open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lituénigo

**Lituénigo** [liTŬEnigo] estas municipo de Hispanio, en la centrokcidenta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
Lituénigo estas municipa teritorio en la centrokcidenta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas malgrandan teritorion inter tiuj de San Martín de la Virgen de Moncayo kaj de Litago. Ĝi limas totale kun Grisel, Litago, Trasmoz, San Martín de la Virgen de Moncayo kaj Tarazona. Parto de ĝia teritorio estas okupita de la Natura Parko Moncayo.

La loĝloko Lituénigo mem estas je 87 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 14 km de Tarazona, komarka ĉefurbo. Ĝi estas sur 756 msm.

## Historio 
La araboj okupis la lokon dum jarcentoj. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ Los Fayos estis konkerita de kristanoj samjare. La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo. Plej fruaj mencioj estas de 1124 (leitunego) kaj poste de 1284 (leytunego] kaj de 1382 (leytuennygo).

Fine de la 14-a jarcento ĝi ekapartenis al Kastilio, pero poste Aragono rekuperis ĝin.

eta|maldekstre|Preĝejo.
En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj. Lituénigo demografie kreskiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Lituénigo oni malaltiĝis ĝis nunaj 121 loĝantoj. En 1918, la hispana gripo grave suferigis la municipon, pro ok ĉiutagaj mortoj.

## Ekonomio 
Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj, abelbredado), forstado kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de la *Purificación* (17-a jarcento, sur alia pli antikva de la 13-a jarcento de kiu ankoraŭ estas restaĵoj en la turbazo); Muzeo de la Agrikulturisto (iam lernejo); kastelo (14-a jarcento, aktuale privataj domoj); Ermitejo de la Virgulino de la Rivero (18-a jarcento); Ermitejo de Sankta Mikaelo (13-a jarcento, nune urbodomo); Fonto de la Ileksetoj (Parko); Akvorezervejo de Lituénigo, kamparpadoj kaj Natura Parko Moncayo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Russell Banks

**Russell Earl BANKS** (la 28-an de marto 1940 en Newton, Masaĉuseco, Usono - la 7-an de januaro 2023) estis usona verkisto kaj poeto kiu verkis romanojn, novelojn kaj librojn de poezio. Liaj libroj estis tradukitaj en dekojn da lingvoj kaj lia libro *The Sweetness After* (*La Dolĉeco Poste*) eĉ estas adaptita al sukcesa filmo.

## Vivo 
Li studis ĉe la Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill kaj poste vivis en Novjorko. Li estis edziĝinta al la usona poeto Chase Twitchell.

Kiel romanverkisto, Banks estis plej konata por siaj "detalaj raportoj pri hejma tumulto kaj la ĉiutagaj luktoj de ordinaraj ofte-marĝenigitaj roluloj".  Liaj rakontoj kutime rondiras ĉirkaŭ siaj propraj infanaĝaj travivaĵoj, kaj ofte reflektas "moralajn temojn kaj personajn rilatojn". La temoj traktataj en liaj verkaro varias de drogmanio, travivaĵoj de maturiĝo (kaj specife pubereco), seksa ekspluato de infanoj (do pedofilio) kaj perforto. La plej multaj el la roluloj-herooj estas membroj de la laborista klaso. Banks ofte priskribas la vivojn de marĝenigitaj grupoj en usona socio, kaj tial lia verkstilo estas realisma. 

Banks estis membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Beletero. Li gajnis literaturajn premiojn, inkluzive de la Premio Anisfield-Wolf(en 1999, por sia libro *Cloudsplitter*), la Premio John Dos Pesos kaj la Premio O Henry (Premio dediĉita al usonaj noveloj)

## Verkaro 
### Romanoj 
* *Family Life* (1975)
* *Hamilton Stark* (1978)
* *The Book of Jamaica* (1980)
* *The Relation of My Imprisonment* (1983)
* *Continental Drift* (1985)
* *Affliction* (1989)
* *The Sweet Hereafter* (1991)
* *Rule of the Bone* (1995)
* *Cloudsplitter* (1998)
* *The Darling* (2004)
* *The Reserve* (2008)
* *Lost Memory of Skin* (2011)
* *Foregone* (2021)
* *The Magic Kingdom* (2022)

### Rakontaj kolektoj 
* *Searching for Survivors* (1975)
* *The New World* (1978)
* *Trailerpark* (1981)
* *Success Stories* (1986)
* *The Angel on the Roof* (2000)
* *A Permanent Member of the Family* (2013)

### Poezio 
* *Waiting To Freeze (poetry) Waiting To Freeze* (1969)
* *Snow* (1974)

### Nefikcio 
* *Invisible Stranger* (1998)
* *Dreaming Up America* (2008)
* *Voyager (2016)*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**Literaturaj ligiloj**

* http://www.albany.edu/writers-inst/webpages4/arkivoj/banksr.Html(http://www.albany.edu/writers-inst/webpages4/archives/banksr.html)
* Russell Banks legas lian mallongan rakonton "La maŭro" sur Ĉi tiu usona Vivo
* Russell Enbankigas Paperojn  ĉe la Harry Elaĉeta Centro ĉe la Universitato de Teksaso ĉe Austin
* Eseo sur mallongaj rakontoj de Banks

Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Ŝelepiĥa (Rublovo-A. linio)

**Ŝelepiĥa** () estos stacio de la Metroo de Moskvo sur Rublovo-Arĥangelskaja linio, ĝi situos inter la stacioj '** kaj **' centre de Moskvo.

## Interkonektoj 
De tie ekzistas transirejo al:
* →  (stacio ''*)
* →   (stacio *Testovskaja'')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

 

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Rublovo-Arĥangelskaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Presnenskij (Moskvo)
-726

La jaro **726 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 28 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 726 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 726 antaŭ nia erao.

En la jaro **726 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

----
__NOTOC__
eta|maldekstra|150px|
## Eventoj
En 726 **aŭ** jam en 729 antaŭ nia erao, pri tio la historiistoj malsamopinias, Ĥizkija (חִזְקִיָּהוּ‎), ankaŭ latinliterigata *Hezekiah* aŭ greke Ἐζεκίας, *Ezekias*, sukcedas sian patron *Aĥaz* (אָחָז) aŭ *Ahaz* kiel reĝo de la Reĝlando de Judujo. Post surtroniĝo, li aliĝis al la ribelo kontraŭ Asirio. La sieĝo de Jerusalemo fare de Sanĥerib estis sensukcesa, la urbo ne estis okupita kaj detruita. Por prepari la urbon kontraŭ la atako kaj sieĝo, li onidire konstruigis tunelon por la akvoprovizado de la urbo. La Ĥizkija-tunelo portas lin nomon. Laŭ esploroj en 2011, la tunelo tamen ekzistis jam en la naŭa kaj oka jarcentoj antaŭ nia erao tiel ke oni konstruis ĝin pro la pli fruaj atakoj.

## Vidu ankaŭ 
* 8-a jarcento antaŭ nia erao
(159889) 2004 TR14

**(159889) 2004 TR14** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *LINEAR* elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 5:6 kun Marso kaj ne malproksima de resonanco 4:9 kun la Tero.

Ĝia tre kinita orbito krucas tiun de Marso kaj tre proksimiĝas ĝin ĉe sia malsuprenira nodo. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la tera orbito. Ĝia marsa MOID estas 0,06814 astronomia unuo, tie estas 10,194 milionoj da km.

* La  ĝi pasis al 0,08484 astronomia unuo (12,69é milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasis al 0,07236 astronomia unuo (10,825 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasis al 0,07011 astronomia unuo (10,488 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasis al 0,07856 astronomia unuo (11,752 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasis al 0,09638 astronomia unuo (14,418 milionoj da km) de la ruĝa planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Mahamane Ousmane

**Mahamane OUSMANE** (naskita la 20-an de januaro 1950) estas niĝera politikisto. Li estis la unua demokratie elektita kaj kvara Prezidanto de Niĝero, servanta de la 16-an de aprilo 1993 ĝis li estis eloficigita en militista puĉo la 27-an e januaro 1996. Li daŭris esti kandidato por prezidanto en ĉiu balotoj ekde lia elpelo kaj li estis prezidanto de la Nacia Asembleo de decembro 1999 al majo 2009. Ekde aprilo 2020, li estas la prezidanto de la Demokrata kaj Respublikana Renovigo (RDR Tchanji), grava politika partio kiu estas nuntempe en opozicio.

Kategorio:Prezidantoj de Niĝero
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1950
Anand

**Anand,** laŭ guĝarata lingvo **અાણંદ,** laŭ hindia lingvo **आणंद,** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, subŝtato Guĝarato, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Anand havis populacion de  en 2021 kun legopovo de 78,5%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

## Geografio 
Anand situas sur ebenaĵo. La supermara alteco estas 39 m. Nadiad troviĝas 18, Vadodara 36, Ĥambat 43, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 63, Godhra 70, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 80, Mumbajo 400, tutlanda ĉefurbo Delhio 798, Kolkato 1582 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Anand estas historia urbo, sed sidejan distrikton ĝi ricevis nur en 1997 pro fondo de nova distrikto.

## Ekonomio 
Anand estas industria kaj agrikultura urbo. La industriaĵoj havas lokon en aparta industria zono. La urbego estas konata kiel lakta ĉefurbo de Barato pro la elstaraj laktaĵoj. La agrikulturo produktas en la ĉirkaŭaĵo tabakojn kaj bananojn.

## Lingvoj 
En Anand la  estas la guĝarata kaj la hindia.

## Religioj 
En Anand plejparto de la populacio estas hinduoj (86%), krome muslimoj (12%), kristanoj ĉirkaŭ 1,5% kaj ĝainistoj 0,5%.

## Eduko 
Anand estas universitata urbo, kie ankaŭ institutoj funkcias. Tiuj lernejoj instruas precipe agrikulturon.

## Klimato 
Anand havas mildajn vintrojn kaj tre varmajn somerojn. Jare pluvas inter 700-1200 mm.

## Trafiko 
Anand havas trairan fervojan linion kun stacidomo inter Ahmedabado-Vadodara laŭ ĉefa linio Delhio-Mumbajo. Krome kuras flankaj fervojaj linioj el Godhra kaj Ĥambat. 6 vojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Vadodara.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj, precipe hinduaj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Guĝarato
Rinoplastio

eta|Rinoplastio
**Rinoplastio** aŭ **nazoplastio** estas plastia kirurgia proceduro por ŝanĝi kaj rekonstrui la nazon. Du tipoj de plastika kirurgio estas uzataj - rekonstrua kirurgio, kiu restarigas la formon kaj funkciojn de la nazo, kaj kosmetika kirurgio, kiu ŝanĝas la aspekton de la nazo. Rekonstrua kirurgio provas solvi nazvundojn kaŭzitajn de diversaj traŭmatoj inkluzive de malakra, kaj penetra traŭmato kaj traŭmato kaŭzita de eksplodvundo. Rekonstrua kirurgio ankaŭ povas trakti naskiĝajn difektojn, spirproblemojn kaj malsukcesajn primarajn rinoplastiojn. Rinoplastio povas forigi tuberojn, mallarĝan naztruan larĝon, ŝanĝi la angulon inter la nazo kaj la buŝo aŭ trakti vundojn, naskiĝdifektojn aŭ aliajn problemojn, kiuj influas spiradon. Kirurgio nur je la septo nomiĝas septoplastio.

En fermita rinoplastio kaj malfermita rinoplastiaj kirurgioj - plastia kirurgo, otolaringologo (specialisto je orelo, nazo kaj gorĝo) aŭ buŝa kaj makzelovizaĝa kirurgo (specialisto je makzelo, vizaĝo kaj kolo) kreas funkcian, estetikan kaj vizaĝe proporcian nazon, disigante la nazhaŭton kaj la molajn histojn de la naza kadro, ŝanĝante ilin al laŭbezona formo kaj funkcio, suturante la incizojn, uzante histan (haŭtan) gluon kaj aplikante aŭ pakaĵon aŭ stenton aŭ ambaŭ, por fiksado de la ŝanĝita nazo por certigi la taŭgan resaniĝon de la kirurgia incizo.

Kategorio:Kirurgio
Listo de famuloj naskiĝintaj en Tatabánya

Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en Tatabánya aŭ en la aligitaj najbaraj vilaĝoj:

## B 
* Klára Balatoni, skulptisto
* Konstantin Buják, poŝtisto (fakte en Felsőgalla)

## D 
*  Judit Droppa, tekstilartisto

## E 
* Sandor Elès, aktoro

## F 
* József Fülöp (reĝisoro)

## K 
* György Kaptay, inĝeniero
* Erzsébet Keményné Gyimes, psikologo
* Klára Killermann, naĝistoj 
* József Kiprich, futbalisto
* Lajos Kónya, poeto (pli precize en Felsőgalla naskiĝis)
* Béla Kovács (klarnetisto)

## L 
* Viktor Lois, skulptisto

## M 
* Szilárd Macher, baletisto
* Ferenc Machos, futbalisto
* Tünde Murányi, aktoro
* Tivadar Monostori, futbalisto (pli precize en Felsőgalla naskiĝis)

## N 
* Tivadar Nemeslaki, ministro

## O 
* György Oláh (grafikisto)

## P 
* Imre Párdi, politikisto

## R 
* Roland Rába, aktoro
* Gábor Reviczky, aktoro

## S 
* Attila Szalay-Berzeviczy, ekonomikisto
* András Székely (naĝisto)
* László Szunyogh, skulptisto

## T 
* Béla Tettamanti (karikaturisto) (pli precize en Bánhida naskiĝis)
* Erzsébet Tóth, poeto

## V 
* Ágnes Vati, kegloludisto

## Z 
* Márta Záray, kantisto

## Fontoj 
* La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

Kategorio:Listoj de homoj
Alcalá de Moncayo

**Alcalá de Moncayo** [alkaLA demonKAĝo] estas municipo de Hispanio, en la sudorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo deriviĝis de la araba "al-kalat" kiu signifas "la kastelo", kio indikas kaj la defendan funkcion de la loko kaj la fortan araban influon konstateblan ankaŭ en la krutaj kaj mallarĝaj stratetoj.

## Geografio 
Alcalá de Moncayo estas municipa teritorio en la sudorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas teritorion inter tiuj de Añón de Moncayo kaj Vera de Moncayo, borde de la rivero Huecha. Proksime de ĝia teritorio estas la Natura Parko Moncayo.

La loĝloko Alcalá de Moncayo mem estas je 85 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 17 km de Tarazona, komarka ĉefurbo. Ĝi estas sur 766 msm.

## Historio 
maldekstre|220px|eta|Preĝejo.
La araboj okupis la lokon dum jarcentoj. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ Litago estis konkerita de kristanoj samjare. La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo.

Plej frua mencio estis de 1238, rilate al la reloĝado fare de la Monaĥejo de Veruela. En la 14-a jarcento ĝi apartenis al Kastilio dum la Milito de la du Petroj sed revenis al Aragono per la Pakto de Almazán en 1375. En la 16-a jarcento oni konstruis la preĝejon.

En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj.

En la 19-a jarcento, la loko jam ne plu apartenis al la Monaĥejo de Veruela.

Alcalá de Moncayo demografie kreskiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Alcalá de Moncayo oni malaltiĝis el 400 loĝantoj meze de la 20-a jarcento ĝis nunaj 157 loĝantoj.

## Ekonomio 
Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj, abelbredado), forstado kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kun mudeĥara sonorilturo; kaj proksima Natura Parko Moncayo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Jaime Roldós Aguilera

**Jaime ROLDÓS Aguilera** (la 5-an de novembro 1940 – la 24-an de majo 1981) estis ekvadora politikisto, kiu estis 33-a, kaj la unua demokratie elektita, Prezidanto de Ekvadoro de la 10-an de aŭgusto 1979 ĝis sia morto. En lia mallonga posteno, li estis konata por sia firma politiko pri homaj rajtoj.

## Vivo 
Li studentiĝis ĉe la Fakultato de Juro de la Universitato de Guayaquil , dum siaj studoj li estis aktiva en studentaj organizoj (inter aliaj, li gvidis la Asocio de Jurstudantoj). Li laboris kiel advokato, estis vicprezidanto kaj prezidanto de la Advokata Asocio de Ekvadoro kaj vicprezidanto de la Advokata Asocio de Andaj Landoj. Li estis profesoro pri juro ĉe la Universitato de Guayaquil, kaj por tempo ankaŭ vicdekano de la jura fakultato. Fine de la 1970-aj jaroj li partoprenis en la laboro pri la nova konstitucio; ĝi estis adoptita en referendumo kaj efektiviĝis en aŭgusto 1979, kaj ĝiaj provizaĵoj etendis civilajn liberecojn en la lando.

En la sama tempo, la centro-maldekstra Grupo de Popularaj Fortoj (Hispane *Concentración de Fuerzas Populares*) prezentis la kandidatecon de Roldos Aguilera en la prezidant-elekto; li venkis en la elektoj en aprilo 1979 kaj estis ĵurkonfirmita enen en aŭgusto de tiu jaro, iĝante la unua civila politikisto al la prezidanteco.

Reformanto, li estis minacata de pli ol unu persona malamiko. Kun lia edzino, li fondis la *Partido Pueblo, Cambio y Democracia*, kaj iĝis prezidanto de Ekvadoro post jaroj da militista regado. Tamen, li mortis en aviadila akcidento en 1981, kiam aerarmea aviadilo kraŝis, sub pluvego, proksime de la landlimo. Ĉiuj aliaj pasaĝeroj sur la flugo ankaŭ mortis. 

Multaj ekvadoranoj diris tiutempe, ke la morto de Roldós fakte estis atenco planita de la sekreta usona agentejo CIA kiel reprezalio pro ke Roldós kontraŭstaris usonajn naftokompaniojn kaj malplaĉis al la usona registaro. Roldos estis implikita en pakto kun Kolombio kaj Peruo kiu estis konsiderita fare de prezidanto Reagan tiutempe kiel proksimigo kun Sovetunio. 

Verkisto John Perkins asertas en sia libro *Confessions of an Economic Hitman* ke Roldos estis murdita per bombo metita en magnetofonon. Monatojn post la morto de Roldos, alia latinamerika gvidanto, kiu jam havis malkonsentojn kun usonaj interesoj, prezidanto Omar Torrijos de Panamo, mortis en aviadila akcidento. 

Lia frato Leono servis kiel vicprezidanto sub la sekva ŝtatestro - Osvaldo Hurtado Larrea.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ekvadoro interrete – Jaime Roldos Aguilera  ( hispane ) [alirita 2013-04-22]

* PERKINS, Johano. *Confessions of an Economic Hitman*  San-Paŭlo: Cultrix, 2005. 272 ​​​​paĝoj.

Kategorio:Prezidantoj de Ekvadoro
Kategorio:Mortintoj en aviadilaj akcidentoj
Juan Carlos Wasmosy

**Juan Carlos WASMOSY MONTI** (naskiĝis la 15-an de decembro 1938, en Asunciono, Paragvajo) estas paragvaja politikisto kaj komercisto, kiu funkciis kiel Prezidanto de Paragvajo, la unua demokratie elektita, inter la jaroj 1993 ĝis 1998. Inĝeniero laŭ sia trejnado, li estis la unua civila prezidanto post 39 jaroj da diktatoreco.

Liaj prapatroj de la flanko de lia patro enmigris al Brazilo de Hungario kaj ilia familia nomo estis origine "Vámosy" (aŭ en ĝermana literumo Wamosy). Kiam ili alvenis en Paragvajo, la familia nomo estis ŝanĝita al Wasmosy.

Antaŭ elektiĝo li servis kiel ministro en la registaro de Andrés Rodríguez. Wasmosy gajnis la prezidantajn voĉdonojn de Paragvajo nome de la Kolorada partio en 1993. Tiuj voĉdonoj estis la unuaj demokratiaj balotoj en la historio de la lando, kiuj estis difinitaj kiel laŭleĝaj kaj justaj fare de internaciaj observantoj, gviditaj fare de Jimmy Carter.

Dum lia oficperiodo, Wasmosy estis portretita kiel nekarisma kaj nepopulara prezidanto, parte pro la fakto ke li nomumis altrangajn oficialulojn de la antaŭa registaro de la diktatoro Alfredo Stresner al politikaj pozicioj en sia registaro.

En 1996 okazis malsukcesa provo de militista puĉo kontraŭ li. En 2002, 4 jarojn post la fino de lia oficperiodo, Wasmosy  estis juĝita pro fraŭdo kaj kondamnita al kvar jaroj en malliberejo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Paragvajo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1938
Ion Iliescu

**Ion ILIESCU** [ion iliesku] (naskita la 3-an de marto 1930, mortinta la 5-an de aŭgusto 2025) estis rumania politikisto kaj ŝtatisto kiu funkciis dufoje kiel Prezidanto de Rumanio: la unuan fojon, kiel la unua demokratie elektita Prezidento de Rumanio, de 1989 ĝis 1996 (kiam li estis anstataŭita per Emil Constantinescu), kaj la duan fojon, kiam li anstataŭis Constantinescu, de 2000 ĝis 2004 (kiam anstataŭita de Traian Basescu). Iliescu estis membro de la Rumana Komunista Partio kaj ekregis post la Rumana Revolucio de 1989 en kiu Nicolae Ceaușescu kaj la komunista registaro estis faligitaj.

## Vivo 
La patro de Iliesscu estis membro de la Rumana Komunista Partio jam en la 1920-aj jaroj. Li transiris la limon al Sovetunio, partoprenis en la Kongreso de al Komunista Partio en 1931, kaj restis tie dum pliaj kvar jaroj. Kiam li revenis en Rumanion, li estis kondamnita al malliberejo kie li mortis. La patrino de Iliescu forlasis lin en juna aĝo, kaj liaj geavojo kreskigis lin. Kiam naŭjara, li estis adoptita de lia onklino Aristița, kiu poste estis domservistino kaj kuiristo por Ana Pauker, kiu estis la juda gvidanto de la Komunista Partio. Pauker helpis Iliescu iri al Moskvo kaj studi tie ĉe la Instituto de Energio kaj Elektrotekniko. Post reveno en Rumanion li okupis altrangajn postenojn en la komunistaj rangoj. Li estis en la gvidado de la Komunista Junulara Unio, kaj poste la Ministro de Junularaferoj.

Malgraŭ esti membro de la Komunista Partio, Iliescu estis inter la fondintoj de la Nacia Savo-Fronto, kiu poste iĝis **la Demokrata Fronto por Nacia Savo**, poste la **Partio por Socialdemokratio en Rumanio** kaj finfine la **Socialdemokrata Partio**.

La 22-an de decembro 1989, Iliescu gvidis la formadon de la rumana registaro post la revolucio kontraŭ Nicolae Ceaușescu. 

En 1990, Iliescu plurfoje kunvokis la ministojn, gvidatajn de Miron Cozma, por "protekti la landon", tio estas, por subpremi la manifestaciojn okazigitajn tiutempe en la Placo de la Universitato (rumane **Piața Universității**). Tiuj perfortaj okazaĵoj estis nomitaj "ministadoj" (rumana **mineriade**).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (en la rumana) Oficiala biografio de Ion Iliescu ĉe Wayback Machine (arkivita la 21-an de oktobro 2004)
* (en la rumana) Blogo de Ion Iliescu

Kategorio:Eksaj marksistoj
Kategorio:Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Kategorio:Ordenitoj per la kolĉeno de la Ordeno de la Kruco de Terra Mariana
Kategorio:Rumanaj komunistoj
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Rumanio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1930
Kategorio:Mortintoj en 2025
Zirkonia (II) klorido

**Zirkonia (II) klorido** aŭ **duklorido de zirkonio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **zirkonia duhidroksido** kaj **klorida acido**. Zirkonia (II) klorido estas blu-nigraj kristaloj kiuj reakcias kun akvo. Zirkonia (II) klorido prezentas du klorajn jonojn ligitajn al zirkoniatomo. Ĝi konsistas je 1 zirkoniatomo, 2 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **zirkonia (II) klorido** per traktado de **zirkonia (II) sulfido** kun **klorida acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **zirkonia (II) klorido** per traktado de **zirkonio** kun **kloro**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **zirkonia (II) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **zirkonia (II) karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **zirkonia (II) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **zirkonia (II) oksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
György Schirilla (filo)

**György Schirilla** [djordj ŝirila], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schirilla György** estas hungara naĝisto, kuristo. Lia patro estis György Schirilla (patro), lia avo estis György Schirilla (advokato).

György Schirilla naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Schirilla en sia junaĝo vojaĝis tra Eŭropo per biciklo. Ekde 1992 li laboris por la naturkuracado. Post la morto de sia patro en 1999 li decidis daŭrigi la tradicion. Ekde tiam li naĝis tra la frosta Danubo ĉiun vintron. En januaro 2004 la transnaĝo inter Esztergom kaj Štúrovo estis observita de 12 mil da homoj. Li ankaŭ kuras, kovrante centojn da kilometroj ĉiujare por malsanaj infanoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj longdistancaj kuristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Friedrich von Gärtner

eta|Munkena Venkopordego, nokte
**Friedrich Wilhelm von GÄRTNER** (naskiĝinta la  en Koblenz, mortinta la  en Munkeno) estis germana arĥitekto. Lia filo estis la pentristo Friedrich Gärtner.

## Vivo 
Post ekfrekvento de la Artakademio de Munkeno li studis inter 1812 kaj 1814 en Parizo antaŭ plurjara restado en Romo, Napolo kaj Sicilio. Frukto de tiu ĉi vojaĝo estis »Ansichten der am meisten erhaltenen Monumente Siziliens« (litografioj komentitaj, 1819). En 1819 li sekvis vokon Munkenon iĝi profesoro pri arĥitekturo. Ĉi tie li ankaŭ dediĉis sin al la plibonigo de la porcelanmanufakturo kaj vitroprentrado estante direktoro de la institutoj specialigitaj je tiuj du fakoj.

Sed laŭ rekomendo de Cornelius li komisiitis konstrui Ludoviko-kirkon en Munkeno. Tie ĉi montriĝis plene lia kreiva talento ekde 1829. Ĉefkonstruisto kaj ĝenerala inspektisto de la arkitekturaj kaj plasiktaj monumentoj de Bavarujo nomumitis li kaj tiufunkcie li aktivigis la refaron de Isar-pordegon kaj la konstruon de biblioteka-arkiva ejo (1831–42), de Porblindula instituto (1833–36), de la Universitata ĉefdomo kaj de gimnazio *Georgianum* (1835 ĝis 1840). Krome de la Dama konvento Sankta Anno (1836–39), de Nobelulina edukejo *Max-Joseph-Stift*, de la Saleja administradejo (1838–42), de la Komandanta halo (1840–45), de Palaco de la Vitelsbaĥoj (1843), de Venkopordego kaj de la Vilaon por reĝino Therese.

Akompanate de pluraj arĥitektoj kaj pentristoj li iris Atenon por realigi kaj pliornami la Reĝan palacon kiu estis ekkonstruita laŭ liaj planoj. Je Bad Brückenau li konstruigis la Kuracbanan domon, en Bad Kissingen la Kuracbana salonego kun fontara tegmento (1833–38) kaj preĝejon protestantisman. En Zwickau li faris la urbodomon, en Bamberg li restaŭris la katedralon.

Komenciĝis en Kelheim de li en la 1842-a jaro la Liberiĝo-halo (alikonstruote fare de Leo von Klenze) kaj la Nova tombejo munkena, en 1843 la Pompeja domo en Aschaffenburg.

Ekde 1842 li estris la akademion. La plejmulto de liaj konstruaĵoj havas romanikan stilon iom ŝanĝitan.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 7. Leipzig 1907, p. 358 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* planoj de realigitaj ejoj
* informoj sur munkena urba vikisimila leksikono

Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1792
Kategorio:Mortintoj en Munkeno
Arthémonay

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane *Droma*, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*, okcitane *Auvèrnhe Ròse Aups''). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la [[]]. 

Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Drôme

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Drôme
(159898) 2004 TO216

**(159898) 2004 TO216** estas marsrenkonta asteroido malkovrita en la kadro de la kampanjo *Spacewatch* la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso : ĝia marsa MOID estas 0,18183 astronomia unuo (27,201 milionoj da km).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Kantono Drôme des collines

La **kantono Drôme des collines** (france *canton de Drôme des collines*) ekde la fino de marto 2015 estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ekde tiam ĝi estas unu el 12 kantonoj de la arondismento Valence kaj la ĉefurbo estas Saint-Donat-sur-l'Herbasse.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono Drôme des collines la jenaj 31 francaj komunumoj :
 
#Arthémonay
#Bathernay
#Bren
#Le Chalon
#Charmes-sur-l'Herbasse
#Châteauneuf-de-Galaure
#Chavannes
#Crépol
#Épinouze
#Geyssans
#Le Grand-Serre
#Hauterives
#Lapeyrouse-Mornay
#Lens-Lestang
#Manthes
#Margès
#Marsaz
#Montchenu
#Montmiral
#Moras-en-Valloire
#Parnans
#Ratières
#Saint-Avit
#Saint-Christophe-et-le-Laris
#'''Saint-Donat-sur-l'Herbasse'''
#Saint-Laurent-d'Onay
#Saint-Martin-d'Août
#Saint-Michel-sur-Savasse
#Saint-Sorlin-en-Valloire
#Tersanne
#Valherbasse

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Drome des collines
Bren

thumb|260px|Malpeza maŝinpafilo BREN
thumb|Kanada soldato kun maŝinpafilo BREN
Malpeza maŝinpafilo **BREN** fariĝis unu el legendaj armiloj de la dua mondmilito. Ĝia estiĝo ligas al la antaŭmilita Ĉeĥoslovaka respubliko. Eĉ la nomo de la armilo mem ligas al ĈSR, ĉar ĝi estas kunmetaĵo de vortoj **BR**no kaj **EN**field ⇒ **BREN**.

## Vidu ankaŭ
* Malpeza maŝinpafilo mod. 26

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Maŝinpafilo de Unuiĝinta reĝlando
159902 Gladstone

'*159902 *Gladstone'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la kanadan planedan scienciston *George Randall Gladstone*, Direktoron de Programo por Esploro kaj Disvolvo ĉe la Esplora Instituto de Sudokcidento, kaj kiu servis kiel Kun-Enketisto kaj Estro de la Teamo *Atmospheres* por la Misio *New Horizons'' al Plutono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Karl Friedrich von Gärtner

**Karl Friedrich von GÄRTNER** (naskiĝinta la  en Calw, mortinta samloke la ) estis germana naturscienculo kaj filo de la botanikisto Joseph Gärtner.

## Vivo 
Post trejniĝo pri farmakologio en Stutgarto li estis du jarojn ĉe Karlo-lernejo. Poste li studis medicinon en Jena kaj Göttingen kaj eklaboris kuraciste en Calw.

Li prilaboris la suplementan volumon de la patra verko »Karpologie« (Leipzig 1805–1807, kun la kuprogravuraj tabuloj 181–255) kaj la parton pri kriptogamoj de la gmelin-a verko »Flora sibirica« kun aneksaĵo por ties kvina volumo.

Ekde 1826 li publikigis rezultojn pri kruciĝo-provoj ĉe diversaj kreskaĵoj. Tiaj eksperimentoj daŭris 25 jaroj kaj ilia frukto estis »Beiträge zur Kenntnis der Befruchtung der vollkommenen Gewächse« (Stuttgart 1844) kaj »Versuche und Beobachtungen über die Bastarderzeugung im Pflanzenreich« (dua eldono, Stuttgart 1849).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 7. Leipzig 1907, p. 358 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* Vikifontaro
* plantoj priskribitaj laŭ Gärtner

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Farmakologoj
Friedrich Gärtner

**Friedrich GÄRTNER** (naskiĝinta la  en Munkeno, mortinta en 1905) estis germana pentristo de pejzaĝoj kaj arkitekturo.

## Vivo 
Estante filo de la arĥitekto Friedrich von Gärtner li truditis ankaŭ okupiĝi pri arkitekturo. Sed en Ateno, kien li akompanis paĉjon, sentis li pli granda allogo de pentrado. Post reveno patrujon li frekventis la Akademion pri vidaj artoj de Munkeno, dum kio li ĝuis plukleriĝon en la ateliero de Niels Simonsen el Kopenhago.

En 1846 Gärtner pluiris Parizon kaj dungitis de Claude Jaquand. De tie li studvojaĝis en 1848 kun Eduard Gerhardt ĝis Hispanujo kaj Maroko. En 1851 li troviĝis en Londono antaŭ nova iro Parizon ĝis la 1857-a jaro. Poste li daŭre ekloĝis Munkene.

Vintre de 1870 li estis en Alĝero kie li inspiritis de multaj bone pentreblaj motivoj: *Straße in Algier*, *Aus der Moschee El Kebir*, *Das Innere eines maurischen Hauses* (en Nova Pinakoteko). Li anis frue ĉe la societo *Deutscher Künstlerbund*.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 7. Leipzig 1907, p. 357-359 (tie ĉi interrete)

## Notoj 
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Munkeno
Kategorio:Mortintoj en Munkeno
Kategorio:Pejzaĝistoj
Eduard Gerhardt

[eta|Scaliger-tomboj en [Verono]]
**Eduard GERHARDT** (naskiĝinta la  en Erfurto, mortinta la  en Munkeno) estis germana pentristo, desegnisto, grafikisto, litografo kaj arĥitekto.

## Vivo 
Gerhardt trejniĝis litografistece kaj plukleriĝis en gravurade ekde 1832 en Kolonjo. Poste li iris Dresdenon ĉe Gottfried Semper por studi arkitekturon. Finekzameniĝo ne faritis. En 1837 li iris Munkenon por dediĉi sin al oleaĵpentrado, aparte de arkitekturaj motivoj; litografiigo de aŭtentikaj bildoj de urboj kaj de interesaj arkitekturmotivoj neniam neglektitis.

Inter 1841 kaj 1845 li entreprenis plurfoje studvojaĝojn al Supra Italujo, ĉefe Venecion. Tie li laboris kune kun la amiko Friedrich von Nerly kreante multajn vidojn de Venecio. Furoris liaj verkoj dum ekspozicioj en Munkeno (1845) kaj Berlino (1847); aparte serio pri Baziliko Sankta Marko imponis lian reĝan moŝton Frederiko Vilhelmo la 4-a (Prusio). Ĉi-lasta sekve ebligis al Gerhardt restadi en Hispanujo (ekz. Valencia, Grenada kaj Gibraltar) kaj Portugalujo. Tie li renkontiĝis kun Friedrich Gärtner, Fritz Bamberger kaj Egron Lundgren por kiuj li pretis kunlabori. Kelkan tempon li eĉ estis princa edukisto por Fernando la 2-a en Lisbono antaŭ reiro Munkenon en 1851/52.

Per bona tekniko kaj lerta uzo de surloke faritaj skizoj li bone trafis la tiutempan guston. Romantikeskaj prezentadoj kaj ŝato de detalfideleco tipis por liaj verkoj.

## Literaturo 
* Anja Gebauer: *Spanien. Reiseland deutscher Maler, 1830–1870.* Michael Imhof, Petersberg 2000, ISBN 3-932526-51-1 (zugl. Dissertation, FU Berlin 1998).
* *Gerhardt, Eduard.* In: Günter Meißner (eld.): *Allgemeines Künstlerlexikon]. Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker.* Saur, München / Leipzig 1991 ss., ISBN 3-598-22740-X, jarkolekto 2006, p. 119.
* Herbert W. Rott: *Sammlung Schack, Katalog der ausgestellten Gemälde.* Verlag Hatje Cantz, Ostfildern 2009, ISBN 978-3-7757-2504-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Eduard Gerhardt ĉe bildindex.de

## Notoj 
Kategorio:Germanaj desegnistoj
Kategorio:Litografiistoj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Mortintoj en Munkeno
Kantono Vercors-Monts du Matin

La **kantono Vercors-Monts du Matin** (france *canton de Vercors-Monts du Matin*) ekde la fino de marto 2015 estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ekde tiam ĝi konsistas el 18 komunumoj de la arondismento Die kaj el 12 komunumoj de la arondismento Valence. La kantona ĉefurbo estas Chatuzange-le-Goubet.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono Vercors-Monts du Matin la jenaj 30 francaj komunumoj :
 
#Barbières
#La Baume-d'Hostun
#Beauregard-Baret
#Bésayes
#Bouvante
#Le Chaffal
#La Chapelle-en-Vercors
#Charpey
#**Chatuzange-le-Goubet**
#Échevis
#Eymeux
#Hostun
#Jaillans
#Léoncel
#Marches
#La Motte-Fanjas
#Oriol-en-Royans
#Rochechinard
#Rochefort-Samson
#Saint-Agnan-en-Vercors
#Sainte-Eulalie-en-Royans
#Saint-Jean-en-Royans
#Saint-Julien-en-Vercors
#Saint-Laurent-en-Royans
#Saint-Martin-en-Vercors
#Saint-Martin-le-Colonel
#Saint-Nazaire-en-Royans
#Saint-Thomas-en-Royans
#Saint-Vincent-la-Commanderie
#Vassieux-en-Vercors

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Vercors-Monts du Matin
Kantono Crest

La **kantono Crest** (france *canton de Crest*) ekde la fino de marto 2015 estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ekde tiam ĝi konsistas el 19 komunumoj de la arondismento Die kaj el 9 komunumoj de la arondismento Valence. La kantona ĉefurbo estas Crest.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono Crest la jenaj 28 francaj komunumoj :
 
#Aouste-sur-Sye
#Autichamp
#Barcelonne
#La Baume-Cornillane
#Beaufort-sur-Gervanne
#Chabrillan
#Châteaudouble
#Cobonne
#Combovin
#**Crest**
#Divajeu
#Eurre
#Gigors-et-Lozeron
#Grane
#Mirabel-et-Blacons
#Montclar-sur-Gervanne
#Montmeyran
#Montvendre
#Omblèze
#Ourches
#Peyrus
#Piégros-la-Clastre
#Plan-de-Baix
#La Répara-Auriples
#La Roche-sur-Grane
#Suze
#Upie
#Vaunaveys-la-Rochette

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Drôme

Crest
Beaumont-Monteux

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane *Droma*, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*, okcitane *Auvèrnhe Ròse Aups''). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la [[]]. 

Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Drôme

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Drôme
Toria (IV) klorido

**Toria klorido** aŭ **tetraklorido de torio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **toria tetrahidroksido** kaj **klorida acido**. Toria klorido estas senkolora, blanka aŭ cindrokolora, higroskopa, tetragona, senodora solidaĵo, solvebla en akvo, etanolo, etilenoduamino kaj nesolvebla en etero. Toria klorido prezentas kvar klorajn jonojn ligitajn al toriatomo. Ĝi konsistas je 1 toriatomo, 4 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **toria klorido** per traktado de **toria oksido** kun **karbono** kaj kloro:

### Reakcio 2 
* Preparado de **toria klorido** per traktado de **klorida acido** kun **torio**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **toria klorido** per traktado de **karbona tetraklorido** kun **toria oksido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **toria klorido** per traktado de **klorida acido** kun **torio**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **toria tetraklorido** per traktado de **klorida acido** kun **toria acetato**:

### Reakcio 6 
* Preparado de **amonia heksaklorotoriato (IV)** per traktado de **amonia klorido** kun **torio**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Natura Parko Moncayo

La **Natura Parko Moncayo** [monKAĝo] (antaŭe **Natura Parko Dehesa del Moncayo**) estas natura loko protektita en la provinco Zaragozo (Aragono, Hispanio), en ĝia limo kun la provinco Soria, okupante parton de la komarkoj Aranda, *Campo de Borja* kaj *Tarazona y el Moncayo*. Ĝi kuŝas sur la deklivaro de la monto Moncayo, la plej alta montopinto de la Iberia Sistemo, precize en sia norda deklivaro, plej malvarma kaj malseka. Ĝi etendiĝas inter la municipaj teritorioj de Añón, Calcena, Litago, Lituénigo, Purujosa, San Martín de la Virgen de Moncayo, Talamantes, Tarazona kaj Trasmoz.

eta|maldekstre|250px|Pinoj proksimaj al Moncayo.
eta|maldekstre|250px|Moncayo.
Ĝi havas etendon de 11&nbsp;144&nbsp;ha. La altitudo gamas inter 600&nbsp;m super marnivelo ĉe la rivero Huecha kaj 2 315&nbsp;m en la pinto de la monto San Miguel (Zaragoza).

Ĝi estis kreita la 27an de Oktobro 1978 kiel *Natura Parko Dehesa del Moncayo* per la Leĝo 3060/1978 de la Hispana Registaro kaj alinomiĝis la 31an de Marto 1998 pere de Dekreto 73/1998 de la regiona registaro de Aragono. Ĝi estas protektita ankaŭ kiel LKG kaj PBA.

De la deklivaroj de Moncayo elfluas la riveroj Huecha kaj Queiles, ambaŭ alfluantoj de Ebro, kiu irigacias la komarkojn *Campo de Borja* kaj *Tarazona y el Moncayo*.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Red Natural de Aragón
* Natura Parko Moncayo.
* En Encarta

Kategorio:Provinco Sorio
Kategorio:Geografio de provinco Zaragozo
Kategorio:Iberia Sistemo
Kategorio:Naturaj parkoj en Hispanio
Kristóf Rasovszky

'*** [kriŝtOf raŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rasovszky Kristóf*' estas hungara naĝisto, olimpiano, monda kaj olimpika ĉampionoj. Liaj naĝdistancaj branĉoj estis de 400 m ĝis 25 km.

 naskiĝis la  en Veszprém (urbo).
 
## Biografio 
 naskiĝis en urbo, kie la Balatono situas proksime. Krom la naĝado li studis en universitato. Li ricevis ŝtatan premion en 2021.

### Sporta kariero 
 aĝis 4, kiam li eklernis la naĝon. Inter 2015-2022 li estis hungara ĉampiono dekfoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1966-1975 91-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016, Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2024 kun arĝenta (2020), ora (2024) medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 2019.

## Fontoj 
* hungarlingva datenaro kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Béla Rajki

**,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rajki Béla** estis hungara naĝisto, akvopilkisto, trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Reich* [rejĥ].

Béla Reich naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 naskiĝis el juda familio. Li estis naĝisto ekde 1925 en ĉefurba sportklubo, poste li akvopilkadis sen gravaj rezultoj. Ekde 1929 li estis trejnisto, post la 2-a mondmilito li estis gvidanto de sportklubo. Inter 1946 kaj 1973 li estis trejnisto kaj/aŭ gvidanto de la hungara akvasporta vivo, tamen kun kelkfojaj interrompoj. Lia plej konata trejnito estis Tivadar Kanizsa. Li longe estis ankaŭ en la internacia akvasporta vivo. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1948-1999.

## Liaj libroj 
* *A versenyúszás technikája* (1955)
* *Vízilabdajáték* (1958)
* *Úszástanítás, úszástanulás* (1978)
* *Korszerű vízilabdázás* (kunaŭtoro, 1985)
* *A vízilabda-szabályok anatómiája* (1985)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (2009) http://archivum2.szabadsag.ro/szabadsag/servlet/szabadsag/template/article,PArticleScreen.vm/id/20934

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (legebla pli malsupre)
* anglalingva biografio kun foto 
* anglalingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Norbert Rózsa

'*** [rOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rózsa Norbert*' estis hungara naĝisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono.

 naskiĝis la  en Dombóvár.
eta|

## Biografio 
 lernis en bazlernejo en sia naskiĝurbo, dum li jam startis en naĝkonkurso en 1979. Li estis naĝisto loke inter 1984-1986, poste en ĉefurbaj sportkluboj ĝis 2000. Tamen interrompe li trejnis en Aŭstralio en 1993. Li estis hungara ĉampiono 25-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1992, Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2000resume kun ora kaj du arĝentaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1991 kaj 1994. Li finis sian aktivan sportan karieron depost 2000. Li ne trovis sian lokon en la sensporta vivo, li vivis tre retirita, eĉ li mortigis sin en 2000, sed li estis savita. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1992-1996.

## Memorigiloj 
* memortabulo kaj murpentraĵo (vidu la fotojn!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Girija Prasad Koirala

**Girija Prasad KOIRALA** (:   ; la 4-an de julio 1924 – la 20-an de marto 2010), ame konata kiel **Girija Babu**, estis nepala politikist. Li gvidis la nepalan kongresan partion kaj servis kiel la ĉefministro de Nepalo por kvar okazoj, inkluzive de 1991 ĝis 1994, 1998 ĝis 1999, 2000 ĝis 2001 kaj de 2006 ĝis 2008. Li estis la intertempa ŝtatestro de Nepalo inter januaro 2007 kaj julio 2008 kiam la lando transiris de monarkio al respubliko.

Koirala, kiu estis aktiva en politiko dum pli ol sesdek jaroj, estis pioniro de la nepala laborista movado, komencinte movadon de la politikaj laboristoj en Nepalo, en lia hejmurbo, Biratnagar. En 1991 li fariĝis la unua demokratie elektita ĉefministro de la lando ekde 1959, kiam lia frato B.P. Koirala kaj la nepala Kongresa partio estis enpotencigitaj en unua demokrata balotado de la lando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Nepalo
Kategorio:Mortintoj en 2010
Kategorio:Naskiĝintoj en 1924
VARO (firmao)

**VARO** estas eŭropa energikompanio kun sidejo en Zug, Svislando.

## Priskribo 
VARO estas aktiva en integraj energivalorĉenoj (inkluzive de produktado, stokado kaj distribuo, merkatado kaj komerco) de konvencia energio el kutimaj elektrocentraloj kaj pli kaj pli el renovigebla energio. La daŭrigeblaj energioj estas koncentritaj sur kvin strategiaj kreskokolonoj, inkluzive de biofueloj, ekologie produktitaj bio-hidrogeno, bio-metano kaj bio-Likvigita natura gaso (LNG) same kiel naturbazita redukto de Karbona dioksido kaj elektronika movebleco per elektraj aŭtomobiloj.

La subfirmaoj de la konzerno VARO inkludas tutmondan investfirmaon *Carlyle* kaj tutmondan energian kaj resursan firmaon *Vitol*.

En julio 2022 la konzerno publikigis sian planon, ĝis la jaro 2040 esti komplete "nul-emisia", tio signifas ke ĝis tiu dato neniuj klimat-damaĝaj emisioj plu estos produktitaj dum produktado kaj aliaj procezoj.

Inter la laborantoj de VARO en Hamburgo estas la eksa esperantisto Thorsten Höbbel.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Energiaj firmaoj
Kategorio:Svisaj firmaoj
Kategorio:Eŭropaj firmaoj
Kategorio:Zug
Châtillon-sur-Loire (stacidomo)

**Châtillon-sur-Loire** - france, prononco laŭ sistemo IFA [] - estas franca varstacidomo sur linio  - , situanta en  Briare, en departemento Loiret, regiono Centro-Valo de Luaro.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Moret-Veneux-les-Sablons - Lyon-Perrache (750000).

## Vidu ankaŭ 
* Briare
* Briare (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Loiret
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Briare
Campo de Borja

[170px|eta|Loko de la komarko *Campo de Borja* en la okcidento de la [provinco Zaragozo en centro de Aragono.]]
**Campo de Borja** [KAMpo deBORĥa], en Esperanto eble *Kamparo de Borĥa*, estas komarko de regiono Aragono, en Hispanio, en la okcidento de la Provinco Zaragozo. Ĝi lokiĝas en la Ebra baseno, sude de la fluejo sur la dekstra bordo, kaj ĝia ĉefurbo estas Borja.

## Municipoj 
La komarko ampleksas jenajn 18 municipojn:

* Agón
* Ainzón
* Alberite de San Juan
* Albeta
* Ambel
* Bisimbre
* Borja
* Bulbuente
* Bureta
* Fréscano
* Fuendejalón
* Magallón
* Maleján
* Mallén
* Novillas
* Pozuelo de Aragón
* Tabuenca
* Talamantes.

## Geografio 
eta|400px|Municipoj en *Campo de Borja*.
Ĝi limas norde kun la provinco Navaro, okcidente kun la komarkoj *Tarazona y el Moncayo*, sude kun Aranda kaj Valdejalón kaj oriente kun *Ribera Alta del Ebro* kaj *Cinco Villas*. Ĝia teritorio estas nekruta sur la baseno de la rivero Huecha. Parto de ĝia teritorio estas okupita de la Natura Parko Moncayo.

La ĉefa natura kaj turisma heredaĵo estas Moncayo, montaro kies ĉefa montopinto estas 2316 m.s.m. alta, nome la plej alta de la Iberia Sistemo. Ties medio, deklarita natura parko en la aragona deklivaro, posedas grandan biodiversecon kun pli ol 1 500 plantospecioj, kelkaj el kiuj praktike endemiaj de tiu montaro.

El la kultura heredaĵo menciendas multaj monumentoj de mudeĥara stilo, ĉefe sonorilturoj. Vizitindas Borja, Fuendejalón kaj Ainzón. Gravas la zono de subteraj vinkeloj kaj festivaloj kiel Animainzón. Menciindas ankaŭ la reformita Palaco de la Grafoj de Bureta en la loĝloko Bureta, de la 18-a jarcento.

Ekonomie gravas vinproduktado kaj ankaŭ de olivoleo.

Demografie oni malpliiĝis el pli ol 21 800 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj iom pli ol 13 770. Ekde 2001, la komarko iom rekuperis loĝantaron, ĉefe pro almigrado, precipe ĉe Mallén kaj Fuendejalón, kun procento de eksterlandanoj super 32% kaj 28% respektive.​ La ĉefaj ŝtatanecoj estas el Rumanio, Bulgario, Alĝerio kaj Maroko.

## Bibliografio 
* Isidro Aguilera Aragón, Mª Fernanda Blasco Sancho (kunordigantoj), *Comarca del Campo de Borja*, [Zaragoza]: Departamento de Presidencia y Relaciones Institucionales, [2004]

## Eksteraj ligiloj 
* Komarko *Campo de Borja*, en comarcaacomarca.com
* Komarkoj de Aragono, Campo de Borja 

Kategorio:Provinco Zaragozo
Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Komarkoj de provinco Zaragozo