open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Max Hecker

**Max Franz Emil HECKER** (naskiĝinta la  en Kolonjo, mortinta la  en Vajmaro) estis germana filologo, literaturhistoriisto kaj arkivisto. Dum 46 jaroj li respondecis pri Goeto-Ŝilero-Arkivo partoprenante la eldonon de pli ol 200 fakaĵoj. [eta|kvar vajmaraj germanistoj: Max Hecker, [Hans Wahl, Hans Gerhard Gräf kaj Julius Wahle (ĉ. 1918) - fotis Louis Held.]]

## Vivo 
Hecker studis ĉe la Bonna universitato germanistikon, anglistikon kaj filozofion. Lia disertaĵo estis pri la filozofo Arthur Schopenhauer. Je ĝi atentigitis la Vajmare vivanta komercisto kaj schopenhauer-emulo Stavenhagen, patro de la komponisto Bernhard Stavenhagen (dischiplo de Franz Liszt). Do invivitis Hecker veni Vajmaron plurajn semajnojn kie iĝis ankaŭ kontaktoj kun Bernhard Suphan, arkivestro. Suphan ofertis la li Hecker engaĝiĝi labori pri la heredaĵoj goetaj.

En la 1.4.1900 Hecker ekdeĵoris en la vajmara arkivo kiel libera kunlaboranto komence malbone salajrita. Finfine li restis la reston de la vivo samloke. Lia neĉesigebla laborado por la *Sofia-eldono* (poste: *Vajmara eldono*) de la goeta verkaro ekis per komento pri la goeta verko *Achilleis*. Daŭraj kolegoj de Hecker estis ekz. Bernhard Ludwig Suphan kaj Julius Wahle. Inter 1924 kaj 1936 li estis eldonisto de la jarlibro de la societo *Goethe-Gesellschaft*.

## Graveco kaj honoro 
Okaze de la 70-a datreveno naskiĝtaga eldonigis Anton Kippenberg, estro de Insel-eldonejo, libreton titole *Haec otia fecit* kun la bibliografio de la jubilanto. Postdeĵortage Max Hecker laboris por *Rotes Buch* por kiu li esploris artikolojn en ĉiuj vajmaraj gazetoj inter 1775 kaj 1832 kun rilato al samtempuloj de Goeto. Rezulto estis altvalora kaj belega kalejdoskopo.

Hecker frue profesoriĝis. En la 29.5.1920 li ricevis la plej valoran premion de la vajmara Goeto-societo, *Goldene Goethe-Medaille*. En 1932 la registaro de Italujo invitis lin kompletigi tiron de tri goetaj fakuloj veni inaŭguri la domon *Casa di Goethe*. Hecker estas honorulo de la Universitato de Jena. En la 3.5.1937 oni aljuĝis al li la medalon *Goethe-Medaille für Kunst und Wissenschaft*.

## Familio 
Edzino lia estis Lili Kaiser (1877–1943) kun kiu li havis tri infanojn: Wolfgang, Irma kaj Jutta Hecker. Ekde 1936 ili loĝis ĉe Altenburg en la teretaĝa apartamento kiun enloĝis antaŭe Bernhard Ludwig Suphan.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Elschenbroich, Adalbert: "Hecker, Max". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 8 (1969), p.&nbsp;183-184 (tie ĉi interrete)
* Jutta Hecker: "Max Hecker oder ein Leben für das Goethe- und Schiller-Archiv." Ĉe: *Wunder des Worts. Leben im Banne Goethes.* Berlin 1989, ISBN 3-373-00322-9, p.&nbsp;82–101.
* *Hecker, Max", ĉe: Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945*. S. Fischer, Frankfurt am Main 2007, ISBN 978-3-10-039326-5, p. 226*

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanistoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Arkivistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Germanaj literatursciencistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Braĥiteloj

**Braĥiteloj**, surloke *muriki* aŭ *lanaranesimioj*, estas la primatoj platirinoj apartenantaj al la genro *Brachyteles*.​ Ili estas tre rilataj kun la aranesimioj kaj la lansimioj.

## Priskribo
Ne estas evidenta seksa dimorfismo en ambaŭ specioj, kun averaĝa pezo de 9,6 kg ĉe maskloj kaj de 8,4 kg ĉe inoj. La distanco inter la kapo kaj la vostobazo estas de 48.6 cm ĉe inoj kaj de 49 cm ĉe maskloj.

## Notoj
Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Primatoj
Fenila p-nitrobenzoato

**Fenila 4-nitrobenzoato** aŭ **fenila p-nitrofenilmetanato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Nitrobenzoata acido kaj **fenolo**. Fenila 4-nitrobenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Fenila 4-nitrobenzoato prezentas metoksogrupon kaj fenilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 13 karbonatomoj, 9 hidrogenatomoj, 4 oksigenatomoj, 1 nitrogenatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **fenila 4-nitrobenzoato** per traktado de **fenolo** kun **4-nitrobenzoata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **fenila 4-nitrobenzoato** per traktado de **4-nitrobenzoata anhidrido** kun **fenolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **fenila 4-nitrobenzoato** per traktado de **4-nitrobenzoata acido** kun **fenila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **fenila 4-nitrobenzoato** per traktado de **natria 4-nitrobenzoato** kun **fenila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Nitrobenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Nitrobenzoatoj
34836 Ronakroy

'*34836 *Ronakroy'''* estas  asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 19-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Ronak Roy*, plej bonan en lia kategorio, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri biomedicina inĝenierio. Li ricevis ankaù la Baratan-Usonan Premion de la Scienca & Teknologia Vizito en Baraton. Li estis lernanto ĉe la Akademio *Canyon Crest'' de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Ateledoj

eta|300px|*Ateles fusciceps*
La **Ateledoj** (*Atelidae*) estas familio de primataj platirinoj, nome unu de la kvin familioj agnoskitaj de simioj de Ameriko.​ Ĝi inkludas kvin genrojn, nome *Alouatta* (Hurluloj), *Ateles* (aranesimioj), *Brachyteles* (lanaranesimioj), *Lagothrix* (lansimioj) kaj *Oreonax* (Flavvosta lansimio), kiuj siavice dividiĝas en 27 nuntempaj specioj.

La ateledoj vivas laŭlonge de Centra kaj Suda Ameriko. La genro *Alouatta* (Hurluloj) estas la plej disvastigata inter la amerikaj simioj (platirinoj) kaj ili vivas el suda Meksiko ĝis norda Argentino. Ankaŭ la *Ateles* (aranesimioj) estas en tre ampleksa teritorio, el suda Meksiko ĝis la baseno de Amazono. La *Lagothrix* (lansimioj) tamen estas limigitaj ĉefe al la baseno de Amazono, kun la escepto de la Flavvosta lansimio (iam *Lagothrix flavicauda*, sed nun jam *Oreonax flavicauda*) kiu estas limigita al malgrandaj areoj de Andoj en Peruo, dum ankaŭ la du specioj de *Brachyteles* (lanaranesimioj) estas minacataj kaj limigitaj al malgrandaj areoj de la orienta marbordo de Brazilo.​

La ateledoj estas dumtaguloj kaj ĉefe arboloĝantaj. Ili ariĝas en grupoj de inter 3 kaj 100 individuoj; la lansimioj tendencas formi grupojn pli grandajn, de inter 30 ĝis 40 animaloj, dum la hurluloj moviĝas laŭ grupoj pli malgrandaj, de inter 3 kaj 19 individuoj. Ili estas fruktomanĝuloj, sed manĝas foliojn, burĝonojn, florojn kaj insektojn.

## Notoj 
Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Primatoj
Parkbanejo de Vajmaro

eta|Parka banejo, Vajmaro

La **Parkbanejo** (germane: *Parkbad*) en Vajmaro, Germanujo (Über dem Kegeltor 1) estis publika duŝ- kaj banuja banejo *(Volksbad)* kio ebligis al la neriĉa enloĝantarero de Vajmaro lavi sin kaj la vestaĵojn. Tio helpis kontraŭbalai kontaĝajn malsanojn, ekz. la oftan ĥoleron.

## Historio 
La nekutima brika konstruaĵo troviĝas en areo iel separita de Ilm-parko kie antaŭe estis estinta la en 1785 brulkonsumiĝinta domo *Rotes Haus*. Ĝi unue nomiĝis *Wasch- und Badeanstalt* kaj konstruitis laŭ berlinaj modeloj. Ĝi ne estas tipa por Turingio. La planon verŝajne ne faris Carl Heinrich Ferdinand Streichhan sed tute elpensitis en Berlino. E.F. Eisenach estis transpreninta en 1858 la komision pri konstruadgvidado antaŭ profundaj surlokaj studoj en Berlino.

La ejo faritis en 1859/60. Krom similaj materialoj (ekz. la - intertempe kolore - glazuritaj brikoj en formo de kasonaĵoj kun rozvitraloj) ambaŭ elsantantaj kolonoj okulfrapas. La fasado havas stilelementojn de itala renesanco. En la 1920-aj jaroj venis alikonstruiĝo kaj etendiĝo. En 1922 akiris ĝin la asekurkompanio *Allgemeine Ortskrankenkasse Weimar*. Tiam la tuto gajnis sian nunan aspekton. Ene faritis loĝejoj por kio la menciita kompanio estis ricevinta avantaĝajn kreditojn.

La groptegmento kun mansardo supren metitis en 1922. Sekve la hodiaŭa utiligo tute ne plu servas al la origina celo baneja. Ekde januaro 1996 ĝi estas konvaleska stacio de la malsanulejo *Sophien- und Hufeland-Klinikum*. La ejo figuras sur listo de monumentprotektotaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.literaturland-thueringen.de/artikel/gabriele-reuter-aus-aller-welt-nach-weimar/weimar-ueber-dem-kegeltor/

## Notoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Kategorio:Banejoj
Kategorio:Pereintaj banlokoj
Kategorio:Historiisma arĥitekturo
Lagotriksoj

**Lagotriksoj** estas la simiaj specioj de la genro *Lagothrix*, nomitaj ankaŭ *lansimioj*, estas genro de primataj platirinoj de la familio Ateledoj kiuj loĝas en la ĝangaloj kaj pluvarbaroj de Sudameriko en la nordokcidenta Amazonio kaj en kelkaj sektoroj de la nordo de Andoj.​ 

La lansimioj estas inter la plej grandaj platirinoj, kaj ilia grando rivalas kun tiu de la genro *Brachyteles* (murikioj), kiuj estas fakte konsiderataj la plej grandaj platirinoj. Ilia pezo gamas inter 6 kaj 10 kg, la felo estas ĝenerale simila en maskloaj kaj inoj. 

Ili estas ĉefe fruktomanĝuloj la plej granda parto de la jaro, sed ili manĝas ankaŭ insektojn, foliojn, florojn, semojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

## Bibliografio
* Rodriguez-Mahecha J.V. Alberico M., Trijillo F., Jorgenson J.(eld.) 2006. *Libro rojo de los Mamíferos de Colombia*. Panamericana. ISBN 978-958-97690-7-2.

## Notoj
Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Primatoj
Gyula Vangel

**Gyula Vangel** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Vangel Gyula Antal** estis hungara futbalisto (avanulo), kuristo, advokato.
eta|

Gyula Vangel naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en São Paulo.

## Biografio 
Gyula Vangel futbalis en ĉefurba futbalklubo, dum li estis golreĝo en 1908. Li estis ankaŭ kuristo, li estis ĉampiono en teama kuro, krome li havis 2 bronzajn medalojn. En 1907 li estis membro de la hungara teamo unufoje. En 1909 li edziĝis kaj divorcis en 1923. En la 1940-aj jaroj li migris al Brazilo.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj mezdistancaj kuristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lepilemuredoj

**Lepilemuredoj**, *Lepilemuridae*, aŭ saltolemuroj estas familio de lemuroj integrita de nur unusola genro, nome *Lepilemur*. Ili estas tre ligitaj kun la ceteraj lemuroj kaj vivas nur en la insulo Madagaskaro. Dum ioma tempo, tiu familio ricevis la nomon *Megaladapidae*, sed la aktuala nomenklaturo estas uzita ekde kian oni kreis specifan taksonon por la formortinta genro *Megaladapis*. 

Temas pri lemuroj mezgrandaj (30-35 cm sen enkalkuli la voston, kiu kutime havas la saman longon), kun densa felo kiu povas varii el brun-griza ĝis ruĝeca en dorso, pli hela ĉe ventro. Ili posedas kapon relative malgrandan kun grandaj kaj ĝenerale rondoformaj oreloj. Iliaj okuloj posedas *tapetum lucidum* malantaŭ la retino. 

Ili estas noktemaj kaj precipe arboloĝantoj, kaj moviĝas inter branĉoj pere de grandaj saltoj. Surgrunde, ili saltas simile al la ceteraj lemuroj. Dumtage, ili ripozas en rifuĝoj aŭ truoj en arboj folidensaj. La saltolemuroj estas solemaj kaj defendas sian teritorion kontraŭ entruduloj samseksaj. 

## Notoj
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
John Gray

**John GRAY** (naskiĝis la 28-an de decembro 1951) usona rilatkonsilisto, preleganto kaj verkisto. En 1969, li komencis naŭjaran asocion kun Maharishi Mahesh Yogi antaŭ komencado de sia kariero kiel verkisto kaj persona rilatkonsilisto. En 1992 li publikigis la libron *Men Are from Mars, Women Are from Venus*, kiu iĝis longperspektiva furorlibro kaj formis la centran temon de ĉiuj liaj postaj libroj kaj karieragadoj. Liaj libroj vendiĝis je milionoj da ekzempleroj.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Colverde

**Colverde** estas komunumo en norda Italio, kreita la 4-an de februaro 2014 el la antaŭaj komunumoj kaj nunaj subdividaĵoj Drezzo, Gironico kaj Parè. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj la provinco Como, rekte ĉe la landlimo al Svisio. La bordo de la lago de Como atingeblas en distanco de 7 kilometroj oriente. Najbaras la komunumoj San Fermo della Battaglia, Chiasso (CH-TI), Faloppio, Lurate Caccivio, Montano Lucino, Olgiate Comasco, Ronago, Uggiate-Trevano kaj Villa Guardia. Fine de  en la komunumo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
eta|maldekstra|400px|

Kategorio:Urboj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Lombardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Como
Lepilemur

***Lepilemur*** estas genro de mamuloj de la ordo *Lemuriformes* apartenantaj al la familio *Lepilemuridae*, konataj kiel como saltolemuroj. Kiel ĉiuj lemuroj, ili estas endemio de la insulo Madagaskaro, en sudorienta Afriko. La diversaj specioj distribuiĝas tra la tuta lando.

## Specioj 
* Lepilemur aeeclis
* Lepilemur ahmansonorum
* Lepilemur ankaranensis
* Lepilemur betsileo
* Lepilemur dorsalis
* Lepilemur edwardsi
* Lepilemur fleuretae
* Lepilemur grewcockorum
* Lepilemur hollandorum
* Lepilemur hubbardorum
* Lepilemur jamesorum
* Lepilemur leucopus
* Lepilemur microdon
* Lepilemur milanoii
* Lepilemur mustelinus
* Lepilemur otto
* Lepilemur petteri
* Lepilemur randrianasoloi
* Lepilemur ruficaudatus
* Lepilemur sahamalazensis
* Lepilemur scottorum
* Lepilemur seali
* Lepilemur septentrionalis
* Lepilemur tymerlachsonorum
* Lepilemur wrightae

## Notoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
Diadema propiteko

eta|dekstre|Diadema propiteko, lemuro kiu estas vertikala grimpisto kaj saltulo.
eta
La **diadema propiteko** (*Propithecus diadema*) estas endanĝerita specio de propiteko, unu el la lemuroj kiu estas endemia de kelkaj pluvarbaroj de orienta Madagaskaro. Kun la lemuro indri, tiu specio estas unu el la du plej grandaj nuntempaj lemuroj, kun averaĝa pezo de 6.5 kg kaj totala longo ĉe plenkreskuloj de proksimume 105 cm, kies duono estas ĝia vosto. Russell Mittermeier, unu el la nuntempaj fakuloj pri lemuroj, priskribis la diademan propitekon kiel "unu el la plej kolorplena kaj alloga el ĉiuj lemuroj", ĉar ili havas longan kaj silkecan voston. *P. diadema* estas konata ankaŭ laŭ malagasaj nomoj *simpona*, *simpony* kaj *ankomba joby*. La termino "diadema propiteko" estas uzata ankaŭ kiel grupa specio kiu iam enhavis kvar diferencajn subspeciojn.

## Notoj 
Kategorio:Primatoj de Afriko
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
Centro Valle Intelvi

**Centro Valle Intelvi** estas komunumo en norda Italio, kreita la 1-an de januaro 2018 el la antaŭaj komunumoj kaj nunaj subdividaĵoj San Fedele Intelvi, Casasco d'Intelvi kaj Castiglione d'Intelvi. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj la provinco Como, rekte ĉe la landlimo al Svisio (la tri ĉefaj vilaĝoj situas en distanco de 7 kilometroj). La bordo de la lago de Como atingeblas en distanco de same 7 kilometroj (ekde la vilaĝo Castiglione d'Intelvi de 5 kilometroj) sudoriente. Najbaras la komunumoj Alta Valle Intelvi, Blessagno, Breggia (CH-TI, do la kantono Tiĉino en Svislando), Castel San Pietro (CH-TI), Cerano d'Intelvi, Dizzasco, Laino, Rovio (CH-TI), Schignano. Fine de  en la komunumo vivis . Kristana patrono estas la sanktulo Antonio la Granda, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
eta|maldekstra|400px|

Kategorio:Urboj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Lombardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Como
4-Nitrofenila benzoato

**4-Nitrofenila benzoato** aŭ **4-nitrofenila fenilmetanato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la Benzoata acido kaj **4-nitrofenolo**. 4-Nitrofenila benzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 4-Nitrofenila benzoato prezentas metoksogrupon kaj 4-nitrofenilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 13 karbonatomoj, 9 hidrogenatomoj, 4 oksigenatomoj, 1 nitrogenatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **4-nitrofenila benzoato** per traktado de **4-nitrofenolo** kun **benzoata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **4-nitrofenila benzoato** per traktado de **benzoata anhidrido** kun **4-nitrofenolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **4-nitrofenila benzoato** per traktado de **benzoata acido** kun **4-nitro-klorobenzeno**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **4-nitrofenila benzoato** per traktado de **natria benzoato** kun **4-nitro-klorobenzeno**:

## Vidu ankaŭ 
* Nitrobenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Nitrobenzoatoj
Wolfgang Vulpius

**Wolfgang VULPIUS** (naskiĝinta la  en Vajmaro, mortinta la ) estis germana literaturscienculo kaj verkisto.

## Vivo 
Vulpius estis la prapranepo de la verkisto kaj bibliotekisto Christian August Vulpius, kies fratino Christiane estis ekde 1806 la edzino de Johann Wolfgang von Goethe. Lia patro estis la kuracisto Walther Vulpius.

Wolfgang Vulpius trapasis la abiturientan ekzamenon ĉe Schiller-gimnazio en Vajmaro. Li iĝis tuj post la studoj instruisto je Hildburghausen. Post reveno elmilite en 1945 li iĝis kunlaboranto de esplorejoj pri Vajmara klasikismo (Nationale Forschungs- und Gedenkstätten der klassischen deutschen Literatur in Weimar).

## Graveco 
Vulpius meritis en la klarigo de la Vajmara humanismo kaj transdonoj de ties ideoj.
Ekde 1949 li skribis la verkon *Christiane: Lebenskunst und Menschlichkeit in Goethes Ehe*. Sekve ankaŭ Christiane von Goethe la unuan fojon traktitis kiel memstara persono.
*Stiftung Nationale Forschungs- und Gedenkstätten der Klassischen Deutschen Literatur* (kiun posteulis la nuna Klassik Stiftung Weimar) dediĉis al li en 1957 festolibron, okaze de la 60-a datreveno naskiĝtaga.

## Verkoj 
* *Christiane: Lebenskunst und Menschlichkeit in Goethes Ehe*, Weimar 1953.
* *Goethe in Thüringen : Stätten seines Lebens und Wirkens*, Rudolstadt 1955.
* kun Wolfgang Huschke: *Park um Weimar*, Weimar 1958.
* *Walther Wolfgang von Goethe und der Nachlaß seines Großvaters : aus archivalischen Quellen*, Weimar 1963.
* *Der Goethepark in Weimar*, Weimar 1975.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Nationale Forschungs- und Gedenkstätten der Klassischen Deutschen Literatur (eld.): *Festschrift für Wolfgang Vulpius zu seinem 60. Geburtstag am 27. November 1957*, Weimar 1957.

Kategorio:Literatursciencistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1897
Kategorio:Mortintoj en 1978
34837 Berilsaygin

'*34837 *Berilsaygin'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la 21-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 5:9 kun Marso.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Beril Lara Saygin*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri translacia medicino. Ŝi estis lernantino ĉe la Lernejo *Keystone'' de San Antonio (Teksaso, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Friedrich Fleck

**Friedrich FLECK** [fridriĥ flek] (mortis 31-jaraĝa en 1918 aŭ 1919 en Werdau) estis germana esperantisto.

Li estis dumviva membro de UEA. De 1910 ĝis 1911 li, tiam loĝanta en Munkeno, estis distrikta delegito de UEA en Bavario. De 1911 ĝis 1913 li estis ĝenerala sekretario en la Centra Oficejo de UEA en Ĝenevo. En 1918 li fariĝis delegito de UEA en Werdau.

## Notoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Tess Lieder

**Tess Lieder** (n. en Heerhugowaard la 19-an de majo 1993, ĝis 2022 **Tess Wester**) estas nederlanda manpilkistino. Ŝi ankaŭ estas golulino de la nederlanda nacia teamo ekde 2012, kun kiu ŝi iĝis mondĉampiono en 2019.

## Kariero 
Tess Wester komencis sian manpilkan karieron kun la Hugo Girls-unuiĝo en sia naskiĝloko Heerhugowaard. Ŝi ludis por kvar nederlandaj kluboj, inkluzive de "VOC" kaj "E&O". En la periodo 2008 ĝis 2011, ŝi ankaŭ partoprenis la manpilktrejnadon ĉe la "HandbalAcademie" en la kvartalo Papendal de Arnhem. En 2011, ŝi faris la movon al la "Handball-Bundesliga" en Germanio, kie ŝi ludis por "VfL Oldenburg". En 2015, ŝi iris al "SG BBM Bietigheim" en Germanio, gajnante la ligotitolon kaj en la sama sezono la 2016/17 EHF-pokalon, la plej gravan eŭropan klubpremion post la Ĉampionligo.[??] Post la 2017/18 sezono, Wester forlasis Bietigheim por la dana klubo "Odense Håndbold". En marto 2021 ŝi subskribis por sezono kun la rumana "CSM București", eŭropa pinta klubo de Bukareŝto, serĉante "la aventuron kaj sperton de manpilkado en Rumanio".

## Privata vivo 
Tess Wester havas ekde 2017 rilaton kun la futbalisto Mart Lieder. La paro geedziĝis je la 22-a de junio 2022, kaj Tess alprenis la familian nomon Lieder. Ili ekhavis fine de 2022 ilian unuan infanon.

Kategorio:Nederlandaj manpilkistoj
Santino Spinelli

**Santino SPINELLI**, profesie pli konata sub la nomo **Alexian** (naskiĝis la 21-an de julio 1964 en Pietrasanta, en la provinco de Lucca) estas itala cigandevena muzikisto, komponisto, verkisto kaj profesoro.

## Biografio 
Santino Spinelli estas la plej juna de ses infanoj, filo de Gennaro kaj Giulia Spinelli. En Lanciano, en la provinco de Chieti, li komencis siajn fruajn studojn. Li ĉeestis la Ŝtatan Komercan Instituton P. De Giorgio kaj gajnis du gradojn ĉe la Universitato de Bologna, la unua en fremdaj lingvoj kaj literaturo kaj la alia en muzikologio. Li estis profesoro de la cigana lingvo (*romani*) kaj kulturo ĉe la Universitato de Chieti ekde 2008.

Spinelli estas la fondinto kaj prezidanto de la kultura asocio *Thèm Romano* (Mondo Romani). En 2001 li estis elektita la solan reprezentanton por Italio ĉe la parlamento de la Internacia Romaa Unio (IRU), ne-registara organizo bazita en Latvio kaj aktiva en la kampo de ciganaj rajtoj.

En 2002 Spinelli ekinstruis la ciganan lingvon (*Rromani*) kaj kulturo ĉe la Universitato de Trieste kaj poste ĉe la Politeknika Universitato de Torino. En 2003 la Parlamento de la Internacia Romana Unio nomumis lin Ambasadoro de la romaa kulturo kaj arto tra la mondo kaj en 2007 li estis nomumita vicprezidanto de la Internacia Romaa Unio (IRU). Li estas la nacia prezidanto de la federacio *FederArteRom* kaj membro de la direktoraro de la internacia arta iniciato *Khetanes*

Lia poemo "Auschwitz" estas gravurita sur monumento dediĉita al la ciganoj Sinti kaj Romaa, mortigitaj dum la Nazia periodo. La monumento situas proksime al la Bundestag en Berlino. Simila monumento estis konstruita en Lanciano, en Piazzale Edith Stein. Ĝi estis skulptita fare de Tonino Santeusanio.

En 2010 li eldonis "*Carovana Romanì*" por akordeono, ensemblo kaj orkestro.

## Publikaĵoj 
* "Carovana Romanì"- Ut Orpheus, Bologna, 2010
* Rom, Genti Libere - kun antaŭparolo de Moni Ovadia, Dalai Editore, Milano, 2012
* Rom, Questi Sconosciuti - kun antaŭparolo de Moni Ovadia, Mimesis Edizioni, Milano, 2016

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Romaoj

Kategorio:Ciganaj muzikistoj
Kategorio:Italio en la Dua Mondmilito
József Pokorny

**József Pokorny** [jOĵef pokorni], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pokorny József** estis hungara futbalisto (avanulo). Lia familia nomo iam ŝanĝiĝis al *Pogány*.
eta|
József Pokorny naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Pokorny futbalis en ĉefurba prestiĝa futbalklubo inter 1901-1905 en 49 matĉoj kun 43 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo en 1904. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1902-1905 5-foje kun 5 goloj. En 1925 li donacis areon al tiam memstara urbo Budafok-Tétény, kie oni establis sportejon.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* sportejo pri *Pokorny József*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.magyarfutball.hu/hu/szemelyek/adatlap/851/pokorny_jozsef
* https://www.tempofradi.hu/pokorny-jozsef-2

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
András Takács

**András Takács** [andrAŝ takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács András** estis hungara folkloristo, koreografo.

András Takács naskiĝis la  en Bohúňovo (Ĉeĥoslovakio).

## Biografio 
András Takács apartenis al la hungara minoritato de Ĉeĥoslovakio. Li konatiĝis pri popoldanco en 1947 en internato de Miskolc. En 1952 li maturiĝis en Bratislavo, en 1966 li akiris pedagogian diplomon en Nitro, fine en 1986 li doktoriĝis. Jam ekde 1953 li estis partoprenanto de la ĉeĥoslovakia hungara dancmovado kiel arta gvidanto kaj koreografo. Li ankaŭ kolektis hungarajn popoldancojn. Li ricevis slovakan kaj hungarajn premiojn inter 1994-2021.

## Liaj libroj (elekto) 
* *Eredeti magyar népi táncok* (I–VII, 1959–72)
* *Népi tánc- és ritmusgyakorlatok* (kunaŭtoro, 1966)
* *Mátyusföldi népi táncok* (kunaŭtoro, 1981)
* *Gömöri népi táncok* (kunaŭtoro, 1992)
* *Az országos népművészeti fesztiválok ötven éve* (2007)
* *A legkisebb fiú vándorlásai : a felvidéki magyar kulturális életről, folklórról, népi tánckultúráról egy élet tükrében* (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://mek.niif.hu/02100/02115/html/5-302.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj folkloristoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Slovakiaj hungaroj
Lago Manyara

**Lago Manyara** estas unu el la lagoj de Tanzanio, la sepa laŭ areo. Ĝia grandeco estas , ĝia profundo ne superas  metrojn.

Ĝi situas en la nordoriento, en Distrikto Babati, Regiono Manyara.

Ĝi situas en la Granda Rifto de Orienta Afriko kaj ene de la nacia parko, estante grava altiro por turistoj pro la abundo de j kiuj havas grandan allogon por ĉiuj. La birdoj aspektas kiel granda blanka kurteno dum la tago, kiam ili estas en la lago por manĝi kaj ripozi.

centra|280px|eta|Lago Manyara

## Vidu ankaŭ 
* Regiono Manyara
* Nacia Parko Lago Manyara

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Manyara
Manyara
Ádám Nagy (futbalisto)

**Ádám Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Ádám** estas hungara futbalisto (mezulo).

Ádám Nagy naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ádám Nagy futbalis en pluraj junularaj teamoj inter 2003-2015, poste jam en ĉefurba plenkreska signifa futbalklubo en la sekva jaro en 26 matĉoj sen goloj, krome li estis hungara ĉampiono. Ekde 2016 li futbalis eksterlande. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo ekde 2015 (ĝis 2022 65-foje).

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://www.tempofradi.hu/nagy-adam

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Péter Túri

**Lajos Péter Túri** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Túri Lajos Péter** estis hungara dancisto, koreografo.

Lajos Péter Túri naskiĝis la .

## Biografio 
Lajos Péter Túri komencis danci en sia aĝo 7, poste li akiris dancistan licencon en arta mezlernejo en Pécs en 2007. Post la licenco li estis liberprofesiulo. En la sama jaro li ricevis konatecon en la televido. En la sekvaj jaroj li ricevis trejnadojn ekzemple de Teodóra Uhrik kaj Katalin Lőrinc. En 2014 li kreis sian unuan dancfilmon. Ekde 2020 li studis en la Hungara Dancarta Universitato.

## Liaj koreografiaĵoj (elekto) 
* La Majstro kaj Margarita
* Sonĝoaŭto (muzikalo)
* Chicago (muzikalo)

## Elektitaj dancaj roloj 
* Katoj (muzikalo) - Mefisztulész
* Romeo kaj Julieta (baleto) - Paris, Ecalus
* Nuksrompilo - titolrolo
* West Side Story (muzikalo)

## Fontoj 
* roloj
* https://zene.hu/20140725_edesapam_a_peldakepem_interju_turi_lajos_peterrel

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dancistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Preĝejo Sankta Mikaelo (Nagymányok)

La **preĝejo Sankta Mikaelo** estas sakrala historia monumento en urbo Nagymányok (Hungario).

## Historio 
La unua mencio okazis pri kirko kaj paroĥo en Nagymányok en 1333. Dum dominado de turkoj la kirko ruiniĝis, ĉirkaŭ 1700 la loĝantoj kalvinaniĝis. La restintaj katolikoj eklezie apartenis al la proksimaj vilaĝoj. La paroĥo estis refondita en 1735. Katolikaj germanoj alvenis en la 18-a jarcento, ili konstruis preĝejon inter 1781-1783. Post jarcento la kirko estis plene renovigita, freskoj estis pentritaj. La orgeno estis kreita en 1822, trakonstruita en 1926. En 1933 Ferenc Kopp faris la kristalajn fenestrojn.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto ĉe stratangulo. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias. pli supre de fenestroj estas videblaj, plej supre la kvadrata la kvadrata turo altiĝas kun cepa turpinto. Antaŭ la kirko ŝtona kruco estas videbla. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1787 fare de Johann Meidinger.

Kermeso okazas en la 29-an de septembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://www.kincsestolnamegye.hu/romai-katolikus-szent-mihaly-plebaniatemplom 
* https://nagymanyok.hu/kozelet/egyhazak/romai-katolikus-egyhaz.html
* https://mandadb.hu/tetel/218967/Nagymanyoki_katolikus_templom

Nagymanyok
Nagymanyok
Avahi

**Avahi** estas genro de lemuroj, konataj ankaŭ kiel *avahioj* aŭ *lanlemuroj*, estas naŭ specioj de strepsirinaj primatoj. Kiel multaj el la ceteraj lemuroj, ili vivas en la insulo Madagaskaro.

## Aspekto 
eta|maldekstre|240px|*Avahi laniger*.
Kun korpogrando de 30 ĝis 50 cm kaj pezo de 600 ĝis 1 200 g, la lanlemuroj estas la plej malgrandaj indriedoj. Ilia felo estas mallonga kaj laneca. La korpo povas estis grizbruna ĝis ruĝeca, kun blanka koloro en la dorso de la femuroj, kun longa, oranĝeca vosto. La kapo estas rondoforma kun mallonga muzelo kaj oreloj kaŝitaj ene de la felo.

## Biologio 
Lanlemuroj povas troviĝi kaj en sekaj kaj en malsekaj arbaroj, kaj pasigas plej grandan parton de sia vivo en la foliara kanopeo. Kiel multaj folimanĝuloj, ili bezonas longajn siestojn por digesti sian manĝon. Lanlemuroj vivas kune en grupoj de du ĝis kvin individuoj, kiuj ofte konsistas el gepatroj kaj el kelkaj generacioj de idaroj.

Kiel ĉiuj indriedoj, lanlemuroj estas strikte herbovoruloj, kiuj manĝas ĉefe foliojn, sed ankaŭ burĝonojn kaj, pli rare, florojn.

## Specioj 
Nuntempe oni agnoskas naŭ speciojn kiuj estas jenaj:

* Orienta lanlemuro, *Avahi laniger*
* Okcidenta lanlemuro, *Avahi occidentalis*
* Sambirana lanlemuro, *Avahi unicolor*
* Bemaraha lanlemuro, *Avahi cleesei*
* Pejrjera lanlemuro, *Avahi peyrierasi*
* Suda lanlemuro, *Avahi meridionalis*
* Ramanancoavana lanlemuro, *Avahi ramanantsoavani*
* Becilea lanlemuro, *Avahi betsileo*
* Masoala lanlemuro, *Avahi mooreorum*

## Referencoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
Propitekoj

eta|Coquerel's Sifaca - Ankarafantsika - Madagascar S4E9151 (15276873291)
eta|Propithecus species IUCN range map
**Propitekoj** estas lemuro de la genro *Propithecus* el la familio *Indriidae* (Indriedoj) ene de la ordo Primatoj. La popola nomo de tiu familio estas *sifako*, kiel onomatopeo de ilia karajtera alarma voĉo "ŝi-fak". Kiel ĉiuj lemuroj, ili vivas nur en la insulo Madagaskaro. Ĉiuj specioj de propitekoj estas minacataj, game el endanĝerita al draste endanĝerita.

Propitekoj estas mezgrandaj indriedoj kun kap-korpa longo de 40 ĝis 55 cm kaj pezo de 3 ĝis 6 kg. Ilia vosto estas ĝuste tiom longa kiom ilia korpo, kio diferencigas ili disde la genro *Indri*. Ilia felo estas longa kaj silkeca, kun koloraro varia laŭ specio el flavec-blanka ĝis nigrec-bruna. Ilia rondoforma, senhara vizaĝo estas ĉiam nigra.

## Taksonomio 
* **Familio Indriidae**
** Genro *Indri*
** Genro *Avahi*
** '*Genro *Propithecus'''*
*** Grupo *P. diadema*
**** Diadema propiteko, *P. diadema*
**** Edŭarda propiteko, *P. edwardsi*
**** Blanka propiteko, *P. candidus*
**** Periera propiteko, *P. perrieri*
*** Grupo *P. verreauxi*
**** Kokerela propiteko, *P. coquereli*
**** Veroksa propiteko, *P. verreauxi*
**** Dekkena propiteko, *P. deckenii*
**** Krona propiteko, *P. coronatus*
**** Orkrona propiteko, *P. tattersalli*

Image:Pcoquereli AGrandidier.jpg | *P. coquereli*
Image:Pdiadema AGrandidier.jpg | *P. diadema*
Image:Pd candidus AGrandidier.jpg | *P. candidus*
Image:P edwardsi AGrandidier.jpg | *P. edwardsi''

## Notoj 
Kategorio:Primatoj de Afriko
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
Tarsioformaj

eta|dekstre|Filipinaj karlitoj grimpantaj. Ili estas unu el plej malgrandaj primatoj en la mondo.
**Tarsioformaj**, *Tarsiiformes*, estas grupo de primatoj kiuj iam vivis tra Eŭropo, Nordafriko, Azio kaj Nordameriko, sed kies nuntempaj specioj troviĝas ĉiuj en la insuloj de Sudorienta Azio. Tarsiedoj (familio *Tarsiidae*) estas la nuraj vivantaj membroj de la infraordo; aliaj membroj de Tarsiedoj estas la formortintaj *Tarsius eocaenus* el Eoceno, kaj *Tarsius thailandicus* el Mioceno. Du formortintan genroj, nome *Xanthorhysis* kaj *Afrotarsius*, estas konsiderataj la plej proksimaj parencoj de la nuntempaj tarsioj, kaj estas ĝenerale klasitaj ene de *Tarsiiformes*, kun la unuaj grupigitaj ene de la familio *Tarsiidae*, kaj la dua listigita kiel *incertae sedis* (nedifinita).

La tri nuntempaj agnoskitaj genroj estas jenaj:
* *Tarsius*
* *Cephalopachus*
* *Carlito*

## Notoj 
Kategorio:Faŭno de Sudorienta Azio
Kategorio:Faŭno de Indonezio
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Familioj de mamuloj
Galagedoj

eta|dekstre|230px|Senegala galago, *Galago senegalensis*.
alternative=גלגו ענק צפוני|eta|Senegala galago, *Galago senegalensis*.
**Galagedoj** estas familio de malgrandaj noktemaj primatoj indiĝenaj de kontinenta, sub-Sahara Afriko, nome *Galagidae* (foje nomata ankaŭ *Galagonidae*). Ili estas konsiderataj frata grupo de Lorisedoj.

Kaj laŭ vario kaj laŭ abundo, la galagedoj estas la plej sukcesaj strepsirinaj primatoj en Afriko, laŭ la *African Wildlife Foundation*.

Estas 22 agnoskitaj specioj kiuj ariĝas ene de ses agnoskitaj genroj, nome la jenaj:
* *Euoticus*
* *Galago*, tipa genro
* *Galagoides*
* *Otolemur*
* *Paragalago*
* *Sciurocheirus*

## Referencoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Faŭno de Afriko
Kategorio:Strepsirinoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Piteciedoj

[eta|dekstre|230px|[Piteko|Blankkapa sakio (*Pithecia pithecia*).]]
alternative=Bearded saki (Chiropotes sp)-8.jpg|eta|Bearded saki (Chiropotes sp)-8
eta
**Piteciedoj** aŭ *Pitheciidae* estas unu de kvin familioj de Amerikaj simioj nuntempe agnoskitaj. Iam, ili estis inkluditaj en la familio *Atelidae* (Ateledoj). La familio Piteciedoj inkludas sakiojn, barbosakiojn, uakariojn, kalicebojn. Plej granda parto de specioj estas indiĝenaj de la Amazona regiono de Brazilo, kaj kelkaj troveblas ankaŭ el Kolombio ĝis la nordo de Bolivio sude.

Piteciedoj estas malgrandaj ĝis mezgrandaj simioj, kiuj gamas el 23 cm en kap-korpa longo ĉe la plej malgrandaj ĝis 44–49 cm ĉe la plej grandaj uakarioj. Ili haase mezlongan ĝis longan felon, en ampleksa gamo de koloroj, ofte kun kontrastaj makuloj, speciale ĉe la vizaĝo.

Ili estas dumtagemaj kaj arboloĝantaj, kaj vivas en tropikaj arbaroj el malaltaj marĉoj ĝis montardeklivaroj. Ili estas ĉefe herbovoruloj, kiuj manĝas ĉefe fruktojn kaj semojn, kvankam kelkaj specioj manĝas ankaŭ malgrandan nombron de insektoj.

Estas 54 nuntempe agnoskitaj specioj de piteciedoj, grupigitaj en du subfamilioj kaj ses genroj. La agnoskitaj genroj estas jenaj:
* *Pithecia*
* *Chiropotes*
* *Cacajao*
* *Plecturocebus*
* *Cheracebus*
* *Callicebus*

## Referencoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kategorio:Familioj de mamuloj
Indri

eta|*Indri indri*
**Indri** aŭ, laŭ NPIV, **indrio** estas vorto, kiu uzatas por genro kaj nura specio de tiu genro, nome *Indri indri*, kiel lemuro, kiu estas la tipa specio de la familio Indriedoj, kiu vivas nur en la insulo Madagaskaro, kie estas konata kiel **babakoto**. Ĝi estas unu el la plej grandaj vivantaj lemuroj, kun kapo-korpa longo de ĉirkaŭ 64–72 cm kaj pezo de inter 6 kaj 9.5 kg. Ĝi havas blankan-nigran dorson kaj tenas rektan sintenon dum grimpado aŭ pendado. Ĝi estas monogama kaj vivas en malgrandaj familigrupoj, moviĝante tra la kanopeo, kaj estas herbovorulo, kiu manĝas ĉefe foliojn sed ankaŭ semojn, fruktojn, kaj florojn. La grupoj estas tre voĉemaj, kaj komunikas kun aliaj grupoj per kantado, hurlado kaj aliaj voĉoj. Krom homoj, ili estas la nuraj mamuloj kiuj povas uzi ritmon.
alternative=Indri indri range map.svg|eta|Teritorio de *Indri indri*.
Ĝi estas dumtagulo kaj arboloĝanto rilata al propitekoj, ĝi estas iel adorata de lokanoj kaj ludas gravan rolon en iliaj mitoj kaj legendoj, en kiuj variaj historioj rakontas pri ilia supozita origino. La ĉefaj minacoj kiuj indrioj devas fronti estas habitatodetruo kaj fragmentado pro hak-brula agrikulturo, kaj lignorikoltado. Krome ĝi estas ankaŭ ĉasata spite la tabuojn kontraŭ tio. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo] kategoriis ties konservostatuson kiel "draste endanĝerita".

Indri_indri_001.jpg
Indri Andasibe.JPG|En Nacia Parko Andasibe-Mantadia
Image:INDRI-1.JPG|Junulo
Image:Indri+bebe.JPG|Plenkreskulo kun junulo

## Referencoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Lemuroj
Verŝotablo

[220ra|eta|Verŝotablo en restoracio *Casa Marieta* en la hispana urbo [Gerona.]]
**Verŝotablo** estas la centra meblo en kafejo kaj trinkejo. Malantaŭ la verŝotablo, kutime provizita per unu aŭ pluraj bierkranoj, staras la verŝist(in)o aŭ la gastejestr(in)o por plenigi la glasojn. Gastoj foje povas sidi sur taburetoj antaŭ la verŝotablo, sed tio estis unu el malpermesoj dum la fino de la KOVIM pandemio. La tablo kutime havas altecon de ĉirkaŭ 1,10 metroj, tiel ke plenkreskulo povas facile apogi sin sur ĝi per siaj kubutoj. Iu ajn staranta ĉe la verŝotablo ofte aŭ tre longe estas foje nomata verŝtablopendanto, eŭfemismo por drinkemulo.

Verŝotablo ankaŭ estas nomata drinkeja aŭ kafeja bufedo.

Inter aliaj, la scenoj antaŭ verŝotablo estas tipa ejo ĉe vakeraj filmoj kune kun la duelo surstrata antaŭ la trinkejo (*saloon*) ĝuste post kverelo ĉe la verŝotablo, se tiu ne finiĝas per ĝenerala pugnobatalo. Tipa kaj humura momento estas la glitado sur la malsekaj glasoj da viskio de unu pinto al alia.

Kategorio:Kafejoj
Kategorio:Trinkejoj
Vida lingvaĵo

**Vida lingvaĵo** estas la lingvaĵo kiun oni disvolvigas en la cerbo rilata kun la maniero kiel oni interpretas tion kion oni  perceptas pere de la okuloj ("laŭvide"). Temas pri la lingvaĵo kiu uzas bildojn kaj grafikajn signojn. Ĝi havas la celon transmisii mesaĝojn pere de bildoj. La vida lingvaĵo estas la sistemo de komunikado kiu estas uzata en la kreado de vidaj mesaĝoj. 

La ĉefaj trajtoj uzataj de la vidaj lingvaĵoj estas la formoj, koloroj, teksturoj kaj lumo.

En komputiko vidaj lingvoj kun ekranredaktiloj estas utilaj por rapida kreado de grafika interfaco.

## Vidu ankaŭ
* Grafika fasonado
* Industria fasonado
* Neparola komunikado
* Sinestezio
* Desegnaĵo

## Bibliografio 
* Acaso, María, *El lenguaje visual*, Madrid, Paidós, 2006.
* Arnheim, Rudolf, *Arte y percepción visual*, Alianza Editorial, 1974.
* Blanco/Gau , *Fundamentos de la composición pictórica*, Dirección general de universidades e investigación, Gobierno de Canarias, 1996.
* Dondis, Donis A., *La sintaxis de la imagen. Introducción al alfabeto visual,* Barcelona, Gustavo Gili, 1980.
* Martínez – Val, Juan, *Comunicación en el diseño gráfico*, Ediciones del Laberinto, 2004.
* Sanz, Juan Carlos, *El libro de la imagen,* Madrid, Alianza, 1996.
* Sanz, Juan Carlos, *Lenguaje del color. Sinestesia cromática en poesía y arte visual,* Madrid, H. Blume / Akal, 2ª ed. actualizada y ampliada, 2009.

Kategorio:Lingvo
Tiosalikata anhidrido

**Tiosalikata anhidrido** aŭ **merkapto benzoata anhidrido** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la anhidridoj, rezultanta el senhidratigo de la Tiosalikata acido aŭ interagado de la **tiosalikata alkoholo** kun **tiosalikata klorido**. Tiosalikata anhidrido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Tiosalikata anhidrido prezentas metoksogrupon kaj tiosalikatmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj, 1 sulfuratomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **Tiosalikata anhidrido** per senhidratigo de la **tiosalikata acido** kun **fosfora pentoksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **Tiosalikata anhidrido** per traktado de **tiosalikiloila klorido** kun **tiosalikata acido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **Tiosalikata anhidrido** per traktado de **tiosalikiloila klorido** kun **natria tiosalikiloato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **tiosalikilamido** per traktado de **amonia klorido** kun **tiosalikata anhidrido**:

## Vidu ankaŭ 
* Tiosalikatoj

## Referencoj 
Kategorio:Tiosalikatoj
Dumplingo

**Dumplingo** aŭ **pastopoŝeto** en anglalingva kuirarta terminologio nomata *Dumpling*, estas kolektiva nomo por aziaj kaj orienteŭropaj etmanĝaĵaj pladoj kiel ekzemple la korea *mandus*, la japana ĝozo kaj la rusa pelmenoj aŭ la bohemaj knedlikoj.

Dumplingoj konsistas el pecoj de pasto kun plenigaĵo (plej ofte viando, fiŝo, fromaĝo, legomoj, fruktoj, fungoj estas uzataj kiel plenigaĵo), foje sen plenigaĵo. En diversaj landoj de la mondo, ili povas esti bakitaj, boligitaj, frititaj, stufitaj, vaporitaj aŭ frititaj.

## Historio 
Laŭ la vidpunkto de multaj historiistoj, dumplingoj originas en komencaj jaroj de la epoko de la Tri Reglandoj. Poste ili disvastiĝis tra Ĉinio mem, de kie ili venis al Japanio, Koreio, la landoj de Sudorienta Azio, Mongolio, Centra Azio, Siberio, Uralo, kaj poste disvastiĝis tra la mondo.

## Variaĵoj 
Laŭ la klasifiko adoptita en anglalingvaj landoj, *dumplings* inkluzivas la plej multajn varmajn plenigitajn pastajn pladojn, escepte de tortoj kaj krespoj. Laŭ ĉi tiu vidpunkto, ekzistas multaj variaĵoj de dumplingoj en la mondo, ĉiuj kun multeco de diversaj nomoj laŭ la lando aŭ lingvo (vidu ekzemple sub la samtema artikolo en la anglalingva vikipedio).

**En Afriko**: *banku, kenkei, quiet, soucluitis, melkkos.*

**En Azio**: *manti, chuchvara, zonzi, tanguyang, baozi*, ĝozo, *huntuno (wonton)*, *dim sums, ada, bhajiya, fara, gujhiya, kachori, karanji, kadabu, modak, noureo, pide, pitha*, samoso, *momo, pang siomai, dango, buuz, huushuur, bansh, yomari.*

**En Ameriko**: *bajan, pasteuse, empada, cosignas, bolinhas, empanadas, pantrukas, chapalele, milkao, chochosa, chuhuanje, vaemé, papas rellenas, buñuelo, pastelles, domplines.*

**En Mezoriento**: *asida, kibbeh, qatayef, shishbarak, gabout* (arabe قبوط)

**En Eŭropo**: ĉefe en formo de knedlikoj aŭ pelmenoj, sed ankaŭ aliaj variaĵoj pli kaj pli haveblas, distribuitaj tra la distribukanaloj de la manĝaĵindustrio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pelmenoj
* Knedlikoj
* Ĝozoj

Kategorio:Manĝaĵoj
Smalltalk

***Smalltalk*** estas reflekta programlingvo, orientita al objektoj kaj kun dinamika tiparo. Pro siaj karakteroj, Smalltalk povas esti konsiderata ankaŭ kiel medio de objektoj, en kiu eĉ la propra sistemo estas objekto. Metafore, oni povas konsideri, ke Smalltalk estas virtuala mondo en kiu vivas objektoj kiuj komunikas inter si, pere de la sendo de mesaĝoj.

Sistemo Smalltalk estas komponita per:

* Virtuala maŝinaro
* Arkivo nomita "bildo", kiu enhavas ĉiujn objektojn de la sistemo.
* Programlingvo (konata ankaŭ kiel **Smalltalk**).
* Enorma biblioteko de "reuzeblaj objektoj".
* Kaj ĝenerale, disvolviga medio kiu krome povas funkcii kiel plenumsistemo.

Kategorio:Programlingvoj
Marlboro

eta|Cigaredpako Marlboro kun sanaverto: Fumado mortigas.
**Marlboro** estas usona varmarko de cigaredoj, fabrikitaj de Philip Morris USA (filio de Altria) en Usono, kaj de Philip Morris International (separita disde Altria) ekster Usono. Richmond (Virginio) estas la loko de la plej granda fabriko de cigaredoj Marlboro. Marlboro estas la plej vendata varmarko de cigaredoj en la tuta mondo ekde 1972. Ekde 2017, Marlboro havis parton de merkato de 40% en Usono, plus la sekvajn 7 konkurencajn varmarkojn kombinitajn.​

## Notoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Tabako
Lorisoidea

[eta|Ilustraĵo de diverseco de specioj en la familio [Lorisedoj, tipa familio de la superfamilio.]]
***Lorisoidea*** estas superfamilio de noktemaj primatoj kiuj vivas tra Afriko kaj Azio. Membroj estas galagoj kaj lorisedoj.: 34–35 Kiel Strepsirinoj, la lorisedoj estas rilataj al la lemuroj de Madagaskaro kaj estas foje inkluditaj en la infraordo *Lemuriformes*, kvankam ili estas foje metitaj ankaŭ en sian propran infraordon, nome *Lorisiformes* (Gregory, 1915).: 38 

La du nuntempe agnoskitaj familioj estas Lorisedoj, kiu enhavas la lorisojn, la galagojn, kaj parencajn speciojn, kaj la frata grupo de Galagedoj.

## Notoj 
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Faŭno de Afriko
Kategorio:Faŭno de Azio
Agito

**Agito** estas koncepto kiu povas rilati al:
* Mekanika aŭ kemia agitado
* Temperatura agitado
* Maniero aranĝi koktelon
* Agitpropo, politika strategio
* Maltrankviligo de humoro
34844 Malavshah

'*34844 *Malavshah'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la 27-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Malav H. Shah*, plej bonan en lia kategorio, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair'' de 2018 pro sia projekto en teamo pri enveturigita sistemo. Li estis lernanto ĉe la Mezlernejo de Plano (Teksaso, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001