open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Centramerikaj miksaj koniferaroj

La **centramerikaj miksaj koniferaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la Centramerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj de Centrameriko kaj suda Meksiko. Ĝi ankaŭ estas unu el la koniferarbaraj ekoregionoj kiuj kune konstituas tutmondaj 200-regionon, nome la "centramerikaj pinaroj-kverkaroj".

## Priskribo 
[eta|220px|maldekstra|Pinaro-kverkaro en [Ĉimaltenango, Gvatemalo.]]
La centramerikaj miksaj koniferaroj okupas areon de 111 400 kvadratajn kilometrojn, etendiĝante laŭlonge de la montara spino de Centrameriko, kurante ekde Ĉiapasa Patrinmontaro en la meksika subŝtato de Ĉiapaso tra la altaĵoj de Gvatemalo, Salvadoro, kaj Honduras ĝis centra Nikaragvo.

La miksaj koniferaroj troviĝas super altitudo de 600 metroj, kaj estas ĉirkaŭataj je pli malaltaj situoj de subtropikaj humidaj kaj sekaj arbaroj.

## Flaŭro 
La centramerikaj miksaj koniferaroj konsistas el multaj specioj kiuj estas karakterizaj de mezvarma Nordameriko, inkluzive de kverkoj (*Quercus* spp.), pinoj (*Pinus* spp.), abioj (*Abies* spp.), kaj cipresoj (*Cupressus* spp.).

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekoregionoj en Meksiko
* Konservada stato de ekoregiono

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 
eta|500px|Ĉiapasa Patrinmontaro (Gvatemalo), apud Quetzaltenango.
*  Ekoregiono NT0303 Centramerikaj miksaj koniferaroj (WWF)
*  Centramerikaj miksaj koniferaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Centramerikaj miksaj koniferaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Centramerikaj miksaj koniferaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Centramerikaj miksaj koniferaroj (*Globalspecies*) 
*  Situo de la ekoregiono : tajpu *Central American pine-oak forests* 
*  Tutmondaj 200; numero 63 : Centramerikaj pinaroj-kverkaroj (WWF) 
*  Tropikaj kaj subtropikaj koniferaraj ekoregionoj (WWF) 
*  Biodiverseco-riĉaĵejo Centra Ameriko (Naturprotekto Internacie) 

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Geografio de Gvatemalo
Kategorio:Geografio de Honduro
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Geografio de Nikaragvo
Kategorio:Geografio de Salvadoro
Jersey City

**Jersey City** estas urbego en subŝtato Nov-Ĵerzejo, en Usono.
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 0-9 m
* Horzono: UTC-5, somere UTC-4
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: +1 201, 551
* 

## Situo 
Jersey City situas laŭ Hudsono (rivero) kontraŭe de Nov-Jorko.

## Historio 
La plej frue indianoj vivis tie. Henrik Hudson malkovris la lokon en 1609. En 1660 jam komunumo fondiĝis, kiu urbiĝis en 1820 laŭ tiama loknomo **Jersey**. La nuna nomo uziĝas de 1838. En la 20-a jarcento nubskrapuloj konstruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* nuboskrapulo Goldman Sachs

## Ĝemelurboj 
*  Lisbono, Portugalio
*  Sant'Arsenio, Kampanio, Italio
*  Palatka, kantono Putnam, Florido, Usono
*  Cusco, Peruo
*  Oviedo, Asturio, Hispanio

## Vidu ankaŭ 
* Port Authority Trans-Hudson

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nov-Ĵerzejo
James Ferguson (astronomo)

(Oni ne konfuzu lin kun la skota astronomo James Ferguson (1710-1776))

Inĝeniero, li partoprenis al la konstruo de la Kanalo Erie.
Ekde 1847, li laboris en la Mararmea Observatorio de Usono en Vaŝingtono, kie
li estis la unua, kiu malkovris asteroido elde la usona teritorio (31 Eŭfrozino).

En lia honoro, oni donis lian nomon al la asteroido 1745 Ferguson,
malkovrita en 1941 en ĉi tiu observatorio.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologio en *The Observatory*, Vol. 30, p. 352-353 (1907)
30 Uranio

**30 Uranio** estas granda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la brita astronomo John Russell Hind, la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Uranio, muzo de la astronomio en la helena mitologio.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Russell Hind
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1854
Trivium

La termino latina ***trivium*** (*trivium*, *tres*: "tri" kaj *via*: "vojo") signifas kolekton de tri vojoj. En la Antikva epoko kaj la Mezepoko, nomiĝis *trivium* tri de la sep liberalaj artoj relativaj al la elokventeco: gramatiko, retoriko kaj dialektiko (aŭ logiko). En la mezepokaj universitatoj, la *trivium* komprenis la tri aspektojn bazajn de la scio: la gramatiko kiel lingvomeĥaniko; la logiko aŭ dialektiko (tiuj ĉi terminoj estis sinonimoj je tiu tempo) kiu estas la "pensomeĥaniko" kaj pensoanalizo; kaj la retoriko kiu estas la lingvouzo por montri kaj konvinki. En la mezepoka skolastiko oni ilin konsideris preparaj fakoj por la *quadrivium*, kiu komprenas la aritmetikon, la geometrion, la muzikon kaj la astronomion.

## Vidu ankaŭ
* Quadrivium

Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Edukado
31 Eŭfrozino

**31 Eŭfrozino** estas unu el la plej grandaj asteroidoj de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo James Ferguson, la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Eŭfrozino, unu el la tri Gracioj de la helena mitologio.

## Eco 
En 2019, ĝia malgranda asteroida satelito estis malkovrita.

Kvankam granda, ĝi estas malhela asteroido de spektra klaso "C" kaj orbitas proksime de la ekstera rando de la ĉefa asteroida zono: ĝi restas feble brila (ŝajna magnitudo > +10,2) kaj neniam estas videbla per binokloj. Ĝia orbito estas nekutima pro siaj klineco kaj discentreco, kiuj pensigas pri tiuj de 2 Pallas.

Laŭ modelo de Eŭfrozinoj bazita sur ties luma kurbo, tiu korpo havas krude sferan formon.[eta|maldekstra|Modelo de Eŭfrozinoj bazita sur ĝia [luma kurbo.]]

## Eŭfrozina familio 
Eŭfrozino estas la plej granda korpo de la **Eŭfrozina familio**, grupo da ĉirkaŭ 323 ĝis 2066 korpoj malhelaj kaj kun granda orbita klineco. La familio estas dividita en du partoj de la malpleno de Kirkwood ĉe 2,5 AU, pro tio iuj anoj emas fariĝi .

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de P. Vernazza, B. Carry, F. Vachier, J. Hanus, J. Berthier, B. Yang, F. Marchis, kaj la teamo *HARISSA* de la Centro de Astrofizika Esploro de Liono, uzinte observojn per la adaptiĝema Tre Granda Teleskopo de ESO (Ĉilio); anoncita la 

Tiu satelito havas diametron de ĉirkaŭ 6,7 ± 2,4&nbsp;km. Ĝi orbitas kun duona grandakso de ĉirkaŭ 677&nbsp;km kaj orbita periodo de ĉirkaŭ 28,8 horoj (1,2 tago), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Spuro de mistera grupo da foraj asteroidoj, el *Astronomy Now*; 4-a de aŭgusto 2015
*  (31) Euphrosyne; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1854
32 Pomona

'*32 *Pomona'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana pentristo kaj astronomo Hermann Mayer Salomon Goldschmidt elde Parizo (Francio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Pomona'', romia diaĵino de la fruktarboj kaj ĝardenoj.

## Ecoj 
La , la aŭstralia amatora astronomo Jonathan Bradshaw observis kaŝadon de stelo fare de Pomono. La videoa reĝistraĵo montras du kaŝadojn de 1,2 sekundo disigitaj de 0,8 sekundo. La plej verŝajna kialigo de tiu duobla kaŝado estas ke Pomono ĉu estas duopa asteroido ĉu havas tre konkavan formon.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hermann Mayer Salomon Goldschmidt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1854
Meksikaj sekaj arbaroj

La **Meksikaj sekaj arbaroj** estas tutmondaj 200-regiono el la centramerika ekoprovinco de la neotropisa  ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj de Meksiko. La ekoregiono inkluzivas la sek-arbarajn ekoregionojn de la pacifik-oceana marbordo de Meksiko ekde Sinaloa kaj suda Malsupra Kalifornio ĝis Gvatemalo. Ĝi estas unu el la tutmondaj  200-unuoj, kiuj estas prioritataj regionoj por la naturkonservado.

La regiono kovras areon de 315 000 kvadrataj kilometroj kaj inkluzivas ok ekoregionojn :
* Jaliskaj sekaj arbaroj
* Balsasaj sekaj arbaroj
* Baĥiaj sekaj arbaroj  
* Chiapas-Malaltaĵaj sekaj arbaroj
* Transira subtropik-seka arbaro de Sonora-Sinaloa 
* Sud-Pacifikaj sekaj arbaroj
* Sekaj arbaroj de Sinaloa
* Laguna-montaraj sekaj arbaroj.

## Bibliografio
* Arriaga, L., and J. L. León.1989 : The Mexican tropical decidous forest of Baja California Sur: A floristic and structural approach. *Vegetatio*, 84: 45-52.
* Arriaga, L., y A. Ortega. 1988 : Características generales. Pages 15-26 *in* L. Arriaga, and A. Ortega, editors, La Sierra de la Laguna de Baja California Sur, *Centro de Investigaciones Biológicas de Baja California Sur*, Mexico. 

## Vidu ankaŭ
*Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
*Ekoregionoj en Meksiko
*Konservada stato de ekoregiono
*Laguna-Montaro
 

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj
* Tutmondaj 200; numero 056 : Meksikaj sekaj arbaroj  (WWF) 

Kategorio:Global 200
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Geografio de Meksiko
Koniko (apartigilo)

**Koniko** povas interalie esti
* en matematiko: kurba lokaro de punktoj,  vidu Koniko
* ĉevala raso, vidu Koniko
33 Polimnio

**33 Polimnio** estas mezgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la franca astronomo Jean Chacornac elde Parizo (Francio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Polimnio, muzo de la solenaj kantoj en la helena mitologio.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Jean Chacornac
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1854
Koniko (ĉevalo)

La **koniko** (el : *ĉevaleto*) estas ponea raso el mezorienta Eŭropo.
Ĝi estas tre fortika, kaj oni uzas ĝin en la agrikulturo kaj por konservado de naturprotektejoj
kontraŭ troa arbustizo,
ekz. en Oostvaardersplassen (Nederlando) kaj Geltinger Birk (apud la Balta Maro)
kaj Wöhrdener Loch (Dithmarschen) en Germanio. Tie ili vivas sovaĝe kiel ekologiaj ekvivalentoj
de la ekstermita tarpano.

## Eksteraj ligiloj 

* Video pri konikoj en Oostvaardersplassen ()

Kategorio:Ĉevalrasoj
Kategorio:Neparhufuloj
35 Leukothea

'*35 *Leukothea'''* estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther elde Duseldorfo (Germanio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Leŭkotea (greke *Λευκοθέα''), helena diino de la maro. Ĝi estis unu el la lastaj asteroidoj, kiuj havis simbolon; tiu ĉi figuras antikvan marsignalon: 24px.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1855
Centramerikaj pinaroj-kverkaroj

La **Centramerikaj pinaroj-kverkaroj** estas tutmondaj 200-regiono situanta en suda Meksiko kaj Centrameriko, signita de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kiel unu el la prioritataj ejoj por la naturkonservado.

Tiuj arbaroj ampleksas montarajn subtropikajn arbarojn kie pinaj kaj kverkaj arboj superregas. Ili etendiĝas tra pluraj gravaj montaroj, inkluzive de Neĝmontaro kaj Suda Patrinmontaro. La regiono konsistas el jenaj ekoregionoj :
* Montarbaroj de Chimalapas
* Centramerikaj miksaj koniferaroj (Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Salvadoro)
* Sud-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj  (Meksiko)
* Neĝmontaraj pinaroj-kverkaroj (Meksiko)
* Oaĥak-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj  (Oaĥaka Patrinmontaro, Oaĥako, Meksiko)
* Centramerikaj montarbaroj

## Vidu ankaŭ
*Madreaj pinaroj-kverkaroj
*Meksikaj loknomoj

## Eksteraj ligiloj
* Tutmondaj 200 ; numero 63 :Centramerikaj pinaroj-kverkaroj (WWF)  
* Biodiverseco-riĉaĵejo Centra Ameriko (Naturprotekto Internacie) 

Kategorio:Global 200
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj
Kategorio:Geografio de Honduro
Kategorio:Geografio de Gvatemalo
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Geografio de Salvadoro
Eugene Paul Wigner

**Eugene Paul WIGNER** [vigner] (; 17-an de novembro 1902 en Budapeŝto - 1-an de januaro 1995 en Princeton, New Jersey) estis hungara-usona fizikisto kaj nobel-premiito pri fiziko de 1963 kun Maria Goeppert-Mayer.

## Vivo kaj verko 
[eta|links|Eugene Wigner (maldekstre) kaj [Alvin M. Weinberg|Alvin Weinberg]]
Li vizitis kun John von Neumann la hungarian luteranan gimnazion Fasori Evangélikus Gimnázium en Budapeŝto. Wigner studis poste kemio-inĝenierecon komence en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, poste en Berlino, kie li diplomitiĝis en 1925 en la Teknika Universitato Berlino ĉe Mihály Polányi per la laboro "Formiĝo kaj disfalo de molekuloj; statistika meĥaniko kaj reakcia rapido". Li konatiĝis tie inter aliaj kun Albert Einstein kaj Leó Szilárd. En sia libertempo, li intense okupiĝis pri fiziko. Kiel vizitanto de kolokvioj de la Germana Fizika Asocio, li iĝis baldaŭ konfida pri aktualaj demandoj de la esploro kaj evoluis lia ŝato por la teoria fiziko. Li iĝis en 1926 asistento de fizikisto Richard Becker en la Teknika Altlernejo Berlino, la hodiaŭa Teknika Universitato Berlino. Pro sia juda deveno, li perdis sian profesoran laborejon en 1933 kaj elmigris al Usono. Krom du jaroj kiel fizika profesoro en la Universitato de Wisconsin-Madison, li plenumis sian akademian vivon en la Universitato Princeton kiel profesoro pri matematiko, de 1938 ĝis emeritiĝo en 1971. Li ricevis la usonan ŝtatanecon en 1937. Li konis en Princeton Frederick Seitz, pli posta prezidanto de la Nacia Akademio de la Sciencoj kaj de la Universitato Rockefeller, same John Bardeen, malkovrinton de la transistoro kaj duoblan nobel-premiiton pri fiziko.

Wigner estis scienca pioniro, kiu metis fine de la 1920-aj jaroj la fundamenton pri apliko de la grupa teorio en la fiziko. Lia prezentada teorio de la Poincare-grupo estis ankaŭ vojrompa en la matematiko. Li evoluigis kun sia hungara samlandano Leó Szilárd ankaŭ la teorion de la nuklea ĉenreakcio kaj engaĝis en la usona atombomba projekto en Los Alamos, ĉar li timis, ke Hitler konstruigus similan bombon. En la Manhattan-projekto, Wigner planis la konstruon de la unua industria reaktoro, kiu produktis plutonion kiel bombotaŭgan materialon. Kun li laboris ankaŭ la hungaroj Edward Teller, John von Neumann kaj Leó Szilárd.

Li ricevis en 1968 National Medal of Science kaj 1972 Albert Einstein Award. Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1988.

Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj nobel-premiitoj
Kategorio:Hungaraj atomfizikistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Aki katolikaj-akademiistoj-domo

**Aki katolikaj-akademiistoj-domo** estas domoj en Zuriĥo kaj Berno, Svisujo por katolikaj aŭ kristanaj studentoj (katolika eklezio).

La koncerna teamo organizas prelegojn pri kristaj aŭ aliaj temoj. Oni donas kursojn kaj faras ekzercadon pri kristaj temoj. La studentoj migras, dancas, kantas kaj ludas en studenta teatro. 
Je jarmezo oni faras ĉefan temon: printempe 2010 oni diskutis pri la temo *Terra Incognita*.

## Eksteraj ligiloj 
*paĝo pri aki de universitato Berno
*paĝo pri aki de universitato Zuriĥo
*TERRA INCOGNITA kun reformada kaj katolika eklezia 
*paĝo de reformado forumo
*ordono SJ en Svisujo 
*ordono SJ en mondo 

Kategorio: Universitatoj kaj universitataj altlernejoj en Svislando
Kategorio: Berno
Kategorio: Zuriko
Kategorio: Kristanismo en Svislando
Nelsona parulio

La **Nelsona parulio** (***Geothlypis nelsoni***) estas specio de la familio de Paruliedoj kaj genro de Flavgorĝuloj aŭ *Geothlypis* kiu enhavas tre similajn speciojn. Ĝi estas endemia de la altaj teroj de Meksiko norde de la Terkolo de Tehuantepeko.

Ili estas loĝantaj birdoj en densa duonarida al humidaj montaraj arbustaroj nome chaparral [ĉaparAl].

Tiu specio havas kiel ĉe la aliaj membroj de la grupo olivverdecajn suprajn partojn kun iom da nigra nuanco en krono. La kutima nigra masko estas tre markata ĉe la masklo, kie okupas la tutan frunton al la orelareo, dum ĉe la ino estas nur grizeca brido. Temas pri klara kazo de seksa duformismo. La groĝareo estas tre brilflava kaj kontrasta kun la masko, sed diference de aliaj proksimaj parencoj, la resto de subaj partoj nuanciĝas al olivverdeca koloro. La beko estas nigreca.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Geothlypis nelsoni.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Maria Goeppert-Mayer

**Maria Goeppert-Mayer** (28-an de junio 1906 en Kattowitz, Supra Silezio - 20-an de februaro 1972 en San Diego, Kalifornio) estis germana-usona fizikistino kaj nobel-premiito pri fiziko.

## Vivo 
Goeppert-Mayer naskiĝis en 1906 kiel sola infano de la pli posta pediatra profesoro Friedrich Göppert (1870–1927) kaj ties edzino, la instruistrino pri lingvoj kaj muziko, Maria Göppert. Ŝia avo estis la jura profesoro Heinrich Robert Göppert (1838–1882), ŝia praavo estis la botanika profesoro Heinrich Göppert kaj ŝia prapraavo estis jam profesoro pri farmacio. Li translokiĝis kun la gepatroj en 1910 al Göttingen. Por la gepatroj estis tiam memevidenta, ke ŝi plustudas post la abituro en 1924. Goeppert-Mayer volis unuafoje iĝi matematika instruistino, sed post tri jaroj ŝanĝis al fiziko. Ŝi doktoriĝis en 1930 ĉe la pli posta nobel-premiito Max Born.

Ŝi geedziĝis kun Joseph Edward Mayer (1904–1983), pli posta prezidanto de la Usona Fizika Societo (*American Physical Society*), kaj translokiĝis kun li al Usono. Ili havis du filojn.

Ŝi instruis – dum periodo de la *Granda depresio* neniu volis dungi virinon kiel profesoron – senkompensite en la Universitato Johns Hopkins (1930–1939) kaj ĉe la Universitato Kolumbio (1939–1946) kaj publikigis kun sia viro en 1940 la libron „Statistical Mechanics“. En la 30-aj jaroj laboris ŝi strikte kun Karl Herzfeld, ankaŭ ĉe la programo pri nukleaj armiloj. Ŝi iĝis nur ekde 1946 ordinara profesorino en la Ĉikaga Universitato.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj nukleaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj nukleaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Nobel-premiitinoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Staré Hradiště

Municipo **Staré Hradiště** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 3&nbsp;km norde de la urbo Pardubice, ĉe la ŝoseo n-ro 324 inter Pardubice kaj vilaĝo Hrobice en ebenaĵo de la rivero Elbo. Vivas ĉi tie  ().

## Partoj de municipo 
* **Staré Hradiště** (inkluzive de baza setlejunuo Psinek)
* Brozany
* Hradiště na Písku
* Pli frue apartenis al komunumo Staré Hradiště **domaro Cihelna**, kiu ekestis surloke de estinta senjora brikfarejo. Oni produktis en ĝi eĉ terakotajn fenestrajn kaj pordajn embrazurojn por reprezentaj konstruaĵoj en Pardubice, Bohdaneč kaj aliloke. Nun Cihelna estas parto de same nomata nova kvartalo de la urbo Pardubice.
* Izole situanta domo **Fáblovka** iam estis veturigista gastejo.
* En domaro **Psinek** estis hundobredejo por parforsa ĉasado en vasta ĉirkaŭaĵo de Pardubice.

## Historio 
Vilaĝo Staré Hradiště kun la rivero Elbo, herbejoj, arbaro kaj fiŝisto apartenis jam en la dua duono de la 12-a jarcento al la monaĥejo de Opatovice. Post detruo de la monaĥejo en la jaro 1421 sinsekve posedis la vilaĝon Diviš Bořek el Miletínek, Georgo el Poděbrady, liaj filoj, en la 16-a jarcento senjoroj de Pernštejn kaj poste la Reĝa kamero.

En La jaro 1758 kantonmentis en la vilaĝo imperiestraj regimentoj de L. Wolfebruttel kaj Konigseck kun generalo Rutov. Post milito en la jaro 1866 trans Staré Hradiště iris prusa armeo ĉe sia militiro de Hradec Králové al Pardubice.

## Loĝantaro
## Vidindaĵoj 
Granda estinta grenejo sur rando de la vilaĝo estas restaĵo de iama senjora korto.

Sub kruco en Staré Hradiště apud vojo al Brozany estis enterigitaj multaj soldatoj el tempo de francaj militoj.

En Staré Hradiště estas komerca kaj industria kvartalo laŭ menciita izolita domo nomata Fáblovka.

En la vilaĝo rapide kreskas multaj modernaj familiaj domoj.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la vilaĝo  
* Paĝaro de Komunumasocio  
* Mapo


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Istmo de Tehuantepeko

eta|200px|la istmo de Tehuantepeko
La **istmo de Tehuantepeko** aŭ **terkolo de Tehuantepeko**, en la hispana '*istmo de *Tehuantepec'''*, estas regiono inter la subŝtatoj de Oaĥako, Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco en Meksiko, nomata laŭ la tie fluanta rivero Tehuantepeko. Temas pri la plej mallarĝa zono inter la du oceanoj (nome sude la Pacifika Oceano, pli detale ties Golfo de Tehuantepeko, kaj norde la Atlantika Oceano, pli detale la Meksika Golfo) kiun posedas tiu ŝtato. En tiu punkto komencas la istma zono de Centrameriko. Temas pri riĉa areo ĉe nafto kaj lignoproduktado. Estas ankaŭ unu de la meksikaj regionoj kun plej granda indiĝena loĝantaro. En ĝi kunvivas huavoj, zapotekoj, kaj zokoj.

La ĉefaj loĝataj komunumoj de la istmo de Tehuantepeko estas Coatzacoalcos, Minatitlán kaj Acayucan en Veracruz; kaj Juchitán de Zaragoza, Matias Romero, Salina Cruz kaj Santo Domingo Tehuantepec, en la subŝtato de Oaĥako. Tiu lasta loko nomigas la regionon. Kvankam temas pri vilaĝo fondita de zapotekoj, la nomo estas naŭatla, kaj signifas *Monteto de la jaguaro* (de *tecuani* = jaguaro; *tépetl* = *monteto*; kaj *-co'' = sufikso de loko).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
*Meksikaj loknomoj
*Oaĥak-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj
*Oaĥaka Patrinmontaro
*Suda Patrinmontaro

Kategorio:Istmoj
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Oaxaca
Kategorio:Veracruz
Staré Jesenčany

Municipo **Staré Jesenčany** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 5&nbsp;km sude de urbo Pardubice, en ebenaĵo de rivero Elbo ĉe ŝoseo n-ro 37 inter Pardubice kaj Chrudim. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Pri **prahistoria tempo** sur teritorio de la vilaĝo Staré Jesenčany atestas arĥeologiaj trovaĵoj, kiuj devenas el neolitiko, bronzepoko kaj ankaŭ el ferepoko. Origine ĝi estis palafita vilaĝo, pli malfrue rondforma vilaĝo kun grupiĝo de domoj ĉirkaŭ vilaĝplaco.

El tempo de imperiestro Karolo la 4-a devenas stana kruĉo kun groŝoj kaj el la husana tempo estas trovaĵo de argila poto kun husanaj moneroj.

Post morto de Arnošt el Stará en la jaro 1340 heredis la vilaĝon lia la plej maljuna filo, posta la unua praga arĥiepiskopo Arnošt el Pardubice.

La origina vilaĝo konsistis el **du domaroj** - Staré Jesenčany kaj ĉirkaŭ du kilometroj malproksima Nové Jesenčany. Nové Jesenčany, pli proksime al la urbo Pardubice rapide kreskis kiel apudurba lokaĵo kaj el iniciativo de Staré Jesenčany ambaŭ vilaĝoj en la jaro 1920 apartiĝis. Nové Jesenčany nun estas parto de la urbo Pardubice.

Jam en la jaro 1860 sub gvido de patriota paroĥestro Bulíček el Třebosice en Jesenčany estis fondita kaj aktivis **amatora teatra societo**. Post morto de Bulíček la ludado neniiĝis kaj estis renovigita nur en la jaro 1920.

## Loĝantaro 
## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Malantaŭ la flughaveno 
* Paĝaro de biciklovojo  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Lyman Belding

**Lyman BELDING** (12an de junio 1829 - 22an de novembro 1917) estis elstara usona ornitologo.

Li estis filo de Joshua Belding kaj Rosetta Belding iam Cooley en West Farms, Masaĉuseco, sed poste translokiĝis al Kingston, Wyoming Valley, Pensilvanio kiam li estis 7-jaraĝa kaj fine al Kalifornio. Li estis maristo sed iĝis birdemulo post akiri sian unuan birdolibron en 1876.

Kiam li retiriĝis al Stockton, Kalifornio, iĝis fakulo pri avifaŭno de Kalifornio kaj Baja California. Li estis enterigita en *Rural Cemetery* en Stockton, Kalifornio.

La Beldinga parulio estis nomigita fare de Robert Ridgway laŭ lia honoro.

Kategorio:Usonaj ornitologoj
Granda Bahamo

**Granda Bahamo** kaj en la angla **Grand Bahama** estas unu el la plej nordaj de la insuloj de Bahamoj en la nordokcidenta parto de Bahamoj, kaj la plej proksima granda insulo al Usono, ĉar distas nur je 90 km de la subŝtato de Florido. Granda Bahamo estas la kvara plej granda insulo de la insuloĉeno de Bahamoj kiu enhavas ĉirkaŭ  insulojn kaj  rifojn. La insulo estas ĉirkaŭ 154 km longa el okcidento al oriento kaj 27 km larĝa el norde suden.

Administre la insulo konsistas el Havenareo *Hawksbill Creek Agreement* kaj el la distriktoj de Orienta Granda Bahamo kaj Okcidenta Granda Bahamo.

Laŭ la stato de  en la insulo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Freeport estas urbo, distrikto kaj liberkomerca zono sur la insulo Granda Bahamo. Laŭ la stato de 2012, en la urbo vivis 45 945 loĝantoj.

Kategorio:Insuloj en la Bahamoj
Kategorio:Geografio de la Bahamoj
Andros (Bahamoj)

eta|250ps|Insulo Andros
**Insulo Andros** estas la plej granda insulo de Bahamoj kaj Norda Andros estas la sesa plej granda insulo en Karibio kun 6000&nbsp;km² de areo kaj 167&nbsp;km longa kaj 64&nbsp;km larĝa je la plej larĝa punkto. Ĝi estas komponita fakte el tri grandaj insuloj: nome Norda Andros, Mangrova Kajo, kaj Suda Andros. La insulo havas la trian plej grandan koralbarejon, kiu estas ĉirkaŭ 225&nbsp;km longa. La Bahamanoj nomas ĝin la "Big Yard".

Andros estas la malplej dense loĝata insulo de Bahamoj, kun populacio de ĉirkaŭ ses milojn. Plej parto de tiuj loĝantoj loĝas ĉe la orienta marbordo de la insulo en la tri ĉefaj urboj de la insulo; nome Nicholls Town kaj Andros Town de Norda Andros, kaj Congo Town, en Suda Andros.

Kategorio:Insuloj en la Bahamoj
Kosteva Pastilj

**Kosteva Pastilj,** ukraine **Костева Пастіль** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij en municipo de Roztocka Pastilj.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 283 m
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 89041
* Telefonprefikso: 3135

## Situo 
Kosteva Pastilj troviĝas de Velikij Bereznij (kun stacidomo) je 9, Uĵhorodo je 46 km-oj.

## Historio 
## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Kostrinska Roztoka

**Kostrinska Roztoka,** ukraine **Костринська Розтока,** ruse **Костринская Ростока** [kostrinskaja rostoka] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij, en municipo de Kostrina.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio
eta|300px|Preĝejo de Kostrinska Roztoka

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 335 m
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 89022
* Telefonprefikso: 3135

## Situo 
Kostrinska Roztoka troviĝas de Kostrina (kun stacidomo) je 3, Velikij Bereznij je 18, Uĵhorodo je 61 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1602. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Kostrinska Roztoka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Vintre apud la vilaĝo skiejo funkcias.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
La Ekzorcisto

***La Ekzorcisto*** estas horora romano de la usona verkisto William Peter Blatty. Ĝi estas bazita je la ekzorco de Robbie Mannheim en 1949, kion Blatty ekkonis kiam li estis studento en Universitato Georgetown, jezuita kaj katolika universitato.

## Intrigo 
Grandaĝa jezuita pastro, Lankester Merrin, kondukas arkeologian ekspedicion en norda Irako kaj studas antikvajn relikvojn. Post la malkovro de malgranda statuo de Pazuzu (efektiva antikva sumera diaĵo) kaj moderna medalo de Sankta Jozefo bizare apoziciitaj al situo, serio de aŭguroj vigligas lin pri alfronto kun potenca malbono, ke (nesciita al leganto) ĝi estas batalinta en ekzorcismo en Afriko. Dume, en Georgetown, juna knabino Regan MacNeil, vivanta kun ŝia patrino, fama aktorino, klarigeble malsaniĝas. Post serio de bizaraj perturboj, ŝi ŝanĝiĝas psikologie kaj fizike, ŝajne "posedata" de demono.

Post kelkaj nesukcesaj psikiatraj kaj medicinaj kuracoj, la patrino de Regan iras al loka jezuita pastro. Pastro Damien Karras, kiu nun havas krizon de fido kunigita kun la perdo de lia patrino, konsentas viziti la knabinon kiel psikiatro, sed komence rezistas la nocion ke ŝi estas efektiva demonposedanton. Post kelke da kunsidoj kun la knabino, kiu nun estas elposedata de demona personaĵo, li iras al loka episkopo por ekzorci la knabinon.

Post konsulto kun la jezuita prezidanto da Georgetown, la episkopo taskas la spertan Merrin, ke estas freŝe reveninta al Usono, por fari la ekzorcismon kaj Karras por helpi lin. La longan ekzorcismon provas la pastroj, ambaŭ fizike kaj spirite. Post la morto de Merrin, la tasko fine redonas al Karras lian fidon, kaj li donas sian vivon pro savi la knabinon.

## Sekvo 
La romano estis bazo por la filmo The Exorcist (1973).

## Referencoj 
Kategorio:Romanoj
Kategorio:Hororo
Kategorio:Literaturo de Usono
Kategorio:Libroj aperintaj en 1971
Grizkrona parulio

La **Grizkrona parulio** (*Geothlypis poliocephala*) estas specio de la familio de Paruliedoj kaj genro de Flavgorĝuloj aŭ *Geothlypis* kiu enhavas tre similajn speciojn.

Ĝi troviĝas en Belizo, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Panamo kaj Usono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbustaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

## Aspekto 
Ĝi havas kiel ĉe aliaj membroj de la genro olivverdecajn suprajn partojn kaj flavajn subajn partojn, sed la **krono estas griza** anstataŭ olivverdeca, kaj tio nomigas la specion. Krome la nigra masko estas multe malpli maletenda ol ĉe aliaj samgenranoj kaj okupas nur el la frunto al la okulareo kvazaŭ brido. Krome la beko ne estas nigra, kiel ĉe plej parto de la samgenranoj, sed griza en la supra makzelo kaj rozkolora ĉe la suba makzelo.

## Subspecioj 
* *Geothlypis poliocephala caninucha* Ridgway, 1872
* *Geothlypis poliocephala icterotis* Ridgway, 1889
* *Geothlypis poliocephala palpebralis* Ridgway, 1887
* *Geothlypis poliocephala poliocephala* S. F. Baird, 1865
* *Geothlypis poliocephala pontilis* (Brodkorb, 1943)
* *Geothlypis poliocephala ralphi* Ridgway, 1894
* *Geothlypis poliocephala ridgwayi* (Griscom, 1930)

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Geothlypis poliocephala. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Lubnja

**Lubnja,** ukraine **Лубня,** hungare **Kiesvölgy** [kieŝvoldj] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 520 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 89013
* Telefonprefikso: 3135

## Situo 
Lubnja situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Stavne (kun stacidomo) troviĝas je 5, Velikij Bereznij je 34, Uĵhorodo je 76 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1631 en formo *"Lubnya"*. En 1904 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon. En 1910 vivis en Kiesvölgy 289 loĝantoj, (260 rutenoj, 28 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Lubnja/Kiesvölgy. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Elija de 1991
* parto de Nacia parko de 1999

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Aleksandr Proĥorov

**Aleksandr Miĥajloviĉ PROĤOROV** (; 11-an de julio en 1916 en Atherton, Aŭstralio - 8-an de januaro 2002 en Moskvo) estis soveta fizikisto, Nobel-premiito pri fiziko en 1964. 

## Biografio 
Gepatroj de Proĥorov reveturis en 1923 en la Sovetunion, kie la junulo studis ekde 1934 en la Ŝtata Universitato de Sankt-Petersburgo inter aliaj ĉe Vladimir Fock. Li finstudis en 1939 kaj eklaboris ĉe la Lebedev-instituto en Moskvo en *Laborarotrio pri Osciladoj N. Papaleksi*. Li estis soldato dum la dua mondmilito, rehejmiĝis post la dua vundiĝo en 1944 al la Lebedev-instituto. Li doktoriĝis en 1946 tie per la teoria laboro pri frekvenco-stabiligo en tub-oscililo. Li esploris en 1947 je propono de Veksler (malkovrinto de la sinkrotono en Rusio) pri kohera sinkrotona radiado pro sia disertacio. Li estis ekde 1950 vicdirektoro de Laboratorio pri oscilada esplorado ĉe la Lebedev-instituto (sub M. Leontoviĉ), kaj ekde 1954 ties direktoro. Krom tio, li estis profesoro en la Lomonosova Universitato. Li evoluigis en 1955 tie kun Basov la koncepton de opta pumpilo kaj la maser-principon. Oni konstruis en la instituto diversajn maserojn en la 1950-aj jaroj. En kadro de esploro de spektro de elektronenspina rezonanco de rubinlasero, malkovris li en 1957 ties potencialon kiel lasermaterialo kaj proponis en 1958 konstruon de rubinlasero, kion do realigis Theodore Maiman en 1960. La paralelaj evoluigaj laboroj de maseroj okazis en Usono fare de Charles Townes kaj Arthur Schawlow.

Li estis inter 1971 kaj 1990 kunlaboranto je eldono de la Granda Soveta Enciklopedio. Li estis de 1973 ĝis 1991 vicdirektoro de la Lebedev-instituto kaj samtempe prezidanto de la Sekcioj Fiziko kaj Astronomio de la Soveta Akademio de Sciencoj. Li estis de 1983 ĝis 1998 direktoro de Instituto pri Fiziko kaj Teknologio (Instituto pri Ĝenerala Fiziko) en Moskvo, post tio ĝis sia morto en 2001 estis honora direktoro. Li estis membro kaj honora prezidanto (krom L. Pauling kaj Y. Ikemi) de la Internacia Akademio de Sciencoj kaj kunfondinto de ties Rusia Sekcio. 

Lia edzino estis Galina Ŝelepina kaj ili havis unu filon.

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio: Rusiaj fizikistoj
Kategorio:Sovetiaj fizikistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Stavne

**Stavne,** ukraine **Ставне,** ruse **Ставное** [stavnoje], hungare **Fenyvesvölgy** [fenjveŝvoldj] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 36&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 403 m
* Loĝantaro: 1620
* Poŝtkodo: 89014
* Telefonprefikso:

## Situo 
Stavne situas laŭ Uĵ, laŭ fervojo. Velikij Bereznij troviĝas je 27, Uĵhorodo je 70 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1551 en formo *"Zthawna"*. En 1904 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon Fenyvesvölgy. En 1910 vivis tie 1128 loĝantoj, (894 rutenoj, 131 germanoj, 100 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Stavne/Fenyvesvölgy. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Starý Mateřov

**Starý Mateřov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo de la rivero Elbo kaj rivereto Bylanka, 8&nbsp;km sudokcidente de la urbo Pardubice, ĉe la ŝoseo inter Pardubice kaj Heřmanův Městec. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua mencio pri Starý Mateřov en historiaj dokumentoj estas en donaca kontrakto el la jaro 1227, per kiu posedanto Kojata donacis la vilaĝon al la monaĥejo de Opatovice. Eblas, ke la vilaĝo ekestis jam en la 10-a aŭ 11-a jarcento.

Mateřov estis familiara sidejo de senjoroj el Mateřov. Kelkaj el ili kaj iliaj posteuloj estas menciindaj:
* Jiřík Máteřovský el Máteřov - post lia morto en la jaro 1404 la havaĵo transiris al la reĝo
* Vojtěch Máteřovský - post batalo apud Prago devis elmigri Bohemion
* Hyacinta Máteřovská el Máteřov mortis en la jaro 1724 kiel priorino de la monaĥinejo en Doksany
* verkisto Alois Jirásek en sia romano *Temno* (Mallumo) traktas patron Máteřovský, jezuiton en Hradec Králové, kiu ĉeestis kontraŭreformaciajn agadojn. Ankaŭ lia frato estis jezuito kaj liaj tri fratinoj estis monaĥinoj.

En la jaro 1866 mortis pro ĥolero en Máteřov 16 homoj, ankaŭ paroĥestro el Třebosice Theobald Bulíček.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Ligna poligona kampanilo el la 19-a jarcento kaj krucifikso el la jaro 1813
* El fortikaĵeto sur loko de nuna domo n-ro 1 estas konservitaj nur keloj. Pli poste ĉi tie estis ligna, ne tro granda senjora korto.

## Naskiĝintoj 
* František V. Potměšil - akademia pentristo
* Zdeněk Štěpánek - aktoro de Nacia teatro en Prago
* Václav Horák - elstara ĉarpentisto, en ĉirkaŭaĵo konstruis multajn lignajn domojn kaj ornamajn pinjonojn (en Starý Mateřov ekzemple sur domo n-ro 10)

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la vilaĝo 
* Mapo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Staré Ždánice

Municipo **Staré Ždánice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo de la rivero Elbo, 7&nbsp;km nordoriente de la urbo Lázně Bohdaneč, ĉe la ŝoseo n-ro 33 inter Lázně Bohdaneč kaj Hradec Králové. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ĉeelba regiono de nuntempa Opatovice nad Labem ĝis Týnec nad Labem estis prisetlata nur en la 11-a kaj 12-a jarcentoj. Pri disvolvo de etaj vilaĝoj kaj pri kulturigo de la pejzaĝo ĉi tie meritis benediktina monaĥejo de Opatovice. Unu el ĝiaj vilaĝoj estis ankaŭ Staré Ždánice, sude de monteto de Osice.
Jam la unua skriba mencio pri Staré Ždánice devenanta el la jaro 1339 atestas, ke Vaněk el Ždánice, hereda posedanto de tiea fortikaĵeto, vendis la vilaĝon al la monaĥejo. Ties havaĵo ĝi estis ĝis detruo de la klostro en la jaro 1421 fare de husanoj. En la duono de 14-a jarcento ĉi tiea preĝejo estas nomata kiel paroĥa, sed fakte ĝi parte apartenis al la monaĥejo de Opatovice.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
Frubaroka preĝejo de Sankta Venceslao estis konstruita en la jaro 1336. Stile facilan konstruaĵon kompletigas sur norda flanko nekutima prisma turo kun krenelaro, tegmentita per ŝtona piramido. Estas ununava kun antaŭĉambroj sur norda kaj okcidenta flankoj kaj kun malpli larĝa kvadrata presbiterejo apogata per apogpilieroj. Ankaŭ la norda antaŭĉambro estas ornamita per krenelaro. La presbiterejo kaj la navo estas plafonitaj per krucaj volboj. Sakristio havas barelvolbon. La norda portalo kaj portalo el presbiterejo al sakristio estas pintarkaj, la okcidenta portalo estas sela. Fenestroj de presbiterejo kaj navo havas pintarkajn volbojn.

La ĉefa kaj ambaŭ flankaj altaroj estas pseŭdogotikaj, en presbiterejo bildo de Sankta Venceslao el la 18-a jarcento, la Kalvaria vojo estas el ĉirkaŭ la jaro 1800, renesanca surskriba tomboŝtono el la jaro 1590, novtempa lignoskulptaĵo de Pieto de J. Dušek el Chrudim, en sakristio estas bildo de Sankta Antonio el la 18-a jarcento.

eta|maldekstra|Fiŝlago sur vilaĝplaco

### Pluaj memorindaĵoj 
* Kanalo de Opatovice
* Volbita ponto trans kanalo de Opatovice
* Barila muro kun pordego
* Statuo de Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1740
* Statuo de Sankta Marko el la 19-a jarcento
* Du gisferaj krucoj
* Kampanileto
* Monumento al la falintoj en la unua mondmilito
* Parte ĉarpentita domo n-ro 30 kaj ĉarpentita grenejo

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en 1978.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Luhansko

**Luhansko** (, en Sovetunio inter 1935-1958 kaj 1970-1990 nomita **Vorŝilovgrad**) estas urbo en orienta parto de Ukrainio, la ĉefurbo de Luhanska provinco. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ekde 2014, la teritorio de Luhansk estas kontrolita de la memproklamita Luganska Popola Respubliko, kiun la ukraina registaro agnoskas neleĝa organizaĵo.

eta|300px|Muzeo de Luhansko

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 445&nbsp;900
* Areo: 257 km²
* Alto super marnivelo: 105 m
* Poŝtkodo: 91000
* Telefonkodo: +380 642

## Situo 
La urbo situas ĉe kunfluejo de 2 riveroj, en Donecka Baseno.

## Historio 
Luhansko fondiĝis en 1795 pro fondo de fabriko. La loko konstante industriiĝis kaj urbiĝis en 1882. Inter 1935-1958 kaj 1970-1990 la oficiala loknomo estis **Voroŝilovgrad** (=Voroŝilovurbo) kaj tiutempe la urbo prosperis.

Dum la t.n. "Revolucio 2013" aŭ "Ukraina Printempo" en Kievo aperis Eŭromajdano same la loĝantoj de Luhansko faris en sia urbo Eŭromajdanon (vidu la foton).
[eta|300x300px|La por-eŭropaj manifestacioj en [Luhansko, t.n. Eŭromajdano|alternative=]]

La 6-an de aprilo 2014 la urbo estis fakte konkerita de por-rusaj separistoj – kontraŭuloj de la registaro en Kievo. Ĝi estas ĉefurbo de la internacie neagnoskita Luganska Popola Respubliko. La 11-an de majo 2014 okazis referendumo pri sendependeco en la Donecka kaj Luhanska provincoj. La rezulto estis absolute majoritata por sendependeco, kvankam postaj deklaroj de novaj estroj kliniĝis al peto por aliĝo al Rusio.

## Loĝantaro 
**2001**
* ukrainoj: 49,6%
* rusoj: 47%
* belorusoj: 1%
* judoj: 1%

## Konindaj personoj 
* Vladimir Dal (1801-1872), leksikografo de la rusa lingvo
* Mikola Ŝmatko (1943-2020), ukraina pentristo kaj skulptisto
* Miĥail Matusovskij (1915-1990), verkisto

## Vidindaĵoj 
* Katedralo
* Muzeo
* Universitato
* Ruinoj piramidaj trovitaj en 2006 supozeble iom pli malnovaj, ol la egiptaj piramidoj

## Ĝemelurboj 
*  Cardiff, Anglio
*  Lublin, Pollando
*  Pernik, Bulgario
*  Székesfehérvár, Hungario
*  Saint-Etienne, Francio
*  Dacin, Ĉinio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Luhansk (stacidomo)
* Internacia flughaveno Luhansk
* Tramtransporto en Luhansko
* Trolebusa transporto en Luhansko
* Listo de urboj en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
* Virtuala Luhansko 
* Portalo de Luhansko
* Ługańsk en *Słownik geograficznym Królestwa Polskiego* (Geografia vortaro de Pola Reĝlando, 5-a volumo (Kutowa Wola – Malczyce) de 1884
* Marble sculpture of King of marble of Nicolai Shmatko 

[eta|maldekstra|La tekstoj en [Luhansko kontraŭ Viktor Janukoviĉ, novembro 2011]]


Kategorio:Urboj en Luganska provinco
36 Atalante

'* 36 *Atalante''''' estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana amatora astronomo Hermann Goldschmidt de sia privata observatorio en Parizo (Francio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la helena heroino Atalanta.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hermann Mayer Salomon Goldschmidt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1855
Vermelho Velho

eta|dekstra|230ra|Vilaĝo de Vermelho Velho.
**Vermelho Velho** (*prononco:* Vermelju Velju) estas urbeto de la municipo de Raul Soares, Minas-Ĝerajso, Brazilo.

## Populacio 
La populacio estas de 2.625.

## Etimologio 
La nomo Vermelho Velho (Malnova Ruĝo) estas kaŭzita de la koloro ruĝa de la rivereto kiu trapasas la vilaĝon. Tiu koloro devenas el la ruĝa tero de ties bordoj.

## Historio 
La pioniro de historio de Vermelho Velho estis José Alves do Valle. Li alvenis al la regiono en 1830. Li sukcesis bienon en la loko ke nune estas la vilaĝo. La episkopo de la diocezo de Mariana kreis la paroĥo Sankta Francisko el Asizo la 18-a de novembro 1865.
En 1930 la fervojo estis konstruita apud la vilaĝo. En tio tempo la regiono produktis multajn kafojn kaj la vilaĝo kreskiĝis. Kun la fino de kafoproduktado la vilaĝo ne kreskiĝis pli.

## Piednoto 
Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
37 Fides

'*37 *Fides'''* estas granda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Robert Luther elde Duseldorfo (Germanio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Fides*, romia diino de la fidindeco kaj lojaleco.

## Simbolo 
*Fides'' estis la lasta asteroido, kiuj ricevis simbolon; tiu ĉi estas bildo de kruco: 16px|Simbolo de 37 Fides.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1855
38 Leda

'*38 *Leda''''' estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la franca astronomo Jean Chacornac elde Parizo (Francio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Leda, patrino Kastoro kaj Polukso. Tiun nomon ankaŭ ricevis la jupitera luno Ledao.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Jean Chacornac
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1856