open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trinkaĵskatolo

eta|200ra|En la naturon forĵetita trinkaĵskatolo.
eta|altdekstre=1.0|maldekstra|Aluminia trinkoskatolo.

**Trinkaĵskatolo** estas aldone al botelo la plej grava komerca ujo por trinkaĵoj kaj utilas samtempe kiel trinkujo. Vendiĝas en trinkskatoloj ĉefe trinkaĵoj enhavantaj karbonatan acidon, kiel biero kaj senalkoholaĵoj.

Modernaj trinkaĵskatoloj estas faritaj el ununura cilindra ujo el aluminio aŭ lado kun surpresita kovrilo el aluminio kun ovalforma skraplinio kaj alfiksita metala ringo, kiu levigata puŝas la ovalforman parton en la internon de la skatolo kaj tiel kreas trinkmalfermaĵon.

La plej kutimaj skatolgrandoj en Eŭropo estas 0,33- kaj 0,5-litraj; foje ankaŭ 1-litraj.
Aldone ekzistas 5-litrajn grandaj skatolegoj kun krano, venditaj kiel "festobareletoj". Tramonde la plej kutimaj volumenoj estas 0,15 l (ekz. ĉe flugkompanioj), 0,25 l (i.a. Red Bull kaj aliaj energitrinkaĵoj), 0,355 l (korespondas al 12 uncoj, laŭleĝa grandeco en Usono), 0,44 l (i.a. biero en Britujo kaj Irlando) kaj 0,47 l (ekz. Guinness).

Trinkaĵskatoloj eltenas enan premon ĝis ĉ. 6 baroj granda kaj pro la volba fundo havas sekurrezervon - antaŭ ol la skatolo eksplodos, la fundo volbiĝos eksteren kaj tiel pligrandiĝos la ena volumeno.

En Germanujo ekzistas ekde 2003 garantiaĵo por forĵetindaj trinkujoj por biero, minerala akvo kaj senalkoholaĵoj kun karbonata acido, la tiel nomata skatolgarantiaĵo.

## Ekonomia graveco 
Ĉirkaŭ 280 miliardoj da (280 000 000 000) ladskatoloj estas produktitaj ĉiujare tutmonde, por ĉiaj trinkaĵoj, inkluzive bieron, nealkoholaĵojn kaj sukojn.

Ĉi tiu granda kvanto da ladskatoloj kontribuas signife al la ekonomio. Se ni prenas Usonon, kiel ekzemplo, kiu havas pli ol 170 fabrikojn tra la tuta lando, kiu laborigas 26 000 laboristojn kaj produktas ĉirkaŭ 131 miliardojn da skatoloj jare, la ladskatola industrio kontribuas pli ol 15 miliardojn da dolaroj al la ekonomio per provizado de laborpostenoj, impostoj, aĉetado de varoj kaj lokaj servoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aluminia skatolo
* Ladskatolo

## Eksteraj ligiloj 
* Desegnaĵo pri kreado de trinkaĵskatoloj

Kategorio:Trinkujoj
Kategorio:Pakado
Sychrov

**Sychrov** estas nomo por diversaj lokoj en Ĉeĥio:

* Sychrov (distrikto Liberec) - municipo en distrikto Liberec
* Sychrov (kastelo) - novgotika kastelo en distrikto Liberec

* Sychrov (Hostouň) – parto de urbo Hostouň en distrikto Domažlice
* Sychrov (Kozlov) – parto de municipo Kozlov en distrikto Havlíčkův Brod
* Sychrov (Mnichovo Hradiště) – parto de municipo Mnichovo Hradiště, distrikto Mladá Boleslav
* Sychrov (Rosovice) – parto de municipo Rosovice en distrikto Příbram
* Sychrov (Borotín) – parto de municipo Borotín en distrikto Tábor
Unua maroka krizo

La **Unua maroka krizo** (1905-1906) estiĝis post kiam alianco inter Francio kaj Grand-Britio certigis la francan influon en Maroko (la "Sudana traktato" de 1899). 

Tio kaŭzis en la Germana Imperio internajn streĉojn pro timo pri perdo de la ekonomiaj interesoj en Maroko. La imperia kanceliero Bernhard von Bülow premefikis je imperiestro Vilhelmo la 2-a kiu tiel vizitis la 31-an de marto 1905 demonstrative Tanĝeron, por tiel esprimi germanajn postulojn je mitparola rajto en Maroko, kiu rajto baziĝis je la *Madrida konvencio* de 1880. En la Konferenco de Algeciras de 1906 - kvankam Germanio povis obstakli, ke Francio tute transprenu la marokan merkaton - montriĝis do izolita situo de Germanio, ĉar ĝiajn postulojn apogis nur Aŭstrio-Hungario. La alianco inter Britio kaj Francio iĝis pli fortaj danke al tiuj eventoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Dua maroka krizo

Kategorio:Historio de Maroko
Kategorio:1905 en Maroko
Kategorio:1906 en Maroko
Freienstein-Teufen

**Freienstein-Teufen** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2227 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 2280 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Kastelo Teufen
Freienstein-Teufen ĉe la norda deklivo de la ĵurasa montĉeno Irchel, borde de la riveroj Töss kaj Rejno. Okcidente ĉe la limo kun [la urbeto Eglisau Töss alfluas al Rejno. Dum la vilaĝo Freienstein situas profunde en la valo de Töss, je kies alia flanko troviĝas Rorbas, Teufen situas sur la dorso de Irchel. Okcidente de la strato inter la du vilaĝoj tronas sur monteto la Kastelo Teufen. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj *Freienstein* kaj *Teufen*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Freienstein-Teufen limas en en nordo al Rüdlingen&#160;(SH), en nordoriento al Berg ĉe Irchel, en oriento al Buch ĉe Irchel, en sudoriento al Dättlikon, en sudo al Embrach, en sudokcidento al Rorbas, en okcidento al Eglisau, kaj en nordokcidento al Buchberg&#160;(SH).

## Trafiko 
Per poŝtaŭtobuslinioj al Eglisaŭ kaj al Embrach kaj la Flughaveno Zuriko la komunumo estas konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Teufen datiĝas el la jaro 890 kiel *Tiuffen*, dum Freienstein menciiĝis en la jaro 1254 kiel *Frigenstein*.

Komence de la jarmilo Freienstein portis ankoraŭ la nomon *Rorbas aliflanke de la Töss*. Post la konstruo de la Kastelo Freienstein en la jaro 1254, ties nomon alprenis ankaŭ la bienoj malsupre de la kastelmonteto. Teufen formiĝis el diversaj posdedaĵoj de la kastelestroj de *Altenteufen*, *Hohentüffen*, *Niedertüffen* kaj *Hintertüffen*. La 28-an de novembro 1443 Heinrich Schwend, kamparvokto de Kiburgo konkeris la Kastelon Freienstein kaj detruis ĝin, kaj submetis la regadon super la regiono al la urbo Zuriko.

