open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Junularlaborejo Torgau

eta|Memorigloko Geschlossener Jugendwerkhof Torgau
eta|Administradejo kun la ekspozicio
La **Junular(pun)laborejo Torgau** () estis prizona laborejo por malfacilaj junuloj en Torgau, Germanujo (Fischerdörfchen nr 15). Ĝi estis - inter la aliaj junularlaborejoj de GDR - la plej severa kaj la ununura sub vere malliberejaj kondiĉoj. Ĝi ekzistis inter 1964 kaj 1989 kaj havis pli ol 4000 loĝantoj. Hodiaŭ ĝi estas memorigloko.

## Priskribo 
La torgau-a institucio estis, tute oficiale, fina stacio por alie ne "edukeblaj", obstinaj kaj malobeemaj junuloj. Laŭleĝe ĝi akceptis nur personojn inter 14-18 jaroj por la maksimuma daŭro de duona jaro. Kialoj por aresto estis plurfoja kontraŭstaremo en aliaj junularlaborejoj respektive specialaj infanhejmoj. Laŭ difino temis pri rifuzo labori kaj instruadfrekventi aŭ pri kritiko de la socia sistemo de komunisma GDR. Tio lasta estis tre nebula, etendebla paragrafo.

La sendado tien ĉi iĝis post peto de la estro de la ĝistiama institucio rekte ĉe la Ministerio pri popola edukado en Berlino. Neniu junulo venis al Torgau pro juĝa decido, kvankam ĝi ja similis al vera prizono aŭ eĉ superis malliberejojn. Malkaŝita celo estis la rompo de ĉia ajn individueco. Ankaŭ ekstere ĝi prizonas kun altaj muroj, gvatturoj, lumĵetiloj, mordaj hundoj. Ĝia kapacito estis de 60 personoj, kiuj dividiĝis en du virajn grupojn kaj unu inan sekcion. Kontaktoj interseksaj neeblis. Regis soldataj kondutmanieroj kaj vere ĉio faritis engrupe. Ĉiuj tagoj estis organizitaj pedante precize. Punoj estis kaj edukiloj kaj timigiloj. La junularlaborejo servu kiel ŝokterapiejo. Ĝis hodiaŭ la plejmulto de la enkarcerigitoj suferas je psikaj aŭ eĉ fizikaj sekvoj de la internigado.

## Historio de la domo 
* 1901: konstruita kiel porsoldata arestejo kun juĝejaj salonoj
* 1918: prizono tribunala
* 1937: pligrandigo per ĉelo-sekcio
* 1939-45: prizono tribunala kun ĉeloj de Gestapo
* 1945 (septembro): arestejo por esploro de NKVD
* 1948-63: prizono por junuloj
* 1964 (majo): transpreno fare de la Ministerio pri popola edukado
* 1990: transpreno fare de Treuhandanstalt
* 1993: la parlamento de Saksio decidas instali memoriglokon
* 1996: vendo al privata investanto, konstruo de loĝejoj ĉe la malantaŭaj partoj
* 1997: fondo de la iniciativgrupo *GJWH Torgau e.V.*
* 1998: inaŭguro de la memorigloko

## Ekspozicio kaj aliaj memorigagadoj 
Daŭra ekspozicio dokumentas la hegemonistrukturojn severegajn de GDR en la kadro le edukado kaj prezentas kelkajn viktimojn de la orientgermana reeduksistemo. Prezentas ankaŭ aktualajn esplorrezultojn pri enhejma (puna) edukado de junuloj en aliaj eŭropaj landoj.

Laŭ peto faratas interparoloj kun okulatestantoj, filmprojekciadoj, projekttagoj, laborrondoj kaj seminarioj.

Mobila klerigservo eblas ankaŭ informadon eksterloke. Temas pri transportebla ekspozicio kaj diversaj prilabordosieroj. Ĉiuj servoj estas science akompanitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la memorigloko
* Paĝaro de eksaj internigitoj en tieaj "hejmoj"

Torgau
Kategorio:GDR
Kategorio:Torgau
Torgau
Kategorio:Opoziciuloj en GDR
Młociny (metrostacio)

**Młociny** estas metrostacio de la unua linio de metroo de Varsovio. Ĝi estas lokita sub la strato Kasprowicza apud strato Nocznickiego.

La stacio estis malfermita la .

## Referencoj 
Kategorio:Stacioj de la metroo de Varsovio
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2008
Kategorio:2008 en Pollando
Brochant (pariza metrostacio)

**Brochant** [bʁɔʃɑ̃] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 13, en la 17-a arondismento de Parizo. Ĝi priservas la kvartalojn de Épinettes kaj Batignolles.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1912.

Ĝi ŝuldas sian nomon al Strato Brochant, kiu omaĝas al mineralogo André Brochant de Villiers (1772-1840), direktoro de la manufakturo de Saint-Gobain kaj membro de Akademio de Sciencoj de Francio.

## Alirejoj 
# Strato Brochant Marché des Batignolles: ŝtuparo ĉe n-roj 32, Strato Brochant / 127, Avenuo de Clichy
# Avenuo de Clichy: ŝtuparo ĉe n-roj 47, Strato Brochant / 129, Avenuo de Clichy

## Interkonektoj 
*  RATP 31 54 66 74 518 (Traverse Batignolles-Bichat)
*  N15 N51

## Proksime 
* Cité des Fleurs (Civito de la Floroj)
* Preĝejo Saint-Joseph-des-Epinettes (Parizo)
* Preĝejo Saint-Michel des Batignolles (Parizo)
* Parko Clichy-Batignolles - Martin Luther King

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* linio 13 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 13 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 17-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1912
Kategorio:1912 en Francio
Amfiloko (filo de Amfiarao)

En la helena mitologio, **Amfiloko**  (malnovgreke *Αμφίλοχος*) estis la pli juna filo de Amfiarao kaj Erifilo, frato de Alkmeono kun kiu li partoprenis al la milito de la Epigonoj.

Erifilo persvadis Amfiaraon partopreni je la milito de la Sep kontraŭ Tebo, kvankam li sciis (ĉar li estis divenisto) ke li tie mortos. Erifilo estis persvadita fare de Poliniko, kiu donacis al ŝi la kolĉenon de Harmonia. Kontraŭvole, Amfiarao konsentis aliĝi la militon kaj petis, ke siaj filoj, Alkmeono kaj Amfiloko, venĝu la antaŭviditan morton de ilia patro.

Tion ili faris, dek jaroj poste : reveninte de la milito de la Epigonoj, Alkmeono, eble helpita de Amfiloko, mortigis sian patrinon kaj ekziliĝis.

Amfiloko  estis eminenta divinisto kaj fondis plurajn orakolejojn, la ĉefa en Mallo (Kilikio), kaj, kun sia duon-frato Mopso, la orakolejon de Apolono en Kolofono (Lidio).

Amfiloko estas citita inter la svatantoj de Helena kaj partoprenis al la Troja milito. Post la Troja milito, laŭ Tucidido, la fondis la urbon Argos Amfilokia kaj la tutan regionon Amfilokio ĉe la Ambrakia golfo. Li eble estis mortigita aŭ far de Apolono, aŭ farde sia duon-frato Mopso, en unuopa batalo dum kiu ili reciproke mortigis. Tamen, tiuj rakonto povas koncerni lia nevo, ankaŭ nomita Amfiloko.

## Eksteraj ligiloj
* Amphilochus, el *Greek Myth Index* 
* Amphilochos, el *Le Grenier de Clio*

Kategorio:Mitaj reĝoj de Argo
Kategorio:Divenistoj en la helena mitologio
Kategorio:Batalantoj en la Troja milito ĉe la Aĥaja flanko
Kategorio:Epigonoj
Kategorio:Amitaonidoj
Kategorio:Mitaj urbofondintoj
Kategorio:Eponimoj
Kategorio:Mortigitoj fare de Apolono
Kategorio:Svatiĝantoj pri Heleno
Kategorio:Patrinmurdo en la helena mitologio
Dunatria glutamato

**Dunatria glutamato**, **MSG**, **glutamato de natrio dubaza** aŭ **NaOOC(CH2)2CH-NH2-COONa** estas organika salo de glutamata acido kaj natria hidroksido, blanka kristala pulvoro kun iom da amoniakodoro, uzata kiel gustigagento en nutro-industrio. Ĝi donas al la nutraĵoj iom da viandaj gusto kaj odoro, kvankam ĝi povas prezenti kelkajn neŭrotoksajn flankefikojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Alkaline Earth Metal Halates, H. Miyamoto, M. Salomon, H. L. Clever
* Abstracts: Proceedings of the Seventh International Congress of Pharmacology, J. R. Boissier, P. Lechat, J. Fichelle
* Amino Acids, Peptides and Proteins, Royal Society of Chemistry, J. H. Jones
* Origin(s) of Design in Nature: A Fresh, Interdisciplinary Look at How Design ..., Liz Swan, Richard Gordon, Joseph Seckbach
* Food Additive Toxicology, Maga
* Heal America, Heal Yourself by Correcting Your Habits: Guidance for ..., Michelle Moore
* Flavor of Meat and Meat Products, Fereidoon Shahidi

## Vidu ankaŭ 
* Ununatria glutamato

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Glutamatoj
Flago de Okcidenta Virginio

La **flago de Okcidenta Virginio** konsistas el la subŝtata blazono sur blanka kantono kun malhelblua ĉeborda rubando. La blazono troviĝas en ĝia centro. Ĝi reprezentas la precipajn rimedojn kaj aktivecojn de la subŝtato. En ĝia malsupro legeblas *State of West Virginia* (*Ŝtato Okcidenta Virginio*), apud la moto *Montani Semper Liberi* ("la montanoj ĉiam estas liberaj"). Terkulturisto maldekstre, ministo dekstre de granda roko kovrata de hedero en kiu troviĝas la dato de kiam la ŝtato estis akceptita en la Unio (nuna Usono).

Kategorio:Flagoj de Usono
Kategorio:Okcidenta Virginio
Natria bismutato

**Natria bismutato**, **metabismutato de natrio** aŭ **NaBiO3** estas neorganika kemiaĵo de natrio kaj bismuto, flaveca solido, kiu estas forta oksidiganto, nesolvebla en malvarma akvo. Ĝi estas unu el la malmultaj natriaj saloj kiuj estas nesolveblaj en akvo. Tamen, ĝi komerce disponeblas kaj ĝiaj specimenoj povas esti miksaĵo da bismuta (IV) oksido, natria karbonato kaj natria peroksido.

## Strukturo 
350px|eta|maldekstra|Specimeno de Natria bismutato
Natria bismutato adoptas la strukturon de la ilmenito, kiu konsistas je oktaedraj centroj de Bi5+ kaj Na+. La averaĝa distanco inter la atomoj Bi-O estas 2.116 Å. La ilmenita strukturo iele rilatas al la strukturo de la korundo kun tavolo-strukturo formita per malgranda pakaĵo da oksigenatomoj krom du malsamaj katjonoj, Na+ kaj Bi5+ kiuj alterniĝas laŭ oktaedraj strukturoj.

## Sintezoj 
Oksidado de bismuta oksido en alkala medio:

### Sintezo 1 
* Pere de natria peroksido:

### Sintezo 2 
* Kune kun natria hidroksido kaj natria peroksido:

### Sintezo 3 
* Reakciante **bismutan nitraton** kaj natria peroksido en ĉeesto de natria hidroksido sub altega temperaturo:

### Sintezo 4 
* Bismutato de natrio same estiĝas per oksidigo de "bismuta hidroksido" kaj natria hipoklorito en baza medio:

### Sintezo 5 
* Natria bismutato estiĝas ankaŭ pere de reakcio inter bismuta (III) oksido, natria hidroksido kaj bromo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Determinado de mangano en ŝtalo per bismutata metodo:
Manganaj saloj oksidiĝas al permanganatoj per troo da natria bismutato en la ĉeesto de nitrata acido:

### Reakcio 2 
* Natria bismutato reakcias kun koncentritaj acidoj:

### Reakcio 3 
* Samkiel nitrata acido:

### Reakcio 4 
* Kun hejtata nitrata acido:

### Reakcio 5 
* Ĝi malrapide reakcias kun alkaloj por estigi ortobismutaton:

### Reakcio 6 
* Varma akvo malkomponigas natrian bismutaton al natria hidroksido, trioksido de bismuto kaj oksigeno:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Organobismuth Chemistry, Hitomi Suzuki, Naoki Komatsu, Takuji Ogawa, Toshihiro Murafuji, Tohru Ikegami, Yoshihiro Matano
* Comprehensive Organic Synthesis: Selectivity, Strategy, and Efficiency in ..., Barry M. Trost, Steven V. Ley, Ian Fleming
* Standards and Specifications for Metals and Metal Products: Nationally ..., George Addison Wardlaw
* California University State 
* NCBI Resources

## Referencoj 
Kategorio:Bismutaj kombinaĵoj
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Antanas Bartninkas

**Antanas Bartninkas** (naskiĝis la  en Prienai, mortis la ) estis aktiva litova esperantisto.
Studis litovan lingvon kaj literaturon. En 1951 li komencis labori en Libropalaco kiel bibliografo, scienca sekretario, fakestro. En litovaj gazetoj kaj revuoj aperigis dekkelk artikolojn pri bibliografiaj problemoj, libroforme - du beletrajn rakontojn tradukitajn el la franca. Esperantiĝis memstare. Kompilis 4 eseojn, 9 prozaĵojn. Kelkaj tradukoj aperis en "Unuiĝo literatura" (1967, 1969), en "Amikeco" (kajero 3a).

## Fonto
* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1997, n-ro 4, pĝ. 25.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Dunatria fosfato

**Dunatria fosfato**, **fosfato de natrio dubaza** aŭ **Na2HPO4** estas neorganika kombinaĵo konsistanta je natrio, fosforo kaj oksigeno, dubaza salo de fosfata acido kaj natria hidroksido, konata plurforme tiel kiel anhidra, du-, hepta-, okta- kaj dodeka hidrata. Ĉiuj estas akvosolveblaj pulvoroj, kaj la anhidra salo estas tre higroskopa. La pH de la dunatria fosfato en akvosolvaĵo kuŝas inter 8.0 kaj 11.0 signifante ke ĝi estas milde baza:

HPO42− + H2O \overrightarrow{\leftarrow} H2PO4− + OH−

## Sintezoj 
* Neŭtraligo de fosfata acido diluita kaj natria hidroksido:

\mathsf{H_3PO_4 + 2NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2HPO_4 + 2H_2O }
* Reakcio de la ununatria fosfato kaj natria hidroksido:

\mathsf{NaH_2PO_4 + NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2HPO_4 + H_2O }
* Natria bikarbonato reakcias kun kalcia fosfato unubaza por estigi dunatrian fosfaton:

\mathsf{14\;NaHCO_3 + 5\;Ca(H_2PO_4)_2H_2O \xrightarrow{}}

\mathsf{14\;CO_2 + Ca_5(PO_4)_3OH + 7\;Na_2HPO_4 + 18\;H_2O}

## Reakcioj 
* La kristaloj de dunatria fosfato perdas akvon sub hejtado:

\mathsf{Na_2HPO_4\cdot 12\;H_2O \ \xrightarrow{95-100^oC}\ Na_2HPO_4 + 12\;H_2O }
* En pli altaj temperaturoj ĝi transformiĝas en pirofosfatan acidon:

\mathsf{2\;Na_2HPO_4 \ \xrightarrow{120-300^oC}\ Na_4P_2O_7 + H_2O }
* Ĝi reakcias kun fosfata acido por estigi la ununatrian hidrogenan fosfaton:

\mathsf{Na_2HPO_4 + H_3PO_4 \ \xrightarrow{}\ 2\;NaH_2PO_4 }
* Dunatria fosfato reakcias kun alkaloj:
\mathsf{Na_2HPO_4 + NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_3PO_4 + H_2O }
* Dunatria fosfato plenumas kelkajn reakciojn pri duobla interŝanĝo kun kalcia klorido:

\mathsf{4\;Na_2HPO_4 + 3\;CaCl_2 \ \xrightarrow{}\ Ca_3(PO_4)_2\downarrow + 6\;NaCl + 2\;NaH_2PO_4 }
* Nekompleta neŭtraligo per kalcia klorido:

\mathsf{Na_2HPO_4 + CaCl_2 \ \xrightarrow{}\ CaHPO_4\downarrow + 2\;NaCl }
* Reakcio pri duobla interŝanĝo per arĝenta nitrato:

\mathsf{2\;Na_2HPO_4 + \underset{ar\hat{g}enta\;nitrato}{3\;AgNO_3} \ \xrightarrow{}\ Ag_3PO_4\downarrow + 3\;NaNO_3 + NaH_2PO_4 }

## Uzoj 
Dunatria fosfato uzatas kune kun trinatria fosfato en nutro-industrio kaj akvotraktado. En nutraĵoj, ĝi uzatas por kontrolo de la pH, ĉar ĝia apliko evitas koaguliĝon en la preparado de densigita lakto. Simile, ĝi uzatas kiel anti-aglomerada aldonaĵo en pulvorigitaj produktoj. Ĝi same uzatas en desertoj kaj pudingoj, samkiel tritika kremo por plirapidigi kuirtempon, kaj densigo de rapidofaraj pudingoj. En akvo traktado, ĝi malrapidigas la formiĝon de kalciaj krustoj. Ĝi same uzatas en kelkaj likvo-sapoj kaj purigagentoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Livestrong
* Healthline
* Sigma Aldrich
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 3, George A. Burdock
* Gardner's Commercially Important Chemicals: Synonyms, Trade Names, and ..., G. W. A. Milne
* Food Additives Handbook, Richard J. Lewis
* Dairy Science and Technology: Principles and Applications, Fondation de technologie laitière du Québec
* Dictionary of Food Ingredients, Y. Hui

## Vidu ankaŭ 
* Na3PO4
* NaH2PO4
* NaPCl6
* [[Natria heksametafosfato|[NaPO3]6]]
* Na3PO3S
* Na3PO2S2

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfatoj
Flago de Vaŝingtonio

La **flago de Vaŝingtonio** (Vaŝingtonio estas subŝtato en okcidenta Usono, ne konfuzi ĝin kun la nacia ĉefurbo Vaŝingtono) estas verda, kun la subŝtata blazono en la centro. Ĝi estis dizajnita en 1923. Temas pri la ununura flago en Usono kiu estas plene verda kaj la ununura flago kun bildo de usona prezidento, ĉi-kaze, George Washington. La dizajno estis aprobita en 1923.

Kategorio:Flagoj de Usono
Kategorio:Vaŝingtonio
Ipolitas Cieška

**Ipolitas Cieška** (naskiĝis la  en Vilnius; mortis la  en Vilnius) estis pedagogo; filo de simpla bienlaboristo, li impete strebis al supera klereco.

Dek jarojn li instruis en elementa lernejo kaj samtempe korespondmaniere finis Pedagogian Instituton en Vilnius. En la sama instituto li lekciis pri litova kaj eksterlanda literaturo, okupiĝis ankaŭ pri sciencaj studoj, verkis kaj defendis disertaĵon "La elementoj de verkoj de Adam Mickiewicz en litova literaturo". En periodaĵoj publikigis du apartajn E-kursojn. En 1959 kunaŭtore kun Juozas Petrulis li preparis kaj aperigis ampleksan E-lernolibron por litovoj. Instruis E-on en kursoj kaj rondetoj, propagandis per prelegoj kaj artikoloj. Lia lasta antaŭmorta laboro estis "La litovlingvaj elementoj en Esperanto", kiun li antaŭ morto prezentis al revuo "Esperantologio".

## Fonto
* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1997, n-ro 4, pĝ. 26.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
André Brochant de Villiers

**André Jean Marie Brochant de Villiers** (naskiĝis  en Mantes-la-Ville, mortis  en Parizo) estis franca geologo kaj mineralogo.

Li studis en "École polytechnique" (Politeknika Lernejo) (sed ne estis Politeknikisto) kaj sinsekve fariĝis instruisto pri geologio, ĝenerala inspektoro de minejoj kaj direktoro de la manufakturo de speguloj de Saint-Gobain. Li estis elektita membro de Akademio de Sciencoj de Francio en 1816.

Oni ŝuldas al li interalie *Description géologique de la France* (Geologia priskribo de Francio), verkita kunlabore kun Léonce Élie de Beaumont kaj Armand Dufrénoy, al kiu li dediĉis 20 jarojn de sia vivo.

Strato de Parizo havas lian nomon (Strato Brochant), en la 17 arondismento, kaj ankaŭ metrostacio (Brochant).

Li estis ĝenerala konsilanto de la kantono de Mantes (Seine-et-Oise).

## Publikaĵoj 
* ''Traité élémentaire de minéralogie, suivant les principes du professeur Werner, rédigé d'après plusieurs ouvrages allemands* (2 volumoj, 1800-1802)
* *Traité abrégé de cristallographie* (1818)
* *Mémoires pour servir à une description géologique de la France, rédigés sous la direction de M. Brochant de Villiers par MM. Dufrénoy et Élie de Beaumont* (4 volumoj, 1830-1838)
* *Carte géologique de la France exécutée sous la direction de Mr. Brochant de Villiers, Inspecteur général des Mines, par MM. Dufrénoy et Elie de Beaumont, Ingénieur des Mines'' (1870)

## Verkoj 
Li priskribis plurajn mineralajn ercojn:
* Stibino
* Azurito
* Praziolito
* Stilbito

Minerala erco estis dediĉita al li: Broŝantito.

## Tradukfonto 
Kategorio:Francaj geologoj
Kategorio:Francaj mineralogoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Naskiĝintoj en provinco Francilio
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Akademio de Sciencoj (Francio)
Dunatria guanilato

**Dunatria guanilato**, **guanilato de natrio dubaza** aŭ **C10H12N5Na2O8P** estas natura dunatria salo de "guanilata acido" kaj natria hidroksido, blanka substanco, uzata kiel gustigilo en nutro-industrio sub numero E627. Ĝi ordinare uzatas kune kun glutamata acido.

Ĉar ĝi estas tre altkosta aldonaĵo, ĝi ne uzatas sendepende de la glutamata acido. Kiam dunatria glutamato ĉeestas en listo de ingrediencoj kaj ununatria glutamato laŭŝajne ne, probable la glutamata acido estas parto de alia ingredienco samkiel komplekso da sojo-proteino. Ĝi ofte aldonatas al nutraĵoj kune kun dunatria inozinato, kaj tiu kombinaĵo estas konata kiel dunatrio 5'-ribonukleotido.

Dunatria guanilato estiĝas ekde sekigita fiŝo aŭ sekaj algoj kaj ofte aldoniĝas al rapidofaraj makaronioj, frititaj terpomoj kaj aliaj manĝetoj, bongustaj rizoj, konservitaj vegetaloj, fumigitaj viandoj, kaj enpakigitaj supoj.

## Nutro-informado 
Dunatria guanilato ne estas sekura por beboj malpli ol dekdu semajnoj, kaj ĝenerale ĝi devas evitiĝi de astmuloj kaj homoj suferantaj pri podagro, pro tio ke guanilatoj metaboliĝas al purinoj. Tamen, la tipaj kvantoj trovataj en nutraĵoj ĝenerale estas tre malalta por produkti konsiderindajn flankefikojn. Ĉar ofte ĝi devenas el fiŝaj produktoj, vegetaranoj kaj legomo-manĝantoj eble deziros eviti ĝin escepte kiam la produkto estas specife identigita al veganoj aŭ vegetaranoj. Tiaj identigoj postulas la uzon de nebestaj derivitaj fontoj, tiel kiel algoj aŭ gistoj.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* ChemNet 
* Chemical Book
* ChemBlink
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients, Fifth Edition, George A. Burdock
* Food Chemicals Codex, Institute of Medicine (U.S.). Committee on Food Chemicals Codex
* Food Additives in Europe 2000
* Dictionary of Food Ingredients, Robert S. Igoe
* Snack Foods Processing, Edmund W. Lusas, Lloyd W. Rooney

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Nukleotidoj
Kategorio:Manĝaj aldonaĵoj
Kategorio:Gustigaĵoj
Andromedidoj

La **Andromedidoj** estas meteorfluo kiu aktivas de la 25-a de septembro ĝis 6-a de decembro, kun maksimumo atingita je la 9-a de novembro. Ĝia radianto historie situis en la konstelacio de Andromedo, sed pro perturbaĵoj nun situas en la konstelacio de Kasiopeo (2013). La patra korpo estas la kometo de Biela, kiu rompis en 1842-1843.

La unua konata observo de la Andromedidoj okazis la 6-an de decembro 1741 en Sankt-Peterburgo, Rusio. Pluraj fortaj fluoj ankaŭ okazis en 1798, 1825, 1830, 1838 kaj 1847. Aldoniĝas du fortegaj fluoj de miloj da meteoroj ĉiuhore en 1872 kaj 1885, kiuj rezultas de la rompo de la kometo. La unua fotografaĵo de meteoro okazis dum tiu de 1885, kaptita de la Aŭstra-Hungara astronomo Ladislaus Weinek.

Ekde la 20-a jarcento la meteorfluo tiel malfortiĝis ke ĝi estas tre malbone observebla sen ilaro. Recente, la zenita hora ofteco estas ĉirkaŭ 3 meteoroj ĉiuhore. Tamen, pli aktivaj fluoj estis observitaj en 2011, 2012 kaj 2013. Sciencistoj pravidas en 2018 kaj 2023 pli fortajn meteorfluojn.

## Fonto 
*Ĉi tiu artikolo baziĝas sur la artikolo Andromedids en la anglalingva vikipedio.*

Kategorio:Meteorfluoj
Kategorio:Andromedo (konstelacio)
Kategorio:Kasiopeo (konstelacio)
Balys Tarvydas

**Balys Tarvydas** (naskiĝis la  en vilaĝo Užpaliai, distrikto Utena, mortis la  en Šiauliai) estis muzeisto, arkeologo kaj esperantisto.

[eta|tombo en malnova tombejo de urbo [Šiauliai (str. Donelaičio)]]
## Vivo
En 1928, post fino de historiaj studoj en Kaunasa universitato, B. Tarvydas venis al Šiauliai kaj eklaboris en Instruista Seminario, kie li iĝis la jaro 1945 instruis historion. En 1932 B. Tarvydas iĝis membro de Litova Landesplora Societo, sistemigis kaj priskribis eksponaĵojn en loka muzeo "Aušra", esploradis subteraĵojn de preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai, gvidis arkelogiajn ekspediciojn en multaj kastelmontoj de Ĵemajtio, litovigis kronikojn de krucmilitistoj.

## Esperantista agado
En 1934 B.Tarvydas finis superan E-kurson en Šiauliai, kiun organizis Klerigministerio (gvidanto Ch. Tokeris), kaj aliĝis al loka societo de esperantistoj, prelegis pri la internacia lingvo, organizis E-kursojn en Instruita Seminario. Dum la jaroj 1937-1940 li estis vicprezidanto de loka E-societo. Tiamaj prezidantoj de la Societo estis Č. Liutikas (1903-1984) kaj V.Zdzichauskis (1903-1980).
En 1940 soveta reĝimo malpermesis agadon de Landesplora kaj de Esperanta societoj. En 1943 estis fermita muzeo "Aušra". En 1944 B.Tarvydas organizis restarigon de Instruista Seminario kaj estris ĝin ĝis 1945, tamen pro siaj politikaj konvinkiĝoj li estis eksigita. En 1945 li gvidis restarigon de muzeo "Aušra", sed ankaŭ de ĉi tie li estis forpelita. Do ekde 1946 ĝis 1957 B. Tarvydas devis forlasi pedagogian kaj esploran laboron, kaj ekofici kiel librotenisto. Nur en 1957 B.Tarvydas jam pensiulo, li povis reveni en la muzeon kaj laboris tie preskaŭ senpage ĝis la jaro 1975.
Kiam en 1957 en Šiauliai renaskiĝis E-movado, B.Tarvydas partoprenis en agado de Esperanto-rondeto, sed lia malsano kaj malsano de lia edzino malhelpis agi pli aktive.
B.Tarvydas estis tre klera homo, kapablis paroli sep fremdajn lingvojn. Li mortis en 1980, lia tombo en malnova tombejo de urbo Šiauliai (str. Donelaičio).

## Fontoj
* Romualdas Rutkauskas, *Esperantisto kaj kulturesploristo de distrikto Šiauliai*, Litova Stelo, n-ro 3, 1998, p.&nbsp;21.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Natria bifluorido

**Natria bifluorido**, **hidrogena fluorido de natrio** aŭ **NaHF2** estas neorganika kombinaĵo, salo de natrio kaj fluoro, blanka solido, akvosolvebla, kiu makomponiĝas per vamigo. Natria bifluorido estas ne bruliva, higroskopa substanco kaj posedas akran flaron. Ĝi uzatas kiel antisepsaĵo, insekticido, fungicido, kiel medikamento en la traktado de ostoporozo, koroda substanco por vitraĵoj, emajloj kaj ceramikaĵoj, kaj industrie en pluraj aplikoj samkiel konservado de anatomiaj kaj zoologiaj specimenoj, en metala galvanizado, kemiaj armiloj, kaj multaj aliaj praktikaj uzoj. Ĝi estas tre damaĝa kiam ingestita, forte iritanto per haŭtokontakto, okuloj kaj inhalado. Ĝi dissociiĝas en akvo kun varmoeligo al fluorida acido kaj natria fluorido.

NaHF2 \overset \longrightarrow \longleftarrow HF + NaF

## Preparado 
Natria bifluorido estiĝas per neŭtraliga reakcio el reziduaĵoj de fluorida acido, kiu rezultas el produktiado de superfosfataj sterkoj. Tipaj bazoj estas natria karbonato kaj natria hidroksido. La procezo okazas en du etapoj, priskribitaj per la hidroksido:

HF + NaOH → NaF + H2O

HF + NaF → NaHF2

Natria bifluorido reakcias kun akvo kaj haŭtohumideco por estigi fluoridan acidon. Kiam varmigita al gasa stato, ĝi same estigas natrian fluoridon kaj fluoridan acidon.

\mathrm{NaHF_2 \ \xrightarrow{160^oC - 270^oC} \ NaF \ + \ HF \uparrow}

La kemiaĵo malkomponiĝas sub agado de fortaj acidoj, fortaj alkaloj, metaloj, akvo kaj vitraĵoj. Natria bifluorido ankaŭ plenumas eksplodajn reakciojn kun kromiila klorido, nitrata acido, ruĝa fosforo, natria peroksido, "duetila sulfoksido" kaj "duetila zinko".

## Antaŭzorgoj 
Natria bifluorido estas koroda kaj irita al haŭtokontakto kaj povas kaŭzi vezikojn kaj inflamojn. Ĝi estas treege damaĝa kiam ingestita. Se eventuale okazos okulkontakto, blindeco kaj kornea damaĝo povas rezulti. Ingestado de natria bifluorido povas kaŭzi stomakobrulon, tuson, ternojn, kiel rezulto je irito de la gastrointesta kaj spira sistemoj. Ekspozicio de la kombinaĵo en la okuloj povas kaŭzi ruĝecon, jukadojn, kaj akvigo. En pluraj kazoj, ekspozicio al natria bifluorido povas kaŭzi morton. Kelkfoje oni povas preni inter 0 ĝis 24 horojn por ke la efikoj de la venenigo per natria bifluorido ekrimarkiĝos.

## Literaturo 
* Chemical Book
* GuideChem
* Technician's Formulation Handbook for Industrial and Household Cleaning Products, Henry J. Hannan
* Functionalized Inorganic Fluorides: Synthesis, Characterization and ..., Alain Tressaud
* 2000 Emergency Response Guidebook: A Guidebook for First Responders During ..., Barry Leonard
* Vibrational Spectroscopy with Neutrons: With Applications in Chemistry ..., Philip Charles Harry Mitchell
* Wiley Guide to Chemical Incompatibilities, Richard P. Pohanish, Stanley A. Greene

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoridoj
Dunatria hidrogena arsenato

**Dunatria arsenato**, **arsenato de natrio dubaza** aŭ **Na2HAsO4 . 7H2O** estas neorganika kombinaĵo el arsenata acido kaj natria hidroksido, kies senkoloraj aŭ blankaj, senodoraj saloj ĝenerale solidiĝas kun sep akvomolekuloj. Aliaj natriaj arsenatoj estas natria arsenato unubaza kaj trinatria arsenato. Kiel ĉiuj saloj de arseno ĝi estas tre toksa, akvosolvebla, kies konjuga bazo estas la arsenata acido. Ĝi estas neakordigebla kun fortaj reduktagentoj, fortaj oksidigagentoj kaj fortaj acidoj. Ĝi same ne akordigeblas kun fero, aluminio kaj zinko en la ĉeesto de akvo. Pli alta ol  ĝi fariĝas anhidra kaj ĝia solvaĵo estas alkala al lakmuso.

## Literaturo 
* Chemical Book
* Cameo Chemicals
* Sittig's Handbook of Toxic and Hazardous Chemicals and Carcinogens, Richard P. Pohanish
* Basic Guide To Pesticides: Their Characteristics And Hazards: Their ..., Rachel Carson Counsel Inc.
* Eighth Annual Report on Carcinogens, Barry Leonard

## Vidu ankaŭ 
* Na3AsO4
* NaH2AsO4

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Arsenatoj
En Rusio loĝas rusianoj

***En Rusio loĝas rusianoj*** estas recenza eseo de Sergio Pokrovskij, kritika de la tezoj de la libro *Rusoj loĝas en Rusujo*..

Sergio Pokrovskij diskutas:
* konceptoj: lando, regno, etno, nacio
* sufiksoj: -uj, -land, -i

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Landnomoj en Esperanto
* *Rusoj loĝas en Rusujo*

Kategorio:Loknomoj en Esperanto
Kategorio:Eseoj
Flago de Ohio

La **flago de Ohio** (subŝtato en Usono) estis adoptita en 1902 kaj dizajnita de John Eisenmann por la Tut-Amerika Ekspozicio. La blua triangulo reprezentas montetojn kaj valojn de Ohio, kaj la strioj reprezentas la ŝoseojn kaj navigeblajn vojojn. La kvin strioj reprezentas la fakton ke Ohio estas unu el la kvin ŝtatoj kiuj estis parto de la Nordokcidenta Teritorio. La 13 steloj de la flago reprezentas la unuajn 13 ŝtatojn de Usono kaj la aliaj 4 de la dekstro estis poste aldonitaj kiel simbo de Ohio kiel 17a ŝtato akceptita en la Unio. La blanka cirklo kun ruĝa centro ne nur reprezentas la unuan literon de la ŝtatnomo sed ankaŭ ĝian surnomon, «the Buckeye State» (*Buckeye* estas kaŝtano de el la genro *Aesculus*).

Temas pri la ununura usona subŝtata flago kiu ne havas rektangulan formon, kaj unu el la du ununuraj teritoriaj nerektangulaj flagoj kiuj reprezentas la administran dividon kiu egalas al ŝtato (la alia estas la flago de Nepalo).

Kategorio:Flagoj de Usono
Kategorio:Ohio
Flago de Pensilvanio

La **flago de Pensilvanio** konsistas el blua kampo sur kiu troviĝas la subŝtata blazono. Komence rajtigita de la Komunumo en 1799, la nuna dizajno estis per leĝo adoptita en 1907. En la somero de 2007 estis akceptita projekto por modifi la ŝtatan flagon, aldonante la nomon de la komunumo. La projekto ankoraŭ ne estis sankciita de la leĝdonaj instancoj.
Guy Môquet (pariza metrostacio)

**Guy Môquet** [ɡi mokɛ] estas stacio de la linio 13 de la Metroo de Parizo, malfermita en 1911 kun la parto kunliganta  al  de linio B de Kompanio Nord-Sud.

centra|240ra|eta|Unu el la alirejoj al la stacio

## Stacio 
La stacio plurfoje ŝanĝis sian nomon:
* *Carrefour Marcadet* en 1911.
* *Marcadet - Balagny* en 1912. Auguste Balagny estis urbestro de Batignolles-Monceau de 1843 ĝis 1848, kaj unua urbestro de la 17-a arondismento de Parizo.
* Fine: *Guy Môquet* la , kiam Strato Balagny fariĝis Strato Guy-Môquet, omaĝe al juna 17-jaraĝa franca komunista aktivulo, pafmortigita de nazioj.

## Interkonektoj 
*  RATP 31 81 518 (Traverse Batignolles-Bichat)

## Proksime 
* Skvaro de Épinettes

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Alinomitaj stacioj de la Metroo de Parizo
* Linio 13 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 13 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 17-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 18-a arondismento de Parizo
Bradley Cooper

**Bradley Charles COOPER** (naskiĝis la 5-a de januaro 1975) estas usona aktoro.

## Filmaro 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la filmo "Usona fraŭdo", en kiu li ludis)*
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1975
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Miguel Faílde

**Miguel Ramón Demetrio Faílde y Pérez** (naskiĝinta la 23-an de decembro 1852 en Matanzas; mortinta la 26-an de decembro 1921 samurbe) estis kuba muzikisto kaj kreinto de la

danzono, la nacia danco de Kubo.

## Muzikista vivo 
Miguel Faílde, kies gepatroj estis Cándido Faílde, devena de Galegujo, kaj Justa Pérez, mulato el Matanzas, ricevis unuan instruon de sia patro, kiu malkovris lian taŭgecon por la muziko. Li regis la korneton en la junaĝo de dek du jaroj kaj kiam lia patro mortis, li studis danke al sia pli aĝa frato ĉe Federico Peclier, profesoro de la Konservatorio de Parizo. Li direktis la muzikbandon de la fajrobrigado en sia naskiĝurbo Matanzas. Jarojn poste, en 1871, li formis sian propran muzikbandon nome "La Orquesta de Miguel Faílde", kiu ludis dum 50 jaroj kaj per kiu li ĝuis grandan popularecon en la loko. Miguel ludis krome kontrabason kaj vjolon, kaj kvankam li ne estis pianisto, li interpretis komplikajn pecojn per piano. Li ankaŭ instruis muzikon en sia domo kaj kunlaboris kune kun amiko la eldonon de semajna gazeto literatura, kiu nomiĝis *Ideas Nuevas* [novaj ideoj], kiu devenis de renkontiĝoj, kiujn li tenis kun intelektuloj en presejo.

### La kreinto de la danzono 
Li estis – por la gloro de la kuba muziko - la kreanto de la danzono, la nacia danco de Kubo kaj deduktita de la kontraŭdanco. La unua peco ĉi-ĝenra tenis la nomon "Las alturas de Simpson", kiun Miguel unuafoje prezentis la 1-an de januaro 1879 en la urba gimnazio, ricevante grandan akceptemmon kaj sukcesojn ene de tre mallonga tempo. El inter liaj multaj komponaĵoj, kiuj ne nur estis danzonoj, aparte elstaras "Las alturas de Simpson", "La diosa japonesa", "Cuba libre", "Yo me voy para el otro mundo", "Los mascavidrios", "El mondonguito", "Antón Pirulero", "La serenata de Schubert", "Figurín, se acabó el merengue", la "Jota aragonesa", "Piña", "Mamey y zapote". Lia nevo Osvaldo Castillo Faílde kolektis almenaŭ 144 danzonojn komponitajn de li.

## Vidu ankaŭ 
* Kuba muziko
* Danzono

Kategorio:Kubaj komponistoj
Kategorio:Kubaj kornetistoj
Kategorio:Kubaj bandestroj‎
Kategorio:Danzono-muzikistoj
Kategorio:Danzono-komponistoj
Oblatoj

[Eta|eta|Dekstre|[Robert Schuman, *patro de Eŭropo*, estis benediktana oblato.]]
La **oblatoj** en kristana monaĥismo (aparte en la Katolika Eklezio, en la Ortodoksa kaj Eklezio de Anglio) estas tiuj kiuj sin dediĉas al Dio aŭ al lia servo. La termino **oblato** (el la latina: *oblatus* = oferita) indikas ĝuste la sindediĉon de si mem al Kristo. Ĝi povas indiki diversajn kondiĉojn kiuj pasis tra diversaj variadoj laŭlonge de la kuro de jarcentoj, kiuj tamen povas esti sintezitaj tiel:
* Membro, laika aŭ ordinita sed ne ligita per religia volo, nome monaĥo aŭ ordena fratino, kiu filiigis sin mem en la preĝo al la Domo de Ordeno. Li formulis formalan promeson (renoveblan ĉiujare aŭ porĉiame laŭ la reguloj de la ordeno elektita) respekti la regulojn de preĝo en la privata vivo. Tiuj oblatoj ne konstituas religian ordenon.
* Oficiala nomo de iuj religiaj ordenoj.

## Origino kaj historio 
La termino "oblato" malsamajn signifojn en diversaj periodoj de la historio de la Eklezio. La infano (aŭ infaninoj) oferitaj de iliaj gepatroj al la monaĥa vivo estis ĝenerale kontaj per tiu nomo laŭlonge de pli ol unu jarcento (Petro Diakono dekomence estis kvarjara oblato). Tio okazis ĝis kiam la la 10-a Koncilio de Toledo (656) malpermesis ilian oficialan akcepton antaŭ la atingo de la deka jaro: la pli junaj rajtis forlasi la monaĥejon. ,

Sinsekve la termino "oblato" estis uzita por aludi al tiuj laiko kaj laikinoj kiuj estis liberigitaj el ofico far la reĝoj kaj imperiestroj (kaj aliaj protektantoj ĉe la monaĥejoj).

En la 11-a jarcento la abato Vilhelmo di Hirschau (aŭ Hirsau), de la diocezo de Speyer, enkondukis laikajn fratulojn en la monaĥejo kiuj povis regule konfesis la votojn sen tamen esti monaĥoj; *fratres barbati* (barbohavaj fratuloj) aŭ "servantaj fratuloj" oni ilin difinis, aŭ "oblataj" helpantoj aŭ servistoj. Ĉiuj tamen promesantoj observi la monaĥan regulon.

Sinsekve iom post iom la kanonaj normoj eliminis la malsamecojn inter la du kategorioj kaj nun ĉiuj, kune kun laikaj fratuloj, formas unikan komunumon.

## Oblatoj hodiaŭ 
Kiel dirite, hodiaŭ la distingo ne koncernas la dignecon aŭ la rajtojn esti konsiderataj veraj religiuloj: apartaj restas nur la normoj por aliro aŭ eliro el la ordeno. La oblatoj – se ankoraŭ estas uzata tiu nomo – povas ankaŭ fariĝi superuloj de la komunumo.

Iuj religiaj ordenoj uzas la terminon "oblato" en sia nomigo: tiuj oblatoj nenimaniere similas al tiuj de la tradiciaj religiaj ordenoj.

## Vidu ankaŭ 
* Katolika Eklezio
* Petro Diakono
* Ortodoksa Kristana Eklezio
* Eklezio de Anglio

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Catholic Encyclopedia New York: Robert Appleton Company, 1913 Oblati
* Oblates of St. Francis de Sales Wilmington/Philadelphia Province
* Oblates of Saint Benedict
* Missionary Oblates of Mary Immaculate
* Oblate Missions in San Antonio Texas 
* Oblates of the monastery of Christ the Saviour  - Russian Orthodox Church Outside Russia
* International Benedictine Oblates.

Kategorio:Monaĥismo
Kategorio:Monto Kasino
Place de Clichy (pariza metrostacio)

**Place de Clichy** [plas də kliʃi] (ofte **Place Clichy**) () estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 2 kaj linio 13. Ĝi situas inter la 8-a, 9-a, 17-a kaj 18-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1902 sur linio 2 kaj en 1911 sur linio B de Kompanio Nord-Sud, fariĝinta poste linio 13.

Ĝia nomo memorigas ke la placo situis en la bariero de Clichy, ĉe pordoj de tiama Parizo.

## Alirejoj 
La ĉefa alirejo troviĝas sur meza inter-ŝoseo de Placo de Clichy al kiu alireblas post transiro de la publika vojo.

## Interkonektoj 
*  RATP 30 54 68 74 80 81 95
*  N01 N02 N15 N51

## Proksime 
* Liceo Jules-Ferry (Parizo)
* Tombejo de Montmartre
* Monumento de Placo de Clichy

## Bildgalerio 

Metro de Paris - Ligne 2 - Place de Clichy 04.jpg|Nomplato "Place de Clichy" sur linio 2
Metro de Paris - Ligne 13 - Place de Clichy 03.jpg|Nomplato "Place de Clichy" sur linio 13
Metro de Paris - Ligne 13 - Place de Clichy 02.jpg|Nomplato "Place Clichy" sur linio 13

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* linio 2 de la metroo de Parizo
* linio 13 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 2 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 13 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 8-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 9-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 17-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 18-a arondismento de Parizo
Ádám Ignác Prandt

**Ádám Ignác Prandt,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prandt Ádám Ignác** estis hungara kuracisto, profesoro.

Ádám Ignác Prandt http://baratikor.semmelweis.hu/galeria/page.php?id=9 naskiĝis en 1739 en Habsburga Imperio en Peterwardein. Li mortis la  1817 en Pest (urbo).

## Biografio 
Ádám Ignác Prandt akiris kuracistan diplomon en Vieno en 1768. Post 2 jaroj li ekinstruis en Reĝa Universitato de Nagyszombat. Li estis dekano sepfoje en la 1770-aj kaj 1780-aj jaroj. Li estis rektoro en la studjaro 1773 http://www.elte.hu/rektorok. Li fidele sekvis la translokigitan universitaton al Buda en 1777, same al urbo Pest en 1784.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Dissertatio inauguralis medica de vesicantibus* (1768)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Lajos Csapody

**Lajos Csapody** [lajoŝ ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody Lajos** estis hungara pastro, monaĥo, episkopo, profesoro, preposto, kanoniko, abato. Lia nobela antaŭnomo estis *szalalövői*, lia familia nomvarianto estis *Csapodi*. Lia frato estis László Csapody.

Lajos Csapody http://lexikon.katolikus.hu/C/Csapody.html naskiĝis la  1729 en Hungara reĝlando en Petőfalva (nuntempa vilaĝparto en Pečeňady en Slovakio). Li mortis la  1801 en Veszprém (urbo).
 
## Biografio 
Lajos Csapody lernis en Graz, Vieno, fine en Reĝa Universitato de Nagyszombat, kie li doktoriĝis. Li aliĝis al la jezuitoj en 1747. Post siaj studoj li instruis en gimnazio en Buda, post jaroj li estis lernejestro. En 1758 li pastriĝis. Ekde 1761 li instruis en la menciita universitato, kie li estis dekano inter 1766 kaj 1772. En 1773 la ordeno estis malpermesita, tial li iĝis lernejestro en Nagyszombat, en la sekva jaro li havis postenon en la universitata biblioteko. En la studjaro 1775 li estis rektoro. En 1777 li ne sekvis la translokigitan universitaton al Buda, sed li iĝis preposto kaj kanoniko de Veszprém, krome ankaŭ inspektoro de seminario en la sama urbo. En la sekva jaro li estis nomumita abato, en 1798 titulara episkopo. 

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Laudatio funebris… C. Jo. Pálffy palatini…* (1751)
* *De gratia Christi libri IV. Praemissae: Dissertationes historicae de Pelagio, Semipelagianis, Luthero, Calvino, Mich. Bajo, Corn. Jansenio, Pasch. Quesnello et Congregationibus de aŭiliis gratia* (1769)
* *De religioni revelata, ejus regulis et virtutibus praecipuis partes II cum dissertatione de Autoritate historiae Veteris et Novi Testamenti* (1771)
* *Reflexiones ad disquisitionem de jure coronandarum reginarum Hungariae eb episcopo Bärnkopf* (1792)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Urbodomo de Mohács

La **Urbodomo de Mohács** estas impona historia monumento en Mohács, laŭ Placo Széchenyi (Mohács), same kiel Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Mohács).
[eta|maldekstre|Aerfoto pri Placo Széchenyi en Mohács kun la urbodomo kaj [kirko]]

## Historio 
La urbodomo estis konstruita inter 1924-1926 laŭ planoj de Aladár Árkay kaj Bertalan Árkay. En 1928 la domego estis pligrandigita kun aparta alo. La vitraj fenestroj estis pentritaj en 1984, ĉar la originaj vitraĵoj detruiĝis dum la 2-a mondmilito.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa konstruaĵo situas sola laŭ la placo. La fasado estas simetria, meze kaj angule estas po 2 kupoloj. La urbodomo havas internan korton. Estas okulfrapaj la hungarecaj kaj turkecaj motivoj. La ĉefĉambro aŭ la ornamĉambro havas stukojn, tie estas videbla mirinda gobelino kaj pentraĵo pri batalo en Mohács.

La domego estas pli granda, ol la neceso, tial en la urbodomo funkcias ankaŭ poŝtejo, turisma oficejo kaj porokazaj ekspozicioj.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto
* funkciaj datenoj 
* hungare kun fotoj

Kategorio:Mohács
Mohács
Enrique Jorrín

**Enrique Jorrín Oleaga** (naskiĝinta la 25-an de decembro 1926 en Candelaria je Kubo; mortinta la 12-an de decembro 1987 en Havano) estis muzikisto, komponisto, violonisto kaj kuba orkestrestro. Li famiĝis kiel kreinto de la popoldanco Ĉaĉaĉao kaj la muzikĝenro Ĉaĉaĉao.

Li membris en la muzikistaroj *Orquesta Arcaño* kaj *Orquesta América*. En 1954 li fondis sian unuan propran orkestron, kiun li tenis dum multaj jaroj kaj kun kiu li prezentis en pli ol dudek landoj. Inter la kantistoj, kiuj estis en lia muzikbando, estis interalie Tito Gómez en la 1970-a jardeko.

En 1951 li komponis la unuan *ĉaĉaon*. Inter liaj muzikaj verkoj plej konataj troviĝas *La engañadora*, *El alardoso*, *El túnel*, *Nada para ti*, *Osiris* kaj *Me muero*.

## Eksteraj ligiloj 
* Enrique Jorrín ĉe encaribe.org 

Kategorio:Kubaj komponistoj
Kategorio:Kubaj muzikistoj
Povilas Stašys

**Povilas Stašys** (naskiĝis la  en distrikto Kupiškis, mortis la  en Kaunas) estis instruisto kaj esperantisto.
 
## Vivo
En 1923 li finis la porinstruistan seminarion kaj eklaboris en elementa lernejo. Post la milito, laborante en lernejo, li samtempe studis en Instituto por Instruistoj kaj finis ĝin en 1950. Kiel instruisto li laboris 17 jarojn en elementa lernejo kaj 23 jarojn en mezlernejo.

## Esperantista agado
Povilas Stašys esperantistiĝis en 1925, reaktiviĝis en 1956. Li interŝanĝis instrumaterialon, prelegis en E-tendaroj kaj klubaj kunvenoj, kunlaboris en "Pola Radio". Lastatempe li kolektis materialojn kaj verkis biografiojn pri 51 litovaj esperantistoj.

## Fontoj
*Litova Stelo*, 1997, marto-aprilo, n-ro 2, paĝo 24.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
José Urfé

**José URFÉ GONZÁLEZ** (naskiĝinta la 6-an de februaro 1879 en Madruga; mortinta la 14-an de novembro 1957 en Havano) estis kuba klarnetisto kaj komponisto. En 1910 li enigis novan muzikan eron el la kuba sono en la danzonon.

Urfé studis muzikon ĉe diversaj privatinstruistoj en sia hejmurbo kaj en Havano, antaŭ ol li membriĝis en la orkestro de *Teatro Peyret*, kie lin trejnis Pedro Pablo Díaz. En 1902 li estis unu el la fondaj membroj de la orkestro de Enrique Peña, kie li ludis la duan klarneton apud José Belén Puig. Pli malfrue la du klarnetistoj aliĝis al la orkestro de Félix González.

Urfé komponis habanerojn, danzonojn kaj religian muzikon. Li vojaĝis al Meksiko kaj Usono kiel membro de teatrorkestroj. Lia fama peco *El Bombín de Barreto* el 1910, nomata laŭ la rondĉapelo de lia amiko, enigis sinkopitan trian voĉon deduktitan de la *son cubano*. Aliaj bone konataj komponaĵoj liaj estis *Fefita*, *Nena*, *El churrero*, *El dios chino* kaj *El progreso*.

José Urfé havis kvar filojn, Odilio, Orestes, José kaj Estéban, kiuj ĉiuj fariĝis muzikistoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kubaj muzikistoj
Kategorio:Kubaj komponistoj
László Csapody

**László Csapody** [lAslO ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody László** estis hungara jezuita monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szalalövői*, lia familia nomvarianto estis *Csapodi*. Lia frato estis Lajos Csapody.

László Csapody http://lexikon.katolikus.hu/C/Csapody.html naskiĝis la  1724 en Hungara reĝlando en Petőfalva (nuntempa vilaĝparto en Pečeňady en Slovakio). Li mortis en 1791 en Sopron.
  
## Biografio 
László Csapody lernis teologion en Trencsén, kie li aliĝis al la jezuitoj en 1740. Post siaj studoj li instruis komence en Győr, poste en Vieno li instruis la hungaran lingvon, fine en Buda li instruis teologion. post jaroj li estis predikisto laŭvice en Buda, Győr, Sopron. En 1773 la ordeno estis malpermesita, tial li plene retiriĝis en Sopron.  

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Theresias* (1750) - poemo
* *Laudatio funebris excell. d. com. Joannis Pálffy ab Erdőd, regni Hungariae palatini* (1751)
* *Historia Theumaturgae Virginis Claudiopolitanae* (1753)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Dunatria fosfito

**Dunatria hidrogena fosfito**, **bifosfito de natrio dubaza** aŭ **Na2HPO3** estas kemia substanco derivita el fosfita acido kaj natria hidroksido ĝenerale sub la formo kvinhidrata. Kiel ĝia nomo sugestas, ĝi havas unu hidrogenatomon jonigeblan tiel kiel la natria bikarbonato. Ĝi estas toksa salo samkiel ĉiuj fosfitoj, kiuj prezentas fosforan oksidonombron +3 kaj do ĝi havas reduktigajn proprecojn. Ĝi same uzatas kiel herbicido, pesticido kaj fungicido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1
* Dissolvado de blanka fosforo kun varma solvaĵo de natria hidroksido koncentrita:

### Sintezo 2
* Dissolvado de *dufosfora trioksido* kaj koncentrita alkalo:

### Sintezo 3
* Neŭtraligo de fosfita acido en alkala medio:

### Sintezo 4
* Reakcio inter fosfora triklorido kaj alkalo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1
* Kiam hejtata, ĝi malkomponiĝas en kristalan fosfinon, natrian pirofosfaton kaj natrian fosfaton:

### Reakcio 2
* Pere de troo da fosfita acido ĝi estigas dubazan natrian salon de fosfita acido:

### Reakcio 3
* Natria fosfito dubaza reakcias kun reduktagentoj:

### Reakcio 4
* Ĝi same partoprenas en reakcioj per duobla interŝanĝo:

## Literaturo 
* Chemical Book
* United States Environmental Protection Agency
* ChemNet 
* GuideChem
* The Pearson Guide to Objective Chemistry for the AIEEE, Singhal Atul
* Surface Characteristics of Fibers and Textiles, Christopher Pastore, Paul Kiekens
* Industrial Exploitation of Microorganisms, R. Saravanamuthu

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
N
Nikolaus Gromann

**Nikolaus GROMANN** (naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 1500, mortinta la  en Gotha) estis germana lignoskulptisto kaj ĉefarkitekto.

## Vivo 
Endokumente Gromann unuafoje aperis en 1537 kiel majstro en la servo de la princo-elektisto Johano Frederiko la 1-a (Saksio) ĉe konstrulaboroj de Kastelo Osterburg. De 1542 estis lia plano alikonstrui monaĥejon (pli poste Kastelon Ehrenburg) en Coburg. En 1543 li prilaboris la preĝejon de Kastelo Hornstein en Vajmaro kaj iĝis dumviva ĉefarkitekto en la lasta tago de la sama jaro. Ekde tiam multaj aktoj jaron post jaro portas lian nomon en la rolo de konstruinspektoro ĉe diversaj konstruejoj kaj en Turingio kaj en Saksio.
En 1544/45 li komencis konstrui la Kastelan kirkon en Torgau kaj fari aliajn verkojn ene de la samloka Kastelo Hartenfels. Antaŭ 1547 li konstruigis la portan alkonstruaĵon ĉe la sudokcidenta angulo de la vajmara Kastelo Hornstein (ekde la 19-a jarcento hejmeciĝis por ĝi la nomo "Bastilo"). En 1549 konstruiĝis samloke la duobla domo ĉe la vajmara centra bazarplaco (la t.n. *Cranach-domo*, kie loĝis en 1552/53 Lucas Cranach la Maljuna) kaj la loĝdomo de li mem (la t.n. *Lützelburger-domo*, detruita en 1945, forigita tri jarojn poste).
Inter 1548-51 Gromann konstruigis la akvokastelon en Trockenborn-Wolfersdorf kiu nomiĝis poste *Ĉaskastelo Fröhliche Wiederkunft*). En 1553 li rekonstruigis Kastelon Grimmenstein kaj faris la Novan konstruaĵojn de sur Kastelo Heldburg. En 1562-66 sekvis la starigo de la Nova konstruaĵo en Vajmaro kiel ĝardenkastelo (=la nuna turingia landa biblioteko) kaj en 1562-64 la konstruo de la urbodomo de Altenburg (laŭ liaj planoj, sed ne sub lia gvidado).

## Graveco 
Gromann havis grandan influon sur la enkondukon de renesanca konstrustilo en Turingio. Ĝis 1560 pli gravis por li ankoraŭ la dekoraj formoj renesancaj (orieloj, frontonoj, portoj) sur gotikozaj konstruaĵoj. Poste, ĉe la *Novaj konstruaĵoj* en Vajmaro kaj Heldburg kaj Altenburg, diafanis la vera renesanco-stilo.

## Literaturo 
* W. Engst, Wohnhausbau u. Bauwesen d. Renaissance in Weimar, ca. 1923 (ungedr., Weimar, Landeshauptarchiv)
* H. Heubach, Gesch. d. Schloßbaues in Thüringen 1620–70, 1927
* W. Wennig, Schmuckformen d. thüring. Baukunst im 16. u. 17. Jh., 1939
* W. Scheidig, Zur Baugesch. d. Weimarer Bibl., in: Zs. d. Ver. f. thüring. Gesch. u. Altertumskde., Beih. 23, 1941, S. 1-33
* W. Thomae, Thüring. Kunstgesch., 1951
* Eva Schmidt, Die Stadtkirche zu St. Peter u. Paul in Weimar, 1955

## Eksteraj ligiloj 
Biografio ĉe NDB

Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Homoj rilataj al Gotha