Indonezia lingvo

eta|
eta|
La **indonezia lingvo** () estas aŭstronezia lingvo parolata plejparte en Indonezio, kie ĝi estas oficiala. Memnomiĝo estas '**. Ekster Indonezio oni ofte nomigas ĝin simple "Bahasa", tamen tio ne estas ĝusta, ĉar ties traduko estas simple "lingvo". Ĝi havas 17-30 milionojn da denaskaj parolantoj, kaj pli ol 140 milionoj parolas ĝin kiel duan lingvon. La indonezia lingvo fakte estas normigita formo de la malaja lingvo, al kiu ĝi ege similas. Se oni konsideras ambaŭ lingvojn kiel unu solan, oni povus konkludi ke temas pri unu el la plej parolataj lingvoj en la mondo. La Japana imperio, okupaciante Nederlandan Azion dum la Dua Mondmilito, favoris kreon de komuna azieca lingvo, anstataŭ la nederlanda lingvo, por indonezianoj. La ideologia komenco de la indonezia lingvo estis la tiel nomata **' (la "Ĵuro de la Junuloj") de la 28-an de oktobro 1928, fare de la partoprenantoj de la dua nacia Junularkongreso en Ĝakarto, en kiu tiu lingvo estis proklamita kiel la lingvo de estonta sendependa Indonezio.

## Gramatiko 
### Skribo kaj ortografio 
La indonezian lingvon oni skribas per latina skribo. En 1972 oni enkondukis novan ortografion. Ĉi tiu ortografio estas enkondukita samtempe en Malajzio kaj Indonezio kaj forigis la diferencojn inter la du ortografioj.

Ŝanĝoj:

 En 1947 oni jam ŝanĝis oe per u

### Vortfarado 
En la vortfarado gravan rolon havas *afiksigo*: prefiksigo, sufiksigo kaj infiksigo. Krome, estas grava reduplikado (ripeto) de vortoj aŭ ties partoj. Ofte la vortoj havas kaj prefikson kaj sufikson.

#### La plej produktivaj prefiksoj 
**per-** produktas transitivajn verbojn.

**pe- (peng-, pem-, pen-, penj-)** produktas substantivojn kun signifo de ilo aŭ aganto, havas diversajn formojn kiuj dependas de sekvanta vokalo aŭ konsonanto.

**se-** produktas konjunkciojn kaj adverbojn.

Ekzemploj.

besar (granda) — perbesar (grandigi), lukis (pentri) — pelukis (pentristo), lalu (estinta) — selalu (ĉiam), lama (tempo) — selama (dum).

#### La plej produktivaj sufiksoj 
**-an** montras rezulton, objekton de agado, rimedon, ilon, similecon, kolektivan nocion.

**-i, -kan** produktas transitivajn verbojn.

Ekzemploj.

larang (malpermesi) — larangan (malpermeso), manis (dolĉa) — manisan (dolĉaĵoj, franĝaĵoj), mata (okulo) — matai (rigardi), satu (unu) — satukan (unuigi).

#### Prefikso + sufikso 
**ke…an** signifas agon aŭ staton.

**pe…an** produktas verbajn substantivojn kiuj signifas proceson.

**per…an** simile proceso, ago, sed kreita de adjektivo.

Ekzemploj.

satu (unu) — kesatuan (unueco), pulau (insulo) — kepulauan (arkipelago), membatas (limigi) — pembatasan (limigo), dagang (negoci) — perdagangan (negoco), adab (civilizacio) — peradaban (civilizita)

#### Infiksoj 
**-em-, -el-, -er-** produktas adjektivojn.

Ekzemploj.

guruh (tondro) — gemuruh (tondra)

#### Reduplikado 
Reduplikado estas ripetado de intera vorto (simpla) aŭ de la unua silabo. Ekzistas reduplikado kun ŝanĝoj (ekzemple kiam ŝanĝiĝas unu vokalo) kaj kun aldono de afiksoj.

Ekzemploj.

mata (okulo) — mata-mata (spiono)

laki (edzo) — lelaki (viro)

rumah (domo) — rumah-rumahan (modelo de domo)

anak (infano) — kekanak-kanakan (en infana maniero)

abu (cindro) — abu-abu (griza)

barat (okcidento) — kebarat-baratan (en okcidenta maniero)

gunung (monto) — gunung-gemunung (monta lando)

#### Kunmetitaj vortoj 
En la indonezia lingvo ekzistas kunmetitaj vortoj. La plej konataj: matahari ("okulo de tago") = suno, komparu la tekston Mata Hari, orangutan ("homo de arbaro") = orangutango.

Aliaj ekzemploj.

nenek moyang (antaŭuloj), de nenek = avo, avino, moyang = praavo, praavino.

air mata (larmoj), de air = akvo, mata = okulo.

tanah air (patrujo), de tanah = tero, air = akvo.

hari besar (feritago), de hari = tago, besar = granda.

## Prononco 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Lingva familio
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj

## Eksteraj ligiloj
* http://www.101languages.net/indonesian 
* http://www.atrinia.com  
* http://dbp.gov.my/dbp98/majalah/bahasa20/mac/j03baku1.htm  
* http://wikibooks.org/wiki/Indonesian 
* http://thesaurus.art.officelive.com/Documents/FlashThesaurus.html  
* http://www.kumandang.com Indonesian Text to Speech
* Indonezia-Esperanta proverbaro, Yohanes Manhitu, eldonejo Libera, 2022. Mil indoneziaj proverboj en la originalo kaj Esperanta versio, plus mallonga klarigo.


Kategorio:Lingvoj de Malajzio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto