open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margaret Thatcher

**Margaret Hilda THATCHER** (, fraŭline **ROBERTS**; naskiĝis la  en Grantham, mortis la  en Londono) estis brita politikistino. Ŝi estis la unua ina gvidanto de la brita Konservativa Partio kaj la unua ina ĉefministro de Britio. Ŝi konatiĝis kiel "la Fera Damo" (angle: *The Iron Lady*) kaj estis ĉefministro de 1979 ĝis 1990.

Filino de butikisto, unue ĥemiisto en Somerville College (Universitato de Oksfordo) kaj poste advokato, eniris la Parlamenton de Britio en 1959. Ŝi estas la sola ino gvidinta la Konservisma Partio, de 1975 ĝis 1990, kaj ankaŭ la sola ina Ĉefministro de Britio, de majo 1979 ĝis novembro 1990. Alveninta ĉe la povo en lando malstabila, Thatcher restarigis ekonomion per serio da radikalaj reformoj. Plenumante la plej longan senĉesan mandaton de Ĉefministro en Britio de la eko de la 19-a jarcento, ŝi iĝis "per sia personeco tiom kiom per siaj realigoj, la plej fama britia politika gvidanto depost Winston Churchill".
[eta|maldekstra|[Margaret Thatcher kaj Prezidento de Usono Ronald Reagan en Blanka Domo (1988)]]
[eta|maldekstra|[Margaret Thatcher kun sia edzo Denis Thatcher (1984)]]
Ligita al konvinkoj kristanaj metodistaj, konservismaj kaj liberalaj, referencante al britia suvereneco, protektado de siaj administratoj kaj rajtoprincipoj, ŝi kondukas eksterlandan politikon markitan per kontraŭado al Sovetunio, favorado al NATO, Falklanda milito en 1982 aŭ favorado de Eŭropo liberala sine de eŭropa ekonomia komunumo. Ŝia ekonomia politiko, forte influita de la ideoj devenaj el ekonomia liberalismo, estas markita per multopaj privatigoj, malpliigo de imposta premo, rego de inflacio kaj publika malprofito, malfortigo de sindikatoj, kaj falo de senlaboreco tamen prezentantaj certan nombron da sociale negativaj konsekvencoj. La tuto de ŝiaj politikoj, kaj notinde ŝia liberala ekonomia politiko, restas konata sub la nomo "taĉerismo".
[eta|maldekstra|La entombiga ceremonio de [Margaret Thatcher]]
Tatcher estas kaj unu el la plej admirataj britaj politikaj figuroj kaj unu el la plej malamataj. La kromnomo "Fera damo", kiun la sovetunia gazeto La Ruĝa stelo, organo de la sovetunia armeo, solendonis al ŝi en januaro 1976 cele fingromontri ŝian kontraŭkomunismemon, simbolas ŝian firmecon kontraŭ la malsatstrikuloj de provizora IRA en 1981 aŭ kontraŭ la strikantaj ministoj en 1984-85. Ŝi restas alligita al la "konservisma revolucio" de la jaroj 1980. Fakte, la influo de ŝia regado en Britio ofte estas taksita "revolucio" el vidpunkto politika, ideologia kaj ekonomia.

Preter la konservismuloj, ŝi influis parton el la laborpartianoj, notinde al Tony Blair.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Konservativa Partio (Britio)
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Registarestroj
Kategorio:Anglikanoj
Newport (Monmouthshire)

**Newport** () estas kaj urbo kaj unuara instanco.

maldekstre|eta|dekstra|Newport
Ĝis 1997 ĝi estis parto de la provinco Gwent/Monmouthshire.

Loĝantaroj estas  en 2005 kaj areo estas .

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Urboj de Kimrio
Kategorio:Graflandoj de Kimrio
Michelangelo Grigoletti

**Michelangelo GRIGOLETTI** [mikelAnĝelo grigolEti] naskiĝis l  en Rorai Grande di Pordenone kaj mortis la  en Venecio. Li estis itala pentristo.

Grigoletti studis arton ĉe la arta akademio de Venecio sub Teodoro Matteini. Lia debuta verko estis "Jupitero karesanta Kupidonon", en novklasikeca stilo. En 1839 li iĝis profesoro de la akademio. Inter liaj disĉiploj estis Giacomo Favretto, Tranquillo Cremona kaj Federico Zandomeneghi.

Konata verko lia estas la altarbildo de la baziliko de Esztergom, kiu montras la ĉieliron de Sankta Maria kaj estis farita laŭ samtema verko de Ticiano, sed multe pli granda.

La arta kolekto de Grigoletti nun konsistigas artan muzeon en lia naskiĝurbo Pordenone. Gimnazio en la urbo portas lian nomon.

## Verkoj 
* Giove che accarezza Cupido (Jupitero karesanta Kupidonon, 1824)
* Paolo e Francesca (Paŭlo kaj Franciska, 1840)
* L'ultimo colloquio del Doge Francesco Foscari col figlio Jacopo (la lasta interparolo de doĝo Francesco Fogari kun sia filo Jacopo), farita por Ferdinando la 1-a

## Eksteraj ligiloj 
* Gimnazio Michelangelo Grigoletti

GRIGOLETTI
Forchheim (apartigilo)

**Forchheim** havas diversajn signifojn:

***Forchheim** estas urbo kaj administra centro de la samnoma distrikto Forchheim en la distriktaro Supra Frankonio kaj la federacia lando Bavario de Germanio.

* La laŭ nombro de loĝantoj multe pli eta **Forchheim (Kaiserstuhl)** proksime de la samnoma montareto Kaiserstuhl estas komunumo en la distrikto Emmendingen de la federacia lando Baden-Virtembergo en Germanio.
Bremerhaven

**Bremerhaven**  estas havena urbo en nordokcidenta Germanio, kiu fine de  havis  loĝantojn.
Ĝi situas ĉe la orienta bordo de la riverego Weser, nur malmultajn kilometrojn for de ĝia enfluejo en la Nordan Maron. Kune kun la urbo Bremeno (situanta je 53&nbsp;km pli sude), ĝi konsistigas la germanan federacian landon Bremeno. En 2005 la urbo estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo.

## Vidindaĵoj 
Ĉe la havenaj kajoj por grandaj transatlantikaj ŝipoj en la 17-a ĝis 20-a jarcentoj multegaj eŭropanoj komencis sian longan ŝipan vojon al la Nova Mondo de Ameriko. Nun proksime de la kajoj vidindas aparte tri grandaj muzeoj, el kiuj elstaras impresa interaktiva muzeo pri klimata ŝanĝiĝo, sed ankaŭ vidindas la muzeo pri ŝiptransportado kaj la muzeo pri elmigrado de Eŭropo al aparte norda Ameriko.

## Servoj 
* Instituto Alfred Wegener

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
* 20px la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino
* border|18px Ŝĉeĉino / Szczecin en Pollando

eta|maldekstra|Situo de Bremerhaven ene de la federacia lando Bremeno (urbo Bremeno grize sube)
Marie Versini

**Marie VERSINI**, filino de profesoro de literaturo, kiu devenis el Korsiko, naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1940 en Parizo kaj mortis la 22-an de novembro 2021. Jam baldaŭ ŝi komencis lerni dancon kaj aktoradon kaj en teatro ŝi unuafoje debutis en siaj 17 jaroj, kie ŝi rolis sur flanko de Jean-Louis Trintignant.

Ŝi komencis sian internacian filman karieron en 1957 en angla filmo "A Tale of two Cities", en itala "Il Peccato degli Anni Verde", en franca "Junge, mach dein Testament" kun Eddie Constantin, en usona "Paris Blues" kaj en germana filmo "Das schwarz-weiß-rote Himmelbett". En 1963 ŝi ricevis rolon de Nŝo-ĉi (fratino de Winnetou) en germana-jugoslava filmo Winnetou I. Preskaŭ dum la nokto fariĝis el ŝi stelo. Sekvis pluaj filmoj de May kiel Ĵut (1964), Tra sovaĝa Kurdistano (1965), En regno de arĝenta leono (1965) kaj Old Firehand (1966). Ekde tiu tempo ŝi apartenas en Germanio al la plej ŝatataj aktorinoj kaj indianinoj. Fine de la sesdekaj jaroj de la lasta jarcento ŝi laboris precipe por televido.

Marie Versini vivas alterne sur insulo Ré en Atlantiko, alterne en Parizo. Ŝi eldonis sian biografion sub nomo "Ich war Winnetous Schwester" (Mi estis fratino de Winnetou).

Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Barĉo

[eta|alt=A bowl of clear dark-red broth with small ear-shaped mushroom-filled dumplings|Bovlo da pola klara (ruĝa) barĉo servata ĉefe dum [Kristnaska vespermanĝo kun ravioloj (pole nomata: *uszka*)]]
eta|Telero da (ruĝa) barĉo
eta|300px|Telero da ukraina (ruĝa) barĉo kun acidkremo
[eta|maldekstra|Ingrediencoj por (ruĝa) barĉo: bovaĵo, porkaĵo, lardo, [ruĝa beto, brasiko, karoto, celerio, cepo, terpomoj, fungoj, tomat-pureo, petroselo, ŝenoprazo, aneto, divers-spicoj kaj nigra pipro]]
eta|Bovlo da pola barĉo ofte manĝata kun ravioloj

eta|maldekstra|Telero da litova malvarma barĉo
**Barĉo** (pole barszcz *barŝĉ*, litove *barščiai*, ukraine kaj ruse борщ *borŝĉ*, beloruse боршч *borŝĉ*, latve *borščs*, jide באָרשט *borŝt*, de kie germane Borscht kaj angle borsht) estas varma supo de ukraina origino, kiu estas populara de kelkaj slavaj kaj baltiaj popoloj kaj de iliaj judaj najbaroj. Ĝi estas konsiderata nacia plado en diversaj landoj.

Ĝi estas kuirata el ruĝa beto, brasiko, cepo, karoto kaj (aŭ) diversaj specoj de viando (plej ofte el porkaĵo). Tipaj ingrediencoj estas aneto kaj acidkremo. Iuj preferas manĝi barĉon kun speciala ajligita pano — pampuŝko.

**Ingrediencoj** por 4 porcioj: 2 grandaj betoj; 250g da blanka brasiko aŭ
saŭrkraŭto; 2 terpomoj; 1-2 karotoj; 1 petrosela radiko; 1-2 cepbulboj; 1 manĝkulero
da tomata pasto (tomatpureo) aŭ 2 freŝaj tomatoj; 2 manĝkuleroj da porka graso; 100g da lardo;
1 manĝkulero da sukero; 1 manĝkulero da triprocenta vinagro; salo laŭguste; 1,5
litroj da vianda buljono, verdaj petroselo kaj aneto po 25g; 2 ajleroj; 1
manĝkulero da faruno; 2-3 laŭraj folioj; 100g da acidkremo.

**Preparo**: en bolantan buljonon metu bone distranĉitan brasikon kune kun terpomoj
kaj kuiru 10-15 minutojn. En alia ujo brezu raspitajn betojn, petroselan radikon,
karotojn kaj cepbulbojn kune kun tomatoj, sukero kaj vinagro dum 20-25 minutoj.
En bovlo pistu ajlerojn kune kun mola graso. Distranĉu lardon kiel kubetoj. 5-7
minutojn ĝis fino de preparo aldonu miksaĵon el faruno kaj buljono, miksaĵon el
ajleroj kaj graso, kubetojn de lardo, laŭrajn foliojn kaj enhavon de la alia ujo.
En ĉiun teleron metu acidkremon, distranĉitajn verdan petroselon kaj aneton.

La juda (kaj la moderna) varianto anstataŭ porkaĵon uzas kokidaĵon (kokidaĵan buljonon) kaj grason de ansero aŭ anaso anstataŭ lardon kaj porkan grason.

En 2022 la interregistara komitato de la Listo de nemateria kultura heredaĵo de Unesko enkondukis la kulturon de preparado de ukraina barĉo kiel tio, kio bezonas urĝan protekton.

## Eksteraj ligiloj 
* Recepto el Vikilibro

## Referencoj 
Kategorio:Aŝkenaza kuirarto
Kategorio:Supoj
Kategorio:Ukraina kuirarto
Kategorio:Rusa kuirarto
Kategorio:Pola kuirarto
Kategorio:Litova kuirarto
Ferda Formiko

**Ferda Formiko**, , estas heroo en la libroj de la ĉeĥa verkisto Ondřej Sekora, kiu ilin ankaŭ ilustris.

Ferda Formiko estas homigita formiko, kiu portas ruĝan papili-kravaton kun nigraj punktoj. Li estas tre lerta, sur lia domo estas tabuleto kun surskribo **Ferda Formiko - Ĉiuspecaj laboroj**. Efektive li servas al aliaj insektoj kaj animaloj kiel majstra riparisto kaj helpanto en problemaj situacioj. Akrido servas al li kiel ĉevaleto tiranta lian ĉaron. Lia amiko skarabo Sakego estas male mallertulo, kiu ĉiam klopodas helpi, sed ĉiufoje ĉion fuŝas. Malica araneo estas malamiko ne nur de Ferda, sed ankaŭ de aliaj insektoj kaj etaj animaloj (helikoj, lumbrikoj), kun kiu ili devas batali.

eta|dekstra|250px|Skarabo Sakego

La insekta mondo estis sukcese filmita kiel pupfilmo de Hermína Týrlová sub titolo **Ferda Formiko**, eksterlande ofte nur kiel **Ferda**.

La homigitan insektan mondon prezentis ankaŭ aliaj aŭtoroj. En la ĉeĥa literaturo Jan Karafiát en sia poezia libro **Lampiroj**, en la vjetnama literaturo To Hai en libro **La aventuroj de Zemen** (esperantlingve eldonita en 1963). Konata estas ankaŭ japana televida serio pri abelino Maja.

## En Esperanto 
* **Ferda Formiko** en traduko de Zdena Matyková ekzistas en manuskripto.

## Eksteraj ligiloj 
* Formiko Ferda kaj Ondřej Sekora
* Nova filmo pri Ferda
* Poŝtmarko kun Formiko Ferda, skarabo Sakego kaj Kokcinelinjo 

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Ĉeĥaj fabeloj
Kategorio:Libroj
Ferda, Formiko
Ferda, Formiko
Hășmaș

**Hășmaș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Hășmaș (Arad) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en distrikto Arad.
* Hășmaș (Rus) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
Hășmaș (Rus)

**Hășmaș** [həŝmaŝ] (hungare: **Alsóhagymás**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 978 loĝantojn (rumanoj); en 1956 926 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Șimișna; ĝis 2002 ĝi apartenis al Rus.

Hășmaș oriente kaj sude limas al la najbara distrikto Cluj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Forchheim

**Forchheim** estas "granda distrikta urbo" en la historia regiono Frankonio de Germanio kaj ĉefurbo de la distrikto Forchheim en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Konataj lokanoj 
* Evi Geist (1950-2016), laŭ deveno aŭstrino, kiu ekde 1994 ĝis almenaŭ 2014 regule gvidis Esperanto-kursojn en la loka popolaltlernejo kaj organizis la monatajn esperantistajn kunvenojn en la urbo

## Urboĝemelecoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Inter la Esperanto-grupoj de Forchheim kaj Gherla estas viglaj kontaktoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Forchheim
Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Supra Frankonio
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario
Fântânele-Rus

**Fântânele-Rus** [fıntınele rus] (hungare: **Kabalapatak**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Jibou. En 1910 ĝi havis 573 loĝantojn (rumanoj); en 1992 307 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1338. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Rus.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Șimișna

**Șimișna** [ŝimiŝna] (hungare: **Semesnye** [ŝemeŝnje]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Jibou. En 1910 ĝi havis 1 565 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 095 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1314. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi ĝis 2002 apartenis al la komunumo Rus; de tiam ĝi estas aparta komunumo , al kiu apartenas la vilaĝo Hășmaș.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Dosiero: Simisna jud Salaj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Buciumi

**Buciumi** [buĉumj] (hungare: **Vármező**, german: **Burgfeld**) estas komunumo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 2 118 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 435 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1491. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Doboka, de 1876 Szilágy vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bodia, Bogdana, Huta, Răstolț kaj Sângeorgiu de Meseș.

En Buciumi kruciĝas la distrikta vojo DJ108A (al Bodia, Bogdana kaj Huta) kaj la komunuma vojo DC70A (al Răstolț kaj Sângeorgiu de Meseș).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Anna Bandi. naivisma artistino.
* Sándor Csizmadia Bandi, naivisma artisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Dosiero: Buciumi jud Salaj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Karin Dor

**Karin DOR** (naskiĝis  en Wiesbaden en Germanio, mortis la 6-an de novembro 2017 en Munkeno) estis germana aktorino.

Jam kiel studentino de gimnazio ŝi prenis lecionojn de aktorado kaj baleto. Por filmo malkovris ŝin reĝisoroj Rabenalt kaj Harald Reinl. Reinl estis entuziasma pri la juna aktorino, li proponis al ŝi du malgrandajn rolojn en liaj filmoj kaj ankoraŭ filmonte la duan filmon tiam 46-jara Reinl geedziĝis kun la 18-jara Karin. Ŝi aperis en filmoj de May (*Ellen Peterson*, *Ribanna*, *Mabel Kingsley*). Ŝi rolis poste ĉe la flanko de Sean Connery. En la 1970-aj jaroj Karin retiriĝis iom en flankejon prenante rolojn precipe por televido kaj teatro. Ŝi estis unu el la ĉefroluloj de la filmo Topaz de Alfred Hitchcock, kie ŝi ludis kubinon, spionintan por Usono dum la Karibia krizo. Fine ŝi loĝis plejparte en Usono.

[center|400px|eta|Karin Dor kiel *Ribanna* kaj [Terence Hill en Winnetou II]]

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  *(recenzo pri la filmo, kie ŝi ludis)*

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Naskiĝintoj la 22-an de februaro
Kategorio:Mortintoj la 6-an de novembro
Kategorio:Umikinoj de James Bond
Ondřej Sekora

**Ondřej Sekora** (naskiĝis la 25-an de septembro 1899 en Brno - mortis la 4-an de julio 1967 en Praha) estis ĉeĥa ĵurnalisto, desegnisto kaj verkisto de infanlibroj, kiujn li mem ilustris. Lia plej fama figuro estas Ferda Formiko.

Lia patro estis faka instruisto. Ondřej Sekora abiturientiĝis nur post la milito (1919), ekstudis juron, sed ne finis la studadon. Du jarojn li vizitadis atelieron en Art-industria Altlernejo en Prago (1929-1930).

Ekde 1921 li laboris en redaktejo de *Lidové noviny* (Popola Ĵurnalo), unue en Brno, post certa tempo en Prago. Kiel aktiva sportisto li verkis sportajn raportojn, glosis ĉiutagajn aktualaĵojn kaj komencis gvidi Infanan Anguleton, por kiu li verkis kaj ilustris rakontojn kaj bildseriojn. Li ankaŭ ilustris porinfanajn librojn de aliaj verkistoj kaj kontribuis al infanaj kaj bonhumoraj gazetoj.

Por proksimigi al infanoj la naturon, li kreis mondon de homigitaj formikoj, skaraboj, helikoj, lumbrikoj, araneoj kaj aliaj bestoj, por kiuj li trovis ankaŭ karakterizajn desegnojn. Li sukcesis instrui la infanan leganton pri la naturo kaj ankaŭ pri la rilatoj inter la homoj.

## Verkoj 
* **Voříškova dobrodružství** (Aventuroj de hundeto Nukso, 1926)
* **Jak Cvoček honil pytláka** (Kiel hundeto Nito kaptis sakŝteliston, 1932)
* **Ferda Mravenec** (Ferda Formiko, 1936)
* **Ferda Mravenec v cizích službách** (Formiko Ferda en fremdaj servoj, 1937)
* **Ferda v mraveništi** (Ferda en formikejo, 1938)
* **Ferdův slabikář** (La aboco-libro de Ferda, 1939)
* **Trampoty brouka Pytlíka** (Problemplenaj aventuroj de skarabo Sakego, 1939)
* **Malířské kousky brouka Pytlíka** (Pentristaj provoj de skarabo Sakego, 1940)
* **Kuře Napipi a jeho přátelé** (Kokido Ĉirpipep kaj ĝiaj amikoj, 1941)
* **Uprchlík na ptačím stromě** (Fuĝinto sur la birda arbo, 1943)
* **Slavnost u broučků** (Festeno ĉe la lampiroj, 1946)
* **Ferda cvičí mraveniště** (Ferda ekzercas la formikejon, 1947)
* **Kronika města Kocourkova** (Kroniko de la urbo Virkatejo, 1947)
* **Jak se uhlí pohněvalo** (Kiel karbo ekkoleris, 1949)
* **Pohádka o stromech a větru** (Fabelo pri arboj kaj vento, 1949)
* **Kousky mládence Ferdy Mravence** (Ŝercoj de junulo Fromiko Ferda, 1950)
* **Štědrý večer** (Antaŭkristnaska vespero, 1951)
* **Ferda mravenec ničí škůdce přírody** (Formiko Ferda likvidas damaĝantojn de la naturo, 1951)
* **O traktoru, který se splašil** (Pri traktoro, kiu panikis, 1951)
* **Malované počasí** (Pentrita vetero, 1951)
* **Mravenci se nedají** (La formikoj ne lasos sin venki, 1954)
* **Na dvoře si děti hrály** (En la korto ludis infanoj, 1955)
* **Čmelák Aninka** (Burdo Anjo, 1959)
* **Hurá za Zdenou** (Hura post Zdena, 1960)
* **O psu vzduchoplavci** (Pri hundo aervojaĝanto, 1961)
* **Pošta v zoo** (Poŝto en zoo, 1963)
* **Sedm pohádek** (Sep fabeloj, 1964)

## Filmoj 
* **Ferda Mravenec** estas pupfilmo de Hermína Týrlová laŭ la verkoj de Sekora.

## Eksteraj ligiloj 
* Formiko Ferda kaj Ondřej Sekora
* Nova filmo pri Ferda
* Poŝtmarko kun Formiko Ferda, skarabo Sakego kaj Kokcinelinjo 

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj entomologoj
Kategorio:Trejnistoj
Bogdana

**Bogdana** (hungare: **Kásapatak**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 1 073 loĝantojn (rumanoj, slovakoj); en 1992 490 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1554. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Buciumi.

## Fonto 
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Răstolț

**Răstolț** [rǝstolc] (hungare: **Nagyrajtolc**, germane: **Reitholz**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 757 loĝantojn (rumanoj); en 1992 316 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Buciumi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Sângeorgiu de Meseș

**Sângeorgiu de Meseș** [sınĝorĝu de meseŝ] (hungare: **Meszesszentgyörgy**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 883 loĝantojn (rumanoj); en 1992 453 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1453. En la mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Messzesszentgyörgy apartenis al Hungario, al Szilágy. Administre la vilaĝo apartenas al Buciumi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Komunumoj pri Sankta Georgo en Transilvanio 
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu ĉe: Bácsszentgyörgy!

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Mineu

**Mineu** (hungare **Menyő**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău. Administre ĝi apartenas al Sălăţig.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 001 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 418 (rumanoj, 47% hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1335. En mezepoko ĝi estis hungara servutul-vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Endre Horváth: kuracisto, universitata profesoro
* Ferenc Tolvay (Menyő, 1650 - ?, ĉirkaŭ 1710), matematikisto kaj poemaŭtoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Zalnoc

Zalnoc (zalnok) (hungare:Zálnok) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Şimleu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 1046 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 725 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1270. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Közép-Szolnok, poste Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Bobota.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Winnetou III

***Winnetou III*** estas nomo de filmo pri indiana estro de apaĉoj Winnetou.

Du fratoj havas denove laboron. Post milito de nordo kontraŭ sudo, venas al okcidento senĉese novaj kaj novaj almigrintoj, kaj je tio memkompreneble reagas komercistoj kaj homoj, kiuj volas kiel ajn pliriĉiĝi. Sufiĉas nur armigi per fusiloj indianojn, kiuj estas la plej grandaj malamikoj de apaĉoj-meskaleroj kaj samtempe sopiri pri petrolo, kaŝita en ilia tero. Sed la fratoj, kiuj profetas pacon, profetas ankaŭ nekutiman taktikon de "batalo", per kio ĉio tre komplikiĝos...

## Vidu ankaŭ 
* La trezoro sur Arĝenta lago
* Winnetou I
* Winnetou II
* Old Shatterhand

## Eksteraj ligiloj 
* Winnetou en Esperanto 

Kategorio:Filmoj de Karl May
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1965
Kategorio:Aventuraj filmoj
Kategorio:Vesternaj filmoj
Bulgari (Sălățig)

**Bulgari** [bulgarj] (hungare: **Nyírfalva**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sălățig.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 385 loĝantojn (rumanoj); en 1992 300 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1377. Ĝia hungara loĝantaro en la 17-a jarcento pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Soest

**Soest** , ĉefurbo de la samnoma distrikto, estas urbo en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. Ĝi situas ĉirkaŭ 50&nbsp;km oriente de Dortmund sur la fekunda grundo de la pejzaĝo *Soester Börde*, kaj apartenas al la distriktaro Arnsberg. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . 

## Historio 
Soest aĝas jam pli ol 1000 jarojn kaj estis unu el la plej gravaj urboj de Hanso en la mezepoko. En la kulmina tempo de la mezepoko ĝi estis la dua plej granda urbo de Germanio post Köln (Kolonjo).

Grandan signifon la urbo atingis kiel centro de *Soester Börde*, regiono kun tre fekunda tero, kiel loko de salo-produktado kaj prilaborado de fero, sed ĉefe kiel grava komerca urbo, kies kontaktoj etendiĝis ĝis ekz. Novgorod en Rusio.
La urbo konatiĝis ankaŭ pro la Soest-a urborajto, kiu influis multajn urbojn, en modifita formo ĝis en la baltmaran regionon.

La Malpaco de Soest estis venĝokonflikto en la jaroj 1444 ĝis 1449. La urbo Soest defendis je tio sian liberecon kontraŭ Ĉefepiskopo Ditriĥo de Kolonjo (1414–1463), kiu provis reinstali sian regecon.

## Vidindaĵoj 
Malgraŭ gravaj detruoj dum Dua Mondmilito la urbo ankoraŭ disponas pri multaj vidindaĵoj. Ekzistas ekzemple ankoraŭ tri kvaronoj de la **urba muro kaj remparo**, sed nur unu el origine dek pordegoj (**Osthofentor**). En la urbocentro ĉirkaŭ 600 domoj estas protektitaj monumentoj. Aparte vidindaj i.a. estas la "**Haus zur Rose**" kaj la **Pilgrim-domo**, la plej malnova gastejo de Vestfalio. La plej gravaj preĝejoj estas la **katedralo St. Patrokli** kaj la **preĝejo St. Petri**. Krome estas la protestanta preĝejo Sankta Maria de la Herbejo (Soest).

La probable plej malnova bakejo kiu ankoraŭ produktas pumperniklon, estis fondita en 1570 de Jörgen Haverlanth en Soest.

## Famuloj 
* Karl Schwier, fotisto kaj eldonisto
* Otto Modersohn

## Partneraj urboj 
* 20ra Bangor en Kimrio / Britio
* 20ra Guérard en Francio
* 20ra Herzberg (Elster) en Germanio
* 20ra Kampen en Nederlando
* 20ra Sárospatak en Hungario
* 20ra Soest (Nederlando) en Nederlando
* 20ra Strzelce Opolskie en Pollando
* 20ra Visby en Svedio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Bakejo Haverland (germanlingva) 

Dosiero:Soest.jpg|Rigardo al Soest
Dosiero:Soest St Patrokli Dom.jpg|La katedralo de Sankta Patrokli
Dosiero:Soest fachwerkhaus zur rose.jpg|La trabfaka domo "Zur Rose"
Dosiero:Soest osthofentor.jpg|La turo "Osthofentor" de la iama urbomuro
Dosiero:Bäckerei Haverland Mai 2008 1.jpg|Bakejo Haverland
Dosiero:Soest Wiesenkirche und St Maria zur Höhe FFSN-412.jpg|Soest Wiesenkirche
Dosiero:Soest-Ostönnen St Andreas FFSN-274.jpg|Soest-Ostönnen

Kategorio:Distrikto Soest
Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Hansourboj
Winnetou

**Winnetou** estas rolulo, fikcia estro de Apaĉoj, en romanoj de Karl May.

La libra prezento unue priskribas lin kiel grandan sovaĝulon kun multaj cikatroj kaj homaj skalpoj. Poste laŭvorte fariĝas el li "ruĝa ĝentilulo" kaj ankaŭ en filma aspekto Winnetou estas simbolo de honesteco, prudenteco kaj bono.

Lia patro estas Inĉu-ĉuna kaj lia fratino Nŝo-ĉi. Ambaŭ mortas en la libro Winnetou (filmo *Winnetou I*), kiam embuske atakas ilin Frederick Santer. La fama arĝentornamita pafilo de Winnetou unue apartenis al lia patro, li heredis ĝin kun sia tranĉilo. Kun Old Shatterhand li rajdas ĉevalojn, kiujn li edukis. La ĉevalo de Winnetou estas Ildĵi kaj lia blankula amiko (Old Shatterhand) havas ĉevalon Hatatitlon.

En filmoj pri Winnetou rolis lin aktoro Pierre Brice.

Kategorio:Germanlingva literaturo por infanoj
Kategorio:Figuroj en verkoj de Karl May
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Fikciaj nordamerikaj indianoj
Zirienka

**Zirienka** estas arta lingvo kun kompleksa fonetiko. La vortprovizo estas apriora. La gramatiko ŝajnas simpla.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.io.com/~hmiller/lang/ZireenLanguage.html 

Kategorio:Artaj lingvoj
Eddi Arent

**Eddi Arent**, civile *Gebhardt Georg Arendt* naskiĝis la  en Dancigo kaj mortis la  en Munĥeno. Post studado li estis alvokita unue al soldata deĵoro kaj pli malfrue post la milito li komencis lerni aktoradon.

## Vivo 
eta|Eddi Arent kaj Lex Barker
Sian aktoran debuton li havis en la jaro 1956 en filmo "Der Mustergatte", sed li estis pli konata al la publiko nur fine de la sesdekaj jaroj danke al siaj roloj en filmoj de Edgar Wallace. Trifoje li darfis roli kiel murdisto. Krom tio li fariĝis danke al sia talento populara komikulo. En 1959 li unuafoje aperis kiel *James* en "Der Frosch mit der Maske". En 1960 li rolis kiel polica fotografisto en "Die Bande des Schreckens". En 1962 li rolis en sia unua filmo de Karl May Der Schatz im Silbersee. Sekvis Winnetou II kaj Winnetou und Old Shatterhand im Tal der Toten. En ĉiuj ĉi filmoj li korpigis lordon Castlepool.

Komence de la naŭdekaj jaroj li retiriĝis el amuzkomerco. Komune kun edzino Franziska li malfermis en 1993 hotelon en Nigra Arbaro. Sed finfine tie ili fiaskis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Nekrologo en la gazeto *Der Spiegel*. 

Kategorio:Komikistoj
Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Naskiĝintoj la 5-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 28-an de majo
Latvaj fusilistoj

La **latvaj fusilistoj** (latve: *Latviešu strēlnieki*, ruse: *Латышские стрелки*) estis militaraj unuoj, kiuj estis starigitaj ekde 1915 en Latvio, por defendi la baltajn areojn kontraŭ la germanoj, dum la unua mondmilito.

Ili estis komence volontuloj, sed ekde 1916 oni enkondukis la soldatdevon. Ĉ. 40.000 latvoj formis la divizion de la latvaj fusilistoj. Ili batalis ekde 1915 ĝis 1917 en la rusa armeo apud la rivero Daugava. En decembro de 1916 kaj januaro de 1917, ili suferis gravajn perdojn en monatlongaj bataloj. La latvaj fusilistoj sukcesis trarompi la germanan defendan linion, sed la sukceso estis senrezulta, ĉar oni ne antaŭenigis plu la atakon. La rusa armeo perdis tiam 26.000 soldatojn, el kiuj 9.000 estis latvaj fusilistoj, triono de ties tiama nombro. La gravaj perdoj kaŭzis kontraŭsenton ĉe la trupoj kontraŭ la rusaj generaloj kaj la caro Nikolao la 2-a kaj samtempe rezultis en kreskanta apogo por la bolŝevikoj, kiuj volis fini la militon.

## Ruĝaj latvaj fusilistoj 
En 1917, multaj latvaj fusilistoj aliĝis al la bolŝevikoj kaj formis la Ruĝajn latvajn fusilistojn (latve: *Latviešu sarkanie strēlnieki*, ruse: *красные латышские стрелки*). Ili subpremis antibolŝevistaj ribelojn en Moskvo (1918) kaj en Jaroslavl, batalis kontraŭ Denikin, Nikolaj Judeniĉ kaj Vrangel. La divizio en 1919 ricevis la plej altan rusan distingon de ĉiu tempo, la ruĝan honorflagon de la Tutrusa Centra Komitato. La oficiro de la ruĝaj latvaj fusilistoj estis Jukums Vācietis, kiu iĝis la unua ĉefkomandanto de la Ruĝa Armeo. La ruĝaj latvaj fusilistoj provis establi bolŝevikan regadon en Latvio (1919), sed sensukcese. Ilin venkis germanbaltaj libertrupoj, polaj trupoj kaj la nova latva armeo.

En 1920 okazis packontrakto inter Latvio kaj Rusio. danke al tio, hejmenvenis 11.935 iamaj ruĝaj latvaj fusilistoj. Aliaj restis en Rusio, en la rusa armeo aŭ en la Ĉeka. Multaj el la restantaj estis ekzekutitaj dum la stalinaj purigoj.

Nun ili havas monumenton en Rigo, kiu kaŭzas politikajn disputojn.

Fusilistoj
Fusilistoj
Zravel

**Zravel** estas arta lingvo kreita en Japanio. Ĝia vortprovizo havas ĉirkaŭ  1300 vortojn, bazitaj sur la angla, korea lingvo kaj japana lingvo. La gramatiko akceptas preskaŭ ĉiajn vortordojn. 

## Specimeno 
## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20091021044135/http://geocities.com/Tokyo/Pagoda/5961/zravel-sample-text.html

Kategorio:Artaj lingvoj
Stryker

eta|dekstra|200ra|
**Stryker** estas kvaraksa (ĝi havas do 8 radojn) kirasita veturilo de la usona armeo. Ĝi estis enkondukita en 2002.

## Teknikaj datenoj 
* Maso: 19 t
* Maksimuma rapido: 100 km/h (sur ebena vojo)
* Atingopovo sen postplenigo: 500 km
* Dekliv-veturebleco: 60%
* Maks. flanka deklivo: 30%
* Porteblaj homoj: 8 pers.

## Eksteraj ligiloj 
* Army Technology.com - Stryker 8-Wheel Drive Armoured Combat Vehicles 

Kategorio:Batalveturiloj
Steven Dale Green

**Steven Dale Green** (n. 2-an de majo 1985) estas usona soldato en 3-a Golfa Milito. Li seksperfortis 14-jaran junulinon kun kamaradoj James Barker, Paul Cortez kaj Jessie Spielman. Post tio, Green pafmurdis ŝin, la patrinon, patron kaj pli junan fratinon.

La afero estis nova bato kontraŭ la usona okupado kaj politiko de George Bush.

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Soldatoj
Saltotabulo

eta|160ra|Plonĝada saltotabulo
La **saltotabulo** estas alta aŭ elasta tabulo, sur kiu sportanto povas salti aŭ de kiu sportanto povas plonĝi.

Ĝi havas diversajn formojn:
* Gimnastika saltotabulo estas risorte muntita aŭ metita sur la planko kaj faciligas la transsaltadon de obstaklo.
* Naĝeja saltotabulo estas muntita rande de akvobaseno kaj etendiĝas super la akvo por doni al plonĝulo sekuran distancon de la rando. Altaj saltotabuloj estas muntitaj al turo, sur kiun plonĝuloj devas grimpi.

## Vidu ankaŭ 
* Liberstila skiado
* Trampolino

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Plonĝado
Rultabulo

eta|Rultabulo

**Rultabulo** estas sportilo uzata por rultabulado. Ĝi konsistas el tabulo kun kvar radetoj, sur kiu oni staras, veturante sur glataĵo. La rultabulo havas specialan konstrukciaĵon de subpendaĵo de radetoj, kio ebligas manovri pere de piedoj.

Ekzistas ankaŭ elektraj rultabuloj, kiuj moviĝas per la forto de elektra motoro. Krome ekzistas la duradaj memekvilibriĝaj rultabuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Neĝtabulo
* Surfotabulo
* Duontubo
* Svingrajdado

## Eksteraj ligiloj 
* Rultabulumadaj videoj ĉe *Extreme sports videos*

Kategorio:Sportiloj
Fanni Kaplan

**Fanni KAPLAN** (aŭ Fanny, , ankaŭ *Fanja Kaplan*, originale *Фейга Хаимовна Ройдман* naskiĝis la 10-an de februaro 1890 en gubernio Volhinio, Ukrainio; m. 3-an de septembro 1918 en Moskvo) estis rusa anarĥiistino, kiu famiĝis pro atenco kontraŭ Lenin.

## Vivo 
Kaplan naskiĝis en juda kamparana familio. Ŝi estis arestita jam en 1906 pro atako kontraŭ registara oficisto, Oni ekzilis ŝin al trudlaborejo en la Siberia Akatuj. Ŝi liberiĝis nur post la Februara revolucio en 1917.

Ŝi famiĝis pro atenco kontraŭ Lenin per du kugloj, la 30-an de aŭgusto 1918 ĉe Moskva fabriko, dum ties parolo. Oni kaptis ŝin kaj ŝi konfesis sian intencon murdi Leninon. Ĉar ŝi suferis je malbona vidkapablo dum la trudlaboro en Siberio, kelkaj pridubas, ĉu vere ŝi faris la atencon aŭ ĉu ŝi protektis iun.

## Literaturo 
* Scott B. Smith: *Who shot Lenin?* - in: Jahrbücher für Geschichte Osteuropas / N.F. 46.1998 - S. 100-119
* S. Lyandres: *The 1918 Attempt on the Life of Lenin: A New Look at the Evidence*

Kategorio:Atencintoj
Kategorio:Rusiaj revoluciuloj
Inessa Armand

**Inessa Armand**, fakte **Inès Elisabeth Armand** (n. 8-an de majo 1874 en Parizo; m. 23-an de septembro 1920 en Nalĉik) estis rusa revoluciulino kun franca deveno.

Ŝi estis ano de la Rusia Socialdemokrata Partio ekde 1904, partoprenis en la revolucio de 1905, oni ekzilis ŝin en 1907 pro kontraŭregistara agado. Ekde 1913 laboris ŝi apud Lenin en Parizo. Fakte Lenin iĝis intima amiko de Inessa Armand en 1910 kaj kelkaj biografoj sugestas, ke ili havis ekster-geedzan amaferon el 1910 ĝis 1912.

Ŝi revenis en Rusion post la februara revolucio de 1917.

Ŝi agadis en la socialdemokrataj kaj komunistaj virinaj movadoj, mortis je ĥolero.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Bardawil, Georges: *Inès Armand: biographie*. - Parizo: Lattès, 1993. - ISBN 2-7096-1057-4
* Fischer, Louis (1964). *The Life of Lenin*. Londono: Weidenfeld kaj Nicolson.
* Pipes, Richard (1990). The Russian Revolution: 1899–1919*. Londono: Collins Harvill. ISBN 978-0-679-73660-8.
* Podljaschuk, Pawel: *Inessa: ein dokumentarischer Bericht über das Leben der Inès Armand*. - Berlino: Dietz, 1987. - ISBN 3-320-00900-1
* Read, Christopher (2005). *Lenin: A Revolutionary Life. Routledge Historical Biographies*. Londono: eldonejo *Routledge*. ISBN 978-0-415-20649-5.
* Rice, Christopher (1990). *Lenin: Portrait of a Professional Revolutionary*. Londono: Cassell. ISBN 978-0-304-31814-8.
* Service, Robert (2000). *Lenin: A BiographyÄÄ. Londono: Macmillan. ISBN 978-0-333-72625-9.

Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro
Zoinx

**Zoinx** estas arta lingvo kreita kun luda celo de Roger Espel Llima, studento de komputiko ĉe la École Normale Supérieure en 1993. Estas ian influon de Esperanto, ĉefe en korelativoj. Ili havas aprioran vortprovizon, sed emas simili iom al naturaj lingvoj. Prononco estas simpla, vortordo estas SVO.
La nomo de la lingvo estas vortludo pri franca slango.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.iagora.com/~espel/zoinx/zoinx.html 

Kategorio:Artaj lingvoj
El Puerto de Santa María

dekstra|eta|250px|Castillo de San Marcos en El Puerto de Santa María
eta|250px|Loko de El Puerto en Kadizo
**El Puerto de Santa María** estas urbo de Hispanio, apud la rivero Guadalete en la provinco Cádiz, Hispanio. 

Loka futbalteamo estas Racing Club Portuense.

## Vidu ankaŭ 
* El Puerto de Santa María (stacidomo)
* Valdelagrana (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de urbo 


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Andaluzio
Cosniciu de Jos

**Cosniciu de Jos** [kosniĉu de ĵos] (hungare: **Alsókaznacs**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Zalău. En 1910 ĝi havis 583 loĝantojn (rumanoj); en 1992 794 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1213. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Ip (Sălaj).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Zăuan

**Zăuan** [zəŭan] ( sila:djzova:nj) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Şimleu Silvaniei. Administre ĝi apartenas al Ip (Sălaj).
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 135 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 1 282 (rumanoj, 84% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1249. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Kraszna*, poste *Szilágy*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*Péter Király (22-a de septembro 1868 - 6-a de januaro 1933): verkisto.
* János Márkus Barbarossa (1955): verkisto.
*László Márkus (*11-a de majo 1961: bazlernaja instruisto, amatora pentristo.
*Jenő Zoványi  (11-a de septembro 1865 – Budapest, 24-a de januaro 1958): eklezihistoriisto, universitata profesoro, doktor de historiaj sciencoj (1957).
## Fonto
*Magyar Nagylexikon
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.htm

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Bozna

**Bozna** (hungare: **Szentpéterfalva** sentpe:terfalva) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 643 loĝantojn (rumanoj); en 1992 330 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1619. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Szilágy vármegye*). Administre ĝi apartenas al Agrij.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Komunumoj pri Sankta Petro en la Hungara reĝlando 
La tabelo prezentas nur la komunumojn el Transilvanio, la ceterajn vidu: Detrekőszentpéter!

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Dolu

**Dolu,** hungare **Almásdál** [almAŝdAl], estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. Administre Dolu apartenas al Zimbor. Ĝi lokiĝas en la valo de rivero nomita Dáli en la hungara, alfluo de Almás (hungare), inter Miluani, Zimbor kaj Ugruțiu.

La unua mencio skribe de la vilaĝo venas de 1461. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 la vilaĝo apartenis al Hungario (distrikto Hidalmás, reĝa departemento Kolozs). En 1910 Almásdál havis 557 loĝantojn, kaj 520 en 1992, je ambaŭ okazoj rumanoj. Tamen, laŭ hungara Vikipedio, en 1909 la vilaĝo havis ankaŭ hungarajn kaj judajn loĝantojn.

La nomo Almásdál apartenas pluraj hungaraj loknomoj kun la ero *almás*, kiu signifas "pomo" aŭ "pomarbo".

## Fontoj 
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Sutoru

**Sutoru** (hungare: **Zutor**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Zimbor.
## Gravaj personoj 
*Petre Abrudan (8-a de julio 1907 - Cluj-Napoca, 18-a de majo 1979): pentristo.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Sălaj
Valea Pomilor

**Valea Pomilor** [valja pomilor] (hungare: **Mocsolya**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Zalău. Administre ĝi apartenas al Şamşud.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 716 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 486 (rumanoj, 84% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1349. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szilágy). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj
*Éva Bányai (1928): aktorino.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Ip (Sălaj)

**Ip** (hungare: *Ipp*) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio okcidente de Zalău. Administre apartenas al ĝi Cosniciu de Jos, Cosniciu de Sus, Zăuan, Zăuan-Băi.

Ip situas ĉe la rumana nacia vojo DN19B inter Nușfalău kaj Marghita. Ĝi havas fervojan stacion (nomatan "Ipu") ĉe la linio 413 inter Săcuieni kaj Șărmășag.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1526 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 1688 (rumanoj, 64&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002 la 3.946 loĝantoj de la komunumo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

La slovaka loĝantaro vivis precipe en Zăuan-Băi, kie ĝi konsistigis preskaŭ 90&nbsp;%.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1208. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy vármegye*).

## Eventoj 
* En septembro de 1940 okaze de incidento unu el subunuoj de la hungara armeo mortigis preskaŭ 160 rumanajn loĝantojn en la vilaĝo.

## Renomaj personoj 
* István Borzási baptista pastro, eklezia verkisto
* Bálint Kisfalussy (n. 16-a de oktobro 1939): aktoro, kanzonkomponisto

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Dosiero: Ip jud Salaj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Szilágyippi_ref_templom.jpg|Reformitula preĝejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Cehei

**Cehei** [ĉehej] (hungare: **Somlyócsehi**) estas vilaĝo en Rumanio apud Şimleu Silvaniei. Administre ĝi apartenas al Şimleu Silvaniei.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 001 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 350 (rumanoj, ciganoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1259. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szilágy). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Pusta

Pusta estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Pusta (Bulz) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Pusta (Şimleu Silvaniei) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Pusta (Şincai) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.

## Vidu ankaŭ 
* **Pusto**, hungare *puszta*
Sub Cetate (Valcău de Jos)

**Sub Cetate (Valcău de Jos)** [sub ĉetate] (hungare: **Valkóváralja**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Şimleu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 455 loĝantojn (rumanoj); en 1992 498 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1481. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Kraszna, de 1976 Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Valcău de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Chechiș

**Chechiș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Chechiș (Dumbrăvița) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
* Chechiș (Bălan) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
Ceaca

**Ceaca** [ĉaka], hungare **Almáscsáka** [almAŝĉAka], estas vilaĝo en Rumanio oriente de urbo Jibou. Administre Ceaca apartenas al la komunumo Zalha.

Ĝia unua mencio skribe estas en 1378. Ĝis 1919 kaj inter 1940[ kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Szilágy. En 1910 Almáscsáka havis 715 loĝantojn (rumanoj), kaj en 1956 678 (rumanoj) .

La nomo Almáscsáka apartenas al pluraj hungaraj loknomoj kun la ero *almás*, kiu signifas "pomo" aŭ "pomarbo".

[eta|maldekstre|Ruinoj de la kastelo Almaș en [Almașu, al kiu la vilaĝo historie apartenis]]
## Fontoj 
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Pusta (Șimleu Silvaniei)

**Pusta** (hungare: **Csehipuszta** [ĉehipusta]) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Şimleu Silvaniei.
## Loĝantaro
Pusta ĝis 1956 estis parto de Cehei kaj havis 483 loĝantojn, en 1992 1 312, el kiuj 366 rumanoj, 1 hungaro, kaj aliaj (grandparte ciganoj) 1 058 loĝantaojn
## Fonto
*Hungara vikipedio
== Komunumoj pri *cseh* (= ĉeĥo) en Hungara reĝlando ==

## Gravaj personoj 
*Iuliu Maniu (8-a de januaro 1873 – Sighetu Marmaţiei, 5-a de februaro 1953) rumana politikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Sălaj
Valea Hranei

**Valea Hranei** [valja hranej] (hungare: **Tormapataka**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Jibou. Administre ĝi apartenas al Zalha.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 319 loĝantojn (rumanoj); en 1992 190 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1594. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Valea Lungă

Valea Lungă estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Valea Lungă (Mica) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Valea Lungă (Alba) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Valea Lungă (Ilia) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*Valea Lungă (Luncoiu de Jos) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*Valea Lungă (Zalha) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Valea Lungă (Dârlos) estas vilaĝo en Distrikto Sibiu.
Vârteșca

**Vârteșca** [vırteŝka] (hungare: **Virtyeskatelep** [virtjeŝka-telep]) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Zalha.

La distrikta vojo DJ108S ligas Vârteșca al Zalha kaj al Bezded.

Vârteșca posedis lignan preĝejon el la 18-a jarcento; ĝi grandparte forbrulis la .

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Bord

**Bord** povas rilati al:
* vilaĝo Bord en Rumanio
* la nomo de franca Esperanto-aktivulo el la komenco de la XX-jc - Bord, Émile.
* Bord (Zwischbergen) estas setlejo de la komunumo Zwischbergen de la Distrikto Brigo en Kantono Valezo en Svislando.
Iaido

eta|Preparo al iaido
***Iaidō*** (japane 居合道) estas japana luktosporto. Gravas en ĝi elingigi la katanon kaj tranĉi per ĝi en unu movo.

La termino *iaidō*, skribita per tri kanji (居合道), signifas proksimume:

* 居 *i:* vivi, ekzisti
* 合 *ai:* harmonio, unio
* 道 *dō:* vojo

*Iaidō* povas esti tradukita por «la vojo de la vivo kun harmonio», aŭ «ekzisti kun unio kun la vojo».

En Iaidō exzistas movoj kiu nomas *kata.* Tiuj *kata* konsistas principe el kvar stadioj:
* elingigo kaj unua tranĉo (*nukitsuke* aŭ *nukiuchi*)
* tranĉo (*kiri oroshi*)
* purigo de la klingo (*chiburi*)
* reeningigo de la klingo (*notō*)

## Vidu ankaŭ 
### DVD 
* *Kenki* de Kenji Misumi (1964). *La Trilogio de la katano*.
* *Zatoichi*, pluraj filmoj kun la fama aktoro Shintarō Katsu uzas iaido.
* *Après la pluie* (*Post la pluvo*) estas la lasta filmo de Akira Kurosawa. La plej taksita filmo de la praktikantoj.

* Luktosporto
* *Budo*
* Muzo ŝinden ryu
* Japana glavo

Kategorio:Kulturo de Japanio
Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Japanaj batalartoj