open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slavkov (distrikto Opava)

**Slavkov** estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta proksime de urbo Opava. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio, kiu pruvas ekzistadon de Slavkov, devenas el la jaro 1224, kiam reĝo Přemysl Otakar la 1-a donacis Slavkov-on al urbo Opava. En tiu ĉi donacdokumento, skribita latine, la vilaĝo estas indikata kiel *Zlawicova Wes* kaj sur la dokumento estas subskribita Bohuslav, filo de Slávek. En la katastro de la vilaĝo aperis multnombraj arkeologiaj trovaĵoj, tiuj lastaj el la jaro 1995 malkovris spurojn post la plej malnovaj terkulturistoj el komenco de neolito, do ĉirkaŭ la jaro 5000 a.K. Plua vilaĝo ĉi tie estis en la dua duono de la kvina miljaro a.K. La plej riĉaj trovaĵoj dokumentas kulturon el pli malfrua fera tempo, t.e. el la 7-a ĝis la 6-a jarcento a.K.

La plej malnova konstruaĵo en Slavkov estas kastelo meze de la vilaĝo, kiu estiĝis per alikonstruo de origina burgaro en la jaro 1586. Ekde la fino de la 17-a jarcento ĝi ne estis uzata kiel sinjora sidejo kaj ĝi iom post iom malkreskis. Devigitaj reguligoj kaj riparoj tute forviŝis la karakteron de la historia objekto - kvarala duetaĝa konstruaĵo kun kvadrata korto, kovrita per vitrita tegmento. Nun ĝi servas kiel hejmo de ordenaj fratinoj de ordeno de sankta Francisko. La alia plej malnova konstruaĵo estas paroĥeja preĝejo de sankta Anna, baroka ununava konstruaĵo el la jaro 1657.

Por Slavkov estas memorinda ankaŭ tio, ke ĝi ebligis sur herbejoj ĉe Slavkov aranĝi la 25-an de septembro 1887 grandiozan mitingon de ĉeĥa popolo en Silezio, kie estis formulitaj bazaj politikaj, naciaj kaj kulturaj postuloj de la ĉeĥa popolo.

En la jaro 1993 honora civitano de la vilaĝo fariĝis ĉi tiea naskiĝinto Bohumír Bocian, kiu ekde la jaro 1938 vivis kaj kreis en Parizo.

## Loĝantaro 
## Rilataj artikoloj
* Fervojlinio Opava východ – Svobodné Heřmanice


Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Opava
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Maia

La vorto **Maia** estas nomo de la sekvaj lokoj:

* Maia (Bobâlna) – distrikto Cluj, Rumanio.
* Maia (Măgherani) – distrikto Mureș, Rumanio.
* Maia (Ialomița) – distrikto Ialomița, Rumanio.
* Maia (Portugalio) – urbo en la metropola regiono de Porto, Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Maja (apartigilo)
Ishida Uryū

**IŜIDA Urjū**, 石田 雨竜 (laŭ la Hepburn: Ishida Uryū) estas grava fikciulo en la animea kaj mangaa serio *Bleach*. Li estas knabo, kiu studas en la sama klaso de la ĉefrolulo KUROSAKI Iĉigo. En la serio, li estas konsiderata la lasta postvivanta Kvincio. Li estas ĝenerale sinĝena kaj kvieta. En lernejo li vestas norman lernejan uniformon, dum ekstere li vestas kostumon de Kvincio, kio estas vesto kun bluaj strioj figranta krucon *Kvincia kruco* kaj mantelo.

## Lerneje
IŜIDA Urjū estas 1-a-grada altlerneja studento. Li apartenas al klubo pri metiarto, kaj estas ĉefklubano, facile kudras. Iĉigo petas lin ripari Kon, kvankam Iŝida ofte aldonas ion fantazian kaj nevolatan.

## Historio
Uryū estis trejnata de sia avo IŜIDA Sōken en infaneco, kaj ne havis bonan rilaton kun sia patro IŜIDA Rjūken. Urjū vokas sian patron per lia persona nomo Rjūken. Unu el la kialoj estis supoze, ke li patro ŝajnis pli prizorgi monon ol protekti popolon el Kavulo. Sōken diris al Urjū, ke Rjūken laboris por sekurigi enspezon por sia familio.

En infaneco, avo de Urjū estis murdita de kavulo antaŭ li, dum li ne povis iel protekti avon. La ĉefkialo, ke Urjū malŝatas la ŝinigamiojn, estas ke ili ne venis protekti Sōken ĝis li mortis. Poste li malkovris ke la nuna estro de la 12-a brigado (KUROCUĈI Majuri) intence malfruiĝis por kolekti animon de lia avo por studi.

Kategorio:Bleach
Bohumír Bocian

**Bohumír BOCIAN** (konata ankaŭ sub nomo **Bohumír Strohalm**) estis ĉeĥa agnoskata pentristo. Li naskiĝis en Slavkov la 5-an de oktobro 1912 kaj mortis la 28-an de februaro 2002. Ekde la jaro 1938 li vivis kaj kreis en Parizo. Siajn oleopentraĵojn, akvarelojn, grafikaĵojn kaj laboraĵojn kreitaj per kombinitaj metodoj li ekspoziciis en vico da ekspozicioj en Francio kaj pluaj landoj de Eŭropo, Usono, Afriko, Azio kaj en lastaj jaroj ankaŭ en Ĉeĥio - en Brno, Ostrava, Hradec nad Moravicí kaj en Slavkov. Fragmento de lia kreado estas lokigita en daŭra ekspozicio en oficejo en Slavkov.

Lia edzino Yvonne Tinayre mortis je unu semajno pli malfrue ol li. La korprestaĵoj de Bohumír Bocian estas enterigitaj en tombejo en Slavkov.

## Referenco 
Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Lola Montez

eta
**Lola Montez** (vernome *Elizabeth Rosanna Gilbert*) (17-a de februaro 1821 en Irlando, en vilaĝo Grange ĉe Sligo; 17-a de januaro 1861 en Novjorko) estis irlanda eleganta friponino kaj dancistino. Ŝi estis amatino de reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario.

Ŝi estis la unua virino, kie aperis publike kun cigaredo, pistolo, rajd-vergo kaj spurhundo. Onidire ŝi tiel fumis kiel matroso.

