open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prunus padus

[eta|Fruktoj ([drupoj) de paduso troviĝas sur sama tigo]]
eta|Paduso floranta
***Prunus padus***, aǔ **paduso**, estas specio de prunuso, indiĝena al norda Eŭropo kaj norda Azio. Ĝi estas falfolia, malgranda arbo aŭ granda arbedo, 8–16 m alta, kiu kreskas sude de la Arkta Cirklo en Norvegio, Svedio, Finnlando kaj Rusio. Ekzistas ankaŭ kelkaj arboj en Britio, Francio, Hispanio, Portugalio kaj en Balkano. Ĝi estas la tipo-specio de la subgenro *Padus*, kiu havas florojn kaj fruktojn (drupoj kiel ĉerizoj) en grapoloj; pro tio tia arbo nomiĝas ankaŭ **grapolĉerizujo**.

## Karakterizaĵoj 
La fruktoj estas drupoj, de malhelruĝaj al nigraj koloroj, globaj, pizograndaj, maldolĉaj kaj ne manĝeblaj de homoj; ili estas adstringaj pro sia tanino-enhavo, kaj en tio similas celtidojn (el la familio kanabacoj).

Ekzistas du specioj:

* **Eŭropa birdo-ĉerizo** *Prunus padus* var. *padus*, Eŭropo kaj okcidenta Azio.
* **Azia birdo-ĉerizo** *Prunus padus* var. *commutata*, orienta Azio.
## Ekologio 
eta|
La floroj estas hermafroditaj kaj polenitaj per abeloj kaj muŝoj. La frukto estas volonte manĝita per birdoj, kiuj ne malŝatas la adstrinĝecon.

Ermeno-tineo (*Yponomeuta evonymella*) uzas paduson kiel ĝian gastigantplanton, kaj la larvoj povas manĝi unuopajn arbojn senfoliaj.

## Veneno 
La glikozidoj prulaŭrasino kaj amigdalino, kiuj povas esti venenaj al kelkaj mamuloj, troviĝas en kelkaj partoj de *P. padus*, inkluzive de la folioj, tigoj kaj fruktoj.

## Uzoj 
La frukto de tiu arbo malofte estas uzita en okcidenta Eŭropo, sed estas ofte manĝita pli oriente.

Ĝi estis uzita medikamente dum la Mezepoko. *[bezonatas klarigoj]*

La ŝelo de la arbo, metita ĉe la pordo, laŭsupoze protektis kontraŭ pesto. *[bezonatas klarigoj]*

Ĝi ankaŭ estas vendita kiel ornamento en Nordameriko kiel **Majarbo** . *[bezonatas klarigoj]*

Tabuo kontraŭ la uzo de la ligno estis raportita fare de indiĝenoj de Advie, en nordorienta Skotlando, kiun opiniis la arbon "sorĉistinarbo".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Taphrina padi* - funga prungajlo trovebla sur paduso

## Eksteraj ligiloj 
* Konsiletoj por identigi paduson  de btcv 

## Fonto 
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Prunusoj
Elemér Vadász

**Elemér Vadász** [vadAs], laŭ la hungara skribmaniero **Vadász Elemér** estis hungara geologo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Elemér Vadász naskiĝis la  1885 en Székesfehérvár. Li mortis la  1970 en Budapeŝto.

## Biografio 
Elemér Vadász devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li ekedukis samloke, kiun li daŭris dum la Hungara Sovetrespubliko. Post fiasko de tiu erao li estis forigita el la universitato, tial li iĝis geologo ĉe karbominejoj. Li emeritiĝis en 1945, sed poste li denove edukis en la universitato, eĉ li strebis por la socialismaj reformoj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1948 kaj 1952, krome li ricevis memormedalon.

## Elektita disĉiplo 
* János Dedinszky

## Verkaro (elekto) 
* Magyarország földtana; Kőszénföldtan. (Geologio de Hungario; Karbogeologio) 1951
* Bauxitföldtan. Geologio pri baŭksito) 1951
* Magyarország földtana. (Geologio de Hungario) 1953 kaj 1960
* Elemző földtan. (Analiza geologio) 1955
* A bakonyi mangánképződés (Estiĝo de mangano en Bakony) 1952

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Imre Somogyi

**Imre Somogyi** [ŝomodji], laŭ la hungara skribmaniero **Somogyi Imre** estis hungara verkisto, skulptisto, politikisto kaj edukisto. Li ofte estis menciita *apostolo de ĝardenoj.

Imre Somogyi naskiĝis la  1902 en Abony. Li mortis la  1947 en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Somogyi estis simpla laboristo, kiu edukis sin. Li frekventis ĉeflernejon nur 2 jarojn. Ekde 1926 li pentris preĝejojn kaj faris gipsajn skulptaĵojn. Baldaŭe li studis metodojn de bulgaraj ĝardenistoj, en la 1930-aj jaroj li faris etnografiajn kolektojn kaj li edukis la malriĉulojn. Kelkfoje li aranĝis agrikulturajn kooperativojn. En 1939 li estis unu el la fondintoj de nova partio. En 1944 li estis parlamentano en la provizora landkunveno, poste li ricevis diversajn postenojn. Li estis mortbatita fare de sovetaj soldatoj. Li ricevis premion Kossuth postmorte en 1948.

## Verkaro (elekto) 
* ĉefverko: Al Ĝardeno-Hungario 1942
* *Tökkel sütött kenyér* (Pano bakita kun kukurbo) 1945
* *Gyümölcsfeldolgozás cukor nélkül'' (Prilaborado de fruktoj sen sukero) 1945

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj edukistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kata Palocsay Kisó

**PALOCSAY KISÓ Kata** [paloĉai kiŝo:] estas rumania hungara pupktorino, aktorino, reĝisorino, universitata instruistino. Ŝi naskiĝis 21-an de decembro 1968 en Kluĵo.
## Biografio
Kata Palocsay Kisó diplomitiĝis en 1997 en la fako pri teatrolgio de UBB de Kluĵo, ŝi doktoriĝis en 2010 en SZISZI de Târgu Mureș. Inter 1990-1993 ŝi estis pupaktorino en Pupteatro „Puck” de Kluĵo, inter 1997-2001 en aktorino de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. De 2001 ŝi lekcias en SZISZI de Târgu Mureș kaj UBB de Kluĵo.
## Fonto
*Biografiaj indikoj
*Curriculum vitae

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Ĉaperono (kapvesto)

[eta|dekstre|220ra|Verŝajna memportreto de [Jan van Eyck kun ĉaperono, portata kiel speco de turbano.]]
**Ĉaperono** (el la franca lingvo *chaperon* por "kufo aŭ kapuĉo") estas kapvesto multportita dum la mezepoko. La kapuĉo etendiĝis ĝis la ŝultroj tiel ke la kapo kaj nuko de la portanto estis tute kovritaj; nur la vizaĝo estis malkovrita. La ĉamperono finiĝis malantaŭe sur la kapo en longa pinto kiel speco de pintĉapo.

Dum la frua periodo la ĉaperono antaŭ ĉio estis portata de malriĉaj homoj. Ekde la 14-a jarcento ankaŭ riĉaj homoj ekporrtis la kapveston, farita el pli luksa ŝtofo. Ekde la komenco de la 15-a jarcento la ĉaperono estis drapirita kiel speco de turbano sur la kapo. La pinto kaj la ŝultropeco fariĝis pli kaj pli longaj pliposte dum la mezepoko. Unue la ĉaperono estis rezervita nur por viroj, dum la malfrua periodo ankaŭ virinoj komencis porti ĉi tiun kapveston.

La *Blankaj Ĉaperonoj* estis iu speco de policanaro en Gento dum la 14-a kaj 15-a jarcento. La membroj portis blankan ĉaperonon kiel rekonilo. La anaroj de Bruĝo kaj Ipro tie respektive estis nomataj la *Ruĝaj Ĉaperonoj* kaj la *Bluaj Ĉaperonoj*.

Dosiero:YoungManBotticelli.jpg|Sandro Botticelli: Portreto de juna viro.
Dosiero:Eyck, Jan van - Portrait of a Young Man (Tymotheos) - National Gallery, London.jpg|Jan van Eyck: Portreto de viro (1432)
Dosiero:Van Eyck-Sendelbinde.jpg|Jan van Eyck: *Viro kun blua ĉaperono*
Dosiero:Philip the good.jpg|Rogier van der Weyden: Portreto de Filipo la bona, ĉ. 1450
Dosiero:NP-34.jpg|*Du malsaĝuloj sub unu ĉaperono* detalo el *Nederlandaj Proverboj* de Pieter Bruegel la pliaĝa (1559)
Dosiero:Jan van Eyck 088.jpg|Porteto verŝajne de Giovanni Arnolfini pentrita de Jan van Eyck, malfruaj 1430-aj jaroj.

Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Mezepoko
6433 Enya

'*6433 *Enya'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la irlanda kantistino Enya Brennan (irland-gaele *Eithne Ní Bhraonáin'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos

Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Kalvinana nova kirko (Makó)

La **Kalvinana nova preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Makó, en la pli nova loĝkvartalo.

## Historio 
La unua kalvinana preĝejo en Makó estis konstruita en la 18-a jarcento. Tiu ĉi preĝejo konstruiĝis inter 1876-1882. En 1932, 1957, 1963, 1974 oni renovigis la konstruaĵon.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola inter arboj. La fasado rigardas al okcidento, la kvadrata sanktejo al oriento. La konstruaĵo havas 3 enirejojn, pli supre estas 3 fenestroj, pli supre la fasado formas triangulan parton, kiun ronda fenestro dominas. Super la fenestrorozo komenciĝas la kvadrata turo, kies supro piramida tegmento estas videbla. La interno de la preĝejo aspektas renesanca. Oni metis la orgenon sur la galerio proksime al la turo en 1887. La muzikilo moderniĝis en 1901.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Mako
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Makó
Norman Morrison

**Norman Morrison** (naskiĝis la 29-an de decembro 1933, mortis la 2-an de novembro 1965) estis usona kvakero, kiu sinmortiĝis per sinbruligo proteste de la usona engaĝiĝo al vjetnama milito. Li sinbruliĝis antaŭ la Pentagoo kaj mortis la saman tagon, postlasante la edzinon kaj tri infanojn.

Morrison iĝis heroo por nordaj vjetnamanoj, kie oni eldonis poŝtmarkon kun lia portreto, kies posedo estis malpermesita en Usono. Ĝis nun en Hanojo troviĝas strato nomita laŭ li.

Sep tagojn pli poste similan agon faris en Novjorko antaŭ sidejo de UN Roger Allen LaPorte.

## Vidu ankaŭ 
* Jan Palach
* Claus Bernet: Norman Morrison, en: BBKL 30, 2009, paĝoj 1023-1024

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Kvakeroj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Sinbruligintoj
Nándor Szávai

**Nándor Szávai** [sAvai], laŭ la hungara skribmaniero **Szávai Nándor** estis hungara tradukisto, literaturhistorio, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia filo estis János Szávai.

Nándor Szávai naskiĝis la  1906 en Zagrebo. Li mortis la  1979 en Budapeŝto.

## Biografio 
Nándor Szávai frekventis universitaton en Budapeŝto, poste en Parizo. Hejmenveninta li ekedukis en mezlernejoj. Inter 1948-1950 li estis vicministro kaj li partoprenis en ŝtatiĝo de la lernejoj. Baldaŭe li instruis en ELTE, dume li tradukadis. Li emeritiĝis en 1973. Li edziĝis en 1932, filo naskiĝis en 1940, li vidviniĝis en 1976. Li ricevis premion Kossuth en 1948.

## Liaj ĉefaj tradukaĵoj 
* Virginia Woolf: Orlando - romano 1945
* Louis Aragon: *Les communistes* (La komunistoj) 1940
* Leteroj de Voltaire 1963
* Walter Scott: *Quentin Durward* - romano - 1966
* Albert Camus: ''L'étranger* 1970

## Aliaj verkoj 
* *Rend és szabadság az iskolában* (Ordo kaj libereco en la lernejo) 1949 - studo -
* *Emberek és tájak'' - eseoj - 1972

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Teŭkrio

***Teucrium*** (teŭkrio) estas genro de staŭdoj en la familio Lamiacoj. La nomo estas verŝajne rilatas al Reĝo Teucer de Trojo. La teŭkrio -specioj estas herboj, arbedoj aŭ subarbedoj. Ili estas plej oftaj en mediteraneaj klimatoj.

Nekutima kvalito de tiu genro komparita kun aliaj membroj de Lamiacoj estas ke al la floroj tute mankas supra lipo de la korolo, kvankam ĝi estas iom reduktita ankaŭ en aliaj genroj (i.a.*Ajuga* ).

Pluraj specioj estas utiligitaj kiel nutraĵvaroj per la larvoj de kelkaj Lepidoptera-specioj inkluzive de la *Coleophora* silkaĵo-portantoj *Coleophora auricella* kaj *Coleophora chamaedriella*. Ĉi-lasta estas nur konata de Muro-teŭkrio (*T. chamaedrys*).

*Teucrium* -specioj estas riĉaj je volatilaj oleoj. Ili estas aprezitaj kiel ornamaj plantoj kaj polenofonto, kaj kelkaj specioj havas kuirartan kaj/aŭ medicinan valoron.

## Elektitaj specioj 
[eta|dekstra|242ra|*[Teucrium capitatum*]]

### Antaŭe apartenantaj 
* *Ajuga chamaepitys* (L. ) Schreb. (kiel *T. chamaepitys* L.)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diascordium
* Teŭkria orobanko
* Venecio-siropo

## Eksteraj ligiloj 
* USDA Plantprofilo

*
Tünde Ambrus

**AMBRUS Tünde** [ambruŝ]  estas rumania hungara instruistino, geografino, lokhistoriistino. Ŝi naskiĝis en Miercurea Ciuc la 16-an de februaro 1971.
## Biografio
Tünde Ambrus plenkreskiĝis en Nicoleşti (Miercurea Ciuc). Ŝi akiris diplomon de bazlernaja instruistino en Odorheiu Secuiesc, poste diplomatiĝis pri geografio en Eger. Ŝi doktoriĝis en 2011 en Peĉo. Ŝi instruis inter 1993 kaj 2000 en Nicoleşti (Miercurea Ciuc) kaj Mihăileni (Harghita), poste en Miercurea Ciuc.

## Premioj, distingoj
*2009 - 'Pro Geográfia' de la Magyar Földrajzi Társaság (Hungario).

## Libroj
**Székely falutízesek*. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2012.

## Fontoj
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.
*Biografiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj geografoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Albert György

eta|Mélancolie, 2012

**GYÖRGY Albert** [djoerdj] estas rumania hungara skulptisto loĝanta en Svislando. Li naskiĝis en 1949 en Lueta.

## Biografio 
György Albert finis siajn studojn inter 1968 kaj 1973 en la Arta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto, poste de 1973 li laboris en Satmaro. En 1987 li loksidiĝis en Svislando.

## Fonto 
* Biografiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Listo de asteroidoj (8001–9000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 8001 al 9000**. 
La asteroidoj ricevas numeron (kaj, foje, nomon) nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. La numera ordo tute ne kongruas kun la dato de la malkovro.

## Plena listo (8001-9000) 
### 8001-8050 
### 8051-8100 
### 8101-8150 
### 8151-8200 
### 8201-8250 
### 8251-8300 
### 8301-8350 
### 8351-8400 
### 8401-8450 
### 8451-8500 
### 8501-8550 
### 8551-8600 
### 8601-8650 
### 8651-8700 
### 8701-8750 
### 8751-8800 
### 8801-8850 
### 8851-8900 
### 8901-8950 
### 8951-9000 
## Eksteraj ligiloj 
*  Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (5001)-(10 000) *Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 5001 - 10 000*
Hugo Preuß

**Hugo PREUSS** (naskiĝis  en Berlino, Reĝlando Prusio; mortis  en Berlino, Vajmara Respubliko) estis germana politikisto kaj kunfondinto de la Germana Demokratia Partio (germanlingve *Deutsche Demokratische Partei*, *DDP*). Li ankaŭ kunskribis la konstitucion de la Vajmara Respubliko.

## Politika vivo 
Preuß estas ofte konsiderata kiel patro de la germana konstitucio de la Vajmara Respubliko (1919). Tamen li ne havis laŭvorte demokratian planon. Ekzemple li forte kontraŭis la ordonon de la Triopa Entento venkinta en la Unua Mondmilito, ke la germanlingva parto de la Aŭstra imperio ne apartenu al la germana ŝtato, kiel postulis la principo de la mem-determino de la popoloj formulita de la usona prezidento Woodrow Wilson. Preuß estis ŝtata sekretario pri internaj aferoj dum la perrevolucie skuata kabineto de 1918 kaj 1919. Liaj ideoj pri la konstitucio estis influataj de la franca socia sciencisto Robert Redslob. En 1919 li iĝis ministro pri internaj aferoj.

Pro la juda deveno de Hugo Preuß la naziisma partio NSDAP uzis tiun originon kiel atakon kontraŭ la Vajmara Respubliko dirante, ke ĝi estis estrita de judo, kiu estis devene “ne-germana”. Preuß estas menciita nome en la propaganda filmo de la nazioj el la jaro 1940 nomata *Der ewige Jude* (esperante *La eterna judo*), kiu estis produktita de Fritz Hippler.

## Vidu ankaŭ 
* Traktato de Versajlo

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Aara lingvo

La **Aara lingvo** estas omota lingvo de Etiopio. La parolantoj de tiu lingvo estas konataj kiel Ŝankilaoj, nomo konsiderata aĉ-nomo. Laŭ la censo de 1998 pli ol 150.000 personoj parolas la aaraan kiel patran lingvon. 

La skribkapablo en aara estas malpli ol 1%. La Nova Testamento estis la unua publikaĵo en tiu lingvo, nome en 1997.

Kategorio: Omota lingvaro
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio: Lingvoj de Etiopio
Kategorio: Aŭtomate tradukitaj, kontrolindaj
6439 Tirolo

**6439 Tirolo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Tirolo, aŭstria provinco kies ĉefurbo estas Innsbruck.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Tirolo
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
6443 Harpaliono

**6443 Harpaliono** estas troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 14-an de septembro 1988 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Harpaliono, filo de la reĝo Pilemeno, kies lancobato estis devojigita per la ŝildo de Menelao. Dum li retretis, li estis mortigita per bronzpinta sago pafita de Meriono.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata "Troja Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Rueyres

**Rueyres** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Rueyres VD** estas komunumo de la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* **Rueyres-les-Prés** estas komunumo de la Distrikto Brojo en Kantono Friburgo en Svislando.
* **Rueyres-Saint-Laurent** estas vilaĝo de la komunumo Le Glèbe de la Distrikto Sarino en Kantono Friburgo en Svislando.
* **Rueyres-Treyfayes** estas vilaĝo de la komunumo Sâles de la Distrikto Grejerco en Kantono Friburgo en Svislando.
Sâles

**Sâles** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1432 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Sâles situas en la Friburgaj Antaŭalpoj proksimume 6,5 kilometrojn okcidentnordokcidente de la distriktĉefurbo Bulle. La komunumo Sâles konsistas el la vilaĝoj Sâles, Maules, Romanens kaj Rueyres, kaj la vilaĝetoj La Roseire, Vers chez Descloux, Treyfayes, Vers chez Monney kaj La Sionge.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,79 km², de kiuj 20,2% estas kovritaj de arbaro, 72,7% servas por agrikulturo kaj 6,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sâles limas en okcidento kaj nordo al Vuisternens-devant-Romont, en nordnororiento al Grangettes, en nordoriento al Marsens, en oriento al Riaz, en sudo al Vaulruz, en sudsudokcidento al Semsales, kaj en sudokcidento al La Verrerie.

## Trafiko 
En sudo pasas tra la komunuma teritorio la kantona ĉefvojo n-ro 156 de Romont al Bulle. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas norde Bulle en distanco de proksimume 3 kilometroj oriente de la komunumocentro. Tra la komunumo pasas la trajnlinio de Bulle al Romont, kiu disponas pri du stacidomoj sur la komunuma teritorio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sâles datiĝas el la jaro 1177 kiel *Cella de Sale*. Dum mezepoko Sâles apartenis al la Senjorujo Vaulruz, kiu en la jaro 1538 fariĝis friburga voktejo, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio. De 1798 ĝis 1848 Sâles apartenis al la distrikto Bulle kaj ek de tiam al la distrikto Grejerco. Kun efiko de la 1-a de januaro 2001 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Maules, Romanens kaj Rueyres-Treyfayes estis integritaj al la komunumo Sâles.

## Vidu ankaŭ 
* Sales (vilaĝo de la komunumo Ependes)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sâles
Vikidatumoj

**Vikidatumoj** aŭ singulare **vikidatumaro** () estas libera sciobazo prizorgata de Vikimedio. Ĝi estis oficiale lanĉita la .

Vikidatumoj estas libera sciobazo kiun homoj kaj komputiloj povas legi kaj redakti. Ĝi enhavas datumojn en ĉiuj lingvoj de la Vikimediaj projektoj kaj ebligas centralizitan aliron al la datumoj. Vikidatumoj estas projekto gastigata kaj subtenata de la Fondaĵo Vikimedio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Podkasto pri Vikidatumoj – kern.punkto.info ek 2014

Datumoj
Kategorio:Vikidatumoj
Gainesville (Florido)

**Gainesville** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Florido, en distrikto Alachua. Ĝi estas grava universitata urbo.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 127&nbsp;km²
* Loĝantaro: 125.326 (en 2011)
* Supermara alteco: 54 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodo: 32601–32614, 32627, 32635, 32641, 32653
* Telefonkodo: 352

## Geografio 
eta|maldekstre|Teatrejo en Gainesville
Gainesville situas sur ebenaĵo en la sudorienta parto de Usono, en la meza parto de Florido.

## Historio 
En tiu loko indianoj vivis jam en la 9-a jarcento. Post malkovro de Ameriko hispanoj alvenis, kiuj paŝtis brutojn. En 1853 oni konstruis fervojon, en la sekva jaro Gainesville estis oficiale fondita.

## Klimato 
Gainesville havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 14-. La varmo kulminas inter junio-julio (foje kun ), la malvarmo dominas inter novembro-aprilo (foje eĉ frostas kaj neĝas). Jare pluvas po 1256&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en aŭgusto, plej malofte en oktobro.

## Trafiko 
Gainesville havas flughavenon kaj ĉefŝoseajn kontaktojn kun Miamo kaj Atlanta.

eta|maldekstre|Statuo en Gainesville
eta|Mapo pri situo de Gainesville
eta|maldekstre|La plej alta domo en Gainesville

## Vidindaĵoj 
* Universitato de Florido
* hotelo Thomas 1919
* teatro, pli frue poŝto 1913
* preĝejo 1913
* plej alta domo 1937
* Florida Muzeo de Natura Historio kaj pri artoj
* botanika ĝardeno
* bestoĝardeno

## Gravuloj 
* Against Me!

## Ĝemelurboj 
*  Novorossijsk, Rusio
*  Kfar Saba, Izraelo
*  Kalkilja, Palestino
*  Duhok, Irako

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio

eta|centre|530ra|Avenuo en Gainesville

Kategorio:Urboj de Florido
Liberala sinagogo en Timișoara

La **liberala sinagogo** en Timișoara (germane: *Synagoge in der Fabrikstadt*, rumane: *Sinagoga maură din Fabric*) estas impona religia historia monumento de la urbo.
eta|Urbocentra sinagogo de Timișoara

## Historio 
La judoj loĝis en Banato ekde la 18-a jarcento. Lipót Baumhorn konstruis tiu ĉi sinagogon inter 1895-1889. Tiutempe resume ili havis 6 sinagogojn en la tiama urbo Temesvár, tiutempe apartenanta al Hungara reĝlando. La judoj tiam sekvis 3 ritojn: tradician, liberalan kaj sendependan. La orgeno estis konstruita en 1895. Antaŭ la 2-a mondmilito la Fera Gvardio persekutis la judojn. En 1942 la judaj loĝantoj estis deportitaj, post la 2-a mondomilito iom da judoj elmigris al Palestino. La sinagogo estis fermita fine de la komunisma erao en 1985. En 2003 vandaloj detruis jam la orgenon. En 2004 la municipo deklaris la konstruaĵon *monumento historia*. En 2009 la juda komunumo disponis la konstruaĵon al la urba teatro por 35 jaroj.

## Konstruaĵo 
La eklektika sinagogo situas laŭ la stratangulo. Ĝi havas precipe maŭrajn elementojn, ĉar granda parto de la judoj venis iam el Hispanio. eta|maldekstre|Parto de la fasado Spite tion oni rekonas elementojn el la itala renesanco. La sinagogo havas du enirojn, unu por viroj kaj alia por virinoj. Karakterizaj elementoj de la konstruaĵo estas multnombraj turoj kun granda kupolo meze.

## Fontoj 
* germana Vikipedio

* Dr.Jakab Singer - *Avatóbeszéd a temesvári gyárvárosi izraelita templom avatásának ünnepén 1899. szept. 3*. Bonyhád, 1899.

Kategorio:Sinagogoj en Rumanio
Kategorio:Timișoara
Heinrich Brüning

**Heinrich BRÜNING** (naskiĝis  en Münster (Vestfalio), Germana Imperiestra Regno; mortis  en Norwich, Vermonto, Usono) estis germana politikisto de la Partio de la Centro kaj Regna Kanceliero de la Vajmara Respubliko inter 1930 kaj 1932. Li estis la plej longtempe reginta kanceliero de la Vajmara Respubliko.dekstra|eta|Heinrich Brüning, en la jaro 1930

## Ofico de kanceliero 
Mallonge post la enoficiĝo de Brüning kiel kanceliero li estis konfrontata de ekonomia krizo kaŭzita de la Granda depresio (1929). Brüning reagis per la haltigo de ĉiuj salajraj kreskadoj, per kio li ege malŝatiĝis en kaj ekster la parlamento.

Donante al prezidento Paul von Hindenburg pli da potenco, Brüning estigis tiel-nomatan prezidentan registaron bazante sian administran aŭtoritatecon sur prezidentajn necesoleĝojn, kiuj estiĝis sen antaŭa konsento de la parlamento.

Brüning restas disputata persono en germana historio. Lia uzo de la prezidentaj necesoleĝoj kaj lia stranga rilato al la nazia partio NSDAP, foje kunlaborante kun ĝi, foje ĝin atakante, certe kontribuis al la falo de la Vajmara Respubliko.

## Publikigoj 
* *Memoiren* (esperante *memuaroj*). 1918 ĝis 1934. DVA, Stuttgart 1970.
* *Briefe und Gespräche* (esperante *leteroj kaj diskutoj*), 1934 ĝis 1945. DVA, Stuttgart 1970.

## Vidu ankaŭ 
* Kanceliero (Germanio)

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj kancelieroj
Prunus cerasifera

***Prunus cerasifera*** estas specio de prunuso, ofte dorna arbeto kun nigretaj, ruĝaj aŭ flavaj, manĝeblaj prunoj. Ĝi hejmas el Azio kaj Balkanoj.

Sovaĝaj tipoj estas grandaj arbedoj aŭ malgrandaj arboj atingantaj 6–15 m de alteco, kun deciduaj folioj 4–6&nbsp;cm longaj. En eŭropa printempo, ĝi estas unu el la plej frue florantaj arboj, ofte komencante meze de februaro. La floroj estas blankaj kaj proksimume 2&nbsp;cm laŭlarĝe, kun kvin petaloj. La frukto estas drupo, 2–3&nbsp;cm diametre kun flava aŭ ruĝa koloro. Ĝi estas manĝebla, kaj atingas maturecon de frua julio ĝis mez-septembro.
eta|maldekstra|Fruktoj

Tiu specio foje eskapas kultivadon kaj nature aperas preterkultiveje, kiel ekzemple en Nordameriko.

Kultivitaj mirobolanoj povas havi fruktojn, foliaron, kaj florojn en pluraj koloroj. Kelkaj specoj havas dolĉajn fruktojn kiuj povas esti manĝitaj freŝaj, dum aliaj estas acidaj kaj pli bonaj por farado de konfitaĵo.

*Prunus cerasifera* estas ŝatata ornama arbo por ĝardena uzo kaj pejzaĝigado , kreskigita pro sia tre frua florado. Multaj kulturvarioj estis evoluigitaj, multaj el ili selektitaj por purpura foliaro, kiel ekzemple "Atropurpurea". Tiuj purpur-foliaraj formoj ankaŭ havas malhelviolkoloran frukton, kiu donas allogan, intenskoloran konfitaĵon. Ili povas havi blankajn aŭ rozkolorajn florojn. La kulturvario "Tondronubo" havas klarruĝan foliaron kiu malheligas purpure. Aliaj, kiel ekzemple "Lindsayae", havas verdan foliaron. Kelkaj specoj de purpurfoliaj prunoj estas uzitaj por bonsajo

## Referencoj 
Kategorio:Prunusoj
Golgota kapelo (Makó)

**Golgota Kapelo** estas romkatolika historia monumento, la plej malnova konstruaĵo en en urbo Makó, sur iama kurgano.

## Historio 
Preposto konstruis tiu ĉi kapelon en 1734. Ĝi estis renovigita en 1797 kaj oni supozas, ke tiam konstruiĝis la kriptoj. La ĝardenmuro estis farita en 1815. En 1821 inundo okazis kaj la loĝantoj trovis tie rifuĝejon. En 1824 kaj 1852 la kapelo denove renoviĝis, en 1844 la ĝardenomuro renoviĝis. En 1869 kruco antaŭ la kapelo estis farita. En 1989 arkeologia esploro, poste renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
La simpla konstruaĵo situas sola en korto. Sur la fasado meze situas la enirejo, apude estas videblaj 2 malplenaj niĉoj. Super la enirejo kvadrata malalta turo estis konstruita, supre estas piramido. Proksimume en la mezo de la turo estas ovala fenestrorozo. Interne la benkoj venis en 1880. Sakralaj trezoroj estas skulptaĵo pri Sankta Maria kaj 2 lignaj soldatoj.

Kermeso okazas la 16-a de julio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|Golgota kapelo de Makó

Makó
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Makó
Makó
Kata Nagy

**NAGY Kata** [nadj] estas rumania hungara sociologino. Ŝi naskiĝis en Baia Mare en 1969.

## Biografio
Kata Nagy diplomitiĝis pri sociologio en 1997 en UBB de Kluĵo. Inter 1997-2000 ŝi estis en ELTE de Budapeŝto studentino de majstraprogramo pri Minoritatsociologio. De 2000 ŝi estas kunlaborantino de Sociesplora Laborejo Trend de Fonduso Trend.

## Libroj
**Erdély magyar értelmisége* (Bp. 2003 kune kun Angéla Sorbán);
**Örökölt dilemmák. Beszélgetések a romániai magyar társadalomról* (Kv. 2004, kune kun Angéla Sorbán).

## Fonto
*Biografiaj indikoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Angéla Sorbán

**SORBÁN Angéla** [ŝorba:n] estas rumania hungara sociologino. Ŝi naskiĝis en Lueta la 5-an de februaro 1965.

## Biografio
Angéla Sorbán diplomitiĝis pri sociologio en 1988 en UBB de Kluĵo. Inter  1988 kaj 1996 ŝi instruis en ĝeneralaj lernejoj kaj liceoj. De 1994 ĝis 1996 ŝi estis scienca ĉefkunlaborinto de la Instituto Balázs Ferenc de Budapeŝto. Nuntempe ŝi estas gvidantino de la Sociesplora Laborejo Trend de Kluĵo.

## Libroj
**Erdély magyar értelmisége* (Bp. 2003); 
**Örökölt dilemmák. Beszélgetések a romániai magyar társadalomról* (Kv. 2004; ambaŭ kune kun Kata Nagy). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Arpeĝono

eta|Arpeĝono
**Arpeĝono** (laŭ la italdevena vorto en la germana **Arpeggione**; ilustraĵo sub Ligoj eksteren) arĉinstrumento, kiun inventis en la jaro 1823 la viena violonkonstruisto Johann Georg Stauffer (naskiĝinta la 26-an de januaro 1776; mortinta la 24-an de januaro 1853). Ĝi unuigas en si karakterizaĵojn de gitaro (korpoformo sen superstara rando kun ebena fundo, metalfretoj, ses kordoj en la agordo E-A-d-g-b-e') same kiel de violonĉelo (kordolongeco, pontoalto, ludoteniĝo, arĉkondukado, volbita tegmento). La baza ideo konsistis en tio, ligi la konstruprincipojn de gitaro kun la esprimeblecoj kaj dinamikaj kvalitoj de arĉita tono. Samtempe kun J. G. Stauffer ankaŭ Peter Teufelsdorfer konstruis en Peŝto similan instrumenton, la arĉgitaron (''guitarre d'amour'').

## Muzika uzado 
La arpeĝono certe estus enirinta forgeson kiel strangaĵo, se Franz Schubert (1797–1828) ne estus komponinta sian sonaton por arpeĝono kaj piano en a-minoro, kiu ankoraŭ sufiĉe ofte estas prezentata, je kio la parton de arpeĝono plej ofte transprenas violonĉelo, pli malofte vjolo aŭ gitaro. En plej nova tempo muzikistoj kiel Gerhart Darmstadt kaj Nicolas Deletaille okupiĝis serioze pri ĉi tiu instrumento, kaj ekestis multaj novaj komponaĵoj por ĝi.

Arpeĝono troviĝas en la stoko de la muzikinstrumenta muzeo je Berlino. Por denova surmuzikado ekestis kopikonstruaĵo por ekzercoceloj. Por la verŝajne ununura surdiskigo de la sonato por arpeĝono kaj piano en a-minoro de Franz Schubert per arpeĝono (CD: Der Arpeggione. Cavalli Records CCD 242) Gerhart Darmstadt uzis ĉi tiun kopiaĵon.

Ekzistas almenaŭ unu plia sonregistraĵo de la ŝuberta arpeĝonsonato sur laŭkonstruita: kun Nicolas Deletaille kaj Paul Badura-Skoda. Ĝi aperis en 2007 ĉe diskeldonejo Fuga Libera, ASIN: B00103E53Y.

## Sonregistraĵoj 
* CD: Der Arpeggione. Cavalli Records CCD 242 (Gerhart Darmstadt, arpeĝono, Egino Klepper: prapiano, Björn Colell: romantisma gitaro. Verkoj de Franz Schubert, Ludwig van Beethoven, Louis Spohr, Bernhard Romberg, Fréderic Burgmüller)
* CD: Franz Schubert: sonato por arpeĝono kaj piano D821 / arĉkvinteto D956. Fuga Libera, ASIN: B00103E53Y. Nicolas Deletaille (arpeĝono) kaj Paul Badura Skoda (piano).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nicolas Deletaille

Kategorio:Arĉinstrumentoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Saisy

**Saisy** estas franca komunumo situa en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo.

## Geografio 
La komunumo enhavas la vilaĝon Saisy kaj la vilaĝetojn Sivry, le Vesvre, la Forêt, Taupreuil kaj Changey. La komunumo situas sur la akvodislimo inter la Mediteraneo kaj Atlantiko.

### Demografio 
## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|Preĝejo Sankta Petro
La preĝejo datiĝas el la 13-a jarcento. En la ĉarpento de la sonorilturo ne estas ligno nur ŝtono. El la kastelo de Sivry oni havas larĝan vidon. La statuo de la Dipatrino datiĝas de 1884. Ĉi-tiu kastelo kaj ĉi=tiu de la Forêt apartenis al la kanceliero Nicolas Rolin.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire

Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Listo de la ĉambromuzikaj verkoj de Schubert

Jen listo de la ĉambromuzika verkaro de Franz Schubert
## Arĉtrioj 
* Arĉtrio en B♭-maĵoro (D 471)
* Arĉtrio en B♭-maĵoro (D 581)
## Arĉkvartetoj 
* Arĉkvarteto n-ro 1 en ŝanĝiĝantaj tonaloj (D 18)
* Arĉkvarteto n-ro 2 en C-maĵoro (D 32)
* Arĉkvarteto n-ro 3 en B♭-maĵoro (D 36)
* Arĉkvarteto n-ro 4 en C-maĵoro (D 46)
* Arĉkvarteto n-ro 5 en B♭-maĵoro (D 68)
* Arĉkvarteto n-ro 6 en D-maĵoro (D 74)
* Arĉkvarteto n-ro 7 en D-maĵoro (D 94)
* Arĉkvarteto n-ro 8 en B♭-maĵoro (D 112)
* Arĉkvarteto n-ro 9 en g-minoro (D 173)
* Arĉkvarteto n-ro 10 en E♭-maĵoro (D 87)
* Arĉkvarteto n-ro 11 en E-maĵoro (D 353)
* Arĉkvarteto n-ro 12 en c-minoro „kvartetmovimento“ (D 703)
* Arĉkvarteto n-ro 13 en a-minoro „Rosamunde-kvarteto“ (D 804)
* Arĉkvarteto n-ro 14 en d-minoro „Der Tod und das Mädchen“ (D 810)
* Arĉkvarteto n-ro 15 en G-maĵoro (D 887)
## Arĉkvinteto 
* Arĉkvinteto en C-maĵoro (D 956)
## Verkoj por violono kaj piano 
* Sonat[et]o n-ro 1 en D-maĵoro (D 384)
* Sonat[et]o n-ro 2 en a-minoro (D 385)
* Sonat[et]o n-ro 3 en g-minoro (D 408)
* Sonato en A-maĵoro (D 574)
* Rondelo brila en b-minoro (D 895)
* Fantaziaĵo en C-maĵoro (D 934)
## Arpeĝonsonato 
* Sonato en a-minoro por arpeĝono kaj piano (D 821)
Estas rimarkinde, ke la 2-a movimento de la arpeĝonsonato citas la unuajn du taktojn de la 2-a simfonio de Beethoven kvinton pli alte.
## Pianotrioj 
* Pianotrio n-ro 1 en B♭-maĵoro (D 898)
* Pianotrio n-ro 2 en E♭-maĵoro (D 929)
## Pianokvinteto 
* Pianokvinteto en A-maĵoro „Trutokvinteto“ (D 667)
## Okteto 
* Okteto por klarneto, fagoto, korno, 2 violonoj, vjolo, violonĉelo kaj kontrabaso en F-maĵoro (D 803)

Kategorio:Ĉambromuziko
*
Erik Molnár

**Erik MOLNÁR**, laŭ la hungara skribmaniero **Molnár Erik** estis hungara historiisto, filozofo, ekonomikisto, juristo, politikisto, pedagogo, membro de Hungara Scienca Akademio.

Erik Molnár naskiĝis la  1894 en tiutempe hungara urbo Újvidék (nuntempa Novi Sad en Serbio). Li mortis la  1966 en Budapeŝto.

## Biografio 
Erik Molnár frekventis universitaton en Budapeŝto, sed li plulernis ankaŭ en Vieno kaj Romo. Dum la 1-a mondmilito li post soldatiĝi li iĝis militkaptito. Poste li iĝis juristo en Kecskemét, kie li aliĝis al komunistoj kaj li defendis ofte la malriĉulojn. Li edukis juron kaj verkis artikolojn. En 1944, kiam Germanio okupis Hungarion, li estis arestita, sed poste li liberiĝis kaj kaŝis sin. Baldaŭe li aliĝis al la parlamentanoj, kie li estis ano ĝis 1967. Post la 2-a mondmilito li daŭre estis membro de la kabineto ĝis 1956. Li ricevis premiojn Kossuth en 1948 kaj 1963, inter 1947-1964 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Dialektika* (Dialektiko) 1941
* *A szocializmus történetéből* (El historio de la socialismo) 1947
* *Válogatott tanulmányok* (Elektitaj studoj) 1969
* *Magyarország története 1–2.* (Historio de Hungario 1-2) 1964, 1967

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri justico
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ministroj pri publika bonstato
Mirko Jeluŝiĉ

**Mirko Jelusich** aŭ **Jeluŝiĉ**, propranome en memelektita sensupersigna familinoma formo *Vojmír Jelusich*, origine *Vojmír Jelušič* (naskiĝis la 12-an de decembro 1886 en vilaĝeto Podmoklice, komunumo Semily, norda Bohemio, tiam en Aŭstrio (Cislajtio), nuntempe Ĉeĥio, mortis la 22-an de junio 1969 en Vieno) estis aŭstria verkisto, teatra kritikisto kaj nazia kulturpolitikisto en Aŭstrio.

Por Esperanto estas signifa lia romano *Cezaro* pri Julio Cezaro, kiu per si mem „ne estas aparte grava verko“, sed ĝia traduko de Ivo Rotkvić „en fajroŝprucan Esperanton“ estis „epokfara“ (*Esperanto en perspektivo, UEA 1974, p. 218 kaj 221*).

Jelusich naskiĝis kiel filo de fervojistaj oficistoj en Semily (1886), post du jaroj la familio transloĝiĝis al Vieno. Tie li pasigis sian infanecon kaj studis en universitato slavistikon, sanskriton, filozofion. Dum la 1-a mondmilito li estis kanonista oficiro. Post la milito li konatiĝis kun verkisto Arthur Trebitsch, kiu akiris lin por la faŝismaj ideoj. Jelusich verkis historiajn romanojn, en kiuj li elektis „fortajn virojn“ kiel modelojn por la moderna politiko.

## Romanoj 
* *Der Thyrsosstab* (1920)
* *Caesar* (1929)
* *Don Juan – Die sieben Todsünden* (1931)
* *Cromwell (1933)
* *Hannibal* (1934)
* *Der Löwe* (1937)
* *Der Ritter* (1937)
* *Der Soldat* (1939)
* *Der Stein der Macht* (1958)
* *Der Traum vom Reich* (1941)
* *Die Wahrheit und das Leben* (1949)
* *Bastion Europas* (1951)
* *Talleyrand* (1954)
* *Asa von Agder. Ein Wikinger-Roman* (1964)

## En Esperanto 
* *Cezaro'' (tr. Ivo Rotkvić, 1934 kaj 1997)

## Fontoj 
* Aŭstria leksikono pri Mirko Jelusich
* Jelusich en franca biblioteko
* Jelusich en ĉeĥa Nacia Biblioteko
Pianotrio n-ro 1 (Schubert)

La pianotrio n-ro 1, B♭-maĵoro, op. 99, D 898 por piano, violono kaj violonĉelo estas verko, kiun Franz Schubert komponis verŝajne en la jaro 1828 . Ĝia prezentado daŭras proksimume 32 minutojn.

## La verko 
### Movimentoj 
* Allegro moderato
* Andante un poco mosso
* Scherzo. Allegro – Trio
* Rondo: Allegro vivace
La tria movimento havas la klasikan formon de menueto, la trio memoras al malstreĉa valso. La ĉefa temo de la lasta movimento similas al unu el la lidoj de Schubert, "Skolie". 

### Priskribo 
Schubert mem donis al la verko la verknumeron 99. La komponaĵo balanciĝas inter energieco kaj lirikeco. Per tio ĝi ĝi kontribuas al unu de la multaj kliŝoj pri Schubert kiel komponisto, kiu facilmaniere kaj gaje majstraĵojn, sed atingas sian plenan majstrecon en la lirika formo de la lido. La pli nova esploro tamen klare pruvis, ke Schubert je sia malfrua verkaro ĝuste je la formo surpaŝis aliajn vojojn ol siaj modeluloj. En sia okupiĝo pri Beethoven li jen montras konscian forturniĝon tiu ĉi pro sia alispeca maniero de la temoformado kaj de ties evoluigo. Jen kial la B♭-maĵora pianotrio de ekstere efikas klasika, detale tamen prezentas multajn surprizojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Listo de la ĉambromuzikaj verkoj de Schubert

## Fonto 
Einstein, Alfred (1951). Schubert: A Musical Portrait. New York: Oxford University Press.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo ĉe kammermusik.org
* 
* Prezentado de Pianotrio No. 1 fare de Eroica Trio de la Muzeo Isabella Stewart Gardner Museum kiel MP3-formato
* Prezentado fare de Yehudi Menuhin, Maurice Gendron kaj Hepzibah Menuhin ĉe youtube.com

Kategorio:Ĉambromuziko
Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Takeuĉi Naoko

**Naoko TAKEUĈI** ( [Takeuĉi Naoko]) estas japana manga-verkistino naskiĝinta la 15-an de marto 1967 en Kofu, kaj loĝanta en Tokio. Ŝi estas fama pro sia plej elstara mangao, *Maristo Luno*, kiu rikoltis multe da ŝatantoj kaj laŭdoj tra la tuta mondo.

## Privata vivo 
Ŝia patro nomiĝas Kenji kaj ŝia patrino nomiĝas Ikuko, ŝi havas plijunan fraton nomatan Shingo (nomo, kiun ricevis la plijuna frato de Usagi en *Maristo Luno*).

Naoko diplomiĝis pri apoteka kemio en la Universitato de Keio, ŝi komencis sian verkistan karieron sen antaŭa lernado aŭ preparado.

Nuntempe, ŝi estas edziniĝinta kun la manga-verkisto Joŝihiro TOGAŜI.

## Laboroj 
### Mangao 
* **Ĉokolada Kristnasko** (チョコレート・クリスマス [Ĉokorēto Kurisumasu]), unu volumo, de 1987 ĝis 1988.
* **Maria** (ま・り・あ [Ma ri a]), laŭ 1912a-jara verko *Daddy-Long-Legs* de Jean Webster, de 1989 ĝis 1990.
* **La Ĉeriza Projekto** (Theチェリープロジェクト [Za Ĉerī Puroĝekuto]), 3 volumoj, de 1990 ĝis 1991.
* **Koda nomo — Maristo V** (コードネームはセーラーV [Kōdo Nēmu ŭa Sērā Bui]), 3 volumoj (reeldonita en 2 volumoj en la jaro 2004), de 1991 ĝis 1997.
* **Maristo Luno** (美少女戦士セーラームーン [Biŝōĝo Senŝi Sērā Mūn], angle: *Sailor Moon*), 18 volumoj (en 2003 ĝi estis reeldonita en 12 volumoj, kun 2 volumoj enhavantaj aldonajn rakontojn), de 1992 ĝis 1997.
* **Mis Rejn** (ミス・レイン [Misu Rein], angle: *Miss Rain*), 5 mallongaj rakontoj, 1993.
* **Tempo de prismo** (プリズム・タイム [Purizumu Taimu], angle: *Prism Time*), kolekto de fruaj verkoj: de la jaroj 1986 ĝis 1997, 2 volumoj eldonitaj en 1995 kaj en 1997.
* **PQ Angels** (ＰＱエンジェルス [Pī Kjū Enĝerusu], angle: *PQ Angels*), ĉesigita post la apero de 4 ĉapitroj, 1997.
* **Toki☆Meka!** (とき☆メカ! [Toki Meka]), 2001.
* **Amo-sorĉistino** (ラブ ウィッチ [Rabu Ŭiĉĉi], angle: *Love Witch*), ĉesigita post la apero de 3 ĉapitroj kaj 1 kromĉapitro, 2002.
* **Toki☆Meka!** (とき☆めか! [Toki Meka]), plena verko bazita sur la 2001-a originalo, de 2005 ĝis 2006.

### Ilustrado 
* **Mamejdo Panikku** (*Mermaid Panic*) de Koizumi Marie
* **Atashi no Wagamama** de Koizumi Marie
* **Zettai, Kare wo Ubbatte Miseru** de Koizumi Marie

### Kantoteksto 
Naoko Takeuĉi verkis tekstojn por multaj kantoj sonantaj en la animeo *Sailor Moon*, kaj ankaŭ en la samnoma doramao:

* *Princess Moon* — dua finkanto de la animeo
* *I’ll Go With My Looks* — finkanto de *Sailor Moon Super S*
* *Sailor Team no Theme* — kanto de la teamo de Maristo-batalistoj
* *Ai wo Shinjiteru* — kanto de la persono Maristo Luno
* *Honoo no Sogekimono* — kanto de la persono Maristo Marso
* *We Believe You* — kanto de la persono Maristo Jupitero
* *Route Venus* — kanto de la persono Maristo Venuso
* *Luna!* — kanto de la persono Luno
* *Initial U* — kanto de la persono Maristo Urano
* Senshi no Omoi — kanto de la persono Maristo Neptuno
* *Sailor Star Song* — kanto de la Maristo-Steloj
* *Ginga Ichi Mibun Chigai na Kataomoi* — kanto de la persono Maristo-Stelo Luktisto
* *Chikara wo Awasete* — kanto de la persono Maristo-Stelo Kreisto
* *Majonaka Hitori* — kanto de la persono Maristo-Stelo Sanigisto
* *Kirari*SailorDream!* — kanto de la doramao *Sailor Moon*

## Referencoj 
Kategorio:Mangaverkistoj
Kategorio:Japanaj verkistoj
Jenő Attila Kessler

**KESSLER Jenő Attila** [kesler] estas rumania hungara biologo. Li naskiĝis en Turda la 23-an de decembro 1939.
## Biografio
Jenő Attila Kessler diplomitiĝis pri biologio-geografio en UBB de Kluĵo (1963). Li doktoriĝis en Bukareŝto en 1977 pri birdfaŭno de regiono de riveroj Crișurilor de plioceno ĝis hodiaŭ. La Society of Vertebrate Palaeontology News Bulletin de Vaŝingtono de 1978 pripublikas kaj pritaksas lian agadon.
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj paleontologoj
Vera Keszy-Harmath

**KESZY-HARMATH Vera** [kesi-harmat] estas rumania hungara ĵurnalistino, radioredaktorino. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 25-an de februaro 1950 kaj mortis en Oradea la 17-an de marto 2001. Ŝi estis la filino de Sándor Keszy-Harmath.

## Biografio
Vera Keszy-Harmath akiris diplomon pri franca-hungara lingvoj en UBB de Kluĵo (1972). Ŝi estis anoncantino-raportistino de la radio de Kluĵo; de 1974 redaktorino de junulara kaj kultura rubriko. Post la ĉesigo de la hungarlingvaj elsendoj, de 1985 ŝi  laboris kiel literatura sekretario ĉe la hungara teatro de Kluĵo, kaj pli poste ŝi translokiĝis al Oradea.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Erzsébet Keszy-Harmath

**KESZY-HARMATH Erzsébet** [kesi-harmat] estis rumania hungara inĝenierino pri ĝardenkulturo. Ŝi naskiĝis en Turda la 10-an de aŭgusto 1916 kaj mortis la 6-a de septembro 1986.

## Biografio
Erzsébet Keszy-Harmath studis en Kluĵo, Bukareŝto kaj diplomitiĝis en Kluĵo (1942). Ŝi instruis en Sopron, poste en la porinstruistaj lernejoj de Csíksomlyó kaj Odorheiu Secuiesc (1945 kaj 1951), ŝi estis asistantino en la Agroscienca Instituto de Kluĵo (1951-1957), inĝenierino en la Eksperimenta Stacio pri Ĝarden- kaj Vinberkulturado de Kluĵo (1957-1963) kaj en pluraj agrikulturaj kooperativoj (1963-1968). Ŝi estis kunulaŭtorino de pluraj faklibroj kaj tradukistino de faklibroj el rumana lingvo.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
Kategorio:Ĝardenkulturistoj
Sándor Keszy-Harmath

**KESZY-HARMATH Sándor** [kesi-harmat] estas rumania hungara ekonomikisto, fakverkisto pri demografio. Li naskiĝis en Turda la 14-an de marto 1926 kaj mortis en 1991. Li estis la patro de ĵurnalistino Vera Keszy-Harmath.

## Biografio
Sándor Keszy-Harmath akiris diplomon pri ekonomiko kaj juro en Universitato Bolyai (1949) kaj poste li lekciis en la sama universitato. De 1957 li laboris en Târgu Mureș en publikadministracio. Laŭ akuzoj pri iredentismo kaj separatismo oni maldungis lin. De 1960 li laboris ĉe Entrepreno pri Aŭtoreparado numero 5-a de Kluĵo, de 1971 li estis ĉefekonomikisto de Distrikta Instituto Projekta kaj Esplora de Kluĵo. 

## Libro
*''Kizsákmányolás a tőkés Dermatában. (kunulaŭtoro, Kolozsvár, 1953).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj demografoj
6444 Ryuzin

'*6444 *Ryuzin'''* estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde la "*Stacio Oi*", de la Nacia Observatorio de Japanio, nemalproksime de Tojota.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la vilaĝo *Rjuzin'', ene de Tojota (gubernio Ajĉi). La nomo de la urbeto derivas de japanaj vortoj signifantaj "Drako" kaj "Dio", devenanta de malnova kredo, laŭ kiu homoj vidis tornadojn kiel drakojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Kenzo Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Japana idolo

[eta|[Momoiro Clover Z]]
En la japana pop-kulturo **idolo** (アイドル [aidoru]) estas juna fama pop-media persono (kantisto, aktoro, foto-modelo kaj simile), rigardata kiel neatingeblan objekton de amo por adorantoj. Japanaj kompanioj ekspluatas la fenomenon por komercaj celoj, serĉante kaj kreante novajn idolojn. Specialaj agentejoj ofte okazigas selektajn konkursojn por junuloj kaj junulinoj.

La ĉefaj ecoj de idolo, kiuj rezultigas adorado ĉe la japana spektantaro, estas pureco kaj senruzeco. Idoloj devas esti idealaj ekzemploj por juna generacio. Agentejoj, kun kiuj kontraktis idoloj, inspektas ilian profesian kreskon kaj observas ilian konduton. Al idoloj estas malpermesitaj amaj rilatoj. Ne maloftas skandaloj en gazetaro pri rompoj de tiu regulo. Kutime ili ne konfirmiĝas oficiale, sed iufoje idolo lasas scenejon.

## Vidu ankaŭ 
* Famulo

Idolo
Idolo
Idolo
Kategorio:Populara kulturo
Kategorio:Famuloj
(6448) 1991 CW

**(6448) 1991 CW** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde la "*Stacio Oi*", de la Nacia Observatorio de Japanio, proksime de Tojota en gubernio Aiĉi.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Kenzo Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Ĥmun

[eta|maldekstra|190ra|nigra sedimentŝtona [obelisko de la faraono *Nektanebo la 2-a*. Laŭ la vertikala surskribaĵoj ĉi-tiu obelisko staris ĉe la pordo de la sanktejo de Toto, la Trifoje-Granda, Sinjoro de Hermopolis. Nuntempe ĝi videblas en la Brita Muzeo de Londono.]]
**Ĥmun** (aŭ Ĥemenu) estis urbo de antikva Egiptio, historie aparte signifa en la Tria Meza Periodo de Egiptio. Ĝi greke nomiĝis Ἑρμοῦ πόλις μεγάλη, *Hermópolis Megale*, latinigite *Hermopolis Magna*, aŭ pli koncize simple Ερμούπολις, *Hermópolis* respektive *Hermúpolis* . La urbo situis proksime de la moderna egiptia urbo *El Aŝmunejn* (el la kopta nomo *Ϣⲙⲟⲩⲛⲉⲓⲛ* Ŝmunejn) en la provinco Minja. La antikva urbo estis la ĉefa kultejo de la dio Toto, la Trifoje-Granda.

## Notoj 
Kategorio:Antikva Egiptio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Egiptio
6451 Karintio

**6451 Karintio** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Karintio, plej suda aŭstria lando, kies ĉefurbo estas Klagenfurt.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Karintio
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
6452 Johneuller

'*6452 *Johneuller'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Thomas J. Balonek elde la Observatorio Foggy Bottom.

Tiu observatorio apartenas al la Universitato Colgate, en la vilaĝo Hamilton, Nov-Jorkio, Usono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan instruiston *John E. Euller*. De 1959 al 1984, li instruis aplikatan fizikon en la duagrada lernejo *Eastridge'' de Irondequoit (Nov-Jorkio), kie siaj viglaj demonstroj inspiris al generacioj da studentoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
6457 Kremsmünster

'*6457 *Kremsmünster''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 2-an de septembro 1992 de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Kremsmünster en Supra Aŭstrio, fama pro la tiea Abatejo Kremsmünster kaj la observatorio de Kremsmünster.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992