open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amano Kozue

**AMANO Kozue** ( [amano kozue] ; n. la 26-an de majo 1974 - ) estas japana mangaverkistino. Ŝi debutis je sia verko *Zenyasai* en 1994 sur mangagazeto *Flesh Gangan*. En 2001, ŝi ekseriigis *AQUA* sur *Gekkan Stencil* de Enix. En 2002, ŝi transiĝis al *Mag Garden*, kaj rekomencis seriigon de *AQUA* kiel *ARIA* sur *Comic Blade*.

## Verkoj 
* Roman Club
* CRESCENT NOISE
* Yumesekai
* Sora no Uta
* Ohisama Egao
* AQUA
* ARIA

Kategorio:Mangaverkistoj
Mierovo

**Mierovo,** hungare **Béke,** germane **Krotendörfl** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Alto super marnivelo: 126 m
* Poŝtkodo: 930 41
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. La plej proksima urbo estas Šamorín 7&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1252 en formo *Weke*. En la 19-a jarcento la posedanto estis barono Jeszenák, kiu konstruis kastelon.
En 1910 loĝis en la vilaĝo 388 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 419 da homoj (345 hungaroj kaj 64 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo el la 13-a jarcento, en la 20-a jarcento trakonstruita

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Mikrofilmo

eta|
**Mikrofilmo** estas forte malgrandigita, fotografia aŭ elektronika kopiaĵo de presitaj aŭ aliaj grafikaj materialoj, sur filmo. La mikrofilmo estas denove grandigebla kaj kopiebla per konvena optika aparato. Per la mikrokopiaĵo, la dokumentoj estas rezerveblaj en malgranda loko kaj facile atingebla metodo. Mikrofilmo estas unu el du precipaj specoj de mikrodokumento aŭ **mikrokopiaĵo** - la alia estas mikrofolio, kiu simple havas alian formon - estas pli granda travidebla folio, ne filmo.

Oni uzas ĉefe 35- kaj 16-mm-ajn filmojn. Standardaj malgrandigaj proporcioj por 16-mm-a mikrofilmo estas 1:20, 1:24, 1:32, 1:40, 1:42, 1:48 kaj 1:96; por 35-mm-a mikrofilmo 1:7,5, 1:10,5, 1:14,8, 1:21, 1:29,7.
 
eta|maldekstra|
## Historio
La teknologio de mikrofilmo estis inventita de René Dagron (1813-1900) en Parizo en 1859. Dum la sieĝo de Parizo kadre de la Franca-Prusa Milito de 1870/71, ĝi helpis plibonigi la komunikadon inter neokupita Francio kaj la ĉefurbo. Vastan praktikan uzadon de la metodo ebligis la metodo Recordak de la firmao Eastman Kodak en 1928. Tiu metodo ebligis pretigon de kopiaĵoj sur fotofilmaj rulaĵoj (mikrofilmoj) en eta formato. La dokumentojn fotis daŭre funkcianta aŭtomata kamerao al 16 mm-a filmo. Komence oni uzis la metodon por kopiado de ĉekoj pri bankaj ĝiroj, sed tio disvastiĝis en aliaj terenoj (komercado, administrado, instruado). La metodo floris en la dua duono de la 20-a jarcento.

Kategorio:Dokumentoj
Kategorio:Informo kaj komunikaj teknologioj
Rusovce

**Rusovce** (hungare *Oroszvár*, *Karlburg, Rossenburg, Kerchenburg* germane, *Rosvar* kroate) estas eksvilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.
maldekstra|eta|Ruinoj de romianoj en Rusovce

## Situo 
La urboparto situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de dekstra Danubo, inter Danubo kaj Aŭstrio, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Budapeŝto-Bratislavo, laŭ fervojo Hegyeshalom-Bratislavo. Urbocentro de la ĉefurbo troviĝas 8 km.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, poste la romianoj havis tie komunumon **Gerulata**. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1208 en formo *terra Wruzvar*. Pli frue estis tie fortikaĵo, kiun ĉeĥa reĝo Otokaro malkonstruis en 1271. La komunumo prosperis kaj iĝis komerca centro kaj doganejo. Rifuĝintaj kroatoj kaj germanoj alvenis en la 16-a jarcento. 2 tertremoj okazis en 1794, incendio en 1876. En la 19-a jarcento la vilaĝo iĝis kampurbo. Sur la Danubo akvomuelejoj funkciis. En 1910 loĝis en la urbeto 1802 da homoj, (germanoj en majoritato, hungaroj kaj kroatoj en minoritato, slovakoj ne vivis tie). Ĝis 1947 ĝi apartenis al Moson, al distrikto de Rajka, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 2008 Hungario, Aŭstrio kaj Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, la limoj malaperis. La travojaĝo estas libera kaj senĝena.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Maria Magdalena de 1669
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Vid de 1613, en la 19-a jarcento novgotiĝis
* luterana preĝejo de 1829
* novgotika kastelo de Zichy (ziĉi) de 1844 kun parko

## Famuloj 
* tie naskiĝis hungara verkisto Gyula Hernádi
maldekstra|eta|Katolika preĝejo en Rusovce
maldekstra|eta|Luterana preĝejo en Rusovce

Kategorio:Distrikto Bratislavo 5
Kategorio:Geografio de Bratislavo
Ora Sekcio

La **Ora Sekcio** () estas grupo de artistoj fondita en 1910-1911 de Jacques Villon, Raymond Duchamp-Villon kaj Marcel Duchamp, kun Robert Delaunay, Albert Gleizes, František Kupka, Henri Le Fauconnier, Fernand Léger kaj Jean Metzinger, por konsistigi apartan fluon disde la pioniroj.

Ĉiudimanĉe de 1911 ĝis 1914, Villon kunigas en sia ateliero, straton Lemaître en Puteaux, André Salmon, Guillaume Apollinaire, Maurice Princet kaj diversajn artistojn, kiuj proklamas la singularecon de sia alpaŝo: «kie Kubismo senradikigas, la Ora Sekcio enradikigas» (Villon). Kvankam devenintaj de ortodoksa kubismo, ili ellaboras, sub la influo de sia gastiganto, defendan sistemon postulantan priserĉon de harmonio kaj idealaj formoj regataj de la principo de Ora proporcio de Renesanco, de kie devenas la nomo Ora Sekcio (Villon). Praktike, la plimulto el la pentristoj nenion sciante pri geometrio, tiu principo estas aplikata pli instinkte ol matematike. Artistoj zorgantaj enskribiĝi en modernecon, ili interparolas pri afrika arto, ne-Eŭklida geometrio, Futurismo kaj kronofotografiaj priserĉoj de Étienne-Jules Marey kaj Eadweard Muybridge.

La intelekta karaktero de ilia alpaŝo plaĉas al la ortodoksulo Juan Gris en 1912. Li eble estis por tiuj «kubistoj», kun Metzinger kaj Apollinaire, valora inform-agento pri la faroj de Montmartre-anoj. Post la ekspozicio de futuristoj ĉe Berheim Jeune (en februaro 1912), ili ekspozicias en galerio de Boétie (en oktobro 1912) por riveligi la novajn direktivojn de sia movado. Krom la fondintoj, la ekspozicio kunigas Alexander Archipenko,  André Lhote, Roger de la Fresnaye, Louis Marcoussis kaj Francis Picabia. Robert Delaunay, zorgante eviti etikedojn, ne ekspozicias. Kvankam malkaŝante la influon de Montmartre, la prezentitaj verkoj distingiĝas per integrado de koloro, de dinamismo kaj simultaneco ĉe kies fonto troviĝas Sonia Delaunay kiu disvolvos ĝin kun Robert Delaunay en pentrado, modo, dekoracia arto. Post tiu ekspozicio, Appolinaire signalas la «distiriĝon» de kubismo kaj la naskiĝon de Orfeismo. Iom poste, referencoj al Renesanco kaj rifuzo aparteni al grupo provokas la rezignon de Léger, Delaunay kaj Duchamp.

