open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chropyně

**Chropyně** estas urbo en Ĉeĥio troviĝanta en regiono Hanakio, inter urboj Kroměříž kaj Přerov. Tie vivas  ().

## Historio
Unua skriba mencio estas el jaro 1261, kiam Smil de Střílky donacis la kolonion al la nove fondita cisteria monaĥejo en Vizovice. Ekde la jaro 1567 posedis Chropyně familio Haugvic el Biskupice, ekde la jaro 1581 familio Černický el Kácov, post la jaro 1595 familio Pražma el Bílkov kaj en la jaro 1615 ĝin aĉetis kardinalo Francisko el Dietrichstein. Post du jaroj pli malfrue li la feŭdan bienon interŝanĝis kun la olomouca episkopejo kaj en lia posedo ĝi restis ĝis la revolucio 1848-1849 signifanta finon de feŭdaj rilatoj.

Komence de industria civilizacio en jaro 1868 estis konstruita granda sukerfabriko, kaj post unu jaro pli malfrue estis konstruita en Chropyně fervojo Brno – Přerov. La sukerfabriko estis en la jaro 1949 transformita al loka entrepreno Technoplast, kiu fabrikis plastajn materialojn.
Granda fabriko vigligis vivon en la urbeto – pligrandiĝis nombro de loĝantaro kaj ŝanĝiĝis ilia socia konsisto. Parto de la urbeto estas paneldomoj kaj fine en la jaro 1970 estis Chropyně proklamita kiel urbo.

## Loĝantaro 
## Interesaĵoj 
En la 15-a kaj 16-a jarcentoj familio Ludanic konstruis fiŝlagojn, kaj subtenis la Unuiĝon de Fratoj kaj fondis fratan nobelan lernejon, kie oni edukis nobelojn pri bonaj moroj. De tie venas proverbo: "Iri al Chropyně por bonaj moroj".

## Memorindaĵoj 
Dominanto de la urbo estas kastelo de reĝo Ječmínek, rekonstruita sur malnovaj fundamentoj ĉirkaŭ la jaro 1615 kaj poste en la jaroj 1701–1703 rekonstruita laŭ la projekto de Giovanni Pietro Tencalla. Post duono de la 19-a jarcento el ĝi ĉefepiskopo kardinalo Friedrich de Fürstenberk kreis ĉasistan kastelon.

Antaŭ inundo en jaro 1997 ekzistis tie banloko kun kuracakvo, kie oni kuracis reŭmatismon. Post la inundo restis nur la fonto kun kuraca akvo.

## Famaj personoj 
* Emil Filla - pentristo, nomita ĉeĥa Picasso
* Dr. Emil Axman - komponisto
* Hubert Havránek - verkisto
* Laŭ la legendo tie naskiĝis reĝo Ječmínek

## Esperanto 
En Chropyně loĝas tri esperantistoj - familio Filip kaj samideano Emil Kohoutek. Ne ekzistas tie esperanto-klubo, ili vizitadas klubon en urbo Přerov. Ankaŭ ili estas gastigantoj de Pasporta Servo tie.

### Esperantistoj 
* Josef Filip
* Emil Kohoutek

## Vidu ankaŭ
* Rajdo de la reĝoj


Kategorio:Municipoj en distrikto Kroměříž
Kategorio:Urboj en distrikto Kroměříž
Kategorio:Hanakio
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Bis-Glaĉero

**Bis-Glaĉero** (germane **Bisgletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 3,5 km, averaĝan larĝecon de 0.8 km kaj kovras areon de proksimume 3,5 km². 

## Priskribo 
La Bis-Glaĉero havas sian originon je alteco de proksimume 3800 m s.m. en unu de la deklivaj rokvandoj norde de Weisshorn (monto) kaj sudokcidente de Bishorn en glaĉerkaldrono. Norde la glaĉero tra la firnkovrita pasejo de *Bisjoch* (3549 m s.m.) estas ligita kun Brunegg-Glaĉero. Bis-Glaĉero fluas orienten malsupren la tre krutan valdeklivon de la Mater-Valo kaj kelkloke falas je pli ol 60 %. En tiu ĉi areo la glaĉero havas multajn fendojn. La frunto de la glaĉerlango nuntempe situas je alteco de proksimume 2200 m s.m. Ĉi-tie fontas la rivero *Bisbach*, kiu alfluas en Randa la riveron *Matervispa*, alfluanto de Vispa, kiu alfluas en Visp la Rodanon.

## Danĝeroj de Bis-Glaĉero 
Pro la kruta deklivo de la suba glaĉerparto regule deidiĝas grandaj glaĉermasoj kaj falegas al la valo. La plej terura glacilavango okazis la 13-an de januaro 1636. En la vilaĝo Randa dum tiu katastrofo mortis 37 homoj. Multaj glacifaladoj kaj glaĉerlavangoj ankaŭ okazis en la 19-a kaj 20-a jarcentoj okazis, tamen tiuj nur malofte kaŭzis mortojn. Ofte la glacimasoj blokis la elfluon de Vispa, kiu baraĵis lagon, kiu kelkfoje inundis la suba vilaĝparton de Randa. Dum la lasta granda glacilavango la 5-an de februaro 1980 la trajnlinio kaj la stato al la *Mater-Valo* estis kovritaj kaj baraĵita lago kun volumeno de 500 000 m³. Feliĉe tiu ĉi lago malpleniĝis iom post iom, tiel ke ne estiĝis ondego, kiu inundis la valon.

## Eksteraj ligiloj 
* Bis-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Dezerto de Lompul

eta|Dunoj en la Dezerto de Lompul.
La **Dezerto de Lompul** estas malvasta dezerteto en la nordokcidento de Senegalo, mezvoje inter Dakaro kaj Saint-Louis (Ndar).

## Specifaĵoj 
Ĝi situas en la regiono de Luga, 10&nbsp;km for de la Atlantiko, inter *Lompoul-sur-mer* kaj *Kebemer*.

La dezerto kovras 18&nbsp;km². La dunoj povas atingi altecon de 40 ĝis 50 m. La sablo havas la koloron de okro, foje eĉ ruĝan kaj estas tre fajna. Vegetaĵaro malabundegas.

## Tourismo 
eta|maldekstra|250px|Kamparo ĉe piedo de dunoj.
La Dezerto de Lompul estas pli kaj pli vizitata de turistoj, ĉar ĝi donas jam antaŭguston de la grandaj dezertoj pli nordaj, en Maŭritanio. Ekskursoj ĝenerale startas en Saint-Louis. Tranoktado estas aranĝata en kamparoj de *"ĥaimaoj"* (khaïma - tendo maŭritania).

## Vidu ankaŭ 
* Ferlo
* Geografio de Senegalo
* Sahelo
* Listo de dezertoj

Kategorio:Regiono Luga
Kategorio:Dezertoj de Senegalo
Klausen (montpasejo)

**Klausen** estas montpasejo en la Alpoj en Svislando, kiu ligas Kantonon Urion kun Kantono Glaruso. La pasejvojo kondukas tra la *Schächen-Valo* super la pasaltejo, kiu estas la akvodislimo inter la riveroj Reuss kaj Linth, tra Urnerboden al Linthal kaj Glaruso.

## Trafiko 
Vintre Klausenpasejo estas fermita. Somere poŝtaŭtobuslinio tra la montpasejo ligas la komunumon Flüelen en Kantono Urio kun Linthal en Kantono Glaruso.

Inter la jaroj 1922 kaj 1934 sur la Klausenpasejo okazis montara aŭtomobilkonkurso por aŭtomobiloj kaj motorbicikloj. En la jaroj 1993, 1998, 2002 kaj 2006 okazis tra Klausen konkursoj kun historiaj aŭtomobiloj. Pro sia vojo la Klausenpasejo estas konata kiel malfacila.

La pasejo estas tre ŝatata ekskurscelo por motorbiciklistoj kaj montarbiciklistoj.

## Gastronomio 
Sur la pasaltejo troviĝas apud multaj parklokoj kiosko kaj restoracio, memserva restoracio kaj preĝejeto. 100 metrojn sub la pasaltejo situas la hotelo *Klausenpasshöhe*. Sed ankaŭ ĉe la vojo mem troviĝas multaj bonaj restoracioj.

## Legendo pri la limo inter Urio kaj Glaruso 
Oni rakontas, ke dum mezepoko estiĝis kverelo inter Urio kaj Glaruso pri la landlimoj inter la du kantonoj. La reprezentantoj de la du kantonoj finfine interkonsentis, ke oni decidu en konkurso. Ambaŭ regionoj sendu sian plej bonan kuriston je fiksita tago. Tiu ekkuru je la unua krio de virkoko unu ek de Glaruso kaj la alia ek de Altdorf. Tie, kie la du kuristoj renkontiĝos, troviĝu estonte la limo inter la du kantonoj. Tiam la homoj en Urio la tagon antaŭan ne donis manĝaĵon al sia virkoko pensante, ke la malsata birdo frue vekiĝos. La homoj el Glaruso siaflanke bone nutris sian virkokon, pensante, ke sata besto pli fidinde laborus. Okazis nun, ke la virkoko malsata frue vekiĝis, kaj la uria kuristo ekkuris ankoraŭ antaŭ la sunleviĝo. La sata glarusa virkoko dume bone dormis, kaj kiam ĝi finfine ekkriis, la suno jam troviĝis alte en la ĉielo. La glarusa kuristo leviĝis, sed jam proksime de Glaruso alvenis la uria kuristo. La glarusanoj nun estis tre malkontentaj, sed ĉar la uriano ne volis tamen riski militon, li proponis al la glarusa kuristo, ke Glaruso povas rehavi la terenon ĝis tien, kien la glarusano povos lin reporti sur la dorso. Tiel nun la glarusa kuristo prenis la urianon sur sian dorson, kaj li kun tiu ŝarĝo sukcesis kuri ĝis Urnerboden, kie li svenis senforte. Tial la limo inter Urio kaj Glaruso laŭ la legendo ne situas, kiel estus normale, sur la pasaltejo, sed en la glarusa valflanko je duona alteco de la pasejo en la komunumo Urnerboden, kiu vintre estas atingebla nur el la glarusa flanko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la hotelo *Klausenpasshöhe*

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Urio
Daĥnao

La dezerto **Daĥnao** (*Ad-Dahna*, ) estas sablodezerto, kiu ligas la grandajn dezertojn Nefudo en la nordo kaj Rub-al-Ĥalo ("Vaka Kvartalo") en la sudo de la Araba Duoninsulo. Ĝi estas koridoro de sabla tereno, ĉirkaŭ 1000&nbsp;km longa kaj 80&nbsp;km vasta.

Kategorio:Dezertoj
Kategorio:Sauda Arabio
Fabio

**Fabio** estas vira persona nomo. Ĝi origine venis el la latina lingvo, signifante: apartenanta al 'Fabius"-oj. Virina formo estas Fabiana.

## Variantoj de la nomo kaj nomtagoj 
* **Fabio**, 11-a de majo, 17-a de majo, 31-a de julio
* **Fabo**, 20-a de januaro, 17-a de majo
* **Fabiano**, 20-a de januaro
* hungare *Fábián*

## Esperanto 
* Fabian Zamenhof

## Konataj nomportantoj 
* Fabio la Granda aŭ Fabio la Hezitema
* Fabio Alonso Ruiz Ortega
* Fabio Grosso
* Fabio Cannavaro
* Lara Fabian
* Fabian Mansson
* Fabiano de Cristo

### Papo 
* Sankta Fabiano 236-250

## Vidu ankaŭ 
* Esperantaj personaj nomoj
* Fábiánsebestyén

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Komunumaro Birkenfeld

La **komunumaro Birkenfeld** - germane *Verbandsgemeinde Birkenfeld* , mallonge *VG Birkenfeld* - estas administra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la urbo Birkenfeld. Ĝi troviĝas en la samnoma distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, lime de la najbara federacia lando Sarlando. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Unuopaj komunumoj 
# Abentheuer
# Achtelsbach
# Birkenfeld
# Börfink
# Brücken
# Buhlenberg
# Dambach
# Dienstweiler
# Elchweiler
# Ellenberg
# Ellweiler
# Gimbweiler
# Gollenberg
# Hattgenstein
# Hoppstädten-Weiersbach
# Kronweiler
# Leisel
# Meckenbach
# Niederbrombach
# Niederhambach
# Nohen
# Oberbrombach
# Oberhambach
# Rimsberg
# Rinzenberg
# Rötsweiler-Nockenthal
# Schmißberg
# Schwollen
# Siesbach
# Sonnenberg-Winnenberg
# Wilzenberg-Hußweiler

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumaro Birkenfeld  ()

eta|maldekstra|400px|kastelo Birkenfeld dum la unua duono de la 17-a jarcento

Kategorio:Distrikto Birkenfeld
Birkenfeld
Birkenfeld
Mártély

**Mártély** [mArtEj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Hódmezővásárhely.
eta|300px|Administra domo de Mártély
eta|300px|Parko de Mártély

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1300
* Poŝtkodo: 6636
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
Mártély situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Szolnok-Hódmezővásárhely. La lasta troviĝas 10&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1024. La loĝantoj okupiĝis pri fiŝkaptado dum la historio. En la 19-a jarcento pro regulado de Tiso la viva rivero troviĝas iomete for, sed la vilaĝo havis mortan Tison (iaman riverbranĉon). La fervojo atingis la komunumon en 1894. La rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. Apud la riverobordo feriejo troviĝas, kiu estas laŭ la reklamo perlo de Tiso-bordo.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, interretejo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, familihelpa servo, klubo de maljunuloj.

## Vidindaĵoj 
* ventomuelejo de Emeriko Késmárki
* romkatolika preĝejo de Sankta Adriano de 1911, la turo estas 27 metrojn alta
* muzeo pri lernejo
* parko

## Famuloj 
En Mártély mortis pentristo Béla Endre.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Akrotiri

**Akrotiri** (el la greka *Ακρωτήριο* kabo/duoninsulo) povas esti:

* duoninsulo sur Kreto – vidu Akrotiri (Kreto)
* prehistoria trovitaĵejo sur Kipro – vidu Duoninsulo Akrotiri (Kipro)
* brita militista bazo sur Kipro – Akrotiri kaj Dekelia
* malgranda loko sur Kiklada insulo Santorini – Akrotiri (Santorini)
* komunumo en prefektujo Chania sur la samnoma duoninsulo sur Kreto - siehe Akrotiri

Ĉiuj duoninsuloj de Kreto havas la nomaldonaĵon de **Akrotiri**.
Akrotiri kaj Dekelia

eta|Mapo de Kipro kun suverenaj bazregionoj pentritaj en rozo
**Akrotiri** (, ) kaj **Dekelia** (ankaŭ *Dhekelia*, , ) estas du militistaj bazoj de Britio sur la insulo Kipro. La teritorio de la bazoj apartenas al Britio kaj estas oficiale nomataj kiel *Sovereign Base Areas* (SBA, Suverenaj Baz-Areoj). La administrado de la bazoj okazas en Episkopi Cantonment, kun ĉefsidejo de SBAA *(Sovereign Base Areas Administration)*.

Akrotiri situas okcidente de Limassol kaj havas la surfacon de 123&nbsp;km². Ĝi entenas la garnizonon Episkopi kun infanteria bataliono, la aviadilan apogpunkton Akrotiri (*RAF Akrotiri*) kun SAR-helikoptera stablo (84 skvadronoj) kaj batalaviadilojn. Sur la areo troviĝas ankaŭ relative granda sala lago, ortodoksa monaĥejo kaj bana strando.

La SBA Dekelia situas oriente de Larnaka, havas la areon de 130,8&nbsp;km. Tie troviĝas la garnizono Dekelia, kie havas sidejon infanteria bataliono kaj skoltaj helikopteroj (*16 Flight Army Air Corps*).

En Akrotiri kaj Dekelia vivas ĉ. 1 300 soldatoj kaj aldone 5 000 britaj ŝtatanoj, parencoj de oficiroj aŭ civilaj dungitoj. Laboras tie ankaŭ kipraj ŝtatanoj, sed estas malpermesate al ili tie loĝi.

La bazojn ricevis Britio en 1959 laŭ la Zurika kaj londona traktatoj, inter Britio, Grekio kaj Turkio.

La redonon de tiuj teritorioj pretendas kaj la grekoj kaj la turkoj.

## Vidu ankaŭ 
* Britaj transmaraj teritorioj

Kategorio:Kipro
Kategorio:Britaj transmaraj teritorioj
Pusztamérges

**Pusztamérges** (pustamErgeŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Mórahalom.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1300
* Poŝtkodo: 6785
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kiskunmajsa estas la plej proksima urbo.

Vilaĝservoj estas lernejo, gimnazio, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, dentokuracejo.

## Historio 
La historia nomo estas "Asszonyszállása" (asonjsAlAŝa) (=virina tranoktejo), ĉar Ladislao la 4-a tie diboĉadis ofte kun kumanaj virinoj. Tiutempe estis tie preĝejo, do devis esti ankaŭ komunumo. Matiaso la 1-a donacis al la setlejo rajton pri paŝtado. La turkoj faris la vilaĝon senhoma. En 1572 serboj alvenis. Ekde 1641 la kampoj apartenis al Szeged, sed estis tempoj, kiam apartenis al Jászberény aŭ Kiskunmajsa. En 1902 oni disdonis parcelojn por vinkulturo, tio estis ĝermo de la nuna vilaĝo. Ĝi iĝis "etvilaĝo" en 1908. En 1933 vojo, en 1939 preĝejo konstruiĝis.
Dum la socialismo 2 kolĥozoj formiĝis, kiuj poste unuiĝis.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Trift-Glaĉero (Zermatt)

**Trift-Glaĉero (Zermatt)** (germane **Triftgletscher**) estas valglaĉero okcidente de Zermatt en la Valezaj Alpoj. La glaĉero havas longecon de 3 km, averaĝan larĝecon de 0,8 km kaj surfacon de proksimume 2,5 km².

*Atentu, ne miksu la Trift-Glaĉeron apud Zermatt kun la Trift-Glaĉero apud Gadmen en Kantono Berno kaj kun la Trift-Glaĉero apud Saas Grund en la najbara Saas-Valo aŭ kun la Triftji-Glaĉero, kiu estas tributglaĉero de Gorner-Glaĉero.*

## Priskribo 
Sian originon Trift-Glaĉero havas je la suda flanko de Zinalrothorn je alteco de proksimume 3800 m s.m. Unue ĝi kun deklivo de ĝis 60 % fluas malsupren suden. Je alteco de proksimume 3200 m s.m. la glaĉero trafluas glaĉerkaldronon kaj havas je longeco de proksimume 1 km deklivon nur minimuman. Ĉirkaŭ la kaldrono okcidente situas Trifthorn (3728 m s.m.) kaj Wellenkuppe (3903 m s.m.). La glaĉerlango nuntempe finiĝas je proksimume 2900 m. Ĉi-tie fontas *Triftbach*, kiu apud Zermatt alfluas al *Mater-Vispa*, brako de Visap, kiu en Visp alfluas al Rodano.

## Historio 
En sia kulmina erao dum la Eta Glaciepoko Trift-Glaĉero tra la kruta deklivo fluis ankoraŭ 1 km pli malsupren en la valon. Ĝia lango kunfluis kun la lango de la sude situanta Gabelhorn-Glaĉero, kiu havas longecon de 2 km kaj kovras areon de proksimume 1,8 km² kaj originas je la orientflanko de Gabelhorns je alteco de proksimume 2550 m s.m. supre de *Triftalp*. Post la retiriĝo de la glaĉeroj en la aredo de la iamaj bazmorenoj formiĝis du malgrandaj lagoj.

## Altmontara turismo 
Oriente de Trift-Glaĉero situas je alteco de 3196 m s.m. la Rothorn-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano servas kiel elirejo por la grimpado de Zinalrothorn.

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Trift-Glaĉero (Saas Grund)

**Trift-Glaĉero (Saas Grund)** (germane **Triftgletscher**) estas glaĉero en la *Saas-Valo* en la Valezaj Alpoj en Svislando. Ĝi havas longecon de 2,5 km, averaĝan larĝecon de 0,6 km kaj kovras areon de proksimume 2,5 km².

*Atentu, ne miksu la Trift-Glaĉeron apud Saas Grund kun la Trift-Glaĉero apud Zermatt kaj kun la Trift-Glaĉero apud Gadmen en Kantono Berno aŭ kun la Triftji-Glaĉero, kiu estas tributglaĉero de Gorner-Glaĉero.*

## Priskribo 
Sian originon Trift-Glaĉero havas je la okcidenta flanko de Weissmies je alteco de 4000 m s.m.. Unue la glaĉero fluas en glacifalo kun deklivo de ĝis 60 % malsupren al valkaldrono. Poste ĝi moviĝas okcidenten kaj finiĝas je alteco de 2750 m s.m.. Ĝian degelakvon forportas *Triftbach* kiu alfluas apud Saas Grund la riveron *Saaser Vispa*, unu el la du brakoj de Vispa, kiu en Visp alfluas al Rodano. En sia supra parto Trift-Glaĉero estas ligita kun la firnkampo de Mälliga-Glaĉero, alia glaĉero je la okcidenta flanko de Weissmies.

## Sikturismo 
La areo de Trift-Glaĉero estas atingebla per du seĝtelferoj ek de Saas Grund. La monta haltejo *Hohsaas* situas norde de la glaĉero je alteco de 3101 m. La seĝtelefero ĉefe servas por la vintra skiturismo.

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Flavmakula petronio

**Flavmakula petronio**, aŭ Flavmakula pasero, (*Petronia pyrgita*) estas paseroforma birdo de genro *Petronio*.

Ĝi loĝas en meza parto de Afriko en jenaj landoj: Ĉado, Eritreo, Etiopio, Kenjo, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Senegalo, Somalio, Sudano, Tanzanio kaj Ugando.

Natura loĝejo de birdo estas sekaj savanoj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejaj areoj.

Ĝi estas ĝenerale grizeca al sablokolora birdo, kun pli malhela kapo kaj malhelbrunecaj flugiloj kaj vosto. Ĝi havas, kiel la aliaj membroj de la genro, flavan svagan makulon en supra brusto.

## Referencoj (angle)
*  

 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Trift-Glaĉero (Gadmen)

**Trift-Glaĉero** (germane **Triftgletscher**) estas valglaĉero en la valo de Gadmen, en la Bernaj Alpoj, Svislando. La glaĉero havas longecon de 5,75 km, larĝecon de 3 km supre kaj de 0,5 km je la langofrunto kaj kovras areon de 16,55 km².

