open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vila Nova de Paiva

**Vila Nova de Paiva** estas urbo de Portugalio, situanta en la oriento de la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono *Viseu Dão-Lafões*. Ĝi havas ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn (2021). 

Ĝi estas sidejo de la municipo Vila Nova de Paiva, kiu havas totalan areon de 175,53 km², kaj 4 662 loĝantojn (2021), subdividita en kvin fregezioj. La municipa teritorio limas norde kaj oriente kun Moimenta da Beira, oriente kaj sude kun Sátão, sudokcidente kun Viseu, norde kun Tarouca kaj nordokcidente kun Castro Daire. La teritorio estas trapasata de la rivero Paiva, dum la sidejo estas borde de la rivero kaj inter la urboj Sátão sude kaj Tarouca norde, dum loka ŝoseo ligas kun Viseu sudokcidente. 

## Historio
eta|maldekstre|280px|Dolmeno de Pendilhe.
Prahistorian loĝadon atestas monumentaj megalitoj troviĝantaj en la municipo. El la romia epoko estas disaj restaĵoj. Elstaras la arkitekturo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, videbla ĉefe en la senjordomegoj. 

La areo de Vila Nova de Paiva estis konkerita el islamanoj inter 1058 kaj 1064, kiuj estis respektive, la jaroj de la konkeroj de Viseu kaj de Koimbro. Post la fondo de la Reĝlando Portugalio (en 1143), ekis administracia organizado, per kreado de municipoj. 

Ĝis la 2a de Marto 1883, la municipo havis sidejon en la fregezio Fráguas, kaj tiu estis la nomo. Tiam oni translokigis la sidejon al la fregeszao tiam nomita Barrelas, kiu iĝis *vila* (urbeto) kaj alinomita Vila Nova de Paiva, sed retenante la antaŭan nomon de la municipo. La 14a de Septembro 1895, oni nuligis la municipon Fráguas, kaj oni aligis ĝiajn fregeziojn al la najbaraj municipoj. La 15an de Januaro 1898, la municipon oni restaŭris kun la aktualaj limoj kaj la nomo Vila Nova de Paiva; tiam dividita en sep fregezioj nome la jenaj: Alhais, Fráguas, Pendilhe, Queiriga, Touro, Vila Cova à Coelheira kaj Vila Nova de Paiva.

En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis eĉ 9 000 loĝantojn en 1950, sed poste malpliiĝis pro elmigrado ĝis nunaj 4 000 loĝantoj, do oni perdis la duonon.

## Submunicipoj 
Vila Nova de Paiva havas la jenajn fregeziojn:
thumb|maldekstre|Fregezioj de la municipo Vila Nova de Paiva.
* Pendilhe
* Queiriga
* Touro
* Vila Cova à Coelheira
* Vila Nova de Paiva, Alhais e Fráguas

## Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
* Pilorioj de Fráguas kaj de Vila Cova à Coelheira
* Dolmeno de Pendilhe aŭ *Casa da Moira* (Domo de la Maŭrino) aŭ Orca de Pendilhe aŭ Orca da Moira
* Preĝejo de Pendilhe 

## Bildoj

Pelourinho de Fráguas - Portugal (6137445829).jpg|Pilorio de Fráguas.
Pelourinho Vila Cova Coelheira.jpg|Pilorio de Vila Cova à Coelheira.
Dólmen da Orca dos Juncais - Portugal (2406778842).jpg|Dolmeno de Juncais (Junkejoj) en Queiriga.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu
Dolany (distrikto Kladno)

**Dolany** estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kladno en Mezbohemia regiono, proksimume  5&nbsp;km sudoriente de la statuta urbo Kladno, 3,5&nbsp;km&nbsp;nord-nordoriente de urbo Unhošť kaj netutaj 20&nbsp;km&nbsp;okcident-nordokcidente de ĉefurbo Prago. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1384.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo en vilaĝplaco
* Monumento al falintoj en la unua mondmilito

## Pluaj fotoj

Dolany KL CZ municipal office 184.jpg|Vojkruciĝo ĉe municipa ofico kaj gastejo
Dolany KL CZ street towards Velke Pritocno 072.jpg|Strato direkte al Velké Přítočno
Dolany KL CZ 085.jpg|Mezo de la municipo kun aŭtobusa haltejo
Dolany KL CZ chapel 111.jpg|Kapeleto en Dolany

Kategorio:Municipoj en distrikto Kladno
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kladno
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Papízios (stacidomo)

**Papízios** () estas fervoja haltejo sur la Linio de Beira Alta, kiu priservas la urbon Papízios, en la Distrikto Viseu, en Portugalio. La halteja ŝirmejo situas sur la orienta flanko de la vojo (dekstra flanko de la suprendirekto, direkte al ).

## Vidu ankaŭ 
* Carregal do Sal

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Carregal do Sal
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Resende

**Resende** estas urbo de Portugalio, situanta en la plej nordokcidenta pinto de la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono *Viseu Dão-Lafões*. Ĝi havas ĉirkaŭ 3 781 loĝantojn (2021).

Ĝi estas sidejo de la municipo Resende, kiu havas totalan areon de 123,35 km², kaj 10 051 loĝantojn (2021), subdividita en 11 fregezioj. La municipa teritorio limas norde kun Baião kaj Mesão Frio, oriente kun Lamego, sude kun Castro Daire kaj okcidente kun Cinfães. La teritorio estas tute sude de la rivero Douro, dum la sidejo mem estas apud la rivero kaj apud la ŝoseo 222 kiu bordas laŭ la maldekstra bordo inter Cinfães okcidente kaj Lamego oriente.

## Historio
eta|maldekstre|280px|Dolmeno de São Cristóvão.
Prahistorian loĝadon atestas kastrumoj kaj monumentaj megalitoj troviĝantaj en la municipo, aparte ĉe la nekropolo de Trapas. El la romia epoko estas disaj restaĵoj, sed jam en la 6-a jarcento a.n.e., estis naviga komerco laŭ la rivero Douro inter grekoj kaj hispanoj. Kvankam ĝermanoj ja loĝis en la areo, la islamanoj ne lasis multajn restaĵojn tie. La areo de Resende estis konkerita el islamanoj inter 1058 kaj 1064, kiuj estis respektive, la jaroj de la konkeroj de Viseu kaj de Koimbro. Post la fondo de la Reĝlando Portugalio (en 1143), ekis administracia organizado, per kreado de municipoj. 

Elstaras la romanikaj preĝejoj kaj arkitekturo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, videbla ĉefe en la senjordomegoj. 
 
En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis ĉirkaŭ 22 820 loĝantojn en 1940, sed poste malpliiĝis iomete pro elmigrado ĝis nunaj 10 000 loĝantoj, tio estas, oni perdis pli ol duonon.

## Submunicipoj 
Resende havas la jenajn fregeziojn:
thumb|maldekstre|Fregezioj de la municipo Resende.

* Anreade e São Romão de Aregos
* Barrô
* Cárquere
* Felgueiras e Feirão
* Freigil e Miomães
* Ovadas e Panchorra
* Paus
* Resende
* São Cipriano
* São João de Fontoura
* São Martinho de Mouros

## Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
* Romanikaj preĝejoj 
* Megalitoj de Felgueiras
* Kastelo de São Martinho de Mouros
* Monaĥejo de Santa Maria de Cárquere
* Preĝejo de São Martinho de Mouros
* Preĝejo de Anreade (en la tabelbildo)

## Bildoj

Igreja Matriz de Cárquere.jpg|Monaĥejo kaj preĝejo de Cárquere.
Igreja Matriz de S. Martinho de Mouros - Portugal (273408359).jpg|Preĝejo de São Martinho de Mouros.
Barroigreja.JPG|Preĝejo de Santa Maria de Barrô.
Aldeia Felgueiras.jpg|Felgueiras.
Ponte da Panchorra - Portugal (48876765492).jpg|Ponto de Panchorra.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Resende
* Novaĵoj de Resende
* PAUS-RESENDE
* Casa do Concelho de Resende

* 

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu
3,4-Dumetilheptano

**3,4-Dumetilheptano** aŭ **3,4-dumetilheptano** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **2-pentila klorido** kaj **2-butila klorido** en ĉeesto de **kalcio**. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en benzeno, kloroformo, acetono kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi prezentas 2-butilan grupon {30px|2-butila grupo} ligitan al la 2-a karbonatomo de la pentila grupo {60px|2-pentila grupo}. 3,4-Dumetilheptano estas alifata hidrokarbonido kaj posedas 9 karbonatomojn kaj 20 hidrogenatomojn. 3,4-Dumetilheptano uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 
## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **3,4-dumetilheptano** per traktado de **2-pentila klorido** kaj **2-butila klorido** en ĉeesto de **kalcio**: 

### Sintezo 2
* Preparado de la **3,4-dumetilheptano** per traktado de **2-butilmagnezia bromido** kaj **2-bromopentano**: 

### Sintezo 3
* Preparado de la **3,4-dumetilheptano** per traktado de **propila klorido** kaj **butila klorido** en ĉeesto de **zinko**: 

### Sintezo 4
* Preparado de la **3,4-dumetilheptano** per traktado de **3,4-dukloro-heptano** kaj **butila klorido** en ĉeesto de **magnezio**: 

## Vidu ankaŭ
* Alkanoj

## Referencoj 
Kategorio:Alkanoj
Tarouca

**Tarouca** estas urbo de Portugalio, situanta en la nordo de la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono *Douro*. Ĝi havas ĉirkaŭ 4 334 loĝantojn (2021).

Ĝi estas sidejo de la municipo Tarouca, kiu havas totalan areon de 100,08 km², kaj 7 363 loĝantojn (2021), subdividita en sep fregezioj. La municipa teritorio limas nordoriente kun Armamar, oriente kun Moimenta da Beira, sudokcidente kun Castro Daire, sude kun Vila Nova de Paiva kaj okcidente kun Lamego. La teritorio estas inter la valoj de la riveroj Douro kaj Paiva, dum la sidejo mem estas inter Vila Nova de Paiva sude kaj Lamego norde.

## Historio
eta|maldekstre|280px|Turo de Ucanha.
Prahistorian loĝadon atestas kastrumoj kaj monumentaj megalitoj troviĝantaj en la municipo. El la romia epoko estas disaj restaĵoj. 

Kvankam ĝermanoj ja loĝis en la areo, la islamanoj ne lasis multajn restaĵojn tie. La areo de Tarouca estis konkerita el islamanoj inter 1058 kaj 1064, kiuj estis respektive, la jaroj de la konkeroj de Viseu kaj de Koimbro. Post la fondo de la Reĝlando Portugalio (en 1143), ekis administracia organizado, per kreado de municipoj. 

Elstaras la romanikaj preĝejoj kaj arkitekturo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, videbla ĉefe en la senjordomegoj. 
 
En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis pli ol 11 000 loĝantojn en 1950, sed poste malpliiĝis iomete pro elmigrado ĝis nunaj 7 000 loĝantoj.

## Submunicipoj 
Tarouca havas la jenajn fregeziojn:
thumb|maldekstre|Fregezioj de la municipo Tarouca.

* Gouviães e Ucanha
* Granja Nova e Vila Chã da Beira
* Mondim da Beira
* Salzedas
* São João de Tarouca
* Tarouca e Dálvares
* Várzea da Serra

## Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
* Kastelo kaj romanika preĝejo de São Pedro de Tarouca (en la tabelbildo)
* Monaĥejo kaj romanika ponto de São João de Tarouca
* Turo de Ucanha
* Monaĥejo de Santa Maria de Salzedas
* Arkoj de Paradela
* Kapelo de S. Martinho Esporões
* Fonto de Esporões
* Pilorioj de Mondim de Cima kaj de Várzea da Serra
* Ponto de Mondim da Beira (romanika)
* Malnovaj domoj de iamaj judaj kvartaloj
* Palaco de Alvares

## Bildoj

What I saw and what I felt... (5039566625).jpg|Romanika preĝejo de São Pedro de Tarouca.
Igreja de São João de Tarouca - Portugal (2720405654).jpg|Preĝejo de São Martinho de Mouros.
SJTarouca.jpg|Monaĥejo de São João de Tarouca.
SJTarouca2.jpg|Monaĥejo de São João de Tarouca.
Mosteiro de Santa Maria de Salzedas.jpg|Monaĥejo de Santa Maria de Salzedas.
Ponte Fortificada de Ucanha V (49631808423).jpg|Ponto de Ucanha.
Mondim da Beira - Portugal (49054945283).jpg|Mondim da Beira.
Praia Fluvial Mondim da Beira.JPG|Banejo de Mondim da Beira.
Tarouca (91486372).jpg|Tarouca.
Pelourinho (varzea da serra).jpg|Pilorio de Várzea da Serra.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu
Rio Tinto (stacidomo)

**Rio Tinto** () estas fervoja stacio sur la Linio de Minjo, kiu priservas la urbon Rio Tinto, en la Municipo Gondomar, en Portugalio.

## Bildgalerio 

Estacao de Rio Tinto Azulejo 09.jpg|Azuleĥo
Estacao de Rio Tinto.jpg|Stacio
CP 529 "Camello" em Rio Tinto (5085066030).jpg|Pasaĝera trajno

## Vidu ankaŭ 
* Gondomar
* CP Urbanos do Porto
* Metroo de Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Gondomar
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Armamar

**Armamar** estas urbo de Portugalio, situanta en la nordo de la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono *Douro*. Ĝi havas ĉirkaŭ 1 510 loĝantojn (2021).

Ĝi estas sidejo de la municipo Armamar, kiu havas totalan areon de 117,24 km², kaj 5 678 loĝantojn (2021), subdividita en 14 fregezioj. La municipa teritorio limas norde kun Peso da Régua, nordoriente de Sabrosa, oriente de Tabuaço, sudoriente de Moimenta da Beira, sudokcidente kun Tarouca kaj okcidente kun Lamego. La teritorio estas sude de la rivero Douro kaj ĝis la montaro Serra de Leomil (sude), dum la sidejo mem estas norde de Moimenta da Beira kaj oriente de Lamego.

## Historio
eta|maldekstre|280px|Preĝejo de Armamar.
Prahistorian loĝadon atestas kastrumoj kaj megalitoj troviĝantaj en la municipo. El la romia epoko estas disaj restaĵoj. 

Kvankam ĝermanoj ja loĝis en la areo, la islamanoj ne lasis multajn restaĵojn tie. La areo de Armamar estis konkerita el islamanoj inter 1058 kaj 1064, kiuj estis respektive, la jaroj de la konkeroj de Viseu kaj de Koimbro. Post la fondo de la Reĝlando Portugalio (en 1143), ekis administracia organizado, per kreado de municipoj. 

Elstaras la romanikaj preĝejoj kaj arkitekturo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, videbla ĉefe en la senjordomegoj. 

Folgosa havis foruon havigita de D. Sanĉo la 1-a en 1188.
 
En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis pli ol 11 000 loĝantojn en 1950, sed poste malpliiĝis iomete pro elmigrado ĝis nunaj 7 000 loĝantoj. Aktuale la ekonomio baziĝas sur agrikulturo (fruktoj kaj vino), tiukadra industrio kaj transformado de produktoj el brutobredado.

## Submunicipoj 
Armamar havas la jenajn fregeziojn:
thumb|maldekstre|Fregezioj de la municipo Armamar.

* Aldeias
* União de Freguesias de Arícera e Goujoim
* Armamar
* Cimbres
* Folgosa
* Fontelo
* Queimada
* Queimadela
* Santa Cruz, antaŭe Santa Cruz de Lumiares
* São Cosmado
* São Martinho das Chãs
* União de Freguesias de Santiago e São Romão
* Vacalar e São Joaninho
* União de Freguesias de Vila Seca e Santo Adrião

## Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
* Preĝejo de Sankta Mikaelo de Armamar 
* Blazondomoj de São João de Travanca kaj Aldeias 
* Pilorioj de Aricera, Goujoim
* Ponto de Santo Adrião super la rivero Tedo 
* Kapelo de Nossa Senhora das Neves de Vila Seca

## Bildoj

What I saw and what I felt... (5039566625).jpg|Romanika preĝejo de São Pedro de Tarouca.
Igreja de São João de Tarouca - Portugal (2720405654).jpg|Preĝejo de São Martinho de Mouros.
SJTarouca.jpg|Monaĥejo de São João de Tarouca.
Folgosa - Portugal (16136054335).jpg|Folgosa.
GomesTeixeira.jpg|Busto de matematikisto Gomes Teixeira, en São Cosmado.
Vacalar - Portugal (22455914599).jpg|Vacalar.
Pelourinho de Santo Adrião - Portugal (22859230741).jpg|Santo Adrião.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Armamar
* Pelos Caminhos do Douro
* Douro Valo - Armamar
* Associação de Fruticultores de Armamar

* 

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu
La Sinjor’ estas mia forto

[thumb|Oni ofte kantas tiun ĉi kanton en [Komunumo de Taizé|Taizé]]

**La Sinjor’ estas mia forto** estas eklezia kanto verkita de Jacques Berthier en 1988 por la Komunumo de Taizé. Ĝia originalo *El Senyor és la meva força* estas verkita en la kataluna. Ĝi publikiĝis ankaŭ en diversaj esperantaj tradukoj, i.a. en 2001 en la Ekumena Diserva Libro ADORU (n-ro 27).

La teksto de la kanto originas el la Biblio (Jesaja 12,2):

## Teksto

**En la kataluna:**
El Senyor és la meva força,
el Senyor el meu cant.
Ell m’ha estat la salvació.
En Ell confio i no tinc por,
en Ell confio i no tinc por.

**En Esperanto (laŭ ADORU, n-ro 27):**
La Sinjor’ estas mia forto,
mia ĝojo kaj kant’.
Li fariĝis mia sav’.
Nur Lin mi fidas sen ia tim’,
nur Lin mi fidas sen ia tim’.

**En Esperanto (laŭ Christian Meise, ĉe YouTube):**
L' Eternulo estas espero,
mia forto, mia kant’.
Li fariĝis mia savant'.
Al li mi fidas kaj ne timas,
al li mi fidas kaj ne timas.

## Eksteraj ligiloj
* La kanto en Esperanto kaj 6 aliaj lingvoj (versio de Christian Meise ĉe YouTube)

Kategorio: Kristanaj kantoj
Unuiĝintaj Komunumoj kaj Lokaj Registaroj

La **Unuiĝintaj Komunumoj kaj Lokaj Registaroj** (**UKLR**; , UCLG ; , CGLU; , CGLU) estas internacia organizaĵo kuniganta urbojn, lokajn kaj regionajn aŭtoritatojn kaj municipajn aŭtoritatojn kaj asociojn ĉirkaŭ la mondo, kies ĉiutagaj agadoj inkludas aranĝi renkontiĝojn de urbestroj kaj aliaj lokaj kaj regionaj gvidantoj, efektivigante komunajn multi-koncernatajn projektojn kun internaciaj instituciaj partneroj, organizante internaciajn laborrenkontiĝojn por partumi spertojn en lokapolitikaj temoj kaj metodologioj, kaj protektante la interesojn de lokaj kaj regionaj aŭtoritatoj ĉe la UN .

Kiel tegmenta organizaĵo, ĝi inkluzivas ĉirkaŭ 175 regionajn kaj landajn asociojn, kiuj reprezentas entute ĉirkaŭ  municipojn.

La organizaĵo estis kreita en 1913 kiel la "Internacia Unio de Lokaj Aŭtoritatoj". 

La organizo atingis la inkludon de Celo 11 Daŭrigeblaj Urboj kaj Komunumoj en la Tagordo de 2030   , integras lokajn plej bonajn praktikojn en agadplanojn   , regule disponigas ĝisdatigojn pri progreso kaj proponoj al la Politiko Altnivelo. Forumo pri Daŭripova Evoluo   .

La laborprogramo de la organizo temigas:

* Pliigi la rolon kaj influon de loka administracio kaj ĝiaj reprezentaj organizoj en tutmondaj procezoj;
* Transformi nin en bazan infrastrukturan elementon por subteni demokratan, efikan, novigan lokan registaron, proksiman al la civitano;
* Certigante efikan kaj demokratian organizon de tutmondaj procezoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* https://www.metropolis.orgMetropolis
* UNACLA

Kategorio:Ĝemelurboj
Kategorio:Internaciaj politikaj organizaĵoj
Monte de Lobos (stacidomo)

**Monte de Lobos** aŭ **Monte dos Lobos** () estas fervoja stacio sur la Linio de Beira Alta, kiu priservas la urbon Monte dos Lobos, en la fregezio Pala, en la Distrikto Viseu, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Mortágua

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Mortágua
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Moimenta-Alcafache (stacidomo)

**Moimenta-Alcafache** () estas fervoja haltejo sur la Linio de Beira Alta, kiu priservas la urbojn Alcafache kaj Moimenta de Maceira Dão, en la distrikto Viseu, en Portugalio.

## Fervoja katastrofo de Moimenta-Alcafache 
La , du trajnoj koliziis proksime de Alcafache, kaŭzante pli ol 120 mortojn.

centra|280ra|eta|Monumento memore al la fervoja akcidento de Alcafache

## Vidu ankaŭ 
* Mangualde

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Mangualde
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Taliŝa Vikipedio

La **Taliŝlingva Vikipedio** estas la taliŝa versio de Vikipedio. Ĉi tiu versio estis kreita en decembro 2023. En ĉi tiu vikio, Taliŝa lingvo estas skribita en latina skribo kaj ĝi ankaŭ legeblas en cirila skribo. Ĝis hodiaŭ, Taliŝlingva Vikipedio havas  registritajn uzantojn,  moderigantojn kaj  artikolojn.

## Ligiloj 
Taliŝlingva Vikipedio (en Taliŝa lingvo)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vikipedio
* Taliŝa lingvo

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Palmilheira (stacidomo)

**Palmilheira** (), plennome **Águas Santas / Palmilheira**, estas fervoja haltejo sur la Linio de Minjo, kiu priservas la urbon Águas Santas kaj Palmilheira, en la municipo Maia, en Portugalio.

## Bildgalerio 

UTD em Águas santas (5044044136).jpg|Pasaĝera trajno
CP 4713, Areia (5044047596).jpg|Vartrajno

## Vidu ankaŭ 
* Maia (Portugalio)
* Águas Santas (stacidomo)
* CP Urbanos do Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Maia (Portugalio)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Lapa do Lobo (stacidomo)

**Lapa do Lobo** () estas fervoja haltejo sur la Linio de Beira Alta, kiu priservas la urbon Lapa do Lobo, en la municipo Nelas, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Nelas

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nelas
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
József Torma (diplomato)

**József Torma** [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Torma József** estis hungara etnografo, filologo, diplomato, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

József Torma naskiĝis  en Kecskemét, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Torma maturiĝis en Szeged en 1962, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1967. Post la diplomo li instruis en gimnazio en Szeged 2 jarojn, inter 1969–1986 en altlernejo en la sama urbo, poste en la universitata instituto ĝis 1991. Intertempe li studis en Halle (1963), Jagelona Universitato (1966) kaj Universitato de Baŝkirio (1978), poste li akiris plian diplomon en 1980, en la sekva jaro li doktoriĝis en universitato, fine li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1998. Li estis diplomato inter 1991–1993 en Turkio, poste en Kazaĥio, Kirgizio kaj Taĝikio. Li havis edzinon. Dum la diplomaciaj servoj li esploris lingvojn de pluraj aziaj popoloj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Mongol nyelv.* (studenta lernolibro, 1978)
* *Bashkir Dialectological Studies.* (2 volumoj, disertaĵo, 1983)
* *„…a tűznek mondom!” A baskír népi orvoslás mágikus elemeinek mai rendszere.* (monografio kaj disertaĵo, 1997)

## Fontoj 
* biografio hungare
* aprezo angle
* datenoj angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Hungaraj filologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
São Romão (stacidomo)

**São Romão** () estas fervoja stacio sur la Linio de Minjo, kiu priservas la fregezion São Romão do Coronado, en la municipo Trofa, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Trofa
* CP Urbanos do Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Trofa
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Trofa

**Trofa** estas portugala urbo de  loĝantoj (2021) situanta en la subregiono de la Metropola Areo de Porto, apartenanta al la Norda regiono kaj al la distrikto Porto.

Ĝi estas la sidejo de la municipo Trofa, kiu havas totalan areon de &nbsp;km²,  loĝantojn en 2021 kaj loĝdenson de 536 loĝantoj por km², subdividita en 5 fregezioj. La municipo estas limigita en la nordo fare de la municipo Vila Nova de Famalicão, en la oriento Santo Tirso, en la sudo Maia kaj en la okcidento de Vila do Conde.

## Historio 
eta|maldekstre|230ra|Kastrumo de Alvarelhos.
Pluras atestoj de loĝado el prahistorio, hakiloj de Abelheira, gravuraĵoj de Monte de S. Gens, ŝtoniloj trovita en la iama stacio de kaj *mamoas* de S. Pantaleão kaj Alvarelhos.

En romia epoko la teritorio de la municipo Trofa estis trapasata de ŝoseo necesa por la administracio de kio restis la kastrumo de Alvarelhos kaj la mejloŝtonoj. Oni trovis restaĵojn ankaŭ de visigotoj.

Oni supozas, ke unu de la plej fruaj citaĵoj konataj estas en dokumento de la monaĥejo de Moreira (Maia) de la jaro 979, kiu referencas Alvarelhos (alvarelios), São Cristovão do Muro (sanctum cristoforum) kaj Cedões (Zadones - en Santiago de Bougado). 

En 1809, lokanoj de Trofa frontis francajn trupojn dum la dua franca invado de Portugalio, estritaj de la Marŝalo Soult, kiuj estis survoja al Porto. Portugala soldataro kaj lokanoj armitaj de laboriloj malhelpis ke la francaj invadantoj trapasu la riveron Ave ĉe Barca da Trofa fine de Marto 1809. La francoj devis laŭiri la riveron Ave, kaj trapasi ilin ĉe Ponto de Lagoncinha. 

La Municipo Trofa estis kreita en 1998, dum la urbo Trofa, kiu estis altigita al la kategorio de urbeto en 1984, estis altigita al la kategorio de urbo en 1993.

## Fregezioj 
eta|250ra|maldekstra
* Alvarelhos e Guidões
* Bougado (São Martinho e Santiago) (cidade da Trofa)
* Coronado (São Romão e São Mamede) (vila do Coronado)
* Covelas
* Muro

## Vidindaĵoj
* Preĝejo de Santiago de Bougado, de Nicolau Nasoni
* Kastrumo de Alvarelhos
* Kapelo de Nossa Senhora das Dores
* Parkoj Nossa Senhora das Dores kaj Dro. Lima Carneiro
* *Alameda da Estação* (stacia poplejo)
* Fervoja stacio de Trofa
* Kulturdomoj de Trofa
* Preĝejoj de Alvarelhos kaj de São Mamede do Coronado
* Montoj de São Gens de Cidai kaj de Santa Eufémia
* Kapelo de São Gonçalo
* Arbaroj Souto da Lagoa kaj Souto de Bairros
* Preĝejo de São Cristóvão do Muro
* Kapelo de São Pantaleão
* Preĝejoj de São Romão do Coronado, kapelo de Santa Euláli, de Guidões kaj krucmonumentoj de Via Sacra
* Barca da Trofa
* Parko de Azenhas (akvomuelejoj)
* Cristo Rei

## Vidu ankaŭ 
* Trofa (stacidomo)
* Portela (stacidomo)
* São Romão (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

* 


Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Porto
Aguda (Portugalio) (stacidomo)

**Aguda** () estas fervoja haltejo sur la Linio de Nordo, kiu priservas la urbon Arcozelo kaj la areon Praia da Aguda, en la municipo Vila Nova de Gaia, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Vila Nova de Gaia
* CP Urbanos do Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Vila Nova de Gaia
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Recidivismo

En kriminologio, kontraste al laŭleĝa provliberigo, recidivo signifas re -delikton post servado de puno. Ĝi estas mezurita per la recidivprocento. En la pli larĝa signifo uzata de krimstatistiko, recidivo estas la komisio de krima ago de iu kiu jam estis laŭleĝe kondamnita pro tia ago.

En la pli malvasta kaj reala signifo, tamen, refalo okazas nur kun tielnomitaj "trafaj" antaŭaj konvinkiĝoj, t.e. nur se la nova delikto implikas precize la saman kriman delikton aŭ almenaŭ kriman delikton direktitan kontraŭ la sama laŭleĝa intereso.

## Tipoj de refalo 
Refalo estas kutime dividita en ĝeneralan kaj specialan:

* *Ĝenerala recidivo* implikas la komisionon de diversaj krimoj fare de persono.
* *Speciala recidivo* implikas la komisionon de homogenaj aŭ identaj krimoj de persono.

Ili ankaŭ distingas malliberecan recidivon, kio estas la komisio de krimo en lokoj de senigo de libereco. Kriminologia recidivo, kiu kovras ĉiujn personojn kiuj faris krimojn, sendepende de ilia liberigo de krima respondeco aŭ puno, la statuto de limigoj kaj la ĉeesto de krimlisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Supera Eduko en Prizono ĉe Hudson link
* Recidivismo en Finnlando 1993–2001 
* Usona Recidivisma Statistiko
* Malliberula recidivismo Statistiko de Buroo de Justico
* Krima recidivismaj indicoj tutmonde:  6-jara sistema revizia ĝisdatigo.
* Vivo Post Prizono: Venkante Recidivismon 

Kategorio:Kriminologio
Kategorio:Konduto
Katalin Uray-Kőhalmi

'*** [urai-kOhalmi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Uray-Kőhalmi Katalin*' estis hungara etnografo, mongolisto, altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis *Kőhalmi*, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Uray Gézáné*, ŝia patro estis Béla Kőhalmi.

 naskiĝis  en Vieno, ŝi mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ĝis 1934 la familio Kőhalmi vívis en Vieno, poste ili hejmenvenis.  maturiĝis en Deák-placa gimnazio evangelia en 1944, poste ŝi akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1948. Post la diplomo ŝi praktikadis en la universitata instituto jaron, poste ŝi laboris en akademia instituto ĝis la emeritiĝo en 1987, escepte ŝi laboris en akademia eldonejo inter 1954–1958. En la unua fojo ŝi esploris en Mongolio en 1957, ŝi kandidatiĝis en 1969 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi ankaŭ instruis en universitatoj de Budapeŝto, Szeged kaj Vieno. Ŝi edziniĝis en 1949, vidviniĝis en 1991, naskis 2 gefilojn en 1951 kaj 1953.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Mongol népek és nyelvek. 1–2.* (1956)
* *Zwei Systeme der Altersbezeichnungen des Viehes bei den Mongolen.* (1959)
* *A steppei nomádok íjászfelszerelése. Kialakulása, története, szerepe a hagyományban és a folklórban.* (disertaĵo, 1968)
* *A szteppék nomádja lóháton, fegyverben.* (monografio, 1972)
* *Honfoglaláskori lószerszámok. – Jurták lakói.* (1988)
* *A steppei nyereg, kengyel és fék. – Nomád szállások és erődítések.* (1997)
* *Varázslatos hős a mongol és tibeti epikában.* (2004)

## Fontoj 
* datenoj kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj mongolistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Bibó (etnologo)

**István Bibó** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bibó István** estis hungara etnologo, ministeria oficisto, bibliotekestro. Lia nobela antaŭnomo estis *barátosi* [barAtoŝi], lia distinga vorto estis "pli aĝa," ja lia samnoma filo estis István Bibó (pli juna), lia nepo estis István Bibó (arthistoriisto).

István Bibó naskiĝis  en Kecskemét, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
István Bibó akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1909. Inter 1910–1924 li estis ministeria oficisto, poste ĝis sia morto bibliotekestro de la universitata biblioteko de Scienca Universitato Ferenc József. Li okupiĝis pri filozofio, etnologio, popolpsikologio, popolkulturo kaj bibliotekoj. Lia edzino naskis filon en 1911.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az érzéki megismerés természete.* (ankaŭ disertaĵo, 1909)
* *A pszichológia általános elvei.* (1916)
* *A magyarság és a magyar társadalom jelleme.* (1924)
* *Könyvtáraink racionalizálása.* (1930, denove 1933)
* *A számok szerepének és jelentésének kialakulása az emberiség történetében. – A számok jelentése a IX–XIII. századi magyarság történetében.* (1935)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj etnologoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Zazaalingva Vikipedio

La **Zazaalingva** **Vikipedio** estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la Zazaa lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon *Wikipediyay Zazaki,* *ensiklopediya xosere*. Ĝi fondiĝis en aprilo 2005. Ĝis hodiaŭ, la Zazaalingva Vikipedio havas  registritajn uzantojn,  moderigantojn kaj  artikolojn.

## Ligiloj 
* la Zazaalingva Vikipedio (en Zazaa lingvo)

## Vidu ankaŭ 
* Vikipedio
* Zazaa lingvo

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Turkio
Kategorio:Zazaoj
Mazandaranalingva Vikipedio

La **Mazandaranalingva Vikipedio** aŭ la **Tabaralingva Vikipedio** (en Mazandarana: *مازرونی ویکی‌پدیا/ تبری ویکی‌پدیا*) estas la Mazandarana- versio de la libera enciklopedio de Vikipedio. Ĝi estis kreita en novembro 2006.

Ĝis hodiaŭ, la Mazandaranalingva Vikipedio havas  registritajn uzantojn,  administrantojn kaj  artikolojn.

## Referencoj 
## Ekstera Ligilo 
* la Mazandaranalingva Vikipedio (en Mazandarana lingvo)

## Vidu ankaŭ 
* Vikipedio
* Mazandarana lingvo

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Lago de Arló

La **lago de Arló** origine hungare *Arlói-tó* estas pitoreska lago apud Arló.

## Historio 
En la 20-a jarcento minado de karboj okazis proksime. Tio kaŭzis tertremetojn, krome ĝuste en najbara monto de la tiea valo la tertavoloj ne estis stabilaj. Terlavangoj okazis trifoje en 1863, 1910 kaj 1927. Tiu lasta baris fluon de rojo fluanta tra la valo. Tial la akvo ŝveliĝis kaj lago naskiĝis. La akvo jam estis danĝera por la loĝantoj, tial oni faris artefaritan elfluejon kaj oni faris stabila la akvonivelon. Paŝo post paŝo unue la proksimaj loĝantoj, poste ankaŭ turistoj malkovris la novan lagon, ja tie povas banadi, fiŝkaptadi, remadi, sed ankaŭ la najbaraj montoj estas bona ekskursejo. Fiŝkaptantoj povas kapti karpojn, ezokojn kaj merlangojn. Apud la lago restoracio kaj kampadejo funkcias.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* priskribo hungare

Arló
Vargelas (stacidomo)

**Vargelas** () estas fervoja stacio sur la Linio de Doŭro, kiu priservas Quinta de Vargelas, en la municipo São João da Pesqueira, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* São João da Pesqueira

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:São João da Pesqueira
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Couto de Cucujães (stacidomo)

**Couto de Cucujães** () estas fervoja haltejo sur la Linio de Vouga, kiu priservas la vilaĝon Cucujães, en la Distrikto Aveiro, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Oliveira de Azeméis

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Oliveira de Azeméis
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Trofa (stacidomo)

**Trofa** () estas fervoja stacio sur la Linio de Minjo, kiu priservas la urbon Trofa, en Portugalio.

centra|280ra|eta|La stacio dum konstruado

## Vidu ankaŭ 
* Trofa
* CP Urbanos do Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Trofa
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Unio de Junuloj Komunistaj de Kubo

La **Unio de Junuloj Komunistaj de Kubo**, , estas la ŝtata komunisma junulara organizaĵo de la kariba ŝtato Kubo. Ĝi fondiĝis la
4-an de aprilo 1962 kaj estas membro de la Monda Federacio de Demokratia Junularo (MFDJ), kiu antaŭ la kolapso de la eŭropaj socialismaj ŝtatoj en 1989-1991 estis tutmonde grava tegmenta organizaĵo kaj ankaŭ gravis kiel kontakto por TEJO. Sian sidejon la unio kompreneble havas en la nacia ĉefurbo Havano.

Formale temas pri la junulara branĉo de la Komunista Partio de Kubo, kies membreco estas libervola kaj elektema. La membraj asocioj de la unio nombras pli ol 400 000 aktivajn membrojn. Ĝia simbolo montras la stiligitajn vizaĝojn de Julio Antonio Mella, Camilo Cienfuegos kaj Che Guevara. La moto estas *estudio, trabajo, fusil* kaj signifas "studado, laboro, fusilo". La unio laŭ propra memkompreno ne estu klasika "amasorganizaĵo", sed vidas sin, kiel la Komunista Partio de Kubo, kiel la "avangardo de la socio". La minimuma aĝo estas 14 kaj la maksimumo 30 jaroj, kvankam la gvidaj kadroj estas ĝenerale pli aĝaj. Membroj estas atenditaj havi "precipe altan nivelon de socialisma konscio". En esceptaj kazoj ankaŭ eksterlandanoj loĝantaj en Kubo povas esti akceptitaj en la organizaĵon.

La 11-a kaj 14-a eventoj de la Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro estis gastigitaj en Kubo de la organizaĵo - en 1978 respektive 1997. La unio eldonas la ĉiutagan gazeton *Juventud Rebelde* (*Ribelema Junularo*)  en Kubo. Membroj estas atenditaj subteni la organizaĵon donacante 2% de sia enspezo monate.

## Referencoj 
## Fontoj 
* La teksto ekestis laŭ informeroj el la koncernaj tekstoj en la hispana, angla kaj germana Vikipedioj, je la stato de la 21-a de majo 2024.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Junularaj organizaĵoj de komunismaj partioj
Kategorio:Junularaj organizaĵoj en Kubo
2,2,3-Trimetilheksano

**2,2,3-Trimetilheksano** aŭ **2-pentila-t-butano** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **t-butila klorido** kaj **2-amila klorido**. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi prezentas t-butilan grupon {30px|t-Butila grupo} ligitan al la 2-a  karbonatomo de la pentila grupo {50px|2-pentila grupo}. 2,2,3-Trimetilheksano estas alifata hidrokarbonido kaj posedas 9 karbonatomojn kaj 20 hidrogenatomojn. 2,2,3-Trimetilheksano uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 
## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **2,2,3-trimetilheksano** per traktado de **t-butila klorido** kaj **2-amila klorido**  : 

### Sintezo 2
* Preparado de la ** ** per traktado de **t-butila klorido** kaj **2-amila klorido**  : 

### Sintezo 3
* Preparado de la **2,2,3-trimetilheksano** per traktado de **t-butilmagnezia bromido** kaj **2-amila bromido**  :

### Sintezo 4
* Preparado de la **2,2,3-trimetilheksano** per traktado de **2,2,3-trikloroheksano** kaj **metano**  : 

## Vidu ankaŭ
* Alkanoj

## Referencoj 
Kategorio:Alkanoj
Arthur Weisbrodt

**Arthur Kurt Paul WEISBRODT** (naskiĝinta la  en Berlin-Rummelsburg, ekzekutita la  en Brandenburg an der Havel) estis germana optikisto kaj rezistanto kontraŭ naziismo. 
## Vivo 
Originante el laborista familio, Weisbrodt trejniĝis kiel optikisto. De 1929 li membris ĉe Komunista Partio de Germanio. Post la potencakiro de la nazioj li kontraŭleĝe laboris kiel kuriero por la Regna komandejo de la helporganizo *Rote Hilfe Deutschlands* (RHD) organizante konkretan helpon al persekutatoj. Li zorgis pri la presado de la kaŝa periodaĵo *Tribunal* kiun li disdonadis en sia loĝareo. Tiaokaze li estis arestita kaj kondamnita al punlaborado Post liberiĝo el la prizono de Brandenburg en 1941 li restartigis kontaktojn malnovajn aliĝonte al grupo  de Saefkow-Jacob-Bästlein. Per spiono de Gestapo la rondoj de Anton Saefkow estis malkaŝigitaj. Sekve Weisbrodt estis malliberigita kaj kondamnita je morto en la 19.9.1944, kune kun Erwin Nöldner kaj Bernhard Almstadt fare de Popola Kortumo en Berlino. La senkapigo estis en la 6.11.1944 je Brandenburg-Görden.

## Honoroj 
Dum la GDR-tempo oni honoris lin kiel kontraŭfaŝiston kaj rezistadbatalanton: 
* Berline (Lichtenberg) oni nomis straton por li.
* En 1973 oni starigis ĉe la junulargastejo sur Kastelo Goseck (en Goseck), memorŝtonon por li (la domo tiam portis lian nomon). La memorigilon oni tuj post Turniĝo forigis. 
*Vande de lia loĝdomo troveblis ĝis 1990 dua memortabulo; ĝi hodiaŭ videblas en la distrikta historia muzeo. 
*En januaro 2010 oni metis en Berlin-Fennpfuhl sur la placo *Hummelplatz* proksime de la antaŭurba fervojstacio *Mahlsdorf* ŝtonon por li kaj Johann Przybilla kaj Karl Vesper.

## Literaturo 
* Luise Kraushaar k. a.: *Deutsche Widerstandskämpfer.* Dietz-Verlag, Berlin 1970, volumo 2, p. 564.
* Stephan Hermlin: *Die erste Reihe.* Verlag Neues Leben, Berlin 1951, kvina eldono, 1985, p. 117ss.

## Eksteraj ligiloj 
* iama memortabulo je Greifswalder Straße 49

## Notoj 
Kategorio:Germanaj komunistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo  

Kategorio:Naskiĝintoj en 1909
Kategorio:Mortintoj en 1944
Canas-Felgueira (stacidomo)

**Canas-Felgueira** () estas fervoja stacio sur la Linio de Beira Alta, kiu priservas la urbon Canas de Senhorim, en la Distrikto Viseu, en Portugalio.

## Bildgalerio 

Estação Ferroviária de Canas Felgueira - Canas de Senhorim - Portugal (2209187492).jpg
Estação Ferroviária de Canas-Felgueira - Portugal (3341741867).jpg
Estação Ferroviária de Canas-Felgueira - Canas de Senhorim - Portugal (3617481788).jpg

## Vidu ankaŭ 
* Nelas

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nelas
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Etimologia Vortaro de la Propraj Nomoj

***Etimologia Vortaro de la Propraj Nomoj***, mallongigite *EVPN*, estas etimologia vortaro aparte fokusanta pri propraj nomoj. Ĝi estis verkita de André Cherpillod kaj eldonita de UEA en 2005. Iusence ĝi kompletigas la verkaĵon Konciza Etimologia Vortaro de la sama aŭtoro, kiu aperis en unua eldono du jarojn pli frue, en 2003.

La koncepton de propra nomo la aŭtoro interpretas en plej vasta maniero: temas ne nur pri geografiaj kaj personaj nomoj, sed ankaŭ nomoj de famuloj (Dikenso, Vagnero), kaj konataj esperantistoj (Ĉe, Privat), kaj krome de dinastioj, religioj, famaj konstruaĵoj, monatoj kaj festoj, bildstriaj figuroj, planlingvoj kaj tiel plu. La sumo de ĉiuj kapvortoj estas laŭ la aŭtoro 4 313. Ili aperas en du kategorioj: formoj esperantigitaj laŭ PIV (la plej multaj) kaj kursive skribitaj neasimilitaj formoj. La ordo estas strikte alfabeta (laŭ radikoj), tamen ne centprocente: ekzemple la ĉefurboj de usonaj ŝtatoj aperas sub la nomo de la respektiva subŝtato: *Houston* kaj *Dallas* troviĝas sub Teksaso. La etimoj estas donitaj plej koncize, se iel eble en unu linio.

## Eksteraj ligiloj 
* *Etimologia Vortaro de la Propraj Nomoj* en la katalogo de UEA
* *Etimologia Vortaro de la Propraj Nomoj* en la retbutiko de FEL

### Recenzoj 
* Recenzo de Ebbe Vilborg en la Revuo Esperanto
* Recenzo de Edmund Grimley Evans
* Recenzo de Alen Kris en La Ondo de Esperanto, jarkolekto 2007, №1 (147)

## Vidu ankaŭ 
* Konciza Etimologia Vortaro de la sama aŭtoro, unua eldono de 2003
Christvit Ngongo Mbuangi

**Christvit Ngongo Mbuangi** (naskiĝis la 3-an de majo 2001 en Kinŝaso – mortis la 30-an de aprilo 2024 en aĝo de nur 22 jaroj en la sama urbo) estis esperantisto en la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa). Ŝi estis filino de konata esperantistino *Alexandrine Omba Tshamena*. Ekde 2021 ĝis sia morto Christvit estis individua membro de UEA.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo 'Forpasis Christvit Ngongo Mbuangi' de la 1-a de majo 2024 en la retejo *esperanto-afriko.org* ()

Kategorio:Personoj de Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Kongaj esperantistoj
Gafur Mirzabajev

**Gafur MIRZABAJEV** (naskiĝis la 26-an de aprilo 1956 – mortis en aprilo 2024) estis uzbeka esperantisto kaj komercisto. Li estis konata kiel fondinto de Uzbeka Esperanto-Asocio kaj ĝia prezidanto. Aŭtoro de kantoj, poemoj, prozaĵoj kaj eseetoj en Esperanto, aktiva kunlaboranto de IKEF.

## Verko
* *Jen vivo mia*. Kasedo, Taŝkent 1996.

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo por Paco kaj Solidaro en Samarkando, fondita de esperantistoj

## Eksteraj ligiloj 
* filma prezento de Esperanto en Uzbekio de decembro 2019 per Gafur Mirzabajev en la retejo Jutubo ()
* nekrologo pri li en la numero junio 2024 de la revuo Esperanto ()
Aguieira (stacidomo)

**Aguieira** () estas fervoja haltejo sur la Branĉo de Aveiro, kiu priservas la urbon Aguieira, en la Distrikto Aveiro, en Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Águeda

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Águeda
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
3,5-Dumetilheptano

**3,5-Dumetilheptano** aŭ **sek-butil-2-metil-1-butano** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **2-butila klorido** kaj **1-kloro-2-metilbutano** en ĉeesto de **magnezio**. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi prezentas sek-butilan grupon ligitan al la 2-metilbutila grupo kun kloratomo en la 1-a karbonatomo de la butila grupo. 3,5-Dumetilheptano estas alifata hidrokarbonido kaj posedas 9 karbonatomojn kaj 20 hidrogenatomojn. 3,5-Dumetilheptano uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 
## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **3,5-dumetilheptano** per traktado de **2-butila klorido** kaj **1-kloro-2-metilbutano** en ĉeesto de **magnezio**: 

### Sintezo 2
* Preparado de la **3,5-dumetilheptano** per traktado de **2-butila klorido** kaj **1-kloro-2-metilbutano** en ĉeesto de **zinko**: 

### Sintezo 3
* Preparado de la **3,5-dumetilheptano** per traktado de **3,5-dukloro-heptano** kaj **metano**: 

### Sintezo 4
* Preparado de la **3,5-dumetilheptano** per traktado de **3,5-dukloro-heptano** kaj **klorometano** en ĉeesto de **kalcio**: 

## Vidu ankaŭ
* Alkanoj

## Referencoj 
Kategorio:Alkanoj
Károly Borsányi

**Károly Borsányi** [kAroj borŝAnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Borsányi Károly** estis hungara historiisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Újpest, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1932, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1938, en la sekva jaro li doktoriĝis. En la lernojaro 1939 li studis en Vieno kaj Romo, eĉ li studvojaĝis al Libio en 1940. Ekde tiam li interesiĝis pri historio de Afriko. Inter 1940–1961 li instruis en pluraj ĉefurbaj gimnazioj, inter 1961–1976 li estis lektoro en la universitato, poste docento ĝis la emeritiĝo en 1980. Interrompe li estis katedrestro en altlernejo de Bamako (1963–1966) kaj Adisabeba Universitato (1970–1971). Lia edzino naskis filinon. Li ricevis 2 premiojn en 1955.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A liberalitás eszme története.* (disertaĵo, 1938)
* *A történelem tanítása az ellenforradalmi korszak középiskoláiban.* (1955)
* *Afrika felszabadításának útja.* (1960)
* *Az afrikai egységtörekvések a párizsi pánafrikai kongresszustól a casablancai afrikai csúcsértekezletig. 1919–1961.* (1963)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
General Torres (stacidomo)

**General Torres** () estas fervoja stacio sur la Linio de Nordo, kiu priservas la fregezion Santa Marinha, en la municipo Vila Nova de Gaia, en Portugalio.
 

centra|280ra|eta|Metrostacio *General Torres* sur linio D

## Vidu ankaŭ 
* Vila Nova de Gaia
* CP Urbanos do Porto
* Metroo de Porto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Vila Nova de Gaia
Kategorio:Fervojaj stacioj en Portugalio
Kirdasa

**Kirdasa,** laŭ egipta ,  estas urbego en Egiptio, en Nildelto, en Provinco Gizo.

## Demografio 
En Kirdasa loĝis  en 2018 laŭ Germanlingva Vikipedio.

## Geografio 
Kirdasa kuŝas sur la bordoj de irigacia kanalo en alteco 18 m laŭ la marnivelo. Provinca sidejo Gizo kaj Urbo Sesa de Oktobro troviĝas po 10, ĉefurbo Kairo 13, Ŝubra al Ĥejma 17, Helŭano 30, Fajumo 84, Suezo 135, Aleksandrio 174, Luksoro 505, Asuano 684 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Kirdasa jam dum la malnovaj tempoj estis konata pri la tekstilaj manfaraĵoj. En la postaj jarcentoj la historio similis al la ceteraj proksimaj urbegoj.

## Ekonomio 
Kirdasa estas fama ankaŭ nun pro siaj manfaritaj teksaĵmetioj, teksitaj tapiŝoj, kaj murpendaĵoj, tial la urbego estas tutlande fama pro komercado de ŝtofoj, vestaĵoj kaj teksaĵoj.

## Klimato 
Gizo situas en arida klimato (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas nur 17 mm, inter majo-oktobro neniam pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter . Ventoŝtormoj povas esti oftaj en marto kaj aprilo alportante polvojn.

## Trafiko 
Ĉe Kirdasa la ĉefvojoj ĉirkaŭbrakas la urbegon. La plej proksima flughaveno funkcias en Kairo. 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Referencoj 
## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Egiptio
Agir

**Agir** - prononco , en traduko "Agi!" - estas politika partio de Francio kreita en novembro 2017. La plimulto de ĝiaj fondmembroj antaŭe estis rilata al la Konstrua frakcio ene de la dekstre centraj respublikanoj, *Les Républicains*. Titolante sin kiel "liberala, socia, eŭropa, humanisma kaj reformisma" partio, Agir estis fondita fare de grupo de 19 establitaj politikistoj kiel alternativo al la respublikanoj. La partio fuziis en septembro 2022 kun la partio Teritorioj de progreso *(Territoires de progrès) kaj la kompare pli multmembra partio *République en marche* (respubliko en marŝo) al nova partio *Renaissance* (renaskiĝo). Tamen ĝi ne malfondiĝis en tiu fuzio, sed daŭre tenas prezidanton, oficejon kaj retejon, kaj konsideratas asociita partio de la komuna nova partio *Renaissance'' (renaskiĝo).  

Pluraj partianoj estis respektive estas parlamentanoj en la Nacia Asembleo. Fabienne Keller estis la nura Membro de la Eŭropa Parlamento (MEP) de la partio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2017
Kategorio:Politikaj partioj de la kvina Franca Respubliko
Teritorioj de progreso

**Teritorioj de progreso** - france ***Territoires de progrès***, prononco  - estas politika partio de Francio kreita en februaro de 2020, kiu en septembro 2022 fuziis kun *République en marche* (respubliko en marŝo) al nova partio *Renaissance* (renaskiĝo). Tamen ĝi daŭre tenas prezidanton, oficejon kaj retejon, kaj konsideras sin membroorganizo de la fuziigita partio. Ĝia partiestro estas Olivier Dussopt, kiu kune kun la socialisto Jean-Yves Le Drian ankaŭ konsideriĝas la precipa fondinto de la partio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2020
Kategorio:Politikaj partioj de la kvina Franca Respubliko
Oszkár Alánt

'*** [oskAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Alánt Oszkár*' estis hungara kirurgo. Lia origina familia nomo estis *Altmann* ĝis 1955.

 naskiĝis  en Újpest, li mortis  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1947, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1953, en la sekva jaro anestezian diplomon, kirurgian en 1957. Inter 1953-1956 li laboris en kirurgia instituto, poste en hospitalo, pli poste en kliniko jam kiel lektoro kun postenoj, inter 1979–1985 en instituto (1979–1985). Intertempe li kandidatiĝis en 1975 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Iam li studvojaĝis en Britio kaj Rumanio. Li multe okupiĝis pri sangokoagulado helpe de komputilo. Li ricevis premion en 1973.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kísérleti adatok a cukoranyagcsere központi szabályozásában.* (kunaŭtoro, 1954)
* *Chirurgische Eingriffe an den unteren Externitäten bei Diabetikern.* (kunaŭtoro, 1965)
* *A coagulatios és fibrinolitikus rendszer viszonyának változása műtét alatt és a postoperatív szakaszban.* (disertaĵo, 1973)
* *Műtők munkaszervezése.* (1983)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (2017, vidu la bildon!)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Telfero de Gaia

La **Telfero de Gaia** () estas aertelfero situanta en Vila Nova de Gaia, Portugalio, destinita por turismaj celoj, malfermita la . Ĝi ligas Praça da Super Bock, en Cais de Gaia, al Jardim do Morro, sur Avenida da República, apud la stacio *Jardim do Morro* de la Metroo de Porto, kaj estas funkciigata de la kompanio "Telef - Transportes por Cabo e Concessões, S.A.".

## Vidu ankaŭ 
* Telfero
* Aertelfero
* Vila Nova de Gaia
* Metroo de Porto
* Listo de telferoj

## Eksteraj ligiloj 
*  (///)

Kategorio:Vila Nova de Gaia
Kategorio:Aertelferoj