open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tucker Max

**Tucker MAX** (naskiĝis la  en Atlanta (Georgio)) estas usona komediisto kiu skribas pri liaj ebriaj kai seksaj aventuroj. En 2006, li skribis la libron *"Mi Esperas ke Oni Servas Bieron en Infero"*. Li nuntempe faras filmon de la sama nomo pri la libro. Tucker Max diplomiĝis en la Universitato de Ĉikago kaj la Universitato Duke.eta|dekstra|Tucker Max
## Eksteraj ligiloj 
* Tuckermax.com

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Tria Laterana koncilio

La **Tria Laterana Koncilio** okazis dum marto 1179 sub prezido de papo Aleksandro la 3-a en la papa palaco Laterano en Romo. 

Laŭ la romkatolika nombrado temis pri la dekunua ekumena koncilio. La kunvenon partoprenis 302 episkopoj. 

La koncilio forigis la lastajn subtenantojn de la kontraŭpapo el la katolika klerikaro. Ĝi metis la valdenanojn sub observo de la katolika Eklezio kaj deklaris, ke la kataroj estu herezuloj kaj estu eksigitaj el la Eklezio, postulante la restarigon de eklezia disciplino. La ne-ekleziajn regantojn la koncilio alvokis al la armita batalo kontraŭ la herezuloj kaj kompense promesis la pardonadon de personaj pekoj. 
## Ĉefaj decidoj
La plej gravaj el la 27 deciditaj "kanonaj" dokumentoj estis:
* Por estonte malebligi skismon de la katolika eklezio, nur kardinaloj havu la rajton elekti papon, kaj baloto nur estu valida en la kazo de du-triona plimulto por unu kandidato. Se kandidato ricevinta malpli da voĉoj deklaras sin papo, li kaj liaj subtenantoj estu eksigitaj el la eklezio. 
* Ĉiuj nomumumoj de episkopoj kaj kardinaloj fare de la kontraŭpapoj Viktoro la 4-a (Oktaviano) kaj Kaliksto la 3-a estu malvalidaj.
* La minimuma aĝo de episkopoj estu 30 jaroj.
* Ekleziaj kotizoj por entombigoj, benoj kaj la administrado de la sakramentoj estu malpermesataj (disputo pri "simonio").
* La kavaliraj ordenoj (ekzemple templanoj, ordeno de germanaj kavaliroj kaj maltaj kavaliroj) estu memorigataj pri la "kanonaj reguloj". 
* Klerikoj ne rajtas akcepti virinojn en siaj domoj kaj ne rajtas viziti monaĥinejojn.
* Tiuj, kiuj prenas kotizojn por servoj ekleziaj kaj pastraj, sen ke la katolika klerikaro eksplicite permesis tiun kotizon, estu minacataj pri eksiĝo el la eklezio.
* Estu malpermesata la livero de ajna materialo taŭga por la konstruo de armeaj ŝipoj al la saracenoj.
* Estu deviga la subpremo de ĉia herezo.

Kategorio:Koncilioj
Reekprenado (muziko)

**Reekprenado** (frz. *reprise*) estas en la muziko la ripetado de movimenta parto ene de komponaĵo.

Komence oni uzis la nocion nur por la ripetado de parto, markita en la nototeksto per ripetiloj. Poste aliĝis pluaj signifoj. Ekzemple en la triparta kantoformo (A-B-A) oni per tio nomas la duan A-parton aŭ en la rondelo la revenon de la ritornelo.

Plej ofte tamen uzas la nocion por la tria formparto de la sonata ĉefmovimento.

Kategorio:Muzika teorio
Flankofrazo

**Flankofrazo** estas nocio el la muziko kaj estas la dua ĉefparto de eksponado en la sonata ĉefmovimento. Dum la reekprenado ĝi estas transponita kaj eventuale variite ripetata.

En la modela kazo de klasikisma sonato (de kiu ekzistas multaj esceptoj) jena direbla pri la flanka frazo:

*Antaŭ ĝi okazas transkondukado el la ĉefa frazo, kiu module preparas la tonalon de la flankofrazo.
*Se la sonato staras en maĵoro, la flanka frazo staras en la dominantotonalo. se la sonato staras en minoro, la flankofrazo staras en la paralela maĵortonalo.
*Je la komenco de flankofrazo staras aparta (ofte lirika) temo kontrasta la ĉefofrazan temon, plejofte nomata „dua temo“.
*La flankofrazo ofte finiĝas per karaktere deflankiĝa „finaĵogrupo“. En la ekde Beethoven evoluiĝinta sonatoformo la finaĵogrupo ofte fariĝis memstara tria ĉefparto de la eksponaĵo kun aparta temo. Tiam oni diras „fina frazo“.
*Dum la reekprenado la flanka frazo aperas retransponita en la ĉefan tonalon de la movimento. En minoraj sonatoj, kie ĝi dum la eksponado staris en la paralela maĵortonalo, ĝi tamen ofte ne aperas en la minortonalo, sed en ĝia maĵora varianto. (Ekz. en la unua movimento de la 5-a simfonio de Beethoven, kiu staras en c-minoro: Dum la eksponado la flankofrazo staras en Eb-maĵoro, dum la reekprenado en C-maĵoro.) 

Tiuj karakterizaĵoj de flankofrazo iom post iom stampiĝis dumpase de la dua duono de la 18-a jarcento. Ekde la meza kreoepoko de Beethoven ofte aperas konsciaj deflankigoj de ĉi tiu formo (precipe en la harmoniaro).

Kategorio:Muzika teorio
Ároktő

**Ároktő** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Mezőcsát.

## Bazaj informoj 
* Areo: 46 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 91 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7298/20.9424
* Loĝantaro: 1220
* Poŝtkodo: 3467
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Ároktő situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Mezőcsát troviĝas 10, Tiszafüred 23, Polgár kun aŭtoŝoseo 24, Tiszaújváros 28, Miskolc 40 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Preter la vilaĝo etendiĝas Remparo de Ĉorso fare de sarmatoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1067 en formo *"Aruk"*. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En 1668 detruo de akridoj, en 1869 incendio okazis. Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1800

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Cristovam Buarque

**Cristovam Ricardo Cavalcanti BUARQUE** (naskiĝinta la  en Recife, Brazilo) estas brazila politikisto, edukisto kaj profesoro, membro de la Demokrata Laborista Partio (PDT).

Diplomito pri Mekanika Inĝenierarto en 1966 ĉe la Federacia Universitato de Pernambuco, li en tiuj jaroj engaĝiĝis en la studenta movado kiel aktivulo de *Ação Popular* (Popola Agado), maldekstra grupo ligita al la katolika eklezio. Post la militista puĉo en 1964, li ekziliĝis en Francio, kie li doktoriĝis pri Ekonomiko ĉe Sorbonne en Parizo, 1973.

Li laboris ĉe Interamerika Banko por Disvolviĝo (BID) inter la jaroj 1973 kaj 1979, kun postenoj en Ekvadoro, Honduro kaj Usono. Li estis rektoro de UnB, Universitato de Braziljo, guberniestro de la brazila Federacia Distrikto, ministro pri edukado kaj nun (2009) estas senatano, por kio li ricevis la plej grandan voĉdonadon, kiun politikisto de la brazila Federacia Distrikto iam ricevis.

Aŭtoro de multaj libroj kaj artikoloj, li estis konsultisto de diversaj naciaj kaj internaciaj organizoj ligitaj al Unuiĝintaj Nacioj. Li prezidis la Packonsilion de UN kaj estas membro de Instituto pri Edukado de Unesko. En 1995 oni aljuĝis al li la prestiĝan brazilan Premion Jabuti pri Literaturo, branĉo Homaj Sciencoj. Lia intenco "fari revolucion per edukado" estas ideo komuna al gravaj brazilaj intelektuloj kiel Anísio Teixeira, Darcy Ribeiro kaj Paulo Freire.

Li estis kandidato al brazila prezidento en 2006 kaj atingis la kvaran lokon kun 2.538.834 voĉoj, 2,64% de la validaj voĉoj.

## Leĝo-amendo pri instruado de Esperanto 
En 2008 li prezentis al la brazila senato leĝoproponon pri amendo al la ĉefa federacia leĝo pri edukado. Se aprobita, oni permesos kaj instigos, laŭ la lokaj kondiĉoj kaj petoj, ke mezgradaj lernejoj instruu Esperanton; tio okazos post enkonduka fazo de ĉ. tri jaroj, do ekde proksimume 2012. En la pravigo li i.a. asertis, ke la lernado de tia lingvo estus konkreta antaŭenigo de la packulturo. En la komisiono pri kulturo la raportanto, senatano Marcelo Crivella, fine de 2008 rekomendis la akcepton de la amenda leĝpropono.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Tiszadorogma

**Tiszadorogma** [tisadorogma] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőcsát.
eta|Blazono de Tiszadorogma

## Bazaj informoj 
* Areo: 47 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6848/20.8701
* Alto super marnivelo: 87 m
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 3466
* Telefonprefikso: 49

## Geografio 
Tiszadorogma situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (pramo funkcias al la kontraŭa Egyek), laŭ flankovojoj. Tiszafüred troviĝas 14, Mezőcsát 19, Miskolc 53, Budapeŝto 157 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=3717&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto, kuracejo, kampadejo, gastejo.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo

## Famuloj 
En Tiszadorogma naskiĝis Miklós M. Szabó (oficiro).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Seosan Futbala Stadiono

La **Seosan Futbala Stadiono** (koree: 서산축구경기장; hanĉa: 西山足球競技場) estas futbala stadiono en Pjongjango, Nord-Koreio. Ĝi ĉefe uzatas por futbalaj matĉoj kaj povas enhavi ĝis 25,000 spektantojn. La stadiono estis konstruita de la Nord-Koreia armeo en 1988 por la 13-a Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro. Ĝi situas apud la Ryanggang Hotelo, kiu estis finita en 1989.

En 2011, la stadiono estis modernigita. Oni instalis novan artefaritan gazonon laŭ FIFA-normoj, elektronikan poenttabulon, novajn seĝojn por spektantoj, kaj plibonigitan medicinan instalaĵon.multuza stadiono en Pjongjango, Nord-Koreio. Ĝi povas akcepti 25,000 personojn.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Kvina Laterana koncilio

eta|*Bulla monitorii et declarationis*
La **Kvina Laterana Koncilio** estis kunvokita dum la jaro 1512 pere de la papo Julio la 2-a, daŭrigita sub prezido de la rapide elektita nova papo Leono la 10-a kaj dum la jaro 1517 finita sen interkonsentoj pri ĉiuj temoj. Ĝi okazis en la papa palaco Laterano en Romo. La kunvenon partoprenis proksimume 100 episkopoj. Komenciĝis eklezia reformo, sed – kiel menciite – ne eblis interkonsento en pluraj pridisputitaj teologiaj demandoj.

La eklezia kunveno malpermesis la presadon de libroj sen permeso de la loka episkopo. Krome ĝi konfirmis la konkordaton (traktaton inter eklezio kaj ŝtato) de la jaro 1516 inter la papo Leono la 10-a kaj la reĝo de Francio. Tiu konfirmo signifis la eklezian konsenton kun franciaj konkeroj en norda Italio, kaj nuligis la antaŭan malligon de la francia katolika eklezio de Romo, kiu do denove estis parto de la universala katolika eklezio.

La pro la reformacio necesa posta koncilio, la Koncilio de Trento (1545–1563), pro la ekestintaj polikaj perturboj nur okazis kun prokrasto de plenaj 25 jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* konciliaj dokumentoj

Kategorio:Koncilioj
Heimaey

eta|Marbordon de Heimaey.
[eta|300px|La [haveno de Vestmannaeyjar.]]
**Heimaey**  estas la plej granda insulo de la insulgrupo Vestmannaeyjar ĉe Islando. Ĝia areo estas .

Heimaey estas la sola surloĝata insulo de la komunumo "Vestmannaeyjabær" (La urbo de Vestmannaeyjar). La loĝantoj estas iom pli ol .

Nokte la  okazis vulkana erupcio en Heimaey, kaj granda parto de la urbeto detruiĝis. Tamen neniu mortiĝis, kaj la loĝantaro plejparte sukcesis fuĝi al la ĉeflando dum la unua nokto.

Kvankam multaj revenis, la loĝantaro ankoraŭ ne atingis la antaŭerupcian nivelon.

Kategorio:Insuloj
Kategorio:Insuloj en Islando
Benny Moré

**Benny Moré** (**Beny Moré**), realnome **Bartolomé Moré**, (naskiĝinta la 24-an de aŭgusto 1919 en Santa Isabel de las Lajas, Kubo; mortinta 19-an de februaro 1963 en Havano) estis kuba kantisto, kiu aparte interpretis son-montunon, mambon kaj boleron.[eta|Statuo omaĝa al Benny Moré en [Cienfuegos, Kubo]]

## Vivo 
Moré naskiĝis kiel plej aĝa el dek ok gefratoj en Santa Isabel de las Lajas (vilaĝo, al kiu li dediĉis muzikaĵon) en la iama provinco Las Villas en centra Kubo. En la aĝo de ses jaroj li eklernis gitarludon kaj en la aĝo de dudek li regule prezentis en la trinkejoj kaj kafejoj de Havano; tiutempo li ankoraŭ uzis sian propran nomon.

Okaze de ĉi tiuj prezentadoj li konatiĝis kun la Trío Matamoros, kies kantisto li ankaŭ fariĝis pli malfrue. En 1945 li iris kun Conjunto Matamoros al Meksiko, kie li restis kiel ununura membro de la muzikbando kaj alprenis sian artistan nomon Benny Moré. En Meksikurbo Moré amikiĝis kun pianisto Pérez Prado kaj ankaŭ prezentis kelkfoje kun li. Fine de 1950 li revenis al Kubo kaj aniĝis en 1952 en la Orquesta Aragón. Per la Banda Gigante li fondis grandan ensemblon de ĝis kvardek muzikistoj, al kiuj li kantis iliajn voĉojn, ĉar li ne scipovis skribi notojn. En 1956 kaj 1957 ĝi ludis en Venezuelo, Jamajko, Haitio, Kolumbio, Panamo, Meksiko kaj Usono.

