open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Münchhausen

**Münchhausen** aŭ **Munchhausen** (aŭ foje **Munchausen**) povas rilati al:

## Homoj 
* **Karl Friedrich Hieronymus von Münchhausen**, barono, rakontanto de fantaziaj aventuroj
** **La Vojaĝoj kaj mirigaj aventuroj de Barono Münchhausen**, libro pri liaj aventuroj
** **14014 Münchhausen**, asteroido kun lia nomo
* **Otto Freiherr von Münchhausen**, botanikisto

## Lokoj 
* **Munchhausen (Münchhausen)**, franca komunumo en Alzaco kaj Bas-Rhin, Francio, antaŭe apartenis al Germanio
** **Munchhausen (stacidomo)**, fervoja stacio en tiu komunumo
* **Münchhausen (apud Christenberg)**, komunumo en Hesio, Germanio

## Medicino 
* **Münchhausen-sindromo**, konduto de homo kiu ŝajnigas sin grave malsana kaj postulas kuracistan helpon
* **Münchhausen-proksi-sindromo**

## Vidu ankaŭ 
* **Otto von Münchhausen (apartigilo)**, pluraj samnomuloj
Chupa Chups

***Chupa Chups*** [ĉupaĈUPS] estas hispana firmao dediĉita al la fabrikado kaj vendado de lekbombono. Ĝi estis fondita de la hispana Enric Bernat en 1958 en Villamayor (Asturio). La entrepreno apartenas al la grupo itala Perfetti Van Melle el 2006.eta|dekstre|290px|Chupa Chups.En 1964 la asturia kompanjo eknomiĝis Chupa Chups. En 1967 oni malfermis fabrikon en San Esteban de Sasroviras, en la provinco Barcelono.

Unu el ĉefaj merkatoj estas Rusio. En 1991 oni inaŭguris la fabrikon de Chupa Chups en Sankt-Peterburgo, Rusio. En 1997, la hispana reĝo Johano Karlo la 1-a veturis al Moskvo kaj celebris la atingon de 1 000 milionoj da unuoj venditaj en tiu lando.

La rusaj kosmonaŭtoj portis Chupa Chups en 1995 al la kosmostacio Mir, kaj tiel ĝi iĝis la unua bombono konsumita en la kosmo. Rivaldo, Mariah Carey, Spice Girls, Harrison Ford, Giorgio Armani, Jorge Lorenzo, estis protagonistoj de reklamaj kampanjoj kaj oni vidis ilin en publikaj lokoj gustumantaj Chupa Chups. En televidserio de 1973, la aktoro Telly Savalas ludis la rolon de la leŭtenanto Kojak de la polico de Novjorko konsumante tiujn bombonojn.

En 1968 Bernat venis al Figueres (Ĝirono) por mendi al la superrealisma artisto Salvador Dalí la realigon de logoo de la entrepreno. Dalí faris tion en malpli ol unu horo, nome bildo kun formo de flava floro. Al la logoo oni faris modifojn fine de la 1980-aj jaroj.

## Notoj 
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Katalunaj firmaoj
Kategorio:Hispanaj varomarkoj
Kategorio:Salvador Dalí
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1958
(53435) 1999 VM40

**(53435) 1999 VM40** estas terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde Observatorio de Monto Lemmon.

Ĝi estas spektre klasifikata kiel "S": "ŝtona" asteroido, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiujn de la Tero kaj krucas tiujn de Marso. Ĝia tera MOID estas 0,199038 AU (29,77566 milionoj da km) kaj ĝia marsa MOID estas 0,247073 (36,962 milionoj da km).

* La  ĝi pasis al 0,264537 AU (39,574 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,201928 AU (30,208 milionoj da kilometroj) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,207745 AU (31,078 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Narda)

La **preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Narda.

## Historio 
En la 13-a jarcento romanika kirko estis konstruita en tiu ĉi loko. Ĝi estas legebla en preĝejlisto farita en 1332 kun titolo Sankta Johano. En la 16-a jarcento en la vilaĝo aperis ankaŭ la protestantoj, sed precipe la kroatoj restis fidelaj katolikoj. En fino de la 17-a jarcento la preĝejo estis pligrandigita, en 1674 denove konsekrita jam al Sankta Kruco. En 1762 ĝ denove estis pligrandigita, la turo estis rekonstruita kaj ankaŭ alia sakristio estis konstruitra. La orgeno estis farita en 1926, trakonstruita en 1939. En la fruaj 1990-aj jaroj arkeologoj esploris la kirkon.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La eniro povas okazi tra la turo, la iama malnova enirejo estas enmurita, tamen videbla en flanko de la navo.

Kermesoj okazas en la 13-an de julio (por Sankta Antonio el Padovo) kaj la 14-an de septembro (por Apoteozo).

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/SzazMagyarFalu-szaz-magyar-falu-1/narda-C18E/a-szent-kereszt-felmagasztalasa-C34B/
* https://www.nyugat.hu/tartalom/cikk/nagynarda_szent_kereszt_felmagasztalasa_templom
* http://lexikon.katolikus.hu/N/Narda.html

Narda templon Holy Cross church Nagynarda 01.jpg
Narda templon Holy Cross church Nagynarda 02.jpg

Narda
Narda
Kategorio:Narda
(53429) 1999 TF5

**(53429) 1999 TF5** estas terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido, rigardita kiel potence danĝera objekto.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia klinata discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Venuso kaj krucas tiujn de la Tero kaj de Marso, sed ĝia granda klinangulo tenas ĝin malproksima de Venuso kaj Marso.

* Ĝia venusa MOID estas 0,129837 AU (19,423 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,0478817 AU (7,163 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,14518 AU (21,719 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,1146 AU (17,14634 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,06820 AU (10,20299 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Altlichtenwarth

**Altlichtenwarth**  estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Mistelbach . La komunumo situas norde de Vieno, inter la aŭstria ĉefurbo kaj la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono *Weinviertel*  (vina regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Kategorio:Distrikto Mistelbach
Heidenschap

**Heidenschap** [HAjdensĥap] estas setlejo en la antaŭa paroĥo en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen. 

Heidenschap apartenis jam delonge al la regiono Duurswold. Ĝi parte situas laŭlonge de la  Slochterdiep, parte norde de tiu kanalo, tuj oriente de la Emskanalo.

## Historio 
La nomo Heidenschap eble deriviĝis de la is malnovfrisa *hêder*, kun la signifo paŝtisto. Heidenschap do signifus paŝtejon.

Heidenschap ekestis kiel sursabla torfejokulturigo en malfrue kulturita angulo da tero inter Harkstede kaj Garmerwolde. La plej malnova mencio estas el 1419, kiam oni vendis terpecon *in der heydense by Damster vaert*.

Stratvido

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
I, Mudd

**"I, Mudd"**	[Mi, Mudd] estas la oka epizodo de la  dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita fare de Stephen Kandel, bazita sur rakonto de Gene Roddenberry kaj reĝisorita fare de Marc Daniels, ĝi estis unue elsendita la 3-an de novembro 1967. David Gerrold prezentis nekredititan reverkon, sed malmulte de lia materialo estis uzata.

## Intrigo
La USS Enterprise (NCC-1701) estas prenita fare de Norman (Richard Tatro), androido kiu ŝajniĝas leŭtenanton. Norman fermas inĝenierion kaj redirektigas la kosmoŝipon al nekonata planedo, avertante, ke ajna provo malfari tion detruos la stelŝipon.

Kiam oni alvenas al la planedo, Kapitano Kirk malkovras, ke Harry Mudd (Roger C. Carmel), ulo, kiun Kirk renkontis antaŭe (epizodo Mudd's Women), estas la "reganto" de la androidoj, kiuj popolas la planedon. Mudd, aŭ "Mudd la 1-a", kiel li vokas sin mem, informas al Kirk, ke li kaj la anaro Enterprise devas elspenzi la reston de siaj vivoj tie.

Mudd tiam rakontas siajn lastatempajn aventurojn. Li ŝtelis kosmoŝipon, kiu estis difektita dum sia fuĝo, kaj frakasis sur ĉi tiun planedon kaj estis prenita de la androidoj. Li diras, ke ili estas tre bonkoraj, sed rifuzas lasi lin iri, se aliaj homoj alvenas por ke ili servos kaj studos ilin. La kosmonaŭta skipo devas servi tiun celon.

McCoy rimarkas mallumigitan vitran panelon, kiun Mudd diras "sanktejo" al sia edzino Stella (Kay Elliot). La sanktejo enhavas androidon, kiun faris Mudd kiel sia edzino, sed ŝi haltu tuj kiam li ordonas "silentigu". 

Dum la kosmoŝipanaro estas iom post iom anstataŭigita de androidoj, en respondo al la demandoj de Kirk, la androidoj rakontas, ke ili estis konstruitaj de homoj de la Andromeda Galaksio, kiuj estis detruitaj de supernovao. 

Spock (Leonard Nimoy) malkovras, ke ekzistas pli ol 200 mil el tiuj androidoj, kaj konkludas, ke devas esti iu centra kontrolo. Spock notas, ke ĉiuj androidoj apartenas al diversaj serioj, krom tiu, nomata Norman, kiu estas unika. Kirk raportas, ke unu el la androidoj vokis Normanon por "kunordigi" la analizon de "nelogika" deklaro. Spock konkludas, ke Norman estas la centra loko de komuna androida menso, kaj Kirk sugestas, ke "sovaĝaj, neraciaj nelogikaĵoj" direktitaj al Norman povus esti potenca armilo kontraŭ tiu menso.

La kosmonaŭtoj tiam provas konfuzi la androidojn per kontraŭdiroj kaj serio da bizaraj teatraĵoj. Por la finalo, Mudd kaj Kirk prezentas la mensogan paradokson al Norman: Kirk diras ke ĉio, kion Mudd diras, estas mensogo kaj Mudd deklaras, ke li mensogas. Nekapabla solvi la kontraŭdiron, Norman ekbruliĝas, kaŭzante la ke aliaj androidoj ankaŭ difektiĝas.

La androidoj estas reprogramataj por reveni al siaj originalaj taskoj. Mudd estas informita, ke li restu kun la androidoj, kaj ke speciala androido estis planita por siajn bezonojn. Mudd estas dankema ĝis li malkovras, ke ĉi tiu androido estas Stella, kaj nun ekzistas almenaŭ 500 kopioj de ŝi - neniu el ili respondas al sia komando "silentigu".

Kategorio:Verkoj de 1967
Kategorio:Epizodoj de Star Trek
Kategorio:Androidoj en televido
Premio Andersen

La **Premio Andersen** (aŭ **Premio H. C. Andersen**, aŭ **Medalo H. C. Andersen**, aŭ **Andersen-medalo**, aŭ simile), , , estas literatura premio pri porinfana literaturo, fondita en 1956 honore al la dana verkisto Hans Christian Andersen (1805–1875). La premio estas disdonata de la  IBBY (*International Board on Books for Young People*, angle: "Internacia ĵurio pri porjunulaj libroj"), kaj estas unu el la plej gravaj internaciaj premioj por verkistoj kaj (ekde 1966 ankaŭ) ilustristoj de porinfanaj libroj.

La premio estas nur honora, senmona premio kun ora medalo. Alta protektanto estas la dana reĝino Margareta la 2-a.

## Vidu ankaŭ 
* Alma-premio

## Eksteraj ligiloj 
* IBBY

Kategorio:Hans Christian Andersen
Kategorio:Infanliteraturaj premioj
Optika arto

[eta|[Optika iluzio de la hungara artisto Victor Vasarely en Pécs.]]
eta|alt=Daytime photo of sky, mountains, vegetation, a billboard, and, in the center of the image, poles with an orange circle in the center|Jesús Soto, Karakaso.
**Optika arto** aŭ *op art* (mallongigo de la angla esprimo *optical art*, laŭvorte 'optika arto'), estas stilo de vida arto, ĉefe pentrarto, kiu faras uzadon de Optikaj iluzioj. Kutime oni uzas en kritiko kaj historio de arto en multaj lingvoj la nomo en angla, nome *op art*, kvankam oftas ankaŭ referencoj al *optika arto*.

La verkoj *op art* estas abstraktaj, kaj multaj el la plej konataj estis kreitaj en blanka kaj nigra koloroj. Ĝenerale, ili okazigas en la rigardanto la impreson de movo, de la ekzisto de kaŝitaj bildoj, de modeloj de briloj kaj vibrado, aŭ de ŝvelo kaj misformado. En la verkoj de optika arto la rigardanto partoprenas aktive movante sin por kapti la optikan efekton komplete, kaj pro tio videblas kombinoj aŭ ripetoj de formoj, figuroj aŭ modeloj; oni uzas ankaŭ simplajn geometriajn figurojn kiel ortanguloj, kvadratoj, trianguloj aŭ cirkloj.

Post la Dua Mondmilito aperis nova generacio de artistoj emaj al abstrakta arto. Ili okupiĝis ne nur por komuniki per siaj verkoj senton, sed ili ankaŭ postulis el la rigardanto aktivan partoprenon. En tiu epoko la arta centro jam estis definitive ne Parizo sed Novjorko.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Frank Popper, Origins and Development of Kinetic Art, New York Graphic Society/Studio Vista, 1968
* Frank Popper, From Technological to Virtual Art, Leonardo Books, MIT Press, 2007

Kategorio:Pentrado
Kategorio:Skulptado
Kategorio:Artaj movadoj
Kategorio:Abstrakta arto
Kategorio:Optiko
Metamorphosis

**"Metamorphosis"** [Metamorfozo] estas la naŭa epizodo de la dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita de Gene L. Coon kaj reĝisorita fare de Ralph Senensky, ĝi estis unue elsendita la 10-an de novembro 1967.

Ĉi tiu epizodo estis la unua fojo en la originala serio, ke Kirk ne aperas en la Enterprise en ajna momento.

## Intrigo
Federacia Komisaro Nancy Hedford (Elinor Donahue) estas kondukita per kosmopramo al la Enterprise, por esti traktita je la "malsano de Sukaro", eble fatala kondiĉo, antaŭ repreni mision de paco. Brilanta energia kampo aperas en la vojo de la pramŝipo, kaj trenas ĝin al proksima planedeto kun atmosfero simila al la Tera. Ĉiuj konektoj estas blokitaj, kaj la kosmopramo estas plene senutila.

Baldaŭ poste aperis junulo, nomata Zefram Cochrane (Glenn Corbett). Li rakontas, ke frakasis sur la planedeton antaŭ jaroj. Cochrane portas ilin al rifuĝo konstruita el materialo savita de sia kosmoŝipo, kaj dum ilia vizito, Kirk rimarkas brilantan nubon simile al la fenomeno kiu kondukis ilin al la planedeto. Cochrane nomas ĉi tiun enton "La Kunulo", kaj klarigas, ke kiel maljunulo, li prenis unu lastan flugon, intencante morti en la kosmo, sed lia kruela ŝipo estis interkaptita kaj savita de la esto, kiu reenkondukis lin al la juneco kaj konservas lin vivan. Kiam li malkaŝas sian plenan nomon, James T. Kirk, Spock kaj Leonard McCoy estas surprizitaj por malkovri ke li estas Zefram Cochrane, la inventisto de la falda navigado (warp drive).

Kiam la Kunulo atakas Spockon dum li laboras en la pramo, Spock deduktas, ke la esto plejparte konsistas el elektra energio. Kirk kaj Spock provas malŝalti la Kunulon kun improvizita elektra disrompo, sed ĝi retaliĝas perforte, kaj nur la interveno de Cochrane savas Kirkon kaj Spockon de esti mortigitaj.

Ĉar la kondiĉo de Hedford rapide difektas, Spock modifas la universalan tradukilon de la pramo por komuniki kun la energia esto. Kirk malkovras, ke ĝi havas virinan personecon kaj estas enamiĝinta al Cochrane. La Kunulo deklaras, ke konservos ilin tie por ĉiam kiel akompanantoj de Cochrane. Cochrane, siaflanke, estas malĝoja pro la ideo de intima rilato kun fremdulo.

Cochrane denove alvokas la Kunulon, kaj Kirk klarigas, ke ĝi kaj Cochrane estas tro malsamaj por vera amo. La Kunulo hipotezas pri esti homa kaj malaperas. Momentoj poste, Hedford aperas ekstere de la rifuĝo, tute restarigita al sano, kaj ili rimarkas, ke la Kunulo kuniĝis kun la korpo de Hedford, alie ŝi mortus ene de momentoj. Cochrane ekscite raportas siajn planojn por vojaĝi la galaksion, sed la Kunulo / Hedford malkaŝas, ke ĝia vivo-forto estas ligita al la planeta; ĝi ne povas foriri, do Cochrane elektas resti kun ŝi. Kiam McCoy demandas, kiu finos la mision de Nancy Hedford, Kirk diras, "Mi certas, ke la Federacio povas trovi alian virinon, ie, kiu haltos tiun militon."

Kategorio:Epizodoj de Star Trek
Kategorio:Metamorfozo
Kategorio:Verkoj de 1967
Jumaane Williams

**Jumaane Williams** [ĝumanej ŭiliams] (naskiĝis la 11-a de majo 1976 en Novjorko, Novjorkio, Usono) estas la antaŭelektita Publika Advokato de Novjorko, kaj li servas nun kiel konsilanto de la urba konsilio de la 45a distrikto de Novjorko ekde 2010. Lia distrikto enhavas plurajn partojn de Centra Broklino. En speciala balotado en la 26-a de februaro 2019, li estis elektita por fariĝi la Publika Advokato de urbo. Juumane Williams estas demokrata socialisto.

Li estas ano de la Demokrata Partio, kaj li nuntempe funkcias kiel Vic-Estro de la Novjorka Konsilio kaj Estro de la Laborgrupo pri Urba Laboreca Egaleco. Li estis kandidato por Leŭtenanto Guberniestro de Novjorkio en 2018. Williams estis elektita Novjorka Publika Advokato en la 2019 speciala balotado por anstataŭigi Letitia James, kiu rezignis por fariĝi Advokatestro de Novjorkio.

## Balotado en 2018 kaj 2019 
En 2018 li kandidatiĝis por esti Vic-Guberniestro de Novjorkio. Li estis la kandidata partnero de Cynthis Nixon, kiu kandidatiĝis por la guberniestra posteno. Li petis por la subteno de la Demokrataj Socialistoj de Usono. Li ricevis la subtenon en 2018 tamen li ne ricevis ilian subtenon por sia kandidatiĝo en 2019. Okazis skandalo pri lia akcepto de mono de la nemoveblaĵa industrio. Li sukcese venkis en la balotado por Publika Advokato.

Kategorio:Ombudsmanoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj socialistoj
Jelly Arányi

**Jelly Arányi** [jeli arAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arányi Jelly** estis hungara-brita pianisto, altlerneja instruisto. Ŝia nobela antaŭnomo estis *hunyadvári* [hunjadvAri].

Jelly Arányi  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Florenco.

## Biografio 
Jelly Arányi devenis el juda familio. Ŝi komence lernis pianadon, poste violonadon. Ŝia ĉefinstruisto estis en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio Jenő Hubay. Ŝi debutis en koncerto en Budapeŝto en 1909, poste ŝi faris recitalojn en Eŭropo inter 1908 kaj 1914 kun sia fratino kaj iu pianisto. Baldaŭ okazis recitaloj ankaŭ en Ameriko. Ŝi translokiĝis al Londono ĉirkaŭ dum la 1-a mondmilito. Ŝi formis faman triopon kun Pablo Casals kaj Frederick Septimus Kelly, sed ŝi ludis kune ankaŭ kun Béla Bartók. En Hispanio en 1928 ŝi ludis denove kun Casals. Ŝi atingis supron de ŝia kariero en la jardeko antaŭ la 2-a mondmilito. Ŝi donis sian lastan recitalon en 1965.

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj britoj
Citronelila formiato

**Citronelila formiato** aŭ **C11H20O2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la formiata acido kaj citronelolo, senkolora likvaĵo kun agrabla flora odoro, uzata kiel odorigagento kaj gustigagento en la fabrikado de parfumoj, kosmetikaĵoj kaj nutraĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer en ĉeesto de sulfata acido kiel katalizilo. Citronelila formiato estas nesolvebla en akvo, alkoholo, etero, kloroformo kaj sed solvebla en la plejmulto el la organikaj solvantoj.

Citronelila formiato ankaŭ uzatas kiel solvanto por farboj. Ĝi reakcias kun acidoj kaj alkoholoj liberigante grandan kvanton da energio kaj varmo. Fortaj oksidigaj acidoj povas kaŭzi eksplodan reakcion sufiĉe alta por ekbruli la produktojn de la reakcio. Granda amaso da varmo ankaŭ liberiĝas per interagado de la estero kun kaŭstikaj solvaĵoj. Kun alkalaj metaloj kaj alkalaj metaloj ĝi generas bruleman hidrogenon.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de formiata acido kaj citronelolo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *formiata anhidrido* kaj citronelolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de *citronelila klorido* kaj formiata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria formiato kaj *citronelila klorido*:

### Sintezo 5 
* Reakcio de transesterigo inter *citronelila acetato* kaj metila formiato:

### Sintezo 6 
* Per transigo de la citronelila radikalo inter *citronelila benzoato* kaj formiata acido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *citronelila formiato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *citronelila formiato*:

### Reakcio 3 
* Reduktigo de la *citronelila formiato*:

### Reakcio 4 
* Per transesteriga reakcio inter *citronelila formiato* kaj anizila benzoato:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun klorida acido:

### Reakcio 6 
* Preparado de la formamido '''':

## Literaturo 
* The Good Scents Company
* Perfumer Flavorist
* Symrise 
* Essential Oil Safety 
* Monographs on Fragrance Raw Materials
* Encyclopedia of Food and Color Additives
* Food Chemicals Codex

## Referencoj 
Kategorio:Formiataj esteroj
(53436) 1999 VB154

**(53436) 1999 VB154** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun ioma klinangulo proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero; do en la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde Observatorio de Monto Lemmon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kreuttal

**Kreuttal**  estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Mistelbach . La komunumo situas norde de Vieno, inter la aŭstria ĉefurbo kaj la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono *Weinviertel*  (vina regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Mistelbach
Zsolt Kaltenecker

**Zsolt Kaltenecker** [ĵolt kalteneker], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaltenecker Zsolt** estas hungara ĵazpianisto, klavaristo.

Zsolt Kutas  naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Zsolt Kaltenecker devenis el ŝvaba familio. Li komencis lerni pianadon en aĝo 8. Dum la gimnaziaj jaroj li muzikadis amatore. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1996, poste li studis private en Novjorko de Jaki Byard. La unua muzikdisko de Kaltenecker aperis en 1997. Lia alia disko post 3 jaroj ricevis premion "ĵazdisko de la jaro". Nuntempe li jam plej ofte uzas sintezilojn anstataŭ piano kaj faras ĵazon en diversaj orkestroj. Li ricevis premiojn en 1999 kaj 2009.

## Elektitaj koncertoj 
* Ĉeĥio, Slovakio, Japanio, Rusio, Britio, Aŭstrio, Rumanio, Pollando

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* https://www.koncert.hu/eloado/kaltenecker-zsolt

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĵazpianistoj
Kategorio:Hungaraj sintezilistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Gerrit Dou

**Gerrit DOU** (7a de aprilo 1613 – 9a de februaro 1675), konata ankaŭ kiel Gerard kaj Douw aŭ Dow, estis pentristo de la nederlanda pentrarta orepoko, kies malgrandaj, tre fajnaj pentraĵoj estas tipaj de la *fijnschilders* (fajnpentristoj) de Leiden. Li specialiĝis en scenoj de ĝenrismo kaj famiĝis pro siaj lertaj pentrotrompoj kaj kandellumaj noktaj scenoj kun forta klarobskuro. Li estis disĉiplo de Rembrandt.

[eta|maldekstre|*Virino ludanta [klavikordon*, ĉ. 1665.]]
Tamen je komparative frua punkto en sia kariero li disvolvigis distingan propran manieron kiu diverĝis konsiderinde el tiu de Rembrandt, kultivanten detaleman kaj prilaboratan stilon de traktado. Oni diris, ke li dediĉis kvin tagojn al pentrado de unu mano, kaj lia verko estis tiom fajna ke li postulis necese ke oni fabriku aparte liajn proprajn penikojn.

## Memportretoj 

File:Self-portrait by Gerrit Dou.jpg|*Memportreto*, 1635–1638, The Wilson
File:Gerard Dou - Painter in his Studio - WGA06642.jpg|*La pentristo en sia studio*, 1647 Gemäldegalerie Alte Meister
File:Gerard Dou - Self-Portrait - WGA06660.jpg|*Memportreto*, ĉ. 1650, Rijksmuseum Amsterdam
File:Gérard Dou.jpg|*Memportreto* ĉ. 1665 Luvro

## Aliaj verkoj 

File:Gerrit Dou - De Hollandse huisvrouw.jpg|*Nederlanda dommastrino*
File:Gerard Dou - The Grocer's Shop - WGA06636.jpg|*La nutrovendejo*
File:Gerard Dou - Reading the Bible - WGA06644.jpg|*Legante la Biblion*
File:Gerard Dou 006.jpg|*Nederlanda interno*
File:Gerard Dou - Violon Player - WGA06663.jpg|*Violonisto*
File:The Doctor 1653 Gerard Dou.jpg|*La kuracisto*, Kunsthistorisches Museum, Vieno
File:Gerrit Dou, Haringverkoopster met jongen.jpg|*Haringverkoopster met jongen*
File:Gerard Dou - Woman Peeling Carrot - WGA06634.jpg|*Virino senŝelanta karoton*
File:Een kluizenaar Rijksmuseum SK-C-128.jpeg|*Hermit*. Maljunulo kun okulvitroj, medite ĉe krucifikso. Surtable estas libro, rosario kaj sablohorloĝo. 1664.
File:Gerard Dou- Woman Eating Porridge-1637.jpg|*Virino manĝanta avenkaĉon*, ĉ. 1632–1637
File:Willem Drost - Portrait of a Woman - WGA06657.jpg|*Portreto de virino*
File:Gerrit Dou - Scholar sharpening a quill pen.jpg|*Saĝulo akriganta plumon*
File:Dou Stilleben.JPG|*Aĵ-pentraĵo*
File:Gerard Dou 008.jpg|*Junulino aranĝe*
File:Gerard Dou - The Moneylender - WGA06649.jpg|*Monpruntisto*
File:Gerard Dou - The Silver Ewer - WGA06648.jpg|*Arĝentujo*
File:Young woman pouring water out of a jug, by Gerard Dou.jpg|*Virino verŝanta akvon*

## Notoj 
Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Kategorio:Pentristoj de la Ora jarcento de Nederlando
(53449) 1999 XG132

**(53449) 1999 XG132** estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun ioma klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Uivan

eta|centre|300ra|Policejo de Uivan
**Uivan** (, laŭ ĉinaj literoj **義王市**) estas universitata urbego, sateliturbo en Sud-Koreio apartenanta al aglomeraĵo de Seulo.
eta|maldekstre|205ra| Aerpanoramo en Uivan
eta| Vojo en Uivan
eta| Domoj en Uivan

## Bazaj informoj 
* Areo: 53,46&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 156,410 en 2017
* Horzono: UTC + 9
* Poŝtkodoj:
* Telefonkodo: +82 31
* 

## Geografio 
Uivan kuŝas ĉe piedoj de montoj ĉe najbareco de Anjang, sed proksime estas ankaŭ Suvon, Ansan, Kunpho kaj Seulo mem.

## Historio 
Uivan estis unue menciita en 1914, kiel ekstera parto de Suvon. En 1980, Uivan ricevis la statuson de urba distrikto, en 1989 urbo.

## Ekonomio 
La ĉefaj branĉoj de la ekonomio estas mebla produktado, komerco kaj agrikulturo (rizoj, legomoj kaj floroj). Grandaj entreprenoj funkcias en la urbego, krome Nacia Universitato de Transporto.

## Trafiko 
eta|Ekologia muzeo Uivan
Metroo de Seulo atingas Uivan. Estas stacidomo por kargotrajnoj. La Nacia Vojo 1 preteriras la urbon.

## Vizitindaĵoj 
* muzeo pri fervojoj ekde 1988
* ekologia muzeo
* budhismaj temploj
* 2 artefaritaj lagoj en la proksimeco
* festivalo de infanoj ĉiujare

## Ĝemelurboj 
*  North Little Rock, Usono (2000)
*  Kimicu, Japanio (2002)

## Fontoj 
* WikiTrans

Uiwang Health Center.JPG|Sanocentro
Uiwang Jungang Library.JPG|Librejo
Uiwang Post office.JPG|Poŝtejo
Knut20140725 161115.jpg|Kampuso en Uivan
Uiwang Station.JPG|Stacidomo en Uivan

Kategorio:Urboj de Sud-Koreio
53468 Varros

'*53468 *Varros'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la svisa amatora astronomo Stefano Sposetti elde la Observatorio de Gnosca (Svislando).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona amatora astronomo *George Varros'', kiu helpis la Oficejon pri Meteoroida Medio de la NASA por popularigi la lunan meteoroidan alfrapan superrigardon  far'de amatoraj astronomoj, celante taksi la danĝerojn por estontaj kosmonaŭtoj dum longdaŭraj restadoj sur la luna surfaco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Stefano Sposetti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Pentrotrompo

eta|*Eskapante kritikojn* de la kataluna pentristo Pere Borrell del Caso, 1874.
[eta|maldekstre|Fresko kun ''trompe l'œil* en la kupolo pentrita sur malala voblo, *Jesuitenkirche*, [Vieno, de Andrea Pozzo, 1703.]]
**Pentrotrompo** aŭ **okultrompo**, el *trompe-l'œil'', en franca por "trompi la okulon", prononce [tʁɔ̃p lœj], estas arta tekniko kiu uzas realismajn bildaron por krei la optikan iluzion ke la pentritaj aĵoj ekzistas reale en tri dimensioj. Trudita perspektivo estas komparebla iluzio en arkitekturo.

Tiu tekniko estis uzita de tre diversaj artistoj jam el la Renesanco kaj Baroko, kiel Masaccio, Donato Bramante, Andrea Mantegna, Antonio da Correggio kaj Luca Giordano. En pli modernaj epokoj turnis sin al pentrotrompoj Salvador Dalí kaj René Magritte.

Inter la malmultaj supervivantaj pentraĵoj de Jacopo de' Barbari (ĉirkaŭ dekdu) estas la unuaj konataj ekzemploj de pentrotrompoj ekde la Antikveco.

## Famaj pentrotrompantaj pentristoj kaj artistoj 
### La grandaj pentristoj 
* Masaccio
* Petro Kristo (Petrus Christus)
* Donato Bramante
* Andrea Mantegna
* Antonio da Correggio
* Luca Giordano
* Carlo Crivali
* Cornelis Norbertus, Giesbrecht
* Franciscus Giesbrecht
* Wilson Phil
* Andrea Pezzo
* Vicenza Scammucci
* Giovanni Battista Tiepolo
* Samuel Dirksch Van Hoogstraten
* Jean-Francois de la Motte

### 19-a jarcento kaj modernaj pentristoj 
* Henry Alexander
* Aaron Bohard
* Salvador Dali
* Walter Goodman
* John Haberle
* William Harnett
* Claude Ragget Hirst
* Rene Magritte
* John Frederick Peto

## En Esperanto aperis 
* Frank van Hertrooij, *Kiel Trompi la Cerbon* ĉe la blogo Scivolemo, 17-a de januaro 2018

## Bibliografio 
* Henri Cadiou, Trompe-l’œil, Seth Eastman Moebs (1983)
* Henri Cadiou kaj Pierre Gilou, La Peinture en trompe-l’œil. Dessain & Tolra (1989)
* M.L. d’Otrange Mastai, Illusion in art, Abaris Books, New York
* Célestine Dars, Images of deception, Phaidon
* Georges Perec kaj Cuchi White, L’œil ébloui,
* Bernard Comment, Le XIXe siècle des panoramas, Adam Biro
* Daniel Arasse, Le Détail, pour une histoire rapprochée de la peinture
* Omar Calabrese, L'Art du trompe-l'œil, Citadelle & Mazenod, 2010
* Gilles Mermet kaj Yves Paccalet, Trompe-l'œil. Quand la nature fait illusion, La Martinière, 2010, 191 p.
* Maylis de Kerangal, Un monde à portée de main, éditions Verticales, 2018.

Kategorio:Artaj ĝenroj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Artaj teĥnikoj
Kategorio:Optikaj iluzioj
Kategorio:Pentristaj teknikoj
Kategorio:Dekoracia arto
Kategorio:Baroko
Kategorio:Filmaj teknikoj
Kategorio:Historio de kino
LPG-kuko

[eta|LPG-kukoj faritaj en la [bakejo Brychcy el Gotha (la bakejo troviĝas sur la centra bazarplaco)]]
**LPG-kuko** (, , laŭvorte "kuko de agrikulturaj kooperativoj", Esperante eble *kolĥoza kuko*) estas bakadpleta kuko el la suda parto de Orienta Germanio.

## Preparo 
Temas pri tavolkuko, kies unua tavolo konsistas el pasto el faruno, ovoj, margarino kaj sukero. Ĉi tiun paston oni unue bakas antaŭ ĝia ŝmirado per diko da butera kremo. Sur tio sekvas tavolo el buterkeksoj trempitaj en brando. La plej supra tavolo estas devige ĉokolada kovraĵo.

## Historio 
Tiu ĉi kuko nomiĝis laŭ GDR-aj agrikulturaj kooperativoj. Ĝi bezonas nur simplajn aldonotaĵojn, kiuj ĉiam disponas en eĉ inter la reduktita konsumproduktofertitaĵo de komunisma ekonomio. Ĝenerale ĝi ne estas kalorinmalŝparema kukversio. Eble ties recepto elpensitis ĉirkaŭ la jaro 1965-a en Turingio.

## Notoj 
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:GDR
Kategorio:Turingia kuirarto
Jagerswijk

**Jagerswijk**, groninge *Joagerswiek*, antaŭe *Jouwerswijk*, estas setlejo en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen en Nederlando. Ĝi situas inter Sappemeer kaj Achterdiep je la Noordbroeksterstrato. La setlejo nuntempe estas dividita en du partoj pro la nova Winschoterdiep. La parto norde de la kanalo estas parto de la kvartalo "Sappemeer-Noord". Tiun nomon ankaŭ mencias la nomŝildoj.

La  nomo Jagerswijk estas koruptiĝo. La kvartalo en kiu situas la setlejo origine estis konstruita de koloniistoj el Joure, la origina nomo estis *Jouwerswijk*, en la groninga dialekto tio fariĝis *Jauwerswiek*, el kio formiĝis Jagerswijk. Al Jagerswijk oni kalkulis ankaŭ parton de Spitsbergen.

La Jagerswijk kaj la Achterdiep oni konstruis en 1630 por la torfotransporto el la torfejoj de Sappemeer.

Stratvido

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Izobornila formiato

**Izobornila formiato** aŭ **C11H18O2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la formiata acido kaj izoborneolo, senkolora oleeca likvaĵo kun pinodoro, uzata kiel odorigagento kaj gustigagento en la fabrikado de parfumoj, kaj kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer en ĉeesto de ftalata acido kiel katalizilo. Izobornila formiato estas nesolvebla en akvo, sed solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj en la plejmulto el la organikaj solvantoj.

Izobornila formiato apartenas al grupo de la duciklaj sekundaraj alkoholoj, kaj estas nature trovata en multaj plantoj, tiaj kiaj la koniferoj kaj aliaj gimnospermoj. Ĝi reakcias kun acidoj kaj alkoholoj liberigante grandan kvanton da energio kaj varmo. Fortaj oksidigaj acidoj povas kaŭzi eksplodan reakcion sufiĉe altan por ekbruli la produktojn de la reakcio. Granda amaso da varmo ankaŭ liberiĝas per interagado de la estero kun kaŭstikaj solvaĵoj. Formiato de izobornilo estas modere toksa per ingestado kaj irita per haŭtokontakto. Kiam varmigita ĝi malkomponiĝas eligante akrajn kaj iritigajn fumojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de formiata acido kaj izoborneolo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *formiata anhidrido* kaj izoborneolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de *izobornila klorido* kaj formiata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria formiato kaj *izobornila klorido*:

### Sintezo 5 
* Reakcio de transesterigo inter *izobornila acetato* kaj metila formiato:

### Sintezo 6 
* Per transigo de la bornila radikalo inter *izobornila benzoato* kaj formiata acido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *izobornila formiato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *izobornila formiato*:

### Reakcio 3 
* Reduktigo de la *izobornila formiato*:

### Reakcio 4 
* Per transesteriga reakcio inter *izobornila formiato* kaj anizila cinamato:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun klorida acido:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

## Literaturo 
* Chemical Book
* ChEBI
* BOC Sciences
* [NIST](https://webbook.nist.gov/cgi/inchi/InChI%3D1S/C11H18O2/c1-10(2)8-4-5-11(10%2C3)9(6-8)13-7-12/h7-9H%2C4-6H2%2C1-3H3) National Institute of Standards and Technology
* The Good Scents Company
* Chemicals Used in Food Processing
* Encyclopedia of Food & Color Additives

## Vidu ankaŭ 
* Bornila formiato

## Referencoj 
Kategorio:Formiataj esteroj
Friday's Child

'''"Friday's Child"'''	[Vendreda infano] estas la dekunua epizodo de la dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita de D.C. Fontana kaj reĝisorita de Joseph Pevney, ĝi estis unue elsendita la 1-an de decembro 1967.

La titolo de la epizodo devenas de tradicia folklora angla poemo, konata kiel "Monday's Child", kies kvina verso diras "Friday's child is full of woe" ["Vendreda infano estas plena de ve!"].

## Intrigo
La USS Enterprise, sub la komando de Kapitano James T. Kirk, alvenas al Kapelo la 4-a por negoci kontrakton pri valora mineralo. La Kapelanoj estas perfortemaj kaj militistaj, sed skrupule honestaj. Kirk iras al la planedo kun Leonard McCoy, Spock kaj sekureca oficiro; ili trovas, ke Kras (Tige Andrews), klingona ambasadoro, jam ĉeestas tie. La Kapelanoj ordigis al Kirk kaj lia teamo transdoni siajn armilojn kiel la Klingono faris, kaj malgraŭ mortigi la sekurecan eskorton de Kirk por minaci la Klingonon per amilo, la planedanoj estas traktitaj kiel honorindaj gastoj.

La ĉefo de la Kapelanoj, Akaar (Ben Gage), favoras la Federacion anstataŭ la Klingonojn. Tamen, alia Kapelano nomata Maab (Michael Dante) defias sian gvidadon. Faranta disiĝo inter la Kapelanoj, Maab mortigas Akaaron, gajnante la titolon de Teer (gvidanto) por si mem. Li ordonas la morton de Eleen (Julie Newmar), la graveda edzino de Akaar, pro la rajto de ŝia nenaskita infano al la posteno de Maab. Kirk, Spock, kaj McCoy sukcesas eskapi kun Eleen en iujn apudajn montetojn. Dum Kapelanoj persekutas ilin, McCoy estas decidita helpi la gravedecon de Eleen, malgraŭ la malpermeso de sia kulturo kontraŭ fizika kontakto kun la edzino de Teer. Li sukcesis gajni ŝian kunlaboradon, sed la infano en sia kulturo apartenas al neniu. McCoy diras al ŝi ripeti la vortojn "la infano estas mia", sed ŝi malinterpretas tion, pensante ke McCoy postulas la infanon kiel sian propran. La transdono sukcesas, sed Kirk ne povas atingi la Entreprenon uzante siajn komunikilojn ĉar la steltŝipo estis forigita per falsa urĝenteco.

La Kapelanoj alvenas kaj Eleeno eskapas por kapitulacigi al Maab, asertante ke ŝi mortigis la Terajn homojn. Kiam Kras pridemandas ŝian historion, li elprenis federacian fazeron, kiun li antaŭe akiris kaj minacas ĉiujn. Maab intencas tiri la armilon de Kras kaj mortas, kaj al kapelanaj militistoj mortigas la Klingonon. Teamo de la Enterprise aperas kaj malhelpas plian perforton. Reen al la Enterprise, oni malkaŝas, ke Elean, agante kiel ŝia reganto, rajtigis la minindustrian interkonsenton kun la Federacio kaj ke la infano estis nomata Leonard James Akaar.

Kategorio:Epizodoj de Star Trek
Kategorio:Verkoj de 1967
Dénes Kapitány

**Dénes Kapitány** [dEneŝ kapitAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapitány Dénes** estas hungara orgenisto.

Dénes Kapitány  naskiĝis la  en Szeged.

## Biografio 
Dénes Kapitány ricevis la unuajn lecionojn pri orgenado en Ĉefkatedralo Ĉieliro de Maria (Kalocsa). Li daŭris la lernadon en muziklernejo de Miskolc, fine li akiris pianistan kaj orgenistan diplomojn en filio de Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Debrecen. Li atingis la trian lokon en orgenista konkurso en 1996. Li estas orgenisto de la Abateja preĝejo de Zirc ekde 1999, kie li ofte aranĝas orgenkoncertojn, krome li instruas disĉiplojn. Li faras recitalojn ankaŭ eksterlande. Liaj muzikaĵoj estas aŭdeblaj ankaŭ en kompaktaj diskoj. Li ofte prezentas verkojn de Dezső Antalffy-Zsiross.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Ian Gibson

**Ian GIBSON** (Dublino, 21a de aprilo 1939) estas hispanisto de irlanda deveno kaj kun hispana ŝtataneco ekde 1984. Fakulo en hispana nuntempa historio, li estas konata, ĉefe pro siaj biografiaj verkoj pri Federico García Lorca, Salvador Dalí, Antonio Machado kaj Luis Buñuel, inter aliaj, same kiel pro verkoj pri la Hispana Enlanda Milito kaj la diktaturo de la generalo Franko.

Li studis en la Trinity College en Dublino, kie li elektis la hispanan kun la franca. En tiu epoko li trovis libron de la Cigana Romancaro (1928) de Federico García Lorca. Li trovis konekton inter Irlando kaj Andaluzio, kio memorigis al li la verkon *Riders to the Sea* (1904) de la irlanda John Millington Synge (1871-1909).

Li estis profesoro pri hispana literaturo en Dublino kaj Londono fine de la 1960-aj jaroj kaj komence de la 1970-aj jaroj, dum li faris esplorojn pri diversaj aspektoj de la historio de Hispanio dekomence pri la murdo de Lorca.

En 1975 — jaro de la morto de Franco — li abandonis la instruistan vivon por dediĉi sin al verkado. Li translokiĝis al Suda Francio, kaj post tri jaroj tie, li fiksis rezidejon en Hispanio en 1978.

## Verkoj 
* *La represión nacionalista de Granada en 1936 y la muerte de Federico García Lorca* (1971)
* *En busca de José Antonio* (1981)
* *Un irlandés en España* (1982)
* *La noche que mataron a Calvo Sotelo* (1982)
* *Paracuellos, cómo fue* (1983)
* *Guía de la Granada de Federico García Lorca* (1989)
* *España* (1993)
* *Vida, pasión y muerte de Federico García Lorca* (1998)
* *La vida desaforada de Salvador Dalí* (1998)
* *Lorca-Dalí, el amor que no pudo ser* (1999)
* *Viento del sur* (2001)
* *Yo, Ruben Darío* (2002)
* *Cela, el hombre que quiso ganar* (2004)
* *Ligero de equipaje* (2006)
* *Cuatro poetas en guerra* (2007)
* *Lorca y el mundo gay* (2009)
* *La berlina de Prim* (2012), Premio Romano Fernando Lara, 2012
* *Luis Buñuel. La forja de un cineasta universal (1900-1938)* (2013)
* *Aventuras ibéricas* (2017)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* biografieto
* Artikolo en *Guardian* pri *Viento del Sur*

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Irlandaj biografoj
Kategorio:Hispanaj biografoj
Kategorio:Irlandaj hispanistoj
Kategorio:Historiistoj de faŝismo
Kategorio:Hispanaj historiistoj
Loránd Fenyves

**Loránd Fenyves** [fenjveŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyves Loránd** estis hungardevena-kanada violonisto, altlerneja instruisto.

Loránd Fenyves  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Zuriko.

## Biografio 
Loránd Fenyves devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1934. Liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Hubay, Leó Weiner, Imre Waldbauer kaj Zoltán Kodály. Post siaj studoj li faris recitalojn en Eŭropo. En 1936 Bronisław Huberman invitis lin partopreni en simfonia orkestro en Palestino, tial li forlasis la landon. En 1940 li estis inter la fondintoj de la palestina konservatorio (aŭ akademio) kaj fondis kvarteton, kiu ekzistis ĝis 1956. En la sekva jaro li translokiĝis al Ĝenevo, kie li gvidis la konatan orkestron "Suisse Romande", krome li instruis en la sama urbo de la konservatorio. En 1966 li translokiĝis al Kanado, kie li estis profesoro de Universitato de Toronto, sed li gvidis kursojn ekzemple en Tokio kaj Madrido. Depost 50-jara foresto li revizitis Hungarion kaj dum la sekva jardeko li faris recitalojn. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 1998.
 
## Fontoj 
* anglalingva biografio
* anglalingva biografio
* anglalingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungardevenaj kanadanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj altlernejaj instruistoj
Preĝejo Sankta Nikolao (Nemesládony)

La **preĝejo Sankta Nikolao** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Nemesládony (Hungario).

## Historio 
Oni supozas, ke tiu ĉi kirko estis konstruita en la 13-a jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝanoj plejparte sekvis la protestantismon supozeble depost 1550. La katolika grupo refondiĝis en 1725. La preĝejo estis plene trakonstruita laŭ baroko en 1751. Pliaj trakonstruoj okazis en 1832, en dua duono de la 19-a jarcento kaj en la sekva jarcento. La orgeno estis farita en 1832.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto inter arboj, ofte nur la turo estas videbla pro kovro de la arboj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. Interne tuj post le enirejo galerio por la orgeno estas videbla. Sur la muroj ne estas freskoj. La mebloj estis faritaj en la frua 19-a jarcento.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj 
* http://www.muemlekem.hu/muemlek/show/9230
* http://lexikon.katolikus.hu/N/Nemesl%C3%A1dony.html

Nemesladony
Nemesladony
Kategorio:Nemesládony
Elsa Schiaparelli

**Elsa SCHIAPARELLI** (/skæpəˈrɛli/ skap-ə-REL-ee; en itala: [ɛlsa skjapaˈrɛlli]; 1890–1973) estis itala vestfasonisto. Kun Coco Chanel, sia plej granda rivalo, ŝi estis konsiderita kiel unu el la plej elstaraj gravuloj en la etoso de la modo inter ambaŭ mondmilitoj.

[eta|maldekstre|Kostumo de 1938-39 de Schiaparelli kun grandaj butonoj skulptitaj de [Alberto Giacometti.]]
Startinte per puntaĵoj, la desegnoj de Schiaparelli estis tre forte influitaj de superrealistoj kiel siaj kunlaborantoj Salvador Dalí kaj Jean Cocteau. Ŝiaj klientoj estis ekzemple la heredantino Daisy Fellowes kaj la aktorino Mae West. Schiaparelli ne adaptiĝis al ŝanĝoj en modo post la Dua mondmilito kaj ŝia modentrepreno fermiĝis en 1954.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Baudot, Francois (1997). Elsa Schiaparelli (Universe of Fashion). Universe Publishing (Rizzoli). ISBN 978-0-7893-0116-1.
* Blum, Dilys E (2003). Shocking!: The Art and Fashion of Elsa Schiaparelli. Yale University Press (publikita 2003-09-03). ISBN 978-0-300-10066-2. Publikita koincide kun la Filadelfia ekspozicio.
* Division of Education at the Philadelphia Museum of Art. "Shocking! The Art and Fashion of Elsa Schiaparelli - teacher's pack" (PDF). Philadelphia Museum of Art. Arkivita el la originalo (PDF) en 2008-05-29. Alirita la 28an de februaro 2019.
* Handley, Susannah (2000). Nylon: The Story of a Fashion Revolution. Johns Hopkins University Press (publikita en 2000-01-19). p. 192. ISBN 978-0-8018-6325-7.
* Martin, Richard (1996). Fashion & Surrealism (Represo). Rizzoli International Publications. ISBN 978-0-8478-1073-4.
* Scarisbrick, Diana (2004). Historic rings: four thousand years of craftsmanship (1a eld.). Tokyo: Kodansha International. p. 211. ISBN 9784770025401. Alirita la 28an de februaro 2019.
* Schiaparelli, Elsa (2007). Shocking Life. London: Victoria and Albert Museum (publikita 2007-03-01). ISBN 978-1-85177-515-6. Ĵusa eldono de membiografio de Elsa, origine publikita de JM Dent & Sons, At the Aldine Press, London, 1954, kun kovrilo de Picasso, x+p. 230.
* Secrest, Meryle (2014). Elsa Schiaparelli: a biography. Alfred A Knopf. ISBN 978-0307701596.
* Steele, Valerie, ed. (2005). Enyclopaedia of Clothing & Fashion. Thomson Gale. p. 146. ISBN 0-684-31397-9.
* White, Palmer; St Laurent (Foreword), Yves (1995). Elsa Schiaparelli: Empress of Paris Fashion (Updated ed.). Aurum Press (published May 1996). ISBN 978-1-85410-358-1.
* BillyBoy*; Druesedow, Jean (17a de marto 2015).Frocking Life: Searching for Elsa Schiaparelli (Biografio). Rizzoli International. pp. 1–472. ISBN 9780847843862.

Kategorio:Italaj vestodezajnistoj
Kategorio:Italaj artistoj
Kategorio:Superrealismaj artistoj
Kategorio:Vestaj varomarkoj
Kategorio:Kudristoj
Kategorio:Personoj de Romo
Elsa Schiaparelli
Ken-Iĉiro Kobajaŝi

**Ken-Iĉiro Kobajaŝi,** origine japane **小林 研一郎** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Kobajasi Kenicsiró** estas japandevena hungara dirigento, komponisto, altlerneja instruisto.
eta|Ken-Iĉiro Kobajaŝi (dekstre)
Ken-Iĉiro Kobajaŝi  naskiĝis la  en Ivaki (Japanio).

## Biografio 
Ken-Iĉiro Kobajaŝi aĝis 10, kiam li aŭdis simfonion de Beethoven, poste li decidis esti komponisto. En la sekva jaro li jam komponadis. En 1960 li ekstudis en Belarta Universitato de Tokio, iom poste li interesiĝis jam pri dirigentado. Post siaj studoj li atingis la unuan lokon en dirigento-konkurso en 1972, poste li ricevis dirigentan postenon en Tokio. Lia internacia kariero komenciĝis en Budapeŝto en 1974, tiam li atingis la unuan lokon en konkurso anstataŭ la hungaraj favoritoj. Li ricevis dirigentan postenon apud János Ferencsik. Post morto de Ferencsik li estis la primara dirigento inter 1987-1992, poste li ricevis la titolon eterna honora dirigento de la orkestro. Krom tio li ofte estis gastodirigento en Eŭropo, eĉ en Japanio. Li ankaŭ instruis en la japana belarta akademio, krome li havas dirigentajn postenojn ankaŭ en Japanio. Kelkfoje li komponadis. Lia filino estas pianisto. Li ricevis 3 hungarajn ŝtatajn premiojn inter 1986-1994, ĉeĥan premion en 2000. Li ricevis la titolojn ambasadoro de la hungara kulturo en 2010 kaj honora instruisto de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt.

## Lia libro 
* *Karmesterszóló* (1997)

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Passacaglia*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Japanaj altlernejaj instruistoj