open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Primeco-testo de Solovay-Strassen

La **primeco-testo de Solovay-Strassen** estas primeco-testo, ellaborita de Robert M. Solovay kaj Volker Strassen. Ĝi estas probableca testo por kontroli, ĉu entjero estas komponita aŭ *verŝajne* primo. Ĝi estas plejparte anstataŭigita en uzado per primeco-testo de Miller-Rabin, sed havas grandan historian gravecon en montrado de praktika uzebleco de ĉifrosistemo RSA.

## Konceptoj 
Eŭlero pruvis ke por primo *p* kaj iu entjero *a*,

:a^{(p-1)/2} \equiv \left(\frac{a}{p}\right) \pmod p

kie

:\left(\frac{a}{p}\right)

estas la simbolo de Legendre. La jakobia simbolo estas ĝeneraligo de la simbolo de Legendre al

:\left(\frac{a}{n}\right)

kie *n* povas esti ĉiu nepara entjero. La jakobia simbolo povas esti komputita en tempo *O((log n)2)* uzante jakobian ĝeneraligon de leĝo de kvadrata reciprokeco.

Oni povas kontroli ĉu egaleco

: a^{(n-1)/2} \equiv \left(\frac{a}{n}\right) \pmod n

veras por diversaj valoroj de *a*. Se *n* estas primo tiam ĉi tiu kongrueco estas veras por ĉiuj *a*. Tiel, se oni prenas valorojn de *a* hazarde kaj kontrolas la egalecon, tiam
tuj kiam oni trovas valoron *a* kiu malverigas la egalkongruecon oni povas konkludi ke *n* estas ne primo (sed ĉi tio ne donas faktorigon de *n*).

Valoro *a* estas la *eŭlera atestanto* se la pli supre donita egaleco kun la jakobia simbolo ne veras je *a*, do la valoro *a* estas atestanto de komponigiteco de *n*.
Malsimile al primeco-testo de Fermat, por ĉiu komponigita nepara *n* almenaŭ duono de ĉiuj

:a \in (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^* 

estas atestantoj de komponigiteco. Do, ne estas neparaj komponigitaj *n* sen atestantoj, do ne ekzistas analogoj de nombroj de Carmichael por primeco-testo de Fermat.

## Algoritmo kaj rula tempo 
La algoritmo povas esti skribita kiel sekvas:
:**Enigoj**: *n*: valoro por testi primecon; *k*: parametro kiu difinas la kvanton de fojoj de provo por primeco
:**Eligo**: "komponigita" se *n* estas komponigita, alie "verŝajne primo"
:ripeti *k* fojojn:
::preni valoron *a* hazarde en la limigo (1, *n-1*]
::*x* ← (*a*/*n*)
::se *x* = 0 aŭ *a(n-1)/2 mod n ≠ x* tiam redoni rezulton "komponigita"
:redoni rezulton "verŝajne primo"

Uzante rapidajn algoritmojn por modula potencigo, la rula tempo de ĉi tiu algoritmo estas \mathcal O(k \times \log^3 n), kie *k* estas la kvanto de provoj por hazardaj *a*, kaj *n* estas la testata nombro. La probablo de malsukceso de la algoritmo detekti komponigitan nombron estas *2−k*. Por celoj de ĉifrado se oni prenas sufiĉe grandan valoron de *k*, ekzemple 100, la ŝanco de uzo de komponigita nombro anstataŭ primo estas sufiĉe malgranda.

Kategorio:Modula aritmetiko
Kategorio:Primeco-testoj
Vértesszőlős

**Vértesszőlős** (vErteŝsOlOŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tatabánya. Vértes estas nomo de la montaro, szőlős signifas: vinberejo.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2700
* Poŝtkodo: 2837
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
Vértesszőlős situas sur deklivoj de Vértes, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Vieno inter Tata kaj Tatabánya. La lasta troviĝas 2,5 km-ojn, Tata 4,5 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo havas mondofamon pri "Samu", tio estas fantazia nomo de prahomo, kies restaĵoj troviĝis ĉe la vilaĝo. En Vértesszőlős antaŭ la hungaroj avaroj loĝis. La unua mencio devenis el 1244. La turkoj suferigis la loĝantaron, poste slovakoj kreskigis la loĝantojn.

## Vidindaĵoj 
* postbaroka katolika preĝejo Naskiĝo de Maria (Vértesszőlős) de 1792, post 1878 ĝi renoviĝis kaj pligrandiĝis pro incendio, la turo estas 36 m-ojn alta
* tombeja kapelo omaĝe al "Elaĉetinto" de 1903
* paroĥo de 1866
* arkeologia trovaĵo pri prahomo, kiu faris konata la vilaĝon tutlande

## Ĝemelkomunumoj 
*  Muhr am See, Germanio
*  Turany, Slovakio
*  Dvory nad Žitavou, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Globludo

eta|Boules
**Globludo** estas ludo, kiu enhavas multajn variaĵojn. Oni ludis ĝin en tre antikvaj epokoj. Oni povas klasifiki ilin laŭ la surfaco sur kiu oni ludas:
* grundoglobludo (france: pétanque; itale: bocce) ludata sur neglata grundo
* glitŝtonludo (angle: curling) ludata sur glacio
* herbejglobludo (angle: lawn bowls) ludata sur herbotapiŝo aŭ simila artefarita surfaco subĉiele
* tapiŝoglobludo (angle: carpet bowls) ludata endome sur tapiŝo aŭ alia iomete mola surfaco

La globoj uzataj por grundoglobludo estas sferaj, simetriaj, metalaj, kun markoj sur la surfaco.

En Francio, aparte en la sudo kie, pro manko de pluvo, herbo ne bone kreskas oni ludas sur sablo. Tamen oni ĵetas (malforte) la pilkon anstataŭ ruli ĝin. La ludo nomiĝas boŭlo aŭ petanko.

En Italio kaj Ameriko kaj Aŭstralio estas boĉo, simila al petanko. Oni metas malgrandan pilkon en cirklo kaj ĵetas pli grandajn pilkon por atingi ĝin.

Por herbejglobludo kaj tapiŝoglobludo oni uzas sferoidajn plastajn globojn por ke ili ruliĝu laŭ kurba linio. Tiun ludon oni ludas sur herbo: globludo (angle* bowls*). Estas du tipoj - en la sudo de Britio oni ludas sur ebena surfaco sed en la nordo la kampo havas monteton - t.e. *Crown bowls*. Unue oni rulas la celpilkon (angle *jack*) kaj poste provas ruli la aliajn pilkojn tre proksimen aŭ eĉ tuŝantan al la celo. Estas interesa ludo ĉar la pilkoj ne estas simetriaj laŭ la pezo, kaj do ili ne iras en rektaj linioj sed en kurbaj. La ludanto devas pensi pri kaj la malsimetria pezo de la pilko kaj la deklivo de la monteto. La ludoj estas tiel popularaj ke oni ankaŭ havas internan ludon, kiun oni ludas sur granda verda tapiŝo.

En Skotlando oni ludas glitŝtonludon (angle curling). Por glitŝtonglobludo oni uzas pezajn rondajn ŝtonojn el granito kun tenilo unuflanke. Oni rulas la poluritan diskon (nomitan *ŝtono*) laŭ la glacio al celo, kiu ne estas keglo sed ringo pentrita sur la glacio. Aliaj teamanoj balaas la glacion antaŭ la ŝtono por helpi ties progreson. Por gajni oni devas meti la ŝtonon pli proksimen al la ringo ol aliaj ŝtonoj.

Por glitŝtonglobludo ludantoj celas sian ŝtonon al marko sur la glacio. Por la aliaj globludoj oni uzas unu celglobon, kiu estas sfera kaj pli malgranda ol la aliaj globoj. Ĝin la ludantoj devas celi per siaj globoj. Kompreneble la celglobo povas moviĝi dum la ludado.

La nombro da teamanoj povas varii inter unu kaj kvar. Tamen en glitŝtonludo la nombro ĝenerale estas kvar.

Kategorio:Teama sporto
Kategorio:Pilkosportoj
Perfekta potenco

En matematiko, **perfekta potenco** estas entjero, kiu povas esti esprimita kiel povo de iu pozitiva entjero. *n* estas perfekta povo, se ekzistas entjeroj *m>1* kaj *k>1* tiaj *mk=n*. En ĉi tiu okazo, *n* povas nomiĝi '*perfekta *k*-a povo*'. Se *k=2* aŭ *k=3*, tiam *n* estas perfekta kvadrato aŭ perfekta kubo, respektive.

:*Notu, ke perfekta potenco ne estas la samo kiel aŭ subspeco de perfekta nombro.*

Vico de perfektaj potencoj povas esti generita per ripetado tra eblaj valoroj por *m* kaj *k*. La unuaj kelkaj perfektaj potencoj estas:
:22 = 4, 23 = 8, 32 = 9, 24 = 42 = 16, 52 = 25, 33 = 27, 25 = 32, 62 = 36, 72 = 49, 26 = 43 = 82 = 64, ... .

Laŭ Eŭlero, Goldbach montris (en nun perdita letero), ke la sumo de *1/(p-1)* super aro de perfektaj potencoj *p*, malinkluzivante 1 sed inkluzivante ripetadojn, konverĝas al 1:

:\sum_{m=2}^{\infty} \sum_{k=2}^{\infty}\frac{1}{m^k}=1

:\sum_{p}\frac{1}{p-1}= {\frac{1}{3} + \frac{1}{7} + \frac{1}{8}+ \frac{1}{15}+ \frac{1}{15} + \frac{1}{24} + \frac{1}{26}+ \frac{1}{31}}+ \cdots = 1

Ĉi tio estas iam sciata kiel la teoremo de Goldbach-Eŭlero.

## Serĉo de perfektaj potencoj 
Kontroli ĉu donita natura nombro *n* estas perfekta potenco povas esti farita per multaj malsamaj manieroj, kun diversaj niveloj de komplikeco. Unu el la plej simplaj tiaj manieroj estas konsideri ĉiujn eblajn valorojn por *k*, supren ĝis k \leq \log_2 n..

Ĉi tiu maniero povas esti simpligita per anstataŭa konsiderado de nur primaj valoroj de *k*. Ĉi tio estas ĉar se *n=mk* kaj *k=ap* kie *p* estas primo kaj *a* povas esti komponita, tiam *n=mk=map=(ma)p*. Pro ĉi tiu rezulto, la minimuma valoro de *k* devas esti nepre primo.

## Vidu ankaŭ 
* Teoremo de Mihăilescu

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Pri serio de Goldbach kaj Eŭlero 
*  - perfektaj potencoj kun ripetadoj
*  - perfektaj potencoj sen ripetadoj
*  - perfektaj potencoj kiuj ripetiĝas
* Perfekta potenco je Mathworld

Kategorio:Entjeraj vicoj
Kategorio:Nombroteorio
Duopa nombro de Mersenne

En matematiko, **duopa nombro de Mersenne** estas nombro de Mersenne de formo

:M_{M_p} = 2^{2^p-1}-1

kie *Mp* estas primo de Mersenne.

La vico de duopaj nombroj de Mersenne komenciĝas de 
:M_{M_2} = M_3 = 7 
:M_{M_3} = M_7 = 127 
:M_{M_5} = M_{31} = 2147483647 
:M_{M_7} = M_{127} = 170141183460469231731687303715884105727 

## Duopaj primoj de Mersenne 
Duopa nombro de Mersenne, kiu estas primo, estas **duopa primo de Mersenne**. Nombro de Mersenne *Mp* povas esti primo, nur se *p* estas primo (vidu artikolon primo de Mersenne por pruvo), do M_{M_p} povas esti primo, nur se *Mp* estas primo de Mersenne.

La unuaj valoroj de *p*, por kiuj *Mp* estas primo, estas *p = 2, 3, 5, 7, 13, 17, 19, 31*. Jam estas konate, ke M_{M_p} estas primo por *p* = 2, 3, 5, 7; por *p* = 13, 17, 19, 31 netrivialaj faktoroj estas trovitaj, kaj tio montras, ke la respektivaj duopaj nombroj de Mersenne ne estas primoj.

La plej malgranda sekva kandidato por esti primo estas M_{M_{61}}, aŭ 22305843009213693951-1. Havante proksimume 694·1015 dekumajn ciferojn, ĉi tiu nombro estas tro granda por esti kontrolita por primeco per primeco-testoj efektivigeblaj nuntempe.

## Nombroj de Catalan-Mersenne 
Skribu na *M(p)* anstataŭ *Mp*. Rekursie difinita vico

: *2, M(2), M(M(2)), M(M(M(2))), M(M(M(M(2)))), ...*

estas vico de la **nombroj de Catalan-Mersenne**. Oni diras ke Eugène Charles Catalan venis al ĉi tiu vico post malkovro de primeco de *M(127)=M(M(M(M(2))))* de Edouard Lucas en 1876.

Kvankam la unuaj kvin eroj (supren ĝis *M(127)*) estas primoj, ne sciataj manieroj povas decidi ĉu ĉi ĉiuj nombroj estas primoj simple ĉar la nombroj koncernataj estas gigantaj.

## Vidu ankaŭ 
* Perfekta nombro
* Nombro de Fermat

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  - duopaj nombroj de Mersenne
* 
*  - nombroj de Catalan-Mersenne
* 
* http://anthony.d.forbes.googlepages.com/mm61.htm  Serĉo por faktoro de M61 de Tony Forbes

Kategorio:Grandaj nombroj
Kategorio:Entjeraj vicoj
TIPA

eta|300ra|Vido de la ĉirkaŭaĵo de la ĉefsidejo de TIPA
**TIPA** aŭ ali vorte **Tibetan Institue for Performing Art** laŭ sia oficiala angla nomo (eo:Tibeta Instituo por Artoj). Tiu instituo sidas en Dharamsala ekde aŭgusto 1959 sekvanta la ekzilon de la tibetanoj. Ĝia loko estas lernejo por tibeta teatro, opero, muziko, kaj aliaj formoj de tibeta arto kiu ne plu eblas en Tibeto.

## Ligoj 
Ligo sur la retejo de la oficejo de la dalai lamao je la angla 

Kategorio:Tibeto
Verkoj de Verda Majo

***Verkoj de Verda Majo*** estas libro en kiu estas kompilitaj diversaj tekstoj de la japana esperantistino HASEGAWA Teru kies plumnomo estis Verda Majo. 

Ĉina Esperanto-Eldonejo el Pekino aperigis la verkon 501-paĝe en la jaro  1982.

## Enhavo 
La libro enhavas kaj artikolojn pri politiko, kulturo kaj aktivado en Japanion, kaj travivo de la milito en Ĉinio. Ĝi ankaŭ enhavas la novelon *En Ĉinio batalanta*.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Verda Majo – skanaĵo en Vikimedia Komunejo

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio 

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
AHA

La vorto **AHA** aŭ **aha** havas plurajn signifojn:

* **aha** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Hor-Aha** aŭ **Aha** estis egipta faraono de la 1-a dinastio.
* **Aha-tago** estas festa tago ĉefe en ŭonbulismo.
* **a-ha** estas norvega muzikgrupo kiu estis plej disvastigita en la 1980-a jardeko.
* **Aha!** estas ekkrio pro ekrimarko de io
* **Alfa-hidroksida acido**
Distrikto Nordhausen

La **distrikto Nordhausen** situas en la pleja nordo de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Nordhausen. La distrikto kovras areon de 710 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Harco kaj Mansfeld-Suda Harco norde kaj oriente, Kyffhäuser sude, Eichsfeld okcidente kaj Osterode kaj Goslar nordokcidente.

Norde la distrikta teritorio limiĝas de la mezalta montaro Harco.

En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

[250px|eta|maldekstra|parka enirejo en [Nordhausen]]

Dosiero:Altstadt Nordhausen2.JPG|historia urbocentro de Nordhausen
Dosiero:Bleicherode town hall.jpg|urbodomo Bleicherode
Dosiero:Lohra Burg Doppelkapelle.JPG|kapelo de kastelruino Lohra
Dosiero:Sollstedt Kaliwerk.jpg|kalia produktejo de 1902 en Sollstedt


Nordhausen
Nordhausen
Japana Esperanto-Junularo

dekstra|300px
**Japana Esperanto-Junularo** (JEJ) estas la organizaĵo kiu oficiale reprezentas la junajn japanajn esperantistojn. Ĝi estis fondita en 1992, kaj ekde la jaro 1995 estas landa sekcio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO). Ĝia oficiala organo estas La Junuloj, kiu publikiĝas papere kaj interrete. 

[eta|maldekstra|140px|Titolpaĝo vintro 2011 de la periodaĵo [La Junuloj]]
dekstra|300px
JEJ okazigas Komunan Seminarion kunlabore kun Korea Esperanto-Junularo kaj Ĉina Junulara Esperanto-Asocio. Komuna Seminario (KS) okazas ĉiujare kaj alterne en tri landoj (Ĉinio, Koreio kaj Japanio). En 2012 la 68-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) devis esti organizita en Okinavo. Tamen oni ŝanĝis la planon pri kongresloko de Okinavo al Tenri kaj finfine fiaskis. 

**Adreso**: p/a Esperanto-domo Wasedamati 12-3, Sinzyuku-ku Tokio, 162-0042 Japanio

**Retejo**: 
* japana-esperanto-junularo.com momente ne aktivas, jen arkivigo laŭ la stato de novembro 2017
* same arkivigo laŭ la stato de novembro 2017 de la eksa paĝo en *Facebook*
Laŭ la impresoj el la interreto ŝajnas ke momente (en 2025) unu el pluraj kunvenejoj estas la
* Esperanto-Vegana Kafejo SOJO en Tokio (jen paĝo en la retejo *Facebook*, kaj prezenta retejo *sojo.favy.jp*.

**Prezidanto**: Iwama Kyo (1-a aprilo 2012 - 31-a marto 2013)[Kaj nun?]

**Kvanto de Membroj malpli ol 35 jaroj**: 6 (fine de februaro 2012)[Kaj nun?]

**Organo**: La Junuloj 

**Red. adreso**: p/a JEJ

## Referencoj 

Kategorio:Japanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Landaj Sekcioj de TEJO
Tereza Boučková

**Tereza Boučková** (*naskiĝis la 24-an de majo 1957 en Praha) estas ĉeĥa verkistino, scenaristino kaj ĵurnalistino, filino de konata verkisto Pavel Kohout.eta|dekstre|Tereza Boučková (2014)

## Vivo 
Ĉar post abiturienta ekzameno ŝi subskribis Ĉarton 77, ŝi havis pro politikaj kialoj eblecon nek plu oficiale studi, nek akiri bonan laboron.
Ŝi kleriĝadis en tiam sekretaj kaj nelaŭleĝaj t.n.loĝejaj universitatoj kaj ludis i.a. en spektakloj okazantaj en loĝejo de aktorino Vlasta Chramostová.
Ekde 2001 ŝi membras en ĉeĥa sekcio de Internacia PEN-klubo.
Ŝi engaĝigas aktive en medioprotektado.

## Verkaro 
En la 80-aj jaroj ŝi povis eldoni siajn verkojn nur en samizdato.Ŝiaj plej gravaj prozoj *Indiánský běh*, *Křepelice*, *Když milujete muže*, *Krákorám* estas individue envicigitaj en antologioj de ĉeĥa literaturo en Usono, Britio, Danio, Pollando, Serbio, Koreio ktp, en gazeta formo ili aperis en multaj aliaj landoj.
La ĉefa temo de ŝiaj verkoj fariĝas precipe vivhistorio de juna virino sopiranta pri socia identiĝo kaj pri plenigo de sia potencialo.

Krome ŝi verkis scenarion por tutvespera filmo *Smradi*, kiu havis premieron en 2002 kaj estis nomumita je premio „Ĉeĥa leono" (la ĉeĥa „Oskar") en sep kategorioj, unu el ili ankaŭ por scenario. La filmo estas aŭtobiografie inspirita per adopto de du romaaj knaboj.

## Bibliografio 
### Libroj 
* *Indiánský běh*, Fragment, 1991
* *Daleko od stromu*, Československý spisovatel 1991
* *Indiánský běh a Končiny štěstí, končiny ticha*, Grafoprint, 1992
* *Křepelice*, Fragment, 1993 – novelo
* *Když milujete muže*, Středoevropské nakladatelství, 1995 – inkluzivas ankaŭ novelon *Křepelice*
* *Zlodějina*, Československý spisovatel, 1995
* *Krákorám*, Hynek, 1998
* *Indiánský běh; Křepelice; Když milujete muže; Krákorám*, Knižní klub, 1999, 2-a eldono 2002
* *Rok perel*, Garamond, 2000
* *Sodoma komora*, Větrné mlýny, Brno 2003
* *Jen si tak trochu schnít*, Petrov 2004

### Teatraĵoj 
* *Romeo na kolečkách*
* *Hana a Marie*
* *Silnice*, 2007, teatra adapto de la filmo de Federico Fellini

### Eksterlande aperis 
Büchler, Alexandra (ed); *Allskin and Other Tales by Contemporary Czech Women*.
An anthology of stories and novel excerpts by 16 Czech women writers, including Alexandra Berková, Tereza Boučková and Daniela Fischerová.
Women in Translation May 1998. ISBN 1879679116,
ISBN 978-1879679115

## Eksteraj ligiloj 
* Medaliono en Portalo de ĉeĥa literaturo ĉeĥlingve, kun bibliografio kaj portreto

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj

Kategorio:Ĉeĥaj scenaristoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Ikaoj

eta|Vilaĝo de ikaoj
La **ikaoj** (nomataj **Ika** aŭ **Arhuaco**) estas unueca indiana etno en Kolumbio. Ili estas 14.302 personoj  kaj vivas sur areo de 195.900 ha, kiu situas sur la orientaj kaj sudorientaj deklivoj de la Sierra Nevada de Santa Marta. En la Resguardo Arhuaca de Guatapurí ili dividas sian teritorion kun la sanhoj (Sánha), kankuamoj kaj kogioj. La ikaa lingvo apartenas al la ĉibĉa lingvofamilio .

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.etniasdecolombia.org
* Survival International – Homrajtorganizo por protekto de tribaj socioj 

Kategorio:Indianaj etnoj en Sudameriko
Kategorio:Indianaj etnoj en Kolombio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Doudleby nad Orlicí

:*Estas ankaŭ Doudleby.*

**Doudleby nad Orlicí** () estas kampurbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en orienta parto de Bohemio, regiono Hradec Králové, distrikto Rychnov nad Kněžnou. En la jaro  ĉi tie vivis . 

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1259. En [[]] ĝi havis .

## Loĝantaro 
## Partoj de kampurbo 
* **Doudleby nad Orlicí**
* Vyhnánov

## Memorindaĵoj 
Samnoma **renesanca kastelo** kun valora ekstera freska ornamo kaj interesaj historiaj internaĵoj.

La kastelo estas publike alirebla ekde majo ĝis oktobro, ĝi estas ĉirkaŭita de vasta angla parko kaj ĉasarbaro.

## Pluaj fotoj 

Kašna na nádvoří zámku v Doudlebech nad Orlicí (Q66219900) 01.jpg|Fontano en la kastela korto
Doudleby nad Orlicí-synagogue.jpg|Eksa sinagogo, nun Korpuso de Hus
Doudleby nad Orlicí - most přes Divokou Orlici (1).jpg|Ponto trans Divoká Orlice
Doudleby nad Orlicí - pomník padlým u školy.jpg|Monumento al falintoj
Doudleby nad Orlicí, socha svatého Prokopa.jpg|Statuo de sankta Prokopio
Doudleby nad Orlicí nádraží.jpg|Fervoja stacio Doudleby nad Orlicí


Kategorio:Kampurboj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Municipoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Leopold von Ranke

eta|dekstra|Leopold von Ranke, 1868
Franz **Leopold Ranke**, ekde 1865 **von Ranke** (21a de decembro 1795 en Wiehe; 23a de majo 1886 en Berlino) estis germana historiisto.

## Vivo 
Ranke venis el familio de kleruloj. En 1843 li edziĝis al Helena Clarissa Graves, kiu devenis el malnova angla familio. En 1865 la reĝo de Prusujo faris lin nobelulo. Ranke fariĝis honora civitano de Berlino en 1885.

Li studis teologion kaj filologion en Lepsiko de 1814 ĝis 1818. Ekde 1818 li instruis en gimnazio en Frankfurto ĉe Odro kaj profesoris en Berlino ekde 1825. De 1827 ĝis 1831 li vojaĝis al la arkivoj de la Sankta Romia Imperio. En 1834 li fariĝis ordinara profesoro en Berlino. Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1858.

## Graveco de lia laboro 
Ranke kunfondis la mondernan historiosciencon. Li kombinis la malnovan rakontantan historiumadon kun sciencaj metodoj de kritika uzo de fontoj.

Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Kristanaj historiistoj
Ĉarto 77

**Ĉarto 77 ** (ĉeĥlingve *Charta 77*) estis neformala civitana iniciato kaj grupiĝo de politika opozicio en Ĉeĥoslovakio ekde 1977 ĝis 1992, nomita laŭ la dokumento Ĉarto 77 el januaro 1977. Ĝi grupigis sciencistojn, artistojn, filozofojn kaj iamajn komunismajn politikulojn el 1968, ĝiaj fondmembroj kaj ĉefaj aktivuloj estis Václav Havel, Jan Patočka, Zdeněk Mlynář, Jiří Hájek kaj Pavel Kohout. La dokumento, aperigita en eksterlanda gazetaro (*Le Monde*, *Frankfurter Allgemeine Zeitung*, *The Times*, *New York Times*) kaj en Ĉeĥoslovakio en samizdato, atentigis pri malrespektado de civitanaj kaj politikaj rajtoj en Ĉeĥoslovakio kaj apelaciis al Fina akto de Konferenco pri sekureco kaj kunlaboro en Eŭropo (en Helsinki 1975), kiun subskribis ankaŭ tiamaj oficialaj ĉeĥloslovakaj registaraj reprezentantoj.
Spite al granda kontraŭpropagando, perzekutado kaj malliberigado flanke de la ŝtato, Ĉarto 77 baldaŭ fariĝis centro de ĉeĥloslovaka disento kaj vigle okupiĝis pri eldonado kaj distribuado de samizdataj kaj en ekzilo eldonitaj libroj kaj aliaj presaĵoj, organizado de prelegoj, diskutoj, seminarioj, teatraĵoj kaj protestaranĝoj. Ĝis fino de 1989 Ĉarto 77 eldonis entute 572 dokumentojn.

La originan dokumenton subskribis 242 personoj, ĝis 1989 ĝi altiĝis je 1883.
Ĉarto 77 oficiale finis sian agadon en 1992. Tamen 154 subskribintoj nekontentaj kun politika evoluo de Ĉeĥoslovakio decidis plu daŭrigi en ĝiaj aktivecoj.

## Rilataj artikoloj
* Komunisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio

## Literaturo 
germane:
* Lutz, Annabelle: *Dissidenten und Bürgerbewegung. Ein Vergleich zwischen DDR und Tschechoslowakei.* Campus Verlag, ISBN 3-593-36311-9
* Skilling, H. Gordon. *Charter 77 and Human Rights in Czechoslovakia.* London: Allen & Unwin, 1981, ISBN 0-04-321026-0
* Bürgerinitiative für die Menschenrechte. Die tschechoslowakische Opposition zwischen dem „Prager Frühling“ und der „Charta '77“. Hans-Peter Riese [Hrsg.], Europäische Verlagsanstalt, Köln, Frankfurt a. M., 1977

## Eksteraj ligiloj 
Teksto de dokumento de Ĉarto 77 ĉeĥe kaj angle

Listo de subskribintoj de Ĉarto 77

Kategorio:Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Historio de Ĉeĥio

Kategorio:20-a jarcento en Ĉeĥio
Pavel Kohout

**Pavel Kohout** (naskiĝis la 20-an de julio 1928 en Prago) estas ĉeĥa novelisto, dramatikisto, poeto kaj tradukisto. En la 50-aj jaroj aktiva membro de komunisma partio, ŝanĝis sian politikan sintenon en 1968 kaj en la 70-aj jaroj fariĝis kontraŭulo de oficiala reĝimo en Ĉeĥoslovakio, ĝis li estis elmigrigita al Aŭstrio. Fondmembro kaj grava aktivulo de Ĉarto 77. Patro de verkistino Tereza Boučková.

Lia plej rimarkinda verko estas dramo **Ubohý vrah** (*Povra murdinto*), kiu havis premieron en Broadway en 1976. Ĝi estas bazita sur mallonga rakonto *Penso* by Leonid Andrejev. http://www.ibdb.com/production.asp?ID=3868

Notindas ankaŭ rememorromano **Kde je zakopán pes** (*Kie enfosigitas la hundo*) eld. en 1987, en kiu li priskribas cirkonstancojn de estiĝo de Ĉarto 77 kaj praktikojn de ĉeĥoslovaka sekreta polico en la 70-aj jaroj.

## Literaturo 
* Pavel Kosatík: *Fenomén Kohout*, Paseka, 2001, ISBN 80-7185-372-0 http://www.paseka.cz/80-7185-372-0.html  

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Kategorio:Ĉeĥaj politikaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Ĉu ili diras al ni la veron?

La libro **Ĉu ili diras al ni la veron?** estas ilustrita resumo kaj analizo de raportoj de atestantoj pri krimoj kontraŭ la homaro en malliberejoj de Nord-Koreio.

Jen eltiraĵo el la antaŭparolo de la tradukinto:

## Referencoj 
**Ĉu ili diras al ni la veron?**: neimagebla perforto / publikigita de la Fonduso por Nordkoreaj Rifuĝintoj; informcentro pri homaj rajtoj en Nord-Koreio; esperantigis el la angla Franciska Toubale; eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda, Parizo, 2007 (presita en Japanio). 220 paĝoj: ilustrita, kolora kovrilo; 26 cm.
;Originala titolo : *Are they telling us the truth ?*. - DLE-20070906-43567. - ISBN 2-9502432-9-0  (jen rete legebla)

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio: Nord-Koreio
Distrikto Kyffhäuser

La **distrikto Kyffhäuser** [prononco "**Kyf**hojza"] - germane *Kyffhäuserkreis* - situas en la nordo de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Sondershausen [prononco "**Zon**dashaŭzn"]. La distrikto kovras areon de 1035 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Nordhausen kaj Mansfeld-Suda Harco norde, Saale kaj Burgenland oriente, Sömmerda kaj Unstrut-Hainich sude kaj Eichsfeld okcidente.

Turismaj celoj de la distrikto estas interalie la muzea minejo en Sondershausen, la modela fervojo en Wiehe, la panorama muzeo pri historia kamparana ribelo en Bad Frankenhausen, la Barbarosa kaverno en Rottleben kaj la Kyffhäuser-monumento. Nordokcidente proksimas la mezalta montaro Harco.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**

## Partnera distrikto 
*  distrikto Olkusz en la sudo de Pollando

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)
* pliaj paĝoj pri la distrikto (same germanlingvaj) 

Dosiero:Schloss Sondershausen.JPG|Sondershausen
Dosiero:Göllingen 2014-05-31 11.jpg|la eksa Monaĥejo Göllingen
Dosiero:Straußberg3.jpg|ruino de fortikaĵo Straußberg
Dosiero:Frankenhauser Schloss.JPG|Bad Frankenhausen


K
K
SAT eldona fako kooperativa

La **SAT eldona fako kooperativa** aŭ **S.A.T-E.F.K.** celas faciligi la plenumon de la statutaj taskoj de la Sennacieca Asocio Tutmonda per eldono de kleriga materialo, pretigita kadre de kolektiva laboro kaj kun laŭeble kohera eldon-politiko, ankaŭ kolektive difinita.

## Klarigo
SAT-EFK estis kreita komence de 2007, post referendumo sekve al propono en la beograda SAT-kongreso de 2006.

La eldona fako estas kooperativa : ĝi financas siajn eldonojn per la profito akirita dum la vendo de antaŭaj eldonoj. Tiu sistemo celas ebligi ankaŭ eldonon de valoraj libroj, kies vendebleco estas limigita.

La eldonoj estas disponeblaj kaj papere kaj elektronike. La eldonkooperativo celas ke la eldonprezoj por la paperaj eldonaĵoj estu kiel eble plej malaltaj, sed estas antaŭ-vidite senpage havigi 10 procentojn el ĉiuj eldonitaj libroj al nepagipovaj legantoj. La eldona fako celas zorgi ankaŭ pri elektronikaj eldonoj, por faciligi la diskonigon de dokumentoj ne adaptitaj al la papera formato, kaj plu plialtigi la kvaliton de la SAT-kultura retejo.

## Retejo
* http://www.satesperanto.org/eldonkooperativo/

## Eldonaĵoj
Vidu la artikolon **Eldonoj de SAT**.

## Fonto
SAT eldona fako kooperativa

Kategorio:Sennacieca Asocio Tutmonda
*
Kategorio:Kooperativoj
Programo de studenta interŝanĝo

**Programo de studenta interŝanĝo** estas programo per kiu studento, kutime mez- aŭ altlerneja, decidas loĝi en fremda lando por lerni la lingvon, kulturon aŭ aliajn aferojn de tiu lando. Tiuj programoj foje nomiĝas "interŝanĝoj", ĉar la landoj ofte interŝanĝas studentojn tiamaniere. La studentoj loĝas kun gastiganta familio, kiu kutime estas senpagaj volontuloj kaj ofte havas infanon, kiu partoprenas, partoprenos aŭ jam partoprenis en interŝanĝo. Gastigontaj familioj estas elekti per organizo kiu organizas la interŝanĝon.

Studentaj interŝanĝoj populariĝis post la dua monda milito, kaj celis vigligi la kulturan toleron kaj lingvan sperton de la partoprenantoj, kaj plivastigi iliajn "sociajn kaj kulturajn horizontojn". La populareco de la interŝanĝo pliiĝis eĉ post la fino de la malvarma milito.

Gasta studento kutime loĝas en la gastiga lando dum iom mallonga tempo, dum entuta periodo de 6 ĝis 12 monatoj, kaj kutime por unu semestro ĉiufoje, kontraste al  (kiuj matrikuliĝas en eksterlandan universitaton plej ofte por diplomiĝi tie, kaj loĝas tiulande tiom da jaroj kiel necesaj), aŭ tiuj studentoj en programo de eksterlanda studado, kiu ofte daŭras kelkajn jarojn.

## Ofteco 
Studentoj studas eksterlande el multaj landoj tra la mondo. Aktuale en 2017, la supraj 8 landoj sendantaj studentojn eksterlanden por terciara edukado (universitata) estas la jenaj: 

# Ĉinio 928 090
# Barato 332 033
# Germanio 122 195
# Sud-Koreio 105 399
# Vjetnamio 94 662
# Francio 89 379
# Usono 86 566
# Niĝerio 85 251

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Quest International 
* Erasmus
* Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD)
* Fondaĵo ch
* AFS Intercultural Programs
* Rotary International
* ''"L'Auberge Espagnole"''

## Eksteraj ligiloj 
* (eo) Podkasta.net kaj Spotify: Fremdulo fare de Tobiasz Kubisiowski

# Fremdulo en Francio: 2020-2021: Pola muzikstudento parolas pri sia duonjara restado en Francio kadre de la interŝanĝa studenta projekto Erasmus+
# Fremdulo 2: 2021-2022: Post mia reveno al Francio, mi decidis daŭrigi la podkaston, parte pro la afablaj mesaĝojn kiujn mi ricevis, parte pro mia propra volo eksperimenti kun tiu ĉi maniero de sin esprimo.
# Fremdulo 3: 2023: Mia luksa vivo, Persona podkasto kun biaso por lingvoj, muziko kaj publika transporto.

Kategorio:Edukado
Distrikto Saalfeld-Rudolstadt

La **distrikto Saalfeld-Rudolstadt** situas en la sudo de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Saalfeld. La distrikto kovras areon de 1034&nbsp;km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Weimarer Land norde, Saale-Holzland norde, Saale-Orla oriente, Kronach kaj Sonneberg sude, Hildburghausen sudokcidente kaj Ilm okcidente.

La distrikto estas trafluate de la rivero Saale la situas en la Turingia Ardeza Montaro. La simile grandaj historiaj urboj Saalfeld kaj Rudolstadt donas al ĝi la nomon.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**:(*) administra centro de la komunumaro

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 
* [distrikta mapo](http://www.sa-ru.de/(S(giqd4c45bi4kzknw2up3x145))/index.aspx?idv=105&th=gm) 

Dosiero:Rathaus Saalfeld.JPG|Saalfeld
Dosiero:Residenzschloss Heidecksburg Rudolstadt.jpg|Rudolstadt
Dosiero:Schwarzburg Castle-Kaisersaal-2007.jpg|Schwarzburg
Dosiero:Teichel-Rathaus.JPG|Remda-Teichel


Saalfeld-Rudolstadt
Saalfeld-Rudolstadt
Distrikto Schmalkalden-Meiningen

La **distrikto Schmalkalden-Meiningen**  situas en la sudokcidento de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Meiningen. La distrikto kovras areon de 1210 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Gotha nordoriente, Ilm kaj la eksterdistrikta urbo Suhl oriente, la distriktoj Hildburghausen sudoriente, Rhön-Grabfeld sude, Fulda okcidente kaj Wartburg nordokcidente.

La simile grandaj historiaj urboj Schmalkalden kaj Meiningen donas al ĝi la nomon. La sudokcidento de la distrikto apartenas al la mezalta montaro Rhön, kaj la nordo al la mezalta montaro Turingia Arbaro.

## Partneraj rilatoj 
La distrikto havas amikajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino

|eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
|eta|maldekstra|300ra|

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**
 administra centro

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 

Dosiero:Das Meininger Theater.jpg|Meiningen
Dosiero:Wilhelmsburg Schmalkalden.JPG|Schmalkalden
Dosiero:Zella-Mehlis-Fachwerk-2003-08-23.jpg|Zella-Mehlis
Dosiero:Wasungen-Rathaus.jpg|Wasungen


Schmalkalden-Meiningen
Schmalkalden-Meiningen
Erzsébet Krüzselyi

**KRÜZSELYI Erzsébet** (kruĵeji) estis hungara poetino naskita en Máramarossziget la 21-an de marto 1875 kaj mortinta en Viile Satu Mare la 15-an de oktobro 1953.

## Biografio 
Erzsébet Krüzselyi estis 8-jara, kiam ŝi perdis sian aŭdkapablon kaj poste malboniĝis ankaŭ ŝia vidkapablo. Ŝia patro Bálint Krüzselyi, profesoro de jurakademio, direktis ŝiajn studojn kaj li enkondukis ŝin la literaturon. Ŝiaj unuaj publikaĵoj aperis sub pseŭdonimo *Viski Böske*. Ŝiaj unuaj poemoj montras la influon de Mihály Tompa.

## Verkoj 
* *Versek* (poemoj) (Máramarossziget, 1897);
* *Újabb versek* (novaj poemoj) (Máramarossziget, 1902);
* *Örök csendben* (Máramarossziget, 1907);
* *Csendország dalai* (Bp., 1913);
* *Hangtalan lírán* (Máramarossziget, 1924);
* *Örök csenddel ködön át* (Bp., 1928).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Guadalupe

**Guadalupe** estas la nomo de pluraj lokoj; la nomo havas sian originon en la hispana vilaĝo, kie troviĝas fama monaĥejo. Nun estas pli konata la samnoma loko en Meksiko, rande de la nacia ĉefurbo Meksikurbo, kie alia sanktejo troviĝas. La formo Guadeloupe estas uzata en la franca, kaj uziĝas baze por la tiunoma insulo en la Kariba Maro. Por la hispanlingva nomo eblas uzi la esperantigon Gvadalupo aŭ Guadalupo; por la insulo, la kutima versio estas Gvadelupo.

## Geografiaj lokoj 
### Brazilo 
* Guadalupe, municipo de la subŝtato Piaŭio.

### Francio 
* Gvadelupo *(Guadeloupe)*, transmara teritorio de Francio.

### Hispanio 
* Guadalupe, urbo de la provinco de Cáceres.
* Monaĥejo de Guadalupe, hispane *Real Monasterio de Nuestra Señora de Guadalupe*, monaĥejo en tiu urbo.
* Rivero Guadalupe (Ekstremaduro).

### Kolombio 
* Monto Guadalupe ĉe Bogoto.
* Guadalupe, municipo de la departemento de Antjokio.
* Guadalupe, municipo de la departemento de Santandero.

### Kostariko 
* Guadalupe, urbo de Kostariko, parto de la ĉefurbo San-Joseo.

### Meksiko 
* La Virgulino de Guadalupe, kies sanktejo troviĝas en la Federacia Distrikto de Meksiko.
* *Guadalupe Hidalgo*, antaŭa nomo de la urbodistrikto *Gustavo A. Madero* de la urbego Meksikurbo de Meksiko, en la *Federacia Distrikto* proksime de la monto Tepejako, konata kiel la subskribloko de la Traktato de Guadalupe Hidalgo inter Meksiko kaj Usono.
* Insulo Guadalupe, fronte al la marbordo de Baja California.
* Guadalupe, urbo kaj komunumo de la subŝtato Chihuahua.
* Guadalupe, urbo kaj komunumo de la subŝtato Nuevo León.
* Guadalupe, urbo kaj komunumo de la subŝtato Puebla.
* Guadalupe, urbo kaj komunumo de la subŝtato Zacatecas.
* Villa de Guadalupe, urbo kaj komunumo de la subŝtato San Luis Potosí.

### Peruo 
* Guadalupe, distrikto de la regiono La Libertad.

### Portugalio 
* Nossa Senhora de Guadalupe, vilaĝo en la municipo de Évora.

### Salvadoro 
* Guadalupe, municipo de la departemento de San Vicente.

### Usono 
* Katedralo de Guadalupe, katedralo en Dallas (Teksaso).
* Guadalupe (Arizono).
* Guadalupe (Kalifornio).
* Montaro Guadalupe, montaro inter la ŝtatoj de Nov-Meksikio kaj Teksaso.
* Rivero Guadalupe (Kalifornio).
* Rivero Guadalupe (Teksaso).
* Kantono Guadalupe (Teksaso)

## Personoj 
* *Guadalupe* aŭ simple *Lupe* estas kutima nomo (ĉefe por virinoj) en Meksiko kaj aliaj hispanlingvaj landoj.
* Guadalupe Victoria estis la kromnomo de la unua prezidento de la Respubliko de Meksiko
Vlasta Chramostová

**Vlasta Chramostová** (naskiĝis la 17-an de novembro 1926 en Brno, mortis la 6-an de octobro 2019 en Prago) estis elstara ĉeĥa teatro- kaj filmaktorino kaj samtempa simbolo de tio, ke parto de la ĉeĥa nacio ne repaciĝis kun sovetia okupado el la aŭgusto 1968. En la 60-aj jaroj ŝi ludis en multaj filmoj kaj en Nacia teatro en Prago, sed post la invado, kiun ŝi kondamnis, ŝi ne plu rajtis publike prezentiĝi. Post 1977, kiam ŝi fariĝis unu el la unuaj subskribintoj de Ĉarto 77, ŝiaj vivkondiĉoj ankoraŭ pli malfaciliĝis. Tamen ŝi en tiu periodo kun kuraĝo sekrete okazigadis en sia loĝejo famajn teatraĵojn por siaj geamikoj.
Al la scenejo de Nacia teatro ren Prago ŝi revenis nur post 1989 kaj ŝanĝo de politika reĝimo en Ĉeĥoslovakio. Ekde tiu periodo ŝi ludis en teatroj en Brno kaj Olomouc kaj precipe en fama praga teatro "Divadlo na Vinohradech".
Grandan sukceson havis ankaŭ ŝia memuarlibro, kiun ŝi aperigis en 1999.

En 1998 tiama ĉeĥa prezidento Václav Havel atribuis al ŝi Triagradan Ordenon de Tomáš Garrigue Masaryk por elstaraj meritoj pri demokratio kaj homaj rajtoj.
En marto 2008 Nacia teatro en Prago honorigis ŝin per prestiĝa premio de *"Thalia"*.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmografio  
* Filmografio en Internet Movie Database 

Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 6-an de oktobro
1900-aj jaroj

eta|1900s decade montage

## Eventoj 
* La Nova imperiismo
* Brita-bura milito terminas

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj 
### Teknologio 
* La unua flugilo por aviadiloj pezantaj pli ol aero (inventata de Lawrence Hargrave)
* Amasproduktado de aŭtoj
* Populariĝo de hejma gramofono
* Panama Kanalo kunstruata de Usono
* La maŝino Photostat
* La fratoj Wright flugas en Kitty Hawk, NC

### Scienco 
* La leĝo de nigra korpa radio de Planck
* La teorio de speciala relativeco de Albert Einstein
* Einstein eksplikas Brownian-an movadon kaj la fotoelektra efekton

## Gravaj personoj 
### Gravaj registoj kaj politikistoj
Distrikto Saale-Holzland

La **distrikto Saale-Holzland** [prononco "**Za**le-**Holc**lant"] - germane *Saale-Holzland-Kreis* - situas en la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Eisenberg. La distrikto, kiel indikas la nomo, karakteriziĝas per la rivero Saale kaj la pejzaĝo Lignolando Turingia (Holzland) kio klare indikas pri abundaj arbaroj. La distrikto kovras areon de 816 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distrikto Burgenland norde, la eksterdistrikta urbo Gera kaj la distrikto Greiz oriente, la distriktoj Saale-Orla sude, Saalfeld-Rudolstadt sudokcidente kaj Weimarer Land plus la eksterdistrikta urbo Jena okcidente.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**

 administra centro de la komunumaro

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Altstadt Eisenberg.JPG|centra strato de Eisenberg
Dosiero:Kirche in Kahla.JPG|Kahla
Dosiero:Stadtroda Roda.jpg|Stadtroda
Dosiero:Kirche in Eineborn.JPG|vilaĝo Eineborn


Saale-Holzland
Saale-Holzland
Krestobeka anio

La **Krestobeka anio** (*Crotophaga ani*) estas granda birdo de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la kukolojn, la vojkurulojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas unu el la tri anioj, membroj de la  genro *Crotophaga*. Ĝi estas reproduktanta specio el suda Florido, la Karibio, Kostariko, Trinidado kaj Tobago, suden tra tropika Sudameriko kaj okcidenta Ekvadoro kaj Brazilo al norda Argentino krom la Bahamoj.

La nesto, konstruita komunume de kelkaj paroj, estas profunda kupolo kovrita de folioj kaj lokita kutime 2–6 m alte en arbo. Nombro de inoj demetas siajn kalkajn bluajn ovojn en la nesto kaj poste ili kunzorgas la kovadon kaj la manĝigadon. Ĉiu ino kapablas demeti ĝis 7 ovojn kaj oni trovis nestojn enhavantajn ĝis 29 ovojn, sed estas rare ke eloviĝus pli ol 10. Kovado daŭras 13-15 tagojn, kun aliaj 10 tagoj por elnestiĝo. Povas okazi ĝis tri ovodemetadoj en unu sezono, kun la junuloj de la fruaj ovodemetadoj helpantaj manĝigi la pli ĵusajn idojn.

maldekstra|125ra
La Krestobeka anio estas ĉirkaŭ 33&nbsp;cm longa kaj peza 95 g. Plenkreskulo estas ĉefe nigra, kun longa vosto, tre kresta nigra beko kaj bruna irizo. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ties flugo estas malforta kaj malcerta, sed ili bone kuras, kaj kutime manĝas surgrunde.

La Krestobeka anio estas tre gregema specio, ĉiam trovata en bruemaj grupoj. La alvokoj inkludas veajn *uu-liik*. Ĝi manĝas termitojn, grandajn insektojn kaj eĉ lacertojn kaj ranojn. Ili povas ŝajne eventuale forpreni iksodojn aŭ aliajn parazitojn el paŝtiĝantaj animaloj. Ili plej ofte manĝas laŭ grupo de individuoj disigitaj ĉiun 2an aŭ 3an metron por kapti pli facile saltontajn insektojn.

Tiu ĉi anio troviĝas en malferma kaj duonmalferma arbaro kaj terkultivejoj. Tiu komuna kaj facile videbla specio ege profitis malarbarigon. Ili emas grupe sunbani aŭ polvobani. Ili kutime estas en malferma paŝtejo aŭ eĉ ĝardenoj. Lastatempe ekkutimis esti eĉ ĉe aŭtoŝoseoj. Ties forta odoro povas allogi vespertojn kaj karnovorajn bestojn.

La Krestobeka anio estas nomita "El pijul" [elpiHUL] en la venezuela legendaro. Ĝi estas menciita en la populara venezuela kanto "Son Jarocho" [haROĉo]. En Brazilo oni diras, ke ties viando povas kuraci el seksaj malsanoj. En Surinamo oni diras, ke kiu manĝas ties viandon senscie povas kuraciĝi el astmo.

## Literaturo 
*  Ne minacata
*
*

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj, priskribo, mapoj 
* USDA ITIS  
* Filmoj de la **Krestobeka anio** ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Sulkobeka anio

La **Sulkobeka anio**, *Crotophaga sulcirostris*, estas granda birdo de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la kukolojn, la vojkurulojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas unu el la tri anioj, membroj de la genro *Crotophaga*. Ĝi estas sufiĉe strangaspekta tropika birdo kun longa vosto kaj granda, kurba beko. Ĝi estas reproduktanta specio en plej parto de sia teritorio, el suda Teksaso kaj centra Meksiko tra Centrameriko, el norda Kolombio kaj Venezuelo, kaj marbordaj Ekvadoro kaj Peruo. Ĝi foriras el la nordaj limoj de sia teritorio en Teksaso kaj norda Meksiko dum vintro.

## Aspekto 
eta|maldekstre
La **Sulkobeka anio** estas ĉirkaŭ 34&nbsp;cm longa, kaj peza 70-90 g. Ĝi estas komplete nigra, kun tre longa vosto preskaŭ tiom longa kiom la korpo. Ĝi havas grandegan bekon kun horizontalaj sulkoj laŭlonge de la supra makzelo, tre larĝa ĉefe ĉebaze, kio havigas la specion aspekton de korvo. Ĝi estas tre simila al la Krestobeka anio, kelkaj el kiuj havas bekojn tiom malgrandajn kiom tiuj de la **Sulkobeka anio** kaj kun sulkoj en la baza duono. La du specioj estas plej facile distingitaj pro la voĉo kaj la teritorio. Dumfluge, la anioj ŝanĝas inter rapidaj, abruptaj faloj kaj mallongaj glitoj.

## Kutimaro 
Kiel aliaj anioj, la **Sulkobeka anio** troviĝas en malferma kaj parte malferma kamparo, kiel paŝtejoj, savanoj kaj fruktoĝardenoj. Ili manĝas ĉefe laŭ miksita dieto de insektoj, semoj kaj fruktoj.

La **Sulkobeka anio** vivas en etaj grupoj de unu ĝis kvin reproduktaj paroj. Ili defendas unikan teritorion kaj demetas siajn ovojn en komunuma nesto. Ĉiu membro de la grupo kovas la ovojn kaj zorgas la idaron.

## Protekta statuso 
La **Sulkobeka anio** estas protektita sub la Traktato pri Migrantaj Birdoj de 1918.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo
* USDA ITIS
* Filmoj de la **Sulkobeka anio** ĉe Interreta Birdokolekto
* Fotaro de la **Sulkobeka anio**  VIREO

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Provinco Kacereso

dekstra|frame|Situo de la provinco Kacereso en Hispanio
**Kacereso** () estas provinco de Hispanio, en la norda parto de la regiono de Ekstremaduro, dum ties sudan parton okupas la Provinco de Badajoz. Ĝi limas kun la provincoj de Salamanca kaj Ávila norde, Toledo nordoriente, Badajoz sude kaj kun Portugalio okcidente.

La ĉefurbo estas la urbo Cáceres.

La provinco Kacereso havas populacion de  loĝantoj (laŭ la '''' 2006), el kiuj  loĝas en la ĉefurbo.

Ekonomie temas pri agrikultura regiono (kun brutobredado), sed lastatempe turismo estas gravega enspezofonto en la historiaj urboj Cáceres, Trujillo kaj Plasencia kaj en la belaj komarkoj de la nordo kaj sudoriento de la provinco.

Geografie la provinco enhavas diversajn pejzaĝojn nome sude ebenaĵo inter Trujillo kaj Cáceres, pli norde la valo de la rivero Taĵo kaj plej norde la montaraj komarkoj; ankaŭ sudoriente estas montara komarko Villuercas. Okcidente la strio lima kun Portugalio estis izolita de tiaj kontaktoj, kiam ne rekte en milita situacio, dum nuntempe tiu proksimeco estas helpo por ambaŭflankaj kultura kaj ekonomia situacioj: oni konstruis ŝoseojn kaj pontojn kie iam ne ekzistis. La nordorientaj zonoj profitas la proksimecon de urbo Madrido de kie venas multaj turistoj kaj vizitantoj.

## Komarkoj de la provinco Kacereso 
La provinco almenaŭ ekde 2015 dividatas al 10 komarkoj.

Tamen en vikipedio ie ankoraŭ cirkulas neoficiala kaj ĉiukaze ekde almenaŭ 2015 ne plu ĝusta listo de 15 areoj, kiuj mise kompreniĝis kvazaŭ komarkoj. Tiuj estis:
* Valo de Alagón
* Tierra de Alcántara
* Valo de Ambroz
* Campo Arañuelo
* Llanos de Cáceres
* Sierra de Gata
* Tierras de Granadilla
* Hurdes
* Ibores
* Valo de Jerte
* Sierra de Montánchez
* Tierra de Trujillo
* Distrikto de Valencia de Alcántara
* La Vera
* Villuercas

## Urboj de la provinco 
## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Kacereso

## Eksteraj ligiloj 
* Cáceres Turismo 

Kategorio:Ekstremaduro
Granda anio

La **Granda anio**, *Crotophaga major*, estas granda birdo de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la kukolojn, la vojkurulojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi estas unu el la tri anioj, membroj de la  genro *Crotophaga*. Ĝi estas reproduktanta specio el Panamo kaj Trinidado tra tropika Sudameriko al norda Argentino. Ĝi estas foje nomata ankaŭ kiel la nigra kukolo.

Tiu ĉi anio troviĝas en manglejoj, marĉoj, duonmalferma arbaro apud akvo kaj la bordoj de la arbaroj. Ĝi estas laŭsezona migranto en almenaŭ kelkaj partoj de sia teritorio. La nesto, konstruita komunume de kelkaj paroj, estas profunda kupolo kovrita de folioj kaj lokita kutime 2–5 m alte en arbo. Nombro de inoj demetas siajn kalkajn bluajn ovojn en la nesto kaj poste ili kunzorgas la kovadon kaj la manĝigadon. Oni trovis nestojn enhavantajn 3-10 ovojn.

La Granda anio estas ĉirkaŭ 48&nbsp;cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 170 g. La plenkreskulo estas ĉefe brilblunigra, kun longa vosto, fortika kresta nigra beko kaj blanka irizo. Nematuruloj havas malhelan irizon.

Tiu ĉi estas tre gregema specio, ĉiam trovata en bruemaj grupoj. La alvokoj inkludas grakadon kaj glugluadon kiel de meleagro *kro-koro*. La Granda anio manĝas grandajn insektojn kaj eĉ lacertojn kaj ranojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj, mallonga priskribo 
* USDA ITIS  
* Anio difinita

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Anioj

La **Anioj** aŭ **Krotofagoj** estas la tri specioj de birdoj de la genro *Crotophaga* de la birda familio de kukoledoj, kaj membroj de la ordo de birdoj Kukoloformaj, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la centropojn kaj la Hoacinon. Ili estas ĉefe tropikaj birdoj de la Nova Mondo, kvankam la teritorio de du specioj preskaŭ atingas Usonon. Ĵusaj analizoj de DNA lokigas ilin en nova familio, nome la Krotofagedoj.

Malkiel multaj kukoledoj, la anioj ne estas nestoparazitoj, sed male, ili nestumas kolonie, la nestokupolo estas konstruita de kelkaj paroj inter 2 kaj 6 m alte en arbo. Nombro de inoj demetas siajn ovojn en la nesto kaj kunzorgas kovadon kaj manĝadon.

La anioj estas grandaj nigraj birdoj kun longa vosto kaj tre kresta nigra beko. Ties flugo estas malforta kaj malcerta, sed ili bone kuras kaj kutime manĝas surgrunde.

Ili estas tre gregemaj specioj, ĉiam trovataj en bruemaj grupoj. Anioj manĝas termitojn, grandajn insektojn kaj eĉ lacertojn kaj ranojn. Ili forprenas iksodojn kaj aliajn parazitojn el paŝtiĝantaj animaloj – kvankam tio estas pridisputata; dum ne estas dubo, ke la anioj sekvas paŝtiĝantajn animalojn por kapti forĝenitajn insektojn kaj eventuale manĝas falitajn iksodojn, ne estas ankoraŭ certiga pruvo, ke ili rekte forprenas ilin el la korpoj de la animaloj.

## Specioj
* Granda anio, *Crotophaga major*
* Krestobeka anio, *Crotophaga ani*
* Sulkobeka anio, *Crotophaga sulcirostris*
** Sulkobeka anio de la Kabo San Lucas, *Crotophaga sulcirostris pallidula* - probable nevalida; formortinta (ĉ. 1940)

## Referencoj
*
*

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko