open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skribisteto

eta|dekstra|180ra|*Gyrinus substriatus*
La **skribisteto** ankaŭ nomata **gir-skarabeto** (*Gyrinus natator*) estas koleoptero el la familio de la Girinedoj, nome Akvinsektoj.

## Priskribo 
Ĉi tiuj 5 ĝis 7 mm longaj, brilaj blunigraj koleopteroj ofte amase troviĝas en malgrandaj akvoj kiel fosaĵoj kaj (marĉ)lagoj, en fluanta akvo ĝi ne troviĝas. La elitroj havas multajn etajn vicojn da pli helaj punktoj, la piedoj estas ruĝecaj ĝis flavaj, kaj la mezaj kaj plej malantaŭaj piedoj estas padelformaj por pli bona naĝkapableco. La antaŭaj piedoj estas longaj kaj servas kiel preniloj. Rimarkindaj estas la dupartaj okuloj, la koleoptero nome havas kvar; la supra parto rigardas super la akvo kaj serĉas predojn kaj atentas malamikojn kiel birdoj, la malsupra parto rigardas sub la akvo kaj servas por vidi alvenatajn malsatajn fiŝojn.

## Vivomaniero 
La skribisteto povas tre bone naĝi, kaj sur la akvosurfaco kaj sub la akvo, la koleoptero faras turniĝantajn bantformajn zigzagmovojn. Ĝi ankaŭ povas subakve kroĉiĝi al subakvaj objektoj por momente sin kaŝi. La skribisteto kunprenas bobelon sub la akvo. En kazo de danĝero ĝi ankaŭ povas flugi sed tio okazas nur tre malofte. La nutraĵo estas kaptata kaj elsuĉata nur sur la akvosurfaco, kaj konsistas el ĉiaj bestetoj kiuj falas en la akvo kaj ne povas naĝi. Ĝi ankaŭ kaptas predojn kiuj pendas tuj sub la akvosurfaco, kiel ekzemple kulolarvoj. Ĉar la skribisteto kelkfoje troviĝas en aroj de cent ekzempleroj ĝi rapide formanĝas la predojn.

## Reproduktado 
En la printempo la koleoptero metas la ovojn en longaj ovofadenoj kiuj estas fiksataj al objektoj kiel akvoplantoj. La larvo estas vermoforma kaj vivas en la koto de organaj materialoj. Tuj antaŭ la krizalidiĝo la larvo rampas al plantoj kiuj estas super la akvo kaj tie ŝpinas kokonon kaj elkokoniĝas ĉirkaŭ la aŭtuno. Dum ĉi tiu tempo la skribistetoj plej multe vidiĝas kaj ili havas sufiĉe por manĝi ĉar multaj insektoj, kiel la libeloj, mortas en la aŭtuno. La imagino travintras kaj en la sekva printempo ĝi denove komencas novan ciklon.

## En Esperanto 
* La skribisteto, poemo de Guido Gezelle temas pri ĉi tiuj koleopteroj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://users.telenet.be/griza_leono/la_skribisteto.htm  Poemo "La skribisteto" en Esperanto-traduko de Leo De Cooman

Kategorio:Insektoj
Kategorio:Koleopteroj
Mihajlovo

dekstra|eta|220px|Mihajlovo troviĝas en la verda distrikto
dekstra|eta|300px|Preĝejo de Mihajlovo
**Mihajlovo,** serbe **Михајлово,** hungare **Magyarszentmihály** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato en municipo de Zrenjanin.

## Bazaj informoj 
* Loĝantoj: 1004
* Poŝtkodo: 23 202
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo:: ZR

## Demografio 
La vilaĝo ricevis sian nomon pri patrono de la preĝejo. La hungaroj nomumas sian vilaĝon ankaŭ mallonge **Szentmihály**.

La vilaĝo situas laŭ traira flankovojo.

## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Transilvanio vidu: Almásszentmihály!

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Driokopoj

**Driokopoj** (*Dryocopus*, ankaŭ konata kiel **nigraj pegoj** aŭ **nigropegoj**) estas la birdoj de la genro de grandaj povaj specioj de la familio de pegedoj, tipe 35-45 cm longaj. Oni supozas, ke ĝi estas tre proksime rilataj al la amerika genro *Campephilus*, sed ĝi estas parto de entute diferenca stirpo de pegedoj (Benz *et al*., 2006)

La scienca nomo de la genro, *Dryocopus*, devenas de la genitivo de la greka substantivo *δρνς* (*fago*) kaj de la verbo *κόπος* (*frapi*), kio eblus traduki kiel: *"kiu frapas surfage"*. 

## Habitato 
Tiu genro havas reprezentantojn en Norda kaj Sudameriko, Eŭropo kaj Azio; kelkaj sudamerikaj specioj estas endanĝeritaj specioj.

Ties reprodukta habitato estas arbaraj areoj kun grandaj arboj, kie ili faras neston en granda elfosaĵo en mortinta arbo aŭ mortinta arboparto. Ili povas elfosi novan truon ĉiujare kaj tiele ili kreas habitatojn por aliaj birdoj kiuj faras neston en arbotruoj. Ili estas nemigrantaj loĝantoj.

## Aspektoj 
Temas pri ĉu grandaj ĉu mezgrandaj specioj, de nigra plumaro aŭ nigroblanka. Plej parto de tiuj specioj havas ruĝan kronon, ofte kiel kresto. Plej partoj de la specioj havas ankaŭ kelkaj blankajn areojn de plumaro, ĉefe en kapo aŭ en flugiloj, kaj kelkaj havas aldonajn ruĝajn vizaĝajn markojn.

Plumaroj de masklo, ino kaj junulo de ĉiu specio estas kutime diferencaj, ofte pri la amplekso de ruĝo en krono kaj ie pli en kapo.

La flugo de tiuj driokopoj estas forta kaj rekta anstataŭ onda kiel ĉe pegoj de la genro *Picus* kaj la alvokoj estas tipe laŭtaj ridegoj. La tamburado (bekofrapado) de tiuj grandaj birdoj povas estis aŭdata de malproksime.

La pegoj de la genro *Dryocopus* elfosas grandajn truojn per siaj fortaj bekoj por serĉi insektojn, ĉefe larvoj de Koleopteroj aŭ formikoj en arboj. Ili povas manĝi ankaŭ fruktojn, berojn kaj nuksojn.

## Specioj 
La genro Dryocopus enhavas laŭ aktualaj klasigoj sep speciojn de nigraj pegoj ĉu grandaj ĉu mezgrandaj. Tri el ili loĝas ĉefe en la novtropika regiono, du en la paleotropika, unu en la novarkta kaj alia, la nigra pego, en la paleoarkta. Tiuj estas jenaj:
* Strikola nigropego, *Dryocopus galeatus*, kiu montras blankan strion sur kolo.
* Strivizaĝa nigropego, *Dryocopus lineatus*, kiu montras blankan strion sur vizaĝo.
* Blankvizaĝa nigropego, *Dryocopus pileatus*, kiu montras blankajn zonojn sur vizaĝo.
* Stria nigropego, *Dryocopus schulzi*, kiu montras longan blankan strion ĝis pli sube de la kolo.
* Blankventra nigropego, *Dryocopus javensis*.
* Andamana nigropego, *Dryocopus hodgei*.
* Nigra pego, *Dryocopus martius*.

## Referencoj 
* Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **40**: 389–399. 
* Grimmett, Richard; Inskipp, Carol & Inskipp, Tim (1999): *Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives*. Princeton University Press, Princeton, N.J.. ISBN 0-691-04910-6

Kategorio:Pegedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ĥortono

La **ĥortono** (aŭ **orgentono**) estas tiu  agordo, kiu estis uzata en la 16-a ĝis 18-a jarcento por orgenoj diferencis de la ĉambrotono en tio, ke ĝi estis ĝis plentono pli malalta ol ĉi tiu . En la 18-a jarcento oni interŝanĝis ambaŭ nociojn, tiel ke sekve la ĥortono signifis la pli altan agordotonon. Tre maljunaj orgenoj parte estis agordita laŭ la t.n. klariontono, kiu estis ankoraŭ malgrandan tercion pli alta ol la ĉambrotono. Kiel kialon por la pli alta agordo oni indikas, ke la grandaj preĝejosalonoj bezonus pli penetrantan tonon ol ĉambroj aŭ koncertejoj. Ĉi tiu diferencigo perdiĝis en la paso de la frua 19-a jarcento, kiam la ĉambrotona agordo iĝis pli alta.

## Literaturo 
*Hans Gebhard: *Praktische Anleitung für die Aufführung der Vokalmusik des 16. bis 18. Jahrhunderts*, Frankfurt/Leipzig 1998, ISBN 3-876-26170-8

## Fontoj 
Kategorio:Muzika teorio
Hrkovce

**Hrkovce,** hungare **Gyerk** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
eta|dekstra|330px|Hrkovce situas en la plej griza distrikto
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 320
* Alto super marnivelo: 205 m
* Aŭtokodo: LV...
* Poŝtkodo: 935 89
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zvolen-Šahy. La lasta troviĝas 4&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1156 en formo *"Gyrki"*. La kampoj longe apartenis al vicpastro de Esztergom. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1910 loĝis tie 567 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolyság, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 339 da homoj (196 hungaroj, 140 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Katarino de 1770, en 1809 klasikismiĝis, post jarcento renoviĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Iňa

**Iňa** (hungare *Ény*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice. 
 
## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Šurany-Levice. La lasta troviĝas 15 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1156 en formo *"Eng"*. La vilaĝanoj tributis al ekleziuloj de Esztergom. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1910 loĝis tie 322 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Vráble, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 209 da homoj (184 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Štefanovičová

**Štefanovičová,** hungare **Tarány** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. La oficiala slovaka nomo estis **Taráň** ĝis 1948, poste nomiĝis pri Samuel Dobroslav Štefanovič.
eta|dekstra|330ra|Štefanovičová situas en la plej griza distrikto

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 145 m
* Loĝantaro: 260
* Poŝtkodo: 951 15
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso:

## Situo 
Štefanovičová situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Nitro troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la loko devenis el 1268. En 1910 tiu loko ne estis memstara vilaĝo, eĉ estis 2 apudaj lokoj Suba kaj Supra *Tarány*. Ĝis 1919 tiu loko apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu loko situis ĉe la nova landolimo, ĉe la hungara flanko. En 2001 loĝis tie 260 da homoj, (255 slovakoj).

## Famuloj 
En la iama Tarány naskiĝis hungara piaristo Ince Vida.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Kvorumo

**Kvorumo** (el la latina *quorum*) estas difinita minimuma kvanto de ĉeestantoj en kunveno (ofte parlamento), necesa por ke iu ajn decido, proklamo aŭ leĝo havu leĝan valoron.

Kvorumo povas esti difinita kiel senpera kvanto aŭ kiel rilatumo al plena kvanto de la membroj.

Por decidoj de malsama graveco ĉe la sama kunveno povas esti uzataj malsamaj kvorumoj.

Kutimaj variantoj estas:
* Kunveno rajtas decidi, se ĉeestas pli ol duono aŭ pli ol 2/3 da la ĉiuj membroj
* Kunveno faras decidon, se jese voĉdonas pli ol duono aŭ pli ol 2/3 da la ĉiuj membroj

Se kvorumo ne estas (minimuma bezonata kvanto de la membroj ne ĉeestas) la kunveno kutime ne komenciĝas aŭ ĉesiĝas.

Kategorio:Politiko
Kategorio:Asocioj
Grupo-teorio

eta|dekstra|180px|**Diagramo de Cayley**
La **grupo-teorio** aŭ **grupoteorio** aŭ **teorio de grupoj** studas en ĝenerala formo operaciojn, kiuj estas plej ofte uzataj en matematiko kaj en ĝiaj branĉoj, ekz-e adicion de nombroj, adicion de vektoroj, sinsekvan plenumadon de transformoj ktp. Samtempe, teorio de grupoj studas ne arbitrajn operaciojn, sed nur tiajn, kiuj havas kelkajn bazajn ecojn, listigitajn en la difino de grupo.

## Vidu ankaŭ 
* Grupo
* Grupo de Lie
* Grupo de Poincaré
* Komuta grupo
* Kvocienta grupo
* Simetria grupo
Melodramo

[eta|dekstra|250px|La pentraĵo *Melodramo*, de [Honoré Daumier (1856-1860), reprezentantan tipan scenon en pariza teatro, nun en la *Nova Pinakoteko* de Munĥeno, Germanio.]]
En **melodramo** (de la greka *melos*, 'kanto, muziko', kaj *dramo*, 'ago'; do 'muzikdramo' aŭ 'muzika teatraĵo'); al la teksto de aktoro aliĝas muzika kolorigo fone - ĉefe, se temas pri tragediaj aŭ duontragediaj momentoj. Tiuspecaj dramoj de la turno de la 18-a al la 19-a jarcento ĝenerale prilaboras emociajn historiojn, kaj poste oni donis tiun nomon ankaŭ al tiuj jam senmuzikaj dramoj, kiujn oni prezentis en patosa stilo kaj poste ankaŭ al kino kaj al serioj de televido.

Kutime tiu ĝenro asocias al populara gusto, ne tre edukita en arto. En ĝi devas esti aŭ estas tre ofte kaj bonuloj kaj malbonuloj, do simplaj roloj.

Kategorio:Muziko
Kategorio:Teatro
Kategorio:Kino
Kategorio:Televido
Pál Binder

**BINDER Pál**, pseŭdonimo *Mátyás Pál* estis rumanuja hungara kulturhistoriisto, lokhistoriisto naskita en Bod la 9-an de marto 1935 kaj mortintas en Braŝovo la 21-an de junio 1995.

## Biografio 
La gimnazion Binder finis en Braŝovo en 1952 kaj li havigis diplomon de instruisto en la Bolyai Tudományegyetem pri geografio-geologio en 1956. Li doktoriĝis per disertacio pri historia geografio de Braŝovo en Iaşi en 1971. Li instruis en Jimbolia, ekde 1959 li estis bibliotekisto en Braŝovo, ekde 1968 denove instruisto. Liaj ĉefaj esplorkampoj estis la hungara-saksa-rumana kunvivado kaj la lokhistorio.

## Verkoj 
* *Utazások a régi Európában*, szerk., Bk., 1976;
* *A céhes élet Erdélyben*, vál. (kun Kovách Géza), Bk., 1981;
* *Közös múltunk*, studoj, Bk., 1982;
* *Utazások a török birodalomban*, vál., szerk., Bk., 1983;
* *Az erdélyi magyar evangélikus egyházközségek és iskolák története és névtára* (1542-1861), Brassó, 1993.
* *Az erdélyi fejedelemség román diplomatái vagy románok az erdélyi fejedelemség külügyi szolgálatában*, s. a. red., antaŭparolo Mihály Sebestyén, Mvh., 1996;

## Literaturo 
* Krajnik-Nagy Károly: Három nyelven a Cenk alatt. Dr. B. P. Brassói Lapok 1978/26.
* Kovács István: Utazások a régi Európában. Keresztény Magvető 1978/3-4.

## Eksteraj ligiloj 
* Heredaĵo de aŭtoro http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=703 

Binder, P
Taverno

eta|maldekstra|200ra|Afiŝo pri franca luksa taverno el la 19-a jarcento.
**Taverno** (de la latina *taberna*) estas drinkejo aŭ popola restoracio. La signifo de la termino tamen multe diferencas de regiono al regiono. Ofte temas pri simpla populara esprimo; ofte la vorto estas leĝe priskribita kaj difinas kiajn trinkaĵojn kaj/aŭ manĝaĵojn oni povas akiri tie, aŭ kiu rajtas viziti ĝin. Ekzemple en Kebekio ĝis 1988 taverno estis drinkejo rezervita por viroj. En Flandrio taverno estas luksa trinkejo, kie eblas ankaŭ manĝi. En iuj regionoj taverno estas esprimo por mizera drinkejo, mizera restoracio, kie plejparte kunvenas fiŝkaptistoj aŭ velistoj. La atmosfero kaj menuo de de tiaj tavernoj estas celitaj por fiŝkaptistoj kaj velistoj, ne por turistoj.

## Referencoj 
Kategorio:Gastronomio
Kategorio:Trinkejoj
Kategorio:Manĝejoj
Smokie

**Smokie**, komence literumita **Smokey**, estas angla muzika grupo, kiu estis fondita en la jaro 1965 kaj atingis siajn plej grandajn sukcesojn en la 70-aj jaroj. Smokie ludis glamrokan muzikon. La grupo ekzistas ĝis hodiaŭ eĉ en ŝanĝita konsisto.

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1965
Gipsy Kings

**Gipsy Kings** estas cigana muzika grupo devenanta el Francio. Ili estas parencaj ciganaj muzikistoj, plej multe konataj pro sia katalunia rumbo, flamenka muziko kaj aliaj.

Kategorio:Cigana muziko
Kategorio:Ciganaj muzikistoj
Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Dancmuziko
Kategorio:Flamenkaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1978
Enigma (muzika grupo)

**Enigma** estas diskoteka muzika grupo fondita en la 80-aj jaroj. Iliaj nuraj singloj estis "Ain't No Stopping" kaj "I Love Music", kiuj lokiĝis sur 11 kaj 25 loko sur angla hitparado de kantoj.

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1990
Lajos Szini

**SZINI Lajos** (sini) plumnomo *Laji bá* estis rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro, verkisto naskita en Szárhegy la 2-an de julio 1891 kaj mortinta samloke la 5-an de julio 1933.

## Biografio 
Lajos Szini finis la gimnazion en Gyergyószentmiklós. Li redaktis la gazetojn *Borszéki Lobogó*, *Székely Föld*, inter 1923 kaj 1933 la gazeton *Székely Szó*. Li estis kunlaboranto de pluraj samtempaj gazetoj.

## Verkoj 
* *Őzholló* (kun desegnaĵoj de Sándor Szopos, 1926),
* *Góbéságok* (1933),
* *Nyüszkölés a feredőn s a nagy víz martyán* (1937).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Szini, L
Szini, L
Kolorkonservo

**Kolorkonservo** () estas fenomeno de partikla fiziko, pro kiu ne eblas trovi liberajn kvarkojn, kvankam ekzisto de kvarkoj estas nepridubebla - ili bone priskribas sistemon de elementaj partikloj, aparte hardonoj, kaj observeblas en ili kiel partonoj ĉe profunde neelastaj kolizioj.

La teorio, kiu donas kialon por kolorkonservo estas ke gluonoj, la kalibraj bosonoj kiuj transdonas fortajn interagojn, estas mem objekto de la forta nuklea forto kaj havas kolorŝargon. Do, ili kvazaŭ interagas kun si mem, kaj pro tio kvarkoj interagas des pli forte ju pli granda estas la distanco inter ili. Sekve, por apartigi kvarkon aŭ eĉ detiri ĝin al pli-malpli signifa distanco oni bezonus enorme grandan kvanton de energio. Tiu ĉi teorio ankaŭ eksplikas multajn aliajn fenomenojn, ekzemple aperon de hadronaj strioj dum profunde neelastaj kolizioj.

Poste la teorio de kolorkonservo iĝis harmonia parto de kvantuma kolordinamiko - la matematika teorio kiu pristudas fortajn interagojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kvantuma mekaniko

Kategorio:Partikla fiziko
Kategorio:Subatomaj partikloj
Kategorio:Kvantummekaniko
Žitavce

**Žitavce,** hungare **Zsitvagyarmat** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Nitra. La historia slovaka nomo estis **Darmoty**.
eta|dekstra|330ra|Žitavce situas en la plej griza distrikto

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 330
* Alto super marnivelo: 141 m
* Aŭtokodo: NR...
* Poŝtkodo: 951 63
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ maldekstra bordo de Žitava, laŭ traira flankovojo. Nitra (urbo) troviĝas 22 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1232. En 1910 loĝis tie 575 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj vilaĝoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 372 da homoj, (358 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de 1699
* kastelo el la 18-a jarcento

## Famuloj 
* Pál Balassa
* Pál Nagy (kanoniko)

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Artúr Balogh

**BALOGH Artúr** (balog) estis rumanuja hungara juristo naskita en Abony la 18-an de marto 1866 kaj mortinta en Kluĵo la 4-an de marto 1951.

## Biografio 
Artúr Balogh la mezlernejon finis en Nagybánya kaj Koloĵvaro, la universitaton li komencis en Peŝto, kie en 1888 li havigis ŝtatsciencan kaj 1889 jursciencan doktordiplomon. Li studis per ŝtata stipendio en Germanujo kaj Francujo. Ekde 1898 li estis privatprofesoro de Universitato de Budapeŝto, ekde 1904 ĝis 1916 de Universitato de Koloĵvaro. Post 1920 li restis en Kluĵo. Post sia pensiuliĝo li redaktis gazetojn Kolozsvári Hírlap (1919), Újság. Li estis senatoro de hungara partio en 1926 de departementoj Kluĵo kaj ekde 1928 ĝis 1937 kun mallonga interrompo de Udvarhely en rumana parlamento. En 1928 oni elektis lin prezedento de *Romániai Magyar Népliga Egyesület*. En la EME li estis prezidento de jura kaj sociscienca sekcio. En 1940 oni invitis lin deputito en hungara landkunveno. Li estis disĉiplo kaj daŭriganto de vidmaniero de Győző Concha.

## Verkoj 
* *Tanulmányok az alkotmánypolitika köréből* (Bp., 1895);
* *A törvényhozó hatalom* (Bp., 1895); Artúr Balogh
* *A magyar államjog alaptanai* (Bp., 1901);
* *Az állam tudománya* (I., Alkotmánytan, Bp., 1909).
* *Románia új alkotmánya* (fordította és magyarázatokkal ellátta Balogh Artúr és Szeghő Imre, Kv. 1923);
* *Les Droits des Minorités et la Défense de ces Droits en Roumanie* (Genève 1925);
* *Széchenyi emlékezete* (Kv. 1926);
* *A kisebbségek nemzetközi védelme* (Berlin 1928, samtiu germane, München 1928 kaj france, Párizs 1932);
* *A székely vallási és iskolai önkormányzat* (ETF 39. Kv. 1932);
* *Die Erledigung der Petition der Nachkommen der ehemaligen Grenzwachtregimenter durch den Völkerbundrat* (Lugos 1932);
* ''L'action de la Société des Nations en matière de protection des minorités* (Paris 1937);
* *A Nemzetek Szövetsége és a romániai magyar kisebbség* (Lugos 1940);
* *Hűtlenségi per országgyűlési beszéd miatt* (ETF 185. Kv. 1944);
* *A jobbágyfelszabadítás egyik lelkes harcosa a reformkorban* (Galánthai Balogh Jánosról, ETF 198. Kv. 1945);
* *Nemzet és állam a reformkorban'' (Kv. 1946).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Vinodol

**Vinodol,** hungare **Nyitraszőlős** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Nitra. Dum la historio estis 2 apudaj vilaĝoj Suba kaj Supra *Szőlős*.
eta|dekstra|330ra|Vinodol situas en la plej griza distrikto
* Areo: 15 km²
* Loĝantaro:  (2017)
* Alto super marnivelo: 124 m
* Aŭtokodo: NR...
* Poŝtkodo: 951 06
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero). Nitra (urbo) troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
### Supra Szőlős 
La unua mencio devenis el 1113 en formo *Zolous*. La turkoj faris la vilaĝon senhoma en 1699. La kampoj apartenis foje al la eklezio, foje al bienuloj. En 1910 loĝis tie 533 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Érsekújvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš.

### Suba Szőlős 
La unua mencio devenis el 1531 en formo *Also Zevles*. La kampoj apartenis al diversaj bienuloj. En 1910 loĝis tie 759 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Érsekújvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš.

### Vinodol 
Ambaŭ vilaĝoj unuiĝis en 1960. En 2001 loĝis tie 1851 da homoj, (1720 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Rozaria Dipatrino de 1892
* luterana preĝejo
* baroka kolono pri Dipatrino de 1701
* skulptaĵo pri Sankta Triunuo de 1753
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka
* skulptaĵo pri Sankta Donato
* sonorilstablo de 1876

## Famuloj 
En Suba Szőlős naskiĝis hungara ekonomikisto Péter Szakáts.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Caldas (Antjokio)

**Kaldaso** estas Antjokia urbeto, logigita sude el Medeĝino, la ĉefurbo de la departemento Antjokio en Kolombio.

Kategorio:Urboj de Antjokio
Gluono

En partikla fiziko **gluonoj** (de la angla *glue* - gluo) estas elementaj partikloj kiuj transdonas fortan nuklean forton. Ili tenas kune kvarkojn en hadronoj kaj protonojn kaj neŭtronojn en atomkerno.

Pli science, gluonoj estas *vektoraj* kalibraj bosonoj, kiuj respondecas pri fortaj interkoloraj rilatoj en kvantuma kolordinamiko. Malsimile al neŭtraj fotonoj, kiuj transdonas elektromagnetan forton en kvantuma elektrodinamiko, gluonoj mem estas influitaj per forto, kiun ili transdonas. Forta nuklea forto influas al gluono ĉar ĝi mem havas kolorŝargon, kvazaŭ interagante kun si mem. Pro tio kvantuma kolordinamiko iĝas multe pli komplika ol kvantuma elektrodinamiko.

## Ecoj 
Gluono estas kvantumo de vektora kampo en kvantuma kolordinamiko. Samkiel fotono, ĝi havas spinon *S*=1 kaj ne havas pacan mason. Kvankam multepezaj mezonoj de spino=1 havas tri polarajn statojn, kalibraj bosonoj kiel fotono aŭ gluono, havas nur na unu pro efekto de kalibra senvarianteco. En kvantuma teorio de kampo entjera kalibra senvariantumo postulas ke la kalibra bosono ne havu mason en paco (eksperimente maso de gluono estas nur kelkaj MeV. Gluono havas negativan interan parecon kaj nulan izotopan spinon. Ĉiu gluono estas kontraŭpartiklo por si mem.

Malsimile al aliajn kalibraj bosonoj (fotono, de kiu estas nu unu tipo, kaj tri W- kaj Z-bosonoj, perantoj de malforta nuklea forto), gluonoj havas 8 apartigeblajn tipojn.

Kvarkoj povas havi tri tipojn de kolorŝargo, kaj same kontraŭkvarkoj. Gluonoj devas havi unu kvarkon kaj unu kontraŭkvarkon, ĉiu el kiu havi na unu el tri koloroj. Laŭ kombinatoriko devas esti 6 tipoj de gluonoj, sed nun oni kredas ke vere estas 8, ĉar gluonoj estas grupo de SU(3)-simetrio.

## Eksteraj ligiloj 
* Ecoj de gluono en paĝaro de *Particle Data Group*.

Kategorio:Subatomaj partikloj
Popeye

**Popeye**  estas usona komiksa kaj filma rolulo venanta el la jaro 1929. Tuj li akiris favoron de legantoj kaj ĝis du jaroj ĝia kreinto E. C. Segar faris stelon. Sed en pli vastan subkonscion venigis ĝin nur Max Fleischer, kiu unuafoje prezentis Popeyon en kurta filmo en la jaro 1933. Popeye estas maristo, kiun oni plej ofte vidas fumi pipon kaj murmurantaj aferojn subspire. Li havas nur unu okulon (neniam estas klarigite kiel li perdis sian alian okulon), li estas mallonga kaj nerafinita, sed kiam problemo okazas, kutime savante lian amatinon, Olive Oyl de lia nemezo, Bluto/Brutus, li manĝas ladskatolon da spinaco, de kiu donas al li superhoman forton. Popeye fariĝis ikono, danke al kiu kreskis konsumo de spinaco en Usono je 33%.

## Vidu ankaŭ 
* Popeye (filmo)
* vilaĝo de Popeye

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro (angle).
* Paĝo pri Popeye je la oficiala retejo de la eldonisto (arkivigite en junio 2006) (angle).

[eta|maldekstra|thumbtime=10|upright=1.5|*Popeye la maristo renkontas [Sinbado la Maristo|Sinbadon la mariston*]]

Kategorio:Animaciaj filmoj
Kategorio:Fikciaj maristoj
Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Usonaj bildstrioj
Kategorio:Humuraj bildstrioj
Žirany

**Žirany** [ĵirani], hungare **Zsére** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|dekstra|330ra|Žirany situas en la plej griza distrikto
* Areo: 16&nbsp;km²
* Supermara alteco: 250 m
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 951 74
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo, ĉefvojo Nitra (urbo)-Zlaté Moravce preteriras, laŭ fervojo Zbehy (vilaĝo)-Zlaté Moravce. Nitra (urbo) troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113. En 1910 loĝis tie 983 homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1287 homoj, (801 hungaroj, 474 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1939

## Ĝemelkomunumo 
*  Dorog, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Magyarkeszi

**Magyarkeszi** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Tamási.
eta|Blazono de Magyarkeszi

## Bazaj informoj 
* Areo: 38&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1370
* Poŝtkodo: 7098
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Tamási troviĝas 20, Siófok 35 km-ojn for.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko. Laŭ dokumento la vilaĝo havis preĝejon en 1274. Dum dominado de la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. La loknomo estis ĝis 1703 nura Keszi, poste alvenis slovakoj, tial la pli nova nomo estis Tótkeszi ĝis 1903.

Vilaĝservoj estas lernejo, sportejo, kuracejo, interretejo.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1742
* muelejo nomata Gizella
* 2 fiŝkaptistaj lagoj

## Famuloj 
En Magyarkeszi naskiĝis biokemiisto István Teplán.

## Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando 
Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Zbehy

**Zbehy,** hungare **Üzbég** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. La hungaroj uzis ankaŭ **Izbék**.
eta|dekstra|330ra|Zbehy situas en la plej griza distrikto
* Areo: 20 km²
* Supermara alteco: 144 m
* Loĝantaro: 2170
* Poŝtkodo: 951 42
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, Nitra (rivero) preterfluas, laŭ flankovojoj, fervojo trafikas al Zlaté Moravce, Partizánske, Radošina kaj Leopoldov. Nitra (urbo) troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156. En 1910 loĝis tie 1452 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2101 da homoj, (2068 slovakoj).

## Famuloj 
* tie naskiĝis hungara inventisto Kálmán Tihanyi

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Senlandlimisma reto

eta|Manifestacio de Neniu Limo
La **Senlandlimisma reto** () estas nomo de lozaj asociiĝoj de aŭtonomaj organizaĵoj, grupoj kaj individuoj en okcidenteŭropaj, orienteŭropaj kaj ekstereŭropaj. Ili pledas por libereco de translandlima moviĝado kaj rezistas kontraŭ kontrolado kaj restriktado de homa migrado. Tion ili faras per kunordigado de apudlandlimaj tendaroj, manifestacioj, rektaj agadoj kaj kontraŭdeportadaj kampanjoj.

La okcidenteŭropa reto kontraŭas tion, kion ĝi opinias pli kaj pli restrikta harmoniigo de la politiko de azildonado kaj enmigrado en Eŭropo, aparte en la Schengen-zono de la Eŭropa Unio. Ĝi laboras por konstrui aliancojn inter migrantaj laboristoj kaj rifuĝintoj. Oftaj sloganoj en la reto inkluzivas: "Nek landlimo nek nacio, halto al deportadoj!", "Libero de translokiĝado, libero la loĝado: rajto veni, rajto forveturi, rajto resti!" kaj "Paperoj por ĉiuj aŭ tute ne paperoj!"

La senlandlimisma reto ekzistas jam de 1999 kaj ĝia retejo jam de 2000.

## Vidu ankaŭ 
* Sangatte (aŭ *La Ĝangalo* de Calais)
* Internacia Organizaĵo por Migradoj
* Kontraŭnaciismo
* Kosmopolitismo
* Mondcivitano
* Sennaciismo

## Eksteraj ligiloj 
* No Border Network 
* NoBorders Network UK

Kategorio:Politikaj movadoj
Kategorio:Retoj
Hugh Laurie

**James Hugh Calum LAURIE** (, Esperantigite **Ĝejmz Hju Kalum Lori**), OBE (naskiĝis la ) estas angla aktoro, humuristo, verkisto kaj muzikisto.
	
## Vivo 
Laurie estis infano en Oksfordo. Post sia maturekzameno li lernis en Universitato de Cambridge, kie li studis antropologion kaj arĥeologion. Ĉi tie li aliĝis al la universitata aktortrupo nomita Cambridge Footlights, kiu signis al multaj britaj aktoroj saltotabulon al la famo. En la jaro 1980 en Edinburgh, dum la Festivalo Fringe interkonatiĝis kun Stephen Fry, kun kiu poste (1986-1995) ĉe BBC en komediserio *A Bit of Fry and Laurie* ili faris sukcesan paron. En 26 partoj de tiu serio Laurie kunlaboris ankaŭ kiel filmscenaristo.

Hugh Laurie aktoras ĉefe en multaj komediserioj, kaj tiuj roloj famigis lin ĉefe (ekz. *La Nigra Vipero*). Krom tiuj li rolis ankaŭ en artfilmoj, inter aliaj en komedioj: *Jarfinaj tondroj* (1992), *101 Dalmathundoj* (1996), *Eble bebo* (2000). Lia plej konata filmo kreiĝis el la infanlibro, tio estas la filmo *Stuart Little* (1999).

Li ĉefrolis Doktoron House en la usona hospitalserio *House* de 2004 ĝis 2012, pro kiu en la jaro 2005 li estis proponita por Emmy-premio. En 2006 kaj en 2007 li gajnis Golden Globe-premion. En 2008 pro la sama li estis „nur” proponita. Krom la filmroloj li ludas multajn muzikinstrumentojn, kaj de la fino 2006 li ludas pianon en la aktora muzikgrupo *Band from TV*.

En la Novjara Listo de honoroj de 2007 li ricevis britan ŝtathonoron OBE (Officer of the Order of the British Empire) pro siaj servoj al dramo.

Laurie edziĝis kun Jo Green en 1989, kaj ili havas tri infanojn, Bill, Charlie kaj Rebecca.

## Remado 
Laurie, kies patro Ran Laurie estis Olimpia remĉampiono de 1948, en sia junaĝo remis. En 1977 li gajnis britan junulan titolon kaj en 1980 li partoprenis en La boata kurumo kiel kembriĝano. Ili estis venkitaj de Oksfordo.

## Filmoj
* *Sense and Sensibility*
* *Stuart Little*

## Eksteraj ligiloj 
* www.hughlaurie.net
* www.hughlaurie.co.uk

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Britaj muzikistoj
Sigmundo Kolos-Vary

**KOLOZSVÁRI Zsigmond** (koloĵva:ri), **Sigmundo Kolos-Vary** estis hungardevena franca pentristo, skulptisto, grafikisto: Bánffyhunyad, 19-a de majo 1899 – La Chaux-de-Fonds, Svislando, 23-a de junio 1983.

## Biografio 
Zsigmond Kolozsvári finis siajn studojn en 1925 en la *Magyar Iparművészeti Főiskola* (Hungara Industriarta Altlernejo) de Budapeŝto. En Italujo lin kaptis la pentroarto de pentristo Paolo Uccello. En 1926 li translokiĝis Francujon kaj en la sama jaro li vizitis Svislandon kaj Hispanujon. En 1936 li aliĝis al grafika grupo *Atelier 17* fondita de S. W. Hayter. Inter 1941-1943 li estis en koncentrejo kaj elliberiĝinte li venis Svislandon, pli poste 1946 li revenis Francujon. Komence li estis ekspresionisto, pli poste surrealisto, sekve la ritmaj geometriaj formkombinoj estis karakterizaj de lia arto. Inter 1950-1954 li pentris abstraktajn pentraĵojn, laste ekde 1971 lirikajn kompoziciojn. Liaj plej famaj kreaĵoj estas: *Kapturniĝo* (1955), *Simetrio* (1966), *Suno kaj nokto* (1971).

## Prezentiĝo en arta vivo 
### Individuaj ekspozicioj 
* Ekde 1928- Parizo
* 1943, 1945 • Ĝenevo
* 1959 • New York, Okcidenta Berlino
* 1969 • Oslo
* 1962, 1966, 1970 • Rotterdam
* 1972 • Műcsarnok [kun Pierre Székely]
* 1973 • Lisbono
* 1983 • Hommage à Kolos-Vary, Boulogne-Billancourt.

### Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1947 • Európai Iskola - Franca-hungara ekspozicio, Salon d'Arsquo • Automne, Salon de Mai, Salon de Comparaison (Parizo)
* 1961 • Ecole de Paris, Japanujo
* 1970 • Párizsi Magyarok, G. e Zunini
* 1982 • Tisztelet a szülőföldnek. Külföldön élő magyar származású művészek kiállítása, Műcsarnok, Budapest.

### Kreaĵoj en publikkolektoj 
* Musée de Lille, M. d'Arsquo
* Art Moderne de la Ville de Paris, M. d'Arsquo
* Alger, La Chaux-de-Fonds (CH), Milvokio (Usono)
* Jerusalemo
* Szépművészet Múzeum, Budapest
* Janus Pannonius Múzeum, Pécs.

### Literaturo 
* Cartier, J.-A.: S. Kolos-Vary, Genf, 1955
* Brion, M.: Kolos-vary, Neuchatel, 1967
* Passuth K.: Kolos-Vary három műve a magyar Szépművészeti Múzeumban (a Szépművészet Múzeum évkönyve, 1968).

## Eksteraj ligiloj 
* artportal.hu 
* Kreaĵoj en Kieselbach-Galerio http://www.kieselbach.hu/s-683&kolozsvary+zsigmond.html
* Pentraĵoj en Artnet http://www.artnet.com/artist/713295/sigismond-kolos-vary.html
* Pentraĵo en Artservise http://art-service.de/article/sigismond_kolos_vary_mit_beigelegter_handsignierte_originalr1.html
 

Kolozsvari, Zs
kolozsvari, Zs.
Kolozsvari, Zs
Kolozsvari, Zs
Kategorio:Hungardevenaj francoj
Ricchi e Poveri

**Ricchi e Poveri** estas unu el la plej grandaj popmuzikaj grupoj el Italio. Krom Italio kaj Eŭropo ĝi estas konata ankaŭ en Latina Ameriko. La grupo estiĝis en la jaro 1967 kaj la fondantaj membroj estis Franco Gatti (m. en 2022), Angela Brambati, Angelo Sotgiu kaj Marina Occhiena. Inter iliaj plej konataj kantoj apartenas ekz. *Sarà perché ti amo*, *Me enamoro de ti* aŭ *Ciao Italy*. Ili ankaŭ prezentiĝis en Festivalo Sanremo kaj en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1978.

Kategorio:Italaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2020-2029
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1967
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1978
Microsoft Word

**Microsoft Word** (proponita nomo en Eo: Mikrosofta Verkilo) estas verkilo por persona uzo aŭ por etaj entreprenoj, apartenanta al la aro Microsoft Office de la entrepreno Mikrosofto (*Microsoft*). Ĝia unua versio publikiĝis je 1983, tiam estis nomita **Mult-Tool Word** kaj funkciis sub la operaciumo Xenix, kiu estis unu el la uniksaj operaciumoj de la fino de la sepdekaj jaroj.

Postaj versioj estis kreskitaj por aliaj operaciumoj, kiel *DOS* kaj poste Vindozo (ekde 1989), Vista aŭ Mac OS X.

Ekde 2003, ĝia nomo ŝanĝis por akcenti ĝian apartenon al Microsoft Office. Microsoft tiele renomumis ĝin Microsoft Office Word anstataŭe Microsoft Word. La lasta versio estas la dumilsepa kaj daŭras aparteni al la aro Microsoft Office.

## Eksteraj ligiloj 
* http://office.microsoft.com

Kategorio:Negoca programaro
Word
Agbarhaoj

La **agbarhaoj** (*Agbarha*) estas unu el du klanoj de la etno urhoboj. Alian nomformon, *Agbassa*, donis al ili la britoj. La agbarhaoj loĝas precipe en la urbo Warri en la ŝtato Delta State en Niĝerio. La alia klano de la urhoboj estas la okereoj. 

Agbarhaoj
Agbarhaoj
Bean (filmo)

***Bean*** (ankaŭ: ***Bean: The Ultimate Disaster Movie***) (Bean: La Plej Katastrofa Filmo) estas brita filmo de Mel Smith aperinta en 1997, kun Rowan Atkinson kiel ĉefrolulo.

## Temo 
La riĉega generalo Newton donacis 50 milionojn da dolaroj al Galerio Grierson por revenigi al Usono ĉef-verkon de usona pentrado nomitan "Patrino de Whistler". Dezirante doni maksimuman reeĥon al la evento, la administrantoj invitas Royal National Gallery de Londono sendi surloke sian plej bonan fakulon. Tiam, Angloj profitas la okazon por sendi sian plej malamatan kunlaboranton: Mr. Bean.

## Tehnikaĵoj 
* Titolo: *Bean* (*Bean: The Ultimate Disaster Movie*)
* Lingvo: angla
* Reĝisoro: Mel Smith
* Scenaro: Rowan Atkinson, Richard Curtis kaj Robin Driscoll
* Kinematografio: Francis Kenny
* Muziko: Howard Goodall
* Buĝeto: 18 milionoj da dolaroj
* Produktoro: Rowan Atkinson, Peter Bennet-Jones, Tim Bevan, Richard Curtis, Eric Fellner, Rebecca O'Brien
* distribuo: PolyGram Filmed Entertainment (Universal Studios)
* Aperdato:  (Usono)
* Devenlando: Unuiĝinta Regno
* Daŭro: 90 minutoj

## Rolularo 
* Rowan Atkinson: Mr. Bean
* Peter MacNicol: David Langley
* John Mills: Prezidanto
* Pamela Reed: Alison Langley
* Harris Yulin: George Grierson
* Burt Reynolds: Generalo Newton
* Larry Drake: Elmer
* Sandra Oh: Bernice Schimmel
* Danny Goldring: Sekureco Buck
* Johnny Galecki: Stingo Wheelie
* Chris Ellis: Detektivo Butler
* Andrew Lawrence: Kevin Langley
* Peter Egan: Lordo Walton
* Peter Capaldi: Gareth
* June Brown: Delilah
* Peter James: Doktoro Rosenblum
* Tricia Vessey: Jennifer Langley
* Richard Gant: Leŭtenanto Brutus

## Internaj ligiloj 
* Mr. Bean
* Mr. Bean's Holiday (filmo)
* Rowan Atkinson

## Eksteraj ligiloj 
* Bean en IMDB

Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Strivizaĝa nigropego

La **Strivizaĝa nigropego** aŭ **Strivizaĝa driokopo** (*Dryocopus lineatus*) estas tre granda birdo de la familio de pegedoj kaj genro de Driokopoj aŭ nigraj pegoj, kiu loĝas en Sudameriko.

## Habitato 
La habitato de tiu ĉi specio estas arbarbordoj kaj aliaj malfermaj arbaroj. Ĝi estas loĝanta reproduktanta birdo el Meksiko suden al norda Argentino kaj en Trinidado.

## Aspekto 
eta|maldekstra|200ra|Montrante la blankan strion kaj la ruĝan kreston
La Strivizaĝa nigropego estas 34&nbsp;cm longa kaj pezas 200 g. Ĝi estas simila al la proksima parenco nome Blankvizaĝa nigropego de Nordameriko, sed ene de sia teritorio la konfuziga specio povas esti nur la Skarlatkresta pego.

Plenkreskuloj estas ĉefe **nigraj** supre, kun tre **ruĝa kresto** (kiel ĉiu membro de sia genro) kaj **blankaj linioj** (tre kontrasta kun la nigra plumaro) laŭ ambaŭ flankoj de la vizaĝo kiuj iras el super la beko, sub la okulo en direkto al la nuko sen atingi ĝin ĉar tie turnas laŭ la kolo kaj nur post ĝi turnas malantaŭen al la ŝultroj. La subaj partoj estas blankecaj, tre srititaj de nigro. Ili montras ankaŭ blankajn partojn en flugiloj dumfluge.

Masklaj plenkreskuloj havas ruĝan linion el la beko al la gorĝo kaj sur la frunto de la krono. Ĉe inaj plenkreskuloj, tiuj plumarpartoj estas nigraj.

La Skarlatkresta pego estas la ununura birdo de simila plumaro kaj grando. Ĉe tiu specio, la blanka vizaĝa linio estas pli larĝa, kaj la blankaj surŝultraj linioj kuniĝas dorse.

## Kutimoj 
La ino demetas tri blankajn ovojn en nestotruo en mortinta arbo, kiujn kovas ambaŭ gepatroj. La idoj estas manĝigata per vomado.

La Strivizaĝa nigropego elfosas truojn, ofte tre grandajn, dum serĉado de insektoj en arboj. Ili manĝas ĉefe insektojn, ĉefe larvojn de formikoj kaj skaraboj, kun kelkaj semoj, kiel de *Heliconia*, kaj fruktoj, beroj kaj nuksoj.

La voĉo de tiu disvastigita sed timida birdo estas laŭta rideca *ŭik-ŭik-ŭik*. Ambaŭ seksoj tamburas per bekofrapado.

## Subspecioj 
* *Dryocopus lineatus lineatus*
* *Dryocopus lineatus scapularis*
* *Dryocopus lineatus similis*
* *Dryocopus lineatus fuscipennis*
* *Dryocopus lineatus erythrops*

## Referencoj 
*  Ne minacata
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de **Strivizaĝa nigropego** ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Pegedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Dénes Ficzay

**FICZAY Dénes** (ficai) estis rumanuja hungara literaturhistoriisto, bibliografo. Li naskiĝis en Arad la 27-an de decembro 1921 kaj mortis samloke la 2-a de marto 1985.

## Biografio 
La mezlernejon Ficzay finis en sia naskiĝurbo kaj havigis diplomon pri hungara-itala lingvoj en Kluĵo. Kiel studento li estis interna kunlaboranto de Erdélyi Helikon. Komence li instruis en Kluĵo, ekde 1945 li estis licea instruisto en Arad. Li estis unu el fondintoj de la Tóth Árpád Irodalmi Társaság. Li redaktis grandegan bibliografion pri la kulturhistorio de Arad.

## Verkoj 
* *Török Gyula levelei családjához* (Bp. 1965);
* *Ady, A Holnap és a Nyugat Aradon* (Kv. 1967);
* *Aradi krónika*. Kölcsey Ferenc Egyesület, Arad, 1997;
* *Válogatott írások*. 2005;

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Aŭlimindenoj

La **aŭlimindenoj** estas unu el la sep grandaj tuaregaj "konfederacioj". Ili vivas en Niĝero kaj en norda Niĝerio. La aŭlimindena lingvo estas nomata *Tawllemmet*.

## Historio 
La tradicia loĝregiono de la aŭlimindenoj estas en Niĝero. Sed severaj sekperiodoj en 1972 kaj 1982 devigis la nomadajn aŭlimindenojn migri suden al Niĝerio por serĉi paŝtareojn por siaj brutogregoj. Multaj aŭlimindenoj poste plumigris pli proksimen al loĝataj areoj. Tiuj tuaregoj setlis en la ĉirkaŭejoj de urboj en norda Niĝerio kaj multaj neniam reiris al sia hejmregiono.

## Fontoj 
Aŭlimindenoj
Aŭlimindenoj
Aŭlimindenoj
Buntpegoj

**Buntpegoj** estas birdoj de la familio de Pegedoj. Tiu nomigo taŭgas ĉefe por Dendrokopoj kaj la specioj de la genro *Picoides* (tre rilataj unu al alia), sed ankaŭ por aliaj similaj genroj de la tribo *Dendropicini* ene de la subfamilio de *Picinae*.

La du unuaj grupoj estas mezgrandaj birdoj kun bela plumaro kie ĉefas **nigro kaj blanko** kun diversaj bildoj (kaj de tie la nomo de "Buntpegoj") kaj multaj montras ankaŭ diversformajn **ruĝajn aŭ flavajn markojn** en krono. La membroj de la aliaj genroj ne estas tiom buntaj kaj montras ekzemple nigrajn dorsojn sen blankaj markoj aŭ verdajn dorsojn.

** **Tribo: Dendropicini**
*** Genro: *Melanerpes* (ĉirkaŭ 22 specioj)
*** Genro: *Sphyrapicus* - sevsuĉuloj (4 specioj)
*** Genro: *Xiphidiopicus* - Kuba pego
*** Genro: *Dendropicos* (15 specioj)
*** Genro: *Dendrocopos* (21 specioj)
*** Genro: *Picoides* (nuntempe 12 specioj; eble nur 3 apartenas ĉi tie) - tiu genro bezonas korektadon. Vidu la artikolon por tiu genro.
*** Genus: *Veniliornis* (14 specioj)

## Notoj 
Kategorio:Pegedoj
Veľká Dolina

**Veľká Dolina,** hungare **Nagyvölgy** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Veľké kaj Nagy signifas: granda.
eta|dekstra|330ra|Veľká Dolina situas en la plej griza distrikto
* Areo: 12 km²
* Supermara alteco: 135 m
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 951 15
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Nitra (urbo) troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
Hungare *Nagy Völgy*, latine *Magna Valle*, germane *Grossthal* (=*Granda* Valo) aperas en dokumentoj en la 17-a jarcento, la vilaĝo mem en 1721. En 1857 impona ŝafobredejo ekfunkciis. En 1910 sukerofabriko de Nagysurány luis la kampojn. En 1910 tiu loko ne estis memstara komunumo. Inter 1916-1969 industria etfervojo funkciis al la sukerofabriko. Ĝis 1919 tiu loko apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu vilaĝo situis ĉe la nova landolimo, ĉe la hungara flanko. La vilaĝo naskiĝis en 1956. En 2001 loĝis tie 572 da homoj, (567 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Štitáre

**Štitáre,** hungare **Alsócsitár** estas ekstera urboparto de Nitro en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Laŭ la hungara nomo slovake la nomo estas **Dolné Štitáre**, sed la hungaroj uzas ankaŭ la mallongan formon **Csitár**.
eta|dekstra|330ra|Štitáre situas en la plej griza distrikto
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 140 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 951 01
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La loko situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Nitro-Zvolen. Nitro troviĝas 6 km-ojn for.

## Historio 
En 1910 loĝis tie 447 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš.

## Popolkanto 
Pri tiu vilaĝo ĉiuj hungaroj aŭdis, ĉar Zoltán Kodály ankaŭ tie kolektis popolkantojn. El ili estis fama "Sub la montoj de *Csitár*". Tiu kanto troviĝas en la fundamentaj lernolibroj kaj ĉiuj hungaroj kantis ĝin. En 2005 oni metis memortabulon en la vilaĝo pri la kanto.

Kategorio:Nitro
Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Mikozo

eta|200px|
**Mikozo** (*fungozo*) povas troviĝi ĉie sur la korpo. Plej ofte oni rimarkas ĝin nur, ĉar mikozoj jukas; ĝi estas tre kontaĝa kaj rezistkapabla. Kutime ĝi kreskas en epitela histo kaj ne kreskas malalte en la haŭto.

La fungoj preferas varmajn, humidajn regionojn kiel akselojn, buŝon, nazon kaj generajn organojn. Sur la mukozo oni trovas plej ofte kandozon (*Candida albicans*). Mikozoj troviĝas precipe ĉe la ungoj kaj haroj, en la interspaco de la fingroj kaj piedfingroj, kie ofte la hidrolipida protekta membrano de la haŭto detruiĝis. La kreskado estas cirkla kaj tie la haŭto ruĝiĝas.

Precipe malsaniĝemaj estas maljunaj homoj kaj homoj kun metabola malsano, ekzemple diabetuloj.

Ekzistas ankaŭ mikozoj ĉe bestoj kaj plantoj.

## Tipoj 
Ekzistas du ĉefaj tipoj:

1: **Hifomicetoj**, kiuj plimultiĝas per micelio. Ĉe la ungoj la koloro estas flava ĝis bruna kaj kutime la ungoj dikiĝas.

2. **Kandozo**, kiu plimultiĝas per sporoj. Ĉe la ungoj la koloro estas verda, ofte kombinita kun panaricio.

## Terapio 
La kutima traktado estas: ofte ŝanĝi la ŝuojn, ŝtrumpojn, vestaĵojn kaj desinfekti ilin. Estas bone, ne vesti fremdajn ŝuojn kaj sekigi la haŭton.

Hifomicetoj povas resaniĝi per medikamentoj kaj ekstera traktado per kremo, sprajo ktp.

Kandozo estas pli malfacile resanigebla ol hifomicetoj.

## Vidu ankaŭ 
* Mugeto
* Ungomikozo

## Eksteraj ligiloj 
* Mykosen-Online