Brunehilda (reĝino)

eta|Mezepoka bildigo de la mortigo de Brunehilde
**Brunehilda** aŭ '**Brunilda** (mortis 613 en Renève) estis franka reĝino de visigota deveno. En 566 ŝi edziĝis ĉe Messo kun la unua reĝo de Aŭstrazio Sigeberto la 1-a. En 613 Klotaro la 2-a la reĝo de Neŭstrio kruele mortigis ŝin en Renève (nuna Côte-d'Or).

## Deveno
Ŝi estis la 2-a filino de la visigota reĝo Atanaĵildo kaj Gosvinta de la Baltoj (520-589), plej verŝajne la filino de reĝo Amalariko (502-531), la lasta reganto de la Balta dinastio. Ŝi ankaŭ estis la fratino de Galsvinta (540-568), Reĝino de la Frankoj de Neŭstrio.

## Biografio
Sigeberto la 1-a, reĝo de la Frankoj de Aŭstrazio, vidinte, ke liaj fratoj edziĝis kun virinoj neindaj je reĝeco, sendis mesaĝistojn kun multaj donacoj al la visigota reĝo Atanaĵildo, petante la manon de lia dua filino, Brunehilda. Episkopo Gregorio de Turo (536-597) priskribis ŝin kiel belan, sed ankaŭ inteligentan, edukitan kaj kun bonaj principoj.

En 566, Brunehilda, kunportante riĉan doton, edziniĝis al Sigeberto la 1-a, la kvina filo (Gregorio de Turo listigas lin kiel la kvaran infanon) de Klotaro la 1-a, reĝo de la salfrankoj de la merovida dinastio, kaj, denove laŭ Gregorio de Turo, de lia tria edzino, Ingonda (499-546), kies deveno estas nekonata. Baldaŭ post ŝia edziniĝo, Brunehilda, influita kaj de la predikado de la sacerdotoj kaj de konversacioj kun ŝia edzo, forlasis Arianismon, konvertiĝis al katolikismo, kaj estis krismoleita.

La reĝo de la Frankoj de Nordokcidenta Aŭstrazio, Ĉilperiko la 1-a, kiel parto de amikeco-politiko kun la najbara regno de la visigotoj kaj envia pri sia duonfrato Sigeberto la 1-a, decidis edziĝi al la pli maljuna fratino de Brunehilda, Galsvinta, kaj petis ŝian manon al Atanaĵildo, kiu ne estis rifuzita. Galsvinta, kiu edziniĝis en 567, komence trovis sin en favora medio, ĉar ŝia edzo repudiis sian unuan edzinon Audovera (530-580) kaj forpelis sian plej ŝatatan konkubinon, Fredegonda.

Sed post la reveno de Fredegonda al la kortego, Galsvinta trovis sin en malamika medio kaj estis trovita morta en sia lito unu matenon. Laŭ Gregorio de Turo, Ĉilperiko la 1-a, eble instigita de sia amantino, strangoligis Galsvintan dum ŝia dormo fare de servisto, en 568.

Brunehilda instigis sian edzon Sigeberton venĝi la morton de sia fratino deklarante militon kontraŭ Ĉilperiko, la nova reĝo de Neŭstrio. Post serio da venkaj bataloj, Sigeberto (kiu ankaŭ alianciĝis kun la Alemanoj) akiris kiel kompenson, danke ankaŭ al la mediacio de sia frato Gontrano, reĝo de Burgonjo, la teritoriojn, kiujn Galsvinta alportis kiel doton al sia edzo (inkluzive de la urboj Limoĝo kaj Kadorso).

Poste, tamen, la interna milito inter Sigeberto kaj Ĉilperiko (573-575) rekomenciĝis, kaj Brunehilda instigis sian edzon militi ĝis la kompleta elimino de sia kontraŭulo. En 575, Sigeberto la 1-a okupis Neŭstrion kaj estis proklamita reĝo. Li baldaŭ poste estis murdita de du murdistoj laŭ ordono de Fredegonda. Post la morto de Sigeberto, Brunehilda, kiu, laŭ Paŭlo Diakono, estis regento de la regno Aŭstrazio nome de sia juna filo Ĉildeberto la 2-a, estis kaptita de Ĉilperiko kaj ekzilita al Rueno.

En 576, Meroveo (550-577), la heredonto de la trono de Neŭstrio, estis sendita kiel armeestro, unue al la regiono de Poitiers, poste al Turo, kaj fine al Rueno, kie Brunehilda troviĝis. Post ilia renkontiĝo, printempe de 576, Brunehilda, denove en Rueno, edziniĝis al Meroveo, la 2-a filo de la merovida reĝo de la Salfrankoj de norda Aŭstrazio kaj poste Neŭstrio, Ĉilperiko la 1-a, kaj lia unua edzino, Aŭdovera, kiun Gregorio de Turo mencias sen citi ŝian devenon.
[eta|maldekstre|400px|[Jean-Baptiste Cariven, Turmento de la Reĝino Brunehilda.]]
Ĉilperiko, eksciante pri la afero kaj malaprobante la agon de sia filo, iris al Rueno por malpermesi la geedziĝon, sed kiam li alvenis, la sakramento jam estis celebrita, do li estis devigita ĉeesti la geedziĝan bankedon kaj post kelkaj tagoj revenis al Soissons kun Meroveo.

Meroveo provis ribeli, sed estis enfermita en monaĥejo, el kiu li fuĝis, provante reunuiĝi kun Brunehilda. Tamen, Fredegonda, sentante sian potencon minacata, ekzilis Sanktan Pretekstaton, kulpan pri celebrado de la geedziĝo inter Brunehilda kaj Meroveo kaj pri publika kondamno de la krimoj de Fredegonda. Ŝi instigis sian edzon persekuti Meroveon, kiu, post ŝia morto en 577, foreskapis la kaptadon.
[eta|dekstre|400px|[Henri Félix Emmanuel Philippoteaux|Philippoteaux & Girardet, La torturo de Brunehilda.]]

[eta|dekstre|400px|Ikonografia bildo de la Reĝino Brunehilda, [1644.]]

[eta|maldekstre|400px|[Vincento de Bovajso, Morto de la reĝino Brunehilda.]]

La aŭstrazia aristokrataro, kiu en 576 certigis la liberigon de Brunehilda kaj transprenis la regadon nome de ŝia filo Ĉildeberto, ankoraŭ neplenaĝulo, kelkajn monatojn poste, eble instigita de Ĉilperiko kaj Fredegonda, komencis postuli la potencon nome de Ĉildeberto la 2-a, eĉ minacante ŝin kaj batalante kontraŭ la trupoj lojalaj al la krono.

Brunehilda ne senkuraĝiĝis, rezistis al la ribeluloj kaj faris pakton kun Gontrano. Gontrano, ne havante heredantojn, ĉar ĉiuj liaj filoj mortis antaŭ li, adoptis sian nevon Ĉildeberto la 2-a, en Pompierre, en 577. Poste, per la posta Traktato de Andelot, datita la 28-an de novembro 587, li aranĝis, ke ŝi sukcedu lin kiel reĝon de Burgonjo post lia morto.

Dum tiu sama periodo, ŝi ankaŭ sukcesis nuligi ĉiujn provojn de Fredegonda por malstabiligi Aŭstrazion, inkluzive de la provo levi al reĝo de Akvitanio Gundovaldon (ekstergeedza filo de la merovida reĝo de la Salfrankoj de norda Aŭstrazio kaj Gaskonio, Klotaro la 1-a, kaj lia konkubino, kies nomo kaj deveno estas nekonataj).

Li estis revokita el Konstantinopolo kaj agnoskita kiel reĝo de ĉiuj dukoj de la regiono. Tamen, Aŭstrazio kaj Burgonjo respondis per interveno kun siaj armeoj, kaj post diversaj ŝanĝiĝoj, Gundovaldo estis sieĝita en malgranda vilaĝo en pirenea valo, Komanĵo, kaptita kaj ekzekutita.

Post la morto de Gontrano (592), Burgonjo transiris al Ĉildeberto la 2-a trovinte nenian opozicion, kaj tiel la regnoj de Aŭstrazio kaj Burgonjo estis unuigitaj sub la krono de Ĉildeberto la 2-a. Sed baldaŭ (595) Ĉildeberto la 2-a ankaŭ malaperis: lia regno estis dividita inter liaj du filoj, Teodoberto la 2-a (kiu ricevis Aŭstrazion) kaj Teodoriko la 2-a (kiu fariĝis reĝo de Burgonjo).

Laŭ la kronikisto Fredegaro, ĉar ŝiaj nevoj ambaŭ estis neplenaĝuloj, Brunehilda fariĝis regentino por ambaŭ regnoj, ekloĝante en Aŭstrazio, kiu alfrontis invado-minacon fare de la Hunoj, kiuj invadis Turingion kaj kiuj, laŭ Paŭlo Diakono, estis persvaditaj reveni al Panonio post ricevo de montributo.

Ŝia politiko, celanta restarigi kaj plifortigi monarĥan aŭtoritatecon, vekis la malamikecon de la nobelaro, kutimiĝinta ĝui certan aŭtonomecon, kaj de la aŭstrazia klerikaro, kiu ribelis, kaj eĉ Teodoriko la 2-a malakceptis ŝian kuratorecon. Rezulte, Brunehilda, en 599, estis devigita haste forlasi Aŭstrazion kaj rifuĝi en Burgonjo kun Teodoriko la 2-a. Laŭ la kronikisto Fredegaro, Brunehilda estis trovita vaganta sola apud Arcio-sur-Obo en Ĉampanjo, kaj la viro, kiu kondukis ŝin al la burgonja kortego, estis rekompencita per la ĉefepiskopejo de Osero.

Klotaro la 2-a, kiu tamen orfiĝis pri Fredegonda (en 597, Brunehilda havis la kontenton vidi Fredegondan morti, ŝian kontraŭulinon dum preskaŭ tridek jaroj), estis facile venkita apud Dormelo (600) fare de la trupoj de Teodoberto kaj Teodoriko.

Sub la premo de sia avino, Teodoriko, en 604, li venkis la trupojn de Klotaro apud Etampo, liberigis la sieĝitan Orleanon, kaj okupis Parizon, sed ne sukcesis elimini Klotaron, kies helpo estis provizita de Teodoberto la 2-a per la multekosta "Paco de Compiègne", kiun Klotaro estis devigita akcepti, savante sian armeon kaj revenante hejmen. Post tiu evento, Brunehilda incitis Teodorikon kontraŭ Teodoberto, kiun ŝi asertis esti filo de ĝardenisto, kaj ekde tiu tago, malferma milito eksplodis inter la du fratoj.

Ilo en la manoj de la aŭstraziaj aristokratoj, en 605, Teodoberto, aliancita kun la reĝo de Neŭstrio Klotaro la 2-a (filo de Ĉilperiko la 1-a kaj Fredegonda), subtenis la burgonjan nobelaron kontraŭ Teodoriko kaj Brunehilda. Post kontrolado de la ribelo, Brunehilda komencis malamikecojn kontraŭ Teodorikon la 2-an, kiu, post diversaj venkoj, estis venkita kaj ekzekutita en 612. Teodoriko la 2-a tiel unuigis la regnojn Aŭstrazio kaj Burgonjo: li povus tiam facile konkeri Neŭstrion, sed li mortis subite pro disenterio, en 613, en Metz; la trono transiris al lia dekdujara filo Sigeberto la 2-a.

Brunehilda tiam alprenis la regentecon en la nomo de Sigeberto la 2-a, sed la nobeloj kaj sacerdotaro de Aŭstrazio elpensis konspiron gvidatan de Pepino de Landen kaj Arnulfo de Metz (la fondintoj de la Karolida dinastio): la nun maljuna reĝino, perfidita kaj forlasita de ĉiuj, estis kaptita apud la Lago de Neŭŝatelo kaj transdonita al Klotaro la 2-a (kiu promesis doni grandajn privilegiojn al la aristokrataro, la naturan heredecon de postenoj kiel tiu de Palaca Urbestro, impostsendevigon por la sacerdotaro kaj la rajton de la Papo nomumi episkopojn), kiu, tamen estis venkinta Sigeberton la 2-an.

Laŭ Fredegaro, post tri tagoj da torturo, Brunehilda estis ligita al ĉevalvosto per la haroj, unu brako kaj unu piedo. La ĉevalo estis devigita kuri ĝis Brunehilda, plurfoje trafita de la ĉevalhufoj, mortis. Ŝia korpo estis entombigita en la Abateja Preĝejo de Sankta Marteno en Aŭtuno, kiun ŝi fondis en 602.

El ĉiuj merovidaj regantoj, Brunehilda estis la sola, kiu havis bonegajn rilatojn kun Papo Gregorio la Granda, kiu eĉ sendis al ŝi relikvojn de Sankta Petro el Romo kaj kun kiu ŝi kunlaboris en la sukceso de la misio de Sankta Aŭgusteno de Canterbury por konverti la anglosaksan popolon de Britujo.

Ĉirkaŭ 595, kontaktoj inter Brunehilda kaj ŝia filo Ĉildeberto komenciĝis kun Gregorio la Granda, por la rekono de la episkopo de Arles, kiu daŭre kontraŭbatalis simonion. Ĉirkaŭ 596, Aŭgusteno kaj la misiistoj akompanantaj lin estis entuziasme bonvenigitaj en la regnojn kontrolitajn de Brunehilda kaj subtenataj en ilia misio, tiom ke Papo Gregorio, en 601, dankis kaj Brunehilda kaj la Episkopon de Aŭtuno pro ilia helpo al la misiistoj.

Brunehilda ankaŭ instigis la kulton de Sankta Marteno de Turo. Pro la kritikoj, kiujn Sankta Kolombano esprimis al ŝi, Brunehilda dufoje forigis Kolombanon el lia monaĥejo, persekutante kaj malliberigante lin, ĝis Kolombano, en 610, vojaĝis de Burgonjo al Neŭstrio, kie li trovis la protekton de Klotaro la 2-a.

Brunehilda, malgraŭ esti troe ambicia kaj avida je potenco, estis politika figuro kun forta influo. Ŝi sukcesis trudi la institucion de monarkio kontraŭ la ambicioj de la nobelaro. Malgraŭ esti en bonaj rilatoj kun la papeco, ŝi kapablis teni la klerikaron sub kontrolo, disponante pri la episkopaj sidejoj laŭ sia plaĉo.

## Edziniĝoj kaj posteuloj
Brunehilda naskis tri infanojn al sia unua edzo, Sigeberto:

* Ingunda (568-585), kiu edziniĝis al Hermenegildo (564-585), la heredonto de la trono de la visigota regno

* Ĉildeberto (570-596), kiu fariĝis reĝo de la Frankoj, Aŭstrazio kaj Burgonjo

* Klodezinda (575-594), kiu estis fianĉinigita, antaŭ 590, al la reĝo de la Longobardoj, Aŭtari, kaj poste, en 594, al la reĝo de la Visigotoj, Rekaredo.

Brunehilda ne naskis infanojn al ŝia dua edzo, Meroveo (552-584).

## Referencoj 
Kategorio:Visigotoj
Kategorio:Reĝinoj de Francio