open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
István Philippovits

**PHILIPPOVITS István** [pr. filipoviĉ] estis hungara aktoro, kantisto, direktoro de teatro naskiĝinta en Pétény la 9-an de februaro 1822 kaj mortinta en Arad la 3-an de marto 1885.

## Lia kariero 
István Philippovits komence estis instruisto, poste en 1840 li fariĝis ĥoristo de la Nacia Teatro de Pest. En 1846 li estis jam kantista aktoro, operkantisto en la trupo de József Szabó okaze de la gastludo en Italujo. Li aperis en Debrecen, Arad, Kolozsvár, Kassa. Ekde 1847 li ankaŭ reĝisoris. Post la hungara revolucio de 1848 li komencis ludi denove en Arad, kie li estis ankaŭ direktoro ekde 1867 ĝis 1875. Lia unua edzino estis Mimi Kőrösy kaj lia filino Borbála Philippovits (Visz, n. 29-a de novembro 1838 – Beszterce, 25-a de januaro 1905)

## El liaj roloj 
* Rigoletto (Verdi);
* Tell Vilmos (Rossini);
* Gáspár (Weber: Bűvös vadász);
* Carlo (Verdi: Ernani);
* Belizár (Donizetti);
* Mephisto (Gounod: Faust);
* Plumkett (Flotow: Márta);
* Raimund (Donizetti: Lammermoori Lucia);
* Szigligeti E.: Kelendi (Pünkösti királynő); Gyuri (Cigány); Gyula (A nagyapó).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Philippovits, I.
Philippovits, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Rietheim AG

**Rietheim** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 728 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Rietheim situas ĉe la suda flanko de la ebenaĵo *Rietheimer Feld*, kiu etendiĝas sude de *Achenberg*, kiu apartenas al la Tavola Ĵuraso. La nordan limon de la komunumo formas la rivero Rejno, kiu estas la landlimo inter Svislando kaj Germanio. Malnova brako de la rivero formas en la nordo la insulon *Grien*.

La teritorio de la komunumo etendtiĝas sur areo de 3,92&nbsp;km², de kiuj 1,55&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,33&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 511 m s.m. sur la altebenaĵo *Achenberg* dum la plej malalta punkto sur alteco de 316 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Rejno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rietheim limas en nordo al Küssaberg, en oriento kaj sudo al Bad Zurzach, en sudokcidento al Klingnau, kaj en okcidento al Koblenco.

## Trafiko 
Rietheim estas konektita al la publika trafikreto per la trajnlinio de Koblenco tra Bülach al Vinterturo, kiun servas la turgovia fervojkompanio THURBO. Krome la komunumo estas konektita per loka buslinio kun Bad Zurzach.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefovjo n-ro 7 de Bazelo al Vinterturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rietheim datiĝas de la 26-a de decembro 1239 kiel *Riethein*.

En mezepoko la Baronoj de Rietheim posedis malgrandan turon en Rietheim. La malalta jurisdikcio apartenis al la Monaĥejo Reichenau, kiu vendis sian havaĵon en la regiono de Zurzach 1265 al la Episkopejo Konstanco. La altan jurisdikcion apartenis al la Garfoj de Habsburgo-Laufenburg, kaj en la 14-a jarcento transiris al la ĉeflinio de la Habsburgoj.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Rietheim estis atribuita al la subvoktejo Zurzach de la Grafejo Baden.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Rietheim fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.

## Vidu ankaŭ 
* Rietheim
* Rietheim (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rietheim
* Rietheim ein la Historia Leksikono de Svislando
Rubandofiŝoj

**Rubandofiŝoj** (Regalecedoj) estas grandaj, serpentoformaj, pelagaj ostaj fiŝoj, kiuj kvankam tre malofte videblaj, vivas en ĉiuj tropikaj kaj moderklimataj oceanoj. La familio de la rubandofiŝoj entenas kvar konatajn speciojn. Unu el ili, *Regalecus glesne*, aperas en la Guinness-libro de rekordoj kiel plej longa vivanta osta fiŝo: ĝi atingas la longon de 11 metroj.

## Karakterizaĵoj 
La rubandofiŝoj havas flanke kunpremitan, rubandoforman korpon sen skvamoj. Ilia dorsa naĝilo komenciĝas rekte super la okuloj kaj etendiĝas preskaŭ ĝis la vostopinto. La unuaj aristoj de dorsa naĝilo estas forte plilongiĝintaj kaj brile ruĝaj. Entute, la dorsa naĝilo konsistas el de 260 ĝis 412 naĝilaj aristoj. Ankaŭ la eta okulo estas ruĝa. La ventraj naĝiloj konsistas el nur unuopa, forte longiĝinta naĝila aristo. Al ĝi mankas la naĝovezikoj kaj vostonaĝiloj. La fiŝo havas 143 ĝis 170 vertebrojn, la buŝo estas sendenta. Ĝi nutras sin verŝajne per planktonoj. La specio *Agrostichthys parkeri* havas 8-10 „brankonasajn” dornojn en la faŭko, *Regalecus glesne* eĉ 40 ĝis 58. Tiel ili filtras la nutraĵon el la akvo.

## Sistematiko 
eta|200ra|*Regalecus glesne*

Oni dividas la rubandofiŝojn en du genrojn:
* Genro *Agrostichthys*
** *Agrostichthys parkeri* (Benham, 1904)
* Genro *Regalecus*
** *Regalecus glesne* Ascanius, 1772
** *Regalecus kinoi* Castro-Aguirre, Arvizu-Martinez & Alarcon-Gonzalez, 1991
** *Regalecus russelii* (Cuvier, 1816)

## Interesaĵo 
Surbaze de ilia grando kaj aspekto, oni supozas, ke la rubandofiŝoj donis bazon al la maristaj legendoj pri la maraj serpentoj.

Kategorio:Aktinopterigoj
Kategorio:Profundmaraj fiŝoj
Rietheim

**Rietheim** signifas en la germana lingvo *marĉohejmo*. Rietheim estas la nomo de sekvantaj lokoj:

* **Rietheim-Weilheim** estas komunumo de la distrikto Tuttlingen en la federacia lando Baden-Virtembergo en Germanio.

* **Rietheim AG** estas komunumo de la distrikto Zurzach en Kantono Argovio en Svislando.
** **Rietheim (stacidomo)** estas fervoja stacio en Rietheim AG.
S/2003 J 5

**S/2003 J 5** estas la maldaŭra nomo de neregula sateliteto de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández kaj Henry H. Hsieh, de la Universitato de Havajo, post observoj inter la  kaj la .

Scott S. Sheppard kaj sia teamo anoncis la 4-an de marto 2003 la malkovron de sep novaj satelitoj de Jupitero. Inter tiuj, la kvina satelito malkovrita en 2003 ricevis la nomon de **S/2003 J 5**.

Ĉar ĝia orbito ankoraŭ ne estas precize determinata, ĝi havas nur maldauran nomon.

## Orbito 
Eblas, ke S/2003 J 5 estus ano la karmea grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la Jupitera ekvatoro, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27. Pro malprecizo de niaj nunaj konoj, tiu aneco ne estas certa.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla apud la centro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Carme CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2003 J 5, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  S/2003 J 5, (angla versio)
*  La novaj jupiteraj satelitoj de 2003 (el la paĝaro de Scott S. Sheppard)
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
1310-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
*La ĝis tiam kristana regno Makuria transiras al la Islamo.

### Amerikoj 
*1319: La Aztekoj estis forpelitaj el Ĉapultepeko de la Tepanekoj kaj formigris al lago Finoj de Kulhuakano.

### Azio 
*

### Eŭropo 
*1312/1313: La Koncilio de Vieno malpermesis la Ordenon de la Templanoj.
*1315: La venko de la Svisa Ĵurkomunumo kontraŭ la Habsburgoj dum la Batalo de Morgarten estis turnopunkto en la bataltekniko. La batalo samtempe markis turnopunkton en la historio de Svisa Ĵurkomunumo.
*1319: Sub reĝo Magnus Eriksson Svedio kaj Norvegio unuiĝis.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
*

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Borsalino (filmo)

***Borsalino*** estas filmo de Jacques Deray aperinta en 1970 laŭ *Bandits à Marseille* verkita de Eugène Saccomano. Ekzistas daŭrigo, *Borsalino & Co* aperinta en 1974.

## Temo 
Marsejlo en 1930. Roch Sifredi, juna eta gangstero ĵus liberigita el karcero, decidas retrovi sian kunulinon, Lola. Tamen dum li estis en karcero, tiu ĉi enamiĝis al iu François Cappella, ankaŭ gangstero. Post sturma renkontiĝo, ambaŭ viroj amikiĝas kaj decidas kune konkeri la urbon. Senskrupulaj kaj imagoplenaj, ili atakas surlokajn gangsterojn kaj eliminas ilin unu post la alia. Ili sukcesas ekregi Marsejlon, fronte al senpova polico...

## Komentario 
La filmo inspiriĝus el la duopo Paul Carbone-François Spirito, elstaraj reprezentantoj de la marsejla mafio dum la 1930-aj jaroj.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Borsalino*
* Reĝisoro: Jacques Deray
* Scenaro: Jean-Claude Carrière, Jean Cau, Jacques Deray kaj Claude Sautet, laŭ libro *Bandits de Marseille*, de Eugène Saccomano
* Bildo: Jean-Jacques Tarbès
* Muntado: Paul Cayatte
* Muziko: Claude Bolling
* Kostumoj: Jacques Fonteray
* Ŝminkado: Michel Deruelle
* Arta direktoro: François de Lamothe
* Stuntisto: Yvan Chiffre
* Produktoro: Alain Delon
* Asocia produktoro: Pierre Caro
* Daŭro: 126 minutoj
* Landoj: Francio, Italio
* Ĝenro: Polica filmo
* Jaro de filmado: 1969
* Datoj kaj lokoj de filmado:  ĝis novembro 1969 en Marseille (eksteraj scenoj)
* Distribuo: Paramount Pictures
* Aperdato:  (Francio)

## Rolularo 
* Jean-Paul Belmondo: François Capella
* Alain Delon: Roch Siffredi
* Catherine Rouvel: Lola
* Michel Bouquet: Mastro Rinaldi
* Françoise Christophe: Simone Escarguel
* Corinne Marchand: S-ino Rinaldi
* Nicole Calfan: Ginette
* Julien Guiomar : Simon Boccace
* Mario David: Mario
* Daniel Ivernel: Komisaro Fanti
* Arnoldo Foa: Marello
* Christian de Tillière: "Le Danseur" (La dancisto)
* Lionel Vitrant: Fernand
* Denis Berry: Nono
* Jean Aron: Martial Roger
* André Bollet: Poli
* Pierre Koulak: Spada
* Laura Adani: S-ino Siffredi, patrino
* Yvan Chiffre
* Hélène Rémy: Lydia
* Odette Piquet: Kantistino
* Marius Laurey: Kantistino Teyssère
* Roland Legrain: La Romao
* Stan Dylik: La Sète-ano
* Raoul Guylad: Asistanto de Marello
* Jean Panisse: René
* Sylvie Lenoir: Mireille
* Maurice Auzel: Maurice, forpelanto
* Henri Attal: Kasisto en klubo
* Philippe Castelli: grumo en hotelo
* Tony Roedel: Grupano de Marello
* Georges Guéret: Grupano de Marello
* Iska Khan: Ĉina kelnero
* Fransined: Kelnero ĉe Adrien
* Jean-François Delon: dungito de bordelo
* Georges Ass: Pastro dum entombigo
* Roland Malet: Ludanto
* Mireille Darc: Prostituitino
* Claude Cerval: 1-a frato Pradel (ne aperas post muntado)
* Albert Augier: 2-a frato Pradel (ne aperas post muntado)
* Art Simmons: Pianisto

## Eksteraj ligiloj 
* Borsalino en IMDb
*  *Borsalino * en Histoires de Tournages 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Italaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1970
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Mária Rácz

**RÁCZ Mária**, *Mari* [pr. ra:c] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Sântimreu la 25-an de julio 1952. 

## Ŝia kariero
Mária Rácz dungiĝis en 1979 al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj ekde 1987 al la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. 

## El ŝiaj roloj
*Peppiniella (Scarpetta: Rongy és címer); 
*Hármas szerep (Maugham–Nádas G.–Szenes I.: Imádok férjhez menni); 
*Viola (Németh L.: Papucshős); 
*Zézé (Hennequin–Veber: Elvámolt éjszaka).

## Eksteraj ligiloj
*Rolojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=227 

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Imre Radó

**RADÓ Imre** [pr. rado:] estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Nagyenyed la 1895 kaj mortinta ?.
## Lia kariero
Imre Radó debutis en trupo de Gábor Miklósy ĉirkaŭ en 1920 kaj en 1921–22 li ludis en la ensemblo de Bódog Lászlófi. Inter 1934 kaj 1939 li aperis en malgrandaj komunumoj: ekzemple en Tokaj, Recsk, Rákosliget, Pilisvörösvár.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Rado, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Teri Radó

**RADÓ Teri** [pr. rado:] estis hungara aktorino naskiĝinta en Temesvár la 8-an de marto 1900 kaj mortinta ?.

## Ŝia kariero
Teri Radó debutis en 1918–19 en la teatro Medgyaszay Színház kaj en 1921 ŝi aperis en la Pódium kabaré, poste en 1921–22 en la teatroj Renaissance, en 1922–23 Víg, en 1924–25 en Blaha Lujza, en 1928–29 en strato Andrássy, en 1930 en Kabaredo de Berlino, en 1931–32 en Magyar Színház. Ŝia nomo troviĝis ĝis 1936 en la listo de sendungitaj aktoroj.
 
## El ŝiaj roloj
*Nadja (Lengyel M.: A Néva-parti estély); 
*Elza (Harsányi Zs.: Őrgróf); 
*Manci (Jenő Heltai: Kis cukrászda); 
*Elza (János Vaszary: Becsületes megtaláló).

## Fonto
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005. 
* Magyar Színházművészeti Lexikon 
* hungare kun foto

Rado, T.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
János Raisz

**RAISZ János** [pr. rajs] estis hungara aktoro naskiĝinta en Kapnikbánya la 1-an de oktobro 1830 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de septembro 1882

## Lia kariero
János Raisz debutis en 1850 en la trupo de István Tóth. Pli poste li uzis la nomon *Rajz* kaj ludis en trupoj de János Follinusz, Gusztáv Hubay  kaj György Völgyi. Lia edzino estis aktorino Amália Keresztesi  (Szabadka, 1853–?).