## Vidu ankaŭ 
* Puteaux
* Grupo de Puteaux
* Skolo de Puteaux

Kategorio:Puteaux
Kategorio:Artaj movadoj
Sudaj Orkadoj

eta|dekstra|Mapo pri la Sudaj Orkadoj
eta|klimata diagramo
La **Sudaj Orkadoj** aŭ Sudaj Orknejoj estas insularo, situanta norde de la Antarkta duoninsulo, en la Drake-pasejo. La insularo jure staras sub la Antarkta traktato, kiu donas ĝin al nenia ŝtata suvereneco. La insularon pretendas kaj Grand-Britio kaj Argentino.

La insularo situas ĉe interna rando de la teritorio, kiun koncernas la Antarkta traktato. La distanco al la antarkta duoninsulo estas ĉ. 600&nbsp;km. La surfaco de la insuloj estas 622&nbsp;km², el kiuj la plej granda estas la okcidenta Kronada insulo. La insularo estas plej konata pro la meteologia stacio Orcadas sur la Insulo Laurie. Inter ili situas multaj pluaj insuloj kaj insulgrupoj, kiel ekz. Insulo Signy kaj Insulo Powell.

## Historio 
La sudaj Orkadoj estis malkovritaj en 1821 fare de fokoĉasistoj George Powell kaj Nathaniel Palmer. Lu nunan nomon donis James Weddell en 1823. Oni establis meteologian stacion sur la Insulo Laurie en 1903 (meteologia stacio Orcadas, kiun baldaŭ plufunkciigis la argentina meteorologia servo kaj funkciigas eĉ hodiaŭ.

## Klimato 
La insularon influas aeramasoj el nordo kaj el sudo, tiel en somero kaj aŭtuno regas oceana influo, la temperaturaj ŝanĝiĝoj estas minimumaj. Vintre kaj printempe influas kontinenta klimato, kiu kaŭzas grandajn temperaturajn ŝanĝiĝojn.

La plej varma monato estas februaro kun , la plej malvarma monato estas julio kun . La plej malalta temperaturo estis mezurita la 3-an de aŭgusto 1904 (), la plej alta estis . La veteron dominas okcidenta vento, kiu estas nebula, malklara kaj kun malpli ol 1000 sunhoroj je jaro apartenas al plej sun-malriĉa areoj de la Tero. La esploran stacion kovras en novembro ankoraŭ neĝo de pli ol 60&nbsp;cm, kiu degelas ĝis marto. La maro estas glacikovrita de junio ĝis novembro.

**Klimata tabelo de Sudaj Orkadoj**

## Vegetaĵo kaj faŭno 
La sudaj Orkadoj estas antarkta „dezerto”, ekzistas nur muskoj kaj likenoj sur senglaciaj lokoj.

La birdojn reprezentas kelkaj birdospecioj, pingvinoj; la mamulojn Weddell-foko, kelkfoje ankaŭ marleopardo, Ross-foko aŭ la krabomanĝa foko.

## Vidu ankaŭ 
* Britaj transmaraj teritorioj
* Falklandoj
* Listo de maraj ekoregionoj
* Sudaj Antiloj


Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kunamaoj

La **kunamaoj** estas etiopa etno en la altlando de suda Eritreo. Ili estas 107.000 homoj kaj konsistigas 2,5 % de la loĝantaro de Eritreo (stato en 2001).

La kunamaa lingvo estas aparta lingvo, kiu kun preskaŭ neniu alia lingvo havas ion komunan. La kunamaoj havas nilotan originon, origine ili ĉiuj estis anoj de naturreligio. Ili nun vivas en muslima medio kaj krome estas konfrontataj al vastaj provoj de misiado de la Katolika Eklezio. La kunamoj estas patrinlinie organizitaj, ili sekve heredas de la patrino al la filino, ne de la patro al la filo. La virinoj ĝuas pli da liberecoj kaj decidpotenco ol la virinoj de la aliaj etnoj. La kunumaoj krome estas la unusola etno en Eritreo, kiu ne konas virinan genitalmutiladon. Proksimume la duono de la kunamaoj ankoraŭ konservas sian naturreligion, la duono konvertiĝis al la islamo, aliaj al la kristanismo. Kaŭze de la milito, sed ankaŭ kaŭze de la setliga kaj transsetliga politiko de la eritrea registaro la kunamaoj estas elŝirataj el loĝejkomunecoj kaj pli intense miksataj kun aliaj etnoj, kio plie endanĝerigas la konservadon de ilia kulturo. Malriĉiĝo rapidigus la perdon de la propra kulturo kaj mallevus la statuson de la virinoj.

Kunamaoj
Kunamaoj
Kunamaoj
Raŝajdaoj

eta|Raŝajdaaj infanoj en Eritreo

La **raŝajdaoj** estas nomada etno, kiu vivas en Eritreo kaj eksetlis en la marborda strio de la egipta Al Shalaten tra la Gebel-Elba Nacia Parko ĝis Sudano. Iliaj prapatroj en la 19-a jarcento enmigris de la Araba Duoninsulo. Ili parolas la araban kaj estas muslimoj.

La virinoj laŭ la kutimo jam de la kvina vivojaro kovras sian vizaĝon per hiĝabo (vualo). La raŝajdaoj dividas la vivon je fazoj, kiuj videbliĝas per ŝanĝaj vestaĵoj kaj por viroj kaj por virinoj. Knabinoj ekde la kvina jaraĝo vestiĝas per *garguŝ*, nigra, foje ankaŭ kolora tuko kovranta kapon, ŝultrojn kaj aldone la vizaĝon sub la okuloj. Ju pli la knabinoj maturiĝas, des pli da vestaĵopartoj aldoniĝas kaj des pli longiĝas la vizaĝvualo. La sekva vivetapo simboliĝas per la *mungab*, la *virgvualo*, kiu ankaŭ kovras la bruston. Virinoj en edziniĝkapabla aĝo portas *thaub*, kiu etendiĝas ĝis la maleolo. Knaboj unue surhavas  ĉapon, sur kiun poste oni metas turbanon. (Teksteltiraĵo el: http://www.smart-art.at/schleierhaft/ausstellung_w_6b_detail.html)

La raŝajdaoj en Sudano estas implikitaj en la konflikton en Orientsudano.

Raŝajdaoj
Raŝajdaoj
Raŝajdaoj
Ŭan Li

eta|dekstra|250ra|Ŭan Li

La ĉina imperiestro **Ŭan Li** aŭ pinjine *Wanli* (ĉine 萬曆, prononco Ŭànlì), n. la 4-an de septembro 1563; m. la 18-an de aŭgusto 1620, apartenis al la dinastio Ming. Li ekregis la 19-an de julio 1572, estante 8-jara knabo. Komence li estis sub la forta influo de sia edukisto *Ĵang Juĵeng*, pli poste sub tiu de diversaj potencemaj grupoj de eŭnukoj.

La regotempo de Ŭan Li karakteriziĝis per despota regado, per malŝparado kaj kreskante fiaskiga deficitego de la ŝtataj financoj. Ekzemple pli ol 20.000 nobeloj ricevis abundegajn regulajn pagojn – la 45 princoj de unua rango ĉiujare eĉ havis rajton je ricevo de arĝento en valoro de 600 tunoj da greno. La armeo estis pompa kaj kostis pliajn sumegojn, kaj la kostoj por la luksa vivo de la imperiestra kortumo ne malpli altis: sole la tombejo de Ŭan Li kostis tiom da arĝento, kiom la tuta imperio pagis da baza imposto dum du plenaj jaroj.

eta|maldekstra|320ra|Ŭan Li sur sia reprezenta ŝipo
Ŭan Li ordonis plurajn multekostajn militojn, interalie kontraŭbatalante plurajn mongolajn kaj tungusajn tribojn en Manĝurio (1581-1583), cele al forpelo de la japanoj el la ĉinia vasaloŝtato Koreio (1592), kaj por la konkero de Vjetnamio, Birmo kaj *Siamo* (nuntempe Tajlando).

Plia problemo por la ŝtato estis la kreskanta japana piratado ĉe la centra okcidenta marbordo de la imperio, sociaj ribeloj de kamparanoj, metiistoj kaj ministoj, etnaj ribeloj de ne-ĉinaj popoloj kaj la aktivecoj de sekretaj societoj (ekzemple la sekto „Blanka Lotuso“).

Al tiuj defioj Ŭan Li ne sukcesis adekvate reagi, kaj aparte fine de sia regotempo li pli kaj pli perdis la potencon: la faktan regadon transprenis korupta grupo de eŭnukoj, kiu instrumentigis la ŝtatan administradon por siaj celoj. Aparte multaj klasike konfuceismaj ŝtataj administristoj politike rezistis kontraŭ tio.

Plia aspekto en la regoperiodo de Ŭan Li estis la hezita malfermo de Ĉinio al influoj de Eŭropo: Dum la jaro 1601 li vokis la italan jezuiton *Matteo Ricci* al la ĉina imperia kortumo kaj permesis certagrade misii pri kristanismo en Ĉinio. La imperiestron tamen ne vere interesis la religio, sed la teknikaj inventaĵoj kiujn kunportis la eŭropanoj, ekzemple horloĝoj kaj astronomiaj instrumentoj. Interalie li taskigis la italan jezuiton pri reformo de la ĉina kalendaro.

Kategorio:Imperiestroj de Ĉinio
Kategorio:Ming-dinastio
Jarovce

250px|maldekstra|eta|Katolika preĝejo en Jarovce
**Jarovce** (*Horvátjárfalu* hungare, *Kroatisch-Jarndorf* germane, *Hrvatski Jandrof* kroate) estas eksvilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.

## Situo 
La urboparto situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de dekstra Danubo, inter Danubo kaj Aŭstrio, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Budapeŝto-Bratislavo, laŭ fervojo Hegyeshalom-Bratislavo. Urbocentro de la ĉefurbo troviĝas 6 km.

## Historio 
La unua mencio pri la setlejo devenis el 1208. La vilaĝo senhomiĝis pro pesto kaj militiroj en 1410. Rifuĝintaj kroatoj refondis ĝin en la 16-a jarcento. En 1910 loĝis en la vilaĝo 647 da homoj, (kroatoj en majoritato, hungaroj kaj germanoj en minoritato, slovakoj ne vivis tie). Ĝis 1947 ĝi apartenis al Moson, al distrikto de Rajka, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1972 la vilaĝo aliĝis al la ĉefurbo. En 2001 loĝis en la urboparto 1199 da homoj, (765 slovakoj, 244 kroatoj, 160 hungaroj, 9 ĉeĥoj, 6 germanoj). Ekde 2008 Hungario, Aŭstrio kaj Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, la limoj malaperis. La travojaĝo estas libera kaj senĝena.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1765, turo estis aldonita en 1884, en 1945 ĝi eksplodis, en 1970 oni rekonstruis ĝin

Kategorio:Distrikto Bratislavo 5
István Oláh

**OLÁH István** (ola:h) estas rumanuja hungara ĵurnalisto, poeto naskita en Marosvásárhely la 16-an de aprilo 1944.
## Biografio
La mezlernejon István Oláh finis en sia naskiĝurbo (1963) kaj akiris diplomon pri historio en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo kaj Universitato Alexandru Ioan Cuza de Iaşi. Ekde 1968 li estis redaktoro de ĵurnalo Hargita. ntŭ tio li instruis en Búzásbesenyő kaj Mezőbodon (1964-67). Ekde 1985 li estis raportisto de Sikullando de Előre, ekde 1989 de Romániai Magyar Szó, kunlaboranto de *Corvin Magazin* de Deva (1992-93), legantredaktoro de Pulzus de Odorheiu Secuiesc (1996-97).

## Premioj
*Premio de Marosvásárhelyi Írók Egyesülete (1978, 1984), 
*Premio MTI-Press (1992, 1993, 1994) 
*premio Széchenyi Társaság (1991).
## Poemvolumoj
**Álom a csodalúdról* (1971); 
**Gazdátlan tenger* (1974); 
**Kőkert* (Kv. 1977); 
**Az alakítás avagy a kísérleti költészet esélyei* (Oratórium, 1978); 
**Sötétkamra* (1980); 
**A második északon* (1983)
**Üvegharangjáték Csíkban*,1992.
**A virágmindenség fénykepe*, selektitaj poemoj, 2010.

## Prozaĵvolumo
*"Zsebregény",  2006.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Olah, I
Olah, I
Antarkta duoninsulo

La **Antarkta duoninsulo** estas la plej norda parto de la antarkta kontinento kaj la sola parto de tiu, kiu etendiĝas trans la suda Arkta Cirklo. Ĝi havas la longon de ĉirkaŭ 1200&nbsp;km kaj situas proksime al Sud-Ameriko. Duoninsulo Triunuo estas la ekstrema norda parto de la Antarkta Duoninsulo. La Duoninsulo Triunuo etendas nordorienten por proksimume 130&nbsp;km (81 mejl.) al Kabo Dubouzet de imaga linio liganta la pinton de la Kabo Kjellman ĉe la nordokcidenta marbordo kun Kabo Longing sur la sudorienta marbordo.

## Geografio kaj klimato 
La duoninsulo estas grandprocente montara kaj kelkaj montoj altiĝas ĝis 2800 m. Tiu montaro estas rigardita kiel daŭrigo de la sudamerikaj Andoj, kun la nomo de Antarktaj Andoj. Ĉar la duoninsulo havas la plej moderan klimaton sur la Antarkto (temperaturo somere ĉe la bordo de 0 ĝis 3 celsiusaj gradoj, vintre -10 ĝis -20 gradoj), troviĝas tie kaj sur multaj proksime situantaj insuloj la plej granda denso de esploraj stacioj sur la antarkta kontinento. La plej norda parto de la duoninsulo estas Hope Bay (Espero-Golfo), 63º&nbsp;23'&nbsp;S, 57º&nbsp;0'&nbsp;Okc.

Biogeografie la duoninsulo estas, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), la ĉefa parto de la ekoregiono "tundro de okcidentantarkto" el la antarkta ekozono.

Najbaraj insuloj estas Insulo Neĝomonteto kaj la Arkipelago Palmer je la nordokcidenta bordo de la Antarkta duoninsulo.

## Politikaj pretendoj 
La duoninsulon pretendas por si Argentino, Ĉilio, Britio kaj estas aperigitadividita en siajn antarktajn teritoriojn. La duoninsulo do staras – kiel tuta Antarkto – sub efiko de la Antarkta traktato.

## Vidu ankaŭ 
* Antarkta flaŭro
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
*  89 Fotoj (angle)
*  Ekoregiono AN1101 : Tundro de okcidentantarkto (WWF)


Kategorio:Geografio de Antarkto
Kategorio:Duoninsuloj en Antarkto
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Bilenoj

eta|Tradicia bilena domo
La **bilenoj** (aliaj nomoj: *Blin, Bogos, Bilayn, Bilin, Balen, Beleni, Belen, Bilein* aŭ *Nord Agaw*) estas hamita paŝtista etno en la nordo de la iama Imperio Etiopio. Ilia loĝregiono estas 1.200 metrojn alta altebenaĵo kaj montarlando, kiu etendiĝas ĝis 16 1/2° de norda latitudo, tie je terasoj malsuprenŝtupiĝas, en la oriento krute falas al la marbordebeno kaj en la okcidento malleviĝas al la ebeno Barka (*Gash-Barka*).

La ĉefa rivero de la lando estas la Anseba (*Ain-Saba*), kiu fluas norden kaj nordokcidenten kaj unuiĝas kun la rivero Barka (*nahr Baraka*), kiu ankaŭ fluas norden.

La lando posedas riĉan flaŭron kaj faŭnon, gigantajn baobabojn, sikomorojn kaj tamarindojn, rinocerojn, elefantojn, bubalojn, antilopojn kaj porkojn, eĉ leonojn, leopardojn, sovaĝajn katojn, lupojn, ŝakalojn, hienojn, serpentojn kaj testudojn. La klimato nombriĝas al la plej mildaj en Afriko; la pluvsezono okazas dufoje jare, sed daŭras nur du monatojn.

La bilenoj unue pli detale konatiĝis per la sviso Werner Munzinger (1855 ĝis 1860) kaj la orientafrika ekspedicio sub Theodor von Heuglin (1861)
samkiel per la vojaĝo de la duko Ernst de Coburg-Gotha (1862).

## Literaturo 
* Werner Munzinger: *Die Sitten und das Recht der Bogos*. Winterthur 1859
* Wolbert Smidt: "Bilin ethnography", "Bilin history", en: Siegbert Uhlig (eldoninto): Encyclopaedia Aethiopica, volumo 1, Wiesbaden 2003, paĝo 585-588

## Vidu ankaŭ 
* Eritreo
* Etiopio

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnoj en Eritreo
Zoltán Gábos

**GÁBOS Zoltán** (ga:boŝ) estas rumanuja hungara fizikisto, ekstera ano de Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en Huedin la 24-an de oktobro 1924.

## Biografio 
La mezlernejon Zoltán Gábos finis en la reformita kolegio de Koloĵvaro (1943), kaj li akiris diplomon de instruisto pri matematiko -fiziko en Universitato Bolyai de Kluĵo (1947). En 1949 li doktoriĝis kiel disĉiplo de Imre Fényes per disertacio *Pri la formalaj principoj de mekaniko*. Ekde 1962 li estis universitata profesoro en la Universitato Babeş–Bolyai, dum dek jaroj li estis dekano de fakultato de matematiko-fiziko (1966–76). Li aperigis sciencajn laborojn en rumana, hungara, germana, angla kaj rusa lingvoj en enlandaj kaj eksterlandaj revuoj (*Revue Roumaine de Physique*, ''Revue d'Optique*, *Il Nuovo Cimento*, *Acta Physica Polonica*, *Optikai Spektroszkópia*). En tiuj li priokupiĝis la problemojn de teoria fiziko, ĝenerala teorio de relativeco, teorio pri kvantomo. Ekde 1967 li estis redakciano de serio *Physica* de *Studia Universitatis "Babeş–Bolyai"*. En hungara lingvo li publikigis studojn en Matematikai és Fizikai Lapok kaj Korunk. Li estis kunulredaktoro de *Fizikai kislexikon* (1976).

## Premioj 
* 2005 - premio Arany János de MTA.

## Volumoj 
* *A kémiai termodinamika alapjai* (Kv. 1957);
* *Termodinamica fenomenologică* (1959);
* *Fundamentele mecanicii* (kunulredaktoroj: D. Mangeron, I. Stan, 1962);
* *Termodinamica şi fizica statistică* (kunulredaktoro Oliviu Gherman, 1964, 1967);
* *Curs de termodinamică şi fizica statistică* (Kv. 1981);
* *Az elméleti fizika alapjai'' (Kv. 1982).

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Johano la 8-a

**Johano la 8-a**, latine *Ioannes VIII*, (naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis la ) estis papo ekde 872 ĝis sia morto. Johano estis roma civitano kaj en 852 iĝis arkidiakono. Johano la 8-a konfirmis la 4-an koncilion de Konstantinopolo, kiu la honoran superecon, sed ne jurisdikcion super orienta eklezio agnoskis.

Papo Johano la 8-a permesis al orientaj eklezioj uzon de malnovslava lingvo. En 881, li kronis imperiestron Karolo la 2-a "la Kalva".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Find a Grave

Kategorio:Papoj
Mareno la 1-a

**Mareno (aŭ Marino) la 1-a**, latine ***Marinus I***, naskiĝis nekonatan daton en Italio kaj mortis 884. Li estis papo ekde 882 ĝis sia morto. Mareno estis filo de pastro Palumbus, iĝis subdiakono, diakono, kaj episkopo de *Caere* (hodiaŭ Cerveteri). Li estis ambasadoro de papo Johano la 8-a en Konstantinopolo.

Kategorio:Papoj
Petržalka

**Petržalka**, **Pozsonyligetfalu** hungare, **Engerau / Ungerau** germane estas iama vilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.
[eta|maldekstra|Simbolo de la ĉefurbo: [Ponto SNP|Nova ponto.]]
eta|maldekstra|Nova kvartalo en Petržalka.
eta|maldekstra|Teatro "Arena" en Petržalka.

## Situo 
La urboparto situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de dekstra Danubo, inter Danubo kaj Aŭstrio, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Budapeŝto-Bratislavo, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Bratislavo-Vieno, laŭ fervojo Hegyeshalom-Bratislavo. Urbocentro de la ĉefurbo troviĝas 1 km.

## Historio 
Ekde la pratempoj la loko estis trapasejo tra la Danubo. Dum regado de Andreo la 2-a precipe peĉenegoj loĝis tie. Post la tatara invado germanoj alvenis. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1278 en formo *"Flezyndorph"*. Rifuĝintaj kroatoj alvenis en la 16-a jarcento. En 1809 la francoj okupis la vilaĝon, dume okazis incendio. Tiutempe la inundoj estis oftaj. En la 19-a jarcento la loko iĝis feriejo de Bratislavo. En 1890 konstanta fera ponto konstruiĝis, post 1 jaro la fervojo ekfunkciis al Szombathely. En 1910 loĝis en la vilaĝo 2947 da homoj, (1997 germanoj, 495 hungaroj kaj 318 slovakoj).

Ĝis 1919 ĝi apartenis al Bratislavo, al distrikto de Bratislavo, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo apartenis al Germanio. Post la 2-a mondmilito la germanoj kaj la hungaroj estis deportitaj, la vilaĝo aliĝis al Bratislavo. Dum la socialismo tie konstruiĝis la plej granda loĝkvartalo de Slovakio. En 2001 loĝis en la urboparto 117&nbsp;227 da homoj, (108&nbsp;600 slovakoj, 4259 hungaroj, 1788 ĉeĥoj, 219 germanoj). Ekde 2008 Hungario, Aŭstrio kaj Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, la limoj malaperis. La travojaĝo estas libera kaj senĝena.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1933
* katolika preĝejo omaĝe al Dolora Dipatrino de 2001
* Kafejo Park de 1827
* Universitato
* teatro Aréna

## Famuloj 
En la iama Engerau mortis hungardevena ĉeĥoslovakiana preparisto Károly Kunszt.

## Rilataj artikoloj 
* Regna govio Malsupra Danubio

Kategorio:Distrikto Bratislavo 5
Drake-pasejo

[eta|dekstra|250ra|Drake-apasejo inter [Sud-Ameriko kaj Antarktiko]]
**Drake-pasejo** estas akvovojo inter la suda pinto de Sud-Ameriko (Horna Kabo) kaj la norda pinto de Antarkta duoninsulo. Ĝi interligas Atlantikon kun la Pacifiko kaj apartenas al la Suda oceano.

Ĝi estis nomata laŭ Francis Drake, kiu hazarde malkovris ĝin. Ĝin unuafoje traŝipis en 1616 Willem Cornelisz Schouten, kiu la marvojon nomumis laŭ Jacob Le Maire – malkovrinto de Horna Kabo - al '***. Eblas, ke la areon – antaŭ Drake kaj Schouten – ŝipis la hispana kapitano Francisco de Hoces (1526) kaj Gabriel de Castilla (1603). Pro tio hispanaj fontoj nomas ĝin ankaŭ ***""'''''.

La marvojo larĝas 700 marmejlojn kaj estas preskaŭ sen insuloj, tiel ĝi ebligas por la antarkta polusa fluo traflui la tutan globuson.

La plej karakterizaj bestoj estas cetacoj, delfinoj, albatrosoj aŭ pingvenoj.

Kategorio:Marvojoj
Kategorio:Markoloj en Ĉilio
Kategorio:Markoloj en Argentino
Kategorio:Markoloj en Antarkto
Kategorio:Akvovojoj
Kategorio:Francis Drake
Kategorio:Magallanes y la Antártica Chilena
Kategorio:Landlimoj de Ĉilio
Kategorio:Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko
Argentina Antarkta Teritorio

eta|dekstra|350px|Antarkto, geografio, pretendoj kaj esploraj stacioj.
La **Argentina Antarkta Teritorio** () estas areo de Antarkto, postulita de Argentino ekde 1961 (jaro de la Antarkta traktato). Tiu areo etendiĝas de la 25-a ĝis la 74-a okcidenta longitudo. Argentino alligas la areon al provinco *Tierra del Fuego, Antártida Argentina e Islas del Atlántico Sur* (*Fajrolando, argentina Antarkto kaj insuloj de suda Atlantiko*). Antarkto promesas multan resurson en la tero, kaj tiele anoncis sian pretendon ankaŭ Ĉilio kaj Unuiĝinta Reĝlando, kiuj pretendas parte la samon kiel Argentino.

La argentina pretendo (kaj pretendoj de aliaj landoj) ne estas agnoskita fare de aliaj landoj, ĉar la Antarkto devas resti netuŝita, laŭ la Antarkta traktato. Oni rajtas uzi ĝin nur por esploraj celoj. Tiun pozicion apogas ĉefe Usono, kiu alvenis malfrue por anonci pretendojn. Usono apogas "malfermon" de la uzrajtoj pro la tuta Antarkto.
Joseph Wirth

**Karl Joseph WIRTH** (naskiĝis la  en Freiburg im Breisgau, Badenio,kaj mortis la  samloke) estis germana politikisto de la katolika Zentrumspartei kaj de  ĝis  regna kanceliero de Vajmara Respubliko.

Wirth studis sociekonomion kaj matematikon en Frajburgo kaj doktoriĝis. Li laboris kiel gimnazia instruisto kaj ekde 1912 estis urboparlamentano por la katolika partio. En 1914 li membriĝis en la regna parlamento Reichstag.

En 1921 Wirth fariĝis ministro pri financoj, post la demisio de la registaro sub Konstantin Fehrenbach Wirth fariĝis regna kanceliero. Li provis plenumi la postulojn de la aliancanoj kaj tial fariĝis malamata de la ekstrema dekstro. Dum la tempo de nacisocialismo 1933-1945 Wirth vivis en Svislando.

En 1949 Wirth revenis al sia hejmlando, post kiam la franca okupacia registaro nuligis lian enir-malpermeson. Li kontraŭis la okcidenteman politikon de Konrad Adenauer kaj fondis neŭtralisman asocion (iniciatitan kaj financatan de la orientgermanaj komunistoj). En 1954 Wirth ricevis la orientgermanan pacmedalon.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Anna Méliusz

**MÉLIUSZ Anna** (me:lius) estis rumanuja hungara porinfana verkistino naskita en Kluĵo la 18-a de majo 1920 kaj mortinta en Bukareŝto la 13-an de januaro 1998. Ŝi estis la dua edzino de József Méliusz la patrino de verkisto, reĝisoro, tradukisto Péter Bokor.

## Kariero
Anna Méliusz tradukis al rumana lingvo la tri aktajn teatraĵon de József Méliusz *Játsszunk színházasdit* (1957).

## Verkoj komunaj kun ŝia edzo
**Okos volt-e Okos Marci?* (etromano por malgrandaj legantoj, kun desegnaĵoj de Eugen Taru, rumane de Viorica Huber kaj Péter Bokor, germane de Else Kornis, 1961); 
**Én és az oroszlán* (kun desegnaĵoj de Eugen Taru, 1972, ruse de Tatjana Berindei 1963, rumane de Bokor Péter, 1971, germane de Anni Tronius, 1974, 
**Marci és az oroszlán* (Bp. 1988).

## Libro memstara
**Nem hősökről beszélek*, rememoraĵoj, Mentor Kiadó, 2013.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Tradukistoj al la rumana lingvo
Ruhr-okupacio

Sub **Ruhr-okupacio** oni komprenas la franc-belgan okupadon de la Ruhr-regiono en 1923. Post kiam Francio opiniis ke Germanio ne pagis sufiĉe da reparacioj pro la unua mondmilito en certa tempodaŭro, ĝi kaj Belgio invadis en januaro tiun regionon en Germanio, kiu estis grava pro industrio kaj karbominado. Britio kritikis la okupacion.

Unue la germana registaro respondis per pasiva rezistado, kaj kelkaj teroristaj grupoj atakis la okupantojn. La pasiva rezistado (ekz. plupago de salajroj de strikantaj ŝtatoficistoj kaj laboristoj) estis kontribuo al la hiperinflacio tiam en Germanio. Cetere minacis en Germanio ribeloj de dekstraj kaj maldekstraj ekstremistoj.

En septembro 1923 la nova registaro sub Gustav Stresemann deklaris la ĉeson de la pasiva rezistado, kaj ekeblis intertrakti kun Francio kaj Belgio pri fino de la okupacio. Konforme al la Dawes-plano de 1924 la francaj kaj belgaj trupoj eliris en julio-aŭgusto 1925. Dum pluraj jaroj okupataj restis partoj de Germanio okcidente de la Rejno. En politika senco la okupacio havis negativajn rezultojn por Francio, ĉar ĝi perdis la internacian simpation.

## Esperanto 
Pro la okupacio, estis timoj pri francaj kaj belgaj partoprenantoj de la Universala Esperanto-Kongreso tiujare en Nurenbergo. Tial LKK, subtenate de la Konstanta Komitato de l' Kongresoj, petis ilin resti hejme, ĉar la veno povus kaŭzi neagrablajn okazojn.

## Referencoj 
Kategorio:Ekstera politiko de Vajmara Respubliko
Kategorio:Milita historio de Francio
Kategorio:Milita historio de Belgio
Kategorio:Historio de la Ruhr-Regiono
Kategorio:Franc-germanaj rilatoj
Kategorio:Rilatoj de Belgio kaj Germanio
Woudenberg

Dosiero:Loudspeaker.svg**Woudenberg** ()
estas loĝloko kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis 11 277 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006).
La areo estas 37,72 km².

eta|260ra|maldekstra|Lago de Henschoten

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Koracioj

Koracioj estas pli propre la birdoj de la genro ***Coracias*** de la familio de Koraciedoj, familio de Malnova Mondo de preskaŭpaserinaj birdoj rilataj al alcionoj kaj abelmanĝuloj. Ili kunhavas similan kolorplenan aspekton de tiuj grupoj, ĉefe el bluaj kaj brunaj. La du internaj antaŭenaj fingroj estas konektitaj, sed ne la ekstera.

Ili estas insektovoruloj, kutime predantaj siajn predojn en aero dumfluge. Ili ofte ripozas elstare dumĉasado, kiel gigantaj lanioj. Tiuj birdoj estas tre akrobataj dumfluge.

La specioj en taksonomia ordo estas jenaj:
* Eŭropa koracio (*Coracias garrulus*)
* Abisena koracio (*Coracias abyssinica*)
* Lilbrusta koracio (*Coracias caudata*)
* Rakedvosta koracio (*Coracias spatulata*)
* Ruĝkapa koracio (*Coracias noevia*)
* Azia koracio (*Coracias benghalensis*)
* Teminka koracio (*Coracias temminckii*)
* Bluventra koracio (*Coracias cyanogaster*)

## Referencoj 
* *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers* de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de koracioj ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Koracioformaj
Hans Luther

**Hans LUTHER** (*  en Berlino; †  en Duseldorfo) estis germana juristo, fakulo pri financoj kaj senpartia politikisto.

Studinte juron, li komencis administracian karieron kaj de 1918 ĝis 1922 li estis ĉefurbestro de Essen. Li simpatiis kun Deutsche Volkspartei sed restis senpartia. De 1922 ĝis 1925 li estis ministro, en 1925 li fariĝis regna kanceliero, ĝis majo 1926.

En 1931 Luther fariĝis membro de la Societo de amikoj.

De marto 1930 ĝis marto 1933 li estis prezidento de la Regna Banko, kaj komence pretis subtenis la kontraŭsenlaborecan programon de Adolf Hitler per kreditdonado. Sed li kontraŭis kreditumi ankaŭ por la rearmigo. Tial Hitler anstatauigis lin per Hjalmar Schacht, Luther ĝis 1937 estis ambasadoro en Usono. Post la dua mondmilito li havis diversajn taskojn interalie pri la elformado de la germana banko-sistemo.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Wilhelm Cuno

**Wilhelm Carl Josef CUNO** (n.  en Suhl; m.  en Aumühle apud Hamburgo) estis germana industriisto kaj senpartia politikisto. De novembro 1922 ĝis aŭgusto 1923 li estis regna kanceliero. En politika vidpunkto li estis konservativa-liberala.eta|200ra|Wilhelm CunoFilo de administra oficisto, Cuno studis juron kaj laboris ĉe tribunaloj. Post la unua mondmilito li aliĝis al Deutsche Volkspartei, sed ĉar ĝi laŭ li dum la Kapp-puĉo ne havis precizan sintenon, li eksiĝis kaj restis senpartia. En 1920 kaj 1921 li rifuzis fariĝis ministro. Sed post la demisio de Joseph Wirth Cuno en novembro 1922 fariĝis regna kanceliero (ĉefministro) kun kabineto baziĝanta sur parlamenta malplimulto el katolika, dekstra liberala kaj bavara partioj.

Cuno seksukcese pruvis batali kontraŭ la Ruhr-okupacio per pasiva rezistado. Ĉar la plimulto en la parlamento deziris novan kabineton, Cuno post naŭmonata regado demisiis je la . Post la demisio li havis denove gvidajn postenojn ĉe HAPAG. En 1927 li fondis la unuan Rotario-klubon en Germanio. Li partoprenis en 1932 en rondo kiu konsilis al NSDAP pri ekonomiaj demandoj, sed rifuzis subskribi alvokon de germanaj industriistoj por Hitler. Li mortis pro kor-infarkto.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Regna Banko

eta|maldekstra|Konstruaĵo en Berlino
**Regna Banko** (germane: *Reichsbank*) estis la centra banko de la Germana Regno. Ĝi fondiĝis en 1876 kiel posteulo de la prusa banko. Komence ĝi submetiĝis rekte al la regna kanceliero, en 1924 ĝi fariĝis - konforme al la Dawes-plano sendependa de la registaro. Ekde 1937 la Regna Banko denove estis sub la kontrolo de la registaro. Post la dua mondmilito la Regna Banko ĉesis ekzisti.

Kategorio:19-a jarcento en Germanio
Kategorio:20-a jarcento en Germanio
Kategorio:Bankoj
Ĉelmuro

eta|Plantaj ĉeloj. La ĉelaj muroj inter la ĉeloj estas travideblaj.
**Ĉelmuro** estas iom rigida tavolo ĉirkaŭanta la ĉelon. Ĝi estas ekster la ĉelmembrano, kaj ĝi subtenas kaj protektas la ĉelon, kaj agas kiel filtrilo. La ĉelmuro ankaŭ malpermesas trograndiĝon kiam akvo iras en la ĉelon. Ĉelmuroj troviĝas en plantoj, bakterioj, arkeoj, fungoj kaj algoj. Bestoj kaj protistoj ne havas ĉelmurojn.

Ĉelmuro estas konstruata de malsamaj materialoj en malsamaj specioj. Je plantoj, la pli forta materialo estas la karbonhidrata polimero celulozo.

## Vidu ankaŭ 
* Lignino

Kategorio:Ĉelbiologio
Gyula Maurer I.

**MAURER I. Gyula** estis rumanuja hungara matematikisto. Li naskiĝis en Târnăveni la 18-an de januaro 1927 kaj mortis en Maglód la 8-an de januaro 2012.

## Biografio 
Gyula Maurer I. la mezlernejon finis en Kluĵo, Cristuru Secuiesc kaj Aiud (1945). Li akiris diplomon de instruisto pri matematiko-fiziko en la Universitato Bolyai de Kluĵo (1949), diplomon pri ekonomio (1952). Li doktoriĝis en Bukareŝto pri topologika algebro (1967). Li instruis en la Bolyai Tudományegyetem sed pro sia starpunkto pri la revolucio hungara 1956-a li perdis sian postenon kaj nur pli poste ricevis kaj li estis preleganto (1960–83). En 1984 li translokiĝis Hungarujon kaj estis profesoro de *Matematika Instituto de Universitato de Miskolc*, instituta direktoro (1985–88). Li estis kunulĉefredaktoro de hungara-aŭstria revuo *Mathematica Pannonica*.
Lia unua fakartikolo aperis en *Studii şi Cercetări Ştiinţifice* de Iaşi (1954). Liaj sciencaj publikaĵoj aperis en rumana, germana, hungara, franca, itala, angla, rusa lingvoj (*Studia Scientiarum Mathematicarum Hungarica*, *Rendiconti del Circolo Matematico di Palermo*, ''L'insegnamento della Matematica e della Scienze integrate*, *Mathematica Pannonica*, *Fuzzy Sets and Systems* (USA), *Karachi Journal of Mathematica* (Barato). Li publikis sciencpopularigajn artikolojn en A Hét, Matematikai és Fizikai Lapok. Li tradukis la faklaboron de I. Tomescu *Kombinatoriko kaj ĝia apliko* (Bp. 1978).

## Volumoj 
* *Algebra* (egyetemi jegyzet, Kv. 1957);
* *A relációelmélet elemei* (kun Imre Virág, Kv. 1972);
* *Bevezetés a struktúrák elméletébe* (kun Virág Imre, Kv. 1976);
* *Tizedes törtek és lánctörtek* (Kv. 1981);
* *Matematikai kislexikon* (kiel kunulredaktoro, 1982);
* *Romániai magyar matematikai és csillagászati szakirodalom'' (klny. a Nehézipari Műszaki Egyetem Közleményeiből. Miskolc 1988).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Flughaveno Schiphol

**Flughaveno Schiphol** ()  (IATA-kodo: AMS) estas la plej grava flughaveno de Nederlando. Ĝi situas proksimume 16 kilometrojn sude de Amsterdamo kaj 46 km de Utrecht kaj 45 km Hago, sur teritorio de la municipo Haarlemmermeer.

47 milionoj da pasaĝeroj uzas la flughavenon ĉiujare kaj flugas al pli ol 200 vojaĝceloj (2007)

La flughaveno situas rekte super la stacidomo ''*, de kie oni povas rapide kaj ofte atingi la stacidomojn Amsterdamo, Hago kaj Utrecht.

## Vojmontriloj 
En aprilo 2007 ekestis en la nederlanda politiko bruo pro la vojmontriloj de la flughaveno. Sur granda nombro da montriloj la indikoj nur estas en la angla lingvo, kiel *parking* por *parkadejo*. Speciale la parlamentano *Maarten Haverkamp'' de la partio CDA - subtenata de parlamentmajoritato de la partioj PvdA, SP kaj PVV - indignis pro la vojmontriloj.
La aŭtoritatuloj de la flughaveno rezignacie reagis.

eta|maldekstre|200ra|Nova kaj malnova trafikturo
200ra|eta|maldekstre|Rulŝtuparo al unu el la kajoj de Schiphol Plaza/NS
eta|200ra|Mapo de la kurejoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.schiphol.nl oficiala retejo

Schiphol
Schiphol
James Weddell

**James WEDDELL** (n. la 24-an de aŭgusto 1787, Ostendo, nuna Nederlando – m. la 9-an de septembro 1834, Londono, Anglio) estis brita malkovristo kaj fokoĉasisto. Siatempe, li atingis plej sude en la suda polusa regiono.

Li estis komandanto de dumasta velŝipo (brigo) *Jane*. La ŝipo faris tri fokoĉasan ekspedicion en akvoj ĉirkaŭ la Antarkto. jam la unua ekspedicio estis tiom sukcesa (1819–21), ke la kapitano iĝis kunposedanto de la entrepreno. Li atingis dum la dua ekspedicio (1821–22) al insulo de suda Georgio (apartenanta al la Falklandoj), surbordiĝis sur insuloj de Suda Shetland. Li malkovris en februaro de 1822 la insulojn Sudaj Orkadoj.

Lia tria ekspedicio (1822–24) estis gvidata denove al la Falklandoj, kaj poste pli suden pro trovi novajn kontinentojn. Danke al la nekutime favoraj glacikondiĉoj, li atingis la sudan latitudon de 74°15'. Oni nomumis tiujn akvojn je lia estimo al Weddell-maro. Iu malgranda insulo de la Falklandoj same portas lian nomon, kiel la Weddell-foko.

## Verko 
* *Voyage Towards the South Pole* (1825)

Kategorio:Britaj esploristoj
Brigo (velŝipo)

eta|La Ladyport
**Brigo** estas dumasta velŝipo kun laŭlarĝaj veloj. Ĝi estis uzata por militaj kaj komercaj celoj. La porkomerca brigo ofte veturis preter la bordoj, sur komerca marvojo, malofte oni uzis ĝin por fok- aŭ balenĉasado en la oceano.

La brigoj de la mararmeo havis 10-20 kanonojn kaj gravis en la 18-19-aj jarcentoj kiel novaĵ-porta ŝipo en la grandaj flotoj. La brigoj gravis en bataloj sur la Grandaj Lagoj (1812) en Usono. Poste la brigoj servis kiel kontrolŝipoj en la Atlantiko.

Ĉar la traktado de la laŭlarĝaj veloj bezonis multajn matrosojn, tiel la komercaj brigoj iĝis neprofit-donaj kaj en la 19-a jarcento ŝanĝis ilin la skunoj kaj barkoj kun laŭlongaj veloj.

La **brigskuno** estas ŝipo kun du mastoj kaj laŭlarĝaj veloj sur la antaŭa kaj laŭlongaj sur la posta (brigantino).

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Velŝipoj
Kategorio:Akvoveturiloj
Kanembuoj

La **kanembuoj** estas etno, kiu loĝas oriente de la Ĉada Lago en la hodiaŭa respubliko Ĉado.

La kanembuoj devenas de la regno de Kanem kaj portas ties nomon: *Kanem-bu* - "homoj de Kanem". La kanembua lingvo estas dialekto de la kanura lingvo, kiu estas parolata okcidente de la Ĉada Lago en Bornu. Kanem kaj Bornu ĝis la komenco de la 19-a jarcento estis unuigitaj kadre de la regno Kanem-Bornu sub la regado de la Sefuwa. Nur de la fino de la 14-a ĝis la dua duono de la 16-a jarcento la Bulala regis super Kanem. Hodiaŭ la kanembuoj vivas plejparte en la Administradregiono Kanem oriente de la Ĉada Lago kun sidejo de la prefekto en Mao. Inter la kanembuoj troviĝas anoj de la subgrupo bornuoj (niĝeria nomigo: Kanurioj).

## Literaturo 
* Edouard Conte: *Marriage Patterns, Political Change and the Perpetuation of Social Inequality in South Kanem (Chad).* Paris 1983.
* Albert Le Rouvreur: *Saheliens et Saharien du Tschad.* Paris 1962 (S. 75-163).

Kanembuoj
Kanembuoj
Kanembuoj
Slivice

**Slivice** estas domaro en Ĉeĥio, parto de municipo Milín, 5 km de la distrikta urbo Příbram en mezbohemia regiono, Ĉeĥio. Proksime de ĝi situas memorejo pri la lastaj interbataloj de la dua mondmilito.

Taĉmentoj de SS-armiloj klopodis la 11-an de majo 1945 trabatali al la linio de Usona armeo, dum en Prago jam estis Ruĝa armeo kaj en ĉirkaŭaj arbaroj sovetaj partizanoj. La loka bataleto ĉe la preĝeja turo alportis lastajn viktimojn 3 tagojn post la oficiala fino de la milito en Eŭropo. Alta memorŝtono proksime de la longdistanca ŝoseo atentigas nin memori la okazaĵon.

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1362.

## Pluaj fotoj

Slivice, fara.jpg|Slivice, paroĥo
Slivice, č. p. 41, 85, 84.jpg|Slivice

Kategorio:Domaroj en distrikto Příbram
Kategorio:Milín
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Johann Gottlieb Christaller

**Johann Gottlieb CHRISTALLER** (* 19-a de novembro 1827 en Winnenden; † 16-an de decembro 1895 en Stutgarto) estis misiisto kaj lingvisto en la servo de la Misio de Bazelo.

Li interalie okupiĝis pri la esploro de la tvia lingvo.

Unu el liaj filoj estis la esperantisto Paul Gottfried Christaller.

## Literaturo 
* Agster, Friedrich / Maier-Revoredo, Winfried / Henninger, Margarete: *"... für Afrika bestimmt"*. Zum 100. Todestag des Missionars und Sprachforschers Johann Gottlieb Christaller. Winnenden: Evangelische Gesamtkirchengemeinde und Stadt Winnenden, 1995.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Projekto Christaller 2001 
* Bibliografio pri "Who was Christaller?" 
* Erdmann Nöldecke: Johann Gottlieb Christaller 

Kategorio:Naskiĝintoj en Baden-Virtembergo
Kategorio:Germanaj tradukistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj misiistoj
Kategorio:Germanaj afrikistoj
Kategorio:Tradukistoj de la Biblio
Kategorio:Germanaj protestantaj misiistoj
Drew Gilpin Faust

eta|Biblioteko Widener (ĉe universitato Harvard) estas ornamita prepare por la inaŭguro de Faust.
**Catharine Drew Gilpin FAUST** (naskiĝinte la 18-an de septembro, 1947 en Nov-Jorko) estas usona historiisto, altlerneja administristo kaj la unua virina prezidento de universitato Harvard. Faust, iama dekano de *Radcliffe Institute for Advanced Study* ("Instituto Radcliffe por Altnivela Studado"), ankaŭ estas la unua prezidento de Harvard de post 1672 sen diplomo de Harvard mem.

## Bibliografio 
* *Mothers of Invention: Women of the Slaveholding South in the American Civil War* (University of North Carolina Press, 1996) ISBN 978-0-8078-5573-7
* *Southern Stories: Slaveholders in Peace and War* (University of Missouri Press, 1992) ISBN 978-0-8262-0975-7
* *The Creation of Confederate Nationalism: Ideology and Identity in the Civil War South* (Louisiana State University Press, 1982) ISBN 978-0-8071-1606-7
* *James Henry Hammond and the Old South: A Design for Mastery* (Louisiana State University Press, 1982) ISBN 978-0-8071-1248-9
* *A Sacred Circle: The Dilemma of the Intellectual in the Old South, 1840-1860* (University of Pennsylvania Press, 1977) ISBN 978-0-8122-1229-7

Kategorio:Usonaj historiistoj
Imre Virág

**VIRÁG Imre** (pro. vira;g) estas rumanuja hungara matematikisto naskita en Biborţeni la 7-an de septembro 1931.

## Biografio 
Imre Virág finis la mezlernejon en Sfântu Gheorghe en 1951 kaj la matematikon en la Universitato Bolyai en 1954. Li doktoriĝis en 1970. Ekde 1954 li instruis en Universitato Bolyai, kaj en 1990 li iĝis universitata profesoro. Liaj esplortemoj estis: abstrakta algebro, grupteorio.

## Volumoj 
* *A relációelmélet elemei*, (kun Gyula Maurer I., Kolozsvár, 1972,
* *Bevezetés a struktúrák elméletébe*, (kun Maurer I. Gyula), Kolozsvár, 1976.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Virag, I
Masalitoj

La **masalitoj** (ankaŭ: *Massaleit*, memnomigo: arabe ماساليت) estas nigrafrika, muslima etno en Darfuro en la okcidento de Sudano kaj en la Wadai-Regiono en la oriento de Ĉado. La masalita lingvo estas nilo-sahara lingvo. En 1983 vivis proksimume 250.000 masalitoj.

## Kulturo 
La plej multaj masalitoj estas kiel la najbaraj etnoj subsistencaj (memsufiĉaj) agrikulturistoj, kiuj krom la agrokultivado ankaŭ praktikas bestbredadon. Iliaj vivokondiĉoj estas tre simplaj.

La masalitoj estas muslimoj, sed konservis als si diversajn proprajn kutimojn. Ekzemple ili faras bieron nomatan *marissa*, kiu riĉas je vitamino B kaj tradicie estas tre grava en ilia nutrado. Ĉar ili ne rigardis ĝin "alkoholo", ĝi el ilia vidpunkto ne estas objekto de malpermeso en la islamo.

Tradicie la masalitoj havis proksimajn kontaktojn kun la najbaraj etnoj furoj kaj zagavaoj, kun kiuj ili intergeedziĝis, same kun la bagaraoj.

## Historio 
De 1884 ĝis 1921 la masalitoj havis propran ŝtaton, Dar Masalit. En la Darfur-Konflikto batalas la masalitoj en Sudano samkiel la furoj kaj zagavaoj kontraŭ la marĝeniĝo per la centra registaro kaj por pli da regiona aŭtonomio. En tiu batalo ili suferas lezojn de homaj rajtoj kiel masakroj, forpeloj kaj amasaj seksperfortoj flanke de la "Ĝanĝavid"-milicoj kiujn la registaro ekipas.

## Masalatoj 
La **masalatoj** estas subetno, kiu disdividis sin de la aliaj masalitoj kaj plumigris okcidenten en Ĉadon. Ilia lingvo la masalata estas minacata de la formorto, ĉar multaj masalatoj ŝanĝiĝas al la ĉad-araba.

## Fontaj 
Masalitoj
Masalitoj
Masalitoj
Sándor Vita

**VITA Sándor** estis hungara redaktoro, politikisto naskita en Sibio la 1-an de septembro 1904 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de januaro 1993.

## Biografio
La mezlernejon Sándor Vita finis en Alba Iulia kaj Aiud. En Vieno li akiris diplomon en *Komerca Akademio*. Li estis bankificisto, kunlaboranto de Kooperativo Hangya kaj de la *Ligo de Ekonomiaj kaj Kreditaj Kooperativoj*. Li estis gvidanto de statistika grupo de EMGE. Li redaktis en Kluĵo la gazeton Szövetkezeti Értesítő kaj la gazeton  Hitel 1936 kaj 1940. Inter 1940 kaj 1944 li estis transilvanuja deputito en landkunveno de Hungarujo. En aŭtuno de 1944 kiel ano de *Erdélyi Tanács* (Transilvanuja Konsilo) li starpunktis por kiel ebla plej rapida batalpaŭzo. En 1944 la rusoj  arestis lin kaj kune kun Béla Teleki grafo, kaj Imre Mikó por unu jaro tenis kaptite. En 1945 li translokiĝis Hungarujon. Li partoprenis la vilaĝesplora movado kaj en 1937 en Vásárhelyi Találkozó.

## Verkoj
* *Emlékiratok* (manuskripte).

## Bibliografio
* Pomogáts Béla:*Erdély hűségben*, Korunk, 1993.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Magyar Életrajzi Lexikon

 

Vita, S