open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Derekojko

**Derekojko** (, , ) estas negranda rivero sur la Suda Bordo de Krimeo. La nomo de la rivero venas de la krime-tatara vilaĝ-nomo *Derekoj* (kiu, tradukite, signifas "vilaĝo en intermontejo" (*dere* - intermontejo, *köy* - vilaĝo). Sufiĉe ofte oni uzas ankaŭ la simplan rusan alnomon *Bistraja* (la rapida).

La fonto de la rivero troviĝas sur la sudaj deklivoj de la Nikita altebenaĵo. Je la unuaj 2 kilometroj la dekliveco de la rivero estas pli ol 120 metroj por kilometro. Proksimume ĉe la tria kilometro for de la fonto la rivero malaperas meze de la ŝtonoj de la intermontejo *Uĉ-Koŝ*, sed post ĉ. 1,5 km reaperas. Poste la rivero fluas tra la orienta parto de Jalto (inter la montetoj Darsano kaj Polikuro) kaj alfluas la Nigran maron ene de la centro de la urbo).

La rivero estas nutrata ĉefe de pluvoj, neĝoj kaj karstaj fontoj. La plej alta akvonivelo de la rivero observeblas aŭtune kaj vintre, dum la plej malalta - de julio ĝis oktobro. Malofte, en iuj tre sekaj jaroj la rivero povas plene sekiĝi eĉ en sia malsupra parto.

Kategorio:Krimea montaro
Kategorio:Riveroj en Krimeo
Kategorio:Jalto
Kategorio:Alfluantoj de la Nigra maro
Christoph Schlingensief

**Christoph Schlingensief**, (fonetike "ĥristof Ŝling-ensif"), Christoph Maria Schlingensief (n. 24-a oktobro 1960 en Oberhausen, Germanujo; m. 21-a aŭgusto 2010 en Berlino, Germanujo) estis germana surscenigisto pri filmoj, teatroj kaj operoj. Li estis radioaŭtoro, artisto, pentristo kaj parolisto. Li vivis kun sia fianĉino, la kostumartisto Aino Laberenz.
La patro estis apotekisto. La juna Schlingensief estis katolika mesa servisto, la katolika kirko kaj la kirka vivo influis liajn verkojn. Li estis ankaŭ profesoro pri "Arto en agado", *("Kunst in Aktion")*.

## Verkoj 
* 2009 Vieno: **Mea Culpa**, li volas montri la vivajn epizodojn per bildoj kaj sonoj, li volas kontakti la mortintan patron.

## Projekto 
Li volas konstrui operodomon en Afriko. Li faris du vojaĝojn. Li vojaĝis en Kamerunon en printempo 2009. Li faris pluraj modelojn de operejo. Li vojaĝis ankaŭ en Burkinon en 2009.

## Filmo pri Schlingensief 
Sybille Dahrendorf (ARD, Germanujo) faris portretan filmon pri Schlingensief:* "Die Angst vor dem Fremden in mir".* "La timo antaŭ la fremdulo en mia animo".

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de Schlingensief, ĉine, angle, germane, hispane, latve, portugale, filmetoj
* projektoj de Francis Kéré en Burkino Faso, arkitekto de Schlingensief pri operejo
* operejo projekto
* portreta filmo ARD SF Svisujo

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Opero
Kategorio:Germana teatro
Galeno (apartigilo)

**Galeno** povas nomi:

## Homoj 
* Galeno el Pergamo : antikva greka kuracisto kaj anatomo

* **von Galen** : Nobela familio el Vestfalio kun pluraj notindaj familianoj, interalie:
** Christoph Bernhard von Galen (1606 - 1678): Princepiskopo de Monastero
** Clemens August von Galen (1878 - 1946): Katolika episkopo opozicia al la nazia reĝimo

## Aliaj 
* Galeno : Nereidino de la helena mitologio, kiu personigas la kvieton
* 427 Galeno : Asteroido de la ĉefa asteroida zono, nomita laŭ la nereidino
* Galeno : Natura plumba sulfido
Uĉansuo (rivero)

:*Tiu ĉi artikolo temas pri rivero. Ekzistas ankaŭ la artikolo pri la samnoma akvofalo.*
**Uĉansuo** (, , ) estas negranda rivero sur la Suda Bordo de Krimeo. La nomo de la rivero havas krime-tataran devenon kaj signifas laŭvorte "fluganta akvo". La rivero famas pro la samnoma akvofalo, kiu troviĝas kelkajn kilometrojn for de Jalto kaj estas unu el la plej famaj naturaj vidindaĵoj de la regiono.

La river-fonto troviĝas sur la sudaj deklivoj de la Ajpetra altebenaĵo sur la alto de proksimume 900 metroj super la marnivelo. En la supra parto la rivero troviĝas en sufiĉe mallarĝa kaj kruta intermontejo. Proksimume je 2 kilometroj for de la fonto la rivero formas la samnoman akvofalon. Sub la akvofalo la fluejo de la rivero iĝas malpli kruta; ĝi fluas tra la okcidenta parto de Jalto (inter la montetoj Darsano kaj Te-monteto) kaj fine alfluas la Nigran maron ene de la centra parto de la urbo.

La plej alta akvonivelo de la rivero observeblas aŭtune kaj vintre. Malofte en tre sekaj jaroj la rivero povas preskaŭ plene sekiĝi eĉ en sia malsupra parto. La akvo de la rivero estas uzata por irigacio (ĉe la akvofalo estas konstruita la akvokondukilo, kiu parte direktas la akvon al la Mogabia akvorezervujo apud Jalto).

Kategorio:Riveroj en Krimeo
Kategorio:Jalto
Kategorio:Alfluantoj de la Nigra maro
Jonas Kaufmann

[eta|dekstra|Jonas Kaufmann ([2008)]]
**Jonas KAUFMANN** (* 10-a julio 1969 in Munkeno, Bavarujo, Germanujo) estas germana tenoro.

## Biografio, Libro 
* *Thomas Voigt*: *Jonas Kaufmann, "Meinen die wirklich mich",* Biografio, Henschel Eldonejo, Leizpzig 2010, 176 paĝoj kun 51 bildoj, ISBN 978-3-89487-669-2

## Diskografio 
Vidu en oficiala paĝo pri kompaktdiskoj kaj DVD-j:

* Jonas Kaufmann: Franz Schubert: Die schöne Müllerin, (CD, Decca, 2009), Jonas Kaufmann (Tenor), Helmut Deutsch (Klavier)
* Jonas Kaufmann: Sehnsucht (CD, Decca, 2009), Mahler Chamber Orchestra, Dirigent: Claudio Abbado, Arien von Mozart, Schubert, Beethoven, Wagner

* Jonas Kaufmann: Romantic Arias (CD, Decca, 2007),Prague Philharmonic Orchestra, Dirigent: Marco Armiliato, Arien von Puccini, Bizet, Flotow, Verdi, Weber, Massenet, Gounod, Wagner, Berlioz

* Strauss Lieder mit Helmut Deutsch, Strauss Lieder (CD, Harmonia Mundi, 2006), Jonas Kaufmann (Tenor), Helmut Deutsch (Piano)

* Madama Butterfly (2 CDs, EMI, 2008), Kaufmann, Gheorghiu, Shkosa, Capitanucci, Bonfatti, Aceto, Orchestra e Choro dell' Accademia Nazionale di Santa Cecilia Orchestra Roma. Dirigent: Antonio Pappano

* Humperdinck: Die Königskinder (3 CDs, Accord, 2005) Kaufmann, Sala, Roth, Gubisch, Huijpen, Mantegna, Schmid, Knoth, Neven. Dirigent: Armin Jordan, Livemitschnitt, Montpellier 2005

* Weber: Oberon (2 CDs, Philips, 2005) Martinpelto, Kaufmann, Davislim, Comparato, Dazeley, Bourne. Dirigent: John Eliot Gardiner

* Marschner: Der Vampyr (2 CDs, Delta Music, 1999) Klepper, Hawlata, Kaufmann, Marquardt, Yoo, Hoffmann, Dewald, Heidbüchel. Dirigent: Helmuth Froschauer

* Abert: Ekkehard (2 CDs, Capriccio, 1998) Kaufmann, van Ingen, Kelling, Böhm, Hempel, Reiter, Gerhaher, Fujimara. Dirigent: Peter Falk

* Loewe: Die drei Wünsche (2 CDs, Delta Music, 1996) Hawlata, F. Prey, May, Klepper, Kaufmann, Wörner, A. Weber. Dirigent: Peter Falk

* Schoenberg: Die Jakobsleiter (CD, Harmonia Mundi, 2003), Henschel, Kaufmann, Kammer, Meier, Rügamer, Azesberger. Dirigent: Kent Nagano

* Beethoven: 9. Sinfonie (CD, Hänssler, 2002) Nylund, Vermillion, Kaufmann, Selig. Dirigent: Roger Norrington, Livemitschnitt, Stuttgart 2002

## Eksteraj ligiloj 
* pri Jonas Kaufmann, diskografio, 3 filmetoj, tekstoj pri biografio en germana lingvo

Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Tenoroj
Qantas

La entrepreno **Qantas Airways**, kutime nur nomata **Qantas** [], estas la plej granda aŭstralia flugkompanio kun sidejo en *Botany Bay City*, parto de la metropola areo Sidnejo. Formale la nomo estas mallongigo de la plena nomo *"Queensland and Northern Territory Aerial Services*", do "Aviadaj Servoj de Kvinslando kaj la Norda Teritorio". Ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"OneWorld"*.

La flugoj de la kompanio havis la IATA-mallongigon **QF**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **QFA**.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la kompanio (baze angle, sed en iuj naciaj subretejoj ankaŭ ĉine, france, germane, hispane, japane kaj koree)

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Aŭstraliaj flugkompanioj
Aeroméxico

La entrepreno **Aeroméxico** estas la plej granda meksika flugkompanio. Ĝi havas sian administran sidejon en Meksik-urbo kaj sian hejman flughavenon (kaj solan flugkompanian nabon en la tiuurba flughaveno flughaveno "Benito Juárez". *Aeroméxico* estas membro de la flugkompania alianco *"SkyTeam"*.

La flugoj de la kompanio havis la IATA-mallongigon **AM**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **AMX**.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (hispane kaj angle)

Kategorio:Meksikaj flugkompanioj
Avianca

La entrepreno **Avianca** (aŭ pli longe *Aerovias del Continente Americano*, origine *Aerovias Nacionales de Colombia*) estas kolombia flugkompanio. Ĝi havas sian administran sidejon en Bogoto kaj sian hejman flughavenon (kaj solan flugkompanian nabon en la tiuurba flughaveno "El Dorado". Kune kun la nederlanda kompanio KLM temas pri la plej maljuna ankoraŭ ekzistanta flugkompanio.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **AV**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **AVA**.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (hispane, angle kaj portugale)

Kategorio:Kolombiaj flugkompanioj
American Airlines

La **American Airlines** estas usona flugkompanio kun administra sidejo en Fort Worth, Teksaso. Dum multaj jaroj ĝi estis la plej granda flugkompanio de la mondo, antaŭ ol la aparte malmultekosta konkurenca kompanio Southwest Airlines ektransportis pli da pasaĝeroj. La kompanio apartenas al la konzerno *AMR*. Subkompanio por regionaj flugoj ligantaj pasaĝerojn al la grandaj fluglinioj nomatas *American Eagle*.

American Airlines estas unua kompanio, kiu uzita komputeran rezervaĵan sistemon por administri flugojn. La sistemo **SABRE** estas kreita en 1960. Nuntempe Sabre sistemo iĝis baza modelo por administra sistemo de multaj komputeraj sistemoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Usonaj flugkompanioj
428 Monachia

'*428 *Monachia'''* estas meze granda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Walther Augustin Villiger elde la observatorio de Munkeno, la .

## Nomo 
"*Monachia*" estas ina formo de *Monachium, latina nomo de Munkeno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1897
Kategorio:Munkeno
Trans World Airlines

La entrepreno **Trans World Airlines** estis usona flugkompanio kun administra sidejo en Sankta Luiso, Misurio. Ĝi en aprilo 2001 aĉetiĝis de la konkurenca firmao American Airlines kaj tiam ĉesis funkcii. En la 1940-aj ĝis 1960-aj jaroj la kompanio estis la plej granda flugkompanio de la mondo kaj estis inter nur tri kompanioj, kiuj ofertis regulajn pasaĝerajn flugojn inter Nordameriko kaj Eŭropo (la aliaj estis *PanAm* kaj la kompanio *American Overseas Airlines* en 1950 aĉetita de *PanAm*).

La flugoj de la kompanio havis la IATA-mallongigon **TW**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estis **TWA**.

[eta|maldekstra|150ra|la *OneCityCenter* en [Sankta Luiso dum multaj jaroj estis la centra oficejo de la kompanio]]

Kategorio:Usonaj flugkompanioj
Delta Air Lines

La entrepreno **Delta Air Lines** estas usona flugkompanio kun administra sidejo en Atlanta (Georgio, Usono). Laŭ la nombro de pasaĝeroj ĝi (laŭ la stato de 2010) de pluraj jaroj estas la plej granda flugkompanio tutmonde. La entrepreno estas fondomembro de la flugkompania alianco *"SkyTeam"*.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **DL**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **DAL**.

Kategorio:Usonaj flugkompanioj
Hans-Peter Dürr

**Hans-Peter Emil DÜRR**  (naskiĝis la 7-an de oktobro 1929 en Stutgarto, mortis la 18-an de majo 2014 en Munkeno) estis germana fizikisto. De 1971 ĝis aŭtuno de 1997 li estis direktoro de *Max-Planck-Instituto pri Fiziko* (*Werner-Heisenberg-Instituto*) en Munkeno, parto de la Max-Planck-Societo. Li estis helpanto de nukleofizikisto Werner Heisenberg.

Li laboris pri nuklea fiziko, fakulis pri filozofio kaj epistemologio kaj li aktivulis por sociaj kampanjoj.

## Verkoj 
(laŭ germana vikipedio)

* *Quanten und Felder* (eldonisto), Vieweg Eldonejo, 1971.
* *Unified Theories of Elementary Particles* (eldonisto), Springer Eldonejo, 1982.
* Werner Heisenberg, *Gesammelte Werke* (kun-eldonisto), 9 volumoj, Piper kaj Springer Eldonejo (1985-1993).
* *Physik und Transzendenz* (eldonisto), Scherz Eldonejo, 1986.
* *Das Netz des Physikers*, Hanser Eldonejo, 1988.
* *De la Science à l’Éthique*, Bibliothèque Albin Michel Sciences 1988.
* *Geist und Natur* (eldonisto), Scherz Eldonejo, 1989.
* *Respekt vor der Natur - Verantwortung für die Natur*, Piper Eldonejo, 1994.
* *Die Zukunft ist ein unbetretener Pfad*, Herder Eldonejo, 1995.
* *Zukünftige Energiepolitik* (kun-aŭtoro), Economica Eldonejo, 1995.
* *Umweltverträgliches Wirtschaften* (kun-eldonisto), Agenda Eldonejo, 1995.
* *Gott, der Mensch und die Wissenschaft* (kun-aŭtoro), Pattloch Eldonejo, 1997.
* *Rupert Sheldrake in der Diskussion* (kun-eldonisto), Scherz Eldonejo, 1997.
* *Für eine zivile Gesellschaft*, dtv 2000.
* *Elemente des Lebens* (kun-eldonisto), Graue Edition, 2000.
* *Wir erleben mehr als wir begreifen* (kun-aŭtoro), Herder spektrum, 2001.
* *What is Life?* (kun-aŭtoro, kun-eldonisto), World Scientific Publishing, 2002.
* *Wirklichkeit, Wahrheit, Werte und die Wissenschaft* (kun-aŭtoro, kun-eldonisto), BWV, 2003.
* *Auch die Wissenschaft spricht nur in Gleichnissen*, Herder spektrum, 2004.
* H.P.Dürr/Raimon Panikkar: *Liebe - Urquelle des Kosmos − Ein Gespräch über Naturwissenschaft und Religion*, Herder Eldonejo. (Herder Tb. 5965), Freiburg 2008, ISBN 978-3-451-05965-0
* *Warum es ums Ganze geht - Neues Denken für eine Welt im Umbruch*, oekom Eldonejo, 2009, ISBN 978-3-86581-173-8
* *Geist, Kosmos und Physik Gedanken über die Einheit des Lebens*. Crotona Eldonejo GmbH 2010 ISBN 978-3-86191-003-9

## Vidu ankaŭ 
* Transcendeco

## Eksteraj ligiloj 
* DVD Filmo kun diskuto de 2010: de 25.04.2010 Schrumpfexemplar homo oeconomicus? (DVD/VHS de Diskuto ricevebla de svisa Televido: sternkopien @ sf.tv.)

Kategorio:Germanaj fizikistoj
Mormonaj manĉaropioniroj

[dekstra|eta|300px|Statuo festanta Mormonajn manĉaropionirojn [Templo-Kvadraton en Sallagurbo, Utaho]]

La **Mormonaj manĉaro-pioniroj** estis partoprenantoj en la migrado de membroj de Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj (ankaŭ konata kiel la SLT Preĝejo) al Sallagurbo, Utaho, kiuj uzis manĉarojn por transporti iliajn havaĵojn. La Mormona manĉaromovado komenciĝis en 1856 kaj daŭris ĝis 1860.

Instigitaj ligi iliajn eklezianojn en Utaho sed malhavantaj financojn por plenaj virbovo- aŭ ĉevalteamoj, preskaŭ 3.000 mormonoj pioniroj de Anglio, Kimrio, Skotlando kaj Skandinavio faris la vojaĝon de Iovao aŭ Nebrasko ĝis Utaho en dek-manĉara kompanioj. La piedvojaĝo estis katastrofa por du el la ekspedicioj, kiuj komencis ilian vojaĝon danĝere malfrue kaj estis kaptitaj per peza neĝo kaj drastaj temperaturoj en centra Vajomingo. Malgraŭ drama savklopodo, pli ol 210 el la 980 pioniroj en tiuj du ekspedicioj mortis tiele.

Kvankam nur pli da 10 % de la elmigrantoj de la lasta-tago movado de 1847-68 faris la vojaĝon okcidente uzante manĉarojn, la manĉaropioniroj fariĝis grava simbolo en SLT-kulturo, reprezentante la fidelecon kaj oferon de la pionirogeneracio. Ili daŭre estas agnoskitaj kaj honoritaj en okazaĵoj kiel ekzemple *Pioneer Day*, preĝejospektakloj, kaj similaj memorceremonioj. La manĉaropiedvojaĝoj estis konata temo en mormona popolmuziko de la 19-a jarcento kaj estis temo en SLT-fikcio, kiel ekzemple la nova *In the Company of Angels* (En la Kompanio de Anĝeloj) de David Farland, la historiaj romanoj de Gerald Lund, *Fire of the Covenant* (Fajro de la Pakto), kaj la sciencfikcia novelo de Orson Scott Card, "Okcidenta".

Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Jamajka iktero

La **Jamajka iktero** (***Icterus leucopteryx***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn.

Ĝi troviĝas en en Jamajko kaj en la kolombia insulo de San Andrés. Ĝi estis iam en Granda Kajmano en Kajmanoj sed tiu subspecio estas nune formortinta tie.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Tiu estas birdo, kun ĉefe flava plumaro. Maskla plenkreskulo havas malgrandan **nigrajn okulmaskon kiel brido** el la bekobazo al la okulo, kaj mallarĝan gorĝozonon, kun pli larĝa kunigo de ambaŭ partoj ol ĉe la Nigragorĝa iktero sed ne tiom longa kiom tiu de la menciita iktero. Estas nigraj ankaŭ la vosto kaj la flugiloj kiuj montras tre larĝan blankan flugilstrion kaj kelkajn blankajn plumobordojn, el kiuj ĉefe la flugilstrio nomigas la specion en la latina scienca nomo kie *leucopteryx* estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka kiuj signifas precize “kun blanka flugilo”. Dume *Icterus* aludas al la ĝenerala flava koloro. La beko estas fortika kaj griza (kun eburblanka unua duono de la suba makzelo), dum ankaŭ la kruroj estas grizaj.

La komuna nomo aludas al la ĉefa insulo kaj lando kie loĝas la specio.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Icterus leucopteryx. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Jamajko
Southwest Airlines

La entrepreno **Southwest Airlines** estas usona flugkompanio kun administra sidejo en Dallas, Teksaso. Dum multaj jaroj jaroj ĝi estis la plej granda flugkompanio de la mondo, antaŭ ol la aparte malmultekosta konkurenca kompanio Southwest Airlines ektransportis pli da pasaĝeroj.

Post la en 1949 fondita kaj en 1988 bankrotiĝinta entrepreno *Pacific Southwest Airlines* (PSA), la kompanio estis la dua flugkompanio kreiĝis kun la specifa celo oferti flugojn je konsiderinde malpli alta prezo ol la konkurencaj kompanioj. Ĝis la jaro 1978 la kompaniaj aviadiloj nur flugis inter urboj ene de Teksaso, ekde la jaro 1979 la fluglinia reto ampleksiĝis al Luiziano, Nov-Meksiko, Oklahomo, Arizono, Nevado kaj Kalifornio. Ekde la jaro 1973 la entrepreno konstante aktivas profitige.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **WN**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **SWA**.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (angle)

Kategorio:Usonaj flugkompanioj
Oranĝa iktero

La **Oranĝa iktero** aŭ Jukatana iktero (***Icterus auratus***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn.

Ĝi troviĝas en Belizo kaj en suda Meksiko nome en Jukatano, de kio devenas la alternativa komuna nomo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Tiu estas birdo, kun ĉefe flava plumaro kun ĝenerala **oranĝa nuanco**. Maskla plenkreskulo havas malgrandan nigrajn okulmaskon kiel brido el la bekobazo al la okulo, kaj mallarĝan gorĝozonon, kun pli larĝa kunigo de ambaŭ partoj ol ĉe la Nigragorĝa iktero sed ne tiom longa kiom tiu de la menciita iktero. Estas nigraj ankaŭ la vosto kaj la flugiloj kiuj montras ne tre larĝan blankan flugilstrion sed ja kelkajn blankajn plumobordojn tra la tuta flugilo (pro ĉio tio, ĝi estas ege simila al la Jamajka iktero). La nigra masko ege kontrastas kun ĉirkaŭaj tre oranĝaj areoj nome kapo kaj supra brusto, kio nomigas la specion kaj rekte en la komuna nomo kaj metafore en la latina scienca nomo kie *auratus* signifas precize “oreca”. Dume *Icterus* aludas al la ĝenerala flava koloro. La beko estas fortika kaj griza (kun eburblanka unua duono de la suba makzelo), dum ankaŭ la kruroj estas grizaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Icterus auratus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Lakedemono

Laŭ la helena mitologio, **Lakedemono** (el la greka Λακεδαίμων, *demono de la lago*) estis la eponima reĝo de Lakonio, nomita *Lakedemono* aŭ *Lacedemono* de la antikvaj verkistoj. Tamen, kaj Homero kaj Herodoto nomis tiel nur la citadelon kiu troviĝis sur la plej alta parto de la urbo, kontraste kun la malalta parto de ĝi, kiun oni nomis Sparto (honore al la edzino de tiu reĝo). Lakedemono elstaris milite danke al ĝia profesia armeo, la nura tiatempe.[eta|Mapo de [Lakonio|Lakedemono, lando kiu ricevis sian nomon de la eponima reĝo, kies edzino ankaŭ nomigis la ĉefurbon, Sparto.]]La reĝo Lakedemono estis filo de Zeŭso kaj la plejado Tajgeto. Tiu nimfo promesis resti virgulino, kaj rifuzis la amproponojn de la dioj. Por eskapi de la obstina persekutado de Zeŭso, Tajgeto petis helpon al sia amikino Artemiso, kiu transformis ŝin en cervinon (la fama cervino de Cerinio, kies ĉasado estis unu el la dek du laboroj de Heraklo). Tamen, tio ne sufiĉis por halti la lascivan dion, kiu sukcesis unuiĝi al Tajgeto, de kio devenis la naskiĝo de Lakedemono. Honteme, la najado pendigis sin sur la monto Amikleo, kiun de tiam oni nomis Tajgeto honore al la antaŭtempe forpasinta nimfo.

Lakedemono edziĝis al Sparto, filino de la rivera-dio Eŭroto, kaj havis kun ŝi tri gefilojn: Amiklo (kiu sukcedis lin), Eŭridiko kaj Asino. Tamen, kroma versio asertas ke la nomo de lia edzino estis la sama ol tiu, de lia patrino (Tajgeto), kaj ke ilia nura filo estis Himero, juna princo kiu droniĝis en la rivero Eŭroto (kiu de tiam ricevis la nomon Himero). Laŭ tiu versio la patro de Amiklo estus Eŭroto, filo de Milo.

Lakedemono starigis la sanktejon de la Gracioj, inter Sparto kaj Amiklo, kaj li estis la unua kiu nomigis tiujn diinoj, donante al ili la kromnomojn Kleto kaj Faeno. Post lia morto, oni honoris lin kiel heroo, kaj starigis altaron dediĉitan al li en Terapno.

## Referencoj
Kategorio:Mitaj reĝoj de Lakonio
Junaĝo de Joseph Smith, Jr.

La **Junaĝo de Joseph Smith, Jr.** kovras la periodon de lia naskiĝo la 23-an de decembro, 1805, ĝis la fino de 1827, kiam la mormonoj kredas ke Smith akiris aron de oraj teleroj gravuritaj kun maljunegaj kristanaj skrib(aĵ)oj, entombigitaj en monteto proksime de lia hejmo en Manĉestro, Novjorkio.

Joseph Smith, Jr. estis la ĉeffondinto kaj gvidanto de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, kiu kaŭzis Mormonismon, kaj inkludas tiajn nominalajn valorojn kiel Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj kaj la Komunumo de Kristo. La anoj de Smith kredas ke li estis nuntempa profeto.

Tiu Junaĝo de Smith estas signifa ene de Mormonismo ĉar ĝi reprezentas la tempon kiam Smith laŭdire unue funkciis kiel profeto, havis teofanion (nomitan fare de liaj anoj la Unuan Vizion), kaj estis akirinta la orajn telerojn, la fontomaterialon por la Libro de Mormon, sanktan tekston de la Lasttaga Sanktulmovado. Dum tiu periodo, Smith estis influita per multaj religiaj kaj kulturaj tendencoj en frua historio de Usono. La nacio en tiu tempo spertis kulturan reagon kontraŭ la sekularismo de la Klerismo, nomita la Duan Grandan Vekiĝon. Krome, la ĝeneraligita akcepto de amerikanoj de popolkredo supren ĝis la 1830-aj jaroj kaj elkreskanta intereso en formado de apartaj konfesioj kreis maturajn kondiĉojn por juna viro kiel ekzemple Smith al sukcese konstruo de religio bazita sur la aspekto de anĝeloj kaj la mirakla traduko de malnovegaj diskoj. Lasttagaj sanktuloj rigardas la okazaĵojn en la frua vivo de Smith kiel konstatado de lia vokado kiel profeto kaj kiel disponigado de la bazo por organizado la Kristana Scienco.

Kategorio:Joseph Smith, Jr.
Lipovec (distrikto Chrudim)

Municipo **Lipovec** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en regiono okcidente sub montareto Fera montaro, 4&nbsp;km norde de urbo Ronov nad Doubravou, ĉe apuda ŝoseo inter Ronov nad Doubravou kaj Podhořany u Ronova. Vivas ĉi tie  (). Dum la Dua Mondmilito la vilaĝanoj subtenadis partizanojn kaj estis pro tio persekutataj.

## Historio 
Licoměřice estas rememorata jam en la jaro 1257. En la jaroj 1312-1341 estas ĉi tie rememorata fortikaĵeto.

En oktobro 1944 en la regiono koncentriĝis partizana taĉmento Magistro Jan Hus. La vilaĝanoj, ĉefe laborantoj en arbaroj, estis kun ĝi en kontaktoj kaj certigadis por ĝi provizadon per nutraĵoj. Bedaŭrinde la agado estis malkovrita, vilaĝoj Lipovec kaj Licoměřice estis la 19-an de decembro 1944 okupitaj kaj ĉiuj viroj aĝaj inter 16 kaj 70 jaroj, tute 106 homoj, estis arestitaj kaj forveturigitaj en koncentrejojn. Ne revenis kelkdekoj da civitanoj. La partizanoj ne estis kaptitaj.

En la jaroj 1968-1982 oni apud la vilaĝo minis uranian ercon, entute 480 tunojn. El la areo ĉiam defluas akvo, kiun oni devas dekontaminadi.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
* **Lipovec**
* Licoměřice

## Memorindaĵoj 
### Monumentoj 
Malantaŭ Licoměřice sub arbaro staras monumento rememoranta loĝantojn de ambaŭ vilaĝoj, kiuj estis forveturigitaj en koncentrejojn. Aŭtoro de la plastikaĵo estas akademia skulptisto Oldřich Tlustoš el Hradec Králové.
Pli fore leviĝas monteto Skála (490 m s.m.), ĉe kies supro kun elsendoturo oni povas vidi restojn de partizana terkabano kaj memorplaton al partizana grupo Magistro Jan Hus.

### Preĝejo 
En centro de Licoměřice estas gotika preĝejo de Sankta Katarino el la 14-a jarcento, pli malfrue rearanĝita en malfrugotika stilo. Ĝi estas ununava kun ortangule fermita presbiterejo. Sur suda flanko estas pintarka portaleto. La presbiterejo estas volbita krucforme. La navo havas platan plafonon, la ĥorejo staras sur du ŝtonaj malfrugotikaj kolonoj. La ekipaĵo estas pseŭdogotika el la 19-a jarcento, la pasiona vojo devenas el la 18-a jarcento.
Sur la tombejo staras kampanilo, origine el la 16-a jarcento, rekonstruita en la jaro 1907, kiam estis romantike aranĝita ligna dua etaĝo. En masonita teretaĝo estas pafbreĉoj.

### Vidinda arbo 
Sur vilaĝplaco kreskas arbo eleagno *(Eleagnus)*. La arbo estas proksimume 60 jaroj aĝa, kies cirkonferenco estas preskaŭ 3 m kaj ĝia alteco estas 16 m.

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Železné hory 
* Militista pietloko 
* Militista pietloko 


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Balzo

**Balzo** (, taksonomia sinonimo *Ochroma lagopus*, nomigo laŭ la botanikisto *Olof Peter Swartz*, botanika aŭtora mallongigo Sw.) laŭ PIV estas tropika arbo el la familio de malvacoj, kies ligno estas pli malpeza ol korko, kaj tial uzata por flosoj. Ĝi hejmas aparte en tropikaj regionoj de Ameriko kaj tie hispanlingve nomatas *balsa* - kio samtempe hispane estas vorto por "floso" ĝenerale. La ĉefa uzo de la ligno do klarigas la etimologion de la nomo. 

Aparte konata veturilo el balzo estis la floso Kon-Tiki, per kiu la norvega esploristo kaj verkisto Thor Heyerdahl en 1947 pruvis sian tezon ke popolo el Sudameriko per balzaj flosoj povus esti vojaĝinta al Polinezio en prekolumba epoko por eksetli en Polinezio. 

Antaŭ ol surfaj tabuloj estis produktitaj el modernaj materialoj kiel ekzemple vitrofibro-fortigita plasto, la tradiciaj surfaj tabuloj de la havajanoj konsistis kutime el balzo, kaj ankoraŭ nuntempe multaj pasiaj surfistoj aprezas surfotabulojn el tiu ligno. 
Pro sia stabileco kaj malpezeco, la ligno ankaŭ intense uziĝas por modelaj aviadiloj.

Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Arboj de Franca Gujano
Kategorio:Arboj de Bolivio
Kategorio:Arboj de Brazilo
Kategorio:Arboj de Karibio
Kategorio:Arboj de Kolombio
Kategorio:Arboj de Ekvadoro
Kategorio:Arboj de Peruo
Kategorio:Arboj de Meksiko
Kategorio:Arboj de Venezuelo
Kategorio:Arboj de Centra Ameriko
Kategorio:Ligno
Kategorio:Bombakoideoj
Kolektiva bestkonduto

[dekstra|eta|300px|*[Sort sol* (dane: *nigra suno*). Sturnedaro je sunsubiro en Danio.]]
**Kolektiva bestkonduto** priskribas la kunordigitan konduton de granda aro de similaj bestoj kaj la krizokazon de tiaj aroj.

Partoj de tio inkludas la koston kaj avantaĝon de ariĝo, la transdonon de informoj tra la grupo, la aran procezon pri decido, armoviĝo kaj sinkronizo. Esplorante la principojn de kolektiva bestkonduto gravas por homaj problemoj por la filozofio de biomimiko.

Malkovri la regulojn laŭ kiuj individua besto naĝas enare rilate al siaj najbaroj, povos helpi antaŭenigi la kontrolon de aroj de naĝantaj aŭ flugantaj mikrorobotoj kiel nehomgvidataj aviadiloj.

## Vidu ankaŭ
* Socia konduto
* Socia scienco

## Referencoj
## Bibliografio
*Camazine, S., Deneubourg, J.L., Franks, N.R., Sneyd, J., Theraulaz, G. and Bonabeau, E. (2003) *Self-Organization in Biological Systems (Memorganizado en bilogiaj sistemoj)* Princeton University Press, Princeton, N.J. ISBN 0691012113 (especially Chapter 11)

## Eksteraj ligiloj
*Kolektiva bestkonduto, retejo organizata pri la libro *Collective Animal Behavior* de David Sumpter (2008) 
*STARFLAG projekto: priskribo 
*Centro pri dezajnado inspirita de biologio ĉe *Georgia Tech*
*La TTT-ejo de la esploristo David Sumpter 
*La TTT-ejo de la esploristo Iain Couzin
*La TTT-ejo de Julia Parrish, bestoesploristo 

Kategorio:Etologio
429 Lotis

'*429 *Lotis'''* estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de unu najado: *Lotis*, citata en *la Metamorfozoj'' de Ovidio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1897
Fuĝoŭo

**Fuĝoŭo** estas prefektujnivela milionurbo, sidejo de Fuĝjano, havenurbo kaj universitata urbo en Ĉinio. Historie (ekzemple en la Enciklopedio de Esperanto de 1934) la urba nomo ankaŭ estis latinliterigita *Foo-chow*.
eta|maldekstre|Panoramo de Fuĝoŭo

## Geografio 
eta|maldekstre|Riverborda panoramo de Fuĝoŭo
Fuĝoŭo situas en la provinco Fuĝjano, laŭ riverbordo.

## Historio 
Fuĝoŭo komencis sian historion jam antaŭ Kristo. Urbomuroj konstruiĝis en diversaj epokoj. Ankaŭ Marko Polo menciis tiun urbon. Pro la packontrakto de 1842 la urbo iĝis unu el la kvin ĉinaj . La 8-an de novembro 1911 ribelo okazis kun stratbataloj. Inter 1940-1945 la japanoj okupis la urbon.

## Klimato 
Fuĝoŭo havas subtropikan klimaton kun influo de musono. La temperaturo somere estas iom pli ol 30 C, vintre la duono. Jare pluvas po 1394&nbsp;mm.

## Trafiko 
eta|maldekstre|Interna parto de de Fuĝoŭo
Fuĝoŭo havas 2 flughavenojn. La fervoja kaj ĉefvoja kontaktoj estas bonaj.

La Metroo de Fuĝoŭo malfermiĝis la .

## Vidindaĵoj 
* Provinca Muzeo
* Multe da parkoj
* Bestoĝardeno
* Blanka kaj nigra pagodoj
* Preĝejo

## Ĝemelurboj 
*  Nagasaki, Japanio
*  Naha, Japanio
*  Syracuse, Usono
*  Tacoma, Usono
*  Campinas, Brazilo
*  Shoalhaven, Aŭstralio
*  Ĝorĝtaŭno, Gujano
*  Koszalin, Pollando
*  Mombasa, Kenjo

## Konataj urbanoj 
* Bingxin (Xie Wanying)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj
eta|maldekstre|Nokta panoramo de Fuĝoŭo

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Oranĝakrona iktero

La **Oranĝakrona iktero** (***Icterus auricapillus***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. 

Ĝi troviĝas en nordaj Kolombio kaj Venezuelo, krom plej okcidenta pinto de Panamo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Tiu estas birdo, kun ĉefe sulfurflava plumaro kaj tre **oranĝa nuanco en kapo**, kio nomigas la specion kaj rekte en la komuna nomo kaj metafore en la latina scienca nomo kie *auricapillus* signifas precize “kun oreca krono”. Dume *Icterus* aludas al la ĝenerala flava koloro. Maskla plenkreskulo havas mezgrandan nigrajn okulmaskon kiel brido el la bekobazo al la okulo, kiu pluas kaj kovras la gorĝareon kaj eĉ la supran bruston. Estas nigraj ankaŭ la vosto kaj la flugiloj kiuj montras ne  blankan flugilstrion sed ja tre **flavan ŝultromakulon**. La beko estas fortika kaj griza (sed ne tiom markata eburblanka unua duono de la suba makzelo), dum ankaŭ la kruroj estas grizaj.

La junuloj estas malhelruĝecaj kun tre markata hela kaj larĝa suba makzelo de la beko.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Icterus auricapillus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Armeo de la Respubliko de Ĉinio

La **Armeo de Respubliko Ĉinio** (tio estas, la ŝtato memproklamita sur la insulo de Tajvano, kaj ne agnoskata de ĉiuj landoj de la mondo) konsistas el kvar armeeroj. Ilia ĉefa tasko estas protekti la insulojn kontrolatajn de la Respubliko: Tajvanon, Penghuojn, Kinmenojn, Macuojn kaj aliajn, de ebla invado de la Popola Liberiga Armeo de la Popola Respubliko de Ĉinio pro la Tajvanokonflikto.

La armeo de la respubliko de Ĉinio estas la historia posteulo de la nacia revolucia armeo de la Kuomintango en la ĉina enlanda milito. Ĝis la 1970-aj jaroj, ĝi postulis kapabli sukcesi ofensivan operacion kontraŭ la popolrespubliko en kontinenta Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Revolucia Armeo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la defendministerio de la Respubliko de Ĉinujo en la ĉina  kaj la angla

Kategorio:Tajvano
Kategorio:Armeo de Ĉinio
Filip Adwent

**Filip Stanisław Adwent** (naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1955 en Strasburgo, mortis la 26-an de junio 2005 en Varsovio) – pola politikisto, kuracisto, membro de Eŭropa Parlamento.

## Vivkuro
Laŭ edukiteco estis medicina kuracisto (specialiĝo: anestezologio kaj intensa  terapio). En 2004 finis postdiplomajn studojn pri naturprotektismo en Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (Ĉefa Lernejo de Vilaĝa Mastrumado) en Varsovio. 

De 1996 loĝis en Grodzisk Mazowiecki, pli frue de multaj jaroj estis en Francio. De 1983 preskaŭ dum 15 jaroj organizis socian helpon al loĝantoj de Jarosław, Rzeszów kaj Przemyśl. En 1995 estis pro tio distingita per ordeno „Pro Meritoj por Sav-Protekto“.

En la jaroj 2001-2002 estis membro de Pola Interkonsento. El la listo de Ligo de Polaj Familioj sen sukceso kandidatis al Sejmo dum parlamenta balotado en 2001. Junie 2004 estis elektita eŭrodeputito en balotado al Eŭropa Parlamento, denove de la listo de Ligo de Polaj Familio en Ĉekarpata Provinco. Apartenis al la Frakcio Sendependeco kaj Demokratio. Konis kvin lingvojn: polan, francan, anglan, germanan kaj rusan. Publikigis i.a. laboraĵon *Dlaczego Unia Europejska jest zgubą dla Polski?* (Kial Eŭropa Unio estas pereo por Pollando?) (Eldonejo Antyk, 2003, ISBN 83-87809-77-2)

Li mortis pro vundoj post aŭtomobila akcidento, kiu okazis la 18-an de junio 2005 apud Grójec. Surloke pereis lia 19-aĝa filino Maria kaj 85-aĝa patro Stanisław. Filip Adwent kaj lia patrino mortis pro ricevitaj vundoj ok tagojn pli poste.

## Eksteraj ligiloj
* Paĝo dediĉita al Filip Adwent
* Paĝo de la Instituto nome de Filip Adwent 

Kategorio:Polaj kuracistoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Toby Gard

## Historio 
Toby Gard komence laboris por Core Design, kie elpensis la ideon de *Tomb Raider* kaj de la rolulo Lara Croft. Li lasis Core Design dum la kreado de *Tomb Raider 2*.

En 2004 Toby Gard kreis la ludon *Galleon*. Poste li estis engaĝita de Eidos por labori kun Crystal Dinamics pri *Tomb Raider: Legend*, *Tomb Raider: Anniversary* kaj *Tomb Raider: Underworld*.

## Vidu ankaŭ 
* Lara Croft
* Tomb Raider

## Eksteraj ligiloj 
* Toby Gard Angle
* *Building Character*, Toby Gard

Kategorio:Tomb Raider
Alison Carroll

**Alison Carroll** (Naskiĝoj 21-an de majo 1985) estas gimnasto, modelo kaj aktorino de Croydon, Londono, Unuiĝinta Reĝlando.

Dum dudek jaroj ŝi konkuris kiel gimnastino, survestante la kolorojn de Unuiĝinta Reĝlando.

En aŭgusto 2008 ŝi estis elektita de Eidos por personigi la rolulon de Lara Croft por la publikigo de la oka epizodo de *Tomb Raider: Underworld*.

## Filmaro 
* *Life Is an Art* (2009)
* *Doghouse* (2009)

## Eksteraj ligiloj 
* Profilo de Alison Carroll en *Tomb Raider Chronicles*
* AlisonCarroll.org 

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Britaj gimnastikistoj
Kategorio:Tomb Raider
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Banka (distrikto Piešťany)

**Banka,** hungare **Bánka** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.

## Situo
Banka situas laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Váh (kontraŭe Piešťany troviĝas, inter ili ponto estas). Piešťany troviĝas je 1&nbsp;km.

## Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungara erao la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1241. En 1599 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bánka 781 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Banka 2087 homoj, (2028 slovakoj).

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno el la 13-a jarcento, en 1600 renesanciĝis
* termala banejo kun kampadejo kaj hotelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Piešťany
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Bašovce

**Bašovce,** hungare **Bassóc** [baŝOc] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
300ra|eta|Bašovce situas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 4&nbsp;km²
* Supermara alteco: 164 m
* Loĝantaro: 2087 en 2001
* Poŝtkodo: 922 01
* Aŭtokodo: PN
* Telefonprefikso: 033

## Situo 
Bašovce situas laŭ traira flankovojo, Váh, aŭtoŝoseo, ĉefvojo kaj fervojo preteriras. Piešťany troviĝas je 6&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungara erao la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 en latina formo *villa Bessan*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bassóc 522 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nové Mesto nad Váhom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Bašovce 338 homoj, (escepte de unu, ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario de 1906

## Eksteraj ligiloj 
* Bašovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Piešťany
433 Eroso

**433 Eroso** estas granda, tre hela terrenkonta asteroido, la unua malkovrita el la Amoraj asteroidoj kaj la dua plej granda Amora asteroido post 1036 Ganimedo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Carl Gustav Witt, elde Berlino kaj, la saman nokton, de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Eroso, helena dio de la amo.

## Esplorado 
eta|maldekstra|Eroso vidita de 7000 km de la sondilo NEAR 433 Eroso estis la dua asteroido preterflugita de la kosmosondilo NEAR Shoemaker, post 253 Matildo.

Post sensukcesa preterpaso la , la kosmosondilo enorbitiĝis ĉirkaus Eroson la , al distanco de 50&nbsp;km. Inter aprilo kaj oktobro 2000, la sondilo tute kartografiis la asteroidon.

La , kvankam tio ne estis antaŭvidata en la komenca programo, la sondilo surteriĝis sur la asteroidon, el kie ĝi plue elsendis signalojn ĝis la .
eta|maldekstra|Eroso superflugita de la sondilo NEAR

## Ecoj 
La orbito de 433 Eroso trairas (rigardita orte al la ekliptika ebeno) la orbiton de Marso kaj proksimiĝas tiun de Tero, sed ne trairas ĝin. La plej malgranda distanco inter Eroso kaj Tero estas 19 milionoj da km (0,13 AU). La 31-an de januaro 2012 Eroso alproksimiĝos al Tero ĝis 26,7 milionoj da kilometroj.

433 Eroso ne estas sfera (ne eĉ elipsa), ĝi havas longan formon similantan tiun de pantoflo kun ampleksoj ĉirkaŭ 34 x 11 x 11&nbsp;km. Ĝiaj du distingeblaj partoj ricevis la nomojn de "*Charlois Regio*" kaj "*Witt Regio*", laŭ la nomoj de la malkovrintoj Auguste Charlois kaj Gustav Witt.

La temperaturo de la surfaco de Eroso varias inter  kaj , ĝia denso estas 2 400&nbsp;kg.m−3, tie estas proksimume tiu de la tera krusto.

La misio NEAR Shoemaker montris, ke la plejparto el la rokoj, kiuj superŝutas la asteroidon, estis elĵetitaj de ununura alfrapa kratero, nomita "*Shoemaker kratero*", maljuna de ĉirkaŭ unu miliardo da jaroj. Tiu alfrapo faris ke 40 % el la Erosa surfaco estas senigita de krateroj pli malgrandaj ol 0,5&nbsp;km de diametro. Oni unue opiniis, ke ili estus ŝtopitaj de elĵetitaj rompaĵoj. Pli fajna analizo montris ke la senkrateraj lokoj situas je *rekta distanco* de 9&nbsp;km ĉirkaŭ de la alfrapita punkto, eĉ kiam la distanco mezurita laŭ surfaco superas 9&nbsp;km. Oni hipotezis, ke la ŝokondoj pro la alfrapo okazigis enfalon de la malgrandaj krateroj pro skuo. La neregula formo de Eroso faras, ke rekta distanco de 9&nbsp;km povas kovri pli grandan distancon laŭ la surfaco.

433eros.jpg|Eroso, fotita la 14-an de septembro 2000 de NEAR
Eros southern hemisphere overview.jpg|Suda "duonsfero", 3-a de decembro 2000
Erosregolith.jpg|Vido de la Erosa surfaco, dum la malsupreniro de NEAR

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* Mapo de 433 Eroso
*  433 Eroso -  433 Eroso  (el "La naŭ 8 planedoj")
*  Eros (Le système solaire à portée de votre souris - *La Sunsistemo musklake atingebla*)
*  Asteroido (433) Eroso 

Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1898
Kastelo Gandolfo

**Kastelo Gandolfo** () estas, krom komunumo najbare de Romo (Latio), nome 25 kilometrojn diste, ankaŭ somera rezidejo de la papo.

La teritorio de Kastelo fariĝis loko de feria restado de la papoj ekde la tempoj de Urbano la 8-a, kiu tujpost sia elektiĝo al la papregado en 1623, komencigis la konstruadon de establo sur situo de la roma vilao de la imperiestro Domiciano. Neglektita laŭ ĉirkaŭ unu jarcento, la vilao de Kastelo Gandolfo reekkomenciĝas esti vizitita en la 18a jarcento kun Benedikto la 14-a kaj Klemento la 14-a. Okupita kaj grave difektigita de la napoleonaj soldatoj, ĝin restaŭrigis Pio la 7-a kaj Pio la 8-a. Sekve estas aparte utiligita kiel somera rezidejo de Gregorio la 16-a kaj poste de Pio la 9-a. Sed nur ĝis 1870.

En 1929, okaze de la naskiĝo de Ŝtato de la Vatikano kaj de la rilata traktato, la vilaoj de Kastelo Gandolfo estas deklaritaj vatikana «eksterteritoria» posedaĵo kaj ĝuste kun Pio la 11-a la palaco de Kastelo Gandolfo refariĝas somera rezidejo de la papoj de ties kuriaj helpantoj. Papo Pio la 11a en ĝi pasigas la somerojn de 1934 ĝis 1938, dum la novelektita Pio la 12-a, post tieja restado en 1939, ĝin ne vizitas dum la dua mondmilito, kiam tamen la vilao kaj ties ĉiuj dependaĵoj estas uzitaj por gastigi milojn da fuĝintoj kaj rifuĝintoj pro militaj perfortoj. Ekde 1946, post la monda konflikto, ĉiuj papoj revenas pasigi, ekskluzive ĉi tie, feriojn ĝis 1986.

En 1987 Johano Paŭlo la 2-a decidis pasi ferian periodon ankaŭ sur la Alpoj: li iros dekfojojn ĉe Aosto en landeto Combes kaj sesfojojn en la alpoj de Lorenzago (Veneto), dum en 2002 kaj 2003 li restos ekskluzive en la vilao Kastelo Gandolfo. Ankaŭ Benedikto la 16-a, foje restas ekskluzive en la vilao kaj foje ferias ankaŭ en la Alpoj vizitante la samajn lokojn de Johano la 2-a.

Notindas ke la papaj ferioj pleniĝas de apostola aktivado kaj ricevante kaj parolante fidelulojn kaj revenante al Vatikano por apostole renkonti grupojn de diversaj kunvenoj, religiaj kaj ne, ktp.

Al Kastelo Gandolfo ekde 1935, pro la troa brileco de la romaj noktoj, oni decidis elmigri kaj translokigi la instrumentojn de la Observatorio astronomia vatikana kun la rilata biblioteko. Inter la agadoj de la scienculoj de la observatorio agas ankaŭ kiel alta lernejo pri astronomio. Tiu astronomia observatorio devis krei en 1981, pro la sama problemo de la troa brileco ankaŭ en urbo Castel Gandolfo, duan sidejojn en Arizono (Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lazio-directory.org/castelgandolfo.htm 
* http://www.digtec.com/residenzapapale.htm

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Papoj
* Lateranaj Traktatoj
* Observatorio astronomia vatikana

Kategorio:Konstruaĵoj en Vatikano
Gandolfo
Dolný Lopašov

**Dolný Lopašov,** hungare **Alsólopassó** [alŝOlopaŝO] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany. Dolný kaj alsó signifas: suba.
300px|eta|Dolný Lopašov situas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 23 km²
* Supermara alteco: 207 m
* Loĝantaro: 982 en 2001
* Poŝtkodo: 922 04
* Aŭtokodo: PN
* Telefonprefikso: 033

## Situo 
Dolný Lopašov situas laŭ traira flankovojo sub malgranda monto 297 m-ojn alta. Piešťany troviĝas je 17&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. Dum regado de Grandmoravia Regno slavoj vivis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1394. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsólopassó 1063 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Pöstyén, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dolný Lopašov 982 homoj, (973 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo el la 14-a jarcento, baldaŭe renesanciĝis

## Famuloj 
En la iama Lopassó naskiĝis hungara episkopo György Klimó.

## Eksteraj ligiloj 
* Dolný Lopašov sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Piešťany
Borovce

**Borovce,** hungare **Vágbori** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
300px|eta|Borovce situas en la plej griza parto
300px|eta|Preĝejo de Borovce

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 161 m
* Loĝantaro: 849 en 2001
* Poŝtkodo: 922 09
* Aŭtokodo: PN
* Telefonprefikso: 033

## Situo 
Borovce situas laŭ rojo laŭ traira flankovojo. Piešťany troviĝas je 7&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1262 en formo *"Borey"*. En 1599 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vágbori 741 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Borovce 849 homoj, (840 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1781
* paroĥo de 1747
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1768

## Eksteraj ligiloj 
* Borovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Piešťany
Karima Adebibe

. Ŝi estas la modelino, kiu interpretis la rolulon de Lara Croft en ŝiaj sepa kaj oka aventuroj.

## Biografio 
Ŝiaj originoj estas marokaj kaj grekaj. Ŝi laboris kiel komizino en ateliero de la londona urbocentro kaj, por plialtigi sian salajron, laboris kiel modelino, sukcesante aperi ankaŭ en televidaj reklamaĵoj de Koka-kolao.

Ŝi plenumis kelkajn fotografiajn servojn kaj aperis ankaŭ en la filmo *Alien vs. Predator* de 2004, en kiu ŝi ludis la rolon de la oferviktimo. Ekde 2006 ŝi iĝas dublulino de *Tomb Raider: Legend*, fama videoludo, interpretante Lara Croft.

## Agentejoj 
* FM Model Agency
* Storm Model Agency - Londono
* Riccardo Gay Model Management
* Talents Models
* Model Management - Hamburgo

[eta|center|250px|Karima Adebibe kiel [Lara Croft]]

Kategorio:Tomb Raider
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Drahovce

**Drahovce,** hungare **Vágdebrőd** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
300px|eta|Drahovce situas en la plej griza parto
300px|eta|Hidroelektra centralo ĉe Drahovce

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 24 km²
* Supermara alteco: 150 m
* Loĝantaro: 2530 en 2001
* Poŝtkodo: 922 41
* Aŭtokodo: PN
* Telefonprefikso: 033

## Situo 
Drahovce situas laŭ traira ĉefvojo kaj fervojo Bratislavo-Piešťany, laŭ dekstra bordo de Váh (pli precize kanalo de Váh), aŭtoŝoseo preteriras. Piešťany troviĝas je 9&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 en formo *"Debred"*. En 1530, 1599 kaj en 1663 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1773, 1813, 1893, 1903 kaj en 1925 inundoj, en 1882 kaj en 1887 incendioj okazis. En 1831 pro ĥolero 126 vilaĝanoj mortis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vágdebrőd 2364 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Drahovce 2530 homoj, (2506 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1777
* hidroelektra centralo

## Eksteraj ligiloj 
* Drahovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Piešťany