open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okazaki

**Okazaki,** () estas urbego en Japanio, en ĉefa insulo Honŝu, en regiono Ĉubu, en Gubernio Ajĉio.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2019 Okazaki havis populacion de , laŭ japana kvalifiko la urbo estas Kerna Urbo.

## Geografio 
Okazaki situas ambaŭ bordoj de rivero sur la marborda ebenaĵo. Niŝio troviĝas 14, Tojota (urbo) 15, gubernia sidejo Nagojo 35, ĉefurbo Tokio 232 kilometrojn aere laŭ https://www.thedistancenow.com/okazaki_japan/ichinomiya_japan .
eta|

## Historio 
La areo ĉirkaŭ la aktuala Okazaki estis loĝita dum multaj miloj da jaroj. Arkeologoj trovis restaĵojn de la paleolitiko. En la modernaj tempoj la urbo prosperis kiel poŝta stacio. En 1889 ĝi estis kreita moderna municipo kaj oficiale atingis la urbostatuson en 1916. La geografia amplekso signife grandiĝis pro aneksado de najbaraj komunumoj en 1914, 1955, 1962 kaj 2006. Intertempe ankaŭ damaĝoj okazis: sismo mortigis 9 homojn en 1944, ankaŭ en la sekva jaro kun 29 mortintoj. Same en 1945 la bombado mortigis pli ol 200 homojn kaj detruis la plej grandan parton de la urbocentro. Tajfuno en 1959 kaŭzis konsiderindan difekton kaj mortigis 27 loĝantojn. En 2021 iĝis Kerna Urbo kun pliigita loka aŭtonomio.

## Ekonomio 
Okazaki tradicie estis centro por teksaĵoj kaj komercado. En la modernaj tempoj la urbego estas nabo por kemiaj kaj maŝinaj industrioj. Menciindas la agrikulturo kaj arbarkulturo.
eta|maldekstre|

## Eduko 
En Okazaki universitatoj, altlernejoj kaj institutoj funkcias.

## Trafiko 
La Ŝinkansena linio Tōkaidō senhalte pasas tra Okazaki. Stacio Okazaki akceptas la ceterajn trajnojn, kiuj donas bonajn vojaĝeblecojn. Ankaŭ la aŭtovojaj kontaktoj estas kontentigaj.

## Klimato 
Okazaki situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La meza jara temperaturo estas  kaj varias inter . La jarpluvo averaĝas 1508 milimetrojn, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter novembro-februaro iomete malpli falas.

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* kastelo
* preĝejoj
* somera festivalo
* parkoj

## Ĝemelurboj 
*  :en:Uddevalla Svedio, ekde 1968
*  :en:Newport Beach Usono, Kalifornio ekde 1984
*  Hoĥoto, Ĉinio ekde 1987

## Famaj nomportantoj 
La loknomo estas trovebla en nomoj de futbalistoj Kazuya Okazaki, Kenya Okazaki, Makoto Okazaki, Ryohei Okazaki, Shinji Okazaki, Tsuney Okazaki.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Japanio
Bitkojn-Urbo

eta|Salvadora prezidento Nayib Bukele inspektas modelon por flughaveno en Bitkojn-Urbo
**Bitkojn-Urbo** (*angle, ankaŭ hispane:* **Bitcoin City**) estas planita projekto en La Unión, Salvadoro. La planita urbo celas esti impost-rifuĝejo, kaj uzi geoterman energion kiel elektrofonton por minado de Bitmono. La realigebleco de ĝia dependeco de kaj geoterma energio kaj bitmono estis la temo de kritikoj koncerne al prokrastoj en la financado kaj konstruado de la projekto.

## Priskribo 
En novembro 2021, Nayib Bukele anoncis, ke li planas konstrui *Bitcoin City* en la sudorienta regiono de la municipo La Unión ĉe la bazo de la vulkano Conchagua, kaj uzos geoterman energion por funkciigi bitmon-minadon. 

La planita urbo uzos energion de la vulkano Conchagua por funkciigi la infrastrukturon kaj la minadon de ĉifrovalutoj. La projekto, laŭ Nayib Bukele, estos subvenciita per $1 miliardo en Bitmono-obligacioj vendotaj de ŝtata elektra kompanio LaGeo. Ankaŭ konata kiel "Vulkanaj Obligacioj", duono de la enspezo de la vendoj financos la konstruadon de Bitkojn-Urbo kaj la minadon de ĉifrovalutoj. La alia duono estos investita en bitmono kun la espero, ke ĝia valoro altiĝos. Oni atendas, ke la plimulto de aĉetantoj estos ĉifrovalutaj investantoj, el kiuj kelkaj povas ricevi salvadoran civitanecon depende de kiom da obligacioj ili aĉetas.

Kategorio:Ekonomio de Salvadoro
Kategorio:Ĉifromonunuoj
Ceyx

***Ceyx*** estas genro de malnovmondaj birdoj el familio alcededoj kaj subfamilio riveralcionoj. Ĝia arealo inkludas teritoriojn de Sudeosta Azio ĝis la Salomonoj, kun certaj specioj endemiaj nur en kelkaj malgrandaj insuloj.

## Priskribo 
Laŭ nuna sistematiko *Ceyx* estas la plej speciriĉa genro de riveralcionoj. Plejparto de la birdoj en tiu ĉi genro estas relative malgrandaj, kutime nomataj *nanalcionoj*. Kompare kun parenca genro *Alcedo*, kies anoj emas kapti fiŝojn kaj akvajn senvertebrulojn en rojoj kaj riveroj, birdoj el *Ceyx* estas pli teraj kaj ne nepre ĉasas en akvo.
Krome, kolorigoj de plumaro en *Ceyx* estas pli varia ol en *Alcedo*, interalie ne ĉiuj birdoj el *Ceyx* havas koloron blua.

## Taksonomio 
La genron formale enkondukis franca naturalisto Bernard Germain de Lacépède en jaro 1799. La nomo estas tradicia latinigo de greka nomo Kejkso (Κήϋξ) el mito pri Alkiona kaj Kejkso — du geamantoj, kiuj kolerigis Zeŭson kaj estis transformitaj je akvobirdoj, laŭ certaj fontoj ĝuste je alcionoj. Nuntempe oni plej ofte prononcas la genronomon *Ceyx* kiel [*sijks*] (IFA: []) kaj ne [*kejks*] pro influo de la latina. La tipa specio de la genro estas nigradorsa nanalciono (*Ceyx erithaca*).

En 2007 publikiĝis molekulfilogenetika esploro pri riveralcionoj, kiu montris, ke tiama disigo de la subfamilio je genroj ne formis monofiletikajn grupojn. 
Ekde tiam, oni faris grandan rearanĝon de klasado de riveralcionoj, interalie malgranda alciono, lazura alciono, Bismarka alciono, indigobrusta alciono, kaj norda kaj suda arĝentaj alcionoj estis movigitaj el *Alcedo* al *Ceyx*. Pro tio ĉi iam oni nomas la genron *Ceyx* **trifingraj alcionoj**.

Varia nanalciono (*Ceyx lepidus*) antaŭe estis konsiderata komuna specio por ĉiuj alcionoj de Molukoj kun 15 agnoskitaj subspecioj, sed genetika esploro de 2013 montris, ke plimulto de tiuj subspecioj, pro sia izolita pozicio sur malgrandaj insuloj kaj manko de kontakto kun aliaj subspecioj, jam sufiĉe genetike disiĝis por esti konsiderataj apartaj specioj. 12 el 15 subspecioj de varia nanalciono estis ekde tiam promociitaj al statuso de specioj, kaj la varian nanalcionon mem oni nun rekomendas nomi Moluka nanalciono.

En certas sistematikoj oni unuigas genron *Ceyx* kun Afrika genro *Ispidina*.

### Specioj 
Laŭ nuna sistematiko la genro enhavas 23 speciojn:

## Referencoj 
Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Koracioformaj
La petición

***La petición*** estas hispana drama filmo de 1976 reĝisorita de Pilar Miró. En la filmo stelulas Ana Belén, Emilio Gutiérrez Caba, María Luisa Ponte, Eduardo Calvo, Manuel Sierra kaj Mayrata O'Wisiedo. 

## Intrigo
La filmo temas pri la rilatoj de paro da junuloj: nome la bela sinjorino de la domo kaj la filo de la servistino. Ili konas sin unu la alian ekde la infanaĝo, sed iam ekvidas unu la alian per aliaj rigardoj. Ŝi estas malkontenta pro sia socia situacio, kaj pretas turni sin al ajna rimedo tiucele.

## Geaktoraro kaj roluloj
* Ana Belén, 	Teresa
* Frédéric de Pasquale, 	Julián
* Emilio Gutiérrez Caba, 	Miguel
* María Luisa Ponte, 	Francisca
* Eduardo Calvo, 	Sinjoro Marsan
* Paz Isern, 	Servistino
* Carmen Maura, Junulino kiu flirtas kun Julián
* Félix Rotaeta 	

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

* 
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1976
Kategorio:Dramaj filmoj
Zampo y yo

***Zampo y yo*** (Zampo kaj mi) estas hispana filmo de 1966 reĝisorita de Luis Lucia Mingarro. En la filmo stelulas Ana Belén kaj Fernando Rey.

## Intrigo
Ana Belén estas riĉa infanino en Madrido en la 1960-aj jaroj. estante orfino de patrino, lia patro ne multe atentas lin, pro kio li iam iras ĉeesti en sesio de cirko. Tie ŝi ekkonas infanon, Manolo, kaj klaŭnon Zampo, kaj ili tuj amikiĝos. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Ana Belén - Ana Belén
* Fernando Rey - Zampo
* Luis Dávila - Carlos
* Montserrat Julio - La servistino
* Emiliano Redondo - La freneza klaŭno
* Cecilia Villarreal - Casilda

## Kuriozaĵoj 
* Dekomence la filmo malsukcesis, sed poste ĝi sukcesis televide, estante la unua verko de Ana Belén, tiam dektrijarulino.
* En tiu filmo oni havigis al María del Pilar Cuesta Acosta la artistan nomon Ana Belén, kiu dekomence estis estonta María José.

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

* 
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1966
Kategorio:Muzikaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri cirko
Kategorio:Madrido en filmoj
Españolas en París

***Españolas en París*** (Hispaninoj en Parizo) estas hispana komedia drama filmo de 1971 reĝisorita de Roberto Bodegas, kiu ankaŭ kunverkis la scenaron kun José Luis Dibildos, Antonio Mingote kaj Christian de Chalonge. Elstaris ĉefroloj luditaj de Ana Belén kaj Laura Valenzuela.

## Intrigo
La filmo temas pri hispaninoj kiuj komence de la 1970-aj jaroj elmigris al Parizo pro laboraj necesoj. Unu el ili estas Isabel, de Sigüenza, la plej aĝa de kvin gefratoj, kiu translokiĝis al Parizo por labori kiel servistino en domo de riĉa familio, nome Lemonier. Tie ŝi amikiĝas kun aliaj samlandaninoj, kiel Emilia, Dioni kaj Francisca. Ŝi ekkonas ankaŭ Manolo, juna ŝoforo kiu ne kaŝas, ke li havas fianĉinon en Madrido kun kiu ŝi esperas geedziĝi kaj kunloĝi atinginte la necesan monon. Sed inter Isabel kaj Manolo aperas amo. Ŝiaj amikinoj, ĉefe Emilia, konsils, ke ŝi ne pluigu la rilaton, sed ŝi pluigas ĝin kaj gravediĝas. Manolo ne volas, ke ŝi nasku kaj klopodas por aborto. Finfine, ŝi seniluziiĝinta, lasas Manolo kaj luktas per si mem por sia filo serĉe de pli degna estonteco. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Ana Belén, kiel Isabel.
* Laura Valenzuela, kiel Emilia.
* Máximo Valverde, kiel Manolo.
* Tina Sainz, kiel Francisca.
* Elena María Tejeiro, kiel Dioni.
* José Sacristán, kiel Plácido.
* Emma Cohen, kiel Katy.
* Simón Andreu, kiel Direktoro de Pompe Service.
* Teresa Rabal, kiel Casilda.
* Pierre Vernier, kiel Monsieur Lemonier.
* Françoise Arnoul, kiel Madame Lemonier.
* Yelena Samarina, kiel Madame Legrand.
* Cristina Hoyos, kiel Soloisto.
* José Luis López Vázquez, kiel Fernando.

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

* 
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1971
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Parizo en filmoj
Survivor (videoludo, 1982)

***Survivor*** estas multdirekta ruluma pafa videoludo verkita de Richard Carr por 8-bitaj Atari-komputiloj kaj eldonita en 1982 fare de Synapse Software.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Survivor ĉe MobyGames
* Survivor estas libere ludebla en-navigile ĉe Internet Archive

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Pafaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj en kosma spaco
Kategorio:Videoludoj de Synapse Software
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per 8-bitaj Atari-komputiloj
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Commodore 64
Synapse Software

**Synapse Software Corporation** (merkatigita kiel **SynSoft** en Britio) estis usona programdisvolva kaj eldona firmao fondita en 1981 fare de Ihor Wolosenko kaj Ken Grant. Synapse eldonis aplikajn programarojn kaj programilojn, sed estis ĉefe konata pro siaj videoludoj. Ĝi komence okupiĝis pri la platformo de la 8-bitaj Atari-komputiloj, poste ankaŭ disvolvante programojn por Commodore 64 kaj aliaj sistemoj. Synapse estis aĉetita de Broderbund malfrue en 1984 kaj la varmarko Synapse estis malaktivigita en 1985.

La unua eldono de la kompanio estis la datumbazo File Manager 800, verkita de Grant kaj Wolosenko, sekvita de la ludo *Dodge Racer*, klono de *Head On* fare de Sega kaj programita de Rob Re.

## Referencoj 
Kategorio:Videoludaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj pri komputiko
Atari BASIC

thumb|right|250px|Ekzemplo de ekrano de Atari BASIC
**Atari BASIC** estas interpretilo por la programlingvo BASIC kiu estis liverita kun ĉiuj 8-bitaj Atari-komputiloj. Male al plejmultaj usonaj versioj de BASIC de tiutempaj personaj komputiloj, Atari BASIC ne estas derivaĵo de Microsoft BASIC kaj diferencas en gravaj aspektoj. Ĝi inkludas klavvortojn por Atari-specifaj funkcioj.

La lingvo estis distribuita kiel 8-kilobitoka kartoĉo por uzado kun la komputiloj Atari 400 kaj 800 en 1979. Komencante kun la 600XL kaj 800XL en 1983, BASIC estis integrita en la sistemon. Ekzistas tri ĉefaj versioj de la programaro : la originala kartoĉ-bazita "A", la integrita "B" por la 600XL/800XL, kaj la fina "C" versio en la postaj XL-modeloj kaj la XE-serio.

Malgraŭ tio, ke la 8-bitaj Atari-komputiloj estis pli potencaj kaj rapidaj ol plejmultaj el siaj samtempuloj, pluraj teknikaj decidoj poziciigis Atari BASIC preskaŭ ĉe la malsupra rango rilate al rendimento. La originalaj aŭtoroj traktis plej multajn el tiuj problemoj en serio de plibonigitaj versioj : BASIC A+ (1981), BASIC XL (1983), kaj BASIC XE (1985).

La kompleta, notita fontkodo kaj dezajnaj specifaĵoj de Atari BASIC estis publikigitaj kiel *The Atari BASIC Source Book* en 1983.

## Referencoj 
Kategorio:BASIC programlingvo
BASIC
Trolebusa transporto en Brjansko

**Trolebusa transporto en Brjansko** () estas trolebusa publika transportsistemo de Brjansko. La unuaj iroj okazis la . La funkciado de la sistemo estas administrata fare de MUP "Brjanskoje trollejbusnoje upravlenije". Ĝi estas unu el du specoj de municipa publika transporto en Brjansko, transportanta  milionojn da homoj je ses monatoj.

centra|450ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Brjansko
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala retejo (plurlingva)

Kategorio:Brjansko
Brjansko
Ferenc Kardos (kemiisto)

**Ferenc Kardos** [kardoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Kardos Dezső Ferenc,** estis hungara kemiisto.

Ferenc Kardos naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis en aprilo de 1998 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Kardos akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1935, en la sekva jaro li doktoriĝis, dum li studis ankaŭ en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Inter 1936–1939 li laboris en instituto, poste en fabriko ĝis 1973, sed li estis ankaŭ soldato kaj militkaptito inter 1943–1948, krome li laboris en instituto (1960–1964). Lia  ĉeftasko estis perfektigi la bildotubojn. En 1952 li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis unufoje premion en 1968.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Ezüst és kadmium egykristályok elektrolitikus növekedése.* (disertaĵo, 1936)
* *A tűztől a fluorescens lámpáig.* (1949)
* *Fénycsövek.* (kunaŭtoro, 1954)
* *Etilszilikát alkalmazása a vákuumtechnikában.* (1959)
* *Üvegfelület okozta képernyő és katódhibák.* (1966)
* *Fényforrásgyártással kapcsolatos ipari gyártmánytechnológiák tudományos módszereken alapuló kidolgozása és bevezetése a termelésbe.* (disertaĵo, 1974)
* *Izzólámpák. – Kisnyomású kisütőlámpák.* (kunaŭtoro, 1985)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Trolebusa transporto en Bratsko

**Trolebusa transporto en Bratsko** () estas trolebusa transportsistemo en la urbo Bratsko. funkciado malfermiĝis la .

centra|450ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Bratsko
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Bratsko
Bratsko
Trolebusa transporto en Tver

**Trolebusa transporto en Tver** () estas fermita trolebusa sistemo en la urbo Tver, funkciinta de la  ĝis la .

centra|450ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Tver
* Tramtransporto en Tver
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Neoficiala retejo (plurlingva)

Kategorio:Tver
Tver
Trolebusa transporto en Permjo

**Trolebusa transporto en Permjo** () estas nuligita trolebusa reto de la urbo Permjo, funkciinta de 1960 ĝis 2019.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Permjo
* Tramtransporto en Permjo
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Permjo
Permjo
Júlia Albrecht

'*** [jUlia albreĥt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Albrecht Júlia,*' estis hungara ceramikisto, instruisto, dua edzino de Alajos Kálmán. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Kálmán Alajosné* [alajoŝnE].

 naskiĝis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 maturiĝis en arta gimnazio kun ceramikista licenco en sia naskiĝurbo en 1967, poste ŝi akiris pentristan-pedagogian diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1973. Ŝiaj majstroj estis: Lajos Szentiványi (pentristo), Jenő Barcsay, József Somogyi kaj Lajos Ujváry. Post la diplomo ĝis 1976 ŝi estis pentristo, sed ekde 1975 ŝi laboris en propra ceramika ateliero, inter 1979 kaj 1996 ŝi instruis en la menciita arta gimnazio. Ŝi havis stipendiojn en 1983 kaj 1990, tiam ŝi estis ceramikisto de Artistkolonio (Kecskemét).

## Ŝiaj libroj 
* *A kerámiaművesség története*
* *A kerámiakészítés elmélete és technológiája* (1997)

## Ŝiaj kreaĵoj (elekto) 
* *Egészségedre* (ceramika kruĉo)
* *Tükör elött* (1973, pentraĵo)
* *Urartui emlék I.* (1998, porcelano)
* *Csodaszarvas* (1999, bronza skulptaĵeto)
* *Turul* (1999, bronza skulptaĵeto)

## Publiklokaj kreaĵoj (elekto) 
* floringoj en hotelo de Hévíz (1975)
* reliefoj en geedziĝa halo de Kunhegyes (1985)
* fasadaj ornamaĵoj en Kecskemét (1990)
* fasada reliefo en muzeo de Diósd (1995)

## Elektitaj individuaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1979, 1980, 1982, 1985, 1995, 1998)
* Gyula (1979)  
* Érd (1985)

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* Békéscsaba (1979, 1983, 1985)
* Pécs (1982, 1988, 1989, 1992, 1995, 1996, 1998) 
* Zagrebo (1984, 1987)
* Arthalo Budapeŝto (1995)
* Gödöllő (1996) 
* Parizo (1998)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* membiografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ceramikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
A. Sándor Kiss

**A. Sándor Kiss** [ŝAndor kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss A. Sándor,** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto. Lia nomo pli simple estis *Sándor Kiss,* lia iama nobela antaŭnomo estis *sághi* [ŝAgi].

 naskiĝis  en Orosháza, li mortis  en Hódmezővásárhely.

## Biografio 
 maturiĝis en agrikultura mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1943, post 3 jaroj denove jam en gimnazio, poste li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1951. Post la diplomo li estis asistanto 3 jarojn en Kemiindustria Universitato de Veszprém, inter 1954–1969 li laboris en laboratorio, inter 1970–1987 en kemia uzino, krome li instruis en kampuso de Putnok (1962–1973), fine en Scienca Universitato Attila József (1992–1997). Intertempe li doktoriĝis en 1970 en Agrikultura Universitato, kandidatiĝis en 1974 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, akiris sciencan gradon Ph.D. en 1996. Lia ĉeflaboro estis la kemia sterkado. Li ricevis medalon en 1967.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tioszulfát és szulfit meghatározása rézcianid galvánfürdőben.* (kunaŭtoro, 1955)
* *Kis mennyiségű metán meghatározása szintézisgázban.* (kunaŭtoro, 1958)
* *Nitrogénipari elemzések.* (monografio, 1964)
* *Különböző adalékú ammónium-nitrát és karbamid műtrágyákkal végzett kísérletek eredményei.* (disertaĵo, 1970)
* *Magnéziummal kiegészített nitrogénműtrágya és ennek növénytermesztési és biokémiai hatása.* (disertaĵo, 1973)
* *Magnéziumtrágyázás, magnézium a biológiában.* (monografio, 1983)
* *Magnézium a biológiában, magnézium a gyermekgyógyászatban.* (monografio, kunaŭtoro, 1996)
* *Magnéziummal kiegészített N-műtrágya és ennek növénytermesztési és biokémiai hatása.* (disertaĵo, 1996)
* *Magnézium-szulfátos lombtrágyázás hatása a zöldborsó gazdasági értékmérő tulajdonságaira különböző fajtáknál.* (2004)
* *Mi, orosháziak.* (5 volumoj, 2005–2010).

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Tempopasa filmado

300ra|eta|
300ra|eta|
300ra|eta|

**Tempopasa filmado** aŭ **temporapida filmado** estas kameraa tekniko en kiu la frekvenco ĉe kiu filmaj kadroj estas kaptitaj (la kadrofrekvenco) estas multe pli malalta ol la frekvenco uzata por rigardi la sekvencon, do fine la sinsekvo da fotoj vidiĝas ege pli rapide ol la rapido je kiu la fotoj registriĝis. Se ludite kun normala rapido, la tempo ŝajnas moviĝi pli rapide kaj tiel la tempo ŝajnas pli rapide *pasi*. Ekzemple, bildo de sceno povas esti kaptita je 1 kadro en sekundo sed poste reludata je 30 kadroj en sekundo; la rezulto estas ŝajna 30-foja pliiĝo de la rapideco. Simile, filmo ankaŭ povas esti ludita kun multe pli malalta rapideco ol ĉe kiu ĝi estis kaptita, kiu malrapidigas alie rapidan agon, kiel en *tempomalrapida filmado* respektive *filmado de malrapida movado* (en vikidatumoj) aŭ *altrapida fotado* respektive *filmado* (en vikidatumoj).

Procezoj kiuj normale ŝajnus subtilaj kaj malrapidaj al la homa okulo, kiel ekzemple la moviĝo de la suno kaj steloj sur la ĉielo aŭ la kresko de planto, iĝas tre prononcitaj kaj facile sekveblaj. Tempopasa filmado estas la ekstrema versio de la kinematografia tekniko de filma plirapidiĝo aŭ "faldado de tempo". Haltomova animacio estas komparebla tekniko: temo kiu ne efektive moviĝas, kiel marioneto aŭ modlopasta figuro (vidu la tekston argil-animacio), estas plurfoje movita mane per malgranda distanco kaj fotita. Tiam, la fotoj povas esti reluditaj kiel filmo kun rapideco kiu montras la subjekton ŝajnantan moviĝi.

En la interreto, filmoj kutime publikiĝas en la formatoj .ogg, .ogv kaj .gif - la formato .gif estas pli malnova, reduktas la grafikan kvaliton kaj ne ebligas aldonon de sonoj, la pli avancitaj formatoj .ogg kaj .ogv ofte ne akompaniĝas per originalaj sonoj sed per trankviliga muziko, kio sencas ĉar originalaj sonoj tiom rapidigitaj aŭdiĝus nur kvazaŭ hektika sona rubaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* haltomovo
* argil-animacio
* animacio

Kategorio:Filmado
Kategorio:Animacio
Kardos (familia nomo)

**Kardos** [kardoŝ] estas hungarlingva familia nomo, kiu signifas "skermisto" aŭ laŭvorte "glavisto" derivita de turka vorto. Eksterlande la nomformoj inkludas Kardoš, Kardosh, kaj Kardossh. La nomo povas rilati al:

* Albert Kardos
* Andor Kardos
* Ernő Kardos
* Ferenc Kardos
* Ferenc Kardos (ginekologo)
* Ferenc Kardos (kemiisto)
* Géza Kardos
* György Kardos
* János Kardos
* János Kardos-Horváth
* Lajos Kardos
* László Kardos
* László Kardos (etnografo)
* László Kardos (reĝisoro)
* Máriusz Róbert Kardos
* Pál Kardos
* Sándor Kardos
* Tibor Kardos

## Nomvariantoj Kardoss 
* Elemér Szádeczky-Kardoss
* Géza Kardoss
* Gyula Szádeczky-Kardoss
* Lajos Szádeczky-Kardoss
* Samu Szádeczky-Kardoss

## Nehungaraj nomvariantoj 
* :en:Dezider Kardoš
* :en:Gene Kardos
* :en:Štefan Kardoš

## Geografiaj nomoj 
* Kardos
* Kardoskút

Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj
Ferenc Kardos (ginekologo)

**Ferenc Kardos** [kardoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kardos Ferenc,** estis hungara ginekologo.

Ferenc Kardos naskiĝis  en Körösladány, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Kardos maturiĝis en kolegio de Debrecen en 1939, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato István Tisza en 1944. Post la diplomo li praktikadis en la universitata instituto 3 jarojn, poste same 3 jarojn li estis asistanto. En 1950 li akiris ginekologian licencon, poste li estis asistanto en la kliniko 5 jarojn, krome li kuracadis en kuracejo. Inter 1957–1985 li estis ĉefkuracisto en sanatorio. Intertempe li kandidatiĝis en 1966 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia laboro specialiĝis pri la virinaj seksorganaj malsanoj, precipe tuberkulozo en tiu loko. Lia edzino naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Ivarcsatornából eltávolított idegentestek.* (1950)
* *Női nemi szervek gümőkórja.* (studenta lernolibro, 1958)
* *Klinikai, diagnosztikai és therápiás tapasztalatok operált női nemiszervi gümőkóros betegeken.* (disertaĵo, 1965)
* *A női genitális tbc országos helyzete.* (kunaŭtoro, 1977)
* *A petevezetés funkcionális próbája.* Többekkel. (kunaŭtoro, 1981)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ginekologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Protector II

***Protector II*** estas videoludo verkita de Mike Potter por 8-bitaj Atari-komputiloj kaj publikigita de Synapse Software en 1982. Ĝi estas daŭrigo de *Protector* (1981). Ambaŭ ludoj estas horizontalrulumaj pafaj videoludoj rekte inspiritaj de la arkadludo *Defender*. *Protector II* estis adaptita al Commodore 64, TI-99/4A, kaj TRS-80 Color Computer.

## Ludomaniero
*Protector II* estas ludo en kiu la ludanto uzas kosmoŝipon por savi homojn dum ilia urbo estas atakita de eksterteranoj.

## Recenzo
Allen Doum recenzis la ludon por *Computer Gaming World* :

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Protector II ĉe MobyGames

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Pafaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj en kosma spaco
Kategorio:Videoludoj de Synapse Software
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per 8-bitaj Atari-komputiloj
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Commodore 64
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per TI-99/4A
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per TRS-80 Color Computer
Tormento (filmo)

***Tormento*** estas hispana drama filmo de 1974 reĝisorita de Pedro Olea, kaj ĉefrolulita de Ana Belén, Javier Escrivá, Francisco Rabal, Concha Velasco, Rafael Alonso, Ismael Merlo, María Luisa San José, Amelia de la Torre kaj Milagros Leal.

Ĝi estis bazita sur la samnoma romano de Benito Pérez Galdós. En la filmo stelulas Ana Belén, Emilio Gutiérrez Caba, María Luisa Ponte, Eduardo Calvo, Manuel Sierra y Mayrata O'Wisiedo. 

## Intrigo
Amparo (Ana Belén) vivas kiel duonsklavino de siaj parencoj la geedzoj Bringas (Rafael Alonso kaj Concha Velasco), familio de funkciuloj. Ŝi kaj ŝia fratino (María Luisa San José), male estas malriĉaj. Kiam venas el Ameriko riĉa parenco, nome Agustín Caballero (Francisco Rabal), nekonservativa kaj nealkutimiĝinta al socia vivo, okazas ioma revolucio ĉe Bringas. Rosalía, la edzino, deziras parenciĝi iel kun li... sed li estas altirita de Amparo. Bedaŭrinde ŝi havas malhelan sekreton en sia pasinteco kiu reviviĝas je la reveno de pastro (Javier Escrivá) kun kiu ŝi havis iajn rilatojn, kaj kiu ne ŝajnas rezignita ĉesi havi ilin... 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Ana Belén, Amparo
* Francisco Rabal, 	Agustín Caballero
* Javier Escrivá, Pedro Polo
* Concha Velasco, Rosalía de Bringas 
* Rafael Alonso, Francisco de Bringas
* Ismael Merlo, Padre Nones
* María Luisa San José, Refugio 
* Amelia de la Torre, Marcelina Polo
* Milagros Leal, Celedonia
* María Isbert, Prudencia

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

* 
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Madrido en filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Dluhoště

**Dluhoště** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Benešov nad Černou en distrikto Český Krumlov. Ĝi situas 2,5 km okcidente de Benešov nad Černou. Vivas ĉi tie daŭre  ().

**Dluhoště** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,42&nbsp;km². En la katastra teritorio Dluhoště situas ankaŭ Daleké Popelice kaj Velké Skaliny.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1488. 

En la jaro 1869 konsisto de Dluhoště estis ankaŭ Klení.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Dluhoště 2015-08-06 2.jpg|Dluhoště
Dluhoště.JPG|Kapelo en Dluhoště

Kategorio:Benešov nad Černou
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Novohrada cismontaro
Klení

**Klení** (, *Goldenschlag*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Benešov nad Černou en distrikto Český Krumlov. Ĝi situas inter urbo Trhové Sviny kaj municipo Benešov nad Černou. Trafluas tra ĝi rojo Klenský potok, kiu alfluas al Trhové Sviny al Martelego de Bušek kaj plu en rojon Svinenský potok. Vivas ĉi tie daŭre  ().

**Klení** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,65&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1446. 

En mezepoko ĉi tie situis burgodomo. En la jaro 1602 Klení venas en Rožmberkida posedaĵo, kun kiu ĝi sekve koneksas pluan sorton de la tuta senjorujo Nové Hrady, te. ĝi venas en tenadon de Švamberkidoj kaj post Batalo sur Blanka monto ĝi fariĝas kiel imperiestra konfiskaĵo posedaĵo de Buquoyoj. Post ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio en la jaro 1945 karakterize sinkis nombro de loĝantoj.

En la jaro 1869 la vilaĝo estis konsisto de municipo Dluhoště, en la jaroj 1880–1950 memstara municipo kaj ekde la jaro 1961 la vilaĝo fariĝis konsisto de municipo Benešov nad Černou.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Laŭrenco

## Ĉirkaŭaĵo
* Chvalkov

## Pluaj fotoj 

Klení-kostel-11.jpg|Preĝejo de sankta Laŭrenco
Klení-kostel-2.jpg|Memoriga arbo, en fono turo de la preĝejo
Klení (Benešov nad Černou) (02).jpg|Vido de sudo
Klení, bývalá škola (02).jpg|Eksa lernejo
Klení, kaplička sv. Jana Nepomuckého (01).jpg|Kapeleto de sankta Johano Nepomuka
Klení, křížek (01).jpg|Kruco super la vilaĝo

## Referencoj
Kategorio:Benešov nad Černou
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Setlejoj en Novohrada cismontaro
Preĝejo Sankta Gerardo (Kaszaper)

La paroĥa **preĝejo Sankta Gerardo** estas religia historia monumento (deklarita en 2000) en grandvilaĝo Kaszaper (Hungario).

## Historio 
Kaszaper dum la frua historio plurfoje senhomiĝis, tamen ĝi havis mezepokan kirkon. La kirkoruinoj estis trovitaj en 1937 iom for de la nuna komunumo. La sporade loĝata areo apartenis al Nagybánhegyes ĝis 1940, sed tiam Kaszaper refondiĝis. La katolikoj jam en 1925 konstruis kapelon, sed sonorilo estis farita jam en 1921 (la alia en 1936). La paroĥo funkciis en Magyarbánhegyes, sed en 1933 Kaszaper ricevis paroĥan rajton. La kapelo estis pligrandigita en la jaroj 1948 kaj 1949. En 1975 nova sonorilostablo konstruiĝis.

## Konstruaĵo 
La didomo situas en korto, send antaŭe la menciita sonorilostablo funkcias. La fasado estas simetria kaj tre simpla, meze la kvarangula pordo videblas. Estas nek turo, nek fenestro. Nur la navo havas fenestrojn. Ŝajnas, la navo havas krucnavon.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj 
* hungare kun fotoj 
* leksikono 

Kaszaper
Kaszaper
La casa de Bernarda Alba

***La casa de Bernarda Alba*** estas triakta teatraĵo verkita en 1936 de Federico García Lorca. Ekzistas traduko al Esperanto, kun la titolo ***La domo de Bernarda Alba***.

Ĝi ne povis premieri nek publikiĝi ĝis 1945, en Bonaero, pere de la iniciato de Margarita Xirgu, dum en la frankisma Hispanio la verkaro de Lorca estis malpermesata, nur ĉar frankistoj murdis lin. 

La verko rakontas la historion de Bernarda Alba, kiu iĝanta vidvino jam por la dua fojo estante 60-jaraĝa decidas vivi la sekvajn ok jarojn en profunda funebro, por ŝi kaj por ĉiuj virinoj, kiuj loĝas hejme. Lorca priskribas la arkaikajn kutimojn de la profunda Hispanio de komenco de la 20-a jarcento, karakterizita kiel tradicia socio tre perfortema, aparte kontraŭ virinoj, eĉ fare de virinoj mem, tiuokaze fare de la patrino Bernarda, kiel portanto de la reakciaj tradiciaj valoroj. Aliaj trajtoj estas la religia fanatikismo kaj la timo malkovri la intimecon, kiu devas esti kaŝita for de la atingo de la eksteruloj kaj de ties moralaj kondamnoj. 

## Intrigo
Kun Bernarda loĝas ŝiaj kvin filinoj (Angustias, Magdalena, Amelia, Martirio kaj Adela), ŝia patrino kaj du servistinoj. Inter tiuj estas Poncia, servistino kiu estis loĝinta tridek jarojn je la servo de la maljunulino. Bernarda absolute malpermesas aliron de siaj filinoj ekster la hejmo, kaj ĉefe kontaktojn kun viroj, dum devigas ĉiujn vesti nigre dum jaroj. Estas ĵaluzoj inter la plej aĝaj fratinoj kiuj konsideras, ke ili rajtas engaĝiĝi kaj edziniĝi, dum la plej juna devas resti hejme zorgante la patrinon. Tamen Amelia estas enamiĝinta de Pepe, "el Romano", ĉevalrajdisto, kaj deziras liberiĝi kaj vesti verde. La tragedio alproksimiĝas.

## La verko
Bernarda Alba restas en la popola rolularo, kiel stereotipo, kun Kiĥoto, Lazarillo, Celestina kaj aliaj gravaj roluloj de la hispana literaturo, tiukaze reprezentanta de la subpremado de virinoj, fakte fare eĉ de propraj virinoj mem, nome patrinoj.

La verko formas parton de trilogio de Lorca, foje nomita "andaluzaj tragedioj", fakte inspiritaj en realaj okazoj. La aliaj du estus "Sanga nupto" kaj "Yerma". En ĉiuj tri la viktimoj estas ĉefe virinoj.

Ĝi estis ludita multnombre kaj en Hispanio kaj diversaj landoj kaj lingvoj. Estas diversaj adaktoj al kino, inter kiuj en samnoma filmo de Mario Camus (1987), kun Irene Gutiérrez Caba (Bernarda Alba), Florinda Chico (Poncia), Ana Belén, Vicky Peña, Enriqueta Carballeira kaj Mercedes Lezcano.

## En Esperanto
La verkon esperantigis Miguel Fernández. Ĝi estis eldonita en 1987 samvolume kun alia dramo de Lorca, *Sanga nupto*

## Bibliografio
* Edwards, Gwynne (1983). *El Teatro de Federico García Lorca* (en hispana). Gredos. pp. 321 kaj ss.
* Maurer, Christopher (1992). *Introduction. Three Plays. Federico García Lorca* (en angla). London: Penguin. ISBN 0-14-018383-3. (registro postulata). Trad. Michael Dewell kaj Carmen Zapata.

## Referencoj 
* 
Kategorio:Libroj aperintaj en 1945
Kategorio:Hispanaj teatraĵoj
Kategorio:Hispanlingvaj teatraĵoj
Kategorio:Feminisma literaturo
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Yaakov Shabtai

**Jaakov ŜABTAJ** (; la 8a de marto 1934 – la 4a de aŭgusto 1981) estis israela hebrelingva verkisto, dramisto, kantverkisto, scenaristo kaj tradukisto, kiu hodiaŭ estas konsiderata unu el la plej gravaj hebreaj Naturalismistoj de la hebrea literaturo.

Lia plej konata laboro estas *Zikhron Devarim* (1977), publikigita en la angla en 1985 kiel *Past Continuous*.

Kvankam la rakonto estas verkita en apartaj paragrafoj, estas neniu apartigo en ĉapitroj.

Skribita kiel po ununura paragrafo, laŭdire ĝi estis la unua romano skribita en vera loka hebrea.

La angla traduko de la romano akiris internacian agnoskon kiel unika verkaĵo de modernismo, instigante Gabriel Josipović, kritikiston de *The Independent*, por nomi ĝin la plej bonega romano de la jardeko. Josipovici eĉ komparis ĝin kun "Reserĉe al la perdita tempo" de Proust.

En Israelo, Ŝabtai ankaŭ estas konata kiel dramisto, verkinto de tiaj klasikaĵoj de la israela scenejo kiel "*La Kronita Kapo*" kaj "*La Makula Tigro*". Li ankaŭ tradukis multajn teatraĵojn en la hebrean, inkluzive tiujn de Harold Pinter, Neil Simons, Noël Coward, kaj Eugene O'Neill. La aliaj verkoj de Ŝabtaj inkludas *Ha-Dod Peretz Mamree*, kolekton de noveloj, kaj *Sof Davar*, daŭrigon de Past Continuous en rakonto kaj stilo, publikigita postmorte. En 2006, kolekto de liaj fruaj rakontoj estis publikigita sub la titolo *Cirklo Tel-Avivo*.

Ŝabtai mortis pro koratako en 1981 kaj estis postmorte aljuĝita la Premio Agnon por Literaturo.

Lia frato Aharon estis poeto kaj tradukisto el la malnovgreka.

## Verkaro 
* *La Mirinda Vojaĝo de la Bufo (Ha-Masah Ha-Muflah Shel Ha-Karpad, he: המסע המופלא של הקרפד; infanlibro), 1964.*
* *Past Continuous (Zikhron Devarim)* Juda Publikiga Societo de Ameriko, 1985, ISBN  0-8276-0239-1
* *Preter Perfect (Sof Davar)* Viking Press, 1987, ISBN  0-670-81308-7
* *Onklo Peretz Take Off (Ha-Dod Peretz Mamree)* Preterrigardo, 2004, ISBN  1-58567-340-4
* *La Mirakla Vojaĝo de la Bufo* (Ha-Masah Ha-Muflah Shel Ha-Karpad, infanlibro), 1964.
* *Poemoj kaj Baladoj* (Shirei Ha-Zemer), 1992.
* *La Makula Tigro kaj Alia Arto* (Namer Havarburot Ve-Aherim), 1995.
* *La Kronita Kapo kaj Aliaj Artoj* (Keter Ba-Rosh Ve-Aherim), 1995.
* *Cirklo en Tel-Avivo* (*Kirkas be-Tel-Aviv*, noveloj, kelkaj alternativaj versioj de la rakonto de Onklo Peretz Take Off), 2006

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Yaakov Shabtai ĉe la Instituto por la Traduko de Hebrea Literaturo

Kategorio:Mortintoj en 1981
Kategorio:Naskiĝintoj en 1934
Kategorio:Tradukistoj al la hebrea lingvo
Kategorio:Israelaj dramistoj
Kategorio:Israelaj verkistoj
Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
La casa de Bernarda Alba (filmo)

***La casa de Bernarda Alba*** (La domo de Bernarda Alba) estas hispana drama filmo de 1986 reĝisorita de Mario Camus el la samnoma teatraĵo de Federico García Lorca.

Oni filmis en Ronda kaj Antequera (provinco Malago), kaj en Zahara de la Sierra (provinco Kadizo). 

## Intrigo
Kun Bernarda loĝas ŝiaj kvin filinoj (Angustias, Magdalena, Amelia, Martirio kaj Adela), ŝia patrino kaj du servistinoj. Inter tiuj estas Poncia, servistino kiu estis loĝinta tridek jarojn je la servo de la maljunulino. Bernarda absolute malpermesas aliron de siaj filinoj ekster la hejmo, kaj ĉefe kontaktojn kun viroj, dum devigas ĉiujn vesti nigre dum jaroj. Estas ĵaluzoj inter la plej aĝaj fratinoj kiuj konsideras, ke ili rajtas engaĝiĝi kaj edziniĝi, dum la plej juna devas resti hejme zorgante la patrinon. Tamen Amelia estas enamiĝinta de Pepe, "el Romano", ĉevalrajdisto, kaj deziras liberiĝi kaj vesti verde, dum ankaŭ aliaj fratinoj celas tiun. La tragedio tujas. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Irene Gutiérrez Caba, 	Bernarda Alba
* Ana Belén, 	Adela
* Florinda Chico, 	Poncia
* Enriqueta Carballeira, 	Angustias
* Vicky Peña, 	Martirio
* Aurora Pastor, 	Magdalena
* Mercedes Lezcano, 	Amelia
* Rosario García Ortega, 	María Josefa 

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

* 
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1986
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de dramoj
Noël Coward

Siro Noël *Peirce* **COWARD** (la 16-an de decembro 1899 - la 26-an de marto 1973) estis angla dramisto, komponisto, direktoro, aktoro kaj kantisto.

## Vivo 
Noel Coward naskiĝis en familio de muzikistoj. En la aĝo de 11 li aperis sur la teatra scenejo kiel parto de la trupo de C. Hawtrey kaj akiris larĝan famon kiel dekaĝula aktoro. En 1918 li militservis.

La unuaj teatraĵoj de Coward, ''I'll Leave It To You* kaj  *The Young Idea*, estis  produktitaj en 1922 kaj 1924 respektive, sed iĝis nerimarkitaj. En ambaŭ produktaĵoj la ĉefan rolon ludis la aŭtoro mem.

Sukceso venis al li en 1924 kun la produktado de la teatraĵo *Whirlpool* (kaj Coward denove skribis la ĉefan rolon en ĉi tiu teatraĵo por si). La juna aŭtoro, laŭ la sovetia revuo "Teatro", jam en la 1920-aj jaroj "frapis la teatran mondon per sia brila kapablo envolvi la skeleton de teatraĵo per malpeza tavolo de ironio."

En la fruaj 1930-aj jaroj, Coward establis reputacion kiel unu el la plej serĉatajn dramistoj en la anglalingva mondo. Liaj teatraĵoj estis adaptitaj al filmoj kiuj fariĝis klasikaĵoj en Holivudo. Dum lia kreiva glortempo, Coward komponis muzikajn teatraĵojn kaj nombrojn, same kiel la opereton *Bitter Sweet* kaj la teatraĵon *Hay Fever* (1925), kiu estis surscenigita sur multaj scenejoj ĉirkaŭ la mondo. Aldone al dramecaj verkoj, Coward skribis rakontojn kaj romanojn: "La Fajro de Bataloj kaj la Triumfo de Venkoj" (1960) kaj *Pretty Paulie Barlow* (1964). 

La plej sukcesa teatraĵo de Coward, La Sentrankvila Spirito, debutis en Londono en la somero de 1941; la unua produktado kuris por 1997 prezentoj, metante nacian rekordon por teatra longviveco (superita nur en 1957 per *The Mousetrap* de Agatha Christie).

Komence de la Dua Mondmilito, Coward direktis la britan propagandoficejon en Parizo. Laŭ instrukcioj de la sekretaj servoj, li celvarbis al Usono por decido eniri la militon kontraŭ Germanio. Por la patriota filmo *In Which We Serve* (1942), filmita en tandemo kun David Lean, Noel Coward ricevis honoran Oskaron. En 1967 li estis altigita al kavaliraro (Siro). Jaron antaŭe, li publikigis libron pri sia idolo, Somerset Maugham .

Coward estis samseksema. Lia partnero Graham Payne (1918-2005) poste rakontis siajn jarojn en burĝa geedziĝo kun la aktoro en sia aŭtobiografio, *My Life with Noël Coward'' (1994). Coward mortis en Jamajko la 26-an de marto 1973; Payne poste turnis la jamajkan biendomon en neoficiala muzeo en memoro de Coward.

En 2006, unu el la Londonaj teatroj estis nomita laŭ Noel Coward. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

* 

* La Noël Coward Societo
* Coward tempolinio kaj fotoj de Cowardo
* Noel Coward teatraĵoj ĉe la radio

Kategorio:Naskiĝintoj en 1899
Kategorio:Mortintoj en 1973
Kategorio:Anglaj pianistoj
Kategorio:Anglaj komponistoj
Kategorio:Anglaj aktoroj
Kategorio:Anglaj dramistoj
Divinas palabras

***Divinas palabras*** (Diecaj vortoj), subtitolita *Tragicomedia de aldea* (Vilaĝeta tragikomedio), estas unu de la teatraĵoj plej konataj de Ramón María del Valle-Inclán, publikigita en 1919.

Ĝi estas unu de la plej luditaj teatraĵoj de la galega aŭtoro, ĉar estis 38 aranĝoj en 18 landoj de Eŭropo, Ameriko kaj Azio, 13a el ili en nehispanaj lingvoj. 

## Intrigo
La agado okazas ĉe la familio Gailo, tio estas, ĉe la familio de Pedro Gailo, nome loka sakristiano. Li estas edzo de Mari-Gaila kaj ambaŭ estas gepatroj de filino, nome Simoniña. La fratino de Pedro Gailo, nome Juana Reina, mortas, lasante orfo kaj senhelpa Laureaniño, hidrocefala kaj iel monstreca, kun kiu ŝi petis almozon de festo en festo por vivteni sin. Liaj familianoj nun kverelas por disponi el la filo hidrocefala kiel heredaĵo, ĉar konsideras lin valora enspezofonto, kaj ili uzas lin laŭvice de semajnoj. Tiukadre konkurencas la fratino de la mortinta, Marica, kaj Gailo. Dum Mari-Gaila plenumas rendevuon kun sia amanto, Séptimo Miau, grupo de lokanoj ebriigas la kompatindan hidrocefalulon ĝismorte, ĝuste kiam devas okazi la vicoŝanĝo de semajno al semajno. Tial ambaŭ familioj kverelas por eviti la kulpecon de la morto de la knabo kaj la ekonomiajn negativajn rezultojn. Tamen tiu tragedio estas malgravigita pro akuzoj de adolto al Mari-Gaila, kiu estas linĉita de lokanoj, dum ŝia edzo, kiel ekleziulo, nur diras latinajn religiajn vortojn, tio estas "diecaj vortoj".

## La verko
La verko estis premierita la 16an de novembro 1933 en la Teatro Español de Madrido, reĝisorita de Cipriano Rivas Cherif kun Margarita Xirgú, Enrique Borrás kaj Amalia Sánchez Ariño en la ĉefaj roloj. Aliaj gravaj ludoj okazis en 1950 (Ingmar Bergman) en Stokholmo; en 1961 (José Tamayo) kun Nati Mistral, Manuel Dicenta, Milagros Leal, kaj Carlos Ballesteros; kaj reen en 1969 kun Mary Carrillo kaj Manuel kaj reen en 1998 con Kiti Manver, Pedro Mari Sánchez kaj Alicia Hermida.

En 1963 ĝi estis ludita en Meksiko fare de Juan Ibáñez kaj en 1964 en la Festivalo de Teatro de Nancy (Francio). En 1964 ĝi estis ludita en Bonaero, reĝisorita de Jorge Lavelli kun María Casares en la rolo de Mari Gaila.

Estis du kinversioj, nome la jenaj:
* ***Divinas palabras*** (1977), filmo reĝisorita de Juan Ibáñez.
* ***Divinas palabras*** (1987), filmo reĝisorita de José Luis García Sánchez.

## Bibliografio
* Gil Fombellida, M.ª Carmen (2003). *Rivas Cherif, Margarita Xirgú y el teatro de la II República* (1a eldono). Madrid: Fundamentos. p. 161. ISBN 84-245-0954-4.
* Bauló, Josefa (2003). «Especial Divinas palabras». *El pasajero. Revista de estudios sobre Ramón del Valle-Inclán* (Barcelona) (32). ISSN 1576-1320. Konsultita la 23an de junio 2024.
* «Diferentes puestas en escena de Divinas Palabras». Traduciendo a nuestros dramaturgos del siglo XX. 5a de novembro 2011. Konsultita la 23an de junio 2024.

* 
Kategorio:Libroj aperintaj en 1919
Kategorio:Hispanaj teatraĵoj
Kategorio:Hispanlingvaj teatraĵoj
Kategorio:Feminisma literaturo
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Divinas palabras (apartigilo)

***«Divinas palabras»*** (Diaj vortoj aŭ Diecaj vortoj) povas referenci al jeno:

## Verko 
* ***Divinas palabras*** (1919), teatraĵo de Ramón María del Valle-Inclán:
### Kinversioj 
* ***Divinas palabras*** (1977), filmo reĝisorita de Juan Ibáñez.
* ***Divinas palabras*** (1987), filmo reĝisorita de José Luis García Sánchez.
### Opera versio 
* ***Divinas palabras*** (1992), opero laŭ libreto de Francisco Nieva kaj muziko de Antón García Abril(premiero: Madrido: Teatro Real, 18a de oktobro 1997).
Mantodea

***Mantodea*** estas ordo de insektoj kiu inkluzivas ĉirkaŭ 2,300 priskribitajn speciojn, konataj pro la karakteriza sinteno kie iliaj antaŭaj kruroj estas levitaj kvazaŭ en preĝosinteno. Tamen, ĉi tiuj kruroj estas fakte adaptitaj por kapti kaj teni predon, ĉar *Mantodea* estas voracegaj predantoj de aliaj artropodoj.

## Morfologio 
*Mantodea* estas mezaj ĝis grandaj insektoj, kun grandeco varianta de 10 mm ĝis pli ol 200 mm. Ili havas triangulan kapon kun du grandaj kunmetitaj okuloj kaj ekstreme movebla kolo, kiu permesas al ili turni sian kapon por sekvi moviĝantan predon. La antaŭaj kruroj estas raptorialaj, signifante ke ili estas speciale adaptitaj por kapti kaj teni predon, kun vicoj de spinoj laŭ la femuro kaj tibio. *Mantodea* ankaŭ havas ledecajn antaŭajn flugilojn, kiuj kovras la membranajn malantaŭajn flugilojn kiam ili estas en ripozo, kvankam ne ĉiuj specioj povas flugi.

## Vivciklo 
*Mantodea* spertas nekompletan metamorfozon, kun larvoj kiuj similas al plenkreskuloj, sed estas pli malgrandaj kaj senflugilaj. Post pariĝado, la inoj demetas grandan ovotujon kiu havas mielĉelan strukturon. Ĉi tiu ootekon estas kutime alligita al branĉoj, ŝtonoj, aŭ aliaj strukturoj kaj rapide malmoliĝas. Kvankam estas ofta kredo ke inaj *Mantodea* manĝas siajn partnerojn dum kopulado, esploroj sugestas ke ĉi tiu konduto ne estas tiel ofta en la naturo kaj pli verŝajne okazas en kaptiteco.

## Habitatado 
*Mantodea* estas troveblaj tra la tuta mondo, kun la plej alta diverseco en tropikaj kaj subtropikaj regionoj. Ili estas plej ofte troveblaj en tropikaj pluvarbaroj, malfermaj kampoj, kaj ĝardenoj. Multaj specioj havas evoluigitajn kapablojn kamufli sin en siaj naturaj medioj.

## Konduto 
*Mantodea* estas solaj kaj oportunismaj predantoj, manĝantaj aliajn artropodojn, kaj foje eĉ malgrandajn vertebrulojn kiel musojn aŭ lacertojn. Ili estas konataj pro sia kapablo resti senmovaj dum longaj periodoj, atendante por kapti predon kiu venas tro proksime. Dum pariĝado, la maskloj ofte riskas esti manĝitaj de la ino, kvankam ĉi tio ne ĉiam okazas.

## Sistematiko 
*Mantodea* estas proksime rilatitaj al aliaj ordoj kiel blatoj (*Blattodea*) kaj ortopteroj (*Orthoptera*), kun kiuj ili foje estis grupigitaj en la pasinteco. Nuntempe, ili estas konsiderataj aparta ordo nomata *Mantodea*, kiu enhavas plurajn familiojn, el kiuj la plej granda estas mantedoj (*Mantidae*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mantodea Species File - Pliaj informoj pri Mantodea
* Tree of Life Web Project - Mantodea - Informoj pri la evoluo kaj taksonomio de Mantodea

Kategorio:Insektoj
Tirano Banderas

***Tirano Banderas***, subtitolita *Novela de tierra caliente* (Romano de varma tero), estas unu de la plej konataj romanoj de Ramón María del Valle-Inclán, publikigita en 1926.

Ĝi estas unu de la plej gravaj romanoj de la serio nomita *esperpento* kiu estos sekvita de la serio *El ruedo ibérico* ekde 1927. Ĝi estas inkludita en la listo de la 100 plej bonaj romanoj en hispana lingvo de la 20-a jarcento farita de la hispana ĵurnalo *El Mundo*.​

## Intrigo
La verko rakontas la falon de la hispanamerika diktatoro Santos Banderas, kiu estras fikcian landon Santa Fe de Tierra Firme despote kaj kruele, kaj retenas sin en la povo pere de teroro kaj subpremado. La verko priskribas la absolutisman konduton de la tirano kaj la komencon de revolucia movado kiu rezultos en lia renverso. Oni priskribas ankaŭ la malfacilaĵojn de la vivo de la opoziciantoj kaj aparte de tiuj kiuj estas malliberigitaj en politika prizono.   

## La verko
Ĝi estas unu el la unuaj verkoj kiuj pritraktis la temon de latinamerika diktatoro, kiuj famiĝos laŭlonge de la 20-a jarcento (Miguel Ángel Asturias, Arturo Uslar Pietri, Gabriel García Márquez, Alejo Carpentier, Augusto Roa Bastos kaj Mario Vargas Llosa), kun la kuriozaĵo, ke temas pri verko verkita ne de latinamerika verkisto, sed de hispana verkisto. 

La latinamerika etoso estas atingita de la aŭtoro aparte per uzado de abundaj amerikanismoj, aparte el Meksiko, kie Valle-Inclán estis kelkajn fojojn. Sama rezulto estis grava trajto ankaŭ de "Sonata de estío".

Tirano Banderas estas hispana filmo premierita en 1993, reĝisorita de José Luis García Sánchez kaj bazita sur la samnoma romano de Ramón María del Valle-Inclán.

## Referencoj
* 
Kategorio:Libroj aperintaj en 1926
Kategorio:Hispanaj teatraĵoj
Kategorio:Hispanlingvaj teatraĵoj
Kategorio:Politikaj romanoj
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino