Natria hipoklorito

**Natria hipoklorito**, **hipoklorito de natrio** aŭ **NaClO** estas kemia komponaĵo rezultanta el reakcio inter la hipoklorita acido kaj natria hidroksido. Ĝi konsistas je natriaj katjonoj Na+ kaj hipokloritaj anjonoj ClO−. Kiam dissolvita en akvo ĝi estas ordinare konata kiel blankiga agento, pro tio ĝi uzatas kiel malinfektilo. Natria hipoklorito estas praktike kaj kemie distinga el klora gaso.

## Sintezo 
* Reakcio inter kloro kaj natria hidroksido jenas:
\mathrm{Cl_2 + 2\;NaOH \longrightarrow NaClO + NaCl + H_2O} \; ;
la rezulto estas la hipoklorita akvo, el kiu eblas obteni salon kaj la natrian hipokloriton.

## Reakcioj 
* Malkomponado de natria hipoklorito kun oksigenliberigo:
\mathrm{2\;NaClO \longrightarrow 2\;NaCl + O_2 \uparrow}
* Malkomponado de natria hipoklorito akompanata de disproporcio:
\mathrm{3\;NaClO \longrightarrow NaClO_3 + 2\;NaCl }
* Jonigo de natria hipoklorito:
\mathrm{NaClO \xrightarrow {H_2O} Na^+ + ClO^- }
* Reakcio inter klorida acido kaj natria hipoklorito:
\mathrm{NaClO + 2\;HCl \xrightarrow {H_2O} NaCl + Cl_2 \uparrow + H_2O}
* Jodidoj de alkalo-metalaj estas oksidataj al jodo en akvomedio:
\mathrm{3\;NaOCl + 2\;NaI + H_2O \longrightarrow 3\;NaCl + I_2 + 2\;NaOH}
* En neŭtrala medio jodidoj oksidiĝas al jodatoj:
\mathrm{3\;NaOCl + NaI \longrightarrow 3\;NaCl + NaIO_3}
* En alkala medio jodidoj oksidiĝas al periodatoj:
\mathrm{4\;NaOCl + NaI \longrightarrow 4\;NaCl + NaIO_4}
* Sulfitoj oksidiĝas al sulfatoj:
\mathrm{ NaOCl + K_2SO_3 \longrightarrow NaCl + K_2SO_4}
* Nitritoj oksidiĝas al nitratoj:
\mathrm{ NaOCl + Ca(NO_2)_2 \longrightarrow 2\;NaCl + Ca(NO_3)_2}
* Natria formiato oksidiĝas al natria karbonato en la ĉeesto de natria hipoklorito:
\mathrm{ NaOCl + NaOH + HCOONa \longrightarrow NaCl + Na_2CO_3 + H_2O}
* Arseno dissolviĝas en alkala solvaĵo de natria hipoklorito per estigo de natria arsenato
\mathrm{2\;As + 6\;NaOH + 5\;NaClO  \longrightarrow 2\;Na_3AsO_4 + 5\;NaCl + 3\;H_2O}
* Fosforo dissolviĝas en alkala solvaĵo de natria hipoklorito per estigo de natria fosfato
\mathrm{2\;P + 6\;NaOH + 5\;NaClO  \longrightarrow 2\;Na_3PO_4 + 5\;NaCl + 3\;H_2O}
* Amoniako kiam traktita per natria hipoklorito estigas kloraminon kiu poste konvertiĝas al hidrazino:
\mathrm{NaClO + NH_3 \longrightarrow NaOH + \underset {kloramino} {NH_2Cl} }
* Kloramino en alkala medio transformiĝas en hidrazino:
\mathrm{\underset {kloramino} {NH_2Cl} + NaOH + NH_3 \longrightarrow \underset {hidrazino} {N_2H_4} + NaCl + H_2O}
* Metalaj komponaĵoj kun malpli altaj oksidonombroj konvertiĝas al komponaĵoj kun pli altaj oksidonombroj:
\mathrm{NaClO + PbO \longrightarrow NaCl + PbO_2}
* Mangano (II) oksidiĝas al Mn (+6) en la ĉeesto de natria hipoklorito:
\mathrm{2\;NaClO + MnCl_2 + 4\;NaOH \longrightarrow Na_2MnO_4 + 4\;NaCl + 2\;H_2O}
* Kromio (III) oksidiĝas al Kromio (+6) en la ĉeesto de natria hipoklorito:
\mathrm{3\;NaClO + 2\;Cr(OH)_3 + 4\;NaOH \longrightarrow 2\;Na_2CrO_4 + 3 \;NaCl + 5\;H_2O}

## Historio 
R. L. Derry (1977) asertas ke la uzo de kloro kiel blankigilo estis unue farita de Claude Louis Berthollet (1785), kies akvo de Ĵavelo estiĝis per pasado de kloro tra kaŭstika potaso. Plej certe, la malkovrinto de kloro Carl Wilhelm Scheele jam estis rimarkinta ĉi-proprecojn. En 1799, Charles Tennant (1768-1838) uzis kloron kiun li estigis kiel flankaprodukto en la fabrikado de kaŭstika sodo. Do, la produkto de Tennant estis kalcia hipoklorito en pulvoro.

Ekde la lastaj tagoj de la 18-a jarcento, tamen, pluraj uzoj por la hipoklorito kiel desinfektilo estis trovataj. La pioniroj estis la franca kuracisto Pierre-François Percy (1793), kiun sukcesis duonigi la mortokvanton en Francio, kaj Antoine Germain Labarraque en 1825, al kiu oni kreditas la anstataŭadon de kalio je natrio.

En Meksiko, Francisco Montes de Oca (1827-1885), fondinto de lernejo por kirurgaj militistoj enkondukis kelkajn regulojn pri higieno, tiel kiel lavado kaj desinfektado de la kirurgiaj kampoj kaj litoj de la milito-vunditoj, manlavado antaŭ ol kirurgiaj procedoj kaj ĉe la konkludo de la amputadoj; lavado de vundoj per la likvoro de Labarraque (kies sistemo estis uzita de Alexis Carrel dum la 1-a Mondmilito]), do, li estas la empiria iniciatinto de la antisepsio.

## Literaturo 
* Lenntech
* Gov.uk
* CompoundChem
* Chemical Book
* Science Encyclopedia
* Disinfection by Sodium Hypochlorite: Dialysis Applications, Claudio Ronco, Gary J. Mishkin
* Sodium Hypochlorite Chemical Production, Intratec
* Handbook of Water and Wastewater Treatment Plant Operations, Second Edition, Frank R. Spellman
* Sodium Hypochlorite - Uses and Importance, Gerald J. Howell
* Handbook of Detergents, Part F: Production, Uri Zoller, Paul Sosis

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Hipokloritoj