open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mallongvosta papago

La **Mallongvosta papago** (*Graydidascalus brachyurus*), konata ankaŭ kiel *Larĝvosta papago*, estas la ununura specio de papago de la genro *Graydidascalus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj.

Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Mallongvosta papago estas la nura membro de sia genro kaj ne havas subspeciojn.

## Aspekto
La mallongvosta papago estas 24 ĝis 25 cm longa kaj pezas 188 ĝis 233 g. Ĝi havas grandan kapon kaj, kiel sugestas ĝia nomo, tre mallongan voston. Plenkreskuloj estas preskaŭ tute verdaj, kio estas flaveca sur iliaj malsupraj partoj kaj iliaj supraj vostokovriloj. Iliaj lorumoj (bridoj) estas malhelaj, kio pluas malantaŭ la okulo. Iliaj unuarangaj flugilplumoj estas pli malhelverdaj kaj iliaj flugilkovriloj havas flavajn randojn. Ilia ŝultro estas ruĝecbruna, kio malofte videblas krom dumfluge. Iliaj eksteraj vostoplumoj havas ruĝajn bendojn ĉe sia bazo. Ilia beko varias de helverda ĝis malhelgriza kaj iliaj irisoj estas oranĝruĝaj. Nematuraj birdoj estas samaj kiel plenkreskuloj, escepte ke ili ne havas ruĝon sur sia vosto.

## Distribuado kaj habitato
La mallongvosta papago troviĝas laŭlonge de la rivero Amazono kaj ĝiaj alfluantoj de suda Kolombio, nordorienta Ekvadoro, kaj nordorienta Peruo ĝis Atlantiko. Ĝia teritorio ankaŭ etendiĝas norden laŭlonge de la marbordo de Brazilo en nordoriento de Franca Gujano. Laŭlonge de la riveroj ĝi loĝas en *várzea*-arbaroj, marĉaj inundebenaĵoj, kaj insuloj; ĉe la marbordo ĝi loĝas en manglejoj. Ĝi ankaŭ loke troviĝas en kultivataj areoj. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 400 m.

## Kutimaro
### Movoj
Oni supozas, ke la mallongvosta papago faras kelkajn movojn, eble reage al la tempo de laŭsezonaj inundoj.

### Manĝado
La mallongvosta papago manĝas fruktojn, precipe tiujn de figoj (*Ficus*), kaj tiujn de kultivita gujavo (*Psidium guajava*) kaj mango (*Mangifera indica*). Ĝi ankaŭ manĝas semojn, nuksojn, berojn, kaj la amentojn de *Cecropia*.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la mallongvosta papago ŝajne inkluzivas septembron, sed nenio alia estas konata pri ĝia reprodukta biologio.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Prunkrona papago

La **Prunkrona papago** (*Pionus tumultuosus*, laŭ kio *Tumulta papago* (alude al la voĉo)), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas loĝanta reproduktanta specio en suda Peruo kaj okcidenta Bolivio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La taksonomio de la Prunkrona papago ne estas definitiva. La Internacia Ornitologia Komitato kaj la verko de BirdLife International nome *Handbook of the Birds of the World* konsideras ĝin plena specio. La Sudamerika Klasiga Komitato de la Usona Societo de Ornitologoj (SACC) kaj la Taksonomio Clements traktas ĝin kaj la Blankafrunta papago (*P. seniloides*) kiel subspecio de Makulvizaĝa papago laŭ la duvortan nomon *P. tumultuosus*. La SACC malakceptis disigi la Makulvizaĝan papagon en 2005, sed agnoskis, ke studo de 2007 sugestas, ke la disigo estas valida.

## Distribuado kaj habitato
La prunkrona papago troviĝas sur la orienta flanko de la Andoj ekde la Departemento Huánuco en centra Peruo orienten tra Bolivio ĝis la Departemento Santa Cruz. Ĝi loĝas en humidaj subtropikaj arbaroj kaj nebularbaroj, precipe areoj kun bambuo, kaj ankaŭ vizitas proksimajn agrikulturajn areojn. En alteco ĝi plejparte troviĝas inter 2 000 kaj 3 300 m.

## Kutimaro
### Movoj
La Prunkrona papago estas iom nomadaj.

### Manĝado
Oni konas malmulte pri la manĝokonduto aŭ dieto de la prunkrona papago. Oni scias, ke ĝi manĝas fruktojn; oni identigis fruktojn de *Turpinia paniculata* kaj membrojn de la familio Kluziacoj. Ĝi manĝas ankaŭ en maizkampoj.

### Reproduktado
Oni supozas, ke la prunkrona papago reproduktiĝas en novembro kaj decembro. Ĝia reprodukta biologio en naturo ne estas konata; en kaptiteco ĝia ovodemetado estas kvar ovoj kaj la kovada periodo estas de ĉirkaŭ 26 tagoj. En naturo oni supozas, ke ĝi nestas en arbaj kavaĵoj kiel aliaj inoj de sia genro.

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
*Scaly-headed parrot photo gallery VIREO

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Encarnación Ferré

**Encarnación FERRÉ CHINE** (Monzono, Huesca, 4-a de oktobro 1944 - Zaragozo, 19-a de oktobro 2022) estis hispana verkistino kaj instruistino, kies verkaro estas parto de la fluo de hispanaj verkistoj de la lasta kvarono de la 20-a jarcento. Ĝi estis intima kaj persona. Kun la tempo ŝia stilo evoluis.

## Vivo 
Filino de la muzikisto kaj trumpetisto Ricardo Ferré, kiu studis kun Teté Montoliu.

Post diplomo pri Instruado kaj Hispana Filologio, kaj postbakalaŭra grado pri Naturopatia Medicino, ŝi translokiĝis al Eŭskio, kie ŝi komencis sian instruistan karieron, fariĝante la direktorino de eduka centro. Ŝi poste revenis al Aragono, specife al la urbo Híjar en Teruelo. Ŝi pasigis siajn lastajn jarojn tie. Dum sia instruistaro, ŝi adaptis diversajn teatraĵojn por ke ili estu prezentitaj de ŝiaj studentoj. Ĉi tiuj adaptoj estis publikigitaj en volumo titolita "Clásicos en el Aula" (Klasikaĵoj en la Klasĉambro). 

Ŝi kultivis poezion, rakontadon, la epistolan ĝenron, eseojn, aforismojn, opinian ĵurnalismon kaj teatron.

Post du geedziĝoj, du filinoj kaj tri nepoj, ŝi vivis solece kun kato kaj miloj da libroj. 

Li ricevis omaĝon la 23-an de aprilo 2018, en kiu oni legis eltiraĵojn el ŝiaj verkoj en la kunsidoĉambro de la Urbodomo de Zaragozo ĉe evento organizita de la Aragona Verkista Asocio.

## Verkaro 
### Teatro 
### Poezio 
## En Esperanto aperis 
* Krado-mondo (1983) trad. Fernando de Diego

## Referencoj 
Kategorio:Aragonaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingva literaturo
Kategorio:Verkistinoj
Henry Roth

**Henry ROTH** (naskiĝis la 8-an de februaro 1906 en Tysmenitz apud Stanislau, Regno de Galicio kaj Lodomeria, Aŭstro-Hungara Imperio, nun Ivano-Frankivska provinco, Ukrainio ; la 13-an de oktobro 1995 en Albuquerque, Nov-Meksiko, Usono) estis jud-usona romanverkisto kaj novelisto. 

## Vivo 
La familio de Roth elmigris al Usono ĉirkaŭ 1908 kaj loĝis en diversaj kvartaloj en Novjorko. Post diplomiĝo de mezlernejo, Roth studis biologion ĉe la Urba Kolegio de Novjorko en 1924. Li havis rilaton kun sia angla profesorino en la kolegio, Eda Lou Walton, filino de politikisto William Bell Walton, kiu ankaŭ subtenis lin en la verkado de lia romano **Nomu ĝin Dormo* *, publikigita en 1934. Ĝi priskribas la infanaĝon de filo de jud-galegaj enmigrintoj en la malriĉa Orienta Flanko de Novjorko kaj havas aŭtobiografiajn elementojn. La verko estas konsiderata majstraĵo de sia ĝenro.

Li ne sukcesis verki duan romanon, kiun li intencis esti *proleta romano* post aliĝo al la Komunista Partio de Usono (CPUSA). Post fino de sia rilato kun Walton, li edziĝis al la komponistino Muriel Parker en 1938; ili havis du filojn.  Li plejparte ĉesis verki kaj vivtenis sin kiel neformala laboristo kaj poste kiel kokbredisto. En 1968, la familio translokiĝis al Nov-Meksiko.

En 1964, nova eldono de **Nomu ĝin Dormo** estis publikigita, kiu denove famigis lin.  En siaj lastaj jaroj, li verkis la aŭtobiografian romanciklon **La Gracio de Sovaĝa Rivereto**.

## Verkaro 
* *Call It Sleep* (1934)
*  *The New Masses,* vol. 22, no. 10 (March 2, 1937), pg. 9.
* ''Nature's First Green* (1979)
* *Shifting Landscape: A Composite, 1925–1987* (1987)
* *Mercy of a Rude Stream Vol. 1: A Star Shines Over Mt. Morris Park* (1994)
* *Mercy of a Rude Stream Vol. 2: A Diving Rock on the Hudson* (1995)
* *Mercy of a Rude Stream Vol. 3: From Bondage* (1996)
* *Mercy of a Rude Stream Vol. 4: Requiem for Harlem* (1998)
* *An American Type* (2010)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Spiranta Vivon En Henry Roth" de Charles McGrath, *La Nov-Jorkaj Tempoj*, 23a de majo, 2010
* "La Lasta Minstrelo" Daniel Mendelsohn pri Roth (aŭdia disko)
* "nekrologode Henry Roth", en *La Nov-Jorkaj Tempoj* de Richard E. Nicholls
* "Libera finfine", en *La Boston Globo* de David Mehegan
* "La Rediscovery de Granda Romanisto", en *La kanada Juda Kroniko'' de Harold U. Ribalow
* "Memoro Unbound", de Morris Dickstein en "La Tri Penca Revizio"

Kategorio:Usonaj komunistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Bronzflugila papago

La **Bronzflugila papago** (*Pionus chalcopterus*), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas loĝanta reproduktanta specio en arbaroj de nordokcidenta Sudameriko, 28&nbsp;cm longa kaj mallongvosta fortika papago.

## Aspekto
La bronzflugila papago estas plejparte malhela kun blankeca mentonmakulo kaj ĝia supra brusto estas makulhava per rozkoloraj plumoj. Ĝi havas mallongajn ruĝajn subvostajn plumojn. La pugo, vosto kaj flugiloj estas malhelbluaj kun pli helbluaj subflugiloj. La kapo estas malhelbluverda; la mantelo, dorso kaj malsupraj partoj estas malhelbronzverdaj kun kelkaj blupintaj plumoj kaj foje disaj ruĝaj plumoj. Ĝia beko estas palflava. Ĉe plenkreskuloj la ringoj de nuda haŭto ĉirkaŭ la okuloj estas rozkoloraj. Junuloj havas blankecajn okulringojn kaj iliaj malsupraj partoj estas brunetaj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Taras Kompaniĉenko

**Taras Kompaniĉenko** - , plej formale *Тарас Вікторович Компаніченко*, Taras Viktoroviĉ Kompaniĉenko - estas ukraina tradicia kantisto kaj folklora muzikisto. Li naskiĝis la 14-an de novembro 1969 en Kievo, Ukraina SSR, do nun estas -jaraĝa. La muzikinstrumentoj, kiujn li sursceneje plejparte uzas, estas tradicia ukraina speco de liuto (, kobza), krome banduro kaj vjelo. Taras Kompaniĉenko estas grupestro de la enlande sufiĉe famkonata muzikensemblo Хорея Козацька (Ĥoreja Kozacka).

Kategorio:Ukrainaj kantistoj
Lillian Hellman

**Lillian Florence HELLMAN** (n. la 20-an de junio 1905 en Nov-Orleano - m. la 30-an de junio 1984 en Oak Bluffs, Martha's Vineyard, Masaĉuseco) estis usona verkisto, scenaristo kaj dramisto. 

## Verkado 
Hellman estis unu el la plej signifaj usonaj dramistoj. Ŝiaj verkoj ĉefe traktas nuntempajn politikajn kaj sociajn temojn kaj estas karakterizitaj per psikologia intenseco kaj liberalaj vidpunktoj. Inter la plej konataj estas ''*The Children's Hour* * (1934), **The Little Foxes* * (1939), * *Watch on the Rhine* * (1941), kaj * *Toys in the Attic* * (1960).

Ŝi vivis kun la verkisto Dashiell Hammett dum ĉirkaŭ 30 jaroj, kaj ŝi rakontis ilian rilaton en sia aŭtobiografio **An Unfinished Woman** (1969). * *Scoundrel Time* * (1976) temas pri ŝiaj spertoj kiel nekunlaborema atestanto dum la aŭdiencoj de la Komitato pri Kontraŭusonaj Agadoj de la Ĉambro de Reprezentantoj dum la subpremo de komunistoj dum la epoko de Joseph McCarthy. Post ŝia morto, duboj ekestis pri la precizeco de ŝiaj memuaroj, kiel ekzemple **Pentimento* * (1973). Ĉi tiu estis filmita sub la titolo **Julia** (1977), kun Jane Fonda en la rolo de Hellman. 

Lillian Hellman estis dufoje nomumita por Akademia Premio por Plej Bona Scenaro, en 1941 pro la filmo *The Little Foxes* kaj en 1943 pro *The North Star''. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lillian Hellman Paperoj ĉe la Harry Elaĉeta Centro, Universitato de Teksaso ĉe Austin
* 
* 

Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Usonaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Usonaj komunistoj
Kategorio:Memoraĵistoj
Julia Peterkin

**Julia PETERKIN**, naskita **MOOD** (n. la 31-an de oktobro 1880 en Kantono Laurens, Suda Karolino - m. la 10-an de aŭgusto 1961 en Fort Motte, Kantono Calhoun, Suda Karolino) estis usona verkistino. En 1929, ŝi gajnis la Pulitzer-premion por fikcio pro sia romano **Scarlet Sister Mary** . Ŝi verkis plurajn romanojn pri la planteja Sudo, precipe pri la gulaoj en la malaltaj regionoj de Suda Karolino. Ŝi estis unu el la malmultaj blankulaj aŭtoroj, kiuj verkis pri afrik-usonaj vivspertoj.  

## Verkaro 
* *Green Thursday: Stories*, New York: Alfred Knopf, 1924.
* *Black April*, Indianapolis: Bobbs Merrill, 1927.
* *Scarlet Sister Mary*, Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1928, awarded the Pulitzer Prize. It was adapted as a play of the same name, opening on Broadway in 1930, with Ethel Barrymore.
* *Bright Skin*, Indianapolis: Bobbs Merrill, 1932
* *Roll, Jordan, Roll*, New York, R.O. Ballou, 1933, with photographic studies of the Gullah by Doris Ulmann
* *A Plantation Christmas*, Boston and New York, Houghton Mifflin, 1934

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Dramita aŭdia versio de *La Gaja-Iri-Rondo* (1921 mallonga rakonto de Peterkin)

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Teatrejo Abbey

La **Teatrejo Abatejo** (, , ankaŭ konata kiel la **Nacia Teatrejo de Irlando**, ) estas la nacia teatro de Irlando en Dublino, Irlando. Ĝi estis fondita en 1904 por prezenti verkojn de irlandaj aŭtoroj kaj irlandajn temojn kaj por kontribui al la kultura identeco de Irlando. Ĝi ricevis subvenciojn de la irlanda registaro ekde 1925, igante ĝin la unua ŝtate subvenciita teatro en la anglalingva mondo. Post incendio en 1951, la kompanio uzis la ''Queen's Theatre* ĝis la Abbey Theatre estis rekonstruita en 1966, kiu nun havas sidlokajn 628 spektantojn.

La poeto William Butler Yeats kaj la romanverkisto Isabella Augusta Gregory, kune kun Edward Martyn, estis inter la fondintoj kaj reĝisoroj de la teatro, kie la unua teatraĵo estis prezentita la 27-an de decembro 1904. En siaj fruaj jaroj, la teatro estis proksime asociita kun la verkistoj de la *Irlanda Literatura Reviviĝo* (inkluzive de *Celtic Twilight'' ) kaj funkciis kiel scenejo por multaj irlandaj dramistoj kaj aktoroj de la 20-a jarcento. Krome, la multaj gastaj prezentadoj de la teatro eksterlande, precipe en Nordameriko, kontribuis al ĝia rolo kiel grava fonto de irlanda turismo.

La Abbey Theatre premieris teatraĵojn de irlandaj verkistoj, inkluzive de verkoj de Yeats kaj Gregory, same kiel tiujn de John Millington Synge, George William Russell, kaj Seán O'Casey. Ĝi estas konata pro siaj produktadoj de fruaj 20-jarcentaj verkoj.

En la lastaj jaroj, junaj artistoj kaj aktoraj studentoj ankaŭ estis subtenataj; la Abbey Theatre havas sian propran eksperimentan scenejon, la *Peacock Theatre*, kie teatraĵoj de la *Abbey School of Acting* estas prezentitaj. La Abbey Theatre ankaŭ prezentas teatraĵojn en la irlanda lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La Abatejo (*The Abbey*) kaj la genio de irlanda teatro.
* Denis Johnston kaj ''La Malnova Sinjorino diras 'Ne'''

Kategorio:Naciaj teatroj
Kategorio:Literaturo de Irlando
Kategorio:Dublino
Malhela papago

La **Malhela papago** (*Pionus fuscus*), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas mezgranda ĉefe malhele brunecgriza papago.

## Aspekto
La malhela papago estas proksimume 24 cm longa.

## Distribuado kaj habitato
La natura vivejo de la malhela papago estas humida arbaro de malaltaj teroj. Ĝia teritorio estas norda Sudameriko, kaj centriĝas ĉirkaŭ la Gujanoj, la Gujana Ŝildo, kaj la nordoriento de la Amazona Baseno. Ĝi estas plejparte limigita okcidente en centra-orienta Venezuelo evitante la riveron Orinoko mem, sed vivante sur ĝia orienta flanko, de proksime de la kariba marbordo ĝis ĉirkaŭ 1000 km kontraŭflue. Okcidente, malgranda disa grupo vivas okcidente de la lago Marakajbo ĉe la limo inter Kolombio kaj Venezuelo.

Aliaj limoj al la teritorio de la malhela papago estas nordokcidenta en la ŝtato Maranhão, Brazilo, en Baia de São Marcos; ankaŭ en la sudorienta Amazona baseno, la kunfluejo de la norde fluanta rivero Araguaia-Tocantins. Sude de Gujano en okcidentaj Gujanoj, la teritoria limo de la malhela papago estas en la centra ŝtato Rorajmo, Brazilo; la birdo troviĝas oriente de la suden fluanta rivero Branco en ĝiaj pli malaltaj partoj; la supraj partoj estas en la apuda teritorio al Gujanon kaj Venezuelon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
*Filmetoj, fotoj kaj sonoj - Internet Bird Collection
*Fotaro  - VIREO
*Foto - oiseaux

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Bangsamoro

**Bangsamoro**, oficiale **Aŭtonoma Regiono de Bangsamoro en Islama Mindanao** (angle: Bangsamoro Autonomous Region ini Muslim Mindanao aŭ **BARMM**; tagaloge: Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao; arabe: منطقة باڠسامورو ذاتية الحكم في مينداناو المسلمة Minṭaqah Banjisāmūrū dhātiyyah al-ḥukm), estas aŭtonoma regiono en Filipinoj, situanta en la sudokcidenta parto de la insulo Mindanao.

## Referencoj
Kategorio:Administraj unuoj de la Filipinoj
Imre Kenyeres (redaktoro)

**Imre Kenyeres** [kenjereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kenyeres Imre** estis hungara redaktoro, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Ágnes Kenyeres, lia filo estis Zoltán Kenyeres.

Imre Kenyeres naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Kenyeres akiris pedagogian kaj filozofian diplomojn en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1934. Inter 1934–1940 li estis asistanto apud Elemér Császár en la universitato, krome inter 1935–1948 li estis ankaŭ redaktoro de pluraj libroserioj. Ekde 1948 li estis paralizita, ligita al lito. Li edziĝis en 1935, lia edzino naskis filon en 1939.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A magyar irodalom-történetírás fejlődése a XVIII. században* (disertaĵo, 1934)
* *Népszínmű és népiesség* (1934)
* *Auróra. Hazai almanach. 1822–1831* (1938)
* *Rejtelmes irodalom* (1948)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Blankafrunta papago

La **Blankafrunta papago** (*Pionus seniloides*), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La taksonomio de la Blankafrunta papago ne estas definitiva. La Internacia Ornitologia Komitato kaj la verko de BirdLife International nome *Handbook of the Birds of the World* konsideras ĝin plena specio. La Sudamerika Klasiga Komitato de la American Ornithological Society (SACC) kaj la Taksonomio Clements traktas ĝin kaj la Prunkrona papago (*P. tumultuosus*) kiel subspecioj de la Makulvizaĝa papago laŭ la duvorta nomo *P. tumultuosus*. La SACC malakceptis disigi la Makulvizaĝan papagon en 2005, sed agnoskas, ke studo de 2007 sugestas, ke la disigo estas valida.

## Distribuado kaj habitato
La blankafrunta papago troviĝas ekde okcidenta Venezuelo tra la orientaj Andoj de Kolombio kaj ambaŭ deklivaroj de Andoj en Ekvadoro ĝis nordokcidenta Peruo. Ĝi loĝas en la kanopeo kaj randoj de subtropikaj kaj moderklimataj arbaroj je altitudoj inter 1 500 kaj 3 200 m.

## Kutimaro
### Movoj
La blankafrunta papago estas tre nomada. Ĝi "ŝajnas ne esti loĝanta ie ajn" kaj povas fari laŭsezonajn altecajn movojn.

### Manĝado
Oni konas malmulte pri la manĝokonduto aŭ dieto de la blankafrunta papago. Oni scias, ke ĝi manĝas fruktojn; oni identigis tiujn de *Turpinia paniculata* kaj membroj de la familio *Clusiaceae*.

### Reproduktado
Oni supozas, ke la blankafrunta papago reproduktiĝas en novembro kaj decembro. Ĝia reprodukta biologio en naturo ne estas konata; en kaptiteco ĝia ovodemetado estas de kvar ovoj kaj la kovada periodo estas de ĉirkaŭ 26 tagoj. En naturo oni supozas, ke ĝi nestas en arbaj kavaĵoj kiel faras aliaj de sia genro.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Imre Kenyeres (patologo)

**Imre Kenyeres** [kenjereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kenyeres Imre** estis hungara patologo, krimmedicina kuracisto, altlerneja instruisto.

Imre Kenyeres naskiĝis  en Kispest, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Kenyeres akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto en 1955. Post la diplomo li laboris jaron en hospitalo de Nyíregyháza, poste en la universitata krimmedicina instituto li praktikadis 2 jarojn. Samloke li estis asistanto (1958–1967), lektoro (1968–1978), docento (1978–2000). Intertempe li akiris licencojn pri patologio (1959) kaj krima medicino (1961), krome li laboris ankaŭ en polica instituto ekde 1959 kaj ĉe la juĝejoj ekde 1964. Li specialiĝis pri la specialaj mortokaŭzoj kaj la sinmortigoj. Li kandidatiĝis (CSc) en 1975 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia edzino naskis filinon en 1959. Unufoje li ricevis premion.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Halálosvégű gyermekbalesetek Budapesten és Pest megyében 1957–1959 között.*. (kunaŭtoro, 1961)
* *A szemlencse beívódása, mint a halál óta eltelt idő megállapításának egyik jele.* (kunaŭtoro, 1968)
* *Igazságügyi orvostani ismeretek boncmesterek részére.* (studenta lernolibro, 1972)
* *A gestatios anyai rendkívüli halálozás igazságügyi orvosszakértői vonatkozása.* (disertaĵo, 1974)
* *Szerelmi téveszmék hatása alatt elkövetett bűncselekmények. Az elmeszakértők munkája.* (kunaŭtoro, 1988).

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj krimmedicinaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Timneha papago

La **Timneha papago** () konata ankaŭ kiel *Timneha griza papago*, estas specio el la familio de la papagedoj, kiu vivas en Okcidenta Afriko. Iam klasita kiel subspecio de la griza papago *Psittacus erithacus timneh*, ĝi estas nun konsiderata plena specio *Psittacus timneh*.

## Taksonomio
La Timneha papago estis formale priskribita en 1844 fare de la brita zoologo kaj kolektisto Louis Fraser. Li stampis la duvortan nomon *Psittacus timneh* kaj specifis la tipan lokon kiel "Timneha lando, Sieraleono". La Temne aŭ Timneh estas etna grupo kiu troviĝas ĉefe en la Norda Provinco de Sieraleono. La Timneha papago estis iam klasita kiel subspecio de la griza papago, sed ĝi estas nun traktita kiel aparta specio surbaze de la rezultoj de genetika kaj morfologia studo publikigita en 2007.

Oni agnoskis du subspeciojn: la Timneha estas mezgranda papago. Ĝia plumaro estas ĉefe makulhava griza, kun blanka vizaĝmasko kaj palflavaj okuloj. Kompare kun la sola alia agnoskita *Psittacus*-specio, nome la griza papago (*P. erithacus*), la Timneha estas pli malgranda kaj pli malhela, kun obtuza, malhelbruna (anstataŭ karmezina) vosto kaj kornokolora makulo sur la supra mandiblo. Kiel la griza papago, la Timneh-papago estas inteligenta kaj lerta imitulo.
 La Timneh-papago povas esti malpli nervoza kaj pli ekstroverta ĉe homoj, kaj povas lerni paroli en pli juna aĝo ol la griza papago.

## Distribuado kaj habitato
La Timneh-papago estas endemia en la okcidentaj partoj de la humidaj supragvineaj arbaroj kaj limaj savanoj de Okcidenta Afriko de Gvineo Bisaŭa, Sieraleono kaj suda Malio orienten ĝis almenaŭ 70 km oriente de la rivero Bandama en Eburbordo. Ne ekzistas natura teritorio koincida kun tiu de la griza papago, kvankam, ĉar ambaŭ taksonoj estas oftaj en birdobredado, fuĝoj povas okazi kaj hibridiĝo inter grizaj kaj Timneh-papagoj estis observita en kaptiteco. La birdoj tipe vivas en densaj arbaroj, sed ankaŭ videblas ĉe arbaraj randoj kaj en maldensejoj, en galeriaj arbaroj laŭlonge de akvovojoj, savanaj arbaroj kaj manglejoj. Kvankam ili foje troviĝas en kultivataj areoj kaj ĝardenoj, ne estas klare ĉu ĉi tiuj vivejoj enhavas mem-subtenajn populaciojn; la birdoj povas fari laŭsezonajn movojn el la plej sekaj partoj de sia teritorio dum la seka sezono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
* Araproject
* http://www.alexfoundation.org 
* http://www.theafricangreyparrot.com 
* https://web.archive.org/web/20081203003726/http://www.geocities.com/shanlung9 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3430481.stm 
* http://www.birdtricks.com/AfricanGreyParrots/ 

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Clifford Odets

**Clifford ODETS** (n. la 18-a de julio 1906 en Filadelfio ; m. la 14-an de aŭgusto 1963 en Los-Anĝeleso) estis usona dramisto, scenaristo kaj aktoro. Mem-proklamita komunisto. 

Li estis unu el la plej sukcesaj kaj influaj usonaj dramistoj de la 1930-aj jaroj. Liaj teatraĵoj temis pri la ribelemaj stratoj, kvankam poezie, foje ŝarĝite per metaforoj. La roluloj kaj iliaj verkaĵoj estis pli gravaj por li ol la intrigo. Lia bonega uzo de parollingva lingvaĵo, inkluzive de la jida, ofte estas laŭdata. Malpli laŭdinda estis la rolo, kiun Odets ludis ĉirkaŭ 1952, kiam, kiel tiom da maldekstraj artistoj, li estis alvokita antaŭ la McCarthy-Komitato. Post tio, lia verkado videble perdis sian akrecon. Tial la bona motto de lia kolego George S. Kaufman : "Odets, kien malaperis via piko?"

Liaj verkoj estis uzitaj en la filmoj *Golden Boy* (1939), *Skirmish in the Night* (1952), *The Country Girl* (1954), *The Big Knife* (1955), *Sweet Smell of Success* (1957), kaj aliaj. 

Inter liaj filmscenaroj estas *The General Died at Dawn* (1936), *Only He Who Knew Longing...* (1944; ankaŭ reĝisorita), *Humoresque* (1947), *The Sweetness of Victory* (1957) kaj *Sensation on the Front Page* (1959; ankaŭ reĝisorita).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gvidilo al la Clifford Odets Teatraj Materialoj. specialaj Kolektoj kaj Arkivoj, La UC Irvine Bibliotekoj, Irvine, Kalifornio.
* Clifford Odets ĉe Enreta Arkivo de Kalifornio

* 
* 
* Almedia Projektoj: *Awake and Sing!* de Clifford Odets

Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Lillian Smith (aŭtoro)

**Lillian Eugenia SMITH** (n. la 12-an de decembro 1897 en Jasper, Florido; m. la 28-an de septembro 1966 en Atlanta, Georgio) estis usona verkistino kaj socia kritikisto. Ŝi famiĝis ĉefe pro sia dumviva engaĝiĝo al la batalo kontraŭ rasa apartigo en la sudaj ŝtatoj kaj pledis por la forigo de la lLeĝoj Jim Crow. Ŝia romano **Strange Fruit** (*Stranga Frukto,* 1944), kiu estis polemika post sia publikigo, igis ŝin vaste konata.

Lillian Smith ofte interŝanĝis opiniojn kun Eleanor Roosevelt, kaj ŝi amikiĝis kun Martin Luther King kaj aliaj nigrulaj kaj blankulaj virinoj ĉefroluloj de la Movado por civitaj rajtoj, en kiu ŝi restis kontinue implikita ĝis la fino de sia vivo. Ŝia persona fokuso estis la situacio de virinoj kaj infanoj.

En Usono, Lillian Smith estis retrovita en la lastaj jardekoj kiel aktivulino por socia justeco, sed ankaŭ rilate al la emancipiĝo de lesbaj vivstiloj.

## Verkaro (elektita) 
* *Strange Fruit* (1944), , 
* *Killers of the Dream* (1949), , 
* *The Journey*, New York: Norton (1954), 
* *Now Is the Time*, New York: Viking Press (1955), . OCLC&nbsp;
* *One Hour*, Chapel Hill: University of North Carolina Press (1959),  – atako kontraŭ Makartiismo en la formo de romano
* *Memory of a Large Christmas*, New York: Norton (1962), . OCLC&nbsp;
* *Our Faces, Our Words*, New York: W.W. Norton (1964),  – odo al la neperforta rezisto de la movado por civitanaj rajtoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lillian Smith Book Award History @ University of Georgia 2006-09-01 fare de la Wayback Machine
* National Women's History Project biography section
* Bruce Clayton, "Lillian Smith (1897-1966)" 2006-12-17 fare de la Wayback Machine, *The New Georgia Encyclopedia*
* The Lillian E. Smith Center of Piedmont University 
* Miss Lil's Camp - a documentary 2006-07-01 fare de la Wayback Machine
* "Lillian Smith: Breaking the Silence" - a 2019 documentary 
* Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Emory University: Lillian Eugenia Smith collection, 1940–1962

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kathleen Winsor

**Kathleen WINSOR** (naskiĝis la 16-an de oktobro 1919 en Olivia, Minesoto  - mortis la 26-an de majo 2003 en Novjorko) estis usona verkistino.

Diplomiĝinto de la Universitato de Kalifornio, ŝi edziniĝis al usona futbalisto dum ŝi ankoraŭ estis studentino. Post la sukceso de la libro, ŝi verkis sep pliajn romanojn, divorcante de sia unua edzo kaj reedziniĝante plurfoje. 

Ŝi famiĝis kiel la aŭtoro de ŝia debuta romano * *Forever Amber* (Eterna Sukceno*), estis malpermesita en kelkaj usonaj ŝtatoj pro traktado de temoj kiel aborto kaj seksa libereco, sed ĝi fariĝis furorlibro kaj estis la plej vendata usona romano de la 1940-aj jaroj. La verko estis adaptita por la kino per la samnoma filmo, reĝisorita de Otto Preminger. 

## Verkaro 
* *Forever Amber* (1944) 
* *Star Money* (1950) 
* *The Lovers* (1952) 
* *America, With Love* (1954) 
* *Wanderers Eastward, Wanderers West* (1965) 
* *Calais* (1979) 
* *Jacintha* (1984) 
* *Robert and Arabella* (1986) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gardanto Senlima libra revizio de *Forever Amber* de Elaine Showalter, aŭgusto 2002.
* Tempa revuo libra revizio, oktobro 1957, de *America, With Love*.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Jackie Collins

**Jacqueline Jill "Jackie" COLLINS** OBE (n. la 4-an de oktobro 1937 en Hampstead, Londono ; m. la 19-an de septembro 2015 en Beverly Hills, Kalifornio), pli bone konata kiel **Jackie Collins***,* estis brit-usona verkistino, fratino de aktorino Joan Collins. 

## Kariero 
Dum la 1950-aj jaroj, Collins aperis en aktoraj roloj en kelkaj britaj filmoj,  inkluzive de laboro kiel kantistino apud la juna Des O'Connor.  Ŝiaj gepatroj poste sendis ŝin al Los-Anĝeleso por vivi kun ŝia pli maljuna fratino, Joan.  Tie, Collins ludis negravajn subtenajn rolojn en britaj filmoj kiel *Captain Seasick*, *Rock You Sinners*, *The Safecracker*, *Intent to Kill*, *Passport to Shame*, kaj *The Shakedown*. Post negravaj aperoj en televidserioj kiel *Danger Man* kaj *The Saint,* Collins rezignis pri aktorado, kvankam ŝi aperis nelonge en la televidserio *Minder* de 1980.

Jackie Collins transiris de aktorado al verkado de romanoj. En 1968, ŝi publikigis sian unuan libron, * *The World Is Full of Married Men* (La Mondo Estas Plena de Edziĝintaj Viroj* ), kiu fariĝis furorlibro. Dum ŝia verkista kariero, kiu daŭris 38 jarojn, ŝi verkis pli ol 30 librojn. Ok el ŝiaj romanoj estis adaptitaj al filmo aŭ televida serio, inkluzive de **Hollywood Wives* (Holivudaj Edzinoj)*, kun Farrah Fawcett kaj Anthony Hopkins. Kvankam ŝiaj ofte erotikaj amromanoj ne estis aparte popularaj ĉe kritikistoj, ili atingis sekvantaron de milionoj kaj ŝi verkis multajn furorlibrojn.  

## Verkaro  
* *The World Is Full of Married Men* (1968)
* *The Stud* (1969)
* *Sunday Simmons & Charlie Brick* (later *Sinners*) (1971)
* *Lovehead* (later *The Love Killers*) (1974)
* *The World Is Full of Divorced Women* (1975)
* *Lovers and Gamblers* (1977)
* *The Bitch* (1979)
* *Rock Star* (1988)
* *American Star* (1993)
* *Thrill!* (1998)
* *Lovers & Players* (2006)
* *Married Lovers* (2008)
* *The Power Trip* (2012)
; Serio *Hollywood* 

* *Hollywood Wives* (1983)
* *Hollywood Husbands* (1986)
* *Hollywood Kids* (1994)
* *Hollywood Wives: The New Generation* (2001)
* *Hollywood Divorces* (2003)
; *Santangelo* romanoj

* *Chances* (1981)
* *Lucky* (1985)
* *Lady Boss* (1990)
* ''Vendetta: Lucky's Revenge* (1996)
* *Dangerous Kiss* (1999)
* *Drop Dead Beautiful* (2007)
* *Poor Little Bitch Girl* (2009)
* *Goddess of Vengeance* (2011)
* *Confessions of a Wild Child* (2013)
* *The Santangelos* (2015)
; Serio Madison Castelli 

* *L. A. Connections* (serialised novel):
** *Power* (1998)
** *Obsession* (1998)
** *Murder* (1998)
** *Revenge* (1998)
* *Lethal Seduction* (2000)
* *Deadly Embrace* (2002)

### Alia 
*The Lucky Santangelo Cookbook'' (2014)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Jackie Collins ĉe la Interreta Libra Listo

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Humayun Azad

**Humayun AZAD** (, n. la 28-an de aprilo 1947 en Rarhi Khal, Bikrampur, Bangladeŝo – m. la 12-an de aŭgusto 2004 en Munkeno ) estis bangladeŝa verkisto, poeto kaj lingvisto, kiu verkis pli ol sepdek titolojn. 

Li estas rigardata kaj honorata kiel influa verkisto en la historio de moderna bengala literaturo kaj la plej elstara lingvisto de la bengala lingvo.  Liaj tekstoj kontraŭfundamentismaj ricevis kaj pozitivajn kaj negativajn recenzojn. Li estis persekutita kaj atakita de islamistaj fundamentismaj grupoj pro siaj verkado.

Tial li estis akceptita en la programon *Verkistoj en Ekzilo de la* PEN-Centro Germanio. Li mortis pro koratako kelkajn tagojn post sia alveno en Munkeno. 

Li ricevis la Premion de la Bengala Akademio en 1986 pro siaj kontribuoj al bengala lingvistiko. En 2012, la Registaro de Bangladeŝo honoris lin per la postmorta Ekushey Padak. 

## Verkaro (elektita) 
* *Alaukik Istimar*, kolekto de poemoj (1973) 
* *Pronominalization in Bengali* (1983)
* *Naree*, traktaĵo pri feminismo (1992)
* *Chhappanno Hajar Borgomail*, (1994), romano pri militjuro en Bangladeŝo
* *Sab Kichu Bhene Pare* (1995)
* *Nijer Shonge Nijer Jiboner Modhu* (2000)
* *Pak Sar Jamin Sad Bad* (2004)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Humayun Azad at Banglapedia

Kategorio:Bangladeŝaj verkistoj
Anatolij Marĉenko

**Anatolij Tiĥonoviĉ MARĈENKO** (; n. la 23-an de januaro 1938 en Barabinsk, Novosibirska provinco, Rusia SFSR, Sovetunio - m. la 8-an de decembro 1986 en Ĉistopolo, Tatara Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko, Rusia SFSR, Sovetunio) estis sovetia disidento, verkisto kaj homaj-rajtoj-aktivulo. Li estis malliberigita plurfoje pro sia kritiko de la soveta registaro. 

## Vivo 
Marchenko naskiĝis kiel filo de fervojisto en Barabinsk, Siberio. ok- jaraĝa, li forlasis la lernejon kaj fariĝis membro de la Komsomolo. Marchenko laboris kiel konstrulaboristo ĉe hidroelektraj centraloj kaj tiam estis malliberigita por la unua fojo. Post provo eskapi al Irano en 1960, li denove estis malliberigita de 1960 ĝis 1966, dum kelka tempo en la Centra Malliberejo de Vladimir. * *Li skribis pri tio en la libro *"Miaj Deklaroj",* publikigita en Novjorko kaj Frankfurto ĉe Majno en 1969.  

Li fariĝis politika disidento. Interalie, li estis fondinta membro de la Moskva Helsinka Grupo kaj avertis la ĉeĥoslovakojn pri la sovetianoj, kio gajnis al li plian punon. La KGB proponis al li la ŝancon elmigri al Israelo, sed li rifuzis, ĉar kvankam lia edzino estis juda, li ne estis. Pro lia ekzila raporto " *De Tarusa al Ĉunskij",* li estis malliberigita en 1981 en malliberejo UE148/2 en Ĉistopolo, kie li mortis komence de decembro 1986 post cerba hemoragio.  Entute, li estis kondamnita ses fojojn kaj pasigis 19 jarojn en malliberejo. 

Marĉenko estis la dua edzo de Larissa Bogoras. Li postmorte ricevis la Saĥarov-premion en 1988. 

## Referencoj 
Kategorio:Saĥarov-Premio gajnintoj
Kategorio:Sovetiaj memoraĵistoj
Kategorio:Moskva Helsinka unio
Kategorio:Sovetiaj aktivuloj
Kategorio:Sovetiaj homrajtaj aktivuloj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Abraham Cahan

**Abraham CAHAN** (naskiĝis la 7-an de julio 1860 en Paberžė, nun en la distrikta municipo Vilno ; mortis la 31-an de aŭgusto 1951 en Novjorko) estis usona ĵurnalisto, publicisto kaj verkisto. Li verkis siajn verkojn parte en la jida kaj parte en la angla. 

Fondinto kaj redaktoro de la gazeto "(The) Forward " en la jida lingvo.  

## Vivo 
Dum studento en Litovio, li partoprenis en kontraŭcaristaj agadoj kaj, timante areston, fuĝis al Usono en 1882. Tie li baldaŭ laboris kiel ĵurnalisto kaj verkis artikolojn por la juda *gazeto Arbeiter Zeitung*. En 1896 li famiĝis per sia anglalingva romano **Yekl: A Tale of the New York Ghetto** (1896), kiu traktis la situacion de judaj enmigrintoj en Usono laŭ dokumenta- naturalisma maniero. **Yekl** ricevis novan atenton en 1975 kiel bazo por la filmo **Hester Street**. En 1917, Cahan reprenis la temon en **The Rise of David Levinsky**, kiu nun estas konsiderata unu el la plej gravaj romanoj pri la enmigrinta sperto en Usono.

La 22-an de aprilo 1897, li fondis la jidlingvan ĉiutagan gazeton *The Forward*, kiu je sia pinto havis cirkuladon de kvarono de miliono da ekzempleroj, fariĝante la plej granda ne-anglalingva gazeto en Usono; la gazeto ankoraŭ estas eldonata hodiaŭ en la jida kaj angla lingvoj (ekde 2019 ekskluzive elektronike).

De 1926 ĝis 1931, Cahan publikigis la kvinvolumenan aŭtobiografion **Bleter fun mein Leben**.

## Verkaro 
* "A Dream No Longer," *New York Call,* vol. 11, no. 129 (May 31, 1918), pg. 6.
* The Rise of David Levinsky. Harper Torch Books (1917; 1945; 1960)
* "The Education of Abraham Cahan." Translation of *Bleter Fun Mein Leben, Volumes I and II* by Leon Stein, Abraham Conan, and Lynn Davison. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1969.
* "Bleter Fun Mein Leben"
* *The Imported Bridegroom, and Other Stories of the New York Ghetto*, 1898, Boston, New York, Houghton, Mifflin and company.
* *Yekl: A Tale of the New York Ghetto*. New York D. Appleton and Company 1896.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe myjewishlearning.com
* Biografio ĉe jewishvirtuallibrary.org
* Biografio ĉe Houghton Mifflin
* Literatura Encyclopedia (en-progreso)
* 
* Paperoj de Abraham Cahan.; RG 1139; YIVOa Instituto por Juda Esploro, Novjorko, Novjorkio.
* "Historye amuzo di fereynigte shtatn" (jide)

Kategorio:Litovaj judoj
Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj
Kategorio:Usonaj marksistoj
Kategorio:Jidlingvaj verkistoj
Kategorio:Usonaj socialistoj
Norman Lindsay

**Norman Alfred William LINDSAY** (n. la 22-an de februaro 1879 en Creswick, Viktorio ; m. la 21-an de novembro 1969 en Faulconbridge, Novsudkimrio) estis aŭstralia artisto, skulptisto, pentristo kaj verkisto de angl-irlandaj deveno.

Unu el la plej produktivaj kaj popularaj aŭstraliaj artistoj de sia generacio, Lindsay ricevis kaj laŭdon kaj polemikon pro siaj verkoj, multaj el kiuj enkondukis erotikajn paganajn elementojn en la aŭstralian pejzaĝon kaj estis konsiderataj de liaj kritikistoj kiel "kontraŭkristanaj, kontraŭsociaj kaj degeneritaj". 

Menciindas ke, liaj militpropagandaj desegnaĵoj estis inter la plej konataj bildoj de la Unua Mondmilito.

## Verkado 
Lindsay estas konsiderata unu el la plej gravaj artistoj de Aŭstralio. Lia verkado inkluzivas krajonajn desegnaĵojn (skizojn kaj ankaŭ sendependajn desegnaĵojn), akvafortojn, olepentraĵojn kaj akvarelojn. Skulptaĵoj el bronzo kaj betono ankaŭ formas gravan parton de lia verkado. En siaj fruaj jaroj, lia ĉiutaga laboro fokusiĝis al bildstrioj kaj karikaturoj, kiujn li uzis por trakti politikajn temojn kiel la Ruĝa Paniko kaj la Flava Danĝero. Liaj propraj libroj havis aŭtobiografian fonon, kaj li ankaŭ estis afabla ilustristo de aliaj verkoj.

Lia iama hejmo kaj studio en Faulconbridge, Novsudkimrio, fariĝis la *Norman Lindsay Gallery & Museum* laŭ instigo de lia filino Helen. Lia rondo de amikoj kaj konatoj inkluzivis verkistojn kaj pentristojn kiel Hugh McCrae, Frank Frazetta, Roy Krenkel, Henry Lawson, Ernest Moffit, Kenneth Slessor, kaj Francis Webb.

Liaj pentraĵoj estis polemikaj dum lia vivo, ĉar liaj nudaĵoj ofte estis konsiderataj pornografiaj. En 1940, Rose Soady alportis multajn el la pentraĵoj de Lindsay al Usono por ekspozicio. Kiam la bagaĝo estis savita de fervoja akcidento, la pentraĵoj estis konfiskitaj kaj bruligitaj kiel pornografio. La pli aĝa frato de la artisto, Lionel, memoris la respondon de Lindsay: "Ne zorgu, mi faros pli."

La filmo *The Seduction of a Siren* (1994), kun Hugh Grant kaj Tara Fitzgerald, fokusiĝas al la verkaro de Norman Lindsay, ludata de Sam Neill.

## Verkaro 
[eta|Ilustraĵo de Norman Lindsay por la  epizodo "Ephesian Matron" de la [Satirikono]]
* *A Curate in Bohemia* (1913)
* *Redheap* (1930) 
* *Miracles by Arrangement* (1932)
* *Saturdee* (1933)
* *Pan in the Parlour* (1933)
* *The Cautious Amorist* (1934) adaptita al filmo *Our Girl Friday* 1953
* *Age of Consent* (1938); adaptita al filmo *Age of Consent* 1969
* *The Cousin from Fiji* (1945)
* *Halfway to Anywhere* (1947)
* *Dust or Polish?* (1950)
* *Rooms and Houses* (1968)

## En Esperanto 
* *La magia pudingo*, trad. Audrey Childs-Mee.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Sirens*, filmo de 1994

## Eksteraj ligiloj 
* Norman Lindsay Galerio
* La Norman Lindsay retejo – faksimilaj akvafortaĵoj kaj libroj
* la konto de Lionel
* Norman Lindsay ĉe la Nacia Biblioteko de Aŭstralio,
* 
* Norman Lindsay ĉe aŭstralia arto

Kategorio:Irlandodevenaj aŭstralianoj
Kategorio:Modernaj artistoj
Kategorio:Aŭstraliaj fantastaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraliaj pentristoj
Kategorio:Aŭstraliaj skulptistoj
Bernhard Meyer

**Bernhard MEYER** (24a de Aŭgusto 1767 - 1a de Januaro 1836) estis germana kuracisto kaj natursciencisto.

Meyer estis la komuna verkinto, kun Philipp Gottfried Gaertner (1754-1825) kaj Johannes Scherbius (1769-1813) de *Oekonomisch-technische Flora der Wetterau* (1799), kio estis la fonto de la scienca nomo de multaj plantoj. Li ankaŭ estis la komuna verkinto, kun Johann Wolf, de *Naturgeschichte der Vögel Deutschlands* (1806) kaj de *Taschenbuch der deutschen Vögelkunde* (1810-22).

Kiel ornitologo, estis nomita laŭ li la Papago de Meyer (*Poicephalus meyeri*).

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
József Lovrich

**József Lovrich** [jOĵef lovriĥ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun ĉiuj personaj nomoj **Lovrich József Pál Gusztáv** estis hungara ginekologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Pest (urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1885, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1892. Post la diplomo li estis asistanto en la patologia instituto, en 1895 li studvojaĝis per stipendio al Vieno, Lepsiko kaj Parizo. Li praktikadis en la ginekologia kliniko (1896-1899), asistanto (1899–1913), dum lia habilitiĝo okazis en 1906. Li gvidis la instituton pri naskistoj ekde 1913.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Rendes helyen tapadó lepény időelőtti leválásának esete*. (1899)
* *Adatok a kürt-terhesség repedéséhez*. (1900)
* *Adatok a primaer abdominális terhesség kérdéséhez*. (1907)
* *Bábaismeretek*. (lernolibro, 1929)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ginekologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Grace Metalious

**Grace METALIOUS** (denaske Marie *Grace de Repentigny* la 8-an de septembro 1924 en Manchester, Nov-Hampŝiro; mortis la 25-an de februaro 1964 en Gilmanton, Nov-Hampŝiro) estis usona verkistino.

Ŝia debuta romano, *The People of Peyton Place* (originala titolo: *Peyton Place*) el 1956, estas plej konata kiel unu el la plej komerce sukcesaj romanoj de ĉiuj tempoj. Dum ĝia publikigo, la romano estis polemika pro ĝia traktado de tabuaj temoj kiel antaŭgeedziĝa kaj ekstergeedzeca seksumado, seksmisuzo de droguloj, kaj aborto, kaj estis distribuita en bibliotekoj nur al plenkreskuloj.

## *Peyton Place* 
Grace komencis verki en 1954, en la aĝo de 30 jaroj, pri urbeto en Nov-Anglio, kiu konservis malhelajn sekretojn. Ŝi komence nomis sian libron "La Arbo kaj la Floro", sed ŝi kaj ŝia edzo opiniis, ke la nomo estas malkonvena. Ili provis nomi la libron laŭ loko, kiu ne ekzistis. Ili trovis urbon en Teksaso nomatan Payton sur mapo, anstataŭigis la "a" per "e", aldonis "Place", kaj ricevis "Peyton Place", kiu povus konveni al iu ajn urbo, kiu konservis siajn "skeletojn" en siaj domoj. La manuskripto estis malakceptita de pluraj gravaj eldonistoj antaŭ ol ĝi estis akceptita.

La distribuado de la libro komenciĝis per reklama kampanjo en septembro 1956. Kritikistoj mallaŭdis ĝin, sed la publiko pensis alie. Ĝi rapide fariĝis furorlibro, pasigante 59 semajnojn en la furorlisto de la New York Times kaj vendante 20 milionojn da durkovraĵaj ekzempleroj kaj 12 milionojn da poŝlibraj ekzempleroj. Ĝi ankaŭ estis tradukita en multajn lingvojn kaj distribuita tutmonde. 

Metalious estis nomita la Skatolo de Pandora en Blua Ĝinzo. La nomo "Peyton Place" fariĝis sinonima kun loko de klaĉoj kaj malhelaj sekretoj.

Holivudo aliĝis al la tendenco, kaj en 1957 la sukcesa filmo "Peyton Place" estis produktita, kun Lena Turner kiel ĉefrolulo.

ABC Television produktis la sapoperon "Peyton Place" de 1964 ĝis 1969.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de *Vanity Fair* "Peyton Place's Real Victim" de Michael Callahan marto 2006
* 
* Loren Coleman: "Peyton Place: A Contagion Model"

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Naturrezervejo Samburu

eta|dekstre|250px|Enirejo de la Naturrezervejo Samburu
eta|dekstre|250px|Monto Ololokwe en la Naturrezervejo Samburu
eta|dekstre|250px|Samburu en centra Kenjo
**Naturrezervejo Samburu** (en angla *Samburu National Reserve*) estas ĉasrezervejo sur la bordoj de la rivero Ewaso Ng'iro en centra Kenjo. Ĝi estas 165 km² granda kaj estas je 350 km el Nairobi. Ĝi gamas laŭ alteco el 800 ĝis 1 230 m. Geografie kaj administracie, ĝi estas parto de Distrikto Samburu.

Meze de la rezervejo, la rivero Ewaso Ng'iro fluas tra plantejoj de dumpalmo kaj dornaj ĉeriveraj arbaroj. Ĝi havigas akvon al la naturo de la rezervejo.

La Naturrezervejo Samburu estis unu el la du areoj en kiuj konservistoj George kaj Joy Adamson bredis la leoninon Elsa, fama en la furorlibro kaj premiita filmo *Born Free*. La Elefanta Rigardejo, kies direktoro estas Saba Douglas-Hamilton kuŝas ene de la parko.

La Naturrezervejo Samburu estas ankaŭ hejmo de Kamunyak, leonino fama kiel adoptinto de idoj de oriksoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo

Kategorio:Protektitaj areoj en Afriko
Kategorio:Geografio de Kenjo
Kategorio:Granda Rifto
Kategorio:Turismo en Kenjo