## Vivo 
Lola Montez naskiĝis kiel filino de skota oficiro kaj irlanda biennobelino. Ŝi plenkreskis en Hindio, Anglio kaj Skotlando. Post malsukcesa geedziĝo kun oficiro, ŝi veturis en 1843 al London kaj tie vivtenis sin kiel hispana dancistino *Maria de los Dolores Porry y Montez* el Sevilla. Post malvualigo de ŝia trompa sinidentigo, Lola Montez travojaĝis Eŭropon kaj kaŭzis ofte skandalojn pro la multnombraj amaferoj. En 1843 ŝi forpelitis invitite de Kastelo Ebersdorf pro malbonega konduto.

La 5-an de oktobro 1846, ŝi alvenis al Munkeno kaj anoncis sin kiel dancistino ĉe la Munkena Kortega kaj Nacia Teatro. Ŝi iĝis amatino de la bavaria reĝo Ludoviko la 1-a, kiu donacis al ŝi palacon en Munkeno kaj igis ŝin en 1847 grafino. Portreto pri ŝi ekzistas eĉ hodiaŭ en la galerio de Palaco Nymphenburg.

La ĝeneralaj ribeloj en jaro 1848 kondukis al abdiko de Ludoviko kaj al forpelo de Lola Montez, kiu fuĝis al Svislando kaj fine ŝi veturis al Usono en 1851. Ŝi plenumis tempon ĉe orfosistoj en Kalifornio kaj havis diversajn amaferojn.

Post tri geedziĝoj ŝi mortis malriĉe 1861 en New York.

## Filmo 
* *Lola Montès* 1955 de Max Ophüls

## Literaturo 
* **Cecil St. Laurent**: *Von Glück und Trauer trunken* (OT: *Lola Montès*). Verlag der europäischen Bücherei H. M. Hieronimi, Bonn 1956 - romana biografio
* Gerhard Saul, *Mut vor Königstronen - Lola Montez und die Münchener Corps*, en *Einst und Jetzt*, Band 19, 1974, S. 98 ff mwN (efikeo je la munkenaj studentaro de 1848)

Kategorio:Historio de Bavario
Kategorio:Irlandanoj
Kategorio:Fikciaj hispanoj
Bereni

**Bereni** [berenj] (hungare: **Székelybere** [se:kejbere]) estas vilaĝo kaj komunumo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre al ĝi apartenas la vilaĝoj Bâra, Cându, Drojdii, Eremieni, Maia kaj Mărculeni.

Ĝis 2004 Bereni apartenis al la komunumo Măgherani.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 640 loĝantojn (hungaroj), en 1992 265 (hungaroj).

## Famuloj 
En la iama Bere mortis Sámuel Gyulay (generalo).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Magherani jud Mures.png|Situo de iama Măgherani en la distrikto
Dosiero: Székelybere 1.jpg|Reformitula preĝejo en bereni

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Světlá Hora

**Světlá Hora** (legu Svjetla Hora, ĉeĥa traduko Hela Monto) estas municipo situanta en distrikto Bruntál en Ĉeĥio. Nuntempe la vilaĝo havas  (). En malnovaj dokumentoj ĝi estas nomata *Lichtewerden*, pli poste ankaŭ *Lichtward*.

## Historio
La estiĝo de Světlá datiĝas al la jaro 1267, kiam germana nobelo Henriko el Waldov fondis en arbara spaco novan vilaĝeton kaj li nomis ĝin *Lichtewerde*. Klarigon de tiu ĉi nomo ni trovas en popola etimologio, skribe dokumentita en la 20-a jarcento, laŭ kiu la menciita vilaĝo estis konstruota sur hela loko meze de arbara pejzaĝo. Vilaĝo Světlá Hora estiĝis en la jaro 1960 per kunigo de du historiaj lokoj - minista urbo Andělská Hora, fondita ĉirkaŭ la jaro 1540 kaj vilaĝo Světlá (ĝis la jaro 1946 *Lichtward*). Post rea memstariĝo de Andělská Hora la iama vilaĝo lasis la nomon Světlá Hora pro la kaŭzo kun kunigo kun vilaĝoj Dětřichovice, Suchá Rudná, Stará Voda kaj Podlesí.

Tra katastra teritorio de Světlá Hora kondukas dislimejo inter montaroj Hrubý Jeseník kaj Nízký Jeseník, do kelkaj vilaĝoj troviĝas en unua kaj la aliaj en la dua montaro.

## Loĝantaro 

Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Membrigitaj municipoj en Ĉeĥio sen samnomata loka parto
Melč

:*Estas ankaŭ Kelč aŭ Telč.*

**Melč** estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta en montaro Nízký Jeseník kaj 16&nbsp;km sudokcidente de urbo Opava. Vivas ĉi tie  (). Melč estas parto de naturparko Moravice. 

## Historio
Vilaĝo Melč estas unuafoje menciata en 1377 kiel parto de vikŝtejna senjorujo en posedaĵo de opavaj princoj, al kiuj ĝi apartenis ĝis la jaro 1671. Tiam Anna Magdaléna, filino de Vilém Alexandr Oderský, kiu edziniĝis al František Filip el Hodice, akiris Melč-on. Familio de Hodicidoj ĉi tie komence de la 18-a jarcento konstruis barokan kastelon, kiu estis pli poste alikonstruita en stilo de empiro. Parto de la kastelo estas ankaŭ ampleksa parko kun raraj lignokreskaĵoj. La konstruaĵo de la kastelo kaj la parko estas nun ŝirmata kulturmemorigaĵo. La kastelo estis en pasinteco eluzata kiel banloko, resaniĝejo, malsanulejo kaj komence de la 20-a jarcento ĉi tie estis establita interna aparta lernejo, kiu ĉi tie funkciis ĝis la jaro 1985, kiam ĝi estis transformita je infana hejmo.

## Loĝantaro 
## Galerio 

Melč, pošta.jpg|Poŝto
Melč, MŠ.jpg|Infanĝardeno
Melč, hasičská zbrojnice.jpg|Fajroestingista armilejo
Melč, zámek.jpg|Kastelo, hodiaŭ infana hejmo


Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Opava
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Mărculeni

eta|Mărculeni
**Mărculeni** [mərkulenj] (hungare: **Márkod**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Măgherani. 
## Loĝantoj
En 1910 ĝi havis 650 loĝantojn (hungaroj), en 1992 316 (96% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
*Aranka Elefánt (*25-a de julio 1940): amatora pentristino.
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Kontrabando

thumb|Kontrabandistoj
**Kontrabando** estas sekreta liverado de komercaĵoj por eviti doganajn kostojn, devojn aŭ malpermesojn pri importo, eksporto.

La kontrabando ĉiam, ĉie floras, kie la doganimposto estas alta, (ekz. dogantarifo de teo, alkoholo, silko en la 18-a jarcenta Anglio, tiu de kafo en multaj eŭropaj landoj, kaj kafo preskaŭ ĉie) aŭ ekzistas importaj malpermesoj (drogoj) aŭ eksportaj malpermesoj (valuto, armiloj, nukleaĵo, maŝinoj). (legu embargo)

Dum la 13-jara alkohol-malpermeso en la Usono (1920–33), amaso de ŝipo liveris alkoholaĵojn el Eŭropo kaj Okcidenta Hindio al Kanado, tra kies limo oni liveris per ŝarĝaŭtoj. En dua duono de la 20-a jarcento, plej gravaj objektoj de la kontrabando estas la drogoj (heroino, kokaino, haŝiŝo kaj mariĥuano), homoj, cigaredoj ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Homa kontrabandado
Vărgata

**Vărgata** [vǝrgata] (hungare: **Csíkfalva** [ĉikfalva]) estas komunumo en Rumanio orient-nordoriente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Grâușorul, Vadu, Mitrești kaj Valea. Kun tiuj lastaj du ĝi tute kunkonstruiĝis.

Vărgata situas sur la dekstra bordo de la rivero Niraj.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 677 loĝantojn (hungaroj), en 1992 472 (99&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1408. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Vargata jud Mures.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Grâușorul

**Grâușorul** [grıuŝorul] (hungare: **Buzaháza**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vărgata.

Grâușorul situas sur la maldekstra bordo de rivero Niraj.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 549 loĝantojn (hungaroj), en 1992 238 (70&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj homoj
*Ferenc Nagy (ĥorestro) (n. 15-a de novembro 1935 – 2008): instruisto, orkestrestro

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Torba (Măgherani)

**Torba** (hungare: **Torboszló** torboslo:) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sovata. Administre ĝi apartenas al Măgherani.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 426 loĝantojn (hungaroj), en 1992 208 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1575. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Torboszló apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Sándor Tóth (21-a de marto 1913-Kluĵo, 20-a de aŭgusto 2007): matematikisto
* Erzsébet Török, Erzsébet Török Bíró, (*4-a de aprilo 1939): tekstildizajnistino, pentristino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Vadu

**Vadu** estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

*Vadu (Corbu) Distrikto Constanța
*Vadu (Sântămăria Orlea) Distrikto Hunedoara
*Vadu (Vărgata) Distrikto Mureş
Mitrești

**Mitrești** [mitreŝtj], hungare **Nyárádszentmárton** [njaradsentmarton] estas vilaĝo en rumana distrikto Mureș,  nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vărgata.
eta|Preĝejo de Mitrești

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 544 loĝantojn (hungaroj), en 1992 371 (hungaroj).
 
## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo en formo *Sancto Martino*. Ĝis la Traktato de Trianon kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda. La pentrita ligna baldakeno kaj ĥorejo en ĝia unitariisma preĝejo estas faritaj en 1667 de Mihály Gálfalvi Kozma kaj András Havadi.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Komunumoj de Sankta Marteno en Transilvanio
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsószentmárton   

## Gravaj personoj 
*Sándor Klacsmányi  (n. 4-a de februaro 1941): redaktoro, tradukisto
*Kálmán P. Szentmártoni, *Pozsonyi* (Nyárádszentmárton, 8-a de februaro 1879 – Cluj, 11-a de junio 1968): historiisto, instruisto.

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Samuel Morse

**Samuel Finley Breese MORSE** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1791 en Charlestown, Masaĉuseco, mortis la 2-an de aprilo 1872 en Novjorko) estis usona inventisto kaj profesoro pri pentroarto, plastika arto kaj desegno. Li famiĝis pro la invento de kodo, antaŭulo de la hodiaŭa Morsa kodo, sistemo de linioj kaj punktoj (aŭ longaj kaj mallongaj signaloj), kiu ebligas sendon de mesaĝoj trans grandajn distancojn.

## Biografio 
Samuel Morse estis filo de pastro. Li sukcesis studadon en la supera lernejo de Yale (hodiaŭa Yale-universitato) kaj sekvis instruon de librovendisto. Poste tamen li gajnis sian vivon per pentrado. Li estis lernanto de Washington Allston kaj Benjamin West kaj famiĝis ĉefe kiel portretisto kaj skulptisto.

## Verko 
Ne Samuel Morse inventis la telegrafon; 50 jarojn antaŭe (1793), la optika telegrafo de Chappe ebligis dissendon trans centojn da mejloj. Same li ne estis tiu, kiu inventis la elektran telegrafon: Soemmerring, Steinheil, Carl Friedrich Gauss kaj Weber en Germanio, André Marie Ampère en Francio, Schilling en Sankt-Peterburgo, Ritchie kaj Alexander en Skotlando, Wheatstone en Anglio, jam estis trovintaj solvojn por elsendi mesaĝojn uzante elektron. La genio de Morse estis desegni simplan maŝinon praktikan, efikan, malaltekostan, facile uzeblan kaj ĉefe sukcese decidigi (ne sen malfacilaĵoj) siajn samtempulojn fari sufiĉe sensacian eksperimenton (la konekton Vaŝingtono - Baltimore).

La inventaĵo de Morse estas dunivela:
* la maŝino kun papera bendo
* la Morsa kodo, konsistanta el signoj longaj kaj mallongaj.

## Vidu ankaŭ 
* Friedrich Clemens Gerke

Kategorio:Usonaj inventistoj
Cioc

**Cioc** [ĉok] ( ĉo:kfalva) estas unuigita vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Târgu Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 Csókfalva havis 785 loĝantojn (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). En 1956 ĝi unuiĝis kun Ştefăneşti kaj Hoteşti sub la nomo de Trei Sate.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Ĝemelkomunumo 
*  Lánycsók, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Trei Sate

**Trei Sate** [trej sate] (hungare: **Hármasfalu** ha:rmaŝfalu) estas komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Târgu Mureș. La komunumo estiĝis per la unuiĝo de Cioc, Ştefăneşti kaj Hoteşti, tial estas ĝia nomo "Tri vilaĝoj".

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ștefănești

**Ștefănești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Ștefănești (Trei Sate) estas vilaĝo en distrikto Mureș
* Ștefănești (Darova) estas vilaĝo en distrikto Timiș
Hotești

**Hotești** [hoteŝtj] (hungare:**Atosfalva** [atoŝfalva]) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Târgu Mureș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 342 loĝantojn (hungaroj), en 1956 1 734. En Trei Sate, kies parto ĝi nun estas, la censo de 2002 rezultigis 1 175 loĝantojn (95,3 % da hungaroj, 3,7 % da romaoj, 0,8 % da rumanoj.

## Historio
La unua mencio de Hotești estas el 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). En 1956 ĝi unuiĝis kun Cioc kaj Ștefănești sub la nomo Trei Sate.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Akvofalo Gocta

La **akvofalo Gocta** kun sia alto de ĉ. 771 m (+-13 m), estas la tria plej alta akvofalo de la Tero.
Ĝi troviĝas en amazona departemento de Peruo. En la apenaŭ trapenetrebla ĉirkaŭo (2 km ĉirkaŭ la akvofalo) kreskas netuŝata pluvarbaro kun multaj raraj bestoj.

Oni malkovris la akvofalon nur en 2006, ĝi estis nomata post popola grupo Gocta.

Pli grandaj akvofaloj estas la Salto del Angel (Venezuelo, 972 m) kaj la Tugela Falls (Sud-Afriko, 948 m). Nun la kvara iĝis Yosemite Falls en Nordameriko.

Kategorio:Akvofaloj en Sudameriko
Kategorio:Geografio de Peruo
Drojdii

**Drojdii** [droĵdij] (hungare: **Seprőd** ŝeproed) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Măgherani.

## Loĝasntaro 
En 1910 ĝi havis 143 loĝantojn (hungaroj), en 1992 146 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1548. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Filozofiaj Leteroj

La leteroj''' estas verko de Voltaire skribita en 1734.

Ĝi konsistas el dudek kvin leteroj kiuj traktas diversajn temojn : la religio, la sciencoj, la artoj aŭ la filozofio (de Pascal interalie).

Evidentas ke tiu verko estas destinata por pli-malpli kultura popolo, kapabla legi, sed necesanta iu edukadegon, pro kiel ĝi estas skribata. Estas ĉi tie pluraj leteroj, kaj se estas leteroj, estas adresatoj.

Videblas ke tiuj leteroj ne estas personaj leteroj, kiuj estus aparte senditaj al iuj personoj, sed estas publikaj leteroj, destinitaj por esti legataj de plejmulto dank'al ilia publikigo en libro.

## La religio 
Voltaire I ĝis VII.
Li revuas iuj el la religioj kiuj ĉirkaŭas lin : la kvakero (leteroj I ĝis IV), la anglikanoj (V), la presbiterianoj (VI), kaj fine la sociniananoj (VII).

En la kvar unuaj leteroj, Voltaire priskribas la Kvakeristojn, iliajn kutimojn, iliajn kredojn kaj iliajn historiojn. Li ŝatas la simplecon de iliaj ritoj : ne bapto (« *ni ne pensas ke la kristanismo konsistas ĵeti malvarman akvon sur la kapon* » (I)), nek komunio (« *ne alia ol tiu de la koroj* » (I)), ankoraŭ nek pastro (« *Ĉu vi do ne havas pastrojn, al li demandas mi? - Ne, *(...)* kaj ni pri tio tre bone fartas* » (II)).

La letero V estas dediĉata al la anglikana religio, kiun li taksas pli bona ol la katolika (« *la anglikana klerikaro estas pli regulema ol tiu de Francio* »), sed kiun li tamen kritikas (« *La anglikana klerikaro estas gardinta multe el la katolikaj ceremonioj, kaj ĉefe tiu je ricevi la dismo *(klerikara imposto)* kun tre strikta atento. Ili ankaŭ havas la pian ambicion je esti la mastroj.* »).

Lia leteroj VI permesas al Voltaire ataki la presbiterianojn, laŭ li netoleremaj (« *iu presbiteriano de Skotio *(...)* donas la nomon de la prostituino de Babilono al ĉiuj eklezioj kie iuj klerikoj estas sufiĉe feliĉa por havi kvindek mil pundojn de rento* »), sed ankaŭ tro striktaj (« *estas malpermesita je tiu tago labori kaj distriĝi, tio kiu estas la duoblo de la severeco de la katolikaj eklezioj ; ne opero, ne komedioj, ne koncertoj en Londono dimanĉe ; la kartoj tie estas nepre malpermesataj* »).

Finfine, en lia letero VII, li malmulte parolas pri tiu religio, tamen proksima de lia idealo diisma.

## La politiko 
## La filozofio 
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Klerismo
Funkcio

La vorto **funkcio** povas signifi jenon:
* En komuna parolo, servo kiun iu aŭ io povas plenumi:
** (iu) rolo de komponanto en asembleo, aŭ de ero en organizaĵo (kiel persono en grupo);
** (io) rolo de organo, maŝino ktp, konforma al ĝia destino.
* En matematiko kaj parto de sciencaj kaj teknikaj kampoj, abstrakta ento kiu asociigas ĉiun **argumenton** de certa aro de nombroj aŭ aliaj objektoj al respondanta **rezulto** el iu alia aŭ la sama aro; vidu artikolon funkcio (matematiko).
* En komputiko, depende de la ĉirkaŭteksto kaj programlingvo:
** Matematika funkcio, kiel pli supre.
** Ĉiu subprogramo aŭ proceduro.
** Subprogramo kiu redonas valoron.
** Subprogramo kiu ne havas ne flankan efikon; vidu artikolon funkcia programado.
** Funkcia objekto, koncepto de objektema programado.
* En iu scienca aŭ teknika ĉirkaŭteksto, determina rilato inter du kvantoj aŭ fenomenoj, ekzemple per difino, per dezajno, aŭ per natura kaŭzoefika ligo.
* En lingvaj studoj, la gramatika funkcio de vorto aŭ frazo.
* En sociologio, la fokuso de funkciismo; vidu artikolon socia funkcio.
* En filozofio, rilato de objektoj al iliaj uzoj aŭ konsekvencoj; vidu artikolon funkcio (filozofio).
* En muziko, rolo de tononomo en akordo; vidu artikolon funkciteorio.

## Vidu ankaŭ 
* Funkciulo, iu kiu portas apartan rolon en organizaĵo.
* Funkcionalo en matematiko.
Tibor Toró

**TORÓ Tibor** (toro:) estis rumanuja hungara atomfizikisto naskita la 16-an de julio 1931 en Inlăceni kaj mortis en Temeŝvaro? la 17-an de oktobro 2010. Lia filo estis Tibor Toró T.

## Biografio 
Tibor Toró infanaĝis en vilaĝo Herculian. La mezlernejon li faris en Odorheiu Secuiesc kaj la fakon pri matematiko kaj fiziko li finis en la universitato de Timişoara en 1953, pli poste kie li estis profesoro. De 2007 li estis titulara profesoro de Universitato de Szeged. Baldaŭ li instruis ankaŭ en aliaj hungarlandaj universitatoj. Li estis ekstera membro de la Hungara Scienca Akademio (1993).

## Ĉefaj verkoj 
* *Rolul neurotinului în fizică, astronomie şi cosmologie* (1969),
* *Fizică modernă şi filizofie* (1973),
* *A semmiből egy új világot teremtettem* (kun kunaŭtoro, 1974),
* *A neutrinó* (1976),
* *Kvanumfizika, művészet, filozófia* (1982),
* *Kozmikus társkeresés* (1983),
* *Bolyai és az alapvető fizikai erők geometrizálása* (1996).

## Fontoj 
* Erdályi Magyar Ki Kicsoda, 2010.
* http://www.nyugatijelen.com/kultura/elhunyt_toro_tibor.php Nyugati Jelen

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj sciencohistoriistoj
Kategorio:Hungaraj atomfizikistoj
Dukto

Laŭ ĝenerala difino, **dukto** estas tubo aŭ kanalo, tra kiu io fluas. La gloso havas plurajn specifajn signifojn, inter aliaj:

* dukto (transporto)
** Naftodukto, granda tubo por movi nafton
* Akvodukto, homfarita kanalo por movi akvo
* Dukto (anatomio) estas anatomia formaĵo en formo de kanalo aŭ tubeto.
** Ovodukto
** Spermodukto
** Larmodukto
** Aŭdodukto
* sternaĵo estas ĝeneraligita spaco
Ignacio Martín-Baró

**Ignacio Martín-Baró** [Ignasjo Martin-Baro'] (Valladolid, 1942 - Savadoro, 1989), psikologo kaj sacerdoto jezuita dediĉis plej gradan parton de siaj laboroj al esplorado de la malfacila realaĵo socia kaj politika de malgranda lando, El Salvador, kie instruis en Universitato de Cádiz kaj responsabiliĝis pri Departamento pri Psikologio kaj Edukado, kaj kiel vicrektoro fondis gravan instituton pri publika opinio, la IUDOP.

Li estis mortigita kun pli sep personoj de militoj de Élite Atlácatl, sub ordo de kolonelo Gullermo Benavides.

Estis li ano de Teologio de liberigo kaj patro de Liberiga Psikologio.

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Universitato
Kategorio:Politiko
Kategorio:Esplorado
Palaco Nymphenburg

eta|300px|Panoramo de Nimfenburga Palaco de la parko
**Nymphenburg** [nimfenburg] estas la iama somera palaco de bavaria Wittelsbach-dinastio, apud Munkeno. La malfrubarokan konstruaĵon ekkonstruigis en 1664 la princo-elektisto Ferdinando Maria. Oni pligrandigis la palacon dum regado de Maksimiliano la 3-a Jozefo (1745–77). La faman parkon planis en 1701 Carbonet, instruato de la Le Nôtre, kiu kreis la parkon de Versailles.

En la parko troviĝas barokaj pavilonoj inter ili tiu de Pagodenburg (1716–19), Badenburg (1718–21) kaj Amalienburg (1734–39), kiu lasta havas belegajn internajn ornamaĵojn.

En la palaco funkcias i.a. la porcelana manufakturo de Nymphenburg.

Kategorio:Konstruaĵoj en Munkeno
Kategorio:Historio de Bavario
Kategorio:Manufakturoj
Kategorio:Palacoj en Germanio
Kategorio:Reĝaj rezidejoj
Benedikto

**Benedikto** estas vira persona nomo, esperanta, devenante el la latina vorto *benedictus*, kiu signifas: *benata*. 

## Konataj nomportantoj
* Benedek Virág hungara instruisto, poeto, tradukisto,
* Sankta Benedikto de Nursio
* Sankta Benedikto de Skalka

## Benedikto en familia nomo
*Elek Benedek fabelkolektanto en Hungario
*Tibor Benedek aktoro
*Tibor Benedek akvopilkisto
*Miklós Benedek aktorohttp://www.madachszinhaz.hu/Company/Actors/BenedekMiklos/BenedekMiklos_h.php 
*Endre Benedek grota esploristo

## Papoj
* Benedikto la 1-a
* Benedikto la 15-a
* Benedikto la 16-a

## Vidu ankaŭ 
*Bengt
*Pentti
*Benedek (persona nomo).

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Șilea Nirajului

**Șilea Nirajului** [ŝilja niraĵuluj] (hungare: **Nyárádselye** [nja:ra:dseje]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Sovata. Administre ĝi apartenas al la komunumo Măgherani.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 055 loĝantojn (hungaroj), en 1992 604 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1487. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* László Péterfy (n. 2-a de majo 1936): pentristo, skulptisto, de 1966 en Budapeŝto.
* István Balog Selyei (Nyárádselye?, ? - Huszt?, Хуст, ? 1668): reformita eklezia verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Nicolești (Mureș)

**Nicolești**  (hungare: **Káposztásszentmiklós** ) estas vilaĝo en Rumanio 8 km sude de Târgu Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 646 loĝantojn (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda. En 1964 oni aligis ĝin al Crăciunești. En 2006 ĝi estis rekreita kiel memstara vilaĝo per administra ŝanĝo de la komunumo, al kiu ĝi plu apartenas.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando 
## Renomaj personoj 
* Elek Kiss (1895 – ?), orkestrestro, komponisto.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Crăciunești

**Crăciunești** estas nomo de multaj lokoj en Rumanio:

* Crăciunești (Cluj)
* Crăciunești (Băița)
* Crăciunești (Bocicoiu Mare)
* Crăciunești (Mureș)
Amafero

**Amafero** aŭ **amrilato** estas plej ofte emocia kaj korpa amo, interhoma rilato. La esprimo amo aludas pri romantika kaj pasia flanko; la esprimo *afero*  aludas pri kurt-tempa, malpli serioza.

La amaferoj povas konduki al pli longa amrilato kaj finfine pintiĝi en geedziĝo.

La amaferoj estas ŝatataj temoj de filmoj, romanoj.

## Filmoj
**Love Affair* (1939)
**An Affair to Remember* (1957)
**Eine verhängnisvolle Affäre* (1987)

## Vidu ankaŭ
* Amoro
* Adulto
* Ekstergeedzeca seksumo 
* Malfidelo
* Romantika amo

## Literaturo
*Wolfgang Hantel-Quitmann: *Liebesaffären - Zur Psychologie leidenschaftlicher Beziehungen*. Psychosozial-Verlag: Gießen 2005, ISBN 3-89806-394-1

Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Seksa fideleco
Budiu Mic

eta|Budiu Mic
**Budiu Mic** [budiu mik] (hungare: **Hagymásbodon** hadjma:ŝbodon, germane **Hagendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Crăciuneşti (Mureş).
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 342 loĝantojn (hungaroj), en 1992 439 (60% ciganoj, hungaroj). 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj homoj
*Lajos Tövissi (15-a de februaro 1927 - Bukareŝto, 13-a de marto 2000): priekonomia kaj statistika fakverkisto 
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cinta

**Cinta** [ĉinta] (hungare: **Fintaháza**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Crăciuneşti (Mureş).
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 499 loĝantojn (hungaroj), en 1992 386 (94%  hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1451. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon
## Renomaj personoj 
* László Gagyi (22-a de junio 1910 - Târgu Mureș, 20-a de decembro 1991): verkisto.RMIL
* Sándor Kovásznai Tóth  (12-a de februaro 1730 - Marosvásárhely, 8-a de marto 1792): verkisto, tradukisto.
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Foi

**Foi** [foj] (hungare: **Folyfalva** [fojfalva]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș. En 1964 oni aligis ĝin al Crăciunești; en 2006 ĝi ree memstariĝis kiel vilaĝo en la komunumo Crăciunești.

Foi situas okcidente de Crăciunești ĉe rivero Niraj.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 430 loĝantojn (hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1497. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cornești

**Cornești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Cornești (Arad) estas vilaĝo en distrikto Arad.
* Cornești (Cluj) estas komunumo en distrikto Cluj.
* Cornești (Gârbău) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
* Cornești (Mihai Viteazu) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
* Cornești (Călinești) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
* Cornești (Adămuș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Cornești (Crăciunești) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Cornești (Orțișoara) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
Větřkovice

**Větřkovice** (legu Vjetrĵkovice) estas vilaĝo en Ĉeĥio, en distrikto Opava. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La vilaĝo apartenas inter malmulte da historiaj sidejoj, kiuj havas konservita fundamentan fondo-dokumenton. Per tiu ĉi dokumento el la jaro 1298 provosto en Březová nomata Vlk al singardema viro Walter kaj al iliaj heredantoj arbaron por fondi Větřkovice-on. Li nomigas ĝin *Dyttreichsdorph*. Li liberigas la vilaĝon de impostoj por 20 jaroj. El la dokumento estas evidente, ke la origina nomo devenas nek de la nomo de la fondinto (provosto Vlk) nek de lokinto (loĝiginto Walter), kio estadis tiama kutimo, sed omaĝe de Dětřich el Fulštejn, reganto el Olomouc. Origine do Větřkovice ekde la jaro 1298 apartenis al provostejo de benediktinoj en Březová. Pli poste ĝi transiris sub sinjorujo en Hradec nad Moravicí. En la 14-a kaj la 15-a jarcentoj vasaloj el ĉirkaŭaj vilaĝoj faris soldatan deĵoron en burgo, do ankaŭ el Větřkovice. Pluaj dokumentoj parolas pri privilegioj de princoj el Hradec nad Moravicí - de Viktorin el la jaro 1482 kaj de Kazimír, respektive de reĝo Ludoviko el la jaro 1525. En la jaro 1700 Větřkovice ricevis sian sigelilon kiel ceteraj vilaĝoj de hradeca sinjorujo, kiu finas en la jaro 1945.

## Loĝantaro 
## Divido de municipo 
La municipo konsistas el du katastraj teritorioj (samtempe lokaj partoj), kiuj estas Větřkovice kaj Nové Vrbno. Al Moravio apartenas preskaŭ la tuta katastra teritorio, dume Větřkovice kaj la nordokcidenta terlango de la katastro de Nové Vrbno situas en Ĉeĥa Silezio.

## Apartigo de katastra teritorio 
Větřkovice apartigas katastran teritorion de Jelenice de la ceteraj urbaj partoj de urbo Vítkov en du partojn.


Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Opava
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Ghinești

**Ghinești** [gineŝtj] (hungare **Geges** [gegeŝ], germane **Gegesch**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Sighișoara. Administre ĝi apartenas al la komunumo Neaua.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 656 loĝantojn (hungaroj), en 1992 438 (hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
*Dénes Fülöp (n. 1938): instruisto, lokhistoriisto.
*János László (n. 11-a de novembro 1944): instruisto, amatora etnografo.
*Rozália Linda Király (n. 23-a de aŭgusto 1951): instruistino en Lugoj, lokhistoriistino

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Neaua

**Neaua** [njaŭa] (hungare: **Havad**) estas komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Ghinești, Rigmani, Sânsimion kaj Vădaș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 496 loĝantojn (hungaroj), en 1992 4405 (hungaroj).

