open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fondaĵo James Clerk Maxwell

eta|maldekstre|Statuo de James Clerk Maxwell, George Street, Edinburgo.
[eta|upright|Naskoloko de James Clerk Maxwell en 14 India Street, [Edinburgo. Ĝi estas nuntempe hejmo de la Fondaĵo James Clerk Maxwell.]]
La **Fondaĵo James Clerk Maxwell** () estas registrita skota karitata organizaĵo kreita en 1977. Subtemante fizikon kaj matematikon, ĝi honoras unu el la plej grandaj fizikistoj, nome James Clerk Maxwell (1831–1879), kaj ĝi laboras por pliigi la publikan konscion pri scienco. Ĝi enhavas malgrandan muzeon en la naskohejmo de Maxwell kiu estas posedo de la Fondaĵo.

La Fondaĵo James Clerk Maxwell celas pliigi la publikan konscion pri la multaj sciencaj avancoj fare de Maxwell laŭlonge de sia vivo kaj fokusigi al ties gravo en la nuna mondo. Ĝi resumas la multajn plinovigajn teknikajn avancojn kaj montras, en la naskohejmo de Maxwell mem, la historio de la familio de Maxwell. La Fondaĵo atribuas stipendiojn kaj premiojn kaj subtenas matematikajn defiojn desegnitajn por kuraĝigi junajn studentojn studi kiel matematikistoj, sciencistoj kaj inĝenieroj por iĝi gravuloj en la morgaŭa mondo.

## Notoj 
Kategorio:Karitataj organizaĵoj
Kategorio:Biografiaj muzeoj en Skotlando
Kategorio:Historiaj domo-muzeoj en Skotlando
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1977
Por Pli Justa Mondo

**Por Pli Justa Mondo** (**M+J**) estas hispana politika partio limigita al nacia medio kaj kreita en 2004, kies ĉefa celo estas, laŭ ties statutoj, la malaperigo de malriĉeco kaj la lukto kontraŭ la malegaleco en la mondo. Ĝi promocias la sendiskutan plenumadon de la Jarmilaj Evoluigaj Celoj, la pliigon de la kvanto kaj kvalito de la Oficiala Disvolva Helpo (ODH), la fermon de Centroj de Interniĝo de Fremduloj (hispane CIEs) kaj justajn regulojn en komerca kaj fiska kampo, kaj nacinivele kaj internacie. Ĝi registriĝis en la Registro de Politikaj Partioj de la Ministerio de Interno de Hispanio ekde la 8a de januaro 2004.

## Historio 
La partio fondiĝis en 2004 kaj de tiam partoprenis en naciaj, eŭropaj, aŭtonom-komunumaj kaj urbaj balotoj.

En 2017, la partio komencis la kampanjon SickOfWaiting por denunci la neplenumon de la devontigoj reloki rifuĝintoj fare de la plimulto de eŭropaj registaroj. Ekde ties kreado, tiu movado havas pli ol 18.000 apogojn el pli ol cent landoj.

De 2019, Por pli Justa Mondo eldonas sian librotenadon en reala tempo, same kiel la fakturojn kaj la pag-klarigajn dokumentojn.

## Programo kaj ideologio 
La ĉefa celo de M+J estas establita, laŭ la oficialaj medio de la partio, en la unua artikolo de la Universala Deklaro de la Homaj Rajtoj: "Ni ĉiuj naskiĝis liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ni ĉiuj havas niajn proprajn pensojn kaj ideojn. Ni ĉiuj devas agi unuj kun aliaj laŭ spirito de frateco." La ideologio de la formado baziĝas en tri piedoj: la malaperigo de la ekstrema malriĉeco kaj de la media detruado, la ne-diskriminacio al nesamnacianoj, kaj la serĉo de tutmondaj interkonsentoj inter la registaroj el malsamaj landoj.

## Balotaj rezultoj 
### Ĝeneralaj balotoj 
En la ĝeneralaj balotoj de aprilo de 2019, la partio prezentiĝis en 41 hispanaj provincoj. La kandidato al la prezidanteco de la Registaro kaj la unua enlistigita por Granado estis la hispana Senegal-devena Augustin Ndour, kio rezultis en la unua kandidateco el afrika origino por hispania prezidanteco. La partio atingis 21.711 voĉdonojn en la Kongreso de la Deputitoj kaj 103.815 en la Senato..

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2004
Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Efedraloj

La **efedraloj** () estas planta ordo el gimnospermoj. Ĝi enhavas nur unu familion (efedracoj), kaj unu genron (efedro).

## Taksonomio 
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (1 apr. 2020):

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Ephedrales* Dumort. - efedraloj
****Ephedraceae* Dumort. - efedracoj
*****Ephedra* L. - efedro

## Referencoj 
Kategorio:Gimnospermoj
Lavinia Meijer

**Lavinia Soo-Ji Meijer** (Sud-Koreio, 12-an de februaro 1983) estas nederlanda harpistino.

## Biografio 
Lavinia Meijer naskiĝis en Sud-Koreio kaj venis kiel dujarulino ĉe siaj adoptgepatroj en Nederlando. Ŝi elkreskis en Arnhemo kaj tie trapasis la Urban Gimnazion. Je naŭjara aĝo ŝi komencis ludi harpon kaj du jarojn pliposte ŝi estis akceptita al la sekcio *junaj talentuloj* de la Utreĥta Konservatorio ĉe Erika Waardenburg. Ŝi akiris diplomojn Bakalaŭro de Muziko kaj Magistro de Muziko, ambaŭ kun laŭdo, en respektive 2003 kaj 2005 je la konservatorioj de Utreĥto kaj Amsterdamo.

eta|meza|Dum konĉerto en 2011

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Lavinia-Meijer je Discogs.com
* Lavinia Meijer je Last.fm

Kategorio:Nederlandaj harpistoj
Robert Davidson (inventisto)

**Robert DAVIDSON** (1804–1894) estis skota inventisto kiu konstruis la unuan konatan elektran lokomotivon en 1837. Li estis dumviva loĝanto en Aberdeen, nordorienta Skotlando, kie li estis prospera kemiisto kaj tinkturisto, inter aliaj fakoj. Davidson estis edukita en la Marischal College, kie li studis duan kaj trian jarojn el 1819-1821, inklude prelegojn de profesoro Patrick Copland. Li repagis tiun edukadon kiel laboratoria helpanto.

En la 1820-aj jaroj li formiĝis en negocado ĉe la Kanalo Aberdeen-Inverurie, dekomence liverante giston, antaŭ eniri en la fabrikado kaj liverado de kemiaĵoj.

Li interesiĝis en la novaj elektraj teknologioj de la epoko. El 1837, li faris malgrandajn elektrajn motorojn per siaj propraj principoj, kvankam William H. Taylor en Usono faris similajn motorojn el 1838. Ambaŭ homoj laboris sendepende sen kono de la laboro de la alia.

## Notoj 
Kategorio:Skotaj inventistoj
Kategorio:Britaj fervojaj pioniroj‎
Edinburga Akademio

La **Edinburga Akademio** () estas privata lernejo en Edinburgo, Skotlando, kiu estis malfermita en 1824. La origina konstruaĵo, en Henderson Row en la *New Town* (Nova Urbo) de la grandurbo, estas nune parto de *Senior School* (por aĝuloj). La *Junior School* (por plej junaj) estas en Arboretum Road en la nordo de la Reĝa Botanika Ĝardeno de la urbo.

La Edinburga Akademio estis dekomence lernejo kaj por eksterulaj kaj por internitaj knaboj. Ĝi haltigis la internejon kaj transiris al kun-edukado en 2008 kaj estas nune tute kuneduka lernejo por eksteruloj. La infanvartejo, malfermita en 2008 sur intence konstruita bloko en la porjunula kampuso, zorgas por infanoj el 2 ĝis 5 jaroj. La *Junior School* akceptas infanojn el 6 ĝis 10 dum la *Senior School* akceptas knabojn el 10 ĝis 18 jaroj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Magnus Magnusson (1974), The Clacken and the Slate, Collins, London. ISBN 0-00-411170-2
* Edinburgh Academical Club (1995), List of Past and Present Pupils 1824-1995, Edinburgh Academical Club
* Stirling, Bill (1999), 175 Accies, Edinburgh Academical Club

## Eksteraj ligiloj 
* Lerneja retejo
* Retejo de la akademio en Scottish Schools Online

Kategorio:Edinburgo
Kategorio:Lernejoj en Britio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1824
Peter Tait

**Peter Guthrie TAIT** Membro de la Reĝa Societo de Edinburgo (28a de aprilo 1831 – 4a de julio 1901) estis skota matematika fizikisto kaj frua pioniro en termodinamiko. Li estas plej bone konata pro sia lernolibro pri matematika fiziko nome *Treatise on Natural Philosophy* (Traktaĵo pri natura filozofio), kion li kunverkis kun Kelvino, kaj sia frua esplorado pri nodoteorio.

Lia laboro por nodoteorio kontribuis al la posta formado de topologio kiel fako de matematiko. Lia nomo estas konata en grafeoteorio ĉefe pro la Konjekto de Tait. Li estas ankaŭ unu el la du nomigantoj de la Teoremo de Tait-Kneser pri oskulaj cirkloj.

## Verkoj 
eta|maldekstre|240px|Peter Guthrie .
* Dynamics of a Particle (1856)
* Treatise on Natural Philosophy (1867)
* An elementary treatise on quaternions (1867)
* Elements of Natural Philosophy (1872)
* Sketch of Thermodynamics (1877)
* Recent Advances in Physical Science (1876)
* Heat (1884)
* Light (1884)
* Properties of Matter (1885)
* Dynamics (1895)
* The Unseen Universe (1875; nova eldono, 1901)
* Scientific papers vol. 1 (1898–1900)
* Scientific papers vol. 2 (1898–1900)

Kategorio:Skotaj fizikistoj
Kategorio:Skotaj matematikistoj
Kategorio:Termodinamikistoj
Kategorio:Matematikaj fizikistoj
Velviĉiacoj

La **velviĉiacoj** () estas planta familio el la ordo velviĉialoj (*Welwitschiales*). Tiu familio apartenas al gimnospermoj kaj enhavas nur unu genron (velviĉio) kaj unu specion (*Welwitschia mirabilis*):

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Welwitschiales* Skottsb. ex Reveal - velviĉialoj
****Welwitschiaceae* Caruel - velviĉiacoj
*****Welwitschia* Hook.f. - velviĉio
******Welwitschia mirabilis* Hook.f. - mirinda velviĉio

## Referencoj 
Kategorio:Gimnospermoj
Kategorio:Plantofamilioj
89903 Post

'*89903 *Post'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas, en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona amatora astronomo Berton L. Stevens elde la Observatorio *Desert Moon* en Las Cruces (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la amatora astronomo *Cecil Post'' (1917 — 2013), iama inĝeniero en la sekcio "anteno" de la laboratorio de fizikaj sciencoj de Las Cruces. Li estis frua kaj aktiva membro de la Astronomia Societo de Las Cruces kaj estis ofte oficisto, inklude prezidento, de tiu organizo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Berton L. Stevens
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Invarianta maso

Je la speciala teorio de relativeco, la **invarianta maso** aŭ **ripoza maso** aŭ simple **maso** estas la normo de la kvardimensia movokvanto de korpo — alivorte, la mas-ekvivalento de tiu energio, kiun korpo havas en sia referenckadro (“dum ripozo”).

## Difino 
Supozu ke la energio de korpo estas E, kaj la (tridimensia) movokvanto estas \vec p. Alivorte, la kvardimensia movokvanto estas la ĉi-subo:
:p_\mu=(E/c,\vec p).
(En tio, c signifas la lumrapidon.) Supozu ke la signaro de la spactempa metriko estas plejparte plusa:
:\eta_{\mu\nu}= \operatorname{diag}(-1,+1,+1,+1).
Do, la **invarianta maso** de la korpo estas la ĉi-suba kvanto:
:m_0 = \sqrt{-\eta^{\mu\nu}p_\mu p_\nu/c^2} = \sqrt{E^2/c^4-\|\vec p\|^2/c^2}.

## Propraĵoj 
La invarianta maso estas fizika invarianto: ĝi ne dependas de la referenckadro de la observanto.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Relativeco
Kategorio:Maso
Kategorio:Energio (fiziko)
Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Sándor Fellner

**Sándor Fellner** [ŝAndor felner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fellner Sándor** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *toronyi* [toronji] ekde 1905.
eta|La iama financministerio nuntempe
Sándor Fellner naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Fellner devenis el juda familio. Li maturiĝis en sia naskiĝurbo, li studis en Reĝa Teknikuniversitato József, Akademio de Belartoj de Vieno (1873-1876) kaj en :en:École des Beaux-Arts (1876-1879). Liaj plej gravaj instruistoj estis Theophilus Hansen en Vieno kaj Charles Garnier en Parizo, sed Fellner lernis ankaŭ pentroarton de Mihály Zichy. Hejmenveninta li establis propran atelieron kaj kreis planojn pri palacoj, kasteloj, vilaoj laŭ eklektikismo. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje, lia unua edzino naskis filon en 1895, la dua same filojn en 1924 kaj 1925.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* somerumejo de Lilla Szilágyi Bulyovszkyné (1885)
* sinagogo en Budapeŝto (1886)
* Sinagogo en Buda (1887)
* propra loĝdomo (1890)
* palaco (1894, longe hospitalo pri ambulanco)
* palaco "Gerbeaud" (1900, nun hotelo)
* iama ministerio pri financoj (1901-1904, jam trakonstruita)
* serba kolegio (1907)
* juĝejo (1914)
* hotelo Ritz (1910, dum la 2-a mondomilito neniiĝis)
* pluraj tombomonumentoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 

Magánpalota, Mentőkórház.jpg|la iama ambulanca hospitalo
Budai var Penzugyminiszterium 1906 marc 18 TVL Nr 12.jpg|la iama financa ministerio
Toronyi Fellner Sandor Thokolyanum.jpg|serba kolegio
Gross Zsigmondné bérpalota (Fellner Sándor, 1911), Sütő utca 2, Belváros 2017 Budapest.jpg|loĝdomo, 1911

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Araŭkarialoj

La **araŭkarialoj** () estas planta ordo el gimnospermoj. Tiu ordo entenas unu familion, la araŭkariacoj (*Araucariaceae*), kaj 4 genrojn, el kiuj la tipa genro estas araŭkario.

## Taksonomio 
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (31 mar. 2020):

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Araucariales* Gorozh. - araŭkarialoj
****Araucariaceae* Henkel & W.Hochst. - araŭkariacoj
*****Agathis* Salisb. - agatido
*****Araucaria* Juss. - araŭkario
*****Columbea* - kolumbeo
*****Wollemia* W.G. Jones, K.D. Hill & J.M. Allen - volemio

## Referencoj 
Kategorio:Gimnospermoj
(89898) 2002 CY279

**(89898) 2002 CY279** estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas ano de la grupo da korpoj, kiuj orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
89909 Linie

'*89909 *Linie'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono iom proksima de la  1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la projekto *KLENOT* elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
*Linie* estis avangarda artista asocio aktiva en České Budějovice de 1931 ĝis 1939; kies verko kovris la plenan gamon de la artaj fakoj. Ĝia riĉaj internaciaj kontaktoj, inklude rilato kun *Bauhaus'', rezultigis ekspozicion de László Moholy-Nagy en České Budějovice en 1936.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de KLENOT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
William Hamilton (metafiziko)

Sir **William Hamilton**, 9a *Baronet* (8a de marto 1788 – 6a de majo 1856) estis skota nobelo kaj metafizikisto. Li estas ofte referencata ankaŭ kiel **William Stirling Hamilton de Preston**, reference al sia patrino, Elizabeth Stirling.

Du vizitoj al Germanio en 1817 kaj 1820 kondukis William al interesiĝo pri la studo de germana lingvo kaj poste de tiutempa germana filozofio, kiu estis tiam preskaŭ tute ignorita en la universitatoj de Britio. En 1820 li estis kandidato por la katedro de morala filozofio en la Universitato de Edinburgo, kiu iĝis disponebla post la morto de Thomas Brown, kolego de Dugald Stewart, kaj la posta rezigno de Stewart, tamen li estis venkita je politika nivelo fare de John Wilson, (1785–1854), nome la "Christopher North" de la gazeto Blackwood's Magazine. En 1821 li estis nomumita profesoro de civila historio, kaj faris kelkajn kursojn de klasoj pri la historio de moderna Eŭropo kaj la historio de literaturo. La salajro estis 100 pundoj jare, derivita el la loka bierimposto, kaj pro tio estis malregula post iom da tempo. La lernantoj ne estis devigitaj ĉeesti, la klasoj malpliiĝis, kaj Hamilton rezignis kiam la salajro ĉesis. En januaro 1827 lia patrino, al kiu li estis dediĉita, mortis. En marto 1828 li edziĝis al sia kuzino, nome Janet Marshall.

La pozitiva kontribuo de Hamilton al la progreso de la pensaro estas komparative malgranda, sed li stimulis spiriton de kritikemo en siaj lernantoj insistante pri la granda gravo de psikologio kontraŭ la malnova metodo de metafiziko, kaj per la agnosko de la gravo de la germana filozofio, speciale tiu de Immanuel Kant. Lia plej grava verko estas evidente "Philosophy of the Unconditioned" (Filozofio de la Senkondiĉo), nome disvolvigo de la principo ke por la homa limigita menso ne povas esti kono de la Senfineco.

Kategorio:Skotaj filozofoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Metafizikistoj
Kategorio:Skotaj logikistoj
Philip Kelland

Rev. Profesoro **Philip Kelland**, membro de la RSE kaj de la RS (17a de oktobro 1808 – 8a de majo 1879) estis angla matematikisto. Li estis konata ĉefe pro sia granda influo en la disvolvigo de edukado en Skotlando.

Kelland estis nomumita Profesoro de Matematiko en la Universitato de Edinburgo en 1838. Li estis sukcedanto de la skota matematikisto William Wallace. Li iĝis la unua angle-naskita kaj tue angl-edukita matematikisto kiu tenis tiun katedron.

Kelland aliĝis al la skota kuracisto James David Forbes subtenante reformojn de la skota universitata sistemo. Li estis efika reformisto de la eduka sistemo. Li atingis la respekton de siaj kolegoj, kaj estis konsiderata tre alte kiel instruisto de matematiko. Li verkis pri la reformo de la skotaj universitatoj.

## Notoj 
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Anglaj matematikistoj
William Nicol

Dro. **William NICOL** (18a de aprilo 1770 – 2a de septembro 1851) estis skota geologo kaj fizikisto kiu inventis la laŭ li nomitan prismon de Nicol, nome la unua aparato por atingi eben-polarizitan lumon, en 1828. 

Nicol faris sian prismon dusekcante paralelepipedon de Islanda spato (nome nature ekzistanta, travidebla kristala formo de kalcia karbonato) je ĝia pli mallonga diagonalo, kaj poste cementante la du duonojn kune per abia balsamo. La lumo kiu eniras en la prismon estas refraktita en du radioj, el kiuj unu aperas kiel eben-polarizita lumo. Nicol-prismoj ege faciligis la studadon de refrakto and polarizado, kaj estis poste uzata por esploradi molekulajn strukturojn kaj optikan agadon de organikaj komponaĵoj.