Post la kastrisma revolucio Moré restis en Kubo kaj mortis tie en la aĝo de 43 jaroj pro pankreato-inflamo. Oni konsideras, ke pli ol 100.000 fervoruloj partoprenus lian entombiĝon.

## Honorado 
Je lia honora memoro ĉiun jaron jen septembro okazas en Cienfuegos sur Kubo festivalo, kiu portas lian nomon. Sur la ĉefa strato de Cienfuegos staras bronzostatuo laŭ natura grando de la artisto.

En 2006 aperis la kinofilmo *El Benny*, unua verko de la kuba reĝisoro Jorge Luis Sánchez, kiu orientiĝas laŭ la vivhistorio de Morés. La filmmuzikon verkis steluloj de la aktuala kuba muziko, inter ili Chucho Valdés, Juan Formell kaj Orishas.

En 2008, la kuba verkistino Daína Chaviano omaĝis lin per lia inkludo en la romano *La isla de los amores infinitos* (La insulo de la senfinaj amoj) (tiu ĉi estas la kuba romano plej tradukita el ĉiuj tempoj), Ora Medalo de Florida Book Awards).

## Diskaro 
* Benny Moré, Kompletaj Surbendigoj 1953-1960. Pakaĵo el 4 lumdiskoj kun la tekstoj de ĉiuj kantoj.
* Benny Moré, Caricias Cubanas 1994
- Se Va A Morir
* 2- Ofrenda Criolla
* 3- El Santo De Tia Juliana
* 4- Guantanamo
* 5- Como Puedes Pensar
* 6- A Mi Padre
* 7- Marianao
* 8- Si Te Cayo El Tabaco
* 9- Dolor Y Pena
* 10- Rezo En La Noche
* 11- Soy Del Monte
* 12- No Te Atrevas
* 13- Caricias Cubanas
* 14- Perdi La Fe
* 15- Como Esta Mi Conuco
* 16- Por Una Madre
* 17- Mulata Con Cola
* 18- Maria Christina
* 19- Fiesta De Tambores
* 20- Solamente Una Vez

## Eksteraj ligiloj 
## Referencoj 
Kategorio:Salsomuzikistoj
Kategorio:Kubaj muzikistoj
Kategorio:Kubaj kantistoj
Kategorio:Kubaj komponistoj
Orishas

eta|Koncerto 2006
**Orishas** estas kuba muzikgrupo formata de Hiram Riverí Medina (Ruzzo), Roldán González Rivero kaj Yotuel Omar Romero Manzanares (Guerrero). En la komenco Yotuel kaj Ruzzo estis du junuloj kiuj foriris de Havano kiel projekto pri lerneja interŝanĝo kun Parizo; tie renkontiĝis kun Roldan kaj Flaco-Pro (kiu nur partoprenis la unuan diskon, *A lo Cubano*), kaj tiamaniere naskiĝis la muzikgrupo en 1999, miksante repon kun tradicia kuba muziko. Kiel kuriozaĵoj la anoj de tiu grupo loĝas dise en Eŭropo (Roldán en Parizo, Ruzzo en Milano kaj Yotuel en Madrido). Plia kuriozaĵo estas ke la nomo "Yotuel" estis inventita de lia patrino kunigante la tri unuajn personajn pronomojn en singularo de la hispana lingvo (Yo, tú, él: yotuel).

Orishas entute vendis pli ol 750.000 KD-ojn en Eŭropo, gajnis du Grammy-premiojn. Ili estas la plej brila ekzemplo kaj reprezentado de la kuba hiphopo tra la mondo.

La grupo en kelkaj kanzonoj plendas favore al la leĝigado de mariĥuano. Iliaj tekstoj ne estas preterpasataj de la oficiala kriterio de la kuba registaro, kie post realigata prezentado de la muzikgrupo en Havano, ricevis la admonon «atentu pri certaj tekstoj».

En 2007, kreis duopon con la portorika grupo, Calle 13, en la kanzono "*Pal Norte*". La kanzono gajnis la premion Grammy Latino kiel *Plej Bona Urba Kanzono*.

## Orishanoj 
* Roldan (Roldán González Rivero)
* Ruzzo (Hiram Riverí Medina)
* Yotuel "Guerrero" (Yotuel Omar Romero Manzanares)
* Rene " la calidad"

## Diskografio 
## Eksteraj ligiloj 
* Orishas 
* Intervjuo en "La Factoría del Ritmo" (1999)
* Intervjuo en "La Factoría del Ritmo" (2005)
* Oficiala Hejmpaĝo

Kategorio:Repaj muzikaj grupoj
Kategorio:Kubaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1999
Wilfred Owen

**Wilfred OWEN** (n. la 18-an de marto 1893, m. la 4-an de novembro 1918) estis angla poeto fama pro siaj poemoj pri la Unua Mondmilito.

## Frua Vivo 
Li naskiĝis proksime al Oswestry, Shropshire en komforta domo posedata de sia avo, sed, post ties morto en 1897, la familio devis translokiĝi al malriĉa distrikto de Birkenhead. En 1911 li deziris eniri la Universitato de Londono, sed li ne gajnis stipendion kaj sen tio mankis al li la necesa mono pagi universitatajn studojn. Li iĝis helpanto de pastro en Reading kaj ankaŭ instruis en lernejo de la urbo. Li ĉeestis lecionojn pri botaniko ĉe University College (nuntempe la Universitato de Reading), Reading kaj poste senpage studis tie la anglosaksan lingvon. Post tio li instruis la anglan kaj francan lingvojn en lernejo de Berlitz, en Bordeaux, Francio.

## Unua Mondmilito 
La 15-an de oktobro 1915 li eniris la britan regimenton la *Artists Rifles*. En januaro 1917 li iĝis duaranga leŭtenanto en la Manchester Regimento. En Francio la armeaj vivkondiĉoj kaj la militado konsternegis lin, sed li konscience batalis. Unu fojon li pasis tri tagojn en obus-truo antaŭ ol esti savata. Suferinte pro obusoŝoko li iris al hospitalo proksime al Edinburgo kie li renkontis la poeton Siegfried Sassoon, kiu instigis lin daŭre verki poemojn pri la milito. Post mallonga periodo de instruado en lernejo, li realiĝis al la regimento kaj faris malpezajn devojn. Sassoon forte klopodis persvadi Wilfred Owen ne plu batali en Francio, sed, sen diri ion al sia amiko, en 1918 Owen reiris al Francio. Tie en oktobro li kaj siaj soldatoj kaptis fortajn germanajn lokojn proksime al la vilaĝo Joncourt. Li mortis batalante la 4-an de novembro 1918, nur unu semajnon antaŭ la militpaŭzon de la Armistico de la 11a de Novembro 1918. Li estis entombigita en milittombejo en Ors, en nordorienta Francio. Postume li ricevis la medalon *Military Cross*.

## Poemoj 
En liaj poemoj li ŝoke kaj realisme priskribis la tranĉean militadon. Foje li uzis satiron. Lin inspiris kolerego pri la milito kaj la malŝparo de homaj vivoj. Pluraj poemoj enhavas samsekseman tonon. Parte pro la influo de Siegfried Sassoon, ekde 1917 lia stilo iĝis pli simpla kaj familiara. Li ofte uzis duonrimojn kaj asonancon.

Multaj poemoj ne eldoniĝis dum lia vivo. Post lia morto, Siegfried Sassoon ĉampionis lian verkaron, kaj estas manuskriptoj de poemoj kun notoj de Sassoon.

La komponisto Benjamin Britten uzis naŭ poemojn por sia *War Requiem* (1962).

## Monumentoj 
Krom la tombo ĉe Ors, estas monumentoj en Oswestry kaj Shrewsbury. La 11-an de novembro 1985, en Abatejo Westminster, senvualiĝis monumento memore al dek ses militpoetoj, inter kiuj estis Wilfred Owen.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1893
Kategorio:Mortintoj en 1918
Kategorio:Anglaj poetoj
Baziliko Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj

La Baziliko **Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj** (ankaŭ *Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj*, latine *Basilica Sancti Laurentii extra muros*, itale *Basilica San Lorenzo fuori le Mura*) estas unu el la sep tradiciaj pilgrimaj preĝejoj de Romo.
Ĝi estas dediĉita al la kristana sanktulo Laŭrenco kaj laŭlegende origine estis konstruita dum la regotempo kaj laŭ ordono de la romia imperiestro Konstantino la Granda. Iom pli juna najbara preĝejo, konstruita dum la regotempo de la papo Siksto la 3-a (432–440) kaj dediĉita al la Sankta Maria, dum la 13-a jarcento laŭ ordono de la papo Honorio la 3-a estis unuigita kun la Laŭrenca Baziliko (la pli malnova preĝejo iĝis la ĥorejo de la nova). La baziliko sekve plurfoje estis trakonstruita kaj restaŭrita, lastfoje post fortaj bombaj damaĝoj de la jaro 1943, sed ĝi tenis la bazajn karakterizaĵojn de antikva kristana baziliko. Ĝi estas la plej konata "funebra preĝejo" de la urbo, ĉar la konstruaĵo limas al la granda urba tombejo *Campo Verano*.

[eta|maldekstra|interne de la [klostro]]
Sub la per baldakeno kovrita bazilika altaro konserviĝas pluraj relikvoj de la Sanktuloj Laŭrenco, Stefano kaj Justino. Malantaŭ ĝi troviĝas sarkofago de la papo Pio la 9-a kaj la relikvoj de ĉiuj, kiuj sub ties papa regotempo estis deklaritaj sanktuloj.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Preĝejoj en Romo
Kategorio:Bazilikoj en Italio
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Laŭrenco
Virgulino de la Almudeno

eta|250ra|Bildo de la Virgulino de la Almudeno en la Madrida Katedralo.

La **Virgulino de la Almudeno** (**Virgen de la Almudena** en la hispana lingvo) estas la nomo de la Virgulino Maria patronino de Madrido (Hispanio). Ĝia nomo venas de la araba *Al Mudayna*, *la kastelo*.

Ekzistas kelkaj tradicioj kiuj rakontas diversajn kaj malsamajn tradiciojn pri la origino de la bildo de la virgulino. La unua rakontas ke en la jaro 712, antaŭ la konkerado de la fortikaĵo kiu ekzistis kie nun estas la urbo Madrido, la loĝantoj de la vilaĝo kaŝis bildon de la Virgulino Maria en la muroj de la murego, por savi ĝin de la muzulmanoj. Post la rekonkero de la urbo dum la 12-a jarcento de la reĝo Alfonso la 6-a, komencis la serĉadon de la kaŝita bildo. Post tagoj da preĝado ero de la muro kie troviĝis la bildo, falis, montrante la bildon. Alia tradicio rakontas ke dum vojaĝo de Cido la virgulino aperis al li, petante la konkeron de la fortikaĵo "Mayrīt" (مجريط). Kiam Cido kaj liaj akompanantoj alproksimiĝis al la vilaĝo, ero de la muro kie troviĝis la bildo falis, kaj tiamaniere li povis eniri kaj konkeri la urbon.

## Vidu ankaŭ 
* Katedralo de la Almudeno

Kategorio:Religio
Kategorio:Katolikismo
Michel Desjoyeaux

**Michel DESJOYEAUX**, kromnomata *"la profesoro"* aŭ ''"Mich'Dej'"* |miŝdeĵ] », (naskiĝis la 16-an de julio 1965 en Concarneau) estas franca navigaciisto.

Li venkis pli ol 25-foje, interalie dufoje en la konkuro *Vendée Globe'' en 2000-2001 kaj 2008-2009. Li estas unu el la solnavigaciistoj la plej premiitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Mer Agitée
* Oficiala TTT-ejo 

Kategorio:Francaj maristoj
Kategorio:Francaj sportistoj
Kategorio:Bretonoj
Laŭrenco de Canterbury

**Laurentius de Canterbury** (aŭ iom pli esperantlingve **Laŭrenco de Canterbury**, mortis la 3-an de februaro 619) estis la dua arkiepiskopo de Canterbury en Anglio. Li alvenis dum la jaro 597 sur la insulo Thanet, por partopreni en la roma ekspedicio pri la kristanigo de la regiono Kent en sudorienta Anglio. Kiam la angla reĝo Ethelbert de Kent kristaniĝis, Laŭrenco estis resendita al Romo, por raporti al la papo Gregorio la 1-a pri tiu atingaĵo. Ĉirkaŭ la jaro 604 li post Aŭgusteno iĝis la dua arkiepiskopo de Canterbury.

Dum la arkiepiskopa regotempo de Laŭrenco mortis Ethelbert (616), lia filo Eadbald revenis al la prakristana kredaro kaj multaj kristanaj misiistoj fuĝis reen al Gaŭlio. Sed Laŭrenco fine sukcesis konvinki la novan reganton reveni al la kristanismo.

Post sia morto, la arkiepiskopo estis entombigita en la abatejo Sankta Petro de Canterbury, kiu poste estis rebaptita al la nomo "abatejo Sankta Aŭgusteno".

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Canterbury
Kategorio:Mortintoj en 619
Laŭrenco de Brindisi

**Laurentius de Brindisi** (aŭ iom pli esperantlingve **Laŭrenco de Brindisi**, naskiĝis la 22-an de julio 1559 en Brindisi, suda Italio; mortis la 22-an de julio 1619 en Lisbono; origina nomo **Giulio Cesare Russo**) estis itala teologo. En la katolika eklezio li adoriĝas kiel sanktulo kaj doktoro de eklezio.

Post la frua morto de siaj gepatroj Giulio Cesare komence membriĝis en franciskana monaĥejo, poste tamen sub la nomo *Fra Lorenzo* ("frato Laŭrenco") al la ordeno de kapucenoj en Verono. Ĝis la jaro 1583 li studis teologion kaj filozofion en la universitato de Padovo kaj poste plustudis en la "Studio Teologico Laurentianum" en Venecio. Li flue parolis ses lingvojn kaj laŭ propra aserto kapablis parkere skribe noti la tutan tekston de la biblio".

Dum 1583 li komencis labori kiel instruisto kaj predikisto en la venecia ordena provinco de la kapucenoj. Baldaŭ li havis altan reputacion kiel retorike impresa predikisto. Multaj el liaj predikoj konserviĝis en skriba formo, interalie konata interpreto de la Genezo, la 1-a libro de Moseo.

