open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noboribecu

**Noboribecu** (登別市, のぼりべつし [noboribecuŝi], Hepburn-Transskribo: *Noboribetsu-shi*) estas urbo en la Subgubernio Iburi en la gubernio Hokajdo en Japanio. En la urbo troviĝas fame konataj Noboribecu-Onsen (Onsen: varma fonto) kaj Karurusu-Onsen.

## Geografio 
La montoj superregas la okcidenton kaj nordon, dum la ebenaĵoj superregas ĉirkaŭ kvin km en ne pli ol la marbordo.

Estas tri centroj de loĝantaro laŭ la Pacifika oceano: de nordoriento al sudokcidento; Noboribecu, Horobecu kaj Ŭaŝibecu. Ĉi tiuj [-becu] estas derivitaj de rivero en la aina lingvo. Noboribecu estas sur la rivero Noboribecu. Horobecu kaj Ŭaŝibecu estas sur la rivero Iburi-Horobecu kaj la rivero Ŭaŝibecu respektive.

La urba oficejo trovas sin en Horobecu. La urbeto Noboribecu estas ĉe la buŝo de la rivero Noboribecu kaj estas pro tio multe pli malgranda loko.

## Etimologo 
*Noboribecu* devenas el *nupr-pet* (denskolora rivero) en ajnua lingvo.

## Historio 
* 1869 - Katakura Kojuro Kuninori, el Sendai-han ekregis distrikton Horobecu laŭ deklaracio de Daijō-kan
* 1873: Naskiĝis vilaĝoj en Horobecu-distrikto: Noboribedu, Horibecu, Ŭaŝibecu.
* 1874: ekoficis tri vilaĝodomo en ĉiuj vilaĝoj.
* 1901: parto de Ŭaŝibecu iĝis Kuninori-vilaĝo de distrikto Muroran (nun Muroran-urbo).
* 1-a de aprilo 1919: tri vilaĝoj kunfandiĝis en vilaĝon Horobecu.
* 1951: la vilaĝo Horobecu iĝis la urbeto Horobecu.
* 1961: la urbeto Horobecu renomiĝis la urbeto Noboribecu.
* 1-a de aŭgusto 1970: la urbeto Noboribecu iĝis la urbo Hoboribecu.

## Transporto 
### Fervojoj 
* Hokajda Fervoja Kompanio:
** Linio Muroran-honsen

Kategorio:Urboj de Hokajdo
Kategorio:Urboj de Japanio
A Clockwork Orange (filmo)

***A Clockwork Orange*** estas 1971-a film-adapto de 1962-a romano de la sama nomo fare de Anthony Burgess. La adapto estis produktita, verkita kaj direktita de Stanley Kubrick. Aperas en la filmo Malcolm McDowell rolante la karisman sed psikotan krimulon Alex de Large. La muziko de la filmo estas ĉefe verkoj de klasika muziko per sinteziloj de Wendy Carlos. Ĝi estis produktita en la Studioj Shepperton.

La rakonto de la filmo okazas proksime en jaro 1995.

La filmo estis kandidatigita por kvar Akademiaj Premioj, inkluzivante premion por plej bona filmo, sed gajnis nenion.
center|thumbtime=57|335px

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Krimaj filmoj
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1971
Kategorio:Malutopioj
Unuigita Civitana Fronto

La **Unuigita Civitana Fronto** () estas rusa civila movado fondita de Garri Kasparov je 2005 kaj estrata de li. Ĝi estas registrita oficiale de Novembro 2006. Ĝi enhavas pli da 50 regionaj dividaĵoj.

## Programo
La programo kaj la statuto estas aprobitaj je Februaro 2006.

*Organizi demokratiajn balotojn.
#Starigi konkuradon inter la balotaj programoj kaj principon de eksigeblo kaj de respondeco de la politika potenco.
#Garantii egalan amaskomunikilan aliron.
#Starigi unumandatan prezidantan balotan sistemon.

*Restarigi la federaciismon.
#Restarigi la ŝtatan federacian sistemon, nune taŭzata.
#Superi la gravan diferencon de enspezo inter Moskvo kaj la aliaj regionoj.
#Restarigi lokan demokratian memmastradon.
#Ebligi demokratian solvadon de la problemoj en la naciaj respublikoj.

*Malaperigi la nomenklaturan sistemon.
#Modifi la politikan sistemon, limigante la potencaĵojn de la prezidento.
#Malaperigi la nomenklaturan sistemon, kaj la avantaĝojn kaj la privilegiojn, kiuj rezultas.
#Malpermesigi leĝe entrudiĝon de la sekurecaj servoj en la socia vivo kaj la ŝtata mastrado.
#Starigi leĝpuna respondeco de la publikaj personoj kaj de la ŝtatoficistoj pri kontraŭleĝa riĉigeco.

*La Ŝtato por la civitanoj, ne la civitanoj por la Ŝtato.
#Restitui al la civitanoj la praajn monajn obligaciojn.
#Enkonduki sociajn prioritatojn en la ŝtata buĝeto.
#Lukti kontraŭ la sociaj diskriminacioj.
#Forigi la militan servon, starigi profecian armeon, forigi la subprememon de la organoj kiuj estas taksataj aplikigi la leĝojn.
#Garantii egalan civitanan aliron al la informoj pri la decidoj de la lokaj kaj ŝtataj organoj de la politika potenco; starigi personan respondecon pri tiuj decidoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala TTT-ejo de la Unuigita Civitana Fronto 

Kategorio:Politikaj protestoj en Rusio
Ermentruda de Orleano

**Ermentruda de Orleano** (n. en 825 - m. en 869) (franclingve ''Ermentrude d'Orléans'') estis la filino de Eŭdo de Orleano kaj de Engeltruda de Fézensac, kaj do estis idino de Karolo Martelo. Ŝi edziniĝis kun Karlo la 2-a la Senhara en 846 en Quierzy-sur-Oise, kaj estis kronita en la abatejo Saint-Médard en Soissons. La edziĝo ne estis feliĉa, ĉar la reĝo preferis sian amantinon, Richilde d'Ardennes, fratino de Bosono de Provenco, duko de Burgonjo.

Ermentruda estis apartigita de Karlo en 867 (kvankam ne oficiale reĵetita), kaj ekde tiam restadis en la abatejo de Hasnon, apud Valenciennes, kie ŝi mortis la 6-an de oktobro 869, kiam ŝi estis 44-jarojn aĝa. Post ŝia morto, la reĝo Karlo la Senhara edziĝis kun sia amantino Richilde en 870.

El la kvar filoj de Ermentruda, unu fariĝis la reĝo Ludoviko la 2-a la Balbutulo.

Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Naskiĝintoj en 825
Kategorio:Mortintoj en 869
Akvofalo de Roháče

**Akvofalo de Roháče** ( (legu rohaĉski) ) troviĝas en la norda parto de Okcidentaj Tatroj (Alia nomo de ĉi tiu montaro estas Roháče kaj signifas kornaj montoj.), en la distrikto Tvrdošín 12&nbsp;km oriente de vilaĝo Zuberec.

## Priskribo 
Deveno de akvofalo estas glaciera. La akvofalo falas tra sojlo (granodiorito), kiu kreiĝis post la retiriĝo de glaciero en la montaro post la fino de lasta glaciepoko.

## Aliro 
Sur markita turista piedvojo je la traceo ĉirkaŭ Lagoj de Roháče ().

## Vidu ankaŭ 
Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj 
Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):
* http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=40&idVodopadu=213

Kategorio:Distrikto Tvrdošín
Roháče
Kategorio:Akvokolekta areo de Váh
Kategorio:Okcidentaj Tatroj
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Žilina
Verduloj 2004

[eta|100ra|[sunfloro - internacia simbolo de la verda movado]]
**Partio Verduloj** (antaŭe: **Verduloj 2004**) (, antaŭe *Zieloni 2004*) estas politika partio en Pollando kun pro-ekologia, pacisma kaj feminisma karaktero.

Kunprezidantoj de Verduloj estas Małgorzata Tracz (ekde majo 2015) kaj Marek Kossakowski (ekde februaro 2016). En la lokaj balotoj kiuj okazis en Pollando la  unuafoje estis elektitaj kiel deputitoj kvin membroj de la partio. La partio havas reprezentanton en la pola parlamento: Anna Grodzka (ekde junio 2014). La partio ne havas reprezentantojn en la Eŭropa Parlamento.

## Historio 
Verduloj 2004 estis fondita la  fare de aktivuloj de diversaj organizaĵoj, interalie ekologiaj, feminismaj, hom-rajtaj kaj protektantaj la rajtojn de seksaj, religiaj kaj naciaj minoritatoj. La partio estis oficiale registrita la .

## Politika programo 
La politika programo de Verduloj 2004 baziĝas sur la verda politiko. La partio postulas interalie:
* disigon de la Eklezio kaj religiaj asocioj kun ŝtato;
* rajton de virinoj por laŭleĝa interrompo de gravedeco;
* enkondukon de registrita partnereco, atingebla same por samseksaj kaj aliseksaj paroj;
* drogan politikon, kiu estu bazita sur edukado kaj prevento, kaj ne puno;
* tenadon de ŝtata klerigado kaj sanservo;
* retiron de la pola armeo el Afganio.

Ili kontraŭas mortpunon, enkondukon de la plata imposto kaj konstruadon de la elementoj de la usonaj kontraŭ-raketaj instalaĵoj en Pollando.

La ekonomia programo de la partio baziĝas sur la koncepto de la ekologia kaj socia merkata ekonomio, do enkonduko de daŭripovo.

La partio gvidas multajn politikajn kampanjojn, interiale Verda urbo, Verda energio, Verda ekonomio, Haltigu klimatŝanĝiĝojn, Verda transporto, Egalaj ŝancoj, Manĝu pli bone!.

## Eŭropa nivelo 
Partio Verduloj estas membro de la Eŭropa Verda Partio, kiu fondiĝis en februaro 2004 en Romo. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Prezidantoj 
Ekde la fondiĝo de la partio ĝi estas gvidata ĉiam samtempe de du prezidantoj – unu virino kaj unu viro (ĝis marto 2008 ili estis nomataj "kunprezidantoj").

**(Kun)prezidantinoj:**
* Magdalena Mosiewicz – ekde 2003 ĝis marto 2008
* Agnieszka Grzybek – ekde marto 2008 ĝis aprilo 2010
* Małgorzata Tkacz-Janik – ekde aprilo 2010 ĝis decembro 2011
* Agnieszka Grzybek – ekde decembro 2011 ĝis majo 2015
* Małgorzata Tracz – ekde majo 2015

**Viraj (kun)prezidantoj:**
* Jacek Bożek – ekde 2003 ĝis novembro 2004
* Dariusz Szwed – ekde novembro 2004 ĝis decembro 2011
* Radosław Gawlik – ekde decembro 2011 ĝis marto 2013
* Adam Ostolski – ekde marto 2013 ĝis februaro 2016
* Marek Kossakowski – ekde februaro 2016

## Gravaj membroj 
* Anna Grodzka

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Zieloni 2004 

Kategorio:Politikaj partioj de Pollando
Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2003
Amantino

[eta|dekstra|300px|[Madame de Pompadour, amantino de Ludoviko la 15-a, ĉirkaŭ 1750.]]
**Amantino** (kaj ankaŭ *amatino*) estas virino kiu estas en relative longdaŭra seksa kaj amafera rilato kun viro kiu estas edzo de alia virino aŭ pri iu ajn kialo (ekzemple granda socia, rasa, religia, etna diferenco ktp.) ne intencas edziĝi al ŝi.

Amantino estas en longdaŭra rilato kun sia koncerna amanto, kaj estis ofte referencata kiel "la alia virino" aŭ eĉ simple "la alia" en konversacia nivelo, literaturo, filmoj ktp. Ĝenerale, la rilato estas stabila kaj almenaŭ duon-permanenta, sed la paro kutime ne kunvivas malferme kaj la rilato estas kutime, sed ne ĉiam, sekreta. Estas ofte ankaŭ konotacio, ke la amantino estis foje "vivtenita" – t.e. la amanto kontribuas al ŝia vivtenado.

Kvankam gramatike amantino estas sama kiel amanto, konsiderinte la tradician rolon de subeco de virinoj rilate al viroj en la plej sociaj niveloj, plej ofte la koncepto rilatas al virino, kvankam same oni povus diri pri la inversa situacio, multe malpli kutima kaj pli escepta.

Historie tre bone konataj kaj studitaj kazoj de amatinoj de reĝoj estas okazoj en la vivo de eŭropaj monarkoj, por ekzemplo, Agnès Sorel, Diane de Poitiers, Barbara Villiers, Nell Gwyn kaj Madame de Pompadour.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Cronin, Vincent (1974). *Louis and Antoinette*. London: HarperCollins Publishers Limited. ISBN 0-00-211494-1.
* Mitford, Nancy (1954). *Madame de Pompadour*. London: Hamish Hamilton Ltd.

Kategorio:Aliseksemo
Kategorio:Amo
Kategorio:Pluramemo
Karlomano la 2-a

[250px|eta|dekstra|Tombo de Karlomano la 2-a en la [baziliko de Saint-Denis]]
**Karlomano la 2-a** (naskiĝis en 867, mortis en 884) estis la reĝo de Okcidenta Frankio ekde 879 ĝis 884. Li estis la filo de Ludoviko la 2-a la Balbutulo kaj de Ansgarda de Burgonjo.

Lia guvernisto nomiĝis Teodoriko de Vergy. En 879, Karlomano fariĝis reĝo kune kun sia frato Ludoviko la 3-a, kun kiu li dividis la reĝlandon en 880 : Karlomano akiris Akvitanion kaj Burgonjon. Post la morto de Ludoviko en 882, li restis la sola reganta reĝo.

Karlomano mortis la 12-an de decembro 884 pro senintenca vundo fare de akompananto dum ĉasado en la forsto de Bézu (hodiaŭ la forsto Lyons-la-Forêt, inter Rouen kaj Gournay-en-Bray). Ĉar li estis nur 17-jarojn aĝa, Karlomano ne jam havis heredanton. Li estis entombigita en la baziliko de Saint-Denis.

Ĉar la lasta filo de Ludoviko la 2-a, Karlo la 3-a, estis ankoraŭ tro juna, la nobeloj de la reĝlando alvokis la imperiestron Karlon la 3-an la Dikan por plenumi la regentadon.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 867
Kategorio:Mortintoj en 884
Kategorio:Karolidoj
Kategorio:Entombigitoj en baziliko de Saint-Denis
Bács-Bodrog

**Bács-Bodrog (reĝa departemento)** (bAĉ-) estis departemento en suda parto de la Hungara Reĝlando. Germane: **Batsch-Bodrog**, serbe: **Baĉka-Bodrog**, krome hungaroj uzas la esprimon Bácska (bAĉka).
eta|250px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Bács-Bodrog
eta|200px|dekstra|etna mapo (1715)
eta|200px|dekstra|etna mapo (1720)
* Departementejo: Zombor
* Areo: 11079 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 812385 en 1910

## Demografio 
En 1880
* 245&nbsp;380 (38,5%) hungaroj
* 170&nbsp;707 (26,8%) germanoj
* 25&nbsp;879 (4,1%) slovakoj
* 7&nbsp;641 (1,2%) rutenoj
* 184&nbsp;905 (29,0%) serbokroatoj
* 2&nbsp;151 ceteraj.

En 1910:
* 363&nbsp;518 (44,7%) hungaroj
* 190&nbsp;697 (23,5%) germanoj
* 145&nbsp;063 (17,9%) serboj
* 30&nbsp;137 (3,7%) slovakoj
* 10&nbsp;760 (1,3%) rutenoj
* 1&nbsp;279 (0,2%) kroatoj
* 386 (0,0%) rumanoj
* 55&nbsp;781 bunjevacoj
* 11&nbsp;736 ŝokacoj
* 3&nbsp;028 ceteraj.

La departemento estas ĉirkauita oriente de Tiso, norde kaj okcidente de Danubo. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena pro ebenaĵo, paŝtejo, riveroj. Post la mezepoko en la turka erao sekvis regiono kun departementejo Szeged. Inter 1848-1860 formiĝis Unuiĝinta Vojevodio apartenanta al Aŭstrio el departementoj Bács-Bodrog, Szerém, Torontál, Temes kaj Krassó-Szörény. En 1848 okazis bataloj inter hungara armeo kaj serbaj memservantoj.

En 1918 soldatoj de SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) prenis grandan parton. La malgranda hungara parto pluvivis kun departementejo Baja. Dum la 2-a mondmilito Hungario reokupis la departementon. Tiam okazis fifama razio en Újvidék. Tiutempe serbaj partizanoj torturis ankaŭ la loĝantaron. La hungara armeo rebatis kaj grandnombrajn suspektitojn mortpafis kaj ĵetis en Danubon. En 1944 la partizanoj rebatis. Provizore ne la jugoslava armeo, sed partizanoj reokupis la vilaĝojn. Ili murdis hungarojn sen kontrolo. Tiutempe malaperis 40 mil da hungaroj. Ekde 1945 la departemento iĝis **Vojvodino** aŭtonoma regiono en Jugoslavio.

## Administracio 
Estis 13 distriktoj, la nomoj estas la samaj de distriktejo:
* Apatin
* Bácsalmás
* Baja, samtempe municipa urbo
* Hódság
* Kúla
* Óbecse
* Palánka
* Titel
* Topolya
* Újvidék, samtempe municipa urbo
* Zenta, samtempe konsilantrajta urbo
* Zombor, samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Zsablya
fine Szabadka estis municipa urbo.

## Trafiko 
Riveroj Danubo kaj Tiso estis navigeblaj. Laŭ la malnova komerca vojo inter Budapeŝto kaj Beogrado ekfunkciis fervojo. Grava trapasejo estis Újvidék. Poste ekfunkciis fervojo Debrecen-Fiume, kiu krucis la alian fervojon.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Baĉka-Bodrog departemento
Akvofalo de Starohutský potok

**Akvofalo de Starohutský potok** (eo:*Rojo de Stará Huta*) estas nacia natura memoraĵo, kiu troviĝas sur la teritorio de urbo Nová Baňa en parto Stará Huta en distrikto Žarnovica en Slovakio.
La akvofalon kreas eta maldekstra alfluo de Starohutský potok kaj troviĝas sur la teritorio de montaro Vtáčnik en la geomorfologia tuteco Slovaka mezmontarejo en la alteco 525 m. s. m. Rojo de Stará Huta, kiu kreas akvofalon estas alfluo de rivero Hron. Alteco de akvofalo estas 7m kaj ĝia larĝeco sur la eĝo estas 1,5m. Rokaĵo en kiu estas kreita akvofalo estas vulkana deveno - andezito.

## Aliro 
De urbo parto Stará Huta proksimume 0,3&nbsp;km sur la vojo Nová Baňa - Veľká Lehota direkto Veľká Lehota. Dekstre valo kun akvofalo. De ĉefa vojo kelkaj metroj al akvofalo laŭ rojo.

## Vidu ankaŭ 
Listo de slovakaj akvofaloj
## Fonto de informoj 
Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake). ankaŭ bildo de akvofalo:
* http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=30&idVodopadu=188

Kategorio:Distrikto Žarnovica
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Banská Bystrica
Fejér (historia departemento)

**Fejér (reĝa departemento)** (fejEr) estis departemento en centra parto de la Hungara Reĝlando.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Fejér
* Departementejo: Székesfehérvár
* Areo: 4129 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 250600 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 177.685 (85,0%) hungaroj
* 24.429 (11,7%) germanoj
* 3.812 (1,8%) slovakoj
* 2.718 (1,3%) serbokroatoj
* 411 (0,2%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 218.822 (87,3%) hungaroj
* 24.265 (9,7%) germanoj
* 4.359 (1,7%) slovakoj
* 333 (0,1%) kroatoj
* 814 (0,3%) serboj
* 2.077 (0,8%) ceteraj.

En 1891 estis 222.445 da loĝantoj:
* 190.660 (85,7%) hungaroj
* 26.077 (11,7%) germanoj
* 2.924 (1,3%) slovakoj
* 2.103 (0,9%) serboj.

## Administracio 
Estis 5 distriktoj (la distrikto kaj distriktejo estis la samaj):
* Adony
* Mór samtempe konsilantrajta urbo
* Sárbogárd
* Székesfehérvár, ankaŭ departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Vál

La departemento estas laŭ rivero Danubo. Grandparte estis ebenaĵo, eĉ marĉa regiono, norde estas monto Vértes (vErteŝ), meze estas lago Velence. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena pro ebenaĵo, paŝtejo, rivero. En la mezepoko setlis kumanoj. Dum la longa turka erao ĝi preskaŭ senhomiĝis, dume alvenis laŭ Danubo serboj. En 1848 en Pákozd okazis la unua batalo de la liberecbatalo. En 1945 okazis grandaj bataloj, la fronto longe tenis sin spite la bombardojn. En la departementejon la germanoj reokuois kaj tenis dum 1 monato. Post 1945 grekaj rifuĝintoj fondis vilaĝon Beloiannisz.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Fejéra departemento
Ladislao

**Ladislao** aŭ **Vladislao**, pole *Władysław*, ruse *Владислав*, estas vira antaŭnomo, uzata ĉefe en orienta Eŭropo.

## Ladislao en naciaj lingvoj 
* ĉeĥe *Ladislav*
* germane *Ladislaus*
* hungare *László*
* itale *Ladislao*
* latine *Ladislaus*
* litove *Vladislovas*
* pole *Władysław*, *Włodzisław*
* rumane *Ladislau*
* ruse *Владислав*
* pliaj variaĵoj: *Ladislao, Ladislaus, Lado, Vladislav, Ladislav, Wladislaw*

