open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Forrest J. Ackerman

**Forrest J. ACKERMAN** (n.  en Losanĝeleso, Kalifornio, m. ) estis usona esperantisto; fervora subtenanto de sciencfikcio; kolektisto de sciencfikciaj memoraĵoj; verkisto kaj produktisto de filmoj; kaj redaktoro de la gazeto *Famous Monsters of Filmland* ("Famaj monstroj de film-lando").

## Esperantisto 
Ackerman lernis kaj majstris Esperanton en sia adoleskanteco.  Li unue renkontis la lingvon en 1930 en sciencfikcia rakonto de Francis Flagg, kaj lernis Esperanton en kolegia klaso, kiu estis instruita de Arthur Brooks Baker. Lia traduko de la rakonto de Charles Hornig "The Fatal Glance" (La Fatala Ekrigardo) estis eldonita en Heroldo de Esperanto dum la 1930-a jardeko.

Aliĝinte en 1955 al UEA, li estis longe fakdelegito pri scienc-fikcio.

En la jaro 2003, li klarigis al intervjuisto la allogon de Esperanto por li:
 

## Fervora subtenanto de SF 
Ackerman ĉe-estis la unuan Monda Sciencfikcia Kongreso, kaj dumvive estis konatulo en la sciencfikcia-fervorularo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo de Ackerman 

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Oda Nobuhide

**ODA Nobuhide** (japane: 織田信秀; naskiĝis en 1510; mortis la 21-an de aprilo 1551) estis militestro kaj administranto de la provinco Owari dum la Sengoku-epoko en Japanio. Li estis la patro de Oda Nobunaga.

Kategorio:Armeinĝenieroj
Kategorio:Daimioj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1510
Imagawa Yoshimoto

**IMAGAWA Yoshimoto** (japane: 今川 義元, *Imagawa Yoshimoto*; naskiĝis en 1519; mortis en 1560) estis daimio el la provinco Suruga, Japanio, dum la Sengoku-epoko.

Tria filo de Imagawa Ujichika, li forlasis la monaĥan vivon kiam mortis sia plej aĝa frato Ujiteru kaj malkonfirmas la rajton de sia alia frato al sukcedo. Li alianciĝis kun la Takeda-klano el la provinco Kai kaj edziĝis al filino de Takeda Nobutora, kiu pligrandiĝis problemon kontraŭ la Hojo-klano. La milito kontraŭ tiu klano ebligis al Yoshimoto gajni potencon sur vastan regionon de la provincoj Suruga, Totomi kaj Mikawa. Lia alianco kun Takeda Shingen kreis konflikton kun Oda Nobunaga. Yoshimoto mortis dum la batalo de Okehazama.

Kategorio:Japanaj budhismaj monaĥoj
Kategorio:Daimioj
Pápoc

**Pápoc** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk.
eta|maldekstre|Pápoc el supro
eta|Monaĥejo en Pápoc
eta|Kapelo de Pápoc

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 9515
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°24′48″N 17°07'42″E

## Situo 
Pápoc situas de Celldömölk 21, Sárvár 29, Szombathely 53 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1234 en formo *Papuch*. Ĝi estis en la mezepoko en 1409 kampurbo, havanta ĉiusemajne bazaradon, klostron kaj romanikan kapelon. En 1403 reĝo Sigismundo venkis kontraŭ tronaspiranto **Ladislao Anĵuo**. Dum la turka erao la kampurbo ruiniĝis kaj perdis la gravecon kaj rangon.

En Pápoc migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika romanika Kapelo Maria de la Neĝo (Pápoc) el la 13-a jarcento
* romkatolika Preĝejo Plej Sankta Redemptoro (Pápoc) el la 14-a jarcento, en 1883 trakonstruita

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Matsudaira Nobuyasu

**MATSUDAIRA Jirō-Saburō Nobuyasu** (japane: 松平 次郎三郎 信康; naskiĝis la 13-an de aprilo 1559; mortis la 5-an de oktobro 1579) estis la plej aĝa filo de Tokugawa Ieyasu. Oni nomis lin ankaŭ "**Okazaki Saburō**" (岡崎 三郎), ĉar li iĝis la estro de Okazaki-kastelo(岡崎城) en 1570. Ĉar li estis filo de Tokugawa Ieyasu, oni foje nomas lin ankaŭ **Tokugawa Nobuyasu** (徳川 信康).

Kiel infano, Nobuyasu estis sendita al la ĉefurbo de la Imagawa-klano, Sumpu, situanta en la provinco Suruga (nuntempa Ŝizuoka (prefektujo)) kiel garantiulo. Poste li estis nomumita estro de Okazaki-kastelo en la provinco Mikawa (nuntempa Aiĉi (prefektujo)), la naskiĝloko de lia patro. Li partoprenis la batalon de Nagashino en 1575.

Kelkajn jarojn poste li estis suspektita pri perfido far Oda Nobunaga kaj estis enkarcerigita en Ohama, poste en Futamata, antaŭ ol ricevi ordon de sia patro memmortigi sin per seppuku en 1579. Tokugawa Ieyasu faris tion laŭ volo de Oda Nobunaga, malgraŭ ke ties filino Tokuhime (1559-1636) estis edzino de Nobuyasu.

Kategorio:Diigitaj japanoj
Oda (klano)

[eta|La *[Mon (heraldiko)|mon* (familia simbolo) de la Oda-klano]]
**Oda** estas japana daimio-klano, kiu devenas de Taira no Sukemori el la familio Taira. Oda Chikazane estis la unua, kiu portis la nomon *Oda*.

La Oda-klano estis komence vasalo de la Shiba-klano kaj transloĝiĝis kun ĝi el al provinco Echizen al la provinco Owari.

## Anoj de la klano 
* Oda Chikazane
* Oda Hidekatsu (1567 - 93)
* Oda Hidenobu (1581 - 1602)
* Oda Hideo aŭ Oda Hidekatsu (1573 - 1610)
* Oda Katsunaga (1568 - 82)
* Oda Nagamasu (1548 - 1622)
* Oda Nobuharu (1549 - 70)
* Oda Nobuhide (1549)
* Oda Nobuhiro (1574)
* Oda Nobukane (1548 - 1614)
* Oda Nobunaga (1534 - 82)
* Oda Nobukatsu (1558 - 1630)
* Oda Nobutada (1557 - 82)
* Oda Nobutaka (1558 - 83)
* Oda Nobuyuki (1557)
* Oda Nobuzumi (1555 - 83)

## Vasaloj 
### Klanoj 
* Shibata
* Niwa
* Hashiba
* Akechi
* Sakuma
* Hayashi

### Gravaj vasaloj 
* Hirate Masahide
* Hayashi Hidesada
* Sakuma Nobumori
* Sassa Narimasa
* Maeda Toshiie
* Niwa Nagahide
* Shibata Katsuie
* Sakuma Morimasa
* Toyotomi Hideyoshi
* Hachisuka Masakatsu
* Takenaka Shigeharu
* Kuroda Yoshitaka
* Akechi Mitsuhide
* Ujiie Bokuzen
* Ando Morinari
* Inaba Yoshimichi
* Matsunaga Hisahide
* Kuki Yoshitaka

## Kasteloj 
### Loĝejoj 
# Nagoya-kastelo
# Kiyosu-kastelo
# Komakiyama-kastelo
# Gifu-kastelo
# Azuchi-kastelo

### Kasteletoj 
* Narumi
* Tsu
* Iwamura
* Nagahama

Kategorio:Japana nobelaro
Kataluna signolingvo

La **kataluna mansigna lingvo** estas gestolingvo uzata de 32 000 homoj en Katalunio.
Ekzistas pli ol 7 000 surdaj uzantoj kaj pli ol 25 000 nesurdaj (familianoj, instruistoj, interpretistoj, studentoj, ktp).

## Rilatoj kun aliaj lingvoj 
Kiel okazas kun la plimulto de mansignaj lingvoj, la kataluna signolingvo havas neniun parencorilaton kun la lingvoj parolataj en sia sama teritorio. Pri ĝia simileco kun aliaj signolingvoj oni taksas je ĉ. 50&nbsp;% la interkompreneblon kun la valencia kaj hispana signolingvoj.

## Jura agnosko 
La kataluna juro agnoskis la katalunan mansignan lingvon en 1994 per neleĝa parlamenta iniciato por disvastigi ĝiajn uzadon kaj instruadon. Ĝia uzado ne plu limiĝas al la neformala komunikado, sed ĝi enkondukiĝis en sferojn, kie ĝi estis flankenlasita aŭ forestis, kiel en edukadon, amaskomunikilojn kaj la publikan administracion. La Statuto de aŭtonomio de Katalunio de 2005 specife protektas ĝin kaj deklaras en la artikolo 50.6: "La publikaj potencoj devas garantii la uzadon de la kataluna signolingvo kaj la kondiĉojn permesantajn atingi la egalecon de la surduloj elektantaj tiun lingvon, kiu devas esti instruata, protektata kaj respektata".

## Eksteraj ligiloj 
* Wikisign, vikia vortaro pri la kataluna gestolingvo (LSC)
* "Mira què dic" ("Vidu kion mi diras"), *vortareto de la kataluna signolingvo* 

## Lernolibro 
* ''Aprenem LSC!: Manual per a l'ensenyament-aprenentatge de la Llengua de Signes Catalana''. Barcelono: Illescat, 2002 . 2 volumoj + 2 kasedoj.

Kategorio:Signolingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Hispanio
Provinco Suruga

**Provinco Suruga** (japane: 駿河国 [Suruga no kuni]) estis unu el la historiaj provincoj de Japanio. La regiono troviĝas nuntempe en la orienta parto de la gubernio Ŝizuoka. Suruga havis limojn kun la provincoj Izu, Kai, Sagami, Ŝinano kaj Totomi.

La malnova ĉefurbo troviĝis ĉe la nuntempa Ŝizuoka, kiu jam dum la feŭda epoko havis gravan rolon. Dum la pli granda parto de la epoko Sengoku Suruga estis estrita de la familio Imagaŭa.

Post la venko de Oda Nobunaga super Imagaŭa Joŝimoto la klano Imagaŭa perdis sian potencon kaj la provinco estis transdonita al Takeda Ŝingen. Poste Tokugaŭa Iejasu donis ĝin al unu el siaj alianculoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de historiaj japanaj provincoj, 1903 
* Mapo de historiaj suruga, 1828-1859 

Kategorio:Malnovaj provincoj de Japanio
Kategorio:Gubernio Ŝizuoka
Hojo (klano)

**Hojo** (japane: 北条氏) estis klano de regantoj de la Kamakura-ŝogunaro en Japanio. La familio havis veran , dum la Kamakura-ŝogunoj estis nuraj simboloj.

**Hojo Tokimasa** helpis al Minamoto no Yoritomo, unu el siaj bofiloj. Post la morto de Yoritomo, li iĝis reganto kaj obtenis veran potencon en la ŝogunaro.

1 Hojo Tokimasa (1138-1215) (r. 1203-1205)
2 Hojo Yoshitoki (1163-1224) (r. 1205-1224)
3 Hojo Yasutoki (1183-1242) (r. 1224-1242)
4 Hojo Tsunetoki (1224-1246) (r. 1242-1246)
5 Hojo Tokiyori (1227-1263) (r. 1246-1256)
6 Hojo Nagatoki (1229-1264) (r. 1256-1264)
7 Hojo Masamura (1205-1273) (r. 1264-1268)
8 Hojo Tokimune (1251-1284) (r. 1268-1284)
9 Hojo Sadatoki (1271-1311) (r. 1284-1301)
10 Hojo Morotoki (1275-1311) (r. 1301-1311)
11 Hojo Munenobu (1259-1312) (r. 1311-1312)
12 Hojo Hirotoki (1279-1315) (r. 1312-1315)
13 Hojo Mototoki (?-1333) (r. 1315)
14 Hojo Takatoki (1303-1333) (r. 1316-1326)
15 Hojo Sadaaki (1278-1333) (r. 1326)
16 Hojo Moritoki (?-1333) (r. 1327-1333)

Aldone al la supraj estroj, tiuj, kiuj ludis gravan rolon estis:
* Hojo Sanetoki
* Hojo Masako

## Vidu ankaŭ 
* Hojo (ilo)
* Hojo Ujimasa
* Ŝoguno
* Historio de Japanio

Kategorio:Japana nobelaro
Neŭtrino

[eta|270px|Unua observo de neŭtrino en "[bobelkamero|vezikobarelo", novembro 1970-a.]]

La **neŭtrino** estas senŝarga elementa partiklo. En la Norma Modelo la neŭtrinoj ekzistas en tri generacioj: elektrona neŭtrino (\nu_{e}), muona neŭtrino (\nu_{\mu}), kaj taŭ-leptona neŭtrino (\nu_{\tau}). Neŭtrinoj estas speco de leptonoj, iliaj respektivaj nomoj rilatas al la leptonoj, kiuj originas ilin.

Neŭtrinojn nur efikas la malforta nuklea forto kaj iometege la gravito. Ĝi estas nun sciinta (2016) ke la neŭtrinoj havas mason, sed tre malgranda.

Al ĉiu neŭtrino, estas asociata ĝia antimateria partiklo, t.e. ĝia **antineŭtrino** (\overline{\nu_e}, \overline{\nu_{\mu}}, \overline{\nu_{\tau}}).

## Historio 
En 1930 la fizikista komunumo alfrontis dilemon: la beta-radiado ne ŝajnis respekti la leĝojn de konservado de energio, movokvanto kaj spino. Por konguigi tiujn principojn, Wolfgang Ernst Pauli proponis la ekziston de nova partiklo kun nula elektra ŝargo, kiun li komence nomis *neŭtrono* (neŭtrono,  la neŭtra partiklo en atomaj kernoj, tiutempe ne estis konata). Enrico Fermi nomis ĝin "neŭtrino" ("neŭtroneto") en 1933, enkondukante ĝin en sian teorion de la malforta interago.

## En Esperanto
Cho Sung Ho en dupaĝa artikolo rakontas pri la historio de la minejo Kamioka (Japanio), inklude pri la malsano Itai-itai kaj du Nobel-premioj nome en 2002 kaj 2015 respektive al Koshiba Masatoŝi kaj Kajita Takaaki pro iliaj esploroj per enormaj cisternaj observatorioj instalitaj en la iama minejo, kiuj rezultis en observado de neŭtrinoj.

## Referencoj
Kategorio:Leptonoj
Kategorio:Subatomaj partikloj
Provinco Ŝinano

**Provinco Ŝinano** (japane: 信濃国 [Ŝinano no kuni]), mallongigita ankaŭ **Ŝinŝu** (信州 [Ŝinŝū]) estis unu el la historioj provincoj de Japanio. Ĝi situis en la regiono de la nuntempa gubernio Nagano.

Ŝinano havis limojn kun la provincoj Eĉigo, Eĉĉu, Hida, Kai, Kozuke, Mikaŭa, Mino, Musaŝi, Suruga kaj Totomi.

La malnova ĉefurbo situis ĉe la nuntempa Macumoto. Pro sia grandeco, Ŝinano estis dum la epoko Sengoku ofte dividitaj en pluraj feŭdoj. Tial kreiĝis alliaj kastelurboj kiel Komoro, Ina kaj Ŭeda. Ŝinano estis unu el la potenccentroj de Takeda Ŝingen dum liaj militoj kontraŭ Ŭesugi Kenŝin kaj aliaj.

En 1871 post la restarigado Mejĝi la provinco estis dividita en la gubernioj Nagano kaj Ĉikuma. En 1876 oni reunuigis la du guberniojn al la nuntempa gubernio Nagano.

Dum la 2-a mondmilito la japana aviadila ŝipo *Ŝinano* estis nomita laŭ tiu provinco.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de historiaj japanaj provincoj, 1903 

Kategorio:Gubernio Nagano
Kategorio:Malnovaj provincoj de Japanio
Ventumila morto

eta|Multaj homoj en Sud-Koreio kredas ke elektraj ventumiloj sufokas viktimojn per ŝtelado de oksigeno.
**Ventumila morto** estas urba legendo kiu originis en Sud-Koreio kaj nun disvastiĝas al aliaj aziaj landoj. La kredo estas, ke mortigas homojn elektra ventumilo funkcianta nokte en fermita ĉambro. La kredantoj eksplikas la aferon diverse: sufoko, venenado, aŭ tro-malvarmigo (hipotermio).

Ĉi tiu kredo ankaŭ aplikiĝas al klimatizo kaj ventumilo en aŭto, do kredantoj lasas la fenestron iom malferma por eviti "ventumilan morton". Ventumiloj fabrikitaj kaj venditaj en Koreio havas tempoŝaltilon, kiu malŝaltiĝos post kelkaj minutoj, kaj la instruaĵoj urĝe rekomendas, ke oni uzu la tempoŝaltilon kiam oni dormas en ĉambro kun funkcianta ventumilo.

Doktoro Lee Yoon-song estas profesoro ĉe la Nacia Universitato de Seulo kaj li laboras kun la universitata Instituto de Scienca Esplorado. Li kondukis mortesplorojn je kelkaj personoj, kiuj mortis per ventumila morto laŭ la korea amaskomunikaĵoj:
"Mi trovis ke plejparte la viktimoj jam havis ian malsanon, ekzemple koran malsanon aŭ alkoholismon."
Li kulpigas la korean amaskomunikantojn pro la persisto de ĉi tiu urba legendo:
Koreaj raportistoj konstante verkas malĝustajn artikolojn pri morto per ventumilo, priskribantaj tiujn mortojn kiel faritajn de ventumilo. Pro tio, ŝajnas ke ĉi tiaj mortoj okazas nur en Koreio...

Milionoj en ĉiuj aliaj landoj dormas kaj veturas kun ventumiloj sen tiu morta efiko. "Ventumila morto" estas falsa fenomeno, malracia kaj nereala.

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Modernaj legendoj
Asakura (klano)

**Asakura** (japane: 朝倉氏, Asakura-shi) estis familio de daimioj, japana nobelaro. Ĝi estis posteloj de la princo Kusakabe-Ôji (662-689), filo de la imperiestro Temmu (631-686).

La Asakura-klano kaj la Asai-klano oponis Oda Nobunaga-n je la fino de la 16-a jarcento. Ili estis venkitaj dum la batalo de Anegawa en 1570 kaj neniigitaj kiam ilia hejmkastelo Ichijodani estis venkita tri jaroj poste.

## Famaj Asakura-anoj
*Asakura Norikage (1474-1552)
*Asakura Takakage (1493-1546)
*Asakura Yoshikage (1533-1573)
*Asakura Kagetake (mortis en 1575)

## Bibliografio
*Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.
*Turnbull, Stephen (2002). 'War in Japan: 1467-1615'. Oxford: Osprey Publishing.

Kategorio:Japana nobelaro
Asai (klano)

**Asai** (japane: 浅井氏, Asai-shi), skribita foje **Azai**, estis klano de daimioj, kiu kune kun la Asakura-klano kontraŭstaris Oda Nobunaga-n je la fino de la 16-a jarcento. Ilin venkis Oda Nobunaga dum la batalo de Anegawa en 1570 kaj ili estis neniigitaj kiam ilia hejmkastelo Odani falis tri jarojn poste.

## Famaj Asai-anoj 
* Asai Sukemasa - kreis la kastelon Odani (kastelo) en 1516
* Asai Hisamasa - filo de Sukemasa, estis venkita de la Sasaki-klano
* Asai Nagamasa - filo de Hisamasa, kontraŭstaris Oda Nobunaga-n alianciĝinta al la Asakura-klano kaj la monaĥoj de la monto Hiei; li estis venkita de Oda Nobunaga en 1570. Inter liaj filinoj estis Yodo-Dono (dua edzino de Toyotomi Hideyoshi kaj patrino de Toyotomi Hideyori) kaj Oeyo (edzino de Tokugawa Hidetada kaj patrino de la tria Tokugawa ŝoguno Iemitsu).

----
;Referencoj
* Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.
* Turnbull, Stephen (2002). 'War in Japan: 1467-1615'. Oxford: Osprey Publishing.

Kategorio:Japana nobelaro
Imagawa (klano)

[400px|dekstra|eta|'La Imagawa-familio kaj ĝia *[mon (heraldiko)|mon*, familia simbolo]]
**Imagawa** estas familio de *daimioj* el japana mezepoko, posteuloj de la imperiestro Seiwa (850-880).

Imagawa Kuniuji, pranepo de Ashikaga Yoshiuji, translokiĝis al Imagawa (provinco Mikawa) dum la 13-a jarcento kaj uzos la nomon de la loko.

Tiu klano estris la provincojn de Suruga kaj Totomi de la 14-a jarcento ĝis la 16-a jarcento, kaj influis la provincon Mikawa dum la juneco de Tokugawa Ieyasu.

La potenco de klano malpligrandiĝis dum la bataloj kontraŭ la klano Oda. Oda Nobunaga venkis super la Imagawa-klanon dum la batalo de Okehazama, dum kiu mortis Imagawa Yoshimoto.

Dum la Edo-epoko la Imagawa-klano estis inter la *"koke"*, grandaj familioj de Japanio.

## Klanestroj 
* Imagawa Kuniuji
* Imagawa Morouji
* Imagawa Norikuni
* Imagawa Noriuji
* Imagawa Ujiie
* Imagawa Yasumori
* Imagawa Norimasa
* Imagawa Noritada
* Imagawa Yoshitada
* Imagawa Ujichika
* Imagawa Ujiteru
* Imagawa Yoshimoto
* Imagawa Ujizane

Kategorio:Japana nobelaro
Valencia signolingvo

La **valencia mansigna lingvo** estas gestolingvo uzata de pli ol 15 000 homoj en Valencilando.

## Rilatoj kun aliaj lingvoj 
Laŭ kelkaj lingvistoj, valencia signolingvo kaj la hispana signolingvo estas variantoj de unu sama lingvo, dum aliaj konsideras ilin dialektoj kun granda malsimileco kaj sekve ili povas havi malsamajn gramatikajn normojn, kiel okazas kun la kataluna signolingvo.

La leksika simileco inter la valencia kaj la hispana signolingvoj estas 70% de la vortaro; tiu inter la valencia kaj la kataluna, 65%; kaj inter la kataluna kaj la hispana, 70%. Sekve, oni lingvistike povus konsideri, ke la tri situas sur limo, kie ili povus esti dialektoj de neekzistanta normlingvo aŭ ke ili membras en sama lingvofamilio, laŭ la sola dialektologia studo ĝisnune publikigita pri la varioj de la signolingvoj en Hispanio.

La asocioj de surduloj de Valencilando, kiel FESORD, ankoraŭ ne formale starigis opinion pri tiu afero, sed ofte referencas al la lingvo kiel "Signolingvo en la Valencia Komunumo", tiel kiel aperas en lernomaterialoj. FESORD havas "Referencan Centron de la Signolingvo de la Valencia Komunumo", de kie ĝi laboras kiel fakta normiga aŭtoritato de la lingvo. Krome tiucele ĝi subskribis interkonsentojn kun la Valencia Akademio de la Lingvo, la Valencia Televido kaj la Valencia Parlamento.

## Jura agnosko 
La Valencilando oficiale subtenas la signolingvon en sia Statuto de aŭtonomio (2006). En ties 16-a artikolo oni diras: "La valencia registaro garantios la uzadon de la signolingvo de surduloj, kiun oni devos instrui, protekti kaj respekti". Oni rimarkas, ke la Statuto ne specifigas, pri kiu signolingvo temas, tamen en la Leĝo de la Aŭdvida Sektoro de la valencia parlamento oni mencias precize la hispanan signolingvon kiel unu el la rimedoj, por ke surduloj superu la komunikbarilojn.

## Historio 
Oni ne konas ĝian antaŭan lingvan evoluon, sed la plej fora konata origino troviĝas en la lernejoj por surduloj fonditaj en Valencio fine de la 19-a jarcento. La influoj de aliaj signolingvoj estas preskaŭ sensignifaj, kaj tiuj ĉefe okazas en la urbo Alakanto el la hispana signolingvo.

Nuntempe la uzado de la valencia signolingvo limiĝas al la neformala komunikado, al administraciaj proceduroj kaj al tre malgranda uzo en la amaskomunikiloj. Ĝi ankoraŭ ne endukondukiĝis en aliajn uzosferojn, kiel en la instruadon, kvankam ekzistas lernocentroj kun kursoj pri tiu lingvo.

## Referencoj 
## Lernolibro 
* "***¡A Signar!***", Interaga KD http://www.fesord.org/materiales_frmVenta.asp?id=103 . FESORD. Valencio, 1999. ISBN 84-605-9699-0.

Kategorio:Signolingvoj
Kategorio:Lingvoj de Hispanio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Provinco Kai

**Provinco Kai** (japane: 甲斐国 [Kai no kuni]), ankaŭ **Koŝu** (甲州 [kōŝū]) estas unu el la historiaj japanaj provincoj, kiu apartenis al Tokajdo kaj korespondas al la nuntempa gubernio Jamanaŝi.

Ĝi situas en centra Honŝuo, okcidente de Tokio en marfora montara regiono. La Monto Fuĝi troviĝas je la limo kun la gubernio Ŝizuoka.

Dum la epoko Sengoku klano Takeda estris la provincon Kai el sia fortikaĵo ĉe la nuntempa urbo Kofu. Post la fino de la klano Takeda, Tojotomi Hidejoŝi metis en la provincon , sian sekvantan daimion. Dum la Edo-epoko, la ŝogunaro de Tokugaŭa rekte regis la provincon (vidu Tenrjo).

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de historiaj japanaj provincoj, 1903 

Kategorio:Malnovaj provincoj de Japanio
Toyotomi Hideyori

[eta|dekstra|250ra|Tombo de la [Toyotomi-klano ĉe la monto Koya.]]
**TOYOTOMI Hideyori** (japane: 豊臣 秀頼, *Toyotomi Hideyori*; naskiĝis en 1593; mortis la 5-an de junio 1615) estis filo kaj heredonto de Toyotomi Hideyoshi, ministro pri plej supraj aferoj, kiu unuigis Japanion. Lia patrino, Yodo, estis nevino de Oda Nobunaga.

Kiam Hideyoshi mortis en 1598, la kvin regantoj, kiujn li establigis por reĝi dum la infaneco de Hideyori ekbatalis unu kontraŭ la alian por obteni la potencon. En 1600, post sia venko dum la batalo de Sekigahara, Tokugawa Ieyasu ekreĝis. Hideyori edziĝis al nepino de Ieyasu, Senhime, tiam 7-jara, por certigi sian lojalecon al la Tokugawa-klano. Tamen, Ieyasu daŭre taksis la junan Hideyori kiel ebla minaco kaj atakis lin dum la sieĝo de Osako dum la vintro de la jaro 1614. La atako estis malsukceso, sed Hideyori devis signi packontrakton kaj malkonstrui la defendaĵojn de sia fortikaĵo, la kastelo de Osako

En 1615 Ieyasu rompis la pacon kaj atakis denove. Hideyori provis vane fuĝi en la montaron. Li fine memortigis sin per harakiro, 22-jara. Li tiel neniigis la Toyotomi-klanon kaj preparis la vojon al la ŝoguna reĝimo de Tokugawa, kiu estris Japanion dum la sekvaj 250 jaroj.

Kunimatsu, 8-jara filo de Hideyori estis kaptita kaj senkapigita; lia filino estis sendita al Tokei-ji, sanktejo en Kamakura, kie ŝi poste iĝis la monaĥinejestrino *Tenshu-ni*.

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo pri samurajoj (france)

Kategorio:Samurajoj
Gór

**Gór** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Gór kroate estas **Guor**.
300ra|dekstra|eta|Strato en Gór
eta|Tombejo kaj kirko en Gór

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 9625
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°21′30″N 16°48'00″E

## Situo 
Gór situas ne tro for de Bük, havanta nur flankovojojn.

## Historio 
La vilaĝo havas iom pli altan lokon, kie oni loĝis en la neolitiko, bronzepoko, ferepoko, romia erao, fine ankaŭ la alvenintaj hungaroj. La unua mencio okazis en 1279 en formo *Guor* (baldaŭe aperis la nomoj *Gwar*, *Gwarr*). Dum la mezepoko la vilaĝo estis fama pri la argilistoj. Supozeble tiutempe oni konstruis burgon. Ĝis 1899 la oficiala loknomo estis **Guar**.

En Gór migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La mezepoka katolika preĝejo baldaŭ barokiĝis. Ankaŭ la kastelo de **Guáry** estas baroka.

## Famuloj 
En Gór naskiĝis inĝeniero Imre Kozák.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Bő

300ra|dekstra|eta|Preĝejo de Bő
**Bő,** kroate **Biba** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Bő kune kun Ág, Sé kaj Őr estas la plej mallongaj hungaraj komunumoj. La loknomo turke signifas: riĉulo, tribestro.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9625
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 680

## Situo 
Bő situas ne tro for de Bük, havanta nur flankajn vojojn. Sárvár troviĝas 21, Szombathely 31 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis jam loĝata en la neolitiko. De la 17-a jarcento ĝis 1872 Bő havis la titolon kampurbo. Nuntempe precipe aŭstroj aĉetas domojn en la vilaĝo pro la termalbanejo en Bük.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka romkatolika Preĝejo de Emeriko de Hungario (Bő)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Mesterháza

**Mesterháza** [meŝterhaza] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo hungare signifas: domo de majstro.
eta|maldekstre|Kirko en Mesterháza
eta|Vojo en Mesterháza
eta|Panoramo en Mesterháza

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 9662
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°22′25″N 16°51'47″E

## Situo 
Mesterháza situas laŭ flankovojoj. Bük troviĝas 8, Csepreg 15, Sárvár 18, Szombathely 32, Budapeŝto 198 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=31875&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1426 en formo *Vesterháza*. La hodiaŭa formo aperis en 1479. Inter 1913 kaj 1974 la vilaĝeto havis fervojan kontakton. En Mesterháza migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
En Mesterháza estas kapelo omaĝe al Sankta Anna kaj klasikisma kastelo de **Jekelfalussy** [jekelfaluŝi].

## Famuloj 
En Mesterháza naskiĝis inĝeniero Zoltán Skriba.

## Famaj nomportantoj 
* Attila Mesterházy
* Lajos Mesterházi

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Perua ŝterno

La **Perua ŝterno** (*Sternula lorata*) estas neotropisa specio de birdo de la ŝternoj de la familio de Ŝternedoj.
## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Ekvadoro, Peruo kaj norda Ĉilio, tio estas en centra marbordo de Pacifiko en Suda Ameriko, la teritorio influata de la marfluo Humboldt kun centro en Peruo (ĉar en la aliaj du landoj oni konas nur po tri reproduktejojn), de kie la specio prenas la nomon. La tuta loĝantaro estis supozata ĉirkaŭ 5,000 reproduktaj paroj, se lastatempe malpliiĝis draste ĝis eble nur ĉirkaŭ 2 000 birdoj.

## Aspekto 
Temas pri malgranda ŝterno 24 cm longa. La supraj partoj estas sufiĉe uniforme ardezgrizaj kaj la subaj partoj kaj malalta vizaĝo estas blankaj. La kapo estas blanka, kun nigraj krono, nuko kaj strio tra la okulo ĝis la bekobazo, kaj blanka makulo en la frunto super la beko; vintre la blanka frunto estas pli ampleksa kun malpli granda kaj difinita nigra krono; restas nur strio ekde la okulo ĝis la nuko. La beko estas flava kun malhela pintoduono, fortika kaj larĝega ĉebaze. La kruroj kaj piedoj estas flavecaj. La longa iomete forkoforma vosto kaj flugiloj estas ĉefe ardezgrizaj sed kun tre videblaj nigraj flugilpintoj. Junuloj estas brunmakulecaj.

## Kutimoj 
Ties natura medio estas varmaj dezertoj internaj, sablaj strandoj, dunoj kaj salaj lagunoj marbordaj ĝis unu km interne. La specio estas minacata pro perdo de sia medio, homa ĝenado per novaj konstruaĵoj kaj tutterenaj veturiloj kaj manko de predoj. Estas solema birdo ne tiom socia kiom aliaj ŝternoj; ĝi troviĝas ĉu pare ĉu laŭ etaj grupoj. La flugo estas rapida kaj ofte glitflugas. Ili plonĝas por kapti manĝaĵojn. Ili manĝas fiŝojn (ĉefe anĉovoj) kaj krustulojn.

La inoj demetas du aŭ tri flavbrunajn ovojn makulitajn je bruno en simpla truo ensabla.
 
## Referencoj 
## Fontoj 
* BirdLife International 2006. Sterna lorata. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24an de Julio 2007.

Kategorio:Ŝternoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Chernelházadamonya

**Chernelházadamonya** [ĉernelhazadamonja] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Tiu vilaĝnomo estas la plej longa en la hungara lingvo. La nomo estas hungare domo de Chernel, kiu estas familia nomo. Origino de Damonya estas nekonata.
eta|Kapelo en Chernelházadamonya

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 9624
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°21′42″N 16°50'53″E

## Situo 
Chernelházadamonya situas ne tro for de Bük, havanta nur flankovojojn. En la apudaĵo fluas rivereto "Répce".
eta|Rivereto Répce apud Chernelházadamonya

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata pli frue dum la romianoj. Dum la historio estis 2 memstaraj vilaĝoj Chernelháza kaj Damonya, kiuj unuiĝis en 1925. Chernelháza aperis en dokumento en 1436, sed nebula mencio tamen okazis pli frue. Damonya devenis el nobela familia nomo.

En Chernelházadamonya migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Damonya naskiĝis István Végh (krongardisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Times New Roman

**Times New Roman**, en Esperanto ankaŭ **Tajmzo**, estas klasikfamilia (serifa) tipara familio, kiun dizajnis en la jaro 1931ª Stanley Morison kaj Victor Lardent por la londona gazeto "The Times". (La precisa historio estas pridisputata.)

La gazeto *Times* komisiis al la firmaoj "The Monotype Corporation" kaj "Linotype & Machinery, Ltd." produkti la matricojn kaj permesis al ili uzi la tiparon same (post unu jaro). Nuntempe ambaŭ asertas esti la laŭleĝa kreinto.

Nuntempe Tajmzo estas unu de la plej konataj tiparoj, pro ĝiaj komputilaj versioj: *Times Roman* fare de Linotype kaj *Times New Roman* fare de Monotype. Adobe enkonstruis la tiparon «Times Roman» en la PostScript-interpretilon. Microsoft liveras version bazitan sur Monotype kun siaj operaciumoj, dum Apple uzas Linotype.

Uniksecaj sistemoj ofte enhavas *Nimbus Roman No9 L*, liberan varianton de «Times Roman».

## Pri la epiteto *Roman* 
La epiteto *Roman* rilate al tiparo signifas «klasikstila» — do, tiparon rektan, maloblikvan — kontraste al kursivo, *Italic type*. Evidente, tio ĝuste karakterizas nur la ĉefan fasonon; la nomo de la kursiva tipara fasono, entenata de tiu tipara familio: Times New Roman Italic, estas memkontraŭdira.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo je Linotype  *(angle)*
* Pri la historio de *Times Roman* kaj *Times New Roman* de Prof. Charles Bigelow *(angle)*

Kategorio:Tiparoj
Nagygeresd

**Nagygeresd** [nadjgereŝd] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.
eta|maldekstre|Romkatolika preĝejo de Nagygeresd

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9664
* Telefonprefikso: 94
* Tutlanda loktrova sistemo: 47.394/16.9284
* Areo: 
* Loĝantaro: 284

## Situo 
Nagygeresd situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Bük troviĝas 17, Sárvár 19, Csepreg 21, Celldömölk 27 km-ojn.

## Historio 
Apudaĵo de Nagygeresd estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis en 1260 en formo "Gueruzd". En 1928 aliĝis al Nagygeresd la najbara vilaĝo Kisgeresd. En Nagygeresd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romanika romkatolika Preĝejo Stefano la 1-a (Nagygeresd) el la 13-a jarcento, post jarcento gotikiĝis, en 1755 barokiĝis
* kastelo
* muzeeto

## Famuloj 
* En la iama Kisgeresd naskiĝis inventisto Benő Doktorics.
* En Nagygeresd naskiĝis Sándor Balázs (instruisto).

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Arial

**Arial** estas senserifa tiparo disajnita de Robin Nicholas kaj Patricia Saunders jare 1982 por Monotype ol alternativo kontraŭ Helvetica propra de Linotype.

Dum Adobe uzis Helvetica en ilia sistemo de PostScript kaj Type-1, Arial uziĝis en la konkurinda kombinado de TrueImage fare de Microsoft kaj TrueType fare de Apple.

La inkludo en Microsoft Windows ekde eldono 3.1 igis Arial unu de la plej oftaj tiparoj.

## Eksteraj ligiloj 
* The sources of Arial  Neneŭtrala artikolo pri la subpremo de Helvetica fare de Arial *(angle)*

Kategorio:Tiparoj
Motorboato Esperanto

eta|400px|Sur la rivero Havel ĉe Berlin-Spandau 2007

La **motorboato Esperanto** estis akirita de Gabi kaj Roland Schnell en printempo de 2007. 

La hejma haveno de la boato estis unue ĉe Motor Yacht Club Tegel MYCT en Berlin, sed nun troviĝas en Werder (Havel) apud la eksa vilao de la Esperanto-poeto Karl Vanselow (Am Zernsee 3).

Informoj el la blogo de Roland Schnell 

## sportaj sukcesoj
Kiel membro de Motor Yacht Club Tegel MYCT la boato regule partoprenas en konkursoj, kiuj estas parto de la "Berliner Meisterschaft" de la regiona tegmenta organizaĵo Motoryachtverband Berlin e.V. (MVB). Gabi Schnell gajnis la titolon "Berliner Meister" en 2006 per alia motorboato, kiu neniam oficiale portis la nomon "Esperanto", sed kutime estis registrita sub ĉi tio nomo.

En 2007 ankaŭ la nova "Esperanto" sukcesis gajni la titolon de "Berliner Meister" por motorboatoj.

Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Kategorio:Akvosporto
Kategorio:Boatoj
Kategorio:Esperanto en Berlino
Helvetica

**Helvetica** estas groteska tipfamilio. Ĝi estas unu el la plej kutimaj senserifaj tiparoj.

La unuajn fasonojn dizajnis jare 1957 la zuriga grafikisto Max Miedinger kune kun Eduard Hoffmannn, estro de la litergisistaro "Haas-sche Schriftgießerei AG", laŭ la modelo de Akzidenz Grotesk. La nova tiparo nomiĝis "Neue Haas-Grotesk" (nova Haas-a groteska). Kiam la litergisistaro transpreniĝis de la D. Stempel AG, la nomo ŝanĝiĝis al "Helvetica".

Jare 1983 D. Stempel AG dizajnis la tipfamilion *Neue Helvetica* (nova Helvetica) por Linotype. Hodiaŭ ekzistas 51 fasonoj de la tipfamilio.

La tiparo iĝis fama en la komputila mondo pro ĝia enkludo en la PostSkript-interpretilo. Helvetica ankaŭ liveriĝas kun Mac OS X. Windows uzas la konkuranton Arial.

Ekzistas kelkaj plagiatoj de Helvetica: Olympia, Swiss, Switzerland ...

## Eksteraj ligiloj 
* Familio "Helvetica" , listo de fasonoj apud linotype.com
* Familio "Neue Helvetica" , listo de fasonoj apud linotype.com

Kategorio:Tiparoj
Őriszentpéter

**Őriszentpéter** [OrisentpEter] estas nova urbo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas, kie ĝi estas centro de subregiono de **Őriszentpéter**. La nomo signifas hungare sentinel-Sankta Petro, ricevanta la nomon pri sia preĝejo.
maldekstre|eta|Romanika preĝejo en farmo havanta la nomon Preĝejo

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9941
* telefonprefikso: 94
* Areo: 
* Loĝantaro: 1160 (stato: 2015)

## Situo 
Őriszentpéter situas sur malebenaĵo, aŭ ambaŭ bordoj de Zala, laŭ fervojo Budapeŝto-Slovenio, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La alvenintaj hungaroj en 896 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el sporadaj farmoj. Ĉiu farmo konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis pli bone defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo.

Dum la historio la limgardado estis sukcesa, la turkoj nur rabadis, sed ne okupis la regionon. En la modernaj tempoj konstruiĝis domoj inter la farmoj kaj urbeto naskiĝis.

La regiono suferis multe en la 20-a jarcento. En 1919 gravaj partoj estis forigitaj al Aŭstrio kaj **SHS** (serba-kroata-slovena unio). Post 1945 oni faris **fer-kurtenon**, la vizitado povis esti per permesilo. La tero ne estis konvena por agraraj produktoj, ĉesis ankaŭ la fervojo. Post naskiĝo de Slovenio la fervojo estis rekonstruita. Nuntempe la fremdultrafiko vigliĝis.
300ra|dekstra|eta|Enirejo de la preĝejo

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Őriszentpéter)
* Preĝejo Sankta Petro (Őriszentpéter)

## Famuloj 
En Őriszentpéter naskiĝis kuracisto Endre Grastyán.

## Komunumoj de Sankta Petro en Hungara reĝlando 
Pro grandeco de la tabelo vidu la ceterajn komunumojn en Transilvanio: Barcaszentpéter!

== Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando ==
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Oriszentpéter
Szalafő

eta|555ra|centre|Panoramo en Szalafő
**Szalafő** [salafo] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. La loknomo estas varianta formo de Zala, la rivero apude fontas.
[eta|Malnova domo, nun [Monumento historia en Szalafő]]

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9942
* Areo: 27 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 230

## Historio 
La alvenintaj hungaroj en 895 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el sporadaj bienoj. Ĉiu bieno konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo.

Ĉi tie venkis en 1319 Karolo la 1-a (Hungario) soldatojn de familio **Kőszegi**, kiuj ne rekonis lin reĝo. Dum la historio la limgardado estis sukcesa, la turkoj nur rabadis, sed ne okupis la regionon. La vilaĝo situas ĉe la landlimo de Slovenio, havas flankovojojn al Szentgotthárd kaj Őriszentpéter.

En 1919 la komunumo trovis sin ĉe la nova limo de **SHS** (serba-kroata-slovena unio). Post 1945 la **fer-kurteno** estis ne tro for, krome ankaŭ la jugoslavia limo estis forte kontrolita. La tero ne estis konvena por agraraj produktoj, estis ankaŭ bestbredado kaj arbarkulturo.

Nuntempe Szalafő estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság, havas viglan fremdultrafikon. En la komunumo funkcias subĉiela muzeo, kiu prezentas popolan konstruadon de domoj, krome estas kalvinana preĝejo. En Szalafő migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Szalafő naskiĝis skulptisto Zoltán Olcsai-Kiss

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Őrimagyarósd

**Őrimagyarósd** [Orimadjaroŝd] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|Luterana preĝejo en Őrimagyarósd

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9933
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 250

## Situo 
Őrimagyarósd havas flankovojojn al pluraj direktoj. Körmend troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *"Monorosd"*. Dum la kontraŭturkaj bataloj la kastelo trakonstruiĝis fortikaĵo, nuntempe restis ruinoj. La komunumo sekvas la luteranan religion, la preĝejo konstruiĝis en 1871. Apud la vilaĝo estas artefarita lago nomata Vadása [vadAŝa], ofte vizitata de ripozuloj, turistoj.

La vilaĝo kaj la lago estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság. En Őrimagyarósd migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Őrimagyarósd naskiĝis lingvisto László Bachát.

== Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando ==
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
San Antonio de Padua

**San Antonio de Padua** (kutime nomita **Padua**) estas argentina urbo, situanta en la Bonaera Provinco. Ĝi kompreneble havas sian nomon laŭ la kristana sanktulo en Esperanto nomata sankta Antonio de Padovo.

San Antonio de Padua troviĝas 29 km for de Bonaero, ĉefurbo de Argentino.
* **Koordinatoj:** 
*Loĝantaro = 
*Loĝdenseco =  hab./km²

## Vidu ankaŭ 
* San Antonio de Padua (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  () 


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Bajánsenye

**Bajánsenye** [bajanŝenje] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas, en subregiono de Őriszentpéter.

Bajánsenye konsistas el 4 iamaj vilaĝoj: **Bajánháza**, **Senyeháza**, **Dávidháza**, **Kotormány**, kiuj unuiĝis en du manovroj, en 1939 kaj 1950. La lasta vilaĝo estas turkdevana, ja la hungaroj ankaŭ turkaj tribetoj alvenis. La aliaj estas hungaraj nomoj.

## Historio 
La alvenintaj hungaroj en 895 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el sporadaj farmoj. Ĉiu farmo konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo. La tataroj kaj la turkoj ne povis detrui tiujn vilaĝojn.

La vilaĝo estas trapasejo kaj fervoje, kaj voje al Slovenio. Apud la komunumo estas artefarita fiŝlago. En la komunumo estas katolika kaj luterana preĝejoj. En la alia flanko de la landlimo estas Hodoš, kun kiu estas frataj kontaktoj.

Kaj en Bajánsenye, kaj en Hodoŝ nuntempe nuliĝis la historiaj farmoj, tamen estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Hodiaŭ, Jupitero

***Hoy, Júpiter*** (Hodiaŭ, Jupitero) estis hispanlingva romano verkita de Luis Landero. Kiam oni publikis ĝin en 2007, Landero ne estis verkinta iun verkon post 5 jaroj ekde la apero de *El guitarrista* (La gitaristo) en 2002. En tiu ĉi romano oni priskribas la paralelajn vivojn de du ĉefroluloj. Unuflanke jen Dámaso, kiu post malagrabla infaneco en familio kie la patro tro postuklis de li, envenas en malsatego kaj venĝodeziro kontraŭ la ŝajna kulpulo de tiu peniga ekzistado, iu entrudulo kiu laŭ la opinio de Dámaso ŝtelis lian familion, la patron, la fratinon kaj eĉ la patrinon, la heredaĵon kaj eĉ la trankvilecon kaj spiriton. Aliflanke, Tomás, instruisto en mezlernejo pri Lingvo kaj Literaturo, malkaŝas sian amon por junulino, sia lernantino, 16-jaraĝa kiu ŝanĝos lian vivon.

Se konsideri la propran biografion de Luis Landero, facile oni komprenas ke almenaŭ la etosoj -se ne la karakteroj mem- de ambaŭ ĉefroluloj koincidas kun la siaj propraj. **Dámaso** estas infano de malriĉa kamparana familio de kamparana regiono Ekstremaduro, kiel li mem kaj kiu devos elmigri serĉe de pli favoraj vivkondiĉoj kaj ekonomie kaj personvive kaj perlabori sian vivon danke al sinsekvo de diversaj laborpostenoj. **Tomás** estas junulo kiu vivas por literaturo kiu trovas laborpostenon por instrui ĝin en mezlernejo, kiel Landero mem. Lingvaj (kaj sone kaj skribe) koincidoj inter ambaŭ nomostas kompreneble simplaj koincidoj. La pli literaturaj kondiĉoj de ambaŭ roluloj, nome la malsatego de Dámaso kaj la ama vivo de Tomás unue kun sia edzino kaj poste kun sia amatino, oni povas supozi, ke temas pri literaturaj inventaĵoj.

La jam antaŭ sperto de Landero unue kiel instruisto pri literaturo kaj poste kiel romanisto permesas al li perlabori bone konstruitan romanon kun **paralela strukturo** laŭ kiu antaŭeniras ambaŭ vivoj, sed permesante la leganton diveni aŭ imagi kia estos la fina renkonto de tiuj ŝajnaj paralelaj linioj. Krome la **stilo** brilas per rimedoj tradiciaj kaj eĉ cervanteskaj (ankaŭ aliaj verkoj de Landero fingromontras al Cervantes), kiel ironio, amplifikado, kontrastoj, ktp.

## Referencoj 
Kategorio:Verkoj el la hispanlingva literaturo
Kategorio:Libroj de Luis Landero
Le Cinquième Élément

***Le Cinquième Élément***, aŭ  (**La kvina elemento**) estas franca filmo de Luc Besson, aperinta en 1997.

## Rakonto 
Egiptio, 1914. Du serĉantoj malkovras la ekziston, krom akvo, aero, tero kaj fajro, de kvina elemento, kiu sola povos savi la mondon. Tiu sekreto estas protektata de Mondoshawan, estaĵoj venintaj el alia galaksio, kiuj foriras kun la promeso reveni tricent jarojn poste, kiam Malbono denove alvenos.

Tri jarcentojn poste, en nov-jorka megalopolo, la prezidento kaj ties ĉefa stabo donas maksimuman alarmon pro alproksimiĝo de giganta fajro-bulo, kiu estas detruonta la planedon. Unu el la konsilantoj, pastro Cornelius, tiama terana gardanto de la sekreto, konfirmas, ke la sola rimedo estas posedata de la Mondoshawan. Sed ilia veturilo estas detruita de Mangalores. Tie postvivas embria maso, kiu prenita de militistoj transformiĝas en belegan rufan junan virinon, Leeloo (*Leeloo Mina Lekatariba Laminatcha Ekbat D Sebat*). Timigita, ŝi eskapas el la stabejo antaŭ ol fali sur la taksion de Korben Dallas, kiu veturas en la aera spaco de la civito, kiel ĉiuj aliaj multnombraj veturiloj. Defendante ŝian kaŭzon, Korben, eks-agento de sekurecaj fortoj, helpas ŝin forkuri de ŝiaj postsekvantoj kaj kondukas ŝin al pastro Cornelius, kiu rekonas ŝin kiel… la kvinan elementon. Ili devos triope retrovi kofron entenantan kvar ŝtonojn, kiuj estis forrabitaj de la hidaj Mangalores je la nomo de la potenca Zorg, servisto de Malbono.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Le Cinquième Élément*
* Angla titolo: *The Fifth Element*
* Reĝisoro: Luc Besson
* Scenaro: Luc Besson kaj Robert Mark Kamen
* Produktoro: Patrice Ledoux por Gaumont
* Muziko: Éric Serra
* Filmita en la angla
* Filmo por ĉiaj spektantoj en Francio; PG-13 por MPAA (Motion Picture Association of America)

## Rolularo 
* Bruce Willis: Majoro Korben Dallas
* Maïwenn Le Besco: Plavalaguna
* Gary Oldman: Jean-Baptiste Emanuel Zorg
* Ian Holm: Pastro Vito Cornelius
* Milla Jovovich: Leeloo
* Chris Tucker: DĴ Ruby Rhod
* Luke Perry: Billy
* Brion James: Generalo Munro

## Pri la filmo 
* Luc Besson atentis, ke la filmo estu de franca nacieco koncerne plurajn kriteriojn de elekto, tiel koncerne la financan parton, kiun Gaumont plene respondecis, kiel koncerne la elekton de francoj ĉe respondecaj teĥnikaj postenoj (foto, muziko, muntado, ktp.) konsiderataj por César aŭ Oskaroj. Tiu kategoriigo ebligas al la filmo ricevi mon-helpon de CNC (Centre national de la cinématographie).

## Rekompencoj 
* César por plej bona reĝisoro 1998: Luc Besson
* César por plej bona foto 1998: Thierry Arbogast
* César por plej bona dekoro 1998: Dan Weil
* BAFTA por plej bonaj trukoj 1998: Mark Stetson, Karen E. Goulekas, Nick Allder, Neil Corbould kaj Nick Dudman

## Eksteraj ligiloj 
* IMDB-slipo
* Fotoj de la filmo
* subtitoloj en Esperanto 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Kategorio:Sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Aventuraj filmoj
Kategorio:Kosma opero
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Luc Besson
Kercaszomor

**Kercaszomor** [kercasomor] estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|La kalvinana kampanileto en Szomoróc
eta|La kalvinana kirko en Szomoróc

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9945
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 220
* Telefonkodo: 94

## Situo 
Kercaszomor situas ĉe la landlimo de Slovenio laŭ flankovojo. En la proksimeco estas Bajánsenye.

## Historio 
La alvenintaj hungaroj en 896 trovis tie montetojn, deklivojn. La tuta regiono iĝis limgardejo, sentinelserio. Ĉi tie la vilaĝoj konsistis ne el apudaj domoj, sed el sporadaj bienoj. Ĉiu bieno konstruiĝis sur montetopintojn. La loĝdomo, stalo kaj ceteraj konstruaĵoj formis kvadraton, tiel la loko estis defendebla. Tiu sistemo en Hungario troviĝas nur ĉi tie en la ĉirkaŭaĵo.

Dum la historio estis du vilaĝoj: **Kerca** kaj **Szomoróc**, kiuj unuiĝis en 1940 sub la nomo **Kercaszomor**.

En 1919 la Szomoróc trovis sin ĉe la nova limo de **SHS** (serba-kroata-slovena unio). La slovenoj senjure okupis la komunumon. La loĝantaro ribelis, sed la soldatoj draste faris ordon. La vilaĝo en 1922 revenis al Hungario. Post 1945 la **fer-kurteno** estis ne tro for, krome ankaŭ la jugoslavia limo estis forte kontrolita.

En Kercaszomor kalvinana kaj romkatolika preĝejoj funkcias. La komunumo estas parto de Nacia Parko **Őrség** kaj Hanság. En Kercaszomor migra poŝto servas.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Velemér

**Velemér** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|maldekstre|Mezepoka kirko en Velemér
eta|Panoramo de Velemér

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 9946
* Telefonkodo: 94

## Situo 
Velemér situas ĉe la landlimo de Slovenio, havas flankovojojn al Lenti kaj Őriszentpéter.

## Historio 
En 1919 la komunumo trovis sin ĉe la nova limo de **SHS** (serba-kroata-slovena unio). Post 1945 la jugoslavia limo estis forte kontrolita, la vilaĝo apartenis al la limo kaj ne evoluis.

## Vidindaĵoj 
Nuntempe Velemér estas konata pri romanika mezepoka etpreĝejo nome Kirko Sankta Triunuo, kiu estas sola apud la arbaro. Dum la historio la domoj konstruiĝis pli kaj pli fore de la preĝejo, kiu nuntempe estas apenaŭ uzata. La alia vidindaĵo estas la **ceramikfarado**, kiu estas vizitebla.

En Velemér migra poŝto servas.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Kerkáskápolna

**Kerkáskápolna** [kerkAŝkApolna] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. En la loknomo kápolna signifas: kapelo.
eta|Kerkáskápolna laŭ runa skribo

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9944
* Telefonkodo: 94
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 100

## Situo 
La vilaĝo havas flankovojojn al la proksimaj Bajánsenye, Őriszentpéter kaj Nagyrákos. Körmend troviĝas 37, Szombathely 62, Budapeŝto 255 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1428.

En Kerkáskápolna migra poŝto servas.

== Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Szatta

**Szatta** [sata] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|maldekstre|150ra|Blazono de Szatta
eta|Vilaĝdomo de Szatta
eta|Pejzaĝo apud Szatta

## Bazaj informoj 
* Areo: 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 70
* Poŝtkodo: 9938
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 46°47′58″N 16°28'46″E

## Situo 
La vilaĝo longe havis sakovojon el Nagyrákos, nuntempe la vojo jam plue iras al Kerkafalva. Őriszentpéter troviĝas 8, Lenti 24, Szentgotthárd 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1389 laŭ tiama hungara ortografio *"Zatha"*.

La loĝantaro okupiĝas pri bestobredado kaj forstumado. Vilaĝservoj estas interretejo, junulara klubo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
La komunumo apartenas al **Nacia parko Őrség (kaj Hanság)**, kiu estas vizitenda.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas