Donald Trump

**Donald John Trump** (, angle prononcita ˈdɒnəld_dʒɒn_trʌmp) (naskiĝis la  en Novjorko, Novjorkio, Usono) estis la 45-a Prezidento de Usono de 2017 ĝis 2021, grandskala posedanto de tero kaj konstruaĵoj, miliardulo, iama stelulo en televida filmserio (lia stelo estas sur la Trotuaro de famo en Holivudo, Los-Anĝeleso, Kalifornio). En la Prezidentaj Balotoj la 8-an de novembro 2016 li ricevis preskaŭ tri milionojn malpliajn da voĉdonoj ol sia oponanto de la Demokrata Partio Hillary Clinton, sed venkis per rezulto 306 kontraŭ 232 elektant-voĉoj.

Li ekoficis kiel 45-a Prezidento de Usono, la , kaj la ofico daŭris ĝis la . Post venko en dua prezidanta baloto fine de 2024, li ekoficis kiel 47-a Prezidento de Usono, la , kaj la ofico laŭplane daŭru ĝis la .

## Deveno de avoj 
Ĉiuj liaj avoj devenas de Eŭropo. Lia avo, Frederick Trump, naskiĝis en Germanio, en la komunumo Kallstadt (tiam, en reĝlando Bavario) en 1869. Li elmigris el la Germana Regno en la jaro 1885, tiam sub la nomo *Friedrich Trumpf*, sed poste li komencis skribi la nomon en angligita formo, *Trump*; li ŝanĝis ankaŭ sian antaŭnomon al *Frederick*.

Lia patrino naskiĝis en Foraj Hebridoj en Skotlando kiel *Mary Anne MacLeod*.

## Agado en politiko 
]]

Dum la jaroj 1964–1987 li estis ano de Demokrata Partio,  de la jaro 1987 ĝis 1999 de la Respublikana Partio, poste en la **Partio de Reformoj**. En 2001, li revenis al Demokrata Partio, kaj en 2009 li denove aniĝis al la Respublikana Partio. Dum la jaroj 2011-2012 li estis senpartia, kaj poste li aniĝis al la Respublikana Partio, kies ano li ĝis nun estas.

En la jaro 2015, li estis en la Listo de miliarduloj en la loko 405, laŭ la revuo "Forbes". Lia havaĵo estas ĉirkaŭ 4 miliardoj da usonaj dolaroj.

## Prezidenta kampanjo, 2016 
eta|eta|maldekstra|emblemo de la Prezidenta Kampanjo 2016 de Donald Trump, kun la slogano "Igu Usonon denove grandan" (Make America Great Again)
eta|maldekstra|365px|Mapo kun la rezultoj de la Prezident-balotoj 2016
Trump anoncis sian kampanjon la 16-an de junio 2015, kune kun la kampanja devizo *Make America Great Again* ("igu Usonon denove granda"). Li estis en la komencaj fazoj de la elektoprocezo la plej sukcesa el la respublikanaj kandidatoj, gajninte pli da voĉoj en Nov-Hampŝiro, Sud-Karolino, kaj Nevado ol iu ajn el la aliaj, kaj en Iovao atinginte la duan rangon (post Ted Cruz). Lian kandidatecon subtenis interalie du respublikanaj ŝtatestroj, nome Chris Christie (Nov-Ĵerzejo) kaj Paul LePage (Majno) kaj du respublikanaj kongresanoj Chris Collins (Nov-Jorkio) kaj Duncan D. Hunter (Kalifornio),, kaj la eks-ŝtatestrino de Alasko (kaj en 2008 vicprezidenta kandidato) Sarah Palin.

Trump ricevis multe da tutmonda atento pro siaj komentoj pri sendokumentaj enmigrintoj en Usono, pro sia promeso perforte igi Meksikon pagi muron inter la du landoj, kaj pro sia promeso bari islamanojn de la rajto enveni la landon. Diversaj aŭtoroj rimarkis, ke li profitis aŭtoritatemajn dekstrulojn en sia prezidenta klopodo de 2016.
En la Prezidentaj Balotoj la 8-an de novembro 2016 li venkis per rezulto je 290 kontraŭ 217 elektist-voĉoj la kontraŭ-kandidaton de la Demokrata Partio, Hillary Clinton

Li venkis fine de 2024 en la prezidentaj balotoj por iĝi prezidanto ekde januaro 2025. Elon Musk de tiam aperis kiel ĉefa aliancano.

Jam de la komenco Trump montriĝis preta trudi sian politikon. Kiam li sukcesis venki en balotado por iĝi prezidanto ekde 2025, kaj jam dum la lastaj monatoj de 2024 ripete li faris deklarojn, ke li klopodos rekuperi la kontrolon de la Panama kanalo por Usono, kun la ekskuzo, ke vorko iam farita de Usono fakte estas nun profito por ĉina ekonomio. Tiu deklaro kongruis kun samaj montroj de usona ekspansiismo, kiel la intenco de Trump akiri Gronlandon, aligi Kanadon kiel nova subŝtato usona aŭ alinomi la Golfon de Meksiko kiel Golfo de Ameriko, en la usona tendenco kompreni Amerikon kiel Usonon.

## Politika ideologio 
Pluraj aŭtoroj identis la subtenantojn de Trump kun la movado "alternativa dekstro" (alt-right), kiu estas ligata al blanka naciismo. Li estas ankaŭ identigita kun prakonservismo, ideologio aperinta (malgraŭ sia nomo) dum la finaj jaroj de la malvarma milito. Laŭ politika enketisto Bruce Wilson, "Trump antaŭenigas kernajn prakonservismajn politikojn, projektitaj en 'The Next Conservatism' — rekonstruado de infrastrukturo, protektismaj komercaj tarifoj, sekurigo de la landlimoj kaj ĉesigo de enmigrado, sendanĝerigo de indikitaj internaj malamikoj, kaj izolismo."

## Familia vivo
[eta|maldekstra|Donald J. Trump, la 45-a [Prezidento de Usono kun la Unua Damo de Usono Melania Trump en la Balo de Libereco dum la Inaŭgura Tago]]La unua edzino Ivana Trump (naskita kiel **Ivana Marie Zelníčková** la ) estas ĉeĥe naskita uson-enmigrinta manekeno kaj verkisto. Ŝi estas konata ĉefe kiel la unua edzino (1977–1992) de sia dua edzo, Donald Trump kaj la patrino de tri el liaj kvin idoj (Donald Trump la juna, Ivanka Trump, kaj Eric Trump). Ŝia unua edzo estis Alfred Winklmayr (1971–1973 aŭ 1976), kaj post Trump (kies familian nomon ŝi plu tenas) sekvis Riccardo Mazzucchelli (1995–1997) kaj Rossano Rubicondi (2008–2009).

Ŝi naskiĝis en la moravia urbo Zlín. Ŝi ricevis universitatan gradon (magistran) pri Korpa trejnado de la praga Universitato de Karolo. Ŝi forlasis Ĉeĥoslovakion kaj transloĝiĝis al Montrealo, kaj poste migris al Novjorko por reklami la montrealan Olimpikon. Tie ŝi ekkonis kaj edzigis s-ron Trump.
Ivana Trump estas konata ĉefe kiel la unua edzino (1977–1992) de sia dua edzo, Donald Trump kaj la patrino de tri el liaj kvin idoj (Donald la juna, Ivanka, kaj Eric).

Marla Maples estas usona aktorino kaj de 1993 ĝis 1999 ŝi estis la (dua sinsekva) edzino de Donald Trump; en 1993 antaŭ ol ili geedziĝis, ŝi naskis lian duan filinon (kvaran infanon) Tiffany.

Melania Trump (nasknomo: Melania Knavs aŭ Melania Knauss, ŝi naskiĝis la 26an de aprilo 1970 en Sevnica, Slovenio (tiam en Jugoslavio, kaj ŝi parolas kvin lingvojn flue (slovenan, serban, germanan, francan, anglan) estas juvelartistino kaj eks-manekeno kaj (ekde 2005) la tria edzino de Donald Trump kaj la patrino de lia kvina infano, Barron. Post manekena kariero en Parizo kaj Milano, ŝi transloĝiĝis al Usono, kaj en 2006 civitaniĝis. De la  ĝis la  ŝi estis la Unua Damo de Usono.

  Dosiero:Trump CAUCUS (24471521350).jpg|Donald Trump kun familio.
  Dosiero:Ivana Trump.jpg|Ivana Trump, la unua edzino de Donald Trump, foto el la jaro 2007.
  Dosiero:Marla Maples LF crop.jpg|Marla Maples, la dua edzino de Donald Trump, foto el la jaro 2007.
  Dosiero:Melania Trump 2006-09-27.jpg|Melania Trump, la tria edzino de Donald Trump, foto el la jaro 2006.
  Dosiero:Melania Trump 2011.jpg|Melania Trump, la tria edzino de Donald Trump, foto el la jaro 2011.
  Dosiero:Melania Trump Official White House Portrait.jpg|Melania Trump, la Unua Damo de Usono (la tria edzino de Donald Trump).
  Dosiero:Trump CAUCUS (24767060615).jpg|Ivanka Trump la unua filino de Donald Trump, Iowa, foto el la jaro 2016.
  Dosiero:Donald Trump, Jr. (30309613870).jpg|Donald Trump la juna, la unua filo de Donald Trump.
  Dosiero:Eric Trump RNC July 2016 (cropped).jpg|Eric Trump, la dua filo de Donald Trump.
  Dosiero:Tiffany Trump RNC July 2016.jpg|Tiffany Trump, la dua filino de Donald Trump.

## Gravaj politikaj atingoj 
[eta|maldekstra|[Prezidento de Usono Donald Trump kaj Kim Ĝong-un Ŝtatestro de Norda Koreio, Ĉefkomandanto de la Koreia Popola Armeo, kaj Ĝenerala Sekretario de la Laborista Partio de Koreio dum la renkontiĝo en Singapuro, la 12an de junio 2018]]
[eta|dekstra|La renkontiĝo de la delegacioj de [Usono kun Donald Trump kaj de Nord-Koreio kun Kim Ĝong-un]]
[eta|maldekstra|[Kim Ĝong-un kaj Donald Trump dum la inter kvar-okula renkontiĝo (sen atestantoj)]]
[eta|Donald Trump kaj [Prezidento de Pollando Andrzej Duda kun siaj delegacioj en la Reĝa Kastelo en Varsovio, la 6an de julio 2017]]

La 12an de junio 2018 en Singapuro li renkontiĝis kun Kim Ĝong-un (Ŝtatestro de Norda Koreio, Ĉefkomandanto de la Koreia Popola Armeo, kaj Ĝenerala Sekretario de la Laborista Partio de Koreio), rezulte oni subskribis la enirpermesan interkonsenton kaj anoncis la sekvontan renkontiĝon, i.a. la viziton de Kim Ĝong-un en la Blanka Domo (Vaŝingtono) (Usono).

## Ekstera politiko 
### Kubo 
Estis likviditaj ĉiuj atingoj en interŝtataj rilatoj faritaj de la antaŭa prezidanto Barack Obama. Estas malpermesitaj importado de rumo kaj cigaroj, kaj restado de la usonanoj en 433 hoteloj, posedataj de la kuba ŝtato. Estas malpermesitaj ankaŭ la tiel nomataj "edukaj vojaĝoj homo-al-homo", ebligintaj al usonanoj veni al Kubo ekster turisma grupo kaj konatiĝi kun la lando memstare. La usonanoj ne plu rajtas veni al Kubo ankaŭ por partopreni en profesiaj renkontiĝoj, sportaj kaj artaj eventoj kaj konferencoj. Por vojaĝi al la lando ili devas ĉiufoje peti specialan licencon. Usona hotelreto Marriott International estis ordonita ĉesigi operaciojn en Kubo. Posedata de ĝi kompanio Starwood Hotels estis la unua usona hotela firmao, kiu komencis agadon en la insulo post la Kuba revolucio en 1959.

Laŭdire ĉio ĉi estas farita por igi la kuban reĝimon fari demokratiajn reformojn kaj helpi al la ordinaraj kubanoj. Tamen politologoj konsideras tion provo atingi aliajn celojn: igi Kubon rezigni je subteno de la reĝimo de Nicolás Maduro en Venezuelo kaj ricevi voĉojn de kubaj enmigrintoj, opoziciaj al la nuna kuba registaro.

### Siria enlanda milito 
Donald Trump daŭrigis politikon direktitan kontraŭ la reĝimo de la siria prezidanto Baŝar al-Asad kaj subtenis opoziciajn grupojn, sed klopodis laŭeble limigi partoprenon de la usona armeo en la milito. Li plu promesis subteon ankaŭ al la siriaj kurdoj, kiuj estis aliancanoj de Usono en la lukto kontraŭ la Islama Ŝtato kaj grave kontribuis al liberigo de la nord-orienta regiono Roĵavo. Tamen komence de oktobro 2019 la prezidanto subite anoncis tujan fortiriĝon de la usonaj trupoj el Sirio, kio ebligis al la turka armeo komencis operacon kontraŭ la siriaj kurdoj en Roĵavo. Tiu decido elvokis grandan indignon ne nur ĉe la kurdoj, kiuj deklaris ke Usono denove fiuzis kaj perfidis ilin, sed ankaŭ ĉe ambaŭ usonaj partioj, reprezentitaj en la Usona Kongreso. Sian decidon li klarigis per deziro revenigi hejmen la usonajn soldatojn kaj ne plu partopreni lokajn konfliktojn, kiuj ne koncernas la usonajn interesojn. Tamen la sekvan tagon li sendis almenaŭ 3 mil soldatojn al Sauda Arabio, kondukante al akuzoj pri pluaj malkohereco kaj malhonestaj pravigoj.

La  li rakontis ke en 2017 oni proponis al li murdi Baŝar al-Asad, sed li rezignis je la plano pro opono de la tiama Usona Sekretario de Defendo Jim Mattis. Li aldonis diris ke ne bedaŭras ke li ne ordonis mortigi sian sirian kolegon kaj ke li povus fari tion iam ajn se li dezirus. En 2018 Trump publike neis tion.

## Psika sano 
Malkutime en Usono, kie memtrudita etika regulo nome la Regulo Goldwater antaŭmalhelpas, ke fakuloj pri psika sano opinius kontraŭ ŝtata funkciulo sen mem ekzameni lin, diversaj psikologoj kaj psikiatroj verkis publikajn leterojn esprimante zorgon kaj petojn senpostenigi Prezidenton Trump, pro pretendita psika malkapablo plenumi la postenon. La emerita psikiatria profesoro Allen Frances tamen denuncas tiajn leterojn kaj petojn, dirante:

Laŭ la psikiatristo Bandy Lee kaj la ĵurnalisto Chauncey Devega, Trump gvidas "politikan sekton," kiu montras grupan narcisismon. Laŭ Lee, "sistemo, kiel despotismo, tiranio aŭ faŝismo ne vere estas politika ideologio tiom kiom grupa stato malbonsana, kiu fine kondukas al damaĝo al la grupo."

## Esperantlingvaj artikoloj
[alt=A tall rectangular-shaped tower in Las Vegas with exterior windows shimmering with 24-karat gold. It is a sunny day and the building is higher than many of the surrounding buildings, which are also towers. There are mountains in the background. This tower is called the Trump Hotel Las Vegas.|eta|La turo en la rektangula formo de la **Trump-Internacia Hotelo** en [Lasvegaso kun la fenestrovitroj kovritaj per 24-karata oro]]
La mondordo laŭ Donald Trump
- La retorika spektaklo en Usono estas por Eŭropo certe (la tioma) averta pafo.
Volkskrant 29 aprilo 2016

Opinio-kolumno de  Arnout Brouwers

'The Donald'[i] estis tutan semajnon laborinta pri ĝi, sin provizinta per du teleprompters[ii], kaj invitinta ĉiuspecajn figurojn el la gravularo en Vaŝingtono. Sed ĉi ĉio helpis malmulte: lia unua serioze celinta alparolo pri eksterlanda politiko estis, kiel nekohera, tuj flankenŝovita fare de kaj maldekstro kaj dekstro en Usono.

Trump ŝajnas esti tedata de la ‘imperia prezidenteco’ kiu en la Malvarma Milito estiĝis  –  kaj kiu por la Respublikana kaj ankaŭ por la Demokrata gravularo estas super ĉiu dubo: Usono kiel ordiganta potenco en la mondo, kiu aldone akceptas la free rider -konduto[iii] de tutmondaj aliancanoj, ĉar tiu ĉi ordiga rolo havigis al la lando ekscese multan influon pri la mondordo, kio kondukis Usonon al oraj montoj.

Por la Okcident-Eŭropaj aliancanoj, la alparolo estas multe timiga. Tiuj landoj por tro longe alkutimiĝis ilian sekurecon  – inkluzive de la pensado pri ĝi, la financado, kaj 80 procentoj de la realigado –  transdoni al Vaŝingtono, interŝanĝe de liverado de ofte simbolaj defendo-kotizoj kaj certa grado de politika lojaleco.

Kun aŭ sen Trump, la rolo de Usono ja vere ŝanĝas en la mondo

Tamen, Donald Trump ĉi-semajne diris malmultan novan. Eĉ pli miriga, ke Usono "ne devas serĉadi eksterlandajn monstrojn por detrui" estas preskaŭ 200 jarojn aĝa klasikaĵo de John Quincy Adams. Pli proksime ĉe nia tempo, ni aŭdas en Trump la eĥon de Pat Buchanan, ĵurnalisto kaj politikisto en la naŭdekaj jaroj kaj aŭtoro de la artikolo "America First – and Second, and Third ".

Plej granda diferenco: Trump estas ja populara. Malnovaj ideoj algluiĝas pli bone en tempo en kiu la lando laŭ multaj Usonanoj ĵus havas Grandan Depresion malantaŭ si, la pozicio de la meza klaso estas malfortigita, kaj la politika elito  – maldekstra kaj ankaŭ dekstra –  pluparolas kvazaŭ nenio okazis.

Kompreneble Trump ne havas siajn faktojn unu apud la alia, kaj ofte li parolas sensencaĵon  –  kiel kiam li emfazas ke la Usona nuklea arsenalo estu urĝe modernigata, procezo kiu jam delonge estas ekirigita. Aliflanke elreliĝas ankaŭ la kritikistoj, kiam ili metas Trump-on en la saman kaserolon kiel la nazi-simpatizanton Charles Lindbergh.

Eŭropanoj prefere orientiĝu pri la struktura tendenco kiu  – ne atentante tiujn retorikajn batalojn –  estas perceptebla ĉe ĉi tiuj elektoj:  la ŝanĝanta Usona rolo en la mondo, kaj la pli granda distanco al Eŭropo kaj Eŭropa sekureco. La intelekta varianto estis prezentata de alia outsider kiu ne fidis al la komprenoj de la eksterland-politika gravularo (establo) en Vaŝingtono: Prezidento de Usono Barack Obama.

Obama ne volis bruligi al si la fingrojn pri Sirio, lasis federacian kancelierinon Angela Merkel eltiri la maronojn el la fajro en Ukrainio, kaj sidiĝis en la malantaŭa benko dum la kampanjo pri Libio. Trump surtabligas burleskan varianton de Usona limigo de elspezoj, kaj atingos por tio ĉe voĉdonantoj eble pli da atento ol la ekspertoj en Vaŝingtono ŝatus.

Eŭropaj aliancanoj povas elvoki ‘Kia honto!’ kaj esti certaj ke Hillary Clinton, tradicia eksterland-politika falko, iĝos la sekva prezidento. Sed eĉ ŝia engaĝiteco estos moderigata de la humoro kiu regas en la lando, kaj de la forŝoviĝantaj strategiaj prioritatoj en Usono. Nekonsiderante kiu sekvos post Obama, la Eŭropanoj en tiu ĉi necerta epoko, kun ĉiuj siaj problemoj kaj ĉiu sia memdubo, devos ja plie mem lerni pensi   –   kaj agi (,,).

## Partopreno en filmoj
[eta|dekstra|La stelo de Donald Trump sur la [Trotuaro de famo en Holivudo, (Los-Anĝeleso, Kalifornio)]]
Iama stelulo en televida filmserio (lia stelo estas sur la Trotuaro de famo en Holivudo (vidu sube foton de tiu stelo).
Li estis aktoro i.a. en usona televida serio Monk, la filmo rikoltis multajn nomumojn kaj premiojn.

## Fontoj 
La artikolo estas bazitaj sur informoj en la angla Vikipedio: Donald Trump kaj Donald Trump presidential campaign, 2016.

## Plia legaĵo 
* Klare, Michael. La mondo laŭ Donald Trump. 'Le Monde Diplomatique', januaro 2017

* Atako kontraŭ la Kapitolo de Usono

## Galerio 

  Dosiero:Donald Trump and Mike Pence wreath laying ceremony 01-19-17.jpg|La 45-a Prezidento de Usono Donald Trump kaj Vic-Prezidento de Usono Mike Pence, Arlingtona nacia tombejo, la 19-an de januaro 2017.
 Dosiero:President-elect Donald J. Trump and Vice President-elect Mike Pence place a wreath at the Tomb of the Unknown Soldier in Arlington National Cemetery 170119-A-DR853-629.jpg|La 45-a Prezidento de Usono Donald Trump kaj Vic-Prezidento de Usono  Mike Pence, Arlingtona nacia tombejo, la 19-an de januaro 2017.
  Dosiero:Trump tower.jpg|La konglomeraĵ-kompanio de Donald Trump, la sidejo en Manhatano (Nov-Jorko).
  Dosiero:Donald Trump NYMA.jpg|Donald Trump en uniformo de Milit-Akademio en Novjorko, 1964.
  Dosiero:Trump Meets Reagan.jpg|Donald Trump (dekstra) en la Blanka Domo kun Prezidento de Usono Ronald Reagan (1987).
  Dosiero:Obama meeting with Trump 2 (cropped).jpg|La renkontiĝo en la Blanka Domo de la aktuala Prezidento de Usono Barack Obama kun lia sekvanto, la Prezidento-elektito Donald Trump, la .
  Dosiero:Obama_meeting_with_Trump.jpg|La renkontiĝo en la Ovala oficejo de la Blanka Domo de la aktuala Prezidento de Usono Barack Obama kun lia sekvanto, la Prezidento-elektito Donald Trump, la .
  Dosiero:Shinzō Abe met with President-elect Donald Trump (1).jpg|La ĉefministro de Japanio Shinzo Abe kaj Donald Trump.
  Dosiero:Sarah Palin speaks at a rally after endorsing Republican presidential candidate Donald Trump.jpg|Sarah Palin pri Donald Trump en la Ŝtata Universitato de Iovao, 2016.
  Dosiero:Donald Trump (29273256122) - Cropped.jpg|Donald Trump en 2016.
  Dosiero:President Donald J. Trump Leads a Bilateral Meeting with President Andrzej Duda, July 6, 2017.jpg|Donald Trump kaj Andrzej Duda kaj ilia delegitaro dum la oficiala renkontiĝo en la Reĝa Kastelo en Varsovio kadre de la **Trimara Iniciativo** (Balta Maro+Nigra Maro+Adriatiko), la 6a de julio 2017
  Dosiero:President Trump's Trip to Poland (34920988424).jpg|De maldekstro: Melania Trump, Donald Trump, Andrzej Duda kun sia edzino Agata Kornhauser-Duda sur la Placo de Familio Krasiński en Varsovio, dum la oficiala vizito  en Pollando de la Prezidento de Usono, julio 2017
  Dosiero:Trump International Hotel and Tower (Chicago) - DSC09402.JPG|La Internacia Hotelo de Trump en Ĉikago.
  Dosiero:Panama_08_2013_Trump_Ocean_Tower_7085.JPG|La *Trump Hotelo* en Panamo.
  Dosiero:Trump and Rodman 2009.jpg|Donald Trump kun iama usona korbopilko-ludisto Dennis Rodman.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trumpismo

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Dekstra ekstremismo en Usono
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de junio
Kategorio:Usonaj konservativuloj
Kategorio:Usonaj investistoj
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time