open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vicente Inglada Ors

**Vicente INGLADA ORS** (naskiĝis en 1879 en Alakanto, mortis en 1949 en Madrido) estis hispana esperantisto. Li estis ankaŭ staba vickolonelo, profesoro de astronomio, geodezio kaj meteorologio en la Supera Staba Lernejo. De 1910 ĝis 1923 direktoro de sismologia observatorio en Toledo. Membro de la Akademioj de Sciencoj de Madrido, Kordovo kaj Barcelono.

Inglada Ors verkis multajn fakajn verkoj. Esperantisto de 1899. En 1903 li fondis (kun Augusto Jiménez Loira) la unuan hispanan Esperanto-gazeton, La Suno Hispana, kies ĉefredaktoro li estis dum multaj jaroj. En tiu epoko li publikigis kelkajn gravajn lernolibrojn kaj vortarojn. Lia vortaro (verkita kun Antonio López Villanueva) "Vocabulario Esperanto-Español" kun ĉirkaŭ 5.050 kapvortoj aperis en Barcelono ĉe José Espasa é Hijos en 1908 (19x13&#160;cm xv, [1], 109, [1] p.). La alidirekta "Vocabulario Español-Esperanto" kun ĉirkaŭ 21.500 kapvortoj samloke en 1909.

Kiel delegito de la registaro li ĉeestis la Teknikan Konferencon en Parizo en 1925 kaj la Universalan Kongreson en Ĝenevo, 1925. Li faris multajn paroladojn kaj kursojn en Barcelono, Alakanto, Valencio, Madrido ktp. Honora prezidanto de multaj Esperanto-grupoj en Hispanio, estis vicprezidanto de la Hispana Societo por Propagando de Esperanto. Membro de la Lingva Komitato de 1905 kaj Akademiano de 1910.
eta|Titolpaĝo de *Kuracisto per batoj* (triakta proza komedio).

La sceno prezentas arbaron en la unua akto, kaj en la du sekvantaj saloneton de privata domo kun funda kaj ambaŭflankaj pordoj. La agado komenciĝas je la dekunua horo matene kaj finiĝas je la kvara posttagmeze
En la literaturaj konkursoj organizitaj de "La Revuo" en 1906 kaj 1909 estis premiitaj liaj originalaj poemoj. Li kunlaboris en *La Revuo*, Lingvo Internacia ktp. En la unua kaj aparte li publikigis multajn verkojn en Esperanto, i.a. tradukojn el la hispana: la komediojn *Kuracisto per batoj* (triakta prozaĵo) el Leandro Fernández De Moratín; *La nesia hejmo*; *Kruela adiaŭo*; *La getavoratoj*; *Triumfanta animo*; *La Angora katino*; *Perlabori sian vivon*; *Hispanaj dramoj*; *La Kreitaj Profitoj*, el Jacinto Benavente, kaj la originalajn verkojn: *Prozo kaj versoj*; *En la Barcelona Kongreso*, ktp.
## Verkoj
* kun Antonio López Villanueva : *Vocabulario Esperanto-Espanol y Espanol-Esperanto*. Eld. José Espasa, Barcelona, 1905.

* Kun Rafael Duyós Sedó. *Curso practico de Esperanto. Lecciones graduadas y ejercicios  para aprender rapidamente la lengua internacional*. Eld. Jose Espasa, Barcelona, 1906.

## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta biografio de Vicente Inglada
* Lia traduko de poemo *La blinda bovino*
* Lia traduko de teatraĵo *La servanto de Don Juan*
* [Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=vicente+inglada+ors&vid=ONB&fn=search) de Vicente Inglada Ors en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Inoue Masuzo

**INOUE Masuzo**, japano, oficisto de turisma fako de fervoja ministrejo. Nask. 2 jan. 1900 en Tokyo-si. Kun Hasegaŭa laboris por Esperanto en la Unua Nacia Kolegio, Tokyo. Danke al lia klopodo la ministerio eldonis gvidlibron detalan kaj riĉe ilustritan Japanlando. En 1931 li vojaĝis al Ameriko kaj ĉeestis en la UK en Parizo.

## Verkoj
* **Esperanta Legolibro** 1933.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1900
Instituto

**Instituto** estas konstanta organizaĵo kreita por certa celo. Ofte ĝi estas esplora organizaĵo (esplora instituto) kreita al fari esplorojn sur specifaj temoj. Instituto povas ankaŭ esti profesia korpo.

En iuj landaj institutoj povas esti partoj de universitatoj aŭ alia altlernejaj organizaĵoj, aŭ ekzisti kiel grupo de katedroj aŭ kiel aŭtonoma kleriga institucio sen klasika plena universitata statuso kiel *universitata instituto*.

La vorto venas de la Latina vorto *institutum* kun signifo *facileco* aŭ *rutino*; tiel *instituere* estas de signifo *konstrui*, *krei*, *altigi*, *eduki*, *klerigi*.

En iuj landoj, kiel Sud-Koreio kaj Japanio, privataj lernejoj estas iam nomataj kiel institutoj, anstataŭ lernejoj.

En la Unuiĝinta Reĝlando la titolo 'Instituto' estas protektita vorto kaj kompanioj aŭ aliaj organizaĵoj povas nur uzi la vorton se ili estas "organizaĵoj kiu faras esplorojn je la plej alta nivelo aŭ al profesiaj korpoj de la plej alta nivelo". Uzo de la titolo 'Instituto' postulas konsenton de la Sekretario de Ŝtato. Malsukceso havi la konsenton estas krimo.

## Vidu ankaŭ 
* Akademio
* Konsorcio
* Konzerno
* Institucio
* Laboratorio
* Listo de politikaj institutoj
* Politika instituto
* Esplora instituto
* Lingvaj institutoj de Esperanto
* Internacia Esperanto-Instituto

## Referencoj 

Kategorio:Tipoj de lernejoj
Kategorio:Tipoj de organizaĵoj
Inicado Matematika

***Inicado Matematika*** estas libro de Charles Laisant kaj tradukita de J.-C. Chaigneau kaj Jacques Camescasse, unuafoje publikigita fare de Hachette en Parizo en la jaro 1914.

## Enhavo 
Ĉi tiu teksto enhavas elpensaĵojn, kiu celas amuzi la infanaron ĝin instruante. La *Inicado Matematika* estas ankaŭ eldonita en la angla, germana, hispana, itala, portugala, pola kaj rusa lingvoj. La indekso estas tiel formata:
* 10 , La ciferoj
* 19 , La primaj nombroj
* 33 , La duuma nombrado
* 35 , La progresioj per kvociento
* 62 , La muzika akordo C, E, G ; geometriaj harmonioj

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Matematikaj libroj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Esperanto (insulo en Danubo)

**Esperanto** estas riverinsulo de ĉirkaŭ 180 hektaroj en Danubo, kiun la ĉedanuba bulgara urbeto Orjaĥovo cedis al la loka Esperanto-grupo, por kulturi ĝin kaj aranĝi sablobordan banejon. La insulo ricevis la nomon "Esperanto".

La insulo, kiun nur mallarĝa akvobrako disigas de la bulgara danuba bordo, estas neloĝata kaj kovrita de arbaro. Ĝi longas ĉirkaŭ 4 km kaj larĝas mezume 400 ĝis 500 metrojn. Ĝiaj koordinatoj estas .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Orjaĥovo - Insulo 'Esperanto'

## Eksteraj ligiloj 
* Jutuba filmo
* 360° Panoramo
* Situa mapo
* Aera bildo el Google Maps

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Insuloj en Danubo
Kategorio:Provinco Vraca
Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Insulo de Feliĉuloj

***Insulo de Feliĉuloj***, , estas novelo de August Strindberg, el la sveda lingvo tradukis Oskar Frode, Leipzig: Hirt 1926, 69 p. (Internacia Mondliteraturo, vol. 17)

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Insulo de Feliĉuloj*  (De lycksaliges ö),* tradukis Oskar Frode, Leipzig: Hirt, Esperanto-Fako, 1926, 68 paĝoj (Internacia Mondliteraturo 17).

* La traduko kiel html kun enkonduko
* *Enciklopedio de Esperanto*/I en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Malutopioj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita svedlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Gyula Kállai

**KÁLLAI Gyula** (1-a de junio 1910, Berettyóújfalu – 12-a de marto 1996, Budapeŝto) estis hungara komunista politikisto kaj ĵurnalisto; ĉefministro inter 1965-1967.

Li studis hungaran kaj latinan lingvojn. Li aniĝis al la KP en 1931, laboris ĉe la socialdemokrata ĵurnalo Népszava (1939-1944) kiel komisiito de la KP, li kunredaktis la kristnaskan ekzempleron de la gazeto, kiu kuraĝe elstaris kontraŭ la milito (poste la socialdemokarta partio abdikigis la ĉefredaktoron, Árpád Szakasits).

Ekde 1945 ano de la KP-gvidantaro, sed en 1951 li estis arestita pro fikciaj akuzoj kaj nur en 1954 rehabilitita.

* 1957-1958: ministro pri kulturaj aferoj
* 1958-1960: ŝtatministro
* 1960-1965: vic-ĉefministro
* 1965-1967: ĉefministro
* 1967-1971: prezidanto de la parlamento
* 1957-1989:prezidanto de la Landa Konsilio de Patriota Popolfronto (HNF)
* 1954-1990?:parlamentano
* 1988.05: li abdikis pri sia parlamenta loko

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj ĉefministroj

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ministroj pri edukado
Internacia Centra Komitato

eta|dekstra|Konferenco en Locarno, 1926
**Internacia Centra Komitato** (**ICK**), komence ankaŭ *Centra Komitato de la Esperanto-Movado*, estis unu el la organoj de la Helsinki-sistemo por unuecigi la neŭtralan movadon. En 1923 oni unuafoje elektis ĝiajn ses membrojn, kun la sviso Edmond Privat kiel prezidanto. Lin sekvis la brito John Merchant en 1928. ICK-ano por administraj aferoj estis komence Gabriel Chavet, kiu rezignis jam en 1924. En 1925 Robert Kreuz fariĝis sekretario (ekde 1930: direktoro).

ICK kunordigis la komunajn taskojn de la movado kiel internacia informado kaj informado en landoj kiuj ankoraŭ ne havis movadon, kaj organizis la Universalajn Kongresojn. Pro la reorganizo de la movado en 1932-1934 ĉesis ICK funkcii. UEA fariĝis ĝia jura posteulo.

## Vidu ankaŭ 
* Helsinki-sistemo
* Historio de UEA

Kategorio:Esperanto-movado
Interelementa rilato

**Interelementa rilato** estas unua gramatika koncepto en Esperanto. Tiel nomas Eugen Wüster la grupiĝon de la elementoj en vorto kunmetita el pli ol du elementoj. Ekzemple en la vorto aŭtoaerbremso la grupiĝo estas aŭto/aerbremso, do 1 (2, 3), dum en la vorto vaporŝipasocio ĝi estas vapor-ŝip/asocio, do (1, 2) 3. Same: facilanimeco grupiĝas facil-animeco, dum la grupiĝo en korboneco estas kor/bon-eco. Ĉar en Esperanto ankaŭ la finaĵoj povas esti memstataj vortoj, ankaŭ ili povas grupiĝi diversmaniere, rilatante jen senpere al la lasta elemento antaŭ ili, jen al du elementoj kune. Ekzemple, en la vorto voĉdono la finaĵo -o rilatas al la elemento don, do la grupiĝo estas voĉ/don-o (dono de voĉo); male en bonfarto ĝi rilatas al ambaŭ elementoj kune, do la vorto grupiĝas bon-fart/o: bone farti/o: stato bone farti; facilanima grupiĝas facil-anim/a: facila animo/a: karakterizita per facila animo. Ni havas do la analogajn triojn:
	
:aŭto/aer-bremso 	- vapor-ŝip/asocio 
:kor/bon-eco 		- facil-anim/eco 
:voĉ/don-o 		- bon-fart/o 

La interelementa rilato plejofte doniĝas per si mem. Se ĉi tio ne okazas, la vorto estas duba, tiam oni devas helpi per la konservo de fina o; aŭ per la elekto de alia elemento. Ekzemple, ĉe la vorto rapidmezurilo oni ne scias, ĉu temas pri rapid/mezur-ilo (ilo por mezuri rapide), aŭ pri rapid/mezur-ilo (mezurilo de rapido). Oni do devas diri subitmezurilo, tujmezurilo por la unua kaj rapidomezurilo por la dua.

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Eugen Wüster
Internacia Esperanto-Servo

**Internacia Esperanto-Servo** (**IES**) estas informa aŭt. bulteno de la ICK (Geneve) en la ĉefaj eŭropaj lingvoj, sendita al multaj internaciaj kaj landaj instancoj. Red. Kreuz. De 1926. Nuntempe ne aperas.

Kategorio:Esperanto-movado en Svislando
Internacia Komerca Revuo

**Internacia Komerca Revuo** estis revuo redaktita kaj eldonita de Hans Joachim Unger de septembro 1919 ĝis aŭgusto 1922 en Zuriko. La celo de la revuo estis disvastigi Esperanton inter komercistoj. Aperis entute 26 kajeroj kun 370 p. da teksto kaj multaj reklampaĝoj. Inter la apogantoj kaj helpantoj de la redaktoroj troviĝis al unua prezidanto de Svisa Esperanto-Societo Eugène Failletaz.

Kategorio:Komerco
Kategorio:Esperanto-gazetoj de Svislando
Internacia Labor-Oficejo

La **Internacia Labor-Oficejo** (ILO) estis fondita en 1920 en Ĝenevo laŭ la traktato de Versajlo por interkonsentoj en industria leĝaro de diversaj regnoj. Komence ĝi uzis por oficialaj interrilatoj nur la anglan kaj francan lingvojn, sed poste ankaŭ aliajn lingvojn. Kiam UEA proponis al ĝi la servojn de la delegitoj, ĝi ekaplikis Esperanton kun sukceso, precipe en la unuaj jaroj, kiam la retaro de la Oficejo ankoraŭ ne pretiĝis en la tuta mondo. ILO eldonis en Esperanto diversajn cirkulerojn kaj dokumentojn, instruigis Esperanton al kelkaj siaj oficistoj, sendis sian oficialan reprezentanton al Universalaj Kongresoj kaj eldonis depost 1921 sian oficialan bultenon, kiu estis aldonita al la gazeto de UEA.

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Internacia Medicina Revuo

eta
eta
***Internacia Medicina Revuo*** estis dumonata organo de Tutmonda Esperantista Kuracista Asocio (TEKA), fondita en 1923. Formato 24x16. 

Laŭ la listo de periodaĵoj de "Esperanto Kortrijk" ĝi aperis en Budapeŝto kaj en Lille ĝis  1937. Ĝi estas distingenda de *Medicina Internacia Revuo*, organo de UMEA, kiu aperis de 1964 ĝis 1986, el tio ĝis 1977 en Tiba (Japanio).

## Vidu ankaŭ
* Medicino

## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/I en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Medicinaj gazetoj
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Internacia Pedagogia Revuo

***Internacia Pedagogia Revuo*** (***IPR***) estas esperanta trimonata revuo por Esperanto-instruistoj, eldonata de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI). Ĝia nuna ĉefredaktoro estas Jozefo Nemeth el Hungario.

## Enhavo 
En la revuo troviĝas ekzemple artikoloj pri lingvoinstruado, ideoj por helpi al instruistoj de Esperanto plibonigi siajn spertojn, informoj pri agadoj tiucele, raportoj pri elstaraj agadoj en landoj kaj sekcioj de ILEI, kaj de la kontaktoj kun ekstermovadaj partneroj, anoncoj pri ILEI-Kongresoj, alvokoj al simpozioj.

***IPR*** aperas kvarfoje jare kaj entenas kutime 40 paĝojn tutkolorajn A5-formatajn. La lasta numero de la jaro estas pli dika. La presado okazas en Martin, Slovakio.

## Historio 
En 1907 la franca lerneja direktoro Firmin Durieux fondis kun kolegoj la Internacian Asocion de Instruistoj kaj la revuon *Internacia Pedagogia Revuo*, komence sub la titolo *Revuo Pedagogia*.

La revuo aperis inter 1908 kaj 1914. Poste estis paŭzo dum la unua mondmilito. De 1922  ĝis 1933 ĝi aperis en la Germana Regno. De 1933 ĝis 1939 ĝi aperis en Nederlando. La revuo aperis de 1956 ĝis 1959. En 1949 estis fondita la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. En 1958 ***IPR*** fariĝis oficiala organo de ILEI.

La unua numero de la nuna ***IPR*** havas la daton novembro 1970. En 1973 ekredaktoris Reinhard Haupenthal. De 1974 ĝis 1975 redaktis ***IPR***-n Helmut Sonnabend, prezidanto de ILEI. Ekde 1975: Gaston Turin. Ekde 1978 eklaboras teamo el du personoj: Helmut Sonnabend kaj Brunetto Casini. En 1986 la estraro de ILEI decidis, ke grupo devas zorgi pri la revuo; tio okazis sub la gvido de István Szerdahelyi. Tamen ne por longa tempo. 1987 estis la unua jaro de redaktado de Istvan Ertl. En 1990 eklaboris Stefan MacGill. En 1992 transprenis la taskon Márta Kovács. En 1995 komencis sian redaktan taskon Jozefo Németh, kiu en 2024 festas 30 jarojn da redaktado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Juna Amiko*, alia revuo eldonata de ILEI, direktata al lernantoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la *Internacia Pedagogia Revuo*
* Arĥivo de malnovaj numeroj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 

Kategorio:ILEI
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Internaciaj gazetoj
Kategorio:Edukado de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Internacia Kantaro

***Internacia Kantaro*** estas Esperanta, 64-paĝa kantaro, kolektita kaj prilaborita de Paul Bennemann. Ĝi aperis en la jaro 1922 ĉe Ferdinand Hirt &  Sohn el Lepsiko. La dua eldono estas 100-paĝa kaj eldonita en 1929. 

Muzika aldono aranĝita de Josef Achtélik, iama orkestrestro ĉe la Opero en Leipzig eldonis Fr. Hirt & Sohn, Leipzig, 1922, 72 paĝoj.    

La tria eldono , 154-paĝa kaj muzika eldono, aperis en 1930.

## Enhavo 
Kolekto de 139 popolkantoj, 7 Esperantaj kantoj, rondkantoj, kantsalutoj, kaj 3 koncertarioj. La kantaro enhavas *La Espero*-n, *Tagiĝo*-n kaj popolkantojn el 55 landoj.

## Recenzoj 
## Bildaro 

Dosiero:1929 Internacia Kantaro.jpg|Eldono de 1929.
Dosiero:1930 Internacia Kantaro.jpg|Eldono de 1930.

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/I en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-kantaroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1929
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1930
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Internacia Lingvo

Delonge aperis provizoraj projektoj por establado de internaciaj lingvoj, krom faktaj disvolviĝoj de antaŭaj naciaj aŭ plej ofte imperiaj lingvoj, kiuj imponas sin kiel interligiloj por diversaj nacioj aŭ popoloj. Tio estas ofta celo por eseaj ĉu politikaj aŭ utopiaj proponoj.

En literaturo (ankaŭ en aliaj artoj, kiaj kino) la apero de internacia lingvo povas esti ĉu reala kompono de veraj socioj aŭ fikciaj realaĵoj. Vidu ekzemple la rakonton de István Ertl *Lingvo kaj vivo*, ege interesa rakonto pri stranga lingvo en insulo kiu rezultas esti iama klopodita internacia lingvo.

## Historio de internaciaj lingvoj
## Vidu ankaŭ
* Lingvo internacia 
* Internacia planlingvo
* Mondlingvo
* Aloisia lingvo (fine de la 18-a jarcento)

## Eksteraj ligiloj 
* AL LA HISTORIO DE LA PROVOJ DE LINGVOJ TUTMONDAJ DE LEIBNITZ ĜIS LA NUNA TEMPO: Publika parolado, havita en la Nurnberga klubo de instruistoj, la 11 de Novembro 1884 do L. EINSTEIN. (El la « Bayerische LehrerZeitung » No. 11 kaj 12 1885.)

## Referencoj 
Kategorio:Interlingvistiko
Internaciismo kaj purismo

La Enciklopedio de Esperanto de 1934 skribis ĉe la kapvorto **Internaciismo kaj purismo**:

  

## Vidu ankaŭ 
* Gramatiko de Esperanto
* *Unua Libro*
* *Dua Libro*
* *Fundamento de Esperanto*
* Esperanta etimologio
* *La Internacia lingvo Esperanto*, ruslingva reeldono de 1904
* Esperantologio
* *La Bona Lingvo* de Claude Piron

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Esperantologio
Internacia Unio Esperantista

**Internacia Unio Esperantista** (IUE) estis organizaĵo kun devizo "Libero, laboro kal paco!" fondita en 1925 en Berlino de Panajot Hitrov kiu poste translokiĝis al Sofio. La celoj estis aranĝi interŝanĝon kaj senpagan ĉeestadon eksterlande, monhelpi komencantajn profesiulojn, doni stipendiojn al diligentaj lernantoj kaj studentoj, subteni malsanulojn kaj multenombrajn familiojn de malriĉaj amikoj, fondi sendependan internacian kolonion kun oficiala lingvo Esperanto. De kelkaj jaroj mankas informoj pri la efektiva funkciado de IUE.

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Interniaro

**Interniaro**. L. Jenkins en London 7 nov. 1923 fondis la Kolportistan Asocion, kiu celis propagandon de la Biblio, religiaj gazetoj en la tuta mondo. Dum la unua jaro de sia ekzisto la asocio disdonis pli ol 5000 evangeliojn, libretojn ktp. Ĝia organo estis La Kolportisto. La sekvanto de tiu ĉi asocio estis la Interniaro, sub alia nomo, sed kun similaj celoj. Fondinto: Jenkins en 1926. Ĝi volis esti "monda frataro por la vera aplikado de la interna ideo de E". Laŭ la 1. la interna ideo estas: unu komuna kaj egala frateco inter anoj de ĉiu raso, nacio, klaso kaj religio; la serĉado por la vero sen ia ajn dogmo aŭ ia ajn antaŭjuĝo; la rekono, ke oni ne povas akiri la veron sen serĉado kaj komparo de la instruoj de aliaj religioj kaj filozofioj; kaj, ke la unua paŝo al la Monda Paco, same kiel al la vero, estas per la reciproka interkomprenado de la tuta homaro. La efektiva agado de ambaŭ societoj estis grandaparte disdonado de kristana literaturo, por kiu donacis grandaparte unu aŭ du individuoj. I. unue estis tre ampleksa, bonvenigis eĉ Budhistojn, ktp., fine fariĝis pure kristana. La entrepreno, kies gazeto estis La I., nun stagnas aŭ ĉesigis sian agadon. Laŭ I. ŜIRJAEV.

Kategorio:Religiaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
International Language

**International Language** estis gazeto de la Brita Esperanto-Asocio.  

## Historio laŭ la Enciklopedio de Esperanto 
Por pli bone propagandi Esperanton, BEA decidis je la fino de 1923, partigi The British Esperanist en International Language, kiu krom kelkaj ekzercoj estis nur skribita en angla lingvo kaj The British Esperantist, kiu aperis nur tre modeste kun plej ofte nur 4 paĝoj kiel oficiala organo de BEA, kaj enhavante nur la oficialajn sciigojn, kronikojn, recenzojn ktp. BIL plej bone karakterizas International Language jene: 

Ĉefe pro ekonomiaj kaŭzoj en junio 1931 oni denove kunigis la du gazetojn. La antaŭa suplemento al "The British Esperantist" (jan. 1922-dec. 1923) La juna Studanto poste La juna Lernanto fariĝis monata parto de International Language sub la surskribo La juna Lernatno ĝis dec. 1924. De januaro ĝis oktobro1925 tiu lasta parto estis nomata: "For beginners young and old" kaj ankaŭ aparte publikigata sub la titolo La juna Lernatnot; de okt. 1925 ambaŭ estis nomataj The Esperanto Student. La paĝnombro de International Lanague de 1924 -31 estas: 272, 304, 256, 280, 256, 244, 284,120-25x19.

"Oni de la komenco riproĉis al The British Esperantist, ke ĝi ne enhavis sufiĉe da materialo a) propaganda, b) oficiala, c) literatura. Oni penis kontentigi ĉiujn, farante The B. Esperantist oficiala organo, kaj fondante IL por propagando kaj Literaturo por lit. Sed pro financaj kaŭzoj oni ne povis subteni la du novajn gazetojn kaj IL havigis al BEA grandajn monperdojn, kaj ne altiris la publikon laŭ espero." (M. C. B.)

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Intersteno

eta|*Internacionalstenografio*, 1928.
**Intersteno** (= Internacionalstenografio) de Felix von Kunowski, moderna stenografia sistemo. Vere internacia, ĉar aplikebla por ĉiu lingvo. La eltrovinto mem verkis malgrandajn lernilojn por proks. 30 lingvoj; li kaj aliaj ankaŭ pli detalajn lernolibrojn por unuopaj lingvoj (E, germana, angla, franca, hispana, pola, rusa, hebrea, greka, japana.) La fundamento de I. estas tiel simpla, ke ĝin povas lerni infanoj, kiuj ankoraŭ ne scias la komunan (long-) skribon, dum kelkaj semajnoj. Jam lernis ĝin tiaj infanoj en diversaj landoj. La ortografio estas pure fonetika, kiel la E-a; la signoj estas: simplaj strekoj; ĉiu signo signifas ĉiam la saman sonon. Ankaŭ la metodo de plimallongigado en la debatskribo estas simpla, kaj preskaŭ la sama en ĉiuj lingvoj. Dum la lastaj jaroj Kunowski eltrovis plue presliterojn por sia sistemo, tiel ke I. nun estas ne nur skribebla, sed ankaŭ presebla per proks. 200-300 tipoj. Presita I. estas pli klare legebla kaj malpli longa ol nuna gazetpresaĵo. La interstenano celas ke I. anstataŭu la nunajn skribajn kaj presajn alfabetojn en ĉiuj lingvoj. Provizore tiu ĉi celo estas malhelpata en multaj landoj per ŝtata protektado de aliaj sistemoj. Por disvastigi siajn ideojn en la diversaj landoj, kaj por interkompreniĝadi, la interstenanoj uzas E-n (la supre nomitaj malgrandaj lerniloj estas verkitaj en E). Gazetoj eliris ĝis nun en Germanujo: du preslitere (unu germana, unu E-a) kaj tri aŭtografitaj (du germanaj, unu multlingva.) Unuopaj pluaj gazetoj aperas en aliaj landoj (Grekujo, Japanujo, ktp.) H. FRIESZ (Interstenano).

La gvidideo de I. estas tre simpatia precipe por E-istoj. Sed estas dube, ĉu unusola skribsistemo povus kontentigi tiel multajn kaj diversajn bezonojn, tiujn de la skribaj kaj presaj aIfabetoj, tiujn de la stenografio en la malalta kaj alta gradoj kaj por ĉiuj lingvoj, (kvankam kun modifoj) Tamen, eĉ se I. signos nur ĝustan direkton en la plisimpligo kaj unuecigo de la skribformoj, ĝi havos gravan signifon en la skriba tekniko, malgraŭ tio, ke multaj tradicioj, la tuta librotrezoro kaj ĉiuj presejoj de la mondo ne estas ofereblaj eĉ al la plej perfekta skribsistemo.
## Bibliografio
Kunovski, F. de. **Internacionalstenografio en ĉiuj kulturli ngvoj. Aldono por la Gvidilo en Esperanto. Enkonduko kaj tri partoj . Enkonduko (4 pĝ.) kaj 1-a parto (14 pĝ.)** (Germana, Angla, Franca, Hispana, Itala, Pola, Rusa.) Eld. Instituto de Internacionalstenografio, Duisburg. 14X22 cm.
## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/I en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Steno
Io-ujo-batalo

**Io-ujo-batalo** estas la nomo de la akra disputo, kiu ekflagris en Esperantujo pri la sufikso -io por landnomoj, iniciatita de Hector Hodler, tiama prezidanto de Universala Esperanto-Asocio. La kontraŭpartion gvidis profesoro Théophile Cart. La batalo estis tre akra, temis pri bojkoto kontraŭ UEA, la Lingva Komitato oficiale malaprobis la sufikson -io, ktp. Fine UEA cedis. Nun, kiam pli ol duono de la Esperantistaro uzas la sufikson -io, tiu batalo ŝajnas malŝparita heroaĵo. Certe ĝi havis la rezulton, ke la sufikso -io eĉ nun ne estas ĝenerale uzata, kvankam ĝi nepre estus jam sen la oficiala kontraŭstaro. -- Kálmán Kalocsay, en Enciklopedio de Esperanto 1934.

"Temis ne pri bojkoto de UEA, sed pri la fakto, ke la revuo ,Esperanto' misuzis sian pozicion dum la militaj jaroj enkonduki novan kontraŭfundamentan formon. - La serioza afero ne estis la malgravaĵo -io anstataŭ -ujo, sed la principo de ŝanĝo en la Fundamento, kiu estas treege grava, kaj absolute ne permesebla. - La uzo de -io fariĝis kvazaŭ politika dialekto en Esperanto." -- Montagu Christie Butler, M. C. B., same en Enciklopedio de Esperanto 1934.

## La batalo en la Esperanta Vikipedio 
La batalo okazis en 2009 en la Esperanta Vikipedio, kiam la vikipediisto Bertilow (Bertilo Wennergren) volis enkonduki la ujo-formojn kaj alinomi la ekzistantajn artikolojn al la ujo-formo. En tiu apogis lin ĉefe vikipediisto Marcos. Bertilow jam en majo de 2009 agadis en kadro de UEA kaj sukcesis akceptigi Liston de Rekomendataj Landnomoj.

Post tio okazis somere de 2009 akra diskuto, kiun vi povas sekvi tie ĉi:
:antaŭeventoj en 2007
:Vikipedio:Baloto/-ujo aŭ -io en la artikolaj titoloj
:Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco/arkivo 1a raŭndo
:**fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009**

## Postaj eventoj 
Pro la malsukceso konvinki plimulton pri favorado de la ujo-formoj, Bertil Wennergren forlasis la Esperantan Vikipedion.

## Vidu ankaŭ 
* Landnomoj en Esperanto
* -i-
* -uj-

## Referencoj 
Kategorio:Lingvaj disputoj
Kategorio:Esperanto
IRA

La vorto **Ira** aŭ **IRA** havas plurajn signifojn:
***IRA (Irlando)** estas Irlanda Respublik(an)a Armeo
***IRA** estas Internacia Radio-Asocio
***Ira** estas adjektivo de verbo "iri", vidu artikolojn:
** Irado
** Ira ŝraŭbaĵo
***Ira** estas formo de rusa virina persona nomo "Irina"
***ira** estas kodo de iranaj lingvoj (aliaj) laŭ normo ISO 639-2.
Esperanto-movado en Irako

La Enciklopedio de Esperanto de 1934 skribas pri la tiutempa stato de la **Esperanto-movado en Irako** (Mezopotamio): 

"Danke al modela subteno de J. A. Massi ni povis kontakti kun konsiderinda nombro da interesitoj kaj novaj samideanoj, precipe en Bagdad." (raporto de la Internacia Centra Komitato - ICK 1931.) "La rilatoj iom malfirmiĝis." (1933) - En 1933 ekzistis delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en la havenurbo Basra.
## Esperantistoj en Irako
### Hussain Muhammed Al-Amily
**Hussain Muhammed Al-Amily** estis esperantisto en Irako dum 20-a jarcento. Li tradukis:

*George Bernard Shaw, *Maksimoj por la revoluciuloj*;
**Arabaj diraĵoj atribuataj al imamo Ali*. Bagdado, 1967(?)

Kategorio:Irako
Inter Blinduloj

***Inter Blinduloj*** (france: *Entre aveugles*) estas libro franclingve verkita de okulkuracisto fariĝinta blinda Émile Javal kaj enhavanta praktikajn konsilojn pri la ĉiutaga vivo por uzado de ĵus blindiĝintoj. 

## Fono kaj skizo 
Javal mem fariĝis okulmalsana; dum 21 jaroj li luktis, sed sesdekdujara li iĝis tute blinda. Tuj, kun mirindega trankvileco, li organizis sian novan vivon, kiun li estis preparinta jam de kelkaj jaroj. Ekzemple li skribis preskaŭ ĉiujn leterojn propramane, per helpo de skriba aparato elpensita de li mem. Li tiris el la sperto de multaj korespondantoj kaj el la sia tuto da perceptoj kaj konsiloj por blinduloj. La libro esta plena de filozofio praktika kaj serena, de filantropio tiom alta kiom kortuŝa.

## Esperanto 
S-rino Jean Javal, bofilino de la aŭtoro,  pretigis 130-paĝan esperantlingvan tradukon kiu aperis en la jaro 1907 ĉe Hachette en Parizo.

## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/I en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de  Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
J. R. G. Isbrücker

[eta|Foto de Isbrücker el la albumo de [UK 1912 en Krakovo]]
**Johannes Rijk Gerardus (Jan)** **ISBRÜCKER** (naskiĝis la  en Hago, mortis la ) estis nederlanda inĝeniero, kiu esperantistiĝis en 1909. Post la Dua Mondmilito li skribis sian nomon sen tremaoj (do *Isbrucker*, la prononco restis la sama).

## Vivo 
Profesie Jan Isbrücker estis inĝeniero de elektrotekniko, speciale pri malforta kurento. Ĝis sia pensiiĝo li estis vicdirektoro de la Supera Teknika Lernejo en Hago. Liaj nederlandaj lernolibroj pri elektroniko ĉiam enhavis resumon en Esperanto.

Li estis edzo de Julia C. Isbrücker.

## Esperanto 
Isbrücker estis estrarano de la haga grupo "Ĉiam Antaŭen" kaj de la landa asocio "La Estonto Estas Nia", kaj prezidanto de la 12-a Universala Kongreso en Hago, 1920. Li estis komitatano de la Universala Esperanto-Asocio kaj fariĝis vicprezidanto en 1934.

Isbrücker estis membro de la ekzamena komitato. Inter 1937 kaj 1963 li estis prezidanto de la Akademio de Esperanto. Sub lia gvido aperis Sepa Oficiala Aldono al la Universala Vortaro kaj studo Pri la Vortfarado en Esperanto. Ankaŭ li konsultis M. de Waard kaj lian La Esperanta Literaturo.
eta|dekstra|220px|Kovrilpaĝo de faklibro pri Telefonio

## Verkoj originalaj 
* *Vertaalde Esperanto-Examenopgaven* (1923)
* *Esperanto als de internationale taal der techniek* (1924)
* *Esperanto en de Internationale Congressen* (1926-1931)
* La Evoluo de Telefonio (1928)
* *Historio kaj organizo de la Esperanto-movado* (1932)
* *La Esperanto-Movado. Ĝia Historio, Organizo kaj Nuna Stato* (kun C. Støp-Bowitz, 1948)
* *Lucifer*
### Recenzoj
Pri *Historio kaj organizo de la Esperanto-movado*

## Tradukoj 
* Limburg Brouwer, P. A. S. van: *Akbar* : orienta romano (Trad. J. C. kaj J. R. G. Isbrücker kaj J. Ziermans).
* Vondel, Joost van den: *Gysbreght van Aemstel: la detruo de lia urbo kaj lia ekzilo* (1932)
* Vondel, Joost van den: *Josef en Dotan* (1937)

## Bibliografio 
* **1936**: Foto en La Praktiko 1936/5 (51), p.&nbsp;7 okaze de estrarkunsido de UEA dum pasko 1936 en Ĝenevo kun s-roj Cecil C. Goldsmith, la nova direktoro de UEA, M. Movo, Parizo, Louis Bastien, prezidanto, Malmgren kaj Hugo Steiner, estraranoj.
* **1935**: Biografio. En: Revuo Esperanto (UEA) Jan. 1935, p.&nbsp;8 (kun foto).
* **1922**: N.I. [Foto de Isbrücker, Setälä, Sandström, Warden, Privat, Arnhold, Chavet, Frenckell] en: Esperanta Finnlando 8-9/1922 (aŭg.-sep. 131).

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=j.+r.+g.+isbrücker&vid=ONB&fn=search) de kaj pri J. R. G. Isbrücker en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Johannes Isbrücker en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Biografio en Revuo Esperanto (UEA) Jan. 1935, p.&nbsp;8.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Historiistoj pri Esperanto
Kategorio:Estraranoj de UEA
Yoshi H. Ishiguro

**Yoshi H. ISHIGURO** (iŝiguro), ankaŭ literumita *Joŝi H. Iŝiguro* (nask. 3 jun 1898 en Aiti-ken) estis japana redaktoro kaj ĉefdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en Japanio.

## Eldonado kaj redakciado 
Ishiguro e-istiĝis en 1914 pere de anglalingva korespondado. Li eldonis la gazetojn: Eklumo, 1925; Esperanto en Nipponlando, 1926-1928. Lingvo Internacia, 1929-1930 kaj redaktis Esperanto Kiboŝa, 1930.

## Instruado kaj varbado 
En 1927 li gvidis la radio-kurson JOCK en (Nagoya), kiu estis la unua en Japanio entute. Kursgvido ĉirkaŭ 280 fojojn, parolado ĉirkaŭ 420.

## Verkoj 
Ishiguro verkis kaj eldonigis diversajn elementajn lernolibrojn, ekz.:
* **1931**: Esperanto no Manabikata (Memlernilibro por Japanoj).
* **1932**: Esperanto por komencantoj.
* **1932**: Esperanto-Korespondo.
* **1933**: Moderna Esperanto-Japana-vortaro
* **1933**: Japana traduko de la Fundamento de Esperanto.
* **1933**: Praktika Gvido de Korespondo en Esperanto.
* **1934**: Skizo de Esperanto: Lingvo Internacia.
* **1935**: Memornoto pri korespondo.

### Recenzoj
Pri *Esperanto no Manabikata*

----
Pri *Praktika Gvido de Korespondo en Esperanto*

----
Pri *Moderna Esperanto-Japana-vortaro*

----
Pri * Skizo de Esperanto: Lingvo Internacia *

----
Pri *Memornoto pri korespondo.*

## Referencoj 
ISHIGURO, Yoshi H.
ISHIGURO, Yoshi H.
ISOSEK

**ISOSEK** estis Esperanta instituto, kiu eldonis Internacian Superan Skriban Esperanto-Kurson. Celoj de la kurso estis interalie perfektigi la lingvon kaj stilon de tiuj, kiuj jam lernis Esperanton; prepari progresantajn lernantojn al ekzameno por instruisto aŭ kursgvidanto; internaciigi la lingvon kaj stilon de la kursanoj pere de diverslandaj korektantoj. 

Centra oficejo de ISOSEK estis en Heerlen, Nederlando, naciaj oficejoj en diversaj landoj. Direktorino estis Tekla Flint, kaj organo estis *Nia Informilo,* senpaga por kursanoj.

## Fontoj 
* 

Isosek
Kategorio:Esperanto-Institutoj
Étienne de La Boétie

**Étienne de La Boétie** [etjɛn də la bɔesi] naskiĝis en Sarlat la 1-an de novembro 1530 kaj mortis pro pesto en Germignan la 18-an de aŭgusto 1563, estis franca verkisto, humanisto, juristo, anarĥiisto kaj intima amiko de Miĥaelo de Montanjo.

Lia patro estis reĝa oficisto en la regiono Périgord kaj la patrino devenis el familio de altrangaj juĝistoj. Étienne de La Boétie kreskis en klera medio, kaj lia ĉirkaŭularo konsistis precipe el kleraj burĝoj. Malmulto estas konata pri la plejparto de la vivo de la Boétie (lia infanaĝo, eduko kaj fruaj jaroj de sia juĝofico). Boétie estis tre juna, kiam lia patro mortis, kaj la infanon edukis kaj instruis plejparte ties onklo Estienne, kiu estas kvazaŭ vera patro, kio igis Étienne diri, "ke li ŝuldas al li sian instruadon kaj ĉion, kio li estas". Multenombraj aŭtoroj indikas, ke La Boétie studis en Fakultato de Gviano ĉe Bordozo. Tamen la historiisto de tiu instituto neniam renkontis la nomon de Boétie inter la studentoj de tiu institucio.

Ĉe la fino de siaj humanstudoj, La Boétie plifortigas pasion por la malnova filologio, kiu atingas lin kiel ĝi atingas aliajn en lia centjaro. Li verkas francajn, latinajn aŭ grekajn versaĵojn. Li redaktas dudek-naŭ amajn sonetojn kaj fariĝas poste la tradukisto de verkoj de Plutarĥo, Vergilio kaj Aristotelo. Sekve li rekomencas sian juĝostudon ĉe la Universitato de Orleano. Ĉe la komenco de siaj universitataj studoj tiu dekokjara junulo -sole- skribas sian unuan verkon, kiu fariĝos poste la plej faman el siajn verkojn, la faman « Parolado de la Memvola Servuteco».

Tiu verko ("*Parolado pri memvola servuto*" franclingve: *Discours sur la servitude volontaire*, esperantigita de Roland Levreaud) estis verkita en 1549, kaj publikigita unuafoje en 1576. En ĝi la aŭtoro klarigas, ke ĉiuj sklavoj mem kulpas pri sia situacio, ĉar ili ŝatas ĝin, kaj tute ne klopodas por forpeli sian subpremanton, kaj ili provizas mem la obeigistojn de la tirano.

La Boétie akiris la respekton de Montaigne, kiu estis ĉe lia mortlito

La Boetie, Etienne de
Kategorio:Universitato de Orleano
Rafel Israels

**Rafel ISRAELS** (naskiĝis la  en Visvliet) estis nederlanda instruisto, esperantisto kaj aktivisto por blindulaj rajtoj.

## Esperanta agado 
Israels instruis Esperanton en A- kaj B-kursoj. Li fondis en 1929 blindulan Esperanto-organizaĵon Nosobe, kies prezidinto li estis. Israels age partoprenis la laboristan Esperanto-movadon, FLE en Nederlando, kaj la internacia blindulan Esperanto-movadon. Israels ankaŭ prezidis la ne-esperantistan Groningan Blindulan Ligon.

## Persona vivo 
Israels naskiĝis en juda familio. Lia patro Sander estis rita buĉisto. Rafel Israels havis ses gefratojn, el kiuj kvin tro frue mortis. Du gefratoj estis murditaj en la ŝoaho. Israels estis la edzo de Iemkje Ploegsma, kun kiu li havis filon Alexander Anton Israels je la ‎1-a de februaro 1923.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Foto de la familio Israels (1924).

Israels, Rafel
Saburo Ito

**Saburo ITO** (; pseŭdonimo: **I. U.**; naskiĝis en 1902 en Okajama, mortis en 1969) estis japana esperantisto, socialisto kaj soci-sciencisto.

Ito studis francan lingvon en fremdlingva kolegio de Osako. Jam en 1915 li entuziasmiĝis pri Esperanto.

Li laboris por aranĝo de la 11-a Japana Esperanto-Kongreso en Okajama en 1923. Li iniciatis en Tokio organizon de Japana Proleta Esperantista Unio (JPEU) en 1929 kaj ideologie ĝin gvidis. Li estis bona originala poeto tre malofta en Japanujo, lerta tradukanto de ĉinaj kaj japanaj klasikaj poemoj (kolektitaj en *Verda Parnaso*, 1932). Li publikigis en Japana-lingva verko *Komenco de Esperanto-studado en Japanujo* (1932) interesajn priskribojn kaj penetrajn analizojn pri la historio, literaturo, lingvo.

En 1956, li verkis biografion pri Zamenhof en la japana, kaj eldonis ĝin kiel kajero de la renoma serio Iwanami-sinsyo. Pro tio, li estis honorita per Premio Ossaka en 1956.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Saburo Ito en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj poetoj
Itoo Tokunosuke

**Tokunosuke ITOO** ( [i-TO tokunosuke]), japano, prof. de fiziko de Imp. Univ. de Kyusyu Del. de UEA en Hukuoka. Nask. 11 dec, 1894 en Tokyo. Unu el la gvidantoj de la movado en K. Verkis gustoplene pri la movado J Sopirante al Verda Stelo (E. J.), 1923. Partoprenis UK en Kraków.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo de li en onb.digital

Kategorio:Japanaj esperantistoj
D. Ivanski

**D. IVANSKI** (*pseŭdonime*: D. J., mortis en novembro 1914) estis germana aŭ pola tradukanto en Munkeno. Li aktive kunlaboris al *Internacia Socia Revuo* kaj tradukis plurajn broŝurojn. Pro vivmizero li mortigis sin en 1914.

## Verkoj 
### Originalaj 
* D. J.,

### Tradukitaj 
* 

* 

* 
* 

## Listo de referencoj
Iŭaŝita Ĵuntaro

**IŬAŜITA Ĵuntaro** (, laŭ transliterigo Hepburn IWASHITA Juntarō) estis japana esperantisto kaj komercisto. Li naskiĝis je la 15-a de marto 1901 en Tokio, la mortodato ne konatas, kaj estis esperantisto de 1921. Studanto de parola instrumetodo de Esperanto. Gvidanto de konstanta Esperanto-kurso en Fremdlingva Lernejo de Tokyo por virinoj. Kunlaboris kun Tasku Sasaki fondante Studejon de Zamenhofa Gramatiko, 1927. (v. Sasaki.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Halina-dokumento pri la studentaj jaroj de L.L. Zamenhof: oficialaj arkivoj gimnaziaj kaj universitataj en la rusa lingvo" - Halina Edelbaum, Ĵuntaro Iŭaŝita, Naokazu Kawasaki

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Léon Bergiers

eta|150px|dekstra|Leon BERĴJE

**Leon BERĴJE** (france Léon BERGIERS) estis esperantlingva verkisto, aktiva en SAT kaj en la laborista movado inter la du mondmilitoj.

## Biografio 
Berĵje naskiĝis je la 30-a de junio 1904 en Bruselo. Li prizorgis la interhelpan movadon, literaturajn kursojn, verkis franclingvan teatraĵon, kunlaboris al ruslingvaj revuoj. Kiel Esperantisto ekde 1922, li havis gravan rolon en SAT, ĝis proksimume 1930, kiam li brue forlasis la asocion kaj transiris al IPE. Verkis multajn rakontojn, priskribojn pri nuntempaj verkistoj por *Sennacieca Revuo* kaj *La Nova Etapo*. Li partoprenis al la fondado de IAREV kaj estis unu el ĝiaj komitatanoj, sed ŝajne ne estis tre aktiva en tiu kadro. Li poste tute malaperis el la movado.

## Verkoj 
### Tradukoj 
* *La Morto de Blanjo* de Jean Tousseul, 1925, SAT
* *Servokapabla!* kaj *Marcus Tybout*, du noveloj de Georges Eekhoud, 1927

### Originaloj 
* *Ili*, novelaro, SAT, 1930.

### Rete legeblaj verkoj 
* Ili 

Kategorio:Membroj de SAT
Kategorio:Belgaj esperantistoj
Elio Izgur

'''Il'ja Jefimoviĉ IZGUR'* naskiĝis en 1881 en urbeto Berezino, Belorusio, kiel filo de malriĉa laboristo-bakisto. Pro malriĉeco de la gepatroj li povis vizitadi nenian lernejon kaj jam de la 9-jara aĝo devis labori komence en bakejo, poste li serĉis prosperon en plej diversaj profesioj: pakaĵ-portisto, kelnero, gardanto, gazetportisto, k. c. Estante 18-jara junulo, li komencis mem klerigi sin sen helpo kaj nur danke al siaj fervoro kaj neordinaraj kapabloj, havis en tio sukceson. De 1903 li kunlaboris en multaj rusaj, belorusaj kaj judaj gazetoj. Pro siaj politikaj konvinkoj (komunisto) li estis ofte persekutata de la cara registaro kaj dum la civila milito estis verdiktita de la kontraŭrevolucia registaro de Anton Denikin al morto, de kiu li estis savita nur du horojn antaŭ plenumo de la verdikto. En 1921 li estis honorigita de la 1-a Tutukraina Komitato de Scienculoj per la titolo "Scienca aganto" kaj en 1922 (por fervora servado al la interesoj de la laborista klaso) per titolo "Heroo de laboro". Li konis persone d-ron Zamenhof kaj al la movado aliĝis en 1903. Dum tri jaroj li estis Ĝenerala Konsilanto de SAT kaj de 1928 ano de la CK de SEU kaj prezidanto de Esperanto-organizaĵo en Kremenĉuko. 
Li estas unu el la kunfondintoj de IAREV kaj estis unu el la vicprezidantoj de tiu asocio inter 1934 kaj 1936.
Li estis arestita de NKVD la 23-an de novembro de 1936 kaj mortpafita la 3-an de septembro 1937.

## Verkoj 
**Nur Volu*, SAT
**Je la nomo de l' vivo*; SAT
**Je la nomo de Dio. Filozofi-lirikaj fragmentoj de E. lzgur. Kun portreto de la aŭtoro kaj multaj ilustraĵoj*. Parizo; SAT (1928?)
### Recenzo de *Je la nomo de Dio*
## Literaturo 
* 
## Eksteraj ligiloj 
* 25-jara literaturjubileo de Izgur ĉe *Sennaciulo'', 15.11.1928

Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Kategorio:Belorusaj esperantistoj
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Ruĝo kaj Blanko

**Ruĝo kaj Blanko** estas novelaro verkita de L.Ivn kaj eldonita de SAT en 1926. Ĝi ampleksas 68 paĝojn.
Pri ĝi EMBA skribas la jenon en EdE en la artikolo pri Ivn:
"Tiu ĉi libreto lasas konkludi pri lerta rakontisto, kiu arte reliefigas la kontraston inter la malnova kaj nova generacioj."eta|Skanita *Ruĝo kaj Blanko*
Kaj en artikolo pri Ruĝo kaj Blanko: „Karikaturoj, amuzaj, sed ankaŭ akraj. Estas mokataj la organizo kaj faroj de l' nuna rusa reĝimo.“ (G. S., E, 1926, p: 18l.)

## Eksteraj ligiloj 
* *Ruĝo kaj Blanko* en la katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* *Ruĝo kaj Blanko* en la katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* *Ruĝo kaj Blanko* en katalogo "Erfgoedbib" (*LibraryThing*)
* *Ruĝo kaj Blanko* en katalogo *WorldCat* (OCLC-kodo 67958900)

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de SAT
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kredu min, Sinjorino!

***Kredu min, Sinjorino!*** estas la titolo de originala aŭtobiografia romano de Cezaro Rossetti. Ĝi troviĝas en la baza legolisto kaj estas eldonita la unuan fojon en 1950, la sama jaro, en kiu Rossetti mortis. Tamen la verko mem estis finita en 1949. En januaro 2002, la verko fariĝis publika havaĵo por loĝantoj de tiuj landoj kun kopirajto limigata ĝis la vivo de la aŭtoro + 50 jaroj.

La libro, kiun la aŭtoro dediĉis al sia frato Reto, estas membiografia romano, kiu rakontas pri la vivo kaj laboro kiel eksponisto.

La libron tradukis en la hungaran Sándor Szathmári (Tréfán kívül, 1957).

La itala traduko aperis en 2013 zorge de Milana Esperanto Klubo. Ĝin eldonis Itala Esperanto-Federacio.

## Recenzoj
## Vidu ankaŭ 
* *Knedu min, Sinjorino* Corsetti, R. (1987) Tabuaj kaj insultaj esprimoj en Esperanto; Paris, La Kancerklinikoteko

## Bildaro 

Dosiero:1974 Kredu Min 3.jpeg|Titolpaĝo el la eldonaĵo de 1974

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Kredu Min, Sinjorino!* (Elŝutu la bitlibron ĉe Faded Page, se vi venas de lando kun kopirajto malpli ol vivo de aŭtoro +60 jaroj)
* Recenzo fare de Stellan Engholm.
* *La svisa debatisto*, recenzo fare de Chris Declerck, originale aperinta en *Literatura Foiro* #135 de februaro 1992. Ankaŭ legebla ĉe la Katalogo de UEA.
* *Legu ĝin, sinjorino!*, recenzo fare de Sten Johansson. Ankaŭ legebla ĉe la Katalogo de UEA.
* Plena teksto ĉe Wikilivres
* 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de Edistudio
Kategorio:Eldonaĵoj de SAT
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1974
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1990
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Kategorio:Aŭtobiografiaj romanoj
Pergameno

eta|Pergameno kun plumo kaj inko.
eta|Pergameno el kaprofelo
**Pergameno** estas felo (ĉefe de ŝafo) preparita por skribado.

## Historio 
La nomo de *pergameno* devenas el la helena urbo Pergamo. Pergamenon oni interalie uzis por fenestroj kaj skribovolvaĵoj, la antaŭuloj de niaj modernaj libroj.

Laŭ Francisko Azorín **pergameno** estas *Ŝafofelo preparita por pentri aŭ skribi sur ĝi, multe uzata de la 4ª ĝis la 10ª jc., skribita per ruĝa, blua, aŭ violkolora inko. La biblioteko de Atalo en Pergamo (197 j. a. K.), havis 200.000 pergamenojn.* Li indikas etimologion el *Pergamo*, propra greka nomo de nuna urbo Bergamo en Malgranda Azio kaj de tie la latina *pergamena*.

## Tekniko 
La pergameno estis tradicie pretigita el netanita felo de remaĉuloj (ekz. bovido, kapro, ŝafo).

Por fari pergamenon, unue, oni lavu la felon per kalkakvo por ke ĝi forigu la harojn. Tuj post kiam la kruda senhara felo estas etendita, ĝi estas pergameno. Oni povas lavi la felon per tanino. Oni traktis la pergamenon, senharan felon per tanaj materialoj por igi ĝin eltena al putriĝo.

Tre delikata speco de pergameno estas veleno.

## Bibliografio 
* Clemens, Raymond; Graham, Timothy (2007). Introduction to Manuscript Studies. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3863-9.
* Eisenlohr, Erika (1996), "Die Kunst, Pergament zu machen", in Lindgren, Uta, Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation (4th ed.), Berlin: Gebr. Mann Verlag, pp. 429–432, ISBN 3-7861-1748-9
* Murray, Fiona, "Parchment Craft" in Australian Paper Crafts, No 23 2003, Pride Publishing, Rozelle NSW, pp. 10–13
* Reed, Ronald. (1975). The Nature and Making of Parchment. Leeds, England: Elmete Press
* Roberts, Colin H.; Skeat, T. C. (1983), The Birth of the Codex, London: Oxford University Press, ISBN 0-19-726024-1

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Biblioteko de Pergamo
* Celulozo
* Cipero
* Palimpsesto
* Papero
* Papiro

Kategorio:Skribo
Kategorio:Surskribaj materialoj