open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Delphin Strungk

**Delphin Strungk** (*ankaŭ:* Strunck, * 1601 verŝajne en Brunsvigo; enterigite je la 12-a de oktobro 1694 samloke) estis orgenisto kaj komponisto de la Nordgermana Orgenskolo.

## Vivo kaj verkaro 
Pri la fruaj jaroj de Strungk oni scias nenion. En 1631 li estas laŭdokumente orgenisto ĉe la Marien-Preĝejo de Wolfenbüttel kiel posteulo de Melchior Schildt. En 1634 li iĝis kortegorgenisto en Celle. En 1637 li transprenis la postenon de orgenisto ĉe la preĝejo St. Martini en Brunsvigo, tamen daŭre dungita li estis nur du jarojn poste. Certe li aktivis ankaŭ aliloko, ĉar en la urbodomo li prezentis muzikan komedion. Laŭ la *Musikalisches Lexikon* [muzika leksikono] de Johann Gottfried Walther li transprenis iom post iom kvin orgenojn de la urbo, kiujn li okupigis per siaj gefiloj kaj lernantoj. En 1649 Strungk iĝis orgenisto ĉe la preĝejo St. Petri, en 1667 ĉe St. Magni, ambaŭ en Brunsvigo.

Strungk estis fama orgenisto de la brunsviga regiono. Laŭ Walther li *„traktis la Orgenon tiel bone, ke Li per Tio allogis multayn Lernantoyn el frembday Landoy“*.

Strungk estis amika kun Heinrich Schütz. La filo de Delphin Strungk, Nicolaus Adam, same iĝis muzikisto.

En sia orgenverko Strungk ofte aplikis simile al Heinrich Scheidemann la koloraturon, je tio ŝanĝante ornamitajn partojn kun sobraj. Krome li ankaŭ komponis kantojn.

## Literaturo 
* Horst-Rüdiger Jarck (Hrsg.): *Braunschweigisches Biographisches Lexikon. 8. bis 18. Jahrhundert*, Seite 683, Braunschweig 2006

## Eksteraj ligiloj 
* 
* [Eintrag in der ADB](http://mdz.bib-bvb.de/digbib/lexika/adb/images/adb036/@ebt-link?target=idmatch(entityref,adb0360667))

Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Kennewick (Vaŝingtonio)

eta|250px|La "Tri-Cities" regiono, vidita el Monto Beaver. Kennewick estas sur la dekstra flanko de la bildo
**Kennewick** (angle, [kEneŭek], el indiĝena vorto por "herbejo") estas la plej granda urbo en la vaŝingtonia Kantono Benton, en nordokcidenta Usono. Ĝi estas la plej granda ankaŭ el la tri apudaj urboj nomataj "Tri-Cities", la aliaj estante Pasco kaj Richland. En 2004 oni taksis ke Kennewick havas  loĝantojn.

Kennewick jure municipiĝis la .

La urbo donis sian nomon al prahistoria skeleto, nomata la Homo Kenevika, pri kio estiĝis akraj disputoj inter sciencaj esploremuloj, kiuj volis testi kaj studi la restaĵojn, kaj indiĝenaj triboj de la regiono, kiuj rigardas la skeleton kiel prapatraĵon.

Kategorio:Vaŝingtonio
Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)

**Kantono Klickitat** (angle *Klickitat County*) estas administra unuo en la suda parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo estas en la urbo Goldendale. La kantono ampleksas 4 932&nbsp;km² da areo, el kio 82&nbsp;km² estas akva surfaco. Laŭ la usona censo de 2000, 19 161 homoj loĝis en Kantono Klickitat. La kantonon oni kreis la  el parto de Kantono Walla Walla.

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Klickitat
Ĉefkonsilio de Antikvaĵoj

La **Ĉefkonsilio de Antikvaĵoj** aŭ **SCA** (mallongigo de la angla *Supreme Council of Antiquities*) estas parto de la egipta kulturministro kaj respondecas pri konservado, protektado kaj regulado de ĉiuj antikvaj kaj arkeologiaj elfosaĵoj en Egiptio.[eta|La malnova [Egipta muzeo en Kairo|Egiptaj Muzeo de Antikvaĵoj en Kairo: ĉe la ĉefa enirejo, la flago de la Supera Konsilio de Antikvaĵoj videblas ambaŭflanke de la egipta flago]]**SCA** estis konata kiel "*Egyptian Antiquities Organization*" (EAQ, organizaĵo pri egiptaj antikvaĵoj) inter 1971 kaj 1994. Antaŭ tio, ekde la mezo de la 19-a jarcento, ĝi estis nomita aŭ "*departemento pri antikvaĵoj"* aŭ *"servo de antikvaĵoj"*.

La nuna ĝenerala sekretario de la konsilio estas Doktoro Zahi Hawass (ekde 2002).

## Estroj de antikvaĵoj 
### Departmento de antikvaĵoj 
**Direktoro:**

* Auguste Mariette (1858–1881)
* Gaston Maspero (1881–1886)
* Eugène Grébaut (1886–1892)
* Jacques de Morgan (1892–1897)
* Victor Loret (1897–1899)
* Gaston Maspero (1899–1914) (bis)
* Pierre Lacau (1914–1936)
* Étienne Drioton (1936–1952)
* Mostafa Amer (1953–1956)
* Abbas Bayoumi (1956–1957)
* Moharram Kamal (1957–1959)
* Abd el-Fattah Hilmy (1959)
* Mohammed Anwar Shoukry (1960–1964)
* Mohammed Mahdi (1964–1966)
* Gamal Mokhtar (1967–1971)

### Egipta organizaĵo pri antikvaĵoj 
**Direktoro:**

* Gamal Mokhtar (1971–1977)
* Mohammed Abd el-Qader Mohammed (1977–1978)
* Shehata Adam (1978–1981)
* Fuad el-Oraby (1981)
* Ahmed Khadry (1982–1988)
* Mohammed Abdel Halim Nur el-Din (1988)
* Sayed Tawfik (1989–1990)
* Mohammed Ibrahim Bakr (1990–1993)

### Ĉefkonsilio de Antikvaĵoj 
**Ĝenerala Sekretario:**

* Mohammed Abdel Halim Nur el-Din (1993–1996)
* Ali Hassan (1996–1997)
* Gaballa Ali Gaballa (1997–2002)
* Zahi Hawass (2002–2011)
* Mohamed Abdel Fattah (July–September 2011)
* Moustapha Amine (29 September 2011–2013)
* Mohammad Ibrahim (2013–?)
* Mostafa Waziri (since September 2017)

### Ŝtata ministrio pri antikvaĵoj 
**Ministro:**

* Abdelfattah al-Banna [nomumita]
* Zahi Hawass (2011) 
* Mohamed Ibrahim Aly

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala ttt-ejo de la Ĉefkonsilio de Antikvaĵoj  Tiu ligilo nuntempe ne funkcias!
*Oficiala ttt-ejo de D-ro Zahi Hawass
*Pri la Ĉefkonsilio de Antikvaĵoj

Kategorio:Egiptio
Kategorio:Arkeologio
Listo de vulkanoj de Antarkto

## Antarkto 
## Granda Britio 
### Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de vulkanoj


Antarkto
Kantono Chelan (Vaŝingtonio)

**Kantono Chelan** (angle: *Chelan County*, IFA: [ʃəˈlæn]) estas administra unuo en la norda parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, Wenatchee. La areo de la kantono estas 7 753&nbsp;km², el kio 187&nbsp;km² estas akva surfaco, ĉefe de la longa kaj profundega sed mallarĝa Lago Chelan, de kiu la kantono prenis sian nomon. La kantono havis 66 616 laŭ la usona Buroo Censa en 2000.

Oni kreis la kantonon la  el partoj de kantonoj Okanogan kaj Kittitas.

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Chelan
Vulkanologio

eta|250ra|Erupcio de vulkano Stromboli

**Vulkanologio** aŭ **vulkanoscienco** estas la scienco, kiu okupiĝas pri la sistema esplorado de vulkanoj kaj de vulkana agado. Ĝi estas parta fako de la geologio.

Unu el la ĉefaj celoj estas antaŭaverto pri vulkanerupcioj.

Ĉar vulkanologiistoj ofte esploras vulkanojn surloke, okazas de tempo al tempo, ke unuj mortas pro subitaj erupcioj, montakcidentoj aŭ gasveneniĝo.

Se konsideri la objekton de la ĝenerala studo, temas pri magmo, kiu siavice estas pristudata de la magmatismo, kiu pristudas la tutan fenomenaron rilata al iĝo, moviĝo kaj disiĝo de la minerala kaj roka fandaĵo (ĉefe el silikato) nomita magmo, vorto kiu devenas el antikva greka vorto, kio signifas "pasto".

Siavice tiu scienco disiĝas en plutonismo kaj **vulkanismo**, el kiuj la unua pristudas la estiĝon, devenon kaj agadon de la magmo en profundeco subsurfaca, kie okazas la formiĝo de rokaĵoj kiel granito, kaj la dua pristudas la saman objekton sed ĉu **ĉe surfaco** ĉu en malprofundeco de nur centoj da metroj. El la lafo elverŝita en tiuj partoj estiĝas rokaĵoj kiel bazalto.

La vulkanismo devas pristudi la partojn de la vulkanoj, kiel kratero, magma kameno, magmejo, batolito, aŭ apudaĵojn kiel fumaroloj, solfataroj, ktp. Ĉar en okcidenta Eŭropo multaj vulkanaj eksplodoj okazis en Italio eĉ ekde antikva epoko, ekzemple ĉe la fama Vesuvio, multaj konoj kaj nomigoj devenas el tiu regiono kaj ties lingvo.

## Bibliografio 
* Jacques-Marie Bardintzeff: *Vulkanologie*. Spektrum Akademischer Verlag, marto 2003. ISBN 3-8274-1221-8
* Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

## Vidu ankaŭ 
* David A. Johnston
* Internacia Asocio de Vulkanologio kaj Kemio de la Tera Interno

## Eksteraj ligiloj 
* Vulkanoj en la mondo - Stromboli online
* Germana vulkanologa societo
* Observado kaj antaŭaverto de erupcioj 
* Fotoj - Historio de la Vulkanologio 
* Eksperimenta vulkanologio, portalo "planeterde"
Kaldero

eta|dekstra|150px|Skemo de estiĝo de kaldero.
[eta|dekstra|300px|Lago en kaldero de vulkano [Pinatubo sur Filipinoj.]]
**Kaldero** (el la hispana *caldera*, signifanta "kaldrono") estas vulkana formacio, kreita pro trafalo de la muroj de vulkano.

La estiĝo de kaldero estas plej ofte ekstartita per malplenigo de magma kameno sub la vulkano, kio estas ofte kaŭzita per granda erupcio. La muroj de magma kameno ne kapablas porti premon de superbazaj mineraloj kaj tiuj ĉi (iam en unu fojo, alifoje iom post iom) deŝoviĝos en la internon de vulkano, kreante trafalejon proksime de ronda profilo, ofte kelke da centoj de metroj profunda. Iam kaldero estiĝas ankaŭ pro forta eksplodo, kiam la tuta supraĵo de vulkano estas forĵetita, eventuale ankaŭ per erozia agado. La unuopaj mekanismoj ankaŭ povas kombini sin.

Danĝeraj estas eksplodemaj erupcioj (ekz. erupcio de vulkano Krakatoa en la jaro 1883 aŭ Pinatubo en 1991), kiam la kaldero estas plenigita de diversaj vulkanoklastoj, kio kaŭzos plialtigon de premo de la vulkanaj gasoj, ke okazas neniiga eksplodo, ofte kun tutplaneda sekvo. Neskribita regulo parolas, ke ju pli granda estas la diametro de kaldero, des pli neniiga la erupcio estas.

El la neniigaj eksplodoj en pli antaŭa historio de Tero estas interesa eksplodo de vulkano Santorino en Egea Maro. Kelkaj teorioj klarigas per ĝi dek egiptajn batojn priskribataj en Biblio, eventuale ili konsideras ĝin kiel reskribon de pereo de Atlantido de Platono.

Eksplodo de kaldero en Yellowstone antaŭ 650.000 jaroj kovris duonon de surfaco de Nord-Ameriko per dumetra tavolo de cindro kaj elsputis proksimume 1000&nbsp;km3 da materialo.

La plej granda erupcio en kvaternaro okazis antaŭ 75.000 jaroj en Indonezio. Ĝi elsputis en atmosferon proksimume 2800&nbsp;km3 da materialo kaj postlasis post si lagon Toba. Fine de la jaro 1990 arkeologo Stanley Ambrose elparolis konjekton, ke la sekvanta malvarmiĝo kaŭzis grandan malkreskon de homa populacio.

Absolute la plej granda dokumentita eksplodo okazis antaŭ 27,8 milionoj da jaroj en Koloradio - volumeno proksimume 5000&nbsp;km3 da elsputita materialo.

Kelkaj kalderoj (ekz. kaldero de vulkano Kilauea sur Havajo) estas neeksplodemaj kaj ili estadas plenigitaj per lafa lago.

## Vidu ankaŭ 
* vulkana kratero
Banĝo

eta|9999x300px|Banĝo

**Banĝo** estas muzika instrumento, nome kordinstrumento, kies korpo estas konstruata per metala, glata, cirkula kesto; frontkovrita je pergameno kaj sia dorso estas aŭ malkovrita aŭ kovrita de resonilo. Banĝo havas longan maston kaj el du ĝis naŭ kordojn kiujn oni tuŝiĝis per fingroj aŭ plektro. La plej oftaj banĝoj estas kvinkorditaj.

Tiu instrumento devenas el Okcidenta Afriko, kaj estis konata ĉe Usono je la 19-a jarcento; Tie la nigrulaj muzikoj studis ĝin kaj, ene siaj grupoj, partoprenigis ĝin.

## Agordado 
La banĝo estas granda familio da instrumentoj, kiu diferenciĝas pere sia kordkuanto kaj sia preciza agordado.

* Kvarkordita:
** Tenora banĝo C, G, D, A
** Banĝo D, B, G, C
** Banĝo D, B, G, D
** Banĝo A, D, G, C
** Banĝo D, B, G, B
** Banĝo E, B, G, D
* kvinkordita:
** Banĝo D, B, G, C, G → Re-D Si-B Sol-G Do-C Sol-G
** Banĝo D, B, G, B, A
* Seskordita:
** Banĝo E, A, D, G, B, E
Seskordita banĝo ofte nomiĝas *banĝitaro* ("banĝ" + "(g)itaro").

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* banjo frailer 
* The International Bluegrass Music Museum
* Chord finder for 4-string banjos
* Banjo-L
* The Banjo Hangout
* The Banjo Newsletter

Kategorio:Kordinstrumentoj
Montalvânia

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Norte de Minas* (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Januária''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Listo de vulkanoj de Indonezio

## Barato 
### Andamanoj kaj Nikobaroj 
## Indonezio 
### Banda Maro 
### Borneo 
### Halmahero 
### Javo 
### Malgrandaj Sundoj 
### Sangihaj insuloj 
### Sulaveso 
### Sumatro 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de vulkanoj

*
Kategorio:Listoj
Nicolaus Adam Strungk

**Nicolaus Adam Strungk** (baptite 15-a de novembro 1640 en Brunsvigo; † 23-a de septembro 1700 en Dresdeno) estis germana komponisto de la baroko.

## Vivo 
eta|Manuskripto de la *Laudate Pueri*
Nicolaus Adam Strungk estis la filo de Delphin Strungk. Nicolaus Adam, kiu jam de sia patro ricevis orgeninstruon, studis ĉe la universitato de Helmstedt. Poste li lernis ĝis 1660 violonludadon ĉe Nathanael Schnittelbach. Kiel violonisto Strungk koncertis antaŭ la duko de Wolfenbüttel samkiel antaŭ imperiestro Leopoldo la 1-a en Vieno kiel violonisto kaj klavaristo. En 1665 li ekdeĵoris kiel ĉambromuzikisto ĉe Johann Friedrich en Hanovro.

En 1679 Strungk iĝis direktoro de la hamburga urba muzikensemblo. En 1688 li sukcedis Christian Ritter kiel vickapelestro kaj ĉambrorgenisto en Dresdeno. En 1693 li transprenis la sukcedon de Christoph Bernhard kiel kortegokapelestro. Tiun ĉi postenon li forlasis en 1696, por finfine iĝi direktoro de la opero en Lepsiko. Strungk, kiu dum sia tuta vivo suferis financajn malfacilaĵojn, mortis kelkajn jarojn poste „pro akuta febro“.

## Verkaro 
Strungk komponis por Hamburgo kaj Lepsiko plurajn operojn. Je instrumentmuzikaĵoj li postlasis antaŭ ĉio klavarverkojn. Plue konserviĝis kelkaj sakralaj kantatoj.
Operoj:
* Der glückselig steigende Sejanus (1678)
* Der unglückselig fallende Sejanus (1678)
* Die liebreiche, durch Tugend und Schönheit erhöhte Esther (1680)
* David oder der königliche Sclave (1680)
* Die drei Töchter Cekrops (1680)
* Theseus (1683)
* Semiramis (1683)
* Florette (1683)
* Alceste (1693)

## Literaturo 
* W. Wolffheim, *Nicolaus Adam Strungk. Sein Leben u. seine Werke*. Dissertation, München 1913, Freiburg im Breisgau 1915.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* [Eintrag in der ADB](http://mdz.bib-bvb.de/digbib/lexika/adb/images/adb036/@ebt-link?target=idmatch(entityref,adb0360669))

Strungk, Nicolaus Adam
Strungk, Nicolaus Adam
Strungk, Nicolaus Adam
Strungk, Nicolaus Adam
Canon

**Canon** (prononco per sistemo IFA [], ne prononcu [kijanon] () , plennome **Canon AK** (キヤノン株式会社 [kijanon kabuŝikigaiŝa]) estas japania kompanio pri fotiloj, kameraoj, fotokopiiloj, skaniloj kaj printiloj. Ĝi apartenas al la konzerna grupo *Fuyo*. Centra sidejo de la kompanio estas en la kvartalo Ōta de Tokio en Japanio.

## Printiloj 
Printiloj Canon uzas teknologio *Relay Feeding ASF* estas teknologio fare de Cannon por printado. Danke al la teknologio printilo posedanta ĝin memorfiksas longecon de la unua folio de printata dokumento kaj aldonas la sekvan ne atendante finon de la antaŭa.

## Internaj ligiloj 
* Canon Ixus
* Canon PowerShot G

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala kompania retejo ()


Kategorio:Japanaj firmaoj
Kategorio:Fotado
Sándor Simonyi-Semadam

**SIMONYI-SEMADAM Sándor** [ŝimonji-semadam ŝandor] (naskiĝis la 23-an de marto 1864, Csesznek, Hungario – mortis la 4-an de junio 1946, Budapeŝto) estis hungara advokato, politikisto, ĉefministro de Hungario de la 15-a de marto ĝis 19-a de julio 1920.

Li studis juron en Budapeŝto kaj Germanio. Post akiro de la doktora titolo, li demetis advokatan ekzamenon kaj malfermis advokatan buroon, krom tio li verkis gazetajn kaj fakaartikolojn. Li estis parlamentano per popolpartia programo en 1901 kiel reprezentanto de la Németújvár-a distrikto (nun en malsupra Burgenlando, Aŭstrio). Oni reelektis lin en 1906 kaj 1910, sed li estis politike ne tro aktiva. Post fondiĝo de la Károlyi-registaro (31-an de oktobro 1918), li retiriĝis de la politiko. Dum la Hungara Sovetrespubliko, li estis kiel multaj aliaj politikistoj, en kaptiteco.

Post kolapso de la sovetrespubliko, li partoprenis en aŭtuno de 1919 en la reorganizado de la katolika kaj kristansocialista movado. Li iĝis reprezentanto de Mezőkövesd en januaro de 1920 per programo de la Partio de la Kristana Nacia Unio, en februaro oni elektis lin jam al vicprezidanto de la nacia asembleo. Tiun oficon li tenis ĝis 17-a de marto.

Post eksiĝo de Károly Huszár, oni nomumis lin la 15-an de marto 1920 al ĉefministro, sed li estis ĝis 19-a de aprilo ankaŭ intern- kaj eksterafera ministro. Ĉar politike li estis sengrava persono, kiu ne klopodis je gvida pozicio, li estis akceptebla por ĉiu politika direkto. Dum lia regado forlasis la rumana armeo Hungarion, okazis balotoj en la liberiĝintaj teritorioj kaj oni subskribis la Trianonan pacdiktaton. Li abdikis la 26-an de junio 1920, sed restis en ofico ĝis 19-a de jukio, ĉar la celita posteulo István Bethlen komence ne volis akceptis la nomumon.

Post lia abdiko, li remalfermis sian advokatan buroon. Li ŝanĝis en 1921 al la Partio de la Etbienuloj, sed li retiriĝis en 1922 tute el la taga politiko. Li estis inter 1922 kaj 1924 membro de la Tutlanda Financa Konsilio, inter 1932 kaj 1945 registara komisiito de la Hungara Hipoteka Kreditbanko. La guberniestro Miklós Horthy nomumis lin en 1936 al reĝa sekreta konsilisto.

Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj japanologoj
Nerio

**Nerio** estis diino de la romia religio. Ŝia nomo devenas de la sabina lingvo kaj signifas "forta". Ŝi estis adorita kune kun Marso kaj estis konsiderata lia edzino, sub influo de grekaj mitologiaj ideoj. Historie vidite ŝi unue eble nur estis la personigo de la forto kaj povumo de marso. Poste ŝi estis ligata kun Minerva, kies
kulto tute superis tion de Nerio. Tio okazis jam dum arkaikaj tempoj.

## Literaturo 
* Gerhard Radke: *Nerio*. En: *Der Kleine Pauly*, vol. 4, 1972, Sp. 70.
* Georg Wissowa: *Religion und Kultus der Römer.* Beck, München 1902, S. 134 (Handbuch der klassischen Altertums-Wissenschaft V, 4).
*religio kaj kulto de la romianoj.*

Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Romiaj dioj
Hōnen

eta|*La Vivo de Sankta Hônen*, 1937.
Sankta **Hōnen** (; naskiĝis la 13‐an de majo 1133, mortis la 29‐an de februaro 1212), ankaŭ nomita *Genku*, estis la fondinto de la branĉo Jōdo-shū de la japana budhismo.

Li venis de la branĉo Tendai-shū, antau li ĉirkaŭ en 1175 fondis sian propran branĉon bazitan sur *Sukhāvatīvyūha* (jap. 阿弥陀経 *Amida-kyō*), la *Sūtra de la lando de feliĉo*.

Liaj plej gravaj disĉiploj estas:
* Shinran (1173–1263), fondinto de Jōdo-Shinshū
* Shōkōbo Benchō (1162–1238; 聖光房弁長), fondinto de Chinzei-ha
* Zennebō Shōkū (1177–1247; 証空善慧房), fondinto de Seizan-ha
* Ryūkan (1148–1227; 隆寛), fondinto de Chōrakuji-ryū
* Kakumyōbō Chōsai (1184–1266; 覚明房長西), fondinto de Kuhonji-ryū
* Jōkakubō Kōsai (1163–1247; 成覚房幸西), fondinto de Ichinengi
* Tankū (1176–1253; 湛空)
* Hōrembō Shinkū (1145–1228; 法蓮房信空)
* Seikambō Genchi (1182–1238; 勢観房源智)
## En Esperanto aperis
*Isii-Mamini. La vivo de sankta Honen. tradukita de Nisida-Ryoya. Osaka, 1937.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Japanaj budhismaj monaĥoj
Kategorio:Purlanda budhismo
Kategorio:Fondintoj de budhismaj sektoj
Universitato Johns Hopkins

La **Universitato Johns Hopkins** (, **UJH**) estas privata universitato en Baltimore, Marilando, Usono. Ĝi estis fondita je la 22-a de februaro 1876 kiel la unua universitato de Usono, kiu kombinis esploradon kaj instruadon laŭ la principoj de germanaj universitatoj. Ĝian nomon ĝi ricevis de Johns Hopkins, kiu heredigis post sia morto 1873 7 milionojn da usonajn dolaroj al la universitato. Ĉirkaŭ 6.025 studentoj estas nun tie studantaj. UJH estas fondinta membro de la Association of American Universities, asocio de usonaj universitatoj, unuiĝo de elstaraj esplor-intensaj nordamerikaj universitatoj, unuiĝo ekzistanta ekde 1900.

## Profesoroj 
* Philip Bard
* Taner Edis

## Studentoj 
* András Feldmár
* Robert Fogel
* András Tombor

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo *(angle)*
eta|maldekstre|Gilman Hall
eta|maldekstre|Eisenhower-biblioteko

Kategorio:Universitatoj en Usono
Kategorio:Marilando
Carmelita Pinto Fontes

**Carmelita PINTO FONTES** estis brazila esperantistino. Ŝi naskiĝis la 1-an de februaro 1933, filino de João da Silveira, en urbo Laranjeiras, Sergipe, Brazilo. Lernis Esperanton ĉirkaŭ 1940 de Zizinha Guimarães.

En 1954, ŝi eniris superan kurson ĉe Faculdade Católica de Filosofia en Aracaju, kaj diplomitigis pri beletrismo en 1957. Edke 1962 ŝi instruis en tiu fakultato kaj post estis profesorino de Universidade Federal de Sergipe ĝis emeritiĝo en 1991. Ŝi estas ano de Academia Sergipana de Letras (Serĝipa akademio pri literaturo). 

Ŝi verkis en ĵurnalo "A Cruzada" sub pseŭdonimo *Gratia Montal*. Eldonis poemojn en antologioj kaj la libron “Baladas do Inútil Silêncio”. 

Li mortis en Aracaju, ĉefurbo de lia hejmŝtato, la 6-an de oktobro 2025. 

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Akademianoj
Skulptaĵo

**Skulptaĵo** estas figuro kreita el solida materio, kiel ŝtono, marmoro, ligno, argilo, vakso, aŭ hakante, aŭ tranĉante, aŭ skrapante, aŭ knedante.

La vorto devenas de la latina *sculptura*, t.e. de la verbo *sculpere* = tranĉi; tial kuproĉizistoj signis siajn verkojn per *sculpsit* ("ĉizis"). Skulptaĵo estas verko de skulptarto.

## Famaj skulptaĵoj
* Doriforo - Polikleto
* Diskobolo de Mirono
* Melosa Venuso
* Davido (el bronzo) - Donatello (ĉ. 1427)
* Davido - Michelangelo (1501-1504)
* Leono de Belfort de Frédéric Bartholdi (1880)
* Statuo de Libereco de Frédéric Bartholdi (1886)
* Fettecke - Joseph Beuys (1982)
* "Ruhender Verkehr" - Wolf Vostell (1969)

New York Kouros MET 32.11.1.jpg| Kouros, 600-590 a.K. 
Doryphoros.jpg| Doriforo de Polikleto , 5-a jarcento a.K.
Front views of the Venus de Milo.jpg| Melosa Venuso , ĉirkaŭ 130 a.K.
Statue-Augustus.jpg|Aŭgusto de Primaporta, Vatikanaj muzeoj, Romo, ĉirkaŭ 20 a.K.  
HPIM2236.JPG|Niccolò Pisano , Florenco, 13-a jarcento
Michelangelo's David - right view 2.jpg|Michelangelo: Davido, Florenco, 1504
Schadow2.JPG| Johann Gottfried Schadow: Grupo de princinoj, 1797, Berlino
Muenster Moore Large Vertebrae 7360.jpg |Henry Moore: Large Vertebrae, 1967/68
Heine1.JPG|Ulrich Rückriem: Heine-memoraĵo, 1982

## Vidu ankaŭ
* Skulptarto
* Skulptisto
* Prufiguro

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri skulptaĵoj en Eŭropo
* Esplorado de koloroj pri antikvaj skulptaĵoj
* Spiegel Online: La ideo pri brile blankaj grekaj skulptaĵoj estas erara
* Interagaj skulptaĵoj
* Raporto pri interesa skulptaĵprojekto 

*
Hamura

eta|280px|Mapo de Tokio emfazia Hamura

**Hamura** (羽村市 [hamura-ŝi]) estas urbo en Tokio.

La urbo estis fondita la 1-an de novembro 1991.

## Transporto 
### Fervojo 
* JR:
** Linio Ome

## Najbaraj urboj kaj komunumoj 
* Ome
* Fussa
* Akiruno
* Mizuho (Tokio)

Kategorio:Urboj en Tokio
Kobolo

**Kobolo**, estas programlingvo de la tria generacio kreita en 1959. Ĝia angla nomo **COBOL** estas akronimo (**COmmon Business Oriented Language**), kiu montras ĝian unuan celon: komuna lingvo pro programi administrajn programarojn.

La standardo COBOL 2003 estas objektema kaj havas aliajn trajtojn de moderna programado.

## Ekzemploj 
Ekzemplo 1: malmodernstila COBOL

```cobol
000010 IDENTIFICATION DIVISION.
 000020 PROGRAM-ID.   SALUTONMONDO.
 000030 DATE-WRITTEN. 10/08/04 00:04.
 000040 AUTHOR.       NEKONATO.
 000050
 000100 ENVIRONMENT DIVISION.
 000200 CONFIGURATION SECTION.
 000210 SOURCE-COMPUTER. MAINFRAME.
 000220 OBJECT-COMPUTER. MAINFRAME.
 000230
 000300 DATA DIVISION.
 000310 WORKING-STORAGE SECTION.
 000320 01  TEKST PIC X(12)
 000330    VALUE "SALUTON, MONDO".
 000410
 000500 PROCEDURE DIVISION.
 000600 MAIN-LOGIC SECTION.
 000700 MAIN-LOGIC-BEGIN.
 000710     DISPLAY TEKST.
 000600 MAIN-LOGIC-END.
 000700     STOP RUN.
```

Ekzemplo 2: modernstila COBOL.

```cobol
IDENTIFICATION DIVISION.
        PROGRAM-ID. Saluton-Mondo.
        DATE-WRITTEN. 15-07-2008.
        AUTHOR. Nekonato.
       *
        PROCEDURE DIVISION.
            display "Saluton, Mondo!"
            stop run
            .
```

## Eksteraj ligiloj 
* (fr) Helpforumo de franclingvanaj uzantoj de Cobol
* (fr) Kurso de COBOL 85
* (en) Open Cobol
* (en) COBOL User Groups (COBUG) 
* (fr) GCobol, Mini-Cobol

## Noto 
Kategorio:Programlingvoj
Kategorio:Programado
Antarkta plato

La **antarkta plato** estas tektona plato, kiu kuŝas en la suda oceano, ĉirkaŭante la kontinenton Antarkto. La plato estas ĝenerale malvasta kaj malnormale profunda, ties limo 400 al 800 metrojn profundas. (La monda averaĝo estas 133 metroj.) Ĝi estas hejmo de floranta ekosistemo de pingvenoj kaj fiŝoj.

Kategorio:Geografio de Antarkto
Kategorio:Geografio de la Suda Oceano
Alfo

**Alfo** (majuskle **Α**, minuskle **α**) estas la unua litero de la greka alfabeto kaj la pralitero de la latina litero A kaj de la cirila litero А.

En la sistemo de grekaj numeraloj ĝi havas valoron de 1. Ĝi estis derivita de la fenica litero alef 25x25px|alef.

Kaj en antikva greka lingvo kaj en novgreka lingvo alfo prezentas la malfermitan antaŭan nerondan vokalon, .

Alfo, kaj kiel simbolo, kaj kiel termino, estas uzata por nomi aŭ priskribi diversajn aĵojn, inkluzivante la unuajn aŭ plej gravajn aperaĵojn de io. En la Nova testamento dio deklaras sin "Alfo kaj Omego, la komenco kaj la fino, la unua kaj la lasta." (Revelacio 22:13, kaj vidu ankaŭ en 1:8). Laŭ plutarĥa natura ordo de atribuo de la vokaloj al la planedoj, alfo estas koneksa kun la Luno.

## Simbolo en scienco 
Alfo estas uzata kiel simbolo por:
* en fiziko: fenomeno alfa-radiado aŭ alfa-partiklo
* en fiziko: fizika grando angula akcelo
* en fizika kemio: fizika grando linia dilatkoeficiento aŭ  surfaca dilatkoeficiento de substanco
* en organika kemio, kune kun sekvaj grekaj literoj: pozicio de karbono en kemia kombinaĵo numerante je direkto for de funkcia grupo, alfa karbono estas la unua do en la plej proksima pozicio (sistemo iomete malnoviĝinta sed daŭre uzata)

Alpha and beta positions of benzylacetone-structure.svg|pozicioj alfa kaj beta de karbona atomo en ekzempla kombinaĵo

* en matematiko, kune kun sekvaj grekaj literoj: iu angulo aŭ eĉ valoro en algebro

La majuskla litero alfo estas malofte uzata kiel simbolo, ĉar ĝi kutime aspektas idente al la majuskla latina A.

## Vidu ankaŭ 
* Greka alfabeto

Kategorio:Greka alfabeto
Kategorio:Apartigiloj
Troposfero

dekstra|eta|300ra|Strukturo de la atmosfero de la tero
La **troposfero** (el la greka: τροπή, tropé (turniĝo, redirektiĝo) kaj σφαίρα, sfaira (sfero, globo)) estas la parto de la tera atmosfero situanta inter la surfaco de la terglobo kaj alteco de ĉirkaŭ 8 ĝis 15 kilometroj, laŭ latitudo kaj sezono. Ĝi estas pli dika ĉe la ekvatoro ol ĉe la polusoj. La limo inter la troposfero kaj la stratosfero nomiĝas tropopaŭzo.

Tiu atmosfera tavolo enhavas 90% de la tuta maso de la atmosfero. Ĝi estas grava, ĉar en ĝi troviĝas la aero, kiun oni spiras.

Kategorio:Tera atmosfero
Kategorio:Atmosfera termodinamiko
Rapidtrajna fervojo Shiphol - Antverpeno

|}
La **Rapidtrajna fervoja linio Schiphol - Antverpeno**, nomita **HSL-Zuid** en Nederlando kaj **HSL 4** en Belgio, estas fervoja linio por rapidtrajnoj inter Schiphol (Amsterdamo), Roterdamo kaj Antverpeno. Inter 2000 kaj 2006 la linio estis konstruita, kaj la partan malfermon oni antaŭvidas por septembro 2009 (Amsterdamo-Roterdamo).

La fervoja linio estas parto de la internacia konekto Parizo - Amsterdamo kaj ludos ankaŭ gravan rolon en la nacia transporto. La trajnoj uzos ekzistantajn trakojn inter Amsterdamo kaj Hoofddorp, inter Roterdamo kaj Barendrecht kaj inter Antwerpen-Berchem kaj Bruselo-Suda.

Inter Amsterdamo kaj Bruselo la Thalys veturos je maksimuma rapideco de 300 km/h. Inter Amsterdamo/Hago, Breda kaj Bruselo la trajnoj de la High Speed Alliance veturos je maksimuma rapideco de 250 km/h.

Dosiero:Hsl4_Antwerpen-Noord.jpg|HSL 4 proksime de Antverpeno-Noord
Dosiero:Netherlands HSL South1.jpg|Tunelo sub la Dordtsche Kil
Dosiero:Netherlands HSL South2.jpg|HSL-Zuid en la Hoekse Waard
Dosiero:HSL-AR.JPG|HSL-Zuid super la A4
Dosiero:HSL Zuid langs N209.jpg|HSL-Zuid laŭlonge de N209 proksime de Zoetermeer/Benthuizen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de HSL-Zuid 
* Oficiala retejo de InfraSpeed 
* hsl-zuid.nl: multaj fotoj 

Shiphol - Antverpeno
Shiphol - Antverpeno
Orkolora reporthundo

eta|Orkoloraj reporthundoj sur herbejo
eta|Orkolora reporthundo dum reportado el la akvo
eta|Manĝanta orkolora reporthundo
**Orkolora reporthundo** estas hundoraso origine bredita en Britio por reporti ĉasitajn birdojn al la ĉasisto, ankaŭ el la akvo. Tial la orkolora ĉashundo estas aparte akvema.

Nuntempe orkoloraj reporthundoj ofte estas hejmaj hundoj, precipe en anglalingvaj landoj, germanlingvaj landoj, Skandinavio kaj Benelukso. Ili bone kondutas rilate al fremdaj homoj kaj infanoj, pro kio ili estas tre utilaj kiel terapihundoj. Ili estas tre inteligentaj, kaj estas facile instrui ilin helpi al homoj. Pro tio ili nun ankaŭ ofte uziĝas kiel helphundoj por blinduloj kaj surduloj kaj kiel savhundoj. Ili tute ne taŭgas kiel gardhundoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭstra klubo de reporthundoj
* Franca klubo de reporthundoj 
* Germana klubo de reporthundoj
* Klubo de orkoloraj reporthundoj
* Informoj pri orkoloraj reporthundoj
* Retriever in Not (germane)

Kategorio:Ĉashundoj
Spadfiŝo

**Spadfiŝo** aŭ **ksifio** (*Xiphias gladius*) estas granda migranta senskvama karnovora fiŝo karakterizita per longa plata beko, kiu mezuras trionon de ĝia korpo. Tiu mara fiŝo estas el la ordo de perkoformaj, subordo de skombroidoj.

Ĝi povas atingi longon de 4,3 m kaj pezon de 540 kg.

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Perkoformaj
Konvencio de Jaundo

La **konvencio de Jaundo** estas interŝtata kontrakto, kiun pluraj ŝtatoj de Afriko interkonsentis kun la Eŭropa Komunumo, la nuna Eŭropa Unio. La konvencio subskribiĝis la 20-an de julio 1963 en Jaundo, la ĉefurbo de la ŝtato Kameruno en okcidenta Afriko, kaj validis ĝis la 31-a de majo 1969. Dua, samnoma konvencio subskribita la 29-an de julio 1969 daŭrigis la kunlaboron inter la "nordaj", eŭropaj kaj "sudaj", afrikaj landoj. La afrikaj ŝtatoj, kiuj partoprenis, preskaŭ ekskluzive estis eksaj kolonioj de Francio kaj Belgio. La asociiga kontrakto celis la kreon de interŝtata sendogana zono kaj la forigon de komercaj bremsoj. La du konvencioj de Jaundo estis modelo kaj ĝermoj de la postaj, pli konataj konvencioj de Lomeo kaj Kotonuo. 

Kategorio:Historio de Afriko
Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Politiko en 1963
Sosii

**Sosioj** (latine *Sosii*) estas la nomo de kompanio de librovendistoj en antikva Romio, dum la tempo de de la imperiestro Aŭgusto, kiu estis estrita de la fratoj Sosii.

Ili havis grandan firmaon, kiun Horacio laŭdis. Tial la nocio estas uzata kiel tipa nomo por renomitaj librovendistoj.

Kategorio:Librovendejoj
Kategorio:Romia kulturo
Kategorio:Romio
Wenatchee (Vaŝingtonio)

**Wenatchee** (esperantigite *Venaĉio*; IFA: [wɪ ˈnæt tʃi]) estas la plej granda urbo kaj administra sidejo de Kantono Chelan, Vaŝingtonio, Usono. En 2000 oni nombris en la urbo  loĝantojn. La preciza situo de la urbo estas ĉe 47°25′24″N latitude kaj 120°19′31″U longitude. La alteco de la urbo super la marnivelo estas proksimume .

Venaĉio situas ĉe la kunfluejo de la riveroj Venaĉia kaj Kolumbia, apud la orienta flanko de la Kaskada Kresto. Trans Kolumbio (en Kantono Douglas situas la frata urbo East Wenatchee.

Venaĉio estas la ĉefa urbo en la urba aglomeraĵo Wenatchee, kiu ampleksas la tuton de Kantonoj Chelan kaj Douglas. Tamen en ordinara parolado la termino "Venaĉia regiono" nomas la terparton ambaŭborde de Kolumbio inter la digoj Rocky Reach kaj Rock Island; tio enhavas, krom Venaĉio mem kaj East Wenatchee, ankaŭ la urbon Rock Island, kaj la nemunicipa komunumo Malaga. 

Venaĉio estas konata kiel la "Monda Ĉefurbo de Pomoj" pro la multaj pomujaroj en la valo de la rivero Venaĉia. La urbnomo venis de la apudloĝanta indiĝena popolo, angle literumita "Wenatchi indian tribe"; oni diras ke la vorto estas origine el la jakamaa. Krom la urbo kaj la rivero, la nomon Wenatchee portas ankaŭ lago kaj nacia arbaro. 

## Historio 
Wenatchee jure municipiĝis la .

La , Clyde Pangborn kun kunpiloto Hugh Herndon alterigis sian aviadilon, Miss Veedol, en la montetoj de East Wenatchee, tiel fariĝante la unua homo, kiu flugis senhalte trans Pacifikon. La flugo de Misawa, Japanio, daŭris 41 horojn, kaj gajnis la Trofeon Harmon por la plej granda atingo en flugado dum 1931. Misawa nun estas ĝemelurbo de Venaĉio.

## Ĝemelurboj
Venaĉio havas tri ĝemelurbojn:
* Kuroishi, Japanio
* Misawa, Japanio
* Tinda, Rusio

## Eksteraj ligiloj 
:*(anglalingvaj)*
*Oficiala urba retejo 
*Regiona turisma/kongresa instanco
*Komerca Ĉambro de la Venaĉia Valo
**Wenatchee World*  (tagĵurnalo)
*Informoj kaj fotoj pri Wenatchee 
:*(hispanlingva)*
* *El Mundo*  (semajna ĵurnalo)

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Ortangulo

eta|dekstre|Ekzemplo de ortangulo
**Ortangulo** (aŭ **rektangulo**) estas paralelogramo, kies anguloj estas ĉiuj ortaj. Se la laterlongoj estas *a* kaj *b*, en eŭklida geometrio, la perimetro de la ortangulo estas 2(*a* + *b*) kaj ties areo estas *a* × *b*.

Kvadrato estas specifa ortangulo, kies lateroj estas samlongaj. La alia specifa ortangulo estas la ora ortangulo.

## Difino 
**Ortangulo** estas kvarlatero kun kvar ortaj anguloj kaj ĝi estas paralelogramo kun orta angulo.

## Ecoj 
[eta|Tiu 5 per 4 ortangulo havas [perimetron je 18 kaj areon je 20.]]
* Se kvarlatero estas ortangulo, ĝi havas kvar ortajn angulojn.
* Se kvarlatero estas ortangulo, ĝiaj diagonaloj estas samlongaj.
* Se kvarlatero estas ortangulo, ĝiaj diagonaloj kruciĝas meze.
* Se kvarlatero estas ortangulo, ĝiaj kontraŭaj lateroj estas samlongaj.
* Se kvarlatero estas ortangulo, ĝiaj kontraŭaj lateroj estas paralelaj.
Se rilatumo de longoj de lateroj de ortangulo estas racionala, la ortangulo povas esti disdividita je finia kvanto da kvadratoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kurso (konstruado, ĉirkaŭo, areo)
* Difino kaj ecoj de ortangulo
* Areo de ortangulo

Kategorio:Kvarlateroj
Emmen (Nederlando)

Dosiero:Loudspeaker.svg **Emmen** () estas municipo en la sudorienta parto de la  provinco Drento (*Drenthe*) en Nederlando. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Per tiu areo ĝi estas unu el la plej grandaj municipoj de Nederlando. La ĉefloko estas la samnoma Emmen. Oriente kaj sude la limo de la komunuma teritorio estas la limo inter Nederlando kaj Germanio: Orientaj najbaroj estas la municipo Twist kaj la urbo Meppen en la germania distrikto Emsland.

## Urbopartoj 
* Erica

## Ĝemelurboj 
*  Ŝanlo, Ĉinio

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Emmen
* Erica

eta|dekstra|280px|Satelitfoto Emmen kaj ĉirkaŭaĵo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Drento
Kategorio:Municipoj de Drento
Kantono Kittitas

**Kantono Kittitas** (angle: *Kittitas County*) estas administra unuo en la centra parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo estas en la plej granda urbo, Ellensburg. La kantono havis 33 362 loĝantojn laŭ la usona censo en 2000. La surfaca areo de la kantono estas 6 043 km², el kio 93 km² estas akvo.

La kantono formiĝis la  el parto de Kantono Klickitat. (Laŭ la angla vikipedio ĝi kreiĝis el parto de Kantono Yakima, kiu fakte nun estas najbara.) Ĝia nomo deriviĝas el la nomo de samnoma indiana tribo.

## Komunumoj 
* Snoqualmie Pass

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Kittitas
Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)

**Kantono Okanogan** (angle *Okanogan County*) estas administra unuo en la norda parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio, apud la kanada landlimo. Ĝia administra sidejo lokiĝas en la samnoma urbo, sed la plej granda urbo en la kantono estas Omak. La kantono ampleksas areon de 13 766 km², el kio 122 km² estas akvo. En 2000 la loĝantaron oni nombris 39 564.

La kantonon oni kreis la  el parto de Kantono Stevens.

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio


Okanogan
Stirakosaŭro

**Stirakosaŭro** (*Styracosaurus*; malnovagreka: "spika lacerto") estas genro de herbovora ceratopa dinosaŭro vivinta dum la kretaceo, antaŭ proks. 80 milionoj da jaroj. Ĝi havis kvar ĝis ses longajn kornojn kiuj etendiĝis de sia kolokrispo, malgrandan kornon sur ĉiu el siaj vangoj, kaj sur la nazo unu grandan korno ĉ. 60&nbsp;cm-ojn longa kaj 15&nbsp;cm-ojn larĝa. Oni jam de multaj jaroj debatas pri la preciza funkcio de la kornoj kaj krispo.

Stirakosaŭro estis granda dinosaŭro, atingante longecon de ĝis 5 metroj, altecon de 1,8 metroj, kaj pezon de ĝis 3 tunoj. Ĝi havis kvar mallongajn krurojn, dikan korpon, kaj mallongan voston. Buŝe ĝi havis bekon kaj platajn vangodentojn, kio indikas ke ĝi plej verŝajne estis herbivoro. Kiel aliaj ceratopoj, la stirakosaŭro verŝajne vivis grege, migrante kun aliaj samspecianoj kaj prizorgante siajn idojn post la elkoviĝo, kvankam ĉiuj stirakosaŭraj fosilioj ĝis nun trovitaj ne estis kun aliaj.

Kategorio:Ceratopoj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Specioj de Jurassic Park
Leptoceratopo

**Leptoceratopo** (*Leptoceratops*; malnovagreka: "magrakorna vizaĝo") estis primitiva ceratopa dinosaŭro vivintaj dum la malfrua kretaceo en regiono kiu nun estas la okcidenta Nordameriko; ĝi vivis samtempe kiel ĝiaj grandegaj parencoj triceratopo kaj torosaŭro.

Oni trovis leptoceratopajn kraniojn en Alberto (Kanado) kaj Vajomingo (Usono). Leptoceratopo verŝajne povis stari kaj kuri je la malantaŭaj kruroj. Ĝi atingis longecon de ĉ. 2 m kaj pezon de 68 ĝis 200 kg.

Kategorio:Ceratopoj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Ĥasmosaŭro

**Ĥasmosaŭro** (*Chasmosaurus*; malnovagreka: "kavaĵ-lacerto") estas genro de ceratopaj dinosaŭroj vivintaj dum la malfrua kretaceo. Kun longeco de 5 - 6 metroj kaj pezo de 3,6 tonoj, ĥasmosaŭro estis mezgranda ceratopo. Kiel ĉiuj ceratopoj, ĝi verŝajne estis herbovora. Oni komence nomis ĝin *Protorosaŭrus*, sed tiun nomon oni jam antaŭe uzis por alia besto.

Kategorio:Ceratopoj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kantono Yakima (Vaŝingtonio)

**Kantono Yakima** estas administra unuo en la sudmeza parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo, Yakima. La kantono, la dua plej granda en la ŝtato, ampleksas areon de 11 167 km², el kio nur 40 km² estas akvo. La usona censo de 2000 nombris 222 581 loĝantojn en la kantono.

Kantono Yakima kreiĝis la  el la nun ne plu ekzistanta Kantono Ferguson.

## Urboj 
* Union Gap
* Zillah

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Yakima
Aristokratio

**Aristokratio** estas politika reĝimo, en kiu regas la nobelaro. Tiu estis sistemo hegemonia en la Antikva Reĝimo. La etimologio de la termino derivas de la greka vorto ἀριστοκρατία aristokratía; de ἄριστος aristos elstareco, kaj de κράτος, kratos povo, tio estas, reĝimo en kiu regas la elstaruloj, teorie.

## Vidu ankaŭ 
* Jura nobelaro
* Nobelaro
* Timokratio

## Eksteraj ligiloj 
* Serio de BBC pri historio de eŭropa aristokratio

Kategorio:8-a oficiala aldono
Kategorio:Reĝimoj
Daspletosaŭro

**Daspletosaŭro** (*Daspletosaurus*; malnovgreka: "terura lacerto" < *δασπλητο-* = 'terura' kaj *σαυρος* = 'lacerto') estas genro de karnomanĝanta tiranosaŭredo vivinta dum la malfrua kretaceo en regiono nun parto de Nordameriko.

Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Tiranosaŭroj
Ŝoĝo-aj

**Ŝoĝo-aj** (japane: 少女愛 [ŝōĝo-aj]; hepburne: *shōjo ai* aŭ *shoujo ai*, laŭlitere: *knabina*/*junulina amo*), signifas en la mondo de animeo kaj mangao la traktadon de amo inter adoleskantaj knabinoj aŭ junaj virinoj, principe inter biŝoĝoj (美少女 [biŝōĝo], "belaj junulinoj"). *Ŝoĝo-aj* estas kutime taksata malpli aŭdaca aŭ seksumeca, ol jurio.

En Japanio la romantika amo inter junulinoj, estas populara temo, precipe inter lernantinoj kaj inter junaj dommastrinoj, kaj ofte troviĝas en mangaoj kaj animeoj.

## Orient-azia uzado de la vorto 
En Japanio, Koreio kaj Ĉinio la esprimo 少女愛 [ŝōĝo-aj] havas alian signifon, ĝi signifas la pederastinan amon inter plenkreskulino kaj knabino. Por la mangaa senco de *ŝōĝo-aj* la japanoj, koreoj kaj ĉinoj uzas anstataŭe pseŭdo-anglan esprimon "''Girls' love*" (*knabina amo*; japanigo: ガールズラブ [gāruzu rabu]) aŭ mallongigon *GL*.

## Ekzemploj 
La sekvaj animeaj serioj kiuj enhavas elementojn de *Ŝoĝo-aj*:

* *Ŝin Sejki Evangerion*
* *Fuŝigi Jugi*
* *Revolucia Junulino Utena*
* *Sejla Mun*
* *Gravito*
* *Ramma 1/2''

## Vidu ankaŭ 
* Jurio
* Biŝoĝo
* Ŝonen-aj
* Animeo
* Mangao
* Ĝenroj de animeo kaj mangao

* Sxogxo-aj
* Sxogxo-aj
Kategorio:GLAT-kulturo
Kategorio:Ĝenroj de animeo kaj mangao
Thunder Bay

**Thunder Bay** (esperante "Tondra Golfo") estas kanada urbo en nordokcidenta Ontario kaj en la kampara distrikto *Thunder Bay*. Ĝi estis la dua plej granda urbo de norda Ontario en 2016, kun proksimume  loĝantoj.

La nomo de la urbo devenas de la samnoma, vasta golfo je la norda pinto de la Supra Lago, kiu ricevis la nomon *Baie du Tonnerre* (Tondra Golfo) de la francaj esploristoj dum la 18-a jarcento.

La loĝloko *Thunder Bay* naskiĝis en 1970 el la kunuiĝo de la du eksaj urboj Fort William kaj Port Arthur. La haveno de la urbo konsistigas gravan pasejon tra la Grandaj Lagoj por la ŝiptransportado de tritiko aŭ aliaj pezaj produktaĵoj el la Usona Mez-Uesto. En la angla lingvo, la urbon oni ofte kromnomigas « *Canadian Lakehead* » ("kanada lagkapo"), pro sia fronta situo en la Grandaj Lagoj.

La urbo estas hejmo de multaj indiĝenaj homoj, kiuj venas el nordaj rezervoj kaj la Unua Nacio de Fort William.

Lakehead University ("Universitato de Lagkapo") estas la plej granda dunganto en la urbo kaj havas pli ol  studentojn. Lakehead University estas la plej norda universitato en Ontario kaj havas duan kampuson en Orillia.

Thunder Bay estas proksime al naturo kiel The Sleeping Giant ("La Dormanta Giganto"), Mount McKay ("Tondra Monto"), kaj Kakabeka Falls ("akvofalo"). Ankaŭ estas ametistaj minoj en la regiono.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Thunder Bay estas 
*  Duluth (Minesoto, Usono)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Urboj en Ontario
The Pas

**The Pas** (aŭ franclingve *Le Pas*, "la paŝo") estas kanada urbeto lokita en la provinco Manitobo, proksimume 630 kilometrojn nordokcidente de la provinca ĉefurbo, Vinipego. Ĝi situas apud la landlimo kun Saskaĉevano.

Konita kiel la "*Gateway to the North*" ("Pordo al Nordo"), The Pas estas nord-manitoba urbo kun pluraj, variaj industrioj. Kvankam laŭ la stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km², estas pli ol 15000 en la tuta distrikto.

La ĉefaj elementoj de la loka ekonomio estas agrikulturo, forstado, komerca fiŝado, turismo kaj transportado. La plej grava dunganto estas paperfabrikejo nomata *Tolko Industries*. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj en Manitobo
Montpasejo Atabasko

La **montpasejo Atabasko** () estas alta montpasejo, lokita en la kanada parto de la Roka Montaro. La rivero Whirlpool, alfluanto de la rivero Atabasko, fluas tien ĝis la Arkta Oceano.

La pasejo troviĝas inter la monto Brown kaj McGillivray Ridge. Ĝi situa sude de la montpasejo Yellowhead kaj norde de la montpasejo Howse.

Ekde la unue dokumentita trapaso de la montpasejo far David Thompson kaj lia indiana gvidanto en 1811, la loko fariĝis grava vojo dum la 19-a jarcento por peltkomerco inter Supra Kanado kaj Oregono.

## Vidu ankaŭ 
* Athabasca (apartigilo)

Kategorio:Montoj en Kanado
Spree-arbaro

eta|Rigardo el boato
La **Spree-arbaro** (, ) estas apudrivera herbejo- kaj rivero-pejzaĝo en la sudo de la federacia lando Brandenburgio de Germanujo en la distriktoj *Spree-Neiße*, *Dahme-Spreewald* kaj *Oberspreewald-Lausitz*.

La Spree-arbaro konsistas el la suda *Oberspreewald* (administre dividita je la komunumaro Oberspreewald de la distrikto Dahme-Spreewald pli norde kaj la norda parto de la distrikto Oberspreewald-Lausitz pli sude) kaj el la norda Unterspreewald. La pejzaĝo estis formita dum la lasta glaciepoko, ĵus tie disbranĉiĝas la rivero Spree en la kadro de malalta tereno-delto en multaj kanaloj kaj riveretoj en longeco de pli ol 970 km-oj. Jen povas ekzisti ĉirkaŭ 18.000 besto- kaj planto-specoj, 1991 la Spree-arbaro ricevis la agnoskon de Unesko kiel biosfera rezervejo.

La boataj ekskursoj en la Spree-arbaro estas atrakcio de turismo en Brandenburgio. La konservitaj Spree-arbaraj kukumoj estas kulinara specialaĵo de la regiono.

## Bazaj datumoj 
* **Tuta areo:** 
** el tio areo en kampara regiono ĉirkaŭ 
* **Loĝantaro:** ĉirkaŭ 
** el tiuj loĝas en kampara regiono ĉirkaŭ 
* **Denseco de loĝantaro:**  loĝantoj / km²
** el tio denseco en kampara regiono ĉirkaŭ 37 loĝantoj / km²

## Historio 
* Batalo de Halbe

Kategorio:Brandenburgio
Listo de vulkanoj

Jen estas **listo de aktivaj, samkiel ankaŭ estingiĝintaj vulkanoj** en la sunsistemo

## Sur Tero 
Listigo laŭ vulkanaj provincoj.
* Listo de vulkanoj en Germanio
* Vulkanoj de Mediteraneo kaj okcidenta Azio
* Vulkanoj de Afriko kaj Ruĝa Maro
* Vulkanoj de Centra Azio kaj Hinda Oceano
** Damavando
** Taftan
* Vulkanoj de Nov-Zelando kaj Fiĝioj
* Vulkanoj de Australio kaj Melanezio
* Vulkanoj de Azerbajĝano
* Vulkanoj de Indonezio
* Vulkanoj de Filipinoj kaj sudorienta Azio
* Vulkanoj de Japanio, Tajvano kaj Marianoj
* Vulkanoj de Kurilaj insuloj
* Vulkanoj de Kamĉatko kaj norda Azio
* Vulkanoj de Alasko
* Vulkanoj de Kanado kaj okcidento de Usono
* Vulkanoj de Havajo kaj Pacifiko
* Vulkanoj de Meksikio kaj Mezameriko
* Vulkanoj de Sudameriko
* Vulkanoj de Karibio
* Vulkanoj de Islando kaj Norda Glacia Oceano
* Vulkanoj de Atlantiko
* Vulkanoj de Antarkto

## Alie en la sunsistemo 
### Marso 
* Arsia Mons
* Olympus Mons
* Pavonis Mons

### Aliaj planedoj kaj lunoj 
* Ioo - luno Jupitero
* Titano - luno de Saturno
* Tritono - luno de Neptuno

## En literaturo 
* Orodruina (monto de Sorto) - vulkano en Mordor, el la mondo de J. R. R. Tolkien.

## Eksteraj ligiloj 
* Volcano World 
* Filipina istituto de vulkanologio kaj seismologio - listo de vulkanoj 

-
Kategorio:Listoj
Grand Rapids (Manitobo)

:Vidu ankaŭ: Grand Rapids (Miĉigano)

**Grand Rapids** (esperante "Grandaj Akvofluoj") estas kanada urbeto lokita en la provinco Manitobo, ĉe la nordokcidenta bordo de la lago Vinipego, kie la rivero Saskaĉevano eniras la lagon. Ĝi estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.

Kiel sugestas la nomo de la urbeto, la rivero tie havas konsiderindan trafluon: oni konstruis grandan hidroelektran centrejon por utiligi tion. La Cedra Lago, nur iomete post Grand Rapids, provizas naturan akvan rezervon por la centrejo. Laŭ la stato de la jaro  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Historie, tie stariĝis la kolonio *Fort Bourbon*. Je la alia flanko de la rivero etendiĝas la *rezervejo Grand Rapids*.

## Vidu ankaŭ 
*Manitobo

Kategorio:Urboj en Manitobo
Ĉefanĝelo Gabrielo

[eta|dekstra|240ra|Ĉefanĝelo Gabrielo, [altaro de Isenheim, Matthias Grünewald]]
**Ĉefanĝelo Gabrielo**, aŭ en iuj kristanaj konfesioj **sankta Gabrielo** ( גַּבְרִיאֵל [ġabrīēl], en la moderna prononco [gavri’el], traduke "heroo aŭ forto de Dio") estas anĝelo de abrahamaj religioj. Lin mencias Tanaĥo, la Nova testamento kaj Korano (sub la nomo *Ĝibril’* aŭ *Ĝibrā’il*). Li estas do konata en judismo, kristanismo kaj islamo.

## Malnova testamento 
[eta|dekstra|240ra|[Anunciacio de Fra Angelico]]
En la malnova testamento Gabrielo anoncas profetaĵon en la libro de Danielo. Laŭ sia nomo, kiam li aperas en la biblio, li aspektas forta, robusta viro (Dan 8:15). Oni konsideras lin la helpanto de Dio.

## Nova testamento 
En la nova testamento Gabrielo anoncas la naskiĝon de Jesuo al Maria.
Gabrielo estas konsiderata mesaĝisto de Dio.

## Korano 
En la korano Gabrielo estas tiu, kiu malkaŝas al Mohamedo la koranon.
Kiel en kristanismo, Gabrielo estas konsiderata mesaĝisto de Dio, kaj komunikis sian revelacion en la kaverno Hira, ĉe Mekko.

## Vidu ankaŭ 
* Anunciacio
* Gabrielo
* Anĝelo

Kategorio:Ĉefanĝeloj
Kategorio:Tanaĥo
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Nova Testamento
Kategorio:Roluloj de la Korano