## El liaj roloj
Li ludis precipe en la teatraĵoj de Ede Szigligeti:
*Szerafin (Dalos Pista); 
*Nagy Jancsi (A nagyapó); 
*Kelendi (Pünkösti királynő); 
*Szellemfi (Lilomfi).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Jardeko de cigana integro

**Jardeko de cigana integro**, (*Deshbersh le Romengo Anderyaripnasko* en la cigana), nomata ankaŭ *Jardeko de cigana inkludo* estas iniciato de sep ŝtatoj de meza Eŭropo kaj sudorienta Eŭropo por plibonigo de social-ekonomia statuto kaj sociala enigo de la cigana nacieca minoritato en tiu ĉi regiono. La programo estis komencita en la jaro 2005 kun oficiala nomo **Decade of Roma Inclusion 2005 - 2015** kaj ĝi estas la unua internacia projekto en Eŭropo, kiu aktive klopodas plibonigi la kvaliton de vivo de la ciganoj.

En la programo partoprenas sep ŝtatoj: Bulgario, Ĉeĥio, Hungario, Kroatio, Macedonio, Rumanio kaj Serbio kaj Montenegro.

En la jaro 2005 la registaroj de pli supre menciitaj ŝtatoj devligis sin malaltigi diferencojn inter vivkondiĉoj de la cigana kaj necigana loĝantaro kaj plu malekzistigon de malriĉeco kaj diskriminado.

## Eksteraj ligiloj 
* Decade of Roma Inclusion - oficiala paĝaro 
* Cigana informserviso - Dekado de cigana inkludo
* Open Society News: The Decade of Roma Inclusion, Challenging Centuries of Discrimination 
* EU Monitoring and Advocacy Program (EUMAP): Overcoming Exclusion, The Roma Decade - online journal issue with seven papers
* Criticism of the Decade's organisation  - Intervjuo kun Ivan Veselý, prezidanto de asociiĝo Dženo.

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Ciganoj
Sándor Rajnai

**RAJNAI Sándor** estis hungara scenejisto, scenejdekoraciisto, aktoro naskiĝinta en Arad la 15-an de marto 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de majo 1979.
 
## Lia kariero
Sándor Rajnai debutis kiel aktoro en la dua parto de la tridekaj jaroj en Kluĵo, poste inter 1940 kaj 1944 li estis scenejisto, scenejdekoraciisto, laborejestro. En Hungarujo ekde 1946 ĝis 1954 la samon li faris en Szeged. Poste li estis direktoro de la Centra Laborejo de la Teatroj. Kiel laborejestro agadis poste en la Operetoteatro (Budapeŝto), Budapeŝta Ŝtata Operejo (1962–1964), Gaja Teatro (1964–1969).

## El liaj projektoj
*Gorki: Ellenségek, Kispolgárok; 
*Eisemann M.: Bástyasétány 77.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gadĵo

**Gadĵo** (iam *gaĝo*) estas en la cigana lingvo markigo por personoj de alia ol la cigana deveno. La termino esprimas heterogenecon de la markito rilate al la ciganoj. La vorto gadĵo havas la saman radikon kiel *gav* - vilaĝo. Por virino de la necigana deveno ekzistas vorto *gadĵi*, *gaĝi*.

La origina signifo signifis sole vilaĝanon, bienulon de alia deveno ol la cigana. Sed en kelkaj regionoj de Slovakio ĝi estis uzata por kiu ajn ne-cigano. Escepto estis anoj de inteligentularo, eventuale pli supera urba tavolo, por kiuj estis uzata vorto *raj* = sinjoro, kiu hodiaŭ pli prefere signifas homon noblan, sed diferencigo de etna deveno. Plua termino de simila signifo estis vorto *goro* (por viro), *gori* (por virino), sed kiu markis ĉefe homon de blanka haŭto, pli ol homon de certa socia posteno.

En kelkaj dialektoj (ekzemple en la ŝariŝa dialekto - la dialekto disvastigita en orienta Slovakio en regiono de Šariš) la nocio gadĵo, kaj derivitaj vortoj (*gadĵovka* aŭ *gadĵuvka* por virino, eventuale *gadĵovina* = *gadĵaĵo*) havas negativan signifon nerilata kun la nocio "necigana", ĝi signifas needukitan homon, forkegulon, al kiu pajlo grimpas el botoj), "gadĵaĵo" poste signifas nekvalitan aĵon aŭ nedeziratan aperaĵon. Tiuj ĉi vortoj estas en donita signifo kutime uzata en Prešova regiono.

En okcidenta Eŭropo kaj en Ameriko ĝi havas iam pejorativan signifon en senco "nepura", tio estas nekonservanta la ciganajn moralajn principojn. Ekzemplo en frazo (proverbo):

*Sikhav gadžeske, kaj sal manuš, jov tuke sikhavela, hoj the jov hin manuš.*

*Montru al gadĵo, ke vi estas homo, kaj li montros al vi, ke eĉ li estas homo.*

Kategorio:Vortoj
Kategorio:Ciganoj
Ádám Rajhona

**RAJHONA Ádám** estis hungara aktoro, voĉoaktoro naskiĝinta en Marosvásárhely la 4-an de decembro 1943, mortinta en Budapeŝto la 20-an de majo 2016.

## Lia kariero 
Ádám Rajhona ricevis diplomon en teatra instituto en sia naskiĝurbo en 1966, poste ĝis 1974 li estis ano de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. En decembro 1974 li translokiĝis en Hungarujon kaj ekde 1975 ĝis 1982 li ludis en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), inter 1982 kaj 1989 en la Teatro Katona József, en 1990–91 en Teatro Petőfi (Veszprém), ekde 1991 en Teatro de Kecskemét. Li ludis ankaŭ en pluraj filmoj. Li estis hungara voĉo ekzemple de Robert Mitchum, Kirk Douglas, Henry Fonda, Marlon Brando, Charles Bronson, Vittorio Gassman, Anthony Hopkins, Johnny Hallyday, Mickey Rourke, Peter Ustinov, Walter Matthau, Ben Kingsley, Jean-Paul Belmondo, Gene Hackman, Tommy Lee Jones.

## Premioj, distingoj 
* Jászai Mari-premio (1979) kaj diversaj premioj inter 1978-2014

## El liaj roloj 
* Paul (Wesker: A konyha);
* Kálvin János (Sütő A.: Csillag a máglyán);
* Ivanov (Ĉeĥov); Don Juan (Molière);
* Kondor (Bereményi G.: Halmi);
* Teddy (Pinter: Hazatérés);
* Arnolphe (Molière: A nők iskolája);
* Rikardo la 3-a (Shakespeare);
* Szerebrjakov (Ĉeĥov: A manó);
* Vendég (Karinthy F.: Dunakanyar);
* Rogowski (Spiró Gy.: Az imposztor);
* Nicolas (Harold Pinter: Az utolsó pohár);
* Menenius Agrippa (Shakespeare: Coriolanus);
* Postamester (Gogol: A revizor);
* Bánk bán (Katona J.);
* A színész (Molnár F.: A testőr).
* hungaraj voĉoj ekzemple de Kirk Douglas, Henry Fonda, Marlon Brando, Charles Bronson, Anthony Hopkins, Johnny Hallyday, Walter Matthau, Jean-Paul Belmondo

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=705

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Elli Rajnay

**RAJNAY Elli**, *Rajnai* estis hungara aktorino naskiĝinta en Arad la 30-an de aŭgusto 1926 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de junio 1983. 

## Ŝia kariero
Elli Rajnay debutis en 1938 en la Teatro Thália de Kluĵo. Ekde 1945 en Hungarujo ĝis 1949 ŝi ludis en Szeged, poste ĝis 1981 en la Fővárosi Operettszínház. 

## El ŝiaj roloj
*Galambosné (Csiky G.: A nagymama); 
*Pearce-né (Lerner–Loewe: My Fair Lady); 
*Duchampné (Vujicsics T.–Kardos G. Gy.: Négyen pizsamában); 
*Kapusnő (Hervé: Nebáncsvirág).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Dolfin-klaso

eta|I.n.s. dolfin-03

La **Dolfin-klaso** estas klaso de submarŝipo de la israela mararmeo. Ĝi konsistas el dizelelektraj kaj bruligaĵ-ĉelaj submarŝipoj, kiujn evoluigis germanaj entreprenoj IKL kaj HDW en Kiel kaj estis produktitaj en kunlabore kun Nordseewerke en Emden.

## Historio 
Pro kompensado al Holokaŭsto, Israelo premis Germanion liveri submarŝipojn. Tio okazis jam en la 1950-aj jaroj kaj post la dua golfa milito. En 1993 Rusio vendis tri modernajn submarŝipojn de Kilo-klaso al Irano, kio intensigis premon je Germanio por vendi submarŝipojn al Israelo.

La unuaj du submarŝipoj (1999) estis donacoj de Germanio al Israelo, dum la tria (2000) estis nur duonpagita de la du kontraktantoj. Pliaj du submarŝipoj (2005), Germanio transprenis trionon de la vendokostoj.

## Nukleaj armiloj 
La submarŝipoj klaso dolfin povas transporti nukleajn armilojn, tiu estas kritikita per la germanana opozicio.

## Teknikaj informoj 
La torpedotubo havas la diametron de 650 mm, tiel ĝi povas servi por nukleaj armiloj.

* Akvoelpremo: 1.640 tunoj surakve, 1.900 tunoj enakve
* Longo: 58,0 m
* Larĝo: 6,8 m
* Alto: 12,0 m
* Motoroj: dizel-elektraj, 3 dizelaj, 4.243 ĈP
* Rapido: kalkulita 20 knotoj
* Skipo: 35 personoj
* Armiloj: 6 x 21" (533 mm) Torpedotubo kaj 4x 25,5" (650 mm) torpedotuboj;

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelo
Kategorio:Submarŝipoj
Boxe pieds-poings

[eta|Virinoj kiuj luktas en [burma bokso aŭ en taja bokso]]
En franca, oni nomas **boxe pieds-poings** ("bokso piedoj-pugnoj"), post la 1980-aj jaroj, la luktosportojn kie oni frapas per boksgantoj kaj piedoj. Tiuj ĉi sportoj estas praktikataj en boksejo (aŭ sur mato) kaj apartenas al la kategorio de sporta bokso. La boksistoj uzas, konforme al la reguligo, la teknikojn de piedo (piedbatojn kaj genubatojn), la teknikojn de brako (pugnobatojn kaj kubutbatojn) kaj la teknikojn de ĵeto.

Inter plej konataj estas:
* la amerikaj disciplinoj (amerika bokso) sub tri ĉefajn formojn:
** tutkontakta karateo sen piedbatoj sub la talio,
** Piedbato-bokso kun ĉirkaŭiraj piedbatoj en la femuroj aŭ amerika piedbato-bokso,
** kaj duonkontakto aŭ luktoj en la poentoj (*point fighting*), klaso de karateo kun gantoj kaj botoj en ŝaŭmo,
* franca bokso (savate), hodiaŭ nomata "Savate-BF",
* japana piedbato-bokso: piedbato-bokso kun rektaj genubatoj, ĉirkaŭiraj piedbatoj en la femuroj (*low kick*), kaj kun iom kaptoj de luktado,
* du genrojn de bokso, kie preskaŭ ĉio estas permesata, burma bokso (*lethwei*) kaj taja bokso (*muay thai*).

## Eksteraj ligiloj 
*  Franca paĝo de *boxe pieds-poings*

Kategorio:Luktosporto
La Rafle (2010)

***La Rafle*** (***La Rastado***) estas franca filmo de Rose Bosch, aperinta en 2010.

La filmo aperis en DVD.

## Temo 
Tiu filmo pritraktas la areston, la , kaj la malliberigon dum pluraj tagoj sub severaj kondiĉoj, de 13,152 judaj viktimoj de la Rastado de la Vintra Ciklodromo antaŭ ilia deportado al koncentreja komplekso de Aŭŝvico-Birkenau.

1942. Joseph estas 11-jara. Hodiaŭ matene, en junio, li devas iri al la lernejo kun flava stelo kudrita sur la brusto... Li ricevas kuraĝigojn de najbara brokantisto. La mokojn de bakistino. Inter bonvolemo kaj malestimo, Jo, liaj judaj kunuloj (kiel li), iliaj familioj, konatiĝas kun la vivo de okupata Parizo, sur la monteto Montmartre, kie ili rifuĝis. Almenaŭ tion ili kredas, ĝis tiu mateno de la , kiam ilia malstabila feliĉo ŝanceliĝas... De la Vintra Ciklodromo, kie 13000 rastitaj judoj amasiĝis, ĝis la koncentrejo de Beaune-la-Rolande, de Vichy ĝis la teraso de Berghof, "La Rastado" sekvas la realajn destinojn de viktimoj kaj persekutantoj. De tiuj, kiuj direktis. De tiuj, kiuj fidis. De tiuj, kiuj fuĝis. De tiuj, kiuj oponis. Ĉiuj personoj de la filmo ekzistis. Ĉiuj eventoj, eĉ plej ekstremaj, okazis dum tiu somero de 1942.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *La Rafle*
* Reĝisoro kaj scenaro: Rose Bosch
* Kostumoj: Gilles Bodu-Lemoine
* Foto: David Ungaro
* Filmado: de la 15-a de majo ĝis la 13-a de aŭgusto 2009 en Parizo kaj Budapeŝto
* Aperdato:  en Francio.
* Ĝenro: Dramo
* Daŭro: 115 minutoj

## Rolularo 
* Jean Reno: D-ro David Sheinbaum
* Mélanie Laurent: Annette Monod
* Gad Elmaleh: Schmuel Weismann
* Raphaëlle Agogué: Sura Weismann
* Sylvie Testud: Bella Zygler
* Anne Brochet: Dina Traube
* Isabelle Gélinas: Hélène Timonier
* Thierry Frémont: Kapitano Pierret
* Catherine Allégret: Pordistino "Tati"
* Hugo Leverdez: Joseph Weissman
* Olivier Cywie: Simon Zygler
* Mathieu Di Concetto kaj Romain Di Concetto: Noé Zygler
* Rebecca Marder: Rachel Weismann
* Barnabás Réti: S-ro Goldstein
* Catherine Hosmalin: Bakistino
* Holger Daemgen: Helmut Knochen
* Udo Schenk: Adolf Hitler
* Thomas Darchinger: Heinrich Himmler
* Roland Copé: Philippe Pétain

## Vidu ankaŭ 
* Koncentrejo de Drancy
* Elle s'appelait Sarah (filmo)
* Monsieur Klein (filmo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la filmo
* La Rafle en IMDb 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2010
Kategorio:Filmoj pri Holokaŭsto
Kategorio:Holokaŭsto en Francio
Árpád Gyenge

**GYENGE Árpád** [pr. djenge] estis hungara aktoro naskiĝinta en Târguşor (Cherechiu) la 13-an de decembro 1925 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de julio 1979.

