Amerika turstrigo

La **Amerika turstrigo** (*Tyto furcata*) estas strigo de la familio titonedoj. Ĉi tiu estas unu el la du grupoj de strigoj, dum la alia estas strigedoj. Ĝi estis kutime konsiderata subspecia grupo kaj kun la grupoj de la okcidenta turstrigo, kaj de la orienta turstrigo, kaj foje kun la Andamana turstrigo, formas la turstrigon, de kosmopolita teritorio. La turstrigo estas agnoskita de plimulto de taksonomiaj fakuloj. Kelkaj (kiel la Internacia Ornitologia Unio) apartiĝas ilin en diferencaj specioj, kaj tion oni sekvas ĉi tie. La Amerika turstrigo estas indiĝena kaj de Norda kaj de Suda Ameriko, kaj estis enkondukita en Havajo.

La cindrovizaĝa turstrigo (*T. glaucops*) estis dum iom da tempo inkludita en *T. alba*, kaj laŭ kelkaj aŭtoroj ĝiaj populacioj el la Malgrandaj Antiloj ankoraŭ estas. Bazite sur DNA-pruvoj, König, Weick & Becking (2009) rekonis la amerikan turstrigon (*T. furcata*) kaj la Kuracao-turstrigon (*T. bargei*) kiel apartajn speciojn, kvankam ĉi-lasta nun estas konsiderata subspecio de la amerika turstrigo (*T. furcata bargei*; vidu ĉe #Subspecioj, malsupre).

## Aspekto
La amerika turstrigo estas mezgranda, palkolora strigo kun longaj flugiloj kaj mallonga, kvadrata vosto. Tamen, la plej grandkorpa raso de turstrigo, nome *T. f. furcata* el Kubo kaj Jamajko, estas ankaŭ insula raso, kvankam ĝi troviĝas sur pli grandaj insuloj kun pli granda predo kaj malmultaj pli grandaj strigoj konkurantaj pri manĝresursoj. La formo de la vosto estas rimedo por distingi tiun turstrigon disde tipaj strigoj kiam vidate en la aero. Aliaj distingaj trajtoj estas la ondiĝanta flugpadrono kaj la pendantaj, plumkovritaj kruroj. La pala vizaĝo kun sia korforma kaj nigraj okuloj donas al la fluganta birdo distingan aspekton, kiel plata masko kun supergrandaj, oblikvaj nigraj okulfendoj, la kresto de plumoj super la beko iom similas nazon.

 de John James Audubon]]
La kapo kaj supra korpoparto de la birdo tipe varias inter palbruna kaj ia nuanco de grizo (precipe sur la frunto kaj dorso) ĉe plej multaj subspecioj. Kelkaj estas pli puraj, pli riĉaj brunaj anstataŭe, kaj ĉiuj havas fajnajn nigrablankajn makulojn krom sur la unuarangaj kaj duarangaj (ĉefaj flugilplumoj), kiuj estas helbrunaj kun pli malhelaj bendoj. La korforma vizaĝo estas kutime brilblanka, sed ĉe kelkaj subspecioj ĝi estas bruna. La malsupraj partoj, inkluzive de la tarsometatarsaj (malsupraj kruraj) plumoj, varias de blanka ĝis ruĝece flavbruna inter la subspecioj kaj estas aŭ plejparte senbildaj aŭ portas varian nombron da malgrandaj nigrecbrunaj makuloj. Oni trovis, ke almenaŭ en la kontinentaj eŭropaj populacioj, inoj kun pli da makuloj estas pli sanaj ol pli simplaj birdoj. Tio ne validas por eŭropaj maskloj kompare, kie la makuloj varias laŭ subspecioj. La beko varias de pala kornokoloro ĝis malhele flavecbruna, korespondante al la ĝenerala plumarnuanco, kaj la irisoj estas nigrecbrunaj. La ungegoj, kiel la beko, varias en koloro, game de rozkolora ĝis malhelrozgriza, kaj la ungegoj estas nigraj.

En Usono, disvastiĝo tipe okazas trans distancoj de 80 kaj 320 km, kaj la plej vojaĝintaj individuoj finiĝas ĉirkaŭ 1 760 km de la devenpunkto. La turstrigo estis sukcese enkondukita en la havajan insulon Kauai por provi kontroli ronĝulojn; tamen, oni trovis, ke ĝi ankaŭ manĝas indiĝenajn birdojn.

## Kutimaro kaj ekologio
Kiel plej multaj strigoj, ĝi estas noktuma, fidante je sia akra aŭdsenso dum ĉasado en kompleta mallumo. Ĝi ofte fariĝas aktiva baldaŭ antaŭ krepusko kaj foje videblas dumtage kiam ili translokiĝas de unu ripozejo al alia. Turstrigoj ne estas aparte teritoriemaj sed havas hejmteritorion ene de kiu ili manĝoserĉas. La hejmteritorioj de inoj plejparte koincidas kun tiuj de iliaj partneroj. Ekster la reprodukta sezono, maskloj kaj inoj kutime ripozas aparte, ĉiu havante ĉirkaŭ tri preferatajn lokojn kie kaŝi sin tage, kaj kiuj ankaŭ estas vizitataj dum mallongaj periodoj dum la nokto. Ripozejoj inkluzivas truojn en arboj, fendetojn en klifoj, neuzatajn konstruaĵojn, kamentubojn kaj fojnejojn kaj ofte estas malgrandaj kompare kun nestejoj. Kiam la reprodukta sezono alproksimiĝas, la birdoj moviĝas reen al la proksimeco de la elektita nesto por ripozi.

 de Purpurkapa eŭfago en Kalifornio]]
Ĝi estas birdo de malferma kamparo kiel ekzemple plugebla tero aŭ herbejo kun iom da intermetita arbaro, kutime je altitudoj sub 2 000 metroj, sed foje ĝis 3.000 metroj en la tropikoj. Ĉi tiu strigo preferas ĉasi laŭlonge de la randoj de arbaroj aŭ en malglataj herbostrioj apud paŝtejoj. Ĝi havas senpenan ŝanceliĝantan flugon dum ĝi kliniĝas laŭ la tero, atenta al la sonoj faritaj de ebla predo. Kiel plej multaj strigoj, la turstrigo flugas silentege; etaj segileroj sur la antaŭaj randoj de ĝiaj flugoplumoj kaj harsimila franĝo ĉe la malantaŭaj randoj helpas rompi la fluon de aero super la flugiloj, tiel reduktante turbulenton kaj la bruon, kiu akompanas ĝin. Krome harsimilaj etendaĵoj al la barbuletoj de ĝiaj plumoj, kiuj donas al la plumaro molan senton, minimumigas bruon produktitan dum flugilbatoj.

### Manĝado
La dieto de la turstrigo estas multe studita; la konsumataj eroj povas esti konstatitaj per identigo de la predofragmentoj en la vombuletoj de nedigestebla materio, kiujn la birdo elvomas. Studoj pri la dieto estis faritaj en la plej multaj partoj de la birda teritorio, kaj en humidaj moderklimataj regionoj pli ol 90% de la predo tendencas esti malgrandaj mamuloj, dum en varmaj, sekaj, neproduktivaj regionoj, la proporcio estas pli malalta, kaj granda vario de aliaj estaĵoj estas manĝataj depende de la loka abundo. Plej multaj predoj estas surteraj, sed ankaŭ vespertoj kaj birdoj estas prenataj, same kiel lacertoj, amfibioj kaj insektoj. Eĉ kiam ili estas abundaj kaj aliaj predoj malabundaj, lumbrikoj ŝajne ne estas konsumataj.

En Nordameriko, kampomusoj superregas en la dieto kaj sorikoj estas la dua plej ofta manĝelekto. Sur roka insuleto apud la marbordo de Kalifornio, grupo de kvar idoj estis nutrata per dieto de Forkvosta petrelo (*Oceanodroma leucorhoa*). Loke abundaj ronĝulaj specioj en la pezoklaso de po pluraj gramoj por individuo kutime konsistigas la plej grandan proporcion de predo. En Usono, ronĝuloj kaj aliaj malgrandaj mamuloj kutime konsistigas naŭdek kvin procentojn de la dieto kaj tutmonde, pli ol naŭdek procentoj de la kaptita predo.

