open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irvine

**Irvine** (angle, prononco laŭ sistemo IFA ) estas grandurbo kaj grava universitata urbo en Kantono Orange, Kalifornio, Usono. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
eta|Situo de Irvine en Kalifornio

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 17 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 92602-92604, 92606, 92612, 92614, 92616-92620, 92623, 92697, 92709, 92710
* Telefonkodoj: 949, 714
eta|maldekstre|Irvine, urbomezo

## Geografio 
Irvine situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Santa Ana troviĝas 10, Costa Mesa 11, Orange (Kalifornio) 14 km.

## Historio 
En la nuna Irvine indianoj vivis jam antaŭ 2 miljaroj. *Gaspar de Portolà* hispana esploristo venis en 1769. La hispanoj prenis kampojn por misio, fortikaĵo kaj brutoj. Baldaŭe grandaj bienoj formiĝis, kiuj estis ĝermoj de la nuntempaj urboj. Post 1848 usonanoj alvenis, kiuj aĉetis la kampojn por ŝafopaŝtado, unu el ili estis *James Irvine*. Komenciĝis ankaŭ kampokultivadoj. En 1888 proksime fervojo ekfunkciis kaj oni nomis haltejon pri James Irvine. La urbeto, kiu formiĝis ĉirkaŭ tiu stacio, estis nomita *Myford* laŭ la filo de Irvine. La urbo estis renomita *Irvine* en 1914. Irvine estis planita kaj konstruita ekde la 1960-aj jaroj de la entrepreno *Irvine Company*; ĝi ricevis en 1971 oficiale la urbajn rajtojn. En Irvine troviĝas kampuso de la Universitato de Kalifornio.

Irvine estas la hejmo de la ĉeno *In-N-Out Burger* de rapidmanĝejoj, de la videoluda disvolvigista entrepreno *Blizzard Entertainment*, de la *Ayn Rand Institute* (ekde 1985) kaj *The Center for Medical Progress* (ekde 2013).

## Trafiko 
eta|dekstre|financa kvartalo
eta|dekstre|panorama bildo
En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Menciindas la biciklovojetoj.

## Klimato 
Irvine situas en mediteranea klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 10-, inter junio-septembro la rekorda varmo estas , en januaro la malvarma rekordo estas . Jare pluvas po 352 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en julio.

## Vidindaĵoj 
* Islama Centro
* preĝejo de maristoj
* Masonista Parko kaj aliaj parkoj
* templo Pao Fa
* akvoparko

## Ĝemelurboj 
*  Hermosillo, Meksiko
*  Cukuba, Japanio
*  Taojuano, Tajvano

## Famuloj 
En Irvine mortis:
* hungara Béla Bíró (arthistoriisto)
* hungara-usona fizikisto Adalbert Béla Lengyel.

## Nomportantoj 
* asteroido 6825 Irvine

## Referencoj 
* Tiu ĉi artikolo ekestis per traduko helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Ubikvitino

[eta|250ra|Sfer-modelo (modelo simila al [pilko-bastoneta modelo) de la ubikvitino. Karbono grizkoloras, oksigeno ruĝkoloras, kaj azoto blukoloras.]]

**Ubikvitino** estas eta proteino troviĝanta en ĉiuj eŭkariotaj ĉeloj (tial ilia latindevena nomo, el la vorto *ubīque*, kiu signifas *ĉiuloke*). Ĝia ĉefa funkcio estas markado de aliaj proteinoj por ilia posta malkombino (procezo konata kiel proteinolizo).

## Historio 
Ubikvitino estis identigita unufoje en 1975; tiutempe oni nur sciis, ke temis pri proteino kun maso ĉirkaŭ 8.5 kDa kDa trovebla en preskaŭ ĉiuj ĉeloj, sed oni sciis nenion pri ĝia funkcio. Dum la 1980-aj jaroj Aaron Ciechanover, Avram Hershko, kaj Irwin Rose klarigis ĝian funkcion, kaj pro tiu ĉi tasko ili meritis la 2004-an Nobel-premion pri kemio.

## Primara strukturo 
Ubikvitino konsistas el 76 aminoacidoj kun relativa atommaso de ĉ. 8.5 kDa. La sinsekvo estas unu el la plej difinita en la naturo, kaj apenaŭ okazas mutacioj en ĝi. La sekvenco de specioj sufiĉe apartaj, kiel ekzemple gisto kaj homo, diferenciĝas nur tri nukleotidoj:

 gista ubikvitino: MQIFVKTLTGKTITLEVESSDTIDNVKSKIQDKEGIPPDQQRLIFAGKQLEDGRTLSDYNIQKESTLHLVLRLRGG
 homa ubikvitino:  MQIFVKTLTGKTITLEVEPSDTIENVKAKIQDKEGIPPDQQRLIFAGKQLEDGRTLSDYNIQKESTLHLVLRLRGG

## Funkcio kaj agado 
eta|300ra|Paŝoj de ubikvitinigado.

Kiel oni diris, la ĉefa konata funkcio de ubikvitino estas proteinolizo. La *ubikvitinigado*, aŭ markado de proteino per ubikvitino havas la sekvajn paŝojn:

* Aktivigo de ubikvitino: la karboksila grupo de la fina glicino de ubikvitino ligiĝas al sulfohidrila grupo -SH de ubikvitino-aktiviga enzimo, konata kiel E1. Tiu paŝo bezonas ATP-on kiel energifonton kaj rezultas tioesteran ligon inter ubikvitino kaj enzimo E1.
* Transfero de ubikvitino de E1 al ubikvitin-kunliga enzimo E2.
* La fina transfero de ubikvitino al la markita proteino povas okazi
** direkte de E2, kiu estas la ĉefa vojo, se ubikvitino estas transportita al alia ubikvitino, formante ĉenon.
::aŭ
** tra vojo al enzimo E3, kiu ligas speciale al E2 kaj markita proteino. Tio estas la normala vojo por marki la specifan proteinon por proteolizo. Ubikvitino ligiĝas al lizino ĉe la celita proteino.

Finfine, la markita proteino digestiĝas en la 26S-proteasomo al etaj peptidoj, aminoacidoj, kaj ubikvitino (kiu povas reuziĝi). Nuntempe oni ne sufiĉe bone scias, kial ubikvitino ne estas malkombinigita en la proteazomo kun la aliaj proteinoj.

E1 (ubikvitin-aktiviga enzimo) kaj E2 (ubikvitin-konjugita enzimo) estas kutime sufiĉe bone konservitaj proteinoj, dum E3 (ubikvitin-ligazo) ne estas ununura proteino sed granda familio de proteinoj, kaj fakte kelkfoje unu enzimo E3 partoprenas en digestigado de nur unu speciala proteino kaj ne aliaj.

## Malsanoj rilate al ubikvitino 
Plurfoje, mutacioj aŭ malbona regulado de ubikvitino rilatas al diversaj malsanoj. Jen la ĉefaj, kiujn oni konas:

* La sindromo de Angelman
* La sindromo de von Hippel-Lindau
* La sindromo de Liddle

## Referencoj 
Kategorio:Proteinoj
Kultura Esperanto-Asocio (Hungario)

**Kultura Esperanto-Asocio**, **KEA**, estas esperantista asocio de Hungario. Ĝi estis fondita en 1990 fare de dekkelkaj aktivuloj por havi sendependan organizaĵon, neligitan al la tiama landa E-Asocio.

Inter 1992 kaj 2002 - kunlabore kun LINGVO-Studio - KEA eldonis la faman 2-semajnan internacian Esperanto-gazeton **"Eventoj"**, kiu tiutempe estis la plej ofta Esperanto-periodaĵo, kaj havis abonantojn en pli ol 65 landoj.

Pro la rapida disvastiĝo de interreto ekde 2002 la papera versio de la gazeto ne plu aperas, sed la asocio daŭre funkciigas aliajn servojn. Eksterlande ĝi estas konata kiel "Esperanto-Centro Eventoj".

## Servoj de la KEA
La plej konataj nunaj servoj de la KEA estas la sekvaj:

* internacia retpoŝta novaĵservo "Ret-Info"
* internacia kalendaro de Esperantaj renkontiĝoj, daŭre aktualigata
* Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko, STEB
* virtuala ekspozicio pri Esperantaj bildkartoj (pli ol 1400 kartoj)
* listo de Esperantaj dissendolistoj
* listo de interesaj Esperantaj retejoj - el la vidpunkto pri faka aplikado
* funkciigo de la plej granda nacia (!) Esperanta dissendolisto "esp-en-hung"
* funkciigo de la retejo "http://www.esperanto.hu"

## Postenoj en Kultura Esperanto Asocio
* prezidanto: László Szilvási
* sekretarioj: Bajnógel István kun István Mészáros.

## Ligiloj
* http://w3.hdsnet.hu/eszperanto/kulturalis-eszperanto-szovetseg/(http://w3.hdsnet.hu/eszperanto/kulturalis-eszperanto-szovetseg/)  - rekta ligo al la retpaĝoj de KEA
* www.eventoj.hu - kun ligoj al la unuopaj servoj
* www.eventoj.hu/arkivo/ - plena elektronika arkivo de la gazeto Eventoj
* www.esperanto.hu

Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Hungaraj Esperanto-asocioj
László Szilvási

**SZILVÁSI László** [silva:ŝi] (naskiĝis la ) estas hungara esperantisto. Laŭprofesie li estas merkatikisto, ekonomikisto, inĝeniero pri elektroniko, entreprenisto, ĵurnalisto.

## Postenoj en Esperantujo 
Li estas profesia esperantisto ekde 1986: direktoro de sia entrepreno LINGVO-Studio, eldonanto de la gazeto *Eventoj* inter 1992-2002, gvidanto de la Budapeŝta Esperanto-Centro Eventoj.

Li estas prezidanto de la hungara Kultura Esperanto-Asocio (en Hungario), kaj kuratora afergvidanto de la Fondaĵo Eszperantó (hungare: Eszperantó Alapítvány). Li Iniciatis kaj fondis la organizaĵon Hungara Esperanto-Junularo (HEJ), iniciatis la aranĝon Internacia Junulara Semajno (IJS) kaj ĉeforganizis ĝin dum kvin jaroj.

Li Administras kaj prizorgas la retejojn www.eszperanto.hu kaj eventoj.hu. Li kunprojektis kaj administras la interretan Esperanto-vortaron ĉe www.eszperanto-szotar.hu, funkciigas la landan E-libroservon ĉe www.eszperanto-konyvesbolt.hu, prizorgas plurajn internaciajn Esperanto-servojn kiel Internacia E-Kalendaro, Ret-Info, STEB, kaj aliaj, verkis kaj eldonis Esperantan lernolibron, vortaron, gramatikon kaj plurajn lerno-helpilojn.

Dum la lastaj jaroj li funkciigas la  interretan kurson pri Esperanto, kaj establis la budapeŝtan Esperanto-Lernejon, kiu verŝajne estas la plej granda en Esperantujo.

## Ligiloj 
eta|Kovrilpaĝo de *Radioteknika artikolaro*, 1984, Budapeŝto, red: Szilvási László
* www.esperanto.hu/szilvasi/ - persona retpaĝo
* http://www.eszperanto-tanfolyam.hu(http://www.eszperanto-tanfolyam.hu/) - Esperanto-Lernejo "Lingvo-Studio"
* http://www.eszperanto-online.hu(http://www.eszperanto-online.hu/) - interreta Esperanto-kurso por hungaroj
* www.eszperanto.hu - www.eszperanto.hu
* www.eventoj.hu - retejo de la Esperanto-Centro Eventoj
* https://www.eventoj.hu/steb/(https://www.eventoj.hu/steb/) - Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko, STEB
* https://www.eventoj.hu/kalendaro.htm(https://www.eventoj.hu/kalendaro.htm) - Internacia Esperanto-Kalendaro
* https://www.eventoj.hu/ret-info.htm(https://www.eventoj.hu/ret-info.htm) - Novaĵservo Ret-Info
* https://www.eventoj.hu/posxtkartoj/(https://www.eventoj.hu/posxtkartoj/) - Virtuala ekspozicio pri Esperantaj poŝtkartoj
* http://www.eszperanto-szotar.hu(http://www.eszperanto-szotar.hu/) - Esperanta-hungara interreta vortaro kaj tradukhelpa programo
* http://www.eszperanto-konyvesbolt.hu(http://www.eszperanto-konyvesbolt.hu/) - hungaria Esperanto-libroservo

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Jules Guesde

eta|dekstra|Jules Guesde

**Jules Basile GUESDE** , nask. je la 11-a de novembro 1845, mort. je la 28-a de julio 1922) estis la unua marksisma socialista partioĉefo en Francio.

Li fondis en 1879 la *Parti Ouvrier Français* (Franca Laborista Partio). kun eksbatalintoj de la Pariza Komunumo, li volas sociigi la produktorimedojn kaj dispartigorimedojn (komerco), kiun regas la burĝa kapitalismo, malfondi kaj malposedigi la privatan proprieton. Industrioj: minejoj, metalindustrioj, teksaĵfabrikoj, bankoj estu regataj de la laboristoj.

Tiun kolektivan socion ne eblas, laŭ Guesde ricevi per pacaj rimedoj. Nura nepra rimedo: perforta revolucio. Li iam diris: "Ne temas, ke mi ne parolis pri *La liberiga pafilo*,ne, ... Ĝi en 1789 kondukis al povo la malnobelaro. Ĝi nun al tie kondukos, kaj ne malpli rajte, la laboristan klason."

Inter la elstaraj anoj de sia partio estas Jules Lafargue.

Tamen lia konduto svarmis pri kontraŭdiroj, kaj fine kiam venis la unua mondmilito li voĉdonis la pormilitajn kreditojn, elektante la "sanktan unuiĝon" kun la militema dekstrularo.

Kategorio:Francaj politikistoj
Fátima

[eta|[Baziliko de Fátima]]
**Fátima** estas urbo en Portugalio, apartenanta al la municipo Ourém, en kiu en la jaro 1917 plurfoje tri infanoj vidis la virgulinon Maria (la patrinon de Kristo).
[eta|200ra|[Virgulino de Fátima.]]
225ra|eta|La monumento de tri malgrandaj ŝafistinoj en Fátima

La urbo Fátima situas  norde de Lisbono, duonvoje al universitata urbo Coimbra. Fátima apartenas al distrikto Santarém kaj municipo Ourém kaj estas celo de katolika pilgrimado.

La urbo portas la araban nomon "Fatima", kiun la urbo ricevis laŭ legendoj pri la maŭra princidino Fatima en la 12-a jarcento, kiu kristaniĝis pro amo al kristana kavaliro.

Oni asertas, ke la 13-an de majo en 1917 aperis la virgulino Maria antaŭ la tri paŝtistaj infanoj Lúcia, Jacinta kaj Francisco. Laŭ la vortoj de la infanoj ŝi ordonis al ili reviziti la lokon ĉiun 13-an de monato. Krom tio ŝi malpermesis paroli al aliaj pri la okazintaĵo. La lastan fojon (13-a de oktobro de 1917) aperis ankaŭ 70000 personoj por spekti la mirindajn signojn de la virgulino.

Lúcia mortis la **13**-an de februaro en 2005.

## La tri sekretoj 
Ĉe la raportita apero de la virgulino, la 13-an de oktobro, ŝi komunikis tri sekretojn al la infanoj. Lúcia skribis la sekretojn en 1942 kaj tuj publikigis la unuajn du sekretojn, la trian oni rajtis malfermi en 1960, sed ĝi publikiĝis nur en 2000.

* unua sekreto: montris pekulojn en la infero
* dua sekreto: aŭguris finon de la unua mondmilito kaj komencon de la Dua Mondmilito; petis virgulinan protekton por Rusio
* tria sekreto: episkopo en blanka vesto trairas mortintajn, detruitajn urbojn al kruco surmonta, kie li mortos pro pafado de militistoj. (Johano Paŭlo ekkonis sin en la tria sekreto kaj donacis la pistolan kuglon, kiu vundis lin, al Fatima.)

La mesaĝoj ŝanĝiĝis laŭ la politiko. (Lúcia: "Salazar [la plej longdaŭra diktatoro en Portugalio] estis elektita far Dio por regado de la lando.)

Johano Paŭlo la 2-a trifoje vizitis Fátima-on kaj ĝian Sanktejon. Ankaŭ aliaj papoj havis specifan rilaton al la loko.

La kredantoj donacas ĉiujare 18&nbsp;kg da oraĵo.
[360ra|eta|maldekstra|La Anĝelo de la Paco aŭ la Anĝelo de Portugalio en la loko de la [revelacioj de la tri malgrandaj ŝafistinoj (infanoj) en Fátima]]
[300ra|eta|[Via crucis|Kalvaria Vojo en Fátima]]
## En Esperanto aperis
***Ĉies Fatimo**. Eld. *Casa Beato Nuno*, Fatima, 1966(?)

## Partneraj urboj 
[240ra|maldekstra|eta|La [Kalvario en Fátima]]
*  Ĉenstoĥovo / Częstochowa, Pollando
*  Altötting, Germanio
*  Loreto, Italio
*  Lurdo / Lourdes, Francio
*  Mariazell, Aŭstrio

## Eksteraj ligiloj 
* Sanktejo de Fatima (, ankaŭ , , , ,  kaj )	
* Pilgrimoj de Fátima (, ankaŭ , ,  kaj )
* la paroĥa kirko de Fátima  ()

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kristanismo
Carl Lewis

dekstra
**Frederick Carlton "Carl" Lewis** (* 1-a de julio 1961 en Birmingham, Alabama) estas usona kurtdistanca kuristo.

Li estas taksata de multoj  la plej sukcesa kaj elstara malpeza atleto de la iama mondo. Li atingis multajn mondorekordojn kaj dominis inter 1983 kaj 1996 en sprinto kaj longosalto. Li gajnis 10 olimpikajn medalojn (el kiuj 9 estis oraj).

Carl Lewis plenkreskis en Willingboro, New Jersey. Li komencis sportumi en la 13-a jaraĝo en longosalto, sed li estis pli kababla en la sprinto. Li estis invitita en 1980 al elektaj konkursoj de Usono por la Olimpiaj ludoj. La usona bojkoto malebligis lian unuan internacian sinprezenton en Moskvo.

En 1983 Carl gajnis sian unuan Malpezatletiko-MĈ-titolon en 100-metra kuro, longosalto kaj 4x100-metra stafeto. Li gajnis dum la Malpezatletika Monda Ĉampionado trifoje la titolon de la 100-metra kuro ĝis 1991 kaj dufoje en longosalto.

Dum la Someraj Olimpikoj 1984 en Los Angeles gajnis li ormedalon en supre menciitaj 3 disciplinoj kaj en la 200-metra kuro kaj tiel ripetis la majstraĵon de lia ekzemplo Jesse Owens dum la Someraj Olimpikoj 1936 en Berlino. Dum la sekvantaj 2 Olimpikoj gajnis li 5 ormedalojn kaj 1 bronzan. (Dum la Olimpiaj ludoj en 1988 en Seulo gajnis li en la 100-metra kuro komence nur la arĝentan medalon, sed du tagojn poste oni forprenis la ormedalon de sieĝanta Ben Johnson pro dopaĵoj, tiel Lewis ricevis la ormedalon. Dum la Olimpikoj en Atlanta de 1996 povis li vicorde kvarafoje akiri la ormedalon pri la longosalto (kun la kvar olimpiaj ĉampionecoj de 1984 ĝis 1996). Post tiuj ludoj en Atlanta li retiriĝis de sporto.

## Medaloj 
* Malpezatletika Monda Ĉampionado 1983 - 3 oroj (100 m, longosalto kaj 4x100-metra stafeto)
* Someraj Olimpikoj 1984: 4 Gold (100 m, 200 m, longosalto kaj 4x100-metra stafeto)
* Malpezatletika Monda Ĉampionado 1987 - 3 ormedaloj (100 m, longosalto kaj 4x100-metra stafeto)
* Someraj Olimpikoj 1988: 2 ormedaloj (100 m kaj 4x100-metra stafeto)
* Malpezatletika Monda Ĉampionado 1991 - 2 ormedaloj (longosalto kaj 4x100-metra stafeto)
* Someraj Olimpikoj 1992: 2 ormedaloj (longosalto kaj 4x100-metra stafeto)
* Malpezatletika Monda Ĉampionado 1993 - 1 bronzo (200 m)
* Someraj Olimpikoj 1996: 1 ormedaloj (longosalto)

## Personaj rekordoj 
* 100-metra kuro: 9,86 s (1991, mondorekordo ĝis 1994)
* 200-metra kuro: 19,75 s (1983)
* longosalto: 8,87 m (1991)
* 4x100-metra stafeto: 37,40 s (1992, mondorekordo ĝis 2008)

## Persona vivo 
Lewis estas vegano. Lewis klarigas siajn elstarajn 1991-rezultojn parte al la vegana dieto, kiun li adoptis en 1990, kiam li estis en siaj malfruaj dudekoj. Li asertis, ke tio pli bone konvenis al li, ĉar li povas manĝi pli grandan kvanton sen difekti siajn atletikajn plenumojn kaj li kredas, ke adopti veganan dieton povas konduki al plibonigita atleta elfaro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo

Kategorio:Olimpikaj medalistoj
Lewis
Furukaŭa

古川 **Furukaŭa** (Hepburn: Furukawa) povas esti:
#Furukaŭa (urbo) estinta urbo en Mijagi-prefektujo, nun Osaki (urbo)
#Furukawa-Stacio
#Ŝibuja-Rivero parto inter Tengenjibaŝi kaj Hamasakibaŝi estas nomata Furukaŭa. 
#Livero Furukaŭa (Osako) riverobrako de Jodo-Rivero
Oba Joŝifuĝi

**OBA (ooba) Joŝifuĝi**, japano estis japana esperantisto kaj mara oficiro. Naskiĝis la 10-an de julio 1886 en Hukuoka-ken (福岡県), mortis la 28-an de decembro 1925 en Tibaken (千葉県, la nuntempa gubernio Ĉiba). Interalie li kompilis la verkon ,Marista Terminaro' (Esperanto-Japana kaj Japana-Esperanto), 1922.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Adolf Oberrotman

eta|220px|Kovrilpaĝo de "La Lastaj Tagoj de Dro L.L. Zamenhof".
**Adolf OBERROTMAN** (naskiĝis la 20-an de februaro 1893) estis oficisto en Varsovio, aktiva Esperantisto.

