open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jessica Hausner

**Jessica HAUSNER** (n. 6a de Oktobro 1972) estas aŭstria kin- reĝisoro kaj scenaristo. Ŝi reĝisoris ses filmojn ekde 1995. Ŝia filmo *Lovely Rita* estis prezentita en la sekcio *Un Certain Regard* ĉe la Festivalo de Cannes de 2001. Tri jarojn poste ŝia filmo *Hotel* estis prezentita en la festivalo de 2004. Ŝia filmo de 2014 *Amour Fou* estis selektita por konkurenci en la sekcio *Un Certain Regard* ĉe la Festivalo de Cannes de 2014.

## Filmaro 
* 1992: Anne (reĝisoro)
* 1992: Herr Mares (reĝisoro)
* 1992: Ruths Geburtstag (reĝisoro)
* 1993: Ich möchte sein manchmal ein Schmetterling (reĝisoro)
* 1997: Flora (reĝisoro)
* 1998: Inter-view (reĝisoro/scenaristo)
* 2000: Lovely Rita (reĝisoro/scenaristo)
* 2004: Hotel (reĝisoro/scenaristo)
* 2005: Toast
* 2009: Lourdes
* 2014: Amour Fou (reĝisoro/scenaristo)

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Vienanoj
Michael Kreihsl

**Michael KREIHSL** (n. 1958 en Vieno) estas kin-reĝisoro kaj aŭtoro.

Michael Kreihsl studis Bildartohistorion kaj Arkeologion. Poste faris studojn por reĝisorado ĉe la *Hochschule für Musik* kaj ankaŭ pri Arto, Kinarto kaj Televido, en Vieno. Poste li studis ankaŭ kinon kaj televidon en la Universitato de Novjorko.

## Filmaro 
* 1985: Eine Bewegung der Zeit, Kurzfilm
* 1986: Kurzfilme, Elisabeth / Vom Geigenmachen / Vaterland
* 1990: A Licensed Liberty
* 1990: Idomeneo
* 1993: Real Time
* 1994: Winterreise
* 1996: Charms Zwischenfälle
* 1996: Herbert Willi – Klavier im Stau
* 1998: Zeitstimmung
* 1999: Heimkehr der Jäger (Return of the Hunters, Le retour des chasseurs), Kino – Reĝisorado/Scenaro
* 2000: Probieren Sie's mit einem Jüngeren
* 2000: The long Rain
* 2001: Die Lust am Abgrund
* 2001: Tigermännchen sucht Tigerweibchen
* 2002: Liebe Zartbitter
* 2003: Jetzt erst Recht
* 2004: Mein Vater, meine Frau und meine Geliebte
* 2005: Tatort – Die schlafende Schöne
* 2006: Heute heiratet mein Mann
* 2006: Trau' niemals deinem Schwiegersohn!
* 2006: Liebe auf Kredit
* 2006: Steffl
* 2008: Der Prager Frühling
* 2009: Der Täter
* 2011: Weihnachtsengel küsst man nicht
* 2013: Die Landärztin
* 2016: Liebe möglicherweise, Kino – Reĝisorado/Scenaro
* 2016: Egon Schiele: Tod und Mädchen

## Teatro 
* 1992 Theaterfallen - de Daniil Charms, Burgtheater, Vieno.
* 1998 Bibapoh, Mozarts Il re pastore folgend - de Franzobel, Burgtheater Casino, Vieno.
* 1998 Hautnah - de Patrick Marber, Volkstheater, Vieno.
* 1999 Insektarium - de Gert Jonke, Volkstheater Wien, Wiener Festwochen
* 2001 Waikiki Beach - de Marlene Streeruwitz, Volkstheater,Vieno.
* 2005 Nur Ruhe - de Johann Nestroy, Volkstheater, Vieno.
* 2009 Gut gegen Nordwind - de Daniel Glattauer, Theater in der Josefstadt / Kammerspiele Wien
* 2010 Alle sieben Wellen - de Daniel Glattauer, Theater in der Josefstadt / Kammerspiele Wien
* 2010 Gut gegen Nordwind - de Daniel Glattauer, Komödie im bayrischen Hof, Munkeno.
* 2011 Ein Klotz am Bein - de Georges Feydeau, Theater in der Josefstadt, Vieno.
* 2015 Die Wunderübung - de Daniel Glattauer, Theater in der Josefstadt / Kammerspiele Wien

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* deutscher Regieverband 
* Oficiala retejo

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Vienanoj
Makabi HaCair

**Makabeo Juna** () estas junulara movado cionista fondita en Germanio en la jaro 1926. Ĝi formas parton de la Monda Unuiĝo *Makabi*, kies nomo evidente aludas al la antikvaj makabeoj. En 1936 ĝi festis sian unuan konvencion en la urbo Tel-Avivo. Nuntempe la movado en Israelo nombras ĉirkaŭ 3.000 membrojn.

## Movado 
### Valoroj 
La ĉefaj valoroj kiuj karakterizas la movadon estas la cionismo, la gvidantaro, la bona civitaneco, la amikeco inter la membroj, la persisto kaj la apogo al la komunumo, tiel kiel la mem-realiĝo. La monda movado *Makabi* promociu la fizikan aktivecon kaj la sporton inter la juda komunumo. La junula movado *Makabi HaCair* estis kreita por promocii la fizikan edukadon de la junuloj.

### Simboloj 
Lia uniformo inkludas ĉemizojn kaj pantalonojn de koloroj brunecaj, kiuj simbolas la egalaĵon kaj la simplecon, tiel kiel la diverseco. Kolttuko faldita de blua koloro kun tri blankaj strioj reprezentas la Flagon de Israelo, kaj ankaŭ la ligon de la membroj al la valoroj de la cionismo. La insigno de la movado estas formita de la du komencaj literoj de la asocia nomo en la hebrea alfabeto. La du literoj estas aranĝitaj formante Stelon de David - la simbolo tiel kreas ligon inter la movado kaj la konata juda kaj cionista simbolo.

### Historio 
Dum diversaj jaroj, ĝis la oficiala establado de la ŝtato de Israelo, la ĉefa aktiveco estis varbi al judaj junuloj kiel parto de la peno por establi sportan sistemon, en la nova sopiranta lando. En tiuj jaroj, la junula movado plenumis elstaran taskon, kaj ĝi helpis al la judaj junuloj ĉar ili povis fari Alija, alivorte, elmigri en Israelo de alia lando. La membroj de la movado fondis diversajn setlejojn kaj ili partoprenis en la defendo de diversaj judaj municipoj. Nuntempe, la asocio en Israelo havas 21 filiojn kiuj trovas disdonitaj de la ŝtato. 

### Aktivecoj 
Grava evento okazas dum la festo de la lumoj aŭ Ĥanuka. La membroj de la movado *Makabi* partoprenas en okazaĵo kiu konsistas en kurado kun torĉo tra vilaĝoj kaj setlejoj de la tuta lando kaj en partoprenado de diversaj edukaj aktivecoj.

Kiel parto de lia misio por disvolvi la interrilatojn kun la judaj komunumoj al la fremda, la lokaj delegacioj vojaĝas al aliaj landoj, kun simbola torĉo, disvastigante la valorojn kaj principojn de la movado *Makabi*.

La movado makabeo realigas edukan taskon por helpi al la junuloj de la tuta lando al havi pli bonaj modals kaj valoroj, kontribuante tiel al la komunumo, realigante taskojn de volontulo, en ampleksa gamo de komunumaj servoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()
* oficiala paĝo en la retejo *facebook* ()

Kategorio:Sportaj organizaĵoj
Kategorio:Judaj organizaĵoj
Kategorio:Cionismaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1926
Bady Minck

**Bady MINCK** (n. 21a de Decembro 1956 en Ettelbrück, Luksemburgio) studis skulptarton en la *Akademie der bildenden Künste* de Vieno kaj eksperimentan kinarton en la *Hochschule für angewandte Kunst* de Vieno. Ŝi laboris kiel reĝisoro, artisto kaj produktoro en Vieno kaj Luksemburgo.

## Filmaro 
* 1988: Der Mensch mit den modernen Nerven, 8 min, scenaro/reĝisorado kun Stefan Stratil, Premiere: Festival de Cannes 1989
* 1995: Attwengers Luft, 3 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: IFF Locarno 1996
* 1996: Mécanomagie, 16 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: IFF Rotterdam 1997
* 2003: Im Anfang war der Blick, 45 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: Festival de Cannes 2003
* 2005: La Belle est la Bête, 3 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: IFF Rotterdam 2005
* 2006: Roll over Mozart, 1 min, idearo/reĝisorado, Premiere: IFF Rotterdam 2006
* 2007: Das Sein und das Nichts, 10 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: IFF Rotterdam 2007
* 2007: Free Radicals, 90 min, kun Bernhard Zachhuber, Premiere: Biennale di Venezia 2007
* 2008: Schein Sein, 8 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: Berlinale 2008
* 2014: Amour Fou (Produktorado; reĝisorado: Jessica Hausner)
* 2016: Egon Schiele: Tod und Mädchen (Produktorado; reĝisorado: Dieter Berner)
* 2016: Die Nacht der 1000 Stunden (Produktorado; reĝisorado: Virgil Widrich)
* 2017: MappaMundi, 45 min, scenaro/reĝisorado, Premiere: Sundance Film Festival 2017

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj artistoj
Kategorio:Luksemburganoj
Franz Novotny

**Franz NOVOTNY** (n. 30a de Majo 1949) estas aŭstria kin- produktoro, reĝisoro kaj scenaristo. Lia filmo de 2003 nome *Yu* estis prezentita en la 25a Moskva Internacia Kinofestivalo. Li ekkarieris en 1977 per la televida filmo *Die Staatsoperette*.

## Elektita filmaro 
* Exit... nur keine Panik (1980)
* Schmutz (1987)
* Yu (2003)
* Jew Suss: Rise and Fall (2010)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Vienanoj
Széll Kálmán tér (metrostacio)

La **Széll Kálmán tér** estas unu el la plej gravaj metrostacioj en Budapeŝto. La nomo venis de la placo, kie situas la metrostacio. La placo ricevis la nomon de ĉefministro Kálmán Széll ekde 2011 (sed la placo portis jam tiun nomon ĝis la socialismo). La nomo antaŭ 2011 estis **Moszkva** [moskva], tio estas hungara nomo de Moskvo.
eta|maldekstre|La origina tersurfaca domo de la metrostacio

## Historio 
Ekde 1950 oni komencis konstrui la 2-an metrolinion en Budapeŝto, sed post jaroj pro financaj problemoj la konstruado paŭzis, nur en la sekva jardeko komenciĝis denove la konstruado. La duono de la linio ekfunkciis en 1970, tiu itinero post 2 jaroj. La metroo estas atingebla el mezo de la placo, kie oni konstruis domon. Komence 3 rulŝtuparoj funkciis, ekde 2006 jam 4. Plenaj renovigaj laboroj okazis en la menciita 2006. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste de Alstom trafikas, eĉ sen ŝoforoj.

## Kontaktoj 
La placo estas la plej granda trafika nodo de urboparto Buda. Estas kontaktoj al multe da tramoj, aŭtobusoj. Tre proksime ĉiovendejo kaj kulturcentro funkcias. La placo estas konvencia elirpunkto de turistoj, kiuj volas ekskursi en la montoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m2.html 
* http://www.metros.hu/vonal/felujitas_m2.html 

W0 Széll Kálmán tér átépítés után 2016 május 16 26 metróállomás.jpg|La nova tersurfaca domo de la metrostacio
Budapest, metró 2, Széll Kálmán tér, 3.jpg|Interno de la nova tersurfaca domo
Budapest, metró 2, Széll Kálmán tér, 4.jpg|La subtera kajo

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1972
Kategorio:1972 en Hungario
Hubert Sauper

**Hubert SAUPER** (n. 27a de Julio 1966 en Kitzbühel, Tirolo, Aŭstrio) estas kinisto ĉefe de dokumentaj filmoj, reĝisoro, verkisto, produktoro, kaj aktoro konata ĉefe pro la tre polemikiga ''Darwin's Nightmare* (2004) kiu estis nomumita por Oskar-premio.

Sauper loĝis en Britio, Italio, kaj Usono kaj nune loĝas en Francio. Li studis filman reĝisoradon en universitatoj en Vieno kaj Francio. Li instruas kinarton en Eŭropo kaj Usono.

Sauper famas pro siaj politikaj dokumentaj filmoj, filmitaj realisme. Li akiris tutmondan agnoskon pro sia kina esprimmaniero, enhavo kaj estetiko. Liaj filmoj estas kutime polemikaj pro sia klara politika, socia, kaj poezia esprimmaniero. La filmo de Sauper *Darwin's Nightmare* estis nomumita por plej bona dokumenta filmo ĉe la Oskar-premio, kaj li ricevis premiojn en pli ol 50 internaciaj kinfestivaloj. Liaj du lastaj dokumentaj filmoj ricevis dekdu internaciajn kinpremiojn.

## Filmaro 
* 1993: On the road with Emil
* 1994: Also schlafwandle ich am hellichten Tage
* 1995: Lomographer’s Moscow (TV)
* 1998: Kisangani diary
* 2000: Seules avec nos histoires (TV)
* 2004: Darwin’s Nightmare
* 2014: We Come as Friends

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Hubert Sauper, "Giving Voice to Those Who Are Not Heard"  (Video intervjuo el *Capturing Reality: The Art of Documentary'')
* Interview with Hubert Sauper, co-director of Kisangani Diary "We cannot call ourselves democrats when people are still treated like animals" kun Stefan Steinberg ĉe World Socialist Web Site
* "Darwin's Nightmare" (Recenzo el *Rotten Tomatoes*)
* "Darwin's Nightmare"  (Recenzo el *New York Times*)
* "Darwin's Nightmare"  (Site)
* Hubert Sauper IMDB 

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Tirolanoj
Bédoin

**Bédoin** estas komunumo de 2,609 personoj (en 1999). Ĝi estas en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazuro en la departmento Vaucluse en la sudo de Francio. Ĝi estas ŝatata de naturistoj kiuj tie havas luksan kampadejon (Domaine de Bélézy).

Kategorio:Komunumoj de Vaucluse
28657 Briandempsey

'*28657 *Briandempsey'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Brian Dempsey*, mentoro en 2013 por unu finalisto de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la *Acton-Boxborough Regional High School'' de Acton (Masaĉuseco).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Forstoincendioj en Portugalio 2017

Serio de **arbaraj incendioj en Portugalio** komenciĝis je la 17-a de junio 2017 en centra parto de la lando. La incendio mortigis almenaŭ 64 homojn kaj detruis kelkajn vilaĝojn, ĉefe ĉirkaŭ la municipo Pedrogâo Grande.

## Fono 
Antaŭ la ekesto de la incendioj estis en Portugalio varmondo kun temperaturoj super . Dum nokto de la 17-a ĝis la 18-a de junio en la tuta lando aperis pli ol 60 diversaj incendioj. La kaŭzo de la incendioj estis je la 18-a de junio malklara, sed oni supozas la ekbruliĝo fare de fulmo dum tiel nomata seka ŝtormo.

## Tradukfonto 
Kategorio:Incendioj en Portugalio
Kategorio:Naturaj katastrofoj en Eŭropo
Kategorio:Katastrofoj en 2017
Kategorio:Naturaj katastrofoj en la 21-a jarcento
Kategorio:2017 en Portugalio
Pedrógão Grande

**Pedrógão Grande** estas urbo kaj municipo en la portugala Distrikto Leiria kaj centra regiono. La urbo havis malpli ol  loĝantojn en 2021. La urbo estas sidejo de la municipo Pedrógão Grande kiu havas 128,75 km² de areo kaj 3 390 loĝantoj (2021), kaj estas subdividita en 3 *freguesias*. La municipa teritorio limas nordokcidente kun Castanheira de Pera, oriente kun Góis kaj Pampilhosa da Serra, sudoriente kun Sertã kaj okcidente kun Figueiró dos Vinhos. Distas ĉirkaŭ 75 km de Leiria, la distrikta ĉefurbo, ĉirkaŭ 85 km de Castelo Branco kaj ĉirkaŭ 55 km de Koimbro. 

La municipa festotago estas je la 24-a de julio.

## Submunicipoj
Leiria estas subdividita en la jenaj tri fregezioj:
eta|maldekstra|Subdivido (freguesias)
* Graça
* Pedrógão Grande
* Vila Facaia

## Historio
La unuan foruon donis en februaro 1206 D. Pedro Afonso, ekstergedzeca filo de Afonso Henriques. 

La 8an de aŭgusto 1513, la reĝo Manuelo la 1-a donis al Pedrógão Grande duan foruon. 

La 7an de septembro 1895 oni nuligis kaj la municipon kaj la teritorion pro la teritoria organizado de la distrikto Leiria. La 13an de januaro 1898 oni restaŭris la municipon, dum la iama areo restis en Figueiró dos Vinhos. 

La setlejo estas en areo de granito kaj ardezo inter la basenoj de la riveroj Zêzere kaj Unhais kaj de la rojoj Pêra kaj Mega, nuntempe pliigitaj per la akvorezervejoj de du grandaj akvobaraĵoj, nome Cabril kaj Bouçã. 

### Riveraj bildoj 

PONTE FILIPINA 1.jpg|Ponto Filipina
PONTE FILIPINA 2.jpg|Ponto Filipina
PONTE IC8.jpg |Ponto super la rivero Zêzere (IC8)
BARRAGEM DO CABRIL 2.jpg |Akvobaraĵo de Cabril

En junio 2017 en la areo estis granda forstincendio, kiu okazigis 64 mortojn.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstre|Preĝejo de Pedrógão Grande.
* Preĝejo de Pedrógão Grande
* Ponto de Cabril (super la rivero Zêzere)
* Preĝejo de Misericórdia de Pedrógão Grande
* Pilorio de Pedrógão Grande
* *Casa da Criança*
* Muzeoj Casa-Museu Manuel Nunes Corrêa, de Religia Arto, Pedro Cruz, de la Respubliko kaj Framasonismo, kaj de Concertinas
* Romiaj ruinoj
* Ardeza domaro kaj rivera banejo de Mosteiro 
eta|Situo

## Bildoj

Capela de São Sebastião - Pedrógão Grande - Portugal (20428580475).jpg|Kapelo de Sankta Sebastiano

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Pedrógão Grande

Kategorio:Municipoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Leiria
Quinta de San Pedro Alejandrino

La **Quinta de San Pedro Alejandrino** (Vilao de Sankta Petro Aleĥandrino) estas bieno () konstruita en la 17-a jarcento, fama pro tio, ke ĝi estas la mortloko de Simón Bolívar la . Tiam, estis produktitaj rumo, mielo kaj kansukero.

La bieno situas en la teritorio de Mamatoco, en distrikto de Sankta-Marta, apud Kariba Maro norde de Kolombio. Hodiaŭ, ĝi funkcias kiel turisma loko, muzeo kaj historia monumento.

## Bildgalerio 

Antiguahacienda.jpg|Superrigardo de la Quinta de San Pedro Alejandrino
EstatuaSimonBolivarQuinta.JPG|Statuo de Simón Bolívar en la Quinta de San Pedro Alejandrino
Jardín de la Quinta de San Pedro Alejandrino.jpg|Ĝardeno de la Quinta de San Pedro Alejandrino

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sankta-Marta
* Simón Bolívar

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Museo Bolivariano de Arte Contemporaneo ()
* San Pedro Alejandrino, Biblioteca Luis Ángel Arango  ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Historio de Kolombio
Kategorio:Muzeoj en Kolombio
Ulrich Seidl

eta|Ulrich Seidl ĉe la Odesa Internacia Kinofestivalo (2013).
**Ulrich Maria SEIDL** (n. 24a de Novembro 1952 en Vieno) estas aŭstria kin- reĝisoro, scenaristo kaj produktoro. En 2005 li estis membro de la ĵurio ĉe la 27a Moskva Internacia Kinofestivalo de 2005.

Lia filmo *Dog Days* estis filmita laŭlonge de tri jaroj dum la plej varmaj tagoj de somero. Inter aliaj premioj, ĝi ricevis la Premion de la Granda Ĵurio en Venecio en 2001.

## Filmaro 
* 1980: *Einsvierzig*, Reĝisorado/Scenaro
* 1982: *Der Ball*, Reĝisorado/Scenaro
* 1990: *Good News*, Reĝisorado/Scenaro
* 1992: *Mit Verlust ist zu rechnen*, Reĝisorado/Scenaro
* 1994: *Die letzten Männer*, TV, Reĝisorado/Scenaro
* 1995: *Tierische Liebe*, Reĝisorado/Scenaro
* 1996: *Bilder einer Ausstellung*, TV, Reĝisorado/Scenaro
* 1997: *Der Busenfreund*, TV, Reĝisorado/Scenaro
* 1998: *Spaß ohne Grenzen*, TV, Reĝisorado/Scenaro
* 1998: *Models*, Reĝisorado/Scenaro
* 2000: *Hundstage*, 140 min., Reĝisorado/Scenaro
* 2001: *Zur Lage* (Situation Report), 105 min.,Reĝisorado/Scenaro: Ulrich Seidl, Barbara Albert, Michael Glawogger, Michael Sturminger
* 2003: *Jesus, du weißt*, 87 min.
* 2007: *Import Export*, 135 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado
* 2012: *Paradies: Liebe*, 120 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado
* 2012: *Paradies: Glaube*, 113 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado
* 2013: *Paradies: Hoffnung*, 91 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado
* 2014: *Im Keller*, 81 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado
* 2014: *Ich seh Ich seh*, Produktorado
* 2016: *Safari*, 90 min., Reĝisorado/Scenaro/Produktorado

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* 

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Vienanoj
Dezső Márkus (dirigento)

**Dezső Márkus** [deĵO mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Dezső** estis hungara dirigento, teatrestro. Lia frato estis arkitekto Géza Márkus, lia edzino estis Ilona Szoyer.

