20000 Varuno

**20000 Varuno** estas tre granda transneptuna objekto malkovrita la  de la usona astronomo Robert S. McMillan en la kadro de la projekto *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono). Ĝi estis unuafoje antaŭmalkovrita sur  elde la observatorio de la Monto Palomar en 1954.

Ĝi estas ano de la klaso de la kubevanoj: "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno.

## Nomo 
**Varuno** ricevis la nomon de la hinduisma diaĵo Varuno, unu el plej gravaj diaĵoj de la antikva Hindujo, gardisto de la oceano kaj de la senmorteco, iome ekvivalento de Posejdono.

Ĝi ricevis la numeron 20000 ĉar ĝi estis la plej granda malkovrita kubevano kaj oni tiam opiniis ĝin pli granda ol Cereso.

## Ecoj 
### Formo 
dekstra|eta|180px|Artista vido de Varuno, montranta ties formon kaj ruĝecan koloron.
**Varuno** havas  de ĉ. 6,34 horoj kaj luma kurbo kun du pintoj. Pro tiu rapida rotacio, malofta ĉe tiel granda korpo, oni pensas, ke ĝi havas formon de longigita elipsoido, kun averaĝa denso proksima de 1 g/cm3 (krude, denso de akvo). Ekzameno de la luma kurbo montras, ke la plej taŭga formo de **Varuno** estus skalenan elipsoido kun b/a = 0,63 – 0,80 kaj c/a = 0,45–0,52. Depost la malkovro de **Varuno**, ankaŭ Haŭmeo, alia rapidrotacianta (3,9 h) granda objekto de la Kujper-zono montris longigitan formon.

La ĉeesto de satelito estis hipotezita en 2002 pro observoj de luma kurbo.

### Grando 
La grando de la Kujper-zonaj objektoj povas esti taksita per samtempaj observoj de ties varmoradiado kaj de reflekto de la sunradiado. Bedaŭrinde, la mezuro de la termika radiado, malforta pro la malproksimeco, estas pli malhelpita pro la absorbo fare de la atmosfero. Krome, la taksado dependas de nekonata parametroj (orientiĝo de la rotacia akso, termika inercio). Sekve, la taksado de la albedo varias, tio, kio kuntrenas neprecizecon de la grando. La taksadoj de la grando de **Varuno** variis inter 500 kaj 1060 km.

Kaŝado de stelo far de **Varuno** estis observita la  dum 28 sekundoj elde Camalaú kaj dum 52,5 sekundoj elde São Luís (Brazilo),
 Oni ne trovis indicojn de surfaca varieco. Plej verŝajna komponiĝo de la Varuna surfaco estas mikso de amorfa silikatoj (25 %), malsimplaj organikaj kemiaĵoj (35 %), amorfa karbono (15 %) kaj akva glacio (15 %) Tamen, oni pridiskutas la komponiĝon entenante 10 % de glacio de metano Por objekto havante la karakterizaĵojn de **Varuno**, tiu vaporiĝema substanco ne povas esti esenca: oni estus trudata hipotezi eventon, kiel perforta alfrapo, por kialigi ĝian ĉeeston sur la surfaco.

## Nana planedo ? 
La Internacia Astronomia Unio ne klasifikis **Varunon** kiel nanplanedon. Tamen, Michael E. Brown metis ĝin je la nivelo de "alte verŝajna" kun diametro de 756 km taksita per mezuro de radiado.

Gonzalo Tancredi en 2010 klasifikis ĝin kiel "akceptita" sed ne faris pri tio nenian rekomendon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Grando kaj albedo de la Kuiper-zona objekto 2000 Varuno; de David Jewitt kaj Herve Aussel
*  Fizikaj ecoj de la transneptuna objekto 2000 Varuno; de David Jewitt kaj Scott Sheppard
*  (20000) Varuna; el *Le système solaire à porté de votre souris*
*  20000 Varuna (2000 WR106) ; el *Space Rference*

Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000