Angus Wilson

Siro **Angus WILSON** (naskita *kiel Angus Frank Johnstone-Wilson* la 11-an de aŭgusto 1913 en Bexhill, East Sussex ; mortis la 31-an de majo 1991 en  Bury St Edmunds, Suffolk) estis brita verkisto. Li estis unu el unuaj publike gejaj aŭtoroj en Anglio. 

Tiutempe, Wilson estis konsiderata unu el la plej gravaj anglaj romanverkistoj post la fino de la Dua Mondmilito. En siaj verkoj, li traktis - ofte kun satira troigo - konfliktojn en la angla burĝa socio en la dua duono de la 20-a jarcento. 

## Vivo 
Angus Wilson naskiĝis kiel la sesa infano de William kaj Maud Johnstone-Wilson. Lia patro estis angla kaj lia patrino estis de sudafrika deveno. Li ĉeestis la Westminster School en Londono de 1927 ĝis 1931, poste studis historion ĉe Merton College, Oksfordo. Ekde 1936, Wilson laboris kiel arkivisto ĉe la Brita Muzeo. Dum la Dua Mondmilito, ekde 1942, Wilson laboris kiel dungito de la Eksterlanda Oficejo ĉe Bletchley Park, deĉifrante malamikajn komunikadojn. Post mensa kolapso, li komencis verki novelojn, komence kiel formo de terapio. 

Post la milito, Wilson revenis al la Brita Muzeo en 1946 kiel bibliotekisto en la legejo, kie li renkontis Anthony ("Tony") Garrett, sian estontan sekretarion, kunlaboranton kaj dumvivan partneron. Wilson forlasis la Muzeon definitive en 1955, post kiam liaj fruaj publikaĵoj estis tre bone akceptitaj kaj de literaturaj kritikistoj kaj de la publiko.

En la sekvaj jardekoj li verkis siajn plej konatajn romanojn kaj ankaŭ laboris kiel literatura akademiulo ĉe universitatoj en Britio kaj Usono: De 1966 ĝis 1978 li estis Profesoro pri Angla Literaturo ĉe la Universitato de East Anglia, kie en 1970 li fondis - kune kun Malcolm Bradbury - la Kreivan verkprogramon tie;  Li ankaŭ havis vizitantajn prelegojn ĉe la Universitato de Kembriĝo, Universitato Yale, Universitato Johns Hopkins kaj multaj aliaj universitatoj. 

La skriba heredaĵo de Wilson estas preskaŭ tute arkivita ĉe la Universitato de Iovao. 

## Verkado 
La unuaj publikaĵoj de Wilson, du volumoj de noveloj (*The Wrong Set* 1949, *Such Darling Dodos* 1950), tuj famigis la aŭtoron en Britio kaj Usono, kaj li ekde tiam estis perceptita kiel klarvida kaj akralanga observanto de la frustriĝoj kaj problemoj de la angla meza klaso dum la milito kaj postmilitaj jaroj. La biografiistino de Wilson, Margaret Drabble, memoras, ke ŝia unua, superforta impreso legante la novelojn estis, ke Wilson, unuflanke, montris neniun respekton por iu ajn kaj nenio, kaj aliflanke, ke li povis esti kruela kaj sentema al siaj roluloj samtempe. 

Wilson estis unu el la unuaj anglalingvaj verkistoj, kiuj malkaŝe kaj nespekteble traktis samseksemon en siaj verkoj, kiel en sia unua romano, *Hemlock and After* (1952), bildigo de samseksema vivo en postmilita Britio. La romano esploras seksan moralecon per la spertoj de ambaŭseksema protagonisto inter malsukcesa geedzeco kaj samseksemaj amaferoj. En Usono, kie la pli fruaj rakontoj estis laŭditaj, la verko estis komence malakceptita de la usona eldonisto de Wilson, William Morrow, pro ĉi tiu enhavo. Tamen, post ĝia publikigo fare de Viking, la romano estis represita plurfoje, kaj la aŭtoro estis rigardata kiel la nova "gardanto de la liberala konscienco". 

Tiun "malhelan parabolon" sekvis en 1956 *Anglo-Saxon Attitudes (Anglosaksaj Sintenoj)*, satira socia kritiko de la angla universitata vivo, kiu memorigas pri Charles Dickens pro la abundo de roluloj kaj la nekaŝita severeco de la portretado. En la tria romano, *The Middle Age of Mrs Eliot (La Mezepoko de Sinjorino Eliot*) (1958), Wilson rakontas pri la dolora procezo de mem-malkovro de sia titolrolulo, virino el la angla meza klaso, kiu, post la ŝajne sensenca morto de sia edzo, falas en subitan profundan krizon kaj samtempe alfrontas socian malkreskon. La romano ricevis la James Tait Black Memorial Prize (Memorpremio James Tait Black). Per tiu romano, Wilson atingis novan legantaron, la "mezan klason en mezaĝo", kaj plue akiris internacian reputacion. Per ĉi tiuj verkoj, la aŭtoro estis internacie rigardata kiel unu el la plej gravaj anglaj rakontistoj de la postmilita periodo.

La bona reputacio de Wilson ĉe literaturaj kritikistoj komence restis sendifekta, sed lia populara sukceso malkreskis kun lia sekva, rakonte eksperimenta, alegoria futureca romano, *The Old Men at the Zoo* (La Oldulo ĉe la Zoo, 1961), politika satiro pri milita konflikto inter Anglio kaj aliaj eŭropaj potencoj. Wilson restis en la spotlumo kun siaj postaj romanoj, *Late Call* (1964) kaj precipe *No Laughing Matte*r (1967), kiuj estis tre laŭdataj de literaturaj kritikistoj - sed ili jam ne vendiĝis bone. Margaret Drabble karakterizas liajn lastajn du romanojn, *As If By Magic* (1973) kaj *Setting the World on Fire* (1980), kiel "senkompromisajn devojiĝojn" - sed ŝi ankaŭ rimarkas, ke la verkoj apenaŭ estis rimarkitaj. 

Malmulto restis de la antaŭe alta estimo, kiun Wilson spertis ĉe legantoj kaj literaturaj kritikistoj dum siaj lastaj jaroj. Kiam Wilson elmigris al Francio en 1985, kvankam amara, li ankoraŭ estis respektata membro de la brita literatura establo - en 1980 li estis nobeligita pro siaj servoj al angla literaturo kaj ekde 1982 li estis Prezidanto de la Reĝa Societo de Literaturo . En 1980 Wilson ankaŭ estis akceptita en la Usonan Akademion de Artoj kaj Literaturo kiel eksterlanda honora membro - sed lia poezio jam ne estis postulata kaj jam ne estis publikigita. Eldono de liaj kolektitaj verkoj, mendita de amikoj post lia morto, malsukcesis. Wilson falis en obskurecon kaj fariĝis "granda sed nekonata romanisto". 

## Verkaro 
### Romanoj 
* *Hemlock and After* (1952)
* *Anglo-Saxon Attitudes* (1956)
* *The Middle Age of Mrs Eliot* (1958)
* *The Old Men at the Zoo* (1961)
* *Late Call* (1964)
* *No Laughing Matter* (1967)
* *As if by Magic* (1973)
* *Setting the World on Fire* (1980)

### Kolektoj de mallongaj rakontoj 
* *The Wrong Set* (1949)
* *Such Darling Dodos* (1950)
* *A Bit Off the Map* (1957)
* *Death Dance* (elektitaj rakontoj, 1969)

### Teatro 
* *The Mulberry Bush* (1955)

### Aliaj 
* *Emile Zola: An Introductory Study of his Novels* (1952)
* *For Whom the Cloche Tolls: A Scrapbook of the Twenties* (1953)
* *The Wild Garden or Speaking of Writing* (1963)
* *A Maugham Twelve* (1966) (redaktisto)
* *The World of Charles Dickens* (1970)
* *The Mystery of Edwin Drood* Penguin Classics (1974) (enkonduko)
* *The Naughty Nineties* (1976)
* *Writers of East Anglia* (1977) (redaktisto)
* *The Strange Ride of Rudyard Kipling: His Life and Works* (1977)
* *East Anglia in Verse and Prose* (1982) (redaktisto)
* *Diversity and Depth in Fiction: Selected Critical Writings of Angus Wilson* (1983)
* *The Portable Dickens* (1983) (redaktisto)
* ''Reflections In A Writer's Eye: Travel Pieces by Angus Wilson* (1986)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Takso de D. J. Taylor en *The Guardian''
* Angus Wilson Paperoj 

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Skotdevenaj angloj
Kategorio:Anglaj satiristoj
Kategorio:Britaj verkistoj