open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lubrikaĵo intima

Lubrikaĵo intima estas lubrikaĵo uzata en agado seksa de homo. Lubrikaĵoj intimaj pligrandigas la komforton de koito kaj seksaj helpiloj.

Lubrikaĵoj intimaj devas havi proprecojn:

* Ĝusta viskozeco.
* Sterileco.
* Ne devas esti nutra medio por mikroorganismoj.
* Ne devas inciti histon de organismo homa.
* Ne devas alergiigi.
* Ne devas havi akran odoron.
* Devas esti facile forlavebla.

## Kunigebleco 
Se la lubrikaĵo enhavas graso(j)n, ĝi ne devas esti uzata kun kondomo kaj seksaj helpiloj el gumo ĉar grasoj dissolvas la gumon.

Se la lubrikaĵo enhavas silikonon, ĝi ne devas esti uzata kun helpiloj seksaj el silikono ĉar silikono en lubrikaĵo difektas helpilon: la surfaco de silikono adheriĝas kaj la helpilo poiomete detruiĝas.

## Ebla substituo 
Krome specialaj lubrikaĵoj intimaj vendataj en apotekoj kaj seksaj vendejoj tiujn proprecojn kutime havas malmultekostaj ĝeloj por esplorado ultrasona. Oni vendas ĝelojn en grada elekto en interretaj apotekoj. Ekzistas tri gradoj de viskozeco de ĝeloj: alta, meza kaj malalta. La plej disvastigita viskozeco de ĝeloj estas alta. Kvankam ĝeloj kun alta viskozeco taŭgas kiel intima lubrikaĵo, pli bonaj por tio estas ĝelo kun meza aŭ malalta viskozeco.

Kategorio:Erotikaj helpiloj
Kategorio:Ŝmiraĵoj
Ernst Ising

**Ernst ISING** (naskiĝis la 11-an de majo 1900 en Kolonjo, mortis la 11-an de majo 1998 en Peoria, en Usono) estis germana fizikisto Li estas ĉefe konata pro sia modelo pri feromagnetismo, al kiu oni donis lian nomo: Modelo de Ising.

## Biografio 
Li studis fizikon en la universitatoj de Göttingen kaj Hamburgo. En 1922 li faris esplorojn pri la feromagnetismo sub la gvidado de Wilhelm Lenz. Li ricevis doktorecon pri fiziko en la Hamburga Universitato. Lia tezo temis pri problemo, sugestita al li far de Wilhelm Lenz: tiu de linia vico da interagantaj magnetaj momantoj,
kiuj povas havi po du valorojn : "supren" kaj "malsupren". La modelo kiun li trovis montriĝis fruktodona por klarigi la fazajn transirojn inter la feromagneta kaj paramagneta statoj.

Ernst Ising fariĝis instruisto en Salem, Strausberg kaj Crossen (Nun, *Krosno Odrzańskie*). Sed, en 1933 venis Naziismo kaj, por sia juda deveno, Ernst Ising estis maldungita. Li trovis postenon en juda lernejo en Caputh, apud Pocdamo. En 1938 la nazioj detruis la lernejon, Ernst Ising kun sia edzino Johanna Ehmer fuĝas al
Luksemburgo. Post la invado de Luksemburgo far de Germanio, en 1940 Ernst Ising estis sendita al trudata laboro, por malkonstrui la fervojojn de la Maginot-linio.

Li kaj lia edzino sukcesis iri en Usonon en 1947. Tie, tre surprizis lin vidi, ke lia modelo estis jam tre bone konata. En 1948 li estas nomumita profesoro en la Universitato Bradley de Peoria, kie li laboris pluraj jaroj ĝis sia emeritiĝo en 1976.

## Eksteraj ligiloj 
*  Ernst Ising, El Bibliotheca Augustana
*  El la paĝaro de Universitato Bradley
Sergio Franchi

**Sergio Franchi**, realnome **Sergio Galli**, (naskiĝis la  en Codogno, mortis la  en Stonington, Connecticut, Usono) estis itala tenoro kaj aktoro, akirinta usonan ŝtatanecon.

## Biografio 
Naskiĝinta en Codogno, Lombardio, en 1926, Sergio Franchi entreprenis studojn de inĝeniero, laŭ la volo de sia patro, tamen tre frue li komencis ŝati operon.

En 1952, li transloĝiĝis kun sia familio en Sudafrikon, daŭre studante muzikon kaj kanton. Reveninte en Italion li ekstudis kanton kun Majstro Rossi-Masetti.

Sukceso alvenis en 1965 per muzikalo *Do I Hear a Waltz?*, kiu estis montrita pli ol 200 fojojn. En 1972, li akiris usonan ŝtatanecon kaj li komencis prezenti recitalojn de itala muziko, ludi en muzikaloj kaj muzikaj filmoj.

Li fondis asocion por junaj kantistoj de lirika muziko en Stonington, Connecticut, en Usono. Li mortis pro cerba tumoro, la , lia edzino Eva daŭrigis la laboron en *Sergio Franchi Foundation*.

## Muzika filmografio 
* *Sing, aber spiel nicht mit mir* (1963)
* *Il segreto di Santa Vittoria* (1969)
* *Musical Comedy Tonight II* (1981)

## Bildoj 

Image: Young Sergio Franchi in Italy.jpg|Sergio Franchi infano.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de Sergio Franchi
* Sergio Franchi en IMDB

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Italaj kantistoj
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Tenoroj
Kategorio:Usonaj filantropoj
Kategorio:Italaj usonanoj
Henri-Alexandre Tessier

**Henri-Alexandre TESSIER** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1741 en Angerville, mortis la 11-an de decembro 1837 en Paris) estis franca kuracisto, agronomo kaj fungosciencisto.

## Biografio 
Henri-Alexandre Tessier estis filo de neriĉa notario, kiu estis patro de dek gefiloj. Li studis medicinon en Parizo kune kun Antoine-Laurent de Jussieu. El 1776 li estis ano de la *Société royale de Médecine*.

En 1777 li pristudis ergotan fungon ĉe Sologne. Li nutris porkojn, anasojn kaj meleagrojn per ergotoj. Li priskribis la mielan flavan fluaĵon (mielroson) kreitan de *Sphacelia segetum*.

En 1786 li enigis la merinojn en Francio.

## Verkoj 
* *Mémoire sur la maladie du seigle appelée ergot* (1777)
* *Traité des maladies des grains* (Paris, 1783)
* *Instruction sur les bêtes à laine et particulièrement sur la race des mérinos* (Paris, 1808)

## Notoj kaj referencoj 
* Une enquête de 1777 sur l'ergot de seigle en Sologne: l'abbé Tessier à La Ferté- Imbault (L.-et-C.) (Bulletin du Groupe de Recherches Archéologiques et Historiques de Sologne, t. 26, fasc. 1, janvier-mars 2004, p. 27-44).

## Vidu ankaŭ 
* Ergotismo
Josef Václav Myslbek

**Josef Václav Myslbek** (naskiĝis la 20-an de junio 1848 en Prago – mortis la 2-an de junio 1922 en Prago) estas elstara ĉeĥa skulptisto , fondinto de la novtempa ĉeĥa skulptarto, kiun li kondukis al la eŭropa nivelo.

Li estis disĉiplo de Václav Levý kaj Tomáš Seidan, sed lia ĉefa inspiro dum lia arta kariero estis por li precipe verkaro de Josef Mánes. Ekde komenco li klopodis krei skulptan ekvivalenton al la bildoj de Mánes, slavajn tipojn, materiigon de la nacia ideo. Li apartenis al la generacio de la Nacia teatro kaj temojn por siaj verkoj li ĉerpis el romantisme konceptita ĉeĥa historio, sed per sia arta prezento evidente elstaris super siaj samtempuloj.

La dua flanko de lia verkaro, ankoraŭ pli rimarkebla, estis monumenta realismo, ĝis tiu tempo en la ĉeĥa skulptarto en tioma forto nekonata. Kun tio ligiĝas ankaŭ lia nekutime respondeca sinteno al laboro. Ĉiun lian statuon antaŭis centoj de skizoj, studoj kaj modeloj, kaj foje eĉ miloj – ja ekz. pri sia kulmina verko – rajdostatuo pri Sankta Venceslao sur Venceslaa Placo en Prago – li laboris plenajn 30 jarojn.

Instruante en Artmetia altlernejo en Prago, li edukis plurajn generaciojn de ĉeĥaj skulptistoj. En liaj paŝoj daŭrigis ne nur liaj plej konataj disĉiploj – Bohumil Kafka kaj Jan Štursa, sed eblas diri, ke la ĉeĥa skulptoarto ĉerpas el lia arta heredaĵo ĝis nun.

Dosiero:Wenceslaus I Duke of Bohemia equestrian statue in Prague 2.jpg|Rajdostatuo pri Sankta Venceslao
Dosiero:Premysl and Libuse Vysehrad Prague CZ 815.jpg|Přemysl kaj Libuše en Vyšehrad
Dosiero:Ctirad and Sarka Vysehrad Prague CZ 820.jpg|Ctirad kaj Šárka en Vyšehrad

Kategorio:Ĉeĥaj skulptistoj
Nová Paka

**Nová Paka** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Orienta Bohemio, Regiono Hradec Králové, distrikto Jičín. En  ĝi havis .

## Loĝantaro 
Turisme ĝi konatas precipe pro filio de la urba muzeo kun valoraj mineralogiaj kolektoj, precipe de valorŝtonoj, kaj pro ligna greka-katolika preĝejo, transportita tien en 1930 el Karpata Rutenio.

Elirpunkto al la cismontaro de Krkonoše.


Kategorio:Urboj en distrikto Jičín
Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
Sterilvakuigo

eta|Sterilvakuigitaj nutraĵoj
[eta|ladskatoletoj de manĝeblaj konservaĵoj stokitaj por vendado en [supermerkato]]
**Sterilvakuigo** estas dommastruma fizika metodo konservi nutraĵojn, sterilizante ilin kaj vakuigante la konservujojn per varmegigo. Oni uzas glasegojn kun vitraj kovriloj kaj gumringo aŭ kun ladaj ŝraŭbkovriloj. La konservujojn oni varmegigas en bolanta akvo, tiel mortigante la damaĝuntajn ĝermojn en la nutraĵo kaj samtempe kreante vakuon en la ujoj.

La metodo taŭgas speciale por fruktoj, legomoj kaj viando. La metodo sekvas la saman principon kiel la konservaĵskatolo, sed kun pli malalta temperaturo, kio avantaĝas por la nutraĵkvalito, sed malavantaĝas por la konservodaŭro.

## Vidu ankaŭ 
* Peklado
* Premmarmito

## Literaturo 
* Ruth Kirchmann: Einmachen in Deutschland, Bonn 2002.
* Uwe Spiekermann: Zeitensprünge: Lebensmittelkonservierung zwischen Haushalt und Industrie 1880-1940, en: Ernährungskultur im Wandel der Zeiten, eldoninto: Katalyse e.V. kaj Buntstift e.V., Köln 1997, p. 30-42.
* WECK-Einkochbuch, ISBN 3-921034-05-1

## Eksteraj ligiloj 
* Geschichte des Einkochens (Weck) (Historio de la sterilvakuigo)
* Die 20 Erfolgsregeln (Weck) (La 20 sukcesreguloj)

Kategorio:Nutraĵkonservado
Kategorio:Konservado
Kategorio:Nutraĵo
Origina Tavastio

**Origina Tavastio** - finne *Kanta-Häme*, , svede *Egentliga Tavastland*, en Esperanto laŭvorte "Origina Tavastio" aŭ "Tavastio en malvasta senco") estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Suda Finnlando. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Hämeenlinna.

eta|maldekstra|300px|la "Häme"-fortikaĵo
La finna nomo laŭvorte signifas kerna teritorio de "Häme". "Häme" estis unu el la historiaj setloregionoj de la finna popolo. En la regiona ĉefurbo Hämeenlinna (en Esperanto "Häme"-fortikaĵo) interalie videblas la mezepoka burgo, kiu donis sian nomon al la urbo.

## Komunumoj 
Al la provinco apartenas 16 komunumoj, el kiuj 3 (en pli dika literaro) estas urboj. La nombroj de loĝantoj estas laŭ la stato de la fino de januaro 2007.

### Eksaj komunumoj 
* Hauho
* Kalvola
* Lammi
* Renko
* Tuulos
* Tyrväntö

Kategorio:Provincoj de Finnlando

Kategorio:Suda Finnlando
Denis Dodart

**Denis DODART** (naskiĝis en 1634 en Paris, mortis la 5-an de novembro 1707 en Paris) estis franca kuracisto, botanikisto kaj fungosciencisto

1676 Denis Dodart skribis en la "journal des savants" kial uzi farunon sen ergoto.

## Verkoj 
* *Ergo in hydrope mittendus sanguis*. Paris, 1660
* *De febridus balneum*. Paris, 1660
* ''Mémoires pour servir a I'histoire des plantes*. Paris, 1676
* *Non ergo carnes quovis alio cibo salubriores*. Paris, 1677
* *De cancro hydraugyro*. Paris, 1682
* *Médecine des pauvres*. Paris, 1692
* *Ergo febribus acutis e carnibus juscula*. Paris, 1700
* *An omnis morbus a coagulatione*. Paris, 1703
* *Medicina statica Gallica''. Paris, 1725

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Ergotismo

### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Botanikistoj
Jarak

**Jarak,** serbe **Јарак,** hungare **Árki** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica.
eta|dekstra|Jarak situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica
eta|300px|Preĝejo de Jarak

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°54′60″N 19°45'16″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 22426
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

## Situo 
Jarak situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Savo, laŭ ĉefvojo Novi Sad-Loznica.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Jarak 2235 homoj, (2099 serboj (94 %), 32 ciganoj, 23 jugoslavianoj, 17 kroatoj, 7 hungaroj, 5 ukrainoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kymenlaakso

80px|maldekstra|la blazono de la provinco
**Kymenlaakso** (finne, [], svede *Kymmenedalen*) estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Suda Finnlando. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Kouvola.

La nomo de la provinco venas de la rivero Kymi aŭ *Kymijoki* (svede *Kymmene älv*) kaj signifas „Kymi-valo“. La rivero difinas la malgrandan regionon, al ĝi la loĝantoj ankaŭ ŝuldas la fruan industriigon en la 19-a jarcento. La rivero servis kiel transporta vojo por ligno kaj kiel energifonto. Nuntempe la regiona industrio luktas ĉar malpli kaj malpli bezonatas la pezindustrio, aparte la industrio pri produktado de papero.

La provinco en sia nuna formo ekestis kadre de la novordigo de la finnlandaj gubernioj en la jaro 1997 kaj konsistas el la sudokcidenta parto de la eksa gubernio *Kymi*. Historie la okcidenta parto de Kymenlaakso apartenas al Uusimaa (svede *Nyland*, "Novlando"), kaj la orienta parto al la eksa finnlanda gubernio Viipuri kaj do al Karelio. La plejgranda parto de tiu historia finna regiono kadre de la Vintra Milito de novembro 1939 ĝis marto 1940 estis konkerita kaj prenita de Sovetunio.

eta|220px|tipa pejzaĝo de la provinco (apud Kotka)
En la provinco situas du urbaj centroj: en la nordo la najbaraj Kouvola kaj Kuusankoski, kiuj jam frue konsistigis industrian kernon de la regiono. La ekspresvojo kaj fervoja linio de Helsinko al Sankt-Peterburgo ĉi tie superpontas la riveron Kymi. De Kouvola ankaŭ debranĉiĝas la fervoja linio al Mikkeli, Kuopio kaj Kajaani. En la sudo de la provinco, borde de la Balta Maro, situas la havena urbo Kotka. Tie frekventas multaj kargoŝipoj, sed ankaŭ pramŝipoj al Sillamäe en Estonio kaj katamarana pramo al Sankt-Peterburgo en Rusio.

## Komunumoj 
Al la provinco apartenas 7 komunumoj, el kiuj 3 (en pli dika literaro) estas urboj.
160px|eta|maldekstra|la ortodoksa "Nikolao"-preĝejo en Kotka
La nomo estas indikita en la lingvo de la urba plimulto, en la kazo de la dulingva komunumo *Pyhtää (Pyttis)* la urbonomo en la malplimulta lingvo estas aldonata inter krampoj. La nombroj de loĝantoj estas laŭ la stato de la fino de la jaro 2008.

# **Hamina** (21.570)
# Iitti (7.093)
# **Kotka** (54.694)
# **Kouvola** (88.436)
# Miehikkälä (2.297)
# Pyhtää (Pyttis) (5.123)
# Virolahti (3.541)

### Eksaj komunumoj
* Karhula
* Kuusankoski
* Kymi


Kategorio:Provincoj de Finnlando
Kategorio:Suda Finnlando
Miletín

eta|250px|maldekstra|Kastelo en Miletín

**Miletín** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Orienta Bohemio, Regiono Hradec Králové, distrikto Jičín.
En  ĝi havis .

## Historio 
La origina vilaĝeto elkreskis apud la mezepoka burgo Miletín, kiu estis posedaĵoj de la ĉeĥaj dukoj kaj en 1241 estis donacita al Ordeno de germanaj kavaliroj, kiuj tie konstruis sian sidejon kaj sian tiean havaĵojn perdis en la 15-a jarcento dum la husanaj militoj. La vilaĝo estis avancigita je urbo en 1560.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
Surloke de la burgo estis en 1693 ĝis 1701 konstruita baroka kastelo, en 1847 empire adaptita. En la kastelo nuntempe troviĝas speciala ekspozicio pri la ĉeĥa amatora teatroarto.
Ekde 1881 la kastelo estas ĉirkaŭita de la angla parko.

## Famaj personoj 
En la urbeto en 1811 naskiĝis konata ĉeĥa poeto Karel Jaromír Erben, kies plej konataj verkoj - baladaro *Bukedo* kaj porinfanaj fabeloj - estas i.a. tradukitaj al Esperanto.

Kategorio:Urboj en distrikto Jičín
Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Pavlopetri

**Pavlopetri** estis antikva urbo, nun troviĝanta subakve ĉe la sudaj bordoj de Lakonio en Grekio. Ĝi aĝas ĉ. 5000 jarojn kaj estas la plej malnova subakva arkeologia urbo. Ĝi estas unika, ĉar restis komplete la urba skeleto, inkluzivante stratojn, konstruaĵojn kaj tombejojn. Ĝin malkovris kaj surmapigis Nicholas Flemming en la 1960-aj jaroj. Oni tiam malkovris minimume 15 subakviĝintajn konstruaĵojn, en la 3-4 metrojn profunda marakvo. La plej novaj malkovroj en 2009 etendiĝas sur 9.000 kvadrataj metroj. Oni volas elfosi restaĵojn kaj publikigi la rezultojn ĝis 2014.

La lokon nuntempe damaĝas la ankroĵetantaj boatoj, la turistoj kaj suvenir-ĉasantoj.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Grekio
Kategorio:Peloponezo
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Lakonio
Van der Woude-sindromo

La **Van der Woude-sindromo** estas la unua kaŭzo de fendlipo aŭ de palata fendo, rilata al mutacio de unika geno.

Ĝi trafas ĉirkaŭ unu personon sur 60 000, kaj ne kuntrenas mensan malfruon. Ĝi estas kuracita per plastika kirurgio.

## Eksteraj ligiloj 
*  Van der Woude-sindromo el Orphanet
*  Kio estas la Van der Woude-sindromo (el Seattle Children's Hospital) 

Kategorio:Denaskaj misformoj
Kategorio:Heredaj malsanoj
Kategorio:Sindromoj en dentokuracado
Norrbottens län

**Norrbottens län** estas la plej norda el la 20 provincoj de Svedio. Ĝia areo kovras tiun de la historia provinco *Norrbotten* – kiu antaŭe estis parto de *Västerbotten* – kaj krome parton de sveda Laponio. Administra centro de la provinco estas la urbo *Luleå*. Fine de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio de la provinco kovras proksimume 23,5 % de la suma areo de Svedio. Kompare al la sudo kaj centro de Svedio, ĝi estas tre maldense loĝata.

maldekstra|eta|Kebnekaise, la plej alta monto de Svedio
En la provinco troviĝas la monto *Kebnekaise*, kiu altas 2.111 metrojn kaj sekve estas la plej alta monto de Svedio, kaj la lago *Hornavan*, kiu per profundo de 232 metroj estas la plej profunda lago de Svedio.

La tradicia setloregiono de la sameoj, do la teritorio Sameio ampleksas interalie tiun-ĉi provincon de Svedio, krom la plejan nordon de Norvegio kaj Finnlando, kaj iom da najbara regiono de la Kola duoninsulo en Rusio.

## Komunumoj 
La provinco konsistas el la sekvaj 14 komunumoj. Sube estas statistiko pri la komunumoj. La areoj estas en km², kaj la denso estas la loĝantardenso, en loĝantoj/km².

|}

### Urboj kaj urbetoj 
:*Ankaŭ vidi la historiaj provincoj Lappland, Norrbotten kaj Västerbotten por pli da informo.*

La plej grandaj urboj kaj urbetoj en Norrbotten, po komunumo, kaj iliaj loĝantaroj en 2015. Historie, la svedaj komunumoj havis urbon *(stad)* kiel centran administran eron, kun precipaj rajtoj. La antaŭaj tielaj urboj havas dikliterajn nomojn.

|}

Luleå kaj Piteå iĝis urboj en 1621, Haparanda en 1842, Boden 1919, kaj Kiruna 1948.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Modernaj provincoj de Svedio
Kategorio:Norda Botnio
Kategorio:Sameio
Kategorio:Sameio (Svedio)
Reelfluejo

**Reelfluejo** estas akvofonto, kies akvo estas tiu de subtera akvofluejo, kiu
eliras el subgrundo. Teorie, origine estis surfaca rivero, kies tuto aŭ parto da la akvo estas sorbita en la grundon kaj reeliras post pli-malpli longa fluo. La loko, kie la grundo sorbas akvon de akvofluo estas nomata "perdo".

La reelfluejoj oftas en la kalkaj plataĵoj, tiel nomataj karstoj. Tiu elfluo povas ankaŭ okazi sub la mara nivelo, foje al pluraj centoj da metroj for de la marbordo.

Unu el la plej konata reelfluejoj estas en Fontaine-de-Vaucluse, en Francio kiu donis la kromnomon "*Vaŭkluza fonto*" por reelfluejo.

Dosiero:Foux resurgence vis.jpg|Reelfluejo de la Vis.
Dosiero:Source de la Loue.jpg|Reelfluejo de la Loue.
Dosiero:Lison (39) - résurgence.jpg|Reelfluejo de Lison.
Dosiero:Résurgence du Guiers Vif.jpg|Reelfluejo de la Guiers Viva.

## Eksteraj ligiloj 
*  La mistero de la submaraj reelfluejoj en Mediteraneo 

Kategorio:Akvo
Kategorio:Hidrologio
Häme

eta|La historia provinco *Tavastio*
**Tavastio** (, , , malnova nomo ), estas historia provinco en la interno de suda Finnlando.

La kernon de la historia *Häme* kovras kvar modernaj provincoj: Kanta-Häme (, Origina Tavastio), Päijät-Häme (, Päijänne-Tavastio), kaj Meza Finnlando, sed la limoj de la praa *Häme* entenis ankaŭ partojn el aliaj nunaj provincoj.

[eta|maldekstra|300px|la kastelo *Häme* en [Hämeenlinna ), konstruita ĉirkaŭ la jaro 1260, aludas al la historia provinca nomo]]

Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Historiaj provincoj de Finnlando
Ernst Friedrich Schumacher

**Ernst Friedrich Schumacher** (naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1911 en Bonn, Germanio, mortis la 4-an de septembro 1977 en Svisio) estis germana ekonomikisto longe vivinta en Britio.

## Vivo kaj verko 
Ernst Friedrich "Fritz" Schumacher fariĝis internacie influa ekonomikisto, li transprenis la taskon de ekonomia ĉefkonsultisto por la „brita nacia karbo-komisiono“ (National Coal Board) dum du jardekoj. Liaj ideoj konatiĝis internacie, same kiel liaj proponoj por hom-skala, malcentritaj kaj adaptita teknologioj.

En 1973 li publikigis sian plej influan libron *Small Is Beautiful* („Malgrande belas“), rapide tradukita al multaj lingvoj, kie li ilustras la ideojn de lia amiko-mentoro Leopold Kohr, ke tro grandaj strukturoj nepre kolapsas.

Meze de la 1950-aj jaroj Schumacher laboris kiel ekonomia konsultisto en Birmo kaj trovis la esprimon „Budhisma Ekonomiko“, fundita en la konvinko, ke bona laboro estas esenca por ĝusta homa evoluo, kaj ke la "produktado de lokaj produktiloj por loka bezono estas la plej racia metodo de mastrumado".

## Elektita bibliografio 
* *Small Is Beautiful: A Study of Economics As If People Mattered* (1973, ISBN 0-06-131778-0); reeldonita je la 25-a datreveno (ISBN 0-88179-169-5)
* *A Guide For The Perplexed* (1977, ISBN 0-224-01496-X; paperkovrile, ISBN 0-06-090611-1)
* *This I Believe and Other Essays* (1977; reeldonita, ISBN 1-870098-66-8)
* *Good Work* (1979, ISBN 0-06-013857-2)

## Notoj, referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* retejo de „Intermediate Technology Development Group“  
* The E.F. Schumacher Society 
* E.-F.-Schumacher-Gesellschaft für politische Ökologie 
* Pri E. F. Schumacher 
* Schumacher College 
* Frua profeto de daŭrigeblo
Orienta Uusimaa

**Orienta Uusimaa** estis administra provinco de Finnlando en la jaroj 1997–2010. Ĝi estis malfondita la 1-an de januaro 2011 kaj ĝia tuta areo nun apartenas al la provinco Uusimaa. La ĉi-suba artikolo pritraktas la provincon tia, kia ĝi estis ĝis la jarfino 2010.

eta
**Orienta Novlando** aŭ **Orienta Uusimaa ** ( [],  []) estas unu el 20 provincoj de Finnlando. Ĝi apartenas al la gubernio Suda Finnlando. La areo de la provinco estas 2.800&nbsp;km² kaj fine de la jaro 2008 ĝi havis 93.491 loĝantojn. La ĉefurbo estas Porvoo.

La provinco ekestis kadre de la novordigo de la finnlandaj gubernioj en la jaro 1997 kaj konsistas el la orienta parto de la eksa gubernio Uusimaa (svede *Nyland*, "Novlando"). La teritorio situas ĉe la suda marbordo de Finnlando, kiu riĉas je apudmarbordaj insuletoj. La regiono estas agrikulture strukturigita. Triono de la loĝantoj de Orienta Novlando estas svedlingvanoj. El la dek komunumo du estas dulingvaj kun la sveda kiel ĉefa lingvo, ses dulingvaj kun la finna kiel ĉefa lingvo kaj du unulingve finnaj.

## Komunumoj 
Al la provinco apartenas 10 komunumoj, el kiuj 2 (en pli dika literaro) estas urboj. La nomo estas indikita en la lingvo de la urba plimulto, en la kazo de dulingvaj komunumoj la urbonomo en la malplimulta lingvo estas aldonata inter krampoj. La nombroj de loĝantoj estas laŭ la stato de la fino de la jaro 2008.

### Iamaj komunumoj 
* Liljendal
* Pernå (Pernaja)
* Ruotsinpyhtää (Strömfors)


Kategorio:Suda Finnlando
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2011
Pupualtzin

**Pupualtzin** (n. ? - m. 1532) estis la lasta suvereno de la reĝolando Xalisco.

Ŝi estis metita al trono en 1516, kvankam ŝi estis regantino jam de 1508. Ŝia patro sendis trupojn por apogi la suverenon Colimán, dum la Milito de Salpetro. En 1525, ŝi estis akceptita de Francisco Cortés de San Buenaventura, kuzo de Hernán Cortés, kiu efektivigis ekspedicion por ekkoni la reĝolandon de la meksika okcidento. En 1530, Nuño de Guzmán atakis Xalisco kaj incendiigis la urbon. Pupualtzin forkuris al la montaro, preparis armeon, sed estis kaptita kaj mortis per pendiĝo en Santiago de Compostela, en 1532.

Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Meksikanoj
Matten

* **Matten ĉe Interlaken estas komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.

* **Matten (Sankt-Stefano)'* estas vilaĝo (en la alemana tiel nomita *Bäuerte'') de la komunumo Sankt-Stefano de la administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen en Kantono Berno en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Matt**
* **Matte**
Guiers

[eta|330px|Rivero Guiers en la duobla urbo [Le Pont-de-Beauvoisin (Isère)|Pont-de-Beauvoisin.]]

**Guiers** estas franca rivero, maldekstra alfluanto de Rodano, kiu rezultas de la kunfluo de du riveroj nomataj **la Guiers Viva** (*le Guiers Vif*) kaj **la Guiers Morta** (*le Guiers Mort*).

## la Guiers Viva 
Ĝi fontas en la Chartreuse-masivo, en la Rondvalo de Saint-Même sur la komunumo de Saint-Pierre-d'Entremont. Tie ĝi markas la limon inter la departementoj Isère kaj Savoie. Ĝi fluas okcidenten, sude de Corbel, en la tiel nomata *La Kanjono de la Guiers Viva*. Ĝi disigas Saint-Christophe-sur-Guiers (Isère) el Saint-Christophe en Savoie, kaj Les Échelles (Savoie) el Entre-Deux-Guiers (Isère), tie, kie ĝi kunfluas kun la Guiers Morta.

## La Guiers Morta 
Ĝi fontas el pluraj rojoj, (kies iuj fontas je pli ol 1 500 m de alteco) kiuj kunfluas en Saint-Pierre-de-Chartreuse, kaj fluas nord-okcidenten tra la Arbaro de Selet, kie ĝi kavigas *La Kanjonon de la Guiers Morta*, ĝi fluas tra Saint-Laurent-du-Pont, kie ĝia fluo turnas norden por retrovi la Guiers Vivan inter Entre-Deux-Guiers kaj Miribel-les-Echelles.

## Rivero Guiers 
Post la kunfluo, rivero Giers, ĉiam farante limon inter Savoie kaj Isère, fluas norden inter Miribel-les-Echelles kaj Les Echelles.

Inter Saint-Béron kaj Saint-Franc, ĝi fluas en la tiel nomata *Kanjono de Chailles* (prononcu [ŝaj]).

Ĝi poste preterfluas Voissant, Saint-Albin-de-Vaulserre, Domessin, Pont-de-Beauvoisin, Romagnieu, Belmont-Tramonet, kaj fine alfluas Rodanon ĉe ĝia maldekstra bordo, inter Saint-Genix-sur-Guiers kaj Aoste.

## Trafluo 
La averaĝa trafluo estas 16 m³/s, ĝi povas fali al 2,46 m³/s en seka periodo, kaj atingi maksimumon de 123 m³/s.

## Eksteraj ligiloj 
*  La komunumoj ĉe la bordo de Guiers

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Alfluantoj de Rodano
Sankt-Stefano BE

**Sankt-Stefano** (germane: **St. Stephan**, france: **Saint-Etienne**) estas de Kantono Berno en Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Suba Simme-Valo, kaj ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen. Ĝi havis 1364 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Sankt-Stefano situas ĉe la bordo de la rivero Simme en la supra parto de la Supra Simme-Valo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Ried, Häusern, Grodey, Matten, Fermel, Obersteg kaj Zu Hähligen, kiuj en la loka alemana dialekto nomiĝas *Bäuerte*. Loko respektive vilaĝo, kiu portas la komunuman nomon Sankt-Stefano, ne ekzistas.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 60,90 km², de kiuj 31,8% estas kovritaj de arbaro, 50,6% servas por agrikulturo kaj 2,4% por setlado.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|[St. Stephan (stacidomo)|Stacidomo Sankt-Stefano]]
Sankt-Stefano situas ĉe la mallarĝŝpura trajnlinio de la Montreux-Berna Oberlanda-Fervojo de Zweisimmen al Lenk en Simme-Valo, per kiu ĝi estas bone konektita al la publika trafikreto.

En Sankt-Stefano troviĝas iama armeaerodromo, kiu hodiaŭ servas por privata velflugado. Ĝia ICAO-kodo estas *LSTS*. Ĝi disponas pri betona kurvojo kun longeco de 1650 metroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de vilaĝo de la komunumo Sankt-Stefano estas la mencio de Matten en donacdokumento de reĝino Adelheid al la alzaca Monaĥejo Selz el la jaro 994. La paroĥo Sankt-Stefano estis fondita en la jaro 1352 en Ried.

Dum mezepoko la terneo de la komunumo apartenis al la *Senjorujo Mannenberg* kaj estis akirita en la jaro 1456 de la Senjoroj de Bubenberg. En 1494 ĝi fariĝis posedaĵo de la urbo Berno kaj fariĝis parto de la Voktejo Supra Simme-Valo. Dum la tempo de la Helveta Respubliko (1798-1803) la komunumo apartenis al la tiama Kantono Oberlando, kiu en 1803 estis reintegrita al Kantono Berno.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Sankt-Stefano
* St. Stephan (stacidomo)
* Matten i.S. (stacidomo)
* Stöckli (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sankt-Stefano
* Matten en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Berna Oberlando
Henrietta Godolphin (dukino de Marlborough)

**Henrietta GODOLPHIN (dukino de Marlborough)** (n. la 19-an de julio 1681, m. la 24-an de oktobro 1733) estis angla nobelino kaj filino de John Churchill (1-a duko de Marlborough) kaj Sara Churchill (dukino de Marlborough).

En 1689 ŝi edziĝis al Francis Godolphin (2-a grafo de Godolphin). Ŝi iĝis vicgrafino Rialton en 1706, kiam ŝia bopatro ricevis la rangon "grafo de Godolphin"; kaj en 1712, post ties morto, grafino de Godolphin, kiam ŝia edzo heredis la titolon de grafo.

En 1706 la angla parlamento promulgis statuton per kiu filinoj de la 1-a duko de Marlborough rajtus heredi lian rangon. Tiel, kiam la duko mortis en 1722, Henrietta iĝis dukino de Marlborough.

Henrietta havis amaferon kun la dramisto William Congreve.

Ŝi mortis la 24-an de oktobro 1733; la 9-an de novembro ŝi entombiĝis en Abatejo Westminster. Post ŝia morto ŝia nevo Charles Spencer heredis la titolon Duko de Marlborough.