## Esperanto-movado 
En la jaro 1911 estis fondita de Karl Jost la Esperanto-Grupo Freienstein-Rorbas, kies prezidanto estis J.-G. Fritschi. La spuroj de tiu-ĉi grupo perdigas post la unua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Freienstein-Teufen

Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Demokratia Labora Partio de Litovio

La **Demokratia Labora Partio de Litovio** (litove: *Lietuvos demokratinė darbo partija* or LDDP) estis socialisma respektive laŭ sia memkompreno socialdemokratia partio en Litovio, kiu dum decembro 1990 ekestis el la antaŭa Komunisma Partio de Litovio, la origine litovia branĉo de la Komunisma Partio de Sovetunio. La partio estis gvidata fare de Algirdas Brazauskas, la unua elektita prezidento de la resendependiĝinta Litovio. Pro la elektiĝo de Brazauskas kiel prezidento, li devis ĉesi ĉiujn aktivecojn en politikaj partioj; sekve *Adolfas Šleževičius* iĝis gvidanto de la partio kaj samtempe ĉefministro de Litovio. Post kiam Šleževičius estis akuzita pri korupteco, li estis anstataŭigita per *Česlovas Juršėnas*.

Dum la balotoj por la nacia parlamento Seimas de 1996, la partio atingis proksimume 9,5 procentojn de la voĉoj kaj rajtis sendi 10 parlamentanojn. Dum 1998 Algirdas Brazauskas decidis ne rekandidatiĝi kiel prezidento de Litovio kaj sekve rajtis refariĝi partia gvidanto. Dum la balotoj de 2000, la partio LDDP formis koalicion kun tria aliaj partioj (la koalicio nomiĝis laŭ Algirdas Brazauskas), kaj gajnis plejmulton de la voĉcoj. Sekvajare, dum januaro 2001 la reforma postkomunisma partio LDDP fuziis kun la jam dum 1896 fondita, sed dum 2001 multe malpli granda, origina "Socialdemokratia Partio de Litovio", kaj la unuiĝinta partio tenis la historian nomon Socialdemokratia Partio de Litovio *(Lietuvos Socialinė Demokratinė Partija/LSDP)*. Dum julio 2001 la tiama konvervativa-liberala registara koalicio sub la gvido de Rolandas Paksas post malmultaj monatoj da regado sekve de akuzoj pri korupteco perdis la plimulton en la nacia parlamento, kaj la sekva koalicio de la Socialdemokratia Partio kun la "Nova Unio de Socialliberaluloj" (Naujoji Sąjunga (Socialliberalai)) sub parlamenta prezidanto Artūras Paulauskas regis per klara parlamenta plimulto kaj profitis de tre favora ekonomia evoluo de la lando, kaj laste la aliĝo de Litovio al la okcidenta armea ligo NATO kaj al la Eŭropa Unio dum printempo 2004.
Kategorio:Politikaj partioj de Litovio
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Litovio
Kategorio:Socialdemokratiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1989
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2001
Jojobo

eta
**Jojobo** aŭ **ĵoĵobo** (*Simmondsia chinensis*) estas plantospecio el familio de buksacoj (*Buxaceae*) aŭ jojobacoj (Simmondsiaceae)- depende de bioligisto. Ĝi kreskas libere sur sudokcidenta parto de Usono, norda parto de Meksiko. Ĝi altas ĝis ĉ. 2 m.

Ĝi estas arbusto kun rigidaj branĉoj, dikepidermaj folioj, kapsulaj fruktoj (1,5-2cm), kiuj entenas la kernojn kun la t.n. jojoba oleo (fakte vakso, likva en ĉambrotemperaturo). Oni enplantas ĝin ofte sur sekaj areoj anstataŭ bukso kiel heĝoplanto.

Oni kultivas ĝin en Sud-Karolino pro ties oleo, kiu egalvaloras al spermaceto. Oni ligas al la oleo regeneran efikon, tiel multaj kosmetikaĵoj entenas ĝin.

Kategorio:Nearktisa flaŭro
Glattfelden

## Pri la komunumo 
**Glattfelden** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4183 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Glattfelden situas en la Zurika Unterlando je la plej malsupra fino de la Glattvalo. Ĉe la setlejo *Rheinsfelden* sur la teritorio de la komunumo la rivero Glatt alfluas la Rejnon.

## Trafiko 
Tra la stacidomo de  pasas la trajnlinoj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo kaj de la kompanio THURBO AG de Vinterturo tra Embrach, Bülach, Eglisaŭ, Bad Zurzach al Waldshut.

## Historio 
Unua skriba mencio sub la nomo *Glatevelden* troveblas en dokumento el la jaro 1130. Unu el la plej gravaj civitanoj de Glattfelden estas la zurika verkisto Gottfried Keller, kiu liveras en sia ĉefverko *La Verda Henriko* [germane: *Der Grüne Heinrich*] detalan priskribon pri la komunumo.

## Vidu ankaŭ 
* Glattfelden (stacidomo)
* Zweidlen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Glattfelden
Provincoj de Turkio

[eta|400ra|La provincoj de Turkio kun korespondaj [aŭtokodoj]]
**Turkio** administre dividiĝas en 81 **provincojn** - la turka vorto por provinco estas *il* (pluralo *iller*). La 81 provincoj estas grupigitaj al sep "popolnombradaj regionoj".

La provincoj estas subdividitaj al subprovincoj (turke *ilçe*). Ofte la provinca ĉefurbo aŭ "centra subprovinco" donas al la tuta provinco la nomon. Esceptoj estas:
* provinco Hatay (ĉefurbo: Antakya)
* provinco Kocaeli (ĉefurbo: İzmit)
* provinco Sakarya (ĉefurbo: Adapazarı)

La normo por la provincaj kodoj estas ISO 3166-2:TR.


Kategorio:Turkio
Rorbas

**Rorbas** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2196 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Rorbas situas en la Zurika Unterlando en la Tössvalo sude de la ĵurasa montoĉeno Irchel. Ducentmetroj post la komunumlimo la Töss alfluas sur teritorio de Freienstein-Teufen kaj Eglisaŭ en *Tössegg* la Rejnon.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|Rigardo al Rorbas de la stacidomo
La stacidomo ''* de la fervojkompanio THURBO AG sur la teritorio de la najbara komunumo Embrach kaj la poŝtaŭtobuslinio de la Flughaveno Zuriko al Teufen konektas la komunumon kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
Unua certigita dokumenta mencio de Rorbas datiĝas el la jaro 1044, kiam iu *Lamprecht'' de Rorbas aperis en jura disputo kiel atestanto. Dum la mezepoko de la jaro 1513 ĝis 1798, kiam la Helveta Revolucio renversis la malnovan ordon, Rorbas estis submetita al la regado de la sinjoroj de Teufen, kun kiu komunumo Rorbas ankoraŭ nuntempe forte kunlaboras.

## Esperanto-movado 
En la jaro 1911 estis fondita de Karl Jost la Esperanto-Grupo Freienstein-Rorbas, kies prezidanto estis J.-G. Fritschi. La spuroj de tiu-ĉi grupo perdigas post la unua mondmilito.

## Vidu ankaŭ 
* Embrach-Rorbas (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rorbas

Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Hochfelden

## Pri la komunumo 
**Hochfelden** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1796 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 1914 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Hochfelden situas en la Zurika Unterlando, okcidente de la distriktĉefurbo Bülach, sudoriente de la komunumo troviĝas la marĉo de Neerach, kiu estas grava naturprotekta zono. Krom la vilaĝo Hochfelden mem al la komunumo ankaŭ apartenas la vilaĝo Wilenhof. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,01&nbsp;km², de kiuj nur 5,5% estas kovritaj de arbaro. 65% de la teritorio servas por agrikulturo, 11,1% por setlado kaj 6,3% estas trafiksurfaco.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hochdorf limas en nordo al Glattfelden, en oriento al Bülach, en sudo al Höri, en sudokcidento al Neerach, kaj en nordokcidento al Stadel ĉe Niederglatt.

## Trafiko 
Hochfelden per poŝtaŭtobusoj estas konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A52 situas du kilometrojn oriente en Bülach.

## Historio 
Unua skriba mencio de Hochfelden datiĝas el la jaro 886 kiel *Hofelda* en donacdokumento al la preĝejo Aadorf. Dum mezepoko la Monaĥejo Vetingo posedis en Hochfelden muelejon kaj diversajn bienojn, al ĝi apartenis ankaŭ la jurisdikcio, dum la senjoreco apartenis al la Grafoj de Kiburgo. Post la formorto de la Kiburgoj la rajtoj pri Hochfelden fariĝis posedaĵo de la urbo Zuriko. Vetingo ne plu sukcesis validigi sian jurisdikcion, kiu ek de 1442 fakte apartenis al la zurika voktejo *Neuamt*. Per la kreo de la Helveta Respubliko en la jaro 1798 Hochfelden estis atribuita al la tiam kreita distrikto Bülach, kaj ties parto ĝi restis ĝis hodiaŭ.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hochfelden
Töss

**Töss** [ˈtøːs] estas rivero en la oriento de la Kantono Zuriko. Ĝi havas longecon de 50&nbsp;km. Ĝia fonto troviĝas en la Zurika Oberlando ĉe la montoj Schnebelhorn kaj Tössstock je alteco de proksimume 1000 m super la marnivelo. Ĝi trafluas la Tössvalon norden, pasas la urbon Vinterturon kaj alfluas ĉe la limo de Eglisaŭ kaj Freienstein-Teufen al la rivero Rejno.

## Energiliveranto 
Jam en mezepoko la homoj utiligis la akvoenergion de la rivero Töss kaj ĝiaj alfluantoj konstruante akvomuelejojn laŭlonge de la rivero. Kun la industriiĝo en la 19-a jarcento la Tössvalo dank al la akvoenergio fariĝis sidejo de multnombraj fabrikoj, kiel ekzemple diversaj kontoŝpinejoj aŭ la fama nutraĵentrepreno Maggi en Kempttal, kiu hodiaŭ apartenas al Nestlé.

## Komunumoj laŭlonge de la rivero Töss 
eta|200ra|Töss inter Pfungen kaj Dättlikon
La rivero Töss fluas de fonto ĝis alfluo tra la sekvantaj komunumoj: Fischenthal en la distrikto Hinwil, Baŭmo, Wila kaj Wildberg en la distrikto Pfäffikon, Turbenthal, Zell ZH, Vinterturo, Neftenbach, Pfungen kaj Dättlikon en la distrikto Vinterturo kaj Embrach, Rorbas, Freienstein-Teufen kaj Eglisaŭ en la distrikto Bülach.

## Famuloj 
* Jakob Christoph Heer

## Vidu ankaŭ 
* Listo de riveroj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo *Fiŝkaptado en la rivero Töss*, germanlingva
* Paĝo Töss/Tössegg de la retejo de Zurika Unterlando, germanlingva

Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Vinterturo
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Alfluantoj de Rejno
Kategorio:Zurika Oberlando
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kategorio:Zurika Unterlando
Levaijanta kukolo

La **Levaijanta kukolo**, *Clamator levaillantii*, estas membro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la *Geococcyx*, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

Ĝi estas loĝanta reproduktanto en Afriko sude de Saharo. Ĝi troviĝas en arbustejaj habitatoj.

Ĝi estas nestoparazito, uzante la nestojn de Piknonotedoj kaj de timaliedoj.

eta|200ra|maldekstre|Vido de supraj partoj, Nacia Parko Kruger, Sudafriko
[eta|ovoj de *Clamator levaillantii* en nesto de *Turdoide plebejus* - [Muzeo de Tuluzo]]

Tiu specio estas 37.5&nbsp;cm longa, ĝi havas pli longan voston ol la Makulkukolo, kaj pli larĝe strieca gorĝo. Estas du kolorformoj. La hela formo estas nigra supre, feble brile blueca aŭ verdeca. La gorĝostrieco povas ampleksiĝi ĝis la flankoj. Flugilpintoj estas blankaj. La malhela formo estas nigra escepte ĉe la blanka flugilmakulo kaj la blankaj punktoj en bordo de vostoplumoj (tiuj ne estas en la hela makulkukolo. La junuloj de Levaijanta kukolo estas brunaj supre, ruĝecaj en flugilpintoj, kun sablokoloraj frunto, vizaĝo kaj subaj partoj, kaj la gorĝo pli strieca.

La voĉo estas bastona *kuuŭii, kuuŭii...* kaj ekscitita *ku-ŭi-ŭi-ŭi*.

Tiu specio estis nomita honore al franca esploristo, kolektanto kaj ornitologo, François Le Vaillant.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* Dale A. Zimmerman, Birds of Kenya and Northern Tanzania, Princeton University Press, 1999

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Höri

**Höri** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2446 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo Höri situas en la Zurika Unterlando ĉe la bordo de la rivero Glatt inter Niederglatt kaj la distriktĉefurbo Bülach. La komunumo konsistas el la tri vilaĝoj Oberhöri, Niederhöri kaj Endhöri.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Höri limas en nordo al Hochfelden, en oriento al Bülach, en sudoriento al Bachenbülach, en sudsudoriento al Oberglatt, en sudo al Niederglatt, kaj en okcidento al Neerach.

## Trafiko 
Per poŝtaŭtobusoj, per kiuj en kelkaj minutoj atingeblas la stacidomoj de Bülach kaj de Niederglatt, Höri estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. Höri mem ne disponas pri propra stacidomo de la trajnlino de Zuriko al Bülach, kiu pasas tra la komunumo, ĉar siatempe la iom obstinaj kamparanoj de la vilaĝo estis tro avaraj por finance kontribui al la konstruado de la fervojlinio.

## Historio 
Unuaj dokumentaj mencioj de Höri datiĝas el la jaro 1149 kiel *Hoerein*. La voktado pri la bieno *Kuecheler Hof* en Endhöri transiris en la jaro 1329 al la Monaĥejo Rüti. Post ties malfondo dum la reformacio en la jaro 1525 la malalta jurisdikcio por Endhöri transiris al la urbo Zuriko. La voktado pri Niederhöri transiris en la jaro 1424 de la Habsburgoj al Zuriko, kaj tiu pri Oberhöri estis koncedita de Bernhard Gradner, la heredanto de la Baronoj de Tengen en la jaro 1476 al Zuriko. Endhöri en la jaro 1442 refariĝis habsburga, dum la partoj okcidente de Glatt fariĝis partoj de la zurika ĉefvoktejo Neuamt. En la jaro 1452 Endhöri estis atribuita al la zurika kamparvoktejo Kiburgo kaj estis poste en du etapoj en 1667 kaj 1689 atribuita al la voktejo Neuamt. Kiel paroĥo Höri estis ĝis 1798 parot de Bülach. Okaze de la estiĝo de la Helveta Respubliko en la jaro 1798 la tri partoj de Höri estis kunigitaj al la tiam kreita politika komunumo Höri. Per la nova kantona konstitucio de la jaro 1831 Höri estis atribuita al la distrikto Bülach.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Höri

## Bildoj 

Dosiero:Oberhoeri vilagheniro 099.JPG|Vilaĝeniro de Oberhöri
Dosiero:Hoeri faktrabdomo 123.JPG|Faktrabdomo en Oberhöri
Dosiero:Hoeri 105.JPG|Rigardo de Oberhöri al Niederhöri
Dosiero:Endhoeri 111.JPG|Vilaĝeniro de Endhöri
Sychrov (distrikto Liberec)

**Sychrov** estas municipo en nordorienta parto de Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Liberec, aerlinie 20&nbsp;km sude de la urbo Liberec. Vivas ĉi tie  ().

Ĝia ĉefa vidindaĵo estas publike alirebla novgotika kastelo Sychrov kun ampleksa naturparko. Krom turismaj trarigardoj en la kastelo okazas tutjare diversaj kulturaj aranĝoj (historiaj festenoj, koncertoj k.a.).

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Sychrov**
* Radostín
* Třtí
* Vrchovina
* Sedlejovice

## Vidu ankaŭ 
* Sychrov (kastelo)


Kategorio:Municipoj en distrikto Liberec
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Liberec
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Kategorio:Municipoj rompantaj konsistigecon de teritoria membrigado de ŝtato
Nürensdorf

## Pri la komunumo 
**Nürensdorf** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4819 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Nuerensdorf situas oriente de Kloten kaj la Flughaveno Zuriko inter Zuriko kaj Vinterturo.
Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Nürensdorf mem la vilaĝoj kaj setlejoj Birchwil, Breite, Oberwil, Hakab, Breitenloo, Chlihus kaj Breitehof. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,09 km², de kiu laŭ statistiko de 1997 32% estas kovritaj de arbaro, 49% servas por agrikulturo kaj 14% por setlado; 5% estas trafiksurfaco.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Nürensdorf limas en nordo al Oberembrach, en nordoriento al Brütten, en oriento kaj sudoriento al Lindau, en sudokcidento al Bassersdorf, kaj en nordokcidento al Kloten.

## Trafiko 
Nürendsdorf estas per la buslinio 660 de la Zurika Trafik-Unio ligita kun Vinterturo kaj Bassersdorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 3 kilometrojn sudoriente proksime de Effretikon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Nürensdorf datiĝas el la jaro 1150 kiel *Noelistorf*. En 1277 ĝi estis menciita kiel *Nueristorf*, kaj en 1278 la Monaĥejo Oetenbach ricevis donace bienon en *Nurlistorf*. La vilaĝo Birchwil estis menciita la unuan fojon en la jaro 1155 kiel *Byrchenwilare*.

En la 15-a jarcento Nürensdorf estis aĉetita de la urbo Zuriko kaj ek de tia troviĝis sub ĝia regado.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Nürensdorf
Hüntwangen

## Pri la komunumo 
**Hüntwangen** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 922 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 970 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Hüntwangen situas ĉe la norda bordo de la rivero Rejno en la tiel nomita *Kampo de Rafz* (germane *Rafzer Feld*), tio estas la transrejna parto de la distrikto Bülach. Krom la vilaĝo Hüntwangen mem al la komunumo ankaŭ apartenas la industria setlejo Murhalden, kie situas la stacidomo Hüntwangen-Wil, kaj Neuhus.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,93&nbsp;km², de kiuj 32% estas kovritaj de arbaro, 42,2% servas por agrikulturo kaj 19,35 por setlado. 4,7% estas trafiksurfaco kaj 1,4% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hüntwangen limas en nordo al Wil, en oriento al Eglisau, en sudo al la eksklavo Neuhus de Glattfelden, en sudokcidento al Hohentengen am Hochrhein, kaj en nordokcidento al Wasterkingen.

## Trafiko 
Hüntwangen dividas kun la proksima najbarkomunumo Wil ZH sian stacidomon de la Svisaj Federaciaj Fervojoj ĉe la linio de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo. Per ĝi Hüntwangen estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
La unua skriba mencio de la komunumo sub la nomo *Huntwangin* datiĝas el la jaro 1254. En mezepoko Hüntwangen apartenis al la grafejo Klettgau. Jam en la 13-a jarcento la Monaĥejo Vetingo posedis bienojn en Hüntwangen. En la jaro 1478 la voktrajtoj pri Hüntwangen transiris al la libersinjoroj Gradner de Eglisaŭ. Kiam la urbo Zuriko en la jaro 1496 akiris Eglisaŭon ankaŭ Hüntwangen fariĝis zurika kiel parto de la voktdistrikto Eglisaŭ ĝis la jaro 1798. Per la franca invado dum la Helveta Respubliko Hüntwangen transiris al la nova distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hüntwangen-Wil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hüntwangen

## Bildoj 

Dosiero:Huentwangen 114.JPG|Strato en la vilaĝocentro
Dosiero:Huentwangen 108.JPG|Panoramo de Hüntwangen
Dosiero:Huentwangen faktrabdomo 109.JPG|Faktrabdomo en Hüntwangen
Dosiero:Huentwangen vilagha placo kun puto 112.JPG|Vilaĝa placo kun puto
Dosiero:Huentwangen komunuma domo 134.JPG|Komunuma domo de Hüntwangen
Dosiero:Huentwangen komunuma domo 135.JPG|Komunuma domo de Hüntwangen
Dosiero:Huentwangen faktrabdomoj 110.JPG|Vilaĝa strato en Hüntwangen
Najtingalo (orgeno)

**Najtingalo** (ankaŭ nomata *birdkanto*) estas efektregistro de la orgeno.

Por tiu unu aŭ pluraj orgenfajfiloj (plejofte principaloj) troviĝas trempitaj kapsube en akvujo. La ekondigita akvo ŝanĝas la aerkolonon oscilan en la fajfilo, tiel ke eksonas multvariaj tonoj rapidsinsekve, kiuj frapantsimile imitas la pepkanton de najtingalo. La registro najtingalo konatas ekde la 15-a jarcento kaj estas ege ŝatata en barokorgenoj en multaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
*Listo de orgenregistroj

Kategorio:Orgeno
Cimbalstelo

eta|Cimbalstelo de la *Rohlf*-orgeno en Gundelfingen&nbsp;i.&nbsp;Br.

