Iharka Csillik

**Iharka CSILLIK** rumanuja hungara matematikistino kaj astronomino, naskiĝinta en Zalău la 20-an de januaro 1975.

## Kariero
Iharka Csillik diplomiĝis pri matematiko ĉe la Universitato Babeș-Bolyai en Kluĵo en 1997. Post magistra grado (1997–1998), ŝi akiris sian doktorecon ankaŭ ĉe la Universitato de Kluĵo en 2002 kun la tezo titolita Kontribuoj al la studo de kelkaj problemoj de reguligo de ĉiela mekanikaj ekvacioj kun aplikoj. Ŝi estas scienca esploristo ĉe la Kluĵo-filio de la Astronomia Instituto de la Rumana Akademio.

## Scienca laboro
Ŝia esplorkampo estas ĉiela mekaniko. Ŝi ankaŭ publikigas sub la nomo Iharka Szücs-Csillik. Ŝi okupiĝas pri la tre preciza priskribo de la moviĝo de ĉielaj objektoj. En 2017, li studis la reeniron de la ĉina kosmostacio Tiangong 1. Surbaze de la analizo de observaj datumoj kaj uzante sian propran teknikon, li povis kalkuli kun pli granda precizeco la momenton de reeniro de la koncerna kosmostacio en la atmosferon.

Aldone al ĉiela mekaniko, li ankaŭ okupiĝas pri arkeoastronomio. Ĉe la Internacia Konferenco organizita de la Astronomia Observatorio de Cluj-Napoca inter la 10-a kaj 12-a de julio 2023, li faris prezentaĵon rilatan al tre frua skriba komunikado, ekde la Neolitiko, per simboloj kaj signoj, la tiel nomata *Danuba skribo*. La ideo de ĉi tiu verko estas, ke komencante de serio de simboloj kaj signoj el la Vinča kulturo (6000-4000 a.K.) kaj konsiderante la piktogramojn de la agraraj konstelacioj, oni povas alveni al la origino de la alfabeto.

Li konsideras gravan kvalitan edukadon en astronomio kaj komencadon de edukado ekde frua aĝo, daŭrigan edukadon en lernejoj, kaj en kolegio, same kiel instruistan edukadon. Ekde 2024 li estas parto de la teamo Exo4Edu Rumanio, kiu estas strategia partnereca projekto en la kampo de lerneja edukado "Eksplanedoj por Edukado" ene de la Programo Erasmus+. Li ankaŭ publikigis librojn popularigantajn astronomion. Li estas la kontaktpersono en Rumanio por la projekto NameExoWorlds 2022 (kiu ofertis al ĉiuj landoj la ŝancon nomi eksplanedon kaj ĝian gastigan stelon).

## Libroj
* Iharka Szücs-Csillik, István Szűcs: *First steps in Astronomy*, Editura Casa Cărții de Științe, Cluj-Napoca, 2019 (  ).
* Iharka Szücs-Csillik, István Szűcs, Mircea Liviu: *Primii pași în astronomie.* *Andragogia didacticii preșcolare*, Editura Casa Cărții de Științe, Cluj-Napoca, 2019 ().
* Iharka Szücs-Csilli, István Szűcs: *Primii pași în astronomie.* *The Andragogy of Kindergarten Didactics, Editura Casa Cărții de Științe*, Cluj-Napoca, 2019 ().
* Szücs-Csillik Iharka, Szűcs István: *Teaching Astronomy to Young Children*, Self-publishing Press, Cluj-Napoca, 2010 (  ).
* Iharka Szücs-Csillik, István Szűcs, Mircea Liviu: *Invățarea astronomiei pentru copiii de la grădiniță*, Self-publishing Press, Cluj-Napoca, 2010 (  ).
* Szücs-Csillik Iharka, Szűcs István: *Predarea astronomiei copiilor mici*, Presa de autoediție, Cluj-Napoca, 2010 (  ).
* Szücs-Csillik Iharka, Szűcs István: *Lecții de astronomie pentru copii*, Presa de autoediție, Cluj-Napoca, 2010 (  ).
* Turcu Vlad, Csillik Iharka, Moldovan Dan: *Calendar astronomic 2004*, Editura Nereamia Napocae, Cluj-Napoca, 2004 (  ).
* Turcu Vlad, Csillik Iharka, Moldovan Dan: *Calendar Astronomic Cluj-Napoca 2003 Iulie-Decembrie*, Editura Nereamia Napocae, Cluj-Napoca, 2003 (  ).
* Csillik Iharka: *Metode de regularizare în mecanica cerească*, Editura Casa Cărții de Știință Cluj-Napoca, 2003 .
* Attila Bálint, Iharka Csillik, Zoltán Makó, Ferenc Szenkovits: *Computer Modeling of Mechanical Systems*, Editura Scientia, Cluj-Napoca, 2002 (  ).
* Csillik, Iharka; Oproiu, Tiberius; Ferenc Szenkovits (coordonator Pál Árpád): *Eclipsa totală de soare din 11 august 1999*, Editura Dacia, Cluj-Napoca, 1999 (  ).

## Fonto
* ()   Adelina Georgescu, George-Valentin Cîrlig, Catalin-Liviu Bichir, Ramona Radoveanu: *Matematicieni români de pretutindeni*, Ediția a II-a, 2006.
* ()    Un cercetător pasionat de comunicarea științei – Interviu cu dr. Iharka Csillik, Observatorul Astronomic din Cluj-Napoca, Academia Română, *Academia Română. Jurnal online*, 15/09/2023 Reta aliro
* () Balázs Márton, Szenkovits Ferenc: Az erdélyi magyar matematikusok, csillagászok és informatikusok tudományos munkássága az 1945–1990 időszakban. *Historia Scientiarum* 4, 2007. pp. 22–37. Reta aliro

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Kategorio:Astronomoj