open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Papilio (naĝostilo)

**"Papilio"** respektive **papilia naĝado** aŭ **"delfeno"** respektive **delfena naĝado** estas sporta termino por specifa naĝostilo, kutime celata por konkura naĝado, do por laŭeble rapida atleta naĝa moviĝo. 

 Butterfly stroke without text.gif
 Butterfly stroke3 without text.gif
 40._Schwimmzonen-_und_Mastersmeeting_Enns_2017_100m_Butterfly-9318.jpg|Enns, Aŭstria (2017)

Kategorio:Naĝostiloj
Kategorio:Naĝado
Amazono de Dufresne

La **Amazono de Dufresne** (*Amazona dufresniana*), konata ankaŭ kiel *Bluvanga amazono*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Brazilo, Gujanoj, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Bluvanga amazono estas monotipa.

La specia epiteto de tiu specio rememorigas la francan zoologon Louis Dufresne.

## Aspekto
La bluvanga amazono estas 34 ĝis 37 cm longa kaj pezas 481 ĝis 615 g. Ambaŭ seksoj estas similaj. Plenkreskuloj estas plejparte verdaj. Ili estas okraj sur siaj bridoj kaj tuja frunto; la cetero de la frunto kaj plejparto de ilia krono estas flavaj kun verdaj pintoj sur la plumoj. Ilia malsupra duono de ilia vizaĝo, la flankoj de ilia kolo, kaj la flankoj de ilia gorĝo estas lavendbluaj. Ilia nuko kaj la resto de iliaj supraj kaj subaj partoj estas verdaj. La plumoj de la nuko kaj flankoj de la kolo havas nigrajn randojn, kiuj donas al ili skvamecan aspekton. Iliaj vostoplumoj estas verdaj kun flavaj pintoj, kiuj estas pli larĝaj sur la eksteraj plumoj. La karpala rando de iliaj flugiloj estas flavecverda kaj iliaj unuarangaj flugilplumoj estas nigraj kun bluaj eksteraj retoj. Iliaj internaj sekundaraj estas verdaj kun palbluaj pintoj kaj la eksteraj brile flavaj aŭ oranĝaj, ankaŭ kun palbluaj pintoj. Iliaj irisoj estas nigrecaj, ilia beko malhela kun ruĝa bazo sur la supra makzelo, kaj iliaj kruroj grizaj. Nematuraj birdoj similas al plenkreskuloj, sed kun malpli da bluo sur la kapo kaj pli obtuze flavo sur la krono.

## Distribuado kaj habitato
La bluvanga amazono troviĝas ekde ekstrema orienta Venezuelo orienten tra Gujano, Surinamo, kaj Franca Gviano kaj suden iomete en nordan Brazilon. La vivejaj bezonoj de la specio ne estas bone komprenitaj. En la tepuia zono de Venezuelo/Gujano ĝi troviĝas en humidaj malaltebenaĵaj arbaroj kaj montetoj. En Surinamo ĝi troviĝas dum parto de la jaro en arbaroj sur la marbordaj sablaj krestoj. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis (en Venezuelo) 1 700 m

## Kutimaro
### Movoj
La bluvanga amazono supozeble estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj faras laŭsezonajn movojn inter la interno kaj la marbordo de Surinamo. Ĝi ĝenerale vojaĝas en unuspeciaj aroj de ĝis ĉirkaŭ 30 birdoj.

### Manĝado
La bluvanga amazono manĝas plejparte en la arbara kanopeo. Ĝia dieto estas preskaŭ nekonata; oni supozas, ke ĝi inkluzivas semojn, fruktojn kaj florojn kiel tiu de aliaj amazonaj papagoj.

### Reproduktado
Preskaŭ la tuta limigita sciaro pri la reprodukta biologio de la bluvanga amazono devenas de kaptitaj birdoj. En kaptiteco ilia ovodemetado estas de tri ovoj kaj la kovada periodo estas de 23 ĝis 26 tagoj.

## Referencoj
*Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Dénes Bara

'*** [dEneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bara Dénes*' estis hungara patologo, neŭroendokrinologo, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Bachrach* [babraĥ] ĝis 1961.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1943, poste li estis trudlaboristo 2 jarojn. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1950. Jam ekde 1947 li praktikadis en la patologia instituto apud Béla Korpássy, kie li estis levita asistanto en 1950, lektoro en 1954, docento en 1963, profesoro en 1970, fine li emeritiĝis en 1985. Intertempe li akiris histologian (1954) kaj citologian (1979) licencojn, li kandidatiĝis (CSc) en 1957 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, post jaro li esploris en Kolegio de Francio helpe de stipendio. Lia ĉefe esplortereno estis morfologio de la hipotalamo. Li edziĝis en 1953, lia edzino naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Emésztéses gyomorfekély és gyomorrák.* Többekkel. (kunaŭtoro, 1951)
* *A hypothalamicus neurosecretio főbb kérdései.* (disertaĵo, 1956)
* *A vegetatív idegrendszer működését gátló gyógyszerek hatása a hypothalamus neurosecretiójára, fehérpatkányban.* (kunaŭtoro, 1958; ankaŭ angle)
* *The Relation of Structure and Function in the Antherior Hypothalamic Nuclei.* (1964)
* *Az antidiuretikus központok histophysiológiája.* (disertaĵo, 1967)
* *A hypothalamus és Ammon-szarv histoenzymologiája.* (disertaĵo, 1975)
* *A szájnyálkahártya és a nyálmirigyek pathológiája.* (1979)
* *Congenitalis vitiumok agyi szövődményeinek klinikopathológiai elemzése.* (kunaŭtoro, 1985)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ruĝkola amazono

La **Ruĝkola amazono** (*Amazona arausiaca*), konata ankaŭ kiel *Ruĝkola papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas endemio de la insulo Dominiko en Malgrandaj Antiloj de Karibio.

Ĝi estas verda, kun helaj briloj de diversaj koloroj. Ĝia nomo ŝuldiĝas al la areo de ruĝa plumaro ofte trovebla ĉe ĝia gorĝo.

Oni diras, ke la hipoteza Martinika amazono (*A. martinicana*), konata nur el malnovaj priskriboj, estis tre simila, kaj eble estis rilata (aŭ eĉ la sama) specio. Oni diras, ke ĝi vivis en Martiniko, plej grava apuda insulo en la sudo de Dominiko.

## Aspekto
La ruĝkola amazono ricevas sian nomon pro siaj oranĝaj kaj ruĝecaj plumoj troveblaj sur ĝia malsupra gorĝo.

La birdo ankaŭ kelkfoje havas bluajn plumojn sur sia frunto, ĉirkaŭ la okuloj kaj sia kapo. Kvankam la bluaj plumoj preskaŭ velkas al grizaj plumoj ĉe ĝia supra brusto. La cetero de ĝia korpo estas kovrita per malhelverdaj plumoj kaj larĝa bendo de flava koloro etendiĝas ĝis la pinto de ĝia vosto. Kaj la beko kaj la piedoj estas grizaj. Ĉi tiuj birdoj averaĝe longas ĉirkaŭ 40 cm kaj povas pezi inter 550 kaj 650 g.

## Teritorio, habitato
La ruĝkola amazono troviĝas nur en la karibia insulo Dominiko. Ĝi vivas tra montaj kaj ĉemontaj arbaroj de Morne Diablotion kaj Nordaj kaj Centraj Arbaraj Rezervejoj kaj apudaj ŝtataj terenoj super 1500 futoj da alteco.

Tiu specio ankaŭ vivas je subordaj altitudoj en agrikulturaj regionoj kaj periferiaj arbaroj ĝis la nordokcidentaj kaj nordorientaj marbordoj. Ĝi ĉefe manĝas florojn, ĝermojn, semojn kaj fruktojn de la pluvarbaraj arboj kaj plantoj, citrusajn kaj paŝtistajn kultivaĵojn.

Kun populacio de malpli ol 400 birdoj, ĉi tiu bela papago estas tre endanĝerigita pro sia vivejodetruo kaj ĉasado.

## Referencoj
*Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Edit Beregi

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Beregi Edit Dolli** estis hungara gerontologo, patologo, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Földes Istvánné* [foldeŝ iŝtvAnE] (ŝia edzo estis István Földes (virologo)).

 naskiĝis  en Brașov, ŝi mortis .
 
## Biografio 
 devenis el juda familio, dum ŝi apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Post la maturiĝo ŝi estis flegisto, poste ŝi studis jaron en Scienca Universitato de Szeged, la ceterajn jarojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös, fine ŝi akiris medicinan diplomon en 1950. Jam ekde 1947 ŝi partoprenis en laboro de la universitata patologia instituto (ekde 1951 kiel asistanto), dum inter 1952-1955 ŝi estis akademia kandidato. Inter 1960-1978 ŝi estis ĉefkuracisto de patologia branĉo en Malsanulejo Rókus, preskaŭ samtempe (1961-1965) ŝi ankaŭ establis gerontologian instituton en alia loko. Ekde 1967 ŝi gvidis la gerontologian instituton ĝis 1993, en 1980 ŝi estis levita profesoro. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1956, ŝi doktoriĝis en 1969 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi instruis ĝis sia emeritiĝo en 1996. Ŝia plej ofta esplortereno estis la reno. Ŝi edziniĝis en 1947, poste ŝi naskis dufoje, en 2002 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis premiojn inter 1970-2001.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kísérleti monocytosis*. (kunaŭtoro, 1950)
* *Új módszerrel létrehozott kísérleti glomeaprulonephritis*. (disertaĵo, 1956)
* *A senilis amyloid előfordulása a vesében*. (kunaŭtoro, 1958)
* *Öregkor és reakciós képesség*. (1967)
* *Magukat egészségesnek tartó idős egyének vizsgálatának eredményei*. (kunaŭtoro, 1972)
* *Gerontológiai kutatások az élet minőségének javítására*. (1980)
* *Gyermeknefrológia* (libro, kunaŭtoro, 1987)
* *Egészségben megöregedni - Ajánlás fiataloknak és időseknek* (1999)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto
* akademia paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj gerontologoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Rumaniaj hungaroj
Ruĝbrova amazono

La **Ruĝbrova amazono** (*Amazona rhodocorytha*), konata ankaŭ kiel *Ruĝbrova papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas endemia de la Atlantika Arbaro en orienta Brazilo. Ĝi estis traktita kiel subspecio de la Amazono de Dufresne, kaj aliajn fojojn ambaŭ el ili estis traktitaj kiel subspecioj de la Ruĝvosta amazono (*A. brasiliensis*). Sed nuntempe ĉiuj ĉefaj fakuloj konsideras ilin apartaj specioj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj ĉar estas kaptata por la komerco de naturaj papagoj.

## Aspekto
La ruĝbrova amazono havas brile ruĝan kronon, kiu paliĝas al purpurbruna ĉe la dorso. La vangoj kaj gorĝo estas bluaj, kaj la flugiloj kaj korpoplumaro estas verdaj kun malhelaj markoj sur la dorso de la kolo. Nigraj kaj ruĝaj makuloj videblas sur la flugiloj kiam ili estas etenditaj, kaj la vostoplumoj havas ruĝajn markojn kaj estas flavaj. La beko kaj kruroj estas grizaj, kaj la irisoj de la okuloj estas oranĝexbrunaj.

## Kutimaro
La ruĝbrova amazono manĝas en malgrandaj grupoj fruktojn, berojn, semojn kaj burĝonojn, kiujn ĝi trovas en la pluvarbara kanopeo. Reproduktado okazas inter septembro kaj novembro. Paro da ruĝbrovaj amazonoj konservas teritorion kaj la nesto kutime estas farita en kavaĵo en arbo, kaj la sama loko estas uzata jaron post jaro. En kaptiteco, kutime oni demetas kvar ovojn, la kovado daŭras 24 tagojn kaj la idoj elnestiĝas 34 tagojn post eloviĝo.

## Referencoj
*Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Stupice

**Stupice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Sibřina situanta en Mezbohemia regiono, en&nbsp;distrikto Prago-oriento. En la jaro  ĉi tie vivis .

**Stupice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,85&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1346.

## Loĝantaro 
## Situo kaj transporto 
Stupice situas oriente de Prago senpere de ĝia limo. Okcidente ĝi najbaras kun pragaj partoj Královice kaj Hájek u Uhříněvsi, nordokcidente kun parto Koloděje. Oriente ĝi najbaras kun municipo Sibřina. En la vilaĝo fontas rojo Sibřinský potok.

La vilaĝ estas enmembrigita en sistemon de Praga integrita transporto. Troviĝas ĉi tie haltejo "Sibřina,Stupice", kiu estas priservata per linio 303 (Prago, Černý Most -Sibřina - Křenice). Tra Stupice kondukas neniu fervojlinio, la plej proksima fervoja haltejo estas Praha-Klánovice sur fervojlinio 011.

## Pluaj fotoj 

Sibřina, Stupice.jpg|Stupice
Stupice - čp. 10 od jihu.jpg|Stupice
Stupice - čp. 10.jpg|Stupice
Stupice - čp. 1 (2).jpg|Stupice

Kategorio:Sibřina
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Prago-oriento
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Tang Yi (kantistino)

**Tang Yi** (ĉine: 唐艺, naskita en 1983 en Yiyang (益阳) en la provinco Hunan - 湖南) estas fama ĉina kantistino de C-pop (ĉina pop-muziko) kies muzikstilo konsistas el miksaĵo de tradiciaj ĉinaj elementoj kaj orelfrapaj nuntempaj sonoj en kombino kun nostalgiaj kantotekstoj kaj eksperimentado kun diversaj ĝenroj. Ŝi reprezentas novan ondon de K-Pop- artistoj, kiuj helpas tutmondigi la ĝenron, kiel okazis kun K-Pop (korea pop-muziko). Ŝiaj muzikfilmetoj prezentas ikoneskajn turismajn lokojn kiel la Granda Ĉina Muro kaj la rivero Li, akcelante la ĉinan kulturan turismo-industrion. Zhao Wei, ĉina fakulo pri kultura turismo, atentigis pri la efiko de ŝiaj kantoj en la popularigo de la ĉina kulturo, ĉar ne malofte tiuj prikantas ĉinajn famaĵojn aŭ tradiciojn. Laŭ muzikkritikisto Wang Lei ŝia noviga fuzio de tradicio kaj moderneco "igis la malnovan sentiĝi nova, kaj la novan sentiĝi sentempa” servante kiel kulturan ponton kaj igante ĉinan muzikon pli alirebla por internaciaj spektantaroj.

## Verkaro 
Inter la multaj kantoj jen kelkaj tre popularaj:

* 可可托海的牧羊人 (La paŝtisto de Keketuohai), pri paŝtisto kaj lia amatino en la pitoreska regiono Keketuohai.
* 对你说 (Diru al vi), pri sentoj kaj la vundebleco, malfermiĝante sin al amata persono
* 别知己 (Intimaj amikoj), melankolia kanto pri disiĝo omaĝe al amikecoj kaj la neeviteblo de adiaŭoj.

### Lingvoj 
Ŝi kelkfoje kantas alilingve. Kvankam ekzistas traduko de de kanto en Esperanto (La ŝafpaŝtisto en Keketohaj) ne antaŭvideblas ke ŝi ankaŭ provos kanti en Esperanto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
C-Pop

## Eksteraj ligiloj 
Tang Yi en TikTok

Tang Yi en YouTube (JuTubo)

Tang Yi en Instagram

Tang Yi en Facebook
Kategorio:Ĉinaj kantistoj
Kategorio:Popmuziko laŭ landoj
Ödön Borsos-Nachtnébel

'*** [odon borŝoŝ naĥtnEbel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Borsos-Nachtnébel Ödön*' estis hungara patologo, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis nura *Nachtnébel* ĝis 1934, lia persona nomvarianto estis *Edmund*.

 naskiĝis  en Arad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Rumanio), li mortis  en Omaha (Usono, Nebrasko).

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1911, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1919, sed dum la unua mondmilito li kuracadis la soldatojn. Inter 1919-1923 li praktikadis en la universitata instituto, poste li estis samloke asistanto (1923–1928), lektoro (1928–1936), privata instruisto (1931–1936), ankaŭ institutestro (1933–1936). Li estis ankaŭ patologia ĉefkuracisto inter 1926-1936 en pluraj ĉefurbaj malsanulejoj, poste li instruis en Scienca Universitato István Tisza (1936–1944), samtempe li estis institutestro, eĉ en la lasta studjaro  fakultatestro. Li rifuĝis en la nazia Germanio, kie li estis servanto de la Ruĝa Kruco, poste li estis scienca eltombigisto de francaj kadavroj. Inter 1947–1949 li estis institutestro de Universitato de Göttingen, poste li havis postenon en Ŝtata Universitato de Portlando, fine li estis profesoro de :en:Creighton University (1950–1951). Li ekzamenis patologiajn ŝanĝojn en tumoroj. 

Li edziĝis en 1919, lia edzino naskis 3 gefilojn en 1920, 1923 kaj 1927.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A periarteritis nodosáról 9 újabb eset kapcsán.* (kunaŭtoro, 1928)
* *A mészanyagcsere zavarok kórbonctani vonatkozásai.* (1936)
* *A szerzett hydrocephalus pathológiájához.* (1940)
* *A hypophysis-vezeték daganatokról.* (1942)
* *Study of Liver Tumor Development and Histologic Changes in Other Organs in Rats Fed Azo Dye 3’methyl-4-dimethyl- aminoaobenzene.* (kunaŭtoro, 1951).

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la socialismo
Benice (Prago)

**Benice** () estas urba kvartalo kaj katastra teritorio surrande de Prago, kiu kreas urban parton **Prago-Benice**. Estas ĉi tie registritaj 11 stratoj kaj 192 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1356.

## Loĝantaro 
## Municipa administrado
En la jaroj 1850–1879 apartenis al la municipo Nupaky.

## Memorindaĵoj
* Sonorilejo
*Burgodomo
* Muelejo Benice – ĉe baniĝejo

## Pluaj fotoj 

Prague Benice KLipanum.jpg|Strato K Lipanům en la supra parto de Benice
Květnového povstání str, Prague Benice.jpg|Domo en la placo

Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
József Balogh (patologo)

**József Balogh** [jOĵef balog], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Balogh József** estis hungara patologo, prosektoro.

József Balogh naskiĝis  en Orosháza, li mortis  en Szekszárd.
 
## Biografio 
József Balogh maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1941, li studis inter 1941–1944 en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József, poste li estis soldato, respektive militkaptito. Li povis hejmenveni en 1946 kaj daŭris siajn studojn, li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1951, post 3 jaroj patoligian licencon. Jam en la jaroj 1949 kaj 1950 li praktikadis en la universitata instituto, poste li estis subkuracisto en hospitalo de Hódmezővásárhely (1951-1964). Li estis ĉefkuracisto en malsanulejo de Szekszárd (1961–1988), ankaŭ vichospitalestro ekde 1971. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1968 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li frue profitis la komputilon en sia patologia esploro. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premion en 1981.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Áttétes pajzsmirigydaganatok diagnosztikai lehetőségeiről.* (1958)
* *Histology of the Coronary Vessels after Transitory Experimental Neurogenic Hypertension.* (1965)
* *Érelváltozások összehasonlító vizsgálata functionalis neurogen hypertoniában.* (disertaĵo, 1967)
* *Az emlő microcalcificatumok röntgendiagnosztikai jelentőségéről.* (kunaŭtoro, 1974)
* *A gerinc fejlődési rendellenességeinek jelentősége a spondylitis tbc diagnosztikájában.* (kunaŭtoro, 1979).

## Fontoj 
* biografio hungare
* intervjuo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Sanktalucia amazono

La **Sanktalucia amazono** (*Amazona versicolor*), konata ankaŭ kiel *Sanktalucia papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas endemio de la insulo Sankta Lucio en Malgrandaj Antiloj de Karibio, kie ĝi estas la nacia birdo de la lando.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Sanktalucia amazono estas monotipa.

## Aspekto
La amazono de Sankta Lucio estas 42 ĝis 46 cm longa kaj pezas 505 ĝis 1000 g. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ilia frunto estas brilblua, pli hela sur la krono kaj la cetero de la vizaĝo. Iliaj malantaŭa krono, nuko, flankoj de la kolo kaj mantelo estas skvameca verdaj. La cetero de iliaj supraj partoj estas simple verdaj. Ilia supra brusto estas ruĝa, iliaj malsupra brusto kaj ventro makulitaj verdaj kaj kaŝtanbrunaj, kaj ilia ventra areo estas verdecflava. Iliaj flugiloj estas verdaj kun ruĝa spegulo kaj malhelbluaj unuarangaj flugilplumoj. Iliaj vostoplumoj estas verdaj kun larĝaj flavecaj pintoj.

## Distribuado kaj habitato
La amazono de Sankta Lucio troviĝas en montoj de la interno de Sankta Lucio. Ĝi loĝas en tropikaj humidaj montaraj arbaroj je altitudoj inter 500 kaj 900 m.

## Kutimaro
### Movoj
La amazono de Sankta Lucio ne havas konatan moviĝpadronon.

### Manĝado
La amazonio de Sankta Lucio manĝas semojn kaj fruktojn de diversaj palmoj kaj aliaj plantoj.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la amazono de Sankta Lucio inkluzivas almenaŭ februaron kaj marton kaj povas daŭri poste. Ĝi nestas en arba kavaĵo. La ovodemetado estas du ovoj. En kaptiteco la kovada periodo estas de 28 tagoj kaj elnestiĝo okazas ĉirkaŭ 81 tagojn post eloviĝo.

## Referencoj
*Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.beautyofbirds.com/saintluciaamazonparrots.html

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
István Bartók

**István Bartók** [iŝtvAn bartOk], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bartók István** estis hungara patologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Újpest, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en katolika gimnazio en Budapeŝto en 1947, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1953. En la universitata patologia instituto li estis asistanto (1955–1959), lektoro (1959–1967), docento (1967–1968). Intertempe li akiris patologian licencon en 1957, per stipendio li esploris en instituto de Universitato de Marburg en la studjaro 1964, li kandidatiĝis (CSc) en 1966 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. De 1968 ĝis sia emeritiĝo en 1990 li estris la patologian sekcion en budapeŝta hospitalo kiel ĉefkuracisto. Li ofte esploris la hepaton, dum li estis pioniro en la uzado de la tiam rapide evoluanta elektronmikroskopa teknologio. Tial li estis honora universitata profesoro ekde 1971. Li edziĝis en 1950, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1952 kaj 1954. Li ricevis premiojn inter 1960-2007 (la lastan postmorte).

Lia emeritiĝo hazarde koincidis kun la hungara reĝimŝanĝo. Li estis fervora sekvanto kaj kronikisto de ŝanĝoj en la urba kaj politika pejzaĝoj de la postkomunisma Budapeŝto, eĉ Hungario ĝenerale. Li senĉese fotis la diversajn konstruaĵojn, butikfenestrojn kaj stratajn reklamojn en Budapeŝto. Samtempe, li kolektis politikajn propagandajn materialojn. Bartók ankaŭ konservis ĉiun flugfolion kaj afiŝon, kiujn diversaj politikaj aktivuloj lasis en sian poŝtkeston. Li aldonis siajn proprajn fotojn de politikaj amaskunvenoj kaj balotkampanjajn ŝildojn kaj afiŝojn al ĉi tiu kolekto, kreante unikan nacian politikan kalejdoskopon de la Tria Hungara Respubliko.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Intrauterin pneumonia, mint a magzat halálának oka.* (kunaŭtoro, 1957)
* *A cirrhotikus máj regenerációja. Hisztológiai, hisztokémiai és elektronmikroszkópos vizsgálatok.* (disertaĵo, 1966)
* *Adatok a hypothalamikus neurosecretio ultrastruktúrájához.* (kunaŭtoro, 1968)
* *The Hepatic Tissue Spaces.* (kunaŭtoro, 1978)
* *Clinicopathological Studies of Liver Cirrhosis and Hepatocellular Carcinoma in a General Hospital.* (kunaŭtoro, 1981).

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio angle
* biografieto hungare kun foto (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lysolaje

**Lysolaje** () estas urba parto kaj katastra teritorio de urbo Prago kaj ekde la 24-a de novembro 1990 sub la nomo **Prago-Lysolaje** ankaŭ urba parto sur nordo de urbo Prago kun areo 247,54 ha. Estas ĉi tie registritaj 29 stratoj kaj 602 domoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . La teritorio de Lysolaje najbaras kun la pragaj katastraj teritorioj Suchdol norde, Sedlec oriente kaj kun  Dejvice sude. Okcidente Lysolaje majbaras kun municipo Horoměřice.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1225.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Praha Lysolaje-lysolajský vrch - panoramio.jpg|Altaĵo de Lysolaje
Květová street, middle part II, Praha.jpg|Lysolaje
Květová street, middle part, Praha.jpg|Lysolaje
Lysolaje, Na cestě, z ulice Lysolajské údolí.jpg|Lysolaje
Kaple Panny Marie Ochránkyně Kazatelského řádu.jpg|Kapelo de Virgulino Maria

Kategorio:Prago 6
Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Midyat

**Midyat** [midjat], sirie: ܡܕܝܕ, kurde: Midyad, arabe: مديات estas urbego, municipo kaj distrikto de la Provinco Mardin en Turkio.

## Demografio 
En 2022 Midyat havis urban loĝantaron de .

## Geografio 
La urbego situas 950 metrojn super la marnivelo en kalkŝtona montaro, ĝia areo estas 1 241 km². Ĝi estas 51 km ĝis la siria limo sude, kaj 81 km ĝis la provinca ĉefurbo Mardin.

## Historio 
Asiraj tabuletoj el la 9-a jarcento antaŭ Kristo nomas Midyat-on Matiate. Dum kampanjo en 879 antaŭ Kristo la asira reĝo Aŝur-nasir-apli la 2-a kun sia armeo marŝis tra la urbo. Meze de 1915, asiraj kristanoj en Midyat konsideris reziston post aŭdado pri masakroj aliloke, sed la loka siria ortodoksa komunumo komence rifuzis subteni tion.  Lokanoj atakis registarajn oficejojn kaj tranĉis telegrafajn liniojn; lokaj arabaj kaj kurdaj triboj estis rekrutitaj de la otomana registaro por ataki la kristanojn. La urbo paciĝis post semajnoj da sanga urba militado, kiu mortigis centojn da kristanoj (asiroj kaj armenoj). En la moderna epoko, la urbo estas loĝata de kurdoj, araboj kaj asirianoj.

## Ekonomio 
Midyat estas la regiona centro de komerco por la distrikto, kaj estas unu el la plej grandaj urboj en la Provinco Mardin. Simile al Mardin, la urbo estas konata pro siaj siriaj metiaĵoj kiel tapiŝoj, mantukoj kaj aliaj ŝtofaĵoj, fine arĝentaj metiaĵoj.  Oriente de la urbo vinfarejo funkcias.

## Trafiko 
5 vojoj kaj kelkaj flankovojoj kuras al Midyat.

## Klimato 
La urbego havas duonaridan klimaton kun tre varmaj kaj sekaj someroj kaj malvarmaj, malsekaj kaj foje neĝaj vintroj. La averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La averaĝa jara precipitaĵo estas 641 mm. Inter julio-septembro apenaŭ pluvas.

## Vidindaĵoj 
* diversaj preĝejoj, ankaŭ pluraj kirkoj kaj moskeoj
* horloĝa turo
* statuo pri Atatürk
* muzeo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Turkio
Koloděje

:*Tiu ĉi artikolo temas pri parto de Prago. Pri parto de urbo Týn nad Vltavou temas artikolo Koloděje nad Lužnicí.*

**Koloděje** () estas urba parto kaj katastra teritorio, parto de urbo Prago, kreanta teritorion de urba parto **Prago-Koloděje**. La kerno de konstruareo de Koloděje havas devenan karakteron de vilaĝo, signifa objekto estas apuda kastelo kun ĉasarbaro. Estas ĉi tie registritaj 40 stratoj kaj 400 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . 

## Historio 
La komencoj de Koloděje estas kunigataj kun estiĝo de nova vojo el Prago orienten (Moravia vojo) sur remparoj de Malnova Urbo praga post la jaro 1230, en la tempo de Venveslao la 1-a. 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Kastelo Koloděje
* Domo n-ro 4
* Preĝejo de Avanco de sankta Kruco

## Najbaraj kvartaloj kaj municipoj 
Koloděje najbaras kun urbaj partoj Prago 21 (k. t. Újezd nad Lesy), Prago-Běchovice (k. t. Běchovice), Prago-Dubeč (k. t. Dubeč) kaj Prago 22 (k. t. Hájek u Uhříněvsi) kaj kun municipo Sibřina, precipe kun nova konstruareo norde la vilaĝo Stupice.

## Pluaj fotoj 

Kounovská str, Prague Koloděje.jpg|Vilaoj en la supra parto de Koloděje
Koloděje kostel čelo 2.jpg|Preĝejo de Avanco de sankta Kruco ĉe strato Podzámecká ulice
Koloděje kostel bok 1.jpg|La preĝejo de flanke
Meinlinova str, Prague Koloděje.jpg|Nova konstruareo node de Koloděje
Pond, Prague Koloděje.jpg|Fiŝlago sur Rokytka en la suba parto de Koloděje
K Dubči str, Prague Koloděje.jpg|Strato K Dubči en la suba parto de Koloděje


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Kâhta

**Kâhta** [kahta, kjahta], kurde: Kolîk, malnovturke: کولک estas urbego, municipo kaj distrikto de la Provinco Adıyaman en sudorienta Anatolio en Turkio. Nature ĝi estas sidejo de la distrikto Kâhta.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2018 Kâhta havis urban loĝantaron de . La loĝantoj estas kurdoj.

## Geografio 
La urbego situas ĉe la samnoma rivero, kiu estas alfluanto de la Eŭfrato. Adıyaman troviĝas 30, Şanlıurfa 71, Gaziantep 136, ĉefurbo Ankaro 551, Istanbulo 903 kilometrojn aere laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La nuna Kâhta ne estas la antikva la samnoma antikva urbo. La originala Kâhta kuŝas en la nuna vilaĝo Kocahisar, kie ankaŭ staras la fortikaĵo (vidu la foton!). Post fondo de la respubliko en 1923 la administrado translokiĝis suden al la vilaĝo Kolik, kiu fariĝis la nuna Kâhta.

## Ekonomio 
La ekonomio baziĝas ĉefe sur agrikulturo. Oni kultivas migdalojn, lentojn, hordeojn, tritikojn, kotonojn, linon, sezamojn kaj tabakojn. Estas ankaŭ bredado kaj abeloj. Estas tekstila kaj ceramika fabriko en la regiono, sed bedaŭrinde la produktado estas malalta. Estas naftoesploraj projektoj kaj pluraj naftoputoj en la regiono.

## Trafiko 
Traira ĉefvojo kaj kelkaj flankovojoj kuras al Kâhta. La plej proksima flughaveno estas ĉe Adıyaman ĉirkaŭ 15 km for.

## Klimato 
La urbego havas mediteranean klimaton laŭ Klimata klasifiko de Köppen (Csa). La someroj estas tre varmaj kaj sekaj, la vintroj estas malvarmetaj kaj malsekaj. La averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La averaĝa jara precipitaĵo estas 666 mm. Inter junio-septembro apenaŭ pluvas.

## Vidindaĵoj 
Kiel nova urbo, ĝi ne preskaŭ ne havas vidindaĵojn, tamen Kâhta estas bona bazo por esplori la ĉirkaŭaĵon (ekzemple romia ponto kaj fortikaĵo de la origina Kâhta) kaj la monton Nemrut.

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|

Kategorio:Urboj de Turkio
Siarhei Besarab

**Siarhei Besarab** (Navahrudak, 25-an de julio 1984) estas belorusa kemiisto, civila aktivulo kaj scienca komunikisto konata pro sia laboro en la popularigo de scio pri radioaktiveco, nuklea sekureco kaj media protektado. Besarab daŭrigis sian agadon per scienca ĵurnalismo, analizante la sekurecon de la Astravec-nuklea centralo kaj komentante la dislokigon de rusiaj nukleaj armiloj en Belorusio. Lia aktivismo kaŭzis politikajn akuzojn kaj minacojn de la belorusa KGB; li devis rifuĝi en Eŭropa Unio en 2023, kie li plu agas scienc- kaj socie.

## Frua vivo kaj edukado 
Besarab naskiĝis en 1984 en Navahrudak, Grodno-regiono, Belorusio. Li diplomiĝis kun honoroj en loka mezlernejo, gajnante premiojn ĉe kemiaj olimpikoj en regiona kaj nacia niveloj. Li ricevis sian bakalaŭron ĉe la Fakultato pri Radia Kemio de la Belorusa Ŝtata Universitato, per esplorado pri radiaj radikaloj gvidata de profesoro Oleg Shadyro. Magistran gradon li akiris ĉe la Nacia Akademio de Sciencoj, kie lia esplorado koncernis vitrokemion. Doktoriĝis pri surfaca scienco ĉe la Instituto de Ĝenerala kaj Neorganika Kemio, sub akademiano Vladimir Komarov kaj organizis la unuan sciencan hakatonon en Belorusio.

## Scienca komunikado kaj civila aktivismo 
Ekde 2019, Besarab administris Telegram-blogon LAB-66, publikigante analizan enhavon pri kemio kaj civila sekureco, vaste reeldonita en amaskomunikiloj. Li kunlaboris kun sendependaj esplorprojektoj kaj helpis en esploroj pri mediaj malobservoj. Lia agado akcentis akademian liberecon kaj kontraŭstaron al subpremo. Pro publika defendo de persekutitaj sciencistoj kaj opozicio al ŝtata propagando, li eksterlandigis sin en 2023 post minacoj de aresto.

## Vidu ankaŭ 
* Protestoj en Belorusio (2020-2021)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Telegram-blogon LAB-66
* Paĝo de Siarhei Besarab en Facebook | Paĝo de Siarhei Besarab en Linkedin
* Kanalo de Siarhei Besarab en Youtube

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Sciencistoj
Kategorio:Ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝloko:Sovetunio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1984
Kategorio:Belorusaj homrajtaj aktivuloj
Stephen Covey

**Stephen Richards COVEY** (la 24-an de oktobro 1932 en Sallagurbo, Utaho; m. la 16-an de julio 2012 en Idaho Falls, Idaho) estis usona furorlibro-aŭtoro de memhelpaj libroj kaj religiaj pamfletoj kaj,  profesoro ĉe la Jon M. Huntsman Lernejo de Komerco ĉe la Universitato de Utaho. Lia libro " *La Sep Kutimoj de Tre Efikaj Homoj*" ''* estas unu el la plej influaj libroj pri administraj metodoj kaj estis nomita unu el la 25 plej influaj komercaj libroj fare de la revuo TIME en aŭgusto 2011.  En siaj pli postaj jaroj, Stephen Covey estis vicprezidanto de la estraro de FranklinCovey .

Aldone al sekularaj memhelpaj libroj, Covey ankaŭ verkis religiajn pamfletojn. Mormona penso estis plurfoje priskribita kiel la bazo de liaj sekularaj skribaĵoj.  Covey, tamen, certigis, ke li "neniam enkorpigas religion aŭ politikon en siajn librojn aŭ tutmondajn seminariojn." 

## Verkaro 
* *Spiritual Roots of Human Relations* (1970) ()
* *How to Succeed with People* (1971) 
* *The Divine Center* (1982) ()
* *Marriage and Family: Gospel Insights* (1983) co-authored with Truman G Madsen
* *The 7 Habits of Highly Effective People* (1989, 2004) ()
* *Principle Centered Leadership* (1989) ()
* *First Things First* (1994), co-authored with Roger and Rebecca Merrill ()
* *The 7 Habits of Highly Effective Families : building a beautiful family culture in a turbulent world* (1997) ()
* *Quest: The Spiritual Path to Success* (Editor) (1997) with Thomas Moore, Mark Victor Hansen, David Whyte, Bernie Siegel, Gabrielle Roth and Marianne Williamson. Simon & Schuster AudioBook 
* *Living the 7 Habits* (2000) ()
* *6 Events: The Restoration Model for Solving Life's Problems* (2004) ()
* *The 8th Habit: From Effectiveness to Greatness* (2004) ()
* *The Speed of Trust: The One Thing That Changes Everything* (2006), Stephen M. R. Covey, co-authored with Rebecca Merrill; foreword by Stephen R. Covey
* *The Leader in Me: How Schools and Parents Around the World Are Inspiring Greatness, One Child At a Time* (2008) ()
* *The 7 Habits of Highly Effective Network Marketing Professionals* (2009) ()
* *The 3rd Alternative: Solving Life's Most Difficult Problems* (2011) ()
* *The Leader in Me: How Schools Around the World Are Inspiring Greatness, One Child at a Time (Second Edition)'' (2014) ()

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Usonaj motivaj verkistoj
Kategorio:Usonaj memhelpaj verkistoj
Henry Raeburn

**Henry Raeburn** - prononco laŭ sistemo IFA [] - estis brita, fakte skota, pentristo, kiu unuavice produktis portretojn. Li naskiĝis la 4-an de marto 1756 en Stockbridge ĉe Edinburgo, Skotlando, kaj mortis 67-jaraĝa la 8-an de julio 1823 en Edinburgo.

Henry Raeburn studis ĉe la lernejo George Heriot en Edinburgo, fondita en 1628 de la reĝa oraĵisto George Heriot. En la aĝo de 15 jaroj, li trejniĝis kiel oraĵisto, baldaŭ turnante sin al gravurado, kaj poste fariĝante la plej grava portretisto de Edinburgo.

## Iuj elektitaj verkaĵoj 

Reverend Robert Walker (1755 - 1808) Skating on Duddingston Loch.jpg|*la sketanta pastro Robert Walker (1755-1808)*
Sir Henry Raeburn - Niel Gow, 1727 - 1807. Violinist and composer - Google Art Project.jpg|*violinisto kaj komponisto Niel Gow (1727-1807)*, 1787, 123 × 98 cm, Skota Nacia Galerio
John Tait of Harviestoun by Henry Raeburn, 1790s.JPG|*John Tait of Harviestoun*, ĉ. 1790
Sir Henry Raeburn 001.jpg|*Ms. Eleanor Urquhart*, ĉ. 1793, 75 × 62 cm, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono
William Baillie, Lord Polkemmet, by Henry Raeburn.jpg|*William Baillie, Lord Polkemmet*, sen dato, 76 × 63 cm, en privata kolekto
Henry Raeburn - Young Girl Holding Flowers - WGA18599.jpg|*knabino kun floroj*, 1798-1800, Luvro, Parizo
George Harley Drummond (1783–1855).jpg|*George H. Drummond (1783-1855)*, ĉ. 1808, 239 × 147 cm, Metropola Muzeo de Arto, Novjorko
The Drummond Children MET DP170905.jpg|*infanoj de familio Drummond*, ĉ. 1808, 239 × 153 cm, Metropola Muzeo de Arto, Novjorko
Sir Henry Raeburn - Colonel Alastair Ranaldson Macdonell of Glengarry (1771 - 1828) - Google Art Project.jpg|kolonelo *A. R. Macdonell of Glengarry (1771-1828)*, 1812, 242 × 151 cm, Skota Nacia Galerio
Sir Henry Raeburn - Boy and Rabbit.jpg|*knabo kaj kuniklo*, 1814, 102 × 79 cm, Reĝa Akademio de Artoj, Londono
Captain Alexander Dirom by Henry Raeburn, c. 1816-17.jpg|kapitano *Alexander Dirom*, ĉ. 1816–17
Sir Walter Scott - Raeburn-2.jpg|*Sir Walter Scott*, 1822, 76 × 64 cm

Kategorio:Britaj pentristoj
Panama amazono

La **Panama amazono** (*Amazona ochrocephala panamensis*), konata ankaŭ kiel *Flavnuka papago*, estas subspecio de papago de la specio Flavkrona amazono (*A. ochrocephala*) en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas endemio de Panamo (inkludante Perlinsulojn kaj Coiban) kaj nordokcidenta Kolombio. En birdobredado, ĝi estas foje listita kiel aparta specio (*Amazona panamensis*), kaj tio eble estas ĝusta; almenaŭ kiel filogenetika specio.

## Aspekto
Plenkreskuloj longas proksimume 35 centimetrojn, estas brile verdaj kun flava areo sur la frunto, kaj havas kornokoloran (grizan) bekon, kelkfoje kun malhela pinto, sed sen la ruĝeca koloro sur la supra mandiblo, kiu ĉeestas ĉe la nomiga flavkrona amazono. La korpoplumaro estas verda kun iom da koloro ĉe la randoj de la flugiloj. La flava koloro sur la krono estas pli limigita, kaj tendencas esti triangula, kompare kun la pli vasta kaj pli ronda distribuo de flava koloro ĉe la nomiga raso. Ekzistas multe da vario en koloro inter individuoj.

## Referencoj
*Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Transe

***Transe*** estas originale esperantlingva romano de Lorjak (pseŭdonimo de Jacques-Louis Mahé). Ĝi aperis en 1976 ĉe suoma eldonejo Fondumo Esperanto, Helsinko.

Serafen Grenujet, loĝanta en Parizo, kaj Barbara Smallsmell, loĝanta en Sanfrancisko,  interŝangas siajn korpojn dum ili dormas.

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Verkoj de 1976
Mátyás Börzsönyi

**Mátyás Börzsönyi** [mAtjAŝ borĵonji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Börzsönyi Mátyás** estis hungara patologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Galșa (Rumanio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Lia familio (ankaŭ li mem) translokiĝis al Hungario en 1947. Li maturiĝis en gimnazio en Salgótarján en 1955, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1961, licencojn pri epidemio (1963) kaj patologio (1964). Post la diplomo li estis subkuracisto en malsanulejo de Tatabánya 3 jarojn, poste en patologia instituto li estis asistanto (1964–1968) kaj en simila instituto en Londono li esploris per stipendio en la sekva jaro. Li estis asistanto en la universitata patologia instituto en 1970, poste lektoro (1971–1973), pli poste en alia instituto li havis altajn postenojn (1973–1992). Li revenis al la universitato kiel honoraj docento (1977–1982) kaj  profesoro (1982–1992). Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1974, li doktoriĝis en 1982 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, li akiris toksikologian licencon en 1990. Lia ĉefa esplora tereno estis la tumoroj kaŭzitaj pro poluoj. Li edziĝis en 1960, lia edzino naskis 2 filojn en 1968 kaj 1971. Li ricevis memormedalon en 1989.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Adat a tápcsatorna fejlődési rendellenességeinek kliniko-pathológiai értékeléséhez.* (kunaŭtoro, 1963)
* *Daganatgátló cukoralkohol-származékok hatása a primer immunválaszra.* (disertaĵo, 1973)
* *Környezetünkben előforduló daganatkeltő anyagok.* (kunaŭtoro, 1979)
* *Daganatkeltő N-nitrozovegyületek keletkezése prekurzorokból.* (disertaĵo, 1981)
* *Az epe szerepe az 1,2-dimetilhidrazin-indukálta vastagbéldaganatok kialakulásában, patkányban.* (kunaŭtoro, 1989).

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografieto hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Rumaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Komunumo Chełmża

**Komunumo Chełmża** -  - estas kampara komunumo en distrikto Toruń, Kujavia-Pomeria provinco, en nord-centra Pollando. Ĝia sidejo estas la urbo Chełmża (historie ), kvankam la urbo ne estas parto de la komunuma teritorio.

La komunumo kovras areon de 198,52 km², kaj en 2006 ĝia tuta loĝantaro estis 9 447.

## Vilaĝoj
Gmina Chełmża enhavas la vilaĝojn Bielczyny, Bocień, Bogusławki, Brąchnówko, Browina, Dziemiony, Dźwierzno, Głuchowo, Głuchowo-Windak, Grodno, Grzegorz, Grzywna, Januszewo, Kiełbasin, Kończewice Pluskowęsy, Skąpe, Sławkowo, Strużal, Świętosław, Szerokopas, Witkowo, Zajączkowo, Zalesie, Zelgno kaj Zelgno-Bezdó.

## Najbaraj komunumoj
La komunumo Chełmża limas al la urbo Chełmża, al la urboj kaj urbaj-kamparaj komunumoj Kowalewo Pomorskie, Papowo Biskupie kaj komunumo Ryńsk (kun urbo Wąbrzeźno), kaj al la kamparaj komunumoj Kijewo Królewskie, Lisewo, Łubianka, Łysomice kaj Płużnica.

## Galerio

Dosiero:Witkowo Manor House.jpg|kavalira domo en Witkowo
Dosiero:Kuczwały Dożynki1.jpg
Dosiero:Kuczwały wieś.JPG|Kuczwały
Dosiero:POL Brąchnówko dworek-dziś szkoła.jpg|kavalira domo en Brąchnówko
Dosiero:Kończewice, Gmina Chełmża.jpg|novgotika palaco en Kończewicach

Kategorio:Komunumoj de Pollando
Kategorio:Kujavio-Pomerio
Gedeon Erős

'*** [erOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Erős Gedeon*' estis hungara patologo, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Edelstein* ĝis 1905.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Broklino, Novjorko, Usono.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1916, poste li soldatiĝis, finis oficiran kurson, poste li batalis, vundiĝis, en 1919 li civiliĝis. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1923. Post la diplomo li praktikadis, poste li estis asistanto en Scienca Universitato Erzsébet. En 1928 li laboris per stipendio en la :en:Rudolf-Virchow-Krankenhaus en Berlino kaj en la sama jaro ricevis stipendion en Hungarlando. En la sekva jaro jam en Budapeŝto li estis prosektora kuracisto en juda hospitalo, en 1930 li estis levita ĉefkuracisto. Lia habilitiĝo okazis en 1930. Ĉe la eksplodo de la dua mondmilito li forlasis Hungarion kaj ekloĝis en Usono, kie li daŭre praktikis medicinon. Li edziĝis en 1938, lia edzino naskis filon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gyors eljárás celloidin-paraffinos metszetek készítésére*. (1925)
* *Vizsgálatok a csontvelőbénulásról különös tekintettel az agranulocytosisra.* (kunaŭtoro, 1929)
* *A kórbonctani rheumakutatás újabb eredményei*. (1935)
* *A daganatos betegségek kórjóslata a pathologus szempontjából*. (1939)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la naziismo
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Budavári

**István Budavári** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Budavári István** estis hungara patologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Nemti, li mortis  en Zamárdi.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1953, poste li akiris medicinan diplomon en medicina universitato en Moskvo en 1959. Post la diplomo li praktikadis en universitata instituto en Budapeŝto (1959–1962), poste li estis asistanto (1962–1970), lektoro (1970–1975), fine docento ĝis sia frua morto. Intertempe li akiris laboratorian licencon en 1966, li kandidatiĝis (CSc) en 1973 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia edzino naskis 2 filinojn en 1962 kaj 1969.

## Elektitaj kontribuoj 
* *B1 avitaminosis hatása a szérum és a szövetek sziálsavtartalmára.* (kunaŭtoro, 1963)
* *Influence of Endocrine Factors on Cholinesterase Activity.* (kunaŭtoro, 1970)
* *A heveny gyulladásos folyamatokat kísérő szérum glycoproteidszint-emelkedés acut phasisreakcióinak vizsgálata.* (disertaĵo, 1972)
* *Kórélettani előadások.* (kunaŭtoro, 1973; novaj eldonoj: 1984 kaj 1987)
* Brechman, I. I.: *Az ember és a biológiailag aktív anyagok.* (traduko, 1978)
* *Kórélettani gyakorlatok.* (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1979; 2-a eldono: 1983)
* *A gyulladás molekuláris pathológiája.* (1983)
* *Atherosclerosis. Lipidelmélet és kockázati tényezők.* (1989)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Skvamecnuka amazono

La **Skvamecnuka amazono** (*Amazona mercenarius*), konata ankaŭ kiel *Skvamecnuka papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas laŭlonge de Andoj en la norda parto de Sudameriko. Iliaj naturaj habitatoj estas tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj de malaltaj teroj kaj de montararbaroj.

## Taksonomio kaj sistematiko 
Oni agnoskis du subspeciojn, nome la jenaj:

*A. m. mercenarius-* la nomiga subspecio.

*A. m. canipalliata-* simila al la nomiga, sed havas kaŝitajn kaŝtankolorajn markojn anstataŭ la ruĝan speguleton en la bazoj de la unua ĝis la tria flugilplumoj duarangaj.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas 34 cm longaj kaj pezas 300 g. Nomigaj formoj estas helverdaj, kun malhelverdaj plumoj nuancitaj per obtuza blua/nigra kaj kun obtuza nigra pinto de la krono ĝis la nuko. La okuloj estas ruĝaj kun palgriza okulringo. La unua ĝis la tria duarangaj flugilplumoj havas ruĝajn bazojn, dum la ceteraj flugilplumoj havas verdajn bazojn. La karpala rando estas flava mikse kun ruĝa kaj oranĝa. La vosto estas verda kun flavverda bendo, kun la flanka vostoplumo strieca per ruĝa kaj bluviola koloroj kaj la plej ekstera vostplumo bordita per bluviolkolora. La beko estas griza kaj kornokolora. Junuloj aspektas similaj al plenkreskuloj, sed posedas palkornokoloran bekon nuance per grizaj kaj brunaj okuloj.

### Voĉo 
Ili faras varion de alvokoj kaj voĉoj.

### Dieto 
Oni observis ĝin manĝanta figojn kaj aliajn fruktojn. Ĝi povas ankaŭ manĝi maizon. Ĝi manĝas matene kaj posttagmeze, kaj grandaj birdaroj moviĝas al kaj de komunaj birdejoj al manĝejoj.

### Reproduktado 
Ĝia reprodukta sezono estas de marto ĝis majo. Nestoj kutime estas en neatingeblaj lokoj. Ovoj estas ovalformaj kaj 35,5 mm × 28,0 mm grandaj.

## Distribuado kaj habitato 
Ĝi troviĝas en Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo. Ĝi troviĝas je altitudoj de 800–1 600 m super marnivelo. Ene de sia teritorio, ĝi kutime estas la sola specio en sia genro. Ĝi vivas en montetaj kaj montaraj arbaroj en la supraj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj areoj. Ĝi ankaŭ vivas en malfermaj arbaroj enhavantaj grandajn arbojn, malfermaj arbaroj sur krestoj, kaj en arbarkovritaj valoj kaj ravinoj en la parama zono.

## Referencoj
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Béla Korpássy

'*** [korpAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun ĉiuj personaj nomoj **Korpássy Béla Gyula István*' [djula iŝtvAn] estis hungara patologo, prosektoro, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Korpásy*, lia avo estis Iván Reök.

 naskiĝis  en Szeged, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1924, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1931. Lia ĉefinstruisto estis József Baló (kuracisto), kiu invitis lin jam en 1929 en la universitatan patologian instituton. Korpássy estis tie praktikanto, respektive asistanto, sed en 1936 per stipendio li estis en prosektora instituto de Universitato de Vieno. Lia habilitiĝo okazis en 1939, poste li estis prosektora ĉefkuracisto en tiam hungara urbo Ungvár ĝis 1944, pli poste 2 jarojn en hospitaloj en Budapeŝto. Ekde 1946 ĝis sia frua morto li estis institutestro en Szeged, dum ekde 1956 la politiko permesis lian partoprenon en internaciaj kongresoj. En 1959 li pasis 9 monatojn en Parizo. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1952, li doktoriĝis post 3 jaroj antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Liaj esploraj terenoj estis la tumoroj kaj la hepato. Li edziĝis en 1939, lia edzino naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Dénes Bara

## Elektitaj kontribuoj 
* *Warzen, Papillome und Krebs* (kun József Baló, 1936)
* *Leberschädigungen durch Gerbsäure* (1949)
* *A nephrosis mint pathologiai fogalom.* (1953)
* *A központi idegrendszer újonnan felismert functiója, a neurosecretio* (1957)
* *Tannins as hepatic carcinogens* (1961)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Szeged (1971, transmetita en 2002)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Listo de studentoj, poste instruistoj en Universitato Semmelweis

Jen listo de pli **signifaj lernantoj, poste instruistoj en Universitato Semmelweis** (memoru: la fondo okazis en 1951):

*

## A 
* Piroska Anderlik
* Attila Árvay

## B 
* Ernő Berentey (filo)
* Péter Pál Bucsky

## C 
* Rudolf de Châtel
* György Csaba

## F 
* János Fehér
* György Fekete (kuracisto)

## G 
* Judit Gönczi
* László Gyarmati

## H 
* Balázs Hankó
* Ferenc Horváth (radiologo)
* Imre Hutás

## K 
* Péter Kálmán (kardiologo)
* Alice Károlyi
* Éva Kis (radiologo)

## L 
* András Lakos
* Mária Lengyel
* Elvira Lux

## M 
* Béla Merkely
* László Mihóczy

## P 
* Gyula Poór

## R 
* József Rácz
* Antal Renner

## S 
* László Szabó (farmaciisto)
* Ágoston Szél
* Béla Szende (patologo)
* Albert Szobor

## T 
* József Tímár (patologo)
* Zsolt Tulassay

## Vidu ankaŭ 
* Listo de studentoj en Universitato Semmelweis
* Listo de instruistoj en Universitato Semmelweis

## Fontoj 
* La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.

Kategorio:Listoj de homoj