**Cimbalstelo** estas mekanika ludilo ĉe orgenoj, kiu konsistas el stelo en la orgenfasado kun (ne videblaj) sonoriletoj. Ĉi tiun konstruaĵon plejofte aktivigas aerfluo: La stelo rotacias, dum kiam samtempe eksonas tintado. La sonoriletoj kutime ne estas agordita inter si – koncernaj eksperimentoj ne bonrezultis.

Por ekfunkcii la cimbalstelon oni tiras je la orgeno apartan registrotirilon.

Cimbalsteloj dokumentite ekzistas ekde la 15-a jarcento. Sufiĉe ofte ili troveblas en barokorgenoj. Ekzistas ankaŭ instrumentoj kun du aŭ tri cimbalsteloj.

La uzo de cimbalstelo donas al triumfa orgenmuzikon koraltigan efekton. Klasika aplikotereno estas ekzemple la lasta strofo de la kristnaska kanto „Feliĉega vi“ (Adoru n-o 244), kial orgenistoj iom ŝerce moknomas la registron „cinamstelo“ (laŭ kristnaska bakaĵo).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de orgenregistroj

Kategorio:Orgeno
Tondro (orgeno)

**Tondro** estas efektregistro de la orgeno, kiu produktas sonon similan al tondromuĝado.

La plej disvastigita formo ekfunkcias samtempe la plej malaltajn fajfilojn de la pedalverko (plejofte 16′-registro) kiel tonfasko; krome la plejofte per tio devige rezulta ventŝanceliĝo plifortigas la efekton.

La registro tondro konatas jam ekde la barokepoko, tamen ankaŭ vaste utilis en kinorgenoj. Nuntempe ĝi ne grave rolas kiel memstara registro, ĉar oni ja povas generi ĉi tiun efekton ankaŭ permane kaj la modernaj komponistoj utiligas ĝin en siaj komponaĵoj kaj improvizadoj.

Noto: en la Klais-orgeno de la Benediktana-abatejo Schweiklberg (Germanio) ekzistas registro tondro. Printempe en 2007 la sama orgenkonstrua firmao instalis en la orgenon de la katedralo *Altenberger Dom* (Germanio) 64′-tondron (akustike farita el kontratrombono 32′ kaj labia kvinto 21 1/3).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de orgenregistroj

Kategorio:Orgeno
Veľká Paka

**Veľká Paka,** hungare **Nagypaka** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
eta|maldekstre|
 
## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Komárno-Bratislava. La plej proksima urbo estas Šamorín 8&nbsp;km-ojn for. Ili troviĝas inter Danubobranĉoj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1250. Dum la historio apude troviĝis vilaĝoj Kispaka (=Malgranda Paka; slovake: Malá Paka) kaj Csukárpaka [ĉukārpaka] (slovake: Čukárska Paka), kiuj aliĝis al Nagypaka en 1940.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 322 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 676 da homoj (376 hungaroj kaj 286 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) el 1317, en 1689 trakonstruita
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco el 1830

## Famuloj 
En la iama Nagypaka naskiĝis hungara rabeno Jakab Steinherz.

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Gabčíkovo

**Gabčíkovo,** hungare **Bős** [bOŝ] estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
eta|maldekstra|Valbaraĵo ĉe Gabčíkovo
## Situo 
Gabčíkovo situas sur ebenaĵo, inter Danubo branĉoj, ĉe valbaraĵo de la rivero, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 12&nbsp;km, la ĉefurbo 60&nbsp;km. La nomo Bős signifas hungare tribestro, la slovakoj ekde 1947 nomumis la vilaĝon honore al soldato Jozef Gabčík, kiu faris komune kun Jan Kubiš atencon kontraŭ Reinhard Heydrich.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1102, kiam peĉenegoj loĝis en limgarda zono. La kampoj ekde 1264 apartenis al familio *Amadé*. En 1468 la komunumo ricevis la rangon kampurbo. En la 15-a j.c. fortikaĵeto ĉirkaŭita de akva remparo konstruiĝis, kiu en la 17-a j.c. iĝis renesanca kastelo, fine ĝi barokiĝis en la 18-a j.c. Okazis inundoj en 1850, 1862, 1876 kaj 1878. Ĝis 1910 loĝis en la urbeto 2823 da homoj (2805 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la urbeto apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Dunaszerdahely. Poste ĝi iĝis parto de Ĉeĥoslovakio, dume inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la germanoj okupis Hungarion kaj komenciĝis deportado de judoj. Post la 2-a mondmilito parto de hungareco estis deportita. La restaĵo iĝis senrajta laŭ dekretoj de Beneš.

En 1990 la vilaĝo trovis sin en la granda politiko. Hungario rezignis pri finkonstruo de la komuna valbaraĵo. Slovakio ekde 1993 finkonstruis kaj uzas ĝin. En 2001 loĝis en la vilaĝo 5&nbsp;804 da homoj (4598 hungaroj, 417 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Antiochia Sankta Margareta, en 1770 ĝi barokiĝis
* sinagogo el la 19-a j.c.
* kastelo de familio Amadé kun parko
* banejo en la parko
* muzeeto pri popolarto

## Famuloj 
* naskiĝis en 1703 hungara poeto László Amade
* naskiĝis la 13-an de marto 1741 Jozefo la 2-a

## Vidu ankaŭ 
* Akva laboraĵo Gabčíkovo

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Vato (pastro)

**Vato** (, ) estas membro de la sacerdota klaso en kelta civilizacio. La termino devenus de la gaŭla lingvo kaj signas aŭguriston, profeton aŭ orakolon. En modernaj keltaj lingvoj, ĝi estas kimre *gwawd* kaj irlande *fàith*. La radiko **uat-* eble estus la origino de la ĝermana *Wotan* (Odino por la skandinavoj).

La vatoj fakte estas «druidoj» , t.e. «grandaj kleruloj», samrange kiel bardoj kaj «teologiaj» druidoj, komune mallongigita hodiaŭ *druidoj*. La vato komencas sian trejnadon en naturmedio kiel li lernas pri arboj, spicoj, arom- kaj drogherboj, kiujn ili uzas por kuraci. Ili estas fakuloj en geomancio. Ili konscias la povojn de suno, luno kaj steloj sur la tero kaj la homa organismo. Ili eĉ organizas homajn oferadojn sub la direkto de druidoj. Ilia rolo do samvaloras kiel *Adhvaryu* en veda religio.

## Vidu ankaŭ 
* Druido
* Bardo

Kategorio:Keltoj
Kategorio:Religiuloj
Wallisellen

**Wallisellen** (en Esperanto ankaŭ Valiselo) estas urbo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 12'626 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 13333 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
La urbo Wallisellen situas en la Glattvalo okcidente de la urbo Zuriko. La rivero Glatt formas la limon inter Wallisellen kaj Zuriko. La urbo estas industria kaj lokas grandajn aĉet- kaj servocentrojn kiel ekzemple la aĉetcentro Glatt. La teritorio de la komunumo Wallisellen etendiĝas sur areo de 6,50&nbsp;km², de kiuj 20,9% estas kovritaj de arbaro, 21,4% servas por agrikulturo, 36,1% por setlado; 20,6% estas trafiksurfaco kaj 0,5% akvejoj.

## Trafiko 
Per trajnoj kaj aŭtobusoj Wallisellen estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio kaj fine de la 2010-aj jaroj estis konstruita la Glatvaltramo, tiel ke Wallisellen ekde la jaro 2010 disponas ankaŭ pri tramo, kiu estas ligita kun la tramreto de la urbo Zuriko, nome la linio 12 de la tiel nomita Glattal-Fervojo, kiu kondukas de la stacidomo Stetbach en Dübendorf al la Flughaveno de Zuriko. Nordoriente de Wallisellen situas la aŭtovojokruco de Brüttisellen, kie Wallisellen havas alvetureblon al la svisa aŭtovojo A1 kaj la svisa aŭtovojo A53.

## Historio 
Unuajn spurojn de setlejoj oni en Wallisellen trovis jam el la ŝtonepoko je proksimume 6000 antaŭ Kristo. En la jaro 1931 oni trovis en Wallisellen tombejon el la novŝtonepoko je proksimume 3000 antaŭ Kristo, en kiu troviĝis la restaĵoj de geedza paro kun diversaj laboriloj kiel tombdonacoj. Oni nomis la paron *Adamo kaj Evo de Valiselo* erare pensante, ke temis pri la unuaj homoj en la regiono. Postaj trovoj tamen pruvis, ke homoj jam setlis jarmilojn pli frue en Wallisellen.

Unua dokumenta mencio de Wallisellen datiĝas el la jaro 874 post Kristo en rilato kun bientransdono al monaĥejoj. Dum mezepoko la ĉefaj bienposedantoj estis la diversaj monaĥejoj en la region precipe la Granda Monaĥejo en Zuriko. Ekde la jaro 1077 la grafoj de Lencburgo estis la voktoj de Wallisellen. En la 13-a jarcento la voktrajtoj transiris al la Grafoj de Kiburgo. Kiam la Grafejo Kiburgo fariĝis en la 15-a jarcento zurika, Wallisellen ankaŭ falis sub zurika servuto.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Wallisellen fariĝis parto de la nova distrikto Bülach.

## Bildaro 

Dosiero:Kirche Wallisellen.jpeg|Reformita preĝejo de Wallisellen
Dosiero:2014-02-24-Glatt-Valo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 032.JPG|Tramhaltejo Herti en Wallisellen

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Wallisellen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Wallisellen

Kategorio:Urboj de Svislando
Tara

**Tara** povas esti:
* Tara (budhismo), el la sanskrita lingvo «तार», estas budhisma diaĵo.
* Tara (Irlando) el la irlanda lingvo «Teamhair na Rí» estas sankta ejo kaj eksa ĉefurbo en Irlando.
* Tara (Rusio) el la rusa lingvo «Та́ра», estas urbo borde de riverego Irtiŝo.
* Tara (nomo), virina nomo
* Tara (ŝipo), franca esplorŝipo
* Tara (arbusto) (*Caesalpinia spinosa*), sudamerika arbusto
* Tara (albumo), albumo de la muzikbando Absu
* Tara (Rusio), urbo en Rusujo
* Tara (Iovao), urbo en Iovao (Usono)
* Tara (Ontario), urbo en Ontario, Kanado
* Tara (Aŭstralio), urbo en Aŭstralio
* Tara (Tarent), rivero en suda Italujo
* Tara (Drina), alfluanto de la rivero Drina en Montenegro
* Tara (Irtiŝo), flankrivero de la siberia rivero Irtiŝo
* Tara (montaro), Montaro en okcidenta Serbujo
* Nacia Parko Tara, Serbujo

## Vidu ankaŭ 
* Tara Township
* Taro - alia apartigilo kun diversaj signifoj.
Waldshut

**Waldshut** estas
* historie sendependa parto de la urbo **Waldshut-Tiengen**
* **Distrikto Waldshut** en Baden-Virtembergo
Vento (orgeno)

eta|dekstra|400ra|historia orgenbalgo
**Vento** estas en la orgen- kaj gurdokonstruo la komprimita aero produktata de *balgaro* aŭ *blovilo*.

La premon de la *orgenvento* oni mezuras laŭ *akvokolonaj milimetroj* (1&nbsp;mmAk = 9,807&nbsp;Pa), kaj ĝi kutime situas je ĉ. 50 ĝis 100&nbsp;mmAk. Iam oni ankaŭ konstruis aparte akresonantajn t.n. *altpremajn registrojn* je kutime ĝis 300&nbsp;mmAk da ventpremo.

## Balgaro 
La *ventigilaro*, ankaŭ *balgaro* aŭ je modernaj orgenoj simple nomata *ventigilo*, estas orgenero, kiu prizorgas la konstantan produktadon de vento. Nuntempe ĝi kutime konsistas el *centrifuga ventigilo*, *magazenbalgo* kaj *ventkanaloj*, kiuj konduktas venton en la venkestojn, sur kiuj staras la orgenfajfiloj. Ofte en la ventigilaro ankaŭ troviĝas tremsonigilo.

### Ventigilo 
En la plejmultaj modernaj orgenoj elektra ventigilo (centrifuga ventigilo) produktas la venton. Tiu ĉi plejparte estas tiel konstanta, ke nur etaj *reguligaj balgoj* bezonatas por transteni dum la ludado konstantan ventpremon. En la pasinteco balgotretantoj devis treti ĉerpobalgojn por produkti la ludventon.

eta|maldekstra|420ra|historia skema ilustrado de la ventprodukado je orgeno

### Balgoj 
En la orgenkonstruo oni distingas inter jenaj balgtipoj:
* *Ĉerpobalgo*: Tiu nuntempe maloftas, ĉar oni ankaŭ je historiaj instrumentoj anstataŭas ilin aŭ almenaŭ suplementas per elektrikaj ventigiloj. Kutime ili estas kejlobalgoj.
* *Magazenbalgo*: Tiu ĉi estas aerstoko, kies moveblan tegmenton balastas peziloj aŭ premrisortoj, kio iom kunpremas la ensuĉitan aeron kaj prizorgas la orgenon per konstanta aerpremo.
* *Reguliga balgo*: Ĉi tiu estas kutime pli malgranda kaj troviĝas proksime de la ventkesto.

### Ventkanalo 
La vento fluas tra plejparte lignaj *ventkanaloj* ekde la magazenbalgo al la ventkestoj. La ventkanaloj devas esti tiel konstruitaj, ke ili alkondukas la venton plejeble sen premperdo kaj sen gravaj flukirliĝoj al la destinejo. Oni devas atenti, ke ne ekestas flubruetoj, kiuj trapenetas eksteren.

## Apartaĵoj 
### Ventŝanceliĝo 
*Ventŝanceliĝo* estas la efekto de neintenitaj ŝanceliĝoj de la ventpremo dum la orgenludado. Kromefekto de ventŝanceliĝo estas aŭdeblaj agordŝanceliĝoj ĝis eĉ misfunkcioj de fajfiloj, kiuj bezonas aparte stabilan ventprovizadon kiel ekz. lamenfajfiloj. Ĉi tio fenomeno plejparte okazas je historiaj orgenoj de la baroko (kaj iliaj rekonstruaĵoj). Je romantikismaj orgenoj ventŝanceliĝo plejparte ne konatas. La ventŝanceliĝo i.a. kaŭzis la „malpermeson“ uzi du samfutotonajn registrojn samtempe je la registrado de baroka orgenmuziko. El nuntempa vidpunkto tiu ĉi opinio estas ekstermoda.

### Krakvento 
*Krakvento* estas artefarita subita premvento por plibonigi la sonon de lamenfajfiloj kaj optimigi la adaptadon al la starejo. Antaŭ ol enkonstrui lamenregistroj oni trairigas ĝin per krakvento, kiu havas duoble multan ventpremon kiel la normala vento, stokata en la magazenbalgo.

## Vidu ankaŭ 
* Tremsonigilo

Kategorio:Orgeno
Tara (Irlando)

eta|dekstra|250ra|La du ringoj de la Reĝmonteto, estantaj nur la centra kaj plej evidenta vidaĵo de la arkeologiriĉa ĉirkaŭaĵo.
**Teamhair na Rí** [proksimume prononcenda «Ĉaŭanari»], t.e. *reĝmonteto* en la irlanda kaj poste angligita **Hill of Tara** estas iama ĉefurbo de Irlando, situanta en la malaperinta kvina kaj centra provinco de Irlando, Mid, hodiaŭ Contae na Mí. Ĝi estis la sidejo de la Ard Rí na hÉireann, supera reĝo de Irlando, de 405 ĝis 1014, kvankam la tezoj varias. La rakonto *Suidigud Tellach Temra* (fondiĝo de la bieno de Tara) klarigas la superregadon de la urbo al la tuta insulo.

## Monumentoj 
La ejo situas proksimume 40km nord-oriente de Dublino kaj ĝia plej alta punkto kulminas je 197m. Kvin ringoformaj montetoj kuŝas en areo ĝis du kilometroj ĉirkaŭe. Du el ili nomiĝas **Rath Lugh** (dio Lug) kaj **Rath Maeve** (dio Medb), kaj tio pruvas la rilaton kun kelta mitologio. Ekzistas ĉirkaŭ 40 monumentojn kies fondiĝo datiĝas de la 6-a jarmilo a.K. ĝis la 5-a jarcento p.K.. La , Daniel O'Connell organizas en Tara granda kuniĝo de 250 000 personoj por nuligi union kun Britio.

## Aŭtovojo N3 
La konstruata aŭtovojo N3, kies irvojo preterpasas je 2,2 km la centron de la monumentaro de Tara, trafis ĝeneralan proteston far najbaroj kaj personoj ĉie en Irlando. Ekde aprilo 2006, aktivuloj tendumas en la arbaro Rath Lugh kaj faras agadon de civila malobeo.
[eta|maldekstra|250ra|Aktivistoj kuniĝis por formi homan [harpon je dimanĉo la  por vigle kaj publike protesti kontraŭ la najbara konstruado de la aŭtovojo N3]]

## Eksteraj ligiloj 
* Montetoj de Tara ĉe la retejo «Megalita Irlando» (angle)
* Tara ĉe «Malnovaj Mondoj» (angle) 
* Kelkaj bildoj de la ringoformaj montetoj (angle)
* *Tara Watch* Unu el la retejo pri la kampanjo kontraŭ la aŭtovojkonstruado (angle) 

Kategorio:Irlando
Teufen

**Teufen** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Teufen AR** estas komunumo en la regiono kaj iama distrikto Mittelland de Kantono Apencelo Ekstera en Svislando.
** **Teufen AR (stacidomo)** estas fervoja stacio en Teufen AR.
** **Teufen AR Stofel (stacidomo)** estas fervoja stacio en Teufen AR.
** **Sternen bei Teufen (stacidomo)** estas fervoja stacio en Teufen AR.

* **Teufen ZH** estas parto de la komunumo Freienstein-Teufen de la distrikto Bülach en Kantono Zuriko en Svislando.
Luŝun

**Lu-ŝun** (pinjine Lǚ-shùn, pli frue Port Arthur) estas urbo kaj militista haveno en Ĉinio, regiono Liaoning sur suda pinto de la Liaotung-duoninsulo. Haveno de Lü-shun estas sengalacia dum la tuta jaro kaj elstara profunda. Ĝi situas ĉe strategia tre grava punkto, ĝi kontrolas la marvojon al Po Hai-golfo, al Tienĉin. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝi estis grava ĉina haveno de Sud-Manĉurio, en la 2-a jc. A.K. ekis de tie la militiroj de la  Han-dinastio kaj en la 7-a jc. Tiuj de la T'ang-dinastio. En la 15-16-aj jarcentoj – dum la Ming-dinastio (1368–1644)- ĝi estis fortikaĵa haveno. Ĝin okupis la manĉuoj en 1633 kaj dum la Ch'ing-dinastio (1644–1911), ĝi iĝis grava defenda punkto. Oni nomumis ĝin en 1878 al ĉefbazo de la moderna ĉina Peiyang-floto. 

Dum la ĉina-japana milito (1894–95) okupis ĝin la japanoj, kiuj akiris en la packontrakto lurajtojn pri la teritorio, sed interveno de la okcidentaj potencoj redonigis la havenon al Ĉinio. 

Rusio faris ĉion eblan por akiri senglacian havenon en la Pacifiko, tiel – post kiam la germanoj okupis Chiao-chou – ĝi en 1897 okupis la Liaotung-duoninsulon. En 1898 Rusio akiris lurajton je la duoninsulo kaj rajtis konstrui ĉe Harbin flankajn fervojajn liniojn al la ĉina orienta fervojo. Tio ebligis konekton al la transsiberia fervojo. 

La rusoj uzis la havenurbon kiel mararmean apogbazon kaj ili ekis konstrui komercan havenon. La rusoj finkonstruis fervojan linion en 1903 al Harbin. Dum la rusa-japana milito (1904–05) ,  Port Arthur estis la ĉefa celo de la japanaj atakoj. En majo de 1904, la japana armeo tranĉis la konekton de la duoninsulo al plia parto de la kontinento, okupis havenon de Dairen. La rusaj fortoj retiriĝis al la bazo de Port Arthur, kiun la japanoj okupis baldaŭ.