Dezső Márkus http://mek.niif.hu/04000/04093/html/szocikk/13192.htm naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Dezső Márkus devenis el juda familio. Li studis muzikon laŭvice en Muzikakademio de Budapeŝto kaj simila lernejo de Vieno. En 1879 li debutis kiel pianisto, poste en Bad Ischl li estis jam dirigento. En 1893 li estis teatra dirigento en la jam ne ekzistanta teatro en Budapeŝto. Inter 1895 kaj 1898 li havis postenon en Reĝa Operejo de Budapeŝto, poste li dirigentis en Prago kaj Amsterdamo. Inter 1903-1911 li estis dirigento de Budapeŝta Operejo, poste li fondis Popoloperejon, kiun li gvidis poste 3 jarojn. Li estis en la Popoloperejo muzika direktoro (1918-1921), dirigento (1921-1926), poste muzika ĉefdirektoro. Baldaŭ li private instruis kantadon.

Li edziĝis en 1905, baldaŭ li havis filinon.

## Elektitaj dirigentaĵoj 
* Saint-Saëns: *Samson kaj Dalila* 
* Giacomo Puccini: La bohème
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo D, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Andor Dárday

**Andor Dárday** [dArdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dárday Andor** estis hungara operkantisto, arta sekretario, filma figuranto.

Andor Dárday http://www.imdb.com/name/nm0246268/ naskiĝis la  en Tata (Hungario), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Andor Dárday devenis el juda familio. Li lernis private kantadon de Mária Budanovits kaj Árpád Palotay inter 1933-1938, poste pro la kontraŭjudaj leĝoj li ne povis aliĝi al Budapeŝta Operejo, nur depost la 2-a mondmilito. Ĝis 1951 li kantadis en la koruso, poste li estis nomumita arta sekretario ĝis la pensiuliĝo en 1976. Tiutempe li havis malgravajn rolojn sur la scenejo, krome li estis ofte figuranto en filmoj. Li havis la titolon "eterna membro de la Operejo", krome li ricevis kelkajn premiojn.

## El lia repertuaro 
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – 3-a sklavo
* Otto Nicolai: *La gajaj edzinoj de Windsor* – 4-a burĝo
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* – Fiorillo

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Föltámadott a tenger* (1953)
* *En uniformo* (1957)
* *Háry János* (1965)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj figurantoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tazumal

**Tazumal** estas arĥeologia ejo konstruita de la majaa civilizacio situanta en Chalchuapa, Salvadoro. Tazumal signifas *loko kie viktimoj estas bruligitaj* en la kiĉea lingvo.

La ejo situas en la centro de la departemento Santa Ana 60 kilometrojn de la ĉefurbo San-Salvadoro. La areo situas ene de la arĥeologia areo de Chalchuapa, kiu etendiĝas sur proksimume 10 km² kaj kie troviĝas aliaj lokoj kiaj Pampe, Casa Blanca, Trapiche kaj Las Victorias. La areo de Chalchuapa subiris la kulturajn influojn de Copán kaj de la centroj de centra Meksiko, Teotiŭakano kaj la Toltekoj.

La ejo de Tazumal posedas kelkajn ruinojn, sidejo de majaaj loĝlokoj inter la jaroj 100 kaj 1200, kaj kompleksan serion da sistemoj de drenado por akvo, kelkajn tombojn, piramidojn, palacojn kaj entombigitajn ritajn objektojn. Ĉirkaŭ la jaro 900 strukturoj estis konstruitaj en la tolteka stilo. La urbo estis forlasita ĉirkaŭ la jaro 1200.

La ruinoj de Tazumal estas konsiderataj kiel la plej gravaj kaj plej bone konservitaj de la nacio. La trovitaj artefaktoj pruvas la ekziston de komercvojo inter la urbo kaj malproksimaj lokoj kiel la areo de Meksiko kaj Panamo.

## Bibliografio 
* 
*  Edwin Shook ed Elayne Marquis, 1996, *Secrets in Stone: Yokes, Hachas and Palmas from Southern Mesoamerica*, serie "Memoirs of the American Philosophical Society", Volume 217, ISBN 0-871-69217-1

## Vidu ankaŭ 
* Listo de majaaj ruinoj

## Tradukfonto 
Kategorio:Majaaj arkeologiejoj
Kategorio:Majaaj ruinoj en Salvadoro
Simliŝa

**Simliŝa lingvo**(angle **Simlish**) estas fikcia lingvo kiu estis speciale desegnita por la videoludo "Sims". La eldonisto pripensis ke estus tre multekosta sinkronizi (fare de voĉaktoroj) la vortojn de Sims en ĉiuj lingvoj de la ludantoj. Tial estis inventita la 'Simliŝa' parolata de Sims, la roluloj en Sims, Sims 2 kaj Sims 3. La lingvo konsistas el pecoj de la ukraina, franca, latina, finna, la angla, fiĝia kaj tagaloga (la lingvo kiun oni parolas en la Filipinoj) por krei propran lingvon. Multaj kantoj estis tradukitaj en 'Simlish', ekzemple "Smile" (rideto) de Lily Allen.

Simlish estas parolita de Sims, la fikciuloj en La Sims, *La Sims 2* kaj La Sims 3.

## Frazoj en la simliŝa 
Ĉiuj ĉi frazoj estas de The Sims 
* Vira Sims parolanta - "Homina blastima."
* Virina Sims parolanta - "Enama polap."
* Infano Sims parolanta - "Sizzaza Za" kaj "The sungoos keekaf terweek."
* Virina Sims ludanta 'arcade'-ludojn - "Itwack, itcack."
* Plenkreska Sims parolanta je la telefono - "A Beboo."
* Infano Sims enirante aŭtobuson - "Yabba doochia."
* Plenkreska vira Sims dirante adiaŭon - "Mal-Mal."

## Parolata Simlish 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *La Sims* oficiala retejo 

Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Kategorio:Fikcilingvoj
Kategorio:Videoludoj
Arabella Szilágyi

**Arabella Szilágyi** [silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Arabella** estis hungara operkantisto (soprano), primadono. Ŝia origina familia nomo estis *Spiegel* ĝis 1881.

Arabella Szilágyi http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/sz-77C95/szilagyi-arabella-spiegel-77FC2/ naskiĝis la  en Sárvár, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Arabella Szilágyi devenis el juda familio. Ŝi aĝis 7, kiam ŝi amatore kantadis. Ŝi frekventis Teatran Lernejon, poste ŝi debutis en opera spektaklo en 1880 en Nacia Teatro (Budapeŝto). En la sekva jaro ŝi plulernis en Vieno de Róza Csillag. Inter 1886-1888 ŝi apartenis al Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed ŝia debuto estis tre granda fiasko. Tamen Gustav Mahler instruis ŝin kaj ŝi iĝis sukcesa primadono (inter 1888-1894 en Breslau). Li denove kantadis en la Budapeŝta Operejo inter 1894 – 1898, poste ŝi pensiuliĝis, sed ŝi kantis plu en koncertoj kaj ekde 1908 ŝi instruis en privata muzika lernejo. En nekonata jaro ŝi naskis sen esti edzino. Ŝi estis nomumita "eterna membro de la Operejo".

## El ŝia repertuaro 
* Giuseppe Verdi: *La traviata* - Violetta (debuto)
* Richard Wagner:
** *Die Walküre* - Brünhilde
** *Lohengrin* - Ortrud
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* - Santuzza
* Ferenc Erkel *Hunyadi László* - Szilágyi Erzsébet (1895 en Prago)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
28665 Theresafultz

'*28665 *Theresafultz'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Theresa Fultz*, kiu mentoris unu finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *Wheeling Central Catholic High School'' de Wheeling (Okcidenta Virginio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Prudencia Ayala

**Prudencia AYALA** (naskiĝis  en Sonzacate, mortis  en San-Salvadoro) estis salvadora verkistino kaj aktivulino, kiu luktis por agnosko de virinaj rajtoj kaj seksa egaleco en sia lando.

## Familio 
Naskiĝinta en familio de indiĝena deveno, ŝiaj gepatroj estis Aurelia Ayala kaj Vicente Chief. Kiam ŝi estis 10-jaraĝa, ili transloĝiĝis al Santa Ana, kie ŝi povis komenci sian primaran studadon en la kolegio de instruistino María Luisa de Cristofine, kion ŝi neniam povis fini pro manko de monrimedoj de sia familio, kaj ŝi poste instruis sin kiel memlernanton.

Ŝi lernis la metion de kudristino kiun ŝi ekzercis paralele al siaj estontaj agadoj. Ŝi asertis esti kapabla antaŭdiri la estontecon per revelacioj de "misteraj voĉoj", kio al ŝi permesis gajni konatecon malgraŭ la neprobabla vero de siaj antaŭdiroj. Ŝia pretendita povo antaŭdiri la estontecon ankaŭ provokis kritikojn kaj mokadon fare de dominantaj sociaj grupoj.

Ŝia supozitaj antaŭdiroj estis eldonitaj en gazetoj de Santa Ana, kie oni komencis kromnomi ŝin la "Sibilo de Santa Ana". En 1914, ŝi antaŭdiris la falon de Vilhelmo la 2-a de Germanio kaj la eniron de Usono en la militon. Ŝia nomo fariĝis poste konata pro ŝiaj feminismaj pozicioj kaj la esoterismo de ŝia karaktero.

## Tradukfonto 
Kategorio:Salvadoraj feministoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Salvadoraj verkistoj
Tymoteusz Onyszkiewicz

**Tymoteusz Onyszkiewicz** (naskiĝis la 20-an de junio 1973) – pola poeto, verkisto, filozofo, aŭtoro de popularsciencaj artikoloj kaj sciencaj publikaĵoj. En siaj verkoj koncentriĝas pri sociaj problemoj, penso de Oriento, helena filozofio, teologio, gnostikismo, esoterismo.

## Kreado
**Poeziaj volumoj**
* *Panteizm* (Panteismo), "Nowy Świat", Warszawa, 2007, ​ISBN 9788373862593​ kaj aliaj

**Romanoj**

* *Czas: Anarchia, Tryb: Rewolucja. Wspomnienia warszawskiego anarchisty 1989 – 1991* (Verbotempo: Anarkio, Gramatika modo:Revolucio. Rememoroj de varsovia anarkiisto 1989-1991), 2014

**Noveloj**

* *Łodygi lotosów* (Tigoj de lotusaj floroj), 2012

**Sciencaj publikaĵoj**

* *Umiłowanie mądrości, jako praktyka istnienia*, en Filozofia: ogląd, namysł, krytyka? (Filozofio: rigardo, penso, kritiko?), Olsztyn 2010
* *Pesymistyczna wizja immanencji i prawda prowadząca do wolności - duch gnostycki w filozofii Schopenhauera i Bierdiajewa* (Pesimisma vizio de imanento kaj vero kondukanta al libereco - gnostika spirito en filozofio de Schopenhauer kaj Berdjajev), en Pesymizm, sceptycyzm, nihilizm, dekadentyzm - kultura wyczerpania? (Pesimismo, skeptikismo, nihilismo, dekadenco - kulturo de elĉerpiĝo?) Olsztyn 2013

**Interretaj publikĵoj**

* *Co wyzwalamy poprzez jogę?* (Kion ni liberigas helpe de jogo?, Drogi Do Zdrowia
* *Gdzie jestem „ja” – koncepcja „JA” C.G.Junga i buddyjska negacja podmiotowości* (Kie estas "mi" - koncepto de Carl Gustav Jung kaj budhisma negado de subjekto), Drogi Do Zdrowia
* *Medytacja i pustka ZEN* (Medito kaj malpleno de zen), Drogi Do Zdrowia
* *Stowarzyszenie umarłej edukacji* (Asocio de mortinta edukado), Res Publica
* *Asocjacyjne kuriozum pop-kultury – przypadek Nergala* (Asociema strangaĵo de popola kulturo - la kazo de Nergal), Res Publica

## Kunlaboro
* Internetowe pismo Res Publica Nova (Interreta revuo Res Publica Nova), publica.pl, 2011
* Miesięcznik literacki "Lampa" (Literatura monatrevuo "Lampa" ), 2008 – 2011
* Miesięcznik "Czwarty Wymiar" (Monatrevuo "Czwarty Wymiar (Kvara Dimensio)), 2006 –

## Bibliografio
* Bibliografia Tymoteusza Onyszkiewicza Pola Literatura Bibliografio

Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Temirtau

eta|centre|555ra|Larĝa panoramo pri Karaganda Ŝtata Industria Universitato
**Temirtau,** laŭ kazaĥa lingvo *Теміртау,* laŭ rusa lingvo *Темиртау* estas universitata urbego en Provinco Karagando (Kazaĥio). La loknomo signifas proksimume "fera monto" pro la granda metalurgia produktado.
eta|Situon de Temirtau montras la ruĝa punkto
eta|Preĝejo kaj loĝdomoj en Temirtau
eta|Preĝejo en Temirtau

## Bazaj informoj 
* Areo: 296&nbsp;km²
* Supermara alteco: 511 m
* Loĝantaro: 185 082 (en 2015
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo: +7 7213
* Poŝtkodoj: 101400
* Aŭtokodo: М, 09
* 

## Geografio 
Temirtau situas en la nordorienta-meza partoj de la lando laŭ riverbordo nordokcidente de Karagando. Astano troviĝas 165, Pavlodar 374, Kokŝetau 434, Semej 519, Petropavlo 594, Oskemeno 690, Kostanaj 733, Taraz 805, **Almato** 816, Turkistano 829, Ŝimkento 900, Aktobe 1121, Atirau 1578 kilometrojn.
eta|Fontanoj en Temirtau

## Loĝantaro 
La loĝantaro konsistas el:
* rusoj 103 795 homoj (56,86 %)
* kazaĥoj 53 290 homoj (29,19 %)
* aliaj popoloj malpli grandaj

## Historio 
eta|maldekstre|Teatro en Temirtau
Vilaĝo Ĵaur estis fondita en 1905 fare de 40 familioj sur la alia flanko de la rivero. Post 4 jaroj la vilaĝo estis alinomita al Samarkandskij. En 1933 apud la vilaĝo kanalo konstruiĝis por helpi liveradon de karbonoj, post 6 jaroj ankaŭ digo konstruiĝis tra la rivero por krei akvorezervujon. En 1942 komencis funkcii la akvoenergia centralo, post jaroj oni komencis produkti ŝtalojn en la metalurgia kombinato. En 1945 la komunumo ricevis urborangon sub nomo Temirtau. En 1959 tumultoj kaj ribeloj okazis pro la malbonaj labor- kaj vivkondiĉoj, estis 16 mortintoj, 27 vunditoj, proksimume 70 arestitaj kaj kondamnitaj laboristoj. En la 1970-aj jaroj la metalurgia kombinato apartenis al la plej grandaj tiaj en Sovetunio.

## Vidindaĵoj 
eta|Historia kaj kultura centro
eta|Tramo de Temirtau

* pluraj preĝejoj
* historia kaj kultura centro
* teatro

## Famuloj 
* Volodimir Hordijenko naskiĝis en la urbo

## Ĝemelurboj 
*  Zenica, Bosnio kaj Hercegovino
*  Kamjansko, Ukrainio

## Fontoj 
* mapo, distancoj 
* https://www.britannica.com/place/Temirtau 

Kategorio:Urboj de Kazaĥio
Jörg Mauthe

**Jörg MAUTHE** (1924–1986) estis aŭstria verkisto, ĵurnalisto kaj radia direktoro. Dum kelkaj jaroj li estis elstara en la urba politiko de Vieno kie li naskiĝis kaj mortiĝis.

El 1947 li laboris kiel ĵurnalisto, specializita el 1950 en kultura kritiko por *Die Furche*, konservisma Aŭstria ĉiusemajna gazeto. En 1955 li translokiĝis al *Die Presse* kie li estis nomumita Kultura Redaktoro.

Li kunlaboris kun la dekstra Aŭstria Popola Partio.

## Verkoj 
* Des Narren Abenteuer und Meinungen. Mit Federzeichnungen vom Verfasser. Wiener Verlag, Wien 1947.
* Kun Peter Weiser: Familie Floriani. Ein wienerischer Jahreslauf in dreißig Bildern. Nach der „Radiofamilie“ des Senders „Rot-Weiß-Rot“. Kremayr & Scheriau, Wien 1954.
* Wiener Knigge. Mit Zeichnungen von Rudolf Rhomberg. Andermann, Wien 1956.
* Neuauflage: Mit Illustrationen von Rudolf Rhomberg. Hunna, Wien 1965.
* How to be a Viennese. Illustrations by Rudolf Rhomberg. English translation by Majorie Kerr Wilson. Hunna, Wien 1966.
* Neuauflage: Mit Zeichnungen von Rudolf Angerer. Amalthea, Wien 2007, ISBN 978-3-85002-060-2.
* Wien für Anfänger. Ein Lehrgang in 10 Lektionen. Mit Zeichnungen von Paul Flora. Diogenes, Zürich 1959.
* Neuauflage: Edition Löwenzahn, Innsbruck 2001, ISBN 3-7066-2270-X.
* Der gelernte Wiener. Mit Zeichnungen von Wilfried Zeller-Zellenberg. Forum, Wien 1961.
* Kun Barbara Pflaum: Wie ist Wien. Hunna, Wien 1961.
* … belieben zu speisen? Mit Zeichnungen von Wilfried Zeller-Zellenberg. Forum, Wien 1962.
* Die große Hitze oder Die Errettung Österreichs durch den Legationsrat Dr. Tuzzi. Molden, Wien 1974, ISBN 3-217-00605-4.
* Neuauflage: Edition Atelier, Wien 2011, ISBN 978-3-900379-10-0.
* Nachdenkbuch für Österreicher, insbesondere für Austrophile, Austromasochisten, Austrophobe und andere Austriaken. Molden, Wien 1975, ISBN 3-217-00702-6.
* Neuauflage: Edition Atelier, Wien 1987, ISBN 3-900379-11-4.
* Wien – Spaziergang durch eine Stadt. Mit Photographien von Fred Peer. Residenz, Salzburg 1975.
* Neubearbeitete Auflage: Residenz, Salzburg 1979, ISBN 3-7017-0215-2.
* Die Vielgeliebte. Molden, Wien 1979, ISBN 3-217-00992-4.
* Neuauflage: Edition Atelier, Wien 2011, ISBN 978-3-900379-03-2.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Vienanoj
Fritz Hochwälder

**Fritz HOCHWÄLDER** (28a de Majo 1911 – 21a de Oktobro 1986) konata ankaŭ kiel Fritz Hochwaelder, estis aŭstria dramaturgo. Konata pro sia klara prozo kaj fortaj moralismaj temoj, Hochwälder ricevis kelkajn literaturajn premiojn, kiaj la Granda Aŭstria Ŝtatpremio por Literaturo en 1966. Plej el liaj teatraĵoj estis premieritaj en la Burgoteatrejo en Vieno.

Hochwälder verkis teatraĵojn kun socia kaj politika enhavo, uzante historiajn temojn en siaj verkoj. Unu el liaj plej fruaj verkoj nome *Das Heilige Experiment* (la sankta eksperimento, 1943) temis pri la perforta malmuntado de la utopia setlejaro de Jezuitoj fare de la hispanoj en Paragvajo en la 1760-aj jaroj kaj *Der öffentliche Ankläger* (la publika akuzisto, 1948) pri la violento de la Franca Revolucio. La temo de violento estis ĉefa faktoro en sia propra vivo — Dum la Dua Mondmilito li fuĝis al Svisio, dum liaj gepatroj estis murditaj en la koncentrejo de Theresienstadt.

## Verkoj 
* *Die unziemliche Neugier* (1934; publikigita en 1979)
* *Esther* (1940)
* *Das heilige Experiment* (1942)
* *Hôtel du Commerce* (1944)
* *Meier Helmbrecht* (1946)
* *Der öffentliche Ankläger* (1948)
* *Donadieu* (1953)
* *Die Herberge* (1955)
* *Der Unschuldige* (1958)
* *Donnerstag* (1959)
* *Holokaust.(Totengericht)* (1960; publikigita en 1998)
* *1003* (1963)
* *Der Himbeerpflücker* (1964)
* *Der Befehl* (1968)
* *Lazaretti oder Der Säbeltiger* (1973)
* *Die Prinzessin von Chimay* (1982)
* *Der verschwundene Mond* (1982)
* *Die Bürgschaft* (1984)
* *Donnerstag. Roman* (1995)

## Referencoj 
* Baker, R. Paul (2001) *A Question of Conscience: The Dramas of Fritz Hochwälder*. Dunedin: Department of German, University of Otago.
* Best, Alan (1995). "Fritz Hochwälder: Overview." *Reference Guide to World Literature*, 2nd ed., edited by Lesley Henderson, St. James Press. Republished in Literature Resource Center. Online. Accessed April 5, 2006. [Essay on Web site].
* Daviau, Donald G. “Fritz Hochwälder” in *Major Figures of Modern Austrian Literature* (1984), ed. Daviau. Riverside, California: Ariadne.
* Feinberg, Anat (2002). "Fritz Hochwälder " in *Holocaust Literature: An Encyclopedia of Writers and Their Work* ed. S. Lillian Kremer : New York : Routledge.
* "Fritz Hochwälder " in *McGraw-Hill Encyclopedia of World Drama* (1984). 2nd edition: New York: McGraw-Hill.
* Hochwälder, Fritz (1980). *The Public Prosecutor and Other Plays*, with an introduction by Martin Esslin. New York: Frederick Ungar.

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Aŭstraj dramistoj‎
Margit Vágóné Berzsenyi

**Margit Vágóné Berzsenyi** [berĵenji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vágóné Berzsenyi Margit** estis hungara aktoro. Ŝia nobela antaŭnomo estis *egyházasmiklai*, ŝia origina naskiĝnomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Berzsenyi Margit Piroska*.

Margit Berzsenyi http://www.imdb.com/name/nm0904615/?ref_=tt_cl_i9 naskiĝis la  en Gyula, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Vágóné Berzsenyi frekventis abatejan bazlernejon, tamen ŝi aliĝis al trupo de Nagybecskerek en 1878. Inter 1880 kaj 1920 ŝi apartenis al pluraj trupoj kaj teatroj (ekzemple en Miskolc, Szabadka, Kassa, Temeŝvaro, apud Dezső Szilágyi (aktoro) (1904 - 1906) ktp). En 1894 ŝi edziniĝis. Post Traktato de Trianon ŝi migris al Budapeŝto, kie ŝi ricevis rolojn en Teatro Renaissance, Teatro Belvárosi kaj Gaja Teatro. En 1932 ŝi pensiuliĝis, tamen pli malofte ŝi ludis en Gaja Teatro, post la 2-a mondmilito en Teatro Madách.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Gergely Csiky: *Nagymama* - titolrolo
* Ferenc Molnár: *Az ismeretlen lány* - Mici
* Sándor Hunyady: *Lovagias ügy* - avino

## Elektitaj filmaj roloj 
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935)
* *Régi keringő* (1941) - patrino
* *A tanítónő* (1945) - kamparanino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gustav Januš

**Gustav Alois Januš** (n. 19a de Septembro 1939 in Zell-Pfarre, Karintio) estas aŭstra slovenlingva pentristo, verkisto kaj tradukisto.

Li studis katolikan Teologion en Klagenfurt. Kaj poste slovenan, arton, fizikon kaj kemion. Kiel verkisto kaj pentristo li estis memlernanto. Por poezio li uzis liberajn versojn.

## Verkoj 
* P(e)s(m)i (Gedichte/Hunde). (1978), Ljubljana/Laibach.
* Pesmi, (1983), Mohorjeva/Hermagoras.
* Gedichte: 1962-1983, (1983), Suhrkamp-Verlag,
* Pesmi / Gedichte / Poesiis, (1985)
* Ko bom prekoračil besedo / Wenn ich das Wort überschreite, (1988), Residenz-Verlag.
* Sredi stavka / Mitten im Satz, (1990), Residenz.
* Schwarzer Flügelschlag. (1996).
* Krog je zdaj moje okno / Der Kreis ist jetz mein Fenster, (1998), Residenz.
* Metulj / Schmetterling / La farfalla / The butterfly (1999), Mohorjeva.
* Moja beseda klije navzgor kot slika / Mein Wort keimt aus als Bild, (2005) Wieser-Verlag.
* V barve spremenjena beseda / Wort, verwandelt in Farben, (2009) zum 70. Geburtstag gesammelte Gedichte (1962-2009) in Slowenisch und Deutsch, Mohorjeva.

Kategorio:Aŭstraj pentristoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Slovenaj verkistoj
Kategorio:Slovenaj tradukistoj
Kategorio:Slovenaj poetoj
Nacia Parko Chagres

La **Nacia Parko Chagres** [ĉAgres] en Panamo situas inter la provinco Panamo kaj Colón, en la orienta sektoro de Panama kanalo kun entuta areo de .

La parko enhavas tropikajn pluvarbarojn, kaj aron da riveroj kiuj provizas sufiĉan akvon por garantii la funkciadon de Lago Gatuno, ĉefa lago de la Panama kanalo: rivero Chagres kaj rivero Gatun.

## Akvodisigo de Panama kanalo 
La parko estis kreita en 1985, kun la celo prezervi la naturan arbaron kiu formas ĝin por produkti akvon en kvanto kaj kvalito sufiĉaj por garantii la normalan funkciadon de la Panama kanalo, por provizi trinkeblan akvon al la urboj de Panamo, Colón kaj La Chorrera, kaj por produkti elektron por la urboj de Panamo kaj Colón.

Por la funkciado de la Panama kanalo este necese subteni altan akvonivelon, ĉar ĉiu ŝipo kiu transiras la kluzojn bezonas ĉirkaŭ 52 milionojn da nerehaveblaj galjonoj de freŝa akvo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chagres
* Gatuna Akvobaraĵo
* Lago Gatuno
* Panama kanalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Naciaj parkoj en Panamo
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1985
Florjan Lipuš

**Florjan LIPUŠ**, n. 4a de Majo 1937 en Lobnig ĉe Bad Eisenkappel, Aŭstrio, estas karintia slovenlingva verkisto kaj tradukisto. Ekde 1985 li estis koresponda membro de la Slovenia Akademio de Sciencoj kaj Artoj.

## Verkoj (elekto) 
* *Črtice mimogrede*, 1964, Skizoj
* *Zmote dijaka Tjaža*, 1972; germane 1981, trad. Peter Handke k. Helga Mračnikar; Romano
* *Odstranitev moje vasi*, 1983; dt. 1997, Übs. Fabjan Hafner; Romano
* *Jalov pelin*, 1985; dt. Übersetzung 1989, Übs. Fabjan Hafner; Romano
* *Stesnitev. Neogibni, a sumljivi opravki z zmedo.* 1995; dt. Übersetzung 1997, Übs. Johann Strutz; Romano
* *Srčne pege*, 1991; dt. 1999/2000, Übs. Johann Strutz; Romano
* *Boštjanov let*, 2003; dt. 2005, Übs. Johann Strutz; Romano
* *Prošnji dan*, 1987; dt. Wieser Verlag, Klagenfurt 2007, Übs. Johann Strutz; Romano kaj rakontoj/Skizzen

## Bibliografio 
* Luise Maria Ruhdorfer: Lipušs Identitätenkarussell. Eine Untersuchung über den Umgang mit Eros, Pathos und Thanatos. Remscheid: Re Di Roma Verlag, 2010. ISBN 978-3-86870-173-9.

## Referencoj 
Kategorio:Slovenaj verkistoj
Kategorio:Slovenaj tradukistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj tradukistoj
Kategorio:Karintio
28662 Ericduran

'*28662 *Ericduran'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Eric Duran*, kiu mentoris en 2013 unu finaliston de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la *Manzano High School'' de Albuquerque (Nov-Meksiko).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Daniel Glattauer

**Daniel GLATTAUER** (n. 19an de Majo, 1960) estas aŭstria verkisto kaj iama ĵurnalisto. Li naskiĝis en Vieno, kie li ankoraŭ loĝas kaj laboras. Iama regula kolumnisto por *Der Standard*, nacia ĉiutaga gazeto, li estas plej bone konata pro sia dialoga epistola romano *Gut gegen Nordwind* kaj ties sekvaĵo *Alle sieben Wellen*.

Liaj literaturaj verkoj estis tradukitaj en 40 lingvojn, estis venditaj en ĉirkaŭ 3 milionoj da kopioj kaj adaptita al radio, teatro, televido kaj kinarto, eĉ ekster la germanparolantaj landoj. En 2006 li estis nomumita por la Germana Libropremio (Deutscher Buchpreis) pro sia romano *Love Virtually*.

La romanoj kaj teatraĵoj de Glattauer estis inspiritaj de siaj personaj espertoj, kaj pritraktas situaciojn kaj temojn konstruitaj el memoroj de lia epoko kiel ĵurnalisto kaj el lia psikosocia konsiltrejnado.

Li estis ofte priskribita kiel "kontentema verkisto", kaj tiele la verko de Glattauer estas karakterizita pro humoro kaj romantismaj rilatoj, direkte al homamasoj kaj rezulte en kritikoj pro manko de profundo en liaj romanoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Publikigista retejo
* Nikolaus Glattauer
* Barbara Öhlzeit 
* Michael Keusch

Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Janko Ferk

**Janko FERK** (n. 11a de Decembro 1958 en Sankt Kanzian am Klopeiner See/Škocijan ob Klopinjskem jezeru, Karintio) estas aŭstra juĝisto, sciencisto kaj verkisto.

Ferk studis en la Universitato de Vieno Germanistikon kaj Historion. Li tradukis el la slovena al la germana kaj inverse. Li ricevis multajn premiojn pro sia verkaro el 1978 *Großer Österreichischer Jugendpreis für Literatur* al 2002 respektive Literaturpremio de la P.E.N.-Klubo Liechtenstein.

## Bibliografio 
* Günter Kanzian, Annemarie Kanzian (Eld.): Fest.Schrift für Janko Ferk. In: Fidibus. Zeitschrift für Literatur und Literaturwissenschaft. Klagenfurt, Jg. 36, 2008, H. 3/4.
* Günter Kanzian, Annemarie Kanzian (Eld.): Über.Setzungen von Janko Ferk. In: Fidibus. Jg. 37, 2009, H. 2.

Kategorio:Aŭstraj pedagogoj
Kategorio:Aŭstraj poetoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Slovenaj verkistoj
Kategorio:Slovenaj tradukistoj
Kategorio:Slovenaj juĝistoj
Kategorio:Slovenaj pedagogoj
Daniel Kehlmann

**Daniel KEHLMANN** (n. 13a de Januaro 1975) estas germanlingva aŭtoro de kaj aŭstria kaj germana ŝtatanecoj. Lia verko *Die Vermessung der Welt* (tradukebla kiel Mezurante la mondon) estas la plej vendata romano en germana lingvo ekde la verko de Patrick Süskind *Parfumo* estis publikigita en 1985. La verkoj de Kehlmann, kaj partikulare *Die Vermessung der Welt*, estas tre influita de la magia realismo kaj reprezentas spektaklan ŝanĝon el la celoj de la influa Grupo 47. Li ricevis la premion Heimito von Doderer Prize pro tiu romano. En 2006 oni aljuĝis al li la Literaturpremion de la Konrad-Adenauer-fondaĵo.[eta|Daniel Kehlmann ĉe la [Lepsika librofoiro (2009)]]

## Verkoj 
* Beerhoms Vorstellung. Roman. Deuticke Verlag, Wien 1997, ISBN 3-216-30290-3.
* Unter der Sonne. Erzählungen. Deuticke, Wien 1998, ISBN 3-216-30363-2.
* Mahlers Zeit. Roman. Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main 1999, ISBN 3-518-41078-4.
* Der fernste Ort. Novelle. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-518-41265-5.
* Ich und Kaminski. Roman. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-518-41395-3.
* Die Vermessung der Welt. Roman. Rowohlt Verlag, Reinbek bei Hamburg 2005, ISBN 3-498-03528-2
* Wo ist Carlos Montúfar? Essays. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2005, ISBN 3-499-24139-0.
* Diese sehr ernsten Scherze. Poetikvorlesungen. Wallstein Verlag, Göttingen 2007, ISBN 978-3-8353-0145-0.
* Requiem für einen Hund. Ein Gespräch (mit Sebastian Kleinschmidt). Matthes & Seitz, Berlin 2008, ISBN 978-3-88221-735-3.
* Leo Richters Porträt. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2009, ISBN 978-3-499-25302-7.
* Ruhm. Ein Roman in neun Geschichten. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2009, ISBN 978-3-498-03543-3.
* Lob: Über Literatur. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2010, ISBN 978-3-498-03548-8.
* F. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2013, ISBN 978-3-498-03544-0
* Kommt, Geister. Frankfurter Poetikvorlesungen. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2015, ISBN 978-3-498-03570-9
* Du hättest gehen sollen, Erzählung. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2016, ISBN 978-3-498-03573-0

## Referencoj 
Kategorio:Munkenanoj
Kategorio:Magia realismo
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
28672 Karolhiggins

'*28672 *Karolhiggins'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Karol Higgins*, mentorinon por unu finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *Milton High School'' de Milton (Georgio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Seka fulmotondro

eta|Nubo ĝis grundo fulmo dum seka fulmotondro.
**Seka fulmotondro** estas tipo de fulmotondro kie estas fulmo kaj tondro, sed la plej multo de la precipitaĵo ne atingas la grundon. Ili kutime okazas en dezertoj aŭ areoj kun malmulta akvovaporo. Ĉar seka aero kutime absorbas likvan akvon, la pluvo estas absorbita antaŭ ol ĝi atingas la grundon. Ili ofte okazas dum la someraj monatoj en okcidenta Nord-Ameriko.

Sekaj fulmotondroj estas danĝeraj ĉar ili povas kaŭzi polvoŝtormojn kaj incendiojn. Polvoŝtormoj povas okazi ĉar la seka tero kaj sablo estas kunportataj de fortaj ventoj. Incendioj povas okazi ĉar la fulmo povas trafi arbojn kaj ne estas pluvo por estingi la fajron.

## Referencoj
Kategorio:Meteologio
Kategorio:Vetero
Joachim Oppenheim

**Joachim (Ḥayyim) Oppenheim** aŭ **Joachim Heinrich Oppenheim** (jide חיים אפפענהיים, naskiĝis la 29-a de septembro 1832 en Ivančice, Moravio, mortis la 27-a de aprilo 1891 en Berlino) estis ĉeĥa aŭtoro kaj rabeno de Toruń.

El liaj verkoj oni konservas nur du predikojn nome "Das Tal-Gebet" (Vieno, 1862). Li estis ofta kontribuinto de judaj sciencaj gazetoj, verkante prefere en Hebrea.

## Referencoj 
Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Judaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Rabenoj
Kategorio:Ĉeĥaj religiaj verkistoj
Kategorio:Personoj de Moravio
Kategorio:Verkistoj de la 19-a jarcento