open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaiser-Wilhelm-tunelo

eta| enveturejo en la nordapordego en Cochem
maldekstre|eta|mapo
eta|maldekstre|skizo de la situo el la 19a jarcento

La **Kaiser-Wilhelm-tunelo** aŭ tradukita **Imperiestro-Vilhelmo-tunelo** (ankaŭ nomata *tunelo de Cochem* ) estas fervoja tunelo sur la mozela linio inter Ediger-Eller kaj Cochem. La okcidenta tubo (la tiel nomata AKWT = alter Kaiser-Wilhelm-Tunnel= malnova-Imperiestro- Vilhelmo_tunelo) havas longecon de 4205 m. Ĝi estis ĝis 1988 la plej longa fervoja tunelo de Germanujo tra natura obstaklo. Ĝi konstruiĝis de 1874 ĝis 1877. Kiel aliaj grandaj konstruaĵoj ĝi ricevis la nomon de la tiama germana imperiestro Vilhelmo la 1-a. Ĝi ankoraŭ hodiaŭ portas lian nomon.

## Literaturo 
* Udo Kandler: *Der Kaiser-Wilhelm-Tunnel*. In: *Eisenbahn-Journal.* Special 08, 1991, ISBN 3-922404-26-X, S. 34–43
* Udo Kandler: *Des Kaisers Tunnel*. In: *Eisenbahn-Journal.* Heft 02, 2007, , S. 12–21
* Hansjürgen Wenzel: *100 Jahre Cochemer Tunnel*. In: *Eisenbahn-Kurier.* Heft 05, 1979, , S. 5 ff.
* Gerd Wolff: *Die Lüftungsanlagen des Kaiser-Wilhelm-Tunnels. 1. Teil*. In: *Eisenbahn-Kurier.* Heft 12, 1988, , S. 20–26
* Gerd Wolff: *Die Lüftungsanlagen des Kaiser-Wilhelm-Tunnels. 2. Teil*. In: *Eisenbahn-Kurier.* Heft 01, 1989, , S. 26–31
* Bodo Tauch, Kaiser-Wilhelm-Tunnel: Von der Planung bis zur Ausführung, Offizielles Organ der Studiengesellschaft für unterirdische Verkehrsanlagen, Numero 1/2013, Bauverlag BV GmbH , Gütersloh, 2013, Februar, paĝoj 24−33.

## Eksteraj ligiloj 
* Bilder der Tunnelportale
* Eintrag in der "Enzyklopädie des Eisenbahnwesens" von Dr. Freiherr v. Röll, 2. Auflage 1912–1923
* nkwt.de dokumentiert den Umbau des Kaiser-Wilhelm-Tunnels auf zwei eingleisige Röhren und die Geschichte des Bauwerkes.

## Referencoj 

Kategorio:Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Fervojaj tuneloj en Germanio
Kategorio:Eifel
Kategorio:Kulturmonumentoj en Germanio
Kategorio:Mozela linio
Kategorio:Vilhelmo la 1-a
Kategorio:Konstruaĵoj en Ediger-Eller
Wollmesheim

**Wollmesheim** estas urboparto de Landau in der Pfalz. Ĝi situas okcidente de la kernurbo kaj havas 850 loĝantoj. Al la teritorio de Wollmersheim, kiun trafluas la rojo Birnbach apartenas ankaŭ la arbara eksklavo *Wollmesheimer Wald* kun grandeco de 78 hektaroj.

## Historio 
Trovitaĵoj dokumentas tre fruan setladon ĉ. 3500 ĝis 1800 a.K. Oni trovis tombojn el la Hallstatt-kulturo.
Je la 22a de aprilo 1972 Wollmesheim fariĝis parto de Landau.

## Literaturo 
* Clemens Jöckle: *Protestantische Kirche WOLLMESHEIM*, Kunstführer Nr. 1838, 1. Auflage 1990; Reihe "Kleine Kunstführer", Verlag Schnell & Steiner GmbH, München u. Zürich

## Referencoj 
Kategorio:Iamaj komunumoj de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Landau in der Pfalz
Ellerbach

**Ellerbach** estas la germanlingva nomo de geografiaj objektoj:

Lokoj:
* Ellerbach, parto de la komunumo Holzheim apud Dillingen an der Donau, distrikto Dillingen, Bavario, Germanio
* Ellerbach, parto de la komunumo  Rinchnach, distrikto Regen, Bavario
* Ellerbach, parto de la komunumo Zenting, distrikto Freyung-Grafenau, Bavario
* Ellerbach, loko en la komunumo Lambrechten en la distrikto Ried im Innkreis, Supra Aŭstrio

Fluantaj akvejoj:
* *Ellerbach*, dekstra alfluanto de la rivereto Altenau apud Borchen, distrikto  Paderborn, Nordrejn-Vestfalio, Germanio
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto Appelbach apud Neu-Bamberg, distrikto Bad Kreuznach, Rejnlando-Palatinato, Germanio
* *Ellerbach* aŭ *Ellernbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto Emmer (de tie plu al rivero Weser) en Schieder-Schwalenberg, distrikto Lippe, Nordrejn-Vestfalio
* *Ellerbach*, dekstra alfluanto de la rivereto Große Ohe apud Gaißamühle, komunumo  Außernzell, distrikto Deggendorf, Bavario
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto  Günz apud Markt Waldstetten, distrikto Günzburg, Bavario
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto Ilse apud Veckenstedt (Nordharz), distrikto Harz, Saksio-Anhaltio, Germanio
* *Ellerbach*, dekstra flankakvejo de la rivereto Leitenbach en komunumo Memmelsdorf, distrikto Bamberg, Bavario
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivero Mozelo apud Eller (Ediger-Eller), distrikto Cochem-Zell, Rejnlando-Palatinato
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivero Nahe en distrikto  Bad Kreuznach, Rejnlando-Palatinato
* *Ellerbach*, *Aalbach* aŭ *Niederbeller Bach*, maldekstra alfluanto de la rivereto Napte apud Horn-Bad Meinberg, distrikto Lippe, Nordrejn-Vestfalio
* *Ellerbach*, dekstra alfluanto de la rivereto Rödgerbach en Aachen, Nordrejn-Vestfalio
* *Ellerbach*, dekstra alfluanto de la Saale en distrikto  Burgenland kaj distrikto Saale, Saksio-Anhaltio
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto *Spenger Mühlenbach* en Spenge, distrikto Herford, Nordrejn-Vestfalio
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivereto Steinalp apud  Niederalben, distrikto Kusel, Rejnlando-Palatinato
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de Wörnitz, distrikto Donau-Ries, Bavario
* *Ellerbach*, maldekstra alfluanto de la rivero *Zorge* proksime de Ellrich, distrikto Nordhausen, Turingio

**Ellerbach** estas familia nomo:
* Ellerbach, kavalira gento de la 12-a ĝis la 15-a jarcento en Ŝvabio kaj Aŭstrio 
** Burkhart von Ellerbach (1314–1369), marŝalo de Karolo la 4-a (Sankta Romia Imperio)
** Burkhard von Ellerbach (m. 1404), 1373–1404 episkopo de Augsburg
** Heinrich von Ellerbach, domicelario de Aŭgsburgo kaj preposto de la Aŭgustena „Augustiner-Chorherrenstift“  Buxheim
** Werner von Ellerbach (m. 1126), unua abato de la benediktana monaĥejo Wiblingen en Ulm
Cordillera Huayhuash

[eta|255px|dekstra|Rondoy, Jirishanca, Yerupajá Chico kaj Yerupajá el rigardejo de [Chiquián.]]
La **Cordillera Huayhuash** aŭ **Kordilero Huajhuaŝ** estas montaro en Andoj de Peruo. Ĝi etendas el nordo al sudo; la ĉefa zono kun ĉirkaŭ dudek montopintoj etendas al zono de proksimume 25 km, kun duaranga montarĉeno kun pli malaltaj montopintoj al okcidento kiu posedas ĉirkaŭ 15 km de longo. Ses el la montopintoj superas 6 000 m. Inter la pintoj elstaras Yerupajá (6617 m), la dua plej alta monto de Peruo (post Huascarán kun 6768 m), kaj Siula Grande (6344 m), kiu atingis famon pro la verko *Tuŝante la malplenon* de la montogrimpisto Joe Simpson.

Ĝi estas la dua montarĉeno plej alta de la mondo en la tropika regiono, post la Blanka Montaro, tuj norde. Kvankam ĝi estas situa je nur 120 km de la Pacifiko, la kresto formas parton de la akvodislimo de la sudamerika subkontinento; la akvoj de la orienta deklivaro fluas al la rivero Marañón, ĉefa alfluanto de la Amazono.

En siaj 30 km de nordo al sudo estas 7 montoj kiuj superas la 6000 metrojn kaj 7 montojn de pli ol 5500 metroj. La zono ankaŭ estas hejmo de dekduoj da glaĉeraj lagetoj de nekomparebla belo (Karhuakoĉa, Ĥahuakoĉa, Solterokoĉa, Mitukoĉa, Jurau, inter aliaj). Ĝi estas je proksimume 50 km sude de la *Cordillera Blanca*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Andoj
* Geografio de Peruo

## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri piedirado en Huayhuash 
* Veturoj en la Cordillera Huayhuash 
* Mapo de la Cordillera Huayhuash
* Topografia mapo rete de la Cordillera Huayhuash
* Area Natural Protegida - SERNANP 
* mapoj pri piedirado, minado, akvokvalito kaj paŝtejoj 

Kategorio:Geografio de Peruo
Kategorio:Andoj
Kategorio:Montaroj en Sudameriko
Hunsruko-Ejfelo-kulturo

La **Hunsruko-Ejfelo-kulturo** estas regiona, ferepoka kulturgrupo en la regiono de la mezrejnaregiono.
La Hunsruko-Ejfelo-Kulturo daŭris de la fino de la 7a jarcento a.K. ĝis la 250 a.K. Ĝi do; koincidas kun la malfrua Hallstattepoko kaj frua La-Tène-kulturo en suda Germanujo.

## Gravaj trovejoj de la Hunsruko-Ejfelo-Kulturo 
* tombokampo de Horath
* ĉarotombo de Bell (Hunsruko)
* tombokampo de Bescheid
* timbokampo de Polch

## Trovejoj de la posta kulturo de la keltaj treveroj 
* altaĵfortikaĵo Altburg apud Bundenbach
* opidumo sur la monto Titelberg en Luksemburgo
* ringremparo de Otzenhausen
* timbokampo de Wederath - Belginum

## Literaturo 
* Hans-Eckart Joachim: *Die Hunsrück-Eifel-Kultur am Mittelrhein* (= *Bonner Jahrbücher. Beihefte.* Bd. 29, ). Böhlau, Köln u. a. 1968 (Zugleich: Freiburg (Breisgau), Universität, Dissertation, vom 29. Juli 1966).
* Alfred Haffner: *Die westliche Hunsrück-Eifel-Kultur* (= *Römisch-Germanische Forschungen.* Bd. 36). 2 Bände (Textbd., Tafelbd.). Walter de Gruyter, Berlin 1976, ISBN 3-11-004889-2 (Zugleich: Saarbrücken, Universität, Dissertation, 1967).
* Sabine Hornung: *Die südöstliche Hunsrück-Eifel-Kultur. Studien zu Späthallstatt- und Frühlatènezeit in der deutschen Mittelgebirgsregion* (= *Universitätsforschungen zur prähistorischen Archäologie.* Bd. 153). 2 Bände. Habelt, Bonn 2008, ISBN 978-3-7749-3462-7.
* Florian N. Schneider: *Neue Studien zur Hunsrück-Eifel-Kultur* (= *Münchner Archäologische Forschungen* Bd. 2). Verlag Marie Leidorf, Rahden (Westfalen) 2012, ISBN 978-3-86757-152-4 (Zugleich: München, Universität, Dissertation, 2008).

## Referencoj 
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Ferepoko en Eŭropo
Kategorio:Keltoj
Kategorio:Hunsruko
Kategorio:Ejfelo
Sara Sara

eta|Vulkano Sar Sara.
**Sara Sara**, estas vulkano de Peruo situa en la suda pinto de la Departemento Ajakuĉo, proksime de la limo kun Arekipo. Ĝi formas parton de la cordillera Occidental de Andoj kaj estas klasita kiel stratovulkano. Ĝi atingas la  m de altitudo super marnivelo. Ĝi havas montopinton kovrita parte de konstantaj neĝoj kaj deklivojn tre eroziitaj pro la neĝo kaj la fortaj ventoj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* De Silva, Shanaka L.; Francis, Peter (1991). Volcanoes of the Central Andes. Springer-Verlag. pp. 216 pp. ISBN 3540537066.

Kategorio:Geografio de Peruo
Kategorio:Vulkanoj en Sudameriko
Kategorio:Montoj en Peruo
Monaĥinejo Stuben

[eta|300px|monaĥineja ruino Stuben apud [Bremm ĉe Mozelo ]]
eta|300px|informtabulo ĉe la ruino
**Monaĥinejo Stuben** (1137–1802) estas iama aŭgustenaj ĥorvirinoj-virina kolegiato en Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
La ruino de la kolegiata preĝejo situas sur duoninsulo apud Bremm ĉe la Mozelo. La teritorio de la iama monaĥinejo estas uzata por kultivi vinberojn. Hodiaŭ ĝi estas sola vinarealo *Abtei Kloster Stuben*.

## Historio 
La kolegiato estis fondita komence de la 12a jarcento fare de Aŭgustenoj de la Springiersbach. La nobelo Egelolf donis al la abato Richard la 1a de Springiersbach laŭ la deziro de sia filino Gisela sian burgdomon, kapelon kaj la ceteran propraĵon sur la duoninsulo apud Bremm por fondi monaĥinejon. La monaĥinejo Stuben estis menciita unuafoje kiel *ecclesia beati Nicolai de insula*, ĉirkaŭ 1160 kiel *sorores de Insula*. eN 1137 estis ĉi-tie granda virina konvento.

## Literaturo 
* Peter Brommer, Achim Krümmel: *Klöster und Stifte.* (=Wegweiser Mittelrhein 6), Koblenz 1998, S. 27
* Bernhard Kreutz: *Heinrich von Ulmen (ca. 1175–1234). Ein Kreuzfahrer zwischen Eifel und Mittelmeer.* In: *Porträt einer europäischen Kernregion. Der Rhein-Maas-Raum in historischen Lebensbildern.* Trier 2006, S. 80–91
* Hans Wolfgang Kuhn: *Heinrich von Ulmen, der vierte Kreuzzug und die Limburger Staurothek.* in: Jahrbuch für westdeutsche Landesgeschichte 10 (1984), S. 67–106
* Ernst Wackenroder (Kunlabor.): *Kunstdenkmäler des Landkreises Cochem.* (=Die Kunstdenkmäler von Rheinland-Pfalz 3.2), Düsseldorf 1959, S. 716–722

## Eksteraj ligiloj 
* Genauer Umriss der Weinlage „Abtei Kloster Stuben“

Stuben
Kategorio:Bremm
Stuben
Vulkano Lanino

eta|250ra|Vulkano Lanino.
La **Lanino** aŭ **Lanín** en hispana (en mapuĉa lingvo estas *Pillañzegüñ*) estas stratovulkano konsiderata aktiva, situa en la sudo de Argentino kaj Ĉilio. Ĝi havas alton de 3 776 metroj super marnivelo; kaj ne registris aktivecon ekde la 18a jarcento, sed tiu vulkano troviĝas inklude en la Pacifika fajra rondo. Oni supozas, ke ĝi havis aktivecon proksimume en la jaro 540 p.K., datita per Karbono-14, pro kio ties aktiveco estus historia kaj oni povas konsideri ĝin kiel aktiva vulkano. Por blankuloj estis unuafoje vidita en 1782 nome fare de la hispana esploristo Basilio Villarino kiu indikis ĝin kiel *Cerro Imperial* (Imperia Monto), kaj komentas ke la lokanoj nomis ĝin *Yajaunaujén* La kratero kiun eble lasis ĝia lasta erupcio ne estas videbla kaj oni supozas ke ĝi estas kaŝita sub la glaĉero kiu troviĝas sur la montopinto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj de la Parque Nacional Lanín 
* Priskribo de Lanín en Andeshandbook

Kategorio:Aktivaj vulkanoj
Kategorio:Stratovulkanoj
Kategorio:Vulkanoj en Argentino
Kategorio:Vulkanoj en Ĉilio
Resto

En komputado, la **operacio resto** liveras la restaĵon de la divido de du nombroj. Ĝi estas baza koncepto de aritmetiko.

Konsideru du pozitivajn nombrojn, *a* kaj *n*: *a* *resto* *n* (ankaŭ mallonge skribita *a* mod *n* aŭ *mod(a,b)* egalas la reston de la divido de entjeroj de *a* per *n*. Ekzemple, la esprimo "7 mod 2" egalas 1, ĉar 7 dividita per 2 rezultas kvocienton 3 kaj reston 1. La esprimo "12 mod 3" egalas 0, ĉar 12 dividita per 3 rezultas kvocienton 4 kaj reston 0.

## Vidu ankaŭ 
*Modula aritmetiko

Kategorio:Aritmetiko
Miliondolara Paranormala Defio

La **Miliondolara Paranormala Defio** (angle: One Million Dollar Paranormal Challenge) estis oferto de la James Randi Edukada Fonduso (JREF) pagi milionon da  al iu, kiu povas montri supernaturan aŭ paranormalan kapablon sub interkonsentitaj sciencaj kriterioj. Ian version de la defio oni unuafoje disigis en 1964, kaj pli ol mil da homoj akceptis ĝin, sed neniu sukcesis. La defion oni ĉesis en 2015.

## Historio 
eta|James Randi, fondinto de la James Randi Edukada Fonduso
James Randi disvolvis la ideon de la defio dum radia intervjuo kiam parapsikologo defiis lin subteni siajn ideojn per mono. En 1964, Randi ekofertis milon da usonaj dolaroj, kaj poste premiojn de dekmilo. Poste, Lexington Broadcasting volis ke Randi faru programon "La $100,000 Psika Premio", do ili aldonis $90,000 al la originala sumo de Randi. Finfine, en 1996, unu el liaj amikoj donacis $1,000,000 por la premio.

Ekde 1a de Aprilo 2007, nur tiuj kun ĉeesto en la medioj kaj la subteno de respektata akademiano rajtis akcepti la defion. Oni esperis ke tial oni havus pli da tempo kaj rimedoj por defii pli konatajn supozatajn parapsikologiistojn.

Je 4a de Januaro 2008, oni anoncis ke la premio finiĝos je 6a de Marto 2010 por liberigi la monon por aliaj uzoj. Unu el la kialoj estis ke pli konataj asertantoj ne volis aliĝi. Tamen ĉe *The Amaz!ng Meeting 7*, oni anoncis ke la defio ne finiĝos en 2010. La Fonduso formale ĝisdatigis sian retejon je 30a de Julio 2009 kaj anoncis la daŭrigon de la defio.

Ekde la kreo de la defio de Randi en 1964, ĉirkaŭ mil da homoj aliĝis, sed neniu sukcesis. Randi diris ke malmulte da malsukcesaj aliĝintoj serioze konsideris ke ties fiaskon kaŭzis la neekzisto de la potencoj, je kiuj ili kredis.

En Januaro 2015, James Randi anoncis ke li pensiiĝas kaj forlasas sian postenon en JREF. Poste en 2015, oni oficiale ĉesis la defion.

## Reguloj kaj Juĝado 
eta|Aliĝinto ĉe TAM 2012 asertis ke ia ĉirkaŭmano povus plibonigi la ekvilibron. Jen oni ekzameniĝas je ekvilibro dum la komenco de la defio.
La oficialaj reguloj de la Defio postulis ke partoprenantoj devas skribe konsenti la kondiĉojn de la ekzameno. Asertoj, kiujn oni ne povas eksperimente ekzameni, ne rajtas aliĝi. Asertantoj povis influi la ekzamenan proceduron dum la enkonduka fazo.

Por certigi ke la eksperimentaj kondiĉoj mem ne influus la kapablon agi de la asertanto, oni ofte faris neblindajn kontrolajn ekzamenojn. En tiaj ekzamenoj, la asertanto jam scias kiel sukcesi, do malsukceso tuj pruvus la malkapablon de la asertanto.

## Kritiko 
Astronomo Dennis Rawlins priskribis la defion kiel nesinceran, dirante ke Randi certigus ke li neniam devus pagi. Randi respondis ke li intencis ke li neniam devos pagi ĉar li ĉiam pravas.

Rosemary Altea sugestis ke la miliono da dolaroj ne ekzistas, aŭ ke ĝi estas nur promesaj notoj. La JREF diris ke oni povus certigi la monsumon laŭvole.

Kategorio:Paranormalaj fenomenoj
Kategorio:Scienco kaj kulturo
Cerro Torre

eta|dekstra|250px|Cerro Torre.
La **cerro Torre**, aŭ **Monto Torres** aŭ eĉ *Monto Turoj*, estas monto de 3 133 msm situa en la orienta bordo de la Sudpatagonia Glacikampo en la sudo de Patagonio, nome plej suda parto de Sudameriko. Ĝi troviĝas en la sektoro limigota en la landlimo inter Argentino kaj Ĉilio kiu datas el la *Acuerdo de 1998*, tiu sektoro etendas el sudo de la Monto Fitz Roy ĝis la Cerro Murallón; en la Traktato oni intencis limigi el Fitz Roy ĝis la Cerro Daudet, tamen pro la malkonsento pri la limigo de la norda sektoro, difiniĝis nur el Cerro Murallón ĝis Daudet. Pro too, ties politikaj kaj neŭtrala statuso estas tiu de internacia monto, kiu apartenas al ambaŭ landoj, el kiuj ambaŭ devas difini definitivan limon.
[eta|300px|Survoje a [El Chaltén, Provinco Santa Cruz, Argentino. Maldekstre la Cerro Torre en la orienta flanko.]]

La nekonfuzebla konturo de la Cerro Torre estas bildo rekonata tutmonde inter montogrimpistoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Cerro Torre en SummitPost.org
* Noticia sobre Cerro Torre en Gara 
* Cerro Torre Primera vía abierta en estilo alpino. Siguiendo los pasos de Maestri y Egger
* El artículo de Rolando Garibotti en el American Alpine Journal de 2004 sobre la supuesta ascension de Maestri, "A mountain unveiled" -formato pdf-
* Mapa de Cerro Torre
* Artículo en The Guardian sobre Cesare Maestri y la controversia referida al primer ascenso

Kategorio:Andoj
Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Montoj en Ĉilio
Kategorio:Patagonio
Tipas

**Cerro Tipas** (konata ankaŭ kiel **Cerro Cazadero** (Ĉasejo) aŭ **Cerro Walther Penck**) estas masiva vulkanaro en Andoj, situa en nordokcidenta Argentino. Ĝi estas ĝuste sudokcidente de Ojos del Salado, nome la plej alta vulkano en la mondo. Tipas mem estas eble la tria plej alta aktiva vulkano  en la mondo, kaj ĝi konsistas el stratovulkanoj, lafokupoloj, kaj lafofluaĵoj. Ties pinto estas  6 668 m super marnivelo kaj la komplekso kovras areon de 25&nbsp;km². Estas informoj pri fumarola aktiveco, kaj de Silva kaj Francis (1991) konsideris ke la vulkano estis laste aktiva en Holoceno. La komplekso Tipas-Cerro Bayo estis aktiva antaŭ 2.9-1.2 milionoj da jaroj eliganmte daciton kaj riolitojn. Magmokompono estas tipa ĉe Andaj stratovulkanoj. Tomografiaj studoj de subkuŝa krusto indikas modelon de sisma malpliiĝo sub Tipas.

## Referencoj
## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Global Volcanism Program: Tipas 

Kategorio:Andoj
Kategorio:Vulkanoj en Argentino
Kategorio:Aktivaj vulkanoj
Ĉilia Patagonio

eta|250ra|Turoj de Paine.
La **Ĉilia Patagonio**, **Aŭstrala Zono** aŭ **regiono de la kanaloj** estas termino kiu korespondas al subregiono de la Patagonio, karakterizita ĉar estas enorme ampleksa bioregiono kiu montras tre varian geografion kio rezultas en granda diverseco de pejzaĝoj, klimatoj, kulturo kaj ekosistemoj: montoj, fjordoj, kanaloj kaj insuloj, pro la enmariĝo de la montaro de Andoj.

En Ĉilio, la zono de Patagonio ne ekzistas kiel politika ento, kaj ĝi konstituas nur imagitan limon. La provinco Palena estas la plej norda parto de la Ĉilia Patagonio. Tradicie oni konsideras ke la Ĉilia Patagonio ekas el la Korkovado-golfo ĝis la Kabo Hornos, kio kovras la landan teritorion el la Pacifiko al la limo kun Argentino.

Laŭ la politika organizado de la lando, ĝi enhavus la areojn de la provinco Palena kaj de la regionoj Aisén kaj Magallanes (sen la Ĉilia Antarkta Teritorio). Aktuale oni preferas diferenci ĝin el la teritorio situa pli norde de la Golfo Korkovado (nome regiono Los Lagos), limige tiun kun la teritorio de la Ĉilia Patagonio.

## Geografiaj elementoj 
* Masivo Paine

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Puerto Montt, estas konsiderita la "ĉefurbo" de ĉilia Patagonio.

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Patagonio
Marie de Miribel (Tramtransporto en Parizo)

**Marie de Miribel** estas haltejo de Tramvojo T3b situanta en la 20-a arondismento de Parizo.

La nomo *Marie de Miribel* devenas de samnoma placo kie situas la haltejo kaj omaĝas al Marie de Miribel (1872-1959), fondinto de socialaj kaj hospitalaj karitataj organizaĵoj de la Croix-Saint-Simon.

## Interkonektoj 
*   ''''

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T3b
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* T3b RATP
* T3 Oficiala retejo 
* En tram, les femmes ! - EVE ()

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3b
Kategorio:20-a arondismento de Parizo
Andrea Drahota

**Andrea Drahota,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Drahota Andrea** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia edzo estis András Kozák.

Andrea Drahota http://www.imdb.com/name/nm0236813/ naskiĝis la  en Veszprém (urbo).

## Biografio 
Andrea Drahota studis unue en Ekonomia Universitato Marx Károly inter 1959–1961, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1965. Ŝi debutis en filmo jam en 1963. Ŝiaj pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Thália (Budapeŝto) (1966–1991)
* Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj Teatro Magyar (1993–2001)
* Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (2001-).
Ŝi edziniĝis en 1964, ŝi naskis 2 gefilojn, ŝi vidviniĝis en 2005. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1972-1986).

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Gertrud
** Rikardo la 2-a - reĝino
** Rikardo la 3-a - S-ino York
** Romeo kaj Julieta - virina titolrolo; S-ino Capulet
** La komedio de eraroj - Emilia
* József Katona: *Bánk bán* - Gertrudis
* Gyula Illyés: *Fáklyaláng* S-ino Kossuth
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Cecília

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* ‘‘Sodrásban’‘ (1963)
* Lumaj ventoj (1969)
* ‘‘Fogjuk meg és vigyétek!’‘ (1978)
* ‘‘A szeleburdi család’‘ (1981)
* ‘‘Blue Box’‘ (1993)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Csiribiri’‘ (1964)
* ‘‘Cserepes Margit házassága’‘ (1973)
* *Alkony* (1986)
* ‘‘Kisváros’‘ (serio, 1996)
* ‘‘Barátok közt’‘ (serio, 2007)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Catherine Deneuve, Annie Girardot kaj aliaj

## Fontoj 
* datenoj
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Márta Egri

**Márta EGRI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Egri Márta** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia patro estis István Egri (aktoro), ŝia patrino estis Teri Náray, ŝia frato estas Kati Egri.
Márta Egri http://www.imdb.com/name/nm0251119/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Márta Egri frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1973. Ŝia ĉefinstruisto estis László Vámos. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de *Vígszínház,* kie ŝi pasis 3 jarojn. Inter 1986-1991 kaj 2002–2007 ŝi estis membro de Teatro Szigligeti (Szolnok). En la ceteraj tempoj ŝi apartenis al malgrandaj teatroj, aŭ ŝi havis rolojn sen esti trupano. Ŝia unua edzo estis József Székhelyi, sed en 1986 ŝi denove edziniĝis. Ŝi naskis po unu filinojn. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1985-2015.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Romeo kaj Julieta - vartistino de Julieta
** Otelo - Emilia
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Olivia
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Gábor Presser: Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo - Ilona

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* ‘‘Lányarcok tükörben’‘ (1972)
* ‘‘Yerma’‘ (1984)
* ‘‘Ébredés’‘ (1995)
* ‘‘A Hídember’‘ (2002)
* ‘‘Gondolj rám’‘ (2014)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Az elsőszülött’‘ (1973)
* ‘‘Széchenyi napjai’‘ (1985)
* ‘‘Pótvizsga’‘ (1996)
* ‘‘Régimódi történet’‘ (2006)
* ‘‘Egynyári kaland’‘ (2015)

## Dubladaj roloj 
* en 120 eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Diane Keaton, Meryl Streep kaj aliaj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto
* datenoj

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ferenc Elek

**Ferenc Elek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Elek Ferenc** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Ferenc Elek http://www.imdb.com/name/nm0253219/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Elek frekventis metian mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1998. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Katona József. Li ofte ricevas rolojn ankaŭ en filmoj. Li ricevis plurajn premiojn inter 2003-2012.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Francisco
** Romeo kaj Julieta - Benvolio
** *Troilus és Cressida* - Menelaus
* Molière:
** La Avarulo - Cléante
** Tartufo - lojala homo
** La mizantropo - Clitandre
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Mirígy
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* - sekretario

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Tamás és Juli* (1997)
* *Bányató* (2006)
* *Hurok* (2016)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Alapképlet* (1989)
* *A varázsló álma* (1997)
* *Koccanás* (2009)
* *Félvilág* (2015)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Jonah Hill kaj aliaj

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/elek-ferenc/person-3294
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ivan Kablukov

**Ivan Kablukov** (1857-1942) estis rusa fiziko-kemiisto kaj honora membro de la Akademio pri Sciencoj de Rusio (1932). Li proponis la koncepton pri jona solvatigo kaj lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj. Li estis lernanto de Vladimir Markovnikov (1837-1904) kaj Aleksandro Butlerovo (1828-1886). Li estis la kreinto de la fiziko-kemia lernejo en la Rusa Imperio.

## Vivo 
En 1885 li ricevis sian diplomon pri doktoreco en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj fariĝis universitata profesoro. En 1889 li estis asistanto de Wilhelm Ostwald (1853-1853) en Lepsiko. En 1891, li fakiĝis rilate al la teorio pri solvaĵoj de Arrhenius (1859-1927) kaj Jacobus Henricus van 't Hoff (1852-1911). En 1903, li iĝis titulara profesoro en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj samtempe profesoro en la Instituto pri Agrikulturo de Moskvo, kie li restis ĝis 1942.

Inter 1933 kaj 1940 li indikiĝis kiel profesoro pri Neorganika Kemio kaj Analiza Kemio en la Unuiĝo de la Akademioj por la Industrioj de Moskvo. En 1887, li estis la unua kiu elmontris ke la varmoformiĝo de la izomeraj organikaj komponaĵoj povas estis malsamaj. Li kaj lia frato Nikolaj partoprenis dum la oktobra revolucio de 1918. Li mortis en la 5-a de majo 1942 dum evakuado en la urbo Taŝkento.

## Verkaro 
* La leĝo pri fazoj kaj ties aplikado en la salaj saturitaj solvaĵoj (1933)
* Termokemio, 1934
* "О явлениях диссоциации", ("Pri la dissociiĝa fenomeno")
* "Глицерины, или трёхатомные спирты, и их производные" ("Pri glicerino aŭ triatomaj alkoholoj kaj ties derivaĵoj"), decembro 1887 (universitata tezo)

## Literaturo 
* WorldCat Identities
* ChemNet
* nplit.ru
* Personensuche
* isaran.ru
* rulex.ru

## Vidu ankaŭ 
* Николай Яковлевич Демьянов (1861-1938)
* Владимир Фёдорович Лугинин (1834-1911)
* Николай Николаевич Бекетов (1827-1911)
* Александр Михайлович Бутлеров (1828-1886)
* Владимир Васильевич Марковников (1837-1904)
* Justus von Liebig (1803-1873)
* Adolf von Baeyer (1835-1917)
* Aleksej Ĉiĉibabin (1871-1945) rusa kemiisto

## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj kemiistoj
Kategorio:Sovetiaj fizikistoj
Kategorio:Herooj de Laboro
Kategorio:Rusiaj revoluciuloj
Kasteleto de Kehidakustány

La **Kasteleto de Kehidakustány** [kehidakuŝtAnj] aŭ nobeldomo de Ferenc Deák estas historia monumento, nun muzeo en Hungario, en vilaĝo Kehidakustány.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kasteleto de Kehidakustány

## Historio 
En tiu loko estis nobela domo en la 16-a jarcento. La nun videbla baroka kasteleto estis konstruita en la 1740-aj jaroj, sed restis iom da partoj el la malnova domo. En 1804 la nova posedanto estis la familio Deák. Inter 1808 kaj 1854 zie loĝis Ferenc Deák. En 1854 Ödön Széchenyi aĉetis la kasteleton, sed post jaroj ankaŭ li vendis ĝin, fine en 1925 la hungara ŝtato aĉetis ĝin. En 2003 la kasteleto plene renoviĝis.

## Konstruaĵoj 
La teretaĝa kasteleto situas sola sur monteto en granda korto. Ĝia formo estas L-majusklo. En meza parto de la ĉefa alo la enireja parto reliefas, en fino de la alia alo situas alia reliefaĵo. En la korto busto pri Ferenc Deák estas videbla fare de György Zala en 1928.

Post iom da distanco estas duetaĝa agrikultura lernejo kreita en la 1920-aj jaroj kaj muelejo.

## Muzeo 
En la kasteleto en 5 ĉambroj estas prezentita vivo de Ferenc Deák.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo 
* hungare kun fotoj

Kehidakustány
Glacikerno

dekstra|kadro|Specimeno de glacikerno prenita per drilo. Foto de Lonnie Thompson, Byrd Polar Research Center
**Glacikerno** (de la angla *ice-core*) aû **glacikaroto** (de la franca *carotte de glace*), estas cilindra glacia specimeno kiu estas forigita de glacitavolo, ofte de la polusa glacia kovro de Antarkto, Gronlando aŭ de montaj glaĉeroj. Ĝi enhavas glacion deponitan dum vico da jaroj. Tial, la glaciaj propraĵoj povas esti uzataj por rekonstrui la klimatan registron de la tempa periodo de la kerno, kutime tra izotopa analizo. Tio ebligas rekonstrui la lokajn temperaturajn registrojn kaj la historion de la atmosfera komponado.

## Izotopa analizo 
Studi la izotopojn de akvo, tra glacikerno, ebligas havi multajn informojn pri la klimato, pri la origino de vulkano kaj ankaŭ pri la kemia konsisto de atmosfero. La izotopo deŭterio ebligas dati glacian epokon (ekz.  jaroj) kaj la izotopo oksigeno-18 informas pri la temperaturo de precipitado : ju pli malvarme estas, des pli vaporas la molekuloj de akvo, kiuj konsistantas el oksigenoj-18. El la kombinado de tiuj du informoj (dati per deŭterio kaj mezuri temperaturon per oksigeno-18) rezultas ĉi tiu informo : ĉiuj temperatur-ŝanĝoj dum iu periodo kiel glaciepoko.

[dekstra|eta|Komparo de glacikernoj elprenitaj en la [EPICA|EPICA Domo C kaj la Vostok Stacio]]

## See also 
* Paleoklimatologio
* Klimata indikilo

## References 
Kategorio:Glacio

Kategorio:Artikoloj kun klarigendaj elementoj
Kanono por fino de la jarcento

**Kanono por fino de la jarcento** (pole: *Kanon na koniec wieku*) – serio de 25 (poste plivastigita ĝis 40) de la plej gravaj libroj de la 20-a jarcento, elektitaj en plebiscito de legantoj de „Rzeczpospolita” kaj eldonitaj de Porozumienie Wydawców (Interkonsento de Eldonistoj) konsistanta el ok eldonejoj: Bellona, Rebis, „Muza”, PIW, „Znak”, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wydawnictwo Literackie kaj  Wydawnictwo Naukowe PWN. La libroj ĉiun duan semajnon de septembro 1999 ĝis septembro 2000. En 2001 laŭ deziro de legantoj oni decidis pri eldono de pluaj 15 libroj el la serio, kiuj aperis de septembro 2001 ĝis fino de 2002.

## Listigo de verkoj eldonitaj en la serio 
# Miĥail Bulgakov – *La Majstro kaj Margarita*
# Albert Camus – *La pesto*
# Julio Cortázar – *Hopludo*
# Umberto Eco – *La nomo de la rozo*
# Witold Gombrowicz – *Ferdydurke*
# Günter Grass – *La lada tambureto*
# Jaroslav Hašek – *La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito*
# Joseph Heller – *Catch-22*
# Ernest Hemingway – *For Whom the Bell Tolls*
# Zbigniew Herbert – *89 versoj*

11 Gustaw Herling-Grudziński – *Alia Mondo*

12 James Joyce – *Uliso*

13 Franz Kafka – *La Proceso*

14 Tomasz Mann – *Magia monto*

15 Gabriel Garcia Márquez – *Cent jaroj da soleco*

16 Alan Alexander Milne – *Winnie-la-Pu

17 George Orwell – *La Besto-Farmo*

18 George Orwell – *1984*

19 Boris Pasternak – *Doktoro Ĵivago*

20 Marcel Proust – *Serĉante perditan tempon*

21 Antoine de Saint-Exupéry – *Eta Princo*

22 Bruno Schulz – *La cinamobutikoj kaj Sanatorio sub Klepsidro*

23 Aleksandr Solĵenicin – *La Gulaga Arkipelago*

24 Miĥail Ŝoloĥov – *Silenta Don'*

25 John Ronald Reuel Tolkien – *La Mastro de l'Ringoj*

26 Samuel Beckett – *Dramoj*

27 Joseph Conrad – *Lord Jim*

28 William Faulkner – *The Sound and the Fury*

29 Sigmund Freud – *Enkonduko al psikanalizo*

30 Hermann Hesse – *La stepa lupo*

31 Aldous Huxley – *Brava Nova Mondo*

32 Ken Kesey – *Flugo super kukola nesto*

33 Milan Kundera – *La netolerebla leĝero de estado*

34 Giuseppe Tomasi di Lampedusa – *La Gepardo*

35 Mario Vargas Llosa – *Interparolo en la katedralo*

36 Thomas Mann – *Doktor Faustus*

37 Robert Musil – *La homo sen proprecoj*

38 Erich Maria Remarque – *En okcidento nenio nova*

39 Isaac Bashevis Singer – *Mago de Lublin*

40 John Steinbeck – *La Vinberoj de Kolero''

Kategorio:Literaturaj serioj
Kategorio:Literaturo de la 20-a jarcento
Marie de Miribel

**Marie de Miribel** (naskiĝis en 1872, mortis ) estis franca flegistino, katolika aktivulino kaj politikistino. Ŝi estis la fondinto de socialaj kaj hospitalaj karitataj organizaĵoj de *la Croix Saint-Simon*, kaj partoprenis en Rezistado dum la Dua Mondmilito. 

## Omaĝo 
En Parizo, placo kaj haltejo '''' de tramvojo T3b omaĝas al ŝi.

## Eksteraj ligiloj 
* Fondation Œuvre de la Croix Saint-Simon
* En tram, les femmes ! - EVE ()

Kategorio:Flegistoj
Kategorio:Kristanaj aktivuloj
Kategorio:Francaj rezistantoj
Kategorio:Rifuzintoj la Honoran Legion
Transiraj Andoj

**Transiraj Andoj** estas sektoro de la Sudaj Andoj, nome ĉefa montaro de Sudameriko. Tie troviĝas la plej altaj montopintoj, kvankam la averaĝa alto malaltiĝas. La montopasejoj estas malfacilaj kaj krutaj. Ili estas konstituitaj de dorsaj padoj separataj de valoj laŭlongaj de inter 10 kaj 40 km de larĝo. Okcidente troviĝas la intermeza depresio, nome tektona faŭlto kiu separas Andojn disde la Cordillera de la Costa, kiu apenaŭ superas la 2000 msm de alto. Oriente staras la ĉefa montoĉeno kun kelkaj de la plej altaj montopintoj: nome la Akonkagvo (6960,8 msnm), la vulkano Tupungato (6635 msnm) kaj la Mercedario (6770 msm).

Kategorio:Montoj en Sudameriko
Kategorio:Andoj
Cordillera de la Costa (Suda Pacifiko)

La **cordillera de la Costa** (Kordilero de la Marbordo) estas unu el la kvar «makroformoj» de reliefo ĉefaj de la geografio de Ĉilio kiu etendas en direkto nordo-sude, kaj karakteras ĉar estas formaĵo geologia de la marbordoj de la nordo, la centro kaj la sudo de Ĉilio. Ĝi etendas laŭ longo de 3000 km kaj estas formata de serio de montetoj ĉefe rondoformaj pro la erozio kies ĉefa montopinto superas la 3000 msm, Ĝi ekas en la regiono Arikio kaj Parinakotio, kaj finas en la duoninsulo Taitao, en la Regiono Aisén, kie ĝi eniras en la Pacifikon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Estudios Latinoamericanos rete .
* Síntesis geográfica nacional 

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Montoj en Sudameriko
Masivo Paine

**Masivo Paine** aŭ **Montaro Paine** kaj en hispana **cordillera Paine**, konata ankaŭ kiel **macizo Paine**, estas malgranda sed elstarega grupo de montoj situa en la Nacia Parko Torres del Paine, en la Ĉilia Patagonio. Ĝi estas je 150 km norde de la urbo Puerto Natales, je 400 km norde de Punta Arenas, kaj je pli ol 2 500 km sude de la ĉefurbo de Ĉilio, nome Santiago. Ĝi estas administracie ene de la komunumo Torres del Paine (Magallanes y de la Antártica Chilena). Inter ties montopintoj la plej konataj estas la nomitaj **turoj de Paine**, tri granitaj montopintoj de ĉirkaŭ 2 600 m de alto averaĝe.

## Montopintoj 
maldekstre|eta|250px|Turoj de Paine.
La plej alta montopinto de la masivo estas la cerro Paine Grande, kies koordenatoj estas . Oni asertas ĝenerale ke la alto estas de 3 050 msm.

La plej konataj montopintoj estas la tri kiuj korespondas al la turoj de Paine . Tiuj estas gigantoj el granito mudlitaj de la forto de la glacio.

La Torre D'Agostini, de 2 850 msm, laŭ bonaj kondiĉoj klimataj povas esti vidataj el la suda flanko de la masivo, inter kornoj kaj la monto Almirante Nieto. Ties unua ascendo estis farita de la ekspedicio itala gvidita de Armando Aste. La Centra Turo (2 800 msm) estis grimpita la unuan fojon la 16an de Decembro 1963 de la britoj Chris Bonington kaj Don Whillans, kaj la Norda Turo aŭ Monzino (2 600 msm), de la itala Guido Monzino.

Aliaj montopintoj estas la *cerro* Fortaleza de 2 900 msm, la korno Principal, de ĉirkaŭ 2 600 msm, kaj la monto Almirante Nieto, kun alto de 2 670 msm.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Biggar, John, 2005. *The Andes: A Guide for Climbers* (3rd edition, ISBN 0-9536087-2-7).
* Kearney, Alan, 1993. *Mountaineering in Patagonia*. Seattle USA: Cloudcap.

## Vidu ankaŭ
* Cerro Ostrava

## Eksteraj ligiloj 
* Komerco kaj turismo de la Ĉilia Patagonio, Punta Arenas (Chile)
* Gvidilo de la Patagonia
* Patagonia, retejo kaj mapo de la masivo
* Foto de la masivo el estero Última Esperanza, 50 km sude
* Torres del Paine ĉe summitpost (angle)
* Turismo chileno en el mundo 

Kategorio:Andoj
Kategorio:Montoj en Ĉilio
Hôpital Robert-Debré (Tramtransporto en Parizo)

**Hôpital Robert-Debré** estas haltejo de Tramvojo T3b situanta en la 19-a arondismento de Parizo.

La nomo *Hôpital Robert-Debré* devenas de samnoma apuda hospitalo.

## Interkonektoj 
*  RATP 48
*    ''''

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T3b

## Eksteraj ligiloj 
* T3b RATP
* T3 Oficiala retejo 

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3b
Kategorio:19-a arondismento de Parizo
Monto Sarmiento

La **Monto Sarmiento** estas monto kun piramida formo kaj glaĉera montopinto kun formo de selo situa en la Nacia Parko Alberto de Agostini, en la parto ĉilia de Fajrolando. Ĝi staras krute ekde la orienta marbordo de la Kanalo Magdalena kaj markas la okcidentan landlimon de la Montaro Darvino. La monto montriĝas ofte kaŝita inter nuboj, sed kiam ĝi estas videbla estas "la plej sublima spectaklo en Fajrolando", laŭ vortoj de Charles Darwin, unu el multaj personoj kiuj kaptiĝis de la belo de tiu monto.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Fajrolando
Kategorio:Montoj en Sudameriko
Monto Paine Grande

[eta|dekstre|779x779px|Vido de cerro Paine Grande, centre, super [glacimonto|glacimontero devena el la glaĉero Grey (videbla maldekstre) flosanta en la samnoma lago.]]

La **Monto Paine Grande** aŭ en hispana **cerro Paine Grande** estas monto situa en la masivo Paine, en la interno de la Nacia Parko Torres del Paine, en la Ĉilia Patagonio. Administracie, ĝi situas en la regiono Magallanes y de la Antártica Chilena kaj en la Provinco Ultima Esperanza.

Situa sudokcidente de la masivo, la cerro Paine Grande posedas kvar pintojn: la ĉefa (3 050 m), la Punta Bariloche (2 600 m), la centra Cumbre Central (2 730 m) kaj la norda Cumbre Norte (2 750 m).

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Gino Buscaini et Silvia Metzeltin, Patagonia, tierra mágica para viajeros y alpinistas, Desnivel, 2000, 304 p. (ISBN 9788489969575)
* Alan Kearney, Mountaineering in Patagonia, Cloudcap, 30 juin 1993, 168 p. (ISBN 9780938567301)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.andeshandbook.org/montanismo/cerro/129/Paine_Grande Paine Grande ĉe andeshandbook.org Konsultita la 30an de Januaro 2017.

Kategorio:Andoj
Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Montoj en Sudameriko
Subdukcio

eta|250ra|Detale zono de subdukcio.
La **subdukcio** de platoj estas la procezo de sinkiĝo de oceana zono de litosfera plato sub la bordo de alia plato en konverĝa limo, laŭ la teorio de Platotektoniko. La subdukcio okazas laŭlonge de ampleksaj **zonoj de subdukcio** kiuj nuntempe koncentriĝas speciale en la medio de la Pacifika Oceano, en la nomata Pacifika fajra rondo, sed estas ankaŭ zonoj de subdukcio en areoj de la Mediteraneo, la Antiloj, la Sudaj Antiloj kaj la marbordo al la Hinda Oceano de Indonezio.

## Vidu ankaŭ 
* Kontinenta kolizio

## Referencoj 
## Literaturo 
* Ĉu vi konas la teron?, Endre Dudich, publikigita en 1983 ĉe Scienca Eldona Centro de Universala Esperanto-Asocio en Budapeŝto 
* Artimeva, I. (2011) (angle). *The Lithosphere: An Interdisciplinary Approach*. Cambridge University Press.

Kategorio:Platotektoniko
Patagoniaj Andoj

[eta|250px|[Vulkano Lanino somere.]]
[eta|250px|[Lago Bonaero|Lago Buenos Aires/General Carrera somere.]]
[eta|250px|[Monto Fitz Roy somere.]]
Oni nomas **Anda Patagonio** aŭ en hispana **Patagonia andina** unu el la du subregionoj laŭ kiuj estas dividita la Argentina Patagonio.

Ĝi estas formata de Andoj patagoni-fuegiaj, originitaj de la anda faldiĝo en la Cenozoiko. La zono etendas ekde la latitudo 30º Sudu ĝis la suda pinto de la amerika kontinento. Oriente limas kun la patagoniaj altebenaĵoj, kaj okcidente kun la Pacifika Oceano.

La montarĉenoj estas separataj de valoj okupataj de lagoj aŭ trairataj de riveroj. La ĉefaj altaĵoj estas la vulkano Lanino, kaj la montoj Tronador, San Lorenzo, Fitz Roy kaj Agassiz, el kiuj neniu superas la 4000 m. En Fajrolando, la Andoj aspektas formante montojn ne pli altajn ol 1500 m. Kompare kun la Andoj aridaj aŭ centraj, la patagoniaj Andoj havas la nivelon de la konstantaj neĝoj pli malalte, danke al la malaltaj temperaturoj kaj al la malsekaj ventoj devenaj de la okcidento kiu okazigas intensajn neĝofalojn en la zono. La abundaj precipitaĵoj ebligas la disvolviĝon de la moderklimata arbaro en la deklivoj de la montoj. En la valoj, protektitaj sektoroj, setlas la loĝantaro, de kie staras la setlejoj San Carlos de Bariloche, Ushuaia, Esquel kaj San Martín de los Andes.

## Vidu ankaŭ 
* Patagonio
* Andoj
* Cerro Ostrava

Kategorio:Geografio de Argentino
Kategorio:Patagonio
Kategorio:Andoj
Huankaoj

La **Huankaoj** aŭ en hispana **Huancas**, **Wancas**, aŭ **Wankas** estas keĉua popolo kiu loĝas en la Regiono Junino de centra Peruo, en kaj ĉirkaŭ la Valo Mantaro.

## Historio 
Post kuraĝa luktado, la Huankaoj estis konkeritaj de Paĉakuti kaj aligitaj en la Inkaa Imperio. La Huankaoj helpis la hispanojn dum la konkero de Peruo. Ili havigis necesaĵojn kaj homojn al la hispana armeo.

Kategorio:Etnoj en Peruo
Kategorio:Indianaj etnoj en Peruo
Kategorio:Andoj
Kanjarioj

eta|dekstra|200px|Kanjariaj muzikistoj.
eta|dekstra|200px|Kanjaria teksisto ĉe sia teksilo.
**Kanjarioj** aŭ en hispana **Cañari** (en Kiĉua: Kañari) estas indiĝena etno tradicie loĝanta en la teritorio de la nuntempaj provincoj Azuay kaj Cañar en Ekvadoro. Ili estas devenaj el la sendependa antaŭkolumba triba konfederacio samnoma. La historia popolo estas partikulare memorita pro sia rezistado kontraŭ la Inkaa Imperio. Eventuale konkeritaj de la Inkaoj en la komenco de la 16a jarcento ĝuste antaŭ la alveno de hispanoj, la *Cañari* poste alianciĝis kun la hispanoj kontraŭ la Inkaoj. Nuntempe, la loĝantaro de la kanjarioj, kio inkludas multajn mestizojn, nombras en miloj.

La pli frua popolo defendis sian teritorion dum multaj jaroj kontraŭ nombraj Inkaaj armeoj. Tupak Jupanki konkeris la Huankabambaoj, nome la plej sudaj el la kanjariaj aliancanoj. Pere de militoj kaj geedziĝoj, la Inkaa Imperio sub estreco de Uajna Kapak norde finfine konkeris ilian teritorion. La kanjarioj estis izole asimilataj en la ampleksegan imperion kaj estis rajtigitaj administri sian proprajn aferojn sed adoptante novan lingvon por komuniki kun la Inkaoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pueblo Cañari
* Cañari 
* Andes cultures  *Ecuador-travel.info*
* La Población Indigena del Cañar 

Kategorio:Historio de Ekvadoro
Kategorio:Indianaj etnoj en Ekvadoro
Kategorio:Etnoj de Sudameriko
Kategorio:Eksaj landoj de Sudameriko
Woodbine Parish

**Woodbine PARISH** (Londono 14-a de septembro de 1796 – St. Leonards Sussex, 16-a de aŭgusto de 1882) estis komercisto, diplomato kaj veturisto britia.

Li funkciis kiel brita diplomato en Bonaero de 1825 al 1832. Li subskribis la **Traktaton de Amikeco, Komerco kaj Navigado kun Argentino** en la 2-a de februaro de 1825, akompanante ankaŭ la oficialan agnoskon fare de Granda Britio de la Sendependeco de Argentino.

Kun Joseph Barclay Pentland, li inspektis grandan parton de la Boliviaj Andoj inter 1826 kaj 1827. Li publikigis "Buenos Ayres y las Provincias del Río del Plata" en (Londono, 1839). Li servis kiel Ĉefa Komisiito en Napolo de 1840 al 1845. Li havis leteran korespondadon kun Charles Darwin.

## Eksteraj ligiloj 
* Darwin Online Correspondence Database
* Famous Americans
* Todo es historia: Woodbine Parish kaj la Traktato de 1825

Kategorio:Britaj diplomatoj
Kategorio:Britaj ambasadoroj
Kategorio:Britaj ornitologoj
Kategorio:Britaj esploristoj
Porte d'Aubervilliers (Tramtransporto en Parizo)

'''Porte d'Aubervilliers'* estas haltejo de Tramvojo T3b situanta inter la 18-a kaj 19-a arondismento de Parizo.

La nomo *Porte d'Aubervilliers'' devenas de la samnoma pordo en la muro de Thiers.

## Interkonektoj 
*  RATP 35 54 239 La Traverse Ney Flandre
*  N43

## Projektoj 
*   (estonte)

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T3b
* Tramtransporto en Parizo T8
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  T3b RATP
* T3 Oficiala retejo 
*  T8 RATP
* T8 en retejo de RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3b
Kategorio:Tramtransporto en Parizo T8
Kategorio:18-a arondismento de Parizo
Kategorio:19-a arondismento de Parizo
Lukoil

**Lukoil** (, ; stiligita kiel *LUKoil*) estas unu el la plej grandaj petrolkompanioj de Rusio kaj unu el la plej grandaj tutmondaj produktantoj de petrolo. Ĝia nomo originis de la unuaj literoj de la nomoj de la tri bazaj urboj de la konzerno: Langepaso, Urajo, Kogalimo (ĉiuj en Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto - Jugra). En 2012 la kompanio produktis 89 856 milionojn tunojn da petrolo je tago. La ĉefsidejo troviĝas en Moskvo.

Lukoil kaj la usona konzerno ExxonMobil laŭ la stato de 2017 estas la du plej grandaj publikaj entreprenoj rilate al posedo de pruvitaj rezervoj de petrolo kaj de gaso. En 2008, la firmao havis 19.3 bilionojn barelojn de petrol-ekvivalento (unu "barelo de petrol-ekvivalento" estas la energio liberigita per bruligo de 158,9873 litroj da kruda nafto). Tiu sumo egalas al proksimume 1,3 procentaĵoj de la tutmondaj naftorezervoj. La firmao havas operaciojn en pli ol 40 landoj ĉirkaŭ la mondo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )
* artikolo "*la nafto-interesoj de LUKoil en Balkanio*"  en Monato 1999 06, paĝo 7 ()

Kategorio:Firmaoj en Moskvo
Kategorio:Petrolindustrio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1991
Colette Besson (Tramtransporto en Parizo)

**Colette Besson** estas haltejo de Tramvojo T3b situanta en la 18-a arondismento de Parizo.

La nomo *Colette Besson* omaĝas al franca atleto Colette Besson (1946-2005).

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T3b
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* T3b RATP
* T3 Oficiala retejo 
* En tram, les femmes ! - EVE ()

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3b
Kategorio:18-a arondismento de Parizo
Internacia Montopasejo Los Libertadores

eta|dekstra|300px|La ĉilia enirejo al la tunelo en vintro.
La **Internacia Montopasejo Los Libertadores** aŭ **Internacia Montopasejo La Liberigistoj** aŭ en hispana **Paso Internacional Los Libertadores**, nomata ankaŭ *Cristo Redentor*, estas montopasejo en Andoj inter Argentino kaj Ĉilio. Ĝi estas la ĉefa transporta vojo el la ĉilia ĉefurbo Santiago de Ĉilio al Mendoza en Argentino kaj tiele ĝi eltenas tre pezan trafikon.

Malfermita en 1980, la Tunelo de Kristo Elaĉetisto (en hispana: *Túnel Cristo Redentor*) estas 3 080 m longa, kaj servas kiel grava terpasejo inter Ĉilio kaj Argentino. Meze de la tunelo estas la landa limo, kio estas la finaĵo de la Ĉilia Ŝoseo 60 kaj la Argentina Ŝoseo 7. La vojo povas esti fermata dum vintro pro granda neĝokvanto kiu blokas ambaŭ pintoj kaj pro minacoj de rokofalo.

Ties nomo devenas el la 4-tuna statuo de Kristo Elaĉetisto de Andoj (*Cristo Redentor de los Andes*) lokigita en 1904 ĉe la montopasejo Uspallata je alto de 3 832 m. La montopasejo estis la plej alta pinto de la ŝoseo antaŭ la malfermo de la tnnelo malaltigis la maksimuman alton je 600 m, nuligante 65 kurbojn kaj mallongigante la ŝoseon je 10 km.

## Vidu ankaŭ 
* Anda Kristo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  de Cristo Redentor de Argentina Nacia Polico
* Tuneloj en Argentino 
* Cristo Redentor, Statuo 
* Ĝisdatigita stato de diferencaj tuneloj kaj trapasejoj en Argentino 
* Paso Las Leñas  ĉe Universidad Tecnológica Nacional, Facultad de San Rafael, Mendoza.

Kategorio:Tuneloj
Kategorio:Geografio de Argentino
Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Andoj
Armeo de Ĉilio

dekstra|300px|eta|Anoj de la Lernejo de Oficiroj dum parado la 19an de Septembro 2014.
La **Armeo de Ĉilio** () estas la terarmeo de Armitaj Fortoj de Ĉilio. Tiu 50,000-homa armeo (el kiuj 9,200 estas devigaj rekrutoj) estas organizita en ses divizioj, brigado por specialaj operacioj kaj aerbrigado.

En ĵusaj jaroj, kaj post kelkaj ĉefaj reekipadaj programoj, la Ĉilia Armeo iĝis unu el la teknologie plej antaŭeniraj kaj profesiaj armeoj en Ameriko.

La Ĉilia Armeo ricevas ĉefe ekipadon el Germanio, Nederlando, Svisio, Usono, Israelo, Francio, kaj Hispanio.

## Referencoj 
## Literaturo
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Ĉilia Armeo
* 
* Latin American Light Weapons National Inventories