Lorem ipsum

eta|400ra|Lorem Ipsum
Proprasence **Lorem ipsum** estas la tradicia pseŭdolatina ŝtopteksto, kies unuaj vortoj estas *Lorem ipsum dolor*, plej ofte uzata en la okcidenta tipografio kaj grafika fasonado, tiel ke la vortojn *lorem ipsum* aŭ mallongigite *lipsum* la okcidentaj tipografiistoj ofte uzas metonimie, por la ĝenerala signifo «ŝtopteksto».

La ŝtopteksto *Lorem ipsum dolor* estas iom tordita kaj sensencigita peco el la Cicerona verko «De finibus bonorum et malorum», en kiun oni enŝovis kelkajn neklasikajn literojn novlatinajn kaj nelatinajn literkombinojn (ekz-e «adipisici**ng**» anstataŭ «adipisici», aŭ «nonummy» en la teksto fine de ĉi tiu artikolo).

Kiel avantaĝon de tia sensenca teksto pseŭdolatina oni indikas la fakton, ke ĝia signifo ne fortiras la atenton de la uzanto disde la pure tipografiaj aŭ grafikaj aferoj. Tio precipe aktualas en dialogo de dizajnisto kun kliento mendinta la dizajnon: la evidente sensenca teksto klare montras al la kliento, ke ĝi estas ŝtopaĵo, kaj evitigas malnecesajn diskutojn pri la enhavo.

## Kritiko 
Ne ĉiuj fakuloj konsentas pri la valoro de la tradicia teksto *Lorem ipsum*. Oni indikas, interalie, ke
# La vortoj sensencaj estas perceptataj malsame ol reala teksto.
# Per vortoj sensencaj oni ne povas fidinde taksi legeblon de la teksto (kio estas unu el la ĉefaj kriterioj de tipografia dizajno).
# *Lorem ipsum* entenas neniom da literoj ĉapelitaj. Tio konvenas al tekstoj latinaj aŭ anglalingvaj — sed misprezentas la aspekton de teksto franca, germana, ĉeĥa aŭ esperanta. Tiaj lingvoj postulas iom pli grandan linipaŝon, ol la sendiakritaj Latino aŭ la angla.
# Plue, la frekvencodistribuo de la literoj estas malsama en diversaj lingvoj. Ekz-e en Esperanto rimarkeble pli oftas la altaj literoj (kiaj *k, ĉ, ŝ, Ŝ, Ĝ* ktp).
# Ankaŭ la vortolongo havas alian frekvencodistribuon.
# La aŭtomata vortodivido de sensencaj vortoj povas tute fiaski, kaj tio donos tute alian tekstodenson, precipe por tekstoj ĝisrandigitaj.

Resume, la «tipografia grizo» de *Lorem ipsum* ne fidinde reprezentas la «tipografian grizon» de teksto esperanta: la intervaloj interliniaj kaj intervortaj, la averaĝaj alto kaj larĝo de la literoj (kaj sekve la «nigro» de la signobilda areo) estas malsamaj.

Krome, per *Lorem ipsum* maleblas determini, ĉu la tiparo entenas ĉiujn necesajn literojn de la koncerna lingvo; estas tiparoj kiuj malhavas neaskiajn literojn, kiuj do kaŭzos problemojn ĉe reala teksto esperanta (nu, tion pli fidinde oni povas kontroli per ĉiuliteraĵo aŭ ĉiuĉapelaĵo; sed tio estus kroma aparta testo, kiun oni havas intereson enŝovi en ŝtoptekston).

Tial anstataŭ la tradicia *Lorem ipsum* iuj dizajnistoj preferas reallingvan tekston, kiu povas esti sensenca aŭ tiom tradicia, ke oni perceptas ĝin kiel neŭtralan; ekz-e alineon el la Antaŭparolo de la Fundamento de Esperanto. Jen tia alineo aperas paralele kun la tradicia *Lorem ipsum:*

Juĝu mem, ĉu la du tekstoj impresas egale. Interalie, la latina teksto entenas pli multe da mallarĝaj literoj, kiaj *i* (78 aperoj, 9,6% en *Lorem*; 49 aperoj, 6,1% en Esperanto) kaj *l* (47:30, t.e. 5,8% : 3,8%); tial en proporcia tiparo ĝi estas pli kompakta kaj grafike malpli longa, malgraŭ sia pli granda nombro de signoj. La rilatumo grafika estas inversa en egalpaŝa tiparo.

Atentindas, ke la esperanta teksto entenas kursivon; tamen en ĝi mankas ciferoj, kiuj estas grava trajto por iuj tekstospecoj.

Kategorio:Grafika fasonado
Kategorio:Tipografio
Kategorio:Tiparoj