open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Preĝejo Helpema Sankta Maria (Bodajk)

La **preĝejo Helpema Sankta Maria** estas romkatolika monumento historia kaj plilgimloko en urbo Bodajk (Hungario).

## Historio 
Laŭ la legendo depost kristaniĝo de Hungario kapelo estis konstruita en la 9-a jarcento. Stefano la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario kaj Sankta Gerardo ofte pilgrimadis al la kapelo. Ĝi neniiĝis dum dominado de turkoj, sed poste la ruinoj estis trovitaj kaj la kapelo denove rekonstruiĝis. Denove alvenis pilgrimantoj, tial la kapucenoj konstruis novan kirkon inter 1737 kaj 1768. Ekde 1742 malgranda orgeno funkciis, sed en 1911 pli nova orgeno alvenis. En 1810 sismo detruis la kriptojn. Inter 1943 kaj 1950 korto por pilgrimantoj estis konstruita. En 1992 la kirko interne estis restaŭrita, sed la altaro nur en 2013. En 2023 la kirko estis levita malgranda baziliko.

## Konstruaĵo 
La preĝejo kun monaĥejo situas ĉe vojkruciĝo en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Super la enirejo estas videbla murpentraĵo el 1940, pli supre granda fenestro. La turopinto estas piramida. En la fasado situas ankaŭ 2 niĉoj, interne statuoj pri Sankta Antonio el Padovo kaj :en:Fidelis of Sigmaringen. La absido estas duonronda kaj iomete pli mallarĝa, ol la navo. La monaĥejo ligiĝas al la navo. Interne la altaro estis farita en 1745, sed la apudaj statuoj pri Sankta Antonio kaj Sankta Francisko el Asizo post 2 jardekoj. La sankta bildo estas varianto de pentraĵo de Lucas Cranach.

Kermeso okazas en dimanĉo plej proksima al la 12-a de septembro.
eta|La sankta bildo

## Fontoj 
* https://web.archive.org/web/20170728171805/http://segitoszuzmaria.hu/templom.html
* https://web.archive.org/web/20170821215423/http://mariaut.hu/tart-farticle-153-736-1/Bodajk__Szent_Istvan_zarandokhelye?lang=hu
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/B/Bodajk.html

eta|maldekstre|La navo

Helpema
Bodajk
Kategorio:Bazilikoj en Hungario
Emil Herfurth

**Emil HERFURTH** (naskiĝinta la  en Sarrebourg, mortinta la  en Vajmaro) estis germana pedagogo, verkisto kaj politikisto (Deutschnationale Volkspartei/DNVP).

## Vivo 
Herfurth estis filo de poŝtisto. Post la frekvento de la vajmara Vilhelmo-Ernesto-gimnazio inter 1897 kaj 1906 li studis ĝis 1910 klasikan kaj germanan filologiojn en Jena kaj Munkeno. En 1910 li doktoriĝis ĉe la Universitato de Jena per la temo *De Senecae epigrammatis quae feruntur*. Post pasigo de la ekzameno instruadrajtiga pri la fakoj germana, helena kaj latina lingvoj en majo 1911 li estis ĝis 1913 studasesoro ĉe gimnazioj en Jena, Vajmaro kaj Arnstadt. Poste li laboris ĝis oktobro 1932 en gimnazio en ĉe la vajmara gimnazio kiel studkonsilisto kaj supera instruisto.

Inter 1918 kaj 1933 li membris ĉe DNVP kaj estis inter 1922 kaj 1935 urbokonsiliano vajmara. Li reprezentis partio sian inter la 11.9.1921 kaj la 1.10.1933 kiel deputito en la Turingia parlamento. Tie li estis i.a. frakcia estro kaj afergvidanto. Inter la 24.2.1924 ĝis la 29.4.1927 li estis kiel ŝtata konsilito pri Vajmaro registarano sen konkreta responsokamparo en la unua kabineto de Leutheußer.

Herfurth kritikis komencon de la 1920-aj jaroj la movadon Bauhaus kaj engaĝiĝis en Vajmaro kiel estrarano de Schiller-ligo, Goethe-societo, Shakespeare-societo kaj de la Societo de la amiko de la Nietzsche-arkivo. Krome li membris en la komitato de la Wartburg-fondaĵo. Sub la ministreco pri popoleduko de Wilhelm Frick (inter la 1.7.1930 kaj la 12.8.1932) Herfurth estis en la rolo de kuratoro oficiala reprezentanto de Frick ĉe la Universitato de Jena.

Krome Herfurth estis verkisto publikigante i.a. romanojn, rakontojn, dramojn kaj eseojn. En la 10.8.1933 li ekmembris ĉe Regna asocio de germanaj verkistoj (RDS), ĉe Ligo de germanaj dramistoj kaj ĉe Regna Literatura Ĉambro. Sekvis ekde la 4.4.1935 lia Nacisocialisma instruista ligo (NSLB) kaj finfine li partianiĝis ĉe NSDAP en la 1.5.1937 (membreca numero 5.669.788).

En oktobro 1932 li iĝis lernejestro ĉe la Vilhelmo-Ernesto-gimnazio. En la 1.1.1933 li promociiĝis je supera studdirektoro (Oberstudiendirektor). Post mallonga malliberiĝo en aŭgusto 1945 fare de la sovetianoj li maldungitis el publika edukado en la 14.9.1945.

## Verkoj (elekto) 
* *Der Reichs- und Kaisergedanke im Wechsel der deutschen Geschichte*, H. Beyer & Söhne, Langensalza 1923.
* *Weimar und das staatliche Bauhaus. Streitschrift*, Böhlau, Weimar 1920.
* *Die Stunde der Erkenntnis*, Spemann, Stuttgart 1917.

## Notoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Estroj de Vilhelmo-Ernesto-gimnazio
Kategorio:Membroj de NSDAP
Howie Mandel

**Howard Michael MANDEL** (naskita la ) estas kanada komikulo, televida personulo, scenaristo, aktoro, produktoro, reĝisoro, entreprenisto, ludspektaklestro kaj aŭtoro. Li gastigis la CNBC (originale NBC) ludspektaklon *Deal or No Deal*, same kiel la tagtempajn kaj kanad-anglajn ekvivalentojn de la spektaklo. Mandel ludis la popkulturan rolulon Gizmo en la filmo Gremlins (1984) kaj la daŭrigo (1990) Gremlins 2: The New Batch. En 1987, Mandel ĉefrolis kune kun Amy Steel en la komedifilmo *Walk Like a Man*. De 1982 ĝis 1988, Mandel pozis kiel tumulta ER-trejnlaboranto Dr. Wayne Fiscus en la NBC kuracista dramo *St. Elsewhere*. Li ankaŭ kreis, esprimis kaj ĉefrolis en la bildstrio ''Bobby's World* de la FOX-infanoj, kaj li estis juĝisto pri *America's Got Talent'' de NBC ekde 2010.

Laŭ la stato de 2023 ŝi vivas en la protektita urbeto Hidden Hills, iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de Los-Anĝeleso kaj de Holivudo, kun multaj same socie konataj najbaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Kanadaj aktoroj
Die Feuerzangenbowle (apartigilo)

**La Feuerzangenbowle** indikas:

* romano el la jaro 1933 de Hans Reimann kaj Heinrich Spoerl, vidu Die Feuerzangenbowle (romano)
* ĝia filmadaptigo de 1944 de Helmut Weiss, vidu Die Feuerzangenbowle (1944 filmo)
* ĝia adapto de Helmut Käutner de 1970, vidu Die Feuerzangenbowle (1970 filmo)
* muzikalo, vidu Die Feuerzangenbowle (muzikalo)

**Vidu ankaŭ**

* So ein Flegel, frua versio de la Feuerzangenbowle, filmadaptigo el la jaro 1934
* Feuerzangenbowle, varianto de punĉo.
Toto Cutugno

**Toto CUTUGNO** (naskita *Salvatore Cutugno*) (naskiĝis  en Fosdinovo, mortis  en Milano) estis itala kantisto, komponisto kaj televida prezentisto. Lia unua kariera sukceso okazis en 1980, kiam li venkis en la Festivalo Sanremo per la kanto «Solo noi». Li venkis en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1990, en Zagrebo (tiama Jugoslavio), per «Insieme: 1992». En 1992 li prezentis la Festivalon kun Gigliola Cinquetti.

## Lia vivo 
## Studialbumoj 
* *Voglio l’anima* (1979)
* *Innamorata, innamorato, innamorati* (1981)
* *La mia musica* (1982)
* *Per amore o per gioco* (1985)
* *Azzura malinconia* (1986)
* *Mediterraneo* (1987)
* *Toto Cutugno: sucessi in TV* (1988)
* *Toto Cutugno* (1990)
* *Non è facile essere uomini* (1991)
* *Se mi ami (Mediterraneo)* (1994)
* *Voglio andare a vivere in campagna* (1995)
* *Canzoni nascoste* (1997)
* *Star profile* (2000)
* *Il treno va...* (2002)
* *Come noi nessuno al mundo* (2005)
* *Cantando* (2006)
* *Un falco chiuso in gabbia* (2008)

## Trafoj 
* 1978 – *Donna donna mia*
* 1979 – *Voglio l’anima*
* 1980 – *Solo noi*
* 1980 – *Innamorati*
* 1981 – *Flash*
* 1981 – *La mia musica*
* 1983 – ''L'italiano*
* 1983 – *Un'estate con te*
* 1984 – *Serenata*
* 1985 – *Mi piacerebbe…(andare al mare…al lunedì…)*
* 1986 – *Azzurra malinconia*
* 1986 – *Buonanotte*
* 1987 – *Figli*
* 1987 – *Mediterraneo*
* 1987 – *Una domenica italiana*
* 1988 – *Emozioni*
* 1989 – *Le mamme*
* 1990 – *Gli amori*
* 1990 – *Insieme 1992*
* 1991 – *Voglio che tu sia*
* 1991 – *Quelli come noi*
* 1994 – *Se mi ami*
* 1995 – *Voglio andare a vivere in campagna*
* 1997 – *Faccia pulita*
* 2005 – *Come noi nessuno al mondo''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Italaj kantistoj
Kategorio:Italaj televidprezentistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1990
Marie-Hélène Schune

**Marie-Hélène SCHUNE** estas franca direktisto pri scienca esploro en CNRS. Ŝia scienca esploro temas pri partikla fiziko, kiu estas fako studanta la konsiston de la materio, ĝiajn ecojn kaj ĝiajn interagojn. Pli precize, ŝi interesiĝas pri la diferencoj inter la materio kaj la antimaterio. En 2019, ŝi ricevis la arĝentan medalon de CNRS.

## Studoj 
Kiam ŝi estis junulo, Marie-Hélène Schune deziris esti arĥeologo. Post la mezlernejo, ŝi tamen ne deziris prepari la konkursojn, kiuj ebligas eniri en la lernejoj por studi arĥeologion. Pro tio, ŝi studis sciencojn en en la fakultato de la urbo Orsay, kie ŝi multe interesiĝis pri la partikla fiziko, kiu ŝajnis facila al ŝi, laŭ ŝia vidpunkto, ĉar ŝi ricevis tre klarajn kursojn de siaj profesoroj, kiel Xavier Bush, Christian Delsart kaj Albert Fert.

Inter 1987 kaj 1990, Marie-Hélène preparis sian doktorecon, kiu asertas, ke ekzistas 3 familioj de elementaj partikloj, kiujn ŝi tiel resumis: «Ĉio, kio estas videbla en la universo, konsistas el kompleksa asocio, kiu sin bazas sur kvar elementaj partikloj de materio: la u-kvarko, la d-kvarko, la elektrono kaj la neŭtrino. Dum la 20-a jarcento, oni malkovris ke ekzistas du aliaj familioj de materio, kiuj estas la kopio de la kvar elementaj partikloj, kiujn mi ĵus citis. Tiu teorio nomiĝas la norma modelo: ĝi priskribas la elementajn partiklojn, iliajn interagojn kaj la manieron, kiel ili sin asocias. Tiu teorio ebligas antaŭdiri multajn fizikajn fenomenojn, sed ĝi ankaŭ lasas multajn demandojn, kiuj ne havas respondojn, kiel ekzemple la nombro de partiklaj familioj. »

## Esplorado de la antimaterio 
Post sia doktoreco, Marie-Hélène Schune interesiĝis pri la plej peza kvarko de la tria familio: nome la **b-kvarko**. Tiu estas la plej peza kvarko, kiu ebligas formi plurajn partiklojn. La studado de la ecoj de tiuj partikloj, kiuj konsistas el b-kvarko, ebligis al Marie-Hélène Schune testi la norman modelon. La rezulto estis, ke teorie ekzistas diferencoj inter la partikloj, kiuj havas b-kvarkon, kaj la antipartikloj, kiuj havas **b-antikvarkon**: ili ne agas same kaj tiu fenomeno kontraŭdiras la teorion «*simetrio CP»,* sed la norma modelo permesas tiun, ĉar ekzistas tri partiklaj familioj, kiel rakontis Marie-Hélène SCHUNE: «*Se ekzistus nur du partiklaj familioj, la teorio malpermesus tiajn diferencojn inter materio kaj antimaterio. Tiu mezuro, kiu okazis dum miaj doktor-studoj, preparis la vojon de mia estonta scienca esploro*.».

## Referencoj 
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Nacia centro pri scienca esplorado
Szathmári István

**Szathmári István** (hungare) aŭ **István Szathmári** (naskiĝis la 20-an de februaro 1925 en Kisújszállás - mortis la 3-an de novembro 2020) estis hungara lingvisto kaj universitata profesoro.

Kampoj de lia esplorlaboro: stilistiko, la literaturlingva historio kaj lingvistika historio, historia lingvistiko, dialektologio, lingvokultivado.

