Unesko-Kuriero

**Unesko-Kuriero** estas la precipa kaj oficiala revuo de UNESKO (Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo). Ĝi havas la plej grandan kaj plej vastan legantaron el ĉiuj ĵurnaloj publikigataj de la Unuiĝintaj Nacioj kaj ĝiaj specialiĝintaj institucioj. Ĝi adoptis sloganon: "pluraj voĉoj, unu mondo". Ĉiu numero rigardas ununuran temon el malsamaj vidpunktoj.

Ekde 2010 ĝi aperas ankaŭ en la portugala, kvankam la portugala ne estas oficiala lingvo de UN kaj Unesko, ĝi estis akceptita de Unesko kiel lingvo de la Kuriero kaj de la retejo. La revuo estas ankaŭ tradukita al la lingvoj kataluna, korea, kaj foje sarda kaj sicilia.

La Unesko-Kuriero servas legantojn disĵetitajn tra la mondo kaj haveblas rete en la ses oficialaj lingvoj de la organizaĵo (angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj rusa). En ili la revuo estis publikigata ekde 1948, kun kompleta interrompo inter 2012 kaj 2017 pro financaj problemoj por subteni la eldonon de la Unesko-Kuriero en 6 UN-lingvoj dum 5 jaroj.

Ekde 2017 Unesko Kuriero aperas ankaŭ en Esperanto (laŭ kontrakto kiu i.a. disponigas memfinancadon fare de Esperantistoj, vidu sube) kvankam Esperanto samkiel la portugala, korea kaj kataluna ne estas oficiala lingvo de Unesko.

## Historio 
Unesko-Kuriero estis redaktita unuafoje en 1948 fare de Sandy Koffler (1916–2020). Inter 2012 ĝis 2017 estis kompleta interrompo de la papera eldonado pro financaj problemoj.  

Dum la jaroj la revuo multe ŝanĝiĝis enhave kaj laŭforme. Tamen ĝi plue ludas gvidan rolon por antaŭenigi la originalan mision de la organizaĵo en la kampoj pri kiuj ĝi respondecas kaj konforme al ĝia mandato: diskonigi ideojn pri internacie gravaj temoj, dialogo inter kulturoj kaj disponigi forumon por internacia debato.

La presita *Unesko-Kuriero* kovras temojn pri legopovo, homaj rajtoj, medio, kulturo, scienco kaj arto.

Havebla rete ekde marto 2006, La Unesko-Kuriero servas legantojn tra la mondo: Ĝi estas senpage havebla en PDF en la ses oficialaj lingvoj de la organizo (angla, franca, hispana, araba, rusa kaj ĉina), same kiel en la portugala kaj Esperanto.

### Paperaj eldonoj 
Limigita nombro da presitaj numeroj ankaŭ estas produktata. La tekstoj de aktualaj numeroj haveblas en formo de Malfermita Aliro sub la permesilo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 IGO (CC-BY-SA 3.0 IGO).

* La Unesko-Kuriero - en la angla
* La Unesko-Kuriero – en la franca
* La Unesko-Kuriero – en la hispana
* La Unesko-Kuriero - en la araba
* La Unesko-Kuriero – en la ĉina
* La Unesko-Kuriero - en la rusa
* La Unesko-Kuriero - en la portugala 
* La Unesko-Kuriero - en la sicilia
* La Unesko-Kuriero - en la sarda
* La Unesko-Kuriero – en Esperanto

## Unesko-Kuriero en Esperanto 
La oficiala retejo de Unesko ne havas propran paĝon pri la Unesko-Kuriero en Esperanto, kontraste al la informpaĝo de Unesko pri la portugala eldono en kiu facile troveblas kaj elŝuteblas ĉiuj aperintaj retaj numeroj kaj en la arkivo eĉ filmeto pri la iamaj paperaj kovertiloj. Kvankam la Esperanto-eldono de Unesko-Kuriero troviĝas en la retejo de Unesko mem, ĝi tamen troveblas (nur ekde 2017) nur per kromvojo ekde ĉiu nacilingva eldono klakante sur '*archives*' (arkivoj) kaj poste sur '*download*' (elŝuti) por vidi liston de la elŝuteblaj alilingvaj eldonoj inter kiuj ankaŭ tiu en Esperanto.

### Historio de Unesko-Kuriero en Esperanto 
Antaŭ jaroj, multaj esperantistoj amase superŝutis funkciulojn de Unesko kun retmesaĝoj por alvoki ke Unesko eldonu la Unesko-Kurieron ankaŭ en Esperanto ke ili kelkfoje respondis: «*Se UEA aŭ iu alia pretas mem financi ĉion, UNESKO pretas doni permeson al Esperanta eldono de Unesko-Kuriero* ». Bedaŭrinde la revuo devige ĉesis ekde 2012 pro manko de financaj rimedoj.

Laŭ Trezoro Huang Yinbao, direktoro de la Esperanto-Centro Ora Ponto, Unesko dissendas unue la publikigotajn tekstojn en la angla kaj franca samtempe al ĉiuj redaktoroj de la aliaj versioj de la revuo. La redaktoro aŭ la vic-redaktoro sendas la tekstojn al ĉiuj kiuj helpas traduki ĝin al Esperanto, sed nur la anglaj kaj francaj tradukistoj povas komenci la tradukadon (de tekstoj kiujn ili elektas inter la publikigotaj). La alilingvaj tradukantoj devas principe atendi ĝis la apero de artikoloj en sia gepatra lingvo. Tamen, ĉar ne estas sufiĉe da tradukantoj kiuj estas denaskaj parolantoj de la angla aŭ franca, oni akceptas aliajn voluntulojn – se ili bone regas la anglan aŭ francan.

### Presita eldono 
Ekde marto 2006, Unesko reduktis la presadon de sia papera eldono, sed distribuas senpagan version de sia Kuriero en PDF-formato.

Limigita nombro da presitaj numeroj produktiĝis i.a. ankaŭ en Esperanto. Unesko-Kuriero en Esperanto ankaŭ aperu kvarfoje jare kiel por la alilingvaj eldonoj.

La presita Unesko-Kuriero ĝuis jam la admiron de fidelaj legantoj dum jardekoj pro siaj altnivelaj ĵurnalismaj normoj kaj malfermaj aliroj al universalaj temoj pri alfabetismo, homaj rajtoj, vivmedio, kulturo, scienco kaj artoj.

## Arkivoj 
La arkivoj de la revuo en la angla, franca kaj hispana estas katalogitaj ekde la unua numero, publikigita en 1948 kaj haveblaj en la retejo de la revuo sub la titolo "Arkivoj". La paperaj arkivoj donas aliron al pli ol 700 numeroj.

La kompletaj arkivoj de la *Kuriero*, ekde la unua numero publikigita en 1948, troveblas en Interreto. Pli ol 700 numeroj haveblas en la angla, franca kaj hispana. Ekde 2008, Unesko-Kuriero ankaŭ disponigas senpagan aliron al siaj artikoloj en la portugala: 2008-2009 Arkivo 

La versioj en la araba, ĉina kaj rusa disponeblas ekde 2010. Aliaj lingvoj estas aldonitaj ekde 2017. Konsultu la numerojn de la *Kuriero* en PDF-formato en la cifereca arkivo de Unesko Kuriero.

## Ĉefredaktistoj 
Usona ĵurnalisto Sandy Koffler (1916-2002) estas ĝia fondinto, direktoro kaj unua redaktisto. Li restis en posteno de 1948 ĝis 1977. Li ankaŭ estis unu el la respondeculoj pri la Unesko-Deklaracio pri Raso (1950).

Nuntempe ĝia direktoro estas Matthieu Guével kaj ĉefredaktoro Agnès Bardon.

Antaŭaj direktoroj:
* Agnès Bardon ekde 2019
* Jasmina Šopova ekde aprilo 2007
* Enzo Fazzino 2006
* Vincent Defourny 2005
* Michel Barton 2002–2004
* J. Burnet 2000–2001
* John Kohut 1999–2000
* Sophie Bessis 1998
* Bahgat El Nadi kaj Adel Rifaat 1988–1998
* Édouard Glissant 1982–1988
* Jean Gaudin 1979–1982
* René Calloz 1977–1978
* Sandy Koffler 1951–1977
* Peter du Berg 1950
* Sandy Koffler 1948–1950

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de "Unesko-Kuriero" en Esperanto
* (eo) Intervjuo: 
* Prelego de Dennis Keefe pri la uzo de UNESKO-Kuriero en la instruado de Esperanto. La prelego okazis en la 51a ILEI-Kongreso (Madrido – 2018)
* Ĉiuj publikaĵoj rilate al Esperanto ĉe la cifereca arĥivejo de Unesko

### Numeroj en Esperanto **elŝuteblaj senpage ĉe unesco.org** 
Numeroj en Esperanto ĉe la retejo de Cifereca Biblioteko de Unesko

Jen ne kompleta listo de aperintaj numeroj en Esperanto:
* Unesko-Kuriero 2017
** n-ro 1 (Apr-Jun 2017) Tagordo 2030: Defioj por ni ĉiuj
** n-ro 2 (Jul-Sept 2017) Amaskomunikilaro : Operacia purigo
** n-ro 3 (Okt-Dec 2017) Kulturo : la nervo de paco
* Unesko-Kuriero 2018
** n-ro 1 (Jan-Mar 2018) Klerigado : Ĉu ankoraŭ en la serĉo de Utopio ?
** n-ro 2 (Apr-Jun 2018) Bonvenon al la Hom-epoko
** n-ro 3 (Jul-Sep 2018) Artefarita Intelekto: Promesoj kaj minacoj
** n-ro 4 (Okt-Dec 2018) Homaj Rajtoj: retro al la estonteco
* Unesko-Kuriero 2019
** n-ro 1 (Jan-Mar 2019) 2019: La internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj
** n-ro 2 (Apr-Jun 2019) Reinventi urbojn
** n-ro 3 (Jul-Sep 2019) Etikaj defioj de klimata ŝanĝo
** n-ro 4 (Okt-Dec 2019) Kiam instruisto estas alvokiĝo
* Unesko-Kuriero 2020
** n-ro 1 (Jan-Mar 2020) Radio, pli forte kaj vigla ol antaŭe
** n-ro 2 (Apr-Jun 2020) Tute nova mondo, laŭ imago de virinoj
** n-ro 3 (Jul-Sep 2020) 50-Jariĝo de la lukto kontraŭ ŝakrado de kulturaĵoj
** n-ro 4 (Okt-Dec 2020) Oceano: Estas tempo por turni la tajdon
* Unesko-Kuriero 2021
** n-ro 1 (Jan-Mar 2021) Oceano: Estas tempo por turni la tajdon
** n-ro 2 (Apr-Jun 2021) La 20-aj: Ĉu vere la plej bonaj aĝoj?
** n-ro 3 (Jul-Sep 2021) Restarigo de viv-diverseco - Revivigi vivon
** n-ro 4 (Okt-Dec 2021) Rakontoj de migradoj
* Unesko-Kuriero 2022
** n-ro 1 (Jan-Mar 2022) "Ĉu ni timu Neŭrosciencon?"
** n-ro 2 (Apr-Jun 2022) Tradukado: De unu mondo al alia?
** n-ro 3 (Jul-Sep 2022) Kulturo: Tutmonda komuna bono
** n-ro 4 (Okt-Dec 2022), verŝajne ne aperis.
* Unesko-Kuriero 2023
** n-ro 1 (Jan-Mar 2023) "Matematiko kvantas"
** n-ro 2 (Apr-Jun 2023) "Kafejoj: Miksaĵoj de kulturoj"
** n-ro 3 (Jul-Sep 2023) "La voko de la arbaro"
** n-ro 4 (Okt-Dec 2023) "Edukado en la epoko de artefarita intelekto"

* Unesko-Kuriero 2024
** n-ro 1 (Jan-Mar 2024) "Konstrui por estonteco: Al daŭrigebla habitato"
** n-ro 2 (Apr-Jun 2024) "La mistero en la ordinara"
** n-ro 3 (Jul-Sep 2024) "La profunda heredaĵo de sklaveco"
** n-ro 4 (Okt-Dec 2024) "Reimagataj muzeoj"
* Unesko-Kuriero 2025
** n-ro 1 (Jan-Mar 2025) "Malaperantaj glaĉeroj"
** n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin"
** n-ro 3 (Jul-Sep 2025) "Arkeologio: vivanta pasinteco" 
** n-ro 4 (Okt-Dec 2025)
* Unesko-Kuriero 2026
** n-ro 1 (Jan-Mar 2026) 
** n-ro 2 (Apr-Jun 2026)
** n-ro 3 (Jul-Sep 2026) 
** n-ro 4 (Okt-Dec 2026)

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Unesko
Kategorio:Aperis en 1948