Il trovatore

***Il trovatore*** (*La Trobadoro*) estas opero en kvar aktoj de Giuseppe Verdi laŭ itallingva libreto verkita ĉefe de Salvadore Cammarano, baze sur la hispanlingva teatraĵo *El trovador* (1836) de Antonio García Gutiérrez. Ĝi estis la plej sukcesa teatraĵo de Gutiérrez, kiun la fakulo pri Verdi nome Julian Budden priskribas kiel "tre flua, kreska melodramo rimarkinde defia de la aristotelaj unuecoj, kun ĉia maniero de fantastaj kaj bizaraj eventoj."[eta|upright=1.4|[Plácido Domingo (di Luna), Anna Netrebko (Leonora), Francesco Meli (Manrico), Festivalo de Salcburgo 2014, akto 2a, sc. 2a]]Ties premiero okazis ĉe la Teatro Apollo en Romo en la 19a de Januaro 1853, kie ĝi "ekis venkan marŝon tra la opera mondo," sukceso ŝulda al la laboro de Verdi dum la antaŭaj tri jaroj. Ĝi ekis per sia alproksimiĝo de Januaro de 1850 al Cammarano kun la ideo de *Il trovatore*. Sekvis, malrapide kaj kun interrompoj, la preparado de la libreto, unue fare de Cammarano ĝis sia morto meze de 1852 kaj poste ĉe la juna libretisto Leone Emanuele Bardare, kiu havigis al la komponisto la oportunon proponi gravajn reviziojn, kiuj estis plenumitaj sub sia direktorado. Tiuj revizioj estas vidataj ĉefe en la etendo de la rolo de Leonora.

Por Verdi, la tri jaroj pleniĝis je opera aktiveco ĉar la laboro pri tiu opero ne pluis dum la komponisto verkis kaj premieris *Rigoletto* en Venecio en Marto de 1851 kaj ankaŭ dum liaj personaj aferoj limigis lian aktivecon. Poste, en Majo de 1851, aldona komisio estis proponita de la kompanio de Venecio post la sukceso de *Rigoletto*' tie. Poste alia venis el Parizo dum li estis vizitante tiun urbon el la fino de 1851 kaj ĝis Marto de 1852. Tiele, eĉ antaŭ la libreto por *Il trovatore* estis eĉ kompletigita, antaŭ la muziko estis verkita, kaj antaŭ la opero premierita, Verdi havis totalon de kvar diversaj operprojektoj laborotaj kaj en diversaj stadioj de disvolvigo.

Nune, en sia itallingva versio, *Trovatore* estas ludita tre ofte kaj estas ekzemplo de standarda opera repertorio.

## En Esperanto Aperis 
* *Balado pri la grafo Trubaduro* 

## Referencoj 
**Notoj**

**Ĉefaj fontoj**
* Grover-Friedlander, Michal (2005). *Vocal Apparitions: The Attraction of Cinema to Opera*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12008-9. antaŭvidebla at Google Books.
* Marcus, Millicent Joy (1986). *Italian Film in the Light of Neorealism*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-10208-5. antaŭvidebla ĉe Google Books.
* Melitz, Leo (1921). ''The Opera Goer's Complete Guide*. . videbla ĉe Google Books.
* Osborne, Charles (2007). *The Opera Lover's Companion*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-12373-9. Preview at Google Books.
* Phillips-Matz, Mary Jane (1993), *Verdi: A Biography*, London & New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-313204-4
* Pitou, Spire (1990). *The Paris Opéra: An Encyclopedia of Operas, Ballets, Composers, and Performers. Growth and Grandeur, 1815–1914*. New York: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-26218-0.
* Tambling, Jeremy (1987). *Opera, Ideology and Film*. Manchester University Press. ISBN 0-7190-2238-X

**Aliaj fontoj**
* Baldini, Gabriele (1970), (trans. Roger Parker, 1980), *The Story of Giuseppe Verdi: Oberto to Un Ballo in Maschera*. Cambridge, *et al*: *Cambridge University Press*. ISBN 0-521-29712-5
* Chusid, Martin, (Eld.) (1997), *Verdi’s Middle Period, 1849 to 1859*, Ĉikago kaj Londono: *University of Chicago Press*. ISBN 0-226-10658-6 ISBN 0-226-10659-4
* De Van, Gilles (trad. Gilda Roberts) (1998), *Verdi’s Theater: Creating Drama Through Music*. Ĉikago kaj Londono: *University of Chicago Press*. ISBN 0-226-14369-4 (hardback), ISBN 0-226-14370-8
* Martin, George, * Verdi: His Music, Life and Times* (1983), New York: Dodd, Mead and Company. ISBN 0-396-08196-7
* Pistone, Danièle (1995), *Nineteenth-Century Italian Opera: From Rossini to Puccini*, Portland, Oregon: Amadeus Press. ISBN 0-931340-82-9

## Eksteraj ligiloj 
* Verdi: "The story" and "History"  on giuseppeverdi.it 
* 
* Registroj de *Il trovatore*
* Libretto 
* Aria database
* plia diskaro pri *Il trovatore*
* San Diego OperaTalk! with Nick Reveles: *Il Trovatore* 
* *Il trovatore'' at the Internet Movie Database

Kategorio:Operoj de Giuseppe Verdi