open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mononukleozo

**Mononukleozo** (*mononucleosis infectiosa*), estas virusa infekta malsano per la viruso Epstein-Barr (VEB, Homa herpeta viruso 4, HHV-4). Ĝi klasifikiĝas subformo de akuta tonsilito, sed laŭ la Klasifiko Internacia de Malsanoj KIM-10 kaj KIM-11 havas apartan kodon B27. La germana kuracisto Emil Pfeiffer malkovris la malsanon en 1889.

La **infekta mononukleozo** (konata ankaŭ kiel la "kisa malsano", ĉar la kaŭzanta viruso aparte facile transdoniĝas per salivo, transdonata per kisado) estas infekta malsano kaŭzita de la viruso Epstein-Barr (VEB), kiu apartenas al la sama familio de la viruso de la herpeto. Multe pli malofte ĝi povas estis kaŭzita de la citomegaloviruso, kaj en ĉirkaŭ 1 % de la okazoj de *Toxoplasma gondii*.

Ĝi aperas plej ofte en adoleskuloj kaj junaj plenkreskuloj, kaj la simptomoj kiuj karakterizas ĝin estas febro, faringito aŭ gorĝodoloro, inflamo de la tonsiloj kaj limfaj ganglioj kaj lacelĉerpiĝo. Oni konsideras, ke la bakterio *Salmonella typhi* povas esti, en kelkaj pacientoj, la kaŭzanto de tiu malsano.

## Riskogrupo 
La malsano plejofte aperas ĉe etaj infanoj kaj junaj adoltoj. En la unua kazo la simptomoj restas neklaraj kaj ofte oni ne diagnozas ĝin. 50% de la infanoj jam travivis la malsanon antaŭ la kvina vivojaro. De la adoltoj 80% havas antikorpojn, kio signifas ke la plimulto de la homoj travivas ĉi tiun infekton en ilia vivo. Ili ofte ne scias tion - la malsano preskaŭ nerimarkite pasis kiel gorĝodoloro aŭ gripeto.

## Simptomoj 
La sekvaj simptomoj preskaŭ ĉiam aperas:
* ŝvelintaj limfglandoj
* gorĝodoloro
* laceco

## Referencoj 
Kategorio:Virusaj malsanoj
Kategorio:Haŭtmalsanoj
Kategorio:Virusaj malsanoj de homoj
Kategorio:Sindromoj en pediatrio
Kategorio:Hepatomalsanoj
Kategorio:Sindromoj en otorinolaringologio
Elefantbirdo

**Epiornito** aŭ **Vorompatrao** (aŭ **Elefantbirdo**) estas formorta familio de neflugeblaj birdoj, enhavante la genroj *Aepyornis* kaj *Mullerornis*. En Madagaskaro vivis tiu ĉi plej granda konata birdo, kiu estis ne tiom alta kiom la plej altaj inter la moaoj, sed ja la plej granda kaj peza inter ĉiuj birdoj (ĝis 450 kg). Estis du specoj antaŭ la homa alveno ĉirkaŭ la 1-a jarcento. La malgranda malaperis unue; la granda pretervivis ĝis ĉirkaŭ jaro 1600.

Kategorio:Strutoformaj
Komarkoj de Ekstremaduro

eta|400ra|
eta|400ra|
La regiono de Ekstremaduro estas subdividita en 26 distriktoj aŭ komarkoj, 11 en la provinco Badaĥozo, kaj 15 en la provinco Kacereso. Tamen la koncepto de *distrikto* ne estas precize markita en la administra sistemo, almenaŭ ne tiom kiel aliaj konceptoj kiel tiuj de provinco, regiono aŭ eĉ jura teritorio. Ne estas tradicia ties uzado en la administraj taskoj kaj en kelkaj kazoj ja ekzistas socia sento kaj aparteno al la distrikto, kaze de valoj aŭ tre homogenaj distriktoj, sed en aliaj ne tiom kaj temas nur pri koncepto de la fino de la 20-a jarcento kaj de ties administraj plinovaĵoj.

## Administraj distriktoj de la provinco Badajoz 
* Campiña Sur
* La Serena
* La Siberia
* Llanos de Olivenza (en la mapo kiel **Olivenza**)
* Sierra Suroeste (en la mapo kiel **Jerez de los Caballeros**)
* Tentudía
* Tierra de Badajoz (en la mapo kiel **Badajoz** kaj **Alburquerque**)
* Tierra de Barros
* Vegas Bajas (en la mapo kiel **Mérida**)
* Vegas Altas (en la mapo kiel **Don Benito**)
* Zafra-Río Bodión (en la mapo ne estas)

## Administraj distriktoj de la provinco Cáceres 
Laŭ listigo de 2015 temas "nur" pri 10 komarkoj () de la provinco Kacereso:

* komarko Brozas 
* komarko Cáceres 
* komarko Coria 
* komarko Hervás 
* komarko Jaraiz de la Vera 
* komarko Logrosán 
* komarko Navalmoral de la Mata 
* komarko Plasencia 
* komarko Trujillo 
* komarko Valencia de Alcántara

Antaŭe oni per la malpli precize nomo "distriktoj" miksis plurajn kategoriojn, kaj komarkoj (), kaj komunumaroj (), kaj ankaŭ iujn ekologiajn pejzaĝojn aŭ protektitajn areojn, kiujn oni resumigis per la vorto "naturaj komarkoj". Beze tiuj grupigoj de municipoj en la esperantlingva vikipedio estis 15, kvankam en aliaj lingvoj la nombroj kaj nomoj variis. Temis pri

* Valo de Alagón
* Tierra de Alcántara
* Valo de Ambroz
* Campo Arañuelo
* Llanos de Cáceres
* Sierra de Gata
* Tierras de Granadilla
* Hurdes
* Ibores
* Valo de Jerte
* Tierra de Trujillo
* komarko Valencia de Alcántara
* La Vera
* Villuercas

Kvankam en la supra listo de 10 eroj ankoraŭ amase mankas artikoloj, kaj en la suba listo de 15 ĉiuj artikoloj estas, tamen la supra listo estas la pli fidinda. De la 24-a kaj 31-a de marto 2024 ordiĝos la tekstoj en Espreranto - ĝis tiam ankoraŭ kelkajn tagojn necesos vivi kun mankoj.

## Referencoj
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Komarkoj de Ekstremaduro
Carl Friedrich Zelter

eta|Carl Friedrich Zelter. Poŝtmarko de Deutsche Post Berlin, eldonita okaze de la 120-a reveno de lia mortodato, 1952
eta|tombo Zelters – *Ihrem Director Carl Friedrich Zelter, die Sing-Akademie 1833*, honora tombo de lando Berlin

**Carl Friedrich Zelter** (* 11-an de decembro 1758 en Berlino; † 15-an de majo 1832 samloke) estis germana muzikisto, profesoro, muzikpedagogo, komponisto kaj dirigento kun vasta kulturpolitika influo dum sia tempo.

## Vivo 
La naskiĝloko Berlino (kaj ne Petzow ĉe Potsdam, komparu ekz. Neue Berliner Musikzeitung) en la literaturo estas nekontestebla plej malfrue ekde la esploroj de sia nepo Wilhelm Rintel en la dokumentoj de Zelter por la unua Zelter-biografio. *„En la jaro 1758 la 11-an de decembro dum la Sepjara Milito, mi naskiĝis en Berlino en la domo, kie mi skribantas ĉi tion *“*  (Zelter).

Ekde 1816 C. F. Zelter instruis muzikon al la du gefratoj Felix kaj Fanny Mendelssohn. Famis ankaŭ liaj kantemulaj rondoj *Liedertafel* kion kopiis ekz. en Lepsiko Carl Friedrich Zöllner aŭ en Meiningen Andreas Zöllner.

## Vidu ankaŭ 
* Ludwig Berger
* Felix Mendelssohn Bartholdy

## Verkoj (elekto) 
* *Der Mensch geht eine dunkle Straße*, por voĉa miksita ĥoro kaj orgeno/piano. (Neuausgabe Berlin 2006)
* *Rondelo kun variacioj op. 2 por piano
* * Konĉerto por vjolo kaj orkestro E♭ maĵora

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj muzikpedagogoj
Kategorio:Johann Wolfgang von Goethe
Kategorio:Berlinanoj
Altnau

## Pri la komunumo 
**Altnau** estas komunumo en la distrikto Kreuzlingen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1896 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Altnau situas ĉe la bordo de Bodenlago ĉe la suda flanko de la montoĉeno Seerücken je alteco de 398 m s.m. La komunumo kovras areon de 6,67 km².

## Najbaraj komunumoj 
Altnau limas en nordokcidento al Münsterlingen, en sudokcidento al Langrickenbach, en okcidento al Güttingen, kaj en nordokcidento al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germanaj komunumoj Hagnau am Bodensee kaj Stetten (ambaŭ en Baden-Virtembergo).

## Trafiko 
Altnau disponas pri stacidomo de la trajnlino de Kreuzlingen al Rorschach.

## Historio 
La unua skriba mencio de Altnau troviĝas en dokumento, kiu supozeble datiĝas el la jaro 787 kiel *Althinouva*. En mezepoko la bienoj en Altnau apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. En dokumento el la jaro 1155 la imperiestro Frederiko Barbarosa konfirmis tiujn rajtojn. En la 13-a jarcento la voktorajtoj pri Altnau transiris al familioj de Konstanco.

## Vidu ankaŭ 
* Altnau (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Altnau
* Altnau en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Bodenlago
Granda opero

[eta|400px|[Edgar Degas: Das Nonnenballett aus der Oper *Robert der Teufel* (1831) von Meyerbeer, 1876. Die Grand opéra präsentierte revolutionäre Bühneneffekte, hier eine neuartige Beleuchtung.]]
**Granda opero** (france Grand opéra) estas la nomo por operĝenro, kiu ekestis en Parizo post la franca revolucio de 1789 el elementoj de la serioza kaj la komika opero kaj anstataŭis la lirikan tragedion kiel representativan operĝenro. La granda opero estas kvinakta kaj enhavas ampleksan baleton. Ĝis en la 1920-aj jaroj ĝi apartenis tutmonde al norma operrepertuaro.

## Vidu ankaŭ 
* Giuseppe Verdi
** *Rigoletto*
** *La traviata*
** *Nabucco*
** *Aida*
* La mutulino de Portici

## Literaturo 
* Anselm Gerhard: *Die Verstädterung der Oper. Paris und das Musiktheater des 19. Jahrhunderts.* Stuttgart: Metzler 1998. ISBN 3-476-00850-9

Kategorio:Opero
Hans Siffrin

**Hans SIFFRIN** (n. en 1901 - m. la 30-an de januaro 1990) estis dum multaj jaroj Esperanto-delegito en la urbo Stolberg, Germanio. Li cetere estis membro de la Esperanto-asocio IKUE.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologio pri Hans Siffrin 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1901
Kategorio:Mortintoj en 1990
Wieselburg

eta|200ra|Loko de Wieselburg en Aŭstrio
eta|La urbodomo de Wieselburg
eta|Nokta rigardo al la bierfarejo
**Wieselburg** estas urba komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Scheibbs. La komunumo situas en la sudokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Geografio 
Wieselburg havas areon de 5,43 kvadratkilometroj, el kiu 7,25 % konsistas el arbaroj. La urbo situas ĉe la kunfluejo de la riveroj Kleine kaj Große Erlauf (Malgranda kaj Granda *Erlauf*). La kunfluejo donis la urbonomon "Zwiesel", ĉar „zwisila“ en la malnova altgermana kaj „zwisel“ en la mezaltgermana signifas „kunfluejo“.
eta|Fervoja stacio de Wieselburg apud la rivero Erlauf

## Politiko 
Urbestro estas Günther Leichtfried (socialdemokrata partio, SPÖ).

La rezultoj de la balotoj en la komunumo de la 6-a de marto 2005 estis:

## Partneraj urboj 
Ekde 1996 Wieselburg havas kiel partneron la komunumon Kreiensen en la distrikto "Landkreis Northeim" en Germanio.

## Personoj en rilato al Wieselburg 
* Karl Bienenstein, naskiĝis la 1-an de novembro 1869 en Wieselburg; mortis la 1-an de februaro 1927 en Bruck an der Mur, instruisto, poeto, rakontisto kaj verkisto.
* Paul Hörbiger (naskiĝis la 29-an de aprilo 1894 en Budapeŝto; mortis la 5-an de marto 1981 en Vieno), Populara aktoro, vivis de 1965 ĝis sia morto en Wieselburg (hodiaŭ Paul-Hörbiger-Strato).
* Eugen Wüster (naskiĝis la 10-an de oktobro 1898 en Wieselburg; mortis la 29-an de marto 1977 en Vieno), Interlingvisto kaj fondinto de la scienca terminologio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Kategorio:Distrikto Scheibbs
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Bottighofen

**Bottighofen** estas komunumo en la distrikto Kreuzlingen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 2007 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Bottighofen situas ĉe la suda bordo de Bodenlago. La komunumo apartenas al la aglomeraĵo de Konstanco-Kreuzlingen.

## Najbaraj komunumoj 
Bottighofen limas oriente al Kreuzlingen, sude al Lengwil, oriente al Münsterlingen, kaj norde al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germanaj komunumoj Konstanco kaj Meersburg (ambaŭ en Baden-Virtembergo).

## Trafiko 
Bottighofen disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Kreuzlingen al Romanshorn kaj Rorschach. Bottighofen ankaŭ atingeblas per ŝipo sur la Bodenlago ek de Konstanco.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bottighofen datiĝas el la jaro 830 kiel *Pottinchovum*.

Bottighofen estis ekde la fino de Helveta Respubliko en la jaro 1803 ĝis 1993 municipo de la tiama komunumo Scherzingen. Ekde la 1-a de januaro 1994 Bottighofen estas aŭtonoma politika komunumo.

## Vidu ankaŭ 
* Bottighofen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bottighofen
* Bottighofen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Bodenlago
Patrick Parker

Rev. **Patrick PARKER** estis irlanda katolika esperantisto. Li naskiĝis en Coolamain, Oylegate, en la graflando Wexford la 24-an de julio 1869 kaj li estis baptita du tagojn poste en la paroĥejo "St. David" en Oylegate. Liaj gepatroj estis James Parker, naskita en Coolamain, kaj Bridget Keegan, naskita en Borris, Co. Carlow. Patrick havis 3 fratojn kaj 4 fratinojn. Du el liaj fratinoj fariĝis religiulinoj. La familio estis vere profunde religiema, ĉar liaj onkloj, la pastro John Canon Parker estis paroĥestro de Ferns (li mortis la 08.08.1900) kaj pastro Patrick Parker, kiu mortis en 1876, estis vic-paroĥestro en Screen, Co. Wexford.

Li studis unue en la Kolegio Sankta Petro (Wexford) kaj poste en la Irlanda Kolegio en Salamanko (Hispanio). Li estis ordenita pastro en la menciita Kolegio, kune kun alia studento (Sylvester Cloney) fare de episkopo Brown dimanĉe la 2-an de decembro 1894. En la postaj jaroj Parker estis paroĥa pastro en Screen (ekde decembro 1894), kie lia samnoma parenco mortis en 1876; en Adamstown (ekde februaro de 1898); en Kilmyshall (ekde la 24-a de aŭgusto 1902), kaj paroĥestro en Cushinstown (ekde la 16.05.1919). Li estis membro de la Dioceza Kapitulo de Ferns. Parker estis klera studulo pri klasikaĵoj kaj ankaŭ tre interesata al la reflorigo de la gaela lingvo: li estis unu el la pioniroj de la movado por la gaela lingvo en Co. Wexford. Li estis aktiva membro de la asocio Enniscorthy Feiseanna, kaj li donacis monon por stipendio.

Dum la 4a IKUE-Kongreso en Romo, li estis elektita prezidanto, sed pro "tempomanko" kaj post hezitiĝoj li akceptis por nur unu jaro. Li tamen restis prezidanto ĝis 1920 ĉar ĉesiĝis la agado de IKUE pro la unua mondmilito.

Parker mortis dimanĉe la 19-an de septembro 1948, 78-jaraĝa. Li estis entombigita ĉe la preĝejo de Cushinstown. Ankoraŭ en 2003 en lia paroĥa teritorio kelkaj havis klarajn rememorojn pri Pastro Parker. Li estas memorigata pro sia granda zorgemo kaj ĝentileco. Oni rimarkis lian grandan sindediĉon por la paroĥaj vizitoj, kaj tiuj, kiuj memoras lin, parolas pri lia ĝentileco kun la geknaboj. Iu priskribas lin kiel "familieca homo, ĝentila kun la infanoj" kaj "facila al dialogo, tiom ke li estis ĉiam bonvena vizitanto en la hejmoj".

Biografiaj informoj estas troveblaj en la libro de Kanoniko John V. Gahan, "The Secular Priests of the Diocese of Ferns", Editions du Signe, 2000. Ĉi tiu verko represas la informojn pri la diocezaj pastroj de Ferns publikigitajn en la libro "History of the Diocese of Ferns (1916)", de d-ro Grattan Flood.

## Eseoj 
* *Pri la defendo de la lingvoj de malgrandaj nacioj* en Belga Esperantisto, februaro 1910, p.&nbsp;78.

Kategorio:Irlandaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de IKUE
Paul T. C. Kempeneers

**Paul T. C. KEMPENEERS** (naskiĝis en Tienen la , mortis la 20-an de aŭgusto 2025) estis belga filologo, lingvisto kaj esperantisto.

Kiel instruisto li plej ofte verkis didaktikajn tekstojn, kiel gvidilojn pri la bona uzado de la nederlanda lingvo, libroj pri nederlanda ortografio kaj gramatiko. En 1970 li publikigis sciencfikcian romanon por infanoj, "Fantomoj el la spaco".

En 1982 li diplomitiĝis kiel doktoro en la ĝermana filologio per tezo pri la vorttrezoro rilate la riverojn Dejlo kaj Nete.

Ekde 1970 li verkis multajn eseojn pri la historio de la municipo Tienen kaj poste pri aliaj lokoj de Flandra Brabanto kiel Landen, Zoutleeuw kaj Linter. En la Esperanto-movado li estas konata kiel la aŭtoro de nederlandlingva gramatiko pri Esperanto kaj de Esperanto-kurso.

## Verkoj en la nederlanda (elekto) 
* Tijd voor taal
* Tips voor taalzuivering
* ABN-gids
* Elementaire begrippen uit de Nederlandse taalkunde
* Didactiek van het Nederlands
* Spelen met spelling
* Nederlandse Spraakkunst en Oefeningen
* ABN-tips
* Hydronymie van het Dijle- en Netebekken
* Schimmen uit de ruimte
* Tienen in Verbeelding
* Oost-Brabantse Historische Teksten
* Esperanto voor moderne mensen
* Esperanto-gramatiko

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Paul Kempeneers en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

## Noto 
Oni ne konfuzu la filologon Paul Kempeneers kun la kuracisto Paul Kempeneers.

Kategorio:Belgaj lingvistoj
Kategorio:Belgaj esperantistoj
Daniel-François-Esprit Auber

**Daniel-François-Esprit AUBER** [danjɛl fʁɑ̃swa ɛspʁi obɛːʁ] (29-an de januaro 1782 en Caen; 12-an de majo 1871 en Parizo) estis franca komponisto.eta|Daniel-François-Esprit AuberAuber unue sekvis laŭ la volo de siaj gepatroj edukadon kiel komercisto en Londono. Kiam li en 1803 revenis al Parizo, Luigi Cherubini kuraĝigis lin komponi muzikon por la scenejo. La trarompon li atingis en 1820 per sia opero *La bergère châtelaine* (*La ŝafistino kiel nobelulino*). En la jaro 1842 Auber fariĝis direktoro de la Konservatorio de Parizo kaj finfine en 1857 *imperiestra orkestrestro*. Auber mortis en la aĝo de 89 jaroj en Parizo. Li estas enterigita sur la tombejo Père-Lachaise.

## Verkoj (elektaĵo) 
### Operoj 
* *Le Macon*, 1825
* *La muette de Portici* (*La mutulino de Portici*), 1828
* *La fiancée*, 1829
* ''Fra Diavolo, ou L'hôtellerie de Terracine* (*Fra Diavolo aŭ La gastejo de Terracina*), 1830
* *Gustave III, ou Le bal masqué*, 1833
* *Lestocq, ou L'intrigue et l'amour*, 1834
* *Le cheval de bronze*, 1835
* *L'ambassadrice*, 1836
* *Le domino noir* (*La nigra Domino)*, 1837
* *Le lac des fées*, 1839
* *Les diamants de la couronne* (*La krondiamantoj*), 1841
* *Haydée, ou Le secrét*, 1847
* *Marco Spada*, 1853
* *Manon Lescaut*, 1856
* *La fiancée du Roi de Garbe*, 1864

## Literaturo 
* Adolph Kohut: *Auber*. Reclam, Lepsiko 1895.
* Charles Malherbe: *Auber, biographie critique*. Laurens, Parizo 1911.
* Herbert Schneider: *Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämtlicher Werke von Daniel François Esprit Auber (AWV)*. Olms, Hildesheim 1994 ISBN 3-487-09866-0.

## Vidu ankaŭ 
Auber estas nomdonanto de la *rue Auber* en Parizo, kiu ligas la *place de l’Opéra* kun la *rue du Havre*, kaj estas fama precipe pro la stacidomo *Auber'' de la linio A de la regiona fervojtrafiko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Listo de liaj operoj

Kategorio:Naskiĝintoj en Caen
Kategorio:Francaj operkomponistoj
Kategorio:Francaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Ermatingen

## Pri la komunumo 
**Ermatingen** estas komunumo en la distrikto Kreuzlingen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 2705 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Ermatingen situas ĉe la suda flanko de la suba brako de Bodenlago inter Konstanco kaj Ŝafhaŭzo vidalvide de la insulo Reichenau. La sudan limon de la komunumo formas la montoĉeno Seerücken. La komunumo Ermatingen konsistas el la municipoj Ermatingen mem kaj Triboltingen.

## Najbaraj komunumoj 
Ermatingen limas en okcidento al Salenstein, en sudokcidento al Raperswilen, en sudo al Wäldi, en oriento al Tägerwilen, en nordoriento al Gottlieben, kaj en nordo al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germanaj komunumoj Reichenau kaj Konstanco.

## Trafiko 
Ermatingen disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Kreuzlingen al Stein ĉe Rejno kaj Ŝafhaŭzo. La loko ankaŭ atingeblas ek de Ŝhaufhauzo kaj Konstanco per ŝipo sur Bodenlago.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ermatingen datiĝas el la jaro 724 kiel *Erfmotingas*. En mezepoko Ermatingen apartenis al la Monaĥejo Reichenau. En la jaro 1660 la loko ricevis la merkatorajton.

La hodiaŭa komunumo Ermatingen estiĝis en la jaro 1975 per la kunigo de la iamaj municipkomunumoj Ermatingen kaj Triboltingen.

## Vidu ankaŭ 
* Ermatingen (stacidomo)
* Triboltingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ermatingen
* Ermatingen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Bodenlago
Alphonse de Lamartine

**Alphonse DE LAMARTINE** (n. la 21-an de oktobro 1790 en Mâcon - m. la 28-an de februaro 1869 en Parizo) estis franca poeto, verkisto kaj politikisto en la epoko de la Romantikismo.

## Biografio 
eta|Alphonse de Lamartine, ca.1865
Li estis filo de militisto, veturis june kaj edziĝis en 1820 al la britino Maria Birch.

## Bibliografio 
* *Saül* (1818)
* *Méditations poétiques* (1820)
* *Nouvelles Méditations* (1823)
* *Harmonies poétiques et religieuses* (1830)
* *Sur la politique rationnelle* (1831)
* *Voyage en Orient* (1835)
* *Jocelyn* (1836)
* ''La chute d'un ange* (1838)
* *Recueillements poétiques* (1839)
* *Histoire des Girondins* (1847)
* *Raphaël* (1849)
* *Confidences* (1849)
* *Geneviève, histoire d'une servante* (1851)
* *Graziella* (1852)
* *Les visions* (1853)
* *Cours familier de littérature* (1856)
* *La Vigne et la Maison* (1857)
* *Histoire de la révolution de 1848* (1849)
* *Le tailleur de pierre de Saint-Point'' (1851)

## Aperis en Esperanto 
*La papilio , poemo. Tradukita de Antoni Grabowski, en El Parnaso de Popoloj, 1913.

## Vidu ankaŭ 
* Lamartine (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Artikel in "Namen, Titel und Daten der franz. Literatur, Teil II) (ĉefa fonto)
* Biblioweb: biografio, bibliografio, analizo  (france)

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Romantikisma literaturo
Kategorio:Francaj vegetaranoj
Stamford

**Stamford** estas la nomo de plural urboj, interalie
* Stamford (Britio) en Anglio kaj
* Stamford (Konektikuto) en Usono.
Daruvar

300px|eta|dekstra|Ĉefplaco de Daruvar
300px|eta|dekstra|Kastelo de Daruvar
300px|eta|dekstra|Monumento en Daruvar

**Daruvar,** germane **Daruwar,** hungare **Daruvár** estas urbo en Kroatio. La urbonomo devenas el la hungara signifanta: gruo-fortikaĵo. Ankoraŭ 8 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 64 km²
* Supermara alteco: 161 m
* Loĝantaro en la municipo: 13&nbsp;240, en la urbo: 9810
* Poŝtkodo: 43 500
* Telefonprefikso: 43
* Aŭtokodo: DA

## Situo 
La urbo situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, laŭ ĉefvojo Virovitica-Pakrac. Zagrebo troviĝas 130, Osijek 140, Adriatiko 300 km-ojn.

## Historio 
La kuracakvo uziĝis de romianoj, kiuj havis tie feriejon *Aqua Balissae*. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1334. Iam en la mezepoko ankaŭ abatejo fondiĝis. fortikaĵo. Post la mezepoko Daruvár apartenis al la Osmana Imperio. Post la turkoj la ĉirkaŭaĵo apartenis al grafoj Jankovics (jankoviĉ), kiuj konstruis banejon kaj kastelon. En 1910 loĝis en la urbo 2&nbsp;644 da homoj, (990 kroatoj, 559 hungaroj, 406 germanoj, 188 serboj). Ĝis Traktato de Trianon Daruvar apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de Daruvár, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. En 2001 vivis en Daruvar 58% kroatoj, 19% ĉeĥoj, 14% serboj kaj 1% hungaroj. Nuntempe Daruvar estas kulturcentro de ĉeĥa minoritato.

## Vidindaĵoj 
* baroka kastelo de Jankovics
* baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1764, la turo iom poste konstruiĝis
* ortodoksa preĝejo el la 18-a jarcento
* fontano de 1927

Kategorio:Urboj de Kroatio
Karitato

[eta|[Alegorio de karitato kiel amanta patrino de Frans Floris.]]
**Karitato** (de latina *caritas*, altestimo, sindona amo), arĥaisme **karito**, estas la tria el la teologiaj virtoj, per kiu kristano amas Dion pli ol ĉion kaj la proksimulon kiel sin mem pro amo al Dio.

En pli vasta senco ĝi ankaŭ estas praktika agado pro amo al kaj altestimo de la proksimulo. Tipaj agokampoj estas precipe flegado de maljunuloj kaj malsanuloj, helpo por familioj en kazo de bezono, solidareco kun malliberuloj kaj elpelitoj.

Karitataj organizoj ofte estas ekleziaj help-fondaĵoj.

## Literaturo 
* Biblia vortaro / sub la direkcio de H. Paruzel kaj E. Wojtakowski. Repr. de la eld. Ravenna 1975. Romo: Internacia Asocio de Bibliistoj kaj Orientalistoj 1984, XVII, 830 p.

## Vidu ankaŭ 
* Agapo
* Altruismo
* Almozo
* Caritas Internationalis
* *Deus caritas est*
* Kristanismo
* Teologiaj virtoj

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Religiaj konceptoj
Kategorio:Teologio
Kategorio:Virtoj
Grafikilo

**Grafikilo** estas aparato, programo aŭ ajna alia ilo por perkomputile prezenti grafikon. Grafikilo povas prezenti bildojn uzante printilojn aŭ ekranojn. Lastokaze ofte estas uzata speciala flankaparato - grafika karto.

Kategorio:Komputiko
Nova Gradiška

eta|dekstra|300px|Limgarda zono en Kroatio
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Novi Gradiška
**Nova Gradiška,** germane **Neu-Gradischka** aŭ **Neugradiska,** hungare **Újgradiska** estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 3 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 km²
* Supermara alteco: 129 m
* Loĝantaro: 15&nbsp;800
* Poŝtkodo: 35 400
* Telefonprefikso: 35
* Aŭtokodo: NG

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Požega-aŭtoŝoseo inter Zagrebo-Beogrado, laŭ fervojo Zagrebo-Beogrado.

## Historio 
Post la mezepoko la Osmana Imperio okupis ĝin dum 150 jaroj, poste iĝis limgarda zono (kaj regimentejo) rekte apartenanta al la Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de *Nova Gradiška/Újgradiska*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Urboj de Kroatio
Pakrac

300px|eta|dekstra|Pakrac troviĝas en la plej malhela departemento

**Pakrac,** hungare **Pakrác** estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 41 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 358 km²
* Supermara alteco: 165 m
* Loĝantaro en la municipo: 8&nbsp;850, en la urbo: 4770
* Poŝtkodo: 34 550
* Telefonprefikso: 34
* Aŭtokodo: PŽ

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Virovitica-aŭtoŝoseo inter Zagrebo-Beogrado.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1237, pri la fortikaĵo *"Pekrec"* el 1416, tiam apartenanta al religiulo. Post la mezepoko la Osmana Imperio okupis la tutan regionon kaj havis ĝin dum 150 jaroj. Tiu loko estis administra centro de la turkoj. En 1897 la fervojo atingis la urbeton. En 1910 loĝis tie 3&nbsp;254 da homoj, (1&nbsp;466 kroatoj, 782 serboj, 366 hungaroj, 291 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Pakrac apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de *Pakrác*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. Pakrac estis naskiĝloko de militado inter serboj kaj kroatoj. La urbo estis longe fronto kaj estis disigita serba kaj kroata partoj. En 1910 loĝis en la tuta municipo 8&nbsp;855 da homoj, (6&nbsp;048 kroatoj, 1514 serboj, 559 italoj, 269 ĉeĥoj, 65 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo de 1402, en 1726 renovigita

Kategorio:Urboj de Kroatio
José Olallo Valdés

**José OLALLO VALDÉS**  (naskiĝis la  en Havano, mortis la  en Camagüey) estis kuba pastro, la unua katoliko kiu estis beatigita en Kubo depost Fidel Castro.

Frato Olallo estis ricevita la  en la orfejo Sankta Jozefo en Havano. Nenion oni scias pri la gepatroj: paperslipo trovita apud la bebo nur tekstis: „Li naskiĝis la lastan 12-an de februaro kaj ne estas baptita.” La familinomon Valdés li ricevis memore al la episkopo Jerónimo  Valdés, fondinto de la orfejo.

Dum preskaŭ 54 jaroj, ekde 1835, kiam furiozis ĥolera epidemio, frato Olallo dediĉis sin al flegado de malsanuloj kaj malriĉuloj en la hospitalo de la komunumo hospitalana en la nuna urbo Camagüey . Dum la malsukcesa dekjara sendependiga milito (1868-1878) la frato prizorgis vunditojn el ambaŭ armeoj, kaj iufoje evitis amasan murdadon de civiluloj. Krome, li riskis sian vivon, kiam li zorgis kaj lavis la kadavron de la fama ribelulo Ignacio Agramonte, forĵetita surstrate de la koloniaj militistoj.

La  oni proklamis lin beata, pro la mirakla resanigo de la infano Daniela Cabrera Ramos, suferinta pri kancero kaj renaj problemoj.

Kategorio:Kubaj pastroj
Kategorio:Beatigitoj
Carl Loewe

**Carl LOEWE** (* 30-an de novembro 1796 en Löbejün en Saalkreis; † 20-an de aprilo 1869 en Kiel; kompleta nomo *Johann Carl Gottfried Loewe*) estis germana komponisto.

## Verkoj 
### Baladoj 
La plej konataj el la 400 baladoj estas:
* *Archibald Douglas* (1858)
* *Hochzeitslied*
* *Der Wirtin Töchterlein* (laŭ Ludwig Uhland)
* *Der Zauberlehrling* ( laŭ Johann Wolfgang von Goethe)
* *Die Glocken zu Speyer*
* *Die Uhr* (nach Johann Gabriel Seidl)
* *Die wandelnde Glocke*
* *Edward* ( laŭ Johann Gottfried von Herder)
* *Erlkönig ( laŭ Johann Wolfgang von Goethe)
* *Heinrich der Vogler* (1836)
* *Herr Oluf*
* *Odins Meeresritt*
* *Tom der Reimer* (186?)
* *Frauenliebe* ( laŭ Adelbert von Chamisso)

### Aliaj verkoj 
* 17 oratorio, inter ili la a#pasiona oratorio *Das Sühnopfer des neuen Bundes''
* 6 opero
* 2 simfonioj
* 2 pianokonĉertoj
* kantatoj, ĉambromuzikaĵoj kaj pianosonatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* retejo de la Carl-Loewe-societo en Germanio
* The Lied and Art Song Texts Page 
* ampleksa listo de verkaĵoj 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Vukovar

eta|300ra|Situo
eta|dekstra|300ra|Renovigita strato nuntempe en Vukovar
eta|dekstra|300ra|Tombejo de falintoj en Vukovar dum la serba-kroata milito
eta|dekstra|300ra|Postmilita panoramo en Vukovar
eta|dekstra|300ra|Haveno de Vukovar
**Vukovar** (, ) estas urbo en Kroatio.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Supermara alteco: 108 m
* Loĝantaro: 30&nbsp;120
* Poŝtkodo: 32 000
* Telefonprefikso: 32
* Aŭtokodo: VU

## Situo 
Vukovar situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Osijek-Beogrado, laŭ fervojo el Osijek kaj Vinkovci. La lasta troviĝas 20, Osijek 36 km-ojn. Ankoraŭ 3 komunumoj apartenas al la municipo.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1150 en formo *"castrum Vlcou"*. Inter 1526-1687 la urbo apartenis a la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio. En 1848 la hungaroj venkis la serbojn en batalo. En 1910 loĝis tie 10&nbsp;359 da homoj, (4&nbsp;125 kroatoj, 3502 germanoj, 1592 serboj, 954 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de *Vukovar/Vukovar*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine inter 1941-1945 kaj ekde 1991 al Kroatio. En 1922 en Vukovar okazis la 2-a kongreso de la socialista laborista partio, akceptinta specialan rezolucion favore al Esperanto. En 1991 tie okazis la plej granda kaj kruela sieĝo de la militado. La kroatoj kontraŭstaris 3 monatojn. La tuta urbo plene detruiĝis. Nuntempe la rekonstruado daŭras, helpas ankaŭ la Eŭropa Unio. Vukovar apartenas al la plej gravaj ĉedanubaj havenurboj. En 2001 loĝis en la tuta municipo 31&nbsp;670 da homoj, (18&nbsp;199 kroatoj, 10&nbsp;412 serboj, 387 hungaroj, 112 albanoj, 45 ciganoj kaj aliaj.

## Vidindaĵoj 
* abatejo
* katolika preĝejo
* kastelo de Eltz el la 18-a jarcento
* ortodoksa preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao
* promenejo laŭ la Danubo
* insulo nomata Orlov

## Famuloj 
En Vukovar naskiĝis:
* ministro Károly Unkelhäusser
* hungara kuracisto Renée Fonó.

## Konsulejo 
* 

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Havenurboj
Vinkovci

**Vinkovci,** hungare **Vinkovce** estas urbo en Kroatio.
Blazono|eta|dekstra|125ra

## Bazaj informoj 
* Areo: 94 km²
* Supermara alteco: 78 m
* Loĝantaro: 35&nbsp;900
* Poŝtkodo: 32 100
* Telefonprefikso: 32
* Aŭtokodo: VK
eta|maldekstre|Urbomezo de Vinkovci

## Situo 
Vinkovci situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Vukovar-aŭtoŝoseo inter Zagrebo-Beogrado, tie kruciĝas fervojoj Zagrebo-Vukovar kaj Osijek-Beogrado, fine estas fervoja linio al Bosnio.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, dum la ferepoko keltoj loĝadis tie, poste la romianoj havis tie urbon *"Cibalia"*. En la 3-a jarcento Cibalia iĝis episkopejo. Post la mezepoko la urbo apartenis al la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio, kiel limogarda zono. La lernejo ekfunkciis en 1762. Ĝis Traktato de Trianon Vinkovci apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de *Vinkovci*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.
eta|dekstra|300ra|Vinkovci troviĝas en la plej malhela departemento

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* muzeo

## Famuloj 
En Vinkovci mortis oficiro Stephan Schulzer von Müggenburg.

## Ĝemelurboj 
*  Ohrid, Nord-Makedonio
*  Koprivnica, Kroatio
*  Široki Brijeg, Bosnio kaj Hercegovino
*  Camponogara, Italio
*  Kenzingen, Germanio
*  Kőbánya, Hungario

Kategorio:Urboj de Kroatio
Ferdinand Ries

**Ferdinand RIES** (28-an de novembro 1784 en Bonn; 13-an de januaro 1838 en Frankfurto ĉe Majno) estis germana komponisto kaj pianisto.
eta|Ferdinand Ries

## Verkaro 
La verklisto de Ferdinand Ries enhavas multajn komponaĵojn por piano, sed ankaŭ ĉambromuzikon, 8 simfoniojn, instrumentajn konĉertojn, operojn (laŭstile de Beethoven), samkiel sakrala kaj malsakrala voĉkanta muziko. Lian kontribuon al la ĉambromuziko por arĉinstrumentoj ĝis nun oni ne laŭmerite taksis.

Al lia intima rilato kun Beethoven dankendas la informoj, ankoraŭ nuntempe gravaj por la studado de ĉi lasta kiel artisto kaj homo, kiujn li kune kun Wegeler publikigis sub la titolo: "Biographische Notizen über L. v. Beethoven" (Koblenco 1838).

Jen la 8 simfonioj:

* n-o 1 en D-maĵora op. 23
* n-o. 2 en c-minora op. 80
* n-o 3 en Eb-maĵora op. 90, unua prezentado en Londono 1814
* n-o en F-maĵora op. 110, ekestis 1818
* n-o 5 en d-minora op. 112
* n-o 6 en D-maĵora op. 146, ekestis 1822
* n-o 7 en a-minora op. 181, ekestis 1835
* (n-o . 8) en Eb-maĵora WoO 30, ekestis 1822

## Bibliografio 
* Franz Gerhard Wegeler kaj Ferdinand Ries: Biographische Notizen über Ludwig van Beethoven. Koblenz 1838; reprographischer Nachdruck: Hildesheim 2000 (Digitalisat der Erstausgabe)
* Sammelartikel von Robert Eitner: Ries, Franz. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig 1889, S. 569–573.
* Ludwig Ueberfeldt: Ferdinand Ries’ Jugendentwicklung, phil. Diss. Bonn 1915
* William Eugene Sand: The Life and Works of Ferdinand Ries, Dissertation University of Wisconsin 1973
* Cecil Hill: Ferdinand Ries. A Thematic Catalogue, Armidale 1977 (= University of New England Monographs 1)
* Etienne Darbellay: Epigonalité ou originalité? Les Sonates pour piano seul de Ferdinand Ries (1784-1838). In: Schweizer Beiträge zur Musikwissenschaft, Serie III, Bd. 4, 1980, S. 51–101
* Kathleen Joyce Lamkin: The Solo Piano Sonatas of Ferdinand Ries. A Stylistic Study. Diss. Northwestern University 1981
* Ferdinand Ries: Briefe und Dokumente. Bearbeitet von Cecil Hill, Bonn 1982 (= Veröffentlichungen des Stadtarchivs Bonn 27)
* Cecil Hill: Ferdinand Ries. A Study and Addenda. University of New England 1982

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj operkomponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj pianistoj
Kategorio:Ludwig van Beethoven
Giacomo Meyerbeer

eta|Giacomo Meyerbeer
**Giacomo MEYERBEER** (n. la 5-an de septembro 1791 en Vogelsdorf aŭ Tasdorf ĉe Berlino - m. la 2-an de majo 1864 en Parizo), fakte *Jakob Meyer Beer*, estis germana komponisto kaj dirigento.

Li estis unu el la plej sukcesaj opero-komponistoj de la 19-a jarcento kaj estas taksata kiel majstro de la franca granda opero.

## Verkoj 
### Operoj 
* *Jephtas Gelübde*, Munkeno 1812
* *Wirth und Gast, oder Aus Scherz Ernst*, kortega teatro, Stutgarto 1813
* *Die beiden Kalifen* ( transverkado de *Wirth und Gast*), Vieno 1814
* *Romilda e Costanza*, Teatro Nuovo, Padovo 1817
* *Semiramide riconosciuta*, Teatro Regio, Torino 1819
* *Emma de Resburgo*, Teatro San Benedetto, Venecio 1819
* *Margherita d’Anjou*, Teatro alla Scala, Milano 1820
* *L’Esule di Granata*, Teatro alla Scala, Milano 1822
* *Il Crociato in Egitto*, Teatro La Fenice, Venecio 1824
* *Robert le diable* (*Robert der Teufel*), Opéra, Parizo 1831
* *Les Huguenots* (*Die Hugenotten*), Opéra, Parizo 1836
* *Ein Feldlager in Schlesien*, kortega opero, Berlino 1844
* *Vielka* (transverkado de *Ein Feldlager in Schlesien*), Vieno 1847
* *Le Prophète* (*la profeto*), Opéra, Parizo1849
* *L’Étoile du Nord* (transverkado de *Ein Feldlager in Schlesien*), Opéra comique, Parizo 1854
* *Dinorah ou Le Pardon de Ploërmel*, Opéra comique, Parizo 1859
* *L’Africaine* (*Die Afrikanerin*), Opéra, Parizo 1865 (postume Uraufführung)

### Aliaj verkoj (elektitaj) 
* *Gott und die Natur*, oratorio, Königliches Nationaltheater, Berlino 1811
* *Klarnetokvinteto* en Eb-maĵora, 1813
* *Gli Amori di Teolinda*, drama kantato, 1815
* *Fantasie* por klarneto kaj arĉkvarteto, eble 1839
* *Pater noster* por miksita ĥoro, 1857
* *Festmarsch zu Schillers Geburtstag*, 1859
* *Festouverture* por la Internacia ekspozicio 1862
* *Vier Fackeltänze* por reĝaj geedziĝfestoj
* *Lieder*, u.a. *Le chant du berger* (kun klarneto)

## Fonto 
* 

## Literaturo (elektita) 
* Heinz Becker: *Giacomo Meyerbeer in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten*. Rowohlt, Reinbek 1980, ISBN 3-499-50288-7.
* Werner Michael Blumenthal: *Die unsichtbare Mauer. Die dreihundertjährige Geschichte einer deutsch-jüdischen Familie*. 4. Aufl. Dtv, München 2004, ISBN 3-423-30788-9.
* Anselm Gerhard: *Die Verstädterung der Oper. Paris und das Musiktheater des 19. Jahrhunderts*. Metzler, Stuttgart 1992, ISBN 3-476-00850-9.
* Berndt W. Wessling: *Meyerbeer. Wagners Beute - Heines Geisel*. Droste, Düsseldorf 1984, ISBN 3-7700-0652-6.
* Reiner Zimmermann: *Giacomo Meyerbeer. Eine Biografie nach Dokumenten*. Edition Parthas, Berlin 1991, ISBN 3-932529-23-5.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Meyerbeer-Institut Schloss Thurnau 
* Meyerbeer-Fanclub 

Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj operkomponistoj
Kategorio:Germanaj dirigentoj
Kategorio:Richard Wagner
Kategorio:Germanaj judoj
Ferdinando Longoni

**Ferdinando LONGONI** (naskiĝis en 1916 en Milano, Italio, mortis la 24-an de oktobro 1975 en Limbiate) estis itala pastro kaj prezidanto de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE). 

## Profesia vivo
Longoni naskiĝis en tre nombra familio de laboristoj. Li pastriĝis en 1939 kaj estis paroĥestro dum 16 jaroj en Cerro, apud la Majora Lago (*Lago Maggiore*), kaj dum 17 en Limbiate, Milano. Sur la tereno de la karitata agado li fondis la Asocion de la "Arĝenta Kruco", unu el la plej aktivaj en kazoj de urĝa helpo, kaj sidejon por volontulaj sangodonacantoj.

## Esperanta agado
Longoni esperantiĝis en 1954 kaj partoprenis en multaj kongresoj kaj kunvenoj, naciaj kaj internaciaj, en okcidento kaj oriento. En 1971 li estis elektita kiel prezidanto de IKUE, en 1974 reelektita preskaŭ unuanime (168 el 183 voĉoj). Li partoprenis la IKUE-kongresojn de Como (1972), Hamburgo (1974) kaj Romo (1975). De la kongreso de Como li estis la ĉefa organizanto; por la kongreso de Romo 1975 li preparis belan preĝaron malgraŭ sia malbona farto. 

Sur la nacia nivelo Longoni estis longtempe vicprezidanto de la italaj katolikaj esperantistoj. 

## Honorigoj
La Katolika Esperanto-Centro en Milano nomiĝas laŭ li "Don Ferdinando Longoni". Ĝi eldonis "Bultenon" de 1976 ĝis 2000.

Dimanĉon la 15-an de junio 2008 en la tombejo de Limbiate (apud Milano, Italio) okazis la translokado de lia tombo el tombejo “Monumentalino” (privata tombejo jam nun forlasita, ĉar ĝi estas malfacile atingebla kaj iom kaduka) al la nova “famulejo” de la antaŭ nelonge rebonigita kapelo de la pastroj en la “granda tombejo” de Limbiate. Apud la ĉerko de pastro Ferdinando oni metis ankaŭ la ujon kun la ostoj de lia patrino. La ceremonio komenciĝis per Meso celebrata de la nuna paroĥestro de sankta Georgo, pastro Angelo Gornati kaj estis kuncelebrata de multaj pastroj, inter ili pastro Luigi Alfano (esperantisto). Post la Meso la prezidanto de la itala IKUE-sekcio, Giovanni Daminelli, solene memorigis pastron Ferdinandon kiel esperantiston.

## Verkoj
* 1975: *Katolika preĝaro* / eldonis IKUE. [Antaŭparolo Ferdinando Longoni]. Romo: IKUE 1975, 104&nbsp;p. (Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista 2)

## Vidu ankaŭ
* Prezidantoj de IKUE
* Katolika Esperanto-movado

## Eksteraj ligiloj 
*Biografio sur la IKUE-hejmpaĝo, kun foto 
*Longoni en la katalogo de la viena planlingva katalogo

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de IKUE
Fiorituro

**Fiorituro** estas la ĉirkaŭludado de melodio je arta kantado (ankaŭ en la instrumenta muziko ĉi tiu nocio estas kutima).
La nocio "Canto fiorito" signifas laŭvorte "ornamita kantado" kaj devenas el la epoko de la kastritaj kantistoj. Malvaste parenca kun tiu estas la koloraturoj, kiuj tamen kutime etendiĝas trans pluraj taktoj kaj pro arpeĝoj kaj sekvencoj havas ege pli grandan tonamplekson.

Kategorio:Muzika praktiko
Apoĝaturo

**Apoĝaturo** (it. „appoggiatura“) estas ornamo en la instrumenta kaj voĉkanta muziko.
Ĝi konsistas el unu aŭ pluraj tonoj, kiujn oni enŝovas inter du tonojn de la melodio (ofte supra aŭ malsupra sekundo). La ornamado povas okazi sur la bato de la ĉefnoto kaj tiam analoge mallongigas, aŭ antaŭ la ĉefa noto, mallongigante tiam la antaŭan noton.

## Ekzemplo por apoĝaturoj 
eta|maldekstra|300px|ekzemplo por apoĝaturoj
eta|maldekstra|300px|realigo de la supraj apoĝaturoj

## Vidu ankaŭ 
* Aĉakaturo

Kategorio:Muzika praktiko
Aĉakaturo

**Aĉakaturo** (de itala *acciaccatura* „premego, kunfrapo“) signifas
* en la 17-a kaj 18-a jarcentoj ornamado realigebla nur sur klavarinstrumentoj kun tuj antaŭanta aŭ samtempa mallonga ekfrapo de harmonifremda malsupra sekundo al la ĉefnoto;
* precipe en la klavicenomuziko arpeĝo kun enmetado de harmonifremdaj tonoj.

## Ekzemploj 
eta|300px|Ekzemplo por aĉakaturoj|centra
eta|300px|Realigo de la supraj aĉakaturoj|centra
Kategorio:Muzika praktiko
Tomografio

**Tomografio** (de la malnovgrekaj vortoj , *tome*, „tranĉi“ kaj , *grafein*, „skribi“), estas faka termino por la bildigo de ne nur vivaĵo (biologio, medicino), sed ankaŭ de astro (astrologio), de materialo (materiala inĝenierarto) aŭ ankoraŭ maro (oceanografio)... La ideo estas ekhavi bildojn kvazaŭ oni distranĉus la objekton en tranĉojn kaj rigardus tiujn, tamen sen ajna fizika uzo de tranĉo aŭ alia vundiĝo.

La du plej konataj mekanismoj estas
* komputila tomografio, laŭ kiu oni faras plurajn rentgenajn bildojn el diversaj direktoj, per rentgena kamerao turniĝanta ĉirkaŭ la esplorenda objekto, kaj poste per komputila programo el tiuj informoj kreas tri-dimensian bildojn, kaj
* magneta resonanca tomografio aŭ magneta resonanca bildigo.

En denta medicino tria, alternativa tridimensia bildigo-metodo estas la "digitala volumena tomografio".

Ekzistas tamen ankoraŭ pluraj pliaj tomografiaj metodoj, inter alie
* optika kohereca tomografio,
* Pozitrona Emisia Tomografio (PET)
* sola-fotono-elĵeta komputila tomografio (angle *Single Photon Emission Computed Tomography*, SPECT)
* neŭtrono-tomografio
* ​ikso-radia mikrotomografio
kaj aliaj.

Ĉiuj metodoj ene de la medicino apartenas al la subfako radiologio. Tamen ili praktikiĝas foje ankaŭ ekster la limoj de medicino, ekzemple en arkeologio, botaniko, fiziko kaj en la fakoj de la terscienco, aparte geodezio kaj terfiziko.

## Vidu ankaŭ 
* Nuklea magneta resonanco
Ilok

**Ilok,** hungare **Újlak** estas la plej orienta urbo en Kroatio. Ankoraŭ 4 komunumoj apartenas al la municipo. 
eta|maldekstra|

## Bazaj informoj
* Areo: 135 km²
* Supermara alteco: 135 m
* Loĝantaro: 8&nbsp;350
* Poŝtkodo: 31 226
* Telefonprefikso: 32
* Aŭtokodo: VU

## Situo
La urbo situas sur inter dekstra bordo de Danubo kaj monto Fruska Gora, laŭ la serba landlimo, laŭ ĉefvojo Vukovar-Beoĉin. Kontraŭe Baĉka Palanka troviĝas.
eta|
eta|

## Historio
La romianoj havis tie urbeton *"Cuccium"*, kiu famis pri vinkulturo. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1283 en formo *"Wylak"*, pri la fortikaĵo en 1364. En la 14-a jarcento Újlak apartenis al la plej grandaj hungaraj urboj. En 1526 la turkoj okupis ĝin kaj ĝis 1688 apartenis al la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de *Ilok*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1991 la loĝantoj forfuĝis pro alveno de jugoslava armeo.

## Vidindaĵoj
* restaĵoj de la fortikaĵo
* preĝejo
* kapelo
* palaco de Odelscachi, nun muzeo

## Famuloj
* en 1456 mortis kaj tombiĝis pastro, militestro, poste sanktulo Johano Kapisztrán
* Ede Rehatsek, hungardevena orientalisto

Kategorio:Urboj de Kroatio
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Ludopero

Sub **ludopero** oni komprenis en la 19-a jarcento serenan operon sukcede al la kantoteatraĵo. Malsame al la itala komika opero ludopero kaj kantoteatraĵo ne enhavas recitativojn, sed parolatajn dialogojn. Ludopero kutime estis opero kun komedia aŭ sentimentala agado kaj serena, plaĉa muziko, limiĝe al la serioza opero. 

La ludopero devenas de la franca komika opero (opéra comique) de la malfrua 18-a jarcento, specife etburĝa varianto de la opero. Fluaj estas la limoj al malpli muzikenhava „farso kun kantado“, al muzikdrama vodevilo kaj al pli moderna opereto. 

Analoge al tio ekzistas la rolfakoj resp. voĉfakoj de „ludotenoro“ aŭ „ludobaso“ por kantistoj kun pli malfortaj voĉoj kaj aktoraj, plej parte komediaj kapabloj. Ludoperojn ofte prezentis turneoteatroj, en kies repertuaro ne ekzistis klara limigo inter dramo kaj opero.

Kiel modelaj ekzemploj oni fote nomas verkojn de Albert Lortzing, ekz. *Zar und Zimmermann*, *Der Wildschütz*, *Der Waffenschmied*, aŭ de Otto Nicolai *Die lustigen Weiber von Windsor*. Ankaŭ *Der Freischütz* Carl Maria von Weber estas ludopero. Trakomponitaj operoj kiel *Das Nachtlager in Granada* de Conradin Kreutzer kaj *Martha* de Friedrich von Flotow ne apartenas al ĉi tiu ĝenro. 

Kategorio:Opero
Decembro de 2008

Jen **listo de okazaĵoj en decembro de 2008**.

## 2-a de decembro 
* La Konstitucia Tribunalo de Tajlando forigis la politikajn rajtojn de la ĉefministro Somchai Wongsawat kaj aliajn 36 membrojn de la Partio de la Popola Povo (PPP) dum 5 jarojn pro fraŭdo en la lastaj balotadoj de 2007.

## 3-a de decembro 
* Hispanio: la terorista organizaĵo ETA mortigas 71-jaran eŭskan entrepreniston, kunposedanton de firmao kiu partoprenas en la konstruado de Fervojo de Alta Rapideco konektanta la 3 ĉefurbojn de la Eŭska Aŭtonoma Komunumo.

## 6-a de decembro 
* Grekio: Policano mortigas junulon nur 15-jaraĝan dum surstrataj protestoj de studenta kaj liberecana movado kontraŭ la leĝoj kontraŭ enmigrado. Pro tio okazis tuta semajno de surstrataj violentaj agadoj inter la policanoj, kiuj faris multajn prizonulojn kaj vunditojn, kaj la junuloj kiuj atakis kaj policanojn kaj policejojn tra la tuta lando. Resto de opoziciantoj ankaŭ kritikas la dekstran registaron de Kostas Karamanlis, kiu havas nur unu plian deputiton en la parlamento.

## 12-a de decembro 
* Pollando: Finiĝis la *Konferenco pri klimato de Unuiĝintaj Nacioj* en Poznano komencita la 1-an de decembro. Dum la konferenco Pollandon vizitis interalie Dalai-Lamao Tenzin Gjaco partopreninta en la festo pri datreveno de ricevo de Lech Wałęsa la Nobel-Premion pri Paco.

## 13-a de decembro 
* Munkeno (Germanio): Mortis Inspektoro **Derrick**, nome Horst Tappert, post longa kariero ĉe televido.
* Rusaj Kreml-kritikantoj ĉirkaŭ la opoziciestroj Garri Kasparov kaj Boris Nemcov fondis novan opozician movadon sub la nomo „Solidarnost“ (Solidareco).

## 15-a de decembro 
* Hodiaŭ estas la 149-a naskiĝdatreveno de L. L. Zamenhof, festata de esperantistoj tutmonde kiel la Zamenhofa tago.

## 19-a de decembro 
* En Belgio, la registaro estrita de la ĉefministro Yves Leterme oficiale demisiis, ĉar ĝi estis akuzita pro miksado de la jura povo kaj la plenuma povo, du povoj, kiuj (kune kun la leĝdona povo) en Belgio devas esti strikte apartaj. Ĝi laŭdire estus misuzinta sian povon dum la savo de la banko Fortis. La reĝo Alberto la 2-a nun aktive klopodas formi novan registaron por solvi tiun ŝtatan krizon.

12
Kategorio:Decembro laŭ jaroj