open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meso n-ro 4 C-maĵora (Schubert)

**Meso n-ro 4 en C-maĵoro** D 452 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaro 1816.

## La verko 
eta|dekstre|Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
La unua prezentado de la meso okazus fine de 1816 en la Paroĥopreĝejo Lichtental, la solosopranon kantis Therese Grob, amikino el la junaĝo de Schubert. Alia prezentado dum la vivotempo de la komponisto estas pruvita por la malfrua somero de 1925 post publikigo de la voĉnotoj, kion raportis Ignaz Franz Castelli al Dresdeno:
:*En la paroĥopreĝejo je St. Ulrich ĉe la tiel nomata Placeto estis prezentata nova Missa solemnis [solena meso] el la plumo de nia ŝatata lido-komponisto Schubert okaze de la festo Naskiĝo de la Dipatrino kaj liveris la pruvon, ke la juna viro ankaŭ en la strikta eklezia kompozicio havas grandan lertecon. Ena valoro kaj efiko estas gravaj*. --Ignaz Franz Castelli

## Literaturo 
* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.
* Erich Benedikt: *Notizen zu Schuberts Messen. Mit neuem Uraufführungsdatum der Messe in F-Dur*, en: *Österreichische Musikzeitschrift* Jarkolekto 52 (1997), kajero 1-2, p. 64.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Kategorio:Meskomponaĵoj de Schubert
Meso n-ro 3 B♭-maĵora (Schubert)

eta|dekstre|Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
**Meso n-ro 3 en B♭-maĵoro** D 324 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaro 1815.

Ĉi tiu verko ekestis mallonge antaŭ la kantteatraĵo *Die Freunde von Salamanka* kaj la balado Erlkönig. Je la unua prezentado de la meso en la paroĥa preĝejo de Lichtental ankaŭ kunmuzikis sopranistino Therese Grob, amikino de Schubert el lia junaĝo.
## Literaturo 
* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.
* Erich Benedikt: *Notizen zu Schuberts Messen. Mit neuem Uraufführungsdatum der Messe in F-Dur*, en: *Österreichische Musikzeitschrift* jarkolekto 52 (1997), kajero 1-2, p. 64.
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Kategorio:Meskomponaĵoj de Schubert
Unuaj libroj de Esperanto

La **unuaj libroj de Esperanto** estas la unuaj verkoj en Esperanto. Ili estas libroj, pli precize lernolibroj, pri Esperanto. La unuaj libroj estis verkitaj de Zamenhofo.

## Unua Libro 
eta|100ra|La *Unua Libro*, en la rusa
eta|100 px|dekstra
eta|100 px|dekstra
eta|100 px|dekstra
eta|100 px|dekstra
eta|100 px|dekstra
La *Unua Libro* estis publikigita la 26-an de julio 1887 kaj korespondas al la publikigo de la lingvo Esperanto. Ĝi estas la unua verko kaj laŭnome la unua libro pri Esperanto. Alilingvaj eldonoj estis publikigitaj poste ĝis 1888, krom la angla eldono (kiu enhavis plurajn erarojn kaj estis retradukita poste de Richard H. Geoghegan) kaj la hebrea eldono (publikigita en 1889).

## Dua libro 
En 1888 aperis la *Dua Libro*. Ĝi estis verkita nur en Esperanto, do ĝi estas la unua libro verkita nur en Esperanto. Finfine, Zamenhof aldonos "duan parton" al la libro, nome *Aldono al la Dua Libro*.

Ĝia kompleta nomo estas ''Dua Libro de l' Lingvo Internacia*.

## Aldono al la Dua Libro 
Samjare aperis la libro pri aldonoj al la *Dua Libro*, la tiel nomata *Aldono al la Dua Libro'' de l' lingvo internacia. Ĝi estas la tria libro de Esperantujo.

## Rezulto 
La unuaj libroj de Esperanto permesis koni la lingvon Esperanto kaj kreskigi ĝin. Pro tio okazis la unua Universala Kongreso kaj la 98 aliaj, konsentite pro la ekspansio de Esperanto tra la mondo per la unuaj verkoj (libroj).

Kategorio:Historio de Esperanto
Kategorio:Historiaj libroj
Meso n-ro 5 en A♭-maĵoro (Schubert)

**Meso n-ro 5 en A♭-maĵoro** D 678 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaroj 1815 resp. 1826.
## Ekestohistorio 
eta|dekstre|Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
La unua versio de la meso ekestis inter 1819 kaj 1822, la dua versio inter 1825 kaj 1826. Male al la aliaj mesoj Schubert ne komponis la *Missa solemnis* (solenan meson) en A♭-maĵoro ne laŭ mendo aŭ pro certa festo, por kiu ĝi estus konceptita. Tio jam pruvas la tempo, kiun okupis la komponado: Neniu el liaj verkoj lin okupigis pli longe ol la meso en A♭-maĵoro, Schubert verkis kun interrompoj ekde novembro de 1819 ĝis decembro de 1822 pri ĉi tiu verko. Ferdinand Schubert prezentis la meson supozeble jam en 1822 aŭ 1823 en la Paroĥpreĝejo Altlerchenfeld je Vieno, kie li estis ĥorestro. Ĉi tiu unua prezentado tamen ne kontentigus lian fraton Franz.

Kiam li en 1826 intencis kandidatiĝi por la libera vicmuzikestra posteno ĉe Hofkapelle, li fundamente aliverkis la meson, plialtigante ekz. kelkajn pasaĵojn en la ĥorvoĉoj, subtenante ilin per instrumentoj, simpligante la akompanajn ludfigurojn de la arĉinstrumentaj voĉoj kaj komponante novan fugon por la fino de la Gloria.

Tiun ĉi duan version li transdonis al kortegomuzikestro Joseph Eybler – posteulo de Antonio Salieri – por prezentado en la viena kortegomuzikistaro. Ĉi tiu tamen resendis ĝin al li kun la vortoj „La meso estas bona, sed ne komponita en tiu stilo, kiun ŝatas la imperiestro”. Por lia moŝto tamen evidente ankaŭ la aliverkita versio estis tro longa kaj ankoraŭ tro malfacila. Unuopaj movimentoj eksonis nur denove en 1863 en la lepsika Gewandhaus kaj en 1874 en la Viena Muzikasocio sub direktado de Johannes Brahms. En 1875 aperis unua presita notoeldono.
## Literaturo 
* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Kategorio:Meskomponaĵoj de Schubert
5701 Baltuck

'*5701 *Baltuck'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Clyde Tombaugh elde la observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona geologino *Miriam Baltuck'', reprezentantino de NASA en Aŭstralio kaj suda Azio de 1997 al 2002 kaj scienca koncilantino en la usona ambasado de Kanbero de 2001 al 2005.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Clyde Tombaugh
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
János B. Nagy

**János B. Nagy** [jAnoŝ bE nadj], hungare **B. Nagy János,** Esperante **Johano B. Nagy** estis hungara operkantisto (tenoro).

János B. Nagy naskiĝis la  1940 en Pocsaj - mortis la  2007 en Budapeŝto.

## Biografio 
János B. Nagy frekventis muzikan mezlernejon en Budapeŝto. Li komencis sian kantistan karieron en koruso en 1963. Inter 1967-1971 li aliĝis al fama dancista trupo, kie li same kantis. Li debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1971. Ekde 1980 li apartenis ankaŭ al operejo de Duisburg-Düsseldorf, krome li gastroladis en gravaj operejoj de Eŭropo. Li kantis ankaŭ oratoriojn. Li ricevis premion Kossuth en 2007, krome ankaŭ aliajn premiojn.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Giuseppe Verdi: La Forto de la Destino – *Alvaro*; Traviata - *Germont Alfred*; Aida - *Radames*
* Giacomo Puccini: Manon Lescaut - *Des Grieŭ* Tosca - *Cavaradossi*; Turandot - *Kalaf*
* Georges Bizet: Carmen - *Don José*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

B. Nagy
Apollónia Kovács

**Apollónia Kovács** [kovAĉ], hungare **Kovács Apollónia**, estis hungara popolkantisto kaj aktoro. Ŝia edzo estis Miklós Grabócz.

Apollónia Kovács naskiĝis la  1926 en Vulcan kaj mortis en la ĉirkaŭaĵo de Budapeŝto en hejmo por gemaljunuloj la 17-an de novembro 2012.

## Biografio 
Apollónia Kovács apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi finis la aktorinstruadon de Józsa Béla Athenaeum de Kluĵo. Inter 1946 kaj 1949 ŝi ludis en privattrupo en Aiud, poste inter 1949 kaj 1961 en la teatro Nagyváradi Állami Színház de Oradea. En 1961 ŝi translokiĝis al Hungario, kie ŝi kolektis kaj kantis ciganajn kantojn. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue en 2000 kaj 2007 ankaŭ aliajn premiojn.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Zsigmond Móricz: *Rokonok* (Parencoj) – Lina; Ede Szigligeti: *Liliomfi* – Erzsi; Pongrác Kacsóh: *János vitéz* (Johano la Brava) – 2-a kortega damo; Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo) – baronino Leontina

## Diskografio 
* 10 diskoj pri popolkantoj inter 1962–2002

## Fontoj 
Kategorio:Hungaraj popolkantistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj kantistoj
Kategorio:Hungaraj kolektistoj pri popolaj muzikoj
Zorán Sztevanovity

**Zorán Sztevanovity,** hungare **Sztevanovity Zorán,** serbe **Зоран Стевановић** estas serbdevena hungara ŝlagrokantisto, ŝlagrogitaristo, ŝlagrokomponisto kaj orkestrestro. Li estis fondinto de ŝlagorkestro Metro (rokgrupo). Lia pli juna frato estas Dusán Sztevanovity.

Zorán Sztevanovity naskiĝis la  1942 en Beogrado.

## Biografio 
Gepatroj de Zorán Sztevanovity forlasis Jugoslavion en 1948, poste ili vivis kun la filoj en Hungario. Zorán Sztevanovity frekventis universitaton en Budapeŝto, dume li gitarludis ekde 1960. Tiam komenciĝis sia muzika kariero, parte Hungara Televizio, parte klubo *Metro* faris tutlandan konatecon. Baldaŭe nomo de la grupo iĝis Metro laŭ la klubo. La grupo havis la gloran epokon inter 1965-1971, dume en 1968 ili renkontiĝis en Londono kun John Lennon kaj Ringo Starr. Baldaŭe Zorán Sztevanovity kantadis kaj gitaris sola kaj koncertadis precipe enlande kun grandaj sukcesoj. Li foje ricevis rolojn en filmoj. Liaj edzinoj estis laŭvice Györgyi Tarján kaj Barbara Hegyi. Li ricevis premion Kossuth en 2006, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Diskografio 
* kun grupo Metro inter 1969-1970
* kiel solulo inter 1977-2011

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokomponistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungariaj serboj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
7101 Haritina

'*7101 *Haritina'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Clyde Tombaugh elde la observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Ioana Haritina Mogosanu'', popularigistinon pri astronomio kaj prezentistinon por planetario en la Observatorio Carter en Nov-Zelando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Clyde Tombaugh
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
5702 Morando

**5702 Morando** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomo Bruno Morando (1931–1995), iama prezidento de la *Société astronomique de France*, prezidento de la Komisiono pri Efemeridoj de la Internacia Astronomia Unio kaj ano de la Buroo pri Longitudoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1931
Bill Mak

**Bill M. Mak**, naskiĝinta en 1973, estas ĉindevena fakulo pri budhismo kaj esperantisto, kiu pasigis sian infanaĝon en Kanado, sed poste vivis en Honkongo. Studocele reveninta al Kanado, li ricevis bakalaŭran gradon en la universitato McGill en Montrealo kaj dum tiu tempo ekde la jaro 1995 estis estrarano de Junularo Esperantista Kanada. Poste li retranslokiĝis al Azio, doktoriĝis en la universitato de Pekino kaj sekve laboris kiel asista profesoro en la instituto pri budhismaj studoj en la universitato de Honkongo. Antaŭ kaj dum aŭgusto 2000 li gvidis la organizan teamon de la IJK 2000 en Honkongo kaj post somero 2000 dum pli ol jaro vivis en Penango, Malajzio, dum formale li tenis sian postenon en la honkonga universitato. Fine de la 2000-aj jaroj li vokiĝis al la universitato de Kioto.

## Eksteraj ligiloj 
*  (, parte ankau ,  kaj aliaj lingvoj)
* *"My Journey as a Buddhist"*, aŭtobiografia anglalingva prezento pri lia proksimiĝo al budhismo (arkivigite)
* Bill Mak estis inter la plej klaraj kritikintoj de la en decembro 2011 surprize publikigita decido ne okazigi la IJK-n 2012 en Japanio (jen citita en Libera Folio fine de decembro 2011)

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Penango (insulo)

**Penango** (, , ) estas parto de la subŝtato Penango de Malajzio, ĉe la okcidenta marbordo de la malajzia duoninsulo. Ĝi anglalingve baptiĝis **Prince of Wales Island** kiam ĝi okupiĝis fare de la Brita Orienthinda Kompanio la 12-an de aŭgusto 1786, honore al la naskiĝtago de la Princo de Kimrujo *(Prince of Wales)*, la pli posta reĝo Georgo la 4-a de Britio. La ĉefurbo *George Town* ricevis sian nomon laŭ la tiam reganta reĝo Georgo la 3-a de Britio. Laŭ stato de la jaro 2010, el la sume  loĝantoj de la insulo en etna vidpunkto  procentaĵoj estas ĉinoj,  procentaĵoj malajoj kaj  procentaĵoj baratdevenaj malajzianoj.

eta|maldekstra|300px|vidaĵo de la loĝloko *Tanjung Bungah* ĉe la norda marbordo de la insulo

Malajzio havas alian insulon "Pulau Pinang", kiu estas feriejo por plonĝistoj en la Sudĉina Maro kaj estas parto de la mara parko *Johor* (angle *Johor Marine Park*), kiu konsistas el grupo da insuloj: *Pulau Aur, Pulau Dayang, Pulau Lang* kaj *Pulau Pinang* mem.

## Referencoj 
* www.penanghelp.com (angle) 
* respondoj al oftaj demandoj pri Penango (same angle) 

## Vidu ankaŭ 
* Pulau Betong

Kategorio:Insuloj en Malajzio
6618 Jimsimons

'*6618 *Jimsimons'''* estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio ; ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Clyde Tombaugh elde la observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona matematikisto kaj filantropo Jim Simons. Li estas kun-inventisto de la formo de Chern-Simons, kiu havas gravajn aplikojn en fiziko. Kun sia edzino *Marilyn Simons*, li kun-fondis la *Simons Foundation'', karitatan organizon, kiu subtenas la esploron en matematiko kaj scienco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Clyde Tombaugh
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Kahler Asten

La **Kahler Asten** estas  metrojn alta monto en la mezalta montaro Sauerland en la orienta parto de la germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio.

En la nordorienta parto de la montoĉeno *Rothaargebirge*, parto de la mezalta montaro Sauerland, troviĝas la *Kahler Asten*, iom sudokcidente de Winterberg inter la vilaĝoj *Alt-* kaj *Neuastenberg*. Regule oni false konsideras la *Kahler Asten* kiel la plej alta monto de Nordrejn-Vestfalion. Tio tamen estas la *Langenberg*, kiu situas ĉe la limo kun Hesio. Sur la *Kahler Asten* troviĝas meteostacio kaj belvidejo. Ĉirkaŭ la monto estas multaj vintrosportoeblecoj.

Apud la pinto de la *Kahler Asten* estas fonto de la Lenne.

300px|eta| maldekstra |Fonto de la Lenne
300px|eta| maldekstra |Kahler Asten, Meteostacio kaj Belvidejo

Kategorio:Montoj en Germanio
Kategorio:Geografio de Nordrejn-Vestfalio
5706 Finkelstein

'*5706 *Finkelstein'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa astronomo *Andrej Miĥajloviĉh Finkelstein'', spertulo pri ĉiela mekaniko, fondinto kaj direktoro de la Instituto de Aplikata Astronomio de la Rusia Akademio de Sciencoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Krimea astrofizika observatorio
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Chuvisca

**Chuvisca** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 4.944 loĝantojn en 2010 . 

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Sankt-Antoni

**Sankt-Antoni** (oficiala germanlingva skribmaniero *St. Antoni*, en la franca lingvo **Saint-Antoine**) estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1925 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Sankt-Antoni situas en la Friburga Mezlando proksimume 10 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Friburgo, okcidente de la rivero Sinĝino, kiu formas la okcidentan komunumlimon. La komunumo Sankt-Antoni konsistas krom la vilaĝo Sankt-Antoni el la vilaĝetoj kaj setlejoj Bächlisbrunnen, Burg, Burgbühl, Guglenberg, Henzenried, Lampertshalden, Lehwil, Mellisried, Niedermonten, Niedermuhren, Niedermonten, Schwenny, Tutzishaus, Weissenbach kaj Winterlingen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,79 km², de kiuj 19,0% estas kovritaj de arbaro, 72,4% servas por agrikulturo kaj 7,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sankt-Antoni limas en nordo al Wünnewil-Flamatt, en nordnordoriento en Ueberstorf, en nordoriento al Heitenried, en oriento al Schwarzenburg, en sudo al Alterswil, en okcidento al Tafers, en nordokcidento al Schmitten.

## Trafiko 
Tra Sankt-Antoni pasas la kantona ĉefvojo n-ro 183 de Friburgo al Schwarzenburg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 6 kilometrojn norde de la komunumo en Flamatt. Per la buslinio de Friburgo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
Dum mezepoko sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo Sankt-Antoni ekzistis neniu setlejo. Post venko en batalo de la friburganoj kontraŭ la bernanoj en la jaro 1447 en la jaro 1448 estis konstruita kapelo konsekcrita al Sankta Antonio. La nomo de tiu kapelo en la jaro 1690 fariĝis la nomo de la vilaĝo. Ĝis 1831 Sankt-Antoni estis kvartalo (en la alemana lingvo *Schrot*) de la paroĥo Tafers. En la jaro 1832 Sankt-Antoni konstituiĝis kiel aparta komunumo en la Germana distrikto de Friburgo. Surbaze de la nova konstitucio de 1848 ĝi estis atribuita al la nove kreita distrikto Sinĝino.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sankt-Antoni
Maŝino de Marly

[dekstra|eta|265px|La maŝino de Marly (1723), pentraĵo far [Pierre-Denis Martin (1663–1742)|Pierre-Denis Martin. La insulo Gauthier aŭ insulo de Maŝino de la Reĝo vidiĝas unuaplane. Dekstre, la Akvedukto de Louveciennes kaj sia Turo-Levant vidiĝas fone.]]

**La maŝino de Marly** estis franca mirindaĵo de inĝenierarto, giganta sistemo pumpi akvon el la rivero Sejno al la fontanoj ĉe la ĝardenoj de la Kastelo de Marly kaj la Versajlokastelo. Ĉi tiu laboro de Rennequin Sualem, mastroĉarpentisto kaj meĥanisto de Lieĝo, Belgio, konstruiĝis dum la reĝado de Ludoviko la 14-a en Bougival, Yvelines. La fontanoj tage bezonis akvokvanton ne multe malpli ol tage uzis la urbo de Parizo. Konstruita inter 1681 kaj 1682, estis probable «unu el la plej kompleksaj maŝinoj de la tempo.» Kvankam ĝi neniam provizis sufiĉan akvon por kaj Marly kaj Versajlo, la pumparo funkciis dum 133 jaroj ĝis ĝia remeto per sinsekve pli efika pumpoj post 1817, kiujn anstataŭis elektraj pumpoj en 1968.

## Notoj 
Kategorio:Pumpostacioj
Kategorio:Versailles
Kategorio:Konstruaĵoj en Yvelines
Kategorio:17-a jarcento
Sistemo Argos

eta|Balzo Argos
La **sistemo Argos** estas monda sistemo de lokigo kaj de kolekto de informoj geosituantaj danke al satelito.

La **sistemo Argos** permesas lokigi la balzojn ie ajn de la surfaco de la Tero kun precizo de ĉirkaŭ 150 metroj.

La balzo povas esti instalata sur birdo, boato, stacio de meteologio ktp. aŭ sur kelkaj animaloj kiaj fokoj ekzemple.

## Nomo 
La nomo de la sistemo estas memoro de la giganto de la greka mitologio nome Argos aŭ Arguso, kiu havis cent okulojn.

Kategorio:Satelita kontrolo
Artis

**Artis** estas la pli malnova bestoĝardeno de Nederlando, situanta en la Plantagebuurt. Ĝi enhavas 700 speciojn kaj posedas gravan akvarion. Situanta en la kerno de Amsterdamo tiu bestoĝardeno malfermita en 1838 etendas sur 14 hektaroj. Ties nombraj vizitantoj povas admiri animalojn kaj de Eŭropo kaj ekzotajn. Ĝi posedas same planetarion, zoologian kaj geologian muzeon, kaj bibliotekon.

[eta|maldekstra|Eniro de Artis, [Amsterdamo.]]
Artis ĉirkaŭe havas 900 speciojn de bestoj. Antaŭe ĝi enhavis nun formortintajn animalojn kiel la *quagga*, la tilacinon kaj la migrokolombon.

[eta|[Amura leopardo en Artis.]]

Kategorio:Bestoĝardenoj
Kategorio:Amsterdamo
Elizabeth Gillies

**Elizabeth Egan "Liz" GILLIES** (naskiĝis ) estas usona aktorino, kantistino, kaj dancistino. Ŝi ankaŭ ĉefrolas kiel Jade West en la Nickelodeon-a situacia komedio *Victorious*.
Ŝi komencis la karieron per reklamfilmetoj.

Kategorio:Usonaj aktoroj
El Obeid

''''* (aŭ *Al Ubayyid''), arabe **الأبيض** estas grandurbo, ĉefurbo de subŝtato kaj universitata urbo (de 1990) en Sudano.
eta|260px|Mapo pri Sudano, kie  estas trovebla meze (iomete sude)

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 408.357 (en 2012)
* Supermara alteco: 568–610 m
* Horzono: UTC +3

## Geografio 
 situas sur montetaro en la meza parto (iomete sude) de la lando. Kosti troviĝas je 265, Rabak 273, Omdurmano 363, Ĥartumo 366 km.
[eta|maldekstre|250px|Kameloj en  en [1966]]

## Historio 
En 1821 egiptaj paŝaoj fondis -n por karavana haltejo. Ribelantaj fortoj detruis ĝin en 1883 post granda batalo. Ĝi estis rekonstruita en 1898 sekvante la falon de la Mahdist-imperio.

## Ekonomio 
En  naftorafinado funkcias.

## Trafiko 
eta|dekstre|270px|Liveraj vojoj en Sudano en 1992
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Njalo (urbo) kaj Kosti, krome estas malpli grava vojo al Sud-Sudano. Branĉa fervoja linio faras kontaktojn al Kosti.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 22 kaj 30&nbsp;. La varmo en aprilo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 317&nbsp;mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-marto neniam pluvas.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* http://maps.live-translator.net/SD/El-Obeid/roadmap.php
* mapo, distancoj 
* mapo
* loĝantaro
* vetero

Kategorio:Urboj de Sudano
Barierokuro

eta|hochkant=1.8|400-metra barierkuro de virinoj
eta|teknikoj
**Barierkuro** - ankaŭ nomebla **hurdokuro** - estas sporta fako de atletiko, parenca al obstaklokuro.

## Priskribo 
Barierokuro estas atletika fako, dum kiu oni devas kuri kaj salti trans barieroj aŭ hurdoj kun difinitaj altoj kaj lokigitaj je difinita interdistanco. Tio influas la kuran ritmon, oni ne povas kuri regule laŭ la sama ritmo.

Dum konkursoj, ekzistas du tipoj de barierokuro: mallonga (je 100 aŭ 110 m) kaj longa barierokuro (400m). Oni devas dum la kurdistanco superi dek barierojn.

* La 110-metra barierokuro okazas ĉe la viroj kun barieralto de 106,68&nbsp;cm, ankaŭ en dekatlono
* La 100-metra barierokuro okazas ĉe la virinoj kun barieralto de 83,82&nbsp;cm, ankaŭ en heptatlono
* La 400-metra barierokuro okazas ĉe la viroj kun barieralto de 91,44&nbsp;cm
* La 400-metra barierokuro okazas ĉe la virinoj kun barieralto de 76,20&nbsp;cm

Ĉe junularaj konkursoj ekzistas pli malaltaj barieroj.


Kategorio:Atletiko
Ergozino

**Ergozino** (ergosine) estas ergotoalkaloido el la familio de ergopeptinoj.
*Clavicipitaceae*. En 1936, Smith kaj Timmis apartigis ĝin.

Alanino, leŭcino, prolino kaj lizerga acido estas uzataj en ĉelo por produkti ergozinon danke al la enzimoj LPSB kaj LPSA2.

Oni trovas la epimerojn ergozininon en *Pleurobranchus forskalii*

## Vidu ankaŭ 
* Ergotoalkaloido

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Alkaloidoj
Preĝejo Sankta Mikaelo (Pocsaj)

**Grek-katolika preĝejo de arkianĝeloj Sankta Mikaelo kaj  Sankta Gabrielo** estas religia Monumento historia en Hungario, en Pocsaj.

## Historio 
Laŭ la onidiro la nun videbla preĝejo estas jam la 3-a. La unuan oni konstruis el ligno antaŭ la turkoj, kiu baldaŭe bruldetruiĝis. La samo okazis kun la 2-a preĝejo. La nun videbla preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo konstruiĝis el briko en 1743, sed aliaj supozas, ke ĝi konstruiĝis en 1778. Baldaŭe kelkfoje la konstruaĵo renoviĝis, lastfoje en 1984.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas turon, kiu kreskiĝis rekte el la navo. La sanktejo estas duonronda. Interne sur la baldakeno estas 4 malfreskoj pri Anĝela Saluto, Naskiĝo de Kristo, Resurekto kaj Pentekosto. Sur la flankomuroj same estas malfreskoj pri Sankta Triunuo kaj Pieta. Ĉiuj estis pentritaj en la 1950-aj jaroj. La fenestraj bildoj fariĝis en 1966 kaj prezentas Sanktan Mikaelon, Sanktan reĝon Stefanon kaj Dipatrinon.

Kermeso okazas la 8-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare

Pocsaj
Pocsaj
Kategorio:Grek-katolikaj preĝejoj en Hungario
Mvezo

**Mvezo** estas vilaĝeto en Sud-Afriko ĉe la rivero Mbashe apud Umtata, en la oriento de provinco Orienta Kablando.
Ĝi estas konata kiel naskiĝ-loko de Nelson Mandela, kies familio estis la  estra dinastio de la vilaĝo.

Kategorio:Sud-Afriko
Marsa Scienca Laboratorio

|-
!colspan="3" cellspacing="0" cellpadding="2" bgcolor="#FFDEAD"|Priskribo
|-
|width="125"|**Posedanto**||width="175"|NASA
|-
|**Lanĉo:**|| la 26-a de novembro 2011
|-
|**Lanĉejo || Kennedy Space Center, Cape Canaveral, Florido, Usono
|-
|**Misia daŭro:**|| 668 Marsaj diurnoj
|-
|**Maso:**|| 899 kg
|-
|**Surmarsiĝo:**|| la 6-a de aŭgusto 2012
|-
|**Retejo:** || (angle)
|-
|} 
**Marsa Scienca Laboratorio''' estas robota kosma misio sendita al la planedo Marso, kiun lanĉis la organizaĵo NASA la 26-an de novembro 2011 el la kosmodromo Kennedy Space Center, Cape Canaveral, Florido, Usono. La misio havas moviĝantan roboton nome de Curiosity. Kompleta misio daŭros laŭplane 668 Marsajn diurnojn.

## Bildoj 

Dosiero:PIA16239 High-Resolution Self-Portrait by Curiosity Rover Arm Camera.jpg|Foto de la kosmoaŭto Curiosity de Marsa Science Laboratorio farita de ĝi mem la 31-an de oktobro, 2012
593484main pia14839 full Curiosity's Sky Crane Maneuver, Artist's Concept.jpg|La surteriga sistemo "ĉiela gruo" estis la unuan fojon uzita ĉe Marsa Science Laboratorio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sondiloj de Marso
Levente Szörényi

**Levente SZÖRÉNYI** [sorEnji], laŭ hungare kutima sinsekvo **Szörényi Levente (Bálint)** estas hungara ŝlagromuzikisto (kantisto, gitaristo kaj komponisto). Li estas fondinto de ŝlagrorkestro *Fonográf*. Lia filo estas Örs Szörényi, lia iama edzino estis Zsuzsa Kovács.

Levente Szörényi naskiĝis la  1945 en Gmunden, en Aŭstrio.

## Biografio 
Levente Szörényi vivis en Aŭstrio duonjaron, poste la tuta familio hejmenvenis al Budapeŝto. Parenco en Francio apogis ilin, Levente aĉetis gitaron el tiu mono. Komence li lernis pianludon, violonludon kaj kantadon, poste gitarludon, dume li frekventis gimnazion. En la fruaj 1960-aj jaroj startis la muzika kariero. Li aliĝis al bando *Illés*, kie li konatiĝis kun aliaj jam sukcesaj muzikistoj, inter ili kun Zsuzsa Koncz. La bando venkis en 1968 en konkurso de Hungara Televizio. En 1974 li fondis propran bandon *Fonográf*. Li apartenis al la plej famaj hungaraj ŝlagristoj, li ofte koncertadis, komponis (ankaŭ muzikon por filmoj), li kunlaboris ankaŭ kun Kati Kovács. En 1996 en koncerto li adiaŭis de la publiko, kiu tamen ne estis la lasta. Ekde 1994 li okupiĝas pri vinkulturo. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li ricevis premion Kossuth kune kun bando Illés en 2000, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj komponaĵoj 
* rokenrolaj oratorioj
* rokenrolaj operoj
* 24 muzikaĵoj por filmoj inter 1986-1975

## Diskografio (elekto) 
* kun orkestro Fonográf
* kiel solulo
* kune kun Kati Kovács, Márta Sebestyén, Zsuzsa Koncz, Andrea Rost

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokomponistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
Obstaklokuro

eta|Virina konkurso en la 3000-metra obstaklokuroLa **obstaklokuro** estas atletika kurokonkurso je 3000 metroj, dum kiu oni devas trakuri kvar kver-stangajn obstaklojn kaj unu obstaklon de akvofosaĵejo en unu rondo, tiel entute sepfoje en la 7 rondoj.

eta|Akvofosaĵejo dum 3000-metra obstaklokuro (viroj)

## La obstakloj 
La obstakloj havas la saman alton kiel ĉe la 400-metra barierkuro: por la viroj 91,4 centimetroj kaj por virinoj 76,2 centimetroj. Male al barierkuro, la obstakloj staras sur piedoj, kiujn la kurantoj ne povas renversi. Por ties larĝo estas antaŭskribita min. 3,96 metroj, sed oni ofte uzas pli larĝajn obstaklojn por faciligi la samtempan trakuron de pluraj kurantoj. La kver-stango havas kversekcon de 12,7 x 12,7 centimetroj. La unuafoje trakuro de la unua obstaklo okazas nur post kuro de duono de la stadiona rondo. Oni nur poste lokigas la du mankantajn obstaklojn en la unua stadiona rondo.

La akvofosaĵejo troviĝas malantaŭ unu obstaklo, antaŭ cela linio. La kurantoj kuras tiun lastan kurbiĝon ne sur la kutima kurvojo, sed sur plimallongigita vojo, markita per flagetoj. La akvofosaĵejo havas larĝon kaj longon de 3,66 metroj. La longo estas mezurita de la obstakla stango, la efektiva longo de la akvofosaĵejo devas estis 2,50 metroj. Ĉe komenco de la akvosurfaco, ĝi estas 70 centimetrojn profunda. Post 30 cm, ĝi iĝas pli malprofunda ĝi kurebeno. Post permeso de la virina konkursa obstaklokuro, la Internacia Atletika Federacio (IAAF) antaŭskribis pli mallongan kaj pli malprofundan akvejon. La regulo estis retirita en 2003, por malpliigi la kostojn kaj la organizan laboron.

## Historio 
La obstaklokuro estiĝis pro veto de oksfordaj studentoj en 1850, kiuj volis imiti la ĉevalan konkurson tra obstakloj. La obstaklokuro iĝis en 1879 parto de la Anglaj Atletikaj Konkursoj, oni akceptis ĝin en la programon de la someraj olimpikaj ludoj de 1900 – kun distanco je 2500 kaj 4000 metroj. En 1904 okazis nur kuro je 2500 metroj, en 1908 je 3200 metroj.

La nuntempa distanco de 3000 metroj estis enkondukita en 1928, sed sen precizaj difinoj de la obstakloj, ties diferencoj – tiuj reguloj ekzistas ekde 1953.

IAAF permesis la obstaklokuron por la virinoj en 1998.

## Mejloŝtonoj 
Viroj
* Unua oficiale de IAAF rekonita monda rekordo: 8:49,6 min, , Sandor Rozsnyoi, 28-an de aŭgusto 1954, Bern,
* Unua sub 10 minutoj: 9:49,8 min, , Josef Ternström 1914
* Unua sub 9 minutoj: 8:59,6 min, , Erik Elmsäter 1944
* Unua sub 8:30 minutoj: 8:29,6 min, , Gaston Roelants 1963
* Unua sub 8:20 minutoj: 8:19,8 min, , Ben Jipcho 1973
* Unua sub 8:10 minutoj: 8:09,70 min, , Anders Gärderud 1975
* Unua sub 8 minutoj: 7:59,18 min, , Moses Kiptanui 1995

Virinoj
* Unua oficiale de IAAF rekonita monda rekordo: 9:48,88 min, , Jelena Motalova, 1-an de aŭgusto 1999, Tula

## Tekniko kaj trejnado 
Obstaklokurantoj uzas la saman teknikon kiel ĉe la 400-metra barierkuro, do ili trasaltas-kuras la obstaklojn sen tuŝante tiujn.

Ĉe akvejo oni uzas la obstaklon, unupieda alpaŝas ĝin kaj tiel helpas salton desur ĝi por eviti alvenon en la akvejon.

Kategorio:Atletiko
Imai Tadashi

**IMAI Tadashi** aŭ **Tadaŝi** (japane 今井 正; * naskiĝis la 8-an de januaro 1912 en Tokio, Japanio; mortis la 22-an de novembro 1991 samloke) estis japana filmoreĝisoro, kiu apartenis al la plej disputitaj filmaj produktistoj de la 20-a jarcento en Japanio. Liaj filmoj temis ofte senkaŝe el maldekstra vidpunkto, kun forta socia kritiko.

## Biografio 
Imai Tadashi naskiĝis kiel filo de pastro. Li jam junaĝe ribelis kontraŭ la aŭtoritato kaj malestimis la tradician religion, kulturon kaj ĝeneralan socian strukturon. Tiutempe, en erao de la japana imperiestra imperio, tiu nekonforma politika pensado estis ĉefa peko. Li studis en la Imperiestra Universitato de Tokio kaj partoprenis en la komenco de la 1930-aj jaroj en maldekstraj protestoj, estis dufoje arestita, sed estis baldaŭ liberlasita. Dum siaj studjaroj Imai komencis verkadon kaj en 1934 verkis sian unuan scenarion, sed en la sekva jaro li ĉesigis sian studadon kaj turnis sin al filma medio. Li poste laboris kiel scenejlibra verkisto kaj debutis en 1939 kiel reĝisoro kun la dokumentara filmo *La militista akademio de Numazu*.

Spite al sia politika pensado, Imai estis dum la dua mondmilito fidela apoganto de la registaro kaj publikigis - laŭ kontrakto kun gravaj japanaj filmoproduktaj firmaoj - filmojn, kiuj servis kiel milita propagando por la imperiestro Hirohito. Post militfino, Imai turnis sin iom post iom denove al socialkritikaj temoj, kaj ne kaŝis sian marksisman mondan alvidon, kiuj respeguliĝas en la postmilitaj filmoj. Fine de la 1940-aj jaroj, li membriĝis en la Komunista Partio de Japanio kaj laboris ne-memvole kiel sendependa filma produktisto. Ĉar li agadis ekster kadro de la rigidaj japanaj filmstudiaj sistemoj, li evoluis al renoma filmisto kaj lasi sin grave influi de la itala novrealismo.

Al siaj plej konataj verkoj apartenas la premiita filmo *La virino de la samurajo*. Lia filmo *Buŝido – Ili vivas kaj murdas* gajnis la Oran urson ĉe la Internacia Filma Festivalo de Berlino en 1963. Dum la Internacia Filma Festivalo de Berlino en 1958, li jam ricevis Arĝentan urson de la plej bona reĝisorado por la filmo *Micuko – Historio de juna amo*.

## Filmaro (elekto) 
* 1939: La militista akademio de Numazu (*Numazu heigakkō*)
* 1953: Turo de lilioj (*Himeyuri no tō*)
* 1956: Malheleco posttagmeze (*Mahiru no ankoku*)
* 1957: Micuko – Historio de juna amo (''Jun'ai monogatari*)
* 1958: La virino de la samurajo (*Yoru no tsuzumi*)
* 1963: Buŝido – Ili vivas kaj murdas (*Bushidō zankoku monogatari*)
* 1974: Raporto pri japana poeto (*Takiji Kobayashi*)
* 1976: Frato kaj fratino (*Ani imotō'')

Kategorio:Filmoreĝisoroj
5709 Tamyeunleung

'*5709 *Tamyeunleung'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita per la kantona postnomo "*Tamyeunleung*" en honoro de la honkonga filantropino *Fong Tamyeunleung* (ĉine: 方 谭远良), kiu, kun sia edzo *Fong Yunwah'', sin dediĉis al helpo por la virinoj, infanoj kaj malhelpuloj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
János Rózsa

**János RÓZSA** [jAnoŝ rOĵa], hungare **Rózsa János,** Esperante **Johano Rózsa** estas hungara reĝisoro.

János Rózsa naskiĝis la  1937 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Rózsa frekventis aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto, kie li lernis reĝisoradon de Félix Máriássy. Komence li reĝisoradis mallongajn filmojn. En du fojoj li instruis en Usono en diversaj universitatoj. Inter 1993-2009 li ne reĝisoradis, sed li plenumis diversajn postenojn en societoj, ankaŭ eksterlande. Li ricevis premion Kossuth en 2009, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* 3 mallongaj filmoj inter 1961-2004
* 17 kinejaj filmoj inter 1966-2009, ekzemple *Álmodó ifjúság* (Sonĝanta junularo), 1974; *Jó éjt királyfi* (Bonan nokton reĝido), 1993
* unusola televizia filmo en 1975

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Max (cikonio)

**Max** estas blanka cikonio naskiĝinta en majo 1999 ĉe la komunumo Avenches en Svisio.

Oni instalis sur ĝin balzon Argos la 5an de julio 1999, kaj ties cikloj de migrado estas sekvataj de la muzeo de natura historio de Friburgo.

La Blanka cikonio "Max" naskiĝis ĉirkaŭ la 20a de majo 1999. Ĝi estis ringita (N° 6215) kaj havigita de balzo Argos la 5an de julio 1999 kaj pro tio povas, de tiam, esti sekvata per satelito. Ĉeneste ne eblis determini la sekson. Tiu Blanka cikonio estis nomita "Max" omaĝe al Max Bloesch (1908-1997) kiu ekde 1948 reenmetis en Altreu (Svisio) junajn cikoniojn devenintajn de Alzaco kaj de Orienta Eŭropo. De 1955 al 1961, 262 junuloj de blanka cikonio devenantaj el Alĝerio estis enmetitaj en Svisio. En 1960, paro nekaptiva (natura) reproduktiĝis denove la unuan fojon en Svisio post jardekoj, kaj poste la populacio pligrandiĝis. Fakte la balzita cikonio Max rezultis esti ino.

Max estis ido de blanka cikonio naskiĝinta en Mannheim (Germanio). Tiu estis ringita la 19.6.1997 (Radolfzell / Germanio / 06407) kaj, dum sia migrado, haltiĝis ĉe Bulle kie, malfortiĝinta, ŝi estis kaptita, la 4.9.1997. Enmetita en la zorgejo por naturaj animaloj de la muzeo de natura historio de Friburgo, ŝi estis zorgata kaj poste liberigita, la 12.9.1997 ĉe Avenches. Ŝi iĝis loĝanta (nemigranta), reproduktiĝis la unuan fojon en 1999 kaj produktis unu idon (Max).

Max reproduktiĝis la unuan fojon en 2002 kaj poste produktis 25 idojn: Max estas migranta kaj trapasis la Ĝibraltaran markolon 16 fojojn sed post 2008, Max elektis Hispanion kiel vintrejo. Tamen ĉiujare ŝi revenas al Tüfingen (Germanio) por reproduktiĝi. En 2010, Max ekhavis la mondan rekordon de longviveco inter animaloj havigitaj de sekvekipaĵo.

## Notoj 
* Aebischer, A. & Fasel, A. (2007): Variationen des Vogelzugs: das Beispiel des Weissstorchs "Max". Bull. Soc. Frib. Sc. Nat. 96: 57-82.
* Aebischer, A. & Fasel, A. (2010): Les 10 ans de "Max" - Suivi à long terme d'une Cigogne blanche *Ciconia ciconia* par Satellites. Nos Oiseaux 57: 165-176.

## Vidu ankaŭ 
* Birdomigrado
* Blanka cikonio

### Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Max  de la retejo de la muzeo de natura historio de Friburgo.
* Retejo pri la satelita sekvo  de la retejo de la muzeo de natura historio de Friburgo.
* Intervjuo  de Adrian Aebischer de la Muzeo
* Filmeto de Max 

Kategorio:Cikoniedoj
Kategorio:Ornitologio
Kategorio:Naturo en Svisio
Muzeo de Natura Historio de Friburgo

La **Muzeo de Natura Historio de Friburgo**, en Svisio, estis kreita en 1823. Ĝi havas celon permesi la publikon plej bone ekkoni la naturon, pli precize la naturan heredon friburgan. Ĝi funkcias same kiel regiona centro pri flaŭro, faŭno kaj pri la naturprotektado. La Muzeo de Natura Historio de Friburgo estas dulingva muzeo (nome franca kaj germana).

## Historio 
## Kolektoj 
## Projektoj 
Kategorio:Svisaj muzeoj
Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
Kategorio:Friburgo
Federico Moccia

**Federico MOCCIA** (naskiĝis en 1963 en Romo) estas itala verkisto, kies amromanoj estas tre popularaj inter la itala junularo, atingante kultan staton. Krom tiuj, li verkas eĉ scenejlibrojn.

La unuaj tri libroj de Federico Moccia estis tradukitaj en plurajn lingvojn, inter ili al la germana, angla kaj hispana. El tiuj libroj oni pretigis eĉ filmojn, sed nur en la itala kaj hispana lingvoj.

La kutimo, amĵure pendi pendserurojn al la Milvia ponto en Romo, disvastiĝis pro libro de Moccia *Ho voglia di te*.

La kvara libro de Moccia, *Cercasi Niki disperatamente*, aperis ĝis hodiaŭ nur en la itala lingvo.

Moccia elprovis sin - kiel filo de reĝisoro kaj scenlibra verkisto Giuseppe Moccia - ankaŭ en reĝisorado en kelkaj filmoj, ekde 2008.

## Verkoj 
* *Tre metri sopra il cielo* (1992)
* *Ho voglia di te* (2006)
* *Scusa ma ti chiamo amore* (2007)
* *Cercasi Niki disperatamente* (2007)
* *Amore 14* (2008)
* *Scusa ma ti voglio sposare* (2009)

## Filmaro 
* 1987: *Palla al centro*
* 1989: *College* (televida miniserio)
* 1996: *Classe mista 3A*
* 2008: *Scusa ma ti chiamo amore*
* 2009: *Amore 14*
* 2010: *Scusa ma ti voglio sposare*

Kategorio:Italaj verkistoj
Khami

**Khami** aŭ **Ĥami** estis urbo de Suda Afriko, situanta sur la teritorio de la nuna Zimbabvo. Ĝi staras 22 kilometroj oriente de Bulawayo, ĉefurbo de la provinco de Norda Matabelelando. Tiuj ruinoj estas registritaj kiel nacia monumento en Zimbabvo. Ĥami same estas registrita kiel monda heredaĵo ĉe la listo : Monda heredaĵo de Unesko de 1986.

Ĥami ĉefurbis de la dinastio Torwa de 1450 ĝis 1683.

## Eksteraj ligiloj 
* priskribo de l'UNESCO pri Ĥami

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Zimbabvo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Zimbabvo
Bojana preĝejo

** Bojana preĝejo** situas en Sofio, Bulgario, en la kvartalo de Bojana, ĉe montaro Vitoŝa.

Ĝi konsistas el tri konstruaĵoj, el kiuj la unua estas la orienta preĝejo, konstruita dum la 10-a jarcento.
Tie-ĉi estis enterigita reĝino Eleonora de Bulgario (1860-1917), kies ostaĵoj estis dislokitaj de komunistoj, kaj estis remetitaj poste.

UNESKO rigardas tiujn monumentojn kiel gravajn :« la plej perfektaj kaj plejbone konservitaj el la mezepoka arto de Orienta Eŭropo », kaj iliajn freskojn, faritajn en 1259, kiel « unu el la plej gravan mezepokan pentraĵaron »

De 1979 ĝi estas registrita kiel monda heredaĵo ĉe la listo : Monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Bulgario
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Bulgario
Kategorio:Sofio
Mehdi Dibaj

**Mehdi Dibaj** (* 1935; † julio 1994) estis Iranano, kiu konvertiĝis de Islamo al kristanismo, kaj poste fariĝis pastro.

Dibaj konvertiĝis dum junaĝo al la kristanismo kaj aliĝis al la eklezio Jama’at-e Rabbani. Post 1979 li estis persekutita de la Irania registaro. En 1983 li estis arestita. La gardistoj torturis lin. La islama juĝejo kondamnis lin 1983-12-03 pro apostateco al morto. 

En 1994 mondskalaj protestoj, iniciatigitaj de lia amiko Haik Hovsepian Mehr, armena episkopo sukcesis efiki liberigon de Dibajs. Post tri tagoj Haik Hovsepian Mehr estis forrabita kaj mortigita. Dibaj estis forrabita 1994-06-24. Lia kadavro estis trovita 07-05 en la okcidenta parko de Teherano.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.igfm.de/index.php?id=517, germane
* http://www.farsinet.com/dibaj/  , angle
* A CRY FROM IRAN. A Documentary on the Religious Persecution in Iran. Haik Hovsepian's story, directed by his sons
* Iran Rights Memorial 

Kategorio:Iranaj malliberuloj
Kategorio:Iranaj pentekostanoj
Kategorio:Kontraŭkristanaj persekutoj
Kategorio:Murditoj
Kategorio:Konvertitoj de islamo al protestantismo
Historia ecclesiastica gentis Anglorum

**Historia ecclesiastica gentis Anglorum** (Eo: *Eklezia historio de la angla popolo*) estas latine verkita historia verko de Bedo (672/73-735). 

Ĝi estiĝis en la unua triono de la 8-a jarcento je stimulo de abato Albinus de Canterbury († 732) kaj estis dediĉita al reĝo Ceolwulf de Northumbria. Bedo skizis mallonge ankaŭ la historion de la antaŭkristana Britanio kaj okupiĝis poste detale pri konverto de la anglosaksoj al la kristanismo. Li ofertas multajn paĝojn ankaŭ al evoluo de la diversaj reĝlandoj.

La verko de Bedo estas unu el la plej gravaj fontoj pri la anglosaksa historio. La *Eklezia historio* estis jam larĝe disvastiĝanta dum la mezepoko. Ĝis hodiaŭ oni konas pli ol 160 manuskriptojn el ĝi. En 1480 aperis ĝi parte en 1550 unufoje komplete kiel presaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* La verko 

Kategorio:Manuskriptoj
Klistero

[eta|250px| Klisterado ĉe [azuleĥo de la 18a jarcento. Nacia Muzeo de Azuleĥo, Lisbono]]
eta|dekstra|250px|Klistersako.
**Klistero** estas injekto de likvo per kanulo en la kojlon tra la anuso, jen por fek-incitado, jen por nutra celo. Klisteri estas la procezo fari tian injekton. Klisteraĵo estas la enhavo de klisterilo, kiu estas ilo por klisteri, konsistanta el ujo kun longa tubo kaj kanulo. *Klisterpilko* estas kaŭĉuka pilko kun kanulo, por enŝprucigi klisteraĵon.

La klisteroj faratas pro kuracaj aŭ higienaj tialoj, cele diagnozi, aŭ kiel parto de terapioj ĉu alternativaj ĉu tradiciaj.

## Notoj
Kategorio:Kuracoprocedoj en gastroenterologio
Tamás Szirtes

**Tamás SZIRTES** [tamAŝ sirteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szirtes Tamás** estas hungara reĝisoro, teatrestro kaj altlerneja instruisto.

Tamás Szirtes naskiĝis la  1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Szirtes studis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo inter 1964-1968. Post la diplomo li komencis sian reĝisoran karieron en Teatro József Attila, poste en Nacia Teatro (Miskolc), fine en Teatro Madách. En 1970 li edziĝis, baldaŭe havanta 2 gefilojn. Inter 1977–2005 li instruis en la altlernejo (dum altrangigita universitato). En 2004 li transprenis la estrecon en Teatro Madách. Li ricevis premion Kossuth en 2009, ĝis tiam pli frue ankaŭ aliajn premiojn. Li havas edzinon.

## Elektitaj disĉiploj 
* Eszter Balla
* Gábor Beratin
* Zoltán Bereczki
* Zsolt Bognár (aktoro)
* Ferenc Borbiczki
* Zsolt Dánielfy
* György Derzsi
* Nikolett Gallusz
* Anna Götz
* Tamás Jakab
* Csaba Jegercsik
* Szonja Oroszlán
* Kornél Pusztaszeri
* Anna Ráckevei
* Zoltán Rajkai
* Béla Szerednyey
* Péter Takátsy
* Klári Varga
* Emese Vasvári

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* 7 filmoj
* diversaj teatraj reĝisoraĵoj, ekzemple Andrew Lloyd Webber-T. S. Eliot: Katoj; Ray Cooney: *Senpara duopo*; Fantomo de la operejo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
5892 Milesdavis

'*5892 *Milesdavis''''' estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona jaza komponisto kaj trumpetisto Miles Dewey Davis (1926–1991).

## Ecoj 
Laŭ ĝia spektra klaso "S", ĝi estas "ŝtona" asteroido, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Miloš Tichý

[eta|maldekstra|200px|Miloš Tichý kaj lia edzino [Jana Tichá.]]
**Miloš TICHÝ**, naskita en 1966 estas ĉeha astronomo. Kun sia edzino Jana Tichá, li laboras en la Observatorio Kleť.

En 1994, lia teknika ekspertizo permesis provizi la Observatorion Kleť per CCD lumkaptiloj.

Laŭ Minor Planet Center, li malkovris aŭ kunmalkovris 198 asteroidoj el kiuj 89 kun sia edzino Jana Tichá. (ĝisdatita en 2012).

Li malkovris ankaŭ la  197/Tichý (aŭ P/2000 U6).

En lia honoro, la asteroido 3337 Miloš ricevis lian nomon.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý

## Eksteraj ligiloj 
*  Ing. Bc. Miloš Tichý - vedoucí Observatoře Kleť
*  Miloš Tichý - Head of the Kleť Observatory 

Kategorio:Ĉeĥaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Observatorio Kleť
Katedralo Nia-Damo de Strasburgo

[eta|dekstre|220px|Katedralo Nia-Damo Strasburgo ([uesto|uesta fasado)]]
**Katedralo Nia-Damo de Strasburgo** aŭ **Katedralo Nia-Sinjorino de Strasburgo** ( kaj ) estas katedralo katolika konstruita en Strasburgo, prezentanta gotikan arkitekturon. Kun siaj  alte, post esti estinta la plej alta konstruaĵo de la mondo de 1647 al 1874, ĝi estas aktuale la dua plej alta katedralo de Francio post tiu de Rueno, finita precize en 1876 kaj havanta pinton je 151 m. La Katedralo de Strasburgo estas facile rekonebla pro sia unika sonorilturo surpintita de spajro.

## Historio 
## Dimensioj 
## Arkitekturo 
### Ekstere 
### Interne 
## Sonoriloj 
## Aspekto 
## Legendoj 
## Simboloj 
## Notoj 
Strasburgo
Strasburgo
Strasburgo
Strasburgo
Kategorio:Konstruaĵoj en Strasburgo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1430-1439
Kategorio:Aperis en 1439
Kategorio:Romanikaj katedraloj
Kategorio:Romanikaj konstruaĵoj en Francio
Yang Peiyi

**Yang Peiyi** (ĉine 杨沛宜; naskiĝis la 21-an de februaro, 2001) estas ĉina infana kantisto. Ŝi estas konata pro ŝia kantado de la ĉina himno, *Odo al la Patrujo* http://www.youtube.com/watch?v=8ePC7iabsUw, kiun ŝi kantis malantaŭ la scenoj dum la malferma ceremonio de la Someraj Olimpikoj de 2008, la 8-an de aŭgusto, 2008.

Ŝia unua albumo aperis en septembro de 2009.

Kategorio:Ĉinaj kantistoj
Pierre Belon

**Pierre BELON** (naskiĝis en 1517 ĉe Souletière apud Mans, mortis en 1564) estis franca naturalisto.

Tre avancita por sia epoko, li estas konsiderata kiel unu de la plej grandaj sciencistoj de la 16a jarcento.

De neriĉa origino, Belon iĝis apotekisto ĉe elstaraj klerikoj, kiaj la arkiepiskopo de Mans, nome René du Bellay, en 1535, poste ĉe la arkiepiskopo de Liono, nome Francisko la 2-a de Turnono. Tiuj protektantoj permesis lin dediĉi sin entute al scienca priserĉado.

Li sekvis la instruadon pri botaniko de Valerius Cordus ĉe Vitenbergo, kaj veturis kun li en Germanion. Li interesiĝis ankaŭ pri fiŝoj kaj verkis unu de la unuaj ilustraciitaj eseoj pri  de Francio.

Pierre Belon mortis mistere, sendube mortigita de ŝtelisto, aprile de 1564, kiam li trapasis tra la Bosko de Boulogne.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj sciencistoj
Gustav Heynhold

**Gustav Heynhold** (aŭ Gustav Heinhold, 1798–1862) estis germana botanikisto. La plej konata scienca verko estas *Nomenclator Botanicus Hortensis*. Temas pri indekso de botanikaj nomoj de ĝardenaj plantoj.

Ne estas tute klare ĉu Heynhold posedis akademian gradon. En 1846 la "botanika revuo por Germanio" (Botanisches Centralblatt für Deutschland) listigis lin, kiel privatascienciston. Entute Heynhold donis nomon al ĉirkaŭ 426 plant-speciojn. 

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj botanikistoj