open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Korbfarado

eta|Korbfarado
**Korbfarado** estas la ago krei korbon, pli ofte plektante lignecan, flekseblan materialon.

## Materialo 
[eta|maldekstra|La korbisto (el la libro *Kio vi volas fariĝi?*, ĉ. [1880)]]
Korboj estas faritaj kutime el branĉoj, disigita ligno, bambuo, rotango, fragmito, palmfolioj aŭ aliaj naturaj materialoj.

La plej kutima materialo en Eŭropo estas salikbranĉoj de la specio vimeno, kreskigita tiucele.

## Preparo de la materialo 
La unujaraj salikbranĉoj estas uzataj ŝelitaj aŭ neŝelitaj (tamen tiam nur por grandaj korboj) estas ĉiujare fortranĉitaj je alto de 1 ĝis 1,5 metroj.

Por ŝeli ilin, oni tiras ilin freŝajn tra elasta ligna aŭ fera pinĉilo kaj poste forprenas la krevitan ŝelon. Post la ŝelado la vergoj estas sekigita kiel eble plej frue ĉe aero kaj suno, por konservi la blankan koloron. Per subakvigo ili retrovas la flekseblecon kaj pretas al plektado.

Por tre fajnaj korboj oni disdividas la vergojn en tri aŭ kvar pecojn. Tiuj triangulaj vergoj estas tirataj tra rabotilo ĝis ili estas denove rondaj aŭ plataj.

## Plektado 
eta|Korbisto laboranta
Oni preparas unue la fundon de la korbo, poste la flankojn. Plej ofte oni uzas ilon por fixi la fundon. Malrondaj korboj estas plektitaj super lignaj formoj.

## Finpreparo 
Kelkaj korboj estas blankigitaj, kolorigitaj aŭ lakitaj post plektado, iam oni bronzumis, arĝentumis aŭ orumis ilin.
.

## Historio de korbofarado 
Korbofarado certe estas unu el la plej malnovaj metioj en la mondo.

Reston de korbo el la epoko ĉirkaŭ 10.000 a.K. arkeologoj trovis en proksima Oriento. 5.000-jarajn korbformajn tomboaldonaĵojn oni trovis en 1857 en kavo en suda Hispanio. Ĉe la Neuenburgersee oni trovis salikokorbojn. Ankaŭ keltoj regis tiun arton.

En Germanio korbfaradindustrio ekzistis ĉefe en Berlino, Hamburgo, Leipzig, Dresden, Bamberg kaj Schmalkalden. La ĉefa eksportejo por korbaĵoj estis ĉe Coburg. En Lichtenfels ekzistas ankoraŭ nuntempe faka lernejo por korbfarado.

Ofte oni instruis korbfaradon al blinduloj por ke ili partoprenu al financado de specialaj loĝlokoj.

## Korbaĵoj 
eta|Korbwaren eines *fliegenden Händlers*
Korbfarado celas ne nur plektadon de korboj, sed ankaŭ de mebloj, beboĉaroj, lampoj, tapiŝpurigiloj, bildokadroj, ktp.

Korbo por fiŝkaptado nomiĝas naso

La ujoj sub varmaera aerostato estas ankoraŭ hodiaŭ faritaj ĉefe el korbaĵo. Tiel ili estas malpezj, sed tamen flekseblaj, kaj malfacile rompiĝas dum surteriĝo. Aerostata korbo povas enteni ĝis 16 personojn.

## Vidu ankaŭ 
* Korbo
* Rotango
* Vimeno
* Naso

## Bibliografio 
* Brockmann: *Hand- Lehr - und Musterbuch für Korb- und Strohflechter, Korbmöbel- und Rohrwarenfabrikanten*. In: *Schauplatz der Künste und Handwerke* 77. Weimar, 1882

## Referencoj 
Kategorio:Profesioj
Kategorio:Ŝatokupoj
Semolo

eta|dekstre|250ra|Telero da semolo.
**Semolo** (aŭ malofte **semolino**) estas tritika faruno muelita en specialaj muelcilindroj en pli krudaj aŭ pli fajnaj grandecoj kaj uzata por kaĉoj, supoj kaj similaj. Oni uzas la semolan tritikan farunon ankaŭ por preparo de aliaj manĝaĵoj, kiel ekzemple por kutima araba manĝaĵo kuskuso. Alia esprimo por kaĉaj manĝaĵoj estas griaĵo. Grio signifis origine nur muelprodukton el senŝeligita hordeo. Per plua muela prilaboro de grio oni ricevas grieton. Ambaŭ tipojn de produkto oni povas uzi por kuiri grian aŭ grietan kaĉon, alivorte griaĵon. Nun oni nomas grio ĉiuspecajn produktojn aŭ interproduktojn el diversaj specoj de grenoj.

La nord-afrika kuskuso plejofte estas farita el semolo.

Kategorio:Cerealoj
Kategorio:Alĝeria kuirarto
Kategorio:Egipta kuirarto
Kategorio:Greka kuirarto
Kategorio:Libana kuirarto
Kategorio:Libia kuirarto
Kategorio:Maroka kuirarto
Kategorio:Siria kuirarto
Kategorio:Tunizia kuirarto
Johano la 7-a

**Johano la 7-a**, latine ***Ioannes VII***, naskiĝis nekonatan daton en Rosciano kaj mortis la . Li estis papo ekde la  ĝis sia morto. En tiu funkcio antaŭis lin  kaj sekvis lin . La familio de Johano venis el Grekio, lia patro estis administranto de imperiestra palaco sur monto Palatino. Johano estis administranto de terenoj de la papo ĉe Via Appia.

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Papoj
Kategorio:Mortintoj en 707
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Otoroj

La **otoroj** vivas en Sudano en la sudoriento de la Nuba-montoj en la regiono de la Otoro-montetoj kaj apartenas al tiuj afrikaj etnoj, kiuj estas kunprenataj sub la nomo "nubaoj".

La otoroj estas proksimume 10.000 (stato de 2001) homoj, el kiuj la plej multaj ne estas muslimoj. La otora lingvo apartenas al la subgrupo hejbanaj lingvoj el la kordofanaj lingvoj.

## Fontoj 
Otoroj
Otoroj
Hedareboj

La **hedareboj** estas etno en Sudano, Egiptio kaj Eritreo. Ili apartenas al la beĝaoj. Ili parolas la beĝan lingvon (nomatan *Bedawi*); sed la plej multaj el ili krome ankaŭ parolas la araban kaj la tigrinjan.

La hedareboj estas proksimume 2.312.000 homoj, el kiuj la plej multaj estas sunaaj muslimoj. Triboj de la hedareboj estas la haŝeŝoj (Hashish), Labatoj (Labat) kaj la halenkaoj (Halenqa). 

Ili estas unu el la naŭ lingvistike difinitaj subnaciecoj de Eritreo.

## Literaturo
* Tom Killion: *Historical Dictionary of Eritrea*. The Scarecrow Press 1998. ISBN 0-8108-3437-5

Hedareboj
Hedareboj
Hedareboj
Hedareboj
Naraoj

La **naraoj** estas minoritata etno, kiu vivas en norda Eritreo. Ili estas ĉ. 100.000 homoj (2016) kaj konsistigas malpli ol 2% de la tuta loĝantaro de Eritreo. La naraa lingvo estas unu el la Nilo-sahara lingvaro. La naraoj plejparte estas islamanoj. Ili disdividiĝas je kvar subtriboj: la higiroj (Higir), la mogareboj (Mogareb), la kojtaoj (Koita) kaj la santoraoj (Santora). La naraoj estas tipe loksida agrokultura etno, kiu hodiaŭ loĝas laŭlonge de la limo al Sudano.

Naraoj
Naraoj
Suĉbotelo

eta|Bebo trinkanta el suĉbotelo
eta|Diversaj grandecoj de suĉboteloj
**Suĉbotelo** aŭ **bebobotelo** estas botelo kun surfiksita suĉilsimila cicumo kaj ĉapo por bone fermi ĝin.

Dum la unuaj monatoj per la suĉbotelo oni donas al bebo forpumpitan patrinan lakton aŭ artefaritan lakton, poste eblas doni ankaŭ akvon, sukon aŭ herboteon.

Kutimaj grandecoj de suĉboteloj estas nuntempe 125 ml, 240 ml kaj 330 ml.
Cicumoj ekzistas diversformaj kaj kun unu ĝis kvar malfermoj. Ekzistas sistemoj, por malhelpi la gluton de aero al beboj.

## Kialoj 
Kialoj por nutri bebon per suĉbotelo anstataŭ per rekta mamnutrado estas diversaj:
* malsanuleja restado de la bebo aŭ de la patrino, ekz. post operacio,
* malŝato de la patrino rilate al mamnutrado,
* uzo de la patrino de farmaciaj produktoj kiuj povas atingi la patrinan lakton.

## Materialo 
Kutime estas suĉboteloj el vitro aŭ polimeroj.

Ekzistis polimeraj boteloj kun enhavo de bisfenolo A, kiu povas negative influi la sanon de la bebo.. Kanado kaj la Eŭropa Unio malpermesis la vendadon de suĉboteloj enhavantaj bisfenolon A.

Vitraj boteloj havas la malavantaĝon esti rompiĝemaj kaj pli pezaj. Tio gravas, kiam la bebo komencas teni mem la botelon. Kelkaj fabrikantoj proponas suĉbotelojn el polipropilenoj (Dr. Brown's, NUK).

Cicumoj estas kutime el latekso kaj silikono. Tiu lasta materialo rezistas malpli al mordoj, sed estas malpli alergiiga.

## Historio 
Jam en antikvo ekzistis suĉbetoloj. Ili estis el argilo. Ekde la 16-a jarcento oni uzis ledon aŭ lignon por produkti tiajn botelojn; ekde la 17-a jarcento oni uzis ankaŭ bovokornojn.

Cicumoj estis el ledo aŭ kotono. Ekde la 19-a jarcento oni uzis ankaŭ bierbotelojn, kiujn oni ŝtopis per kotonaĵo. Poste oni metis cicumon el gumo super la botelrandon. En la 1930-aj jaroj surmerkatiĝis lateksaj cicumoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Subtaksata danĝero - kial administracioj ne malakceptas kemiaĵojn en suĉboteloj (germane) 

Kategorio:Ujoj
Kategorio:Nutrado
Kategorio:Beboj
Saleina-Glaĉero

**Saleina-Glaĉero** (prononcu *sal**aj**na*, france **Glacier de Saleina**, germane **Saleinagletscher**) estas valglaĉero en la Blanka-Monto-Masivo, je la suda pinto de Kantono Valezo sur la teritorio de la komunumo Orsières en Svislando. La glaĉero havas longecon de 6,45 km, averaĝan larĝecon de 1 km kaj kovras areon de 8,57 km².

## Priskribo 
Saleina-Glaĉero havas sian originon je la orienta deklivo de Aiguille d'Argentière kaj Aiguille du Chardonnet, tra kiuj montoj pasas la landlimo inter Francio kaj Svislando, en alteco de proksimume 3400 m s.m.. La glaĉero fluas orienten kaj estas nutrata de tributaj firnkampoj, kiuj alfluas de la ĉirkaŭantaj montopintoj. En nordo ĝin limigas la pintoj de *Aiguilles Dorées* kun altecoj de ĝis 3519 m s.m. kaj *Portalet* (3344 m s.m.). Ĝian sudan limon formas Pointe du Grand Darray (3509 m s.m.). Ekzistas firnkovritaj sed krutaj pasejoj al la najbaraj glaĉeroj, nome Trient-Glaĉero en nordo, Tour-Glaĉero en okcidento kaj Argentière-Glaĉero en sudokcidento, ambaŭ lastaj situantaj en Francio. La mallarĝa glaĉerlango finiĝas je kruta deklivo iomete supre de 1700 m s.m.

## Elfluanto 
El la glaĉerfrunto fontas la rivero *Reuse de Saleina*. Ĝi alfluas la riveron Dranse de Ferret, kiu post unuiĝoj kun la aliaj brakoj de Dranse alfluas en Martigny al la rivero Rodano.

## Altmontara turismo 
Ĉe la suda deklivo de la glaĉero situas je alteco de 2691 m s.m. la Saleina-Kabano de Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano estas elirloko por montgrimpadoj en la nordorienta Blanka-Monto-Masivo.

## Eksteraj ligiloj 
* Saleina-Glaĉero en la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Anarkiismo kaj kulturo

Ekde sia komenco, anarkiismo interesiĝis pri kulturo, lernado, edukado kaj instruado de la membroj de ties organizoj, ĉefe en la branĉo de la anarki-sindikatismo, laŭ la ideo, ke kulturon povas profiti la simplaj laboristoj por plibonigi sian labor- kaj vivkondiĉon ĉu per plialtigo de la posteno ĉu per ŝanĝo de laboro ĉu per pli efika kontraŭstaro kontraŭ ekspluatantoj. Ĉe la laborismaj organizoj en Okcidenta Eŭropo -kie antaŭe komencis la industria revolucio- kaj ĉefe en latinidaj landoj, kiel Francio, Hispanio aŭ Italio, kie la anarkiisma tendenco estis sufiĉe grava, oni organizis aktivadon cele tiuj eblecoj, kiel prelegoj, kursoj, bibliotekoj, ktp. Foje la celo estis baza: instrui legad- kaj kalkulkapablon. 

Je la komenco de la 20-a jarcento tiu agado estis jam tradicia kaj en multaj urboj de industriaj regionoj (kaj aliaj) fondiĝis specifaj kulturaj aŭ edukaj organizaĵoj, kiel ateneoj, vesperlernejoj, gazetoj, alternativaj bazlernejoj, babillernejoj, ktp. Tiele eĉ ekzistis forta interinfluo de la laborisma (ĉefe liberecana aŭ anarkiisma) kulturo kun la intelekta kaj arta kulturo de gravuloj kaj burĝaj artistoj konitaj kaj agnoskitaj de la ĝenerala publiko. En la anarkiismaj medioj estis sufiĉe konataj la verkoj kaj signifo de verkistoj, kiel Ibsen, Wilde, Tostoi, Niĉeo, ktp. Dume kelkaj el tiuj intelektuloj (ne nur en literaturo, ankaŭ en pentrarto, muziko, ktp.) ricevis influojn de la pensmanieron de tiu kulturgrundo liberecana. En kelkaj landoj eĉ la anarkiisma kulturbazo markis iamaniere la naskon kaj disvolvigon de kelkaj skoloj, kiel en Hispanio ĉe la Generacio de 98.

Dum la plej aktivaj jardekoj de la 20-a jarcento, nome 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, la aktivado en la kulturaj liberecanaj organizoj daŭris kaj same la interrilatoj kun la burĝa aŭ ĝenerala kulturo. Polemikoj estis oftaj en la medioj kaj komunikiloj de ambaŭ tendencoj. Tiele modiĝis en tiuj polemikoj temoj kiel naturismo, historio kaj aktuala rolo de la eklezioj, religio ĝenerale, konsideroj de la tiamaj politiksistemoj, konsideroj pri milito, instrusistemo, ktp... eĉ Esperanto, kiu estis grava temo en la du flankoj de la tiama kulturagado.

(Tiu ĉi artikolo temas pri rilatoj inter kulturo kaj anarkiismo kaj inverse; pri la konstruo de specifa kulturo ene de la anarkiismaj -aŭ liberecanaj medioj- vidu la artikolon Anarkiisma kulturo.)

## Vidu ankaŭ
* Anarkiisma kulturo
* Anarkiismo
* La Revista Blanca
* Anarkiismo kaj Esperanto

Kategorio:Anarkiismo
Anĥizo

**Anĥizo** (helene *Αγχίσης*, latine * Αnchises*) estis en la helena mitologio filo de la dardana reĝo Kapiso. Lia patrino estis Kapisa edzino Hieromnema.
Li devenis el familiaro Dardanoj. Fondinto de la familiaro Dardano estis filo de la plej alta dio Zeŭso kaj Plejado Elektra. Ilia regno Dardanio estas parto de Malgranda Azio, kiu dum regado de lia avo Asarako dividiĝis je Dardanio kaj Trojo.
Anĥizo estas bildigata kiel tre maljuna viro. Sed tiu li estis nur en tempo de la Troja milito. Kiel juna aŭ matura viro li estis bonkreska kaj bela, kion atestas krom aliaj la fakto, ke ekamis lin eĉ diino Afrodita kaj naskis al li filon Eneo.
Kiam komenciĝis la Troja milito, konservis Anĥizo neŭtralecon, malgraŭ li estis kun Trojanoj en parenca rilato. Sed la neŭtraleco daŭris nur ĝis kiam Aĥajoj dezertigis la urbon Lirneson. Post tiu ĉi faro li sendis siajn trupojn en Trojon kaj li mem ankaŭ translokiĝis en ĝin.
Kiam en la deka jaro de la milito Aĥajoj ruze eniĝis en la urbon kaj dum nokto dezertigis kaj cindrigis ĝin, estis Anĥizo malforta maljuna viro. Sed li kaj lia familio bonŝancis kaj detruado kaj murdado evitis ilin.
Lia filo Eneo elportis lin surdorse el brulata urbo kaj kun grupo de postvivantoj kaj elmigrintoj fornavigis okcidenten kaj post multaj suferoj ĝisnavigis en novan patrujon – Italion.
Sed tio estis jam sen Anĥizo. Li mortis du la navigado kaj estis sepultita en Sicilio. [eta|dekstra|200px| [Eneo fuĝanta el Trojo portas sian patron Anĥizo]]
[eta|dekstra|Eneo kaj Anĥizo sur vazo en [Luvro]]

## Rebrilo en artoj 
* Statuaro "Eneo savas Anhizon kaj Askanion el brulata Trojo" kreis dekkvinjara Gian Lorenzo Bernini en la jaro 1613, la statuaro nuntempe troviĝas en Villa Borghese
* Anĥíza fizionomio estas kaptita en manuskripto de Vergilia Eneado (proksimume el la 4. - 5. jarcento)

## Tradukfonto 
Kategorio:Batalantoj en la Troja milito

Kategorio:Mortemaj amantoj de Afrodito
Tsijiore-Nouve-Glaĉero

Tsijiore-Nouve-Gletscher (france **Glacier de Tsijiore Nouve**, germane **Tsijiore-Nouve-Gletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 4,85&nbsp;km, averaĝan larĝecon de 0,5&nbsp;km kaj kovras areon de 3,20&nbsp;km².

## Priskribo 
Tsijiore-Nouve-Glaĉero havas sian originon ĉe la kresto inter Serpentine kaj Pigne d'Arolla je alteco de 3780 m s.m.. En ĝia supra parto ĝi trans firnkovritaj pasejoj estas ligita kun tri najbaraj glaĉeroj, nome trans *Col du Brenay* (3639 m s.m.) kun Brenay-Glaĉero, trans *Col de la Serpentine* (3547 m s.m.) kun **Serpentine-Glaĉero** kaj tra glacikovrita kresto kun Cheilon-Glaĉero. Tsijiore-Nouve-Glaĉero fluas nordorienten. Je ĝia okcidenta flanko situas la rokpintoj *Pointes de Tsena Réfien* (kun altecoj de ĝis 3500 m s.m.) kaj oriente *Louettes Econdoues*. La mallarĝa glaĉerlango nuntempe finiĝas je alteco de proksimume 2200 m s.m. supre de la turisma komunumo Arolla.

## Elfluanto 
La degelakvo de la glaĉero fluas al la rivero Borgne d'Arolla, kiu poste unuiĝas kun Borgne de Ferpècle. La uniiĝinta rivero fluas tra la *Valo de Hérens* al la rivero Rodano.

## Pièce-Glaĉero 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko ankaŭ la lango de **Pièce-Glaĉero** (france **Glacier de Pièce**) alfluis kiel tributglaĉero al Tsijiore-Nouve-Gletscher. Pièce-Glaĉero estas malgranda deklivoglaĉero je la nordorienta deklivo de Pigne d'Arolla. Ĝi havas longecon de 2&nbsp;km kaj kovras areon de 1.2&nbsp;km².

## Eksteraj ligiloj 
* Tsijiore-Nouve-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Vorab-Glaĉero

**Vorab-Glaĉero** (prononcu ***for**ab*, romanĉe **Glatscher dil Vorab**, germane **Vorabgletscher**) estas ebenaĵglaĉero en la Glarusaj Alpoj en Kantono Grizono kaj Kantono Glaruso. La glaĉero havas longecon de 2&nbsp;km, averaĝan larĝecon de 0,8&nbsp;km kaj kovras areon de 2,17&nbsp;km².

## Priskribo 
eta|120ra|maldekstra|Roko de Vorab je la Glarusa flanko de Vorab
Vorabglaĉero estiĝas sur altebenaĵo suroriente de la pinto de Vorab je alteco de proksimume 2900 m. Ĝi situas sur la limo inter la kantonoj Glaruso kaj Grizono, kaj la kantonlimo estas ankaŭ la akvodislimo inter Rejno kaj Linth. La glaĉerareo situas sur la teritorio de la komunumoj Elm, Falera, Laax, Ladir, Pigniu, Ruschein kaj Siat. La glaĉero fluas orienten kaj limigiĝas sude kaj okcidente per herbejoj. La degelakvo de la glaĉero norde elfluas per la rivero Sernf tra la Sernf-Valo al Linth kaj sudoriente subtere kaj per *Flem* al Rejno.

## Skiado kaj neĝtabulado 
Vorabglaĉero apartenas al la skiregiono *Blanka Areno* (germane *Weisse Arena*) de la komunumoj Laax, Flalera kaj Flims. Ĝi vintre atingeblas per du skiliftoj, kiuj ekas je la finhaltejo de seĝtelfero, kiu en kvar etapoj ekas de Flims respektive Laax.

## Alttensikonduktilo 
Trans la Vorab-Glaĉero kondukas grava internacia altensia elektrokonduktilo, kiu ligas nordan kaj sudan Eŭropon.

## Eksteraj ligiloj 
* Vorab-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Glaruso
Kategorio:Kantono Grizono
Sardona-Glaĉero

**Sardona-Glaĉero** (germane **Sardonagletscher** en la alemana lingvo ankaŭ nomata **Chligletscher**) estas restaĵo de valglaĉero en la Glarusaj Alpoj en Kantono Sankt-Galo, Svislando.

## Priskribo 
Sardona-Glaĉero situas sur la teritorio de la komunumo Pfäfers. Ĝi estiĝas sub la pinto de Piz Sardona je alteco de 2900 m s.m. Piz Sardona (aŭ germane **Surenstock**, alteco 3056 m.s.) situas sur la limo inter Kantono Sankt-Galo kaj Kantono Glaruso. La glaĉero fluas je la orienta flanko de la montopinto ĝis al alteco de proksimume 2600 m kun deklivo de ĝis 30%. Konsiderante la aktualan rapidan retiriĝon oni devas kalkuli, ke la glaĉero ĝis post inter 10 kaj 20 jaroj komplete fordegelis kaj malaperis.

## Elfluanto 
La glaĉero nutras la montarriveron *Calfeis*. Tiu alfluas tra la *Calfeis-Valo* al la rivero Tamina, kiu post trafluo de Gigerwald-Lago kaj la Tamina-Valo en Bad Ragaz alfluas al Rejno.

## Monda Naturheredaĵo 
Saronda-Glaĉero apartenas kiel parto de Piz Sardona al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Vidu ankaŭ 
* Piz Sardona

## Eksteraj ligiloj 
* Sardona-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Radvaň nad Dunajom

eta|250ra|maldekstra|Katolika preĝejo de Radvaň nad Dunajom
eta|250ra|maldekstra|Kalvinana preĝejo de Radvaň nad Dunajom
eta|250ra|maldekstra|Monumento pri packontrakto
**Radvaň nad Dunajom** (hungare *Dunaradvány*) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Kontraŭe troviĝas Neszmély. La plej proksima urbo estas Komárno, kiu troviĝas 18 km malproksime.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj kaj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1260 en formo *Rodoan*. Ĉevalistoj kaj barelistod de la reĝo loĝis tie. Poste la vilaĝo apartenis al kanoniko de Esztergom. En 1303 Mateo Csák (ĉAk) detruis la vilaĝon. Packontrakto okazis en 1606, laŭ tio Transilvanio restis sendependa, sed la turkoj daŭre havis teritoriojn en Hungarlando. Ekde 1664 akvomuelejoj funkciis, la muelistoj havis korporacion.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 1353 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto de Dvory nad Žitavou, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1945 milita floto de Sovetunio tie faris grandan atakon. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. La lasta akvomuelejo ĉesis en 1953. Dum la socialismo feriaj dometoj konstruiĝis ĉe la riverobordo. En 2001 loĝis tie 737 da homoj (675 hungaroj kaj 59 slovakoj).

## Eksteraj apartenaĵoj 
* **Žitava**, hungare *Zsitvatő*, historie *Zsitvatorok*. Ĝuste tie okazis la supre menciita paco. La tiam memstara vilaĝo dum la 16-a jarcento senhomiĝis, poste farmoj formiĝis. Dum la historio tie estis kunfluejo de Žitavou kaj Danubo, sed pro kanaligado restis nur apenaŭkunfluejo.
* *Bystrička*, hungare *Baloghpuszta*

## Vidindaĵoj 
* klasikisma katolika tombeja preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1833
* kalvinana preĝejo el la 17-a jarcento, baldaŭe klasikismiĝis
* ruinaĵoj de gotika templo el la 15-a jarcento ĉe vilaĝparto Žitava (hungare Zsitvatő)
* monumento pri paco de 2006
* monumento pri Ruĝa Armeo

Image:Dunaradvány03.JPG|Iama kunfluejo de Žitava kaj Danubo
Image:Dunaradvány16.JPG|Monumento pri falintoj dum la 1-a mondomilito
Image:Dunaradvány02.JPG|Monumento de Ruĝa Armeo

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Ágnes Keresztessy

**KERESZTESSY Ágnes** plumnomo *K. Keresztessy Ágica* (keresteŝi) edziniĝnomo *Koszta* estas rumanuja hungara poetino naskita en Taŝnado la 17-an de marto 1890 kaj mortinta en Taŝnado la 28-an de oktobro 1960.

## Biografio
Ágnes Keresztessy finis mezlernejon en Budapeŝto (1905). Ŝiaj unuaj poemoj aperis en 1926 en gazeto Szilágyság, poste en Pásztortűz. Ŝi estis raportistino de Keleti Újság, respektive de Igazság (1928–36, 1945–48). Ŝi verkis sub influo de Endre Ady.

## Volumo
**Új hajtások* (Kv. 1926).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Aller

La **Aller** estas rivero de 260 kilometroj da longeco en la federaciaj landoj Saksio-Anhalto kaj Malsupra Saksio de Germanio, kiu fine enfluas la riveron Weser.

La rivero estas la plej akvoriĉa alfluo al la rivero Weser. Ĝi forkondukas la akvon el teritorio de 15.744&nbsp;km², pli malpli triono el la teritorio, kies akvo entute iuvoje enfluas la riveron Weser.

## Nomo 
Kiel klarigo de la nomo, kiu dum la jaro 781 dokumente skribiĝis *Alera*, dum 803 *Elera* kaj dum 1096 *Alara*, ekzistas du eblecoj:

# La nomo povas esti mallongigo de **Eleraha*, el kio **Eler* estus variaĵo de la praĝermana vorto **olisa* aŭ la praslava *olsa* (pole *olsza*) por alno kaj *aha* (prononco „Aĥa“) estus ĝermana vorto por "akvo", ofta en riveraj nomoj (komparu latine *aqua*). La arbospeco en la platgermana lingvo nomiĝas *Eller*, kio tre proksimas al *Aller*. La rivera nomo do havus la signifon "alna akvo", kio ne malverŝajnas, ĉar fakte ĉe la riveraj bordoj precipe kreskis alnoj.
# Laŭ dua, kvankam tre disputata teorio la nomo *Alera* aŭ *Alara* estus ekzemplo de tuta serio de eŭropaj riveraj nomoj kun la komenca silabo *al-*, kiu estu variaĵo de prahindeŭropa vortoradiko **al-/*el-/*ol-* kun la signifo "fluo": parencoj ekzemple estus la riveroj Alster, Iller aŭ Ilm.

## Fontoj 
La rivero Aller fontas en la proksimeco de la loko Seehausen kaj norde de Oschersleben (Bode), en la nordoriento de la ebena pejzaĝo Magdeburger Börde en Saksio-Anhalto. La rivero ekestas el pluraj fontaj rojoj, kiuj situas sur la areo de la komunumoj Wormsdorf (parto Gehringsdorf), Ovelgünne (parto Siegersleben) kaj Eggenstedt. La rojo de Eggenstedt estas la plej suda.

## Vojo 
De tie la rivereto fluas unue nordokcidenten, post la loko Oebisfelde kaj la limo inter Saksio-Anhalto kaj Malsupra Saksio) ĝi turniĝas okcidenten kaj plufluas, post iom da vojo denove nordokcidenten, tra Wolfsburg, Gifhorn, Müden (Aller), Wienhausen, Celle (de ĉi tie ŝipe pasebla, Winsen (Aller), Ahlden, Rethem (Aller), Verden (Aller) kaj enfluas kelkajn kilometrojn okcidente de Verden, en Eissel, en la riveron Weser, kiu mem enfluas la Nordan Maron.

## Pejzaĝo 
La rivero Aller konsideriĝas unu el la malmultaj almenaŭ grandparte netuŝitaj pli grandaj riveroj en Germanio. Ĝi fluas en natura pejzaĝo tra arbaroj kaj herbejoj, pasas malgrandajn historiajn vilaĝojn kaj urbetojn, kaj tial havas grandan signifon por ripozemuloj el la tuta nordokcidenta Germanio, kiuj migre aŭ pli ofte biciklante esploras la riveran vojon.

eta|center|700px|
eta|center|500px|

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
* pejzaĝa priskribo de la komenca riveroparto (fare de la germania oficejo pri naturprotekto) 
* pejzaĝa priskribo de la centra riverovalo (ankaŭ de la germania oficejo pri naturprotekto) 
* pejzaĝa priskribo de la fina riverovalo (same de la germania oficejo pri naturprotekto) 

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Malsupra Saksio
Kategorio:Riveroj en Saksio-Anhalto
Karolida renesanco

eta|dekstra|200px|La karolida Renesanco generis multajn manuskriptojn.
La **Karolida Renesanco** estis periodo de viva lernumo kaj kultura vivo en la franka reĝlando dum la 8-a kaj 9-a jarcentoj. La reĝoj plej interesantaj de la karolida dinastio estis Karolo la Granda kaj Ludoviko la Pia. Dum tiu periodo precipe prosperis literaturo, skribado, artoj, arkitekturo, jurisprudenco kaj religiaj tekstoj.

La uzado de la vorto "Renesanco" restas debatebla pro tio, ke plejmultajn ŝanĝojn kaj progresojn plenumitajn dum tiu epoko oni ŝuldas al la romkatolika Eklezio. Tiam cetere ne okazis iu ajn grava socia movado komparebla kun tiu de la posta Itala Renesanco.

Kategorio:Historio de Eŭropo
Muelcilindro

eta|dekstra|200px|Muelcilindro en muelejo.
**Muelcilindro** estas baza maŝino en grenmuelejo, kiu prilaboras grenon per muelado, t.e. per distranĉado, frakasado kaj pistado de greno. Tion plenumas du cilindroj el kvalita ŝtalo, kutima longeco 80 cm, ĉiu kelkcent kilogramoj peza. Ilia surfaco estas diversmaniere alĝustigita por plenumi la unuopajn specojn kaj fazojn de la muelado en la momento de tuŝo de ambaŭ cilindroj. La cilindroj anstataŭas la historiajn muelŝtonojn, kiuj nur nediferencige ŝrotis la grenon por plua prilaboro per kribrado kaj blutado. Muelŝtonoj estas nun uzataj ĉefe kiel agrikulturaj ŝrotiloj, kiuj ŝrotas agroproduktojn uzataj kiel furaĝo.

Kategorio:Iloj
Imre Pál Erdős

**ERDŐS Imre Pál** (erdeo:ŝ) estis rumanuja hungara pentristo naskita en Nántű la 2-an de novembro 1916 kaj mortinta en Satmaro la 17-an de novembro 1987.

## Biografio 
Imre Pál Erdős dum siaj gimnaziaj studoj inter 1927-31 en Satu Mare laboris en la Artistkolonio de Baia Mare, kie liaj majstroj estis János Thorma, János Krizsán, András Mikola. En 1930 en Budapeŝto li estis diĉiplo de Pál Molnár C. . En 1938 li studvojaĝis Parizon, Romon kaj Venecion. Komence de sia kariero li aperigis albumojn ksilografiajn kaj desegnajn (*Parizaj bildoj*, 1939; *Artistoj sen maskoj*, 1942; *Per krajono ĉe majstroj plumo*, 1942).

## Premioj 
* 1963: Rumana Ŝtata Premio;
* 1964: Eminenta Majstro de Arto.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Erdős I. P
Kategorio:Hungaraj judoj
Iža

**Iža,** hungare **Izsa** (en ambaŭ lingvoj pron. iĵa) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
eta|maldekstra|220px|Luterana preĝejo de Iža

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Kontraŭe troviĝas Almásfüzitő. La plej proksima urbo estas Komárno 8 km. Apud la vilaĝo kanalo troviĝas.

## Historio 
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo de Iža
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La romianoj havis tie fortikaĵon kaj komunumon nomata **Celemantia**. La unua mencio devenis el 1172 en formo *Villa Esu*. Tiam vivis vinkulturistoj, poste la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Komárom. La komunumo famiĝis pri fiŝkaptistoj. Dum la turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1599 hajdukoj de Stefano Bocskay bruldetruis la vilaĝon. Tertremoj okazis en 1763, 1773, 1822, krome estis oftaj inundoj. En 1899 okazis incendio, poste tuj inundo.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 2136 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto de Udvard, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1965 okazis granda inundo. Uzino por ŝtrumpoj ekfunkciis en 1991. En 2001 loĝis tie 1589 da homoj (1156 hungaroj kaj 385 slovakoj).

Vilaĝservoj estas dulingvaj infanĝardeno kaj lernejo.

## Vidindaĵoj 
eta|Katolika preĝejo de Iža
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo, en 1599 bruldetruita, en 1721 rekonstruita, poste pro tertremoj ruiniĝis, renovigita en 1774
* katolika paroĥo
* luterana preĝejo el la 20-a jarcento
* skulptaĵo de Johano Nepomuka
* skulptaĵo de Dipatrino de 1857
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1871
* romianaj ruinaĵoj de tendaro kaj fortikaĵo el la 1-a jarcento
* krucoj de 1788, 1903, 1950
* mineralakva fonto 220 m-ojn profunda
* monumento pri inundo okazinta en 1965

## Famuloj 
Longe tie estis pastro kaj samtempe poeto Károly Döme. En la iama Izsa naskiĝis hungara arkeologo István Járdányi Paulovics.

## Ĝemelkomunumo 
*  Almásfüzitő, Hungario

Image:Izsa18.JPG|Vilaĝdomo de Iža
Image:Izsa14.JPG|Kruco de 1903
Image:Izsa19.JPG|Tombeja kapelo de Géza
Image:Izsa20.JPG|Uzino pri ŝtrumpoj
Image:Izsa21.JPG|Mineralakva fonto
Image:Iža-Leányvár - Roman fort - northwest corner with late Roman tower.jpg|ruinaĵoj de romianoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Turko (maŝino)

[eta|Kuprogravuraĵo de Turko en libro de [Karl Gottlieb von Windisch el la jaro 1783]]
**Turko** estas mekanika maŝino, praktikata en la 18-a kaj la 19-a jarcento, kiam ĝiaj posedantoj prezentis ĝin kiel ŝakan aŭtomaton, sed fakte ĝi estis tre tralaborita mistifikaĵo. La mekanismon konstruis en la jaro 1771 aŭstra inventisto Wolfgang von Kempelen kaj li prezentis ĝin al publiko ankoraŭ la saman jaron en kastelo Schönbrunn dum ĉeesto de Maria Teresia. La maŝino kapablis ludi bonan ŝakludon kontraŭ homa kontraŭludanto aŭ prezenti la t.n. promenon de ĉevalo - ŝaka problemo donanta al ludanto ĉirkaŭveturi per ĉevalo la tutan ŝaktabulon tiel, por ke ĉiun kampon li vizitu ĝuste nur unufoje.

Sian nomon Turko ĝi ricevis laŭ sia aspekto. Publike ĝi estis prezentita kiel aŭtomato, sed fakte temis pri mekanika aparato kaŝanta veran ŝakiston, kiu okaze de kontrolo de la interno de la ŝranko transŝovis sin el unu flanko al la alia. Li priregis Turkon dum la ludo, dum kio li estis informita pri la movoj helpe de magnetoj, kiujn li prilumis per kandelo. Turko ludis en multaj landoj de Eŭropo kaj Ameriko dum preskaŭ 84 jaroj, kaj li venkis super multaj siaj elvokintoj inkluzive de ŝtatuloj kiel Napoléon Bonaparte kaj Benjamin Franklin. Kvankam multe da homoj esprimis suspekton, ke interne estas kaŝita homo, publike la trompo estis klarigita nur en la jaro 1857 en usona periodaĵo ''''. Tiutempe la maŝino jam ne plu ekzistis: en la jaro 1854 ĝi forbrulis dum incendio de muzeo en Filadelfio.

Kategorio:Historio de tekniko
Kategorio:Ŝakmaŝinoj
Kategorio:Trompoj
Kategorio:Ŝako
Kategorio:Inventaĵoj kaj malkovroj
Szilágy (gazeto)

**Szilágy** (sila:dj) estis hungarlingva politika kaj socia semajngazeto.

## Historio
Ĝin aperigis Lajos Dénes en Zilah en 1883. En 1910 ĝi ŝanĝis la nomon Szilágyság, kaj aperis ĝis 1944. En tiu gazeto publikis debutis Endre Ady.

## Pli gravaj redaktoroj
* Gyula Kincs (1886-1889);
* Mór Petri (1895-1903);
* István Both (1903-1910);
* Miklós Fórizs (1911-1919).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Zalău
Hōryūji

**Hōryūji** (法隆寺), estas la ĉefa bikŝuejo de la budhisma skolo *Shōtoku (Ŝotoku)* en Ikaruga, Nara, Japanio. Ĝi iam estis unu el la sep plej gravaj bikŝuejoj en Japanio. Ĝi ankaŭ estas konata kiel *Ikarugadera* (斑鳩寺) aŭ *Hōryūgakumonji* (法隆学問寺).

La pagodo en *Hōryūji* estas agnoskita kiel la plej malnova ligna konstruaĵo ankoraŭ ekzistanta en la mondo. En 1993, Hōryūji estis enskribita kune kun Hokkiji kiel monda heredaĵo de Unesko sub la nomo *budhismaj monumentoj en la areo Hōryūji*.

## Historio 
eta|250px|maldekstre|*Shichidōgaran*.

La bikŝuejo estis komisiita de la princo Shōtoku kaj estis nomita *Wakakusadera*.
Oni kredas, ke ĝi estis finkonstruita en la jaro 670 kaj ĝi estis dedikita al la budho *Yakushi* (Jakuŝi) honore la patron de la princo.

Elfosadoj en 1939 konfirmis, ke la palaco de la princo Shōtoku, *Ikaruganomiya* (斑鳩宮), troviĝis en la orienta parto de la nuna bikŝuejo, kie nun troviĝas *Tōin* (東院).

La originala bikŝuejo, nomita de modernaj arĥeologoj *Wakakusagaran* (若草伽藍), malaperis, kredeble pro incendio en la jaro 670, kaj rekonstruita ĉ. 711 kaj riparita en la frua kvina jarcento, en 1374 kaj en 1603.

Dum la epoko de Kamakura, kune kun la populariĝo de la kulto al la princo Shōtoku, Hōryūji fariĝis grava kultejo. En la komenco de la 12-a jarcento, rito nomita *shōryōe*, por rememori la forpason de la princo Shōtoku, fariĝis jara evento kaj ĝi ankoraŭ estas celebrita. Novaj haloj estis aldonitaj por kulti la princon kiel renaskiĝon de la bodisatvo Kannon.
La bikŝuejo kreskis kaj havis bonan rilaton kun la skolo *Hossō* tra la epoko de Edo.

## Referencoj 
Kategorio:Bikŝuejoj en Japanio
Kategorio:Gubernio Nara
Kategorio:Konstruaĵoj en Japanio
Moča

eta|300px|Preĝejo de Moča
**Moča,** hungare **Dunamocs** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km2
* Loĝantaro: 1190
* Alto super marnivelo: 110 m
* Poŝtkodo: 946 37
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Kontraŭe troviĝas Süttő. La plej proksimaj urboj estas Komárno kaj Štúrovo 25 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1156 en formo *Machala*. La loĝantoj iĝis kalvinanoj en la 16-a jarcento. Laŭ la dokumentoj en 1602 funkciis tie 8 akvomuelejoj. En la 19-a jarcento la kampoj apartenis al ĉefepiskopo de Esztergom. En 1910 loĝis tie 1897 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Esztergom (reĝa departemento), al distrikto de Párkány. La vilaĝo trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Dum la socialismo kolĥozo pri Danubo-floto formiĝis kaj produktis legomojn kaj fruktojn. En 2001 loĝis tie 1194 da homoj (1098 hungaroj kaj 64 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1764
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1860
* vilaĝomuzeo funkcias de 2003

## Famuloj 
En la iama Dunamocs naskiĝis hungara kuracisto Gusztáv Rigler.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Süttő, Hungario
*  Kocs, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Hase

La **Hase**  estas rivero de 169 kilometroj da longeco en la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio. Ĝi fontas apud Melle, sudoriente de la urbo Osnabrück, en la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro.

Kutime rojoj, riveretoj kaj riveroj kunfluas kaj kolektas ĉiam pli da akvo. La rivereto Hase komence de sia vojo agas male: Kelkajn kilometrojn post la fonto ĝi disbranĉiĝas: proksimume du trionoj de la akvokvanto plufluas (nord)okcidenten al la rivero Emso, kaj la resta triono pluvojas (nord)orienten al la rivereto *Werre* kaj de tie en la riveron Weser. La pli eta rivereta branĉo post la disbranĉiĝo havas la nomon "Else", sed fakte ĝi estas samrajta parto de la rivereto Hase kiel la pli granda branĉo.
[eta|la rivera disbranĉiĝo en [Melle]]
[eta|la kanaligita rivera enfluo en la [Emson en Meppen]]

## Etimologio 
La nomo de la rivereto ne havas ajnan rilaton al la germana vorto "Hase" (leporo). Ĝis la fino de la 19-a jarcento ankoraŭ ofte uziĝis la origina ortografio Haase kun duobla litero "a". La nomo dedukteblas de la ĝermana *haswa* (griza), aperinta ekz. en anglosaksa *hasu* aŭ malnovaislanda *hǫss* (grizbruna), sed ankaŭ en la tribonomo *Chasuarii* (Hase-loĝantoj), kiu i.a. troveblas ĉe Tacitus 34,1). La nomigo de rivero laŭ koloro ne estas nekutima (komparu ekz. la nomon de la Elbo, kiu parencas al la latina adjektivo *albus, -a, -um* (blanka/griza, pala, hela).

## Urbaj kaj neurbaj komunumoj survojaj 
De la fonto al la kunfluo situas la sekvaj urbaj kaj neurbaj komunumoj:
* Melle-Wellingholzhausen - fonto
* Melle-Gesmold - disbranĉiĝo
* Osnabrück
* Bramsche - en la sudo de la urbo la rivereto de sudo al nordo pasas la kanalon Mittellandkanal, kiu fluas okcidente-oriente kaj helpe de po tri malgrandaj aldonaj kanaloj ligas la riverojn Rejno (do Nederlandon, okcidentan Francion, Svislandon) kaj Odro (do Pollandon kaj Ĉeĥion)
* Rieste
* Alfhausen
* Bersenbrück
* Badbergen
* Quakenbrück - en la sudoriento de la urbo dividiĝo en grandan, nordorientan, kaj malgrandan, sudokcidentan brakon
* Menslage - jen pasas la malgranda brako
* Essen, Löningen - kaj jen la granda
* Herzlake - rekunfluo de la du brakoj
* Haselünne - alfluo de la rojo Südradde
* Haselünne-Lahre - alfluo de la rojo Mittelradde
* Meppen - enfluo en la riveron Emso

## Esperanta detalo 
La loka grupo de Germana Esperanto-Junularo en Osnabrück, kiu aktivis dum la lastaj du jardekoj de la 20-a jarcento kaj rezultigis plurajn estraranojn de GEJ kaj GEA, havis la germanlingvan nomon "Esperanto-Gruppe Haseufer" (Hase-riverbordo), ĉar la grupo ekestis en knabina gimnazio rekte borde de la rivereto.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la asocio por la renaturigo de la apudriveraj herbejoj (en la germana lingvo)
* artikolo pri la rivera fonto en la regiona gazeto "NOZ" (same germanlingva) 

Kategorio:Riveroj en Malsupra Saksio
Kategorio:Distrikto Emsland
Kategorio:Distrikto Osnabrück
Kravany nad Dunajom

**Kravany nad Dunajom,** hungare **Karva** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

* Areo: 16 km2
* Loĝantaro: 750
* Alto super marnivelo: 111 m
* Poŝtkodo: 946 36
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Kontraŭe troviĝas Lábatlan. La plej proksimaj urboj estas Komárno 29, Štúrovo 20 km-ojn for. La loko estas bona trapasejo tra Danubo.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, baldaŭe romianoj setlis. La unua mencio devenis el 1245 en formo *Korva*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1707 okazis malgranda batalo, la Habsburgoj venkis armeon de Francisko Rákóczi la 2-a poste bruldetruis la vilaĝon. Pesto okazis en 1711.

En 1910 loĝis tie 957 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Esztergom (reĝa departemento), al distrikto de Párkány. La vilaĝo trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 789 da homoj (639 hungaroj kaj 138 slovakoj).

En la vilaĝo 2 faklernejoj funkcias. Inter Kravany nad Dunajom kaj Lábatlan ŝipeto trafikas.

## Vidindaĵoj 
* postromanika preĝejo omaĝe al Beata Dipatrino de 1232, en la 18-a jarcento barokiĝis, en 1936 renovigita
* kastelo kun parko de 1908, nun faklernejo
* kastelo de Szarvassy (sarvaŝi) el la 18-a jarcento, nun faklernejo
* nobeldomo de Kosztics (kostiĉ) el la 18-a j.c., en 1904 pligrandigita
* kastelo de Kuzmik de 1908
* nobeldomo de Botka de ĉirkaŭ 1880
* ŝtona skulptaĵo de Johano Nepomuka de 1843

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Borsodszentgyörgy

**Borsodszentgyörgy** (borŝodsentdjordj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono Ózd. La nomo signifas Borsod-Sankta Georgo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1350
* Poŝtkodo: 3623
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, fine de sakovojo de Arló.
La lasta troviĝas 6, Ózd 9, Miskolc 50 km-ojn for.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1371, tiam nomata *Disznós* (=porka). Dum la historio estis 2 vilaĝoj Suba kaj Supra Disznós. La turkoj faris senhoma la vilaĝojn. En 1629 la vilaĝnomo estis *Szentgyörgyfalu*, baldaŭe denove *Disznósd*, ekde 1935 Borsodszentgyörgy. Ĝis fino de la socialismo la loĝantoj okupiĝis pri minado, agrikulturo kaj industrio de Ózd.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo de 1337, la turo estas 17 m-ojn alta

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, klubo de maljunuloj, sportejo, poŝto, etbanko, 3 vendejoj, drinkejo.

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Verda algo

La **verdaj algoj** estas grupo de eŭkariotoj, kiuj (plejparte) akiras iliajn energiojn el fotosintezo.  Ili estas la patroj de la embriofitoj (landaj plantoj).  Verda algo povas esti aŭ unuĉelula aŭ multiĉelula.

La kloroplasto de verdaj algoj divenis el cianobakterioj, kaj poste la kloroplastoj de aliaj grupoj, kiel la ruĝaj algoj kaj eŭglenidoj kiel *Euglena*, divenis el verdaj algoj.

## Sistematiko 
Verda algo ne estas klado sed enhavas chlorobionta krom embriofitoj.
Hugó Mund

**MUND Hugó** estis hungara pentristo naskita en Szentmargita la 25-an de aŭgusto 1892 kaj mortinta en Buenos Aires la 1-an de novembro 1961.

## Biografio
Hugó Mund dum estis studento en *Arta Altlernejo* de Budapeŝto kun sia pli posta edzino Gizella Dömötör li pasigis siajn somerojn en Nagybánya. En 1920 ili translokiĝis el Budapŝto al Transilvanujo. Inter 1920 kaj 1924 ili estis gastoj de episkopo de Oradea kaj dum someroj ili laboris en Baia Mare. Inter 1924 kaj 1930 ili loĝis en Baia Mare. En 1931 ili loksidiĝis en Argentino, kie ekde 1935 li laboris kiel universitata bibliotekisto.

## Fonto
*Arto n Hungarujo

Kategorio:Hungardevenaj argentinanoj
Diaĵo

**Diaĵo** estas postula supernatura estanto, kiu estas ĉiam de grava potenco kaj estas dia, aŭ sankta, alte estimata. Diaĵoj havas la respekton de homoj. Diaĵoj supozas diversajn formojn, sed estas ofte prezentita kiel havanta homan aŭ alian bestan formon. Kelkaj kredoj kaj tradicioj konsideras blasfeme imagi aŭ prezenti la diaĵon kiel havanta iun konkretan formon. Ili estas kutime senmortaj.

La lingva (semantika) diferenco inter *dio* kaj *diaĵo* estas iom komplika, ĉar ĝi entenas teologiajn kaj kulturajn nuancojn.

Ĉefdio, supera dio aŭ Reĝo de la dioj (parollingve neprecizaĵo: supra aŭ (plej)alta!) estas la nomo por la plej grava diaĵo en politeismaj religioj, kiuj estis aparte disvastiĝintaj en la antikveco. La ĉefa dio havas potencon super la dioj hierarkie subigitaj al li, kiuj estas asignitaj al li kiel helpantoj kaj kutime estas parencaj al li. El tio ekestis diversaj kategorioj de respondecoj kun foje vasta genealogia arbo de dioj, inter kiuj ĉiam unu grupo elstaras kaj havas superan aŭtoritaton, kiu povas etendiĝi ĝis limigi la ĉiopovon de la supera dio. 

## Vidu ankaŭ 
* Antiteismo
* Listo de Romiaj diaĵoj
* Oferado
* Suna dio

Kategorio:Religio
Kategorio:Filozofio
Aŭda kripliĝo

**Aŭda kripliĝo** aŭ **aŭda perdo** estas plena aŭ parta malpliiĝo en la kapablo eltrovi aŭ interpreti sonojn. Kiun kaŭzis larĝan gamon de biologiaj kaj ekologiaj faktoroj, perdo de aŭdo povas fariĝi al iu organismo perdi percepton de sono. Perdo de la kapablo eltrovi malaltamplitudajn sonojn, kiujn organismo nature eltrovas, estas aŭda kripliĝo.

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Surdeco
João Câmara

**João Câmara** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1928, la municipo havas 31.518 loĝantojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Patince

eta|300px|Panoramo de Patince
eta|300px|Akvopumpa stacio de Patince
eta|300px|Monumento de inundo en Patince
**Patince,** hungare **Pat** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

* Areo: 11 km2
* Loĝantaro: 490
* Alto super marnivelo: 110 m
* Poŝtkodo: 946 39
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo. Kontraŭe troviĝas Almásfüzitő. La plej proksima urbo estas Komárno 12 km-ojn for. Tiu vilaĝo estas la plej suda punkto de Slovakio.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, la romianoj postlasis sentinelan turon. La unua mencio devenis el 1260. Tiam la komunumo estis apartenaĵo de fortikaĵo Komárom. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento ĝi refondiĝis. La kampoj apartenis al familio Pálffy (pAlfi). La loĝantoj okupiĝis pri tabako kaj fiŝkaptado. Ĝis 1957 la komunumo estis ekstera parto de Marcelová. La regiono trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1965 okazis granda inundo, la vilaĝo kuŝis preskaŭ 2 monatojn sub la akvo. En 2001 loĝis tie 490 da homoj (448 hungaroj kaj 38 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1776, en la 19-a jarcento trakonstruita
* termal banejo kun lago
* monumento pri inundo okazinta en 1965
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj
* akvopumpa stacio de 1897

## Ĝemelkomunumoj 
*  Borsodszentgyörgy, Hungario
*  Dunaalmás, Hungario

Image:Pat01.JPG|Monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito
Image:Pat02.JPG|Kulturdomo de Patince
Image:Pat04.JPG|Apudvoja kruco

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Iğdır

eta|maldekstra|250px|Ararato vidata el Iğdır
**Iğdır** estas urbo en provinco Iğdır en Turkio. Iğdır estas urbo en orienta parto de moderna Turkio, proksime de la limo kun Armenio. Ĝi havas proksime 119.432 loĝantojn, laŭ censo de 2007.

## Historio 
La urbo havas tre komplikan historion. Ĝi kelkfoje troviĝis en la tereno de la militoj inter la imperioj Rusia kaj Osmana. De novembro 1877 ĝis 1918 ĝi estis en konsisto de Rusio. De tiu tempo konserviĝis karakterizaj por tiutempa rusa arkitekturo brikaj konstruaĵoj.

## Gefiloj de la urbo 
* Avedis Aharonjan, estis armena politikisto
* Servet Çetin, estas turka futbalisto

## Partneraj urboj 
* 20px Shamakhi en Azerbajĝano
* 20px Sharur en Azerbajĝano

## Photos 

Image:Iğdır'dan bir görünüm.jpg|A view from Iğdır city
Image:Iğdır Ovası.jpg|A view from Iğdır grassy plain
Image:Iğdır Koçbaşlı mezar.png|A sheep gravestone in Iğdır

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Provinco Iğdır
Dilgo Khjentse Rinpoĉe

**Dilgo Khyentsé Rinpoche** (; Wylie: *dil mgo mkhyen brtse*, 1910-28-a de septembro 1991) naskiĝis en la provinco de Kham (Tibeto oriental). Li estis majstro de budhisma skolo Vaĵrajana, verkisto, poetisto, profesoro, kaj estro de la tibeta sekto Njingma de la Tibeta budhismo inter 1987 kaj 1991.

## Reenkarniĝo de Dilgo Khyentse Rinpoche 
**Khyentse Yangsi Rinpoche** estis rekonita de Trulshik Rinpoche, lernanto de la plej proksima de Dilgo Khyentse Rinpoche, kiel la reenkarniĝo de Dilgo Khyentse Rinpoche. Khyentse Yangsi Rinpoche naskiĝis la 30-a de junio 1993 en Nepalo. La 14-a Dalai Lamao akordis ke ĝia persono estis vere Dilgo Khyentse Rinpoche.

## Libraro 
El la franca lingvo:
* Matthieu Ricard, Dilgo Khyentse Rinpoché (2001) ''L'esprit du Tibet* Seuil, ISBN 2020497689
* Dilgo Khyentse Rinpoché *Le trésor du cœur des êtres éveillés* Seuil ISBN 2-02-022777-0
* Dilgo Khyentse Rinpoché *La fontaine de grâce* Ed Padmakara ISBN 2-906949-11-6
* Dilgo Khyentse Rinpoché *Au seuil de l'Eveil* Ed Padmakara ISBN 2-906949-04-3
* Dilgo Khyentse Rinpoché *Audace et compassion* Ed Padmakara ISBN 2-906949-06-X
* Dilgo Khyentse Rinpoché *Les cent conseils de Padampa Sangyé'' Ed Padmakara ISBN 2-906949-23-X

## Eksteraj ligiloj 
* Dilgo Khyentse Fellowship - Shechen
* Longchen Foundation  Fondita de Dilgo Khyentse Rinpoché kaj Chögyam Trungpa Rinpoché
* The Spirit of Tibet: Journey to Enlightenment, Life and World of Dilgo Khyentse Rinpoche Documentary directed by Matthieu Ricard and narrated by Richard Gere
* The Spirit of Tibet: Journey to Enlightenment (Short Extract) Developing boundless compassion

Kategorio:Tibeto
Kategorio:Budhismo
Kategorio:Tibeta budhismo