open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniel Spoerri

**Daniel SPOERRI** (naskiĝinta *Daniel Isaac Feinstein* la  en Galați, mortinta la  en Vieno) estis svisa artisto, dancisto kaj reĝisoro kaj grava reprezentanto de objektarto, kunfondinto de la grupo *Nouveau Réalisme* kaj elpensanto de *Eat-Art*. Honora civitano li fariĝis en Seggiano.

## Biografio
Edzigis lin en 1958 Vera Merz, poste la historiistino Marie-Louise Plessen kaj en 1991 la artistino Katharina Duwen. Post murdo de la patro en 1941 en eksterminejo li fuĝis kun la patrino svisdevena en ties patrujon kie lin adoptis la onklo Theophil Spoerri. Sevkis dancad-trejniĝo inter 1949 kaj 1952 en Zuriko kaj Parizo tiel ke inter 1954 kaj 1957 li povis esti unua dancisto ĉe la Urba Teatro de Berno. Enscenigis li dancaĵojn en Berno; inter 1957 kaj 1959 li estis reĝisorad-asistanto ĉe Landa Teatro de Darmstadt kaj ekde 1959 kreanto de vidaj artoj en Parizo; tiam ekis ankaŭ lia verkista kaj eldonista agadoj. Inter 1977 kaj 1989 li docentis i.a. en Kolonjo, Munkeno, Salcburgo kaj Vieno.

En 1960 li kune kun Jean Tinguely arigis en Suda Francujo artistojn sub la nomo *Nouveaux Réalistes*. Per siaj kaptilaj bildoj *(tableaux-piège)* li famiĝis mondskale: ĉar li kreis *Eat Art*, prezento de aĵoj ĵus pretintaj por manĝiĝo kaj ŝanĝiĝotaj je artaĵo.  

Inter 1968 kaj 1972 li tenadis en Duseldorfo restoracion apud kiu ekde 1970 troviĝas la pinakoteko *Eat Art Gallery*; en 1997 estiĝis la fondaĵo *Il Giardino di Daniel Spoerri* kun skulptaĵa ĝardeno en la toskania urbo Seggiano. En 2009 li malfermis en la aŭstria urbo komunumo Hadersdorf lunĉejon kun ekspoziciejo, *Eat.Art & Ab.Art/D.S.*.

## Fonto
"Spoerri, Daniel" - ĉe: ''Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), 2.10.2014 

## Eksteraj ligiloj
*hejmpaĝo

*ligiloj ĉe DDB
## Notoj
Retiro Belgrano (stacidomo)

**Retiro Belgrano**, aŭ nur **Retiro**, estas unu el la sep centraj stacidomoj de Bonaero. Ĝi estas la fina stacio de la Fervojo General Belgrano kaj la linio Belgrano Norte de antaŭurbaj servoj al la nordaj kaj nordokcidentaj areoj de Granda Bonaero. Konstruita en 1912, ĝi estas unu el la mejloŝtonoj de franca akademia arkitekturo en Bonaero. Kun  milionoj da pasaĝeroj jare, ĝi estas la kvara plej okupata stacio en Argentino.

Ekde 2021 ĝi estas Nacia Historia Monumento.

## Bildgalerio 

Retiro, Belgrano Norte.jpg|Ekstero
Hall de Retiro Belgrano.jpg|Interno
Renewal of Retiro station of Belgrano Norte line in Buenos Aires.jpg|Kajoj kaj trakoj

## Vidu ankaŭ 
* Bonaero
* Metroo de Bonaero
* Retiro (C) (metroo de Bonaero)
* Retiro (E) (metroo de Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Bonaero
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Sándor Koller

**Sándor Koller** [ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Koller Sándor,** estis hungara trafikinĝeniero, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Sashalom (nuntempa urboparto de Budapeŝto), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en premonstrata gimnazio en Gödöllő en 1945, poste li akiris diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1950. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato 3 jarojn, poste lektoro (1953–1968), docento (1968–1988), fine profesoro ĝis sia morto. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1968, samtempe li kandidatiĝis (CSc), poste li doktoriĝis en 1984 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉeftemo estis la vojreto kaj la urba trafiko. Li edziĝis en 1954, lia edzino naskis filinon en 1956, 2 geĝemelojn en 1958. Li ricevis premiojn inter 1958-1991.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beton útburkolatok szelvényének gazdaságosabb kialakítása.* (1951)
* *Útépítés.* (ĉapitro en manlibro, 1957)
* *Emelkedők tervezése közutaknál gépkocsik sebességalakulásának figyelembevételével.* (1958)
* *Közúti gazdasági kérdések.* (studenta lernolibro, 1964; 6-a eldono: 1973)
* *Városi közúti forgalmi tervezési alapelvek kialakítása forgalmi, biztonsági és gazdaságossági vonatkozások együttes figyelembevételével.* (disertaĵo, 1966)
* *Forgalomtechnika.* (studenta lernolibro, 1976)
* *A forgalom minősége. A közúti pálya alkalmassága a forgalomra.* (monografio kaj disertaĵo, 1982)
* *Forgalomtechnika és közlekedéstervezés.* (1986)
* *Közlekedésmenedzselés városokban.* (1993)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj trafikinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gábor Tolnay

**Gábor Tolnay** [tolnay], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tolnay Gábor,** estis hungara lerneja kaj altlerneja instruisto, bibliotekisto.

 naskiĝis  en Öcsöd, li mortis  en Mezőtúr.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Szarvas en 1949, poste li akiris pedagogian diplometon en altlernejo en la sama urbo en 1950. Post la diplometo li instruis en pluraj vilaĝaj lernejoj ĝis 1963, sed en tiu ĉi jaro li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös laŭ vespera lernado. Pli poste li instruis plu jam jardekon en gimnazio en Öcsöd. En 1970 li doktoriĝis en la universitato, post 3 jaroj li akiris politologian diplomon. Inter 1973-1978 li estis bibliotekestro en altlernejo de Mezőtúr, poste li instruis en mezlernejo en la sama urbo ĝis la pensiuliĝo en 1992, tamen poste li havis plurajn postenojn. Post 2 jaroj li kandidatiĝis (CSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1955, lia edzino naskis 2 filojn en 1956 kaj 1959. Li ricevis premiojn inter 1985-2010.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Nagyatádi Szabó István-féle földreform végrehajtása Öcsödön az 1920-as években* (1975)
* *Az 1920-as évek földreformja Szolnok megyében* (1987)
* *Jász-Nagykun-Szolnok vármegye mezőgazdaságának egyes kérdései 1920–1944 között* (1994)
* *Dél-Alföldi haszonbérleti szerződések 1906–1945* (2007)
* *A Jász-Nagykun-Szolnok megyei birtokszerkezet változásai 1895 és 1944 között* (2018)
* *Az 1920-as évek földreformja Jász-Nagykun-Szolnok vármegyében* (2020)

## Fontoj 
* membiografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Once de Setiembre (stacidomo)

**Once de Setiembre**, Ankaŭ konata kiel **Once**, estas unu el la kvar plej gravaj fervojaj stacidomoj en la urbo Bonaero, Argentino, kiu funkcias kiel kapostacio de la Fervojo Sarmiento. Inaŭgurita la , ĝi situas en la kvartalo Balvanera, proksime de la Placo Miserere.

Ekde 2021, ĝi estas Nacia Historia Monumento de Argentino.

La  okazis akcidento ĉirkaŭ la 8:33. Trajno n-ro 3772 de ok vagonoj kun pli ol  pasaĝeroj frapis la trakfinon. Mortis 51 homoj, ĉirkaŭ 700 estis vunditaj 

## Bildgalerio 

Boleterias de Estacion Miserere - Cabecera del Ferrocarril ex-Sarmiento.JPG|Interno
Nuevo tren en Estación Once (Línea Sarmiento), Buenos Aires, Enero 2015.JPG|Trajno
Smashed Train at Once.jpg|Akcidento de Once

## Vidu ankaŭ 
* Fervoja akcidento de Once (2012-02-22)
* Bonaero
* Metroo de Bonaero
* Plaza Miserere (metroo de Bonaero)
* Once - 30 de Diciembre (metroo de Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Bonaero
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
István Gyulai (kuristo)

**István Gyulai** [iŝtvAn djulai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gyulai István,** estis hungara kuristo, televidprezentisto, raportisto, instruisto, sporta postenulo. Lia unua edzino estis Olga Kazi.

István Gyulai naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Montekarlo.

## Biografio 
István Gyulai maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1961, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Post la diplomo li instruis lingvojn 3 jarojn en mezlernejo. En 1970 li ricevis statuson en Hungara Televizio, lia statuso altiĝis, ekzemple li estis rubrikestro en 1988, estro de sporta branĉo en 1991. Intertempe en 1974 li akiris ĵurnalistan licencon. Abrupte en 1992 li forlasis la Televizion, tamen lia posteno restis ĝis sia morto, dum en 2003 li pensiuliĝis. Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po unuj gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1976-2006 (la lastan postmorte).

### Sporta kariero 
István Gyulai komencis sportadi dum la gimnaziaj jaroj en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 28-foje unuoble en mallongdistancaj kuroj, inter 1961-1969 li apartenis al la hungara nacia teamo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964, krome en Universiado li akiris oran medalon en 1963, arĝentan medalon post 2 jaroj (ambaŭ stafete). Ekde 1984 li havis altajn postenojn en internacia atletika asocio, kie li profitis anglan, germanan, rusan, francan, italan kaj hispanan lingvosciojn. Nature li estis postenulo ankaŭ enlande. 

## Memorigiloj 
* lernejo en Budapeŝto (2012)
* stadiono en Debrecen (2006)
* premio fondita en 2016

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj mallongdistancaj kuristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj raportistoj
Kategorio:Hungaraj televidprezentistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fluoreska lampo

eta|Fluoreskaj lampoj en diversaj variantoj
eta|Lampingo por T12 kaj T8 G13 dupinglaj fluoreskaj lampoj
eta|Antaŭbalasto por 36-vata fluoreska lampo

**Fluoreska lampo** estas tubforma malŝarga lampo, kiu produktas lumon per elektra kurento tra gas-ŝargita tubo. La interna surfaco de la tubo estas kovrita per fluoreskaj mineralaj substancoj, kiuj transformas la ultraviolajn (UV) radiojn produktitajn ene de la tubo en blankan lumon videblan al la homa okulo.

## Konstruo kaj funkciado 
Fluoreska lampo estas formata de longforma, kutime vitra tubo, kiu enhavas miksaĵon de argono kaj malgrandaj kvantoj da hidrargo. La ekscito de la hidrargaj atomoj per elektra kurento rezultigas emisiojn de UV-radioj. Tiuj radioj estas nevideblaj, sed kiam ili trafas la fluoreskan kovraĵon interne de la tubo, ili estas transformitaj en videblan lumon. Tiel, la lampo kreas lumon per konverto de nevidebla energio en videblan luman emision.

## Specoj kaj grandecoj 
Fluoreskaj lampoj venas en diversaj grandecoj kaj tipoj, identigitaj per la diametro de la tubo. La plej oftaj estas la tipoj **T4**, **T5**, **T8**, kaj **T12**, kie la nombro indikas la diametron de la tubo en okonoj de colo. Ekzemple, T8-lampo havas diametron de unu colo (8/8 coloj). Ĉiu tipo havas diversajn aplikojn kaj efikecajn trajtojn, kaj la elekto de tipo dependas de la bezonoj de la lumigado, kiel luma produktado kaj kolortemperaturo.

## Avantaĝoj kaj malavantaĝoj 
Fluoreskaj lampoj estas pli efikaj ol tradiciaj inkandeskaj lampoj, ĉar ili produktas pli da lumo per malpli da energio. Tamen, ili enhavas malgrandajn kvantojn da hidrargo, kiu povas esti malutila por la medio kaj bezonas specialajn recikligajn procedurojn. Pro tio, multaj fluoresekaj lampoj nuntempe estas anstataŭigitaj per LED-lumfontoj, kiuj estas pli ekologiaj kaj havas pli longan vivdaŭron.

## Aplikoj 
Fluoreskaj lampoj estas vaste uzataj en hejmoj, lernejoj, oficejoj, kaj industriaj lokoj pro ilia alta efikeco kaj ekonomia konsumo. Ili estas popularaj en lokoj kie konstanta kaj hela lumigado estas necesa, kvankam ili nuntempe estas iom post iom anstataŭigitaj per LED-lampoj en multaj aplikoj pro ilia media efiko kaj la recikligaj problemoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kompakta fluoreska lampo
* Gas-ŝargiga lampo
* Inkandeska lampo

## Referencoj 
Kategorio:Lumo
Kategorio:Lumfontoj
Jeŝivo ITRI

**Jeŝivo ITRI** () estas ultra-ortodoksa jeŝivo en Jerusalemo, Israelo. Ĝi estis fondita en 1968 de Rabeno Mordechai Elefant. La jeŝivo havas plurajn filiojn en Israelo kaj Usono kaj ekis plurajn edukajn programojn por diasporaj judoj. ITRI estas akronimo de la  (Israela Toraha Esplorinstituto) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Maimonides Kuraca Manuskripta Projekto"

Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1968
Kategorio:Judaj lernejoj
Kategorio:Jeŝivoj en Israelo
Ferenc Gyulay (generalo)

**Grafo Ferenc Gyulay** [djulai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gyulay Ferenc,** estis hungara oficiro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marosnémeti* [maroŝnEmeti] kaj *nádaskai* [nAdaŝkai], lia konata filo estis Sámuel Gyulay (generalo).

Ferenc Gyulay naskiĝis  en Torna (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Turňa nad Bodvou en Slovakio), li mortis  en Mantuo (Aŭstra Imperio, nuntempe en Italio).

## Biografio 
Lia patro (kun la familio) estis levita al barono en 1694 kaj grafo en 1701. Ferenc Gyulay aliĝis al la regimento kiel subkolonelo en 1703 kaj batalis en areo de nuntempa Italio en la milito de hispana sukcedo. En 1704 li iĝis franca militkaptito. Post 2 jaroj li liberiĝis kaj iom poste estis komandanto de la husarregimento. En la sekvaj jardekoj li ricevis generalajn rangojn. Lia hungarlingva taglibro pri la itala militiro estas grava kaj interesa fonto (eldonita en 1928). Li edziĝis en 1709 kaj 4 gefiloj naskiĝis inter 1710-1723. Postmorte lia korpo estis entombigita en Transsilvanio.

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Federico Lacroze (stacidomo)

**Federico Lacroze** estas fervoja pasaĝera stacidomo en la urbo Bonaero. Trajnoj sur la Linio Urquiza foriras de tiu ĉi stacidomo al , en San Miguel, &nbsp;km longa itinero.

## Bildgalerio 

Final de Avenida Corrientes estación Lacroze, Metrobús.jpg|Ekstero
Hall estación Lacroze.JPG|Interno
J30 749 Bf Federico Lacroze, M.U.3840.jpg|Trajno

## Vidu ankaŭ 
* Bonaero
* Metroo de Bonaero
* Federico Lacroze (metroo de Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Bonaero
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Peanut

**Peanut** (esp., Arakido) (ĉ.  2017 - 1a de novembro, 2024), konata ankaŭ kiel P'Nut, estis dorlotbesta orienta cindrogriza sciuro. Trovita kaj savita de Mark Longo en 2017, li estis la temo de populara Instagram-konto. La 30-an de oktobro 2024, li estis kaptita de la hejmo de liaj posedantoj fare de la Novjorkia Ŝtata Sekcio de Mediprotektado kaj eŭtanaziita baldaŭ poste. La morto de Peanut deĉenigis kriadon en sociaj amaskomunikiloj kaj grandskalan kontraŭreagon de la publiko, kondamnon de diversaj leĝdonantoj kaj la proponon de leĝpropono celanta malhelpi similajn okazaĵojn en la estonteco.

Kategorio: Famaj bestoj
Kategorio: Sciuredoj
Kategorio:Bestaj rajtoj
Dr. Antonio Sáenz (stacidomo)

**Dr. Antonio Sáenz** () estas stacidomo en la Bonaera najbareco de Nueva Pompeya, Bonaero, Argentino.

## Bildgalerio 

Estacion antonio saenz interior.jpg|Interno
Estacion Dr Antonio Saenz Belgrano sur 3.jpg|Kajo
J30 652 Hp Doctor Antonio Sáenz, CM 1011.jpg|Trajno

## Vidu ankaŭ 
* Bonaero
* Metroo de Bonaero
* Sáenz temporaria (stacidomo)
* Sáenz (metroo de Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Bonaero
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Zsuzsanna Varga (historiisto)

**Zsuzsanna Varga** [ĵuĵana], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Varga Zsuzsanna,** estas hungara historiisto, altlerneja instruisto.

Zsuzsanna Varga naskiĝis en 1970 en Salgótarján.

## Biografio 
Zsuzsanna Varga akiris diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1993. Post la diplomo ŝi havis stipendion 3 jarojn, poste ŝi esploris 2 jarojn. En la studjaro 1999 ŝi instruis en la universitato, ekde 2000 en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 2016 ŝi atingis la ĉefan instruan rangon profesoro, samtempe ŝi iĝis katedrestro. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1998, ŝi doktoriĝis (DSc) en 2015 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, ŝia habilitiĝo okazis en 2009. Ŝia ĉeftemo estis agrikultura historio de Hungario depost 1945. Ŝi ricevis premiojn inter 2013-2021.

## Elektitaj kontribuoj 
* ''Changes in Hungary's agrarian sector with special reference to the nothern hill region* (1996)
* *Agrárkérdés, parasztok 1956-ban* (2006)
* *Paraszti ellenállási stratégiák a kollektivizálás befejezése után* (2015)
* *A European Rural History Organisation első évtizede'' (2024)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Johano Ernesto (Saksio-Koburgo)

**Johano Ernesto de Saksio-Koburgo** (naskiĝinta la  en Koburgo, mortinta la  samloke) estis princo el la ernesta linio de la domo Wettin. De 1541 ĝismorte estis li unua memstara duko de Saksio-Koburgo. Patro lia estis la saksa princelektisto Johano la Konstanta.

## Vivo 
Edukanto de li estis la grava teologo kaj reformanto Georg Spalatin mem. De 1532 lia pli maljuna duonfrato Johano Frederiko partoprenigis  lin regade estinte jam de 1528 ties kuratoro. En 1541 estis aranĝita en Torgau, laŭ perado de princo Volfgango (Anhaltio-Köthen), la frankoniajn teritoriojn de la Koburga Administradujo kiel propran rezidan ujon por Johano Ernesto. Tio ampleksis la areojn de Koburgo, Königsberg, Neustadt, Sonneberg, Neuhaus, Bad Rodach, Hildburghausen, Heldburg, Eisfeld, Veilsdorf, Schalkau kaj Ummerstadt. Menciindas ankaŭ monaj kontribuaĵoj fare de la frato por sukcesa regadstarto. 

En 1542 Johano Ernesto komencigis la konstruon de Kastelo Ehrenburg, post kiam la citadelo de Koburgo taksiĝis tro nekomforta kiel rezideje tiel loĝeje. En februaro 1542 edzigis lin en Torgau Katerino, filino de duko Filipo la 1-a (Brunsvigo-Grubenhagen); ŝi ne naskis infanojn. Sub Johano Ernesto malĉesis en Steinheid ekspluatado de oro. En 1547 la duko ne estis tuŝata de la punaj agadoj fare de imperiestro Karlo la 5-a post la batalo de Mühlberg: la ununura perdo estis la Administradujo Königsberg.

Post la forpaso de Johano Ernesto, la koburganoj en 1553 revenis sub la manojn de frato Johano Frederiko kaj ties tri filoj; ili estis administrontaj la ernestidajn havaĵojn de 1554 kune dum pluraj jaroj. 

## Literaturo 
*August Beck: ["Johann Ernst, Herzog von Sachsen-Coburg"](https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Johann_Ernst_(Herzog_von_Sachsen-Coburg)) - ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB), volumo 14, Duncker & Humblot, Leipzig 1881, p. 369 
* Johann Samuel Ersch: *Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste*, Leipzig 1842, p. 241  

## Eksteraj ligiloj 
* fondaĵo de la dukoj de Saksio-Koburgo kaj de la familio gotaa

Kategorio:Germanaj dukoj
Kategorio:Dinastio Wettin
Kategorio:Naskiĝintoj en 1521
Kategorio:Mortintoj en 1553
Kategorio:Homoj rilataj al Koburgo
Preĝejo Sankta Mario (Stadtilm)

**Preĝejo Sankta Mario** (germane: *Stadtkirche St. Marien*) estas protestantisma kirko en Stadtilm, Germanujo.  Ĝi apartenas al la Evangelia Eklezio en Meza Germanujo. Ĝi estas kun siaj duoblaj turoj la rekonilo de la tuta urbo. 

Ekis la konstruo en la 12-a jarcento; konsekris ĝin episkopo Vilhelmo de Havelberg; en 1533 la fideluloj devis akcepti la enkondukon de Reformacio. En aŭgusto 1780 incendio damaĝegis ankaŭ la kirkon; restis nur la eksteraj muroj kaj turoj elbruligitaj. Post naŭ jaroj renaskiĝis la interno laŭ stilo malfrubaroka. La antaŭan komplekson ampleksis la uesta fasado, la rekta ĥoreja finiĝo kaj la norda kaj suda portaloj de la longa navo kun ties antaŭhaloj. Post 1784 alifaro de la eosta parto estis: ĉar oni forigis la orientan ĉirkaŭantan muraron kaj enmetis - je obtuza angulo - unuigmuron al la altarejo. La formo de long navo kaj ĥorejo estis plisimpligitaj kaj ambaŭ ricevis malpli altajn eksterajn murojn kaj selotegmentonn. Interne muntiĝis lignaj plafonoj kaj meblaro nova. La altara supro kun kolonoj de korintia ordo kaj pilastroj kaj la orgenfasado estis novigitaj.

La grava konstruo frugotikstila dokumentas la volon de la Schwarzburg-dinastio publike aperi en tre impona maniero. Ĝi konsekriĝis en 1335 kaj staras sub la patroneco de la Dipatrino. La dutura okcidenta fasado, la norda kaj suda portaloj de la halo kaj la ĥorejo apartenas ankoraŭ al la origina komplekso farita en la stilo de la cistercianoj. La du turoj ricevis poste gotikajn suprajn etaĝojn kaj piramidajn spajrojn. En la suda vestiblo (ĉ. 1320) videblas du figuroj estantaj super natura grandeco. La gablo estas de la 19-a jc. La antaŭhalo de la norda figura portalo estas artiste ornamita per ogivkruciĝo. En 1784 oni rearanĝis la internon. La baroj antaŭ la ĥorejo, la pupitro kaj la orgeno estas interese farita laŭ la rokoka stilo.

En la kuro de gotikiganta ĝenerala restaŭrado de inter 1899 kaj 1903 la suda turo ricevis ŝtuparan aliron. En 1947 oni forprenis la militajn damaĝojn kaj poste novigis la turajn spajrojn. Ponto inter la turoj estante superflua estis forigita kaj stile reprezentigita. Kunfanditaj dum la Dua mondmilito orgenfajfoj mankas ĝis hodiaŭ.  

La mezo de la longa navo plialtigita estas per la galeriapogiloj. La altarejon barilo dividas de la longa navo. Kreita estas la malfrubaroka altara supro en 1788; la orgenon konstruis en 1932 Adam Eifert (32 registroj, tri klavaroj, unu pedalo).

## Literaturo 
* Georg Dehio: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen.* Unua eldono. Deutscher Kunstverlag München/Berlin 1998, ISBN 3-422-03050-6, p. 1176–1177

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo 

## Notoj 
Kategorio:Stadtilm

 
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Turingio
Egon Albrecht

**Egon ALBRECHT** (Kuritibo, 19-a de majo 1918 - Creil,  25-a de aŭgusto 1944) estis germana ĉasaviadisto, naskita en Brazilo, kiu batalis en la Dua Mondmilito por la Luftwaffe, atinginte 25 konfirmitajn aervenkojn. 

Egon Albrecht estis la nura brazilano al kiu estis atribuita la Kavalira Kruco de la Fera Kruco. En ĉi tiu totalo de 25 venkoj, 15 venkoj okazis sur la orienta fronto kaj pliaj 10 sur la okcidenta fronto, inkluzive de almenaŭ ses kvarmotoraj bombaviadiloj. Li eĉ detruis 11 sur la tero sur la orienta fronto.

Filo de germanaj enmigrintoj Frederico Albrecht kaj Hedwig Elditt Albrecht,  de la perspektivo de Privata Internacia Juro tiutempe, por Germanio, Egon Albrecht estis civitano de la Tria Regno, tio estas, li estis germana (*jus sanguinis*), sed por Brazilo, li estis brazila, ĉar li naskiĝis en brazila teritorio (*jus soli*), kaj povis elekti unu el du naciecoj.

## Referencoj
Kategorio:Germanaj militistoj
Kategorio:Nazioj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Nelly Darbois

**Nelly DARBOIS** (naskiĝis la  16-an de marto 1990 en Aix-en-Provence, Francio) estas franca fizioterapiistino, Vikipedi-redaktistino kaj esperantistino.  

Ŝi esperantistiĝis in 2014. Ŝi estis prezidantino de la loka Eo-asocio Esperanto Vive en Chambéry en la 2010-aj jaroj kaj revivigis la ĝemeliĝon kun la torinanoj el Centro Esperanto Torino. Ŝi parolis nur en Esperanto al sia filo ĝis kiam li havis kvar jarojn. Ŝi registris plurajn elsendojn por la Esperanta Retradio.

En 2019, ŝi akceptis esti en la deka pozicio sur la listo de Europa -  Demokratie - Esperanto por la eŭropaj elektoj. Ekde 2017, ŝi aktive partoprenas en asocioj kiuj promocias la enkondukon de rektaj demokratiaj iloj en Francio, kaj en 2024 ŝi kunfondis la politikan partion *Solution Démocratique*. Ekde 2022, ŝi estas sendependa konsultisto kaj Vikipedio-redaktoro laŭ profesio, kun internacia klientaro.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Plaza Constitución (stacidomo)

**Plaza Constitución**, aŭ nur **Constitución**, estas unu el la sep centraj stacidomoj de Bonaero, kiu funkcias kiel kapostacio de la Fervojo General Roca. Kun 16 kajoj kaj 156 milionoj da pasaĝeroj jare, ĝi estas la plej granda kaj plej okupata fervoja stacidomo en Argentino, kaj unu el la plej grandaj en la mondo.

Branĉlinioj foriras de la stacio, inaŭgurita la , kovrante la provincojn Bonaero, Pampa, Neŭkeno kaj Rio Negro. Ekde 2021, ĝi estas Nacia Historia Monumento de Argentino.

## Bildgalerio 

Hall central de estación Constitución II.JPG|Interno
Toshiba y CSR Constitución 20200101.jpg|Trajnoj
Estación Constitución desde el sur.jpg|Trakoj

## Vidu ankaŭ 
* Bonaero
* Metroo de Bonaero
* Constitución (metroo de Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Bonaero
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Córdoba Mitre (stacidomo)

**Córdoba Mitre** estas la ĉefa fervoja stacidomo de la Urbo Kordobo, Provinco Kordobo, Argentino.

## Bildgalerio 

Salón principal del bar de la estación.jpg|Trinkeja salono
Vista panoramica de la estacion.jpg|Ĉirkaŭa vido
ANDEN MITRE CORD.jpg|Trajno ĉe kajo

## Vidu ankaŭ 
* Kordobo (Argentino)
* Alta Córdoba (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  (NCA)

Kategorio:Kordobo (Argentino)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
San Fernando C (stacidomo)

**San Fernando C**, aŭ nur **San Fernando**, estas fervoja stacidomo situanta en la samnoma urbo, kapo de la samnoma distrikto, Provinco Bonaero, Argentino.

centra|280ra|eta|Mapo

## Bildgalerio 

Est. San Fernando.jpg|Nomŝildo
San Fernando I.jpg|Nomŝildo
San Fernando II.jpg|Elirejo

## Vidu ankaŭ 
* San Fernando (Bonaero)
* San Fernando R (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:San Fernando (Bonaero)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Serio Aloysius Archer

**Aloysius Archer** estas la ĉefrolulo de historia krimromana trilogio, verkita en la stilo *hardboiled* de la usona verkisto David Baldacci inter 2019 kaj 2022. La scenejo de la romanoj estas Usono fine de la jardeko de 1940. Archer estas veterano de la Dua Mondmilito, miskondamnita, malliberigita, kaj ĵus fininte sian kondamnodaŭron. En la unua romano, *Unu bona faro* (*One Good Deed*, 2019), la unua laboro de Archer, kolekto de ŝuldo en rivaleco inter du malbonkoraj riĉaj viroj en urbeto de centra Usono, enmiksas lin en murdon kaj devigas lin roli kiel amatora detektivo. En la du sekvaj, *Vetemulo* (*A Gambling Man*, 2021) kaj *Sonĝurbo* (*Dream Town*, 2022), li solvas murdojn kiel profesia detektivo en Kalifornio. Recenzoj laŭdis la simpatian bildigon de Archer kiel talentan kaj principeman junulon, kiu respektas virinojn pli ol viroj de lia epoko kutimas, kaj ankaŭ la rekreon de la spirito de la epoko kaj ties klasika krimliteratura stilo. La temo kaj stilo estas nekutimaj por Baldacci.

## Referencoj
Kategorio:Krimromanoj
Kategorio:Fikciaj usonanoj
Kategorio:Fikciuloj de la 20-a jarcento
Dvorečky

:*Eble vi serĉas: Dvoreček aŭ Dvoračky.*

**Dvorečky** (germane: *Krainhof*) estas domaro en Ĉeĥio, parto de urbo Kynšperk nad Ohří, troviĝanta en distrikto Sokolov. Ĝi troviĝas 3,5 km sudoriente de Kynšperk nad Ohří. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Dvorečky situas en katastra teritorio **Zlatá u Kynšperka nad Ohří** kun areo 4,33&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1525.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj

Dvorečky září 2020 (1).jpg|Dvorečky
Dvorečky září 2020 (3).jpg|Dvorečky

Kategorio:Kynšperk nad Ohří
Kategorio:Domaroj en distrikto Sokolov
Kategorio:Setlejoj en Slavkova arbaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Slavkova arbaro
La Plata (stacidomo)

**La Plata** estas la ĉefa stacidomo de la samnoma urbo, ĉefurbo de la provinco Bonaero, Argentino. Ĝi estas la kapostacio de la Linio Roca kiu ligas ĝin kun la stacio Constitución en la urbo Bonaero kaj la loka servo de la Universitata Trajno.

## Bildgalerio 

J35 109 Bf La Plata, Bahnsteighalle.jpg|Halo
Puente peatonal Estación La Plata.JPG|Piedira ponteto
Tren Universitario La Plata 20160205 1.jpg|Universitata Trajno

## Vidu ankaŭ 
* La Plata

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:La Plata
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Ilona Madar

**Ilona MADAR**, laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Madar Ilona,** estis hungara etnografo. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Pusztainé Madar Ilona* [pustainE].

 naskiĝis en 1923 en Sárrétudvari, ŝi mortis en 2007.

## Biografio 
 nur baldaŭ akiris diplomon. Komence ŝi kolektis etnografiaĵojn ne nur en plena Hungario (nature komence ĉirkaŭ la naskiĝloko), sed ankaŭ en regionoj de la iama Hungarlando. Ŝi kolektis ĉion, kiu prezentis la kamparanan vivon, precipe popolajn profesiojn, kutimojn, kantojn, modojn. Ŝi ricevis premion en 1979.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Sárrétudvari en 2008

## Fontoj 
* aprezo hungare kun foto (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Quilmes (stacidomo)

**Quilmes** estas stacio sur la argentina fervoja reto, apartenanta al la Fervojo General Roca. Ĝi situas en la samnoma urbo, Provinco Bonaero, Argentino.

## Bildgalerio 

Estación Quilmes provisoria cartel.jpg|Nomŝildo
Estación de Quilmes - Marzo 2023 (1).jpg|Kajoj kaj trakoj
CSR-Quilmes-2.jpg|Trajno

## Vidu ankaŭ 
* Quilmes

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Quilmes
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Ferenc Gyulay (ministro)

**Grafo Ferenc Gyulay** [djulai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Gyulay Ferenc József,** estis hungardevena aŭstra oficiro, militestro, ministro, generalo. Lia familia nomvarianto estis *Gyulai*, liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marosnémeti* [maroŝnEmeti] kaj *nádaskai* [nAdaŝkai], lia patro estis Ignác Gyulay.

Ferenc Gyulay naskiĝis  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis  en Vieno.
eta|

## Biografio 
Ferenc Gyulay aliĝis al la armeo kun rango subleŭtenanto en 1816. Lia rango ofte estis levita, en 1831 li estis jam kolonelo. Inter 1846-1848 li estis guberniestro de Triesto,samtempe komandanto de la aŭstra marbordo. Dum la revolucioj en 1848 li prenis la aŭstran floton kaj li sukcese kontraŭstaris al la revoluciaj fortoj kaj defendis Triestron. En 1849 li estis nomumita ministro, li batalis kontraŭ la hungara revolucio de 1848, sed post monatoj li rezignis. Inter 1850-1859 li estis armeestro en Milano, sed en la lasta jaro liaj militaj manovroj malsukcesis, tial lia statuso estis forprenita kaj li iĝis trudemerito. Gyulay havis edzinon, kiu neniam naskis, tial li adoptis parencon sub nomo Lipót Edelsheim-Gyulai (1826).

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio angle kun bildo
* biografio hungare (legebla en la 3-a punkto)

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj ministroj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Interpreto de Kopenhago

[dekstra|eta|[Werner Heisenberg kaj Niels Bohr]]
La **Interpreto de Kopenhago** estas la unua kaj plej disvastigita interpreto de kvantuma mekaniko. Ĝi estas inspirita de la laboro farita en la dana ĉefurbo ĉefe de Niels Bohr kaj Werner Heisenberg ĉirkaŭ 1927 kaj koncernas la teorion de kvantuma mezurado, la principo de komplementeco kaj ondo-partikla dueco.

Precipe, la du akademiuloj etendis la probabilisman interpreton de la ondfunkcio proponita de Max Born, konsiderante demandojn pri la valoroj de la kvantoj de fizika sistemo antaŭ ol ĝi estas mezurita kiel sensignifa, ĉar la mezurprocezo hazarde ĉerpas unu el la valoroj permesataj de la ondfunkcio, kiu priskribas la kvantuman staton de la sistemo. Tiu ĉi interpreto ricevis pli bone difinitan formuliĝon ekde la 1950-aj jaroj, ĉefe danke al Wolfgang Pauli.

La esprimo "Interpreto de Kopenhago" estis lanĉita fare de Heisenberg en 1955.

## Vidu ankaŭ 
* Filozofio de fiziko
* Fizikismo
* Kato de Schrödinger

## Referencoj 
Kategorio:Kvantummekaniko
Kim Kataguiri

**Kim Patroca Kataguiri** (Salto, la 28-an de januaro 1996) estas brazila politikisto, aktivulo kaj jutubisto. 

## Kariero 
Li iĝis konata kiel unu el la kunfondintoj kaj kunordigantoj de la *Movimento Brasil Livre*, estante unu el la ĉeffiguroj de la moderna brazila liberala movado. Laŭ Kataguiri, li estis prezentita al liberala penso post legado de verkoj de Ludwig von Mises.  Li estis elektita federacia deputito por San-Paŭlo en 2018 kaj reelektita en 2022. Li estas nuntempe aligita kun União Brasil.

Kiel aktivulo, li estis ĉe la avangardo de movadoj por la misoficado de tiama prezidento Dilma Rousseff. Li ankaŭ esprimis siajn ideojn kiel kolumnisto por *Folha de S.Paulo* kaj *The Huffington Post* Brazil.     

Li estas la aŭtoro de la libroj *Who is this kid to be on Folha?*, pri sia tempo kiel kolumnisto ĉe *Folha de S.Paulo*, kaj *Kiel grupo de misfits renversis la prezidanton – MBL: A Origem*, rakontante la originojn de la Libera Brazila Movado kaj la protestoj kiuj kulminis en la akuzo de Dilma Roussef.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Entrevista a Kim Kataguiri, líder del Movimiento Brasil Livre, en "El Mundo"

Kategorio:Brazilaj politikistoj
György Csanádi (redaktoro)

**György Csanádi** [djordj ĉanAdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csanádi György,** estis hungara redaktoro, lokhistoriisto. Lia pseŭdonimo estis *Beregszászi György* [beregsAsi].

György Csanádi naskiĝis  en Ružomberok (Ĉeĥoslovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Csanádi apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Dum la lernejaj jaroj li lernis slovake aŭ ĉeĥe. Li frekventis katolikan gimnazion jam en Debrecen en Hungario inter 1940-1944, sed bombo trafis la familian loĝejon, tial la familio translokiĝis al Berehove, kie li maturiĝis ukraine. inter 1951-1957 li tradukisto kaj rubrikestro de hungarlingva gazeto, poste ĉefredaktoro ĝis la pensiuliĝo en 1991, dum li akiris ĵurnalistan diplomon en Moskvo en 1961. Tamen post la pensiuliĝo 6 jarojn li kontribuis por alia hungara loka gazeto. Dum la aktivaj jaroj li estis aktiva figuro de la kultura vivo, li partoprenis en fondo de teatro kaj kultura studio. Li esploris historion de la urbo, krome en 1963 li partoprenis en peticio por akcepti la minoritatajn rajtojn en Transkarpata regiono. Li ricevis premion en 2004.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Régi Beregszásziak* (2001)
* *Sorsfordító évek sodrásában. Fejezetek Beregvidék történelmi múltjából* (2004)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj lokhistoriistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Sovetuniaj hungaroj
Kategorio:Ukrainiaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalvinana preĝejo (Sárrétudvari)

La **kalvinana preĝejo** estas sakrala historia monumento en grandvilaĝo Sárrétudvari (Hungario).

## Historio 
La kalvinana kirko estis konstruita en 1613. La loĝantoj pligrandiĝis, tial la didomo estis pligrandigita al la nuna formo inter 1764-1769, sed la turo en la jaroj 1788-1789. La preĝejo renoviĝis en 1808. La instalaĵoj kun la orgeno estis faritaj en 1871, sed la orgeno difektiĝis dum la 2-a mondmilito. La kirko renoviĝis en 2001.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en rando de la vilaĝo en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. En la turo 3 sonoriloj loĝas. La navo dekstre havas porĉon kaj ambaŭflanke grandajn fenestrojn. Absido ne ekzistas, sed en tiu flanko estas malgrandaj fenestroj kaj porĉo, supozeble sakristio. Interne galerio troviĝas en 3 flankoj de la navo.

La apuda korto estas belega kaj kelkaj monumentoj situas ene. 

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

eta|maldekstre|Monumentoj en la preĝejkorto

Sarretudvari
Živohošť

:*Pri parto de municipo Křečovice temas artikolo Živohošť (Křečovice).*

**Živohošť** estas el pli granda parto vilaĝo, kies devena ĉefa setleja parto, metita sur ambaŭ bordoj de Vultavo, estis en junio de 1954 inundigita de akva rezervujo Slapy. En la jaro  ĉi tie vivis daŭre .

Sur la maldekstra bordo de Vultavo restis konservita setleja tutaĵo kun nomo Živohošť (iam ankaŭ Stará Živohošť), ensumiganta restaĵon de la devena vilaĝo (preĝejon, paroĥestrejon, lernejon, domon de preĝejestro kaj tombejon) kaj pli novan hotelon Sport (hodiaŭ hotelo Atlantida). La maldekstraborda Živohošť apartenas en katastran teritorion Křeničná de municipo Chotilsko en distrikto Příbram.

La dekstraborda katastra teritorio kaj registra parto de municipo Živohošť estas konsisto de municipo Křečovice en distrikto Benešov. La ĉefa refreŝigeja parto, ĉirkaŭita de vojkurbiĝo de la valbaraĵo, nomiĝas Nová Živohošť.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1057.

Dum la dua mondmilito parto de la vilaĝo sur la dekstra bordo de Vultavo, kio estis ĝia pli granda parto, fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 31-an de decembro 1943 forloĝiĝi. 

## Loĝantaro 
## Fotogalerio 

Stará Živohošť, přístaviště 2019 02.jpg|Stará Živohošť, varfo
Stará Živohošť, přístaviště 2019 04.jpg|Stará Živohošť, varfo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Benešov
Kategorio:Chotilsko
Kategorio:Vilaĝoj en Ĉeĥio dividitaj en plurajn municipojn
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
Guy Patin

**Guy PATIN** estis franca kuracisto, poeto, verkisto kaj profesoro pri Kirurgio, Medicino, Anatomio, Botaniko kaj Farmacio.

## Kariero 
Lia eduko komenciĝis dum sia infanaĝo, kiam lia patro devigis lin legi la "Paralelaj Vivoj" de Plutarĥo. Li studis ĉe la Kolegio de Beauvais, en Parizo, sekvita de Filozofio ĉe la Kolegio de Boncourt. Li batalis kun sia familio pro tio ke li ne volis okupiĝi pri eklezia kariero.

Li dediĉis sin al la studado de Medicino kaj pro manko de financaj rimedoj li fariĝis tipografia provleganto. En 1627 li ricevis sian doktorecon pri medicino. Li estis rektoro de la Fakultato de Medicino en Parizo (1650-1652) kaj en 1655, li sukcedis al Jean Riolan la Juna (1577-1657) kiel profesoro ĉe la Reĝa Kolegio de Francio. Liaj sciencaj kaj medicinaj verkoj ne estas konsiderataj klerigantaj fare de la hodiaŭaj medicinaj akademiuloj. Li estis komparita kun la kuracistoj en la verkoj de Molière: obskurantismaj latinistoj kaj anoj de la sangado, krom esti malfavora al la progreso de lia arto.

Tamen, li estas vaste konata hodiaŭ pro sia ampleksa korespondado: lia stilo estas malpeza kaj distra kaj liaj leteroj estas gravaj dokumentoj por historiistoj de medicino. Patin kaj lia filo Charles Patin (1633-1693) ankaŭ estis kaŝaj librokomercistoj, kun Patin foje skribanta poezion, kiel ekzemple kvarversaĵon por honori Henric Piccard-on (1636-1712).

## Verkaro 
# Lettres choisies de Feu Monsieur Guy Patin, 1683
# Nouveau recueil de lettres choisies, 1695
# Naudaeana Et Patiniana, 1703
# L'Esprit de Guy Patin, 1709
# Nouvelles Lettres de feu mr. Gui Patin, 1718

## Vidu ankaŭ 
* Cesare Cremonini (1550-1651)
* Jacques Auguste de Thou (1553-1617)
* Daniel Sennert (1572-1637)
* Caspar Hofmann (1572-1648)
* Charles Bouvard (1572-1658)
* Jean Riolan la Juna (1577-1657) franca kuracisto
* William Harvey (1578-1657)
* Théophraste Renaudot (1586-1653)
* Pierre Gassendi (1592-1655)
* Antoine Vallot (1594-1671)
* Gabriel Naudé (1600-1653) franca libristo kaj erudiciulo
* Henri Louis Habert de Montmor (1600-1679)
* Charles Spon (1609-1684) franca helenisto
* Samuel de Sorbière (1617-1670)
* Jean Pecquet (1622-1674)
* Olaus Borrichius (1626-1690)
* Henric Piccard (1636-1712)
* Charles Patin (1633-1693)
* Pierre Bayle (1647-1706) franca filozofo
* Gustave Vapereau (1819-1906) franca enciklopediisto

## Referencoj 
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Universitato de Parizo
Tomakomai

**Tomakomai** () estas urbego, ankaŭ marhaveno en subgubernio Iburi, en samnomaj regiono kaj insulo Hokajdo en Japanio. La loknomo estas derivita de ajnuaj vortoj kun la signifo "marĉo" kaj "rivero, kiu iras en profundojn de la monto".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 Tomakomai havis populacion de .

## Geografio 
Tomakomai situas laŭ la marbordo sur insulo Hokajdo. Alta monto nacia parko estas proksime. Saporo (Japanio) troviĝas 52, gubernia sidejo Muroran 62, Hakodate 119, Aomori (urbo) 214, Kuŝiro 230, Vladivostok 796, ĉefurbo Tokio 799 kilometrojn aere laŭ https://www.thedistancenow.com/tomakomai_japan/tokyo_japan .
eta|

## Historio 
Tomakomai estis menciita ekde 1879. Ĝi estis levita duaklasa vilaĝo en 1902, urbeto en 1918, urbo en 1948. Pliaj modernaj havenoj estis malfermitaj en 1963 kaj 1980. Granda sismo skuis la urbegon en 2018.

## Ekonomio 
La haveno estas motoro de la ekonomio. Tomakomai estas konata pro sia alta kaptado de arktaj surfaj konkoj :en:spisula sachalinensis.

## Eduko 
En Tomakomai en universitato kaj altlernejo okazas la altnivela edukado.

## Trafiko 
Tomakomai havas fervojajn kaj aŭtovojajn kontaktojn al Hokajdo, krome maran havenon kaj flughavenon.

## Klimato 
Tomakomai situas en humida kontinenta klimato (Dfb) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La meza jara temperaturo estas  kaj varias inter , inter novembro-marto ofte frostas. La jarpluvo averaĝas 1239 milimetrojn, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-oktobro pli ofte pluvas, inter novembro-aprilo ĝenerale neĝas (resume 145 mm neĝas).

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* muzeo
* lago

## Eksterlandaj ĝemelurboj 
*  Nov-Zelando, Napier-Hastingo ekde 1980

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Hokajdo
Kategorio:Urboj de Japanio
Katoj de Ermitejo

eta|260x260ra|Unu el la Ermitejaj katoj
**Ermitejaj katoj** () estas katoj oficiale tenataj sur la teritorio de la Vintra Palaco de Sankt-Peterburgo, Rusio, ekde ĝia konstruo por malhelpi la intensan reproduktadon de ratoj kaj musoj en la Ŝtata Ermitejo. Laŭ la direktoro de la muzeo M. B. Piotrovsky, "katoj estas legendo de Ermitej-vivo kaj ĝia integra parto" , kaj "intervjuoj kaj filmado pri katoj estas ne malpli oftaj ol pri Rembrandt".

La grego, nombranta proksimume 70 katojn, havas oficialan statuson en la muzeo. La muzeo havas gazetaran sekretarion dediĉita al la katoj  kaj tri homoj laboras kiel domzorgistoj . La katoj vivas en la keletaĝo de la muzeo, kiu estis speciale adaptita por ili kaj kie estas kuirejo por prepari manĝaĵon por la katoj (ĉiu el ili havas malsamajn preferojn) kaj malgranda veterinara hospitalo. En varmaj someraj tagoj ili ankaŭ fojfoje aperas sur la rondiroj kaj ĉe la placo dum la somero. Antaŭe, ili libere vagis dum la muzeaj galerioj kaj estis konsideritaj kiel parto de la muzea kolekto .

## Rolo 
La Ermitejo estas la plej granda muzeo en Rusio kaj unu el la plej grandaj, plej malnovaj kaj plej gravaj artmuzeoj en la mondo. Ĝi enhavas pli ol tri milionojn da artaĵoj. Malpli ol triono de ili estas elmontrita en la muzeaj galerioj, kaj la plej multaj estas stokitaj. La rolo de la Ermitej-katoj estas protekti la verkaĵojn kaj forpeli diversajn ronĝulojn, kiuj povas damaĝi la artverkojn.

La katoj en la muzeo estas traktataj kaj kastrataj. Fundusoj por bestoj en Rusio regule donacas monon por ilia bontenado. Estas urba legendo pri certa speciala raso de Ermitej-katoj, sed fakte tia raso ne estis bredita por la Ermitejo, sed estis "prenita en servo" en la Ermitejo kaj la Vintra Palaco de hejmaj katoj de diversaj rasoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉefmuskaptisto de la Kabineta Oficejo
* Korvoj de la Turo de Londono

## Eksteraj ligiloj 
* Ermitejaj Katoj 
Kategorio:Muzeo Ermitejo
Kategorio:Historio de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Katoj en populara kulturo
Kategorio:Faŭno de Rusio
Edward Heath

Siro **Edward Richard George "Ted" HEATH**, KG, MBE (naskiĝis la 9-an de julio 1916 en Broadstairs, Kent - mortis la 17-an de julio 2005 en Salisbury, Wiltshire) estis brita politikisto. Li estis ĉefministro de Britio de 1970 ĝis 1974.

## Kariero
Li komence funkciis kiel oficiro en Dua Mondmilito kaj estis ministeria oficialulo. Heath estis membro de la malsupera ĉambro de la brita parlamento de 1950 ĝis 2001 kaj gvidanto de la Konservativa Partio de 1965; li apartenis al la modera One Nation-alo de sia partio. Post ambaŭ parlamentaj balotadoj en februaro kaj oktobro 1974 finiĝis en perdoj por la Konservativa Partio, la partio anstataŭigis lin kun Margaret Thatcher en 1975.

Kiel ĉefministro, Heath alportis Brition en la EU. Kontraste al grandaj partoj de lia partio, li restis varma subtenanto de EU-kunlaboro dum sia tuta vivo . Lia permanenta ofico kiel ĉefministro ankaŭ estis markita per eskaladado de agitado en Nord-Irlando, same kiel la strikoj de ministoj. En fiska politiko, li iniciatis signifan ŝanĝon en la pezocentro de rekta ĝis nerekta impostado. Lia plano enkonduki leĝaron kiu limigus la potencon de la sindikatoj ne estis realigita .

Ĉi-lastaj okazaĵoj kontribuis al la novaj elektoj en 1974, kiu kaŭzis ŝanĝon de registaro. Heath retiriĝis kiel gvidanto de la Konservativa Partio la sekvan jaron, en favoro de Margaret Thatcher. La rilato inter ili evoluis al tre antagonisma.

Li estis la unua fraŭlo en 10 Downing Street en preskaŭ 70 jaroj kiam li iĝis ĉefministro. Li restis fraŭla kaj seninfana por la cetero de sia vivo. Heath postlasis riĉaĵon kaj majestan hejmon en Salisbury, proksime de la katedralo de la urbo. Kune kun politiko, li havis grandan intereson en velado kaj muziko.

En 1946 Heath iĝis membro (MBE) de la Ordeno de Brita Imperio kaj en 2001 de la Ordeno de la Ĝartero. En 1963, al li estis premiita la Karola Premio . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo, *The Guardian* (Londono). Altirita la 9an de decembro 2014.
* Sir Edward Heath kronologio, badley.Info. altirita la 9an de decembro 2014.
* Edward Heath intervjuo ĉe BBCa Radio 4, la 23-an de decembro 1988
* Bronza busto de Sir Edward Heath en Britio Parlamentaj Kolektoj

Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Anglaj anglikanoj
Kategorio:Ordeno de la Ĝartero
Kategorio:Anglaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Britaj militistoj de la Dua Mondmilito
Rivero Litani

La **rivero** **Litani** (), klasikepoke nomita  Leontes (, signifante riveno de leono), estas grava rivero en sudo de Libano. 

La riveraj komenciĝas en la fekunda Beqaa valo, okcidente de Baalbek kaj malplenigas en la Mediteranean Maron, norde de Tiro. Preterpasante 140 km en longeco, la Litani estas la plej longa rivero kiu fluas tute en Libano kaj ordinare provizas ĉiujaran fluon taksita ĉe 920 miliono kubaj metroj .

La Litani estas grava fonto por akva provizo, irigacio kaj hidroelektro kaj ene de Suda Libano kaj por la lando entute. La rivero estis nomata de la romianoj kiel *Leontes*, rivero de leono.

## Signifo de la Litani en la Mezorienta konflikto 
La provizo de akvo estas gravega por la Mezorienta konflikto. Kaj Israelo, inkluzive de la palestinaj teritorioj, kaj Libano ne povas plene kontentigi siajn akvobezonojn. La libana flanko asertas, ke tial Israelo soifas je la akvo de la Litani, kaj tiel serĉis kialon por la konkero de la Golano de 1967 kaj la Libana Milito de 1982.

Lige kun la milita situacio en la mezorienta konflikto, la Litani estis rigardata de Israelo kiel limo ne transpasebla, ekzemple Siriaj trupoj estus taksitaj kiel grava minaco al sia propra sekureco. Kiel parto de Operacio Litani en 1978 kaj dum la Libana Milito de 1982 ĝis 1985, la areo sude de la rivero estis okupita fare de israelaj soldatoj.

Laŭ Rezolucio 1701 de UN Sekureckonsilio finanta la 2006-datita Libana Militon, neniuj armeaj aŭ miliciaj formacioj krom la Libana Armeo kaj UNIFIL estas permesitaj resti sude de la Litani Rivero. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Libana ministro: Litani rivera polucio  "nacia "katastrofo" *Enarkivigita*

Kategorio:Riveroj en Libano
Atlantique (filmo)

***Atlantique*** (franca por Atlantiko) estas internacie kunproduktita supernatura romantika drama debutfilmo, direktita de Mati Diop. Ĝi estis elektita por konkuri en la Ora Palmo (fr: ''Palme d'Or'') ĉe la kinfestivalo de Cannes (2019). Diop faris historion kiam la filmo estis premierita en tiu festivalo, ĉar Diop estis la unua virino kun transnacia identeco (franca-sengala) kiu direktis filmon prezentita en konkurso por tiu festivalo.

Richard Brody de The New Yorker komentis jene: "Diop filmas la trajtojn kaj la urbon Dakar kun palpebla intimeco kaj energio, pliigita de polifonio de voĉoj kaj muziko; ŝi dramatigas la propran sperton de publikaj aferoj — religia tradicio, la memstareco de virinoj, migrado, korupto — kun fervoro bazita sur dokumenta filmo, rafsodia sopiro kaj aŭdaca aserto." 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2019
Garth Williams

**Garth WILLIAMS** aŭ per plena nomo *Garth Montgomery Williams* (n. la 16-an de aprilo 1912 en Nov-Jorko, m. la 8-an de majo 1996 en Guanajuato , esperantigite *Gvanaĥŭato*, federacia subŝtato de Meksiko) estis usona artisto kiu atingis eminentecon en la nordamerika postmilita epoko kiel ilustristo de porinfanaj libroj. Multaj el la libroj, kiujn li ilustris, fariĝis klasikaĵoj de la usona infana literaturo.

Ekzemple en la libroj *Stuart Little* kaj ''Charlotte's Web* de la porinfana verkisto Elwyn Brooks White, liaj desegnaĵoj fariĝis neapartigeblaj de kiel infanoj kaj iliaj gepatroj kaj edukistoj pensas pri tiuj rakontoj. 

Liaj amikemaj, felaj bebaj bestoj vivigis dekduon da infanliboj el la serio "Etaj Oraj Libroj" (*Little Golden Books*).

Kiam li mortis en majo 1996, la usona gazeto *The New York Times'' skribis, "Li kredis ke libroj donitaj, aŭ legitaj, al infanoj povas havi profundan influon! Tial, li diris, li uzis siajn ilustraĵojn por provi «veki ion gravan ... humuron, respondecon, respekton al aliaj, intereson pri la tuta mondo!»'"

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Usonaj ilustristoj