open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lawrence Brown

**Lawrence Brown** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1907 je la urbo Lawrence en Kansaso; mortis la 5-an de septembro 1988 je Los-Anĝeleso en Kalifornio) estis usona trombonisto de ĵazo, famiĝinta ĉefe kiel solisto de la Duke Ellington Orchestra.

## Vivo kaj verkado 
La patro de Brown estis pastro, lia patrino preĝeja orgenisto, kaj sekve de tia deveno Brown, kiu nek fumis, nek drinkis nek monludis kaj estante tre retenema, ricevis pli malfrue la kromnomon „Deacon“ [diakono] en la bando de Ellington. Li alkreskis en Pasadena, lernante la ludon de piano, violono, tubjo kaj saksofono, antaŭ ol li transiris al trombono. Onidire lia unua prezentado okazus antaŭ 6000 homoj dum la tago de patrinoj en la preĝejo. Li komencis muziki profesie en klubejoj je Los-Anĝeleso kaj San-Francisko kun la bandoj de Curtis Moseby, Charlie Echols kaj Paul Howard (kun kies bando *Quality Serenaders* li unuafoje surdiskigis en 1929/30). Kiel vaganta trombonisto li ludis en restoracioj antaŭ la tabloj, muzikis en la orkestro de Les Hite (kun Lionel Hampton) kaj akompanis kaŝnome Luison Armstrong.

En 1932 li aliĝis al la bando de Ellington (*Duke Ellington at Fargo, 1940 Live*), al kiu li apartenis ĝis 1951, kiam li aliĝis al la bando novfondita de Johnny Hodges (ankaŭ antaŭe ĉe Ellington). Brown muzikis jam ekde 1938 kun et-ensemblo el elingtonaj muzikistoj sub direktado de Johnny Hodges, kaj Hodges kaj Brown vidis tiam komence de la 1950-aj jaroj dum la periodo de la bandega mortado pli bonajn ŝancojn en malgrandaj grupoj. Post sia tempo ĉe Hodges li laboris ekde 1953 liberprofesie (i.a. je la sonregistrado de la albumo *Boss of the Blues* fare de Big Joe Turner en 1956) kaj ekde 1957 kiel daŭre dungita sonregistreja muzikisto ĉe CBS. Ekde 1960 ĝis 1970 li muzikis denove ĉe Ellington, jen ankaŭ en 1963 por la koncertregistraĵo *The Great Paris Concert*. Post tio li jam ne prezentis, sed laboris kiel ekonomia konsilisto, en la reelekta kampanjo de Richard Nixon, kiel sondisko-produktisto ĉe AFM kaj en la muzikisto-sindikato *Local 47* je Los-Anĝeleso.

Brown ankaŭ komponis por la orkestro de Ellington, ekzemple „Transblucency“ (por kantistino Kay Davis) aŭ „The Golden Cress“.

## Graveco 
Ellington estimis lin ne nur kiel soliston pro lia baladoludado , sed ankaŭ kiel akompananton de kantistoj . Sed li ankaŭ povis „pasie“ improvizi je rapida ludado. Laŭ sia propra eldiro li imagis violonĉelecan sonspektron je la trombonludo kontraste al la laŭta persekuttrombona stilo el Nov-Orleano . Kun Tricky Sam Nanton (diskonata pro siaj sonorildampilaj novigoj kaj la ĝangalosono, kiun ankaŭ Brown ludis en la 1960-aj jaroj ĉe Ellington) kaj Juan Tizol (kiu ludis valvotrombonon) li kunformis ĉe Ellington unu el la plej grandiozaj trombonsekcioj el ĉiuj bandegoj kaj li estris la tromonsekcion.

## Literaturo 
* Kurt Dietrich „Dukes bones- Duke Ellingtons trombonists“, Advance Music 1996
* ders. „Jazz bones- the world of Jazz trombones“, Advance Music 2005
* Gunther Schuller „The Swing Era“, Oxford University Press 1989

## Eksteraj ligiloj 
* biografieto kun foto
* Biografio ĉe musicianguide.com

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Ĵaztrombonistoj
5544 Kazakov

'*5544 *Kazakov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo (tiam en Sovetunio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa arkitekto Matvej Fjodoroviĉ Kazakov (cirile: *Матвей Фёдорович Казаков'', 1738–1812), unu el la fondintoj de la novklasika arkitekturo de Rusio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Piratini

**Piratini** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 19.841 loĝantojn en 2010 . Ĝi situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale *Sudeste Rio-grandense*).

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
5572 Bliskunov

'*5572 *Bliskunov'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 26-an de septembro 1978 ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo, *de facto* en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la krimea kirurgo *Aleksandr Ivanoviĉ Bliskunov'' (1938–1996).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Focke-Achgelis Fa 330

La **Focke-Achgelis Fa 330**, "motacilo", germane "Bachstelze", estas flugmaŝino de la germana firmao Focke-Achgelis GmbH, sen motoro, intencita por uzo sur ŝipoj kaj submarŝipoj.

250px|eta
eta|skema desegno
dekstra|eta| Fa 330 A-1 #100503 en *RAF Museum Cosford*

La flugmaŝino estas tirita de la ŝipo. Sufiĉis rapideco de 30km/h (rapideco de la ŝipo plus vento). La konstruo estis tre simpla. La rotoro havas tri foliojn kun diametro de 7,31 m.
La flugmaŝino povis esti kunfaldita. Ĝi estis stokita en du nepermeablaj ujoj de 60 cm diametro, kiuj estis fiksitaj vertikale je la turo de la submarŝipo.

La trenŝnurego estis 300 m longa. Flugante la maŝino atingis altecon de ĉ. 120m. La piloto povis vidi 25 mejlojn, ĉ. 40 km, de la submarŝipo oni povis vidi ne pli ol 5 mejlojn.

Por pretigi la flugmaŝinon, oni bezonis sep minutojn, por enpaki malpli.

112 ekzempleroj estis liveritaj. La germana armeo uzis ilin je submarŝipoj de la tipo IX|IX D 2.

Varianto kun motoro Walter Mikron kun 60 ĉevalpovoj estis konstruita. Kelkaj de tiuj estis testitaj de la brita Airborne Forces Experimental Establishinent en 1945, RAF Beaulieu. Alia ekzemplero estis finkonstruita en francio kiel tipo SNCASO SE-3101.

## Ekzistantaj flugmaŝinoj 
Aro de Fa 330 ekzistas ankoraŭ kaj montritaj:
* Hubschraubermuseum Bückeburg, Germanio
* National Museum of the United States Air Force, Usono
* RAF Museum Cosford, Britio
* Imperial War Museum Duxford, Britio
* Deutsches Technikmuseum, Germanio
* RAF Millom Museum, Britio
* Steven F. Udvar-Hazy Center, Usono

## Vidu ankaŭ 
* Listo de flugmaŝinoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* kromaj fotoj kaj informoj ĉe luftarchiv.de
* Starto d Fa 330 ekde subakva ŝipo kaj aliaj filmoj de YouTube

Kategorio:Helikopteroj
Chick Bullock

**Chick Bullock** (naskiĝis la 16-an de septembro 1908 je Butte en Montano; mortis la 15-an de septembro 1981 en Kalifornio) estis usona kantisto sur la kampoj de ĵazo kaj dancmuziko.

## Kariero 
Chick Bullock estis en la 1930-aj jaroj populara kantisto, kiu faris per jazaj kaj dancaj bandoj sonregistraĵojn; li surdiskigis dumpase de sia kariero proksimume 500 pecojn. Li komencis sian karieron per vodevilo kaj kantis en filmteatroj kiel akompanisto de silentfilmoj. Fine de la 1920-aj jaroj li komencis karieron kiel studiomuzikisto; en la 1930-aj jaroj li kantis i.a. ĉe Duke Ellington, Cab Calloway („Git Along“, 1932), *The Rhythmmakers* kun Red Allen („Shine on Your Shoes“, 1932), Bill Coleman, Jack Teagarden, Tommy Dorsey, Jimmy Dorsey kaj Eddie Lang. Kun la Orkestro Duke Ellington, kiu surdiskigis kaŝnome kiel *The Georgia Footwarmers*, ekestis en 1930 „I'm So in Love with You“. Por kelkaj el siaj sonrgistraĵoj Bullock mem uzis kaŝnomojn kiel *Sleepy Hall*.

Bullock surdiskigis ja ankaŭ je propra nomo (*Chick Bullock & His Levee Loungers*), prezentis tamen preskaŭ neniam publike pro okulmalsano. Decembron de 1932 li lanĉis unuan ranglistan furoraĵon per „Underneath the Harlem Moon“ (rango 18), sekvatan de „(When It's) Darkness on the Delta“ en februaro de 1933, je kiu lin akompanis registreja bando el diskonataj muzikistoj kiel Bunny Berigan, Tommy kaj Jimmy Dorsey, Artie Bernstein kaj Stan King. Plej granda ranglista furoraĵo lia fariĝis en majo de 1935 la komponaĵo de Al Dubin kaj Harry Warren „Lullaby of Broadway“ (rango 19). En la 1940-aj jaroj la sonregistrada bojkoto finis lian karieron; li transloĝiĝis al Kalifornio, kie li poste laboris kiel termakleristo.

Kategorio:Usonaj ĵazkantistoj‎
5519 Lellouch

'*5519 *Lellouch'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la franca astronomo kaj planedologo *Emmanuel Lellouch'' de la Observatorio de Parizo . Li ĉefe studas la planedajn atmosferojn per infraruĝa spektroskopio. Li ricevis la premion Harold Clayton Urey en 1995.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Peur sur la ville (filmo)

***Peur sur la ville*** (*Timo super la urbo*) estas franca-itala filmo de Henri Verneuil, aperinta en 1975.

## Temo 
Komisaro Jean Letellier havis sian karieron rompita pro gangstero Marcucci, post atako kiu degeneris. Alilokita en seninteresan komisarejon, li daŭre serĉas la spurojn de sia malamiko. Ĝuste kiam Letellier fine ekscias pri la reveno de la gangstero en Parizon, mistera murdisto teruras la ĉefurbon. li nomigas sin Minos, reference al la *Infero*, la unua parto de *La Dia Komedio*, de Dante, prezentas sin al siaj viktimoj kaj al la publika opinio kiel «&nbsp;justulon&nbsp;» kaj strangolas needziniĝintajn virinojn kies seksa vivo estas libera. Letellier tiam devas elekti inter plenumi sian venĝon aŭ fari sian policistan metion kaj neŭtraligi teruran serian murdiston...

## Teĥnikaĵoj 
* Reĝisoro: Henri Verneuil
* Originala scenaro: Henri Verneuil
* Adapto: Henri Verneuil, Jean Laborde, Francis Veber
* Dialogoj: Francis Veber
* Help-reĝisoro: Philippe Lefebvre, Marc Grunebaum
* Muziko: Ennio Morricone
* Foto: Jean Penzer
* Dekoroj: Jean André
* Kostumoj: Francesco Smalto
* Muntedo: Pierre Gillette
* Stuntistoj: Claude Carliez, Rémy Julienne, Dan Vieru
* Bruoj: Daniel Couteau
* Komenca prezento: Les films Michel François
* Direktoro de produkto: Jacques Juranville
* Distribua societo: Agence méditerranéenne de location de films (AMLF)
* Lingvo: Franca
* Formato: 1,66:1 - Kolora – monofonia sono
* Landoj: Francio kaj Italio
* Ĝenro: Polica trilero
* Daŭro: 120 minutoj
* Aperdato: Francio: 

## Rolularo 
* Jean-Paul Belmondo: Komisaro Jean Letellier
* Charles Denner: Inspektoro Charles Moissac
* Adalberto Maria Merli: Pierre Valdec/Minos
* Jean Martin: Divizia komisaro Sabin
* Lea Massari: Norah Elmer
* Rosy Varte: Germaine Doizon
* Catherine Morin: Hélène Grammont
* Jean-François Balmer: Julien Dallas, studento
* Roland Dubillard: Psikologo
* Germana Carnacina: Pamela Sweet
* Giovanni Cianfriglia: Marcucci
* Henry Djanik: Polic-inspektoro
* Louis Samier: Inspektoro Duvielle
* Jacques Paoli: li mem
* Jean-Louis Fortuit:
* Gilberte Geniat: Pordistino de Germaine
* Philippe Brigaud: Kvartala komisaro
* Roger Riffard: Gardisto Eugène Merclin
* Georges Riquier: Prefekto
* Jean-Louis Le Goff: Sub-prefekto
* Maurice Vallier: Invitito kiu konfuzas pordon
* Maurice Auzel: Inspektoro
* Henri-Jacques Huet: Julio Cortes, amanto de Norah
* Jacques Rispal: Cacahuète
* André Valardy: Ĵurnalisto de RTL

## Eksteraj ligiloj 
* Peur sur la ville en IMDb 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1975
Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Filmoj de Henri Verneuil
Saules BE

**Saules** (malnova germanlingva nomo **Saal**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 150 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Saules situas en nordo de la Valo de Tavannes, ĉe la bordo de la rivero Trames, alfluanto de Birs. Al la komunumo apartenas, la vilaĝo Saules kaj la vilaĝeto La Citadelle norde de la vilaĝo Saules, la setlejo Montagne de Saules sur alteco de 1058 m s.m. tute en la nordo, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,28&nbsp;km², de kiuj 52,6% estas kovritaj de arbaro, 43,0% servas por agrikulturo kaj 3,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saules limas en nordo al Sornetan, en nordoriento al Souboz, en oriento al Loveresse, en sudo al Reconvilier, kaj en okcidento al Saicourt.

## Trafiko 
Saules situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Pontenet al Le Fuet. En 2016 sude de la komunumo apud Pontenet malfermiĝos alveturejo al la svisa aŭtovojo A16. Per la buslinio de Tavannes al Les Genevez la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Saules datiĝas el la jaro 1179 kiel *Sales*. Dum la 13-a kaj 14-a jarcento ekzistis nobela familio de Saules, kies membro Alberto de Saules estis majoro de la Kapitolo Moutier-Grandval de la Princepiskoplando Bazelo, al kiu Saules dum mezepoko apartenis.

De 1793 ĝis 1797 Saules apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Saules fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Saules tial restis parto de Kantono Berno.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Saules

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la komunumo Saules en la retejo ch.ch

## Bildoj 

Dosiero:Saules 7187.jpg|Vilaĝocentro
Dosiero:Saules 7187.jpg|Lernejo
Johnny De Droit

**Johnny De Droit** (naskiĝis en 1892 en Nov-Orleano; mortis en 1986) estis usona kornetisto kaj bandestro de novorleana ĵazo.

## Kariero 
Johnny De Droit estis populara kornetisto, muzikanta en Nov-Orleano dum la 1920-aj jaroj en hoteloj, restoracioj kaj je festoj. La bando *Johnny Du Droit & his New Orleans Orchestra*, en kiu pretertempe ankaŭ muzikis klarnetisto Tony Parenti, estis la unua ĵazbando, kiu muzikis por la supra klaso en Nov-Orleano. Li verkis kun sia orkestro ekde marto de 1924 *(Brown Eyes)* aron da sondiskoj por diskeldonejo Okeh. Konstantaj membroj de sia bando estis lia frato, frapinstrumentisto Paul De Droit, pianisto Frank Froeba resp. Frank Cuny, aldosaksofonisto Rudy Levy, banĝisto George Potter, klarnetisto Henry Raymond kaj trombonisto Ellis Stratakos. De Droit estis kune kun kornetistoj kiel Johnny Dunn, Johnny Bayersdorffer kaj Sugar Johnny Smith kornetisto de la pli antikva skolo de Nov-Orleano antaŭ Louis Armstrong, kiu je sia ludo per dampilo precipe estis influita de Joe Oliver. Liaj konserviĝintaj sonregistraĵoj estas – same kiel tiuj de la aliaj nomitaj muzikistoj – bonaj ekzemploj por la transiro de ragtimo kaj populara dancmuziko al ĵazo: Kelkaj sonregistraĵoj komenciĝas kiel kutimaj popolkantoj kaj transiras poste en solaĵo de instrumentisto aŭ en la lasta strofo de la bando al la ĵazlingvajo.

Ekde 1925 De Droit laboris ekster la muzikmedio.

## Disko 
* *Johnny De Droit and the New Orleans Jazz Orchestra/The Arcadian Serenaders* (Retrieval, 1924/25)

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto kaj diskaro ĉe redhotjazz.com 

## Fonto 
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz Recordings*, 8-a eldono, Londono, Penguin, 2006 ISBN 0-14-102327-9

Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkornetistoj
Kategorio:Bandestroj
Komuna elekto

**Komuna elekto** () estis antaŭ balota koalicio de kvar politikaj partioj kreita antaŭ balotoj por Nacia asembleo en jaro 1994.

Kvar politikaj partioj kreantaj la koalicion estis de maldekstra orientiĝo: Strana demokratickej ľavice, Sociálnodemokratická strana Slovenska, Strana zelených na Slovensku kaj Hnutie poľnohospodárov Slovenskej republiky. Komuna elekto gajnis en balotoj 10,41 % de voĉoj kaj 18 mandatojn en parlamento. Gajnitaj 10,41 % de voĉoj estis nur iomete pli ol 10%, kiujn endis gajni kiel koalicio de kvar partioj por eniri parlamenton. La koalicio reprezentis parton de opozicio post kreiĝo de koalicio per partioj Hnutie za demokratické Slovensko, Slovenská národná strana, Združenie robotníkov Slovenska kaj Roľnícka strana Slovenska. Dum la elektperiodo la koalicio disiĝis.

Kategorio:Politikaj partioj de Slovakio
Karl-Heinz Rummenigge

eta|160px|Karl-Heinz Rummenige en 2008
**Karl-Heinz Rummenigge** estas germana futbalmanaĝero kaj ekse profesia futbalisto. Li naskiĝis  en Lippstadt, Okcidenta Germanio, do nun estas -jara. Post futbalplena junaĝo en klubo de sia hejmurbo, li 15 jarojn aktivis kiel profesia futbalisto, inter la jaroj 1974 kaj 1984 en la klubo Bayern München, inter 1984 kaj 1987 en la unua teamo de Inter Milano kaj inter 1987 kaj 1989 en tiu de la klubo *Servette FC Genève*.

En la 1980-aj jaroj li konsideriĝis unu el la plej bonaj futbalistoj tutmonde. Inter 1976 kaj 1986 li estis membro de la germana nacia teamo de futbalo, kaj inter alie kiel kapitano gvidis ĝin al la finaloj de la turniroj pri la Futbala Mondpokalo 1982 kaj 1986. Kun 162 goloj en 310 matĉoj de la unua germania ligo de futbalo (*Bundesliga*), li estis unu el la plej sukcesaj golpafistoj de sia erao. Laŭ la stato de 2012 li havas la 10-an rangon en la tutmonda listo de futbalaj golpafistoj. Ekde la jaro 2002 li estas estrara prezidanto de la klubo Bayern München, organizita kiel akcia kompanio.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
5498 Gustafsson

'*5498 *Gustafsson''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la sveda astronomo Bengt Gustafsson, profesoro pri teoria astrofiziko en la Universitato de Upsalo kaj direktoro de la Astronomia Observatorio de Upsalo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Claes-Ingvar Lagerkvist
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
William Aiton

**William Aiton** ( 1731 – 2-a de februaro 1793 ) estis skota botanikisto.
Aiton estis naskita proksime de Hamilton en Skotujo. Estante regule trejnita al la profesio de ĝardenisto, li vojaĝis al Londono en 1754, kaj iĝis asistanto al Philip Miller, tiam inspektoro de *Chelsea Physic Garden*.

En 1759 li estis nomumita direktoron de la freŝdate fondita botanika ĝardeno ĉe Kew, kie li restis ĝis sia morto. Li realigis multajn plibonigojn al la ĝardenoj, kaj en 1789 li publikigis *Hortus Kewensis*, katalogon de la plantoj tie kultivitaj. Li estas entombigita ĉe la proksima Preĝejo Sankta Anna.

Dua kaj pligrandigita eldono de la *Hortus* estis publikigita en 1810-1813 fare de lia plej maljuna filo, William Townsend Aiton. William Aiton estas indikita kiel *Aiton* por verkintomallongigo kiam oni citas sciencan botanikan nomon .

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Taylor, George 1970 : Aiton, William, *Dictionary of Scientific Biography*, vol.1, 88–89, ''Charles Scribner's Sons'', New York, ISBN 0-684-10114-9

Kategorio:Naskiĝintoj en 1731
Kategorio:Mortintoj en 1793
Kategorio:Britaj botanikistoj
Danuba Kanalo

eta|Danuba Kanalo
La **Danuba Kanalo** (germanlingve *Donaukanal*) estas riverbrako de Danubo en Vieno. Ĝi estas postrestaĵo de la eksa "sovaĝa" Danubo, kiun oni reguligis inter 1868 ĝis 1875.

Male al Danubo, ĝi kondukas rekte preter la historia centro de Vieno. Danubo kaj la Danuba Kanalo formas insulon inter si, sur kiu troviĝas la 2a kaj 20a distriktoj de Vieno.

La *Twin City Liner*, boata servo de Vieno al Bratislavo, uzas la Danuban Kanalon. Ĝia viena albordiĝejo estas ĉe la placo *Schwedenplatz*.

Kategorio:Danubo en Vieno
Kategorio:Kanaloj en Aŭstrio
Parko Hialeah

La **Parko Hialeah** aŭ **Kurejo Hialeah** (konata angle ankaŭ kiel **Hialeah Park Race Track**, **Miami Jockey Club**, **Hialeah Race Track** aŭ **Hialeah Park**) estas historia loko kaj distrejo en Hialeah, Florido, Usono. Ties areo kovras 40 kvadratajn domarojn de centrorienta flanko de Hialeah el Palm Avenue orienten al 4a Orienta Avenuo, kaj el 22a Orienta Strato suden al 32a Orienta Strato norde. LA 5an de marto 1979, ĝi estis aldonita al la usona Nacia Registro de Historiaj Lokoj. Alia listado estis farata en 1988.

La **Parko Hialeah** estas atingebla pere de la *Miami Metrorail* ĉe la Stacio Hialeah en Palma Avenuo kaj la 21a Orienta Strato.

Kategorio:Florido
Kategorio:Parkoj en Usono
Schelten

**Schelten** (en la franca lingvo: **La Scheulte** ) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 41 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Schelten estas preskaŭ eksklavo, kiu nur en unu punkto en sudokcidento estas ligita al la cetera berna teritorio, situas el la supra parto de la Valo de Terbi, okcidente de la Schelten-Pasejo, kiu ligas Kantonon Soloturno kun Kantono Ĵuraso. En Schelten sur la pinto de la monto *Rotmatt* sur alteco de 1074 m s.m. situas la plej norda komunumo de Kantono Berno. La komunumeto, kiu ne disponas pri efektiva vilaĝo, konsistas el la setlejoj Scheltenmühle kaj Lochhaus, kaj diversaj izolitaj bienoj. Entute en la komunumo troviĝas nur 13 domoj. Tra la komunumo fluas la rivereto *Scheltenbach* (en la franca lingvo *La Scheulte*), kiu apud Delemonto alfluas al Birs.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,56&nbsp;km², de kiuj 59,2% estas kovritaj de arbaro, 38,3% servas por agrikulturo kaj 2,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schelten limas en nordoriento al Beinwil (SO), en sudoriento al Aedermannsdorf (SO), en sudo en unu punkto al Seehof, en sudokcidento al Vermes (JU), kaj en nordokcidento al Mervelier (JU).

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona vojo n-ro 1361 de Balsthal en Kantono Soloturno trans Schelten-Pasejo al Delemonto. Schelten ne disponas pri konekto al la publika transportreto.

## Lingvoj 
La oficiala lingvo de la komunumo estas la germana. Laŭ la popolnombrado de la jaro 2000 82,7% de la loĝantaro parolis la germanan, dum 15,4% parolis la francan.

## Vidindaĵoj 
Ĉe la vojo al Schelten-Pasejo situas kapelo konsekrita al Sankt-Antonio kaj konstruita en la jaro 1860.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schelten datiĝas el la jaro 1563 kiel *la Schilt*. Ĝis la franca revolucio Schelten apartenis al la Priorejo Moutier-Grandval sub la regado de la Princepiskoplando Bazelo.

De 1793 ĝis 1797 Schelten apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Schelten fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Schelten tial restis parto de Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schelten
Grundoskarabo

[eta|dekstre|Specio de la genro *[Brachinus* el Norda Karolino, Usono.]]
**Grundoskaraboj** estas granda, tutmonda familio de skaraboj, nome **Karabedoj** (*Carabidae*), kun pli da 40,000 specioj tutmonde, proksimume 2,000 el kiuj troviĝas en Nordameriko kaj 2,700 en Eŭropo.

## Priskribo kaj ekologio 
## Rilato kun homoj 
## Sistematiko 
* Carabinae Latreille, 1802
* Cicindelinae Latreille, 1802
* Elaphrinae Latreille, 1802
* Gehringiinae Darlington, 1933
* Harpalinae Bonelli, 1810
* Hiletinae Schiödte, 1847
* Loricerinae Bonelli, 1810
* Migadopinae Chaudoir, 1861
* Omophroninae Bonelli, 1810
* Paussinae Latreille, 1802
* Scaritinae Bonelli, 1810
* Siagoninae Bonelli, 1810
* Trechinae Bonelli, 1810
* Brachininae Bonelli, 1810
* Pseudomorphinae Newman, 1842

## Vidu ankaŭ 
* Ora kur-skarabo
* *Carabus marginalis*

## Notoj 
Kategorio:Insektoj
Malnova Danubo

**Malnova Danubo** (germanlingve *Alte Donau*) estas eksa riverbrako de Danubo en Vieno. Ĝi estas postrestaĵo de la eksa "sovaĝa" Danubo, kiun oni reguligis inter 1868 kaj 1875. Ekde tiu reguligo ĝi estas tamen tute aparta de Danubo kaj do fakte konsistigas lagon. La parton norde de la ponto *Kagraner Brücke*, la sola strata ponto trans Malnova Danubo, oni nomas Supra Malnova Danubo, la alian parton Malsupra Malnova Danubo.

maldekstre|eta|Malnova Danubo
Ĝi estas hodiaŭ uzata kiel ripozejo kaj estiĝis pluraj naĝejoj ĉe ĝi, la plej fama estas la *Gänsehäufel* sur insulo en Malnova Danubo.

Kategorio:Danubo en Vieno
Kategorio:Floridsdorf
Kategorio:Donaustadt
(5499) 1981 SU2

**(5499) 1981 SU2** estas asteroido de la asteroida zono, kiu, ĝis nun, restas ankoraŭ sen nomo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 21-an de septembro 1981 elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Listo de sciencoj

**Listo de sciencoj** kun grekbazitaj sciencnomoj kaj esperantigitaj sciencnomoj.

## Referencoj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Vivosciencoj
* Tersciencoj
* Ĝeneralaĵoj pri scienco
* Nomado de sciencoj en Esperanto

Kategorio:Listoj
Kategorio:Scienco
Baixada Santista

**Baixada Santista** estas *oficiala* metropolita areo (*Região metropolitana*) ĉe la marbordo de la subŝtato San-Paŭlo, Brazilo, origine centrata ĉirkaŭ la havenurbo de Santos. Ties administra centro situantas ĉe Santos, ĉar lokaj ekonomio kaj politiko fokusiĝas ĉirkaŭ tiu urbo. Pro ties najbaraj fajnaj strandoj kaj proksimeco al la urbo San-Paŭlo (40 minutojn for), la ĉeurbaj urboj de Baixada Santista iĝis liberiga destino kaj eĉ virtuala ĉeurbo de San-Paŭlo.

## Geografio 
Tiu regiono havas totalan areon de 2,372&nbsp;km². Kvankam ĝi kovras malpli da 1% de la subŝtata totala areo (248,800&nbsp;km²), ĝi estas unu el plej loĝataj areoj en la subŝtato. Ties populacio estas 1,586,146 loĝantoj.

## Municipoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Agência Metropolitana da Baixada Santista 
Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)
Kategorio:Geografio de Brazilo
Kategorio:Metropoloj
Miklós Szabó

**Miklós Szabó** [miklOŝ sabO], laŭ hungare kutima sinsekvo **Szabó Miklós**  estis hungara korusestro kaj altlerneja instruisto. Lia ĝemelo estis László Szabó (farmaciisto).

Miklós Szabó naskiĝis la  1931 en Szentgotthárd, li mortis la  2020.

## Biografio 
Miklós Szabó fondis knabinan koruson en Győr en 1958. Post jardeko la koruso prezentis sian kantostudon jam en Eŭropo, Usono, Kanado, Japanio kaj Izraelo. Krom la dirigentado li instruis en Győr kaj ekde 1984 li instruis ankaŭ en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto. Kiel fama korusestro, laŭokaze li instruis ankaŭ eksterlande. Li emeritiĝis en 2009. Li ricevis premion Kossuth en 1991, precipe pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

30 da muzikdiskoj gardas kantadon de la koruso. Szabó teorie okupiĝis pri verkaro de Béla Bartók.

## Fontoj 
* hungare
* hungare

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Veľká Lúka (distrikto Zvolen)

**Veľká Lúka** estas municipo en Slovakio en distrikto Zvolen apud flughaveno Sliač en Zvolenská kotlina. Tra la municipo fluas rojo Lukavica.

## Historio 
La plej malnova skribmencio estas el la jaro 1281. La loĝantoj laboras en Zvolen, Banská Bystrica kaj Vlkanová. En la jaro 1999 estis en la municipo estis enkondukita gasodukto. La plej malnova konstruaĵo en la municipo estas kastelo-granda vilao, plu polifunkcia konstruaĵo (biblioteko, kulturdomo ks.), konstruaĵo de municipa ofico kaj vendejo Jednota. En la municipo ne estas preĝejo.

Kategorio:Municipoj en distrikto Zvolen
Tamás Ascher

**Tamás ASCHER** [tamAŝ aŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ascher Tamás** estas hungara reĝisoro, altlerneja instruisto.

Tamás Ascher naskiĝis la  1949 en Budapeŝto.

## Biografio 
Patro de Tamás Ascher estis aktoro Oszkár Ascher, kiu edukis sian filon por teatro. Tamás Ascher studis reĝisoradon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, poste en 1973 li aliĝis al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Ekde 1978 li reĝisoradis ankaŭ en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1989 li aniĝis ankaŭ en Teatro Katona József. En 2006 li ricevis gravan postenon en la universitato (la iama altlernejo), kie li instruis. Li havis edzinon kaj 4 gefilojn. Li ricevis premion Kossuth en 1992, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj disĉiploj (elekto) 
* Eszter Bánfalvi
* Diána Magdolna Kiss
* Bence Mátyássy
* Csilla Radnay
* Tamás Szabó Kimmel
* Csaba Polgár
* Nóra Diána Takács

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* Ernő Szép: Patika (Apoteko)
* Viktor Jacobi: Sybill
* Pongrác Kacsóh: János vitéz (*Johano la Brava*)

Li ricevis taskojn en 2 filmoj.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Szakály

**György SZAKÁLY** [djordj sakAj], hungare **Szakály György,** Esperante **Georgo Szakály** estas hungara baletisto, baletestro kaj koreografo.

György Szakály naskiĝis la  1955 en Nyíregyháza.

## Biografio 
György Szakály lernis baleton inter 1967-1976 en Budapeŝto, poste en Leningrado. Li aliĝis en 1977 al baleta trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li estris la baletistojn inter 1992-1995. Li dancadis jarojn en Germanio, gastroladis ekzemple en Sidnejo, Vaŝingtono, Novjorko. Li ankaŭ koreografadis kaj instruis baletarton. Li ricevis premion Kossuth en 1991, pli frue kaj poste ankaŭ alian premion.

## Liaj roloj (elekto) 
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij-Vojnonen: La Nuksrompilo - princo
* László Seregi: Spartacus - Crassus kaj titolrolo; Romeo kaj Julieta - Mercutio; Somermeznokta sonĝo - Oberon
* Messerer: Cignolago - princo
* en 2 filmoj li roladis

## Liaj koreografiaĵoj (elekto) 
* diversaj koreografaĵoj, ekzemple West Side Story, *La vesperto*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Hungaraj baletistoj
Viedma

**Viedma** povas esti:
* Viedma (urbo), ĉefurbo de la provinco Rio Negro.
* Lago Viedma, lago en Argentino.
* Viedma (glaĉero), glaĉero en Argentino.
Arkaismoj de Esperanto

En Esperanto, pro sia mallonga ekzistado, estas malpli da arĥaismoj ol en aliaj lingvoj, sed tamen ili ekzistas. Ankaŭ okazis, ke tradukistoj elpensas neologismojn por traduki la impreson de arĥaismo el la originalo. Tiu estis la celo de apudlingvo *Arcaicam Esperantom*.

Ekzemploj de arĥaismoj pro la evoluo de Esperanto estas:
* Uzo de ĥ kiam temas pri samsignifa vorto. Ekzemple, "Ĥinujo" anstataŭ "Ĉinio".
* Radikoj, kiujn uzo mallongigis: "Kinematografo" anstataŭ "kino", "aŭtomobilo" anstataŭ "aŭto", "metropoliteno" anstataŭ "metroo".
* Malnovaj signifoj por aktualaj radikoj: "hararo" signifante "peruko". "Biciklo" signifante laŭ la Vortaro de Esperanto de Kabe de 1911 "Durada velocipedo, kies antaŭa rado estas multe pli granda, ol la posta", dum "bicikleto" estas "Durada velocipedo kun egale grandaj radoj".
* Praaj formoj anstataŭ sukcesaj neologismoj: "vagonaro" anstataŭ "trajno", "pafilego" anstataŭ "kanono", "almiliti" anstataŭ "konkeri", "komputero" anstataŭ "komputilo", "prezentu al vi" anstataŭ "imagu", "okazaĵo" anstataŭ "evento".
* Malsukcesintaj variaĵoj de iuj vortoj: "konkiri" (en la Kabe-vortaro de 1911) aŭ "konkveri" anstataŭ hodiaŭa "konkeri".
* Anstataŭigo de la substantiva akuzativo por indiki la direkton: "vojaĝi Parizon" (Zamenhofa) anstataŭ "vojaĝi al Parizo" aŭ "vojaĝi Parizen".

Ofte estas disputoj, ĉu formo (jam) estas arĥaismo aŭ ne. Ekzemple ne ekzistas ĝenerala opinio pri la demando,
* ĉu landonomoj per sufikso "uj" estas arĥaismoj kaj formoj je "-io" modernaj: Judujo / Judio, Francujo / Francio ktp.
* ĉu fruktarboj per sufikso "uj" estas arĥaismoj kaj kunmetaĵoj kun "-arbo" modernaj: ĉerizujo / ĉerizarbo, pomujo / pomarbo ktp.
* ĉu formoj kun "rĥ" estas arĥaismoj kaj formoj kun "rk" modernaj: arĥaismo / arkaismo, arĥitekto / arkitekto ktp. La 8a Oficiala Aldono al la Universala Vortaro (1974) difinas "arkaismo" jene: "Moderna formo de: arĥaismo", dum hodiaŭ ŝajne ekzistas iu tendenco al revivigo de la formoj kun "rĥ".

Multe pli ofte tamen okazas, ke ne la vortoj, sed la objektoj, institucioj aŭ konceptoj, kiujn la vortoj priskribas, malmoderniĝas kaj nur plu estas uzataj en historia kunteksto. Tiukaze ne temas pri arĥaismoj en strikta senco, ĉar interalie ili ankoraŭ estas uzataj por priskribi tiujn pasintecajn realaĵojn. Ekzemploj estas

* historiaj vestaĵoj kaj ĉekorpaj objektoj: mufo, gamaŝo, tuniko, monoklo k.m.a.
* historiaj veturiloj (ekzemple ĉevaltiritaj): baroĉo, breko, kabo, droŝko, bugo, kaleŝo, fiakro, landaŭo k.m.a.
* historiaj nomoj de landoj, regionoj aŭ urboj: Rodezio (Zimbabvo), Beĉunalando (Bocvano), Persio (Irano), Salisburio (Harareo), Kenigsbergo (Kaliningrado) ktp.
* historiaj juroj kaj ŝtataj instancoj: akolado, Sankta Romia Imperio, Germana Regno ktp.
* multaj aliaj kategorioj de historiaj nocioj eksmodiĝitaj

## Literaturo 
* Haupenthal, Reinhard. La arkaismoj en Esperanto. En: Heroldo de Esperanto 1972, n-ro 4-5, p. 4, ankaŭ en Literatura Foiro 1973, n-ro 19, p. 12-14 (prezentas liston de arĥaismoj el la verkaro de A. Grabowski).

Kategorio:Esperanto
Likasi

**Likasi** estas grandurbo en la Demokratia Respubliko Kongo ("Kongo Kinŝasa", eksa Zairio). Dum la kolonia erao la oficialaj loknomoj estis **Jadotville** kaj **Jadotstad**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 235&nbsp;km²
* Loĝantaro: 447.449 en 2012
* Supermara alteco: 1290 m
* Horzono: UTC +2

## Geografio 
 situas sur altebenaĵo en la suda sekcio de la lando. Zambio situas 75, Lubumbashi 110, Kolwezi 141, Kinŝaso 1462 km.

## Historio 
Belgoj fondis la urbon, tial ĝi havis 2 oficialajn nomojn. Post la sendependiĝo akraj konfliktoj komenciĝis, ankaŭ la urbo estis sieĝita kaj okupita spite la internacian militan helpon en 1961. Dum la 1990-aj jaroj Unuiĝintaj Nacioj fondis tendaron por rifuĝintoj.

## Ekonomio 
 estas unu el la centroj de minada industrio. En la ĉirkaŭaĵo oni minadas kuprojn kaj kobaltojn.
eta|maldekstre|270px|Mapo, kie  estas trovebla en la suda parto

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 18 kaj 25&nbsp;. Jare pluvas ĉ. 1400&nbsp;mm. Inter majo-septembro neniam aŭ apenaŭ pluvas.

## Trafiko 
El  ĉefvojoj kuras al Lubumbashi kaj Kolwezi, estas fervoja kontakto al Lubumbashi kaj Kinŝaso, krome estas malpli grava vojo norden.

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis Laurent Kabila

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121205101443/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46
* http://maps.live-translator.net/CD/Likasi/roadmap.php 
* http://www.tiptopglobe.com/city?i=306110&n=Likasi#lat=-10.98140&lon=26.73330&zoom=7 

Kategorio:Provinco Supra Katango
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Hunor Demeter

**DEMETER Hunor** estas hungara aŭtoro naskita en Miercurea Ciuc la 7-an de novembro 1973. Li vivas en Budapeŝto.
## Studoj
Hunor Demeter la mezlernejon finis en la Liceo Márton Áron de Miercurea Ciuc, la universitaton en la teknikuniversitato de Budapeŝto kaj en Helsinki. Li laboras ĉe la Nokia Siemens Networks en Hungario.
## Libro
**Országok ahol mindig beverem a fejem*, poŝlibro pri la vojaĝo en Azio, 2009.

## Eksteraj ligiloj
*Retejo persona 
*Libroprezentado en la naskiĝurbo
*Pri la libro 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Ruĝecvosta ortalo

eta|Ruĝecvosta ortalo
La **Ruĝecvosta ortalo**, *Ortalis ruficauda*, estas membro de la genro de Ortaloj de antikva grupo de birdoj de la familio Kracedoj, kiuj estas rilataj al la amaskonstruistoj de Aŭstralazio.

## Distribuado kaj habitato 
Ĝi loĝas en nordorienta Kolombio kaj norda Venezuelo kie ĝi estas nomata **Guacharaca**, kaj en Tobago kie ĝi estas konata kiel **Cocrico** kaj estas la insula nacia birdo, kiu aperas en la Blazono de Trinidado kaj Tobago. Ĝi troviĝas ankaŭ en la insuloj Bequia kaj Union en Grenadinoj kie ĝi eble estis enmetita.

La Ruĝecvosta ortalo estas tre arboloĝanta specio troviĝanta en arbaroj, se ĝi troviĝas ankaŭ eu pli malfermaj sekaj arbustaraj areoj. Tio kombine kun relative malalta ĉaspremado, faris ĝin malpli vundebla ol la pli grandaj membroj de ties familio, ĉefe la mutuoj.

## Aspekto 
Tiuj estas mezgrandaj birdoj, similaj laŭ ĝenerala aspekto al meleagroj, kun malgrandaj kapoj, longaj fortaj kruroj kaj longa larĝa vosto. Ili estas tipe 53–58&nbsp;cm longaj; la ino pezas 540 g kaj la plej granda masklo 640 g. Ili havas tre senkoloran plumaron, malhelbrunan supre kaj pli palan sube. La kapo estas griza, kaj la bruna vosto havas ruĝecan aŭ blankan pinton depende el la raso.

## Biologio 
Kiel ĉe aliaj ĉaĉalakoj, la Ruĝecvosta ortalo estas tre bruema specio, kiu preferas elsendi sian voĉon krepuske. La maskla alvoko estas laŭta malaltatona *ka-ka-ruki-ruki-ka*, respondota de ina altatona *ŭaĉ-a-lak* (el kio devenas la onomatopea surloka nomo ĉaĉalako), kion ili ofte ripetas kelkajn fojojn serie, per preciza sinkronigo.

Tiu specio estas sociema birdo, ofte vidata en familiaj grupoj. Ĝi piediras laŭlonge de branĉoj serĉe de fruktoj kaj semoj kiujn ĝi manĝas. Ĝi kapablas flugi kaj povas eĉ ekflugi kaj flugi vertikale, sed malkutime flugas longdistance. La nesto el bastonetoj estas konstruita malalte en arbo, kaj la ino demetas 3 aŭ 4 grandajn blankajn ovojn. La ino kovadokovas ilin sola.

## La specio kaj homoj 
Tiu specio estas unu el la naciaj birdoj de Trinidad kaj Tobago kaj aperas en la blazono de tiu lando kun la Skarlata ibiso, tiele ke la ibiso reprezentas Trinidadon kaj la Kokriko, Tobagon. La Kokriko estas nune konsiderata plago en sia indiĝena insulo Tobago kaj kamparanoj en Trinidado kaj Tobago estas nune eksperimente per sistemoj por uzi la animalon al profito de homoj kaj por elteni sanan populacion en naturo.

## Subspecioj 
Estas du subspecioj:
* *O. r. ruficauda* (Jardine, 1847) - nordorienta Kolombio al norda Venezuelo, ankaŭ Tobago kaj Insulo Margarita.
* *O. r. ruficrissa* (Sclater kaj Salvin, 1870) - norda Kolombio kaj nordokcidenta Venezuelo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Evans, Peter (1990) *Birds of the Eastern Caribbean*, Macmillan, ISBN 0-333-52155-2
* 
* *Birds of Venezuela* by Hilty, ISBN 0-7136-6418-5

## Eksteraj ligiloj 
* Poŝtmarkoj  (de Trinidado kaj Tobago, Venezuelo)
* Filmetoj de Ruĝecvosta ortalo  ĉe Internet Bird Collection
* Ruĝecvosta ortalo, fotaro  VIREO

Kategorio:Kracedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Szentgotthárd)

**Cisterciana preĝejo de Ĉieliro de Maria** estas romkatolika preĝejo en urbo Szentgotthárd.

## Historio 
Béla la 3-a fondis tie gravan abatejon kun kirko en 1184. La abatoj venis el Francio. Proksimume en 1530 ĝi senhomiĝis pro la turkoj. En 1605 oni eksplodis la preĝejon por ne akiru ĝin hajdukoj de Stefano Bocskai. En 1675 el la ruinoj oni konstruis la duan preĝejon. La nun videbla nova preĝejo (kun la abatejo) konstruiĝis inter 1740-1764, la pli frua preĝejo nun estas teatro. La orgeno estas aŭdebla ekde 1764.

## Konstruaĵo 
La unusola turo situas super la ĉefenirejo kaj kreskiĝas rekte el la navo. Interne la plej granda pentraĵo prezentas batalon de Szentgotthárd, la ĉefaltaro laŭ la kutimo prezentas Ĉieliron de Sankta Maria. Ĉe la flanka altaro estas videbla bildo pri morto de Sankta Jozefo.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto. Ĝis 1950 la cistercianoj havis la preĝejon, poste la ordeno ne povis funkcii en Hungario.

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare 
eta|260ra|maldekstre|Pentraĵo pri Béla la 3-a, kiam fondas la abatejon de Szentgotthárd

S
Szentgotthard
Kategorio:Cistercianaj preĝejoj
Lupatrino

450px|eta|Leĝa statuso de lupatrineco laŭ landoj:**Lupatrino** (luita patrino, anstataŭiga patrino) estas tiu fekundema virino, kiu naskas infanon por alia persono aŭ paro, portas, vivnutras en sia korpo ilian feton (do, "luas" sian uteron, alivorte "**gravediĝo por aliulo**". La lupatrino povas esti laŭsanga patrino de la infano, tiam ŝi gravediĝas per arta fekundigo aŭ enigo de fekundigita embrio, tiokaze la rilato inter la lupatrino jam ne estas laŭsanga. La lupatrino povas esti pagata aŭ ŝi povas oferti sian servon pro emocio (ekz. okaze de parencoj).

La lupatrineco povas okazi de negravedebleco de la virino aŭ aliaj kuracistaj kaŭzoj, kiuj igas la gravedecon danĝera. Uzo de lupatrino okazas ankaŭ ofte ĉe samseksemulaj paroj, kiuj do deziras propran, laŭsangan infanon.

## Permesita lupatrineco 
Plimulto de landoj ne permesas lupatrinecon (ekz. 15 el 27 EU-landoj), sed do permesas kelkaj grandaj, gravaj landoj.

En kelkaj federaciaj ŝtatoj de Usono, lupatrineco estas permesata ankaŭ por samseksemuloj. Lupatrineco estas permesata ankaŭ en Belgio, Grekio, Britio, Israelo, Aŭstralio, Nederlando, Ukrainio, Barato, Kanado (krom en Kebekio) .

## Literaturo 
* Teman, Elly (marto de 2010). *"Birthing a Mother: The Surrogate Body and the Pregnant Self". Berkeley: University of California Press*.
* Siegel-Itzkovich, Judy (aprilo de 2010). "Womb to Let". *The Jerusalem Post*.
* Li, Shan (februaro de 2012). "Chinese Couples Come to U.S. to Have Children Through Surrogacy". *Los Angeles Times*.

## Notoj 
Kategorio:Bioetiko
Kategorio:Homa reproduktado
Marĉo Karoni

342px|eta|Serpento en Marĉo Karoni
**Marĉo Karoni** (en angla origine *Caroni Swamp*) estas la plej granda mangrova humidejo de Trinidado kaj Tobago. Ĝi estas situanta ĉe la okcidenta marbordo de Trinidado, sude de Portospeno kaj nordokcidente de Chaguanas, kie la rivero Caroni alfluas al la Golfo de Paria.

**Marĉo Karoni** estas grava turista allogaĵo kiu havigas gravan habitaton por la Skarlata ibiso (*Eudocimus ruber*), nacia birdo de Trinidado kaj unu el la du naciaj birdoj de Trinidado kaj Tobago.
350px|dekstra|eta|Boatoj ariĝantaj ĉe la **Marĉo Karoni** por rigardi la vesperan ripozadon de la Skarlata ibiso.

Kategorio:Geografio de Trinidado kaj Tobago
Kategorio:Marĉoj
The Scarlet Ibis

Uzante birdospecion Skarlata ibiso kiel literatura simbolo, la usona aŭtoro James Hurst komponis longdaŭre popularan mallongan historion titolitan "The Scarlet Ibis" (La skarlata ibiso), unuafoje publikita en julio de 1960 en *The Atlantic Monthly* kaj ricevis la premion "Atlantic First". Ĝi estis ofte republikita en aliaj kolektoj.

En la historio la ruĝa birdo estas simbolo de kio okazas al kripla knabo kiu je la fino mortas pro peno plifortiĝi kiel la "normala" frato. Ankaŭ Skarlata ibiso venis al la loko kaj mortis pro penado dum ŝtormo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta teksto de "The Scarlet Ibis"

Kategorio:Literaturo de Usono
Kategorio:Mallongaj historioj
Kategorio:Porjunula literaturo
5505 Rundetaarn

'*5505 *Rundetaarn''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensenelde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk (Danio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Rundetårn ("Ronda turo" en dana lingvo). Tiu turo de la 17-a jarcento en København entenas bibliotekon, kirkon kaj observatorion ĉe sia kulmino. Ĝi estas karakterizita de sia helicoida ramplo, kiu permesas atingi la kulminon per ĉaro aŭ eĉ ĉevalrajde.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Bluebeard's Egg

***Bluebeard’s Egg*** (Esperante: *La ovo de Blubarbo*) estas kolekto de mallongaj historioj de la kanada aŭtoro Margaret Atwood, unuafoje publikita en 1983. La unua eldono de la libro en Usono estis lanĉita en 1986 laŭ la nomo '''''Bluebeard's Egg and other stories'''* (La ovo de Blubarbo kaj aliaj historioj).

## Resumo 
En tiu kolekto, Atwood esploras la politikon de sekso kaj aliseksema rilataro, ekzamenante la emociojn, perfidojn, kaj hazardojn de tiaj rilatoj. Kvar el la historioj en la kolekto eliras el tiu temaro por anstataŭe prezenti supozeblajn aŭtobiografiajn prilaboraĵojn de la infanaĝa epoko de la rakontisto. Majoritato de tiuj historioj okazas en Toronto.

## Enhavo 
* "Significant Moments in the Life of My Mother" (gravaj momentoj de la vivo de mia patrino)
* "Spring Song of the Frogs" (printemoa kanto de ranoj)
* "Hurricane Hazel" – Tiu historio esploras la penon kaj necerton de adolesko; la rakontisto memoras sian unuan amaferon, aĝe de 14, kaj kiel la tiamaj konvencioj povus estinta kapti ŝin en nefeliĉa geegdziĝo.
* "Loulou;" aŭ, "The Domestic Life of the Language" – Tiu historio esplorss la temon de virino espluatata de viroj. Loulou estas sukcesa potfaristino kiu eltenas finance nombron de poetoj inklude sian eks-edzon kaj iamajn amantojn. Afero kun sia kontisto kondukas ŝin al rimarko ke si ĝuas esti patronino de arto, tute konscia pri sia financa espluatado fare de poetoj.
* "The Sin Eater" (pekomanĝanto)
* "Betty"
* "The Sunrise" – Tiu verko esploras spertojn de pentristino kiu progresas el pentri erektaj penisojn al pentri virajn vizaĝojn, dum venas seniluziiĝo kiam unu el tiuj viroj esprimas sian vidpunkton ke virinoj estas ĝuste objekto de violento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Anniina Jokinen, *Luminarium'': Bluebeard's Egg

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Margaret Atwood
Helico (matematiko)

eta|Helico
**Helico** (de la helena έλιξ = turniĝo, tordiĝo) principe estas geometria linio, kiu estiĝas, kiam punkto cirkle rotacias ĉirkaŭ akso kaj samtempe moviĝas laŭlonge de ĝi.
Ambaŭ moviĝoj havas konstantan rapidon.

Matematike eblas diri, ke helico estas kurbo sur cilindro, kiu sekcas ĉiujn cirklojn, kiuj generas la cilindron, je egalaj anguloj.

[eta|Animita filmo de la [Arkimeda ŝraŭbo]]
eta|Permane propulsebla Arkimeda ŝraŭbo

En pli vasta senco helico estas
* surfaco generata de la ortanto de la menciita punkto al la akso, aŭ
* objekto, kies surfaco similas al parto(j) de tia surfaco.

## Formulado 
En matematiko, helico estas kurbo en 3-dimensia spaco.

En karteziaj koordinatoj (*x, y, z*), la jena parametrigo difinas la apartan helicon de la apuda bildo, per la simplaj ekvacioj:
: x(t) = \cos(t),\,
: y(t) = \sin(t),\,
: z(t) = t.\,

En cilindraj koordinatoj (*r, θ, h*), la sama helico estas parametrigata per:
: r(t) = 1,\,
: \theta(t) = t,\,
: h(t) = t.\,

Pli ĝenerale, cirkla helico kun radiuso (*a*) kaj angula koeficiento (*b*/*a*) priskribatas per la sekva parametrigo:
: x(t) = a\cos(t),\,
: y(t) = \pm a\sin(t),\,
: z(t) = bt.\,
Oni konsideras ke la kvanto p = 2\pi b estas la "paŝo" de la helico.

En cilindraj koordinatoj (*r, θ, h*):
: r(t) = a,\,
: \theta(t) = t,\,
: h(t) = \pm bt.\,
La signo + rilatas al **maldekstruma helico** (turniĝanta aŭ volviĝanta kontraŭ la direkto de horloĝa montrilo por pozitiva trigonometria angulo θ), La signo - rilatas al **dekstruma helico** (turniĝanta aŭ volviĝanta laŭ la direkto de horloĝa montrilo).

Kategorio:Geometriaj formoj
Kategorio:Kurboj