Ŝi havis kvin idojn:
* William (n. ĉirkaŭ 1700, m. seninfane 1731)
* Henry (n. ĉirkaŭ 1700)
* Margaret (n. ĉirkaŭ 1703)
* Henrietta (m. 1776), kiu edziĝis al la brita ĉefministro Thomas Pelham-Holles (1-a duko de Newcastle)
* Mary (1723-1764), kiu edziĝis al Thomas Osborne (4-a duko de Leeds), kaj kies patro onidire estis William Congreve.

Kategorio:Anglaj dukoj
Banatski Sokolac

**Banatski Sokolac,** serbe **Банатски Соколац,** hungare **Biószeg** [biOseg] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.
eta|dekstra|200px|Banatski Sokolac troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
eta|300px|Mapo pri municipo de Plandiŝte
## Bazaj informoj
*Areo: 14 &nbsp;km²
*Koordinatoj: 45°15′60″N 21°04'60″E
*Alto super marnivelo: 77 m
*Loĝantaro: 360
*Poŝtkodo: 
*Telefonprefikso: 013
*Aŭtokodo: VŠ

## Situo
Banatski Sokolac situas proksime de la rumana landlimo sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Zrenjanin-Plandiŝte preteriras.

## Historio
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Banatski Sokolac 366 homoj, (366 serboj (92 %), 12 jugoslavianoj, 5 hungaroj, 3 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* skulptaĵo pri Bob Marley de 2008

## Vidu ankaŭ
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Hajduĉica

**Hajduĉica,** serbe **Хајдучица,** slave **Hajdučica,** germane **Heideschüte,** hungare **Istvánvölgy** [iŝtvAnvoldj] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.
eta|dekstra|200px|Hajduĉica troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
eta|300px|Mapo pri municipo de Plandiŝte
eta|300px|Preĝejoj en Hajduĉica

## Bazaj informoj 
* Areo: 44 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°14′34″N 20°57'16″E
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 26370
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Hajduĉica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Plandiŝte.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Hajduĉica 1075 homoj, (579 slovakoj (42 %), 419 serboj (31 %), 159 hungaroj, 123 makedonoj, 24 jugoslavianoj, po 9 rumanoj kaj germanoj ktp).

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|260px|maldekstra|Ortodoksa preĝejo en Hajduĉica

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
SEJM-kreado

**SEJM-kreado** - estas versokolekto de aktivuloj de SEJM-2. Ideo de la libro estas de Grigorij Arosev al kiu helpis Aleksandr Malacion, Andrej Ananjin, Svetlana Ignatjeva kaj financan parton surprenis Dmitrij Oŝĉepkov.

* Aŭtoroj: Andrej Ananjin, Grigorij Arosev, Sergeo Beznosko, Oĉjo Dadajev, Alla Fridman, Maksim Kejda, Marija Koĉetkova, Aleksandr Malacion, Ivan Naumov, P.Fiŝo, Miĥail Povorin, Mikola Ramanoŭski

## Referencoj
* 

Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1996
Kategorio:Libroj de Grigorij Arosev
Kategorio:Libroj de Oĉjo Dadaev
Kategorio:Libroj de Ivan Naumov
Kategorio:Libroj de Sergeo Beznosko
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Historio de SEJM
Avaskär

**Avaskär** estis dana mezepoka urbo, proksimume 50 kilometrojn sude de la urbo Kalmar, en la teritorio de nuna Svedio. Ĝi estas parto de la historia provinco Blekingo kaj ekde la jaro 1970 apartenas al la moderna provinco Blekinge län. Urban privilegion Avaskär havas ekde la jaro 1350. Ekde 1974 ĝi estas parto de la komunumo Karlskrona.

Avaskär estis nebone fortikigita kaj pro la terlevado, havenkondiĉoj ĝis la 16-a jarcento plimalboniĝis. La 15-an de septembro 1563 la urbo estis fajrodetruita de Svedio dum la Milito de la Tri Kronoj (1563–1570), parto de la Nordiaj militoj. Ĝi estis rekonstruita, sed la glortempo de la urbo finiĝis. En 1598 Sigismondo la 3-a Vasa eniris Avaskär kun sia floto kaj de ĉi tie li moviĝis al Kalmar por postuli sian rajton al la sveda trono. Jaron poste la dana reĝo Kristiano la 4-a decidis anstataŭigi la lokon per la multe pli bona fortika urbo Kristianopel. Post tio, Avaskär malaperis de la mapo.

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Blekingo
Elleholm

**Elleholm** estis mezepoka urbo en Svedio. Ĝi estas parto de la historia provinco Blekingo kaj ekde la jaro 1970 apartenas al la moderna provinco Blekinge län. Urban privilegion Elleholm havis ekde la jaro 1450 ĝis 1600. Nun la historia urbo estas parto de la komunumo Karlshamn.

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Blekingo
Jermenovci

**Jermenovci,** serbe **Јермeновци,** germane **Ürmenhausen,** hungare **Űrményháza** [urmEnjhAza] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.
eta|dekstra|200px|Jermenovci troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°11′10″N 21°02'31″E
* Alto super marnivelo: 76 m
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 26363
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
eta|300px|maldekstre|Mapo pri municipo de Plandiŝte
Jermenovci situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Plandiŝte troviĝas 8, Versec 21, Belgrado 62 km-ojn.

## Historio 
Hungaroj fondis la vilaĝon en 1817, la fondinto estis Ferenc Ürményi, kies nomo troviĝas en la hungara loknomo. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 1952 oni trovis nafton. En 2002 loĝis en Jermenovci 1033 homoj, (714 hungaroj (69 %), 113 serboj (11 %), 64 slovakoj, 20 jugoslavianoj, 19 rumanoj, 17 ciganoj, 5 kroatoj, 3 germanoj kaj aliaj).
dekstra|eta|300px|Preĝejo de Jermenovci

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
[eta|maldekstra|200px|Apudvoja tabulo pri la [loknomo en Jermenovci]]

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Karlshamn

eta|la haveno de Karlshamn
**Karlshamn** estas urbo en Svedio. Ĝi estas parto de la historia provinco Blekingo kaj ekde la jaro 1970 apartenas al la moderna provinco Blekinge län. Urban privilegion Karlshamn havas ekde la jaro 1664. En 2005 la urbo havis 18 768 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Blekingo
1250-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* Sepa krucmilito sub gvido de la franca reĝo Ludoviko la 9-a de 1248 ĝis 1254.

### Eŭropo 
* 1250: Post la morto de la imperiestro Frederiko la 2-a komenciĝis la interregno; tio estis la senimperiestra epoko de la Sankta Romia Imperio, kiu finiĝis post 23 jaroj per la kroniĝo de Rudolfo la 1-a de Habsburgo en la jaro 1273.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Francio 
* Ludoviko la 9-a, regis 1226 ĝis 1270.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
* 13-a de decembro: Frederiko la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio.

## Malkovroj 
## Bildoj 
[eta|maldekstra|250px|[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio, mortis la 13-an de decembro 1250.]]

## Notoj kaj referencoj
Anne Bracegirdle

**Anne BRACEGIRDLE** (n. ĉ. 1671, m. la 12-an de septembro 1748) estis angla aktorino.

Ŝi baptiĝis en Northampton la 15-an de septembro 1671, kvankam laŭ sia tombŝtono ŝi havis 85 jarojn kiam ŝi mortis. Verŝajne ŝi aktoris kiel infano dum la 1680-a jardeko. Ekde 1689 ŝi ĉefrolis en multaj dramoj kaj ege popularis. Dramistoj kiel William Congreve kreis rolojn aparte por ŝi.

En 1692 du viroj kiuj ekamis ŝin, Kapitano Richard Hill kaj la aktoro William Mountfort, rivalis por ĝui ŝiajn amfavorojn. La ĵaluza Hill kaj Charles Mohun (4-a barono Mohun) klopodis forkapti Anne Bracegirdle, kaj murdis Mountfort. Hill fuĝis el Anglio sed Barono Mohun senkulpiĝis dum posta proceso.

En 1706 Anne Bracegirdle emeritiĝis. Onidire ŝi iĝis amatino de Congreve, de kiu ŝi heredis legacon en 1729.

Kategorio:Anglaj aktoroj
Kondutekologio

La **kondutekologio** estas la plej nova branĉo de la evoluciesplorado, ĝi esploras en la plej vasta senco la reciprokajn efikojn inter konduto kaj medifaktoroj. Kerno de ĉiuj kondutekologiaj esplorelirpunktoj estas la certeco, ke ekologiaj faktoroj nepre havas efikojn en la konduto de la bestoj (kaj sekve de tio en la genoj), ĉar nur  tiel la postvivo de la individuoj kaj de ties genersukceso estas klarigebla.

## Vidu ankaŭ
* Animala kognaro

## Literaturo 
* Krebs, J. R. und N. B. Davies: *Einführung in die Verhaltensökologie*. Blackwell Wissenschafts-Verlag, Berlin/Wien 1996, ISBN 3-826-33046-3
* Lamprecht, Jürg, Langlet, Jürgen u. Eckhart Schröder: *Verhaltensbiologie im Unterricht: Verhaltensökologie*. Aulis Verlag Deubner, 2002, ISBN 3-761-42452-3


Kategorio:Evolucio
Kategorio:Ekologia disciplino
Kategorio:Medipsikologio
Kupinik

**Kupinik,** serbe **Купиник,** hungare **Balátpuszta** [balAtpusta] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.
eta|dekstra|200px|Kupinik troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
eta|300px|Mapo pri municipo de Plandiŝte
## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°17′19″N 21°08'07″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 26368
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Kupinik situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landlimo, fine de sakovojo el ĉefvojo Plandiŝte-Zrenjanin.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Kupinik 349 homoj, (334 serboj (96 %), 3 makedonoj, po 1 hungaro, slovako, ruteno, kroato kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Dalarnas län

**Dalarnas län** estas unu el la 20 modernaj provincoj de Svedio - ĝis la jaro 1997 ĝi cetere nomiĝis *Kopparbergs län*. Ĝia areo pli-malpli identas kun tiu de la historia provinco Darlekarlio. Administra centro de la provinco estas la urbo Falun. Alia grava urbo estas Hedemora.

Fine de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Modernaj provincoj de Svedio
Kategorio:Dalekarlio
Hermafrodito

**Hermafrodito** povas esti:

* Hermafrodito (vivoscienco), animalo kapabla produkti samtempe ovolojn kaj spermojn
* Hermafrodito (helena mitologio), filo de la dioj Hermeso kaj Afrodito en la helena mitologio
Charles Mohun (4-a barono Mohun)

**Charles MOHUN (4-a barono Mohun)** (n. ĉ. 1675, m. la 15-an de novembro 1712) estis angla politikisto kiu famis pro dueloj kaj diboĉo.

Nelonge post lia naskiĝo mortis lia patro, pro duelo. Charles Mohum heredis la familian bienon, sed ĝi ŝarĝiĝis de grandaj ŝuldoj. Pro tio Mohum malbone edukiĝis kaj klopodis havigi vivrimedojn per vetludado. En 1691 li edziĝis al filino de Charles Gerard (1-a grafo de Macclesfield), esperante tiel malpliigi siajn ŝuldojn, sed lia bopatro rifuzis doni doton kaj post du jaroj li kaj lia edzino separiĝis.

Malfrue en 1692 okazis lia unua duelo, pro vetluda kverelo kun alia nobelo. La saman jaron okazis skandalo. Amiko de Mohun, Richard Hill, ŝajne rivalis kun aktoro William Mountfort por ĝui la amfavorojn de la populara aktorino Anne Bracegirdle. La 9-an de decembro, Mohun kaj la ĵaluza Hill klopodis forkapti Anne Bracegirdle, kaj Hill mortigis Mountfort. Hill fuĝis eksterlanden sed Mohun arestiĝis: dum posta proceso, la 6-an de februaro 1693, antaŭ la lorda ĉambro de parlamento, Mohun senkulpiĝis. Tiu verdikto altiris multe da plendoj. Post nelonge Mohun eniris la armeon kaj militis en Francio sub Charles Gerard (2-a grafo dem Macclesfield), la onklo de sia edzino.

En 1697, post plua duelo, okazis nova proceso sed duan fojon la lordoj senkulpigis lin, kvankam ili kulpigis lian amikon Edward Rich (6-an grafon de Warwick) pro hommortigo. Mohun tiam komencis ĉeesti debatojn en la lorda ĉambro de parlamento. Li aliĝis al la partio Whig. En 1701 li akompanis la grafon de Macclesfield dum diplomata misio al Hanovro. La sekvantan jaron li heredis la plejparton de ties bienojn kaj posedaĵojn, sed sekvis leĝaj disputoj kun aliaj kiuj pretendis la heredaĵojn, aparte James Hamilton (4-a duko de Hamilton).

En 1712 la kverelo kun James Hamilton pri la heredaĵoj pliakriĝis. La 15-an de novembro okazis duelo en Hyde Park (Londono), dum kiu Hamilton mortis kaj Mohun mortvundiĝis. Tiom ŝokis la teruraj vundoj de la du duelantoj ke la parlamento malpermesis duelajn sekundantojn, kaj ĝenerale pistoloj anstataŭis glavojn kiel anglaj duelaj armiloj. La romanisto William Makepeace Thackeray priskribis la duelon en *La Historio de Henry Esmond*.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Whig

**Whig**  estis la nomo de unu el la du ĉefaj britaj politikaj partioj de la malfrua 17-a jarcento ĝis la mezo de la 19-a jarcento. La alia grava partio estis la Tory. Anoj de la partio konatiĝis kiel *Whigs* .

Whigs kontraŭis la tropotencon de la monarĥo, kaj subtenis la rajton de la angla parlamento superi la monarĥon. De 1714 ĝis 1760 ili dominis britan politikon. Dum la frua 19-a jarcento ili subtenis la abolon de sklaveco kaj la plivastigon de voĉdonrajtoj. Meze de tiu jarcento la Whig-partio evoluis en la partion **Liberal**.

## Famaj partianoj
* Charles Townshend

## Vidu ankaŭ 
* Partio Whig (Usono)

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Britio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1678
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1859
Partio socia demokrata (Britio)

La partio **socia demokrata** estis brita politika partio kiu estiĝis en 1981 kaj en 1988 unuiĝis kun la partio Liberal por krei la partion Liberal Democrat post pluraj jaroj de aliancado al tiu partio.

Kvar gravaj antaŭaj ministroj forlasis la laboristan partion en 1981 ĉar ili kredis ke tiu partio tro maldekstremis. Ili fondis la socian demokratan partion kiu subtenis ekonomiajn reformojn similajn al tiuj de Margaret Thatcher sed favoris pli da bonfartaj pagoj ol la Konservativoj.

La partio neniam gajnis sufiĉe da popola subteno por ludi tre gravan sendependan rolon, kaj pro tio alianciĝis al la partio *Liberal*, kun kiu fine ĝi unuiĝis.

Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1981
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1988
Liberala Partio (Britio)

La **Liberala Partio** (angle **Liberal Party**) estis unu el la tri plej grandaj politikaj partioj de Britio ĝis la malfrua 20-a jarcento: la aliaj estas la Brita Laborista Partio kaj la Konservativa Partio de Britio.

La partio evoluis el la antaŭa partio whig meze de la 19-a jarcento. Ĝi subtenis liberkomercadon kaj plivastigon de voĉdonrajtoj. En 1922 la Brita Laborista Partio preterpasis la partion Liberal kiel la ĉefa opozicio al la Konservativa Partio.

La Liberala Uniisma Partio estis politika partio de Britio kiu estis formita en 1886 kiel frakcio kiu displitiĝis el la Liberala Partio.

En 1988 la partio unuiĝis kun la partio socia demokratia por krei la partio Liberal Democrat.

## Gravuloj 
* H. H. Asquith
* Henry Campbell-Bannerman
* Herbert Gladstone
* John Maynard Keynes
* Reginald McKenna

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Britio
Britio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1859
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1988
Liberal Democrat (brita partio)

La partio **Liberal Democrat** estas politika partio de Britio.

La partio fondiĝis en 1988 per la unuigo de la Partio liberal (Britio) kaj la Partio socia demokrata (Britio), kiuj plurajn jarojn estis alianciĝintaj. Ĝi subtenas socialliberalismon, proporcian balotsistemon kaj internacian solvon de mondaj problemoj. Ĝi kontraŭis la 2003-an invadon de Irako.

Ĝi estas la tria plej granda partio en la brita parlamento. En 2009 ĝi havis iom pli ol 60 parlamentanojn.

## Vidu ankaŭ 
* Skotaj Liberalaj Demokratoj
* Kimraj Liberalaj Demokratoj

Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1988
Litostrato

**Litostrato** (*greke*: Λιθόστρατος, *latine:* Lithostratos, *hebree*: Gabbatà) estis ŝtona korto je 2500 kvadratmetroj, pavimita romistile en Jerusalemo. Ĝi etendiĝas, kiel indikas la evangelio de Johano, ĝuste kie komenciĝis la korto de la Antona Fortreso de la romia garnizono. Tie, dum la paskaj festoj kaj dumvintre, loĝadis la romia prokuroro. Se la greka termino aludas la pavimon, la hebrea termino, altrudita pro la fakto ke la Antona Fortreso situis sur la monteto plej alta el la kvar de la antikva Jerusalemo, aludas tiun “altaĵon”, 

Jo 19,13 "Kiam do Pilato aŭdis tiun vorton, li elkondukis Jesuon, kaj sidiĝis sur tribunala seĝo en loko nomata La Pavimo (Litostrato)". Latine: "et sedit pro tribunali in loco, qui dicitur lithostratos", sed en la hebrea lingvo "Gabata".

Tiu pavimo revestas ion gravan ĉar en Jerusalemo ne videblis, eĉ inter arkeologiaj restaĵoj, similajn pavimojn: tio ŝajnis konfirmi la opinion de kelkaj laŭ kiuj la evangelio de Johano estas teksto malfrua kaj verkita de la hazardulo. Sed la franca arkeologo Vincent, konsiderinte serioza la ĵohanan tekston, kaj spitante la sarkasmojn kaj mokaĵojn de “spertuloj”, ekfosis en la loko indikita: en 1927 oni povis vidi kaj treti la saman pavimon supozeble tretitan de Kristo kaj de Pilato juĝanta http://www.storialibera.it/epoca_antica/cristianesimo_e_storicita/vangelo_di_giovanni/articolo.php?id=1847. 

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo de la litostrata pavimo  
* Bildo de la litostrato 

En arkeologio Litostrato signifas ankaŭ paviman mozaikon konstituatan je pecoj de marmoro kaj ŝtono varikoloraj kaj enŝovitaj sur bazo de eroj neregulaj. 

Kategorio:Arkeologio 
Kategorio:Nova Testamento 
Kategorio:Kristanismo
Lyckå

eta|ruino de la urba kastelo
**Lyckå** estis mezepoka urbo en Svedio. Ĝi estas parto de la historia provinco Blekingo kaj ekde la jaro 1970 apartenas al la moderna provinco Blekinge län. En 1601 la armeo de la dana reĝo Kristiano la 4-a konkeris la urbon, en 1658 kadre de la traktato de Roskilde ĝi revenis al Svedio. Tie kie estis la mezepoka urbo, nun estas loĝloko nomata *Lyckeby*, kiu estas parto de la komunumo Karlskrona.

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Blekingo
Sparadrapo

eta|250ra|Albupora sparadrapo, simila al Mikroporo
**Sparadrapo** estas premsentema glubendo uzita en medicino kaj sukuro por teni bandaĝon aŭ alian pansaĵon sur vundo. Ĉi tiuj bendoj kutime havas hipoalergenan gluon, kiu estas desegnita por teni firme haŭton, pansaĵojn kaj subajn tavolojn, sed facile forigi sen difekti la haŭton. Ili permesas aeron atingi la haŭton ("spirebla"). Iuj spireblaj bendoj kiel Kinesiologia Bendo, kaj aliaj elastaj bandaĝoj kun gluo estas faritaj el kotono. Sparadrapo ofte estas blanka ĉar ĝi enhavas zinkan oksidon, kiu aldoniĝas por malhelpi infektojn. Glubendoj el mikroporaj materialoj, kiel 3M-Mikroporo, estas vaste uzataj.

Iuj tipoj estas ofte uzataj en sportoj por aldoni neglitan envolvaĵon al aferoj, kiuj devas esti ektenitaj, kiel tenisaj rakedoj kaj hokeaj kaj lakrosaj bastonoj, pro sia malglata teksturo kaj forprenebleco, lasante malmultan restaĵon.

Kategorio:Pansaĵoj
Kategorio:Kirurgiaj instrumentoj