Jantar Mantar (Ĝajpuro)

La **Jantar Mantar** estas historia observatorio por nud-okula astronomio establita en Ĝajpuro (Raĝastano), nord-orienta parto de Barato. Ĝi kontistiĝas el serio da astronomiaj instrumentoj, ĉefe grandaj sunhorloĝoj, konstruigita de la maharaĝo Ĝai Singh la 2-a en ties nova ĉefurbo inter 1727 kaj 1733. Ĝi estas de 2010 enskribita en la Monda heredaĵo de Unesko.

## Nomo 
La nomo de la observatorio venas de la sanskrito "jantra", यन्त्र, : "instrumento, maŝino", kaj "mantrana", मन्त्रण, "konsulti, kalkuli". Do *Jantar Mantar* litere signifas "kalkula instrumento".

## Historio 
Ĝai Singh la 2-a, erudiciulo kiu studis la verkojn de diversaj barataj kaj eǔropaj astronomoj kaj inspiriĝis de la sultano astronomo Ulugbek de Samarkando, destinis tiun observatorion al sia guruo, la pandito *Jaganath* en la celo establi astrologiajn temojn kaj determini plej favoran momenton por grava evento (geedziĝo, vojaĝo...)

Ĝi estas inspirita de alia observatorio, kiun Ĝai Singh la 2-a konstruigis en Delhio, ĉefurbo de la Mogola Imperio. Li konstruigis tri aliajn tiajn observatoriojn en Varanasio, Mathura kaj Ujjain, sed tiu de Ĝajpuro estas la plej granda kaj plej bone konservata.

Konstruita el lokala ŝtono kaj marmoro, ĝi etendiĝas sur areo de ĉ. 18700 kvadrataj metroj.
::Tiuj du cirkloj permesas mezuri la ekvatoriajn koordinatojn de astro, ĝiajn  kaj ĝian polusan distancon.

* ***Dakshino Bhitti Yantra***

* ***Digansa Yantra***

* ***Jai Prakash Yantra***
::Du grandaj skafeoj kun komplementaj mapoj de la ĉielo ; ili funkcias kiel sunhorloĝoj kies gnomono estas ringo fiksita ĉe la centro per kvar dratoj, tial oni povas vidi kie estas la Suno rilate al la steloj. La fendoj permesas la iron de la observantoj.

* ***Kapali Yantra***
:: Du skafeoj kun ĉielaj mapoj. Ili funkcias sammaniere kiel ambaǔ *Jai Prakash Yantra*

Dosiero:JaiPrakashYantraJaipur20080213-3.jpg|Unu el la skafeoj de *Jai Prakash Yantra*
Dosiero:Jantar Mantar (Jaipur) ni14-46.jpg|Cirkloj de *Chakra Yantra* inter ambaŭ *Kapali Yantra*
File:KapaliYantraJaipur20080213-1.jpg|Unu el la *Kapali Yantra* kun ĉiela mapo

* ***Kranti Yantra***
::Komponiĝas el du partoj : unu el bronzo, la alia el masonaĵo (nefinita), permesas determini la koordinatojn de planedoj per senpera legado

* ***Laghu Samrat Yantra***
::Plej malgranda sunhorloĝo de Jantar Mantar, miniatura versio de *Brihat Samrat Yantra*.

Dosiero:India-6863 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg|Kranti Yantra
Dosiero:Laghu samrat yantra.JPG|La malgranda *Laghu Samrat Yantra*

* ***Narivalaya Yantra***
::Du cirkla sunhorloĝoj paralelaj al la ekvatora ebeno, unu suden alia norden, ili permesas determini la horon de tagmezo kun precizo de malpli ol unu minuto.

* ***Ram Yantra***
::Du cirklaj komplementaj konstruaĵoj kiuj permesas determini la alton kaj azimuton de astroj per gradaroj sur iliaj muroj kaj planko.

Dosiero:Jaipur-Jantar Mantar-Nadivalaya Yantra N-20131016.jpg|*Narivalaya Yantra* norda
Dosiero:Jaipur Jantar Mantar Narivalaya Yantra 2011.jpg|*Narivalaya Yantra* suda
Dosiero:Jaipur-Jantar Mantar-Ram Yantra-20131016.jpg|Unu el la *Rama Yantra*

* ***Shasthansa Yantra***
::60-grada arko en malluma ĉambro en alo de la *Brihat Samrat Yantra*. Suna radio trairinte truon permesas mezuri la alton de Suno kaj ties diametron.

* ***Unnatansha Yantra***
::Latuna cirklo de 5,25 metroj de diametro, vertikale pendita je masonaĵo, utilas por mezuri la alton de ĉielaj korpoj.

* ***Yantra Raj***
:: Paro da grandaj diskaj astrolaboj, unu el latuno la alia el fero pendita al legnaj traboj, uzita po unufoje ĉiu jaro por kalkuli la .

Dosiero:For each constellation, Jaipur.jpg|Dek unu el la sunhorloĝoj de *Rashi valaya Yantra*
Dosiero:Delhi-Rajasthan 8-6-12 to 12-6-12 373.JPG|La 5,25 metra *Unnatansha Yantra*
Dosiero:JantarMantarDevice3.jpg|Duopa astrolabo *Yantra Raj*

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  
*  The Info List - Jantar Mantar
*  Mallonga priskribo, el Portalo pri Astronomia Heredaĵo 
*  Fotografiaro de Jantar Mantar
*  Paĝoj 61 -62 : Protektitaj areoj kaj bufrozonoj ĉe Jantar Mantar ; el "Takso de la media afekcio, projekto de Ĝajpura metroo"
*  Jantar Mantar de Ĝajpuro ; el *iloveindia.com* 
*  Diversaj *Yantra* : la instrumentoj de Jantar Mantar
*  La observatorio de Ĝai Singh la 2-a, el la paĝaro de *Tracy* kaj *Dale*
*  Ĝajpuro, el *Mansh*
*   La gigantaj skafeoj de Jantar Mantar

Jantar Mantar
Jantar Mantar