## Famaj Ladislaoj/Vladislaoj 
### Regantoj 
#### Bohemio 
* 1109-1125 Vladislao la 1-a (Bohemio), duko, Premislidoj
* 1140-1172 Vladislao la 2-a (Bohemio), duko, Premislidoj, kiel reĝo la 1-a
* 1197 Vladislao Henriko (Bohemio), duko, Premislidoj
* 1440-1457 Ladislao la 1-a (Bohemio), reĝo, "la Postmorta", estis ankaŭ 1452-1457 reĝo **Ladislao la 5-a** de Hungario
* 1471-1516 Vladislao la 2-a (Bohemio), reĝo de Bohemio kaj 1490-1516 de Hungario (nepo de Ladislao la 2-a Jogajlo)

#### Hungario 
* 1077-1095 Ladislao la 1-a, Árpád, Sankta Ladislao
* 1162-1163 Ladislao la 2-a, Árpád, *II. László*
* 1204-1205 Ladislao la 3-a, Árpád, *III. László*
* 1272-1290 Ladislao la 4-a, Árpád, *IV. László*
* 1440-1444 Vladislao la 1-a (Hungario), reĝo, *I. Ulászló*, nomata "de Varna", estis ankaŭ Ladislao la 3-a (Pollando), reĝo, jogajlida dinastio
* 1452-1457 Ladislao la 5-a, Habsburgoj, *V. László*, estis ankaŭ 1440-1457 Ladislao la 1-a (Bohemio), reĝo
* 1490-1516 Vladislao la 2-a (Hungario), reĝo, *II. Ulászló*, estis ankaŭ 1471-1516 Vladislao la 2-a (Bohemio), reĝo (nepo de Ladislao la 2-a Jogajlo)

#### Pollando/Litovio 
* Vladislao la 1-a Hermano, duko de Pollando
* Vladislao la 2-a, "la Forpelita", duko de Pollando
* Vladislao la 3-a, "la Maldikkrura", duko de Pollando
* 1320-1333 Ladislao la 1-a, "la Mallonga", *Władysław I Łokietek*, Piastoj, reĝo de Pollando, antaŭe kiel duko la 4-a
* 1386-1434 Ladislao la 2-a Jagelono, *Władysław II Jagiełło*, *Jogaila*, reĝo de Pollando kaj 1377-1401 grandduko de Litovio (avo de Vladislao la 2-a de Hungario kaj Bohemio)
* 1434-1444 Ladislao la 3-a de Varna, *Władysław III Warneńczyk*, estis ankaŭ Vladislao la 1-a (Hungario), reĝo
* 1632-1648 Ladislao la 4-a (Pollando-Litovio), reĝo, *Władysław IV Waza*, Vasa, grandduko de Litovio

#### Napolo 
* Ladislao (Napolo)

## (la hungara) László kiel familia nomo 
* Ákos László
* Alajos Antal László
* Paul László
* Zsolt László

## Vidu ankaŭ 
* Esperantaj personaj nomoj

## Referencoj 
Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Listoj de regantoj laŭ nomo
Vintra Olimpiko 1928

266ra|eta|maldekstra|

320ra|eta|centra|

## Partoprenantoj 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* '**
* 
* 
* 
* 
* **'
* 
* 
* 

La teamoj de Argentino, Estonio, Germanio, Japanio, Litovio, Luksemburgio, Meksiko, Nederlando kaj Rumanio unuafoje partoprenis en Vintra Olimpiko.

## Medala klasifiko 
----
----

----
----

Kategorio:Vintra Olimpiko 1928
Kategorio:1928 en Svislando
Kategorio:Sankta Maŭrico
Taxi Driver

***Taxi Driver*** (*Taksiisto*) estas filmo el la jaro 1976 de la reĝisoro Martin Scorsese kaj verkita de Paul Schrader. Aperas en la filmo Robert De Niro ludanta la ĉefan rolon de eks-soldato de la Vjetnama Milito kiu tiam estas sola taksiisto, kaj Jodie Foster kiu rolas la adoleskan prostitutinon kiun li provas savi.

## Premioj 
La filmo gajnis multajn premiojn, kaj kandidatiĝis por multaj aliaj. Ankaŭ, la filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

### Gajnitaj 
* Cannes Filmfestivalo - Ora Palmo
* Premio de Novjorka Kritikista Rondo por plej bona aktoro - (Robert De Niro)
* BAFTA-Premio por plej bona aktorino en subtena rolo - Jodie Foster
* BAFTA-Premio por plej bona novulo - Jodie Foster
* BAFTA-Premio por plej bona muziko - Bernard Herrmann

### Kandidatigoj 
* Akademia Premio por plej bona filmo
* Akademia Premio por plej bona aktoro - Robert De Niro
* Akademia Premio por plej bona subtena aktorino - Jodie Foster
* Akademia Premio por plej bona muziko - Bernard Herrmann
* BAFTA-Premio por plej bona filmo
* BAFTA-Premio por plej bona direktado
* BAFTA-Premio por plej bona redaktado - Marcia Lucas, Tom Rolf, Melvin Shapiro
* Ora Globo por plej bona aktoro en filmo - Robert De Niro
* Ora Globo por plej bona scenaro - Paul Schrader
* Premio Grammy por plej bona filmmuziko - Bernard Herrmann

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1976
Kategorio:Premio Ora Palmo
Kategorio:Fikciaj usonanoj
Kategorio:Novjorko en filmoj
Faŭno de Ediacara

eta|
La **faŭno de Ediacara** (aŭ Ediakaro) aŭ **Ediakara-faŭno** estas prem-restaĵoj de fosiliaj organismoj el la malfrua proterozoiko, antaŭ ĉ. 600 milionoj da jaroj. Oni trovis ilin en la aŭstralia Ediacara-monteto.

La malkovro de la Ediakara-premrestaĵoj montris, ke plurĉelaj organismoj ekzistis kjam pli frue ol antaŭ 570 milionoj da jaroj, kiel oni pensis antaŭe. Oni trovis tie prem-restaĵojn de moluskoj kaj segmentumitaj organismoj en la antaŭkambria sabloŝtono. Oni nomumis la lastan periodon de la neoproterozoiko al ediakario pro graveco de la Ediakara-faŭno.

La restaĵoj montris fruan evoluon de plurĉelaj organismoj, evidentiĝis ke ekzistis organismaj komunumoj.

Oni priskribis el la Ediakara-faŭno pli ol 600 speciojn, interalie meduzojn, diversajn vermojn kaj aliajn neidentigitajn organismojn.


Kategorio:Paleontologio
Brunventra stepkoko

La **Brunventra stepkoko** estas specio de birdo de la familio de Pterokledoj. Ĝi estas sidlokema kaj nomada specio kiu gamas el norda kaj centra Afriko kaj orienten ĝis okcidenta kaj suda Azio. Estas ses agnoskitaj subspecioj.

La Brunventra stepkoko estas sekse dimorfa laŭ koloro de plumaro kaj varias en ĝenerala plumarkoloraro inter la ses subspecioj.

## Disvastiĝo 
Ili troviĝas en sekegaj, arbustaj regionoj oftaj en centra kaj norda Afriko kaj suda Azio. Tiu ĉi specio pli precize loĝas en Afriko en larĝa subsahara zono pli larĝa oriente el rivero Nilo ĝis Kenjo, en Azio en suda Saŭdarabio, kaj el Mezoriento ĝis Barato. Kvankam ili loĝas en tre varma klimato, ili multege rilatas al akvo kaj ĉiutage venas al akvejoj trinki eĉ se ili estas 50 mejlojn for.

## Aspekto 
eta|maldekstre|200ra|Masklo
Temas pri mezgranda birdo 31 cm longa kun pezo de 140 ĝis 240 g la ino kaj 170 ĝis 290 g la masklo. Kiel ecoj, kiuj diferencigas la specion de aliaj pterokledoj, en vosto estas centraj pulmoj tre longaj kaj ventro kaj subflugiloj estas malhelbrunaj. 

La masklo estas ĉefe sablokolora kun brustostrio tre nigra kun blanka pli mallarĝa strio supre. La ino estas pli strieca en krono, kolo kaj dorso kaj iom pli malgranda ol la masklo. Junuloj estas similaj al inoj, sed eĉ pli striecaj en supraj partoj kaj sen longaj centraj vostoplumoj. La okuloj estas nigraj kaj la okulringoj flavaj; la beko estas bluecaj. La kruroj estas plumokovritaj, brune supre kaj blanka malsupre.

## Kutimoj 
Ili manĝas semojn aŭ herberojn eĉ en terkulturejoj mateniĝe kaj krepuske kaj trinkas en frua mateniĝo kaj foje krepuske.

Ili estas monogamaj. La nesto estas nuda engrunda truo, kie la ino demetas tri kamuflajn ovojn sablokolorajn kun brunaj markoj. Ambaŭ gepatroj kovas, la masklo dumnokte.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Bestoĝardeno de Saint Louis 

## Referencoj 
*  Ne minacata

Kategorio:Pterokledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento
Kalgaria Turo

La **Kalgaria Turo** estas 190-metra libere staranta turo en la urbocentro de Kalgario (Kanado).

maldekstra|32px
eta|150px|dekstra|Kalgaria Turo
Oni konstruis la turon je kosto de CAD 3.500.000, kaj rezultis de kunlaboro inter la firmaoj Marathon Realty Company kaj Husky Oil kiel kontribuaĵo al la festado de la jarcentofestoj de Kanado. Oni malfermis ĝin al la publiko la 30-an de junio 1968.

## Historio 
Oni faris la kolumnon de la turo per seninterrompa verŝado de betono. Oni ekverŝis la betonon la 15-an de majo 1967 kaj finverŝis 24 tagojn pli poste. Je la tempo de konstruado ĝi estis la plej alta konstruaĵo de Kanado, kvankam jam antaŭ ol ĝi malfermiĝis rompis tiun rekordon samjare la Centro Toronto-Dominion en Toronto.

Komence nomita *Turo Husky*, oni oficiale renomis ĝin *Kalgaria Turo* la 11-an de novembro 1971.
En 1988 oni konstruis kaldronon nutrita per natur-gazo supre de la turo. La flamo en ĝi brulis dum la Vintraj Olimpikoj de 1988, kaj depost tiam oni bruligis ĝin por specialaj eventoj kiel la venko de la Calgary Flames en la konkuro de Pokalo Stanley en 1989 (kiel ankaŭ kiam ĉi tiu teamo penis rekapti la pokalon dum la finaj ludoj de 2004), la vizito de la Kanada Reĝino Elizabeto la 2-a en 2005 kaj dum aliaj tiujaraj eventoj festantaj la centjariĝon de Alberto. La flamo foruzas 850 m3 da gazo ĉiuhore.

## Instalaĵoj 
La 25-an de junio 2005 oni malfermis nove konstruitan vitran etendiĝon de la planko sur la norda flanko de la observejo. Konsistanta el kvar grandaj vitropaneloj ĝi estas proks. 6 metrojn longa kaj 1,5 metrojn larĝa. Kiam oni staras sur la vitro oni povas rigardi rekte suben al 9a Avenuo Suda kaj Centra Strato.

En la Kalgaria Turo estas restoracio kiu rotacias por ke la klientoj havu bonan elrigardon je la kalgaria urbocentro. La tura fundo estas ligita per la supertera piedirejo "+15" al One Palliser Square, Hotelo Fairmont Palliser kaj Placo EnCana.

En julio de 2006 la Oficiala Turisma Informejo de Kalgario enhejmiĝis en la fundo de la Kalgaria Turo, kie ankaŭ estas reta kafejo parto de la Butiko Spirit of Calgary.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Kalgaria Turo

Kategorio:Turoj en Alberto
Kategorio:Konstruaĵoj en Kalgario
Kategorio:Turoj
Robertidoj

La **Robertidoj** (), tio estas la idoj de Roberto, estis grava familio de la franka nobelaro dum la 8-a kaj 9-a jarcentoj. Ili estis kromnomitaj "Robertidoj" pro tio, ke multaj membroj de la familio nomiĝis Roberto, inkluzive de Roberto la Forta, grafo de Tours kaj Parizo (la unua konita membro de la familio).

Tri Robertidoj fariĝis reĝoj de Okcidenta Frankio (estonta Francio) : Eŭdo la 1-a, lia frato Roberto la 1-a kaj finfine la nepo de Roberto, Hugo Kapeto. La idoj de Hugo Kapeto, la Kapetidoj, sekve reĝis Francion seninterrompe ekde 987 ĝis 1792.

La deveno de la familio longe restis nekonata. Oni longdaŭre kredis, ke la Robertidoj estis idoj de Ĉildebrando, sed tiu hipotezo estis finfine reĵetita. Pli freŝdataj studoj iom klarigis la historion de la familio antaŭ Roberto la Forta.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Dinastioj
*Robertidoj
Roberto la 1-a (Francio)

**Roberto la 1-a** (naskiĝis en 860 - mortis en 923), duenaskita filo de la grafo de Anĵuo Roberto la Forta, estis la frato de Eŭdo la 1-a, kiu fariĝis reĝo de Okcidenta Frankio en 888.

Nomumita de Eŭdo kiel estro de pluraj graflandoj, inkluzive de tiu de Parizo, Roberto estis cetere la abato *in commendam* de pluraj abatejoj. Li sekve akiris la "Duklandon de la Frankoj", kiu estis tre grava militista titolo. Li ne postulis la kronon kiam mortis lia frato en 898, kaj agnoskis la legitimecon de la karolida reĝo Karlo la 3-a la Simpla, kiu kompense konfirmis la titolojn de Roberto. Roberto daŭrigis defendi nordan Francion kontraŭ la atakoj de la Vikingoj.

La paco inter Karlo la 3-a kaj Roberto daŭris ĝis 921. Kaj la klerikaro kaj la nobelaro tiam koleriĝis kontraŭ la reĝo Karlo la 3-a, kiu precipe favoris la grafon Haganon. Danke al la subteno de la plej potencaj nobeloj, Roberto atakis la reĝon, kiu fuĝis al Loreno. Roberto estis kronita kiel reĝo de la Frankoj en Reims la 30-an de junio 922. Sed Karlo kunigis armeon kaj kontraŭatakis Roberton : Roberto estis mortigita la 15-an de junio 923 fare de la grafo Fulberto, dum batalo en Soissons. Laŭ kelkaj aliaj raportoj, Roberto mortis okaze de duelo kontraŭ Karlo.

Roberto havis du edzinojn : unue iu Adèle du Maine, kaj due Beatrica de Vermandois, kiu naskis Hugon la Grandan, tio estas la patro de Hugo Kapeto.

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Francaj grafoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 865
Kategorio:Mortintoj en 923
Ibresi

**Ibresi** (ĉuvaŝlingve Йĕпреç), — grandvilaĝo (ĝis 2006 — urbotipa vilaĝo) estas administra centro de la distrikto de Ibresi de Ĉuvaŝa Respubliko. La loĝantaro por la 1-a de januaro 2005 egalis al 9,3 mil homoj. 

La vilaĝo aperis dank'al konstruo de la fervojo Kazan - Ĥarkivo fine de la 19-a jarcento. Pro la abundeco de arbaroj aperis lignosega fabriko. En la vilaĝo dominas unuetaĝaj lignaj loĝdomoj, sed estas kelkaj pluretaĝaj loĝdomoj kaj administraj konstruaĵoj.   

La vilaĝo troviĝas je 40 km fervoje de Kanaŝ kaj je 60 fervojaj km de Alatir. De Ĉeboksari - la ĉefurbo de la Ĉuvaŝio ĝi situas je 114 km per aŭtoŝoseo. 

Kategorio:Urboj de Ĉuvaŝio
Bodajk

**Bodajk** estas urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Mór.
eta|maldekstre|Urbodomo de Bodajk
## Situo
Bodajk situas laŭ flankovojo, inter montoj Vértes kaj Bakony, laŭ fervojo Székesfehérvár-Kisbér.

## Historio
Pli frue avaroj loĝis tie. Post kristaniĝo de hungaroj ĝi estis pilgrimloko, eĉ Stefano la 1-a (Hungario) pilgrimis tien. En 1543 la turkoj okupis la tutan regionon. En 1747 baroka abatejo konstruiĝis, kiu nuntempe estas paroĥo. En 1820 vilaĝdomo konstruiĝis. La komunumo havis la rangon kampurbo inter 1774-1886, poste Bodajk iĝis grandvilaĝo, fine urbo ekde 2008.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Bodajk (konata ankaŭ *Kastelo Hochburg-Lamberg*) 1803
* Preĝejo Helpema Sankta Maria (Bodajk) 1744, ĝi estas la plej malnova hungara pilgrimloko
* golgoto kaj Sankta Puto
* Kalvinana preĝejo (Bodajk)
* lago havanta magneziojn kaj sapojn.

## Famuloj 
* En Bodajk naskiĝis:
** aktoro Imre Kőmíves
** József Dóczy (monaĥo).
* En Bodajk mortis pentristo Géza Peske.

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kastelo de Bodajk
eta|maldekstre|Lago de Bodajk
Pupteatro Puck, hungara sekcio

Puck Bábszínház, magyar tagozat (Pupteatro Puck, hungara sekcio) (rumane: Teatrul de Păpuşi Puck, secţia maghiară estas hungarlingva pupteatro en Kluĵo, Rumanio.

## Trupogvidantaro 
Direktoro: traian Savinescu, ekonomia gvidanto: Aurelia Staicu, trupgvidanto kaj literatursekretario: István Kovács, reĝisorino: Ibolya Varga, Dizajnistino: Epaminonda Tiotiu, dramaturgiisto: István Kovács

## Geaktoroj 
Júlia B. Bothos, Márton Csortán, Ferenc Demeter, Cecília Felméri, Erzsébet Felméri, Réka Giriti, László György, Áron Kötő, Kisó Kata Palocsay, Orsolya Pávai, Jenő Urmánczi.
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Pupteatroj
Pusztavám

**Pusztavám** (pustavAm) estas vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Mór. La loknomo signifas: pusto-doganejo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2540
* Poŝtkodo: 8066
* Telefonprefikso: 22

## Geografio 
Pusztavám situas sur malebenaĵo laŭ flankovojoj, Mór troviĝas 8, Tatabánya 25 km-ojn.

## Historio 
Ĝis 1909 la loko nomiĝis **Ondód**. En 1437 reĝa doganejo ekfunkciis. En 1543 la turkoj okupis la tutan regionon kaj faris la doganejon senhoma, **pusto**. Baldaŭe germanoj refondis la vilaĝon. En 1760 katolika, en 1785 luterana preĝejoj konstruiĝis. Post 1945 la komunumo ricevis industriajn uzinojn. Ekde 1995 germana aŭtonomio funkcias en Pusztavám.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Teatro ARIEL por Junularo kaj Infanaro

**Marosvásárhelyi ARIEL Ifjúsági és Gyermekszínház** (Teatro Ariel por Junularo kaj Infanoj (Teatrul Ariel, Târgu Mureș) estas teatro en rumana kaj hungara lingvoj por junularo kaj infanoj en Târgu Mureș, Rumanio.

## Gvidantaro 
La direktoro de la rumana trupo estas Cadariu Gavril, la artkonsilantino Alina Nelega Cadariu. La gvidantino de hungara trupo estas Olga Barabás.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Teatro Oberon Csőszínház

Oberon Csőszínház oberon ĉosinhaz (Tubteatro Oberon) estas teatro en hungara lingvo en Oradea, Rumanio. Ĝia malfrua nomo estis *Partium Színpad*. 

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo
Kategorio:Oradea
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Győr (historia departemento)

**Győr (reĝa departemento)** (djOr) estis departemento en okcidenta parto de la Hungara Reĝlando. La nomo estas slovake **Ráb**, germane **Raab**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Győr
* Departementejo: Győr
* Areo: 1534 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 136300 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 105.443 (96,4%) hungaroj
* 3.347 (3,1%) germanoj
* 607 (0,6%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 132.991 (97,6%) hungaroj
* 2.023 (1,5%) germanoj
* 1.281 (0,9%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 3 distriktoj:
* Puszta, distriktejo: Pannonhalma
* Sokoróalja, distriktejo: Tét
* Tótszigetcsiliköz, distriktejo: Győr (samtempe departementejo kaj municipala urbo)

La departemento estas grandparte ebenaĵa regiono laŭ rivero Danubo, Rába kaj Marcal. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena pro ebenaĵo, paŝtejo, rivero. En la mezepoko setlis kumanoj. La turka erao daŭris inter 1541-1598. Tie malvenkis la hungaroj kontraŭ francoj. En 1920 la maldekstra flanko de Danubo aldoniĝis al Ĉeĥoslovakio. En 1938 Hungario rericevis definitivajn partojn de Ĉeĥoslovakio laŭ la Viena Kontrakto. En 1945 la situacio reordiĝis al la 1920-a stato. Sekve la hungareco estis parte forpelita, la restinta parto iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneŝ.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Győra departemento
UFR

**UFR** (france: *Unité de Formation et de Recherche*, Unuejo de Instruado kaj Esploro) estas franca universitata departemento de la Universitato de Bordozio.

Kategorio:Universitato
Kategorio:Edukado
Kategorio:Francio
Ludoviko la 4-a (Francio)

**Ludoviko la 4-a** (naskiĝis en 921 en Laon - mortis la 10-an de septembro 954 en Reims), kromnomita **Ludoviko de Transmaro** (franclingve ''Louis IV d'Outremer'') estis la filo de la franca reĝo Karlo la 3-a la Simpla kaj de Eadgifu de Wessex.

Post la defalo de lia patro Karlo la 3-a, la estonta Ludoviko la 4-a estis reĵetita el la trono fare de Rodolfo kaj edukita en Anglio (kie li akiris sian kromnomon), en la kortego de sia avo Eduardo. Post la morto de Rodolfo en 936, Ludoviko estis alvokita de la potenca grafo de Parizo, Hugo la Granda, por fariĝi la nova reĝo de Okcidenta Frankio. Li estis kronita la 19-an de junio 936 de la ĉefepiskopo de Reims, en la abatejo Saint-Vincent de Laon, sia naskiĝurbo tre favora al la Karolidoj.

La reĝa tereno ĉefe situis en la regiono de Laon. La reĝo ne havis aŭtoritaton en iu ajn regiono sude de la Luaro : la vera reganto de Okcidenta Frankio kaj Burgonjo estis fakte Hugo la Granda.

Ludoviko edziĝis en 939 kun Gerberga de Germanio, kiu interalie naskis en 941 la estontan Lotaron de Francio. Ludoviko mortis la 10-an de septembro 954 pro falo el ĉevalo. Li estis entombigita en la Baziliko Sankta Remiĝo en Reims.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 921
Kategorio:Mortintoj en 954
Kategorio:Karolidoj
Frederik Skeel-Giørling

**Frederik SKEEL-GIØRLING** (en malnovaj tekstoj ofte skribita Skeel-Giörling, frendaj simple Skeel-Giorling sen diakritiko) (naskita la  en Kopenhago (?), akcidente droninta la  en la rivero Meuse en Belgio) estis pionira dana esperantisto. Ofte li estas konsiderata kiel "la patro de la dana Esperanto-movado".

Skeel-Giørling lernis Esperanton en 1893 (?). En 1904 aperis lia lernolibro kaj vortaro "Esperanto-Dansk-Norsk Ordbog" kun ĉ. 3.700 radikoj kaj multaj kunmetitaĵoj ĉe Fred. Høst & Sohn en Kopenhago (2-a eldono 1908). Ĝi estis la unua tiutipa en tia amplekso. Ambaŭ verkoj tre helpis la disvastigon de Esperanto en Danio.

En 1905 li estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK).

En 1906 li fondis Societon de Danaj Esperantistoj kaj en 1908 kun Marie Schröder kaj Kaj Bendix la Kopenhagan Esperanto-Klubon. En 1907 la gazeto „Politiken“ alvokis lin al Kopenhago por gvidi kursojn por 400 lernantoj. Li kunredaktis *Helpan Lingvon* de la apero ĝis 1907, kiam ĝi aperis sub nomo *Dana Esperantisto,* kaj estis ĝia ĉefredaktisto de 1907 ĝis 1909.

En aprilo 1910 li vojaĝis Parizon alvokita de Sebert. Li estis sendita de Esperantista Centra Oficejo al Bruselo por gvidi la Esperanto-propagandon en la mond-ekspozicio tie, laboris en la *Bibliographe Internationale* kaj fariĝis redaktisto de la bulteno de la kongresoj okazontaj dum la ekspozicio. Li tradukis verkon de Louis Couturat *(Pour la langue internationale),* frazlibron de Carlsberg, fabelojn de Hans Christian Andersen ktp.
## Verkoj
**Fabeloj de Andersen* tradukitaj de F.Skeel-Görling (*sic*). Eld. Esperanto Verlag Millier & Borel, Berlino, 1909?, 42 pĝ.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo en *Belga Esperantisto*

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Leĝo de neekzisto de tria eblo

La **leĝo de neekzisto de tria eblo** (latine **tertium non datur** – *tria ne ekzistas*) estas logika principo, kiu diras, ke por ĉiu aserto *P* validas, ke la aserto *P* 
estas vera aŭ *P* ne estas vera.

Ekzemple se *P* estas
:*Kakto estas besto.*
la aŭ-aserto
:*Kakto estas besto aŭ kakto ne estas besto.*
nepre estas vera.

La nomo de leĝo priskribas rezultan aŭ-aserton, kiu proksimume esprimas la fakton, ke apartenanta aserto estas aŭ vera aŭ malvera, ekzistas nenia tria eblo.

La leĝo estas unu el bazaj aksiomoj validaj en multaj klasikaj duvaloraj logikoj. Sed en kelkaj logikaj sistemoj tiu ĉi principo ne validas. Ekzemploj estas plurvaloraj logikoj (ekz. *fuzzy* logiko) aŭ intuiciisma logiko.

Kategorio:Logiko
Umesao Tadao

**UMESAO Tadao** (梅棹忠夫,  23-a de junio 1920 -3-a de julio 2010) estis sciencisto pri etnografio kaj etnologio, japana esperantisto.

## Vivo 
Li naskiĝis en la Kiota Urbo en la Kiota Prefektujo. Li studis zoologion en Universitato de Kioto, sed poste dediĉis sin al kultura antropologio. Li diplomiĝis en septembro 1943. Li iĝis asistanta profesoro de fakultato pri teknologio de Osaka Urba Universitato en aprilo 1949.
Li iĝis doktoro pri scienco.

Li estas konata kiel pioniro pri etnografio kaj etnologio.

Li apartenis al grimpista rondo kun Imanishi Kinji kaj Morishita Masaaki kiam li studis en la Kiota Universitato.
Lia verko *Bunmei no Seitaishikan* (Historia Ekologio de Civilizacio) prezentis studon pri biogeografia historio.
Lia sekva verko *Chiteki Seisan no Gijutsu* (Tekniko de Inteligenta Produktado) iĝis furorlibro kiu traktas lian sperton de studrondo pri homa scienco de la Kiota Universitato.

Li klopodis fondon de Nacia Muzeo pri Etnologio kaj iĝis estro de la muzeo. Li estas membro de Honora Patrona Komitato de UEA. En 1986, li perdis vidpovon.

En 1988, li estis premiita la Medalon kun Purpura Kokardo. En 1994 li estis premiita la Ordenon de Kulturo.

La japana civilizacio en la monda kunteksto (1967) estas unu el la plej influaj sciencaj libroj aperintaj en Japanio post la Dua Mondmilito. Por pli larĝa
publiko li verkis La tekniko de intelekta produktado (1969). Umesao klarvide atentigis jam en 1963, ke tutmonde estiĝos "informad-socio". Laŭ lia instigo, sur la tereno apud Ôsaka, kie en 1970 okazis Monda Ekspozicio, estis kreita
Nacia Muzeo de Etnologio. Li estis ĝia unua ĝenerala direktoro de 1974 ĝis 1993. Kvankam en 1986 li preskaŭ perdis sian vidkapablon, li plu verkadis;
en 1994 estis kompletigita lia 23-voluma Plena Verkaro. Li ricevis multajn ordenojn kaj aliajn honorigojn, al kiuj ekde 1980 apartenis membreco en la
Honora Patrona Komitato de UEA. Umesao lernis E-on tuj post la milito. Tra sia tuta vivo li de tempo al tempo konigis sian esperantistecon al la japana publiko. Li kuntradukis japanen Vivo de Zamenhof de E. Privat (1965) kaj verkis la eseon La spirito de Esperanto (1983). En E-traduko aperis la libro Sepdek-sep ŝlosiloj por la japana civilizacio (1987), kies precipa aŭtoro estis Umesao. En 1994 aperis lia japanlingva esearo Esuperanto taiken (Miaj travivaĵoj en Esperantujo). Dank’ al kunlaboro inter li kaj UEA, la Nacia Muzeo de Etnologio ekde 1983 posedas valoran kolekton de libroj en kaj pri E-o (ĉ. 2700 volumoj), kiu estas daŭre riĉigata.

## Verkoj 
* 1967 - *Bunmei no Seitaishikan* 文明の生態史観 (Historia Ekologio de Civilizacio) Chuko Bunko ISBN 4-12-203037-4
* 1969 - *Chiteki Seisan no Gijutsu* 知的生産の技術 (Tekniko de Inteligenta Produktado) Iwanami Shinsho ISBN 4-00-415093-0)
* 1989 - *Nihongo to Nihonbunmei* 日本語と日本文明 (Japana lingvo kaj Japana Civilizo) Kumon Sensho ISBN 4-87-576411-1）
* 1997 - *Kōi to Mōsō - Watashi no Rirekisho* 行為と妄想－私の履歴書 (Ago kaj Iluzio - Mia Kariertabelo) Nihon Keizai Shimbunsha ISBN 4-53-216220-3, Chuko Bunko ISBN 4-12-204006-X）

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Bakonycsernye

**Bakonycsernye** (bakonjĉernje) estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Mór. Ĉerny slovake signifas: nigra.
eta|maldekstre|Panoramo de Bakonycsernye

## Bazaj informoj 
* Areo: 38 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3170
* Poŝtkodo: 8056
* Telefonprefikso: 22

## Geografio 
Bakonycsernye situas sur malebenaĵo laŭ rojo inter montaroj Bakony kaj Vértes, laŭ flankovojoj. Mór estas proksime, Székesfehérvár troviĝas 33 km-ojn.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko. Antaŭ alveno de hungaroj laŭvice keltoj kaj romianoj vivis tie. En 1543 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1724 slovakoj refondis ĝin. En la 18-a jarcento katolika preĝejo konstruiĝis. Okazis incendio en 1862. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1920 karbominado komenciĝis. En 1948 loĝantaroŝanĝo okazis inter slovakoj kaj hungaroj. En 1970 la proksima rojo faris inundon. Ekde 1994 slovaka aŭtonomio funkcias en Bakonycsernye.

## Vidindaĵoj 
eta|
Apud la vilaĝo subĉiela muzeo de ministoj, 4 km-ojn for fortikaĵruinoj de **Csikling** (ĉikling) estas videbla. La luterana preĝejo (Bakonycsernye) konstruiĝis en 1786. La turo estas 31 m-ojn alta. Ankaŭ la malgranda preĝejo Sankta Anna (Bakonycsernye) estas historia monumento.

## Famuloj 
* Gizella Flattné Győrffy, operkantisto
* Imre Hegyi (etnografo)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Brakringo

[eta|Brakringo el [Amrit, Sirio ĉ. 5-a jarcento a.K..]]

[eta|Detaloj de [Minoa civilizo|minoa ora brakringo.]]

eta|Moderna brakringo.

eta|Leda brakringo.

eta|Brankringo anstataŭ enirbiletoj.
**Brakringo** aŭ **braceleto** estas juvelo portata je la brako, plej ofte je la manradiko kaj ĉirkaŭas ĝin.

Brakringo estas farita aŭ el flekseblaj materialoj, ekzemple ĉeneroj el metalo, perloj, konkoj, gemoj, kornoj, bestodentoj, ledo, gumo aŭ plasto aŭ ringforma el malmolaj materialoj, kiel metalo, ligno, ktp.

## Historio kaj signifo 
Kol- kaj brakjuveloj kiel simplaj aŭ plureraj ĉenoj jam ekzistis dum la ŝtonepoko. Post malkovro de la prilabormaniero de kupro kaj bronzo oni kreis el tiuj materialoj rulaĵetojn, platetojn, perlojn, ringojn kaj diskojn. Ju pli oni uzis metalon, des malpli oni uzis organaĵojn kiel bestodentojn kaj ankaŭ sukcenon.

Aldoniĝis vitraĵoj kaj poste plasto kiel materialoj por krei brakringojn. Pro la uzo de altvaloraj materialoj juveloj iĝis samtempe valoraĵoj. Arĝentaj brakringoj estis iam uzitaj kiel pagiloj.

Brakringo utilis ankaŭ kiel ŝirmiloj al ĉasantoj kaj batalantoj. Ĉe la keltoj, viroj portis brakringojn por indiki aristokration aŭ potencan pozicion.

## Specoj 
Brakringoj utilas ne nur kiel juvelo, sed foje havas alian funkcion, kiel ekzemple brakringoj, kiuj fiksas brakhorloĝojn je la pojno.

Sufiĉe nova afero estas la tiel nomataj sportobrakringoj, kiuj plej ofte estas faritaj el malpeza akvorezista neopreno al kiuj oni povas fiksi iPod-on aŭ alian muzikludilon, tiel ke eĉ sportumante oni povas uzi ĝin.

En malsanulejoj pacientoj ricevas pacientobrakringon kun informoj por eviti misoperaciojn aŭ eraran donon de kuraciloj. Foje tiuj brakringoj surhavas strikodojn. Ĉe novnaskitoj la koloro (roza aŭ helblua) ofte indikas la sekson de la bebo.

En naĝejoj plastbrakringoj kun ŝlosilo ebligas aliron de specifaj ĉambroj aŭ malfermon de ŝrankoj.

Junuloj portas kaj ofte mem faras amikecbrakringojn.

## Vidu ankaŭ 
* Juvelo
* Krurringo
* Ĉirkaŭbrako

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esploristoj malkovris 100.000 jarojn malnovan konkojuvelojn
* Keltaj juveloj el arĝento kaj bronzo, interalie brakringoj por viroj kaj virinoj 
* [Ostobrakringo, elfosita en Trojo(https://eo.wikipedia.org/wiki/Trojo) 3] 
* Moderna, duoncirkla brakringo kun vitraj perloj, laŭ tradiciaj indianaj juveloj
* Pacientobrakringoj 
* Sportobrakringo 

Kategorio:Juveloj
Nigra merkato

[eta|Amaso de 5,000 kontraŭleĝaj [Armilo|armiloj konfiskitaj fare de polico. La iloj estis amasigitaj por detrui ilin. Najrobio, Kenjo, 2015]]
**Nigra merkato** estas kontraŭleĝa merkato sen vendimposta pago.
Sur tia merkato estas vendataj maloftaj produktoj, aŭ tiaj, kiaj estis ŝtate prezfiksitaj aŭ pro alta imposto multekostaj. Nigra merkato ekzistas ankaŭ por malpermesitaj varoj kiel ekzemple drogoj, armiloj, homvendado aŭ prostituo.

## Ekzemploj 
Post la Dua mondmilito nutraĵoj kaj ĉiutagaj varoj estis malfacile haveblaj. Oni povas aĉeti tiajn varojn nur kontraŭ nutraĵmarkoj kaj malaltkvante en vendejoj. Apud tiu leĝa merkato ekzistis kontraŭleĝa *nigra merkato*, kie ĉio aĉeteblis, sed je altegaj prezoj.

En la Germana Demokratia Respubliko nigra merkato ludis gravan rolon por aĉeti ekzemple privatajn aŭtojn.

## Vidu ankaŭ 
* Agorismo
* Griza merkato
Jarnail Singh Bhindranwale

**Jarnail Singh BHINDRANWALE** (panĝabe: ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ; naskiĝis la 12-an de februaro 1947; mortis la 6-an de junio 1984)) estis gvidanto de Damdami Taksal, sika organizaĵo bazita en Panĝabo.

## Vidu ankaŭ 
* Sikismo
* Masakro de la ora templo

Kategorio:Viroj
Kategorio:Sikismo