Kategorio:Optikaj fizikistoj
Kategorio:Skotaj inventistoj
Kategorio:Skotaj fizikistoj
Kategorio:Skotaj geologoj
Homotopio

[eta|dekstra|Homotopio inter du ebenaj kurboj (funkcioj de [intervalo al la ebeno)]]
En topologio, **homotopio** estas kontinua deformo de kontinua funkcio al alia kontinua funkcio (kun la samaj fonta kaj cela) aroj; alivorte, pli abstrakte, kurbo en la spaco de kontinuaj funkcioj de fiksitaj fonta kaj cela aroj. Ekzisto de homotopioj difinas la ekvivalentrilaton **homotopeco** sur la spaco de kontinuaj funkcioj.

## Difino 
Supozu ke X kaj Y estas topologiaj spacoj, kaj f,g\colon X\to Y estas du kontinuaj funkcioj, kies argumentaro estas X, kies cela aro estas Y. Do, **homotopio** inter f kaj g estas kontinua funkcio
:h \colon X\times[0,1]\to Y
tia ke, por ĉiu ajn x\in X,
:h(x,0) = f(x)
:h(x,1) = g(x).
Du kontinuaj funkcioj estas **homotopaj**, aŭ unu estas **homotopa** al la alia, se homotopio ekzistas inter ili.

## Ecoj 
Homotopeco estas ekvivalentrilato en la spaco de kontinuaj funkcioj inter fiksitaj fonta kaj cela aroj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Algebra topologio
Ĉirkaŭaĵo

En topologio, **ĉirkaŭaĵo** de iu punkto estas subaro, kiu “interne” enhavas la punkton, en la senco ke la punkto estas entenata de malfermita subaro ene de la ĉirkaŭaĵo.

## Difino 
Se X estas topologia spaco, kaj x\in X estas punkto en ĝi, do **malfermita ĉirkaŭaĵo** de x estas malfermita aro U\subseteq X kiu entenas x:
:x\in U\subseteq X.
**Ĉirkaŭaĵo** de x estas subaro C de X, kiu entenas almenaŭ unu malfermitan ĉirkaŭaĵon U de x:
:\exists U\colon x\in U\subseteq C\subseteq X.

Pli ĝenerale, se X estas topologia spaco, kaj S\subseteq X estas subaro en ĝi, do **malfermita ĉirkaŭaĵo** de S estas malfermita aro U\subseteq X kiu entenas S:
:S\subseteq U\subseteq X.
**Ĉirkaŭaĵo** de S estas subaro C de X, kiu entenas almenaŭ unu malfermitan ĉirkaŭaĵon U de S:
:\exists U\colon S\subseteq U\subseteq C\subseteq X.

## Propraĵoj 
Pri iu ajn punkto, ĉiu malfermita ĉirkaŭaĵo estas ĉirkaŭaĵo, sed ĉirkaŭaĵo, kiu ne estas malfermita, povas ekzisti.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Ĝenerala topologio
Kategorio:Analitiko
William Hopkins

**William HOPKINS**, membro de la RS (2a de februaro 1793 – 13a de oktobro 1866) estis angla matematikisto kaj geologo. Li estas fama kiel privata tutoro de aspirantaj subgradiĝintoj de Kembriĝo, kio havigis al li la kromnomon "senior-wrangler maker."

Li faris ankaŭ gravajn kontribuojn asertante solidan, pli ol likvidan, internon por la Tero kaj klarigante multajn geologiajn fenomenojn laŭ tiu modelo. Tamen, kvankam liaj konkludoj montriĝis ĝustaj, lia matematika kaj fizika rezonado estis poste rigardata kiel neracia.

Hopkins ege interesiĝis pri muziko, poezio kaj pentrarto de pejzaĝoj. Li vivis la vivofinon en psikiatria hospitalo en Stoke Newington.

Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Anglaj geologoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Podokarpaloj

La **podokarpaloj** () estas planta ordo el gimnospermoj ĉefe kreskanta en la suda hemisfero. Tiu ordo entenas unu familion (podokarpacoj), ĉirkaŭ 20 genrojn kaj ĉirkaŭ 190 speciojn.

## Taksonomio 
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (31 mar. 2020):

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Podocarpales* Pulle ex Reveal - podokarpaloj
****Podocarpaceae* Endl. - podokarpacoj
*****Acmopyle* Pilg. - akmopilo
*****Afrocarpus* (J. Buchholz & E.G. Gray) C.N. Page - afrokarpo
*****Dacrycarpus* (Endl.) de Laub. - dakrikarpo
*****Dacrydium* Lamb. - dakridio
*****Falcatifolium* de Laub. - falkatifolio
*****Halocarpus* Quinn - halokarpo
*****Lagarostrobos* Quinn - lagarostrobo
*****Lepidothamnus* Phil. - lepidotamno
*****Manoao* Molloy - manoao
*****Margbensonia* A.E. Bobrov & Melikyan - margbensonio*
*****Microcachrys* Hook. f. - mikrokakrio
*****Nageia* - nageio
*****Parasitaxus* de Laub. - parazitaksuso
*****Pherosphaera* Archer - ferosfero
*****Phyllocladus* Rich. ex Mirb. - filoklado
*****Podocarpus* L'Hér. ex Pers. - podokarpo
*****Prumnopitys* Phil. - prumnopitio
*****Retrophyllum* C.N. Page - retrofilo
*****Saxegothaea* Lindl. - saksegoteo
*****Sundacarpus* (J. Buchholz & N.E. Gray) C.N. Page - sundakarpo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO (= *Podocarpus* L'Hér. ex Pers.). WFO tamen akceptas ĝian specion.

## Vidu ankaŭ 
* Afromontano
* Drakensbergaj montaraj herbejoj, duonarbaroj kaj arbaroj
* Peruaj jungaoj

## Referencoj 
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Edward Routh

**Edward John ROUTH**, membro de la RS (/raʊθ/; 20a de januaro 1831 – 7a de junio 1907), estis angla matematikisto, notita kiel elstara trajnanto de studentoj preparantaj por la matematikaj ekzamenoj de la Universitato de Kembriĝo en sia pinto en la mezo de la 19a jarcento. Li ankaŭ faris multon por sistematigi la matematikan teorion de mekaniko kaj kreis kelkajn ideojn kritikajn al disvolvigo de la moderna rega teorio.

Routh kunlaboris kun Henry Brougham por la ''Analytical View of Sir Isaac Newton's Principia* (1855). Li publikigis lernolibron, *Dynamics of a System of Rigid Bodies'' (1860, 6a eld. 1897) en kiu li faris multon por difini kaj sistemigi la modernan matematikan alproksimigon al mekaniko. Tio influos super Felix Klein kaj Arnold Sommerfeld. Fakte, Klein aranĝis la germanan tradukon.

## Notoj 
Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Kontroloteoriistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
(89918) 2002 ER33

**(89918) 2002 ER33** estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT (*Near Earth Asteroid Tracking*) elde la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).

Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Hidrostatiko

[eta|Enciklopedia folio pri hidrostatiko kaj [hidraŭliko (1728)]]
**Fluida statiko** aŭ **hidrostatiko** estas la fako de fluida meĥaniko kiu studas "fluidojn en ripozo kaj la premon en fluido aŭ plenumita de fluido sur merĝita korpo".

Ĝi enhavas la studon de kondiĉoj sub kiuj fluidoj en ripozo en stabila ekvilibro male al fluidodinamiko, nome studo de fluidoj en movado. Hidrostatiko estas kategoriigita kiel parto de fluida statiko, kiu estas la studo de ĉiuj fluidoj, nepremeblaj aŭ ne, je ripozo.

## Notoj 

Kategorio:Premo
Kalvinana preĝejo (Tiszaigar)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Tiszaigar (Hungario).

## Historio 
Dum la mezepoko la iama Igar estis eklezia bieno kun kirko, sed oni ne scias, kiam ĝi konstruiĝis. Dum dominado de turkoj la vilaĝanoj kalviniĝis, en 1621 jam estis kalvinana pastoro. Laŭ priskribo en 1733 la kirko ne havas tegmenton (supozeble tiam la vilaĝo estis senhoma), post jardeko alvenis kalvinanoj el Harsány. Ili riparis la tegmenton, alvenis kalvinana pastoro en 1745. Inter 1746-1781 la katolika eklezia malpermesis la kalvinismon, poste en 1789 la kalvinanoj rekonstruis la kirkon. Ĝi estis renovigita en 1850, 1914 kaj 1957. La turo estis konstruita en 1941. La lasta plena renoviĝo okazis en 2013.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola ĉe rando de la vilaĝo. En la fasado la kvadrata turo plene reliefas en la mezo. La turopinto estas plurlatera alta piramido. La enirejo funkcias tra la turo, sed estas ankaŭ alia enirejo en flanko de la navo. La absido estas rektangula kaj ne estas videbla diferenco inter navo kaj absido. Interne 2 galerioj estas videblaj. La mebloj estis faritaj en la malfrua 18-a jarcento.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://epitettemlekek.hu/templomok/jasz-nagykun-szolnok-megye/reformatus-templom-tiszaigar/
* (vidu pli malsupre)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* tagmeza sonorado

Tiszaigar
Kategorio:Tiszaigar
William Dyce Cay

**William Dyce Cay**, mebro de la RSE (28a de marto 1838 – 13a de decembro 1925) estis skota civila inĝeniero. Li estis respondeca pro la majoritato de la vorkoj de la 19a jarcento en la haveno de Aberdeen. Li estis priskribita de sia kuzo, James Clerk Maxwell, kiel "watery engineer" (inĝeniero de akvaj aferoj).

William revenis al Edinburgo el Hongkongo post la morto de sia patrino, por studi matematikon en la Edinburga Universitato, kaj ricevis la prestiĝan Ormedalon Straiton en 1856. Li poste translokiĝis al Belfast por servi kiel metilernanta inĝeniero por la frato de Lord Kelvin, nome James Thomson. Por finkompletigo de sia trejnado en 1858 li ekspecialiĝis en la desegno de havenoj, kaj pasigis la kernon de sia vorka vivo plibonigante la dokojn kaj havenojn de Aberdeen.

## Notoj 
Kategorio:Skotaj inĝenieroj
(89924) 2002 ED51

**(89924) 2002 ED51** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la asteroida grupo tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Katherine Clerk Maxwell

**Katherine Mary Clerk MAXWELL** (denaske **Dewar**) (1824 – 12a de decembro 1886), estis skota fizikisto plej bone konata pro siaj observoj kiuj subtenis kaj kontribuis al la malkovroj de ŝia edzo, James Clerk Maxwell. Plej elstaraj el tiuj estas ŝia engaĝiĝo en eksperimentoj pri kolorvidado kaj viskozeco de gasoj. Ŝi naskiĝis kiel Katherine Dewar en 1824 en Glasgovo kaj edziĝis al Clerk Maxwell en 1859. Ŝiaj kontribuoj estas klare agnoskitaj nur en la verkoj de ŝia edzo, parte pro incendio en la bieno de la familio Maxwell kiu detruis multajn el la paperoj de la familio.
[eta|maldekstre|[James Clerk Maxwell kaj Katherine Maxwell, 1869.]]

## Notoj 
Kategorio:Skotaj sciencistoj
Kategorio:Skotaj fizikistoj
David Peck Todd

**David Peck TODD** (19a de marto, 1855 – 1a de junio, 1939) estis fama usona astronomo. Li produktis kompletan serion de fotoj de la Pasado de Venuso de 1882.

Todd desegnis kaj kreis kelkajn observatoriojn, kiel tiuj de la Smith College el 1886 ĝis 1888 kaj de Amherst College el 1903 ĝis 1906. Li establis la Normigan Tempon en Peruo en 1907. Li estis ĉefa astronomo en la Observatorio Lick dum la Pasado de Venuso en 1882, kaj faris la unuajn konatajn fotojn de la Pasado.

Li estis membro de la Usona Astronomia Societo, la Filozofia Societo de Vaŝingtono, kaj de la Japana Societo.

## Vidu ankaŭ 
* 511 Davida

Kategorio:Usonaj astronomoj
La Ferté-Frênel

**La Ferté-Frênel** estas malaperinta franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Fertois*.

Ĝi nun formas parton de La Ferté-en-Ouche.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Orne
George Biddell Airy

*Sir* **George Biddell AIRY**, prezidanto de la RSL (/ˈɛəri/; 27a de julio 1801 – 2a de januaro 1892) estis angla matematikisto kaj astronomo, Reĝa Astronomo el 1835 ĝis 1881. Liaj multaj atingoj inkludas verkojn pri planedaj orbitoj, mezurante la averaĝan densecon de la Tero, metodo de solvado de du-dimensiaj problemoj en mekaniko de solidoj, en sia rolo kiel Reĝa Astronomo, establante Greenwich kiel loko de la unuaranga meridiano. Lia reputacio estis makulita per akuzoj ke, spite sian neagadon, Britio perdis la oportunon unuarangi en la malkovro de Neptuno.

Kelka ideo de sia aktiveco kiel verkisto pri matematikaj kaj fizikaj temoj dum tiuj fruaj jaroj povas esti arigitaj el la fakto ke antaŭ sia nomumo kiel profesoro, li estis kontribuinta al ne malpli ol tri gravaj memorverkoj por *Philosophical Transactions of the Royal Society*, kaj ok por la Kembriĝa Filozofia Societo. En la Kembriĝa Observatorio Airy tuj montris sian povon de organizado. La nura teleskopo en la instalaĵo kiam li ekzorgis prie estis la transitinstrumento, kaj al tio li arde dediĉis sin. Per la adopto de regula laborsistemo, kaj zorga plano de limigo, li kapablis ĝisdatigi siajn observojn, kaj publikigis ilin ĉiujare akurate por surprizigo de siaj samtempuloj.

La verkoj de Airy dum tiu tempo estas dividita inter matematika fiziko kaj astronomio. La unue menciitaj temas ĉefe pri aferoj rilataj al demandoj pri la teorio de lumo elirantaj el liaj profesoraj legadoj, inter kiuj estis speciale menciita lia artikolo *On the Diffraction of an Object-Glass with Circular Aperture*, kaj lia formulado de la kompleta teorio de la ĉielarko. En 1831 la Medalo Copley de la Reĝa Societo estis al li atribuita pro tiuj esploroj. El liaj astronomiaj verkoj dum tiu periodo la plej gravaj estas lia esplorado pri la maso de Jupitero, lia informo al la Brita Scienca Asocio pri la progreso de astronomio dum la 19a jarcento, kaj lia verko *On an Inequality of Long Period in the Motions of the Earth and Venus* (Pri longperioda malegaleco de la movoj de Tero kaj Venuso).

Unu el la sekcioj de tiu informo estis dediĉita al "A Comparison of the Progress of Astronomy in England with that in other Countries" (Komparo de la progreso de astronomio en Anglio kun tiu de aliaj landoj), tre malavantaĝa por Anglio. Tiu plendo fakte estis poste sufiĉe forigita per siaj propraj laboroj.

## Notoj 
Kategorio:Britaj astronomoj
Kategorio:Anglaj astronomoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
La Ferté-en-Ouche

**La Ferté-en-Ouche** estas nova franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Konsisto 
* La Ferté-Frênel (sidejo)
* Anceins
* Bocquencé
* 
* 
* Glos-la-Ferrière
* Heugon
* Monnai
* Saint-Nicolas-des-Laitiers
* Villers-en-Ouche

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
* La Ferté-en-Ouche ĉe CdC Pays de L'Aigle 

Kategorio:Novaj komunumoj de Orne
Amelanchier ovalis

La **ordinara amelanĉo** (*Amelanchier ovalis*), estas plantospecio el la familio de la Rozacoj (*Rosaceae*).

## Priskribo 
La arbusto estas somerverda, multbranĉa kaj denskrona. Kaj unu ĝis 4 metrojn alta.

La arboŝelo de branĉoj estas ruĝecbruna kaj tiu de la trunko malhelbruna ĝis nigra.

La alterne starantaj folioj estas ovoforme ĝis inverse ovoformaj. Ili staras ĉe 15 mm longaj folitigoj. La folirando havas dentoformon. La folioj havas grandecon de 2–4 × 2–3,5&nbsp;cm. La aŭtuna koloro estas oranĝkolora ĝis malhelruĝa.

La starantaj floraroj estas panikloj konsistantaj el 3 ĝis 10 floroj, kiuj floras inter aprilo kaj majo.

La duseksaj, radisimetriaj floroj estas kun kvinfolia kalikvo. La neĝblankaj petaloj havas grandecon de 15&nbsp;mm. La petaloj havas 20 stamenojn.

La dika globforma pom-fruktoj maturiĝas en aŭgusto. La fruktoj havas grandecon de ĉ. 1&nbsp;cm. Maturiĝinte la fruktoj estas malhelruĝaj ĝis nigre bluaj.

La kromosomnombro estas 2n = 34 aŭ 68.

## Disvastigo 
La planto nature kreskas en la montaroj de meza, suda kaj orienta Eŭropo. En la nordo la planto kreskas ĝis Belgio kaj meza Germanujo, oriente ĝis Polujo kaj Rumanujo. Krome ĝi kreskas en okcidenta Azio kaj Nordafriko.

Ĝi preferas sunajn kaj sekajn deklivojn, randojn de duonsekaj razenoj kaj maldensajn kverkarojn kaj pinarojn.

Ekde la 16a jarcento la ordinara amelanĉo kreskas en ĝardenoj kaj parkoj.

## Uzado 
La farune dolĉaj fruktoj taŭgas por fari marmeladon.

Folioj kaj semoj havas malmulte da hidrogena cianido respektive antaŭformon de ĝi. Nur se granda kvanto de dismaĉitaj semoj estas konsumitaj ili povas kaŭzi stomakajn kaj intestajn perturbojn.

## Taksonomio kaj sistematiko 
La sinonimoj de *Amelanchier ovalis* MEDIK. estas *Amelanchier rotundifolia* DUM. COURS., *Amelanchier vulgaris* MOENCH, *Crataegus rotundifolia* LAM., *Mespilus amelanchier* L.

Oni distingas jenajn subspeciojn:

* *Amelanchier ovalis* MEDIK. subsp. *ovalis*
* *Amelanchier ovalis* Medik. subsp. *embergeri* FAVARGER & STEARN: Ĝi havas kromosomnombron de 2n = ĉ. 66.

## Bredadformoj 
* *Amelanchier ovalis* "Helvetica"
* *Amelanchier ovalis* var. *pumila*
eta|ordinara amelanĉo kun maturaj fruktoj

## Literaturo 
* Frohne, D., Hans Jürgen Pfänder: *Giftpflanzen. ein Handbuch für Apotheker, Ärzte, Toxikologen und Biologen.* 5. Aufl., Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart 2004, ISBN 3-8047-2060-9.
* Oberdorfer, E.: *Pflanzensoziologische Exkursionsflora für Deutschland und angrenzende Gebiete*. 8. Auflage. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, ISBN 3-8001-3131-5. paĝo 510.
* Dörr, E., Wolfgang Lippert Wolfgang Lippert: *Flora des Allgäus und seiner Umgebung.* Band 2, IHW, Eching 2004, ISBN 3-930167-61-1, paĝo 106.

* Bruno P. Kremer: *Strauchgehölze. Erkennen & bestimmen.* Mosaik, München 2002, ISBN 3-576-11478-5 (*Steinbachs Naturführer*).

Kategorio:Fruktarboj
Kategorio:Amelanĉo
Kategorio:Flaŭro de Nord-Afriko
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Ferenc Domány

**Ferenc Domány** [domAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Domány Ferenc** estis hungara arkitekto.

Ferenc Domány naskiĝis la  en Gyöngyös (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Londono (Anglio, Brita Imperio).
eta|Loĝdomo en Budapeŝto fare de Domány kaj Hofstätter
eta|Loĝdomo en Budapeŝto fere de Domány

## Biografio 
Ferenc Domány devenis el juda familio. Li studis en Reĝa Teknikuniversitato József (lia ĉefinstruisto estis Dezső Hültl) kaj en simila universitato en Berlino. Post la diplomo en 1925 li restis en Berlino, kie li planis plurajn konstruaĵojn. Pro la nazioj li revenis al Hungario kaj li estis sukcesa arkitekto de loĝdomoj. Ekde 1936 li laboris kune kun Béla Hofstätter, sed li denove rifuĝis al Londono en 1939. Li ricevis laborpermeson. Li mortis juna, la cirkonstancoj estas disputataj.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* hotelo Woga, Berlino (1927–1930)
* Autohotel, Berlino (1929–30)
* etaĝaj loĝdomoj en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la naziismo
Sciadopitiacoj

La **sciadopitiacoj** () estas planta familio el gimnospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo pinaloj (*Pinales*). Ĝi entenas ununuran speciojn, *Sciadopitys verticillata *:

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Pinales* Gorozh. - pinaloj
****Sciadopityaceae* Luerss. - sciadopitiacoj
*****Sciadopitys* Siebold & Zucc. - sciadopitio
******Sciadopitys verticillata* (Thunb.) Siebold & Zucc. - verticila sciadopitio

## Referencoj 
Kategorio:Gimnospermoj
Kategorio:Plantofamilioj
István Ferencz

**István Ferencz** [iŝtvAn ferenc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferencz István** estis hungara arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011).

István Ferencz naskiĝis la  en Edelény.

## Biografio 
István Ferencz maturiĝis en gimnazio en Miskolc en 1962, poste li studis konstruadon de konkursaj ŝipoj (1963-1965). Inter 1964-1968 li laboris en tiu profesio, poste inter 1968-1973 li studis arkitekturon en Arta Altlernejo Moholy-Nagy. Post la diplomo li ekinstruis samloke, samtempe inter 1973-1990 li laboris en arkitektura ŝtata firmao en Miskolc, eĉ inter 1974 kaj 1976 li studis en arkitektura majstrokurso en Miskolc. Inter 1987-2003 li okupiĝis ĉefe pri arkitekturo pri internaj spacoj en aparta laborgrupo en Óbuda. Li estis katedrestro inter 1993 kaj 2002. Intertempe en 1995 li establis propran firmaon, post du jaroj li akiris sciencan gradon DLA, en 1998 la habilitiĝo okazis. Li vivas en Solymár (aglomeraĵo de Budapeŝto). Li ricevis premiojn inter 1985-2015, el kio elstaras premio Kossuth en 2006.
[eta|Templo de la Dia Vorto en Miskolc-[Avas]]

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* *Zenemalom* (Miskolc, 1979)
* *propra familia domo* (Budapeŝto, 1986)
* *Templo de la Vorto* (Miskolc-Avas, 1990-2002)
* *artkolonio* (Tihany, 1997)
* *vendejego* (Hegyvidék, 2006-2009)

## Elektitaj planitaj internaj spacoj 
* *medicina mezlernejo* (Felsőzsolca, 1978)
* *dekoracio de opero* (Diósgyőr, 1988)

## Elektitaj disĉiploj 
* Tamás Getto
* Péter Rainer

## Elektitaj artikoloj 
* *Miskolc Jókai úti malom átalakítása zeneközponttá* (1985)
* *Miskolci Nehézipari Műszaki Egyetem Aula és Jogi Kar* (1987)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri internaj spacoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
(89927) 2002 EP61

**(89927) 2002 EP61** estas troja asteroido de Jupitero malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
András Ferkai

**András Ferkai** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferkai András** estas hungara arkitekto, arkitekturhistoriisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

András Ferkai naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Ferkai akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1977. Post la diplomo li laboris en ŝtataj arkitekturaj entreprenoj ĝis 1986. En tiu periodo li plustudis en majstrokurso (1982-1984). Li redaktis arkitekturan revuon (1986–1988), poste li esploris helpe de stipendio. En 1990 li ekinstruis en Arta Altlernejo Moholy-Nagy, kie en 2005 li estis profesoro kaj institutestro. Li kandidatiĝis (CSc) en 1995 ĉe la Hungara Scienca Akademio, en la sekvanta jaro li doktoriĝis (Ph.D.) ĉe la universitato, en 2015 li doktoriĝis (DSc) ĉe la akademio. Li ricevis premiojn inter 1977-2019.

## Lia disertaĵo 
* *Nemzeti építészet. A „nemzeti fogalom” jelentésváltozásai két világháború közötti építészetünkben* (1995)

## Elektitaj artikoloj, libroj 
* *Konsztantyin Melnyikov* (1988)
* *Buda építészete a két világháború között* (1995)
* *Építészeti kalauz. Budapest építészete a századfordulótól napjainkig* (kunaŭtoro, 1997)
* *Pest építészete a két világháború között* (kunaŭtoro, 2001)
* *Modern házak és lakóik - A Napraforgó utcai kislakásos mintatelep története* (2019)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj arkitekturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Amelanchier spicata

La **spika amelanĉo** (*Amelanchier spicata*), estas plantspecio ene de la familio de la Rozacoj. Ĝi estas disvastigita en Nordameriko.

## Priskribo 
eta|floraro kun kvin-nombraj floroj
La spika amelanĉo kreskas kiel rigida kaj balailforma arbusto kaj atingas alton de 2 ĝis 5 metroj. Ĝiaj multnombraj, maldikaj trunketoj kreskas subgrunde kvazaŭ stolonoj ĝis ili aperas super la grundo. Tre maljunaj trunkoj ricevas altecon de pli ol 7 metrojn. Ili estas dikaj kiel homa brako. La arboŝelo estas bruna ĝis grize nigra. La alterne starantaj folioj havas folitigetojn. La planto havas 1 ĝis 1,5 mm grandajn dornojn. En aŭtuno la folio estas flave brunaj.

La planto floras de aprilo ĝis majo. La 3,5 ĝis 6,5, malofte ĝis 7 centimetrojn longaj floraroj havas po 8 ĝis 20 florojn, kiuj odoras kiel fiŝo. La duseksaj floroj estas radisimetriaj kaj kvinnombraj. La 5 blankaj petaloj longas 6 ĝis 10 mm. La ovario estas je la pinto harhava.

La fruktoj havas grandecon de 8 ĝis 10 mm kaj maturiĝinte ili estas malpure ruĝaj ĝis blue nigraj.

La kromosomnombro estas 2n = 68.

## Disvastigo 
La natura disvastigejo de la spika amelanĉo etendiĝas de la orienta Kanado en Nov-Brunsviko, Novlando, Ontario, Insulo de Princo Eduardo, Kebekio ĝis la orienta kaj mezaj usonaj ŝtatoj Konektikuto, Majno, Masaĉuseco, Miĉigano, Nov-Hampŝiro, Nov-Ĵerzejo, Novjorkio, Ohio, Pensilvanio, Rod-insulo, Vermonto, Okcidenta Virginio, Ilinojso, Iovao, Minesoto, Norda Dakoto, Viskonsino, Alabamo, Delavaro, Georgio, Marilando, Norda Karolino, Suda Karolino kaj Virginio. Tie la planto kreskas en maldensaj arbaroj kaj arbustejoj. La planto preferas malkompaktajn gravelajn kaj sablajn grundojn.

En Eŭropo la spika amelanĉo estis uzata ekde la komenco de la 19a jarcento kiel arbusto por ĝardenoj kaj parkoj.

## Literaturo 
* Otto Schmeil, Jost Fitschen (Begr.), Siegmund Seybold: *Die Flora von Deutschland und der angrenzenden Länder. Ein Buch zum Bestimmen aller wild wachsenden und häufig kultivierten Gefäßpflanzen.* 95. vollst. überarb. u. erw. Auflage. Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2011, ISBN 978-3-494-01498-2.
* Henning Haeupler, Thomas Muer: *Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands* (= *Die Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands.* Band 2). 2., korrigierte und erweiterte Auflage. Herausgegeben vom Bundesamt für Naturschutz. Ulmer, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8001-4990-2.
* Dietmar Aichele, Heinz-Werner Schwegler: *Die Blütenpflanzen Mitteleuropas.* Franckh-Kosmos-Verlag, 2. überarbeitete Auflage 1994, 2000, Band 2: *Kieferngewächse bis Schmetterlingsblütengewächse.* ISBN 3-440-08048-X.

Kategorio:Kernetfruktoj
Montpellier Business School

**Montpellier Business School** estas eŭropa komerca universitato kun terenoj en Montpellier. Ĝi estis fondita en la jaro 1897.

MBS okupis la 69-an rangon en listo pri Eŭropaj Komercaj Lernejoj publikigita en 2019 fare de la ĵurnalo Financial Times.

La studprogramojn de Montpellier Business School akreditas la internaciaj organizaĵoj AMBA, EQUIS kaj AACSB. Inter la diplomitoj de la universitato en la komerca kaj politika sferoj estas Eric Besson (eksa franca ministro).

## Citaĵoj 
## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala Retejo 

Kategorio:Montpellier
Kategorio:Lernejoj pri ekonomio kaj regado en Francio
Mária Filep

**Mária Filep,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Filep Mária** estas hungara arkitekto, politikisto.
eta|Mária Filep en 2014
Mária Filep naskiĝis en 1953 en Debrecen.

## Biografio 
Mária Filep akiris arkitekturan diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth. Post siaj studoj ŝi eklaboris en ŝtata arkitektura entrepreno en Debrecen. Antaŭ disfalo de la socialismo ŝi estis fondinta membro de la opozicia partio Hungara Demokrata Forumo. En 1989 ŝi estis ĉefaranĝisto de Tuteŭropa pikniko. En 1994 ŝi forlasis la partion kaj okupiĝis nur pri la arkitekturaj taskoj. Ŝi ricevis premiojn inter 1999-2014.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
(89928) 2002 EB70

**(89928) 2002 EB70** estas malgranda, meze hela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Bonnefoi (Orne)

**Bonnefoi** estas franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Bonafidésiens*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
* Bonnefoi ĉe CdC Pays de L'Aigle 

Kategorio:Komunumoj de Orne
Giganta kalmaro

alternative=Giant Squid NASA.jpg|eta|Giant Squid NASA
eta|Markoj de lokoj trovitaj
La **giganta kalmaro** (*Architeuthis dux*) estas specio de profund-oceane loĝanta kalmaro de la familio *Architeuthidae* (Arĥiteŭtedoj). Giganta kalmaro povas kreski ĝis enorma grando, havigante ekzemplon de profundmara gigantismo: ĵusaj ĉirkaŭkalkuloj metas la maksimuman grandon en 12 m aŭ 13 m ĉe inoj kaj 10 m ĉe maskloj el la malantaŭaj naĝiloj ĝis la pinto de la du longaj tentakloj (pli longa ol la kolosa kalmaro ĉirkaŭkalkule 9–10 m, sed pli malpeza, unu el la plej grandaj vivantaj organismoj). La mantelo estas ĉirkaŭ 2 m longa (pli ĉe inoj, malpli ĉe maskloj), kaj la longo de la kalmaro eksklude la tentaklojn (sed inklude kapon kaj brakojn) rare superas 5 m. Postuloj de specimenoj 20 m aŭ plie ne estis science dokumentitaj.

La nombro de diferencaj specioj de giganta kalmaro estis debatita, sed ĵusa genetika esplorado sugestas ke ekzistas nur unusola specio.

En 2004, japanaj esploristoj faris la unuajn fotojn de vivanta giganta kalmaro en ĝia natura habitato, kaj en julio 2012, vivanta plenkreskulo estis por la unua fojo filmita en sia natura habitato antaŭ la insulo Ĉiĉi-ĵima en la Ogasavaroj, Japanio. En 2015, oni publikigis alian filmovidaĵon. En junio 2019, sciencistoj informis pri filmapero, por la dua fojo, kaj por la unua fojo en akvoj de Usono, de giganta kalmaro en ĝia profundakva habitato.

La kolosa kalmaro estas pli granda ol la giganta kalmaro, ĝi havas mantelan longon de 2-5 m kaj eĉ tentaklojn kun longo de 8 m.

## Notoj 
Kategorio:Kapopieduloj
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Saeffelen

**Saeffelen** (limburge: *Zaofele*) estas kampara vilaĝo en la germana municipo Selfkant, interne de la Distrikto Heinsberg en Nordrejn-Vestfalio. Ĝi havis 941 loĝantojn (je la 30-a de junio 2013).

## Situo 
Saeffelen situas nordoriente de la municipo Selfkant je alteco de proksimume 58 metroj, preskaŭ duonvoje inter Heinsberg kaj Sittard. La multuzata interliga vojo L228 inter ambaŭ loĝlokoj trakondukas meze de la vilaĝo.

eta|meza|Antikva akvopumpilo

Kategorio:Vilaĝoj de Germanio
(89934) 2002 EH95

**(89934) 2002 EH95** estas troja asteroido de Jupitero malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun iometa klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002