open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Werburgh

**Werburgh** (aŭ **Werburga** (m. la 3-a de februaro 699) estis anglosaksa sanktulino kaj patronsanktulino de Chester.

## Familio 
Werbugh estis filino de Wulfhere, reĝo de Mercia de 658 al 675, kaj Ermenilda, filino de Eorcenberht (Kent). Post la morto de Wulfhere Ermenilda iĝis monaĥino kaj fine estis abatino de Ely.

## Monaĥino kaj abatino 
Werburgh eniris monaĥinejon dum sia infanaĝo kaj edukiĝis sub sia praonklino Aethelfryth, la unua abatino de Ely kaj antaŭa reĝino de Northumbria. Ŝi subtenis reformojn de la monaĥina vivmaniero tratute Anglion.

Ŝi sekvis siajn praonklinon Aethelfryh, avinon Seaxburh kaj patrinon Ermenilda kiel abatino de Ely.

## Morto kaj kanoniziĝo 
Werburgh mortis en 699 kaj entombiĝis ĉe Hanbury, Staffordshire.

En 708 ŝia frato Coenred, reĝo de Mercia, decidis reentombigi ŝiajn restaĵojn en pli elstara loko ĉe Hanbury. La korpo estis neputriĝinta, kaj oni konsideris tion mirakla. Tial la tombo iĝis pilgrimcelo kaj ŝi estis venerata kiel sanktulino.

En 875, pro timo ke la vikingoj disrabos la preĝejon de Hanbury, ŝiaj restaĵoj estis reentombigataj ĉe la katedralo de Chester.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 699
Patroklo

En la greka mitologio, **Patroklo** (antikva greka lingvo Πάτροκλος, Patroklos; latine Patroclus) estas unu el la grekaj batalantoj de la Troja milito. Laŭ Iliado de Homero, Patroklo estis la filo de Menoitio, kaj kuzo, plej bona amiko, intimulo kaj amanto de Aĥilo.
alternative=Jacques-Louis David - Patroclus - WGA06044.jpg|eta|300x300ra|Jacques-Louis David - Patroclus
La rilato inter Patroklo kaj Aĥilo estas unu el la ĉeffaktoroj movantaj la intrigon en Iliado, kaj kontribuanta al la emfazo de la homa flanko kontraŭ la dia flanko en Aĥilo. Dum en Iliado ilia rilato estas priskribita kiel sole amikeca rilato, en pli posta greka literaturo ekzistas malkonsentoj pri la sekseco de la rilato.

## Origino 
Lia patro Menoitio ĉeestis ekspedicion de Argonaŭtoj kaj estis favorato de Heraklo. Li edziĝis kun pluraj virinoj, kaj en malsamaj versioj de mitologio diversaj virinfiguroj aperas en la rolo de la patrino de Patroklo.

Kiel infano, li hazarde mortigis sian amikon Kalisonimo dum argumento. Patroklo kaj sia patro iris en ekzilon por eviti sangan venĝon, kaj prenis rifuĝon ĉe ilia rilato, reĝo Peleo en Ftio. En la palaco de reĝo Peleo, li unue renkontis Aĥilon, la filon de Peleo. Peleo sendis la du knabojn por studi kun la centaŭro Kirono. Patroklo estis inter la svatantoj de Helena, kiu estis poste donita al Menelao. Ĉiuj svatantoj de Helena ĵuris protekti la elektitan edzon kontraŭ ĉia malbono. Naŭ jarojn poste, Helena eskapis aŭ estis kidnapita fare de Pariso al Trojo, kaj Menelao kaj lia frato Agamemnono komencis preparojn por milito por rebati. Ĉi tiuj preparoj daŭris ĉirkaŭ dek jarojn.

## En la Troja milito 
[eta|300x300px|[Aĥilo bandaĝas vundon de Patroklo. Kaliko pentrita de Sôsias]]Ambaŭ iras kune al Trojo kaj militis, sed post kiam Aĥilo rifuzis iri en batalon pro kverelo kun Agamemnono kaj la rezultintaj malvenkoj al la grekoj; li tamen permesas al Patroklo gvidi armeon al batalo. Patroklo aperis ĉe la pinto de armeo de la Mirmidoj portanta la kirason de Aĥilo. En tiu batalo Patroklo mortigis grandan nombron da trojanoj inkluzive de kelkaj herooj sed estis poste mortigita ĉe la manoj de la troja heroo Hektoro. La korpo de Patroklo restis en la manoj de la grekoj, kun Menelao kaj Ajakso defendanta ĝin, sed la kiraso de Aĥilo, kiun Patroklo portis, falis en la manoj de la trojanoj. Post la morto de lia amiko, frenezigata pro ĉagreno, Aĥilo revenis al batalo sed tiam ekipita per nova kiraso kiel donaco de la dio Hefesto, mortigis Hektoron kaj poste profanis lian korpon. La ĉagreno de Aĥilo pro la morto de lia amiko estis tiel granda, ke li ne povis bruligi sian korpon kiel estis la kutimo. Fine, persvadante de la animo de Patroklo, Aĥilo malseveriĝis kaj kremacis sian korpon, ne antaŭ ol oferi sur ĝi multajn viktimojn, inkluzive de 12 trojaj militkaptitoj. Post la kremacio, Aĥilo organizis plurajn atletikkonkursojn honore al la mortinta amiko.

## Vidu ankaŭ 
* Iliado; deksesa al dekoka kanto.
* Patrokles
* Nestoro

Kategorio:Batalantoj en la Troja milito
Cacalchén

**Cacalchén** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Cacalchén.  La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31007. 
maldekstra|eta|300px|La situo de la regiono 4 en Yucatán

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  6399 loĝantojn. El tiuj estis 3232 viroj kaj 3167 virinoj. La komunumo havas surfacon de 76,6&nbsp;km².  La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas  averaĝe 58,5&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas . Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4322 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3552 scipovis legi kaj skribi kaj 767 personoj estis analfabetoj. Do 17,75% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6286 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2167 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 34,5% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Cacalchén  en *Enciclopedia de los Municipios de México* () 
*Cacalchén  en ''Nuestros municipios” (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán)  ()

Kategorio:Komunumoj de Yucatán
Wihtred (Kent)

**Wihtred** (n. ĉ.670, m. la 23-an de aprilo 725) estis reĝo de Kent de ĉ.691 al sia morto.

## Familio 
Wihtred estis filo de Ecgberht la 1-an kaj frato de Eadric, ambaŭ antaŭaj reĝoj de Kent.

## Regado 
Ĉirkaŭ 685 Caedwalla, reĝo de Wessex, invadis Kent kaj venkis Eadric, entronigante sian fraton Mul. Eadric mortis en 687. La saman jaron Mul estis mortigata. Swaefheard kaj Oswine (verŝajne subtenata de Aethelred la 1-a, reĝo de Mercia) sekvis lin kiel kunreĝoj. Ĉ. 691 Wihtred kaptis la tronon, kaj laŭ la anglosaksa historiisto Bede, liberigis Kent. Unue Wihtred regis kune kun Swaefheard sed ne post 694 li estis la sola reĝo.