En la censo de 2002 la 386 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fontoj 
## Literaturo 
* Gegesi László János-Nagy Ödön-Székely Ferenc: *Népi gazdálkodás Havadon*, 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Neaua jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Kossuth_Lajos_statue_in_Havad.jpg|Monumento pri Kossuth en Neaua

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Březová (distrikto Opava)

**Březová** estas kampurbo en Ĉeĥio en distrikto Opava. En latinaj tekstoj ĝi estis markita kiel *Brzezowa*, en germanaj tekstoj kiel *Briesau*. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri Březová devenas el la jaro 1238. Monaĥoj de benediktina monaĥejo fondis la vilaĝon. Březová estis provostejo kaj evidente jam en la jaro 1412 tre grava urbeto, en kiu troviĝis paroĥejo kaj preĝejo, kun rajto de datrevenaj foiroj ĝis husanaj militoj kontraŭ la benediktina monaĥejo. En la jaro 1428 ĉi tie militiris soldataroj de Prokop Holý kaj la monaĥejo de benediktinoj estis forbruligita. En juĝeja dokumento el 1569 oni parolas pri Březová kiel pri urbeto kun propra rajto. La tridekjara milito, en kies komenco svedoj kaj rezistemaj valaĥoj trairis tra ĝi, signifis por la urbeto la tutan pereigon. Do post la jaro 1620 la urbeto pereas. Nur en la dua duono de la 17-a jarcento Březová estis renovigita, sed kiel eta vilaĝo. En 1691 estas denove refondita en la vilaĝo paroĥejo kaj renovigita lernejo. En 1848 okazas unua elekto de urbestro de Březová. En 1864 estiĝis en la vilaĝo granda incendio, dum kiu tute forbrulis 12 domoj kaj la lernejo. En 1870 estis konstruita nova lernejo, kies konstruaĵo servas ĝis hodiaŭaj tagoj kiel infanvartejo. En 1976 Březová estis kunigita kun vilaĝoj Gručovice, Jančí, Lískovec kaj Lesní Albrechtice, kiuj estas ĝis hodiaŭ lokaj partoj de vilaĝo Březová.

La 22-an de oktobro 2018 estis renovigita statuso de kampurbo.

## Loĝantaro 
## Partoj de kampurbo 
* **Březová**
* Gručovice
* Jančí
* Leskovec
* Lesní Albrechtice


Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Kampurboj en distrikto Opava
Kategorio:Kampurboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Ilieși (Mureș)

**Ilieși** [ilieŝj] (hungare: **Illyésmező** [ileŝmezo]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de la urbo Sovata. En 1910 ĝi havis 260 loĝantojn (hungaroj), en 1992 452 (98&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1850. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sovata.

Ilieși sude limas al la distrikto Harghita. Ĉe la vilaĝo fontas la rivereto *Juhod*, alfluanto de Târnava Mică.

En la censo de 2002, 449 el la 453 loĝantoj (99,1&nbsp;%) deklaris sin etnaj hungaroj.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sânișor

**Sânișor** [sıniŝor] (hungarlingve: **Kebele**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Livezeni (Mureș).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 215 loĝantojn (hungaroj), en 1992 196 (89&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
En ĝia reformita preĝejo estis ligna baldakeno pentrita en 1641 de nekonata majstro. Ĝi pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kebele apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Dobroslavice

**Dobroslavice** estas municipo en Ĉeĥio en distrikto Opava. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua informo pri la vilaĝo (Dobroslavicz) estas en dokumento pri divido de Opava princlando en 1377. Pli poste ĉi tie estis konstruita burgaro - la unua mencio estas el 1517, kiu estis en 1577 alikonstruita en duetaĝan kastelon en renesanca stilo. Al la kastelo kaj al la sinjorujo apartenis ampleksa bieno, muelejo kaj fiŝlago. Ekde la jaro 1424 ĝis komenco de la 16-a jarcento la senjorujon tenis Falklidoj el Čochendorf, pli poste ĝi apartenis iom post iom al familioj Tvorkidoj kaj Bruntalidoj el Vrbno pod Pradědem kaj ankaŭ al itala familio Gianninni. En la jaroj 1860-1945 lastaj posedantoj estis grafoj Wilczekidoj. La vilaĝo estis en aprilo 1945 dum la Dua Mondmilito dum Ostrava operaco tute pereigita. Por konstruado de novaj loĝejoj la civitanoj eluzis materialon el la detruita kastelo. En 1976-1991 Dobroslavice estis parto de urbo Hlučín kaj ekde 1992 ĝi estas denove memstara vilaĝo.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo 
* Hluĉina lago

## Vidu ankaŭ 
* Kravařidoj

## Pluaj fotoj

Dobroslavice Obecní úřad starý (0696).jpg|Dobroslavice. Kapelo kun malnova municipa ofico 
Dobroslavice, Slezská ulice 01.jpg|Strato Slezská ulice
Dobroslavice, Na Svobodě 03.jpg|Strato Na Svobodě

Kategorio:Dobroslavice
Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Opava
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Livezeni

Livezeni estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

*Livezeni (Petroşani) Distrikto Hunedoara
*Livezeni (Mureş) Distrikto Mureş
Max Ophüls

**Max OPHÜLS** 6-an de majo 1902 en Sankt Johann (ekde 1909 Saarbrücken); 26-an de marto 1957 en Hamburgo; vera nomo *Max Oppenheimer*) estis grava film-, teatro- kaj aŭdludreĝisoro. Oni nomis post li la premion Max-Ophüls, kiu estas ĉiujare transdonita en Saarbrücken al germanlingvaj filmnovuloj.

## Vivo 
Li alprenis la artistan nomon Ophüls en 1920. Li komence aktorludis, kaj ekde 1925 laboris ĉe la radio. Li faris sian unuan filmon en 1931 *Dann schon lieber Lebertran*, li elmigris en 1933 al Parizo, kaj li iĝis franca ŝtatano en 1938. En 1942 fuĝis li en Usonon, kie li laboris en Holivudo. La reveno al Parizo okazis en 1949. En 1959 aperis lia membiografio, du jarojn post lia morto.

La reĝisoro kaj dokumenta filmisto Marcel Ophüls estas lia filo.

## Ĉefaj filmoj 
* 1931 *Dann schon lieber Lebertran*
* 1932 *Die verliebte Firma*
* 1932 *Die verkaufte Braut*, filmigo de opero de Bedřich Smetana
* 1932/33 *Lachende Erben*
* 1933/33 *Liebelei*
* 1933/34 *On a vole un homme*
* 1934 *La signora di tutti*
* 1935 *Divine*
* 1935/36 *La tendre ennemie*
* 1935 *Komedie om Geld*
* 1937 *Yoshiwara*
* 1938 *Le Roman de Werther* laŭ verko de Fernand Crommelynck
* 1939 *Sans Lendemain*
* 1939/40 *De Mayerling à Sarajevo*
* 1947 *The Exile*
* 1947/48 *Letter from an unknown Woman* (laŭ Stefan Zweig)
* 1950 *La Ronde*
* 1951 *Le Plaisir*
* 1953 *Madame de...* (laŭ novelo de Louise de Vilmorin)
* 1955 *Lola Montès*

## Membiografio 
* *Spiel im Dasein. Eine Rückblende*. Goverts, Stuttgart 1959, 239 S.

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Corunca

**Corunca** [korunka] (hungare **Koronka**) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio sudoriente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Bozeni.

Ĝis la  Corunca kaj Bozeni apartenis al la komunumo Livezeni; de tiam ili konsistigas apartan komunumon.Administre ĝi apartenas al la komunumo Livezeni (Mureș).

## Loĝantaro 
En 1910 Corunca/Koronka havis 911 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1501 (89&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Renomaj personoj 
* Ernő Desbordes (13-a de septembro 1874 – Dej, 21-a de januaro 1939) – politikisto, publicisto.
* Kozma Petrityevith Horváth: (8-a de aprilo 1634 – ?): memuaristo
* György Aranka (episkopo)

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Livezeni jud Mures.png|Situo de iama Livezeni en la distrikto
Dosiero: Koronka_Tholdalagi_kastély.jpg |La Tholdalagi-kastelo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Poienița

**Poienița** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Poienița (Balșa) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
*Poienița (Livezeni) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
*Poienița (Băbeni) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
*Poienița (Cârța) estas vilaĝo en distrikto Sibiu.
Ivănești (Mureș)

**Ivănești** [ivəneŝtj] (hungare: **Kebeleszentivány** [kebelesentivanj]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Livezeni.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 227 loĝantojn (rumanoj), en 1992 296 (85&nbsp;% da rumanoj, hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Eremieni

**Eremieni** [jeremjenj] (hungare: **Nyárádszentimre** njaradsentimre) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre Eremieni apartenas al Măgherani.

## Loĝantaro 
En 1910 Nyárádszentimre havis 640 loĝantojn (hungaroj), en 1992 265 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). Ĝia reformita preĝejo havis pentritan lignan baldakenon el 1676 farita de János Illés Parajdi. Ĝi pereis.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

== Komunumoj pri *Szentimre* (= Sankta Emeriko) en Hungara reĝlando ==
## Renomaj personoj 
* Bálint Szabó: pastro, instruisto, lokhistoriisto, etnografo

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Startu.net

[frame|La [emblemo de Startu.net.]]
**Startu.net** estis retportalo, kiu kunigis novaĵojn el diversaj gravaj retpaĝaroj esperantlingvaj. 

Startu.net kolektis novaĵojn de Ĝangalo, Raporto.info, Libera Folio kaj Le Monde diplomatique en Esperanto, aperigas novajn diskuttemojn de soc.culture.esperanto, menciis la novajn erojn de la Esperanto Radio Arkivo, kolektis la tekstojn de pluraj blogoj de Esperantistoj kaj havis ligilojn al pluraj utilaj esperantlingvaj retpaĝaroj, interalie ĝi enhavis ligilon al la Jabber-babilejo http://www.babilejo.org.

La portalo estis kreita de Insy kun helpo de Martin Minich.

## Eksteraj ligiloj
*Startu.net 

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Esperanto-movado
Insulino

[eta|240px|Insulinoruĝe=[karbono, verde=oksigeno, blue=nitrogeno, roze=sulfuro ]]
**Insulino** estas hormono, kiu reguligas la karbonhidratan metabolon.
**Insulino** estas rimedo kontraŭ diabeto.

Insulino estas sekreciata de la pankreataj insuletoj, kiuj malpliigas la glukozemion kaj helpas al la uzo de glukozo en la histoj.

Insulino estas polipeptido hormono kun molekula strukturo
C254H377N65O75S6.

Insulino estas produktata de beta-ĉeloj de la pankreato, en la insuletoj de Langerhans. El preproinsulino ekestas proinsulino kaj finfine insulino.

La hormono stimulas:
* sintezon de glikogeno en muskol- kaj hepatĉeloj
* sintezon de grasacidoj
* sintezon de proteinoj i.a. en muskolaj histoj
* transporton de glukozo tra la ĉelmuroj tiel ke ĝi liberiĝas por ĉelmetabolo (tio malpliigas la nivelon de la sangosukero) kaj malebligas la malkomponigon de grasoj kaj glikogeno.

Ĝi reguligas kune kun glukagono kaj adrenalino, kiuj havas kontraŭan efikon, la nivelon de la sangosukero.

Kiam en la korpo estas produktita tro malmulte da insulino oni parolas pri **sukera diabeto** (*diabetes mellitus*) tipo 1.

Kiam en la korpo estas produktita sufiĉe da insulino sed la korpoĉeloj reagas malbone aŭ nesufiĉe je la insulino oni parolas pri **sukera diabeto** (*diabetes mellitus*) tipo 2.

En 1923 Frederick G. Banting kaj John Macleod ricevis Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino ĉar ili malkovris insulinon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Insulinrezisteco
* insulinsimilaj kreskofaktoroj
* insulinterapio
* insulindependa

Kategorio:Hormonoj
Kategorio:Farmakoj
Kategorio:ATC-A10
Kategorio:Diabetologio