open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borobia

**Borobia** [Borobia] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento de la provinco Sorio kaj en la komarko *Tierra de Ágreda* en la nordoriento de la provinco. 

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|Loko de Borobia en la [provinco Sorio.]]
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 62,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 242 loĝantojn. 

Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 710 loĝantojn el la 1930-aj jaroj. 

Ĝi distas 62 km de Sorio, provinca ĉefurbo. 

Ĝi limas kun la provinco Zaragozo kaj kun la municipoj Ciria, Pomer, Noviercas, Beratón, Calcena, Purujosa kaj Ólvega (je 18 km).

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sabinares de Ciria-Borobia*, okupanta 141 hektarojn, nome 2 % de la teritorio.

## Historio
250px|eta|maldekstra|La montetpinta preĝejo.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 11-a jarcento favore al la strategia loko inter-regna. En 1395, Henriko la 3-a donis al sia servisto Juan Hurtado de Mendoza la domarojn Borobia kaj Ciria. La familio Hurtado de Mendoza retenis la posedon de la vilaĝo ĝis 1429. Poste, Borobia estis propraĵo de la familio Luna, marŝaloj de Kastilio. 

Fine de la 17-a jarcento estis proksima minado de fero. Ankoraŭ estas tie magnezito.

Laŭlonge de la 20-a jarcento okazis forta elmigrado. Fine de la 1960-aj jaroj fermiĝis la bazlernejo. Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ekis lanta reveno de iamaj elmigrintoj.

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Sabin Berthelot

**Sabin BERTHELOT** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1794 en Marseille, mortis la 10-an de novembro 1880 en Santa Cruz de Ténérife) estis franca natursciencisto kaj etnologo.

Li estis loĝanto de la Kanarioj dum parto de sia vivo, kaj kunverkis ''L'Histoire Naturelle des Îles Canaries'' kun Philip Barker Webb.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Naturscienco
Kategorio:Etnologio
Erdélyi Lapok

Erdélyi Lapok
* 1. *Erdélyi Lapok* estis literatura revuo en Kluĵo, Hungario (1908-13) en eldono de Erdélyi Irodalmi Társaság. Ĝia ĉefredaktoro estis Miklós Bánffy, redaktoroj Dezső Kovács Ernő Kiss. Inter la kunlaborantoj figuris Mária Berde, Gerő Finta, Domokos Gyallay, Aladár Jékey, Erzsébet Krüzselyi, Sándor Makkai, Béla Serestély, Mihály Szabolcska.
 
* 2. *Erdélyi Lapok* estis hungarlingva ĵurnalo en Oradea, Rumanio de 1-a de januaro 1932 ĝis oktobro 1944, en 1936 iomtempe kun titoloj *Új Lapok*, poste *Magyar Lapok*. Ĝia ĉefredaktoro estis Árpád Paál, ĉefkunlaboranto Elemér Gyárfás, inter kunlaborantoj estis László Bélteky, Emília Csűrös, László Dévald, Ödön Huzella, Béla Jávor. En ĝia literatura felietonrubriko kaj sur la dimanĉa literatura paĝo, Károly Pakocs, la redaktoro aperigis la poemojn de Lajos Áprily, Jenő Dsida, Imre Horváth, Jenő Kiss, Sándor Reményik , novelojn de Áron Tamási, verkojn de László Bányai, Lajos György, Elemér Jancsó (Északi rokonaink. Finnországi útirajz folytatásokban, 1932), Péter Ruffy, Attila Szabó T. ; poemojn de Dezső Kosztolányi, László Mécs, Sándor Sík. De 1934 sub redaktado de Bélteky László eldonis malmultekoste aldonaĵon kun titolo *Erdélyi Néplap*, poste *Néplap*. Pli malfrue ĝi fariĝis forte dekstratendenca kaj pro tiu pluraj el fruaj kunlaborantoj disiĝis de ĝi.

Bibliografio

* Horváth Sz. Ferenc: Az Erdélyi Lapok ideológiája. Zsidókérdés, katolikus antiszemitizmus és nemzetiszocializmus Erdélyben (1932-1940). In: Regio, 2004, 3, pp. 101-141. (http://adatbank.transindex.ro/vendeg/htmlk/pdf1552.pdf )

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Cabrejas del Campo

**Cabrejas del Campo** [kaBREĥas delKAMpo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Cabrejas del Campo* estas etimologie komprenebla kiel *Kapretoj de la Kamparo*.

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|*[Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Cabrejas del Campo en la [provinco Sorio.]]
250px|eta|maldekstra|Ojuel.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 48 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 320 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 24 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Cabrejas del Campo kaj Ojuel [oĤŬEL]. Ĝi limas kun Candilichera, Aldealafuente, Aliud kaj Almenar de Soria.

## Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Soria* formante parton de la *Sexmo de Lubia*.​ 

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Ojuel. 

Ĝi havis fervojon el 1895 ĝis 1985.

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la gotika preĝejo kun gotika retablo el plurkolora ŝtono, unika en la provinco, tradicia arkitekturo, ermitejo, gvatoturo kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
František Xaver Richter

**František Xaver Richter** (naskiĝis la 1-an de decembro 1709 en Holešov en Moravio – mortis la 12-an de septembro 1789 en Strasburgo) estis ĉeĥa komponisto, violonisto, muzikpedagogo kaj kantisto, elstara reprezentanto de la skolo de Mannheim.

## Vivo 
Li studis muzikon en Vieno kaj en Italio. Poste li agis kiel kantisto-basisto en Stuttgart en la kortega kapelo; kiel direktoro de la muzika departamento de la Kavalira akademio en Ettal; kiel ensemblestro en Kempten kaj kiel violonisto kaj kantisto en la kortega ensemblo en Mannheim. Tie li estis en la jaro 1768 nomumita kortega kamerkomponisto. En 1769 li foriris al Strasburgo, kiel li akiris postenon de kapelestro en tiea katedralo. Tie li dediĉis sin al preĝeja muziko kaj agis tie ĝis fino de sia vivo.

Kiel pedagogo li edukis plurajn eminentajn muzikistojn, ekzemple Karel Stamic kaj František Xaver Pokorný.

## Verkaro 
* *Harmonische Belehrungen*, lernolibro pri komponado kaj harmonio (1761 - 1767)
* proksimume 70 simfonioj
* konĉertoj por violonĉelo, klarneto, ĉaskorno, hobojo, fluto
* ses arĉkvartetoj
* oratorio *La deposizione dalla croce di Gesú Christo* (1748)
* 33 mesoj
* 3 rekviem
* proksimume motetoj
* Te Deum (1744)
* psalmoj "'Super Flumina Babylonis'' (1768 - 1768)

## Eksteraj ligiloj 
* partituro kaj mp3 registraĵo de Konĉerto por trumpeto,arĉinsturmentoj kaj basso continuo
* 

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Klasikepokaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikpedagogoj
Kategorio:Ĉeĥaj violonistoj
Komisiono Thorn

[eta|dekstra|Gaston Thorn dum la jaro [1975]]
La **Komisiono Thorn** estis la Eŭropa Komisiono prezidata de Gaston Thorn, kiu oficis de la 6-a de januaro 1981 ĝis la 5-a de januaro 1985.

Dum fazo de ekonomia krizo, ĝia plej granda tasko estis plirapidigi la procezon de integrigo de la ŝtatoj Grekio, Hispanio kaj Portugalio en la Eŭropan Komunumon.

## Prezidanto 
* Gaston Thorn () — CSV

## Membroj 
**Klarigo:** &nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Maldekstro/Socialistoj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Dekstro/Konservativuloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Liberaluloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Verduloj
Sala artemio

**Sala artemio** (*Artemia salina*, kaj ankaŭ (verŝajne malĝuste) *Artemia nyos* kaj *Artemia salina nyos*) estas specio de akvaj krustacoj de la genro *Artemio*. Artemio estas la sola membro de la familio *Artemiidae*. Artemioj ekestas en la triaso kaj tre malmulte evoluadis ekde tiam. Ili troviĝas ĉirkaŭ la mondo en sala akvo, sed ne en oceanoj. La anglalingva "brine shrimp" (salakva salikoko) signifas multajn speciojn de artemioj, sed la specio sala artemio estas la plej konata kaj komerce uzata.

## Komercaj Uzoj 
### Sea-Monkeys 
En 1957, Harold von Braunhut komencis vendi salaj artemioj kiujn li nomis "tujpreta vivo" (angle "Instant Life"). La aĉentanto ricevas malgrandan akvarion, saketon de ovoj kaj saketon de manĝaĵo (pudro). En 1962, li ŝanĝis la nomon al Sea-Monkeys (maraj simioj). Nun oni povas ankoraŭ aĉeti Sea-Monkeys kun pluraj tipoj de akvarioj. Aliaj firmoj vendis salajn artemiojn.

### Manĝaĵo 
Vivantaj kaj glaciigataj artemioj, kaj ankaŭ ties ovoj, estas vendata en dombestaj butikoj. Artemioj estas bonega manĝaĵo por akvariaj fiŝoj.

## Vidu ankaŭ 
* SeaMonkey, projekto de Mozilo

## Referencoj 
Kategorio:Brankiopodoj
Gaston Thorn

[eta|dekstra|Gaston Thorn dum la jaro [1975]]
**Gaston Egmond THORN** (naskiĝis la 3-an de septembro 1928; mortis la 26-an de aŭgusto 2007) estis politikisto de Luksemburgo, kiu - kaj enlande kaj internacie - dum sia kariero havis plurajn altajn politikajn postenojn.

Inter la jaroj 1974 kaj 1979 li estis ĉefministro de Luksemburgo. Aldone, dum 1975 li oficis kiel Prezidanto de la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj. Sekve, inter la jaroj 1981 kaj 1985 li estis prezidanto de la Eŭropa Komisiono: Pri listo de liaj kolegoj en tiu eŭropa institucio vidu la artikolon pri la Komisiono Thorn.

Kategorio:Luksemburgaj politikistoj
Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Prezidantoj de la Eŭropa Komisiono

Kategorio:Prezidantoj de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
Nechanice

eta|250px|maldekstra| Nechanice - Statuo de Sankta Anna sur la placo
eta|250px|maldekstra| kastelo Hrádek u Nechanic
**Nechanice** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la regiono Hradec Králové, distrikto Hradec Králové, kaj en  havis .

## Loĝantaro
## Turismo
La ĉefa turisma allogaĵo estas riĉe dekorita novgotika kastelo Hrádek u Nechanic, publike alirebla, situanta 3&nbsp;km proksime de la urbo.


Kategorio:Urboj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Komisiono Delors

La **Komisiono Delors** estis la fazo de la Eŭropa Komisiono prezidata de Jacques Delors. La fazo entute konsistis el tri diversaj komisionoj: de 1985 ĝis 1988, 1989 ĝis 1992 kaj de 1993 ĝis 1994. Sekve temis ĝis la ĝis tiam plej longdaŭra kaj ankaŭ el la vidpunkto de multaj fakuloj plej sukcesa komisiono. La tria periodo estis la unuaj du jaroj de la "Eŭropa Unio" (antaŭe la komisiono servis al la "Eŭropa Komunumo"), ĉar la decidoj de la Traktato de Mastriĥto ekvalidis komence de 1993. 

## Prezidanto 
* Jacques Delors () — PS

## Membroj 
**Klarigo:** &nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Maldekstro/Socialistoj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Dekstro/Konservativuloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Liberaluloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Verduloj

### Unua periodo 1985 - 1989
### Dua periodo 1989 - 1993
### Tria periodo 1993 - 1995
Artistokolonio de Baia Sprie

**Artistokolonio de Baia Sprie** (hungare: **Felsőbányai Művésztelep**, rumane: **Colonia de artişti de la Baia Sprie** estis artistokolonio establita de Endre Litteczky en 1922 en Baia Sprie. Ili organizis komunan migranrtekspoziciojn en 1923 en Kluĵo inter 25-a de marto kaj 16-a de aprilo, en Oradea en oktobro, en Arad inter 21-a de oktobro kaj 4-a de novembro, en Timișoara de 20-a de decembro. En la sekva jaro ili havis la duan kaj samtempe la lastan komunan ekspozicion en Kluĵo inter 30-a de novembro kaj 20-a de decembro. Kvankam la kolonio en ĝia pli frua organizita formo ne plu funkciis, la artistoj plue pentris ĉi tie volonte.

## Listo de artistoj en Baia Sprie 
*Vilmos Aba Novák (Budapest, 15-a de marto 1894 - Budapest, 29-a de septembro 1941).
*Ernő Bánk (Szalmatercs, 30-a de decembro 1882 - Budapest, ? ? 1962).
*István Boldizsár (Orosháza, 29-a de julio 1897 - Budapest, 20-a de novembro 1984).
*Pál Borgida (Szatmárnémeti, 1-a de aŭgusto 1899 - Timișoara, 25-a de novembro 1972).
*László Félegyházi (Szatmárnémeti, 29-a de marto 1897 - Debrecen, 25-a de decembro 1986).
## Vidu ankaŭ
*Artistkolonio de Baia Mare

## Bibliografio 
*Muradin Jenő: *A felsőbányai művésztelep*. Kriterion Könyvkiadó, Kolozsvár, 2006.

Kategorio:Baia Sprie
Kategorio:Distrikto Maramureș
Kategorio:Rumanaj artistoj
Kategorio:Hungaraj artistoj
Germain Henri Hess

**Germain Henri HESS** (naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1802 en Ĝenevo, mortis la 30-an de novembro 1850) estis svisa kemiisto kaj fizikisto.

## Vidu ankaŭ 
* Teoremo de Hess

Kategorio:Svisaj kemiistoj
Kategorio:Svisaj fizikistoj
Antonín Polách

**Antonín Polách** (naskiĝis la 21-an de julio 1959) estas ĉeĥa verkisto de historiaj romanoj, kuracisto laŭ profesio.

Li studis la medicinan fakultaton de la Universitato Palacký en Olomouc, multajn jarojn laboris kiel praktika kuracisto en la slovaka Poprad, kie li kunfondis Ĉeĥan Societon en Slovakio. Post disiĝo de Ĉeĥoslovakio li foriris al Aŭstrio, kie li ĝis nun laboras kiel kuracisto.

Liaj historiaj romanoj ĉerpas el la ĉeĥa, sed ankaŭ el la monda historio. Lia modelo estis finna verkisto de historiaj romanoj Mika Waltari.

## Verkoj 
* **Stín Persepole** (Ombro de Persepolo, 1990) - pri la persa reĝo Dario la 1-a (Persio)
* **Bratři ze Soluně** (La fratoj el Saloniko, 1995) - pri la slavaj apostoloj Cirilo kaj Metodo
* **Herodes, židovský král** (Herodo, juda reĝo, 1998)
* **A stanu se králem** (Kaj mi fariĝos reĝo, 2002) - junaĝo de Sigismondo de Luksemburgio
* **Richenza** (Riĥenza, 2004) - biografia romano pri la bohemia reĝino Elizabeta Riĥenza (ĉeĥe: Eliška Rejčka)
* **Já, Herodes** (Mi, Herodo, 2005) - konflikto inter la bono kaj malbono en la fama juda reĝo
* **Mezi císařem a papežem** (Inter la imperiestro kaj la papo, 2006) - pri itala kurtizano de ĉeĥa deveno, kiu partoprenis en la drameca koncilio en Konstanco 1415.
* **Odvrácená tvář moci – Zločiny českých králů** (Kaŝita flanko de la potenco - Krimoj de bohemiaj reĝoj, 2008)
* **Cti otce svého, ale miluj ženu svou** (Respektu vian patron, sed amu vian edzinon, 2010)
* **Ať zemře král** (La reĝo mortu, 2013, romano pri la imperiestro Frederiko la 2a)

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj portreto de Antonín Polách
* Antonín Polách kiel kuracisto en la aŭstria Stolzalpe 

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Beszterce-Naszód

**Beszterce-Naszód** (besterce-nasOd) estis historia reĝa departemento en orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane **Comitatul Bistriţa-Năsăud**, germane **Bistritz-Nösen**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Beszterce-Naszód

* Departementejo: Beszterce
* Areo: 4167 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 127.843 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 64&nbsp;111 (67,5%) rumanoj
* 23&nbsp;796 (25,1%) germanoj
* 3&nbsp;650 (3,8%) hungaroj
* 3&nbsp;359 (3,5%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 87&nbsp;564 (68,5%) rumanoj
* 25&nbsp;609 (20%) germanoj
* 10&nbsp;737 (8,4%) hungaroj
* 3933 (3,1%) ceteraj

## Administracio 
Estis 4 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejoj samas:

* Besenyő, escepte distriktejo: Beszterce samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Jád
* Naszód
* Óradna

La departemento situis en Karpatoj, kiu estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo.

Dum la turka erao la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. La departemento formiĝis en 1876 el partoj Beszterce kaj Naszód.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio. Inter 1938-1945 laŭ Dua Packontrakto de Vieno la tuta parto revenis al Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Bistrița-Năsăud departemento
Komisiono Santer

La **Komisiono Santer** estis la Eŭropa Komisiono prezidata de Jacques Santer, kiu oficis de la 23-a de januaro 1995. Raporto pri laŭdira korupteco de iuj komisionanoj gvidis la 15-an de marto 1999 al demisio de la tuta Komisiono.
Post la demisio de la Komisiono la antaŭa vicprezidanto Manuel Marín estis nomumita provizora prezidanto de la Eŭropa Komisiono, ĝis la 16-a de septembro 1999, kiam nova Eŭropa Komisiono estis elektita.

## Prezidanto 
* Jacques Santer () — CSV

## Membroj 
**Klarigo:** &nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Maldekstro/Socialistoj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Dekstro/Konservativuloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Liberaluloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Verduloj
Máramaros

**Máramaros** [MAramaroŝ] estis historia reĝa departemento en nord-orienta parto de la Hungara Reĝlando, nuna Rumanio (rumane Maramureş, germane **Maramuresch**). Ĝi limas al Ukrainio.

Ĝi estas montara regiono, kies nordan limon donas la Tiso. Ĝia administra centro estas Nagybánya (Baia Mare), kiu estas la plej granda prilabora centro de Rumanio pri kolormetaloj.

eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Máramaros

* Departementejo: Máramarossziget (ekde 1352)
* Areo: 9716 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 357.535 en 1910

## Demografio 
En 1880
* 109&nbsp;530 (48,2%) rutenoj
* 58&nbsp;891 (25,9%) rumanoj
* 32&nbsp;736 (14,4%) germanoj
* 24&nbsp;588 (10,8%) hungaroj
* 1457 (0,6%) ceteraj.

En 1910
* 159&nbsp;489 (44,6%) rutenoj
* 84&nbsp;510 (23,6%) rumanoj
* 59&nbsp;552 (16,6%) germanoj
* 52&nbsp;964 (14,8%) hungaroj
* 1190 (0,3%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 10 distriktoj:

* Dolha, distriktejo: Dolha
* Huszt, distriktejo: Huszt
* Izavölgy, distriktejo: Dragomérfalva
* Ökörmező, distriktejo: Ökörmező
* Sugatag, distriktejo: Aknasugatag
* Sziget, distriktejo: Máramarossziget samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Taracviz, distriktejo: Taracköz
* Técső, distriktejo: Técső
* Tisovalo, distriktejo: Rahó
* Visó, distriktejo: Felsővisó

La departemento situis en Karpatoj, ĉe supra fluo de Tiso. Nord-oriente Karpatoj estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo.

En 895 la alvenintaj hungaroj trovis tie rutenojn. Inter 1272-1290 hungara reĝo Ladislao la Kumana venigis rumanojn. Dum la turka erao la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. La departemento estis kultura centro de rutenoj kaj rumanoj.

En 1920 la departemento dividiĝis inter Rumanio kaj Ĉeĥoslovakio. La departementejon Ĉeĥoslovakio ricevis, sed pro "ĉeĥa-rumana" amikeco Máramarossziget iĝis rumana ĉe la nova ŝtatlimo. Inter 1938-1945 laŭ Packontraktoj de Vieno la tuta parto revenis al Hungario. Post 1945 la ĉeĥoslovakia parto apartenis al Sovetunio, fine al Ukraino.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Maramureşa departemento
Vendejo

[eta|180ra|Vendejo en [Burkino.]]
eta|180ra|Memzorga vendejo.

**Vendejo** aŭ **magazeno** estas speciala loko, kie oni vendas varojn. Ili povas ricevis pli specifajn nomojn laŭ la vendata varo, nome fruktovendejo, laktovendejo, panvendejo, librovendejo aŭ pli simple librejo ktp. La laboristo en vendejo estas vendisto aŭ pli malofte nomata vendejisto.

## Vidu ankaŭ 
* Vendejaro
* Merkato
* Ĉiovendejo
* Superbazaro
* Oportuna butiko
* Butiko
* Loĝejo
* Lokalo
* Sidejo
* Magazeno

Kategorio:Vendejoj
Günther Beckstein

eta|Günther Beckstein en junio 2012
**Günther BECKSTEIN**  (naskita la  en Hersbruck) estas germana politikisto (CSU). Ekde la  ĝis oktobro 2008 li estis ministro-prezidanto de Bavario, posteulo de Edmund Stoiber. Antaŭ tio li estis dum 14 jaroj ministro pri internaj aferoj de Bavario sub Stoiber.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Kategorio:Bavario
Kultura Centro Jawaharlal Nehru ĉe la ambasadejo de Barato en Moskvo

**Kultura Centro Jawaharlal Nehru ĉe la ambasadejo de Barato en Moskvo** estis fondita en 1989 kiel fako de la Barata Konsilio pri kulturaj ligoj kun celo doni freŝan impulson en la rilatoj inter Rusio kaj Barato

La ĉefa tasko de la Centro estas establi, fortigi, kuraĝigi kaj subteni kulturajn rilatojn inter la du landoj.

La dato de fondiĝo de la Centro kongruas kun tiu de la naskiĝo de la unua ĉefministro de Barato Jawaharlal Nehru, kiu multe kontribuis en la historio de barata-rusia amikeco kaj kunlaboro.

Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kategorio:Ekstera politiko de Barato
Kategorio:Moskvo
Červená Lhota (kastelo)

eta|dekstra|250ra|Fronta aspekto de la kastelo
**Červená Lhota** estas konata renesanca akvokastelo en Ĉeĥio, pro sia eksterordinara kulturhistoria valoro proklamita kiel **Nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio**.

Ĝi situas en la samnoma vilaĝo, en orienta parto de sudbohemia regiono, 10 km for de la distrikta urbo Jindřichův Hradec. La pitoreska konstruaĵo troviĝas meze de la fiŝlago sur rokeca insuleto kaj havas fermitan kvaralan dispozicion ĉirkaŭ la kvadrata korto. Alira vojo al la kastelo kondukas trans ŝtona ponto, kiu anstataŭigis la originan lignan falponton.

## Historio 
Surloke de la nuna kastelo ekde la 14-a jarcento origine staris gotika fortikaĵo, kiu en la 16-a jarcento estis renesance rekonstruita al kastela aspekto. En la 17-a jarcento ĝi estis rekonstruita en baroka stilo, en la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a jarcento ĝi trapasis novgotikan kaj novrenesancan rekonstruon.

Dum la jarcentoj la kastelo apartenis al diversaj nobelaj posedantoj. La plej konata estas princa familio Schönburg-Hartenstein, kiu posedis la kastelon inter 1835 kaj 1945, kiam ĝi estis konfiskita de la ŝtato.

En la jaroj 1796 – 1799 en la kastelo loĝis komponisto kaj kunfondinto de la germana opero Karl Ditters von Dittersdorf.

## Trarigardo 
La kastelo estas malfermita por publiko ekde aprilo ĝis fino de oktobro.
La trarigardo daŭras proksimume 50 minutojn kaj dum ĝi eblas vidi 16 kameretose ekipitajn ĉambrojn prezentantajn loĝadon de nobelaro ekde renesanco ĝis la 19-a jarcento.
Rimarkinda estas vira laborĉamvro kun renesancaj bildoj, baroka manĝejo kun riĉa stuka ornamo kaj ĉarma franca salono ekipita en la stila de dua rokoko.
En someraj monatoj eblas krome viziti kastelajn kelojn kaj vendoekspozicion pri t.n. kaprompiloj.

Ĉirkaŭ la fiŝlago kondukas promenvojo rande de la natura kastela parko kun variaj specoj de arboj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo de la kastelo
* fotogalerio de la ekstera aspekto
* fotogalerio de interieroj

Kategorio:Pluhův Žďár
Kategorio:Kasteloj en Sudbohemia regiono
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Akvokasteloj
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Cenzuro en Alĝerio

Laborkondiĉoj de ĵurnalistoj en Alĝerio evoluis depost la sendependenco en 1962. Post 1990 la gazetara kodo estis abolita, permesante pli grandan liberecon al la gazetaro. Tamen dum la interna milito en la 1990-aj jaroj pli ol 70 ĵurnalistoj estis mortigitaj, aŭ de la sekurectrupoj aŭ de islamanoj. 60 ĵurnalistoj estis mortigitaj inter 1993 kaj 1998 en Alĝerio.
 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Historio de Alĝerio
* Politiko de Alĝerio
* Homaj rajtoj

## Eksteraj ligiloj 
* [IFEX(https://eo.wikipedia.org/wiki/IFEX) - cenzuro en Alĝerio (angle)] 
* Banned Magazine - interreta gazeto pri cenzuro kaj sekreto 

Kategorio:Alĝerio
Kategorio:Amaskomunikiloj
Kategorio:Politiko
Alĝerio
Somera Olimpiko 1908

[eta|dekstre|Atleto ĉe [lancoĵeto en la Somera Olimpiko 1908.]]

## Sportaj disciplinoj 
* *akvosportoj* (naĝado, plonĝado kaj akvopoloo)
* *arkpafado*
* *arta sketado*
* *atletiko*
* biciklado
* *bokso*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *hokeo*
* *Jeu de paume*
* *kanada bastonludo*
* *motorboata konkurso*
* *lukto*
* *pafado*
* *poloo*
* *rakedoj*
* *remado*
* *rugbeo*
* *skermo*
* *ŝnurtira lukto*
* *teniso*
* *velado*

## Partoprenantoj 
eta|240ra|partoprenantoj

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Medala klasifiko 
----
----

----

Kategorio:1908 en Britio
Kategorio:Sporto en Londono
Jeu de paume

**Jeu de paume** estas ludo el Francio. Principo de la ludo estas frapado de pilko al dua ludanto aŭ al muro. *Jeu de paume* estis konkursa kategorio dum la Somera Olimpiko 1908 en Londono. Dum la postaj someraj olimpikoj oficiala kategorio iĝis la parenca sporto teniso, kiu iugrade konsidereblas pluevoluo de la ludo *Jeu de paume*.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolojn pri la same historiaj rakedaj sportaj kategorioj peloto kaj Rakedoj (sporto).

Kategorio:Somera Olimpiko 1908
Kategorio:Sporto
Arnold Sommerfeld

**Arnold Johannes Wilhelm SOMMERFELD** (naskiĝis la 5-an de decembro 1868 en Kaliningrado, mortis la 26-an de aprilo 1951 en Munkeno) estis germana fizikisto.

Sommerfeld  studis matematikon en sia naskiĝurbo Kaliningrado (tiam nomita Königsberg). Post la akiro de sia diplomo de doktoro en 1891, li transloĝis al la universitato de Göttingen, kie li ricevis la katedron en 1896. Poste en 1897, li praktikis kiel instruisto de la universitato Clausthal-Zellerfeld, kaj en 1900, kiel instruisto de teĥnika inĝeniero en la universitato de Aachen li disvolvis sian teorion pri la hidrodinamika lubrikado.

La unua laboro de Arnold Sommerfeld sub la superregado de Felix Klein estis impresa laboro sur la matematika teorio de la difrakto, lia laboro pri ĉi tiu temo enhavas gravan teorion de diferencialaj ekvacioj. Aliaj gravaj laboroj temis pri la studo de la disvastigo de elektromagnetaj ondoj en kabloj, kaj pri la studo de la kampo produktita de elektrono en movado.

En 1906 li iĝis instruisto de fiziko en la universitato de Munkeno, kie fine li laboris dum 32 jaroj. Ĉi tie li havis kontakton kun la teorio de la relativeco de Alberto Ejnŝtejno, kiu ankoraŭ ne estis akceptita komune. Liaj matematikaj kontribuoj al la teorio helpis ke la plej skeptikaj scienculoj ĝin akceptis. Li poste iĝis unu el fondintoj de la kvantuma meĥaniko, kaj multaj da liaj disĉiploj fariĝis famaj: la plej konataj estas Werner Heisenberg kaj Wolfgang Pauli, dum Peter Debye estis la plej rimarkinda al okuloj de Sommerfeld.

Ekde 1906, li laboris pri la atoma spektro; li studis la hipotezon, laŭ kiu la ikso-radioj estis ondoj, kaj li pruvis ĝin uzante kristalojn kiel tridimensiajn fendojn de difrakto. 

La plej konata laboro de Arnold Sommerfeld estis ŝanĝi la cirklajn orbitojn de la atomo de Niels Bohr al elipsaj orbitoj; li ankaŭ enkondukis du kvantumajn nombrojn: la *magnetan kvantuman nombron* (*m*), kaj en 1916 la *orbitalan kvantuman nombron* (*l*).

En 1919, li enkondukis la fajnstrukturan konstanton.

En 1927, li aplikis la statistikon de Fermi-Dirac al la modelo de Paul Drude pri la elektronoj en metaloj.

Sommerfeld mortis en 1951 en Munkeno, pro la vundoj de trafikakcidento.

## Omaĝoj 
La *Sommerfeld-a ekspansio* estas lia metodo, kiu proksimumas integralojn uzatajn en statistika kaj solid-stata fiziko.

En lia honoro, estis baptita *Sommerfeld* iu kratero de la Luno sur ties flanko ne videbla de la Tero.

En 1930 li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio.

Sommerfeld estis la fizikisto plej ofte nomumita por la Nobel-premio (84 fojojn), sed neniam ricevis ĝin.
## Vidu ankaŭ 
* Kristalografio
* Kvantuma meĥaniko
* Kvantuma nombro
* Spektroskopio

## Eksteraj ligiloj 
Tiu artikolo legita de http://eo.encydia/es/Arnold_Sommerfeld

Kategorio:Kvantumaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Baidu

eta|dekstra|500px|Emblemo de la kompanio
**Baidu** (ĉine: 百度, *bǎidù*, Esperantigite *Bajduo*) estas ĉina interreta serĉilo. La aparteco estas la eblo serĉi mp3-dosierojn. Laŭ statistiko de Alexa Internet, *Baidu* estas nuntempe unu el la dek plej ofte vizitataj TTT-ejoj.

Ekde la 5-a de aŭgusto 2005 Baidu estas notita ĉe borso. La entrepreno Guglo havas 2,6 % de la akcioj de Baidu.

Fondita de Yanhong Li (李彦宏) en januaro 2000 en Pekino, Baidu rapide fariĝis la plej sukcesa ĉina serĉilo. Unu el ĝiaj frapfrazoj estas: *Baidu pli bone scipovas la ĉinan ol Guglo*.

## Cenzuro 
Kunlaborado inter Baidu kaj ĉinaj oficoj daŭre akuzigis la serĉilon partopreni la ŝtatan cenzuron. Tiel Raportistoj sen limoj riproĉas al la entrepreno la sisteman filtradon de enhavoj subversivaj.

## Baike 
Baidu Baike (ĉine: 百度百科, bǎidù bǎikē) estas nova projekto de la serĉilo por starigi enciklopedion, similan al vikipedio, sed kun nur registritaj membroj. Ŝanĝoj estas validigotaj de kontrolisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de Baidu
* TTT-ejo de Baike
* TTT-ejo de Baidu Eŭropa

Kategorio:Interretaj serĉiloj
Kategorio:Ĉinio
Snofru

**Snofru** aŭ *Snefru*, *Senefru* resp. *Seneferu* estis la unua egipta faraono de la 4-a dinastio. Li regis dum la 27-a jarcento a.K. kaj 26-a jarcento a.K., de -2639 ĝis -2604, aŭ laŭ aliaj fontoj de -2613 ĝis -2589. Lia tomboloko estas la Ruĝa Piramido.
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|

## Vidu ankaŭ 
* 4906 Seneferu, asteroido nomata honore al li

## Eksteraj ligiloj 
* Snofru ĉe Eglyphica.de

Kategorio:4-a egipta dinastio
Kategorio:Faraonoj
Marek S. Huberath

**Marek S. Huberath** (naskiĝis 1954) - pseŭdonimo de pola fizikisto kaj sciencfikcia verkisto. Li laboris pri biologia fiziko kaj fiziko de solido en Jagielona Universitato en Krakovo.[eta|200px|Marek S. Huberath, [2005]]

Huberath debutis en 1987. Li ricevis Premio Zajdel por novelo *Kara większa* ("Puno pligranda" - 1991) kaj por romanoj *Druga podobizna w alabastrze* ("Dua imaĝo en alabastro" - 1997) kaj *Gniazdo światów* ("Nesto de mondoj" - 1999).

**Bibliografio**

* *Ostatni, którzy wyszli z raju* ("Lastaj kiuj eliris de paradizo" - 1996)
* *Druga podobizna w alabastrze* ("Dua imaĝo en alabastro" - 1997)
* *Gniazdo światów* ("Nesto de mondoj" - 1999)
* *Miasta pod Skałą* ("Urboj sub roko" - 2005)
* *Balsam długiego pożegnania* ("Balzamo de longa adiaŭ" - 2006)

Huberath, Marek
Huberath, Marek
Huberath, Marek
Huberath, Marek
Szolnok-Doboka

**Szolnok-Doboka** (solnok-) estis historia reĝa departemento en orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane **Solnoc-Dăbâca**, germane **Sollnok-Dobeschdorf**.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Szolnok-Doboka
eta|300ra|dekstra|Ortodoksa (greka-katolika) preĝejo oftas en la departemento
* Departementejo: Dés
* Areo: 4786 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 251.936 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 150.543 (77,8%) rumanoj
* 32.568 (16,8%) hungaroj
* 4.750 (2,5%) germanoj
* 5.626 (2,9%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 189.443 (75,2%) rumanoj
* 52.181 (20,7%) hungaroj
* 6.902 (2,7%) germanoj
* 3.410 (1,4%) ceteraj

## Administracio 
Estis 8 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejoj samas:

* Bethlen
* Csákigorbó
* Dés, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Kápolnokmonostor
* Kékes
* Magyarlápos
* Nagyilonda
* Szamosújvár, samtempe konsilantrajta urbo

La departemento situis sur malebenaĵo, ĉe piedoj de Karpatoj. Grava rivero estas Someş

Dum la turka erao la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. Dum la historio ofte venis ekzekutitoj, ekzemple armenoj. Krome estis ofte atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj. La departemento formiĝis en 1876 el diversaj partoj.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio. Inter 1938-1945 laŭ Dua Packontrakto de Vieno la tuta parto revenis al Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Live Search

**Live Search** () estas interreta serĉilo kreita de la entrepreno Mikrosofto kaj de ties interreta portalo MSN. *Windows Live Search* estas parto de *Windows Live*.

## Origino 
La nomo *Live Search* konsistas el la anglaj vortoj *live*, kiu signifas "vivon", sed ankaŭ "nun", "aktuale", kaj *search*, "serĉi". Esperanta traduko povus esti "tuja serĉado".

## Eksteraj ligiloj 
* Serĉmenuo kaj trarigardo Live Search
* Live Search - interreta serĉado

Kategorio:Interretaj serĉiloj
Kategorio:Mikrosofto
Papeeto

**Papeeto** (tahitie: *Pape’ete*) estas franca komunumo kaj la ĉefurbo de la transmara teritorio Franca Polinezio. Ĝi estas la plej granda urbo de la insulo Tahitio. La havenurbeto Papeeto kun  loĝantoj kaj  loĝantoj en la kunurbaĵo, situas ĉe la nordokcidenta bordo de la insulo. La urbo havas areo de  kaj popoldenson de .

eta|maldekstra|Situo de Papeeto (ruĝe) en Tahitio
La haveno situas en aperturo en la rifo. Ne multe rememorigas pri la kolonia urbo; la ĉinaj lignaj domoj, la francaj vilaoj kaj aliaj koloniaj konstruaĵoj ofte estas anstataŭigitaj per betonaj apartementaroj. Ekde la 1960-aj jaroj precipe landinternen aperis novkonstruaĵoj. Oni parolas tahitie; ofte estas protestanta (54%) aŭ romkatolika (30%). Oni ankoraŭ pagas per la CFP-franko sed baldaŭ per la eŭro. La flughaveno Faaa situas kvin kilometrojn de Papeeto. La nomo *Pape’ete* signifas *Akvo el la korbo*. La biero kiu estas farata en Papeeto nomiĝas Hinano.

## Historio 
Antaŭ 1820 Papeeto estis ne pli ol marĉo kun kelke da kabanoj de loĝantoj. Sed en 1820 aktivuloj de la Londona Misiista Societo decidis ekloĝi tie. Reĝino Pomaré decidis de tempo al tempo ankaŭ loĝi tie. Ŝi faris ĉefurbon el ĝi kaj jam baldaŭ pli hompleniĝis en la havenurbo. En 1830 La haveno fariĝis dumvoja haltejo por balenĉasistoj, vaporŝipoj kaj kargoŝipoj. Kaj ankaŭ kompanioj establis sin ĉe la haveno.

En 1842 Tahitio fariĝis franca protektorato kaj du jarojn pliposte la duono de la urbo estis detruita de granda incendio. En 1904 parto de la urbo estis forviŝita pro ŝtormfluso. En 1914, la komenco de la Unua Mondmilito, Papeeto estis bombardita de du germanaj krozoŝipoj. Ekonomia krizo furiozis ĝis en 1964 ĝi fariĝis mararmea kaj aerarmea bazo kaj oni establis centron por nuklea esplorado. La lastaj dekadoj Papeeto havis rapidan kreskon de la popolo, interalie pro 35 000 novuloj el Francio.

## Kvartaloj de Papeeto 
* Manuhoe
* Tipaerui
* Vallée de la Mission
* Vaininiore
* Vallée Sainte-Amélie
* Tarahoi
* Mamao
* Paofai
* Puea
* Taunoa
* Patutoa
* Orovini

## Vidindaĵoj 
* Foiro de Pirae
* Tombejo de Uranie
* Paofai-templo
* Muzeo de Nigra-Perlo
* Bugenvilea-parko
* Domo de reĝino Marau
* Katedralo de Belvédere

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

## Referencoj 

Kategorio:Geografio de Franca Polinezio
Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Jan Křtitel Vaňhal

**Jan Křtitel Vaňhal** (en la germana „Johann Baptist Vanhal") (naskiĝis la 12-an de majo 1739 en Nechanice en Bohemio – mortis la 20-an de aŭgusto 1813 en Vieno) estis ĉeĥa komponisto de la 2-a duono de la 18-a jarcento, verkinta en klasikisma stilo.

En Vieno, kie li pasigis plejparton de sia vivo, li origine studis ĉe Karl Ditters von Dittersdorf. Kun sia instruisto kaj kun Wolfgang Amadeus Mozart kaj Joseph Haydn li kunludis en arĉkvarteto.
Krom restado en Vieno li pasigis stude du jarojn en Italio kaj kun la grafo Erdödy vizitis Hungarion kaj Kroation.

Li apartenas al la unuaj komponistoj, kiuj kapablis vivteni sin per muzikinstruado kaj enspezoj el siaj verkoj. Liaj pianokomponaĵoj apartenas ĝis nun al aprezata pedagogia materialo.

Inter liaj 1300 komponaĵoj troviĝas pli ol 100 kvartetoj, 76 simfonioj, serenadoj kaj multnombraj kamerkomponaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* www.wanhal.org the Johann Baptist Wanhal Association 
* nekompleta listo de verkoj
* selektita diskografio  
* Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknoto ) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage)

### Sondosieroj 
* Koncerto C maĵor por fagoto kaj orkestro

### Muzikaj videodosieroj 
* Simfonio e minor
* Koncerto C maĵor por violono

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Klasikepokaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Maros-Torda

**Maros-Torda** (maroŝ-) estis historia reĝa departemento en orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, germane **Mieresch-Thorenburg**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Maros-Torda
eta|300px|dekstra|Departementejo de Maros-Torda
* Departementejo: Marosvásárhely
* Areo: 4188 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 219.589 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 89&nbsp;730 (56,5%) hungaroj
* 6&nbsp;506 (4,1%) germanoj
* 55&nbsp;635 (35%) rumanoj
* 6&nbsp;906 (4,3%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 134&nbsp;166 hungaroj
* 8&nbsp;312 germanoj
* 71&nbsp;909 rumanoj
* 5&nbsp;202 ceteraj

## Administracio 
Estis 5 distriktoj:

* Suba-Maros, distriktejo: Marosvásárhely samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Supra-Maros, la sama, kiel Suba-Maros
* Nyárádszereda, distriktejo: Nyárádszereda
* Suba-Régen, distriktejo: Szászrégen samtempe konsilantrajta urbo
* Supra-Régen, distriktejo: Magyarrégen

La departemento situis sur malebenaĵo, parte en orientaj Karpatoj, parte en baseno de Transilvanio. Grava rivero estas Mureş. La departemento estas kultura centro de la hungara minoritato.

Dum la turka erao la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. Dum la historio ofte venis ekzekutitoj, ekzemple armenoj. Krome estis ofte atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj. La departemento formiĝis en 1876 el diversaj partoj.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio. Inter 1938-1945 laŭ Dua Packontrakto de Vieno la pli granda parto revenis al Hungario. Inter 1947-1965 oni formis aŭtonoman teritorion por la hungareco. En 1990 en Marosvásárhely rumanoj draste atakis la hungarojn, estis eĉ mortintoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Lago de Bielo

**Lago de Bielo** (, ) estas lago en la okcidento de Svislando. Ĝi estas konektita kun la Lago de Neŭŝatelo per la rivero Thielle (germane Zihl) kaj la Lago de Morato per rivero Broye. Je ĝia norda fino situas la urbo Bielo.

Vinifuni estas funikularo super Lago de Bielo. La linio kondukas de Ligerz (Talstation) je 437 m al Prêles je 820 m sur altebenaĵo Tessenberg, parto de la Ĵurasa montaro. La linio havas longon de 1 198 m kun diferenco de alteco de 383 m kaj maksimuma deklivo de 40%.

## Duoninsulo Sankt-Petro-Insulo 
Ĉe la suda flanko de la lago situas la duoninsulo Sankt-Petro-Insulo, kiu estas konata, ĉar sur ĝi dum pluraj semajnoj restadis la konata verkisto kaj pedagogo Jean-Jacques Rousseau.
eta|maldekstra|300px|Mapo de la lago

La 30an de aŭgusto 2013 la postsomera kunveno de Svisa Esperanto-Societo SES okazis sur la insulo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
Bielo, Lago de
Bielo, Lago de
Bielo, Lago de
Kudzuo

***Kudzuo*** aŭ *kudzu-planto* (, ) estas plantospecio el la familio de fabacoj, kiu origine venas el Japanio kaj en 1876 estis kunportita en Usonon, kiam la japana registaro - okaze de la 100-jara ekzisto de Usono - aranĝis tie ĝardenon kun japanaj plantoj. Oni uzis la planton en la 1930-aj jaroj por plantizi voj-randojn, por eviti erozion. 

Bedaŭrinde, kudzuo trovis en sudorienta Usono elstarajn kreskajn kondiĉojn kaj disvastiĝis eksplode pro manko de la naturaj malamikoj kiuj ekzistas en Japanio. Hodiaŭ, la planto kovras ĉ. 30 000&nbsp;km² kaj kreskas kelkfoje eĉ 30 cm en tago. 

La planto kovrokreskas dum mallonga tempo domojn, arbojn kaj ĉion. Ĝi povas dum kelkaj monatoj plene kovri domon.

Kudzuo mem estas tre utila planto, oni povas uzi ĉiujn ĝiajn partojn, kaj bestoj ŝatas ĝin manĝi. En Japanio, kudzuo estas ankaŭ kuracplanto. 

## Vidu ankaŭ 
* Centr-usonaj foliarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Kudzu-fotoj 

Kategorio:Faboideoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Kuracplantoj
Pedras de Maria da Cruz

''''* estas municipo kun urbaj rajtoj en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Norte de Minas* kaj en la mikroregiono *Januária''. Fondita en 1992, laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
 
eta|maldekstra|250px|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Verkista laborkomunumo Helikon

'*Verkista laborkomunumo *Helikon*** (**Helikoni írói munkaközösség*') estis libera laborkomunumo de hungaraj verkistoj kaj poetoj de Transilvanio, Rumanio, kies forumo inter 1926 kaj 1944 ĉiujare renkontiĝis unufoje en Brâncoveneşti laŭ la invito individua de János Kemény. Okaze de la unua kunsido en julio 1926 oni debatis la situacion de la transilvania hungara literaturo kaj decidis la fondon de la verkista laborkomunumo sub nomo *Helikon*. 

## Helikonanoj 
Je la fondo János Kemény sendis invitilon al 28 verkistoj, sed lastfoje en aŭtuno 1944 55 verkistoj konsideris sin helikonanoj. La fondintanoj estis: Lajos Áprily, Miklós Bánffy, Oszkár Bárd, János Bartalis, Mária Berde, Károly Endre, Irén Gulácsy, Domokos Gyallay, Sándor Hunyady, Sándor Kacsó, Imre Kádár, János Kemény, Károly Kós, Dezső Kovács, Aladár Kuncz, Ernő Ligeti, Sándor Makkai, Károly Molter, Dániel Nagy, József Nyírő, Lajos Olosz, Sándor Reményik, Domokos Sipos (pro malsano li ne povis partopreni), Mária Szabó Szentmihályiné, Jenő Szentimrei, István Szombati-Szabó, Géza Tabéry, Áron Tamási, László Tompa.
Poste fariĝis helikonanoj la jenaj: István Asztalos, Ferenc Balázs, Károly Császár, Jenő Dsida, Zoltán Finta, László Gagyi, Andor Járosi, Zoltán Jékely, Benő Karácsony, Jenő Kiss, László Kovács, Imre Lakatos, László Makkai, Rodion Markovits, Albert Maksay, Pál Moldován, Iván Ormos, Károly Pakots, László Szabédi, György Szántó, Ferenc Szemlér, László Szenczei, Sándor Tavaszy, Emil Vásárhelyi Z., Zsigmond Vita kaj Albert Wass.

## Laboro 
La verkistoj invititaj por kelkaj tagoj estis la gastoj de János Kemény en lia kastelo kaj debatis la aktualajn problemojn de la literaturo kaj kultura vivo hungara en Transilvanio. Pri la debatoj kaj decidoj oni redaktis protokolon kaj sendis maŝinskribitan kopion de ĝi al ĉiuj partoprenintoj.
Ĝis 1939 la laborkomunumo ĉiusomere renkontiĝis, sed post la komenco de la Dua mondmilito nur unufoje, en 1942. Dum la milito la helikonanoj (memkompreneble ne ĉiuj) renkontiĝis en la loĝejo de János Kemény, en la iama *Múzeum utca 6* (Strato Muzeo) en Kluĵo. Pri tiuj renkontoj kaj pri tiu de 1933 ne restis skribitaj protokoloj.

## Revuo kaj eldonejo 
La revuo de la laborkomunumo estis Erdélyi Helikon kaj la verkoj de la verkistoj estis plejparte eldonitaj de Erdélyi Szépmíves Céh.

## Bibliografio 
*Ildikó Marosi: *A Helikon és az Erdélyi Szépmíves Céh levelesládája*. 1924-1944. I-II.
*Marosi Ildikó: *Kis\Helikon\Könyv Versailles-i repkény*. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2004.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Fotoj pri helikonanoj.
*http://mek.oszk.hu/03600/03628/index.phtml Enciklopedio de rumania hungara literaturo. 
Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Reunia ermitkolombo

La **Reunia ermitkolombo** aŭ **Reunia ermitibiso** aŭ **reunia ibiso** (vidu sube) () estas formortinta birdo komence de la 18-a jarcento, kiu estis endemia de la insulo Reunio. Ĝi estis probable la sama birdo malkaŝita de portugalaj maristoj tie en 1613 kaj ĝis antaŭ nelonge supozis biologoj, ke ĝi estas membro de la familio de ermitkolomboj, kaj estis nomita "Reunia ermitkolombo" (*Raphus solitarius*), klasita kiel parenco de la Dido.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Pelecaniformes - pelikanoformaj
**Threskiornithidae - treskiornitedoj
****Threskiornis* Gray, GR, 1842 - treskiornito, ibiso
****†*Threskiornis solitarius* (de Sélys Longchamps, ME, 1848) - reunia ibiso

Tiu birdo estis foje klasita kiel *Victoriornis imperialis* (la "Reunia ermitkolombo" aŭ "Blanka dido" laŭ priskriboj kaj pentraĵoj – la lasta evidente montris albinan didon el Maŭricio) kaj *Borbonibis latipes* (laŭ la unuaj ostoj de ibiso trovitaj, antaŭ oni faris informon pri la konekto kun la ermitkolombo). La adjektivo *solitarius* (soleca) devenas el *Raphus solitarius* priskribo de Barono Edmond de Sélys Longchamps en 1848, sed la ekzisto de la specio ne estis konfirmita ĝis la malkaŝo de la ostoj en Reunio en malfrua 20-a jarcento. La malkaŝo, ke fakte estis ibiso perfekte taŭgas kun tio kion la unuaj vizitantoj diris pri plumaro kaj kutimaro. La konfuzo povas estis eksplikata pro la fakto, ke la *solitaire* estis uzata de verkistoj de la priskriboj kiel priskriba vorto pri la solecaj kutimoj de la ibiso kunhavitaj kun la Rodrigesa ermitkolombo, sed estis interpretata de sciencistoj kiel indiko de taksonomia rilato.

La reunia ibiso vivis solece en densaj arbaroj proksimaj de fluanta akvo, kie ĝi manĝis senvertebrulojn kiel vermoj kaj krustuloj kiujn ĝi prenis el la grundo per sia longa beko. Kaze de minaco ĝi klopodis foriri ĉefe per kurado, uzante siajn flugilojn kiel helpo por ŝvebi mallongajn distancojn, ĉefe subdekliven.
Ĝi havis blankan plumaron, kun nigraj flugilpintoj kaj vosto, kaj malhela kaj nuda kapo. Beko kaj kruroj estis longaj, la unua maldika kaj iome subenkurbita. Ĝi aspektis kiel eta Blanka ibiso kun mallongaj flugiloj.

La lasta vidaĵo de "Reunia ermitkolombo" okazis en 1705, kun indiko, ke la specio tre verŝajne iĝos formortinta tuje en tiu sama jarcento.

Alia nomo *Reunia nefluganta ibiso* estas misa ĉar informo de vizitantoj kaj mezuro de ostoj indikas, ke temis pri specio en tiu direkto, sed kiu povis ankoraŭ *flugeti post kura ekflugo*.

## Vidu ankaŭ 
* Maskarenaj arbaroj

## Referencoj 
*  Ekstingita specio

Kategorio:Kolomboformaj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Reunio