open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Troilo

**Troilo**, **Trojlo**, **Troilos** aŭ **Trojlos** (en antikva greka: Τρωΐλος, translit. Troïlos; en Latino: Troilus) estas legenda rolulo asocia kun la historio de la Troja Milito. La unua survivanta referenco al li estas en la verko de Homero nome Iliado, kiu laŭ kelkaj fakuloj estis fakte komponita de bardoj kaj kantita fine de la 9a aŭ en la 8a jarcento a.K.[alt=A helmeted figure emerges from behind a fountain, topped with two lions. That is being approached from the other side by an unarmoured rider. Below the horse is a setting sun. Painted underneath this scene are trees shown in different seasons of the year.|eta|350ra|dekstra|Aĥilo (maldekstre) embuskas Troilon (ĉevalrajde, dekstre). [Etruska arto|Etruska fresko, Tombo de la bovoj, Tarquinia, 530–520 a.K.]]En Greka mitologio, Troilo estas juna Troja princo, unu el la filoj de la reĝo Priamo (aŭ de Apolono) kaj Hekabo. Profetaĵoj ligis la faton de Troilo al tiu de Trojo kaj tiele li estis embuskita kaj murdita de Aĥilo. Sofoklo estis unu el la verkistoj kiuj rakontis tiun historion. Ĝi estis populara temo ankaŭ inter artistoj tiame. Antikvaj verkistoj traktia Troilon kiel la epitomon de mortinta filo plorita de siaj gepatroj. Li estis rigardita ankaŭ kiel modelo de junmaskla beleco.

En la versioj de la okcidenteŭropa Mezepoko kaj Renesanco de la legendo, Troilo estas la plej juna el la kvin legitimaj filoj de la reĝo Priamo kun Hekabo. Spite sian junecon li estas unu el la ĉefaj militestroj de la Troja Milito. Li mortas en batalo kontraŭ Aĥilo. En populara aldono al la historio, originita en la 12a jarcento, Troilo enamiĝas kun Kresido, kies patro estis dizertinta al la Grekoj. Kresido promesas ĉiamdaŭran amon, sed kiam ŝi estis sendita al la grekoj kiel parto de interŝanĝo de otaĝoj, ŝi tuj kuniĝas al la greka heroa militisto Diomedo.

Geoffrey Chaucer kaj Shakespeare estas inter la aŭtoroj kiuj verkis rakontojn de la historio de Troilo kaj Kresido. Ene de la mezepoka tradicio, Troilo estis konsiderata kiel modelo de la fidela korteza amanto kaj ankaŭ de la virta pagana kavaliro. Kiam la modo de la korteza amo fadis, lia fato estis rigardita malpli simpatie.

## Vidu ankaŭ
* Trojlo kaj Kresida de Shakespeare

## Notoj 
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Roluloj de Shakespeare
Kategorio:Trojanoj
Kategorio:Homoj de la Troja milito
Kategorio:Geoffrey Chaucer
Kategorio:Pedofilio en mitologio
Kategorio:Princoj en la helena mitologio
Kategorio:Idaro de Apolono
Kategorio:Poeziaj roluloj
Kalia krotonato

**Kalia krotonato** aŭ **C4H5KO2** estas kalia organika salo de krotonata acido uzata en polimerizaj reakcioj kaj en aliaj organikaj sintezoj. Ĝi estas blanka solidaĵo kun milda baza karaktero en akva solvaĵo. Krotonato de kalio estas geometria izomero de du aliaj saloj: izokrotonato de kalio kaj metakrilato de kalio.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de krotonata acido kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *krotonata anhidrido* kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de krotonata acido kaj kalia karbonato:

### Sintezo 4 
* Preparado per traktado de *kalia etoksido* kaj etila krotonato:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de alila krotonato kaj kalia formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter krotonata acido kaj kalia benzoato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila krotonato kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *kalia krotonato*:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun sulfata acido:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun vinila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *kalia krotonato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Vidu ankaŭ 
* Krotonato

## Literaturo 
* ChemSrc
* New Trends in Green Chemistry
* Current Organic Chemistry
* Organometallic Compounds
* Journal of the Chemical Society
* Advances in Asymmetric Synthesis

## Referencoj 
krotonato
Kalia sorbato

**Kalia sorbato** aŭ **C6H7KO2** estas organika kalia salo de sorbata acido, senkoloraj aŭ blankaj kristaloj tre solveblaj en akvo, uzataj kiel konservaĵoj en la fabrikado de nutraĵoj, vinoj kaj personzorgaj produktaĵoj. Kvankam sorbata acido nature okazas en kelkaj beroj, verdire la tuta monda produktado de sorbatoj, el kiuj sorbato de kalio estas derivata, estas sinteze manufakturita.

La antimikrobaj proprecoj de la sorbata acido estis unue malkovrita en la jardeko 1940. Tamen, la komponaĵo ĝustadire estis izolita jam en 1859, en Londono, de la germana kemiisto August Wilhelm von Hofmann (1818-1892), el la beroj de la sorbus americanus per reakcio kun alkalo. Tamen, la strukturo de la komponaĵo estis nur klarigita en la periodo 1870-1890 . Finfine, ĝi estis unue sintezita de germana kemiisto Oscar Gustav Doebner (1850–1907) en 1900.

Sorbata acido kaj kalia sorbato estas la formoj plej vaste uzataj en ligno-konservado. Ili estas komerce gravaj en la konservado de besto-nutraĵoj, kosmetikaĵoj, farmaciaĵoj kaj en aliaj industri-aplikoj. En kelkaj produktoj, sorbatoj kaj benzoatoj provizas pli efikan protektadon kontraŭ pli vastan variecon de mikroorganismoj, malgraŭ la flankefikoj. Sorbatoj reduktas la malbonagadon kiujn la aero, fungoj, bakterioj kaj fermentoj povas kaŭzi.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Sorbato de kalio sintezeblas ekde reakcio inter sorbata acido kaj kaŭstika kalio:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Sorbato de kalio reakcias kun acetata acido estigante sorbatan acidon kaj kalian acetaton

## Literaturo 
* Iowa State University
* Wiley Online Library
* Journal of Food Protection
* Chemicalland21
* SaveOnCitric 
* Texas Natural Supply 

## Referencoj 
sorbato
Kategorio:Sorbatoj
Odesa Soveta Respubliko

**Odesa Soveta Respubliko** estis sovetia respubliko, parto de RSFSR. Ĝi ekzistis de la  ĝis la .

## Odeso en la enlanda milito 
## Ribelo 
## Interna politiko 
## Militoj 
De februaro 1918 la Odesa Soveta Respubliko luktis kontraŭ la rumanaj trupoj en Besarabio kaj de marto kontraŭ la aŭstri-germanaj trupoj. La 13-an de marto 1918 ĝi estis okupita kaj malestablita fare de tiuj lastaj.

## Gvidantoj 
Kategorio:Historio de Odeso
Kategorio:Historio de Ĉednestrio
Kategorio:Sovetaj respublikoj
Kategorio:Landoj devenantaj de la Rusia Imperio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918
Kalia salikato

**Kalia salikato** aŭ **C6H4OHCOOK** estas kalia organika salo de la salikata acido, blanka akvo-solvebla solidaĵo, uzata en farmaciaĵoj kiel kontraŭdolorilo kaj en la traktado de kardiopatioj. Salikata acido estas nature trovata en la ŝelo de la blankaj salikoj kaj en la folioj de la Gaultheria kaj ankaŭ povas esti sinteze preparata. 

Ĝi posedas bakterihaltigan, fungicidan kaj keratolizan proprecojn. Ĝiaj saloj estas indikitaj kiel kontraŭdoloriloj. 

Kvankam salikatoj estas vaste uzataj en klinika medicino, ili povas kaŭzi gastrointestajn streĉojn. Aliaj limigoj kuŝas en la malstabileco de la salikataj derivaĵoj en akva medio. Tiamaniere ke, acetilsalikata acido, kiu estas malstabila en akvaj solvaĵoj, limigas ĝian uzon al anhidraj preparaĵoj, kaj do ne povas enkorporiĝi en dezireblaj akvaj solvaĵoj por pediatriaj uzoj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado ekde fenolo kaj kalia hidroksido sekvata per karboksiligo de la kalia fenoksido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* En akva medio, salikato de kalio malkomponiĝas en fenolo, kalia karbonato kaj oksigeno:

## Vidu ankaŭ
* Salikatoj

## Literaturo
* Collection of Czechoslovak Chemical Comunications
* Betaine salicylates preparation
* Journal of the Chemical Society
* Intermediates for Organic Synthesis
* The Salicylate Handbook
* Small Animal Critical Care Medicine

## Referencoj
salikato
Kategorio:Salikatoj
Kalia laktato

**Kalia laktato** aŭ **C3H5KO3** estas organika kalia salo de laktata acido sintezata per kompleta neŭtraligo. Ĝi estas nature produktata de vivaj organismoj kiel flankprodukoto de la glukoza fermentado. Laktato de kalio estas sekura konservaĵo kun alta kapableco je akvo-absorbeco krom bufrigaj proprecoj por nutraĵoj kaj personzorgaj aplikoj.

## Proprecoj 
Kiel nova alternativo al natria laktato, ĝi resumas la zorgojn de la sanorganizacioj kaj konsumantoj rilate al reduktado de natria ingestado. Laktato de kalio estas blanka aŭ flaveca higroskopa solidaĵo, preskaŭ senodora kun milda salgusto. Ĝia solvaĵo estas stabila sub normalaj kondiĉoj pri enstorigo. Laktato de kalio estas ne toksa (kvankam kelkuloj povas esti alergiaj) al homoj kaj al vivmedio kaj estas tre biodegradiga.

Laktato de kalio estas uzata kiel humidiga kaj gusto-plibonigagento en viandaj kaj birdaj produktoj, kaj ekzistas kreskanta evidenteco pri la antimikrobaj proprecoj de tiu salo. Kalia kaj kalcia laktatoj estas egale efikaj en kresko-kontrolado de aerobaj kaj anaerobaj organismoj, kaj la antibotulinaj aktivecoj de la laktata anjono jam estis starigitaj, kvankam la specifa agado de la laktatoj sur la mikrobaj ĉeloj ne estas glate klarigitaj.

Nenia intraĉela pH malaltiga efiko estis elmontrita, kaj la raportite etaj malpliigoj en akva medio ŝajne estas nesufiĉaj por klarigi la efikon. Aliaj klarigoj estis proponataj sed ne konfirmitaj. Kvankam laktatoj laŭŝajne estas bakterionuligaj, ilia kapableco je kontrolo de la difektoj kaŭzataj de patogenaj bakterioj sur freŝaj kaj procezitaj viandoj favorigas ĝian uzon, ĉefe rilate al fridigitaj viandaĵoj kombinitaj kun aliaj mikrobaj inhibantoj.

Laktata acido estas unu el la plej vaste distribuataj acidoj en la naturo, kaj kune kun la acetata acido ĝi estas grandkvante uzata kiel konservanto. La nutro-grada acido estas produktata per kontrolita fermentigo de rafinita saĥarozo aŭ aliaj karbohidrataj fontoj. La komponaĵo estas purigita konvertante ĝin al kristala kalcian laktaton, kiu tiam estas traktata kun sulfata acido por doni solvaĵoj de pura acido. Laktata acido estas ankaŭ sinteze manufakturita per hidrolizo de la *laktonitrilo*.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de laktato de kalio per traktado de la propionata acido kun bromo formante la *2-bromo-propionatan acidon*:

* Poste, oni interagas la 2-bromo-propionatan acidon kun kalia hidroksido formante la laktatan acidon:

* Fine, oni neŭtraligas la produktitan acidon kun egala molmaso de kalia hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Laktato de kalio reakcias kun *bromo-etano* por doni *laktaton de etilo*:

## Vidu ankaŭ 
* Laktatoj

## Literaturo 
* Watermark Silverchair
* Chemical Book
* Jungbunzlauer 
* Beyond Pesticides
* Lactates—Advances in Research and Application
* Essential Guide to Food Additives

## Referencoj 
laktato
Kategorio:Laktatoj
Kalia maleato

**Kalia maleato** aŭ **C4H2K2O4** estas organika kalia salo de maleata acido, kemia substanco nature trovata en multaj fruktoj kaj vegetaloj kun antiokidigaj proprecoj. Ĝi ekzistas en du izomeraj formuloj de la cis-trans butenoduata acido, kvankam la trans-izomero estas konata kiel derivaĵo de fumarata acido. Ĝi estas ĉefe uzata kiel antaŭanto de la fumarata izomero, ĉar la maleata formo havas tre malmultaj aplikojn.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Maleata acido reakcias kun kalia hidroksido por formi *maleaton de kalio*:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Maleato de kalio reakcias kun *bromo-etano* por estigi *maleaton de duetilo*.

## Literaturo
* EPA United States Environmental Protection Agency 
* Chemical Book
* Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis
* Handbook of Microbiological Media

## Referencoj
maleato
Kategorio:Maleatoj
Houdan (stacidomo)

**Houdan** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Houdan, en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio N de Transilien.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Cyr - Surdon (395000).

## Interkonektoj 
*  Transdev Houdan 9 60 65 67
*  Rémi 87
*  Houdan - Montfort

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien N
* Stacidomoj de Transilien
* Houdan

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Houdan
Robert Campbell (pelt-negocisto)

**Robert Campbell** (naskiĝis la 21-an de februaro 1808, mortis la 9-an de majo 1894) estis esploristo kaj pelt-negocisto por la Kompanio de la Hudsona Golfo. Li esploris grandan parton de la suda Jukonio kaj norda Brita Kolumbio. Li establis la mallongdaŭran Pozicion de la Lago Dease, kaj en 1838 li estis la unua eŭropano kiu atingis la riveron Stikine supersekaĵe. Li establis la Fortikaĵon Frances, Jukonio, sur la Lago Frances en la baseno de la rivero Liard. En 1840 li transiris el la lago Frances al la rivero Pelly, fariĝis la unua eŭropano kiu esploris la supran basenon de la Rivero Jukono. Li establis la Fortikaĵon Selkirk, Jukonio, ĉe la kuplilo de la riveroj Jukono kaj Pelly.

La Aŭtovojo Robert Campbell en Jukonio estas nomita laŭ Campbell.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe la *Dictionary of Canadian Biography Online*

Kategorio:Esploristoj de Brita Kolumbio
Kategorio:Kanadaj peltnegocistoj
41213 Mimoun

'*41213 *Mimoun'''* estas tre malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la franca amatora astronomo Michel Bœuf elde la observatorio de *Les Tardieux'', proksime de Martigues (Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca longdistanca vetkuristo Alain Mimoun (1921–2013), maratona ĉampiono en la Somera Olimpiko 1956 de Melburno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Michel Bœuf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(41223) 1999 XD16

**(41223) 1999 XD16** estas nerapide rotancianta marsrenkonta asteroido en orbita resonanco 1:7 kun Venuso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde Observatorio de Monto Lemmon.

## Orbito 
Ĝia orbito ekstere kaj malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝiaj marsa MOID estas 0,269683 AU (40,344 milionoj da km).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kalia malonato

**Kalia malonato** aŭ **C3H2K2O4** estas organika kalia salo de malonata acido, kemia substanco trovata en naturo kun antioksidigaj proprecoj. Kune kun kalia malikato kaj kalia maleato, malonato de kalio ekzistas en pomoj kaj aliaj plantoj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per interagado de malonata acido kun kalia hidroksido:

### Sintezo 2
* Malonato de kalio estiĝas per interagado de la kalia kloroacetato kun kalia cianido formante *cianoacetaton de kalio* kaj kalia klorido:

* Poste, cianoacetato de kalio reakcias kun kalia klorido por formi *malonaton de kalio*, kloron, kalian cianidon kaj hidrazinon:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Malonato de kalio reakcias kun *bromo-etano* por estigi *duetil-malonaton*:

## Literaturo
* Process for preparing potassium monoethyl malonate
* Organic Sintheses
* Competition Science Vision

malonato
Kategorio:Malonatoj
(41268) 1999 XO64

**(41268) 1999 XO64** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas en la tiel nomata « Greka Tendaro »; tie estas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
The Romaunt of the Rose

eta|Paĝo el kopio (ĉ. 1440).
***The Romaunt of the Rose*** (nome la *Romaunt*) estas parta traduko en meza angla de la franca alegoria poemo, nome Roman de la Rose (la *Roman*). Origine konsiderita verko de Chaucer, la *Romaunt* inspiris polemikon inter fakuloj de la 19a jarcento kiam oni trovis partojn de la teksto kiel diferencaj laŭ stilo el la aliaj verkoj de Chaucer. Oni trovis ankaŭ, ke la teksto enhavas tri diferencajn fragmentojn de traduko. Kune, la fragmentoj — A, B, kaj C - havigas tradukon de proksimume unu triono de *Le Roman*.

Estas malmulta dubo, ke Chaucer ja tradukis *Le Roman de la Rose* sub la titolo *The Romaunt of the Rose*: en *The Legend of Good Women* (La legendo de la bonaj virinoj), la rakontanto, Chaucer, deklaras tion. La demando estas ĉu la survivinta teksto estas la sama kiun Chaucer verkis. La aŭtoreca demando estis temo de esplorado kaj polemiko. Tiel la diskuto pri la *Romaunt* aliris al lingvistiko pli ol al literatura analizo.

Fakuloj nuntempe ĝenerale interkonsentas, ke nur la fragmento A estas atribuebla al Chaucer, kvankam la fragmento C ege similas al la stilo de Chaucer en lingvo kaj formo. La fragmento C diferencas ĉefe laŭ la vojo kiel la rimoj estas konstruitaj. Kaj kie fragmentoj A kaj C aliras al la Londona dialekto de la 1370-aj jaroj, la fragmento B enhavas formojn karakterajn de norda dialekto.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Rosalyn Rossignol, Critical Companion to Chaucer: A Literary Reference to His Life and Work (Infobase Publishing, 2006)
* Christopher Canon, The Making of Chaucer's English: A Study of Words (Cambridge University Press, 1998)

Kategorio:Verkoj de Geoffrey Chaucer
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Anglaj poemoj
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
(41278) 1999 XA90

**(41278) 1999 XA90** estas granda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo. Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Guillaume de Lorris

**Guillaume de Lorris** aŭ **Vilhelmo de Lorris** (ĉ. 1200-ĉ. 1240) estis franca fakulo kaj poeto el Lorris. Li estis la aŭtoro de la unua sekcio de la *Roman de la Rose*. Oni konas malmulte pri li, krom ke li verkis la plej frua parto de la poemo ĉirkaŭ 1230, kaj ke la verko estis kompletigita kvardek jarojn poste fare de Jean de Meun.

La poemo de Lorris estis tradukita en mezangla verso fare de Chaucer, kaj en modernangla verso fare de Frederick Startridge Ellis.
eta|upright=0.8|*Roman de la Rose* (eld. 1914).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Roman de la Rose Digital Library
* *Roman de la Rose* El Rare Book and Special Collections Division ĉe la Kongresa Biblioteko
* *Cest le Romant de la rose * El Rare Book and Special Collections Division ĉe la Kongresa Biblioteko
* *Roman de la rose* at Somni

Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Francaj fantastaj verkistoj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kalvinana preĝejo (Székesfehérvár)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Székesfehérvár. En la urbo ĝi estas konata internurba aŭ malnova preĝejo por distingi pri la alia kalvinana preĝejo.

## Historio 
En la 16-a jarcento la reformacio ankaŭ en Székesfehérvár disetendiĝis, sed en la sekva jarcento la kontraŭreformacio nuligis la reformaciulojn, poste en la urbon rajtis loĝi nur katolikoj. (La urbo estis katolika diocezo.) Nur en 1824 renaskiĝis la kalvinista grupo kiel filio de Sárszentmihály, baldaŭ en 1840 ĝi memstariĝis. La kalvinanoj aĉetis konvenan lokon por preĝejo, kiu estis konstruita inter 1829 kaj 1837. En 1843 pro granda incendio la kirko bruldetruiĝis, sed en la sekva jaro ĝi estis riparita. En 1877 alvenis la orgeno. Inter 1906-1908 la turo estis plialtigita. En 1932 oni konstruis interne ferbetonan galerion. Dum la 2-a mondmilito bombatako faris domaĝojn, la renoviĝo okazis en 1947, denove en 1966, fine en 2012.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro, sed iome apude estas la paroĥo kaj la kalvinana bazlernejo. La fasado estas simetria, plej supre la kvadrata turo altiĝas. 

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

Székesfehérvár, református templom, 2013.jpg|Fasado
Fehérvár ref 03.jpg|Predikejo
Reformed Church. Carved wooden gate. Listed ID 3906 Late-classical, built in 1844.- 18, Széchenyi St., Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|Ligna korta pordo

Szekesfehérvár
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Székesfehérvár
Kalia malikato

**Kalia malikato** aŭ **C4H4K2O5** estas organika kalia salo de malikata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo nature trovata en fruktoj kaj vegetaloj.

Kiel nutro-suplemento, malikato de kalio estas uzata kiel acida reguliganto aŭ acidiganto por uzoj en enujigataj vegetaloj, supoj, saŭcoj kaj trinkaĵoj. Ĝi same agas kiel antioksidiganto kaj kiel nutro-gustigilo. Malikato de kalio estas grava komponaĵo en la transportado de nitratoj ekde planto-radikoj al la foliaro de la planto.

Kalia malikato estas la salo kiu transportas de la foliaro al la radikoj. Ĉe la radikoj, kalia malikato oksidiĝas al kalia karbonato, poste ĝi konvertiĝas al kalia nitrato de la sojlo kaj reenkondukita en la foliaron.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Malikata acido reakcias kun kalia hidroksido por doni malikaton de kalio:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Malikato de kalio reakcias kun *barita akvo* por estigi *malikaton de bario* kaj kalian hidroksidon:

## Literaturo
* Food Additives in Europe 2000
* Malates
* Plant Biochemistry
* Nutrition: A Beginner's Guide
* Molecular Biology & Biotechnology of the Grapevine
* Nutrition: A Beginner's Guide

malikato
Kategorio:Malikatoj
Tacoignières - Richebourg (stacidomo)

**Tacoignières - Richebourg** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Tacoignières, apud Richebourg, en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio N de Transilien.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Cyr - Surdon (395000).

## Interkonektoj 
*  Transdev Houdan 38 48 67

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien N
* Stacidomoj de Transilien
* Richebourg (Yvelines)
* Tacoignières

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Richebourg (Yvelines)
Kategorio:Tacoignières
György Fürtös

**György Fürtös** [djordj furtoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fürtös György** estis hungara ceramikisto.
eta|Hexe fare de György Fürtös videbla en Pécs
György Fürtös  naskiĝis la  en Pécs, li mortis la  (laŭ alia informo la mortotago estas la 5-a) en Pécs.

## Biografio 
György Fürtös abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝton, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1962. Liaj plej gravaj instruistoj estis Miklós Borsos, Árpád Csekovszky, Gyula Illés kaj András Dózsa-Farkas. Inter 1962-1997 li laboris en porcelana uzino en sia naskiĝurbo. Inter 1971-1980 li respondecis pri ornamproduktaĵoj. Li ricevis premiojn inter 1963-1998.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Pécs (1964, 1969, 1975,1984, 1999)
* Arthalo Budapeŝto (1973)
* Marcali, Nagyatád (1980)
* Zalaegerszeg (1983)
* Miskolc (1992)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Pécs (1969, 1970, 1978, 1982, 1989)
* Budapeŝto (1969, 1984, 1996)
* Prago, Varsovio (1972)

## Elektitaj artaĵoj 

Kaposvár Zsolnay ivókút Fürtös.JPG|ornamputo en Pécs
Kaposvár Zsolnay ivókút részlet.JPG|parto de ornamputo en Pécs
Radisson Blu Béke Hotel. 'Lady on balcony' by György Fürtös (1985). - Budapest.JPG|Virino en balkono
CeramicOrnament Hotel Miskolc.jpg|Domornamaĵoj en Miskolc
Zsolnay ornament well by György Fürtös. - Budapest District I.JPG|Ornamskulptaĵo en Budapeŝto

## Elektitaj disĉiploj 
* Tamás Soltra E.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ceramikistoj
A Treatise on the Astrolabe

[eta|La tiel nomita Astrolabo de Chaucer datita de 1326, simila al tiu kiun Chaucer priskribis, [Brita Muzeo.]]
***A Treatise on the Astrolabe*** (**Traktaĵo pri astrolabo**) estas mezepoka instrukcia gvidlibro pri la funkciado de la astrolabo de Geoffrey Chaucer. Ĝi elstaras ĉar estis verkita en prozo, en angla, kaj priskribas sciencan ilon.

La *Treatise* estas konsiderata "la plej antikva verko en angla verkita pri ellaborita scienca ilo". Ĝi estis admirita pro sia klareco por klarigi malfacilajn konceptojn — kvankam modernaj legantoj kiuj ne havas veran astrolabon povas trovi la detalojn de astrolabo malfacile kompreneblaj. Robinson kredas, ke ĝi indikas, ke se Chaucer estus verkinta pli libere komponitan prozon, ĝi estus estinta supera al liaj tradukoj de Boecio kaj de *The Tale of Melibee*.[2]

## Notoj 
## Bibliografio 
* Gunther, R T (1929), "Chaucer and Messahalla on the Astrolabe", Early Science in Oxford, Vol 5 quoted by Robinson 1983, p. 545
* Laird, Edgar (1997), Poster, Carol; Utz, Richard, eds., "Astrolabes and the Construction of Time in the Late Middle Ages", Constructions of Time in the Late Middle Ages, Evanston, IL: Northwestern University Press, pp. 51–69
* North, J D (1988), Chaucer's Universe, Oxford: Clarendon Press
* Robinson, F N, ed. (1983) [1st ed 1933], The Complete Works of Geoffrey Chaucer (2nd ed.), Oxford University Press, ISBN 0-19-281157-6 5th impression. Originally published by Houghton Mifflin Co, Boston, Mass.
* Skeat, Walter W, ed. (1872), A treatise on the astolabe by Geoffrey Chaucer, por The Early English Text Society de N. Trűbner & Co, Alirita la 13an de Oktobro 2018
* Skeat, Walter W, ed. (1900), The Complete works of Geoffrey Chaucer, Vol III (2a eld.), Oxford University Press

Kategorio:Verkoj de Geoffrey Chaucer
Kategorio:Libroj aperintaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Anglaj malfikciaj libroj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Astronomiaj libroj
Kategorio:Astrologiaj tekstoj
Kategorio:Historio de astronomio
Esternay

**Esternay** [ɛs.tɛʁ.nɛ] estas franca  situanta en departemento Marne, regiono Grand Est

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Starnaciens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Marne
* Esternay (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Marne
John Lydgate

**John Lydgate de Bury** (ĉ. 1370 – ĉ. 1451) estis monaĥo kaj poeto, naskiĝinta en Lidgate, ĉe Haverhill, Suffolk, Anglio.

La poezia produkto de Lydgate estas mirinda, amasa, per konservema kalkulo, je ĉirkaŭ 145,000 linioj. Li esploris kaj establis ĉiujn ĉefajn ĝenrojn de Chaucer, escepte tiujn kiuj estis klare maltaŭga kun sia profesio, kiel la *fabliau*. En la *Troy Book* (Troja Libro, 30,117 linioj), nome ampleksigita traduko de la Troja historio fare de la dektria-jarcenta latinlingva verkisto Guido delle Colonne, komisiita de la Princo Henriko (poste Henriko la 5-a), li transiris intence trans la *Rakonto de la Kavaliro* de Chaucer kaj de sia Troilo, por havigi tut-skalan epopeon.

La *Siege of Thebes* (Sieĝo de Tebo, 4716 linioj) estas pli mallonga ekskurso en la sama fako de kavalira epopeo. ''The Monk's Tale* (La rakonto de la monaĥo), estas mallonga katalogo de la ŝanĝoj de la (mis)fortuno, kaj ioma anonco de tio kio venos en la amasa verko de Lydgate nome *Fall of Princes* (Falo de princino, 36,365 linioj), kiu estas ankaŭ derivita, kvankam ne rekte, el la verko de Boccaccio nome *De Casibus Virorum Illustrium*.

*The Man of Law's Tale* (La rakonto de la juristo), kun sia retorika prilaborado de apostrofo, alvoko, kaj digresio en tio kio estas esence legendo de sanktulo, estas la modelo por la legendoj de Lydgate kiuj temas pri Sankta Edmundo (3693 linioj) kaj Sankta Albano (4734 linioj), ambaŭ lokaj monaĥejaj patronoj, same kiel por multaj pli mallongaj vivoj de sanktuloj, kvankam ne por la pli riĉa kaj pli aŭtente fidela *Life of Our Lady'' (Vivo de Nia Sinjorino, 5932 linioj).

## Notoj 
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Anglaj benediktanoj
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la angla lingvo
Dreux (stacidomo)

**Dreux** estas franca stacidomo sur linioj  - Dreux,  -  kaj Dreux - , situanta en  Dreux, en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio N de Transilien, de trajnoj Intercités kaj  Normandio.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Chartres - Dreux (409000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Saint-Cyr - Surdon (395000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Dreux - St-Aubin-du-Vieil-Évreux (397000).

## Interkonektoj 
*  Linioj 1, 2, 3, 4, 5 , C, 3 Dimanĉe kaj Flexo de bus-reto Linéad
*  Linioj Transbeauce 1, 6, 8, 25, 26, 28, 88
*  Linio 340 de interurba reto Transeure
*  Linio Dreux - Chartres - Orléans de bus-reto de  Centro-Valo de Luaro

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien N
* Stacidomoj de Transilien
* Dreux

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Fervojaj stacioj en Eure-et-Loir
Kategorio:Dreux
Kategorio:Fret SNCF
Radulo

**Radulo** aŭ **rasplango** estas buŝoparto de moluskoj. Kun escepto de duvalvuloj tiu organo troviĝas ĉe ĉiuj kladoj de la bestogrupo. La nomon *radulo* (*radula*) por la unua fojo uzis la Balta germano Alexander von Middendorff en 1848.

La radulo konsistas el ĥitineca membrano kiu estas provizita per longa serio de sinsekvaj vicoj de dentetoj. Ĉiu denteto konsistas el baza plato kiu estas fiksita al la membrano kaj leviĝanta pinto kiu kurbiĝas malantaŭen. La materialo de la dentetoj ofte estas tre malmola mineralo kiel magnetito. Ĉar la formo de la dentetoj, kaj la nombro por vico estas tre karakteriza por ĉiu specio, la radulo antaŭ ĉio de helikoj estas tre bona determina rekonilo.

Herbovoraj helikoj kaj skarabo-helikoj deskrapas per la radulo algojn kaj diatomeojn de la subtavolo. Kelkaj karnovoraj helikoj, kiel *Neverita didyma*, faras per la radulo trueton en la konko de vivantaj moluskoj por tiel atingi la molajn partojn de sia predo.

## Heliko 
[eta|Radulo de *[Aplysia juliana*]]
eta|maldekstra|Anatomio de la radulo; e = ezofago, m = buŝo, mx = makzelo, o = odontoforo, op = odontoforo protraktormuskolo, r = radulo, rp = radula protraktormuskolo, rr = radula retraktormuskolo

Kategorio:Gastropoda anatomio
Kategorio:Kapopieduloj
41279 Trentman

***Trentman*** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Larry Robinson elde sia privata Observatorio *Sunflower* en Olathe (Kansaso, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Richard Trentman*, amatora astronomo kaj ano de la teamo de la *Powell Observatory Near-Earth-Object follow-up program* (Programo de Sekvado de Apud-Teraj Objektoj de la Observatorio Powell).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Larry Robinson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kalia piruvato

**Kalia piruvato** aŭ **C3H3KO3** estas organika kalia salo de la piruvata acido, uzata en la traktado por pezo-perdo kaj dikeco, alta kolesterolo, kataraktoj, kancero kaj plibonigo de atletika plenumado. Ĝi estas esenca por la muskola forto  kaj formado de glikogeno. Krome, alfa-keto-glutarata acido kombinas kun amoniako produktata de muskola aktiveco generante glutaminon kiu agas kiel energi-brulaĵo.

Piruvatoj estas la lasta trikarbonaj fragmentoj produktitaj el la glukozo-metabolo. Studoj faritaj kun suplemento de piruvatoj en ratoj konkludas ke piruvatoj posedas inhibajn efikojn sur lipido-sintezoj kaj pezo-gajnoj, do, suplementoj de piruvatoj promocias grasperdon, inhibon de grasdeponado kaj plibonigas reziston kaj plenumadon de fizikaj ekzercoj. 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de kalia piruvato per traktado de piruvata acido kaj kalia hidroksido:

## Glikolizo
### Reakcio 1
* Biologia anaeroba produktado de piruvata acido per glikolizo en la ĉelplasmo de la enzimo piruvata kinazo. Piruvatoj estas la fina produkto de la glikolizo. La plejmulto el la piruvatoj konvertiĝas al Acetil-Koenzimo A kaj partoprenas en la Ciklo de Krebs kaj elektrona transporto-sistemo.:

### Reakcio 2
* Kiam mitokondrio ne sufiĉas aŭ en malesto de sufiĉa oksigeno, piruvatoj povas akcepti la hidrogenojn de la glukoza metabolo kaj iĝi laktata acido.:

## Literaturo
* Mechanisms, and Cellular and Environmental Regulation, of Photosynthesis
* Dietary Supplements: Toxicology and Clinical Pharmacology
* Understanding Nutrition
* Methods in Microbiology
* Enzymatic Potassium 

## Vidu ankaŭ
* Oksaloacetata acido
* Okzalata acido
* Piruvata acido
* Laktata acido

## Referencoj
piruvato
Kategorio:Piruvatoj
(41283) 1999 XM99

**(41283) 1999 XM99** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
John Barbour (poeto)

**John Barbour** (ĉ. 1320 – 13a de Marto 1395) estis skota poeto kaj la unua ĉefa renoma literatura figuro kiu verkas en Skota lingvo. Lia ĉefa survivanta verko estas la historia versa romanco, *The Brus* (The Bruce), kaj lia reputacio el tiu poemo estas tia ke ankaŭ aliaj pli longaj verkoj en Skota kiuj survivis el la periodo estas atribuataj al li. Oni scias, ke li verkis nombrajn aliajn verkojn, sed aliaj titoloj finfine atribuitaj al lia aŭtoreco, kiel *The Stewartis Oryginalle* (Genealogio de Stuartoj) kaj *The Brut* (Bruto de Trojo), estas nun perditaj.

Barbour estis poste Arkidiakono de la Kirko de Sankta Makaro en Aberdeen. Li studis ankaŭ en Oksfordo kaj Parizo. Kvankam li estis ekleziulo, lia survivanta verkaro estas tre nereligia kaj laŭ tono kaj laŭ temoj. Lia ĉefa patrono estis Roberto la 2-a kaj pruvaro de liaj promocioj kaj movoj antaŭ la enpovigo de Robert Stewart kiel reĝo tendencas sugesti, ke Barbour agadis politike por la konto de la estonta reĝo.

Li mortis en 1395, probable en Aberdeen.

## Notoj 
Kategorio:Skotaj romkatolikaj pastroj
Kategorio:Skotaj poetoj
Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Skotaj politikistoj
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kalia propanato

**Kalia propanato** aŭ **C3H5KO2** estas organika salo de kalio kun propionata acido, senkoloraj aŭ blankaj kristaloj, uzataj kiel nutro-aldonaĵoj kaj identigitaj de la nutro-industrio kiel E283. En akva solvaĵo ĝi donas bazan karakteron kaj ĝia rezultanta acido posedas akran malagrablan odoron iom similan al ŝvitodoro. Propanatoj aŭ propionatoj estas alnomoj donataj al saloj kaj esteroj de la propionata acido. Propionata acido estis unue priskribita en 1844 de la germana kemiisto Johann Gottlieb (1815-1875) kiu malkovris ĝin inter la degrada produktoj de la sukero.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per traktado de propanata acido kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Etila propionato estas fruktodora estero de propanata acido. Ĝi estas preparada per traktado de propionato de kalio kun *kloro-etano*:

## Literaturo
* Food Additives in Europe 2000
* Compendium of Food Additive Specifications
* Benzoates—Advances in Research and Application
* Antimicrobial Food Additives
* Organic Chemistry

## Vidu ankaŭ
* Propionatoj

## Referencoj
propanato
Kategorio:Propionatoj
Kalia okzalato

**Kalia okzalato** aŭ **C2K2O4** estas organika kalia salo de okzalata acido, blanka senodora solidaĵo okazanta en multaj plantoj kaj vegetaloj. En akva solvaĵo ĝi estigas fortan dukkarboksilatan acidon, kiu estas produktata ankaŭ en la homa korpo per metabolo de la glioksilata acido aŭ askorbata acido. Ĝi ne estas metaboligita sed estas eliminita en la urino. Ĝi estas uzata kiel analiza reakcianto kaj ĝenerala reduktagento.

Okzalatoj estas kaj konsumita kaj produktita de la homa metabolo. Okzalato ne estas nutraĵo, nek necesa por la homa vivo. Dum plantoj, fungoj kaj algoj produktas kaj trovas uzon por ĝi, ne ekzistas konata uzo por okzalatoj en homoj. Verdire, okzalatoj estas historie konataj kiel anti-nutraĵo pro ĝia kapableco ligiĝi kun kalcio, magnezio, zinko, fero kaj aliaj esencaj mineraloj en la gastrointesta sistemo kaj redukti ilian absorbadon, kontribuante por la minerala malpliigo. Do, okzalatoj devas eliminiĝi de la gastrointesta sistemo kaj la eliminigo okazas ĉefe en la rena sistemo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de oksalata acido kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de "oksalata anhidrido" kaj natria hidroksido:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de oksalata acido kaj kalia karbonato:

### Sintezo 4 
* Preparado per traktado de kalia klorido kaj etila oksalato:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de metila oksalato kaj kalia formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida interŝanĝo de oksalata acido kaj kalia acetato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola interŝanĝo de izopropila oksalato kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la **kalia oksalato**

### Reakcio 2 
* Reakcio kun karbonata acido:

### Reakcio 3 
* Preparado de kalia buterato per acida interŝanĝo inter *kalia oksalato kaj *buterata acido*:

### Reakcio 4 
* Preparado de metila oksalato per alkohola interŝanĝo de kalia oksalato kaj metanolo en acida medio:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *kalia oksalato

### Reakcio 6 
* Reakcio kun kloramino

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

### Reakcio 8 
* Kalia okzalato reakcias kun *fera (III) klorido* por estigi *feran (III) okzalaton* kaj kalian kloridon:

### Reakcio 9 
* Kalia okzalato reakcias kun *kalcia hidroksido* por estigi *kalcian okzalaton* kaj kalian hidroksidon:

## Literaturo 
* Scholar Chemistry 
* SchiChem 
* Nile Chemicals
* NIST National Institute of Standards and Technology]
* American Elements
* Merck Group

## Referencoj 
okzalato
Kategorio:Okzalatoj
Kapelo Sankta Donato (Székesfehérvár)

**Kapelo de Sankta Donato** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en rando de Székesfehérvár. 
eta|Urba panoramo, dekstre la kapelturo videblas
## Historio 
Dum dominado de turkoj en tiu loko estis gardoturo. Oni konstruis barokan kapelon kun 3 altaroj el ŝtonoj de la gardoturo en 1733, en la sekva jaro ĝi estis konsekrita. La jezuitoj servis en la kapelo ĝis 1816, poste ermito. La kapelo estis restaŭrita en 1836, pli nova turo estis konstruita en 1877, inter 1923 kaj 1925 la navo estis pligrandigita, la turo plialtigita, fine en 1933 renovigita. En 1944 la kapelo plene neniiĝis pro eksplodo, poste oni konstruis sonorilostablon kaj krucon. En 1993 oni konstruis pli novan kapelon. En la sekva jaro ĝi estis konsekrita. La konstruaĵo ricevis arkitekturan premion en 2008.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola inter loĝdomoj, sed la loko longe estis vitejo. Antaŭ la kapelo estas ŝtupoj kun kruco. En la fasado meze estas la enirejo, pli supre la turo altiĝas, samtempe reliefas. Ankaŭ malantaŭe estas enirejo, krome apude alia kruco. Interne ankaŭ kriptoj troviĝas.

## Fontoj 
* hungare kun bildoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.minalunk.hu/szekesfehervar/index.php?n=5&tartalom_id=41205&area=562
* http://www.banyatovendeglo.hu/latnivalok.php?lang=hu

Donat Chapel. Crypt. - Donát St., Öreghegy, Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|Sankta Donato interne
Donat Chapel. Crypt from N. - Donát St., Öreghegy, Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|Malantaŭa parto de la kapelo
Donat chapel. Cross. - Donat Rd., Öreghegy, Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|krucifikso
Donat Chapel. Crypt. Passage. - Donát St., Öreghegy, Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|Kripto

Szekes
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Donato
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Székesfehérvár
(41340) 1999 YO14

**(41340) 1999 YO14** estas malgranda, malhela malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun ioma klinangulo, en la tiel nomata « Greka Tendaro »; tie estas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kalia oleato

**Kalia oleato** aŭ **C18H33KO2** estas kalia salo de la grasa oleata acido, flaveca aŭ bruneca viskoza maso solvebla en akvo. Ĝi estas konsiderata salo pro tio ke ĝi estas produkto de la 18-karbonatoma grasacido kaj alkala substanco. Ĝi estas uzata kiel emulsiiganto al multaj likvaj sapoj, porvizaĝaj purigaĵoj, vakso por lipharoj, korpolavaĵoj kaj hararanĝo-permanentoj.

## Proprecoj
Emulsiigantoj agas kiel surfaktantoj kaj reduktas la surfaco-tension de likvaĵo. En industrio ĝi estas uzata porkaŭĉukaj ŝaumigagentoj, detergentoj, lubrikaĵoj kaj kataliziloj. Oleato de kalio ĉeestas en multaj manĝaĵoj kaj kosmetikaĵoj, kaj nature ĝi estas trovata en la korpo de la insektoj.

Formado de kalia salo provizas akvo-solveblecon por la grasacidoj. La lipidofilaj karbonkatenoj de la grasacidoj penetras kaj disrompas la lipidoproteina matrico de la ĉelmembranoj de la insektoj. La membrana disrompo kondukas al evakuado de la ĉelenhavo, kaŭzante ĉelsenhidratigon kaj morton. La tokseco de la grasacidoj plialtigas kun la kreskanta longo de la karbona ĉeno, kutime atingante ĉenojn kun dek karbonatomoj, kaj poste malpliiĝas. Grasacidoj kun longo de 18 karbonoj kun unu aŭ du ligiloj (nesaturitaj) ankaŭ elmontras insekticidan aktivecon.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per kompleta neŭtraligo de oleata acido kun kalia hidroksido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Etila oleato estas estero de grasacido formita per kondensiĝo de oleata acido kaj *jodo-etano*. Ĝi estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo kaj estas produktata de la homa korpo dum etanol-toksiĝo.

## Literaturo
* American Elements
* FooDB
* Fisher Scientific
* Encyclopedia of Entomology
* Preventing Japanese beetle dispersion by farm products and nursery stock
* Polymer Science U.S.S.R

## Referencoj
oleato
Kategorio:Oleatoj
Veronika Fűz

**Veronika Fűz,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fűz Veronika** estas hungara skulptisto, medalisto, altlerneja instruisto. Ŝia persona nomvarianto estas *Vera*, ŝia edzo estas Mihály Fritz.
[eta|Busto pri [Ferenc Kölcsey fare de Fűz]]
Veronika Fűz  naskiĝis la  en Szeged (laŭ  la naskiĝloko estas Mórahalom).

## Biografio 
Veronika Fűz abiturientis en arta gimnazio en sia naskiĝurbo en 1970, poste ŝi akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász en 1975. Baldaŭ ŝi instruis en la altlernejo. Ŝi kreas kontinue en Szeged skulptaĵojn (foje pentritajn skulptaĵojn), krome medalojn.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Hódmezővásárhely (1978)
* Szeged (1984, 1992, 2000)
* Darmstadt (2002)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Hódmezővásárhely (1977, 1979, 1993)
* Szeged (1986, 1996, 2002)
* Arthalo Budapeŝto (1997)
* Ravenna (2001)
* Budapeŝto (2003)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Gábor Petri (reliefo, 1987)
* monumento (2000, Gádoros)
* busto pri Ferenc Kölcsey (2001, Szeged, vidu la foton!)

## Elektitaj medaloj 
* *Horthy Miklós Bajai Látogatása Emlékére*
* *IV. Károly Magyarország utolsó királya és Zita királyné*
* *Memore al Ferenc Vándor*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna paĝo estas legebla en la 95-a paĝo)
* https://www.kozterkep.hu/a/424/fuz-veronika.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
(41342) 1999 YC23

**(41342) 1999 YC23** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  far'de la teamo de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

Ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, kaj do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kalia pantotenato

**Kalia pantotenato** aŭ **C9H16KNO5** estas organika kalia salo de la pantotenata acido, blanka solidaĵo uzata kiel nutro-aldonaĵo kun antimikrobiaj kaj fungicidaj proprecoj. En akva solvaĵo pantotenato de kalio estigas iomete alkalan karakteron. Ĝi estas kalia derivaĵo de la Vitamino B kaj esenca nutraĵo. Mamuloj bezonas pantotenatan acidon por sintezi Acetil-Koenzimo A, samkiel produkti kaj metaboligi proteinojn, karbohidratojn kaj grasojn. Pantotenata acido estis malkovrita en 1933 de la usona biokemiisto Roger John Williams (1893-1988).

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado ekde pantotenata acido kun kalia hidroksido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Pantotenato de kalio reakcias kun oksalata acido estigante pantotenatan acidon kaj kalian oksalaton:

## Literaturo
* Nutritional Self-Defense
* Vitamins and Hormones
* Food Chemicals Codex
* Agricultural and Biological Chemistry
* The Juice Lady's Guide to Juicing for Health
* Synthesis and properties of Pantothenic Acid Diphosphate

pantotenato
Kategorio:Pantotenatoj
Fontenay-le-Fleury (stacidomo)

**Fontenay-le-Fleury** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Fontenay-le-Fleury, apud , en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio N de Transilien.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Cyr - Surdon (395000).

## Interkonektoj 
*  STAVO 40 43
*  Hourtoule 41

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien N
* Stacidomoj de Transilien
* Fontenay-le-Fleury
* Bois-d'Arcy (Yvelines)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Fontenay-le-Fleury
Kalia miristato

**Kalia miristato** aŭ **C14H27KO2** estas organika kalia salo de miristata acido, blanka solidaĵo solvebla en varma akvo kaj varma etanolo, iomete solvebla en organikaj solvantoj kaj etero. Ĝi estas uzatas kiel emulsiigagento, lubrikagento, tensio-aktivagento kaj disĵetagento en kosmetikaĵoj, tinkturo-industrio kaj medicina kampo.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per traktado de miristata acido kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Miristato de etilo (CAS 124-06-1) estas viskoza senkolora likvaĵo kun iridodoro, preparata ekde la *kalia miristato* kun *jodo-etano*:

## Literaturo
* Research Gate
* Acta Crystallographica
* Foams
* Encyclopedia of Food and Color Additives
* Emulsion Polymerization and Its Applications in Industry
* A Consumer's Dictionary of Food Additives

miristato
Kategorio:Miristatoj
(41351) 2000 AS27

**(41351) 2000 AS27** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, kvankam ĝia discentreco estas relative malgranda.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000