Diplomatia incidento

**Diplomatia** aŭ **Internacia** - **Incidento**, **okazaĵo** aŭ **krizo** estas ŝajne malgranda aŭ limigita ago aŭ konflikto, kiu kondukas al pli granda disputo inter du aŭ pli da ŝtatoj. Internaciaj okazaĵoj povas ekesti pro neantaŭviditaj agoj implikantaj civitanojn, registarajn oficistojn aŭ la armetrupojn de unu aŭ pli da ŝtatoj, aŭ pro malgranda, konscia aŭ neintenca, sed provoka ago kontraŭ alia ŝtato. 

Militojn ofte provokis internaciaj incidentoj, kaj diplomatiaj klopodoj malhelpi internaciajn incidentojn eskaladi en plenskalajn armitajn konfliktojn ofte malsukcesis. Post la Unua Mondmilito, la Ligo de Nacioj estis establita por helpi naciojn, kiuj estis partioj en internacia incidento, atingi solvon al la incidento per diplomatiaj rimedoj. Komence, la Ligo de Nacioj sukcesis trovi diplomatiajn solvojn, sed la malsukceso de la Ligo de Nacioj malhelpi la Duan Mondmiliton kaŭzis ĝian dissolvon favore al Unuiĝintaj Nacioj. Kiel ĉe sia antaŭulo, Unuiĝintaj Nacioj provizas rimedon, per kiu nacioj implikitaj en internacia incidento povas labori por solvi la problemon diplomatie, anstataŭ perforto.

La termino ankaŭ aplikiĝas al okazaĵoj, kiuj povas interrompi internacian komercon, same kiel famuloj aŭ aliaj konataj individuoj, kiuj kondutas malkonvene, igante la gazetaron kaj foje registarojn kritiki iliajn agojn.

La Internacia Kortumo konservas liston de juraj disputoj inter ŝtatoj, multaj el kiuj rezultas el internaciaj okazaĵoj. La Brita Reĝa Poŝto konservas liston en sia retejo de aktualaj internaciaj okazaĵoj, kiuj povus interrompi la poŝtan servon.  La listigitaj okazaĵoj povas konformiĝi al la supre donitaj difinoj.

## Iuj famaj internaciaj incidentoj 
### 18a jarcento 
* Batalo de Jumonville Glen (1754)
* Pendumado de Joshua Huddy (1782)
* XYZa afero (1797-1798)

### 19a jarcento 
* Caroline Afero, kiu havis grandan efikon sur la evoluado de internacia juro (1837-1842)
* Trent afero (1861)
* María Luz okazaĵo (1872)
* Faŝoda okazaĵo, renkontiĝo de britaj kaj francaj fortoj en la landoj konkurita por imperia influo en Afriko (1898)
* USS Majno eksplodis en Havano

### 20a jarcento 
* Dogger Bank okazaĵo - rusaj ŝipoj erare identis brita ŝipo al japana (1904)
* Tampico Afero (1914)
* Atenco de Sarajevo, la atenco kontraŭ arkiduko Franz Ferdinand - eksplodo de la Unua Mondmilito (1914)
* Sinkigo de la RMS Lusitania - movigis Usonon pli proksima al la mondmilito (1915)
* Zimmermann Telegramo - supozata alianco inter Germanio kaj Meksiko dum la mondmilito (1917)
* Abisenia krizo
* USS Panay okazaĵo (1937)
* Tientsin okazaĵo (1939)
* Gleiwitz okazaĵo - falsflaga atako de Germanio sur ĝi mem, praviganta invado en Pollando (1939)
* Amethyst okazaĵo (1949)
* Lavon Afero inter Israelo kaj Egiptio (1954)
* hungara Revolucio de 1956
* Parkumadaj malobservoj de la filipina diplomatia misio (1959)
* U-2 Krizo de 1960
* Konstruo de Berlina Muro (1961)
* Golfo de Tonkin okazaĵo (1964)
* USS *Liberty* okazaĵo (1967)
* USS *Pueblo* okazaĵo (1968)
* Dagmar Hagelin (1977)
* Irana Ostaĝo Krizo (1979-1981)

* Flugo 007 de Korean Air (1983)
* La sinkigo de la *Rainbow Warrior* (1985)
* USS Akra okazaĵo (1987)
* Irana flugo 655 (1988)
* Pan Am flugo 103 (1988) (Lockerbie-atako)
* *Yinhe* okazaĵo (1993)
* Cavalese kabla aŭto katastrofo (1998)
* Usona bombado de la ĉina ambasadejo en Beogrado (1999)
* Elián González (1999)

### 21a jarcento 
* Kolizio de Ehime Maru kaj USS Greeneville (2001)
* Hainan Insula incidento (2001)
* Atencoj de la 11-a de septembro 2001 (2001)
* La ekzekuto de majo 2006 en Teksaso de meksika ŝtatano Jesús Ledesma Aguilar
* Venenigo de Alexander Litvinenko en London (2006)
* 2007 Irana kapto de maristoj de la Reĝa Mararmeo
* *¿Por qué no te callas?*, respondo de Reĝo Johano Karlo la 1-a de Hispanio al Hugo Chávez, presidanto de Venezuelo, ĉe la 2007 Iberamerican pintkunveno (Santiago, Ĉilio)
* Sinkigo de ROKS Cheonan (2010)
* 2010 Atako kontraŭ gaza floto
* 2010 Israelo-Libano limkolizio
* Bombado de Jonpjongo (2010)
* 2011 NATO attack in Pakistan (2011)
* Itala pafado de senarmaj hindaj fiŝkaptistoj en la Araba Maro en 2012
* Scarborough Shoal standoff (2012)
* Reteno de la argentina fregato *Libertad* en Ganao (2012)
* Devyani Khobragade incidento (2013)
* 2013 Lahad Datu alfrontiĝo
* 2014 Panama–Venezuela diplomatia krizo
* La pafmortigo de Flugo 17 de Malaysia Airlines (2014)
* Atako kontraŭ la sauda diplomatia misio en Irano en 2016
* Lu Yan Yuan Yu 010 (2016)
* Venenigo de Sergej and Julia Skripal (2018)
* Mortigo de Jamal Khashoggi (2018)
* Incidento en Kerĉa markolo (2018)
* Carlos Ghosn asekura skandalo (2018)
* Aresto de Paul Whelan (2018-2024)
* 2018 Panama–Venezuela diplomata krizo
* Venezuela presidenta krizo (2019)
* 2019 Bolivia politika krizo
* Blitzchung controversy (2019)
* Flugo 752 de Ukraine International Airlines (2020)
* Aresto de Alex Saab (2020)
* Obstrukco de la Sueza Kanalo en 2021
* Flugo 4978 de Ryanair kaj la aresto de Raman Prataseviĉ (2021)
* AUKUS (2021)
* Novak Đoković KOVIM-19 skandalo (2022)
* Aresto de Brittney Griner (2022)
* 2023 Nigerien crisis

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diplomatio
* Spionado
* Milito
* Terorismo

## Eksteraj ligiloj 
*  Listo de kazoj prezentitaj al la Internacia Kortumo ekde 1946 arkivigita 
*  Listo de Internaciaj okazaĵoj de la brita Reĝo Poŝto

Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kategorio:Internaciaj disputoj
*
*