Kuracile kaŭzita lupuso

**Kuracile kaŭzita lupuso** estas la aŭtoimuna malsano simila al lupuso, kaŭzita de kronika uzado de certaj kuraciloj, kaŭzintaj aŭtomimunan respondon kun simptomoj similaj al lupuso. Estas konataj pli ol 80 kuraciloj, kiuj kaŭzas ĝin, sed plejparton de la kazoj estigas tri kuraciloj: Hydralazine, Procainamide kaj kinidino. Plej oftaj simptomoj estas muskolaj kaj artikaj doloroj. Post ĉesigo de la kuracilprenado la simptomoj kutime regresas.

## Historio 
Unuafoje kuracile kaŭzita lupuso (KKL) estis priskribita en 1945, kiam B.J. Hoffman priskribis febron, erupcion, mialgion kaj nefriton ĉe 19-jarulo, kiu estis prenanta Sulfadiazine. Sekvis pliaj sciigoj pri ligo inter KKL kun sulfanilamidoj kaj penicilino, sed sen fidindaj pruvoj. Nun oni opinias, ke tiu ligo estis malverŝajna kaj verŝajne temis pri komenco de lupuso, eble la idiopatia, kaŭzita de infekto, kontraŭ kiu estis preskribita antibiotiko. En 1953 aperis sciigo pri estiĝo de KKL dum prenado de Hydralazine, en 1957 — pri ĝia ligo al kontraŭkonvulsiiloj, en 1962 — pri asociiĝo kun Procainamide, en 1966 — kun Isoniazid, poste — kun psikoaktivaj drogoj.

## Etiologio 
[eta|[Hydralazine, kaŭzanta kuracile kaŭzitan lupuson.]]

En la 20-a jarcento KKL kutime aperis sur fono de hipotensiaj kaj kontraŭaritmiaj kuraciloj. Hydralazine-sindromo renkontiĝis ĉe 8–13% de la pacientoj kun alta sangoprempo, longe kuracataj per altaj dozoj de tiu medikamento. Oni konsideris probabla aperon de KKL-simptomoj ĉe proksimume 30% de la pacientoj, prenantaj Procainamide. Nun oni pridubas ligon inter KKL kaj Sulfasalazine. Anstataŭigo de Procainamide kaj Hydralazine per pli modernaj analogoj malaltigis oftecon de KKL, kaŭzitaj de ili, sed aperis novaj kuraciloj, estigantaj ĝin. Nun estas konataj pli ol 80 kuraciloj: kontraŭaritmiaj, kontraŭhipertensiaj, kontraŭpsikozaj, kontraŭtireoidaj, kontraŭreŭmataj, antibiotikoj, gena-inĝenieraj biologiaj kuraciloj (GIBK).

Plej ofte KKL aperas ĉe pacientoj kun alta sangopremo, rompoj de kora ritmo, tuberkulozo, epilepsio, reŭmatologiaj kaj infektaj malsanoj. Foje ĝi aperas ĉe virinoj, kiuj dum longa tempo prenas kontraŭkoncipajn pilolojn. En 2002 aperis sciigo pri kazoj ligitaj al Ticlopidinum. Evidente nombro de tiaj kuraciloj plu kreskos. Rimarkindas ke kuraciloj oble pli ofte kaŭzas estiĝon de aŭtoantikorpoj ol aperon de simptomoj.

## Mekanismo 
[eta|[Procainamide, kaŭzanta kuracile kaŭzitan lupuson.]]

Mekanismo de KKL estas ankoraŭ malklara. Supozeble temas pri malsamaj variantoj, dependaj de respektiva kuracilo. Laŭ haptena teorio kuracilo aŭ ĝiaj metabolitoj ligiĝas al proteinoj, kio kaŭzas stimuladon de limfocitoj kaj produktadon de aŭtoantikorpoj kun interkruciĝa aktiveco. Laŭ teorio de rekta citotoksikeco, metabolitoj de kuracilo rekte influas la ĉelojn, kaŭzante ilian pereon danke al apoptozo, post kio komponantoj de tiuj ĉi ĉeloj transformiĝas je aŭtoantigenoj. Laŭ la tria teorio okazas aktivado de limfocitoj, sekve de kio altiĝas proliferado de antigeno-reprezentantaj ĉeloj, kiun sekvas stimulado de diferencigo de B-ĉeloj, produktantaj aŭtoantikorpojn. Unu el ĉeneroj de la procezo de estiĝo de KKL povas esti difektado de mekanismoj de la centra imuna toleremo al aŭtoantigenoj, sekve de kio maturaj T-ĉeloj spontanee aktiviĝas ĉe kontakto kun simila antigeno ĉe periferio. Mekanismo de evoluo de KKL diferenciĝas de kutima reago de supersensiveco, ĉar ne troveblas specifaj antikorpoj al kuraciloj kaj la celo estas aŭtoantigenoj, kiuj formiĝas sub influo de kuracilo. Ĝi ankaŭ evoluas oble malpli rapide. Ĝian evoluon influas ankaŭ dozo de kuracilo. Post rekomenco de terapio simptomoj rapide revenas, kio pruvas mankon de imuna adaptiĝo.

## Kliniko 
[eta|[Kinidino, kaŭzanta kuracile kaŭzitan lupuson.]]

Klinike KKL similas al la idiopatia lupuso, pro kio ĝi ricevis sian nomon. Ĝi pasas malpli komplike, kvankam foje estiĝas vivdanĝeraj situacioj. Kutime ĝi komenciĝas poiomete. Ofte videblas laceco, febro 37,1—38,0 °C kaj mialgio. 80% de la pacientoj havas artikajn problemojn, ĉefe artralgion. Artrito ĉe KKL kaj ĉe la idiopatia lupuso havas similajn trajtojn: simetrieco, damaĝo ĉefe de etaj manartikoj, malgrava aŭ modera doloro. La procezo trafas manartikajn, kubutajan, ŝultrajan, piedartikajn kaj genuajn artikojn. Eksudo ĉe la artikoj renkontiĝas malofte kaj estas neinflama. Ofte okazas poliserozito — pleŭrito kaj perikardito; ĉe tio la lasta povas esti komplikigata per granda kvanto da eksudo kaj eĉ kora tamponado. Perikardito plej ofte aperas sur fono de kuracado per Mesalazine kaj inhibantoj de faktoro de tumora nekrozo α (iFTNα). Proksimume 40% de la pacientoj povas havi interstician damaĝon de la pulmoj. Ekzistas mencioj pri formiĝo de periferia aŭ krania neŭropatioj sur fono de Hydralazine, sed ĝenerale la centra nerva sistemo ne estas trafata. Renaj damaĝoj eblas kaze de prenado de hipotensiaj kuraciloj, sed histologiaj ŝanĝoj ĉe tio estas malgravaj kaj ofte ne diferenciĝas de tiuj, kaŭzataj de alta sangopremo. Haveblas kelkaj priskriboj de akuta rapide progresanta nefrito. Oni sciigis pri apero de vaskulito, inkluzive de asociita kun antikorpoj al Myeloperoxidase.

Laboratoriaj perturboj renkonteblas malpli ofte ol kaze de idiopatia lupuso. Plej ofte videblas rapidiĝo de averaĝa rapideco de sedimentiĝo de eritrocitoj, kiu foje atingas altajn indicojn, sed rapide normaliĝas kaze de regreso de klinikaj KKL-simptomoj. Povas renkontiĝi normokroma normocita anemio de modera graveco, moderaj leŭkopenio kaj [trombocitopenio]. Estas priskribitaj kazoj de evoluo de hemolitika anemio sur fono de Methyldopa. Alta nivelo de C-reakcia proteino registriĝas kaze de KKL, kaŭzita de minociklino. Eblas malgranda kaj provizora malaltiĝo de enhavo de komponantoj de komplemento, kiuj rapide revenas al normo post forigo de kaŭzinta tion kuracilo.

Aŭtoantikorpoj malmultas. Malofte renkonteblas antikorpoj al Sm-antigeno kaj la duspirala DNA (tiuj lastaj estis registritaj ĉe pacientoj, ricevantaj Sulfasalazine kaj iFTNα). Antikorpoj al la unuspirala DNA renkonteblas ofte. Ekzistas mencioj pri eltrovoj de reŭmatoida faktoro, sed oni konsideras tiun fenomenon nespecifa kaj kaŭzita ĉefe de interkruciĝa reago kun antikorpoj al histonoj, kiuj pli propas al idiopatia lupuso kaj ne estas sufiĉaj por diagnozi KKL. Pozitiva lupusa antikoagulanto kaj antikardiolipinaj korpoj (ĉefe de IgM-klaso) troveblas ĉe 7–20% de la pacientoj, kutime en malaltaj titroj kaj ne asociiĝas kun evoluo de trombaj komplikaĵoj. Ĉe malsanuloj, kiuj estis ricevantaj minociklinon, Sulfasalazine kaj Allopurinol, oni trovis pozitivajn antineŭtrofilajn citoplasmajn antikorpojn (ANCA). Kiel kriterio por diagnozado de KKL estas konsiderata ĉeesto de antinuklea faktoro (ANF), tamen sen klinikaj simptomoj tio estas nesufiĉa por diagnozi KKL.

Subakuta formo renkontiĝas oble pli ofte. Unuafoje ĝi estis priskribita en 1985 sur fono de Hydrochlorothiazide. Ekzamenado de 70 pacientoj montris, ke 21% spertis ĝin pro kuraciloj, plej ofte hipotensiaj (tiazidaj diuretikoj, inhibantoj de angiotensin-transforma fermento (ATF) kaj blokiloj de kalciaj kanaloj. Tiu formo montriĝas je damaĝoj de haŭto, sur kiu aperas skvama, ringoforma aŭ nodforma erupcio simila al tiu ĉe psoriazo kaj lokiĝanta ĉefe sur la brusto, supra parto de la dorso, brakoj kaj vizaĝo. 80% de la pacientoj havas anti-Ro/SSA-antikorpojn, 30–40% — anti-La/SSB-antikorpojn, 75% — antikorpojn al histonoj. Tiun ĉi formon de KKL kaŭzas inhibantoj de ATF, blokiloj de kalciaj kanaloj, tiazidaj diuretikoj, beta-blokiloj, statinoj, kontraŭfungaj kuraciloj, antidepresiaĵoj kaj gena-inĝenieraj biologiaj kuraciloj (GIBK). Lastatempe oni ekkonsideris kiel eventualajn kaŭzantojn ankaŭ Terbinafine (kontraŭfunga kuracilo), Bupropion (antidepresiaĵo) kaj Acebutololum (beta-blokilo).

Diferenciga diagnozado de KKL estas tre komplika, ĉar multaj ĝiaj manifestiĝoj estas nespecifaj kaj povas imiti diversajn infektajn kaj aŭtoimunajn malsanojn. Krome pacientoj ne ĉiam povas ĝuste rememori prenitajn kuracilojn. Speciale malfacilas diferencigo de KKL kaj la idiopatia lupuso. Necesas krom tempo de kuracado konsideri ankaŭ demografiajn parametrojn, gravecon de simptomoj (inkluzive damaĝon de la renoj kaj la centra nerva sistemo), tipojn de trovitaj aŭtoantikorpoj (antikorpoj al la duspirala DNA, Sm- kaj Ro-antigenoj pli propras al la idiopatia lupuso). Estas komplike diagnozi kaze de infektaj malsanoj kaj prenado iFTNα. KKL povas ankaŭ imiti simptomojn kaj akutiĝon de la ĉefa malsano, pro kiu al paciento estas preskribataj GIBK.

Terapio per iFTNα estas vaste uzata por kuracado de diversaj aŭtoimunaj kaj reŭmatologiaj malsanoj. Estas kolektitaj sufiĉe da datumoj pri evoluo de aŭtoimunaj reagoj ĉe pacientoj, ricevantaj Infliximab, Etanercept, Adalimumab kaj Certolizumabi paegolum. Tiu stato havas iom specifajn simptomojn, do oni eĉ proponis por ĝi apartan nomon: lupuso kaŭzita de iFTNα (LKiFTNα). Plejparte ĝin kaŭzas Etanercept kaj Infliximab. Ofteco estas malalta por ĉiuj tri kuraciloj: 0,119–0,22% por Infliximab, 0,18% por Etanercept, 0,10% por Adalimumab. Simptomoj aperas post unu monato ĝis kelkaj jaroj. Brita registro de biologiaj kuraciloj, sekvanta pli ol 11 mil malsanuloj, ricevintaj iFTNα dum preskaŭ 27 mil homo-jaroj, kaj pacientojn de kontrola grupo, kuracataj per tradiciaj metodoj, registris 40 novajn kazojn de KKL sur fono de iFTNα kaj nur 1 sur fono de la baza terapio. Estas priskribitaj kazoj de evoluo de perikardito, trombozo de profundaj vejnoj, akuta pneŭmonito, plurloka mononeŭrito, renaj damaĝoj. Laboratoriaj ekzamenoj registras kaze de LKiFTNα diferencojn de la klasika KKL: pli alta ofteco de antikorpoj al la duspirala DNA (ĉefe IgM-izotipo), malofteco de antikorpoj al histonoj. Proksimume duono de la malsanuloj sur fono de iFTNα montras malaltajn nivelojn de komponantoj de la komplemento kaj antikorpojn al ekstrakciebla nuklea antigeno.

Ĝenerale kuracado per iFTNα estas akompanata de pli vasta gamo kaj pli altaj titroj de aŭtoantikorpoj. Oni informis pri apero de antinukleaj antikorpoj en moderaj titroj aŭ pri 2–4-obla kresko de iliaj titroj kompare al la originaj ĉe 20–30% de la pacientoj. En 4% ĝis 60% de la kazoj eltroveblas antikorpoj al la duspirala DNA. Proksimume 25% de la pacientoj kun reŭmatoida artrito, ricevintaj iFTNα, havis altan nivelon de antikardiolipinaj korpoj. Foje preskribado de iFTNα dum kuracado de Crohn-malsano povas kaŭzi KKL, sed estas konataj kazoj kiam la Crohn-malsanon akompanis idiopatia lupuso.

## Kuracado 
La baza principo estas nuligo de la kuracilo, kaŭzinta KKL. Kutime dum tri semajnoj ĝis ses monatoj sekvas regreso de la simptomoj. Antikorpoj povas konserviĝi dum jaro kaj pli. Foje necesas fortigi imunosubpreman terapion. 44% de la pacientoj ricevis glukokortikoidojn, 12% — Azathioprine, Cyclophosphamide, Leflunomide, Mycophenolate mofetil. Iuj opinias, ke poste eblas daŭrigi terapion per alternativaj iFTNα sen reveno de simptomoj, sed pozitivaj ekzemploj ankoraŭ malmultas kaj konkludoj ne estas definitivaj.

Prognozo por plejparto de la pacientoj estas bona. Post nuligo de la kaŭzinta kuracilo okazas kompleta regreso de la simptomoj kaj malapero de la antikorpoj, recidivoj ne okazas. Malofte formiĝas neŭrologiaj aŭ renaj perturboj. Parto de la pacientoj bezonas terapion per glukokortikoidoj kaj imunosubpremiloj.

## Vidu ankaŭ 
* Lupuso
* Novnaskita lupuso
* Lupuso kaj gravedeco

## Referencoj 
Kategorio:Lupuso
Kategorio:Medikamentoj