open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
In

La literkombino **IN** havas plurajn signifojn:

***In** estas simbolo por indio je kemio.
***-in-** estas sufikso en Esperanto.
***IN** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Barato.
***.in** estas nacia domajno de la alta nivelo de Barato.
***IN** estas Indianao - usona ŝtato.
***in** estas simbolo de mezurunuo colo.
Kloro

**Kloro** aŭ **ĥloro** ( el la greka lingvo *χλωρός ĥlōrós*, esperante "hela verdo") ‚estas ĥemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo **Cl** kaj atomnumero 17.
* **Atompezo:** 35,453 
* **Kemia serio:** halogeno, ne-metaloido
* **Normala stato:** gaso ĉe 298 K
* **Specifa pezo** 1,56 (), likva
* **Bolpunkto:** 
* **Fandpunkto:** 
* **Malkovrinto:** Carl Wilhelm Scheele
Kloro estas flavet-verda gaso. kiu kombiniĝas kun preskaŭ ĉiuj elementoj.  Ĝi ne estas trovebla en libera stato en la naturo, sed estas ordinare trovebla kiel natria klorido (NaCl - ordinara salo). Tiele estas du stabilaj izotopoj: 35Cl (74%) kaj 37Cl (26%).

Kloro, en sia simpla kombinaĵo, aperas kiel la diklora molekulo **Cl2** kaj estas irita gaso por la spirovojoj.

## Tokseco 
La gaso iritas mukozajn membranojn kaj la likvo bruligas la haŭton. Nur 3,5 ppm (ppm= partoj en miliono da partoj) detekteblas per odoro, kaj 1 000 ppm povas esti fatalaj post kelkaj enspiroj. Oni ĝin uzis kiel milit-gason en 1915.

Kloro atakas la spiran sistemon, okulojn kaj haŭton Ĉar ĝi estas pli densa ol aero, ĝi tendencas akumuliĝi ĉe la fundo de malbone ventolitaj spacoj. Klorgaso estas forta oksidanto, kiu povas reagi kun brulemaj materialoj.

## Kombinaĵoj 
* Alila klorido
* Amonia heksakloro-fosfato
* Cianogena klorido
* Dukloramino
* Dusulfura duklorido
* Fosfora triklorido
* Kloramino
* Klorata acido
* Klorida acido
* Klorido
* Klorita acido
* Metano-sulfonila klorido
* Metila trikloroacetato
* Natria heksaklorofosfato
* Perklorata acido
* Poliklorizita bifenilo (PKB)
* Sulfura duklorido
* Sulfurila klorido
* Tiofosforila klorido
* Tionila klorido
* Trikloramino
* Trikloretileno (TKE)
* Trikloro-metano sulfonata acido

## Bildaro 

Dosiero:Cl-TableImage.svg|
Dosiero:Cl,17.jpg|
Dosiero:Halogenidnachweis.jpg|
Dosiero:Chlor amp.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Izotopoj de kloro
* Kemio
* Perioda tabelo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
* Silvino

Kategorio:Gasoj
Kategorio:Halogenoj
Kategorio:Kloro
Ingredienco

**Ingredienco** (aŭ **ingrediento**) estas ĉiu aparta substanco, kiu konsistigas miksaĵon, trinkaĵon, manĝaĵon, medikamenton ktp. Tiun nomon ricevas ĉiu el la bezonataj eroj por kuir-arta recepto.

## Lingva noto 
Laŭ PIV kaj PAG, la ĝusta formo kun referenco de L.L. Zamenhof devus esti ingredienco (kialo: el la latina *ingrediens*, pri eniro aŭ enigo; tamen kutime oni uzas pseŭdofinaĵon **-enco** por abstraktaĵoj, kaj **-ento** por konkretaĵoj, ekzemple: esenco, kaj fundamento). La prefero kaj klarigo malaperis el NPIV.

## Vidu ankaŭ 
* Ingredienco (betono)
* Manĝa aldonaĵo


Kategorio:Medikamentoj
Kategorio:Trinkaĵoj
Si

**Si** aŭ **si** aŭ **SI** povas signifi jenon:

*En lingvistiko **si** estas la **refleksiva pronomo** en Esperanto.
*En kemio **Si** estas la simbolo de **silicio**.
*En muziko **si** estas **tononomo**.
*En fiziko **SI** estas mallongigo por **sistemo internacia de unuoj**
***si** estas laŭ normo ISO 639 lingva kodo de la **Sinhala lingvo**.
***SI** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de **Slovenio**.
***.si** estas **nacia domajno de la alta nivelo** de Slovenio.
***SI** estas kodo de provinco Siena de Italio.
***SI** estas unu el registroj de komputila procesoro 8086 kaj ĝiaj heredantoj.
***SI** estas la Sveda Instituto
***SI** estas la Situaciista Internacio
***SI** estas la Socialista Internacio
Okopa regulo

**Okopa regulo** estas ŝlosila koncepto en moderna liga teorio, laŭ kiu certaj aranĝiĝoj de
*valentelektronoj* estas pli stabilaj ol aliaj. (Elektron-aranĝiĝon oni
konsideras stabila se ĝi ne facile kaj spontane ŝanĝiĝas.) Plej stabilaj el ĉiuj aranĝiĝoj estas tiuj de la noblaj gasoj. Ĉi tiu konkludo baziĝas sur la fakto ke, el ĉiuj elementoj, la noblaj gasoj (He, Ne, Ar, Kr, Xe,
kaj Rn) estas plej ne-reakciemaj. En la naturo la plejparto da elementoj ne ekzistas sole kiel unuoblaj atomoj. La escepto estas la noblaj gasoj, kiuj ekzistas kiel unuatomaj gasoj en la atmosfero (etkvante). Ekzistas neniuj sintezitaj kombinaĵoj de He, Ne, kaj Ar, kaj la nombro da kombinaĵoj de Kr, Xe, kaj Rn estas liliputa.

Escepte de heliumo, kiu havas konfiguracion 1*s*2, ĉiu
entenas, sur siaj eksteraj elektronaj ŝeloj, 8 *valentelektronojn* en simbolita distribuo n*s*2n*p*6, kie n estas la maksimuma
ŝel-numero por tiu atomo. Observoj indikas ke la atomoj de multaj
elementoj, kiuj malhavas la stabilan noblagasan konfiguracion de 8
*valentelektronoj*, emas akiri ĝin en kemiaj reakcioj kiuj rezultas en la
formiĝo de kombinaĵoj. La tendenco al formiĝo de la noblagasa konfiguracio
kondukas al la formulado de la **okopa regulo**, formale skribita:

## Okopa regulo 
Atomoj emas interagi per rearanĝiĝo (transgrupiĝo) de elektronoj tiel ke
ĉiu partoprena atomo atingas noblagasan elektronan konfiguracion.

La okopa regulo estas vaste uzata por antaŭdiri kombin-rilatumojn de
atomoj. Ekzistas kelkaj esceptoj de la okopa regulo. Malgraŭ tio, oni daŭre uzas la regulon, ĉar granda nombro da kombinaĵoj estas sukcese antaŭdirita per ĝi.

Dosiero:Octeto.png|Dioksido de karbono estas stabila konforme al la okopa regulo.
Dosiero:PF5 oktett.png|PF5
Dosiero:Sulfur-hexafluoride-2D-dimensions.svg|SF6

## Vidu ankaŭ 
* Elektrona distribuado
* Elektronkovraĵo
* Kemia ligo
* Irving Langmuir

Kategorio:Kemia ligado
Kategorio:Kemio
Baza Radikaro Oficiala

**Baza Radikaro Oficiala** (**BRO**) estas verko publikigita de la Akademio de Esperanto. Ĝi ordigas la bazajn radikojn de Esperanto laŭ ofteco (aŭ, pli precize, laŭ la ofteco de apero en ofteco-listoj). 

Ĝi rezultas el komparo de diversaj pli fruaj ofteco-listoj starigitaj laŭ tre malsamaj kriterioj. Laŭ ilia ofteco en tiuj listoj la radikoj estas ordigitaj en naŭ grupoj, tiel ke en la unua troviĝas radikoj, kiuj aperas en la plej multaj el tiuj ofteco-listoj, en la dua troviĝas la radikoj, kiuj aperas due plej multe k.t.p. ĝis la naŭa, kie troviĝas la radikoj, kiuj aperas en la plej malmultaj ofteclistoj.

Ĝi estas parto de la Aktoj de la Akademio II 1968-1974.

BRO estas nun priserĉebla parto de la rete alirebla Akademia Vortaro (AV).

## Vidu ankaŭ
*Esperantaj vortaroj en la reto

## Eksteraj ligiloj
* Baza Radikaro Oficiala
* Uzante la Akademia Vortaro jen, vi povas serĉi en la BRO
* Akademio de Esperanto pri la Baza Radikaro Oficiala
* ILUSTRITA OFICIALA RADIKARO ESPERANTA por LERNANTO
* Memorilo - Bazaj radikoj Esperanto-Esperanto de AnkiWeb

Kategorio:Akademio de Esperanto
Valabio

**Valabio** estas nomo de diversaj specioj de marsupiuloj, similaj al kanguruo, sed malpli grandaj, vivantaj en Aŭstralio, kangurueto.

## Vidu ankaŭ
* Griza makropo

Kategorio:Makropedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Solvaĵo

[eta|Solvaĵo de akvo kaj [natria klorido|salo]]
En kemio **solvaĵo** (aŭ **solvenzo**) estas likva homogena miksaĵo de unu aŭ pliaj substancoj. Ordinara ekzemplo estas solido solvanta en likvo, kiel salo aŭ sukero en akvo. Ankaŭ gasojn oni povas solvigi en likvo, kiel karbona duoksido en akvo estiĝas karbonata akvo.

La proporcio de la solvita materialo kaj la **solvilo** (solvanto) povas ŝanĝiĝi ĝis limo de la **solvebleco**. La plimulto de la solvaĵoj estas likvaj, sed ekzistas gasaj (aerosolo) kaj solidaj solvaĵoj (ekz. alojoj). Krome la solveblo dependas ne nur de la substancoj, sed ankaŭ de la temperaturoj. Do, la solveblo de gasoj en akvo kun kreskanta temperaturo malkreskas, dum la solveblo de diversaj saloj kreskas.

Akva solvaĵo estas solvaĵo en kiu la solvanto estas akvo. Oni kutime montris ĝin en kemiaj ekvacioj aldonante (aq) al la koncerna formulo. Ekzemple, oni reprezentantus solvaĵon de ordinara tablosalo, aŭ natria klorido (NaCl), en akvo kiel NaCl(aq).

La solvaĵoj estas tre gravaj en la vivfunkcioj de la animaloj, organismoj; en la kemia industrio, agrikulturo kaj en multaj aliaj terenoj.

Mezuro de solvaĵo estas : molo/l aŭ molo/kg.

Kategorio:Miksaĵoj
LF-koop

**LF-koop** estas la oficiala mallongigo de Kooperativo de Literatura Foiro, fondita en La Chaux-de-Fonds (Svislando) la , kun la celo produkti kaj surmerkatigi kulturajn varojn kaj servojn en kaj per Esperanto. 

## Historio 
LF-koop estis la natura evoluo de la unuaj dek jaroj de *Literatura Foiro*. La revuo, fondita en Milano (Italio) de la literatura rondo *La Patrolo* en junio 1970, etendis sian aktivecon al aliaj branĉoj: libro-eldonado, teatro, literaturaj konkursoj. La kresko de la aktiveco kaj la multiĝo de la aktivuloj en internacia kampo kaŭzis la bezonon fondi entreprenon sen profita celo, laŭ la svisa juro, sub la prezido de Tazio Carlevaro, la lasta Patrolestro.

LF-koop, kies simbolo estas kvinpetalo, havis komence kvin fakojn:
* gazetfako, kiu produktis ĝis ses gazetojn samtempe,
* librofako,
* kongresfako,
* bendofako,
* literatura premio “La Verko de la Jaro„.

Aldoniĝis poste la produktado de filmoj, la teatrofako, la prizorgo de staĝejoj – el kiuj la unua estis La Kvinpetalo en Francujo.

Post Tazio Carlevaro (1980-1985) prezidis Giorgio Silfer (1985-1997), Marc Hiltbrand (1997-2008), Perla Martinelli 2008-2018, Marie-France Conde Rey de 2018 ĝis nun.

LF-koop estas verŝajne la unusola entrepreno en Esperantujo nomebla plurmedia. Ĝia ĉefa produkto estas nuntempe *Literatura Foiro*. En 1998 ĝi aliĝis al la Pakto por la Esperanta Civito, kaj en tiu konsorcio ĝi estas unu el la plej influaj establoj.

## Listo de eldonoj laŭ ISBN 
* ISBN 3-906595-00-5: ?
* ISBN 3-906595-01-3: La dekdu noktoj de satano (1990)
* ISBN 3-906595-02-1: ?
* ISBN 3-906595-03-X: Enlumas min senlimo (1990)
* ISBN 3-906595-04-8: La spegulo de Velodajo (1990)
* ISBN 3-906595-05-6: La nokto de la ezoko (1992)
* ISBN 3-906595-06-4: Krokize de mia ĝardeno (1992)
* ISBN 3-906595-07-2: Paco en ŝtormo (1994)
* ISBN 3-906595-08-0: La floroj de l' krepusko (1995)
* ISBN 3-906595-09-9: ?
* ISBN 3-906595-10-2: Dekamerono, unuaj tri tagoj (1995)
* ISBN 3-906595-11-0: Aminda (1997)
* ISBN 3-906595-12-9: La tunelo (1998) [Sur la libro estas indikita ...-02-9.]
* ISBN 3-906595-13-7: La familio Zamenhof (2000)
* ISBN 3-906595-14-5: Paŝoj al plena posedo (2001)
* ISBN 3-906595-15-3: ?
* ISBN 3-906595-16-1: ?
* ISBN 3-906595-17-X: ?
* ISBN 3-906595-18-8: Sur la marmorklifoj  (2006)
* ISBN 3-906595-19-6: ?

Kategorio:Kooperativoj
Kategorio:Esperanto-komunumo

Kategorio:La Chaux-de-Fonds
Filozofia Asocio Tutmonda

La **Filozofia Asocio Tutmonda** (**FAT**) estas faka Esperanto-asocio, fondita de Evaldo Pauli. La revuo de la asocio nomiĝas Filozofia Revuo Simpozio, disponebla en presita formo kaj en Interreto, enkadre de la Enciklopedio Simpozio.

## Vidu ankaŭ 
* Filozofiado
* Filozofia vortaro
* Eŭropa vortotrezoro de filozofioj
* Umberto Eco
* Barbara Cassin

Kategorio:Filozofiaj Esperanto-asocioj
Cleethorpes

eta|dekstra|250ra|Plaĝo en Cleethorpes
**Cleethorpes ** estas urbo en la angla provinco Lincolnshire Nord-Orienta () apud la buŝo de la rivero Humber.

Ĝi estas marborda feriejo kaj estas fizike ligita al la apuda urbo Grimsby.

En la 19-a jarcento ĝi estis fiŝista vilaĝo sed post la konstruado de la fervojo inter mezlandaj industriaj urboj kiel Ŝefildo (angle: Sheffield) kaj la marbordo ĝi rapide kreskis. Dum jaroj ĝi restas populara feriejo por familioj el la industriaj centroj.

Nuntempe troviĝas kelkaj grandaj vilaĝoj de domveturiloj kaj kabanoj.

Inter la allogaĵoj por turistoj estas la promena ĝeto, la granda amuzejo: Pleasure Island, sablaj strandoj, miniatura fervojo laŭlonge de la strando, golfejo ktp.

Se oni rigardas al la rivero oni povas vidi multe da ŝipoj survoje al la havenoj de Grimsby, Hull, Immingham kaj Goole.

Ankaŭ en la estuaro oni povas vidi du grandajn fortikaĵojn. Oni konstruis ilin en 1914 por protekti la enirejon de la rivero. Ili staras 18 metrojn super la akvo kaj havas diametrojn de 25 metroj. Estis lokoj por 200 soldatoj. Oni bezonis tri jarojn por konstrui ilin kaj la milito finiĝis preskau samtempe kiel la konstruado do oni ne pafis eĉ unu pafilon!

Dum la dua mondmilito ili restis kiel rimedoj de fortimigo kaj ili estis regule atakitaj de malamikaj flugmaŝinoj.

La grenviĉa meridiano trapasas la urbon kaj indikilo montras kelkajn distancojn en mejloj.
Norda Poluso- 2517 miles (4050 kilometroj), Suda Poluso - 9919 miles (19562 kilometroj), Nov-Jorko - 3481 miles (5602 kilometroj), Londono - 143 miles (230 kilometroj), Sidnejo - 10483 miles (16870 kilometroj), Moskvo - 1495 miles (2406 kilometroj).

## Eksteraj ligiloj 
* Fortikaĵoj 

Kategorio:Anglio
Kategorio:Urboj de Britio
Dovro (Anglio)

:*(Ĉi-tiu artikolo temas pri la angla havenurbo, Dover. Por aliaj, jen Dover (apartigilo).)*

eta|Dover
eta|St Mary in Castro
eta|Dover Castle
eta|Dover
600ra|eta|Panorama
**Dovro** (angle: '**, pron. /ˈdəʊvə/) estas urbo en la angla provinco Kent kun grava haveno, la plej proksima angla loko al Francio kaj kontinenta Eŭropo – 34 kilometroj. Grandaj pramŝipoj kaj aerglitaj boatoj portas pasaĝerojn, aŭtojn, ŝarĝveturilojn ktp. al Kalezo kaj Bulonjo-ĉe-Maro.

Ĝi estas fama pro sia blanka klifaro, kiu konsistas el kretŝtono. La klifoj donis al Anglio la kromnomon **Albion'* kiu signifas *Blanka''. La klifaro estas forta, emocia simbolo por maristoj kaj aliaj vojaĝantoj survoje hejmen. Vera LYNN, angla kantistino kaj la kanto nomata “La Blankaj Klifoj de Dovro” famiĝis dum la dua mondmilito .

La urbo mem estas agrabla kaj vizitinda kun kastelo kaj interesa historia centro kun multaj restaĵoj de la Romia periodo.

Ĝi estis la loko (kune kun Calais) de la unua iom grava internacia E-a kunveno. En Aprilo 2019, okaze de la centa Brita Kongreso de Esperanto, la Esperanto-Asocio de Britio kaj Espéranto-France kunfandis siajn naciajn kongresojn en pli grandan 'Kunkongreson', okazintan en konferencejo The Ark. Por sekvi en la spuroj de la pioniroj, okazis unutaga ekskurso al Kalezo. Aliaj kongresanoj ekskursis al la Kastelo kaj al la Blankaj Klifoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kent
Kategorio:Havenurboj
Nord-Amerika Somera Kursaro

La **Nord-Amerika Somera Kursaro** (konata per la mallongigo **NASK**) estas tri-semajna kurso de Esperanto en diversaj niveloj kiu okazas ĉiujare en Usono, sub aŭspicio de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko. Ĝi estis fondita de Cathy Schulze en Sanfrancisko, Kalifornio en 1970, kaj okazis ĉiujare ĉe Sanfranciska Ŝtata Universitato (SFŜU ) ĝis post ŝia morto. 

eta|maldekstre|300ra|
Ellen Eddy transprenis la gvidadon post la morto de Cathy en 1999, kaj post problemoj ĉe SFŜU ŝi trovis novan lokon por la kursaro ĉe la School for International Training en Brattleboro, Vermonto. Ĝi restis tie dum kvin jaroj, de 2002 ĝis 2006. Ekde 2007 ĝi okazis ĉe la Universitato de Kalifornio en San-Diego (UCSD), kaj en 2012, lige kun la tiea jarkongreso de E-USA, ĝi okazis ĉe la Universitato de Teksaso en Dalaso. En 2013, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2023 kaj 2024 la kursaron gastigis la Universitato William Peace en Raleigh, Norda Karolino. En la kursaron gastigis sur la lnsulo Viktorio, en Sidneo Kanada. En 2020 kaj 2021 NASK estis virtuala. 

En 2025 NASK gastis en Toronto, Kanado de la 5-a julio ĝis la 11-a julio.  Poste de la 11-a ĝis la 14-a de julio en la sama loko estis la du-landa kongreso de Kanado kaj Usono. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto en universitatoj

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ( kaj )
* *"A week in Esperanto Land"*, 7-minuta resuma filmo pri la kursaroj en la retejo Jutubo ()
* NASK kaj LK: unua plonĝo en du grandajn eventojn , raporto de Marcus Griep pri NASK 2018, aperinta en Usona Esperantisto 2018:4 (jul-aŭg)


Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Usono
Kategorio:Universitat-nivela instruado de Esperanto
IMEC

**IMEC** (de **I**nteruniversitata **M**ikro-**E**lektronika **C**entro**)** estas sendependa esplorcentro en la kampo de mikroelektroniko, nanoteknologio, artefarita inteligenteco, dezajnigaj metodoj kaj ciferecaj teknologioj por ICT-sistemoj. Imec ekestis en 1984 rezulte de programo starigita siatempe de la flandra registaro kiu volis fortigi la mikroelektronikan industrion en Flandrio. En tiu tempo ĝi daŭre estis nomata la Interuniversitata Mikro-Elektronika Centro, mallongigita kiel IMEC. Ekde 2016, la plena nomo ne plu estas uzata kaj estas konservita kiel "IMEC".  Temis pri grava investo ĉe la kampuso de la Katolika Universitato de Loveno (KU Leuven), sed kun la partopreno de esplorgrupoj de aliaj flandraj universitatoj. Dume, IMEC havas esplorinterkonsentojn kun universitatoj kaj elektronikaj kompanioj tutmonde.  

IMEC havas pli ol 4 500 dungitojn el la tuta mondo, pintaj sciencistoj kaj fakuloj en diversaj esplorfakoj, interalie en la kampoj de sunpaneloj, Ĝi ankaŭ havas oficejojn en Gento, Antverpeno, Genk, Eindhoven (Nederlando), Hsinchu(Tajvano), Ŝanhajo (Ĉinio) kaj Bengaluro (Barato) kun reprezentantoj en San-Francisko (Usono) kaj Tokio.

En julio 2023, dum vizito de Ursula von der Leyen, prezidanto de la Eŭropa Komisiono, estis anoncite ke la Eŭropa Unio kaj Flandrio investos 1,5 miliardojn da eŭroj en la kompanio por signife pliigi ico-produktadan kapaciton en Eŭropo por redukti la dependecon de Azio.

## Vidu ankaŭ 
ASML

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de Imec.be

## Referencoj 
Kategorio:Esploraj institutoj en Eŭropo
Kategorio:Loveno
Kategorio:Flandrio
1628

**1628** estis superjaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1628 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Aŭgusto: Rubens iris al Madrido kaj ekkonis Velázquez.
* Descartes iris al Nederlando.
* Nederlandaj piratoj atakis Kubon.
*Eldonita Renovigita establo landa por Moravio.
*Birmo Azio iĝis mikroŝtato;
*Angla parlamento aprobas *Petitions of Rights*, kiu malpligrandigis la rajtojn de la reĝojn.

## Naskiĝoj 
*1-a de januaro: Christoph Bernhard, germana komponisto (m. 1692)
*12-a de januaro: Charles Perrault, franca verkisto (m. 1703)
*28-a de novembro: John Bunyan, angla kristana verkisto (m. 1688)

## Mortoj 
*30-a de septembro: Fulke Greville (1-a Barono Brooke), angla poeto kaj politikisto (n. 1554)
*16-a de novembro: Paolo Quagliati, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1555)
Charles Perrault

eta|dekstra|Charles Perrault
**Charles PERRAULT**  (naskiĝis la 12-an de januaro 1628 en Parizo, mortis la 16-an de majo 1703 samloke) estis franca verkisto. Lia frato estis arkitekto.

El lia verkaro plej famas la fabelkolekto ''Contes de ma mère l'Oye* (t.e. *Rakontoj de panjo Anserino''), kiun li eldonis en la jaro 1697 sub la nomo de sia 19-jara filo Pierre Perrault d'Armancour. Kelkaj fabeloj poste eniris la kolekton de la Fratoj Grimm.

## Tradukoj al Esperanto 
* *Rakontoj pri Feinoj* / Esperantigitaj de sinjorino Sarpy.(Kolekto Esperanta Aprobita de Do Zamenhof).  Ĝi enhavas jenajn fabelojn: Blubarbo, La Ruĝa-Ĉapeto, La belulino en la dormanta arbaro, La Majstro Kato aŭ la Kato piedvestita per botoj, Cindrulino aŭ la vitra Pantofleto, Riketo kun la Tufo, La malgranda Fingreto, Felo de Azeno, 84 paĝoj, 1-a eld. en 1904 (ĉe Hachette, Parizo)*,* 2-a eld. en 1905 kaj 3-a eld. en 1906.
* *Cindrulino, la Belulino Dormanta kaj aliaj rakontoj,*  Kvar perloj de la rakontarto, unue publikigitaj en 1908 : "Blua-Barbo", "Ruĝa-Ĉapeto", "La Belulino Dormanta", "Cindrulino", eld. Asociación Cultural Ĝuo en 2025 (represo)

## Vidu ankaŭ 
* Cindrulino
* La dormanta belulino
* La feino
* Ruĝkufulino
* Le Petit Poucet (filmo)
* Peau d'Âne (filmo)

## Eksteraj ligiloj 
* La ruĝkapuĉetulino
* Ruĝa ĉapeto
* Ruĝkufulineto
* Le Petit Chaperon Rouge (franca, inkl. esperantlingvan tradukon de Ruĝkufulino)

## Rete legeblaj fabeloj 
* Cindrulino aŭ la vitra Pantofleto
* Felo de Azeno
* La Belulino dormanta en Arbaro
* La Blua-Barbo
* La Feino
* La Majstro Kato aŭ la Kato piedvestita per botoj
* La malgranda Fingreto
* La Ruĝa-Ĉapeto
* Riketo kun la Tufo


Kategorio:Francaj verkistoj
Perrault
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro
Kategorio:Universitato de Orleano
1703

**1703** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1703 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fondigo de Kronŝtadt, Peterburgo kaj Petrozavodsk, en Rusio
* Subskribita Interkonsento pri teksaĵoj kaj vinoj inter Portugalio kaj Anglio.
* Ahmed la 3-a iĝis estro de Osmanida imperio.
* Belaja Kalitva fondita.
* Palaco Buckingham inaŭgurita.
* Komenco de Ribelo de Rákóczi.

## Naskiĝoj 
* 28-a de junio: John Wesley, angla metodisma teologo (m. 1791)

## Mortoj 
* 10-a de januaro: Johannes Georgius Graevius, nederlanda germandevena historiisto, juristo kaj klasika filologo (n. 1632)
* 3-a de marto: Robert Hooke, angla sciencisto (n. 1635)
* 31-a de marto: Johann Christoph Bach I, germana komponisto (n. 1642)
* 16-a de majo: Charles Perrault, franca verkisto (n. 1628)
* 26-a de majo: Samuel Pepys, angla verkisto (n. 1633)
Alan Sillitoe

**Alan SILLITOE** (naskiĝis la 4-an de marto 1928 en Nottingham, mortis la 25-an de aprilo 2010 en Londono) estis brita verkisto.

La verkaro de Alan Sillitoe konsistas ĉefe el socikritikaj romanoj, rakontoj kaj poemoj, sed ankaŭ dramojn, eseojn, vojaĝpriskribojn kaj infanlibrojn li jam skribis. Subitan famon li gajnis per sia romano *Saturday night and Sunday morning*. Ĝia protagonisto estas juna laboristo, kiu – tamen nur en sia fantazio – ribelas kontraŭ la monotoneco de sia vivo.

## Famaj verkoj 
* Saturday night and Sunday morning (1958)
* The loneliness of the long-distance-runner (rakontoj, 1959)
* The rats and other poems (poemoj, 1960)
* Romantrilogio:
** The death of William Posters (1965)
** A tree on fire (1967)
** The flame of life (1974)
* A start in life (romano, 1970)
* Men, women and children (rakontoj, 1973)
* Mountains and caverns (eseoj, 1975)
* The storyteller (romano, 1979)
* Her victory (romano, 1982)
* The lost flying boat (romano, 1983)
* Life goes on (romano, 1985)
* Last loves (romano, 1990)

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Proleta literaturo
Giuseppe Ungaretti

**Giuseppe UNGARETTI** [ĝuzeppe ungaretti] estis itala verkisto, kiu naskiĝis la 10-an de februaro 1888 en Aleksandrio (Egipto) kaj mortis la 2-an de junio 1970 en Milano (Italio). Li estis fondinto kaj reprezentanto de la hermetika poezio.

Ĝis 1912 li vivis en Egipto kaj ĝis 1915 en Parizo, kie li amikiĝis i.a. kun Pablo Picasso kaj Guillaume Apollinaire. De 1915 ĝis 1918 li partoprenis la Unuan Mondmiliton, poste li laboris kiel ĵurnalisto en Francio kaj Italio. Ekde 1936 li agis kiel profesoro pri itala literaturo en San-Paŭlo (Brazilo), sed en 1942 li revenis al Italio por okupi ĝis 1959 profesoran postenon en Romo.

Giuseppe Ungaretti verkis ĉefe poemojn, sed ankaŭ kelkajn prozajn verkojn. Krome li tradukis verkojn de William Shakespeare kaj Jean Racine.

## Famaj verkoj 
* Il porto sepolto (poemoj, 1916)
* La guerra (poemoj, 1919)
* Allegria di naufragi (poemoj, 1919)
* Sentimento del tempo (poemoj, 1932)
* Il dolore (poemoj, 1947)
* Un grido e paesaggi (poemoj, 1952)
* Il deserto e dopo (vojaĝraporto, 1961)
* Morte delle stagioni (poemoj, 1967)
* Dialogo (poemoj, 1968)

**En Esperanto aperis:**

* *La doloro : poemoj 1937 – 1946*. Trad. Nicolino Rossi. Pisa: Nuova Frontiera, 1975. 62 p.
* *Oriento*; *Veke*; *Melankolio*; *La riveroj*; *Monotoneco*; *Sankta Marteno de l’ Karso*; *Soldatoj*; *Ĉielo kaj Maro*; *Himno al la morto*; *Kie la lumo*; *Ĉion mi perdis*; *Se vi mia frato*; *Amara gordo*; *Ne kriu plu*; *Variacioj pri l’ nenio*; *Kri’: mi sufokiĝas…*; *La fulmo de l’ buŝo*. En: *Enlumas min senlimo: itala poezio de la dudeka jarcento*. [Prilly]: Kooperativo de Literatura Foiro, [1990]. p. 111-131. ISBN 3-906595-03-X
* *Vivo de homo* (Ĉiuj poemaroj). Trad. Nicolino Rossi. Milano: Itala Esperanto-Federacio, 2017. 326p. ISBN 978-88-96582-15-2

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Itallingvaj verkistoj
Sámo

:*Vidu ankaŭ artikolon Samo pri komunumo en Italio.*

**Sámo**, proksimume jaroj 600-658, franka komercisto, kiu post la jaro 620 gvidis ribelojn de slavaj gentoj, vivantaj tiam sur la teritorio de la nuntempa Ĉeĥio, kontraŭ avaroj, kiuj antaŭe sklavigis ilin. Li sukcesis defendi la ligon de la gentoj ne nur kontraŭ avaroj, sed ankaŭ kontraŭ frankoj. Post lia morto la regno disfalis. Ĝis la 9-a jarcento poste mankas informoj pri la ĉeĥa historio.
## Eksteraj ligiloj
*H. Losert: "Bausteine zum Reich des Samo und der „Terra sclavorum“ in Oberfranken. - Ĉe: *Landschaftsmuseum Obermain* (arĥeologie)
*Pohl, Walter, "Samo". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 22 (2005), p. 408 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Naskiĝintoj en 600
Kategorio:Mortintoj en 658
Samo

La vorto **samo** havas plurajn signifojn:
*La **samo** estas dua afero kiu estas identa al la unua.
*Samo (Italio) estas komunumo de Italio.
*Sámo estis franka komercisto (proksimume jaroj 600-658)''.

## Vidu ankaŭ 
* Simileco
Esperanto-simbolo

eta|Esperanta stelo
La tradicia **esperanta simbolo** estas verda, kvinpinta stelo. Ĝi estas ofte portata de esperantistoj en formo de malgranda insigno (ofte sur blanka fono).

## Origino 
Zamenhof skribis en 1911 pri la kreo de ĉi tiu simbolo:“Pri la deveno de nia verda stelo mi nun jam ne memoras bone. Ŝajnas al mi, ke pri la verda *koloro* iam atentigis min S-ro Geoghegan kaj de tiu tempo mi komencis eldonadi miajn verkojn kun verda kovrilo (la atentigo estis tute senintenca). Pri unu broŝuro, kiun mi tute hazarde eldonis kun verda kovrilo, li rimarkigis al mi, ke tio estas la koloro de lia hejmo, Irlando; tiam venis al mi en la kapon, ke ni povas ja rigardi tiun koloron kiel simbolon de *Espero*. Pri la kvinpinta stelo, ŝajnas al mi, ke unue ĝin presigis sur sia gramatiko S-ro de Beaufront. Tio plaĉis al mi kaj mi prenis tion kiel signon. Poste per asociado de la ideoj aperis stelo kun verda koloro.”

La asocio kun la verda koloro okazas jene: Zamenhof eldonis sian lingvon sub la pseŭdonimo *Dr. Esperanto*.

Ĉi tiu nomo poste estis transdonita al la lingvo mem. Verdo estas la koloro de espero kaj do kompreneble simbolo por Esperanto.

La reformprojekto Ido, kiu aperis el Esperanto, uzas sespintan stelon kiel modifon de la Esperanta stelo, kiu tamen ne plu estas verda.

## Flago 
eta|Esperanto-flago
La **Esperanta** **flago** aperis ankaŭ en la ekspansio de la verda stelo. Ĝi konsistas el verda fono kun blanka kvadrato kun esperanta stelo en la supra maldekstra angulo. La verdo de la flago laŭsupoze simbolas esperon, la blanko simbolas pacon kaj la kvinpinta stelo signifas la kvin kontinentojn. Laŭ rekomendo de la estraro de la Universala Esperanto-Asocio, 3: 2: 1: 0,35 (longo: alto: blanka kvadrato: radiuso de la stelo) estas donita kiel la formato de la flago. La verda tono havas la CMFN-kolorajn valorojn 79%, 22%, 99%, 5% (kiuj respondas al PANTONE 363 C).

## Jubilea simbolo 
eta|Jubilea simbolo
La ankaŭ verda **Jubilea simbolo**, kiu estis enkondukita de la Flandra Esperanto-Ligo en la 100-jara datreveno de la lingvo en 1987, estas ankaŭ uzata de esperantistoj kiel simbolo de rekono. Ĝi reprezentas du kontraŭajn *E-ojn*, kiuj memorigas geometrian globon laŭ sia formo.

## Himno 
La poemo de Zamenhof **La Espero** estas konsiderata la himno de Esperanto, kiu temas pri mondpaco, unueco kaj la daŭraj benoj de neŭtrala lingvo. Ĉar la agordo neniam estis normigita, ekzistas nun kvar malsamaj versioj de ĝi.
[eta|Simbolo de la malnoviĝinta esperanta [valuto]]

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto kulturo

Simbolo
Kategorio:Simboloj
Peltindustrio

**Peltindustrio** estas fako de industrio, kiu prilaboras bestajn felojn kun bela kaj riĉa hararo kaj produktas el ili vestaĵojn, plej ofte mantelojn aŭ almenaŭ kolumojn.

Tiu industrio estis la plej grava ekonomia kialo por la franca kolonio de Kebekio, kaj Montrealo iĝis granda kaj grava urbo en Kanado danke al la peltindustrio.

Ĉi tiu modo kaŭzis elbuĉadon de multaj raraj bestoj, kiuj nun estas endanĝerigataj kaj protektataj, malgraŭ tio la lukra komerco kun iliaj feloj daŭras. Pro tio ekestis ankaŭ movadoj, kiuj batalas kontraŭ uzado de peltoj.
Pelto

[dekstra|eta|250ra|Peltoj de [ruĝa vulpo.]]

**Pelto** estas preparita besta felo kun bela riĉa hararo kiel fundamenta materialo por peltproduktoj; ĝi karakteriziĝas per hararo aŭ per fibraro imitanta hararon kaj per komplekso de funkciaj ecoj (t. e. uzaj kaj estetikaj ecoj), kiuj estas por ĉi tiuj produktoj karakterizaj; oni distingas peltojn naturdevenajn kaj imititajn.

## Vidu ankaŭ 
* Peltindustrio
* Vestado
* Felo
* Ledo

Kategorio:Materialoj
Kategorio:Felo
Slavoj

eta|maldekstra|Belorusoj en nacia vesto
[eta|maldekstra|[Slavoj (verde) dum la 7a kaj 8a jarcentoj]]
[eta|200ra|dekstra|La [gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj]]
eta|250ra|dekstra|Mapo de la slavaj lingvoj en Eŭropo, en la 20a jc
eta|maldekstra|200ra|La etapoj de la germana setlado orienten al la slavaj teritorioj (inter la jaroj 700-1400, vidu la klarig-tabelo
eta|dekstra|La german-lingva ekspansio orienten al la slavaj teritorioj
**Slavoj** estas komunlingva nomo por anoj de iu el tiuj hindeŭropaj gentoj, kiuj parolas slavajn lingvojn, t.e. lingvojn evoluintajn el la praslava lingvo.

## Priskribo 
Plej ofte oni klasifikas ilin en la jenaj subgrupoj:
* **Orientaj slavoj** estas rusoj, belorusoj, ukrainoj kaj rutenoj.
* **Sudaj slavoj** estas serboj, kroatoj, bosnianoj, slovenoj, makedonoj (vidu artikolon Jugoslavoj) kaj bulgaroj.
* **Okcidentaj slavoj** estas poloj, ĉeĥoj, slovakoj, kaŝuboj, elboslavoj aŭ polabiaj slavoj kaj soraboj. En la pasinteco aliaj popoloj foje nomis la okcidentajn slavojn, aŭ iujn el ili, "venedoj" (latine *venedi*, *venetae* aŭ *venedae*, eble el tio fontis la etnonomo vendoj).

Multaj hungaroj, rumanoj kaj aŭstroj estas slavidoj, kvankam ili parolas neslavan lingvon.

La praslavoj loĝis inter la riveroj Vistulo kaj Dnepro kaj en la unuaj jarcentoj post Kristo disiris tra Eŭropo kaj miksiĝis kun la lokaj etnoj.

## Bildaro 

Dosiero:Finnugroj en 1000 (eo).svg|slavaj gentoj, ne-varengaj kulturoj en la 10-a jarcento
Dosiero:Slovanskisvet.PNG|nunaj slavaj landoj en Eŭropo (por 2005)
Dosiero:Raddusch 07-2017 img01.jpg|rekonstruo de la slava burgo *Raddusch* (apud Lübbenau, Germanio)

## Vidu ankaŭ 
* Slavigo
* Slavofilio

## Bibliografio 
* Moravcsik, Gyula, eld. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (2nd revised ed.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies. ISBN 9780884020219.
* Scholz, Bernhard Walter, eld. (1970). Carolingian Chronicles: Royal Frankish Annals and Nithard's Histories. University of Michigan Press. ISBN 978-0472061860.


Kategorio:Hindeŭropaj etnoj
Ekvo

*Equus quagga*]]
**Ekvo** (*Equus*) estas genro de mamuloj el la ordo de neparhufuloj, kaj familio de ekvedoj, al kiu apartenas ĉevalo, azeno, zebro, kaj hemiono.

## Evoluado 
La plej malnovaj konataj ekvaj fosilioj estas el la frua eoceno el 54-milionoj da jaroj. Tiu specio, *Hyracotherium* (antaŭe konata kiel *Eohippus*), estis vulpeca animalo kies postaj pideoj havis po tri piedfingroj, kaj kies antaŭaj piedoj havis po kvar piedfingroj. Ĝi estis plantmanĝanto kiu manĝis molajn plantojn, kaj ĝi jam povis bone kuri. Pro la malsimpleco de ĝia cerbo, ĝi verŝajne estis vigla kaj inteligenta. Venintaj specioj havis malpli da piedfingroj, kaj havis dentojn kiu povis pli bone maĉi herbojn.

La aro grandiĝis dum la mioceno kiam pluraj specioj aperis. Tiam, ekvoj estis pli ĉevaleca, kun proksimuma korpformo de nunaj animaloj. Multo el tiuj specioj uzis preskaŭ nur la meza, tria piedfingro por stari, kaj la aliaj malgrandiĝis. La nuna genro *Equus*, ĉeestis en la frua plejstoceno, kaj rapide disiris tra la mondo.

## Hibridoj 
Kelkaj specioj povas kruciĝi, kvankam la idoj ĉiam estas nefekundaj. La plej konataj estas mulo (el virazeno kaj ĉevalino) kaj hino (el virĉevalo kaj azenino).

## Vidu ankaŭ 
## Referencoj 
Kategorio:Neparhufuloj
Kategorio:Genroj de mamuloj
Verda stelo

eta|La verda stelo
eta|Verda stelo kiel aŭtoŝildo sur la ruĝa aŭto
La **verda stelo** estas la plej simpla Esperanto-simbolo komune uzata ekzemple kiel broĉo aŭ gluebla aŭtoŝildo. La verdo simbolas la esperon, la kvin pintoj la kvin (laŭ tradicia kalkulo) kontinentojn. La verda stelo videblas sur la Esperanto-flago. Krome tia stelo aperas en la flago kaj blazono de Senegalo de 1960/1965 kaj la konturo de kvinpinta verda stelo sur ruĝa fono aperas en la Flago de Maroko.

## Historio 
Zamenhof, en 1911 demandite pri la deveno de la verda stelo, respondis ke li ne plu certe scias. La koloro estis proponita de A. Richard Henry Geoghegan el Irlando. Li poste klarigis al Zamenhof, ke ĝi estas la koloro de Irlando, dum Zamenhof pensis pri la koloro de espero. La kvinpintan stelon uzis kiel unua  De Beaufront por la kovrilo de Esperanto-gramatika libro. Jam en 1893 De Beaufront konsilis uzi verdan koloron kaj la stelon por “entute ĉio, kio tuŝas nian aferon”. Du jarojn poste la movado akceptis ĝin. Ĉar la fono estis verda, la stelo havis ofte oran koloron kaj verdiĝis verŝajne nur en 1904.

Komence la signo estis nur sur papero (presaĵoj, leterpapero, ktp.). En tiu jaro en *La Esperantisto* kelkfoje aperis proponoj kaj cititaj faktoj pri tio ke jam ekzistis vizitkartoj aŭ kovertoj kun surpreso Esperantisto aŭ Esperanto, kiam estiĝis propono ke ĉiu esperantisto portu ian signon. La unua, kiu ĵetis la ideon pri internacia komuna signo esperantista, estis B. G. Jonson el Östersund en 1892.

En 1893 aperis proponoj pri breloko portata sur la ĉeneto de poŝhorloĝo, apud la nazumo, ktp. Louis de Beaufront konsilas ke *entute ĉio, kiu tuŝas nian aferon, havu verdan koloron kaj portu supre stelon. En tia maniero la verda koloro kun stelo (du simboloj de espero, esperanto) fariĝos la konstanta ekstera signo de nia afero kaj oni ĉiam tuj rekonos ĉion kio apartenas al ĝi*. Louis de Beaufront do estas la iniciatinto de la verda Esperanto-stelo, kvankam tiu mencio ne klarigas, ĉu jam temis pri kvinpinta stelo aŭ ne (supozeble jes).

En 1895, oni ekpretigis verdajn kovertojn kun ora stelo. Dum la Unua Esperanto-Konferenco en Calais-Dover, estas propono de sinjoro Pourcine por enkonduko de unu komuna signo Esperantista, nome la verdan kvinpintan stelon, kiam ĉiuj aliaj ĝistiame koncernis alikoloran, eĉ nigran.

## Vidu ankaŭ 
* Jubilea simbolo
* Esperanto-flago
* Insigno de Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* Letero de Zamenhof al *The British Esperantist* (Pri la Deveno de la Verda Stelo, 1911) en Vikifontaro
* Retpaĝo kontraŭ la uzo de la Verda stelo kiel simbolo de Esperanto

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Simboloj
Ekvedoj

**Ĉevaledoj** aŭ **ekvedoj** (*Equidae*) estas origine nearktisa familio en la ordo de neparhufuloj kun unu nura videbla fingro sur la kruroj; dum la lastaj 10-12 jarmiloj tamen ĝi estis nature palearktisa, ĝis kiam la homoj reportis ĝin en Nordamerikon antaŭ ĉirkaŭ 500 jaroj.

La vivantaj specioj, ĉiuj en la sama genro, estas:
* ĉevalo (ekvo):
** *Equus przewalskii*
** *Equus caballus*
* azeno
** *Equus asinus*
** Afrika sovaĝa azeno aŭ Afrika natura azeno *Equus africanus*
** Sovaĝazeno *Equus hemionus*
** Tibeta sovaĝazeno *Equus kiang*
* zebro
** Stepa zebro, *Equus quagga*
** Monta zebro, *Equus zebra*
** Grevia zebro, *Equus grevyi*

Ĉevalo, azeno kaj zebro ne estas sciencaj, sed popularaj kategorioj. La familio ekvedoj, do, havas nur unu vivantan genron.

La lastaj indiĝenaj ekvedoj en Ameriko vivis antaŭ ĉirkaŭ 10-12mil jaroj: *†Equus lambei* (Jukona ĉevalo) en nordokcidenta Kanado, *†Equus scotti* (Ĉevalo de Scott) en Teksaso, kaj *†Equus neogeus* sin. *†Amerhippus* (Sudamerika ĉevalo) de Venezuelo al Bolivio.

## Referencoj 
Kategorio:Neparhufuloj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Pura substanco

En kemio, **pura substanco** estas substanco havanta difinitan, neŝanĝiĝeman konsiston kaj oni ne povas apartigi ĝin en pli simplajn substancojn per fizikaj metodoj.

## Proprecoj 
Puraj substancoj, simplaj aŭ kunmetitaj, havas fizikajn trajtojn depende de la kondiĉoj de temperaturo kaj premo (T, P), kiuj ebligas ilin identigi. Ĉi tiuj inkludas la jenojn:
 
- fandpunkto kaj bolpunkto, aŭ sublimadpunkto;

- denso (aŭ denseco);

- refrakta indico;

- elektra konduktivo kaj termika konduktivo;

- solvebleco en difinita solvanto.

Kategorio:Substancoj
Günter Eich

La germana verkisto **Günter EICH** [ginte ajĥ] naskiĝis la 1-an de februaro 1907 en Lebus/Oder kaj mortis la 20-an de decembro 1972 apud Salzburg, Aŭstrio.

Studinte ĉinologion kaj juron en Berlino kaj Parizo li ekde 1932 laboris kiel libera verkisto. Post la Dua mondmilito li fariĝis membro de la PEN-Klubo kaj li estis unu el la fondintoj de la Gruppe 47. Ekde 1953 li estis la edzo de la aŭstra verkistino Ilse Aichinger.

La verkaro de Günter Eich konsistas ĉefe el poemoj kaj radiodramoj. Li gajnis plurajn literaturpremiojn, interalie la renoman Georg-Büchner-Preis en 1959.

Tri fojon oni aljuĝis Günter-Eich-premion en la kadro de la raŭrisaj literaturtagoj.

## Famaj verkoj 
* Abgelegene Gehöfte (poemoj, 1948)
* Botschaften des Regens (poemoj, 1955)
* Stimmen (kolekto de radiodramoj, 1958)
* Zu den Akten (poemoj, 1964)
* Anlässe und Steingärten (poemoj, 1966)
* Maulwürfe (prozo, 1968)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/EichGuenter 
* http://www.litlinks.it/e/eich_g.htm  

Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Muso (apartigilo)

La vorto **muso** povas signifi la jenajn:

* **Muso**, ronĝulo el la familio musedoj, *Mus musculus*
* Komputila muso, flankaparato por operacii komputilon
* Muso Miĉjo, *Mickey Mouse*, fama kreaĵo de Walt Disney
* *Maus*, komikso
Histriko

**Histriko** (*Hystrix*) estas genro de mamuloj el ordo ronĝuloj, konata pro sia vesto el pingloharoj kiuj defendas ilin. Histriko estas 60–90&nbsp;cm longa kaj havas 20–25&nbsp;cm longan voston. Ili pezas 5–16&nbsp;kg.

La korpon de ambaŭ seksoj kovras pikiloj, ĉefe la postan parton de la korpo, tiel ili memorigas eŭropanojn pri erinaco. La kutima histriko havas kolhararon el longaj, rigidaj pikiloj, dume la java histriko ne havas tian. Ambaŭ specioj aktivas nokte kaj fosas kavojn en la grundo. Ili nutras sin per radikoj kaj fruktoj. Ili estas facile dreseblaj.

Oni manĝas ilian viandon.

## Bildogalerio 

Dosiero:Porc epic1.jpg|
Dosiero:Porcupine NPS11952.jpg|
Dosiero:Porcupine Berlin Zoo.jpg|
Dosiero:Porcupine Revivim 1.JPG|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pnl.gov/pals/resource_cards/porcupines.stm 
* https://web.archive.org/web/20050215020852/http://www.geocities.com/datahaiwan/FaktaHaiwanLandak.htm

Kategorio:Ronĝuloj
Flugsciuro

alternative=סנאי דואה דרומי|eta
eta
**Flugsciuro** estas besto kiu similas al sciuro sed havas kvazaŭ-flugilojn kaj povas flugeti.

En biologio, oni nomas flug-sciuron animalo apartenanta al iu el la sekvaj genroj:

:*Aeretes* - *Aeromys* - *Belomys* - *Biswamoyopterus* - *Eupetaurus* - *Glaucomys* - *Hylopetes* - *Iomys* - *Petaurillus* - *Petaurista* - *Petinomys* - *Pteromys* - *Pteromyscus* - *Trogopterus*

Flugsciuroj similas al sciuroj sed havas haŭto-etendaĵojn laŭlonge de la antaŭaj membroj ĝis la malantaŭaj membroj, kiuj ebligas al ili resti pli da tempo en la aero dum ke ili saltas.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.glaucomys.org/pics.html  
* http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/classification/Pteromyinae.html 
* http://www.isidore-of-seville.com/flyingsquirrel  

## Vidu ankaŭ 
* Dermopteroj

Glaucomys volans.jpg|*Glaucymnos volans*
Glaucomys sabrinus.jpg|*Glaucymnos sabrinos*
Glaucomys sabrinus 2.jpeg|*Glaucymnos sabrinos*

Kategorio:Sciuredoj
La Patrolo

**La Patrolo** estis literatura rondo, fondita en Milano (Italio) en majo 1969 fare de Giorgio Silfer kaj Manuela Bottiglioni, al kiuj preskaŭ tuj aldoniĝis Carlo Minnaja kaj Nicolino Rossi. Ĝi celis kunigi Esperanto-verkistojn kun komuna itallingva kultura fono.

En sia plej vasta momento ĝi konsistis el sep verkistoj: Tazio Carlevaro, Clelia Conterno Guglielminetti, Gianluigi Gimelli, Carlo Minnaja, Gaudenzio Pisoni, Nicolino Rossi, Giorgio Silfer. Rossi kaj Carlevaro estis Patrolestroj, unu post la alia. Al poemoj de Conterno, Gimelli, Rossi kaj Silfer Gianfranco Molle originale komponis muzikon por sia kasedo *La poezio de La Patrolo,* eldonita de LF-koop (1980).

La rondo fondis en 1970 la revuon *Literatura Foiro.* Ĝi aktivis ankaŭ per libroeldonado, teatro kaj literaturpremioj. 

La Patrolo malfondiĝis en 1979 kaj transdonis sian tutan havaĵon al LF-koop.

Patrolo
Tanado

eta|dekstra|220ra|Tanisto montras sian malnovan metion: Li forigas viandrestojn de la ŝaf-felo
**Tanado** estas kemia procedo, en kiu oni prilaboras bestajn felojn (kruda eksteraĵo de la besto) per senharigo kaj apliko de kemiaĵo, la tanino, produktante tiel ledojn por plua prilaboro.

La tanaĵo anstataŭigas akvon en spaco inter la proteinaj fibroj kaj interligas la fibrojn. La tri plej ofte uzataj tanaĵoj estas la planta tanaĵo, la mineralaj saloj similaj al krom-sulfat kaj la fiŝa aŭ ĝenerala la besta oleo.

## Historio 
### Planta tanado 
La plej malnova metodo estas la tanado per planta tanacido. Tanacidon uzis jam la judoj (kverka ŝelo), la egiptujanoj (guŝo de iu akacio), la romianoj kaj araboj (diversaj arboŝeloj kaj radikoj).

En la 18-a jarcento, en Eŭropo oni uzis kverkan ŝelon, anakardiacojn, valoneon kaj konion. La metodo estis simila kiel hodiaŭ: oni mergis la pelton en ujoj, plenaj de tanaĵo (planta tanacido).

[eta|dekstra|220ra|Tradicia tanejo kaj [tinkturejo en Maroko]]

### Kemia tanado 
La tanado kun kemiaĵoj aperis en fino de la 19-a jarcento. Tio okazis per kromaj saloj. Ĝi havis du tipojn: en la unu oni mergis la pelton unuafoje en kromacidan ujon, duafoje en miksaĵon de natria tiosulfato kaj alia acido. Tiel estiĝis bazaj kromacidoj kaj precipitas sur fibroj de la pelto.

Alia metodo estis la mergado de la pelto en pli kaj pli densan krom-sulfatan solvaĵon. Oni uzas ankaŭ aluminiajn kaj cirkoniajn salojn.

### Olea tanado 
La perolea tanado estas praa metodo kaj uzis je peltoj de ĉamo (nomiĝas ŝamo!) kaj de cervo. Tiuj iĝas molaj kaj truetaj (porozaj) kaj povas humidiĝi kaj sekiĝi plurfoje sen iu ajn damaĝo.

Oni ŝprucigas je la pelto fiŝan aŭ cetacan oleon (moruhepatoleo aŭ balenoleo) kaj batadas la pelton per maŝina martelo. Oni poste pendigas la pelton en bakforno, kaj la oksidiĝanta oleo adheras je la ledaj fibroj kaj kaŭzas tanadan efikon. Post la sekado, oni ellavas la superfluan tanaĵon kaj denove sekgigas la ledon. Ia specifa post-tanado ne necesas.

## Proverbo 
Ekzistas proverboj pri tanado en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Fabrikado
Kategorio:Ledo
Kategorio:Metio
Didelfo

**Didelfo** (*Didelphis*) estas genro de malgrandaj mamuloj el la ordo de marsupiuloj, grimpanta sur arboj, kaj vivanta en Ameriko. Ĝi estas tre ofta kaj ne estas endanĝerita, ĉar ĝi sukcesas vivi eĉ en urboj.

La felo de ordinara didelfo (*Didelphis marsupialis*) estas uzata en peltindustrio: ĝi havas longan, iom maldelikatan kaj maldensan hararon kaj estas nomata **oposumo**.

Ĝi estas manĝebla besto kaj ĝia viando estas ŝatata ĉefe en kamparaj regionoj de Ameriko. La gusto tre similas al kuniklo, havas malmultan grason kaj estas mola. Ĝenerale, ĝia manĝado estas simbolo de malriĉeco, pro tio, multaj homoj hontas konfesi ĝian manĝadon.
Ermeno

[eta| kranio de *Mustela erminea* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **ermeno** (*Mustela erminea*) estas holarktisa specio de mustelo, malgranda, longa kaj maldika, kun tutjare nigra vostopinto. La vintra felo estas uzata por multekostaj pelto (simbolo de reĝoj) kaj estas ankaŭ nomata ermeno kaj metafore tiu nomo estas uzata ankaŭ en la heraldiko (pelto el arĝento kaj felmakuloj el sablo), ekzemple pri historia simbolo de Bretonio ekde 1316. Somera hararo estas flavbruna ĝis ruĝbruna kun blanka ventro; vintra estas neĝblanka aŭ flaveta.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

Kategorio:Musteledoj
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Darren Flutie

**Darren Flutie** (naskiĝis la 18-an de novembro, 1966) estis ludanto de Kanada piedpilko kaj ludis inter 1991 kaj 2002 en la Ligo kanada de piedpilko.

## Karieraj statistikoj 
## La karierpintoj de Darren FLUTIE 
* La plejmulto da kaptoj dum la postsezono: 85
* La plejmulto da kaptoj dum la regulara sezono: 972
* La plej multo da sezonoj kun egale au pli ol 1 000 jardoj gajnitaj kapte: 9 (egale kun Allan Pitts)

## Sezonoj Ĉiu-Kanadana 
* 1999
* 1997
* 1996

## Ĉampiono-sezonoj 
1994, 1999

Kategorio:Kanada piedpilko
Kategorio:Usonaj sportistoj
Abel Montagut

**Abel Montagut i Masip** (; naskiĝis en 1953 en Llardecans, Katalunio) estas verkisto kaj tradukisto.
Li estas Esperanto-poeto kaj iama mezlerneja instruisto pri la katalunaj lingvo kaj literaturo. Li licenciiĝis pri kataluna filologio en *Estudi General de Lleida* (Barcelona Universitato).

Dufoje li premiiĝis ĉe katalunlingvaj beletraj konkursoj pro siaj rakontoj.
Dekkvar-jara li eklernis Esperanton kaj enpaŝis literature en 1980 per abundaj neeldonitaj tradukoj el klasikaj katalunaj aŭtoroj (Ramon Llull, Ausias March, Jacint Verdaguer, Salvador Espriu, k.a.). Unu lia poemtraduko de kataluna mezepoka *Amkantoj* de Ausias March, premiiĝis en la 22-aj Internaciaj Floraj Ludoj en 1983. En 1982 li entreprenis la verkadon de *Poemo de Utnoa*, kiun li konceptas kiel kompiladon kaj kunfandiĝon de diversgentaj tradicioj troviĝantaj en homaraj ĉefverkoj, kiel Eposo pri Gilgameŝ, Ramajano, Biblio, Iliado, Odiseado, Eneado, k.a.

## Verkoj 
### Esperantlingvaj verkoj 
#### Originalaj 
eta|*Poemo de Utnoa*, reviziita eldono de 2018
* *Poemo de Utnoa.* Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p.
* *Karnavale (maskita rakonto).* IEM. Vieno, 1997. ISBN 3-901752-09-9. 65 p.
* ''La enigmo de l'ar@neo.* IEM. Vieno, 2003. ISBN 3-01-000030-8.
* *La lasta eksterordinara vojaĝo de Jules Verne (Eseo kaj unua ĉapitro)*. Memeldonita.

#### Tradukaj 
* Ausias March. *Amkantoj. 60 poemoj / Cants d'amor. 60 poemes*. Generalitat Valenciana. Valencio, 1993. 147 p. (dulingva)

### Katalunlingvaj verkoj 
* *La gesta d'Utnoa.* Pagès editors. Lleida, 1993. ISBN 84-7935-384-8. 215 p. (Katalunlingva versio de *Poemo de Utnoa*)
* *L'enigma de l'arany@* Pagès editors. Lleida, 2000. ISBN 84-7935-665-0. 346 p. (Katalunlingva versio de *La enigmo de l'ar@neo*)
** Traduko al la hispana (fare de Joaquim Biendicho): *El enigma de Dulwig* Editorial Milenio. Lleida, 2007. ISBN 978-84-9743-221-4. 240 p.
* *Carnestoltes (novel·la disfressada) i altres relats.'' Llibres de l'Índex, Barcelono, 2003. ISBN 84-95317-49-4. 86 p. (Katalunlingva versio de *Karnavale (maskita rakonto)*)
* *El manuscrit de Jules Verne.* Barcanova. Barcelono, 2003. ISBN 84-489-1213-6. 110 p.
* ‘La contribució de la llengua internacional esperanto a la supervivència de la diversitat lingüística’ pdf teksto 1; pdf teksto 2, 10-a Konferenco Linguapax (angle), Barcelono, Hispanujo, 2004.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Abel Montagut

* Recenzoj pri liaj verkoj:
** Poemo de Utnoa
** Karnavale

* [Verkoj de kaj pri Abel Montagut](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=abel+montagut&vid=ONB&fn=search) en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

### Ligo al recenzoj 
* recenzoj fare de Montagut


Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj