Juan Pérez Zúñiga

**Juan PÉREZ ZÚÑIGA** (n. 1860 en Madrido - m. 1938 samloke) estis hispana verkisto, ĵurnalisto kaj humuristo.

## Vivo 
maldekstra|eta|Caricaturizado por Sancha (*Madrid Cómico,* la 2-an de decembro 1899)Fervora muzikamanto ekde infanaĝo, li studis violonon ĉe la Madrida Konservatorio. La komikisto, verkisto kaj dramisto Vital Aza helpis lin eniri la redakcion de *Madrid Cómico* (1880). Advokato (1882), li publikigis en pli ol cent hispanaj revuoj kaj gazetoj. Lia subskribo estis esenca precipe en tiuj de festa naturo. Li estis redaktoro de *ABC*, *Blanco y Negro*, *El Liberal*, *Heroldo de Madrid*, *Nuevo Mundo* kaj *La Esfera*.
Li ofte uzis la pseŭdonimon *Artagnán*, kaj en sia humuro, kiu komenciĝis kiel alfluanto de Juan Martínez Villergas, li evoluis por antaŭfiguri en siaj artikoloj kelkajn el la humuraj trajtoj, kiuj karakterizus "la alian generacion de '27", disĉiplon de Ramón Gómez de la Serna. Kelkaj el liaj literaturaj gemoj estas *Zuñigadas* aŭ *Famaj Amantoj Testitaj*. En ili li montras sian facilecon por mokado kaj parodio, kiun li ankaŭ disvolvas en siaj lirikaj komponaĵoj kaj en kelkaj el siaj teatraj tekstoj, ĉu tiuj, en kiuj li kunlaboris, kiel ekzemple *La romería del Halcón* kaj *Los de la burra*, ĉu en la pli maloftaj individuaj kreaĵoj, kiel ekzemple *Ripozo dominical* aŭ *Muerte y dulzura aŭ El merengue triste*.

Posedante grandan komikan talenton kaj tre facilan spritecon, li estis eksterordinara versisto. Oni taksas, ke pli ol dudek mil el liaj festaj poemoj estas verkitaj kaj publikigitaj. Ekzistas pli ol kvindek el liaj teatraj verkoj kaj tridek volumoj dediĉitaj al diversaj produktadoj, multaj el ili ilustritaj de Joaquín Xaudaró aŭ Garrido. La vasta plimulto de liaj verkoj havis plurajn represojn kaj eldonojn. Sur la scenejo li atingis multajn sukcesojn.

Koncerne lian prozon, liaj *Viajes Morrocotudos*, 2 volumoj, estas aparte rimarkindaj. (kiu pasis dek eldonojn), lian *Arton de Kuracado*, *Ses Tagojn Ekster la Mondo. Nevola Vojaĝo* kaj la *Humura Rakonto*. Li uzis jitanjáforan, specon de poemo en kiu la vortoj signifas nenion. En 1935 li publikigis siajn memuarojn titolitajn *La Plezuro de Memorado. Kelkaj el la aferoj, kiuj okazis al la aŭtoro aŭ estis konataj al li dum duonjarcento da literatura vivo... Kaj la aliaj*... La eldonejo Renacimiento publikigis liajn kompletajn verkojn en la 1920-aj jaroj en pluraj volumoj.

## Verkaro 
eta|Karikaturado por Tovar en *Flirt* (1922)

### Prozo 
* *Historia cómica de España*, 2 vols.
* *Viajes morrocotudos*, 2 vols.
* *Cosquillas*
* *Guasa viva*
* *Doña Tecla en Polotú*
* *Buen Humor*
* *Pura broma*
* *Alma guasona*
* *El chápiro verde*
* *Cuatro cuentos y un cabo*
* *Coplas de sacristía*
* *La soledad y el cocodrilo*
* *Villapelona de abajo*
* *Amantes célebres puestos en solfa*
* *Cuentos emblados*
* *Galimatías*
* *Guía cómica de San Sebastián*
* *Canelario zaragotono*
* *Zuñigadas*
* *Piruetas*
* *La familia de Noé*
* *Fermatas y banderillas*
* *Pizcas y miajas*
* *Ganitas de broma*
* *Novelos ínfimas*
* *Lo que cuenta don Juan*
* *Carne congelada ó La jugarreta de Frescucio*
* *Casta no es Pura. Novelo.*
* *Cocina cómica Ochenta recetas de guisos y postres, poesías culinarias, algo de agricultura y un apéndice que comprende un santoral selecto y otras frioleras*
* *Coliflor o la hija del mosquito*
* *Corazón de platino*.
* *Cuentos de menor cuantía*.
* *Cuentos embolados (denominados así porque no se les ve la punta)*
* *Lo que cuenta Don Juan Manojo de cuentos festivos para niños menores de cincuenta años*
* *El cocodrilo azul*
* *El cuerpo, los estertores y unas cuantas cosas más*.
* *El disloque. Colección de artículos desarticulados*
* *¡El disloque! Tipos raros. Trastrueques. Juegos fonético-lingüísticos. El cuerpo*.
* *El gran bromazo. Novelo*
* *Juego de bolos*
* *La familia de Noé o el diluvio universal: estudio cómico, a ratos científico y a ratos excéntrico, del Arca de Noé y del castigo acuático sufrido por la humanidad*. 2 vols.
* *La fiera corrupia*. Novelo cómica.
* *La flor de La Rabadilla*
* *La niña del jefe*. Novelo.
* *La soledad del campo*. Novelo.
* *La tenacilla de oro*. Novelo.
* *La tumba de tita Carmen*.
* *La viuda de Perrín*
* *Los hígados. Cuento quirúrgico-fantástico*.
* *Lo que cuenta Don Juan (Manojo de cuentos festivos para niños menores de cincuenta años).*
* *Polvareda conyugal*.
* *Seis días fuera del mundo. Viaje involuntario*.
* *El monte, la isla... y ¡la mar!*.
* *El solitario de Yuste o Una mala tentación*.
* *El señor castaño*
* *Tipos Raros*.
* *Títeres. (Sindicato de artículos, cómicos todos ellos, a Dios gracias)*.
* *Hojas de lata*
* *Entre la guerra y la paz*

### Teatro 
* *¡Viva la Pepa!*
* *El salvavidas*
* *La manía de papá*
* *El quinto cielo*
* *Los tíos*
* *El portal de Belén*
* *Muerte y dulzura, o el merengue triste*
* *El pasmo de Cecilia*
* *El néctar de los dioses*
* *Los de la burra*
* *La Gloria*
* *La gente del patio*
* *La india brava*. Zarzuelo en unu akto. Muziko de J. Valverde (Filo).
* *El estupendo Juan Pérez*. Drama komedio en tri aktoj.

### Poezio 
* *Desahogos particulares* (Contiene su poesía "seria")
* *Humorismo Rimado*
* *Paella festiva (Composiciones en verso)*.

## En Esperanto aperis 
* *Tra la Kosmo per Ŝranko* (Originala verko: «Seis días fuera del mundo»,  Ilustristo: Joaquín Xaudaró Echau), sciencfikcia humura legaȷ̂o. Traduko-adapto kaj eldono: Toni Espinosa, Lingva revizio: Peter Weide. Kratero. Reus. 2025. Associació Cultural Ĝuo. 45 paĝoj. [elŝutebla]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Textos de Juan Pérez Zúñiga reeditados en formato ePub, por Ganso y Pulpo (web).

Kategorio:Mortintoj en Madrido
Kategorio:Naskiĝintoj en Madrido
Kategorio:Hispanaj humuristoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj