Dezerto Tar

eta|250ra|maldekstra|Kameloj pasas tra la sablodunoj de Tar.
[eta|250ra|maldekstra|Ventoturbinaro ĉe [Jaisalmer]]
[eta|250ra|maldekstra|Nomadoj en Tar, proksime de [Jaisalmer]]
[eta|250ra|maldekstra|Virinoj en Tar, proksime de [Jodhpur]]
maldekstra|eta|250ra|Domoj en Tar
[maldekstra|eta|250ra|Fortikaĵo [Mehrangarh en Jodhpur, Barato]]
**Dezerto Tar** (aŭ **Tar-Dezerto** aŭ **Granda hinda dezerto**) estas dezerto kaj duondezerto en Hindio en la regiono de Raĝastano, oriente de la malsupra parto de riverego Indus.

En sudorienta Pakistano Tar transiras en dezerton Ĉolistano, kiu situas en sudorienta Panĝabo kaj orienta parto de Sindh. Ambaŭ estas duone sablodezertoj kun la tipaj dunoj. Kune ili ampleksas ĉirkaŭ 273.000&nbsp;km² (nur Tar – laŭ WWF: 238.700&nbsp;km²). La najbara dornarbusta savano kovras pliajn 488.300&nbsp;km².

## Situo, amplekso 
Du trionoj de la dezerto situas en Raĝastano, la resto en suda Harjano kaj Panĝabo kaj norda Guĝarato.
Geografiaj limoj de la dezerto estas: en nordokcidento rivero Satleĝo, en oriento Aravali-Montaro, en sudo la vastega salomarĉo Rann de Katĉo kaj en okcidento riverego Induso.

## Estiĝo 
Pri la estiĝo de dezerto Tar estas ankoraŭ scienca disputo: kelkaj asertas, ke ĝi aĝas 4.000 ĝis 10.000 jarojn, aliaj opinias ke ĝi estiĝis nur inter 2000 a.K. kaj 1500 a.K..

Meze de dezerto Ĉolistano situas la seka riverujo Hakra, laŭ kies fluo troviĝas restaĵoj de la Indus-kulturo (floranta en la epoko de 2600 a.K. ĝis 1500 a.K.), trovaĵo kiu apogas la relativan junecon de la dezerto.

## Formo de la dezerto 
Tar estas sablodezerto kun multaj tre maldense surkreskitaj dunoj, foje ĝis 150 m altaj.
La dezerto estas preskaŭ ebena kaj nur iomete deklivetas al la valo de Induso.

## Klimato 
La klimato estas karakterizata per ekstremaj temperaturoj (vintre nur , somere .

La jara precipitaĵo estas malpli ol 150&nbsp;mm en okcidento, ĝis 350&nbsp;mm en oriento, ĉe la rando de montaro Aravali. Preskaŭ la tuta precipitaĵo falas dum alizeoj en la fulmotondroŝtormoj inter julio kaj septembro.

Grundakvo estas en profundeco de 30 ĝis 120 m sub la ternivelo, ĝi estas malfacile atingebla kaj malpurigita per salo, tial ne estas oazoj..

## Vivo en Tar 
Pro la multeco de dezertformoj (dunoj, montetoj, gruzebenaĵoj troviĝas relative multaj biologiaj specioj en Tar: 23 specioj de lacertuloj, 25 specioj de serpentoj – pluraj el ili endemiaj.

Kelkaj specioj, kiuj jam perdiĝis en aliaj regionoj de Barato, troveblas en la dezerto, ekzemple: la Hinda otido (*Ardeotis nigriceps*), la Cervokapra antilopo (*Antilope cervicapra*), la Hinda gazelo (*Gazella bennettii*) kaj la Azia azeno (*Equus hemionus khur*) en Rann de Katĉo.

Estas rimarkinde, kiel tiaj bestoj povas transvivi sub tiaj severaj kondiĉoj kun altegaj temperaturoj kaj manko de akvo kaj vegetaĵaro. La vivstrategio estas, ke ili estas pli malgrandaj ol parencaj bestoj en pli facilaj kondiĉoj, krome la plimulto el ili estas aktivaj nur nokte.

Helpas al ili la gento de Biŝnoj, loka kolektivo, kiu celas protekton por la bestoj de Raĝastano. La fondinto de la kolektivo kredis, ke li estu renaskita kiel antilopo.

Observeblas la faŭno en „Desert National Park“ ĉe Jaisalmer, kiu etendiĝas sur 3000&nbsp;km². Krom la menciitaj specioj troviĝas fenekoj, bengala vulpo, lupoj kaj similaj. Konkoj kaj ŝtoniĝintaj arbotrunkoj atestas la geologian pasintecon de la dezerto.

La regiono estas rifuĝejo por migrobirdoj. Tiel troviĝas agloj, falkoj, cirkuenoj, buteoj kaj vulturoj. Plej ofte videblas serpentaglo (*Circaetus gallicus*), rabaglo (*Aquila rapax*), granda kriaglo (Aquila clanga), Jugger-falko (*Falco jugger*).

## Civilizado 
Laŭ la sekiĝinta riverujo de Hakra arkeologoj trovis restaĵojn de Indus-kulturo, kiu estis floranta en la epoko de 2600 a.K. ĝis 1500 a.K.. Tio estas indiko, ke la dezertiĝo de Tar okazis eble nur antaŭ kvar mil jaroj.

Origine la loĝantoj de Tar estas nomadaj brutbredistoj, kiuj dum generacioj bredis la plej noblajn kamelojn en tuta Hindio. Ĉefaj aĉetantoj estis la maharaĝoj.

De 1986 Raĝasthan-kanalo alkondukas akvon el provinco Panĝabo al la dezerto kaj tiel ebligas agrikulturon. Depost la instalo de ĉi irigacio-projekto la loĝantaro dekobliĝis, tamen restis tre malriĉa.

Urboj en la regiono estas Jodhpur, Jaisalmer, Bahawalpur, Bikaner kaj Haiderad.

La ĉeesto de la homo plirapidigas la dezertiĝon: arboj estas forhakataj pro la ligno kaj forbruligataj, trouzado de la paŝtejoj detruas la herbokovron de la grundo kaj reduktas la fekundecon. Precipitaĵoj povas esti akceptitaj malpli kaj malpli bone, la grundakva nivelo malleviĝas plie.

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono
* Listo de ekoregionoj en Pakistano

## Literaturo 
* G. Singh: *The Indus valley culture*, en: Archaeology and Physical Anthropology in Oceania 6 (2), 1971, 177-189.

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono IM1304 Tar-Dezerto (WWF)
*  Tar-Dezerto (*Wildworld*) – Nacia Geografia Societo
*  Tar-Dezerto (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Tar-Dezerto (*Globalspecies*) 
*  Situo de ekoregiono IM1304 : tajpu *Thar desert*

Kategorio:Dezertoj
Kategorio:Dezertaj ekoregionoj
Kategorio:Orientalisaj ekoregionoj
Kategorio:Dezertoj kaj kserofitaroj
Kategorio:Dezertoj en Azio
Kategorio:Hinda subkontinento
Kategorio:Pakistano
Kategorio:Barato
Kategorio:Raĝastano