j estas ĉefaj manĝaĵoj de Amerika turstrigo]]
La turstrigo ĉasas per malrapida flugado, distranĉante la teron kaj ŝvebante super lokoj, kiuj povus kaŝi predon. Ĝi ankaŭ povas uzi branĉojn, barilfostojn aŭ aliajn observejojn por patroli sian ĉirkaŭaĵon. La birdo havas longajn, larĝajn flugilojn, kio ebligas al ĝi manovri kaj turniĝi abrupte. Ĝiaj kruroj kaj piedfingroj estas longaj kaj sveltaj, kio plibonigas ĝian kapablon manĝoserĉi inter densa foliaro aŭ sub la neĝo kaj donas al ĝi larĝan disvastiĝon de ungegoj dum atakado al predo. Studoj montris, ke individua turstrigo povas manĝi unu aŭ plurajn kampomusojn (aŭ ilian ekvivalenton) ĉiunokte, ekvivalente al ĉirkaŭ dudek tri procentoj de la korpopezo de la birdo. Troa manĝaĵo ofte estas konservita ĉe ripozejoj kaj povas esti uzata kiam manĝaĵo estas malabunda. 

Malgranda predo estas kutime disŝirita en pecojn kaj manĝita tute inkluzive de ostoj kaj felo, dum predo pli granda ol ĉirkaŭ 100 g, kiel ekzemple kunikletoj, ronĝuloj de genroj *Cryptomys* aŭ *Otomys*, estas kutime diserigitaj kaj la nemanĝeblaj partoj forĵetitaj. Kontraŭe al tio, kion oni foje supozas, la turstrigo ne manĝas bredbestojn regule. Regione, ne-ronĝulaj manĝaĵoj estas uzataj laŭ havebleco. Sur birdo-riĉaj insuloj, turstrigo povus inkluzivi ĉirkaŭ dek kvin ĝis dudek procentojn de birdoj en sia dieto, dum en herbejoj ĝi manĝegas svarmantajn termitojn, aŭ ortopterojn kiel ekzemple falsajn grilojn *Copiphorinae* aŭ verajn grilojn (*Gryllidae*). Vespertoj kaj eĉ ranoj, lacertoj kaj serpentoj povas fari negravan sed signifan kontribuon al la dieto.

Ĝi havas akran aŭdkapablon, per oreloj lokigitaj nesimetrie. Tio plibonigas la detekton de sonpozicio kaj distanco, kaj la birdo ne bezonas vidkapablon por ĉasi. La vizaĝdisko ludas rolon en ĉi tiu procezo, kiel montras la fakto, ke kun forigitaj kolumplumoj, la birdo ankoraŭ povas lokalizi la fonton en azimuto, sed ne sukcesas fari tion en alteco. Ĉasante nokte aŭ krepuske, ĉi tiu birdo povas celi sian predon kaj plonĝi al la tero, penetrante siajn ungegojn tra neĝo, herbo aŭ arbustaro por kapti malgrandajn bestojn per mortiga precizeco. Kompare kun aliaj strigoj de simila grandeco, ĝi havas multe pli altan metabolan rapidecon, postulante relative pli da manĝaĵo. Pezo por pezo, ili konsumas pli da ronĝuloj - ofte konsiderataj kiel damaĝbestoj de homoj - ol eble iu ajn alia estaĵo. Tio faras la turstrigon unu el la plej ekonomie valoraj naturaj bestoj por agrikulturo. Farmistoj ofte trovas ĉi tiujn strigojn pli efikaj ol veneno por ataki ronĝulajn damaĝbestojn.

### Reproduktado
Turstrigoj vivantaj en tropikaj regionoj povas reproduktiĝi en ajna tempo de la jaro, sed iom da sezoneco en nestado ankoraŭ estas evidenta. Kie estas apartaj malsekaj kaj sekaj sezonoj, ovdemetado kutime okazas dum la seka sezono, kaj pliigitaj ronĝulaj predoj fariĝas haveblaj al la birdoj dum la vegetaĵaro formortas. En aridaj regionoj, reproduktado povas esti neregula kaj povas okazi en malsekaj periodoj, ekigita de provizoraj pliiĝoj en la populacioj de malgrandaj mamuloj. En moderaj klimatoj, nestaj sezonoj fariĝas pli apartaj kaj estas kelkaj sezonoj de la jaro kiam neniu ovdemetado okazas. En Nordameriko, plej multe da nestado okazas inter marto kaj junio kiam temperaturoj pliiĝas. La faktaj datoj de ovodemetado varias laŭ jaro kaj laŭ loko, estante korelaciitaj kun la kvanto de predoriĉa manĝovivejo ĉirkaŭ la nestejo kaj ofte kun la fazo de la ronĝula abundociklo. 

