Ruperto Chapí

eta|dekstra|250ra|Ruperto Chapí
**Ruperto Chapí Lorente** (Villeno (Alikanto), 27-a de marto de 1851 - Madrido, 25-a de marto de 1909), estis elstara komponisto hispana de zarzueloj.

## Biografio 
Laŭ familia tradicio Chapí kaj la fratoj ekstudis muzikon frue kaj li eklernis ludi la fluteton kaj la klariono; naŭjaraĝa li ekformis parton de la bando *Música Nueva* (aktuala Municipa Bando de Villena).
[eta|200ra|maldekstra|Monumento al Ruperto Chapí en [Villena, naskiĝurbo.]]
Dekdujaraĝa li komponis sian unuan zarzuelon: *Estrella del Bosque* (Stelo de la arbaro). Liaj gepatroj, konsciaj de liaj muzikaj kapabloj, sendis Chapí deksesjaraĝan al Madrido por ke li ampleksigu sian kapablon kaj lernadon. Tie li eniris en la Konservatorio, kie lernas ĉe Arrieta, kaj kie en 1872 atingas la Unuan Premion de karierfino, kun la kun-disĉiplo Tomás Bretón. Tie li studis armonion kaj komponarton kaj, por pagi isajn studojn, en 1870 li eniris kiel profesoro de klariono en la orkestro de la Cirko Price (kie ludis ankaŭ Tomás Bretón). Tie li premieris sian unuan zarzuelon, *Abel y Caín*, sen multa sukceso; kaj en la Teatro Real *La hija de Jefté* en 1874; danke al tiu li akiris stipendion por veturi al Parizo kaj al Romo por ampleksigi studojn, kaj tie li ekkomponis siajn unuajn operojn.

Li edziĝis en Madrido kun Vicenta Selva Álvarez, de Madrido, kaj havis du gefilojn: Vicenta, naskiĝinta la 26a de majo de 1873 kaj José, la 25a de julio de 1880.

[eta|200ra|maldekstra|Monumento al Chapí en la ĝardenoj [Buen Retiro, Madrido.]]

Reveninte al Hispanio, en 1878, li ekkarieris kiel komponisto de zarzuelo, atingante grandan sukceson per verkoj kiaj: *La tempestad* (1882), *La bruja* (1887) kaj *El rey que rabió* (1891). Kaj plen sukcesis per *El tambor de granaderos* (16a de novembro 1896, libreto de Emilio Sánchez Pastor) kaj *La Revoltosa* (1897).

Aliaj verkoj de la malgranda ĝenro estas: *Las bravías* (1886), *La flor de Lys*, *El guerrillero*, *El país del abanico*, *Ya pican*, *Los quintos de mi pueblo*, *Término medio*, *El domingo gordo*, *El puñao de rosas* (30a de oktobro 1902)...

Aliaj verkoj de la granda ĝenro estas: *Las hijas de Zebedeo* (1889), *El milagro de la Virgen* (1889) *El duque de Gandía* (1894) kaj *Curro Vargas* (1898).

Li komponis ne nur muzikon por zarzueloj, sed ankaŭ ĉambromuzikon (kvar kvartetojn) kaj simfonian, kia *Fantasía Morisca* kaj la simfonian poemon *Los gnomos de la Alhambra*. Aliaj zarzueloj estas: *La leyenda del monje*, *Género chico*, *La cara de Dios*, *A casarse tocan*, *Pepe Hillo*, *¿Quo Vadis?*, *Las tentaciones de San Antonio*, *Roger de la Flor* (1878), *La serenata* (1881)...

Jam en la 20a jarcento kvar estas liaj ĉefaj verkoj: *La patria chica*, *La venta de Don Quijote*, *Circe* (1902) kaj *Margarita la Tornera* (1909).

Li estis fonfinto de la Sociedad General de Autores y Escritores (S.G.A.E.), en 1893, organizo destinita reguli la rajtojn de la komponistoj, kiu fine de la 20a jarcento dediĉis sin al propra riĉigo de la estraranoj kaj proksimuloj. Li estis krome instruisto de Manuel de Falla.

Li mortiĝis en Madrido, en 1909. Liaj restoj troviĝas en la tombejo municipa de Villena desde 2003.

## Katalogo de verkoj 

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Luis G. Iberni: *Ruperto Chapí*. Madrid, Instituto Complutense de Ciencias Musicales, 1995. ISBN 978-84-89365-03-2

## Eksteraj ligiloj 
* Teatro Ruperto Chapí en Villena
* Listo de zarzueloj de Chapí
* La Revoltosa
* El rey que rabió
* La bruja
* Música clásica 'Música clásica', zarzuelo de Ruperto Chapí

Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Zarzuelo
Kategorio:Hispana muziko