 	kun loĝdeno de iom pli ol 9, kaj tre pli  dense loĝata ol la du aliaj kantonoj Akĉi kaj Vuĉia aŭ Uluĉat, pinjine Āhéqí Xiàn kaj Wūqià Xiàn, ujgure latinliterigite Aqchi Nahiyisi kaj Ulughchat Nahiyisi, kirgize Акчий ооданы / Akchiy oodany  kaj Улуучат ооданы / Uluuchat oodany). Laŭ etnoj en la urbo en 2018 vivis 81,4 % ujguroj, 11,0 % kirgizoj kaj 7,3 % han-ĉinoj - en la tuta distrikto laŭ la censo de 2020 estis 66.2% ujguroj, 26,2 % kirgizoj kaj 6,2 % han-ĉinoj (kompreneble ĉiam restas eta procentaĵo por ĉiuj restaj etnoj, kaj la tri nombroj ne sumiĝas al 100 %).

## Konataj filoj de la urbo 
* Ilham Tohti

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Ŝinĝango
Pwyll (kratero)

**Pwyll** (kimra prononco [pʊ̯iɬ]) estas alfrapa kratero sur la jupitera luno Eŭropo. 

Ĝi estis nomita laŭ Pwyll el la kimra mitologio kaj estas konsiderata unu el la plej junaj trajtoj sur la surfaco.  

La kratero estis unue observita el bildoj de Voyager en 1986. 

La videble pli malhela centro de Pwyll havas diametron de proksimume 26 km kun pinto ĉirkaŭ 600 m alta. Brilaj linioj de derompaĵoj radias eksteren de la centro je centoj da kilometroj. La blankaj derompaĵoj aŭ elĵetaĵoj kuŝas sur la surfaco. Ĉi tio indikas, ke la kratero estas pli juna ol ĝia ĉirkaŭaĵo. Pro ĝia brile blanka koloro, oni supozas, ke la derompaĵoj enhavas glacierojn.

Instrumentado sur la kosmosondilo Galileo rivelis konsiderindajn pruvojn de likva akvo sub la glacia surfaco de Eŭropo. Se Eŭropo havas subteran oceanon, ĝi povus eble gastigi vivon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Planeda fotoĵurnala bildpaĝo
* Fotoj de NASA Eŭropo
Kategorio:Planedoj
Kategorio:Krateroj
Sveltvosta kaprimulgo

La **Sveltvosta kaprimulgo**, *Caprimulgus clarus*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj (98 specioj), kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko, noktula kaj insektovora. Ĝi troviĝas en Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Kenjo, Somalio, Suda Sudano, Tanzanio, kaj Ugando.

Kiel ĉe aliaj kaprimulgoj, ankaŭ tiu specio pro sia makuleca sablobruna aspekto bone kamufliĝas sur grundo de sekaj foliaro kaj herbaro. Same, ĝi manĝas ĉefe fluginsektojn. 

Temas pri ĝenerale bruneca kaprimulgo, pli hela superokule kaj pli malhela malsupre. Ripoze la blanka subvanga strio pluas ĝis la dorso kaj krome videblas ĝis tri blankaj strioj ne tiom markataj.

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Longvosta kaprimulgo

La **Longvosta kaprimulgo**, *Caprimulgus climacurus*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj (98 specioj), kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko, noktula, insektovora birdo karakterizita per sia distinga longa vosto. Ĝi troviĝas tra kontinenta Afriko en malfermaj areoj, aridaj duondezertoj, kaj savanoj, kun oftaj vidaĵoj laŭlonge de vojoj.  

## Aspekto 
La Longvosta kaprimulgo varias de ĉirkaŭ 29–43 cm en grandeco kaj estas sekse dimorfa. Ĝi havas longan, laŭgradan voston, kaj sia grandeco gamas de 200-304 mm ĉe maskloj kaj 156-256 mm ĉe inoj. La maskloj povas havi ankaŭ blankan gorĝan makulon kaj brunajn bekojn, krurojn kaj piedojn. Sekse nematura Longvosta kaprimulgo aspektas pli simila al ino, tamen ĝia plumaro tendencas esti pli pala.

La identigaj trajtoj de la Longvosta kaprimulgo estas similaj al tiuj de la Sveltvosta kaprimulgo (*Caprimulgus clarus*) kaj de la Kvadratvosta kaprimulgo (*Caprimulgus fossii*). Specife, kiam la Longvosta kaprimulgo ne reproduktiĝas aŭ pluŝanĝas, ties vostoj povas esti pli mallongaj. Tamen, ĝiaj sekundaraj flugilplumoj ŝanĝiĝas laŭ relative nekutima maniero, kun du mudocentroj. La plumoŝanĝo tendencas halti en la vintromezo. Estas tri agnoskitaj geografie distingaj subspecioj de Longvosta kaprimulgo, *C. c. climacurus*, *C. ĉ. sclateri* kaj *C. c. nigricans*. *C. c. sclateri* povas esti trovita de Gvineo ĝis nordokcidenta Ugando. *C. climacurus*, kune kun *C. fossii* kaj *C. clarus*, estis antaŭe klasifikitaj sub aparta genro, konata kiel *Scotornis*.

## Habitato kaj distribuado 
La Longvosta kaprimulgo troviĝas en la Afrotropiso en pluraj landoj de Afriko kiel Angolo, Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Eritreo, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo Bisaŭo, Kenjo, Liberio, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando kaj Ugando.

## Kutimaro kaj ekologio 
### Reproduktado 
La reprodukta sezono de la longvosta kaprimulgo varias laŭ geografia loko.  

### Voĉo 
Rilate al aliaj kaprimulgoj, la alvoko de la longvosta kaprimulgo estas pli rapida, pli alta, plilongigita trilo. Malgraŭ tio ke la grandeco de la populacio estas nekonata, ĝi okupas grandan teritorion, kie ĝia amplekso de ĉeesto estas taksita je 9 770 000 km². Oni trovis, ke la longvosta kaprimulgo frekventas vojojn krepuske kaj nokte. Kun pliiĝanta vojtrafiko venas pliiĝanta vojrilata morteco, ĉar la longvosta kaprimulgo ofte estis observita kiel nekapabla flugi ekster la vojon for de alproksimiĝantaj veturiloj ĝustatempe por eviti esti batita. Rekomenditaj agoj por malaltigi ilian ĉevojan mortecon inkluzivas periodan hupadon, malrapidigi rapidecojn kaj ŝaltadon de la lumoj de veturiloj.

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
* Longvosta kaprimulgo, eBird Identification

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kvadratvosta kaprimulgo

La **Kvadratvosta kaprimulgo**, *Caprimulgus fossii*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj (98 specioj), kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko, noktula kaj insektovora. Ĝi troviĝas en tropikaj kaj subtropikaj arbaroj de Afrotropiso. Ĝi havas etendan teritorion sude de Afrika Ekvatoro. Malgraŭ manko de tute "kvadrata vosto", ĝia nomo emfazas distingan kampomarkon. La similplumara Sveltvosta kaprimulgo, troviĝanta en seka arbusta tereno de la tropikoj, diferencas nome pro siaj elstaraj centraj vostoplumoj. Ĝi estas alternative konata kiel la **Gabona kaprimulgo** aŭ la **Mozambika kaprimulgo**.

## Teritorio
Ĝi okazas ĉefe sude de la ekvatoro en Afriko, sed eniras la tropikojn dum la norda hemisfera somero. Izola raso ekzistas en Ekvatora Gvineo kaj okcidenta Gabono. Ĝi estas laŭsezona vizitanto en la nordo de la Demokratia Respubliko Kongo, norda Tanzanio, suda Kenjo kaj suda Ugando. Ĝi ĉeestas tutjare en Angolo, Bocvano, Burundo, Kongo, Esvatinio, Lesoto, Malavio, Mozambiko, Namibio, Ruando, Sudafriko, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo.

## Voĉo
La alvoko de ĉi tiu birdo estas longdaŭra bruado, kiu alternas inter rapido kaj malrapido proksimume ĉiun sekundon. Kiel tia ĝi diferencas de la similaj Longvosta kaprimulgo kaj Sveltvosta kaprimulgo kiuj produktas rapidajn aŭ malrapidajn *ĉur*-ojn respektive.

## Subspecioj
* *C. f. fossii* Hartlaub, 1857 – okcidenta Gabono kaj apudejoj
* *C. f. welwitschii* Bocage, 1867 – ĉefe internaj altebenaĵoj, DRK ĝis norda Namibio
* *C. f. mossambicus* W.K.H. Peters, 1868 – malaltaj teroj el DRK ĝis Sudafriko
* *C. f. griseoplurus* Clancey, 1965 – Kalahari dezerto kaj apudejoj, laŭsezona en Bocvano

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
* Kvadratvosta kaprimulgo - Speciteksto en *The Atlas of Southern African Birds*.

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Cinjuan (Gŭangdongo)

**Cinjuan,** per simpligita ĉina skribo **清远,** per tradicia ĉina skribo **清遠,** per pinjino *Qīngyuǎn,* laŭ poŝto *Tsingyun,*  antaŭe romanigita kiel Tsingyun estas prefektujnivela milionurbo, signifa rivera havenurbo en provinco Gŭangdongo en suda parto de Ĉina Popola Respubliko. 
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 en la prefektujnivela urbego vivis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
Cinjuan situas iom norde de la Tropiko de Kankro laŭ navigebla rivero kovrante 19 015 km². Parto de la teritorio estas monta aŭ monteta. La averaĝa alteco estas 14 m super la marnivelo. La areo konsistas el 8 dividoj. Provinca sidejo Kantono (Ĉinio) troviĝas 32, Foŝan 36, Ŝanhajo 1220, ĉefurbo Pekino 1817 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela milionurbo havas longan historion. En 1988 Cinjuan ricevis prefektujan statuson.

## Ekonomio 
La prefektujnivela teritorio estas grava ekonomia kaj transporta centro. La bonaj fervojaj kaj ĉefvojaj ligoj apogas la ekonomion, eĉ per rivera haveno la varoj facile atingas Kantonon, Honkongon kaj Makaon. En la areo gasa kaj akvoenergia elektrocentraloj funkcias.

## Edukado 
Altnivela studado okazas en universitato, kampusoj kaj altlernejoj.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbego estas ligita per fervoja kaj ĉefvoja linioj. Navigado okazas sur la rivero ĝis la maraj insuloj. Enurbe aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 2037 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la pluvkulmino okazas maje kaj junie. La senfrosta periodo estas ĉirkaŭ 314 tagoj.
 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* urbomuro
* termofonto

## Ĝemelurboj 
* 
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Riveraj havenurboj
Longflugila kaprimulgo

La **Longflugila kaprimulgo**, *Caprimulgus longipennis*, estas birda specio de la familio de kaprimulgedoj (98 specioj), kiu vivas kaj reproduktiĝas en Afriko, noktula kaj insektovora. Ĝi troviĝas en tropikaj kaj subtropikaj arbaroj de Afrotropiso. Iam metita kun la Longpluma kaprimulgo (*Caprimulgus vexillarius*) en sia propra genro, *Macrodipteryx*, ĝi estas indiĝena de Afriko kaj montras tre gravan seksan dimorfismon. Dum la reprodukta sezono, maskloj kreskas ornamajn flugilplumojn pli longajn ol sia korpo.

## Distribuado kaj habitato
La Longflugila kaprimulgo estas loĝanta reproduktulo en Afriko de suda Senegalo oriente ĝis Etiopio. Ĝi pasigas la nereproduktan sezonon en la Sahela regiono norde. Ĝia vivejo inkluzivas malpeze arbarkovritan savanon, kun iom da arbustaro, same kiel agrikulturan teron en dense arbarkovrita savano. sed estas tipe troviĝanta de marnivelo ĝis altecoj de 1 400 metroj.

La plenkreska masklo kreskas ornamajn plumojn dum la reprodukta sezono, kiuj konsistas el larĝaj sekundaraj flugilplumo sur ĉiu flugilo plilongigita ĝis ĝis 53.5 centimetroj,

## Kutimaro
Kiel aliaj kaprimulgoj, la Longflugila kaprimulgo manĝas insektojn dumfluge, iliaj buŝoj malfermiĝas larĝe por tineoj kaj skaraboj. Ĝi flugas ĉe krepusko, kiam la plej alta kvanto de predo estas havebla, kvankam ĝiaj manĝadpadronoj ŝanĝiĝas depende de lunlumo, kun pli posta, pli nokta manĝado korelaciita kun pli altaj niveloj de lunlumo. Ĝi ankaŭ povas manĝi svarmojn de insektoj ĝenitaj de fajroj kaj artefaritaj lumoj, konduto kiu estis ligita al birdofrapo fare de aŭtoj kiam iliaj lumoj lumigas vojojn.

Dum la reprodukta sezono, maskloj kaj (malpli ofte) inaj Longflugilaj kaprimulgoj kolektiĝas en areoj de grundo kun malmulte da vegetaĵaro por manĝi kaj por ke maskloj faru elmontrajn flugojn.

## Nomenklaturo 
Kvankam la Longflugila kaprimulgo estis origine metita en la genron *Caprimulgus* kiel en sia unua identigo fare de George Shaw en 1796, ĝi poste estis metita en la genron *Macrodipteryx* kune kun la Longpluma kaprimulgo. Ambaŭ specioj estas proksime rilataj,

## Ekologio kaj konservado 
Longflugilaj kaprimulgoj estas migrantaj birdoj kaj vojaĝas al kaj de reproduktejoj ĉiujare. La preciza reprodukta sezono varias laŭ regiono, kaj estas tuŝita de predhavebleco kaj pluvo; populacioj kiuj vivas en pli sudaj regionoj reproduktiĝas pli frue ol tiuj en nordaj regionoj. 

La populacio de Longflugila kaprimulgo ne estas konsiderata kiel minacata kaj estas listigita kiel malplej zorgiga de la Internacia Unio por Konservado de Naturo (IUCN) en la Ruĝa Listo de IUCN.

## Referencoj 
* *Nightjars* de Cleere kaj Nurney, 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kampina turdo

La '*kampina turdo* () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Distribuo kaj habitato
La kampina turdo troveblas en Brazilo, Gujano, Surinamo kaj Venezuelo.

Ĝi loĝas en diversaj vivejoj, maldensejoj, savanoj, humidaj arbarlimoj, cerado, kaj precipe kampinoj, kio klarigas la komunlingvan nomon.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Akademia Kijiva Pupteatrejo

La **Akademia Pupteatro de Kijivo** (), estas teatro en Kijivo, Ukrainio. Ĝi estis fondita la 27-an de oktobro 1927. Ĝi estas la plej malnova pupteatro en Kijivo.

La nuna konstruaĵo estis donacita al la teatra kompanio la 19-an de decembro 2005 kaj estis la unua fojo, ke ĝi havis speciale konstruitan konstruaĵon por gastigi la teatron. La koncepton kaj konstruadon de la konstruaĵo administris la fama arkitekto Jurij Bilokon kaj eĉ de la komenco ĝi estis nomita "La Fabela Kastelo".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia Teatrejo Ivan Franko
* Teatrejo Lesja Ukrainka

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Teatroj en Ukrainio
Kategorio:Kulturo de Kievo
Maranjona turdo

La **maranjona turdo** () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus maranonicus* Taczanowski, W, 1880 - maranjona turdo

## Distribuo kaj habitato
La maranjona turdo troviĝas en suda Ekvadoro kaj Peruo.

Ĝiaj natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj ebenaĵaj arbaroj.

## Aspekto
Ĝi estas bruneca turdo kun helbrunaj supraj partoj kaj brunblankaj malsupraj partoj, pli blankecaj ĉe gorĝo kaj ventre. La beko kaj piedoj estas grizecaj, la beko kun larĝa fortika bazo.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nacia Filharmonio de Ukrainio

La **Nacia Filharmonio de Ukrainio** (), ofte nomata la **Kieva Filharmonio** kaj **Nacia Filharmonio**, estas komplekso de du apudaj koncertejoj en la Ĥreŝĉatji Parko en Kievo, Ukrainio. Starante ĉe la fino de la Ĥreŝĉatik-strato proksime al la Eŭropa Placo, ĝi gastigis multajn rusajn komponistojn kiel Sergej Rachmaninoff, Aleksandr Skrjabin kaj Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij kaj famajn operkantistojn kiel Leonid Sobinov kaj Teodoro Ŝaljapin.

La historia konstruaĵo estis konstruita fine de la 19-a jarcento. Komence nomata *Komercista Domo*, la uzo de la konstruaĵo por muzikaj prezentadoj estas asociita kun la Filharmonia Societo, establita de Nikolao Lisenko. 
Post la nazia invado en 1941, la Filharmonia Societo ĉesigis sian laboron, kaj la plejparto de ĝiaj netakseblaj arkivoj estis detruitaj. Dum la germana okupado de Kievo, la konstruaĵo de la Societo estis transformita al germanoficira klubo. Tio estis unu el la gravaj kialoj, kial la konstruaĵo ne estis detruita, restante unu el la tre malmultaj pluvivaj antaŭmilitaj konstruaĵoj sur la strato Ĥreŝĉatik. Post la liberigo de Kievo, la konstruaĵo de la Filharmonia Societo rekomencis sian funkciadon en 1944 tuj kiam la bataladoj moviĝis for de Kievo.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Operejo de Ukrainio
* Oktobra Palaco

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Koncertejoj en Ukrainio
Kategorio:Kulturo de Kievo
Nigrabeka turdo

La **nigrabeka turdo** () estas sudamerika birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La nigrabeka turdo manĝas surterajn senvertebrulojn (skaraboj kaj muŝoj, vermoj, kriketoj kaj raŭpoj) kaj ankaŭ berojn kaj fruktojn. La birdo loĝas meze de vegetaĵaro. Ĝi demetas du ovojn en tasforma nesto. Individuoj estas ĝenerale solaj.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Oktobra Palaco

La **Internacia Centro por Kulturo kaj Artoj de la Federacio de Sindikatoj de Ukrainio** (IKSTU) (), ankaŭ nomita **Oktobra palaco** () estas centro de nuntempa arto en Kijivo. Ĝi enhavas unu el la plej grandaj teatraj haloj en Kijivo: ĝi povas gastigi pli ol du mil spektantojn. 

Ĝia konstruaĵo estas arkitektura monumento desegnita kaj konstruita inter 1838 kaj 1842 de la fama arkitekto Vicento Beretti por gastigi la tiama *Kieva Instituto por Noblaj Junulinoj*. Dum la frua sovetia kaj germana okupado de Ukrainio, la konstruaĵo estis uzata de la NKVD kaj Gestapo por enprizonigi kaj pafmortigi opoziciulojn ekzemple Miĥajl Semenko kaj Majk Johannsen. Kvazaŭ plendetruita dum la Dua Mondmilito, la konstruaĵo estis renovigita inter 1952 kaj 1959, kaj nomita la *Oktobra Palaco de Kulturo*, uzata ĉefe kiel koncerta scenejo. Post la falo de Sovetunio, ĝi estis renomita al sia nuna nomo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Kulturo de Kievo
Kategorio:Teatroj en Ukrainio
Kategorio:Arto en Ukrainio
Kategorio:Koncertejoj en Ukrainio