open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikto Parchim

La **distrikto Parchim** ekzistis ĝis la 4-a de septembro 2011. Ekde tiam ĝi estas parto de nova distrikto Ludwigslust-Parchim. La sekva teksto ankoraŭ priskribas la historian teritorion:

La **Distrikto Parchim** (germane: **Landkreis** *Landkreis Parchim*) situis en la okcidento de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio. La urbo Parchim estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 2.233 km² loĝis 104.814 homoj; do meznombre 47 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Meklenburgo-Antaŭpomerio la koncerna nombro estis 87, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo Distrikto Parchim estas signita per **10**.
240px|maldekstra
Najbaraj distriktoj estas okcidente Ludwigslust (4), norde Nordokcidenta Meklenburgo (8) kaj Güstrow (3), oriente Müritz (6) kaj en la sudo la brandenburgia distrikto Prignitz. En la okcidento limas ankaŭ la urbo Schwerin.

## Geografio 
Plejparto da distrikto havas nune agrikulturan uzon. Sed ĉe la orienta flanko, estas kelkaj lagoj; el ili la plej granda estas Plauer See (39 km²), kiu limigas la lago-landan distrikton Müritz je ties oriento.


P
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2011
Biskvito

[eta|Biskvito kun [ĉokolado|ĉokoladaj pecetoj]]
eta|Biskvito
**Biskvito** estas seka, longe aŭ plurfoje bakita, longe konservebla, dolĉa, plata kaj relative malgranda bakaĵo destinita por frandado.

Laŭ la Fundamento, *biskvito* signifas *dufoje bakitan, sekan panon*, sed en praktika uzo la vorto *biskvito* ne estas uzata tiel. Anstataŭe oni nun ofte nomas tion *biskoto*. Pro la konfuzo ankaŭ estiĝis la vorto **kekso** por la nuna signifo de biskvito.

La konfuzo ne estas hazarda: Biskvitoj mem devenis de biskotoj, kaj pro tio en multaj eŭropaj lingvoj la signifo de la koncernaj vortoj ŝanĝiĝis. La transformiĝo de la dura nedolĉa biskoto al pli mola dolĉa biskvito okazis dum longa tempo: Oni provis jam en la 17-a jarcento plibonigi la paston per ovoj, sukero, nuksoj, vino kaj rozakvo. Oni eltrovis nur 100 jarojn pli poste, ke oni devas dividi la ovoflavon kaj blankon kaj aparte ŝaŭmigi ilin.

Oni ofte anstataŭigas parton de faruno per draŝaĵo el nuksoj.

## Vidu ankaŭ 
* Marbiskvito

Kategorio:Bakaĵoj
Richard Dean Anderson

**Richard Dean ANDERSON** naskiĝis  en Minneapolis, Minnesota estas usona aktoro kiu ekis sian karieron kiel d-ro Jeff Webber en la televida serio *General Hospital* de 1976 ĝis 1981. Tamen, li precipe famiĝis pro sia rolo en la televida serio *MacGyver*.
Li ludis unu ĉefrolon inter 1997 kaj 2005 en la televida serio *Stargate SG-1* kiel generalo Jack O'Neill, bazita je la filmo *Stargate* kun Kurt Russell.

Kvankam li neniam edziĝis, li havas filinon (Wylie Quinn Annarose).

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1950
Distrikto Norda Antaŭpomerio

La **distrikto Norda Antaŭpomerio** (germane: **Landkreis**) situis en la nordo de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio. La urbo Grimmen estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 2.168&nbsp;km² loĝis 115.190 homoj; do meznombre 53 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Meklenburgo-Antaŭpomerio la koncerna nombro estis 87, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo Distrikto Norda Antaŭpomerio estas signita per **7**.
240px|maldekstra
Najbaraj distriktoj estis norde Rügen (11), oriente Orienta Antaŭpomerio (9), sude Demmin (2) kaj Güstrow (3), en la okcidento la distrikto Bad Doberan (1). La Distrikto Norda Antaŭpomerio havis en la nordo longan bordon laŭlonge de la Balta maro. En la nordoriento ĉe parto de la marbordo situas la urbo Stralsund.


N
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2011
Rara tero

**Rara tero** aŭ **malofta tero** estas minerala oksido kiu ne tre abundas en la naturo, sed ofte oni celas per *rara tero* ne la oksidon, sed la oksidigitan elementon (metalon). En tiu senco, "**rara tero**" (pli klare ”rara termetalo” aŭ ”rara terelemento”) estas metalo el iomete abunda grupo de 17 kemiaj elementoj, kiuj estas skandio, itrio, kaj la lantanoidoj. Tiuj elementoj estas malfacile ekstrakteblaj el la mineraloj kiuj enhavas ilin, ĉiam en formo de miksaĵo el pluraj raraj teroj. Ili estas listigitaj en la sekva ĉiukolumne vicigebla tabelo kune kun informo pri ilia malkovro kaj la etimologio de iliaj nomoj.

## Malkovro kaj nomigo 
Skandio estas unu el la profetitaj elementoj de Mendelejev.
En mineraloj de Ytterby estis malkovritaj itrio, terbio, iterbio, erbio, tulio, holmio, skandio, gadolinio, disprozio kaj lutecio.

## Raraj teroj en la perioda tabelo 
## Uzado kaj tutmonda produktado 
eta|Tutmonda produktado 1950–2000|300ra
Ekde la dua duono de la 20a jarcento, raraj teroj trovis teknikan aplikon en pli kaj pli da diversaj kampoj. Ili uziĝas en diversspecaj lumfontoj, ekranoj, laseroj, permanentaj magnetoj, alttemperaturaj superkonduktiloj, specialaj vitroj kaj lensoj, komputilaj memoroj, specialaj elektrodoj, kiel kataliziloj, ktp.

Pro la kreskantaj aplikokampoj, la postulado de raraj teroj kreskis ĝis problema nivelo. Post periodo dum kiu unu minejo en Usono dominis la merkaton, pli ol 90% de la produktado okazis en Ĉinio en la komenco de la 21a jarcento. Por limigi la malpurigadon de la medio, kiun kaŭzas la minado, la produktado estis restriktita. Por tamen kontentigi la enlandan postuladon, la eksportado el Ĉinio estis limigita en la jaro 2011. Tio kaŭzis altiĝon de la prezoj de ĉiuj raraj teroj. La eksterlanda prezo de cerioksido (la plej grandkvante produktata) kreskis de 4 usonaj dolaroj por kilogramo en 2010 al 150 dolaroj en 2011.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Peter van der Krogt The Discovery and Naming of the Rare Earths.

Kategorio:Metaloj
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Lantanoidoj
Cisko kaj Vinjo

**Cisko kaj Vinjo** estas la nomo de flandra serio de bildstrioj kreitaj de Willy Vandersteen [Ŭili VanderSTEN] kaj post ties morto realigitaj de sinsekve Paul Geerts [Pol Ĥerts] kaj Marc Verhaegen [Mark Verhaĥe] de Studio Vandersteen. Cisko kaj Vinjo ankaŭ estas la nomo de la du amikaj ĉefroluloj.[eta|[Willy Vandersteen]]En la originala lingvo Cisko kaj Vinjo nomiĝas *Suske* kaj *Wiske* [Eo: suske & ŭiske; IPA: syskə & wiskə]. Estas mallongigoj de *Franciscus* (Francisko) kaj *Louise* (Ludovika). La nomoj "Cisko" kaj "Vinjo" estas do kiel ili mallongigo. En la originalaj bildstrioj la longaj nomoj malofte estas uzataj kaj tiuokaze plej ofte sarkasme.

La 19-an de oktobro 2002 Cisko kaj Vinjo estis oficiale baptitaj en la urbodomo Tienen.

## En Esperanto 
Nur ekzistas unu albumo de Cisko kaj Vinjo en Esperanta traduko. La titolo de la unua verko estas "La brusela bubo", rakonto en sufiĉe facila Esperanto, amuza kaj agrabla por infanoj kaj por plenkreskuloj. Ĝin prizorgis la flandra Esperantoklubo de Tienen (Belgio) kunlabore kun tiu de Loveno. Distribuas ĝin Flandra Esperanto-Ligo.

## En aliaj lingvoj 
La aventuroj de la flandraj buboj Suske kaj Wiske estas konataj en ĉiuj kontinentoj. Ekster Flandrujo ili nomiĝas Bob et Babette, Dada & Beibei, Finn og Fiffi, Willy and Wanda, Anu ja Antti, Suske und Wiske, Bobi kai Lou, Bob e Bobette, Susuka te Wisuka. Ekzistas multaj aliaj formoj.

La bildstrioj de Cisko kaj Vinjo estas ofte tradukitaj. Ekzistas ankaŭ kelkaj albumoj en flandraj kaj nederlandaj regionaj lingvoj (frisa, groninga, drenta, twenta, limburga kaj brabanta).

## Kalmthout 
Por la urbo Kalmthout, Cisko kaj Vinjo estas veraj ambasadoroj. La iaman atelieron de Willy Vandersteen en Beauvoislaan 98 oni transformis al infana muzeo. Ĉe la stacidomo de Heide-Kalmthout oni eĉ konstruis Cisko-kaj-Vinjo-statuon. La komunumo Kalmthout ankaŭ eldonigis albumon de Cisko kaj Vinjo pri Kalmthout mem, "Het Rijmende Paard". La lasta deko da paĝoj prezentas la komunumon kaj ĝiajn eventojn.

## Kineja filmo 
En 2001 oni anoncis ke estis planoj por Cisko-kaj-Vinjo-filmo. Oni eksurbendigis dum la somero de la jaro 2003. **De Duistere Diamant** - la malhela diamanto - premieris je la 18a (BE) kaj la 19a (NL) de februaro 2004. La filmon reĝisoris Rudi Van Den Bossche. La ĉefroluloj estis:

* Joeri Busschots kiel Cisko
* Céline Verbeeck kiel Vinjo
* Dirk Roofthooft kiel Lambiko
* Peter Van den Begin kiel onjo Sidonia
* Stany Crets kiel Ĵerom
* Tuur De Weert kiel profesoro Barabas

## Eksteraj ligiloj 
* Ligo al la Esperanto-libro
* Cisko kaj Vinjo en la reto (en la nederlanda, franca, angla kaj germana lingvoj)
* La provinca infana muzeo Cisko kaj Vinjo en Kalmthout 

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Kategorio:Fikciaj infanoj
Kategorio:Fikciaj belgoj
Kategorio:Fikciaj paroj
Valento (matematiko)

En logiko, matematiko kaj komputado, **valento** estas la nombro kaj la tipoj de operandoj (aŭ argumentaj lokoj), kiujn akceptas operacio, funkcio, rilato, predikato, proceduro ktp.

Plej ofte temas pri operacioj kaj rilatoj duvalentaj kaj unuvalentaj. En la programadlingvo C la kondiĉa esprimo `x ? y : z` estas *trivalenta*. En iuj formalaj teorioj estas oportune rigardi la konstantojn kiel operaciojn **nulvalentaj**n (t.e  **0-valentaj**n); cetere, en programado nulvalentaj funkcioj povas liveri variajn rezultojn (pro kromefikoj).

Ĝenerale oni povas paroli pri funkcioj, rilatoj ktp *n*-valentaj.

## Terminologia noto 
En matematiko oni ankaŭ povas diri «argumentonombro», «duargumenta» ktp. Tamen tio estas iom pli longa; kaj pli grave, en komputado oni ofte bezonas kontrastigi *argumentojn* kaj *rezultojn*. Nu, operacioj kaj funkcioj programlingvaj povas disponigi *argumenton* por rezulto; ekz-e
* Valorizo: `(y := x)`
* Krementoj: `x++`, `x += 1`

Krome, se akcepti la NPIV-an difinon, ke argumento estas «Elemento, por kiu funkcio estas difinita», tiam \sin x akceptas ne 1, sed malfinion da argumentoj (ĉiujn reelojn). La terminoj *unuargumenta*, *duargumenta* ktp estas do konfuzaj, kio devus ŝoki matematikan rigoremon.

## Vidu ankaŭ 
* Unuvalenta operacio
* Duvalenta operacio
* Duvalenta rilato

Kategorio:Logiko
Kategorio:Matematiko
Vladimir Majnov

**Vladimiro MAJNOV** (, naskiĝis 1871, mortis 1942). Esperantistiĝis en 1887. Rusiano kaj sovetiano. Ĵurnalisto. La unua konata korespondanto de Ludoviko Zamenhof. Tiu tre juna homo altiris
al Esperanto la simpation kaj subtenon ne nur de Leo Tolstoj sed ankaŭ de la fama brita lingvisto Max Muller. Li klopodis altiri al Esperanto la favoron de la rusa verkisto K.R. (la Granda Princo Konstantin' Konstanti'noviĉ Romanov - kuzo de la tiama
Rusia caro Aleksandro III), kies teatraĵon "Renaskita Manfred" li tradukis. Pro tiu klopodo, post pli ol 30 jaroj li estis eksigita el Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU).

Liaj artikoloj, sendataj ĝis la printempo de la jaro 1942 el la sieĝita Leningrado (en kiu homoj amase mortadis pro malsato kaj malsanoj), aperadis en la Esperanta gazeto "Renovigo" (Meksiko).

## Adreso 
Dum sia korespondado kun Zamenhof, li ricevis leterojn ĉe adreso

St. Peterburgo, Tarakanovskij per. 7, loĝ. 74, kaj post, en 1906, Peterburgo 10 Rota Izm, Polka d. 9, kv. 11.

## Eksteraj ligiloj 
* *Renaskita Manfred*  en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Notoj 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Pirolizo

**Pirolizo** ((termika malkombino) el la greka: pyr = fajro, lysis = malkombiniĝo) estas la nomo de termika spliĝo de kemiaj kombinaĵoj, kiu okazas je alta temperaturo. Plej ofte okazas tio en senoksigena medio, por malhelpi la forbrulon.

Teknikaj pirolizaj procesoj estas :
* **fulgoproduktado**

* **krakigo** kiel proceso en la petrokemio por produkto de aromoriĉa benzino, kiu certigas bonan fraporeziston (piroliza benzino).

* **piroliza ruboprilaboro**. Tiukaze estiĝas gaso, uzebla – post purigo – por hejtado.

* **lignolikvigo**, ankaŭ nomata *rapid-pirolizo*, kiam la ligo estas transformita je 80 % al oleo, (restaĵo : karbo kaj gaso).

* **plastorecikligo**

* **Hidrogenproduktado** per uzo de plasmobruligilo.

## Vidu ankaŭ 
* karbigejo


Kategorio:Organikaj reakcioj
Kategorio:Kemiaj procezoj
Kategorio:Industriaj procezoj
Kategorio:Naftoardeza teknologio
Kategorio:Biorubmastrumado
Kategorio:Rubmastrumaj teknologioj
Kategorio:Fajroprotektado
Distrikto Dithmarschen

eta|maldekstra|250px|
**Distrikto Dithmarschen** (germane: Kreis), en pli malnovaj dokumentoj nur kiel *Dithmarsen*, situas en la okcidento de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio. Administra centro de la distrikto estas la urbo Heide. En la distrikto sur areo de 1.404,75 km² loĝas 137.434 homoj; do meznombre 98 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Ŝlesvigo-Holstinio la koncerna nombro estas 87, en Germanio 231.

Najbaraj distriktoj estas norde Norda Frislando kaj Schleswig-Flensburg, oriente Rendsburg-Eckernförde kaj sudoriente Steinburg. La distrikto apartenas al la metropola regiono Hamburgo.

Kategorio:Distriktoj de Ŝlesvigo-Holstinio
Dithmarschen
Kokou Sagbadjelou

**Kokou SAGBADJELOU** (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1965  en Lomé, ĉefurbo de Togolando) estas prezidanto de Unuiĝo Togolanda por Esperanto.

Post finstudado en 1986 li fariĝis instruisto de elementa lernejo. Post du jaroj, en 1988 li ellernis Esperanton. Li edziĝis kaj havas verdan familion. Ekskomitatano B de TEJO, Ĉe-instruisto.
SAGBADJELOU, Kokou
S
Joaquín Rodrigo

maldekstre|180px|eta|Joaquin Rodrigo juna
**Joaquín RODRIGO Vidre** (naskiĝis je la 22-a de novembro de 1901 en Sagunto, Valencio, forpasis je la 6-a de julio de 1999 en Madrido) estis hispana komponisto de klasika muziko.

Li estis blinda de infanaĝo, kaj tre baldaŭ studis muzikon. Liaj unuaj komponaĵoj naskiĝis en 1923.

Li studis en Parizo kun Paul Dukas kaj amikiĝis kun Maurice Ravel, Darius Milhaud, Igor Stravinski kaj Manuel de Falla.

En 1940 okazis en Barcelono la premiero de lia verko *Konĉerto de Aranjuez* por gitaro kaj orkestro, kiu donas al li universalan famon. Ĝi prenas inspiron de la ĝardenoj en la reĝa loko de Aranjuez, proksime al Madrido. Lia dua plej konata verko estas *Fantazio por ĝentilhomo*.

Rodrigo donis fortan elanon al la uzo de gitaro kiel instrumento por klasika muziko.

eta|maldekstra|280px|Reĝa Palaco de Aranjuez.

Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Blindaj muzikistoj
Distrikto Aichach-Friedberg

La distrikto **Aichach-Friedberg** (germane: **Landkreis**) situas en la sudo de la federacia lando Bavario de Germanio. Administra centro de la distrikto estas la urbo Aichach. En la distrikto sur areo de 781 km² loĝas 124.800 homoj; do meznombre 160 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Aichach-Friedberg estas signita per **1**.

270ra|maldekstra|Aichach-Friedberg

Najbaraj distriktoj estas norde la distrikto Neuburg-Schrobenhausen, oriente la distriktoj Dachau kaj Fürstenfeldbruck, sude la distrikto Landsberg am Lech, okcidente la eksterdistrikta urbo Augsburg kun ties distrikto kaj nordokcidente la distrikto Donau-Ries.

## Geografio 
La distrikto situas oriente de la urbo Aŭgsburgo; la limon inter ambaŭ areoj grandparte difinas la rivero die Lech. La plej grava rivereto interne de la distrikto nomiĝas *Paar*, ĝi de sudokcidento al nordoriento vojas tra la distrikto kaj pasas iujn partojn de la urbo Friedberg kaj la komunumon Aichach.

La distrikto estas kampare strukturigita, la solaj pli grandaj urboj kaj komunumoj estas Friedberg, Aichach kaj Dasing kaj en la distrikta sudo Mering kaj Kissing. Apud tiuj centroj ekzistas preskaŭ nur malgrandaj ĝis tre malgrandaj vilaĝoj.

La distrikto germanlingve ankaŭ nomatas *Wittelsbacher Land*, ĉar la nobela dinastio Wittelsbacher, el kies familio dum pluraj jarcentoj venis la reĝoj de Bavario, ĉi tie havis sian familian sidejon. Ankoraŭ nun en Oberwittelsbach, urboparto de Aichach, viziteblas la restaĵoj de la mezepoka familia fortikaĵo kaj funkcianta burga preĝejo.
eta|maldekstre|Rivereto *Paar*
[eta|maldekstre|Kastelo [Friedberg (Bavario)|Friedberg]]


A
A
Distrikto Altötting

La distrikto **Altötting** (germane: **Landkreis**) situas en la sud-oriento de la federacia lando Bavario de Germanio. Administra centro de la distrikto estas la urbo Altötting. En la distrikto sur areo de 569 km² loĝas  homoj; do meznombre 192,5 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Altötting estas signita per **2**.

270ra|maldekstra|Altötting

Najbaraj distriktoj estas sude Traunstein (66), okcidente Mühldorf am Inn (43), norde Rottal-Inn (60), oriente la distrikto Braunau de Supra Aŭstrio.

Burghausener Burg Pano.jpg|Kastelo Burghausen
Pfarrkirche Neuötting.JPG|Preĝejo St. Nikolaus Neuötting
Shrine of Europe03 b.jpg|Altötting


A
A
Kategorio:Supra Bavario
Carlo Agostini

Li tre frue montris apartan kapablon paroli kaj verki latinlingve. Li instruis la italan kaj la latinan en itala lernejo en Bulgario (Sofio, Burgaso).

Li ekkonatiĝis kun esperantistoj okaze de la Itala Kongreso de Esperanto en Bolonjo, en 1952, kaj tion priparolis dum siaj lecionoj en mezlernejo. Li estis ano kaj poste prezidanto de Bolonja Esperanto-Grupo "Achille Tellini 1912"; lia prezidado de la grupo (1955-57) koincidis kun la plej alta nombro de Esperanto-kursoj ĉe la Bolonja Universitato, pluraj sub lia gvido.

Instruisto kaj lernejestro, ekde 1957, pro kialoj de laboro, li loĝis en diversaj urboj (Cortina d'Ampezzo, Forlì, Romo, Forio (en la insulo Ischia), Modeno) kie li fondis aŭ subtenis Esperanto-grupojn, instruis Esperanton (krom la latinan) kaj pri Esperanto konferenciis kaj verkis por gazetoj. Li estis ĝenerala direktoro kaj poste senatano de Itala Instituto de Esperanto.

Li estas patro de Daniele Agostini, ano de Grupo Tellini kaj ties prezidanto ekde 2001.

## Ĉu la latina aŭ Esperanto? 
Eminenta latinisto, Agostini defendis la esperantan ideon en latinlingva letero "*Ad Patres Conciliares*" (1964, sendita al la tuta partoprenantaro al la 2-a Vatikana koncilio), ke Esperanto pli taŭgas ol la latina lingvo por roli kiel internacia lingvo. Li verkis prelegojn, apologiojn kaj poezion en Esperanto kaj en la latina.
Paolo Cerretim

**Paolo CERRETINI** (naskiĝis en 1954; mortis la  proksime al Crotone) estis itala esperantisto. Lerninta Esperanton en la aĝo de 12 jaroj, li estis dumviva membro de UEA, aktivulo de Internacia Komunista Esperantista Kolektivo, gastiganto de Pasporta Servo en Pizo (Italio) kaj fakdelegito de UEA pri marksismo, turismo kaj dentmalsanoj. Profesie dentisto, li apartenis al tiuj malmultaj, kiuj pro siaj kapablo kaj famo povus enspezi trioble pli, sed praktikas sian profesion laŭ la sama homarhelpa spirito kiu animis la okuliston Zamenhof. Li mortis en trafikacidento.

Cerretim, Paolo
Cerretim, Paolo
Cerretim, Paolo
Mario Sola

**Mario SOLA** naskiĝis en 1933 kaj mortis abrupte la 1-an de januaro de 1998 en Vercelli (Italio).

Fondinto de la loka Esperanto-grupo, fakdelegito de UEA pri juro, ofta gvidinto de kursoj, recenzinto de poeziaj verkoj Esperantaj, li estis delonga, tre aktiva esperantisto, kiu eĉ sian edzinon ekkonis danke al Esperanto. Sola prezidis la Italan Unuiĝon de Katolikaj Esperantistoj (UECI), italan sekcion de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) kaj redaktis la sekcian revuon Katolika Sento. Kelkajn monatojn antaŭ la morto lian senlacan agadon kronis la 50-a IKUE-Kongreso.

Profesoro Sola instruis juron en superaj lernejoj, aktivis en katolika partio kaj en pluraj sociaj movadoj, kaj estis elektita kiel skabeno en sia urbo.

La dulingva funebra ceremonio, kuncelebrita de 14 pastroj, okazis en la plenplena katedralo de Vercelli, en ĉeesto de la urbaj aŭtoritatoj. La itala prezidento, Oscar Luigi Scalfaro, persona amiko de Sola, sendis grandan florkronon.

Sola, Mario
Sola, Mario
Sola, Mario
Giordano Falzoni

**Giordano FALZONI** (naskiĝis 1925 - mortis la 26-an de aprilo 1998 en Milano) estis fondinto de "Esperanto" Radikala Asocio, pentristo, skulptisto, verkisto, kiu aktoris en Fellini-filmo **La voĉo de la luno** kaj en kelkaj aliaj famaj filmoj (**Stradivari, La nomo de la rozo** k.a.). Li transdonis al Marco Pannella la esencajn ideojn pri Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
* Marco Pannella
* Esperanto Radikala Asocio

## Referencoj 
Kategorio:Italaj esperantistoj
Ferenc Fodor (esperantisto)

**Ferenc FODOR** (1929-1997), prezidinto de Vojvodina E-Ligo, 35 jarojn delegito en Novi Sad (Jugoslavio), kiu ofte prelegis kaj gvidis kursojn, forpasis la 21-an de marto. Li postlasis manuskripton de konversaci-libro Esperanta-serba.

F
F
F
Milica Hrnčić

**Milica HRNČIĆ** (naskiĝis en 1924; mortis la  en Beogrado) estis serba esperantistino kaj la unua prezidanto de Jugoslavia Asocio de Fervojistoj Esperantistaj, fondita en 1955.

Hrncic, Milica
Hrncic, Milica
Hrncic, Milica
Frans P. Bouw

**Frans P. BOUW** (naskiĝis en 1912; mortis la ) estis nederlanda esperantisto kaj delegito de UEA en Gemert (Nederlando).

Bouw, Frans P.
B
B
Willem Verloren van Themaat

**Willem VERLOREN van THEMAAT** (1931 – 6-a de decembro 1996 en Amsterdamo). Studinte Esperanton ĉe Sigismundo Pragano en la Amsterdama Universitato (1955-59), li doktoriĝis pri matematiko, fako pri kiu li estis delegito ekde 1961; en 1993 lia delegiteco ŝanĝiĝis al interlingvistika kaj Amsterdama. Li regule membris en Societo Zamenhof.

Profesie esploristo pri scienco, Verloren van Themaat vaste artikolis en sciencaj revuoj ekstermovadaj kaj en E-periodaĵoj, precipe pri temoj sciencfilozofiaj, interlingvistikaj kaj literaturaj. Li kun-iniciatis kun H. Tonkin la inkluzivigon de Esperanto-rilataj eroj en la Bibliografion de la usona Asocio pri Modernaj Lingvoj.

El liaj grandnombraj verkoj elstaras *La Akvariinfanoj* (1976), romano pri ekstertera vivtenado de fetoj, la studo *La Vicordo de la Frazelementoj en Esperanto* (1973), la eseo *Esperanto: Ideologio kaj Kulturo* (1996), la traduko de *Tiele Parolis Zaratuŝtra* de Nietzsche (1977, el la germana) kaj de parto de la poezia *Nederlanda Antologio*, kies precipa kunredaktoro li estis (1987).

Li opiniis aparte pluginda kampo la tradukadon de originalaj Esperantaj literaturaĵoj: aperis liaj nederlandigoj de *La Infana Raso* de William Auld (Het Kinderras, 1982) kaj de 16 poemoj en la antologio *Zeg, Luister Eens* (1981); lia bibliografio de Esperantaj beletraĵoj tradukitaj en aliajn lingvojn aperis ĉe UEA.

Aktiva en Esperantlingva Verkista Asocio, en la lastaj ses jaroj li servis kiel ties sekretario. La asocio Esperanto Nederland, kies rebat-servon li estris, fondis la omaĝan premion Verloren van Themaat, donotan ĉiujare al la esperantisto kiu atingis plej trafan prezenton de Esperanto en amaskomunikiloj.

## Bibliografio 
Nekrologo en la revuo *Esperanto*

## Eksteraj ligiloj 
http://www.meeuw.org/bibliografio/8/verloren.html

https://www.tijdschrift-filter.nl/webfilter/vrijdag-vertaaldag/2018/week-31-jan-gielkens/ (nederlanda paĝo)

Verloren van Themaat, Willem
Cor Bruins

**Cornelis (Cor) BRUINS** (naskiĝis la 1-an de septembro 1922 en Musselkanaal, mortis la 16-an de decembro 1996 en Leiden) estis nederlanda esperantisto. Li estis prezidinto de la nederlanda ekzamen-komitato kaj ofta kontribuinto al Esperanto-revuoj. Krom Kobo de Ernest Claes, aperinta ĉe Flandra Esperanto-Ligo, pluraj liaj tradukoj (ekz. la nederlanda klasikaĵo *Pri la Vulpo Reinaerde*) atendas eldoniĝon.

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Fulgo

eta|Kamiono sen filtrilo emisias fulgon.
**Fulgo** estas nigra polvoforma solidaĵo, konsistanta je 80 - 99,5 % el karbono.

Fulgo estas grava industria teknika produkto (*industria fulgo*), kiu estiĝas ĉe nekompleta forbrulo aŭ pirolizo de hidrogenkarbonoj en granda kvanto.

Fulgo povas aperi ankaŭ kiel nedezirinda produkto ĉe forbrula procezo kaj entenas surface sursorbitajn (adsorbitajn) oleaĵojn kaj pirolizajn produktojn. Tiu fulgo kaŭzas pruvite kanceron, firmiginte per ofte aperantaj policiklaj aromataĵoj. (dizela fulgo)

## Produktado 
La plej grava procezo (dismonde 98%) de la industria fulgo estas la *Furnace-procezo* aŭ brulkamera procezo.

Ĉe tiu procezo, oni produktas en brulkamero (angle Furnace) *vermegan gason* de 1200 ĝis  per forbruligo de tergaso. En tiun varmegan gason oni alŝprucas krudmaterialojn, plej ofte aromat-riĉajn karbon- kaj naftodevenan fulgooleon. Per la nekompleta forbruliĝo kaj la termika malkombino (pirolizo) de la fulga krudmaterialo estiĝas fulgo. Post certa restada tempo, la proceza miksaĵo estas malvarmigita per akvoalŝpruco kaj la fulgo estas apartigita en tubaj filtriloj. La brulkamero funkcias daŭre dum la tuta jaro ("7  x 24"/semajno).

## Ecoj 
Fulgo konsistas el la plej malgrandaj, kugloformaj korpuskloj, kiuj kunkreskas al ĉenoformaj agregatoj, al t.n. nanokorpetoj, kiuj grandas inter milion-ono kaj 100 milion-ono milimetrojn – tio estas,  ili estas 1.000-one pli malgrandaj ol diametro de haro. Oni povas do reguli, difini la grajnograndon en la proceso.

La specifa surfaco de fulgopartikulo estas ĉirkaŭ 10–1000 m2/g. Oni sukcesis per nanostrukturigo optimumi la tri plej gravajn grajnograndojn de la aŭtopneŭoj (rulkontraŭstaro,  akvoglita rezisto kaj defrotado). Industria fulgo hodiaŭ jam pintoteknikaĵo!

Por la aŭtopneŭoj ekzistas ĉirkaŭ 40 diversaj fulgotipoj, kiuj donas al la gumo specifajn ecojn. Internacie oni ofte klasifikas la normajn fulgojn laŭ la usona ASTM-normoj. En la areo de KSŜ oni uzas la GOST-normojn.

## Uzo 
Industria fulgo uzatas super 90% kiel plenigaĵo en la gumoindustrio (ĉefe pneŭoj). Krom tio ĝi uzatas kiel nigra pigmento por presejkoloroj, tuĉoj, lakoj, kolorigo de plastoj (precipe kiel UV-protekto), same kiel en la  elektroindustrio kiel  materialo por elektrodoj.

## Vidu ankaŭ 
* Fulereno

Kategorio:Karbonaj formoj
Kategorio:Aera poluado
Kategorio:Poluado
Kategorio:Kancerigiloj
Listo de indoneziaj esperantistoj

[eta|La estraro de Selebesa Esperanto-Asocio en [Makassar, 1936]]
Jen ĉi tiu **listo de esperantistoj el Indonezio**:

* Ramona van Dalsem
* Eriko Sunardo
* Datoe Toemenggoeng
* Liem Tjong Hie
* Ilia Sumilfia Dewi
* André Samosir
* Haĝi Raden Mustapha


Indoneziaj
Manuel de Falla

**Manuel de FALLA y Matheu** (Kadizo, Hispanio, 23-a de novembro 1876 - Alta Gracia, Argentino, 14-a de novembro 1946) estis hispana komponisto de klasika muziko.

Li kombinis en tre speciala maniero la influojn de la andaluza folkloro (*flamenko*) kun la plej avangardaj tendencoj de la eŭropa muziko de la frua 20-a jarcento.

Li verkis kantajn verkojn, unue *zarzuelojn*, kaj poste la operon *La vida breve* (*La mallonga vivo*), kiu malkovris lian genion kaj *El retablo de maese Pedro*.

Li studis en Parizo, kie li rilatis kun Claude Debussy, Maurice Ravel, Paul Dukas kaj Isaac Albéniz. Tiu impresionismo influas lin en verkoj kiel "Noktoj en la ĝardenoj de Hispanio", "El amor brujo" (*La sorĉa amo*), la baledon "El sombrero de tres picos" (*La tripinta ĉapelo*) aŭ "Siete canciones populares españolas" (*Sep popolaj hispanaj kantoj*) por voĉo kaj piano.

Post la hispana milito, li devas ekziliĝi. Lin trovas la morto en la provinco de Kordobo en Argentino, kiam li laboras super sia plej ambicia verko "La Atlántida", kiun finos lia disĉiplo Ernesto Halffter.

## Vidu ankaŭ 
* Manuel de Falla (metroo de Madrido)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pianosociety.com/index.php?id=145 
* http://www.manueldefalla.com/falla/website/univvida.jsp?sesid=-1&planguage=ES  

Kategorio:Hispanaj klasikaj komponistoj
Willem P. Roelofs

Doktoro **Willem Petrus ROELOFS** *1910-03-11 †1998 en Soest, Nederlando), ankaŭ konata kiel ***Petro Rulofido*** estis ekonomisto, nederlanda esperantisto, unu el la gvidintoj de Universala Ligo (ekde 1977).

Li lernis Esperanton en 1927 kun sia patro. Estinte membro de UEA ekde 1929, ankaŭ kiel fakdelegito pri kemio, li eksiĝis en 1962 (la epoko de la debato pri " -ata/-ita") pro lingva malkonsento. Tio ne malhelpis lin subteni la Asocion grandanime kiel patrono de TEJO, ano de Societo Zamenhof kaj mecenato de diversaj iniciatoj. Studinte kemion, Rulofido doktoriĝis en 1951 per disertaĵo pri ekonomika temo, kaj ankaŭ en la Harlema UK (1954) li prelegis pri mono, "fundamenta homa kreaĵo".

De ĝia ekapero en 1949 ĝis 1954 li redaktis kun Dro G. F. Makkink la revuon Scienca Revuo daŭriganto de Internacia Scienca Revuo. Li restis kunredaktoro ĝis 1961. De 1949 ĝis 1991 li verkis tradukis kaj recenzis por Scienca Revuo kaj por CED pri tre diversaj temoj : homaj sciencoj (ekonomio, juro, sociologio, filozofio, biografio, bibliologio, instruado, politologio, religio), lingvosciencoj kaj esperantologio (lingvistiko, lingvoscienco, terminologio, esperantologio, esperanto en scienco, ISAE, literaturo) sciencoj kaj teknikoj (agrikulturo, kemio, fiziko, geografio, matematiko, ...). Li tradukis multajn artikolojn foje sub kaŝnomo ***Petro Rulofido***.

Dum pluraj jardekoj li studis la refleksivon en Esperanto, kunmetante ekzemplaron de du mil citaĵoj. De 1977 li agis kiel kasisto kaj redaktoro de Universala Ligo, malfondita en 1996. Por Rulofido - frua rifuzanto de militservo kaj aktiva pacisto - Esperanto, pacismo kaj novaj ekonomiaj konceptoj estis eroj de la sama homaranisma mondrigardo.

## Eksteraj ligiloj kaj referencoj 
* Archiv für Geld- und Bodenreform, bibliografio en retejo de http://www.geldreform.de/ *Materialien zur Geld-, Zins- und Schuldenproblematik* (Materialo por problemaro pri mono, interezoj kaj ŝuldoj).
* Artikoloj aperintaj en Scienca Revuo inter 1949-2000 listitigitaj laŭ fakoj
* Van Democratie t/m Esperanto, *nederlande*, korespondado kun revuo "de Volkskrant", 1994

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1910
Kategorio:Mortintoj en 1998
Willy Keizer

**Willy KEIZER** (1917-1998), ofta partoprenantino de UK-oj, fidela membro de Societo Zamenhof, mortis la 22-an de oktobro en Heemstede (Nederlando).

K
Folksproko

**Folksprak** (antaŭe **Folkspraak** - kaj ekzistas multaj aliaj skribmanieroj kiel ekzemple **Folksprâk**) estas zona projekto de internacia planlingvo proponita en 1995 por ĝermanlingvanoj.

## Gramatiko 
### Alfabeto kaj prononco 
Duobloj kaj grupoj da konsonantoj signifas mallongan vokalon. Esceptoj estas pronomoj, artikoloj kaj prepozicioj. Folksprak uzas la bazan latinan alfabeton. 'C' antaŭ molaj vokaloj ('e', 'i', 'eu' kaj 'y') oni prononcas kiel 's' aŭ 'c', alie kiel 'k'; 'th' oni prononcas 't'; 'ph' kiel 'f'. Ĝi do ne uzas diakritilojn: ik heur (*mi aŭdas*).

### Morfologio 
Folksprak ne havas adjektivan aŭ verban variaĵon. Sed substantivigoj de adjektivoj kaj infinitivoj havas la finaĵon "-e": de andere (*la alia*), have (*havi*).

Adverboj kaj adjektivoj havas la saman formon: hel (*tuta*, *tute*).

Folksprak ne havas genron aŭ kazojn, krom je personaj pronomoj: *hun* (*ŝi*), *han* (*li*), *ik* (*mi*), *mi* (*min*).

La difina artikolo neŝanĝebla estas "de", la maldefina artikolo neŝanĝebla estas "en", sed oni uzas ĝin nur en singularo.

La pluralo de substantivo estas farita per *-en* aŭ, se la substantivo finiĝas per neakcentata finaĵo, per *-s*: mann (*viro*), mannen (*viroj*), auto (*aŭto*), autos (*aŭtoj*).

### Sintakso 
La baza vortordo estas SVO (subjekto, verbo, objekto). Demandojn oni faras per antaŭigo de verbo (VSO).

Artikolo kaj adjektivoj venas antaŭ la substantivo: de god mann (la bona viro).

## Ekzemplo 
:''Folksprak er en planed sprak entworpen fur make maglik de communication twisch sprekern fan de ferschillend nytidlik spraken in de nordern Europa (dat kom fro en dod gemeun germanisch stammsprak).

Traduko: "Folkspraak estas lingvo planita por faciligi la interkomunikadon inter parolantoj de diversaj nuntempaj lingvoj de l' nordo de Eŭropo, derivataj de unu estinta komuna lingvo: la Proto-Ĝermana.

## Eksteraj ligiloj 
* http://groups.yahoo.com/group/folkspraak/  – 
* http://de.wikibooks.org/wiki/Folksprak – 
* http://folksprak.de/vu – 
* http://folksprak.org/ – 

Kategorio:Zonaj planlingvoj
Rethel (apartigilo)

* Wilhelmus Johannes Arnoldus Manders alinomita **Rethel**
* Simone Rethel, germana aktorino

* Rethel, urbeto en Ardennes
** Rethel (stacidomo), fervoja stacio en Rethel (Ardennes), Francio
Ján Mužlay

**Ján MUŽLAY** (1909 – 30-a de decembro, 1997) estis slovaka esperantisto dum 80 jaroj, longtempa gvidinto de la Esperanto-klubo en Nitra (Slovakio), kiu kompilis la eldonotajn lernolibron *Maŝinelementoj* kaj la *Esperantan-slovakan teknikan vortaron*.

## Ligiloj 
* maŝinfako - pri elementoj de Ján Mužlay en eventoj.hu

Mužlay
Mužlay
Mužlay
Nora Moerbeek-Bartels

**Nora MOERBEEK-BARTELS** (naskiĝis en 1930, mortis la 17-an de marto 1998 en Beverwijk) estis nederlanda esperantisto. Ŝi estis dumviva membro de UEA, delegito pri blindulaj aferoj kaj Esperanto-instruado, kaj mecenato de ĉinaj esperantistoj.

## Esperanta vivo 
Tre aktiva en la blindula medio esperantista, Moerbeek-Bartels en la 1970-aj jaroj estis sekretario de NOSOBE, la nederlanda societo de esperantistaj vidhandikapitoj, kasisto (1983-1989) kaj sekretario (1992-1998) de Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj, redaktoro de ties revuo *Esperanta Ligilo*. Ŝi prezidis Tutmondan Asocion de Esperantistaj Nefumantoj.

## Tradukoj 
Moerbeek-Bartels el la nederlanda en Esperanton tradukis la popularajn *Anne Frank ne estas de hieraŭ* de Mies Bouhuys (1988) kaj *Taglibro de Anne Frank* (1997) kaj, el Esperanto en la nederlandan, la romanon *Sur kampo granita* de István Nemere (*Op een veld van graniet*, 1997).

## Honorigoj 
* Moerbeek-Bartels estis honora membro de Asocio de Esperantistaj Handikapuloj.
* En 1996 Moerbeek-Bartels ricevis la kvinan gradon de la ordeno Oranje-Nassau pro sia Esperanto-agado.

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Esperantistaj blinduloj
Albert Lienhardt

eta|200px|Kovrilpaĝo de *Optimala Ortografio*, 1978
**Albert LIENHARDT** (naskiĝis en 1904, mortis la 23-an de novembro 1996 en Mulhouse, Alzaco, Francio) estis dumviva membro de UEA kaj dumviva membro de Unuiĝo Franca por Esperanto kaj honora membro de Franca Fervojista Esperanto-Asocio.

Konatiĝinte 20-jara kun Esperanto, li kreis post la dua mondmilito la eldonejon Nova, kiu jam de 1946 publikigis vortarojn kaj lernolibrojn en Francio, interalie lernilon por komencantoj (1955), kiun li mem verkis sub la anagrama pseŭdonimo *Bernard Thaillet.* Tre aktiva en la orient-franca (Alzaca) movado, Lienhardt ne okupis oficialajn postenojn, sed iniciatis multajn kursojn ĉeestajn kaj korespondajn. Lia nomo iĝis tutmonde konata pro la popularaj didaktikaj verkoj *Amuzaj Dialogoj en Esperanto* (1973, 1980, 1981), *Facilaj Dialogoj* (1982) kaj *Amuza Legolibro* (1984, 1989). Dum siaj lastaj dudek jaroj li dediĉis sin al interlingvistikaj studoj kaj lanĉis la proponon *Optimala Ortografio* (1978), speco de reformita Esperanto sen diakritaj literoj.
## Verkoj
*Esperanto, La Langue „Passepartout" Pour Tous. Eld. Nova Mulhouse, 1955(?)
*Modela prononco de la inter-lingvo Esperanto. Eld. la aŭtoro, Beograd, 1977.

### Recenzoj
Pri *Esperanto, La Langue „Passepartout" Pour Tous.*

----
Pri *Modela prononco de la inter-lingvo Esperanto*

Kategorio:Francaj esperantistoj
Ramona van Dalsem

**Ramona van DALSEM** (naskiĝis dum 1928 en Nederlanda Hindio, mortis la  en Zoetermeer) estis nederlanda esperantisto kaj kantisto.

Post translokiĝo al Nederlando el sia naskiĝlando Indonezio, Esperanto donis al ŝi "la mankintan ekvilibron", kiel ŝi diris en intervjuo al Pola Radio. Ĉar ŝi "trovis, ke ne ekzistas multaj originalaj E-kantoj", ŝi en 1967 registris ĉe UEA la diskon *La feliĉo* kaj samjare prezentiĝis al la Esperanto-publiko en la Universala Kongreso de Esperanto en Roterdamo. Sekvis la disko *Donu al mi vian manon* (1970), la kantaroj *Simplaj floroj* (1969), *Roseroj* kaj *Kantu kun Ramona* (1974), kaj la kasedo *En fora lando* (1988). Ŝi estis membro de UEA ekde 1963 kaj ofte donacis al la Asocio.

## Eldonoj 
* *La feliĉo* (1967)
* *Simplaj floroj* (1969)
* *Donu al mi vian manon* (1970)
* *Roseroj* kaj *Kantu kun Ramona* (1974)
* *En fora lando* (1988)

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Indoneziaj esperantistoj
Dalsem, Ramona van
René Centassi

**René CENTASSI** ( 1922 -10-a de januaro 1998), franca ĵurnalisto, eksa ĉefredaktoro de la granda informagentejo AFP, mortis la 10-an de januaro 1998 en Parizo. Ekinteresita pri Esperanto en siaj lastaj vivjaroj, kun Henri Masson li verkis la Zamenhof-biografion '''L'homme qui a défié Babel'* (1995, "La homo kiu defiis Babelon"), aperintan ankaŭ en E-traduko.

Ĵurnalisto, eks-ĉefredaktoro de *Agence France-Presse* (AFP, la ĉefa informagentejo de Francio kaj unu el la plej gravaj en la mondo), René Centassi dediĉis la lastajn jarojn de sia vivo grandparte al Esperanto per biografia laboro pri Zamenhof.

Li vivis sian junecon en Egiptio, kie li unuafoje konatiĝis kun Esperanto, sed la afero restis sen sekvo. Dum sia 42-jara ĵurnalista kariero, li havis postenojn en diversaj landoj i.a. en Meksiko, Usono kaj Libano, kie li estis direktoro de la AFP-oficejo de Bejruto.

Post emeritiĝo, sub la titolo *"Tous les jours, de mieux en mieux"* (Ĉiutage, pli kaj pli bone), li kunverkis kun sia bofilo Gilbert Grellet biografion pri Émile Coué, kies verko - kaj metodo - "La regado de si mem per konscia aŭtosugesto", aperis en multaj lingvoj inter kiuj Esperanto. Tio, kaj la fakto ke Charles Baudouin - alia pioniro sur tiu tereno - estis esperantisto, memorigis lin pri la Internacia Lingvo.

Same kiel li defendis Émile Coué kontraŭ stulta kaj senfundamenta primokado, li volis doni al Esperanto la publikan honoron kiun ĝi meritas. Tio konkretiĝis post renkonto kun Henri Masson, kun kiu li kunverkis franclingvan biografion de Zamenhof sub la titolo *"L'homme qui a défié Babel"* (La homo kiu defiis Babelon). Ĝi aperis en 1995 ĉe la pariza eldonejo Ramsay. Dua eldono aperis en 2001 samtempe kun Esperanto-traduko. En 2005 aperis tradukoj en la hispana (*"El hombre que desafió a Babel"'') kaj korea. Ĉi lasta estis elektita de la korea eldonista mondo kiel "rekomendinda libro por la korea junularo -- 2005".

Aldone al la franca lingvo, René Centassi parolis la italan, la anglan kaj la hispanan. Post apero de la biografio de Zamenhof, li eklernis Esperanton per la perkoresponda kurso de SAT-Amikaro ĝis akiro de legkapablo. Liaj spertoj kondukis lin al la konvinko pri la neceso de Esperanto. Tion plue konfirmis, ekzemple, vojaĝo kiun li faris en 1995 en Grekio. Tie li povis mem konstati ke ekster la flughaveno, la hoteloj, la komercaj kaj turismaj centroj, malgraŭ kono de kvar lingvoj inter la plej gravaj en la mondo, li estis ofte en situacio de neebleco bone interkompreniĝi.

Kancero forprenis René Centassi la 10an de januaro 1998. Li estis 75-jara.

CENTASSI René
Roland Grandière

**Roland GRANDIÈRE** (esperantigite **Rolando Grandjero**; naskiĝis en 1921, mortis la  en Villemomble apud Parizo) estis franca esperantisto.

Li estis ĝenerala konsilanto de SAT kaj - de 1957 ĝis 1997 - prezidanto de SAT-Amikaro, ties landa asocio en Francio, kiu dum lia multjara gvidado spertis konstantan kreskon kaj plian agnoskon en- kaj ekstermovade pro ĝia laboro.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologa artikolo en SAT-Amikaro

Kategorio: Francaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Roger Motto

**Roger MOTTO** (naskiĝis en 1911, mortis la  en Bessancourt), estis iama delegito pri fervojoj. Li estis aktivulo de Franca Fervojista E-Asocio, redaktis ties revuon Esperanto Fervojisto kaj gvidis kursojn.

Motto, Roger
Motto, Roger
František Šatura

**František ŠATURA** (naskiĝis en 1921; mortis la 14-an de januaro 1996 en Bratislava) estis slovaka esperantisto. Plurajn jarojn li gvidis la Esperanto-klubon de Bratislava kaj instruis la lingvon. Doktoro pri filologio, li kunaŭtoris Esperanto-lernolibron aperintan en pli ol 20 mil ekzempleroj (1965, 1969).

Satura, Frantisek
Satura, Frantisek
Satura, Frantisek
Katrien Delavier

**Katrien DELAVIER** (1961 - 22-a de septembro 1998) estis franca esperantisto kaj muzikisto. Proksima kunlaborantino de la kantisto Jacques Yvart, ŝi harpe kaj flute akompanis lin sur lia disko de E-lingvaj Brassens-kanzonoj. En la Montpeliera UK Delavier ludis en la koncerto de La Kompanoj, sed svenis je ĝia fino, enhospitaliĝis kaj ne povis ludi en la kongresa koncerto de Yvart.

Kategorio:Francaj muzikistoj
Kategorio:Harpistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Progresa lingvo

**Progresa lingvo** (Fortschritt, "Progreso" en germana lingvo) estas projekto de internacia planlingvo proponita de Hans Heinrich Marold el Berlino, Germanio, en 1949.

Kategorio:Planlingvoj
Esperanto-movado en Francio (post Ido ĝis la unua mondmilito)

Esperanto > Movado > Esperanto-movado en Francio < Francio
----

post Ido ĝis la unua mondmilito
Francio
Esperanto-movado en Francio (intermilita periodo)

## Stato en 1933 
La Esperanta movado en Francio tre kontentige kreskis. Ĝin apogis la plimulto de la publika opinio, kaj ŝajnis, ke baldaŭ ĝi atingos plej kuraĝigajn rezultatojn. Sed ĉar ĝi estas multaspekta, oni devas mencii aparte ĝiajn ĉefajn partojn.

## Konsisto de SFPE 
Tiu tabelo enhavas la federaciojn de Nordafriko kaj Hindoĉinujo. Plie SFPE entenis kvar federaciojn specialistajn: 
* Federacio Esperantista Universitata de Francio
* Asocio Franca de blinduloj-Esperantistoj
* Franca Ligo de la Amikoj de Esperanto (fondiĝis en 1930, honora prezidanto: prof. Langevin, prezidanto: Gaudet)
* Asocio amika de la Esperantistoj Policistoj en Francio kaj Kolonioj

Ok aliaj grupiĝoj ne aliĝis al SFPE, ne kalkulante la komunistan asocion:
* Franca Ligo de Katolikaj Esperantistoj
* Federacio Esperantista Laborista 
* E SFIO (socialista) 
* Asocio de Francaj Poŝtistoj Esperantistaj 
* Esperanto kaj Komerco 
* Radio-Club Espérantiste de France 
* Domo de Esperanto aŭ ''La Maison de l'Espéranto''
* Grupiĝo Esperantista de la Instruado

## Referencoj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Unuiĝo Franca por Esperanto (UFE), nuna franca landa asocio

Intermilita periodo
Francio
René Debernardi

**René DEBERNARDI** (naskiĝis en 1923; mortis la  en Nico) estis franca esperantisto 50 jarojn, subtenanto de mondcivitanismo. En la 60-aj jaroj li estis prezidanto de la Nica Esperanto-grupo, kaj tiutempe ankaŭ loka delegito.

Debernardi, Rene
Debernardi, Rene
Debernardi, Rene
Pola Esperanto-Societo

**Pola Esperanto-Societo** (**PES**) fondiĝis en 1908 per transformiĝo de Varsovia Societo Esperantista. Antoni Grabowski estis ĝia prezidanto de la komenco ĝis sia morto en 1921.

Kategorio:Iamaj Polaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Pola Esperanto-Asocio
PES

La trilitera kombinaĵo PES havas plurajn signifojn:

***pes** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pola Esperanto-Societo**
***Partio de Eŭropaj Socialdemokratoj**
***Argentina peso**
***San Casciano in Val di Pesa**
***Tavarnelle Val di Pesa**
***Presa Esperantista Societo**
Domo de Esperanto

La **Domo de Esperanto** aŭ france '''La Maison de l'Espéranto''' estis Asocio de Amikoj de Esperanto, fondita en 1928, laŭ la iniciato de Ernest Archdeacon kaj Georges Warnier, kaj ties konstruaĵo. La asocio havis la patronadon de eminentuloj aŭ gravaj personoj en ĉiuj fakoj de scienco, tekniko, komerco, turismo, aviado, ktp. Laŭ informoj de la Enciklopedio de Esperanto el 1934 la asociaj kotizoj post la fondiĝo altis minimume mil francajn frankojn ĉiujare. Ĝenerala celo de la asocio faciligi la internaciajn rilatojn kaj helpi pli fruktodonan interkonatiĝon, malgraŭ la barilo de la lingvoj; propagandi Esperanton en la medioj speciale bezonantaj komunan lingvon. La asocio ĝis la Dua Mondmilito organizis senpagajn kursojn, subvenciis gazetojn kaj diversajn esperantistajn organizaĵojn kaj helpis al la ĝenerala informado pri Esperanto. Ĝenerala sekretario laŭ la stato de 1934 estis Celestin Rousseau.

## Vidu ankaŭ 
* Movado en Francio inter la militoj

Kategorio:Esperanto-domoj
Kategorio:Esperanto-movado en Francio
Kategorio:Aperis en 1928
Kategorio:Esperanto en 1928
Esperanto-radio en Francio

La 7-an de aprilo **1924** okazis la unua Esperanta disradiado el Parizo (Radio PTT). En la sama jaro estis fondata Internacia Radio-Asocio; ĝin prezidis d-ro Pierre Corret, kiu paroladis en diversaj radiorondoj. Post raporto de Daniel Berthelot, membro de Franca Instituto, la Komitato de la Franca Unuiĝo por Radio postulas Esperanton kiel helpan lingvon de Radio. Daniel Eyquem klopodis ĉe Édouard Herriot, registarestro, postulante disradiadojn en Esperanto.

La 12-an de marto **1925** oni disradiis la unuan kurson de Esperanto ĉe oficiala stacio (PTT), de Théophile Cart. La 19-an de aprilo la unua Kongreso de Radio-Amatoroj, en Parizo, adoptis Esperanton kiel sian helpan lingvon uzotan apud la naciaj.

En **1926** tri radiostacioj dissendis kursojn ĉiusemajnajn. Oni fondis *Internacian Radio-Revuon,* kies ĉefredaktisto estis Pierre Corret. (Ĝi daŭris unu jaron.)

En **1927** kvin stacioj dissendis Esperanton (Théophile Cart, Pierre Corret, Georges Delanoue, Deny, Celestin Rousseau).

En **1932** 13 stacioj (inter kiuj la ĉefaj) dissendis kursojn aŭ sciigojn.

En **1933** ĉiusemajne, ĉe la stacio Tour Eiffel, SFPE disradiis raportojn pri la turismaj regionoj en Francio. Ĉefaj aliaj kursgvidantoj ĉe la diversaj stacioj: Georges Avril, Marie Borel (Emile Borel estis staciestro en Lyon), Honoré Bourdelon, Curnelle, Dubuisson, Henri Favrel, Clément Gicquel, Pinty, Georges Pouchot, fraŭlino Rameau, Rivier, Rouquie, Celestin Rousseau, Sedillot, Trotin.

## Post la dua mondmilito 
Radio Parizo en **1947** enkondukis ĉiutagajn 15-minutajn elsendojn en Esperanto. En 1949, ili okazis de 18:15 ĝis 18:30 h. La trian ĵaŭdon de ĉiu monato la programo estis speciale junulara.

## Fonto 
## Vidu ankaŭ 
* Movado en Francio inter la militoj 
* Radio-Club Espérantiste de France.

Kategorio:Esperanto-radio
Frans van Dooren

**Frans van Dooren** (naskiĝis la 2-an de novembro 1934, en Ravenstein - mortis la 6-an de julio 2005, en Oss) estis nederlanda tradukisto de itala kaj latina literaturo.

Jam dum sia unua universitata jaro li fariĝis instruisto pri klasikaj lingvoj ĉe la Titus Brandsma Liceo en Oss, kie li mem lernis kaj kun kiu li restis ligita ĝis 1995.

Li ankaŭ estis aŭtoro de tekstoj kaj poemoj en la loka dialekto de Ravenstein kaj Oss.

Li ricevis honorojn de la itala ŝtato pro sia laboro. En 1990 li ricevis la Premion Martinus Nijhoff pro sia aro da tradukoj.

## Tradukoj (elekto) 
* Niccolò Machiavelli, *De Heerser* (1976)
* Giacomo Leopardi, *I Canti* : *Gedachten* (1977) kaj *Zangen* (1991),
* Francesco Petrarca, *Sonnetten en andere gedichten* (1979) kaj *Brieven* (1998),
* Mikelanĝelo, *Sonnetten* (1999)
* Dante Alighieri, *De goddelijke komedie* (Amsterdamo, 1987)
* Dante Alighieri, *La Vita Nuova -* Het Nieuwe Leven *(1988)*
* *Dichteressen de la Cinquecento* (1992)
* *Gepolijst albast: acht eeuwen Italiaanse poëzie* (1994)
* Martialis (d:Q1675462), *Romeinse epigrammen* (1996)
* Dante Alighieri, *Het Gastmaal* (kun Kees van Dooren, 2001)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nederlandaj tradukistoj
Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 2005
Deck Dorval

eta|200px|Kovrilpaĝo de Deck Dorval: Jaĥto veturas for...; 1983
eta|200px|Kovrilpaĝo de Kazinski venas tro malfrue, 1987
**Deck DORVAL** estas komuna literatura pseŭdonimo de Frans van Dooren, Jef Beeckmans kaj Jos Deckkers. Van Dooren verkis, Jos Deckkers kritikis kaj Jef Beeckmans lingve korektis. Ilia 40-jara amikeco baziĝis sur Esperanto, ŝako, filozofio kaj literaturo. Post la morto de Jef Beeckmans en 1975 kaj Jos Deckkers en 1979, la heredintoj donis al Frans van Dooren la rajton fini la komencitajn verkojn, kion li faris ĝis sia morto en 1996.

## Verkoj 
* *Jaĥto veturas for ... kaj veturigas la morton* (policista romano, lingve reviziita de Christian Declerck. - Antwerpen: FEL, 1983. - 190 p.)
* *De Dood aan boord* (policista romano, el Esperanto tradukita al la nederlanda fare de la aŭtoro. - Wilrijk: Eldonejo-librejo Sonorilo, 1987. - 172 p.)
* *Kazinski venas tro malfrue* (krim-romano, lingve reverkita de Christian Declerck laŭ la originalo de Deck Dorval, Antwerpen: FEL, 1987. - 176 p.)
* Hungara traduko: *A gyilkos későn érkezik*, trad. István Ertl. Budapest: MESZ /Hungara E-Asocio/, 1990.
* Pola traduko: *Kazinski przychodzi za późno*, trad. Wojciech Usakiewicz. Warszawa: Epoka, 1990.
* *Nigra magio* (krim-romano, lingve reverkita de Christian Declerck laŭ la originalo de Deck Dorval. - Antwerpen: FEL, 1988. - 215 p.)
* *Urd Hadda murdita!* (socia krim-romano, lingve reverkita de Christian Declerck laŭ la originalo de Deck Dorval. - Antwerpen: FEL, 1990. - 196 p.)

Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj