Kromleĥo

[300px|eta|Kromleĥo de Swinside, [Lake District, Anglio.]]
eta|300px|Almendres
[eta|La fragmento de kromleĥo de Grzybnica, en norda [Pollando]]
[eta|Kromleĥo de Odry, en norda [Pollando]]
**Kromleĥo** estas megalita strukturo el la bronzepoko aŭ la neolitiko, kiu konsistas el megalitoj starante en cirklo aŭ duoncirklo. Tiuspecaj monumentoj estas troveblaj en Irlando, Britio, Francio, Pollando () kaj Portugalio.

Laŭ Francisko Azorín **kromleĥo** estas *Megalita monumento formita per menhiroj formantaj unu cirklon (ciklolito), aŭ kelkajn kombinitajn cirklojn.* Li indikas etimologion el la bretona *krom + leĥ* (krono ŝtona).

## Signifo 
Kromleĥo povas havi du signifojn :
# Ŝtoncirklo
# Dolmeno

La signifo dependas de la regiono. En Francio kaj Germanio oni komprenas ŝtoncirkon, dum sur la britaj insuloj oni komprenas dolmenon kaj henĝon..

Foje la termino estas ankaŭ uzata pro la restaĵoj de tumulo (monteta tombejo), kiuj estis apenaŭ cirkloformaj. Ĉi tiuj tomboj havas sur la britaj insuloj ankaŭ la nomon Cairn. Pro la terminologiaj problemoj, la termino Kromleĥo ne plu estas uzata .

En la kazo de ŝtona cirklo, la aĝo estas proksimume 3.000 ĝis 4.000 jaroj, do bronca epoko. Se estas dolmeno la monumento povas esti ĝis 5.500 jaroj aĝa kaj devenas el la juna ŝtonepoko

Ĉiukaze la konstruaĵoj ne estas (kontraŭ ofta opinio) konstruitaj de la keltoj, sed de reprezentantoj de megalita kulturo

## Deveno de la termino 
La vorto *Cromlech* devenas el la kimra lingvo kaj konsistas el la silaboj *Crom* kaj *Llech*. *Crom* estas malrekta, kurbita, kaj *Llech* estas la termino por glata, plata ŝtono.

Ĉar la bretona lingvo apartenas al la britaniaj lingvoj, la vorto estis komprebla ankaŭ en Bretonio.[eta|300px|[Mulfra desegno de W. Borlase 1769]]

## Utiligo de la termino 
La unua konata utiligo okazis 1588 dum la traduko de la biblio en la kimran lingvon per *William Morgan*, episkopo de Llandaff kaj St Asaph.

Kiel nomo por prahistoria tombejo en formo de dolmeno ĝi estis unuafoje uzita 1650 de Reverend John Griffith de Llanddyfnan kiu priskribis kelkajn starantaj monolitojn, kiu portis horizontalan kuŝŝtonon.[eta|300px|Kromleĥo ĉirkaŭ [kairno|maldekstra]]
En 1769 klasifikis William Borlase en lia eseo pri megalitaj strukturoj en Cornwall ĉiujn portajlaj tombejoj de la regiono kiel Kromleĥoj. Nuntempe ĉi tiuj konstruaĵoj nomiĝas Quoit. Poste estis priskribitaj ankaŭ aliaj monumentoj sur la britaj insuloj, ekzemple Stonehenge kiel kromleĥo . Simplaj ŝtoncirkloj ĉiam estis klare distingitaj.

En la franca lingvo la vorto *Cromlech* estas uzata ekde la 18-a jarcento kaj prenita el la angla lingvo. La termino estas konata en la bretona lingvo, kie temis pri cirkloforma aranĝo de menhiroj. Intertempe kelkaj anglaj arkeologoj uzas la terminon kiel sinonimo por ŝtoncirklo.

## Eksteraj ligiloj 
 klarigo en enciklopedio el la jaro 1911

 Asilah, le Cromlech de M'zora ou M’Soura (indiko al monumento en  Maroko

 Der Cromlech von Crucuno bei Plouharnel (Kromleĥ de Crucuno ĉe Plouharnel en Bretonio, Francio)

 klarigo kun fotoj el Navaro

## Bildaro 

Dosiero:UNESCO Wassu Stone Circles (3687500494).jpg|UNESKO monda heredaĵo en Wassu
Dosiero:Menhir-carnac-campo.jpg|Kampo kun megalitoj en Carnac, Francio.
Dosiero:Stonehenge Wide Angle.jpg|Stonehenge
Dosiero:Rectangular cromlech Crucuno-cromeleque retangular.jpg|Parta vido de ortangula kromleĥo de Crucuno, Bretonio

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtoncirkloj de Wassu (Senegalio, Gambio)
* Stonehenge, Britio
* Carnac, Francio
* Menhiro

## Referencoj 
Kategorio:Arkeologiaj lokoj
Kategorio:Megalitoj