Burgo Tosters

**Burgo Tosters** (germane: *Tostner Burg*) estas ruino de altaĵburgo en Tosters, urbokvartalo de Feldkirch (Aŭstrujo). Ĝi havas eventoplenan historion, kiu estas proksime ligita al la nobelaj Montfort-oj.

## Historia evoluo kaj posedantoj
La burgo estis konstruita verŝajne inter 1250 kaj 1260 sub Hugo la 2-a, grafo de Montfort, kiel antaŭposteno de la urbo Feldkirch. Mallonge poste grafo Rudolfo la 2-a nomis sin *ĉefa senjoro de Feldkirch kaj Tosters*. La strategia signifo de la komplekso montriĝis en 1270, kiam Rudolfo ŝirmis sian junan edzinon en la bone fortikigita burgo dum la sieĝo de Feldkirch fare de Rudolf de Habsburgo.

En la 14-a jarcento okazis pluraj dividoj de regado ene de la familio Montfort:
* 1329: grafo Hugo la 7-a de Montfort-Feldkirch fondis propran flankan linion en Tosters
* 1359: pro lia seninfana morto, tiu linio estingiĝis denove.
* 1362: la regado estis donata al la grafoj de Fürstenberg.
* 1390: Kune kun Feldkirch, Tosters iĝis posedaĵo de la habsburgoj kiuj siavice garantie donis ĝin al la urbo Feldkirch 

Decida turnopunkto estis la Apencela Milito de 1405 dum kiu la civitanoj de Feldkirch konkeris kaj bruligis la burgon. Nur la masiva turo rezistis ĉiujn detruprovojn. Duko Frederiko la 4-a ordonis la rekonstruon en 1408, sed la fortikaĵo baldaŭ perdis sian armean gravecon. En la sekva tempo, la posedrajto ofte ŝanĝiĝis inter diversaj nobelaj familioj, kiel ekzemple la grafoj de Toggenburg, la familio Gienger el Hall, la grafoj de Hohenems aŭ la senjoroj de Clary-Aldringen kaj Wolkenstein-Rodenegg. 

Komence de la 16-a jarcento la ĉefa pordego venis pli suden post forigo de parto de la ringomuro kaj kreo de flanka pordo. De la malnova burgopordego oni per ligna ponto povis transigi larĝan antaŭantan foson. 

Jam en 1616 la burgo estis forlasita de siaj loĝantoj, kio kaŭzis ĝian postan kadukiĝon. Komence de la 20-a jarcento, la ruino apartenis mallongtempe al la tronheredonto kaj arkiduko Franz Ferdinand de Aŭstrio-Este Ekde 1935 la regionhistoria amikaro *Heimatschutzverein Feldkirch* zorgis pri ĝi.
## Arkitekturo
La ruino estas vasta, poligona komplekso, kies plej malnova parto estas la ĉirkaŭmuro el la malfrua 12-a aŭ frua 13-a jarcento. Kun longo de 120 m kaj larĝo de ĝis 60 m, la murego ĉirkaŭas areon kiu hodiaŭ estas plejparte nekonstruita. Rimarkinda estas la masona tekniko: la rompŝtonoj estis parte konstruitaj en laŭ fiŝosta skemo (t.n. *opus spicatum*). Malgraŭ sia longo de 320 m, la muro estas relative maldika kun dikeco de 1,5 m. En la unua duono de la 15-a jarcento, la komplekso estis pligrandigita per antaŭburgo ĉe la sudokcidenta flanko, kiu servis kiel kanonbastiono.

La plej okulfrapa kaj sola ankoraŭ staranta konstruaĵo estas la potenca, sesetaĝa belfrido. Ĝiaj teknikaj datumoj substrekas ĝian fortikecon: la bazo estas preskaŭ kvadrata, la alteco 23 m, la murdikeco 2,5 m. La enirejo estas alte, en la dua supra etaĝo de la orienta muro. La malsupraj kvar etaĝoj devenas el la dua duono de la 13-a jarcento, dum la supraj du etaĝoj estis alkonstruitaj nur en la 16-a jarcento. En la kvina etaĝo, trabaj truoj atestas pri iama ligna defenda galerio.

De la palaco (loĝdomo) ĉe la sudorienta flanko restis nur partoj de la eksteraj muroj. La tieaj fenestroj kaj embrazuroj estis rekonstruitaj dum la 1970-aj jaroj. Rekte alkonstruita al la loĝturo estis krome la arkforma interna burgpordego. Dum en la burgo mem troviĝas neniuj indikoj pri iama sakrala konstruaĵo, oni supozas ke la malnova Kornelia Kapelo (situante iom malsupre) iam servis kiel burga sakralejo. En niaj tagoj ĉi loko estas ŝatata ekskursocelo.

## Literaturo
Alois Niederstätter: *Die Vorarlberger Burge,* Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, p. 72–78
## Eksteraj ligiloj
*tutaŭstruja burgoregistro *burgen-austria.com*
*Dokumentarfilm "Burg Tosters - Geschichte, Mythen und Legenden"  (dokumenta filmo) 
*detalega priskribo je *burgenkunde.at*