open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seksoflueco

eta|La genroflua simbolo
eta|Persono portanta la seksfluan flagon ĉe fierec-evento en Berlino (2022)

**Genroflueco** () aŭ **Seksoflueco** estas termino, kiu rilatas al tiuj, kies seksidenteco ŝanĝiĝas laŭlonge de la tempo kaj ne estas fiksita. Ĝi estas konsiderata neduuma genra identeco. Dum la daŭro de siaj vivoj, la seksidenteco de genrofluaj homoj ŝanĝiĝos kaj ŝoviĝos inter malsamaj seksoj. La termino genroflueco estas persona kaj individua esprimo, kio signifas, ke ĉiu povas vidi kaj uzi la esprimon laŭ maniero, kiu konvenas al ili, kaj ne ekzistas norma difino por ĉi tiu esprimo.

Principe, genroflueco estas inkludita en ambaŭ la neduuma kaj transgenra spektroj, sed iuj genrofluaj homoj eble elektos ne uzi ĉi tiujn terminojn por si mem. 

## La seksflua fierecflago 
eta|La genroflua fierecflago

La seksflua fierecflago estis kreita en 2012 de JJ Poole (ili/vi), genrokvira kaj panseksa aktivulo el Novjorkio, kiu subtenas homojn, kiuj ne taŭgas en heteronorman socion. Ili desegnis la flagon por esti inkluziva de ĉiuj genraj identecoj, do la flago enhavas 5 horizontalajn striojn en la jenaj 5 koloroj  :

* Roza simbolas virinecon.
* Blua simbolas virecon.
* Viola simbolas kaj virinecon kaj virecon.
* Nigra simbolas senseksecon.
* Blanka simbolas ĉiujn seksojn.

Ekde la kreado de la originala flago, aliaj homoj kreis alternativajn flagojn esprimantajn malsamajn aŭ similajn ideojn rilatajn al seksa flueco. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Genra identeco
* Neduuma genro
* Transgenrulo
* Androginio
Kategorio:GLAT-studoj
Kategorio:Transgenreco
Northiella

***Northiella*** estas genro de papagoj en la familio *Psittaculidae*, ordinare konataj kiel **bluĉapuloj**. La genro estas endemia de Suda Aŭstralio. En la genro estas du specioj, nome la jenaj: **Ruĝventra bluĉapulo** (*N. haematogaster*, Gould, 1838) kaj **Nareta bluĉapulo** (*N. narethae*, H.L. White, 1921). La genro estis nomita honore al aŭstralia ornitologo Alfred John North.

## Aspekto 
[eta|maldekstre|200ra|[Nareta bluĉapulo]]
La du bluĉapaj specioj estas mezgrandaj papagoj endemiaj de Aŭstralio. Ilia supra korpoparto, dorso kaj kolo estas helbrunaj ĝis grizaj. La bazo de iliaj flugiloj havas malhelbluajn areojn. Tamen, ĉi tiu specio estas ĉefe konata pro sia karmezina ventro, flava brusto kaj helbluaj frunto kaj vizaĝo.

La maskloj ene de ĉi tiu specigrupo povas esti ĝis 35 cm longaj, dum la inoj estas ĉirkaŭ 32 cm. Ilia pezo varias inter 70-100 gramoj, depende de la matureco kaj sekso de la birdo.

## Taksonomio 
Dum multaj jaroj, bluĉapuloj estis identigitaj sub la genro *Psephotus*, kiu kategoriigis ilin kun la ruĝpuga papageto. La Ruĝventra bluĉapulo, *Northiella haematogaster*, distingiĝas pro sia karmezina subventro kaj la Nareta bluĉapulo, *Northiella narethae*, estis plue apartigita pro la karmezina koloro sub la vosto anstataŭ sub la ventro.

## Kutimaro 
La bluĉapulo estas plej aktiva dum la printempaj monatoj de la jaro. Ili ankaŭ emas troviĝi en malgrandaj grupoj

## Statuso
La tutmonda populacio de la Ruĝventra bluĉapulo estas nekonata sed ne klasifikita kiel minacata. La plej granda konata minaco al tiu bluĉapulo estas la indiĝena vegetaĵara maldensigo en Viktorio.

## Specioj
Du specioj, unu el kiuj havas tri nune agnoskitajn subspeciojn, formas la genron *Northiella*:
* Ruĝventra bluĉapulo, *Northiella haematogaster* (Gould, 1838) S. Kvinslando, Ok. Novsudkimrio, N. Viktorio, Or. Suda Aŭstralio, LC
** *N. h. haematorrhous*
** *N. h. haematogaster*
** *N. h. pallescens* 
* Nareta bluĉapulo, *Northiella narethae* (White, HL, 1921) SOr. Okcidenta Aŭstralio ĝis SOk Suda Aŭstralio

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Reĝa partnero

**Reĝa partnero** aŭ **Reĝ(in)edz(in)o** (angle kaj france *consort*) estas termino por princa aŭ reĝa edzo aŭ edzino. 

## Formoj 
* *Princedzo*: edzo de la reganta reĝino - se li ne estas reĝo.
* *Princino edzino*: edzino de la reganta reĝo - se ŝi ne estas reĝino.

Malpli ofta:

* *Reĝa partnero*: edzo de la reganta reĝino - se li ne estas reĝo.
* *Reĝinedzino*: edzino de la reganta reĝo - se ŝi ne estas reĝino.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝino edzino (nereganta reĝino)

Kategorio:Geedzeco
Kategorio:Monarkio
Centuri

**Centuri**, antaŭe konata kiel **Allied Leisure**, estis usona fabrikanto de arkadaj ludoj. Ĝi havis sidejon en Hialeah (Florido), kaj estis unu el la ses ĉefaj provizantoj de moner-bazitaj arkadaj videoludaj maŝinoj en Usono dum la fruaj 1980-aj jaroj. La moderna formo de Centuri kreiĝis kiam la eksa prezidanto de Taito America, Ed Miller, kaj sia partnero Bill Olliges transprenis Allied Leisure, Inc. Ili renomigis ĝin « Centuri » en 1980. Vicprezidanto de la kompanio estis Joel Hochberg ekde ĉirkaŭ 1976 ĝis 1982, antaŭ ol li eklaboris por Rare. Centuri ĉesigis siajn videoludajn operaciojn en januaro 1985.

## Referencoj 
Kategorio:Videoludaj firmaoj
Ruĝventra bluĉapulo

**Ruĝventra bluĉapulo** (*Northiella haematogaster*) estas unu el du specioj de la genro de papagoj en la familio *Psittaculidae*, ordinare konataj kiel **bluĉapuloj**. La genro estas endemia de Aŭstralio. Dekomence ĝi estis enmetita en la genron *Psephotus*, sed pro distingaj fizikaj kaj kondutaj diferencoj ĝi estis reklasita en sia propran genron en 1994 fare de ornitologoj kaj taksonomiistoj Christidis kaj Boles.

## Taksonomio
Post kiam ĝi estis inkludita en la genro *Psephotus*, la Ruĝventra bluĉapulo estis lokita en sian propran genron pro siaj signifaj fizikaj kaj kondutaj diferencoj kompare kun aliaj membroj de *Psephotus*.

* *Northiella haematogaster haematorrhous* – ordinare konata kiel **ruĝpuga bluĉapulo** en nordoriento de la teritorio de la specio.
* *Northiella haematogaster haematogaster* – ordinare konata kiel **flavpuga bluĉapulo** en centra nordo de la teritorio de la specio inter *N. h. haematorrhous* kaj *N. h. pallescens*.
* *Northiella haematogaster pallescens* – ordinare konata kiel **pala bluĉapulo** en plej nordokcidento de la teritorio de la specio.

Kvara iama subspecio estis reklasita kiel aparta specio, nome Nareta bluĉapulo.

Kie ĉiu subspecio koincidas, ekzistas konsiderinda kvanto de integriĝo inter la subspecioj.

## Aspekto
La Ruĝventra bluĉapulo estas mezgranda papago kun elstaraj krestosimilaj kapplumoj.

Enverguro – Masklo – 36–42&nbsp;cm, Ino 34–38&nbsp;cm

## Distribuado
Bluĉapuloj troviĝas en la interno de sudorienta kaj centra-suda Aŭstralio. La teritorio etendiĝas de norda Viktorio ĝis suda Kvinslando oriente kaj trans sudorienta Okcidenta Aŭstralio okcidente.

## Dieto
Bluĉapuloj manĝas plejparte surgrunde la semojn de indiĝenaj kaj enmetitaj herboj, herboplantoj, arboj kaj arbetoj, kaj ankaŭ manĝas fruktojn, berojn, vegetaĵan materialon, florojn, nektaron, insektojn kaj iliajn larvojn, kaj en aridaj areoj la semojn kaj fruktojn de la salarbusto. Nur la ino kovas la ovojn kaj estas nutrata de la masklo dum ĉi tiu tempo. La kovado daŭras ĉirkaŭ dek naŭ tagojn kaj la idoj eloviĝas kovritaj per blanka lanugo. La ino daŭre kovas la idojn sola, sed la masklo partoprenas en la nutrado de la idoj kun la ino. La idoj elnestiĝas je ĉirkaŭ tridek tagoj kaj estas daŭre nutrataj de la gepatroj ĝis ili sendependiĝas je ĉirkaŭ 12 tagoj post elnestiĝo. La familio tiam re-aliĝos al la aro.

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Ŝanlo

**Ŝanlo,** per simpligita ĉina skribo **商洛,** per pinjino *Shāngluò* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ŝenŝjio en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: " Ŝan-montoj kaj rivero Luo Ŝui".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 en la prefektujnivela urbo vivis  homoj.

## Geografio 
La urbego situas sur la sudaj deklivoj de montaro sur areo  km², la areo estas la natura limo inter norda kaj suda Ĉinio. Ĝi administras 7 dividojn.

## Historio 
En 266 distrikto Ŝanlo estis establita. Dum la sekvaj jarcentoj ĝi plurfoje estis kantono aŭ denove distrikto. En 1949 tiu areo venis sub komunistan kontrolon. En 1969 la speciala distrikto Ŝanlo estis renomita al kantono Ŝanlo.
 
## Ekonomio 
La klimato taŭgas por kultivi vastan gamon da kultivaĵoj, inkluzive de fungoj, juglandoj kaj teoj. La industrio prilaboris tritikojn, teojn, fungojn kaj nuksojn. La pitoreskaj pejzaĝoj tiras la turismon.

## Eduko 
La eduko estas kompleta de la infanĝardeno ĝis la universitato.

## Trafiko 
Ŝanlo estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musonaj influoj laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa kun malvarmetaj vintroj, varmaj, humidaj someroj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 670 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter julio-septembro pli ofte, inter decembro-februaro apenaŭ pluvas aŭ neĝas. Ĉirkaŭ 60% de la jara precipitaĵo falas de junio ĝis septembro.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* rokaj tomboj
* urba muzeo

## Ĝemelurboj 
*  Emmen (Nederlando), Nederlando
*  Ĵitomir, Ukrainio

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Tomy Tutor

**Tomy Tutor**, origine komercigita en Japanio sub la nomo **Pyūta** (ぴゅう太) kaj en Britio kiel **Grandstand Tutor**, estas hejma komputilo produktita de la japana ludilfabrikanto Tomy. Ĝi estas arkitekture simila, sed ne identa, al la TI-99/4A, kaj uzas similan, 16-bitan ĉefprocesoron TMS9900 de Texas Instruments. La komputilo estis lanĉita en Japanio en 1982, kaj en la Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono la sekvan jaron.

## Historio 
thumb|left|200px|Pyuta Mk-II
Produktita de Matsushita, la komputilo estis publikigita en Japanio en 1982 sub la nomo **Pyūta**.

Unu el la ĉefaj mankoj de la Tutor ne estis ĝia aparataro, sed ĝia merkatado : ĝi estis anoncita kiel porinfana komputilo kiam efektive ĝi estis preskaŭ malmultekosta, evoluigita versio de la TI-99/4A, eĉ havante similan 16-bitan procesoron kaj same estis vendita nur en Japanio.

En Japanio, Tomy havis vendocelon de ĉirkaŭ 90 000 unuoj por la unua jaro, vendante Pyūta al bazlernejaj kaj mezlernejaj lernantoj kiel « desegnokomputilo ». Preskaŭ 40 000 unuoj estis senditaj dum la unuaj kvar monatoj ĝis aŭgusto 1982. Tamen, vendoj subite falis kiam Nintendo publikigis la Family Computer (poste konata kiel Nintendo Entertainment System) en 1983 kiel pli kostefika opcio. En februaro 1985, Tomy ĉesigis la produktadon kaj retiriĝis el la merkato. 

Aliflanke, Tomy Tutor ne bone vendiĝis kompare kun ZX Spectrum en Britio kaj Commodore 64 en aliaj landoj ekster Japanio. Ĝi estis rapide forigita el la merkato kaj anstataŭigita la sekvan jaron de la Pyūta mk2 kun norma mekanika klavaro anstataŭ la originala klavaro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Tomy Tutor ĉe Floodgap.com ()

Kategorio:Komputilo
Robert Świętoszewski

**Robert Świętoszewski** estis pola esperantisto kaj verkisto el la fruaj jaroj de la 20-a jarcento, kies nomo en Esperanto kutime simpliĝas al **Robert Swietoszewski**. Pri lia vivo ĝis nun fakte apenaŭ io estas konata.

Interalie li estis unu el naŭ elstaraj esperantlingvaj poeziaj verkistoj, kiuj prezentiĝis en la verkaĵo Naŭ poetoj, poemaro publikigita en 1938 de Literatura Mondo kaj represita en 1989 de la Eldonejo Iltis. 

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj verkistoj
Antal Tóth (piaristo)

**Antal Tóth** [tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Antal** estis hungara piarista monaĥo, instruisto, inspektoro.

Antal Tóth naskiĝis  en Szeged, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
Antal Tóth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1860, poste li aliĝis al la piaristoj en Vác. Post la novicado li instruis en Léva, dum li studis teologion, kiun li finis en Nitro. En 1866 li monaĥiĝis, jaron poste pastriĝis. Jam inter 1864–1869 lio instruis en piaristaj gimnazioj en Szeged, inter 1869–1871 en Veszprém (urbo), poste 2 jarojn en Vác, fine jardekon denove en Szeged. Inter 1883–1888 li estis gimnaziestro en Kecskemét, poste ĝis la pensiuliĝo en 1918 li estis inspektoro de vilaĝetaj bazlernejoj ĉirkaŭ Szeged.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Szerves vegytan rövid vázlatban a polgári leányiskolák számára.* (lernolibro, 1874)
* *A természettani és vegytani találmányoknak s felfedezéseknek idő- és névadatos repertóriuma* (1882)
* *Jubilate Deo! Imádságos és énekes könyv ...* (kantlibro, kunaŭtoro, 1902)
* *Husz év a tanyai iskolák életéből. Tóth Jánosnak, a tanyai iskolák ...* (1907)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj inspektoroj
Irvine Welsh

**Irvine WELSH** (naskita la 27-an de septembro 1958 en Leith, Edinburgo, Skotlando) estas brita verkisto, dramisto kaj poeto. 

Li famiĝis per sia unua romano, *Trainspotting*, kiu priskribas la spertojn de grupo de junaj skotoj en Edinburgo, markitaj de drogoj, senlaboreco kaj krimo. Aparte, la detala priskribo de heroina uzado — kritikita de iuj kiel gloriga — provokis kaj igis la libron kaj poste ĝian filmadaptigon fare de reĝisoro Danny Boyle, en kiu Welsh ludas subtenan rolon kiel drogvendisto, grandegan sukceson. La romano de tiam atingis kultan statuson. 

La verkoj de Welch estis plurfoje adaptitaj por filmo, plej fame pro *Trainspotting* kaj *Filth*.

## Verkado 
La centraj temoj de Welsh estas socia malavantaĝo, droga dependeco, futbalo, huliganoj, subpremita samseksemo, la kresko kaj malkresko de socia loĝado, kaj demandoj pri skota identeco de la 1960-aj jaroj ĝis la nuntempo. 

Liaj verkoj ofte prezentas marĝenigitajn individuojn kaj tipajn reprezentantojn de la edimburga laborista klaso, kaj lia fikcio abundas je nigra humuro, socia satiro kaj diversaj skotaj dialektaj esprimoj. Li ofte verkas en skota dialekto, transskribante dialektojn fonetike kaj ignorante tradiciajn ortografiajn metodojn. Iuj tradukoj ne reflektas ĉi tiun stilan komponaĵon de lia verko.

Welsh ŝatas labori kun la sama arsenalo de roluloj en siaj romanoj kaj rakontoj - ekzemple, la ĉefroluloj el *Trainspotting* reaperas kun mallongaj gastaperoj en *Acid House*, *Ecstasy* kaj *Marabou Stork Nightmares*, kaj poste kun pli grandaj aperoj en *Glue, dum roluloj el Glue* poste reaperas en *Porno* kaj ''Dead Men's Trousers*, aŭ la ĉefrolulo en *Crime*, la policano Lennox, jam aperis en *Dirt Pig* dek jarojn antaŭe.

## Verkaro 
### Romanoj 
* *Trainspotting* (1993)
* *Marabou Stork Nightmares* (1995)
* *Filth* (1998)
* *Glue* (2001)
* *Porno* (2002)
* *The Bedroom Secrets of the Master Chefs* (2006)
* *Kingdom of Fife* (2007)
* *Crime* (2008)
* *Skagboys* (2012)
* *The Sex Lives of Siamese Twins* (2014)
* *A Decent Ride* (2015)
* *The Blade Artist* (2016)
* *Dead Men's Trousers* (2018)
* *The Long Knives* (2022)
* *Resolution* (2024)
* *Men In Love* (2025)

## Adaptiĝoj 
### Kino 
* *Trainspotting* (1996)
* *The Acid House* (1998)
* *Irvine Welsh's Ecstasy* (2011)
* *Filth* (2013)
* *T2 Trainspotting* (2017)
* *Creation Stories* (2021)
* *The Blade Artist* (TBA)

### Teatro 
* *Ecstasy*
* *Glue*
* *Filth*
* *Trainspotting*
* *Marabou Stork Nightmares*
* *PORNO''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Margaret Drabble

Damo **Margaret DRABBLE**, DBE (naskita la 5-an de junio 1939 en Sheffield , Yorkshire) estas brita verkisto, dramisto, kaj literaturkritikisto.

Ŝi estas la pli juna fratino de A. S. Byatt. 

## Vivo 
Drabble frekventis kvakeran loĝlernejon en Jorko kaj studis la anglan. Ŝi poste laboris kiel preleganto ĉe Newnham College, Kembriĝo, kaj kiel aktorino ĉe la Royal Shakespeare Company antaŭ ol komenci sian literaturan karieron.

Aldone al kelkaj romanoj, ŝi verkis ĉefe novelojn kaj kelkajn teatraĵojn. En 1968, Drabble ricevis la James Tait Black Memorial Prize pro *Jerusalem The Golden*. En 1989, ŝi estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj. En 2002, ŝi fariĝis Fremda Honora Membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo.  En 1973, ŝi ricevis la E.M. Foster Premion de la Akademio.

## Verkado 
Fokuso de ŝiaj verkoj estas virin-specifaj temoj.

Kvankam ŝi estas ĉefe konata pro siaj romanoj, Drabble ankaŭ verkis scenarojn ( *Her Intimate Life* ), teatraĵojn kaj novelojn, same kiel nefikciajn verkojn kiel ''A Writer's Britain: Landscape and Literature*. 

Ŝia literatura kritiko inkluzivas analizojn de la verkoj de William Wordsworth kaj Thomas Hardy. Ŝi ankaŭ redaktis du versiojn de *The Oxford Companion to English Literature* . 

Ŝi aparte interesiĝis pri la verkistoj Arnold Bennett kaj Angus Wilson, pri kiuj ŝi verkis biografiojn; la verkoj de Wilson fascinis ŝin ekde ŝiaj studentaj tagoj. 

## Verkaro 
### Romanoj 
* *A Summer Bird-Cage*, Weidenfeld & Nicolson (1963) 
* *The Garrick Year*, Weidenfeld & Nicolson (1964) 
* *The Millstone*, Weidenfeld & Nicolson (1965) 
* *Jerusalem the Golden*, Weidenfeld & Nicolson (1967) 
* *The Waterfall*, Weidenfeld & Nicolson (1969) 
* *The Needle's Eye*, Weidenfeld & Nicolson (1972) 
* *The Realms of Gold*, Weidenfeld & Nicolson (1975) 
* *The Ice Age*, Weidenfeld & Nicolson (1977) 
* *The Middle Ground*, Weidenfeld & Nicolson (1980) 
* *The Radiant Way*, Weidenfeld & Nicolson (1987) 
* *A Natural Curiosity*, Viking (1989) 
* *The Gates of Ivory*, Viking (1991) 
* *The Witch of Exmoor*, Viking (1996) 
* *The Peppered Moth*, Viking (2001) 
* *The Seven Sisters*, Viking (2002) 
* *The Red Queen*, Viking (2004) 
* *The Sea Lady*, Penguin (2006) 
* *The Pure Gold Baby*, Canongate (2013) 
* *The Dark Flood Rises'', Canongate (2016) 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 22725 Drabble

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj scenaristoj
Kategorio:Damoj Komandoroj de la Ordeno de Brita Imperio
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Helle Eble Cleary

**Helle EBLE CLEARY** - ĝis edziniĝo meze de la 1990-aj jaroj **Helle EBLE-JACOBSEN** - estas dana esperantistino kaj muzikistino. Komence de la 1990-aj jaroj ŝi (ankoraŭ je la naskonomo) plurajn jarojn estis prezidantino de la Dana Esperantista Junulara Organizo, la landa sekcio de TEJO. De 1991 ŝi en Ariège (Arjeĵujo), ĉe la Pireneoj de suda Francio, gvidis unu el esperantlingvaj korusaj stud-semajnoj, kiujn aranĝas la esperantisto Jorgos, kun kiu (kaj kun Marianne Lund & Jean-Marc VERGER) ŝi jam en 1988 kunorganizis ĉirkaŭ-Eŭropan bicikladon varbante E-on pro la 40-jariĝo de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj. Meze de la 1990-aj jaroj ŝi edziniĝis, kaj kun nova nomo *Helle Eble Cleary* partoprenis la esperantan muzikgrupon Esperanto Desperado inter 1995 kaj 2005, interalie kun la muzikista kolego Kim J. Henriksen, kaj ekde 2005 ankaŭ partoprenis la sekvulan grupon *EspoDespo*.

Ĝis 1986 ŝi partoprenis muzikajn kursojn en la altlernejo de Holstebro (*Holstebro højskole*), en 1986-87 studis muzikedukadon en la universitato de Kopenhago. Post ses jaroj de jam mem laborado kiel pedagogo ekde 1988 sekvis en 1994-95 postedukado kiel ritmo-pedagogo, en 1996 studado de moderna irlanda popolmuziko en Irlando kaj en 1996-97 ankoraŭ kursoj ĉe la dana komponistino Lotte Kærså. Krom transversa fluto Helle ludas ankaŭ tradician irlandan fluton, stanfajfilon, bulgaran sakŝalmon kaj aliajn muzikilojn. Sume ŝi laboris kiel muzikinstruistino, ĥor-gvidantino kaj muzikpedagogo en la periodo de 1988 ĝis 1998. Kun diversaj muzikistoj ŝi ludis diversstilajn muzikojn: ĵazo, bluso, salso, klasika, rok- kaj de 2000 kaj 2005 plej ofte popolmuziko. Ekde 2005 ŝi ludas kun Espo-Despo, kaj aldone en ĥoro kantas bulgaran popolmuzikon. Nun ŝi loĝas en la loĝloko Fløng, en la komunumo Høje-Taastrup, en la suda parto de la ĉefurba regiono de la lando (*regiono Hovedstaden*) kaj sume en la nord-oriento de la insulo Sjælland de Danio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ŝia persona paĝo nun en la retejo *Facebook*

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Danaj muzikistoj
Kategorio:Esperantlingvaj muzikistoj
Kategorio:Flutistoj‎
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Sakŝalmistoj
Ram Oren

**Ram OREN** (; naskita en 1936 en Tel-Avivo, en Mandata Palestino) estas israela advokato, ĵurnalisto, verkisto kaj eldonisto, kiu vendis senprecedencan 1 miliono da libroj en la hebrea.

Li estas unu el la plej sukcesaj furorlibro-aŭtoroj de Israelo. *Publishers Weekly* nomis Oren la "Israela John Grisham". 

En 1994 li publikigis sian debutan romanon, *Sedukcio*. En 1996 li fondis la eldonejon *Keshet*.  

Plejparte de liaj libroj estas en la detektiv-fikcia ĝenro, sed en 2002 li unue publikigis historian romanon - *Latrun*. En 2004, li publikigis alian libron en ĉi tiu ĝenro - *La celo - Tel-Avivo*, kiu temas pri la invado en Israelon fare de la egipta armeo dum la Sendependeca Milito.

Liaj romanoj *Marko de Kaino* kaj *Pituj* (Delogo) ĝuis apartan sukceson. La lasta estis adaptita al filmo de reĝisoro Eran Riklis en 2002. Lia libro pri la vivo kaj morto de Mossad-agento Sylvia Raphael estis tradukita en ses lingvojn kaj fariĝis internacia furorlibro. 

Kelkaj el liaj romanoj estis tradukita en pluraj lingvoj, inkluzive la angla, franca, kaj germana.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de Ram Oren 
*  

Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
Kategorio:Israelaj verkistoj
Eran Riklis

**Eran RIKLIS** (; naskiĝis la 2-an de oktobro en 1954 en Jerusalemo) estas israela filmreĝisoro.

Eran Riklis finis siajn filmstudojn ĉe la *Beaconsfield Nacia Filmlernejo* en Anglio.  En 1984, li debutis en plenlonga filmo per sia diplomiĝa filmo, *On a Clear Day You Can See Damascus*. Lia dua filmo, *In the Line of Fire*, atingis lian unuan internacian sukceson en 1991. Li partoprenis la Moskvan Filmfestivalon kun la filmo kaj montris ĝin ĉe la Internacia Forumo de la Berlinale en 1992.

Lia fina internacia sukceso venis en 2004 per la filmo *The Syrian Bride* (La siria fianĉino). En 2008, li prezentis sian filmon *Lemon Tree* (La citronarbo) ĉe la Berlinale de 2008, pro kiu li ricevis la Panorama Audience Award kaj nomumon por la Eŭropa Filmpremio de 2008 en la kategorio *Plej Bona Scenaro*. En 2011, li filmis la kortuŝan vivrakonton de Ralph Klein, unu el la plej brilaj trejnistaj personecoj en la germana kaj israela postmilita historio, en la sporta dramo *PlayOff*, german-franc-israela kunproduktado.

En 2017, li estis enkondukita en la Akademion de Filmaj Artoj kaj Sciencoj (AMPAS), kiu ĉiujare premias la Oskarojn. 

## Filmaro 
* 1984: En Klara Tago Vi Povas Vidi Damaskon
* 1991: En la Linio de Fajro ''(Gmar Gavi'a)*
* 1993: Zoharo
* 1999: Limoj
* 1999: Vulkana Krucvojo
* 2002: Tento
* 2004: La Siria Novedzino
* 2008: Citronarbo
* 2010: La Vojaĝo de la Manaĝero de Homaj Rimedoj *(Shliḥuto shel Ha'Memuneh al Mash'abey Enosh)*
* 2011: Finalo
* 2012: Zaytoun - Denaskaj Malamikoj, Veraj Amikoj *(Zaytoun)*
* 2014: Mia Koro Dancas *(Dancantaj Araboj)''
* 2024: Legante Lolitan en Teherano

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Israelaj reĝisoroj
Douglas Coupland

**Douglas Campbell COUPLAND** (naskita la 30-an de decembro 1961 en Rheinmünster-Söllingen) estas kanada verkisto, bildartisto kaj dizajnisto. Lia unua romano, *Generacio X*, publikigita en 1991, fariĝis internacia furorlibro kaj enkondukis terminojn kiel *McJob* kaj la samnoma *Generacio X* en la komunan uzon. Konstanta trajto de la romanoj kaj noveloj de Coupland estas ilia sintezo de postmoderna religieco, Reto 2.0, sekseco kaj popkulturo.

Ĝis 2013 li jam publikigis 15 romanojn kaj verkis biografion pri Marshall McLuhan.  Coupland estis nomumita por la Scotiabank Giller Premio en 2006 kaj 2010, la Writers' Trust Fiction Prize en 2009, kaj la Hubert Evans Non-Fiction Prize pro sia biografio pri McLuhan en 2011.   En 2009, la brita gazeto *The Guardian* inkluzivis du el liaj rakontoj, " *Girlfriend in a Coma"* kaj *"Microslaves* ", en sian "liston de 1,000 romanoj, kiujn ĉiu devus legi."  En 2013, Coupland ricevis la Ordenon de Kanado, la plej altan honoron, kiun kanada civitano povas ricevi..

La literaturaj influoj de Coupland inkluzivas post-mondmilitajn aŭtorojn kiel Margaret Drabble, Truman Capote, Kurt Vonnegut, Joan Didion, kaj la verkaĵojn de Andy Warhol.

## Verkaro 
### Fikcio 
* *Worst. Person. Ever.* (October 2013)
* *Player One* (2010) (Novel adapted from 2010 to 2011 Massey Lectures, long-listed for the Giller Prize)
* *Generation A* (2009) (finalist for the 2009 Rogers Writers' Trust Fiction Prize)
* *The Gum Thief* (2007)
* *jPod* (2006) (1st Hardcover Ed. ) (long-listed for the Giller Prize)
* *Eleanor Rigby* (2004)
* *Hey Nostradamus!* (2003)
* *God Hates Japan* (2001) (Publikigita nur en Japanio, en la japana kun malmulte da angla. La japana titolo estas *神は日本を憎んでる* (Kami ha Nihon wo Nikunderu))
* *All Families Are Psychotic* (2001)
* *Miss Wyoming* (2000)
* *Girlfriend in a Coma* (1998)
* *Microserfs* (1995)
* *Shampoo Planet* (1992)
* *Generation X: Tales for an Accelerated Culture* (1991)

### Ne-fikcio 
* ''It's All Happening So Fast: A Counter-History of the Modern Canadian Environment* (2017) (Contributor)
* *Photography at MoMA: 1920 to 1960* (2016) (Contributor)
* *Machines Will Make Better Choices Than Humans* (2016) (Foreword: Michel Van Dartel)
* *Bit Rot* (catalog, 2015; expanded edition, 2016)
* *The Age of Earthquakes: A Guide to the Extreme Present* (2015) (with Shumon Basar and Hans Ulrich Obrist)
* *Kitten Clone: Inside Alcatel-Lucent* (2014)
* *Shopping in Jail: Ideas Essays and Stories for the Increasingly Real 21st Century* (2013)
* *Extraordinary Canadians: Marshall McLuhan* (2009)
* *Terry* (2005)
* *Souvenir of Canada 2* (2004)
* *School Spirit* (2002)
* *Souvenir of Canada* (2002)
* *City of Glass* (2000) (updated version 2010)
* *Polaroids from the Dead'' (1996)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Douglas Coupland's NY Times Blog: Time Capsules
* 

Kategorio:Kanadaj artistoj
Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Postmodernaj verkistoj
Kategorio:Oficiroj de la Ordeno Kanada
Kategorio:GLAT-artistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Osvaldo Sangiorgi

'''''' estis universitata profesoro kaj esploristo aktiva en Brazilo, nacikonata kiel enkondukinto en Brazilon de la moderna matematiko. Li naskiĝis la 9-an de majo 1921 en San-Paŭlo, mortis en alta aĝo de 96 jaroj la 7-an de julio 2017 en la sama urbo, kaj dum multaj jardekoj instruis kaj esploris en la Universitato de San-Paŭlo (USP). Antaŭe li studis en la universitato de San-Paŭlo, atingante gradon de bakalaŭro en 1943, en la universitato de Kansaso, Usono, atingante gradon de magistro en 1961, kaj kompletigis postdoktoran esploradon en 1978–1979 en la Universitato de Paderborn, Germanio. Osvaldo Sangiorgi interalie en Brazilo, ne nur en sia universitato, faris kursojn kaj prelegoseriojn pri Kibernetika Pedagogio, kune kun la germana esperantisto kaj kolego prof-ro d-ro Helmar Gunter Frank, el AIS kaj Universitato de Paderborn, kiu konsideriĝas la "monda patro" de tiu fako. Krome li engaĝite enkondukis kaj subtenis la Esperanto-instruiston Marcos Zlóv Zlotovich, kolego en la universitato USP, kiu instruis la internacian lingvon al miloj da homoj en pluraj urboj, ĉefe en universitatoj dum jardekoj en sennombraj ĉeestaj kursoj, estante el la homoj, kiuj plej havis ĉeestajn lernantojn de Esperanto.

Kategorio:Brazilaj matematikistoj
Lajos Tóth (piaristo)

**Lajos Tóth** [lajoŝ tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Lajos** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Tótth* (sama prononco).

Lajos Tóth naskiĝis  en Sümeg, li mortis  en Nagykanizsa.

## Biografio 
Lajos Tóth aliĝis al la piaristoj en 1808 en Kecskemét, kie okazis la novicado, poste li instruis en Tata (Hungario) (1811–1813). Li studis filozofion en Vác, teologion en Nitro kaj Szentgyörgy, dum en 1817 li pastriĝis, supozeble tiutempe monaĥiĝis. Li instruis en Vác (1819–1822), Veszprém (urbo) (1822–1826), Sátoraljaújhely (1826–1831), Kecskemét (1831–1836), jaron poste en Magyaróvár. Inter 1837-1842 krom la instruado li estis monaĥejestro kaj gimnaziestro en Selmecbánya. En 1850 li pensiuliĝis en Nagykanizsa, tamen li instruis plu pro manko de instruisto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Főt. Bolla Márton urnak ... nevenapjára* (poemo, 1821)
* *A kegyes iskoláknak tek. nemes Zemplén vármegyében eltöltött század évi ünnepére ...* (1827)
* *Óda mélt. Székhelyi gróf Majláth Antal urnak ...* (1830)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Ker. János Tóth

**Ker. János Tóth** [jAnoŝ tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Ker. János** estis hungara instruisto, inspektoro.

 naskiĝis  en Nyőgér, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
 frekventis gimnazion en Szombathely, sed en 1820 li aliĝis al la piaristoj en Trencsén. Post la novicado inter 1822–1824 li instruis en Kalocsa, poste li studis filozofion en Vác, sed li doktoriĝis en Reĝa Universitato de Pest en 1826. Poste li studis teologion en Nitro kaj Szentgyörgy, en 1828 li pastriĝis. Jaron poste li instruis en Vác, inter 1829–1852 en liceo de Szeged, pli poste li estis levita lernejestro de 3 lernejoj en la sama urbo. Ekde 1868 li partoprenis en establo de profanaj lernejoj, samtempe li iĝis inspektoro de vilaĝetaj bazlernejoj en la aglomeraĵo. Ekde 1873 li estis ankaŭ lernejestro. Li ricevis premion en 1861, titolon reĝa konsilisto en 1867.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Propositiones ex physica in lyc. l. reg. civ. Szegediensis ex institutionibus 1845. 11. febr.* (1845)
* *Történeti emlék a szegedi felsővárosi szt. György temploma romjaiból ...* (1859)
* *Jóakaratú megjegyzések a szegedi iparosok Emlékiratára.* (1866)

## Memorigiloj 
En Mórahalom lernejo portas la nomon "Tóth János".

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj inspektoroj
Dennis Wibrow

**Dennis WIBROW** - prononco  - estas germana instruisto kaj esperantisto en la urbo Hofheim am Taunus en la federacia lando Hesio, iom okcidente de Frankfurto ĉe Majno. Li aktivas en ILEI, la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, kaj interalie estas membro de la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro. Li profesie estas instruisto en loka negoca lernejo, kiu edukas pli aĝajn adoleskulojn kaj junajn plenkreskulojn, kiuj jam paralele laboras en negocaj profesioj. Loke li interalie engaĝiĝas en la tradicia Esperanto-grupo de la apuda urbo Frankfurto ĉe Majno, de ties bulteno konatas ke lia naskiĝtago estas la 24-a de septembro,  Krom pri Esperanto, li engaĝiĝas pri ekologiaj temoj. Loke li estas membro kaj komunuma politikisto de la partio Alianco '90/La Verduloj Li ekde 2004 aktivas en instruista sindikato, estas membro de sindikata komisiono de sia lernejo, aktive subtenas alternativan vendejon por justa vendado de produktoj el Sudameriko, Afriko kaj Azio,

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj instruistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Verduloj
Sándor Tóth (piaristo)

**Sándor Tóth** [ŝAndor tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Sándor** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

Sándor Tóth naskiĝis  en Kecskemét, li mortis  en Debrecen.

## Biografio 
Sándor Tóth frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, sed en 1870 en Vác li aliĝis al la piaristoj. Post la novicado li finis la gimnazion en Kolozsvár. En 1873 li instruis en Debrecen, inter 1874–1880 en Máramarossziget. Intertempe li studis teologion, poste li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1875. Inter 1880-1909 li instruis laŭvice en Debrecen, Veszprém (urbo), Vác, Léva, Tata (Hungario),  Kolozsvár kaj Kecskemét. Li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Léva inter 1909–1915, jaron poste li pensiuliĝis en Debrecen. Li ŝatis okupiĝi pri medaloj.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A lévai gymnasium éremgyűjteménye.* (1900)
* *A róm. kath. kecskeméti főgymnasium éremgyűjteménye.* (1909)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Jan Vrba

**Jan VRBA** (n. la 10-an de julio 1889 en Klenčí pod Čerchovem – m. la 28-an de majo 1961 en Domažlice) estis ĉeĥa forstisto, instruisto, poeto kaj verkisto.

Multaj el liaj libroj fokusiĝas al lia profesia sperto kiel forstisto aŭ ĉasisto, kiuj ankoraŭ estas konsiderataj rimarkindaj. Lia tuta verkaro, publikigita postmorte, nun konsistas el 76 volumoj. Kompreneble, ĉi tiu troproduktado estas la kialo, kial multaj el liaj romanoj estas de malpli ol stela kvalito. Li estis nomita "la poeto de la arbaro, arboj kaj bestoj". En kelkaj el siaj libroj, li dediĉis sin al la historio de la regiono Ĥodio.

## En Esperanto aperis 
* Rudolf Fridrich: **Kiel la birdoj sin amas** (Progreso, 1927, p. 61)
* Vuk Echtner: **Arbkakistoj** (Ĉeĥoslovaka antologio, p. 297-301)
* Jaroslav Hladký: **Homo de dio** (Olomouc, MEP, 1936)

### Recenzoj 
Pri *Homo de Dio*

## Verkaro 
### Poezio 
* *Ĝoja Promeso* (1914), libro de versoj
* *Tagiĝo kaj la Mondo* (1924), libro de versoj

### Romanoj, rakontolibroj 
* *La Arbaro* (1917)
* *La Ĝardeno de Getsemano* (1918), patriota
* *Sázava* (1918)
* *Libroj de ĉeĥoslovakaj verkistoj* (1919)
* *La Matena Ĉasado* (1919)
* *Libro de Naturo* (1920)
* *Sur la Lasta Monteto* (1921)
* *La Fazano* (1922)
* *Verda Krepusko* (1922)
* *Alta Neĝo* (1924)
* *Pino* (1925)
* *La Lama Vulpo kaj Aliaj Rakontoj* (1925)
* *La Arbaristoj* (1926)
* *Sovaĝaj Virinoj* (1926)
* *La Forgesita Valo* (1926)
* *Dražinovská horo* (1926)
* *La Plej Forta Pasio* (1927)
* *La Monaĥino* (1929)
* *Pri la Muso* (1929), por infanoj
* *Madeleine de Pec* (1930)
* *Animoj en la Montoj* (1931)
* *Puĉo* (1932)
* *La Ora Ŝlosilo* (1932), por infanoj
* *Otokar Březina kaj Aliaj Amikoj en Mia Memoro* (1932)
* *La Mistera Mondo* (1934)

kaj aliaj

### Romanoj 
* *Homo de Dio* (1917)
* *La Valo* (1917)
* *La Muelejoj de Dio* (1919)
* *Jan Martin Sanda* (1920)
* *Zubrany* (1920)
* *La korto de Beranuc* (1924)
* *Ĉodsko pod Haltravou* (1924)
* *Chodské Rebellion* (1924-1926), trilogio
* Nigra Semajno de Chodsky (1947)
* Blanka Semajno de Chodsky (1947)
* *Prokopio la Granda* (1934), historia duparta
* *Krepusko de la Hadlasuc Familio* (1929)
* *La Resta Biendomo* (1930)
* *Pardonu al ni niajn krimojn* (1945)

## Filma prilaborado 
La romano *Diaj Muelejoj* estis filmigita en 1929 (muta filmo reĝisorita de Medeotti-Boháč), kaj en 1938 samnoma filmo de Václav Wasserman estis publikigita en la ĉeĥa kaj, samtempe, en la germana kun malsama rolantaro. La ĉeĥa versio estis ankaŭ elsendita de Ĉeĥa Televido (laste elsendita la 15-an de decembro 2008). 

## Galerio 

Dosiero:Jan_Vrba_1928.jpg|Jan Vrba, 1928
Dosiero:Jan_Vrba.jpg|Jan Vrba ĉe la laboro
Dosiero:Jan_Vrba_s_rodinou_1928.jpg|Jan Vrba kun sia familio 1928

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jan Vrba, básník lesa, stromů a zvěře

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Marie Majerová

**Marie MAJERVOVÁ** (n. la 1-an de februaro 1882 en Úvaly; m. la 16-an de januaro 1967 en Prago; vera nomo *Marie Bartošová*) estis ĉeĥa prozverkistino kaj ĵurnalistino.  Ŝi estis honorita kiel Popola Artisto en 1947.

Unu el la fondintoj de la ĉeĥa literaturo de socialisma realismo.

## Vivo 
Li apartenis al la Socialdemokrata Partio (1908–1921), poste fondinta membro de la Ĉeĥoslovaka Komunista Partio.

Marie Majerová famiĝis ĉefe pro siaj romanoj en la stilo de socia realismo: *La Plej Bela Mondo* (1923) kaj *Sireno* (1935), en kiuj ŝi priskribis la minan medion de Kladno en la malfrua 19-a jarcento.

## Verkado 
Ŝi laboris kiel redaktorino (kontribuante al la infanpaĝo) por la komunista gazeto *Rudé právo* kaj verkis por virinaj revuoj, sed ankaŭ por malpli konataj maldekstraj gazetoj kaj revuoj.

En siaj literaturaj verkoj, Majerová priskribis la mondon tra la prismo de sensacioj spertitaj per la sentoj kaj la koro, sorbante impresojn el la naturo kaj civilizo. Ŝiaj verkoj rivelas instinktan kredon je vivo, kiu povas esti feliĉa kaj ĝoja.

Ŝia plej grava temo estis la malbona socia pozicio de virinoj en la socio. Temo kiu reaperas en ĉiu el ŝiaj verkoj, plejparte en etburĝaj rondoj aŭ verkoj pri klasbatalo. Laŭ ŝia vidpunkto, esti virino ĉiam signifas suferi. Ŝi komencis sian verkistan karieron per noveloj, poste verkante romanojn.

Mayerová estis unu el la plej elstaraj eseistoj de Ĉeĥoslovakio. Krom romanoj kaj noveloj, Mayerová verkis kelkajn eseojn, kolektitajn en libroj kiel "Tra Slovakio", "Ameriko", "En la dua tago de la Revolucio", kaj aliaj.

## En Esperanto aperis 
* Rudolf Fridrich: **Reĝino de beleco** (Progreso 1928, p.57)
* Božena Vlčková: **Urbo sub signo de fajro** (Praha 1950)
* Jana Cíchová: **Praha** (Bulteno EK Praha, n-ro 56, 1960, p. 1 kaj 4)
* Oldřich Kníchal: **Sireno**, en Panoramo, la literatura almanako de Starto, sub titolo **Mediteme**, eldonita de ĈEA en 1980. Tiu verkio estas inkludita en la Ĉefverkoj de la ĉeĥa literaturo.

## Verkaro 
### Rakontoj 
* *Povídky z pekla*
* *Planedo milování*
* *Mučenky*
* *Nepřítel v domě*
* *Plané milování*
* *Dcery země*
* *Červené kvítí* – 1912
* *Nejkrásnější svět* (La Plej Bela de Mondoj, 1920)
* *Africké vteřiny*
* *Sedm hrobů*
* *Parta na křižovatce* – 1933
* *Divoký západ* – 1945
* *Dívky tepané ze stříbra* – 1945

### Romanoj 
* *Panenství*
* *Náměstí republiky* (Placo de la Respubliko, 1914)
* *Přehrada*
* *Siréna* – 1935, la plej grava verko de la aŭtoro
* *Havířská balada* – 1938

### Poezio 
* *Hledání domova – kantoteksto, vyznání lásky k české přírodě*

### Raportoj 
* *Dojmy z Ameriky*
* *Africké vteřiny*
* *Zpívající Čína*

### Infanlibroj 
* *Robinsonka*
* *Zlatý pramen*
* *Bruno, čili dobrodružství německého hocha na české vesnici*
* *Zázračná hodinka*
* *Rudá vlčata*
* *Veselá libro de la verko*
* *Nesperta králíček*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Ĉeĥaj komunistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Komunismaj verkistoj
Kategorio:Socialistaj feministoj
Baĝun

**Baĝun,** per simpligita ĉina skribo **巴中,** per pinjino *Bāzhōng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Siĉuano en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: "centro de Ba".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 en la prefektujnivela urbo vivis  homoj.

## Geografio 
La urbego situas sur la sudaj deklivoj de montaro sur areo  km² averaĝe 392 m super la marnivelo, sed la alteco varias inter 208 kaj 2 507 m. Ĝi administras 2 distriktojn, 3 kantonojn, 188 urbetojn, kaj 2 354 vilaĝojn.

## Historio 
Dum la Dinastio Xia Baĝun laŭdire estis vasalo de subŝtato. En la sekvaj jarcentoj la administra sistemo plurfoje ŝanĝiĝis, fine Baĝun fariĝis urbo je prefekta nivelo en 1993.

## Ekonomio 
La turismo estas bone evoluinta, kaj multajn vizitantojn allogas antikvaj urboj kaj tomboj, budhanaj temploj, skulptaĵoj kaj pagodoj.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Baĝun estas ligita per fervoja kaj ĉefvoja linioj, krome la flughaveno malfermiĝis en 2019.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musonaj influoj laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa kun kvar apartaj sezonoj. La vintro estas mallonga, milda kaj nebula. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1086 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ol 70% de la jara totalo okazas inter majo kaj septembro.
eta|maldekstre|

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* Budhanaj skulptaĵoj sude de la urbo

## Fontoj 
* WikiTrans

2010 - panoramio (14).jpg|Strato
大和乡中心小学 - panoramio.jpg|Centra bazlernejo

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Psephotellus

***Psephotellus*** estas genro de mezgrandaj papagoj en la familio *Psittaculidae*. La genro estas endemia de Aŭstralio. En la genro estas kvar specioj, el kiuj unu plej verŝajne formortinta.

## Aspekto 
Ĉiuj specioj montras konsiderindan seksan dimorfismon. Ĉi tiuj specioj tradicie estis lokigitaj en la genron *Psephotus* kune kun la ruĝpuga papago, sed molekula studo analizanta nuklean kaj mitokondrian DNA-on trovis, ke la ruĝpuga papago estis frua branĉo en klado de pluraj genroj de larĝvostaj papagoj, el kiuj la aliaj specioj nestas pli interne.

## Taksonomio 
La genron unue proponis Gregory Mathews en 1913, nomumante la paradizan papagon *Platycercus pulcherrimus*, Gould kiel la tipa specio kaj formante novan kombinon kiel *Psephotellus pulcherrimus*.

La genronomo estas diminutivo de *Psephotus*kiu devenas el la Antikva greka *psēfōtos* kun la signifo "inkrustita je gemoj".

## Diverseco kaj distribuado 
* Mulga papago, *P. varius* (Clark, AH, 1910) Okcidenta Novsudkimrio de Collarenabri, Okcidenta Wyalong kaj Griffith okcidenten tra la nordokcidenta pinto de Viktorio kaj trans Suda Aŭstralio ĝis centra Okcidenta Aŭstralio. LC
* Orŝultra papago, *P. chrysoptergius* (Gould, 1858) Kvinslando kaj Novsudkimrio. EN 
* Kapuĉopapago, *P. dissimilis* (Collett, 1898) nordorienta Norda Teritorio. LC
* Paradiza papago, *P. pulcherrimus* † (Gould, 1845) iam registrita en orienta Kvinslando kaj nordorienta Novsudkimrio, neniu konfirmita registro ekde 1927. EX

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Austin Hobart Clark

**Austin Hobart CLARK** (17a de Decembro, 1880 en Wellesley, Masaĉuseco – 28a de Oktobro, 1954 en Vaŝingtono) estis usona zoologo kiu studis oceanografion, marbiologion, ornitologion kaj entomologion. 

## Kariero
En 1901, Clark organizis sciencan ekspedicion al Insulo Margarita en Venezuelo. De 1903 ĝis 1905, li esploris en Antiloj. De 1906 ĝis 1907, li gvidis sciencan teamon sur la ŝipo *USS Albatross* de 1882. En 1908, li eklaboris ĉe la Nacia Muzeo de Natura Historio, posteno kiun li tenis ĝis sia emeritiĝo en 1950.

Li estis prezidanto de *Entomological Society of Washington*, vicprezidanto de *American Geophysical Union*, kaj estris la gazetaran servon de la Usona Asocio por la Altniveligo de Scienco. Li publikigis en pluraj lingvoj, kaj ĉefaj verkoj estis *Animals of Land and Sea* (1925), *Nature Narratives* (du volumoj, 1929 kaj 1931), *The New Evolution* (1930), kaj *Animals Alive* (1948). 

Pluraj bestospecioj kaj genroj estis unue science priskribitaj de Clark, kiel la jam formortintaj Malgrandantila arao (*Ara guadeloupensis*, 1905), Martinika papago (*Amazona martinicana*, 1905), kaj Dominika verdflava arao (*Ara atwoodi*, 1908), plus la Mulga papago (*Psephotellus varius*, 1910), la krustaca genro *Laomenes* (1919) aŭ la marstela specio *Copidaster lymani* (1948).

Li estis pioniro de la koncepto *zoogenezo*.

## Kelkaj verkoj
**Animals of Land and Sea* (1925)
**Nature Narratives* (1929-1931)
**The New Evolution: Zoogenesis* (1930)
**Zoogenesis: The New Theory of Evolution* (*Scientific American*, 1930)
**Eogenesis: The Origin of Animal Forms* (1937)

Kategorio:Usonaj sciencistoj
Jonathan Motzfeldt

**Jonathan "Juntaaq" Jacob Jørgen Otto MOTZFELDT** (n. la 25-an de septembro 1938 en Qassimiut ; m. la 28-an de oktobro 2010 en Nuuk) estis gronlanda socialdemokrata politikisto (Siumut) kaj pastro, centra figuro en la evoluo de moderna Gronlando kaj en ĝia politika vivo. 

Post la enkonduko de aŭtonomio, li funkciis kiel la unua registarestro de la lando de 1979 ĝis 1991. Li denove servis de 1997 ĝis 2002. 

Motzfeldt estis skeptika pri plena aŭtonomio anstataŭ interna aŭtonomio, ĉar li kredis, ke la grandaj potencoj de la mondo neniam permesus sendependan Gronlandon.

## Kariero 
En 1960 li diplomiĝis ĉe la Gronlanda Seminario en Nuuk kun instruista diplomo, poste ĉe la Universitato de Kopenhago en 1966. Li estis pastro en la vilaĝo Alluitsup Paa (Sydprøven) en la municipo Qaqortoq (Julianehåb) de 1966 ĝis 1969, kaj pastro en la urbo Qaqortoq kaj estro de la paroĥo de 1969 ĝis 1979.

Jam en la mez-1950aj jaroj, Jonathan Motzfeldt komencis lian batalon por la memstareco de Gronlando kun grupo de junaj inuitaj aktivuloj.  En la frua 1970aj jaroj Motzfeldt fariĝis okupita en la socia demokrata sendependeca movado Siumut. Post kiam lokis lin mem ĉe la avangardo de la politika emancipa procezo ke la loĝantaro de Gronlando komencis serioze en la frua 1970aj jaroj, Motzfeldt fariĝis sinonima kun la Gronlando Hejma Regado. Li sekurigis preskaŭ absolutan potencon tra serio de politikaj elpurigoj, kie malnovaj kamaradoj kiel Lars Emil Johansen, Moses Olsen, Lars Chemnitz kaj Emil Abelsen estis flankenpuŝita.

Elektita al la Gronlanda Konsilio en 1971, li subtenis la gronlandan aŭtonomecon kaj, en 1977, fariĝis unu el la fondintoj kaj prezidanto (ĝis 1979) de la partio Siumut (Antaŭen). Post la formado de la Landsting, la parlamento de Gronlando, li fariĝis membro kaj, kiel gvidanto de la plej granda frakcio, formis la unuan registaron. Tamen, en 1991, li demisiis pro alkoholmisuzo kaj kreskantaj akuzoj pri aŭtoritatismo. Kvankam li denove formis kabineton en 1997, li estis devigita demisii denove en 2002 pro la samaj kialoj.

Li funkciis kiel prezidanto de la distrikta konsilio de 1979 ĝis 1988, 1997, kaj 2003 ĝis 2008. Li estis akuzita pri seksatenco kaj demisiis la 18-an de januaro 2008 (la kazo poste estis malakceptita sen akuzoj pro manko de pruvoj).

En januaro 2008, li estis elektita prezidanto de la Okcidenta Nordia Konsilio, organizo kiu unuigas Gronlandon, Islandon kaj Feroojn. Printempe de 2009, nova skandalo implikanta akuzojn pri defraŭdo de publikaj financoj por personaj celoj, precipe manĝaĵoj, kaŭzis malkreskon de lia populareco, kaj li ne estis reelektita al la parlamento en 2009.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gyldendal encyclopedia

Kategorio:Ĉefministroj de Gronlando
Kategorio:Federacia Meritkruco (Germanio)
Lars-Emil Johansen

**Lars-Emil JOHANSEN** (naskita la 24-an de septembro 1946 en Illorsuit) estas gronlanda politikisto (Siumut). Li funkciis kiel Ĉefministro de Gronlando de 1991 ĝis 1997.

Johansen estis prezidanto de la politika partio Siumut (Antaŭen) de 1987 ĝis 1997, servinte kiel membro de la gronlanda parlamento ekde ĝia establado en 1979. Antaŭ la establado de la Landsting, li reprezentis Gronlandon en la dana parlamento ekde 1973.

En 2001, Johansen denove estis elektita kiel unu el la du reprezentantoj de la insulo en la dana parlamento, postenon kiun li tenis ĝis 2011.

Li estis ankaŭ Prezidanto de la Okcidenta Nordia Konsilio de 2015 al 2016.

Li estis nomumita Komandanto de la Dana Ordeno de Dannebrog, kaj de la Reĝa Norvega Ordeno de Merito. Li ankaŭ ricevis du Naciajn Medalojn de Merito de la Registaro de Gronlando : unu el oro kaj unu el arĝento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Gronlando