open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikto Wesermarsch

La **distrikto Wesermarsch** [WEzamaŝ] (germane *Landkreis Wesermarsch*) situas en la federacia lando Malsupra Saksio, en la nordokcidento de Germanio. Historie la teritorio apartenas al la regiono Oldenburgio.

La distrikto Wesermarsch havas areon de 821&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. En 2005 ĝi estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo.

## Geografio 
Ĝi okcidente limas al la urbo Oldenburg, al la distriktoj Ammerland kaj Friesland kaj al la mara golfo *Jadebusen* [JAdebuzn], norde al la Norda Maro, oriente al la rivero Weser [VEza], ĉe kies alia flanko situas la distriktoj distrikto Cuxhaven kaj Osterholz samkiel la urbo Bremen, kaj sude troviĝas la urbo Delmenhorst kaj la distrikto Oldenburg. Administra centro de la distrikto estas la urbo Brake.

## Esperanto-movado 
En la distrikto aktivas la Esperanto-Grupo Subvisurgo, germane *Esperanto-Gruppe Unterweser*, kiu difinas sian teritorion ambaŭflanke de la rivero Weser inter la urbo Bremeno kaj la rivera enfluo en la Nordan Maron, do ampleksas la distrikton Wesermarsch ĉe la okcidenta bordo kaj ankaŭ la apudriveran parton de la distrikto Cuxhaven ĉe la orienta bordo. Centra loko de la Esperanto-Grupo estas la urbo Nordenham. Retan ligilon vidu sube.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retaj paĝoj de la distrikto, germanlingvaj
* retejo de la Esperanto-Grupo Subvisurgo (germane kaj en Esperanto)

eta|maldekstra|300px|skema mapo de la distriktaj komunumoj


Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Distriktoj de Malsupra Saksio
Nadlovosta galinago

La **Nadlovosta galinago**, *Gallinago stenura* estas eta fortika vadbirdo de la familio de Skolopedoj, kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

Ĝi reproduktiĝas en nordokcidenta Rusio, nordaj Siberio kaj Mongolio kaj centra Azio kaj migras vintre en sudan Azion el Pakistano ĝis suda Ĉinio kaj Indonezio. Ĝi estas la plej komuna migranta galinago en suda Barato, Srilanko kaj multe de sudorienta Azio. Kelkaj ekzempleroj vintras en Afriko ĉirkaŭ Kenjo dum kelkaj jaroj. Migrado okazas laŭ malgrandaj aroj de 5 aŭ 10 birdoj.

maldekstra|eta|Nadlovosta galinago|alt=Pin-tailed Snipe.jpg
maldekstra|eta|Nadlovosta galinago|alt=Pin-tailed Snipe.jpg
eta|Kapo de la Nadlovosta galinago.
Ties reprodukta medio estas malsekaj marĉoj kaj tundro en arkta kaj boreala Rusio. Vintrantaj birdoj loĝas ĉe diversaj humidejoj, tre ofte kun Komuna galinago, sed ili povas troviĝi ankaŭ en pli sekaj medioj ol sia parenco. Ili nestumas en bone kaŝita loko surgrunde.

Tiuj birdoj manĝas en milda koto per tuŝoprobado aŭ bekoplukado kaj rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj tervermojn kaj ankaŭ iom da planta materialo.

Tiu estas 24-27 cm longa birdo, tre simila al pli longbeka kaj longvosta Komuna galinago. Ĝi havas mallongajn grizverdajn aŭ flavecajn krurojn kaj tre longan - ĉirkaŭ 6 cm- rektan brunmalhelan bekon. La korpo estas brune punktita supre – kun du palflavaj linioj dorse – kaj hela sube, sed strieca flanke kaj bruste. Ili havas malhelan strion tra la okulo inter du helaj kaj supre alia tre malhela kaj pli larĝa kaj ĉe krono helan linion. La flugiloj estas larĝaj kaj ne tiom pintakraj kiom tiuj de Komuna galinago kaj sen blanka bordo; la mallonga vosto montras iom da ruĝeco. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj junuloj diferencas nur pro plumaraj detaloj.

Maskloj ludas ĥorajn kaj flugajn ceremoniojn kie la vostaj flankaj plumetoj faras specifan fajfadon. Tiuj vostaj plumetoj kiel nadloj nomigas la specion kaj en kelkaj naciaj lingvoj kaj en Esperanto.

## Referencoj 
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

Kategorio:Galinagoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Beŝamelo

[eta|225px|**Beŝamelo** estas grava ingredienco en [lasanjoj.]]

**Beŝamelo** estas blanka saŭco kiu en multaj kuirejoj estas uzata kiel baza saŭco, ekzemple en la franca kaj itala kuirartoj.
Ĝi estas uzata i.a. por florbrasiko kaj lasanjoj.

## Historio 
La unua beŝamelo estis preparita per lanta brezado de bovidaĵo kun spicoj en lakto, al kiu oni aldonis ekstran kremon. La unua mencio sub ĉi tiu nomo aperis en *Le Cuisinier françois* (La Franca Kuiristo}, (publicita en 1651) fare de la kuiristo de Ludoviko la 14-a de Francio, François Pierre (de) La Varenne (1615 - 1678). Ĉi tiu libro spertis 30 eldonojn dum la sekvaj 75 jaroj kaj per tio establis la francan kuirarton. La saŭco ricevis sian nomon por flati korteganon kaj financiston, Louis de Béchameil, markizo de Nointel (1603–1703), ankaŭ iam vokto de Bretonio, kiu ofte malprave estas indikata kiel inventinto de la saŭco.

## Eksteraj ligiloj 
* Recepto el Vikilibro

Kategorio:Saŭcoj
Kategorio:Manĝaĵoj
Přestavlky (distrikto Litoměřice)

**Přestavlky** estas municipo en Ĉeĥio, regiono Ústí nad Labem, distrikto Litoměřice. En la vilaĝo loĝas  ().

## Historio 
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1227.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Dia torturo

## Pluaj fotoj

Přestavlky (okres Litoměřice), stodola.jpg|Garbejo
Přestavlky (okres Litoměřice), ulice.jpg|Strato
Přestavlky (okres Litoměřice), kulturní dům.jpg|Kulturdomo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Slatina (distrikto Litoměřice)

**Slatina** (Slatjina) estas municipo en Ĉeĥio en distrikto Litoměřice, regiono Ústí nad Labem, troviĝanta proksimume 3&nbsp;km norde de Libochovice ĉe orienta piedo de la monteto Hazmburk. En la vilaĝo loĝas  ().

La vilaĝo havas historie tre apartan bazplanon; mastrumkonstruaĵoj, precipe garbejoj estis dislokigitaj amasigitaj en rondo ĉirkaŭ la vilaĝo mem. Kaŭzo estis defendo de la vilaĝo. La vilaĝo situas proksime de ruino de burgo Hazmburk, kiu ja estis en mezepoko neniam konkerita, sed multfoje sieĝata. Tra la regiono ankaŭ pli poste sufiĉe ofte ruliĝis soldataroj.

## Historio 
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1057.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Johano el Nepomuk

Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Blois

**Blois**  (**Blezo**, en PIV)  estas urba komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Loir-et-Cher* kaj en la regiono Centro-Valo de Luaro ( ). 

Ĝi estas la prefektejo de la departemento, krome de *arondismento* kaj de tri kantonoj. Fine de  en la komunumo vivis , kiujn oni kutime nomigas *blésois*  (blezanoj).

maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
La urbo situas ĉe la bordoj de la Luaro, inter Tours kaj Orléans.

eta|maldekstra|Kastelo de Blois

## Historio 
Mezepoka Blois estis la centro de graflando, kies dinastio posedis ankaŭ Ĉampanjon antaŭ obteni la reĝlandon Navaro.

Je la 23-a de decembro 1588, ene de la kastelo de Blois organizis Henriko la 3-a la murdon de la duko de Guise.

## Lokaj famuloj 
* Ludoviko la 12-a naskiĝis en Blois en 1462.
* Denis Papin (1647-1712), fizikisto kaj matematikisto.
* Jean Eugène Robert-Houdin (1805-1871), magiisto.
* Victor-Auguste Poulain (1825-1918), ĉokoladfaristo kaj kreinto en 1848 de la samnoma ĉokolada firmao.
* René Guénon (1886-1951), metafizikisto.
* Pierre Sudreau (1919-), ministro de Charles de Gaulle (1958-1962) kaj urbestro de Blois.
* Jack Lang (1939-), eksministro pri kulturo de François Mitterrand (1989-2001) kaj urbestro de Blois (1989-2001).

## Vidindaĵoj 
* La kastelo de Blois estas renesancstila.
* Katedralo Saint-Louis
* Urbodomo
* Ponto Jacques Ange Gabriel

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Loir-et-Cher
* Listo de urboj de Francio
* Blois - Chambord (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Loir-et-Cher
Kategorio:Urboj de Francio
Ajudago

**Ajudago** (, , ), ofte nomata ankaŭ "Urso-monto" () estas monto sur la Suda Bordo de Krimeo ĉe la loĝloko Gurzufo. La monto altas 577 metrojn, situas tuj ĉe la maro (tute aparte disde la Krimea montaro) kaj laŭ la deveno estas "neefektiviĝinta" vulkano (lakolito). Ajudago estas fama kaj populara natura vidindaĵo de Krimeo.

Vidata de malproksime la monto similas la urson, kiu trinkas la maran akvon. La plej bela punkto por ĝia observado estas la ŝose-turno inter la loĝlokoj Nikito kaj Gurzufo: oni povas vidi la tutan Gurzufan mar-krekon kun la enmaraj rokoj Adalaroj kaj la monton, kiu ŝvebas super Gurzufo.

La monto formiĝis antaŭ proksimume 150 milionoj da jaroj. La ĉefa petro, kiu konsistigas la monton estas diabazo, tamen oni povas trovi ĉi tie pli ol 15 diversajn (ankaŭ tre rarajn) mineralojn. La monto estas kovrita de plejparte foliaj arbaroj.

Laŭ la ofte citata krimea legendo la monto estas grandega ŝtoniĝinta urso, kiu volis eltrinki la maron por kapti la paron de geamantoj, kiuj penis fuĝi en boato.

En la jaro 1960 la monto estis deklarita "natura monumento"; ekde la jaro 1974 ĝia teritorio
apartenas al natura rezervejo. Oni povas facile atingi la monton kaj suriri ĝin laŭ bone videbla pado. Oni devas atingi la punkton inter Gurzufo kaj loĝloko *Lavrovoje* sur la ŝoseo Jalto-Aluŝto kaj piediri suden ĉirkaŭ 20 minutojn.

## Eksteraj ligiloj 
Oni povas rigardi la fotojn de la monto laŭ la jenaj adresoj:

* http://www.migranov.ru/crimea/promo/6.php 
* http://www.fotokonkurs.ru/foto_14913.html 
* http://www.photoforum.ru/photo/308820/index.ru.html
* http://krimea.kiev.ua/images/218.jpg 

Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Jalto
Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Delmenhorst

La urbo **Delmenhorst** situas en la nordokcidento de Germanio, en la federacia lando Malsupra Saksio. Ĝi estas eksterdistrikta urbo. Historie ĝi apartenas al la regiono Oldenburgio.

Delmenhorst troviĝas tuj okcidente de Bremen kaj proksimume 35 kilometrojn oriente de Oldenburg. En 2005 la urbo estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo. Fine de  Delmenhorst havis  loĝantojn.

## Partneraj urboj 
*  Allonnes en Francio
*  Borisoglebsk en Rusio
*  Eberswalde en Germanio
*  Kolding en Danio
*  Lublin en Pollando

## Gefiloj 
* Arthur Fitger, pentristo kaj verkisto

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Malsupra Saksio
Lido de Venecio

eta|Situo en la laguno
**Lido**, plenanome **Lido di Venezia**, estas insulo, kiu disigas la Lagunon de Venecio disde la Adriatiko. Ĝia longo estas ĉ. 12&nbsp;km.

Ĝi estas nur 200 – 400 metrojn larĝa, kun iom pli larĝaj finaĵoj, kaj etendiĝas inter la koordinatoj  kaj .

Okcidente ĉe ĝia norda fino situas ŝiphaltejo *Lido San Nicolò*, kun ligoj al Venecio kaj Punta Sabbioni. Ĉe la suda ekstrema fino situas vilaĝo *Alberoni*, de kie iras boatoj al *Santa Maria del Mare* sur la najbara insulo Pellestrina.

La setlejoj sur la insulo estas (de nordo) *San Clemente*, *Lido*, *Poveglia*, *Malamocco* kaj *Alberoni*. Malamocco (malamOko) iam estis uzata ankaŭ kiel nomo de la insulo.

## La plaĝo 
La orienta bordo de Lido, ekstera al la laguno, posedas belegan plaĝon, kiu ŝuldas sian famon al naturaj dunoj el delikata sablo kaj al marakvo pura kaj trankvila pro du protektaj digoj, nomataj San Nicolò kaj Alberoni. Ili ankaŭ ŝirmas, aliflanke, la veturejojn de la ŝipoj irantaj de kaj al la haveno de Venecio. Multaj pliaj muroj dividas la plaĝon al banejoj.

Kategorio:Insuloj en Italio
Kategorio:Venecio
Ŝraŭbokrampo

eta|Du mezgrandaj ŝraŭbkrampoj

**Ŝraŭbokrampo** estas instrumento por fiksi laborpecon en la prilaborado de ligno aŭ metalo.

Ŝraŭbokrampo konsistas el unu fiksa tenbrako kaj alia, kiu estas movebla sur ofte ondumsurfaca relo. La longeco de la relo limigas la etendovaston de la ŝraŭbokrampo.

La fiksendan laborpecon oni unue almetas al la fiksa tenilbrako kaj poste oni alŝovas al ĝi je la alia flanko la moveblan tenilbrakon. Turnante nun la ŝraŭbospindelon kiu, kontraŭflanke de la relo, trairas la moveblan tenbrakon, oni fiksas akurate la laborpecon kaj je granda forto premfiksas ĝin. Per la alpremo de la ŝraŭbospindelo la movebla tenbrako iomete kejlumiĝas kaj tiel fiksiĝas je la relo. La spindelon oni turnas je tenilo aŭ, por altigi la forton, je turnstango. La longeco de la tenbrakoj limigas la profundecon de la ŝraŭbokrampo.

En la lignoprilaborado oni uzas la ŝraŭbokrampon ekzemple por kunpremi kungluitajn objektojn, ĝis kiam la gluaĵo perfekte malmoliĝis.

Kategorio:Iloj
Titanis walleri

***Titanis walleri*** estas specio de granda predokapta neflugkapabla birdo, la sola specio de la genro *Titanis*. Ĝi vivis – laŭ fosilioj trovitaj en 2007 en Florido kaj Teksaso – antaŭ ĉirkaŭ 2 milionoj da jaroj en norda Ameriko. Oni pli frue pensis, ke la birdo formortis nur antaŭ ĉirkaŭ 15.000 jaroj (Baskin, 1995), sed esploroj de McFadden *et al.* (2007) refutas tion, kaj asertas, ke la birdo formortis jam antaŭ 2 milionoj da jaroj. 

*Titanis* estis ano de grupo de gigantaj neflugkpablaj birdoj, nomataj Phorusrhacidae, alinome "terorbirdoj".

Ĝi altis ĉirkaŭ 2 m, pezis ĉirkaŭ 130–150 kg, havis grandegan bekon.

## Titanis en populara kulturo 
* *Burning Tower* (ISBN 0-7434-1691-0), fantazia novelo de Larry Niven kaj Jerry Pournelle el 2005
* *The Flock* (ISBN 1-59414-377-3), novelo de James Robert Smith el 2006

Kategorio:Formortintaj birdoj
Roussillon (Vaucluse)

**Roussillon** (prononco []) estas franca komunumo en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane *Vauclusa*) kaj la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (, prononcata , okcitane ''Provença-Aups-Còsta d'Azur*). Fine de  en la komunumo vivis .  Ĝi estas aparte rimarkinda pro siaj okraj minejoj kaj apartenas al la asocio “La plej belaj vilaĝoj de Francio”. Roussillon estas, post Gordes, la dua plej vizitata vilaĝo en la areo Luberon.

## Okraj klifoj 
alternative=Oraj klifoj|299x299ra|eta|*Sentier des ocres (''**Okra vojo**).|maldekstra
Roussillon estas fama pro ĝia riĉeco de okroj, flavaj kaj ruĝaj tinkturoj, ĉerpitaj de ferhava argilo. Ĉar en la 18-a jarcento kreskis la demando je tinkturoj por teksaĵo, la ekspluatado de okroj pliiĝis en Roussillon. Ĉirkaŭ la vilaĝo kuŝas multnombraj fendoj kaj okrofabrikoj, de kiuj ankoraŭ videblas kelkaj nuntempe, Ekzemplo de tia kompanio estas la iama okrofabriko Mathieu, kiu nun funkcias kiel 'conservatoire': metiejo kun muzea funkcio. La ŝtonminejoj kaj fabrikoj disvastiĝis sur diversaj komunumoj. Krom en Roussillon, ili ankaŭ troviĝis en Villars, Gargas, Rustrel  kaj Gignac.

En la 20-a jarcento, pli modernaj elfosaj teknologioj ebligis ekspluati aliajn, pli utilajn minejojn. Ĉi tio klarigas kial ĉiuj minejoj en la areo ĉirkaŭ Roussillon estis iom post iom fermitaj. De la komenco de la okdekaj jaroj la turismo anstataŭigis la minejan industrion. [1]

Okraj variaĵoj kaj koloroj altiris la intereson de ambaŭ artistoj kaj turistoj. Se la okro ne plu estas elfosata en la urbo, ĝia *Sentier des Ocres* (Okra Vojo) altiras milojn da turistoj.

## Literatura mencio 
Samuel Beckett loĝis en Cave Bonelly, vitejo ĉe Roussillon dum la Dua Mondmilito. La verkisto Samuel Beckett kaŝis sin en Rosilono en la jaroj 1942-1945 por eskapi la germanojn. Li nomis la vilaĝon en sia fama verko Atendante Godoton de 1955.

## Personecoj ligitaj al Roussillon 
* Jean-Étienne Astier kiu havis la ideon je la fino de la 18-a jarcento lavi la okran sablon por eltiri la purajn pigmentojn kaj naskigis la industrion, kiu alportus la vilaĝon sian famon.
* Jacques Salomé, verkisto kaj psikologo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

Kategorio:Komunumoj de Vaucluse
Kategorio:Plej belaj vilaĝoj de Francio
Nord-alianco

[350px|dekstra|eta|Trejnantaj soldatoj de la Nord-alianco en [2001.]]
La **Nordalianco** estis kuniĝo de diversaj afganaj grupoj (la plej multaj el ili taĝikoj) por kontraŭbatali la talibanojn. Ĝi estis fondita en marto 1992 kiel milita ligo por liberigo de Afganio kaj konsistis el iamaj islamaj geriloj kaj el aliaj etnaj grupoj.

Ili estis komandataj de Ahmad Ŝah Masud kaj nomis sin *Nacia islama unueca fronto de Afganio*, sed, pro ilia ĉefa teritorio en la nordo estis ĉiam nomataj Nordalianco. Kvankam ĝi disponis pri malmulta subteno ĉe la plej granda popolparto de Afganio, la paŝtunoj, sed ĝi estis oficiale agnoskita de la Unuiĝinta Naciaro kaj per tio prezentis la legitiman registaron de Afganio. La Nordalianco volis nacian politikon, kion esprimas jam ĝia nomo, kaj ne politikon de internaciaj interesoj pri Afganio. La plej gravaj aliancanoj estis Irano, Barato kaj Rusio.

La Nordalianco akiris en 1992 la regadon de la ĉefurbo Kabulo, sed perdis ĝin en 1996 al la talibanoj. 1998 la Nordalianco regis jam nur etan regionon ĉirkaŭ la urbo Kunduzo.

La politika gvidanto de la Nordalianco estis Burhanuddin Rabbani. La milita gvidanto, Ahmad Ŝah Masud (*"la leono de Panĝiro"*) estis mortigita la 9-an de septembro 2001 de memmortigaj atencantoj.

Post la teror-atencoj la 11-an de septembro 2001 en Usono la Nordalianco batalis ĉe la flanko de la usonanoj. Pro ties aera bombado ili povis rekonkeri la urbon Mazar-i-Ŝarifo la 9-an de novembro 2001. La 12-an de novembro ĝia armeo enmarŝis en Kabulon, la ĉefurbon forlasitan de la talibanoj.

Kategorio:Historio de Afganio
Arbara galinago

La **Arbara galinago** (*Gallinago nemoricola*) estas eta fortika vadbirdo de la familio de Skolopedoj, kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

Ĝi reproduktiĝas ĉe Himalajoj en norda Barato, Nepalo, Butano kaj suda Ĉinio. Vintre ĝi ĉeestas pli malaltaj lokoj en Himalajoj kaj pli malofte ĝis norda Vjetnamio. Kaj nur kiel vagulo en centra kaj suda orienta Barato, Srilanko, Bangladeŝo, Birmo, norda Tajlando kaj Laoso. Ĝi reproduktiĝas en herbejoj de alta montaro de ĉirkaŭ 3,000 metroj, kaj moviĝas al pli malaltaj lokoj vintre.

eta|maldekstre|230ra|Arbara galinago.
Tiu estas malhela galinago 28–32&nbsp;cm longa, kun mallonga beko pli larĝa ĉebaze. Ĝi havas mallongajn grizverdajn krurojn. La korpo estas tre bruna supre -kun du palflavaj makullinioj dorse- kaj hela sube, sed tute striita ne nur flanke kaj bruste, kiel aliaj galinagoj, sed ankaŭ ventre. Ĝi havas malhelan strion tra la okulo inter du larĝaj helaj partoj kaj supre alian malhelan. La flugiloj estas larĝaj; la mallonga vosto montras iom da ruĝeco. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj junuloj diferencas nur pro plumaraj detaloj.

Tiu specio estas klasita kiel minacata specio pro ties loĝantaro de malpli ol 10,000 birdoj. Plej danĝeraj minacoj estas perdo de medio por terkulturado kaj ĉasado.

## Referencoj
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Galinagoj
Vrbice (distrikto Litoměřice)

**Vrbice** estas municipo en Ĉeĥio en distrikto Litoměřice, regiono Ústí nad Labem troviĝanta proksimume 7&nbsp;km norde de Roudnice nad Labem. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1319.

## Partoj de municipo 
* Mastířovice
* Vetlá
* **Vrbice**

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Floriano en Vetlá
* Kapelo de Sankta Felikso en Vrbice


Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Vinkultivada subregiono Litoměřice
Libro de la 12 Profetoj

**Libro de la 12 Profetoj** estas termino por 12 libroj (de la Malnova Testamento) en la Biblio. Ĉar tiuj ĉi libroj estas malgrandaj, oni nomis ilin la «malgrandaj profetoj» kontraste al la tri «grandaj» profetoj: Jesaja, Jeremia kaj Jeĥezkel. Oni skribis ilin en unu skribrulaĵon, kiu do estis digna parto de la Sankta Skribo. La sinsekvo de la libroj ne ĉiam estas la sama. Temas pri la libroj de Hoŝea ĝis Malaĥi (vidu la apudan liston). Inter ili Jona ne estas profeta libro, sed novelo kun profeto kiel ĉefrolulo.

La kolekto reprezentas plurajn jarcentojn (de la 8-a ĝis eble la 3-a) kaj pro tio ĝi havas grandan valoron por la historio de teologio, pieco kaj kutimoj en Izrael.

Kategorio:Biblio
Srinagaro

**Srinagaro** () estas en somero la administra sidejo de la barata federacia ŝtato Ĝamuo kaj Kaŝmiro en la okcidenta Himalajo kaj sidejo de la distrikta administrejo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Koordinatoj: 34° 5′ 28" n. lat., 74° 48′ 22" or. lat.

## Prezento 
La urbo havas 894.940 loĝantojn, en la urbaro loĝas 971.357 homoj (stato: 2001-03-01). Srinagaro situas je 1.730 m super marnivelo centre en la altbaseno de Kaŝmiro, ĉe la rivero Jhelam kiu deakvigas la tutan basenon.

La urbo estis fondita de la reĝo Pravaraseno ĉirkaŭ la jaro 1. La universitata urbo Srinagaro (*Kashmir University*) estas grava turisma centro.

Srinagaro havas templon el la 7-a jarcento, fortikaĵon el la 16-a jarcento kaj budhismajn ruinojn proksime de la urbo. En la malnova urbo, ĉe la okcidenta lagobordo, troviĝas la granda moskeo Hazrat-Bal.

La hinduisma montotemplo *Shankaracharya* (ankaŭ: Takht-e-Suleiman), konstruita en -371, troviĝas en 3.352 m da alteco sur la samnoma monto en viddistanco de la urbo kaj havas la plej malnovan relikvan kofron de Kaŝmiro.

## Tombo de Yuz Asaf 
Srinagar estas laŭ opinio de la Ahmadiyya Muslim Jamaat la mortloko de Jesuo Kristo nomata Yuz Asaf. La tombodometo troviĝas en la strato Khanyar. Sed Ghulam Ahmadasertas, ke Yuz Asaf troviĝas en la islama kofro *Rozabal* (ankaŭ: Rauzabal) en la urba distrikto *Mohala Kan Yar*.

En la tombo estas entombigitaj pluraj homoj. Sed dum la tomboj de ĉiuj aliaj personoj estas direktitaj, laŭ islama tradicio, en nord-suda direkto, la tombo de Yuz Asaf estas escepto kaj kuŝas laŭ juda tradicio en orient-okcidenta direkto.

## Ekonomio 
En la urbo produktiĝas tapiŝoj, kupraj kaj arĝentaj varoj, ledo kaj silko.

Srinagar estas koncernata de la Kaŝmir-konflikto, laste - la 6-an de aprilo 2005 - okazis brulatenco al konstruaĵo de la turist-oficejo.

## Vidu ankaŭ 
* Amarnath

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle) http://srinagar.nic.in/
* Turismaj informoj (touristplacesinindia) (angle) http://touristplacesinindia.com/srinagar/about-srinagar.html

Kategorio:Urboj de Barato
Pondus

***Pondus*** estas bildstrio kun samnoma ĉefrolulo kreita de la norvega desegnisto *Frode Øverli*. De la komenca eldono en 1995 (tiam nomita "A-laget"), ĝi estiĝis unu el la plej sukcesaj bildstrioj en Skandinavio. La serio fariĝis tre populara pro sia ĉiutaga lingvo kaj humoro. Pondus tradukiĝas en multaj lingvoj, inkluzive la latina, samea, sveda, dana, finna, islanda, franca kaj angla.

La strio aperas en pli ol 100 gazetoj. Ĝi aperas tage en multaj grandaj norvegaj gazetoj, plej konate Dagbladet, kaj estas tage publikigata ankaŭ en kelkaj svedaj gazetoj kaj gazetoj en Danlando, Islando kaj Finnlando.

Ekde 2000 Pondus havas sian propran magazinon, kaj la sekvanta jaro Pondus-magazino aperis ankaŭ en Svedio.

Ekde numero 1, 2007, la magazino de Norvega Junularo Esperantista, *Inter ni dirite*, enhavas esperantlingvan version de Pondus.

En 2013 ĉe la eldonejo Saluton.no aperis la unua volumo en Esperanto, en la traduko de Judith P. Abrahamsen, *Pondus: Maltrafoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* Pondus.no (en la norvega)
* La strioj en esperanto
* Tagaj strioj en la angla (arkivigite)
* Tagaj strioj en la norvega

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Fikciaj norvegoj
Andrej Hlinka

eta|dekstra|Andrej Hlinka

**Andrej HLINKA** (n. la 27-an de septembro 1864, Černova (legu Ĉernova), (hodiaŭ parto de urbo Ružomberok (legu Ruĵomberok), Slovakio) – m. 16-an de aŭgusto 1938, Ružomberok ) estis romkatolika pastro, unu el la plej gravaj slovakaj politikistoj antaŭ la dua mondmilito, gvidanto de la separatisma opozicio de la ĉeĥoslovakia registaro. Li estis fondinto kaj gvidanto de la Slovaka Popola Partio (*Slovenská ľudová strana*).

## Vivo 
Hlinka ekde 1905 estis pastro de Ružomberok kaj entuziasme apogis la slovakajn naciajn kandidatojn dum la parlamentaj elektoj de Hungario, en 1906. Tiujare oni arestis kaj juĝis je dujara prizono pro politika ekscitado, sed tiun punon oni longigis je duonjaro en majo de 1907, pro ribelema adiaŭparolo antaŭ la kredantoj. Li prizonsidis en la Csillagbörtön de Szeged, sed per helpo de papo Pio la 10-a, li estis liberigita, post la Ĉernova tragedio.

Li ĉefredaktoris en *Ľudové Noviny* (1897) kaj en 1906 fondis la *Ľudová banka* (Popolan bankon).

Kiam la 24-an de majo 1918, la Slovaka Nacia Partio faris kontraŭhungaran deklaron en Lipótszentmiklóson, Hlinka – kiel gvidanto de la Slovaka Nacia partio – emfaze postulis la unuiĝon kun la ĉeĥoj. Sekvajare li jam havis dubojn pri la unuiĝo kaj postulis de la Pariza packonferenco, ke oni faru en Slovakio plebisciton, referendumon pri aŭtonomio. En aŭgusto de 1922, li iris en la opozicion kaj en deklaro de Zsolna kritikis la ĉeĥojn, ke ili ne donis memregistradon al la slovakoj, kion Tomáš Garrigue MASARYK promesis en la Akordo de Pittsburgh.

Dum la postaj administraj reformoj, pliboniĝis la ĉeha–slovaka rilato kaj Hlinka permesis, ke lia viculo, Jozef Tiso aliĝu al la registaro en januaro de 1927. Kiam en 1929 Hlinka ne volis prijuĝi lian alian viculon Vojtech Tuka – pro spionado por la hungaroj -, lia partio denove iris en opozicion. Tiam li trovis kontakton al gvidanto de la nacisocialista Sudetgermana Partio, Konrad Henlein kaj la hungara princo Esterházy.

En liaj ideoj miksiĝis la ekstrema naciismo, katolikismo, antikomunismo kaj kaj malamo al fremduloj. Li batalis kontraŭ la centrismo de Prago, sed en liaj lastaj jaroj transpreniĝis eĉ kelkaj ideoj de naziismo kaj faŝismo.

Li estis idolo dum la faŝisma Slovakio (1939-44), dum estas malpermesita en la komunista Ĉeĥoslovakio, post 1989, li iĝis denove grava politikisto de la slovaka historio.

## Vidu ankaŭ 
* Gvardio de Hlinka

Kategorio:Ĉeĥoslovakaj politikistoj
Kategorio:Personecoj sur ĉeĥoslovakaj poŝtmarkoj
Kategorio:Personoj sur slovakaj monbiletoj
Estraro de UEA 1977-1980

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1977-1980 oficis jenaj personoj:
__NOTOC__
## Prezidanto 
*Humphrey R. Tonkin (eksteraj rilatoj)

## Vicprezidantoj 
*William Auld (informado, kulturo)
*Carl Støp-Bowitz (faka agado, delegita reto)

## Ĝenerala sekretario 
*Werner Bormann (planado)

## Aliaj estraranoj 
*Ursula Grattapaglia (landa kaj regiona agado)
*Grégoire Maertens (administrado, financoj, specialaj taskoj)
*Andrzej Pettyn (edukado) 
*Flóra Szabó-Felső (kongresoj kaj turismo)

Kategorio:Aperis en 1977
Kategorio:Malaperis en 1980
Kategorio:Esperanto en 1977
Sedlec (distrikto Litoměřice)

**Sedlec** estas municipo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice, troviĝanta proksimume 6&nbsp;km norde de Libochovice. En la vilaĝo loĝas  ().

## Historio 
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1057.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de gardanta anĝelo
* Monumento al falintoj en unua mondmilito el jaro 1928

Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Akordo de Pittsburg

**Akordo de Pittsburg** (ĉeĥe kaj slovake "Pittsburská dohoda", angle **Pittsburg Treaty** aŭ "Pittsburgh Accord", germane "Pittsburgher Abkommen") estis traktato signita je 31-a de majo 1918 inter ĉeĥaj kaj slovakaj ekzil-grupoj, per kiu ili fiksis la bazon por fondota komuna ŝtato. La ĉeĥa flanko sub gvido de la posta ĉeĥoslovaka prezidento Tomáš Garrigue Masaryk konfirmis al la slovakaj reprezentantoj aŭtonomion kaj egalrajtecon en la estonta ŝtato Ĉeĥoslovakio.

Ĉar la politike plej aktivaj slovakoj vivis en Usono, kiam la ĉeĥoj kaj slovakoj decidis vivi en nacia ŝtato, la interkonsento estis subskribita en Pittsburgh (Pensilvanio). La Ĉeĥo-Slovaka akordo, proklamis ke ili laboras por formi unu landon: “Ĉeĥo-Slovakio”. Kundiskutis en Pittsburgh i.a. la Slovaka Ligo (Slovenská Liga), la Ĉeĥa Nacia Unuiĝo (České národní sdruženi) kaj reprezentantoj de ĉeĥaj kaj slovakaj katolikaj asocioj. 

La slovakoj esperis, ke per kreo de komuna ŝtato kun la ĉeĥoj ili pli facile povus eliri el la tiama hungara parto de Aŭstrio-Hungario. Por la ĉeĥoj la problemo estis la granda germana minoritato en Bohemio kaj Moravio. Kun la slovakoj la slava plimulto estus konsiderinde pli granda. 

La Akordo de Pittsburgh pavimis la vojon al la deklaro de sendependeco de Ĉeĥoslovakio subskribita de Masaryk, Milan Rastislav Štefánik kaj Edvard Beneš (Deklaro de Vaŝintono) la  18-an de oktobro 1918, gvidis poste al la deklamo de Ĉeĥoslovakio la 28-a de oktobro en Prago kaj la deklaro de Martin la 30-an de oktobro, per kiu la slovakoj postulis aŭtonomion en la nova ŝtato.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Teksto de la Akordo  (en la slovaka)

Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Politiko en 1918
Kategorio:Picburgo
Estraro de UEA 1967-1969

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1967-1969 oficis jenaj personoj:

## Prezidanto 
*Ivo Lapenna, (Eksteraj kaj kulturaj rilatoj) 

## Vicprezidanto 
*Erik Carlén, (diskonigo de agado de UEA)
*E.L.M. Wensing, (administrado)

## Ĝenerala sekretario 
*Günther Becker, (informado, kongresoj)

## Aliaj estraranoj 
*Maurice Jaumotte, (turismo)
*Józef Toczyski, (lernejoj)
*Evert J. Woessink, (financoj)
*Peter Zlatnar, (landaj kaj fakaj asocioj)

La elektoj, kiuj devus okazi en 1970, estis en Universala Kongreso en Madrido 1968 plifruigitaj al 1969.

## Vidu ankaŭ
Kategorio:Aperis en 1967
Kategorio:Malaperis en 1969
Kategorio:Esperanto en 1967
Estraro de UEA 1969-1971

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1969-1971 oficis jenaj personoj:

## Prezidanto 
*Ivo Lapenna, (Eksteraj rilatoj, landaj kaj fakaj asocioj, delegita reto, diskonigo de la agado de UEA) 

## Vicprezidanto 
*Erik Carlén, (turismo, aŭtomobilismo)
*E.L.M. Wensing, (komercaj kaj industriaj rilatoj)

## Ĝenerala sekretario 
*Günther Becker, (informado, lernejoj)

## Aliaj estraranoj 
*Uwe Joachim Moritz, (TEJO, junularaj aferoj)
*Jean Thierry, (kongresoj, konferencoj)
*Jerzy Uśpieński, (kulturaj aferoj, eldonaĵoj)
*Evert J. Woessink, (financoj, administrado)

## Vidu ankaŭ
Kategorio:Aperis en 1969
Kategorio:Malaperis en 1971
Kategorio:Esperanto en 1969
Estraro de UEA 1964-1967

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1964-1967 oficis jenaj personoj:

## Prezidanto 
*Ivo Lapenna, (Eksteraj rilatoj) 

## Vicprezidantoj 
*Erik Carlén
*E.L.M. Wensing

## Ĝenerala sekretario 
*Günther Becker, (informado, kongresoj)

## Aliaj estraranoj 
*André Albault, (kulturaj aferoj)
*Maurice Jaumotte, (landaj kaj fakaj asocioj)
*Józef Toczyski, (lernejoj)
*Evert J. Woessink, (financoj)

La elektoj al estraro, kiuj devus okazi en 1965, estis ŝovitaj al 1964, ĉar oni timis, ke en Universala Kongreso en Tokio en 1965 ne estos kvorumo.

## Vidu ankaŭ
Kategorio:Aperis en 1964
Kategorio:Malaperis en 1967
Kategorio:Esperanto en 1964
Donát Bánki

**BÁNKI Donát** (n. 6-an de junio 1859, Bakonybánk – m. 1-an de aŭgusto 1922, Budapeŝto) estis hungara maŝininĝeniero (mekanika inĝeniero), kuninventinto de la karburilo, mondfama sciencisto de la gasmotoroj kaj hidromaŝinoj.

Li estis ekde 1882 ĉefa konstruktoro de signifa fabriko, poste ties ĉefinĝeniero. Li laboris ekde 1899 en la Reĝa Teknikuniversitato József kiel profesoro de la katedro pri maŝinelementoj, levmaŝinoj, hidromaŝinoj. Li estis ekde 1911 membro de la Hungara Scienca Akademio.

Oni ligas al lia nomo, la evoluigon de gas kaj kerosinmotoroj, en kiu laboro helpis lin János Csonka. Lia patento el 1893 pri karburilo, antaŭis duonjaron la patentan sciigon de Maybach. Per tiu patento oni konstruis multloke la t.n. Banki–Ĉonka-motoron. Bánki perfektigis la motoron en 1898 per akvoenŝprucigo. Li en 1894 prezenti la patenton de la motorciklo.

Lia alia esplora tereno estis la hidromaŝinoj. Ligite al tio, li prezentis la vaporturbinan teorion en 1905, en Liège; dum en 1908 en Usono. Li ellaboris maŝinojn por nanaj akvocentraloj, kiun oni ankaŭ nun proponas por la evoluantaj landoj.

Li estis framasono.

La asteroido 131763 Donátbánki estis nomata en lia honoro.

## Verkoj 
* Energia-átalakulások folyadékokban (1916)
* Új vízturbina (1917).
* A Vaskapu-vízerõmû tervezete (1918)
* Dugattyús szivattyúk és kompresszorok gépszerkezettana (1932)

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Camacho (urbo)

**Camacho** (prononco , oficiale ) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Formiga*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
János Csonka

**CSONKA János** [ĉonka] (n. 22-an de januaro 1852, Szeged, Hungario – m. 27-an de oktobro 1939, Budapeŝto) estis hungara meĥanika inĝeniero, unu inventinto de la karburilo. Li lernis en Szeged, praktikis sin en forĝista metiejo de lia patro. Li plu akiris spertojn en grandaj fabrikoj de Vieno, Zuriko, Parizo kaj Londono. Post kiam li revenis al Hungario, laboris en maŝinmetiejo de la Teĥnikuniversitato József ĝis 1925.

Li pretigis en 1877 la unuan gasmotoron en Hungario, en 1884 gas- kaj kerosen-motoron. Li patentigis kun Donát Bánki je  la benzinan karburilon. Tio helpis ellaboron de efika motoro, disvastiĝinta en la mondo. Ili kune kreis en 1893 la unuan hungaran motorciklon kaj motorboaton.

Li produktis por la hungara poŝto, privataj personoj veturilojn komence de la 1900-aj jaroj. Li pensiiĝis en 1924 kaj fondis familian entreprenon por produkti la aŭtomobilojn. La entrepreno iĝis fabriko en 1929 pro la inundo de la mendoj. La fabriko transformiĝis al Akcia Kompanio en 1939, sed plilarĝigon de la produktado li jam ne vidis. (La komunistoj ŝtatigis la fabrikon en 1948, sed ĝi reakiris sian nomon en 1994 kaj nun funkcias kiel Csonka János Gépgyár Kft.)

Li edziĝis kun Johanna Winkler, fratino de Lajos Winkler, pli posta fama kemiisto. Lia filo estis Pál Csonka.

La asteroido 131762 Csonka estis nomata en lia honoro.

Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ĉernova tragedio

La **Ĉernova tragedio** (slovake: *Černovská tragédia*, ) okazis la 27-an de oktobro 1907 kaj estis la plej sanga evento en la lastaj pacjaroj de Aŭstrio-Hungario.

Oni konstruis novan preĝejon en Černová (parto de Ružomberok), je iniciato de Andrej Hlinka, naskiĝinto en la vilaĝo. Loĝantoj de la vilaĝo volis, ke li mem konsekru la preĝejon. Ĉar Hlinka estis tiutempe en prizono en Hungario, ne li konsekris.

Alvenis **Martin Pazúrik** per ĉaro por sanktigi la preĝejon la 27-an de oktobro, kun 15 hungaraj ĝendarmoj (laŭ **Roman Holec**, plimulto de ili estis slovakoj laŭ deveno). Kiam la ĉaro turnis en mallarĝan straton, kondukantan al la preĝejo, la amaso de ĉ. 400 lokaj loĝantoj baris la vojon. Post kiam la homoj ekĵetis ŝtonojn, la ĝendarmoj perdis la kontrolon kaj serĝanto **Ján Ladiczky**, etne slovako, ordonis la pafadon. La ĝendarmanoj pafis kvarfoje, murdante 15 personojn, serioze vundante 10-12 kaj facile 40-60.
40 loĝantoj estis punita je monpago aŭ prizono. Je la mortoj memorigas monumento, memortabulo, la vilaĝanoj rememoras la eventojn ĉiujare.

La evento kaŭzis grandan indigniĝon en la eŭropa gazetaro. Multaj protestis, interalie Robert William Seton-Watson angla ĵurnalisto kaj historiisto, Bjørnstjerne Bjørnson Nobel-premiita norvega verkisto, Lev Nikolajeviĉ Tolstoj mondfama rusa verkisto. La usonaj slovakoj eluzis la tragedion por gazeta militiro, per kiu ili atingis amnestiigon de Andrej Hlinka per helpo de papo Pio la 10-a.

La preĝejon konsekris fine Andrej Hlinka en 1910, en festo de Petro kaj Paŭlo.

## Eksteraj ligiloj 
* priskribo angle

Kategorio:Masakroj
Kategorio:1907
Kategorio:Historio de Aŭstrio-Hungario
Spegulneŭrono

[300ra|eta|Denaska imitado: novnaskita [makako|makakido imitas la elŝovadon de la lango.]]

**Spegulneŭronoj** estas neŭronoj (nervoĉeloj) en la cerbo, kiuj dum nura observado de iu agado ekigas la samajn nervoimpulsojn kiel ĉe la propra aktiva tia agado.

La spegulneŭronoj estis trovitaj de la itala sciencisto Giacomo Rizzolatti kaj kunlaborantoj en eksperimentoj kun simioj (makakoj). Dum tiu esploro oni rimarkis reagon de la neŭronoj en la kampo *F5c* de la cerebro, kiam la simioj cele kaj intence manipulis objekton aŭ observis tian manipuladon ĉe aliaj individuoj - eĉ se tiuj ne estas de la sama specio.

Spegulneŭronoj ĉe makakoj troviĝas en parto de la cerebro, kiu nomiĝas "mova kortekso". Ĉe homo oni trovis spegulneŭronojn ankaŭ en la "lingva kortekso" (Broca-centro), la cerba centralo por prilaborado pri lingvo.

Spegulneŭronoj ludas gravan rolon por la kompreno de *korpa lingvo* kaj la estiĝo de empatio, do la ebleco kunsenti kun aliaj individuoj el la sama aŭ similaj specioj. - Oni supozas, ke la cerbo disponas pri tuta sistemo de spegulneŭronoj.

Kategorio:Neŭroscienco
Kategorio:Neŭrologio
Cambuquira

Cambuquira estas brazila urbo de la Ŝtato de Minas-Ĝerajso, Brazilo. Ĝi havas ĉirkaŭ 12 812 loĝantojn (takso de julio 2020), kaj la grandurbo estas parto de la Circuíto das Águas ("Akvo-Cirkvitoj") de Minas-Ĝerajso.

## Historio 
Pri ĝia origino, estas dirita ke komencis kiel Bieno (**Bieno Boa Vista**), kiu ĉefsidejo estis ĉe la Placo de Sankta Francisko. Ĉi tiu bieno apartenis al tri fratinoj nomitaj Ana, Joana kaj Franciska da Silva Goulart. Kiam ili mortis, ili forlasis la bienon kiel heredo por iliaj maljunegaj sklavoj, kiel ili ne havis heredantojn. Baldaŭ, ĝiaj mineralakvoj estis malkovritaj, altirante homojn en serĉo de kuracoj atribuitaj al ili. En 1861, la urba delegito de Campanha, eksproprietigis la terojn, konsiderante ilin kiel komunumservo. La loko estis liberigita al vizito, kio permesis la evoluon de la urbo en la periferio. En la jaro 1872, estis kreita "Arraial de Cambuquira", starigita en la distrikto de Campanha.

Urboj de la "Akvo-Cirkvitoj": Lambari, São Lourenço, Campanha, Cambuquira kaj Caxambu.

## Eksteraj ligiloj 
* Antikvaj fotoj 
* Hotelo 
* Turismo 
* Turisma Rondo de la Kuracigaj Akvoj

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Campanha

**Campanha** estas urbo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Varginha*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Famuloj 
* Vital Brazil

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* ĉiujara foiro de libroj en la urbo

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Militjuro

**Militjuro** estas parto de la internacia juro, kiu okupiĝas pro komenco, efektivigo, finigo de la militoj. 

La militjuro okupiĝas pri militoj kun aŭ sen militproklamo, reguligas la rilatojn inter la militantaj landoj kaj inter tiuj kaj la neŭtralaj landoj. Ĝi difinas la devojn kaj rajtojn de la partoprenantaj individuoj, specon de la uzeblaj armiloj kaj cirkonstancojn de ties uzoj, rajtojn de la nemilitantaj, burĝaj personoj. 

En la antikvo, la venkitojn atendis morto aŭ sklaveco. Dum la mezepoko, juro tuŝis nur nobelulojn, aliajn militantojn atendis kruelaj suferoj.

Dum evoluo de la reformismaj ideoj, novaj ideologioj, aperis eĉ reguligo de la militado. 

## Kronologio 
*1856: Pariza deklaro (1856) malpermesis la ŝtate-permesitan piratadon
*1863: Abraham Lincoln eldonas *Instrukcioj je gvido de la batalantaj armeoj*, baziĝante je la Lieber-kodekso de Francis Lieber 
*1864: unua konvencio de Ĝenevo pri defendo de la militaj vundintoj 
*1899, 1907, Hago: kodifiko de la estantaj militleĝoj
*1906, 1929 kaj 1949: novaj konvencioj de Ĝenevo; detaligo de la reguloj, malpermeso de kelkaj armiloj
*1925: ĝeneva protokolo pri malpermeso de venengaso kaj bakteriaj armiloj 
*1920-aj jaroj: fonda dokumento de la Ligo de Nacioj deklaras, ke la agreio estas internacia krimo 
*1928: kondamno de la milito kiel politika rimedo (Kellogg–Briand-pakto)
*1945: laŭ Fonda dokumento de la Unuiĝintaj nacioj, justa militado estas nur la sindefendo kaj UNO-organizitaj agadoj

## Vidu ankaŭ
* Krizostato
* Milita juro
* Sieĝostato
* Militleĝo
* Elirblokado

Kategorio:Internacia juro
Uŝmalo

eta|maldekstra|240ra|La „Piramido de la sorĉisto“
eta|maldekstra|240ra|La domo de testudoj
**Uŝmalo** aŭ **Uxmal** (prononcata: „Uŝmal“) estas ruino de granda majaa urbo en Meksiko. Ĝi situas en Jukatano, ĉirkaŭ 80 km sude de Mérida. La urbo troviĝas sur monteta tereno je alteco de ĉirkaŭ 60 metroj. Unu el plej gravaj elementoj estas la Piramido de la Divenulo, nura el tiu tipo kun ovalforma bazo.
eta|240ra|maldekstra|La piramido de Adivino

## Uŝmal en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma la ĉiĉerono kiu vidigas la gravon de Uŝmal post Ĉiĉen-Icao:

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Uxmal ĉe Indianerwelt.de 
* retejo kun multaj bildoj el Uxmal (kaj aliaj majaaj ruinoj) 

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Bondy

**Bondy**, en esperanto **Bondio**, estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-Saint-Denis kaj en la Pariza Regiono. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Bondy estas unu el la nordorientaj ĉirkaŭurboj de Parizo, kaj situas 9 kilometroj el la plej proksima pordo de la franca ĉefurbo. Ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Aulnay-sous-Bois, Les Pavillons-sous-Bois, Villemomble, Rosny-sous-Bois, Noisy-le-Sec, Bobigny kaj Blanc-Mesnil.

## Ĝemelurboj 
Bondy estas ĝemelita kun :
* Furci, Italio
* Alcácer do Sal, Portugalio
* Tambacounda, Senegalo
* Berkane, Maroko
* Nedroma, Alĝerio
* N'kolafamba, Kameruno

## Esperanto 
Tie ekzistas Esperanto-klubo de 1990, kiam loka asocio estis fondita por organizi la 45an kongreson de SAT-Amikaro.
En 2011 ĝi plu estas aktiva.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-Saint-Denis
* Listo de urboj de Francio
* Bondy (stacidomo)
* Ponto de Bondy
* Bondy (pariza metrostacio)
* Bondy (Tramtransporto en Parizo)
* Remise à Jorelle (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
Giacomo Rizzolatti

**Giacomo Rizzolatti** ( en Kievo, Ukraino) estas itala neŭrologo, profesoro pri fiziologio en la universitato de Parma. Li malkovris la sistemon de spegulneŭronoj.

## Honorigoj 
* 1982 Golgi-premio por fiziologio, Accademia dei Lincei
* 1999 George Miller-premio, Cognitive Neuroscience Society (USA)
* 2000 Feltrinelli-premio por medicino, Accademia dei Lincei
* 2005 Herlitzka-premio por fiziologio, Accademia delle Scienze di Torino (Italy)

Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Neŭrosciencistoj
Kategorio:Kievanoj
Santa Clara County kontraŭ Southern Pacific Railroad

***Santa Clara County kontraŭ Southern Pacific Railroad Company***  (1886) estis grava kazo de la Usona Supra Kortumo, alportante por la korporacioj egalajn rajtojn al la naturaj personoj. Tion ebligis la 14-a aldono de la usona konstitucio (egalprotekta klaŭzo), aldonita en 1882, ellaborita i.a. de Roscoe Conkling, kiu laboris tiutempe por fervoja industrio.

Tiu akirita korporacia personeco egalas al la hodiaŭa jura persono kaj signifis malpli da respondeco de la posedantoj.

La decido koncernis tri separatajn kazojn:
#*Santa Clara County k. Southern Pacific Railroad Company*
#*Kalifornio k. Central Pacific Railroad Company*
#*Kalifornio k. Southern Pacific Railroad Company*

## Referencoj
* Graham, Howard Jay, "Everyman's Constitution", State Historical Society of Wisconsin (1968)
* Graham, Howard Jay, "The Conspiracy Theory of the Fourteenth Amendment", The Yale Law Journal, Vol. 47: 341 (1938)
*Hartmann, Thom, "Unequal Protection: The Rise of Corporate Dominance and the Theft of Human Rights", Rondale Books (April 24, 2004) ISBN 1-57954-955-1
* Nace, Ted, "Gangs of America: The Rise of Corporate Power and the Disabling of Democracy", Berrett-Koehler Publishers, Inc.  San Francisco (2003) ISBN 1-57675-260-7

## Eksteraj ligiloj 
*Full text of the decision & case resources from Justia & Northwestern-Oyez
*A second resource for the full text
* Barry Yeoman, When Is a Corporation Like a Freed Slave?, Mother Jones
*Programs on Corporations, Law and Democracy
*"Unequal Protection: The Rise of Corporate Dominance and the Theft of Human Rights" by Thom Hartmann

Kategorio:Usona juro
Robert Stirling

eta|Robert Stierling
**Robert STIRLING** (25-a de oktobro 1790 en Cloag, Methvin/Skotlando; 6-a de junio 1878 en Galston, Ayrshire/Skotlando), estis skota pastro kaj inĝeniero.

Stirling vizitis inter 1805 kaj 1808 la universitaton en Edinburgh. Li studis latinan, grekan lingvoj, logikon kaj matematikon.

En novembro de 1809, decidis Robert Stirling iĝi pastro kaj komencis studadon de teologio kaj jursciencoj en la universitato Glasgow. La 4-an de julio 1815, li ekzamenis kaj sekvajare, la skota eklezio dediĉis lin pastro.

Li sciigis la 27-an de septembro 1816 en Skotlando patenton pri varmegaera motoro, kiu poste konatiĝis kiel Stirling-motoro. Li efektivigis tion en 1818 en pluraj ŝtupoj, la maŝino estis uzata kiel akvopumpilo en minejo en Ayrshire, Skotlndo, kie ĝi funkciis du jarojn, ĝis la varmega parto de la motoro ĉe la cilindro trabrulis.

Li edziĝis kun *Jean Rankin* en 1819 kaj havis 7 infanojn. Ekde 1837, li estis gvidanto de la preŝbiteriana eklezio en Galston.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.physik.tu-muenchen.de/~kressier/Bios/Stirling.html

Kategorio:Pastroj
Kategorio:Inventistoj
Kategorio:Skotoj
Militekonomio

**Militekonomio** signifas organizon de ekonomio de lando por ke ĝi povu plenumi la militajn ekonomiajn postulojn. Ĝin karakterizas centrita direktado de la ekonomiaj branĉoj, prefero de militgravaj industrioj, biletsistemo je nutraĵoj, reguligaj intervenoj, ofte trudlaboro, provizora aŭ senkompensa konfiskado.

La militekonomio intencas minimumigi la ĝeneralajn nemilitajn bezonojn, dum plej efike labori por produkto de proviantoj. Pro ĝi ofte suferas eĉ tria – nemilitanta – lando kiel ekz. Svislando dum la dua mondmilito.

Militekonomio ofte signifas prirabon de la naturaj riĉfontoj (resursoj) pro hasta postulo de la armeo.

## Vidu ankaŭ 
* sendependeco tra Aŭtarkio
* trudlaboro
* ekonomio en la nacisocialista Germanio
* militkomunismo

Kategorio:Milito
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Armea-industria komplekso
La Tène (arkeologia trovejo)

**La Tène** ([la ten], laŭ IPA: [la ˈtɛːn]) estas la nomo de fama setlejo el la kelta ferepoko.

*La Tène* situas en marĉa pejzaĝo ĉe la orienta bordo de la Lago de Neŭŝatelo kaj troviĝas sur la tereno de la iama svisa komunumo Marin-Epagnier respektive nuna komunumo La Tène ().

La prahistoria setlejo *La Tène* estis nomdona por kulturepoko *La-Tène-epoko*, kiu sekvis la Hallstatt-epokon.

La setlejo estis trovita en novembro de la jaro 1857 de la fiŝkaptisto *Hans Kopp*, kiu serĉis por Friedrich Schwab prahistoriajn objektojn. La arkeologoj ĝis hodiaŭ ne estas certaj, ĉu La Tène estis helveta urbo, ceremonia loko, haveno aŭ komerca centro aŭ eble eĉ ĉio en unu.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kantono Neŭŝatelo
Kategorio:Lagoj
Kategorio:Prahistorio