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj lingvistoj
129980 Catherinejohnson

'*129980 *Catherinejohnson'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Catherine Johnson*, planedan geofizikistinon kaj Kun-Enketistinon por la Asteroida Specimena Alveniga Misio *OSIRIS-REx* kaj por la misio *Insight* al Marso. Ŝi estis Partoprenanta Scientistino por la misio *MESSENGER'' al Merkuro kaj estas anino de la Usona Geofizika Unio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Damajanto

**Damajanto**, **Damaĝanto** aŭ *Damayanti* (en Sanskrito: दमयंती) estas rolulo en amhistorio trovebla en la libro Vana Parva de la Mahabarato. Ŝi estis la filino de Bhima (ne de tiu Pandava) kaj de princino de la Regno Vidarbha, kiu edziniĝis al la reĝo Nala de la Regno Niŝadha. Tiu rolulo troveblas ankaŭ en aliaj hinduaj tekstoj fare de multaj verkistoj en nombraj hindiaj lingvoj. Ŝi kun Nala estas la centraj roluloj en la teksto de la 12-a jarcento nome Niŝadha Karita, unu el la kvin "mahakavja" (grandaj eposaj poemoj) en la kanono de la Sanskrita literaturo, verkita de Sriharŝa. eta|||Damajanto parolas al la ĉiela cigno pri Nala, pentraĵo de Raja Ravi Varma.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 

Kategorio:Mahabarato
Kategorio:Homoj en la hindua mitologio
Kategorio:Roluloj de la eposa literaturo
Norges-la-Ville

**Norges-la-Ville** estas franca  situanta en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Norgeois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Bretigny - Norges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Die Feuerzangenbowle (1944 filmo)

**Die Feuerzangenbowle** (en aliaj lingvoj foje tradukita kiel bubaĉo) estas germana komedia filmo el la jaro 1944 reĝisorita fare de Helmut Weiss.

## Sinopso 
Kvar berlinaj amikoj de matura aĝo kolektiĝas ĉirkaŭ *Feuerzangenbowle* kaj parolas nostalgie pri siaj lernejaj memoroj, precipe pri la lertaĵoj kun siaj instruistoj.  La ĉefrolulo de la filmo estas ludita fare de Heinz Rühmann. Kiel plenkreska viro li komencas lernejon kie li frenezigas la instruistojn kun diversaj bubaĵoj. De kiam li mem ricevis privatan instruadon en regula lernejo li volis sperti, aŭdi konatojn rakonti anekdotojn pri siaj lernejaj tagoj.

## Fono 
La bazo de ĉi tiu filmo estas la libro *Die Feuerzangenbowle: eine Lausbüberei in der Kleinstadt* de Heinrich Spoerl (1933). La unua produktado okazis en 1934, titolita *So ein Flegel*  .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Die Feuerzangenbowl (1970 filmo)

## Ekstera ligilo 
* filmportal.de

Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1944
Kategorio:Germanaj komediaj filmoj
129968 Mitchwhiteley

'*129968 *Mitchwhiteley'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 2:5 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Mitchell Whiteley*, kiu planis la elektronikan legilon de la fotila Agordebla Matrico de Logikaj Elementoj por la fotilo *OCAMS* de la Misio de Alvenigo de Asteroida Specimeno *OSIRIS-REx*. Li ankaŭ planis la instrumenton *SOFIE* (*Solar Occultation For Ice Experiment* : Suna Kaŝado por Eksperimento pri Glacio) por la satelito *AIM'' de la NASA kaj servis kiel gvidanto por la Cifereca Kosma Fotilo de la Laboratorio de Kosma Dinamiko de la Utaho Ŝtata Universitato.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Gemeaux (stacidomo)

**Gemeaux** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Gemeaux, en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Dijon-Ville - Is-sur-Tille (849000).

## Vidu ankaŭ 
* Gemeaux

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Côte-d'Or
Kategorio:Gemeaux
Flughaveno Reunio Roland Garros

**Flughaveno Reunio Roland Garros**, antaŭe nomita *Gillot* (IATA-kodo:**RUN**, ICAO-kodo:**FMEE**) estas la ĉefa flughaveno de Reunio, franca transmara departemento en la Hinda Oceano.

## Statistikoj 
## Flugkompanioj kaj alirejoj 
## Vidu ankaŭ 
* Reunio
* Sainte-Marie (Reunio)
* Flughaveno Saint-Pierre Pierrefonds

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Flughavenoj en Reunio
Ŝloko

**Ŝloko**, *Shloka* aŭ *śloka* ( ''''*, el la radiko , "aŭdu") estas poezia formo uzata en Sanskrito, nome la klasika lingvo de Hindio. En sia kutima formo, ĝi konsistas el kvar *pāda* aŭ kvaron-versoj, de po 8 silaboj, aŭ (laŭ alternativa analizo) de du duon-versoj de po 16 silaboj. La *Mahabarato*, ekzemple, aperigas multajn versometrikojn en siaj ĉapitroj, sed 95% el tiuj stanzoj estas ŝlokoj de la tipo *anuṣṭubh*, kaj plej el la cetero estas *triṣṭubh*.

Unu el la Vedaj metrikoj estas nomataj *anuṣṭubh''. Ĝi havas po 32 silabojn kun partikularaj akcentoj. Ĝi estas la literatura praulo de la ŝloko, kiu ankaŭ havas po 32 silabojn, sed sen partikularaj rimo aŭ akcento. Tialo por la nomo ŝloko estas ke Maharŝi Valmiki kiu verkis la Ramajanon iam observis paron da birdoj kantantaj unu al la alia surarbe. Ĉasisto venis kaj pafis al la masklo. Vidante la doloron (ŝoka) de la vidvinigita birdo, li memoris pri la doloro kiun sentis Sita kiam estis separita el Ŝri Rama kaj ekkomponis la Ramajanon en ŝlokoj. Pro tio li estis nomata Adikavi (unua poeto.)

## Referencoj
Kategorio:Sanskritaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Poeziaj ĝenroj
Kategorio:Hinduaj tekstoj
Kategorio:Metriko
Kategorio:Barata poezio
Ákos Ásvány

**Ákos Ásvány** [Akoŝ AŝvAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ásvány Ákos** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto.

Ákos Ásvány naskiĝis la  en Balinka, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ákos Ásvány akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József en 1947. Post la diplomo li eklaboris en vita kaj vina esplorinstituto ĝis 1980. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en  1960. Ekde 1981 li estis vicinstitutestro en alia instituto ĝismorte, sed li ankaŭ instruis en alia universitato ekde 1984. Li okupiĝis pri rilatoj inter kemio kaj vinoj. Li ricevis premiojn inter 1964-1982.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A magyar borélesztők morfológiai és fiziológiai vizsgálata* (kunaŭtoro, 1950)
* *Szőlészeti és borászati zsebkönyv* (kunaŭtoro, 1955, 1960)
* *Vizsgálatok az édes borok tartósítása köréből* (disertaĵo, 1959)
* *Borászat* (kunaŭtoro, 1963, 1967)
* *Édes borok biológiai stabilitása szorbinsavval* (1974)

## Memorigiloj 
* premio "Ásvány Ákos"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
August Wilhelm Hupel

**August Wilhelm HUPEL** (n. la  en Buttelstedt, Saksio-Vajmaro, Sankta Romia Imperio, nun en Turingio, Germanio, m. la 18-an de januaro 1819 (81-jaraĝa) en Paide, germane *Weißenstein*, Livonio, nun en distrikto Järvamaa de Estonio) estis germanbalta pastoro en Põltsamaa, germane *Oberpahlen*, denaske germanlingva publicisto, regionhistoriisto, lingvisto favora al la estona lingvo kaj verkisto en Livonio dum la tempo de klerismo.

## Vivo 
Estante filo de pastoro luterana li frekventis la Vilhelmo-Ernesto-gimnazion en Vajmaro kaj poste la Universitaton de Jena. Ekde 1757 Hupel vivis en Livonio kaj iĝis en 1764 pastoro en *Oberpahlen*, nun estone Põltsamaa; ekde 1804 li loĝis en *Weißenstein*, nun estone Paide.

En 1766/67 li tradukis por la estonlingva gazeto *Lühhike öppetus* artikolojn, kies eldonisto estis *Peter Ernst Wilde*. En 1771 li publikigis la medicinan manlibron *Arsti ramat nende juhhatamisseks kes tahtvad többed ärra-arvada ning parrandada* (manlibro pri medicina diagnostiko). En 1780 li publikigis la gramatikon *Ehstnische Sprachlehre für beide Hauptdialekte, den revalschen und den dörptschen, nebst einem vollständigen Wörterbuch* ("Estona lingvoinstruado por ambaŭ ĉefaj dialektoj, tiu de Reval/Talino kaj tiu de Dorpat/Tartu, kune kun kompleta vortaro"); la unua presita eldono enhavis ĉ. 17 000 vortojn kun etimologiaj indikoj; en la dua de 1820 estis jam preskaŭ 20 miloj da vortoj.

## Verkoj (elekto) 
Jen la plej gravaj skribaĵoj de Hupel:
* entute 41 artikoloj por la gazeto *Lühhike öppetus* ("mallonga malfermo"), 1766–1767
* *Topograpische Nachrichten von Lief- und Ehstland* ("topografiaj novaĵoj de Livonio kaj Estonio"). 3 volumoj, 1774–1777 Band 1, Band 2, Band 3
* entute 21 artikoloj por la gazeto *Nordische Miscellaneen* ("nordiaj diversaĵoj"), 1781–1791
* *Die gegenwärtige Verfassung der Rigischen und der Revalschen Statthalterschaft.* Reval 1789 BSB Google Google
* entute 18 artikoloj por la gazeto *Neue nordische Miscellaneen* ("nordiaj diversaĵoj"), 1792–1798
* *Idiotikon der deutschen Sprache in Lief- und Ehstland*, 1795 Digitalisat
* *Oekonomische Handbuch für liv- und estländische Gutsherren*, 1796

## Literaturo 
* Eine Übersicht Hupelscher Werke und zugehöriger Sekundärliteratur findet sich in der Digitalen Textsammlung älterer Literatur Estlands.
* Indrek Jürjo: *Aufklärung im Baltikum. Leben und Werk des livländischen Gelehrten August Wilhelm Hupel (1737–1819)*. Böhlau, Köln 2006.
* 
* Pri li en Nordisk familjebok

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ampleksa biografio ĉe tekstkolekto de la malnova estonlingva literaturo ()
* Biografio ĉe BBLD ()

Kategorio:Germanaj baltoj
Kategorio:Estonaj filologoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Luteranaj pastroj
Kategorio:Lernintoj de Vilhelmo-Ernesto-gimnazio
Kategorio:Estonaj tradukistoj
Kategorio:Põltsamaa
129982 Jeffseabrook

'*129982 *Jeffseabrook'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 4:1 kun la Tero..

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Jeff Seabrook*, anon de la teamo pri altomezuro, kiu disvolvis la kapablon krei topografion kaj modelon de formo per la Lasera Altimetro de *OSIRIS-REx*. Antaŭ tio, li estis diplomigita studento, kiu disvolvis kaj disfaldis lidarojn pri atmosfera ozono, kaj estis ano de la teamo por la veterstacio *MET* de la marsa misio *Phoenix''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Mihály Sághy (instruisto)

**Mihály Sághy** [mihAj ŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sághy Mihály** estis hungara instruisto.

Mihály Sághy naskiĝis la  en Csongrád (urbo), li mortis la  en urbo Csongrád.

## Biografio 
Mihály Sághy akiris pedagogian diplomon en Kiskunfélegyháza en 1891, poste li ekinstruis en Kiskunhalas. Post monatoj li revenis instrui al lia naskiĝurbo, kie li estis intertempe soldato. En 1893 li instruis en Kiskunfélegyháza, en 1898 denove en Csongrád. Post 4 jaroj li akiris plian, pli altan pedagogian diplomon en Budapeŝto. En 1902 li estis lernejestro. En la sekvaj jaroj li finstudis 2 kursojn. En 1903 li fondis gazeton kaj redaktis ĝin 3 jarojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Szárnyszegetten* (1896)
* *Két férj, egy feleség* (1898)
* *Csongrádmegye földrajza* (kunaŭtoro, lernolibro)
* *Pünkösd* (1905)
* *Verstan. A hangsúlyos verselés.* (1905)

## Memorigiloj 
* lernejo en Hódmezővásárhely portas la nomon "Sághy Mihály" http://saghy.hu/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://www.wikiwand.com/hu/S%C3%A1ghy_Mih%C3%A1ly_(tan%C3%A1r)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Tibor Pettkó-Szandtner

**Tibor Pettkó-Szandtner** [petkO-santner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pettkó-Szandtner Tibor** estis hungara bredisto pri ĉevaloj, oficiro, koĉeristo. Lia nobela antaŭnomo estis *felsődriethomai* [felŝOdriethonai], lia familia nomo estis nur *Szandtner* ĝis 1911.

Tibor Pettkó-Szandtner naskiĝis la  en Bazin (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Pezinok en Slovakio), li mortis la  en :de:Leutstetten (Okcidenta Germanio).
eta|
eta|

## Biografio 
Tibor Pettkó-Szandtner akiris agronomian diplomon en Georgikon, poste li bredis ĉevalojn en diversaj lokoj, inter 1920 - 1927 en Bábolna (konata ankaŭ ekstraĵo de Kisbér), poste en Kiskunlacháza. En 1932 li revenis al Bábolna jam kiel estro kun alta oficira rango. Iom poste la ĉevalaro estis la plej konata en Eŭropo. Ekde 1942 li respondecis pri ĉiuj ĉevalbredadoj en la lando. En 1944 pro la alvenanta Ruĝa Armeo li evakuis parton de la ĉevaloj al Bavario. Li trompiĝis, ĉar post la milito Usono neglektis lin, same la ĉevalojn, kiuj plejparte disiĝis. En Hungario li estis deklarita perfidulo, tial li vivis en Svedio, poste en 1949 li akceptis inviton de Egiptio, kie li faris mondnivela la reĝan ĉevalaron. Fine li revenis al Bavario al ĉevaloj, kie li mortis. Li edziĝis en 1916, lia edzino neniam naskis, tamen la geedzeco restis stabila. En 2018 li estis reentombigita en Bábolna.

En 1928 li estis premiita fare de germanoj. En 1931 li atingis sian plej grandan sportan sukceson; li gajnis la grandan maratonan koĉerkuron.

## Lia ĉefverko 
* *A magyar kocsizás* (1931)

## Memorigiloj 
* memortabulo (2011) http://helytortenet-babolna.hu/page.php?30 
* lernejo portas la nomon "Pettkó-Szandtner Tibor" https://web.archive.org/web/20101224094533/http://www.pettkoiskola.sulinet.hu/aktual.html
* busto https://www.kozterkep.hu/14449

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bredistoj
Kategorio:Hungaraj koĉeristoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Zum schwarzen Bären (Vajmaro)

eta|Gastejo "Zum Schwarzen Bären"
**Zum schwarzen Bären** estas pluretaĝa gastejo kun hotelo ĉe Bazarplaco centra en Vajmaro, Germanujo, ĉe ties suda flanko (Markt 20).

## Historio 
Stariĝo estis en 1540 - do temas pri la plej malnova ankoraŭ funkcianta restoracio en la tuta urbo kaj pri domo pli aĝa ol la samplaca Cranach-domo. Kiam ĝi starigitis estis ĝi la unusola siaspece. La nomo bone videblis ankaŭ danke al enskriba'jo supre de la iama porda arko: *Das Haus steht in Gottes Hand, zum schwartzen Beren es genant*. Pli malsupre estas la latinlingva mallongigo *V.D.M.I.AE.* (verbum Domini manet in aeternum - la vorto de la Sinjoro restos en eterno). Okulfrapas ankaŭ rondarkaĵo malkovrita nur en 1926 en renesanca stilo kaj el vajmara travertino kiun oni dum la lastpasinta restaŭrado farbis helruĝe.

Parte eĉ hodiaŭ la interno atestas sian interesegan historion. Ekzemple la kahela forno kiu havas konekson al renesanco kun aldonita'jo el la periodo de spekulanto-kompanioj. Ofte okazis surloke tranoktadoj ordinitaj ekz. dum la Tridekjara milito kiuj mallukris por la gastejestroj. En 1696 ĉefo de *Zum schwarzen Bären* fondis la tuj apudan restoracion *Zum Elephanten* kiu post malkonstruo en 1935 iĝis en 1937 hotelo laŭ planoj de la nazia arĥitekto Hermann Giesler. En 1877 aldonitis alia etaĝo; post la bombardoj en 1945 la restoracia servado ĉesis ĝis 1999.

La kompleta bazarplaco inklude de tiu ĉi domo staras sur la listo de la vajmaraj monumentoj protektotaj. La gastemo mem pluse estas ankaŭ por si mem monumento aparta.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la restoracio ĉe Weimar-Lese
* http://www.schwarzer-baer.de/aeltestes-gasthaus-weimars-anno-1540.html  kun prezentado

## Notoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Vajmaro
Is-sur-Tille (stacidomo)

**Is-sur-Tille** estas franca stacidomo sur linioj  - Is-sur-Tille, Is-sur-Tille -  kaj  Saint-Julien (Troyes) - , situanta en  Marcilly-sur-Tille, apud Is-sur-Tille, en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Dijon-Ville - Is-sur-Tille (849000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Is-sur-Tille - Culmont-Chalindrey (843000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  /  de la linio St-Julien (Troyes) - Gray (838000).

## Vidu ankaŭ 
* Is-sur-Tille
* Marcilly-sur-Tille

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Côte-d'Or
Kategorio:Marcilly-sur-Tille
Marcilly-sur-Tille

**Marcilly-sur-Tille** estas franca  situanta en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Marcilliens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Is-sur-Tille (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
San Jose de Buenavista

**San Jose de Buenavista** -  - aŭ *San Jose (Antiko)* estas urbo (municipo) kaj diocezo en Filipinoj, en insulo Panajo, en regiono Okcidentaj Bisajoj, kie estas la ĉefurbo de Antiko (provinco). Loke sufiĉas diri: *San Jose*. San Jose de Buenavista havas 28 distriktojn.
eta|maldekstre|

## Geografio 
San Jose de Buenavista etendiĝas laŭ la okcidenta marbordo de la insulo https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=10.771454338781275%2C121.96550105000003&z=10. Regiona ĉefurbo Iloilo (urbo) troviĝas 69, Roxas (Kapiso) 125, Cebuurbo 222, ĉefurbo Manilo 435, Kezonurbo 444, Dabao 577, General Santos 629, Tuguegarao 760 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
San Jose de Buenavista estis fondita en 1733 dum dominado de hispanoj, sed indiĝenoj loĝis en la areo eventuale pli frue. En 1898 la patriotaj revoluciuloj okupis la komunumon kaj finiĝis la hispana erao. Tamen iom poste Usono regis, kiu finiĝis kun la mallonga, sed terura japana erao (1942-1945). En 1986 nekonatulo mortpafis la guberniestron.

## Ekonomio 
En San Jose la ekonomio konsistas el produktado de rizoj sur terasoj kaj fiŝkaptado.

## Religio kaj eduko 
En San Jose precipe katolikoj vivas. La plej altnivela edukejo estas altlernejo.

## Trafiko 
San Jose voje estas alirebla laŭ la marborda ĉefvojo ambaŭflanke. Flughaveno kaj haveno apartenas al la urbo.

## Klimato 
La klimato de San Jose estas klasifikita kiel tropika klimato. Jare pluvas po 1507&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, tamen inter majo-novembro pli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 23-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* katedralo, preĝejoj
* festivalo ekde 1971

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Ugrasrava Sauti

**Ugrasrava Sauti** aŭ *Ugrashravas Sauti* (en Sanskrito: उग्रश्रवस् सौती, ankaŭ *Ugraśravas*, *Sauti*, *Sūta*, *Śri Sūta*, *Suta Goswami*) estis la rakontanto de kelkaj Puranoj, kiel Mahabarato, Bagavata Purano, Harivamsa, Brahmavaivarta Purana, kaj Padma Purana, kun la rakontoj tipe okazantaj antaŭ la saĝuloj arigitaj en la Arbaro Najmiŝo. Li estis la filo de Lomaharŝana (aŭ Romaharŝana), Ugrasrava estis bardo de Purana literaturo.[eta|Ugrasrava rakontanta Mahabaraton antaŭ la saĝuloj arigitaj ĉe la [Arbaro Najmiŝo.]]La tuta eposo Mahabarato estis strukturita kiel dialogo inter Ugrasrava Sauti (la rakontisto) kaj saĝulo Saunaka (la rakontito).  La rakonto (*Bharata*) de historio de Barataj reĝoj fare de saĝulo Vajŝampajano al Kurua reĝo Ĝanameĝaja estis trempita ene de tiu rakonto de Ugrasrava Sauti. La rakonto de Vajŝampajano (*Jaya*) siavice enhavas la rakonton de la Milito de Kurukŝetro fare de Sanjaĝo al la Kurua reĝo Dritaraŝtro. Tiel Mahabarato havas historion ene de historion kiel strukturo.
[eta|Sauti deklamas la [ŝlokojn de Mahabarato.]]

## Referencoj
Kategorio:Mahabarato
Kategorio:Roluloj de la eposa literaturo
Kategorio:Hindua mitologio
Monda Tago de Abeloj

**Monda Tago de Abeloj** (angle: *World Bee Day*) estas festata la 20-an de majo. Tiun ĉi tagon naskiĝis en 1734 slovena pioniro de abelbredado Anton Janša.

Celo de la internacia tago estas konfirmo de la rolo de abeloj kaj aliaj polenigistoj de la ekosistemo.

UN-membroj agnoskis la proponon de Slovenio por proklami decembre 2017 la 20-an de majo kiel la Monda Tago de Abeloj.