*Atentu, ne miksu la Trift-Glaĉeron apud Gadmen kun la Trift-Glaĉero apud Zermatt kaj kun la Trift-Glaĉero apud Saas Grund en Kantono Valezo aŭ kun la Triftji-Glaĉero, kiu estas tributglaĉero de Gorner-Glaĉero.*

## Priskribo 
Trift-Glaĉero estiĝas el pluraj firnujoj ĉe la nordflanko de Winterbergmasivo. La glaĉero havas sian originon je la norddeklivo de la glaĉerigita Tieralplistock je alteco de 3300 m s.m.. Ĝi fluas norden en vastan arenon kun diametro de 3 km, kiu estas limigita okcidente de Diechterhorn (3389 m s.m.) kaj oriente de Weisser Nollen (3398 m s.m.). Tra la firnkovrita pasejo *Untere Triftlilücke* (3081 m s.m.) la glaĉero en la sudo estas ligita kun Rodan-Glaĉero.

Pluajn alfluojn Trift-Glaĉero ricevas el *Triftsack*, kaldrono norde de Weisser Nollen, kiu je tri flankoj estas ĉirkaŭita de preskaŭ vertikalaj vandoj kun alteco de 300 m kaj de la *Hinterer Tierberg*, de *Gwächtenhorn* (3215 m s.m.) kaj de *Steinhüshorn* (3121 m s.m.). Je *Oberer Sack* la glaĉero en fendoplena glacifalo alvaliĝas 400 m altan rokvandon kun deklivo de proksimume 60 %. Sub tiu-ĉi glacifalo Trift-Glaĉero nuntempe alfluas lagon je alteco de proksimume 1660 m s.m. supre de la rokbaraĵo de *Windegg*. La lago elfluas en la *Triftwasser*, kiu tra ravino en la rokbaraĵo alfluas *Gadmerwasser*, kiu siaflanke ĉe Innertkirchen alfluas riveron Aron.

## Historio 
Dum sia kulmina en la Eta Glaciepoko en la mezo de la 19-a jarcento Triftglaĉero transfluis la Windegg-Rokbaraĵon kaj fluis ankoraŭ 2 km pli malsupren en la valon kaj finiĝis je alteco de 1400 m s.m. La valkaldrono, kie hodiaŭ situas la lago ankoraŭ ĝis 1980 estis plenigita per granda glacimaso. En la 90-a jaroj de la lasta jarcento estiĝis ĉe la glaĉerlango rekte malantaŭ la rokbaraĵo etaj degelakvujoj, kiuj iom post iom grandiĝis. Tre forte la glaĉero degelis en la varmega somero 2003. La lago rapide kreskis kaj la glaĉerlango kvazaŭ dronis en la degelakva lago kaj dissolviĝis en ĝi. La glaĉero en unu sola jaro tiam retiriĝis 136 m. Inter 1861 kaj 2004 la glaĉero tiel malkreskis je 2771 m.

## Triftwasser-Pendoponto 
Je alteco de 2520 m s.m. je la okcidenta deklivo de Hinterer Tierberg staras la Trift-Kabano de Svisa Alpismo-Klubo (SAC). Ĝis 2002 la kabano atingeblas transirante Trift-Glaĉeron. La vojo transpasis la glaĉerlangon tie, kie hodiaŭ troviĝas la lago. Dum la lastaj jaroj la kabano atingeblis nur ankoraŭ de spertaj alpmigrantoj. Por ke la kabano fariĝu denove atingebla por pli vasta publiko apud la rokbaraĵo estis konstruita la plej granda pendanta ŝtalŝnuregponto de Eŭropo kun longeco de 101,6 m kaj alteco de 70 m super *Triftwasser*.

## Eksteraj ligiloj 
* Trift-Glaĉero apud Gadmen en la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Berna Oberlando
Kategorio:Kantono Berno
El Brujo

La **Arĥeologia komplekso El Brujo**, norde de Trujillo, en Provinco La Libertad, Peruo, estas antikva monumento de la moĉea kulturo.

Huaca El Brujo kaj Huaca Cao Viejo estis konstruitaj fare de la moĉeoj inter 0-600 p.Kr. Huaca Cao Viejo famas pro ties polikromaj reliefoj kaj murpentraĵoj kaj pro malkovro de tombo de Señora de Cao, la unua konata guvernistino en Peruo.

La lokoj estis malfermitaj por la publiko en majo de 2006, la muzea malfermo estis planita je 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* El Brujo

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Sankta Cenoto

[eta|240ra|dekstra|Sankta Cenoto ĉe [Chichén Itzá]]
**Sankta Cenoto** estas grava cenoto de la majaa civilizo en Chichen Itza. Ĝi estas alirebla tra 900-futa pavimita koridoro, kondukante de la Granda Placo.

La Sankta Cenoto estis uzata por ofertoj al la pluvdio *Chaac* en sekeca periodo. Kiam oni kontrolis fundon de la cenoto, oni trovis kvarmetran bluan grundotavolon, kiun kolorigis la kolorigaĵoj de la ofertitaj aĵoj. La kolorigaĵo estas la t.n. majaa bluo.

## Vidu ankaŭ 
* Teoberto Maler

## Eksteraj ligiloj 
* foto, kie bone videbla la alkonduka koridoro 

Cenoto, Sankta
Tembaoj

La **tembaoj** estas okcidentafrika etno, kiu konsistigis la ĉefan loĝantarogrupon en la iama reĝlando Kotokoli. La tembaoj difinas sin precipe per lingvistika fono, ĉar la nocio "tembaoj" striktasence signifas nur "parolanto de la lingvo *tem*". Sed etnologie rigardite la parolantaro de la tembaa lingvo estas tre heterogena etnokomplekso. 

La tembaa lingvo, kies parolantoj mem nomas ĝin *tem*, apartenas al la grupo de la gur-lingvoj en la familio de la niĝer-kongo-lingvoj. Hodiaŭ oni taksas, ke entute 307.100 homoj parolas la tembaan lingvon, el kiuj 204.100 (1991) vivas en Togolando, proksimume 50.000 (2001) sur la teritorio de la respubliko Benino kaj proksimume 53.000 sur la teritorio de la hodiaŭa Ganao.

## Literaturo 
* Pierre Alexandre, *Les Kotokoli et les Bassari* enthalten in: J.-C. Froelich, P. Alexandre, R. Cornevin, *Les populations du Nord-Togo*, Paris 1963
* Pierre Alexandre, *Organisation politique des Kotokoli du Nord-Togo*, Cahiers d’Etudes Africaines, 4 (14) (1963) 228-274

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnoj en Togolando
Kategorio:Etnoj en Benino
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Togolando
Kategorio:Benino
Majaa bluo

**Majaa bluo** () estas unike brila blua (al verdet-blua) pigmento, produktita fare de la antaŭkolumbia Mezameriko, de la majaoj kaj aztekoj.

## Pretigo 
La pigmento de *majaa bluo* estas kunmetaĵo de organika kaj neorganikaj materialoj, precipe indigokoloro - ekstraktita el folioj de *añil* (*Indigofera suffruticosa*), paligorskito, natura argilo. Tiuj estas kunfanditaj per varmegigo de kopalo.

Spite al la krudaj veteraj cirkonstancoj, la pentraĵoj kun majaa bluo ne paliĝis. La koloro rezistis al kemiaj solvaĵoj, acidoj (nitroacidoj), alkaloj.

## Historia uzo 
La "Majaa bluo" unuafoje aperis en ĉ. 800 p.Kr. kaj estis uzata ĝis la 16-a jarcento. Post tio la scio perdiĝis en Mezameriko. Oni uzis ĝin ĉe murpentraĵoj, teksaĵoj, ofertoj ĉe Sankta Cenoto, kolorigante ties korpon.

## Vidu ankaŭ 
* Egiptia bluo, ĉina bluo, Ĉielblua koloro

Kategorio:Koloroj
Dezertoj de Aŭstralio

eta|220px|Situo de la dezertoj en Aŭstralio
La **dezertoj de Aŭstralio** kovras grandan parton de la surfaco de Aŭstralio. Ili ĉefe situas en la centra kaj nordorienta partoj de la lando.

La plej granda parto de Aŭstralio estas dezerto aŭ duonaridejo, kune ili kovras 2,3 milionojn da km², responde al 30% de la kontinento.

## Aŭstraliaj dezertoj 
Fonto: Faktopaĝo de la Aŭstralia registaro 

Notu ke pri la grandeco de la dezertoj oni povas trovi diversajn nombrojn, foje kun grandega diferenco, komparu la diversajn fontojn:

## Fontoj 
## Literaturo 
* Johnson, John & Catherine de Courcy.(1998) *Desert Tracks* Port Melbourne, Vic. Lothian Books. ISBN 0850918111


Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Paligorskito

**Paligorskito** aŭ **Atapulgito** estas ofta mineralo el mineralklaso de silikatoj kaj germanatoj, grupo de tavolsilikato. Ĝi kristaliĝas en monoklina kristalsistemo kun kemia konsisto de (Mg,Al)2[OHSi4O10]&nbsp;•&nbsp;4&nbsp;H2O kaj formas plej ofte nadlajn kristalojn, sed ankaŭ fibrajn ĝis masivas agregaĵoj de blanka ĝis griza koloro.

La mineralo nomiĝas post ties unu trovloko Palygorskaya, en montaro en Uralo (1862). Gravaj trovejoj estas ankaŭ la Hejná en Ĉeĥio, Mammoth Mine ĉe Tiger/Arizono, Usono.

## Uzo 
Paligorskito – similante al opalo – estas uzata kiel ornam-ŝtono sub kumerca nomo *Anĝel-haŭt-opalo*.

Esploristoj malkovris la mineralon en grundo de Sankta Cenoto, Chichen Itza. La majaoj uzis ĝin por produkti majaan bluon kaj ili kolorigi per tiu la ofertaĵojn.

Kategorio:Mineraloj
Kopalo

eta|250px|Madagaskara kopalo

**Kopalo** estas rezino, kiu estas uzata kiel fumigaĵo kaj por kolorigaĵoj kaj lakoj.

Ĝi estas duonfosilia, natura rezino, kiu - kompare al freŝ-rezinoj - havas pli grandan duron kaj tiel pli altan degelpunkton.

En Meksiko, kopalo validas kiel sanktiga fumigaĵo. Ĝi estis uzita pli frue por kolorigaĵo majaa bluo kaj aliaj kolorigaĵoj, lakoj. Nun oni uzas por lakado de instrumentoj, boatoj.

tipoj de kopalo:
* **orkopalo**, pretigita el *Icica icicariba* (*Burseraceae*) en Brazilo
* **nigra kopalo**, el *Bursera microphylla* kaj *Bursera graveolens* (*Burseraceae*) en Meksiko
* **blanka kopalo** (= **Protium copal**), el *Protium crassipetalum* (Burseraceae) en Meksiko
* **Manila kopalo**, el rezino de filipina Kauri-abio aŭ Dammar-abio *Agathis dammara* (*Araucariaceae*)
* **Kauri-kopalo**, produktita el *Agathis dammara* (*Araucariaceae*) en Nov-Zelando
* **Sansibar-**, **Mozambik**- kaj **Madagaskar-kopalo**, el *Hymenaea verrucosa*
* **Akra-kopalo**, Sieraleono, Benino, Kameruno , Kongo, Angolo

## Eksteraj ligiloj 
* detale, angle 

Kategorio:Rezinoj
Kategorio:Materialoj
Trift-Glaĉero

**Trift-Glaĉero** estas la nomo de tri glaĉeroj en Svislando, nome:
* Trift-Glaĉero (Gadmen) en Kantono Berno
* Trift-Glaĉero (Saas Grund) en Saas-Valo en Kantono Valezo
* Trift-Glaĉero (Zermatt) okcidente de Zermatt en Kantono Valezo

Krome ekzistas glaĉero kun tre simila nomo, nome:
* Triftji-Glaĉero, kiu estas tributglaĉero de Gorner-Glaĉero en Kantono Valezo oriente de Zermatt.

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Viktorina moralo

**Viktorina moralo** estas nomo, kiun ricevis la morala konduto, kiu disvolviĝis ĉefe dum la epoko de la Brita Imperio, sub regado de reĝino Viktorino (regis 1837-1901), kaj kiu difinis moralan staton de la lando en la 19-a jarcento. Ĝi karakteriziĝis per seksa subpremo, kaŝigo kaj forta sociala etiko. 

Oni ofte rilatigas ĝin al obsedo pri kontrolo de la seksa moralo, foje kondukante al bigoteco kaj al farisea, hipokrita konduto. Tiel oni uzis ofte florlingvon por eviti certajn vortojn. La moralo pli koncernis la eliton, kaj ĝi apenaŭ rilatis al sociaj aferoj, tiel ke plu floris la prostituado kaj infanlaboro en Britio.
Kategorio:Moralo
Kategorio:Viktoria epoko
Tributglaĉero

[eta|300ra|dekstra|Tributglaĉeroj, kiuj alfluas [Aleĉ-Glaĉeron]]
**Tribut-Glaĉero** estas flankglaĉero, kiu alfluas kaj nutras ĉefan glaĉeron. Grandaj glaĉeroj ofte estiĝas per la kunfluo de du aŭ pli glaĉerbrakoj, tiel nomitaj tributglaĉeroj. Kiel ĉe riversistemoj povas ekzisti kompleksaj glaĉersistemoj kun tributglaĉeroj kaj tribut-tirbutglaĉeroj respektive subtributglaĉeroj. Famaj ekzemploj por tiaj glaĉersistemoj estas Aleĉ-Glaĉero, Gorner-Glaĉero kaj Ar-Glaĉeroj en Svislando.

*Atentu:* Tributglaĉeroj estas flankaj glaĉeroj, sed ne ĉiuj flankaj glaĉeroj estas tributglaĉeroj. Ekzistas ankaŭ la kazo ke glaĉero disforkiĝas en diversajn brakojn kun apartaj glaĉerlangoj kiel ekzemple en la kazo de *Steinlimi-Glaĉero*, kiu flankiĝas de Stein-Glaĉero en la Bernaj Alpoj en Svislando.

Kiam pro tutmonda varmiĝo tributglaĉero forte retiriĝas povas okazi, ke ĝi perdas la ligon kun la ĉefglaĉero. En tiu-ĉi momento oni ne plu parolas pri tributglaĉero, sed el la tributglaĉero fariĝas aŭtonoma glaĉero, kiel ekzemple en la kazo de la Theodul-Glaĉero en la Valezaj Alpoj, kiu ĝis antaŭ kelkaj jaroj nutris Gorner-Glaĉeron. Ne plu temas tiam pri tributglaĉero, ĉar pro la mankanta konekto la nova langogrunto fordegelas kaj el ĝi nun elfluas degelrivero. Tiu akvo kutime ne plu nutras la ĉefglaĉeron sed sub ĝi forfluas kaj tute kontraŭe eĉ rapidigas la ablacion de la ĉefglaĉero.

## Vidu ankaŭ 
* glaĉero
* glaciologio

Kategorio:Glaĉeroj
Historio de Teksaso

[eta|dekstra|200px|[Stephen F. Austin, "patro" de Teksaso.]]
La **historio de Teksaso** kiel parto de Usono komencis en 1845, sed homa ĉeesto en tiu regiono datiĝas de la fino de la paleolitika periodo, ĉirkaŭ la jaro 10&nbsp;000 a.K. La historio de Teksaso estis sinsekve influita de ses sendependaj ŝtatoj : Hispanio, Francio, Meksiko, la Respubliko de Teksaso, la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko kaj finfine Usono.

Komence de la 1820-aj jaroj, usonaj kaj eŭropaj elmigruloj ekalvenis al tiu areo : al ili aldoniĝis hispanaj *tejanos*, kiuj ribelis kontraŭ Meksiko en 1836 kaj venkis invadantan armeon. Post unu kompleta jardeko kiel sendependa ŝtato, Teksaso eniris la Unuiĝintajn Ŝtatojn de Ameriko (Usono) en 1845.

Teksaso rapide disvolviĝis en la 20-a jarcento, tiel fariĝante la dua plej multhoma ŝtato en 1994. Ĝia ekonomio cetere iĝis pli kaj pli diversa, kaj la ŝtato hodiaŭ viciĝas inter la mondaj pioniroj pri novaj teĥnologioj.

## Vidu ankaŭ 
* Franca Teksaso (pri la periodo el 1685 ĝis 1689)
Jean L'Archevêque

'''Jean L'ARCHEVÊQUE''' (n. en 1672 - m. en 1720) estis franca esploristo kaj soldato. Li estis unu el la solaj postvivantoj de la nedaŭra franca kolonio Fort Saint-Louis en Teksaso.

L'Archevêque estis unu el la homoj, kiuj surprizatakis kaj mortigis la estron de la kolonio, René Robert Cavelier de La Salle. Li mortis multajn jarojn poste kiel membro de la ekspedicio Villasur.

Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono
Kategorio:Francaj esploristoj
Dormelles

**Dormelles** estas franca komunumo situanta en la departemento Seine-et-Marne, en la administra regiono Pariza Regiono.

La loĝantoj de Dormelles nomiĝas la "Dormellois".

## Geografio 
Tra Dormelles fluas la rivereto Orvanne
La vilaĝo estas konstruita ĉe la monteto de Dormelles. La plej alta punkto estas je 136 metroj .

## Etimologio 
Kelta origino signifanta "la fortreso sur la monteto".

## Apartaj lokoj 
* Challeau

* La Vallée

* Le Bois de Dormelles

* Le Bois Piget

* Le Bois Huard

* Ouzille

* Le Pimard

* Champmerle

## Najbaraj komunumoj 
Flagy, Villemaréchal,
Ville-Saint-Jacques,
Noisy-Rudignon,
Villecerf.

## Historio 
Dormelles estis la okazejo en 599 (aŭ 600) de homera batalo inter la filo de la reĝino Frédégonde (mortinta en 597) Klotaro la 2-a, reĝo de Neŭstrio, kaj la nepoj de Brunehilda, Teodoriko la 2-a, reĝo de Burgonjo kaj Teŭdeberto la 2-a, reĝo de Aŭstrazio.

Ŝajnas, ke la batalo estis tute vastega, ĉar ĝi komenciĝis sur la altaĵoj de Sens kaj disvolviĝis al Flagy, Diant kaj ĝis la pordegoj de Moret. La nombro de 3000 mortintoj estas menciita, do tiu batalo estis unu el la plej mortigaj dum la merovida epoko.
Tiom da kadavroj estus obstrukcintaj la rivereton Orvanne fluantan tra Dormelles, ke ĝia fluejo estus tiam deviinta.

Klotaro la 2-a, venkita, tamen transvivis la batalon, enfermiĝante en Melun, sed Teodoriko la 2-a (Francio)Teodoriko la 2-a (fakte lia plenpova avino Brunehilda) detruis kaj invadis Neŭstrion (krom Rouen, Amiens kaj Beauvais) ĝis la paco de Compiègne en 604.

## Administrado 
## Demografio 
## Religiaj konstruaĵoj 
Preĝejo ST-Martin : la ĥorejo devenas de la 12 a jarcento, sed la preĝejo estis rekonstruita je la fino de la centjara milito:15 a jarcento.

## Ekonomio 
## Famuloj 
## Monumentoj kaj turismaj lokoj 
En Challeau estas videblaj murego de malnova fortikaĵeto de 11a jarcento kaj korbelaj turoj. Verŝajne tiu fortikaĵeto ŝirmis la trairon de marĉoj.

## Eventoj 
## Ĝemeliĝoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-et-Marne

## Eksteraj ligiloj 
## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Seine-et-Marne
Trinity College

**Trinity College** estas la nomo de kolegioj de tri universitatoj en Anglio kaj Irlando:

# Trinity College (Kembriĝo)
# Trinity College (Oksfordo)
# Trinity College (Dublino)
# Trinity College (Universitato de Toronto)
# Trinity College (Universitato de Melburno)
# Trinity College of Music en Londono
Esperanto-societo de Oulu

La **Esperanto-Societo de Oulu** estas la loka klubo por esperantistoj en Oulu, Finnlando, nordfinna ĉefurba regiono kaj por aliaj esperantistoj. 

Vi trovos la plej gravajn informojn pri loka kaj alia esperantista aktivado ĉi tie. Ni ne havas propran oficejon, sed vi povas kontakti nin skribante, telefone kaj retpoŝte (vidu ligilojn flanke).

Kunvenoj kaj renkontiĝoj: La societo aranĝas kunvenojn.

Esperantistoj de nia regiono kolektiĝas ĉiusabate je la 12.00 en la oulua biblioteko por diskuti en esperanto.

## Estraro de ESO 
*Prezidanto: Olli Pajula,
*Vicprezidanto: Allan Mehtonen
*Sekretario: Auli Vihermä
*Kasisto: Eila Martin
*Aliaj estraranoj: Aira Röntynen, Markku Karppinen,
*Vicestraranoj: Stanislawa Mehtonen, Raili Marttinen

*Revizoroj: Erkki Röntynen, Eeva Joutsenoja

## Poŝtadreso 
*Esperanto-Societo de Oulu
*Olli Pajula,
*Salamakuja 4 as 2,
*90420 Oulu,
*Finnlando,
*0505719224

*Retpoŝte: olli.pajula@baanamail.fi - erkki.rontynen@gmail.com - viherma@mail.suomi.net

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo
*Vidu filmon de la lingvo en Esperantomondo

Oulu
Oulu
Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko

La **prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko** estas la regionaj administraj unuoj de tiu lando. La lando estas dividita en 17 unuojn: 14 prefektujojn, 2 ekonomiajn prefektujojn, kaj 1 aŭtonoman komunumon.

Je dua nivelo, la respubliko estas plu subdividita en 71 subprefektujojn.

eta|375ra|dekstra|Mapo de prefektujoj de CAR

## Rimarkoj 
# Escepte de BGF kaj CF, ĉiu ISO-kodo ankaŭ estas la aŭtokoda prefikso de sia respektiva prefektujo.
# Laŭ censo de 12-a de aŭgusto, 2003.
# En kvadrataj kilometroj.
# Po unu homo per kvadrata kilometro.

## Vidu ankaŭ 
* Administraj unuoj de la Centr-Afrika Respubliko
Pearl-indico

La **Pearl-indico** estas tekniko por mezuri efikon de kontraŭkoncipiloj.
Ĝi estas nomita laŭ la usona biologo Raymond Pearl (1879–1940), kiu enkondukis la indicon en 1933.

:::\mbox{Pearl-indico} = \frac{\mbox{Nombro de gravedoj} \cdot 12 \ \mbox{monatoj}} {\mbox{nombro de virinoj}  \cdot \mbox{nombro de uzmonatoj}} \cdot 100

Oni dividas la mezan nombron de gravedoj neplanitaj per la nombro de uzmonatoj de la kontraŭkoncipa metodo, kies efikon oni deziras mezuri. La rezulton oni milducentoblas. Tio estas la nombro de gravedoj por 100 virinoj uzintaj la kontraŭkoncipilon dum unu jaro.

Kategorio:Kontraŭkoncipo
Kategorio:Mezuriloj
Knaboj de Via Panisperna

La ***knaboj de Via Panisperna*** () estis grupo de junaj italaj sciencistoj kiu laboris en la jaroj 20-aj kaj 30-aj de la 20-a jarcento sub la gvido de Enrico Fermi. Inter iliaj sukcesoj troviĝis la malkovro, en 1934, en Romo, de la malrapida neŭtrono, kio ebligis realigon de nuklea reaktoro kaj poste de la atombombo. La kromnomo de la grupo devenas de la strato, kie troviĝis la fizikdepartemento de la universitato "La Sapienza" de Romo. La nomo de la strato devenas de proksima monaĥejo, San Lorenzo en Panisperna.

Aldone al Fermi, la aliaj membroj de la grupo estis: Edoardo Amaldi, Oscar D'Agostino, Ettore Majorana, Bruno Pontecorvo, Franco Rasetti kaj Emilio Segrè. Ĉiu estis fizikisto, krom D'Agostino, kiu estis kemiisto.

Sub la gvido de Orso Mario Corbino, fizikisto, ministro, senatoro kaj direktoro de la fizikinstituto en Via Panisperna, kiu agnoskis la kvalitojn de Enrico Fermi, kreskis la grupo. Corbino en 1924 kreis por Fermi la unuan katedron de teoria fiziko en Italio. Ekde 1929 Fermi kaj Corbino dediĉis sin al transformigo de la instituto al moderna esplorcentro.

Ilia unua esplorlaboratorio estis dediĉita ĉefe al atoma kaj molekulara spektroskopio; poste ili transiris al eksperimentaj esploroj de la atoma kerno.

En 1938, pro la fortigo de la faŝismo kaj la komenco de la rasaj leĝoj en Italio, kaj pro la proksimiĝo de la dua mondmilito la grupo disiĝis kaj la plejmultaj anoj elmigris. Nur Edoardo Amaldi restis en Italio kaj partoprenis post la milito en la fondo de CERN.

Gianni Amelio rakontis ilian historion en filmo.

## Bibliografio 
* *La scienza. Molecole, atomi, particelle.* Vol. 12. La biblioteca di Repubblica. Romo, La Repubblica-UTET, 2005.

## Eksteraj ligiloj 
*  Enrico Fermi kaj la knaboj de Via Panisperna, Universitato Sapienza de Romo 

Kategorio:Italaj fizikistoj
Kategorio:Nuklea teknologio en Italio
369-a infanteria regimento

dekstra|120px
La **369-a infanteria regimento** - iama **15-a Novjorka Nacia Gvardia Regimento** (*15th New York National Guard Regiment*) – estis la unua usona regimento dum la unua mondmilito, kiu konsistis el afrikdevenaj usonanoj (nigruloj).

La 369-a infanteria regimento estis fondita la 2-an de junio 1913 en la Novjorka Armea Nacia Gvardio kiel la 15-a novjorka infanteria regimento. Ĝi estis organizita la 29-an de junio, 1916 de Novjorko kaj estis donita al federacia servo dum somero de 1917 ĉe Camp Whitman, Novjorkio. La regimento trejnis sin en la Novjorka areo, ĉe kampo Wadsworth en Spartanburg, Sud-Karolino, kie tuŝis ilin rasismo. La 15-a infanteria regimento estis ubigita al 185-a infanteria brigado (decembro 1917), kiun komandis kolonelo William Hayward, membro de la „Union League Club of New York”, kiu sponsoris la 369-an regimenton kiel koloran usonan infanterion.

Post la alveno de la soldatoj, la regimento devis servi kaj ne batali. La 15-a regimento estis transformita la 1-an de marto 1918 al 369-a infanteria regimento, sed ili devis plu servi en nebatalaj aferoj. Oni decidis pri ekbataligo de la regimento la 8-an de aprilo. La soldatoj post finiĝo de la bataloj revenis en Usonon kaj ili estis malservigitaj la 28-an de februaro 1919.

Dum la bataloj, la regimento perdis 1500 personojn. Gravaj bataloj, en kiuj la regimento partoprenis:

# Dua batalo de Marne
# Ofensivo Meuse-Argonne
# Champagne 1918
# Alsaco 1918

Multaj distingoj estis disdonitaj inter la soldatoj. La plej festita persono estis Henry Lincoln Johnson - fervojstacia portisto en Albany, Novjorkio - kiu gajnis la karesnomon Nigra Morto ("Black Death") por lia agado en bataloj en Francio. Johnson estis la unua usonano, kiu ricevis la francan distingon Croix de Guerre. Ĉe fino de la milito, 171 membroj de la 369-anoj estis distingitaj per Legion of Honor.

## Gravaj soldatoj 
eta|Soldato Henry Johnson, *369th Infantry Regiment, NYARNG*, 1918, portanta *Croix de Guerre*.
* serĝento Henry Lincoln Johnson, ricevinto de la ordeno Croix de Guerre
* Spotswood Poles
* kolonelo Hamilton Fish la 3-a, regimenta komandanto

## Eksteraj ligiloj 
* 369-a kolora regimento

Kategorio:Milita historio de Usono
Rockin' Squat

'''Rockin' Squat''' estas franca artisto kaj kreanto de la grupo de Hip-hop Assassin.

## Biografio
Rockin' Squat, de sia vera nomo **Mathias Crochon**, estas la filo de la aktoro Jean-Pierre Cassel kaj la frato de Vincent Cassel kaj Cécile Cassel.

Li komencis en la francan rapon ĉirkaŭ la mezo de la jaroj 1980 kie li fondis kun Solo, Doctor L kaj Dj Clyde la grupon de rapon Assassin. Li kreis samtempe Assassin Productions, destinita al memprodukti lia uziko, la unua memprodukto en franca rapo. 

Li devenis la unuan artiston de tiun ĝenron kantante pri tiuj politikaj kaj sociaj aferoj en siaj diskoj (Maxi « Note mon nom sur ta liste » kaj kun titoloj antaŭ kiel « Laissez le rap couler » « Une Nouvelle Victoire », aŭ « Tina »). Liaj kantoj temas diversaj subjektoj kiel moderna sklaveco (« Esclave 2000 »), ekologio (« Sauvons la Planète »), la politikaj malliberuloj  (« Écrire contre l'oubli »), la virinaj rajtoj (« L'objet », « L'entrave à nos jouissances »), lo racisme (« Peur d'une race »), la NWO (« Démocratie Fasciste », « Illuminazi 666 »),  la Afrika koloniado (« France à Fric »).

Li vehikulas, al opono de aliaj rapantoj (kiel Chuck D aŭ KRS-One kies li citas siaj radikoj), la imago de unu hip hop pozitiva kaj protestanta, liganta kun la emancipado de la masoj  per scio, penso, partigo, la amo.

## Diskoj
### Grupo Assassin
* De 1989 ĝis 2002 : Ĉiuaj diskoj de Assassin sur la liganta paĝo

### Sole
"Illegal mixtape (Street Album)"

"Illegal mixtape 2 (Street Album)"

"Libre vs Démocratie Fasciste (EP)"
#Enfant Du Siècle
#Démocratie Fasciste
#L'évidence (Démocratie Fasciste Article 2)
#Dit Et Non Dit
#Paris / New York Struggle Feat Naptron
#Témoin De Mon Temps Feat Pyroman
#Libre
#Libre [Remix] Feat Pyroman, Alibi Montana, Mecca, Swat & Alino
#We Still Here Feat Napoleon da Legend
#Libre (Vidéo)

"Too Hot for TV (EP)"
#Too Hot For TV
#France À Fric Feat Cheick Tidiane Seck
#Quand Ce Sera La Guerre
#Illuminazi 666
#Crack Game
#500 ans
#L'underground S'exprime : Chapitre 4 Feat John Gali, Phett, K'Ommando Toxik, Profecy, Dyva, John Steed AKA Half God & Kader l'Aktivist
#Progress Feat Agallah
#France à Fric (Instru)
#Too Hot For TV (Instru)
#France à Fric (Video)

"Confession d'un Enfant du Siècle (Duobla Albumo) venonta dum la jaro 2008

## Malbone konita
*2003 « Témoin de mon temps » sur « Liberté d’expression 2 » (Bw Music)
*2003 « Libre » sur « Interdit en radio » (Menace Record)
*2005 « En direct de Paris » sur « Qu’est-ce qu’ils attendent de nous ? »  (…)
*2007  « Crack Game » sur « Niroshima 3 » (Niroshima)

## Eksteraj ligiloj
* http://www.livinastro5000.com(http://www.livinastro5000.com)
* http://www.myspace.com/rockinsquat(http://www.myspace.com/rockinsquat)
* Assassin-Connexion.net

Kategorio:Francaj kantistoj
Regau

**Regau**, prononco  - estas komunumo en distrikto *Vöcklabruck* de Supra Aŭstrio, parto de Aŭstrio. La nomo signifas *kampo de vitoj*.

La komunumo situas en alteco de 429 metroj super marnivelo en la geografia regiono *Hausruckviertel* apud la renoma regiono *Salzkammergut* kaj en 2008 havis (en 36 setlejoj) 6000 loĝantojn. La setlejo plej granda estas *Schalchham*. La unua mencio en diplomo devenis el 801 en formo de *Repagove*, en 12-a jarcento Regau estis centro de la *Grafoj de Regau*. La glavo en la blazono de Regau memorigas ĉi tiun historion kaj la vito en la blazono memorigas fazon antaŭan de vinkultivado en Regau.

Regau havas multajn kulturajn kaj tradiciajn asociojn. Gravaj vidindaĵoj estas muzeo de protestantismo en setlejo *Rutzenmoos* kaj la 3 preĝejoj en Regau, Supra Regau kaj Rutzenmoos.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
eta|maldekstre|260ra|

Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Kategorio:Komunumoj de Supra Aŭstrio
Ĥamavoj

La **ĥamavoj** - latine *Chamavi* - estis tribo de Ĝermanoj dum la malfrua Antikva kaj frua Mezepoko. Ili skribe unuafoje menciiĝas en la libro *Germania* de la romia historiisto Tacito, verkita dum la 1-a jarcento, kiu skribis ke dum la plejparto de sia historio ili vivis ĉe la nordorienta bordo de la rivero Rejno en regiono nuntempe nomata *Hamaland* - "Ĥamava lando". La teritorio situas en la nuna provinco Gelderland de Nederlando kaj en la distrikto Grafschaft Bentheim de Germanio. Tacito precizigis ke okcidente de ili komenciĝis la teritorio de la frisoj.

Kategorio:Antikvaj etnoj
István Petrovits

**PETROVITS István** [petroviĉ] estas rumanuja hungara skulptisto naskita en Chichiş la 20-a de majo 1945.

## Biografio 
István Petrovits finis skulptoarton en 1974 en la arta altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto.
* 1962–66: Belarta mezlernejo, Târgu Mureş,
* 1966–68: Konstrutekniklernejo, Târgu Mureş,
* 1968-74: Belarta Akademio Nicolae Grigorescu, Bukareŝto,
* 1974–75: desegninstruisto, Tulgheş,
* 1976–77: desegninstruisto, Gheorgheni,
* 1977–90: fakrondgvidanta instruisto, Sfântu Gheorghe
* 1990-08: instruisto de skulptado, Belarta Liceo Plugor Sándor Sfântu Gheorghe.

## Bibliografio 
* *Petrovits István* – Medium Kiadó, Sepsiszentgyörgy, 2004.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝo kun ekspozicioj, fotoj pri skulptaĵoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Malaclypse la pli juna

**Malaclypse la pli juna** [Malaklips] estis plumnomo de **Gregory HILL** [GRE-gor-i hil], kiu verkis la Principia Discordia, faman libron rilate al la religia doktrino diskordianismo. Li estas ankaŭ rolanto en The Illuminatus! Trilogy. HILL kaj Kerry THORNLEY [Ke-RI TORN-li] (nomita Sinjoro Omar Kajam RAJVENHERST) estis amikoj. Dum fruaj jaroj de la Principia Discordia, klaĉoj disvastigas, kiu pretendas la aŭtoro estis Richard Nixon, Timothy Leary, aŭ Robert Anton Wilson; aŭ la libro estis fikcia verko de Robert Anton Wilson (similas al H. P. Lovecraft-a Necronomicon).

## Principia Discordia
En 2006 ekzemplero de unua eldono de la Principia Discordia retrovis en la President John F. Kennedy Assassination Records Collection en la Nacia Arĥivo, kiu demonstris ke Malaclypse la pli juna estas Gregory Hill (la tuta verko povas trovi angle ĉi tie:http://appendix.23ae.com/pd1/07.html ).

## Rolo en Diskordianisma Socio
Li posedas multaj titoloj, inkluzive "Tutbona Multapatro de Virgeco en Oro", lia fakta pozicio en Diskordianismo estas komplete nekonata. La Principia Discordia ofte mencias lin. Preskaŭ nenio estas scii pri Malaclypse la pli maljuna, la samnomulo de Malaclypse la pli juna. La Principia Discordia mencias, ke li estas "neprofeto", kaj li estas erara por finoavertulo ĉar li portis signalo kiu tekstas "DUMB" (Angle, "DUMB" estas "STULTA" kaj similas al "DOOM" kiu estas "DESTRUEMA").

## Illuminatus!
Malaclypse la pli juna estas ankaŭ rolanto en The Illuminatus! Trilogy de Robert Shea kaj Robert Anton Wilson. Laŭ Illuminatus!, li fondis la NORTON klubo, kiu li forlasis, por li iĝi membro de la esoterega Erisa Liberigfronto. La rolulo, D-ro Ignotum P. Ignotius diras ke la fina vortoj kiu Malaclypse la pli juna skribis, antaŭ li foriris al Erisa Liberigfronto, estas: "*Ĉiu komprenas Miĉjon Muson. Malmultaj uloj komprenas je Hermann HESSE. Apenaŭ neniu komprenas je Albert EINSTEIN. Neniu komprenas imperiestron NORTON.*"

Kategorio:Diskordianismo
Sangha-Mbaéré

**Sangha-Mbaéré** estas unu el la 2 ekonomiaj prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi estas la plej suda prefektujo de la lando. La ĉefurbo de Sangha-Mbaéré estas Nola.

Sangha-Mbaéré kovras areon de 19.412 km² kaj havas popolnombron de 89.871 loĝantoj (laŭ censo de 2003).

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Komunumaro Altenglan

La **komunumaro Altenglan** - germane *Verbandsgemeinde Altenglan* - estis komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj (ĉi tie estis 16), ĉirkaŭ la centra komunumo Altenglan. La 1-an de januaro 2018 ĝi estis unuigita kun la najbara komunumaro Kusel al nova komunumaro Kusel-Altenglan. Ĝi troviĝis en la distrikto Kusel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Unuopaj membraj komunumoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Kusel
Altenglan
Altenglan