open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Banejkomplekso Thermal

eta|Banejkompleso Thermal
La **Banejkompleso Thermal** estas videbla el multaj lokoj de urbo Karlovy Vary. Oni ĝin konstruis ekde la jaro 1967 kaj finkonstruita ĝi estis en la jaro 1977. Dum la konstruado okazis multaj problemoj, ĉar estis necese ŝirmi la sub-terajn tavolojn pro kurac-fontoj. La tutan komplekson projektis arkitektoj Věra kaj Vladimír Machonin. La ĉefa konstruaĵo estas 65 metrojn alta, enhavas 244 ĉambrojn kun proksimume 500 litoj. La banejkomplekso THERMAL servas kiel banejhotelo kaj ankaŭ kiel **kultura centro**: en kiu estas aranĝataj internaciaj film-festivaloj, simpozioj, kongresoj kaj diversaj aliaj kulturaĵoj. Se ni rigardas al la banejkomplekso de la ĉefa poŝto, ni vidas maldekstre kongresan parton, dekstre malsupre parton de kelkaj restoracioj kaj meze hotelan parton. **Kongresa salonego** havas 1200 lokojn - tie eblas projekcii ne nur ĉiuformatajn filmojn, sed eblas tie aranĝi koncertojn, kulturajn programojn, sciencajn simpoziojn kaj internaciajn kongresojn. **Kultura salono** havas 250 lokojn, **konferenca salono** 300 lokojn kaj tri projekciejoj havas po 50 lokoj. Ĉio estas moderne ekipita, inkluzive tradukistan servon. En la parto destinita por manĝado estas restoracioj, manĝejoj por malsanuloj, kafejoj, vinejoj, salonetoj - sume proksimume: 1490 lokoj por gastoj. El la strato Pavlov oni povas veturi en subterajn etaĝojn de la komplekso, kie troviĝas aŭtorestadejoj kaj garaĝoj por 250 - 300 aŭtomobiloj.

Al la komplekso Thermal apartenas ankaŭ malfermita termala (Varmigata) naĝejo kun kafejo kaj restoracio. La naĝejo servas antaŭtagmeze nur por pacientoj, posttagmeze ĝi estas publika. Ĝi estis malfermita jam la 9-an de majo 1976. Distancoj de la naĝejo estas 50 oble 16 metrojn. Temperaturo de la gejserumita akvo estas 27 - 28 Celsius-gradoj. Ĝui banadon dum la kuracado somere estas normala agrabla afero. Ankaŭ vintre dum frosto kaj neĝo oni povas naĝi en la varma akvo. El la supro admiras rigardantoj ne nur banejon, sed ankaŭ parkon de Antonín Dvořák.

Esperanto-kongreso Ĉeĥa kaj Germana okazis en banejkomplekso THERMAL en la jaro 1993.

Kategorio:Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Kategorio:Banlokoj en Ĉeĥio
Kategorio:Hoteloj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1977
Bandomo 1

[eta|Imperiestra Banejo en [Karlovy Vary]]
Origine la Bandomo 1. nomiĝis Imperiestra Banejo (= *Císařské lázně*). La konstruaĵo apartenas al kulminaj verkoj de vienaj arkitektoj Fellner kaj Helmer (el la jaroj 1893-1895). Unike kunigitaj estas ĉe tiu ĉi konstruaĵo motivoj de renesanco kaj baroko kun secesiaj dekoraĵoj. Interesaj estas interne dekoracioj en la **salono de ZANDER**, verko de viena pentristo Labiedski kun temoj el la greka mitologio. La surmu-raj pentraĵoj en la koridoroj estas verko de viena pentristo Jakesch. Sur multaj bildkartoj oni montras, ke la konstruaĵo similas al hufo-fero. En fasado super la unua etaĝo estas nomoj de kuracistoj, kiuj studis efikojn de la karlovaraj fontoj kaj popularigis ilin. Interne en la bandomo estas ĝis nun konservita la "imperiestra banĉambro".

Kategorio:Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Kategorio:Novbarokaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Belvedera turo de Goethe

La **Belvedera turo de Goethe** () troviĝas plej alte ol ĉiuj karlovaraj turoj super la urbo, sur la altaĵo "Eterna vivo" t.e. 641 m super marnivelo. La turo estis konstruita en novgotika stilo en la jaro 1889 laŭ projekto de konataj arkitektoj Fellner kaj Helmer.

La turo estas 40 m alta kaj enhavas 163 ŝtupojn. Origine ĝi ricevis nomon Stefanie-Marte (Štěpánka) laŭ nomo de arkidukino - edzino de aŭstria kronprinco Rudolfo. La arkidukino tiam vizitis la urbon (dum la konstruo). Post la Unua mondmilito ĝi ricevis nomon laŭ Adalbert Stifter kaj certan tempon oni nomis ĝin ankaŭ laŭ Stalin. Sed la plej uzata kaj plej konvena nomo por tiu ĉi turo estas laŭ la germana poeto Goethe, kiu tiun ĉi angulon volonte vizitadis. Oni diras ankaŭ, ke tio estis Goethe, kiu instigis konstruadon de la vidturo, ĉar de tie vere estas belega rigardo ĝis Ercmontaro. Interne estas ekskursa kafejo kaj restoracio.

Kategorio:Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Kategorio:Turoj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1889
Kategorio:Konstruaĵoj nomitaj laŭ personoj
Kategorio:Belvederoj en Karlovy Vary
Belvidejo de Petro

**Belvidejo de Petro** () ebligas belegan vidon al la valo de la rivero Teplá. Tiun ĉi lokon vizitis rusa caro Petro 1-a la Granda dum lia restado en Karlovy Vary. Tio okazis en la jaro 1712. Rajdante sur ĉevalo - tiam ankoraŭ tra sovaĝa naturo, li atingis la pinton de la altaĵo. Tie li gravuris en la lignan krucon, kiu tiam staris sur la plej alta roko, siajn komenc-literojn (latine M.S.P.I. = manum sua Petro I.a.). Por memoro al Petro I-a staras nun sur la altaĵo lia busto. La buston oni ĉi tie starigis en la jaro 1877. Sabloŝtonan skulptaĵon faris Tomáš Seidan el Prago (profesoro de art-akademio, instruisto de konata J.V. Myslbek).

## Pluaj fotoj 

File:06015-Karlsbad-1905-Blick nach dem Hirschensprung-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|Belvidejo de Petro (tute supre) en 1905 
File:KV-AP-Petershöhe-2.jpg|Belvidejo de Petro, en fono hotelo Imperial, majo de&nbsp;2019
File:Karlovy Vary Petrova vyhlídka.jpg|Belvidejo de Petro el glorieto de Mayer, julio de&nbsp;2015
File:Karlovy Vary busta cara Petra Velikého červen 2019.jpg|Busto de Petro la Granda, junio de 2019 
File:Karlovy Vary vyhlídka Petra Velikého pomník Marie Terezie Bourbonské (1).jpg|Obelisko de Tereza, marto de 2017

Kategorio:Belvidejoj en Karlovy Vary
Kategorio:Belvidejoj en Slavkova arbaro
Leonid Breĵnev

**Leonid BREĴNEV** (, pron. Leonjid Iljiĉ Breĵnjev; naskiĝis la , mortis la ) estis soveta politikisto kaj partia gvidanto.

En 1964-1966 li estis unua sekretario kaj en 1966-1982 - ĝenerala sekretario de Centra Komitato de KPSU (Komunista partio de Soveta Unio), prezidanto de la Prezidio de Supera Soveto de Sovetunio dum 1960-1964 kaj 1977-1982 jaroj.

Ekde 1946, Breĵnev estis altranga partia funkciulo en la iamaj sovetaj respublikoj Ukrainio, Moldavio (kie estiĝis laŭ li instigo en Kiŝinevo la distra Muelejvalparko) kaj Kazaĥio. Li estis unu el la organizantoj de la deposteniĝo de Nikita Ĥruŝĉov en 1964. La regado de Breĵnev komenciĝis de gravaj ekonomiaj reformoj, sed poste superregis konservativaj tendencoj en la lando, kreskis stagnado en ekonomio, socia kaj spirita sferoj de la vivo, okazis intervenoj de sovetaj milittrupoj en Ĉeĥoslovakio (1968) kaj Afganio (1979).

Pro la stagnado en ĉiuj sociaj sferoj, la regado de Breĵnev ofte nomiĝas "Epoko de Stagnado".

La 26-an de septembro 1968 en Moskvo la multe atentata "doktrino de Breĵnev" pri limigo de suvereneco de la ŝtatoj de la Varsovia Traktato estis publikigita - kondamnita de Albanio, Ĉinio, Jugoslavio kaj ŝtatoj de Okcidenta Eŭropo.

maldekstra|eta|200px|Kovrilpaĝo de Kvindek jaroj de la grandaj venkoj de socialismo, Moskvo, 1968

## Eksteraj ligiloj 
* kronologio de lia vivo (angle) 
* paĝo pri li en la rusia retejo "militaj herooj" (ruse)
* profilo de li en la retejo de la usona televida informa kanalo  *CNN*
* *Leonid Breschnew – kann man ihm trauen?* ("Breĵnev - ĉu eblas fidi al li") - germanlingva titola artikolo en la okcidentgermania politika magazino *Der Spiegel* n-ro 51/1971 (ankaŭ en formato PDF)

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Marŝaloj de Sovetunio
Kategorio:Sovetiaj generaloj
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Sovetiaj memoraĵistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 10-an de novembro
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro
Bronkso

**Bronkso** () estas urboparto de Novjorko. La loĝantaro de la Bronkso estis 1.332.650, laŭ la censo de 2000. Ĝi estas identa al **Kantono Bronkso**.

Bronkso estas la sola kvartalo de Novjorko, kiu ne estas sur insulo. Ĝi nomiĝas Bronkso laŭ la nederlandano Jonas Bronck (naskiĝinta en Svedio), kiu en la jaro 1639 aĉetis la areon de indianoj laŭ la principo de natura interŝanĝo. Bronkso fariĝis parto de la urbo en 1898. La Jankia Stadiono de *New York Yankees*, usona profesia teamo de basbalo, la Novjorkia Zoologia Ĝardeno, mallonge *Zoo de Bronkso*, kaj la Novjorkia botanika ĝardeno troviĝas en Bronkso.

## Vidindaĵoj
* Novjorka Botanika Ĝardeno
* Bestoĝardeno de Bronkso
* Bronksa Parko

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Geografio de Novjorko
Kategorio:Urboj de Nov-Jorkio
Kategorio:Kantonoj de Nov-Jorkio
Britaj Virgulininsuloj

La **Britaj Virgulininsuloj**  aŭ **Britaj Virgulinsuloj** () estas dependa teritorio de Britio en la Kariba Maro, do en la geografia regiono Karibio. La teritorio konsistas el pluraj insuloj. Geografie la insularo apartenas al la Deventaj Insuloj de la Malgrandaj Antiloj.

La teritorio estas parto de la insularo Virgulininsuloj kiuj estis trovitaj de Kristoforo Kolumbo kaj nomitaj de li kiel *Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes* (mallongigite *Las Vírgenes*), memorigante pri mezepoka legendo pri Sankta Ursulo de Kolonjo.

## Insuloj
* Anegada
* Tortola

## Vidu ankaŭ 
* Usonaj Virgulininsuloj
* Britaj transmaraj teritorioj

## Referencoj 
eta|maldekstre|350px|


Kategorio:Britaj transmaraj teritorioj
Kategorio:Antiloj
Bakerinsulo

189px|dekstra
La **Bakerinsulo** ( ) estas parto de la Usonaj Malgrandaj Insuloj, dependa teritorio de Usono en Oceanio. Geografie, ĝi konsideratas parto de Polinezio.
* **Areo:** 1,4&nbsp;km².
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj.
* **Koordinatoj:** 176° 28′U, 0° 11′ N.
* **Pleja alto:** 8 metroj super marnivelo.
* **Tempozono:** UTC −12

La tuta insulo kaj la ĉirkaŭa ne-internacia maro (120&nbsp;km²) konsistigas naturprotektejon; vizito eblas nur kun speciala permesilo, malfacile havebla. La insulon administras la Usona Departmento de la Internaĵo. Ĉar ankaŭ la defendo estas tasko de Usono, la Usona Marborda Gardistaro unufoje jare inspektas la insulon.

Laŭdire la nomo estis donita laŭ Michael BAKER el *New Bedford*, balen-ĉasisto, kiu vizitis la insulon en 1832 kaj je la 4‑a de aŭgusto 1839, por entombigo de mortinta maristo kaj por oficiale pretendi posedon de la insulo. Antaŭe la insulo portis la nomon *New Nantucket*.

Dosiero:Baker Radio Towers.jpg|
Dosiero:BakerIsland.jpeg|
Dosiero:Baker Island.svg|
Dosiero:BakerIsland ISS010.jpg|
Dosiero:Baker settlement remains.jpg|
Dosiero:Baker Island Coastline.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* Oficejo pri fiŝoj kaj faŭno de la pacifikaj insuloj
* bildoj en la retejo de la Monda Faktlibro de CIA

Kategorio:Usono
Kategorio:Polinezio
Kategorio:Dependaj teritorioj
Kategorio:Insuloj en Oceanio
Brita Hindoceana Teritorio

La **Brita Hindoceana Teritorio** estas dependa teritorio de Britio en Suda Azio.

* **Landkodo:** IO.
* **E-nomo:** [a] Ĉagosarkipelago, Ĉagosoj.
* **Nacia nomo:** [a] Chagos Archipelago; [o] British Indian Ocean Territory.
* **Areo:** 60&nbsp;km².
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj.

## Bildaro 

Dosiero:Biot-map.png|Mapo de la Brita Hindoceana Teritorio ekde 1976 
Dosiero:SeychellesBIOT1970.jpg|
Dosiero:British Indian Ocean Territory-CIA WFB Map.png|Brita Hindoceana Teritorio 

## Vidu ankaŭ 
* Britaj transmaraj teritorioj


Kategorio:Britaj transmaraj teritorioj
Kategorio:Insuloj
Bassas da India

[eta|dekstra|250px|Mapo de la Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
1: [Bassas da India
2: Eŭropinsulo
3: Insularo Glorioso
4: Ĵuan-de-la-Nova Insulo
5: Tromelino
(KM : Komoroj, MG : Madagaskaro, MU : Maŭricio, MZ : Mozambiko, RE : Reunio, YT : Majoto)]]
[eta|Flago de [Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]]
**Bassas da India** estas dependa teritorio de Francio, sude de Mozambika Kanalo, duone inter Madagaskaro kaj Mozambiko. Ĝi estas roketo ĉirkaŭata de proksimume cirkla koralinsulo, kiu apartenas al la franca teritorio de Disaj Insuloj en la Hinda Oceano ( ''Îles éparses de l'océan Indien'').

* **Areo:** maksimume 0,2  - Dum fluso, la atolo estas preskaŭ tute mergita de la maro.
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj.

Ĝi havas ekskluzivan ekonomian zonon (mara regiono, super kiu regno havas rajtojn pri la esplorado kaj uzado de maraj valoraĵoj) de 123.700 . La insulo ne havas vegetaĵaron, tamen ĝi estas konsiderata kiel naturorezervejo.

Bassas da India estis unue notita de portugalaj esplorantoj dum la frua 16-a jarcento, kaj iĝis franca posedaĵo en 1897.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.outre-mer.gouv.fr/outremer/front?id=outremer/decouvrir_outre_mer/les_iles_eparses_1049904806609  
* http://www.adminet.fr/site169.html  
* Prezentado de la Disaj Insuloj (franclingve, de la franca ministrejo por transmaraj aferoj)

eta|maldekstra|350px|Mapo de Bassas da India
[eta|dekstra|180px|Mapo de [Eŭropinsulo]]

Kategorio:Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
Kategorio:Transmara Francio
Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Bermudo

**Bermudo** estas grupo de atlantikaj insuloj kaj dependa teritorio de Britio en Nordameriko.

Biogeografie la insuloj situas en la nearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). La teritorio kongruas kun tersupraĵa ekoregiono el la biomo "tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj" : la bermudaj subtropikaj koniferaroj.

Bermudo estas la pralando de la Bermuda pantaloneto.

## Geografio 
* Castle Harbor (Bermudo)

## En kulturo 
Karolo Piĉ: La Bermuda triangulo. 186 p. Iltis, Saarbrücken 1989. http://esperanto.net/literaturo/novel/novlibr/bermud.html


Kategorio:Britaj transmaraj teritorioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1612
Kategorio:Insulaj landoj
Kategorio:Insuloj de Norda Atlantiko
Kategorio:Insularoj en la Atlantiko
Kategorio:Dependaj teritorioj en Nordameriko
Kategorio:Anglalingvaj administraj unuoj
Blatenský vrch

La monto **Blatenský vrch** en Ĉeĥio estas 1043 metrojn alta. Al ĝia pinto gvidas flava turisma vojo kaj ankaŭ la ruĝa vojo. Laŭ la flave signumita vojo oni povas atingi la pinton, kie staras belvedera turo. El la belvedera turo oni povas vidi orienten trans la monto Špičák ĉe Boží Dar (1115 m) monton Klínovec - la plej altan pinton de Ercmontaro (1244 m). Sude troviĝas monto Plešivec (1028 m). Se oni rigardus norden, estas videbla parto de Germanio.

Antaŭ kelkaj jaroj estas la pinto de monto *Blatenský vrch* ankoraŭ riĉe arbar-kovrita, sed bedaŭrinde la naturo de Ercmontaro ne estis tre sana (tiam) kaj ia arboj sur la pinto post la tempesto nin forlasis (tio okazis proksimume antaŭ 20 jaroj) dum la 80-aj jaroj de la 20-jarcento. Poste oni tuj plantis novajn arbetojn kaj anstataŭis iaman riĉan arbar-kovraĵon.

La flave signumita vojo al la pinto de monto *Blatenský vrch* estas t.n. "instrua vojo", kiu montras postrestaĵojn de iama minado de erco. Sub la pinto de monto *Blatenský vrch* estas trafalaĵoj - oni nomas ilin Lupaj Truoj.

Kategorio:Montoj en distrikto Karlovy Vary
Kategorio:Montoj en Ercmontaro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Potůčky
Back to the Future (fikcia universo)

eta|dekstra|250px|Back to the Future

La '*trilogio *Back to the Future'''* (*Reiro al la estonteco* (mallongigita *BTTF*) (Esperante *RALE*) estas komedia filmaro pri la paradoksoj de la tempovojaĝoj. Verkis ĝin Robert Zemeckis (kiu ankaŭ reĝisoris) kaj Bob GALE.
La unua filmo nomiĝas simple *Back to the Future* kaj aperis en 1985. La dua (*Back to the Future Part II*) aperis en 1989, kaj la tria (*Back to the Future Part III*) en 1990.

## Resumo 
### Parto 1 
*Vidu ankaŭ : Back to the Future''

En 1985, frenezeta sciencisto "Doc" Emmett BROWN (["Dok" Emmett Braŭn]) inventas aŭtomobilon kapablan vojaĝi tra la tempo. Per ĝi, lia dekkelkjara amiko Marty McFLY [marti makflaj'] veturas 30 jarojn en la estinteco. Tie li senintence malebligas la enamiĝon de siaj gepatroj, kaj ankaŭ sia propran naskiĝon.

### Parto 2 
*Vidu ankaŭ : Back to the Future Part II*

Marty kaj "Doc" iras estontecen al 2015. Tie maljunulo Biff TANNEN [bif tanen] ŝtelas la tempomaŝinon kaj ŝanĝas la pasintecon: la pli juna Biff firiĉiĝas kaj eĉ edziĝas kun la patrino de Marty. Marty devas denove vojaĝi al 1955, rekte en la scenojn de la unua filmo, por restarigi la ĝustan historion ; sen memrenkonti sin.

Fine de la dua filmo, ankoraŭ en 1955, Doc kaj la tempomaŝino malaperas, trafite de fulmo. Marty tuj ricevas leteron de Doc, kiu alvenis en 1885 kaj tiom ĝuas la tiaman vivon, ke li ne intencas reveni.

### Parto 3 
*Vidu ankaŭ : Back to the Future Part III*

Kun helpo de Doc el 1955, Marty sukcesas retrovi la tempomaŝinon kaŝitan de "sia" Doc antaŭ 70 jaroj. Tamen li malkovras ankaŭ tomboŝtonon, kiu indikas, ke, nur kelkajn tagojn post kiam li skribis la leteron, Doc estos mortpafita de praparenco de Biff. Marty surmetas vakeran kostumon kaj ekvojaĝas por savi la amikon. La intrigo eĉ pli komplikiĝas, kiam Doc enamiĝas kun Clara CLAYTON [klera klejton], instruistino el 1885.

**Ĉefrolas :** Michael J. Fox kiel Marty ; Christopher Lloyd kiel Doc ; Thomas F. Wilson kiel Biff ; Mary Steenburgen kiel Clara. Multaj el la aktoroj prezentas sian rolon (kaj eĉ ties geprapatrojn) en diversaj aĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://88milesalheure.free.fr 
* http://www.bttf.net/Back_to_the_Future_Trilogy_Boxed_Set_p/pilf-1583.htm  
* http://www.bttf.com 
* http://www.bttfmovie.com  

Kategorio:Filmaj serioj
Kategorio:Fikciaj universoj
Kategorio:Filmoj de Robert Zemeckis
Kategorio:Filmoj pri tempovojaĝado
Bohuslav Martinů

**Bohuslav Martinů** (naskiĝis la 8-an de decembro 1890 en Polička - mortis la 28-an de aŭgusto 1959 en Liestal apud Basel) estis ĉeĥa komponisto, kiu longe vivis en Parizo (1923-1940), Usono (1941-1953), fine en Italio, Francio, kaj Svislando. Influita de novoklasikismo, I. Stravinskij kaj la Pariza Seso. Aŭtoro de operoj (Ludoj pri Maria, Komedio sur ponto, Julietta, Grekaj Pasionoj, riadna), baletoj, simfonioj, kantatoj.

## Bildaro 

Dosiero:Polička Věž.jpg|

Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Bedřich Smetana

**Bedřich SMETANA** , esperantigite **Bedrĵiĥ Smetana**, konata eksterlande kiel **Fridrich (Frederiko) SMETANA**, (naskiĝis la 2-an de marto, 1824, mortis la 12-an de majo, 1884) estis ĉeĥa komponisto.

Smetana naskiĝis en Litomyšl. El liaj verkoj estas plej ofte ludataj la komika opero *Vendita fianĉino* kaj la simfonio *Vultavo* el la ciklo *Mia patrujo*. La opero *Libuŝo* estas ludata nur ĉe solenaj okazaĵoj.

El lia riĉa verkaro la plej gravaj estas operoj:

* Braniboři v Čechách (1862–1863, premiero 1866) *La branderburgianoj en Bohemio*
* Prodaná nevěsta (1864–1866, premiero 1866) *La vendita fianĉino*
* Dalibor (1866–1867, premiero 1868) *Daliboro*
* Libuše (1869–1872, premiero 1881) *Libuŝo*
* Dvě vdovy (1873–1874, premiero 1874) *La du vidvinoj*
* Hubička (1875–1876, premiero 1876) *La kiso*
* Tajemství (1877–1878, premiero 1878) *La sekreto*
* Čertova stěna (1880, premiero 1882) *La muro de la diablo*
* Viola (1872–1884) (nefinita).

En 1874 li nerve malsaniĝis kaj surdiĝis. Smetana mortis en Prago en 1884.

Ekde la 12-a de majo (dato de lia morto) ĉiujare okazas en Prago unumonata muzika festivalo Praga printempo, inaŭgurata ĉiam per *Mia patrujo*.

La operon *Vendita fianĉino* elsendis Verda Stacio inter la militoj en traduko de J. V. Šamla kaj post la milito en majstra traduko de Tomáš Pumpr (la teksto konserviĝis).

La vivon de Bedřich Smetana priskribas la filmo *El mia vivo*, kie lin figuris Karel Höger.

La asteroido 2047 Smetana honoras lian nomon.

## Sondosieroj 
* "Proč bychom se netěšili" "Kial kune ni ne ĝoju"- enkonduka korusa kanto el la opero "Vendita fianĉino"
* "Ach jaký žal" ario de Mařenka el la opero "Vendita fianĉino"
* „Vltava" el la ciklo de simfoniaj poemoj „Má vlast" ("Mia patrujo")
* „Z českých luhů a hájů" "El ĉeĥaj kampoj kaj boskoj" – el la ciklo de simfoniaj poemoj „Má vlast" ("Mia patrujo")
* Scherzo el "Triumfa simfonio"

## Eksteraj ligiloj 
* Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknotoj) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage) - serĉu sub komenca litero de la família nomo de la komponisto
* Smetana Bedřich

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Kategorio:Personoj sur ĉeĥoslovakaj monbiletoj
Kategorio:Personecoj sur ĉeĥoslovakaj poŝtmarkoj
Kategorio:Personecoj sur ĉeĥaj poŝtmarkoj
Biodanco

**Biodanco** (= danco de la vivo) estas teoria kaj praktika dancsistemo kiu celas la liberan esprimon de emocioj, identeco kaj integriĝo inter la partoprenantoj, pere de specifaj ekzercoj de dancado, voĉesprimo, kontakto kaj gestumado k.s. laŭ 5 ĉefaj temoj:

- vigleco - kreivemo - amemo - sekseco - transcendo

Iniciatinto de biodanco estis la antropologo, psikologo kaj poeto prof-o Rolando Toro (Ĉilio, 1924-2010).

La biodanca movado estas disvastigita kaj aktivas ĉefe en Sudameriko kaj Eŭropo.

Kategorio:Danco
Kategorio:Alternativa medicino
Bettina von Arnim

**Bettina von ARNIM** , origine: Elisabeth Catharina Ludovica Magdalene BRENTANO (naskiĝis la 4-an de aprilo 1785 en Frankfurt am Main, mortis la 20-an de januaro 1859 en Berlino) estis germana verkistino.

Ŝi estis la fratino de Clemens Brentano kaj la edzino de Achim von Arnim. Kiel tiutempe multaj tre talentaj virinoj ŝi daŭre staris en la ombro de sia edzo. Nur post ties morto en la jaro 1831 ŝi, kiu ankaŭ estis patrino de sep idoj, regule verkis kaj publikigis, ofte verkojn kun politika/socikritika enhavo.

## Vivo 
Bettina pasigis la junulecon parte en monakinejo, parte ĉe parencoj en Offenbach kaj Marburg, parte en Frankfurto. Jam kiel junulino ŝi estis iom stranga kaj havis malsanan emon je naturo kune kun la monakino von Günderode. Poste ŝi amikiĝis kun la patrino de Goeto kaj ekamis Goeton mem, kiun li unue renkontis en 1807. Antaŭe ŝi jam estis havinta leterinterŝanĝon kun li. La inklinon la poeto toleris sed ne respondis.

Post la edziniĝo (1811) ŝi vivis - post rompiĝo kompleta kun Goeto - parte en Berlino parte en Wiepersdorf, bieno de sia edzo apud Jüterbog. Nur post ties morto li ekverkistinis. En tiu ĉi rolo ŝi havis intereson grandan je la socialpolitikaĵoj tiutempaj. En Berlino ŝi arde dediĉis sin al la zorgado pri malriĉuloj kaj malsanuloj. Ankaŭ la revolucian jaron 1848 ŝi partoprenis vigle. Tiu ĉi engaĝiĝo malhelpis ŝin ĉe diversaj klasoj.

## Graveco 
Ŝiaj verkoj estas geniaj improvizaĵoj, verkitaj en flora kaj elanoza stilo kiu ofte estas malhela kaj malklare balbutanta. Tio ekz. troviĝas ĉe la konata libro »Goethes Briefwechsel mit einem Kinde« (Berlin 1835), kiu enhavas ja veron sed ankaŭ multe da elpensitaj ornamoj. Ankaŭ la libro »Die Günderode« (Grünberg 1840) estas tia miksaĵo inter memoroj kaj fantazio. Poste aperis »Dies Buch gehört dem König« (Berlin 1843), kie provatas solvo de socialaj mizeroj. »Klemens Brentanos Frühlingskranz« (Charlottenburg 1844) estas dediĉita je la memoro de ŝia frato; menciindas krome »Ilius Pamphilius und die Ambrosia« (Berlin 1848), nova literinterŝanĝprodukto nomita »Briefwechsel« (kun amrilatrakontado pri la juna poeto Phil. Nathusius) kaj la obskura verko »Gespräche mit Dämonen. Des Königsbuchs zweiter Teil« (1852).

Plano kiu okupis ŝin ĝis la lastaj tagoj de ŝia vivo estas la starigo de granda Goeto-monumento por kiu ŝi mem estis farinta la dezajnon. Sed nur parto (Goethe und Psyche) realigitis de Steinhäuser. Ŝia plej juna filino Gisela von Arnim, edzino de la arthistoriisto kaj poeto Herman Grimm ankaŭ verkistinis. Ŝiaj dramoj »Dramatische Werke« aperis en kvar volumoj en Bonn kaj Berlino inter 1857–75. Unu ŝiaj amikinoj estis Catharina Elisabeth Goethe.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 1. Leipzig 1905, S. 798-799, kio legeblas tie ĉi interrete.

## Listo de verkoj 
* *Briefwechsel mit einem Kinde* (1835, korespondaĵoj kun Goethe)
* *Die Günderode* (1840)
* *Dies Buch gehört dem König* (1843)
* *Clemens Brentanos Frühlingskranz* (1844)
* *An die aufgelöste Preussische Nationalversammlung* (1849)

Dosiero:Petrihaus.jpg

Kategorio:Germanaj verkistoj
BSD

**BSD** (1978–1993) estas angla mallongigo de *Berkeley Software Distribution* ("softvara disdonaĵo de Berkeley"). Ĝi estis la Unikso de Berkeley kaj en la 1980-oj estis la ĉefa rivalo al Sistemo V, la Unikso de Bell Labs. Dum la jaroj 1980–1986, BSD estis la plej avangarda Unikso. En 1987 Sistemo V adoptis la plej bonajn eblojn kaj normojn de BSD por fari, en 1989, Sistemo V Versio 4 (SVR4).

En la fruaj 1980-oj BSD estis disvastigita libere kaj preskaŭ senkoste al usonaj universitatoj kaj, per ĝia nova programo TCP/IP, multe faciligis kunigon al la tiama pra-Interreto, ARPAnet. Maŝinoj de BSD poste fariĝis la spino de la Interreto. BSD ankaŭ enkondukis virtualan memoron per paĝado.

Ĉar universitatoj plejparte havis permesilon al la fonto de la kodo (kiu estis verkita en C), multaj programistoj povis eksperimenti kun la kodo kaj plibonigis ĝin. La ideo kaj provo de libera programaro naskiĝis el tiu sperto.

BSD laŭvice estis ido de la Unikso de Bell Labs de 1976, sed ĝi estis profunde relaborita. Kiel Linukso, ĝi havas monolitan kernon.

Bill Joy, unu el la ĉefaj programistoj de BSD, poste estis
fondinto de la kompanio Sun Microsystems je 1982. Sun disvolvigis BSD-on por fari je SunOS kaj, poste, Solaris, kies NFS fariĝis la normo en Unikso por prezenti dosiersistemon trans la reto.

## Idoj de BSD 
* BSD/OS (arkaika)
* Darwin
* FreeBSD
** ClosedBSD
** DragonFly BSD
** FireFlyBSD
** Freesbie
** GhostBSD
** PC-BSD
** PicoBSD
** TrustedBSD
* NetBSD
* OpenBSD
** ekkoBSD (arkaika)
** MicroBSD
** MirOS BSD

## Vidu ankaŭ 
* Bill Joy
* Permesiloj de BSD

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.freebsd.org
* http://www.netbsd.org
* http://www.openbsd.org
* https://www.dragonflybsd.org/
* http://www.bsd.org
* FreeBSD software

Kategorio:Operaciumoj
Botho Strauss

**Botho STRAUSS** [Boto Ŝtraŭs] (naskiĝis la 2-an de decembro, 1944 en Naumburg) estas germana aŭtoro de rakontoj, romanoj, dramoj, eseoj kaj filmscenaroj.

## Listo de verkoj 
* *Die Hypochonder* (1972)
* *Bekannte Gesichter, gemischte Gefühle* (1974)
* *Marlenes Schwester* (1975)
* *Trilogie des Wiedersehens* (1976)
* *Die Widmung* (1977)
* *Groß und Klein* (1978)
* *Rumor* (1980)
* *Paare, Passanten* (1981)
* *Der Park* (1983)
* *Der junge Mann* (1984)
* *Die Fremdenführerin* (1986)
* *Niemand anderes* (1987)
* *Besucher* (1988)
* *Über Liebe* (1989)
* *Schlusschor* (1991)
* *Angelas Kleider* (1991)
* *Beginnlosigkeit* (1992)
* *Das Gleichgewicht* (1993)
* *Der Kuss des Vergessens* (1998)
* *Die Ähnlichen* (1998)

## Eksteraj ligiloj 
Pri amo : Historioj kaj maloj

Kategorio:Germanaj verkistoj
Bill Joy

**William JOY** [ĝoj] (naskiĝis la  en Detroit, Miŝigano) estas usona komputilisto, unuafoje de Berkeley kaj poste de Sun Microsystems (1982-2003).

Kiel knabo, Joy estis tre inteligenta (li legis kiam li havis tri jarojn) kaj scivolema, plena de demandoj, sed li ne havis multajn amikojn kaj lia familio ne estis riĉa. Li ŝatis sciencfikcion (Heinlein, Asimov kaj Star Trek, ktp), sciencon kaj teknologion (radio, teleskopo). Li ŝategis matematikon kaj, kiam li renkontis la komputilon, ĝi ŝajnis al li mirinda kaj superreva: maŝino al kiu oni povas demandi matematike kaj ricevi respondon!

Ĉe universitato, li lernis pri matematiko kaj elektra inĝenierado, sed lia vera amo estis komputiko kaj programado. Kiel marmoro kaj skulpto estis al Mikaelanĝelo, tiel komputilo kaj kodo estis al Joy. Li ofte
programis tra la nokton por liberigi tion, kio estis en la animo
de la komputilo. Li verkis programojn por la minikomputiloj VAX kaj la PDP-11, por si mem kaj por aliaj uzantoj: vi, csh k.s. El tiu semo kreskis la nova Unikso de Berkeley: BSD.

Ĉe Berkeley li estis aŭtoro de la uniksaj programoj **csh** kaj **vi** kaj, kune kun Chuck Halley, estas kreinto de BSD.

En 1982 li aliĝis al la firmao Sun, ĵus fondita de liaj amikoj Andreas Bechtolsheim, Vinod Khosla kaj Scott McNEALY. Tie li estas la ĉefsciencisto kaj partoprenis en la disvolvigo de NFS, SunOS, Solaris, SPARC, picoJava, MJAC, UltraSparc, Ĝavo, Jini kaj ĴTA. Li estas la inventisto de NFS kaj kuninventis la arkitekturon de la SPARC. Li gvidis la teknologian strategion de Sun.

Kvankam li estas alta teknologiisto, en 2000 Joy fariĝis profeto kaj verkis la artikolon "Kial la estonteco ne bezonas nin", kiu avertas pri la profunda danĝero de la reproduktantaj teknologioj de nanoteknologio, robotiko kaj genetiko.

Joy rigardas sin ne kiel komputika sciencisto -- esploristo pri la veroj de komputiko -- sed komputika arkitekto, kiu utilas la komputilon por fari solvon en respondo al homa bezono.

De infaneco, Joy rigardis la estontecon kiel en Asimov kaj Star Trek: estonteco feliĉa sub la superrego de homoj. Sed nun lia vizio estas malluma kaj faŭsta: estonteco apokalipsa sub la superrego de robotoj, sub maŝinoj inteligentaj kaj memreproduktantaj -- ia stana biologio kiu spiralos super la rego de homoj.

Joy diris, *Mi eble laboras por krei la ilojn, kiuj ebligos la konstruon de la teknologio, kiu eble anstataŭos nian specion.*

Joy estis ĉefa rolanto en la realigo de la Leĝo de Moore dum la pasintaj du jardekoj. Sed iuj kredas ke nun, pro la sama leĝo, la apokalipso nanoteknologia eble baldaŭ alvenos en la 2030-aj jaroj kaj ke niaj robotoj venkos nin.

Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Bahio

**Bahio** (portugale: *Bahia*) estas unu el la subŝtatoj de Brazilo, lokata en la nordorienta parto de la lando, ĉe la bordo de la Sudamerika kontinento.

En la portugala lingvo, ĝi nomiĝas *Bahia*. Kaj tio prononciĝas kvazaŭ [Baia], en Esperanto (la lasta a reprezentas ŝvaon). Tiu nomo signifas *Golfeto*, en la portugala lingvo.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Limnajbaroj estas .

La brazila subŝtato de Bahio estas dividata de la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko en 7 mezoregionoj, poste subdividataj en mikroregionoj.

## Gravaj urboj 
* Salvadoro
* Feira de Santana
* Vitória da Conquista
* Ilhéus
* Porto Seguro
* Barreiras
* Paŭlo-Afonso

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Bahio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bahia-online.net Bahio Surlinia
* Bahia Oficiala Retejo  (en la portugala)
* Guia Salvador  (en la portugala)

Kategorio:Bahio
Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo
Bruto

La vorto **bruto** havas plurajn signifojn:

*Bruto estas kvarpieda hejma paŝtobesto
*Neformala esprimo por kruda, senbride perfortema, sensaĝa
*Esperantigo de latina nomo *Brutus*; vidu ankaŭ Marko Bruto

Malsame al kelkaj eŭropaj lingvoj, Esperanto ne havas radikon "brut" kun la signifo "malneta". Oni ĉi-kaze uzu la kunmetaĵon "malneta".
Barbara

**Barbara** havas plurajn signifojn, inter ili:
* Barbara (persona nomo) – persona virina nomo
* Barbara (Sankta) – katolikisma sanktulino,
* Doña Bárbara – romano verkita de la venezuela verkisto Rómulo Gallegos
* Barbara (franca kantistino) (1930 – 1997) –  franca kantistino
* Barbara (pariza metrostacio) - stacio de la Metroo de Parizo, nomita laŭ Barbara (franca kantistino)
* Barbara (Italio) – komunumo en Italio
* Santa Barbara (Kalifornio) – urbo en Kalifornio, Usono
* 234 Barbara – asteroido.
Billy Wilder

**Billy Wilder** (Samuel Wilder) (n.  en Galicio en Aŭstrio-Hungario, m.  en Usono) estis reĝisoro, scenaristo kaj produktoro.

Wilder komencis sian karieron en Berlino. Kiel multaj aliaj personoj juddevenaj li en 1933 fuĝis de la nazioj el Germanio kaj fariĝis unu el la plej gravaj reĝisoroj en Hollywood. Dum sia pli ol 50-jara agado li kreis pli ol 60 filmojn.

En 1993 li kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

## Listo de filmoj 
* 1930 *Menschen am Sonntag* (Germanio)
* 1943 *Five Graves to Cairo* (Usono)
* 1944 *Double Indemnity* (Usono)
* 1945 *The Lost Weekend* (Usono)
* 1948 *A Foreign Affair* (Usono)
* 1950 *Sunset Boulevard* (Usono)
* 1951 *Big Carnival* (ankaŭ: *Ace in the Hole* / Usono)
* 1953 *Stalag 17* (Usono)
* 1954 *Sabrina* (Usono)
* 1955 *The Seven Year Itch* (Usono)
* 1957 *Love in the Afternoon* (Usono)
* 1958 *Witness for the Prosecution* (Usono)
* 1959 *Some Like it Hot* (Usono)
* 1960 *The Apartment* (1960)
* 1961 *One, Two, Three* (Usono)
* 1963 *Irma La Douce* (Usono)
* 1972 *Avanti!* (Usono)
* 1974 *The Front Page* (Usono)
* 1977 *Fedora* (Usono/Francio/Germanio)

Dosiero:Schild Wilder.JPG|memortabulo en Berlino 
Dosiero:BillyWilder-Targa.jpg|


Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Somera palaco de reĝino Anna

eta|300ra|Belvedere kaj la "kantanta fontano"

**Somera palaco de reĝino Anna** situas en belega granda ĝardeno en la Praga burgo. La palaco ankaŭ estas nomata **palaco de reĝino Anna** kaj estas la plej eleganta renesancstila konstruaĵo norde de Alpoj. La nomo *Belvedere* (itale: *bela vido*) aludas kaj ĝian belegan aspekton kaj la belan elrigardon al la tuta urbo Prago.

Ferdinando la 1-a konstruigis la palacon por sia adorata edzino Anna Jagellono laŭ planoj (1535 - 1537) de la itala skulptisto kaj arkitekto Paolo della Stella. La konstruadon oni komencis en la jaro 1538, sed la granda incendio de la Kastelo en la jaro 1541 interrompis ĝin. Oni povis daŭrigi nur en 1548 - Anna Jagellono ne plu vivis - kaj en 1563 oni finpretigis la palacon kaj la grandan reĝan ĝardenon.

eta|La "kantanta fontano"
Centre antaŭ la palaco staras renesancstila bronza fontano, la famega **kantanta fontano** (*Zpívající fontána*). Ĝi estas verko de F. Terzio, muldita fare de sonoril-muldisto Tomáš Jaroš (1558-1588). La figuro supre estas sakflutisto . Kaj la akvo falanta en la bronzan pelvon "sonorigas" la fontanon - kvankam ne tro laŭte . El la ĝardeno kaj galerio de Belvedere malfermiĝas unu el la plej ĉarmaj rigardoj al Prago.

## Eksteraj ligiloj 
* Praga Belvedere kun la ĝardeno
* Kelkaj fotoj pri la Praga Belvedere
* Belvedere-paĝo de prague.net

## Notoj, referencoj 
Kategorio:Palacoj en Prago
Kategorio:Konstruaĵoj en Hradčany (Prago)
Kategorio:Praga burgo
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Vilaoj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1560-1569
Kategorio:Aperis en 1565
Bazilio

La **bazilio** (*Ocimum basilicum*), estas specio de ocimo.

En la kuirarto uzatas la freŝaj aŭ sekigitaj folioj de la planto. Bazilio fajnigas ĉefe saŭcojn, supojn, salatojn, kukumojn, tomatojn kaj pastaĵojn. Oni enmetu ĝin nur je la fino de la kuirado.

Parenco, la Sankta Bazilio (*Ocimum tenuiflorum*), estas sankta planto en Barato.

## Priskribo 
Bazilio estas unujara planto ĝis 60&nbsp;cm alta, kun ovalaj kontraŭaj folioj inter 2 kaj 5 centimetrojn longaj. La folia koloro varias inter pala verdo al intensa verdo, eĉ viola aŭ purpura koloro ĉe iuj variaĵoj. La rektaj, disbranĉaj tigoj havas kvadratan sekcon samkiel multaj lamiacoj kaj emas iĝi lignecaj kaj foliecaj.

La malgrandaj floroj, blankaj aŭ rozkoloraj, havas petalaron de kvin neregulaj petaloj. Estas kvar stamenoj, flavaj. La floroj grupiĝas en infloreskoj en foliaj akseloj.

La semoj estas malgrandaj, longecaj kaj nigraj.

## Bildaro 

Dosiero:Basil-Basilico-Ocimum_basilicum-albahaca.jpg| Planto
Dosiero:ChristianBauer_stalk_of_basil.jpg| Infloresko
Dosiero:Ocimum_basilicum_06_ies.jpg| Floro
Dosiero:Basilseeds.jpg|Semoj

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Lamiacoj
Bonero

**Bonero** aŭ **Bonaire** estas post Kuracao la plej granda insulo de la antaŭaj Nederlandaj Antiloj. Ĝi situas en la suda parto de la Kariba Maro, antaŭ la marbordo de Venezuelo, kaj apartenas al la ABC-insuloj de la Malgrandaj Antiloj. La ĉefurbo de Bonaire estas Kralendijk [Kralendajk]. La plej malnova kolonio estas Rincon.

Bonaire ekde la 10-a de oktobro 2010 fariĝis komunumo de Nederlando.

Lingvoj : nederlanda kaj papiamento.

eta|centre|180ra|Situo

Geografia pozicio:()


Kategorio:Nederlandaj Antiloj
Oficina borago

La **oficina borago** (*Borago officinalis*) botanike apartenas al la boragacoj (*Boraginaceae*).

## Nomo 
La nomo de la genro Borago devenas de la araba ''abū 'araq* "patro de ŝvito", pro ties kuracoplantaj virtoj.

## Priskribo 
Oficina borago estas unujara planto, kiu atingas altecon de 75&nbsp;cm. Ĝiaj folioj havas guston de kukumo. En printempo kaj somero aperas purpurbluaj steloformaj floroj.

## Uzado 
En la kuirarto estas uzataj la floroj kaj la freŝaj, junaj folioj de la planto. Oficina borago fajnigas ĉefe salatojn, saŭcojn, buterpanon kaj kazeon.

## Bildaro 

Dosiero:Borage starflower Rohtopurasruoho 02.jpg|Floroj de oficina borago
Dosiero:Borago officinalis, two blossoms.jpg|Detaloj de la floraro 
Dosiero:Borago officinalis. Locatie, De Kruidhof.jpg|Floroj de oficina borago
Dosiero:Borago officinalis in late september 2009.JPG|Oficina borago

## Referencoj 
## Literaturo 
* , paĝo 172, kapvorto *Borago*
* Nova PIV, paĝo 166, kapvorto *Borago*, ĉapitro *oficina borago*

## Eksteraj ligiloj 
* Borago sur *tela botanica''

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Bokmål

**Bokmål** [BUKmol]. Norvege: libra parolo) estas la nomo de la plej vaste uzata maniero por skribi la norvegan lingvon. Unua nomo estis dannorvega. La **norvega lingvo** estas parolata en Norvegujo de pli ol 4 milionoj da parolantoj. Ĝia ISO-kodo estas *`nb`*. Ekzistas Vikipedio en la norvega lingvo (Bokmål). 

40,9% de la norvega popolo loĝas en komunumoj kiuj elektis Bokmål kiel sian preferatan skriblingvon por oficialaj skribaj dokumentoj.

## Vidu ankaŭ 
* Knud Knudsen (lingvisto)
* Bokmål kaj nynorsk
* Nynorsk
* Normlingvo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio: Norvega lingvo
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Burt Lancaster

**Burt LANCASTER**, plennome: **Burton Stephen LANCASTER** (naskiĝis la 2-an de novembro 1913 en Nov-Jorko, mortis la 21-an de oktobro 1994 en Losanĝeleso) estis usona aktoro.

Kvankam la iama akrobato neniam studis aktoradon, li tamen fariĝis unu el la plej grandaj steluloj de Hollywood dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Komence ofte vidata en la rolo de sentima aventurulo, li poste ankaŭ brilis en karakteraj roloj. Li ankaŭ filmis en Italio sub la reĝisoreco de Luchino Visconti.

## Listo de filmoj 
* *The Killers* (1946)
* *Sorry, Wrong Number* 1948)
* *The Flame and the Arrow* ("La flamo kaj la sago", 1950)
* *The Crimson Pirate (1952)
* *Come Back, Little Sheba* (1952)
* *From Here to Eternity* (1953)
* *The Rose Tattoo* (1955)
* *The Rainmaker* (1956)
* *Trapeze* (1956)
* *Sweet Smell of Success* (1957)
* *Elmer Gantry* (1960, Oskaro-premiita en 1961)
* *The Unforgiven* (1960)
* *Judgment at Nuremberg* (1961)
* *The Young Savages* (1961)
* *Birdman of Alcatraz* (1962)
* *A Child is Waiting* (1963)
* *Il gattopardo* (1963)
* *Gruppo di famiglia in un interno* (1974)
* 1900 (1976)
* *Atlantic City* (1979)
* *La pelle* (1981)
* *Local Hero* (1982)
* *The Osterman Weekend* (1983)
* *Field of Dreams* (1989)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo, en kiu li ludis)''

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Naskiĝintoj la 2-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 21-an de oktobro
Batalo de Aktio

La **Batalo de Aktio** (2-a de septembro -31) estis marbatalo de Oktavio kontraŭ Antonio kaj Kleopatra en la maro okcidente de Aktio en Grekio. Oktavio estis la venkinto kaj fariĝis la sola forta generalo en Romio. Post kvar jaroj, Oktavio fariĝis Aŭgusto Cezaro kaj imperiestro de Romio.

Antonio estis multe pli bona generalo ol Oktavio sur la tero, sed Oktavio estis pli sperta sur la maro (lastatempe konkerinte Sicilion). Por plaĉi al Kleopatra, Antonio batalis kontraŭ Oktavio sur la maro. Sed dum la batalo, ŝia egipta mararmeo subite foriris kaj la mararmeo de Antonio estis disŝirita.

Spite de la malvenko, Antonio povis batali kontraŭ Oktavio surtere en Grekio – ĉiuj atendis tion – sed Antonio malaperis, sekvinte Kleopatran al Egiptio.

Por klarigi tian malprudentecon en Antonio, Plutarĥo kulpigas lian pasian amon por Kleopatra, kiu nubigis lian juĝon.

Dosiero:Ballistae on roman ship.JPG|Ĵetistoj sur romia ŝipo
Dosiero:Schiffsrelief Palestrina.jpg|ŝipa reliefo el templo starigita de ano de la armeo de Oktavio
Dosiero:Battle_of_Actium-it.svg|Batala situplano; unuoj de Oktavio ruĝaj, de Antonio bluaj

Aktio
Aktio
Kategorio:Konfliktoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Aŭgusto Cezaro
Banstrato

**Banstrato** () estas nomata laŭ la "Malnova banejo", kiu estis tie jam en la 14-a jarcento. La domo en sia hodiaŭa aspekto el la 19-a jarcento, estis en la 18-a kaj 19-a jarcentoj unu el la plej konataj hoteloj de Prago. Tie ĉi loĝis la rusa generalo Suvorov kaj la franca poeto Chateaubriand (memortabuloj). Proksime, kontraŭflanke de la Maltana preĝejo, staras la domo **Ĉe la ora unukornulo**' (''''). Ankaŭ tie ĉi estis hotelo, kie en la jaro 1796 loĝis Ludwig van Beethoven.

Kategorio:Stratoj en Prago
Kategorio:Malgranda Kvartalo (Prago)
Bierfarejo U Fleků

eta|fasado de la bierfarejo "U Fleků"
La **Bierfarejo "U Fleků"** estas historia konstruaĵo de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. Ĝi situas en la strato Křemencova. Temas pri unu el la plej famaj bierfarejoj kaj bierejoj en Prago, romantike rekonstruita por elvoki la atmosferon de mezepoka gastejo.

## Eksteraj ligiloj 
* germane
* muzeo
* bierfarejo

U Fleků
Kategorio:Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Kategorio:Restoracioj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Bette Davis

eta|dekstra|Bette Davis
La usona aktorino **Bette DAVIS** (aŭ realnome: **Ruth Elizabeth DAVIS**) naskiĝis je la 5-a de aprilo 1908 en Lowell, Masaĉuseco kaj mortis je la 6-a de oktobro 1989 en Neuilly sur Seine, Francio. Post teatra kariero ŝi en la jaro 1931 unuafoje aperis en filmo – sed ankoraŭ sen granda sukceso. Stelulino ŝi fariĝis pro sia rolo en *Of human bondage* (1934); jaron poste ŝi gajnis sian unuan Oskaron kaj post la dua Oskaro en 1939 ŝi povis plejgrandparte mem elekti siajn rolojn.

En la jaro 1962 Bette Davis publikigis sian unuan membiografion *The lonely life*, pliaj biografioj sekvis. En la jaro 1977 la agado de la aktorino estis honorata per la *Life Achievement Award*.

## Famaj filmoj 
* Of human bondage (1934)
* Dangerous (Usono, 1935)
* The petrified forest (Usono, 1936)
* Jezebel (Usono, 1938)
* Dark victory (Usono, 1939)
* The private lifes of Elizabeth and Essex (Usono, 1939)
* All this and heaven too (Usono, 1940)
* The letter (Usono, 1940)
* The little foxes (Usono, 1941)
* The man who came to dinner (Usono, 1942)
* Now, voyager (Usono, 1942)
* Watch on the Rhine (Usoano, 1943)
* All about Eve (Usono, 1950)
* The catered affair (Usono, 1956)
* Pocketful of miracles (Usono, 1961)
* Whatever happened to Baby Jane? (Usono, 1962)
* Hush…hush, sweet Charlotte (Usono, 1964)
* Death on the Nile (Britio, 1978)
* The whales of August (Usono, 1987)

## Premioj 
* *Oskaro* pro *Dangerous* (1936)
* *Oskaro* pro *Jezebel* (1939)
* *Life Achievement Award* (1977)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Prezidantoj de la Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj
Billie Holiday

**Billie HOLIDAY** [bi'li ha'lidej] (7a de aprilo, 1915 – 19a de julio, 1959) estis usona ĵazkantistino, konsiderata de iuj homoj la plej bona el la 20a jarcento. Ŝi floris dum 1935-1955 en Novjorko kaj eĉ hodiaŭ influas kantistinojn. Ŝi kantis el la koro en stilo tre honesta, persona, emocia kaj, iafoje, aŭtobiografia. Ŝi kantis *Strange Fruit*, *God Bless the Child*, *My Man*, inter multaj aliaj.

Ŝi naskiĝis kiel **Eleanora FAGAN**. *Lady Day* ("Damo Tago") estis ŝia kromnomo. Ŝi kantis kun blanka gardenio en la hararo. En 1930 ŝi komencis kanti en kluboj. En 1933 ŝi estis eltrovita de John Hammond de Columbia Records.

Ŝi precipe estis influita de Louis Armstrong kaj Bessie Smith. Inter aliaj, ŝi kantis kun Teddy Wilson, Benny Goodman, Count Basie, Lester Young, kaj Artie Shaw

Ŝi verkis aŭtobiografion, *Lady Sings the Blues*, kiu poste estis realigita kiel filmo, en kiu Diana Ross rolis kiel Billie Holiday. Holiday aperis en la filmo *New Orleans*.

En sia vivo, ŝi estis sklavigita de heroino kaj estis batita de siaj amorantoj. Ankaŭ ŝi neniam ricevis la tantiemon por ŝiaj kanzonoj. Ŝi mortis la 17an de julio 1959 pro mortiga dozo de heroino.

La memoro de Holiday estas daŭre granda influo sur la kulturo de populara muziko. La rokgrupo U2 diris pri ŝi:

*Damo Tago de diamantaj okuloj,*
Ŝi vidas la veron malantaŭ la mensogoj.

- U2

Dosiero:Billie Holiday 1949 b.jpg|
Dosiero:Billie Holiday Lady Day.jpg|
Dosiero:Billie Holiday 1949.jpg|

## Albumoj 
* Billie Holiday Sings (1952)
* An Evening with Billie Holiday (1952)
* Billie Holiday (1954)
* Music for Torching (1955)
* Velvet Mood (1956)
* Lady Sings the Blues (1956)
* Body and Soul (1957)
* Songs for Distingué Lovers (1957)
* Stay with Me (1958)
* All or Nothing at All (1958)
* Lady in Satin (1958)
* Last Recording (1959)

Holiday, Billie
Holiday, Billie
Holiday, Billie
Holiday, Billie
Kategorio:Artistnomoj
Boleslao la 1-a (Pollando)

**Boleslao la 1-a**, nomata **"la Brava"** (, ; naskiĝis en 967, mortis la ) el la dinastio de Piastoj estis en la jaroj 992-1000 duko de Pollando, en 1003-1004 duko de Ĉeĥio, kaj en 1000-1025 la unua reĝo de Pollando.
eta|240px|maldekstra|Limoj de Pollando dum regado de Boleslao la Brava
Li estis filo de la duko Mjeŝko la 1-a kaj Dubravka de Bohemio, filino de la duko Boleslao la 1-a de Bohemio kaj ekregis en 992 forpelante iom poste sian duonpatrinon kaj duonfratojn.
[eta|maldekstra|200px|«Edziĝo de [Svjatopolko la 1-a kun filino de Boleslao la Brava, en 1013 aŭ 1014», pentraĵo de Jan Matejko]]
[eta|maldekstra|Pola princo kaj reĝo [Boleslao la 1-a (Pollando)|Boleslao ĉe la Ora Poredego en Kievo tuj post la venko en la Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo]]
Apogis misian agadon de episkopo Adalberto el Prago kaj de benediktana monaĥo Bruno de Querfurt. La martiran morton de la unua (997) kaj lian baldaŭan sanktigon profitis politike por krei en Gniezno eklezian metropolon kaj diocezojn en Krakovo, Vroclavo kaj Kołobrzeg per tio konfirmante plenan memstarecon de Pollando helpe de imperiestro Oto la 3-a. Post lia morto (1002) Bolesław ektroviĝis en konflikto kun lia sekvanto Henriko la 2-a, interbatalante dum la jaroj 1002-1018. Packontrakto de Bautzen / Budziszyn permesis al li aneksi Luzacion. En Merseburg okazis en la jaro 1002 la oficiala **Kunveno** de Henriko la 2-a kun princoj kaj dukoj. Partoprenis ĝin ankaŭ la pola reĝo Boleslao la 1-a **"la Brava"**. Dum tiu Kunveno okazis laŭ la inspiro de Henriko atenco (nesukcesa) kontraŭ la pola reĝo Boleslao. El tio sekvis multjaraj militoj inter Henriko kaj Boleslao - rezulte en la jaro 1013 okazis **Paca Traktato** en Merseburg kaj januare en 1018 en Bautzen / Budziszyn okazis la sekva **Paca Traktato**. Per la Paca Traktato en Budziszyn granda parto de Luzacio, t.e. la regiono de Bautzen / Budziszyn, estis aligita kiel regna feŭdo al Pollando.

En 1018 konkeris Kievon, entronigante sian bofilon Svjatopolko la 1-a. En 1018 aŭ unu jaron poste alligis al la pola ŝtato, perditaj en 981, **Ruĝajn Fortikaĵojn**. Tuj antaŭ sia morto (1025) kroniĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo
* Mjeŝko la 2-a
* Listo de reĝoj de Pollando
* Krono de la Regno de Pollando

Kategorio:Piastoj
Kategorio:Polaj reĝoj
Kategorio:Regantoj de Ĉeĥio
Kategorio:Krakovanoj
Batalo apud Isandhlwana

eta|300x300ra
Ĝi estis inaŭgura batalo de la milito inter Britio kaj la Zuluoj, fine de la 19a jarcento.

La 22 januaro 1879, ĉirkaŭ cent kilometrojn norde de Durban en Sudafriko, okazis la batalo apud Isandhlwana.

Estris: 
la britajn trupojn: Lord Chelmsford, 
la zuluan imperion: Reĝo Ceĉvajo (Cetavajo).

Partoprenis proksimume 20 mil zuluoj kaj 1800 britaj soldatoj kaj afrikaj helptrupoj. La ses britaj kompanioj, kvankam bone armitaj per pafiloj kaj pluraj kanonoj ne sukcesis sin defendi, kaj estis preskaŭ komplete murditaj de la zuluoj.

Tiu batalo restas konata kiel granda sukceso de neblanka armeo kontraŭ eŭropa armeo.

Por mildigi la malvenkon, la britaj militkronikoj ŝatas rememori, ke post la batalo apud Isandhlwana, pli ol cent homoj eltenis tutnokte en la hospitalo de Rorke's Drift senesperan kombaton kontraŭ la zuluoj.

## Bildaro 

Dosiero:Isandlwana.jpg|
Dosiero:Isandlwanazulumem.JPG|
Dosiero:Isandlwanamassgrave.JPG|

## Vidu ankaŭ 
* Zuluangla Milito

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.richthofen.com/smith-dorrien/dorrien01a.htm 
* http://www.rapidttp.com/milhist/vol044gc.html 
* http://www.zulunet.co.za/izl/isandlwana.htm  
* http://sirius.sgic.fi/~juha/zulu.htm  

Isandhlwana
Kategorio:Konfliktoj en 1879
Isandhlwana
Isandhlwana
Kategorio:Zuluoj
Kategorio:19-a jarcento en Sud-Afriko