## Esperanto-literaturo 
* Filomena Canzano *Se abeloj malaperos, la homaro postvivos ne pli ol kvar jarojn*, p. 8-14, en: "Esperantista Vegetarano", n-ro 1/2020

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Abelkulturo
Kategorio:Internaciaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Majaj eventoj
Mokŝo

[eta|300px|Priskribo de [Nirvano|liberigitaj animoj je *mokŝo*.]]
**Mokŝo**, *Moksha* (en angla prononco [|ˈ|m|əʊ|k|ʃ|ə]; , ''*), ankaŭ *vimokŝa*, *vimukti* kaj *mukti*, estas termino en Hinduismo, Budhismo, Ĝainismo kaj Sikismo por variaj formoj de emancipiĝo, kleriĝo, liberiĝo kaj libero. En siaj soteriologia kaj eskatologia sencoj, ĝi referencas al libero el *saṃsāra*, nome ciklo de morto kaj renasko. En siaj epistemologia kaj psikologia sencoj, *mokŝa* estas libero el nescio: mem-realigo, mem-aktualigo kaj mem-kono. *Mokŝa* en sia plej baza difino estas *libero el renaskoj*.

En Hinduaj tradicioj, *mokŝo* estas centra koncepto kaj la ĉefa celo atingebla tra tri vojoj dum la homa vivo; tiuj tri vojoj estas *dharma* (virta, propra, morala vivo), *artha* (materia prospero, enspeza sekureco, vivrimedo), kaj *kama* (plezuro, sensemo, emocia plenumo). Kune, tiuj kvar konceptoj estas nomataj "Puruṣārtha" en Hinduismo.

En kelkaj skoloj de hindiaj religioj, *mokŝo* estas konsiderata ekvivalenta al kaj uzata interŝanĝe kun aliaj terminoj kiel *vimokŝa*, *vimukti*, *kaivalja*, *apavarga*, *mukti*, *nihsreĝasa* kaj *nirvana*. Tamen, terminoj kiel *mokŝa* kaj *nirvana* diferencas kaj signifas diferencajn statojn inter variaj skoloj de Hinduismo, Budhismo kaj Ĝainismo. La termino "nirvana" estas pli ofta en Budhismo, dum *mokŝa'' estas pli ofta en Hinduismo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Sharma, Arvind (2000), Classical Hindu Thought: An Introduction, Oxford University Press

Kategorio:Hinduismaj filozofiaj konceptoj
Kategorio:Religia terminologio
Kategorio:Ĝajnismo
Kategorio:Sekureco
Kategorio:Sanskritaj vortoj kaj esprimoj
Daniel Kablan Duncan

**Daniel Kablan Duncan** (naskite ) estas Ebur-borda politikisto. Li servis kiel ĉefministro de Ebur-Bordo de la 11-a de decembro 1993 ĝis la 24-a de decembro 1999 kaj denove de novembro 2012 ĝis januaro 2017. Li estis Ministro pri Eksterlandaj Aferoj de junio 2011 ĝis novembro 2012. Kaj li estis la unua vicprezidanto de Ebur-Bordo, post la rekreo de tiu posteno, de januaro 2017 ĝis 13-a de julio 2020.

## Frua vivo 
Duncan naskiĝis en Ouelle je la 30-a de junio 1943. Li faris siajn duarangajn kaj triarangajn studojn en Francio. Li ĉeestis ĉe Lycée Montaigne en Bordozo. Poste li studis ĉe la École des Hautes Etudes Commerciales en Lillo kaj en la *École Supérieure* de Komerco denove en Bordozo. Kaj li diplomiĝis kiel komerca inĝeniero de la Komerca Instituto de Nancy.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉefministroj de Ebur-Bordo
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1943
Pamanzi

**Pamanzi** () estas franca insulo en la transmara departemento Majoto. La insulo estas situo de komunumoj Dzaoudzi kaj Pamandzi. Ĝi estas la dua insulo de Majoto laŭ areo.

## Infrastrukturoj 
Sur ĉi tiu malgranda insulo koncentriĝas militistoj, ĝendarmoj, instruistoj, resursoj en elektro kaj karburaĵo de Majoto. Interalie ĝi enhavas la militan aŭskultan centron Badamiers, komponanton de la franca reto Echelon.

Ĝi estas ligita al la ĉefa insulo per regulaj pramoj, kiuj iras al Mamudzo, la plej loĝata urbo kaj ĉefurbo de Majoto. 

La Flughaveno Dzaoudzi havas la apartecon akcepti internaciajn flugojn, ne ekzistas alirkontrolo, nur flughavenkontrolo havante la apartecon regule komuniki kun aviadiloj ĉe flugnivelo FL400.

Dzaoudzi ankaŭ disponas malgrandan havenon por plezurŝipoj.

[eta|centra|La "roko" de [Dzaoudzi, la bulvardo de Crabes, la ŝlimejo de Badamiers kaj parto de Petite-Terre, vidataj el aviadilo]]

## Vidu ankaŭ 
* Komora insularo
* Majoto
* Transmaraj teritorioj (Francio)

Kategorio:Majoto
Kategorio:Insuloj de Majoto
Departementoj de Ebur-Bordo

dekstra|eta|Departementoj de Ebur-Bordo. Koloroj indikas regionojn kaj aŭtonomajn distriktojn
**Departementoj de Ebur-Bordo** () estas aktuale la tria-nivela administracia subdividâjo de la lando. Ĉiu el la 31 dua-nivelaj regionoj de Ebur-Bordo estas dividita je du aŭ pli departementoj. Ĉiu departemento estas dividita je du aŭ pli subprefektujoj. Post 2020, ekzistas 109 departementoj en Ebur-Bordo.

Departementoj komence kreiĝis je 1959. Dum ili ekzistis, ili estis unua-, dua- kaj tria-nivelaj administraciaj subdividâjoj.

## Nunaj departementoj 
dekstra|eta|367x367ra
Ebur-Bordo havas nuntempe 109 departementojn:

# Abengourou
# Abidjan
# Aboisso
# Adzopé
# Agboville
# Agnibilékrou
# Bangolo
# Béoumi
# Biankouma
# Bondoukou
# Bongouanou
# Bouaflé
# Bouaké
# Bouna
# Boundiali
# Dabakala
# Daloa
# Danané
# Daoukro
# Dimbokro
# Divo
# Duékoué
# Ferkessédougou
# Gagnoa
# Grand-Lahou
# Guiglo
# Issia
# Katiola
# Korhogo
# Lakota
# Man
# Mankono
# M’Bahiakro
# Odienné
# Oumé
# Sakassou
# San-Pedro
# Sassandra
# Séguéla
# Sinfra
# Soubré
# Tabou
# Transua
# Tengréla
# Tiassalé
# Touba
# Toumodi
# Vavoua
# Yamoussoukro
# Zuénoula
# Adiaké
# Alépé
# Bocanda
# Dabou
# Grand-Bassam
# Jacqueville
# Tiébissou
# Toulépleu
# Bloléquin
# Akoupé
# Didiévi
# Kouibly
# Nassian
# Prikro
# Sikensi
# Zouan-Hounien
# Madinani
# Minignan
# Kounahiri
# Koun-Fao
# Arrah
# Attiégouakro
# Bettié
# Botro
# Dikodougou
# Doropo
# Fresco
# Guéyo
# Guitry
# Kani
# Kaniasso
# Koro
# Kouto
# M’Batto
# Niakaramadougou
# Ouangolodougou
# Ouaninou
# Samatiguila
# Sandégué
# Sinématiali
# Téhini
# Tiapoum
# Tanda
# Yakassé-Attobrou
# Zoukougbeu
# Buyo
# Dianra
# Djékanou
# Facobly
# Gbéléban
# Kong
# Kouassi-Kouassikro
# M’Bengué
# Méagui
# Séguélon
# Sipilou
# Taabo
# Taï
# Ouellé

## Nomoj kaj administrado 
Departementoj havas la nomon de la ĉefurbo kie loĝas ĝia registaro. Plej ofte tio estas la loko kie loĝas la plej granda kvanto da homoj.

Ĉiun departementon estras prefekto, kiun la ministraro de la landa registaro nomumas. Por departementoj en kiuj troviĝas ĉefurbo de regiono, la prefekto de la departemento estas la prefekto de la regiono, kvankam la du postenoj estas apartaj.

Ĉiu departemento dividiĝas je du aŭ pli subprefektujoj, kiuj estas kvara-nivelaj administraciaj subdividâjoj. Ekzistas nuntempe 510 subprefektujoj en la lando.

## Eksaj departementoj 
Ses departementoj ne plu ekzistas:
 
* Centre Department (1961–69)
* Centre-Ouest Department (1963–69)
* Est Department (1963–69)
* Nord Department (1961–69)
* Ouest Department (1961–69)
* Sud Department (1961–69)

## Referencoj 
Kategorio:Administraj unuoj de Afriko
Kategorio:Geografio de Ebur-Bordo
Markolo de Zanzibaro

La **Markolo de Zanzibar** estas markolo en sudorienta Afriko, kiu apartigas la insulon Unguĵo (ankaŭ konata kiel Zanzibaro) el ĉeftera Tanzanio. La markolo longas je 120&nbsp;km kaj larĝas je 29–37&nbsp;km, kun profundo kiu varias de kelkdek metroj (en la centro) ĝis kelkcent metroj je la nordo kaj al la sudo. Je antikvaj tempoj la markolo estis malpli profunda (proksimume 120 m malpli dum la lasta glaciepoko).

## Naĝado 
Je 2015, la 29-kilometra unuopa naĝo trans la Markolo de Zanzibaro komenciĝis ĉe la sablobordo Pungume kaj finiĝis je 9 horoj kaj 1 minuto farde Jean Craven (Sudafriko), Robert Dunford (Kenjo), Megan Harrington Johnson (Sudafriko), Samantha Whelpton (Sudafriko) kaj Emil Berning (Sudafriko).

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Tanzanio
Kategorio:Markoloj en Afriko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Sanĝajo

**Sanĝajo** aŭ aliliterume *Sanjaya* (en Sanskrito: सञ्जय, kun signifo "venko") aŭ **Sanjaya Gavalgana** estas rolulo de la militeposo de antikva Hindio *Mahabarato*.
En *Mahabarato* — antikva historio de milito inter Pandavoj kaj Kaŭravoj — la blinda reĝo Dritaraŝtro estas la patro de la gravuloj de la Kaŭrava flanko. Sanĝajo, filo de la ĉarŝoforo Gavalgana, estas konsilisto de Dritaraŝtro kaj ankaŭ lia ĉarŝoforo. Sanĝajo estis disĉiplo de la saĝo Kriŝna Dŭaipaĝana Veda Vjaso kaj estis tre adorema al sia majstro, nome la reĝo Dritaraŝtro. Sanĝajo — kiu havas la donon vidi aferon dedistance rekte antaŭ li, garantiita de la saĝulo Vjaso — rakontas al Dritaraŝtro la agadon en la pinta batalo de Kurukŝetra, kiu inkludas la *Bagavadgito*n.eta|250ra|La blinda reĝo Dritaraŝtro aŭskultas la vizian rakontiston Sanĝajo kiu rakontas la okazaĵojn de la batalo inter Pandavoj kaj Kaŭravoj.

## Referencoj 
Kategorio:Mahabarato
Kategorio:Roluloj de la eposa literaturo
Kategorio:Homoj en la hindua mitologio
Satya Vrat Shastri

**Satya Vrat SHASTRI** [satja vrat ŝaastri; en la sanskrita: सत्यव्रतशास्त्री], ( en Brita Hindio kaj mortis la 14-an de novembro 2021) estis konata klerulo, verkisto, gramatikisto, kaj poeto de Barato kiu verkas ĉefe en la sanskrita. En 2006 li iĝis la unua sanskrita verkisto al kiu estis atribuita la premio Gjanpith.

Shastri verkis plurajn poeziajn epopeojn en la sanskrita. Inter ili estis la multe premiita *Sriramakirtimahakavyam* [sri-raama-kiirti-mahaa-kaavjam] (1990), kiu estas bazita sur la taja versio de la epopeo Ramajano. Li ankaŭ verkis fakan studon de tiu epopeo. Liaj fakaj studoj inkluzivas sep-voluman, anglalingvan superrigardon de la sanskrita literaturo.

Profesie, Shastri instruis en universitatoj en Barato, Belgujo, Germanujo, Kanado, kaj Tajlando.

## Referencoj 
Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
Harivamsa

La **Harivamsa** aŭ *Harivanŝa* ( , laŭvorte "la stirpo de Hari") estas grava verko de Sanskrita literaturo, kiu enhavas 16 374 ŝlokojn, ĉefe en *anustuba* metriko. Tiu teksto estas ankaŭ konata ankaŭ kiel *Harivanŝa Purana.* Oni supozas, ke tiu teksto estas *ĥila* (apendico aŭ suplemento) de la Mahabarato kaj estas tradicie atribuita al Vjaso. La plej celebrata komentario de *Mahabarato* fare de Neelakantha Chaturdhara, nome *Bharata Bhava Deepa* kovras ankaŭ la *Harivanŝa*. Laŭ tradicia versio de Mahabarato, la *Harivanŝa* estas dividita en du librojn (*parvoj*) kaj  versojn. La Kritika Eldono havas tri *parvojn* kaj 5 965 versojn.[eta|250px|Urbo Dŭarka en Harivamsa, pentrita por la Mogola imperiestro [Ĝalaluddin Muhammad Akbar|Akbar.]]La Adi Parva priskribas la kreadon de la kosmo kaj de la legenda historio de la reĝoj de la Suna kaj Luna dinastioj ĝis la nasko de Kriŝno. Viŝnu Parva rakontas la historion de Kriŝno ĝis la okazaĵoj antaŭ la *Mahabarato*. Bhaviŝja Parva, nome tria libro, inkludas du alternativajn kre-teoriojn, himnojn al Ŝivo kaj Viŝnu kaj havigas priskribon de Kalijugo. Kvankam la *Harivansŝa* estis konsiderata grava fonto de informado pri la origino de la Kriŝna reenkarnigo de Viŝnu, estis spekulativo ĉu tiu teksto estis derivita el pli frua teksto kaj ĉu ĝi rilatas al la Brahma Purana, nome alia teksto kiu temas pri la originoj de Kriŝno.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Bowker, John, The Oxford Dictionary of World Religions, New York, Oxford University Press, 1997, p.&nbsp;410
* Winternitz, Maurice (1981) History of Indian Literature Vol. I. Delhi: Motilal Banarsidass.
* Ruben, Walter (1941) "The Krsnacarita in the Harivamsa and Certain Puranas.” *Journal of the American Oriental Society*. Vol. 61, No.3. pp.&nbsp;115–127.
* Lorenz, Ekkehard (2007) *The Harivamsa: The Dynasty of Krishna*, in Edwin F. Bryant (eld.), Krishna, A Source Book, Oxford University Press.
* Shastri, Rajendra Muni, *Jaina Sahitya mein Sri Krishna Charita*, Jaipur, Prakrit Bharati Akademi, 1991.

Kategorio:Mahabarato
Kategorio:Hinduaj tekstoj
Kategorio:Kriŝno
Kategorio:Sanskritaj tekstoj
Dimbokro

**Dimbokro** estas urbeto en sudcentra Ebur-Bordo. Ĝi estas la ĉefurbo de kaj la Distrikto Lacs kaj la Regiono N'Zi. Ĝi estas ankaŭ kaj la ĉefurbo de kaj subprefektujo de Dimbokro Departemento. Dimbokro estas ankaŭ komunumo (*commune*).

La urbeto troviĝas apud la rivero N'Zi, je proksimume 50 km sudoriente for de la oficiala ĉefurbo de Ebur-Bordo, Jamusukro. Dimbokro konektiĝas per kaj ŝoseo kaj fervojo al la komerca ĉefurbo de la lando kaj la efektiva politika ĉefurbo Abiĝano ĉe la marbordo. Krom fabrikejo de ŝtofo, la grandeco kaj graveco de la urbeto estas malmultaj. Dimbokro estas alie konata kiel la loko de naskiĝo de la nuna prezidanto de la lando, Alassane Ouattara, kaj de la famega muzikisto de afrika regeo, Alpha Blondy.

## Transporto 
Servas Dimbokron Flughaveno de Dimbokro kaj stacio de la landa fervojo.

Fervoja ponto super la Rivero N'Zi proksime de Dimbokro disfalis je la 6a de septembro 2016.

Je 2014, 64 957 homoj loĝis en la subprefektujo Dimbokro.

## Vilaĝoj 
La 24 vilaĝoj de la subprefektujo Dimbokro kaj iliaj loĝantaroj je 2014 estas:
 
# Ahouniassou (596)
# Ahua (2,218)
# Akessemossou (401)
# Alloko-Kouakoukro (78)
# Andianou (300)
# Bassa-Yobouébo (541)
# Dimbokro (48,860)
# Ebimolossou (2,022)
# Faiteassou (201)
# Kangrassou-Eluibo (945)
# Kangrassou-M'brizuénouan (104)
# Kangrassou-Yobouébo (230)
# Koffi-Ahoussouko (418)
# Koffi-Kouadiokro (36)
# Kolibo (268)
# Krokokro (560)
# Niamassou (544)
# Sokro (92)
# Soungassou (1,833)
# Tangoumanssou (1,486)
# Troumabo (1,486)
# Kadjabo (488)
# Soungassi (573)
# Wawérénou (677)

## Referencoj 
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Ebur-Bordo
Cavally (rivero)

La **Rivero Cavally** (ankaŭ konata kiel la Rivero **Cavalla**, **Youbou** kaj **Diougou**) estas rivero en okcidenta Afriko kiu fluas de la nordo de Monto Nimbao en Gvineo, tra Ebur-Bordo, al Zwedru en Liberio, kaj reen al la landlimo kun Ebur-Bordo. Ĝia fino estas ĉe la Gvinea Golfo je 21 km oriente de Harper, Liberio. Ĝi estas du trionoj de la internacia landlimo inter Liberio kaj Ebur-Bordo.

Ĝia longo estas 515 km, kaj ĝi estas la plej longa rivero en Liberio. La nomo devenas de la nomo de certa speco de fiŝo kiun oni trovas je ĝia buŝo.

## Referencoj 
Kategorio:Landlimaj riveroj
Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kategorio:Riveroj en Gvineo
Kategorio:Riveroj en Ebur-Bordo
Regiono Cavally

La **Regiono Cavally** estas unu el la 31 regionoj de Ebur-Bordo. Ekde ĝia establo je 2011 ĝis 2014 ĝi estis en la Distrikto de Montagnes. La ĉefurbo de la regiono estas Guiglo kaj loĝas en la regiono 346 768 homoj laŭ la censo de 2014.

Cavally dividiĝas je kvar departementoj: Bloléquin, Guiglo, Taï, kaj Toulépleu.

## Vidu ankaŭ
* Cavally (rivero)

Kategorio:Geografio de Ebur-Bordo
Kalpa (Vedanga)

**Kalpa** ()signifas "propran, taŭgan" kaj estas unu el la ses fakoj de Vedanga, nome ŝlosila scienco konektita kun la Vedoj – nome skribaĵoj de Hinduismo.

La ĉefaj tekstoj de Kalpa Vedanga estas nomataj *Kalpaj Sutroj* en Hinduismo. La rigardo al tiuj tekstoj inkludas Vedajn ritarojn, ritojn de precizaj ceremonioj asociaj kun gravaj okazaĵoj de la vivo kiel naskiĝo, nupto kaj morto en la familio, same kiel pri persona konduto kaj propraj taskoj en la vivo de individuoj. Plej Kalpasutraj tekstoj suferis intermetadon, ŝanĝojn kaj konsekvencan koruptadon laŭlonge de ties historio, kaj eble Apasthamba Kalpasutra kerna en la Jajurvedo estas la plej bone konservata teksto en tiu ĝenro.

Kalpaj Sutroj estas troveblaj ankaŭ en aliaj tradicioj de Barato, kiel en Ĝainismo.

En la versoj 1a-2a de Baudhayana Shulba Sutra oni referencas tion kio en Okcidento estas konata kiel la Teoremo de Pitagoro.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Plofker, Kim (2009). Mathematics in India. Princeton University Press. ISBN 0-691-12067-6.
* Maurice Winternitz (1963). History of Indian Literature, Volume 1. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0056-4.

Kategorio:Hinduaj tekstoj
Kategorio:Hinduisma filozofio
Kategorio:Vedoj
Kategorio:Ceremonioj
Hunaoj

eta| La hindia vorto *Hūṇā* en la linio 12a (versego 16a) de la surskribo Rīsthal, 6-a jarcento.
[eta|Rajdanto [Heftalitaj hunoj|heftalita en ujo de la Brita Muzeo, 460–479 d. C. Laŭ Prokopio el Cezareo, ili estis de la sama stirpo ol la eŭropaj Hunoj «kaj "de facto" kaj pro la nomo», sed sedentaj kaj blankuloj.]]
**Hunaoj** estis la nomo kiun donis la antikvaj hindianoj al grupo de triboj de Centra Azio kiu, tra la Ĥajbar-pasejo, eniris en la Hindian subkontinenton fine de la 5-a jarcento aŭ komence de la 6-a jarcento. La regno de la hunaoj okupis areojn tiom malproksimajn kiel Eran (en teritorio de la aktuala Madja-Pradeŝo) kaj Kausambi (proksime de la aktuala Alahabado), malfortigante enorme la potencon de la Gupta imperio. La hunaoj estis finfine venkitaj de la barata reĝo Ĝasodharman.

En sia geografia etendo plej ampleksa en la hinda subkontinento, la teritorioj kontrolitaj de la hunaoj kovris la regionon ĝis Malŭa en Centra Barato.​ Iliaj ripetitaj invadoj kaj perdoj post la militoj estis la ĉefa tialo de la dekadenco de la Gupta imperio.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Lebedynsky, Iaroslav (2007). "Les Nomades", Parizo. ISBN 978-2-87772-346-6

Kategorio:Nomadaj grupoj en Eŭrazio
Kategorio:Antikvaj iranlingvaj etnoj