open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Scienca interkonsento pri klimata ŝanĝo

Estas kvazaŭ unuanima **scienca konsento pri klimata ŝanĝo**, ke la Tero konstante varmiĝis ekde la komenco de la Industria revolucio, ke la rapideco de lastatempa varmiĝo estas plejparte senprecedenca, kaj ke tiu varmiĝo estas ĉefe la rezulto de rapida pliiĝo de atmosfera karbona dioksido (CO2) kaŭzita de homaj agadoj. La homaj agadoj kaŭzantaj tiun varmiĝon inkludas uzadon de fosilia brulaĵo, cementoproduktadon, kaj ŝanĝojn de uzado de terpecoj kiel ekzemple senarbarigo,  kun signifa subtena rolo de la aliaj forcejefikaj gasoj kiel ekzemple metano kaj dunitrogena oksido. Tiu ĉi homa rolo en la klimata ŝanĝo estas konsiderata *"senduba"* kaj *"nekontraŭdisputebla"*.

Kvazaŭ ĉiuj aktive eldonantaj klimatsciencistoj asertas, ke homoj kaŭzas klimatan ŝanĝon. Enketoj de la scienca literaturo estas alia maniero por mezuri sciencan konsenton. Revizio de sciencaj artikoloj de 2019 trovis la interkonsenton pri la kialo de klimata ŝanĝo estis ĉe 100%, kaj esploro de 2021 konkludis ke pli ol 99% de sciencaj artikoloj konsentas pri la homa kialo de klimata ŝanĝo. La malgranda procento de artikoloj kiuj malkonsentis kun la interkonsento ofte enhavis erarojn aŭ ne povus esti reproduktitaj.

La pruvoj pri mondvarmiĝo pro homa influo estis agnoskita de la naciaj sciencaj akademioj de ĉiuj ĉefaj industrilandoj. En la scienca literaturo, ekzistas tre forta konsento ke tutmondaj surfactemperaturoj pliiĝis en la lastaj jardekoj kaj ke la tendenco estas kaŭzita de hom-induktitaj emisioj de forcejefikaj gasoj. Neniu scienca korpo de nacia aŭ internacia reputacio malkonsentas kun tiu opinio. Kelkaj organizoj kun membroj en ekstraktaj industrioj tenas nedevontigajn poziciojn, kaj kelkaj provis persvadi publikon ke klimata ŝanĝo ne okazas, aŭ se la klimato ŝanĝiĝas ne estas pro homa influo, provante semi dubon pri la scienca konsento.

## Vidu ankaŭ 
* Tutmonda varmiĝo
* Interregistara Spertularo pri Klimata Ŝanĝiĝo
* Averto de Sciencistoj de la Mondo al la Homaro
* Klimata ŝanĝo
* Paleoklimatologio

## Referencoj 
Kategorio:Klimatologio
Kategorio:Neado de klimata ŝanĝo
Chrančovice

**Chrančovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Všeruby, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 5,5 kilometrojn okcidente de Všeruby. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

**Chrančovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,39&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1379.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

 Všeruby, Chrančovice, castle.jpg|Kadukiĝanta kastelo
 Všeruby, Chrančovice, tenement house.jpg| Loĝdomoj meze de la vilaĝo
 Všeruby, Chrančovice, chapel.jpg| Kapelo de sankta Johano Nepomuka
 Všeruby, Chrančovice, south part.jpg| La suda arto de vilaĝo

Kategorio:Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Radimovice (Všeruby)

**Radimovice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Všeruby, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 2 km nordokcidente de Všeruby. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

Radimovice situas en katastra teritorio **Radimovice u Všerub** kun areo 4,43&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1263. En la jaroj 1938 ĝis 1945 la vilaĝo estis sekve de fermo de Munkena interkonsento almembrigita al Nazia Germanio.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapeleto

## Pluaj fotoj 

Všeruby, Radimovice, house No 8.jpg|Radimovice
Všeruby, Radimovice, common pond.jpg|Radimovice
Všeruby, Radimovice, house No 6.jpg|Radimovice

Kategorio:Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Joe Frazier

**Joseph William "Joe" FRAZIER** (naskita la 12-an de januaro 1944 en Beaufort, Suda Karolino - mortis la 7-an de novembro 2011 en Filadelfio, Pensilvanio) estis usona profesia boksisto. Li estis la senkontesta pezeguloboksa mondĉampiono de 1970 ĝis 1973. Lia batalnomo estis ''Smokin' Joe''. Frazier estis la unua pezegulboksisto se temas pri gajni kaj la olimpikan oran medalon (Somera olimpiko 1964 en Tokio) kiel amatoro kaj la mondĉampionan titolon kiel profesiulo. La du bataloj kontraŭ Muhammad Ali, konata kiel la "Batalo de la Jarcento" kaj "Thrilla en Manilo", estas konsiderataj klasikaj pezegulbataloj.

La venko de Frazier super Muhammad Ali en 1971 estas konsiderita unu el la plej grandaj bataloj. La International Boxing Research Organization (IBRO) vicigis Frazier en la furordek pezegulboksistoj de ĉiuj tempoj .

Li estas rekonita per multaj bonfamaj sportpublikaĵoj kiel unu el la plej grandaj boksistoj de ĉiuj tempoj. Li distingiĝis pro sia eksterordinara eltenemo - la fama trejnisto Angelo Dundee nomis lin "energiganto en boksaj pantalonoj"  .

Fraser ankaŭ estas unu el la inspiroj por la rolulo Rocky Balboa de la Rocky filmaj serioj. Estas kredite ke la unika stilo kaj bataltekniko uzitaj fare de Joe Frazier poste influis la evoluon de multaj talentaj pezegulboksistoj, kiel ekzemple David Tua kaj Mike Tyson.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Joe Frazier – CBZa profilo
* Boksista Halo de Famo
* ESPNa Klasikaĵo - Frazier batalis Ali en timeless trilogio
* ESPNa Klasikaĵo - Smokin' Joe havis brutalan maldekstran hokon
* *Nov-Jorkaj Tempoj* Nekrologo

Kategorio:Mortintoj en 2011
Kategorio:Naskiĝintoj en 1944
Kategorio:Usonaj boksistoj
Dani Rodrik

**Dani RODRIK** (naskita la 14-an de aŭgusto 1957 en Istanbulo) estas turk-usona ekonomikisto, specialisto pri la ekonomiko de evolulandoj kaj instituciaj reformoj. Li precipe laboris ene de internacia ekonomio, ekonomia evoluo kaj politika ekonomio. Temoj ĉirkaŭ la antaŭkondiĉoj por bona ekonomia politiko kaj kial kelkaj aŭtoritatoj sukcesas pli bone ol aliaj estas centraj al lia esplorado .

Li estis profesoro pri internacia politika ekonomio ĉe la John F. Kennedy School of Government ĉe Universitato Harvard. Antaŭe li estis profesoro pri sociaj sciencoj. Albert Hirschman Lernejo de Socia Scienco ĉe la Instituto por Altnivela Studo en Princeton, Nov-Ĵerzejo.

Rodrik publikigis vaste en la areoj de internacia ekonomiko, ekonomia evoluo, kaj politika ekonomio. Unu el la ĉefaj demandoj en la centro de lia esplorado estas la demando de kio konsistigas bonan ekonomian politikon kaj kial kelkaj registaroj estas pli sukcesaj en tiu aspekto ol aliaj. Ĉefaj verkoj: *Economic Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science* and The Paradox of Globalization (La Paradokso e Tutmondiĝo). Democracy and the Future of the World Economy" (*La Tutmondiĝo-Paradokso: Demokratio kaj la Estonteco de la Monda Ekonomio*). Li ankaŭ estas kunredaktoro de la akademia revuo *Global Policy*.

## Elektitaj publikaĵoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Dani Rodrik
* Plej lasta esploro de Dani Rodrik
* Vlogo de Dani Rodrik
* "Vojoj al Prospero " kolumno de Dani Rodrik por Projekta Sindikato
* 

Kategorio:Turkiaj judoj
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Kontraŭtutmondiĝaj verkistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1957
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Ekonomikistoj
Sándor Szakály (mikrobiologo)

**Sándor Szakály** [ŝAndor sakAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szakály Sándor,** estis hungara mikrobiologo, higienisto, agronomo, altlerneja instruisto.

Sándor Szakály naskiĝis  en Iharosberény, li mortis  en Pécs.

## Biografio 
Sándor Szakály maturiĝis en agrara mezlernejo en 1954 en Szentlőrinc, poste li akiris agronomian diplomon en Agronomia Universitato en 1959, post jaro laktistan diplomon, poste li doktoriĝis en 1963. Post la unua diplomo li estis higienisto ĉe la lakta servo ĝis 1969, poste li estis fondinta institutestro en Pécs (1970–1996), pli poste profesoro en fakultato de Kaposvár. Inter 1966-1970 li esdtis akademia aspiranto ĉe Vilmos Csiszár, li kandidatiĝis (CSc) en 1974 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1995. Lia ĉefa labortereno estis higieno de laktoj kaj produktado de fromaĝoj. Li ricevis memormedalon en 1989.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A nyers tej minőségének javítása.* (2 volumoj, 1960)
* *A szekréciós hibájú – masztitiszes – tej szelektálása, hatása a vajkultúra életműködésére és a vaj minőségére.* (disertaĵo, 1963)
* *A szekréciós hibájú – masztitiszes – tej hatása a savanyú- és édestejszínvaj minőségére.* (1965)
* *A nyers tej mikroflórájának hatása a sajtkultúra törzseinek életműködésére és az ementáli sajt minőségére.* (disertaĵo, 1973)
* *A gyulladásos tej ipari kihatásai.* (1982)
* *Tejgazdaságtan.* (redakto, studenta lernolibro, 1991)
* *A tejgazdaság története.* (1998)
* *Tejgazdaságtan.* (redakto, monografio kaj studenta lernolibro, 2001)
* *Funkcionális élelmiszerek kifejlesztésének és piacfelmérésének fontosabb eredményei.* (kunaŭtoro, 2009)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Kategorio:Hungaraj higienistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Klenovice (Všeruby)

**Klenovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Všeruby, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 3,5 km nordokcidente de Všeruby. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

Klenovice situas en katastra teritorio **Klenovice u Chrančovic** kun areo 3,28&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1115.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

 Všeruby, Klenovice, common II.jpg| Vilaĝplaco
 Všeruby, Klenovice, memorial.jpg| Rememro omaĝe al 900 jaroj de la vilaĝo
 Všeruby, Klenovice, playground.jpg| Infana ludejo
 Všeruby, Klenovice, small pond.jpg| Bieno malantaŭ fiŝlago

Kategorio:Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Kokořov

Nomon **Kokořov** havas pluraj setlejoj:

* Kokořov (Všeruby), parto de municipo Všeruby en&nbsp;distrikto Plzeň-nordo
* Kokořov (Žinkovy), parto de kampurbo Žinkovy en&nbsp;distrikto Plzeň-sudo
Arbara galinolo

La **Arbara galinolo** (laŭ la latinlingva scienca nomo *Gallinula silvestris*, konata ankaŭ kiel *Makira galinolo*, kaj *kia*) estis aŭ estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Temas pri endemio de Salomonoj. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj montararbaroj. Ĝi estas draste endanĝerita kaj foje konsiderata formortinta pro habitatoperdo kaj predado fare de sovaĝigitaj katoj. La lasta registrita vidaĵo okazis en 1953. Esploroj en 2015–16 malsukcesis trovi la specion; kvankam estis nombraj informoj pri birdoj kiuj kongruas kun la priskribo de la specio el antaŭaj 10 jaroj, la sciencistoj konkludis, ke tiu galinolo estas plej verŝajne jam formortinta.

## Referencoj
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kokořov (Všeruby)

**Kokořov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Všeruby, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 3 km oriente de Všeruby. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

Kokořov situas en katastra teritorio **Všeruby u Plzně** kun areo 8,6&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1225.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo
* Stýskaly

## Pluaj fotoj 

Kříž v Kokořově (Q66054756) 02.jpg|Kruco en Kokořov
Všeruby Kokořov road.jpg|Kokořov

Kategorio:Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Chrástov

Nomon **Chrástov** havas pluraj setlejoj:
* Chrástov (Horní Cerekev), parto de urbo Horní Cerekev en distrikto Pelhřimov
* Chrástov (Všeruby), parto de urbo Všeruby en distrikto Plzeň-nordo
Chrástov (Všeruby)

**Chrástov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Všeruby, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 6 km okcidente de Všeruby. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

**Chrástov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,47&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1186.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

 Všeruby, Chrástov, chapel.jpg| Kapeleto
 Všeruby, Chrástov, house No 12.jpg| Domo n-ro 12
Všeruby, Chrástov, small barn.jpg|Chrástov

Kategorio:Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Pacifika galinolo

La **Pacifika galinolo** (laŭ la latinlingva scienca nomo *Gallinula pacifica*, konata ankaŭ kiel *Samoa galinolo*) estis aŭ estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Temas pri preskaŭ nefluga endemio de Savaii-Insulo en Samoo, klasita kiel Draste endanĝerigita aŭ Formortinta. Ĉar ĝi evoluigis adaptataĵojn el pli surterema vivostilo kaj almenaŭ parte nokta kutimaro, ĝi probable estu metita en apartan genron, *Pareudiastes* (kiu foje inkludas ankaŭ la pli distingitan Arbaran galinolon), sed tiu afero ne estis ankoraŭ sudiĉe esplorita. 

## Aspekto
Tiu malgranda galinolo havis longon de proksimume 25 cm. La plumaro estis malhelblua en kapo, kolo kaj brusto kontraste kun tute nigraj pugo kaj vosto. La supraj partoj estis malhele olivecaj kun verdeta brilo. La beko kaj la frunta ŝildo estis flavecaj ĝis oranĝruĝaj. La okuloj kaj la kruroj estis ruĝaj.

## Ekologio
Pro siaj verŝajne noktaj kutimoj ĝi havis grandajn okulojn. Ĝia vivejo estis primaraj montararbaroj. Ĝia dieto konsistas el insektoj kaj aliaj malgrandaj senvertebruloj kiuj estis predataj per fosado de la grundo kaj foliorubo; kaptitaj birdoj malsaniĝis kiam manĝis nur vegetaĵan dieton. La ovoj laŭdire apartenantaj al tiu specio estis trovitaj en nesto surgrunde kiu estis farita el branĉetoj kaj herbo. Indiĝenoj asertis tamen, ke la ''puna'e* nestis en nestkavernoj; ne estas klare ĉu ili konfuzis tiun ralon kun petreloj aŭ pufinoj (kiuj faras similajn gruntojn kaj nestumas en nestkavernoj) aŭ ĉu ili celis nur simple skrapitajn kavaĵojn en la grundo.

## Referencoj
* *Rails'' de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4

## Eksteraj ligiloj
*BirdLife International: Possible sighting of long lost rail
*BirdLife Species Factsheet
*3D view of specimens RMNH 110.046 and RMNH 110.060 ĉe Naturalis, Leiden.

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Urashima Taro

**Urashima Taro** ( 浦島 太郎) estas japana popola fabelo. 

## Raktonto 
La fabelo temas pri la 24-jaraĝa fiŝkaptisto Urashima Taro. Fiŝkaptante, li rimarkas ke grupo de infanoj ĉikanas testudon. Li savas la testudon. Kiel rekompenco pro sia bonfaro, li venas viziti la palacon de la drakodio sub la maro. Urashima pasigas tri tagojn en la palaco kaj ricevas skatolon kiel donaco de la princino kiun li renkontas tie.

Kiam Urashima revenas hejmen, estas stranga viro en la domo kiu estis lia hejmo kiam li malaperis. Urashima diras ke li vivas tie kaj prezentas sin. La fremdulo diras, ke li loĝas en la domo ĉi tiujn tagojn. Li diras ke li scias ke fiŝkaptisto nomita Urashima Taro iam vivis en la domo, sed pasis 300 jaroj ekde tiam kaj diras ke Urashima Taro ne povas vivi plu. Promenante ĉirkaŭ la vilaĝo, Urashima komencas ekkompreni ke la viro rakontas la veron. Multaj aferoj ŝanĝiĝis hejme kaj li ne povas trovi siajn konatojn. Li demandas homojn ĉu ili konas fiŝkaptiston nomitan Urashima Taro, kaj ĉiu diras ke ili aŭdis pri fiŝkaptisto nomita Urashima Taro kiu vivis antaŭ tri jarcentoj.

La fakto, ke Urashima finfine rimarkas, ke la tempo, kiu estis tri tagoj en la palaco sub la maro, estis tri jarcentoj en lia hejmo, plenigas lin per teruro. Kiam Urashima malfermas la skatolon, kiun li ricevis kiel donacon de la princino, li komencas maljuniĝi kaj post iom da tempo li jam estas laca maljunulo, kvankam li estis nur 24-jara. Maljuniĝinte tiel subite, li falas teren morta.

Kategorio:Fabeloj
Kategorio:Kulturo de Japanio
Kastelo Lauterburg

**Lauterburg** estas kastelruino en Rödental, Germanujo, ĉe la rando de la urbokvartalo Oberwohlsbach. Tiam burgposedantoj estis la senjoroj de Wolfeswach (ekz. Herrmann de Sterker-Wolfeswach).

Origine, ĝi estis dekliva kastelo, kiu estis unue menciita en 1156 *Castrum Luterberg*. La Wolfeswach-oj estis ankau nomdonintaj de la kvartaloj *Oberwohlsbach* kaj *Unterwohlsbach*. Grava ano de la Schaumberg-oj (kiu estis la novaj posedantoj) estis Adamo de Schaumberg (li forpasis en 1524): li estis favoranto de Marteno Lutero kaj verkis kiel klerita laiko reformacian varblibreton. En 1635 dum la Tridekjara Milito, ĝi estis atakata, konkerita kaj bruligita de 25 rajdistoj kaj 20 muskedistoj de la imperiestraj trupoj. La sama fisorto trafis la kastelan bienon kaj la najbaran kamparon. En 1695 la burgo venis en la posedo de duko Frederiko la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg) kiu, por neintereso priburga, donis ĝin kiel doton al filio Doroteo Mario; ŝin edzinigis princo Ernesto Ludoviko de Saksio-Meiningen.

En 1704 Lauterburg venis en la manojn de Saksio-Meiningen; Ernesto Ludoviko rekonstruis la nur provizore riparitan komplekson kiel ĉaskastelon en rokoka stilo. La konstruaĵo ricevis du trietaĝajn flankajn alojn kaj li eĉ alinomis la kastelon *Ludwigsburg*. Tamen, la duko troŝarĝis sin finance per tiu konstruo kaj la kastelo kun ne tute 170 fenestroj restis nefinita. 

En 1743 okazis hereda disputo inter la dukaj domoj de Saksio-Koburgo-Saalfeld kaj Saksio-Gotao-Altenburg pri ĉi burgo, dum kiu oni eĉ forigis la tegmenton por malpliigi la nemoveblaĵan valoron. En 1804, la posedaĵo estis donita al la dukoj de Saksio-Koburgo-Saalfeld per interkonsento. Tamen, ĝi estis elmetita al la vetero dum pli ol 60 jaroj pro la forigita tegmento kaj tiel fariĝis ruino. Lauterburg estis uzata kiel ŝtonrompejo de la loĝantoj de la ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj en 1959 la lastaj muroj, minacataj de kolapso, devis esti eksplodigitaj. Nur la barela volbo en la kelo parte konserviĝis. 

Ekde 1989, fremdultrafika amikaro *Heimatverein Rödental* zorgas pri la ruino kaj faris ĝin de 1999 alirebla por vizitantoj. Engaĝiĝis la turisma asociestro Ferdinand Fischer, Harald Tischer kaj la posta urbesto Gerhard Preß; helpis i.a. la konstrufirmo Schneider. Hodiaŭ ĝi ankaŭ estas uzata por eventoj (ekz. por ĉiujara mezepokspektaklo kaj koncertoj). Uzeblas i.a. subtera kelo kaj gango *Hexenküche*. La vasta herbejo en la kastelkorto taŭgas ankaŭ por piknikoj. Ĝuu oni ankaŭ belvidon envalen. Iom for de la ruino en la arbaro troviĝas la Duka Fonto, kiu servis kiel renkontiĝejo por la ĉasaj societoj de la koburgaj nobeloj. Ankaŭ naturscienca klerigpado kondukas preter kastelo Lauterburg, disde Kastelo Rosenau ĝis la areo Fornbachsgrund. 
## Literaturo
Fritz Mahnke: *Schlösser und Burgen im Umkreis der Fränkischen Krone,* volumo 1, tria eldono, Druck- und Verlagsanstalt Neue Presse GmbH, Coburg 1974, p. 84–87 
## Eksteraj ligiloj
*ekskursocelo Lauterburg
*Ingrid Ott: "Die Lauterburg in Rödental" - ĉe: *Wir in Franken* (periodaĵo, post 2019)
Michel Verne

**Michel Jean Pierre VERNE** (n. la 3-an de aŭgusto 1861 en Parizo &#x2013; m. la 5-an de marto 1925 en Toulon) estis franca verkisto, kinreĝisoro kaj redaktoro. Filo de la fama sciencfikcia verkisto Jules Verne. Post lia morto, en 1905-1919 li publikigis plurajn romanojn sub la nomo de sia patro, sed nun oni kredas, ke li estis ilia aŭtoro aŭ almenaŭ kunaŭtoro. En 1912 li fondis filmkompanion kiu produktis filmadaptiĝojn de la verkoj de Jules Verne.

Kelkaj el liaj verkoj, kiel ekzemple ''Un express de l'avenir* kaj *La Journée d'un Journaliste Américain en 2889*, estas rimarkindaj pro sia uzo de pneŭmatika tubo.

Krom esti verkisto, Michel Verne disvolvis diversajn aliajn agadojn. Lia laboro kiel produktoro estas aparte grava. Li produktis kelkajn filmadaptiĝojn de la Miro-Vojaĝoj, kiel ekzemple *Les Indes Noires* kaj *L'Etoile du Sud* .

## Verkaro 
* 1888: *Zigzags à travers la science*
* 1888: *Un express de l’avenir*
* 1889: *La Journée d’un journaliste américain en 2889*
* 1895: *La Traversée de la Manche en 1895*

* *Voyages extraordinaires*
** 1905: *L’Invasion de la mer*
** 1905: *Le Phare du boute du monde*
** 1906: *Le Volcan d’or*
** 1907: *L’Agence Thompson and Co*
** 1908: *Le Pilote du Danube*
** 1909: *La Chasse au météore*
** 1909: *Les Naufragés du Jonathan*
** 1910: *Le Secret de Wilhelm Storitz*
** 1910: *Hier et demain*
*** *Aventures de la familie Raton*
*** *Monsieur Ré-Dièze et Mademoiselle Mi-Bémal*
*** *La Destinée de Jean Morénas*
*** *Le Humbug*
*** *La Journée d’un journaliste américain en 2889*
*** *Edom*
** 1919: *L’Étonnante aventure de la mission Barsac''

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Mortintoj en 1925
Kategorio:Naskiĝintoj en 1861
Kategorio:Francaj verkistoj
Jusuf Habibie

**Bacharuddin Jusuf HABIBIE** (naskiĝis la 25-an de junio 1936 en Parepare ĉe Suda Sulaveso,  - mortis la 11-an de septembro 2019 en Ĝakarto) estis indonezia ŝtatisto, konstrua inĝeniero kaj politikisto. De 1978 ĝis 1988 li oficis kiel  Ministro de Ŝtato por Scienco kaj Teknologio. Vicprezidanto de Indonezio de 1998 ĝis 1999, post la eksiĝo de prezidanto Suharto li fariĝis la 3-a Prezidanto de Indonezio.

Lia prezidanteco estis, ĝis tiam, la plej mallonga en la moderna indonezia historio, sed rimarkebla pro transiro al la politika kaj jura reforma epoko .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Centro Habibie, NRO fondita de Habibie

Kategorio:Prezidantoj de Indonezio
Kategorio:Mortintoj en 2019
Kategorio:Naskiĝintoj en 1936
Barbara Bush

**Barbara PIERCE Bush** (naskiĝis la 8-an de junio 1925 en Flushing, Kvinzo, Novjorko - mortis  la 17-an de aprilo 2018 en Houston, Teksaso) estis la edzino de la 41-a usona prezidento George H.W. Bush (1924–2018) kaj la Patrino de la 43-a Usona Prezidanto, George W. Bush, kaj la 43-a Guberniestro de Florido, Jeb Bush. Krome, ŝi havis kvar aliajn infanojn, Robin, kiuj mortis pro leŭkemio en 1953, Neil, Marvin kaj Dorothy.

Ŝi funkciis kiel Unua Damo de Usono de 1989 ĝis 1993 dum la periodo de sia edzo kiel prezidanto .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Blanka Domo biografio de Barbara Bush 

Kategorio:Unuaj damoj de Usono
Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 2018
Kategorio:Naskiĝintoj en 1925
Abigail Adams

**Abigail SMITH ADAMS** (naskiĝis la 11-an de novembro 1744  en Weymouth , Provinco de Golfeto de Masaĉuseco, Brita Kolonio, nun Usono - mortis la 28-an de oktobro 1818 en Quincy, Masaĉuseco) estis la edzino de la unua vicprezidanto kaj dua Prezidanto de Usono John Adams kaj tial estas konsiderata la dua Unua Damo de Usono, kvankam tiu titolo ne estis kreita ĝis post ŝia morto. Ŝi estis la patrino de la sesa usona prezidanto, John Quincy Adams. Dum ŝia vivdaŭro ŝi estis konata kiel "Lady Adams" .  Kiel konsilisto al ŝia edzo, ŝi havis grandan influon en politiko kaj estis tre favora al la rajtoj de virinoj.

Ŝi estas konsiderita unu el la unuaj feministoj en moderna politika historio . Ŝi estas aparte memorita por la leteroj kiujn ŝi skribis al sia edzo dum li ĉeestis al la Kontinenta Kongreso en Filadelfio. John Adams serĉis konsilojn de sia edzino pri multaj aferoj, kaj la korespondado enhavas intelektajn diskutojn pri kaj administracio kaj politiko.

Ŝi kaj Barbara Bush estas la du nuraj virinoj kiuj estis edziĝintaj al usonaj prezidantoj kaj estis la patrinoj de aliaj usonaj prezidantoj .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Unuaj damoj de Usono
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Usonaj unitariistoj
Kategorio:Mortintoj en 1818
Kategorio:Naskiĝintoj en 1744
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Celâl Bayar

**Mahmut Celâleddin Bey, BAYAR** ekde la familia nomo leĝo (1934) (naskiĝis la 16-an de majo 1883 en Umurbey, Provinco Bursa - mortis la 22-an de aŭgusto 1986 en Istanbulo), estis turka politikisto kaj ŝtatisto, tria Prezidanto de Turkio (1950-1960) .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Historio de Turkio

Kategorio:Mortintoj en 1986
Kategorio:Naskiĝintoj en 1883
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
Kategorio:Ĉefministroj de Turkio
Kategorio:Centjaruloj
Ahmet Necdet Sezer

**Ahmet Necdet SEZER** [ ɑhˈmɛt ˈnɛd͡ʒdɛt ˈsɛzɛr ] (naskita la 13-an de septembro 1941 en Afyon) funkciis kiel la 10-a Prezidanto de la Respubliko de Turkio de 2000 ĝis 2007 .

La turka Granda Nacia Asembleo elektis Sezer kiel prezidanton en majo 2000 post kiam la sepjara ofico de sia antaŭulo Süleyman Demirel eksvalidiĝis. La 28-an de aŭgusto 2007, li estis anstataŭigita per Abdullah Gul.

## Vivo 
Sezer doktoriĝis ĉe la Fakultato de Juro de la Ankara Universitato kaj poste fariĝis juĝisto. Ekde 1983 li laboris ĉe la Kortumo de Kasacio kaj en 1988 li estis nomumita al la Konstitucia Kortumo fare de la tiama prezidanto generalo Kenan Evren, kies prezidanto li iĝis en 1998 kiel la posteulo de Yekta Güngör Özden. Post kiam li estis elektita fare de parlamento en la tria raŭndo la 5-an de majo 2000, li estis ĵurkonfirmita la 10-a Prezidanto de la Respubliko la 16-an de majo 2000, sukcedante Süleyman Demirel.

Sezer estis la unua turka prezidanto kiu estis nek parlamentano nek de la armeo.

Dum lia permanenta ofico, li foje malkonsentis kun sia ĉefministro Recep Tayyip Erdoğan de la Justeco kaj Evolupartio . Sezer reprezentis forte laika kaj EU-amika politiko. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Ordenitoj per la kolĉeno de la Ordeno de la Kruco de Terra Mariana
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1942
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
William Foxwell Albright

**William Foxwell ALBRIGHT** (naskiĝis la 24-an de majo 1891 en Coquimbo, Ĉilio - mortis la 19-an de septembro 1971 en Baltimoro, Marilando) estis usona biblia arkeologo, orientalisto, epigrafiisto, filologo de antikvaj proksimorientaj lingvoj kaj fakulo pri antikva ceramikaĵo. 

Li estis unu el la fondintoj de biblia arkeologio kaj la arkeologia direkto de biblia geografio. Esploristo de la malnovtestamenta tradicio. Lia ĉefverko estas la "De la Ŝtonepoko ĝis Kristanismo: Monoteismo kaj la Historia Procezo" (1940; ) .

De la frua 20-a jarcento ĝis sia morto, li estis la dekano de bibliaj arkeologoj kaj precipe rekonita kiel la fondinto de la biblia arkeologiomovado. Lia studento George Ernest Wright sekvis liajn paŝojn kiel gvidanto de tiu movado, dum aliaj, precipe Frank Moore Cross, Raymond E. Brown, kaj David Noel Freedman, iĝis internaciaj gvidantoj en la studo de la Biblio kaj la antikva Mezoriento, inkluzive de Nordokcidenta semida epigrafio kaj paleografio .

Membro de la Usona Nac\ia Akademio de Sciencoj (1955), korespondanta membro de la Brita Akademio (1967).

## Verkaro 
* *The Archaeology of Palestine: From the Stone Age to Christianity.* 1940.
* *From the Stone Age to Christianity: Monotheism and the Historical Process.* Johns Hopkins Press, 1946.
* *Views of the Biblical World.* Jerusalem: International Publishing Company J-m Ltd, 1959.
* *Yahweh and the Gods of Canaan: An Historical Analysis of Two Contrasting Faiths.* 1968.
* zusammen mit C. S. Mann: *Matthew: introduction, translation and notes by W.F. Albright and C.S. Mann* (= *the Anchor Bible series.*) Doubleday, New York 1971, .
* *The Biblical Period from Abraham to Ezra.*

## Literaturo 
* David Noel Freedman: *The Published Works of William Foxwell Albright: A Comprehensive Bibliography.* With the assistance of R.B. MacDonald and D.L. Mattson. (American Schools of Oriental Research), Cambridge / Mass., 1975
* Manfred Weippert: *Albright, William Foxwell.* In: *Theologische Realenzyklopädie.* Band 2: *Agende – Anselm von Canterbury.* de Gruyter, Berlin u. a. 1978, , S. 193–195.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Arkeologio kaj la hebreaj patriarkoj
* Arkeologio kaj la profetoj de Israelo
* Lumo de arkeologio sur voĉa kaj skriba literaturo
* Nacia Akademio de Sciencoj Biografia Memoraĵo
* Oficiala AIARa retejo
* Demando kaj responda sesio kun William F. Albright post lia lekcio, Arkeologio kaj la hebrea patriarchs
* William Foxwell Albright, en Historia Manlibro de Gravaj Bibliaj Interpretistoj

Kategorio:Usonaj arkeologoj
Kategorio:Usonaj lingvistoj
Kategorio:Bibliologoj
Kategorio:Usonaj orientalistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Mortintoj en 1971
Kategorio:Naskiĝintoj en 1891
Kenan Evren

**Ahmet Kenan EVREN** (naskiĝis la 17-an de julio 1917 en Alaşehir - mortis la 9-an de majo 2015 en Ankaro) estis turka generalo kaj ŝtatestro, la 7-a Prezidanto de la Turka Respubliko de la 12-an de septembro 1980 ĝis la 9-a de novembro 1989. Li enoficiĝis, post ekkaptado de la potenco en puĉo, la militista puĉo je 1980. Baldaŭ antaŭ lia morto, li estis kondamnita al ĝismorta malliberigo en 2014 pro sia ĉefa rolo.

## Vivo 
Evren eniris la Turkan Armeon en 1936. Post funkciado kiel artilerioficiro, li iĝis staboficiro en 1949, kaj li poste tenis kelkajn malsamajn postenojn hejme kaj eksterlande. Li iĝis Ĉefo de la turka Ĉefa stabo en 1978. 

Kiam la turkaj generaloj senpotencigis la registaron en 1980, Evren iĝis ŝtatestro kiel ĉefo de la "nacia sekureckonsilio" de Turkio . En 1982 li ankaŭ formale prenis la titolon de Prezidanto post referendumo pri nova konstitucio . Lige kun la puĉo, 50 homoj estis ekzekutitaj kaj duonmiliono arestitaj, centoj da kiuj mortis en malliberejo. Tio igis turkajn prokurorojn alporti akuzoj kontraŭ la tiama 95-jaraĝa Evren en 2012 . Li estis kondamnita al ĝismorta puno en junio 2014 .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mortintoj en 2015
Kategorio:Naskiĝintoj en 1917
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
Cevdet Sunay

**Cevdet SUNAY** (la 10-an de februaro 1899 en Trabzon, Otomana Imperio - la 22-an de majo 1982 en Istanbulo, Turkio) estis turka armea oficiro kaj ŝtatisto, Prezidanto de Turkio (1966-1973).

## Vivo 
Sunay naskiĝis en Çaykara, Trabzon, en la Otomana Regno en 1899 . Post studado en lernejoj en Erzurum kaj Edirne, li studentiĝis ĉe Kuleli Militista Altlernejo en Istanbulo. Dum la Unua Mondmilito li batalis ĉe la fronto por Palestino en 1917 kaj li estis kaptita de la britoj en Egiptio en 1918. Post lia liberigo, li batalis unue sur la Suda Fronto, kaj tiam sur la Okcidenta fronto dum la Turka Milito de Sendependieco.

Sunay kompletigis sian militan edukon en 1927, kaj diplomiĝis ĉe la militista akademio en 1930 kiel staboficiro. Dum la postaj 19 jaroj li supreniris la rangojn kaj en 1949 estis nomumita generalo. Dek jarojn poste li iĝis kvarstela generalo kio signifis ke li tenis multajn tre gravajn armeajn postenojn. En 1960 li estis nomumita armeestro kaj poste komuna stabestro. La 14-an de marto 1966, estis akirita al la tiama prezidanto la administrado de Cemal Gürsel kaj funkciis kiel parto de la Senato. Tamen, kiam la sano de Gürsel malsukcesis, laŭ la konstitucio, la prezidanteco estis transdonita al Sunay . Cevdet Sunay elektiĝis prezidanton de la Granda Nacia Asembleo de Turkio la 28-an de marto 1966 . Kreskanta terorisma agado, studentaj tumultoj kaj minacoj de puĉo fariĝis parto de lia realeco kiel prezidanto, sed li konservis sian postenon malgraŭ tio. Li kompletigis sian prezidantecon (7 jaroj en Turkio) kaj iĝis senatano en 1973.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ministerio de Eksteraj Aferoj, Turkio
* Prezidanteco de Turkio

Kategorio:Mortintoj en 1982
Kategorio:Naskiĝintoj en 1899
Kategorio:Militkaptitoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
Negadismo

**Negadismo** estas la praktiko nei fakton aŭ interkonsenton, sen racia pravigo. La termino negadismo povas rilati aŭ al socia neado, kiam realo estas neita aŭ minimumigita pro politikaj aŭ ideologiaj kialoj, aŭ al psika neado, kiam temas pri la bezono eviti psikologie malkomfortan veron.[eta|Negadisma skribajo neanta la ekzistadon de KOVIMO: "KOVIMO estas mensogo", [Anglio, 2020.]]Fronte al la scienco, negadismo estas la malakcepto de scienca konsento pri difinita temo, favore al radikalaj ideoj polemikaj je amaskomunikila nivelo. Tiu ĉi neado estas do karakterizita per la malakcepto de klara scienca pruvo; la kreado de false scienca enhavo; provoj generi polemikon ; provoj nei la ekziston de sciencistara interkonsento. Se ĉi tiu sinteno estas neracia, ties instigoj kutime ne estas tiel.

Scienca negadismo pliiĝis draste en la lastaj jaroj. Grava faktoro estas la rapida disvastigo de misinformado kaj falsaj novaĵoj per sociaj retoj (X, Facebook ktp), same kiel la reliefigo de tiu misinformado en Guglo-serĉoj.

Tamen, John Cook kaj kolegoj montris ke la psikologia inokula teorio povas kontraŭbatali negadismon.

Motivoj kaj kaŭzoj de negadismo inkluzivas religiajn kredojn, makiavelismon (popolismo), kaj memintereson (ekonomian, politikan aŭ financan, ktp.); sed ankaŭ, defendaj mekanismoj destinitaj por protekti la psikon kontraŭ mense ĝenaj faktoj kaj ideoj, ofte nomataj kogna misakordo en psikologiaj terminoj.

Estas multaj kazoj de negadismo, la ĉefaj estas laŭ Normand Baillargeon:
* la rifuzo akcepti la efikecon kaj preskaŭ totalan sekurecon de vakcinoj;
* la rifuzo konfesi, ke HIV kaŭzas aidoson;
* la rifuzo akcepti biologian evoluon, kaj precipe ke la homa specio estas la produkto de evolucio per natura selektado.
* la rifuzo akcepti la realecon de homdevena mondvarmiĝo

En sociologio, negadismo ankaŭ estas individua aŭ kolektiva konduto de malhonesteco aŭ malstreĉo, kiu konsistas el ne enkalkulado de fakto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Neadismo
* Kontraŭsciencismo
* Historia reviziismo
* Negado de la klimata varmiĝo
* Kogna biaso

Kategorio:Scia psikologio
Kategorio:Scienca skeptikismo
Kategorio:Rekonada scienco
Fahri Korutürk

**Fahri Sabit KORUTÜRK** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1903 en Istanbulo - mortis la 12-an de oktobro 1987, samloke) estis turka politikisto, ŝtatisto kaj admiralo, la 6-a Prezidento de Turkio .

## Kariero 
Korutürk komence okupiĝis pri armean karieron en la mararmeo. De 1916 ĝis 1923 li frekventis la Ŝiparlernejon kaj poste la Mararmean Akademion ĝis 1933. En la periodo kiu sekvis, li okupis plurajn postenojn kaj oficojn, kiel ekzemple maramea ataŝeo en Romo, Berlino kaj Stokholmo. En 1936 li ĉeestis ĉe la subskribo de la Traktato de Montreux. En 1950 li estis promociita al admiralo kaj poste al flotadmiralo.

Post lia emeritiĝo en 1960, li funkciis kiel ambasadoro en Moskvo kaj Madrido. En 1968 li iĝis membro de la Senato. De la 6an de aprilo 1973 ĝis la 6an de aprilo 1980, li servis kiel la sesa Prezidanto de Turkio. Li estis la posteulo de generalo Cevdet Sunay. Korutürk estis elektita de la parlamento kiel kompromisa kandidato post kiam la rezisto de la ĉefaj partioj faligis la realan favoraton de la armea gvidado, la generalon Faruk Gürler. Kiel strikte nepartia ŝtatestro, Korutürk povis aserti sian aŭtoritaton kaj politikan pezon eĉ kontraŭ la potencaj rivalaj partiestroj kaj ĉefministroj Bülent Ecevit kaj Süleyman Demirel. Post la fino de lia oficperiodo, okazis dekoj da balotoj en la parlamento kie ekzistis neniu plimulto por elekti posteulon. La daŭra krizo kondukis al la militista puĉo de generalo Kenan Evren en septembro 1980 kaj tiel al la abolicio de la "Dua Respubliko" (kreita de la konstitucio de 1961). Korutürk malaprobis la novan konstitucion eldonitan sub Evren kiel esti tro aŭtoritatema.

La honora nomo Korutürk ("Protektanto de la turkoj") ricevis al li persone fare de Kemal Atatürk.

Kiel prezidanto, li estis, inter aliaj aferoj, ĉefe respondeca por la efektivigo de la turka invado de Kipro en julio 1974 post kiam cipra prezidanto Makarios la 3-a estis senpovigita fare de la greka armea ĥunto. Korutürk restis Prezidanto de Turkio por la konstitucia mandato de sep jaroj ĝis aprilo 1980, kaj post tiam fariĝis senatano porviva.

Fahri Korutürk estis geedzita ekde 1944. Lia geedziĝo al lia edzino Emel produktis du filojn kaj filinon. Lia filo Selah kaj lia bofilino Zergün Korutürk membrigis la diplomatian servon de Turkio.

## Verkaro 
* *İskajerak Deniz Muharebesi hakkında bir konferans *(*Konferenco sur la Batalo de Skagerrak)*

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en 1987
Kategorio:Naskiĝintoj en 1903
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)

**Ernesto Ludoviko** (naskiĝinta la  en Gotao, mortinta la  en Meiningen) estis germana nobelo de la ernesta linio de la Wettin-oj kaj inter 1706 kaj 1724 duko de Saksio-Meiningen. Patro lia estis duko Bernardo.

## Vivo 
Ernesto Ludoviko ĝuis profundan kleriĝon li jam frue ŝatis poeziaĵojn kaj muzikon. Studis li je Wolfenbüttel ĉe la Rudolfa-Antonia-Akademio. En 1689 li eksoldatis kaj fariĝis ĉefo de tri regimentoj. En 1695 li batalis kontraŭ la turkoj sub la badena Ludoviko Vilhelmo kaj partoprenis la konkeron de fortikaĵo Landau dum la milito de hispana sukcedo (1702). Post tio estiĝis la Ordeno de Fideleco. Finfine, Ernesto Ludoviko fariĝis arteleriestro de la armeo de la Sankta Romia Imperio kaj de Elektoprinclando Palatinato. Post la morto patra li ekregis en 1706 kun frato Frederiko Vilhelmo kaj la duonfrato Antonio Udalriko. Fine li regis sole. Post 1695 li modernigis burgon Lauterburg je Rödental kaj transformis ĝin en ĉaskastelon.

Li implikiĝis en multaj militetoj por pligrandigi sian teritorion je la heredaĵoj de la onkloj Alberto (Saksio-Koburgo), Kristiano (Saksio-Eisenberg) kaj Henriko (Saksio-Römhild). Nur de ĉi lasta, Ernesto Ludoviko ricevis en 1714 parton. Monŝuldoj kreskigis dum internpolitikaj reformoj lamis

Estante ege pia, li okupiĝis pri teologio kaj antaŭenigis religian vivon. Estante 17-jaraĝa li kolektis germanajn kaj francajn kantojn; poste li mem verkis kaj komponis ekleziajn kantojn. Por sia funebra ceremonio li mem verkis la tekston kiun komponis la kortega kapelestro Johann Ludwig Bach.

## Idoj 
Edzinigis li en 1704 Doroteon Marion, filino de Frederiko la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg); en 1714 Elizabeton Sofion, filino de Frederiko Vilhelmo (Brandenburgio). El la unua geedzeco jenas la infanoj: 
* Jozefo Bernardo (1706–1724)
* Frederiko Aŭgusto (*/† 1707)
* Ernesto Ludoviko (1709–1729), duko de Saksio-Meiningen 
* Ludovikino Doroteo (1710–1767) 
* Karlo Frederiko (1712–1743), duko de Saksio-Meiningen
 
## Literaturo 
* Ludwig Bechstein: *Mittheilungen aus dem Leben der Herzoge zu Sachsen Meiningen* p. 36 ss. (interrete)
* Hannelore Schneider: "Das Herzogtum Sachsen-Meiningen unter seinen ersten Herzögen", ĉe: *300 Jahre Schloß Elisabethenburg*, Südthüringer Forschungen, kajero 27, Meiningen 1994
* Alfred Erck, Hannelore Schneider: *Musiker und Monarchen in Meiningen 1680 bis 1763*, Bielsteinverlag, 2006
* Ludwig Hertel: *Meiningische Geschichte von 1680 bis zur Gegenwart* (=Schriften des Vereins für Sachsen-Meiningische Geschichte und Landeskunde, 47), Gadow & Sohn, Hildburghausen 1904, interrete
* David Voit: *Das Herzogthum Sachsen-Meiningen*, Storch & Klett, 1844

## Notoj 
Kategorio:Dinastio Wettin
Kategorio:Germanaj dukoj
Kategorio:Germanaj generaloj
Kategorio:Homoj rilataj al Gotha 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1672
Kategorio:Mortintoj en 1724
Angula galinolo

La **Angula galinolo** (laŭ la latinlingva scienca nomo *Paragallinula angulata*) estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Ĝi estis foje metita en la genron *Gallinula*. Ĝi estas la nura membro de la genro ***Paragallinula***.

Ĝi estas tre disvastigita tra Sub-Sahara Afriko (ekskludante Sudafrikon kaj Madagaskaron).

## Taksonomio 
La Angula galinolo estis iam metita en la genron *Gallinula,* sed studo pri molekula genetiko de 2015 pruvis, ke *Gallinula* estis formita de kvar diferencaj stirpoj. La genro tial estis disigita en kvar genrojn: *Gallinula (sensu stricto), Paragallinula, Porphyriops,* kaj *Tribonyx.*

*P. angulata* estas la nura konata specio de *Paragallinula* kio faras *Paragallinula* monotipa genro.

La nomo *paragallinula* venas el la greka *para* 'apud' kaj la genro *Gallinula.* Ĝi estis tiel nomita po sia simileco kun la membroj de *Gallinula*, sed ĝi indikas ankaŭ ties unikan genetikan stirpon.

## Aspekto
Tiu specio havas plumbogrizan plumaron, pli brunan en dorso. La beko estas fortika ĉefe baze kaj maksile, kaj flava kun ruĝa verto, kiu pluas al frunta ŝildo, kiel ĉe aliaj galinoloj. La okulirisoj estas brunaj.

## Referencoj
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4

## Eksteraj ligiloj
* Lesser moorhen - Speciteksto en *The Atlas of Southern African Birds*

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Villa Domínico

**Villa Domínico** estas argentina urbo en la distrikto Avellaneda, estante unu el la sep urboj en la Bonaera distrikto Avellaneda, en la suda areo de la metropola areo de Bonaero, en la provinco Bonaero. Ĝi havas populacion de ĉirkaŭ  loĝantoj en totalo, igante ĝin la tria plej loĝata urbo en la distrikto.

## Vidu ankaŭ 
* Villa Domínico (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Litova Pedagogia Akademio de la Vytautas-Magnus-Universitato en Vilno

La **Litova Pedagogia Akademio de la Vytautas-Magnus-Universitato en Vilno** () estas la eksa nacia *Pedagogia Instituto* de 1935 en Klaipėda, kiu ekde la finiĝo de la Dua Mondmilito estis la nacia *Pedagogia Instituto* en Vilno kaj ekde 1992 havis la nomon ''*Litovia Pedagogia Universitato* en Vilno (, LEU). Ekde la jaro 2019 ĝi estas la *Pedagogia Akademio* de la Vytautas-Magnus-Universitato (litove *Vytauto Didžiojo universitetas*, VDU; latine *Universitas Vytauti Magni*), nomata laŭ la historia litova reganto Vytautas la Granda, universitato kun ĉefa kampuso en la urbo Kaŭno de Litovio. Tamen la *Pedagogia Akademio* daŭre havas sian kernan kampuson en la litovia ĉefurbo Vilno.

Ĝi situas rekte ĉe la norda bordo de la rivero Neris, nur per la rivero dividita de la urbocentro de Vilno, kiu situas do rekte sude de la rivero, sudoriente de la universitato. La nacia aŭtovojo A2 pasas en distanco de 20 metroj oriente de la universitato, estas rekta aŭtovoja elveturejo por la universitato kaj la ĉirkaŭa urbokvartalo *Saltoniškės*.

En 2017 la Pedagogia Akademio havis 3 050 studentojn kaj en 2018 havis 734 sciencajn kunlaborantojn, el tio 84 profesoroj, 216 docentoj, 151 lektoroj kaj 101 akademiaj asistantoj.

Sendube pluraj esperantistoj ligiĝas al la pedagogia akademio. Por komenco ĉi tie elstariĝu aparte la poliglota romanisto kaj esperantisto Laurynas Algimantas Skūpas (1937-2005), kiu en 1959 finis studojn de la franca lingvo en la tiama pedagogia instituto kaj sekve estis profesoro pri la franca lingvo en la Vilna Universitato (1964-2005), kaj ankaŭ estis docento en Moskvo, Parizo kaj Bruselo. Ankaŭ la esperantisto, poligloto, aŭtoro de lingvolernigaj gvidiloj kaj nuna docento Gediminas Degėsys (n. en 1980) kaj la (neesperantista) politikisto Dainius Kreivys (n. en 1980), en du periodoj nacia ministro, studis en la akademio.
 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vytautas-Magnus-Universitato en Kaŭno
* Universitato Vilno
* Litovia Muzika kaj Teatra Akademio en Vilno
* Teknologia Gediminas-Universitato Vilno

Lithuanian University of Educational Sciences (9654550314).jpg
Vilnius Pedagogical University 4988.JPG
Vilnius Pedagogical University.JPG

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Vilno
Kategorio:Vilno
Centro Rogers

La **Centro Rogers** (, *SkyDome* ĝis 2005) estas stadiono kun retirebla tegmento en Toronto, Ontario, Kanado.  

Ĝi estas la unua stadiono, kies tegmento povas esti plene malfermita aŭtomate  La retirebla tegmento necesas 20 minutojn por fermiĝi aŭ malfermiĝi.  

La konstrulaboroj daŭris pli ol tri jarojn (de aprilo 1986 ĝis majo 1989). Tra la jaroj okzis kelkaj rekonstruoj kaj rezulte la stadiono nuntempe havas kapaciton de proksimume  sidlokoj .  

Ĝi estas la hejmo de la Toronto Blue Jays (Torontaj Blugaroloj) de la  Grandaj Ligoj de Basbalo (MLB). De 1995 ĝis 1999, ĝi estis hejmo de la Toronto Raptors de la National Basketball Association. 

Aldone al sporteventoj, la Centro Rogers ankaŭ estas uzita por koncertoj, komercfoiroj kaj aliaj okazaĵoj. En julio 2015 ĝi estis ĉe la 17-a Tut-Amerikaj Ludoj utiligita kiel la ejo por la basbalkonkuradoj kaj servis por la malfermaj kaj fermaj ceremonioj . 

Ĉi tiu areno ankaŭ gastis matĉojn de la 1994-datita FIBA ​​Basketball World Cup kaj la 1995-datita draft de la NBA, tiam ĝi estis nomita *la* Skydome. 

La stadiono malfermiĝis en 1989 je kosto de 570 milionoj USD, kaj estas vidita kiel reago al la Olimpika Stadiono de Montrealo.

Ĝi estis origine posedata fare de la provinco. En 2004, ĝi estis ŝanĝita en 25 milionoj USD al Rogers Communications, kiu posedas la Bluajn Garolojn .

En la stadiono troviĝas la plej granda poenttabulo en la mondo, je 35 sur 10 metroj.

Apud la stadiono situas la stadiona hotelo, el kies balkonoj oni povas vidi la eventojn okazantajn sur la kampo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Stadionoj en Kanado
Kategorio:Toronto
Olimpika Stadiono de Montrealo

**Olimpika Stadiono de Montrealo** () estas stadiono en Montrealo, Kebekio, Kanado . Ĝi estis konstruita kiel la ĉefa sportejo por la Somera Olimpiko 1976. Ĝi aranĝis la malfermajn kaj fermajn ceremoniojn de la Ludoj. Kun siaj  sidlokoj, ĝi estas la plej granda stadiono de Kanado laŭ kapacito .

Dum la Ludoj en Montrealo, ĉi tie okazis atletikaj kaj rajdkonkursoj, same kiel 10 matĉoj de la futbala turniro.

Ĝi estas la ejo por decidaj renkontiĝoj de la Kanada Futbalo-Ligo teamo Alouettes de Montrealo. La Montreala teamo ludas regulajn sezonajn matĉojn en stadiono Percival Molson .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  – Parc Olympique Quebec
* Oficiala Retejo – Montreal Turo
* Ballparks.com: Olimpika Stadiono
* Futbalo Ballparks.com
* historio kaj rimarkindaj eventoj *Basbala Biblioteko*
* Tempolinio de Olimpika Stadiona katastrofo

Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Montrealo
Kategorio:Stadionoj en Kanado
Kategorio:Somera Olimpiko 1976
Kategorio:Oblikvaj turoj
Tribonyx

La **Triboniksoj** (laŭ la latinlingva scienca nomo *Tribonyx*) estas genro de mezgrandaj birdoj de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Ĝi enhavas du vivantajn speciojn kaj unu ĵus formortintan specion. La genro estas endemia de Aŭstralio kaj Nov-Zelando. Ili estas foje kunigitaj kun la galinoloj de la genro *Gallinula*.

## Specioj
La vivantaj kaj ĵus formortinta specioj estas la jenaj:

## Referencoj
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Radio City Music Hall

La **Radio City Music Hall** estas teatrejo kaj  koncertejo en la koro de Manhatano en Novjorko. La konstruaĵo estas parto de Centro Rockefeller kaj situas proksime de Times Square. Aktuale en 2020, ĝi estas parto de la Madison Square Garden Entertainment Corporation.

Ĝi estis kreita surbaze de la danca grupo The Rockettes el Sankta Luiso en 1932 . 

maldekstre|eta|Interna vido de aŭditorio
Ĝia interno estas farita el vitro, aluminio, kromo kaj geometria ornamado en la artdekora stilo, karakteriza por la novjorka arkitekturo de la tempo. Kun preskaŭ  sidlokoj, la teatro estis la plej granda de la mondo kiam ĝi malfermiĝis, kaj ĝi daŭre estas konsiderita la plej granda endoma teatro de Usono. 

Multaj teatraj produktadoj estas okazigitaj sur la scenejo de Radio City Music Hall: muzikaloj, baletoj, operoj, ktp.

En diversaj tempoj, muzikceremonioj kiel ekzemple la Grammy-Premio (5 fojojn), MTV Video Music Awards (11 fojojn) kaj multaj aliaj estis okazigitaj ĉi tie .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Manhatano
Kategorio:Koncertejoj en Usono
Kategorio:Teatrejoj en Novjorko