open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lambrekino

eta|Ŝtofaj ornamaĵoj
**Lambrekino** estas peco da ŝtofo, kun festona rando ornamita per franĝoj, brodadoj, puntoj, galonoj, kvastoj, pendita per stango, kiu utilas por ornami supraĵon de fenestro aŭ randon de baldakeno.

Supre de teatra scenejo, estis ŝtofa lambrekino, nune anstataŭigita per metala aŭ legna plato imitante pecon da ŝtofo.

## En arkitekturo 
En arkitekturo, lambrekinoj estas eksteraj ornamaĵoj el ligno aŭ metalo, sub tegmento aŭ supre de fenestro, pli malpli imitantaj ŝtofajn lambrekinojn.

Dosiero:Scène de l'opéra Garnier.jpg|Lambrekino supre de la scenejo de Operejo Garnier, Parizo
Dosiero:Lambrequins.JPG|Lambrekinoj ĉe domo de Saint-Denis de la Réunion.
Dosiero:Lambrequin-Valence-1.jpg|Lambrekino de fenestro en Valence (Francio)
Dosiero:Lambrequins-toit.jpg|lambrekinoj sub tegmento, domo en Sainte-Sévère (Indre), Francio

## En heraldiko 
En heraldiko, lambrekino (oni foje trovas "*lambrekeno*") estas vualo aŭ rubandoj kiu kovras la kaskon kaj malsupreniras ĝis la ŝildo. Laŭ Francisko Azorín **lambrekeno** estas *Heraldike, peco de tuko flirtanta de la kasko al la ŝildo, uzata ek de 1300j. Lamena detranĉaĵo uzata orname kiel pendantaĵo.* Li indikas etimologion el la antikva germana *lappen* (ĉifono).

Image:Skraiste 1.png|simpla lambrekino
Image:Skraiste 2.png|Lambrekino tranĉita en rubandoj
Image:Skraiste 3.png|Lambrekino kun formo de folioj
Image:Skraiste 4.png|Lambrekino en folio de akanto

## Notoj 
Kategorio:Ornamaĵoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Heraldiko
Malnova Havano

eta|maldekstra|Vidaĵo de la Katedralo.
**Malnova Havano**  estas la plej antikva parto de Havano, ĉefurbo de Kubo. Ĝi havas areon de 5 km², kie ankoraŭ ekzistas restaĵoj de la muregoj kiuj dum du jarcentoj protektis la urbon kontraŭ la invadoj de korsaroj kaj piratoj. La malkonstruado de la murego komenciĝis en 1863 pro rapida kreskado de la urbo ekster la murego.

Pro ĉiaspecaj invadoj en la urbo Havano, Malnova Havano estas la atestaĵo de miksaĵo de arkitekturo de diversaj invadepokoj: hispana krono, britoj, francoj kaj usonanoj. En la 20-a jarcento, kiam ĝi estis sub la regado de la registaro de Usono dum ĝia interveno, la malnovaj koloniaj konstruaĵoj estis detruitaj por la starigado de novaj konstruaĵoj el novklasika stilo. Dum la 1970-aj jaroj ekiĝas la rekuperado de la historiaj konstruaĵoj de Malnova Havano, akcelita de la kastrisma registaro, kiu lasis la konstruaĵojn sen riparado dum pli ol kvardek jaroj. De tiam oni entreprenas laboradon kaj esploradon por bonkvalita restaŭrado far la loĝantoj de Malnova Havano. Menciindas la senhalta prado kaj rekta laborado de la *Oficejo de la Historiisto de la Urbo* kaj ties Historiisto, Eŭsebio Leal.

En 1982, Malnova Havano estis deklarita kiel Monda heredaĵo de Unesko.

Nuntempe, Malnova Havano estas unu el la plej turismaj lokoj de la tuta ĉefurbo pro la rekonstruado de preĝejoj, fortikaĵoj kaj aliaj historiaj konstruaĵoj. Krome, Malnova Havano havas ĉiaspecajn restoraciojn, hotelojn, vendejojn (vestaĵojn, manartaĵojn, memoraĵojn), butikojn, librovendejojn, muzeojn k.t.p. La kultura kaj turisma vivo estas tre vigla kaj tie troviĝas pluraj foiroj pri diversaj temoj.

## Vidu ankaŭ 
* Avenuo Prado (Havano)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(raporto pri vizito en 2017)*
Würenlingen

** Würenlingen** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4046 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Würenlingen situas en la suba Aro-Valo ĉe la orienta bordo de la rivero Aro. La kerna vilaĝo Oberdorf kun la preĝejo situas proksimume 2 kilometrojn oriente de Aro ĉe la nordokcidenta deklivo de la montoĉeno *Siggerberg*. Unterdorf kaj Mitteldorf situas sur la ebenaĵo nordokcidente de Oberdorf kaj inter la stacidomo Siggenthal-Würenlingen estiĝis nova loĝkvartalo kaj industrikvartalo ĉirkaŭ la stacidomo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,37&nbsp;km², de kiuj 4,63&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,8&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 555 m s.m. kaj la plej malalta punkto je 325 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Würenlingen limas en nordo al Böttstein, Döttingen kaj Tegerfelden, en oriento al Unterendingen kaj Endingen, en sudoriento al Obersiggenthal, en sudo al Untersiggenthal, kaj en okcidento al Villigen.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Baden al Waldshut, kiu tamen pasas preter la setlejoj, tiel ke krom la stacidoma kvartalo la vilaĝoj estas liberaj de transira trafiko. La stacidomo  estas servata de regionaj trajnoj de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Baden al Bad Zurzach kaj Waldshut kaj en la komunumo kruciĝas du poŝtaŭtolinioj.

## Ekonomio 
En Würenlingen troviĝas la *Paul-Scherrer-Instituto*, svisa nacia instituto por esplorado de nuklea energio, kaj la svisa intertempa deponejo por nukleaj ruboj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Würenlingen datiĝas el la jaro 828 kiel *Wirnaningum*.

En mezepoko Würenlingen estis posedaĵo de la Grafoj de Kiburgo kaj apartenis al la voktejo Baden. Post la formorto de la Kiburgoj en la jaro 1273 ĝi fariĝis posedaĵoj de la Habsburgoj, kiuj atribuis ĝin al nove kreita voktejo Siggenthal, el kiu sub la okupado de la Svisa Ĵurkomunumo de 1415 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 fariĝis la voktejo *Siggamt*. Dum la tempo de la Helveta Respubliko inter 1798 ĝis 1803 la komunumo Würenlingen apartenis al la tiama Kantono Baden. Ekde la jaro 1803 la komunumo apartenas al la distrikto Baden de la nove kreita Kantono Argovio.

### Swissair-Flugo 330 
La 21-an de februaro 1970 en la arbaro de Würenlingen okcidente de la vilaĝo frakasiĝis la aviadilo de *Swissair-Flugo 330*, kiu fariĝis viktimo de teroratako per pakaĵbombo, kiu estis efektive celita al maŝino de El-Al, dum kiu mortis 47 homoj.

## Vidu ankaŭ 
* Siggenthal-Würenlingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Würenlingen
Patriarkeco

**Patriarkeco** aŭ **patriarĥeco** estas socia sistemo en kiu la patro aŭ plejaĝa viro estas estro de la familio, havanta aŭtoritaton super virinoj kaj infanoj. Patriarkeco ankaŭ temas pri reĝimo de viroj ĝenerale, kaj la superregado de viroj en socia aŭ kulturaj sistemoj. Ĝi povus ankaŭ inkludi titolon estantan spuritan tra la virolinio.

La termino patriarkeco estas la malo aŭ komplemento de la termino matriarkeco.

Ekde alia vidpunkto (sociologie pli ol antropologie) eblas konsideri svagan movadon celantan aktivadon por malfortigi la sistemon de patriarkeco, tiele nomata *kontraŭpatriarkeca movado*.

## Vidu ankaŭ 
* Konservativismo
* Robert Filmer (aŭtoro de *Patriarcha*)
* Patriarko
* Matriarkeco
* Genra rolo
* Hegemonio
* Feminismo
* Liberiga teologio

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Kultura antropologio
Kategorio:Politiko
Kategorio:Familio
Provinco Međimurje

**Provinco Međimurje** (kroate: *Međimurska županija*) estas la plej norda el la provincoj de Kroatio. Ĝi limas al Slovenio kaj Hungario.

La provinco estas la kroatia parto de Intermurejo kaj situas inter la riveroj Muro (norde) kaj Dravo (sude); pri tio memorigas ĝia nomo, kiu signifas proksimume "interregiono de Muro".

La administra sidejo kaj plej granda urbo de la provinco estas Čakovec. La provinco konsistas el 3 urboj kaj 22 pliaj komunumoj. La urboj estas:

* Čakovec (sidejo)
* Mursko Središće
* Prelog

Provinco Međimurje estas la dua plej malgranda, sed ankaŭ la dua plej dense loĝata (162,2/km²) provinco de Kroatio. En ambaŭ rilatoj ĝin superas nur la ĉefurbo Zagrebo.

## Historio 
Provinco *Međimurje*, kies nomo laŭvorte signifas "Intermurejo", estas parto de historia regiono nomata kroate **Međimurje**, slovene **Medzimurie** kaj . Malgranda parto de ĝi nun apartenas al Slovenio.

Ĝis la fino de la unua mondmilito (Traktato de Trianon) kaj denove inter 1941–45 en triangulo de riveroj Mura kaj Dravo, fine la tiama aŭstra landlimo. En 1848 Josip Jelačić okupis Intermurejon kaj deklaris ĝin parto de Kroatio, sed la Habsburga Imperio ne akceptis tion.

Dum la hungara regado Muraköz estis parto de departemento Zala. Ekonomia kaj kultura centro de la regiono estis la mezepoke fondita Csáktornya). La urbo estis biena centro de la Zrínyi-familio (16-17-a jc.), Festetics-familio [feŝtetiĉ] (18-a jarcento). En la fortikaĵa kastelo vivis la poeto Miklós Zrínyi, tie videblas nun la *Intermureja Muzeo*.

La jenaj vilaĝoj apartenas al Slovenio (la ceteraj al Kroatio):
* Gibina (Razkrižje),
* Kopriva (Razkrižje),
* Razkrižje (komunuma sidejo),
* Šafarsko,
* Šprinc,
* Veščica (Razkrižje).

Medimurje
Provinco Holguín

La **Provinco Holguín** estas unu el la 14 provincoj de Kubo post la lasta administra teritoria organizado en la jaro 1979. 

Ĝi troviĝas en la oriento de la insulo, kun pli ol miliono da loĝantoj. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Holguín, estas la kvara plej granda provinco de la lando je 774 kilometroj de Havano, ĉefurbo de la insulo. Ĝi havas limojn kun aliaj kvar provincoj sude kaj norde kun la Atlantiko. En la golfeto de *Bariay* borde de la Atlantiko, ĉ. 5 kilometrojn norde de la nuna provinca municipa loĝloko *Rafael Freyre*, la admiralo Kristoforo Kolumbo alvenis al Kubo.

## Ekonomio 
Ĝi estas unu el la plej industriigitaj provincoj de la lando kaj ĝi havas unu el la tri plej grandaj rezervejoj de nikelo en la tuta mondo. Kvankam Holguín tradicie estis agrikultura regiono, nuntempe en ĝi disvolviĝas tre vigle la industrio. Nomata la *Tero de la Nikelo*, ĝia ekspluatado kontribuas al la 20 % de la ekonomiaj ingresoj de la lando pro eksportaĵoj. Krom tio ankaŭ gravas la sukerindustrio, kun 10 sukerfabrikoj. Ĝi havas ampleksajn areojn por la kultivado de citrusarboj kaj tabako. Ankaŭ la fiŝindustrio elstaras inter la plej gravaj. Dum la lastaj jaroj, ankaŭ turismo tre rapide disvolviĝis kaj post kelkaj jaroj ĝi estos inter la plej gravaj, elstarante la turisma zono de Guardalavaca kiel unu el la plej gravaj de la lando. Ankaŭ la Parko Nacia Monumento Bariay estas tre vizitata.

## Provinca ĉefurbo 
La provinca ĉefurbo, la urbo Holguín estis fondita de la hispana militisto García Holguín la 4-a de aprilo 1545 kune al lia edzino kaj grupo de 50 al 80 personoj sub la religia nomo de Sankta Isidro de Holguín.

## Municipoj de Holguín 
La provinco **Holguín** havas 14 municipojn

## Elstaraj holginanoj 
* Calixto García, generalo de la Milito por la Sendependiĝo
* Fulgencio Batista, generalo kaj eksa prezidanto de Kubo
* Fidel Castro, eksa prezidanto de Kubo.
* Raúl Castro , ministro de la Armeo kaj nuna prezidanto de Kubo
* Arnaldo Ochoa, generalo ekzekutita en 1989
* Guillermo Cabrera, verkisto kaj poeto
* Reinaldo Arenas, verkisto
* Margot Vigueras, fotistino.

Kategorio:Provincoj de Kubo
Monda Konserveja Observa Centro

La **Monda Konserveja Observa Centro** (  angla mallongigo  :  **UNEP-WCMC** ) estas agentejo de la Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj (angla mallongigo : UNEP ), starigita en Kembriĝo en Britujo. UNEP-WCMC estas parto de la koncerna mediprogramo ekde 2000, kaj ĝi prirespondas de biodiverseca taksado kaj de subtenado al politika disvolviĝo kaj plenumado. La Monda Konserveja Observa Centro antaŭe estis sendependa organizaĵo kune kondukita de IUCN, UNEP kaj Monda Natur-Fonduso, starigita en 1988. Ankoraŭ pli antaŭe, la Centro estis parto de la Sekretariejo de IUCN.

La aktivecoj de UNEP-WCMC inkluzivas taksadon de biodiverseco, subtenadon de internaciaj konvencioj kiel la Biodiverseca Konvencio  ( angla mallongigo CBD) kaj la Vaŝingtona Speciprotekta Konvencio ( angla mallongigo : CITES ),  registradon kaj mastrumadon de spacaj kaj nespacaj datumoj pri specioj kaj habitatoj.  

## Agadoj
UNEP-WCMC estas komisiita per la liverado de mondaj indikatoroj pri la skalo de perdoj de biodiverseco kadre la atingendaj celoj por la Biodiverseca Konvencio. Ĝi ankaŭ mastrumas la Mondan Datumbazon pri Protektitaj Areoj kunlabore kun la Internacia Unio por la Konservo de Naturo ( angla mallongigo : IUCN ). Serio de mondaj atlasoj pri biodiversecaj temoj estas publikigitaj fare de UNEP-WCMC kaj eldonitaj de  *University of California Press*.

## Vidu ankaŭ
*Nacia parko Los Glaciares
*Nacia parko Noel-Kempff-Mercado
*Naturprotektejoj en Sieraleono
## Eksteraj ligiloj
*Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj - Monda Konserveja Observa Centro 

Kategorio:Mediprotektaj organizaĵoj
Kategorio:Biodiverseco
Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Cercediljo

[eta|250px|Rezideja zono de Cercediljo. Fone videblas la montaroj [Globo de la Mondo (Madrido)|Globo de la Mondo kaj La Maliciosa.]]

**Cercediljo** hispane **Cercedilla** estas municipo de la Madrida Regiono, kiu troviĝas en la Gvadarama Montaro nordoriente de la ĉefurbo Madrido, Hispanio. Ĝi havas 35,8 kvadratajn kilometrojn kaj 6, 970 loĝantojn, kvantam tiu nombro triobliĝas dum somero ĉar granda kvanto de la tieaj domoj estas la dua rezidejo de multaj madridanoj. Cercediljo estas je kvindek sep kilometroj de Madrido.

## Vidu ankaŭ 
* Cercedilla (stacidomo)
* Puerto de Navacerrada (stacidomo)


Kategorio:Madrida Regiono
Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Internacia Banko por la Rekonstruo kaj Disvolvigo

La **Internacia Banko por la Rekonstruo kaj Disvolvigo** (, akronime **IBRD**) estas unu el la kvin institucioj kiuj komponas la Grupon de la Monda Banko. La IBRD estas internacia organizaĵo kies origina celo estis financi la rekonstruon de la landoj detruitaj de la Dua Mondmilito. Aktuale ties celo koncentriĝis en la lukto kontraŭ malriĉo pere de la financigo de ŝtatoj. Ties funkciado okazas pere de pagoj regulataj de la ŝtatoj membroj. 

La IBRD oficiale ekfunkciis la 27an de decembro de 1945, post la internacia ratifo de la Traktatoj de Bretton Woods (ABAACMFNU), okazinta inter la 1a de julio kaj la 22a de julio de 1944, en Bretton Woods (Nov-Hampŝiro), Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Monda Banko
Kategorio:Internaciaj financaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj de Unuiĝintaj Nacioj
SGAE

[eta|205ra|Palaco Longoria ([Madrido), sidejo de la SGAE.]]
La **Sociedad General de Autores y Editores** (SGAE) estas la ĉefa aŭtorrajta societo por kantistoj, komponistoj kaj muzikeldonistoj en Hispanio. Estas similaj asocioj en aliaj landoj. En Hispanio lastatempe startis polemikoj ĉar la leĝaro rajtigas tiun asocion kolekti monon de uzantoj pro la ekskuzo ke oni devas pagi aŭtorrajtojn, sed en la praktiko la monkolektado estas konsiderata troiga de la loĝantaro ĉar ĝi elprenas monon de ĉiu ajn uzado kaj neprofita kaj profita, eĉ de bonfaraj asocioj, aĉetantoj de registriloj, ktp.

## Eksteraj ligiloj 
* SGAE, oficiala retejo (hispana)
* SGAE, oficiala retejo  (angla)

Kategorio:Organizaĵoj en Hispanio
Kategorio:Muzikaj organizaĵoj
Magnolio

**Magnolio** (***Magnolia***) estas genro de arboj kaj arbustoj el Ameriko kaj Azio. Multaj el ili estas kultivataj pro ties grandaj, belaj floroj.
eta|240px|maldekstra|La floro de magnolio
La botanikistoj ne samopinias pri la demando, ĉu *Magnolia* devas inkludi la plejmulton de la specioj en la familio magnoliacoj (*Magnoliaceae*) aŭ ĉu nur kelkajn. En la unua sistemo, magnoliacoj enhavas nur *Magnolia* kaj *Liriodendron* (tuliparbo); en la dua sistemo, magnoliacoj enhavas proksimume 17 genrojn. Se magnolio (*Magnolia*) estas malgranda genro, la aliaj specioj estas en la genroj *Alcimandra*, *Houpoëa*, *Lirianthe*, *Manglietia*, *Michelia*, *Oyama*, *Pachylarnax*, *Parakmeria*, *Talauma*, *Woonyoungia*, kaj *Yulania*.

240px|eta|maldekstra|La floranta magnolio
eta|*Magnolia hodgsonii*

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Magnoliedoj

Kategorio:Magnoliacoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Nord-Koreio
Eduardo Chibás

** Eduardo Renato Chivás y Ribas** n. en Santiago de Cuba, la 15-a de aŭgusto 1907 - m. en Havano, la 16-a de aŭgusto 1951. Li estis kuba politikisto fondinto de la Partio de la Kuba Popolo aŭ Ortodoksa Partio en 1947, kies markita karaktero estis la denuncado kontraŭ la ekzistanta koruptado de la elstaraj membroj de la Aŭtentika Partio kaj la registaro. Inter la junuloj kiuj aniĝis en la Ortodoksa Partio, allogataj de la personeco kaj idealoj de Chibás troviĝis la advokato Fidel Castro, estonta ĉefgvidanto de la Kuba Revolucio en  1959.

En 1951, post la memmortigo de Eduardo Chibás, la estreco de la partio venis al Emilio Ochoa. Post la morto de Chibás, aspektis, ke la ortodoksa kandidato Roberto Agramonte estos la venkinto, sed okazis puĉo kiu elpostenigis Prío Socarrás, de la Aŭtentika Partio, kaj enpostenigis kiel diktatoro Fulgencio Batista, la 10an de marto 1952. La 26a de julio 1953 grava kvanto de membroj de la Ortodoksa Junularo, estritaj de Fidel Castro, tiam gravuloj de la junaj ortodoksuloj, partoprenis en la atako al la Kazerno Monkada. 

Kategorio:Kubaj politikistoj
SPQR

eta|dekstra|200ra
[eta|dekstra|200ra|Skribaĵo en la [Arko de Tito.]]
[eta|dekstra|200ra|Kloako kun la skribaĵo S.P.Q.R. en la urbo de [Romo.]]

**SPQR** (*Senatus Populus Que Romanus* en la latina lingvo) estas la devizo de la urbo kaj la mallongigo de la menciita frazo: ***S**enatvs **P**opvlvs** Q**ve **R**omanvs*, kies traduko estas « Senato kaj romana popolo ». Estas diversaj versioj pri la ĝusta signifo de la mallongigo, depende de la deklinacio de la vorto koresponda kun la lasta litero, la **R**, kiu povus deklinacii kiel *Romanus* (romia popolo) aŭ *Romæ* (popolo de Romo). La unua versio aperas en la Trajana Kolono.

Ĝi estis simbolo de la armeo (legioj), la ŝtato kaj la Imperio de Romo kaj poste de la nuntempa urbo de Romo, kie Mussolini popularigis ties uzadon eĉ en la kloakoj.

Anekdoto estas ke koincidas kun la mallongigo la frazo en itala "Sono pazzi questi Romani" (SPQR) signife "Frenezas tiuj Romianoj", tre uzata de Obeliks en *Asteriks*.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la Romia Imperio

Kategorio:Romio
Kategorio:Latinaj esprimoj
UNED

La **Nacia Universitato de Jedistanca Edukado** (, akronime **UNED**) estas malferma universitato ŝtata en Hispanio de ŝtata nivelo, kie eblas studi je distanco sen ĉeesti ĉiutage en klasoj; sufiĉas nur ĉeesti dum ekzamenoj. Temas pri universitato relative nova, kiu ekis en 1973 .

La UNED instruas pere de helpo ĉu aŭdiovida ĉu per interreto. Ĝi havas centran sidejon en Madrido, sed krome ĝi havas 61 filiojn aŭ "alligitaj centroj" en ĉiuj aŭtonomaj regionoj de Hispanio, plus dudekon da eksterlandaj ekzamenejoj kaj student-helpejoj en Eŭropo, Ameriko kaj Afriko. Pro ties specifeco kaj nivelo, ĝi ne apartenas al regiono kiel la aliaj hispaniaj universitatoj, sed al la Ministerio pri Edukado de Hispanio.

Jam studis en ĝi pli da 180,000 lernantoj; laŭ tio estas la unua universitato de Hispanio kaj la dua de Eŭropo .

## Esperanto en UNED 
La lingvo-centro de UNED instruas 16 lingvojn, inter kiuj ankaŭ Esperanton ekde la lernojaro 2018-2019, per speciala interkonsento kun Hispana Esperanto-Federacio, kiu organizas ilin kaj dungas la instruistojn. En la lernojaro 2020-2021 aldoniĝis duanivela kurso al la komencanta kurso, laŭ nivelo B1 de la Komuna Eŭropa Referenc-Kadro por Lingvoj. La elir-diplomo de la unua nivelo respondas al A2 sed la instruado komencas de nulo kaj kovras ankaŭ nivelon A1. Ankaŭ eblas ekzameniĝi kaj ricevi diplomojn sen fari la kursojn. Ĝis la lernojaro 2023-2024 studis Esperanton en UNED 241 lernantojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Malferma universitato

## Eksteraj ligiloj 
 Oficiala enkonduka video "UNED, la universitato de estonteco"

Kategorio:Universitatoj en Madrido
Erzsébet Katona Szabó

**KATONA SZABÓ Erzsébet** [sabo:] estis hungara vidaĵprojektistino, tekstilistino naskita la 5-an de septembro 1952 en Kluĵo kaj mortis la 5-an de februaro 2024,  ekde 1983 ŝi vivis en Gödöllő. Ŝi estis la filino de verkisto István Katona Szabó kaj de industriartistino Erzsébet Bódis.

## Kariero
Erzsébet Katona Szabó diplomiĝis en 1975. Inter 1975-1976 ŝi estis dizajnistino en Târgu Mureș, poste inter 1976-1981 scenejdekoraciistino kaj pupdizajnistino de pupteatro de Târgu Mureș.

## Premioj, distingoj
*1985, 1987: Premio de urbkonsilantaro, Gödöllő; 
*1996: premio de 14-a Hungara Tekstilarta Bienalo; 
*1997: nivelpremio de Országos Műszaki Fejlesztési Bizottság; 
*2000: Ferenczy Noémi-premio.

## Fonto
*Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj
*Sinprezentado 

Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Arburgo

## Pri la komunumo 
**Arburgo** (germane: ** Aarburg**) estas historia eturbo kaj komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 6693 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Arburgo situas ĉe la alfluo de la rivero Wigger al Aro. La rivero Aro formas la nordokcidentan limon de la komunumo, kiu ankaŭ estas la limo al Kantono Soloturno, dum Wigger formas la sudokcidentan komunumlimon. La rekonilo de la urbeto estas la vaste rekonebla fortikaĵo sur rokokresto super Aro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,41 km², de kiuj 1,45 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,74 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sub la kulmino de la monteto *Säli* je alteco de 620 m s.m. kaj la plej malalta punkto je 393 m s.m. ĉe la bordo de Aro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Aarbugo limas en nordokcidento al Olten (Kantono Soloturno), en nordoriento al Starrkirch-Wil (Kantono Soloturno), en oriento al Oftringen, kaj en sudo al Rothrist.

## Trafiko 
La stacidomo Arburgo-Oftringen situas ekzakte sur la limo inter la du komunumoj kaj estas servata de regionaj trajnoj de Svisaj Federaciaj Fervojoj al Olten, Langenthal kaj Lucerno. La komunumo estas ankaŭ la finpunkto de buslinio al Zofingo kaj servata de loka buslinio de Olten.

La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A1 situas sudokcidente kaj nordoriente en Rothrist respektive Oftringen en distanco de malmultaj kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Arburgo datiĝas el la jaro 1123 kiel *Areburc*.

Komence de la 20-a jarcento dum konstruo de fabriko estis trovita romia monertrezoro kun moneroj el la epoko de imperiestro Tetriko la 1-a.

Komence de la 12-a jarcento estis konstruita la kastelo sur la rokokresto, kiu estis menciita en la jaro 1123 kiel posedaĵo de la Grafoj de Froburgo. La kastelo estis la centro de la voktejo Arburgo, kiu konsistis el la okcidenta parto de la hodiaŭa distrikto Zofingo. Pro la proksimeco de la urboj Olten kaj Zofingo Arburgo ne havis ŝancon evolui kaj restis ĉiam eturbeto, kiu vivis ĉefe de doganelspezoj. La herdedantoj de la Froburgoj estis la Grafoj de Kiburgo kaj poste la Habsburgoj.

Post mallonga sieĝo la bernanoj konkeris la urbeton la 20-an de aprilo 1415. Sub la bernanoj la kastelo estis grandigita al fortikaĵo kaj estis la sidejo de la berna vokto de la voktejo Arburgo.

Okaze de la Helveta Revolucio la francaj trupoj konkeris Arburgon sen lukto. La voktejo Arburgo estis dissolvita kaj integrita al la distrikto Zofingo de la nove kreita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Aarburg-Oftringen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbeto Aarburg
* Arburgo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Gábor Kazinczy

**KAZINCZY Gábor** [kazinci] estas rumanuja hungara scenejdekoraciisto, grafikisto naskita la 9-an de aprilo 1942 en Timişoara.

## Biografio 
Kazinczy finis inter 1959-65 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Inter 1967-84 li estis scenejdekoraciisto de la germanlingva kaj de la hungara lingva teatroj de Temeŝvaro, poste grafikredaktoro.

## Premioj 
* 1982: scenejdekoracia premio en la Festivalo Nuntempa Rumana Dramo, Braŝovo, 1983: Temeŝvaro;
* 1992: 3-a premio de Kőrösi Csoma Társaság Kovászna;
* 1995: Landa Desegnobienalo, Arad;
* 1997, 2000: premio de Magyar Festők Társasága.

## Fonto 
* Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Gabriella Kecseti

**KECSETI Gabriella** [keĉeti] estas rumanuja hungara grafikistino, tekstilistino naskiĝinta la 8-an de junio 1942 en Koloĵvaro. Ŝi vivas ekde 1994 en Budapeŝto (Hungarujo).

## Kariero
Kecseti finis tekstil fakon en Kluĵo en 1967 kaj ĝis 1977 ŝi laboris kiel montrfenestra aranĝanto.

## Fonto
*Artportal.huhttp://artportal.hu/lexikon/muveszek/kecseti_gabriella 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Irén Karácsonyi

**KARÁCSONYI Irén** [kara:ĉonji] estis hungara pentristino naskita la 11-an de julio 1908 en Marosvásárhely kaj mortinta la 4-an de junio 1992 en Szombathely. 

## Biografio
Irén Karácsonyi finis inter 1926-31 en la Magyar Képzőművészeti Főiskola ĉe majstro Ágost Benkhard. Ŝi pentris en la artiskolonioj de Zsennye, Szigliget kaj Mártély..

## Fonto
*Artportal.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zoltán Kedei V.

**KEDEI V. Zoltán** estas hungara pentristo, reklamgrafikisto naskita la 14-an de julio 1956 en Târgu Mureş. Li estas la filo de pentristo Zoltán Kedei.

## Biografio
Zoltán Kedei pristudis arton inter 1977-81 en Kluĵo, poste li estis dizajnisto en Sighișoara en la emajlfabriko. Li vivas ekde 1990 en Hungarujo.

## Individuaj ekspozicioj
*1982, 1987, 1990 • Marosvásárhely
*1986 • Művelődési Ház, Odorheiu Secuiesc • Eötvös Kollégium, Budapest [kun sia patro, Zoltán Kedei ]
*1990 • Jókai Mór Művelődési Központ, Pápa
*1991 • Győr [kun Zoltán Kedei] • Hatvany Lajos Múzeum, Hatvan
*1992 • Megyei Művelődési Központ, Eger
*1995 • Velencétől a Mátráig, Ady Endre Városi Könyvtár, Hatvan.

## Fonto
*Artportal.hu

## Eksteraj ligiloj
*Persona retejo

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Gyöngyi Kerekes

**KEREKES Gyöngyi ** [kerekeŝ] estas hungara pentristino, grafikistino naskita la la 17-an de aŭgusto 1958 en Târgu Mureş. Ŝi estas la edzino de grafikisto László Ujvárossy.

## Biografio
Kerekes finis en 1983 en la Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. 

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
VIP

**VIP** estas mallongigo, kiu signifas en angla **V**ery **I**mportant **P**erson (Tre grava persono). Tiu esprimo estas konata internacie kaj ekuziĝis inter 1940 kaj 1945, nuntempe uzata en diversaj kampoj por aludi al gravuloj — politikistoj, famuloj, entreprenistoj... — kiu ĉeestas al evento kie ili postulas specialajn atenton aŭ protektadon ekzemple en flughavenoj, stacidomoj, koncertoj, ktp. La mallongigo distingigas tiajn homojn de la homamaso. 

Kompreneble en Esperanto ne eblas uzi la terminon vipo, kiu signifas tute alian aferon kaj eblas uzi nur la korespondan terminon "**gravulo**" anstataŭ la anglaĵo.

## Literaturo 
* Jh. Ayto. *Movers and shakers: a chronology of words that shaped our age.* Oxford University Press US, 2006.
* F. Bauchpas. ''L'émigration blanche.'' París, 1968

## Vidu ankaŭ 
* Aristokratio
* Elito
* Famulo
* Ruĝa tapiŝo

Kategorio:Internaciaj esprimoj
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Mallongigoj
Károly Kirchmayer

**KIRCHMAYER Károly** [kirhmajer] estis hungara skulptisto. Li naskiĝis la 23-an de marto 1923 en Sighetu Marmaţiei kaj mortinta la 13-an de majo 2007 en Budapeŝto.

## Kariero 
Károly Kirchmayer studis inter 1941-46 dekoraciskulptoarton en industriarta altlernejo de Budapeŝto. Li faris studvojaĝon en Belgujo, Bulgarujo, Ĉeĥoslovakujo, Francujo, Nederlando, Germanujo.

## Fonto 
* artportal.hu 

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Emil Krocsák

**KROCSÁK Emil** [kroĉa:k] estis hungara pentristo naskita la 15-an de aŭgusto 1902 en Máramarossziget kaj mortinta la 22-an de januaro 1982 en Budapeŝto.

## Biografio 
Emil Krocsák studis inter 1925-1930 en la belarta altlernejo de Budapeŝto ĉe majstroj Emil László Baransky, János Vaszary. Li estis ano de Új Művészek Egyesülete. De 1938 li instruis en la [Magyar Képzőművészeti Főiskola]. Ĝis 1975 li estis katedrestro pri geometriot. De la 30-aj jaroj li apenaŭ pentris. Li prelegis en 1969 Liberlernejo de Zebegény.

## Fonto 
* Artportal.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mária Sarolta Ciupe

**CIUPE Mária Sarolta** [ĉupe] [Király Mária Sarolta] estis rumanuja hungara grafikistino, tekstilartistino naskita la 6-an de septembro 1909 en Segesvár kaj mortinta ? en 2001. Ŝi estis la edzino de rumana pentristo Aurel Ciupe.
## Biografio
Mária Sarolta Ciupe studis en 1924-25 en hungara industriarta altlernejo (Magyar Iparművészeti Főiskola); inter 1928-34 artalenejo de Temeŝvaro; inter 1934-40 ŝi instruis en Târgu Mureș. Inter 1943-48 ŝi estis tekstildizajnistino; de 1953 ŝi instruis en arta altlernejo Ion Andreescu en la tekstilfako.
## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Guns N' Roses

[eta|dekstra|250ra|Guns N' Roses dum rokfestivalo en [2006.]]
'''Guns N' Roses'* estas rokbando de Usono. La nomo signifas "Pistoloj kaj rozoj". Ĝi kreiĝis en 1985. Ĝia unua albumo estas *Appetite For Destruction''.

## Diskaro 
* Appetite for Destruction (1987)
* G N' R Lies (1988)
* Use Your Illusion I (1991)
* Use Your Illusion II (1991)
* The Spaghetti Incident? (1993)
* Chinese Democracy (2008)

Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1985
Éva Blénesi

**BLÉNESI Éva** [ble:neŝi] estas hungara literaturhistoriistino. Ŝi naskiĝis en Gălăuțaș (Rumanio) la 4-an de januaro 1959. 
## Biografio
Éva Blénesi studis en UBB de Kluĵo inter 1984 kaj 1990. Ŝi doktoriĝis en 2005 en Szeged.
## Libroj
**Szőcs Géza*, eldonejo Kalligram, 2000;
*Blénesi Éva – Mandel Kinga: *Kisebbségek és kormánypolitika Közép-Európában* (2002–2004), Gondolat Kiadó, 2004:
**Textust teremtő kontextus*, Közelítések a kortárs erdélyi magyar alkotók nyelvi-poétikai és képi világához, KOMP-PRESS, 2009: 
**Olvass, bolyongj, szeress – A humanista Faludy önteremtése és világteremtése*. Irodalmi Jelen, 2011.
## Fonto
*Retejo de Universitato Corvinus

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Margit Bege

**BEGE Margit** estis hungara aktorino. Ŝi naskiĝis la 6-an de marto 1926 en Gălăuțaș kaj mortis la 5-an de septembro 1967 en Budapeŝto.

## Kariero
Margit Bege ludis en teatroj de Segedo, Kecskemét kaj Veszprém.

## Roloj plej gravaj
*Kata (Shakespeare: A makrancos hölgy); 
*Lujza (Schiller: Ármány és szerelem); 
*Klári (Sarkadi Imre): Elveszett paradicsom.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/322.html

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Éva Kecseti

**KECSETI Éva** [keĉeti]) estas rumanuja hungara led- kaj tekstilartistino naskita  la 1-an de septembro 1972 en Kluĵo.

## Biografio
Éva Kecseti finis indudustriarton en 1997 en la Industriarta Altlernejo de Budapeŝto.

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Arundel (Sussex)

eta|dekstra|Arundel
**Arundel** estas malgranda urbo de West Sussex, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 3,400 loĝantojn.

La urbo situas 16 kilometrojn oriente de Chichester. Ĝi fondiĝis dum la 12-a jarcento sed plejparte rekonstruiĝis dum la 19-a.

## Vizitindaĵoj 
La ĉefaj vizitindaĵoj estas:
* Kastelo Arundel, konstruita en 1068 por defendi la ĉirkaŭan regionon kontraŭ invadoj, kaj plifortigita dum la regado de Henriko la 2-a (Anglio) kaj denove malfrue de la 13-a jarcento. La kastelo difektiĝis meze de la 17-a jarcento dum la angla enlanda milito kaj estis restaŭrata dum la sekvaj du jarcentoj.
* Kapelo Fitzalan (konstruita en 1380), kie troveblas tombaj efigioj de anoj de nobelaj familioj kiuj posedis Arundel.
* Katedralo Arundel, romkatolika katedralo kiu dediĉiĝis kiel preĝejo en 1873 kaj iĝis katedralo en 1965 kiam estiĝis la romkatolika diocezo Arundel kaj Brajtono.

250px|eta|maldekstra|Kastelo Arundel
eta|centre|Katedralo Arundel

Kategorio:Urboj de West Sussex
Ferenc Fábián

**FÁBIÁN Ferenc** [fa'bia'n] (2-a de novembro 1933, Gălăuțaș – 9-a de marto 1979, Oradea) estis rumanuja hungara aktoro.

## Teatroj
*Temeŝvaro.

## Roloj plej gravaj
*Isquierdo (Robles: Montserrat); 
*Xantos (Figueiredo: A róka meg a szőlő); 
*János (Bródy S.: A medikus); 
*Szakhmáry (Móricz Zs.: Úri muri); 
*Szatyin (Maksim Gorki: Éjjeli menedékhely); 
*Ashton (Harold Pinter: A gondnok);
*Biberach (Katona J.: Bánk bán); 
*Borkin (Ĉeĥov: Ivanov).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikonhttp://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz07/3.html

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Veterverto

**Veterverto** (, sindarine: *Amon Sûl*) estas monto en Mez-Tero, la fikcia universo kreita de J.R.R. Tolkien. Ĝi troviĝas oriente de Brio. Sur ĝi en la Dua Epoko Elendilo konstruis gvatturon, en kiu troviĝis unu el palantiroj. En la jaro 1409 de la Tria Erao la turo estis detruita kaj post ĝi restis nur ŝtona krono.

En la libro La Mastro de l' Ringoj kvar hobitoj kaj Aragorno haltis en Veterverto por ripozi. Nokte atakis ilin nazguloj kaj Frodo Baginzo estis vundita per venena ponardo.

Kategorio:Geografio de Mez-Tero
Ernest Duchesne

La unua, li malkovris, ke iuj ŝimoj povas mortigi bakteriojn. Tiun malkovron, kiu restis neaplikata, li faris tridek-du jaroj antaŭ tiu de Alexander Fleming, kiu montris la antibiotikan econ de la penicilino, substanco eltirata de tiaj ŝimoj.

En 1894, Ernest studis en la Lernejo pri Saniga Servo de la Armeoj de Liono. Tie, li rimarkis, ke araba ĉevalflegisto stokis selojn en malseka loko: tradicie, la Araboj sciis ke la ŝimoj kiu malvolviĝis sur la seloj plirapidigis la resaniĝon de haŭtaj frot-vundojn  de la ĉevaloj.

Duchesne studis la agon de *Penicillium glaucum* sur *Escherichia coli*; li pruvis, ke la ŝimo tute eliminis la bakterion. Li ankaŭ pruvis ke bestoj, inokulitaj kun mortiga dozo de bacilo de tifoida febro, postvivis se ili estis antaŭe inokulitaj per *Penicillium glaucum*.

La disertaĵo "*Contribution à l’étude de la concurrence vitale chez les micro-organismes : antagonisme entre les moisissures et les microbes*" (kontribuo al studo pri porviva konkurenco ĉe la mikro-organismoj: konflikto inter ŝimoj kaj mikroboj) kiun li prezentis en 1897 estas la unua studo pri la antibiotika efiko de ŝimoj.

Sed la armeo, doninte al li doktorecon, faris nenian alian esplorojn pri tiu temo, kaj Duchesne neniam plu laboros en laboratorio.

Li servis kiel internulo en Val-de-Grâce dum unu jaro antaŭ iĝi helpanta majoro de 2-a klaso en la 2-a regimento de husaroj de Senlis en Oise.

Li edziĝis en 1901 kun Rosa Lassalas kiu mortis pro tuberkulozo en 1903. Li mem estis trafita de pulmomalsano en 1904. La armeo sendis lin en sanatorion de Amélie-les-Bains kie li mortis en 1912.

En 1949 la Nacia Akademio pri Medicino agnoskis lin kiel avangardulo en la kuracado per antibiotiko.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Paĝo pri Duchesne sur la pagaro de la interuniversitata Biblioteko pri medicino 
*  Ernest Duchesne, esploristo longtempe forgesita 
*  Duchesne and John Tyndall recognized as preceding Flemings discovery 

Kategorio:Francaj farmakologoj
Kategorio:Militkuracistoj
2053

**2053** estos normala jaro komenciĝanta merkrede (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2053 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj
12-a de septembro: Plena suneklipso videbla en Nord-Afriko kaj Arabio.

## Naskiĝoj
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Columbia Broadcasting System

**CBS** (***Columbia Broadcasting System***) estas ĉeno usona de radio kaj televido. Ĝi konsistiĝas el diversaj fakoj: televido, radio, novaĵoj, sportoj kaj distrado, inter aliaj. La reto de televido de la CBS havigas programojn al pli da 200 stacioj sendependaj kaj 5 propraj en Usono, kaj al aliaj filioj eksterlande.

## Historio 
Tiu entrepreno fondiĝis la 27an de januaro de 1927 kiel *United Independent Broadcasters, Inc.*, kiam estis estrata de la agento Arthur Judson kaj establita en Novjorko. En aprilo de 1927 eknomiĝis *Columbia Phonographic Broadcasting System*, Inc., ĉar *Columbia Phonographic Manufacturing Company* (entrepreno de Columbia Records) iĝis ties ĉefa investisto. La 18-an de septembro de 1927 la entrepreno ekelsendis per 16 stacioj aliĝintaj.

## Sukcesoj de CBS 
* Star Trek: Discovery (2017 -)
* The Big Bang Theory (2007-)
* How I Met Your Mother (2005-)
* Two and a Half Men (2003-)
* The Price is Right (1972-)
* 60 Minutes (1968-)
* I Love Lucy (1951-1957)
* The Munsters (1964-1966)
* Dallas (1978-1991)
* The Twilight Zone (1959-1964)
* Hawaii Five-O (1968-1980)
* JAG (1997-2005)
* Wheel of Fortune (1989-1991)
* Jericho (2006-2008)
* The Mentalist (2008-)

## Vidu ankaŭ 
* CBS News, sekcio pri novaĵoj de la televida kaj radia servo CBS

## Eksteraj ligiloj 
(en la angla)
* Oficiala Retejo de CBS
* Oficiala Retejo de CBS News
* Oficiala Retejo de CBS Evening News
* Oficiala Retejo de CBS Corporation
* Oficiala Retejo de CBS SportLine

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
-402

En la jaro **402 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
* Komenco de la reĝado de Mithridate la 1-a de Kios, reĝo de Pontuso.
* Oligarkio en Lariso (Tesalio), subtenita de reĝo Arĥelao la 1-a de Makedonio.
* En Romio, Marcus Furius Camillus estas reelektita kiel armea tribuno (*tribunus militum consulari potestate*).

## Naskiĝoj
*Fokiono, atena stratego kaj oratoro.

## Mortoj
* Zhou wei lie wang, reĝo de la Dinastio Zhou en Ĉinio.
Ŝahriar (poeto)

**Sejjed Mohammad Hosejn Behĝat Tabrizi** (1906 – ), konata kiel **Ŝahriar** (antaŭe kiel Behĝat), estis poeto el Irano naskiĝinta en Tabrizo en Orienta Azerbajĝano, entombigita en la sama urbo. Li poemis perse kaj turke.

La plej grava verko de li estas poemaro Hejdarbaba Salam (Saluton Hejdarbaba!), kiu estas unu el ĉefverkoj de literaturo de azerbajĝana turka lingvo, en kiu la poeto poemis pri originaleco kaj beleco de vilaĝo.

Kategorio:Iranaj poetoj
Kategorio:Azeraj poetoj
Kategorio:Iranaj azeroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1906
Kategorio:Mortintoj en 1988
Meursanges

**Meursanges** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La komunumo situas en dekstra bordo de la rivero Bouzaise. Ĝi enhavas la vilaĝon Meursanges kaj la vilaĝetojn Aigney, Bourguignon, Laborde au château kaj Pleuvey.

## Historio 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 0 voĉdonon en 2004 kaj 0 voĉdonon en 2009 kaj ankaŭ 0 voĉdonon en 2014.

## Okazoj 
eta|maldekstra|Parko de la kastelo
Ĉiujare okazis festo por kreskaĵoj en la parko de la kastelo de Meursangesnun nun ĝi okazas en la parko de la kastelo de Savigny-lès-Beaune.

## Vidindaĵoj 
La preĝejo de Meursanges datiĝas de 1859. Skulptartoj de 1781 de la bona skulptisto Swelem (aŭ Sivelem) ekzistas ankaŭ. La kastelo de Laborde au château datiĝas de la 17-a jarcento kaj 18-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération Beaune Côte et Sud
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Notoj kaj referencoj 
* ''Meursanges un siècle d'archives'' 1997 Centre Beaunois d'Etudes Historiques

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Lajos Kovács (pentristo)

**KOVÁCS Lajos** [kova:ĉ] estis hungara pentristo naskita la 1-an de decembro 1910 en Nagyvárad kaj mortinta la 30-an de januaro 1996 Újkígyós

## Biografio
Lajos Kovács translokiĝis Budapeŝton en 1931. Inter 1931 kaj 1938 li studis en liberlernejo de Álmos Jaschik, Jenő Kohárik  kaj en la desegnlernejo (Székesfőváros Rajziskola). Li estis reklamgrafikisto kaj monstrfenetristo, poste arkitekto kaj pentristo. Inter 1952-56 li instruis en la Ybl Miklós Magasépítőipari Technikum. De 1990 li estis ano de la Szegedi Szépmíves Céh.

## Fonto
*Artportal.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Herbovorulo

[eta|250ra|[Cervo kaj du cervidoj manĝantaj ĉe sama foliaro]]
**Herbovorulo**, herbovoro, plantomanĝulo aŭ herbomanĝanto estas animalo kiu estas adaptita manĝi plantojn.

Herbovoro estas formo de predado en kiu organismo konsumas ĉefe aŭtotrofojn tiaj kiaj plantoj, algoj kaj fotosintezitaj bakterioj.
Laŭ tiu difino, multaj fungoj, kelkaj bakterioj, multaj animaloj, kiaj protistoj kaj malgranda nombro de parazitaj plantoj povus esti konsiderataj herbivoroj.

Tamen, herbovoreco estas ĝenerale konsiderate limigita nur al animaloj kiuj manĝas plantojn.

Fungoj, bakterioj kaj protistoj kiuj manĝas vivantajn plantojn estas kutime nomataj patogenaj plantoj.

Mikroboj kiuj manĝas mortintajn plantojn estas kutime nomataj saprotrofoj.

Floraj plantoj kiuj akiras nutradon el aliaj vivantaj plantoj estas kutime nomataj parazitaj plantoj.

Pli ĝenerale, organismoj kiuj manĝas aŭtotrofojn ĝenerale kutime estas nomataj **unuarangaj konsumantoj**.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Polenado
* Nutroĉeno
* Ekologia sistemo
* Remaĉuloj
* Ĝeneralistaj kaj specialistaj specioj


Kategorio:Manĝokutimoj
Kaboleporo

La **kaboleporo** (*Lepus capensis*) estas leporo, tio estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj indiĝene troviĝanta tra Afriko, kaj kiu disvastiĝis ankaŭ al multaj partoj de Eŭropo, Mezoriento kaj Azio, kaj estis enmetita en Aŭstralion. 

La Kaboleporo estas noktema herbovorulo. Ili estas rapidaj. Ili kutime manĝas herbon kaj aliajn tipojn de arbustojn. Estas tre bruna leporo kun blanka ĉirkaŭokulo bordita malhele. 

Estas 12 subspecioj de tiu leporo, kiuj estas la jenaj:
* *Lepus capensis capensis*
* *Lepus capensis aquilo*
* *Lepus capensis carpi*
* *Lepus capensis granti*
* *Lepus capensis aegyptius*
* *Lepus capensis hawkeri*
* *Lepus capensis isabellinus*
* *Lepus capensis sinaiticus*
* *Lepus capensis arabicus*
* *Lepus capensis atlanticus*
* *Lepus capensis whitakeri*
* *Lepus capensis schlumbergi*

## Bildaro 

Dosiero:Lepus capensis arabicus-cropped.jpg|Kaboleporo (Lepus capensis arabicus) ĉe kamelkurejo Ŭatba, Abu-Dabio, UAE
## Referencoj 
Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Mamuloj de Eŭropo
Grizkapa paradoksornito

La **Grizkapa paradoksornito** (***Paradoxornis gularis***) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de *Paradoxornis* aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj. 

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Laoso, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Tiu birdo havas kiel la parenca Makulvanga paradoksornito brunajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn, sed kiel distingilo tiu ĉi havas **grizan kapon kun tre rimarkinda bildo** kaj **bekon pli oranĝecan** ol flavan malkiel la proksimaj parencoj Trifringa paradoksornito, Bruna paradoksornito, Makulvanga paradoksornito kaj Nigrabrusta paradoksornito, kiuj havas flavajn bekojn. La kapa bildo konsistas el nigra okulo en hela okulareo trapasata de ne multe markata traokula malhela strio, sub ĝi estas tre blanka vango kaj super tiu griza orelareo; inter ambaŭ blankaj vangoj estas **mentona nigra vertikala strizono** (al kio aludas la latina scienca nomo kie *gularis* estas referenco al la gorĝo), kaj super la oranĝeca papageca beko simila **nigra strizono el la frunto ambaŭflanke de la griza krono** al la nuko kiu jam estas bruna. La dorso estas pli helbruna kaj la flugiloj pli ruĝecbrunaj kun pli malhelaj bordoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Paradoxornis gularis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
* **Robson**, C. (2007). Family Paradoxornithidae (Parrotbills) Pp. 292 - 321   in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. *Handbook of the Birds of the World*, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Grizkapa paradoksornito ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ruĝkapa paradoksornito

La **Ruĝkapa paradoksornito** (***Paradoxornis ruficeps***) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de *Paradoxornis* aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj. 

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, suda Ĉinio, nordorienta Barato, kaj nordaj Laoso, Birmo kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj. Ĝi asociiĝas kun arbaroj de bambuo en larĝafoliaj arbaroj kaj ofte estas malfacile videbla birdo en densa subkreskaĵaro.

Ĝi havas **brilruĝecan kapon** (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *ruficeps* signifas precize “kun ruĝa kapo”) kie rimarkindas blanka okulringo ĉirkaŭ nigra okulo, brunajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn. 

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Paradoxornis ruficeps.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
* **Robson**, C. (2007). Family Paradoxornithidae (Parrotbills) Pp. 292 - 321   in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. *Handbook of the Birds of the World*, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Junkeja paradoksornito

La **Junkeja paradoksornito** (***Paradoxornis heudei***) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de *Paradoxornis* aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj. 

Ĝi troviĝas en Ĉinio, Mongolio kaj Rusio, do temas pri pli norda teritorio ol tiuj de la samgenranoj Trifringa paradoksornito, Bruna paradoksornito, Makulvanga paradoksornito, Nigrabrusta paradoksornito, Grizkapa paradoksornito kaj la Nigrakapa paradoksornito, kiuj estas ĉiuj birdoj de Sudorienta Azio. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Tiu specio havas blankecajn kapon kaj supran dorson, kaj **ruĝecbrunajn dorsajn flankojn** kiu limigas centran helan strion. Ĉe la kapo rimarkindas la kutima en la genro flaveca dikbaza beko, nigra okulo en blanka areo kaj super tiu tre rimarkinda kaj **larĝa superokula malhelbruna al nigreca strizono el la bekobazo al la blankaj nukoflankoj**. En suba dorso estas ruĝecbruna zono kaj pli sube denove blankeca pugo antaŭ longa kaj larĝa vosto. Ĉe flugiloj la ŝultroj estas ruĝecbrunaj kaj la bordoj de flugilplumoj nigrecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Paradoxornis heudei.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
* **Robson**, C. (2007). Family Paradoxornithidae (Parrotbills) pp.&nbsp;292 - 321   in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. *Handbook of the Birds of the World*, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Elektra Entrepreno Magnet

**Elektriska Aktiebolaget Magnet** (Elektra Entrepreno Magnet), elektra entrepreno en Ludvika en Svedio. Ĝi estis fondita en 1900. Post financaj problemoj ĝi estis rekonstruita kaj nomita "Nya Förenade Elektriska Aktiebolaget" (Nova Unuigita Elektra Entrepreno). En 1916 la entrepreno estis vendita al Asea en Västerås.

Kategorio:Svedaj firmaoj
Kategorio:Ludvika (komunumo)