open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pozitrona emisia tomografio

eta|dekstra|240px|PET-skanilo.
eta|dekstra|240px|PET-skemo
eta|dekstra|180px|MIP *Maximum intensity projection* (projekcio de maksimuma intenso) de 18F-FDG -PET-skano
La **pozitrona emisia tomografio** (**PET**) estas proceso de
nuklea medicino, kiu produktas kversekcan bildon pri vivanta organismo.

Bazo de la PET estas la prezento de divido de radioaktive markita substanco (*radiofarmako*) en la organismo. La substanco elradias pozitronojn, kiun la tomografo perceptas.

## principo 
### radiofarmako 
Radiofarmakoj estas substancoj, kiuj estas markitaj per radionuklido. En PET uzatas ekz. 18F, 11C aŭ 13O; ili estas radioaktivaj izotopoj de normalaj fluoro, karbono aŭ oksigeno. Tiuj atomoj povas formi molekulojn, kiuj en la organismo ne diferenciĝas de la neradioaktivaj molekuloj kaj tiel ili povas partopreni en la materialŝanĝo.

### radionuklidoj 
Por PET konvenas tiaj radionuklidoj, kiuj disfalante elradias pozitronojn (β+-disfalo). Pozitrono venas ene de mallonga vojo kontaktefikan distancon de (averaĝe ĉirkaŭ 1 mm) elektrono. Tiukaze neniiĝas ambaŭ korpuskloj kaj estiĝas dufotona gamaradiado, kiuj foriĝas je 180° unu de la alia. Tiu *neniiĝa radiado* trafas samtempe duloke la detektorajn ringojn kaj ebligas la pruvon kaj lokigon de pozitrona emisio.

### bildoestiĝo 
La radia substanco estas enigita per injektado aŭ inhalado en la organismon. La celulo estas metita al la movebla tablo tiel ke la esplorata korpoparto estas en la agadareo de la detektoroj.
La centro de PET-skanilo konsistas el 10000 aŭ pli ringforme ordigitaj γ-detektoroj (ĝenerale el bismuto), kiuj estas ŝaltitaj koincide: se du γ-kvantumoj estas detektitaj preskaŭ samtempe (t.e. dum la tempofenestro de ĉirkaŭ 10 nanosekundoj), la pozitron-elektron-neniiĝo estas akceptita sur pensita linio inter la signodonantaj detektoroj.

El multaj similaj okazoj estiĝas kversekca bildo kaj estas kalkulita tridimensia modelo. La diseriĝo de PET-skanilo estas pli granda ol la kutima scintigrafa gamakamerao.

## PET-CT 
Problemo de PET estas la malbona lokigo (ĉ. 5 mm), kiu povas plipreciziĝi nur per plua radiado. Ekde ĉirkaŭ 3 jaroj ofertas pro tio multaj produktantoj (Siemens, Phillips, General Electric) aparatojn, kiuj PET-skanilon kombinas kun komputertomografio.

## Uzebleco 
# onkologio: diagnozo de tumoroj, kancero.
# neŭrologio: analizo de cerbo

En la esploroj ĝi estas vaste uzata por postsekvi biokemiajn procesojn.

## kostoj 
PET apartenas al la plej multekostaj procesoj de la medicino. Unu analizo per PET kostas ĉirkaŭ 1000 eŭroj, unu PET-CT ĝis 1700 eŭroj.

## similaj procesoj 
* Scintigrafio
* SPECT

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.morbus-hodgkin.de/infoserv/pet2.htm - eblecoj kaj limoj / germane

Kategorio:Nuklea medicino
Kategorio:Tomografio
PET

**PET** estas mallongigo por:

*polietilena tereftalato, termoplasta plastiko el la familio de poliesteroj, kiuj interalie uzatas por produkto de trinkaj boteloj http://www.abc-pack.com/eo/default.php/name/Specialaj%20plastoj/cPath/24 
*Pozitrona Emisia Tomografio, por diagnoza proceso en la medicino (pozitron-emisi-tomografio)
*Pelotas en Brazilo (Rio Grande do Sul - Internacia flughavena kodo)
*kiel *Personal Electronic Transactor* al Commodore PET 2001, la unua hejma komputilo der firmao Commodore
**Planar Epitaxial Technique*, angla nocio por duonkondukta teknologia proceso

***pet-** estas radiko de la vorto peto; pet-skribo
***pet-** estas mallongigo de Petro, por aludi al citaĵoj de Petro el la Biblio http://www.ikue.org/papoj/paulovi/pensoprilamorto.html
Frapinstrumento

dekstra|eta|250ra|Kelke da popolaj instrumentoj
[eta|250ra|[Tamburino, speco de **frapinstrumento**, estas ludata per frapado.]]
**Frapinstrumento** (aŭ evitinde **perkutinstrumento**) estas muzika instrumento, kiu faras sonon per frapado, skrapado, aŭ skuado. Tio estas eble la plej malnova speco de instrumento. Plejparto da frapmuzikilo produktas ne nur ritmon, sed ankaŭ harmonion kaj melodion. Frapmuzikiloj apartenas al du kategorioj de muzikinstrumentoj: membranofonoj, kies sonanta parto estas membrano (ekzemple la kutima tamburo), kaj idiofonoj, kies sonanta parto estas io alia (ekzemple la ksilofono).

Drumo estas aro de frapmuzikiloj ludataj de unu muzikisto, ofte uzata en rokmuziko kaj ĵazo. La drumo inkluzivas bastamburon, rultamburon, cimbalojn, ĉarlestonon, kaj aliajn frapmuzikilojn.

## Ekzemploj de frapinstrumentoj 
* Cimbalo
* Ĉajĉoj
* Ĉalaparto
* Ĉarlestono
* Gongo
* Ksilofono
* Lavtabulo
* Marako
* Muzika segilo
* Sonorilo
* Tamburo
* Tamburino
* Tamtamo
* Triangulo
* Tintilringo
* Zambombo

## Vidu ankaŭ 
* Frapa dancado
* Frapinstrumentaro
* Muzikinstrumento

Dosiero:Atabaque.jpg|
Dosiero:MarimbaGloriaAntiguena.jpg|
Dosiero:Djembe.jpg|
Dosiero:José de Ribera 051.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.uni-bamberg.de/ppp/ethnomusikologie/HS-Systematik/membranophone  
* http://www.uni-bamberg.de/ppp/ethnomusikologie/HS-Systematik/idiophone  


Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Venceslao la 1-a (Bohemio)

**Venceslao la 1-a**, 1230 – 1253 reĝo de Bohemio.

* li naskiĝis en 1205.
* gepatroj: reĝo Přemysl Otakar la 1-a kaj Konstancia Hungara.
* **reĝo** kaj **princo-elektisto** ĉeĥa, **margrafo** moravia, **duko** aŭstria kaj stiria.
* li parolis ĉeĥe, germane kaj latine.
* 1207 geedziĝo al Kunhuta Ŝtaŭfida.
* la 8-an de junio de 1216 li estis elektita kiel la sekvanto de trono.
* 1223 naskiĝo de filo Přemysl Otakar.
* 1228 la patro nomis lin pli juna reĝo ĉeĥa.
* 1234 en Jihlava komencis minado de arĝento.
* 1236 pro postulo de imperiestro Frederiko la 2-a li entreprenis rabeman invadon ĝis Aŭstrio. Ĝi estis aligota al la ĉeĥa reĝlando, sed la imperiestro aligis ĝin al la imperio, per kio li kolerigis Premislidojn kontraŭ si.
* 1241 tra Moravio trairis mongoliaj soldataroj. Ili enpenetris en Bohemion tra Pollando. Ĉi tie ili atakis la 9-an de aprilo de 1241 dukon Henrikon Lehnican, bofraton de Venceslao la 1-a. La duko devis fari kruelan batalon kontraŭ la malamika superforto, en kiu li estis malvenkita kaj li falis. Lian kapon mongoloj kunportis kun si. Venceslao la 1-a kiel unusola el la regantoj komenciĝis prepari por defendi la landon. Tio alportis al li gloron de militisto.
* 1241 mortis ĥano Ogodaj kaj lia filo Batu, gvidinta ekskurson en Eŭropon, rapidis reveni, por ke li defendu sian pretendon al trono.
* 1244 naskiĝo de filino Boĵeno (Beatrix, Božena) (1267 geedziĝo al Oto Brandenburga); ŝi mortis en 1270.
* 1244 naskiĝo de filino Anneto (Henriko Mejsa) ŝi mortis en 1288.
* 1246 la sekvanto de trono Vladislao edziĝis al Gertrudo Babenberka, heredantino de Aŭstrio kaj Stirio.
* la 3-an de januaro de 1247 mortis Vladislao, ĝis tiu tempo margrafo de Moravio, princo de Opole kaj duko aŭstria kaj stiria. Post lia morto Venceslao la 1-a suferis cerban kolapson, tamen li lasis voki sian duan filon Přemyslon Otakaron, kiu estis devene antaŭdestinita por eklezia vojo.
* 1247 Přemysl Otakar, filo de Venceslao, igis sin starigi de ribeliĝintaj nobeloj en frunton de kontraŭuloj de reĝo Venceslao la 1-a, kiu ĉesis interesiĝi pri politika agado en la ŝtato, kaj li estis elektita kiel pli juna reĝo ĉeĥa.
* 1248 Venceslao la 1-a diskurigis la ribelulojn en batalo ĉe Most kaj la sekvanta jaro en julio Venceslao la 1-a konkeris Pragan burgon. Du el la reprezentantoj de rezistmovado estis ekzekutitaj (unu senkapigita per lignotabulo kaj la alia radumita) kaj Přemysl Otakar mem estis mallongan tempon malliberigata en burgo Přimda. (Sed prefere por averto, ĉar post nelonge li estis pardonita.)
* 1250 Venceslao la 1-a sendis la filon Moravion, kiu ĉi tie estis jam ekde la jaro 1247 margrafo kaj li mem komencis trakti pri aligo de babenberka heredaĵo al Bohemio.
* 1251 aŭstria kaj stiria nobelaro konsentis kun la aligo de Aŭstrio kaj Stirio al la ĉeĥa reĝlando kun tio, ke Přemysl Otakar, filo de Venceslao, sidiĝonte sur tieajn dukajn tronojn edziĝos al Marketo Babenberka, filino de Leopoldo Babenberka.
* la 29-an de septembro de 1253 Venceslao la 1-a mortis.

Kategorio:Mortintoj en 1253
Kategorio:Naskiĝintoj en 1205
Kategorio:Premislidoj
Kategorio:Reĝoj de Bohemio
Kategorio:Princoj-elektistoj de Bohemio
Ligna blovinstrumento

**Ligna blovinstrumento** estas iu el familio de blovinstrumentoj en kiu sono estas farata per blovo tra buŝpeco kontraŭ anĉo aŭ rando de la muzikilo. Ili estas origine farata el ligno, sed nun povas esti farata el aliaj materialoj.

Jen tri ĉefaj specoj de lignaj blovinstrumentoj:
* **Unuobla-anĉaj instrumentoj** utiligas unu anĉon – maldike tranĉitan pecon da kano (aŭ eventuale plasto) – tiu estas tenata kontraŭ la aperturo de la buŝpeco. Kiam aero estas blovata inter la anĉo kaj buŝpeco, la vibradoj kreas sonon. Unuobla-anĉaj instrumentoj inkluzivas la klarneton kaj saksofonon.
* **Duobla-anĉaj instrumentoj** utiligas du precize tranĉitajn pecojn de kano kunligitajn ĉe la bazo. Kiam aero estas blovata inter la anĉoj, sono kreiĝas. Ekzemploj da ĉi tiu speco estas fagoto, hobojo kaj sakŝalmo.
* **Flutecaj instrumentoj** faras la sonon per blovo kontraŭ bevela rando de la buŝpeco. Ekzemploj de ĉi tiu speco estas fajfilo kaj fluto.

## Ekzemploj de lignaj blovinstrumentoj 
* Bekfluto
* Fagoto
* Fajfilo
** ekz. stanfajfilo
* Fifro 
* Fluto
** ekz. transversa fluto
** pajnfluto kaj
** ankaŭ la bekfluto, jam notita listokomence
* Hobojo
* Klarneto
* Kontrafagoto
* Saksofono
* Sakŝalmo
* Ŝakuhaĉo
* Ŝaljumo
* Zurna

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cc.nctu.edu.tw/~orch/orch/contents/instrument.htm  
* http://blaskapelle-inning.gmxhome.de/instrumente/holz.htm  
* http://www.phys.unsw.edu.au/~jw/woodwind.html 

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Persona identiga numero

La **Persona Identiga Numero (PIN)** estas sekreta numero, per kiu oni povas pruvi identecon al maŝino. En la ĉiutaga lingvo oni uzas la nocion *PIN-kodo* aŭ PIN-numero.

La plej ofta uzo de PIN-kodoj estas la identigo ĉe monaŭtomato. Tie oni devas tajpi, aldoni kvarciferan numeron por akiri propran monon. La sekreta pin-kodo malebligas por fremdaj personoj eltiri monon el la aŭtomato ekz. ĉe perdo de la plasta banka karto.

Ankaŭ necesas pin-kodo por la interreta banko. Per la PIN kaj la konto-datumoj oni rajtas aliri sian konton, spekti la kontostaton kaj la lastajn librotenadojn.

PIN-numeroj uzatas ankaŭ por enŝalti poŝtelefonojn aŭ uzi telefonojn por propra celo en la laborejo (tiukaze la identiga numero povas esti pli longa).

En komputika terminologio PIN-kodo estas speciala formo de pasvorto, kiu konsistas nur el ciferoj.
Por firmigi la protekton oni kutime permesas nur du sinsekvajn malsukcesajn provojn pri la PIN-kodo; tria malsukceso blokas la karton, konton, telefonon ktp.

Ĉe magnetkarto tamen eblas eviti tiun blokad-mekanismon per reskribo de la antaŭa informo sur la magnetstrion.

Kategorio:Maŝinoj
Monŝparaĵo

**Monŝparaĵo** estas mono, kiun persono lukris, sed ne elspezis. Monŝparaĵoj ludas gravan rolon en ekonomio de mastrumaĵoj. Rilate al entreprenoj oni kutime neniam parolas pri monŝparaĵoj; se entrepreno konservas monon por estontaj elspezoj, temas pri rezervo. Tenado de mono forme de monŝparaĵoj estas unu el funkcioj de mono (konservilo de valoro).

## Vidu ankaŭ 
* Interezo
* Investo
* Monero
* Mona iluzio
* Valuto

Dosiero:Kreditmarkt.png|

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Mono
Toma Ajolov

**Toma AJOLOV** estas aŭtoro de la esperantlingva poezia verko *Sur la vojoj de la vivo*, kiu publikiĝis en 1994.

## Vidu ankaŭ 
* Esperantlingva literaturo 
* Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo

Kategorio:Esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Latenta varmo

**Latenta varmo** signifas la varmokvanton akceptitan kaj fordonitan ĉe faztransiro. Latenta estas, ĉar la akcepto kaj la fordono de tiu varmo ne kondukas al temperatura ŝanĝiĝo. Specialaj ekzemploj estas:
* forvaporiĝa varmo (=kondensa varmo) → faztransiro de likvo↔gaso,
* degela varmo → faztransiro solido↔likvo,
* kristaliĝa varmo → faztransiro inter amorfa kaj kristala strukturo.

La specifa latenta varmo por faztransiro estas tabeligita – por la elementoj, legu periodan sistemon de elementoj.
Dum la faztransiro ekzistas al- aŭ forkondukita varmo, kiu ne ŝanĝas la temperaturon de la materialo.

## Unuoj 
* Ĵulo - absoluta latenta varmo,
* Ĵulo/kilogramo – rilatas al masunuo ("specifa latenta varmo"),
* Ĵulo/molo – rilatas al specifa materialmaso ("molara latenta varmo").

## Viduz ankaŭ 
* Specifa varmokapacito
* Gibsa fazoregulo
* Gibsa libera energio
* Latenta varmorezervilo
* Entalpio
* Entropio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.engineeringtoolbox.com/24_96.html  
* http://arxiv.org/pdf/physics/0004055 
* http://www.webgeo.de/beispiele/rahmen.php?string=1;k_201;1 

Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Varmotekniko
Saribek Agamjan

**Saribek AGAMJAN** (naskiĝinta en 1896 aŭ 1897) estis irana (aŭ armena) esperantisto kaj profesoro pri botaniko. Post la dua mondmilito li ekloĝis en Stuttgart-Bad Cannstatt. Li estis la aŭtoro de la poezia verko *Ŝercaj ekspromptoj* (1949).

## Fontoj 
Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Armenaj esperantistoj
Teresa de Almeida

**Teresa de ALMEIDA** (pseŭdonomo: **Vimala Devi**) (naskiĝis 1932) estas hinda portugala verkisto kaj tradukisto, naskiĝinta en Goa en la tempo, kiam tiun regionon regis Portugalio. En 1952 ŝi transloĝiĝis al Lisbono, en 1973 al Barcelono. Ŝi verkas en la lingvoj portugala, hispana, kataluna kaj Esperanto. En Esperanto ŝi verkis du poemarojn: *Pluralogo* (1996) kaj *Speguliĝoj* (1998). En 2000 aperis en Esperanto traduko de ŝia novelaro *Musono* (eldonita en la portugala en 1963 kaj tradukita ankaŭ en la konkanan kaj katalunan lingvojn kaj eron ankaŭ en la anglan).

## Verkoj 
* *Súria*. AGU, Lisbono, 1962. (Poemaro en la portugala)
* *Monção*. Dédalo, Lisbono, 1963. (Novelaro en la portugala)
* *Hologramas*. Atlântida Editora, Coimbra, 1969. (Poemaro en la portugala)
* *Telepoemas*. Atlântida Editora, Coimbra, 1970. (Poemaro en la portugala)
* *A literatura indo-portuguesa*. JIU, Lisbono, 1971. (Du-voluma eseo en la portugala, kun Manuel de Seabra)
* *Hora*. El ojo de Polifemo, Barcelono, 1991. (Poemaro en la hispana).
* *Rosa secreta*. El ojo de Polifemo, Barcelono, 1992. (Poemaro en la hispana). ISBN 84-604-1406-X.
* *El temps irresolt*. L'ull de Polifem, Barcelono, 1995. (Poemaro en la kataluna).
* *Pluralogo*. La Kancerkliniko, Thaumiers, 1996. (Poemaro en Esperanto). ISBN 84-921247-1-7.
* *Pluralogo*. La Kancerkliniko, Thaumiers, 1998. (Poemaro en Esperanto). ISBN 84-921247-1-7.
* *Speguliĝoj*, FEL, 1998 (Poemaro en Esperanto).

* *Diccionari portuguès-català*. Enciclopèdia Catalana, Barcelono, 1985, 897 p. (kun Manuel de Seabra)
* *Diccionari català-portuguès*. Enciclopèdia Catalana, Barcelono, 1989, 1006 p. (kun Manuel de Seabra)

## Tradukoj el ŝiaj verkoj en Esperanton 
* *Musono*. Al-fab-et-o, Skövde, 2000. (Traduko de Manuel de Seabra).

## Eksteraj ligiloj 
*Artikolo pri la poezio de Vimala Devi (portugale) 
*[Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=vimala+devi&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Teresa de Almeida en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Portugallingvaj verkistoj
Kategorio:Portugalaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Barataj esperantistoj
Kategorio:Portugalaj esperantistoj
Tartu

**Tartu** (esperante **Tartuo**, germane kaj svede , antaŭe ankaŭ germane (platgermane) ; malnova rusa nomo ĝis la 17-a jarcento &nbsp;/ Derpt, 1893-1918 &nbsp;/ Jurjew) estas la dua plej granda urbo en Estonio. Kontraŭe al Talino, kiu estas la politika kaj financa ĉefurbo de Estonio, Tartu estas ofte konsiderita la intelekta kaj kultura centro, speciale ĉar kiel universitata urbo ĝi estas la hejmo de la plej malnova kaj plej fama universitato en Estonio. La urbo situas 186&nbsp;km sudoriente de Talino kaj estas la centro de suda Estonio. La rivero Emajõgi, kiu konektas la du plej grandajn lagojn de Estonio, transiras Tartu. Estas Tartua Flughaveno en la urbo.

Tartu estas la stud- kaj verkloko de la estona poetino kaj verkistino Betti Alver.

## Historio 
Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la germanlingva komerca ligo Hanso. Poste, ĝi estis intelekta centro de la germanaj baltoj: al tio kontribuis aparte la universitato de Dorpat, kies universitataj lingvoj de la komenco en 1632 ĝis la jaro 1893 estis la latina kaj germana, poste pro ŝtata premo pri rusigo la rusa kaj germana, kaj ekde 1918 la estona.

## Loĝantaro 
Laŭ la statistika oficejo de Estonio, la loĝantaro de Tartu konsistis en la sekvaj mem-informitaj etnaj grupoj en januaro 2010:

eta|320ra|Loĝantaro de Tartu (en miloj). Datumoj de "Statistikoj Estonio".

## Edukado kaj kulturo 
eta|La universitato de Tartuo en 2012
Tartuo famas i. a. pro sia jam menciita universitato, fondita en 1632, kiu ekde 1918 havas la nomon Universitato de Tartu. La universitato estas grava centro de interlingvistiko.

### Esperanto en Tartuo 
En la urbo ekde la komenco de la 20-a jarcento (1914) ekzistas Esperanto-grupo.

#### Esperantistoj kun rilato al Tartuo 
* Johannes Jaanisto
* Edda-Merike Pelt
* Jakob Rosenberg
* Henrik Seppik

## Homoj rilataj al Tartu 
* Ado Vabbe
* Ernst Adolf Herrmann
* Herman Anders Krüger
* Ilon Wikland, la verkintino de ilustraĵoj por multaj el la infanlibroj de Astrid Lindgren

## Urbaj ĝemeliĝoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galerio 

Dosiero:Tartu, botanická zahrada.jpeg|la botanika ĝardeno kun granda vitrodomo
Dosiero:Cathedral Ruins, Tartu, Estonia.JPG|
Dosiero:Town Hall23_2008.JPG|
Dosiero:Engelsbrücke Dämmerung.JPG|
Dosiero:Hanseatic Days of Tartu 2007 Estonia2.JPG|
Dosiero:Wifi accesspoint in tartu estonia.jpg|
Dosiero:Barclay square 2007.jpg|
Dosiero:Tartu 1866.jpg|
Dosiero:Tartu, osvětlená radnice.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Estonio
* Estonio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* Turisma retejo
* Universitato de Tartu 
* Mapoj de Tartu  
* Interaktiva mapo de moderna arkitekturo en Tartu  
* Vetero en Tartu
* Eduka portalo de Tartu en la rusa 

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Hansourboj
1 E2 m

Por bildigi la grandecon de unu hektometro, tiu ĉi paĝo estas listo de iuj aĵoj longaj de inter 1&nbsp;hektometro&nbsp;(**hm**) kaj 1&nbsp;kilometro&nbsp;(**km**) (102—103&nbsp;m).
----
eta|dekstra|160px|Eiffel-Turo, Parizo, Francio.

Vidu ĉi tie pri signifoj de *kilo-*, *hekto-*.

* Distancoj pli mallongaj ol 100 m
* 100 m egalas al:
** 1 hektometro
** 328 futoj.
** 109 jardoj.
** flanko de kvadrato kies areo estas 1 hektaro.
* 100 m — distanco kiu rapidega homo povas kuri en ĉirkaŭ 10 sekundoj (100 m mondrekordo de Tim Montgomery, la 14-an de septembro, 2002).
* 105 m — longo de futbala ludkampo.
* 109,73 m longo de usona piedpilka ludkampo, inkluzive de la finaj zonoj.
* 112,34 m — alto de la plej alta arbo en la mondo, Marborda Ruĝligno (*sequoia sempervirens*).
* 137 m — alto de la Granda Piramido de Gizeh, Egiptio.
* 187 m — la plej mallonga ondolongo de la 1600 kHz-a AM-a radia dissendo-frekvenco.
* 300 m — alto de la Eiffel-Turo, Parizo, Francio.
* 340 m — sono trapasas 340 m en unu sekundo, ĉe marnivelo, tra aero. Vidu Maĥo.
* 417 m — alto de la Ĝemelturoj, antaŭ la teroristaj atakoj je la 11-a de septembro 2001.
* 500 m — nuntempa lio, ĉina mezurunuo. Vidu **里** en ĉina Vikipedio.
* 508 m — alto de la Taipei 101 konstruaĵo, Tajvano, la plej alta nubskrapulo en la mondo, ĝis 2009.
* 555 m — la plej longa ondolongo de la AM-aj radiaj dissendo-frekvencoj, ĉe 540 kHz.
* 1.000 m egalas al 1 kilometro.
* Distancoj pli longaj ol 1 km.

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Marija P. Angelova

**Marija P. ANGELOVA** (1925-1999) estis bulgara esperantistino. Ŝi estis aŭtorino de poezio *Kien ni iras* (1991).

## Referencoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Antonina Apollo

**Antonina APOLLO** (naskiĝis 1909 - mortis la 15-an de januaro 1993 en Tallinn, Estonio) estis estona esperantistino. 

Konatiĝinte kun Esperanto en 1971, ŝi baldaŭ jam poemis kaj tradukis, i. a. la novelaron *En Fremda Urbo* de Arvo Valton (1987). Pentristino, ŝi ilustris plurajn eldonaĵojn de LF-Koop. 

Ŝi estas aŭtoro de poezia verko *Saluto* (1986). 

## Eksteraj ligiloj 
A.Apollo "Saluto" 1986  http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/ce4016c56dda3ba8


Kategorio:Esperantlingva literaturo
Kategorio:Estonaj esperantistoj
Mira Andrusiewicz

**Mira ANDRUSIEWICZ** (naskiĝis en 1932, mortis eble en 1959) estas pola esperantisto, instruistino kaj poetino, konata pro siaj originalaj poemoj en Esperanto kun temoj de amo, virineco kaj homaj emocioj. 

Ŝia ĉefa verko estas la poezia kolekto *Amo, amoro, adoro* (1987, Jelenia Góra: Socikultura Societo kaj Pola Esperanto-Asocio, 67 paĝoj, ilustrita). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 68 poemojn, verkitajn jam antaŭ pli ol 20 jaroj antaŭ la eldono. La libro ricevis atenton pro sia tenera, lirika stilo pri amo kaj rilatoj.

Ŝiaj poemoj aperis en Esperantaj revuoj kaj antologioj, ekz. en Norda Prismo (1969) kaj aliaj publikaĵoj. Ekzemplo de ŝia poezio estas la verso “Feliĉa virino estas bona virino”, kiu esploras virinan naturon kaj amon.

Kiel emerita lerneja instruistino, ŝi kombinis pedagogian laboron kun Esperanto-aktivado en Pollando.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Srdj Arandjeloviĉ

Esperantlingva literaturo - Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo - Serbaj esperantistoj

**Srdj ARANDJELOVIĈ** (naskiĝis 1920 mortis 1996) estis serba esperantisto, ekonomiisto, UEA-fakdelegito pri komerco. 

Li verkis rakontojn, el kiuj la plej konata estas *Sur dalmata fiŝistinsulo* pri drama batalo de dronanta blinda knabino. Tiu knabino estis esperantistino Zlata Zacho.

Lastatempe li preparis antologion de la serba poezio en la 12-a jarcento.

ARANDJELOVIĈ, Srdj
A
Kategorio:Serbaj esperantistoj
UltraSPARC IV

**UltraSPARC IV+** estas multkerna procesoro konstruita de Sun Microsystems kaj produktata far Texas Instruments. La procesoro havas du procesorajn kernojn, 2 Mb de staplo de dua nivelo kaj 32 Mb de staplo de tria nivelo. La procesoro havas frekvencon 1,8 GHz. Ĝi estas produktata laŭ 90-nm teknologio.

Kategorio:Komputilo
Manjo Austin

**Manjo (Mary) AUSTIN** (naskiĝis en 1938) estas irlanda esperantistino el Dublino, aŭtorino de romanoj *Vojaĝoj finiĝas, amantoj kuniĝas* (1988, Flandra Esperanto-Ligo en la Serio Stafeto) kaj *Insulo de revoj* (1989).

Kategorio:Irlandaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Miroslav A. Andrič

Esperantlingva literaturo - Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo

**Miroslav A. ANDRIČ** (naskiĝis 1952) estas jugoslava esperantisto, inĝeniero. 

Literature li prezentas sin en la scienca fantazio: poezio, kritiko, scienc-fikciaj rakontoj, ekz. *Epidemio*,  *Senfina ludo*,  *Destinoj de konscio*, *Ŝanĝiĝo*.

ANDRIČ, Miroslav A.
Kategorio:Jugoslavaj esperantistoj
Whitney Houston

**Whitney Elizabeth HOUSTON**  (naskiĝis la  en Newark, Nov-Ĵerzejo, Usono, mortis la ) estis usona kantistino (popmuziko). Ankaŭ ŝia patrino Cissy Houston kaj ŝia kuzino Dionne Warwick estas kantistinoj.

Ŝi estis tre sukcesa kantistino en la 1980-aj, ĝis mezo de la 1990-aj jaroj, sed finfine ŝi trovis vojon al drogoj kaj drinkaĵoj, kaj tute perdis la grundon el sub la piedoj. La vojon al tio montris ŝia edzo (ekde 1992), ritmenblusa kantisto *Bobby Brown*, kiu alkutimigis ŝin al la drogoj kaj alkoholaĵoj. Ŝia edzo plurfoje batis ŝin, sed ŝi divorcis nur post 14-jara geedzeco, en 2006. Ŝi havis filinon el la geedzeco, *Bobbi Kristina* (1993-2015).

## Morto 
Whitney Houston mortis la 11-an de februaro 2012 en Beverly Hilton Hotel, en Beverly Hills (Kalifornio), unu tagon antaŭ Grammy Award. Ŝi estis en omaĝo la postan tagon (en usona kaj kanada horoj).

## Albumoj 
* Whitney Houston (1985)
* Whitney (1987)
* I’m Your Baby Tonight (1990)
* My Love Is Your Love (1998)
* Whitney: The Greatest Hits (2000)
* Love, Whitney (2001)
* Just Whitney (2002)
* One Wish: The Holiday Album (2003)
* The Ultimate Collection (2007)
* I Look to You (2009)

## Filmoj 
* 1992: *The Bodyguard*
* 1995: *Waiting To Exhale*
* 1996: ''The Preacher's Wife*
* 1997: *Rodgers & Hammerstein's Cinderella''

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Usonaj popkantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj vegetaranoj
Kategorio:Usonaj sondisko-produktistoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Usonaj baptistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de aŭgusto
Kategorio:Mortintoj la 11-an de februaro
Okcidenta Germanio

**Okcidenta Germanio** estis neoficiala, sed ofte kaj en multaj lingvoj uzata nomo por Federacia Respubliko Germanio (*FRG*; , prononco laŭ sistemo IFA [] aŭ pli simple , , *BRD*) en la tempo inter ĝia fondo laŭ la konstitucio akceptita post la Dua Mondmilito, je la 23-a de majo 1949, kaj la reunuiĝo de Germanio (1990).

Ĝi konsistis el la teritorio de la eksaj okupaciaj zonoj brita, franca kaj usona kaj civile administris ankaŭ la respondajn sektorojn de Berlino. Ĝia ĉefurbo estis Bonn. Germana Demokratia Respubliko, kreita el la sovetia zono, analoge havis la neformalan nomon "Orienta Germanio"

La populareco de la nomo kompare al la oficiala verŝajne ŝuldiĝas al ĝia mallongeco (nur tri silaboj anstataŭ sep en la germana lingvo, en Esperanto iomete pli longe ok silaboj anstataŭ dek tri, sed ankaŭ tie ŝparo de kvin silaboj en ĉiu mencio estas signifa simpligo), sed ankaŭ al la fakto, ke multaj homoj en aliaj landoj ne povis memori la oficialajn nomojn de la du Germanioj.

Koncerne ĝian teritorion necesas do distingi inter du periodoj en la historio de Federacia Respubliko Germanio:

*Ĝis antaŭ la 3-a de oktobro 1990 ĝi ampleksis la dek federaciajn landojn Baden-Virtembergo, Bavario, Bremeno, Hamburgo, Hesio, Malsupra Saksio, Nordrejn-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato, Sarlando, Ŝlesvigo-Holstinio. Sarlando aliĝis nur en 1957 post plebiscito en 1955. La okcidentaj sektoroj de Berlino havis apartan statuson.

*Je la 3-a de oktobro 1990 la teritorio de Germana Demokratia Respubliko aliĝis al la "federacia teritorio", formiĝis la novaj federaciaj landoj Berlino, Brandenburgio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Saksio, Saksio-Anhalto kaj Turingio. La antaŭaj limoj restis kiel limoj de la federaciaj landoj.

La nomo de la ŝtato foje estas mallongigita al FRG (germane: BRD); multaj federacigermanoj precipe antaŭ la unuiĝo malaprobis tiun mallongigon en germanlingvaj tekstoj, kiu estis sentata kiel ĵargono de GDR - en esperantlingvaj tekstoj kaj ĉiutagaj interparoloj la mallongigon sen iuj negativaj kromsentoj uzis ankaŭ okcidentaj germanoj.

## Vidu ankaŭ
* Germanio
* Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio
* Zono de postmilita Germanio okupita de Britio
* Zono de postmilita Germanio okupita de Francio
* Zono de postmilita Germanio okupita de Usono
* Blokado de Berlino
* Germania reunuiĝo
* Deutscher Bundestag
* Deutsche Bundespost
* Deutsche Bundesbahn
* Deutsche Bundesbank
* Deutscher Bundesjugendring
* *Ostpolitik*

## Bildaro

Dosiero:LocationWestGermany.png|
Dosiero:Coat of arms of Germany.svg|


Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Germanio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:20-a jarcento en Germanio
Lenna (testbildo)

eta|Lenna
**Lenna** aŭ *Lena* estas unu el la plej popularaj testbildoj uzataj en la cifereca bildprilaboro. Ĝi bone servas kiel testobjekto, ĉar ĝi konsistas kaj el grandaj unukoloraj surfacoj kaj el multaj detaloj.

La foto unuafoje aperis en la rubriko *fraŭlino de la monato* de la magazino *Playboy* en novembro 1972. Modelo estis la svedino *Lena Söderberg*, kiun la redaktoroj nomis *Lenna Sjööblom*. Naskiĝinte en 1951, ŝi intertempe estas edziniĝinta kaj patrino de tri idoj. Ŝi eksciis pri sia rilato al la komputiko nur en 1997, kiam oni invitis ŝin al scienca konferenco.

En julio de 1973 *Aleksandr Savĉuk* uzis la ilustraĵon por prezenti grafikajn teknologiojn. Nun la foto estas defakta normo por testi algoritmojn de grafikaj programoj. La revuo *Playboy* eksciis pri la ekspluatado nur en 1991, post la apero de *Lenna* sur kovrilo de revuo *Optical Engineering*. Nun *Playboy* fieras pri sia rolo en komputiko.

Kiel testbildon oni uzas nur fragmenton de la magazina foto, la originalo mezuras 512 x 512 px kaj 768 kB. Ĝi troviĝas en la foto-datumbazo de la *Signal and Image Processing Institute* de la Universitato de Suda Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
* la kompleta origina bildo

Kategorio:Svedaj fotomodeloj
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Naskiĝintoj en 1951
Groto Chauvet

La **groto Chauvet** [prononcu Ŝove] aŭ '''Chauvet-Pont-d'Arc''' estas ornamita groto datumanta de malfrua paleolitiko. La situo enhavas multegajn desegnaĵojn de bestoj (pentraĵoj, gravuraĵoj). Multaj datadoj per karbono-14 donis rezultojn proksimajn al 31 000 jaroj antaŭ la nuntempo. Sekve, laŭ la franca arkeologo Jean Clottes, la verkoj de la groto Chauvet datumas de Aŭrignacio, kaj enviciĝas inter la plej malnovaj de l' mondo. La diverseco kaj la regado de la teknikoj, pri kiuj ili atestas, profunde kontestis la ideon, laŭ kiu la prahistoria arto evoluis tre malrapide.

eta|ĉevaloj, uroj kaj rinoceredoj

## Geografio kaj kronologio 
Situanta apud Vallon-Pont-d'Arc en la departemento Ardèche (Francio), la **groto Chauvet** troviĝas sur la komunumo Vallon Pont-d'Arc en la "Combe d'Arc" (kiu konstituas la malnova meandro de la Ardèche-rivero, antaŭ ol la erozio de la arkaĵo ankoraŭ situanta super la rivero.

La groto Chauvet ankaŭ nomita groto de la Combe d'Arc estis malkovrita en Decembro 1994.

## Karakterizaĵoj 
Ĝi estas unu el la plej gravaj grotoj malkovritaj en Francio kun Lascau (1940), Cosquer (1991), kaj Cussac (2000). Ĝia graveco konsistas en tio, ke ĝi kunligas intereson tiom por arkeologio, kiom por la kavema arto. La malkovrintoj kaj ĉiuj spertistaj skipoj sinsekvintaj zorge protektis la lokon por ne difekti la spurojn de homo-aktivado sur la grundo.
Kavema arto despli rimarkindas, ke ĝi respondas al du malsimilaj periodoj pri homa aktivado: Gravetio kaj Aŭrinjaka kulturo. La vandaj verkoj estis kredeble realigitaj nur dum Aŭrinjaka kulturo.
La pentraĵoj atestas pri regado de tre diversaj teknikoj (preparado de la vandoj, gravuraĵoj, fingraj strekaĵoj, pozitivaj man-spuroj, pentraĵoj, stompo, ktp.). La temoj traktitaj estas ĉefe bestaj, kiaj ĝenerale ili estas en la paleolitika arto. Tamen, la bestoj rigarditaj kiel danĝeraj estas ĉi tie aparte multaj (leonoj, rinoceroj, mamutoj) malfavore al la pli klasikaj bestoj tiaj kiaj estas la ĉevaloj kaj bizonoj. Hibrida figuro, duone homa, kaj duone besta ankaŭ estis signalita.

Ekspozicio pri la Groto Chauvet estas prezentita en la vilaĝo Vallon-Pont-d’Arc.

## Diversaj aferoj 
Por ne ripeti la samajn erarojn okazintajn en la Groto Lascaux, kiuj difektis la pentraĵojn, la Groto Chauvet neniam estos alirebla por la publiko. Nur la scientistoj, la prahistoriistoj aŭ kelkaj raraj moŝtuloj rajtas eniri. La enirejo de la groto estas protektita de peza pordo blendita en rilato kun perfektigita alarm-sistemo.

## Aliaj rimarkindaj grotoj 
* Groto Altamira
* Groto Cosquer
* Groto Cussac
* Groto Lascaux
* Groto du Mas d'Azil *redaktota*
* Groto de Niaux *redaktota*
* Groto Pech Merle *redaktota*
* Groto de Rouffignac *redaktota*

## Vidu ankaŭ 
* Altamira (groto)
* Aŭrinjaka kulturo
* Gravetio
* Murpentraĵo
* Prahomaj pentraĵoj

Kategorio:Kavernoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj enskribitaj en 2014
Kategorio:Mondaj kulturheredaĵoj
Poŝhorloĝo

eta|300px|Poŝhorloĝo
**Poŝhorloĝo** estas horloĝo, kiu estas tiel malgranda, ke oni tenas ĝin en veŝtopoŝo kaj kiu ofte pendas je ĉeno. La poŝhorloĝo jam ne estas moda, anstataŭigis ĝin la brakhorloĝoj. La poŝhorloĝo estis populara antaŭ la Dua Mondmilito, kiam portis ĝin riĉuloj.

La evoluo de la poŝhorloĝoj ebliĝis post eltrovo de la risorta movigo en la frua 15-a jarcento. Ĝis tiam, la horloĝojn movis la pezo (gravito). La ekipumo per risorto ebligis la malgrandigon de la horloĝoj. La unuajn poŝhorloĝojn oni nomis Nurenberga ovo, sed ili ne ĉiam havis ovoformon. La eleganta poŝhorloĝo havis/havas ornaman, saltan kovrilon (la kovrilo abrupte supren-malfermiĝas per premo de butono).

La valoraj poŝhorloĝoj estis ŝatataj ŝanĝovaroj dum la Dua Mondmilito.

Famaj firmaoj: Doxa, OMEGA

## Vidu ankaŭ 
* Horloĝopoŝeto

Kategorio:Horloĝoj
Omego

**Omego** (Ω, ω) (greke ὦ μέγα = „granda O”) estas la 24-a kaj lasta litero de la greka alfabeto. Omego estas ofte uzata en signifo de „lasta” aŭ „fino” male al alfo (alfo kaj omego). Ĝi havas la numeran valoron de 800.

Kategorio:Greka alfabeto
Grigorij Arosev

**Grigorij L. AROSEV** (; naskiĝis la 4-an de oktobro 1979 en Moskvo, Soveta Unio, nune Rusio) estas devenanta el Rusio esperantisto. Ekde 2013 li loĝas en Germanio (Rusa Germanio), ekde 2022 "" (Redakcija Germanija "Redakcio Germanio")), krome laboris kiel ĵurnalisto ĉe la radio "Golos Berlina":d:Q2126269 (La voĉo de Berlino). Ekde 2024 laboras en la berlina Humboldt-Universitato. En 2015 Arosev lanĉis kaj ĉefredaktas la ruslingvan literaturan revuon "Berlin.Berega".

Li kuntradukis kun Kris Long kaj Mikaelo Bronŝtejn elektitajn verkojn de Iosif Brodskij: *De nenie kun amo*. Li estis redaktoro de la rubrikoj *Arto* kaj *Sporto* en "Monato" en la periodo 1999-2005. Iama aktivulo de SEJM (komitatano en 1995-2000, kunordiganto en 1997-2000) kaj TEJO (komitatano en 1995-1999, komisiito en 1999, estrarano (vicprezidanto) en 1999-2000).

Arosev estis prezidanto de REU de 2010 ĝis 2013.

## Esperantlingvaj verkoj aŭ tradukoj de Grigorij Arosev 
* Portretoj de profetoj
* Sinjorino fumadisto (samizdato 1996)
* SEJM-kreado — ideo kaj partopreno (1996)
* Sonet' — (Impeto 1998)
* Rusaj amnoveloj (Sezonoj 2000) antaŭparolo kaj tradukis rakontojn *Rusja* de Ivan Bunin, *Muziko* de Vladimir Nabokov.
* .RU (Impeto 2001)
* Grigorij Arosev: *Dolly*. Beletra Almanako 25, februaro 2016. pp. 7-26.

## Kantoj kaj muzikalbumoj 
* **Kantoj de OkSEJT-39** - kunorganizis registradon, partoprenis per kantoj kaj kantado

## Referenco 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Rusia Esperantista Unio
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:ŜĈKĤLando
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Nutbush

**Nutbush** [NATbuŝ] estas urbo en la okcidento de la usona subŝtato Tenesio, en konteo *Haywood*, inter la urboj *Brownsville* kaj *Ripley*. Laŭ censa takso de 2000 ĝi havis 259  loĝantojn. 

Ĝia baptisma preĝejo "Woodlawn", kun tombejo, (*Woodlawn Baptist Church and Cemetery*) apartenas al la usona nacia registro de historiaj lokoj.

Ĝia poŝtkodo estas 38012.

En Nutbush naskiĝis Tina Turner (*Anna Mae BULLOCK*).

Bob Seger en sia kanto *Nutbush City Limits* priskribas la urbon kiel filistran burĝejon, kie "eblas aŭdi la maizon kreski".

eta|300px|maldekstra|300px|vendejo en Nutbush

Kategorio:Urboj de Tenesio
1 E-3 m

Por bildigi la grandecon de unu milimetro, tiu ĉi paĝo estas listo de iuj aĵoj longaj de inter 1 milimetro kaj 1 centimetro (10−3—10−2&nbsp;m).
----
eta|dekstra|320px|Formiko kun folio

* Distancoj pli mallongaj ol 1 mm

* 0,001 m estas:
** 1 milimetro (mm) (vidu ĉi tie pri signifoj de *mili-*, *mikro--*).
** 1.000 mikrometroj (µm)
** 0,039 coloj.
* 3,5277 mm -- tipara grado (pli aŭ malpli la alteco) de dekpunkta tipo, en surtabla tipografio.
* 5 mm -- meza longo de ruĝa formiko.
* 7,62 mm -- komuna municia kalibro.

* Distancoj pli longaj ol 1 cm

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Dubliners

***Dubliners*** (Esperante ***Dublinanoj***) estas kolekto de 15 historietoj publikigita de James Joyce en 1914. Ili celis esti senbrida kaj satira priskribo de la malsupra klaso irlanda vivinta en kaj ĉirkaŭ Dublin en la komencaj jaroj de la 20-a jarcento. En tiuj historioj Joyce, poste agnoskota kiel pioniro de "konscio-fluaĵa" verkado, uzas kompare realisman stilon por atingi palpeblan, tamen atentokaptan priskribon de karakteroj. La historioj ekestis je tempo, kiam irlanda naciismo kulminis kaj serĉo pri naciaj identeco kaj celo furoris; Irlando, je vojforko de historio kaj kulturo, estis skuata de diversaj konverĝaj ideoj kaj influoj. Tiuj historioj ŝajnas bildigi, ofte senflate, la konfliktojn generitajn de tiuj influoj en la vivoj de dublin-aj urbanoj. Multaj roluloj de *Dubliners* poste reaperos en roletoj en la novelo Ulysses de Joyce.

## La historietoj 
* *The Sisters* (la fratinoj)
* *An Encounter* (renkonto)
* *Araby* (arablando)
* *Eveline* (Evino)
* *After the race* (post la konkurso)
* *Two Gallants* (du galantuloj)
* *Boardinghouse* (pensiono)
* *A little cloud* (nubeto)
* *Counterparts* (kompensaĵoj)
* *Clay* (argilo)
* *A painful case* (doloriga kazo)
* *Ivy Day in the Committee Room (hedera tago en la komitatejo)
* *A mother* (patrino)
* *Grace* (graco)
* *The Dead'' (la mortuloj). Dum epifania festo s-ro Gabriel CONROY ofendas tri virinojn kaj ekkonscias, ke homoj senpasiaj kiel li estas kvazaŭ jam mortaj. Tiu historieto estas ofte nomata la plej grandioza historieto iam ajn verkita.

La historietoj estas divideblaj laŭ la homaj aĝoj kaj situacioj, kiujn ili traktas:
* Infanaĝo (1 - 3)
* Adoleskeco (4 - 7)
* Plenaĝo (8 - 11)
* Publika vivo (12 - 15)

La unuajn 14 historietojn Joyce verkis en aŭ antaŭ 1905; la lastan en 1907. Sed Joye ne trovis eldoniston ĝis 1914, ĉar multaj timis, ke iuj dublin-anoj tro klare rekonu sin mem en la karakteroj de la historioj.

Kategorio:Literaturo de Irlando
Hamilton

eta|dekstra|Rivero Waikato en Hamilton
**Hamilton**  (maorie: *Kirikiriroa*) estas grandurbo en Nov-Zelando.
Ĝi estas la kvara plej granda urbo de la lando, kaj situas en la regiono Waikato, kies ĉefurbo ĝi estas, sur la Nordinsulo, proksimume 150&nbsp;km sude de Auckland. La urbo havas loĝantaron de proksimume 150.400 (2005). La rivero Waikato dividas la urbon en du partojn.

Tre konata ĉiujara evento estas la Balonoj super Waikato.

Tie mortis Lewis Edmund Dust.

## Servoj
* Universitato Waikato

## Ĝemelurboj 
*  Sacramento, Usono
*  Sajtama, Japanio
*  Vusi, Ĉinio
*  Chillán, Ĉilio

## Esperantistoj 
* Garth Cullen
* William Rupert Aldridge (1946-2023)
* Lewis Edmund Dust (membro de UEA depost 1911, do naskiĝinta en la 19-a jarcento, m. en 1966)

## Aliaj konataj urbanoj 
* Jacinda Ardern, ĉefministrino 2017-2023

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hcc.govt.nz 
* http://www.waikato.ac.nz 
* http://www.hamiltoncity.co.nz  
* http://www.hamiltoninfo.co.nz  

Kategorio:Urboj de Nov-Zelando
Lippstadt

**Lippstadt**  estas urbo de Germanio en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Ĝi administre troviĝas en la distrikto Soest kaj la distriktaro Arnsberg. Fine de la jaro  la urbo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . 

## Esperante 
* La urbo estas konata kiel la naskiĝloko de Wilhelm Wetekamp.
* Nur malmultajn kilometrojn de Lippstadt troviĝas la kastelo Eringerfeld, kie dum la jaro 1985 okazis la 41-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO.

## Gefiloj 
* Martin Niemöller, teologo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Lippstadt by Braun Hogenberg (middle size) (109096638).jpg|eta|urba panoramo dum la mezepoko

Lippstadt_Marienkirche.jpg|eta|la maria preĝejo
Lippstadt_Poststraße 2024.jpg|eta|urbocentra strato
Statue Bernhard II..JPG|eta|monumento pri la nobelo Bernhard la 2-a

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Distrikto Soest
Smedjebacken

**Smedjebacken** estas urbeto kaj la ĉefurbo de komunumo Smedjebacken en gubernio Dalekarlio en centra Svedio. Ĝi situas laŭ la lago Norra Barken kaj enhavas proksime 5700 enloĝantojn.

## Esperante 
* Ĉi tie naskiĝis esperantisto kaj akademiano Karl Ludvig Söderberg.
* Ekster Smedjebacken en Nyberget Stellan Engholm loĝis kaj laboris dum pli ol jardeko.

Kategorio:Urboj de Svedio
Superman

**Superman** (angle: *Superviro*) estas komiksa rolulo, superheroo kreita de Joe Shuster kaj Jerome Siegel. Li ofte estas nomita *The Man of Steel* (angle: *la Ŝtala Viro*) aŭ *The Man of Tomorrow* (angle: *la Morgaŭa Viro*) Li estas posedaĵo de DC Comics kaj estas la plej fama superheroo, kiu ekzistas.

## Historio 
Superman, kiu naskiĝis en la malproksima planedo Kriptono, nomiĝis « Kal-El », filo de la kriptona sciencisto Jor-El. Jor-El malkovris, ke Kriptono eksplodos, sed neniu kredis lin. Li konstruis raketon kaj lanĉis junan Kal-Elon en kosmon. La raketo surteriĝis proksime de Smallville en Kansaso, kaj ĝin malkovris Jonathan kaj Martha Kent. La paro Kent adoptis la bebon, kaj nomis lin « Clark ». Baldaŭ, Clark malkovris, ke li havas super-povojn. Li havis la povojn de flugo, okulo-laseroj, super-rapideco, frosto-spiro, super-forteco, super-aŭdokapablo,super-vidado, ktp. Kaj, li malkovris, ke mineralo « kriptonito », fragmentoj de lia estinta planedo, kapablis mortigi lin. Clark Kent kreskis, kaj translokiĝis al la urbego de Metropolis, en kiu li iĝis ĵurnalisto por la ĵurnalo Daily Planet (Taga Planedo) kaj kreis la identon de Superman.

Kiel Superman, li batalis ambaŭ regulajn krimulojn kaj superkanajlojn, kiel Metallo, ciborgo enhavanta pecon de kriptonito; Bizarro, neperfekta klonulo de Superman; Kriptona krimulo Generalo Zod; kaj la kvina-dimensia petolemulo S-ro Mxyzptlk. Lia plej granda malamiko estis la obseda malbona bilionulo Lex Luthor. Clark/Superman amikiĝis ankaŭ kun ĵurnalistino Lois Lane, lia estonta edzino, kun fotisto Jimmy Olsen, kaj kun multaj aliaj.

### Ora Epoko (1938–ĉ. 1955) 
Superman unue aperis en *Action Comics #1* eldonita dum 1938. Je tiu tempo, li nur havis la super-povojn de super-forteco, super-rapido, kaj nevundebleco, sed li ankoraŭ ne povis flugi. Liaj povoj estis grandigitaj en sekvontaj rakontoj. De la komenco, ĉeestas amo-triangulo de ĵurnalistino Lois Lane kaj liaj du identoj: Superman kaj Clark Kent. Liaj fruaj malamikoj estis gangsteroj kaj aliaj normalaj krimuloj; pli malfrue, li batalis supermaliculojn inkluzive de la Ultra-Humanite kaj Lex Luthor.

### Arĝenta Epoko (ĉ. 1955–1986) 
### Post-Kriza (1986–Nuntempo) 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro  
* *Superman Wiki* Anglalingva redaktebla enciklopedio pri Superman en Wikia.

Kategorio:Bildstriaj fikciuloj
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Superherooj
Kategorio:Eksterteranoj en fikcio
Kategorio:Roluloj de DC Comics
Rainier la 3-a (Monako)

**Louis Henri Maxence Bertrand Rainier GRIMALDI**  (naskiĝis la ; mortis la  en Monako), filo de Pierre Grimaldi, Princo de Valentinois, kaj hered-princino Charlotte de Monaco, estis inter majo de 1949 kaj marto de 2005 reganta Princo de Monako.

## Vivo 
Rainier studis en St. Leonards-on-Sea en Britio, en Stowe, en prestiĝhava angla privatlernejo. Post tio li plulernis en Instituto Le Rosey, Rolle, en Gstaad en Svislando kaj poste en universitato en Francio.

Ĉar lia patrino rezignis pri la rajto de la tronsekvo favore je li jam en 1944, li sekvis la 9-an de majo 1949 sian avon princon Ludoviko la 2-a sur la trono.

Li geedziĝis en 1956 kun la usona aktorino Grace Kelly, kiu nomis sin  Princino Gracia Patricia. La geedziĝo igis Monakon centro de la internacia alt-societo (mondumo, nenifaruloj). El la sen-skandala geedzeco naskiĝis la infanoj Caroline, Albert kaj Stéphanie. La frua morto de Gracia Patricia en 1982 estis por Rainier grava sortobato, ĉar li rigardis sin kaj sian edzinon private kaj profesie kiel komunan teamon.

En la 1980-aj jaroj evoluigis Rainier la ekonomion de Monako kun novaj inventistoj el la kemia, medicina, fajn-mekanika kaj kosmetika branĉoj. Li plivastigis la  kongreseventojn,  kaj kreis 195-hektaran novan tersurfacon ĉe la marbordo. La aŭto-konkursoj de Formulo 1 okazigas ĉiujare vet-veturadon en la princlando. La iam – por la ŝtataj enspezoj – tre gravaj hazardludoj havis apenaŭ signifon ĉe fino de lia regado.

Ekde la 1990-aj jaroj, la sano de Rainier malboniĝis: en 1994 li havis Bypass-operacion (bajpas-operacion), en 2000 tri  ĉe la pulmo, unu post la alia. En 2004 li venis en hospitalon pro gripo kaj korproblemoj. La 8-an de marto 2005 li estis enigita pro pulmito en la koro-pulmo-klinikon de Monako. Lia stato malboniĝis kaj tiel la regado estis transdonita al lia filo Albert kiel al regento. Rainier estis la dua plej longe reganta Reganto de la mondo, lin superis nur reĝo Rama la 9-a de Tajlando.

## Vidu ankaŭ 
* Impost-paradizo

Kategorio:Princoj de Monako
Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 6-an de aprilo
Variable Dot Size

** VariableDot Size** estas teknologio far Epson por inkŝpruca printado. La teknologio permesas tre severe mezuri dimension de gutoj kaj produkti bezonatan dimension depende de printata bildo. Pli grandaj gutoj estas por grandaj kolorkampoj kaj malgrandaj gutoj estas bezonataj por transdoni kolornuancojn.

Kategorio:Teknologioj de printado
Print Image Matching (teknologio de printado)

**PIM** - (mallongigo de Print Image Matching) teknologio far Epson por fotoprintado. Celo de la teknologio estas plifaciligi printadon sen komputoro. En iu senco **PIM** estas programlingvo per kiu cifereca fotilo priskribas kondiĉojn de la foto en jpg-dosieron. **PIM** permesas lasi uzon de fotilredaktilo kaj rekte sendi la dosieron al printilo.

Kategorio:Teknologioj de printado
Drop Modulation

**Drop Modulation** estas printila teknologio far Canon por inkŝpruca printado. La teknologio permesas ŝanĝi dimension de guto uzante du varmigilojn. Ekzemple, se samtempe doni al ili tension, aperos guto trioble plimalgranda.

Kategorio:Teknologioj de printado
Micro Fine Droplet

**Micro Fine Droplet** - teknologio far Cannon por inkŝpruca printado. Pro la teknologio operto de ŝprucilo aspektas stelforme por gutumi pli precize.

Kategorio:Teknologioj de printado
P-POP

**P-POP** - (mallongigo de Plain Paper Optimized Printing) teknologio far Cannon por inkŝpruca printado. En la teknologio antaŭ meti guton, sur paperon estas metata speciala likvaĵo, kiu estas en la sama kartoĉo kun nigra inko. La likvaĵo pli firmigas kontakton inter surfaco de papero kaj la inko. La teknologio permesas bonkvalite printi sur ajna papero.

Kategorio:Teknologioj de printado
Kanono (apartigilo)

**Kanono** (de la malnovgreka κανών *kanón* 'mezuro') signifas:

## Militado 
* Kanono (pafilego)

## Kulturo 
* Kanono (kulturo), kompilo de literaturaj kaj aliaj artaj verkoj de daŭra graveco.
* Kanono (muziko), kanto kun multoblaj ripetaj voĉoj
* Kanono (belarto), estetika kanono de korpoproporcioj en belarto
* Kanono (fikcio), materialo konsiderata valida por fikcia universo
* Okcidenta kanono, kanono pri okcidenta kulturo

## Librotitoloj 
* Kanono de Medicino, mallonga formo por *Canon medicinae Avicennae* (11-a jarcento)

## Religio 
* Kanono (eklezia juro): vidu sub kanona juro.
* Kanona juro, doktrina aŭ laŭleĝa dogmo de eklezia juro
* Kanono (Biblio), difinitajn skribaĵojn de la biblio kiel la 'sankta skribo'
* Kanono (Ortodoksa liturgio), liturgia ĉanto de la ortodoksaj eklezioj

## Financoj 
* Kanono (imposto), revenanta imposto pagenda de luiganto de tereno

## Tipografio 
* Kanono (tipara grandeco), malnoviĝinta tiparo en tipografio
Flago de Hungario

La **flago de Hungario** estas horizontala trikoloro el ruĝa, blanka kaj verda strioj. Ĝi evoluis konvene al la historia tradicio, adoptita dum la revolucio kaj liberecbatalo de 1848-1849. Ĝis 1945 estis centre lokita blazono kun la reĝa krono. Dum la erao de stalinismo, sur la flago (inter 1948-1956) estis centre lokita ruĝa stelo. Dum la hungara revolucio de 1956 la revoluciuloj eltranĉis tion el la flago, kaj la tia flago kun centra truo iĝis simbolo de la revolucio.

Hodiaŭ, la flago estas ofte ornamita meze per historia blazono de Hungario. La leĝa statuso de tiu praktiko ne estas tute klara, sed plejofte uzas tiun varianton eĉ la registaro.

La flago nur hazarde tre similas al la flago de Taĝikio (same trikoloro de horizontalaj strioj ruĝa, blanka kaj verda, sed kun centra orkolora (flava) taĝika emblemo), kaj al la flago de Kurdio (Kurdistano), trikoloro de horizontalaj strioj ruĝa, blanka kaj verda kun centra orkolora (flava) suno.

Hungario
Kategorio:Naciaj simboloj de Hungario
Kategorio:Hungario