open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Festuko

**Festuko** () estas vegetala genro el *Pooideae*. La specioj estas plurjaraj herboj kun plataj aŭ enenvolviĝintaj folioj.

## Priskribo 
Festukoj havas florarojn kiel paniklojn, esceptokaze la paniklo estas spikoforma. Pluraj specioj prezentas paniklojn kun ĝemelaj neegalaj branĉetoj. La spiketo enhavas plurajn florojn. Glumoj estas pli mallongaj ol la spiketo. La fina floro estas sterila. La aliaj floroj estas duseksaj kun 3 stamenoj, 2 lodikloj kaj unu ovario kun du finaj plumaj stigmoj (ĉe la bromusoj, la stigmoj estas subfinaj). La glumoj estas karenaj. La eksteraj glumoj estas pli mallongaj ol la internaj. La eksteraj paleoj havas rondigan dorson (ĉe la pooj, la dorso esta karena). Kiam la eksteraj paleoj havas aristojn, ili situas fine aŭ malofte subfine. La festukoj havas membranajn ligulojn kelkfoje ege malvastajn. Kelkaj specioj havas ankaŭ Aŭriklojn. La semo enhavas bastoneton.

## Uzo 
Festukoj estas uzataj kiel furaĝo (ekzemple *Festuca rubra*) aŭ por herbotapiŝo (ekzemple *Festuca rubra*).

## Ĉefaj specioj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  *Les Festuca de la flore de France (Corse comprise)* 1989 Michel Kerguélen kaj F. Plonka, Société botanique du Centre-Ouest, 368 pagoj. 
*  Tela botanica  
*  Овсяница на сайте Плантариум 

Kategorio:Poeoj
Anna Nádas

**NÁDAS Anna** [pr. na:daŝ] estis hungara aktorino, reĝisorino naskiĝinta en Braŝovo  1897 kaj mortinta en Beregsaso en 1990. 
## Kariero
Nádas debutis dum la unua mondmilito. Ŝi elpaŝis dum someroj en Hódmezővásárhely. Ekde 1953 ĝis 1959 ŝi estis la anino de de la Népszínház. ĝis 1985 ŝi aperis ankaŭ kiel pensiulino. 
## Verkoj
**Farizeusok*, *Slágerkirály* estis prezentitaj de teatroj de Kassa kaj de Beregsaso.
## Roloj
*Nagymama (Szirmai:Mágnás Miska);
*Mama (Csizmarek: Bújócska);
*Gonosz mostoha (Kacsóh: János vitéz);
*Kamilla (Szigligeti: Liliomfi).
## Reĝisoraĵoj
*Csizmarek: Bújócska.
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Csongor Nagy

**NAGY Csongor** [pr. nadj] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Sfântu Gheorghe la 21-an de decembro 1975.

## Kariero 
Nagy debutis en 1998 en sia naskiĝurbo kaj post unu sezono li dungiĝis al la teatro Csíki Játékszín de Miercurea Ciuc, poste al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.
## Eksteraj ligiloj 
* Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5625
## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Orbán Nagy

**NAGY Orbán** [pr. nadj] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Braŝovo la 22-an de majo 1972.
## Kariero
Nagy debutis en 1996 en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.
## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=794
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Selĝuka Imperio

[eta|La [Selĝuka Sultanlando Rum en 1190.]]
La **Selĝuka Imperio** aŭ **Granda Selĝuka Imperio** (literumita ankaŭ **Seljuk**) estis mezepoka Tjurk-Persa sunaisma islama imperio, origininta el la tribo Kinik de Oguzoj. La **Selĝuka Imperio** kontrolis ampleksan areon etende el Hindukuŝo al orienta Anatolio kaj el Centra Azio al la Persa Golfo. El ties hejmlokoj ĉe la Arala Maro, la Selĝukoj antaŭeniris unue al Ĥorasano kaj poste al ĉeftero de Persio antaŭ finfine konkeri orientan Anatolion.

La Selĝuka Imperio estis fondita de Tughril Beg (1016–63) en 1037. Tughril estis starigita fare de sia avo, Selĝuk-Beg, kiu estis en tre alta rango en Oguzio. Selĝuk havigis sian nomon kaj al la Selĝuka Imperio kaj al la Selĝuka dinastio. La Selĝukoj unuigis la frakciigitan politikan scenejon de la orienta Islama mondo kaj ludis ŝlosilan rolon en la Unua kaj Dua krucmilitoj. Tre persiigita en kulturo kaj lingvo, la Selĝukoj ludis ankaŭ gravan rolon en la disvolvigo de la turk-persa tradicio, eĉ eksportante persan kulturon al Anatolio. La setlado de Tjurkaj triboj en la nordokcidentaj periferiaj partoj de la imperio, pro la strategiaj militaj celoj eviti invadojn el najbaraj ŝtatoj, kondukis al la iompostioma turkigon de tiuj areoj.

## Regantoj 
* Ahmad Sanĝar
* Muhammad la 1-a

## Literaturo
* Previté-Orton, C. W. (1971). The Shorter Cambridge Medieval History. Cambridge: Cambridge University Press.
* Tetley, G. E. (2008). The Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History. Abingdon. ISBN 9780415431194.
* Stokes, Jamie, eld. (2008). Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East. New York: Facts On File. ISBN 9780816071586.

## Vidu ankaŭ 
* Merv (Turkmenio)
* Tamgao

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Antikvaj imperioj
Kategorio:Turkmenio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1030-1039
Kategorio:Aperis en 1037
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1190-1199
Kategorio:1194
Malvin Nógrádi

**NÓGRÁDI Malvin** [pr. no:gra:di], edzino de *István Kristóry* d-ro, estis hungara aktorino naskiĝinta en Arado la 6-an de aprilo 1890 kaj mortinta ?.
## Kariero
Nógrádi estis en komenco de la 1910-aj jaroj aktorino de sia naskiĝurbo, sed post sia edziniĝo dum la unua mondmilito, ŝi retiriĝis el la teatra kariero.
## Roloj
*Titania (Shakespeare: Somermeznokta sonĝo);
*Vali (Friedmann: Mayarek);
*Franciska (Hauptmann: Henschel fuvaros);
*Piroska (Csiky: Nagymama).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tibor Pálffy

**Tibor Pálffy,** laŭ hungara skribmaniero **Pálffy Tibor** [pr. pa:lfi] estas hungara aktoro naskiĝinta en Târnăveni la 22-an de aŭgusto 1967.

## Kariero 
Pálffy estis unu el fondintanoj de la teatro Figura Stúdió Színház de Gheorgheni en 1990. Ekde 1995 li estas ano de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. Li ricevis dufoje en Kisvárda la premion de la plej bona virfigurado.

## Eksteraj ligiloj 
* Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1209

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Lovászhetény

**Lovászhetény** [lovAshetEnj], kroate **Jetinj,** germane **Laßhetting** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. En la loknomo lovász signifas hungare: ĉevalisto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 7720
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°09′18″N 18°28'28″E

## Situo 
Lovászhetény situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Pécs-Bátaszék, kiu funkciis inter 1911-1997. Pécsvárad troviĝas 4, Pécs 21&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1015 laŭ tiama hungara ortografio *"Luszhetyn"*. La komunumo restis viva dum dominado de la turkoj, poste germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Lovászhetény migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novbaroka preĝejo omaĝe al episkopo Sankta Marteno de 1892
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Georgo de 1825 en vilaĝparto Pusztakisfalu
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Enikő Pataki

**PATAKI Enikő** estas rumanuja hungara operkantistino naskiĝinta en Kluĵo la 18-an de aprilo 1968.

## Kariero
Pataki ekde 1990 estas solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.

## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5283http://www.hamlet.ro/emberek.php?id=1033 

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kvantumo

[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri kvantuma teorio. Interparolo kun profesoro pri teoria fiziko pri la dua granda teorio de la fiziko]]
La termino **kvantumo** devenas de la latina vorto "quantum" kiu signifas "kiom"; en Fiziko, **kvantumo** rilatas al la plej malgranda nedisebla aĵo, kies kampo povas esti energio, movokvanto aŭ maso. Tiu nocio (kreita de Max Planck en jaro 1899) estas la centro de la **kvantuma teorio**, kiu poste originis la kvantummeĥanikon.

La "kvantuma teorio" aŭ "kvantumteorio" asertas ke la interŝanĝo de energio inter elementaj partikloj per la radiada energio estas malkontinua. La *kvantumo* estas *ero* de tiu elektromagneta energio *E*, kies valoro estas la produto "**h**.**f**"
::E = h \cdot f ,
kie :
* *h* estas la konstanto de Planck, (tre malgrando valoro=6,62.10−34 J.s),
* *f* estas la frekvenco de elektromagneta ondo;
tiu frekvenco estas inverse proporcia al la ondolongo \lambda :
::\lambda \; = \frac{c}{f} (kie c\,  estas la lumrapido).
Tiel la energio *E0* de fotono estas simple kalkulebla per multipliko kun *h* de ĝia frekvenco *f0* :
::E_0= h \cdot f_0 .
Ekzemple, laŭ la kvantuma teorio, se *E0* estus la plej malgranda energio por interŝanĝi kun la plej malalta energinivelo de elektronoj en atomo, la aliajn energioj *E* por interŝanĝoj estus nur multobloj n\,  de *E0*:
:\frac{E}{h \cdot f_0}=n , (kie n estas entjera nombro) .

## Eksteraj ligiloj
* http://www.didaktik.physik.uni-erlangen.de/quantumlab/  de didaktik physik (vidu Grundlagen).

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Kvantummekaniko
Alfréd Pfeiffer

**PFEIFFER Alfréd** [pr. pfajfer] estis hungara operkantisto (baso), muzikpedagogo naskiĝinta en ? la ? kaj mortinta en Kluĵo la 26-an de marto 1938.

## Kariero 
Pfeiffer studis en Italujo kaj tie li havis siajn unuajn sukcesojn. Pli poste li kantis en Germanujo kaj Nederlando. Li estis la basisto altranga de la Operejo de Dresdeno. Ekde 1923 li loksidiĝis en Kluĵo kune kun sia edzino, pianistino Piroska Hevesi. Li funkciigis dum iom da tempo muziklernejon.

## Roloj 
* Bartolo, orvos (Rossini: A sevillai borbély);
* Henriko, la 1-a (Wagner: Lohengrin);
* Colline, a filozófus (Puccini: Bohémélet);
* Zuniga hadnagy (Bizet: Carmen).

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Germanaj operkantistoj
Ruĝbeka mutuo

La **Ruĝbeka mutuo** aŭ **Ruĝbeka kraco**, *Crax blumenbachii*, estas kraceda birdo endemia de la atlantika arbaro. Tiu familio estas parenca de la nestamasuloj el Aŭstralazio.

Tiu specio estas averaĝe 84&nbsp;cm longa kaj prezentas seksan duformismon. Viraj estas nigraj kaj havas blankan ventron kaj nigran hartufon, nome longan kreston. Ilia bekobazo estas ruĝa. Ĉe inoj la hartufo estas blankeca. Iliaj kruroj estas ruĝecaj kaj la flugiloj kaj la ventro estas brunecaj. La beko estas griza kaj sia bazo nigra. Do, la ĉefa trajto karaktera de la specio, kiu nomigas ĝin laŭ la komuna nomo, mankas ĉe inoj. Eĉ ĉe la iriskoloroj ambaŭ seksoj diferenciĝas: brunaj ĉe maskloj kaj oranĝecaj ĉe inoj.

La Ruĝbeka mutuo manĝas fruktojn, semojn, foliojn kaj malgrandajn senvertebrulojn, surgrunde aŭ surarbe. Tiu specio vivas sole aŭ en grupoj de ĝis kvar uloj. Ili nestumas ĉe la meza parto de la kanopeo kaj la kovoperiodo estas de 28 tagoj.

Pro la senĉesa detruo de ties biomo la Ruĝbeka mutuo malplivastiĝas en sia teritorio kaj nune ĝi estas trovebla nur en limigitaj regionoj de tri brazilaj subŝtatoj: suda Bahio, norda Rio-de-Ĵanejro kaj orienta Minas-Ĝerajso. Oni ne konas subspeciojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* BRUNO, Sávio freire. 100 animais ameaçados de extinção. São Paulo: Ediouro, 2008
* BirdLife Species Factsheet 

## Eksteraj ligiloj 
* Plano de Ação para a Conservação do Mutum-do-sudeste Crax blumenbachii (en portugala)
* Notes on Brazilian Cracidae de Helmut Sick (en angla)
* Arthur Grosset - Red-billed curassow (en angla) (kun fotoj)
* WAZA-factsheet - Red-billed currassow  (en angla)
* Cracid Ecology and Conservation in the New Millenium (en angla)

Kategorio:Kracedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Atlantika Arbaro
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Auguszta Pünkösdy

**PÜNKÖSDY Auguszta** [pr. pynkoeĵdi] estis hungardevena germana aktorino naskiĝinta en Lugos la 28-an de aŭgusto 1890 kaj mortinta en Vieno la 28-an de aŭgusto 1955.
## Kariero
Pünkösdy studis en Vieno kaj tie ŝi estis ano de la teatro Volksbühne, poste en Berlino de la *Deutsches Theater*. Ekde 1921 ŝi estis membro de la *Burgtheater* de Vieno.
## Roloj
*Helena (Shakespeare: Szentivánéji álom);
*Frau Miller (Schiller: Kabale und Liebe);
*Kunigunda (Kleist-Holbein: Heilbronni Katica);
*Klarchen (Goethe: Egmont).
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio: Hungardevenaj germanoj
Lya Rosescu

**Rosescu Lya ** [pr. rosesku] estis kostumdesegnistino naskiĝinta en Kluĵo la 29-an de oktobro 1926 kaj mortinta en Kluĵo la 25-an de septembro 1999.
## Kariero
Rosescu studis en Budapeŝto kaj ekde 1952 ĝis sia morto ŝi estis kostumdesegnistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. Ŝi desegnis pli ol 100 kostumojn por operoj, operetoj kaj baletoj. 
## Kostumprojektoj
*Turandot (Puccini);
*Hunyadi Lószló (Erkel);
*A bolygó hollandi (Wagner);
*Tűzmadár (Stravinskij);
*Fidelio (Beethoven);
*Falstaff, Rigoletto (Verdi).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pliajhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=841 

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kostumdizajnistoj
Anna Rózsa

**RÓZSA Anna** [pr. ro:ĵa], edzino de kuracisto *Titu Vasiliu* estis hungardevena rumana operkantistino (soprano) naskiĝinta en Buziaş la 10-an de februaro 1899 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de aprilo 1987.

## Kariero 
Rózsa pasigis siajn infanjarojn grandparte en Usono. Post la morto de ŝia patro ŝia la familio revenis en Transsilvanujon. Ŝi studis kanton en Krajovo kaj inter 1923 kaj 1834 ŝi estis anino de la Operejo Rumana de Kluĵo. En 1928 ŝi plustudis en Italujo ĉe Tina Scognamilio. Ekde 1934 kaj 1944 ŝi estis membro de la Operejo de Bukareŝto. Post la dua mondmilito ŝi revenis en Kluĵon. Ŝia lasta apero estis en 1956 en la opero *Tosca* de Puccini.

## Roloj 
* Musette (Puccini: La bohème);
* Lakme (Delibes);
* Mercedes(Bizet);
* Gilda (Verdi: Rigoletto);
* Siebel (Gounod: Faust);
* Suzuki (Puccini: Madame Butterfly).

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Elias Gottlob Haussmann

[eta|[Gottfried ReicheOleopentraĵo de Elias Gottlob Haußmann el 1726]]
[eta|[Johann Sebastian BachOleopentraĵo de Elias Gottlob Haußmann el 1746]]
[eta|[Luise Adelgunde Victorie GottschedOleopentraĵo de Elias Gottlob Haußmann ĉ. 1750]]
eta|Christian Weiß d. J., ĉefdiakonoGravuraĵo de 1743laŭ Elias Gottlob Haußmann

**Elias Gottlob Haußmann** (ankaŭ *Haussmann* kaj *Hausmann*, n. 1695 en Gera; m. 11-an de aprilo 1774 en Lepsiko) estis germana pentristo de la malfrua baroko.

## Vivo 
Elias Gottlob Haußmann komence estis lernanto de sia patro, princa heslanda kortega pentristo Elias Haußmann (1663-1733). Ankaŭ li mem servis je la kortego, kiam li unuafoje estis menciita en rekomenda letero el septembro 1717 de landgrafo Ernst Ludwig de Heslando-Darmstadt kiel *„filo de Nia kortega pentristo“*. La landgrafo ebligis al li studovojaĝon tra Germanio, dum kiu li konatiĝis la vojaĝantan portretiston Francesco Carlo Rusca el Lugano, kiel ties lernanto li validas. En ĉi tiu tempo la dresdena kortega pentristo Adam Manyoki skribis por li favoran ateston. Ili povis esti presitaj en granda eldonkvanto kaj servi al la portretitoj por la eventuala privata kaj publika memprezentado.

La oleopentraĵo de Haußmann kaj la gravuraĵoj konserviĝintaj en pli granda kvantoe
* *Bürgermeister* Gottfried Wilhelm Küster
* *Ratsherr und Baumeister* Kaspar Richter (vd. Ligoj eksteren)
* *Ratsherr und Stadtrichter* Johann Jakob Mascov
* *Pastor* Gottlieb Gauditz
* *Archidiaconus* Christian Weiß d. J. (vd. portreto dekstre)
* *Kauf- und Handelsherr* Johann Zacharias Richter
* *Kramermeister* Johann Heinrich Linke
* *Jurist* Christian Gottfried Moerlin
* *Universitätsprofessor* August Friedrich Müller
* *Musikdirektor* Johann Sebastian Bach
* *Senior Stadtmusicus* Gottfried Reiche
* *Schriftstellerin* Gottschedin

## Fontoj 
## Literaturo 
* Cornelius Gurlitt: *Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler des Königreichs Sachsen*. Darin: *Amtshauptmannschaft Leipzig / Stadt Leipzig*, 1894/95
* Ernst Sigismund: *Der Maler des Bachporträts E. G. Haussmann, Ein Gedenkblatt*. In: *Illustrierte Monatsschrift für Kultur, Wissenschaft und Verkehr*, Leipzig 1929
* ders.: *Der Porträtmaler Elias Gottlob Haussmann und seine Zeit: die Bachbildnisse*. In: *Zeitschrift für Kunst*, Jahrg. 4, Heft 2, 1950, S. 126-135
* Ulrich Thieme und Felix Becker: *Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart*. Bd.&nbsp;1-36, Leipzig 1907-1947
* Gustav Wustmann: *Der Leipziger Kupferstich im 16., 17. und 18. Jahrhundert*. Neujahrsblätter der Bibliothek und des Archivs der Stadt Leipzig, III., 1907

## Eksteraj ligiloj 
* Neue Bibliothek der schönen Wissenschaften und freyen Künste - Band: 13,2, Seite 321, 1772Über einen Stich nach Haußmann

Kategorio:Germanaj pentristoj
Béla Lukács (operkantisto)

**LUKÁCS Béla** [pr. luka:ĉ] estis hungara kantisto (baritono), operreĝisoro naskiĝinta en Nadjvarado la 2-an de oktobro 1887 kaj mortis en Budapeŝto la 2-an de oktobro 1935.

## Kariero 
Béla Lukács debutis en februaro de 1913. En 1916 dungis lin la Volksoper de Vieno. Pli poste li laboris en Berlino kiel operkantisto. Li estis la ĉefreĝisoro de la Teatro Városi (Urba Teatro) de Budapeŝto.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lupfig

**Lupfig** estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2080 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Lupfig situas sur la ebenaĵo Birrfeld, kiu situas oriente de la rivero Aro kaj okcidente de Reuss. La setlejzono de Lupfig komplete kunkreskis kun tiu de la najbara komunumo Birr. En okcidento la komunumon limas la montoĉeno Chestenberg, kiu estas brako de la Falda Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 515 km², de kiuj 1,22 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,38 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 647 m s.m. sur la kresto de la monto Chestenberg, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 386 m s.m. sur la ebenaĵo Birrfeld.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lupfig limas en nordo al Hausen, en oriento al Mülligen, en sudoriento al Birrhard, en sudo al Birr, en sudokcidento al Holderbank, kaj en okcidento al Scherz.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150px|Aerodromo Birrfeld
La komunumo estas trafike bonege atingebla. Lupfig disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Brugg kaj krome ankaŭ per poŝtaŭtolinio al Brugg estas konektita al la publika transportreto.

Tra Lupfig pasas la kantona ĉefvojo de Lencburgo al Brugg. Rekte norde de la komunumo troviĝas alverturejo al la svisa aŭtovojo A3, kiu formas la nordan komunumlimon, kaj tri kilometrojn sude de ĝi ekzistas ankaŭ alveturejo al la svisa aŭtovojo A1.

En oriento de la komunumo situas la aerodromo Birrfeld, kiu estas la hejbazo de diversaj aersportgrupoj. Ĝia ICAO-kodo estas **LSZF**.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lupfig datiĝas el la jaro 1273 kiel *Lupfanch*, kiam Grafo Rudolfo de Habsburgo, la posta imperiestro de la Sankta Romia Imperio, cedis la vilaĝon al la Monaĥejo Vetingo por pagis ŝuldojn. En la jaro 1397 la rajtoj pri Lupfig estis ceditaj al la Monaĥejo Königsfelden.

En la jaro 1415 la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Lupfig fariĝis nun parto de la Berna Argovio. En la jaro 1528 la Monaĥejo Königsfelden kadre de la reformacio estis mondigita, kaj la iama propra voktejo de la Habsburgo nun fariĝis la berna voktodistrikto Königsfelden.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Lupfig fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Lupfig (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lupfig
* Lupfig en la Historia Leksikono de Svislando
István Szőts

**SZŐTS István** [pr. soe:ĉ] estis hungara filmreĝisoro, scenarlibretisto naskiĝinta en Szentgyörgyválya la 30-an de junio 1912 kaj mortinta en Vieno, la 6-an de novembro 1998. Lia edzino estis Alice Szellay.

## Premioj, distingoj
*1992 - Kossuth-premiito.
 
## Kariero
Szőts komencis sian karieron en 1940 en Filmfabriko Hunnia kiel reĝisorasistanto. Jam lia unua filmo titolita *Emberek a havason* ricevis premion en 1942 en Venecio dum la Dua Mondmilito. En 1945 li publikigis sian artprogramon en sudo titolita *Röpirat a magyar filmművászetről*. Li faris sian duan filmon en 1947 titolitan *Ének a búzamezőkről*, sed oni malpermesis ĝin. En 1957 li ne revenis el Venecio en Hungarujon, kie li ricevis premion per filmo titolita *Melyiket a kilenc közül?*. Li loksidiĝis en Vieno. Inter 1959 kaj 1971 li pretigis plurajn kulturfilmojn, kaj ekde 1964 ĝis 1969 li instruis filmreĝisoradon en la Filmakademio de Aŭstrujo. Ekde 1990 li estis altlerneja instruisto de la Aktor- kaj Filmĉeflernejo de Budapeŝto.

## Filmoj 
### Hungaraj filmoj 
* Emberek a havason (1941)
* Ének a búzamezőkről (1947)

### Hungaraj mallongaj filmoj 
* Kádár Kata (1944)
* Kövek, várak, emberek (1955)
* Melyiket a kilenc közül? (1956)

### Aŭstriaj mallongaj filmoj 
* Kaiser Derzeitwende (Maximilian imperiestro, la lasta kavaliero), 1959;
* Hallstatter Ballade. 1960;
* Stephansdom. 1962;
* Das Grabmal des Kaisers (La tombmonumento de la imperiestro), 1962;
* Wiener Prater (La viena Pratero), 1965;
* Betty Fischer, 1968;
* Gustav Klimt 1969
* Egon Schiele, 1971;
* Remigius Geyling, 1971;
* Otto Wagner, 1971;
* Fritz Wotruba, (1971).

## Libro
**Szilánkok és gyaluforgácsok*, kunkolektitaj verkoj, 1999.

## Fonto
**Magyar nagylexikon*, 16-a volumo, 2003.
  

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Aŭstraj altlernejaj instruistoj
Sokotra draceno

eta|
[eta|Juna specimeno de *Dracaena cinnabari* ĉe Koko Crater Botanical Garden, [Honolulu, Havajo (Usono).]]
eta|En sia habitato
La **sokotra draceno** aŭ **sokotra drakarbo** (*Dracaena cinnabari*) estas plantospecio indiĝena en la insularo Sokotro. Ĝi unuafoje estis priskribata en 1882 fare de Isaac Bayley Balfour .

## Priskribo 
*Dracaena cinnabari* estas arbo kun malglata trunko, kiu atingas altecon ĝis 10 metrojn. La branĉoj disbranĉiĝas eksteren. La arbokrono havas duonsferan habiton.

La folioj estas vertikalaj, rigidaj, sidantaj kaj plilarĝigitaj apud la bazo. Ili atingas longecon de 30 ĝis 60 centimetroj kaj larĝecon de 2 ĝis 3 centimetroj.

La arbo floras je panikloj forte disbranĉiĝinte eksteren. La floroj grupiĝas po 2 ĝis 4. La flora pedunklo larĝas 5 milimetrojn.

## Disvastiĝo 
La arbo estas endemia de la sokotraj kserofitaroj. Ĝi nature vegetas inter altitudoj de 150 ĝis 1 600 metroj, precipe ĝis 600 m en regionoj ofte ĉirkaŭvolvitaj de nebuloj .

## Uzado 
La sokotra draceno estas unu el la specioj de dracenoj (aŭ drakarboj) kiu produktas specon de rezino nomata "sango de drako". Tiu ĉi estas uzata en kelkaj tradiciaj kuraciloj aŭ kiel kolorogilo.

La rezino jam estis komerca objekto dum la Antikva epoko. La rezino estas rikoltata jare nur unufoje; por tio ĝi merkate valoregas.

La rezino *in situ* transformiĝas en speco de ruĝkolora siropo kiun oni longdaŭre varmigas ĝis la fabrikado de nigra pasto. Nuntempe la junigado de la naturaj populacioj de Sokotraj dracenoj estas malbone influitaj de la troaj rikoltoj de rezino, de la tropaŝtiĝo, sed eble ankaŭ pro la ĝenerala pligrandiĝanta trosekeco de la insulo .

### Referencoj 
## Bibliografio 
*  Deepika Guptaa, Bruce Bleakleyb, Rajinder K. Gupta 2007 : Dragon's blood: Botany, chemistry and therapeutic uses. In : *Journal of Ethnopharmacology*, 115/3, pp.&nbsp;361–380.
*  Mohamed Masaoud, Helmut Ripperger, Andrea Porzel, Günter Adam 1995 : Flavonoids of dragon's blood from *Dracaena cinnabari*. In : *Phytochemistry*, 38/3, pp.&nbsp;745–749.
*  Mohamed Masaoud, Jürgen Schmidt, Günter Adam 1995 : Sterols and triterpenoids from *Dracaena cinnabari*. In : *Phytochemistry*. 38/3, pp.&nbsp;795–796.
*  Radim Adolt, Jindrich Pavlis 2004 : Age structure and growth of *Dracaena cinnabari* populations on Socotra. In : *Trees*. 18/1, p.&nbsp;43-53.
*  Urs Eggli (Hrsg.) 2001 : Sukkulenten-Lexikon. Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen). Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, ISBN 3-8001-3662-7, p.&nbsp;270.

## Eksteraj ligiloj 
*  Panoramabild (Java muss aktiviert sein)
*  Dracenoj en Sokotro , arte-video, 2:06 min

Kategorio:Jemeno
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Rezinoj
Trinkulo (luno)

**Trinkulo** estas neregula ekstera satelito de Urano.

## Malkovro 
Malkovris ĝin, la , Matthew J. Holman kaj sia teamo  en la Inter-American Observatory de Cerro Tololo en Ĉilio. Ĝi ricevis la maldaŭran nomon **S/2001 U 1**, kiel unua urana luno malkovrita en 2001.

## Nomo 
En 2003, IAU aprobis, ĝian nomon **Trinkulo** (angle:*Trinculo*), nomo de bufono, rolulo en "La Ventego" de William Shakespeare; ĉar, tradicie, la satelitoj de Urano ricevas nomojn de roluloj de William Shakespeare aŭ Alexander Pope.

## Ecoj 
Ĝiaj grando kaj maso estas ĉirkaŭkalkulataj laŭ ĝia videbla magnitudo. Neregula satelito, Trinkulo estas verŝajne kaptita asteroido aŭ fragmento de asteroido.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Trinkulo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Trinkulo (angla versio)
*  Trinkulo, el "*Solar System Exploration*" 
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Trinkulo, el la paĝaro de Jean-Michel
*  Trinkulo kaj aliaj uranlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
1060-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*

### Eŭropo 
* Milito de Barbastro: Prakrucmilito, post alvoko de papo Aleksandro la 2-a internacia armeo de kristanoj sieĝas, konkeras kaj rabdetruas la maŭran urbon Barbastron en hodiaŭa Aragono. 
* 14-a de oktobro 1066: Batalo apud Hastings, normanoj konkeris Anglion.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Henriko la 4-a regis de 1056 ĝis 1106.

##### Papoj 
* Nikolao la 2-a, estis papo de 1058 ĝis 1061. 
* Aleksandro la 2-a, estis papo de 1061 ĝis 1073.

##### Anglio 
* Eduardo la Konfesanto, regis de 1042 ĝis 1066.
* Haroldo la 2-a, regis en 1066.
* Vilhelmo la 1-a, regis de 1066 ĝis 1087.

##### Francio 
* Henriko la 1-a, regis de 1031 ĝis 1060. 
* Filipo la 1-a, regis de 1060 ĝis 1108.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Le Jouet (filmo)

***Le Jouet*** (***La Ludilo***) estas franca filmo de Francis Veber aperinta en 1976.

## Temo 
François Perrin, ĵurnalisto senlabora depost 17 monatoj, estas dungata de pariza magazino "France-Hebdo", kiun direktas la timiga miliardulo Pierre Rambal-Cochet.

Iun tagon, dum riportado en vendejo de ludiloj, posedata de la miliardulo, li trafas Eric, filon de Pierre Rambal-Cochet, kiu estas elektonta ludilon. Je ĝenerala surprizo, Eric prenas François kiel ludilon. Tiu ĉi unue priridas tion, li ne estas ludilo. Tamen post minacoj de maldungo kaj instigo de la vendej-direktoro, Perrin rezignacias kaj fariĝas ludilo de la eta Eric, ene de la luksega domego de Rambal-Cochet.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Le Jouet*
* Reĝisoro: Francis Veber
* Scenaro: Francis Veber
* Dialogoj: Francis Veber
* Foto: Étienne Becker
* Muntado: Gérard Polliand
* Sono: Bernard Aubouy 
* Produktoro: Pierre Richard
* Muziko: Vladimir Cosma
* Daŭro: 1 horo 32 minutoj
* Formato: Kolora
* Aperdato:  (Francio)

## Rolularo 
* Pierre Richard: François Perrin
* Fabrice Greco: Eric Rambal-Cochet
* Michel Bouquet: Pierre Rambal-Cochet
* Jacques François: De Blénac
* Charles Gérard: Fotisto
* Gérard Jugnot: Pignier
* Suzy Dyson: Christine Rambal-Cochet
* Michel Aumont: Georges Pouzier
* Michel Robin: Majordomo
* Michèle Sand: Nicole Perrin
* Alix Mahieux: Guvernistino
* Lyne Chardonnet: F-ino Blond
* Daniel Ceccaldi: Dom-posedanto
* Michel Ruhl: Bankisto
* Eva Darlan: Gazetara ataŝeo
* Yves Barsacq: S-ro Robert
* Roger Riffard: Paul

## Eksteraj ligiloj 
* Le Jouet en IMDb 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1976
La fermita urbo

***La Fermita Urbo*** estas sciencfikcia romano pri subtera, mezepokeca kolonio.

* aŭtoro: István Nemere
* eldonejo: Hungara Esperanto-Asocio (Budapeŝto Hungario), (IEM (Vieno Aŭstrio 2000)
* jaro de kompostado kaj unua eldono: 1982
* jaro de la reeldono: 2000
* presejo:
* formato: 128 paĝoj (1982), 158 paĝoj, 23&nbsp;cm (2000)

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Recenzo pri la unua eldono : Sten Johansson, "Modere pensiga distraĵo"
* Recenzo pri la dua eldono : Miguel Fernández, "Kadre de Nemere-aĵo, iomete pri Esperanta literaturo kaj aliaj artoj"
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2000
Kategorio:Eldonaĵoj de Internacia Esperanto-Muzeo
Kategorio:Sciencfikcia literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Éva Sárosy

**Sárosy Éva** [pr. ŝa:roŝi] estis rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Târgu Mureş la 9-an de junio 1932 kaj mortinta en Temeŝvaro la 10-an de novembro 2000. 

## Kariero
Sárosy debutis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe en 1958. Ekde 1961 ŝi estis unue aktorino, poste atentantino de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Aba Sebestyén

**SEBESTYÉN Aba** [pr. ŝebeŝtje:n] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Braŝovo la 8-an de decembro 1973.

## Kariero 
Sebestyén debutis en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş en 1996, poste li ludis en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Ekde 2002 li ludas denove en Târgu Mureş.

## Eksteraj ligiloj 
* Spektaklojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=34 

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
András Sütő Udvari

**SÜTŐ UDVARI András** [pr. ŝytoe:] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 25-an de novembro 1959.

## Kariero 
Sütő Udvari debutis en la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro en 1984, poste en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş, poste li ludis en teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.

## Premioj 
* 1992, 1996 Kisvárda, Festivalo de Translimaj Hungaraj Teatroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=894

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Frigyes Stadler

**STADLER Frigyes** [pr. ŝadler] estis hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro en 1860 kaj mortinta en Kluĵo en 1938. 

## Kariero
Stadler ludis dum pli ol tri jardekoj, ekde 1984 ĝis 1906, en la teatro de Koloĵvaro en epizodroloj ĉe la direktoroj József Csóka, Mór Ditrói kaj Dezső Megyeri.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Birrhard

**Birrhard** estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 652 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
[eta|maldekstra|150ra|La rivero [Reuss en Birrhard]]
Birrhard situas ĉe la orienta flanko de la ebenaĵo Birrfeld ĉe la okcidenta bordo de la rivero Reuss.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,00 km², de kiuj 1,01 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,37 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 412 m s.m., dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 340 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Reuss.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Birrhard limas en nordo al Mülligen, en oriento al Birmenstorf, en sudo al Wohlenschwil kaj Mägenwil, en sudoriento al Brunegg, kaj en okcidento al Birr kaj Lupfig.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Brugg al Mellingen.

Sur la teritorio de la komunumo situas la aŭtovojtriangulo Birrfeld de la svisaj aŭtovojoj A1 kaj A3. La plej proksimaj alveturejoj al la du aŭtovojoj troviĝas en distanco de proksimume 3 km.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Faktrabdomo en Birrhard
La unua dokumenta mencio de Birrhard datiĝas el la jaro 1254 kiel *Birharth*.

En mezepoko Birrhard apartenis al la propra voktejo de la Habsburgoj kaj do al ilia unua posedaĵo. En la jaro 1397 la Habsburgoj koncedis la posedorajtojn kaj la malaltan jurisdikcion al la Monaĥejo Königsfelden.
En la jaro 1415 la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Birrhard fariĝis nun parto de la Berna Argovio. En la jaro 1528 la Monaĥejo Königsfelden kadre de la reformacio estis mondigita, kaj la iama propra voktejo de la Habsburgo nun fariĝis la berna voktodistrikto Königsfelden.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Birrhard fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Birrhard
* Birrhard en la Historia Leksikono de Svislando
Ödön Sümegi

**SÜMEGI Ödön** [pr. ŝymegi] estis hungara aktoro naskiĝinta en Arado la 7-an de julio 1882 kaj mortinta ?

## Kariero 
Sümegi en 1902 kaj 1903 estis ĥoristo en Népszínház. Poste li ludis en Kassa, Nadjvarado, Segedo, Miskolc. En 1916 li dungiĝis al Jenő Janovics en Koloĵvaro. Ekde 1924 li direktis teatron kaj elpaŝis en Valea Jiului ĝis 1926, poste li aperis en Turda, Deva, Jibou, Zalău kaj en aliaj urbetoj de Transsilvanujo.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Nagypall

**Nagypall** [nadjpal], kroate  **Palija** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. En la loknomo nagy signifas hungare: malgranda.
eta|Katolika preĝejo de Nagypall
## Bazaj informoj 
* Areo: 7 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 7731
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°08′39″N 18°27'19″E
 
## Situo 
Nagypall situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Pécs-Bátaszék, kiu funkciis inter 1911-1997. Pécsvárad troviĝas je 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1015. La komunumo restis viva dum dominado de la turkoj. En la 18-a jarcento germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis al Germanio. En 2001 la germanoj estis 3 %-oj. En Nagypall migra poŝto servas.
 
## Vidindaĵoj 
* kalvinana malfrubaroka preĝejo de 1793, en 1823 trakonstruita
* loka muzeo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Hepatito

**Hepatito** () estas inflamo de hepato. Ĝi povas esti infekta aŭ neinfekta (ekzemple per injekto) karaktero, akuta aŭ kronika.

La nombro de hepatitoj evoluas pro la progreso de esploroj, la kvin pli oftaj estas hepatito A, hepatito B, hepatito C, hepatito D, hepatito E.

## Prevento 
Prevento dependas de la tipo de hepatito. Por iuj tipoj ekzistas vakcinoj (ekz. hepatito A kaj hepatito B). Prevento kontraŭ aliaj tipoj temas pri malpligrandigo de risko de infektiĝo, precipe per bona higieno.

## Bildaro 

Dosiero:Alcoholic hepatitis.jpg|Hepatito kaŭzita de drinkado
Dosiero:Hepatitis A virus 01.jpg|Viruso de la hepatito A

## Vidu ankaŭ 
* Virusa hepatito
* Alkohola hepatito


Kategorio:Hepatologio
Kategorio:Sindromoj en gastroenterologio
Kategorio:Hepatomalsanoj
Bálint Szabó (operkantisto)

**SZABÓ Bálint** estas rumania hungara operkantisto (basulo) naskita en Sfântu Gheorghe la 18-a de aŭgusto 1969. 
## Kariero
Bálint Szabó finis en la Muzikakademio Gheorghe Dima de Kluĵo en 1997 kaj li debutis en la Kolozsvári Állami Magyar Opera en 1990. En 1997 li estis ano de la Rumana Operejo de Kluĵo, de 1998 de Operejo de Budapeŝto, de 2005 de la Operejo de Frankfurto. En 1998 li gajnis la Internacian Kantkonkurson de Budapeŝto (rolo Colline en Puccini: La Bohème). Li estas la edzo de operkantistino Ildikó Veress. De 2003 li loksidiĝis en Germanujo.
## Fontoj
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.
*Fidipedia 
## Eksteraj ligiloj
*Retejo de la kantisto 
*Indikoj, intervjuo
*Bálint Szabó kantas

Szabo, B.
Katalin Gáll

**GÁLL Katalin** [pr. ga:l] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Miercurea Ciuc la 22-an de oktobro 1984.

## Kariero
Katalin Gáll diplomitiĝis en aktorunversitato de Târgu Mureș kaj ekde 2006 ŝi estas aktorino de la teatro Tomcsa Sándor Színház de Odorheiu Secuiesc.

## Eksteraj ligiloj
*Roloj
*Spektaklojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=1611 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Tibor Szabó

**Szabó Tibor** [pr. sabo:] http://www.imdb.com/name/nm1566267/ estas rumanuja hungara aktoro, direktoro de teatro naskiĝinta en Carastelec (Rumanio) la 13-an de oktobro 1957. Lia kompleta nomo estas laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Tibor András.**

## Kariero 
Tibor Szabó abiturientis en liceo en Carei en 1976, baldaŭ li akiris aktoran diplomon en 2008 en Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István. Inter 1990 kaj 2008 li estis membro de la teatro Figura Stúdió Színház de Gheorgheni, inter 1996-2003 li estis ties direktoro. Li estis ankaŭ membro de Teatro Tamási Áron de Sfântu Gheorghe inter 1994-2008, poste li translokiĝis al Hungario. En 2009 li aliĝis al trupo de Teatro Weöres Sándor. Li ricevis hungaran ŝtatanecon en 2012 http://www.nyugat.hu/tartalom/cikk/szabo_tibor_magyar_allampolgarsag. Li havas edzinon, kiu naskis filon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ŝekspiro:
** Romeo kaj Julieta - Capulet
** Reĝo Lear grafo de Kent
* Ibsen: Peer Gynt - patro de Ingrid
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Kerekes Ferkó

## Premioj, distingoj 
* 1999 - premio de la la plej bona virprezento en Kisvárda en Festivalo de Translimaj Hungaraj Teatroj
* premio Jászai Mari

## Eksteraj ligiloj 
* Spektaklojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=287 

## Fontoj 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
* http://port.hu/adatlap/szemely/szabo-tibor/person-27950
* hungarlingva membiografio kun foto 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj teatrestroj
Leona Lando

La **Leona Lando** estas eŭropa reĝlando proponata kaj reklamata de leonaj regionistoj aŭ "leonistoj" situa en teritorioj de la nunaj Hispanio kaj Portugalio. Ĝi estus formita, laŭ la menciataj leonistoj, de la teritorioj kun kulturo kaj leona lingvo: la hispanaj provincoj Leono, Zamoro, Salamanko, la portugala distrikto Bragança, la regionoj de Valduerras kaj Trives (Oŭrenso), Liébana (Kantabrio), la Strioj de Valderaduey kaj Carrión kaj Barcu de Tormes (Kastilio).

Laŭ statistiko de 2005, tion akceptus 42% de la salamankanoj kaj 31% kaj de zamoranoj kaj de leonanoj.

Kiel administra regiono enhavanta la tri menciitajn hispanajn provincojn, Leono ekzistis de 1833 ĝis 1855.

Kategorio:Kastilio kaj Leono
Kategorio:Regionoj de Hispanio
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Separismo
Kategorio:Sendependismo
Michaeliskirche (Ohrdruf)

La komencoj de la **Preĝejo Sankta Miĥaelo** (germane: *Michaeliskirche*) je Ohrdruf, Germanio, reiras ĝis en la tempo de misioepiskopo Bonifaco ĉ. 724/725 p.K. El ĉi tiuj komencoj, malgranda kapelo, ekestis post ruiniĝoj kaj urbobrulegoj de pluraj postsekvantaj konstruaĵoj. Ĝis nun konserviĝis la kvadrata turo el la 15-a jarcento, masonita el rompŝtonoj. Ĝi transdaŭris kiel ununura konstruaĵo la grandajn urbobrulegojn de 1753 kaj 1808, same kiel la bombatakojn de 1945. En la postmilita tempo la turo estis kovrita per simpla betontegmento kaj tiel transdaŭris la jarojn de la GDR. Ekde 1999 tamen la nun restaŭrita turo estas denove ekkonilo de la urbo kaj nun brilas en sia malnova beleco.

Nun la turo de Miĥaelo-kirkoloĝigas malgrandan kapelon kaj ekspozicion pri sia historio. Kadre de la restaŭrado ekestis ankaŭ pliaj ĉambroj en la Michaelis-turo, uzeblaj por multspecaj aranĝoj. Ankaŭ eblas vizite la turon kadre de ĉiĉeronado.

Unu el la orgenistoj ĉe Miĥaelo-kirko estis la tridek jarojn pli aĝa frato de Johann Sebastian Bach, Johann Christoph, kiu tenis la postenon ekde 1690. Kelkan tempon estis sub la ombro de Miĥaelo-kirko ankaŭ lerneja komplekso de Gymnasium Gleichense.

La rolon kiel paroĥa kirko transprenis post 1945 la Preĝejo Sankta Triunuo.
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Evang.-Luth. Kirchgemeinde Ohrdruf kun Informaro
* turo de la Miĥaelo-kirko ĉe Thüringen.info

ohrdruf
Kategorio:Ohrdruf
Gyula Salacz

**SALACZ Gyula** [pr. ŝalac] estis hungara politikisto naskiĝinta en Gyula la 31-an de januaro 1832 kaj mortinta en Arado, la 18-an de julio 1915.

## Kariero 
Salacz pristudis juron en ekde 1849 en Nadjvarado, Pest kaj Vieno. Li loksidiĝis en Arado kaj ekde 1861 li estis advokato, poste inter 1872 kaj 1875 ĉefprokuroro, fine inter 1875 kaj 1901 urbestro. Pro siaj meritoj li estis distingita.

## Fonto 
* Szinnyei József: *Magyar írók élete és munkái*http://www.mek-oszk.uz.ua/03600/03630/html/s/s22504.htm

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Ferenc Szadai

**SZADAI Ferenc Zoltán ** [pr. sadai], *Sonnenfeld*, estis hungara aktoro naskiĝinta en Arado la 2-an de oktobro 1880 kaj mortinta en Karánsebes la 10-an de aŭgusto 1904.

## Kariero 
Szadai debutis en Arado en trupo de András Leszkay, ludis en Budapest, Miskolc kaj fine denove en Arado. Li pasigis nur kvin jarojn en scenejoj. Li mortis je tifepidemio.

## Roloj 
* Csavargó (Kerker:Beleco de Novjorko);
* Pfeffercorn (Jones: Róma prektusa);
* Moni (Rosenzweig-Ferenc Rajna: Asszonyregement);
* Vuncsi, Imári márki (Jones: Gésák).

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zoltán Szabó (operkantisto)

**Szabó Zoltán ** [pr. sabo:], *bikfalvi* estis rumanuja hungara operkantisto naskiĝinta ? kaj mortinta ?.
## Kariero
Szabó estis dum naŭ jaroj solisto de Rumana Operejo de Kluĵo inter la du mondmilitoj. En la komenco de la 1920-aj jaroj li aperis ankaŭ en la Hungara Teatro de la urbo. En 1940 li ekiris en Italujon por kanti en tiama faŝisma lando. Lia plua sorto estas nekonata.

## Roloj
*Dagon főpapja (Saint-Saëns: Samson kaj Delila);
*Escamillo (Bizet: Carmen);
*Alfio (Mascagni: Cavaleria rusticana];
*Germont (Verdi: Traviata).
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
László Szakács

**SZAKÁCS László** [pr. saka:ĉ] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 10-an de marto 1961. 
## Kariero
Szakács ludis inter 1984 kaj 1994 en la teatro Figura Stúdió Színház de Gheorgheni, poste en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe.
## Premio
*1998 - premio de la plej bona virprezento en la Teatra Festivalo Atelier.
## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=1840 
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Levente Szakács

**SZAKÁCS Levente** [pr. saka:ĉ] estas rumanuja hungara operkantisto (tenoro) naskiĝinta en Bistriţa la 6-an de junio 1970. 
## Kariero
Szakács kantis ekde 1990 en la ĥoro de operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo, ekde 1998 li estas solisto. 
## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=972 
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
József Szamosi

**SZAMOSI József** [pr. samoŝi] estis hungara ĵurnalisto, reĝisoro, redaktoro, verkisto naskiĝinta en Nagysomkút la 13-an de septembro 1912 kaj mortinta la 24-an de marto 2010 en Munkeno ?.

## Kariero 
La familio de József Szamosi translokiĝis Nagyigmándon, kies li fariĝis honora civitano en 2004. Szamosi diplomiĝis en 1938 en la Universitato Pázmány Péter de Budapeŝto kaj laboris ĉe teatroj. Inter 1951 kaj 1977 li estis interna kunlaboranto de la Radio Libera Eŭropo.

## Verkoj 
* *Bánk bán a színpadon* en *A 100 éves Nemzeti Színház* (Bp., 1938:),
* *Kék ég az udvar felett*. Poemoj. Bp., 1935.
* *Írások - vallomások*. München, 1982.
* *Álmaim árnyéka*. elekt. poemoj. 1982.
* *Virágoskönyvem*. Színes riportok a természetből. 1992.
* *Múlhatatlan múlt*. Poemoj. München-Bp., 1993.
* *Pasziánsz*. Csevegések, naplójegyzetek. 1993.
* *Egy magyar legenda képekkel*. Nagy Lajos kirirály legendájának művészeti emlékei Nyugaton. München, 1995.
* *Emlékeztető*. Artikoloj. 1-2-a vol., 1997.
* *Szerelmes napló – és hogyan tovább... ?*, 1997.
* *Magam ügyében*. Poemoj, tradukaĵoj, artikoloj, leteroj. 1-2-a vol.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
* Magyar Katolikus Lexikonhttp://lexikon.katolikus.hu/S/Szamosi.html
* *Nyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia *

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Margareto (luno)

**Margareto** estas neregula ekstera satelito de Urano. Ĝi estas la ununura neregula satelito de Urano kies orbito estas prograda.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita de Scott S. Sheppard kaj David C. Jewitt la  per la teleskopo Subaru de Mauna Kea. Kiel tria urana luno malkovrita en 2003, ĝi ricevis la maldaŭran nomon **S/2003 U 3**.

Ĝi estis tamen observita de Matthew J. Holman kaj John J. Kavelaars la 13-an kaj , sed tiuj observoj ne estis sufiĉe precizaj por pruvi ke temas pri urana satelito nek por establi ĝian orbiton.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2005 nomon ĉerpitan (kiel volas tradicio), el la verkaro de William Shakespeare: **Margareto** (angle: *Margaret*) estas servistino en "Multa bruo pri nenio".

## Ecoj 
Margareto estas la ununura satelito de Urano kun antaŭenira orbito rilate al la ekliptiko: ĉiuj aliaj neregulaj satelitoj havas retrogradan orbiton, kaj la regulaj satelitoj orbitas en la ekvatora ebeno de Urano, klinita de 97,77° sur la ekliptiko.

La discentreco de la Margareta orbito ( 0.7979451 en la epoko 2006) estas unu el la plej grandaj inter la konataj naturaj satelitoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Margareto, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Margareto (angla versio)
*  Novaj satelitoj de Urano malkovritaj en 2003
*  Margareto, el "*Solar System Exploration*" 
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Ĉielaj novaĵoj de oktobro 2003
*  Margareto kaj aliaj uranlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Irma Szabó

**SZABÓ Irma** [pr. sabo:], edzino de *Vilmos Árkosy* estis hungara aktorino naskiĝinta en Retteg en 1872 kaj mortinta en Rákoskeresztúr la 9-an de julio 1930. 

## Kariero
Irma Szabó debutis en 1894 en Ungvár kaj poste ŝi ludis en Marosvásárhely, Debreceno, Nyíregyháza. Ekde 1916 ŝi estis anino de la trupo de Kassa-Braŝovo. En aŭtuno de 1918 ŝi organizis en Pozsony kurson por komencantaj aktoroj.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zoltán Szász

**SZÁSZ Zoltán** [pr. sa:s] estis hungara verkisto, ĵurnalisto, teatrokritikisto naskiĝinta en Koloĵvaro la 28-an de junio 1877 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de marto 1940. 

## Kariero
Zoltán Szász studis en Budapeŝto kaj iĝis ĵurnalisto ĉe la *Pesti Hírlap*. Li publikis ankaŭ poemojn.

## Teatraĵo
* *Kedves Mester*, prezentita de Magyar Színház en 1917.

## Fonto
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Mortintoj en Rumanio