Eŭgeno (uzurpatoro)

**Flavio Eŭgeno** estis okcidenta romia imperiestro inter 392 kaj 394, sukcedanto de Valentiniano la 2-a, nerekonita de la orienta romia imperiestro Teodozio la 1-a. Kvankam kristano mem, Eŭgeno profitis de la malkontento en la Okcidento kaŭzita de la religiaj politikoj de Teodozio kontraŭ la paganaro. Li renovigis la paganan Templon de Venuso kaj Romo kaj restaŭris la Altaron de la Venko post daŭraj peticioj de la romia senato. Eŭgeno anstataŭigis la administrantojn de Teodozio per viroj lojalaj al li. Tio inkluzivis paganojn, revivigante la paganan aferon. Lia armeo batalis kontraŭ la armeo de Teodozio ĉe la Batalo de la Rivero Frigido, kie li estis kaptita kaj ekzekutita.

## Vivo
Kristana kaj iama instruisto pri gramatiko kaj retoriko, same kiel magister scriniorum, Eŭgeno fariĝis konato de Arbogasto, la komandanto pri milito, post kiam li estis prezentita al Arbogasto de lia onklo, Rikomero (337-395). Arbogasto estis de franka origino kaj agnoskita reganto de la okcidenta parto de la Imperio.
[eta|maldekstre|300px|Batalo de la Frigida Rivero, okazinta inter la fortoj de [Teodozio la 1-a|Teodozio la Granda kaj la ribela armeo de Flavio Eŭgeno la 6-an de septembro 394, gravuraĵo de la aŭstra pentristo Johann Weikhard von Valvasor.]]

## Ascendo al potenco
Tri monatojn post la morto de Valentiniano la 2-a, Eŭgeno estis levita kiel aŭgusta la 22-an de aŭgusto 392 en Liono, fare de Arbogasto. Submetado al Eŭgeno donis al Arbogasto du fortajn avantaĝojn: unue, Eŭgeno, romano kaj kristano, estis pli taŭga ol Arbogasto, franka kaj pagana, kiel aŭgusto; krome, la romia Senato havus pli da ebleco apogi Eŭgenon.

## Civilaj, religiaj kaj militaj politikoj
Post instalado kiel imperiestro, Eŭgeno ŝanĝis la imperiajn administrantojn. Kiam Teodozio lasis la okcidentan duonon de la imperio al Valentiniano la 2-a, li metis siajn proprajn homojn en la plej altajn civilajn oficojn, por konservi fortan kontrolon de la tuta imperio. Eŭgeno anstataŭigis ĉi tiujn administrantojn per aliaj lojalaj al li mem, venantaj el la senatana klaso. Virius Nicomachus Flavianus (334-394) la Maljuna fariĝis pretora prefekto, lia filo Nicomachus Flavianus la Juna (floris inter 382-432) ricevis la titolon kiel urbestro de Romo, dum la nova prefekto de la provizoj estis Numerius Proiectus.

Kvankam liaj faktaj kredoj estas diskuteblaj inter la antikvaj kaj modernaj historiistoj, Eŭgeno estis almenaŭ publike kristano. Paganaj senatanoj konvinkis Eŭgenon uzi publikan monon por financi paganajn projektojn, kiel ekzemple la reinaŭguron de la Templo de Venuso kaj Romo kaj la restarigo de la Altaro de la Venko ene de la Kurio. La nomumo de Nikomako Flaviano, pagano, kiel Pretora Prefekto de Italio fare de Eŭgeno revivigis la paganan aferon. Ĉi tiuj religiaj politikoj kreis streĉiĝon kun por-kristanaj figuroj, kiel ekzemple la imperiestro Teodozio kaj la potenca kaj influa episkopo Ambrozio, kiu forlasis sian sidejon en Milano kiam la imperia kortego de Eŭgeno alvenis.

Eŭgeno ankaŭ estis bonsukcesa en la milita kampo, precipe en la renovigo de la malnovaj aliancoj kun la Alemanoj kaj Frankoj, eĉ marŝante al la Rejna limo, kie li impresis kaj pacigis la ĝermanajn tribojn paradante sian armeon antaŭ ili. Post ĉi tiu fortodemonstrado, li rekrutis alemanajn kaj frankajn unuojn por sia armeo.

## Falo
Post sia elekto kiel imperiestro, Eŭgeno sendis du ambasadojn al la kortego de Teodozio, petante la rekonon de sia elekto. Teodozio akceptis ilin, sed ambaŭ ambasadoj ricevis neklarajn respondojn kaj revenis sen plenumi siajn misiojn. En januaro 393, Teodozio promociis sian okjaran filon Honorion al la rango de Aŭgusto de Okcidento, indikante ke li konsideris la leviĝon de Eŭgeno nelegitima.

Sekvante la novaĵon pri la leviĝo de Honorio al Aŭgusto, Eŭgeno kaj Arbogasto marŝis kun iliaj armeoj, senigitajn de la Rejna limo, en Italion printempe de 393. Teodozio tiam moviĝis ekde Konstantinopolo kun sia armeo, kaj renkontis Eŭgenon kaj Arbogaston ĉe la "Batalo de Frigido" en la Vipava Valo, la 6-an de septembro 394. La sangaverŝa batalo daŭris du tagojn, kaj estis markita de nekutime fortaj ventoj, kaj finiĝis per venko por la fortoj de Teodozio. Eŭgeno estis kaptita kaj ekzekutita, kaj lia kapo estis montrata en la tendaro de Teodozio. Arbogasto sinmortigis la sekvan tagon.

## Konsekvencoj
La regado de Eŭgeno markis la finon de unu epoko kaj la komencon de alia. La sekvan jaron, Teodozio la 1-a mortis, kaj la imperio estis definitive dividita inter liaj du filoj, Flavio Honorio (9-a de septembro, 384 - 15-a de aŭgusto, 423) kaj Flavio Arkadio (377/378 - 1-a de majo, 408). La Romia Imperio neniam pli reunuiĝis, kaj duono de la Okcidenta Imperio falis en 476. Eŭgeno reprezentis la lastan ŝancon, kiun la paganoj povis profiti, ĉar la senata klaso kontraŭstaris la kristanigon de la imperio. La Batalo de la Rivero Frigido karakterizis kreskantan tendencon al la uzo de barbaraj trupoj, precipe en la okcidento, kio kondukis al la malfortiĝo de la imperio mem. En 410, la visigotoj prirabis Romon mem.

## Vidu ankaŭ
* Teodozio la 1-a
* Valentiniano la 2-a
* Arbogasto (394)
* Flavio Arkadio
* Flavio Honorio

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 345
Kategorio:Mortintoj en 394
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en Slovenio
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Romiaj politikistoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj komandantoj