Lacasta (Zaragozo)

**Lacasta** (*A Casta* en aragona lingvo) estas senhoma hispana vilaĝo. Nune ĝi apartenas al municipo Luna, ĉe la Zaragoza provinco. Ĝi apartenas al la komarko Cinco Villas, en la aŭtonoma komunumo de Aragono, (Hispanio).

## Geografio 
Lacasta situas en la aragona regioneto Cinco Villas; ĝia distanco ĝis la vilaĝo Luna estas proksimume 14 km, sed ne estas taŭga vojo por alveni tien, kaj fakte oni bezonas pli ol sepdek minutojn por fini piede la vojon, ekde kie la veturiloj jam ne povas sekvi. Ĝis Júnez estas eble veturi sur tera montara vojo pere de taŭga veturilo, (pli bone per biciklo aŭ motorciklo) sed poste oni devas piediri laŭ vojeto, transiri rivereton kaj senĉese supreniri ĝis 648 m super la nivelo de la maro por atingi rokegon, sur kiu situas la romanika kirko.

Koordinatoj estas 42°16’11’’N 0°52’26’’U

## Historio 
Lacasta enhavas riĉan kaj longan historion ekde tempoj antaŭ la kristana Rekonkero kontraŭ la araba okupado de la Iberia duoninsulo. Pro la antaŭenirado de la kristanaj armeoj, kun la celo konkeri denove la mezan valon de la rivero Ebro, oni faris multnombrajn konstruaĵojn: ĉefe romanikajn kirkojn, kirketojn, ermitejojn, gvatoturojn kaj kastelojn, ĉefe dum la 11a kaj 12a jarcentoj. Kelkaj el la fortikaĵoj estis poste okupitaj de la templanoj.

Oni scias bone pere de antikvaj dokumentoj, ke la kristanoj regis denove en la ĉirkaŭaĵo de Luna (kie situas Lacasta) almenaŭ ekde la jaro 938, ĉar tie oni diris, ke la vilaĝo Españés, kiu estas vilaĝeto nune senhoma kaj preskaŭ najbara de Lacasta, tiam estis ĉe la aragona landlimo fronte al islama teritorio. Tiu landlimo etendiĝis dum la 10a kaj 11a jarcentoj, preskaŭ senŝanĝe, de Sos del Rey Católico ĝis *Murillo de Gállego*.

Oni elstarigis Lacasta ĉirkaŭ grandega roko, kie nune estas restaĵoj de kastelo kaj de interesa romanika kirko. Ade alvenis loĝantoj, kiuj kreskigis la vilaĝon.

En 1082 la reĝo de Aragono *Sancho Ramírez* donis la kastelon de Casta (Lacasta)

La alvenado de loĝantoj estis protektita de la reĝoj de Aragono, ĉar dum la 10a kaj 11a jarcentoj estis tre grava tiu regioneto, proksime de la landlimo kun la islama regno de Zaragoza, kun la celo konkeri denove por la kristanoj la valon de la rivero Ebro. Lacasta, kune kun Júnez kaj Españés estis lokoj, kiuj defendis ĉefan vojon de la montaraj teroj de la altaj *Cinco Villas* ĝis la valo de la rivero *Gállego*.

En 1118, la konkero de Zaragoza fare de la reĝo de Aragono Alfonso la 1-a, nomata "la batalanto", kune kun la plimulto de la meza valo de la rivero Ebro, malgravigis la militan valoron de la regioneto, ĉar ĝi ne plu estis landlima tero, sed ankoraŭ ĝi estis grava por defendi la internajn vojojn inter la nordaj montaraj regionetoj kaj valaj ebenaĵoj de la riveroj Ebro, Gállego kaj Arba.

En la monato julio 1205 la reĝo de Aragono *Petro la 2-a* donis la regadon de la kastelo de Lacasta Ĝi enhavas veran juvelon, kiu ne estis forrabita danke al sia grandega pezo kaj al neeblo iri tien pere de veturilo, ĉar ankoraŭ nun estas nur padeto por aliri tien. Temas pri grandega bapta bovlo, skulptita el ununura ŝtono el granita roko, farita tre eble dum la 12a aŭ iomete poste. fare de grupeto da homoj, kiuj volis antaŭenpuŝi projekton por revivigi denove la vilaĝeton, sed ŝajne ili volas vendi ĉion, kion ili aĉetis, ĉar ili ne havas sufiĉe da mono por bone ekkomenci sian projekton.

## Ĉirkaŭaĵoj 
Sube de la vilaĝo, apud krutaĵo kaj forta deklivo ĉe la rivereto, estas naturaj lokoj por naĝi, sufiĉe profundaj por sin bani tie.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Historio de Aragono
Kategorio:Romanika arto
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo