open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petrivente

**Petrivente,** kroate **Petriba** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8866
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°26′26″N 16°50'25″E

## Situo 
Petrivente situas en Montetaro Zala, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo **M7** Budapeŝto-Zagrebo preteriras. Letenye troviĝas 11, Nagykanizsa 15 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis en 1892. Tiam unuiĝis vilaĝoj **Petri** kaj **Vente**. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de kroatoj, infanĝardeno, kulturdomo, interretejo, migra poŝto.

### Vente 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1321. La turkoj kelkfoje detruis la vilaĝon.

### Petri 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1313. La turkoj en 1548 kaj 1566 detruis la vilaĝon, fine ĝi senhomiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino (Granda)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Pluvboto

[eta|Klasikaj pluvbotoj el natura [gumo]]
[eta|Laŭmodaj modeloj el [Polivinil-klorido|PVC]]
Praktika uzo de gumbotoj ĉe konstruado|eta|dekstra

**Pluvboto** aŭ **gumboto** estas genu- ĝis sur-alta akvorezista boto. Tradicie tiaj botoj estis faritaj el gumo, sed nuntempe oni uzas ankaŭ termoplastajn plaston.

## Historio 
Jam indiĝenaj popoloj de Sudameriko verkis specon de gumboto, ensorbigante plantosukon al ŝtofaj ŝuoj. .

En Eŭropo oni unue ne multe interesiĝis pri akvorezistaj botoj aŭ aliaj vestaĵoj el gumo. Kiam varmegis la botoj gluis ĉe la korpo kaj kiam malvarmegis ili truiĝis. Nur kiam en 1840 Charles Goodyear hazarde malkovris, ke kaŭĉuko miksita kun sulfuro kaj fulgo kaj varmigita, vulkaniziĝas kaj iĝas daŭre elasta kaj ne gluema, gumproduktoj kaj do ankaŭ gumbotoj trovis amase aĉetantojn.

La usonano Hiram Hutchinson aĉetis licencon de Charles Goodyear por la fabrikado de gumbotoj. Li fondis en la jaro 1853 en Francujo fabrikon por gumbotoj, ĉar la tiama ĉefe kamparana Eŭropo ŝajnis al li ege bona merkato. Liajn botojn li vendis sub la marko ''"A l'Aigle"* (de la aglo), kiel tributo al la usona blazonbesto. La firmao Hutchinson ekzistas ankoraŭ nuntempe kaj fabrikas altkvalitajn gumbotojn por profesia kaj feritempa uzo. La markonomo estis plilongigita al *"Aigle"*.

Henry Lee Norris translokiĝis en la jaro 1855 de Ameriko al Skotlando por tie krei gumbotfabrikon. Post unu jaro ekfabrikiĝis la unuaj botoj de la *North British Rubber Company* en Edinburgo. Ĉirkaŭ 100 jarojn poste, vintre 1955, la firmao prezentis tiam novmodelan verdan gumboton, kiu ankoraŭ nuntempe estas konata kiel "*Original Hunter Boot"* (*Hunter* estas la kortumliveristo de la brita reĝfamilio).

En la jaro 1927 la franco Claude Chamot volis produkti gumbotojn. Li elektis kiel markonomon *"Le Chameau"* (la kamelo), kromnomon, kiun li ricevis infanaĝe. Ankaŭ tiu firmao daŭre produktas altkvalitajn gumbotojn.

Dum jardekoj pluvbotoj estis la preferata piedvesto dum malseka vetero, ĉar kutimaj ŝuoj plej ofte havis ledajn plandumojn, kiuj moliĝis dum pluvado. En la 1980-aj jaroj tamen gumbotoj elmodiĝis, almenaŭ por feritempa kaj sporta uzoj, ĉar vendiĝis akvorezistaj ŝuoj el Gore-Tex kaj aliaj novaj materialoj. Nur fine de la 1990-aj jaroj gumbotoj denove modiĝis.
Post kiam komence de la 2000-aj jaroj steluloj portis gumbotoj dum diversaj eventoj, ili iĝis ekde la jaroj 2005 moda aldonaĵo, kiu pli kaj pli disvastiĝis. Ĉefe virinaj modeloj estas nuntempe tre koloraj aŭ buntaj.

## Bibliografio 
* Helge Sternke: *Alles über Herrenschuhe'' (Ĉio pri viraj piedvestaĵoj.). Nicolai Verlag, Berlino, 2006, ISBN 3-89479-252-3.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝuo
* Pluvbotĵetado

Kategorio:Piedvesto
Prunus sargentii

***Prunus sargentii***, komune nomata **Ĉerizo de Sargent** kaj  aŭ simple  en Japanio, estas specio de ĉerizarbo, kiu native kreskas en Japanio, Koreio kaj sur Saĥaleno (Rusio). La internacia nomo de la arbo estas donita en honoro de Charles Sprague Sargent.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|Ĉerizo de Sargent en [Rendeux (Belgio).|300ra]]
Ĉerizo de Sargent estas falfolia arbo ĉ. 6-12 metrojn alta. Ĝia krono kovras areon de 6-12 metroj. Nova foliaĵo estas ruĝeca aŭ bronzkolora, kaj post ioma tempo ĝi iĝas malhelverda

## Kultivado 
Prunus sargentii estas dekorativa planto, populara pro sia rapida kresko. Ĝi bezonas lumon kaj sufiĉe sekan grundon. Ĝi estas tre viviva kaj facile toleras damaĝojn pro vento aŭ transplantado, kaj pro tio ofte uzatas kiel strata planto. Ĝi estas, tamen, tre sentema pri poluo. La toleremo por sekeco estas meznivela

## Historio 
Native la ĉerizo de Sargent kreskas en Japanio kaj en aliaj regionoj de Eosta Azio kun modera klimato. En 1908 ĝi estis transportita en Usonon kaj iom poste en Brition, el kie ĝi disvastiĝis al multaj regionoj de la mondo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Common Trees of Hokkaido, Hokkaido University Press, Sapporo, 1992, ISBN 4-8329-1032-9 C0045 P2472E

## Vidu ankaŭ 
* Sakuro

Kategorio:Prunusoj
Arkimeda spiralo

eta|Arkimeda spiralo kies ekvacio estas r=t/π (por t>0).
[eta|La distanco inter unu turno kaj la sekva kreskas laŭ [aritmetika vico.]]
En geometrio, **Arkimeda spiralo** estas ebena kurbo, kies la polusa ekvacio estas:

::\rho= a \theta + b \,, kie:
: \theta \, estas la angulo,
:*a* kaj *b* estas reelaj nombroj.

La tiel difinita spiralo malsamas de spiralo kun *a*= 0 per rotacio de angulo *-b/a*.

La Arkimeda spiralo estas la ebena kurbo trakurita de punkto kiu moviĝas kun konstanta rapideco sur rekto kiu turnas kun konstanta angula rapido ĉirkaŭ unu el siaj punktoj. Ekzemple la formo de la kanelo de gramofondisko estas Arkimeda spiralo.

## Vidu ankaŭ 
* Arkimedo
* Hiperbola spiralo
* Logaritma spiralo
* Spiralo
* Spiralo de Euler

Kategorio:Arkimedo
Kategorio:Kurboj
Kategorio:Spiraloj
Viktor Ĉaldajev

**Viktor Ĉaldajev** - estas sovetia kaj rusia esperantisto. Li naskiĝis en 1945, loĝas en Barnaul (Siberio), ricevis mezteknikan kleron. Viktor esperantistiĝis en 1965. Partoprenis en multaj sovetiaj kaj ruslandaj belartaj konkursoj. Originalaj poemoj aperis en Amikeco, Sezonoj, La Ondo de Esperanto, Literatura Foiro, Ruslanda Esperantisto k.a. Plurajn liajn poemojn muzikigis Nikolai Lozgaĉev. Unu el la aŭtoroj de Kvarteto (1996).

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Alen Kris

**Alen KRIS** - estas sovetia esperantisto. Naskiĝis en 1955 en urbeto Rognedino. Diplomiĝis en la Instituto de fremdaj lingvoj en Niĵnij Novgorod. Ĵurnalisto kaj tradukisto. Ekde 1988 membro de la demokratie orientita asocio Solidarnost en Kaliningrado. En 1990-1994 deputito de la Kaliningrada regiona konsilio, ĉefo de ties informa komisiono. Loĝas apud Kaliningrad. Liaj poemoj, noveloj, recenzoj kaj eseoj aperis en Sezonoj, Literatura Skatolo, La Ondo de Esperanto, Hungara Vivo kaj Literatura Foiro. Unu el la poetoj de Kvarteto (1996). Redakciano de La Ondo de Esperanto.

## Libroj de (aŭ kun) Alen Kris
* Homo, kiu mortigis: Sciencfikcia novelaro. M.Korotkov. Kompilis A.Kris; Postparolo A.Korĵenkov. — Sverdlovsk: Sezonoj, 86 pĝ. 1988.
* Kvarteto: Originalaj hoemoj. V.Ĉaldajev, G.Gazizi, A.Kris, N.Lozgaĉev. Kompilis A.Korĵenkov, N.Lozgaĉev; Antaŭparolo W.Auld. — Jekaterinburg: Sezonoj, 80 pĝ. 1996.
* recenzo al .RU de Grigorij Arosev;

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Enuo

eta|Vendisto ŝajnas enuigita dum ŝi atendas klientojn
eta|Knabino kiu enuas
eta|Bebo enuigata

La **enuo** aŭ **tediĝo** estas negativa kaj malplaĉa sento de neokupeco aŭ malintereso pri la nuna situacio, mema neutileco kaj nescio pri la maniero uzi sian tempon. Tiu ĉi emocio ekzistas ĉe plej multaj mamuloj kaj devenas de manko de intereso pri la fizikaj kaj emociaj stimuloj en tiu momento.

Ĉi tio estas malagrabla sento, kiu aperas en homo kiam li ne havas intereson pri sia interna kaj ekstera mondo. Sekve, enuo estas stato de indiferenteco aŭ apatio, kiu eniras la menson kiam homo sentas, ke estas nenio interesa aŭ signifa por fari. La ekstera esprimo de enuo estas kutime malpliigo de movebleco kaj foje fiksrigardado al certa objekto.

Enuo ofte estas akompanata de sento de deprimo kaj manko de energio kaj iniciato. Ĝi devenas ofte el la unuformeco, la malesto de stimulado kaj la neespero (aŭ nevolo) pri ŝanĝo. Malo de la enuo estas la ekscitiĝo kaj la entuziasmo. La enuo povas instigi al serĉo pri emocioj per ludo, aŭ sporto, sed ankaŭ hazardludoj, drogoj aŭ deliktado. La enuo povas esti simptomo de psika malsano kiel la deprimo.

## Bildaro 

Pierre-Auguste Renoir - La Tasse de chocolat.jpg|Enuo estas konsiderata unu el la malplej dezirindaj ŝtatoj por ĉiutaga vivo, pentraĵo de Pierre-Auguste Renoir de 1912
La Touche Lennui 1893.jpg|eta|Pentraĵo fare de Gaston de La Touche, 1893
Eugene Onegin illustration.jpg|eta|*Superflua viro* (Eŭgeno Onegin) senlabore polurante siajn ungojn. Pentraĵo de Elena Samokysh-Sudkovskaya, 1908
Vasnetsov Nesmeyana.jpg|*La Princino kiu Neniam Ridetis*, fare de Viktor Vasnetsov

## Notoj 
Kategorio:Emocioj
Barita aro

**Barita aro** – en analitiko kaj rilatantaj areoj de matematiko aro,kiu estas en certa senco de finia amplekso. Male aro, kiu ne estas barita estas nomata nebarita. Konkreta difino dependas de kunteksto.

## Partaj ordoj 
Estu (X,\sqsubseteq)  parta ordo kaj ankaŭ ke A\subseteq X kaj s\in X. Tiam:
* elemento s estas **supera baro** de aro A se (\forall a\in A)(a\sqsubseteq s),
* elemento s estas **suba baro** de aro  A se (\forall a\in A)(s\sqsubseteq a)

Se ekzistas **supera baro** por aro  A , tiam aro estas nomita **supre barita aro**. Se ekzistas **suba baro** por aro  A , tiam aro estas nomita **sube barita aro**.

**Barita aro** estas aro kiu havas ambaŭ (suban kaj superan) barojn .

***Rimarku***: Ĉiu elemento de aro  X  estas samtempe supera kaj suba baro de malplena aro.

## Metrika spaco
Estu (X,d)  metrika spaco. Aro A\subseteq X  estas **barita en**  X  se ĝin enhavas pilko kun finia radiuso.

Egale, nemalplena aro A\subseteq X estas barita tiam kaj nur tiam, kiam aro \{d(x,y):x,y\in A\}\subseteq {\mathbb R} estas supre barita (kiel aro de reelaj nombroj).

## Vidu ankaŭ 
* Baro (matematiko)

Kategorio:Aro-teorio
Kantono Culberson

La **Kantono Culberson** (*Culberson County*, ) estas kantono de la usona subŝtato Teksaso (*Texas*). Laŭ la popolnombrado en 2020, ĝi enhavis sume nur 2 188 loĝantojn. La areo estas 9.876 km2. La kantona ĉefurbo estas Van Horn. Ĝi estas tre malmulte loĝata dezerta regiono, kaj la loĝantaro malkreskis komence de la jarmilo de 2 975 en 2000, 2 431 en 2008 al 2 188 en 2020.

Norde situas Nov-Meksikio, oriente la kantono Reeves, sude la kantono Jeff Davis kaj okcidente la kantono Hudspeth.

## Municipoj kaj komunumoj 
Jena urba municipo (*town*) situas en la kantono:
* Van Horn, la ĉefurbo.
Kaj jenaj nealigitaj komunumoj (*unincorporated communities*) ankaŭ troveblas en la kantono:
* Kent,
* Lobo kaj
* Pine Springs.

## Eksteraj ligiloj 
* Kantona retejo ()

## Referencoj 
Culberson
Polanka nad Odrou

**Polanka nad Odrou** estas eksa municipo, katastra teritorio kaj ekde la 24-a de novembro 1990 ankaŭ urboparto sudokcidente de Ostrava en Ĉeĥio. Polanka havas areon 17,3&nbsp;km² kaj  (). Tra la urboparto trafluas rivero Odra, laŭ kiu estis derivita parto de la nomo. Parto de la urba parto estas ankaŭ Nacia natura retervejo Polanská Niva, kies parto estas ankaŭ enmembrigita en Protektatan pejzaĝan regionon Poodří. Devene la teritorio de Polanka nad Odrou membriĝis en du katastrajn teritoriojn: Horní Polanka (la norda parto) kaj Dolní Polanka (la suda parto).

## Historio 
* El la jaro 1424 estas la unua enskribaĵo en landaj tabuloj de opava princlando pri Polanka.
* El la jaro 1586 estas la unua skriba pruvo de burgaro (sidejo de senjoroj) en Polanka.
* Komence de la 17-a jarcento okazis apartigo de la municipo en du partojn - Horní Polanka kaj Dolní Planka.
* En la jaro 1698 Dolní Polanka estis aligita al klimkovica senjorujo.
* Post la jaro 1639 la burgaro estis alikonstruita en barokan kastelon kun kapelo.
* En la jaro 1850 ambaŭ partoj denove unuiĝis en unu municipon Polanka. Partoj ankaŭ fariĝis domaroj Janová, Přemyšov, Václavovice, Fonovice (la lastaj du jam ne estas partoj de Polanaka kaj ĝi ili apartenas al Klimkovice).
* En la jaro 1895 okazis restaŭrigaj laboroj sur la polanka kastelo.
* En la jaro 1900 estis konsekrita romkatolika preĝejo de sankta Anna
* En la jaro 1911 okazis trafikigo de loka tramvojo Svinov - Polanka - Klimkovice.
* En la jaro 1935 honora civitano de Polanka estis nomita T. G. Masaryk.
* 1938 post subskribo de Munkena interkonsento la tuta teritorio de la municipo estis okupita fare de Tria regno, kie ĝi fariĝis parto de la t.n. Sudetgermanaj teritorioj *(Sudetendeutsche Gebiete)* kaj la 1-a de majo 1939 enmembrigita en regna ĵupo Sudetenland.
* La 30-an de aprilo 1945 komencis liberigo de la municipo post la dua mondmilito, la tuta municipo estis liberigita la 1-an de majo 1945. Tiu ĉi dato ankaŭ projekciis sin en ĉefan straton kondukanta tra la tuta municipo.
* En la jaro 1976 Polanka fariĝis parto de urbo Ostrava.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* *Armistica kruco* – La plej malnova konservita memorigaĵo en Polanka **Armistica kruco** estas el la 16-a - la 17-a jarcentoj, troviĝanta ĉe kampa vojo kondukanta de klimkovice direkte al preĝejo en Stará Bělá. Tiu ĉi vojo estas nomata Mozgal eble tial, ke en la jaro 1805 ĝi rememorigas militmarŝon de rusaj soldataroj dum napoleonaj militoj. Laŭ loka kroniko la krucoj devis esti tri, sed konserviĝis nur unu, tiuj ĉi krucoj devis marki amasajn tombojn de mortintaj rusaj soldatoj.
* *Arbaro en Polanka* – En Polanka nad Odrou troviĝas devenaj **ebenaĵaj arbaroj** kun karpataj elementoj, kiuj kovras la tutan odran ebenaĵon. Kio rilatas al arbarigo de la regiono, do tiun ĉi areon kovras kaj foliaj kaj pinglaj arboj kaj diversaj arbedoj.
* *Preĝejo de sankta Anna*

## Vidu ankaŭ 
* Václavovice

## Pluaj fotoj 

Polanka, kaplička (1).jpg|Kapeleto
Polanka kostel2.JPG|Preĝejo de sankta Anna
1. května (Polanka).jpg|Strato 1. května
Polanka, radnice (3).jpg|Urbodomo


Kategorio:Urbaj partoj de Ostrava
Kategorio:Setlejoj sur Odro
Akademio Ligura de la Brano

**Akademio Ligura de la Brano** (origina nomo ligura: *Académia Ligùstica do Brénno*) estas asocio kiu analizas, protektas kaj antaŭenpuŝas la liguran lingvon, pri la varianto urba el Ĝenovo. Ĝi estas konata precipe pro sia propono de oficiala skribmaniero por la ligura lingvo.
Ĝi estis fondita en la 1970, sed nun ĝi ĉeestas en Interreto nur de la jaro 2008. Rapide estis skribitaj multaj verkoj per la skribmaniero proponita de la Akademio, antaŭ ĉio vortaro kaj kelkaj mallongaj libroj.

## Eksteraj ligiloj 
Ejo oficiala de la Akademio Ligura de la Brano

Kategorio:Akademioj
Kategorio:Lingvoj de Eŭropo
Ivan Naumov

**Ivan Sergeeviĉ Naumov** () estas rusia esperantisto. Naskiĝis en 1971 en Moskvo.

Ivan estas edukita inĝeniero-optikisto, kiu profesie okupiĝis pri internacia turismo kaj nun okupiĝas pri transportado de danĝeraj ŝarĝoj. Li estas esperantisto ek de 1990. En 1992-1993 eldonis Pado Sunen - literaturan suplementon al informilo Jene, eldonita en Ĉeboksari. Naumov komencis verki tuj lerninte Esperanton. Elrusigis versojn de Nikolaj Gumilov, poste aliajn poetojn de la rusa Arĝenta Epoko. Ekverkis originale en 1991. Lia originala poezio iom proksimas al la kreado de E.Miĥalskij. En 1995 aperis lia trilingva (E-a, rusa kaj angla) versaro Plejo. Premiita en poezia konkurso de Litova Stelo en 1995.

En 2006 jaro li finis la Superajn literaturajn kursojn en Literatura instituto "Gorjkij" (prozo, la ruĝa diplomo en semenario de E.Sidorov). Ivan estas mltfoja gajninto de literaturaj konkursoj "Мини-Проза", "Русский Эквадор", "Творческая мастерская". Liaj ruslingvaj fikciaj verkoj estas publikitaj en revuoj "Полдень, XXI век", "Если", "Реальность фантастики". Liaj ruslingvaj fikciaj rakontoj estas publikitaj en rakontaroj de eldonejoj "АСТ", "Амфора", "Азбука", "У-Фактория". En 2008 jaro aperis la unua aŭtora kolekto de fikciaj rakontoj "Обмен заложниками" (eldonejo "Форум").

## Premioj ricevitaj de verkoj de Ivan Naumov 
### 2008 
* **Звёздный Мост** - La plejbona debuta libro. La tria premio («Бронзовый Кадуцей»), libro "Обмен заложниками".
* **Мир фантастики, Итоги 2008** - La plejbona debuta libro, libro "Обмен заложниками".

### 2009 
* **РосКон 2009** - Novelo, rakonto - la tria premio («Бронзовый РОСКОН»),rakonto "Сан Конг" (2008).
* '*Серебряная стрела - 2009* "Конкурсных дел мастер"

## Versoj kaj kantoj 
* **Kantoj de OkSEJT-39** - partoprenis per kantoj kaj kantado

## Rigardu ankaŭ 
* La haroza brak' de Ivano

Dosiero:Naumov 1.jpg|Ivan Naumov dum Novjarfesto en Smolensk-92?

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj

Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:ŜĈKĤLando
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Moskva skolo
Poeoj

**Poeoj** () estas tribo de herboj en la subfamilio Pooideoj. La nuna tribo *Poeae* enhavas la malnova *Aveneae*. Sed estas du kladoj unua ĉirkaŭ *Poa* dua ĉirkaŭ *Avena*. Laŭ la aŭtoroj *Poeae* kaj *Aveneae* estas ankaŭ uzitaj sed la grupoj estas ne plu fondataj kun morfologiaj kriterioj.

## Sistematiko 
Kutimaj subtriboj en la du kladoj nominataj tie *Poeae* kaj *Aveneae*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aveneae

## Eksteraj ligiloj 
* Phylogenetic Relationships in Subtribe Poinae
* Phylogeny of the tribe Aveneae
Smart

eta|Smart, Böblingen
**smart GmbH** estas fabrikanto de precipe urba veturilo de Daimler AG. La sidejo estas en Böblingen Germanio kun fabriko en Hambach, Loreno, Francio.

## Historio 
Swatch

## Modeloj 
eta|250ra|smart fortwo
250ra|eta|smart forfour
* city-coupé kaj cabrio kaj k
* fortwo (*por du*) de 1998 kun tri cilindra turbo dizela motoro. Longo 2,50 m, alto 1,55 m e larĝo 1,55 m. benzinujo 22 litroj.
* crossblade
* forfour
* formore
* roadster kaj roadster-coupé

### smart Nova Generacio 
En 2007 venis nova generacio de smart. Ĉi tiuj aŭtomobiloj estas 20 centimetroj pli longaj ol la 2,5 metro pro kio la stabileco ege pliboniĝas speciale sur malebenaĵoj kaj klinkervojoj. La internaĵo estas plibonigita kaj aspektas pli afereca. La kofrujo ĉ. 50% pligrandiĝis, la maksimuma rapideco plialtiĝis de 140 al 145 kilometroj en horo. Ankaŭ la nova generacio de smart ricevis nombron da plibonigoj per kiuj la sekureco perfektiĝis. Inter aliaj lum- kaj pluvsensoroj kaj flank-aersakoj. smart ricevis en novembro 2007 ĉe la Euro NCAP 4 stelojn.

### smart ED 
La nova generacio de smart ED (electric drive=elektra propulso) estos uzata en la projekto "e-mobility Berlin" (e-mobileco Berlino).

smart ED estos vendata en la EU ekde la 1-a de julio 2010.

## Vidu ankaŭ 
* Renault Twingo#Tria generacio

Kategorio:Elektraj aŭtomobiloj
Hambach (Moselle)

**Hambach** estas komunumo en la franca departemento Moselle (regiono Loreno) kaj havis 2570 loĝantojn (2006). Ĝi estas parto de la arondismento Sarreguemines.

Hambach estas konata pro la produktado de la aŭtomobilo Smart, en *Smartville Hambach*.

## Demografio 
Ŝanĝiĝo de la nombro da loĝantoj (fonto: INSEE-nombradoj).

ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)

DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960

PlotData = 
  bar:3600 color:gray1 width:1
  from:start till:end
  bar:2400 color:gray1
  from:start till:end
  bar:1200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1

LineData = 
  layer:front
  points:(48,100)(84,109) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 1703 1968: 1887
  points:(84,109)(100,115)    color:blue    width:2 #1975: 2002
  points:(100,115)(128,121)   color:blue    width:2 #1982: 2135
  points:(128,121)(160,122)   color:blue    width:2 #1990: 2152
  points:(160,122)(196,138)   color:blue    width:2 #1999: 2501

## Eksteraj ligiloj 
* [Situo de la komunumo (mapo kun skalo(https://eo.wikipedia.org/wiki/skalo) 1:100.000) je Mapquest]

Kategorio:Komunumoj de Moselle
Baĉko Petrovo Selo

eta|dekstra|Baĉko Petrovo Selo situas en la verda municipo
eta|300px|Katolika preĝejo en Baĉko Petrovo Selo
eta|300px|Ortodoksa preĝejo en Baĉko Petrovo Selo
eta|dekstra|270px|Mapo pri municipo Beĉej
**Baĉko Petrovo Selo,** serbe **Бачко Петрово Село,** slave **Bačko Petrovo Selo,** hungare **Péterréve** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Bečej.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 86 m
* Loĝantaro: 7300
* Poŝtkodo: 21226
* Telefonprefikso: +381 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1092 en latina dokumento: *"Peterreus iŭta Tyza cum portu"*. Tiam la kampoj apartenis al abatejo de Tihany. En 1241 la tatroj detruis la vilaĝon. En la 16-a jarcento la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, dume ne senhomiĝis. Ekde 1690 daŭre alvenis serbaj rifuĝintoj. Ekde 1699 la Habsburga Imperio okupis la regionon. Ili aranĝis laŭ la Tiso limgardan zonon ĝis 1750. Poste rajtis alveni ankaŭ hungaroj. En 1854 incendio okazis. En 1891 abatinejo ekfunkciis, en 1889 la fervojo atingis Péterréve-n. La komunumo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Óbecse, poste al Jugoslavio, fine al Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la vilaĝon. Fine de 1944 la serboj pro venĝo murdis hungarojn. En 1954 laŭ la riverbordo abrupte vidiĝis granda amaso de pafitaj homoj. Oni rekonis kelkajn, sed la polico malpermesis ĝin kaj dumnokte la ciganoj devis enfosi la kadavrojn.

Nuntempe brikofarejo funkcias en Baĉko Petrovo Selo. En 2002 loĝis tie 7318 homoj (5175 hungaroj (71%), 1567 serboj (21%), 243 ciganoj, 80 jugoslavianoj, 30 kroatoj, 7 slovakoj, 5 albanoj, 4 germanoj, 3 slovenoj, 2 rutenoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolkika baroka preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1805, la turo estas 41 m-ojn alta
* romkatolika kapelo omaĝe al Emeriko de Hungario de 1985
* ortodoksa serba preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1780, la turo estas 35 m-ojn alta
* kermesa kapelo ĉe Sankta Puto
* biblioteko

## Famuloj 
* En la iama Péterréve naskiĝis Imre Molnár (muzikologo).
* En Baĉko Petrovo Selo naskiĝis hungardevena László Forró (fizikisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ali Bongo Ondimba

**Ali-Ben BONGO ONDIMBA**, naskiĝita kiel **Alain-Bernard Bongo** la  en Brazzaville, estas gabona politikisto, filo de la forpasinta prezidanto Omar Bongo, kaj ministro de eksteraj rilatoj, Defendo kaj aliaj fakoj en la registaroj de lia patro de 1989 ĝis 2007.

Bongo Ondimba estis elektita la , kiel la nova prezidanto de Gabono kun 41,73% da favoraj voĉdonantoj. La partopreno atingis 44,29% da 807.374 enregistritaj voĉdonantoj. La rezulto de la baloto kaŭzas popolajn protestojn, kaj la denuncojn de la du ĉefaj rivaloj: la eksa ministro pri internaj aferoj André Mba Obame (25,88%) kaj la ĉefa opoziciestro Pierre Mamboundou Mamboundou (25,22%). La  ekflamis tumultoj. Estis incendiita franca konsulejo en Port-Gentil, la dua plej granda urbo en Gabono, ĉar onidiroj disvastigis, ke la siatempa kolonia potenco iel helpis en falsado de la balotado. Samtempe subtenantoj de kontraŭstara kandidato Pierre Mamboundou eniris la urban malliberejon kaj liberigis prizonulojn. Sur stratoj de la ĉefurbo Librevilo estiĝis brulantaj aŭtoj, pneŭofajregoj kaj renversitaj rubujoj kiuj fariĝis improvizitaj barikadoj. Ankaŭ estis atakitaj la policejo kaj francaj firmaoj. Manifestaciantoj detruis publikajn konstruaĵojn, sportejojn kaj distrejojn kiujn estras la franca petrolkompanio Total en Port-Gentil. Rezulte de tumultoj kelkaj homoj pereis kaj multaj estis vunditaj.

En 2019 okazis provo de puĉo kiu estis rapide subpremita, tri ĉefaj puĉistoj malliberigitaj por 15 jaroj.

En oktobro 2021, Ali Bongo estas citita en la "Pandora-paperoj", ĉi tiuj dokumentoj pri la uzo de eksterlandaj kompanioj en impostaj paradizoj, Ali Bongo estintus la profitanto de du kompanioj nun dissolvitaj.

La  okazis prezidenta baloto, en kiu denove venkis Ali Bongo Ondimba, ricevinta, laŭ oficialaj datumoj, 64,27% de la voĉoj. Lia ĉefa rivalo Albert Ondo Ossa ricevis 30,77%. La opozicio plendis pri balotaj fraŭdoj kaj deklaris Albert Ondo Ossa la venkinto. La baloto okazis en streĉa etoso, eksterlandaj observantoj mankis, iuj balotejoj malfermiĝis kun granda prokrasto, en parto de la lando validis elirmalpermeso. Jam la  li estis eksigita sekve de puĉo.

## Referencoj 
Kategorio:Gabonaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Gabono
Kistolmács

**Kistolmács** [kiŝtolmAĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.
eta|300px|Finhaltejo de etfervojo en Kistolmács
eta|300px|Lago de Kistolmács

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 8868
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°29′08″N 16°45'08″E

## Situo 
Kistolmács situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, fine de etfervojo el Csömödér. Letenye troviĝas 8, Nagykanizsa 23, Lenti 27, Nova 28 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1235 en formo *"Tolmách"*. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino (Eta) de 1938
* monumento pri falintoj dum la bataloj de 1992
* fiŝkaptista lago, ankaŭ banejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Minejo Jan Maria

**Minejo Jan Maria** estas pereinta nigrakarba minejo en regiono de Hranečník en Silezia Ostrava. Post la eksa minejo restis kelke da memorige ŝirmataj konstruaĵoj.

## Historio 
La minejo estis fondita en la jaro 1852 fare de Johann Maria Wilczek, post kiu ĝi ricevis ankaŭ sian nomon. La minejo estiĝis per profundigo de mintruon n-ro IV kaj I (sankta Anna) kaj pase de la jaroj ĝi fariĝis signifa fonto de nigra karbo kaj okupiganto de ministoj. La minado dum la unua jardeko ĝojige kreskis, ankaŭ danke al instalo de vapormaŝino kaj kaĝoj. Rilate al grandega apero de metano devis esti elbloviga sekcio de la truo profunda ĉirkaŭ 160 metroj havigita de ventolilo. Antaŭeniro en la profundon kaj disminado de la minejkampo postulis en la jaro 1875 profundigon de la tria kaj la lasta truo en la loko - la ventiga (definitiva profundeco 222 metroj).

Tra la unua vere ĉefa modernigo la ŝakto trairis en Hranečník en la jaroj 1899 ĝis 1909. La minejtruo estis masonigita kaj plilarĝigita en pli larĝan profilon. Super ĝi estis kunmuntita 32 metroj alta ŝtala ŝaktoskafaldo (en 1904). Pruvo de teknika progreso fariĝis vapormaŝino kun povumo 800 ĉevaloj. Kiel dominaĵo elstaris super la areo 50 metroj alta fumtubo de kaldronejo. Pluan rekonstruon (1914-1915) rompis eksplodo de la unua mondmilito. La ministoj havis tempon por almenaŭ trafika kaj administra konstruaĵoj kun lampejo, savstacio, ordinejo de kuracisto kaj kancelarioj por oficistoj kaj inspektistoj. Danke al tiuj ĉi disponoj la minado plialtiĝis el proksimume 70 - 80 000 tunoj pojare ĝis 150 000 tunoj dum la militaj jaroj. En la jaro 1928 la ĉeftruo atingis finan profundecon 453 metroj. Proksime de la areo elkreskis domaro Hranečník, en kiu loĝis proksimume mil homoj.

Ĝenerale eblas diri, ke la minejoj de Wilczek, kun koridoroj de plejparte malpli grandaj fortoj kaj en pli grandaj profundecoj, havis malaltan rentabiliton de la minado. Post morto de la maljuna grafo Johano Nepomuk daŭrigis en lia laboraĵo lia filo Hans. Sed li nenion ŝanĝis en fakto, ke la Ŝtonminejoj kaj koaksigejo de Johano Wilczek, al kiuj krom la minejo Jan Maria apartenis ankaŭ minejoj Triunuo, Ema kaj Michálka, troviĝis en rolo de randa minadafero. Danke al bezonoj de la milita maŝinaro la ostrava-karvina karba baseno fariĝis por Tria regno strategia fonto de brulmaterialo.

Definitivan finon de la entreprenado de grafoj Wilczkidoj alportis naciigo de la peza industrio en la jaro 1945. Je du jaroj pli poste Minejo Jan Maria enkadre de ŝtata entrepreno Ostravaj-karvinaj ŝtonminejoj unuiĝis kun Minejo Zárubek. En la postmilita periodo la ministoj finminis la karbajn provizojn, inkluzive de pilieroj. En la jaro 1963 la minado en Hranečník finiĝis. Post la ŝakto restis memorige ŝirma la trua kaj la administra konstruaĵoj. En la rekonstruitaj spacoj troviĝas hotelo Jan Maria.

## Referencoj 
* Minejo Jan Maria 
* Minejo n-ro IV - Jan Maria 

Kategorio:Teknikaj memorigaĵoj en Ĉeĥio
Jan Maria
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Silezia Ostrava
Paragŭasuo

**Catarina Álvares Paraguaçu**, aŭ simple **Paraguaçu** (: **Paragŭasuo**), kun la signifo "granda maro", estis indianino el la tribo de Tupinambaoj, naskiĝinta en la regiono de la nuna ŝtato Bahia en Brazilo.

Ŝin liveris la patro, tribestro, al edziĝo kun la portugalo Diogo Álvares Correia, poste famiĝinta per la kromnomo *Karamuru*, kiu havis grandan influon al la Tupinambaoj. Ŝi adoptis la kristanan nomon *Katarina de Brazilo*. Laŭ bapto-atesto verkita en junio 1528 en Saint-Malo (Francio), kaj retrovita en Kanado, ŝia vera nomo estis *Guaibimpara*'.

Oni konsideras ŝin biologia patrino de parto de la brazilanoj. Ŝi mortis en granda aĝo ĉirkaŭ 1586 kaj farigis testamenton, ankoraŭ ekzistantan, laŭ kiu ŝi heredigis siajn posedaĵojn, i.a. parton de la nuna centro de urbego Salvadoro, al benediktaj monaĥoj. Ŝi estas entombigita en la Preĝejo de la Graco, kiun ŝi konstruigis ĉ. 1535, en Salvadoro.

Kategorio:Brazilanoj
Kategorio:Indiana historio
Gosztola

**Gosztola** [gostola] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 30
* Poŝtkodo: 8978
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°35′19″N 16°31'32″E

## Situo 
Gosztola situas sur mildaj deklivoj, fine de longa sakovojo el Rédics. Lenti troviĝas 5, Nova 20, Letenye 27, Zalaegerszeg 41, Budapeŝto 243&nbsp;km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=13569&i2=9566 .

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1237 laŭ tiama hungara ortografio *"Gosztolya"*. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin proksime de la nova landlimo. Lernejo neniam funkciis tie. La malbonaj kontaktoj kun Jugoslavio dum komenco de la socialismo kaŭzis preskaŭ formorton de la vilaĝo. En Gosztola migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Maria Magdalena, renovigita en la 1990-aj jaroj

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Gosztola

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Leĝo de Hubble

La **leĝo de Hubble-Lemaître** (antaŭ nomita **leĝo de Hubble**) en astronomio, asertas ke, la galaksioj malproksimiĝas unu de la aliaj kun rapideco *proksimume* proporcia al ilia distanco: Ju pli galaksio estas malproksima, des pli ĝi ŝajnas forfuĝi rapide.

Tiu-ĉi leĝo validas nur por la observebla universo. Eblas eksterpoli la leĝon, sed nur hipotezante, ke la universo estas ĉie homogena kaj izotropa.

Al tiu ĝenerala movo de malproksimiĝo, aldoniĝas propra movo de galaksioj ene de galaksiamasoj. Ekzemple, Lakta Vojo kaj Andromeda galaksio nun proksimiĝas, ĉar ambaŭ anas en Loka Grupo, kaj elipse orbitas ĉirkaŭ ĝia centro de maso. Nur trans ia distanco, la ĝenerala ekspansio de Universo superas la lokajn movojn.

## La leĝo 
Elkovis ĝin la usona astronomo Edwin Hubble en 1929, observinte la ruĝenŝoviĝon en galaksioj, kies distancojn li mezuris per la brilo de cefeidoj*.

Fakte, lia observo pravigis la hipotezon de la belga astronomo Georges Lemaître, la unua, kiu teoriis pri universo naskita de praeksplodo.

La formulo de tiu leĝo estas simplega:

:r = H_0 d\;.

kie r\; estas la rapideco de "fuĝo" de la galaksioj rilat al observanto, kaj d\; la distanco.

La konstanto H_0\; dirita *konstanto de Hubble'' valoras, laŭ la lastaj observoj: H_0\; = 70,8 ± 4,0 (km/s) / megaparseko.

Tie estas, ke kosma objekto situanta je 1 megaparseko (aŭ : 3&nbsp;261&nbsp;564 lumjaroj) fuĝas el ni kun rapideco de 70,8 kilometroj en sekundo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La leĝo de Hubble 
*  Kiom rapide Universo ekspandas ?
*  La Ekspansianta Universo

Kategorio:Astrofiziko
Orientazia ruĝvostulo

La **Orientazia ruĝvostulo** aŭ Orientazia fenikuro (***Phoenicurus auroreus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas “purpura” aŭ “ruĝa” (*feniko*) kaj “vosto” (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa **ruĝeca vosto** pli malpli.

Ĝi estas specio el moderklimata Azio.

## Priskribo kaj sistematiko 
Kiel ĉiuj tipaj ruĝvostuloj, ili montras klaran ekzemplon de seksa dimorfismo. Reproduktantaj maskloj havas **grizajn kronon kaj nukon kun pli helaj frunto kaj kronflankoj, nigran vizaĝon kaj mentonon, brunecajn dorson kaj flugilojn kaj grandan blankan flugilmakulojn**; la brusto, malsupra dorso kaj pugo estas oranĝaj kaj la vosto estas malhela kun oranĝaj bordoj. Junaj maskloj estas similbildaj sed multe pli senkoloraj kaj malpli klare markitaj.

Inoj estas tre brune supre, pli palaj sube, havas oranĝajn pugon kaj vostobordojn, kaj havas grandajn flugilmakulojn similajn al tiuj de la maskloj. Beko, okuloj, kruroj kaj piedoj estas nigraj en ambaŭ seksoj.

## Distribuado kaj ekologio 
Ĝi estas tre komuna birdo en Orienta Azio, kun orientaj teritorioj el Mongolio kaj Himalajo. Ili estas migrantaj; *P. a. auroreus* vintras en Koreio, Japanio, sudorienta marborda Ĉinio kaj Tajvano, kaj *P. a. leucopterus* en norda Barato kaj partojn de Sudorienta Azio.

Orientaziaj ruĝvostuloj preferas malfermajn arbarojn, arbarbordojn, bordojn de terkultivejoj kaj troviĝas komune en parkoj kaj urbaj ĝardenoj. Ili estas sufiĉe fidemaj kaj ofte permesas homojn alproksimiĝi antaŭ foriri. Ili reproduktiĝas somere, kun partnero de la nomiga subspecio trovita en komenco de majo.

Ĝi estas disvastigata kaj sufiĉe komuna, tiele tiu birdo ne estas konsiderata minacata specio de la IUCN.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Outram Bangs (1932): Birds of western China obtained by the Kelley-Roosevelts expedition. ''Fieldiana Zoology' **18**(11): 343-379. Plena teksto ĉe Internet Archive
* IUCN2008, BirdLife International, 2008, 147500, Phoenicurus auroreus, 12a Majo 2009.
* Brazil, Mark (2009): *The Birds of East Asia: China, Taiwan, Korea, Japan, and Russia*. Princeton University Press. ISBN 0-691-13926-1
* Ertan, Kemal Topaç (2006): The evolutionary history of Eurasian redstarts, *Phoenicurus*. *Acta Zoologica Sinica* **52** (Supplement): 310–313. PDF plena teksto 

## Vidu ankaŭ 
* Ruĝvostuloj (grupo)

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kányavár

**Kányavár** [kAnjavAr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: milvo-fortikaĵo.
## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 8956
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°34′24″N 16°40'48″E

## Situo 
Kányavár situas en Montetaro Zala sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ etfervojo el Csömödér. Lenti troviĝas 15, Nova 16, Letenye 20, Nagykanizsa 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1417, en 1516 ankaŭ burgo menciiĝis. En 1576 2 turkaj malliberuloj preskaŭ okupis la aĉan burgon. En Kányavár migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kermesejo
* monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Belizurbo

**Belizurbo** estas la plej granda urbo de Belizo. Ĝi estas ĉefa haveno, industria kaj financa centroj de la lando, ankaŭ ĉefurbo ĝis 1970, kiam ĝi estis anstataŭigita de Belmopano.

## Situo 
La urbo situas laŭ marbordo kaj ĉe kunfluejo de rivero Belize.

## Historio 
La plej frue indianoj havis tie komunumon „Holzuz”. En la 17-a jarcento la angloj evoluigis la lokon, kiel „”. Helpe de sklavoj la urbeto akceptis la lignon el la ĝangalo kaj sendis plu trans la Oceano. La urbo preskaŭ plene detruiĝis pro ventego en 1961.

## Ĝemelurboj 
*  Ann Arbor, Miĉigano, Usono
*  Josu, Sud-Koreio
*  Kaosjungo, Tajvano

## Konataj urbanoj 
* Andy Palacio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|500ra|havena silueto de Belizurbo

Kategorio:Belizo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1630-1639
Kategorio:Aperis en 1638
Páka

**Páka** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: lutilo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 km² 
* Loĝantaro: 1280
* Poŝtkodo: 8956
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°35′37″N 16°38'58″E

## Situo 
Páka situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ etfervojo el Csömödér. Lenti troviĝas 11, Nova 14, Letenye 23 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1389. Baldaŭe ĝi estis longe kampurbo. Post la mezepoko la turkoj ofte suferigis la loĝantojn, sed la komunumo neniam senhomiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn al 73 vilaĝanoj el la grandbieno. Dum la socialismo kolĥozo pri "Vojo de la Feliĉo" funkciis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, apoteko, kuracejo, dentokuracejo, bestokuracejo, poŝto, kampadejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Páka) de 1722
* kapelo
* ruinoj de fortikaĵo
* elvidejo
* monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito
* naskiĝdomo de profesoro fizikisto József Öveges

## Ĝemelkomunumo 
*  Wesendorf, Germanio
Hadise

**Hadise Açıkgöz**, (n. 22-a de oktobro 1985 en Mol, Belgio), plej konata kiel **Hadise**, estas turkdevena kantistino el Belgio.

Ŝiaj pleja sukcesoj estas "Stir Me Up" kaj "Deli Oğlan"180px|eta|HadiseHadise ekfamiĝis en 2003 kiam eniris la flandran version de la televidkonkurso Pop Idol, kiam 17-jara ŝi estis. Kvankam ŝi ne gajnis, atingis surbendigan kontrakton. Iom pli malfrue lanĉis sian debutan albumon "Sweat", kaj en Belgio kaj en Turkio. En 2008 Hadise lanĉis alian diskon nomata "Hadise". La albumo atingis la trian pozicion en la belgaj kaj turkaj muziklistoj.

Hadise reprezentis Turkion en Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 en Moskvo per Düm Tek Tek atingante la kvaran pozicion per 177 voĉdonoj.

Ŝi scias la turkan, la nederlandan, la anglan, la francan kaj la germanan.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Turkaj kantistoj
Kategorio:Belgaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio
Lendvadedes

**Lendvadedes** [lendvadedeŝ] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
eta|laŭvoja kruco en Lendvadedes

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 36
* Poŝtkodo: 8978
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°34′52″N 16°30'32″E

## Situo 
Lendvadedes situas sur mildaj deklivoj, laŭ la slovena landlimo (kontraŭe Lendava situas), fine de longa sakovojo el Rédics. Lenti troviĝas 7, Nova 22, Letenye 28 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1291 en formo *"Dedusfolwa"*. La nuna noma uziĝas ekde 1898. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin laŭ la nova landlimo, sekve perdis la kontaktojn kun la najbara Lendava. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trairebla senkontrole. En Lendvadedes migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo
* akvorezervujo, samtempe fiŝkaptista lago
* elvidejo sur monteto ĉe la landlimo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Steuben-parado

[eta|250ra|honoraj gastoj, inter ili la hamburga ĉefurbestro [Ole von Beust]]
La **german-usona Steuben-parado** – angle *German-American Steuben Parade* - estas tradicia, ĉiujara parado okazanta ĉiun trian sabaton de septembro sur la Kvina Avenuo en Novjorko. La parado estas unu el la plej grandaj eventoj de la festa kalendaro de germandevenaj usonanoj. Ĝi estis kreita en 1957 de germandevenaj ŝtatanoj volantaj vivteni la tradiciojn de sia origina hejmlando respektive tiujn de siaj gepatroj kaj geavoj.

La germandevenaj usonanoj ĝis la nuntempo estas la plej granda grupo de enmigrintoj en Usonon – ili ampleksas pli-malpli 25 procentojn de ĉiuj usonanoj. Nur en Novjorko vivas proksimume duonmiliono da germandevenaj urbanoj.

## Historio 
La unua Steuben-parado en 1957 okazis en la najbarejo *Ridgewood* en la novjorka urboparto Queens [prononco "Kŭinz"]. Tie siatempe vivis la plej multaj germandevenaj novjorkanoj. Ĉar ĉiujare partoprenis pli kaj pli da homoj, la parado estis translokigita al la Kvina Avenuo en Manhatano, kie ĝi nuntempe vojas de la 64-a ĝis la 68-a strato. La 86-a strato, ekzakte ties najbarejo *Yorkville*, ĝis la 1970-aj jaroj estis la kultura kaj vendeja centro de la germandevenaj novjorkanoj. La 86-a strato mem havis la neoficialan kromnomon „Saŭrkraŭta Bulvardo”, laŭ la por germanoj laŭdire tipa manĝaĵo de acida brasiko, kaj estis la loko de multaj germanaj restoracioj, klubejoj, bakejoj kaj buĉejoj.

eta|la parado

## Von Steuben kaj la parado 
La fondintoj de la parado interkonsentis nomi ĝin laŭ la germana barono Friedrich Wilhelm von Steuben, renoma prusia oficiro, kiu en dua kariero kiel usona generalo novigis la kontinentan armeon de Usono kaj iĝis armea heroo de la Usona Milito de Sendependeco sub ĉefa komando de George Washington.

Tamen substrekindas ke la Steuben-parado neniel estas armea evento, sed pli komparebla al folklora festo. Ĉiujare multaj grupoj el Germanio partoprenas la eventon, muzikaj ensembloj, folkloraj grupoj, karnavalaj organizaĵoj kaj pafistaj kluboj. Post kiam la parado komence dum pluraj jaroj havis fokuson pri la tradicia kulturo de Bavario, ĝi intertempe reprezentas la tradician folkloron de ĉiuj partoj de Germanio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la parado (angle)

Kategorio:Novjorko
Kategorio:Kulturo de Germanio
Kategorio:Paradoj
Ruĝvostuloj (grupo)

**Ruĝvostuloj** estas popola nomo por la specioj de la genro ***Phoenicurus*** (kiu havigas ankaŭ la nomon de **fenikuroj**), sed ankaŭ en pli etenda uzado povas servi por la parencajn genrojn de *Chaimarrornis*, *Rhyacornis* kaj *Hodgsonius*, kiuj same estas genroj de birdoj de la familio Muŝkaptuledoj kiu karakteras, kiel la nomo sugestas, pro **ruĝeca longa vosto**. Tiuj lastaj estas genroj de nur unu aŭ du specioj, dum la Fenikuroj estas genro de pli da dek specioj.

Ili estis iam klasitaj kiel membroj de la familio de Turdedoj, sed nuntempe estas plej ofte traktataj kiel parto de la familio de Muŝkaptuledoj. Estas du ĉefaj grupoj, la jenaj: la veraj Ruĝvostuloj de la genro *Phoenicurus* kaj la pli diverĝaj kaj ne tre proksime rilataj specioj nome Blankakrona, Plumbagriza, Luzona, kaj la Hoĝsona ruĝvostuloj.

Ili estas insektivoroj surgrundomanĝantaj birdoj, multaj el kiuj havas la ruĝan voston kiu nomigas la grupon. Plej parto de la nordaj specioj estas tre migrantaj.

**FAMILIO MUSCICAPIDAE**
* Genro *Phoenicurus*
** Alasĉana ruĝvostulo (*Phoenicurus alaschanicus*)
** Blukapa ruĝvostulo (*Phoenicurus caeruleocephala*)
** Ruĝventra ruĝvostulo (*Phoenicurus erythrogastrus*)
** Blufrunta ruĝvostulo (*Phoenicurus frontalis*)
** Hodgsona ruĝvostulo (*Phoenicurus hodgsoni*)
** Blankagorĝa ruĝvostulo (*Phoenicurus schisticeps*)
** Ĝardenruĝvostulo (*Phoenicurus phoenicurus*)
** Nigra ruĝvostulo (*Phoenicurus ochruros*)
** Diademruĝvostulo (*Phoenicurus moussieri*)
** Orientazia ruĝvostulo (*Phoenicurus auroreus*)
** Ruĝdorsa ruĝvostulo (*Phoenicurus erythronotus*)
* Genro *Chaimarrornis*
** Blankakrona ruĝvostulo, *Chaimarrornis leucocephalus*
* Genro *Rhyacornis*
** Plumbagriza ruĝvostulo, *Rhyacornis fuliginosus*
** Luzona ruĝvostulo, *Rhyacornis bicolor*
* Genro *Hodgsonius*
** Hoĝsona ruĝvostulo, *Hodgsonius phaenicuroides*

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Faux-la-Montagne

**Faux-la-Montagne** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 364&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006. La komunumo apartenas al la natura regiona parko Millevaches.

En Faux-la-Montagne estas la sidejo de la loka televidkanalo *Télé Millevaches*.

__TOC__

## Geografio 
Faux-la-Montagne etendiĝas sur 47,89&#160;km², kaj havis 364&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur po 8&#160;homoj laŭ kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj: la plej alta punkto de Faux-la-Montagne situas je alteco de 826&#160;metroj.

## Historio 
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Faux-la-Montagne apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Catherine Moulin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Faux-la-Montagne apartenas al la kantono de Gentioux-Pigerolles, kies ĉefurbo estas Felletin. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Gentioux-Pigerolles

Kategorio:Komunumoj de Creuse
Ruĝdorsa ruĝvostulo

La Eversmana ruĝvostulo, Ruĝdorsa fenikuro aŭ **Ruĝdorsa ruĝvostulo** (*Phoenicurus erythronotus*) estas specio de birdo de la familio de  Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas “purpura” aŭ “ruĝa” (*feniko*) kaj “vosto” (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa ruĝeca vosto el la nuanco de brikopulvoro pli malpli. Ĝi estis unuafoje priskribita de la germana biologo Eduard Friedrich Eversmann el kiu oni faras alternativan nomon ekzemple en la angla.

Ĝi estas unu el la plej grandaj ruĝvostuloj, 15 al 16&nbsp;cm longa kun enverguro de 25.5 al 27&nbsp;cm. La beko kaj kruroj estas nigraj. La masklo en reprodukta plumaro havas nigran maskon kaj grizajn kronon kaj nukon. La **dorso kaj pugo estas ruĝecaj**, kio estas malofta inter ruĝvostuloj reference al la dorso; ankaŭ la vosto estas, kiel ĉe aliaj ruĝvostuloj, ruĝeca krom la pli malhelbrunaj centraj plumoj. La flugiloj estas malhelaj kun blankaj makuloj en suba kaj centra dorso. La subaj partoj estas ĉefe ruĝecaj kun blanko en ventro kaj subvosto.

Nereproduktuloj kaj unuavintraj maskloj estas similaj, sed multe pli senkoloraj kaj brunaj. Inoj estas ĉefe grizbrunaj. Ili havas ruĝecan voston kun malhela centro, palan okulringon, du sablokolorajn flugilstriojn kaj sablokolorajn bordojn en flugilplumoj.

La kanto estas laŭta kaj vigla. Tiuj birdoj havas ankaŭ mildan, krakan alvokon kaj fajfan alvokon. Ili movas konstante la voston supren kaj suben.

Ili reproduktiĝas en la montaroj de Centra Azio kaj suda Siberio el Tjanŝano al la Montoj Tarbagatajo kaj Altajo kaj ĉe la Lago Bajkalo. Kelkaj birdoj moviĝas suben vintre, dum aliaj, ĉefe en nordoriento, migras pli longajn distancojn. La vintra teritorio etendas el suda Irako tra Irano kaj Pakistano al okcidenta Himalajo. Kelkaj birdoj atingas orientan Arabion. Ili estis kiel vagantoj en Israelo kaj Turkio.

Ili loĝas arbarojn dum la reprodukta sezono, atingante 5400 m super marnivelo. Vintre ili troviĝas en pli malfermaj kaj sekaj habitatoj. Insektoj formas la kernon de ties dieto dum la reprodukta sezono, sed fruktoj kaj semoj gravas vintre.

## Literaturo 
* BirdLife International (2007) Species factsheet: *Phoenicurus erythronotus* Elŝutita el http://www.birdlife.org on 24/7/2007.
* Hollom, P. A. D.; Porter, R. F.; Christensen, S. & Willis, Ian (1988) *Birds of the Middle East and North Africa*, T & AD Poyser, Calton, England.
* MacKinnon, John & Phillipps, Karen (2000) *A Field Guide to the Birds of China*, Oxford University Press, Oxford
* Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998) *Birds of the Western Palearctic: Concise Edition*, Vol. 2, Oxford University Press, Oxford.

## Vidu ankaŭ 
*Ruĝvostuloj (grupo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oriental Bird Images: Ruĝdorsa ruĝvostulo 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio