open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palaco de Hasbach en Bjalistoko

La **Palaco de Hasbach** estas iama posedaĵo de Ewald Hasbach, bjalistoka fabrikisto translokiĝinta el Lodzo. Apud sia fabriko en kvartalo Dojlidy en la jaroj 1905-1907 li decidis konstrui novrenesancan palacon en la miksita franca-nederlanda kaj toskana stilo. Ĝi anstataŭis iaman malpli grandan vilaon. En 1944 la germanoj forlasante Bjalistokon bruligis la fabrikon. La palaco de Hasbach restis netuŝita kun originalaj stovoj kaj kaheloj.

Hodiaŭ la palaco estas sidejo de la Regiona Servo por Protekti Monumentojn.

Hasbach
Kategorio:Historiaj monumentoj en Bjalistoko
Charles Mingus

**Charles MINGUS** [calz mingam] (22-a de aprilo 1922 - 5-a de januaro 1979), ankaŭ konata kiel Charlie Mingus, estis usona ĵaza kontrabasisto, komponisto, bandgvidanto kaj hazardokaze pianisto. Li estis ankaŭ konata pro sia aktivismo kontraŭ rasa maljusteco.eta|dekstra|Charles Mingus

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Ĉefanĝelo

eta|Mozaikoj de la kvar ĉefanĝeloj
**Ĉefanĝelo** aŭ **arkianĝelo** estas en judismo, kristanismo kaj islamo kategorio de anĝeloj. Ili estas unu el la naŭ ĥoroj da anĝeloj. La ĉefanĝeloj estas la antaŭlastaj, tuj antaŭ la anĝeloj (tion indikas la prefikso *arki* kiu signifas *supera*). Tamen la Biblio parolas nur pri unu ĉefanĝelo: pri Mikaelo/Miĥaelo.

La vorto venas el la greka *αρχαγγελος* (archangelos) kunmetita el *αρχ-* (arĥ- = unua, ĉef-) kaj *αγγελος* (angelos = mesaĝisto).

## La kvar ĉefanĝeloj 
* Ĉefanĝelo Miĥaelo
* Ĉefanĝelo Gabrielo
* Ĉefanĝelo Rafaelo
* Urielo

## Referencoj
Marcel Camus

**Marcel CAMUS** (naskiĝis la  en Chappes, Ardennes, Francio, mortis la  en Parizo) estis franca reĝisoro. Li direktis la filmon *Orfeu Negro*, kiu gajnis la Ora Palmo en la Festivalo de Cannes en 1959.

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Iggy Pop

**James Newell Osterberg, Jr.** (kromnomita **Iggy Pop**, aŭ fojfoje "Igvano") estas usona punka kantisto kaj hazardokaze aktoro. Kvankam li atingis malaltan komercan sukceson, li estas konsiderata unu el la plej gravaj renovigantoj de punko kaj parencaj stiloj. Li estis ano de *The Stooges*.

Pop Iggy
Pop Iggy
Cantinflas

**Mario Moreno Reyes "Cantinflas"** (12-a de aŭgusto 1911 - 20-a de aprilo 1993) estis meksika komediisto de teatro kaj kino. Li rolis kiel "Cantinflas", rolulo simila al la malriĉaj kamparanoj, kiu fariĝis reprezentanto de la nacia idento de Meksiko.

Charlie Chaplin iam nomis lin "la plej granda komediisto en la mondo", kaj oni ofte mencias lin kiel "meksika Charlie Chaplin".

## Vidu ankaŭ 
* Teatro de los Insurgentes

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Meksikaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1911
Kategorio:Mortintoj en 1993
Kategorio:Meksikaj komikistoj
Komunumo Plungė

**Plungė** estas subdistrikta komunumo en la nordokcidento de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Plungė*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Telšiai. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo 16 750. La komunumo havis areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Plungė estas
* 20px Tukums (Latvio)

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* oficiala paĝo de la komunumo en la retejo *Facebook* ()

Kategorio:Distrikto Telšiai
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Amerika bizono

La **Amerika bizono** (*Bison bison*) estas boveda mamulo, kiu estas la plej granda terbesto de Nordameriko kaj unu el la plej grandaj bovospecioj de la mondo. Pli granda ol la plej granda subspecio de la amerika bizono, la arbara bizono, estas nur la giganta Azia gaŭro kaj la sovaĝa akvobubalo, ambaŭ loĝantoj ĉefe en Barato. La amerika bizono vivis sur la Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj de Usono kaj Kanado en grandegaj gregoj; ilia vivregiono etendiĝis en la Granda Slavia Lago en la nordo de Kanado ĝis Meksiko en la sudo kaj de orienta Oregono preskaŭ ĝis la Atlantika Oceano. 

Tiaj gregoj estis ĉasitaj je la fino de la 19-a jarcento ĝis preskaŭ minaci la formorton de la specio (restis nur 325 en 1884). Ĝi estas la unua usona kazo de mamula specio sukcese reenkondukita en la sovaĝejon (oni supozas, ke estas ĉirkaŭ  en 2015, kaj almenaŭ kelkaj en ĉiu usona ŝtato). En majo 2016, la bizono iĝis la oficiala mamulo de Usono post la leĝigo de la National Bison Legacy Act).

Ĝiaj du subspecioj estas la **Preria bizono** (*Bison bison bison*) kaj la **Arbara bizono** (*Bison bison athabascae*); el la du, la arbara bizono estas pli granda, kaj ĝia ĝibo estas pli kvadrateca dum la ĝibo de la preria bizono estas pli rondeca.

Oni foje nomas la amerikan bizonon **amerika bubalo**, kvankam tiu nearktisa specio estas nur malproksime parenca al la akvobubalo kaj afrika bubalo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj
* Buffalo Bill

## Eksteraj ligiloj 
* Fagan, Brian. *Ancient North America*. 2005. Thames and Hudson
* Koller, Larry. *Fireside Book of Guns*. 1959 Simon and Schuster
* BisonCentral.com, retejo de la Nacia Bizon-Asocio
* Buffalo Field Campaign
* Kanadaj bizonoj 
* Reguloj por vizitantoj de Nacia Parko Yellowstone pri la danĝeroj de sovaĝaj bestoj, inter ili bizonoj
* Videofilmoj de bestoatakoj, inter ili tiuj de atakoj far bizonoj
* The Extermination of the American Bison, by William T. Hornaday from Project Gutenberg
* Wild Bison Reference Project -Kunlabora bibliografio por la Konservado, Prizorgado, kaj Protektado de Sovaĝaj Bizonoj

Kategorio:Bizono
Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Biz
Biz
Komunumo Pagėgiai

**Pagėgiai** estas subdistrikta komunumo en la okcidento de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Pagėgiai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Tauragė. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo 1 544. Plia urbeto de la komunumo estas Panemunė.

La komunuma teritorio ekde la 15-a jarcento ĝis 1919 apartenis al la reĝlando Prusio respektive la Germana regno kaj ties provinco Orienta Prusio, poste ĝis la jaro 1923 al la germanlingva Memel-regiono, kiam la armeo de Litovio en surpriza atako kontraŭ la loke protektaj, ĉefe francaj soldatoj de la Ligo de Nacioj konkeris la regionon kaj integrigis ĝin en la litovan ŝtaton.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj)

Kategorio:Distrikto Tauragė
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Universitato Wesleyan en Ohio

**Universitato Wesleyan en Ohio** estas usona universitato en Delaware, Ohio, kaj membro de la Ohio Ligo. Ĝi fondiĝis en 1842.

La universitato estas unu el la plej prestiĝaj en Ohio. Ĝi havas ĉirkaŭ 200 fakultatanojn kaj ĉirkaŭ  studentojn antaŭdiplomajn kaj 0 postdiplomajn.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de Universitato Wesleyan

Ohio, Universitato Wesleyan
Sferoj 7

***Sferoj 7*** estas libro el la serio "Sferoj". Ĝi estas sciencfikcia rakontaro kompilita de Miguel Gutiérrez Adúriz, kaj eldonita de Grupo Nifo en 1992. ISBN 84-604-2339-5.

## Enhavo-listo 
**Antaŭparolo*
**La dua vojaĝo* de Carlos Peralta (tradukis el la hispana Liven Dek)
**Envenu gesinjoroj* de Elia Barceló (tradukis el la hispana Liven Dek)
**La alĥemiisto* de P.G.M Calín (tradukis el la hispana Liven Dek)
**La krizalido* de Blanca Martinez (tradukis el la hispana Liven Dek)
**Difektiĝis skuder* de Dmitri Bilenkin (tradukis el la rusa Vladimir Ĉarin)
**Rakonto de la homo, kiu estis genio* de V. Baĥnov (tradukis el la rusa Vladimir Ĉarin)
**Homo ekster la ŝipo* de A. Gorbovskij (tradukis el la rusa Vladimir Ĉarin)
**Okazo sur la planedo Om* de D. Bilenkin (tradukis el la rusa Vladimir Ĉarin)
**Estis foje* de Wellington Gabriel Mainero (tradukis el la hispana Liven Dek)
**Ŝvarc inter la galaksioj* de Robert Silverberg (tradukis el la angla Karl Pov)
**Sangantaj ŝtonoj* de Harlan Ellison (tradukis el la angla Karl Pov)
**Iŝmael enamiĝinta* de Robert Silverberg (tradukis el la angla Karl Pov)

## Eksteraj ligiloj 
* *Sfero 7* 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Muse

**Muse** estas brita muzikgrupo. Ĝi formis en *Teignmouth*, Devon en 1994. 
__NOTOC__
## Anaro 
* Matthew Bellamy - kantisto, pianisto, gitaristo kaj ĉefa verkisto de kantoj
* Dominic Howard - drumisto
* Chris Wolstenholme - basisto, duaranga kantisto

## Muzikalbumoj 
* 1999 - *Showbiz*
* 2001 - *Origin of Symmetry*
* 2003 - *Absolution*
* 2006 - *Black Holes and Revelations*
* 2009 - *The Resistance*
* 2012 - *The 2nd Law*
* 2015 - *Drones*
* 2018 - *Simulation Theory*
* 2022 - *Will of the People*

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1994
Preria bizono

La **Preria bizono** estas unu el du subspecioj de la Amerika bizono.

En la jaro 2006 oni enkondukis preriajn bizonojn de Nacia Parko de Insulo Elk en Nacia Parko Preria en Saskaĉevano. Danke al ĉi tio, bizonoj nun migras laŭ la mallong-herbaj prerioj de Kanado unufoje depost ilia preskaŭ-formortigo komence de la 20-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Globe and Mail - Plains bison return to the Prairies 

Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Preĝejo Sankta Roĥo (Bjalistoko)

eta|dekstra|250ra|Interno de la preĝejo
La **preĝejo al Sankta Roĥo** () estas konstruita kiel la Monumento al Reakirita Sendependeco. Ĝi staras sur bjalistoka monteto Sankta Roko kie iam troviĝis tombejo. Ĝi estas unu el la plej famaj modernismaj preĝejoj en Pollando.

La preĝejon oni konstruis en la jaroj 1927-1946 je modernisma-ekspresionisma stilo laŭ projekto de Oskar Sosnowski. Ĝi estas okangula kaj konsistas el tri partoj. Post morto de Sosnowski en bombardata Varsovio en septembro 1939 la konstruadon daŭrigis arkitekto Stanisław Bukowski.

Iniciatinto de la konstruado estis pastro Adam Abramowicz, multjara preposto de la paroĥo al sankta Roko. Post anonco de la konkurso projekti *Preĝejon de Dia Protekto en Bjalistoko* en ĵurnalo *Arkitekturo kaj Konstruarto* la  alvenis 70 projektoj.

## Turo 
La tutan stelforman konstruaĵon kronigas la 83-metra turo kun 3-metra statuo de la Dipatrino kiu staras sur piasta krono. Ĝi rememorigas la Apokalipson [12:1].

## Interno 
Kristalforma strukturo de plafonoj rilatas al regionaj plafonoj preĝejaj en Łomża, Wizna, Supraśl kaj Vilno.

En la preĝejo troviĝas tri skulptaĵoj de Stanisław Horno-Popławski: Kristo ĉe la ĉefa altaro, la Dipatrino kun Jesuo en ekstera altaro kaj Kristo la Bona Ŝafisto sur eksteraj remparoj de la kortego.

En la plafono troviĝas granda vitralo kiu prezentas simbolajn Sanktan Spiriton kaj sanktulojn (laŭ la projekto de Placyda Siedlecka-Bukowska). Maldekstre de la ĉefa altaro staras altaro al Sankta Antonio kaj maldekstra flanka kapelo al Sankta Roko. Dekstre troviĝas altaro al la Dipatrino Rozaria kaj malantaŭ ĝi - kapelo al Dipatrino kun kopio de pentraĵo el Vilno. Tie pendas ankaŭ kelkaj tabuloj kiuj rememorigas polajn soldatojn militantajn oriente.

Dum la 2-a mondmilito sovetoj okupantaj Bjalistokon planis aranĝi en la preĝejo cirkon.

## Ĉirkaŭaĵo 
Apud la preĝejo staras modernisma paroĥestrejo konstruita inter 1929 kaj 1932 ankaŭ laŭ la projekto de Oskar Sosnowski.

La preĝejon ĉirkaŭas unuetaĝa muro (planita esti pli alta, duetaĝa remparo) kaj kvar ĉeangulaj turetoj similaj al defendoturoj, tial la preĝejo devis simili al orienta, religia defenda arkitekturo. La duonronda pordego al la kortego iom similas tiun, kiu troviĝas en Vilno.

[eta|maldekstra|250ra|Desupra skemo de la preĝejo - Oskar Sosnowski, [1927]]

Kategorio:Konstruaĵoj en Bjalistoko
Sankta Roĥo
Bjalistoko
Kategorio:Vizitindaĵoj en Bjalistoko
Kategorio:Historiaj monumentoj en Bjalistoko
Granda Ursa Lago

La **Granda Ursa Lago** (, , slavie: *Sahtu*) estas la plej granda lago de Kanado, la kvare plej granda lago de Nordameriko, kaj la oke plej lago de la mondo. La lago situas sur la Arkta Cirklo inter 65 kaj 67 gradoj de norda latitudo kaj inter 118 kaj 123 gradoj de okcidenta longitudo.

La lagakvo elfluas tra la rivero Granda Urso (*Sahtu De*) en la riveron Makenzio. La solaj komunumoj laŭborde de la lago estas Deline ĉe la sudokcidenta finaĵo kaj Echo Bay (NOT) ĉe la nordorienta flanko.

La denea sahtua nacio nomas sin laŭ la lago.

## Prahistorio 
La Granda Ursa Lago kuŝas inter du gravaj fiziografiaj regionoj: la Kazana Altebenaĵo, parto de la Laŭrenca tabulo, kaj la Enlanda prerio. Laŭorigine ĝi estis parto de antaŭglaĉera valaro kiun reformigis la eroziaj efikoj de glaĉermoviĝo dum la plejstoceno. Depost tiam la la lago spertis diversajn ŝanĝoj rezultantaj de tera resaltiĝo post la degelado de la glaĉeroj.`

Antaŭkambriaj rokoj de la Laŭrenca tabulo konsistigas la orientan randon de la Brako McTavish. Ĉi tiuj antaŭkambriaj rokoj siavice konsistas el sedimentaj kaj metamorfaj deponaĵoj kun aldonaj igneaj entrudaĵoj formantaj digojn kaj sojlojn.

## Klimato 
Inter 1950 kaj 1974 oni kolektis la sekvajn klimatdatumojn ĉe Port Radium:

## Vidu ankaŭ 
* Granda Slavia Lago

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Great Bear Lake Watershed 
* anglalingva datumaro pri mondaj lagoj 
* prahistorio de la lago (paĝoj same anglalingvaj)

Kategorio:Lagoj en la Nordokcidentaj Teritorioj
Kategorio:Ursoj en populara kulturo
Granda Slavea Lago

La **Granda Slavea Lago** (, france mistradukite ) estas la due plej granda lago de la Nordokcidentaj Teritorioj en Kanado - Granda Ursa Lago estas la plej granda -, la plej profunda lago de Nordameriko, kaj la deke plej granda lago de la mondo. Ĝi estas 480 km longa, 19 ĝis 109 km larĝa, kaj kovras 28.400 km² en la suda parto de la NOT. Ĝia volumeno estas 2,090 km³. La lago nomiĝas laŭ la indiĝenaj loĝantoj de ĉi tiu regiono, la slaveoj (angle *Slavey*), kvankam tradukintoj nekonscia pri ĉi tio ofte tradukis la nomon kvazaŭ ĝi estus *Granda sklava Lago*.

La Granda Slavea Lago ricevas sian akvon ĉefe de la riveroj *Hay* kaj Slavea rivero, kaj la akvo ĉefe elfluas per la rivero Makenzio. Kvankam la okcidenta lagobordoj estas arbar-kovritaj, la orienta bordo kaj norda brako estas tundrecaj. La sudaj kaj orientaj bordoj atingas la randon de la Laŭrenca tabulo. Same kiel tiaj nordaj lagegoj kiaj la Granda Ursa Lago kaj Atabaska Lago, la Granda Slavea Lago estas restaĵo de vasta post-glaĉera lago.

La Orienta Brako de la Granda Slavea Lago plenplenas je insuloj kaj frapantaj vidaĵoj, interalie de altaj krutaĵoj kaj ŝaŭmantaj riveroj. La Duoninsulo Pethei dividas la Orientan Brakon je Golfeto McLeod en la nordo kaj Golfeto Christie en la sudo. La sola komunumo ĉe la Orienta Brako estas ''Lutsel K'e*, vilaĝeto de ĉ. 350 homoj, plejparte deneoj parolantaj la ĉipevajanan lingvon.

Brita pelto-komercisto *Samuel Hearne* esploris ĉi tiun regionon en la jaro 1771 kaj transiris la glaciiĝintan lagon, al kiu li unue donis la nomon Lago *Athapuscow* (laŭ franca misprononco de la vorto Athabaska). En la 1930-aj jaroj, oni malkovris oron tie, kio gvidis al la fondiĝo de la loĝloko Yellowknife, la ĉefurbo de la Nordokcidentaj Teritorioj. Aliaj urbetoj situantaj laŭborde de la lago estas *Fort Providence, Hay River* kaj *Fort Resolution''.

La lago estas glaci-kovrita meze dum ok monatoj de la jaro. Dum la vintro la glacio estas sufiĉe densa ke kamionoj povas sekure veturi sur ĝi. Ĝis 1967, kiam oni konstruis tutsezonan ŝoseon ĉirkaŭ la lago, oni dissendis varojn kamione de la urbo Yellowknife, kiu situas ĉe la nordokcidenta bordo de la lago. Oni ankoraŭ liveras varojn kaj benzinon al la diamanto-minejoj ĉe la fonto de la rivero Coppermine per kamionoj kiuj veturas laŭ la vintra vojo kiu transpasas glaci-kovritajn lagojn. Oni bezonas veturi per pramŝipo por atingi la urbon Yellowknife somere kiam la lagon ne kovras glacio.

Sude de la Granda Slavea Lago, en malproksima angulo de Nacia Parko de la Arbara Bizono, estas nestejo de restanta aro de amerikaj gruoj, malkovrita en la jaro 1954(reference).

## Vidu ankaŭ 
* Slavea Rivero

Kategorio:Lagoj en la Nordokcidentaj Teritorioj
Sinonimoj en Esperanto

**Esperanto-sinonimo** estas Esperanta vorto, kiu sinonimas kun alia Esperanta vorto kaj povas ĝin anstataŭi en teksto, por ke la esprimado estu malpli monotona, pli riĉa, pli preciza aŭ pli nuancita. 

La Esperantajn sinonimojn oni trovas en la libroj de Jaan Ojalo (*Esperantaj Sinonimoj*) kaj Marinko Ĝivoje (*Esperantonimoj*). Multajn sinonimojn enhavas ankaŭ PIV. 

La mankon de sinonimoj en Esperanto sentas precipe la tradukantoj de beletro, kiam ili klopodas esperantigi gravan nacilingvan verkon, kiu famiĝis ne nur pro sia bela rakonto, sed ankaŭ pro riĉa esprimado. En naciaj lingvoj ekzistas pluraj esprimoj ekzemple por diversaj specoj de montoj, sed traduki ĉion nur kiel **monteto - monto - montego** estas sentata kiel primitivaĵo, kiu domaĝas la tradukatan verkon kaj samtempe lezas la prestiĝon de Esperanto. Tio instigas multajn literaturistojn enkonduki neologismojn (**hilo, kolino, alpo**). 

Aliflanke la esperantistaro malmulte utiligas la jam ekzistantajn esprim-eblojn, pri kiuj Esperanto disponas. La lernantoj kutime lernas radikvorton en ĝia baza formo kaj signifo (**letero, aŭtoro**) kaj ne konscias, ke ili estas verbigeblaj kaj povas krei efikan sinonimon (**mi skribas leteron al amiko - mi leteras al amiko, mi verkis romanon - mi aŭtoris romanon**). La samo validas ankaŭ por adjektivigo (**granda** - *kolosa, giganta, mamuta*; **malgranda** - *nana, pigmea, liliputa, kolibra*) kaj por kunmetaĵoj (**timema** - *malbrava, senkuraĝa, leporkora*).

La uzantoj serĉas sinonimojn ĉiam por la plej konataj vortoj (ek-e por **monto**, ne por **alpo**), tial la sinonimaj vortaroj devus proponi kiel kapvortojn ĝuste tiujn plej multe uzatajn esprimojn kaj ĉiujn neologismojn kolekti en ilia nesto. Estas nelogike uzi kiel kapvorton neologismon (**toporo**) kaj kiel sinonimon proponi ĝeneralan vorton (**hakilo**). Male, la uzanto serĉos hakilon kaj devas trovi:

**hakilo** toporo, adzo; maĉeto, serpo, gilotino; halebardo, glavo, sabro

(Fine post punktokomoj estas esprimoj nur parencaj, ne tute sinonimaj).

Estas demando, ĉu la derivaĵoj devas havi proprajn nestojn aŭ esti metitaj sub la vortradikon (**hak**), kaj kien enmeti prefiksajn derivaĵojn (*batalalhakilo, fendhakilo, sarkhakilo*), precipe la mal-vortojn. En la vortaro de Ojalo oni trovas ekz-e **malbela** nur en la indekso fine de la libro, dum en la vortaro mem ĝi troviĝas kiel subordita esprimo sub la kapvorta neologismo **turpa**.

Estus bezone malfermi sinoniman vortaron en la reto kaj ebligi ĝian komunan  ellaboradon kaj riĉigadon.

Kategorio:Esperanto
Esperantonimoj

***Esperantonimoj*** estas komuna nomo por Esperantaj antonimoj, homonimoj, paronimoj, sinonimoj, kiel ilin nomis en sia libro Marinko Ĝivoje.

## Eldonoj de la libro 
*Ĝivoje, Marinko , *Esperantonimoj* (1-a eldono, Milano, La Patrolo, 1973, 111 p., 17, broŝ.)
*Ĝivoje, Marinko , *Esperantonimoj, Antonimoj, homonimoj, paronimoj, sinonimoj, vortludoj.* (2-a kompletigita eldono, , Pisa, Edistudio, 1979, 119 p., 17 cm, broŝ.)
*Ĝivoje, Marinko , *Esperantonimoj, Antonimoj, homonimoj, paronimoj, sinonimoj, vortludoj.* (3-a kompletigita eldono, , Pisa, Edistudio, 2020, 119 p., 17 cm, broŝ.)
## Recenzoj
## Vidu ankaŭ
* Konfuziloj de Przemysław Wierzbowski

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
*Katalogo de Libraro Ludovika
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Arbara bizono

La **Arbara bizono** (*Bison bison athabascae*) estas aparta subspecio de la amerika bizono kies vivregiono iam ampleksis la plej grandan parton de la arbarregionoj de Alasko, Jukonio, okcidentaj Nordokcidentaj Teritorioj, nordorienta Brita Kolumbio, norda Alberto, kaj nordokcidenta Saskaĉevano.

La Arbara bizono diferencas de la Preria bizono (*Bison bison bison*), la alia subspecio de la amerika bizono, diversmaniere. La arbara bizono estas pli peza - grandaj virbizonoj povas pezi pli ol 900 kilogramojn - kaj ĝi estas la plej granda terbesto de Nordameriko. La plej alta parto de la arbara bizono troviĝas multe antaŭ la antaŭaj kruroj, dum la plej alta parto de la preria bizono troviĝas tuj antaŭ la antaŭaj kruroj.

Ĉasado malaltigis la nombron de arbaraj bizonoj de 168.000 ĝis malpli ol 250 en la jaro 1900, sed la arbara bizono intertempe plimultiĝis tiel ke nun estas proksimume 9000 bizonoj, ĉefe danke al la konservadaj klopodoj de registaraj agentejoj de Kanado. En 1888 la Komitato pri la statuso de Endanĝeritaj Specioj en Kanado (angle: Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada (COSEWIC)) ŝanĝis la konservan statuson de la arbara bizono de "en danĝero" al "minacata".

Publikaj libere migrantaj gregoj en Alberto, Jukonio, kaj la Nordokcidentaj Teritorioj nun konsistigas la pli grandan parton de la plue vivantaj arbaraj bizonoj, kvankam ses malgrandaj publikaj kaj privataj gregoj de kaptitaj bizoj tenitaj por bredado (por konservado) konsistigas proksimume 10% de la tuta bizonaro (n≈900). Ĉi tiuj gregoj de kaptitaj bizonoj kaj du grandaj gregoj de libere migrantaj bizonoj en Jukono kaj la Nordokcidentaj Teritorioj, kiuj ĉiuj devenas de morfologie reprezentantaj bizonoj liberaj je malsano trovitaj en Nacia Parko de la Arbara Bizono, estas precipe gravaj por konservado kaj resanigado ĉar la grandaj libere migrantaj gregoj en kaj ĉirkaŭ Nacia Parko de la Arbara Bizono infektiĝis je bova brucelozo kaj tuberkulozo kiam la federacia registaro barĝe sendis 7000 preriajn bizonojn al Nacia Parko de la Arbara Bizono dum la 1920-aj jaroj. Ĉi tiu enkondukado de preriaj bizonoj al Nacia Parko de la Arbara Bizono rezultigis la hibrigidon de ĉiuj konataj arbaraj bizonoj (tio estas, ne plu estas "genetike puraj" arbaraj bizonoj). La du malsanoj ankoraŭ estas en la gregoj vivantaj en kaj proksime al Nacia Parko de la Arbara Bizono, kio prezentas gravan problemon por registaroj, diversaj indiĝenaj grupoj, kaj la bov-ranĉada industrio (kiu rapide sin trudas je la limoj de la parko). Strategioj kaj iniciatoj por regi la malsanojn komencis en la 1950-aj jaroj, sed ili ankoraŭ ne sukcesis malpliigi la disvastiĝon de la malsanoj spite granda monelspezado kaj enplektiĝo de la publiko.

Malgrandaj gregoj de arbaraj bizonoj ankaŭ troviĝas en privata tenejo apud Anchorage (n=15) kaj en "Plejstocena Parko" en Siberio (n=30), kiel ankaŭ en kelkaj zooj.

## Eksteraj ligiloj 
* Environment Canada's Species at Risk website profiles the Wood Bison 
* Fotogalerio 

Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Biz
Biz
Vikimedia Komunejo

center|775px
La **Vikimedia Komunejo** aŭ simple **Komunejo** ( aŭ simple ) estas projekto de la Fondaĵo Vikimedio, kiu ekis la . La projekto celas konstrui centran datumbazon de bildoj, filmoj kaj muziko. La dosieroj en la centra datumbazo estas rekte atingeblaj en ĉiuj lingvoj, inkluzive de Vikipedio, Vikivojaĝo, Vikifontaro, Vikicitaro, Vikivortaro, Vikinovaĵoj, Vikilibroj kaj Vikispecioj, aŭ elŝutitaj por ekstere uzo.

La dosieroj en la Komunejo (krom kelkaj emblemoj de projektoj de Vikimedio) estas liberaj verkoj, kaj oni rajtas uzi ilin libere por ĉiuj celoj, kondiĉe ke oni observas la permesilojn menciitajn en la priskriba paĝo de ĉiu el la dosieroj.

En marto 2021, la deponejo enhavas pli ol 70 milionojn da senpagaj dosieroj, administrataj kaj redakteblaj de registritaj volontuloj. En julio 2013, la nombro de redaktoj ĉe Komunejo atingis 100 000 000.

## Ekstera ligilo 
*  (multlingve)

Komunejo
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004
Inger Nilsson

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|170ra|
**Karin Inger Monica NILSSON** (naskita la 4-an de majo 1959 en Kisa, komunumo Kinda en Östergötland) estas sveda aktorino.

Kiam ŝi aĝis 9, ŝi komencis sian aktoran karieron en la rolo de Pipi Ŝtrumpolonga, knabina figuro el infanlibroj de Astrid Lindgren, kun ruĝa peruko kaj survizaĝen pentritaj lentugoj. La unua filmo estis 13-parta televida serio reĝisorita de Olle Hellbom. La filma materialo de la televida serio ankaŭ prezentiĝis en formo de du unuaj kinejaj filmoj. En 1970 ŝi aktoris en du pliaj Pipi-filmoj de Hellbom kaj ankoraŭ en 1973 faris unu tian. En ĉiuj tiuj filmoj ŝi aktoris proksime kun Pär Sundberg kaj Maria Persson, kiuj ludis la amikojn Tomi kaj Anjo, gefratoj el najbara domo. La du knabinaj aktoroj estis 20 monatojn pli junaj ol Per, kvankam la tre energioplena Inger Nilsson ŝajnis esti iom pli aĝa ol li. Do la du knabinoj en ĉiuj filmoj (faritaj en la someraj monatoj) estas 9- ĝis 11-jaraj kaj Per estis 10- ĝis 12-jara. En 1970 Per kaj Maria por ĉiam ĉesis aktori, nur ĝis almenaŭ 1973 gaste partoprenis en publikaj prezentoj de la filmoj. Ankaŭ Inger nur reaktoris en aĝo de 30 jaroj, en 1989.

Ŝi kantis la kanton de la televidserio kaj de la filmoj en la sveda kaj finna. En la jaro 1978 ŝi registris sondiskon, sen venda sukceso.

Post siaj infanaj jaroj ŝi ne havis grandajn rolojn en teatro aŭ filmoj kaj ŝi preskaŭ ne laboris plu kiel aktorino en televido aŭ kino. Almenaŭ ĝis la unuaj jaroj de la 21-a jarcento ŝi laboris kiel kuracista sekretariino en Stokholmo. Tamen, ŝi plu aktoradis ekde 1989. En 2000 la sviso *Xavier Koller* donis al ŝi rolon en sia filmo *Gripsholm*, bazita sur romano de Kurt Tucholsky. De la jaro 2006, ŝi aktoris en du televidserioj kaj unu mallonga filmo.

## Filmoj 
* *Pippi Långstrump*, 1968-1970, serio en 13 partoj por televido (Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Pippi Långstrump*, 1969, kineja filmo (Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Här kommer Pippi Långstrump*, 1969 (Jen venas Pipi Ŝtrumpolonga).
* *Pippi Långstrump på de sju haven*, 1970 (Pipi Ŝtrumpolonga sur la sep maroj).
* *På rymmen med Pippi Långstrump*, 1970 (Pipi Ŝtrumpolonga forkuras).
* *Kajsa Kavat*, 1989, ŝi rolas kiel Juliana.
* *Panik på kliniken*, 1994, televida; kiel Jessica Werstén.
* *Gripsholm*, 2000, kiel s-ino Andersson.
* AK3 (sveda televidserio), 2006, kiel Barbro.
* *Der Kommissar und das Meer* (germana televidserio), 2006-2011, kiel Ewa.
* *Numerologen* (sveda mallonga filmo), 2007, kiel Monika.

## Premioj 
Pippi gajnigis al ŝi plurajn premiojn:

* Moskva premio por ŝia ludado en Pipi Ŝtrumpolonga en 1969.
* Moskva premio de la *Sovetunia Filmakademio* (Советская киноакадемия) al ludado de internacia infana ĉefaktoro en 1971

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* prezento de Inger Nilsson en la retejo *efraimstochter.de* ()
* Lasse Dudde: artikolo *Lebenslänglich in Taka-Tuka-Land* ("dumvive kaptita en la fantazia pirata insulo Taka-Tuka-lando") de la magazino Spiegel la 16-an de novembro 2000 

Kategorio:Svedaj aktoroj 
Kategorio:Svedaj infanaj aktoroj
Kategorio:Pipi Ŝtrumpolonga
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de majo
Klubo de la plej belaj golfoj de la mondo

La **Klubo de la plej belaj golfoj de la mondo** estas internacia asocio (kaj deponita marko) kreita en Berlino la 10-an de marto 1997, kiu kunigas la turismajn oficojn (kaj kelkaj organizoj de privata turismo) el lokoj marbordaj esceptaj de la tuta mondo.

La aliĝintaj golfoj devigas plenumi jenajn kriteriojn:
* profiti je protektomezuroj
* havi interesan faŭnon kaj floron
* havi naturajn ejojn rimarkindaj kaj allogaj
* esti agnoskitaj je loka kaj nacia nivelo
* esti simbola por la loka popolo
* havi certan ekonomikan potencon

## Listo de la golfoj aliĝintaj 
### Ameriko 
#### Argentino 
* Péninsula Valdès

#### Brazilo 
* Golfo de Praia da Rosa
* Golfo de Todos Os Santos

#### Kanado 
* Golfo de la varmoj
* Golfo de Tadoussac

#### Ĉilio 
* Punta Arenas - Markolo de Magellan

#### Usono 
* Golfo de San-Francisko

#### Gvadelupo 
* Golfo de la sanktuloj

#### Meksiko 
* Golfo de Banderas (Puerto Vallarta)

### Eŭropo 
#### Hispanio 
* Golfo de Santandero

#### Francio 
[200px|eta|[Monto Sankta Mikaelo]]
* Golfo de la Somme
* Golfeto de la Monto Sankta Mikaelo
* Golfo de Morbihan / Golfeto de Quiberon (Vannes)
* Golfoj Porto & Girolata Porto, Korsiko

#### Irlando 
* Bay Bantry

#### Montenegro 
* Enmariĝo de Kotor

#### Norvegio 
* Fjordo de Geiranger

#### Portugalio 
* Golfeto de Setubal

#### Britio 
* Saint-Ives Bay et Mont's Bay

#### Svedio 
* Golfeto de Stokholmo

#### Turkio 
* Golfeto de Bodrum

### Azio 
#### Hindio 
* Backwaters of Kerala (Cochin)

#### Vjetnamo 
eta|Golfeto de Halong
* Golfeto de Halong (Halong city)
* Golfeto de Nha Trang

### Afriko 
#### Sudafriko 
* Table Bay and False Bay

#### Kabo-Verdo 
* Mindelo Bay

#### Madagaskaro 
* Golfeto de Diego Suarez (Antsiranana)

#### Maroko 
[dekstra|eta|200px|[Agadir]]
* Golfeto de Agadir-Taghazout

## Eksaj membroj 
[200px|eta|[Venecio]]
Golfoj kiuj partoprenis la konstituantan kunvenon, sed nun ne plu estas membroj de la klubo:
* Golfeto de Georgie (Vankuvero, Kanado)
* Golfeto d'Antalya (Kemer, Turkio)
* Golfeto de Saldanha (Sudafriko)
* Golfeto de Westerland (Sylt, Germanio)
* Laguno de Venecio (Italio)
* Golfeto de Taytay (Palawan, Filipinoj)
* Golfeto de Inverness (Skotio)
* Golfeto de Oro (Insulo de la pinoj, Nov-Kaledonio)
* Golfeto de Paria (Irapa, Venezuelo)
* Golfeto de Finnlando (Sankt-Peterburgo, Rusio)
* Golfeto de Corcovado (Puerto Montt, Ĉilio)
* Cape Cod (Hyannis, Usono)
* Santorin (Grekio)

## Eksteraj ligiloj 
* www.World-Bays.com

Kategorio:Turismo
Stord

**Stord** estas urbo en la norvega provinco Hordaland. Ĝi situas sur la samnoma insulo Stord, sed al la urbo Stord apartenas pluraj pliaj pli etaj insuloj, interalie *Huglo, Storsøya* kaj *Tanøy*. Ĝi administre apartenas al la provinco Vestland - ĝis 2019 ĝi apartenis al pli malgranda provinco Hordaland. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En la norda parto de la insulo troviĝas alia komunumo, Fitjar. Ĉar en Norvegio ankaŭ kalkuliĝas limoj en akvo inter insulaj komunumoj, la teritorio entute havas komunan limon kun .  

La administra centro de la urbo estas *Leirvik.* Ĝi havas 10.000 loĝantojn. La dua plej granda vilaĝo estas *Sagvåg* kun 4.000 loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vestland
Kategorio:Komunumoj de Hordaland
Kategorio:Insuloj en Norvegio
Kategorio:Urboj de Norvegio
Sergio Badilla Castillo

**Sergio Badilla Castillo**, (naskiĝis la 30-an de novembro, 1947 en Valparaíso. Ĉilio) poeto, verkisto, tradukisto, kaj eseisto. Estas fondinto de la movado transrealisma en la moderna poezio.

## Biografio 
Badilla Castillo naskiĝis en la ĉilia urbo Valparaiso, la 30an de novembro de 1947. Li estas filo de s-ro Jerónimo Badilla Fuentealba, marino, kaj de s-ino Luisa Castillo.

Li komencis verki en 1971 kaj lia unua libro estis *Entre el cemento y el pasto*. Li organizis kaj redaktoris kulturajn revuojn *Polo Norte* kaj *Pasión*.

En 2005 li publikigis Poem transreala kaj iu evangelio (Poemas transreales y algunos evangelios), eseo en kiu li esploras la esencon de la strete ligita kun ĉiuj modernismaj artaj tendencoj kaj de la vivo

Nuntempe li estis profesoro pri antropologia en universitato Santo Tomas en Chile

## Ĉefaj verkoj 
* Norda Sago.Monteverdi Edic. 1996, Santiago de Chile. (Poemaro)
* La Rigardo timigita de la bastardo. 2003 (Consejo Cultura Valparaíso ). (Poemaro)
* Poem transreala kaj iu evangelio. 2005. Aura Latina. Chile. (Poemaro)

Badilla Castillo, Sergio
Badilla Castillo, Sergio
Floreso (Indonezio)

dekstra
**Floreso** () estas unu el la Malgrandaj Sundaj Insuloj. Ĝi ampleksas 15.175 kvadratajn kilometrojn, havas proksimume unu milionon da loĝantoj kaj apartenas al la provinco Orientaj sudorientaj insuloj de Indonezio. 91 procentaĵoj de la loĝantoj estas kristanoj; pro la portugala kristanigo en la 16-a jarcento la plejparto el ili estas katolikoj.

Biogeografie la insulo troviĝas en la Aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).

## Vidu ankaŭ 
* Floresa akcipitraglo
* *Homo floresiensis*

Kategorio:Indoneziaj insuloj
Poŝlibro

**Poŝlibro** estas malgranda libro kun kutime mola bindaĵo. Kutime poŝlibro estas eldonita kelka tempo post la plialtvalora malmole bindita aŭ broŝurita libro, celas pli grandan legantaron kaj estas kompare malmultekosta.

La unuaj modernaj poŝlibroj estis eldonitaj ĉirkaŭ 1935 en Britio ĉe *Penguin Books*. En Usono la eldonejo *Simon & Schuster* aperigis la unuajn poŝlibrojn en 1939. En Germanio la unuaj poŝlibroj fabrikiĝis post la Dua Mondmilito.

## Vidu ankaŭ 
* Rigidkovrila libro
* Eldonejo
* Penguin Books

Kategorio:Ekonomiko
Porfirio (birdo)

**Porfirio** (*Porphyrio*) estas eta birda genro de la familio de Raledoj. La du membroj de la genro estas la purpura porfirio (*Porphyrio porphyrio*) kaj la takaheo (*Porphyrio hochstetteri*). Inter formortintaj membroj de la genro estas *Porphyrio albus*, kaj la norda Takaheo, *Porphyrio mantelli*. Ankaŭ eblas meti en tiun genron kelkajn speciojn ankaŭ atribueblaj al genro *Porphyrula*, kiel la alena porfirio (*Porphyrio alleni* aŭ *Porphyrula alleni*), la amerika porfirio (*Porphyrio martinica* aŭ *Porphyrula martinica*), la *Porphyrio flavirostris* aŭ *Porphyrula flavirostris*, kaj la madagaskara porfirio (*Porphyrio madagascariensis* aŭ *Porphyrula madagascariensis*).

## Aspekto 
La nuntempaj specioj estas kokograndaj raloj kiuj havas purpuran kiel ĝeneralan koloron. Tio aperas en kaj nacilingvaj kaj en scienca nomoj. Ili havas longajn krurojn, fruntan ŝildon kaj ruĝan aŭ rozkoloran bekon.

## Ĉefa specio 
La Purpura porfirio loĝas en junkaro de la Malnova Mondo kaj havas ses aŭ pliajn subspeciojn depende de la fakuloj kaj de la detaloj en plumarkoloro.

## Aliaj specioj 
Oni supozas, ke la *Porphyrio albus* kaj la Takaheo de Novzelando evoluis el izolitaj loĝantaroj de la Purpura porfirio. La unua perdis sian plumarkoloron kaj iĝis blanka kaj la dua iĝis nefluga kiel okazis al multaj insulaj specioj antaŭ sia formorto.

La preskaŭ formorto de la takaheo (ununura kolonio estis remalkaŝita nur en 1948) permesis al la purpura porfirio rekoloniigi Novzelandon lastatempe, ĉar la du porfiriaj specioj kondutas ekologie simile: ambaŭ manĝas burĝonojn de planktoj elradikitaj per siaj longaj fingroj por elmanĝi la mildajn partojn.

## Specioj 
* Genro *Porphyrio* (porfirioj)
** Komplekso de Purpura porfirio
*** Porfiria porfirio, Purpura porfirio, (*Porphyrio porphyrio*)
*** Madagaskara porfirio, Smeralda porfirio (*Porphyrio madagascariensis*)
*** Grizkapa porfirio (*Porphyrio poliocephalus*)
*** Hinda porfirio, nigradorsa porfirio (*Porphyrio indicus*)
*** Polva porfirio, filipina porfirio (*Porphyrio pulverulentus*)
*** Nigravizaĝa porfirio (*Porphyrio melanotus*)
** Hochstetter-porfirio, Hoĥŝtetera porfirio, Sudinsula porfirio, Takaheo (*Porphyrio hochstetteri*), foje lokita en genro *Notornis*, foje kiel subspecio de *mantelli*
** Alena porfirio aŭ Malgranda porfirio (*Porphyrio alleni*), foje lokita en genro *Porphyrula*
** Martinika porfirio, Amerika porfirio (*Porphyrio martinica*), foje lokita en genro *Porphyrula*
** Flavbeka porfirio aŭ Sudamerika porfirio (*Porphyrio flavirostris*), foje lokita en genro *Porphyrula*
### Kelkaj formortintaj specioj 
* Reunia porfirio, Blua porfirio (*Porphyrio coerulescens*), dubinda specio, †
* Blanka porfirio (*Porphyrio albus*), †

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la sone simila rokspeco porfiro (ankaŭ ĝia nomo venas de la greka vorto por la koloro purpura)
* krome ekzistas malsano porfirio (kodo *E80* laŭ la Klasifiko Internacia de Malsanoj.

## Referencoj
Kategorio:Raledoj
Prievidza

**Prievidza,**   estas urbo en okcidenta Slovakio. Kun 54 000 loĝantoj, ĝi estas unu de la plej grandaj urboj en regiono Trenčín.
eta|maldekstra|Preĝejo de Prievidza

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. Onidire la slava *Pribina* konstruis tie preĝejon kaj donis sian nomon al la komunumo. La unua mencio okazis en 1113 kaj en 1289 estis tie fortikaĵo. En la 14-a jarcento germanoj fondis urbon kaj en 1382 jam ĝi famiĝis pri orominado. Monaĥejo fondiĝis en 1396. Gábor Bethlen en 1621 okupis ĝin, Emeriko Thököly forbruligis la urbon en 1678. Incendioj okazis en 1824 kaj en 1832. En 1848 slovakoj formis armeeton.

En 1910 loĝis tie 3349 da homoj (2516 slovakoj, 607 hungaroj kaj 205 germanoj). La urbo ĝis 1919 apartenis al Nyitra (reĝa departemento), kie estis distriktejo. Poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas kapelo el la 13-a jarcento kaj preĝejo el 1752.

## Famuloj 
En la iama Privigye naskiĝis:
* hungara arkivisto János Romhányi
* hungara juristo-inĝeniero János Mihalovits
* hungara piaristo Ernő Szolcsányi.
En la iama Privigye mortis:
* hungaraj piaristoj Konstantin Halápy, Jeromos Nécsey kaj Lajos Zimányi.

## Ĝemelurboj 
*  Ibbenbüren, Germanio
*  Šumperk, Ĉeĥio
*  Luserna San Giovanni, Italio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Poŝamiko

***Poŝamiko*** estas libreto por komencantoj kaj komencintoj eldonita de *E-duKati* (edukado.net). Ĝi povas ankaŭ utili kiel varbilo por ne-esperantistoj.

La libro estis verkita de Beatrice Allée kaj Katalin Kováts.

Sur 40 tutkoloraj paĝoj prezentiĝas vortstoko por ĉiutaga uzo kaj ekzemplaj frazoj por uzi tiujn vortojn. La plej gravaj gramatikaĵoj estas simple kaj memorige prezentitaj.

Laŭ la antaŭparolo ĝi *"entenas kolekton de ekzercoj kaj memorigiloj, kiuj pretiĝis por la METIEJO kaj LERNILOTEKO de la porinstruista paĝaro www.edukado.net. La kajero estas ne laŭgrada lernolibro, sed aro de zorge elektitaj folioj. Legante ilin vi povas lerni vortojn, ripeti gramatikaĵojn kaj enkapigi parolturnojn."*

La poŝforma eldonaĵo (A6) ne estas strukturigita lernolibro laŭ la klasika senco sed ĝin konsistigas gramatikaj resumoj, tekstetoj, kelkaj ekzercoj kaj laŭtemaj bildvortaroj riĉe kolorilustritaj. Ĝi bone povas servi kiel poŝlibreto helpa al infanaj aŭ plenkreskaj kursanoj je komencanta kaj komencinta niveloj, aŭ kiel varbocelaj donacoj kaj propagandiloj.

La premiero okazis dum UK en Florenco en 2006, kie pere de ĝia aĉeto oni rajtis ankaŭ partopreni en serio de paroligaj kursoj. Tiam la 500 ekzempleroj de la unua eldono elĉerpiĝis. Komence de septembro estis presita la dua eldono en 1000 pliaj ekzempleroj, kaj en marto 2007 estis eldonita la 3an eldonon en pliaj 1000 ekzempleroj. En aŭtuno 2011 pretiĝis la sesa eldono. En 2012 ni aperigas la pliajn 1000 ekzemplerojn, do, sume jam presiĝis 8000 libretoj. Somere de 2014 aldoniĝis pliaj 2000 libretoj kaj ni atingis la nombron de 10 mil. En 2017 produktiĝis pliaj 1500 ekzempleroj. Entute 11 500.

La eldonaĵon eblas aĉeti en la plej gravaj libroservoj de Esperantujo 

Aperis pri la libreto recenzo en IPR 06/4. verkita de Birke Dockhorn kaj Bertilo Wennergren kun la titolo: **Malgranda - sed kia amiko**! 

## Eldonoj 
* *Poŝamiko* - Den Haag: E-duKati, 2006. - 40 p.:  ISBN 90-78519-01-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento ĉe edukado.net
* Mendebleco ĉe edukado.net
* La porinstruista ttt-ejo edukado.net
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "posamiko".

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Libroj de Katalin Kováts
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Paulette Goddard

**Paulette GODDARD** (naskiĝis la , mortis la ) estis Oskar-premiita usona aktorino. Ŝi estis fama kaj taksata eksterordinare bela, kio iel kaŭzis, ke ŝi edziniĝis kun pluraj socielstaraj viroj, kiel Charlie Chaplin — kun kiu ŝi partoprenis la filmon *Modern Times* ("Modernaj Tempoj", 1936) —, Burgess Meredith kaj Erich Maria Remarque.

La heredaĵo de vidvino de Erich Maria Remarque, la aktorino Paulette Goddard, ebligis en 1995 la fondaĵon de la Instituto Remarque en Novjorka universitato. Direktoro estis de 1995 ĝis 2010 la historiisto Tony Judt. (Erich Maria Remarque skribis la libron: All Quiet on the Western Front).

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino
Kategorio:Charlie Chaplin
Benic

**Benic** [benik] (hungare: **Borosbenedek**, germane: **Bendesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Galda de Jos.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 920 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 508 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1274. Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hungario, (*Alsó-Fehér*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
* Nicolae Pascu (Pascu Braşov) (n. 27-a de januaro 1922): skulptisto.
* Gyula Xantus (Borosbenedek, 28-a de decembro 1919 – Budapeŝto, 29-a de decembro 1993) pentristo, universitata profesoro

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Cetea (Galda de Jos)

**Cetea** [ĉetja] (hungare: **Csáklya** [ĉAkja], germane: **Hagendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aiud. Administre ĝi apartenas al Galda de Jos.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1424 loĝantojn (rumanoj); en 1992 605 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1337. Ĝis 1919 Csáklya apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Abrud-Sat

**Abrud-Sat** (, ) estas vilaĝo en Rumanio norde de Abrud. Ĝi estis en 1956 aligita al la komunumo Abrud (hungare **Abrudbánya** [abrudbanja], germane **Gross-Schlatten** [gro:s ŜLAtn]).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 4 811 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1589. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando kaj situis en la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye*.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Alba
Mesentea

**Mesentea** (hungare: **Kismindszent** [kiŝmindsent], germane: **Allerheiligen**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Alba Iulia. Administre ĝi apartenas al Galda de Jos.
## Loĝantaro
En 1910 Kismindszent havis 257 loĝantojn (rumanoj); en 1992 216 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1303. Ĝis 1919 Kismindszent apartenis al Hungario, al Alsó-Fehér. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Komunumoj pri *Ĉiuj Sanktuloj* en Hungara reĝlando
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Silivaș (Hopârta)

**Silivaș** [silivaŝ] (hungare: **Mikószilvás**, germane: **Garten**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Ocna Mureș. Administre ĝi apartenas al Hopârta.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 494 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 218 (rumanoj, ciganoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1295 (laŭ aliaj: 1202). Ĝis 1919 Mikószilvás apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
En la jozefa teritoria registrado Silivaș aperas sub la hungara nomo *Olah Szilvás*.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Frigoj

[eta|240px|Viro en friga vestaĵo de la helena epoko (3-a ĝis 1-a jc. a.K.), trovita en [Kipro.]]
eta|240px|Frigaj vestaĵoj
**Frigoj** estas la greka nomo por hindeŭropa popolo, kiu starigis grandan regnon en la 8-a jarcento a. K. en Malgrand-Azio. La ĉefurbo estis *Gordion* ĉe la rivero Sangarios (nuntempe Sakarya); ĉirkaŭ 80 km okcidente de la nuna Ankara.

## Vidu ankaŭ 
* Friga lingvo
* Friga ĉapo
* Frigio

## Literaturo 
* Ekrem Akurgal: *Phrygische Kunst.* Archaeologisches Inst. der Univ., Ankara 1955. (*Friga arto*, germane)
* Dietrich Berndt:*Midasstadt in Phrygien.* Zabern, Mainz 2002. ISBN 3-8053-2855-9. (*La urbo de Midas en Frigio*, germane)
* E.L. Kohler: *The Lesser Phrygian Tumuli I. The Inhumations.* The University Museum, Philadelphia 1995. ISBN 0-934718-39-3 
* Rodney S. Young: *Gordion.* Univ. Museum, Philadelphia 1969. 
* Rodney S. Young: *Three Great Early Tumuli.* Univ. Museum, Philadelphia 1981. 
Preskaŭ ĉiujare aperas mallongaj raportoj pri la elfosaĵoj en *Gordion* en la
* *American Journal of Archeology (AJA)*.

Kategorio:Hindeŭropaj etnoj
Kategorio:Frigio
Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Antikva Anatolio
Pylkönmäki

**Pylkönmäki** estas eksa komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. La areo de Pylkönmäki estas 392,61 km² el kio 24,58 km² estas akvo.
Pylkönmäki havas ĉ. 1000 loĝantojn. Ekde la jaro 2009 ĝi apartenas al la urbo Saarijärvi.

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de Pylkönmäki en la finna

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Șpălnaca

**Șpălnaca** [ŝpəlnaka] (hungare: **Ispánlaka**, germane: **Buchhof**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Ocna Mureș. Administre ĝi apartenas al Hopârta.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 114 loĝantojn (rumanoj); en 1992 572 (rumanoj, 2 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1329. Ĝis 1919 Ispánlaka apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Sándor Báróczi (11-a de aprilo 1735 – 24-a de decembro 1809, Vieno) estis hungara poeto, verkisto, tradukisto.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Hindeŭropa pralingvo

eta|350px|Supozata naskoteritorio de la hindeŭropa pralingvo ĉirkaŭ la jaro 3500 a.K.
Oni supozas, ke la hindeŭropa lingvaro evoluis de unu lingvo, kiu nomiĝas la **hindeŭropa pralingvo** (**HIP**). Oni kredas ĝin parolata en la kvara jarmilo a.K. en Centra Azio (laŭ la Kurgana hipotezo), aŭ eble jam dum la sepa jarmilo a.K. en Anatolio (laŭ la Anatolia hipotezo). Lingvistoj ĝenerale akceptas la ekziston de tia lingvo, kvankam oni ne interkonsentas pri multaj detaloj. Laŭ kelkaj lingvistoj, la hindeŭropa pralingvo devenas el la lingvofamilio de la nostratika lingvo.

## Substantivoj 
### Pronomoj 
## Verboj 
## Numeraloj 
Oni ĝenerale rekonstruas la numeralojn kiel sekvas :

Lehmann (1993, 252-255) kredis ke la numeraloj pli grandaj ol dek estis konstruitaj aparte de la dialektgrupoj kaj ke * unue signifis "granda nombro" anstataŭ specife "cent".

## Ekzemplaj tekstoj 
Eldonitaj ekzemplotekstojn en HIP:
* ''Schleicher's fable'' ('**) de August Schleicher (1868), modernigita de Hermann Hirt (1939) kaj Winfred Lehmann kaj Ladislav Zgusta (1979)
* The king and the god (**') de S. K. Sen, E. P. Hamp et al. (1994)

## Planlingvoj 
Almenaŭ unu planlingvo enradikigas sin en la hindeŭropa pralingvo, tamen kun aldono de pli modernaj terminoj: temas pri sambahsa-mundialect.

## Referencoj 
* Winfred Philipp Lehmann kaj Ladislav Zgusta, 1979: Schleicher's tale after a century. In *Festschrift for Oswald Szemerényi on the Occasion of his 65th Birthday*, eld. B. Brogyanyi, 455–66. Amsterdamo.

## Vidu ankaŭ 
* Hindeŭropaj studoj
* Monda pralingvo
* Prahejmregiono
* Hindirana pralingvo
* Ignacy Ryszard Danka
* Lingva rekonstruo

### Kaj imageblaj pliaj temoj estus 
* Prahindeŭropanoj
* Ŝemida pralingvo
* Listo de hindeŭropaj radikoj

## Eksteraj ligiloj 
* American Heritage Dictionary :
** "la hindeŭropa lingvo kaj la hindeŭropanoj", eseo pri la rekonstruo de la hindeŭropa pralingvo
** "hindeurxopaj vortoradikoj", indekso
* Indo-European Etymological Dictionary  (universitato de Leiden, Nederlando )
* Hindeŭropa Dokumentada Centro  ĉe la Universitato de Teksaso en Austin
* "The Indo-Uralic Verb" fare de *Frederik Kortlandt*
* Say something in Proto-Indo-European (fare de *Geoffrey Sampson*)
* An Overview of the Proto-Indo-European Verb System (fare de *Piotr Gąsiorowski*)
* pluraj ekzemplotekstoj en la hindeŭropa pralingvo
* PIE root etymology database, kompilita laŭ tekstoj de *Walde-Pokorny* fare de *L. Nikolajev* kaj de *Friedrich, Tischler* (Hitita) kaj *Adams* (Toĥara) fare de *Sergeij Starostin*.
* "pri la interna klasifiko de la hindeŭropaj lingvoj" fare de *Václav Blažek*. Linguistica ONLINE. ISSN 1801-5336 (Brno, Ĉeĥio)


Kategorio:Pralingvoj
Kategorio:Bronzepoko