## Premioj, distingoj 
* Jászai Mari-premio (1968).

## Lia kariero 
Árpád Gyenge debutis en 1945 en Pécs, poste li ludis en Sopron kaj Debrecen. En 1949 li estis aktoro de la Ŝtata Minista Teatro, ekde 1950 de la Teatro Madách Színházhoz.

## El liaj roloj 
* Candy (Steinbeck: Egerek és emberek);
* Írnok (Achard: A bolond lány);
* Tanfelügyelő (Gogol: La inspektisto).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Gyenge, Árpád
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
S/2003 J 23

**S/2003 J 23** estas la maldaŭra nomo de neregula sateliteto de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Scott S. Sheppard, Yanga R. Fernández kaj David C. Jewitt de la Universitato de Havajo kaj Jan Kleyna de la Universitato de Kembriĝo, sur fotoj faritaj per teleskopoj de Mauna Kea de la .
Ili anoncis ĝian malkovron la
.

Ĉar ĝia orbito ankoraŭ ne estas precize determinata, ĝi havas nur maldauran nomon.

## Orbito 
Laŭ tio, kion oni scias pri ĝiaj orbitaj elementoj, ĝi eble estus ano de la pazifaa grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, kaj klinecojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Pasiphae CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifaa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2003 J 23, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  S/2003 J 23, (angla versio)
*  S/2003 J22 kaj S/2003 J23 (el la paĝaro de Scott S. Sheppard)
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Piedbato-bokso

dekstra|250px|eta|Lukto de kickboxing
**Kickboxing** aŭ piedbato-bokso estas termino priskriba por luktoartoj kiu, kvankam simila al bokso, uzas la piedojn kaj ankaŭ la manojn por frapi. Piedbato-bokso povas esti praktikata por ĝenerala saneco, aŭ kiel luktosporto. La vorto **kickboxing** reprezentas grupon de disciplinoj aŭ luktosportoj kiuj uzas la piedojn kaj la pugnojn. Speciale, piedbato-bokso estas unu de la disciplinoj de *boxe pieds-poings* kiu estis disvolvata antaŭ ĉio de la japanoj kaj poste de la usonanoj. Estas diversaj genroj de piedbato-bokso, pli populara formo estas unu kie piedbatoj estas permesata nur en direkto de kapo kaj dorso.

En la mezo de la 1960-aj jaroj, la japano Kurosaki, kiu ekzercis en Karateo Kjokuŝinkai, vojaĝis al Tajlando malkovrinte la fakon de taja bokso. Post sia reveno al Japanujo decidis kombini ĝiajn teknikojn de karateo kun tiuj ĉi de taja bokso, foriginta kubutbatojn (la amerikanoj ankaŭ forigis genubatojn), tiel nova sporto nomata "kickboxing" naskiĝis.

Inter la nejapanoj kiuj atingis pli multe sukcesojn, speciala konsidero devas esti donata al franco Christian Guillaume kiu en 1969 atingis kvar venkojn kaj du egalajn rezultojn; kaj amerikano Benny "The Jet" Urquidez kiu en 1977 subigis Tacujuki Suzuki en kvar rundojn.

En 1973 Urquidez kaj Howard Hanson kreis la WKA (*World Karate Association*), interŝanĝinta jaroj poste la "K" de "karateo" por tiu ĉi de "kickboxing".

Plej konotaj ĉampionoj estas Rob Kaman, Benny Urquidez, Dennis Alexio, Ernesto Hoost, kaj Marek Piotrowski.

## Reguloj 
La pugnobatoj kaj piedbatoj estas permesataj super la talio, ankaŭ la *sweeping* kaj la *low kick* (piedbatoj al la femuroj) estas permesataj.

La "amatoraj" luktoj estas kondukataj en tri rundojn, kaj la profesiaj daŭras kvin rundojn; 10 en ĉampionadoj de Eŭropo kaj 12 en la mondaj ĉampionadoj, kun interrompo (paŭzo) de unu minuto inter rundoj.

La piedbatoj al la femuroj (*low kick*) plejofte decidas pri la diferenco en la luktoj.

## Ekipaĵo 
Pantalonoj (longaj aŭ mallongaj), boksgantoj kaj protektiloj por la dentoj kaj por la seksaj organoj; en la virinaj luktoj, virinoj devas ankaŭ porti protektilon de brusto kaj botojn (ne altrudataj en la profesiaj luktoj).

## Eksteraj ligiloj 
* World association of all styles Kickboxing Organizations (WASKO)
* World Kickboxing and Karate Association (WKA) - Profesia kaj amatora kickboxing 
* International Sports Kickboxing Association (ISKA) - Profesia kaj amatora kickboxing
* International Kickboxing Federation (IKF) - Profesia kaj amatora kickboxing
* International Kickboaxing Board of Control (IKBC)
* World Kickboxing Network (WKN) 
* World Kickboxing Union (WKU) 
* World Kickboxing Federation (WKF) 
* World Federation of Kickboxing (WFK) 
* World International Kickboxing Leauge (IKL)
* Professional Kickboxing Association (PKA)
Bramaputro

La rivero Bramaputro (en sanskrita, ब्रह्मपुत्र, *brahmaputra*, kio signifas «la filo de Brahmao») estas unu de la riveroj plej longaj de Azio kaj la deka plej granda en la tuta mondo laŭ la akvokvanto (Vidu ĉe Listo de riveroj laŭ akvoŝarĝo).

Ĝi ekas en la glaĉero Kubigangri, ĉe la monto Kajlaŝo, en Himalajo, kaj fluas orienten tra ĉinia teritorio, okcidente de Tibeto, kaj pasas ĉe Lasao. Post trafluo de 2.896 km enfluas en la golfo de Bengalo, en Bangladeŝo, formante parton de la delto de Gango, la plej granda delto de la mondo. La rivero estas konata kiel *Cangpo* en Tibeto kaj en la centra zono de Bangladeŝo dividiĝas en du branĉoj, kies la ĉefa estas la rivero *Jamuna*, nomo per kiu oni konas ĝin en tiu regiono, kaj la alia, malpli enhava, la rivero Ŝitalakŝja.

## Historio 
La antikvaj grekoj verŝajne konis Bramaputron. La greka geografisto Strabono mencias riveron nomatan *Οἰδάνης* (*Oidanes* aŭ *Œdanes*) kaj la romia historiisto Curtius Rufus, skribinta Historion de Aleksandro la Granda, mencias similan riveron latine nomatan *Diardines* aŭ *Diardanes*

## Ekologio 
Ĝia trafluo tra tropikaj regionoj farigas sian valon unu el la plej riĉaj en biologia diverseco de la mondo. Ties ĉefaj inondoj permesad la fekundigon de la grundo, kvankam ili estas detruegaj.

La Kvazaŭĉiamverdaj arbaroj de la bramaputra valo ĉirkauas la sedimentan ebenaĵon de la bramaputra rivero en la barata subŝtato Asamo.

## Rilato al homoj 
En sia plej malsupra parto, la rivero konsideriĝas sankta por hinduistoj, kaj uziĝas por la transporto de agrikulturaj produktoj.

## Notoj kaj ligiloj 
Kategorio:Riveroj en Ĉinio
Kategorio:Riveroj en Bangladeŝo
Kategorio:Riveroj en Barato
Kategorio:Gango
Bondoj

La **bondoj** - en la bonda kaj aliaj lingvoj de Barato *Bonda* aŭ *Bondo* - estas antikva tribo de nuntempe pli-malpli 9000 homoj (stato de la jaro 2002), kiuj vivas en la montaj regionoj de la distrikto *Malkangiri* en la pleja sudokcidento de la ŝtato Oriso, Barato, proksime de la ligopunkto de la tri ŝtatoj Oriso, Ĉatisgaro kaj Andra-Pradeŝo. La bondoj estas indiĝena popolo de Barato kaj ankaŭ konatas sub la nomoj *Remo* ("popolo" en la bonda lingvo), *Bhonda* aŭ *Bondo Poraja*. Ilia lingvo apartenas al la *munda* subgrupo de la Aŭstralazia lingvaro.

La bondoj kutime estas duonvestitaj, kaj la virinoj karakteriziĝas per portado de dikaj arĝentaj kolĉenoj. La tribo estas inter la plej malnovaj kaj plej originaj de Barato, kaj la kulturo apenaŭ ŝanĝiĝis dum la lastaj mil jaroj. Pro ĝia izoliteco kaj izoliĝemo, la kulturo ankaŭ nuntempe relative bone konserviĝas malgraŭ la premado de la ĉirkaŭa plimultiĝanta loĝantaro de Barato. Kontraste al aliaj etnaj grupoj de Barato, la nombro de virinoj inter la bondoj signife superas tiun de la viroj.

La plej bona ebleco por eksteruloj vidi membrojn de la tribo estas viziti unu el la lokaj urbaj bazaroj, kie ankaŭ la bondoj vendas varojn. Vojaĝi en la tribajn areojn mem ne estas konsiderata sekure.

## Notoj 
* Pancorbo, Luis (2008): "Bonda" en "Avatares. Viajes por la India de los dioses". Paĝoj 147-167. Miraguano Ediciones, Madrido.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo *Sinlung* pri triboj de Barato (angle)

Kategorio:Etnoj en Azio
Kategorio:Barato
Fito Páez

dekstra|eta|200px|
**Fito Páez** (naskiĝis en Rosario, Argentino, la 13-an de marto 1963) estas argentina muzikisto kaj komponisto de rokmuziko.

Li ankaŭ estas skriptisto (scenaristo) kaj kinreĝisoro kun granda sukceso en Argentino, kaj aliaj landoj en Latinameriko, Hispanio kaj Britio. Ekde sia artista kariero en la 1980-aj jaroj ĝis la nuntempo Fito ricevis plurajn premiojn (Grammy Latino) kaj eldonis plurajn muzikalbumojn kiuj ĉefe allogas al universitatanoj kaj ŝatantoj de la trobadora muziko. Inter aliaj famaj hispanlingvaj kantistoj li koncertis kun Silvio Rodríguez kaj Joaquín Sabina.

## Eksteraj ligiloj 
* MundoPaez.com (oficiala retpaĝo)

Kategorio:Argentinaj komponistoj
Kategorio:Argentinaj kantistoj
Károly Rappert

**RAPPERT Károly** estas rumanuja hungara aktorio, kantistino naskiĝinta en Oradea 1926.
## Lia kariero
Károly Rappert debutis en la Scenejo de Terézkörút, poste li ludis en Oradea, Arad kaj en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. En 1953 li estis kunfondinto de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. 
## El liaj roloj
*Buttler gróf (Mikszáth K.: Különös házasság); 
*Nyehljudov (Tolstoj: Feltámadás); 
*Darvas (Csiky G.: Ingyenélők); 
*Agárdi, Beppo (Heltai J.: A néma levente); 
*Szerebrjakov (Ĉeĥov: Onklo Vanja); 
*Feltaláló (Ustinov: Az ismretlen katona és felesége).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Rappert, K.
Irén Rajz

**RAJZ Irén** estis hungara aktorino, kantistino naskiĝinta en Érkeserű la 12-an de aŭgusto 1886 kaj mortinta la 24-a de junio 1960.

## Ŝia kariero
Irén Rajz estis membrino de la Népopera kaj Király Színház de Budapeŝto, poste de provincaj teatroj: Szeged, Miskolc, Debrecen, Szabadka, Nyíregyháza.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Winfield S. Weeden

**Winfield Scott Weeden**, naskiĝinta la 29-an de marto 1847, mortinta la 31-an de julio 1908, estis usona komponisto kaj eldonisto de himnaroj.

En la ekumena Diserva libro ADORU troviĝas jenaj kantoj de Winfield S. Weeden:

* n-ro 438: Venu ĉiuj, kiuj portas vivo-ŝarĝon; svede: Våga blott att tro
* n-ro 553: Ĉion al Jesu' mi cedos; angle: All to Jesus I surrender

Weeden, Winfield S.
Weeden, Winfield S.
Fluorizita eteno-propeno

**Fluorizita eteno-propeno** (**FEP**) aŭ **fluorizita etileno-propileno** estas kunpolimero de sesfluoropropeno kaj kvarfluoretileno. Ĝi malsamas de la polikvarfluoretileno en tio ke ĝi estas fando-procezebla per la kutimaj injekta muldado kaj ŝraŭba elpuŝado.

Fluorizita eteno-propeno estis inventita de DuPont kaj estas vendata sub la komerca nomo *Teflon-FEP*. Simila produkto estas havebla de Daikin kun la varomarko *Neoflon-FEP*.

FEP estas tre simila en komponaĵo al la fluoropolimeroj polikvarfluoretileno kaj plen-fluoro-alkilooksida polimero (PFA). FEP kaj PFA ambaŭ komunigas utilajn propraĵojn de polikvarfluoretileno - malgrtandan frotadon kaj ne-reakciokapablon, sed estas pli facile formeblaj. FEP estas pli mola ol polikvarfluoretileno kaj fandas je ; ĝi estas alte travidebla kaj rezista al sunlumo.

## Vidu ankaŭ 
* Polikvarfluoretileno
* Plen-fluoro-alkilooksida polimero (PFA)

## Eksteraj ligiloj 
* Propraĵoj de FEP
* 
* 
* 

Kategorio:Polimeroj
Imre Rádai

**RÁDAI Imre** [pr. ra:dai] *Rittinger* estis hungara aktoro naskiĝinta en Temeŝvaro la 9-an de aŭgusto 1907 kaj mortinta ?.
## Lia kariero
Rádai inter 1948 kaj 1967 estis ano de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea kaj li elmigris en Izraelon.
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Radai, I.
Antal Krupiczer

**KRUPICZER Antal** [pr. krupicer] estas hungara skulptisto naskiĝinta en Cavnic (Rumanujo) la 28-an de februaro 1944.

## Lia kariero
Inter 1962–66 li studis en Lignoskulptarta Lernejo de Arad, poste ĝis 1980 en la laborejo de Géza Vida. En 1980 li konstruis laborejon propran en Baia Mare, en kies korto li ekspoziciis 25 grandmezurajn skulptaĵojn. Ekde 1988 li vivas en Nyíregyháza. 

## Premioj
*1976: Landa Skulptarta 1-a premio, Bukareŝto; 
*1982: Artistkolonio Baia Mare, 1-a premio; 
*1987: ARTIS-Ligo, 1-a premio.

## Individuaj ekspozicioj
*1968, 1980, 1986 • Baia Mare
*1976 • Bukareŝto
*1987 • Köln
*1989 • Mátészalka
*1990, 1995 • Nyíregyháza
*1991 • Rovigo (It.)
*1992 • Gradisca (It)
*1993 • EveArt Galéria
*1994 • Vörösmarty Terem, Székesfehérvár
*1995 • Vaja • Stockholm (Svedio) • Montreal (Kanado)
*1996 • Budapest
*1997 • Debrecen • Stockholm.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj
*1975-76 • Marosmenti Művésztelep, Makó
*1980 • Bukareŝto
*1991 • Artistoj de Transsilvanujo en la Gellért Szállóban, Budapest
*1992 • Tájházi Múzeum, Debrecen
*1993-99 • Őszi tárlat, Nyíregyháza
*1995, 1997 • Debrecen
*1996, 1998 • Bucka Gányó Nemzetközi Művésztelep (YU)
*1998 • Polasela (IT).

## Publikplacaj skulptaĵoj
*Mekanismo (platanarbo, 1990, Nyíregyháza)
*Voĉo de hungaroj (kverko kaj bronzo, 1991, Kajaani [FIN])
*Memoraĵo (kverko, 1991, Iserlohn [DE])
*Arbarist-monumento (kverko kaj bronzo, 1992, Baktalórántháza)
*Monumento pri la marĉo de Ecsed  (kverko kaj bronzo, 1993, Nagyecsed).

## Fonto
*Artportal.hu.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Francisko Vázquez de Coronado

**Francisko Vázquez de Coronado** (n. en Salamanko, Hispanio en 1510 - m. en Meksikurbo, la 22-an de septembro 1554) estis hispana konkeranto.

Coronado [koronAdo] vojaĝis tra Nova Meksiko kaj aliaj regionoj de la nuna Usono inter 1540 kaj 1542. Li alvenis al la vicreĝlando Nova Hispanio akompanata de la unua vicreĝo Don Antonio de Mendoza.

Vázquez de Coronado elstaris pro sia lerteco pacigi la indiĝenojn kaj en 1538 estis nomumita reganto fare de la Registaro de Nova Galegio kiel anstataŭanto de la unua reganto de la provinco Nuño de Guzmán. Kiel reganto subtenis la entreprenon de la monaĥo Marcos de Niza esplori la nordon de Meksiko laŭ misio taskigita de la vicreĝo Antonio de Mendoza.

Honore al Francisko Vázquez de Coronado estis nomitaj laŭ lia familinomo kelkaj insuloj, avenuoj, lernejoj, hoteloj, urbanizaĵoj, komercejoj kaj miloj da etaj entreprenoj en la sudokcidento de Usono kaj nordo de Meksiko.

Lia nevo Juan Vázquez de Coronado (1523-1565) entreprenis la konkeron de la nuna Kostariko kaj elstaris pro siaj humanismaj agoj. Filipo la 2-a koncedis al li en 1565 la heredan titolon "Adelantado de Kostariko" kiun ricevis liaj posteuloj ĝis 1823.

## Vidu ankaŭ 
* Álvar Núñez Cabeza de Vaca
* Antonio de Mendoza
* Arizona
* Fernando de Alarcón
* Nuño de Guzmán
* Marcos de Niza
* Pedro Almíndez Chirino
* Alfonso de Aragón y de Estrada

Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Konkistadoroj
Kategorio:Historio de Meksiko
Dénes Rátai

**RÁTAI Dénes** [pr. ra:tai] *Rádai* estis hungara reĝisoro naskiĝinta en Nagyborosnyó la 5-an de julio 1887 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de septembro 1980.

## Lia kariero 
Dénes Rátai ekde 1915 laboris ĉe la Nacia Teatro de Budapeŝto, unue kiel atentanto, poste kiel helpreĝisoro, ekde 1923 kiel reĝisoro. Li pensiuliĝis en 1936, sed ekde 1947 ĝis 1962 li denove reĝisoris sub nomo *Rátai*.

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Sofoklo: Oidipusz király;
* Gogol: A revizor;
* Molière: A fösvény;
* Calderón: Az élet álom;
* Csokonai V. M.: Tempefői;
* Bornemisza P.–Móricz Zs.: Magyar Elektra;
* Shakespeare: Macbeth.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Rozália Rekita

**REKITA Rozália** rumanuja hungara aktorino. Ŝi estis naskiĝinta en Miercurea Nirajului la 19-an de septembro 1960. Ŝi estas la edzino de aktoro, verkisto Miklós Jancsó kaj la patrino de poetino Noémi Jancsó kaj de dramaturgiistino Hajnal Jancsó.

## Ŝia kariero 
Rozália Rekita akiris diplomon en Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István kaj ludis ekde 1983 en la teatro Ŝtata Hungara Teatro de Kluĵo de Kluĵo.

## El ŝiaj roloj 
* Tünde (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Ala (Mrozek: Tango);
* Ophélia (Shakespeare: Hamlet);
* Lány (Hsing Ĉi-en: A buszmegálló).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Rekita, R.
Pieter van Aalten

**Pieter van Aalten**, Piet van Aalten, naskiĝinta en 1920, mortinta en 1959, estis nederlanda reformita eklezia muzikisto. Li laboris kiel kantoro, orgenisto kaj ĥorestro.

En la ekumena Diserva libro ADORU troviĝas unu kanto de Pieter van Aalten:
* n-ro 792: Sep sufiĉis plene; nederlande: Zeven was voldoende

Aalten, Pieter van
Aalten, Pieter van
Aalten, Pieter van
Aalten, Pieter van
Antal Rencz

**RENCZ Antal** estas hungara reĝisoro kaj verkisto naskiĝinta en Nagyvárad la 25-an de decembro 1942.

## Kariero 
Antal Rencz inter 1966–77 li reĝisoris en Pécs kaj Debrecen ekde 1981 li estis la ĉefreĝisoro de la Teatro Jókai en Békés Megye, en 1988–89 reĝisoro. Ekde 1990 li reĝisoris en Budapesti Kamaraszínház. En 1992 organizis la Teatro Nevesincs.

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Rostand: Cyrano de Bergerac;
* Németh L.: Sámson;
* Shakespeare: Szentivánéji álom;
* Ugo Betti: Büntény a kecskeszigeten;
* Ĉeĥov: Cseresznyéskert;
* Puccini: Bohémélet;
* Schiller: Ármány és szerelem;
* Bart: Oliver;
* Gorki: Kispolgárok;
* Lehár F.: Cigányszerelem;
* Wittlinger: Ismeri a tejutat?

## Eksteraj ligiloj 
* Retejohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5582

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bondo

**Bondo** povas rilati al:

* ano de la bondoj, antikva popolo en 
* Bondo, urbo en 
* Bondo, urbo ĉe la rivero *Uele* en la nordo de la  Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa)
* Bondo GR, vilaĝo de la komunumo Bregaglia, komunumaro Bregaglia, distrikto Malojo, Kantono Grizono, Svislando.
* Bondo (Italio), komunumo en la provinco Trento de 
* Bondo, ĉefa urbo de samnoma distrikto en 
* Bondo, urbo en 
* Bondo, komunumo en 
* Bondo, urbo en la distrikto Arua en nordokcidenta
Otto Abel

**Otto Abel**, naskiĝinta la 24-an de oktobro 1905, mortinta la 21-an de septembro 1977, estis germana evangelia eklezia muzikisto.

## Vivo kaj profesio 
Otto Abel naskiĝis en Berlino. De 1930 ĝis 1970 li laboris kiel kantoro kaj orgenisto ĉe la Imanuel-preĝejo en Berlino-Prenzlauerberg. Aldone li estis de 1959 landa eklezia muzikdirektoro por la orienta regiono de la Evangelia Eklezio Berlino-Brandenburgo kaj Silezia Supra Luzacio. Ekde 1956 li estis ankaŭ eklezi-muzika lektoro de la Evangelia Eldon-institucio en Orient-Berlino. Li mortis, okaze de vojaĝo, en Tettnang, Virtembergo.

## Verko 
Otto Abel verkis plurajn kristanajn kantojn:
* *Christe, du Beistand deiner Kreuzgemeine*
* *Das Volk, das im Finstern wandelt*
* *Er gedenket an seine Gnade*
* *Fürwahr, er trug unsere Krankheit*
* *Herr, du hast darum gebetet*
* *Herr, nun selbst den Wagen halt*
* *Himmel und Erde werden vergehen*
* *Ich hebe meine Augen auf*
* *Ihr lieben Christen, freut euch nun*
* *Jesus Christus erniedrigte sich*
* *Komm, Heiliger Geist, Herre*
* *Mein Gott, warum hast du mich verlassen*
* *Meine Augen sehen stets zu dem Herrn*
* *Nach sechs Tagen nahm Jesus zu sich Petrus*
* *O ihr alle, die ihr euch im Herrn vereinigt*
* *Siehe, des Herrn Name*
* *Tag des Zorns, Tag der Zähren*
* *Und das Wort ward Fleisch*
* *Wandelt wie die Kinder des Lichtes*
* *Wer nicht mit mir ist*

La evangelian kantaron de 1994 (EG) eniris unu lia teksto kaj unu melodio:
* EG 54: *Hört der Engel helle Lieder* (teksto, traduko el la franca)
* EG 65: *Von guten Mächten treu und still umgeben* (melodio kaj aranĝo)

En la ekumena Diserva libro ADORU troviĝas unu melodio de Otto Abel:
* ADORU 490: Sub ŝirm’ mirinda; germane: *Von guten Mächten*

Abel, Otto
Abel, Otto
Abel, Otto
Ödön Réthely

**RÉTHELY Ödön** [pr. re:thej] estis hungara aktoro naskiĝinta en Pápa en 1881 kaj mortinta en Kluĵo la 20-an de oktobro 1951.

## Lia kariero 
Ödön Réthely debutis en 1908 en Eperjes, ĝis 1915 li estis bonvivano en provincaj trupoj. Al invito de Jenő Janovics li venis al Kluĵo kaj tie ludis ĝis la fino de sia vivo. En 1942 li fariĝis eterna ano de la teatro. Li havis ankaŭ filmrolojn dum la komenco de la jarcento.

## El liaj roloj 
* II. Endre, Petur, Tiborc (Katona J.: Bánk bán);
* Baracs (Szirmai A.: Mágnás Miska);
* Tybalt (Shakespeare: Romeo kaj Julieto);
* Horatio (Shakespeare: Hamlet);
* Göndör Sándor (Tóth E.: A falu rossza);
* Szatyin (Gorki: Éjjeli menedékhely).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Rethely, O.
Árpád Réthy

**RÉTHY Árpád** [pr. re:ti] estis hungara aktoro.

Árpád Réthy naskiĝis en Kluĵo la 31-an de decembro 1939, mortis la 30-an de junio 2021.

## Lia kariero 
Árpád Réthy debutis en 1964 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En aŭtuno de 1988 li translokiĝis Hungarujon, kaj ekde 1989 li ludis en Eger en Teatro Gárdonyi Géza.

## El liaj roloj 
* Mercutio (Shakespeare: Romeo kaj Julieto);
* Orvos (Dürrenmatt: A fizikusok);
* Gnerissac (Feydeau: Osztrigás Mici);
* Kisbíró (Gárdonyi G.: A bor).

## Deklamrecitalo 
* *Fától fáig* (el poemoj de Kányádi S.).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kajlaŝo

dekstra|320px|eta|La suda flanko.
**Kajlaŝo** (, ) estas monto alta 6714 metrojn en montaro Kajlaŝo, en la okcidenta parto de la montara masivo de la Transhimalajo en Tibeto. Ĝia pinto havas tre simetrian formon kaj similas al piramido, kiu tutjare estas kovrita per neĝo. Kailash situas en centro de areo, kiu havas centran gravecon por la tuta akvofluo en la tibeta altebenaĵo. En tiu areo fontas la kvar grandaj riveroj de la sudazia areo. Norde la Induso, oriente la Bramaputro (*Yarlung Tsangpo*), okcidente Ŝatadruo kaj Karnalio (alfluanto de Gango) en la sudo. Tiuj riveroj havas gravan proporcion en akvoprizorgo de la tuta regiono. La religia graveco estas forte ligita kun tiu aspekto.

La distanco de la monto al Nov-Delhio estas 980&nbsp;km, al Lasao 1280&nbsp;km. La monto ĝis nun estas negrimpita pro religiaj kontraŭsentoj (budismo, hinduismo, ĝanaismo).

## En budhismo 
eta|maldekstre|Pentraĵo de Kajlaŝo.
En budhismo, monto Kajlaŝo estas konata kiel monto Meruo. Ĝi estas la centro de la kosmologio kaj grava budhisma pilgrimejo.

En Vaĝrajano, ĝi estas la loĝejo de la budho Ĉakrasanvaro.

## Referencoj 
Kategorio:Montoj en Azio
Kategorio:Montoj en Tibeto
Kategorio:Tibeta mitologio
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Jogo
Kategorio:Pilgrimejoj
Kategorio:Budhismaj pilgrimejoj
Kategorio:Induso
Bandaranaike

**Bandaranaike** estas la familia nomo de la sekvaj personoj:
* Anura Bandaranaike (1949–2008), politikisto de Srilanko
* Chandrika Bandaranaike Kumaratunga (n. 1945), ĉefministrino kaj prezidentino de Srilanko
* Sirimavo Bandaranaike (1916–2000), ĉefministrino de Srilanko
* S. W. R. D. Bandaranaike (1899–1959), ĉefministro de Srilanko

*vidu ankaŭ:*
* Internacia Flughaveno Bandaranaike en Kutanayake en Srilanko
Videjo de Valo

200ra|dekstra|eta|Videjo de Valo

**Videjo de Valo** (*Mirante do Vale*) estas ŝtala konstruaĵo en San-Paŭlo kun 51 etaĝoj, kun alto de 170 m.

## Eksteraj ligiloj 
* Videjo de Valo
* Videjo de Valo: Emporis
* Videjo de Valo: SkyscraperPage 

Kategorio:Konstruaĵoj en San-Paŭlo (urbo)
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1960