En 696 Wihtred eniris pacakordon kun Ine, kiu sekvis Caedwalla kiel reĝo de Wessex. Li pagis monpunon pro la mortigo de Mul, kaj eble cedis iom da teritorio.

## Leĝaro 
eta|dekstra|La unua paĝo de 12a-jarcento manuskripto de la leĝaro de Wihtred
Verŝajne la 6-an de septembro 695 Wihtred eldonis leĝaron. Proksimume samtempe Ine de Wessex ankaŭ eldonis leĝaron kaj estas indikoj ke la du reĝoj iom kunlaboris pri la leĝaroj: unu leĝo aperis en ambaŭ; kaj Wihtred uzis la vorton de la dialekto de Wessex por "nobelo", ne tiu de la dialekto de Kent. La enkonduko de la leĝaro de Wihtred substrekas la rolon de la eklezio en ĝia verkado; kaj Berhtwald, ĉefepiskopo de Canterbury, kaj Gefmund, episkopo de Rochester (Kent), ĉeestis la konsilion kiu aprobis ĝin.

## Edzinoj 
Wihtred probable edziĝis tri fojojn: al Cynegyth; ne post 696 al Aethelburh; kaj ne post 716 al Waerburh.

## Morto 
Wihtred testamentis la regnon al siaj tri filoj, Aelfric, Eadbert la 1-a kaj Aethelberht la 2-a.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Kent
Kategorio:Mortintoj en 725
Alamogordo

**Alamogordo** estas usona urbo en kantono Otero en subŝtato Nov-Meksiko. *Alamogordo* signifas en la hispana "dika poplo".

Ĝi situas oriente de la dezerto *White Sands*, inter Albuquerque kaj El Paso.

## Historio 
Ĝi estis fondita en junio 1898, kiam la *El Paso and Northwestern Railroad*, fervoja kompanio de Charles B. Eddy, pluirigis siajn vojojn de El Paso norden.

Eddy influis pri la desegno de la urbo, (kies nomo, hispanlingve, signifas "Dika Poplo"). Pluraj konstruaĵoj estis konstruataj en Alamogordo fare de la *Work Projects Administration* (ŝtata agentejo instituigita en la kadro de la *New Deal*).
[eta|maldekstre|Historia markilo de [Trinity-testo.]]
### Nuklea prov-eksplodloko 
La unua nuklea bombo de la historio eksplodis en la loko nomata *Alamogordo Test Range* je la 16-a de julio 1945. La situo de la Trinity-testo, en la nuna raket-pafejo *White Sands Missile Range* estas turisme vizitebla.

### Muzeo pri Kosmoesploro 
La *New Mexico Museum of Space History* estas muzeo pri kosmoesploro. Tie estas la tombo de Ham, la unua kosmonaŭto ĉimpanzo, kiu kosmovojaĝis la 31-a de januaro 1961

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Urboj de Nov-Meksiko
Kategorio:Testejoj de nukleaj armiloj
Ceolred (Mercia)

**Ceolred** (m. 716) estis anglosaksa reĝo de Mercia, Anglio, ekde 709.

Li estis filo de Aethelred la 1-a (Mercia). Li altroniĝis kiam lia kuzo Coenred abdikis por pilgrimi al Romo kaj eniri monaĥejon tie.

En 715 Coenred batalis kontraŭ Ine, reĝo de Wessex, sed oni ne scias kiu venkis.

Ĉarto sugestas ke Londono agnoskis Ceolred kiel superulo, kvankam la urbo havis ĝian propran reĝon.

Li ekzilis Aethelbald, kiu devenis de antaŭaj reĝoj de Mercia: verŝajne li konsideris lin ebla pretendanto al la trono.

Ceolred mortis en 716. Sankta Bonifacio rakonttis ke li mortis kiel frenezulo dum bankedo, "parolaĉante al demonoj kaj malbenante la pastrojn de Dio". Li entombiĝis ĉe Lichfield.

Ceolred estis sekvata de Aethelbald.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Mercia
Kategorio:Mortintoj en 716
Trinity-testo

dekstra|eta|250ra|« Gadget » parte muntita sur sia turo antaŭ Trinity testo
**Trinity-testo** estis la koda nomo de la unua historia nuklea testo, kiu okazis la 16-a de julio 1945 en Alamogordo, Nov-Meksiko, Usono en la dezerto *Jornada del Muerto*, en la kadro de la Projekto Manhattan, kiu, dum la Dua Mondmilito, celis havigi al Usono la nuklean bombon.

La provo konsistis el eksplodo de plutonia atombombo (aŭ, prefere *nuklea bombo*), kaŝnomita "*Gadget*" en supro de fera turo, por validigi la esploroj pri nuklea armilo. Kelkaj semajnoj post tiu testo, du nukleaj bomboj eksplodos sur Hiroŝimo kaj Nagasako.

## Operacioj 
### "Klasika" proveksplodo 
Por kalibri la mezurilojn kaj fotilojn, oni unue eksplodigis 109 tunojn da miksaĵo TNT kaj RDX la 7-a de majo 1945. En la elsplodaĵo estis tuboj entenantaj ĉirkaŭ 1 000 kurioj ( = 3,7×1013 bekereloj) da radiaktiva materialo, prenita el la nuklea reaktoro, kiu utilis por krei la fisieblan materion de la bomboj. Tio servis mezuri la disperson de la radiaktivaĵoj

### Eksplodo 
La bombo "*Gadget*" estas liverita sur la situo la 12-a de julio 1945, tie oni enmetas en ĝin "koron" da plutonio; la 14-a de julio 1945, la bombo estas levita sur fera turo alta je 30 m, la eksplodigiloj estas muntitaj la 15-a, nokte.

Timante, ke la bombo fiaskus, kaj ke la venena plutonio poluus la situon, Generalo Leslie Groves estis ordonanta ke oni konstruu grandan ujon (nomita "'Jumbo") por rekuperi
la plutonion. Sed sciencistoj, fidantaj, decidis ne uzi ĝin. Oni lasis ĝin je 730 metroj de la eksplodloko, por taksi la detruivecon de la eksplodo. Fine, "*Jumbo*" ne estis detruata.

La bombo eksplodas je la sekva mateno, liberigante energion ekvivalentan tiun de 19 kilotunoj da TNT = 87,5 teraĵuloj (*tera* = 1012)
eta|250ra|dekstra|Fajra globo de 300 m de diametro estigita de Trinity post 0.025 sekundo
La nuklea fungo leviĝis al 12&nbsp;km alte, la ŝokondon oni sentis al pli ol 160&nbsp;km. Kratero de 3 metroj de profundo kaj 330 metroj de diametro formiĝas ĉe la eksplodloko. La siliko el la sablo iĝis helverda vitro, kiun oni nomis "*trinitito*".

La kratero estos ŝtopita la sekvantajn tagojn, kaj la militistoj asertos, ke estis nur eksplodo en municiejo. La vera kaŭzo estos malsekretigata post la detruo de Hiroŝimo.

### Sekvoj 
Post sukcesa provo, du bomboj estis pretaj por eksplodi sur Japanion. Little Boy detruis Hiroŝimon kaj Fat Man, Nagasakon la 6-a kaj la 9-a de aŭgusto. La 14-a de aŭgusto 1945, Japanio kapitulacis.

## Aliaj projektoj 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Nuklea armilo
Kategorio:Dua Mondmilito
Itingen

**Itingen** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 1845 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. (Ne miksu kun Ittigen en Kantono Berno!)

## Geografio 
Itingen situas ĉe la suda bordo de la rivero Ergolz meze inter Sissach kaj Liestal.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Itingen limas en nordo kaj okcidento al Sissach, en sudo al
Zunzgen, en sudoriento al Ramlinsburg, kaj en oriento al Lausen.

## Trafiko 
Itingen disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bazelo al Olten, kiu estas servata per la regiona trajnlinio S3.

La komunumo disponas pri propra aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Itingen datiĝas el la jaro 1226 kiel Utingen.

En la 15-a jarcento la vilaĝo estis posedaĵo de la senjoroj de Eptingen, kiuj vendis ĝin en la jaro 1467 al la urbo Bazelo. La vilaĝo tiam estis atribuita al la voktejo Farnsburg. Ekde la Helveta Revolucio en 1798 ĝis 1814 la vilaĝo apartenis al la tiama distrikto Gelterkinden. En 1814 ĝi estis atribuita al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Vidu ankaŭ 
* Itingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Itingen
* Itingen en la Historia Leksikono de Svislando
Lövőpetri

**Lövőpetri** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Kisvárda.
eta|Kalvinana kirko en Lövőpetri

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 4633
* Telefonkodo: 45

## Situo 
Lövőpetri situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Kisvárda troviĝas 12, Vásárosnamény 13, Dombrád 25, Baktalórántháza 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1212 en mallonga formo *"Petri"*. Tiutempe la kampoj apartenis al familio *Petry*. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa preĝejo de 1907
* grekokatolika (sed ankaŭ romkatolika) preĝejo omaĝe al Pio la 10-a de 1958

## Famuloj 
* En Lövőpetri naskiĝis juristo László Gesztelyi Nagy
* En la iama Petri naskiĝis Endre Tóth (poeto).

== Komunumoj pri *lövő* (= pafisto) en Hungara reĝlando ==
En la frua mezepoko la pafistoj estis sagistoj.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Magy

**Magy** [madj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Baktalórántháza.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 km²
* Loĝantaro: 990
* Poŝtkodo: 4556
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Magy situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Nyíregyháza-Vásárosnamény. Baktalórántháza troviĝas 12, Nyírbátor 20, Nyíregyháza 27, Mátészalka 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1435. Tiutempe la kampoj apartenis al familio *Magyi*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Dipatrino de 1958
* protektata lago

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Nagycserkesz

**Nagycserkesz** [nadjĉerkes] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Nyíregyháza. Nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 42 km²
* Loĝantaro: 1870
* Poŝtkodo: 4445
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Nagycserkesz situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Polgár. Nyíregyháza kaj Tiszavasvári troviĝas po 15, Tiszalök 18, Hajdúnánás 19, Tokaj 24 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1433. Tiutempe la kampoj apartenis al historia familio *Báthory*. Komence de la 18-a jarcento la komunumo senhomiĝis. En 1753 la alvenintaj slovakoj fondis farmojn. El ili municipo naskiĝis en 1952. Iomete pli frue deportitaj hungaroj alvenis el Ĉeĥoslovakio, dume slovakoj memvole iris al Ĉeĥoslovakio. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo omaĝe al Koro de Dipatrino de 1958

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Panrostilo

eta|dekstra|250px|*Panrostilo*
eta|250px|Rostita pano
**Panrostilo** estas aparato per kiu oni povas rosti panon. Rostita tranĉaĵo de pano oni ankaŭ nomas *toaston*.

## Historio 
General Electric verŝajne estis la unua kompanio kiu enmerkatigis la panrostilon en 1908, kvankam pri tio estas iom da malklareco. La marko *Hotpoint* pretendas ke ili jam en 1905 havis uzopretan panrostilon. Tio povus esti ebla, ĉar en la sama jaro Albert Marsh disvolvis la dratojn el nikelkroma alojo kiuj estas uzataj en panrostiloj por varmo-produktado.

La konata 'elsalta' panrostilo, kiu aŭtomate elĵetas la panon el la rostilo, estis en 1919 patentita de Charles Strite. Ankaŭ ekzistas panrostiloj per kiu oni povas fari rostsandviĉojn. Tiuj havas elpreneblan ingon, en kiu oni povas meti la sandviĉon.

Ekde tiam oni multe plibonigis kaj adaptis la panrostilon.

## Funkciado 
Panrostilo rostas la panon per infraruĝa varmradiado kiu estas transdonata de nikelkromaj dratoj. Tiuj fariĝas ruĝvarmegaj pro elektra fluo. Dum la procezo la kvanto da akvo en la pano (ĉ. 35% de la pezo) estas reduktita, la temperaturo de la pantranĉaĵo estas altigita, kaj post iom da tempo la paneroj je la surfaco ekkarameliĝas, kaj tio donas la deziratan agrablan guston. Kiam ĉi tiu procezo tro longe daŭras povas okazi karbiĝon (forbruligo). Ĉi-lasta ne estas sana ĉar tiam ekestas kancerogenaj materioj.

## Vidu ankaŭ 
* Rostpano

Kategorio:Kuiriloj
Kategorio:Iloj
Anna (Britio)

**Anna Stuart** (naskiĝis la 6-an de februaro 1665, mortis la 1-an de aŭgusto 1714) estis reĝino de Anglio, de Skotio kaj de Irlando de 1702 ĝis 1707. Tiam ŝi iĝis la unua reĝino de la ĵus kreita reĝlando de Britio ĝis sia morto en 1714.

Ŝi estis la lasta regnestro el la domo de Stuarto, ĉar ŝia duonfrato James Francis Edward Stuart estis forpuŝita el la potenco, samtempe kiel ŝia patro.

Ŝi estis la dua filino de Jakobo la 2-a kaj Anne Hyde; kaj nepino de reĝo Karlo la 2-a.

La 12-a de julio 1683, ŝi edziniĝis kun Georgo de Danio, frato de reĝo Kristiano la 5-a de Danio kaj protestanto.

## Vidu ankaŭ 
* Filmo *The Favourite*

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
Kategorio:Britaj reĝoj
Kategorio:Stuartoj
Edward Asner

**Edward ASNER** (fakte *Yitzhak Edward Asner*; ankaŭ **Ed Asner**; n. la  - 29-an de aŭgusto 2021) estis longkariera usona aktoro de filmo kaj televido, kaj prezidanto de la ''Screen Actor's Guild* (Kinaktora Gildo). Li estis ĉefe konata por sia rolo "Ed Asner" en usona televidserioj *Mary Tyler Moore Show* kaj ĝia sekva serio *Lou Grant*. 

Lastatempe, li voĉaktoris en la Pixar filmo, *Up''.

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj
* Informo pri Edward Asner ĉe la imdb.com 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Prezidantoj de la Kinaktora Gildo
Kategorio:Usonaj soldatoj
Nábrád

**Nábrád** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Fehérgyarmat.
eta|200px|Blazono de Nábrád

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 4911
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Nábrád situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Somesul (Tur (rivero) kaj Tiso preterfluas), laŭ traira flankovojo. Fehérgyarmat troviĝas 8, Mátészalka 14, Vásárosnamény 21 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1263. Tiutempe la kampoj apartenis al la familio *Nábrádi*. Vilaĝservoj estas kulturdomo, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa preĝejo de 1906
* preĝdomo de baptistoj

## Famuloj 
En Nábrád naskiĝis:
* Péter Balogh (episkopo)
* Géza Bornemisza (pentristo).

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Celestún

**Celestún** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Celestún. La komunumo situas en la plej okcidenta parto de Yucatán. La regiono 7 nomiĝas "Litoral Poniente". Ĝi limas al la Meksika Golfo) en la nordo, al la subŝtato Campeche en la okcidento kaj al la regiono 6 "Influencia Metropolitana" en la oriento. Krome ĝi havas limon kun la regiono 8 "Sur Poniente" en la sudoriento. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31011.
maldekstra|eta|300px|La situo de la regiono 7 en Yucatán

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6269 loĝantojn. El tiuj estis 3181 viroj kaj 3088 virinoj. La komunumo havas surfacon de 868,6&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 3 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 61,9&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas . Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3794 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3336 scipovis legi kaj skribi kaj 458 personoj estis analfabetoj. Do 12,07% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6065 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 435 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 7,2% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Turismo 
La komunumo estas tre konata pro la flamingoj, kiuj vivas en la regiono, ĉefe en la biosfera rezervejo de Celéstun, kiu parte apartenas al Yucatán kaj parte al Campeche.

## Eksteraj ligiloj 
* Celestún  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()
* Celestún  en ''Nuestros municipios” (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) ()

Kategorio:Komunumoj de Yucatán
Känerkinden

## Pri la komunumo 
**Känderkinden** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 493 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Känerkinden situas en plata kaldrono de montoĉeno de la Ĵurasa Montaro inter la valoj de Diegten kaj de Homberg sur alteco de 551 metroj s.m.. La ĉefa setlejo, la vilaĝo Känerkinden, komplete kunkreskis kun la najbara vilaĝo Buckten. Al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejoj Stapflen en nordokcidento, Luftmatt en nordoriento, Riedmatt en sudo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Känerkinden limas al en nordo al Wittinsburg, en oriento al Buckten, en sudo al Läufelfingen, kaj en okcidento al Diegten.

## Trafiko 
Känerkinden situas flanke de la gravaj trafikvojoj, ĉe flanka vojo de la kantona ĉefvojo n-ro de Buckten al Diegten. Al la publika trafikreto la vilaĝo estas ligita per la buslinio 108 al Sissach.

La plej proksima aliro al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino troviĝas 2 kilometrojn okcidente de la vilaĝo en Diegten.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Känderkinden datiĝas el la jaro 1359 kiel *Kennichingen*.

Känerkinden estis vilaĝo de la senjorujo Homburg, kiu en la jaro 1305 fariĝis posedaĵo de la episkopo de Bazelo. En la jaro 1400 la urbo Bazelo aĉatis senjorujon. Ek de 1814 Känderkinden apartenas al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la Kantono Bazelo Kampara.

## Vidindaĵoj 
Aparte vidinda estas la *Walter-Eglin-Muzeo* en la malnova lernejo, kiu montras verkojn de la artisto kaj konata civitano de la komunumo.

## Bildoj 

Dosiero:Kaenerkinden Walter-Eglin-Muzeo 295.JPG|Walter-Eglin-Muzeo en la malnova lernejo
Dosiero:Kaenerkinden Krishona Komunumo 290.JPG|Preĝejo de la Kriŝona-Komunumo
Dosiero:Kaenerkinden komunuma domo 296.JPG|Komunuma domo
Dosiero:Kaenerkinden 312.JPG|Loĝdomo en la vilaĝocentro

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Känderkinden
* Känerkinden en la Historia Leksikono de Svislando
Cignokanto

**Cignokanto** estas nomo por la lasta verko de muzikisto aŭ de poeto. Ankaŭ la lastan paroladon de politikisto  ofte oni nomas plurvastasence oni nomas cignokanton. La lasta verkociklo de Heinrich Schütz el lia mortojaro 1672 nomiĝas *Schwanengesang* (SWV 482-494), tipa verko el la maljuneco. Famas la lasta lidociklo de Franz Schubert, kiun lia eldonisto post la morto de la komponisto kompilis sub la titolo *Schwanengesang* (cignokanto).

La termino devenas de malnova greka mito diranta, ke cignoj antaŭ sia morto lastan fojon kantas per malĝoja, tamen belega voĉo lastan kanton. Laŭ unu versio de ĉi tiu mito Kyknos migris en poplaro ĉe la bordo de la rivero Eridano, funebrante la morton de sia amato Faetono. Jen la dioj kompatis lin kaj  metamorfozis lin en cignon el lumantaj steloj. Antaŭ ol Kyknos mortis pro funebro pri sia amata amiko, li kantis laŭ tiu maniero neniam superata de alia.

Plinio la Maljuna traktas en la deka libro de sia "Naturalis Historia" pri birdoj, kaj en ĉapitro 32, kiu specife traktas cignajn: "Oni asertas, ke en la momento de lia morto la cigno ludas funebran kanton, sed ĉi tio estas eraro, miaopinie, laŭ provoj, kiujn mi faris plurfoje."

Aliaj kunigas la esprimon al natura fenomeno okazanta en profunda Nordio: la cignoj, kiuj vivas en regionoj de la arkta cirklo, kelkfoje estas surprizitaj en akvo de forta frosto kaj restas fiksitaj en la glacio. Ĝis ili mortas malrapide kaj martire, ili eligas sonojn, similajn al malĝoja kanto.

Ankaŭ filozofo Sokrato, antaŭ la morto, diktis belegan dialogon:  En *Faidono* li klarigas la kanton de la cignoj per la antaŭkono de la bono en la Hadeso. La *Kanto de la cigno* estas teatra verko de Anton Pavloviĉ Ĉeĥov, kiu tamen ne referencas al tiu flugilesprimo.

Praktike, la komuna cigno ne nur faras funebran kanton kiam ĝi mortas, ĝi tute ne mutas, kaj eligos maldikan grincan sonon aŭ fajfas kiam ĝi koleras aŭ kiam ĝia teritorio estas minacata. Eblas, ke la rakonto originis de la fakto ke la komuna cigno malpli ofte sonas ol la flava cigno (*Cygnus cygnus*) aŭ ĝia proksimulo la malgranda cigno (*Cygnus bewickii*).

## Literaturo 
* Karl Friedrich Wilhelm Wander (eldoninto): *Deutsches Sprichwörter-Lexikon. Ein Hausschatz für das deutsche Volk.* F.A. Brockhaus, Lepsiko 1867, 1870, 1873, 1876, 1880. Represaĵoj: Scientia-Verlag, Aalen 1963; Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1964; Akademische Verlagsanstalt Athenaion, Kettwig 1987; Weltbild Verlag, Augsburg 1987, volumo 4, p. 417
* Hans Biedermann: *Knaurs Lexikon der Symbole.* Knaur, Munkeno 1998, ISBN 3-426-66403-8, p. 392
## Eksteraj ligiloj 
* Il Canto del cigno di Socrate 
Kategorio:Mitologio
Kategorio:Legendoj
Kategorio:Parolturnoj
Kilchberg

**Kilchberg** signifas en la alemana lingvo *preĝeja monto* kaj estas nomo de diversaj lokoj, en kiuj troviĝas preĝejo sur monto:

* **Kilchberg BL** estas komunumo en la distrikto Sissach de Kantono Bazelo Kampara en Svislando.
* **Kilchberg ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen de Kantono Zuriko en Svislando.
** **Kilchberg ZH (stacidomo)** estas fervoja stacio en Kilchberg ZH.

## Vidu ankaŭ 
* **Kirchberg**
Nagydobos

**Nagydobos** [nadjdoboŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Mátészalka. La loknomo signifas: granda-tamburisto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2280
* Poŝtkodo: 4823
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Nagydobos situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Crasna, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Záhony-Mátészalka. La lasta urbo troviĝas 16, Vásárosnamény 8, Nyíregyháza 60&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la nomo el 1219, pri la vilaĝo el 1287. En 1421 la komunumo akiris la rangon kampurbo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa preĝejo de 1902, la turo estas 28 m-ojn alta
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Bazilo de 1872
* romkatolika kapelo de 1868
* preĝdomo de baptistoj de 1928
* klasikisma kastelo de Perényi [perEnji] de 1808
* ĉiujara festivalo de kukurbo

## Famuloj 
En Nagydobos naskiĝis poeto István Törő.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.nagydobos.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kilchberg BL

**Kilchberg** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 131 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Kilchberg situas sur monteto kun alteco de 571 m s.m. ĉe la okcidenta bordo de la rivero Eibach en la tiel nomita *Eivalo*, flanka valo de la Ergolzvalo. Kun nur 131 loĝantoj la komunumo estas laŭ loĝantaro la plej malgranda komunumo de Kantono Bazelo Kampara.

## Komunuma administrado 
Kilchberg havas komunumadministracian kooperativon kun la najbaraj komunumoj Rünenberg kaj Zeglingen. La komuna komunuma administrejo situas en 4495 Zeglingen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kilchberg limas en nordokcidento al Rünenberg, en nordoriento al Tecknau, en oriento al Wenslingen, kaj en sudo al Zeglingen.

## Trafiko 
Kilchberg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per buso ek de la stacidomoj de Gelterkinden kaj de Tecknau.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kilchberg datiĝas el la jaro 1226 kiel *Chilhperc*.

En diversaj lokoj sur la teritorio de la komunumo Kilchberg oni trovis objektojn el la neolitiko, kiu atestas pri jam frua homa setlado en la vilaĝo. Apud la hodiaŭa pastrejo oni trovis restaĵojn de romia bieno. Poste sur la teritorio de Kilchberg situis franka bieno kun la aŭtonom-preĝejo *Martin-Patrozinium*. Tiu preĝejo estis la origino de la nomo de la vilaĝo. En la jaro 1461 Kilchberg fariĝis posedaĵo de la urbo Bazelo kaj estis atribuita al la senjorujo Farnsburg. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo Kilchberg estis atribuita al la tiama distrikto Gelterkinden, kaj ek de 1814 ĝi estas parto de la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Kilchberg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kilchberg 
* Kilchberg en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Sissach (distrikto)
Kradrostaĵo

eta|200px|Kradrostaĵo

**Kradrostaĵo** estas viando kuirita per kradrostado.

## Vidu ankaŭ 
*Ŝaŝliko

Kategorio:Viandaĵoj
Kategorio:Kuirarto
Kradrostilo

eta|275px|Granda kradrostilo
eta|275px|Duobla artikigita rost-krado

**Kradrostilo**, aŭ **rostokrado**, estas aparato kun fajrujo, sur kiun oni povas meti kradon. En la fajrujon, oni bruligas lignon aŭ ion similan, celante ardaĵojn. Tiam oni metas sur la kradon manĝaĵojn (ĝenerale pecojn de viando), por ke ili rostiĝu. Preparita tiamaniere manĝaĵo nomiĝas kradrostaĵo. Kiel rost-kradon, oni povas uzi ordinaran eltireblan kradon el fornelo, sed plej oportuna rost-kradro konsistas en duobla krado, ĉarnire artikigita, per kiu oni interpremas la rostaĵon. Facile tiel oni povas renversi por rosti ambaŭ flankojn. Anstataŭ krado, oni povas uzi rostostangojn.

Kelkaj modernaj kradrostiloj uzas gason aŭ elektron por la varmo. Ekzistas multe da specoj  de kradrostilo jen netransporteblaj, jen porteblaj.

## Vidu ankaŭ 
*Rostilo
*Rostostango
*Kradrostado

Kategorio:Kuiriloj
Nagyar

eta|300px|Preĝejo en Nagyar
eta|300px|Kastelo en Nagyar
eta|300px|Nobeldomo en Nagyar

**Nagyar**  estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat. En la loknomo nagy signifas: granda. Paro de Nagyar estas Kisar.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Loĝantaro: 730
* Poŝtkodo: 4922
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Nagyar situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, kie enfluas malnova branĉo de Tur (rivero). Fehérgyarmat troviĝas 10, Vásárosnamény 24, Mátészalka 26, Nyíregyháza 74&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri loknomo **Ar** devenis el 1374, la formo *"Nagor"* aperis en 1393. Tiutempe la kampoj apartenis al la historia familio *Kölcsey*, baldaŭe al *Báthory*, *Bethlen*, *Rákóczi* kaj *Károlyi* familioj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana kirko (Nagyar) de 1877 kun mezepoka origino
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Familio
* malnova kverko ĉe kunfluejo de Tiso kaj Tur, laŭ la onidiro sub tiu arbo Petőfi verkis poemon pri tiu loko
* nobeldomoj de Kende kaj Luby [lubi]
* Kastelo de Nagyar (Kastelo de Luby)

## Famuloj 
En Nagyar naskiĝis instruisto Margit Luby.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Chacsinkín

**Chacsinkín** estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Chacsinkín. La komunumo apartenas al la regiono 9 "Sur". La regiono "Sur" limas al la meksika, federacia subŝtato Campeche (okcidente) kaj al Quintana Roo (oriente). Krome norde ĝi limas al la regiono 8 "Sur Poniente" kaj al la regiono 5 "Centro Sur". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31016.
maldekstra|eta|300px|La situo de la regiono 9 en Yucatán

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2577 loĝantojn. El tiuj estis 1293 viroj kaj 1284 virinoj. La komunumo havas surfacon de 158,4&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 33 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 57,6&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas . Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1363 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 947 scipovis legi kaj skribi kaj 416 personoj estis analfabetoj. Do 30,52% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2369 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2037 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 86% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Chacsinkín  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()
*Chacsinkín  en ''Nuestros municipios” (niaj komunumoj; retejo de la registaro de Yucatán) ()

Kategorio:Komunumoj de Yucatán
Kenelm

**Kenelm** (aŭ **Cynehelm**) estis anglosaksa sanktulo kiu apartenis al la reĝa familio de Mercia, Anglio.

## Vivo 
Li estis filo de Coenwulf, reĝo de Mercia. En letero de 798 sendita de la papo al Coenwulf, estas mencio de Kenelm kiel 12-jara knabo kaj reĝo. Verŝajne li estis oficiale kunreĝo de Mercia kune kun sia patro. Lia nomo aperis en ĉartoj de 799 al 810, eble lia mortjaro.

## Legendo 
La legendo de Kenelm tute malsamas. La plej frua versio aperis en manuskripto de la 12-a jarcento en la abatejo de Winchcombe, Gloucestershire, en kiu estis dirate ke ĝi devenas de informo de Wilfin, monaĥo de Worcester.

Laŭ la legendo, Coenwulf mortis en 819 (fakte, la jaro estis 821), postlasante du filinojn, Quendryda kaj Burgenhilda, kaj sepjaran filon, Kenelm. Quendryda kredis ke, se Kenelm estus mortigita, ŝi altroniĝus. Ĉi persvadis sian amanton, Askobert (kiu instruis Kenelm), murdi lin dum ĉasado. Tuj antaŭ la murdo, Kenelm ŝovis sian bastonon en la teron: ĝi tuj ekfloris, kaj poste iĝis granda frakseno. Dum Kenelm kantis la *Te Deum*, Askobert fortranĉis lian kapon, kaj poste entombigis lin kie li falis.

La animo de Kenelm alprenis la formon de kolombo kaj flugis al la papo, portante volvpaperon kiun ĝi lasis tuj apud ties piedoj. Sur la papero estis skribite, "Malalte sub dorno en herbejo de bovinoj, senkapigite kuŝas le reĝ-devena Kenelm." La papo skribis al la ĉefepiskopo de Canterbury kiu komandis monaĥojn de Winchcome serĉi la kadavron. Dum la serĉantoj marŝis ili vidis kolonon de lumo super vepro en Worcestershire: sube kuŝis la restaĵoj de Kenelm. Kiam ili levis la kadavron, rojo ekfluis: ĉiu ajn trinkis ĝiajn akvojn kaj ĝuis bonan sanon. Ili estis portantaj la korpon al Winchcombe kiam ili renkontis armatajn virojn el la abatejo de Worcester kiu deziris forpreni ĝin. Estis decidate ke tiuj kiuj unue vekiĝus la sekvantan matenon rajtus havi la korpon: la monaĥoj de Winchcombe vekiĝis antaŭ tiuj de Worcester, sed ili estis persekvataj de la grupo el Worcester. Tamen kiam, proksime al Winchcombe, ili frapis la teron per bastonoj, akvofonto ekfluis: trinkinte la akvon, ili refortiĝis kaj atingis sian abatejon. Tie la sonoriloj sonis sen homa helpo.

Quendryda demandis kial ŝi aŭdis sonorilojn, kaj oni rilatis kiel la restaĵoj de ŝia frato estis portitaj en la abatejon. "Se tio veras," diris ŝi, "ambaŭ miaj okuloj falu sur ĉi tiun libron" (kiu estis psalmaro), kaj tio ja okazis. Post nelonge ŝi kaj Askobert mizere mortis, kaj oni ĵetis la kadavrojn en fosaĵon.

La legendo preskaŭ tute malveras. Fakte Quendryda eniris monaĥinejon post la morto de sia patro kaj iĝis abatino ĉe Thanet, Kent. Malgraŭ tio, la legendo tre popularis dum la mezepoko.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Reĝoj de Mercia
Nemesborzova

**Nemesborzova** [nemeŝborzova] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.
[eta|[Sonorilostablo de Nemesborzova]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 4942
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Nemesborzova situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Fehérgyarmat troviĝas 11, Csenger 22, Mátészalka 29 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1181. Tiutempe la kampoj apartenis al la familio *Borzovay*. Post 1526 rabistoj, en 1662 solduloj de fortikaĵo de Szatmár disrabis la vilaĝon. Poste remparo konstruiĝis por defendi la komunumon. Vilaĝservoj estas migra poŝto kaj la municipa administrado.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1810, turo alkonstruiĝis en 1830, en 1906 renoviĝis
* monumento pri falintoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* gyaloglo.hu
* iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Komunumoj de Hungario
Nyírbogdány

**Nyírbogdány** [njIrbogdAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Kemecse.
eta|Blazono de Nyírbogdány

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 km²
* Loĝantaro: 3060
* Poŝtkodo: 4511
* Telefonkodo: 42

## Situo 
Nyírbogdány situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Záhony, la fervojo en la sama direkto preteriras. Nyíregyháza troviĝas 17, Ibrány 18, Baktalórántháza 21, Dombrád 24, Kisvárda 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1324 en formo *"Bogdántelek"*. Tiutempe la kampoj apartenis al la familio *Bogdányi*. En 1607 la komunumo ricevis rajton por bazaradi jare po 6, rangon opidumo en 1811. En 1944 la judoj deportiĝis. En 2002 apud la fervojo industria zono formiĝis kun loĝdomoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, familihelpa servo, 2 poŝtoj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1800
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1983
* kastelo de Szalánczy [salAnci]
* ŝtona kruco de 1946

## Ĝemelkomunumoj 
*  Velika Dobronj, Ukrainio
*  Biharia, Rumanio

## Famuloj 
En Myírbogdány naskiĝis kuracisto Ervin Stark.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Pomo de la malakordo

**Pomo de la malakordo** estas flugilhava esprimo indikanta ke temas pri donaco provokanta malakordon kaj malamikecon. Ĝi prenas sian nomon kaj signifon el la antikva greka mita rakontaĵo laŭ kiu dum la nuptofesto de Peleo kaj Tetisa, la diino Eriso (Malakordo), ne invitita ĉar oni ĉiukaze emis la paco, lanĉis sur manĝotablo eloran pomon kun la skribo “al la plej bela”. La plej bela devis esti aŭ Afrodito aŭ Hera aŭ Atena, diinoj ĉeestaj. Pariso, farita okaza arbitra aljuĝanto, preferis Afroditon kiu promesis al li por edzino Helenan, la plej belan inter la virinoj. Kaj el tiu elekto naskiĝis malakordo inter la diinoj kaj la Troja milito.

Estas antropologia interpreto pri tiu mitaĵo: la homoj provis trovi eksplikon pri la senĉesaj malakordo kaj malamo kaj, do, militoj inter la homoj, kaj kredis ke la kaŭzo estis la dioj mem.

Kategorio:Mitologiaj objektoj
Kategorio:Legendoj
Kategorio:Okazintaĵoj de la helena mitologio
Jean-Pierre Andrevon

**Jean-Pierre ANDREVON** (naskiĝis la 19-a de septembro 1937 en Bourgoin-Jallieu) estas franca verkisto de sciencfikcio kaj ekologia aktivulo.

## Biografio 
Post infanaĝo dum la dua mondmilito kaj la okupacio, li komencis lerni en la gimnazio *Champolion* en Grenoblo, sed rezignis kaj laboris en la *Pontoj kaj Ŝoseoj* de 1953 ĝis 1957, kaj eniris en la *École des Arts Décoratifs de Grenoble* (*Lernejo pri dekoraj artoj de Grenoblo*). Li instruas pri desegno en la liceo Champollion, kaj faras sian militservon en Alĝerio ĝis 1963.

Reveninte en Francion, li ankoraŭ instruas ĝis 1969, dato ekde kiam li dediĉas sian talenton al literaturo. Lia unua profesia novelo aperas en la magazino Fiction en majo de 1968.

Li verkis ankaŭ sub la pseŭdonimo de **Alphonse Brutsche**.

El lia unua romano *Les hommes-machines contre Gandahar* (la maŝinhomoj kontraŭ *Gandaharo*) 1969 René Laloux faros animacian filmon en 1988.

## Eksteraj ligiloj 
*  Lia oficiala paĝaro

Kategorio:Viroj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Martin Strid

**Mehdi Martin Strid** (n. 1957) estas inĝeniero pri ekologio kaj substrukturo, naskiĝis en Upsalo, Svedujo en 1957, kreskis en Fagersta 1958–1966, Kibaha (Tanzanio) 1967–1970, Najrobio (Kenjo) 1971–1974 kaj poste revenis al Svedujo por gimnaziaj studoj.

Unuafoje ekaŭdinte pri Esperanto 17-jara, li lernis la lingvon memstare ĉ. 1980–1983. Li gvidis kursojn de Esperanto en Kameruno kaj Svedujo 1985–1991. En 1983 li ekhavis kontakton kun Kukoleto kaj komencis interesiĝi pri tradukado, transprenonte de ŝi la projekton Norda Kantaro. Li inventis modernajn tonsilabojn en la jaro 2000 kaj ekde 2001 ellaboris superfonetikan stenografian sistemon Langola skribo. Li prezidis Esperanto-Gastejon en Leŝefoŝo dum 2004–2010. Li hejme parolas Esperanton ekde 1989, kiam li edziĝis al Borovszki Csilla. La in'klanan nomon Mehdi li ricevis de sia dua edzino Beatrix. Ekde 2004 li loĝas en Borlänge en la sveda provinco Dalekarlio.

Strid famiĝis en Svedio en novembro 2017 pro sia parolo dum la jarkongreso de la naciisma partio Sverigedemokraterna. Reprezentante la partianojn de la provinco Darlekarlio, li prezentis en nacia televidelsendo danĝeran opinion pri islamo. La partiestraro poste celis eksigi lin el la partio, sed li propravole forlasis la partion la sekvan tagon.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Foto kaj informo pri kanta programero dum la 100-a UK, Lille

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Kamerunaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj inventistoj
C/1910 A1

Kometo **C/1920 A1**, ankaŭ konata kiel la **Granda Januara Kometo de 1910** aŭ **Tagluma Kometo** aperis en januaro, 1910. Ĝi estis videbla nudokule kiam estis malkovrita, kaj multaj homoj malkovris ĝin samptempe. Pro sia brileco, ĝi eklipsis Venuson, kaj tre certe temas pri la plej brila kometo de la dudeka jarcento.

## Malkovro 
La kometo ekbrilis subite kaj estis unue videbla nur de la suda duonhemisfero. Granda kvanto da homoj postulis al si la malkovron de la kometo, sed oni pensas ke estis unue observita de la diamantaj ministoj el Transvalo la 12-an de julio, 19010; kiam la kometo atingis videblan magnitudon de -1.

La unua astronomo kiu studis ĝin estis Robert T. A. Innes ĉe la Transvala Observatorio la 17-an de januaro. 

La kometo atingis sian perihelion la 17-an de januaro kaj estis videbla nudokule eĉ dumtage. Dum la sekva perihelio ĝi estis malpli brila, sed fariĝis bela vidindaĵo ĉe la norda duonhemisfero dum krekusko.

## Kometo Halley kaj la Tagluma Kometo 
La jaro 1910 kaptis la atencon de la medioj por la antaŭvidita reveno de la Kometo Halley, kies perihelio estis antaŭvidita por la 20-a de aprilo. La apero de la Tagluma Kometo iuj monatoj antaŭe estis surprizo, kaj kaŭzis grandan impreson al la ekspekta publiko; kiam la kometo Halley revenis denove en 1986 multaj homoj kiuj asertis vidi ĝin en la antaŭa perihelio vere parolis pri la Tagluma Kometo.

## Referencoj 
Kategorio:Ne-periodaj kometoj
Nyírcsaholy

**Nyírcsaholy** [njIrĉahoj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Mátészalka.

## Bazaj informoj 
* Areo: 34 km²
* Loĝantaro: 2240
* Poŝtkodo: 4356
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Nyírcsaholy situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ fervojo Carei-Mátészalka. La lasta urbo troviĝas 8, Fehérgyarmat 19, Nyírbátor 21, Baktalórántháza 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri abatejo en kampoj de familio *Csaholyi* devenis el 1270. Post la mezepoko la komunumo senhomiĝis. En 1812 slovakoj rehomigis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Reĝo Ladislao la 1-a (Hungario) de 1911
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1907
* puto
* monumentoj pri falintoj dum la mondomilitoj

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nyircsaholy.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
C/1965 S1

Ĉi tiu kometo estas pli konata kiel **kometo Ikeya-Seki** aŭ **Granda Kometo de 1965**, sed ankaŭ ekzistas alia kometo Ikeya-Seki kun oficiala nomo C/1967 Y1.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la amatoraj astronomoj Kaoru Ikeya kaj Tsutomu Seki, kun 15 minutojn da diferenco, la 18-an de septembro de 1965. Ĝi estis apenaŭ videbla, sed la unuaj kalkuloj de sia orbito indikis ke ĝi pasus, la 21-an de septembro, je 450.000&nbsp;km de la surfaco de la Suno, kaj ke probable ĝi fariĝus tre brila.

Kometoj povas defii la antaŭvidaĵojn rilate al sia konduto, sed ne en ĉi tiu kazo. Laŭ ĝi alproksimiĝis al la perihelio ĝi eĉ fariĝis videbla dumtage. En Japanio, kie estis ĝuste tagmeze kiam la kometo atingis sian perihelion, ĝi brilis kun videbla magnitudo de -10. Ĝi fariĝis unu el la plej brilaj kometoj de la lastaj jarcentoj, kaj pro tio ĝi estas konata kiel la Granda Kometo de 1965.

Ĝuste post sia perihelio ĝi rompiĝis je tri pecoj. Tiuj tri pecoj sekvas preskaŭ la saman orbiton ol la originala kometo, kaj ili estis viditaj denove en oktobro.

Ikeya-Seki estis membro de la Familio Kreutz de kometoj, kiuj estas pecoj de granda kometo kiu rompiĝis en 1106.

Kategorio:Ne-periodaj kometoj
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki