open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boeing 737

La **Boeing 737** estas pasaĝeraviadilo de Boeing, ellaborita en 1967.

Laŭ julio 2017, 737 vendis pli ol 9,609. Nuntempe Boeing 737 operaciĝas en multaj malaltkostaj aerlinioj kiel Southwest Airlines (Usono), EasyJet, Ryanair, en aviado ofte konata kiel LCC, Mallongigo el Angla lingvo, *Low-Cost Carrier*. Kune kun Airbus A320, B737 estas la plej populara pasaĝeraviadila modelo en la mondo.

## Historio 
En mezo de 1960-jaroj, Boeing prilaboris novan pasaĝeraviadilon por subteni Boeing 727. La dezajna verko de nova pasaĝeraviadlo estis komenciĝita en 11-an de majo 1964. En oktobro 1964, Aera Transporta Asocio de Usono ( Air Transport Association of America, nuntempa Airlines for America) ricevis dezajnon de B737 por ĉertifigi subtenan procezon. La 1-an de februaro 1965, Boeing anoncis novan pasaĝeraviadilon, Lufthansa kaj United Airlines iĝis unua kliento de Boeing 737.

Ekde unua flugo en 1967, multaj aerlinioj pli ol 100 aerlinioj operacias Boeing 737. Nuntempe B737 estas la plej aĉetita pasaĝeraviadilo en la mondo.

Post du frakasoj de preskaŭ novaj Boeing 737 MAX 8 inter la 2019-03-11 kaj -13 ĉiuj 371 ekzempleroj de la tipoj MAX 8 kal MAX 9
estis blokitaj flugi mondskale. Laŭ deklaro de la ĉefo de la Usona Federacia Aviada Administracio de 2019-03-14 eliĝas de la aviadiloj "danĝero rilate la sekureco ĉe la komerca aviado", tial ili probable restos dum monatoj sur la grundo.

## Variantoj 
**Originala serio :**
* **737-100** : Originala versio.
* **737-200** : Plilongigita versio de la 737-100.

**Klasika serio :**
* **737-300** : Plilongigita versio de la 737-200.
* **737-400** : Plilongigita versio.
* **737-500** : Plimallongigita versio de la 737-300.

**Next Generation (NG) :**
* **737-600** : Novmotora versio de 737-500
* **737-700** : Novmotora versio de 737-300
* **737-800** : Plilongigita versio de 737-400 por ĉartflugo
* **737-900 & 900ER** : Freŝdataj versioj, ankoraŭ pli longigitaj por modergi la hiaton en la oferto de Boeing

**MAX**
* **737 MAX** : Plibonigita versio de NG.

## Specifaĵoj 
eta|Boeing 737-700, Sky Europe
[eta|Boeing 737-800, [Ryanair sur Flughaveno Eindhoven]]

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Boeing

**Konkurantaj aviadiloj :**
* Airbus A320 (1987)
* Airbus A321 (1993)

Kategorio:Komercaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Translato

En futbalo **translato** estas la horizontala parto inter la du fostoj de la golejo. 
Laŭ la reguloj de la monda futbalasocio FIFA el julio 2004
ĝi devas konformi al jenaj mezuroj: 
Fostoj kaj translato havu la saman diametron de maksimume 12 cm. Ankaŭ la gollinio havu la saman larĝecon. 
La alteco de la golejo estu 2,44 m (de la grundo ĝis la suba rando de la translato), ĝia larĝeco estu 7,32 m (=8 jardoj, distanco inter la enaj randoj de la fostoj). 
La goleja reto estu fiksita ĉe fostoj kaj translato kaj apogata tiel, ke la golulo havu sufiĉan spacon por agi. 
La koloro de fostoj kaj translato estu blanka aŭ arĝentkolora. 

Kategorio:Futbalo
Militkazo

[eta|333x333ra|La [Provoko de Gliwice estis falsa flagoperacio farita de Nazia Germanio, kaj estis prezentita al la germana publiko kaj al la mondo kvazaŭ pola surpriza atako al germana Radiostacio de Gliwice. La celo de la operacio estis servi kiel ekskuzo por la malfermo de la kampanjo en Pollando, kiu komencis la Duan Mondmiliton.]]
**Militkazo** ( [ˈkaːsus ˈbelli:]) estas esprimo el internacia juro, kiu markas incidenton, eventon aŭ fakton sufiĉantan kiel motivo por proklami militon. Oni ofte konfuzas la esprimon kun alia simila esprimo, causa belli.

Ekzemple por Usono kaj ties aliancoj en la jaro 1990, *casus belli* fariĝis la iraka invado en Kuvajton.

## Vidu ankaŭ 
* Militdeklaro

Kategorio:Internacia juro
Meĥaniko de fluidoj

La **meĥaniko de fluidoj** aŭ **fluidomeĥaniko** aŭ **meĥaniko de fluidoj** aŭ **fluidmeĥaniko** estas la scienco, kiu studas la moviĝon de fluidoj (gasoj, likvoj aŭ plasmoj).
La ĉefaj studkampoj estas:
:Aerodinamiko
:Akustiko
:Fluidaĵ-Dinamiko
:Fluidodinamiko
:Hidrodinamiko
:Hidrostatiko
:Reologio

Kategorio:Fluaĵa meĥaniko
Kategorio:Meĥaniko
Ĉapitro

**Ĉapitro** estas ĉiu el la dividaĵoj de libro aŭ dokumento, ordinare signita per aparta titolo aŭ per numero. Ĉapitroj de fremdlingva lernolibro estas nomataj lecionoj.

Precipe romanoj estas dividitaj je ĉapitroj, por ripozigi la leganton, ĉar nedividita longa libro estus laciga, tamen ankaŭ por ŝanĝi la temon de rakontado (ekz. priskribi, kion dume faras la aliaj figuroj de la romano). La ĉapitro kutime priskribas unu epizodon pli malpli fermitan kiel tutaĵon. Sed en la 19-a jarcento, kiam romanoj aperadis en ĵurnaloj kaj revuoj daŭrigote, evoluis kutimo ne fini la epizodon, sed rompi ĝin en plej streĉa momento kaj promesi al la legantoj, ke ili ekscios la finon, se ili aĉetos la sekvan numeron de la gazeto. Sed jam en la 18-a jarcento aplikis tiun metodon la plej granda ĉina aŭtoro Cao Xueqin en sia romano Ruĝdoma Sonĝo. 

Metafore estas tiel nomataj ankaŭ periodoj: *ĝi estas nova ĉapitro de lia vivo, jen vi vidas novan ĉapitron de ilia amo, komenciĝis nova ĉapitro en la historio de nia lingvo* ktp.

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Libra terminologio
Lușca

**Lușca** [luŝka] (hungare: **Szamospart** [samoŝpart]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Năsăud. Administre ĝi apartenas al Năsăud.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 432 loĝantojn (rumanoj); en 1992 641
(rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód*). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Poiana Ilvei

**Poiana Ilvei** [pojana ilvej] (hungare: **Szentjózsef** [sentjoĵef]) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 889 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1634 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1760. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

La komunumo, kiu konsistas nur el la sideja vilaĝo, estis fondita la  per leĝo n-ro 262. Antaŭe la vilaĝo apartenis al Măgura Ilvei, kiu situas oriente.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Magura Ilvei jud Bistrita-Nasaud.png|Situo de la malnova komunumo Măgura Ilvei

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Kantoro

**Kantoro** estas preĝeja kantisto.

En kelkaj landoj tiel estas slange nomataj instruistoj, ĉar en la pasintaj jarcentoj ĝuste instruistoj devis kanti en preĝejoj, precipe en vilaĝoj, kiuj ne povis vivteni kantiston. La instruistoj ĝenerale devis zorgi pri kultura vivo en provinco kaj tiameniere en la menso de la popolo la nocioj „kantoro“ kaj „instruisto“ kunfandiĝis (simile kiel „doktoro“ kaj „kuracisto“, kvankam ne ĉiuj doktoroj estas kuracistoj).

## Vidu ankaŭ
* Ĥazan

Kategorio:Religia muziko
Kategorio:Kantistoj
Posmuș

**Posmuș** [posmuŝ] (hungare: **Paszmos** [pasmoŝ], germane: **Passbesch**, *Passbusch*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Șieu (Bistrița-Năsăud).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 901 loĝantojn (rumanoj, germanoj, ciganoj); en 1992 736 (rumanoj). En la censo de 2002 la 744 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. En 1944 la saksa loĝantaro plejparte fuĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*).

En Posmuș estas kastelo de la grafa familio Teleki, el la 17-a jarcento. Dum la regado de komunismo ĝi estis uzata de la ŝtata aŭtoritato pri agrokulturo (Intreprinderii Agricole de Stat). De 2008 ĝi estas posedaĵo de la distrikta konsilio. Ĝi nun ne estas loĝata kaj iom kadukiĝis.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* Grafo Ferenc Teleki, poeto, matematikisto.
* Grafo Ernő Teleki, ekonomiisto, politikisto, pentristo, vivis tie de 1925 al 1933.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapoj de distriktoj: http://sebok1.adatbank.transindex.ro/tartalom.php?nev=katD 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Sigmir

**Sigmir** (hungare: **Szépnyír**, germane: **Schönbirk**, **Zippendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 590 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj); en 1992 625 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝia saksa loĝantaro forlasis la vilaĝon en 1944. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Bistriţa.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Mureșenii Bârgăului

**Mureșenii Bârgăului** [mureŝenij bırgǝuluj] (hungare: **Marosborgó** [maroŝborgo]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 175 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 668 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1835. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Tiha Bârgăului.

Mureșenii Bârgăului situas sur la dekstra bordo de la rivereto Bârgău.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Runcu Salvei

**Runcu Salvei** [runku salvej] (hungare: **Runk** (Besztercenaszód)) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio 10 km nordokcidente de Năsăud. En 1910 ĝi havis 1 224 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1665 
(rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1547. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye).

Runcu Salvei iĝis komunumo la  per leĝo n-ro 251. Antaŭe ĝi apartenis al la komunumo Salva, kiu situas sud-oriente. Runcu Salvei estas atingebla nur per unu vojo, DC 41, kiu ligiĝas al la nacia vojo DN 17C inter Salva kaj Mititei.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Salva jud Bistrita-Nasaud.png|Situo de la antaŭa komunumo Salva
Dosiero: RO_BN_Runcu_Salvei_wooden_church_12.jpg|Ligna preĝejo de Runcu Salvei

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Mandolino

eta|250 px|dekstra|Mandolino
**Mandolino** estas kordinstrumento el la familio de liutoj. Mandolino konsistas de korpo (resonanca skatolo) kaj mallonga kolo kun kvar kordparoj. Korpo de akustika mandolino forme similas guton. Oni ludas mandoline per maldika plektro.

Mandolino evoluis el liuto tra mandolo en 17-a_jarcenta Italio.
Ĝi estas populara en popola muziko de suda kaj orienta Eŭropo kaj de Usono. Plej konata ĝi estas en popola muziko de Napolo. Kvankam eblas ludi klasikan muzikon per ĝi (vidu en la eksteraj ligiloj) ĝi estis uzita de preskaŭ neniu klasikmuzika komponisto, krom Antonio Vivaldi en unu konĉerto por du mandolinoj.

## Baroka mandolino 
eta|250 px|dekstra|Baroka mandolino

La **baroka mandolino** estis baroka kordinstrumento. Ĝi havis dekdu aŭ dek intestinajn kordojn en ses aŭ kvin kordoĥoroj.

## Familio de Mandolinoj 
* Mandolino
* Mandolo
* Mandoĉelo
* Mandobas

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mandolo

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj por mandolino
* Mandolinisto Avi Avital ludas Bach

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Triesen

eta|140ra|Situo en Liĥtenŝtejno
**Triesen** [trizn] estas unu el la komunumoj de Liĥtenŝtejno.
Ĝi havas  loĝantojn, ampleksas  kaj estas la tria plej granda komunumo de Liĥtenŝtejno. Triono de la loĝantaro estas eksterlandana. La komunumo situas sude de Vaduzo; ĝi enhavas la plej sudan lokon de la lando, pli sudan ol la sud-okcidente de ĝi situanta komunumo Balzers. Ĝi limas al du svisaj kantonoj: okcidente al Sankt Gallen, sude al Grizono.

La komunumo konservas ne nur historian vilaĝan strukturon, sed ankaŭ teksejon el 1863, kiu atestas pri komenca industriiĝo.

Retejo: www.triesen.li

Dosiero:Wappen Triesen.svg|Blazono de Triesen
Dosiero:Flag_of_Triesen_Liechtenstein-1.svg|Flago de Triesen

Kategorio:Komunumoj de Liĥtenŝtejno
David Kugultinov

**David Nikitiĉ KUGULTINOV** (;  –  en Elista) estis kalmuka poeto kaj socia aganto.

Li partoprenis la Duan Mondmiliton, tamen en 1944 estis deportita kiel preskaŭ ĉiuj kalmukoj kaj poste dum 15 jaroj vivis en ekzilo en Norilsk. En 1957 revenis en Kalmukion. Koresponde studis en Literatura Instituto. Ricevis honoran titolon "Popola Poeto de Kalmukio". Laŭreato de Ŝtataj Premioj de USSR.

Aŭtoro de pli ol 80 poemlibroj, i.a. «Бунт разума» (Ribelo de racio).

Kategorio:Kalmukaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Viktimoj de politikaj reprezalioj en Sovetunio
Kategorio:Sovetianoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Rusiaj komunistoj
Albiș (Cernat)

**Albiș** [albiŝ] (hungare: **Kézdialbis** [kezdialbiŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Cernat.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 709 loĝantojn (hungaroj), en 1992 432 (hungaroj). En 2002 el la 430 loĝantoj 426 (99 %) deklaris sin hungaroj.

## Historio 
Je sia unua skriba mencio en 1539 ĝi estis triseĝa sikula vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Kálmán Csíky (n. 9-a de novembro 1914): kuracisto, universitata profesoro.
* Dénes Hollanda (n. 28-a de februaro 1939): inĝeniero pri mekaniko, universitata profesoro

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Fiziografia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Albiș (Buduslău)

**Albiș** [ALbiŝ] (hungare: **Albis** [ALbiŝ], germane **Albesch** [ALbeŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Marghita. Administre ĝi apartenas al Buduslău (hung. Érbogyoszló, germ. Boguslau).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 1 088 loĝantojn (hungaroj), en 1956 1 332. En 2002 el la 965 loĝantoj 909 (94 %) deklaris sin hungaroj, 941 deklaris la hungaran lingvon sia precipa lingvo.

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1362. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar*). 

## Fonto
**Magyar nagylexikon* (hungara enciklopediego), 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* József Irinyi (1822 – Pest, 20-a de februaro 1859), ĵurnalisto, tradukisto, politikisto

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Albis

**Albis** estas molasa montoĉeno de la Antaŭalpoj. Ĝi entendiĝas de Uetliberg ( super la marnivelo) en la nordo ĝis ĝia plej alta punkto Bürglen ankaŭ konata kiel Albishorno ( super la marnivelo) en la sudo. La montoĉeno formas la limon inter la distriktoj Horgen kaj Affoltern.

*Albis* estas ankaŭ la nomo de setlejo apartenanta al la komunumo Langnau ĉe Albis sur la kulmino de Albispasejo.

## Montopasejoj 
Tri montpasejstratoj kondukas super la Albisĉeno, nome la Albispasejo, Buechenegg kaj Waldegg, kiuj la tutan jaron estas paseblaj. La koordinatoj indikitaj situas je la Albispasejo.

## Turismo 
La Albisĉeno estas bone malfermita al la loka kaj eĉ internacia turismo. La Sihlvalo-Zuriko-Uetliberg-Fervojo unuflanke pasas tra la tuta Sihlvalo kaj aliflanke suprenveturas preskaŭ ĝis la ponto de la monto Uetliberg. Ĉe la mezo de la monto-ĉeno aertelfero ligas la komunumon Adliswil kun Felsenegg, kaj finfine eblas per la poŝtaŭtobuslinio de Langnaŭ ĉe Albis al Hausen ĉe Albis atingi la Albispasejon.

### Planeda instrupado 
Sur la kresto inter Albispasejo kaj Uetliberg troviĝas la planeda instrupado, laŭ kies longeco troviĝas modeloj de la planedoj kaj astroj de nia sunsistemo.

## Televidsendiloj 
Sur Uetliberg kaj Felsenegg troviĝas du gravaj televid- kaj radioelsendturoj de la svisa ŝtata televido kaj radio.

## Eksteraj ligiloj 
* Migrado-propono de Ueltiberg ĝis Albishorno

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Montoj de la Antaŭalpoj
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Kategorio:Montaroj en Svislando
Kategorio:Setlolokoj de Svislando
Cheriu

**Cheriu** - jen rumane, prononco , hungare **Alkér**, germane **Keer** - estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 536 loĝantojn (rumanoj), en 1956 583. Ĝi estis unue menciita skribe en 1214. Ĝia hungara loĝantaro dum la turka submetiĝo pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Oşorhei (Fugyivásárhely, Burgdorf).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Hidișelu de Jos

**Hidișelu de Jos** - jen rumane, prononco [hidiŝelu de ĵos], hungare **Almamező**, germane **Apfelsdorf** - estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 450 loĝantojn (rumanoj), en 1956 525, kaj en  estis  loĝantoj. Ĝi estis unue menciita skribe en 1183. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Hidișelu de Sus, hungare Harangmező, germane Glockendorf.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj psoxtkodoj 
Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Voivozi

Voivozi estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Voivozi (Popeşti) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Voivozi (Şimian) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
Voivozi (Popești)

**Voivozi** [vojvozj] (hungare **Almaszeg**, germane **Woiwotz**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Marghita. Administre ĝi apartenas al la komunumo Popeşti (Papfalva, Pfaffendorf).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 736 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956  1 262, en 2002 estis 1 837, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis . 

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar). 

## Etnoj 
Laŭ la censo de 2002 en Voivozi vivis jene da anoj de diversaj etnoj:

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  

## Renomaj personoj
*Ferenc Sólyom Fekete  (Almaszeg, 1-a de oktobro 1839 - Déva, 2-an de aŭgusto 1906) juristo, historiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Popești

**Popești** [popeŝtj] estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Popești (Întregalde) estas vilaĝo en distrikto Alba.
*Popeşti (Bihor) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Popeşti (Cluj) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
*Popeşti (Cârjiţi) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.

Ekzistas ankaŭ
*Popești, rivero en Rumanio.
Huta Voivozi

**Huta Voivozi** [huta vojvozj] (hungare: **Almaszeghuta**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Marghita. En 1910 Almaszeghuta nombris 631 loĝantojn (slovakoj), en 1956 318. Sur ĝia areo ĝis la komenco de la 20-a jarcento funkciis vitrofarejo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario, al Bihar. Administre ĝi apartenas al Şinteu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
==Komunumoj pri *huta* (=vitrofarejo) en Hungara reĝlando==   

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Bihor
Dernișoara

**Dernișoara** [derniŝŭara] (hungare: **Alsóderna**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudokcidente de Marghita. En 1910 ĝi nombris 745 loĝantojn (rumanoj), en 1956 950. Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Ĝi estis hungara servutulvilaĝo, sed dum la turka submetiĝo ĝi pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Derna.

Dum la censo de 2002 el la 656 loĝantoj 15 deklaris sin romaoj kaj 6 slovakoj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Valea de Jos

**Valea de Jos** [valja de ĵos] (hungare: **Alsófeketevölgy**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 554 loĝantojn (rumanoj), en 1956 631. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Rieni.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Bihor
Ilișua

**Ilișua** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Ilișua (Șărmășag) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
* Ilișua (Uriu) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
Esperanto-Centro Paderborn

**Esperanto-Centro** (Paderborn), nuna nomo EsperantoLand, ekestis kiel esperanta eldonejo, poste aldoniĝis libroservo; ĝi estis fondita de Hermann Behrmann. Intertempe la asocio sub la nuna nomo EsperantoLand organizas ankaŭ Esperanto-renkontiĝojn kaj funkciigas informriĉajn retpaĝojn.

Ĝi registriĝis kiel asocio laŭ germana juro en 1977. Ĝia antaŭulo estis la Esperanto-eldonejo en Löhne fondita en 1969. En 2003 la Centro kuniĝis kun la laborgrupo EsperantoLand sub tiu nomo. Ĝi havas sian sidejon en Berlino. Nuntempe ĝi nur malofte eldonas librojn (en 2006 reeldono de Tesi, la testudo).

La asocio daŭrigas la vendadon de la librostoko de la Esperanto-Centro. Krome ĝi organizas renkontiĝojn kiel Novjara Renkontiĝo, PRINTEMPE, SOMERE kaj Internacia Kongreso (IK). La nuna asocio EsperantoLand publikigas la retejojn www.esperantoland.de kaj www.esperantoland.org kun diversaj subretejoj (i.a. tutmondaj mapoj de Esperanto-grupoj, de renkontiĝoj kaj de kursoj).

La centro eldonis unue la kurson Esperanto programita, poste ankaŭ tradukojn de Richard Schulz kaj librojn pri la Analiza Skolo.

Ĝia gazeto *Speciala Cirkulero* estis unue informilo por lernantoj de Esperanto kaj klientoj de la libroservo; ekde 1987 ĝi fariĝis ĉefe forumo de la Analiza Skolo. Nuntempe ĝi ne plu aperas.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Esperanto-Centro (germanlingva, arkivigita laŭ stato de marto 2012)

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Paderborn
Liviu Rebreanu (Năsăud)

**Liviu Rebreanu (Năsăud)** [liviŭ rebrjanu] (hungare: **Priszlop** prislop) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Năsăud. Administre ĝi apartenas al Năsăud.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 565 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 795 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*). Oni donis al ĝi la nomon de la rumana verkisto Liviu Rebreanu en 1958. Antaŭ tiam, ĝi nomiĝis Prislop.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Hansa urbo

eta|Nederlandlingva mapo kun multaj (ne ĉiuj) grandaj kaj etaj Hansaj urboj kaj komercaj itineroj
**Hansaj urboj** estis tiuj urboj, kiuj aniĝis al mezepoka komerca organizaĵo Hanso (= Hansa ligo). La interligo de la urboj apartenantaj al la Hanso estis malfirma kaj ne baziĝis sur kontraktoj. Tial malfacilas listigi precize la urbojn apartenintaj al la Hanso, des pli multe ĉar dependas de tio, pri kiu tempo temas. Aliĝoj kaj malaliĝoj, kunigoj kaj malpaciĝoj estis ĉiutagaĵoj. Multaj malgrandaj hansaj urboj estis nur ligitaj al sia plej granda najbara urbo kaj apartenis al tiu urbo, kiu siaflanke membriĝis al Hanso.

Vidu ankaŭ: Hansa ligo.


Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Komerco
Kategorio:Mezepoko
urbo
Pöhlde

dekstra
**Pöhlde** estas vilaĝo en la suda parto de Malsupra Saksio. Ĝi estas parto de la urbo Herzberg am Harz. Sur 3.6 km² loĝas 2266 loĝantoj (je la 1-a de januaro 2005).

La vilaĝo troviĝas en la prarivera valo de la rivero Oder (Harz) proksimume 4 kilometrojn sude de Herzberg, 5 kilometrojn sudokcidente de Scharzfeld kaj 7 kilometrojn oriente de Gieboldehausen. Ĉirkaŭ 3 kilometrojn sude de Pöhlde, ĉe la periferio de la najbara vilaĝo Rhumspringe, troviĝas la Rhume-fonto, unu el la plej grandaj Karst-fontoj en Eŭropo. La ejo situas iom norde de Rotenberg, de longdistanca ĉeno de altaĵoj, kiu pasas paralele de la periferio de la suda Harcregiono. Ĝia plej alta pinto situas je 262 metroj.

## Vidindaĵoj 
La preĝejo de la Benediktana monaĥejo estis konstruita sur la fundamentaj muroj de la Königsburg (reĝa kastelo) kaj la pli posta Kaiserpfalz (imperiestra kastelo) de la Liudolfingeroj.

La Rhume-fonto (germane: *Rhumequelle*) en Pöhlde kaj proksime de Rhumspringe estas unu el la plej grandaj karstaj fontoj en Centra Eŭropo.

Sur la Thingplatz (malnovĝermana interkonsiliĝloko) troviĝas pli ol 1000-jara juĝeja tilio. En 1048 oni akuzis grafon Thietmar, la fraton de Bernardo la 2-a de Saksio pri la ordono de nesukcesa atenco al reĝo Henriko la 3-a. Post duelo, kiun oni konsideris Dia juĝo, la grafo sur tiu placo estis mortigita.

## Internacia feriorestado por lernantoj de la partnerurboj Herzberg am Harz kaj Góra 
Inter la 31-an de julio kaj la 14-a de aŭgusto en 2006 okazis internacia junulara renkontiĝo por lernantoj (pli ol 12-jaraĝaj). Ĝi okazis en Rotenberg (en Herzberg/Pöhlde) kaj ofertas diversajn aranĝojn kaj Esperanto-lingvokursojn. La projekto estas financita de la urboj Herzberg kaj Góra kaj de la Deutsch-Polnisches Jugendwerk (german-pola asocio por junularaj aferoj) kaj estas organizita de la urbo Herzberg. Kiel nova etapo de la partneraj rilatoj inter ambaŭ urboj estos uzata la neŭtrala lingvo Esperanto.

Anoncoj kaj demandoj eblas ĉe la Interkultura Centro Herzberg.

## Vidu ankaŭ 
* Monaĥejo Ilfeld

## Literaturo (germanlingva) 
Martin Claus: Archäologie im südwestlichen Harzvorland, ISBN 3784819109
Führer zu vor- und frühgeschichtlichen Denkmälern, Band 17: Northeim, Südwestliches Harzvorland, Duderstadt, Verlag Phillip von Zabern, Mainz, 1970

Lenzing, Anette, Gerichtslinden und Thingplätze in Deutschland, ISBN 3-7845-4520-3

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.poehlde.de TTT-ejo (germanlingva)

Kategorio:Herzberg am Harz
Kategorio:Distrikto Osterode
Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de la Harc-regiono
Topa de Jos

**Topa de Jos** [topa de ĵos] (hungare: **Alsótopa**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 505 loĝantojn (rumanoj), en 1956 434. Ĝi estis unue menciita skribe en 1326. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Dobreşti.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Disĉiplo

[eta|[Platono kaj Aristotelo]]
En pedagogio, **disĉiplo** estas persono, kiu studas sub instruanto aŭ kiu sekvas ies doktrinon.

Tamen en la praktiko oni uzas la esprimon sub la dua signifo (*Platono estis disĉiplo de Sokrato, Rafaelo estis disĉiplo de Perugino, Jesuo kaj liaj disĉiploj*, *Mohamedo kaj lia Sahabo*), dum en la normala pedagogia senco estas aplikataj esprimoj lernanto kaj studento.

Kategorio:Edukado
Ant

**Ant** (hungare: Ant) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 181 loĝantojn (hungaroj), en 1956 742, en 1992 230 (92 % da hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1353. Ĝi pereis dum la turka submetiĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Avram Iancu.

Ant estas la plej sud-okcidenta loko en distrikto Bihor kaj ankaŭ la plej malalta, je alto de malpli ol 100 metroj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Crestur

**Crestur** [krestur] (hungare: **Apátkeresztúr**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Marghita. Administre Crestur apartenas al Abrămuţ.
## Loĝantaro
En 1910 Apátkeresztúr nombris 557 loĝantojn (hungaroj), en 1992 461 (rumanoj, 70% hungaroj). 
## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1311. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Bihar. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Bihor
Arpășel

**Arpășel** [arpəŝel] (hungare: **Árpád (Feketebátor)**) estas vilaĝo en Rumanio 10 km sudoriente de Salonta. Administre ĝi apartenas al Batăr.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 1 686 loĝantojn (hungaroj), en 1992 905 (rumanoj, 83 % da hungaroj).

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1214. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eventoj 
* Imre Szacsvay, revoluciulo, estis kaptita en 1849 en la areo de la vilaĝo.
* Tie kaŝvagadis post la falo de la hungara revolucio de 1848 János Arany, Lajos Kuthy kaj Mihály Táncsics.

## Renomaj personoj 
* Tibor Oláh (2-a de januaro 1928 – Bukareŝto, 2-a de oktobro 2002): komponisto.
*Gerő Sárközi (3-a de januaro 1908 – 9-a de marto 1977), poeto
*Teréz Sebesi R., edzino de János Reich (Árpád, 31-a de aŭgusto 1923 – Salonta, 5-a de decembro 1987), porjunulara verkistino
*Rózsi Völcsey  (Árpád, 15-a de decembro 1895 – Budapest, 7-a de januaro 1966): aktorino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Târgușor

**Târgușor** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
* Târgușor (Constanța), vilaĝo en distrikto Constanța
* Târgușor (Cherechiu) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Târgușor (Sânmărtin) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
Târgușor (Cherechiu)

**Târgușor** [tırguŝor] (hungare: **Asszonyvására** [asonjva:ŝa:ra]) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cherechiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 142 loĝantojn (hungaroj), en 1992 634 (rumanoj, 80 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1203. Ĝis 1919 Asszonyvására apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Árpád Gyenge (13-a de decembro 1925 – Budapest, 1-a de julio 1979): aktoro.
* József Tóth (9-a de decembro 1937): ref. eklezia verkisto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Regen

**Regen** havas diversajn signifojn:

***Regen (urbo)** estas komunumo en distrikto Regen en Bavario en Germanio.
***Regen** estas flanka rivero de Danubo en okcidenta Ĉeĥio kaj suda Germanio.
Sohodol (Alba)

**Sohodol** - jen rumane, hungare **Aranyosszohodol** - estas komunumo en Rumanio nord-nordokcidente de Aiud. En 1910 ĝi havis 4 713 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 488. Ĝia unua mencio estas en 1805. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 
 

Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Kategorio:Komunumoj de distrikto Alba
Ateaș

**Ateaș** [ateaŝ] (hungare: **Atyás** [atjaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cefa.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 653 loĝantojn ( rumanoj), en 1992 225. Ĝi estis unue menciita skribe en 1283. 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar *). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Ion Șerfezi (2-a de novembro 1913 – ?, 6-a de aprilo 1992): orkestrestro, muzikpedagogo.
  
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002  
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Altlernejano

Pedagogio

**Altlernejano** estas studento de iu altlernejo, ĉu universitato aŭ de alia altlernejo. 

Temas pri fizika persono, kiu plenumis kelkajn kondiĉojn: akceptan ekzamenon aŭ alian akceptan procedon (preskribitan de la koncerna lernejo aŭ ministerio de instruado), estis akceptita por la studado, registrita kaj nun tiu persono kleriĝas en la kadro de sia fakultato aŭ de pluraj fakultatoj. Interalie tiu persono rajtas studi elektitan fakon aŭ fakojn, esti reprezentita en la akademiaj organoj aŭ esti elektita por ili, uzi la ekipaĵon de la lernejo kaj ĝui la sociajn avantaĝojn de studento (ekz. malpli kostaj biletoj por la publika trafiko, en diversaj muzeoj, eventuale ricevi stipendion k.s.). La studento havas devon obei la statuton kaj regularon de la lernejo, pagi la studmonon.

La studento ĉesas esti studento post fino de la studado, aŭ antaŭtempe je sia propra peto aŭ per elimino el la studado (kiel puno pro deliktoj kontraŭ la lerneja statuto) aŭ kiam en la lernejo estis nuligita la studata fako.
 
La studento rajtas (sed ne estas devigita) partopreni en studentaj organizoj, universitataj sportkluboj kaj aliaj eksterstudaj aktivaĵoj.

Kategorio:Universitato
Băleni

**Băleni** [bəlenj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 366 loĝantojn (rumanoj), en 1992 263. Ĝi estis unue menciita skribe en 1580. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lazuri de Beiuş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Cornițel

**Cornițel** [kornicel] (hungare: **Báródsomos**) estas vilaĝo en Rumanio 55 km oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 652 loĝantojn (rumanoj), en 1992 631. Ĝi estis unue menciita skribe en 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Borod.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Klezmero

eta|200px|Ukraina klezmerbando en 1925
[eta|200px|[Amsterdamo|Amsterdama klezmerbando]]
**Klezmero** (el la jida כּלי־זמיר, klej = instrumento + zemer = kanto; etimologie devenas de la hebreaj vortoj k'li zemer כלי זמר, “muzik-ilo”) estas muzika tradicio kiu fontas el Aŝkenaza kaj Ĥasida juda kulturo. Ĉirkaŭ la 15-a jarcento naskiĝis juda nereligia muzika tradicio disvolvata de muzikistoj, kiujn oni nomis *klejzmorim* aŭ 'klejzmurim*. Ili konstruis la muzikstilon sur pia religia tradicio naskita jam en la Biblia tempo, kaj tiu muzika heredaĵo plu evoluas nuntempe. La klezmera repertuaro konsistas plejparte el dancokantoj por geedziĝaj kaj aliaj festoj. Ĉar la muziko havas radikojn en orient-eŭropa (Aŝkenaza) judismo, ĝiaj kantonomoj, poezio kaj terminoj tipe estas jidalingvaj.

Origine, la vorto *klezmer* (multenombro: *klezmorim*) estis uzata pri la muzikiloj, sed ĝi poste evoluis por signifi ankaŭ la muzikistojn. Ĉirkaŭ la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis unuafoje uzata kiel nomo de tuta kategorio (ĝenro) de muziko. Komence de la jarcento, en libroj kaj sur diskoj, la stilo estis nomata simple *jida muziko*. Alia nomo iam uzata estas *Frejleĥ*- aŭ *Frejlaĥ*-muziko (el la jida *frejleĥ'' = feliĉa, gaja).

## Vidu ankaŭ 
* Frey-Lech Trio
* Giora Feidman
* Hava Nagila
* Airat Ichmouratov

Kategorio:Jida kulturo

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Borumlaca

**Borumlaca** [borumlaka] (hungare: **Baromlak**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 806 loĝantojn (slovakoj, rumanoj, hungaroj), en 1992 1 228. Ĝi estis unue menciita skribe en 1327. Ĝiaj unuaj loĝantoj estis hungaroj. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Suplacu de Barcău.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Urviș de Beiuș

**Urviș de Beiuș** [urviŝ de bejuŝ] (hungare: **Belényesörvényes**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 048 loĝantojn (rumanoj), en 1992 927. Ĝi estis unue menciita skribe en 1487. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Șoimi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Șuncuiș

**Șuncuiș** [ŝunkuiŝ] (hungare: **Belényessonkolyos**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Finiș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 893 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 875 (rumanoj, 32 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1422. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Finstudinto

**Finstudinto, finlerninto, ekslernanto, kursfininto** estas persono, kiu sukcese trapasis lernejon aŭ kurson. 

PIV malrekomendas uzi la internacian esprimon **absolvent**, ĉar **absolvi** signifas pardoni kaj nuligi pekojn (lernejo ne estas peko). Etimologie la du signifoj ne estas tiom malproksimaj, ĉar la verbo origine signifas **malligi, liberlasi**, do esti liberigita el la peko  aŭ el la lernejo. Esperanto el la du signifoj elektis la religian.

Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Edukado
Nad Tatrou sa blýska

**Nad Tatrou sa blýska** (*Super Tatro fulmas*) estas la nacia himno de Slovakio. Ĝian tekston skribis en 1844 *Janko Matúška* dum protesta foriro de bratislavaj studentoj al Levoča. Melodio de la himno devenas de tradicia slovaka popolkanto *Kopala studienku* (*Ŝi fosis puteton*). Kelkaj versioj de tiu ĉi melodio estas konataj en la tuta regiono de Karpatoj.

En 1920 la unua strofo fariĝis parto de la Ĉeĥoslovaka himno. Ekde 1992 la himno de sendependa Slovakio konsistas el du strofoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Melodio en oficiala paĝo de Registaro de Slovaka Respubliko

Slovakio
Kategorio:Naciaj simboloj de Slovakio
Kategorio:Kulturo de Slovakio
Delureni (Bratca)

**Delureni** [delurenj] (hungare *Báródbeznye*, germane *Wiesenhaus* aŭ *Neudorf*) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 765 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 600. Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1939 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario kaj estis parto de la departemento *Bihar vármegye*. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bratca; la domaro estas kunkreskinta kun la najbara vilaĝo *Beznea (Bernau)* iom pli sude.

## Fonto
*Magyar nagylexikon (la "hungara enciklopediego"), 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Esperanto Programita

***Esperanto Programita*** estas Esperanto-kurso verkita de Hermann Behrmann. Ĝi estas eldonita en formo de 4 kajeroj (por germanlingvanoj) kaj 4 gramofonaj diskoj en 1969. Ekde la 1980-aj jaroj la gramofonajn diskojn anstataŭas sonkasedo. Pro la abunda agado de ĝia eldonanto, la Esperanto-Centro Paderborn, la kurso fariĝis tre populara en Germanujo dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. 

En la 1970-aj jaroj la kurso estas eldonita ankaŭ en kelkaj aliaj lingvoj, ekzemple en la nederlanda , angla kaj portugala.

## Referencoj
## Bildaro

Dosiero:Esperanto Programita 1985-1.jpg|Nederlandlingva eldono 1985.

## Eksteraj ligiloj
* [*Esperanto Programita* ĉe edukado.net](http://www.edukado.net/index.php?frames=&views=bookDetails(9249)&functions=&elementId=146&action=browse) 
* *Esperanto Programita* ĉe Flandra Esperanto-Ligo
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Hermann Behrmann

**Hermann BEHRMANN**, kiu mem esperantigis sian nomon al **Hermano Bermano** (naskiĝis la 12-an de julio 1935 en Zeven, mortis la 29-an de junio 2013 en Bad Kissingen) estis germana pedagogo, lerneja instruisto kaj estro de Esperanto-eldonejo.

## Vivo 
Behrmann studis pedagogion ĉe la Pedagogia Altlernejo en Bielefeld kaj laboris poste kiel instruisto en elementa lernejo unue en Löhne, poste en Paderborno. Por sia unua ŝtata ekzameno de instruisto, li prezentis kiel laboraĵon novstilan Esperanto-kurson, kiu fariĝis bazo de la kurso Esperanto Programita.

## Esperanto 
Li fondis ĉirkaŭ la jaro 1969 Esperanto-eldonejon en Löhne. Post lia translokiĝo al Paderborno, estiĝis el ĝi la Esperanto-Centro Paderborn, kiu registriĝis kiel asocio laŭ germana juro en 1977. Tiu ĉi centro – ĉiam gvidata de Hermann Behrmann – startigis la kampanjon "Testo 5000": Oni serĉis 5000 homojn, kiuj pretis "testi" Esperanton, lernante la lingvon pere de "Esperanto Programita". La partoprenantoj povis senpage pruntepreni la lernokajerojn kaj la diskojn. Kvankam la nombro de lernintoj kaj lernantoj superis 5000 jam en 1980, la "testo" estis daŭrigata ĝis ĉ. la jaro 1988, kiam Hermann Behrmann – kiel plej proksima kunlaboranto de Rikardo Ŝulco – komencis dediĉi sian energion ĉefe al la disvastigo de la Analiza Skolo. Tamen la libroservo daŭrigis la vendadon de la kurso "Esperanto Programita" (kiu nuntempe aspektas eksmoda, ĉar la kajeroj estas tajpitaj per simpla skribmaŝino). Bela 351-paĝa eldonaĵo de "Esperanto Programita" por nederlandlingvanoj, tradukita de Paul Peeraerts, aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo en 1986.

En 1995 Germana Esperanto-Asocio (GEA) agnoskis liajn atingojn per meritmedalo de GEA.

Ĉirkaŭ la jaro 1998 Hermann Behrmann (kaj kun li la Esperanto-Centro) translokiĝis al Berlino. La Esperanto-Centro en 2003 kuniĝis kun la asocio **EsperantoLand**, kiu organizas internaciajn renkontiĝojn, vendas librojn kaj funkciigas ampleksan retejon. La retejon iniciatis en 2001 laborgrupo fondita de Lu Wunsch-Rolshoven. Post la kuniĝo la asocio ŝanĝis sian nomon al *EsperantoLand*.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Esperanto-Centro der Hermann Behrmann en Berlino

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Kategorio:Esperanto en Berlino
Jón Trausti

**Jón Trausti** (1873-1918) estas pseŭdonimo por la verkisto **Guðmundur Magnússon**. Li naskiĝis en la plej nordorienta landpinto de Islando kaj elkreskis en granda malriĉeco, laborante sur tero kaj maro. Poste li fariĝis presisto kaj loĝis en Reykjavík. Li multon verkis, sed ne ĉiam egale bone. Liaj tre popularaj romanoj kaj noveletoj ofte montras multflankan konon de vivo kaj pensmaniero de la islanda popolo. Li havis riĉan fantazion, li estis bona observanto kaj priskribis multespecajn homojn vive kaj kompetente. Li ankaŭ verkis poemojn.

## En esperanto aperis 
*La marlupo* en Voĉo de Islando, II-a jaro, 1-a numero, en traduko de Ólafur S. Magnússon.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Modlopasto

eta|dekstra|247px|Infanino modlas figurojn knedante stangetojn el modlopasto
**Modlopasto**, aŭ **knedpasto**, estas ĉiaspeca homogena, mola, knedebla substanco destinita por formi objekton per knedado kaj reliefigado farita per fingroj aŭ helpe de iloj. Ĝenerale, modlopasto estas knedebla sen akvo, sed ĝia knedebleco estas simila al tia atingita per aldono de akvo al faruno, gipso aŭ modla argilo.

Plej utiligata modlopasto, kaj tial preskaŭ "sinonimo" en la praktiko, estas industrie fabrikita miksaĵo el: Kalciaj saloj (ekzemple: kalcia karbonato CaCo3 aŭ kreto, ), mola parafino kaj alifataj acidoj (ekzemple: steara acido). Tiu ĉi modlopasto estas **plastilino**:

* Angle: *Plasticine*
* Ĉeĥe: *Plastelína*
* Finne: *Muovailuvaha*
* France:*Plastiline*
* Germane:*Plastilin*
* Hispane: *Plastilina*
* Itale: *Plastilina*
* Nederlande: *Plasticine*
* Portugale: *Plasticina*
* Ruse:*Пластилин*

La invento de Plastilino estis farita de la germano Franz Kolb, kiu patentis ĝin en 1880 aŭ 1890 (laŭ diversaj informofontoj). Tamen kelkaj atribuas la inventon al William Harbutt en Anglio en 1897, patentita en 1899, kaj komerce ekproduktita kun la nomo *Plasticine* la sekvintan jaron. La nomoj derivitaj de la angla *Plasticine* origine estis komercaj nomoj, tamen nuntempe ili ankaŭ estas uzataj en multaj landoj kiel ĝenerala nomo por modlopasto.

## Utiligado 
* **Ludado**: Por infanoj, la formado de objektoj per modlopasto estas amuza ludo kiu helpas veki kaj disvolvi artecon, kreivecon kaj manan lertecon.
* **Animaciaj filmoj**: Por fari filmojn, fotitaj pozon-post-pozo (bildon-post-bildo) simile al desegnitaj filmoj, sed en kiuj la solidaj modlopastaj objektoj permesas tuja fidela tri-dimensia aspekto: ekzemploj estas la filmoj Wallace & Gromit aŭ Batalha, a Guerra do Vinil. Tamen, la kapabloj de komputilo ankaŭ permesas nun atingi tre fidelan tri-dimensian aspekton pli facile. Vidu artikolon Argil-animacio.
* **Industrio**: Por modli objekton prove, antaŭ ol fari la korespondan definitivan objekton per materialo malmoligebla.

Kategorio:Substancoj
Belejeni

**Belejeni** [beleĵenj] (hungare: **Belezsény**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beiuş. Administre ĝi apartenas al Drăgăneşti.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 340 loĝantojn (rumanoj), en 1992 332.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1552. Dum la turka submetiĝo ĝi senpopoliĝis. Ĝis 1919 Belezsény apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Săliște de Beiuș

**Săliște de Beiuș** [səliŝte de bejuŝ] (hungare: **Belényesszeleste**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 421 loĝantojn (rumanoj), en 1992 284. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Budureasa.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Gheorghe Pituț (n. 1-a de aprilo 1940): poeto. 
  
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Călacea

**Călacea** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Călacea (Olcea) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Călacea (Orțișoara) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
* Călacea (Gârbou) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.