open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
29146 McHone

'*29146 *McHone'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la multefakan scientiston *John F. McHone'', kiu interesiĝas pri geologio, oceanografio kaj planedoscienco. Li laboris dum 25 jaroj pri la malkovro kaj inspekto de teraj  tra la mondo. Liaj studoj estas bazitaj sur terenaj laboroj, mineralogio kaj deforaj mezuroj, inklude per sinteza apertura radaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Atingopovo

La **atingopovo** aŭ **veturradiuso** estas la distanco atingebla de veturilo sen intertempa aldono de ekstera energio al ĝi. Veturiloj kiuj kunprenas ilian energian provizon, havas limigitan atingopovon ĉar la kvanto de energio kunprenebla estas limigita. 

Benzinaŭtomobilo kun benzinujo de 40 litroj kaj meza konsumo de 1 litro por 15 kilometroj ekzemple havas atingopovon de 600 kilometroj. Boeing 747 havas flugradiuson de proksimume 13 450 kilometroj (depende de la versio). Tio signifas ke Boeing 747 povas flugi tiun distancon sen aldono de keroseno. 

## Elektraj aŭtomobiloj 
La atingopovon de elektra aŭtomobilo ĉefe estas limigita per la kapacito (kWh) de la akumulatoro, la veturstilo kaj -rapideco kaj la vetero. 

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Transporto
Alexander Lee Eusebio

**Alexander Lee Eusebio** (koree: 알렉산더 리 유세비오, fakte **Aleksander**), pli konata kiel **Alexander** (알렉산더) aŭ **Xander** (naskiĝis la 29-an de julio 1988 en Honkongo) estas korea kantisto portugal-ĉin-devena, repisto kaj prezentisto.

Kelkfoje aperis en radiaj disaŭdigaĵoj kaj amuzaj programoj en la korea televido. Krome estis manekeno por kelke da projektistoj de modo, interalie por la fama korea Lee Sang Bong. Provante siajn fortojn kiel aktoro, prezentiĝis en korea serio *Immortal Masterpiece*, por kiu surbendigis la kanton *Kimchi Song*. Gaste aperis ankaŭ en God’s Quiz, sezono 3. Aktuale laboras kiel soloa voĉisto.

## Prezentiĝoj 
Alexander famiĝis kiel membro de k-popa knaba muzikgrupo U-KISS. Post ties forlaso spektaklis en Honkongo per „When Alexander Met You...” aŭguste 2011, kie unuafoje ekkantis „Bad Girl” dum sia privata rekonto kun fervoraj subtenantoj. Malgraŭ promocio de la evento limigita nur al sociaj amaskomunikiloj, ĉefe Tvitero kaj Facebook venis aŭskultantoj de la tuta mondo.

Decembre 2011 dum la aranĝo Akasaka Blitz aperis en Tokio kaj en Kuala Lumpur, en Malajzio, kie prezentis sian debutan unuopaĵon „I Just” kune kun „Oh! Baby”, kaj „그남자 (That Man)”.

En Singapuro julie 2012 okazis renkonto „Specially for Xanderettes”, kie ekkantis interalie la kanton „김치송 (Kimĉio Song)”.

## Privata vivo 
Adoleskiĝis en Makao, studis komunikadon en Kalifornio. Nun loĝas en Seulo. Lia patro Anthony Eusebio estas duone ĉino, duone portugalo kaj lia patrino Chungmi Lee estas koreino. Li havas pli aĝan fratinon Victoria. Sian antaŭnomon ricevis post sia avo, Alejandro, hispan-filipindevena. Alexander estas kristano, engaĝita en la 3rd Wave Music, sudkorea kristana eldonejo.

Konata de sia kapablo paroli en 7 lingvoj: angla, kantona, mandarena, korea, japana, hispana kaj portugala. Kun la fratino lernas la francan.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* retejo de Xanderettes 

Kategorio:Korelingvaj kantistoj
Kategorio:Poliglotoj
29148 Palzer

'*29148 *Palzer'''* estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la germana astronomo Werner Landgraf elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Wolfgang Palzer*, de la *Astronomische Gesellschaft Urania'' en Wiesbaden, kiu observis kaŝadojn kaj entreprenis observojn kaj kalkulojn de orbitoj de meteoroj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Werner Landgraf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
29157 Higashinihon

'*29157 *Higashinihon'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

*"Higashi Nihon"* (Orienta Japan) estis trafita de la plej detruiva tertremo en la historio la . La tuta nacio leviĝis al la tasko de rekonstruo kun la spirito
de *"Ganbarou"'' ("faru plej eble kiel bone kaj ne rezignu"). Koincide, tiu asteroido estis malkovrita la 11-an de marto.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Roman Dwilewicz

**Roman Jan Dwilewicz** (naskiĝis la 6-an de novembro 1949 en Mrągowo, mortis la 29-an de julio 2016 en Sankta Luiso) estis pola matematikisto okupiĝanta pri kompleksa analitiko de pluraj variabloj, geometria analitiko, analitika nombroteorio, partaj diferencialaj ekvacioj, algebra geometrio kaj diferenciala geometrio.

Li finis studojn en Fakultato de Matematiko, Informadiko kaj Mekaniko de Varsovia Universitato en 1971. Doktoriĝis en 1976 surbaze de verkita sub gvido de profesoro Bogdan Bojarski disertaĵo, titolita *Zupełność charakterystyczna systemów rodzin analitycznych zwartych podrozmaitości rozmaitości zespolonej*. En 1985 habilitiĝis. Julie 2008, el la manoj de prezidento Lech Kaczyński, akceptis la titolon profesoro de matematikaj sciencoj.

Plurjara laboranto de sia fakultato kaj de Matematika Instituto de Pola Scienca Akademio, kie en la jaroj 1998–2000 plenumis funkcion de vicdirektoro pri sciencaj aferoj. Invitata al pli ol 250 centroj sur kvar kontinentoj, prelegis kaj gaste lekciis interalie en Italio, Francio, Hispanio, Svislando, Finnlando, Kanado, Aŭstralio, Japanio, Ĉinio kaj Honkongo.

Dum la lastaj vivjaroj loĝante en Usono, estis samtempe profesoro de du universitatoj: Missouri University of Science and Technology kaj Universitato de Kardinalo Stefan Wyszyński en Varsovio. De 1977 senĉesa membro de Pola Matematika Societo, proksime kunlaboranta kun la pola scienca medio.

## Vidu ankaŭ
* pleneco (matematiko)
* kompakta spaco
* sternaĵo

## Eksteraj ligiloj
* Zmarł Profesor Roman Dwilewicz (1949–2016)  Mortis Profesoro Roman Dwilewicz, PTO

Kategorio:Polaj matematikistoj
Hanna Hertelendy

**Hanna Hertelendy** [hungara prononco: hertelendi], laŭ hungarlingve kutima nomordo  **Hertelendy Hanna** estis hungara-usonana aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Zimka Ilona* (laŭ alia fonto Zinka Janka Irma*), ŝia plej ofta nomo en Usono estis **Hanna Landy**.

Zimka Ilona http://www.imdb.com/name/nm0381000/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Holivudo (Los Angeles, Kalifornio, Usono).

## Biografio 
Zoltán Egyed aprezis Zinka-n talenta kaj Hanna Hertelendy komencis sian aktoran karieron en kabaredoj en sia naskiĝurbo. Post la 2-a mondmilito ŝi havis rolojn ekzemple en Teatro Magyar, Gaja Teatro. En 1948 ŝi vojaĝis al Usono, hejmenveninta ŝi denove havis rolojn en Budapeŝto, sed poste ŝi eterne forlasis Hungarion. En Usono inter 1948-2000 ŝi havis pli ol cent kinfilmajn aŭ televiziajn rolojn. Ŝi estis membro de Actors Studio.

Ŝi edziniĝis sesfoje, ŝia unua edzo estis dramaturgo István Hertelendy, post la vidviniĝo en 1945 ŝi edziniĝis al usona diplomato, en 1949 al usona aktoro, sed post 2 jaroj ŝi vidviniĝis. Ŝia kvara edzo estis István Békássy, kiun sekvis 2 aliaj usonaj aktoroj. Ŝi naskis 2 gefilojn en 1954 kaj 1961.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ŝekspiro: Hamleto - Ophelia
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Irina

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Idegen utakon* (1944) – unu el la damoj
* *Hazugság nélkül* (1945) – flegistino
* *Joy to the World* (1948) jam kiel Hanna Landy
* *Diamond Safari* (1958) - Wanda
* *An Elephant in a Cigar Box* (1969) - Beatrice Grooteman
* *Circle of Power* (1981) - Sylvia Arnold
* *Hard Time Romance* (1991)
* *Entourage* (2000) - Mrs. Hyder  

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *The Ford Theatre Hour* (1948) 
* *The United States Steel Hour* (1957) Nancy
* *The Movie Maker* (1964) - jam kiel Hanna Landy
* *Christmas Lilies of the Field* (1979) - Albertine
* *Hardesty House* (1986) - Lilian Rockafeller
* *Room for Two'' (1992) - Olivia Ashcroft

## Hungaraj voĉoj 
* en filmoj videblaj en Hungario la hungaraj voĉoj apartenis al Márta Egri kaj Szilvia Dallos http://iszdb.hu/?szemely=52871

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Mieczysław Litwiński

**Mieczysław Litwiński** (naskiĝis la 30-an de julio 1955 en Będzin) – pola komponisto, muzikpedagogo, plurmuzikilisto, poligloto, voĉisto, esperantisto

## Vivo kaj laboro
Mieczysław Litwiński studis komponaĵon ĉe Tadeusz Paciorkiewicz kaj Zbigniew Rudziński en Muzika Akademio en Varsovio. Dum sia restado en Usono en la jaroj 1986-1991 li estis sub influo de la verkoj de John Cage, kiun li ekkonis persone. Poste li studis ankaŭ ĉe Karlheinz Stockhausen. De 1991 li loĝis kaj laboris en Kaŭno (Litovio), en 2000 li alvenis al Varsovio.

Kunaŭtoro de pluraj komponaĵoj kaj kunfondinto de multaj muzikgrupoj de muzikilistoj, en tio: Cytula Tyfun da Bamba Orkiester (kun Andrzej Bieżan, Krzysztof Knittl kaj Tadeusz Sudnik, 1981), Sendependa Studio de Elektroakustika Muziko (kun K. Knittl, Stanisław Krupowicz, A. Bieżan kaj T. Sudnik, 1982-84), Light from Poland (1985-86), Litwinski ensemble & Choir (1987-91), dueto *Sol et Luna* (kun Saba Zuzanna Krasoczko, de 2000) kaj grupo de improviza muziko Kawalerowie Błotni (de 2004), kie okupiĝas pri Intuicia Muziko. Kiel interpretisto de la nuntempa muziko kaj de la propraj komponaĵoj vizitis kiel soloisto kaj kune kun muzikgrupoj plurajn landojn de Eŭropo kaj ankaŭ Usonon, Kanadon, Rusion, Estonion, Latvion, Litovion kaj Iranon.

Krom kanzonoj kaj ĉambra muziko, li okupiĝas pri baleta muziko (en tio por koreografoj kiel: Ohad Naharin, Royston Maldoom, Muna Tseng, Amy Sue Rosen, Pat Cremins, Tamar Rogoff kaj Marika Blossfeldt), drama kaj filma kreemo (en tio muziko por la filmoj *Raising Arizona* kaj *Barton Fink* de Joel kaj Ethan Coen). En siaj komponaĵoj ligas muzikon de diversaj stiloj, epokoj kaj geografia deveno.

Litwiński lekciis en Vytautas-Magnus-Universitato en Kaŭno, Varsovia Universitato, Universitato de Novjorko kaj konservatorioj en Rigo, Talino kaj Klaipėda.

En Muzeo pri Azio kaj Pacifiko en Varsovio okazis pluraj koncertoj de la Dueto Sol et Luna, kunlabore kun tiama muzea laboranto Krzysztof Śliwiński.

## Bibliografio
* Polskie Centrum Informacji Muzycznej - Mieczysław Litwiński 
* Mieczysław Eligiusz Litwiński, Kompozytor, śpiewak i multiinstrumentalista 
* Hlasohled - Mieczysław Litwiński 

## Eksteraj ligiloj
* The Mud Cavaliers (Kawalerowie Błotni) 

Kategorio:Polaj komponistoj 
Kategorio:Polaj poliglotoj
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj muzikpedagogoj
29185 Reich

'*29185 *Reich'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Ludwig Reich'', profesoro pri matematiko ĉe la Karl-Franzens-Universitato de Graz kaj eldonisto de internaciaj ĵurnaloj pri matemetiko. Kiel ano de la Aŭstra Akademio de Sciencoj, li estas ĉiam helpema por ties komisiono pri astronomio. La nomo estis proponita de Lutz D. Schmadel.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Károly Boka

**Károly BOKA** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boka Károly** estis hungara-cigana ĉefviolonisto, muzikisto pri popolmuziko. Li estis la plej ŝatata muzikisto de Lajos Kossuth.

Károly Boka http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/014/pc001450.html#9 naskiĝis la  en Debrecen, li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
Károly Boka devenis el muzikista cigana familio, li frue estis talenta violonisto. En la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj li estis la plej fama muzikisto en sia naskiĝurbo. En 1845 Debrecen nomumis lin "honora burĝo". En 1849 la rusa armeo okupis Debrecen kaj lia domo estis prirabita fare de soldatoj. Lia muzika popola orkestro muzikadis ĉe la plej gravaj urbaj familioj, tial li estis riĉa homo.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Káka tövén*
* *Kesergő*

## Memorigiloj 
* strato en Debrecen

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Határ út (metrostacio)

La **Határ út** (=vojo Határ) estas signifa metrostacio kun granda trafiko en Budapeŝto. La nomo venis de la vojo, kiu krucas la metrolinion.
eta|maldekstre|Kajo de la metrostacio Határ út

## Historio 
En 1976 ekfunkciis la unua itinero de la M3 metrolinio. Tiu ĉi itinero ekfunkciis post 4 jaroj. Tiu metrostacio (eĉ metrolinio) ĝis 2017 neniam estis renovigita. Kelkaj asertas, ke la metrolinio jam estas vivdanĝera. En 2017 kelkaj vagonoj estis ŝanĝitaj al pli modernaj, la malnovaj estis faritaj en Sovetunio, la novaj en Rusio.

## Stacio 
La kajo lokiĝas 5 metrojn sub la tersurfaco. La metrostacio estas atingebla tra ŝtuparejoj el subirejo al la koncernaj peronoj. La stacio havas 3 trakojn, la meza trako havas kontakton nur al la interna urboparto. Ambaŭ eksteraj trakoj estas la funkciantaj. La kajo servas por por la meza rezerva trako kaj por la internurba direkto, la aparta perono servas al direkto al la sekvanta finhaltejo.

## Kontaktoj 
La metrostacio estas granda trafika nodo. La pasaĝeroj povas elekti publikajn veturilojn al multe da tramoj kaj aŭtobusoj, krome estas granda ĉiovendejo kaj parkumejo.

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m3.html 
* http://www.metros.hu/mutargy/allomas.html 
* hungare kun fotoj 

Budapest, metró 3, Határ út, 2.jpg|La ĉefkajo kaj la flankoperono
Budapest, metró 3, Határ út, 8.jpg|Ligilo inter subirejo kaj kajo
Határ út, metro Budapest.JPG|La ŝtuparejoj

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1980
Kategorio:1980 en Hungario
Kirkton

La subteretaĝo de **Kirkton** (etimilog.: la kirkovilaĝo; ekzistas pluraj lokoj kun tiu nomo), ankaŭ nomata *Kirkton terdomo*, situas okcidente de la marborda loko Golspie kaj nordokcidente de la domareto Kirkton, kiu situas sur la flanko de la Norda Maro de la skotagraflando Sutherland. Ĝi estas unu el 40 subteretaĝoj en Sutherland.

La hodiaŭa enirejo havas tri ŝtupojn. Dua enirejo estis verŝajne ĉe la alia flanko. Ĝi estis enfalita.

La subteretaĝo estis elfosata en la 19a jarcento.

Proksime de la subteretaĝo situas kairno kun diametro de ĉ. 17 m. Ĝi havas centran ŝtonkesto.

## Vidu ankaŭ 
* subteretaĝoj en Skotlando

## Literaturo 
* Anna Ritchie, Graham Ritchie: *Scotland. An Oxford Archaeological Guide*. Oxford University Press, Oxford 1998, ISBN 0-19-288002-0, (*Oxford archaeological guides*), p. 152–153.

## Eksteraj ligiloj 
* [https://canmore.org.uk/collection/30227 ]

Kategorio:Subteretaĝoj en Skotlando
Hungara Revolucio

La **Hungara Revolucio** signifas:

* Hungara revolucio de 1848 : Sendenpendenca milito kontraŭ Aŭstra Imperio kaj Rusia Imperio.
* Hungara revolucio de 1956 : Popola revolucio kontraŭ komunista reĝimo de Mátyás Rákosi kaj Sovetunio.

Ĝi ankaŭ signifas:
* Kalistefa revolucio : Respublikana revolucio kontraŭ Aŭstrio-Hungario
* Komunista revolucio en 1918 : Komunista revolucio en 1918.
* Fino de komunista reĝimo en 1989 : Popolaj protestoj kontraŭ komunista reĝimo kaj demokratiigo de Hungario.

Kategorio:Revolucioj
Kategorio:Historio de Hungario
Sinagogo en Tykocin

eta|Interno de la sinagogo
**Granda Sinagogo en Tykocin** estas sinagogo troviĝanta en Tykocin en podlaĥia provinco ĉe la strato Kozia 2 apud la Malgranda Foirplaco. Ĝi estas la dua plej granda kaj unu el la plej malnovaj ĝis nun ekzistantaj sinagogoj en Pollando.

## Historio 
La sinagogo estis konstruita en 1642 sur la loko de antaŭa, ligna preĝejo. En la 18-a jarcento al la nord-orienta angulo oni alkonstruis malaltan turon, kiu unue servis kiel prizono por judoj. En la 1840-aj jaroj la sinagogo estis plene renovigita. En la 17-a kaj 18-a jc. ĝi estis grava juda intelektula centro. Ĉe ĝi laboris pluraj konataj kaj estimataj rabenoj kaj talmudistoj.

Dum la 2-a mondmilito, en 1941, nazioj damaĝis kaj prirabis la internon kaj faris el ĝi magazenon. Post la milito laŭ la decido de la urbaj aŭtoritatoj en la sinagogo troviĝis magazeno de fabrikitaj sterkaĵoj. En 1965 en la sinagogo eksplodis incendio, kiu kompletigis la detruon: bruliĝis unika biblioteko kaj arĥivo de la juda komunumo, kaj ĉiujn savitajn librojn oni ĵetis en apudan riveron.

En la jaroj 1974-1978 okazis plena renovigo kaj konservado de la konstruaĵo. De 1977 ĝi estas la sidejo de Muzeo de Juda Kulturo en Tykocin. Nuntempe la muzeo posedas riĉan ekspozicion de judaj memoraĵoj kaj aliaj objektoj ligitaj kun la juda kulturo.

En la ĉefa preĝo-salono oni prezentas interalie malnovan kronitan Toraon, talitojn, tefilinojn, ĥanukajn kandelingojn, menorojn kaj librojn. En la turo oni aranĝis ĉambron de rabeno.

## Bibliografio 
* Tomasz Wiśniewski: *Bożnice Białostocczyzny*, 1992. 

## Eksteraj ligiloj 
* Granda Sinagogo en Tykocin ĉe sztetl.org.pl

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Tykocin‎
Tykocin
Tykocin
Kategorio:Judaj muzeoj en Pollando
Kategorio:Vizitindaĵoj en Podlaĥia provinco
Darmorado

eta|250px|La darmo-rado.

**Darmorado** estas simbolo reprezentanta la *darmon* (‘leĝo’ aŭ ‘religio’), en hinduismo, budhismo kaj jainismo. Kelkfoje tradukiĝas kiel 'doktrino-rado' aŭ
'leĝo-rado'

## Transliterumoj 
La simbolo de la *dharmacakra* estas reprezentata kiel (*ĉakro* en Sanskrito) el ok aŭ pli da radioj. Temas pri la simbolo budhisma plej antikva trovita en la barata arto el la epoko de la budhisma reĝo Aŝoko apud la unuaj kvin indusaj ikonografioj postvivintaj la epokon de la Indus-civilizacio. De tiam, ĉiuj budhanaj nacioj uzis ĝin kiel simbolo. En ĝia plej simpla formo, tutmonde estas konata kiel nur budhana simbolo.

Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Religiaj simboloj
Terdomo de Tealing

La en 1871 malkovrita prahistoria **terdomo de Tealing**, ankaŭ nomata **subteretaĝo de Tealing** , estas subteretaĝo proksime al la vilaĝo Tealing ĉ. 8 km norde de Dundee en la skota *Council Area* Angus. La konstruo de la muroj el ortostatoj kaj sekmasonaĵo estas bone videbla, la kovroŝtonaj de la instalaĵo mankas. Apud la norda enirejo troviĝas dekorita rokbloko el la bronzepoko, kiu estis ĉi tie en la ferepoko enkonstruita.
eta|maldekstra|en la muro estas ŝtono kun pelvo- kaj ringo-markado
eta|maldekstra|en la Tealing subteretaĝo

La flankoj formas unu por skota, male al irlandaj subteretaĝoj, tipa bananforma strukturo. Ĝi profundas 2,0 metrojn, larĝas 2,3 metrojn kaj longas 24,3 metrojn. Fine ĝi havas malgrandan kameron. En tiu kamero oni trovis multajn artefaktojn, inter ili brakringoj kaj ringoj el bronzo, ŝtonaj tasoj kaj bestaj ostoj
Troviĝas multaj bone konservitaj subteretaĝoj en la ebeno de Angus.

* Ardestie, ankaŭ en la nordo de Dundee troviĝas subteretaĝo kun speciale klara murkonstruo.
* Carlungie situas 1,7 km norde de Ardestie. Ĝi havas kompleksan serion de koridoro (galerioj).

## Vidu ankaŭ 
* kolombejo Tealing

## Literaturo 
* F. T. Wainwright:*Souterrains in Scotland*. In: *Antiquity* 27, 1953b, , S. 219–232.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *megalithic.co.uk* ()

Tealing
Kategorio:Angus
29186 Lake Tekapo

'*29186 *Lake Tekapo''''' estas tre malgranda sed eksterordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Lago Tekapo, proksime de la Sudaj Alpoj en la Suda Insulo de Nov-Zelando, konata pro ties spirkaptaj pejzaĝoj. Ĝi gastigas la Universitatan Observatorion de Monto John de la Universitato de Canterbury kaj estas grava centro de astro-turismo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Cœur d'Orly (Tramtransporto en Parizo)

'''Cœur d'Orly'* estas haltejo de Tramvojo T7 situanta en komunumo Orly.

La nomo *Cœur d'Orly'' () estas tiu de negoca kvartalo apud la Flughaveno Parizo-Orly.

## Interkonektoj 
*  RATP 183
*  N22 N31

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T7
* Orly

## Eksteraj ligiloj 
* T7 RATP
* Cœur d'Orly

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T7
Kategorio:Orly
Auguste Perret (Tramtransporto en Parizo)

**Auguste Perret** estas haltejo de Tramvojo T7 situanta en komunumo Chevilly-Larue ĉe la limo kun Thiais. Ĝi ankaŭ priservas la apudan Parizan tombejon de Thiais, pro kio la subtitolo *Cimetière Parisien*.

La nomo *Auguste Perret* devenas de apuda samnoma esplanado, omaĝe al franca arĥitekto Auguste Perret (1874-1954).

[280px|centra|eta|Haltejo Auguste Perret kun aldona nomo *Cimetière Parisien* ([Pariza tombejo de Thiais|pariza tombejo)]] 

## Interkonektoj 
*  RATP 103 192
*  N22 N31

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T7
* Chevilly-Larue
* Thiais
* Auguste Perret

## Eksteraj ligiloj 
* T7 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T7
Kategorio:Chevilly-Larue
29125 Kyivphysfak

'*29125 *Kyivphysfak''''' estas malbone konata
asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Fakultato pri Fiziko de la Kijiva Nacia Universitato Taras Ŝevĉenko, fondita en 1834 kiel departemento pri matematiko kaj fiziko. Tiu-ĉi fakultato, kiu ludis gravan rolon en la disvolvo de la instruo pri fiziko kaj astronomio, kiel pri ĝeneralaj sciencoj en Ukraino, ricevis sian nunan nomon en 1940.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Ákos Ráthonyi (aktoro)

**Ákos Ráthonyi** [Akoŝ rAtonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ráthonyi Ákos** estis hungara aktoro, operetkantisto, bonvivanto. Lia plena nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Ráthonyi Zsigmond Ödön Ákos,* lia filo estis Ákos Ráthonyi (reĝisoro).
eta|Ákos Ráthonyi sur scenejo
Ákos Ráthonyi http://www.imdb.com/name/nm0753581/ naskiĝis la  en (Hungara reĝlando) en Kökényesd (nuntempa Porumbesti en Rumanio), li mortis la  en Veľká Sevľuš (Ĉeĥoslovakio), nuntempa Vinohradiv en Ukrainio.

## Biografio 
Ákos Ráthonyi akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1891. Inter 1892-1894 li apartenis al teatra trupo de Nacia Teatro (Kolozsvár), poste li revenis al Budapeŝto. Post fondo de Gaja Teatro li estis tie membro, inter 1898 kaj 1906 li estis la ĉefa bonvivanto en Teatro Magyar. En 1908 li edziĝis jam dufoje (pli frue en 1893) kaj li plene forlasis la scenejon. Li okupiĝis plu pri sia bieno kaj li havis postenon en la kalvinisma eklezio.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Lehár:
** *Víg özvegy* - Danilo (prezentita 330-foje)
** *A drótostót* - Milos
* Ferenc Herczeg: *Gyurkovics lányok* - Horkay
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* - Eisenstein

## Lia sola filmrolo 
* *A tánc* (1900)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Louis Hachette

**Louis HACHETTE** (naskiĝis la 5-an de majo 1800 en Rethel, mortis la 31-an de julio 1864 en Le Plessis-Robinson) estis franca eldonisto.

Dum tri jaroj studis en École Normal Supérieure por iĝi instruisto, sed estis forpelita pro laŭta esprimo de siaj opinioj pri Ludoviko la 18-a. Baldaŭ poste komencis studi juron. En aĝo de 26 jaroj aĉetis etan eldonejon *Librairie Brédif*, ŝanĝante ties nomon al *Hachette*, kiu interalie publikigis esperantan literaturon dum la vivo de Zamenhof kaj nun plu eldonas (Paris Match).

## Bibliografio 
* Louis Christophe François Hachette, *Encyclopædia Britannica*, 12-a eldono, Cambridge University Press. p. 793.
* Louis Christophe Francois Hachette, Hutchinson Encyclopedia of Biography, 2000

Kategorio:Naskiĝintoj en Ardennes
Kategorio:Francaj entreprenistoj
Kategorio:Francaj eldonistoj
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Subteretaĝo de Claigan

eta|maldekstra|subteretaĝo de Claigan
eta|
La parte detruita **subteretaĝo de Claigan** situas en la restaĵoj de la Dun Breac, oriente de Claigan apud Uig sur la skota insulo Skye.

La subteretaĝo konsistas el 3 m sub la ternivelo estanta, mallarĝa galerio. La fino estas blokita. Trans la blokita fino estas ronda kamero kun ŝtonaj blokoj, kiuj estas videblaj super la ternivelo. La plafono konsistas el ŝtonaj platoj kaj la muroj el malfajna sekmasonaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* subteretaĝoj en Skotlando

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.coralach.co.uk/souterrain.htm
* http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=12428

Claigan
Kornél Ábrányi (komponisto)

**Kornél Ábrányi** [Abríanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ábrányi Kornél** estis hungara komponisto, pianisto, altlerneja instruisto, membro de Societo Petőfi. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *lászlófalvi kaj mikeföldi*, lia origina familia nomo estis *Eördögh* [ordog] ĝis 1843. Liaj filoj estis (de la unua edzino) Kornél Ábrányi (pli juna) kaj Emil Ábrányi (pli juna), lia dua edzino estis Clementina Katona.

Kornél Eördögh http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/1000480.htm naskiĝis la  en Szentgyörgyábrány, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kornél Ábrányi hejme jam frue konatiĝis kun Márk Rózsavölgyi, János Lavotta, János Bihari kaj Károly Boka. En 1834 en Nagyvárad Ferenc Erkel inspiris lin al muzika profesio, li lernis pianludon. En 1843 li konatiĝis kun Franz Liszt, poste li studvojaĝis 2 jarojn al Germanio, Belgio, Nederlando, Francio, Anglio. Li konatiĝis kun Frédéric Chopin, poste li lernis en Vieno, poste en Pest (urbo) de Mihály Mosonyi. En 1847 li faris la unuan koncerton en Nacia Teatro de Pest. Dum la Hungara revolucio de 1848 li havis postenon en la administracio, sed li estis ankaŭ memservanta soldato. En 1860 li fondis la unuan hungaran muzikan revuon kaj redaktis ĝin ĝis 1876. Li multe strebis pri establado de Muzikakademio de Budapeŝto, ĝis 1883 li estis akademia sekretario, ĝis 1888 li instruis en la muzikakademio, poste li pensiuliĝis. Li verkis en pluraj gazetoj diversajn muzikajn kritikojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tanulmány Liszt Ferencz magyar koronázási miséje felett* (Pest, 1869; germane en Lejpcigo)
* *Zenészeti aesthetika, elméleti s gyakorlati szempontból tárgyalva* (1877)
* *Általános zenetörténet. Ábrákkal, hangjegyekkel és négy függelékkel.* (1886, 1905)
* *A magyar zene sajátságai* (1893)
* *A magyar zene a 19-ik században* (1900) - ĉefverko

## Elektitaj tradukaĵoj 
* Richard Wagner: *Művészet és forradalom* (1866)
* Richard Wagner:
** Tannhäuser (opero) (1871, 1908)
** *A bolygó hollandi* (1873)
* Georges Bizet Carmen (1876)
* Gounod: *Philemon és Baucis* (1880)

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Magyar Ábránd* (1841, unua komponaĵo por piano)
* *A kis gróf szerelme* (1877, muzika teatraĵo)
* *Tíz legkedveltebb népdalok és csárdások gyűjteménye* (1852)
* *Hat eredeti zenekép Petőfi költeményeire* (1866)
* *Chant de fleurs* (1871)
* *Régi magyar hallgató nóta* (1899)

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Gaál

## Memorigiloj 
* skulptaĵo en Nyírábrány (1923)
* placo en Nyírábrány

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Marché international de Rungis

eta|La vianda areo de pogranda komerco en Rungis
eta|La pavilono de fiŝoj kaj marfruktoj en Rungis
La **Marché international de Rungis** (Vendoplaco internacia de Rungis) estas la ĉefa vendoplaco de Parizo, situanta en komunumo Rungis, en la suda antaŭurbo. Ĝi estas la plej granda pogranda komerco de nutraĵoj en la mondo.

Ekde sia origino en la 10-a jarcento, la centra vendoplaco de Parizo estis lokita en la centro de la urbo, en 10 hektarojn granda areo nomita Les Halles. Ĝi fariĝis tro malgranda por gastigi ĉiujn negocajn postulojn, kaj, en 1969, la vendoplaco estis translokita al la antaŭurbo. Rungis estis elektita pro ĝia facila aliro per fervojo kaj aŭtovojo kaj ĝia proksimeco al Flughaveno Parizo-Orly.

La vendoplaco estas la posedaĵo de la franca ŝtato kaj estas administrata de la Semmaris (''Société d'Economie Mixte d'Aménagement et de gestion du marché d'intérêt national de Rungis''). Pograndaj vendistoj estas multaj kaj la konkurenco estas forta. La komercado komenciĝas je la 1-a matene kaj finiĝas ĉirkaŭ la 11-a matene. Klientoj estas profesiuloj, distribuantoj kaj restoracioj. Veterinaraj, fitosanitaraj kaj proprietaj kontroloj ĉieestas. La malŝparo de la vendoplaco estas reciklita kaj la energio produktita de la ruboforbruligilo kutimas hejti la vendoplacon kaj la apudan flughavenon.

Datenoj:
* la komplekso kovras 232 hektarojn (573 akreojn);
*  homoj laboras tie ĉiutage;
*  veturiloj eniras ĉiutage (el kiuj  estas pezaj kamionoj);
*  tunoj da produktoj estas alportitaj jare;
* ĝi havas la plej grandan spezon de pogranda merkato en la mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Rungis
* Rungis (MIN) (stacidomo)
* Tramtransporto en Parizo T7
* Trans-Val-de-Marne

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Bazaroj
Kategorio:Placoj en Parizo
Kategorio:Komerco en Francio
Kategorio:Rungis
Kategorio:Aperis en 1969
Kastelo de Nyírábrány

La **Kastelo de Nyírábrány** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj *Szapáry-Eördögh* [sapAri-ordog] estas historia monumento en mezo de Nyírábrány.
maldekstre|eta|Aerfoto pri kastelo en Nyírábrány
eta|Malnova foto pri kastelo en Nyírábrány
eta|Kastelo de Nyírábrány
## Historio 
La unuetaĝa klasikisma kastelo estis konstruita en 1827. En la kastelo naskiĝis ekzemple Emil Ábrányi en 1820 kaj Kornél Ábrányi (komponisto) en 1822. Dum la socialismo la kastelo estis lernejo, poste ne estas uzata. La konstruaĵo komencas ruiniĝi. Interne ĝi estas malplena (stato en 2015).

## Konstruaĵo 
La kastelo situas sola en mezo de granda parko. La kastelo mem formas brikon, sed en mezo de la fasado granda teraso etendiĝas en alteco de la tegmento, kiun tenas 4 altaj kolonoj. La konstruaĵa enirejo situas malantaŭ la kolonoj. En la dekstra flanko meze malgranda teraso estas videbla kaj ankaŭ en la malantaŭa fasado estas malgranda reliefaĵo.

## Parko 
La parko origine estis pejzaĝa parko.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto

Nyírábrány
Kategorio:Kasteloj de familio Szapáry
UK 2020

La **105-a Universala Kongreso de Esperanto** (UK) 
okazis unuafoje kiel Virtuala Kongreso de Esperanto, inter la 1-a kaj 8-a de aŭgusto 2020, kadre de la Monda Festivalo de Esperanto (*MondaFest’ 2020*). Ĝi estis la unua plene Virtuala Kongreso, tiel organizita pro la Kronvirusa pandemio de 2019-2020. 

La Kongreso estis planita por la samaj datoj (1-a ĝis 8-a de aŭgusto 2020) en Montrealo (Kanado). Pro la pandemio UEA decidis transigi la kongreson en Kanado ĝis 2022.

## Planoj por ĉeesta kongreso
La Kanada Esperanto-Asocio (KEA) estis la invitanto kaj Esperanto-Societo Kebekia (ESK) estis la loka organiza forto de la evento. La lasta fojo, kiam la Universala Kongreso okazis en Kanado, estis en 1984 en Vankuvero, kaj la lasta fojo, kiam la UK okazis en la orienta parto de Nord-Ameriko, estis en 1910 en Vaŝingtono (Usono). Pro la kronvirusa pandemio, UEA decidis prokrasti la eventon ĝis 2022. 824 homoj el 57 landoj aliĝis antaŭ la nuligo.

### Organiza teamo 
La kerna teamo de la (poste nuligita) ĉeesta kongreso konsistis el ses lokanoj:
* Normand Fleury, la prezidanto de Esperanto-Societo Kebekia (ESK), kiun UEA honoris pro la elstara agado dum la solena fermo de la 102-a UK en Seulo (Sud-Koreujo), estis la LKK-estro.
* Nicolas Viau, vicprezidanto de ESK, estis ankaŭ la vicprezidanto de la LKK.
* Joel Amis, la antaŭa ekzekutiva direktoro de Esperantic Studies Foundation (ESF), estis alia vicprezidanto de la LKK, kiu ankaŭ okupiĝis pri la rilatoj kun la kongresejo.
*Garry Evans, profesia ekonomikisto, estis la kasisto.
*Suzanne Roy (Suzano la Dua), la respondeculo pri ekskursoj
* Eugenia Amis, redaktoro de *La Riverego* kaj antaŭa redaktoro de *Kontakto*, okupiĝis pri la rilatoj kun esperantistoj kaj zorgis pri komunikado.

### Internacia Kongreso pri Esperanto kaj Edukado 
La antaŭan semajnon (25 julio – 1 aŭgusto) estis okazonta la Internacia Kongreso pri Esperanto kaj Edukado kun ILEI en Kebekurbo, kiu fine estis ankaŭ nuligita kaj transiris al virtuala formato.

## Virtuala Kongreso
Vidu: Virtuala Kongreso de Esperanto.
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Universala Kongreso de Esperanto
* IJK 2020
* IKU-libro de 2020

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* Esperanto-Societo Kebekia (ESK)
* Intervjuo kun la LKK (29-a de julio 2017) 
* *La Riverego* (bulteno de ESK) 

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2020
Kolombejo Tealing

eta|kolombejo Tealing
La **ŝtona kolombejo Tealing ** estas historia ŝtona kolombejo, fortike murita, proksime al la domo de *Tealing* en la graflando Angus en Skotlando.

Tiaj kolombejoj , angle “Doocots“ estis iam disvastigitaj en vastaj regionoj de Skotlando. Ili ofte estis konstruitaj ronde kiel abelujo aŭ kvadrataj kun pupitra tegmento. Tiu ĉi kolombejo, kiu aspektas kiel historia kompleta domo, estas ege eksterordinara. La celo de tiuj kolombejoj estas havigi al la posedantoj freŝajn ovojn kaj viandon. La fekaĵo estis uzata por fari kalkmorteron.

Tiu ĉi kolombejo estis konstruata en 1595 de Sir David Maxwell. Proksime troviĝas la terdomo de Tealing.

## Literaturo 
* Wolfram Kleiss und Liselotte Soltani: *Taubenhäuser in Deutschland und Europa.* Reimer Verlag, Berlin 2006
* Jean and Peter Hansell: *Doves and Dovecotes and A Dovecote Heritage.* Millstream Press, 1988, ISBN 0-948975-11-3

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *undiscovered Scotland*, "nemalkovrita Skotlando", bedaŭrinde kun pli da reklamoj ol da informoj ()

Tealing
Kategorio:Konstruaĵoj en Skotlando
Kategorio:Angus
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1590-1599
29189 Udinsk

'*29189 *Udinsk'''* estas malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rusa urbo *Udinsk'' (nun Ulan-Ude), sude de la lago Bajkalo ĉe la kunfluejo de la riveroj Selenge kaj Uda, ĉefurbo de Burjatio. Fondita en 1666 de la rusaj Kozakoj, la urbo fariĝis granda komerca centro, kiu ligas Rusion, Ĉinion kaj Mongolion.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Ákos Ráthonyi (reĝisoro)

**Ákos Ráthonyi** [Akoŝ rAtonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ráthonyi Ákos** estis hungara-okcidentgermana reĝisoro, scenaristo, produktoro, framasono http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/10.html, http://boldogsag.net/index.php?option=com_content&view=article&id=14448:magyar-szabadkmvesek-1944&catid=966:magyar-sors-es-hitvallas&Itemid=642. Lia kompleta nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Ráthonyi Ákos László Dániel*, lia patro estis Ákos Ráthonyi (aktoro), lia dua edzino estis Klári Tolnay, lia tria edzino estis Irén Pelsőczy.

Ákos Ráthonyi http://www.imdb.com/name/nm0711859/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Munkeno (Okcidenta Germanio).

## Biografio 
Ákos Ráthonyi abiturientis en sia naskiĝurbo, poste en 1927 li iris al Londono, kie li estis aktoro kaj subreĝisoro. Post 2 jaroj en Holivudo li havis postenojn en 20th Century Fox‎ kaj Paramount, poste en Parizo li estis subreĝisoro de Alexander Korda. En 1929 li edziĝis, sed post 4 jaroj li eksedziĝis. Inter 1933-1935 li estis scenaristo en Usono, poste li revenis al Budapeŝto kaj li fondis filman entreprenon. En 1936 li denove edziĝis al aktorino Klári Tolnay (ŝi naskis en 1940 filinon). Tolnay ofte estis ĉefrolanto en filmoj de Ráthonyi. En 1945 ili eksgeedziĝis, Ráthonyi poste denove edziĝis kaj ili forlasis la landon en 1947. Ili vivis en Londono, poste en Okcidenta Germanio.

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Tisztelet a kivételnek* (1936)
* *Katyi* (1942, ankaŭ produktoro, la ĉefrolanto estis Klári Tolnay)
* *La fortuna viene dal cielo* (1942, itala filmo, ankaŭ scenaristo)
* *Renee XIV* (1946)

### Elektitaj germanaj reĝisoraĵoj 
* *Kätchen für alles* (1949)
* *Das unmögliche Mädchen* (1951)
* *Zieh dich aus, Puppe* (1968, ankaŭ scenaristo)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Fizessen, nagysád!* (1937, ankaŭ kunproduktoro)
* *Havasi napsütés* (1941)
* *Der Fluch der grünen Augen* (1964, ankaŭ produktoro)

## Kelkaj filmaj roloj 
* *Szerelmi álmok* (1935) - lernanto
* *Havi 200 fix* (1936)
* *Muki* (1943) - itala direktoro

## Kiel produktoro (elekto) 
* *Tokaji rapszódia* (1937)
* *Kádár kontra Kerekes* (1941)
* ''Ágrólszakadt úrilány) (1943, kunproduktoro)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/rathonyi-akos/person-1357
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj kinproduktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Germanaj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Atommodelo de Thomson

dekstra|eta|195px|La atommodelo de Thomson.
La **atommodelo de Thomson** estas unu el la pluraj sciencaj modeloj de la atomo. Ĝi estis unue proponita de Joseph John Thomson en 1904 rapide post la malkovro de la elektrono, sed antaŭ la malkovro de la atomkerno. La modelo provis kombini la tiame konatajn ecojn de atomoj: 1) elektronoj estas negative ŝargitaj partikloj kaj 2) atomoj estas neŭtre ŝargitaj. Tiele la elektronoj estas supozataj dronigitaj en pozitiva "supo" kiel prunoj (angle *plum*) en pudingo (angle *pudding*), sekvas la imaga nomo de tia "*plum pudding modelo*".

## Referencoj 
Kategorio:Historio de fiziko
Kategorio:Fundamenta kvantuma fiziko
29193 Dolphyn

'*29193 *Dolphyn''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Willem Dolphyn (1935–2016), filo de la pentristo Victor Dolphyn kaj nepo de la verkisto Willem Elsschot. Li estis la vivanta pruvo ke la arta sentemo kaj la talento povas est transdonita de unu generacio al la alia. Li laboris en la ĝenro de la aĵpentraĵo, kiu estis disvastigita kaj estimata en Flandrio dum jarcentoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Porte de Rungis (Tramtransporto en Parizo)

**Porte de Rungis** () estas haltejo de Tramvojo T7 situanta en komunumo Rungis.

## Interkonektoj 
*  RATP 216

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T7
* Rungis

## Eksteraj ligiloj 
* T7 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T7
Kategorio:Rungis
Mihály Mosonyi

**Mihály Mosonyi** [mihAj moŝonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mosonyi Mihály** estis signifa hungaria germana komponisto, instruisto, muzika kritikisto. Lia origina nomo estis **Michael G. Brand** ĝis 1859.
eta|Geedza paro Mosonyi
Mihály Mosonyi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  en Frauenkirchen/Boldogasszony (nuntempa Frauenkirchen en Aŭstrio), li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Mihály Mosonyi apartenis al la germana minoritato, li neniam parolis perfekte hungare. Hejme li komencis okupiĝi pri muziko, li aĝis 14, kiam li estis sakristiisto en Magyaróvár. En 1833 li iris al Pozsony, kie li frekventis pedagogian lernejon. Inter 1835 – 1842 li estis hejma muzikisto de grafo Petar Pejačević, poste li translokiĝis al urbo Pest. Jam en 1837 li komencis komponadi, en 1843 lia aperturo estis prezentita. En Pest li konatiĝis kun Ferenc Erkel, li havis posteneton en muzika societo. En 1845 li edziĝis, post 6 jaroj li vidviĝis, poste li neniam edziĝis. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis memservanta soldato. En 1856 li konatiĝis kun Franz Liszt, poste liaj muzikaĵoj jam estis hungarecaj. En 1860 li fondis la unuan hungaran muzikan revuon, li estis ties redaktoro kaj kritikisto.

## Liaj elektitaj komponaĵoj 
### Operoj 
* *Kaiser Max auf der Martinswand* (1846–1857)
* *Szép Ilonka* (1861)
* *Álmos* (1862)

### Kantatoj 
* *A tisztulás ünnepe az Ungnál a 886-ik esztendőben* (1859–1860)
* *Dalra magyar!* (1869)
* *Cantate a zenekedvelők dalcsarnokának megnyitási ünnepségére* (1870)

### Muzikaĵoj por korusoj 
* *Chor zur Feyer des Tondichters Herrn Fr. Erkel* (1844)
* *A dalárda* (1857)
* *A pacsirta* (1865)

### Ekleziaj muzikaĵoj 
* *Jubilate deo Graduale* (1843)
* *Lauda Sion* (1855)
* *Halotti ének* (1865)

### Ĉambraj muzikoj 
* *Grand duo zongorára* (por 4 manoj, 1837–1838)
* *Grand Nocturne* (1845)

### Muziko por piano 
* *Drey Klavierstücke* (1855)
* *Bandérium-indul* (1867)

## Elektitaj disĉiploj 
* Gyula Erkel
* Ödön Mihalovich
* László Zimay

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Erzsi Raffay

**Erzsi Raffay** [erĵi rafai] aŭ **Erzsébet Raffay** [erĵEbet], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Raffay Erzsébet Berta Mária** estis hungara filmaktoro, operkantisto (soprano), operetkantisto. Erzsi estas karesnomo de Erzsébet, ŝia origina familia nomo estis *Raffius*.

Erzsi Raffius http://www.imdb.com/name/nm0706230/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Erzsi Raffay lernis kantadi de Ferenc Székelyhidy kaj Erzsébet Hoór Tempis. Ŝi frekventis ankaŭ akademion, sed ŝi forlasis la lernejon, ĉar ŝi ricevis rolojn en Operetoteatro (Budapeŝto) ekde 1931. Post jaroj ŝi kantis operetojn en similaj aliaj teatroj. En 1935 ŝi edziniĝis. En 1939 ŝi aliĝis al la Budapeŝta Ŝtata Operejo, post du jaroj ŝi ricevis la statuson ordinara membro. Dum la nazia erao ŝi ne havis rolojn, ĉar ŝia edzo estis judo, ankaŭ dum la frua socialismo ŝi ne havis rolojn. En 1951 ŝi eksedziniĝis, sed en 1957 ŝi denove edziniĝis al la sama edzo. Inter 1956-1967 ŝi kantadis en la Operejo kiel gasto. Ŝi faris ankaŭ koncertojn, ŝi kantadis ankaŭ eksterlande.

## Ŝia repertuaro 
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** La geedziĝo de Figaro - Cherubino (1939, debuto)
** Die Zauberflöte - Reĝino de Nokto
** *Die Entführung aus dem Serail* - Konstanza
* Giacomo Puccini: La bohème - Musette
* Charles Gounod: Faust - Siebel

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Vica, a vadevezős* (1933) – Klári
* *Segítség, örököltem!* (1937) – kantistino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
29187 Le Monnier

'*29187 *Le Monnier''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca astronomo Pierre Charles Le Monnier, (1715–1799), kiu en 1736-1737, akompanis Maupertuis kaj Clairaut en ilia ekspedicio al Finna Laponio. Li enkondukis la uzon de instrumentoj de pasado ĉe la Observatorio de Parizo en 1741 kaj prenis en kalkulo la efikojn de la nutacio en la sunaj tabeloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Blanka Raffay

**Blanka Raffay** [rafai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Raffay Blanka** estis hungara aktoro. Ŝia familia nomvarianto estis *Raffai*, ŝia karesnomo estis *Kyca*, ŝia edzo estis László Rajcsányi.

Blanka Raffay http://www.imdb.com/name/nm0706239/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Blanka Raffay lernis la aktoradon private de Béla Gaál kaj Artúr Bárdos. Ŝi komencis sian aktoran karieron en la teatra jaro 1933 en Nacia Teatro (Miskolc), en la sekva teatra jaro en Teatro Csokonai (Debrecen). Ekde 1935 ŝi apartenis al ĉefurbaj teatroj aŭ kabaredoj (ekzemple Teatro Belvárosi (1936-1939), Operetoteatro (Budapeŝto) (1941), Teatro Ifjúsági (1949), Gaja Teatro (1951–1953)).

Ŝi edziniĝis en 1941, ŝi naskis 2 filojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Kästner–Neuner: *Három ember a hóban* - Vera
* De Fries K.: *Száz piros rózsa* - Ilike
* Rosál–Tazsibájev: *Dzsomárt szőnyege* - virino

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Hazajáró lélek* (1940) – dancistino
* *Egy pofon, egy csók* (1944) – Olga Hubert
* *Déryné* - 1951
* *Csigalépcső* (1957)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/raffay-blanka/person-8400

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Irén Pelsőczy

**Irén Pelsőczy** [pelŝoci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pelsőczy Irén** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Jurancsik*.

Irén Pelsőczy http://www.imdb.com/name/nm0671301/ naskiĝis la  en Timár, ŝi eble mortis en Munkeno? en la malfruaj 1940-aj jaroj?.

## Biografio 
Irén Pelsőczy lernis aktoradon private de Margit Makay, tiam ŝi ŝanĝis la familian nomon al *Pelsőczy*. Ŝi ricevis filmajn rolojn ekde 1937. Ŝi edziniĝis, en 1942 ŝi eksedziniĝis, poste ŝi denove edziniĝis al Ákos Ráthonyi (reĝisoro). Ekde 1942 ŝi havis 7 ĉefrolojn en filmoj. Depost la 2-a mondmilito la aktora (politika) komisiono malpermesis ŝin de la aktorado unu jaron. En 1947 ŝi kun sia edzo vojaĝis al Londono, poste ili translokiĝis al Munkeno.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Úrilány szobát keres* (1937) - gimnaziano
* *Őrségváltás* (1942) - grafino
* *Muki* (1943) - Mária Kéty
* *Fiú vagy lány?* (1944) - Katika

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/pelsoczy-iren/person-5839
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Zubajr

**Zubajr,** laŭ araba lingvo *الزبير* estas urbego en Gubernio Basra en sudorienta Irako. Estas multe da nomvariantoj: Az Zubair, Zubair, Zoubair, El Zubair, aŭ Zobier. Zubajr povas rilati al la maljuna Emirlando de Zubajr. La urbego prenis sian nomon de Al-Zubayr ibn al-'Awwām (arabe: الزبير بن العوام) kuzo de la profeto Mahometo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 23 m
* Loĝantaro: 126,574 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_im_Irak
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj: 61006
* 

## Geografio 
Zubajr etendiĝas sur ebenaĵo en la sudorienta landparto. Basra troviĝas 16, Nasirija 157, Amara (urbo) 170, Samava 253, Kut (Irako) 295, Divanija 319,
Naĝaf 369, Hilla 388, **Bagdado** 453, Faluĝa 496, Ramadi 536, Sulejmanijo 613, Kirkuk 644, Mosulo 787 kilometrojn.

## Historio 
Zubajr estis fondita en 1571, kiam la sultano ordonis konstrui moskeon apud la tombo de Zubayr ibn al-Awwam. Tamen en la 7-a jarcento tie estis loĝloko. Ĉirkaŭ la moskeo nova urbo etendiĝis. Dum la otomanaj tempoj la urbo estis memreganta emirlando.

## Ekonomio 
Zubajr havas naftokampon ekde 1949. La urbego longe estas grava komerca loko al Sauda Arabio kaj Kuvajto.

## Trafiko 
Zubajr estas fervoja finstacio al Bagdado, krome kuras 3 vojoj el la urbego, la plej grava al Basra.

## Klimato 
Jare pluvas en Zubajr po 152&nbsp;mm. Inter junio-septembro ne pluvas. La averaĝa temperaturo estas . Inter junio-aŭgusto foje oni mezuras , inter decembro-februaro malofte iomete frostas.

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Al-Zubayr 
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Irako
29196 Diuso

**29196 Diuso** estas malgranda ne tre hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Richard P. Binzel elde la Observatorio MDM, nemalproksime de Tucson (Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Diuso, frato de Hektoro kaj Pariso, filo de la troja reĝo Priamo laŭ la helena mitologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990