open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Printemps

[eta|dekstra|300ra|La granda magazeno Printemps, ĉe la [bulvardo Haussmann.]]
**Printemps** (signifas « printempo » en la franca) estas firmao de francaj magazenegoj, aŭ « grandaj magazenoj » (*grands magasins*).

La ĉefa magazeno de la labelo troviĝas sur la bulvardo Haussmann, en la 9-a arondismento de Parizo, apud aliaj famaj luksaj magazenoj kiel Galeries Lafayette. Ekzistas ankaŭ aliaj magazenoj Printemps en Parizo aŭ en Francio. La labelo plie inaŭguris butikojn ekster Francio, ekzemple en Andoro, Tokio, Ĝido aŭ Seulo.

## Historio 
Printemps estis fondita en Parizo en 1865 de Jules Jaluzot, en konstruaĵo designita de Paul Sédille. La magazeno de la bulvardo Haussmann plie entenas zorge faritan, secesi-stilan kupolon. En 1975, la konstruaĵo kun sia kupolo estis agnoskita kiel historia monumento.

## Eksteraj ligiloj 
* **(an)** Oficiala TTT-ejo 
* **(fr)** Informoj sur la aliaj magazenoj Printemps

Kategorio:Firmaoj
Baziliko de la Sankta Koro (Parizo)

La **baziliko de la Sankta Koro** (franclingve *Basilique du Sacré-Cœur*) estas romkatolika baziliko kaj populara monumento de Parizo dediĉita al la Sankta Koro. Ĝi troviĝas en la 18-a arondismento, sur la supro de la monteto Montmartre, tio estas sur la plej alta loko de la franca ĉefurbo.

## Historio 
La ideo konstrui preĝejon dediĉitan al la Sankta Koro aperis en Francio post la Franca-Prusa Milito de 1870. La arkitekto Paul Abadie desegnis la bazilikon post konkurso kontraŭ 77 aliaj arkitektistoj. Sed li mortis iomete post la eko de la konstruo, kaj tiu ĉi estis do daŭrigita de aliaj artistoj. La konstruado ekis en 1875 kaj finis nur en 1914 : la konsekrada ceremonio estis prokrastita ĝis la fino de la Unua mondmilito.

## Stilo 
La ĝenerala stilo estas klare romia-bizanca, precipe pro la tipa kupolo. Sed multaj elementoj de la baziliko estas fakte influitaj de francaj naciistaj temoj : la portiko ekzemple entenas ĉevalajn statuojn de Johana de Arko aŭ Ludoviko la 9-a, ambaŭ en bronzo. La baziliko plie entenas ĝardenon, cele al meditado, kun fontano. La supro de la kupolo estas alirebla por la turistoj : tie ili povas ĝui spektindan vidaĵon de Parizo, direkte al sudo. La monumento estas malfermita ĉiutage de 6:30 a.m. ĝis 10:30 p.m.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
*  Funikularo de Montmartre

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france kaj angle)
* Historio de la baziliko 

Kategorio:Monumentoj de Parizo
Kategorio:Bazilikoj en Francio
Parizo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Parizo
Kategorio:Montmartre
Kategorio:Konstruaĵoj en la 18-a arondismento de Parizo
Ruhr-Ligo

La **Ruhr-Ligo** estis fondata en 1913 surbaze de la leĝo, kiu zorgis pri la pureco de la Ruhr-akvo, por ke ĝi taŭgu por la elpreno de trinkakvo.

Per leĝo en 1990 la iama Ruhr-Ligo kaj la Ruhr-Baraĵlago-Asocio estis unuigataj al la hodiaŭa Ruhr-Ligo. Der Ruhr-Ligo estas korporacio, kiun anas la urboj kaj komunumoj apud la Ruhr kaj entreprenoj kun ega akvokonsumo. La rezidejo de la Ruhr-Ligo troviĝas en Asindo.

La Ruhr tiutempe prizorgas kvin milionojn homojn kaj multajn entreprenojn per trinkakvo, samtempe ankaŭ ĉiutage enfluas en ĝi la rubakvoj de 2,2 milionoj homoj kaj poluakvo el la industrio. Ĉ. 100 akvoklarigejoj en la fluoregiono de la Ruhr purigas la poluakvon de la komunumoj kaj industrientreprenoj.

Al la baraĵlagoj de la Ruhr-Ligo apartenas la baraĵlago Ahausen, Bigge-baraĵlago, Ennepe-baraĵlago, Fürwigge-baraĵlago, Glör-baraĵlago, baraĵlago Haspe, Henne-baraĵlago, Lister-baraĵlago, Möhne-baraĵlago, Sorpe-baraĵlago, Verse-baraĵlago, al la Ruhr-baraĵlagoj la lago Hengstey, lago Harkort, lago Kemnade, lago Baldeney kaj lago Kettwig.

## Ligiloj 
*  ()

Kategorio:Riveroj
Kategorio:Akvoekonomio
Galeries Lafayette

eta|dekstra|250px|La kupolo de la galeries Lafayette
La **Galeries Lafayette Haussmann** ( *Galerioj Lafayette*) estas firmao kaj luksa magazenego, aŭ « granda magazeno » (*grand magasin*) de Parizo. Ĝi troviĝas en la 9-a arondismento de la franca ĉefurbo, ĉe la bulvardo Haussmann.

La magazeno hodiaŭ ricevas pli ol 20 milionojn da vizitantoj ĉiujare, tio estas proksimume 55&nbsp;000 ĉiutage. Ĝi estas la plej granda magazeno de la tuta okcidenta mondo, kaj la plej grava eŭropa magazeno laŭ rento. Ĝi apartenas al la sekcio *Galeries Lafayette/Nouvelles Galeries* de la firmao Galeries Lafayette.

## Historio 
La Galeries Lafayette estis kreitaj far du kuzoj, Théophile Bader kaj Alphonse Kahn, en 1893, je la vockruciĝo de la strato La Fayette kaj de la strato Chaussée d'Antin. La magazeno havis bonegan situon, ĉar ĝi situis proksime al la operejo Garnier aŭ al la stacidomo Saint-Lazare. La magazeno rapide altiris la mezklasulojn kaj la parizajn burĝojn.

La nuna magazeno datiĝas de 1912. Ĝi enhavas belegan kupolon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj firmaoj
Kategorio:Parizo
Bruo

Teknike, ricevas la nomon ***bruo*** ĉiuj signaloj, kiuj malpermesas aŭ malfaciligas la komunikadon, sed plej ofte rilate je la sono.

Ĝenerale, bruo signifas aron da konfuzaj sonoj.

Figure, bruo estas sensacia famo

## Tipoj da bruo 
### Vida 
Oni povus konsideri bruo ĉion, kio malfaciligas ricevi korekte la vidan mesaĝon. Ekz. fortaj lumoj, inkaj makuloj, la interferoj sub la ĉefa televidkanalo ...

### Sona 
Ĝi estas la ĉefa klaso de bruo por la nesciencistoj, kaj ofte oni nomigas 'bruo' la sonojn kiuj ne estas dezirataj aŭ agrablaj. Tamen, povus esti bruo ankaŭ belega muziko se oni volas paroli kaj tiu tre laŭta muziko ne permesas ĝin.

#### Kolora bruo 
Kvankam la sono obvie ne koloras kutime oni parolas pri la ĝenerala nocio je "koloraj bruoj"; "nigra bruo" ekvivalentas al silento.

La plej kutimaj koloraj bruoj estas jenaj:
* blanka bruo
* blua bruo
* bruna bruo
* griza bruo
* rozkolora bruo

### Elektronikaj 
En elektronika sistemo aperas bruo. Dependante ĉu la sistemo estas sona aŭ vida, tia estos la *fona bruo*.

### Eksperimenta 
En sciencaj eksperimentoj oni povas diri, ke aĵoj kiuj kaŝas, kovras, aŭ ŝanĝas la veran datumon estas bruo.

### Je radiokontaktoj 
Oni diferencas du specojn de bruo:
* intermikso kun aliaj radiosignaloj. Q-kodo por tio estas QRM. Esperanto-radioamatoroj diras voĉe intermikso.
* bruo de aliaj fontoj, ekzemple de fulmoj. Q-kodo por tio estas QRN. Esperanto-radioamatoroj diras voĉe bruo.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (8, kaj 26 pri silento) proverboj pri bruo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* 
* 

* 

## Fontoj 
* 
* terminaro de KH6GT, vidu en artikolo radioamatora vortaro 

## Referencoj 

Kategorio:Amatora radio
Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj (filmo)

***Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj*** () estas usona kineja filmo de 2002. Farita baze de la brita samnoma verko far J. K. Rowling, ĝi estas la dua epizodo de la filmo-serio pri la fikcia universo Hari Poter. Reĝisoro de la filmo estis Chris Columbus.

## Rolantaro 
* Daniel Radcliffe kiel Harry Potter
* Rupert Grint kiel Ron Weasley
* Emma Watson kiel Hermione Granger
* Robbie Coltrane kiel Rubeus Hagrid
* Richard Harris kiel Albus Dumbledore
* Alan Rickman kiel Severus Snape
* Maggie Smith kiel Minerva McGonagall
* Bonnie Wright kiel *Ginnie Weasley*, eta fratino de Ron
* Matthew Lewis kiel *Neville Longbottom*, iom malmemcerta samklasano
* Tom Felton kiel *Draco Malfoy*, iom malica kaj tre konkurenca samklasano
* Jason Isaacs kiel *Lucius Malfoy, lia aristokrata kaj fia patro
* Kenneth Branagh kiel vanta beletra aŭtoro *Gilderoy Lockhart''

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|360px|

Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Harry Potter
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2002
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj pri edukado
Shinyanga

**Shinyanga** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de la samnoma regiono. Laŭ la censo de 2002 ĝi havis 92.918 loĝantojn, kun la kampara ĉirkaŭaĵo 134.523.

Ĝiaj koordinatoj estas ; ĝia alto super marnivelo estas 1160 metroj (ĉe la flughaveno). La urbo situas centre en la longa, sed mallarĝa regiono, ĉ. 250 km de la okcidenta kaj 220 km de la orienta rando. Ĉar la urbo situas proksime al la akvodislimo inter Hinda Oceano, Viktoria Lago kaj Tanganjiko, akvo mankas dum senpluvaj periodoj (inter marto kaj julio pluvo estas nekutima). En 1994 multaj homoj mortis pro manko de pura akvo kaj sekva ĥolero. Shinyanga estas unu el la du varmocentroj de la lando (la alia estas ĉe Morogoro).

Shinyanga posedas malgrandan flughavenon (IATA-kodo SHY, ICAO-kodo HTSY), kiu eĉ havas internacian trafikon al Najrobio, kaj stacion de la fervojo inter Tabora kaj Mwanza.

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Listo de flughavenoj de Tanzanio

La **Flughavenoj de Tanzanio** estas klasitaj en kvar kategoriojn de la Tanzania Flughavena Aŭtoritato (). En la unua kategorio troviĝas nur la Internacia Flughaveno Julius Nyerere, nomita laŭ Julius Nyerere.

Ĉiuj flughavenoj el la dua kategorio havas pavimitan kurejon, krome kelkaj el kategorio 3.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Flughaveno Abeid Amani Karume (Zanzibaro)
* Seronera

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la flughavena aŭtoritato 
* Listo de la flughavenoj 
* Mapo de la flughavenoj

Kategorio:Transporto en Tanzanio
Tanzanio
Flughaveno Romo-Ciampino

La **flughaveno Romo-Ciampino** [ĉampIno], alinome flughaveno *Giovan Battista Pastine*, situas sud-oriente de Romo, proksime de la ringa aŭtovojo.

Ĝi estas organizata de la *Società Aeroporti di Roma* (AdR; = societo de la flughavenoj de Romo), same kiel flughaveno Romo-Fiumicino, kun kiu ĝi konsistigas la flughavenan sistemon de la ĉefurbo. La armean parton zorgas *Aeronautica Militare Italiana*.

En 2005 estis 4.234.999 pasaĝeroj.

Kategorio:Ciampino
Romo-Ciampino
Matrjoŝko

eta|250px|Matrjoŝkaj pupoj.

**Matrjoŝka pupo** () estas serio de diversgrandaj (originale) lignaj, kavaj figuroj, kiujn oni metis unu en la alian, pli grandan figuron. Ĝi ofte simbolis iun scenon.

La origino de la figuroj reiras al la japana ludo *Fukuruma*, konsistanta el sep figuroj, enmeteblaj. La unuan rusan matrjoŝjkon el ok figuroj pretigis la lignaĵisto Vasilij Zvezdoĉkin kaj la pentristo Sergej Maljutin. la plej ekstera figuro estis knabino en urba vesto, la plej interna figuro bebo en vindtuko.

La produktado de la matrjoŝkoj poste koncentriĝis en Sergijev Posad, eklezia centro norde de Moskvo. La produktadon direktis Zvezdoĉkin kaj oni diskonigis la figurojn en la lando kaj poste internacie. Dum la soveta periodo, oni maŝine, amase produktis la figurojn, la mane pentritaj figuroj malaperis.

La renaskiĝo de la metiaj matrjoŝkoj okazas ekde mezo de la 1980-aj jaroj.

Kategorio:Tradiciaj pupoj
Kategorio:Lignaj pupoj
Kategorio:Rusaj ludiloj
Kategorio:Ujoj
Kategorio:Aperis en 1890
Plurnaskitoj

eta|dekstra|300px|genetike identaj trinaskitaj knaboj
**Plurnaskitoj** estas gefratoj, kiuj plimalpli samtempe naskiĝas post samtempa gravedeco, do kiel fetoj kreskis samtempe en sama utero.

La plej ofta formo estas **ĝemeloj** - du samtempaj fetoj. Proksimume 1 el 85 naskoj estas nasko de ĝemeloj.

Jam signife pli maloftas **trinaskitoj** - proksimume 1 el 7.225 (=85*85) naskoj estas nasko de tri beboj.

Ankoraŭ multe pli raras **kvarnaskitoj** - unu el 614.125 (=7.225*85) naskoj estas nasko de kvar beboj - kaj **kvinnaskitoj** - unu el 52.200.625 (=614.125*85) naskoj estas samtempa nasko de kvin gefratoj. La plej granda nombro de homaj plurnaskitoj ĝis nun estas **deknaskitoj** - tia nasko ĝis nun dokumentiĝis tri fotojn.

Nasko de plurnaskitoj en la moderna socio ofte estas kaŭzo de hormonaj traktoj kaj de artefarita koncipo. Tial la naskoj de plurnaskitoj dum la lastaj jaroj ne plu havas la supre skizitan averaĝon oftecon, sed iĝis pli oftaj.

