Iterbio

**Iterbio** estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon **Yb** kaj la atomnumeron 70. Ĝi estas rara tero kaj la lasta elemento en la lantanoida serio. Ĝi estas mola arĝent-kolora metalo utiligita en ŝtalaj alojoj.
## Historio 
Iterbio estis izolita en 1878 fare de Jean Charles Galissard de Marignac ĉe la Universitato de Ĝenevo. La rakonto komenciĝis kun itrio, malkovrita en 1794, kiu estis poluita kun aliaj rarateraj elementoj (kies alia nomo estas lantanoidoj). En 1843, erbio kaj terbio estis eltiritaj de ĝi, kaj tiam en 1878, de Marignac apartigis iterbion el la erbio. Li varmigis erbian nitraton ĝis ĝia malkomponado kaj poste li ekstraktis la restaĵon per akvo kaj akiris du oksidojn: unu ruĝan, kiu estis erbia oksido, kaj alian blankan, kiun li sciis, ke devas esti nova elemento, kaj ĉi tion li nomis iterbio. Eĉ tio mineralo poste montriĝis enhavi alian raran teron, lutecion, en 1907.

## Karakterizaĵoj 
### Fizikaj propraĵoj 
Iterbio estas mola, modebla kaj muldebla kemia elemento. Ĝi estas rara-tera elemento, kaj ĝi estas facile solvita per la fortaj mineralacidoj.

Iterbio havas tri alotropojn etikeditajn per la grekaj literoj alfa, beta kaj gama. Iliaj transformtemperaturoj estas −13 °C kaj 795 °C, kvankam la preciza transformtemperaturo dependas de la premo kaj streso. La beta-alotropo (6.966 g/cm3) ekzistas ĉe ĉambra temperaturo, kaj ĝi havas vizaĝ-centrigitan kuban kristalstrukturon. La alt-temperatura gama-alotropo (6,57 g/cm3) havas korpo-centrigitan kuban kristalan strukturon.

Kontraste al la aliaj rara-teraj metaloj, kiuj kutime havas kontraŭferomagnetajn kaj/aŭ feromagnetajn ecojn ĉe malaltaj temperaturoj, iterbio estas paramagneta ĉe temperaturoj super 1.0 kelvino. Tamen, la alfa alotropo estas diamagneta.

### Kemiaj propraĵoj 
Iterbia metalo makuliĝas malrapide en aero, alprenante oran aŭ brunan nuancon. Fajne disigita iterbio facile oksigeniĝas en aero kaj sub oksigeno. Miksaĵoj de pulvora iterbio kun politetrafluoretileno aŭ heksakloretano brulas kun smeraldverda flamo. Iterbio reagas kun hidrogeno por formi diversajn ne-stoiĥiometriajn hidridojn. Iterbio solvas malrapide en akvo, sed rapide en acidoj, liberigante hidrogenon. hidroksidon: 

2 Yb (s) + 6 H2O (l) → 2 Yb(OH)3 (aq) + 3 H2 (g)

Iterbio reagas kun ĉiuj halogenoj: 

2 Yb (s) + 3 F2 (g) → 2 YbF3 (s) [blanka]

2 Yb (s) + 3 Cl2 (g) → 2 YbCl3 (s) [blanka]

2 Yb (s) + 3 Br2 (l) → 2 YbBr3 (s) [blanka]

2 Yb (s) + 3 I2 (s) → 2 YbI3 (s) [blanka]

La iterbio (III) jono absorbas lumon en la preskaŭ-infraruĝa gamo de ondolongoj, sed ne en videbla lumo, do iterbio, Yb2O3, estas blanka en koloro kaj la saloj de iterbio ankaŭ estas senkoloraj. Iterbio solvas facile en diluita sulfata acido por formi solvaĵojn kiuj enhavas la senkolorajn Yb (III) jonojn, kiuj ekzistas kiel neahidrataj kompleksoj: 

2 Yb (s) + 3 H2SO4 (aq) + 18 H2O (l) → 2 [Yb(H2O)9]3+ (aq) + 3 SO42− (aq) + 3 H2 (g)

Dosiero:Yb-TableImage.svg|
Dosiero:Ytterbium 1.jpg|
Dosiero:Yb,70-thumb.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

## Referencoj 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Lantanoidoj
Kategorio:Metaloj