open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
128177 Griffioen

'*128177 *Griffioen'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Andrew Vanden Heuvel elde la Observatorio de la Kolegio Calvin en Grand Rapids (Miĉigano, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Roger D. Griffioen'', kiu servis 37 jarojn ĉe la Kolegio Calvin, inklude sep jarojn kiel akademia dekano kaj dek sep jarojn de katedro pri fiziko. Li konstruis alt-kvalitan programon pri fiziko, plenumis la konstruon de kolegia observatorio kaj ludis edukan rolon en la vivo de multenombraj studentoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Kimmo Kiljunen

**Kimmo Kiljunen** (naskiĝinta 13-a de junio 1951 en Ruokolahti) estas finna maldekstra politikisto kaj verkisto de nefikcio. En Finnlando li estis konata pli kiel politikisto, sed li mem difinas sin pli verkisto de nefikcio. Li estis parlamentano de Finnlanda socialdemokratia partio en la jaroj 1995–2011 kaj estas denove ekde la jaro 2019. Li ankaŭ skribis kaj redaktis multajn librojn. Li kaj lia eksa edzino havas kvar infanojn. Lia filo estas la aktoro Jaakko Kiljunen (naskiĝinta 1980). Kimmo Kiljunen estas ateisto. Ekde julio 2010 ĝis majo 2011 li gvidis internacian komisionon pri la interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010 ekflaminta en junio, pri kiu petis lin nome de Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo la tiama prezidantino de Kirgizio, Roza Otunbajeva, kiu havis tiun pozicion de la 7a-a de aprilo 2010 ĝis la 1-a de decembro 2011. Post kiam publikiĝis la rezultoj de la komisiono, la kirgizia parlamento en majo 2011 decidis ke ekde nun Kiljunen estas malpermesita eniri Kirgizion.

Ekde la parlamentbaloto 2023 li estas *ikäpresidentti* (aĝprezidanto) de parlamento de sia lando: ĝia plej maljuna membro.

## Eksteraj ligiloj 
* Kiljunen prezentas flagojn de ŝtatoj.  ()

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Finnaj ateistoj
Preĝejo Ĉieliro de Kristo (Balmazújváros)

La **preĝejo Ĉieliro de Kristo** estas katolika historia monumento en Hungario, en urbo Balmazújváros.

## Historio 
En tiu loko funkciis jam kirko Sankta Mateo en 1337. La loĝantoj ĉirkaŭ 1550 prenis la kalvinismon, la restintaj katolikoj apartenis al Hajdúszoboszló. La kalvinanoj uzis la kirkon inter 1552 kaj 1660, poste la turkoj bruldetruis ĝin. Pli nova katolika preĝejo estis konstruita inter 1781-1786, sed la paroĥo estis refondita nur en 1814. La orgeno estis kreita en 1820, trakonstruita en 1930 kaj 1989. La kirko estis renovigita en 1986.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto en mezo de la urbo. En la korto ŝtona kruco kaj statuo pri Johano Nepomuko estas videblaj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. En la turo 3 sonoriloj loĝas. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. Super la enirejo en la etaĝa alto fenestro estas videbla, flanke po 1 malplenaj niĉoj. Interne ĉe la altaro pentraĵo de :en:Hubert Maurer prezentas Ĉieleniron de Kristo. La barokaj instalaĵoj estis kreitaj en la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la tago de Ĉieleniro de Kristo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun 2 fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/B/Balmaz%C3%BAjv%C3%A1ros.html

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Balmazújváros
Ruokolahti

**Ruokolahti** () estas komunumo de Finnlando en provinco Suda Karelio sur limo de Rusio, sur strando de Saimaa. La areo de komunumo estas , el kio  estas akvo. Ruokolahti havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2020.

Entute situas sur la teritorio de Ruokolahti pli ol 500 lagoj. Tio faras el Ruokolahti ŝatatan lokon por feriodomoj. Somere duobliĝas la loĝantaro de la komunumo pro la feriaj gastoj. 

En 1940 kaj 1944 parto de Ruokolahti estis cedita al Sovetunio. Sed parto de pro area cedo nuligita najbara komunumo Jääski estis ligita al Ruokolahti kaj tiu parto de Jääski estis pli granda ol areo, kiun Ruokolahti cedis. Do areo de Ruokolahti kreskis pro la area cedo, kvankam ankaŭ Ruokolahti estis unu el la areojn ceditaj komunumoj.

## Loĝantaro 
## Fotaro 

  Ruokolahti Church 01.JPG
  Ruokolahti Church 02.JPG
  Ruokolahti Church 03.JPG
  Ruokolahti Church 04.JPG
  Ruokolahti Church 05.JPG

## Referencoj 
## Ekstera ligilo 
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Virolahti

**Virolahti** - jen finne, svede historie *Vederlax* - estas komunumo de Finnlando sur bordo de Finna golfo, en la regiono Kymenlaakso, kaj limo de Rusio. En la 31-a de decembro 2020 Virolahti havis 3090 loĝantojn. La komunumo havas areon de 371&nbsp;km².

eta|meza|300ra|Virolahti

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Kymenlaakso
Kategorio:Suda Finnlando
Päivi Räsänen

**Päivi Räsänen**, naskiĝinta  en Sonkajärvi estas finna konservativa politikisto, pri sia edukado kuracisto. Ŝia partio estas Finnlandaj Kristandemokratoj. Ŝi estas parlamentanino el la jaro 1995, kaj el la jaroj 2004–2015 ŝi estis prezidantino de la partio kaj en la jaroj 2011–2015 la ministro pri internaj aferoj. Ŝi loĝas en Riihimäki. Ŝi havas kvar filinojn kaj unu filon.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Kuracistoj
Nanajoj

200x200px|eta|maldekstra|Nanaja familio, Amura regiono.
eta|Ĉasisto sur skioj sur glacipeco, 1895.
**Nanajoj** estas Tunguza popolo de Orienta Azio kaj de Rusia Fora Oriento, kiu tradicie vivis laŭlonge de Heilongjiang (Amuro), Songhua (Sunggari) kaj Vusuli en la mezo de la Baseno de Amuro. La prauloj de la Nanajoj estis la Ĝurĉenoj de plej norda Manĉurio (Ekstera Manĉurio).

La Nanaja lingvo apartenas al tungus-manĉura lingvaro. Aliaj (malnovaj, sed uzataj) nomoj de nanaja lingvo estas *golda*, *hugjena*, *hedzena*, *taza* ktp. Laŭ popolnombrado de 2010 estis 12 003 Nanajoj en Rusio. Laŭ popolnombrado de 2000 estis 4 640 Nanajoj en Ĉinio.

Eble la plej tutmonde famkonata nanajo estis Dersu Uzala pro samnoma libro kaj filmo.

## Bildaro 

File:Goldi family group, north of Khabarovsk LCCN2004707513.jpg|Goldi familio, norde de Ĥabarovsko 1895
File:Goldi chiefs in best clothes north of Khabarovsk LCCN2004707510.jpg|Goldiestroj norde de Ĥabarovsko, 1895
File:Goldes shaman priest in his regalia LCCN2004707515.jpg|Goldi ŝamano, 1895
File:Goldi village chieftan LCCN2004708035.jpg|Goldi vilaĝestro 1895
File:Goldi village on the Amur, north of Khabarovsk LCCN2004707512.jpg|Goldi vilaĝestro en Amuro, norde de Ĥabarovsko 1895
File:Goldi village along the Amur River, north of Khabarovsk LCCN2004708126.jpg|Goldi vilaĝo ĉe Amur rivero, norde de Ĥabarovsko 1895

## Notoj 
## Bibliografio 
* Dominic Ziegler, Black Dragon River: A Journey Down the Amur River Between Russia and China. NY: Penguin Books, 2015.

Kategorio:Manĉurio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Azio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kategorio:Siberio
Kategorio:Tunguz-manĉura grupo
Kategorio:Ĥabarovska regiono
Lohjanjärvi

**Lohjanjärvi** estas lago en Finnlando en provinco Uusimaa en komunumoj kaj urboj Lohja kaj Raasepori. La areo de la lago estas 88,2 kvadratkilometroj, kaj la lago estas la plej granda lago de Uusimaa. La plej granda profundo de la lago estas 55 m. La lago havas multajn kabojn, insulojn kaj golfojn samete kiel multaj grandaj lagoj en plej orienta kaj norda Finnlando (Meza Finnlando, Savonio kaj Karelio).

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Pyhäjärvi (Säkylä)

**Pyhäjärvi**, ankaŭ **Säkylän Pyhäjärvi** (Pyhäjärvi de/en Säkylä, ĉar en Finnlando estas ankaŭ aliaj lagoj kun sama nomo; Säkylän Pyhäjärvi estas la dua plej granda lago de Finnlando kun nomo Pyhäjärvi) estas lago en Finnlando en provincoj Origina Finnlando kaj Satakunta en komunumoj Säkylä, Eura kaj Pöytyä. Ĝia areo estas 155,18932 km², la plej granda profundo 26,2 m kaj longo de bordo 111 136 km. La lago havas nur malmultajn insulojn, kabojn kaj golfojn – malsame ol multaj aliaj grandaj lagoj en Finnlando. La lago elfluas tra rivero Kokemäenjoki al Botnia golfo.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Pyhäjärvi (Artjärvi)

**Pyhäjärvi** estas lago en Finnlando en Päijänne-Tavastio kaj Uusimaa. La parto de la lago en Päijänne-Tavastio estas en la urbo Orimattila (antaŭe en la komunumo Artjärvi kaj la parto en Uusimaa en komunumo Lapinjärvi. La areo de la lago estas 13 km² kaj la plej granda profundo 68 m, kaj ĝi elfluas tra la rivero Koskenkylänjoki al Golfo de Finnlando.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Pyhäjärvi (lago en Pyhäjärvi)

**Pyhäjärvi** estas lago en Finnlando en la provinco Norda Ostrobotnio en la urbo Pyhäjärvi. La areo de la lago estas 121,8 km² kaj la plej granda profundo 27 m. Pyhäjärvi elfluas tra rivero Pyhäjoki en Botnian golfon. Pyhäjärvi havas riĉan fiŝaron.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Pyhäjärvi (Uukuniemi)

**Pyhäjärvi** estas lago en Finnlando en la komunumoj Kitee kaj Parikkala (ankaŭe Uukuniemi) kaj en Rusio en areo, kiun Finnlando perdis al Sovetunio en la vintra milito (1939–40). La areo de la lago estas 206,79 km². Pyhäjärvi havas multajn insulojn. Kirkaj vilaĝoj de eksa komunumoj Uukuniemi kaj Kesälahti estas sur bordo de Pyhäjärvi. Pyhäjärvi elfluas en Saimaan, la plej granda lago de Finnlando.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Kategorio:Lagoj en Rusio
Saarijärvi (lago)

**Saarijärvi** estas lago en Finnlando en provinco Meza Finnlando en urbo Saarijärvi. Ĝia longo estas ĉirkaŭ 9 km, areo 14,1471 kvadrokilometroj kaj la maksimuma profundo 24,6 m.

Cetere ekzistas tre similnoma lago Saanijärvi, iom pli ol 100 kilometrojn norde, en la komunumo Pihtipudas de la sama provinco Meza Finnlando.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Nuasjärvi

***Nuasjärvi*** estas lago en Finnlando en provinco Kainuu plejparte en komunumo Sotkamo, malgrande ankaŭ en urbo Kajaani. La areo de Nuasjärvi estas 96,44 km², la plej granda profundo 42 m kaj la longo de la bordo 171,3 km. La lago enfluas tra la rivero Kajaaninjoki en Oulujärvin.

## Notoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Hannu Salama

**Hannu Salama** (naskiĝis la ) estas finna verkisto. Li naskiĝis en Kouvola sed loĝis infane en Pispala, Tampereo. Majoritato de liaj libroj estas prozo, sed li estas skribinta ankaŭ poemolibrojn. Lia unua libro estas romano *Se tavallinen tarina* (1961). Li fariĝis libera aŭtoro en sama jaro. Lia dua romano *Juhannustanssit* (1964) kolerigis multajn finnojn. Oni juĝis lin je blasfemo, sed prezidanto Urho Kekkonen indulgis Salaman. Salama estas skribinta romanojn ankaŭ kun pseŭdonimo Aki Rautala. Salama loĝas en Vuosaari en orienta Helsinko.

Kategorio:Finnaj verkistoj
Sidney Lumet

**Sidney Arthur LUMET** (25a de Junio, 1924 – 9a de Aprilo, 2011) estis usona kin-reĝisoro, produktoro kaj scenaristo kun ĉirkaŭ 50 filmon en sia listo. Li estis nomumita kvin fojojn por la Oskar-premioj: kvar por Plej Bonkvalita Reĝisoro pro *12 Angry Men* (1957), *Dog Day Afternoon* (1975), *Network* (1976), kaj *The Verdict* (1982) kaj unu por la Plej Bonkvalita Adaptita Scenaro pro *Prince of the City* (1981). Li ne ricevis individuan Oskar-premion, sed ja ricevis Honoran Oskaron, kaj 14 el liaj filmoj estis nomumitaj por Oskaroj, kiel *Network*, kiu estis nomumita por dek kaj atingis kvar.

Laŭ *The Encyclopedia of Hollywood* Lumet estis unu el la plej fruktodonaj filmistoj de la moderna epoko, kaj reĝisoris pli ol unu filmon jare averaĝe ekde sia reĝisora debuto en 1957. Turner Classic Movies notas siajn "fortan reĝisorecon de aktoroj", "forteca historirakontemo" kaj la "socia realismo" en sia plej bonkvalita verkaro. Kinkritikisto Roger Ebert priskribis lin kiel "unu el la plej fajnaj profesiuloj kaj plej varmaj humanistoj inter ĉiuj kinreĝisoroj." Lumet estis konata ankaŭ kiel "reĝisoro de aktoroj," laborante kun la plej bonkvalitaj el ili dum sia kariero, probable pli ol "ajna alia reĝisoro." Sean Connery, kiu aktoris en kvin el liaj filmoj, konsideris lin unu el liaj preferataj reĝisoroj.

Membro de la inaŭgura kurso en la novjorka Actors Studio, Lumet komencis sian reĝisoran karieron en produktaĵoj de Off-Broadway, poste iĝis tre alte efika TV reĝisoro. Lia unua filmo, *12 Angry Men* (1957), estis prikortuma drama filmo centrita en intensa ĵuria debato. Lumet poste dividis siajn energiojn inter politikaj kaj sociaj dramaj filmoj, same kiel por adaptoj de literaturaj teatraĵoj kaj romanoj, novjorkaj , kaj realismaj krimdramoj, kiel *Serpico* kaj *Prince of the City*. Kiel rezulto de la reĝisorado de *12 Angry Men*, li estis responsa ankaŭ pri la estreco de la tajdo de reĝisoroj kiuj faris sukcesan transiron el televido al filmoj.

En 2005 Lumet ricevis Oskar-premion por Vivodaŭra Atingo pro siaj "brilaj servoj al scenaristoj, distristoj kaj al la kinarto." Du jarojn poste li konkludis sian karieron per la laŭdata dramo ''Before the Devil Knows You're Dead* (2007). Kelkajn monatojn post la morto de Lumet en Aprilo 2011, retrospektiva celebro de lia verkaro okazis en la Novjorka Lincoln Center kun partopreno de nombraj prelegantoj kaj kinsteluloj. En 2015 Nancy Buirski reĝisoris *By Sidney Lumet*, nome dokumenta filmo pri lia kariero, kaj en Januaro 2017 PBS dediĉis epizodon de la serio American Masters al la vivo de Lumet kiel reĝisoro.

Entute li reĝisoris 43 filmojn, li partoprenis en aliaj du filmoj kiel aktoro, en epizodoj de dudek unu serioj, kiel aktoro en dek teatroproduktaĵoj, kaj kiel reĝisoro en aliaj tri.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* "Last Word" *New York Times'' 21a de Aprilo, 2011, video (14 minutoj)
* Archive of American Television, TV Legends interview, 1999 video, 6-partoj, 3 horoj
* Fresh Air interview from 2006 (audio)
* Sidney Lumet: The Prince of New York City

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Canisianum (Innsbruck)

eta|La Canisianum-ejo ĉe Tschurtschenthaler-strato, kie situis la kolegio ĝis la jaro 2013-a

**(Collegium) Canisianum** en Innsbruck, Aŭstrio, estas unuaflanke la nomo de ejo ĉe la strato Tschurtschenthalerstraße 7, kiu starigitis en 1910/11 por internacia porteologa seminario de la jezuitoj laŭ novromanika konstrustilo. Aliaflanke estas ĝi nomo por la porpastra seminario mem kiu removiĝis en 2013 je la domo de ĉe Sillgasse 6. Ĝis hodiaŭ patronis ĝin la ordeno de la jezuitoj.

## Historio 
eta|Sillgasse 6 - kie loĝas la estontaj animzorgantoj ekde 2013
*Canisianum* nomiĝas laŭ sankta Petrus Canisius kaj konstruitis en 1910/11 sub la seminariestro P. Michael Hofmann por anstataŭigi la porteologan seminarion *Nicolaihaus*. Dum la Unua mondmilito loĝis tie inter 1915 kaj 1919 ankaŭ la studentoj de la renomita roma seminario *Pontificium Collegium Germanicum et Hungaricum de Urbe*'. En la 21.11.1938 ĝi fermitis fare de la nazioj kaj povis remalfermi siajn pordojn ne antaŭ oktobro 1945.

En somero 2013 ĝi revenis en sian praan lokon de ĉe Sillgasse 6; ĉe la malnova situo estas nun porstudenta hejmo de Akademikerhilfe. Rektoras P. Andreas Schermann SJ, studprefektas P. Edmund Runggaldier SJ, spirite estras P. Josef Thorer SJ

## Konataj enloĝintoj 
* Vilmos Apor (1892–1945), episkopo de la Diocezo Győr, beatulo
* Nicetas Budka (1877–1949), helpepiskopo de Lvivo, beatulo
* Hans Buschor (1933–2017), pastro, reĝisoro kaj ĉefo de la televidkanalo K-TV
* Edward Flanagan (1886–1948), fondinto de la usona organizo *Boys Town*
* Joseph Frings (1887–1978), kardinalo kaj ĉefepiskopo kolonja
* Clemens August Graf von Galen (1878–1946), episkopo de Münster, kardinalo, beatulo
* Bernhard Hürfeld (1891–1966), fondinto de seminario en Lüdinghausen kaj internigito ĉe Koncentrejo Dachau
* Andrij Ischtschak (1887–1941), akademiano lviva kaj beatulo
* Antons Justs (1931–2019), fondinta episkopo de la Diocezo Jelgava
* Michael Keller (1896–1961), episkopo de Münster
* Elmar Maria Kredel (1922–2008), ĉefepiskopo de Bamberg
* Michael Felix Korum (1840–1921), episkopo de Trevero
* Odilo Lechner (1931–2017), benediktana abatejo en Munkeno kaj Andechs
* Miroslav Ljubaĉivskij (1914–2000), ĉefepiskopo lviva
* Matthäus Quatember (1894–1953), generalabato 78-a de la cistercianoj
* Paulus Rusch (1903–1986), episkopo insbruka
* Georg Prinz von Sachsen (1893–1943)
* Jozefo Slipij (1892–1984), kardinalo ukrainia
* Reinhold Stecher (1921–2013), episkopo insbruka
* Klementij Szeptyckyj (1869–1951), beatulo kaj arĥimandrito
* Bruno Wechner (1908–1999), episkopo de Feldkirch
* Florian Wörner (1970), helpepiskopo en Augsburg
* Leo Zirker (1937–2014), akademiano kaj moralteologo
* Don Zef Ramaj (1882–1914), baptinto de Patrino Teresa
* Paul Zulehner (1939–), pastoralteologo

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Hejmpaĝo de la porstudenta hejmo 

Innsbruck
Kategorio:Konstruaĵoj en Innsbruck
Kategorio:Studentejoj
Kategorio:Jezuitoj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1910
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1910-1919
Sonĝoj (filmo)

**Sonĝoj** (夢, Yume, alinome *Sonĝoj de Akira Kurosawa*) estas magia realisma filmo de 1990 komponita de ok historioj verkitaj kaj reĝisoritaj de Akira Kurosawa. La filmo estis inspirita de realaj sonĝoj kiujn Kurosawa postulis esti havinta ripetite. Ĝi estis lia unua filmo en 45 jaroj en kiu li estis la nura aŭtoro de la scenaro. Internacia kunproduktaĵo de Japanio kaj eksterlande, *Sonĝoj* estis farita kvin jarojn post *Ran*, kun helpo de George Lucas, Steven Spielberg, kaj financita de Warner Bros. La filmo estis prezentita ekster konkurenco en la Festivalo de Cannes de 1990, kaj tiel ĝi ricevis pozitivajn recenzojn.

*Sonĝoj* frontas temojn kiel infaneco, spiriteco, arto, morto, kaj eraroj kaj trarompoj fare de homoj kontraŭ naturo.

Por tiu filmo, Kurosawa elektis temon tre diferencan el aliaj kiujn li uzis en siaj antaŭaj filmoj. Kvankam kelkaj el liaj antaŭaj filmoj (por ekzemplo, *Ebria anĝelo* kaj *Kagemuŝa*) estis inkludintaj mallongajn sonĝajn sekvencojn, *Sonĝoj* estis tute bazita sur la propraj sonĝoj de la reĝisoro. Interese, por la unua fojo en preskaŭ kvardek jaroj, Kurosawa, por tiu tre persona projekto, verkis sola la scenaron. Kvankam ties kalkulita buĝeto estis pli malalta ol tiu de filmoj ĵus antaŭaj, japanaj studioj estis ankoraŭ malpretaj apogi unu el liaj produktaĵoj, kaj tial Kurosawa turnis sin al alia fama usona sekvanto, nome Steven Spielberg, kiu konvinkis Warner Bros. aĉeti internaciajn rajtojn por la finkompletigita filmo. Tio faciligis, ke la filo de Kurosawa, nome Hisao, kiel kun-produktoro kaj estonta estro de Kurosawa Production, negocis prunton en Japanio kiu kovros la kostojn de la produktado de la filmo. La filmado daŭris pli ol ok monatoj, kaj *Sonĝoj* premieris en Cannes en Majo 1990 atingante favoran sed ne ampleksan ricevon, simile al la reago kiun la filmo generos aliloke en la mondo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Bock, Audie (1978). Japanese Film Directors. Kodansha. ISBN 0-87011-304-6.
* Galbraith, Stuart, IV (2002). The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. Faber and Faber, Inc. ISBN 978-0-571-19982-2.
* Goodwin, James (1994). Perspectives on Akira Kurosawa. G. K. Hall & Co. ISBN 978-0-8161-1993-6.
* Kurosawa, Akira (1983). Something Like an Autobiography. Tradukita de Audie E. Bock. Vintage Books. ISBN 978-0-394-71439-4.
* Prince, Stephen (1999). The Warrior's Camera: The Cinema of Akira Kurosawa (2nd, revised ed.). Princeton University Press. ISBN 978-0-691-01046-5.
* Richie, Donald (2001). A Hundred Years of Japanese Film. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-2682-8.
* Yoshimoto, Mitsuhiro (2000). Kurosawa: Film Studies and Japanese Cinema. Duke University Press. ISBN 978-0-8223-2519-2.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* ''Akira Kurosawa's Dreams: Quiet Devastation'' eseo de Bilge Ebiri en Criterion Collection

Kategorio:Filmoj reĝisoritaj de Akira Kurosawa
Kategorio:Magia realismo
Kategorio:Japanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1990
Kategorio:Sonĝado
Voivres (stacidomo)

**Voivres**, plennome **Voivres-lès-le-Mans**, estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Voivres-lès-le-Mans, en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Luarlandoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Le Mans - Angers-Maître-École (450000).

## Vidu ankaŭ 
* Voivres-lès-le-Mans

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Sarthe
Kategorio:Voivres-lès-le-Mans
Voivres-lès-le-Mans

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Sarthe*, en la administra regiono Luarlandoj. Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento La Flèche, kaj al la kantono **. Ĝiaj loĝantoj en la franca kutime nomiĝas *voivrais''.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Sarthe
* Voivres (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Sarthe
Veikko Huovinen

**Veikko Huovinen** (1927–2009) estis finna verkisto. Li estis unu el la plej konataj aŭtoroj en Finnlando. Li verkis romanojn, novelolibrojn, biografiajn librojn. Liaj vere konataj libroj estas minimume romanoj *Havukka-ahon ajattelija* (1952), novelolibro *Ympäristöministeri* 1980 kaj romano *Koirankynnen leikkaaja* (1980) novelolibro *Ympäristöministeri* 1980. Li verkis pli ol 30 librojn.

Kategorio:Finnaj verkistoj
Montfort-le-Gesnois

**Montfort-le-Gesnois** estas franca  situanta en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Montgesnois*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Sarthe
* Montfort-le-Gesnois (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Sarthe
Chen Ji

**Chen Ji** estas ĉina esperantistino. Ŝi laboras en la informilo "China Report" kaj estas Direktoro de Oficejo de Ĉina Esperanto-Ligo kaj ĉefredaktoro de la Esperanto-sekcio de la gazeto "El Popola Ĉinio". Krome ŝi rolas kiel Komitatano A de UEA kaj estas ano de la Azia-Oceania Komisiono por Ĉina Esperanto-Ligo. Tiukadre ŝi gvidas seminariojn, ekzemple AMO-71 de UEA, estras kongresajn ceremoniojn kaj partoprenas en alitipaj eventoj, kiel ceremonio de subskribado pri kuneldonado de Esperanta versio de Unesko-Kuriero.

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Tamás Eötvös

**Tamás Eötvös** [tamAŝ otvoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eötvös Tamás** estis hungara oficiro, departementa oficisto, parlamenta deputito, nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *vásárosnaményi* [vAŝAroŝnamEnji].

Tamás Eötvös naskiĝis la  en Vásárosnamény, li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Tamás Eötvös akiris juran diplomon, poste li laboris en la a departementa administracio. Politike li estis aktiva en la reforma movado de István Széchenyi. En 1832 li iĝis nobela ĉefjuĝisto, ankaŭ parlamentano en Pozono. En 1841 li revenis al Vásárosnamény, kie li estis juĝisto. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis tuj aktiva kaj li aranĝis patrujdefendajn taĉmentojn kaj havis la rangon majoro. Li estis estro de Munkács kaj komisaro de la departemento. Post fiasko de la revolucio (1849) li kaŝiĝis, pli poste li aperis, fine li estis kondamnita je prizono. Li liberiĝis en 1856 kaj li okupiĝis pri la bieno. En 1860 la reĝo komencis redoni la rajtojn al Hungarlando, tial li denove laboris en la administracio. La parlamento denove funkciis en 1861, kie li denove estis parlamentano, same inter 1865 kaj 1867. Lia edzino naskis dufoje, baldaŭ li vidviĝis. Ambaŭ estis entombigitaj en Beregsurány.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beszéd* (1861)
* *Tapasztalatok a burgonyavész körül* (1846)

## Memorigiloj 
* strato kaj memortabulo (1995) en Berehove

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj nobelaj juĝistoj
Brungorĝaj aratingoj

**Brungorĝaj aratingoj** (*Eupsittula*) aŭ **brungorĝaj konuroj** estas genro de sudamerikaj kaj centramerikaj neotropisaj papagoj el tribo *Arini*. Ĝi estis apartigita de genro *Aratinga* en 2013 post revizio de taksonomio per esploroj en molekula filogenetiko. Inter la specioj de *Eupsittula* kelkaj bone adaptis al vivo en kapteco kaj estas popularaj dombirdoj pro sia intelegenteco kaj bela aspekto. En birdobredada kulturo ili, samkiel anoj de parencaj genroj, estas konataj kiel konuroj.

## Specioj 
## Referencoj 
Kategorio:Papagedoj
Miksa Esterházy

Grafo **Miksa ESTERHÁZY** [mikŝa esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Esterházy Miksa Ernő Móric** estis hungara magnato, bienulo, diplomato. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*. lia pseŭdonimo estis *Viator*.
eta|
Miksa Esterházy naskiĝis la  en Vieno (Aŭstra Imperio), li mortis la  (laŭ alia informo la mortojaro estas 1883) en Tata (Hungario) (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando).

## Biografio 
Miksa Esterházy iĝis ataŝeo en 1861 en Berlino, poste en Parizo, pli poste en Londono, ekde 1868 en Usono. En Vaŝingtono li edziĝis, sed la geedzeco restis seninfana. Dum sia eksterlanda restado Esterházy renkontiĝis kun modernaj subĉielaj sportoj kaj baldaŭ li estis entuziasma subtenanto de atletiko kaj bokso en Hungarlando. En 1875 li forlasis la ŝtatan servon kaj okupiĝis pri la familia bieno ĉa Tata. Jam en 1875 li fondis la unuan hungaran sportan klubon kaj publikigis sportajn temojn. En 1883 grafo Esterházy ekspoziciis du hungarajn hundojn en la hunda ekspozicio en Vieno. Li estis entombigita en Preĝejo Sankta Kruco (Ganna).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gyalogolási kalauz* (1875)
* *Útmutató athletikai clubok alakítására* (1876)
* *Athletikai gyakorlatok* (1879)

## Memorigiloj 
Omaĝe al lia laboro kaj vivo oni fondis memormedalon en 1992.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* [germanlingva biografio kun bildo](http://de.esterhazy.net/index.php/Graf_Miksa_Ern%C3%B6_Esterh%C3%A1zy_de_Gal%C3%A1ntha_(1837_-_1883))
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Miksa
Gyula Gulyás (reĝisoro)

**Gyula Gulyás** [djula gujAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gulyás Gyula** estas hungara filma reĝisoro, scenaristo, kameraisto, produktoro, membro de Hungara Arta Akademio (2011). Lia frato estas János Gulyás.

Gyula Gulyás naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Gyula Gulyás maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed jam ekde 1959 li estis amatora filmisto kune kun sia frato. En la jaroj 1962 kaj 1963 li estis helplaboristo, ĉar li ne povis plulerni (tiutempe la fizika laboro estis avantaĝo ĉe la universitatoj). Li akiris arthistorian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968. Dum la studentaj jaroj li partoprenis en amatora filma studio. Post la diplomo li laboris en arta esplora laborejo, poste inter 1970-1979 en tutlanda inspektorejo de historiaj monumentoj. Intertempe li akiris diplomon pri marksismo (1976) kaj en Teknikuniversitato de Budapeŝto arkitekturan diplomon pri historiaj monumentoj en 1979. Inter 1976-1980 li estis ankaŭ reĝisoro en filma studio, inter 1979-1981 asistanto en alia studio, inter 1981-1991 li havis la statuson reĝisoro. Inter 1993 kaj 2006 li estis docento en Universitato de Miskolc.  Li ricevis premiojn ekde 1988, en 2021 premion Kossuth. Li edziĝis en 1971, lia edzino naskis filon en 1986.

## Elektitaj filmoj 
* *Prelúdium* (reĝisoro, 1963)
* *Magyar népballadák* (reĝisoro, 1974)
* *Pofonok völgye, avagy Papp Lacit nem lehet legyőzni* (reĝisoro, scenaristo, 1981)
* *Málenkij robot* (reĝisoro, scenaristo, 1990)
* *Túlvilági beszélő* (reĝisoro, scenaristo, kameraisto, 1992)
* *Fény hull arcodra* (reĝisoro, scenaristo, 2002)
* *Sorsod Borsod* (produktoro, 2010)
* *Indexre téve* (rolanto, 2010)
* *KerekeS* (reĝisoro, 2017)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.imdb.com/name/nm0347892/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj produktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tracy Chapman

**Tracy CHAPMAN** (naskiĝis  en Cleveland, Ohio) estas usona kantistino kaj kantaŭtoro. Ŝia repertuaro havas protestan kaj engaĝitan aspekton, kaj ŝia stilo miksas bluson, folkrokon kaj soulon. Ŝi sukcesis ekde la eldono de sia unua albumo, interalie dank'al sia partopreno en la koncerto por la 70-a naskiĝtago de Mandela en junio 1988, kie ŝi prezentis ''Talkin' 'bout a Revolution* kaj *Fast Car*.

Aŭtorino de ok studialbumoj, de *Tracy Chapman* (1988) ĝis *Our Bright Future* (2008), ŝi vendis pli ol kvardek milionojn da albumoj tutmonde kaj ricevis kvar Grammy-Premiojn. Ŝiaj ĉefaj sukcesoj ankaŭ inkluzivas kantojn *Baby Can I Hold You*, *Crossroads*, *New Beginning* kaj *Sing for you''. Ŝi partoprenis la koncerton "Tribute to Buddy Guy" en 2012 en la Kennedy-Centro antaŭ prezidanto Barack Obama.

## Studialbumoj 
* Tracy Chapman (1988)
* Crossroads (1989)
* Matters of the Heart (1992)
* New Beginning (1995)
* Telling Stories (2000)
* Let It Rain (2002)
* Where You Live (2005)
* Our Bright Future (2008)

Kategorio:Usonaj artistoj
Madadajo

**Madadajo** aŭ *Madadayo* (まあだだよ, Mādadayo, "Ankoraŭ ne") estas japana komedi-drama filmo de 1993. Ĝi estas la 30a kaj fina filmo finkompletigita de Akira Kurosawa. Ĝi estis prezentita ekster konkurenco en la Festivalo de Cannes de 1993. La filmo estis elektita kiel japana reprezento por la Akademia premio por la plej bona fremdlingva filmo en la 66a okazo de la Oskar-premioj, sed ĝi ne estis akceptita kiel nomumita.

Bazita sur membiografiaj eseoj de Hyakken Uchida, la filmo sekvas la vivon de japana profesoro de la germana antaŭ la Dua Mondmilito kaj transe. La rakonto centriĝas en ĉiujaraj datrevenaj celebroj kun siaj iamaj studentoj, dum kiuj la protagonisto deklaras sian malpretecon morti jam — temo kiu estis pli kaj pli grava por la 81-jara filmisto. Filmado komenciĝis en Februaro 1992 kaj finiĝis fine de Septembro. Ties publikigo en la 7a de Aprilo, 1993, okazigis eĉ pli seniluziigan reagon ol la publikigo de liaj du antaŭan verkoj.

## Notoj 
## Bibliografio
* Bock, Audie (1978). Japanese Film Directors. Kodansha. ISBN 0-87011-304-6.
* Galbraith, Stuart, IV (2002). The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. Faber and Faber, Inc. ISBN 978-0-571-19982-2.
* Galbraith IV, Stuart (2008). The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography. Scarecrow Press. ISBN 1461673747.
* Goodwin, James (1994). Perspectives on Akira Kurosawa. G. K. Hall & Co. ISBN 978-0-8161-1993-6.
* Kurosawa, Akira (1983). Something Like an Autobiography. Tradukita de Audie E. Bock. Vintage Books. ISBN 978-0-394-71439-4.
* Prince, Stephen (1999). The Warrior's Camera: The Cinema of Akira Kurosawa (2nd, revised ed.). Princeton University Press. ISBN 978-0-691-01046-5.
* Richie, Donald (2001). A Hundred Years of Japanese Film. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-2682-8.
* Yoshimoto, Mitsuhiro (2000). Kurosawa: Film Studies and Japanese Cinema. Duke University Press. ISBN 978-0-8223-2519-2.

## Eksteraj ligiloj
* 
* *Madadayo* en Japanese Movie Database

Kategorio:Filmoj reĝisoritaj de Akira Kurosawa
Kategorio:Edukado
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Japanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1993
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj pri la Dua Mondmilito
Efika lingvo

La **Efika lingvo** estas la indiĝena lingvo de la Efikoj de Niĝerio. Ĝi estas la oficiala lingvo de Ŝtato Krosrivero en Niĝerio. La lingvo ricevas sian nomon el la Efikoj kiuj loĝas en la nuntempaj Ŝtato Krosrivero kaj Ŝtato Akwa Ibom. La Efika lingvo estas reciproke interkomprenebla kun aliaj lingvoj de malsupro el la Ŝtato Krosrivero kiel Ibibio, Annang, Oro kaj Ekid, sed la grado de interkomprenebleco ĉe Oro kaj Ekid estas nur unudirekta; en aliaj vortoj, parolantoj de tiuj lingvoj parolas kaj komprenas Efikan (kaj Ibibio) sed ne inverse. La Efika vortotrezoro estis pliriĉigita kaj influita per ekstera kontakto kun Britoj, Portugaloj kaj kun aliaj najbaraj komunumoj kiel Balondoj, Oronoj, Efutoj, Efiatoj kaj Ekoi (Qua).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Mensah, Eyo; Ekawan, Silva (2016). "The Language of Libation Rituals among the Efik".  Anthropological notebooks. 22 (1): 59–76. Alirita la 19an de Marto, 2021.
* Simmons, Donald C. (1958). Analysis of the Reflection of Culture in Efik folktales (PhD). Yale University.

Kategorio:Lingvoj de Niĝerio
Kategorio:Krosrivera lingvaro
(128203) 2003 SN52

**(128203) 2003 SN52** estas malgranda, malhela, asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 18-an de septembro 2003 en la kadro de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* elde la Observatorio de la Monto Palomar (regiono de San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Zrnovci

**Zrnovci** estas vilaĝo situanta en la Orienta Regiono de Norda Makedonio. Ĝi estas la administra centro de la Opština Zrnovci. En 2002 loĝis ĉi tie 2221 loĝantoj.
## Loko, priskribo 
La vilaĝo situas en la orienta parto de la komunumo Zrnovci. La areo estas longforma de nordo al sudo. Ĉe la norda rando de la vilaĝo fluas la rivero Bregalnica, en kiun de maldekstre fluas la rivero Zrnovska Reka. La alteco estas ĉirkaŭ 320 m norde, sed en la montoj Plačkovica sude ĝi atingas preskaŭ 1 500 m.

La regiona vojo R2334 pasas de la vilaĝo de la urbo Štip al la urbo Vinica. De tie, la vilaĝo turniĝas norden al R1309, kiu kondukas al la urbo Kočani.

Vilaĝaj instalaĵoj: en la vilaĝo estas bazlernejo, sancentro, poŝtejo, kinejo, somera ĝardeno, parko, interreta kafejo, restoracio, sportejo, preĝejo ktp.
### Loĝantaro 
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 2221 homoj.Ekzistis 2217 makedonoj kaj 4 aliaj.

Plejparto de la loĝantaro laboras en agrikulturo.

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf

## Pluaj fotoj

Zrnovska reka.jpg|eta|Rivero Zrnovska Reka
Zrnovci.jpg|eta|Vido de Zrnovec de la nordo
Zrnovci skolo.jpg|eta|Baza lernejo
Зрновци во Општина Зрновци.svg|eta|Zrnovci ene de la komunumo

Kategorio:Loĝlokoj de Nord-Makedonio
Malungon

**Malungon** -  - estas kvinaklasa urbego (municipo) en Filipinoj, en insulo Mindanao, en regiono SOCCSKSARGEN, en provinco Sarangani. Malungon havas 31 distriktojn.

## Geografio 
Malungon situas en la suda parto de la insulo ne havanta marbordon https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=6.3603828390356885%2C125.29027465&z=9. General Santos kaj provinca ĉefurbo Arabel troviĝas po 31, Digos 43, regiona ĉefurbo Koronadalo 49, Davao 83, Kotabato (urbo) 147, Cebuurbo 462, Manilo 1026, Kvezono 1032, Tuguegarao 1308 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Tiu loko apartenis al pluraj administraciaj unuoj, fine en 1969 Malungon estis fondita el ekstera parto de Alabel. La provinco estis kreita en 1992. En la 2010-aj jaroj Malungon  atingis la internacian statuson urbego (pli granda, ol cent mil).

## Ekonomio 
Malungon plejparte baziĝas sur agrikulturo, kie oni okupiĝas pri kokosoj. Bredado kun fiŝkaptado estas la dua plej granda enspezo. Aliaj agrikulturaj produktoj estas maizoj, sukerkanoj, bananoj, ananasoj, mangoj.

## Trafiko 
Malungon estas alirebla voje el Digos kaj General Santos.

## Klimato 
La klimato de Malungon estas klasifikita kiel ekvatora klimato. Jare pluvas po 1623&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, tamen inter majo-novembro pluvas pli ofte. La averaĝa jara temperaturo varias inter 23-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* vilaĝa etnografia muzeo
* festivalo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Resident Alien (televida serio)

***Resident Alien*** estas usona televida serio de la kabla televida kanalo Syfy. En ĝi la spacŝipo de la titola eksterterulo kraŝas apud urbeto en Koloradio, kie li devas ŝajnigi sin homo por kaŝe plenumi sian mision.

## Esperanto en la serio 
eta|maldekstre|"Antaŭ kvar monatoj", en la eksterterula skribsistemo: "JOTANOM RAWK WATNA".
Oni uzas kulise intence misforman Esperanton por krei skribaĵojn en la eksterterula lingvo; tiuj aperas kaj en lokigaj subtitoloj kaj en scenaj rekvizitoj: Unuavide ĝi aspektas tute fremde, sed efektive temas pri esperantaj vortoj kaj frazoj skribitaj inversdirekte (el dekstro al maldekstro) per ekzotika alfabeto, kiu uzas po la saman signon por "v"/"ŭ"/"u", "ĉ"/"c", "g"/"ĝ", "h"/"ĥ", "ĵ"/"j", kaj "ŝ"/"s".

## Referencoj 
Kategorio:Aperis en 2021
Kategorio:Sciencfikciaj televidaj serioj
Kategorio:Syfy
Kategorio:Anglalingvaj_televidaj_programoj
Kategorio:Interreta televido
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2020-2029
Kategorio:Esperanto en populara kulturo
Kategorio:Eksterteranoj en fikcio
Lawrence A. Molnar

**Lawrence A. MOLNAR** (naskiĝinta en 1959 en Bufalo, Nov-Jorkio) estas usona astronomo.

En 1980, li ricevis licencion pri astronomio de la Universitato de Miĉigano sekvita de magistron de arto kaj Ph.D. de la Universitato Harvard en 1980 kaj 1985. Post esti laborinta ĉe la Centro Harvard-Smithsonian por Astrofiziko, li fariĝis profesoro helpanto ĉe la Universitato de Iovao. De 1998, li estas profesoro ĉe la Kolegio Calvin.

En 2017, li asertis esti antaǔkalkulinta la eksplodon de la duopa stelo KIC 9832227 por 2022.

Minor Planet Center kreditas lin de la malkovro de 73 asteroidoj inter 2004 kaj 2011.

La asteroido 8245 Molnar estis nomita en lia honoro..

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Dr. Larry Molnar, el la paĝaro de la Universitato Calvin 

Kategorio:Viroj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Humanisma minusklo

**Humanisma minusklo** estas manskribmaniero aŭ stilo de skribmaniero kiu estis inventita en religiaj etosoj en Italio, en la komenco de la 15-a jarcento. "Malmultaj periodoj en la historio de Okcidento produktis skribmanieron de tiel granda beleco", notis la artohistoriisto Millard Meiss. Tiu nova skribmaniero estis bazita sur la Karolida minuskla skribo, kiun la renesancaj humanistoj, obseditaj kun la revivigo de antikveco kaj sia rolo kiel ties heredantoj, miskomprenis kiel propra de la Antikva Romo.

La renesanca esprimo *litterae antiquae* ("antikvaj literoj") aplikita al tiu skribmaniero estis heredaĵo el la 14-a jarcento, kiam la esprimo estis opoziciita al *litterae modernae* ("modernaj literoj"), aŭ Gotikaj literoj.

La humanisma minusklo estis konektita al la humanisma enhavo de tekstoj por kiuj ĝi estis la taŭga rimedo. Kontraste, la tekstoj de la 15-a jarcento de profesia intereso en la fakoj de juro, medicino, kaj tradicia Tomisma filozofio ankoraŭ instruataj en la universitatoj cirkulis en Gotikaj literoj, dum la literaturo en naciaj lingvoj havis siajn proprajn, apartajn, distingajn tradiciojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kaligrafio
* Tipografio

## Notoj 
Kategorio:Kaligrafio
Kategorio:Itala Renesanco
Kategorio:Tipografio
Kategorio:Paleografio
Kategorio:Mezepoka kulturo
Kategorio:Skribsistemoj
Brahmia skribsistemo

eta|300px|Skribaĵo de la kupra plato de Sohgaura en brahmia skribo, 3a jarcento a.K.
**Brahmia**, **brahma** aŭ **brama** estas la moderna nomo de skribsistemo de antikva Hindio (nuna Barato). kaj estas antaŭaĵo de ĉiuj el la skribsistemoj kiuj estis uzataj en Suda Azio kun la escepto de la Indusa skribsistemo de la tria jarmilo a.K., la skribsistemo Ĥaroŝti, kiu originis en tio, kio estas nuntempe nordokcidenta Pakistano en la kvara aŭ eble en la kvina jarcento a.K., la Pers-Arabaj skribsistemoj ekde la mezepokaj periodoj, kaj la Latinaj skribsistemoj de la moderna periodo. La brahmia skribo estas abugido, kiu uzas sistemon de diakritaj markiloj por asociigi vokalojn al la konsonantaj simboloj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gurmuka skribsistemo
* Kanara skribo
* Malajala skribo
* Nagario
* Tibeta skribo
* Tulua skribo


Kategorio:Skribsistemoj
Kategorio:Lingvoj de Barato
Pyhäjärvi (Saarijärvi)

**Pyhäjärvi** estas lago en Finnlando en provinco Meza Finnlando en urboj Äänekoski kaj Saarijärvi. Ĝia areo estas 58,9 km², la plej granda profundo 43,2 m kaj longo de la bordo 183,9 km. La lago havas multajn insulojn. La plej granda parto de la akvo de Pyhäjärvi fluas el Kiimasjärvi. Malpli granda parto fluas en lagon Pieni-Lumperoinen. Akvo de Pyhäjärvi estas vere pura kaj klara. La plej granda insulo estas Salonsaari. Vilaĝoj sur la bordo de la lago estas minimume Parantala en Äänekoski kaj Häkkilä kaj Kekkilä en Saarijärvi. Ankaŭ komunuma centro de Saarijärvi estas apuda Pyhäjärvi. La lago havas sablan fluejon.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Ĉona lingvaro

La **Ĉonaj lingvoj** estis lingva familio de indiĝenaj lingvoj de Sudameriko parolataj en Tierra del Fuego kaj Patagonio. Du Ĉonaj lingvoj estas bone atestitaj: nome la Selknama lingvo (aŭ Ona), parolanta de la popolo samnoma kiu okupis teritorion en nordoriento de Tierra del Fuego; kaj la Tehuelĉa lingvo parolanta de la popolo samnoma kiu okupis teritorion norde de Tierra del Fuego. La nomo 'Ĉon', aŭ Tŝon, estas kunmetaĵo de 'Tehuelche' kaj 'Ona'. 

La Selknamoj estis amplekse studitaj de antropologoj kiel Martin Gusinde kaj Anne Chapman tra la 20a jarcento. Tamen, ilia lingvo formortis en la 1970-aj jaroj. La Tehuelĉoj estis asimilitaj de Mapuĉoj kaj eĉ de kolonio de kimroj. El ĉirkaŭ 5000 parolantoj en 1900, en 2005 restis nur ĉirkaŭ 20 parolantoj. La Tehuelĉa lingvo estis jam formortinta en 2019. 

## Eksteraj ligiloj
* Alain Fabre, 2005, *Diccionario etnolingüístico y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos: CHON* http://www.ling.fi/Entradas%20diccionario/Dic=Chon.pdf

Kategorio:Lingvaj familioj
Kategorio:Lingvoj de Argentino
Kategorio:Lingvoj de Ĉilio
Kategorio:Indiana lingvaro de Sudameriko
(128198) 2003 SR39

**(128198) 2003 SR39** estas malgranda, malhela, asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, do membro de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 2003 en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT (*Near Earth Asteroid Tracking*) elde la Observatorio de la Monto Palomar (regiono de San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Jagana lingvo

**Jagana lingvo** aŭ **jamana lingvo** (en scienca literaturo), menciita ankaŭ en la literaturo kiel háusi kúta, inchikut, tekeenika, yahgan aŭ yappu, estas la lingvo de la jaganoj, nome sudamerika nomada popolo de la insuloj kaj kanaloj de la sudaj pintoj de Ĉilio kaj Argentino. Ĝi estas konsiderata izola lingvo​ proksima al la formorto, ĉar ĝia lasta denaska parolantino mortis en 2022.

## Vortaroj 
Lingvisto Ana María Guerra Eissmann kreis jaganan vortoliston el 715 vortoj, alireblan rete per la Interkontinenta Vortara Serio. 

## Eksteraj ligiloj 
* Jagana vortlisto 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mortintaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Argentino
Kategorio:Lingvoj de Ĉilio
Kategorio:Indiana lingvaro de Sudameriko
Kaŭeskara lingvo

La **Kaŭeskara lingvo**, *Kawésqar* (*Qawasqar*), konata ankaŭ kiel *Alakalufo*, estas draste endanĝerigita izolata lingvo parolata en suda Ĉilio fare de la Kaŭeskaroj. Origine parto de malgranda familio, nur la norda lingvo restas. En 2009, nur 7 maljunaj parolantoj de la lingvo restis, plej el ili en la insulo Wellington ĉe la sudokcidenta marbordo de Ĉilio.

## Notoj 
Kategorio:Mortintaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Ĉilio
Kategorio:Indiana lingvaro de Sudameriko
Selknama lingvo

**Selknama lingvo** aŭ *ona* (literumita ankaŭ: shelk'nam, selknam, shilk'nam) estas aŭ estis lingvo de la sudo de la Ĉona lingvaro kiu estis parolata de la selknamoj aŭ *onas* en la Granda Insulo de Fajrolando.

La selknama lingvo estas plej verŝajne formortinta pro la genocido fifarita kontraŭ la selknamoj fare de eŭropanoj patronitaj de brutobredaj entreprenistoj fine de la 19-a jarcento, pro malsanoj kaj pro radikala rompo de la tradicia socio de la "onas". Oni indikis, ke la lastaj propraj parolantoj de tiu lingvo mortis en la 1980-aj jaroj. Tamen, Rojas Berscia (2014) asertis, ke du personoj (Joubert Yantén, juna ĉiliano,​ kaj Herminia Vera, maljuna selknamino de Argentino mortinta en 2014​), kapablis komunikiĝi per la selknama,​ kvankam ili estis nur duonparolantoj aŭ parolantoj kun nur paziva limigita kono de la lingvo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Adelaar, Willem (2004). The Languages of the Andes. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36275-7.
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eld. (2016). "Ona". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.

Kategorio:Mortintaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Argentino
Kategorio:Lingvoj de Ĉilio
Kategorio:Indiana lingvaro de Sudameriko
Tzeltal

[eta|desktre|Reklamaĵo en vendejo de Oxxo en Tzeltal en la urbo [San Cristobal de las Casas.]]
**Celtala lingvo**, **Tzeltal** aŭ **Tseltal** estas majaa lingvo parolata en la Meksika ŝtato Chiapas, ĉefe en la municipoj Ocosingo, Altamirano, Huixtán, Tenejapa, Yajalón, Chanal, Sitalá, Amatenango del Valle, Socoltenango, Las Rosas, Chilón, San Juan Cancuc, San Cristóbal de las Casas kaj Oxchuc. Tzeltal estas unu el multaj majaaj lingvoj parolata ĉefe en la orienta regiono de Chiapas, inter kiuj Cocila, Ĉola kaj Tojolaba, inter aliaj. Estas ankaŭ malgrandaj celtalaj diasporoj en aliaj partoj de Meksiko kaj en Usono, ĉefe kiel rezulto de nefavoraj ekonomiaj kondiĉoj en Chiapas.

La areo en kiu Tzeltal estas parolata povas esti dividata en du duonoj per imaga nord-suda linio; okcidente, ĉe Oxchuc, estas la praula hejmo de la Celtaloj, antaŭ la Hispana koloniado, dum la orienta parto estis setliĝinta en la dua duono de la 20-a jarcento. Parte kiel rezulto de tiuj migradoj, dum kiuj la Celtaloj kaj aliaj kulturaj grupoj trovis unuj la aliajn en proksimeco, kvar diferencaj dialektoj de Tzeltal estis priskribitaj: norda, centra (kiel Oxchuc), suda kaj sudorienta, kvankam la sudorienta dialekto estas parolata nur de kelkaj malmultaj maljunaj kaj geografie disaj parolantoj. Ĝi estas viva lingvo kun ĉirkaŭ 371 730 parolantoj en 2005, inter kiuj proksimume 50 000 unulingvuloj.

## Referencoj
## Literaturo
* Robinson, Stuart P. (2009). Manual of Spoken Tzeltal. 
* Gilles Polian. (2020). dictionaria/tseltal: Tseltal-Spanish multidialectal dictionary (Version v1.0.1) [Data set]. Zenodo. doi:10.5281/zenodo.3668865

Kategorio:Aglutinaj lingvoj
Kategorio:Majaa lingvaro
Kategorio:Indiana lingvaro de Mezameriko
Kategorio:Indianaj lingvoj de Meksiko
Le Mans-Triage (stacidomo)

**Le Mans-Triage** estas franca fervoja ranĝadstacio, situanta en  Le Mans, en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

## Vidu ankaŭ 
* Le Mans
* Le Mans (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Le Mans-Triage (1957)

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Sarthe
Kategorio:Transporto en Le Mans
Internacia Flughaveno Murtala Muhammed

La **Internacia Flughaveno Murtala Muhammed**, en angla *Murtala Muhammed International Airport* (**MMIA**) (IATA: LOS, ICAO: DNMM) estas internacia flughaveno en Ikeja, Ŝtato Lagoso, Niĝerio, kaj estas la ĉefa flughaveno en la tuta ŝtato. La flughaveno estis dekomence konstruita dum la Dua Mondmilito kaj estas nomita laŭ militistestro Murtala Muhammed, nome la kvara militista reganto de Niĝerio.

29 flugkompanioj de pasaĝeroj funkcias el tiu flughaveno al 34 urboj en Afriko kaj al 11 aliaj urboj el aliaj kontinentoj. En 2017 estis 5 367 234 pasaĝeroj. Dek flugkompanioj funkciigas kargo-servojn.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Gradidge, Jennifer (2006). The DC-3 The First Seventy Years. Air-Britain (Historians) Ltd. ISBN 0-85130-332-3.
* Sykes, Terry (1973). The DH.104 Dove and DH.114 Heron. Air-Britain (Historians) Ltd. ISBN 0-85130-033-2.

Kategorio:Flughavenoj en Afriko
Kategorio:Konstruaĵoj en Niĝerio
Kategorio:Lagoso
Luxeuil-les-Bains (stacidomo)

**Luxeuil-les-Bains** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Luxeuil-les-Bains, en departemento Haute-Saône, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Blainville-Damelevières - Lure (042000).

## Vidu ankaŭ 
* Luxeuil-les-Bains

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Haute-Saône
Kategorio:Luxeuil-les-Bains