open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kruco de Mannerheim

**Kruco de libereco de Mannerheim** (, ) estas finna armea honorigo enkondukita post la Vintra milito kaj nomita laŭ marŝalo Mannerheim. Ĝi estas parto de Ordeno de kruco de libereco kaj ties portantoj rajtas uzi titolon kavaliro de Kruco de Mannerheim. Oni donas ĝin sole al soldatoj por eksterordinara kuraĝo en batalo, atingo de eksterordinare gravaj celoj de armeaj operacoj aŭ por eksterordinare bone gviditaj armeaj operacoj. La kruco havas du klasojn, la unua estis donita sole al du personoj (Carl Gustaf Emil Mannerheim kaj Axel Erik Heinrichs, ambaŭ ricevis ankaŭ krucon de la dua klaso), la dua al 191 personoj, el tio kvar dufoje (Aaro Olavi Pajari, Martti Johannes Aho, Eino Illmari Juutilainen kaj Hans Enrik Wind). Ĉiuj honorigoj estis donitaj dum la Dua Mondmilito.

Kategorio:Kruco de Mannerheim
Kategorio:Finnaj ŝtataj honorigoj
Kategorio:Krucoj
Kategorio:Medaloj
Kategorio:Honorigoj
Kategorio:Mannerheim
Flulinio

La **flulinio** estas la linio liganta la punktojn kun la plej rapida fluo je, aŭ malmulte sub, la surfaco de fluanta akvoetendejo. 

Ĝia situo dependas de formo kaj malglateco de la bordoj kaj de la fluejo samkiel de la interna froto de la akvokorpo. Ĝi je rektaj riveretapoj situas ordinare proksimume en la mezo kaj per la centrifuga forto en kurbejoj translokiĝas en la eksteran regionon de la kurbejo. La situo de la flulinio ŝanĝiĝas ankaŭ kun la kvanto de la akvo, kiu fluas en fluejo, ĉar se la akvonivelo ŝanĝiĝas, ankaŭ ŝanĝiĝas la rivera transverssekcio kaj kun tiu la defluejkondiĉoj.

La situo de la flulinio ordinare ne identas kun la talvego.

La vorto havas ankaŭ la alian sed similan sencon. **Flulinio** estas la vojo de ĉiu aparta partiklo de la fluaĵo. Ĝi povas esti videbligita per almikso de farbo en deziratan lokon de la fluo; farbo montras kien fluas la fluaĵo el la loko.

Kategorio:Akvoekonomio
Kategorio:Hidrologio
Dona Euzébia

''''* (oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Cataguases* (esperante: *Katagŭazjs*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata'' (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Terekio

La **Terekio** (*Xenus cinereus*) estas specio de la eta genro *Xenus* de vadbirdoj el la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj, kiu enhavas nur tiun specion de birdoj kaj kiu kune kun la du specioj de la genro *Actitis* kaj la specioj de la genro *Tringa* formas la grupon de birdoj konataj kiel tringo.

## Disvastiĝo 
Tiu birdo reproduktiĝas ĉe akvo en tajgo de Finnlando kaj norda Azio. Tiuj birdoj migras suden vintre al tropikaj marbordoj de orienta Afriko, suda Azio kaj Aŭstralio, kutime preferante kotejojn. Tiu vadbirdo estas rara vagulo en okcidenta Eŭropo ekzemple en Britio.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|Terekio.
La **Terekio** (*Xenus cinereus*) estas iomete pli granda ol la Blankventra tringo, *Actitis hypoleucos*, pro ties 22 ĝis 25&nbsp;cm longeco, enverguro de 36 ĝis 45&nbsp;cm kaj pezo de 70 ĝis 75 g-, kaj ties longa -malhela kun hela bazo- suprenkurba beko diferencigas la specion disde la aliaj tringoj, ĉar estas la ununura specio kun tiu eco kiun nur Lapona limozo kaj Avoceto montras inter Skolopedoj. Kiel la scienca latina nomo sugestas, la specio havas grizajn dorson kaj kronon kaj iomete pli helajn -ĉefe sube- vizaĝon kaj bruston ĉe ĉiu plumartipo. La okuloj estas nigraj, ringokulo blanka, strio traokula nigra kaj foje strio super tiu blanka. La ventro estas blankeca kaj la kruroj flavaj. Dumfluge videblas blankaj pugo kaj flugilbordoj.

## Reproduktado 
Tiu birdo reproduktiĝas ĉe akvo en sablejoj, herbejoj aŭ tajgo de Finnlando kaj norda Azio. La ino demetas tri aŭ kvar ovojn en herbokovrita surgrunda truo. Ambaŭ gepatroj kovas dum pli ol 3 semajnoj. La idoj estas grizbrunaj supre kaj blankaj sube.

## Kutimoj 
La **Terekio** (*Xenus cinereus*) manĝas laŭ diferenciga kaj tre vigla agado konsistanta el predo de insektoj, vermoj, krustuloj aŭ aliaj movantaj predobestetoj per nervaj movoj ĉu per rigardo ĉu per tuŝoprobo kaj foje per alporto per kurado al akvobordo por lavi tie la predon. Ĝi povas merĝi. La voĉo estas laŭta fajfado “du-dju-dju”.

La **Terekio** (*Xenus cinereus*) estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).

## Bildoj

Terek Sandpiper Xenus cinereus by Vedant Kasambe 01.jpg
Xenus cinereus (Alnus).jpg

## Referencoj 
* 

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Máirtín Ó Cadhain

eta|dekstra|Máirtín Ó Cadhain

**Máirtín Ó Cadhain** (elparolata maar-tjiin o kain) (1906-1970) estis unu el la plej grandaj verkistoj en la irlanda literaturo. Li estis prozverkisto. Li naskiĝis en Cnocán Glas, apud de An Spidéal en Conamara en la okcidento de Irlando. Li estis membro de IRA (Irlanda Respublika Armeo, neleĝa grupo kiu luktis por la libero kaj unueco de Irlando), kaj dum sia tuta vivo li estis socialisto.

Oni malliberigis lin en la Currach en la graflando Cill Dara dum la tuta Dua Mondmilito, kiel aktiva ano de IRA. Tie li studis multajn lingvojn kaj literaturojn, kiel la rusan, la kimran, kaj la bretonan, kaj verkis sian plej faman verkon, la romanon *Cré na Cille* (la sojlo de la tombejo). Li instruas la irlandan al centoj de IRA-anoj dum tiuj jaroj. Li verkis du aliaj librojn en la malliberejo, *Athnuachan* (renoviĝo) kaj *Barbed Wire* (dorna drato).

Inter la aliaj verkoj de Máirtín Ó Cadhain estis

* *Idir Shúgradh agus Dáiríre* (Inter Mokado kaj Seriozeco)
* *An Braon Broghach* (La Malpura Guto)
* *Cois Caoláire* (Apud Caoláire)
* *An tSraith dhá Tógáil* (La Serio konstruata)
* *An tSraith Tógtha* (La Serio konstruita)
* *An tSraith ar Lár* (La Serio falinta)

Li ankaŭ laboris kiel ĵurnalisto kaj eseisto. Liajn eseojn oni povas legi en

* *Ó Cadhain i bhFeasta* (Ó Cadhain en 'Feasta', la revuo de la irlandalingva movado)
* *Caiscín* (Bruna Grio)
* *Caithfear Éisteacht* (Oni devas aŭskulti)

Sian korespondadon el la malliberejo kun Tomás Bairéad estis eldonita sub la titolo

* *As an nGéibheann* (De la Malliberejo)

Kvankam li neniam finstudis por universitata diplomo, la dublina universitato TCD (Trinity College, Dublin) nomis lin profesoro de la irlanda lingvo pro sia granda kaj altkvalita verkaro, kaj li pasigis siajn lastajn jarojn en tiu universitato.

Ó Cadhain multe riĉigis la irlandan literaturan lingvon. Li estis majstro de ĉiuj irlandaj dialektoj, de la skotgaela, kaj de la malnova kaj meza irlandaj literaturlingvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekonata genio (artikolo de Garbhan MacAoidh en *Monato*)

O Cadhain
O Cadhain
Rubber Soul

***Rubber Soul*** (Esp: "Kaŭĉuka Animo") estis la sesa albumo de the Beatles. La titolo aludas al la distordita bildo de the Beatles sur la kovrilo. La Usona albumo estas iom diferenca al la Brita albumo; ĝi estas pli mallonga kaj havas iujn diferencajn kantojn. La albumo estis eldonita je la 3-a de decembro 1965.

## Brita traka listo 
Ĉiaj kantoj de John Lennon & Paul McCartney escepte de:
(*)George Harrison
(**)John Lennon, Paul McCartney, & Richard Starkey, Jr.

Flanko 1
# "Drive My Car"
# "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)"
# "You Won't See Me"
# "Nowhere Man"
# "Think for Yourself"*
# "The Word"
# "Michelle"

Flanko 2
# "What Goes On"**
# "Girl"
# "I'm Looking Through You"
# "In My Life"
# "Wait"
# "If I Needed Someone"*
# "Run for Your Life"

## Usona traka listo 
Flanko 1
# "I've Just Seen a Face"
# "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)"
# "You Won't See Me"
# "Think for Yourself"*
# "The Word"
# "Michelle"

Flanko 2
# "It's Only Love
# "Girl"
# "I'm Looking Through You"
# "In My Life"
# "Wait"
# "Run for Your Life"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Magical Mystery Tour

***Magical Mystery Tour*** (Esp: "Magia Misteroveturo") estas la naŭa albumo de the Beatles. La albumo estis la sonospuro al televida prezentaĵo pri la grupo. En Britio la albumo estis duobla "EP" de ses kantoj; en Usono, la albumo inkludis kvin pliajn kantojn.

## Brita traka listo 
Ĉiuj kantoj de John Lennon kaj Paul McCartney escepte de:
(*)George Harrison
(**)Lennon, McCartney, Harrison, Starr

Flanko 1:
# "Magical Mystery Tour"
# "The Fool on the Hill"
Flanko 2:
# "Flying"** (instrumenta)
Flanko 3:
# "Blue Jay Way"*
# "Your Mother Should Know"
Flanko 4:
# "I Am the Walrus"

## Usona traka listo 
Flanko 1:
# "Magical Mystery Tour"
# "The Fool on the Hill"
# "Flying"** (instrumenta)
# "Blue Jay Way"*
# "Your Mother Should Know"
# "I Am the Walrus"

Flanko 2:
# "Hello, Goodbye"
# "Strawberry Fields Forever"
# "Penny Lane"
# "Baby You're a Rich Man"
# "All You Need is Love"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Muzikila klavaro

[eta|180px|Klavaro kun du [oktoj]]
[eta|180px|Klavaro kun tri [oktoj]]
[eta|180px|Klavaro de [elektronika piano]]
[eta|180px|Klavaroj de [orgeno]]
[eta|180px|[Orgeno kun kvar klavaroj]]
[eta|180px|Klavaro de litero-printita telegrafa aparato konstruita de [Siemens AG & Halske en Sankt-Peterburgo, Rusio, proksimume 1900]]
eta|180px|
eta|180px|

**Muzikilaj klavaroj**, aŭ **elektronika klavaro**, estas instrumentoj ludataj per fingroj. Precipe en kunfando-ĵazo kaj elektroniko, la klavaristo estas la plej grava muzikisto el la muzikistaro. Ĉiuj muzikilaj klavaroj ne sonas, aliflanke, ili ofte nur eligas signalon "MIDI"—protokolo kiu komunikas kun sinteziloj por soni. MIDI ofte estas sendata per USB aŭ MIDI-konektilo.

## Famaj klavaristoj 
* Scott Kinsey - Tribal Tech
* Joe Zawinul - Weather Report
* Pat Coil - Tribal Tech
* Chick Corea - Return to Forever
* Richard D James - Aphex Twin

Kategorio:Klavarinstrumentoj
Kategorio:Muzika teknologio
Tribal Tech

**Tribal Tech** (elparolu *Trajbal Teĥ*) estis ĵazfuzia muzikbando el Usono. Ĝi kreiĝis origine je 1984 de la gitaristo Scott Henderson kaj basludanto Gary Willis. Ankaŭ, la bando havas klavariston Scott Kinsey kaj drumiston Kirk Covington. 

Scott Kinsey anoncis je septembro 2009 ke ili reformos kaj faros novan muzikon.
 
## Membroj
*Scott Henderson - gitaro
*Gary Willis - basgitaro
*Scott Kinsey - klavaro
*Kirk Covington - tamburo
*Pat Coil - klavaro (eksmembro)

## Musikaro
**Spears* (1985)
**:en:Dr. Hee* (1987)
**Nomad* (1989)
**Tribal Tech* (1991)
**Illicit* (1992)
**:en:Face First* (1993)
**:en:Primal Tracks (Britia ellaso)* (1994)
**Reality Check* (1995)
**Thick* (1999) 
**Rocket Science* (2000)
**X* (2012)

## Eksĉenero
* Scott Kinsey's website
* Scott Henderson's website
* Gary Willis' website 
* Drummerworld.com article on Kirk Covington
* Tribal Tech Live At Big Mama - Italy (2000) (Real Video) 

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
The Beatles (albumo)

***The Beatles*** estis la deka albumo de the Beatles. Ĝia neformala nomo estas "The White Album" (Esp: "La Blanka Albumo") pro ĝia blanka kovrilo. La albumo eldoniĝis je la 22-a de novembro 1968 de *Apple Records*. Originaj eldonoj havis numeron sur la kovrilo.

## Traka listo 
Ĉiuj kantoj de John Lennon kaj Paul McCartney, escepte de:
(*)George Harrison
(**)Richard Starkey, Jr.

Flanko 1:
# "Back in the U.S.S.R."
# "Dear Prudence"
# "Glass Onion"
# "Ob-La-Di, Ob-La-Da"
# "Wild Honey Pie"
# "The Continuing Story of Bungalow Bill"
# "While My Guitar Gently Weeps"*
# "Happiness is a Warm Gun"

Flanko 2:
# "Martha My Dear"
# "I'm So Tired"
# "Blackbird"
# "Piggies"*
# "Rocky Raccoon"
# "Don't Pass Me By"**
# "Why Don't We Do It in the Road?"
# "I Will"
# "Julia"

Flanko 3:
# "Birthday"
# "Yer Blues"
# "Mother Nature's Son"
# "Everybody's Got Something to Hide Except Me and My Monkey"
# "Sexy Sadie"
# "Helter Skelter"
# "Long, Long, Long"*

Flanko 4:
# "Revolution 1"
# "Honey Pie"
# "Savoy Truffle"*
# "Cry Baby Cry"
# "Revolution 9"
# "Good Night"

Beatles, The
Revolver

***Revolver*** (Esp: "Rotacianto") estas la sepa studia albumo de the Beatles. La titolo aludas al la rotacianta disko sur la gramofono, kvankam iuj personoj opiniis, ke ĝi aludas al revolvero ("Revolver" en angla lingvo povas esti aŭ "rotacianto" aŭ "revolvero"). La album estis eldonita je la 5-a de aŭgusto 1966. La Usona albumo estis pli mallonga; ĝi ellasas tri kantojn. *Revolver* estis la lasta albumo malsama en la Usona kaj Brita versioj.

## Brita traka listo 
Ĉiuj kantoj de John Lennon kaj Paul McCartney escepte de:
(*)George Harrison

Flanko 1:
# "Taxman"*
# "Eleanor Rigby"
# "I'm Only Sleeping"
# "Love You To"*
# "Here, There and Everywhere"
# "Yellow Submarine"
# "She Said She Said"

Flanko 2:
# "Good Day Sunshine"
# "And Your Bird Can Sing"
# "For No One"
# "Dr. Robert"
# "I Want to Tell You"
# "Got to Get You Into My Life"
# "Tomorrow Never Knows"

## Usona traka listo 
Flanko 1:
# "Taxman"*
# "Eleanor Rigby"
# "Love You To"*
# "Here, There and Everywhere"
# "Yellow Submarine"
# "She Said She Said"

Flanko 2"
# "Good Day Sunshine"
# "For No One"
# "I Want to Tell You"
# "Got to Get You Into My Life"
# "Tomorrow Never Knows"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Abbey Road

***Abbey Road*** (Esp. "Abbey Vojo") estas la dek-dua albumo de the Beatles. La albumo eldonigis je la 26-a de septembro 1969 kaj estis la lasta albumo registrita de la grupo. Paul McCartney volis albumon de miksaj kantoj, kaj John Lennon ne volis. La albumo estis kompromiso, Flanko 2 estas la mikso, kiun McCartney volis.

## Traka listo 
Ĉiuj kantoj de John Lennon and Paul McCartney escepte de:
(*)George Harrison
(**)Richard Starkey, Jr.

Flanko 1:
# "Come Together"
# "Something"*
# "Maxwell's Silver Hammer"
# "Oh! Darling"
# "Octopus's Garden"**
# "I Want You (She's So Heavy)"

Flanko 2:
# "Here Comes the Sun"*
# "Because"
# "You Never Give Me Your Money"
# "Sun King"
# "Mean Mr. Mustard"
# "Polythene Pam"
# "She Came in Through the Bathroom Window"
# "Golden Slumbers"
# "Carry That Weight"
# "The End"
# "Her Majesty"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Los Jaivas

**Los Jaivas**, elparolu: *Los Ĥajvas*, estas rokgrupo de Ĉilio. Ili muzikas inter la folklora kaj moderna stiloj. Tiu grupo naskiĝis en 1963 en la urbo Viña del Mar, ĝi estas ankoraŭ aktiva.

## Nunaj Membroj 
* Gabriel Parra
* Francisco Bosco
* Mario Mutis
* Juanita Parra
* Eduardo Parra
* Carlos Cabezas
* Ankatu Alquinta
* Claudio Parra

### Originalaj membroj 
Ĝia originala kaj tradicia grupo estis:

* Eduardo "Gato" Alquinta
* Mario Mutis
* Gabriel Parra
* Claudio Parra
* Eduardo Parra

## Diskoj 
### Albumoj produktitaj en studio 
* *La Vorágine* (1969-1971; editado como set de 5 CDs en 2004)
* *Los Jaivas*; *El Volantín* (1971)
* *Los Jaivas*; konita kiel *La Ventana*, aŭ *Todos Juntos* (1972)
* *Palomita Blanca* (1972; 1992)
* *Los Sueños de América*, kun Manduka (1974; editado en 1979)
* *Los Jaivas*; konita kiel *El Indio* (1975)
* *Canción del Sur* (1977)
* *Alturas de Machu Picchu* (1981)
* *Aconcagua* (1982)
* *Obras de Violeta Parra* (1984)
* *Si Tú No Estás* (1989)
* *Hijos de la Tierra* (1995)
* *Trilogía: El Reencuentro* (1997)
* *Mamalluca* (1999)
* *Arrebol* (2001)

### Diskoj faritaj en koncertoj 
* *Los Jaivas en Argentina* (1983)
* *Los Jaivas en Moscú*; en eks-URSS (1983)
* *Los Jaivas en Vivo: Gira 1988* (1991)

### Resumoj 
* *Mambo de Machaguay* (1980)
* ''En el Bar-Restaurant 'Lo Que Nunca Se Supo'* (2000)
* *Obras Cumbres*; set de 2 CDs (2002)
* *Canción de Amor* (2005)

### Albumoj omaĝaj 
* *Homenaje a Los Jaivas* (2006)

### Unuopaĵoj 
* "Ayer Caché"/"Todos Juntos" (1972)
* "Mira Niñita"/"Cuero y Piel" (1972)
* "Indio Hermano"/"Corre que Te Pillo" (1973)
* "Mambo de Machaguay (primera versión)"/"En tus Horas" (1976)
* "Bebida Mágica"/"Sueño del Inca" (1978)

### Videoj kaj DVD-oj 
* *Alturas de Macchu Picchu en Vivo* (1999)
* *Mamalluca: Nace una Obra Sinfónica* (2000)
* *Los Jaivas en Vivo, Gira Chile 2000* (2001)
* *Alturas de Macchu Picchu'' (DVD reeditado) (2004)

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo

Kategorio:Ĉiliaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1963
Basgitaro

eta|Basgitaro Fender Mustang Bass
**Basgitaro** aŭ **elektra baso** estas muzika korda instrumento. Ĝi similas al gitaro sed ĝia sono estas je unu oktavo pli malalta, do baso. Muzikisto kiu ĝin ludas estas *basgitaristo*.

Basgitaro precipe ludas basan parton, kiun en pasinteco ofte ludis kontrabaso. Kun drumo ĝi kreas bazon de ritmo kaj subtenas melodion. Ĝi estas uzata en multaj stiloj inklude roko, metalroko, punko, popo aŭ bluso. En iuj muzikaj ĝenroj ĝi estas uzata ankaŭ kiel solo-instrumento, ekz. en ĵazo, funko aŭ Latin-Amerika muziko.

## Historio 
Origine estis kiel *basgitaro* nomata instrumento, kiu ekestis meze de la 19-a jarcento kaj hodiaŭ nomiĝas *kontragitaro*: variaĵo de gitaro, kiu aldone al la 6 kutimaj kordoj ankoraŭ havis 5-12 aldonajn kordojn sur dua gitara kolo. Tiu instrumento ankoraŭ hodiaŭ estas uzata en folklora muziko kiel akompanilo de kantistoj aŭ de aliaj, melodiaj instrumentoj.

## Konstruo 
## Sonproduktado 
Laŭ maniero de sonproduktado estas distingigite akustikaj, elektroakustikaj kaj elektraj basgitaroj.

## Kordoj 
Basgitaro kutime havas 4 kordojn sed ekzistas ankaŭ variantoj kun 5 aŭ 6 kordoj. Ekzistas malmultaj basgitaroj kiuj havas pli ol ĉi tiom da kordoj, kiuj nomiĝas "vastiĝat-atingpovaj basgitaroj."

## Fretoj 
Ekzistas basgitaroj fretaj kaj senfretaj. Dum ludado de la senfretaj oni povas uzi pli specifajn ludmanierojn, similajn al tiuj de kontrabaso.

## Similaj instrumentoj 
### Viola baixo 
*Viola baixo* estas basgitar-simila instrumento de la portugala muzika ĝenro Fado. Krome ĝi uziĝas en la tradiciaj portugalaj instrumentaj ensembloj, kiuj nomiĝas "tunas". En la muzika ĝenro la instrumento ne nepras, sed pli kaj pli ofte uziĝas kaj substrekas la ritmon per basaj tonoj.

### Gitarono 
Gitarono estas meksika bas-muzikilo, kiu havas ses kordon: tri kordoj estas ŝtalaj kaj tri estas nilonaj. Ĝi havas grandegan korpon sed malgrandan kolon. Oni uzas ĝin por ludi mariachi-muzikon.

## Famaj basgitaristoj 
* Miroslav Vituous - Weather Report
* Alphonso Johnson - Weather Report
* Jaco Pastorius - Weather Report
* Victor Bailey - Weather Report
* Gary Willis - Tribal Tech
* Victor Wooten - Bela Fleck and the Flecktones
* James Jamerson - Motown
* Stanley Clarke - Return to Forever
* Percy Jones - Brand X
* Tony Levin - Liquid Tension Experiment

## Vidu ankaŭ 
* Akustika basgitaro
* Elektra kontrabaso
* Promenbaso
* Ŝtalgitaro
* Baslinio
* Baso

Kategorio:Gitaroj
Aldozo

[eta|120px|D-glukozo en la [projekcio de Fiŝero.]]
**Aldozoj** estas monosaĥaridoj, do karbonhidratoj, kiuj kontraŭe al la ketozoj portas sian karbonil-funkcion en ĉenfina pozicio. Per la kunmeto kun la vortero "aldo-" oni informas pri la aparteno al la aldozoj: Oni parolas pri aldoheksozoj, aldopentozoj ktp.

La oksidiĝo de la aldehidgrupo de la aldozoj liveras aldonacidojn, ĝia redukcio alditolojn.

## Listo de aldozoj 
* triozoj: glicerinaldehido
* tetrozoj: eritrozo, treozo
* pentozoj: ribozo, arabinozo, ksilozo, liksozo
* heksozoj: alozo, altrozo, glukozo, manozo, gulozo, idozo, galaktozo, talozo
Diogeno

**Diogeno** (greke: Διογένης) estas greka nomo de pluraj gravaj personoj:

* Diogeno de Apollonia (-460), filozofo antaŭsokrata
* Diogeno la Cinika (-412 / -323), cinika filozofo, konata pro la barelo
* Diogeno de Smirno (-430 / -350),, majstro de Anaksarko el Abdero
* Diogeno el Babilonio ( -150),  stoika filozofo grekkultura
* Diogeno el Oinoanda (2-a jarcento), epikura filozofo
* Diogeno Laertio (3-a jarcento), historiisto pri filozofio, poeto
* Diogeno, duko de Smirno (11-a jarcento)

Kategorio:Filozofio
Dores de Campos

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *São João Del Rei''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Abrahámovce

**Abrahámovce** povas esti:
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Bardejov vidu Abrahámovce,
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Kežmarok vidu Abrahámovce.
Dubová

**Dubová** povas esti:

en Ĉeĥio:
*Dubová (Radkov) - antaŭe nomata kiel Horní Vikštejn, nun parto de municipo Radkov en distrikto Opava
* Dubová (Přídolí), parto de kampurbo Přídolí en distrikto Český Krumlov
* Dubová (Miřetice), parto de municipo Miřetice en distrikto Chrudim
* Dolní Dubová Hora, parto de municipo Tuhaň en distrikto Česká Lípa
* Horní Dubová Hora, parto de urbo Dubá en distrikto Česká Lípa

en Slovakio
* Dubová (distrikto Pezinok), vilaĝo en distrikto Pezinok
* Dubová (distrikto Svidník), vilaĝo en distrikto Svidník
* Dubová (Nemecká) - municipa parto de municipo Nemecká
Diogeno Laertio

220px|eta|maldekstre|"Vivo de la plej renomaj filozofoj", hispanlingva eldono de José Ortiz y Sanz (1739-1822)
**Diogeno el Laertio** aŭ **Diogeno Laertio** (greke: Διογένης Λαέρτιος / *Diogenês Laertios*) estis greka poeto kaj biografiisto de la 3-a jarcento el Laertio, Kilikio.

Pri Diogeno mem oni scias malmulton. Tio estas iom paradoksa, ĉar liaj verkoj ofte estas la nura fonto pri vivo kaj ideoj de multaj filozofoj. Nur dank' al li oni scias pri la diraĵoj kaj leteroj de Epikuro kaj pri idea heredaĵo de kelkaj aliaj filozofoj.

Lia grava verko, *"La Vivoj kaj Opinioj de Famaj Filozofoj*", verkita en la greka, inkluzivas biografion de 82 klasikaj grekaj filozofoj ekde Taleso ĝis Epikuro, kaj priskribo de iliaj filozofiaj opinioj kaj listo de iliaj transdonitaj diraĵoj. Ĉi tiu libro estas resumo de opinioj kaj kolektoj de eltiraĵoj de la verkadoj de antikvaj biografistoj, inkluzive de Diodes of Magnesia (Diodoj de Magnesia) kaj Pavorinos.

En ĉi tiu verko Diogeno Lartius komenciĝas per priskribo de la vivo de ĉiu filozofo - priskribo, kiu akompanas multajn rakontojn. La diversaj filozofiaj teorioj estas donitaj ĝenerale, foje malkonsekvence. Tamen, ĉi tiu verko estas fonto de scio, kiu ne povas esti akirita de la aliaj fontoj, kiujn ne konserviĝis.

## Bibliografio 
* Klipper, *Diogenis Laertii vita, scriplis, etc.*, Nordhausen, 1831.

## Vidu ankaŭ 
* Artur Biedl, specialisto pri Diogeno Laertio
* Friedrich Nietzsche
* Listo de filozofoj

## Eksteraj ligiloj 
* www.philalethe.net

Laertioi, Diogeno
Solange Fernex

**Solange FERNEX** (naskiĝis la 15-an de aprilo 1934 en Strasburgo, alzaca departemento Bas-Rhin, Francio, mortis la 11-an de septembro 2006 en Biederthal, Francio) estis franca pacismano kaj politikisto.

## Vivo 
Ŝi gvidis la liston de Eŭropo-Ekologio dum la unuaj eŭropaj balotoj en 1979. La listo ricevis  de la voĉdonoj, entute .

En 1983 ŝi partoprenis *"faston por vivo"*, fastante dum 40 tagoj en Parizo por nuklea malarmado.

En 1984 ŝi partoprenis la fondon de la Verduloj, franca politika partio.

En septembro 2000 ŝi ricevis la premion "Nuclear-Free Future Award" (Premio pri Sennuklea Estonteco).

En 2001 ŝi fondis kun sia edzo Michel, kuracisto, kaj kelkaj amikoj la asocion *"Enfants de Tchernobyl Bélarus"* (infanoj de Ĉernobilo Belorusio) por helpi belorusajn infanojn infektitajn pro la katastrofo de Ĉernobilo.

Prezidanto de la franca sekcio de la internacia ligo de virinoj por paco kaj libero, ŝi anis la ĝemelkomitaton de la *"Coordination française pour la Décennie"* (kunordigo franca por la jardeko) de paca kaj neperforta kulturo.

Ŝi mortis pro kancero en la familia bieno, proksime de la svisa landlimo.

## Bibliografio 
* Elisabeth Schulthess, ''Solange Fernex, l'insoumise. Ecologie, féminisme, non-violence*, Collection Ecologie, Ed. Yves Michel, oktobro 2004. ISBN 2-913492274
* (Atestoj kolektitaj de) Solange Fernex, *La vie pour la vie: jeûne pour la vie: août-septembre 83*, Ed. Utovie, Collection Pour que la joie demeure, 1985.

## Eksteraj ligiloj 
*  Solange Fernex forpasis, la Verduloj 
* Omaĝo al Solange Fernex, artikolo de René Hamm en *L'Ecologiste'' n°20, sept-oct-nov. 2006, p. 13-14
* Omaĝo à Solange Fernex , radioelsendo de Terre à terre
*  Solange Fernex
* http://enfantsdetchernobylbelarus.doulecli.asso.fr ttt-ejo de la asocio "Enfants de Tchernobyl Bélarus"

Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1989-1994
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj pacistoj
Kategorio:Parlamentanoj
Kategorio:Pacistoj
Tetrozo

**Tetrozoj** estas monosaĥaridoj, kies karbona bazostrukturo entenas kvar karbon-atomojn. Ili ĉiuj havas la sumoformulon C4H8O4 kaj distingiĝas per la speco de la karbonil-funkcio. Se temas pri keton-grupo, oni parolas pri ketozoj, se pri aldehid-grupo, ĝi nomiĝas aldozo.

## La aldotetrozoj 
La aldotetrozoj posedas 2 kiralajn centrojn, do ekzistas 4 diversaj stereizomeroj, el kiuj nur la D-eritrozo kaj la D-treozo troviĝas nature.

Dosiero:DL-Erythrose.svg|Eritrozo
Dosiero:DL-Threose.svg|Treozo

## La ketotetrozoj 
El la du Ketotetrozoj nur la D-eritrilozo troviĝas nature.

## Vidu ankaŭ 
Triozo, pentozo, heksozo, heptozo, glukozo-metabolo
Fiesa

eta|Fiesa
**Fiesa** estas vilaĝo apud la maro en Slovenio, 10 km for de Kapodistrio kaj 2 km for de Piran. Ĝi estas loko por ripozo kaj agrablaj promenoj laŭlonge de la marbordo ĝis Piran.

Pri la kultura heredaĵo memorigas surskribo. Du lagoj en Fiesa ekestis kiel sekvaĵo de elfosado de argilo por iama brikfabriko. Malgranda lago situas en kvieto de deklivo, havas nesalan akvon kaj profundas 6,50 m. La pli granda lago estas pli profunda (9 m) kaj de la jaro 1963 estas ligita kun maro per kanalo. En ĝi miksiĝas sala kaj dolĉa akvo. Kiel grava vivspaco de diversaj plantaj kaj bestaj specoj, antaŭ ĉio de ĉirkaŭ dudek raraj kaj endanĝeriĝintaj specoj de libeloj.
Ambaŭ lagoj estas enlistigitaj inter la plej gravaj lokoj de la natura heredaĵo. En la jaro 1989 per dekreto de komunumo estis la lagoj nomitaj kiel natura monumento.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Sežana

**Seĵano** (, ) estas urbeto en Slovenio ĉe sloven-itala landlimo. La urbo estas la administra centro de Občina Sežana. Loko estas kultura, eduka kaj ekonomia centro de Karsta provinco. Tie iras grava fervoja ligo inter Slovenio kaj Italio. Malgranda vilaĝo komencis evoluiĝi post la jaro 1857 kiam estis konstruita fervoja ligo inter Vieno kaj Triesto. Sur la karsta tereno en la ĉirkaŭaĵo estas multaj karstaj kavoj. Sežana estas ankaŭ ekirpunkto por ekskursoj al proksima Lipica, kavo Vilenice kaj Regia parko Škocjanske jame (Kavoj de Škocjan).

Kategorio:Urboj de Slovenio
Vipava

**Vipava** estas urbo en okcidenta Slovenio ĉe fonto de rivero Vipava. Loko kun tiu nomo estis unuafoje menciita en la jaro 1367. Fama ĝi estas pro kulturado de fruktoj kaj elstaraj vinoj. Tie naskiĝis aŭstra diplomato Sigismund von Herberstein (1486-1566) kaj slovena protestanta verkisto Sebastijan Krelj (1538-1567).

Situo :

## Vidu ankaŭ 
* Ajdovŝĉina

Kategorio:Urboj de Slovenio
Ajdovŝĉina

276x276ra|eta|Rivereto Hubelj en Ajdovščina|alternative=|maldekstra
**Ajdovŝĉina** (slovene **Ajdovščina**) estas la plej granda vilaĝo en Vipavska dolina (valo de Vipava). La urbo estas la administra centro de Občina Ajdovščina. Ĝi kuŝas en okcidenta parto de Slovenio, proksime al Italia limo.

En la 3-a jarcento estis tie romia kolonio *Ad Fluvium Frigidum* (ĉe freŝa akvo). Ĉe rivereto Hubelj estis malnova limo inter Provincoj de Gorica kaj de Kranj. En la jaro 1507 loko ricevis merkatajn rajtojn. Nun tie estas ekonomia kaj kulture centro de Vipavska dolina.

En Ajdovŝĉina naskiĝis slovena pentristo-ekspresionisto kaj fotografisto Veno Pilon (1896-1970). Tra Ajdovŝĉina iras magistrala ŝoseo H4 Razdrto-Vipava-Ajdovŝĉina-Šempeter pri Gorici.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Kreinto en Kabalo

Laŭ la scienco Kabalo, **Kreinto** estas ĝenerala leĝo de la universo, kiu estas neŝanĝebla, Ĝi ne estas fleksebla, Ĝi estas konstanta kaj eterna. Ĝenerala leĝo de la universo estas altruismo. Kaj ĉiuj aliaj leĝoj estas apartaj konsistaĵoj de la leĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* Kio estas Kreinto?, la artikolo el la blogo pri Kabalo

Kategorio:Kabalo
Čedca

**Čedca** estas unu el la plej altaj slovenaj akvofaloj kaj laŭ formiĝo inter la plej junaj. Iam estis pli fama ol nun, kvankam ĝi estas facile alirebla akvofalo. Ĝis akvofalo gvidas nin preskaŭ promena vojo. Estas ankaŭ de malproksime videbla longa tufo de 138 m (oficiale 130 m) falanta trans ruĝetaj rokoj. Akvofalon provizas neĝakvo de sub pintoj de Jezerska Kočna (2540 m) kaj Veliki kup (2126 m) Plej elstara estas de la fino de aprilo ĝis la komenco de julio, kiam degelas la neĝo. Tiam kaj en la pluvperiodo ĝi ricevas sian ĝemelon, do tiam falas kiel dutufa akvofalo.

Kategorio:Geografio de Slovenio
Kategorio:Akvofaloj en Eŭropo
Dzwonek

**Dzwonek** estas vilaĝo en Pollando. En 2004, ĝi enhavis 320 loĝantojn.

Ĝi situas en vojevodio Mazovio, poviato Ostrołęka, ĉirkaŭ 100 km de urbo Varsovio.

***Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kromberk

**Kromberk** estas loĝloko aŭ urbodistrikto de la urba municipo Nov-Gorico en Slovenio. Mezeŭropa nomo de la nuna kolonio **Kromberk** estis Stran. Kolonio kuŝas 3 km oriente de la itala urbo Gorico (, , ) kaj tuj apud la slovena urbo Nov-Gorico. Kuriozaĵo de la loko estas kastelo Kromberk en kiu estas kolektaĵoj de la muzeo de Gorico (). Unua konstruaĵo datiĝas el la komenco de la 13-a jarcento. La nunan formon la kastelo ricevis en la 17-a jarcento kiam Ivan Filip Coronini faris novan konstruaĵon. La nuna kastelo Kromberk estis renovigita post la dua mondmilito, post incendio. La kastelo havas renesancan vidaĵon. Kvadratforma bazo havas angulajn turojn. En teretaĝo de la orienta alo estas nun restoracio, ĉirkaŭ la kastelo estas ordigita parko.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba municipo ()
* muzea retejo (same )

Kategorio:Urboj de Slovenio
Marsilio Fiĉino

**Marsiljo FIĈINO** (latine: **Marsilius Ficinus**, itale **Marsilio Ficino**; naskiĝis la 19-an de oktobro 1433 en Figline Valdarno, Toskanio, Italio; mortis la 1-an de oktobro 1499 en Careggi apud Florenco) estas itala poeto kaj filozofo.

La Platona Akademio de Florenco (itale: Accademia Platonica di Firenze) estis neformala studrondo formita ĉirkaŭ Marsilio Ficino en la Florenca Renesanco de la 15-a jarcento. Ĉirkaŭ 1462 Cosimo de' Medici establis la junan Marsilio ĉe Montevecchio, vilao ĉe sia propra Villa di Careggi en la florenca kamparo. Tie Ficino, kiu estis entuziasma novplatonisto, studis antikvan grekan kaj tradukis la verkojn de Platono al Latino.

eta|maldekstre|*Delle divine lettere del gran Marsilio Ficino*, 1563

## Vidu ankaŭ 
* Fortunio Liceti
* Novplatonismo

## Eksteraj ligiloj 
* Disponeblaj verkoj ĉe Gallica

Fiĉino, Marsilio
Fiĉino, Marsilio
Baziliko de Superga

**La Baziliko de Superga** situas sur monteto je deko da kilometroj for de la centro de Torino. Oni konstruis ĝin sur artefarita teraso je 670 metroj alta, kiu ebligas panoraman vidon al la urbo kaj al la Alpoj. Dentorela montfervojo ebligas atingi ĝin.

Dum la sieĝo de Torino far de la trupoj de la franca reĝo Ludoviko la 14-a, la duko Viktoro-Amadeo la 2-a de Savojo kaj la princo Eŭgenio de Savojo-Karinjano supreniris sur la monteton de Superga por observi la batalon je la 2-a de septembro 1706. Ili votis konstrui kultejon dediĉitan al la Sankta Virgulino Maria, okaze de venko de la piemonta armeo.

La konstruadon oni komencis je la 10-a de julio 1717 sub la gvido de la arkitekto *Filippo Juvarra* kaj la reĝo de Sardio Karlo-Emanuelo la 3-a de Savojo inaŭguris la bazilikon je la 5-a de novembro 1731, kvankam ĝi ne estis finkonstruita.

Viktoro-Amadeo la 3-a de Savojo ordonis al la arkitekto *Francesco Martinez*, kiu estis la nepo de *Filippo Juvarra*, ke li konstruu la kripton de la baziliko. Ĝin oni finkonstruis en 1778. La suverenoj de la Domo de Savojo estas tie entombigitaj, de Viktoro-Amadeo la 2-a ĝis Karlo-Alberto escepte Karlo-Felikso, kiu estas entombigita en la abatejo de *Hautecombe*. Iliajn funebrajn maŭzoleojn verkis la plej famaj arkitektoj kaj skulptistoj, kiel la fratoj *Collino*, *Agostino Cornacchini*, *Giovanni Battista Bernero*, *Pietro della Vedova*, *Sante Varni*, *Salvatore Revelli* kaj *Angelo Cuglierero*.

Mg-k Basilica Superga2.jpg|Baziliko de *Superga*, fronte
Mg-k_Basilica_Superga1.jpg|Kupolo de la Baziliko de Superga

## Vidu ankaŭ 
* Tramvojo Sassi-Superga
* Superga (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj Retpaĝoj de la Baziliko kun la Sanktejo dediĉita al la Sankta Virgulino Maria en la itala lingvo.
* Oficialaj Retpaĝoj de la Baziliko de Superga en lingvoj itala kaj angla.
* 

*Baziliko de Superga
Kategorio:Konstruaĵoj en Torino
Kategorio:Superga
Kategorio:Bazilikoj en Italio
Arabinozo

&nbsp;
**Arabinozo** estas nature troviĝanta monosaĥarido, kiu konsistas el kvin karbon-atomoj (= pentozo). Ekzistas D(-)arabinozo kaj L(+)arabinozo. (Enantiomeraj formoj). Oni kelkfoje uzas ankaŭ la nomojn "pektinozo", "gumsukero" aŭ "aloinsukero". En la D- kaj L-formo la sukero per ordinara feĉo ne estas fermentigebla. En 2005 esploristoj de la Goethe-universitato Frankfurto ĉe Majno, Germanio, sukcesis modifi feĉokultivaĵojn tiel, ke ili kapablas fermentigi ankaŭ arabinozon kaj ksilozon al etanolo.

La L-formo troviĝas en nutraĵoj iom ofte, precipe kiel konstruelemento en polisaĥaridoĉenoj en la planta regno. La D-formon oni pruvis kiel konsistoparton de polisaĥarido en tuberkulozo-baciloj.

## Fontoj 
Kategorio:Unusaĥaridoj
Blankino de Montferato

eta|dekstra|Kristo Suferanta kun Karlo la 1-a de Savojo kaj Blankino de Monferato

**Blankino de Montferato**, france: *Blanche de Montferrat*, itale: *Bianca di Montferrato* (naskiĝis ĉirkaŭ 1472 kaj mortis je la 30-a de marto 1519) estis la filino de la markizo Vilhelmo "Paleologo" de Montferato (1420-1483) kaj de Elizabeto Sforza (ĉ. 1456 - ĉ. 1473).

Ŝi edziniĝis je la 1-a de aprilo 1485 kun la 5-a duko Karlo la 1-a de Savojo kaj ŝi naskis al li du gefilojn:
* Jolando (1487-1499), kiu edziniĝis kun la 8-a duko Filiberto la 2-a de Savojo (1480-1504).
* Karlo-Johano-Amadeo (1488-1496), kiu fariĝis la 6-a duko Karlo la 2-a de Savojo.

Post la morto de sia patro en 1490, Karlo Johano Amadeo heredis la Domestrecon de Sajovo sed, ĉar li tiam estis nur dujara bebo, tio instigis savojaj nobeloj al ribelo kaj civila milito.

Sekve lia patrino fariĝis regentino kaj estis devigata barakti kontraŭ ilin, precipe la praonklo de la juna duko Filipo de Breso kaj redoni liajn bienojn al la markizo de Saluzzo.

En 1494 ŝi alianciĝis kun la franca reĝo Karlo la 8-a kaj permesis al li trapasi la Savojajn Ŝtatojn por militi en Italio.

Dum tiu regenteco la savoja kortego daŭre transloĝiĝis al Torino, kiu estis fariĝonta la nova ĉefurbo de la duklando, kaj tiel solviĝis la kvereloj inter la savojanoj kaj piemontanoj.

Post la morto de siaj gefiloj ŝi retiriĝis en religiema vivo kaj estas entombigita en la monaĥejo de Karinjano.

⚭
Sophie Mannerheim

[eta|250ra|Sophie Mannerheim (ŝi estas sidanta meze) kun siaj gefratoj. Dekstre estas staranta la estonta marŝalo [Carl Gustaf Emil Mannerheim|Carl Gustaf Emil.]]

Baronino **Sophie MANNERHEIM** (naskiĝis la 21-an de decembro 1863, mortis la 9-an de januaro 1928) estis finna nobelo el la familio Mannerheim. Ŝi estis fratino de marŝalo Mannerheim kaj pioniro de moderna publika sansistemo en Finnlando, infana sanitara zorgo kaj internacia sanitara kunlaborado.

Ŝi komencis sian karieron kiel laboristo en banko (1890). En la jaro 1896 ŝi edziniĝis. Post divorco en la jaro 1902 ŝi finlernis kiel flegisto en *Nightingale School at St. Thomas Hospital* en Londono. Reveninte Finnlandon ŝi fariĝis ĉeffratino en malsanulejo en Helsinko kaj pli poste prezidanto de Finna asocio de flegistinoj kaj tiun oficon ŝi tenis dum 24 jaroj. Pli poste ŝi estis ankaŭ prezidanto de Internacia konsilantaro de flegistinoj. Komune kun doktoro Arvo Ylppö ŝi fondis  en Helsinko (*Lastennlina*) kaj komune kun sia frato marŝalo Mannerheim ŝi fondis kaj gvidis Asocion de Mannerheim por zorgo pri infanoj (*Mannerheimin Lastensuojeluliitto*).

Sophie
Kategorio:Finnaj nobeloj
Kategorio:Baronoj
Kategorio:Flegistoj
Jolando de Francio

eta|dekstra|250px|Jolando de Francio 1434-1478
**Jolando de Francio** ( france : *Yolande de France* aŭ *Yolande de Valois* kaj itale : *Violante* aŭ *Jolanda di Francia* ) naskiĝis en *Tours* (Turo) je la 23-a de septembro 1434 kaj mortis en *Chambery* (Ŝamberio) je la 28-a de aŭgusto 1478.

Ŝi estis la filino de la reĝo de Francio Karlo la 7a kaj de Maria de Anĵuo.

Ŝi edziniĝis en *Clippe* dum 1452 kun la 3-a duko de Savojo Amadeo la 9-a kaj ŝi naskis al li 10 gefilojn :
* Ludoviko (1453).
* Anno (1455-1480), kiu edziniĝis en 1478 kun la reĝo Frederiko la 4-a de Napolo (1452-1504).
* Karlo (1456-1471), princo de Piemonto.
* Maria (m1511), kiu unue edziniĝis en 1478 kun la grafo Filipo de *Bade-Hachberg* (1454-1503) kaj poste kun ''Jacques d'Assay du Plessis*.
* Ludovikino (1461-1503), kiu edziniĝis en 1479 kun la princo de Oranĝo Hugo de Ŝalono. Vidviniĝinte, ŝi monaĥiniĝis ĉe la Klaraninoj kaj estis titolita "beatulino" en 1839.
* Filiberto (1465-1482), kiu fariĝis la 4-a duko Filiberto la 1-a de Savojo.
* Bernardo (1467).
* Karlo (1468-1490), kiu fariĝis la 5-a duko Karlo la 1-a de Savojo.
* Ĵakvo-Ludoviko (1470-1485), kiu fariĝis grafo de Ĝenevio kaj markizo de *Gex* (Ĵeks).
* Johano-Klaŭdo Galeaco (1472).

Post la morto de sia patro en 1465, Amadeo heredis la Domestrecon de Savojo, sed ĉar li estis epilepsiulo malsanema kaj religiema, li forlasis la regadon al sia edzino, kiu energie rolis kiel regentino ekde 1466 kontraŭ la intrigoj de la ribelemaj nobeloj savojaj kaj de sia bofrato Filipo de Breso.

Post la morto de sia patro en 1472 Filiberto heredis la Domestrecon de Savojo sed, ĉar tiam li estis sepjara infano, lia patrino fariĝis regentino. Ŝi edzigis lin en 1474 kun lia dujara kuzino Blankino Maria Sforzo (1472-1510), kiu estis la filino de la duko de Milano Galeazzo Maria Sforza kaj de Bonino de Savojo.

La regentino Jolando hezitis inter la tradicia alianco de Savojo kun svislandanoj kaj profita alianco kun la burgonja potenco kreskanta. Ĉar ŝi timis aliancon inter la dukoj de Burgonjo kaj de Milano, ŝi elektis aliancon kun la duko de Burgonjo Karlo la Temerara.

Sekve la franca reĝo Ludoviko la 11-a provis eksoficigi ŝin kaj anstataŭigi ŝin per ŝia bofrato Filipo de Breso.

Sekve ankaŭ eksplodis konflikton kun la svislandanoj, kiu venkis la savojan trupojn kaj konkeris la landojn de Valezo kaj de Vaŭdo. La svislandanoj ankaŭ venkis la burgonjajn trupojn dum la Batalo de Gransono kaj la Batalo de Morato en 1476. El tiu katastrofo rezultis, ke la duko Karlo la Temerara malalianciĝis, kaptis kaj prizonigis la savojan regentinon pro lia refavoro al Francio kaj al Svisa Konfederacio.

Ŝi sukcesis liberiĝi post kelkaj monatoj sed rapide mortis en Ŝamberio dum 1478. Ŝi estas entombigita kun sia edzo en *Vercelli''.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1434
Kategorio:Mortintoj en 1478
⚭
Kategorio:Dinastio de Valois
Risort-funkciigo

La **risort-funkciigo** (streĉado) aŭ risorta meĥanismo signifas meĥanikan funkciigon, kiu konsistas el risorto kaj pelilo. La risorto estas plej ofte spiralforma kaj rezervas energion, kiun ĝi transformas al turna moviĝo.

Oni uzas risort-funkciigon (streĉon) ĉe horloĝoj kaj infanaj ludiloj (plej ofte), plue ĉe kameraoj, magnetofonoj, gramofonoj, meteorologiaj mezuriloj, kie la elektra funkciigo estas neebla (ekz. pro eksplod-danĝero aŭ granda humideco de la aero, aŭ tre malalta temperaturo).

Ĝi estis antaŭ disvastiĝo de la baterioj, akumulatoroj kaj elektromotoroj, la sola ebleco por lokosendependa funkciigo de objektoj. Oni uzas ilin nuntempe en minejoj, aŭ en afrikaj senelektraj regionoj.

## Vidu ankaŭ 
* Streĉa ludilo
* Risort-funkcia radioaparato

Kategorio:Iloj
Dores do Turvo

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Ubá''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1954.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Altrozo

|-
| R- kaj S-indikoj ||
R: 
S: A
|-
| MAK || -
|-
! colspan="2" style="background-color:#ffdead;" |Kiom eble kaj kutime, oni uzas SI-unuojn. Se ne alie notite, validas la indikitaj datumoj je normkondiĉoj.
|-
|}&nbsp;
**Altrozo** estas monosaĥarido kun ses karbonatomoj. Tiu sukero apartenas al la grupo de la ne nature troviĝanta aldoheksozoj kun la sumformulo C6H12O6.

Kiel je ĉiu sukero (escepte de dihidroksiacetono) ekzistas du enantiomaj formoj, kiuj unu al la alia estas kvazaŭ bildo kaj spegulbildo.

## Ecoj 
### Kemiaj ecoj 
### Konduto en akveca solvaĵo 
En akveca solvaĵo parte okazas intramolekula ringfermiĝo, tiel ke ekestas ekvilibro inter aldehidformo kaj ambaŭ ringformoj (furanozo-formo, proksimume 30 %, kaj piranozo-formo, proksimume 70 %).

350px|center

### Pruvoreagoj 
#### Fehling-reago 
La pruvo pri la aldehidgrupo en akveca solvaĵo de miksaĵo el kupro(II)sulfato (Fehling I) kaj baza kalio-natrio-tartrat-solvaĵo (Fehling II) rezultas pozitive, formiĝas solida kupro-(I)-oksido (tegolruĝa precipitaĵo) (Vidu Fehling-provo).

#### Tollens-reago (arĝentspegulprovo) 
La Ag+ en arĝentnitrat-solvaĵo rekuktiĝas per altrozo al elementa arĝento, kiu idealakaze tegas la testujon per metalspegulo (vidu Tollens-provo).

## Certecindikoj 
Ĉi tiu elemento koncerne sian venenecon ankoraŭ ne estas klasigita.

## Eksteraj ligiloj 
Sicherheitsdatenblatt bei Chemexper.com

Kategorio:Unusaĥaridoj
Ĝermolisto de hidraŭlikaj servomekanismoj

*En tiu ĉi artikolo estas ĝermoj pri hidraŭlikaj servomekanismoj. Movu unufrazajn artikolojn pri la temaro en tiun ĉi paĝon, metante alidirektilon. Se vi volos igi iun ĝermon en apartan artikolon, faru tion per aldono de minimumaj informoj.*

## D
**Dukoordinata servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo kun du regataj reciproke kuplitaj eliraj membroj.

## E
**Elektra-hidraŭlika servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo , ĉe kiu por transigo kaj prilaboro de regantaj signaloj estas uzataj plejparte elektraj elementoj.

## F
**Forto-servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo , kies elira grando estas forto aŭ motoro.

## H
**Hidraŭlika servomekanismo ** estas hidraŭlika mekanismo kun almenaŭ unu ekstera retrokuplo, reganta elira grando depende de grando enira.
 
**Hidraŭlika-mekanika ŝovmekanismo** estas hidraŭlika ŝovmekanismo, al kies elirejo estas konektita ordinara mekanismo.

## K
**Kombine variigebla hidraŭstatika transmisio** estas variigebla transmisio, kies transmisia rilatumo estas ŝanĝebla kaj per regebla pumpilo, kaj per regebla hidraŭlika motoro.

## M
**Mekanika-hidraŭlika servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo , ĉe kiu por transigo kaj prilaboro de regantaj signaloj estas uzataj mekanikaj elementoj.

## N
**Nesimetrie regata hidraŭlika servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo , en kiu la reganta fluo de likvo estas kondukata al unu laborspaco de servomotoro.

## P
**Pneŭmata-hidraŭlika servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo, ĉe kiu por transigo kaj prilaboro de regantaj signaloj estas uzataj plejparte pneŭmataj elementoj.
----
**Pozicia servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo, kies elira grando estas pozicio.
----
**Plurkoordinata servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo kombinita el kelkaj unukoordinataj aŭ dukoordinataj servomekanismoj.

## R
**Rapideca servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo, kies elira grando estas rapideco aŭ movofrekvenco.

## S
**Servomekanismo regata per stringado** estas hidraŭlika servomekanismo , kies elira grando estas regulata per ŝanĝo de rezistoj kontraŭ movo de likvo.
----
**Simetrie regata hidraŭlika servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo, en kiu la regata fluo de likvo estas kondukata al ambaŭ laborspacoj de servomotoro (ekz. ambaŭflanka hidraŭcilindro, rotacia hidraŭmotoro).

## U
**Unukoordinata servomekanismo** estas hidraŭlika servomekanismo kun unu regata elira membro.

## Vidu ankaŭ 
* Ĝermolisto de hidraŭliko

Kategorio:Hidraŭliko
Máirtín Ó Direáin

**Máirtín Ó Direáin** (elparolata maar-tjiin o djir-aain) estis poeto el la insulo Árainn, okcidente de Irlando. Li naskiĝis en Fearann a' Choirce en Inis Mór en 1910, sed poste vivis en Gaillimh kaj en Baile Átha Cliath (Dublino).

Li publikigis sian unuan libron de poezio "Coinnle Geala" (Helaj Kandeloj) en 1942, kaj daŭre verkis poezion dum sia tuta vivo. Dum la 1980-aj jaroj li verkis libron de rakontoj "Feamainn Bhealtaine" (Majaj Algoj), kiu konigis sian lin al miloj da lernejanoj. Li mortis en Baile Átha Cliath en 1988.

O Direáin
O Direáin
Liam Dall Ó hIfearnáin

**Liam Dall Ó hIfearnáin** ("blinda Liam Ó hIfearnáin"), 1709-1803, estis irlanda poeto el la sud-okcidenta parto de Tiobraid Árann (angle Tipperary), kiu verkis kelkajn tre famajn poemojn, kiel "Pé in Éirinn í" (Kiu ajn en Irlando ŝi estas); "Uaill-ghuth an Aoibhnis" (La kriega voĉo de ĝojo); kaj "Caitlín Ní Uallacháin". Tiu lasta nomo fariĝis sinonimo de Irlando mem, laŭ la tradicio de la "aisling", tradicia poemo kie la poeto vidas Irlandon kiel belan nigraharan virinon kiu estas tre longe en sklaveco, sed kiu sonĝas pri libereco.

O hIfearnáin
O hIfearnáin
O hIfearnáin
Barabás Miklós Céh

Barabás Miklós Céh (Gildo Miklós Barabás) estas hungara belarto asocio en Rumanio kun sidejo en Cluj-Napoca.

## Historio 
Originale ĝi funkciis inter 1929-1945. Dum tiu periodo ĝi organizis 11 ekspoziciojn kaj prezentis pli ol 1300 kreintaĵojn. Oni eldonis katalogojn por ĉiuj ekspozicioj kaj organizis ekspozicigvidadon. En 1942 oni organizis ekspozicion en Bistriţa kaj en 1943 du ekspoziciojn en Târgu Mureş. Inter 28-a de decembro 1941 kaj 11-a de januaro 1942 la asocio organizis ekspozicion el la verkoj de Imre Nagy. Je printempo de la jaro 1943 oni finis la konstruadon laŭ la projektoj de Károly Kós de la Belartekspoziciejo (Műcsarnok] en Cluj-Napoca .
La asocio refondiĝis en 1994 kaj ĝian unuan ekspozicion faris en 1996. La celo de asocio estis kaj estas la defendo materia kaj morala de la anoj kaj la konatigo de iliaj verkoj. 
## Bibliografio 
*Jenő Murádin : *A Barabás Miklós Céh*, Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1978.
## Eksteraj ligiloj
*Retejo de la organizo
Kategorio:Transilvanio
Kategorio:Arto