Dum 1917-25 li estis delegito de Universala Esperanto-Asocio. En 1933 li estis reprezentanto de multaj Esperantaj revuoj kaj movadoj. Kunlaboris en multaj Esperantaj gazetoj. Aparte eliris de li (kune kun Teo Jung), La Lastaj Tagoj de D-ro L.L. Zamenhof kaj la Funebra Ceremonio.

Oberrotman pereis en la koncentrejo Treblinka en 1942 aŭ 1943.

## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Murditaj esperantistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Vadim' Victor Obrastsoff

'''Vadim' Victor Obrastsoff** (respektive **Obraztsov''') estis radioteknikisto loĝinta plej grandan parton de sia vivo en Kanado. Li naskiĝis en 1897 en la Rusia Imperio je la nomo Вадим Виктор Образцов.
Vadim' Victor Obrastsoff esperantistiĝis en 1914 kaj estis aŭtoro de multaj poeziaĵoj en Esperanto. Li estis prezidinto de Kozmodemianska Esperanto-Grupo en 1915, prezidinto de Kazana Esperanto-Societo inter la jaroj 1917 kaj 1923, direktoro de Kazana Esperanto-instituto, profesoro de Esperanto en Kazana Universitato kaj Kazana Komunisma Universitato, gvidinto de Esperanto-kurso en Ĥarbin (Manĉurio), fondinto de Esperanto-Grupo en Edmontono, Grande Prairie kaj aliaj lokoj en Alberto (Kanado).

Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Albert Offret

**Albert Jules Joseph OFFRET** [ofre] (naskiĝinta la  en Douai; mortinta en 1933) estis franca esperantisto kaj profesoro de mineralogio ĉe la Universitato de Liono.

Offret estis delegito de Francio en pluraj kongresoj. En 1911 li kreis en Bejruto francan instruadejon. En 1927 li klopodis por kreo kaj pligrandigo de la Muzeo de Ampère en Poleymieux-au-Mont-d'Or (apud Liono).

Jam en 1901 li verkis serion da artikoloj pri Esperanto en grava ĵurnalo *Lyon Republicain.* En 1902 li organizis ĉe la Scienca Fakultato de Lyon la neforgeseblan paroladon de Émile Boirac; kaj je la morgaŭa tago, sub la patronado de „Touring-Club“ malfermis la unuan kurson antaŭ pli ol 500 aŭdantoj. Li kunfondis la brilan Lionan grupon, kies sekretario li restis ĝis 1914. Li estis la raportanto de la enketo de la Liona grupo pri la „disvastigo de Esperanto en la mondo“, 1904.

## Verkoj 
* La diffusion de l'Esperanto dans le monde - l'enquête du Groupe Espérantiste de Lyon / rapporteur: Albert Offret. Paris: Touring-Club de France 1904, 16 p.
* Nuna stato de Esperanto en la mondo - raporto de la esplora komisio de la Liona Esperantista Grupo - tirita el "Lingvo internacia", januaro 1904 / [raport. A. Offret. Esperantigis L. Touchebeuf]. Szekszárd [k.a.]: Lingvo Internacia 1904, 12 p.

## Notoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Mineralogoj
Oficiala Gazeto Esperantista

**Oficiala Gazeto Esperantista** (**OGE**), estis la organo de la Esperantista Centra Oficejo (CO) de 1908 ĝis 1922. Ĝi estas grava fonto por la historio de la Esperanto-Movado kaj por fruaj lingvaj diskutoj.

La unuaj paĝoj de la kajeroj de OGE ĉiam enhavis la oficialajn komunikojn (ekz. lingvajn demandojn, preparajn kaj findokumentojn de la Universalaj Kongresoj (UK), proponojn  kaj diskutojn ktp.) kaj la restanta parto sciigojn de la CO kaj la Esperantaj ligoj, asocioj ktp., listojn de societoj, oficejoj ktp., sciigojn pri gazetoj, literaturo kaj diversaĵoj. Krom verda kovrilo ĉiu kajero enhavis 4-8 verdajn kromfoliojn kun anoncoj kaj negravaj sciigoj. Redaktoroj estis generalo Hippolyte Sebert kaj Gabriel Chavet. Entute aperis de junio 1908 ĝis majo 1920 77 kajeroj en 7 vol. 313, 287, 391, 422, 282, 24 kaj 190 paĝoj da teksto kaj multaj kromfolioj 25x16 de jan. 1921 ĝis jan. 1922 4 kajeroj (6 n-roj.) 4xIV+192 p. 24x16.
		v. Esperantista Centra Oficejo. Paul TARNOW.

## Eksteraj ligiloj 
* Skanaĵoj de O.G.E. ĉe IEMW
* Kronologia kaj lautema indeksoj de O.G.E. 
* Artikoloj  el la Oficiala Gazeto Esperantista en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kokoso

eta|dekstra|Kokosonuksoj aǔ simple kokosoj
eta|Kokosa trunko
alternative=Coconut distribution.png|eta|Coconut distribution
**Kokoso** estas frukto de palmo en la familio arekacoj, el kiu estas nur unu specio kies scienca nomo estas *Cocos nucifera* nomata **kokospalmo** aŭ **kokosujo**, kiu devenas de la bordoj kaj insularoj de hinda oceano. Ĝi estas 20—30 metrojn alta, kun 6—8m longaj folioj kaj kun spadika infloresko. Ĝiaj grandaj fruktoj havas tre malmolan ŝelon kaj pli precize estas nomataj **kokosnuksoj**.

La kokosnukso estas botanike drupo, peza ĉirkaŭ 1 kg, diverse utiligata. Ĝi servas por produkti oleon, el kiu oni ricevas per rafinado kokosbuteron. La korpon de la nukso oni utiligas por fari kokosraspaĵon. Oni devas distingi du likvaĵojn de kokoso, kokosakvon kaj kokoslakton. La interna kavo de la nukso enhavas dolĉan, helan sukon, kokosakvon. El la muelita kokoskarno kaj akvo (pulpo) oni faras blankan kaj grasan likvaĵon, kokoslakton. El la seka pulpo kiu oni nomas kopron oni ekstraktas la kokosoleon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kokoslakto
* Fiĝiaj tropikaj sekaj arbaroj
* Granit-sejŝelaj tropikaj humidaj arbaroj


Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono
J. C. O'Connor

'''J. C. O'CONNOR'* (naskita en 1853 en Cork, Irlando; mortinta la  en Faversham, Anglio) estis irlanda-angla doktoro pri filozofio kaj esperantisto. Li estis membro de la Lingva Komitato de 1905.

La lastan duonon de sia vivo li dediĉis grandparte al Esperanto kaj ĉie prelegis kun apostola fervoro. Lia lernolibro estis dum jaroj preskaŭ la nura instruilo por angloj. Li redaktis la monatan gazeton *La Esperanta Instruisto''.

O'Connor estis unu el la unuaj membroj de la Londona Esperanto-Klubo fondita en 1903. Li estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato.
## Verkoj
*kun P.D. Hugon. *Practical business letters in Esperanto with Key. Praktikaj komercaj leteroj*. Eld. Guilbert Pilman, Londono, 1907(?)
**La Infano, la Saĝulo kaj la Diabolo*, laŭ la Angla teksto de Coulson Kernahan. Eld. Centra Angla Esperantejo, Londono.1909?

## Recenzoj
Pri *Practical business letters in Esperanto...*

----
Pri *La Infano, la Saĝulo kaj la Diabolo*

### Rete legeblas 
* ''Esperanto (The universal language): the student's complete text book*
* *English-Esperanto dictionary''

## Referencoj 
Kategorio:Irlandaj esperantistoj
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Oficialaj vortoj

**Oficialaj vortoj**. Tiaj estas, krom la vortoj de la Fundamenta vortaro, la vortoj oficialigitaj de la Akademio en la  „Aldonoj al la Universala Vortaro“. Ĝis nun oni kunmetis dek tiajn Aldonojn (1909, 1914, 1921, 1929, 1934, 1935, 1958, 1974, 2007, 2023). 

## Kvazaŭ oficialaj vortoj 
En 1930 aperis en la redakto de Grosiean-Maupin la Plena Vortaro, kiu enhavas multajn vortojn neoficialajn, sed grandparte ĝenerale uzatajn. Kvankam ĉi tiu vortaro estis nur prepara laboro por la Plena Vortarego (revo de Zamenhof) kaj ne volis havi oficialan karakteron, la plejparto de la verkistoj ĝin rigardas kvazaŭ oficiala. Hodiaŭ simila rolo ludas la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

Kategorio:Esperanto
Kategorio:Vortoj
Oficiala Jarlibro de la Esperanto-movado

**Oficiala Jarlibro de la Esperanto-movado** ]. Kun tiu ĉi titolo de 1924. Unu el la plej gravaj manlibroj en Esperanto, eldonaĵo de UEA. Redaktoro estis ĝis 1920 Hector Hodler, poste H. Jakob. La jarlibroj enhavas la adresojn de la delegitoj, informojn pri la tuta Esperanto-movado, artikolojn pri la historio, literaturo, movado de Esperanto, krome aliajn artikolojn, precipe instruajn kaj dokumentigajn, kiuj povas interesi la int. legantaron. La suba listo montras la paĝonombron de la jarlibroj.

* 1908 23
* 1923 280
* 1909 539
* 1924 400
* 1910 279 
* 1925 468
* 1911 157 
* 1926 428
* 1912 198 
* 1927 512
* 1913 310 
* 1928 608
* 1914 354 
* 1929 480
* 1916 132 
* 1930 406
* 1920 230 
* 1931 420
* 1921 234 
* 1932 320
* 1922 284 
* 1933 452

Nombro de la e-roj:

* 1908 : 1250
* 1913 : 7000 
* 1920 : 4000
* 1925 : 10000
* 1933 : 9000 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Carl Emil Ohlsson

**Carl Emil OHLSSON** , naskiĝis la 18-an de oktobro 1885 en Malmö, estis sveda magistro de filologio, ŝtatlerneja instruisto de modernaj lingvoj kaj Esperanto-pioniro en Svedio.

Ohlsson fariĝis Esperantisto kiel gimnaziano per legado de artikoloj de Per Ahlberg en 1904. Li estis estrarano de Sveda Esperanto-Federacio (SEF) kaj sekretario de Sveda Esperanto-Instituto (SEI) de 1932 ĝis 1933. Ohlsson vojaĝis tre ofte en eksterlando pere de Esperanto. En 1927 li faris Esperanto-paroladojn pri Svedujo en 35-36 lokoj de la tiama Ĉeĥoslovakujo kun lumbildoj kaj filmo. Li gvidis kursojn kaj verkis artikolojn, krome lernolibron laŭ ideogramatiko en 1925. Lia sveda-Esperanta kaj Esperanta-sveda poŝvortaroj (*Dubbel fickordbok i Esperanto*) unue aperis en 1928, 2-a plivastigita eld. en 1931, 4-a senŝanĝa eldono en 1934 kaj 5-a kaj lasta, ankoraŭfoje reviziita eldono en 1939.
## Verkoj
**Nationernas Forbund om Esperanto som Internationellt sprak.* Eld.  Förlagsföreningen Esperanto U.P.A., Stolkholm, 1923.
**Dubbel fickordbok i Esperanto*.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Carl Ohlsson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Svedaj Esperanto-vortaroj  en Ockey, Edward; Sutton, Geoffrey. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 2003.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Ohshima Hiroshi

D-ro **OHSHIMA Hiroshi** - prononco , naskiĝis la  en Ooita; mortis en 1971 - estis japana esperantisto kaj profesoro de agronomia fakultato de Imperiestra Universitato de Kysyu. 

Verkis: *Hermafrodita Marstelo, Asterina botheri Gotoa,* Annotationes Zoologicae Japoneses, Vol. 12, N-ro 1, 1929.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Oka Asajiro

**OKA Asajiro** 丘 浅次郎 [oka asaĵirō], japano, profesoro de alta pedagogia lernejo de Tokio. Naskiĝis 18 nov. 1868 en Sizuokaken, mortis en 2 majo 1944.

Li estis fama biologo, kiu popularigis Darvinismon en Japanio. Esperantisto de marto 1891, li estis la plej malnova Japana Esperantisto.

OKA ellaboris projekton de internacia lingvo „Zilengo“, 1890, sed tiam ne publikigis ĝin.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Oficiala Klasika Libro de Esperanto

La **Oficiala Klasika Libro de Esperanto** estis redaktita farde Émile Grosjean-Maupin, Franca-angla-germana parto, en 1924

## Ecoj 
120 p., itala-hispana-portugala parto 1927, 118 p. Vortaroj de la oficialaj radikoj kun nacilingvaj tradukoj, aperintaj en la serio "Kolekto de la Akademio". 

## Recenzoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/O en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1924
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Nils Økland

**Nils ØKLAND** (naskiĝis la  en Valestrand; mortis en 1969 en Haugesund) estis norvega esperantisto kaj instruisto en Stord. Li estis prezidanto de la komunuma estraro. Li esperantistiĝis pere de sia amiko H.&nbsp;Midthus en 1904/1905. En la komenca periodo li multe propagandis inter gekolegoj kaj per artikoloj en la gazetaro. Kursgvidinto en Haŭgesund 1910 kaj 1912, en Stord 1932 infankurso.

Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Nova Sento (romano)

***Nova Sento***   estas utopia-filozofia  romano originale Esperantlingve verkita de "Tagulo", pseŭdonomo de H. B. Hyams. Ĝi eldoniĝis en la jaroj 1915 kaj 1925 ĉe Brita Esperanto-Asocio. 

Entute la ismoj ŝajnas fantazie miksitaj en lia romano, sed aparte ili prezentas multon pripensindan. La animo de londona senlaborulo teozofie reenkorpiĝas sur Marson, kie Tagulo imagis sian utopion. Memorante la mizerojn, kiuj malbeligas la homan "civilizon", la reenkorpigito povas kontrastigi ilin kun la feliĉa socio, kiun la marsanoj konstruis per racia ekonomio kaj simpligita vivmaniero.

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Paulo Viana RECENZO pri NOVASENTO filmo Tre bona recenzo parola ĉe Jutubo
* *Enciklopedio de Esperanto*/N en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* PDF-versia bitlibro

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
O. F. Olden

**O. F. OLDEN** estis norvega esperantisto kaj gimnazia rektoro en Stavanger. Konata pacifisto, prezidanto de la Norvega Pacasocio (*Norsk Fredsforening*, intertempe *Norges Fredslag*) de 1930, redaktoro de pacifista gazeto. Esperantisto de 1920. Prezidanto de la klubo „La Tagiĝo“ en Stavanger 1922, gvidis en 1923 kurson kaj instruis „per lumbildoj“. Reaktiviĝis 1932, kunaranĝinto de la Cseh-metoda kurso gvidata de la estona esperantisto Henrik Seppik en 1932.

eta|maldekstra|330ra|

Kategorio:Esperantistoj
Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Salvador Oliván Hernando

**Salvador OLIVÁN HERNANDO**, (naskiĝis la 16-an de aprilo 1889 en Cinco Olivas (Zaragoza) - mortis la 8-an de decembro 1978 en Vigo, Hispanio) estis esperantisto, hispano, oficiro de la kuracisthelpantaro de la mararmeo.

Esperantisto de 1928. Gvidis kursojn, fondis 2 grupojn, multe aktivis precipe en Galegio.

OLIVÁN HERNANDO, Salvador

OLIVÁN HERNANDO, Salvador
OLIVÁN HERNANDO, Salvador
August Omlor

**August OMLOR** (naskiĝis la 13-an de marto 1888 en Breitenbach; mortis la 29-an de decembro 1956) estis germano, distrikta prokuroro kaj prezidanto de Sarlanda Esperanto-Ligo de 1951 ĝis 1956.

Multe laboris en klerigaj unuiĝoj, paroladisto kaj verkanto de dialektaj poemoj. E-isto de 1905, aktivulo de 1910. Fondis en 1911 la EG en Saint Ingbert, en 1913 EL por Saargebiet kaj Westpfalz, en 1923 kunfondis EL Saarteritoria. Multaj ekspozicioj kaj prop. paroladoj. UEA-del. de 1911, ĉefdel. 1924. Red. de, Okultismo' en 1913/14. Historio antaŭmilita de E en S. en manuskripto ĉe GEI.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Oohaŝi Kaiziro

**OOHAŜI Kaiziro** (ps. Ooha i Rendo; naskiĝis la  en Tôkyo), estis japana esperantisto kaj pentristo de akvareloj per ĉina inko. Li studis ekonomion en Keiô Universitato. Esperantisto de 1928. Fondinto de „Arĝenta Kunsido";, tre fama kunsido de babilado.

## Tradukoj
*Akegarasu Haya. **La Japana Spirito**. 1936

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Mortojaro nekonata
Ooi Manabu

**OOI Manabu**, japano. Naskiĝis en la 22-a de aprilo 1887 en Hiroŝima-si. Unue nomigis Takabatake, de 1920 Ooi. Estro de laboratorio. Administris internajn aferojn de la oficejo de JEI, kies direktoro li estis.

OOI, Manabu
OOI, Manabu
Oojama Tokiŭo

**OOJAMA Tokiŭo** aŭ Ooyama Tokio (japane: 大山時雄, esperanto *E. T. Montego;* naskiĝis la  en Korijama, Fukuŝima, mortis en 1946), estis japana esperantisto kaj taksioposedanto. Li estis ĉefkomitatano de Korea Esperanto-Instituto. En 1925 li eldonis gazeton *La Orienta Lumo.* Li estis ĉefa, laborema aganto en Koreio.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Koreaj esperantistoj
Ooŝima Joŝio

**OOŜIMA Joŝio** aŭ **OOSIMA Yosio** (japane 大島義夫, pseŭdonimo *Takagi-Hiroŝi*, naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1905 en Tokio kaj mortis la 30-an de aŭgusto 1992 samurbe) estis unu el la fondintoj de la Japana proleta Esperanto-movado. Li finis studadon en la universitato de Ŭaseda.

Dum pli ol ses jardekoj li faris netakseblajn servojn al la japana Esperanto-movado.

## Verkaĵoj 
Li kunredaktis la sesvoluman verkaĵon *Proleta kurso de Esperanto* (1930-1931), verkis la lernolibrojn *Esperanto en kvar semajnoj* (1961) kaj *Nova kurso de Esperanto* (1968), kunaŭtoris (kun Miyamoto Masao) la japanlingvan *Historio de la japana kontraŭreĝima Esperanto-movado* (1974, 1987) kaj tradukis japanen verkojn i. a. de Edmond Privat, Ernest Drezen kaj Efim Spiridoviĉ, nome *Analiza Historio de Esperanto-Movado* de Drezen (el la rusa kun alia persono) kaj *Lingvoscienco kaj Internacia Lingvo* de Spiridoviĉ, 1932. Krome li tradukis el la japana *Forpelataj homoj* (novelo de la koreo ĈAN Hjokĉŭ, 1933).

Li redaktis kaj mem eldonis esperantologiajn revuojn: *Esperanta Literaturo* (organo de Japana Esperanto-Literatura Societo), *Studo de Lingvo Internacia* (serioza, studema ĉefe pri la ideologioj de la movado) (ambaŭ 1933-1936) kaj *Nova Rondo* (1966-1976). En 1974 Ooŝima ricevis la prestiĝan premion *Ossaka* de la Japana Esperanto-Instituto.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Rinaldo Orengo

**Rinaldo ORENGO** (ps.: Mevo; Kosmopolito; ro), naskiĝis la 13-an de novembro 1895 en La Spezia, mortis en 1991, estis itala, doktoriĝita inĝeniero, membro de la Lingva Komitato kaj Esperanto-terminaristo. 

Orengo estis Esperantisto de 1920. Li kunfondis la grupojn en Brindisi kaj La Spezia kaj estis vicprezidanto de Itala Esperanto-Federacio (IEF) de 1926 ĝis 1928. En 1930 li fondis en Milano la oficejon „Esperanto-Centro Itala“. Paroladoj; prelego ĉe Somera Universitato en Edinburgh. 

Orengo verkis pri teknikaj temoj ankaŭ en Esperanto. Sub direktado de inĝeniero Edward M. Rosher el San Francisko (Kalifornio, Usono), li kunlaboris por la Esperanto-traduko de V-a volumo de la Schlomann-vortaro, kreis sistemon de teknikaj vortaroj „Oro“, akceptitan de la komisiono por konvencia helplingvo de la Unio de Internaciaj Foiroj, tradukis la gvidlibron ,Milano kaj Lagoj de Lombardio' kaj verkis ties fakajn vortaretojn. 

## Tradukoj 
Drama poemo „La Cena delle Beffe“ de Sem Benelli; poemo kaj prozaĵo de G. Leopardi; „Un Curioso Accidente“, komedio de Carlo Goldoni. Poemoj, rozaĵoj, artikoloj en Esperanto-revuoj. Kunredaktoro de ,Lingva Kritiko', aldono de Heroldo de Esperanto. (EdE-O)

## Eksteraj ligiloj 
*Libroj de kaj pri Rinaldo Orengo en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj  de kaj pri Rinaldo Orengo en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Orientaj Fabeloj

***Orientaj Fabeloj***  estas ruslingva 66-paĝa verketo de Vlas Doroŝeviĉ tradukita Esperanten fare de Nikolao Hohlov. Ĝi aperis ĉe Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko en la jaro 1924 kiel volumo 15 en la serio "Internacia Mondliteraturo". 

## Enhavo 
Ĝi enhavas kvin satirajn rakontojn,  antaŭparolon de Nikolao Hohlov kaj lingvajn notojn de la tradukanto. La rakontoj estas jenaj : *La fabelo pri Fabelo*, *La kalifo kaj la krimulino*, *Kiel de Hasan falis la pantalono*, *La malĝuste trafitaj kalkanoj* kaj *Historio de porko*.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/O en sia originala formo en la Interreto
* *Orientaj Fabeloj* ĉe libroservo de UEA
* BSZ Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Serio "Internacia mondliteraturo"
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
August Kristian Örn

**August Kristian ÖRN**, naskiĝis  en Skyttorp, Svedio, estis sveda policisto en Gävle kaj Esperanto-pioniro.

Örn estis kunfondinto de la Esperanto-grupo de Gävle en 1907, estrarano de Sveda Esperanto-Federacio kaj ano de Universala Esperanto-Asocio de ĝia fondo. Li ankaŭ fondis la unuan Esperanto-grupon en Enköping en 1919. Krome, Örn agadis en Internacia Esperantista Polic-Asocio, faris kursgvidadon kaj propagandis.

## Referencoj 
* Örn en Enciklopedio de Esperanto

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Heinrich Orthal

maldekstra|foto el germana E-bildkarto de 1909
**Heinrich ORTHAL** (ortal) (n.  en Kempten, m.  en Nürnberg) estis germana advokato kaj Justica Konsilisto, kiu vivis longan tempon en Nurenbergo. Li esperantistiĝis en 1908. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto: "Kiam la antaŭe E-a „Weltsprachenverein“ en Nürnberg sub gvido de ĉefinstruisto Schmidt (amiko de Z) transiris al Ido, li fondis tie komence de 1909 lokan grupon de GEA, kiu ekzistas ankoraŭ nun. Li faris en la sekvaj jaroj pli ol 100 prop. paroladojn en tuta Bavarujo, estis kelkan tempon prez. de la Bavara E Ligo. De 6 jaroj instruas E-n en la malliberejo en N." Li kunorganizis la UK-on en 1923 en Nurenbergo.

En oktobro 1923 Orthal estis severe batita de dekstre-ekstremistaj antisemitaj bandoj.

## Notoj
ORTHAL, Heinrich
ORTHAL, Heinrich
Emma Osmond

**Emma L. OSMOND** (naskiĝis la  en Londono; mortis en 1944) estis angla esperantistino. Ŝi estis esperantisto de 1917 kaj instruis Esperanton de 1918 ĝis 1929. Ŝi multe korespondis, kaj ŝi verkis ĉirkaŭ 250 artikolojn en diversaj Esperantaj kaj anglaj gazetoj. Ŝi tradukis al Esperanto el multaj lingvoj, ekzemple ŝi esperantigis la *Vojaĝojn de Gulivero* de Jonathan Swift.

Pere de Esperanto ŝi eksciis pri la irlanda lingvo kaj ellernis ĝin. Kun permeso de Douglas Hyde ŝi tradukis irlandajn popolrakontojn al Esperanto. De 1924 ĝis 1931 ili aperis en *International Language.* 

## Rima portreto pri ŝi 
: *Plej milda kaj kompata larmo,*
: *Pri homa sorto malfacila.*
: *En Old Vic, la Shakespeare-azila,*
: *Inter la tragedia svarmo,*
: *Sin ne altiras murd-alarmo,*
: ''Sed saĝa fraz' virinsubtila ...*
: (Kálmán Kalocsay: *Rimportretoj'')
### Verkoj
***La Travivaĵoj de Kiki**. Eld. Heroldo de Esperanto, Kolonjo,1933(?)

## Du recenzoj de ŝi 
* artikolo «La submetiĝo de la megero» el la revuo Literatura Mondo en novembro 1922 (p. 38-39)
* artikolo «La "Old vic" teatro» el la revuo Literatura Mondo en januaro 1923 (p. 18-19)

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Ilja Ostrovskij

**Ilja OSTROVSKIJ**, **OSTROVSKI** aŭ **OSTROWSKI** (naskiĝis la ) estis rusa juda esperantisto kaj okulkuracisto en Jalto (Krimeo).

Li estis esperantisto de aprilo 1892. Li multe propagandis Esperanton kaj en 1895 sukcesis ricevi permeson de la registaro por eldoni la unuan Esperanto-rusan gazeton *Esperanto*. De 1905 ĝis 1910 li estis membro de la Lingva Komitato. Konstanta kunlaboranto de la gazeto Esperanto. Laŭ la *Oficiala Gazeto Esperantista* de februaro 1910 li tiam jam ne plu vivis en Jalto, sed havis sian adreson en Ĝenevo, Svislando. Pri lia mortojaro ne jam estas informoj.

[eta|maldekstra|Anonco per kiu Ilja Ostrovskij en [1895 publike invitis Esperantistojn gasti en lia domo – frua antaŭanto de Pasporta Servo]]

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Judaj esperantistoj
Georgi Oreŝkov

**Georgi OREŜKOV** (nask. en 1864 en Koprivŝtica, mort. je nekonata dato) estis bulgara doganperisto, antaŭe telegrafoficisto kaj Esperanto-pioniro.

Oreŝkov, kiu loĝis en Burgas, aliĝis al Esperanto en 1899. Li eldonis la gazeton, Rondiranton', verkis broŝuron kaj lernolibron en 1900, kuntradukis la Universalan Vortaron en la bulgaran (1910) kaj fondis en Plovdivo Esperanto-klubon. Kunlaboris al L' Esperantiste kaj Tra La Mondo.

En 1905 li estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK).

## Verkoj
***1910** Oreškov, G[eorgi]; Atanasov, G.; Zamenhof, L.L. k.a. Fundamenta universala vortaro de la lingvo internacia Esperanto (Bulgara eldono). Osnoven universalen rečnik na mezdunardniya ezik Esperanto. Sofia: S.M. Stojkov, 1910. 96 p.

## Referencoj
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Originala Verkaro

La ***Originala Verkaro*** (kutime mallongigita **OV**) estas libro enhavanta antaŭparolojn, gazetartikolojn, traktaĵojn, paroladojn, leterojn kaj poemojn de L. L. Zamenhof. La diversaj dokumentoj estas kolektitaj kaj ordigitaj de Johannes Dietterle kaj eldonitaj de Hirt & Sohn en la jaro 1929 en Lepsiko. Fotorepreso aperis en 1983 en Osaka ĉe Oriental-Libro. Siatempe la libro estis la plej ampleksa kolekto de Zamenhofaj tekstoj kaj dum jardekoj la precipa referenc-verko pri Zamenhofaj eldiroj kaj de la esperantologio. 

En 1948 ĝi estas kompletigita de la "Leteroj de L. L. Zamenhof - la tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj",  prezentita kaj komentita de Gaston Waringhien. Tiuj "Leteroj" estas eldonitaj duvolume fare de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) el Parizo. 

Hodiaŭ ĝian rolon de scienca referenc-verko transprenis la volumoj de la serio "Iam kompletigota plena verkaro de L. L. Zamenhof"  de la japano Ludovikito, t.e. Itô Kanzi.

## Historiaj recenzoj
## Referencoj
## Bibliografio
* Haupenthal, Reinhard 1967 : Revizio de la *Originala Verkaro*. En: *Heroldo de Esperanto*, 1967/9, p. 1. 
* Stancliff, Fenton (kompil.) 1937 : *Konkordanco al la Originala Verkaro de Zamenhof*, Represo el *Scienca Gazeto*, Amerika Esperanto-Instituto, Rockford, Illinois, 50 p.

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/O en sia originala formo en la Interreto
* PDF-dosiero ĉe Wikimedia Commons
* Artikoloj  pri la Originala Verkaro en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1983
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Oriento (gazeto)

Du gazetoj nomiĝis **Oriento**:

# **Oriento**. Kvin numeroj de ,Ilustrita Biblioteko', tradukoj kaj originalaĵoj. 1928. „Bona elekto por iom malkovri al ni flankojn de la orienta vivo aŭ animo.“ (G. S., t.e. Georges Stroele, Esperanto' (UEA) 1928, p. 106).
# **Oriento**. Tute unika revuo, kiu celis konatigi la historion, etnografion, literaturon ktp. de la orientaj landoj. Redaktis Inocento Seriŝev en Ĥarbin. La I-a numero eliris en julio 1925 kun 114 p. kaj 33 bildoj, la 2-a kaj lasta enhavis 96 p. kaj 28 bildojn, 26x18&nbsp;cm. Paul TARNOW.

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Ōsugi Sakae

**ŌSUGI Sakae** 大杉 栄 [Osugi sakae] (17-a de januaro 1885 - 16-a de septembro 1923) estis Japana Esperantisto, anarkiisto.

## Vivo 
Li naskiĝis en Kagaŭa prefektujo, en Marugame. Lia patro estis soldato.
Lia familio mallongatempe loĝis en Tokio, Koĵimaĉi kvartalo (nun Ĉijoda kvartalo), sed pro malpromociiĝo de lia patro, ili transloĝiĝis en Niigata prefektujo, en Ŝibata urbeto (nun Ŝibata urbo) en lia knabeco.
Imitante lian patron kiu batalas en Qing-Japana Milito, li eklernis en Nagojo terarmea elementa lernejo. Sed la lernejo elpelis lin ĉar li okazigis perfortajn agojn.

Li iris en Tokion kaj eklernis en Tokia Fremdlingva Lernejo (nun Tokia Fremdlingva Universitato) por lerni lingvon. En studentaj jaroj li familiariĝis kun Kotoku Shusui kaj Sakai Tosihiko, kaj li inkliniĝis al socialismo.
Tiame li ekkonis Esperanton sur gazeto *Tyokugen*, kaj li eklernis Esperanton kun liaj amikaj socialistoj. Septembro 1906, li fondis Esperanto-lernejon en Tokia Prefektujo (nun Tokia Metropolo), en Tokia Urbo, en kvartalo Hongo (nun kvartalo Bunkjo).

Marto 1906, li kontraŭbatalis pliigadon de veturpago, kaj li arestiĝis unuafoje.

16-a de septembro 1923, ĝendarma kapitano Amakasu Masahiko uzis konfuzon de Kanto Tertremego por buĉi OSUGI, lian kuzon kaj lian edzinon.

|Ōsugi Sakae (1885-1923)
Dosiero:Osugi & Hori Yasuko.jpg

Dosiero:Mainichi Newspaper Article on Osugi and Ito's murder (1923).jpg|Gazeta artikolo pri lia mortigo

## En Esperanto 
* *Oosugi Sakae kaj lia Esperanto-movado*, de Miyamoto Masao, Tokio, 1988
* *La morta suito*, de MIYAMOTO Masao, Kioto, L'Omnibuso, 1984, 169p.

Kategorio:Japanaj anarkiistoj
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Ossaka Kenĵi

**OSSAKA Kenĵi** (小坂狷二; Kunrei: Osaka Kenzi; naskiĝinta la  en Tokio; mortinta la ) estis japana esperantisto kaj mekanika inĝeniero, sekciestro de Ŝtata Fervojo, Nagojo.

Li naskiĝis en familio de militisto sed arda idealisto-pacamanto. Lernis en kadeta lernejo 1901-07 sed 1907 eksiĝis el milita servo pro malsano, vizitis Imperian Universitaton kaj fariĝis inĝeniero, 1916. Esperanton lernis en 1906 unue per lernlibron „Sekaigo“ (世界語) de Futabatej Ŝimej kaj poste en kurso de „Nippon Esperanto-Societo“ de Kato Misao, kaj post foriro de Kato sindone laboris por Esperanto en Jokosuko. 1916 venis al Tokio kaj dediĉis sin al centra administrado de JEA, kaj kiam JEA perdis funkcion, en 1919 kun aliaj fondis novan movadcentron Japana Esperanto-Instituto (JEI), kiu bone kreskis danke al supermezure energia klopodado de li kaj junaj studentoj varbitaj de li. Historio de Japana Esperanto-movado estas kvazaŭ sinonimo al Esperantista agado de Ossaka. Li dediĉis ĉiujn liberajn horojn al Esperantaj laboroj. Multajn jarojn li estis la direktoro de JEI, kaj funkciis ankaŭ kiel redaktoro de „Jokosuka Esperantisto“, 1907-15, „Orienta Stelo“, 1911-15, „Japana Esperantisto“, 1916-19 kaj La Revuo Orienta (LRO), 1920-25. Inter 1925 kaj 1027 li vojaĝis en Usono kaj Eŭropo. Ĝenerale li havis la renomon esti unuaklasa Esperanto-gramatikisto. Liaj prilingvaj artikoloj mirinde multe verkitaj en diversaj gazetoj, ĉefe en La Revuo Orienta (LRO), estas tre ŝatataj de Japanaj Esperantistoj kaj donas gravan servon al eduko de kapablaj posteuloj, kune kun liaj verkoj.

Li estis membro de la Akademio de Esperanto.

## Verkoj 
* „Elementaj Lecionoj de la lingvo Esperanto“ (anonime), 1914 (Tajhoku);
* „Ekzercolibro de Esperanto“, 1920;
* „Klaŝlibro de Esperanto“, 1920;
* „Esperantaj Partikuloj“, 1921;
* „Esperanta Prozodio“, 1922;
* „Memlernanto de Esperanto“ (kun Akita), 1923;
* „Plena Kursolibro por Japanoj“, 1924;
* „Esperanto, kompleta kurso por Japanoj“, 1927 (11-a eldono en 1929 plej ŝatata vastigita lernolibro en Japanujo).
*„Malgranda Monografo pri Esperantaj Prepozicioj“ 1948;
*  „Studoj pri personaj pronomoj“, 1954;
*„Elektitaj poemoj el Mannjoo-ŝuu“, 1960 (?) (kompilado kaj traduko);
### Recenzoj
Pri *Studoj pri personaj pronomoj*

----
Pri *Elektitaj poemoj el Mannjoo-ŝuu*

----
Pri *Malgranda Monografo pri Esperantaj Prepozicioj*

## Tradukoj 
* „Perloj el la Oriento“, 1921 (tradukoj el Japanaj kaj ĉinaj klasikaj verkoj).
* „Vortoj de Konfucio“, 1923;
* „Fabloj de Ezopo“, 1932;

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de Ossaka bedaŭrinde ne plu havebla ekde 2022 kaj malbonŝance ne arkivigita

Kategorio:Japanaj esperantistoj