open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kelkopa stelo

**Kelkopa stelo** aŭ **kelkobla stelo** estas pluraj steloj, vidataj tre proksime aŭ eĉ ne distingeblaj kaj videblaj kiel unu stelo. Ĉiu aparta stelo de kelkopa stelo estas nomata kiel **komponanto**. Ankaŭ povas esti ke komponanto de kelkopa stelo mem estas kelkopa stelo.

Ekzistas aro da diversaj stelsistemoj kiuj havas:
* Aŭ komponantojn ŝajne najbarajn, sed kiuj estas hazarde sur la sama vidlinio kvankam vere foraj unuj de la aliaj kaj de la observanto. Nur tiam temas pri **kelkobla stelsitemo**. Kiam temas pri dustelo, ili nomiĝas duobla stelo
eta|La 100 000-a registrita bildo de la Kosmoteleskopo Hubble montras du astrojn, kiuj ŝajnas proksimaj unu al la alia. La astro dekstre estas proksima stelo de la Lakta Vojo, dum la astro maldekstre estas kvazaro je 9 miliardoj da lumjaroj for, kies lumeco estas egege grandega. Ĉi tio estas ekzemplo de duobla stelo..
* Aŭ komponantojn vere najbarajn kiuj gravite interagas kaj orbitas unuj ĉirkaŭ la aliaj. Nur tiam temas pri **kelkopa stelsistemo**. Kiam temas pri dustelo, ili nomiĝas duopa stelo

Kutime ĉiu komponanto de kelkopa stelo estas nomata per aldono de majuskla latina litero, ekde "A", je fino de nomo de la kelkopa stelo.

[eta|Moviĝo de Siriuso А en ĉielo dum jaroj [1900 ... 1980, streketo kun nadloj estas 1 angula sekundo]]
[eta|Duopa stelo [Omikron Baleno]]

Laŭ rimarkindaj kelkopecoj, kelkopaj steloj apartenas al jenaj specoj (sed la speco certe dependas de observeblecoj de la observanto):
* Videbla kelkopa stelo - komponantoj estas videblaj kiel apartaj steloj.
* Eklipsa kelkopa stelo - komponantaj periode eklipsas unuj la aliajn, kaj tiam la tuta heleco de steloj portempe malpligrandiĝas. Por ke tio eblu, la observanto devas rigardi sufiĉe laŭ la ebeno de la orbitoj, do la sistemo devas esti videbla deflanke. Malpligrandiĝo de la heleco okazas dufoje dum ĉiu periodo de la orbitado inter du steloj, kiam la unua komponanto eklipsas la duan kaj kiam la dua komponanto eklipsas la unuan. Grandecoj de tiuj du malpligrandiĝoj povas esti diversaj.
* Spektra kelkopa stelo - la komponantaj dum la orbitadoj periode moviĝas proksimen kaj malproksimen de la observanto, pro tio iliaj spektraj linioj bluen- aŭ rugen-ŝoviĝas. Ĉar videbla spektro estas sumo de spektroj de komponantoj, ĉi tio povas aspekti kiel perioda plilarĝiĝo de spektraj linioj.
* Astrometria kelkopa stelo - nur parto de la komponantoj estas videblaj, sed ili moviĝas en la ĉielo je ondsimilaj kurboj. Pro tio eblas konkludi, ke estas aliaj nevideblaj komponantoj, kaj la ŝajnaj moviĝoj estas la sumo de la liniaj flugoj de la stelsistemoj kaj de la orbitaj moviĝoj. Ekzemplo: la unua malkovro de la duopeco de Siriuso estis laŭ tiu metodo.

## Vidu ankaŭ 
* Kelkopa asteroido


s
Kategorio:Steloj
Generalplan Ost

La **Generalplan Ost** (mallongigo **GPO** ~ĝenerala plano pri oriento) estas germana-nazia setliga kaj germaniga plano de la teritorioj de Mez-Eŭropo kaj de Orienta Eŭropo, troviĝantaj orienten de landlimoj de la Tria Regno de antaŭ septembro 1939.

Ĝenerala Priorienta Plano rezultis de pli fruaj premisoj de la ideoj de Nacisocialisma Germana Laborista Partio konkeri "viv-spacon" (germane: Lebensraum), destinitan ŝajne al germana "supera raso" (germane: Herrenvolk, Herrenrasse), kaj de hitlera interpreto de la ideologio *Drang nach Osten*.

Ĝi estis ellaborita en 1941 kaj 1942 fare de *RSHA* kaj *SS* por forpeli aŭ ekstermi pluajn - krom la judoj- "etvalorajn" *rasojn* (ĉefe slavojn) al Siberio. Por efektivigo de la plano necesis venko kontraŭ Sovetunio. Post malvenko ĉe Moskvo (vintro 1941/42) kaj precipe post batalo de Stalingrad (1942/43), oni faligis la planon.

## Vidu ankaŭ 
* Operaco "Homlupo"
* Forpelo de Germanoj (1944–1950)
* Intelektul-kampanjo
* Operaco Tannenberg, ekzekuto de la pola intelektularo en 1939
* Masakro de Lvovaj Profesoroj
* Ribelo de Zamość
* Subhomo
* Fina solvo

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Kontraŭslavismo
Kategorio:Rasistoj
Proklamo de Voss

La **Proklamo de Voss** estas dokumento akceptita de la 25-a konferenco de ILEI en 1991 en Voss, Norvegio (Vidu la paragrafon "Eksteraj ligiloj").

Ĝi publikiĝis unue en Internacia Pedagogia Revuo 3/1991 kun la sekvaj enkondukaj vortoj:

:La jubilea dudek-kvina konferenco de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) akceptis (...) dokumenton por kontribui al la strategiaj debatoj en la Movado. Por loki ĝin historie, memoru la Deklaracion de Tireso (Svedio), 1969, kaj la Manifeston de Raŭmo (Finnlando) en 1980. Konferencinte en Norvegio, dudek kaj dek jarojn post tiuj eventoj kaj aliaj dokumentoj, ŝajnis oportune rekonsideri ilin. Nia rezulto nek celas lanĉi novan direkton, nek proklami novan revolucian malkovron, sed resumi tion, kion la plimulto de esperantistoj jam decidis kaj komprenis por si mem, kaj iel sintezi la pretendojn de la antaŭaj dokumentoj kune kun taŭga sinteno por instruistoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* la teksto de la Proklamo de Voss ()
* Teksto de la Proklamo en dua retejo, arkivigita laŭ stato de decembro 2016 ()

Kategorio:Strategioj por Esperanto
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Historio de Esperanto
NGC-katalogo

**NGC**, **Nova ĝenerala katalogo** estas astronomia katalogo farita de John Dreyer en 1880-aj jaroj.

Ĝi celis katalogi nestelajn objektojn - galaksiojn, nebulozojn, stelamasojn, tamen reale ankaŭ steloj estas en ĝi en iu kvanto, ĉar al la observantoj ŝajnis ke ĉirkaŭ la steloj estas iu nebulozeco. La eldono de 1888 enhavis 7840 numeritajn objektojn.

Ankaŭ en tempo de faro de la katalogo galaksioj, nebulozoj kaj stelamasoj ne estis ankoraŭ distingataj kaj ĉiuj estis konsiderataj kiel aroj de multaj proksimaj steloj, kio ne estas vero por nebulozoj.

En la katalogo estas la plej rimarkeblaj nestelaj objektoj kaj poste estis farita granda laboro pri rekontrolo de objektoj de la katalogo.

Kelkajn katalogitajn objektojn oni ne sukcesis poste trovi, kaj la objektoj ekhavis statuson de neekzistantaj.

Kelkaj objektoj dum pli detala studo montriĝis konsistantaj el pluraj objektoj, tiuj apartaj objektoj estis nomitaj kun latinaj majusklaj literoj aldone al fino de la originala nomo, aŭ kun streketo "-" kaj nombro de parto en la fino.

## Eksteraj ligiloj 
* (1) http://www.ngcic.org/steinicke/ Datumbazoj pri objektoj NGC/IC (rekontrolita kaj la originala) (en la angla)
* (2) http://simbad.u-strasbg.fr/ Informo pri diversaj kosmaj objektoj (en la angla)

Ĉi tie artikoloj pri objektoj el NGC estas faritaj plejparte surbaze informo el (1), kaj informo pri ruĝenŝoviĝo de galaksioj estas el (2).

Kategorio:Astronomiaj katalogoj
Katalogo (astronomio)

**Katalogo** estas listo de astronomiaj objektoj
Kutime katalogo havas mallongigitan formon de sia nomo. Ĉiu la enhavata objekto havas nomon faritan el mallongigo de nomo de katalogo kaj nombro de la objekto en la katalogo.

## Famaj katalogoj 
## Vidu ankaŭ 
* Stelkatalogo
Grădinari (Caraș-Severin)

**Grădinari** [grədinarj] (hungare: **Kákófalva**, germane: **Grosskakowa**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Oravița. En 1910 ĝi havis 1 972 loĝantojn [rumanoj, germanoj); en 1992 1 224 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1723. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény vármegye*). Administre apartenas al ĝi Greoni.

Matene la  ĉe Grădinari falis meteorŝtono kun pezo de ĉ. 580 gramoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Dionisie Linția (13-a de aŭgusto 1880 – Timișoara, 29-a de aŭgusto 1952): rumana ornitologo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Gradinari_jud_Caras-Severin.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Talo (Hoessrich)

**Talo** (Tal) estas planlingvo proponita de Albert Hoessrich en 1903.

Ĝi estas sistemo kun universalaj radikoj deformitaj kaj tre mallongigitaj. Ĝia gramatiko kaj derivsistemo estas tre skemaj, la substantivoj havas du deklinaciojn: determina kaj nedetermina; la verboj havas du konjugaciojn: sinteza kaj analiza. La Talo havu tri stilojn, sed la projekto restis nefinita.

## Bibliografio
Albert Hoessrich Talnovos, Monatsschrift für die Einführung und Verbreitung der allgemeinen Verkehrssprache "Tal" (Sonneberg, Thuringen).

Kategorio:Planlingvoj
Colești

**Colești** [koleŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 607 loĝantojn (rumanoj), en 1992 313. Ĝi estis unue menciita skribe en 1580. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Vașcău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Urboj kaj vilaĝoj en Baseno de Călățele

Baseno de Călățele, hungare Kalotaszeg, Esperante Kalotasego.
* Aghireşu
* Alunişu
* Baciu (Cluj) 
* Băgara
* Bicălatu 
* Bologa  
* Căpuşu Mare
* Domoşu  
* Dorolţu
* Dumbrava (Cluj)
* Gârbău
* Huedin
* Izvoru Crişului  
* Jebucu    
* Leghia 
* Macău
* Mănăstireni  
* Mera 
* Petrindu
* Sâncraiu (Cluj) 
* Stana
* Tetişu  
* Turea
* Văleni (Cluj) 
* Viştea  

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 
Kategorio:Transilvanio
Kategorio:Cluj
Katalogo

**Katalogo** estas listo de specoj de objektoj, vendaĵoj, konservaĵoj, kaj tiel plu. Kelkaj katalogoj havas propran artikolon:

* Biblioteka katalogo
* Katalogo (astronomio)
* Stelkatalogo
* Rezonita katalogo
* *Austria Netto Katalog*
* Henry-Draper-Katalogo

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Katalogoj
Georges Palante

**Georges Palante** (*Georgo Palanto*) naskiĝinta la 20-an de novembro 1862 kaj mortinta la 5-an de aŭgusto 1925, estis franca filozofo.

Naskiĝinte en la departemento Kaleza markolo, li estas licenciita pri beletro kaj agregaciita pri filozofio. Li instruis en la liceo de San Briego dum siaj 27 lastaj jaroj. Samtempe, li verkis sian filozofian verkon, publikante artikolojn en revuoj (li mastrumis, dum 13 jaroj, la filozofian kronikon en Mercure de France...) kaj eseojn.

Li estis individuisto kaj admiris Nietzsche, kaj li tre frue interesiĝis pri la verko de Freŭdo.

Georges Palante mortigis sin, pro kaŭzoj ne vere konataj, sed li suferis pro akromegalio: grava degenera malsano, kiu ne estis kuracebla en tiu epoko, kaj kiu pli kaj pli dolorigis lian vivon.

Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj sociologoj
Kategorio:Politikaj sociologoj
Kategorio:Individuismaj anarkiistoj
Duopa stelo

[eta|Du steloj orbitas ĉirkaŭ komuna maso-centro laŭ [Elipso (matematiko)|elipsaj orbitoj, kie la pli peza stelo moviĝas en pli malgranda elipso.]]
eta|La orbitoj de du steloj povas esti cirklaj, kaj el malsamaj vidpunktoj ili aspektas kiel elipsoj.

Duopa stelo estas du steloj tute najbaraj sur la ĉiela volbo gravite ligitaj. Ili estas unu el la eblecoj de du-stelo kies eco aperas post fakegaj mezuroj.

**Duopa stelo** estas  konsistanta el du steloj, kiuj orbitas ĉirkaŭ komuna centro de maso pro la gravitaj fortoj inter ili. Tia sistemo, kie du steloj estas gravite ligitaj, povas esti observata kiel unu sola objekto kiam rigardata el la Tero aŭ kiel apartaj steloj per teleskopo aŭ aliaj teknikoj.

## Historio
William Herschel estis la unua astronomo kiu klopodis por determini la distribuadon de steloj en la ĉielo. Dum la 1780-aj jaroj, li establis serion de mezuriloj en 600 direktoj kaj nombris la stelojn observitajn laŭ ĉiu vidlinio. El tio, li deduktis, ke la nombro da steloj konstante pliiĝis direkte al unu flanko de la ĉielo, en la direkto de la kerno de la Lakta Vojo. Lia filo John Herschel ripetis tiun studon en la suda hemisfero kaj trovis respondan pliiĝon en la sama direkto. Aldone al siaj aliaj atingoj, William Herschel estas konata pro sia eltrovo ke kelkaj steloj kiuj ne simple kuŝas laŭ la sama vidlinio nun nomataj duoblaj steloj, sed estas fizikaj kunuloj nun nomataj  duopaj steloj

## Observado kaj studado 
Kelkaj duopaj steloj ne povas esti facile distingitaj per teleskopo, sed oni povas detekti ilian duopon per spektroskopio. Tiaj sistemoj estas nomataj **spektroskopaj duopoj**. Per spektroskopa analizo, oni povas observi la ŝanĝojn en la spektro de la lumo elsendita de la steloj, kiuj montras ke ili orbitas ĉirkaŭ unu la alian.

Kelkaj duopaj sistemoj situas tiel ke unu stelo povas periodike eklipsi la alian laŭ nia vidlinio de la Tero. Tiaj sistemoj estas nomataj **eklipsaj duopoj**. La brilo de eklipsa duopa sistemo variigas dum la orbitado, ĉar unu stelo eklipsas kaj transitas la alian.

## Signifo por astrofiziko 
Duopaj steloj estas esencaj por esplori la mason de steloj, kaj kompreni la . Ĉar la du steloj en duopa sistemo influas unu la alian, iliaj orbitaj trajektorioj helpas sciencistojn mezuri kaj kompari iliajn fizikajn trajtojn. Tiel, duopaj steloj ludas gravan rolon en kalibrado de astrofizikaj modeloj.

## Vidu ankaŭ 
* Kelkopa stelo
* Alfa Centaŭro
* Siriuso
* Vida binara stelo

## Referencoj 

Kategorio:Specoj de steloj
Unispiko

**Unispiko** (*Uni-spik*) estas planlingvo proponita de P. de Biran, Germanio, ĉirkaŭ 1950. Ĝia vorprovizo estis prenita, en egalaj proporcioj, al latinidaj, ĝermanaj kaj slavaj lingvoj. Ĝia gramatiko estas tre simpla. 
 
Specimeno : 

*Mi se starali di medi webor en wokabul di latish, slawish, germanish, aziatish spiks, damit kadun mogila finda en to niu spik, tsoch di sai ajgen spik.

*Mi klopodis prunti verbojn el vortprovizo de latinidaj, slavaj, ĝermanaj, aziaj lingvoj, celante ke iu ajn povas trovi en tiu nova lingvo ion de sia propra lingvo.

Kategorio:Planlingvoj
Urboj kaj vilaĝoj de historia Sikullando

dekstra|eta| La blazono de la sikula nacio
Jen **listo de urboj kaj komunumoj de Sikullando**, historia regiono de Rumanio. La listo enhavas la urbojn kaj komunumojn ĝis 1876.

## Aranyosszék 
## Csíkszék 
## Háromszék 
## Marosszék 
## Udvarhelyszék 
## Eksteraj ligiloj 
* Karto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Interaga mapo de distrikto Harghita

## Bibliografio 
* Balázs Orbán

Kategorio:Transilvanio
Kategorio:Sikullando
Duobla stelo

Duobla stelo estas du steloj ŝajne najbaraj sur la ĉiela volbo sed kiuj tute ne estas gravite ligitaj. Ili estas unu el la eblecoj de du-stelo kies eco aperas post fakegaj mezuroj.

## Historio
William Herschel estis la unua astronomo kiu klopodis por determini la distribuadon de steloj en la ĉielo. Dum la 1780-aj jaroj, li registris serion da mezuroj laŭ 600 direktoj kaj nombris la stelojn observitajn laŭ ĉiu vidlinio. El tio, li deduktis, ke la nombro da steloj konstante pliiĝis laŭ unu direkto de la ĉielo, direkte al la kerno de la Lakta Vojo. Lia filo John Herschel ripetis tiun studon en la suda hemisfero kaj trovis saman pliiĝon en la sama direkto. Aldone al siaj aliaj malkovroj, William Herschel estas konata pro sia eltrovo de kelkaj steloj kiuj ne simple kuŝas laŭ la sama vidlinio, nun nomataj duoblaj steloj, sed estas fizikaj kunuloj, nun nomataj  duopaj steloj

## Mezuro
Plej ĝenerale la paro estas duobla stelo. Tio estas asertita kiam la relativa movo de la paro ne laŭiras kurban arkon kaj kiam la relativa movo estas granda kompare kun la komunaj propraj movoj de ambaŭ steloj. 

## De duopa stelo al duobla stelo
Pli kaj pli da duopaj steloj, pro plej precizaj observadoj, migris al duobla stelo. 

Kelkaj ekzemploj

### Albireo 
La beko de la Cigno, la plej populara duobla stelo el la somera ĉielo.

| valign="top" | eta|La du komponantoj de Albireo estas facile observeblaj per malgranda teleskopo: bela ekzemplo de duopa stelo kiu kuŝas nun inter la duoblaj steloj
|}

### Almaĥo 
Unu el la piedoj de la belega Andromedo

| valign="top" | eta|La kolorkontrasto de la duobla stelo Almaĥo (Gamma Andromedae A,BC) vidita per teleskopo
|}

### Koro de Karlo 
Homaĝe al la ago de la reĝo Karlo el Britio.

| valign="top" |  eta|Koro de Karlo vidita de norda Anglio la 1-an de Marto 2011. Facile videbla per malgranda teleskopo
|}

## Legilo 
Jen kelkaj klarigoj por bone kompreni la konkludojn.

Pri la distanco indikita per lumjaroj (lj), unuo tute ne uzita en la astronomia profesia medio sed  la plej komprenebla por laikoj kalkulita el la paralakso. Kiam la diferenco inter la distancoj superas kvaronon da lumjaro, estas kutime konsideri ke la du steloj ne plu estas gravite ligitaj, ĉefe pro la influoj de la najbaraj steloj sine de Lakta Vojo. Evidente la tri proponitaj paroj estas sendependaj steloj (Albireo = 26 lj; Almaĥo = 123 lj; Koro de Karlo = 7 lj)

Pri la diversaj rapidecoj, ĉiam post fakaj kalkuloj:

kiam la radiusa rapido estas pozitiva, la stelo malproksimiĝas;

kiam la radiusa rapido estas negativa, la stelo proksimiĝas;

kiam la propra movo RA estas pozitiva, la stelo kuras **ORienten** (maldekstren)

kiam la propra movo RA estas negativa, la stelo kuras **OKcidenten** (dekstren)

kiam la propra movo DE estas pozitiva, la stelo kuras **Norden** (supren)

kiam la propra movo DE estas negativa, la stelo kuras **Suden** (malsupren)

Kiel jam skribite, kiam la du rapidecoj de sama paro estas vere malsamaj, estas tute verŝajne negravite ligitaj steloj, do duoblaj steloj kaj ne duopaj steloj.

## Referencoj 
Kategorio:Astronomio
Unoloko

**Unuloko** estas projekto de internacia planlingvo proponita de Hector Wilshire, Aŭstralio, 1957. Ĝi estas lingvo kun fonetika bazo tre solida, laŭ la tiamtempa tendenco en lingvistiko de atentigi ĉefe fonetikon. Ĝia vortprovizo estis bazita sur la germana, la franca, la itala, la rusa, la hispana kaj japana lingvo, la naturaj radikoj ne estas deformitaj. 

Kategorio:Planlingvoj
Omikron Baleno

**Omikron Baleno** estas varia duopa stelo en konstelacio Baleno (konstelacio). Ĝi havas ankaŭ propran nomon "**Mira**".

[eta|Duopa stelo [Omikron Baleno]]

Kategorio:Baleno (konstelacio)
Kategorio:Duopaj steloj
Konko

alternative=Shell Island 1985.jpg|eta|251x251ra|Kolekto da konkoj
dekstra|250px|eta|Konkoj sur sablo ĉe plaĝo
**Konko** estas malmola, rigida tegaĵo, kiu estas kreskigata de moluskoj. Konkoj estas formataj el perlamoto interne kaj el kompleksa proteino konkiolino ekstere, kun tavoloj de kalcita aragonito kaj kalcia karbonato (CaCO3).

## Vidu ankaŭ 
* Duvalvulo
* Irizeco
* Koralo

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Malakologio
Worms

**Worms** estas eksterdistrikta urbo en la federacia lando Rejnlando-Palatinato de sudokcidenta Germanio. Ĝi situas borde de la rivero Rejno kaj havas proksime  loĝantojn (de 2004). La urbo apartenas al la ekonomiaj regiono Rejno-Majno kaj regiono Rhein-Neckar. Historie temas pri libera imperia urbo kaj pri centro de episkopujo.

Worms estas konata interalie pro la Kanto de la Nibelungoj, germana eposo el la 13-a jarcento.

La ĉefaj turismaj allogaĵoj estas la *Katedralo Sankta Petro* el la 11-a kaj 12-a jarcento, la iama juda kvartalo kun la sinagogo (detruita en 1938 kaj rekonstruita en 1961) kaj la *Muzeo de la Nibelungoj*.

## Historio 
La imperia dieto en Worms de la jaro 1495 metis la fundamentan ŝtonon por vasta imperia reformo. Kvankam multaj partoj el la tie deciditaj reformoj ne estis daŭremaj, tiuj ĉi tamen malmodeste destinis la pluan evoluon de la imperio. Ili devis ŝanĝi la strukturon kaj la konstitucian ordon de la Sankta Romia Imperio de Germana Nacieco, por solvi la ekkonitajn problemojn de la imperia regado.

Alia fama imperia dieto en Worms estis tiu de la jaro 1521, en kiu Marteno Lutero defendis siajn tezojn, grava evento de la protestanta Reformacio.

## Partneraj urboj 
* 20ra Auxerre, Francio
* 20ra Bautzen (), Germanio
* 20ra Parma, Italio
* 20ra Mobile, Usono
* 20ra St Albans, Britio
* 20ra Tiberiado, Israelo

## Famuloj 
* Carl Muth
* Hermann Staudinger

## Vidu ankaŭ 
* burgo Abenheim
* Imperia dieto en Worms (1495)
* konkordato de Worms
* sinagogo de Worms
* juda tombejo de Worms
* episkopujo Worms

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (en la germana kaj angla lingvoj)

## Bildo-galerio 

dosiero:Worms Dom Ostfassade Vierung2005-05-27a.jpg|
dosiero:Wormser_Dom_Seitenansicht.jpg|
dosiero:Worms Doom 2005-05-27b.jpg|eta|
dosiero:Wormser_Wasserturm.jpg|
dosiero:Nibelungenmuseum_Worms.jpg|
dosiero:Worms_Heylshofgarten_2005-05-27a.jpg|
dosiero:Worms Nibelungenbrücke 2005-05-27b.jpg|
dosiero:Martinskirche Worms Portal.jpg|
dosiero:Pfeddersheimer Judengasse.jpg|


Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Nibelungoj

Laŭ la nord-ĝermana mitologio, la **Nibelungoj** estas nobela familio, kiu regis la imperion Burgonjo kiuj vivis en la germana urbo Worms. En la mezepoka literaturo, ili kutime estas tre riĉaj kun vasta trezoro.

Pri la sorto de la plej konataj membroj de la dinastio rakontas la mezepoka eposo *La Kanto de la Nibelungoj* en la mezaltgermana lingvo.

En iuj mezepokaj germanaj fontoj, **Nibelungoj** estas iuj mitaj nanoj. Ankaŭ ili rilatas al riĉaj trezoroj.

## En Esperanto 
La Germana Antologio enhavas partan esperantan tradukon de la nibelunga kanto. 113 de la 2400 versoj de la poemo estis tradukitaj por tiu ĉi libro.


Kategorio:Ĝermana mitologio
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Fikciaj familioj
Kategorio:Fikciuloj de la Antikva epoko
Kulturo de Erlitou

La **Erlitou-kulturo** (二里頭文化) (inter 1900 a.K. ĝis 1500 a.K.) estas la nomo, kiun donis la arkeologoj al la frua bronzepoka komunumo vivinta en Ĉinio. Oni malkovris en 1959 la kulturon ĉe Erlitou en Yanshi, provinco Henan. Ĝi okupas areon de 3 km² kaj monopolis la produkton de bronzaj ujoj.

La kulturo estis disvastiĝinta tra provincoj Henan kaj Shanxi, pli poste aperis en Shaanxi kaj provinco Hubei. Plimulto de ĉinaj arkeologoj identigas la Erlitou-kulturon kiel parton de la dinastio Xia. Ĝi evoluis verŝajne el kulturo Longshan.

## Referencoj 
* Liu, Li. *The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States*, ISBN 0521811848
* http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm The Golden Age of Chinese Archaeology

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Kulturo de Ĉinio
Kategorio:Historio de Ĉinio
Tanigawa Nagaru

**TANIGAWA Nagaru** (谷川流 [tanigaŭa nagaru]; 1970 -) estas Japana romano-verkisto. Li naskiĝis en Hjogo-prefektujo. Li diplomitiĝis en la jura fakultato de Kwansei-Gakuin-Universitato.

## Verkoj 
* Suzumiya Haruhi 涼宮ハルヒ
* Gakko wo Deyo! 学校を出よう!
* Boku no Sekai wo Mamoru Hito ボクのセカイをまもるヒト

Kategorio:Japanaj verkistoj
Ineu (Cârța)

**Ineu** [ineŭ] (hungare: **Csíkjenőfalva** [ĉikjenofalva]) estas vilaĝo en Rumanio laŭ la rivero Olt norde de Miercurea Ciuc.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 2 237 loĝantojn; en 1992 1 929 loĝantojn (98 % da hungaroj). Administre ĝi apartenas al Cârța, kun kiu ĝi tute kunkonstruiĝis. Preter Ineu iras la rumana nacia vojo DN12 kaj la fervojo inter Miercurea Ciuc kaj Toplița.

## Historio 
Ĝia unua skriba menciaĵo estas el 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík vármegye*). Dum somero de 1907 Béla Bartók kolektis tie 30 tekstajn kaj instrumentajn popolmelodiojn.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* Erzsébet Ferencz pentristino

## Bibliografio 
* Szabó Miklós-Jakab Sámuel: *Mesél a múlt. Csíkjenőfalva 800 éves története*. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2001.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Attila Kaszás

**Attila KASZÁS** [kasaŝ] (naskiĝis la  en Budapeŝto) estas hungara lingvoinstruisto, redaktoro, konsultanto, manaĝero kaj esperantisto. En 2016 li estis redaktoro de la revuo *Esperanto*.

Liaj fakoj estis politika scienco, historio kaj Esperanto ĉe la universitato ELTE, kie li finstudis en 1991.

Kaszás estis aktiva en la junulara Esperanto-movado kiel estrarano de Hungara Esperanto-Junularo kaj Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (1997–1998). Li estis prezidanto de LKK de la 55-a IJK 1999 en Veszprém, Hungario., kaj kiel konsultanto.

Antaŭe li laboris por registaraj instancoj, ne-registaraj organizaĵoj kaj komercaj entreprenoj en diversaj kampoj, kiel ekz. junulara politiko, ekologia manaĝado, internaciaj rilatoj. Li estis membro de la hungara UNICEF-komisiono inter 2012-2019. Li estas aktiva en la ekologia movado, li organizis kamparanajn bazarojn en Budapeŝto kaj gvidas ekologian edukprogramon por infanoj. 

Kaszás loĝas en Balatonalmádi, kaj laboras kiel instruisto de historio kaj civitanaj konoj en la Hungara-Angla Dulingva Gimnazio de Balatonalmádi. 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Kategorio:Esperanto (gazeto)
Sekvinbero

eta|Sekvinberoj
eta|Sekigi vinberojn al la suno por igi ilin sekvinberoj, en Kreto
**Sekvinberoj** (aŭ malofte *rosinoj*) estas sekigitaj fruktoj de la vinberujo.
Ili estas rikoltataj maturaj kaj sekigataj en suno aŭ ombro ĝis la humido atingas nur 25% ĝis 15%. Tiel la sukerenhavo atingas ĝis 60%.

Pro tio sekvinberojn oni ofte enmetas en dolĉaĵojn, sed oni povas ankaŭ manĝi ilin krudaj.

Sekvinberoj estas ĉefe produktataj en Turkio, Aŭstralio, Sudafriko kaj Kalifornio.

## Vidu ankaŭ 
* Korinta sekvinbero

Kategorio:Fruktoj
Rusto

eta
**Rusto** estas brunruĝa fera oksido, kiu kovras per maldika tavolo feron aŭ ŝtalon, restantan en vapora, malseka aero.

La vorto rusto signifas ankaŭ similkoloran plantan malsanon, kaŭzitan de parazitfungoj, el la ordo de uredinaloj (tiusence ankaŭ uzeblas la vorto **smuto**). Tiukaze, la rusto aperas kiel makulo aŭ miskoloriĝo sur folioj, tigoj. Ĝi ofte surhavas flavajn, nigrajn aŭ rustokolorajn spormasojn de la parazito.

Oni povas produkti rustorezistan ŝtalon.

## Vidu ankaŭ 
* Galvanizado
* Nigra rusto, ĉe cerealoj
* Rusta muzeo (Kiŝinevo)
* Oksidigo

Kategorio:Metaloj
Kategorio:Metalurgio
Kategorio:Kemio
Odon Vallet

**Odon VALLET** (naskita la  en Parizo) estas franca juristo kaj religiosciencisto.

Li doktoriĝis pri juro kaj pri religioscienco en la Universitato Parizo&nbsp;I (Sorbono). Li ankaŭ estas spertulo pri Vjetnamio kaj Afriko, kien li ofte vojaĝis.

En 1999, li kreis *Fondation Vallet* (fondaĵon Vallet), kiu rilatas al la *Fondation de France* (Fondaĵo de Francio). Ĝi celas ĉiujare atribui stipendion al vjetnamaj studentoj aŭ lernantoj.

## Verkaro 
* ''L'École ou de la vanité considérée comme un mode de gouvernement*, 1991 (La lernejo aŭ la malmodesteco konsiderata, kiel registara apartaĵo)
* *Femmes et religions*, 1994 (Virinoj kaj religioj)
* *L'État et le politique*, 1994 (Ŝtato kaj politiko)
* *Les religions dans le monde*, 1995 (La religioj en la mondo)
* *L'affaire Oscar Wilde ou du danger de laisser la justice mettre le nez dans nos draps'', 1995 (L' afero Oscar Wilde)
* ''Les grandes religions d'aujourd'hui*, 1998 (La hodiaŭaj religiegoj)
* *Le Honteu et le Sacré*, 1998 (Hontemo kaj Sankto)
* *Qu'est-ce qu'une religion ?*, 1999 (Kio estas religio?)
* *Jésus et Bouddha*, 1999 (Jesuo kaj Budho)
* *Une autre histoire des religions*, coll. « Découvertes Gallimard », 2000 (Alia historio de la religioj)
* *Le Cantique des cantique*, 2000 (Kanto de kantoj)
* *Hymnes à la Terre-Mère*, 2000 (Himno al la Patrintero)
* *Hymnes au masculin*, 2000 (Vira himno)
* *Dieu a changé d'adresse : propos d'un pharisien libéré*, 2001 (Dio ŝanĝis adreson: diraĵo de liberita farizeo)
* *Petit lexique des mots essentiels*, 2001 (Vortareto de la bazaj vortoj)
* *Petit lexique des idées fausses sur les religions'', 2002 (Vortareto de malveraj ideoj pri religio)

Kategorio:Religiosciencistoj
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Francaj juristoj
Elbo (insulo)

eta|maldekstra|la ĉefurbo Portoferraio
eta|maldekstra|duoninsulo Enfola en la nordo
eta|maldekstra|la okcidenta marbordo
La insulo **Elbo** situas en la Mediteranea Maro 20 kilometrojn okcidente de la itala marbordo kaj apartenas al la itala regiono Toskanio de Italio (Provinco Livorno).

Ĝia surfaco estas 224&nbsp;km² (tria plej granda insulo de Italio), kaj la marbordo entute longas 147 kilometrojn. La plej alta punkto de la insulo nomiĝas *Monte Capanne* (1.019 m).

Nuntempe dum vintro sur la insulo vivas ĉirkaŭ 32.000 loĝantoj en 8 komunumoj: Portoferraio (la insula ĉefurbo), ''Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina'' kaj Rio nell'Elba. Dum somero la nombro de loĝantoj multobliĝas pro turistoj kaj sezonaj dungitoj en hoteloj, restoracioj kaj vendejoj.

## Historio 
En antikvaj tempoj la insulo famis pro siaj fero-minejoj, kaj la grandaj altfornoj, en kiuj oni izoligis feron el erco, donis al la insulo la nomon *Aethale* (fulgo). Dum la jaro 453 antaŭ Kristo armeo el la sicilia urbo *Siracusa* detruis tre multajn insulajn konstruaĵojn. Inter la 11-a kaj 14-a jarcento post Kristo la teritorio apartenis al la regno de la itala urbo Pizo, kaj ekde la jaro 1399 al la dukoj de Piombino. Dum 1548 ĝi iĝis parto de la regno de Kosmo la unua de Mediĉoj kun sidejo en Florenco. Dum 1596 la armeo de Filipo la 3-a de Hispanio okupis la havenon *Porto Longone* kaj tial ekregis la insulon ĝis la jaro 1709, kiam la regno de la itala urbo Napolo ricevis la teritorion. Cent jarojn pli poste, dum 1802, laŭ la interkonsento de la paco de *Amiens* la insulo iĝis parto de Francio.

Dum la jaro 1814 la antaŭa armeestro kaj imperiestro de Francio Napoléon Bonaparte estis ekzilita kaj transportita al la insulo. Li ricevis la titolon "imperiestro de Elbo" kaj regis la tiam 10.000 loĝantojn dum 9 monatoj kaj 23 tagoj, kiam li provis rekonkeri Francion, sed malsukcesis pri tio. Post perdo de sia imperiestro la insulo fariĝis parto de la regiono Toskanio kaj dum 1860 kun la cetero de la regiono iĝis parto de la formiĝanta ŝtato Italio.

Dum 1982 fermiĝis la lasta fero-minejo.

## Ligiloj 
* Ĝeneralaj informoj (en la itala, angla kaj germana lingvoj) pri la insulo, kun multaj bildoj]

## Vidu ankaŭ 
* rivero Elbo en Ĉeĥio kaj Germanio

Kategorio:Insuloj en Italio
Janŝi

**Yanshi**  estas urbo en Ĉinio, okcidenta parto de la provinco Henan, en distrikto de Lŭojango. Janŝi situas ĉe la riveron *Luo*. Ĝi estas la loko de du gravaj arkeologiaj situoj, la situo de bronzepoka kulturo de Erlitou kaj la Ŝang-a mura urbo nomita *Janŝi Ŝang*.

La tuta distrikto havis  loĝantojn en 1999 kaj ĉirkaŭ  loĝantojn en fino de 2003.

La nacia ŝoseo 310 servas Janŝi.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Ĉinio
Kategorio:Urboj de Henano
Ustilago

La **ustilago** (aŭ fulgofungo aŭ smutofungo) estas genro el la ordo ustilagofungoj (*Ustilaginales*) kaŭzantaj multajn gravajn malsanojn al vaskulplantoj ĉefe al poacoj.

La specioj de la genro parazitas en la histoj de la plantoj. Multaj specioj penetras la mastroplantojn dum embrio- aŭ ĝermostato kaj sur tiu elevoluas plene dum la plenkreska fazo. La ustilaga parto de la planto (grajno, folio, tigo, partoj de la floro aŭ bulbo) aperas fulgosimile, en tiel nomata soroj. Post kreviĝo de la soro, la nigra spormaso disvastiĝas per la vento. 

Oni preventas per fungicida traktado de la grajno aŭ per kultivado en neinfektita agro. Oni neniigas la atakitajn plantojn aŭ plantajn partojn antaŭ la sporformado kaj kreviĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Maiza ustilago
* Ŝtona ustilago

Kategorio:Fungoj
NGC 1785

**NGC 1785** (alia indiko — **ESO 56-**38**) estas grupo de steloj en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1785
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Grupoj de steloj
Rustofungoj

**Rustofungoj** (*Pucciniales*) apartenas al la bazidiomicetoj (*Basidiomycetes*), kiuj malsanigas pli ol 4000 utilplantojn kaj fiherbojn. Dum siaj vivcikloj, ili parazitas sur unu aŭ du mastroplantoj. 

Kelkaj el la duplantaj specioj: 
* nigra rustofungo (sur tritiko kaj aliaj graminacoj) (*Puccinia graminis*); alia mastroplanto estas la berberiso (*Berberis*).
* riba rustofungo (*Cronartium ribicola*) parazitas Ribes-speciojn (ribo, groso) kaj aliflanke kvinpinglajn pinojn kiel longvivan pinon. 

La unuplantaj specioj de rustofungo parazitas asparagon, fazeolon, krizantemon, kafon, rozalteon, antirinon kaj sukerbeton. 

La rustofungo aperas kiel makulo plej ofte flava, oranĝ-flava, ruĝa, rust-ruĝa, brua aŭ nigra. Ĝi aperas sur folioj, junaj ŝosoj kaj fruktoj kaj kaŭzas malpliiĝon de la kreskemo kaj produktemo. 

Protekto okazas per kultivado de rezistaj kulturvarioj, izolado de la infektitaj agroj, detruado de la mastroplantoj, fungicidoj (du semajnojn antaŭ atendebla apero de la fungo, kaj ripetante je ĉiuj 7–10 tagoj. 

Rustosimilan malsaniĝon kaŭzas ankaŭ specioj de blanka dartro (Albugo-genro el *Peronosporales*). Ili estas unuplantaj fungoj, ne bezonas pluan mastroplanton. Ĝi atakas unujarajn plantojn, kaŭzante helflavajn makulojn sur folioj, blankan koloriĝon sur aliaj plantoj. Tiuj lastaj iĝas vaksaj, poste sekiĝas kaj nigriĝas. La folioj ofte velkas, formortas, kresko haltas. La protektado samas kiel supre.

Kategorio:Plantaj malsanoj
Kategorio:Fungoj
NGC 1788

**NGC 1788** (alia indiko — **LBN 916**) estas reflekta nebulozo en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1788
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Reflektaj nebulozoj
NGC 1792

**NGC 1792** (aliaj indikoj — **ESO 305-6**, **MCG -6-12-4**, **AM 0503-380**, **IRAS05035-3802**, **PGC 16709**) estas galaksio en konstelacio Kolombo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1792
Kategorio:Kolombo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1796A

**NGC 1796A** (aliaj indikoj — **ESO 119-35**, **PGC 16698**) estas galaksio en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1796
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1798

**NGC 1798** (alia indiko — **OCL 410**) estas malfermita stelamaso en konstelacio Koĉero.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1798
Kategorio:Koĉero (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
Mira

**Mira** havas plurajn signifojn:

## Geografia loko
* **Mira (Likio) estis antikva urbo en la regno Likio - nuntempe la loko en Turkio nomiĝas Demre.**
* **Mira (Italio)** estas komunumo en Italio.
* **Mira (Cuenca)** estas komunumo en Hispanio.
* **Mira (Koimbro)** estas komunumo en Portugalio.
* **Mira (Obersaxen)** estas setlejo de la komunumo Obersaxen de la komunumaro Ruis en la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Surselva.
* **Mira-Bhajandar** estas metropolo, antaŭurbo de Mumbajo en Barato, en subŝtato Maharaŝtro apartenanta al urbaro de Mumbajo.

## Stelo
* **Mira** estas nomo de stelo Omikron Baleno.

## Persona Nomo
* **Mira Anonen** estas Finna Esperantistino.
* **Mira (hinduismo)**
NGC 1816

**NGC 1816** (alia indiko — **ESO 85-SC37**) estas malfermita stelamaso en la Granda Magelana Nubo, en la konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1816
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
NGC 1819

**NGC 1819** (aliaj indikoj — **UGC 3265**, **MCG 1-14-2**, **MK 1194**, **ZWG 421.4**, **IRAS05091+0508**, **PGC 16899**) estas galaksio en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1819
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
Maiza ustilago

**Maiza ustilago** (*Ustilago maydis*), estas mikroskopa fungo, kiu kaŭzas malsanon nomitan "maiza karbo" al la maiza planto (*Zea mays* kaj *Euchlena mexicana*). Ĝi apartenas al la ustilagofungoj (*Ustilaginales*). En Meksiko la infektitaj maizgrajnoj konsistigas aprezatan manĝaĵon nomitan "**huitlakoĉo**" (hispane : *cuitlacoche* aŭ *huitlacoche* /kwi.tlaˈko.t͡ʃe/ aŭ /gwi.tlaˈko.t͡ʃe/, naŭatle : /wi.t͡ɬa.ko.t͡ɕe/))

La plej frua signo de la infektiĝo estas, ke aperas blankaj veziketoj sur loko de la maizgrajnoj. Tiuj veziketoj kreviĝas kaj pluinfektas per milionoj de nigraj sporoj. La atakitaj plantoj havas torditan kreskon. Kvankam la fungo kapablas disvolviĝi en kiu ajn parto de la planto, ĝi plej ofte disvolviĝas sur la ovarioj kaj igas normalajn grajnojn grandaj tumoroj fungosimilaj. La sporoj produktitaj aspektigas la spikojn bruligitaj. La etimo de la genronomo estas la latina verbo *ustilare* = bruligi.

La fungo plej infektokapabla estas dum varmo. La sporoj travintrumas en la grundo sur detranĉita maiztigo kaj denove infektas printempe. Por preventi tiun malsanon estas rekomendite kultivi hibridajn rezistokapablajn varietatojn. Ĝis nun ne ekzistas efika kuracilo. Por eviti disvastiĝon de la malsano estas rekomendite forbruli infektitajn plantojn. Kulturalternado kun sojo aŭ cerealoj povas preventi la malsanon ĉar la fungo malofte kreskas sur tiuj plantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* maydis La biblioteko de Dr. PI bloobookoj 

Kategorio:Fungoj
Kategorio:Plantaj malsanoj
Kategorio:Mikologio
NGC 1841

**NGC 1841** (aliaj indikoj — **GCL 8**, **ESO 4-SC15**) estas globa stelamaso en konstelacio Tablomonto.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1841
Kategorio:Tablomonto (konstelacio)
Kategorio:Globaj stelamasoj
NGC 1853

**NGC 1853** (aliaj indikoj — **ESO 158-22**, **AM 0511-572**, **IRAS05114-5727**, **PGC 16911**) estas galaksio en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1853
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1875

**NGC 1875** (aliaj indikoj — **MCG 1-14-31**, **ZWG 421.39**, **ARP 327**, **VV 169**, **HCG 34A**, **PGC 17171**) estas galaksio en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1875
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1876

**NGC 1876** estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1876
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
Cărăsău

**Cărăsău** [kərəsəŭ] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 229 loĝantojn (rumanoj), en 1992 809. Ĝi estis unue menciita skribe en 1371. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Cociuba Mare.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
NGC 1879

**NGC 1879** (aliaj indikoj — **ESO 423-6**, **IRAS05178-3211**, **MCG -5-13-16**, **DDO 232**, **UGCA 110**, **AM 0517-321**, **PGC 17113**) estas galaksio en konstelacio Kolombo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1879
Kategorio:Kolombo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1881

**NGC 1881** (alia indiko — **ESO 56-SC86**) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1881
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
NGC 1827

**NGC 1827** (aliaj indikoj — **ESO 362-6**, **MCG -6-12-8**, **AM 0508-370**, **IRAS05083-3701**, **PGC 16849**) estas rektokoneksa spirala galaksio en konstelacio Kolombo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

Kaj maldika disko kaj dika disko estas observataj en NGC 1827.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1827
Kategorio:Kolombo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1886

**NGC 1886** (aliaj indikoj — **ESO 487-2**, **MCG -4-13-13**, **FGCE 485**, **AM 0519-235**, **IRAS05197-2351**, **PGC 17174**) estas galaksio en konstelacio Leporo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1886
Kategorio:Leporo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1896

**NGC 1896** estas grupo de steloj en konstelacio Koĉero.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1896
Kategorio:Koĉero (konstelacio)
Kategorio:Grupoj de steloj
M79

**M79** (**Messier 79**, aliaj indikoj — **NGC 1904**, **ESO 487-SC7**, **GCL 10**) estas globa stelamaso en konstelacio Leporo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1904
Kategorio:Messier-objektoj
Kategorio:Leporo (konstelacio)
Kategorio:Globaj stelamasoj
NGC 1909

**NGC 1909** (aliaj indikoj — **IC 2118**, **LBN 959**, **CED 41**) estas reflekta nebulozo en konstelacio Eridano.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1909
Kategorio:Eridano (konstelacio)
Kategorio:Reflektaj nebulozoj
Karbunklo

**Karbunklo** estas sepsemia infekta malsano de iuj dombestoj (remaĉuloj, ĉevaloj, kunikloj) kaj de la homo, kaŭzata de la karbunkla bacilo, kaj komenciĝanta jen per maligna pustulo, jen per maligna edemo. (antrakso)

Karbunklo estas komunikebla malsano de plantoj, ĉefe cerealoj, dum kiu iuj organoj estas anstataŭataj de nigra aŭ bruna pulvoro. (ustilago)

Kategorio:Sindromoj en kirurgio
Kategorio:Haŭtmalsanoj
NGC 1914

**NGC 1914** (alia indiko — **ESO 56-SC95**) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Tablomonto.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1914
Kategorio:Tablomonto (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
NGC 1911

**NGC 1911** (aliaj indikoj — **NGC 1920**, **ESO 85-EN71**) estas emisia nebulozo kun malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj **NGC 1911**, **NGC 1920**.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1911
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
NGC 1924

**NGC 1924** (aliaj indikoj — **MCG -1-14-11**, **NPM1G -05.0244**, **IRAS05255-0521**, **PGC 17319**) estas galaksio en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1924
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1945

**NGC 1945** (alia indiko — **ESO 85-EN83**) estas emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1945
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
NGC 1956

**NGC 1956** (aliaj indikoj — **ESO 16-2**, **AM 0522-774**, **PGC 17102**) estas galaksio en konstelacio Tablomonto.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1956
Kategorio:Tablomonto (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 1974

**NGC 1974** (aliaj indikoj — **NGC 1991**, **ESO 85-SC89**) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.

Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj **NGC 1974**, **NGC 1991**.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
1974
Kategorio:Orfiŝo (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
Nebulozo de Oriono

**M42** (**Messier 42**, aliaj indikoj — **NGC 1976**, **LBN 974**) estas emisia kaj reflekta nebulozo en konstelacio Oriono. La distanco el Tero estas laŭ diversaj pritaksoj 1300-1600 lumjaroj.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1976
Kategorio:Messier-objektoj
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
Kategorio:Reflektaj nebulozoj
NGC 1995

**NGC 1995** estas duopa stelo en konstelacio Pentristo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
1995
Kategorio:Pentristo (konstelacio)
Kategorio:Duopaj steloj
Mileva Marić

eta|200px|dekstra|Mileva Maric
**Mileva MARIĆ** (naskiĝis la  en Titel; mortis 1948 en Zuriko) estis matematikistino, fizikistino, unua edzino de Albert Einstein.

## Biografio 
Ŝi vizitis gimnazion ekde 1885 en Szabács (Šabac) poste en Zagrebo, sed la lastajn jarojn finis ŝi en Svislando. Post tio ŝi ekstudis en la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio en Zuriko, kie ŝi konatiĝis kun posta edzo Albert Einstein. Ŝia diplomlaboro traktis termodinamikon.

Ŝia rilato al Einstein, supozita kunlaboro pri projektoj estas hodiaŭ diskutita. Oni konas 54 leterojn de ili, kies plimulto estas amleteroj, sed ekzistas ankaŭ fakaj leteroj (ĉefe pri termodinamiko).

En 1901 Mileva gravediĝis, sed Einstein tiam ne povis akiri laborpostenon, ili ne geedziĝis, Mileva hejmeniris kaj naskis la bebon. (Familio de Einstein - ĉefe lia patrino, Pauline - kontraŭis la rilaton.)

En 1902 naskiĝis la komuna infano, nomumita *Lieserl* (pri la plua sorto de la infano oni ne havas certajn informojn). Ili geedziĝis en 1903 kaj en 1904 naskiĝis la filo *Hans Albert*. Unu jaron poste Einstein publikigis la specialan teorion de relativeco. Tiam ili vivis, laboris kune kaj certas, ke ŝi helpis lian laboron.

Ekde 1911 la geedziĝo malboniĝis, Einstein havis multajn laborojn kaj plenumis pli kaj pli da tempo kun duagrada pli juna kuzino Elsa. Pli poste Mileva revenis al Vojevodio kaj sen interkonsento de la edzo baptigis la filojn, Hans Albert kaj Eduard (Einstein estis juddevena). Ili divorcis en 1919 kaj tiam Einstein ofertis en la divorca teksto por Mileva sumon de la Nobel-premio (aljuĝita en 1921)!

Ŝi kaj Einstein volis komune publikigi artikolon pri kapilara tubeco, sed finfine aperis nur sub nomo Einstein en *Annalen der Physik*. Alia artikolo traktas pri fotoelektra efiko per termodinamikaj deduktoj, kiun faris plej verŝajne Mileva.

## Polemiko 
Estante Albert Einstein 17-jaraĝa, aliĝis al kvar-jara instrudiploma programo pri matematiko kaj fiziko en la Zurika Politekniko. Ankaŭ la estonta edzino de Einstein, nome 20-jaraĝa Mileva Marić, aliĝis al la Politekniko tiun jaron. Ŝi estis la nura virino inter la ses studentoj de la instrudiploma kurso en la fako matematiko kaj fiziko. Dum la venontaj jaroj, la amikeco inter Einstein kaj Marić disvolviĝis al amafero, kaj ili legis librojn kune pri ekster-studobjekta fiziko en kiu Einstein ekhavis pliiĝantan intereson. En 1900, Einstein trapasis la ekzamenojn en Matematiko kaj Fiziko kaj ricevis la instrudiplomon el la Federacia Politekniko. Estis multaj plendoj, ke Marić kunlaboris kun Einstein en siaj artikoloj de 1905, konataj kiel artikoloj de la "Annus Mirabilis", sed la historiistoj de fiziko kiu studis la aferon ne trovis pruvaron ke ŝi faris gravajn kontribuojn.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Pais, Abraham (1994). Einstein Lived Here. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280672-7.
* Stachel, John J. (2002). Einstein from 'B' to 'Z'. Einstein Studies. 9. Birkhäuser. ISBN 978-0-8176-4143-6. OCLC 237532460.

Kategorio:Serbaj fizikistoj
Kategorio:Serbaj matematikistoj
Mileva
Kategorio:Serbidevenaj germanoj
NGC 2000

**NGC 2000** (alia indiko — **ESO 56-SC135**) estas malfermita stelamaso en konstelacio Tablomonto.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
2000
Kategorio:Tablomonto (konstelacio)
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
NGC 2022

**NGC 2022** (alia indiko — **PK 196-10.1**) estas planeduma nebulozo en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
2022
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Planedumaj nebulozoj
NGC 2023

**NGC 2023** (alia indiko — **LBN 954**) estas emisia nebulozo kaj reflekta nebulozo en konstelacio Oriono.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

En 2010 grupo de astronomoj deklaris, ke ili eble trovis fulerenojn C60 en ĉi tiu nebulozo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
2023
Kategorio:Oriono (konstelacio)
Kategorio:Emisiaj nebulozoj
Kategorio:Reflektaj nebulozoj