Justino la 2-a

**Justino la 2-a** aŭ **Flavius Iustinus Iunior Augustus** estis (orienta) romia imperiestro de la 14-a de novembro 565, ĝis la 5-a de oktobro 578. Justino la 2-a estis nevo kaj posteulo de imperiestro Justiniano la 1-a.

Dum lia regado, milito denove eksplodis kontraŭ la persa Sasanida Imperio, la dua granda potenco de la malfrua antikveco, kaj la batalado estis malfavora por la romianoj. La longobardoj invadis Italion, finante la Migradan Periodon. Interne, la imperiestro, kiu ĝenerale estas portretita negative en la plej multaj fontoj, ankaŭ alfrontis konsiderindajn problemojn.

Post suferado pri mensmalsano, la sukcesa generalo kaj poste imperiestro Tiberio la 2-a Konstanteno regis ekde la fino de 574. La raportoj pri la vereco rilate al la frenezeco de la imperiestro estas neklaraj. Kelkaj akademiuloj konsideras la eblecon, ke la raportoj povus kaŝi puĉon kontraŭ la imperiestro.

## Vivo
## Surtronigo kaj enlandaj politikoj
eta|maldekstre|300px|Puno de la maljusta parenco de imperiestro Justino la 2-a.

eta|dekstre|300px|Bizanca militisto kaj reĝa artisto.png

[[Dosiero:Pejzaĝo kun la ruinoj de bizanca preĝejo.png|eta|maldekstre|300px|Pejzaĝo kun la ruinoj de bizanca preĝejo, ilustraĵo de Carl Wilhelm von Heideck, 1838.]]

eta|dekstre|250px|La longobardoj invadis Italion, alportante finon al la Migradaj periodoj.

eta|maldekstre|300px|La romia-persa limo komence de la regado de Justino la 2-a, en 565.

eta|maldekstre|300px|Dum la regado de Juliano la 2-a, milito denove eksplodis kontraŭ la Sasanida Persa Imperio, la dua plej granda potenco de la Malfrua Antikveco, kaj la batalado estis malfavora al la romianoj.

La gepatroj de Justino estis Dulcidius aŭ Dulcissimus (460-527) kaj Vigilancia (490-531), fratino de imperiestro Justiniano la 1-a (483-565). Danke al sia pozicio ĉe la kortego kiel kuropalato ekde 552 kaj la helpo de sia edzino Sofia (530-601), nevino de imperiestrino Teodora, kiu mortis en 548, li ŝajne supreniris al la imperia titolo sen multe da malfacilaĵo.

Tamen, Justiniano ne nomumis lin kiel sian posteulon levante lin al Cezaro aŭ kunimperiestro. La praepositus sacri cubiculi — la "estro de la sankta dormoĉambro" kaj privata sekretario de la mortinta imperiestro — estis la unua, kiu informis Justinon pri la morto de Justiniano, permesante al li sekrete eniri la palacon kaj tiel antaŭiĝi al iuj ajn eblaj rivaloj. La estonta imperiestro Tiberio Konstanteno funkciis kiel komandanto de la gvardio dum ĉi tiu tempo.

Tri tagojn post la morto de Justiniano, Justino estis proklamita la nova Aŭgusto fare de senatanoj kaj soldatoj. Alia ebla kandidato estis sukcesa generalo, ankaŭ nomita Justino (525-566), kiu estis nur prakuzo de Justiniano. Tiu Justino havis elstaran karieron, sed li estis preterlasita. En 566, li estis ekzilita al Aleksandrio kaj baldaŭ poste eliminita: Kiel sukcesa milita komandanto, li povus esti minacinta la novan imperiestron, do Justino la 2-a unue maldungis lin de lia komando kaj poste murdis lin dum li dormis.

La unuaj monatoj de la regado de Justino la 2-a estis sufiĉe promesplenaj: Li elpagis la ŝuldojn de Justiniano, pardonis la impostŝuldojn, demonstris personan interesiĝon pri la administrado de justeco, kaj defendis la religian toleremon. Enlande, tamen, lia severega kontraŭ-Monofizita religia politiko baldaŭ kaŭzis al li malfacilaĵojn, kondukante al kreskantaj streĉiĝoj inter la centra registaro kaj la riĉaj siriaj kaj egiptaj provincoj. Krome, liaj rigidaj (sed ŝajne ne tute malsukcesaj komence) financaj politikoj igis lin nepopulara.

Rimarkinde estas, ke Justino la 2-a rompis kun jarcenta tradicio kaj dekretis, ke la guberniestroj de la provincoj ekde tiam estu nomumitaj ne de la imperiestro, sed de asembleo de lokaj episkopoj kaj potencaj oficistoj.

## Armea kaj eksterlanda politikoj
En eksterlanda politiko, Justino la 2-a ne neglektis la Okcidenton, sed prefere klopodis reteni la romiajn teritoriojn tie. Li donis la impreson, ke li volas sekvi pli certigan eksteran politikon ol Justiniano faris en liaj pli lastaj jaroj. La nova imperiestro agis demonstre aroganta al eksterlandaj senditoj, kio eble indikas, ke li volis kompensi la sufiĉe pridubindan legitimecon de sia regado per montro de sekureco rilate al la eksterlanda politiko.

Post la detruo de la Gepida regno Kunimundo fare de la longobardoj sub Alboino, kiuj estis aliancitaj kun la Avaroj, Justiniano ordonis al siaj trupoj okupi Sirmium en 567. Tio markis la plej grandan etendiĝon de la Orienta Romia Imperio sub lia regado, kvankam nur por mallonga periodo. Tamen, pro ribelemaj provincaj guberniestroj kaj la streĉita financa kaj milita situacio, liaj reformklopodoj - kiuj verŝajne estis sufiĉe supraĵaj komence - pruviĝis neefikaj longtempe.

Estis kialo, kial Justiniano finfine fidis ĉefe je diplomatiaj anstataŭ militaj solvoj: la resursoj de la imperio jam estis etenditaj al la limo, kaj la agresemaj agoj de la romianoj sub Justino la 2-a plimalbonigis la situacion. La Avara ĥanlando Bajano la 1-a ŝatintus fariĝi romia federacio, sed Bajano rifuzis oferti siajn infanojn kiel ostaĝojn, kiel Justino estis postulinta.

Pivota evento en lia regado estis la longobarda invado de Italio en 568 sub ilia reĝo Alboino. La kaŭzo estis eble la detruo de la Gepida regno fare de la longobardoj, kiun ili poste dividis kun la Avaroj.

La longobardoj supozeble fuĝis al Italio de la agreseme ekspansiiĝantaj Avaroj, kiuj reprezentis signifan potencon en la regiono, tamen, aliaj esploristoj kredas, ke la invado estis planita antaŭ iom da tempo, kaj ĉi tiu supozo estas probable la pli kredinda.

Estas ankaŭ eble, ke Narses (490-574), la orient-romia komandanto en Italio, fakte intencis varbi la militistojn kiel federatojn. Ĉiukaze, la longobardoj konkeris grandajn partojn de Italio ene de kelkaj jaroj, preskaŭ tute nuligante la restarigajn klopodojn de Justiniano tie. Ilia invado estas ĝenerale konsiderata la fina fazo de la tiel nomata Migrada Periodo kaj ankaŭ unu el la eblaj datoj por la "fino de la antikveco".

Dume, en Nordafriko, multekostaj bataloj okazis kontraŭ la maŭra reĝo Garmulo (m. 578), pri kiu oni scias malmulte, sed en kiuj tri altrangaj romiaj oficistoj perdis siajn vivojn: en 569, la Pretora Prefekto Teodoro Basso; en 570, la magister militum per Africam Theoctistus; kaj en 571, lia posteulo Amabilis.

Nur en 578 la imperia generalo Genadio sukcesis venki kaj mortigi Garmulo. Justino ne povis oferti multan reziston al la invadintoj en la okcidento, ĉar lia atento devis esti koncentrita ĉefe al la nordo kaj oriento de la imperio. Li lanĉis plurajn malsukcesajn kampanjojn kontraŭ la Avaroj laŭlonge de la Danubo.

En 568/69, Justino la 2-a donacis la relikvojn de la Vera Kruco al ambasado de Radegunda por ŝia monaĥejo en Pŭatieo. Ĉi tio tre verŝajne rilatas al antaŭaj pacnegocadoj inter la Orienta Romia Imperio kaj la merovida reĝo Sigeberto la 1-a, kiu nun devis defendi siajn limojn kontraŭ la longobardoj kaj la avaroj. En ĉi tiu kunteksto, Justino ŝajnas esti interesita pri pli proksime ligi Sigiberton kaj lian subregnon al Konstantinopolo.

## Persa Milito kaj kontaktoj kun la Gokturkoj
Simile, la eksterpolitika situacio ĉe la orienta limo de la imperio fariĝis pli kaj pli streĉa. En 572, milito denove eksplodis kontraŭ la persaj sasanidoj, kiuj laste subskribis packontrakton kun la Orienta Romia Imperio en 562 (vidu Rom-Persaj Militoj). La ellasilo estis nesolvitaj disputoj en la Kaŭkaza regiono, kaj ankaŭ okazis ripetaj atakoj de la Lakmidaj araboj, kiuj estis aliancitaj kun la persoj.

Jam en 568/69, delegacio de Göktürkoj, gvidata de la influa sogdo Maniaĥo, establis kontakton kun Konstantinopolo. La turka reganto estis kolerigita de sia traktado fare de Kosroes la 1-a kaj, kiel reprezalio, li planis aliancon kun la romanoj kontraŭ ilia komuna malamiko. Justino volonte akceptis ĉi tiun oferton kaj, en aŭgusto 569, sendis la altrangan militoficiron Zemarĥo al la turka reganto Sizabulo en Sogdio.

Malfru-antikvaj aŭtoroj tial akuzas Justinon pri senkonsidera provokado de la milito kontraŭ la Sasanidoj per ribelosubteno en la persa-kontrolita parto de Armenio (Persarmenio). Tamen, ne estas klare ĉu la imperiestro, kiu prezentis sin kiel protektanto de kristanoj, povus vere esti ignorinta la petojn de la armenaj kristanoj pri helpo sen suferi prestiĝoperdon.

Antaŭ ĉio, verŝajne ankaŭ ekzistis malkontento inter la romianoj pri la pacotraktato de 562, kiun Justiniano estis certiginta per tributo: laŭ la kondiĉoj de la traktato de 562, la ĉiujaraj pagoj al la persoj devus esti komencinta en 572. Anstataŭe, Justino rifuzis pagi la tributon kaj eĉ postulis la redonon de la 300 mil oraj pecoj jam pagitaj. Ĉi tiu gesto pruviĝis decida. La persa reĝo, kiu volis fari pacon, ne akceptis ĉi tiun ofendon, kaj malferma milito komenciĝis.

En 572, la magister militum por Oriento Marciano (572-591), parenco de la imperiestro, invadis la persan provincon Arzanene. Tamen, la romia atako rapide haltis. Kvankam ambaŭ flankoj estis simile mispreparitaj por la batalo, la Persoj, sub sia maljuniĝanta Granda Reĝo Kosroes la 1-a, tre baldaŭ atingis signifajn sukcesojn: La reĝo unue forpuŝis turkan invadon en la orienten de sia imperio, kaj poste, en sia kontraŭofensivo en la okcidento, la Sasanidaj trupoj invadis la romian Mezopotamion, konkeris la riĉan urbon Apameo, kaj en 573 kaptis la gravan fortikaĵon Dara.

La alianco de Justino kun la Göktürkoj ne donis la deziratan rezulton. Male, la Turkoj baldaŭ turnis sin kontraŭ la Orienta Romia Imperio kaj okupis la urbon Bosporon en Krimeo.

## Mensmalsano kaj la fino de sendependa regado
Ĉi tiu serio da malbonaj novaĵoj ŝajnas esti influinta la mensan sanon de Justino: Laŭ fontoj, la imperiestro komencis montri signojn de severa mensmalsano komence de 574. Dum Evagrio kaj Teofilakto Simokates atribuas tion al militaj malsukcesoj, la monofizito Johano interpretis la frenezon de la imperiestro kiel dian punon pro la religiaj politikoj de Justino:

"Tamen li ne evitis la justecon de Dio, kiu, estante kompatema, ne deziris, ke li pereu tute, sed nur estu detenita de liaj malbonaj agoj. Dio sendis al li, laŭ la vortoj de la Sankta Skribo, 'koleron, aflikton kaj timon.' Kaj ĉi tiuj venis sur lin per malbona demono, kiu subite eniris en lin kaj superregis lin.

Ĉi tiu demono kruele kontrolis lin kaj timigis lin, servante kiel ĉefa ekzemplo pri la malico de demonoj." Ĉar subite lia menso estis frakasita, kaj lia animo estis samtempe agitita kaj mallumigita, kaj lia korpo estis submetita al videblaj kaj nevideblaj turmentoj kaj al terura agonio. Li nun kriis kiel sovaĝaj bestoj. Li bojis kiel hundo, blekis kiel kapro, miaŭis kiel kato, aŭ kriis kiel koko." – Johano de Efezo: Eklezia Historio, 3.2-5.

Estas neklare ĉu la rakontoj pri la frenezo de la imperiestro estas precizaj. Kelkaj akademiuloj konsideras la eblecon, ke la fontoj eble fakte kaŝas puĉon kontraŭ la neefika reganto. La bofilo de Justino, la sperta generalo kaj comes stabuli Baduarjo, kiu estis konsiderata la evidenta posteulo, estis preterlasita.

Laŭ instigo de la kortego, la senatanoj kaj lia edzino Sofia, Justino fine levis la comes excubitorum (komandanto de la gardistaro) kaj sukcesan generalon Flavio ​​​​Tiberio Konstantino al la pozicio de sia Cezaro (subimperiestro) la 7-an de decembro 574. Ĉi-lasta baldaŭ poste estis nomumita "princeps rei publicae" ("princo de la respubliko") kaj de tiam li kondukis ĉiujn ŝtatajn aferojn.

Iom poste, la romianoj fine atingis kelkajn sukcesojn en la batalo kontraŭ la Sasanidoj: la generalo de Justino, Justiniano (525-582), frato de la imperiestro, kiu estis eliminita jaron antaŭe, venkis la Persojn ĉe la Batalo de Meliteno en 575 aŭ 576. Ĝi estis unu el la plej detruigaj persaj malvenkoj kontraŭ la romianoj ĝis nun, kaj reĝo Kosroes ŝajne eskapis nur kun granda malfacileco. Tamen, la venko ne montriĝis decida por la milito. La persoj rapide rekuperiĝis post la malvenko.

La Orienta Romia Imperio fine estis devigita certigi maltrankvilan armisticon reprenante la ĉiujarajn tributpagojn interkonsentitajn en 562. Ĉi tiu armistico validis nur por Mezopotamio; Armenio estis ekskludita de ĝiaj provizaĵoj, kaj la armistico ne daŭris longe. Batalado rekomenciĝis jam en 578.

Kiam Justino, kiu estas ĉefe rigardata negative laŭ modernaj sciencoj (kontraŭe al kelkaj raportoj en la fontoj), mortis en 578, Tiberio Konstanteno sukcedis lin kiel Aŭgusto sen malfacileco.

Justino la 2-a ŝajnas estinti sufiĉe modere talenta imperiestro. Liaj relative prudentaj financaj politikoj estis kontrastigitaj pro malsukcesoj en ekstera politiko. Justino ŝajne agis agreseme kaj nediplomate kontraŭ ĉiuj "barbaroj", sen ia ajn konsidero por la efektiva potenc-ekvilibro kaj kio estis farebla en ĉiu situacio.

Lia agresema metodologio rilate al la Persoj, siavice, implikis la imperion en longedaŭra kaj multekosta milito, ligante la plej multajn el la romiaj trupoj en periodo, kiam ili estis urĝe bezonataj en Balkanio por defendo kontraŭ la slavoj.

La instigo de la imperiestro por la sendado de la Avaroj kontraŭ la slavoj, siavice, instigis plian avaran prirabadon. Nur imperiestro Maŭrico, kiu estis gvidinta delegaciojn en armisticaj intertraktadoj dum la regado de Justino la 2-a kaj poste fariĝis la posteulo de Justiniano kiel generalo, povis provizore superi la krizojn parte kaŭzitajn de Justino la 2-a.

## Fontoj
Gravaj rakontaj fontoj inkluzivas Evagrion (Libro 5 de lia "Eklezia Historio", kiu estas sufiĉe negativa pri Justino la 2-a, la trian parton de la [Eklezia Historio](https://www.google.com.br/books/edition/Die_Kirchengeschichte_des_Joannes_von_Ep/l00-AAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22John+(Bishop+of+Ephesus)%22&printsec=frontcover) de Johano de Efezo (ankaŭ malamika al Justino); Menandro Protektanto (konservita nur en fragmenta formo); Teofilakto Simokato kaj Teofano.

La verkoj de Johano de Epifanio kaj Teofano de Bizanco estas perditaj krom fragmento. La "Historioj" de Johano ankaŭ estis la ĉefa fonto de Teofilakto por ĉi tiu periodo. Mallongaj rimarkoj pri Justino la 2-a ankaŭ troveblas en la verkoj de okcidentaj aŭtoroj, kiel Gregorio de Tours, Johano de Biklaro (540-621), kaj Paŭlo Diakono (koncerne la longobardan invadon de Italio).

Krome, menciindas la panegiro latina "In laudem Iustini Augusti Minoris" (1777), en kvar libroj de Flavio Krekonjo Goripo. Ĝi estis probable verkita en 565 aŭ 566 kaj festis la surtronigon de la nova reganto.

La verko provizas informojn pri la imperiestra kortego, interalie. Alia pluviva panegiro al la imperiestro estis verkita en Gaŭlio de Venantius Fortunatus (530-600). La leĝoj de Justino estas kolektitaj en la "Novellas" de la Codex Justiniano.

La moneroj, kiujn Justino la 2-a farigis, ankoraŭ portis latinajn surskribojn (legendojn). Kvankam eraroj kaj misliterumoj komencis akumuliĝi en ĉi tiuj surskriboj ekde la tempo de lia posteulo, la tekstoj sur la moneroj de Justino estas ankoraŭ ĝuste skribitaj. Kiel la poemo de Goripo, tio povas indiki, ke la latina lingvo ankoraŭ estis parolata ĉe lia kortego kaj en lia administrado.

Ĉiukaze, Goripo raportas en 566, ke oni atendis, ke paroladoj antaŭ la imperiestro povus esti faritaj kaj en la greka kaj en la latina. En la siria tradicio, Justino la 2-a estis eldire kalkulita kiel la lasta "latina" (aŭ "franka") imperiestro, dum kun Tiberio Konstantino laŭdire komenciĝis la tempo de la "grekaj" imperiestroj.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 510
Kategorio:Mortintoj en 578
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo