open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean Thierry

eta|220px|L'Espéranto sans peine, eldono de 1973.
**Jean THIERRY** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1924, mortis la 17-an de junio 1995) estis franca esperantisto kaj ĝenerala sekretario de la Akademio de Esperanto.

Esperanton li renkontis en la komenco de la 50-aj jaroj. Li fariĝis konvinkita e-isto en la "vigla, gaja kaj sprita etoso" de la kabareto La Tri Koboldoj de Raymond Schwartz, kie de post 1953 li mem sursceniĝis kun anekdotoj kaj memtradukitaj kanzonoj. Li teatris ankaŭ en amatora E-trupo kaj rolis epizode en la E-lingva filmo Angoroj (1964). Grandnombre li verkis teatraĵetojn kaj skeĉojn, el kiuj multaj estis prezentitaj en E-aranĝoj. Amiko de Schwartz, Thierry ankoraŭ en 1994 prelegis pri li en kolokvo de la Akademio de Esperanto.

Thierry rapide ricevis sinsekvajn movadajn respondecojn: Pariza vicdelegito de UEA (1956-1961); konsiliano de Unuiĝo Franca por Esperanto (1957-74) kaj poste UFE-vicprezidanto, respondeca pri kulturo kaj pri eksterlerneja E-instruado (1967-74); redaktoro de *Franca Esperantisto* (1963-66), kaj prezidanto de Franca E-Instituto. Li estis inter la fruaj subtenantoj de Kastelo Gresillon: li ofte gvidis seminariojn tie kaj en aliaj kulturcentroj Esperantaj, kiel La Kvinpetalo en Bouresse.

Li funkciis kiel komitatano de UEA inter 1958 kaj 1974, kaj estis estrarano pri kongresoj kaj konferencoj (1969- 1971). Dum jardeko li reprezentis UEA ĉe la Pariza sidejo de Unesko. Proteste kontraŭ la ŝanĝoj en UEA de post la Hamburga UK, en 1974 li eksiĝis el la Asocio.

Li kunfondis *Horizonto*, la revuon de Neŭtrala Esperanto-Movado (NEM), kaj membris en ties redakta komitato dum la tuta aperdaŭro (1976-1987). La duan Internacian E-Konferencon de NEM li kunorganizis en Parizo (1976). Li vicprezidis Organizan Societon de Internaciaj E-Konferencoj ekde ties fondo (1988).

En sia lasta jardeko li elstare aktivis sine de la Akademio de Esperanto. Ekde sia membriĝo (1986) li okupis la postenon de sekretario-kasisto. Samjare li kunfondis la subtenan asocion "La amikoj de l'Akademio de Esperanto". Helpate de sia edzino, de 1987 li redaktis la jarkvaronan bultenon ''La Letero de l' Akademio de Esperanto*.

Thierry verkis la lernolibrojn *Je parle espéranto* (1972, Marabout-Flash, 50 mil ekz.) kaj, precipe, *L'espéranto sans peine* (Esperanto sen peno, 1973, 1993), kiu aperis en la fama franca serio Assimil. Li estis kunlaboranto de *Esperanto en Perspektivo*, kaj regule kontribuis al *La Gazeto'' kaj aliaj Esperanto-periodaĵoj.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio: Akademio de Esperanto
Kategorio:Estraranoj de UEA
Albino Ciccanti

**Albino CICCANTI** (naskiĝis en 1930 - mortis la 13-an de septembro 1994 en sia monaĥejo en Forli, tuj post reveno el kongreso de la italaj katolikaj esperantistoj, kies Unuiĝon li prezidis de 1963 al 1987) estis itala franciskana pastro, UEA-delegito pri katolikismo, dumviva membro, esperantisto de pli ol 35 jaroj.

Ciccanti estis konata kiel "fluganta monaĥo", ĉar li ofte petis kaj ricevis senpagan veturigon de flugkompanioj, foje oni kromnomis lin '*Padro Avio Stop*'. Li estis la celebranto de la unua Esperantlingva meso (1965). Li fondis kaj gvidis la Esperanto-Centron en Rimini. Unu el liaj lernantoj estis Duilio Magnani. El liaj multaj prelegvojaĝoj plej memorinda estas eble tiu en Svedio, pri Sankta Francisko el Asizo (1978-1979).

Ciccanti konvinkis sian amikon Giorgio Rosa adopti Esperanton kiel oficialan lingvon al lia mikronacio, la Insulo de la Rozoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* insulo de la Rozoj

Kategorio:Naskiĝintoj en 1930
Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en 1994
Romeo Pagliarani

**Romeo PAGLIARANI** (naskiĝinta en 1930; mortinta la  en Cesena) estis itala esperantisto, membro-fondinto de Akademio Internacia de la Sciencoj. Li estis dum jardeko delegito de UEA en Cesena. Li fondis la Esperanto-grupon de Cesena kaj prezidis la Esperantistan Union de la regiono Romanjo. Danke al li Esperanto estis eksperimente instruata dum tuta jardeko en bazlernejo de Cesena.

Pagliarini, Romeo
Pagliarini, Romeo
Pagliarini, Romeo
István Bácskai

eta|dekstra|István Bácskai (1995)
**BÁCSKAI István** [baĉkai iŝtvan] (naskiĝis en 1908, mortis la 23-an de januaro 1996 en Budapeŝto) estis hungara juristo, fervojisto kaj Honora Membro de UEA ekde 1988.

## Vivo 
Post jura doktoriĝo en 1932, Bacskai laboris ĝis sia emeritiĝo (1969) ĉe la Hungaraj Ŝtatfervojoj, kaj profesoris ĉe ties supera plukleriga instituto, kie li instruis ankaŭ Esperanton.

## Esperanto-agado 
Li konatiĝis kun Esperanto en siaj studentaj jaroj kaj ekaktivis en 1945. Komitatano de Hungarlanda E-Societo en 1949-1950, li partoprenis la reorganizan laboron de Hungarlanda E-Konsilantaro (ekde 1955) kaj de Hungara Esperanto-Asocio (HEA), fondita en 1960. Li estis vicprezidanto (1960-1973), prezidiano kaj komitatano (1960-1986) de HEA, kiun li reprezentis en la komitato de UEA dum 1965-1967. En 1981 li fariĝis honora membro, en 1986 honora prezidanto de HEA. Li grave rolis en la eldonado de la revuoj Hungara Esperantisto (1961-1973) kaj Hungara Vivo (1961-1990); li estis redakciano de *Hungara Vivo* inter 1969 kaj 1974.

Bácskai fondis en 1957 la Fervojistan Fakon de la landa Esperanto-asocio, kaj ĝi sub lia prezido (1957-1986) iĝis unu el la plej aktivaj landaj sekcioj de Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF). Li estis la fondanto, respondeca redaktoro (ĝis 1984) kaj respondeca eldonanto (ĝis 1995) de la faka revuo Hungara Fervojista Mondo (1957-), en kiu li ofte artikolis. Li iniciatis kaj realigis, ke aperu E-lingvaj informoj en la horarlibroj de la Hungaraj Ŝtatfervojoj - praktiko, kiu daŭras seninterrompe ekde 1961 ĝis nun. Organizanto kaj gvidanto de la hungara fervojfaka Terminara Komisiono, li redaktis kaj eldonis la dudirektan hungaran-Esperantan **Fervoja terminareto** (1968). Inter 1968 kaj 1975 Bácskai reprezentis IFEF en la Komitato de UEA. Li estis honora membro de IFEF ekde 1976, honora prezidanto de Hungara Fervojista E-Asocio de 1986, UEA-delegito pri fervojoj ekde 1965. Kiel LKK-prezidanto li motoris la organizadon de la 14-a TFEF-Kongreso (Budapeŝto,1962), la plej granda en la historio de IFEF, kaj kunlaboris en la 34-a (Balatonfüred,1982) kaj 47-a (Pécs, 1995) IFEF-kongresoj - same kiel por ambaŭ Universalaj Kongresoj okazintaj en Budapeŝto (1966, 1983).

## Verkoj 
* **1968**: Fervoja terminareto E-hungara kaj hungara-E. Budapest (2000 fakterminoj, 2000 ekzempleroj).
* **1992**: Fervoja terminaro en Esperanto. Esperanto-hungara. Budapest: Terminara Komisiono de IFEF, Fervojista Sekcio de HEA. - Suplemento al Lexíque général des termes Ferrovairies (UIC) - 165 p. - kontribuo de komisianano
* **1992**: (kunlaboro) Fervoja terminaro en Esperanto. Hungara-Esparanta. Budapest: Terminara Komisiona de IFEF, Fervojista Sekcío de HEA, 1992, 194 p. (Suplemento al Lexique général des termes Ferrovairies (UIC))
* (partoprenanto en la redaktado) T.n. redakta vortaro de varvortaro de Endre Károly (1885-1969). 2400 p. manuskripto en IFEF, Fervojista Fako de HEA, Fajszi-kolektaĵo.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Lee Ok-won

**LEE Ok-won** ( 이옥원, naskiĝis en 1928, mortis la 7-an de majo 1995) estis korea esperantisto, membro de la direktoraro de Korea Esperanto-Asocio kaj filiestro de KEA en Taejon-Ch'ungnam.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1928
Kategorio:Mortintoj en 1995
Kategorio:Koreaj esperantistoj
Jang Hui-sok

**JANG Hui-sok** (1909 – 8-a de novembro, 1994 en Seulo) estis korea esperantisto kaj universitata profesoro pri filozofio. Li estis pionira esperantisto, gvidkomisionano de Korea E-Asocio kaj UEA-delegito, aŭtoro de la kore-lingva Pacismo de Zamenhof.

Kategorio:Sudkoreaj esperantistoj
Kategorio:Homoj el Seulo
Ernst S. Venter

**Ernst S. VENTER** (naskiĝis 1912 - mortis la 7-an de aŭgusto 1994) estis dum 20 jaroj UEA-delegito en Phalaborwa (Sud-Afriko) kaj 45 jarojn fakdelegito pri kristanismo. 

Li regule kontribuis al la sinsekvaj Esperanto-revuoj en Sud-Afriko kaj kompilis Esperanto-afrikansan vortaron, kiu atendas eldonon.

Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Sudafrikaj esperantistoj
Henri W. Appel

**Henri W. APPEL** (naskiĝis en 1912, mortis la  en Benoni) estis sudafrika esperantisto.

Li estis estrarano de Sud-Afrika Esperanto-Asocio ekde ties fondo en 1962, kaj delegito de la sama jaro. Li gvidis multajn kursojn, eĉ dum la dua mondmilito al kun-militkaptitoj en Indonezio.

Kategorio:Sudafrikaj esperantistoj
Albinas Vebeliūnas

**Albinas Vebeliūnas** (naskiĝis la  en Daugėlaičiai, komunumo Vilkaviškis; mortis la  en Kaunas) estis litova esperantisto, librotenisto, librobindisto kaj prezidanto de la Kaunasa E-klubo.

Li esperantistiĝis en 1925 kaj estis unu el plej aktivaj esperantistoj en Kaunas, organizis la unuajn postmilitajn Esperanto-kursojn (1957), estis fondinto kaj multjara prezidanto de Esperanto-klubo en Kaunas (1966), iniciatinto kaj organizinto de multaj Zamenhof-Tagoj en la urbo. Krome li zorgis pri Baltiaj Esperanto-Tendaroj en Litovio, iniciatis kaj atingis, ke en 1959 en Kaunas reaperu Zamenhof-strato, kolektis riĉan Esperanto-bibliotekon, kiun testamentis al fondota Esperanto-Domo en Kaunas, verkis artikolojn por litovlingvaj kaj Esperantlingvaj gazetoj kaj revuoj. Li estis unu el la plej famaj tiutempaj litovaj esperantistoj. Albinas Vebeliūnas estis tre modesta homo, ŝatis junularon kaj scipovis komuniki kun ĝi.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Głogów

**Głogów** () estas urbo en la administra provinco Malsupra Silezio (*Dolny Śląsk*) en la sudokcidento de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Głogów. Fine de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Głogów estis historie ĉefurbo de la duklando Glogovo, unu el la sileziaj princlandoj.

Głogów estas ekde la fino de la Dua Mondmilito la sudorienta parto de Pollando; antaŭ la milito, ĝi apartenis al Germanio kaj nomiĝis *Glogau*. Ĝi situas ĉe la rivero Odro.

## Partneraj urboj 
* Eisenhüttenstadt, Germanio (1972)
* Middelburg, Nederlando (1990)
* Laholmo, Svedio (1991)
* Langenhagen, Germanio (1993)
* Riese, Germanio (2006)

## Famaj loĝantoj 
Periodo de Piastoj
* Henriko la Barbulo
* Johano el Glogovo

**Glogau**
* Andreas Gryphius
* Arnold Zweig
* Johann Samuel Ersch
* Paulus Stephanus Cassel

## Esperanto-movado en Glogau 
S-ro Wehlitz organizis propagandan kunvenon en 1909, dum kiu precipe interesis la ĉeestantojn malgranda ekspozicio. Ĉar forta nombro da personoj intencis lerni Esperanton, s-ro Wehlitz aranĝis kurson en „Victoriahotel”. En kunveno de ĉiuj komercistaj unuiĝoj de la urbo okazis propaganda vespero por Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Dosiero:Glogow zamek.jpg
Dosiero:Glogow kolegiata.jpg
Dosiero:Glogow kosciol Bozego Ciala.jpg
Dosiero:Glogow kosciol sw. Mikolaja.jpg

Kategorio:Urboj en Malsuprasilezia provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
James Fonseca

**James FONSECA** (1923-1994) mortis la 20-an de decembro en Thousand Oaks (Kalifornio). Li estis lingvo-instruisto, li donis bazajn Esperanto-kursojn al universitatanoj inter 1987 kaj 1990, estis samperiode estrarano de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, kaj en 1993 ekprezidis Amerikan Asocion de Instruistoj de Esperanto.

## Ligiloj 
* Nekrologio en Los Angeles Times (20a de decembro 1994, angle)

Fonseca, J
Fonseca, J
Fonseca, J
Petras M. Urbaitis

**Petras M. Urbaitis** (naskiĝis la  en vilaĝo Pakalniškiai, komunumo Panevėžys, Litovio, mortis la  en San-Paŭlo) estis litova katolika salesiana pastro, misiisto, dumviva membro de UEA kaj uzis pseŭdonomojn Pedro Urbaitis aŭ Petro M. Urbaitis.  

Li vivis en Ĉinio, Italio kaj Brazilo. Pro sia misiista laboro li estis en 1950 torturita kaj malliberigita por unu jaro en Ĉinio. Li ekde julio 1980 kreis kaj eldonis la gazeton Brazila Katoliko. Esperanton li lernis en Litovio de kie li fuĝis pro la komunisma reĝimo komence de la 1940-aj jaroj.

En San-Paŭlo (Brazilo), kie li estris la paroĥejon de la litovoj, en junio 1980 li fondis la asocion BEKOn (Brazila Esperantista Katolika Organizo, landa sekcio de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE).

Ekde 1986 li plurfoje servis la mesojn en Esperanto dum la Brazilaj kongresoj de Esperanto kaj aliaj Esperantaj renkontiĝoj.

Kategorio:Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Isiga Osamu

**ISIGA Osamu** (naskiĝis en 1910 kaj mortis la 17-an de oktobro 1994 en Fukuoka), estis japana esperantisto, kristano, militrezistanto kaj tradukisto 

Isiga interalie tradukis verkojn de la sveda nobelpremiinto Selma Lagerlöf al la japana (eble pere Esperanto). Ekde 1934 li membris en la Internacio de Militrezistantoj, kiu eldonadis esperantlingvan organon. Pro sia rifuzo militservi li estis enkarcerigita en 1943.

## Bibliografio 
* 1935: キリストシャ エスペランティストのシゴトについて, *Kirisutosha esuperantisuto no shigoto ni tsuite* [Pri la tasko de Kristanaj Esperantistoj], La Vinberbranĉo 3, 3-5.
* 1949: “神の平和, *Kami no heiŭa* [Paco de Dio]. Dokuritu 8: 9-11.
* 1971: “神の平和, *Kami no heiŭa* [Paco de Dio]. Sinkyo Syuppansya.

## Verkaĵoj pri li 
* Terajima Toshio (Teraĝima Tosio, 2004): *Siminteki Huhukuzyu*, しみんてき ふふくじゅ [Civila malobeo]. Tokio: eldonejo *Fuko*.
* "La Movado" No.718 (2010.12) - No.720 (2011.2)
* Gotoo Ĥitoŝi (2015): *Heieki kyohi o koete* [Trans militservrifuzo – Isiga Osamu]. En: Gotoo Hitosi: Zinbutu de tadoru esuperanto bunkasi [Kultura historio de Esperanto laŭ personoj]. Tokio, Japana Esperanto-Instituto, 121-130.
* Goro Christoph Kimura (2018): *Isiga Osamu – kristana esperantisto kiu proponis “Orientan Esperanton”, tradukis Lagerlöf kaj rifuzis militservi*. En: Gotoo Ĥitoŝi, José Antonio Vergara, Goro Christoph Kimura (red.), En la mondon venis nova lingvo. Festlibro por la 75-jariĝo de Ulrich Lins, Novjorko: eldonejo Mondial, paĝoj 333-342.

## Eksteraj ligiloj 
* *Ano de kristanujo kaj esperantujo militrifuzas* – eseo de Kimura Goro Christoph en lia dokumenta retejo ()

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Japanaj tradukistoj
Kategorio:Japanaj kristanoj
Raymond Pons

**Raymond Pons** - naskiĝis en januaro 1906, mortis la  - estis la fondinto kaj multjara prezidinto de "Cercle d'Etudes Espérantistes de Pamiers" kaj sekve de "Cercle d'Etudes Espérantistes de l'Ariège": Esperanto-studrondo en la (plej granda urbo de la) naŭa franca departemento "Ariège" (Arjeĝujo), kie li instruadis Esperanton. Lia edzino Simonne postprezidis la organizaĵon ĝis la jaro 2002, sekve ĝis nun Jorgos.

Raymond Pons longe vivis en "Nia Dometo" en urbeto Verniolle, kies urbestraro decidis nomi Esperanto-kursejon "Salle de l'Esperanto - Raymond Pons". En la 1970-aj jaroj li estis sekretario de la regiona (Midi-Pyrénées) federacio de Esperanto-kulturcentroj prezidata de d-ro André Albault.

Li estis UEA-delegito dum kvarona jarcento kaj kursestro.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Distrikto Schönebeck

La **Distrikto Schönebeck** (germane: **Landkreis**) ĝis la 1-a de julio 2007 situis en la preciza mezo de la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. La urbo Schönebeck estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 460,51&nbsp;km² fine de 2006 loĝis  homoj; do meznombre 78 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio-Anhalto la koncerna nombro estas 124, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo la Distrikto Schönebeck estas signita per **17**.

240px

Najbaraj distriktoj estis oriente Anhalt-Zerbst (2), sude Köthen (10) kaj Bernburg (4), okcidente Aschersleben-Staßfurt (3) kaj Bördekreis (6), norde Jerichower Land (9) kaj la urbo Magdeburg.

S
Distrikto Saalkreis

eta|140px
La **distrikto Saalkreis** estis distrikto (Germanio) de Germanio en la sudo de la federacia lando Saksio-Anhalto. Dum julio 2007 la distrikto kun la najbara distrikto Merseburg-Querfurt fuziis kaj kreiĝis la nova distrikto Saale (germane *Saalekreis*). La urbo Halle estis la administra centro de la malnova distrikto, sed mem estas eksterdistrikta urbo, do ne apartenis al la malnova nek al la nova distrikto.

Kategorio:Distriktoj de Saksio-Anhalto
Distrikto Sangerhausen

**ATENTU:** La 1-an de julio 2007 el la malnovaj distrikto Mansfelder Land kaj distrikto Sangerhausen kreiĝis la nova distrikto Mansfeld-Suda Harco. Ĉi-tie ankoraŭ priskribiĝas la malnova distrikto!

La **distrikto Sangerhausen** (germane: **Landkreis**) ĝis la 1-a de julio 2007 situis en la sudo de la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. La urbo Sangerhausen estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 689,73 km² fine de 2006 loĝis  homoj; do meznombre 96 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio-Anhalto la koncerna nombro estas 124, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo la Distrikto Sangerhausen estas signita per **16**.

240px

Najbaraj distriktoj estis norde Quedlinburg (14) kaj Mansfelder Land (11), oriente Merseburg-Querfurt (12), krome la turingiaj distriktoj Nordhausen okcidente kaj Kyffhäuser en la sudo.


S
Horst Spirat

Germana esperantisto

**Horst SPIRAT** (1928-1995) mortis la 24-an de marto. 

Li eklernis Esperanton en militkaptitejo, kie angla oficiro esperantista helpis lin per nutraĵoj. En 1955 li kunfondis kaj poste gvidis sudbavaran E-Ligon. Inter 1967 kaj 1978 li prezidis la klubon en Munkeno, kiu laŭ lia iniciato en 1968 ĝi fariĝis jure registrita societo. Li organizis Germanan E-Kongreson en 1968 en Munkeno. Post translokiĝo al Italio, li agadis en la regiono Veneto kaj fondis grupon en Tregnago. Li estis delegito pri tekniko ekde 1955.

Spirat, Horst
Kategorio:Naskiĝintoj en 1928
Kategorio:Mortintoj en 1995
Poul Stensgaard Hansen

**Poul Stensgaard HANSEN** (1918-1994), e-isto de la 30-aj jaroj, delegito duil  duona jarceiito, prezidanto de Esperanto-Unuiĝo de Naestved (Danio) dum 17 jaroj, mortis la 15-an de aŭgusto.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Tone Logar

**Tone LOGAR** (naskita en 1913; mortinta la  en Ljubljana; ) estis slovena esperantisto. 

Lerninte Esperanton en 1930, li kunfondis la Ljubljanan Esperanto-rondon (1932) kaj Slovenian Esperanto-Ligon (1937). 

Li instruis, ankaŭ per radia kaj gazeta kursoj, kaj kompilis korespondan kurson en bildoj. Li tradukis la fabelon *Neĝulino* de la fratoj Grimm (1967) kaj ankaŭ ''Krono de l' sonetoj'' de la slovena poeto France Prešeren (1986). Profesie reklamgrafikisto, li
presis Esperantajn poŝtkartojn kaj propagandilojn. Logar estis la Ljubljana delegito de UEA inter 1947 kaj 1988, kaj fakdelegito pri grafiko ĝis la morto. Longtempe li prezidis la Esperanto-societon en Ljubljana.

Kategorio:Slovenaj esperantistoj
Martin Tovornik

**Martin TOVORNIK** (naskiĝis en 1909, mortis la  en Rogaŝka Slatina), Slovenio, estis slovena esperantisto kaj prezidanto de la Esperanto-societo de Rogaŝka Slatina.

Tovornik, Martin
Léon de Bruyne

**Léon (Leo) DE BRUYNE** (naskiĝis en 1924 kaj mortis la 20-an de novembro 1994 en Belgio) estis fakdelegito pri turismo, kunfondinto de Belga Esperantista Fervojista Asocio (1948) kaj de Monda Turismo (1970), unu el la plej vervaj agantoj sur tiuj du kampoj en la lastaj jardekoj. Dum la jaroj 1990-93 li vivis en Pollando.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1924
Kategorio:Mortintoj en 1994
Jolanthe Leser

**Jolanthe LESER** (naskiĝis en 1909; mortis la  en Vieno) estis aŭstra esperanta verkisto.

Ŝi estis rekonata aŭtorino ankaŭ en la germana kaj la hungara, en kiu laste menciita lingvo aperis ŝiaj plej fruaj noveloj en diversaj gazetoj.
Estis paŭzo en ŝia verkado (1931-1950) pro familiaj prizorgoj. Kunlaboris en 12 naciaj gazetoj. Per germana novelo ŝi gajnis en 1955 duan premion.

Ŝi esperantistiĝis en 1947, baldaŭ ekverkis, kontribuis per literaturaj prelegoj dum kelkaj jaroj en Radio Vieno. En la Belartaj Konkursoj Jolanthe Leser ricevis 2-an premion per sia novelo *La limo* (1953), kiu poste aperis ankaŭ en "Trezoro, la esperanta novelarto" (1989). En 1991 eldoniĝis ŝia novelaro *La vivo estas pli forta.*

La ukraina traduko de "La Limo", fare de Viktor Pajuk aperis en revuo Vsesvit (2002, 3-4).
Varma humanismo, persona tono, kunsento al la modelitaj figuroj karakterizas la verkistinon.

Leser, Jolanthe
Leser, Jolanthe
Leser, Jolanthe
Sergeo Novik-Pjajun

**Sergeo NOVIK-PJAJUN** (beloruse: Сяргей Новік-Пяюн; 1906–1994), plurlingva belorusa poeto, esperantisto ekde 1922, mortis je la 26-a de aŭgusto en Minsko.

Pro sia nacia kleriga laboro li estis malliberigita kaj de la polaj (1926–31) kaj de la sovetiaj (1944–58) aŭtoritatoj (10 jarojn en la severega koncentrejo Kolima). Li instruis Esperanton eĉ dum sia ekzilo, en Jakutio.
## Literaturo 
* 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la poeto, beloruse

Kategorio:Belorusaj esperantistoj
Kategorio:Belorusaj poetoj
Adam Paŭlukavec

**Adam Paŭlukavec** (beloruse: Адам Аляксандравіч Паўлюкавец; 1939 –  en Minsk) estis belorusa esperantisto.

Li agadis dum sia tuta vivo kiel kursgvidanto, propagandisto kaj estrarano de kluboj kaj asocioj. Li tradukis multe el la belorusa poezio, kaj verkis la unuan belorus-lingvan E-lernilon, *Mova Esperanta* (1992).

## Eksteraj ligiloj 
* Успаміны Міколы Бусла пра Адама Паўлюкаўца
* lia lernolibro «Мова эспэранта»

Kategorio:Belorusaj esperantistoj
Karl Nell

**Karl NELL** (1905-26-a de decembro 1994 en Rochester, Usono)  estis aktivulo de homrajtaj movadoj kaj de SAT. 

Esperantisto ekde 1924, li aktivis en sia hejmurbo Vieno. Internigita en Dachau kaj Buchenwald en 1938 kiel judo kaj politika aktivulo, li liberiĝis kelkajn semajnojn antaŭ la eksplodo de la dua mondmilito danke al garanti-letero de brita esperantisto, prof. Russell Scott. Post novhejmiĝo en Rochester, li fariĝis kemiisto kaj aktivis en homrajtaj kaj pac-movadoj. Delegito dum 28 jaroj pri vegetarismo kaj kemio, li esperantigis fakajn tekstojn, instruis Esperanton preskaŭ seninterrompe kaj verkis pri ĝi artikolojn en multaj nacilingvaj revuoj.

Nell, Karl
Nell, Karl
Nell, Karl
Boris Tokarev

**Boris TOKAREV** (, plumnomo **B. Tornado**; naskiĝis la ; mortis la  en Moskvo) estis sovetia esperantisto.

Li esperantistiĝis en 1957. Li estis rusiano kaj sovetiano. Doktoro pri kemio. Ekde 1973 li estis fakdelegito pri kemio kaj literaturo. Krome li estis dumviva membro de UEA kaj de Rusia Esperantista Unio. Profunda konanto de la Esperanto-literaturo, pri kiu li multe prelegis. Li ankaŭ instruis Esperanton, precipe inter blinduloj. 

Sub la pseŭdonimo **B(onifatij) Tornado** li publikigis originalajn kaj tradukitajn poeziaĵojn en multaj revuoj (i.a. *La Suda Stelo* kaj *Norda Prismo*), en *Esperanta Antologio* kaj en la broŝuro *Versoj* (1991). Li tradukis i.a. *Eposo pri la Militiro de Igorj* (1962) kaj *Versoj* de Rudaki (1991). Postmorte la Moskva eldonejo Impeto publikigis la romanofabelon *Ardes* kaj la pli ol dekmil-versan epopeon *Vivo de Prometeo*. 

Granda parto de lia persona biblioteko troviĝas en la Rusia Ŝtata Biblioteko de Eksterlanda Literaturo en Moskvo.

## Eksteraj ligiloj 
* Boris Tokarev forpasis, NikSt 
*[Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=boris+tokarev&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Boris Tokarev en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Joaquim do Couto

**Joaquim DO COUTO** (n. en 1900, m. la 14-an de februaro 1995) estis UEA-delegito pri skoltismo dum 23 jaroj, dumviva membro de UEA kaj honora prezidanto de la Esperanto-klubo Niterói (Brazilo). Li estis ano de organiza komitato de 1-a Esperanto-Kunveno de Ŝtato Rio de Janeiro en 1953.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-klubo Niterói
Kategorio:Skoltismo
Jack-André Rousseau

**Jack-André ROUSSEAU** (1913-1995) estis Franca esperantisto kiu mortis la  en Parizo.

Lerninte Esperanton por la Pariza UK (1932), li funkciis kiel kasisto de la Pariza Federacio kaj, de 1958 ĝis 1994, de Unuiĝo Franca por Esperanto. Li instruis Esperanton dum 20 jaroj, prizorgis karavanojn de UFE al Universalaj Kongresoj (1959-1975), kaj en 1972 redaktis dum kelkaj monatoj la UFE-organon Franca Esperantisto. Eĉ siajn hobiojn li kunligis kun Esperanto: kiel aktoro, li ludis dum la UK en Majenco (1958) kaj en la filmo Angoroj (1964); kiel filatelisto, li artikolis dum jardekoj en fakrevuoj pri Esperanto-filatelo franclingve kaj pri francaj filatelaĵoj Esperante. Dek jarojn li reprezentis UFE en la Komitato de UEA. Li estis honora prezidanto de UFE, dumviva membro de UEA kaj delonga ano de Societo Zamenhof.

Rousseau, Jack-André
Rousseau, Jack-André
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Marko Demetrović

**Marko DEMETROVIĆ** (naskiĝis en 1909, mortis la  en Zagrebo) estis kroata esperantisto. 

Li lernis Esperanton en 1928 kaj ofte gvidis kursojn. Li kunredaktis ekde 1933 la revuon *La Suda Stelo,* kie aperis pluraj liaj tradukoj.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Aleksandar Hrstić

**Aleksandar HRSTIĆ** naskiĝis 1915, profesoro pri ekonomiko, esperantisto dum 60 jaroj, delegito en Split (Kroatio) 40 jarojn, mortis la 15-an de oktobro 1995. Li estris la lokan societon, gvidis Esperanto-kursojn, kaj estis vicprezidanto de la Ĉefkomitato por Kroatio de Jugoslavia Esperanto-Ligo.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Kategorio:Kroataj ekonomikistoj
Kategorio:Akademianoj
József Vécsey

**József VÉCSEY** (1904-1994) mortis la 22-an de novembro en Novi Sad (Jugoslavio), kie li aktivis ekde sia esperantistiĝo en 1923. Antaŭ la milito li iniciatis fondon de pluraj E-societoj en Vojvodino kaj en 1947 refondis ties E-Ligon (VEL). Li gvidis sennombrajn E-kursojn kaj plenumis diversajn funkciojn en VEL kaj Jugoslavia E-Ligo. De 1947 ĝis 1986 li estis delegito.

VÉCSEY, József
VÉCSEY, József
Edwin Robert Holt

**Edwin Robert HOLT** (1921 –  en Sandown, Insulo Wight, Britio) estis brita esperantisto en Sandown, kie li estis delegito de UEA dum 38 jaroj. Holt ne nur mem dumvive membris en UEA (ekde 1949), sed ankaŭ pagis dumvivan kotizon por du aliaj esperantistoj kaj alimaniere subtenis la E-movadon.

Holt, Edwin
Holt, Edwin
Holt, Edwin
Szilárd Bálint

**BÁLINT Szilárd** naskiĝis en 1909, esperantisto ekde 1924, redakciano de Hungara Fervojista Mondo kaj de Hungara Vivo (1965-1990), aŭtoro de noveloj, instruisto, LKK-kunlaborinto de ambaŭ Budapeŝtaj UK-oj kaj de fervojistaj kongresoj, mortis la 3-an de novembro 1995.

Balint Szilard
Balint Szilard
Balint Szilard
Balint Szilard
Cedilha de Oliveira Neto

**Cedilha de OLIVEIRA NETO** (naskiĝis en 1911, mortis la  en Vassouras, Brazilo) estis fakdelegito pri framasonismo. Kun la aktivulo Braz Cosenza ŝi fondis en la jaro 1951 Kulturan Kooperativon de Esperantistoj. Ŝi partoprenis la filmon La sesa raso.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Canko Murgin

**Canko MURGIN** (naskiĝis en 1921, mortis en junio 1995) estis bulgara geografo, historiografo de la Esperanto-movado en Bulgario kaj dumviva membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en Sofio.

Murgin aŭtoris multajn eseojn kaj artikolojn historiajn, esperantologiajn aŭ literaturajn en Bulgara Esperantisto, Nuntempa Bulgario, Paco kaj aliaj periodaĵoj. Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) indikas kvindekon da artikoloj (vd. en la sekcio "eksteraj ligiloj"). Murgin krome kompilis la ampleksan poezian antologion **Rozo kaj glavo** (1987).

## Verkoj (elekto) 
* **1964**: Historio de Bulgara Esperanto-movado 1. 1885–1890, 1964, 15 p.
* **1982**: La unuaj paŝoj de Esperanto en Bulgario (1887–1899). En: Papazov, Dimităr (eld.). Skizoj pri la historio de bulgara Esperanto-movado. Sofio: Bulgara Esperantista Asocio 1982, p.&nbsp;5–18
* **1995**: La gazeto La Mondlingvisto (1889 – 1890) – mito kaj realo (vd. tie)

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Canko Murgin en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj  de kaj pri Canko Murgin en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1921
Kategorio:Mortintoj en 1995
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Pauli Riihivaara

Finna esperantisto

**Pauli RIIHIVAARA** (1903-1995), iama orgenisto de la katedralo de Turku, mortis la 27-an de januaro en Pori (Finnlando). 

En la sesdekaj jaroj li gvidis la E-koruson Amikaro, kiu koncertis i.a. en la Helsinka UK (1969). Li estis ŝatata kursgvidanto (1958-1976) kaj honora membro de la E-Societo en Turku, kiun li kunfondis.

Riihivaara, Pauli
Riihivaara, Pauli
Kategorio:Naskiĝintoj en 1903
Kategorio:Mortintoj en 1995
Oskari Lehtivaara

**Oskari LEHTIVAARA** (naskiĝis la 4-an de februaro 1909 - mortis la 7-an de aprilo 1995 en Helsinko) estis blinda esperantisto, honora membro de UEA.
	
Lehtivaara naskiĝis en malriĉa kampara familio. Blinda ekde sia sepa vivojaro, li kun eksterordinara persisto atingis multflankan klerecon, kaj lernis Esperanton jam je 13-jara aĝo.

De 1937 ĝis 1982 li oficis kiel vicprezidanto, poste kiel prezidanto, de Steleto, la Esperanta ligo de finnaj blinduloj. Danke al li, jam antaŭ la milito eldoniĝis brajla E-lernilo por finnoj. En 1950 li kunfondis Ligon Internacian de Blindaj E-istoj (LIBE), kies sekretario li restis ĝis 1962. En 1957 li iniciatis la plurlingvan - i.a. Esperantan - bildlibron **Finnlando hieraŭ kaj hodiaŭ**.

En 1969 li servis kiel LKK-ano de la Helsinka UK]. Li estis komitatano de UEA (1969–1981) kaj tutan jardekon prezidis Esperanto-Asocion de Finnlando (1975–1985). Dum tiu tempo EAF ekhavis propran sidejon kaj reeldonis **Kalevala** per granda ŝtata subvencio – unuavice danke al lia organiza lerto. En 1986 aperis la finnlingvaj rememoroj de Lehtivaara, **Perintö** ("Heredaĵo"), en kiu unu ĉapitro rakontas lian E-agadon.

Li estis fakdelegito de UEA ekde 1953, honora prezidanto de EAF, honora membro de LIBE kaj, de post 1990, de UEA.

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-Asocio de Finnlando
Elizabeta Pallós

**Elizabeta PALLÓS** (1927 – ) estis hungara esperantisto kiu ankaŭ estis delegito en Pécs (Hungario) de 28 jaroj kaj fakdelegito pri turismo. Ŝi estis prezidiano de Hungara Esperanto-Asocio de 1968 ĝis 1986, LKK-sekretario de la 68-a UK en Budapeŝto (1983). Ŝi organizis la popularajn naturamikajn renkontojn en Abaliget ekde 1967 kaj estis estrarano de Monda Turismo de 1974.

PALLOS, Elizabeta
P
P
Janko Pali

**Janko PALI** (1897 en Izmiro, Turkio –  en Korfuo, Grekio) estis albana esperantisto. Li estis inter la unuaj albanaj adeptoj de Esperanto, kiun li lernis en 1926. Li verkis neeldonitan lernolibron kaj faris tradukojn el la albana poezio.
Marte 2010 la urbodomo de Vlora honoris lin per la titolo de Dankemo pro lia kontribuo surkampe de edukado.

Pali
Vilma Sindona Eichholz

**Vilma Sindona EICHHOLZ** (naskiĝis kiel germanino en 1926 en tiam germana parto de Silezio; mortis la  en Bailieboro, Ontario pro kancero) estis instruistino, kanada esperantistino kaj vicprezidantino de Kanada Esperanto-Asocio. 

## Vivo
Post fuĝo el Silezio dum la fino de la dua mondmilito ŝi ekkonis Rüdiger Eichholz en okcidenta Germanio kaj edziniĝis al li. Komence de la 1950-aj jaroj la paro elmigris al Kanado, kie naskiĝis tri infanoj, kiujn la geedzoj edukis kiel denaskulojn.  

Vilma Eichholz vojaĝis al Srilanko dum la jaro 1979 kaj pri siaj tieaj spertoj eldonis 12-paĝan libreton: *Impresoj de esperantistino en Srilanko.* (Ontario, 1979). Ŝi estis verŝajne la unua eksterlanda esperantisto vizitanta la azian insullandon. El ŝia agado tie rezultis la naskiĝo de la kerno de la srilanka esperanta movado kaj la fondo de Esperanto-Centro Srilanka en Nugegoda, fare de Daniel Balasingham Jesudason, lernanto de s-ino Eichholz. 

En la 1990-aj, post la fino de la soveta bloko, ŝi instruis Esperanton i.a. en Kaliningrado (iama Kenigsbergo en Orienta Prusio).

## Verkoj
Ŝi verkis kompleksan rektmetodan kurson por infanoj, *En novan mondon* (1984), kaj anglalingvan broŝuron pri justa dulingveco en Kanado (1982), kompilis kun sia edzo Rüdiger Eichholz la ampleksan artikolaron *Esperanto in the Modern World* (Esperanto en la moderna mondo) (1982), kaj kreis instruajn kartludojn. Ŝi multe subtenis la terminarajn laborojn de la edzo kaj ekzemple reviziis la malneton de la Esperanta Bildvortaro (aperinta en 1988). Ŝi ankaŭ mem verkis pri "neologismoj" kaj pri "seksa diskriminacio" en Esperanto. Krome ŝi subtenis sian edzon pri la eldonaĵoj de Esperanto Press. 

Ŝi estis dumviva membro de Universala Esperanto-Asocio kaj delegito pri ĝardenkulturo.

## Vidu ankaŭ
* Esperanto-eldonejo "Esperanto Press"

## Literaturo
* **1995**: [Nekrologo]. En: Terminoteko 5a jaro 1995, n-ro 2 (12) , p. 64.

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=vilma+sindona+eichholz&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Vilma Sindona Eichholz en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Vilma Eichholz en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Nils Olsson

**Nils OLSSON** (naskiĝis en 1910, mortis la ) estis UEA-delegito en Höör (Svedio), dumviva membro de UEA kaj regula ano de Societo Zamenhof.

Li lernis la lingvon kun sia pli aĝa frato Olle Olsson jam en la 1920-aj jaroj, kaj kunfondis la klubon en Höör, kie li estis multjara prezidanto. Li tre aktivis en la internaciaj Esperanto-semajnoj de Frostavallen. Li okupiĝis en Eldona Societo en Svedio vendinte Esperanto-librojn. Ankaŭ lia filino, Kerstin Rohdin, estas aktiva en la sveda movado.

Nils Olsson ofte prelegis pri siaj esperanto vojaĝoj kaj pri siaj travivaĵoj per esperanto. 

Subaj ligiloj estas prelego por neesparanta publiko por informi pri esperanto, kiam li estis 70 jara (1980). 

http://harold-brown-author-verkisto.webs.com/Nils/Nils_prelego1.pdf 

http://harold-brown-author-verkisto.webs.com/Nils/Nils_prelego2.pdf 

http://harold-brown-author-verkisto.webs.com/Nils/Nils_prelego3.pdf 

http://harold-brown-author-verkisto.webs.com/Nils/Nils_prelego4.pdf 

http://harold-brown-author-verkisto.webs.com/Nils/Nils_prelego5.pdf 

## Vidu ankaŭ 
* Sveda esperantisto

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Dentego

eta|dekstra|200px|elefanto kun dentegoj
**Dentegoj** (aŭ pikdentoj) estas fortaj, senradikaj tiel daŭrekreskantaj dentoj en la supra makzelo de certaj mamuloj. Tiuj dentoj kreskas grandaj, ekster la buŝon de la besto. Tiuj dentoj laŭ tipo povas estis tranĉodento kaj ankaŭ kojno.

Dentegoj troviĝas ekz. ĉe la elefantoj kaj ĉe ties formortintaj parencoj (mamuto, mastodonto ktp.), la dentoj estas ekstreme longegaj incizivoj de la supra makzelo (ĉe mastodontoj eĉ el la suba makzelo). La plej granda dentego de elefanto longis 3,51 m. Ankaŭ la longa dentego de narvalo estas transformiĝinta incizivo. Male al tiu, la dentego de rosmaro formiĝas el la supra kojno. Oni ofte nomas la kojnodentojn de la aproj aŭ la plilongiĝintajn kojnojn de akva kapreolo kiel dentegojn.

*vidu:* eburo

Kategorio:Dento
Mikelo T. Popov

**Mikelo (Miĥail) T. POPOV** (naskiĝis la 14-an de februaro 1925, mortis la 20-an de oktobro 1994) estis ukrainia fizikisto kaj matematikisto kaj denaska esperantisto. 

La precipa profesia laborkampo de Popov estis fiziko de la elektrona ŝelo de la atomo kaj biokemio (AIS 1992). Li estis docento de AIS kaj direktoro de ties ukrainia sekcio. En la lastaj jaroj li profesoris ĉe la Esperanto-katedro de Internacia Instituto de Administro, pri kiu li verkis por la revuo Esperanto de UEA. 

## Verkoj
***1986**: *Pri Karboksilo, Karboksaco kaj Karboksato*, Gundelfingen: 1986. 8 p.

## Bildaro

Dosiero:1986 Pri Karboksilo Karbosaco kaj Karbosato.jpg|*Pri Karboksilo, Karboksaco kaj Karboksato*, 1986, 8 p.

## Referencoj
Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Vrasene

eta|200ra|Ĉefstrato (N451)

**Vrasene** (nederlande: [VRA:s'ne]) estas vilaĝo, kiu dependas de la ĉefa municipo Beveren. Ĝi situas en la nordorienta parto de la provinco Orienta Flandrio de Belgio.

Kategorio:Aliĝintaj municipoj de Belgio
Redoksa reakcio

eta|dekstra|280ra|
**Redoksa reakcio** estas kemia reakcio konsistanta el reakciopartoj kiel oksidiĝo kaj redukto. Multaj reakcioj en kemio estas redoksaj reakcioj, al tiuj apartenas la reakcioj por produkto de metaloj kaj kemiaj reakcioj ĉe la elektrokemiaj procezoj en la baterioj.

## Evoluo de redoksa nocio 
* oksidigo signifas elektrontransdonon (pli frue akcepton de oksigeno aŭ fordonon de hidrogeno), kio signifas altiĝon de oksidiĝa nombro

* redukto signifas akcepton de elektronoj, kio signifas malkreskon de oksidiĝa nombro. (Se io reduktas ion, ĝi mem reduktiĝas.)

### Ekzemploj 
* **forbruligo de metano**

:simpla ekzemplo pri redoksa reakcio estas la forbruligo de metano per oksigeno al karbona dioksido kaj akvo:

:metano (reduktenzo) oksidiĝas al karbona dioksido. La oksidiĝa nombro de karbono ŝanĝiĝas de -IV al +IV (ĝi transdonas elektronojn).
:Oksigeno (oksidenzo) reduktiĝas (oksidiĝa nombro de 0 al –II, tio estas ĝi akceptas elektronojn).

* **reakcio de natrio kun akvo**

:la reakcio de metala natrio kun akvo kun estiĝo de natria hidroksido kaj hidrogeno:

:: 2 Na + 2 H2O → 2Na+ + 2 OH− + H2

:la elementara natrio troviĝas en la oksidiĝa ŝtupo 0, la hidrogeno en la +1.

:dum la reakcio, Na transdonas sian valentan elektronon al hidrogeno kaj ŝanĝas la oksidiĝan ŝtupon de 0 al +1, dume hiderogeno de +1 al 0:

:: 2 Na → 2 Na+ + 2 e−
:: 2 H2O + 2 e− → 2 OH− + H2
:: -------------------------------
:: 2 Na + 2 H2O → 2 Na+ + 2 OH− + H2

## Ĝenerale 
Oni povas antaŭkalkuli per helpo de la redoksa potencialo de la unuopaj elementoj, kiu materialo reduktas kaj kiu oksidiĝas:
Oni povas formi potencialan vicon, kiu montras la *direkton* de la elektrona transiro.
* Nenoblaj metaloj transdonas elektronon facile, tiel ili estas facile oksideblaj, tiel ĝi estas bonaj reduktenzoj.
* noblaj metaloj (pli precize ties jonoj, ekzemple Ag+) facile akceptas elektronojn, tiel ili facile reduktiĝas, tiel ili estas bonaj oksidenzoj.

## Vidu ankaŭ 
* anoksiaj akvoj
* redoksa potencialo,
* libera entalpio,
* redoksa titrado


Kategorio:Grunda kemio
Kategorio:Kemiaj reakcioj
Kategorio:Reakciaj mekanismoj
Dentino

**Dentino** (lat. Substantia eburnea) donas plimulton de la dento. Male al  denta emajlo, ĝi estas produktata dum la tuta vivo. Ĝi estas ostosimila kaj konsistas el ĉirkaŭ 70 % el kalcia hidroksilapatito (ĉefe fosfato kaj kalcio) kaj ĝis ĉirkaŭ 20 % el organikaj eroj. La restanta 10 % estas akvo. Ĝia koloro estas flava. En la areo de la dentokrono, ĝi kuŝas al dentoemajlo kaj en la areo de dentoradiko al denta cemento. La dentino ĉirkaŭfermas interne de la dento la dentpulpon.

La dentin-produktantaj ĉeloj nomiĝas odontoblastoj. Ili troviĝas ĉe la limo inter dentino kaj pulpo kaj havas kontakton kun la liberaj nervofinoj. Iliaj plilongiĝoj – la t.n. fibroj de Thomas – enpenetras la etan tubetojn (Dentintubuli), kiuj troveblas centrifuge ekster la pulpo.

*Legu:*
*dento
*dentoemajlo
*dentocemento
*dentpulpo
*dentokrono

Kategorio:Dento
Oksidiĝa nombro

En ĥemio, la **oksidiĝa nombro** de unu atomo ene de kemia ligo estas formale mezura nombro por priskribi la rilatojn de la elektrona denso ĉirkaŭ la atomo. Pozitiva oksidiĝa nombro montras, ke la elektrona denso – kompare al la normala stato – estas malpliigita; la negativa montras la malon.

## Apliko 
La oksidiĝa nombro antaŭhelpas ĉe redoksa reakcio por kompreni la procezojn. La transiro de elektronoj de unu al alia atomo montras, ke la oksidiĝa nombro de unu (kiu la elektronojn transdonas) altiĝas, dum ĉe la alia (kiu la elektronojn akceptas) malaltiĝas.

## Aldono de oksidiĝa nombro 
Oksidiĝa nombro estas aldonita en la kombinaĵoj per romiaj ciferoj super la atoma simbolo (ekz. O^{-II}). Se la elementa simbolo staras sola, oni ofte aldonas arabajn ciferojn kiel ĉe jonoj.

## Difino de la oksidiĝa nombro 
Oni povas difini la oksidiĝajn nombrojn per la sekvaj reguloj:

# Atomoj en elementa stato havas la oksidiĝan nombron NULO.
# Ĉe la jonaj kombinaĵoj, la oksidiĝa nombro de elemento egalas al jona ŝargo.
# La sumo de oksidiĝa nombro de ĉiu atomo en pluratoma kombinaĵo estas NULO.
# La sumo de oksidiĝa nombro de ĉiu atomo en pluratoma jono egalas al la tutŝargo de la jono.
# Ĉe kovalenta formulitaj kombinaĵoj (t.n. formulo de Lewis), la kombinaĵo formale estas dividita je jonoj. Estas konsiderate, ke la elektronojn en ligo prenas tute la pli elektronegativa atomo.
# Plimulto de la elementoj aperas en pluraj oksidiĝaj ŝtupoj.

## Help-reguloj 
# Metalaj atomoj havas ĉiam pozitivan oksidiĝan nombron en kombinaĵoj kaj jonoj
# Hidrogenatomo havas ĝenerale oksidiĝan nombron +1 (krom elemente)
# Oksigenatomo havas ĝenerale oksidiĝan nombron -2 (krom elemente)
# Halogenatomoj (fluoro, kloro, bromo, jodo) havas ĝenerale oksidiĝan nombron -1
# elementa stato: oksidiĝa nombro estas nulo (ekz. N2, Ar, V, Al, O2, Pu, Ga, S8)
# jona kombinaĵo: sumo de oksidiĝaj nombroj egalas al jona ŝargo
# kovalenta kombinaĵo: kombinaĵaj elektronoj estas ĉiam dividitaj al la pli elektronegativa kombinaĵa partnero, egalaj ligpartneroj ricevas po duonon de la ligaj elektronoj ; oksidiĝa nombro egalas al la dividitaj ligelektronoj kompare al la nombro de normalaj estantaj eksteraj elektronoj.
Reguloj 1,6,7 validas ĉiam,
Regulo 3 nur tiam, se oksigenatomo estas interligita kun „pli elektropozitivaj“ atomoj kiel metaloj

## Pli altaj oksidaj ŝtupoj 
La plej altaj ĝis nun observitaj oksidaj gradoj estas +8 en OsO4 kaj -5 en kombinaĵoj kun ĥemiaj elementoj de grupo 3 (boro kaj galio). La plej granda diferenco ĉe oksidiĝa nombro (10) estas observita ĉe malpeza transirmetalo Os (Os2− ĝis Os8+).
eta|maldekstra|180px

Kategorio:Kemio
Kategorio:Kemia nomenklaturo
Distrikto Weißenfels

**ATENTU:** La 1-an de julio 2007 el la malnovaj distrikto Burgenland kaj distrikto Weißenfels kreiĝis la nova distrikto Burgenland. Ĉi-tie ankoraŭ priskribiĝas la malnova distrikto!

La **distrikto Weißenfels** (germane: **Landkreis**) ĝis la 1-a de julio 2007 situis en la sudo de la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. La urbo Weißenfels estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 372,41 km² en 2006 loĝis  homoj; do meznombre 96 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio-Anhalto la koncerna nombro estas 124, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Weißenfels estas signita per **19**.

240px

Najbaraj distriktoj estis sude kaj okcidente Burgenland (7), norde Merseburg-Querfurt (12) kaj en la oriento la saksa distrikto Leipziger Land.

Kategorio:Distriktoj de Saksio-Anhalto malfonditaj dum 2007‎
Distrikto Stendal

La **Distrikto Stendal** () situas en la nordoriento de la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Stendal. La distrikto kovras areon de 2 423 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaraj distriktoj estas sude Jerichower Land kaj Börde, oriente distrikto Altmark Salzwedel, nordokcidente la distrikto Lüchow-Dannenberg de Malsupra Saksio, krome la brandenburgiaj distriktoj Prignitz en la nordo, distrikto Ostprignitz-Ruppin kaj distrikto Havelland en la oriento.


S
S
Ŝangrilao

**Ŝangrilao** (el la angla 'Shangri-La') estas nomo de fikcia loko, konkrete de utopia, kaŝita surtera paradizo, laŭ la samnoma loko ie en Himalajo (en Tibeto) en la romano 'Lost Horizon' ('Perdita Horizonto') de James Hilton, 1933.

Laŭ artikolo en la oktobra numero, 2007, de la revuo Monato ekzistas malgranda loko (Zhongdian) en Junano (najbare de Tibeto) kiu pretendas ke ĉi tie originis la ideo pri Ŝangrilao.

La nomo ankaŭ estas ofte uzata por nomi diversajn amuzejojn: kazinojn, hotelojn ks.

## Vidu ankaŭ
* Xangri-lá

Kategorio:Fikciaj lokoj
Kategorio:Utopioj
Distrikto Wernigerode

La **distrikto Wernigerode** (germane: **Landkreis**) ĝis la 1-a de julio 2007 situis en la okcidento de la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. La urbo Wernigerode estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 797,60 km² fine de 2006 loĝis  homoj; do meznombre 119 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Saksio-Anhalto la koncerna nombro estas 124, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Wernigerode estas signita per **20**.

240px

Najbaraj distriktoj estis norde Halberstadt (8), oriente Quedlinburg (14), en la sudo la turingia distrikto Nordhausen kaj en la okcidento Goslar (Malsupra Saksio).

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj inter la jaroj 1990 kaj 2007 
(inter krampoj la nombroj de loĝantoj fine de 2006)

**Unueca komunumo**
# Elbingerode (Harz), urbo (5.591)
# Wernigerode, urbo (33.871)

**komunumaroj** kun membraj komunumoj

administra centro de komunumaro *

W
Hudsona Golfo

eta|dekstra|180px|Hudsona Golfo
**Golfo de Hudson** aŭ **Hudsona Golfo** (nomita laŭ Henry Hudson) estas granda golfo de Atlantiko, kiu penetras en kanadan teritorion. Ĝi estas la plej vasta marareo, kiun oni normale difinis kiel golfo. Ĝi apartenas al Nunavuto, dum la marbordo apartenas parte al Kebekio, Ontario kaj Manitobo. La en Ontario situanta Golfo de James kaj la Insulo de Belcher estas parto de la Hudsona Golfo. Plej grava havenurbo estas Churchill.

La Hudsongolfo estas kvankam ŝipebla por marŝipoj, sed ne havas gravan rolon. Ĝi havis historion rolon dum fermo de kanada interna lando per la Kompanio de la Hudsona Golfo.

La Hudsona Markolo ligas la Atlantikan Oceanon kun la Hudsona Golfo. Tiu markolo kuŝas inter la Bafina Insulo kaj la norda marbordo de Kebekio, kaj ties orienta enirejo estas markata de la Kabo Chidley en Kebekio kaj la insulo Resolution ĉe la Bafina Insulo.

## Klimato 
En la Golfo de Hudson regas tundra- kaj tajga klimato. Vintre la golfo glaciiĝas, tiel ĝi ricevis ankaŭ la karesnomon *Glaciujo*.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Kanado
* Kvaternaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://ottertooth.com 
* http://www.brooklyn-usa.org/stateoftheborough.htm 
* http://www.stomptokyo.com/badmoviereport/reviews/O/octopus2.html
* http://www.bikesummer.org/2003/calendar/calendar.php?Print=y 

Dosiero:Hudsonbaai.jpg|

Kategorio:Hudsona Golfo
Eĥosondilo

eta|180ra|Ilustraĵo de eĥosondilo
eta|180ra|
eta|180ra|
eta|180ra
eta|180ra
eta|180ra|Eĥosondilo

**Eĥosondilo** estas aparato uzata en naŭtiko por sondi, tio estas por akustikaj mezuradoj de river- aŭ marprofundoj. Ĝi aplikatas eĉ en la aerveturado kiel *"sona altometro"*. Ĝi estis evoluigita kaj patentita en 1913 fare de la germana fizikisto Alexander Behm.

Eĥosondilo apartenas al la aktivaj sonar-metodoj (post angla * **so** kaj **n**avigation **a**nd **r**anging*) por lokumo de objektoj sub akvo. Krom la aktiva sonaro ekzistas ankaŭ *pasivaj* sonarsistemoj, kiuj ne elradias sonojn, sed nur kaptas ilin. Ambaŭaj metodoj konatas ĉe la bestomondo. *(legu sube)*.

Dum eĥosondado, sendas oscilatoro sur la ŝipo impulson en ultrasono (ĉ. 100&nbsp;kHz). La sonoondoj reflektas sur la akvofundo kaj la sonotransformilo akceptas ĝin. El la kurtempa mezuro de la sonoondoj kaj el la disvastiĝa rapido kalkulas oni la profundon. Kutimaj mezuriloj havas la mezurareon de ĉirkaŭ 2m ĝis kelkaj km.

La sonrapido en akvo dependas de la temperaturo kaj saloenteno kaj estas ĉirkaŭ 1500&nbsp;m/s (1400 ĝis 1550&nbsp;m/s).

Normalokaze, la *unua eĥo* montras la serĉatan profundon. Ĉe neregula akvofundo aŭ ĉe marŝlimo necesas korektado. La eco de la grundo estas ekzamenebla per *du frekvencoj*. La kutima 100–200&nbsp;kHz reflektiĝas je malpli densaj tavoloj ol la malalta frekvenco (ĉ. 15&nbsp;kHz) penetrante pli profunden en la grundon. 
La ŝipebla profundo *(naŭtika horizonto)* estas iom malpli profunda valoro mezurita per 100&nbsp;kHz.

**Surfaca eĥosondilo**

Por la mezurado de akvaj kavoj, kavernoj, riverdeltoj kaj marbordoj oni uzas unuopajn radiojn.

La aparato havas la malferman angulon de inter 60° ĝis 150° kaj konsistas el ĉirkaŭ 100 unuopaj radioj.

**Pliaj uzeblecoj**

La fiŝkaptaj ŝipoj uzas la sonaron ankaŭ por lokumo de fiŝaro. La boataj aŭ ŝipetaj aparatoj uzeblas eĉ ankaŭ por lokumi unuopajn fiŝojn.

**Eĥosondado ĉe bestoj**

Per simila, sed tridimensia eĥolokumo orientiĝas kelkaj bestospecioj, ekz. vespertoj kaj dentocetacoj. La vespertoj eligas mallongajn kriojn en ultrasono, kies eĥo helpas ilin en flugado kaj kapti insektojn.

Kategorio:Sono
Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Navigado
Kategorio:Akustiko
Kategorio:Fiŝkaptado
Kategorio:Aparatoj
Luís de Otaola Faon

**Luís de OTAOLA FAON**, aŭ *Otaola y Faon*. (naskiĝis en 1903, mortis la 9-an de aprilo 1995) estis hispana esperantisto. Li lernis Esperanton en 1918 kaj estis delegito kaj multfoja prezidanto de la grupo en Bilbao. Ofte li gvidis kursojn.
## Referencoj
OTAOLA FAON, Luís de
OTAOLA FAON, Luís de
O