Inoj pretas reproduktiĝi je la aĝo de 10 ĝis 11 monatoj, kvankam maskloj kelkfoje atendas ĝis la sekva jaro. Turstrigoj kutime estas monogamaj, alkroĉiĝante al unu partnero dumvive, krom se unu el la paro mortas. Dum la ne-reprodukta sezono ili povas ripozi aparte, sed kiam la reprodukta sezono alproksimiĝas, ili revenas al sia establita nestoloko, montrante konsiderindan fidelecon al la loko. En pli malvarmaj klimatoj, en severa vetero kaj kie vintraj nutraĵoj povas esti malabundaj, ili povas ripozi en farmaj konstruaĵoj kaj en garbejoj inter fojnobakuloj, sed ili tiam riskas, ke ilia elektita nestotruo povas esti transprenita de iu alia, pli frue nestumanta specio. Unuopaj maskloj povas establi manĝoteritoriojn, patrolante la ĉasareojn, foje haltante por ŝvebi, kaj sidante sur altaj montetoj, kie ili kriegas por allogi partneron. Kie ino perdis sian partneron sed konservis sian reproduktejon, ŝi kutime ŝajnas sukcesi allogi novan edzon.

Post kiam parligo formiĝas, la masklo faras mallongajn flugojn ĉe krepusko ĉirkaŭ la nesto kaj ripozejoj kaj poste pli longajn rondirojn por establi hejman teritorion. Kiam la ino poste aliĝas al li, estas multe da ĉasado, turniĝo kaj tordiĝo dumfluge, kaj oftaj kriegoj, tiuj de la masklo estas altaj kaj tremantaj kaj tiuj de la ino pli malaltaj kaj raŭkaj. En pli postaj stadioj de amindumado, la masklo aperas ĉe krepusko, grimpas alten en la ĉielon kaj poste rapide reflugas al la proksimeco de la ino. Li tiam ekiras por manĝoserĉi. La ino dume ripozas en elstara pozicio kaj plumaranĝas sin, revenonte al la nesto minuton aŭ du antaŭ ol la masklo alvenas kun manĝaĵo por ŝi. Tia manĝigkonduto de la ino fare de la masklo estas ofta, helpas konstrui la parligon kaj pliigas la taŭgecon de la ino antaŭ ol la ovodemetado komenciĝas.

En moderklimataj regionoj, la maskla strigo plumŝanĝas sufiĉe pli malfrue en la jaro ol la ino, kiam estas abundo da manĝaĵo, la ino rekomencis ĉasadon kaj la bezonoj de la idoj malpliiĝas. Neparigitaj maskloj sen familiaj respondecoj ofte komencas perdi plumojn pli frue en la jaro. La plumŝanĝo sekvas similan longedaŭran padronon al tiu de la ino kaj la unua signo, ke la masklo plumŝanĝas, ofte estas kiam vostoplumo falis ĉe la ripozejo.

### Predantoj kaj parazitoj
Predantoj de la turstrigo estas grandaj amerikaj didelfoj (*Didelphis*), la ordinara lavurso, kaj similaj karnovoraj mamuloj, same kiel agloj, pli grandaj akcipitroj kaj aliaj strigoj. Inter ĉi-lastaj, la granda kornostrigo (*Bubo virginianus*) estas konata predanto de turstrigoj. Malgraŭ kelkaj fontoj, kiuj asertas, ke ekzistas malmultaj pruvoj pri predado fare de grandaj kornostrigoj, unu studo el Vaŝingtonio trovis, ke 10.9% de la dieto de la loka granda kornostrigo konsistis el turstrigoj. 

Kiam ĝenata ĉe sia ripozejo, kolera turstrigo mallevas sian kapon kaj skuas ĝin de flanko al flanko, aŭ la kapo povas esti mallevita kaj etendita antaŭen kaj la flugiloj pendantaj dum la birdo eligas siblojn kaj faras klakantajn bruojn per sia beko. Defenda sinteno implikas kuŝi plate sur la tero aŭ kaŭri havante dismetitajn flugilojn.

### Vivodaŭro
Nekutime por tia mezgranda karnovora besto, la turstrigo montras r-selektadon, produktante grandan nombron da idoj kun alta kreskorapideco, multaj el kiuj havas relative malaltan probablecon pluvivi ĝis plenaĝeco. Dum naturaj turstrigoj estas tiel sendube mallongvivaj, la fakta longviveco de la specio estas multe pli alta - kaptitaj individuoj povas atingi dudek jarojn aŭ pli. Foje, natura birdo atingas progresintan aĝon. La usona rekorda aĝo por sovaĝa turstrigo estas dek unu kaj duono da jaroj. Konsiderante tiajn ekstreme longvivajn individuojn, la averaĝa vivodaŭro estas ĉirkaŭ kvar jaroj, kaj statistike du trionoj ĝis tri kvaronoj de ĉiuj plenkreskuloj pluvivas de unu jaro al la sekva.

La plej grava mortokaŭzo en moderklimataj regionoj verŝajne estas malsatego, precipe dum la aŭtuna kaj vintra periodoj, kiam unuajaraj birdoj ankoraŭ perfektigas siajn ĉaskapablojn. En nordaj kaj altaĵaj regionoj, ekzistas ia korelacio inter morteco ĉe pli maljunaj birdoj kaj malfavora vetero, profunda neĝo kaj longedaŭraj malaltaj temperaturoj. Kolizio kun vojveturiloj estas alia mortokaŭzo, kaj povas rezulti kiam birdoj manĝoserĉas sur falĉataj herbejoj. Kelkaj el ĉi tiuj birdoj estas en malbona stato kaj eble malpli kapablis eviti alirantajn veturilojn ol estus sanaj individuoj. Historie, multaj mortoj estis kaŭzitaj de la uzo de pesticidoj, kaj tio eble ankoraŭ validas en kelkaj partoj de la mondo. Kolizioj kun altatensiaj kabloj mortigas kelkajn birdojn.

## Subspecioj
En la Birds of the World: Recommended English Names kaj en *Handbook of Birds of the World Volume 5: Barn-owls to Hummingbirds*, oni listigis la jenajn subspeciojn:

## Statuso kaj konservado
Turstrigoj estas relative oftaj tra plejparto de sia teritorio kaj ne estas konsiderataj tutmonde minacataj. Tamen, loke severaj malkreskoj pro veneniĝo per organokloro (ekz., DDT) meze de la 20-a jarcento kaj rodenticidoj fine de la 20-a jarcento influis iujn populaciojn, precipe en Nordameriko. Intensigo de agrikulturaj praktikoj ofte signifas, ke la malglata herbejo, kiu provizas la plej bonan manĝovivejon, perdiĝas. Kvankam turstrigoj estas produktivaj reproduktuloj kaj kapablaj resaniĝi post mallongdaŭraj populaciaj malkreskoj, ili ne estas tiel oftaj en iuj areoj kiel antaŭe. En Usono, turstrigoj estas listigitaj kiel endanĝerigitaj specioj en sep mezokcidentaj ŝtatoj.

En iuj areoj, povas esti manko de taŭgaj nestolokoj, kiu limigas la nombron de turstrigoj. La provizo de nestokestoj sub la tegmentaj randoj de konstruaĵoj kaj en aliaj lokoj povas esti tre sukcesa en pligrandigo de la loka populacio.

Ordinaraj nomoj kiel "demona strigo", "mortostrigo" aŭ "fantoma strigo" montras, ke tradicie, kamparaj loĝantaroj en multaj lokoj konsideris turstrigojn kiel birdojn de malbona antaŭsigno.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Bruce, M. D. (1999). "Family Tytonidae (Barn-owls)". En del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J. (eld.). *Handbook of Birds of the World*, Volume 5: Barn-owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-25-3.
* de Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. *eld* (1999) *Handbook of Birds of the World*. Vol. 5. Barn-owls to Hummingbirds, Barcelona
* Shawyer, Colin (1994). *The Barn Owl*. Hamlyn. ISBN 0-600-57949-2.
* Svensson, Lars; Zetterström, Dan; Mullarney, Killian; Grant, Peter, J. (1999). *Collins Bird Guide*. Harper & Collins. ISBN 0-00-219728-6.
*

## Eksteraj ligiloj
* Barn owl —USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Turstrigaj specioj — Cornell Lab of Ornithology

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko