open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muhammad ibn Ra'ik

'''Abu Bakr Muhammad ibn Ra'ik** () (m. 13a de februaro 942), kutime simple **Ibn Ra'ik'*, estis funkciulo de la Abasida Kaliflando, kiu espluatis la malfortecon de la kalifa registaro por iĝi la unua *amir al-umara* ("komandanto de komandantoj", nome *de facto* regento) de la Kaliflando en 936. Elpostenigita fare de Turkaj militistestroj en 938, li reakiris la postenon en 941 kaj tenis ĝin ĝis sia murdo en februaro 942.

Dum la regado de la kalifo al-Muktadir (r. 908–932), li servis kiel policestro (*sahib al-ŝurta*) kaj ĉambelano (*haĝib''). Post la elpostenigo kaj murdo de al-Muktadir kaj la ascendo de al-Kahir (r. 932–934), Ibn Ra'ik abandonis Bagdadon. Poste li akiris la guberniestrecon de Vasit post la ascendo de al-Radi (r. 934–940).

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Donohue, John J. (2003). The Buwayhid Dynasty in Iraq 334 H./945 to 403 H./1012: Shaping Institutions for the Future. Leiden and Boston: BRILL. ISBN 90-04-12860-3. https://books.google.es/books?id=arELc_R1orcC&redir_esc=y Alirita la 10an de Novembro 2016.
* Sourdel, Dominique (1986). "Ibn Rāʾiḳ". The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume III: H–Iram. Leiden and New York: BRILL. p. 902. ISBN 90-04-08118-6.

Kategorio:Abasida Kaliflando
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Bagdado
Kategorio:Emiroj
Kategorio:Homoj de la 10-a jarcento
Mothra (filmo)

***Mothra*** (japane: モスラ *Mosura*) estas japana sciencfikcia filmo de 1961. Ĝia reĝisoro estis Iŝiro Honda kaj scenaron skribis Ŝiniĉi Sekizaŭa. Ĝi estas la unua filmo pri Mosro.

La scenaro de ĉi tiu filmo estis poste uzita (kun malgrandaj ŝanĝoj) en la filmoj *King Kong vs. Godzilla* kaj *Mothra vs. Godzilla*.

## Enhavo 
En tropika insulo kiu estis damaĝita de la radiaĵo, scienca ekspedicio vidas je unua fojo primitivan indiĝenan popolon. Komercistoj volas ekspluati la rimedojn de la insulo, sed antaŭ ke ili farus ĝin, ili devas venki la patronan diaĵon de la insulo. Ili kaptas la *ŝobiĝinojn* (*ŝobiĝin* japane: 'malgranda beleco') kiuj estas feinoj de la japana mitologio kaj revenas al Japanio kun la feinoj. Tamen, Mosro, la patrona diaĵo de la insulo kaj de ĝia popolo iras post ili por liberigi la feinojn kaj revenigi ilin renove al ĝia patrujo.

Post kiam ili venis al Japanio, Mosro (ankoraŭ larve) detruas kelkajn konstruaĵojn. La japana armeo pretendas venki la monstron, sed malsukcese. Post kiam ĝi venis al la urbo, Mosro fariĝis pupo kaj poste eliras el la pupo granda tineo, la plenaĝa formo de Mosro. Plenaĝforme ĝi povas iri pli rapide al la insulo Rolisiko (*Rolisica*), kie estas la ŝobiĝinoj.

En Rolisiko faras grandan teruron. Tamen la loĝantoj atingas trankviligi Mosron. Ili redonas la ŝobiĝinojn al Mosro, poste Mosro kaj la feinoj revenas al sia naskiĝinsulo.

## Produktorado 
La scenaro skribita de Ŝiniĉi Sekizaŭa baziĝas je la romano *The Luminous Fairies and Mothra* de Takehiko Fukunaga.

## Ricevo 
A. H. Weiler, unu el la kritikistoj de la usona gazeto *The New York Times* donis al la filmo ĝeneralan pozitivan recenzon. Li laŭdis ĝiajn specialajn efektojn kaj la koloraron.

En la kinematografa servo *Rotten Tomatoes* la filmo akiris la noton 73% (2016).

En la kinematografa servo *Internet Movie DataBase* ĉi tiu filmo akiris la noton 6.6 (2016).

## Vidu ankaŭ 
* Godzilo
* Mosro
* Japana kinematografio

## Referencoj 
Kategorio:Godzilo
Kategorio:Japanaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri monstroj
Al-Mutavakkil la 3-a

**Al-Mutavakkil la 3-a** () (m. 1543) estis kalifo de 1508 ĝis 1516, kaj denove en 1517. Li estis la lasta kalifo de la malfrua en Egiptio periodo de la Abasida dinastio. Ekde la Mongola rabado de Bagdado kaj la ekzekuto de la kalifo Al-Musta'sim en 1258, la Abasidaj kalifoj estis loĝantaj en Kairo, kiel teoriaj regantoj uzitaj por legitimi la faktan regadon de la Mamlukaj sultanoj.

Al-Mutavakkil la 3-a estis elpostenigita dum mallonge en 1516 fare de sia antaŭulo nome Al-Mustamsik, sed li estis restaŭrita en la kalifeco la venontan jaron. En 1517, la Otomana sultano Selim la 1-a sukcesis venki super la Mamluka Sultanlando, kaj faris Egiption parto de la Otomana Imperio. Al-Mutavakkil la 3-a estis kaptita kune kun sia familio kaj transportita al Istanbulo. Li formale redonis la titolon de kalifo same kiel ties eksterajn simbolojn — nome la glavo kaj la mantelo de Muhammad — al la Otomana sultano Selim la 1-a. Otomanaj regantoj antaŭ li, komence je Mehmedo la 2-a tamen, jam estis komencintaj postuli la kalifan aŭtoritaton.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  
*  
* 

Kategorio:Abasidaj kalifoj en Kairo
Kategorio:Otomana Imperio
Mamluka Sultanlando (Kairo)

La **Mamluka Sultanlando** ( *Sulṭanat al-Mamālīk*) estis mezepoka regno kiu enhavis teritoriojn de Egiptio, Levantenio, kaj Heĝazo. Ĝi daŭris el la superigo de la Ajubida Dinastio ĝis la Otomana konkero de Egiptio en 1517. Historiistoj tradicie dividis la epokon de la erao de la regado de Mamlukoj en du periodoj — el kiuj unu kovrus 1250–1382, dum la alia, 1382–1517. Okcidentaj historiistoj nomigas la unuan kiel la "Bahrija dinastio" kaj la lasta kiel "Burĝia dinastio" pro la politika dominado fare de la respektivaj estraroj. Nuntempaj islamaj historiistoj referencas la samajn dividaĵoj kiel la "Turka"
eta|350px|La Mamluka Sultanlando dum la regado de la **Bahrijaj Mamlukoj**.
[eta|dekstra|upright|[Mamlukoj|Mamluka nobelo el Halepo.]]
La Mamluka ŝtato atingis sian pinton sub Turka regado kun araba kulturo kaj poste falis en longigita fazo de malpliiĝo sub la regado de Cirkasianoj. La reganta klaso de la sultanlando estis komponita de Mamlukoj, nome soldatoj hegemonie sklavoj de devenoj el Kipĉakoj (el Krimeo), Cirkasianoj, Abĥazoj, Oguzoj kaj Kartveloj. Kvankam Mamlukoj estis aĉetitaj, ties statuso estis super tiu de ordinaraj sklavoj, kiuj ne rajtis porti armilojn aŭ plenumi iajn taskojn. Mamlukoj estis konsiderataj "veraj senjoroj", kun socia statuso super la propraj civitanoj de Egiptio. Kvankam ĝi malpliiĝis ĉirkaŭ la fino de sia ekzisto, je ties pinto la sultanlando reprezentis la zeniton de mezepokaj politika, ekonomia, kaj kultura gloroj en la islama erao en Egiptio kaj Levantenio .

## Vidu ankaŭ 
* Otoman–Mamluka Milito (1516–17)
* Abasida Kaliflando

## Referencoj 

*
Kategorio:Antikvaj dinastioj
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Afriko
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio
Kategorio:Historio de Sauda Arabio
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Abasida Kaliflando
Kategorio:Sultanlandoj
Krzysztof Wyszkowski

**Krzysztof Maciej Wyszkowski** (naskiĝis la 10-an de novembro 1947 en Mrągowo) – pola publicisto, aganto de opozicio en Pola Popola Respubliko, konsilanto de ĉefministroj Jan Krzysztof Bielecki kaj Jan Olszewski. De 2016 membro de la Kolegio de Instituto pri Nacia Memoro.

## Vivo 
En 1961 finis Fundamentan Lernejon n-ro 15 en Olsztyn. Poste lernis en Ĝeneralkleriga Liceo n-ro 2, kiun forlasis post du jaroj. De 1963 laboris profesie kiel laboristo en diversaj lokoj de la urbo. En duono de la 70-aj jaroj ekloĝis en Triurbo.

De 1977 kunlaboris kun Komitato de Socia Memdefendo „KOR”. Poste estis kunfondinto de Libera Sindikato de Marbordo, prilaborante ties deklaracion. Fine de la 70-aj jaroj okupiĝis pri samizdata eldonado de publikaĵoj.
En 1980 partoprenis aŭgustan strikon en Ŝipfarejo de Gdańsk. En 1981 estis sekretario de la redakcio de „Tygodnik Solidarność” (Semajnrevuo Solidareco). Post enkonduko de la milita stato en Pollando estis arestita la 13-an de decembro 1981 en Grand Hotel en Sopot, poste internigita en Strzebielinek (distrikto Wejherowo), kie gvidis kelktagan fastostrikon. Aŭguste 1982 fuĝis, restante en kaŝejo. Julie 1983 provizore arestita, liberiĝis surbaze de amnestio. Li kunlaboris kun subtera gazetaro, publikigante tie siajn tekstojn en „Tygodnik Wojenny” (Milita Semajnrevuo). En majo kaj aŭguste 1988 partoprenis strikojn en Ŝipfarejo de Gdańsk.

En 1989 kadre de filma produktejo Video Studio Gdańsk estis observanto de la debatoj de Ronda Tablo. Samjare iĝis gvidanto de politika fako en „Tygodnik Solidarność”.

En 1990, malgraŭ kvereloj kun Lech Wałęsa, apogis lin en prezidenta voĉdono, konsiderante, ke mankis pli bona kandidato, kiu tiutempe strebis al la posteno. Ankaŭ eniris skipon de lia voĉdona stabo. En la jaroj 1991–1992 estis konsilisto de ĉefministroj Jan Krzysztof Bielecki kaj Jan Olszewski. De 1990 apartenis al partio Libera-Demokrata Kongreso, kiun forlasis en 1992. En parlamenta baloto en 1993 sen sukceso kandidatis al Sejmo kun n-ro 1 de la listo de Koalicio por Respubliko (ricevis 5578 voĉojn).

Kategorio:Publikigistoj
Kategorio:Aktivuloj de Solidareco (Pollando)
Kategorio:Polaj sindikatistoj
Siopao

La **siopao** aŭ **ŝopaŭo** (simpligita ĉina: 烧包; tradicia ĉina: 燒包; hokkiena Pe̍h-ōe-jī: *sio-pau*) estas la ĉina hokkiena esprimo por la ĉina mandarena *bāozi* (包子), laŭlitere kun la signifo "vaporitaj bulkoj". Ĝi estas fama ĉin-filipina manĝeto vendata plejparte en ĉinaj restoracioj aŭ fare de trotuarvendistoj en Filipinoj. Ĝi estas integrigata ankaŭ en la tajlanda kuirarto, kie ĝi estas nomata *salapao* (taje: ซาลาเปา). Ĝi estas ankaŭ favorato en Havajo, kie ĝi estas nomata *manapua*. Popularaj manĝaĵoj en Filipinoj kaj Tajlando, *siopao* kaj *salapao* ne postulas ilaron por manĝi kaj povas esti konsumataj spontane. Kiel *bāozi*, ekzistas malsamaj specoj surbaze de farĉo: *asado* aŭ *bola-bola* (kiu povas uzi porkaĵon, kokidaĵon, bovaĵon, salikokojn, aŭ salitan anasan ovon). Ekzistas ankaŭ elbakita diverseco.

Dosiero:Siopao002.jpg|Siopao
Dosiero:0734jfMa Mon Luk Restaurant since 1920 Quezon Cityfvf 14.jpg|Siopao
Dosiero:Siopao Take-Home Packs (03-07-2021).jpg|Siopao

## Vidu ankaŭ 
* Kuirarto de Filipinoj

Kategorio:Filipina kuirarto
Kategorio:Panoj
Reprezenta demokratio

[eta|330ra|Landoj kiuj apartenas al "balot-demokratio" en [Freedom House 2016]]
**Reprezenta demokratio** (ankaŭ nerekta demokratio aŭ reprezenta respubliko) estas speco de demokratio fondita sur la principo de elektitaj funkciuloj por reprezenti homgrupon, kontraste al rekta demokratio. Ĉiuj modernaj okcidentstilaj demokratioj estas specoj de reprezenta demokratio. Ekzemple, Britio estas "kronrespubliko* (t.e. Konstitucia monarkio) kaj Irlando estas parlamenta respubliko.

La reprezenta demokratio ofte estas prezentita kiel la nura formo de demokratio ebla en amassocioj. Oni povas diri ke ĝi povas doni efikan solvon pere de eta grupo de elektitoj nome de pli granda nombro. Reprezenta demokratio estis asociita kun la politika sistemo konata kiel "reprezenta registaro", kiu estis naskita en la 18-a jarcento kun la franca kaj usona revolucioj. Ĝi estas sistemo en kiu homoj elektas siajn leĝdonantojn (reprezentantoj), kiuj poste respondecas pro siaj agoj antaŭ la registaro.

Ĝi estas elemento kaj de la parlamenta sistemo aŭ prezidenta regadosistemo kaj estas tipe uzita en pli malalta ĉambro kiel ekzemple la Ĉambro de Komunuloj (Britio) aŭ Dáil Éireann (Irlando), kaj povas esti limigita per konstituciaj limoj kiel ekzemple la alta ĉambro. Ĝi estis priskribita fare de kelkaj politikaj teoriuloj inkluzive de Robert A Dahl, Gregory Houston kaj Ian Liebenberg kiel *poliarkio*. En ĝi la potenco estas en la manoj de la elektitaj reprezentantoj kiuj estas elektitaj fare de homoj en elektoj.

## Vidu ankaŭ 
* Liberala demokratio
* Rekta demokratio

Kategorio:Baloto
Kategorio:Demokratio
Laŭleĝa laboraĝo

[eta|Membroj de la "1973 Minimum Age Convention" de la [Internacia Organizaĵo de Laboro    ]]
La **laŭleĝa laboraĝo** estas la minimuma aĝo postulita perleĝe por persono por povi labori, en ĉiu lando aŭ jurisdikcio. Kelkaj specoj de laboro estas ofte malpermesitaj eĉ por tiuj super la laŭleĝa laboraĝo, se ili ankoraŭ ne atingis la plenkreskan aĝon. Agadoj kiuj estas danĝeraj, damaĝaj al la sano aŭ influo al la moralo de neplenaĝuloj enestas ĉi tiun kategorion. La aĝo povas varii laŭ landoj sed kutime homoj povas eklabori eĉ ekde la 13-jariĝo en landoj kiaj Germanio sed nur se temas pri facila laboro, kun permeso de la gepatroj kaj ĉiam por dumtaga laboro. Aliaj landoj havas pli striktan sistemon kaj permesas nur ekde la 16-jariĝo.

Kategorio:Dungiĝado
Kategorio:Labora juro
Kategorio:Aĝo
Kategorio:Sociaj temoj
Hedvig Hidas

**Hedvig Hidas** [hidaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hidas Hedvig** estis hungara baletisto, koreografo, altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis *Bruckner*.

Hedvig Hidas http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz10/217.html naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Hedvig Hidas devenis el juda kaj parte aŭstra familio. Ŝi komencis lerni baleton en lernejo de Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1922, post 7 jaros ŝi ricevis stipendion. En 1932 ŝi iĝis plenrajta baletisto. Ekde 1939 pro la kontraŭjudaj leĝoj ŝi ricevis rolojn nur antaŭ juda publiko. En 1942 ŝi edziniĝis, dum la nazia erao ŝi devis kaŝiĝi. Post la 2-a mondmilito ŝi naskis jam duafoje, poste ŝi frekventis kurson pri baletpedagogio. En 1950 ŝi ekinstruis en la ĵus fondita Ŝtata Baleta Instituto. Inter 1959–1973 ŝi gvidis dancan trupon de Operetoteatro (Budapeŝto), kie ŝi estis ankaŭ koreografo. Inter 1962-1972 ŝi estis institutestro, ŝi instruis kontinue ĝis la emeritiĝo en 1980. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1965-1995.
 
## Elektitaj roloj 
* Jan Ciepliński: *Sába királynője* - ĉefrolo
* Rezső Brada: *A szent fáklya* - Coppélia
* Ede Brada: *Babatündér* - ĉefrolo

## Elektitaj koreografaĵoj 
* Claude Debussy: *Arabeszk*
* Emil Petrovics: *Két világ*
* Ottorino Respighi: *Róma kútjai*
* Camille Saint-Saëns: *Danse macabre*

## Elektitaj disĉiploj 
* Mária Bérczes
* Richárd Bogár

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Listo de insuloj de Irlando

Tiu ĉi listo montras la **enlandaj insuloj de la insulo Irlando**, do insuloj en lagoj kaj riveroj de la lando.
Por insuloj antaŭ m<rbordo vidu Listo de antaŭmarbordaj insuloj de Irlando

## Insuloj en lagoj 
* en Lough Corrib:
** White Goat Island
* en Lough Derg:
** Inis Cealtra
* en Lower Lough Erne:
** Ardy More
** Buck Island
** Car Island
** Cleenishmeen Island
** Coughran's Island
** Crevinishaughy Island
** Cruninish Island
** Derryinch
** Devenish Island
** Ferny Island
** Gall Island
** Goat Island
** Gravelly Island
** Horse Island
** Inish Beg
** Inish Conra
** Inish Davar
** Inish Divann
** Inish Doney
** Inish Fovar
** Inish Free
** Inish Lougher
** Inishmacsaint
** Inish More
** Inishmakill
** Kinnausy Island
** Leftus Island
** Long Island
** Lustybeg Island
** Lustymore Island
** Owl Island
** Paris Island Big
** Rabbit Island
** Rosscor Island
** Rough Island
** White Island
* en Upper Lough Erne:
** Belle Isle
** Bleanish Island
** Corratistune
** Dernish Island
** Inishcorkish
** Inishleague
** Inishlirroo
** Inishlught
** Inish Rath
** Killygowan Island
** Naart Island
** Shanaghy
** Tonregee Island
** Traanish
** Trasna
* en Lough Gill:
** Lake Isle of Innisfree
** 21 aliaj
* en Lough Leane:
** Innisfallen Island
** and others
* en Lough Neagh:
** Coney Island
** Coney Island Flat
** Croaghan Flat
** Derrywarragh Island
** Padian
** Ram's Island
** Phil Roe's Flat
** The Shallow Flat
* In Lough Owel:
** Browns or Grania's Island
** Church Island
** Carrickphilbin Island
** Glassford Island
** Mount Murray Island
** Sruddorra Island
* en Lough Ree:
** Inchcleraun (Quaker Island)
** Hare Island

## Insuloj en riverojo 
* en rivero Ŝanono:
** King's Island en Limerick,
** Canon Island.
* en rivero Lee:
** City Centre Island in Cork,
** Lapp's Island.
* en rivero Suir:
** Little Island.
* e rivero Fergus:
** Inishmacowney,
** Inishloe.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de antaŭmarbordaj insuloj de Irlando, marbordaj insuloj
* listo de riveroj en Irlando
* Listo de lagoj en Irlando

## Eksteraj ligiloj 
* Irland-Karte (fizika mapo)
Naturregiono

En fizika geografio **naturregiono** estas, mezuritaj per parametroj de geofaktoroj kiaj klimato, reliefo, akvomastrumado, grundo, geologia konstruo kaj biosfero, karakteraj unuoj de la geografia regiono. La tre simila geografia esprimo pejzaĝo ofte estas uzata en identa signifo, parte ankaŭ diversmaniere, se „naturregiono“ nur priskribas la naturleĝe determinitajn komponantojn de la respektiva parto de la regiono, dum „pejzaĝo“ inkludas pliajn komponantojn kiel la uzado de la tero.


KategoriO:Fizika geografio
Kategorio:Geomorfologio
Hopio

La **hopio** aŭ **hopjo**, tagaloge *hopia* aŭ *hopya* (ĉina hokkiena: 好餅; Pe̍h-ōe-jī: hó-piáⁿ; signife: "bona farunaĵo"), estas ĉin-filipina deserto farĉita de mungofaba pasto, de ube-ignama pasto, aŭ de pecoj de bombona vintra melono. Ĝi estas populara en Indonezio kaj Filipinoj. Ĝi estis popularigita fare de elmigrintoj el Fuĝjano laŭlonge de la 20a jarcento aŭ ja probable pli frue. Ekzistas simila manĝaĵo en Japanio; ĝi nomiĝas manĵuo. En Japanio, estas ankaŭ moĉio, rizkuko, kiu eble havas enhavon kiel ruĝfaban paston. Ĝi nomiĝas *daifuku* japane. Kiel hopio, manĵuo kaj *daifuku* havas variajn enhavojn.

Dosiero:HopiaInASaucer.jpg|Hopioj
Dosiero:Hopiajf.JPG|Manila hopiovendejo
Dosiero:ChinatownManilajf0230 23.JPG|Manila hopiovendejo
Dosiero:7032Poblacion Baliuag Bulacan 48.jpg|Hopioj
Dosiero:JfEngbeetin1240Chinatownfvf 06.JPG|Hopioj en vendejo
Dosiero:JfEngbeetin1240Chinatownfvf 19.JPG|Hopioj en vendejo

## Vidu ankaŭ 
* Kuirarto de Filipinoj

Kategorio:Filipina kuirarto
Kategorio:Dolĉaĵoj
Mór Lőwy

**Mór LŐWY** [lOvi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőwy Mór** estis hungardevena-franca astronomo, matematikisto, fotisto, membro de la Akademio de Sciencoj de Francio (1873). Lia nomvarianto estis **Maurice Loewy**.
eta|Kratero pri Loewy
Mór Lőwy http://tudosnaptar.kfki.hu/l/o/loewy/loewyrevai.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Bazin (nuntempa Pezinok en Slovakio), li mortis la  en Parizo.

## Biografio 
Mór Lőwy devenis el juda familio. Li studis en Vieno, poste li okupiĝis pri kometoj en la observatorio de Vieno. En 1860 li translokiĝis al Parizo, post 4 jaroj li eklaboris en la Observatorio de Parizo. En 1878 li iĝis vicobservatoriestro, en 1896 observatoriestro. Li ricevis francan ŝtatanecon en 1896. Li kreis diversajn teleskopojn. Li faris 6000 fotojn pri la Luno, poste mapon laŭ tio. Li ricevis la Honoran legion kaj oran medalon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Atlas lunaire de l’Observatoire de Paris* (1894–1909)

## Memorigiloj 
* kratero en Luno (vidu la foton!)
* 253 Mathilde

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj fotistoj
Konstitucio de Danio

eta|Frontpaĝo de la Konstitucio de 1849.
La **Konstitucio de Danio** (dane: Danmarks Riges Grundlov) estas la supera ĉarto de la Reĝlando Danio, kiu difinas la politikan enlandan sistemon, kiel konstitucia monarkio kun reprezenta parlamenta sistemo, en kiu la reĝo ekzercas nur ceremonian rolon. La nuna konstitucio promulgiĝis la 5-an de junio 1953 kaj ĝia unua versio venas de 1849.

La fundamenta celo de la unua supera ĉarto estis la limigo de la povoj de la monarko (sekcio 2). La Konstitucio de 1849 establis duĉambran parlamenton, t.e, la Rigsdag, el kiuj estis parto la Landsting, por reprezenti la malnovan aristokratojn kaj la Folketing, kiu reprezentis farmistojn, komercistojn, kaj la mezan klason. Ekde la nuna aprobo de la konstitucio en 1953, nur ekzistas la Folketing. La primitiva konstitucio ankaŭ garantiis la fundamentajn rajtojn, kiuj daŭre restas en la nuna, kiaj la Habeas corpus (artikolo 71), la rajtoj sur la privataj posedaĵoj (artikolo 72) kaj la esprimlibero (artikolo 77).

Kategorio:Historio de Danio
Kategorio:Politiko de Danio
Danio
János András Segner

**János András SEGNER** [jAnoŝ andrAŝ zegner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Segner János András** estis hungara-germana kemiisto, matematikisto, kuracisto, fizikisto, astronomo, universitata instruisto, membro de Prusa Akademio de Sciencoj.
eta|Rado de János András Segner
János András Segner http://mek.oszk.hu/05300/05392/pdf/Jakucs_Fizika_Segner.pdf naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pressburg konata ankaŭ Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la  en Germanio en Halle (Saale).

## Biografio 
János András Segner frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Győr, poste li studis jaron en Kolegio de Debrecen, baldaŭ li lernis en farmaciejo en Pressburg, fine en 1730 li akiris medicinan diplomon en Universitato de Jena. Post siaj studoj li kuracadis en sia naskiĝurbo, post jaro en Debrecen. Ekde 1733 li instruis en Jena, inter 1735 kaj 1755 en Gotingeno, kie li establis ankaŭ observatorion kaj muelilon kun rado (komprenu: turbino (vidu la bildon!)). Depost 1755 ĝis sia morto li instruis en Universitato de Halle. Li ricevis prusajn premiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *De natura ac principiis medicinae* (1730) - disertaĵo
* *Elementa mathematicae et geometriae* (1739)
* *Specimen Theoriae Turbinum* (1755)
* *Grunde der Perspectiva* (1799)

## Memorigiloj 
* busto en Debrecen (1974) https://www.kozterkep.hu/~/3645/Segner_Janos_Andras_dr_Debrecen_1974.html
* reliefoj en Debrecen kaj Szeged (1978) http://panteon.szegedvaros.hu/component/content/article/79.html 
* stratoj en Budapeŝto kaj en sia naskiĝurbo
* placo en Debrecen
* kratero en Luno

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Burgo de Körmend

La **Burgo** (aŭ kastelo) **de Körmend** aŭ *kastelo de Körmend* konata ankaŭ **Kastelo de Batthyány-Strattmann-kastély** estas signifa konstruaĵogrupo, historia monumento en Hungario, en urbo Körmend.
eta|maldekstre|Aerfoto pri burgo de Körmend
eta|Aerfoto pri burgo de Körmend
eta|Aerfoto pri burgo de Körmend

## Historio 
La burgo/kastelo originas el la 15-a jarcento, tiam oni konstruis renesancan kastelon. Familio Batthyány posedis ĉi tiun burgon inter 1604 kaj 1945. En 1652 incendio bruldetruis la kastelon, poste Ádám Batthyány rekonstruis ĝin jam en pli moderna burga formo. En 1664 la turka armeo ne povis okupi la burgon, sed dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la burgo estis bruldetruita. La rekonstruo okazis en 1710, post 2 jardekoj la burgo barokiĝis kaj estis pligrandigita kun flankaj konstruaĵoj, etaĝoj, aloj, mansardo, balkono. En la 19-a jarcento la kastelo klasikismiĝis. Ekde 1920 en parto de la kastelo hospitalo funkciis fare de László Batthyány-Strattmann. Post la 2-a mondmilito la kastelo estis prirabita, poste la Ruĝa Armeo profitis ĝin kazerno ĝis 1957, fine ene kolegio funkciis. Ekde 1965 ene muzeo ekfunkciis, baldaŭ ankaŭ biblioteko kaj arĥivo. En unu el la flankaj konstruaĵoj longe uzino pri ŝuoj funkciis.
eta|maldekstre|Ĉefplaco, burgo kaj kastelo en Körmend

## Konstruaĵoj 
La konstruaĵo-grupo situas en parko en mezo de la urbo. La ĉefkonstruaĵo estas la iomete trapezoforma duetaĝa burgo, kies anguloj po unu rondaj turoj altiĝas. Mezo de la fasado la teraso kun 6 kolonoj reliefas, plej supre timpano etendiĝas. La trapezo interne fermas malgrandon korton.

## Parko 
eta|Fasado de la kastelo
En la 17-a jarcento la hodiaŭa parko estis ĝardeno pri fruktoj. En la 18-a jarcento ĝi iĝis baroka parko, ekde 1820 pejzaĝa parko. Nun ĝi estas protektata kvazaŭ arboreto. La malnovaj arboj (pli ol 200 aĝaj) grandparte restis. Resume 60 specoj de arboj estas videblaj en la parko. En la parko troviĝas la plej granda platano de Hungario kun cirkonferenco 780 cm. En mezo de la parko obelisko 15 metrojn alta altiĝas. En la proksimeco lago situas, la parko mem preskaŭ etendiĝas al bordo de Rába.

## Fontoj 

Dosiero:Stairway of castle.JPG|Ŝtuparejo en la kastelo
Dosiero:Koermend museum.JPG|La muzeo
Dosiero:Batthyány-Strattmann-várkastély3.JPG|La ornama pordo
Dosiero:Vén tölgyfa a körmendi kastélyparkban.jpg|Kverko en la parko

* http://kirandulastippek.hu/orseg/kormend-batthyany-kastely 
* http://www.vasmegye.hu/varak-kastelyok/kormend---batthyany-strattmann-kastelyegyuttes-es-park 
* http://www.orseginemzetipark.hu/hu/info/ertekeink/vedett-teruleteink/kormendi-kastelypark.html 
* http://www.vasiertektar.hu/hu/s/838/kormendi-batthyany-kastely-egyuttes  

Kormend
Körmend
Körmend
Fontoplumo

eta|Fontoplumo
**Fontoplumo** estas skribilo en kiu inko eliras el rezervujo al la pinto per kapilareco. Ili estas la evoluo de birdaj kaj la postaj trempeblaj skribplumoj (sen rezervujo).

Estas pluraj specoj de rezervujoj: En kelkaj plumoj oni trempas la pinton en la inkon kaj uzas mekanismon por enirigi ĝin pro diferenco de la aerpremo. Aliaj uzas kartoĉojn, akceptantaj aŭ konvencian aŭ specifan formaton de la fabrikanto. Multaj plumoj akceptas replenigeblajn kartoĉojn. Krome, ekzistas ankaŭ malmultekostaj modeloj kun neŝanĝebla kartoĉo, por limigita uzo.

En la 1960aj jaroj, la uzado de fontoplumoj draste malkreskis, pro populariĝo de globkrajonoj, kiuj iĝis pli fidindaj kaj malmultekostaj. Tamen fontoplumoj restis kiel iom minoritata alternativo, uzata ĉefe por skrib-arto kaj formalaj okazoj. Multaj modeloj estas konsiderataj luksaj kolekteblaĵoj kaj simbolo de socia statuso.

Kompare al ordinaraj globkrajonoj, fontoplumoj estas kutime pli kostaj kaj postulas pli da atentemo kaj zorgo. Tamen, laŭ diversaj opinioj, ili malpli lacigas la manon, ĉar ĝia pinto bezonas nur tanĝi la paperon sen neceso premi malsupren. Kelkaj skribstiloj uzas strekojn kun variebla dikeco, kiuj estas nefareblaj per globkrajono.

## Vidu ankaŭ 
* Al-Mu'izz li-Din Allah

Kategorio:Skribiloj
Linio Barcelona-Vallès

La **Linio Barcelona-Vallès** konsistas el aro da metrolinioj kaj suburbaj linioj de Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya kiuj priservas Barcelonon kaj kelkajn urbojn de Vallès Occidental, ekspluatataj de *Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya*, posedaĵo de la Generalitato de Katalunio.

## Projektoj 
maldekstra|700px|eta|Terrassa

maldekstra|700px|eta|Sabadell

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Barcelono
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
* Funikularo de Vallvidrera
* Linio Llobregat-Anoia

Kategorio:Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
Kategorio:Metroo de Barcelono
Barcelona-Vallès
Barcelona-Vallès
Barcelona-Valles
Miksa ekonomio

**Miksa ekonomio** estas difinita kiel ekonomia sistemo konsistanta el miksaĵo de merkatoj kaj ekonomia planado, publika proprieto kaj privata proprieto, aŭ liberaj merkatoj kaj ekonomia intervenismo. Tamen, en la plej multaj kazoj, "miksa ekonomio" rilatas al merkataj ekonomioj kun forta reguliga malatento-eraro kaj registara zorgaĵo de publikaj varoj, kvankam kelkaj miksaj ekonomioj ankaŭ havas kelkajn ŝtat-kontrolitajn entreprenojn.

Ĝenerale la miksa ekonomio estas karakterizita per la privata proprieto de la produktadrimedoj, la regeco de merkatoj por ekonomia kunordigo, kun profit-serĉanta entrepreno kaj la amasiĝo de kapitalo restanta la fundamenta mova forto malantaŭ ekonomia agado. Sed male al libermerkata ekonomio, la registaro uzus nerektan makroekonomian influon al la ekonomio tra impostoj kaj monpolitikoj dizajnitaj por kontraŭagi ekonomiajn malhaŭsojn kaj la tendencon de kapitalismo direkte al financkrizoj, senlaboreco, kaj kreskigi enspezon kaj riĉaĵmalegalecojn, kune kun ludado de rolo en intervenoj kiuj antaŭenigas socialan subtenon. Poste, kelkaj miksaj ekonomioj disetendiĝis ene de aplikeco por inkludi rolon por indika ekonomia planado kaj/aŭ grandaj publikaj entrepren-sektoroj.

En referenco al postmilitaj okcidentaj kaj nordeŭropaj ekonomiaj modeloj, kiel pledite fare de kristanaj demokratoj kaj socialdemokratoj, la miksa ekonomio estas difinita kiel formo de kapitalismo kie la plej multaj industrioj estas private posedataj kun nur malplimulto de komunumservoj kaj esencaj servoj sub publika proprieto. En la postmilita tempo, eŭropa sociademokratio iĝis rilata al tiu ekonomia modelo.

Ekonomioj intervalantaj de Usono ĝis Kubo estis katalogitaj kiel miksaj ekonomioj. La esprimo ankaŭ estas uzita por priskribi la ekonomiojn de landoj kiuj estas referitaj kiel socialaj ŝtatoj, kiel ekzemple la nordiaj landoj. Registaroj en miksaj ekonomioj ofte disponigas mediprotektadon, prizorgadon de dungadnormoj, normigitan socihelpan sistemon, kaj prizorgadon de konkurado.

Kiel ekonomia idealo, miksaj ekonomioj estas apogitaj fare de homoj de diversaj politikaj tendencoj, kutime centro-maldekstra kaj centro-dekstra, kiel ekzemple socialdemokratoj aŭ kristanaj demokratoj. Subtenantoj rigardas miksajn ekonomiojn kiel kompromison inter ŝtatsocialismo kaj libermerkata kapitalismo kiu estas supera en net-efiko al ambaŭ. Ĉirkaŭ la mondo, la plej prosperaj landoj kun la plej alta meza vivnivelo emas esti miks-ekonomiaj sistemoj kun demokratie elektitaj registaroj.
Wadrill (Prims)

La rivereto **Wadrill** estas akvejo en Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando. Ĝi estas dekstra, ĉirkaŭ 17&nbsp;km longa alfluanto de la rivero Prims.

## Riveriro 
La *Wadrill* fontas en la montaro Osburger Hochwald, trafluas Reinsfeld kaj pluen en la direkto Grimburg, kie ĝi enfluas malsupre de la Burgo Grimburg en Sarlandon. Ĝi daŭrigas sian vojon al Wadrill kaj Wedern kaj enbuŝiĝas sude de Wadern je alteco de 261 m en la riveron Prims.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Sarlando
Kategorio:Akvokolekta areo de Saro
Linio Llobregat-Anoia

La **Linio Llobregat-Anoia** konsistas el aro da suburbaj kaj regionaj linioj kaj de metrolinio, ekspluatataj de Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya, posedaĵo de la Generalitato de Katalunio.

Tiuj linioj havas ŝpuron de , kaj ricevis pro tio la kromnomon de carrilet (vojeto), kaj elektran kurenton per katenario. Kutime trajnoj estas formitaj el tri veturiloj, kun la meza kun malalta planko kaj pordoj alireblaj al handikapitaj pasaĝeroj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Barcelono
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
* Linio Barcelona-Vallès

Kategorio:Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
Kategorio:Metroo de Barcelono
Llobregat-Anoia
Kategorio:Fervojaj linioj en Hispanio
Kategorio:Metra ŝpuro
Westeifel

eta|250ra|Proksim situo e la Okcidenta Ejfelo
Sub la geografia esprimo **Westeifel** aŭ **Okcidenta Efelo**  oni konas tiun parton de la mezmontaro Eifel, kiu situas ĉirkaŭ la urbo Prüm ĝis la landlimo al Belgio kaj Luksemburgio. Ĝi geologie ne estas precize difinita, sed kovras ĉ. 60 % de la Schneifel), dum la geologoj kalkulas la nordan parton de la Westeifel al la Vulkaneifel kaj la sudan parton al la Südeifel.

La montpinoj preskaŭ samaltas ol la altecoj de la Vulkaneifel, sed la pejzaĝo estas ofte pli malakra.Geografie-topologie la du partoj povas esti distingeblaj:
* Schneifel – pinto (alteco 699,1 m) apud Schwarzer Mann (alteco 697, 8m), montoĉeno apud la belga lanflimo
* belgischa Ejfelo – ne preciza esprimo
* Islek (in la sudokcidento) – ĝis la germana-luksemburgia landlimo

La regiono estas maldense loĝata en la nordo (Schneifel kaj ĉirkaŭo). La Aŭtoŝoseo A 60 al Lieĝo iras ofte tra densaj arbaroj. Iam la regiono havas signifon en minado (rigardu Bleialf). En la suda parto –ekzemple en la valo de la rivero Prüm kaj la flankaj valoj – la regiono estas pli dense loĝataj j. Tiu regiono ankaŭ apartenas al la Germana-Luksemburga Naturpark.

## Vidu ankaŭ 
* belga Ejfelo
* Nordejfelo
* Ösling (Lusemburgio)
* Südeifel
* Vulkaneifel

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de la Ejfelo
Kategorio:Ardenoj
Kategorio:Pejzaĝoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Geografio de Belgio
Kategorio:Geografio de Luksemburgo
Kunlaboreca ekonomio

La **kunlaboreca ekonomio **estas soci-ekonomia sistemo, tio estas tipo de alternativa ekonomio, en kiu dividante kaj kolektive konsumante centrajn spezojn, oni venas al komuna kreado, produktado, distribuo, komerco kaj konsumo de varoj kaj servoj. Informa teknologio estas ofte la katalizilo por individuoj, neregistaraj kaj registaraj organizoj. Temas pri ekonomia modelo bazita sur la interŝanĝo kaj la komuna disponigo de rimedoj kaj servoj per ciferecaj platformoj. Ĝi inspiriĝas en la utopioj de la kundividemo kaj ne komercaj valoroj, kiel la reciproka helpo aŭ la kunviveco, kaj ankaŭ en la spirito de senpageco..

Malsamaj esprimoj estas uzataj en diversaj lingvoj por la kunlaboreca ekonomio kiel kundivida ekonomio, kunlabora konsumado,  platforma ekonomio aŭ ekonomio je peto/demando.

## De socia al komerca celo 
La sociaj antaŭuloj en la kunlaboreca ekonomio estas la iniciatoj kiuj aperis de la deziro fari kontribuon al kvartalo aŭ al sana vivmedio.. Ekzemploj de tiuj sociaj kunlaborecaj ekonomioj estas la tn. *repaircafe* (ilara reparejo), *hejmkolekto* (manĝoj) kaj t.n. *peerby* (prunti aĵojn aŭ lupagi). 

Monsavaj kunlaborecaj konsuminiciatoj turniĝas ĉirkaŭ la praktika kundivido de multekostaj propraĵoj kun aliaj homoj, ekzemple aŭtokundivido, organizita kunveturado kaj ĉambroluado al turistoj.

Per amasfinancado homoj kune arigas monon por iu celo, kiu cetere ne nepre estu je socia bezono. Regulaj bankoj ankaŭ povas fariĝi tre interesitaj en popolfinancado.
Konataj estas diversaj amasfinancadoj por kolektiva aĉeto de sunpaneloj fare de individuoj, lernejoj kaj sportaj kluboj.  

### Komerce 
Komercaj kaj surpetaj servoj por saĝtelefonoj sin foje prezentas kiel esprimo de la kunlaboreca ekonomio, sed pro ilia interrompa karaktero, skalo kaj dezajno en la praktiko ili prefere estas servoplatformoj. La plej sukcesaj kundividaj servoj limigas sin al la plibonigo kaj merkatigo de ilia apo, tiel ke memstaraj entreprenistoj povu oferti siajn servojn al pli da klientoj: la taksio-apo Uber kun variaj tarifoj estas ekzemplo de tio.

Krom servoj, sperto, scio, tempo aŭ spaco, la kundividaj iniciatoj proponas jenon :
* * Negoco-al-Negoco : *la kunlaboreca ekonomio de firmaoj kiuj kundividas varojn inter si. Transporto kaj memproduktita energio estas bonaj ekzemploj. 
* * Servoj :* ĉi tie prioritatas la kundivido de scio, kreemo kaj riparlaboroj.
* * Manĝoj *: kune konsumi manĝaĵojn, ne forĵeto de manĝaĵoj aŭ kolekti manĝaĵojn.
* * Movebleco *: la divido de ĉiuj specoj de transportiloj kiel aŭtolupreno de privataj personoj, kundivido de aŭtoj, boatoj, bicikloj, parkejoj, taksi-veturadoj aŭ kunvojaĝadaj sistemoj.
* * Spaco *; la interŝanĝo de feria hejmo, oficejo, laborejo, aŭ (legomo)ĝardeno.
* * Aĵoj *; la interŝanĝo, pruntepreni, donaci aŭ aĉeti de (ankoraŭ) uzeblaj aĵoj de privataj personoj. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Kunposedo
**La futuro de mono: Preter avido kaj malabundo*


Kategorio:Sociaj retejoj
Kategorio:Rubmastrumado
Kategorio:Daŭripovo
Kategorio:Ekonomiaj sistemoj
Schengen-spaco

300ra|eta|Mapo de la Schengen-spaco
eta|altdekstre=1.2|La flavaj linioj montras la portempajn internajn kontrolojn
La **ŝengena zono** aŭ **Schengen-spaco** estas la areo kiu konsistas el 29 eŭropaj landoj kiuj forigis siajn landlimajn kontrolejojn en la komunaj landlimoj, ankaŭ konataj kiel internaj landlimoj. La spaco kreiĝis en 1985 pere de la Traktato de Schengen kaj ekfunkciis en 1995 por forigi la komunajn landlimojn inter la anoj kaj establi komunajn kontrolejojn en la ekstera parto de tiuj landoj. En la praktiko, la ŝengena zono funkcias kiel nur unu lando, kun komuna politiko pri viz-donado.

Oni ne konfuzu la Schengen-spacon kun la Eŭropa Unio, ĉar ekzistas membroŝtatoj de la Unio kiuj ne estas parto de la spaco, dum aliaj landoj estas integritaj en la ŝengena zono kaj ne apartenas al la Unio. 25 el la 27 membroŝtatoj de la Eŭropa Unio partoprenas en la Schengen-spaco. El la du membroŝtatoj de la EU kiuj ne estas parto de la spaco, unu — Kipro — havas la leĝan devon kaj deziras aliĝi al la zono, dum la alia — Irlando — preferas resti for. La kvar membroŝtatoj de la Eŭropa Liber-Komerca Asocio —Islando, Liĥtenŝtejno, Norvegio kaj Svislando— subskribis la Traktaton de Schengen aliĝante al ĝia spaco, kvankam ili ne apartenas al la Eŭropa Unio. Cetere, tri eŭropaj etŝtatoj —Monako, San-Marino kaj Vatikano— apartenas *de facto* al la ŝengena zono.

Kategorio:Politiko de la Eŭropa Unio
Kategorio:Eŭropunia juro
Kategorio:Landlimoj
Jehan Daniel

**Jehan DANIEL** aŭ pli simple *Majstro Mi(l)tou* (naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 1480 en Potevio, mortinta en 1550 en Angers) estis franca komponisto kaj romkatolika pastro en la Diocezo de Maine (regiono de Le Mans).
## Vivo 
Ekde la junulaj jaroj li havis protektanton nome la dukon de Laval Guy la 16-a. En ties kortego Daniel prezentiĝis kiel membro de la orkestro duka, kion imputas lia verko farita en honoro de la mortinta duko en 1531.
En la jaro 1517-a Daniel estis en Angers kie li ŝajne ricevis postenon pere de anoj de la familio Daillon estanta tre proksima al la Laval-anoj. Eble Daniel apartenis al la deĵorantaro de la Katedralo Sankta Maŭrico kiel psalmisto kaj sacerdoto helpanta. Ĉiukaze Daniel certe estis en 1518 en Nantes (surloke li restis ĝis 1540) komisiite organizi spektaklojn okaze de la urbovizito de lia reĝa moŝto Francisko la 1-a. Daniel tiam verŝajne estis ĉefa orgenisto de la Kirko Nia Sinjorino. Daniel verkis ankaŭ la kupleojn kantotajn de la marŝantoj en la pinto de la procesio de la en la urben eniranta reĝo. Konatas ankaŭ liaj kristnaskaj kantoj uzantaj popularajn melodiojn.

## Verkoj (elekto) 
* ''Les noëls de Jean Daniel dit maître Mitou,... : 1520-1530. Précédés d'une Étude sur sa vie et ses poésies / par Henri Chardon,...* Le Mans : impr. de B. Monnoyer, 1874, LXX-65 p. ; in-8, Textes en moyen français et en français contemporain ;
* *Ordre funèbre triomphant et pompe pitoyable tenue a l'enterrement de feu le comte de Laval et amiral de Bretagne et lieutenant du roi. '' 1531, kie ja senteblas persona tristeco de la komponisto.
## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Etbiografio ĉe la Franca Nacia Biblioteko

Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Franca klerikaro
Kategorio:Romkatolikaj pastroj
Jean-Pierre Claris de Florian

eta|J.P. Claris de Florian, fablisto franca **Jean-Pierre Claris de Florian** (naskiĝinta la  ĉe la Kastelo Florian apud Sauve/departemento Gard, mortinta la  en Sceaux) estis franca verkisto.

## Vivo 
Dekjara li venis sub la ŝirmon de la onklo kiu estis parenco de Voltaire, al Ferney-Voltaire. Al la filozofo la knabo ja plaĉis pro siaj saĝaj respondoj. Veninte al Parizo Florian ekdeĵoris kiel knabo kortega ĉe la Duko de Penthièvre, kiu promociis lin je kapitano dragona aljuĝinta al li la titolon Kavaliro de Florian. Sekve Florian vivis parte en Parizo parte sur la kasteloj de la duko en interesaj kaj spritplenaj medioj. En 1788 li iĝis akademiano kaj ĝuis vivon sen nuboj.

Sed en 1793 okazis lia malliberiĝo; kelkajn tagojn post la liberiĝo li mortis.

## Graveco 
Lia gloro ŝuldiĝas precipe al la molaj paŝtistaj noveloj »Galatée« (1783) kaj »Estelle« (1787), kiuj perfektis por la tiama gusto. Eĉ pli malgusta (laŭ hodiaŭa takso) estas liaj poemaj romanoj »Numa Pompilius« (1786), imito malperfekta de la verko »Télémaque«, kaj »Gonzalve de Cordoue« (1791); tamen provas la antaŭparolo al la laste menciita verko: »Précis historique sur les Maures«, ke Florian ja scipovintus skribi bone. Menciindas krome liaj fabloj »Fables« (1792). La en la prizono verkita skribaĵo »Guillaume Tell« estas verŝajne lia plej malbona verko. Krome la traduko de »Don Quichotte« fiaskis. Liaj verkoj multafoje estas eldonitaj kaj tradukitaj en multajn lingvojn.

## Referencoj 
* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 6. Leipzig 1906, p. 708-709, kio tie ĉi estas legebla interrete.

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Viktimoj de Franca Revolucio
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
József Podmaniczky

**Barono József Podmaniczky** [jOĵef podmanicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Podmaniczky József** estis hungara ĉambelano, politikisto, mecenato. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *podmanini kaj aszódi*.
József Podmaniczky http://www.e-nepujsag.ro/op/article/podmaniczky-j%C3%B3zsef-b%C3%A1r%C3%B3 naskiĝis la  ie en Hungara reĝlando, li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
József Podmaniczky studis en Gotingeno inter 1776-1779, poste li studvojaĝis al Britio, Francio, Italio. En 1781 li akiris postenon en municipo de Fiume, poste de Buda. Post jaroj li jam ne apogis politikon de Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio), li serĉis tiujn nobelojn, kiuj volis reformojn. Pro morto de Jozefo la 2-a la disvolviĝo ĉesis, sed poste li mem kaj lia rondo jam politikadis en la hungara parlamento. La parlamentaj reformoj ne sukcesis pro morto de la nova imperiestro Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio). Inter 1793-1796 li estis direktoro de hungarlingva teatra trupo. En 1802 li estis nomumita departementestro de Bács-Bodrog, en 1807 li ricevis la titolon vera interna sekreta reĝkonsilisto. Inter 1815–1817 li estis delegito al pacdiktatoj en Eŭropo. Li apogis la hungarajn artistojn, sciencistojn. En lia palaco pianludis unuafoje Franz Liszt, kiam la juna pianisto aĝis 7. Li ricevis danan premion, li neniam edziĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
Li postlasis taglibron.

## Fontoj 
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj mecenatoj
The Monkees (televida serio)

***The Monkees*** (pron. []; anglalingve misliterumata formo de *monkeys*, signifanta „la simioj“) estis usona televida serio pri samnoma rok-bando, kiu televidiĝis de 1966 al 1968 je NBC. Robert Rafelson kaj Bert Schneider kreis la komedian serion, kiu stile similas al la filmo de The Beatles ''A Hard Day's Night*. La kvar ĉefroluloj estis Micky Dolenz, Mike Nesmith, Davy Jones kaj Peter Tork kiel fikciigitaj versioj de ili mem, anoj de malsukcesa rok-bando loĝante kune en domo apud kalifornia marbordo. Dum du jaroj oni produktis 58 epizodojn. En 1965 ili reklamis por „4 frenezaj junuloj“ por stelumi en televida programo pri rok-muzikistoj. Centoj da homoj postuliĝis, kaj la produktoroj elektis du aktorojn (Dolenz kaj Jones) kaj du muzikistojn (Nesmith kaj Tork) por pilota filmo. NBC aĉetis la rajtojn por televidigi *The Monkees*. Ĉiu epizodo de la programo enhavis du aŭ tri muzikvideojn, iamtempe apartenantaj al la rakonto, alitempe apartaj de la rakonto. Je la finoj de kelkaj epizodoj Rafelson mallonge intervjuis The Monkees pri sociaj aŭ aktualaj aferoj.

*The New York Times* recenzis la serion favore: „Freneza muntado de la filmo, farsaj nerilataĵoj, ekstrema kontrasto de ritmo kaj kelkaj bonaj vidaj gagoj kontribuis distreme al la duonhoro.“

## Epizodoj 
*The Monkees'' konsistas el 58 epizodoj, sekvante:

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj situaciaj komedioj
Kategorio:Televidaj programoj de NBC
Skandinava modelo

eta|Flagoj de nordiaj landoj
La **Skandinava modelo** aŭ **nordia modelo**, ankaŭ nomata **nordia kapitalismo** aŭ **nordia socialdemokratio**, estas termino por la ekonomiaj kaj sociaj politikoj komunaj al la skandinavaj landoj, Danio, Finnlando, Norvegio, Svedio kaj Islando, kiu inkluzivas kombinaĵon de libermerkata kapitalismo kun plena sociala ŝtato. Danke al la skandinava modelo, la danoj ĝuas ampleksan varion de altkvalitaj servoj, kiuj inkluzivas la edukadon kaj senpagan sanservon, kaj garantias la pagon de la pensioj al la pensiuloj. Tiuj ĉi profitaĵoj estas financataj de la kontribuantoj kaj administrataj de la registaro por la ĝuado de ĉiuj civitanoj. Tiu ĉi modelo distingiĝas de aliaj modeloj de sociala ŝtato pro ĝia promociado de la genra egaleco, plena okupado kaj la signifaj sociaj bonaĵoj por ĉiuj, granda redistribuado de la impostoj kaj liberala fiska politiko.

Ĉiu skandinava lando havas sian propran ekonomian kaj socian modelon, kelkfoje kun grandaj diferencoj rilate siajn najbarojn. Laŭ la sociologo Lane Kenworthy, en la kunteksto de la skandinava modelo, la «socialdemokratio» estas serio de politikoj por garantii la sekurecon kaj la ekonomiajn oportunecojn kadre de la kapitalismo anstataŭ ol sistemo kiu celas anstataŭigi kapitalismon.

Kategorio:Kapitalismo
Kategorio:Korporaciismo
Kategorio:Ekonomia politiko
Kategorio:Ekonomiaj sistemoj
Kategorio:Socialdemokratiismo
Kategorio:Politiko de Skandinavio
Sendilo Teufelskopf

La **Sendilo Teufelskopf** estas  bazretsendilo por televizilo sur alteco de 695,0 m sur la monto  Teufelskopf, monto kiu apartenas al la Hunsruko kaj ties parto la Schwarzwälder Hochwald. Ĝi situas proksime al Waldweiler en la rejnlando-palatinata distrikto  Trier-Saarburg. La de 1962 ekzistanta sendilo uzas kiel antena portilo 120 metrojn altan kablofiksitan ŝtaltuban maston.

## Geografia situo 
La sendilo troviĝas en la natura parko Saar-Hunsrück sur la pinto de la monto Teufelskopf. Ĝi situas en la sudoriento de la komunuma teritorio Waldweiler. Ĉ. 1 km sudokcidente iras la limo al Sarlando.

## Sendila instalaĵo 
La sendila instalaĵo prizorgas la ĉirkaŭaĵon de Trier kun  analoga televizio kaj ankaŭ prizorgas la Astra-satelitoj kun la televizia programo, per la plusendado de signaloj al Betzdorf. La sendilo estis malfunkciigata en novembro 2008 kaj ne uzata.

Kategorio:Distrikto Trier-Saarburg
Wolfgang Haas

**Wolfgang HAAS** (naskiĝis la  en Vaduzo) estas liĥtenŝtejna teologo romkatolika kaj estis ĝis la 20.9.2023 ĉefepiskopo de Vaduzo.

## Vivo 
maldekstre|eta|Lia ĉefepiskopa moŝto Wolfgang Haas
Lia ordinado sacerdota estis en la 7.4.1974 en Koiro. Li iĝis helpepiskopo en Koiro en la 25.3.1988 kaj konsekritis episkopo samloke en la 22.5.1988. La episkopecon koiran li havis inter la 22.5.1990 kaj la 2.12.1997. De tiam ĝis la 23.8.1998 li estis apostola administranto de la Diocezo de Koiro. En la 2.12.1997 li nomumiĝis ĉefepiskopo de Vaduzo. Solena transpreno de la ofico estis en la 21.12.1997 en la katedralo de Vaduzo. Retiriĝo estis en 2023. De septembro  2023 estas administranto Benno Elbs el Feldkirch. De tempo al tempo Haas estis engaĝita fare de la pape agnoskita Sacerdota fratio Sankta Petro por diversaj sakramentodonadoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Franz Xaver Bischof: «Haas, Wolfgang», ĉe: *Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein*
* Haas ene de la katolika hierarkio

## Referencoj 
Kategorio:Liĥtenŝtejnaj religiuloj
Kategorio:Romkatolikaj ĉefepiskopoj
Ertebolkulturo

[eta|dekstra|250px|Mapo de la neolitika [Eŭropo, ĉ. 4500-4000&nbsp;a.&nbsp;C. La Ertebolkulturo montriĝas ruĝe sur la nuna Danio]]
La kulturo **Ertebola** (ĉ. 5300&nbsp;a.&nbsp;K.-3950&nbsp;a.&nbsp;K.) estas la nomo kiun ricevas la kulturo de fiŝkaptistoj kaj ĉasistoj-kolektistoj kiu datiĝas de la fino de la Mezolitiko, kvankam ĝiaj lastaj etapoj kunvivis kun la Neolitiko. Tiu ĉi kulturo naskiĝis en la sudo de Skandinavio, sed estas genetike forte ligita kun aliaj kulturoj norde de la nunaj Germanio kaj Nederlando.

Ĝi prezentas kontinuecon kun la Maglemozkulturo, kun makrolitikaj kaj mikrolitikaj industrioj. La ost-industrio prezentas ilojn kiaj fiŝhokoj, tipaj harpunoj kun ramuro de cervoj aŭ ostoj de cetacoj, spateloj, kombiloj, pikiloj kaj brakĉenoj.

Tipa karakterizaĵo de ilia ekonomio estis la kolektado de moluskoj kaj la fiŝkaptado. Inter la ĉasitaj bestoj troviĝis la cervoj, aproj kaj marmamuloj. Tiu ĉi pliiĝo de konsumo de marbestoj okazis danke al la plibonigo de la fiŝkaptista kaj naviga teknologio, kiel ekzemple la fiŝhokoj kun teniloj kaj la retoj.

Ĝia arto konsistas el geometria dekoraciado surbaze de regulaj alineoj de etaj traboritaj truoj.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Skandinavio

Kategorio:Mezolitiko
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Arkeologio en Skandinavio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Eŭropo
Kategorio:Kanibalismo