Hipiso de Reggio Calabria

**Hipiso de Reggio Calabria** estis unua okcidenta greka historiisto, kronikisto kaj logografo, aŭtoro de "Historio pri Sicilio", kiu vivis dum la Grek-persaj militoj (492 a. K. - 449 a. K.). Nur fragmentoj el liaj verkoj pluvivas kaj estis menciitaj de Klaŭdio Eliano (175-235, Plutarko (46-100), Stefano de Bizanco (480-560), kvankam ili estas malfacile kompreneblaj. Laŭ Stefano de Bizanco, Hipiso estis la unua kiu nommis la Arkadianojn je antaŭlunaj homoj, pro tio ke ili jam ekzistis antaŭ ol la kreado de la luno. Laŭ Plutarko, Hipiso ankaŭ raportis pri centokdektri mondoj kiuj interkomunikiĝis.

Estas kutime supozi ke Timeo (350 a. K. - 260 a. K.), la historiisto, en la malfrua kvara jarcento, estis la unua historiisto kiu uzis datigon per la Olimpikoj, kaj tio sugestis al multaj akademiuloj la konkludon ke Hipiso devus tiel ankaŭ esti datita ne pli frue ol la kvara-tria jarcento a.K. kaj perdi sian pozicion de eminenteco. Kiel estis atendata, la obskureco de la enskribo kreis spacon por rekapabligado de Hipiso: la ligo inter Helaniko de Lesbo kaj Hipiso kaj la fakto ke ĉi-lasta ŝajne interesiĝis pri kronologio - la enirlistoj inter liaj verkoj iu "Chronica" - eble malfermos la eblecon ke la kvina jarcento anticipis la uzon, eble ne laŭ sistema modo, de la olimpiaj ludoj kiel mezurilo por establado de la kronologio de la okazaĵoj en la okcidento. Eble eblas teni Hipiso kiel la unua historiisto de la okcidento sen ŝajni nekritika.

Eblas ankaŭ aprezi Hipison kiel multfakan verkinton: la vortaro Suido, kun ĝia kompleksa strukturo, asertas ke li skribis verkon nomitan "Fundamento de Italio" (["Ktisis](https://www.treccani.it/enciclopedia/ktisis_(Enciclopedia-dell'-Arte-Antica)/) Italias"), kvin libroj de Sicelica, kvin libroj de Chronica, kaj tri libroj de "Argolica", kaj aldonas la malpli kredindajn informojn ke li estis la unua kiu skribis parodiojn kaj koliambojn.

La fragmentoj konservas preskaŭ nenion el la verkoj pri Sicilio kaj Italio, kio estus plej interesa por ni, dum estas kurioze, ke almenaŭ tri el naŭ fragmentoj rilatas al la Argolido. Oni devas atentigi, ke la kontinentaj grekaj temoj pritraktitaj de Hipiso estas ja kredeblaj: okcidenta greka aŭtoro - kaj unu tuj pensas pri la poeto Steziĥoro – certe interesiĝis kaj sciis pri pli vasta geografia areo ol tiu en kiu li loĝis.

La kvin libroj de "Sicelica" kaj la kvin libroj de "Chronica" povus simple esti produkto de teksta ripeto (akcidenta uzo de la numero kvin), sed oni devas konservi en menso ke helenismaj akademiuloj kiel ekzemple Didimo kaj Mnaseas eble uzis la kronologian verkon. La fakto ke ekster la mallarĝaj limoj de kontinenta Grekio la neceso organizi rakonton ĉirkaŭ fikspunktoj en spaco kaj tempo estis sentita pli akre ol en Grekio mem ne devus esti vidita kiel surpriza, sed prefere kiel rivela.

Pro kelkaj kialoj la supozo, ke Hipiso kaj liaj verkoj aperis kelkajn jarojn aŭ pli antaŭ ol Antioĥo el Sirakuzo ne malkonsentas kun tio, kion ni scias pri li (verŝajne ne multe) kaj kun la tipo de temoj kiujn li traktis, kiujn oni povas rekonstrui per pacienca ekzegeza laboro.

## Vidu ankaŭ 
* Helaniko de Lesbo (490 a. K. - 405 a. K.)
* Antioko de Sirakuzo (467 a. K. - 405 a. K.)
* Eŭdokso el Knido (408 a. K. - 355 a. K.)
* Agatoklo de Sirakuzo (361 a. K. - 289 a. K.)
* Timeo (historiisto) (345 a. K. - 250 a. K.)
* Plutarko (46-100)
* Klaŭdio Eliano (175-235)
* Stefano de Bizanco (480-560)
* Felix Jacoby (1876-1959)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en -485
Kategorio:Mortintoj en -425
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.

Kategorio:Greklingvaj verkistoj