open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
URY

**URY** havas plurajn signifojn:

***ury** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***URY** estas landokodo de Urugvajo laŭ normo ISO 3166.
***Ury** estas franca komunumo en Seine-et-Marne.
TUT

**TUT** havas plurajn signifojn:

* **tut** estas kodo de altajaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-3.
* En geometrio, **Tut** estas simbolo de Bowers de senpintigita kvaredro.
TXT

**TXT** povas rilati al:

***.txt** estas finaĵo de dosiernomo.
***txt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
TYE

**Tye** aŭ **TYE** havas plurajn signifojn:

***tye** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Christopher Tye**
TYL

**Tyl** aŭ **TYL** havas plurajn signifojn:

***tyl** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Josef Kajetán Tyl**
***Tyl-Sjok**
USP

**USP** aŭ **usp** havas plurajn signifojn:  

* Majuskle, USP temas interalie pri mallongigo de la Universitato de San-Paŭlo (vidu ankaŭ la paĝon pri la Universitato de San-Paŭlio, mallonge UNESP)
* kaj pri mallongigo de la Universitato de la Suda Pacifiko en la insulara ŝtato Fiĝioj.
*Krome minuskle, **usp** interalie estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, nome la uspanteka (Uspanteco, Uspanteko, Uspantec), majaa lingvo de Gvatemalo.

## Vidu ankaŭ 
* USPS
USR

**USR** povas rilati al:

* **usr** estas simbolo de mezurunuo mikrosteradiano kiu estas 10−6 steradianoj, ĝi devus esti skribita kiel "μsr".
* **usr** estas unu el dosierujoj de la norma hierarkio de dosierujoj en Unikso.
UTA

**Uta** aŭ **UTA** havas plurajn signifojn:

* **uta** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Uta** estas komunumo de Italio
* **UTA Arad**
* **uta** estas adjektivo de sufikso -ut- en Esperanto.
* virina nomo **Uta**
UTE

**UTE** povas rilati al:

* **ute** estas adverbo de sufikso -ut- en Esperanto.
* **ute** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
UZS

**UZS** havas plurajn signifojn:

***uzs** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***UZS** estas kodo de valuto Uzbeka sumo de lando Uzbekio laŭ normo ISO 4217.
VAH

**VAH** havas plurajn signifojn:

***Váh** estas la plej longa rivero en Slovakio.
***Vah (urbo)** estas ubo en Pakistano.
***vah** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
VAL

**Val** aŭ **VAL** havas plurajn signifojn:

* **val** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Val** estas mallongigo de aminoacido valino en kemio.
* **VAL** estas mallongigo de Vehiklo Aŭtomata Leĝera.

## Municipoj 
* Val (distrikto Tábor) – municipo en distrikto Tábor
* Val (distrikto Rychnov nad Kněžnou) – municipo en distrikto Rychnov nad Kněžnou
VAN

**VAN** havas diversajn signifojn:

* **Van** (aŭ en kurda: Wan; armena: Վան), estas urbo en orienta parto de Turkio ĉe la samnoma lago.
* **Van (lago)** (turke *Van Gölü*, armene *Վանա լիճ*) estas senelflua lago en nord-oriento de moderna Turkio.
* **Provinco Van** estas provinco en Orienta Anatolio en Turkio.
* **van** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* Van Halen
UZB

**UZB** havas plurajn signifojn:

***uzb** estas kodo de uzbeka lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***UZB** estas landokodo de Uzbekio laŭ normo ISO 3166.
UZO

La vorto **Uzo** havas plurajn signifojn:

***UZo** estas kutima prononco de literkombino **UZ**.
***Uzo** signifas "Ago de iu, kiu uzas" laŭ PIV
***Justa uzo**

## Vidu ankaŭ 
* USO
VAD

La vorto **Vad** havas plurajn signifojn:

***Vad (Șercaia)** estas vilaĝo en distrikto Brașov en Rumanio.
***Vad (Cluj)** estas vilaĝo en distrikto Cluj en Rumanio.
***Vad (Copalnic-Mănăștur)** estas vilaĝo en distrikto Maramureș en Rumanio.
***Vado Ligure** estas komunumo en Italio.
*'''Sant'Angelo in Vado''' estas komunumo en Italio.
VER

**VER** havas plurajn signifojn:
***ver** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***VER** - Volgia Esperanto-Renkontiĝo - estas Esperanto-renkontiĝo tradicie organizata en Rusio ĉe rivero Volgo
VAT

La vorto/radiko **vat** havas plurajn signifojn:

***Vato**
***Vața de Jos** estas vilaĝo en Rumanio
***Vața de Sus** estas vilaĝo en Rumanio
***VAT** estas landokodo de Vatikanurbo laŭ normo ISO 3166.
VIC

**VIC** havas diversajn signifojn:

***Vic** estas urbo en provinco Katalunio en Hispanio.
***vic** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
VID

**Vid** aŭ **VID** havas plurajn signifojn:
* **vid** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Vid** estas vilaĝo, vidu: Vid (vilaĝo)
* **Vid-ekologio**
* **Vida Jerman**
* **Monte Vidon Combatte**
* **Monte Vidon Corrado**
* **Vid (vilaĝo)**
* **VID** estas rusa televida kompanio establita en 1990, vidu: VID (kompanio)
VIN

**VIN** havas plurajn signifojn:

***vin** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Mi ĉiam tia rememoru vin**

## Vidu ankaŭ 
* Vino
VMU

La trilitera mallongigo VMU havas plurajn signifojn:
* aparato **VMU** aŭ longe **Vida Memor-Unuo** - angle *visual memory unit*, memorkarto por la ludkonzolo Sega Dreamcast
* mallongigo de la Vytautas-Magnus-Universitato en Litovio
* minuskle **vmu** estas kodo de la formortinta "muluruĝa lingvo" laŭ normo ISO 639-3
VNM

**VNM** havas plurajn signifojn:

***vnm** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***VNM** estas landokodo de Vjetnamio laŭ normo ISO 3166.
VOT

**VOT** havas plurajn signifojn:

***vot** estas kodo de vota lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Voto** estas sankta promeso plenumi ion aŭ sin deteni de io
***Votoj** estas finn-ugra popolo

## Vidu ankaŭ 
* Voto (apartigilo)
Ves

La vorto **Ves** havas plurajn signifojn:

* Ves (Černousy) – parto de municipo Černousy en distrikto Liberec

;konsisto de geografia nomo
* Anenská Ves – parto de municipo Krajková en distrikto Sokolov
* Bellova Ves – slovaka municipo en distrikto Dunajská Streda
* Česká Ves – pli da signifoj
* Dlhá Ves – slovaka municipo en distrikto Rožňava
* Dlouhá Ves – pli da signifoj
* Dolná Ves – slovaka municipo en distrikto Žiar nad Hronom
* Dolní Ves – parto de urbo Fryšták en distrikto Zlín
* Drhovle Ves – parto de municipo Drhovle en distrikto Písek
* Dulova Ves – slovaka municipo en distrikto Prešov
* Františkova Ves – parto de municipo Petrovice u Sušice en distrikto Klatovy
* Gemerská Ves – slovaka municipo en distrikto Revúca
* Horná Ves – pli da signifoj
* Horní Ves – pli da signifoj
* Hrnčiarska Ves – slovaka municipo en distrikto Poltár
* Hurbanova Ves – slovaka municipo en distrikto Senec
* Chlupatá Ves – parto de municipo Horní Stropnice en distrikto České Budějovice
* Ješkova Ves – slovaka municipo en distrikto Partizánske
* Jiterní Ves – parto de municipo Jílovice en distrikto České Budějovice
* Jindřichova Ves – parto de municipo Kalek en distrikto Chomutov
* Janova Ves – parto de municipo Kokořín en distrikto Mělník
* Karlova Ves – pli da signifoj
* Kostolná Ves– slovaka municipo en distrikto Prievidza
* Krásná Ves – ĉeĥa municipo en distrikto Mladá Boleslav
* Krásna Ves – slovaka municipo en distrikto Bánovce nad Bebravou
* Krátká Ves – ĉeĥa municipo en distrikto Havlíčkův Brod
* Křivá Ves – parto de municipo Velké Popovice en distrikto Prago-oriento
* Krížová Ves – slovaka municipo en distrikto Kežmarok
* Kunčina Ves – ĉeĥa municipo en distrikto Blansko
* Nacina Ves – slovaka municipo en distrikto Michalovce
* Nová Ves – pli da signifoj
* Olbramovice Ves – parto de municipo Olbramovice en distrikto Benešov
* Panská Ves – parto de urbo Dubá en distrikto Česká Lípa
* Pavlova Ves – slovaka municipo en distrikto Liptovský Mikuláš
* Petrova Ves – slovaka municipo en distrikto Skalica
* Prostřední Ves – parto de municipo Bohdaneč en distrikto Kutná Hora
* Pohorská Ves – ĉeĥa municipo en distrikto Český Krumlov
* Slovenská Ves – slovaka municipo en distrikto Kežmarok
* Stará Ves – pli da signifoj
* Svobodná Ves – parto de municipo Horka I en distrikto Kutná Hora
* Šlikova Ves – parto de municipo Podhradí en distrikto Jičín
* Týmova Ves – parto de kampurbo Lukavec en distrikto Pelhřimov
* Uhorská Ves – slovaka municipo en distrikto Liptovský Mikuláš
* Veliká Ves – pli da signifoj
* Velká Ves – pli da signifoj
* Veľká Ves – slovaka municipo en distrikto Poltár
* Veľká Ves nad Ipľom – slovaka municipo en distrikto Veľký Krtíš
* Ves Bílá Voda – parto de municipo Bílá Voda en distrikto Jeseník
* Ves Touškov – ĉeĥa municipo en distrikto Plzeň-sudo
* Vranovská Ves – ĉeĥa municipo en distrikto Znojmo
* Záhorská Ves – slovaka municipo en distrikto Malacky
* Zadní Ves – parto de municipo Karlovice en distrikto Bruntál
* Zelená Ves – parto de municipo Mezilesí en distrikto Pelhřimov
WAC

**WAC** havas plurajn signifojn:

***wac** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Waco**
*WAC estas radioamatora diplomo.
VAO

La tri-litera kombinaĵo **VAO** havas plurajn signifojn:

***vao** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***VAO** estas kodo de regiono Aosta Valo de Italio.
WAK

**WAK** povas rilati al:

* **wak** estas kodo de vakaŝaj lingvoj ? laŭ normo ISO 639-2.
* **WAK** estas ne uzata landokodo de Vejkinsulo laŭ normo ISO 3166.
WAL

**WAL** havas plurajn signifojn:

***wal** estas kodo de valama lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
***Wal-Mart**
***WAL** estas ne uzata landokodo de Sieraleono laŭ normo ISO 3166.
WAR

**WAR** havas plurajn signifojn:

* **war** estas kodo de varaja lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
* **Lord of War**

## Vidu ankaŭ 
* VAR
WAT

**WAT** havas plurajn signifojn:

***wat** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* En multaj latinliteraj lingvoj, Wat estas transskribo de la taja vorto Ŭat (วัด) por budhisma religia konstruaĵaro aŭ templaro
* Krome temas pri persona nomo, ekzemple de **Wat Tyler**

## Vidu anakŭ 
* VAT
VEN

**VEN** havas plurajn signifojn:

***ven** estas kodo de vendaa lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***VEN** estas kodo de regiono Veneto de Italio.
***VEN** estas landokodo de Venezuelo laŭ normo ISO 3166.
***Lionel Venon**
* Ven estas insulo en Sundo inter Danio kaj Svedio, fama pro Tycho Brahe
WAV

**WAV** povas rilati al:

***.wav** estas finaĵo de dosiernomo.
***wav** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
WHO

La literkombino **WHO** signifas:
* *World Health Organization*, angla nomo de Monda Organizaĵo pri Sano

La literkombino **WHO** estas nomparto de:
* la brita rokgrupo The Who
* la longdaŭra brita sciencfikcia televida serio Doctor Who
* la ordono *who* en la programlingvo de Unikso
WAZ

La trilitera mallongigo WAZ havas plurajn signifojn:

* Majuskle, la mallongigo interalie signas la germanian gazeton *Westdeutsche Allgemeine Zeitung*.
*Majuskle, **WAZ** estas mallongigo de radioamatora diplomo Worked All Zones.

* Minuskle, **waz** interalie estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, nome de la *vampura lingvo* parolata en la provinco Madang de Papuo-Novgvineo.

Oni ne konfuzu tiun mallongigon kun la kodo WΔZ ("vavo delto zo"), kiu signas britian krimfilmon de 2007 - ofte la filmo, eĉ en la oficialaj filmafiŝoj, pro manko de konvena greka literaro anstataŭe mallongiĝas per la literoj "WAZ".
WIE

La trilitera kombinaĵo **WIE** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***wie** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Michelle Wie, usona golf-ludistino
WII

La tri-litera kombinaĵo **WII** havas plurajn signifojn:

***wii** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.

***Wii**, ludkonzolo de Nintendo
WIM

**Wim** aŭ **WIM** havas plurajn signifojn:

***wim** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Wim Quispel**
***Wim Duisenberg**
***Wim De Smet**
***Wim de Bie**
***Wim Jansen**
WIR

WIR havas plurajn signifojn:

* **WIR** estas la mallongigo por Wirtschaftsring, kooperativo fondita de Paul Enz, kiu hodiaŭ estas nomata WIR-Banko-Kooperativo.

* **wir** estas lingvokodo laŭ ISO 639-3 por la ŭirafeda lingvo.
VAZ

La tri-litera kombinaĵo **VAZ** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* Luís Vaz de Camões, portugala poeto (1524?-1580)
* Pero Vaz de Caminha, portugala esploristo (1450-1500)
* vazo, ia ujo
* VAZ, Volga Aŭtomobil-Fabriko (: ВАЗ = Волжский Автомобильный Завод), produktas aŭtomobilmarkon «&nbsp;Lada&nbsp;» («&nbsp;Ĵiguli&nbsp;» en la rusa merkato)
* Vaz/Obervaz estas komunumo de la komunumaro Alvaschein en la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando.
* Vikio Amas ZEOjn, fotokonkurso pri Zamenhof/Esperanto-objektoj.
VRT

**VRT** havas plurajn signifojn:  
***vrt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Vlaamse Radio- en Televisieomroep
WAG

**WAG** havas plurajn signifojn:

***wag** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***WAG** estas ne uzata landokodo de Gambio laŭ normo ISO 3166.
VAR

**VAR** havas plurajn signifojn:

## Kodoj kaj mallongigoj 
* **Videohelpa arbitracio (VAR)** en futbalo
* **var** kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3
* **Varo** (simbole **var**) estas la mezurunuo de la blinda povumo
* **var** estas unu el dosierujoj de la norma hierarkio de dosierujoj en Unikso.

## Lokoj 
* **Var** estas franca departemento.
* **Vár** estas la 1-a distrikto de Budapeŝto
* **Vár** estas monto de Budapeŝto
* **Var** estas nomo de franca rivero en la sudorienta parto de Francio.
* **Var (Vár, Waar) (Obreja)** estas vilaĝo en komunumo Obreja en Distrikto Caraş-Severin.
* **Var (Jibou)** estas vilaĝo ek komunumo Jibou en Distrikto Sălaj.
* **Borghetto di Vara** komunumo
* **Rocchetta di Vara** komunumo

## Cetere 
* **Vara** (*varus*) en medicino prezentas devion al la interna flanko (*vara kokso, vara genuo*) diference de valga.
WSA

La mallongigo "WSA" havas plurajn signifojn:
* Majuskle, interalie temas pri mallongigo de la germana termino "Wasser- und Schifffahrtsamt", en Esperanto Akvotransporta oficejo de Germanio.
* Minuskle, interalie **wsa** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
XAU

**XAU** havas plurajn signifojn:

***xau** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XAU** estas kodo de valuto Oro troja unco laŭ normo ISO 4217.
XBB

**XBB** povas rilati al:

***0xBB** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **bb16**, **BB16**, **0xbb**, **0bbh**, **0BBh**) egala al dekuma nombro 187.
***XBB** estas kodo de valuto European Monetary Unit (E.M.U.-6) (Bonds market unit) laŭ normo ISO 4217.
XBM

**XBM** povas rilati al:

***.xbm** estas finaĵo de dosiernomo.
***xbm** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
XCB

**XCB** povas rilati al:

***xcb** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xCB** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **cb16**, **CB16**, **0xcb**, **0cbh**, **0CBh**) egala al dekuma nombro 203.
XCC

**XCC** povas rilati al:

***xcc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xCC** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **cc16**, **CC16**, **0xcc**, **0cch**, **0CCh**) egala al dekuma nombro 204.
XCD

**XCD** povas rilati al:

***0xCD** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **cd16**, **CD16**, **0xcd**, **0cdh**, **0CDh**) egala al dekuma nombro 205.
***XCD** estas kodo de valuto Orient-Kariba dolaro laŭ normo ISO 4217.
XCE

**XCE** povas rilati al:

***xce** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xCE** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **ce16**, **CE16**, **0xce**, **0ceh**, **0CEh**) egala al dekuma nombro 206.
XCV

**XCV** povas rilati al:

***xcv** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XCV** estas skribita per romiaj ciferoj nombro 95.
XDC

**XDC** povas rilati al:

***xdc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xDC** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **dc16**, **DC16**, **0xdc**, **0dch**, **0DCh**) egala al dekuma nombro 220.
XEB

**XEB** povas rilati al:

***xeb** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xEB** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **eb16**, **EB16**, **0xeb**, **0ebh**, **0EBh**) egala al dekuma nombro 235.
XED

**XED** povas rilati al:

***xed** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xED** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **ed16**, **ED16**, **0xed**, **0edh**, **0EDh**) egala al dekuma nombro 237.
XEU

**XEU** havas plurajn signifojn:

***xeu** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XEU** estas ne aktiva kodo de valuto Eŭropa valuto-unuo (EUR anstataŭas) laŭ normo ISO 4217.
XKB

**XKB** havas plurajn signifojn:

***xkb** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XKB** (**X keyboard extension**) estas kromaĵo de la Fenestra Sistemo X, plivastiganta ĝian agordeblecon.
XBD

**XBD** povas rilati al:

***0xBD** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **bd16**, **BD16**, **0xbd**, **0bdh**, **0BDh**) egala al dekuma nombro 189.
***XBD** estas kodo de valuto European Unit of Account 17 (E.U.A.-17) (Bonds market unit) laŭ normo ISO 4217.
XAE

**XAE** povas rilati al:

***xae** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***0xAE** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **ae16**, **AE16**, **0xae**, **0aeh**, **0AEh**) egala al dekuma nombro 174.
XAF

**XAF** povas rilati al:

***0xAF** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **af16**, **AF16**, **0xaf**, **0afh**, **0AFh**) egala al dekuma nombro 175.
***XAF** estas kodo de valuto CFA Frank BEAC laŭ normo ISO 4217.
WON

**Won** aŭ **WON** havas plurajn signifojn:

*korea nomo de la nord- kaj sud-koreaj valutoj ŭono
***won** estas kodo de lingvo ŭongo laŭ normo ISO 639-3.
***Kenn Won**
***Lee Ok-won**
WRI

**WRI** povas rilati al:

***.wri** estas finaĵo de dosiernomo.
***wri** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* mallongigo por War Resisters international, kiu dum la fondo havis la esperantan nomon PACO.
* akronimo por World Resources Institute
XLS

**XLS** povas rilati al:

***.xls** estas finaĵo de dosiernomo.
***xls** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
XLI

**XLI** povas rilati al:

***xli** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XLI** estas skribita per romiaj ciferoj nombro 41.
XOR

**XOR** povas rilati al:

***xor** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***xor** estas instrukcio de multaj asemblaj lingvoj por laŭbita logika malinkluziva AŬ.
* En elektroniko kaj bulea algebro, XOR estas nomo por la operacio Disaŭo
XTS

**XTS** havas plurajn signifojn:

***xts** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***XTS** estas kodo de valuto Rezervita por provoj laŭ normo ISO 4217.
YBI

**YBI** havas plurajn signifojn:

***ybi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***YbI3** estas kemia kombinaĵo de iterbio, jodo.
YCL

**YCL** havas plurajn signifojn:

***ycl** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***YCl3** estas kemia kombinaĵo de itrio, kloro.
YES

La tri-litera kombinaĵo **YES** havas plurajn signifojn:

***yes** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Yes**, brita elektronika poproka grupo 
***yes** estas anglalingve jes.

## Vidu ankaŭ 
* JES
XXX

**XXX** povas rilati al:

***XXX** estas skribita per romiaj ciferoj nombro 30.
***XXX** estas kodo de valuto Neniu valuto laŭ normo ISO 4217.
***.xxx** estas interreta ĝenerala domajno de plej alta nivelo.
YIL

**YIL** havas plurajn signifojn:

***yil** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Yil** estas arta lingvo.
YAP

**YAP** havas plurajn signifojn:

* **yap** estas kodo de japa lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
* **Yap**, subŝtato de la Federacio de Mikronezio

## Vidu ankaŭ 
* JAP
YAL

**YAL** havas plurajn signifojn:

***yal** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Boeing YAL-1**
***Abya Yala**
***Kuna Yala**
YAO

**Yao** aŭ **YAO** havas plurajn signifojn:

***yao** estas kodo de jaa lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
***Yao Xueyin**
***Yao**
YON

**Yon** aŭ **YON** havas plurajn signifojn:

***yon** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***La Roche-sur-Yon**
****La Roche-sur-Yon (stacidomo)**
YUA

**Yua** aŭ **YUA** havas plurajn signifojn:

***yua** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Chen Yuan**
***Dinastio Yuan**
YUD

**YUD** havas plurajn signifojn:

***yud** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***YUD** estas ne aktiva kodo de valuto Nova jugoslava dinaro(YUM anstataŭas) de lando Jugoslavio laŭ normo ISO 4217.
YAS

**Yas** aŭ **YAS** havas plurajn signifojn:

***yas** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***YAs** estas kemia kombinaĵo de itrio, arseno.
Ben Hogan

eta|dekstra|Ben Hogan
**Ben HOGAN** (plennome **William Benjamin Hogan**) (n. 13-an de aŭgusto 1912 en Dublin, Teksaso, Usono – 25-an de julio 1997) estis profesia golfludisto en Usono, plej elstara ludisto en la sekvaj dek jaroj post la dua mondmilito.

Hogan iĝis en 1931 profesia golfisto. Liaj sukcesojn rompis aŭtomobila akcidento en 1949, sed danke al liaj nekredeblaj volforto, li reludis jam en 1950. En la 2-a duono de la 1950-aj jaroj, produktigis golfludajn ekipaĵojn en la teksasa Fort Worth. Lia tuta retiriĝo okazis en 1970.

## Venkoj 
* 1946 kaj 1948: ĉampiono de la usona Profesia Golfluda Asocio (PGA)
* 1948, 1950, 1951, 1953: malferma ĉampiono de Usono
* 1940, 1941, 1948: Vardon-pokalo
* 1951, 1953: Turniro de la majstroj (*Masters Tournament*)
* 1953: brita malferma ĉampiono

Hogan, Ben
Yul

**Yul** havas plurajn signifojn:

* **yul** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* IATA-kodo de la flughaveno Aéroport international Pierre-Elliott-Trudeau de Montréal

**Yul** estas la antaŭnomo de:
* Yul Brynner (1920–1985), rusa-mongola-svisa-usona aktoro
* Yul Kwon (* 1975), usona entreprenisto

## Vidu ankaŭ 
* Yule
* Jul
ZAF

**Zaf** aŭ **ZAF** havas plurajn signifojn:

***zaf** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZAF** estas landokodo de Sud-Afriko laŭ normo ISO 3166.
ZAG

La gloso **ZAG** havas plurajn signifojn:

***zag** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Zagon, komunumo en Rumanio
*Żagań, urbo en Pollando
ZAM

**ZAM** havas plurajn signifojn:

***zam** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Zam (Sâncraiu)** estas loko en Rumanio en Distrikto Cluj.
***Zam (Hunedoara)** estas loko en Rumanio en Distrikto Hunedoara.

Atentu ankaŭ:

* La **batalo de Zama** (en la jaro 202 antaŭ nia erao) inter romia armeo de Scipiono Afrika la Maljuna kaj kartaga armeo de Hanibalon aludas al urbo malnovgreke nomita *Ζάμα μείζων* (**Zama** meizon), pli poste  - antikva urbo en la nuna ŝtato Tunizio, ĉ. 10 kilometrojn sude de la urbo Siliana, kiu ĝis la fino de la Tria Kartaga Milito (en la jaro 146 antaŭ nia erao) estis en la kerna lando kontrolata de la urbo Kartago kaj tiam iĝis parto de la romia konkerita provinco latine nomata *Africa Proconsularis*.
ZHO

**ZHO** povas rilati al:

***zho** estas kodo de ĉinaj lingvoj laŭ normo ISO 639-3.
***zho** estas kodo de ĉina laŭ normo ISO 639-2.
ZAR

La tri-litera kombinaĵo **ZAR** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***zar** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZAR** estas kodo de valuto Sud-Afrika rando de lando Sud-Afriko laŭ normo ISO 4217.
***ZAR** estas ne uzata landokodo de Kongo laŭ normo ISO 3166.
*Zār estas religia kutimo de Etiopio
*Zaira Flughaveno en Demokrata Respubliko de la Kongo
ZAU

**ZAU** havas plurajn signifojn:

***zau** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Zau de Câmpie**
***Zăuan**
***Zăuan-Băi**
ZAZ

**Zaz** aŭ **ZAZ** havas plurajn signifojn:

***zaz** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZAZ** estas mallongigo de "Zaporojŝkij avtomobilnij zavod" - "Zaporiĵa aŭtomobilproduktanta uzino" - uzino en Zaporiĵo en Zaporiĵa provinco en Ukrainio, la plej konata ĝia produktaĵo estis aŭtomobilo Zaporoĵec.
***Zaz** estas franca kantistino.
ZEN

**Zen** aŭ **ZEN** havas plurajn signifojn:

***zen** estas kodo de zenaga lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
***Zeno**
***San Zeno Naviglio**
***San Zeno di Montagna**
ZHI

La tri-litera kombinaĵo **ZHI** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***zhi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Cao Zhi, ĉina poeto (192232)
*Lü Zhi, imperiestrino de Ĉinio
ZIR

**ZIR** havas plurajn signifojn:

***zir** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Zir e Darakhtan e Zeyton**
***Nagaoka Zirô**
ZMB

**ZMB** havas plurajn signifojn:

***zmb** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZMB** estas landokodo de Zambio laŭ normo ISO 3166.
ZNS

**ZNS** havas plurajn signifojn:

***zns** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZnS** estas kemia kombinaĵo de zinko, sulfuro.
ZRN

**ZRN** havas plurajn signifojn:

***zrn** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ZRN** estas ne aktiva kodo de valuto Nova Zairo (CDF anstataŭas) laŭ normo ISO 4217.
***ZrN** estas kemia kombinaĵo de zirkonio, nitrogeno.
ZTE

**ZTE** (ĉina: 中兴通讯) (**Zhong Xing Telekomunikada Ekipaĵo- Firmao Lmt**) estas ĉina ŝtatposedata komerca kompanio kiu dezajnas kaj konstruas telekomunikadajn ekipaĵojn kaj sistemojn.

La firmao troviĝas en Shenzhen kaj ekestis en 1985 ZTE. ZTE proponas al multaj telekomunikadaj kompanioj produktojn kiuj provizas servojn kiel elsendflua video laŭpete kaj elsendflua amaskomunikilaro al ties klientoj, kiuj estas plejparte homoj kiuj provizas telekomunikadajn servojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 5G
* Huawei

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Ĉinaj firmaoj
ZUM

**Zum** aŭ **ZUM** havas plurajn signifojn:

***zum** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Zumo**
***Jacob Zuma**
Hamhungo

eta|250ra|dekstra|Hamhungo
**Hamhungo** (, prononco Hamhŭng) estas havena urbo en Norda Koreio kaj post la ĉefurbo Pjongjango la dua plej granda urbo de la lando. Komence de la jaro 2005, iom pli ol 559.000 enloĝantoj vivis en la urbo. Ĝi estas industria centro, trafika nodopunkto, kultura centro kaj havas universitaton, teatron kaj plurajn muzeojn.

## Geografio 
La urbo situas ĉe la orienta borto de Norda Koreio ĉe la rivero *Sonĉon*. la geografiaj koordinatoj estas 39° 92 ' norde kaj 127° 54' oriente.

## Historio 
eta|250ra|dekstra|Vido de Hamhungo de la Kim Il-sung Monumento
Hamhungo dum la Korea milito (1950-1953) detruiĝis je kvar kvinonoj fare de militaj aviadiloj de la usona armeo. Post la milito la urbo rekonstruiĝis kiel regiona industria centro. Inter 1954 kaj 1962 grupo da arkitektoj kaj inĝenieroj el la tiama komunisma parto de Germanio, GDR, grave kontribuis al tiu rekonstruo.

Inter la jaroj 1960 kaj 1967 Hamhungo estis urbo sub centra administrado de la ŝtata registaro. Ekde 1967 ĝi estas parto de la provinco *Hamgyŏng-namdo* kaj ties ĉefurbo.

## Kulturo kaj vidindaĵoj 
Interesaĵo en la nordo de la urbo estas la monteto *Tonghung*. Sur ĝi troviĝas pluraj historiaj pavilonoj. Unu el ili, la pavilono *Kuĉon* pinte de la monteto, datiĝas el la dinastio *Gorieo* (918-1392).

Ĉe la historia urbomuro rande de la monteto Tonghung situas la halo *Sonhŭa*. Ĝi konstruiĝis dum la 15-a jarcento, meze de la dinastio *Joseon* (1392-1910). La Granda Teatro estas la plej granda teatra konstruaĵo en la lando. La teatro estis konstruita en 1984.

La plaĝo de Hamhungo larĝas 25 kilometrojn kaj estas parto de ripoza parko de 300 hektaroj, sub kies plantoj eblas ripozi en ombro kaj kio ofertas eblecojn naĝi, sporti, kampadumi, trinki kaj manĝi en diversstilaj restoracioj.

## Partnera urbo 
Partnera urbo de Hamhungo estas
* 20ra Ŝanhajo en Ĉinio.

## Notoj
Ŝaolino

eta|Ŝaolino

**Ŝaolino** estas fininto de batalarto kungfuo. La ŝaolinoj estas instruataj en Ŝaolina templo.

## Lernado 
Foje antaŭ longe en la templon estis forkondukataj malgrandaj knaboj (knabinoj nur en la 16-a jarcento) en aĝo de 10 jaroj. Ili devis silente sidi antaŭ la templo, eĉ kelke da tagoj, sekrete subrigardataj de abato kaj akceptitaj estis nur tiuj plej paciencaj. Sed veninto en la templon ne estis ankoraŭ gajninto. Atendis lin tri jarojn de malpeza laboro kaj ekzamenoj. La unuan jaron li devis porti de montopiedo de monto, sur kiu la templo staris, akvon en du malpezaj alojaj siteloj kaj elverŝi eĉ ne unu guton. La duan jaron li ricevis por irado ankoraŭ du metalajn ŝuojn pezantaj sume proksimume 10 kilogramojn. Kiu eltenis tiun ĉi sklavan laboron, tiu povis fariĝi vera monaĥo. Lia kapo estis razita kaj ili brulsignis sur ĝi per incenso naŭ cikatrojn, kiel markigo de vera monaĥo. Nur poste li povis komenci lerni batalartojn, sed li devis promesi, ke li malkaŝos al iu neniom el tio, kion li eklernos. En Ŝaolina templo oni instruis kung-fuon de stilo de kvin bestoj. Tiuj kvin bestoj estis: **drako** – simbolo de animo, **serpento** – flekseco kaj firmeco de la korpo, **tigro** – forto, **leopardo** – spiro, **gruo** – vitaleco. Parto de la lernado estis ankaŭ kuracado helpe de akupunkturo kaj kono de kuracherboj.

### Finekzameno 
La finekzameno en Ŝaolina templo, post kiu la monaĥo, se li volis forlasi la templon, nomiĝis strateto de "lignaj figuroj" kaj ĝi konsistis en tio, ke la ekzamenato devis trairi tra malhela koridoro, kie surflanke staris proksimume tridek batalantoj, kiuj atakis lin. Li devis defendi sin kaj repuŝi la atakojn. Multaj ne trairis tra la strateto, sed tiu, kiu kapablis fari tion, atendis ĉe la fino ia kaldrono kun brulanta incenso. Li devis levi tiun ĉi kaldronon kaj forigi el la vojo. Ties bruligitaj muroj brulsignis en haŭton de liaj manoj reliefon de tigro kaj drako (laŭ iaj fontoj tio estis du drakoj), kio estis ia atesto pri la finigo de la studado en Ŝaolina templo.

Kategorio:Luktosporto
Ŝaolina templo

dekstra|eta|300ra|
**Ŝaolina templo** estas templo en Ĉinio, en kiu oni instruas batalarton de ŝaolinoj.

## Historio 
La historio de la templo mem estas tre malnova. La templa komplekso konstruiĝis en 495. Plej multe ĝi famiĝis en la jaro 698. En tiu ĉi jaro imperiestro Tĥaj Gung postulis monaĥojn pri helpo kontraŭ ribeliĝinta generalo Wong Ŝ’ĉĥung. La ŝaolinoj montris, ke ili estas tre lertaj batalantoj kaj helpe de sia majstreco en kung-fuo ili laŭvorte dispolvigis la malamikan armeon. La imperiestro estis tre dankema al ili kaj li donis al ilia templo apartajn privilegiojn. La historio ripetiĝis en la jaro 1647, ĉar imperiestro en tiu ĉi periodo denove elvokis ŝaolinajn batalantojn, ĉifoje por defendado de limoj antaŭ atakantoj. La ŝaolinoj denove montris siajn kapablojn, sed tio fariĝis paradokse fatala por ili, ĉar la imperiestro ektimis ilian forton kaj li sendis kontraŭ ili sian armeon. Tiu enpenetris nokte en la templon tra sekreta koridoro, kiun malkaŝis unu perfidema monaĥo, kaj preskaŭ ĉiujn ili mortigis. Eskapis sole 128 ŝaolinoj, kies nombro dum la persekutado maldikiĝis al solaj kvin, kiuj savis sin per fuĝo trans la limo kaj ili fondis ĝis hodiaŭ ekzistantan organizaĵon Triado. Tiu partoprenis en kelkaj ribeloj en Ĉinio kaj en la 20-a jarcento ĝi komenciĝis partopreni en ĉantaĝo kaj en komerco kun drogoj.

La templo estis rekonstruita komence de la 20-a jarcento kaj hodiaŭ ĝi estas kultura kaj historia memorigaĵo. Ĝi konsistas el la templo mem, kie vivas monaĥoj kaj el apudaj konstruaĵoj destinitaj precipe por turistoj kaj servantaj kiel lernejoj de batalartoj. Hodiaŭaj ŝaolinoj aranĝas tra la mondo prezentadojn en kung-fuo.

Kategorio:Temploj
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Ĉinio
Sașa Pană

**Sașa PANĂ** [saŝa panə] (pseŭdonimo de **Alexandru BINDER**; naskiĝinta la  en Bukareŝto; mortinta la  en Bukareŝto) estis rumana avangarda poeto, romanisto kaj novelisto.

## Biografio 
Naskiĝinta al juda familio, li trejniĝis kiel kuracisto en Iași kaj Bukareŝto kaj ekhavis kvalifikon de batalkuracisto en 1927. Li interesiĝis pli pri literatura kariero, kiun li estis komencinta en 1925, post kiam li eldonis kelkajn simbolisme inspiritajn poemojn titolitajn *Răbojul unui muritor* (Kompto de mortonto). Li pli allogiĝis al dadaismaj temoj, moviĝante al superrealismo baldaŭ poste. Pană financis kaj redaktis la avangardan magazinon de 1928, kiu nomiĝis *unu* (intence minuskle). La magazino estis la bazo por eldonejo kun la sama nomo, kiun uzis Pană por presi verkojn de verkistoj kiaj Urmuz, Tristan Tzara, Stephan Roll, Ilarie Voronca, kaj ankaŭ siajn proprajn verkojn. Lia prozo estis forme de tre mallongaj verkaĵoj, kiuj unuigis la novelon kaj la poemon, reporteraĵon kaj manifeston.

Li adaptis la teknikon de *pura psika aŭtomatismo* de André Breton por siaj propraj kreaĵoj – *Diagrame* ("Figuroj"; 1930), *Echinox orbitor* ("Blindiga Ekvinokso"; 1931), *Viața romanţată a lui Dumnezeu* ("La Romantikigita vivo de Dio"; 1932). En pli malfruaj volumoj kiel *Cuvântul talisman* ("La amuleta vorto"; 1933), *Călătorie cu funicularul* ("Vojaĝo per funikularo"; 1934) Sașa Pană ekspansiis je la stilo, duobligante aŭtomatismon kun laŭŝajnaj elegioj de pli tradicia formiĝo.

Multe de la verkoj de Pană estis kombinitaj kun desegnaĵoj de notindaj artistoj kiel M. H. Maxy, Man Ray, Victor Brauner, Pablo Picasso kaj Marcel Janco.

Li ankaŭ verkis la romanon ''Născut în '02. Memorii, file de jurnal'' ("Naskiĝinta en '02. Memorverkoj kaj taglibreroj").

Kategorio:Dadaistoj
Kategorio:Superrealismaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj poetoj
Fijaš

**Fijaš** estas vilaĝo kaj municipo en la Distrikto Svidník en la Regiono Prešov en nord-orienta Slovakio.

## Historio 
En historiaj rekordoj, la vilaĝo estis unue menciita en 1414.

## Geografio 
La municipo kuŝas ĉe alteco da 240 metroj kaj kovras areon da 4,402km². Ĝi havas loĝantaron da proksimume 150 homoj.

## Eksteraj ligiloj 
*http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html 

Kategorio:Municipoj en distrikto Svidník
Gallo

Gajo Kornelio **Gallo** vivis de 69-26 a.Kr. Li verkis multe da elegia poezio. Precipe li famiĝis pro siaj kantoj pri la bela amata Likora.

Laŭ multaj estis *li*, kiu sciis konvinki Oktavianon, la pli postan unuan imperiestron de Romo (kiun kutime ni nomas Aŭgusto), ke li indulgu la gepatran agron de Vergilio okaze de la agra reformo de 41 a.Kr.

Iamaniere - ni ne scias kiel - li perdis la gracon de Aŭgusto, kiu igis bruligi ĉion, kion verkis Gallo.

Gallo pro tio sinmortigis.
Por honori tiun ĉi unuan kondamnitan poeton de Romo, Antologio Latina enhavas je paĝo 330 en la dua volumo kvar versojn, atribuitajn al Gallo.

Samtempuloj konsideris lin grandioza poeto.

Kategorio:Romiaj poetoj
Sulpicia

**Sulpicia,** filino de *Servio Sulpicio Rufo* kaj *Valeria*, la fratino de Mesalo, estis la unua konata ina poeto en la latina lingvo. Ŝiaj datoj estas nekonataj, sed ĉar ŝia onklo *Marko Valerio Mesalo Korvino* ja estas konata (ĉ. 64 a.Kr.-ĉ. 13 p.Kr.), ni almenaŭ havas imagon pri ŝia vivtempo.

Ĉar ŝi jam tre juna perdis la patron, ŝi estis edukita de sia onklo Mesalo. Sekrete ŝi enamiĝis je certa Cerinto, junulo el iom malpli alta socia tavolo. Kiel finiĝis ilia idilio, ne estas sciate.

Sulpicia, kiu estis eminente edukita, verkis kelkajn elegiojn pri tiu ĉi amo. Ses ŝiaj poemoj konserviĝis al ni en la t.n. Kolekto Tibula. Ĉu ŝi verkis pli, ne estas sciate.

Eble ŝi vidis la Grekan poetinon Sapfoa kiel sian ekzemplon ĉe la poeziado.

## En Esperanto
*Du el ŝiaj poemoj en Tutmonda Sonoro de Kálmán Kalocsay, 1a volumo, paĝo 215
*Ĉiuj ses ŝiaj poemoj en Antologio Latina de Gerrit Berveling, 2a volumo, paĝ. 433-435.

Kategorio:Romia literaturo
Insularo

**Insularo**, **arkipelago** aŭ **arĥipelago** estas grupo da insuloj, kiuj konsistigas geografian, eble ankaŭ ekonomian kaj politikan unuon.

Antikve oni nomis la Egean Maron, kiu enhavas multajn insulojn, *Arkipelago*. La vorto devenas el la greka lingvo, en kiu ἀρχι- (*arĥi-*) prefikse signifas "ĉefa" kaj πέλαγος (*pelagos*) signifas "maro".

Juran difinon de insularo enhavas la UN-interkonsento pri mara juro (angla mallongigo: UNCLOS) de 1982. Ĝi insistas pri la unueco ne nur geografia, sed ankaŭ ekonomika kaj politika.

## Konataj insularoj 
* Anavilhanas
* Acoroj
* Alando
* Aleutaj insuloj
* Galapagoj
* Malgrandaj Antiloj
* Havaja insularo
* Kanariaj Insuloj
* Sejŝeloj

## Referencoj
Hackney

**Hackney** (elparolu: hákni, ), oficiale ''''*, estas urba distrikto de Londono kaj situas nordoriente de la urba centro. Dum la kreiĝo de la areo Greater London ("Pli granda Londono") dum la jaro 1965 ĝi formiĝis el la antaŭaj urbaj distriktoj *Hackney*, *Shoreditch* kaj *Stoke Newington*.

Hackney estas unu el la plej malriĉaj urbaj distriktoj de Londono kaj la sola el tiuj relative proksimaj al la centro (do tiuj en la areo *Inner London*), kiu ne havas konekton al la metroa reto. Per la planita plilongigo de la metroa linio *East London Line* tamen laŭ la planoj pliboniĝu la distrikta infrastrukturo. La enloĝantaro konsistiĝas el  eŭropanoj,  sudazianoj,  afrikanoj kaj  ĉinoj.

## Partneraj urboj kaj distriktoj 
Hackney havas partnerajn rilatojn al la
* 20ra distrikto Göttingen en Malsupra Saksio, Germanio kaj al la
* 20ra urbo Ĥajfo en Israelo.

## Kvartaloj 
## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikta administrejo *Hackney Borough Council''

Kategorio:Distriktoj de Londono
Novo mesto

**Novo mesto** (, ) estas urbo en Slovenio. Ĝi havas preskaŭ  loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Novo mesto (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala paĝaro 


Kategorio:Urboj de Slovenio
Limasolo

eta|
eta|

**Limasolo** aŭ **Limassol** (, ) havas  loĝantojn (laŭ stato komenco de 2005) kaj per tiu nombro estas la dua plej granda urbo de la insulo Kipro en la mediteranea maro. Ĝi troviĝas ĉe la suda marbordo de la insulo kaj apartenas al la greklingva parto.

Post la divido de la insulo dum la jaro 1974 inter greka kaj turka partoj, la urbo ekonomie rapide kreskis kaj nun estas signifa financa centro, en kiu troviĝas multaj sidejoj de entreprenoj el aliaj eŭropaj ŝtatoj, kiuj pro impostaj kialoj translokigis sian formalan sidejon al Kipro.

## Turismo 
Limasolo altiras multajn turistojn, speciale somerajn feriantojn, kiuj ŝatas baniĝi kaj sunbruniĝi ĉeplaĝe. Ekzistas pluraj kvar-stelaj hoteloj kaj multaj pli modestaj. Preskaŭ la tuta marbordan zonon de la urbo ĝis tuj apud la sabla plaĝo okupas hoteloj. Sekve la plaĝo ĉe la urbocentro somere plenplenas je feriantoj. Iom pli trankvilaj plaĝoj troviĝas ĉe la proksima duoninsulo *Akrotiri*.

## Partneraj urboj 
* 20px Bergisch Gladbach, Germanio
* 20px Ĥajfo, Israelo
* 20px Niederkassel, Germanio

## Eksteraj ligiloj 
*retaj informoj pri la urbo (anglalingvaj)

Kategorio:Urboj de Kipro
Longvosta tringo

[eta| *Bartramia longicauda* - [MHNT]]
La **Longvosta tringo**, *Bartramia longicauda*, estas vadbirdo el la ordo de ĥaradrioformaj birdoj kaj familio de skolopedoj; temas pri ununura specio de la genro *Bartramia* tre rilata al genro de la kurloj, kvankam ĝi ne havas subenkurban bekon kiel tiuj (Thomas, 2004).

Plenkreskulo estas 28–32&nbsp;cm longa kun enverguro de 50–55&nbsp;cm. Ĝi havas longajn flavajn krurojn kaj longajn kolon kaj voston, de kio venas la scienca kaj esperanta nomoj. La kapo kaj kolo estas helaj kun brunaj strioj. Sub okulo estas bruna larĝa strio aŭ makulo. La dorso kaj supraj flugiloj estas punktitaj malhelbrunaj kaj la ventro kaj gorĝo estas blankaj. La beko estas longa, sed ne tiom kiom longaj estas kurlobekoj; ĝi estas ĉefe flava kaj nigra ĉepinte. La okuloj estas malhelaj en blanka ĉirkaŭokula makulo.

Ties reprodukta medio estas malfermaj herbejoj kaj terkulturejoj tra centra Norda Ameriko kaj Alasko. La Longvosta tringo povas foje troviĝi en etaj izolitaj nestaj kolonioj. La bredsezono estas el frukomenca somero ĝis ties fino. La nestoj estas lokitaj surplanke inter densa herbaro. La ino demetas 4 ovojn; ambaŭ gepatroj zorgas la idojn kaj povas ludi distrajn ceremoniojn por malproksimigi eventualajn predantojn for de la nesto aŭ de la idoj.

La Longvosta tringo estas longdistanca migranto kiu vintras en Suda Ameriko, ĉefe al Brazilo, Urugvajo, Argentino, Bolivio kaj Peruo, kie tiam estas somero. Ĝi estas tre rara vagulo al Eŭropo, sed rimarkinde ĉe la insularo Scilly sudokcidente de Anglio, kie la birdoj povas esti sufiĉe fida je homoj, ĉar almenaŭ unu birdo prenis vermojn el la buŝo de birdoŝatanto.

Tiuj birdoj manĝas en kamparo plukante per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj iom da vegetaro. Ili estas ofte vidataj ĉe bariloj aŭ eĉ fostoj.

La birdo povas esti facile identigita pro ties tre diferenciga alvoko kiu sonas kiel serio de descenda fajfado.

Nombrado de tiuj birdoj pliiĝis kiam arbaroj estis malpliigitaj komence de la 19a jarcento, sed malpliiĝis draste fine de tiu jarcento por troa ĉasado. Ili estas nuntempe sufiĉe komunaj en mezokcidenta Usono, sed ties loĝantaro disiĝis oriente.

La Longvosta tringo devas sian sciencan nomon al usona naturalisto William Bartram. Uziĝis ankaŭ la anglusona nomo "Bartram's Sandpiper" popularigita de Alexander Wilson, kiu lernis ornitologikon kaj naturan historion el Bartram.

## Referencoj 
* 
* **Hayman**, Peter; Marchant, John & Prater, Tony (1986): *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world*. Houghton Mifflin, Boston. ISBN 0-395-60237-8
* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC journals* **4**: 28. 
PDF plena teksto 
Supplementary Material

## Eksteraj ligiloj 
* Upland Sandpiper - *Bartramia longicauda*  - Birdo Identigejo
* Upland Sandpiper Species Account - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
* Upland Sandpiper Information and Photos - Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto

Kategorio:Skolopedoj
Ĵeri-kanistro

eta|Ujo por 20 litroj de brulaĵo. restas: malnovaj guy. dekstre: kruĉoj de 1941, fabrikanto: *Nirona*
eta|Rusujo en 1943, la Operacio "Citadelo", VW Kubelwagen kun kanistro.

La **ĵeri-kanistro** havas karakterize tri manprenilojn. Unu homo povis preni-porti je la dua prenilo unu-du aŭ kvar (tiukaze malplenajn) kanistrojn. La materialo de la ĵerikansitro estas ŝtalo kaj havas krucformajn enpremaĵojn, kiuj povas ebligi ioman grandiĝon de la kanistra enhavo (fuelo pro varmego).

Ĝi havas simplan, rapide malfermeblajn piedingajn fermilojn anstataŭ ŝraŭbfermilo. Plua avantaĝo de la kanistra konstruaĵo estis, ke ĝi formis aervezikon, kiu tenis la kanistron akvosurface kaj ebligis akcepti la internan premokreskon.

La nomformon ĵeri-kanistro disvastigis la britoj, celante pri la germanoj [ĝ/ĵoerman].

## Historio 
La *Wehrmacht-Einheitskanister* por 20 litroj de brulaĵo en la mezo de 1930 por la germana Wehrmacht estis disvolvita en preskaŭ ĉiuj eŭropaj kaj nord-afrikaj teatroj de la Dua Mondmilito. Tiuj kruĉoj estis ankoraŭ produktitaj en grandaj kvantoj en multaj landoj.

La disvolviĝo de la unuobla triangula oportuna kanistra brulaĵo el stampita lado kun kvantoj de 2,5 ĝis 20 litroj en la civila kaj milita uzo estis komunaj.

## Vidu ankaŭ 
* Kanistro

Kategorio:Ujoj
Homo de Lindow

eta|240px|La viro de Lindow
La **viro de Lindow** (angle: *Lindow man*) estas marĉomumio, kiun malkovris torfofosistoj en 1983 proksime al Manchester, Anglio. La viro mortis verŝajne inter 2 a.K. kaj 119 p.K. en Lindow Moss.

La kranio, la supra korpoparto kaj la kruroj estis savitaj, dum la suba korpoparto estis detruita verŝajne fare de torfa skrapegilo. La restaĵoj nun estas videblaj en bona stato en la Brita Muzeo en Londono.

La kadavro estas interesa pro trifoja murdo (bato de la kranio, sufoko per ŝnuro, bastonado kaj rompo de la nuko). Esploroj klarigis, ke li razis sin kaj ne laboris tro.

La kadavro estis frost-sekigita kaj tiel konservita.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mummytombs.com/mummylocator/featured/lindowman.htm 
* http://www.pbs.org/wgbh/nova/bog/iron-04.html

Lindow
Lindow
Fort Lauderdale

**Fort Lauderdale**, kromnomata „La Venecio de Usono“, estas urbo en la kantono Broward de la subŝtato Florido en Usono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Fort Lauderdale konatas pro sia vasta reto de kanaloj kaj tial estas ŝatata fare de turistoj, kiuj emas fiŝkapti ĉe la kanaloj aŭ traveturi ilin per jaĥtoj.

## Ekonomio 
Dum la 1970-aj jaroj Fort Lauderdale estis konata pro regule grandaj kvantoj da studentoj, kiuj ĉi tie pasigis siajn printempajn universitatajn feriojn (*Spring Break*). Kiam alkoholaj kaj drogaj
ekscesoj trooftiĝis, la polico severe restarigi la "ordon". Sekve de tio la studentaj turistoj ne plu grandkvante venis. Rezulte al tio, oni plibonigis servojn por feriantoj interesitaj pri velado kaj aliaj akvaj sportoj, kaj sukcesis altiri alispecajn turistojn. Dum la lasta jardeko la urba centro tre plikonstruiĝis.

## Partneraj urboj 
eta|maldekstra|260ra|
eta|maldekstra|260ra|
Fort Lauderdale havas partnerajn rilatojn al la sekvaj urboj:

## Trafiko 
Fort Lauderdale havas bonajn trafikajn konektojn pro sia haveno, la internacia flughaveno *Fort Lauderdale-Hollywood International Airport*, fervoja reto kaj la nova triurba fervoja servo *Tri-Rail*, kiu ligas la urbojn Fort Lauderdale, Miami kaj West Palm Beach.
La publika bustrafiko estas bedaŭrinde malregula kaj la busoj ofte estas malpuraj.

## Religioj 
En la urbo ekzistas 184 diversaj preĝejoj el 29 diversaj, plejparte kristanaj, konfesioj (stato de 2004). Laŭ nombro de preĝejoj, la konfesio de Baptistoj estas la plej granda paroĥejo. 28 el la preĝejoj tute ne estas kategoriigeblaj laŭ konfesio.

## Demografioj 
Parolante pri Fort Lauderdale oni ofte komprenas aliajn urbetojn kiuj troviĝas ene de la urblimitoj de Fort Lauderdale. Wilton Manors, Oakland Park, Lauderdale-by-the-Sea estas memstaraj komunumoj kun propraj urbestraroj. Praktike vidite ili apartenas geografe al Fort Lauderdale se nur ĉar la stratoj havas la samajn nomojn dum ili trakuras aliajn komunumojn. Ekzemple Andrews Avenue, la nord-suda radakso, trakuras Wilton Manors kaj Oakland Park kun la sama numerado kiu komencas en la urbcentro de Fort Lauderdale.
La granda Fort Lauderdale havas tre viglan samseksemulan komunumon. En Fort Lauderdale Beach oni trovas multajn gejajn gastejojn. Dum multaj jaroj la urbeto de Wilton Manors havis ne nur gejan urbestron sed nur gejajn magistratanojn. Ĉiujare la samseksemuloj de Fort Lauderdale festas du Gejfierecojn: unu en marto kaj alia en el fino de junio.

## Personoj 
* Nadine Sierra (n. en 1988), opera kantistino.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Florido
Marko Terencio Varono

**Marko Terencio Varono** () (naskiĝis en -116, mortis en -27) estis romia verkisto kaj politikisto.

Komence li estis politike tre aktiva, i.a, kiel pretoro kaj flotestro. Dum la Civitana Milito li flankis je Pompejo, kiu fiaskis, sed estis amnestiita de Cezaro, kiu faris lin arkivisto.

La abunda verkaro, kiun li produktis, donis al li la kromnomon "polihistoro", multfakulo. Multo estas konata nur laŭtitole, ĉar malgraŭ amaso da citaĵoj kaj depruntaĵoj el ĝi ĉe posteuloj (aŭ eble ĝuste *pro* tio, ĉar la originalojn iom tede verkitajn oni povis ekkonsideri superfluaj, post kiam famuloj kiel Hieronimo aŭ Aŭgustino elĉerpis el ili la kremon), kun nur etaj esceptoj, perdiĝis.

Senkonteste Varono estis la plej klera aŭtoro de la tuta Romia periodo. Liaj interesoj estis same senlimaj kiel la vivo mem.

Rufino konservis katalogon de liaj verkoj: entute li mencias - kiel liaepoke ankoraŭ troveblajn - 48 verkaĵojn, kiuj grandparte konsistis el po pluraj libroj. Interalie, temas pri:
* 45 libroj *Pri antikvaĵoj*
* 4 libroj *Pri la vivo de la popolo de Romo*
* 15 libroj *Bildoj*
* 25 libroj *Pri la Latina lingvo*
* 5 libroj *Pri temoj el Plaŭto*
* 3 libroj *Pri la origino de la Latina lingvo*
* 5 libroj *Pri la parola Latina*
* 3 libroj *Pri bibliotekoj*
* 3 libroj *Pri agado sursceneja*
* 3 libroj *Pri Pompejo*
* 10 libroj *Specialaj libroj*
* 150 libroj *Satiroj Menipaj*
* 3 libroj*Pri sia vivo*.

Konserviĝis al ni nur unu verko kompleta: *Pri kampara laboro*. Laŭforme ĝi estas dialogo, same kiel la famaj verkoj de Platono kaj kiel la filozofiaj verkoj de Cicerono. Varono verkis ĝin okdekjaraĝa.

La influo de Varono estas preskaŭ nemezureble granda: lia enciklopedia scio estis trezoro por multaj generacioj.

## En Esperanto 
Fragmento el lia *Pri kampa laboro* aperis en la unua volumo de *Antologio Latina*, en paĝoj 176-178.

## Eksteraj ligiloj 
* Antiquitates Rerum Humanarum et Divinarum

Kategorio:Romia literaturo
M. H. Maxy

**M. H. MAXY** (naskiĝinta **Maximilian Herman MAXY**; naskiĝinta en 1895 - mortinta en 1971) estis rumana kubista pentristo.

Maxy estis german-juddevena. Li studis unue en Bukareŝto kun Camil Ressu kaj Iosif Iser, kaj poste en Berlino kun Arthur Segal.

Kategorio:Rumanaj pentristoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kajuto

[eta|Luksa kajuto B 59 en [RMS Titanic]]
**Kajuto** (el la mezepoke malaltgermana vorto *kaiüte* por "loĝkabano sur velŝipo") laŭ PIV estas

* surŝipa ĉambreto - en velboato aŭ jaĥto, sed ankaŭ en grandaj ŝipoj - por ŝipanoj aŭ pasaĝeroj
* enaviadila ĉambreto por pilotoj aŭ pasaĝeroj
* tiu parto de kosmoŝipo, en kiu loĝas la kosmonaŭtoj

Laŭ Francisko Azorín **kajuto** estas *ŝipa kabino.* Li indikas etimologion el holande [tiel] *kajuit* (kabino) el *ka + hutte* (fi + loĝejo).

**Kajuta servisto** estas maristo sur granda ŝipo, kies sola tasko estas priservi la pasaĝerojn en iliaj kajutoj.

## Vidu ankaŭ 
Kabino

## Referencoj 
Kategorio:Ŝiperoj
Kategorio:Velado
Kategorio:Ĉambroj