Ekde la jaro 1590 li gvidis plurajn ordenajn provincojn, kaj dum 1599 la papo Klemento la 8-a taskigis lin kiel reprezentanto de la katolika eklezio kaj la Kontraŭreformacio prediki en la nordo de Germanio, kie amase disvastiĝis la luteranismo. La germana imperiestro Rudolfo la 2-a petis lin fondi monaĥejon en Prago. Tamen nek la unua nek pro pesta epidemio ĉirkaŭ Prago la dua plano realiĝis, kaj li anstataŭe alvenis en Vieno, kie li fondis monaĥejon kaj predike kuraĝigis la imperiestran armeon en sia batalo kontraŭ la atakanta armeo de la Otomana Imperio.

Post sia reveno al Italio Laŭrenco inter la jaroj 1602 ĝis 1605 estis ordena gvidanto de la kapucenoj. Poste kiel pripaca peristo survojis en suda kaj okcidenta Eŭropo, ekzemple dum 1616 kaj 1617 en la pacigo de antaŭa armea konflikto inter Hispanio kaj Savojo. Kadre de unu el tiuj vojaĝoj li dum la jaro 1619 mortis en Lisbono.

Dum la jaro 1881 la katolika eklezio deklaris lin sanktulo kaj la 19-an de marto 1959 donis al li la titolon "doktoro de eklezio". Al Laurentius de Brindisi oni preĝas kiel patrono de bibliotekistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri Laurentius de Brindisi el germanlingva eklezia leksikono

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kristanaj teologoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en Lisbono
Tiszakeszi

**Tiszakeszi** [tisakesi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőcsát.
eta|
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 46 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 91 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6705/20.9926
* Loĝantaro: 2730
* Poŝtkodo: 3458
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Tiszakeszi situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, fine de longa sakovojo el Mezőcsát. Tiu urbo troviĝas 8, Polgár kun aŭtoŝoseo 16, Tiszaújváros 20 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332, sed jam en 1067 abatejo fondiĝis. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En Tiszakeszi ŝuofabriko funkcias. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* lerneja katolika kapelo omaĝe al Reĝino de Dipatrino
* lerneja muzeo
* kastelo de Édes (Edeŝ), nun kulturdomo
* kastelo de Zsóri (ĵOri)

## Famuloj 
En Tiszakesz naskiĝis agronomo István Gondola.

## Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando 
Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Reĝa Palaco de Madrido

250ra|righy|eta|Norda nokta fasado de la Reĝa Palaco.
dekstra|eta|250ra|Orienta fasado de la Palaco ekde *Campo del Moro* (reĝa ĝardeno).
La **Madrida Reĝa Palaco**, ankaŭ nomata **Orienta Palaco**, situas en Madrido kaj estas la oficiala rezidejo de la hispana reĝo. Ĝia konstruado komenciĝis en 1738 laŭ la planoj de la arkitektoj Filippo Juvarra kaj de la adaptado kiun faris lia disĉiplo Johano Baptisto Sacchetti. Francesco Sabatini okupiĝis pri la finkonstruado kaj ankaŭ pri la reformado, ampleksigado kaj dekoracio. Ĝi estas konsiderata kiel la plej granda reĝa palaco en Okcidenta Eŭropo rilate al ĝia etendo, kun 135.000 m² kaj pli ol 3.418 ĉambroj. Ĝi gastas gravan art-historian heredaĵon de muzikaj instrumentoj, pentraĵoj, skulptaĵoj kaj tapisoj, inter aliaj riĉaĵoj.

Krom la oficiala rezidejo de la nuntempa monarko, ĝi estis la loĝejo de la reĝoj de Hispanio ĝis la jaro 1931. En la konstruaĵo ankoraŭ estas celebrataj akceptofestoj, oficialaj eventoj kaj grandaj ŝtataj ceremonioj. Tamen, la vera rezidejo de la reĝa familio estas la eksterurba Palaco de la Zarzuelo, kie la nuna gemonarkoj ekloĝis post ilia geedziĝo en 1962, malakceptante la loĝadon en la urbocentra palaco fare de la reĝo Johano Karlo la 1-a.

La lasta monarko kiu loĝis en la palaco je sinsekvaj jaroj estis Alfonso la 13-a, kvankam ankaŭ loĝis tie Manuel Azaña, prezidento de la Dua Hispana Respubliko, kiu estis la lasta ŝtatestro kiu rezidis en la palaco. Dum tiu periodo estis konata kiel **Nacia Palaco**. Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas salono, apud la reĝa kapelo, kiu estas konata kiel "la oficejo de Azaña". La palaco estas ĉirkaŭita de ĝardenoj kaj placoj.

## Vidu ankaŭ 
* Palaco (Centro)

## Eksteraj ligiloj 
* Reĝa Palaco en Nacia Heredaĵo  (inkluzive de virtuala vizitado)
* La Madrida Reĝa Palaco en "Historia Madrido" — Fotoj kaj detaligita historio de la konstruaĵo
* Reĝa Biblioteko (inkluzive de katalogo de la Reĝa Biblioteko)
* La Madrida Reĝa Palaco en Google-mapoj

Kategorio:Hispana monarkio
Kategorio:Palacoj en Madrido
Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Hispanio
Íslendingabók (genealogia datumbazo)

**Íslendingabók** estas datumbazo pri la genealogio de ĉiu islandano ekde la 9-a jarcento pri kiu ekzistas iuj ajn informoj, ĉ. 740 mil homoj (taksate kiel ĉ. duono de ĉiuj islandanoj ekde la enmigrado fine de la 9-a jarcento). De tiuj, ĉ. 320 mil ankoraŭ vivas. La datumbazo estas ligata al komputilprogramoj, kaj rete atingebla.

Ĉiu islandano povas senkoste ekhavi permeson por serĉi informojn

* pri la rilateco inter si mem kaj ĉiu ajn alia islandano, t.e. kiu estis la plej proksima kuna prapatro aŭ prapatrino kaj la prapatroj/prapatrinoj en direkta linio kiuj ligas ambaŭ kun la kuna geprapatro

* detalaj genealogiaj informoj (t.e. pri gefiloj, geedzoj k.t.p.) pri ĉiu geprapatro sia kaj ĉiu devenanto de ĉiuj siaj praavoj kaj praavinoj (t.e. gefratoj, gekuzoj, geonkloj, gekuzoj duagradaj k.t.p.)

* pri ĉiuj detalaj informoj ekzistantaj en la datumbazo pri homoj naskitaj antaŭ 1700

La islandaj genealogiaj informoj ekde 1801 estas preskaŭ senmankaj, ĉar en tiu jaro okazis ĝenerala popolnombrado en Islando kaj relative ofte ekde tiam (ĉiuj ĉ. 20 jaroj). La unua ĝenerala popolnombrado en Islando okazis en 1702 sed malmultas informoj por ligi la plejparton de tiuj nombritaj tiam kun iliaj devenantoj 100 jaroj poste. Krome ekzistas pastraj rekordoj ekde la fino de la 17-a jarcento, sed ili nur parte ankoraŭ ekzistas.

Íslendingabók estas uzata de la bioteknologia firmao Decode Genetics, kiu financigis la konstruon de la datumbazo.

Íslendingabók estas la sola genealogia datumbazo en la mondo kies objekto estas tuta nacio.

La nomo, kiu signifas “la libro de islandanoj” venas de Íslendingabók, kiun verkis Ari fróði en la 12-a jarcento pri la historio de Islando ekde la enmigrado ĝis sia tempo.

Kategorio:Datumbazoj
Kategorio:Genealogio
Íslendingabók

**Íslendingabók** (*Libro pri la islandanoj*) estas libro pri la historio de islandanoj ekde enmigrado fine de la 9-a jarcento ĝis la tempo en kiu ĝi verkiĝis. Ĝin skribis Ari fróði (*Ari la multescia*) iam dum la periodo 1122–1133. La libro estas verkita islandlingve.

La informantoj estas menciataj. La plej maljuna informanto de Ari naskiĝis en 995 (72 jarojn pli maljuna ol Ari mem). La libro rakontas pri irlandaj monaĥoj en Islando, la enmigrado el Norvegujo, la fondo de la parlamento Alþingi en 930, la ekkristanigo de Islando k.t.p.

Islanda komputilliga genealogia datumbazo estas nomita laŭ Íslendingabók.

Kategorio:Historio de Islando
Kategorio:Verkoj el la islandlingva literaturo
Kategorio:Historiaj libroj
Malgranda korvo

La **Malgranda korvo** (*Corvus bennetti*) estas mezgranda tutnigra birdospecio membro de la familio de Korvedoj aŭ korvoj kaj de la genro Corvus.

## Aspekto 
Ĝi estas indiĝena de Aŭstralio kaj tre simila al la Toresa korako pro la **blankaj bazoj de la plumoj de kolo kaj kapo** (videblaj nur se vento blovas) sed iom pli malgranda (42–48&nbsp;cm longa) kaj kun proporcie **pli malgranda beko**. Ĝi havas la saman **blankan irison** kiu distingas la speciojn de Aŭstralio el la aliaj de la genro *Corvus* escepte kelkajn speciojn de insuloj de la nordo de Aŭstralio, kaj unu el Eŭrazio, la Monedo (*Corvus monedula*). Kiel la Aŭstralia korako, tiu specio kutime havas **bluan ringon** ĉirkaŭ la pupilon kaj foje ankaŭ alian ĉirkaŭ la ekstera bordo de la blanka iriso.

## Distribuado kaj habitato 
La teritorio estas ĉe okcidenta kaj centra Aŭstralio, ofte loĝante tre sekajn, ĉedezertajn areojn. Ĝi oftas etajn kamparurbetojn kaj kultivejojn, kie ties aroj rememoras la eŭropan frugilegon.

## Kutimaro 
### Dieto 
La manĝo estas prenita el surgrunde kaj inkludas insektojn, cerealojn, kaj aliajn semojn. Ĝi estas **malpli kadavromanĝanto** ol la aliaj specioj de Aŭstralio.

### Nestumado 
Ĝi kutime nestumas en etaj, izolitaj kolonioj, kie konstruas nestojn el bastonetoj kovritaj el koto (la ununura aŭstralia specio kiu faras tion).

### Voĉo 
Ties voĉo estas *"nark-nark-nark-nark"*. Ili havas ankaŭ pli tipan korvecan *"kah-kah-kah"*.

## Bildoligoj 
* Malgranda korvo 1
* Malgranda korvo 2 
* Serio de Malgranda korvo

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Sonorilo (revuo)

***Sonorilo*** estis la dumonata bulteno de Belga Esperanto-Federacio en la periodo 1962-1974. 

La unua numero de *Sonorilo* aperis en januaro 1962, sed ĝi tuj portis la etikedon "54-a jaro, n-ro 1", 54-a jaro ĉar la revuo konsideris sin la posteulo de *Belga Esperantisto*. Fine de 1961 la estraroj de la du landaj Esperanto-asocioj "Reĝa Belga Ligo Esperantista" (konsistanta precipe el franclingvaj belgoj) kaj Flandra Ligo Esperantista (konsistanta el flandroj) decidis ekkunlabori kaj kune fondi federacion konsistantan el la du malnovaj asocioj. Tiu nova Belga Esperanto-Federacio bezonis unu federacian revuon por anstataŭi la ĝistiamajn *Belga Esperantisto* kaj *Flandra Esperantisto*: *Sonorilo*. La elekto de la nomo *Sonorilo* ne estis hazarda. La unua revuo esperantlingva de Belgio, kiu en la komenco de la 20-a jarcento aperis, nomiĝis *Belga Sonorilo.

## Redaktoroj 
Maurice Jaumotte (1962-1970), Grégoire Maertens (1962-1972), Fernand Roose (1962-1974), Karel Poupeye (1963-1972), Paul Peeraerts (1972-1974).

## Fino en 1974 
En la jaro 1974 ekestis voĉoj, precipe sub influo de Jo Haazen, ke landa esperantlingva revuo estas sensenca, kaj ke anstataŭe ĉiu legu internacian gazeton. Pro tio la administrantaro de Belga Esperanto-Federacio la 9-an de novembro 1974 decidis "provizore" ĉesigi la eldonon de *Sonorilo* kaj liveri al ĉiuj membroj la revuon *Esperanto* de UEA anstataŭe, kune kun la nederlandlingva *Esperanto-Panorama* aŭ kun la franclingva *L'Espéranto en Marche* . La "provizoreco" de la decido iĝis definitiva, kaj *Sonorilo* mortis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing''

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Belgaj gazetoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Eklezio de Grekio

La **eklezio de Grekio** estas kristana ortodoksa eklezio, kiu origine apartenis al la ekumena patriarkejo de Konstantinopolo, do la kristanoj gvidataj de la patriarko de Konstantinopolo. Tamen ĝi dum la jaro 1833 deklaris sian sendependecon, kion dum la jaro 1850 ankaŭ agnoskis la konstantinopola patriarko.

eta|200px|arkiepiskopo *Ieronimos la 2-a*
La eklezio de Grekio disdividiĝas en 77 diocezojn, kiuj ampleksas la greke ortodoksan arkiepiskopejon de Ateno kaj preskaŭ la tutan ceteran teritorion de la nuna ŝtato Grekio, kun la esceptoj de la insulo Kreto, la sankta monto Athos kaj la insularon Dodekanoj. Ĉiu el la 77 diocezoj gvidiĝas fare de metropolito. La supera teologia gvidanto de la eklezio de Grekio estas la arkiepiskopo de Ateno kaj tuta Grekio. Al la eklezio nuntempe (stato de 2009) apartenas pli-malpli naŭ milionoj da ortodoksaj kristanoj. Post la morto de la arkiepiskopo *Ĥristodulos la 1-a*, la 7-an de februaro 2008 *Hironimo la 2-a* elektiĝis nova arkiepiskopo de Ateno kaj prezidanto de la episkopara konferenco de la ortodoksa eklezio de Grekio.

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingvaj informoj pri la eklezio en aŭstra retejo

Kategorio:Ortodoksismo
Kategorio:Grekio
Elektra kurento de Planck

[frame|dekstra|1 – konduktiloj,  *Fp* – [forto de Planck,  *lp* – longo de Planck,  *Ip* – elektra kurento de Planck.]]

En fiziko, la **elektra kurento de Planck** *IP* estas la mezurunuo de elektra kurento en sistemo de naturaj unuoj de Planck.

Ĝi egalas al

: I_P = \frac{q_P}{t_P} = \sqrt{\frac{c^6 4 \pi \varepsilon_0}{G} } 

kie
* *c* estas lumrapideco en vakuo;
* *G* estas gravita konstanto;
* *ε0* estas elektra konstanto;
* *qP* estas elektra ŝargo de Planck;
* *tP* estas tempo de Planck.

Ĝia valoro estas

: *IP* ≈ 3,47888(17) · 1025 A

La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *IP* = 3,47888 · 1025 A ± 0,00017 · 1025 A.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *IP* preskaŭ egalas al tiu de *G* dividita per 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

## Fizika signifeco 
1 elektra kurento de Planck estas tiu kurento, ĉe kiu 1 ŝargo de Planck trairas dum 1 tempo de Planck.

Ankaŭ, la elektra kurento de Planck estas tiu kurento, kiu, irante tra ĉiu el du rektaj paralelaj konduktiloj de malfinia longo kaj ignoreble malgranda cirkla sekco, situantaj je distanco de 1 longo de Planck inter si en vakuo, kaŭzas inter la konduktoroj forton egalan al 1 forto de Planck por ĉiu 1 longo de Planck de longo de la konduktiloj.

Ankaŭ estas interrilatoj (el kiuj la unua estas simila al la leĝo de Omo kaj la dua estas simila al la leĝo de Joule-Lenz)

:  I_P = \frac{V_P}{Z_P} = \frac{P_P}{V_P} 

kie
* *VP* estas elektra tensio de Planck;
* *ZP* estas elektra impedanco de Planck;
* *PP* estas povumo de Planck.

## Vidu ankaŭ 
* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Elektra kurento
* Elektra impedanco de Planck
* Elektra tensio de Planck

## Eksteraj ligiloj 
* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj

Kategorio:Naturaj unuoj
Kategorio:Elektromagnetismo
Meiringen

**Meiringen** estas komunumo de Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la distrikto Oberhasli, kies ĉefloko ĝi estis. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nove kreita administra distrikto Interlaken-Oberhasli. La komunumo havis 4533 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Meringen situas en la Haslivalo en la Berna Oberlando ĉe la okcidenta fino de la Aroravino ambauflanke de la rivero Aro. La plej malalta punkto de la komunumo situas ĉe la rivero Aro je 600 m s.m. dum ĝia plej alta punkto situas sub la monto Wellhorn je alteco de 2961 m s.m..

La komunumo konsistas el la lokoj Meiringen, Balm, Unterheid, Unterbach, Hausen, Brünigen, Brünigpass, Zaun, Wilerli, Prasti, Brünigerälpeli, kaj la alppaŝtejoj Breitenboden, Isetwald, Wandel und Wirzen, Schönbühl kaj Schwarzwaldalp.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Meiringen limas en nordo al Lungern (Kantono Obvaldo) kaj Hasliberg, en oriento al Innertkirchen kaj Schattenhalb, en sudo al Grindelwald, kaj en okcidento al Brienz kaj Brienzwiler.

## Trafiko 
[eta|150px|maldekstra|[Bruenig-fervojo|Brünig-Fervojo]]
Meiringen situas ĉe la Brünig-Fervojo, kiu ligas Interlaken kun Lucerno kaj estas la unusola dentorado-fervojlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. Aparta trajnlinio de Meiringen kondukas orienten al Innertkirchen.

La komunumo estas elirpunkto de diversaj montpasejoj, kiuj ebligas la transiron super la ĉirkaŭaj montoĉenoj. En oriento troviĝas la Sustenpasejo al Kantono Urio en sudoriento la Grimselpasejo al Kantono Valezo kaj en nordoriento la Brünigpasejo al Kantono Obvaldo. Tra la Reichenbachvalo la pasejo Granda Scheidegg kondukas al Grindelwald. Ĉi-lasta estas fermita por la privata motortrafiko. Super ĉiuj kvar pasejoj ekzistas poŝtaŭtolinioj.

## Turismo 
Meiringen situas en turisma regiono kaj proponas al siaj vizitantoj multon. La Reichenbach-Akvofalo atingeblas per funikularo. Oriente de la vilaĝo situas la impresa Aroravino, kiun fosis la rivero Aro fosinte ĝin dum jarmiloj en la gigantajn kalkrokojn, ĝi facile akireblas per la Meringen-Intertkirchen-Fervojo. Per telfero atingeblas la skiregiono Hasliberg. Vizitinda ankaŭ estas la Rosenlaui-Glaĉerravino, kiu atingeblas per la poŝtaŭtolinio de Meiringen tra Granda Scheidegg al Grindelwald.

## Sherlock Holmes 
En unu el la romanoj de Arthur Conan Doyle lia romanfiguro Sherlock Holmes falis kun profesoro Moriarty la 4-an de majo 1891 en la Reichenbach-Akvofalon. Holmes travivis la falegon, sed profitis la eventon por ŝajnigi sian morton kaj haltigi poste la malsukcesan mortpafiston Morgan. Memortabulo kaj statuo de Sherlock Holmes memorigas tiun fikcian eventon. En Meiringen ankaŭ troviĝas Sherlock-Holmes-muzeo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Meiringen datiĝas el la jaro 1234 kiel *Magiringin*.

## Vidu ankaŭ 
* Meiringen (stacidomo)
* Meiringen Alpbach (stacidomo)
* Aareschlucht West (stacidomo)
* Brünig-Hasliberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Meiringen
* Meiringen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Berna Oberlando
Tiszabábolna

**Tiszabábolna** [tisabAbolna] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 33 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6929/20.8181
* Alto super marnivelo: 89 m
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 3465
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Tiszabábolna situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Tiszafüred troviĝas 13, Mezőcsát 19, Mezőkövesd 28, Miskolc 59, Budapeŝto 152 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=2291&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1215 en formo *"Bobona"*. Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kuracejo, gastejo, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino

## Ĝemelkomunumoj 
*  Pécsely, Hungario
*  Niederwiesa, Germanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Denseco de Planck

En fiziko, la **denseco de Planck** *ρP* estas la mezurunuo de denseco en sistemo de naturaj unuoj origine proponitaj de germana fizikisto Max Planck.

Ĝi egalas al

:  \rho_P = \frac{m_P}{l_P^3} = \frac{c^5}{\hbar G^2}

kie *c* estas lumrapideco en vakuo;
: *G* estas gravita konstanto;
: \hbar = \frac{h}{2\pi} estas malpligrandigita konstanto de Planck;
: *lP* estas longo de Planck;
: *mP* estas maso de Planck.

Ĝia valoro estas

: *ρP* ≈ 5,1549(10) · 1096 kg / (m3)

La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *ρP* = 5,1549 · 1096 kg m−3 ± 0,0010 · 1096 kg m−3.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *ρP* preskaŭ egalas al tiu de *G* multiplikita je 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

La denseco de Planck estas denseco respektiva al esto de 1 maso de Planck en kubo kun longo de latero de 1 longo de Planck

Ĉi tiu unuo estas tre granda, proksimume ekvivalenta al 1023 sunaj masoj premis en la amplekson de atomkerno. Je tempo de 1 tempo de Planck post la praeksplodo, la denseco de la universo estas pensita al estis proksimume 1 denseco de Planck (??? En tiu tempo volumeno de universo estis proksimume kubo de 1 longo de Planck, sed maso de universo nun estas 1060 masoj de Planck. Se la maso de universo ne ŝanĝiĝas, do en tiu tempo la denseco estis proksimume 1060 densecoj de Planck. Ĉu la maso kreskis je 1060 fojoj post tiu tempo ĝis nun?)

La denseco de Planck estas proksimume denseco de malgrandega nigra truo kun maso de 1 maso de Planck. Pli pezaj nigraj truoj havas pli malgrandan densecon.

## Vidu ankaŭ 
* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Denseco

## Eksteraj ligiloj 
* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
* Kiel meti universon en punkton  de Klimec Aleksandr
* http://aklimets.narod.ru/Vselennaya.htm

Kategorio:Naturaj unuoj
Kategorio:Fizika kvanto
Forto de Planck

En fiziko, la **forto de Planck** *ωP* estas la mezurunuo de forto en sistemo de naturaj unuoj origine proponitaj de germana fizikisto Max Planck.

Ĝi egalas al

: F_P = \frac{m_P c}{t_P} = \frac{c^4}{G} 

kie *c* estas lumrapideco en vakuo;
: *G* estas gravita konstanto;
: *mP* estas maso de Planck;
: *tP* estas tempo de Planck.

Ĝia valoro estas

: *FP* ≈ 1,21026(12) · 1044 N

La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *FP* = 1,21026 · 1044 N ± 0,00012 · 1044 N.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *FP* preskaŭ egalas al tiu de *G*. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

## Fizika signifeco 
La Planck forto estas ankaŭ asociita kun la ekvivalento de gravita potenciala energio kaj elektromagneta energio kaj en ĉi tiu ĉirkaŭteksto ĝi povas esti komprenita kiel la forto kiu limigas sin-gravitantan mason al duono de ĝia radiuso de Schwarzschild:

:F_P = \frac{G m^2}{r_G^2} 

kie *m* estas iu maso
: *rG* estas duono la Radiuso de Schwarzschild *rs* de la donita maso:

: r_G = \frac{r_s}{2} = \frac{G m}{c^2}

Pro tio ke la dimensio de forto estas ankaŭ rilatumo de energio dividita per longo, la Planck forto povas esti kalkulita kiel energio dividita per duono la radiuso de Schwarzschild:

:F_P = \frac{m c^2}{\frac{Gm}{c^2}}=\frac{c^4}{G}

### Ĝenerala relativeco 
En ĝenerala relativeco, la forto de Planck estas ofte utila en sciencaj kalkuloj kiel rilatumo de elektromagneta energio por gravita longo. Tial ekzemple ĝi aperas en la ejnŝtejnaj kampaj ekvacioj, priskribantaj propraĵojn de gravita kampo ĉirkaŭbaranta iun donitan mason:

:G_{\mu\nu}=8\pi\frac{G}{c^4} T_{\mu\nu}

kie G_{\mu\nu} estas la ejnŝtejna tensoro kaj T_{\mu\nu} estas la energio-momanta tensoro.

## Vidu ankaŭ 
* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Forto
* Kvantuma gravito

## Eksteraj ligiloj 
* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj
* Scaling Mount Planck  de Wilczek F. en Physics Today
* La Planck forto estas ankaŭ asociita kun la ekvivalento de gravita potenciala energio kaj elektromagneta energio
* http://prst-ab.aps.org/pdf/PRSTAB/v5/i3/e031301 

Kategorio:Naturaj unuoj
Kategorio:Forto
Energio de Planck

En fiziko, la **energio de Planck** *EP* estas la mezurunuo de energio en sistemo de naturaj unuoj origine proponitaj de germana fizikisto Max Planck.

Ĝi egalas al

: E_p = \sqrt{\frac{\hbar c^5}{G} }

kie *c* estas lumrapideco en vakuo;
: *G* estas gravita konstanto;
: \hbar = \frac{h}{2\pi} estas malpligrandigita konstanto de Planck.

Ĝia valoro estas

: *EP* ≈ 1,95608 (10) · 109 J ≈ 1,220891(61) · 1019 GeV

La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.

Pli elvolvita formo de ĉi tiu lasta esprimo estas *EP* = 1,95608 · 109 J ± 0,00010 · 109 J.

Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto *G*. Relativa necerteco de *EP* preskaŭ egalas al tiu de *G* dividita je 2. Vidu plu en unuoj de Planck#Necertecoj de valoroj.

Ekvivalenta difino surbaze de necerteca principo estas:

: E_P = \frac{\hbar} {t_P} 

kie *tP* estas tempo de Planck.

Ekvivalenta difino surbaze de maso-energia ekvivalento estas:

: *EP = mP c2*

kie *mP* estas maso de Planck.

La energio de Planck estas proksimume elektra energio, kiun granda (1000 MW) elektrocentralo produktas dum du sekundoj. La energio de Planck estas proksimume energio de fulmo. Tamen por elementa partiklo energio de Planck estas ege granda energio. La plej alte energia kosma radiado observita en 1991 havis mezuritan energion de proksimume 50 ĵuloj, kio estas proksimume 2,5·10−8 *Ep*.

La energio de Planck estas signifa kvanto en partikla fiziko kiam gravito estas prenita en kalkulon. La energio de Planck estas ne nur la energio bezonata (principe) por sondilo kun precizeco de 1 longo de Planck, sed estas verŝajne ankaŭ la maksimuma ebla energio kiu povas esti en regiono de tiu skalo. Sfero de 1 longo de Planck en diametro, enhavanta 1 energion de Planck, estas eta (kaj tre varma) nigra truo.

En la ekvacioj de ĝenerala relativeco, *G* estas ofte multiplikita je *8π*. De ĉi por partikla fiziko kaj fizika kosmoscienco oni ofte uzas la alian sistemon ol la unuoj de Planck. En unuoj de Planck *G* estas ununormigita, kaj en la modifita sistemo *8πG* estas ununormigita. Ĉi tio rezultoas je la **malpligrandigita energio de Planck** kiu egalas al:

:\sqrt{\frac{\hbar{}c^5}{8\pi G}} ≈ 0,390 · 109 J ≈ 2.43 · 1018 GeV

kiu estas je \sqrt{8\pi} fojoj pli malgranda ol la normala energio de Planck.

Ankaŭ estas interrilato

: *EP = PP tP*

kie *PP* estas povumo de Planck.

## Vidu ankaŭ 
* Unuoj de Planck
* Naturaj unuoj
* Energio
* Epoko de Planck
* Partiklo de Planck
* Kvantuma gravito

## Eksteraj ligiloj 
* NIST pri konstantoj kaj mezurunuoj

Kategorio:Naturaj unuoj
Kategorio:Energio