open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zsigmond Fülöp (aktoro)

**Zsigmond Fülöp** [ĵigmond fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp Zsigmond** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia origina familia nomo estis *Fritz*.

Zsigmond Fülöp https://www.jegy.hu/person/fulop-zsigmond-193 naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsigmond Fülöp akiris diplomon en Teatran kaj Filman Altlernejon en 1958. Post siaj studoj li komencis sian karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1958 kaj 1962 li estis membro en Nacia Teatro (Pécs) inter 1971–1980 en Teatro Attila József, inter 1980–1984 en *Várszínház*. Ekde 2000 ĝismorte li apartenis al Teatro Magyar. Li ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro. Li havis ofte taskojn en Hungara Televizio kaj Hungara Radio. Li ricevis 8 premiojn inter 1971-2010.

## Elektitaj roloj teatraj 
* William Shakespeare:
** Romeo kaj Julieta - titolrolo; Escalus
** Somermeznokta sonĝo - Demetrius
** Hamleto, reĝido de Danujo - patro de Hamleto; aktororeĝo
** La Tragedio de Reĝo Lear - kuracisto
** La Venecia Komercisto - Bassanio
** Makbeto - Lennox
* Alexandre Dumas (patro): *La Tri Muskedistoj* - D'Artagnan
* József Katona: *Banuso Bánk* - Ottó; Biberach
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo

## Elektitaj roloj kinejaj 
* *Édes Anna* (1958)
* La kaporalo kaj la aliaj (1965)
* *Kopjások* (1975)
* *Az a nap a mienk* (2002)

## Elektitaj roloj televiziaj 
* *Fáklyaláng* (1963)
* *Széchenyi napjai* (1986)
* *Barátok közt* (serio) (2007-2008)

## Elektitaj roloj voĉoaktoraj 
Hungaraj voĉoj de Kirk Douglas, Jean Marais, Henry Fonda, Alain Delon, Vittorio Gassman, Michael Caine, John Wayne, Jean-Paul Belmondo, Gregory Peck, Yves Montand, Michael Caine, Laurence Olivier kaj aliaj.

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun 2 fotoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
27088 Valmez

'*27088 *Valmez''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la morava urbo Valašské Meziříčí, kies komuna mallongigo estas "Valmez". Enirejo al la valaĥa regiono, la urbo estis unue menciita kiel setlejo en 1297. Malgranda privata observatorio fondita tie en 1929 estis antaŭanto en 1955 de grava publika observatorio, bone konata pro ties arkitektura beleco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Károly Láng

**Károly Láng** [kAroj lAng], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng Károly** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Károly Láng http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/fiumei-uti-temeto/lang-karoly/10133  naskiĝis la  en Csorvás, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Láng akiris diplomon en Teknika Universitato en Berlino. Inter 1900-1905 li estis inĝeniero en diversaj fabrikoj de Berlino. Post hejmenveno li faris la samon en hungaraj fabrikoj. Ekde 1912 li instruis en Altlernejo de Selmecbánya, en 1919 li sekvis la rifuĝantan altlernejon al Sopron, eĉ li estis rektoro en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron). Inter 1920 kaj 1931 li havis inĝenieran postenon en signifa fabriko en Budapeŝto, poste li instruis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. Inter 1932–1938 li estis publika ordinara profesoro.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Vaskohászati géptan* (1914)
* *A géprajz* (1919)
* *Általános géptan* (1920)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj pro Traktato de Trianon
Pordego blankenburga

La **Urbopordego blankenburga** (germane: *Blankenburger Tor*) nombriĝas inter la ne malmultaj restintaj pordegoj de Saalfeld, Germanio.

## Historio 
La unua mencio endokumenta estis jam en 1372. La tre ofta mencio ĝia ŝuldiĝas al grava situo post la malnova antaŭurbo *Breite Gasse* kun malsanulejo kaj la Marteno-kapelo kaj publika banejo.

Ĉirkaŭ la jaro 1500 la pordego havis kvadratan turon kun mallarĝa ogivarka transpasejo kaj tri supraj etaĝoj kun groptegmento. Maldekstre de la antaŭpordego troviĝis granda blazona ŝtono (hodiaŭ enmuzea). En la jaroj 1726/27 okazis parta novkonstruo, kiam oni forigis la du suprajn etaĝojn kaj supredonis barokan konstruaĵon en formo de bulba kupolo kun pinto. Tamen konserviĝis ĉe la flanko de la kampoj gotika ŝajnigarko kaj herso-fundamentoj.

Pliaj alikonstruoj estis en 1738/39, 1827 kaj 1862: pro novaj postuloj trafikaj la transpasejo iĝis rondarka kaj aldonitis pilastroj. Tiam ankaŭ la restaĵoj de la iama antaŭpordego malaperis. En 1892 malkonstruitis faktraba domo domo estante transversa je la strato. En 1965 traboritis transpasejeto por piedirantoj (nuntempe parto de butiko).

## Komerca vojo 
Tra Saalfeld kondukis la malnova komercvojego inter Lepsiko kaj Nürnberg, trans la Pordego supra kaj la Pordego blankenburga. Doganrajtojn akiris la urbon jam en 1458. Ĉe la pordego troviĝas la Domo Hiltmann (germane: *Hiltmannhaus*; strato Blankenburger Straße 18). Ties unua mencio estis en 1485 (posedis ĝin i.a. la urbestro Nicolaus Leutenberger); en 1549 ĝi ricevis la nunan aspekton, en 1928/29 duan novan etaĝon.

## Fonto 
Informtabuloj en la urbo.

Kategorio:Saalfeld/Saale
Saalfeld
La Blinda Strigo

***La Blinda Strigo*** () estas la ĉefverko de Sadegh Hedayat kaj grava literatura verko de 20-a jarcento de Irano. Verkita en la persa lingvo, tradukita en aliajn lingvojn.

## Temo 
Ĉi tiu romano temas pri
* la plej profunda, plej makabra kerno de homa ekzisto,
* pri solulo, kiu vagas senespere en mondo, en kiu li ne scias partopreni
* pri niaj fervoraj deziroj kaj plej profundaj timoj kaj
* pri kiel amo kaj morto estas nediskuteble ligitaj.

## Enhavo 
La libro rakontas pri sennoma plum-kolorigisto, la rakontisto, kiu en sia makabro vidas febrajn inkubsonĝojn ke "la ĉeesto de morto, mortigas ĉion kion estas imagita. Ni estas idoj de morto kaj morto transdonas nin el la tantalizaj kaj fraŭdaj agoj de la vivo; estas morto kiu faras signon al ni el la profundecoj de la vivo. Se ni iam haltas, tiu ĉi ni faras por aŭdi la vokon de la morto. tra niaj vivoj, la fingro de la morto nin montras." La rakontisto prelegas pri siaj murdaj konfesoj al la ombro sur lia muro *[surmura ombro?]* kiu similas al strigo.     Liaj konfesoj ne estas en ordo kaj ofte ripetiĝas, tiel kontribuante al la malferma fino de la rakonto.

## Historia kunteksto 
*La Blinda Strigo* estis verkita dum la subpremaj lastaj jaroj de regado de Reza Ŝaho Pahlavi (1925-1941) kaj estis publikigita en limigita eldono en Mumbajo, dum Hedayat estis tie por unu jaro en 1937. La libro havis la surstampigitan mencion: "ne por vendi kaj publikigi en Irano". Estas konata ke tiu libro povintus inciti legantojn al memmortigo kaj tial ĝi estis malpermesita en Irano.

La libro unue aperis en Teherano en 1941, post la abdiko de Reza Ŝaho Pahlavi, kaj havis tujan kaj fortan efikon. Oni kredas ke la romano jam estis plenumita en 1930 kiam Hedayat ankoraŭ estis studento en Parizo.

## Tradukoj 
*La Blinda Strigo* estis tradukita al la franca lingvo de Roger Lescot dum la Dua Mondmilito, ŝajne kun la scio kaj aprobo de Hedayat kaj publikigita sub la titolo *La Chouette Aveugle* (1953), kaj poste de Pasteur Vallery Radot, membro de la Franca Akademio. La libro furoris en la literaturaj komunumoj.

## Filmo 
La romano estis filmigita en 1974 (*Boof-e-koor* alinome *The Blind Owl* - havebla ĉe YouTube), reĝisorita de Kiumars Derambakhsh. Ĉefrolantoj estis Parviz Fanizadeh, Farshid Farshood kaj Parvin Solaymani.

Filma adapto de la romano aperis ankaŭ en la jaro 1987 *The Blind Owl* reĝisorita de Raúl Ruiz.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Surreta Persa teksto
* Manskribita versio de Hedayat
* Traduko de Iraĝ Baŝiri
* Simbolismo de virinoj en La Blinda Strigo
* Tiu ĉi libro finigas vian vivon: La plej bona moderna romano skribita 

Kategorio:Libroj aperintaj en 1937
Kategorio:Verkoj el la perslingva literaturo
Kategorio:Iranaj romanoj
Lavenda lingvoscienco

**Lavenda lingvoscienco** aŭ **GLAT-a lingvoscienco** estas termino antaŭenigita de William Leap por priskribi la studon de lingvaĵo, kiel uzata de gejaj, lesbaj, ambaŭseksemaj, transseksaj/transgenraj, kaj kviraj (GLATK) parolantoj. Ĝi "kovras vastan amplekson de ĉiutagaj lingvaj praktikoj" en GLATK-aj komunumoj. La termino deriviĝis de la longatempa asocio inter la koloro lavenda kaj la GLATK-aj komunumoj. La rilataj terminoj **lavenda lingv(aĵ)o** kaj simple **GLAT(K)-a lingv(aĵ)o** ankaŭ temas pri la lingvaĵo uzata de GLATK-aj parolantoj. "Lingvaĵo," en tiu kunteksto, povas temi pri iu ajn aspekto de parolataj aŭ skribataj lingvaj praktikoj, inklude manierojn de parolado kaj prononcado, uzadon de specifa ĵargono, aŭ en kelkaj kazoj, ellaboritan alternativan leksikon, kiel en Polari.

## Elmerĝiĝo de la fako lavenda lingvoscienco 
Fruajn studojn en la fako lavenda lingvoscienco dominis la koncepto de distingaj "lavendaj leksikonoj," ekzemple tiu, kiun Gershon Legman registris en 1941. En 1995 William Leap, kies enketoj kombinas GLAT-ajn kulturajn studojn, kulturan teorion, kaj lingvosciencon, proponis, ke enketado antaŭeniĝu ĝis pli plena kaj pli subtila studado de GLAT-a lingva uzado.

Anna Livia kaj Kira Hall rimarkis, ke kvankam enketoj en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj pri la malsameco inter vira kaj virina paroladoj implice supozis, ke sekso estas la plej grava maniero dividi la socian spacon, ankoraŭ ekzistas konsiderinda spaco por lingvosciencaj enketoj surbazaj de seksa orientiĝo, anstataŭ sekso.

## Referencoj 
Kategorio:GLAT
Kategorio:GLAT-kulturo
Kategorio:Lingvoscienco
Escape from Taliban

***Escape from Taliban*** (Fuĝo el Taliboj) estas barata filmo de 2003 kiu estis reĝisorita de Ujjal Chattopadhyaya. La filmo estis bazita sur la historio ''A Kabuliwala's Bengali Wife'' de Sushmita Banerjee, kiu foriris el Afganio en 1995 post ses jaroj de vivo tie kun sia afgana edzo. Dum tiu tempo, la Talibanoj publikigis mortokondamnon kontraŭ ŝi ĉar ŝi malakceptis obei sub ties regado konvertiĝi al Islamo. Sushmita Banerjee, kies libro inspiris tiun filmon, estis mortpafita fare de supozeble talibanoj en Afganio en Septembro 2013.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Barataj filmoj
Kategorio:Hindia lingvo
Kategorio:Urdua lingvo
Kategorio:Historio de Afganio
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Talibano
27114 Łukasiewicz

'*27114 *Łukasiewicz''''' estas malgranda, sufiĉe malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝi estis nomita memore al la pola matematikisto kaj logikisto Jan Łukasiewicz (1878 – 1956), profesoro en Varsovio kaj pli malfrue ĉe la Reĝa Irlanda Societo en Dublino. Li estas bone konata pro la invento de la senkrampa notacio ("pola notacio")  por algebraj esprimoj, kiun vaste uzas la programlingvaj tradukiloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
27120 Isabelhawkins

'*27120 *Isabelhawkins'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la brita astronomo Ian P. Griffin elde la observatorio de la *Astronaut Memorial Planetarium and Observatory* en Cocoa (Florido, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Isabel Trecco Hawkins*, direktorino de la Centro por Scienca Eduko ĉe la *Space Sciences Laboratory* de la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley. Ŝi laboras pri la abundeco de la  en la interstela medio. Ŝi ankaŭ partoprenas al edukaj iniciatoj, inklude la Projekton *FIRST'' (Favori Legadon per Scienco kaj Teknologio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ian P. Griffin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Mahmud Dolat Abadi

**Mahmud Dolat Abadi** () (naskiĝis  en Dolatabado, Sabzvaro) estas Irana verkisto, skriptisto, dramisto kaj aktoro, fama pro sia promocio de socia kaj arta libereco en nuntempa Irano kaj sia realisma figurado de rura vivo.

## Biografio 
En la jaro 1940, Mahmud Dolat Abadi naskiĝis en malriĉa familio de ŝufaristo en Dŭlatabad, vilaĝo en Sabzvar, situanta en plej nordokcidenta parto de Ĥorasano, Irano. Li laboris kiel bienisto kaj iris al la Masu'd Salman primara lernejo, kie li lernis legi. Libroj estis kiel revelacio al la juna knabo. En intervjuo li diris: "mi legis ĉiujn romanajn librojn kiuj estis haveblaj tiam." "mi legus sur la tegmento de la domo .... mi tiele legis Milito kaj paco-n. Do lia patro ne estis tre edukata, li konatigis Dolatabadi al klasikaj persaj Poetoj, kiel Mosleh-od-din Sadio, Hafizo, kaj Abol-Gasem Ferdousio. Li diris ke sia patro parolis en la maniero kiun ili uzis.

Nahid Mozaffari, kiu redaktis PEN-klubo internacia antologio de Irana literaturo, diris pri Dolat Abadi: "Li havas nekredeblan memoron de folkloro, kiu devenas el liaj tagoj kiel aktoro aŭ eble el lia origino, kiel iu kiu ne havis formalan edukadon, kaj kiu lernis parkeri la lokan poezion kaj aŭdi la lokajn rakontojn."

Kiam Dolat Abadi estis juna, li malfermis butikon kiel lia patro. Iun vesperon, li trovis sin mem ege teda. Li donis la ŝlosilon de la butiko al iu knabo, kaj diris al li ke li diru al lia patro ke "Mahmud foriris." Li iris al Maŝhado, kie li laboris por unu jaro antaŭ veni al Teherano por teatro. Tie Dolat Abadi laboris por unu jaro por pagi por siaj teatraj klasoj. Kiam li ĉeestis la klasojn, li estis la plej bona studento, malgraŭ siaj multaj laboroj. Li estis aktoro, ŝufaristo, razisto, bicikloreparisto, stratobakisto, kotonoelektisto, kaj kineja bilet-gajnisto. Ĉirkaŭ tiu tempo li ankaŭ kuraĝis entrepreni ĵurnalismon, fikcion, kaj skriptojn. Li diris ke: "kiam lia laboro finiĝis kaj li ne estis okupata trovi manĝaĵon, mi sidis kaj skribis."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mahmud Dolat Abadi en IMDb

Kategorio:Iranaj verkistoj
Kategorio:Iranaj aktoroj
Oto (Kleve)

**Oto de Kleve** (naskiĝinta proksimume 1278; mortinta la 29-an de oktobro 1310 en Horstmar) estis de 1305 ĝis 1310 Grafo de Kleve.

## Vivo 
Oto naskiĝis proksimume 1278 kiel plej aĝa filo de Grafo Ditriĥo la 6-a de Kleve kaj ties unua edzino Margareta de Geldern, filino de Graf Oto de Geldern. Ekde 1297 li estas menciita kiel juna grafo de Kleve kaj finfine ekokupis la postadon de sia patro mortinta la 4-an de oktobro 1305. Je tio li devis okupiĝi pri la pretendoj de sia duonpatrino Margareta de Nov-Kiburgo kaj de siaj duonfratoj Ditriĥo kaj Johann.

En 1308 Oto geedziĝis kun Meĥtilda de Virneburg, nevino de la kolonja ĉefepiskopo Henriko la 2-a de. Post la frua morto de Oto Meĥtilda provis kune kun sia praonklo kaj la grafoj de Mark venkigi la heredpretendojn de sia ununura filino Irmgarda de Kleve. La postsekvon tamen finfine ekokupis lia duonfrato Ditriĥo la 7-a/9-a.

Lia filino Irmgarda (mortinta en 1362) estis komence edzinigata kun Adolfo la 2-a de Mark. En ŝi estis eksedziĝinta de li en 324, proksimume 1324 ŝi geedziĝis kun *Johano de Arkel* (mortinta en 1355).

## Fonto 
* :de:Otto (Kleve)

## Literaturo 
* Dieter Kastner: *Die Territorialpolitik der Grafen von Kleve* (Veröffentlichungen des historischen Vereins für den Niederrhein, insbesondere das alte Erzbistum Köln 11). Schwann Verlag, Duseldorfo 1972, ISBN 3-508-00161-X (samtempe doktortezo, Universitato je Bonn 1968).

Kategorio:Grafoj de Kleve
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento
27110 Annemaryvonne

'*27110 *Annemaryvonne'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomata en honoro de *Anne Marie Yvonne Maury Van Der Donckt'', fratino de unu el la malkovrintoj. Komputada programistino plejparte el sia tempo, ŝi estas vojaĝantino kaj subakvantino la ceteran tempon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Blankula superismo

[eta|[Ku-Kluks-Klano estas ekzemplo de blanka superisma organizo en Usono.]]
**Blankula superismo** estas ideologio kaj socia sistemo de blankula regado super neblankuloj.

Oni ofte limigas ĝian difinon al evidente rasismaj grupoj, kiaj Ku-Kluks-Klano, la Nazioj, la nova usona alternativa dekstro, ktp. Laŭ tiu mallarĝa difino, blankula superismo estas la konscia kaj praktikata kredo, ke blankuloj estas superaj al neblankuloj laŭ iuj karakteraĵoj, trajtoj, kaj atribuaĵoj ol homoj el aliaj rasoj, kaj ke blankuloj tial politike, ekonomie kaj socie regu neblankulojn. Sed akademie, ĝi ankaŭ inkludas tian regadon mem, sendepende de la motivoj aŭ konscio. En akademiaj kuntekstoj, speciale tiaj bazitaj je kritika ras-teorio, ĝi estas politika aŭ soci-ekonomia sistemo, kie blankuloj profitas strukturan avantaĝon (privilegion) super aliaj etnoj, ĉu kolektive aŭ individue, konscie aŭ pasive.

Blankula superismo do povas manifesti en leĝoj (Jim Crow, apartheid, la traatlantika sklavkomerco), genocidoj (Holokaŭsto), aŭ simple en sociaj praktikoj (psika juĝo de neblankuloj kiel malsuperaj, kondukante al diskriminado, plej ofte negebla kaj sekve neprocesebla).

La difino de "blankulo" ofte varias laŭ tempo, regiono, kaj cirkonstanco. Evidentaj blankulaj superecistaj grupoj ofte havas malsamajn vidpunktojn pri tio al la ĝenerala socio. Do kvankam, ekzemple, en multaj cirkonstancoj en la ĝenerala socio, blankula juda viro profitos la samajn privilegiojn super neblankulaj viroj (ĉu judaj aŭ ne), kiujn ĉiuj blankulaj viroj profitas, li povas ankoraŭ iĝi viktimo de blankulaj superecistoj pro tio, ke ili ne konsideras lin blankulo.

## Vidu ankaŭ 
* Rasismo
* Scienca rasismo
* Eŭgeniko
* Naciismo
* Naziismo
* Blankula naciismo
* Islamofobio
* Manifestacio Unuigu la Dekstron 2017
* Atenco en Christchurch 2019
Ditriĥo la 7-a/9-a (Kleve)

**Ditriĥo la 7-a/9-a** (naskiĝinta verŝajne en 1291; mortinta la 7-an de julio 1347) estis de 1310 ĝis 1347 Grafo de Kleve. Dum kiam la pli malnova esploro lin nomas Ditriĥo la 9-a (foje ankaŭ Ditriĥo la 8-a), la pli nova esploro baziĝanta sur Kraus nombras lin kiel Ditriĥo la 7-a.
## Vivo 
Ditriĥo verŝajne naskiĝis en 1291 kiel plej aĝa ido de la dua geedzeco de Grafo Ditriĥo la 6-a/8-a de Kleve kun Margareta de Nov-Kiburgo. Gefianĉiĝinta en 1297 kun Margareta de Geldern, filino de Grafo Rajnaldo la 1-a de Geldern, la du geedziĝis en 1305/08. Post la morto de sia pli aĝa duonfrato Oto de Kleve en 1310 al Ditriĥo sukcesis nur grandapene malcedi antaŭ la ligo el la vidvino de Oto, Meĥtilda de Virneburg, sia praonklo, la kolonja ĉefepiskopo Henriko la 2-a de Virneburg kaj Grafo Engelberto la 2-a de Mark kiel Grafo de Kleve.

En 1318 li interkonsentiĝis kun sia pli juna frato Johano pri la heredsekvo; li transcedis al li la Landon Linn kaj certigis al li la postadon en Graflando Kleve je la kazo, ke li mem ne havos filojn. En 1333 Ditriĥo ja planis pretertempe subdividi la graflandon inter siaj tri filinoj; finfine tamen Kleve ja iris al lia frato. Ditriĥo rangaltigis Uedem kaj Sonsbeck al urboj kaj fondis en 1334 monaĥejon sur Kastelo Monterberg ĉe Kalkar, kiun li tamen jam en 1341 translokis en la urbon Kleve. Ditriĥo estis entombigata en la ĥorejo de ĉi tiu ankoraŭ konstruata monaĥopreĝejo de Kleve.
Ditriĥo estis du fojojn edzo. Lia unua edzino fariĝis la 7-an de majo 1308 *Margareta de Geldern* (mortinta en 1333), filino de Rajnaldo la 1-a de Geldern. Lia dua edzino fariĝis en 1340 *Maria de Jülich* (mortinta en 1353). Ŝi estis filino de Gerhardo la -a de Jülich.

La filino Margareta geedziĝis en 1332 kun Grafo Adolfo la 2-a de Mark (mortinta en 1347)
Lia filino Elizabeta unue geedziĝis kun *Gerard van Voorne* (mortinta en 1337), poste Junkron Oto löa 2-a de Hesujo, kiu legenduliĝis kiel Oto la Pafisto; la geedzeco restis sengefila. Estas menciita ankaŭ filino nome Maria, pri kiu nenion plu estas konata.
## Literaturo 
* Dieter Kastner: *Die Territorialpolitik der Grafen von Kleve*. Duseldorfo 1972 (= Veröffentlichungen des historischen Vereins für den Niederrhein, insbesondere das alte Erzbistum Köln 11).
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en rheinische-geschichte.lvr.de 
*:de:Dietrich VII./IX. (Kleve)
## Referencoj 
Kategorio:Grafoj de Kleve
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 1347
Kategorio:Viroj
Ĵamstacio

eta|Radia ĵamekipaĵo instalita **Ĵamstacio** (aliaj vortoj: *ĵamada/perturba sendostacio*) estas radiostacio uzata por ĝeni la ricevon de aliaj, ne dezirataj, stacioj. La ĵamstacio elsendas je la sama frekvenco kiel la radiostacio kiu estas ĝenenda.

Dum la Dua Mondmilito la germanoj uzis ilin por malebligi la ricevadon de radiomesaĝoj de inter aliaj la BBC-RADIO (tre ŝatata fonto por aŭdi novaĵojn de la alia flanko). Aŭskultado de la BBC estis malpermesata dum la germana okupado.

## Notoj 
## Literaturo 
* Dieter Görrisch: *Störsender − von VHF bis Mikrowelle.* 2-a eldono, 2006, ISBN 3-7723-4127-6
* R. Pleikys: *Jamming*. Vilnius, 1998.

Kategorio:Radio
27121 Joardar

'*27121 *Joardar'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi ŝajnas esti en orbita resonanco kun Tero : ĝi trakuras sian orbiton en praktike tri jaroj kaj du trionoj
(resonanco 3 : 11).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Rounok Joardar*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2010, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Plano West Senior High School'' de Plano (Teksaso, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Rajnaldo la 3-a (Geldern)

**Rajnaldo la 3-a de Geldern** (naskiĝinta la 13-an de majo 1333; mortinta la 4-an de decembro 1371) estis duko de Geldern.

## Vivo 
Li estis la plej aĝa filo de Rajnaldo la 2-a el ties dua geedzeco kun Eleonora de Anglujo, filino de Eduardo la 2-a, kaj postsekvis lin kiel duko.

Li estis devigata al alianco kun Anglujo, fuĝis en 1347 kaj alianciĝis kun Brabanto.

Lia pli juna frato Eduard malpacis en 1350 kontraŭ li kun subteno de sia patrino kaj kaptis lin en 1361 je la batalo de Tiel.

Eduardo perdis sian vivon en 1371 dum la batalo de Baesweiler. Rajnald liberiĝis el la aresto kaj ekoficis denove kiel reganto. Tri monatojn poste li mortis sengefile kaj estis entombigata en Monaĥejo Graefenthal. Per li finiĝis la vira linio de dinastio Wassenberg.

## Literaturo 
* H.G.A. Obreen: *Reinald III.* En: *Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek.* volumo 2, A. W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij, Leiden 1912, kol. 1188–1189.
* 
* :de:dukoj de Geldern

Kategorio:Dukoj de Geldern
Kategorio:Grafoj de Zutphen

Kategorio:Viroj
Procezo Haber

[eta|[Fritz Haber, 1918]]
La **procezo Haber**, nomata ankaŭ **procezo Haber–Bosch**, estas artefarita procezo por nitrogena fiksado kaj ĝi estas la ĉefa industria proceduro por la produktado de amoniako nuntempe. Ĝi estas nomata laŭ siaj inventistoj, nome la germanaj kemiistoj Fritz Haber kaj Carl Bosch, kiu disvolvigis ĝin en la unua duono de la 20a jarcento. La procezo konvertas atmosferan nitrogenon (N2) al amoniako (NH3) pere de reago kun hidrogeno (H2) uzante metalan katalizilon je altaj temperaturoj kaj premoj:

:N2 + 3&nbsp;H2 → 2&nbsp;NH3(Δ*H°*&nbsp;= −91.8&nbsp;kJ) ⇒ (Δ*H°*&nbsp;= −45.8&nbsp;kJ·moloj−1)

Kvankam la procezo Haber estas ĉefe uzata por produkti sterkon nuntempe, dum la Unua Mondmilito ĝi havigis al Germanio fonton de amoniako por la produktado de eksplodaĵoj, malhelpante la efikon de la komercblokado fare de aliancanoj de nitrato el Ĉilio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Haber-Bosch process, most important invention of the 20th century, according to V. Smil, Nature, 29a de Julio, 1999, p 415 (de Jürgen Schmidhuber)
* Britannica guide to Nobel Prizes: Fritz Haber
* Nobel e-Museum - Biografio de Fritz Haber
* BASF - Fertilizer out of thin air 
* Uses and Production of Ammonia 
* Haber Process for Ammonia Synthesis
* Review of "Between Genius and Genocide: The Tragedy of Fritz Haber, Father of Chemical Warfare" de Daniel Charles 

Kategorio:BASF
Kategorio:Kemiaj procezoj
Kategorio:Industriaj procezoj
Kategorio:Katalizilo
Kategorio:Minado en Ĉilio
Agrikultura subvencio

**Agrikultura subvencio** estas registara subvencio pagata al farmistoj kaj agrikulturistoj (negocistoj) por suplementi ties enspezojn, administri la liveron de agrikulturaj havaĵoj, kaj influi la koston kaj liveron de tiaj havaĵoj. Ekzemploj de tiaj havaĵoj estas: tritiko, nutrogrenoj (greno uzata kiel furaĝo, kiaj maizo, sorgo, hordeo, kaj aveno), kotono, lakto, rizo, arakidoj, sukero, tabako, olesemoj kiaj sojofaboj, kaj viando el bovo, porko, kaj ŝafo.

La tialoj kial registaro povas elspezi monon por subvencii agrikulturistojn povas varii: helpi la enlandan ekonomion, helpi malaltajn sociajn aŭ ekonomiajn tavolojn, helpi la enlandan komercon, helpi tradiciajn kultivaĵojn aŭ kultivvariojn, helpi produktojn kiuj estu utilaj al enlandaj loĝantaroj aŭ socioj, helpi la medion ktp. Ili estas kritikataj pro tio, ke ili stimulas troproduktadon, kun damaĝaj efikoj al ekologia daŭrigeblo kaj homa nutrado, kaj favoras la dominon de industriaj bredejoj en bestagrikulturo. Agrikulturaj subvencioj estas plej grandakvante disdonataj en disvolvigitaj landoj kiaj Usono (surbaze de la Agrikultura Leĝo), Eŭropa Unio ktp.

## Referencoj 
## Literaturo
* 
* Farm Commodity Programs: A Short Primer, a Congressional Research Service Report for Congress, 20a de Junio 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* Rethinking the Export-Import Bank de Aaron Lukas kaj Ian Vásquez
* Steel Trap: How Subsidies and Protectionism Weaken the U.S. Steel Industry
* Why Congress Should Repeal Sugar Subsidy
* Ten Reasons to Cut Farm Subsidies de Chris Edwards
* Should the United States Cut Its Farm Subsidies? – Daniel Griswold kaj Bob Young, diskuto ĉu Usono subvenciu siajn farmistojn

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Subvencioj
Kategorio:Ekonomiko
Villetaneuse-Université (Tramtrajno en Francilio)

**Villetaneuse-Université** estas interkonekta stacio, en komunumo Villetaneuse (Seine-Saint-Denis). Ĝi konsistigas ekde decembro 2014 unu el la tri finaj haltejoj de tramvojo T8 kaj estas priservata ekde la , de Eksprestramo 11, linio de tramtrajno kunliganta, en unua fazo, stacidomon de  al tiu de  kaj, en dua fazo, stacidomon de  al tiu de , en 2023.

## Interkonektoj 
*   ''''
*  RATP 256 361

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T11
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Eksprestramo
* Transilien
* Villetaneuse
* Villetaneuse-Université (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
*   SNCF Transilien T11 Express

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T11
Kategorio:Villetaneuse
Saaltor

eta|Saal-pordego en Saalfeld La **Saal-pordego** (germane: *Saaltor*) estas bonege konserviĝinta urbopordego de Saalfeld, Germanio. Kelkaj nomis la pordegon *Anĝela pordego* (germane: *Engelstor*).

## Historio 
Tiu ĉi pordego estas la plej malalta loko de la ĉirkaŭfortikaĵo kaj samtempe ties plej eosta. Ĝi servis kiel enirejo por la komercistoj de sur la komerca vojo kondukanta trans la rivero Saale en la regionon de Orlagau respektive al Saksio. La unua mencio estis en 1365; la pordegoturo montras kaj hodiaŭ malfrumezepokan formon. Tamen perdiĝis ensemblego kun la antraŭpordego kiun atestis belege kuprogravaĵo de Matthäus Merian de 1650. En 1816 la antaŭaĵoj barbare malkonstruitis.

La turo mem menciitis nur en 1442; dum la fajrego de 1517 ĝi detruitis sed tuj rekonstruitis estante gravega por la urbodefendo. En 1904 la tegmenta trabaro forbrulis. Kiel la Darr-pordego ankaŭ la Saale-pordego perfekte de multaj jarcentoj transportas mezepokan aspekton. La horizontala projekciaĵo estas kvadrata kaj super la ogivarka transpasejo estas tri etaĝoj. La unua etaĝo samnivelas la defendopadon de la ĉirkaŭfortikaĵo. Videblas ankoraŭ pilastroj kelkaj por la herso. Supre estas sela tegmento inter du ŝtupargabloj kun sep ŝtupetoj.

Laŭ la kronikisto Sylvester Lieb (1625) troviĝis ĉe la flanko rigardanta al la urbokerno fresko pri la primoko de Jesuo dum Via crucis, kio post 1650 forigitis. Sed ja konserviĝis ŝtono meza kun skulptita ĉefanĝelo Miĥaelo: pro tio la pordego ankaŭ nomitis *Anĝela pordego*.

Ekde 1928 la supraj etaĝoj kun apudaj konstruaĵoj ekuzitis kiel vintrinkejoj. Dum bombardado en aprilo 1945 la pordego mem restis penaŭ maldetruita kontraŭe al la apudaj konstruaĵoj. Multaj homoj mortis restante en bombŝirmilejo tiea. Restaŭradlaboroj profundaj startis en 1998.

## Impostejo 
Mezepoke estis sur la ponto trans la Saale-rivero kapelo nomita *Gehülfenkapelle* aŭ simple *Ponta kapelo* kiu servis kiel doganejo. Post akvego de 1880 ĝi malkonstruitis. Post la inaŭguro de la proksima ĉefstacidomo en 1871 konstruitis ŝtona nova ponto paralela al la malnova pli mallarĝa.

## Literaturo 
Dehio, Georg: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen*, Deutscher Kunstverlag 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 1057

Kategorio:Saalfeld/Saale
Saalfeld
Szeréna Fáy

**Szeréna FÁY** [serEna fAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáy Szeréna** estis hungara aktoro, akademia instruisto. Ŝia origina nomo estis laŭ hungara sinsekvo *Frankl Szeréna,* post la geedziĝo *Simai Gyuláné*.
eta|Szeréna Fáy
eta|Szeréna Fáy en 1890
eta|Szeréna Fáy en 1884
Szeréna Fáy http://mek.oszk.hu/04000/04093/html/0271.html naskiĝis la  en Transilvanio en Erdőhegy (nuntempa Chișineu-Criș en Rumanio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Szeréna Fáy devenis el juda familio. Ŝi aĝis nur 12, kiam ŝi komencis lerni en Teatra Akademio. Ŝi akiris diplomon en 1880, poste ŝi tuj aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi longe estis. Interrompoj okazis en 1888 (en Vieno) kaj en la jaroj 1899–1900 (en Kolozsvár). Inter 1925-1934 ŝi instruis en la menciita akademio. Ŝi ricevis premion en 1885, ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro en 1918. Ŝi havis ankaŭ tragikajn, ankaŭ komikajn rolojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Erzsi Gerő
* Margit Szabó

## Elektitaj roloj teatraj 
* Imre Madách: ''La tragedio de l' homo* - Éva (virina ĉefrolo); en 1894 ŝi ludis en tiu rolo 150-foje
* William Shakespeare:
** La Tragedio de Reĝo Lear - Goneril
** Hamleto - Gertrud
** Koriolano - Volumnia
** Rikardo la 3-a - reĝino Margareta
* Mór Jókai: *Az aranyember* - Teréz
* József Katona: *Banuso Bánk* - Melinda, Gertrudis

## Elektitaj roloj kinejaj 
* Mór Jókai: *Az aranyember'' (1918)
* Matyólakodalom (1920)
* Leánybecsület (1923)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Île-de-France mobilités

[dekstra|eta|[Navigo-karto]]
dekstra|280ra|eta| Alvokbuso de Île-de-France mobilités
**Île-de-France mobilités** (**IDFM**) () antaŭe nomita '''Syndicat des transports d'Île-de-France** (**STIF''') () estas la aŭtoritato de transportaj organizaĵoj kiu kontrolas la publikan transporton en Parizo kaj kunordigas la malsamajn transport-kompaniojn trafikantajn en Francilio, ĉefe RATP, SNCF kaj Optile. STIF estis kreita en 1959 kaj, depost 2005, estas publika organizaĵo. IDF Mobilités kunordigas RATP, SNCF Francilion kaj la 90 transport-operatorojn de Optile. IDF Mobilités ĝuas veran aŭtonomecon kaj estas sendependa de la Franca Registaro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Transport à la Demande Île-de-France Mobilités
* Transporto en Parizo
* Société nationale des chemins de fer français
* RER de Francilio
* Transilien
* RATP
* Optile
* Francilio
* Navigo-karto

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)
* Open data IDF Mobilités
** Open Data IDF Mobilités (ĝenerala datumaro)
** Open Data IDF Mobilités (granda formato)
** Open Data IDF Mobilités (malgranda formato)
* Mapo Reto de transportoj
* Facile legebla mapo
* Reto de Île-de-France mobilités

## Tradukfonto 
Kategorio:Publika transporto en Francio
Kategorio:Transporto en Parizo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1938
Kategorio:Publika administracio
Kategorio:Francilio
Kategorio:Transporto en 2000
Jared Taylor

**Samuel Jared Taylor** (naskiĝis la 15-an de septembro 1951) estas usona blanka naciisto, kiu estas la fondinto kaj redaktoro de *American Renaissance*, gazeto ofte karakterizata kiel blanka superecisma publikaĵo. Taylor estas ankaŭ verkisto kaj la prezidento de la supera organizo de *American Renaissance*, New Century Foundation, per kiu multaj liaj libroj estis eldonitaj. Li estas iama direktoro de National Policy Institute, blank-naciisma pensfabriko. Li estas ankaŭ estrarano kaj parolanto por Council of Conservative Citizens, blanka superecisma grupo, kiu supoze inspiris la pafinton en la kirka pafmasakro en Charleston.

Civilaj rajt-grupoj, la novaĵa gazetaro kaj akademianoj, kiuj studas rasismon en Usono, karakterizas Taylor, kaj la organizojn kun kiuj li asociiĝas, kiel reklamantojn de rasismaj ideologioj. Li estis menciita kiel intelekta reprezentanto de la movado *alt-right*, kies anoj supoze estis respondecaj por la sukcesa nomumo de Donald Trump al la prezidenta kandidateco por la usona Respublikana Partio en 2016.

## Referencoj 
Kategorio:Dekstra ekstremismo en Usono
Kategorio:Rasismo en Usono
Kategorio:Usonaj eldonistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Mari Hegyesi

**Mari Hegyesi** [hedjeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegyesi Mari** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungara sinsekvo) *Berghammer Mária*, ŝia oficiala nomo post la geedziĝo estis *Kaffka Lászlóné*.
eta|Mari Hegyesi
Mari Hegyesi http://www.port.hu/pls/pe/person.person?i_pers_id=337554 naskiĝis la  en Padovo, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mari Hegyesi aĝis 16, kiam Ignác Krecsányi supozis ŝin talenta kaj en 1878 ŝi debutis en Békéscsaba en trupo de Krecsányi. En la sekvaj tempoj ŝi ricevis rolojn en diversaj provincaj tiutempaj hungaraj urboj. En 1886 ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1918 ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro. Komence ŝi ludis en dramaj roloj, poste ĉefe en patrinaj roloj.

## Elektitaj roloj teatraj 
* William Shakespeare:
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Olivia
** *Vintra fabelo* - Hermione
* Imre Madách: ''La tragedio de l' homo* - Éva (virina ĉefrolo)
* József Katona: *Banuso Bánk* - Melinda

## Elektitaj roloj kinejaj 
* *A szökött katona* (1914)
* *Az ifjú Medardus'' (1923)

## Memorigiloj 
* strato en Gödöllő

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Monda Tago de Vegetarismo

**Monda Tago de Vegetarismo** (angle: World Vegetarian Day) – internacia tago kaj festo celebrata ĉiujare la 1-an de oktobro, fiksita la 22-an de novembro 1977 de Internacia Vegetarana Unuiĝo (angle: International Vegetarian Union, IVU).

Ideodonanto de la festo estis Nordamerika Vegetarana Asocio (angle: The North American Vegetarian Society).

## Celo
Celo de la tago estas promocio de vegetarismo kun informado pri sanaj avantaĝoj, kiuj laŭ vegetaranoj estas ligitaj al tio. Krome kampanjoj konsciigaj pri rilato al bestoj kaj medioprotekto.

## Festado
Ĉi-tage estas organizataj interalie renkontoj kun vegetarana regalado, disdono de flugfolioj, artismaj aranĝoj, festivaloj, lekcioj, filmprezentoj.

## Ligitaj festoj
* Datreveno de la naskiĝo de Mohandas Karamchand Gandhi, fama vegetarano (la 2-a de oktobro)
* Liturgia rememoro de Sankta Francisko el Asizo, patrono de ekologoj kaj bestoj (la 4-a de oktobro)
* Monda Tago de Veganoj (la 1-an de novembro)

## Vidu ankaŭ
* Vegetarismo kaj religio

## Eksteraj ligiloj
* The North American Vegetarian Society
* Official Website
* World Vegetarian Day at the New Zealand Hare Krishna Spiritual Resource Network
* Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio

Kategorio:Vegetarismo
Kategorio:Internaciaj tagoj
Kategorio:Vegetaraj organizaĵoj
27125 Siyilee

'*27125 *Siyilee'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Si-Yi Ryan Lee*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2010, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *North Carolina School of Science and Mathematics'' de Durham (Norda Karolino, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Optile

**Optile** ('''Organisation Professionnelle des Transports d'Île-de-France''', ) estas organizaĵo de publika transporto, kreita en oktobro 2000 el kungrupiĝo de pluraj privataj bus-kompanioj priservantaj Parizan ĉirkaŭurbon. Ĝi reguligas bus-itinerojn sub aŭtoritato de Île-de-France mobilités, la Francilia transport-aŭtoritato.

## Ŝlosilaj faktoj 
*  bus-linioj
* 90% el la komunumoj de Francilio priservataj
*  bus-haltejoj
* 420 milionoj da pasaĝeraj vojaĝoj jare

## Vidu ankaŭ 
* Transporto en Parizo
* Aŭtobuso
* Keolis
* RATP
* Busoj de RATP
* Noctilien
* Île-de-France mobilités
* Navigo-karto

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Publika transporto en Francio
Kategorio:Transporto en Parizo
Kategorio:Aŭtobusa transporto
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2000
Kategorio:Publika administracio
Kategorio:Francilio
Kategorio:Transporto en 2000
Ditriĥo la 6-a/8-a (Kleve)

**Ditriĥo la 6-a/8-a** (naskiĝintoj en 1256/57; mortintoj 4-an de oktobro 1305) estis de 1275 ĝis 1305 Grafo de Kleve kaj validas kiel la plej grava reprezentanto de la malnova grafa dinastio de Kleve. Dum kiam la pli malnova esploro nomas lin Ditriĥo la 8-a (foje ankaŭ Ditriĥo la 7-a), la pli nova baziĝanta sur Thomas R. Kraus nombras lin Ditriĥo la 6-a.

Kategorio:Grafoj de Kleve
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 1305
Kategorio:Viroj
Ferenc Modrovich

**Ferenc Modrovich** [modroviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Modrovich Ferenc** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Ferenc Modrovich http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/10644.htm naskiĝis la  en Magyaróvár, li mortis la  en Sopron.

## Biografio 
Ferenc Modrovich studis en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo de Selmecbánya inter 1905 kaj 1909, poste li faris la kutimajn ekzercajn laborojn en reĝa arbaro de Besztercebánya. Li akiris diplomon en 1911, poste li laboris plu en la reĝa arbaro jam kiel inĝeniero. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, li okupiĝis pri konstruadoj de fervojoj, pontoj, tuneloj por la armeo. Post la mondomilito li laboris en la agrikultura ministerio, sed lia ĉefa tasko estis konstrui arbaran fervojon en Bükk. En 1923 li estis nomumita katedrestro en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron) en instrua rango eksterordinara profesoro (post 4 jaroj ordinara publika profesoro). Li estis dekano en la lernojaroj 1932, 1933, 1941, 1945. En 1944 li establis grundomekanikan laboratorion.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Erdészeti szállítóberendezések. I. Út-vasútépítéstan (I – II.)* (1929, 1921)

## Memorigiloj 
* busto (2001) en Sopron

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arbarinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Luterana Jura Akademio (Eperjes)

La **Luterana Jura Akademio** de Eperjes estis signifa eduka instituto en Hungara reĝlando.
eta|maldekstre|Iama akademia konstruaĵo nuntempe

## Historio 
Jam en la 16-a jarcento Eperjes estis grava edukcentro de Hungarlando, kie en 1531 la urba lernejo transformiĝis al luterana instituto. Tiutempe alvenis instruistoj ankaŭ el eksterlando. En 1667 ekfunkciis jam la luterana kolegio, kie oni lernis 10 jarojn, en la 9-a lernojaro oni instruis juron. Lernado de la hungara lingvo estis deviga. En 1671 (kaj poste kelkfoje) la jezuitoj forprenis la kolegion, eĉ la kirkon, sed Francisko Rákóczi la 2-a kaj aliaj redonis ilin, aŭ la luteranoj aĉetis ilin. En la 1810-aj jaroj el la kolegio memstariĝis la Luterana Jura Akademio, kiu estis la plej grava jura edukejo de Supra Hungarujo. En 1852 la akademio unuiĝis al la Teologia Akademio. En 1864 oni enkondukis lernadon de juro dum 4 jaroj. Fine de la 19-a jarcento la lernejo konsistis el teologia kaj jura akademioj, gimnazio kaj pedagogia altlernejo (ekde 1873). Antaŭ la 1-a mondmilito funkciis jam 10 katedroj. Tiam en Hungarlando funkciis 10 juraj akademioj, inter ili de Eperjes estis la plej grava, tie estis la plej granda stabo de pedagogoj. La akademio estis loko de gravaj modernaj ideoj. En 1919 la akademio pro alveno de la ĉeĥa armeo rifuĝis al Miskolc, kie ĝi funkciis plu. Dum la komenciĝanta socialismo en 1948 ŝtatiĝo okazis, do la luterana etoso ĉesis, en la sekva jaro eĉ la akademio ĉesis.

## Elektitaj studentoj de la akademio 
* Aurél Abafi
* Dániel Bachát
* Andor Balogh
* Ödön Barta
* Samu Bartsch
* Ákos Bizony
* Károly Fábry
* Béla Halmay
* Sándor Hodobay
* Ödön Horváth (juĝisto)
* Tibor Illyés
* György Jancsó
* **Ferenc Kazinczy**
* **Lajos Kossuth**
* Miklós Kun (urbestro)
* Béla Meliórisz
* **Pavol Országh Hviezdoslav**
* József Pap (advokato)
* Tamás Péchy
* György Petrovics
* Ferenc Pulszky
* Józsi Jenő Tersánszky
* **Emeriko Thököly**
* Pál Vásárhelyi

## Elektitaj instruistoj de la akademio 
* Béla Bartha (juristo)
* Albert Berzeviczy
* Gusztáv Csengey
* István Ereky
* Károly Flórián
* Ervin Hacker
* Aladár Henszelmann
* Ödön Horváth (juĝisto)
* Béla Meliórisz
* Gyula Moór
* Ferenc Raffay
* Mihály Réz
* Mátyás Szlávik
* András Vandrák
* Tamás Vécsey

## Fontoj 
* http://midra.uni-miskolc.hu/JaDoX_Portlets/documents/document_12480_section_4557.pdf 
* http://selmeciszellem.hu/miskolc/miskolci-karok/ 
* http://www.evelet.hu/archivum/2009/34/54 
* http://zope.lutheran.hu/honlapok/protestans/felvidek/eperjes/3epevkoll

Kategorio:Altlernejoj en Hungario
Blankula naciismo

**Blankula naciismo** estas ideologio, kiu kredas je rasa difino de nacia idento. **Blankulaj naciistoj** identas sin kun io, kion ili perceptas kiel "blankula nacio." Ĝi ampleksas sentojn de supereco pri blankuloj kaj vokojn, ke nacia civitaneco estu rezervita por blankuloj, kiel en Rodezio. Blankula naciismo ĝenerale inkludas fortan kredon je blankula supereco kaj socia darvinismo, kaj monitorantoj de rasismaj grupoj vidas ĝin kiel nur eŭfemismon por ideologia blankula supereco. Ĝi povas inkludi ankaŭ blankulan separatismon, ideologion, kiu serĉas apartan blankulan ŝtaton.

La plimulto da blankulaj naciistoj uzas limigitan difinon de blankeco. En Usono ĝi ofte, sed ne ekskluzive, implicas nejudan eŭropan etnan fonon; ekzemple la Nacia Socialisma Movado diras, ke "Partia Membreco estas limigita al neŝemidaj aliseksemuloj el eŭropa etna fono." Iuj blankulaj naciistoj uzas rasan taksonomion el la 19-a jarcento. La Nazioj konsideris homojn kun almenaŭ unu juda avo aŭ avino kiel miksrasuloj kaj rezulte ne blankuloj. Aliaj blankulaj naciistoj, kiel Jared Taylor, argumentis, ke judoj povas esti rigardataj kiel blankuloj. Kvankam multaj blankulaj naciistoj kontraŭas Israelon kaj cionismon, aliaj esprimis subtenon por Israelo kaj pretendis paralelojn inter sia ideologio kaj cionismo. Malsamaj rasaj teorioj difinas malsamajn grupojn kiel blankuloj, ekskludante ekzemple sudajn eŭropajn kaj orientajn eŭropajn gentojn pro perceptita "rasa malpureco." Kelkaj havas vastan difinon, inkludante iranajn, hind-arjajn, kaj berberajn homojn.

Vaste konataj historiaj blankulaj naciismaj grupoj inkludas la Naziojn kaj Ku-Kluks-Klanon. En lastaj jaroj kreskis diversaj blank-naciismaj movadoj helpe de anonimaj bildforumoj, ekzemple la grupo alt-right en Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Blankula supereco
* Identisma movado
* *The Turner Diaries*

## Referencoj 

Kategorio:Antisemitismo
Kategorio:Dekstra ekstremismo
Kategorio:Faŝismo
Kategorio:Naciismoj
Kategorio:Rasismo
Radikalismo

**Radikalismo**, estas doktrino, opiniaro de partio, enskribinta en sia programo postulon de profundaj kaj senkompromisaj reformoj. La termino devenis de la latina vorto *radix*, kiu signifas radikon kaj estas la fonto de la samsenca Esperanta vorto. Radikalismaj doktrinoj vidas la socion kiel fundamente difektitan, do proponas fundamentajn (radikajn) ŝanĝojn de sociaj strukturoj per revoluciaj metodoj kaj ankaŭ fundamentajn ŝanĝojn de la sociaj valorsistemoj.

Historie, "radikalismo" temis nur pri la radikala maldekstro (sub la unuopa kategorio de ekstrema maldekstra politiko), kaj malofte inkludis ekstreman dekstran politikon, kiun oni anstataŭe nomis reakcia. Sed lastaj ŝanĝiĝoj en naciaj lingvoj kaŭzis, ke ĝi estas ofte uzata hodiaŭ por priskribi ankaŭ ekstremajn dekstrajn grupojn. Do kvankam PIV 2005 listis la adjektivon "maldekstra" kiel rilata vorto al "radikala," la Reta Vortaro jam ne faras tion sed ligas la vorton "radikalismo" simple al ekstremismo.

## En Esperanto aperis 
* BA38: Ulrich Lins: *Izrael Lejzerowicz: radikala esperantisto*

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj ideologioj
27132 Ježek

'*27132 *Ježek'''* estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geastronomoj Lenka Kotková kaj Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa komponisto Jaroslav Ježek (1906–1942), dirigento de la orkestro de la *Osvobozené divadlo'' ("Liberita Teatro") en Prago dum 1928 - 1938. Li komponis ĵazan kaj dancan muzikon, kiel ankaŭ ĉambran kaj orkestran muzikon. Liaj kanzonoj por la teatraĵoj verkitaj de Voskovec kaj Werich estas famaj. Li mortis enmigrinta en Novjorko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Ditriĥo Lufo la 2-a (Kleve)

**Ditriĥo Lufo la 2-a de Kleve** (naskiĝinta proksimume 1260; mortinta inter la 23-a de marto 1308 kaj la 8-a de majo 1309) estis Grafo de Hülchrath kaj reganto de Tomburg.

## Vivo 
Ditriĥo Lufo la 2-a de Kleve naskiĝis proksimume 1260 kiel filo de Grafo Ditriĥo la 5-a/7-a de Kleve kaj de Alejdisa de Heinsberg. Ditriĥo Lufo estis du fojojn edzo, en dua geedzeco je 1286 kun Lisa de Kessel. Li naskigis almenaŭ 13 gefilojn, inter ili sian postanton Ditriĥo Lufo la 3-a kaj plurajn eksteredzecajn gefilojn.

Ditriĥo Lufo la 2-a, de sia patro ekipita per propra ampleksa heredoparto, tenis politikon tre sendependan kaj ne malofte direktitan kontraŭ sia frato, Grafo Ditriĥo la 6-a/8-a de Kleve, kiu tamen pasis tre malbonŝance kaj faligis lin en altajn ŝuldojn. Interalie Ditriĥo Lufo la 2-a servis kiel vasalo de la grafoj de Geldern kaj de la ĉefepiskopoj de Kolonjo. Ekde 1296 li tenis la titolon Grafo de Hülchrath kaj Sinjoro de Tomburg. En 1298 li vendis al sia frato, Grafo Ditriĥo la 6-a/8-a de Kleve, la landon Linn. Siajn sude lokantajn posedaĵojn, aparte Tomburgon, Ditriĥo Lufo vendis en 1303 al la ĉefepiskopo de Kolonjo, Wigbold von Holte.

## Fonto 
* :de:Dietrich Luf II. (Kleve)

## Literaturo 
* Dieter Kastner: *Die Territorialpolitik der Grafen von Kleve*, Duseldorfo 1972 (= Veröffentlichungen des historischen Vereins für den Niederrhein, insbesondere das alte Erzbistum Köln 11).

Kategorio:Grafoj de Hülchrath
Kategorio:Nobeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento