Skvamokoturno

La **Skvamokoturno** (*Callipepla squamata*), komune konata ankaŭ kiel **Blua koturno**, estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj kaj ordo de Kokoformaj. Ĝi estas bluecgriza birdo troviĝanta en la aridaj regionoj de Sudokcidenta Usono al centra Meksiko. Tiu specio estas frua posteulo de la genro *Callipepla*, diverĝe en la Plioceno.

## Aspekto 
Tiu birdo ricevas kaj la komunan nomon kaj la latinan sciencan nomon el la skvameca blankanigra (malhelaj plumobordoj) aspekto de la plumoj de siaj kolo, brusto, ventro kaj dorso. Krom tiuj skvamecaj markoj, tiu birdo estas facile identigebla pro sia blanka kresto kiu similas al tufo de kotono.

Ĝi estas 25 al 30 cm longa. La resto de la plumaro (ne skvameca) estas helbruneca al flaveca ĉekape. En flanko estas blankaj strioj.

## Disvastiĝo kaj taksonomio 
Disvastigata kaj komuna tra siaj teritorioj, tiu nearktisa specio estas pritaksata kiel Malplej Zorgiga fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

La Skvamokoturno loĝas el sud-centra Arizono, norda Nov-Meksiko, orienta-centra Koloradio, kaj sudokcidenta Kansaso suden tra okcidenta Oklahomo kaj okcidenta kaj centra Teksaso al Meksiko al nordorienta Jalisco, Guanajuato, Queretaro, Hidalgo, kaj okcidenta Tamaulipas. Ĝi estis enmetita en Havajo, centra Vaŝingtonio, orienta Nevado, kaj
Nebrasko, sed estas konsiderata setliĝinta nur en centra Vaŝingtonio kaj orienta Nevado .

Ĉe la Skvamokoturno oni agnoskas 4 subspeciojn, 3 el kiuj havas teritoriojn en Usono:

* *Callipepla squamata squamata* Vigors, 1830 (Altiplana skvamokoturno). La nomiga subspecio; ĝi troviĝas nur en la Meksika Altebenaĵo (*altiplano*) de Meksiko sude ĝis Morelos. La Bruna ventro distingigas tiun el aliaj subspecioj; ĝi estas ankaŭ pli malhela ol la aliaj du troviĝantaj en Usono.

La *Callipepla squamata* estas konsiderata frua diverĝo de la ĝenro *Callipepla*, kaj ĝi verŝajne originiĝis en la Plioceno. Ĝi havis areon de distribuado plej parte dum la lasta glaciepoko, pro la sekaj kondiĉoj tiuepokaj, kaj loĝis en regionoj norde de la rivero Kolorado.

## Plantokomunumoj 
Laŭ Ligon , la distribuado de la Skvamokoturno ege koincidas kun la plantokomunumoj de prozopo (specioj de *Prosopis*), kondaljo (specioj de *Condalia*), kaj cilindropuntjo (specioj de *Cylindropuntia*).

Ĉe Oklahomo, la Skvamokoturno loĝas en sabla herbejo de artemizio (*Artemisia filifolia*), miksita arbustaro de pinsema pino kaj junipero (*Pinus* spp.-*Juniperus* spp.), kaj malalta herbejo de la Altebenaĵoj .

## Ekologio 
La nesto estas tipe herbokovrita truo enhavanta 9–16 makuletecajn ovojn. Kaze de ĝeno, ili preferas kuri pli bone ol ekflugi.

Ĉe Arizono, pariĝado kaj maksimuma disigo estas jam kompletita meze de junio. Nestumado probable ne komencas ĝis komenco de julio . Skvamokoturno loĝas areon de 7 aŭ 8 mejloj (11.2–12.8 km) el pli proksima akvejo en Arizono. Ĉe Nov-Meksiko, ne estis malkutima trovi Skvamokoturnon je 10 al 15 mejloj (16–24 km) el akvo  observis vintrajn birdarojn je 3 kaj 7 mejloj (1.8 kaj 11.2 km) el akvo en la Nacia Parko Big Bend en sudokcidenta Teksaso.

Ĉe Arizono la somera vivejo de la Skvamokoturno estas je 200 m el akvo. Oni observis Skvamokoturnon trinkantajn el brutobredaj akvorezervujoj aprile al junio (kio estis seka periodo dum la tempo de la studo) ĉiun 2an al 3an tagon . Ĉe nordokcidenta Teksaso vagadokovro karakteras pro: (1) superkapa arbarkovro, (2) flanka ekranokovro, (3) centra areo kun nuda grundo, kaj (4) unu aŭ pliaj padoj tra la flanka kovro. Kovraltoj gamas el 0.5 al 1.8 m kaj el 0.8 al 2.1 m en diametro. Ĉola ĉiam formas parton de la superkapa kovro je 85 % de la kovrejoj, eĉ kvankam ĝi hegemonias nur je 12 % de la studolokoj. Ĉe areoj kie la Skvamokoturno loĝas sen ĉola, arbaraj specioj kiaj licioj (specioj de *Lycium*) kaj prozopoj gravas por superkapa kovro. Ĉe habitatoj de pino-junipero de Oklahomo, Skvamokoturno uzas la apogon de arboj de ĉola (*Cylindropuntia imbricata*) kaj homfaritajn strukturojn .

**Nestokovro**: Marte aŭ aprile la vintraj birdaroj disiĝas en areojn kun malpli da kovro. Tiu uzado de areoj kun malpli da kovro koincidas kun sezona malpliiĝo en la kvanto de predantoj en la sama areo .

## Manĝokutimo 
Skvamokoturno estas oportunemaj manĝantoj .

Ĉe nordokcidenta Teksaso, selekto de manĝo fare de la Skvamokoturno dependis el manĝoteknikoj, disponeblo kaj semogrando. Malgrandaj semoj estis selektataj kiam ili estas ankoraŭ en la planto kaj povus esti facile plukataj, sed ne estis manĝitaj post falo, supozeble ĉar ili estas tro malgrandaj aŭ malfacile troveblaj. Arbustoj de serpentoherbo (*Gutierrezia sarothrae*) estis baza manĝo en vintraj dietoj; ĝi ne estas multe selektata sed estis konsumata proporcie al sia disponeblo (kaj manko de elektodisponeblo) . Ĝenerale, ĉe teksasa herbosemoj (ĉefe altaj sporoboloj [*Sporobolus asper*] kaj tridento [*Tridens muticus*]) estis plej gravaj konstituantoj de la dieto de la Skvamokoturno. Tio atribuiĝis al pluva modelo kiu rezultis en relative pli alta kvanto de herbosemoj disponeblaj, kaj pli malalta kvanto de disponebla herbaro. Ĉe la sama studo la verda vegetaĵaro formis pli altan proporcion de la dieto ol konstatite en aliaj areoj.

Ĉe sudokcidenta Teksaso, la Brunventra skvamokoturno konsumis herbajn plantosemojn kaj verdan vegetaĵaron. La semoj de arbustaj specioj konsistigis 68 % de la enhavo de la stomakoj de 32 Skvamokoturnoj. Verda manĝo, ĉefe naturaj karotoj (*Daucus carota*) kaj trifolio (specioj de *Trifolium*) formis 7.17 %. Kubutarbusto estis la ununura plej grava manĝo, sekve de akacioj roemeraj (*Acacia roemeriana*), dezerta jaŭpono (*Schaefferia cuneifolia*), kaj dorna celtio (*Celtis pallida*) .

Ĉe sudorienta Nov-Meksiko, ĉefa manĝo (almenaŭ 5 % de la dieto de la Skvamokoturno kaj somere kaj vintre) estis semoj de prozopo kaj krotono (specioj de *Croton*), verda vegetaĵaro, kaj kurkulioj. Nepreferata manĝo manĝita vintre kaj disponebla, sed ne konsumata somere inkludis arbustojn de serpentoherbo (la ĉefa vintra manĝo), verbesinoj (*Verbesina encelioides*), ciklolomoj (*Cycloloma atriplicifolium*), kaj cimoj. Semoj de prozopo kaj de arbustoj de serpentoherbo kune faris 75 % de la vintra dieto. Alia studo informis pri substancaj kvantoj de semoj de preriaj sunfloroj (*Helianthus petiolaris*) kaj de amaranto (*Amaranthus* spp.) en la dieto de la Skvamokoturno .

Skvamokoturno manĝas ĉe kampoj de luzerno (specioj de *Medicago*.).

La Skvamokoturno estas popularaj ĉasbirdoj.

## Referencoj 
## Plia legado 
* **Peterson**, Roger Tory (1998): *A Field Guide to the Birds of Texas and Adjacent States.* Houghton Mifflin. ISBN 0-395-92138-4

## Vidu ankaŭ 
*Centra-meksika kserofitaro
*Centra-meksikaltebenaĵa kserofitaro

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de la Skvamokoturno ĉe Internet Bird Collection.
* Fotoj de la Skvamokoturno Visual Resources for Ornithology VIREO (Vidresursoj por Ornitologio). Akademio de Naturaj Sciencoj de Filadelfio.
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko