open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muri ĉe Berno

**Muri ĉe Berno** estas urbo kaj komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi estis parto de la distrikto Berno. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la nove fondita administra distrikto Berno-Mezlando. Ĝi havis 12526 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Muri ĉe Berno situas en la Svisa Mezlando sudoriente de la federacia urbo Berno ĉe la orienta bordo de la rivero Aro. La urbo konsistas el la du proksimume samgrandaj partoj Muri kaj Gümligen.

La areo de la komunumo estas 7,60&nbsp;km², de kiuj 1,50&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro, 1,9&nbsp;km² konsistas el agroj kaj herbejoj kaj 3,39&nbsp;km² troviĝas en la konstruebla zono. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 727 m s.m. sur la monteto *Dentenberg*, la plej malalta ĉe la bordo de la rivero Aro sur 508 m s.m..

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Ostermundigen, Stettlen kaj Vechigen, en oriento al Worb kaj Allmendingen ĉe Berno, en sudo al Belp kaj Kehrsatz, kaj en okcidento al Köniz kaj Berna.

## Trafiko 
Muri ĉe Berno estas ligita kun tramlinio G de la trafikentrepreno Regionalverkehr Bern-Solothurn kaj kun la tramlinio nr-o 3 al *Saali* kun la tramreto de la urbo Berno. La stacidomo de  situas ĉe la trajnlinio de Berno al Thun kaj estas servata de regionaj trajnoj de la Berno-Lötschberg-Sempion-Fervojo.

Tra Muri pasas la nacia aŭtoŝoseo A6 al, kiu la urbo havas tri alirojn. Sudokcidente en la najbara komunumo Belp situas la internacia Flughaveno de Berno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Muri ĉe Berno datiĝas el la jaro 1180 kiel *Mure*. Diversaj trovaĵoj el neolitiko kaj bronzepoko pruvas, ke Muri ĉe Berno estis jam loĝita en prahistoria tempo. Proksime de la preĝejo kaj kastelo oni malkovris la fundamentojn de romia vilao.

## Gefiloj 
* Ludwig Ferdinand Schmid, komercisto kaj poeto

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Muri
* Gümligen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Muri ĉe Berno
* Muri ĉe Berno en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Zofingo

**Zofingo** (germane **Zofingen** [prononcu *cofingn*], alemane **Zofige**, france **Zofingue**) estas urbo kaj komunumo en Svislando kaj ĉefloko de samnoma distrikto en kantono Argovio. Ĝi havis 10687 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Zofingo situas en la sud-okcidento de la kantono, lime al kantono Lucerno, proksime al la kruciĝo de la plej gravaj nord-sudaj kaj okcident-orientaj trafikaj vojoj de Svislando. Ĝi estas la sepa plej granda komunumo de la kantono.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zofingo limas en nordo al Oftringen, en nordoriento al Safenwil, en oriento al Uerkheim kaj Bottenwil, en sudo al Wikon (Kantono Lucerno), en sudokcidento al Brittnau, kaj en okcidento al Strengelbach.

## Trafiko 
La stacidomo de Zofingo situas ĉe la ĉefa nordsuda transitlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bazelo tra Lucerno kaj Sankt-Gotardo al Tiĉino kaj Milano. Ek de 2004 pasas ankaŭ nova rekta trajnlinio al Berno tra Zofingo, kaj de Zofingo ankaŭ trajnlinio kondukas tra Suhr al Lencburgo. De la stacidomo de Zofingo pluraj buslinioj ligas la urbon kun la najbaraj komunumoj.

Du kilometrojn norde de la urbo troviĝas la aŭtovojtriangulo *Wiggertal*, kie de la svisa aŭtovojo A1 deflankiĝas la svisa aŭtovojo A2.

## Historio 
En la jaro 1826 en Zofingo estis malkovrita la ruinoj de romia senjora bieno, kies mozaikplanko estis restaŭrita kaj atestas pri la romia setlado en la regiono.

La unua dokumenta mencio de Zofingo datiĝas el la jaro 1201. La urbo estis fondita de la *Grafoj de Froburgo*. Kiam al Zofingo estis koncedita la urborajto ne estas dokumentita. Post la Froburgoj en Zofingo regis la Grafoj de Kiburgo kaj fine ties heredantoj la Habsburgoj.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Zofingo senlukte kapitulacis al la bernaj trupoj kaj per tio atingis, ke Berno ne nur respektis la urborajtojn de Zofingo, sed koncedis al ĝi pliajn privilegiojn.

Kiam en la jaro 1798 kun helpo de francaj trupoj la Helveta Revolucio forpelis la feŭdan reĝimon de Berno nur la urbo Zofingo luktis flanke de Berno kontraŭ la argoviaj ribeloj kaj la francaj trupoj de Napoleono, sed jam la 5-an de marto Berno kapitulacis, kaj kiam la 12-an de aprilo 1798 estis proklamita la Helveta Respubliko, Zofingo kontraŭ la volo de ĝiaj civitanoj estis atribuita al la nove kreita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Zofingo
* Zofingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Zofingen
* Retejo pri la regiono Zofingo
Schumann

**Schumann** aŭ **Schuman** estas germandevena familia nomo. Ĝia germana prononco estas  kaj la origina signifo "ŝuisto".

## Kelkaj konataj nomportantoj 
* Plej fama: Robert Schumann (1810–1856), germana komponisto.
* Clara Schumann, germana pianistino kaj komponistino
* Robert Schuman, politikisto kaj defendanto de la Eŭropa Unio

### Botanikistoj de la 19-a jarcento 
* E.Schum. - Eva Schumann 1889- 
* I.H.Schum. - I.H. Schumann fl. 1966 
* K.Schum. - Karl Moritz Schumann 1851-1904 
* Schum. - Julius Schumann 1810-1868 

## Vidu ankaŭ 
### Fiziko 
* Resonanco Schumann
Kategorio:Germanaj familiaj nomoj
Sam Nujoma

**Sam Daniel Shafiishuna NUJOMA** (nask.  en Ongandjera, regiono Omusati kaj mortis la ) estis la ŝtatprezidento de la sendependa respubliko Namibio 1990-2005.

Post la fondiĝo de SWAPO (South West African People' s Organization) en 1960, Nujoma estis ties estro kaj gvidis la armitan insurekcion kontraŭ la apartisma Sudafrika fremda regado. La  efektiviĝis armistico inter SWAPO kaj Sudafriko kaj en novembro samjare okazis la balotoj por la konstitucifara asembleo, kiuj rezultigis absolutan plimulton por SWAPO.

Nujoma, estante SWAPO-ĉefo, estis unuanime deklarita prezidento de la juna ŝtato kaj la  UN-sekretario Cuéllar akceptis lian ĵuron kiel unua prezidento de la juna ŝtato. La unuaj laŭkonstituciaj balotoj okazis en 1994 kaj alportis al Nujoma kaj al SWAPO eĉ pli grandan majoritaton. Nujoma estis denove reelektita en 1999. En 2005 sekvis lin Hifikepunye Pohamba, ankaŭ ano de SWAPO.

Nujoma restis ĉefo de SWAPO ĝis 2007.

Kategorio:Namibiaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1929
Nagyberki

**Nagyberki** [nadjberki], germane **Großbergl** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. Nagy signifas: granda.
300px|eta|dekstra|Kastelo de Nagyberki

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.3613/18.0056
* Areo: 22&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1550
* Poŝtkodo: 7255
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Nagyberki situas sur ebenaĵo, rojo nomata Kapos preterfluas, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kaposvár-Dombóvár. La lasta urbo troviĝas 11, Kaposvár 20, Balatono 70 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1229, kiel apartenaĵo de eklezio. La vilaĝanoj dum la historio okupiĝis precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novromanika preĝejo de 1941, la turo estas 31 metrojn alta
* romkatolika baroka kapelo omaĝe al Sankta Antonio de 1773
* Kastelo de Nagyberki kun parko kaj grenejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Strauss

**Strauss** en la germana lingvo signifas kaj *bukedo* kaj *struto*.

## Familia nomo 
**Strauss** aŭ **Strauß** estas familinomo de germana deveno ege komuna en la germanlingvaj landoj. Estas variantoj kiel **Straus**, **Strouse** (en franclingvaj landoj) aŭ **Štraus** (en slavaj landoj). Ankaŭ erardevene estas Straub kaj Stras.

La plej famaj homoj de tiu familinomo estas la membroj de la familio de aŭstraj muzikistoj:
* Johann Strauß (patro)
* Johann Strauß (filo)
* Josef Strauss (filo)
* Eduard Strauss (filo)
* Johann Strauss la 3-a (nepo)
krom la germana muzikisto:
* Richard Strauss, kiu ne apartenas al la menciita familio.

Ekzistas ankaŭ inter aliaj homonimoj:
* Claude Levi-Strauss, franca antropologo
* Dominique Strauss-Kahn, franca politikisto
* Franz Josef Strauß, germana politikisto longtempa ministroprezidanto de Bavario
* Leo Strauss, germana filozofo
* Levi Strauss, germandevena usonano, inventisto de Ĝinzo

## Geografia nomo 
* **Strauss (Sankt-Urso)** estas vilaĝo de la komunumo Sankt-Urso de la distrikto Sense en Kantono Friburgo en Svislando.

Kategorio:Germanaj familiaj nomoj
Ordacsehi

**Ordacsehi** [ordaĉehi] estas malgranda unuigita vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Fonyód.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.7417/17.6211
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 8635
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Ordacsehi situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Zagrebo preteriras. Fonyód kaj Balatonboglár troviĝas po 7, Marcali 30 km-ojn.

## Historio 
Vilaĝo *Orda* unuafoje aperis el 1230, najbara vilaĝo *Csehy* el 1333. Dum la turka erao estis tie du etfortikaĵoj. Komunumoj **Orda** kaj **Balatoncsehi** unuiĝis en 1939, dume la freŝa vilaĝo perdis kampojn ĉe la Balatono. Vilaĝservoj estas kuracejo, restoracio-vindrinkejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1778
* romkatolika kapelo omaĝe al (Granda) Dipatrino

== Komunumoj pri *cseh* (= ĉeĥo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Salomarŝo

[eta|240ra|Gandhi dum la salomarŝo, marto - aprilo [1930]]
La **Salomarŝo** aŭ ***Salo-Satyagraha*** estis kampanjo de Mohandas Karamchand Gandhi en la jaro 1930, por rompi la salomonopolon de la britoj kaj fine kondukis al la sendepenco de Hindujo. La salomarŝo estis la plej spektakla kampanjo inter tiuj iniciitaj de Gandhi dum sia batalo por sendependeco.

## Historio 
[eta|maldekstra|Fine de la salomarŝo Gandhi rikoltas salon sur la strando, la [5-an de aprilo 1930]]
Gandhi ekmarŝis kun 78 disĉiploj la 12-an de marto 1930 de sia aŝramo de Sabarmati ĉe Ahmadabado. Post 385 km kaj 24 tagoj ili alvenis en Dandi ĉe la Araba maro. Kiel simbola ago, Gandhi rikoltis kelkajn salerojn por protesti kontraŭ la brita salomonopolo. Li instigis siajn samlandanojn fari same, sen uzo de perforto, kio okazis en la tuta Barato: ne nur liaj anoj, sed ankaŭ aliaj hindoj rikoltis salon metante marakvon en bovlon kaj sekigante ĝin sub la suno. Ili ne nur mem uzis tiun salon, sed ankaŭ vendis ĝin senimposte.

Sekve estis malliberigitaj 50.000 baratanoj, inter ili preskaŭ ĉiuj kongresgvidantoj de Hindujo, de la britoj. Tiel rapidege pligrandiĝis la sukceso de la marŝo.

## Vidu ankaŭ 
* Mahadev Desai
* Rekta agado

## Eksteraj ligiloj 
* La salomarŝo (germane)

Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Mahatma Gandhi
Frank Bridge

**Frank BRIDGE** (n. 26-an de februaro 1879 en Brighton; m. 10-an de januaro 1941 en Eastbourne) estis angla komponisto, vjolisto kaj dirigento kaj nun validas malgraŭ ne nepre ampleksa verkaro kiel unu el la plej gravaj komponistoj de Anglio.

## Kariero 
Frank Bridge komencis sian karieron kiel probodirigento de diversaj ĉambrorkestroj. Post kiam Henry Wood pli kaj pli ofte komisiis lin por la direktado de diversaj liberaeraj koncertoj, ties famo pliiĝis. Bridge ankaŭ estis muzikinstruisto, lia verŝajne plej grava lernanto estis Benjamin Britten

## Verkaro 
Bridge precipe verkis ĉambromuzikon kaj kelkajn grandensemblajn orkestraĵojn, komence de laŭtradicia stilo, iom post iom tamen liaj komponaĵoj surmontras pli kaj pli modernajn strukturojn. Dum kiam lia frua komponaĵo *The Sea* (tonpoemo) pompe prezentas la maron en ĉiuj eblaj koloroj kaj facetoj ekde tragika ĝis idilia, lia malfrua komponaĵo *Enter Spring* (tonpoemo) prezentas klarajn paralelojn al dekdutonismo de Arnold Schönberg.

## Orkestrokomponaĵoj 
* The Sea
* Dance Rhapsody
* Summer
* Isabella
* A Prayer (Thomas a Kempis) für Chor und Orchester
* Overture Rebus
* Enter Spring
* There is a willow grows aslant a brook
* Oration, Concerto for cello and orchestra

Kategorio:Anglaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Dirigentoj
Kategorio:Angloj
Somogytúr

**Somogytúr** [ŝomodjtUr] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.
eta|maldekstre|Muzeo en Somogytúr

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.7088/17.7639
* Areo: 35&nbsp;km²
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 8683
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Somogytúr situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Balatonlelle. Balatonboglár kaj Balatonlelle troviĝas po 10, Tab 25&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1082 en formo *"Tuuri puszta"*. En 1280 vinberejo kaj fiŝlago menciiĝas en la komunumo, kiu ekhavis rangon kampurbo en la 15-a jarcento. Ekde 1575 ĝi apartenis al la Osmana Imperio, dume en 1580 senhomiĝis, post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a refondiĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto
* Kalvinana preĝejo (Somogytúr) de 1750
* memormuzeo pri Lajos Kunffy en nobeldomo de Bosnyák [boŝnjAk]

## Famuloj 
En Somogytúr naskiĝis Zoltán Bosnyák (subministro) kaj Géza Bosnyák, agronomo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Mosdós

**Mosdós** [moŝdOŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.
300px|eta|dekstra|Kastelo de Mosdós

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.3546/17.99
* Areo: 17&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 7257
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Mosdós situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kaposvár–Dombóvár, rojo nomata Kapos preterfluas. Dombóvár troviĝas je distanco de 16 km, Kaposvár je distanco de 18 km-oj.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj keltoj vivis ĉi tie. La unua mencio devenas el la 16-a jarcento. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis nur dum efemera tempo. En 1732 la katolika eklezio fondis lernejon por la ĵus alvenintaj homoj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1843
* romkatolika kapelo de 1779
* Kastelo de Mosdós aŭ kastelo de Pallavicini de 1892, inter 1939-1944 estis rifuĝejo de poloj, inter 1945-1947 hospitalo de Ruĝa Armeo, inter 1947-1949 rifuĝejo de grekoj, poste hospitalo por pulmomalsanoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
COC Nederland

**COC Nederland** estas fondita en 1946 nederlanda GLAT-organizo, plej malnova tia organizo en la mondo. Ĝia originala nomo – C.O.C. – estis akronimo de  () kaj celis kaŝi la veran celon de la agado de la organizo. La nuntempa nomo ligas al ĉi-tiu akronimo.

La organizo havas federacian strukturon, kiu konsistas el 24 filioj situantaj en plimulto de la urboj de Nederlando. COC Nederland eldonas gazeton por gejoj kaj lesbaninoj – "Expreszo", la solan gazeton por GLA-personoj en Nederlando kontraŭ homofobio.

## Fontoj 
* Oficiala retpaĝo de COC Nederland ()

## Vidu ankaŭ 
* aliaj GLAT-organizoj

Kategorio:GLAT-organizoj
Kategorio:Nederlando
Transporta bendo

eta|Transporta bendo en brunkarba minejo
eta|Iama transporta bendo inter argilejo kaj brikofabriko.
eta|Transporta bendo ĉe supermerkata kaso
La **transporta bendo** estas plej ofte fiksita transporta instalaĵo, kiu apartenas al grupo de fiksaj transportiloj. La transporta bendo estas la plej grava elemento de la instalaĵo kaj estas senfina bendo, turniĝanta sur port-ruliloj aŭ glitreloj.

Ĝi estas uzata en la industrio ofte por ŝutvaroj (ekz. ercoj, fosfato), unuopaj varoj (pakaĵoj, konservaj skatoloj ks.). La transportaj bendoj aperis en la karbonaj minejoj post inventado de Richard Sutcliffe en 1905. Poste okazis disvastiĝo tra aŭtoindustrio kaj aliaj industriaj branĉoj.

La hodiaŭ ekzistanta plej longa transporta bendo estas uzata por transporto de fosfato en Okcidenta Saharo, tra ĉirkaŭ 100 km, de Bou Craa al la Atlantika bordo.

## Vidu ankaŭ 
* Ruliĝanta stablo

Kategorio:Industrio
Somogysámson

**Somogysámson** [somodjŝAmŝon] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. Sámson signifas: Samuelo.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.5902/17.2986
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 810
* Poŝtkodo: 8733
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Somogysámson situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Marcali kaj Zalakaros troviĝas po 17, Keszthely 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1533. Baldaŭe la komunumo senhomiĝis, post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a refondiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, klubo de maljunuloj, vendejoj, restoracio, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1773
* ligna sonorilostablo
* impona vilaĝonomo

## Famuloj 
En Somogysámson naskiĝis ĵurnalisto László Levente Kasza.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Samseksemo kaj religioj

eta|Gejamika preĝejo. Surskribo diras: "Ĉiuj estas bonvenaj"
Grandan influon al situacio de samseksemuloj en socioj havas vidpunktoj de religiaj konfesantoj. Tri abrahamaj religioj: judismo, kristanismo kaj islamo, neniam akceptis kaj diversmaniere tuttempe ne akceptas samsekseman orientiĝon, samtempe asertante, ke samseksaj kontaktoj estas peko kaj ke ili estas morale neallaseblaj.

Artikoloj pri rilato al samseksemo de unuopaj religioj:
* bahaismo
* budhismo
* judismo
* hinduismo
* islamo
* kristanismo
** anglikanismo
** katolikismo
** ortodoksismo
** protestantismo
* spiritismo
* taoismo

## Vidu ankaŭ 
* Samseksemo en la mondo
* Kontraŭgejismo
* Deklaro de Naŝvilo


Kategorio:Religio
Kategorio:Religiaj konceptoj
Tasilin-Aĝer

eta|180ra|Pejzaĝo de la Tasilin-Aĝer
eta|180ra|Satelita bildo de la Tasilin-Aĝer

**Tasilin-Aĝer** estas 500&nbsp;km longa montaro en Alĝerio, ĉe la Saharo (de N 26°20’ Or 5°00’ ĝis N 24°00’ Or 10°00’). Ĝia plej alta pinto estas Adrar Afao (N 25°10’ Or 8°11’) kun 2158 m. La rokaĵo de la montaro estas sabloŝtono, kies erodiĝo rezultis interesajn montoformojn. Danke al la alteco, kaj la akvodepona propreco de la rokaĵo, la plantaro estas pli riĉa ol tiu en la ĉirkaŭa dezerto. En la maloftaj, duonarbaroj kreskas endemiaj specioj, ekz. la sahara cipreso kaj sahara mirto.

## Famaj desegnaĵoj 
La montaro mondfamas pro la tie trovitaj kavernaj pentraĵoj, kiuj aperas sur listo de la Mondaj Heredaĵoj. Tiuj desegnaĵoj estiĝis en epoko, kiam la klimato estis pli humida kaj sur loko de la dezerto ekzistis savano. La unua pentraĵoj estis pretigitaj en la 5-9 jarmiloj a.K.. kaj prezentas ĉasadojn, ĝirafojn, gazelojn, kiuj dumtempe malaperis el la areo. Oni pretigis la pentraĵojn per pulvorigita ardezo, ovoblanko, kolorigaĵoj (flava, bruna, ruĝa).

Oni nomas la duan epokon „rondkapa”, ĉar oni desegnis relative grandajn kapojn, ornamitajn per kornoj aŭ plumkrono. La sekvan epokon karakterizas figurigo de bovoj kaj signifas aperon de la brutobredado. Aperas eĉ ĉiutagaj aŭ kultaj scenoj.

En la sekva epoko, oni povas senti influon de la egipta arto. Oni povas rimarki tatuaĵojn sur la bildoj. Post tio okazis dekliniĝo en la figurigoj. Pro la malboniĝanta klimato, formigris la triboj, la desegnoj estis forgesitaj.

La pentraĵojn publikigis Henri Lhote en la 1850-aj jaroj. La pentraĵoj kaj la Nacia Parko Tasilin-Aĝer nun estas protektita aro de la Monda Heredaĵo. Unesko estas signinta la Nacian Parkon kiel biosferan rezervejon.

## Vidu ankaŭ 
* Ahaggar
* Okcident-saharaj montar-kserofitaraj duonarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* [Nacia parko(https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia_parko) Tasilin-Aĝer] ĉe UNESCO 
* La nacia parko

Kategorio:Biosferaj rezervejoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Alĝerio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Alĝerio
Kategorio:Geografio de Alĝerio
Kategorio:Montaroj en Afriko
Geografio de Namibio

dekstra|400px|eta|Detala mapo de Namibio
eta|Namibio

;Situo: en suda Afriko, borde de la suda Atlantika Oceano, inter Angolo kaj Sudafriko

;Geografiaj koordinatoj: 

;Areo: *entute:* 825 418 km² *grundo:* 825 418 km² *akvo:* 0 km²

;Landlimoj: *entute:* 3.824 km
* *limoj al najbaraj landoj:*
** Angolo 1.376 km,
** Bocvano 1.360&nbsp;km,
** Sudafriko 855&nbsp;km,
** Zambio 233&nbsp;km
* *marbordo* 1.572 km

;Klimato: dezerto; varmega, seka; pluvo malabunda kaj ne regula

;Tereno: plejparte altebenaĵo; dezerto Namibo laŭ la marbordo; dezerto Kalaharo oriente

;Ekstremaj altecoj: *minimuma:* Atlantika Oceano 0 m *maksimuma:* Königstein 2.606 m

;Naturresurcoj: diamantoj, kupro, uranio, oro, plumbo, stano, litio, kadmio, zinko, salo, vanadio, tergaso, akvoenergio, fiŝoj *notu:* oni supozas pliajn trovaĵojn de nafto, karbo kaj fero

;Uzado de la tereno:
* *kultivebla* - 1% (laŭ takso de 1993)
* *daŭraj plantoj* - 0%
* *daŭraj paŝtejoj* - 46%
* *arbaroj, forstoj* - 22%
* *alia* - 31%

;Irigacia tereno: 70 km² (laŭ takso de 1998)

;Naturaj danĝeroj: longaj periodoj de trosekeco

;Medio - aktualaj prizorgendaĵoj: tre limigita natura rezervo de freŝa akvo; dezertiĝado

;Medio - internaciaj kontraktoj: Namibio estas membroŝtato de ...
* Antarkta traktato *(„Convention for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources“)*
* Interkonsento pri Biologia Diverseco *(„Convention on Biological Diversity“)*
* Klimatŝanĝiĝo *(„United Nations Framework Convention on Climate Change“)*
* UN traktato kontraŭ dezertiĝado *(„United Nations Convention to Combat Desertification“)*
* Vaŝingtona Specioprotekta Konvencio *(„Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora“, CITES)*
* Bazela traktato pri riska rubo *(„Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal“)*
* Mara juro *(„United Nations Convention on the Law of the Sea“, UNCLOS)*
* Viena traktato pri protekto de la ozona tavolo *(„Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer“)*
* Ramsar-Interkonsento *(„Convention on Wetlands of International Importance, especially as Waterfowl Habitat“, Ramsar Convention)*

## Provincoj kaj provincaj ĉefurboj 
:
* Kunene - Opuwo
* Omusati - Outapi
* Oshana - Oshakati
* Ohangwena - Oshikango
* Oshikoto - Omuthiya (ĝis 2008 : Cumebo)
* Kavango - Rundu
* Caprivi - Katima Mulilo
* Otjozondjupa - Otjiwarongo
* Erongo - Swakopmund
* Khomas - Windhoek
* Omaheke - Gobabis
* Hardap - Mariental
* Karas - Keetmanshoop

## Regionoj 
* Caprivi-streko

## Vidu ankaŭ 
* Namibio
* Urboj en Namibio
* Riveroj de Afriko
* Riveroj de Namibio

Kategorio:Namibio
Rinyaszentkirály

**Rinyaszentkirály** [rinjasentkirAj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Nagyatád.
eta|Kalvinana preĝejo en Rinyaszentkirály

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.1515/17.3917
* Areo: 31&nbsp;km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 7513
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Nagyatád troviĝas 21 (aere nur 7), Kadarkút 24, Barcs 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1337 en formo *"S. Rege"*. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1986
* kalvinana preĝejo de 1808, en 1895 turo alkonstruiĝis
* fiŝlagoj

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Odo de Canterbury

**Odo** aŭ **Oda** (mortis la 2-an de junio 958), foje kromnomata *la bona* aŭ *la severa*, estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, nomumita sanktulo de la katolika Eklezio.

## Biografio 
Liaj gepatroj estis danoj kiuj translokiĝis al Anglio, verŝajne en 865, kaj li naskiĝis eble en East Anglia. Kiam li ankoraŭ infanis, li eniris la domanaron de anglosaksa nobelo, Aethelhelm. Lia nevo Oswald de Worcester iĝis episkopo de Jorko.

Laŭdire li akompanis nobelon kiu pilgrimis al Romo, kaj kuracis tiun de malsano. Eble dum iom da tempo li batalis sub la anglosaksa reĝo Eduardo la pli aĝa, kaj eniris la monaĥan vivon ĉe Abatejon Fleury en Francio.

Inter 909 kaj 927 li iĝis episkopo de Ramsbury, Wiltshire. Ŝajnas ke li daŭre servis kiel soldato: verŝajne en 937 li estis en la armeo de Adelstano kiu venkis la skotojn en la Batalo de Brunanburh, kaj laŭ kroniko de Abatejo Ramsey donis glavon al Adelstano post kiam ties glavo elglitis de lia mano (kvankam la kronikisto diras ke tio estas laŭdiraĵo, ne certa fakto).

Oda estis lerta diplomato. En 936 li faris diplomatan mision por Adelstano en Francio, kie li aranĝis ke Ludoviko la 4-a iĝos reĝo de Francio (kiam Ludoviko havis tri jarojn, li kaj lia patrino fuĝis de Francio al Anglio). En 943 Oda aranĝis pacakordon inter Edmundo la 1-a (Anglio) kaj Olaf la 1-a, reĝo de Dublino kaj Jorko.

En 941 Oda iĝis ĉefepiskopo de Canterbury. Li konsilis Edmundon la 1-an pri leĝoj. Li faris regulojn por reformi la anglan eklezion, kaj subtenis la ekleziajn reformojn de Sankta Dunstan. Li akiris por la katedralo de Canterbury relikvojn de Sankta Wilfrid kaj Sankta Ouen.

Verŝajne li estis ankaŭ konsilisto de Edred (Anglio): kiam tiu mortis en 955, li testamentis grandan kvanton da oro al Oda. La sekvantan jaron Oda kronis Edwy sed en 957 li aliĝis al la sukcesa ribelo de Edgaro (Anglio), kiu ekregis Anglion norde de la Tamizo kaj sekvis Edwy kiel reĝo de tuta Anglio en 959. En 958 Oda nuligis la edziĝon de Edwy kaj Aelfgifu pro tro da parenceco.

Li estis venerata kiel sanktulo, kaj lia fest-tago estas la 4-an de julio.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Canterbury
Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 958
Maŭzoleo de Lenin

**Maŭzoleo de Lenin** () estas nova konstruaĵo sur Ruĝa Placo en Moskvo. Tie estas ekspoziciita la balzamigita kadavro de Lenin, ekde morto de Lenin en 1924.

## Konstruaĵo 
maldekstre|eta|Maŭzoleo de Lenin
La hodiaŭa konstruaĵo estis pretigita en 1930. Lenin estis *"entombigita"* en 1924 en provizora ligna maŭzoleo. Kvankam Lenin esprimis antaŭ sia morto, ke li rifuzas ĉiun kulton je sia persono, Stalin neglektis lian deziron kaj igis la entombigon ŝtata evento. Ne nur Lenin, sed ankaŭ liaj familianoj - precipe lia edzino Nadeĵda Krupskaja- kontraŭis la balzamigon de la kadavro. Stalin sukcese traportis sian volon kaj establigis kverkolignan maŭzoleon. Ĝi pretiĝis dum tri tagoj de la 21-a ĝis la 24-a de januaro 1924, antaŭ la muroj de la Kremlo.

Oni konstruis same kverkolignan maŭzoleon en somero de 1924, tiu en grando kaj formo similas la hodiaŭ videblan version. Tiu konstruaĵo entenis kadavron de Lenin por 5 jaroj.

Oni decidis en 1930 konstrui novan, ŝtonan maŭzoleon. Oni dismuntis la lignan kaj ekkonstruis novan maŭzoleon el fajna labradorito kaj malhelruĝa granito. La arĥitekto de ĉiuj tri maŭzoleoj estis Aleksej Ŝĉuŝŝev.

Dum la dua mondmilito, la maŭzoleo estis protektita kontraŭ la germanaj aeratakoj per ligno. Oni devis restaŭri la maŭzoleon fine de la milito. La kadavro de Lenin estis transportita en 1942 al Tjumen. Nun ĝi estas videbla en lumigita, kirasvitra ĉerko, en la maŭzoleo. Ene de la ĉerko, regas temperaturo de 16 Celsius-gradoj kaj humideco de 80-90%.

Post morto de Stalin, eĉ lia balzamita kadavro estis lokigita en la maŭzoleo de 1953 ĝis 1961.

## Vizito de la maŭzoleo 
Dum la soveta epoko, vizitis la balzamitan kadavron pli ol 10 milionoj da homoj inter 1924 kaj 1972. Antaŭ la maŭzoleo gardis soldatoj ekde 1924. Post la disfalo de la Sovetunio, la gardantaj soldatoj estis revokitaj en 1993, la ŝtato reprenis la monapogon kaj la rusa registaro kaj la ortodoksa eklezio volis plurfoje vere entombigi Leninon. Tio ĝis nun ne sukcesis kaj Lenin estas ankoraŭ videbla kiel turisma allogaĵo sur la Ruĝa Placo. Oni povas viziti ĝin de la 10-a ĝis la 13-a horoj, escepte en lundo kaj vendredo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Moskvo
Kategorio:Maŭzoleoj
Kategorio:Ruĝa placo (Moskvo)
Serio O de SZD

eta|250ra|Ov 841 en fervoja muzeo, Moskvo

La **serio O** (O signifas “osnovnoj”, la baza) estis la vaporlokomotivo de rusaj kaj sovetiaj fervojoj. O estis vaporlokomotivoj kun kvar movigaj aksoj, la formulo 0-4-0. Tiuj vaporlokomotivoj estis produktataj inter 1890 kaj 1915 kaj ankaŭ post la rusia revolucio, inter 1925 kaj 1928. Entute, estis produktitaj 9129 vaporlokomotivoj de tipo O .

Lastaj vaporlokomotivoj de tipo O estis uzataj ĝis 1964. Nun restis unu tia lokomotivo en funkcianta stato, kelkaj troviĝas en muzeoj kaj estas starigitaj kiel monumentoj.

Vaporlokomotivoj de la tipo O estis uzataj por treni kirastrajnojn dum la rusa enlanda milito kaj la dua mondmilito.

## Referencoj 
## Literaturo 
* В.А. Раков Паровозы серии О // Локомотивы отечественных железных дорог 1845-1955. — 2-е, переработанное и дополненное. — Москва: «Транспорт», 1995. — С. 140-153. — ISBN 5-277-00821-7
* НКПС Руководство паровозному машинисту. — Москва: Государственное транспортное железнодорожное издательство, 1944. — 546 с.

Kategorio:Vaporlokomotivoj
O de SZD
O de SZD
Punta Marina

**Punta Marina (Terme)** estas parto de la komunumo Ravenna, Italio, je proksimume 9 kilometroj de la urbo ĉe la Adriatiko. Kun Marina di Ravenna, Lido Adriano, Lido di Dante, Lido di Classe kaj Lido di Savio ĝi estas parto de la sudaj lidoj. Punta Marina estas karakterizata per larĝaj sablostrandoj kaj granda pinarbaro.

eta|300ra|meza|Punta Marina Terme
eta|300ra|meza|Plaĝo de Punta Marina Terme

## Eksteraj ligiloj 
* Stratvidaĵo

Kategorio:Raveno
Kategorio:Banlokoj
Carl Friedrich Behrens

**Carl Friedrich BEHRENS** (naskiĝis en 1701 en Rostock; mortis en 1747) estis germana malkovranto kaj marvojaĝanto.

[eta|Mapo de la [Paska insulo]]

21-jara Behrens surteriĝis la 9-an de aprilo 1722 kiel unua eŭropano sur la Paska insulo. La kaporalo el Meklenburgo estis skipano de tri ŝipoj, kiuj sub komando de la nederlanda admiralo Jacob Roggeveen kaj misiita de la okcidenthindia negocsocieto veturis por trovi la sudan kontinenton. La 5-an de aprilo ili ekvidis la polinezian insulon *Rap Nui*, kiun ili nomis *Paasch Eylandt* (Paska insulo). Roggeveen mem, kiu estis jam pli ol 60-jaraĝa, neniam surteriĝis sur la Paska insulo.

En 1735 eldoniĝis en Leipzig la vojaĝraporto de Carl Friedrich Behrens. Ĝi tiom famiĝis, ke du jarojn poste okazis nova eldono kaj estis tradukita en la francan lingvon.

## Bibliografio 
* Karl Friedrich Behrens: *Der wohlversuchte Südländer – Reise um die Welt 1721/22*. Brockhaus, Leipzig 1923
** Traduko: Karl Friedrich Behrens: *Histoire de l’Expédition de trios vaisseaux, enyoyés par la Compagnie des Indes occidentals des Provinces unies aŭ Terres Australes, en 1721*. 2 volumoj, Hago 1739.

* Martin Guntau (eld.): *Mecklenburger im Ausland. Historische Skizzen zum Leben und Wirken von Mecklenburgern in ihrer Heimat und Ferne.* Eldonejo Temmen, Bremen 2001, ISBN 3-86108-772-3
* Ulrike Keller (eld.): *Reisende in der Südsee (seit 1520). Ein Kulturhistorisches Lesebuch*. Promedia, Vieno 2004, ISBN 3-85371-224-X

## Eksteraj ligiloj 
* Amikoj de la Paska insulo

Kategorio:Germanaj maristoj
Unter den Linden

eta|rigardo de supre al la bulvardo *Unter den Linden*
eta|promenantoj sur la rekonstruita bulvarda mezo, 2006
**Unter den Linden** ("Sub la Tilioj") estas la centra reprezenta bulvardo en la urbomezo de Berlino. Ĝi pasas la kvartalojn *Dorotheenstadt* kaj *Friedrichswerder* en la centra urbodistrikto Berlin-Mitte. La bulvardo, kiu laŭ la nomo konsistas el centra promenejo, pluraj vicoj de tilioj kaj flankaj aŭtovojoj, kondukiĝas de la Brandenburga Pordego (kaj la "Pariza Placo" oriente de ĝi) okcidente ĝis la "Kastela Ponto" (nomata laŭ la eksa urba kastelo de Berlino) oriente tra distanco de 1500 metroj. Malgraŭ tiu relative malgranda longo ĝi estas la ĉefa trafika akso en la centro de Berlino kaj estas la adreso por sennombraj historiaj kaj modernaj institucioj kaj vidindaĵoj. Inter ili viciĝas pluraj palacoj kaj pliaj reprezentaj konstruaĵoj el la epoko de la reĝlando Prusio, pluraj muzeoj, reprezentaj konstruaĵoj uzitaj dum la epokoj de Nazia Germanio kaj de la socialisma ŝtato GDR, modernaj ŝtataj instalaĵoj de la Federacia Respubliko Germanio kaj reprezentaj ambasadejoj de najbaraj ŝtatoj, aldone al la centra konstruaĵo de la Humboldt-Universitato en Berlino. Ekde sia fondiĝo dum la jaro 1700 ĝis la jaro 1724 ankaŭ la Prusa Akademio de Sciencoj havis sian sidejon ĉe la bulvardo, ankaŭ ol translokiĝi al proksima alia reprezenta strato.

La konstruaĵego *Unter den Linden 36-38* dum la epoko de GDR estis la centra oficejo de la ŝtata komunista junulara organizo *Freie Deutsche Jugend* ("Libera Germana Junularo"): Fine de la jaro 1989 ĝi okupiĝis de pluraj nove fonditaj junularaj asocioj de la ĵus demokratiĝanta ŝtato, interalie de la *Esperanto-Junularo de GDR*, kaj sekve inter la jaroj 1990 kaj 1993 Germana Esperanto-Junularo – krom sia centra oficejo en la tiama registara kvartalo de Bonno – havis plian oficejan ĉambron en la konstruaĵego ... ĉe la renoma bulvarda adreso. Intertempe la kvinetaĝa konstruaĵego "Zollernhof" [prononco pli-malpli *"**Co**lanhof"*] estas precipe uzata de la Dua Germana Televida Kanalo ("Zweites Deutsches Fernsehen") kaj la berlina GEJ-oficejo "BerO", ekde 1995 la sola adreso de la organizo, plurfoje ŝanĝis sian lokon ene de la urbo.

Dosiero:Berlin Schlossbruecke.jpg|la "Kastela Ponto", la orienta fino de la aleo
Dosiero:Kronprinzessinenpalais Untern den Linden Berlin.jpg|la "Princina Palaco" aleoflanke
Dosiero:Berlin Friedrich II Denkmal 09-2017 img1.jpg|rajdista monumento pri la reĝo Frederiko la Granda
Dosiero:WvHumboldt a.jpg|monumento pri Wilhelm von Humboldt

## Eksteraj ligiloj 
* interaktiva panoramo de la bulvardo, ankaŭ en grandaj bildaj formatoj
* artikolo de la retejo *berlin-magazin.info* pri la bulvardo kaj siaj vidindaĵoj (germane)

 

Kategorio:Geografio de Berlino
Kategorio:Stratoj en Germanio
Bou Craa

**Bou Craa** (ankaŭ: *Bu Craa*, *Boukraa*) estas montara mineja loko kun 2519 loĝantoj (2004) en norda parto de Okcidenta Saharo. Bou Craa situas sudoriente de El Aaiun kaj kiel grandaj parto de Okcidenta Saharo, estas okupitaj fare de Maroko.

La komunumo apartenas al provinco de El Aaiun. Ĉe la loko troviĝas la plej granda deponejo de natura fosfato. La lokon ekonomie dominas la minado de la fosfato. La fosfato estas liverita per la monda plej longa liverbendo, tra 100 km en la dezerto al bordo de la Atlantiko. Dum la milita fazo de la Okcident-Sahara konflikto, la liverbendon ofte damaĝis trupooj de la okcident-sahara liberiga organizaĵo POLISARIO.

En Bou Craa troviĝas ankaŭ unu moskeo, administra konstruaĵo, vendejo.

Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Saharo
Maŭritania fervojo

|}
[eta|dekstra|300px|Maŭritania fervoja vagonaro ĉe stacio en [Nuadibu]]
La **Maŭritania Fervojo** estas la nacia fervojo de Maŭritanio. Ĝi konsistas el unu, 704 km longa fervoja linio, ligante ferercan minejan centron de Zuerato kun la haveno de Nuadibu, tra Fderik kaj Ŝum. La fervojan linion kontrolas la ŝtata organizo **Société Nationale Industrielle et Minière** (SNIM).

La trajno de la fervojo povas longi eĉ ĝis 2,5 km, tiel ĝi estas unu el la plej longaj kaj pezaj de la mondo. Ĝi konsistas el 3 aŭ 4 dizel-elektraj lokomotivoj de General Motors (3.300 ĈP) kaj 200 ĝis 210 vagonoj, kiuj transportas po ĝis 84 tunoj da fererco kaj kelkajn priservajn vagonojn.

Vojaĝantoj povas uzi la trajnon nur kelkfoje, en organizo de *Societo ATTM* (''Société d'assainissement, de travaux, de transport et de maintenance''). La pasaĝeraj vagonoj estas kelkfoje aldonitaj, sed pli ofte la pasaĝeroj simple veturas sur la ferercaj vagonoj.

## Eksteraj ligiloj, angle 
* paĝo de SNIM pri la trajno, en la franca 
* fotoj 
* mapo de la trajnolinio

Kategorio:Maŭritanio
Wattenwil

**Wattenwil** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Wattenwil BE** estas komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.

* **Wattenwil (Worb)** estas vilaĝo de la komunumo Worb de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
Bangerten

**Bangerten** havas diversajn signifojn:

* **Bangerten BE** estas komunumo de la iama distrikto Fraubrunnen kaj ekde la 1-a de januaro 2011 de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando.

* **Bangerten (Günsberg)** estas setlejo de la komunumo Günsberg de la distrikto Lebern en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Bangerten (Worb)** estas setlejo en la komunumo Worb de la distrikto Konolfingen en Kantono Berno en Svislando.
Worb

**Worb** estas urbo kaj komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi estis parto de la distrikto Konolfingen. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la nove fondita administra distrikto Berno-Mezlando. Ĝi havis 11295 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Worb estas komunumo de la aglomeraĵo de la federacia urbo Berno. Ĝi situas sudoriente de Berno en la tiel nomita valo *Worbletal* ĉe la bordo de la rivereto *Worble* iomete flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Al la urbo Worb apartenas krom Worb mem la lokoj Enggistein, Richigen, Ried, Rüfenacht, Vielbringen, Wattenwil kaj Bangerten.

## Najbaraj komunumoj 
Worb limas en oriento al Walkringen, Biglen kaj Schlosswil, en sudo al Trimstein kaj Rubigen, en okcidento al Allmendingen ĉe Berno kaj Muri ĉe Berno kaj en nordo al Vechigen.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|Stacio  kun tramo de la linio G al [Gümligen kaj Berno]]
En Worb situas kapa stacio de la unumetra ŝpurreto de la fervojkompanio Regionalverkehr Bern-Solothurn. De Worb estas linio al Gümligen kaj Berno kaj alia linio Ittigen. Iomete ekster la urbocentro situas ankaŭ la stacidomo ''* de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de la linio de Langaŭ en Emme-Valo al Berno. Ek de decembro 2004 tiu-ĉi linio estas servata de la Berno-Lötschberg-Sempion-Fervojo per la regiontrajnlinio S2.

## Kastelo Worb 
La vidindaĵo de la urbo estas la Kastelo Worb, kiu estis konstruita por la *Baronoj de Worb*.

## Historio 
En Worb estis trovitaj vilao kaj tombejkampo el romia epoko. En mezepoko Worb fariĝis baronejo, tio estis speco de nobela regejo, kvazaŭ ŝtato interne de la ŝtato de Berno. Ĉirkaŭ la jaro 1100 la baronejo estis posedaĵo de la nobela familio de *Worwo*, kiuj tiel menciiĝis unuan fojon en la jaro 1130. Sekvis la Baronoj *von Kien*, la familioj *Diessbach*, *Graffenried* kaj *von Sinner*. Al la baronejo apartenis la lokoj *Worb vilaĝo*, *Richigen*, *Ried*, *Enggistein*, *Wattenwil*, *Vielbringen* kaj *Rüfenacht* kaj poste ankaŭ *Bangerten''. La baronoj disponis pri la terena suvereneco kaj la malsupera kaj meza jurisdikcio kaj la ekleziimpoŝtoj, ĉi en la jaro 1798 la Helveta Revolucio forbalais la malnovan reĝimon kun helpo de la francaj trupoj.

## Vidu ankaŭ 
* **Worben**
* Worb Dorf (stacidomo)
* Worb SBB (stacidomo)
* Worbboden (stacidomo)
* Tramtransporto en Berno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Worb
* Retejo pri la baronejo kaj komunumo Worb

Kategorio:Urboj de Svislando
Urocissa

***Urocissa*** estas genro de birdoj de la ampleksega ordo de Paserinoj de la familio de Korvedoj. Ili konsistas el ĉefe brilkoloraj pigoj de Azio. La ĉefaj karakteroj en la plumaro estas **blua korpo kaj nigra kapo**, escepte la lasta specio en taksonomia ordo, nome Srilanka blua pigo, kiu havas brunan kapon anstataŭ nigran kaj la antaŭlasta, nome Blankflugila pigo, kiu havas grizan korpon anstataŭ bluan. Tiuj estas pli malproksimaj de la kerno de la genro en tiu senco, sed ankaŭ tiel montras similajn kolorojn nur iome malpli markite. El la komenco de la taksonomia listo la specioj montras pli bluajn korpojn dum sube griziĝas ĝis la lasta kiu estas denove blua, pro tio ankaŭ oni nomigas tiujn speciojn kiel *bluaj pigoj*, sed tio estas konfuziga kun la specioj (nuntempe du anstataŭ unu) kaj genro de la Blua pigo.

La specioj de la genro *Urocissa* estas la jenaj en taksonomia ordo:
* Genro *Urocissa*
** Formosa blua pigo *Urocissa caerulea*
** Ruĝbeka pigo, *Urocissa erythrorhyncha*
** Orbeka pigo, *Urocissa flavirostris*
** Blankflugila pigo, *Urocissa whiteheadi*
** Srilanka blua pigo, *Urocissa ornata*

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Formosa blua pigo

La **Formosa blua pigo** (*Urocissa caerulea*), nomita ankaŭ **Tajvana pigo** en ĉina 臺灣藍鵲 [Táiwān lán què] aŭ pli poezie "**longvosta montodamo**" (長尾山娘 [Chángwěi shānniáng] Tajvana: Tn̂g-boé soaⁿ-niû), estas birdo membro de la familio de Korvedoj. Ĝi estas endemia specio kiu vivas nur en la montoj de Tajvano je altecoj de 300 al 1200 m. La Formosa blua pigo estis elektita kiel nacia birdo de la ŝtato Respubliko de Ĉinio, komune konata kiel "Tajvano", kaj kvankam venkis en la balotado por Nacia Birdo, tio ankoraŭ ne estis oficiale akceptita. Ankaŭ la nomo de “blua pigo” estas uzata, sed konfuziĝas kun tiu de la specioj (nuntempe du anstataŭ ununura) kaj genro de la Blua pigo, sed ĉiukaze tiu kolora karaktero aperas ankaŭ en la scienca nomo nome *caerulea* tio estas en la latina “ĉiela” aŭ “blua kiel la ĉielo”

## Aspekto 
Ĝi estas ĉirkaŭ samgranda kie la Eŭropa pigo, sed kun pli longa vosto. La **kapo, kolo kaj brusto estas nigraj**, dum la resto de la plumaro estas tre **malhelblua** al purpura, kio faras tre belan kaj rimarkindan kontraston. Ili havas blankajn markojn en la flugiloj kaj la vosto (en flugilplumoj kaj en vostofino ĉefe). La beko, gamboj kaj piedoj estas tre ruĝaj, kaj la iriso estas tre flava; tiele ĉefe la fortika beko ruĝega kaj la flavaj okuloj ege rimarkindas en la nigra kapo. La voĉo estis priskribita kiel altatona babilema "kjak-kjak-kjak-kjak."

## Kutimoj 
Tiu orientalisa birdo troviĝas kutime en grupoj de 6 aŭ pliaj; ili ŝajne evitas homan ĝenadon kaj rapide moviĝas for de tiaj renkontoj.

### Dieto 
Ties manĝo estas simila al la aliaj membroj de la genro, prenante ampleksan gamon de fruktoj kaj semoj, insektoj kaj aliaj senvertebruloj. Ŝajne figoj kaj papajo estas la preferata manĝo.

### Reproduktado 
La nesto estas kutime en arbo aŭ arbusto kaj tie la ino demetas3 al 5 ovojn. Ambaŭ seksoj konstruas la neston kaj manĝigas la idojn, sed nur la ino kovas ilin.

## Vidu ankaŭ 
* Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* Ka-shiang, Liu. "The Long-Tailed Fairy of the Forest: In Search of the Formosan Blue Magpie." Rhythms Monthly Magazine. 
* "Formosan Blue Magpie." ROC Registara Informejo. 

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Endemiismoj
Úrkút

**Úrkút**, germane **Urbrunn** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Ajka. La vilaĝonomo signifas: sinjoro-puto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.0835/17.6446
* Alto super marnivelo: 400m
* Loĝantaro: 2210
* Poŝtkodo: 8409
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo en valo, laŭ traira flankovojo. Ajka troviĝas 9, Balatonfüred 28, Veszprém 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1335, la kampoj tiam apartenis al abatejo de Tihany. En la 1770-aj jaroj meze de la arbaro oni fondis vitrofarejon, apude alvenintaj germanoj fondis setlejon. La vilaĝo famiĝis pri vitristoj, en la 19-a jarcento tiu metio translokiĝis al Ajka, kie ankaŭ nun oni faras vitrojn. En 1917 karbominado estiĝis, post la 1-a mondmilito ankaŭ manganominado, kiu tuj superis la karbon. Post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis. En 1959 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1795
* iama surfaca minejo

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Uzsa

**Uzsa** [uĵa] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20&nbsp;km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 8321
* Telefonprefikso: 87

## Geografio 
La vilaĝo situas inter ebenaĵo kaj monto 389 m-ojn longa, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Celldömölk-Tapolca. La lasta urbo troviĝas 9, Sümeg 11, Balatono 13, Badacsony 20, Keszthely 21, Devecser 28, Veszprém (urbo) 62, Budapeŝto 169 kilometrojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1247. Ĝis 1995 la komunumo apartenis al Lesenceistvánd. Apud la vilaĝo oni minadas bazalton. Vilaĝservoj estas kuracejo, migra poŝto, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* ruinaĵo de iama abatejo
* 2 fontoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Vanyola

**Vanyola** [vanjola] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa. La loknomo ne havas sencon hungare.
eta|maldekstre|Vido al la preĝejo en Vanyola
eta|Malnova vinkelo en Vanyola
eta|Aerfoto de Vanyola
eta|Preĝejo en Vanyola

## Bazaj informoj 
* Areo: 20&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.3835/17.5971
* Supermara alteco: 180 m
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 8552
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
Vanyola situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pápa troviĝas 15, Pannonhalma 27, Zirc 30, Veszprém (urbo) 54 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1222. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Pentofaranta Magdalena de 1737, en 1885 trakonstruiĝis
* luterana preĝejo

## Famuloj 
* en la vilaĝo naskiĝis poeto Péter Vajda

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Veszprémfajsz

eta|centre|555ra|Larĝa panoramo de Veszprémfajsz
**Veszprémfajsz** [vesprEmfajs] estas malgranda vilaĝo (kun sola strato) en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.0346/17.8977
* Loĝantaro: 260
* Poŝtkodo: 8248
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Veszprémfajsz situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Veszprém (urbo) kaj Csopak troviĝas po 9, Balatonfüred 11, Berhida, 24, Budapeŝto 114 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=21430&i2=9566 .

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis en la ĉirkaŭaĵo. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Baldaŭe germanoj refondis la komunumon. Vilaĝservoj estas kuracejo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo
* golgoto
* spektaklejo de iama romia bienocentro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém