open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rüthi SG

**Rüthi SG** estas komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis ĝis la 31-a de decembro 2009 al .

## Geografio 
Rüthi situas en Rejnvalo ĉe la okcidenta bordo de la rivero Rejno, kiu estas la limo al Aŭstrio, inter la municipo Lienz, kiu apartenas al la urbo Altstätten SG, en sudo, kaj Oberriet SG en nordo. Al la komunumo apartenas ankaŭ la municipoj Büchel, Hirschensprung kaj la suda parto de Rehag. Tra la komunuma teritorio pasas paralele al Rejno la Rhein-Binnen-Kanalo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rüthi limas en nordo al Oberriet, en nordoriento al Meiningen (Aŭstrio), en sudoriento al Feldkirch (Aŭstrio), kaj en sudo al la eksklavo Lienz de la urbo Altstätten.

## Trafiko 
Rüthi havas alveturejon al la svisa aŭtovojo A13 de Sankt-Margreto tra Koiro al Belinzono kaj estas per aŭtobusoj al Altstätten kaj Buchs konektita al la publika trafikreto. Rüthi SG posedas ankaŭ stacidomon de la Svisaj Federaciaj Fervojoj ĉe la Rejnvalolinio, tamen tie haltas nuntempe nur malmultaj trajnoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rüthi datiĝas el la jaro 820 kiel *Reuti*. En frua mezepoko Rüthi estis sub la voktado de la Grafoj de Werdenberg. Iliajn voktorajtojn en la jaro 1392 akiris la Monaĥejo Pfäfers. En la jaro 1803 Rüthi fariĝis sendependa politika komunumo en la nova Kantono Sankt-Galo. Al ĝi ĝis 1831 ankaŭ apartenis la municipo Lienz, kiu tiam estis transigita al Sennwald kaj nun apartenas al Altstätten SG.

## Vidu ankaŭ 
* Rüthi SG (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rüthi SG
* Rüthi en la Historia Leksiko de Svislando
Chila de las Flores

**Chila de las Flores** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo havas la saman nomon. Atentu ke en la subŝtato ankaŭ estas similnoma komunumo Chila de la Sal.  

## Geografio
La komunumo laŭ la popolnombrado de la instituto INEGI en 2005 havis 4562 loĝantojn. El tiuj estas 2093 viroj kaj 2469 virinoj. La komunumo havas surfacon de 126.29 kvadratkilometroj. 

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 17° 58′ norda latitudo kaj  97° 52′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1620

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21055a.htm 

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Puebla
Huitzilan de Serdán

**Huitzilan de Serdán** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Huitzilan. 

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12088  enloĝantojn. El tiuj estas 6094 viroj kaj 5994 virinoj. La komunumo havas surfacon de 44.66 kvadratkilometroj. 

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 58′ norda latitudo kaj  97° 42′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 900

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21078a.htm 

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Puebla
Widnau

**Widnau** (prononcu *Vidnaŭ*) estas komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Widnau situas en la Suba Rejnvalo ĉe la bordo de la rivero Rejno, kiu formas la landlimon inter Svislando kaj Aŭstrio. Parto de la municipo Heerbrugg apartenas ankaŭ al la komunumo Widnau. La najbaraj komunumoj de Widnaŭ en Svislando estas Au-Heerbrugg en nordo, Balgach en oriento kaj Diepoldsau en sudo. Meze tra la komunumo fluas la Rheintaler Binnenkanal, kanalo, kiu fluas paralele al Rejno je ĝia orienta flanko en Svislando.

## Trafiko 
[eta|maldekstre|150ra|Wiesenrainponto inter Lustenau ([Aŭstrio) kaj Widnau (Svislando)]]
De la stacidomo Heerbrugg, kiu situas sur la teritorio de la najbara komunumo Au-Heerbrugg, Widnau facile atingeblas per lokaj aŭtobusoj. La komunumo ankaŭ havas aliron al la svisa aŭtovojo A13, kiu konektas Sankt-Margreto kun Sargans.

## Ekonomio 
Komence de la 20-a jarcento en Widnau floris la brodadindustrio. En la 1920-aj jaroj la brodado tamen spertis grandan krizon. La sekvo estis senlaboreco kaj formigro. Per la malfermo de la viskozo-fabriko en la jaro 1924 estiĝis tamen alternativo al la brodado. Nuntempe Widnau estas la sidejo de multnombraj etaj kaj mezgrandaj entreprenoj kaj ankaŭ pro sia landlima situo meze en prospera regiono allogas ĉiam novajn firmaojn.

## Historio 
La komunumo Widnau estiĝis nur en la 1-an de julio 1883 per sendependiĝo de la komunumo Diepoldsau. Widnau estis la lasta nova komunumo en Kantono Sankt-Galdo, kiu estiĝis per sendependiĝo de alia komunumo. Nuntempe la tendenco en Kantono Sankt-Galo estas kuningi komunumojn al pli grandaj novaj komunumoj kaj urboj.

## Bildaro 

Dosiero:Widnau Jakobdomo 029.jpg|Jakobdomo
Dosiero:ZollamtWiesenrain.JPG|Doganejo Wiesenrain
Dosiero:Widnau 031.jpg|Loĝkvartalo de Widnau

## Vidu ankaŭ 
* Heerbrugg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Widnau
Huejotzingo

**Huejotzingo** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Huejotzingo*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 59822 loĝantojn. El tiuj estas 28829 viroj kaj 30993 virinoj. La komunumo havas surfacon de 188.81 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 10′ norda latitudo kaj 98° 24′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2280

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21074a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Puebla
Ixcaquixtla

**Ixcaquixtla** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas San Juan Ixcaquixtla.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7458 loĝantojn. El tiuj estas 3572 viroj kaj 3886 virinoj. La komunumo havas surfacon de 173.49 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 28′ norda latitudo kaj 97° 50′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1840 m.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21082a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Juan C. Bonilla

**Juan C. Bonilla** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Cuanalá. La nomo estas prenita de la nomo de la 19-a jarcenta meksika generalo Juan Crisóstomo Bonilla. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 6′33* norda latitudo kaj 98° 19′44* okcidenta longitudo, kaj ĝi havas surfacon de 53.58 km². La meza alteco super la marnivelo estas 2180 m.

En 2005 la komunumo havis 14814 loĝantojn. El tiuj estas 7012 viroj kaj 7802 virinoj.

## Fontoj 
* Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21090a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Puebla
Menueto

eta|350px|Figuro de menueto en *Le maître à danser* (1725), de *Pierre Rameau* (1674-1748)
**Menueto** estas malnova franca popoldanco en la 3/4-takto en modera tempo kaj ekde la 17-a jarcento kortega societa danco, kiun ŝategis la franca reĝo Ludoviko la 14-a. Ĝi dominis ĝis en la 19-a jarcento balosalonojn kaj scenejojn.

## Historio 
La *menueto*, nobelara danco, dum la baroko eniris la suiton far Bach kaj Händel. La kulminon ĝi tamen nur travivis en la klasika Epoko. Haydn komponis multnombrajn menuetojn, parte enligitaj en simfoniojn, kvartetojn kaj sonatojn. Mozart, kiu almenaŭ verkis 130 de ĉi tiuj dancoj, restis al li laŭnombre ege poste.

Post la Skolo de Mannheim ĝi estas la 4-a movimento en simfonio kaj sonato, ekde Haydn kutime la 3-a movimento.
Beethoven plievoluigis la menueton al skerco.

## Formo 
La menueto principe estas triparta kantoformo, do A-B-A, resp. *menueto - trio - menueto d.c..
Plejparte menueto kaj trio estas ankaŭ du- aŭ tripartaj en si mem, je kiu la subpartoj – krom la *da capo* – estas ripetataj. Tiuj subpartoj kutime estas als 8-taktaj periodoj. Por la klasika menueto rezultas do jena kompleta formo (*granda kunmetita triparta kantoformo''):

menueto ( [: A :] [: B A' :] ) - 
trio ( [: C :] [: D C' :] ) - 
menueto da capo al fine ( [ A | B A' ] )

La nomo **trio** devenas de la pli malnovaj menuetoj de la barokepoko, en kies meza parto plejofte koncertis solista trio, ekzemple du hobojoj kaj unu fagoto aŭ du violonoj kaj du violonĉeloj. El ĉi tiu tradicio rezultas la ofte solista, ĉambromuzika karaktero, kiun flegis ankaŭ Haydn kaj Mozart en siaj menuetoj. Krom la instrumentigo la trio plejofte ankaŭ laŭ tonalo kaj dinamiko kun la menueto.

Kategorio:Danco
Kategorio:Muzikaj formoj
Rakoŝino

**Rakoŝino,** ukraine **Ракошинo,** hungare **Beregrákos** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 113 m
* Loĝantaro: 3280
* Poŝtkodo: 89620
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Rakoŝino situas sur rande de ebenaĵo, Latorica preterfluas, laŭ ĉefvojo Uĵhorodo-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 9, Uĵhorodo 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *Rakus*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1657 la poloj faris detruojn. En 1910 loĝis en Beregrákos 2726 da homoj, (1538 hungaroj, 1043 rutenoj, 139 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Beregrákos apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Beregrákos rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 171 da hungaroj al la gulago, el ili tie mortis 71. Ekde 1945 Rakoŝino apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en la municipo 7620 da homoj, en Rakoŝino 3280 (1493 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1844, en 1981 renovigita

## Famuloj 
* naskiĝis en la iama Beregrákos:
** en 1872 Károly Pap (altlerneja instruisto)
** en 1885 hungara aktoro Béla Salamon

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Taglibro de ĉambristino

***Taglibro de ĉambristino*** (***Le Journal d’une femme de chambre*** en la franca), satira romano franclingve verkita de Octave Mirbeau, estas eble la plej konata romano de tiu ĉi aŭtoro. Ĝi aperis en 1900.

Ĉi tiu romano estas grava verko de socia kritiko, kiu uzas la intiman perspektivon de servistino por malkaŝi la malbelajn flankojn de la tiama franca socio. Ĝi restas influa pro sia akra socia komento kaj sia honesta priskribo de la homa naturo.

## Resumo 
eta|maldekstre|160ra|La romano estas prezentita kiel taglibro de Célestine R., ĉambristino laboranta por riĉaj familioj en Francio ĉe la fino de la 19-a jarcento. Célestine rakontas siajn spertojn kaj observojn pri la diversaj domoj kaj familioj, kie ŝi laboris.

La libro forte kritikas la burĝan socion kaj ties hipokritaĵojn, montrante la kontraston inter la publika bildo kaj la privata konduto de la riĉuloj. Mirbeau uzas la perspektivon de servistino por malkaŝi la malagrablaĵojn kaj maljustaĵojn de la klasa sistemo.

La romano traktas diversajn sociajn temojn, inkluzive de seksismo, antisemitismo, kaj klasaj malegalecoj. Célestine mem estas kompleksa figuro - inteligenta, ambicia, kaj ofte cinike observanta la mondon ĉirkaŭ ŝi.

La libro ankaŭ enhavas elementojn de erotiko kaj skandalo, kio kontribuis al ĝia kontroversa reputacio ĉe la publikigo. Célestine priskribas diversajn incidentojn en siaj diversaj laborlokoj, inkluzive de seksaj propono, misuzoj, kaj eĉ krimoj.

La romano ankaŭ tuŝas la politikan situacion en Francio dum tiu periodo, inkluzive de la Dreyfus-afero. Dum la rakonto progresas, Célestine trovas sin en situacio kie ŝi devas fari moralajn elektojn pri sia propra konduto kaj lojaleco.

## Filmaj, televidaj aŭ teatraj adaptaĵoj 
El la romano oni faradis filmojn pli ol dekdufoje. La filmigoj inkluzivas:
* 1916: *Дневник горничной*, rusa, reĝisoro M. Martov.
* 1946: *Diary of a Chambermaid*, usona, reĝisoro Jean Renoir.
* 1964: ''Le Journal d'une femme de chambre*, franca, reĝisoro Luis Buñuel.

## Eksteraj ligiloj 
* Octave Mirbeau, *Le Journal d'une femme de chambre'' (teksto de la romano, en la franca).

## Vidu ankaŭ 
* ĉambristo

Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Franclingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 1900
Kategorio:Libroj de Octave Mirbeau
Ĉomonin

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio
**Ĉomonin** (ukraine kaj ruse ''*, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. Ĝis 1898 la hungara nomo estis Csomonya (ĉomonja).

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 106 m
* Loĝantaro: 2260
* Poŝtkodo: 89652
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Ĉomonin situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Ĉop-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 23, Ĉop 18, fervojo 4 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1387 en formo *Chomonia''. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1566 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Csongor (ĉongor) 1495 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Csongor apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Csongor rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 300 da hungaroj al la gulago, el ili tie mortis 101. Ekde 1945 Ĉomonin apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kies kampoj estis disdonitaj inter la kolĥozanoj en 2000. Vilaĝservoj estas hungara lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1824

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Dercen

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio
**Dercen** (ankaŭ hungare), ,  (drisina)) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 114 m
* Loĝantaro: 2790
* Poŝtkodo: 89671
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Dercen situas sur ebenaĵo, Mukaĉeve troviĝas 14, Berehove 11 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1321 en formo *Derzen*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1875 incendio okazis. En 1910 loĝis en Dercen 2025 da homoj, (hungaroj en majoritato, rutenoj en minoritato). Ĝis 1920 Dercen apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Dercen rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 402 da hungaroj al la gulago, el ili tie mortis 72. Ekde 1945 Drisina apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo nomata "Nova Vivo" funkciis, kies kampoj estis disdonitaj inter la kolĥozanoj en 2000. En 2001 loĝis en Dercen 2793 da homoj, (2727 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, 2 apotekoj, 10 vendejoj, restoracio, bakejo.

## Vidindaĵo 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1835

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Skerco

**Skerco** (de la italo "scherzo" = "ŝerco") estas la nomo por muzika movimento.

La skerco estas ekde Ludwig van Beethoven plejofte la 3-a movimento de sonato aŭ simfonio. Ĝi naskiĝis el la menueto, triparta danckomponaĵo en 3/4-takto, kiu en la Viena klasiko, ekz. ĉe Joseph Haydn kaj Wolfgang Amadeus Mozart, eniris la sonaton resp. simfonion kaj siaflanke devenis de kortega dancmuziko de la baroko.

Skerzo plejparte estas vigla (rapida) kaj oni ludas ĝin gajan, vitalan kaj spritan (temponomoj: alegro, vivace aŭ presto). La kutima formskemo estas, *skerco - trio - skerco*, tamen jam Beethoven traktas la formon sufiĉe libere. En la romantikisma muziko ofte aliĝas pluaj mezopartoj, tiel ke la skemo povas ekzemple aspekti jene: *A - B - A1 - C – A2*.

Skerco povas montri diferencajn kolorigojn: ekde gaja dancmovimento ĝis demona (Frédéric Chopin), vibre-ŝveba (Felix Mendelssohn Bartholdy), fortike-rustika (Anton Bruckner), melankolia, groteska (Gustav Mahler) aŭ tragikomika (Dmitrij Ŝostakoviĉ) etoso.

Kategorio:Muzikaj formoj
Ivanivci

**Ivanivci** (,  (ivanovci), , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.

* 
* Areo: 2 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 117 m
* Loĝantaro: 1220
* Poŝtkodo: 89622
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Ivanivci situas sur ebenaĵo kaj deklivoj. Mukaĉeve troviĝas 6&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko havis preĝejon en la 13-a jarcento. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1881 banejo konstruiĝis, kie estis ferohava fonto. En 1910 loĝis en Iványi 858 da homoj, plejparte rutenoj. Ĝis 1920 Iványi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris sendependan etan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Ivanivci/Iványi. Ekde 1945 Ivanovci apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵo 
* greko-katolika preĝejo el la 19-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Barkasovo

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio
**Barkasovo** (ukraine kaj ruse ''*, , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

* 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 106 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 89654
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Barkasovo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Ĉop-Mukaĉeve. La lasta urbo troviĝas 18 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1312 en formo *Burkuzlou''. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. La lernejo ekfunkciis jam ekde 1806. En 1910 loĝis en Barkaszó 1141 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Barkaszó apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Barkaszó rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Barkasovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Barkasovo 2170 da homoj, (1770 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1818, en 1873 renovigita

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Ĵnjatino

**Ĵnjatino** (ukraine, rutene kaj ruse ''*, ,  [iĵnjEte]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 107 m
* Loĝantaro: 2240
* Poŝtkodo: 89657
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Ĵnjatino situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, Mukaĉeve troviĝas 17, Berehove 15, la fervojo 5 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1248 en formo *Snethe''. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1566 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Izsnyéte 1478 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Izsnyéte apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. Izsnyéte rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 100 da hungaroj al la gulago, inter ili tie mortis 40. Ekde 1945 Ĵnjatino apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo nomata pri "Amikeco" funkciis, kies kampoj estis disdonitaj inter la kolĥozanoj en 2000. En 2001 loĝis en Ĵnjatino 2243 da homoj, (1435 hungaroj). Vilaĝservoj estas ukraina kaj hungara lernejoj, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, 3 vendejoj, 2 kafejetoj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1905
* nova ortodoksa preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Atlequizayan

**Atlequizayan** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Atlequizayan*. 

## Geografio
La komunumo laŭ la popolnombrado de la instituto INEGI en 2005 havis 3039 loĝantojn. El tiuj estas 1442 viroj kaj 1597 virinoj. La komunumo havas surfacon de 28.08 kvadratkilometroj. 

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 1′ norda latitudo kaj  97° 38′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 800

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21080a.htm 

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Puebla
Ixcamilpa de Guerrero

eta
**Ixcamilpa de Guerrero** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Ixcamilpa.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3602 loĝantojn. El tiuj estas 1673 viroj kaj 1929 virinoj. La komunumo havas surfacon de 243.66 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 1′ norda latitudo kaj 98° 42′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 700

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21081a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Pistrjalovo

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio
**Pistrjalovo** (,  (pestrjalovo), , ) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 136 m
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 89673
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Pistrjalovo situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Mukaĉeve troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1428 en formo *Pisztrángfalva*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. eta|dekstra|300px|Lokatora konstruaĵo antaŭ la malkonstruo en PistrjalovoEn 1910 loĝis en Pisztraháza 730 da homoj, (rutenoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1920 Pisztraháza apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 Pestrjalovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 1984 oni komencis konstrui modernan lokatoran konstruaĵon, sed post 2003 oni malkonstruis ĝin.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Serne

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

**Serne,** ukraine **Серне,** hungare **Szernye** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. La ukraina historia nomo estis **Рівне** (rivne). Barkasovo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 104 m
* Loĝantaro: 1970
* Poŝtkodo: 89653
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Serne situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ fervojo Ĉop-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 20–27&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *Zyrnua*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1566 la tataroj detruis ĝin. En 1910 loĝis en Szernye 1257 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Szernye apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Szernye rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 204 da hungaroj al la gulago, inter ili tie mortis 34. Ekde 1945 Rivne apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Serne 1979 da homoj, (1690 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo, 5 vendejoj, 2 kafejetoj.

## Vidindaĵoj 
* katolika gotika preĝejo el la 15-a jarcento, ekde 1530 kalvinana, en 1755 kaj en 1774 barokiĝis, en 1910 renoviĝis
* sonorilstablo de 1779

## Ĝemelkomunumo 
*  Kisújszállás, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Alento (Abruco)

Rivero **Alento** naskiĝas apud Serramonacesca (en provinco de Pescara, Italio), en la Nacia Parko de la Majella. Post kelkaj metroj de la fonto ĝi jam havas la karakterizan bruon de torento, kaj post du kilometroj ĝi jam aspektas kiel rivero.

Ĝi estas longa ĉirkaŭ 45 kilometrojn. Ĝi trairas du provincojn: Pescara, kie ĝi naskiĝas, en la regiono Abruco, kaj Chieti, kie ĝi enfluas.

Post Serramonacesca, la rivero trairas la komunumoj de Roccamontepiano, Casalincontrada, Ripa Teatina kaj Francavilla al Mare (ĉiuj en provinco de Chieti), kaj poste ĝi enfluas en la Adriatika maro.

Kategorio:Provinco Pescara
Kategorio:Provinco Chieti
Kategorio:Riveroj en Italio
Malfruromantikismo

**Malfruromantikismo** estas arthistoria kaj literatura epoko inter 1850 kaj 1890. Centroj estis Berlino, Vieno, Nurenbergo, Karlsberg.

## Literaturo 
[eta|300px|[E. T. A. Hoffmann, poeto, komponisto kaj vojrompanto por la romantiko kaj malfruromantiko]]
Gravaj verkistoj de la malfruromantiko estas:
* E. T. A. Hoffmann („Der Sandmann“)
* Joseph von Eichendorff („Das Marmorbild“)
* Clemens Brentano („Gockel und Hinkel“)
* Achim von Arnim („Isabella von Ägypten“, „Melück Maria Blainville“)
* Ludwig Tieck

Gravaj karakterizaĵoj de la malfruromantismo estas:

* Reliefigo de la ombra flanko de la homa psiko.
* Direktiĝo al religio
* Sopiro je malnova aristokrata ordo
* Likvidado de la klerismo.

Preferitaj ĝenroj de la malfruromantiko estas:
* popolaj kaj artaj fabeloj
* Romanoj
* Noveloj

## Muziko 
eta|215px|Richard Wagner
La malfruromantikisma muziko limigendas laŭtempe kaj laŭenhave de la aliaj artoj. Jam la (alt-)romantikisma muziko ampleksas pli grandan kaj postean periodon. Se oni nuntempe parolas pri malfruromantisma muziko, oni komprenas verkojn, kiuj ekestis ĉ. inter 1860 kaj 1910. Precipe ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento jam ekzistis ĝi paralelas kun unuaj ekestantaj eksperimentoj de esprimismo kaj dekdutonismo. Por malfruromantika muziko ekzistas diversaj distingiloj:
* klara pligrandigo de la orkestro ĝis giganta okupado (kulmino: 8-a simfonio de Gustav Mahler, 1910)
* deturno de la salon- kaj dommuziko al instituciigita koncertmuziko (fondado de koncertasocioj kaj filharmonioj)
* klara prefero de programmuziko (Gustav Holst) kaj dramoj subjektive pregitaj de la komponisto mem (Richard Wagner)

Ene de la malfruromantismo ekzistas variaj tendencoj, ekz. verkoj apartenantaj al simbolismo, kiu poste enbuŝiĝis en la impresionismon (Gabriel Fauré, Aleksandro Skrjabin) aŭ ankaŭ en la italan verismon (Giacomo Puccini), en kiu la turniĝo al la modernismo esprimiĝas en tio, ke ekz. en opero katarso resp. saviĝo ne plu okazas, sed la verkoj finoĝas tragike.

Dum la malfruromantika epoko la komponistoj klare plilarĝigis la harmonikon kaj la kontrapunkton. Verkoj de Alexander von Zemlinsky aŭ Max Reger ekz. ofte elmontras ene de takto pli ol deko da memstare kondukataj voĉoj, la orkestrosono estas koloreca kaj la progresa harmoniko ofte atingas la limon de la tonaleco. Ankaŭ la verkoj de Hugo Wolf montras akraĵojn kaj turnojn ĝis tiam ne konataj. La opero Tristan und Isolde de Richard Wagner persistas pro multnombraj ne difineblaj akordoj daŭre en ŝveba tonaleco. La lastan konsekvencon, do la dissolvon de la tonale strukturita harmoniko, plenumis Arnold Schönberg. Aliaj komponistoj konservis la malfruromantisman stilon. Ene de la eksperimentema fazo de la 20-a jarcento ĉi tiu plisimpliĝis kaj kondukiĝis en tendencojn kiel la novklasikismo.

## Pentrado 
eta|200px|Carl Spitzweg: *Der arme Poet* (la malriĉa poeto)
Kiel pentristoj de la malfruromantiko validas ekz.
* Carl Spitzweg
* Alfred Rethel

## Vidu ankaŭ 
* Romantika
* Biedermeier

Kategorio:Romantikismo
Provinco Nuristano

**Nuristano** (en Esperanto „lando de lumigo“, antaŭ la islamigo *Kafiristano*) estas provinco (*velajat*) en la oriento de la ŝtato Afganio. La provinco situas ĉe la suda flanko de la alta montaro Hindukuŝo. Ĝi kreiĝis dum la jaro 2001 el la nordaj partoj de la provincoj Kunaro kaj Lagmano.

## Najbaraj provincoj 
La provinco Nuristan de nordo en horloĝa senco limas al la najbaraj provincoj *Badaĥŝano, Kunaro, Lagmano* kaj *Panĝŝiro*.

## Distriktoj 
eta|maldekstra|
Nuristano disdividatas laŭ ses distriktoj (*volusvali*):

* *Bargi Mata*
* *Kamdeŝ*
* *Mandol*
* distrikto *Nuristano*
* *Ŭama* kaj
* *Ŭajgal*

## Vidu ankaŭ 
* la artikolojn pri la tribaro nuristananoj kaj pri la nuristana lingvaro.
Gujana tukaneto

La **Gujana tukaneto** (***Selenidera culik***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La scienca nomo ***Selenidera culik*** estis sugestita de Pacheco & Whitney (2006) kiel ĝusta nomigo laŭ la dunoma nomenklaturo, ĉar ĝis tiam ĝi estis *Selenidera piperivora*, sed, kiel pruvis Walters (2007), tiu nomo estis jam antaŭokupita.
## Aspekto
Tiu ĉi specio (140 g peza, 33&nbsp;cm longa, el kiuj la beko estas 7.5&nbsp;cm) estas unu de la raraj tukanetoj kiuj prezentas klaran ekzemplon de seksa duformismo. La masklo montras nigrajn kronon kaj nukon borditajn de **tre flavaj tempioj (“oreloj”) kaj nuka duonkolumo**. La supra kaj centra dorsoj estas hele olivverdaj, kontraste kun la flugilplumoj kaj vosto kiuj estas pli malhelaj, sed la pintoj de la vostaj direktilplumoj estas ruĝoranĝaj. La supraj partoj, el la mentono al la anusa zono, estas tute nigraj. Tiu laste menciita estas ruĝa.

La ino kunhavas la samajn kolorojn en supraj partoj, sed la nigra krono estas malpli granda kaj sekvas per larĝa malhelruĝa nuko. La vizaĝo, ĉirkaŭokulo (pli blua), gorĝo kaj brusto estas **grizblua**, dum ĉe la masklo, montras tiun koloron nur la ĉirkaŭokula zono. La ventro estas helverda. Ĉe ambaŭ seksoj, la beko estas nigra kun largza zono ruĝa ĉebaze, ĉefe en la suba makzelo.
## Disvastiĝo
La specio troviĝas en nordokcidenta Brazilo, Franca Gujano, Gujano, Surinamo kaj sudorienta Venezuelo, tio estas nordokcidenta Sudameriko kaj je la regiono nomita de Gujanoj, de kie venas la popola nomo Gujana tukaneto; temas pri komuna specio. Ties natura habitato estas tropika humida arbaro de malaltaj teroj ĝis nur 900 m de altitudo. Malofte en seka arbaro aŭ savano kaj rarega ĉe marbordo.
## Kutimaro
Tiu specio ne estas tre socia kaj estas vidata plej ofte ĉu sola ĉu laŭ paroj. Tamen, dum nutrado eblas trafi ĝin ĉe fruktarboj laŭ grupoj ne nur de la sama specio ĝis dekduo da individuoj.

La reproduktado komencas per ceremonio de plumaranĝo. La nesto estas arbotruo, plej ofte de jam uzita nesto, ekzemple de pego, reformita. La enirejo estas ĉirkaŭ 4 aŭ 5&nbsp;cm kaj la kavaĵo mem estas nur ĉirkaŭ 16 al 40&nbsp;cm longa. La ino demetas 2 al 4 blankajn ovojn rondoformajn. Ambaŭ gepatroj kovas dum 16 tagoj kaj manĝigas la idojn per insektoj kaj nur poste per frukto. Post 40 tagoj okazas elnestiĝo.

Ili manĝas, krom la diritaj fruktoj kaj insektoj, diversajn etajn vertebrulojn, kiel lacertoj kaj ranetoj.

Oni komencis lastatempe bredi tiun ĉi specion.

## Fontoj 
* BirdLife International 2004.  Selenidera culik.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
* Pacheco, J. F. & B. M. Whitney (2006). *Mandatory changes for the scientific names of three neotropical birds.* Bull. Brit. Orn. Cl. 126(3):242-244. 
* Walters, M. (2007). *The correct name of the Guianan Toucanet: Selenidera culik (Wagler) not S. piperivorus (Linnaeus).* Bull. Brit. Orn. 127: 247-249.
* En la hispana
* En la franca

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Hindirana lingvaro

La **hindirana lingvaro**, antaŭe ankaŭ foje nomata "aria lingvaro", estas unuaranga branĉo de la hindeŭropa lingvaro. La unuopaj lingvoj de la lingvaro disdivideblas al tri grupoj kun tre malsama kvanto de parolantoj:
300ra|dekstra|eta|

* Irana lingvaro: proksimume 130 milionoj da parolantoj en Irano, Afganio, Pakistano, Taĝikio, Osetio kaj Kurdistano.
* Nuristana lingvaro: proksimume 30.000 da parolantoj en Afganio (plejparte en la provinco Nuristano) kaj Pakistano.
* Hindarja lingvaro: proksimume miliardo da parolantoj en Barato, Pakistano, Bangladeŝo, Afganio, Nepalo, Srilanko kaj Eŭropo (cigana lingvo).

La darda lingvaro antaŭe konsideriĝis subgrupo de la nuristana lingvaro, laŭ aktuala lingvistika interkonsento tamen temas pri subgrupo de la hindarjaj lingvoj.

La unuopaj lingvoj de la hindirana lingvaro havas tiom da komunaj trajtoj kompare al la prahindeŭropa lingvo, ke ili konsidereblas klare difinita lingvistika grupo: Do apenaŭ ekzistas ajnaj duboj, ĉu unuopa lingvo el la grupo vere apartenus al la lingvaro.

Plua problemo tamen estas la interna disdivido de la lingvaro. Aparte la atingo de la aktuala disdivido al tri subgrupoj estas la rezulto de longa scienca disputado. Kaj ankoraŭ nun ekzistas diskutoj pri la aparteno de la darda lingvaro, kiu laŭ plej multaj lingvistoj konsidereblas nordokcidenta branĉo de la hindarja lingvaro. La nuristana lingvaro laŭ strukturo staras inter la irana kaj la hindarja lingvaro.

Kategorio:Lingvofamilio
Alento (Kampanio)

**Alento** estas rivero de la regiono Kampanio en Italio, kiu longas 36 km.
Ĝi naskiĝas je altitudo de ĉirkaŭ 894 m. ĉe la monto *Le Corne* (894 m. supermare), ĉe Gorga en municipo Stio, ene de la Nacia Parko Cilento kaj Valo de Diano.

Fluas tra valo ankoraŭ ne poluita ricevante la alfluon de multaj etaj torrentoj kiuj pligrandigas la akvokvanton. En la municipo de Prignano Cilento, oni konstruis akvobaraĵon, kiu faras artefaritan lagon ĉirkaŭ 1,50 km² ampleksa, grava akvorezervujo por la tuta teritorio. Antaŭ la enfluo en la maro Tireno, la Alento fluas ĉe la runioj de la antikva greka urbo de Elajo ricevante el maldekstre la riveron **Palistro**.

Kategorio:Geografio de Italio
Kategorio:Riveroj en Italio
Supragermanaj dialektoj

dekstra|eta|
La **supragermanaj dialektoj** - germane *Oberdeutsche Dialekte* - estas grupo de dialektoj de la germana lingvo en la sudo de la teritorio de Germanlingvio. Al la grupo apartenas la dialektoj de la frankona lingvo, parolata ne nur en la nordo de la federacia lando Bavario, krome tiuj de la bavara lingvo parolataj en la plejparto de Bavario, la plejparto de Aŭstrio kaj la regiono Sudtirolo kaj iuj pliaj regionetoj en norda Italio, kaj la variaĵoj de la alemana lingvo, parolataj en la germana federacia lando Baden-Virtembergo kaj la pleja oriento de Bavario, la aŭstra plej okcidenta federacia lando Vorarlberg, la germanlingva parto de Svislando (vidu la apartan artikolon pri la svisgermana lingvo kaj en la regiono Alzaco de okcidenta Francio. Krome al la grupo de supragermanaj dialektoj teorie apartenas la formortinta langobarda lingvo.

eta|250ra|maldekstra|

## Vidu ankaŭ 
* vikipedia branĉo en la alemana lingvo
* vikipedia branĉo en la bavara lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingvaj informoj interalie pri la germanaj nuntempaj dialektoj
* atlaso pri la germana lingvo

Kategorio:Germana lingvo
Ibero-latinida lingvaro

[eta|400px|mapo pri la lingvoj parolataj sur la [Ibera duoninsulo]]
La **ibero-latinida lingvaro** estas subgrupo de la Okcidenta latinida lingvaro ene de la latinida lingvaro, kiu mem estas branĉo de la hindeŭropa lingvaro. La nomo aludas al la historia popolo de iberoj kaj al la ibera duoninsulo, kie la lingvoj de la lingvofamilio parolatas. Ĉiuj ibero-latinidaj lingvoj ekestis el la vulgara latino, kiu pluevoluis post la kolapso de la Romia Imperio meze de la unua jarmilo post Kristo, kaj miksiĝis kun lokaj keltaj, ĝermanaj kaj aliaj lingveroj.

Inter la ibero-latinidaj lingvoj estas la
* hispana lingvo,
* portugala lingvo, en Galegio nomata galega lingvo
* kataluna lingvo
* aragona lingvo kaj la
* asturia lingvo.
* Apartan mencion meritas la historia dialekto de la hispana, la judhispana lingvo, kiun nuntempe nur parolas malmultaj sefardaj judoj ĉefe en Turkio kaj Israelo.
Culture Club

**Culture Club** estis brita popmuzika grupo, la venkinto de Grammy premio, formita en la 80-aj jaroj. La bando konsistis el Boy George, Mikey Craig, Roy Hay kaj Jon Moss. Culture Club havis grandajn sukcesajn kantojn konataj tra la tuta mondo.

Kategorio:Anglaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1981
Premio Zamenhof

La **Premio Zamenhof por Internacia Kompreniĝo** estis starigita de UEA, laŭ iniciato de ties Novjorka Oficejo, en la jaro 1985 "por honori ĉiujare personon de internacia reputacio, kiu signife kontribuis al la antaŭenigo de internaciaj komunikado kaj kompreniĝo" ("Esperanto", 1985:11, p.183). Ĝia valoro estis 1.000 usonaj dolaroj. 

Premio Zamenhof estis aljuĝita dum jenaj jaroj kaj al jenaj personoj: 
* 1985 al Robert Muller, asista ĝenerala sekretario de UN
* 1986 al Amadou-Mahtar M'Bow, Ĝenerala Direktoro de UNESKO
* 1987 al James Grant, direktoro de Unicef
* 1991 al Brian Urquhart, asista ĝenerala sekretario de UN
* 1995 al Martti Ahtisaari, tiama prezidento de Finnlando

Post 1995 ne okazis novaj aljuĝoj, sed la Premio ne estis malfondita, kaj eblas nova aljuĝo.

## Premio "Zamenhof - una voce per la pace" 
Sendepende, Itala Esperanto-Federacio kreis premion "Zamenhof - una voce per la pace" ("Zamenhof - voĉo por la paco") kiu estis atribuita ĉiun jaron al trio da personoj/asocioj kiuj plej distingiĝis en porpacaj agadoj. La premio konsistis el skulptaĵo.

Ĝi estis aljuĝita i.a. en

* 2007 al Stefania Casini (itala kina kaj televida reĝisorino), Gianfranco D'Anna, produktisto de radioelsendoj), kaj Manuela Dviri (israela ĵurnalistino)
* 2008 *"al du konataj homoj kaj al unu organizaĵo"*
* 2009 al geedzoj Ahmad kaj Hayede Parsa (inspiriĝante el la Bahaa religio, ili transloĝiĝis al Afriko, kie ili dediĉis sian vivon al edukado de infanoj kaj al formado de instruistoj), Roberto Mancini (d:Q112469902, filozofia docento ĉe la universitato de Macerata) kaj Shel Shapiro (d:Q3959331, brita-itala kantisto kaj aktoro) 

## Referencoj 
Kategorio:UEA
Zamenhof
Gaŭlo-latinida lingvaro

eta|Historia areo de la Gaŭlo-latinida lingvaro
La **gaŭlo-latinida lingvaro** estas subgrupo de la Okcidenta latinida lingvaro ene de la latinida lingvaro, kiu mem estas branĉo de la hindeŭropa lingvaro. Inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj estas la
* franca lingvo,
* okcitana lingvo (kun la gaskona lingvo),
* arpitana lingvo kaj en iom pli vasta senco ankaŭ la
* kataluna lingvo kaj la
* gaŭlo-itala lingvaro

La gaŭlo-latinidaj lingvoj evoluis el la parolata latina lingvo, kiu post la kolapso de la Romia Imperio iom post iom iĝis la vulgara latino. La nomo "gaŭlo-latinida" aludas al la kelta popolo de Gaŭloj, kiuj historie setlis en la regiono de la nuntempaj gaŭlo-latinidaj lingvoj kaj je alta grado influis la regionan variaĵon de la latina lingvo.. La teritorio de la gaŭlo-latinidaj lingvoj latine nomatas *Galloromania*.

## Kataluna lingvo 
Multaj lingvistoj kalkulas ankaŭ la katalunan lingvon inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj, aliaj listiĝas ĝin kiel membro de la ibero-latinida lingvaro. Unuflanke ekzistas proksima parenceco inter la kataluna kaj la okcitana lingvoj – la kataluna havas pli da fonologiaj kaj leksikaj komunaĵoj kun la okcitana lingvo ol iu ajn alia lingvo de la Iberia duoninsulo. Aliflanke tamen la kataluna en multaj ecoj forte parencas al la aliaj membroj de la ibero-latinida lingvaro. Temas do iusence pri "pontolingvo" inter la gaŭlo- kaj ibero-latinidaj lingvoj. La lingva teritorio – inkluzive de la valencilanda lingvo kaj la dialektoj de la Balearaj insuloj - ampleksas la orientan parton de la francaj Pireneoj, la nordorienton de la Iberia duoninsulo kaj la menciitajn Balearajn insulojn en la okcidenta Mediteranea Maro. Ekzistas pli ol 10 milionoj da homoj, kiuj bone komprenas la katalunan lingvon, kaj pli ol 7 milionoj, kiuj aktive parolas ĝin.

## Mozel-latinida lingvo 
"Mozel-latinida lingvo" oni nomas lingvon fine de la epoko de la Romia Imperio, kiu ekestis en la romia provinco Gallia Belgica inter la riveroj Mozelo kaj Saro – regiono loĝita de keltlingvanoj. Post kolapso de la Romia Imperio frankoj enmigris en la regionon. Malgraŭ la ekdomino de la franka, do ĝermana lingvo iuj latinidaj lingvoinsuloj vivis ĝis dum la 11-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* latinida lingvaro
* lingvoj de oïl
** burgonja
** ĉampanja
** franca
** galoa
** lorena
** normanda
** puatua-santonĝa dialektaro
** pikarda
** valona
* arpitana lingvo
* okcitana lingvo
* kataluna lingvo
* gaŭlo-itala lingvaro

## Referencoj
Tripuro

eta|Tripuraj knabinoj

**Tripuro** (, *Tripura*) estas federacia ŝtato de Barato 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2001 ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefurbo de Tripuro estas Agartalo.

La oficialaj ŝtataj lingvoj la bengala, kokboroka kaj angla lingvoj.

## Geografio 
Tripuro nordoriente limas al la barataj federaciaj ŝtatoj Asamo kaj Mizoramo, kaj krome estas ĉirkaŭita de la najbara lando Bangladeŝo.

### Plej grandaj urboj 
(stato laŭ la censo de 2001)

## Lingvoj 
## Historio 
Tripuro inter la jaroj 1909 kaj 1947 estis barata princlando sub supera rego de Britio. En Tripuro validis propra kalendaro, laŭ kiu la jaro 1 estis la jaro 591 de la gregoria kalendaro de Eŭropo. Dum la jaro 1947 la princlando kadre de la sendependiĝo de Barato transformiĝis al la nuntempa federacia ŝtato.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la registaro de Tripuro (paĝoj anglaj)


Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Kategorio:Geografio de Barato
Manipuro

**Manipuro** () estas federacia subŝtato de Barato. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2001 ĝi havis 2.388.634 loĝantojn. Ĝia ĉefurbo estas Imfalo. 

Ĉefaj kaj oficialaj lingvoj estas la manipura kaj angla lingvoj.

## Geografio 
Manipuro norde kaj okcidente limas al la barataj federaciaj ŝtatoj Nagalando, Asamo kaj Mizoramo, kaj oriente limas al la najbara lando Mjanmao.

La lando estas karakterizita per tri paralelaj montoĉenoj, kiuj en la nordo atingas altecon de 2500 metroj. Pluraj riveroj akvigas la regionon: el ili aparte menciindas la riveroj Nam Kathe kaj Barak.

Ekzistas minejoj pri karbo kaj erco, salo estas izolita el la akvo de varmegaj salakvaj fontoj. Elefantoj, tigroj, leobartoj, ursoj, cervoj, bubaloj, simioj kaj gigantaj serpentoj hejmas en la teritorio.

La klimato pro la relative alta situo de la ŝtato estas modera.

## Vidu ankaŭ 
* Mizoramaj, manipuraj kaj kaĉinaj pluvarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la registaro de Manipuro (paĝoj anglaj)

## Kelkaj bildaj impresoj 
Kategorio:Manipuro
Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Kategorio:Geografio de Barato
Etienne Vermeersch

eta|Etienne Vermeersch
**Etienne VERMEERSCH** (Sint-Michiels (Bruĝo), 2-a de majo 1934 - Gento, 18 januaro 2019) estas renoma flandra filozofo kaj klerulo, kiu ekde la 1960-aj jaroj estas konata profesoro de la Genta Universitato (simile kiel Jaap Kruithof kaj Leo Apostel). La eksa jezuito famiĝis pro verkoj pri ateismo.

## Etienne Vermeersch kaj Esperanto 
Pri Esperanto Vermeersch diris en gazetara intervjuo: "Ni urĝe bezonas internacian lingvon. Se oni uzadas la anglan kiel internacian lingvon, multaj homoj havas seriozan malavantaĝon. Artefarita internacia lingvo ne donus privilegion al iu ajn. Ĉiu povas ĝin lerni ene de unu jaro."

## Verkoj 
* *Epistemologische Inleiding tot een Wetenschap van de Mens*, De Tempel: Brugge 1967.
* *Hedendaagse Wijsbegeerte*, Gakko: Gent 1970.
* *De Ogen van de Panda. Een milieufilosofisch essay*, Van de Wiele: Brugge 1988.
* *Legalisering van Abortus. Bedenkingen bij de discussies in de Senaatscommissie*, Mededelingen van het Centrum voor Milieufilosofie en Bio-ethiek aan de RUG, 1989.
* *Bio-ethiek. Een Inleiding*, Universiteit Gent, 4e referaat voor de Wetenschappelijke Nascholing 1991-92.
* *Van Antigone tot Dolly. Veertig jaar kritisch denken*, Hadewijch: Antwerpen 1997.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo

## Piednotoj 
Kategorio:Belgaj filozofoj
Kategorio:Ateismaj aktivuloj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Materiistoj
Kategorio:Moralaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de scienco
Kategorio:Skeptikuloj
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 21-a jarcento
Sargaso

eta|dekstra|220ra|*Sargassum bacciferum*.
***Sargassum*** aŭ **sargaso** estas genro de planktonaj makroalgoj de la klaso brunalgoj (brunaj algoj) en la ordo de Fucales. Tiuj algoj, kiuj povas kreski laŭlonge ĝis kelkaj metroj, estas brunaj aŭ verdonigrecaj kaj povas esti diferencitaj en rizoidoj, stipoj kaj algolamenoj. Kelkaj specioj havas vezikojn plenajn de gaso por flosi kaj helpi la fotosintezon. Multaj havas malmolajn teksturojn, kiuj, implikitaj inter si kaj per fortikaj sed flekseblaj korpoj, helpas ilin survivi kontraŭ fortaj marfluoj.

La sargaso de la Sargasa Maro estas algo kiu formas grandajn implikitajn arojn, kiuj flosas pere de vezikoj plenaj de gaso, kaj kiuj etendiĝas ĝis la horizonto. Ofte, la portugalaj ŝipoj bremsiĝis pro la algoj, kaj eĉ restis blokitaj en ili, kio permesis al la ŝipanaroj sufiĉe trankvile studi la planton. Ĉar ili devenis el lando kie abundas la vitoj, la aroj de gasvezikoj ŝajnis al ili kiel grapoloj de varianto nomita *salgazo*. Tiele ricevis sian nomon la maro de Sargasoj. La sargaso devenas de tipo de algoj kiuj kutime kreskas gluite al la rokoj proksimaj al la marbordoj, sed adaptiĝis entute al la tutmara vivo, kaj nun flosas en la supraj tavoloj de la oceano.

La densaj amasoj de sargasoj disponigas favoran medion por distinga kaj specializita grupo de maraj organismoj, multaj el kiuj ankoraŭ estas nekonataj. La sargasoj troviĝas komune en la rubejoj de strandoj, proksime de siaj kreskejoj en la maro, kaj pro tio ili estas nomitaj kiel **golfa makiso**, kaj familiare kiel *trompa makiso*.

La specioj de *Sargassum* troviĝas en la tropikaj areoj de la mondo, kaj ĝi estas la plej evidenta makrofito de marbordaj areoj kie la sargaso estas proksime de koralrifoj. La plantoj kreskas parazite algluitaj al koraloj aŭ rokoj. En aliaj kazoj (ekzemple en la Maro de Sargasoj) flosas drive inmensaj populacioj de *Sargassum*.

## Referencoj 
* Davison, D.M. 1999. *Sargassum muticum* en Strangford Lough, 1995-1998; una revista a la introducción y colonización de Strangford Lough MNR y cSAC por el alga invasora parda *Sargassum muticum*. *Serie del Servicio de Ambiente y Patrimonio*. Nº. 99/27
* El Libro SuriaLink Plantas de Mar - Sargassum 
* Critchley, A.T., Farnham, W.F. and Morrell, S.L. 1983. Cronología de nuevos sitios europeos de ataque del alga parda invasora, *Sargassum muticum*, 1973 - 1981. *Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom*, **63**: 799 - 811.
* Boaden, P.J.S. 1995. La maleza adventicia *Sargassum muticum* (Yendo) Fensholt en Strangford Lough, Northern Ireland. *Ir. Nat. J.* **25** 111 - 113.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Algoj