Ginko

La **ginko** () estas planta genro el la familio ginkacoj (*Ginkgoaceae*).

En multaj lingvoj oni nomas la planton alternante kaj **Ginkgo** kaj **Ginko**. La planto estas endemia de Ĉinio kaj tiel la origina ĉina nomo estas "ginkgo" kaj la nomo konserviĝis en mandareno. La formo "ginko" originas de la japana, pro interrompo en la prononco de la nomo.

Nuntempe estas konata per la analizo de la fosiliaj restaĵoj ke pluraj specioj konsistigis tiun genron, sed de ili pluvivas nur unu: la duloba ginko (*Ginkgo biloba*). En la resumo estas registrite ke ekzistas neniu konvinka indico ke ginkgo estas utila por iu malsano. Kvankam pluraj studoj montris, ke ginkgo iomete plibonigas iujn simptomojn de demenco, ĉi tiuj trovoj estas priskribitaj kiel nefidindaj. Aliaj studoj montras, ke ginkgo ne helpas preventi demencon, kognan malpliiĝon aŭ demencon pro Alzheimer-malsano. Ĉi tiuj studoj ankaŭ inkluzivas laŭlongan studon faritan sur pli ol 3 000 plenkreskuloj.

Estas malforta evidento pri ginkgo-terapiaj avantaĝoj por kelkaj kuracaj kondiĉoj, sed en la ĝenerala bildo, ĉi tiu evidento estas nekonkludebla. Ĉi tiuj kondiĉoj inkluzivas angoron, glaŭkomon, skizofrenion, vertigon, diabetan retinopation, ekstercentran arterian malsanon kaj antaŭmenstruan sindromon.

Ekzistantaj studoj montras, ke ginkgo ne helpas la jenajn kondiĉojn: plibonigi memoron ĉe sanaj homoj, multloka sklerozo, alta sangopremo, tinito kaj sezona depremio. Ginkgo ankaŭ ne reduktas la riskon havi apopleksion aŭ miokardian infarkton.

Ginkgo estas ofta suplemento por energiaj trinkaĵoj, sed ĝia kvanto kutime estas tiel malalta, ke malfacilas supozi, ke ĝi efikas.

Konsiderante, ke en Ladako kaj Tibeto oni rekomendas al turistoj preni ginko por preventi altecan malsanon, tial medicinaj studoj estis faritaj por testi ĝian efikecon. Kontrolitaj studoj pri multe pli grandaj ekzamenanaj grupoj montris, ke ginko-ekstrakto tute ne helpas malhelpi altecan malsanon.  

## Kondiĉoj kaj kromefikoj 
Por plej multaj homoj, buŝa konsumo de ginkgo-folia ekstrakto en moderaj kvantoj estas sekura. La kromefikoj de ginko inkluzivas kapdoloron,  (Abdomena kvako), kapturnon, palpitacio, konstipo kaj alergiajn reagojn de la haŭto. Ginkgo ankaŭ povas pliigi la riskon de sangado. Studo pri ronĝuloj trovis, ke longdaŭra konsumo de ekstrakto de ginkgo-folio pliigis la riskon de hepata kaj tiroida kancero. Ne estas klare, ĉu ĉi tiu trovo validas ankaŭ por homoj.

Ginkgo povas interagi kun oftaj medikamentoj kiel sangodiluigiloj. Ginkgo eble ne estas sekura konsumi dum gravedeco. Ĝi povas kaŭzi antaŭtempan naskiĝon aŭ pliigi sangadon dum akuŝo. Ekzistas nesufiĉaj informoj pri la sekureco de uzo de Ginkgo dum mamnutrado. Oni zorgu konsumi neprilaboritajn semojn de ginkgo aŭ foliojn de ginkgo, ĉar ili povas enhavi danĝerajn kvantojn de toksinoj.

La preno ginkgo povas havi nedeziratajn efikojn, precipe por tiuj, kiuj havas cirkulajn malordojn, kaj por tiuj, kiuj prenas kontraŭplaketajn drogojn ("sangan malpliiĝon") kiel aspirino . Ankaŭ konsulti kuraciston antaŭ ol preni la eltiraĵon estas rekomendinda por homoj prenantaj iujn antidepresiaĵojn ( monoamino-oksidazaj subpremiloj) kaj por gravedaj virinoj.

## Esperanto 
En pluraj lokoj ginkoj estis plantitaj fare de E-o kluboj (ekzemple en Arras, Bersée kaj Hérouville-Saint-Clair), kiel "Esperanto-arbo", konjekteble ĉar onidire tiu estis la unua arbo, kiu reekkreskis en Hiroŝimo post ties neniigo.

Beletre, jen hajka poemo de Akiko Yosano (1878-1942) pri ginko:

## Galerio 

Dosiero:Gingko flowers.jpg|180ra|eta|maldekstra|Folioj kaj viraj floroj (aspektas amente)
Dosiero:Ginkgo biloba - female flower.JPG|180ra|eta|maldekstra|La inaj floroj (la stamenaj floroj (inaj) kun du prosemoj sidas sur pedunklo)
Dosiero:Ginkgo biloba0.jpg|eta|maldekstra|180ra|Ginko - la semoj en ariloj
Dosiero:Gingko biloba3.jpg|eta|maldekstra|180ra|Ginko, maturaj fruktoj (semoj en ariloj) kaj la aŭtunaj koloraj folioj
Dosiero:Ginkgo huttoni fossile-jurassique 0.png|eta|maldekstra|Ginko-fosilio el la Ĵurasio (Ĵuraso), folioj, Scarborough, Jorkŝiro, Britio
Dosiero:Ginkgo biloba MHNT.BOT.2010.13.1.jpg|eta|maldekstra|Ginko (*Ginkgo biloba*) - la sekco de la arbotrunko, Muzeo de Tuluzo
Dosiero:Ginkgo.jpg|180ra|eta|maldekstra|Ginko - la maturiĝantaj semoj en ariloj, aŭtune
Dosiero:Jingu Gaien Ginkgo Street Tokyo.jpg|dekstra|eta|La aleo de ginkoj en Tokio, Japanio
Dosiero:Radziejowice ginkgo biloba02.jpg|maldekstra|eta|180ra|Ginko dum aŭtuno en Radziejowice, Pollando
Dosiero:Ginkgo_biloba._filare.jpg|eta|dekstra|Florenco - ginko aŭtune en la parko la Cascine
Dosiero:Ginkgo, 1926-2007.jpg|eta|dekstra|Ginko kiel bonsajo
Dosiero:Ginkgo biloba JPG1a.jpg|eta|dekstra|Ginko (*Ginkgo biloba*) en Tournai, Belgio
Dosiero:P1260395 Paris V jardin des Plantes arbre aux 40 ecus 1811 rwk.jpg|eta|180ra|maldekstra|Ginko (*Ginkgo biloba*) en la Ĝardeno de la Plantoj (Parizo) plantita en la jaro 1811
Dosiero:Ginkgo, 1926-2007.jpg|eta|dekstra|Ginko kiel bonsajo
Dosiero:Ginkgo biloba Łańcut.jpg|eta|180ra|maldekstra|La plej aĝa ginko en Pollando, en la ĝardeno ĉe la palaco en Łańcut (plantita en 1780, nun estas 31 m alta kun trunka perimetro 352 cm mezurita 130 cm super la tero

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kuracplanto, la medikamentoj el ginko estas utilaj en kuracado de la demenco kaj la Alzeimer-malsano (Alchajmero)
* Naturkuracado, ginko estas uzata en la naturkuracado
* Gimnospermoj (nudsemplantoj), ginko estas el la divizio: ginkofitoj kaj familio: ginkoacoj
* Arbo - la ligno el la ginko estas malpeza kaj mola, rezista je putrado kaj fajro, ĝi estas alte taksata, uzata en skulptad-arto kaj produktado de mebloj kaj la ligno estas uzata ankaŭ por produktado de ujoj por sakeo.
* Ginkodenta baleno

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ucmp.berkeley.edu/seedplants/ginkgoales/ginkgo.html 
* http://www.planet-weimar.de 
* The Ginkgo Pages
* Malnova Ginkgo-arbo en Bambergo/Bavario

Kategorio:Gimnospermoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Arboj de Ĉinio
Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Vivantaj fosilioj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Kategorio:Kultivplanto