La paco de Portsmouth (1905) donis al Japanio Port Arthur. La japanoj nomumis la urbon  Ryojun kaj igis ĝin administra kaj militista centro de la gubernio (pli poste translokita la Dairen). Tie estis ankaŭ la ĉebazo de la kuantunga armeo (pli poste translokita al Mukden) kaj iĝis bazo, de kie ekis la japanoj militirojn en Manĉurio, norda Ĉinio. 

Oni interkonsentis en konferenco de Jalto, ke la Liaotung-duoninsulo devas iri al posedo de la Sovetunio. Ĉinio kaj la Sovetunio subskribis en 1945 amikecan kaj aliancan traktaton en Moskvo. Laŭ tiu traktato, la mararmean bazon de Port Arthur uzas la du landoj komune (dum  30 jaroj), sed pri la defendo respondecas la Sovetunio kiu kontrolas la tutan duoninsulon – krom haveno de Dairen. La sovetaj trupoj forlasis Port Arthur en 1955 kaj la urbo iĝis ekde tiam grava ĉina marbazo. 

Luŝun havas nun du gravajn partojn: la orienta parurbo kun la haveno kaj la okcidenta novurbo kun loĝdomoj. 

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Principo de Pareto

**Principo de Pareto** (Principo de 80/20) - principo priskribanta multajn fenomenojn, en kiuj 20% esplorataj objektoj kuniĝas kun 80% stokoj (aŭ kaŭzas 80% fenomenoj).

Nomo estas el nomo de itala sociologiisto kaj ekonomikisto Vilfredo Pareto (1897)

## Ekzemploj 
* Jimbo Wales: 10% uzantoj de Vikipedio faras 80% redaktojn.
* 20% klientoj eldonas 80% profitojn.
* 20% ŝoforoj kaŭzas 80% akcidentojn.

## Vidu ankaŭ 
* Regulo pri la 1% (principo 90-9-1)

Kategorio:Ekonometrio
Kategorio:Regado
Agence France-Presse

**Agence France-Presse**, mallonge **AFP**, estas mondskala novaĵagentejoj, la tria laŭ vendosumo.
## Historio 
*Agence France-Presse* estis kreita okaze de la liberigo de Parizo per edikto la 30-an de septembro 1944. Ĉi tiu ŝtata firmao anstataŭis Office français d'information (OFI) kreita de la registaro de Vichy el branĉo de la agentejo *Havas* specialigita pri informo.

Ĝi estas ankaŭ iusence la heredanto de la kontraŭ-germanaj fortoj dum la dua mondmilito, kiel ''Agence française d'information* (AFI) (Franca Ĝenerala informservo) lanĉita el Londono en 1940, *Agence France-Afrique* el Alĝerio en 1942, kaj *Agence d'information et de documentation (AID)'' en okupita zono en aprilo 1944.

La postmilitaj jaroj estis dediĉitaj al refondo de enlanda servo kaj internacia. Ili tiel bone laboris ke AFP estis la unua okcidenta reto kiu anoncis la morton de Josif Stalin, la 6-an de marto 1953, post aŭskultado de la radiostacioj de Moskvo kaj de aliaj ĉefurboj de Orienta Eŭropo..

## Prezidantoj 
* 1944 - 1945: Martial Bourgeon
* 1945: François Crucy
* 1945 - 1947: Maurice Nègre
* 1947 - 1950: Paul Louis Bret
* 1950 - 1954: Maurice Nègre
* 1954 - 1975: Jean Marin
* 1975 - 1978: Claude Roussel
* 1978 - 1979: Roger Bouzinac
* 1979 - 1986: Henri Pigeat
* 1987 - 1990: Jean Louis Guillaud
* 1990 - 1993: Claude Moisy
* 1993 - 1996: Lionel Fleury
* 1996 - 1999: Jean Miot
* 1999 - 2000: Eric Giuly
* 2000 - 2005: Bertrand Eveno
* 2005 - 2010: Pierre Louette, antaŭe ĝenerala direktoro

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de AFP

Kategorio:Novaĵagentejoj
Kategorio:Francaj firmaoj
Warren Buffett

**Warren Edward BUFFETT** aŭ *Prudentulo de Omaha* (Omaha, 30-an de aŭgusto 1930) estas usona investisto kaj komercisto, miliardulo. Li posedas la investan entreprenon Berkshire Hathaway en 38%, kio valoris - en Marto 2008 - 58 miliardoj da USD. Laŭ usona revuo *Forbes*, li estas plej riĉa miliardo de la mondo.

Li estas filo de la miliardulo Howard Buffett (kongresano kaj spekulisto) kaj Leila Buffett. Lia avo estis spicokomercisto en Omaha, en kies magazeno laboris Charlie Munger, nuna vicprezidanto de Berkshire Hathaway.

Li eklaboris ĉe brokera entrepreno de la patro – en aĝo de 11 jaroj – kaj en la sama jaro faris li sian unuan sukcesan tranzakcion. Li aĉetis prioritataj akciojn de Cities Services po 38 USD kaj vendis ilin po 40 USD. Post kelkaj jaroj, la akcioj valoris jam 200 USD, tiel li proeterne lernis, ke oni meritas investi en la bonajn entreprenojn nur je longtempo. Li aĉetis en aĝo de 14 jaroj 40 hektarojn da agro, kontraŭ 1200 USD, kiun li ludonis.

Liaj geniaj investoj estis la akiroj de akcioj de The Coca-Cola Company, Gilette, Fruit of the Loom, kaj diversaj aviadilaj kaj asekuraj kompanioj.

Li nevolas heredi grandan monsumon al siaj infanoj, sed volas disdoni sian posedaĵon. Li apogis en 2006 per grandega sumo la fondaĵon de Bill Gates, nome Fondaĵo Bill kaj Melinda Gates.

## Referencoj 
Kategorio:Negocistoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Bobo Chan

**Bobo CHAN Man-Woon** (, n. ) estas eksa honkonga kantisto kaj modelo. Ŝi estis aktorino en diversaj kinofilmoj kaj televidaj serioj.

Li mondfamiĝis en februaro de 2008 pro fotoskandalo de Edison Chen.

## Diskografio 
* Shine (2001)
* bounce (2002)
* Graceful (2002)
* BoBo Chan - Phase 1 The Retrospect (2003)
* Fantasia (2005)

## Filmografio 
* *I Do* (2000)
* *Shadow *(2001)
* *Women from Mars* (2002) [cameo]
* *The Park* (2003)
* *It Had To Be You *(2005)
* *Cocktail *(2006)

## Televida serio 
* *Aqua Heroes* (2003)
* *Hearts Of Fencing* (2003)
* *Sunshine Heartbeat* (2004)
* *The Gâteau Affairs* (2005)

Kategorio:Ĉinaj kantistoj
Kategorio:Ĉinaj aktoroj
Kategorio:Manekenoj