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Homoj
Jakanao

La **Jakanao**, **Brida jakanao** aŭ **Nigra jakanao**, *Jacana jacana*, estas vadbirdo de familio de Jakanaedoj kaj ordo Ĥaradrioformaj, kiu estas loĝanta reproduktanto el okcidenta Panamo kaj Trinidado suden tra plej granda parto de Suda Ameriko oriente de la montaro Andoj ĝis norda Argentino. Vorto *Jakanao* taŭgas por tiu specifa specio, sed ankaŭ kiel ĝenerala vorto por ĉiuj birdoj de la familio de Jakanaedoj aŭ jakanaoj.

La jakanaoj estas grupo de birdoj propraj de humidejoj, kiuj estas facile rekoneblaj pro siaj grandaj piedoj kaj longegaj fingroj kiuj ebligas ilin piediri sur flosebla plantaro en neprofundaj lagoj kiuj estas ilia preferata medio. Ili estas troveblaj tutmonde en lo tropika zono.

## Aspekto 
La Nigra jakanao demetas kvar nigromarkitajn brujnan ovojn en flosebla nesto. La masklo, kiel en aliaj jakanaoj kaj kelkaj aliaj familioj de vadbirdoj kiel la falaropoj, respondecas pri kovado kaŝante po du ovojn sub ĉiu flugilo kaj la brusto. La inoj estas multedzaj aŭ poliandriaj, kaj helpos defendi nestojn de ĝis kvar edzoj.

Tiuj birdoj estas facile videblaj kaj nekonfuzeblaj. Ili estas 17-23 cm longaj, sed la inoj estas pli grandaj ol la maskloj. Plenkreskuloj havas ruĝbrunajn dorson kaj flugilkovrilan plumaron, kaj la ceteron de la korpo ĉefe nigran. Dumfluge estas videblaj verdflavaj flugilplumoj. La flava beko estas simila al tiu de galinolo, ĉar iĝas ruĝaj ŝildo kaj bridoj kaj la kruroj kaj la longegaj fingroj estas palflavaj. Estas longa akra sprono en mezo de flugiloj.

Junuloj dekomence havas entute blankajn subajn partojn kaj povas esti klasitaj pro tiu koloro.

## Rasoj 
Estas ses rasoj, el kiuj nomita *J. j. jacana* estas la plej disvastigata. Kelkaj el la aliaj subspecioj estas similaj, sed *J. j. hypomelaena* de okcidenta Panamo kaj norda Kolombio havas la tutan rugbrunan plumaron ne tian, sed nigran kaj *J. j. scapularis* de okcidenta Ekvatoro havas kelkajn nigrajn plumojn sur siaj ruĝbrunajn dorsojn kaj kelkajn blankajn.

## Kutimoj 
Tiu specio lanĉas bruan vibreman alvokon.

La Jakanao manĝas insektojn, aliajn senvertebrulojn kaj semojn plukitajn inter la flosanta plantaro aŭ el la akvosurfaco. Tiu medio estas la sama de anakondoj kaj kajmanoj, kiuj profitas tion por manĝopredi jakanaojn.

## Bildaro 

Wattled jacana (Jacana jacana) alighting composite.jpg
Jacana jacana walking in water.jpg
Jacana jacana Niagara Falls Aviary.jpg
Jacana jacana (Gallito de ciénaga) - Adulto (14470292870).jpg
Wattled Jacana - Gallito de laguna (Jacana jacana) juvenil (9730031680).jpg
JACANA Jacana jacana Dario Niz.jpg

## Referencoj 
* 
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8
* *Birds of Venezuela* de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
* *Birds of Trinidad and Tobago* de ffrench, ISBN 0-7136-6759-1

## Eksteraj ligiloj 
* filmoj de Nigra jakanao en Interreta Birdo Kolekto

Kategorio:Jakanaedoj
Kategorio:Birdoj de Sudmeriko
Christer Fuglesang

**Arne Christer FUGLESANG** (naskiĝis la 18-an de marto 1957 en Stokholmo), estas docento pri partikla fiziko kaj astronaŭto, kaj la ĝis nun ununura svedo (kaj skandinaviano) en kosmo.
Li estis elektita en grupo 2 de ESA je la 15-a de majo 1992 kune kun kvin aliaj eŭropaj astronaŭtkandidatoj.

Christer Fuglesang estas la unua, kaj ĝis nun ununura, sveda astronaŭto kaj havas sved-norvegan devenon. Je 20:47 je la 9-a de decembro 2006 laŭ loka tempo Christer Fuglesang iĝis la unua svedo en kosmo, post sukcesa lanĉo de sur Cape Canaveral en Florido. La lanĉo laŭdire funkciis laŭplane kaj en bonaj vetercirkonstancoj. Ses minutojn post la starto, *Discovery* havis rapidecon de 27&nbsp;000 kilometroj po-hore. Post kelkaj pliaj minutoj la kosmopramo eniris orbiton ĉirkaŭ la Tero, kaj tiel Christer Fuglesang por la unua fojo spertis veran sengraviton. La kosmopramo portis Fuglesang al la Internacia Kosmostacio, de kie li poste ankaŭ faris plurajn "kosmajn promenojn".

La  Christer Fuglesang por la dua fojo ekvojaĝis en la kosmon, denove kun la kosmopramo *Discovery*.

## Vidu ankaŭ 
* 11256 Fuglesang, asteroido nomata honore al li

Kategorio:Svedaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Cape Canaveral

**Cape Canaveral** (el la hispana **Cabo Cañaveral**, esperante, **Kabo Kanejo**) estas la nomo de geografia regiono sur insulo ĉe la orienta marbordo de Florido, Usono. Tie troviĝas:
* samnoma usona urbo **Cape Canaveral**.
* raketlanĉejo de *U.S. Air Force* (la usona aerarmeo) por senhomaj raketoj, nomata **Cape Canaveral Air Force Station**,
* raketlanĉejo de NASA por kunhomaj raketoj, nomata Kennedy Space Center.
Ĉi-lasta raketlanĉejo, aŭ ambaŭ raketlanĉejoj kune, ankaŭ nomatas kosmodromo Cape Canaveral (Kabo Kanejo). Administre la teritorio apartenas al la kantono Brevard.

Kategorio:Florido
Kategorio:Kosmoesploro
Antonov An-2

La **Antonov An-2** (ruse: *kukuruznik,*, kio signifas maizfarmisteto, aŭ *annuŝka,* NATO raportnomo: **Colt** (ĉevalido)) estas aviadilo sekura, forta, fidinda malnova, utiligas la saman eksplodmotoron, kian DC-3 utiligas delonge.

[eta|dekstra|200px|Privata An-2 en la [Unuiĝinta Reĝlando|Britio]]
eta|dekstra|200px|Blick ins Cockpit

## Antonovaj modeloj 
Kategorio:Aviadiloj de Antonov
Toplița-Ciuc

**Toplița-Ciuc**  (hungare: **Csíktaploca** ) estas eksa vilaĝo en Rumanio en la nordorienta parto de Miercurea Ciuc, de 1959 parto de Miercurea Ciuc.

La loknomo probable estas slav-devena (tjoplo = varma).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 760 loĝantojn kaj 580 en 1992.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1567. Ĝi estis ĉikseĝa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Imre András (n. 1927): eklezihistoriisto, religisociologo.
* László Balogh (21-a de majo 1946 – Sfântu Gheorghe, 4-a de februaro 2003): verkisto, ĵurnalisto.
* Ágoston Bartalis, juristo, publicisto, lokhistoriisto.
*Imre Búzás (1911 – 1995): kantor-instruisto, memuaristo.
*Károly Csedő (n. 6-a de majo 1930): farmakologia fakverkisto.
* Elek Gegő (25-a de marto 1804 – Pozsony, 9-a de oktobro 1844): franciskano, verkisto, esploristo de la vivo kaj lingvo de ĉangohungaroj de Moldovo, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio (1835).
*István Görög (Csíktaploca, ? 1631, Ĉikŝomjo, 9-a de septembro 1678): franciskano.
* Kázmér Holló (1841 – ?): franciskano, poeto, verkisto.
* László Barna Mihály ( – ? 1945): poeto. 
*Ambrus Miklós (25-a de aprilo 1744 – Beszterce, 11-a de marto 1809): minorita lernejdram-verkisto.
*János Vorzsák (n. 1941): politika malliberulo, memuaristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj ĉe www.harghita.ro 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Beclean (Odorheiu Secuiesc)

**Beclean** (Odorheiu Secuiesc), beklean (hungare: *Betlenfalva*) estis vilaĝo en Rumanio en la nordorienta parto de Odorheiu Secuiesc. Ĝia unua skriba mencio estas en 1595. En 1910 ĝi havis 900 loĝantojn (hungaroj). Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely vármegye*). Oni aligis ĝin al Odorheiu Secuiesc en 1950.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Ferenc Balássy (9-a de decembro 1821 – Maklár, 4-a de oktobro 1896): historiisto, katolika pastro, ano de Hungara Scienca Akademio (1872).
*Géza Gellért (*9-a de junio 1930): direktoro de biblioteko en Odorheiu Secuiesc, kulturhistoriisto.
*Gábor Pál: instruisto, lernejestro, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Harghita
* Popolnombrado 2002 

 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Harghita
Musedoj

eta|300px|*Rattus rattus*
La **musedoj** konsistigas la plej grandan familion de la mamuloj. En ĝi estas pli ol 600 specioj nature troveblaj tra Eŭrazio, Afriko, kaj Aŭstralio. Oni enkondukis ilin tutmonde. En la familio estas la veraj musoj kaj ratoj, gerbiloj, kaj iliaj parencoj.

Oni foje uzas la familinomon de musedoj por paroli pri ĉiuj membroj de la superfamilio de *musoedoj* (latine *muroidea*).


Kategorio:Ronĝuloj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Emscher-Kooperativo

La **Emscher-Kooperativo**, asocio por akvomastrumado kun rezidejo en la urbo Essen (Asindo), zorgas pri la rivero Emscher [prononco "**Em**ŝa"] kaj ties flankriveroj.

Kadre de la industriigo en la Ruhr-regiono la Emscher estis alifunkciigata kiel poluakvokanalo. Sen pluaj regulaj intervenoj tamen refoje okazis inundoj. La malpura akvo superakvigis tutajn urbopartojn, kaj sekve okazis malsanoj, epidemioj kaj grandaj damaĝoj.

Tial oni fondis en Bochum je la 14-a de decembro 1899 la Emscher-Kooperativon – kiel unua tiaspeca ligo en Germanio. Ĝiaj taskoj estis la kanaligado de la Emscher por evitado de epidemiaj infektadoj en la ĉirkaŭaĵo kaj pluaj rimedoj por la akvoreguligo. La formado de la Emscher-Kooperativo estis modela por multaj pluaj ligoj kiel ekz. la Lippe-Ligo, Ruhr-Ligo kaj la Wupper-Ligo.

En 1906 la *Emscher-Kooperativo* komencis reguligi la Emscher per konstruaĵoj. La Emscher ricevis je la enfluejo novan traceon kaj la malnova traceo de la Emscher servis nur por la senakvigo de la nordo de Duisburg. En 1914 ekestis la arkitekture malmodesta pumpstacio Malnova Emscher en Duisburg-Beeck laŭ plano de la arkitekto Alfred Fischer. Jam en 1928 la unua riverakva purigejo estis konstruata ĉe la kunfluo de Boye kaj Emscher en Bottrop.

Hodiaŭ ekzistas administra komuneco kun la Lippe-Ligo, pro tiu la *Emscher-Kooperativo* estas la plej granda poluakvoforiganto en Germanio.

Gravaj taskoj de la Emscher-Kooperativo estas ekz.:
* La poluakvopurigo
* La sekurigo de la forfluo
* La inundoprotekto (jen en vikidatumoj)
* La akvoprizorado
* renaturigo de la Emscher
Por plenumi tiujn taskojn funkcias multaj, kaj akvopurigaj instalaĵoj, pumpstacioj, poluakvokanaloj kaj pluvobasenoj.

La Emscher-Kooperativo konstruis la biciklovojon *Emscher-Weg*, kiu paralelas la Emscher tra la Ruhr-Regiono.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Mediprotektado
Norda jakanao

La **Norda jakanao** aŭ **Sprona jakanao**, laŭ la scienca nomo *Jacana spinosa*, estas vadbirdo de familio de Jakanaedoj kaj ordo Ĥaradrioformaj, kiu estas loĝanta reproduktanto el marborda Meksiko al okcidenta Panamo, kaj en Kubo, Jamajko kaj insulo Hispaniolo. Ĝi foje reproduktiĝas en Teksaso, Usono.

La jakanaoj estas grupo de birdoj propraj de humidejoj, kiuj estas facile rekoneblaj pro siaj grandaj piedoj kaj longegaj fingroj kiuj ebligas ilin piediri sur flosebla plantaro en neprofundaj lagoj kiuj estas ilia preferata medio. Ili estas troveblaj tutmonde en la tropika zono.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Jacana spinosa|alt=Jacana jacana - cropped illustration.jpg
[eta|maldekstra|Ovoj de *Jacana spinosa - [Muzeo de Tuluzo]]
Tiuj birdoj da tiu specio estas facile videblaj kaj nekonfuzeblaj. Ili estas 17-23 cm longaj, sed la inoj estas pli grandaj ol la maskloj. Plenkreskuloj havas ruĝbrunajn dorson kaj flugilkovrilan plumaron, kaj la ceteron de la korpo ĉefe nigran. Dumfluge estas videblaj verdflavaj flugilplumoj. La flava beko estas simila al tiu de galinolo ĉar iĝas ruĝaj ŝildo kaj bridoj aŭ barboj kaj la kruroj kaj la longegaj fingroj estas palflavaj. Estas longa akra sprono en mezo de flugiloj, kio nomigas la specion per scienca nomo.

Junuloj dekomence havas entute blankajn subajn partojn kaj povas esti klasitaj pro tiu koloro.

Tiu specio estas tre simila al Nigra jakanao, *Jacana jacana*, kun kiu koincidas en Panamo, kaj kiu estis antaŭe konsiderita samspecia kaj nur alia formo. La ĉefaj diferencoj estas, ke Nigra jakanao havas ruĝajn frontan ŝildon kaj barbojn -anstataŭ flavan ŝildon-, kaj ne havas la brunecan nuancon de la ventra plumaro, kiun havas Norda jakanao. Tamen junuloj estas malfacile diferenceblaj ĉar junuloj de Nigra jakanao ne havas disvolvigitan ŝildon.

## Kutimoj 
Tiu specio lanĉas bruan vibreman alvokon.

La Norda jakanao aŭ Sprona jakanao manĝas insektojn, aliajn senvertebrulojn kaj semojn plukitajn inter la flosanta plantaro aŭ el la akvosurfaco.

La ino demetas kvar nigromarkitajn brujnan ovojn en flosebla nesto. La masklo, kiel en aliaj jakanaoj kaj kelkaj aliaj familioj de vadbirdoj kiel la falaropoj, respondecas pri kovado kaŝante po du ovojn sub ĉiu flugilo kaj la brusto. La inoj estas multedzaj aŭ poliandriaj, kaj helpos defendi nestojn de ĝis kvar edzoj. Pro tio lokaluloj nomigas tiun inon prostituinan birdon.

## Referencoj 
* 
* *Shorebirds'' de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

Kategorio:Jakanaedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Capistrano (Italio)

**Capistrano** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kalabrio kaj la provinco Vibo Valentia kaj situas en alteco de  metroj super la marnivelo. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* informoj en administra datumbazo, kun informoj pri lernejoj, apotekoj kaj bankoj ()

eta|maldekstra|300px|Kirko *Matrice San Nicola*

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Kalabrio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Vibo Valentia
Capistrano (Brazilo)

**Capistrano**  estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Cearao. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj . 

Capistrano situas en la altebenaĵo *Baturité*.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Cearao

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
 

Kategorio:Municipoj de Cearao
Inkermano

**Inkermano** (, , ) estas eta urbo en la sud-okcidenta parto de Krimeo. Administre la urbo apartenas ne al Aŭtonoma Respubliko Krimeo, sed al Sebastopola municipo (montrita sur la mapeto dens-blue), kiu estas aparta sendependa administra unuo de Ukrainio. La urbo situas ĉe alfluejo de la Nigra rivero al la Sebastopola kreko. La nomo venas el tjurkaj lingvoj kaj signifas "kaverna fortreso".

La teritorio de Inkermano estis loĝata de antikvaj tempoj. En la 6a jarcento p.K. ĉi tie aperas
la fortreso *Kalamita*. Dum la mez-epoko ĝi estis la ĉefa haveno de la princlando Teodoro (kiu situis en montara Krimeo). Ekde la 8a jarcento p.K. ĉirkaŭ la urbo estis kreitaj kelkaj kavernaj monaĥejoj (la unua estis la monaĥejo de Sankta Klemento); la monaĥejoj estis ruinigitaj dum la sovetiaj tempoj, sed nun riparataj.

La urbo famiĝis internacie en la jaro 1854, kiam apud ĝi okazis du bataloj de
la Krimea (Orienta) milito: la Inkermana batalo kaj la Batalo ĉe la Nigra rivero (en ambaŭ venkis la brit-francaj armeoj).

Dum sovetia tempo la urbo estis grava help-bazo por la Nigramara floto, ĉi tie
troviĝis multaj sekretaj amunic-konservejoj kaj ripar-uzinoj. En la jaro 1957 Inkermano,
same kiel Balaklavo, perdis la statuson de la urbo kaj iĝis parto de Sebastopolo.
En la jaro 1976 ĝi denove iĝis aparta urbo kaj ricevis la nomon *Belokamensk* (laŭvorte -
urbo de blankaj ŝtonoj, kio aludas al la multnombraj rokoj, formitaj de kalkoŝtono, kiuj
ĉirkaŭas la urbon). En la jaro 1991 la urbo rericevis la nomon "Inkermano".

Nuntempe la urbo estas fakte suburbo de Sebastopolo, kun kiu ĝi havas
komunan transporton. Tra la urbo pasas grava fervoja linio Simferopolo-Sebastopolo.
La industrio de la urbo estas ne tro granda, ĉefe orientita al ŝip-riparado kaj
produktado de konstru-materialoj. En Inkermano troviĝas unu el la plej famaj
krimeaj vin-farejoj. Ĉirkaŭ la urbo estas kelkaj ortodoksaj kavernaj monaĥejoj, kiuj
iĝas ĉiam pli kaj pli vizitataj de di-kredantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Inkerman-1 (stacidomo)
* Inkerman-2 (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Bildgalerio kaj eta historio de Inkermano (ruse)
* Oficiala paĝaro de Sebastopolo 


Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Sebastopolo
Krasnoperekopsko

**Krasnoperekopsko** (, , ) estas urbo en la norda parto de Krimeo. La urbo estas administra centro de la Krasnoperekopska distrikto, sed mem ne estas parto de la regiono, estante unu el la 11 urboj de la respublika subeco (ĝi formas propran urban municipon).

La urbo troviĝas en la suda parto de la Perekopa terkolo, 124&nbsp;km norde de Simferopolo. Ĉe la urbo pasas la Nordkrimea kanalo. Tra la urbo pasas la fervoja linio Ĝankojo-Ĥersono (unu el la 2 fervojaj linioj, kiuj konektas Krimeon al la kontinento).

La urbo estis fondita en la jaro 1932 kiel industria loĝ-loko ĉe brom-produkta uzino. En la jaro 1966 la loĝloko ricevis la statuson de la urbo. Oni ne miksu la urbon Krasnoperekopsko kun la historia urbo *Perekop*, kiu troviĝas 25&nbsp;km norde de Krasnoperekopsko kaj nun (post detruo dum la Interna Milito) estas nur negranda vilaĝo.

Nun en la urbo loĝas ĉirkaŭ 31 mil homoj (rusoj - ĉirkaŭ 16,5 mil, ukrainoj - ĉirkaŭ 13,5 mil, krime-tataroj - ĉirkaŭ milo).

La klimato de la urbo estas tre seka, varmega, kun modere malvarma vintro. La averaĝa temperaturo de januaro estas -2,4&nbsp;, de julio +23,3&nbsp;. La jara kvanto de hidrometeoj - 336&nbsp;mm.

## Vidu ankaŭ 
* Krasnoperekopsk (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Krasnoperekopska municipo
Isik-Köl

eta|250px|
eta|250px|
eta|250px|
***Isik-Köl*** (,  ["Issyk-Kul"]) estas la dua plej granda monta lago en la mondo, post la Titikaka Lago. Ĝi situas proksime al la limo de Ĉinio en la nordoriento de Kirgizio. *Isik-Köl* trakukiĝas “varmega lago” — kio indikas ke la lago neniam frostiĝas. La lago donas sian nomon al la ĉirkaŭa provinco Isik-Köl, kies loĝantoj plejparte loĝas ĉe la laga bordo, aparte en la urboj Balikĉi proksime de la okcidenta laga finaĵo, kaj la provinca ĉefurbo Karakol proksime de ĝia orienta finaĵo.

## Geografio 
Isik-Köl estas 182 kilometrojn longa, ĝis 60 kilometroj larĝa, kaj ĝia areo estas  kvadrataj kilometroj. Ĝia alto estas  metroj, kaj ĝia profundo atingas 668 metrojn.

Ĉirkaŭ 118 riveroj kaj riveretoj fluas en la lagon. Ĝi estas ankaŭ nutrata de fontoj, inkluzive de multaj termofontoj kaj de neĝodegelaĵoj. La lago havas neniun videblan elfluaĵon.

La lago-akva saleco estas ĉirkaŭ 0.6% - kompare al 3,5% de saleco pri tipaj marakvoj- kaj, kvankam la lagnivelo estas ankoraŭ nuntempe ĉirkaŭ 8 metroj pli alta ol en mezepokaj tempoj, ĝia nivelo nun malkreskas je proksimume 5 cm jare pro homa uzado de la akvo.

## Historio 
* Ŝokan Valiĥanov

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj
Kategorio:Geografio de Kirgizio
Kategorio:Provinco Isik-Köl
Ivan Bella

**Ivan Bella** (naskiĝinta la 25-an de majo, 1964 en Brezno, Slovakio) estis slovaka kosmonaŭto. Li pasis 7 tagojn, 21 horojn, kaj 56 minutojn en kosma spaco. Li estas edziĝinta, kaj la patro de du infanoj.

Li estis la unua slovako eniri kosman spacon nekonsidere la usona astronaŭto de slovaka origino, Eugene Cernan. Li partoprenis 9-tagan kunmisionon rusan-francan-slovakan en kosmostacio Mir en 1999.

## Kariero 
* 1979-1983 - Armea gimnazio (Vojenskė gymnázium Banská Bystrica)
* 1983-1987 - Universitato de Armea Aviado en Košice (Vysoká vojenská letecká škola SNP v Košiciach)
* ekde 1983 - pilotlicenco, pli malfrue batalpilota licenco
* ekde 1993 - servis ĉe la 33-a aviadejo, flugante per batalaviadiloj Mig-21 kaj Su-22
* 1998-1999 - misio kosma kaj trejnado en Rusio
* 1999 - emeritiĝinta

## Misio Kosma 
* 23-a de marto, 1998 - eliris Rusion por ektrejnadi por kosma misio
* aŭgusto 1998 - Bella elektis por kosma aviado
* 20-a de februaro ĝis la 28-a, 1999 - Li flugis per Soyuz TM-29 en la 27-a ekspedicio al kosmostacio Mir kiel Kosmonaŭto de Esplorado kune kun Viktor Michajlovič Afanasiov kaj Jean-Pierre Haigneré, lanĉita el Bajkonur.

Kategorio:Kosmonaŭtoj
Kategorio:Slovakoj
Scipiono

**Scipiono** povas esti interalie 
***Scipiono Afrika la Maljuna** (n. en 236 a.K., m. en 183 a.K.), venkinto de Hanibalo
***Scipiono Afrika la Juna** (n. en 185 a.K., m. en 129 a.K.), detruinto de Kartago

## Notoj
Princo de Kimrujo

[eta|Emblemo de la princoj de Kimrujo; ĝi montras kronon, tri [struto|strutajn plumojn kaj la germanlingvan devizon "mi servas"]]
**Princo de Kimrujo** aŭ **Princo de Kimrio** (, ) estas titolo tradicie donita al la "verŝajna" aŭ "evidenta heredonto" *(heir apparent)* de la brita reĝeco. La lasta heredonto estis Princo Karlo, unua filo de reĝino Elizabeto la 2-a, ĝis sia reĝiĝo la . La postan tagon li donis la titolon al sia filo Vilhelmo.

De 1301 kutime la plej aĝa vivanta filo de la reganto de Anglio (de 1707 de Britio kaj de 1801 de la Unuigita Reĝlando) ricevis la titolon "Princo de Kimrujo". Gravas la limigo "vivanta". Post la morto de lia una filo princo Arturo, Henriko la 7-a donis la titolon al sia dua filo, estonta Henriko la 8-a. Iĝante reĝo oni aŭtomate perdas la titolon, heredonto tamen ricevas ĝin ne aŭtomate, sed nur eksplicite de la oficanta reĝ(in)o.

De 1399 la princeco de Kimrujo estas ĉiam ligita kun la grafeco (*earldom*) de Chester. Jam la antaŭaj princoj de Kimrujo ricevis ankaŭ tiun grafecon, sed aparte de la princeco.

Notindas, ke la titolon Princo de Kimrujo ricevas nur la "verŝajna" heredonto, tio estas masklo ne forpuŝebla el la sukcedo per ia estonta naskiĝo. Povas esti la plej aĝa filo de monarĥo, aŭ post lia morto lia plej aĝa filo kaj tiel plu. Filinoj kaj gefratoj de la monarĥo povas ĉiam esti forpuŝitaj el la sukcedo de pli junaj viraj parencoj; do ili neniam estas konsiderataj "verŝajnaj", sed nur "supozeblaj" *(presumptive)* heredontoj. Tiel reĝino Elizabeto la 2-a neniam estis Princino de Kimrujo, ĉar teorie ĝis la morto de ŝia patro, reĝo Georgo la 6-a, povintus okazi la naskiĝo de vira filo lia, kiu havintus prioritaton pri la reĝeco.

Kategorio:Britio
Kategorio:Kimrio
Kategorio:Titoloj
*
*
*
Listo de la municipoj de Cearao

Jen listo de ĉiuj 184 municipoj de la subŝtato  de :

## A 
* Abaiara
* Acarape
* Acaraú
* Acopiara
* Aiuaba
* Alcântaras
* Altaneira
* Alto Santo
* Amontada
* Antonina do Norte
* Apuiarés
* Aquiraz
* Aracati
* Araçoiaba
* Ararendá
* Araripe
* Aratuba
* Arneiroz
* Assaré
* Aurora (Cearao)

## B 
* Baixio
* Banabuiú
* Barbalha
* Barreira
* Barro (Cearao)
* Barroquinha
* Baturité
* Beberibe
* Bela Cruz
* Boa Viagem
* Brejo Santo

## C 
* Camocim
* Campos Sales (urbo)
* Canindé
* Capistrano (Brazilo)
* Caridade
* Caririaçu
* Cariré
* Cariús
* Carnaubal
* Cascavel (Cearao)
* Catarina (urbo)
* Catunda
* Caucaia
* Cedro (Cearao)
* Chaval
* Chorozinho
* Choró
* Coreaú
* Crateús
* Crato
* Croatá
* Cruz

## D 
* Deputado Irapuan Pinheiro

## E 
* Ererê
* Eusébio (Cearao)

## F 
* Farias Brito (urbo)
* Forquilha (Cearao)
* Fortaleza
* Fortim
* Frecheirinha

## G 
* General Sampaio
* Granja
* Granjeiro
* Graça
* Groaíras
* Guaiúba
* Guaraciaba do Norte
* Guaramiranga

## H 
* Hidrolândia (Cearao)
* Horizonte (Cearao)

## I 
* Ibaretama
* Ibiapina
* Ibicuitinga
* Icapuí
* Icó
* Iguatu (Cearao)
* Independência
* Ipaporanga
* Ipaumirim
* Ipu
* Ipueiras (Cearao)
* Iracema (Cearao)
* Irauçuba
* Itaitinga
* Itaiçaba
* Itapagé
* Itapipoca
* Itapiúna
* Itarema
* Itatira

## J 
* Jaguaretama
* Jaguaribara
* Jaguaribe
* Jaguaruana
* Jardim
* Jati (Cearao)
* Jijoca de Jericoacoara
* Juazeiro do Norte
* Jucás

## L 
* Lavras da Mangabeira
* Limoeiro do Norte

## M 
* Madalena (Cearao)
* Maracanaú
* Maranguape
* Marco (Cearao)
* Martinópole
* Massapê
* Mauriti
* Meruoca
* Milagres (Cearao)
* Milhã
* Miraíma
* Missão Velha
* Mombaça
* Monsenhor Tabosa
* Morada Nova
* Moraújo
* Mombaça
* Mulungu

## N 
* Nova Olinda (Cearao)
* Nova Russas
* Novo Oriente

## O 
* Ocara
* Orós

## P 
* Pacajus
* Pacatuba (Cearao)
* Pacoti
* Pacujá
* Palhano
* Palmácia
* Paracuru
* Paraipaba
* Parambu
* Paramoti
* Pedra Branca (Cearao)
* Penaforte
* Pentecoste
* Pereiro
* Pindoretama
* Piquet Carneiro
* Pires Ferreira
* Poranga
* Porteiras
* Potengi
* Potiretama

## Q 
* Quiterianópolis
* Quixadá
* Quixelô
* Quixeramobim
* Quixeré

## R 
* Redenção (Cearao)
* Reriutaba
* Russas

## S 
* Saboeiro
* Salitre
* Santa Quitéria
* Santana do Acaraú
* Santana do Cariri
* Senador Pompeu
* Senador Sá
* Sobralo
* Solonópole
* São Benedito
* São Gonçalo do Amarante (Cearao)
* São João do Jaguaribe
* São Luís do Curu

## T 
* Tamboril (Cearao)
* Tarrafas
* Tauá
* Tejuçuoca
* Tianguá
* Trairi
* Tururu

## U 
* Ubajara
* Umari
* Umirim
* Uruburetama
* Uruoca

## V 
* Varjota
* Viçosa do Ceará
* Várzea Alegre


Cearao
Arminio (Ĥeruska tribestro)

**Arminio** (**Armen**),  respektive  (16 a.K. – 22 p.K.) estis tribestro de la ĝermana tribo de ĥeruskoj. Li naskiĝis dum la jaro 17 aŭ 16 antaŭ Kristo kiel filo de la ĥeruska tribestro *Segimero*. Arminio estis trejnita kiel romia militestro, kaj akiris romian civitanecon antaŭ ol reveni al Ĝermanio, kie li gvidis armeon el pluraj ĝermanaj triboj, kiu venkis tri romiajn legiojn sub gvido de la romia armeestro *Publius Quinctilius Varus* dum batalo iom norde de la *Teŭtoburga Arbaro* (germane Teutoburger Wald) dum la jaro 9 post Kristo: tutekzakte la batalo okazis en Kalkriese inter la urboj Osnabrück kaj Damme en la nuna germana federacia lando Malsupra Saksio. Flanke de la romia armeo en tiu batalo mortis 15.000 soldatoj. La por la Romia Imperio katastrofa malvenko traŭmatigis la romianojn, kiuj kutimis je venkoj ĉie en la por ili atingebla mondo: rezulte forlasiĝis ĉiuj romiaj setlejoj oriente de la rivero Rejno.

## En Esperanto 
Pri lia batalo kontraŭ la armeo de la romia generalo *Varus* verkis la latina historiisto Velejo Paterkulo; parton de tiu verko oni retrovas en volumo 3 de la Antologio Latina de Gerrit Berveling.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri Germania Magna, la granda parto de Ĝermanio oriente de la rivero Rejno kaj norde de la rivero Danubo, kiun ne konkeris la romia armeo

Kategorio:Historio de Germanio en antikvo
Kategorio:Militestroj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en 22
Kategorio:Naciaj herooj
Göran Persson

eta|210px|dekstra|Göran Persson 2006
**Hans Göran PERSSON** (naskiĝis je la 20-a de januaro 1949) estas sveda politikisto, partiestro de la sveda socialdemokratia partio ĝis 2007 (posteulo: Mona Sahlin), kaj ĉefministro de Svedio de la 22-a de marto 1996 ĝis la 6-a de oktobro 2006 (posteulo: Fredrik Reinfeldt). Krom la gepatrlingvo sveda li parolas bone la anglan.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Svedio
Kategorio:Svedaj ministroj pri financoj
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Bacúrov

**Bacúrov** estas vilaĝo en centra Slovakio en distrikto Zvolen. Ĝi troviĝas en Pliešovská kotlina (Valkaldrono de Pliešovce) kaj parte troviĝas en montaro Štiavnické vrchy, kie estas la plej alta punkto de vilaĝo.

Kategorio:Municipoj en distrikto Zvolen
Breziny

**Breziny,** germane **Klingstolln,** hungare **Zólyomberezna** [zOjombrezna], estas malgranda vilaĝo en centra Slovakio en distrikto Zvolen.

## Geografio 
Breziny troviĝas en norda parto de Pliešovská kotlina (Valkaldrono de Pliešovce) kaj parte troviĝas en montaro Javorie, kie estas plej alta punkto de vilaĝo. Rivereto kiu fluas tra vilaĝo fluas en Neresnica.

Kategorio:Municipoj en distrikto Zvolen
Gedhun Choekyi Nyima

[eta|275px|Gendün Chökyi Nyima (X - XI Panchen Lama, [Claude-Max Lochu)]]
***Gedhun Choekyi Nyima*** (དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ en la tibeta) estas la 11-a reenkarniĝo de la panĉen-lamao. Li naskiĝis la 25-an de aprilo 1989 en Bagshu, Tibeto kaj estas la filo de Kunchok Phuntsok kaj Dechen Choedon.

## La 11-a reenkarniĝo de la Panĉen-lamao 
Post la neatendita kaj mistera morto la 28-a de januaro 1989 de la 10-a Panĉen-lamao Choekyi Gyaltsen (kelkaj asertas ke lin la ĉina registaro toksigis), la tibetaj aŭtoritatoj komencis serĉadi lian reenkarniĝon. La afero estis tre grava por la tuta tibeta popolo kaj ĝi rapide fariĝis tikla demando, dum rilatadoj inter la Popolrespubliko de Ĉinio kaj la Ekzilita tibeta registaro daŭre estis streĉita. Chadrel Rinpoche, la ĉefo de serĉanta komitato, sukcesis sekrete komuniki kun la 14-a Dalai-lamao, kiu, laŭ la tradicio, estas la oficiala kaj unika elektanto de la panĉen-lamaa reenkarniĝo. La **14-an de majo 1995**, post diligente priatenti 30 infanojn, la Dalai-lamao nomumis la ses-jaraĝan Gedhun Choekyi Nyima kiel la 11-a Panĉen-lamao.

Tamen, ignorante la dalai-lamaan anoncon, la ĉinaj aŭtoritatoj arestis Chadrel Rinpoche kaj anstataŭis lin per Sengchen Lobsang Gyaltsen kape de la serĉanta komitato. Finfine, la 11-an de novembro 1995 Gyaincain Norbu estis elektita el listo de finalistoj en ora urno. Tiun tradicion establis la ĉina imperiestro Qianlong en 1792 okaze de alia kontesto. Laŭ la ĉina juĝo, Gyaincain Norbu estas do la vera 11-a panĉen-lamao kaj Gedhun Choekyi Nyima estas nur uzurpanto.

Iom poste, Gedhun Choekyi Nyima oni deklaris malaperinta kaj ŝveliĝis la rumoro de forrabo far ĉinoj. Efektive, unu jaro poste, la ĉina registaro deklaris ke li ja vivas norme en Ĉinio, lernadas en lernejo kaj ke ĉinoj konservas lian vivlokon kaŝita por protekti lin . Laŭ la ekzilita tibeta registaro, Gedhun Choekyi Nyima estas la plej juna politika kaptito en la mondo kaj postulas liberigon de tiu grava tibeta gvidanto. La monaĥejo Tashilhunpo (བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་) cetere promesis rekompencon al iu ajn kiu donas verajn informojn pri la lokiĝo de Gedhun. 

## Notoj 
## Ankaŭ vidu 
* Gyaincain Norbu, 11-a Panĉen-lamao laŭ la ĉinaj aŭtoritatoj.

Kategorio:Lamaoj
Kategorio:Tibeto
Kategorio:Naskiĝintoj en 1989
Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉinio
Narin

eta|380px|Situo de Narin
eta|180px|Statuo sur la ĉefa placo de Narin
eta|180px|Ludomoj en Naren

**Narin** estas ĉefurbo de samnoma provinco Narin en Kirgizio. Ĝia loĝantaro en 1999 estis 40 049.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Narin


Kategorio:Urboj de Kirgizio
Kategorio:Provinco Narin
Runina

**Runina** (ukraine *Руніна* hungare *Runyina* aŭ *Juhászlak*) estas vilaĝo en orienta Slovakio, en Regiono Prešov, en distrikto Snina.

## Situo 
Runina troviĝas  en montaro Bukovské vrchy, 28 km de Snina, fine de sakovojo, ĉe slovak-pola landlimo, ĉe ĉefa montoĉeno de Karpatoj. La vilaĝo troviĝas inter montoj 1188, 1012 kaj 907 m altaj, en montara valkaldrono en Nacia parko Poloniny kaj ĝi estas plej alte situanta vilaĝo en la distrikto.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1569 en formo *"Ronua"*. Ĝis Traktato de Trianon Juhászlak apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Szinna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944.
 
## Loĝantaro 
En 1910 loĝis en la vilaĝo 555 da homoj (rutenoj en majoritato, poloj kaj germanoj en minoritato). En 2001 loĝis en la vilaĝo 91 da homoj (62 rutenoj kaj 23 ukrainoj).

## Vidindaĵo 
* ortodoksa preĝejo el 1796

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Norda Teatro Trupo Harag György de Satmaro

Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat, rumane: Teatru de Nord Satu Mare Compania Harag György estas la hungarlingva sekcio de la Norda Teatro Satu Mare establita en 1956. En 1953 la aktoroj, kiuj finis siajn studojn en la Teatroinstituto Szentgyörgyi István en Cluj-Napoca restis kune kaj kiel hungara sekcio de la Ŝtata teatro Baia Mare sub la direktoro-ĉefreĝisoro, György Harag komencis sian aktivadon. Ili translokiĝis en Satu Mare en 1956 kiel "teatro de junuloj". Direktoroj: András Csiky de 1960, Alajos Ács de 1968, János Gergely de [[]].

## Trupo 
* István Bessenyei direktoro, aktoro
* Attila Balogh
* Zsolt Csiki
* István Bessenyei Gedő, dramaturgo
* Zsolt Benedek
* Judit Bodor, dekoraciistino, kostumistino
* Judit Dobre-Kóthay, dekoraciistino, kostumistino
* Anna Szabó, dekoraciistino, kostumistino
* Gabriela Tănase, koreografino
* Johanna Bándi
* Tibor Bodea
* Barbara Bogár
* József Czintos
* Géza Egger
* Gyula Gaál
* Ágnes Gál
* István István
* Szilárd Kányádi
* Éva Kovács
* Nikolett Kovács
* Tekla Laczkó
* Zita László
* Ágnes Lőrincz
* Eszter Márkó
* Kati Méhes
* Tamás Marosszéki
* Orbán Nagy
* Zsuzsa Némethy
* Attila Zsolt Péter
* Nándor Poszet
* Gábor Rappert-Vencz
* Stella Rappert-Vencz
* Anna Sándor
* Angéla Soós
* István Szugyiczky
* Miklós Tóth Páll
* Sándor Varga
* Mihály Zákány
* Regina Szilágyi
* Tibor Bandura
* Emese Bandura
* Anikó Nagy
* Tamás Nagy

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la teatro
* Hungarlingvaj teatroj en Rumanio 
* Teatroj hungaraj en la Karpatbaseno ekster Hungario 

Kategorio:Satu Mare
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Ŝtata Teatro Szigligeti Társulat de Oradea

Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat, (rumane: Teatru de Stat Oradea Compania Szigligeti, Esperante: Ŝtata Teatro Oradea Trupo Szigligeti estas hungarlingva sekcio de la Ŝtata Teatro Oradea.

La aktuala konstruaĵo de la teatro estis inaŭgurita la 15-an de oktobro 1900 kaj ricevis la nomon Szigligeti laŭ la dramverkisto Ede Szigligeti naskita en urbo. Direktoroj: Károly Somogyi ĝis 1908, Miklós Erdélyi inter 1908-1921 kaj inter 1926 kaj 1938, Lajos Parlagi inter 1922-1924, László Gróf ĝis 1924-1926. Arta gvidanto estis Eszter Novák.

## Bibliografio 
* Indig Ottó: *A nagyváradi színészet másfél évszázada (1789-1944)*. 1991.
* Kántor Lajos-Kötő József: *Magyar színház Erdélyben. 1919-1992*. 1994. (A kötetben a nagyváradi színház 1944-1992 közötti évadjainak repertoárját Nagy Béla állította össze.)
* Nagy Béla: *Színház születik*. A nagyváradi Szigligeti színház építéstörténete képben és írásban. 1899-1900. Nagyvárad 1998.
* Nagy Béla: *50 év az állam tenyerén*. A váradi magyar színjátszás képeskönyve. 1948-1998, 1998.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Retejo de la teatrohttp://www.szigligeti.ro/
* Hungarlingvaj teatroj en Rumanio 
* Hungaraj teatroj en Karpatbaseno ekster Hungario .

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Oradea
Centro Georges Pompidou

La **centro Georges Pompidou** ( aŭ pli amplekse ''Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou'') estas muzeo, librejo kaj kultura institucio lokita en la 4-a arondismento de Parizo, inter la kvartaloj Les Halles kaj Marais.

## Historio 
La centro akceptas vizitantojn depost 1977, kaj naskiĝis danke al la volo de la Prezidento Georges Pompidou, kiu deziris krei kore de Parizo malbanalan kulturan centron, tute dediĉitan al moderna arta kreado, kie pentrado aŭ skulptarto povus kunloĝi kun libroj, desegno, muziko aŭ kino.

La centro estis inaŭgurita de la Prezidento Valéry Giscard d'Estaing je la 31-a de januaro 1977, kaj ricevis la nomon de sia forpasinta kreinto. Ĝi estas hodiaŭ tre videbla ene de Parizo pro sia kolorega, stranga arkitektura stilo.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Muzeo de Moderna Arto (Francio)
* Gilbert Jakubczyk-Liberman

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Oficiala TTT-ejo de la librejo de la centro
* 1977-2017 : Le Centre Pompidou fête ses 40 ans

Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:Muzeoj de la moderna arto
Kategorio:Naciaj muzeoj en Francio
Kategorio:Monumentoj de Parizo
Kategorio:Kulturo en Parizo
Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Ministerio pri kulturo (Francio)
Kategorio:Konstruaĵoj en la 4-a arondismento de Parizo
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1970-1979
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1977
Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto
Urbodomo de Parizo

[eta|275ra|La urbdomo de [Parizo estis rekonstruita dum la 1870-aj jaroj laŭ sia origina renesanca stilo, influita de la kasteloj de la Valo de Luaro]]
La **urbodomo de Parizo** () estas la konstruaĵo, kiu gastigas la komunuman administrejon de Parizo. Ĝi stariĝas sur la ''* (placo de la Urbdomo, antaŭe place de Grève), en la 4-a arondismento de la franca ĉefurbo.

## Historio 
Tie situas la komunuma registaro de Parizo depost 1357, kiam Étienne Marcel, estro de la komercistoj (t.e urbestro), akiris la "Pilieran Domon" (*maison aux Piliers'') en la nomo de la urbo. Post la bruligo de la konstruaĵo dum la Pariza Komunumo en 1871, la urbdomo estis rekonstruita far Théodore Ballu kaj Pierre Deperthes laŭ la origina renesanca stilo de la konstruaĵo.

Ĝi havas hodiaŭ plurajn rolojn, kaj gastigas la lokan administrejon aŭ la urbestron de Parizo (depost 1977). Ĝi estas plie oportuna loko por vastaj mondumaj kunvenoj.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbodomo de Parizo

Kategorio:Monumentoj de Parizo