open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ATI Technologies

**ATI Technologies**, prononco laŭ sistemo IFA [], estas produkta firmao el Kanado, fondita la 1-an de aŭgusto 1985. Ĝi estas precipe produktanto de videoprocesoroj kaj ĉefĉiparoj. La 24-an de julio 2006 la estraro oficiale anoncis pri kunigo kun la usona firmao AMD aŭ per plena nomo Advanced Micro Devices, produktanto de procesoroj kaj fulmmemoroj. La kunigo fakte estis akiro pere de la usona konzerno, ĝi estis plene kompletigita la 25-an de oktobro 2006, tiel finante la ekziston de "ATI Technologies Inc." La markonomo ATI daŭre estis uzata por diversaj grafikaj produktoj dum pluraj pliaj jaroj. ATI origine estis mallongigo por "Array Technology Inc." sed estis ŝanĝita al "Array Technologies Inc." en la fondjaro kaj baldaŭ poste al "ATI Technologies Inc." La 30-an de aŭgusto 2010 AMD anoncis, ke ĝi jam ne plu surmerkatigos estontajn produktojn sub la markonomo ATI, sed nur sub sia propra mallongigo, AMD. Formale la firmao malfondiĝis en 2011.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kanadaj firmaoj
Kategorio:Produktantoj de procesoroj
Henrik Benedek Takács

**Henrik Benedek Takács** [takAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takács Henrik Benedek** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, prioro, instruisto.

 naskiĝis  en Lébényszentmiklós, li mortis  en Zirc.

## Biografio 
 aliĝis al la cistercianoj en 1815, post la novicado li instruis en cisterciana gimnazio en Székesfehérvár (1816–1818), poste li studis teologion en Pázmáneum kaj Universitato de Vieno ĝis 1822. Tiam li pastriĝis, pli frue en 1819 monaĥiĝis. Post siaj studoj li instruis en cistercianaj gimnazioj jaron en Pécs, poste 3 jarojn en Eger, inter 1826–1832 en Székesfehérvár. Ekde la larnojaro 1832 li instruis aŭ la novicojn aŭ la gimnazianojn, en 1836 li estis levita gimnaziestro en Székesfehérvár, en 1842 prioro de Zirc. Inter 1853-1855 li estis monaĥejestro en Pécs, poste subprioro en Zirc.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Historia abbatiarum de Zircz, Pilis et Pásztó unitarum.* (1848)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Jehoŝua Ĥana Ravnickij

**Jehoŝua Ĥana RAVNICKIJ** (; naskiĝis la 13-an de septembro 1859 - mortis la 4-an de majo 1944) estis hebrea eldonisto, redaktisto, kaj kunlaboranto de Ĥaim Naĥman Bjalik.

## Verkado 
dekstra|eta|300x300ra|Ravnickij kaj Bialik
La kolektoj de Ravnickij estis la unuaj esprimoj de spirita cionismo. En 1899, li redaktis la jidan dusemajnan revuon *Der Jud*. Li ankaŭ publikigis kelkajn pamfletojn kaj kolektojn por infanoj ( *Peninim mi-Jam ha-Talmud, Ha-Abib*, kaj aliajn). En 1901, li fondis la eldonejon Moriah (kune kun H. N. Bialik kaj S. Ben-Zion), kiu eldonis librojn kaj pamfletojn por juda publika mem-edukado en Odeso dum preskaŭ 20 jaroj. Kunlaboro kun H. Bialik donis potencan impeton al la literatura verko de Ravnickij. En 1908–1910, ili komune publikigis la kolekton "Sefer Ha-Aggada" en 6 volumoj. Tiu ĉi kolekto ludis grandegan rolon en la disvastigado de juda folkloro de la antikva kaj parte mezepoka periodo inter la pli juna generacio de legantoj, kiuj parolis la hebrean sed ricevis sekularan edukon.

En 1921, Ravnickij translokiĝis al Eretz Israel (Palestino), kie li partoprenis en la fondo kaj funkciigo de la eldonejo Dvir (kune kun Bialik kaj Shmarya Levin, Berlino; ekde 1924 en Tel-Avivo), kie li publikigis prinotitajn eldonojn de la verkoj de Moshe Ibn Ezra kaj Shlomo Ibn Gabirol (kun la partopreno de Bialik). En la sekvaj jaroj, Ravnickij publikigis duvoluman kolekton de siaj artikoloj kaj memuaroj pri Mendel Mocher Sfarim, Shalom Aleichem, Bialik kaj aliaj nuntempaj verkistoj sub la titolo Dor ve-Sofrav (el la hebrea  -  "La Generacio kaj Ĝiaj Verkistoj"; 2 volumoj, 1926-1937), kiu donas vivecan bildon de la literatura epoko de la malfrua 19-a kaj frua 20-a jarcentoj. Ravnickij dediĉis sian kolekton de eseoj, "Mikhtavim le-vat Yisrael" (hebree  por  "Leteroj al la Filino de Israelo"; 2a eldono, 1923), al la problemoj de juda edukado kaj la edukado de junularo. Elektitaj artikoloj de Ravnickij estis publikigitaj komence de la 1960-aj jaroj kiel aparta libro, "Be-sha'arei Sefer" (hebree por  " Ĉe  la Pordegoj de la Libro"), kiu spuras la kreivan vojon de la verkisto kaj publicisto.

## Referencoj 
Kategorio:Israelaj verkistoj
Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
Kategorio:Homoj de Odeso
Kategorio:Rusiaj folkloristoj
Kategorio:Israelaj ĵurnalistoj
Kategorio:Ukrainaj ĵurnalistoj
Karl August Nicander

**Karl August NICANDER** (naskiĝis la 20-an de marto 1799 en Strängnäs — mortis la 7-an de februaro 1839 en Stokholmo) estis sveda verkisto kaj lirikisto. Li famiĝis ĉefe pro siaj mallongaj lirikaj poemoj. Li estis membro de la *Gotika Ligo,* verkista asocio.

Li publikigis serion da noveloj sub la ĝenerala titolo "Hesperider". Lia romano el la ciklo "Konung Enzio" estas tre estimata.

La poemojn de Nicander karakterizas eklektika poezio. Li verkis en nekutime grandioza kaj sensuala stilo kaj tial fariĝis populara en rondoj, kiujn, ekzemple, la pli profunda poezio de Atterbom neniam povis atingi. La poezio de Nicander estis frumatura kaj frue rivelis, kion li kapablis. Sed li maltrafis pli grandajn ŝancojn por disvolviĝo. Rimarkindaj estas individuaj mallongaj lirikaj pecoj kiel *Vågen* , *Aftonen,* aŭ *Mitt lif, min sång, min död*. 

## Verkaro 
* *Runesvärdet* (1820)
* *Fosterlandskänslan* (1825)
* *Dikter* (1825)
* *Dikter* (1826)
* *Markus Botzaris* (1826)
* *Tassos död* (1826)
* *Nya dikter* (1827)
* *Minnen från Södern* (1831–1839)
* *Hesperider* (1838)
* *Samlade dikter* (1839–1841)

## En Esperanto aperis 
* Vespero, trad. Otto W. Zeidlitz. Aperis en la Fundamenta Krestomatio de 1903 sub sekcio Ⅶ. Poezio

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj poetoj
Manpilkada Ligo de Nov-Kaledonio

La **Manpilkada Ligo de Nov-Kaledonio** () estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Nov-Kaledonio. La asocio reprezentas kaj la viran kaj la virinan teamojn de manpilkado. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado (IHF) kaj en la Oceania Manpilkada Federacio (OCHF).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 


Nova Kaledonio
Béruges

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vienne, en la regiono Nova Akvitanio ( [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Poitiers ĉirkaŭ la samnoma urbo Poitiers  (en Esperanto Puatiero kaj Potevo) kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Vienne

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|centra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Vienne
Federica Brignone

**Federica Brignone**  estas itala vintrosportistino, kiu konkuras en la disciplino alpa skiado. Ŝi naskiĝis  en Milano, do nun estas -jara. 

Inter alie ŝi partoprenas en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie ŝi sukcesis pri du oraj medaloj, unu la 12-an de februaro en la virina super-slalomego ("super-G"), kaj la dua la 15-an de februaro en la virina slalomego. Unu el la teamanoj estis same sukcesa: la italino Francesca Lollobrigida  ankaŭ sukcesis pri du oraj medaloj.

La patrino Maria Rosa Quario (n. en 1961) same en junaĝo estis sukcesa alpa skiistino, kaj la edzo de Federica Brignone nun estas la franca alpa skiisto Nicolas Raffort (n. en 1991).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
*  Italio en la Vintra Olimpiko 2026

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala spaco en la socia retejo *Instagram*

Kategorio:Italaj alpskiistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Allium paradoxum

***Allium paradoxum*** (“*paradoksa ajlo*”), diverslingve nomata “*stranga ajlo*” aŭ “*malmultflora ajlo*”, estas planto el la biologia genro aliumo kaj la familio aliacoj (kiu estis antaŭe konsiderata kiel sub-familio de liliacoj). Simile kiel ursa ajlo ĝi povas kreski sur grandaj areoj, ne estas venena kaj havas la tipan intensan ajlan odoron. Ĝi estas plurjara planto, geofito atinganta altecon de kresko ĝis 20-30 centimetroj.

*Allium paradoxum* devenas origine el Kaŭkazo, la montoj en Centra Azio kaj la nordo de Irano. Ĝi disvastiĝas kiel invada specio. En Eŭropo ĝi estas enportita specio.

Kategorio:Amarilidacoj
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Francesca Lollobrigida

**Francesca Lollobrigida**  estas itala vintrosportistino, kiu konkuras en la disciplino rapid-sketado. Ŝi naskiĝis  en Frascati, do nun estas -jara. Inter alie ŝi partoprenas en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie ŝi sukcesis pri du oraj medaloj, unu la 7-an de februaro en la virina konkurso de 3000 metroj, kaj la dua la 12-an de februaro en la virina konkurso de 5000 metroj. Unu el la teamanoj estis same sukcesa: la itala rapidsketistino Federica Brignone  ankaŭ sukcesis pri du oraj medaloj.

Francesca Lollobrigida naskiĝis en Frascati kaj kreskis en Romo. Tra sia patro Maurizio, kiu mem estis aktiva rulsketisto, ŝi estis enkondukita al vicrada sketado en frua aĝo, kaj post iom de ekzerco same kiel la patro ekŝatis vicradan rapidsketadon. Post la Vintra Olimpiko 2006 en Torino, ŝi ankaŭ komencis rapidsketadon en la aĝo de 15 jaroj. Ŝia pli juna fratino Giulia (n. en 1995) ankaŭ estas sukcesa rulsketantino kaj partoprenis mondajn kaj eŭropajn ĉampionecojn de vicrada rapidsketado.

Francesca Lollobrigida estas la pranevino de la konata itala aktorino Gina Lollobrigida (1927-1923). Ŝi diris al italaj amaskomunikiloj en februaro 2022, ke ŝi neniam renkontis sian faman praonklinon persone.

## Vidu ankaŭ 
*  Italio en la Vintra Olimpiko 2026

Kategorio:Italaj rapidsketistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Venezuela kotingo

La **venezuela kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn endemiajn de norda Venezuelo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *formosa* venas el latino *fōrmōsus* signifanta "bela".

## Aspekto
La Venezuela kotingo estas 16 ĝis 18 cm longa kaj pezas 32,5 ĝis 49 g . Ambaŭ seksoj havas tre malsaman plumaron. Plenkreskaj maskloj de la nomiga subspecio havas brilbluecan nigran kapon inkluzive de la mentono kaj gorĝo. Ilia nuko, supraj partoj kaj vosto estas brile herbverdaj. Iliaj flugiloj estas plejparte brile herbverdaj kun nigrecaj eksteraj retoj sur la flugilplumoj kaj blankaj pintoj sur la triarangaj. Ilia supra brusto havas malheloranĝan triarangan makulon en alie plejparte brilflavaj subpartoj. Iliaj malsupraj flankoj estas makulecaj per brilverda kaj iliaj subvostaj kovriloj estas nuance brilverdetaj. Plenkreskaj nomigaj inoj havas verdajn ĝis verdecflavajn frunton kaj antaŭkronon kaj flavecverdan gorĝon sur alie verda ĝis verdecflava kapo. Iliaj supraj partoj estas brile herbverdaj. Ilia vosto estas plejparte brile herbverda kun nigrecaj aŭ malhelaj eksteraj plumoj. La unuarangaj plumoj kaj unuarangaj kovriloj de iliaj flugiloj estas malhelverdaj ĝis nigrecaj kun verdaj eksteraj retoj, kaj iliaj plej internaj triarangaj kovriloj havas rondetajn aŭ duonlunajn blankajn pintojn. Iliaj flugiloj estas alie brile herboverdaj. Ilia supra brusto havas oranĝflavan duonlunon. Ilia malsupra brusto estas verda, ilia ventro kaj flankoj flave striecaj kun verda koloro, kaj iliaj subvostaj kovriloj flavecaj. Junuloj de ambaŭ seksoj estas ĝenerale verdaj. Plenkreskuloj havas brunflavajn irisojn, ĉirkaŭatan ĉe maskloj de nuda nigra haŭto kaj ĉe inoj de grizecverda haŭto.

## Disvastiĝo kaj habitato
La venezuela kotingo estas endemia de norda Venezuelo. Ĝi vivas en modere humidaj ĝis malsekaj, muskaj antaŭmontaraj kaj montaraj arbaroj je altitudoj de 800–2 200 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Florisuga

La **Florisugoj** estas du specioj de kolibroj en la genro ***Florisuga***.

## Taksonomio
La genron *Florisuga* enkondukis en 1850 la franca natursciencisto Charles Lucien Bonaparte. La nomo kombinas la Latinan *flos*, *floris* signife "floro" kun *sugere* signife "suĉi". La tipa specio estas la Blanknuka kolibro, *Florisuga mellivora*.

La genro enhavas la jenajn du speciojn:
* *Florisuga*, Mez- kaj Sud-Ameriko
** Blanknuka kolibro, *Florisuga mellivora* (Linnaeus, 1758) Brazilo, Kolombio, Gujanoj, Peruo, kaj Venezuelo. LC
*** *F. m. mellivora* Linnaeus (1758)
*** *F. m. flabellifera* Gould (1846) 
** Nigra kolibro, *Florisuga fusca* (Vieillot, 1817) orienta Brazilo, Urugvajo, orienta Paragvajo, kaj plej nordorienta Argentino. LC

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Junĉen

**Junĉen,** laŭ simpligita ĉina skribo **运城,** laŭ tradicia ĉina skribo **運城,** laŭ pinjino *Yùnchéng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ŝanŝio, en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 en la prefektujnivela urbego loĝis  homoj.

## Geografio 
Junĉen kuŝas averaĝe 370 m super la marnivelo, sur areo de  km² kaj konsistas el 13 dividoj. Linfen troviĝas 128, ĉefurbo Pekino 723, Ŝanhajo km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/yuncheng_china/linfen_china.

## Historio 
eta|maldekstre|
Tiu ĉi areo estas unu el la naskiĝlokoj de la ĉina civilizo, ĉar ĝi naskiĝis kaj prosperis pro la salo. Apude kuŝas unu el la plej grandaj naturaj salaj lagoj en Ĉinio. La salo estis grava fonto de enspezoj kaj eĉ influis la regionajn komercajn vojojn, igante la lokon strategia ekonomia centro. Junĉen en 2000 estis deklarita prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|
Origine la areo estas tradicia agrikultura regiono, dum ankaŭ nun oni produktas salon. La ĉefaj industriaj produktoj estas pezaj kaj malpezaj kamionoj, ŝarĝaŭtoj, busetoj, motoroj kaj motorcikloj.

## Edukado 
La prefektujnivela areo funkciigas 2 universitatojn kaj altlernejon.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Junĉen estas facile alirebla fervoje kaj ĉefvoje, eĉ ekzistas internacia flughaveno.

## Klimato 
La klimato estas kontinenta, musoninfluita duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen: BSk. La vintroj estas malvarmaj kaj tre sekaj, dum la someroj estas varmaj kaj humidaj. Pli ol 60% de la jara pluvokvanto okazas de junio ĝis septembro kaj la areo ricevas 2 219 horojn da sunbrilo ĉiujare. La averaĝa senfrosta periodo estas inter 188 kaj 238 tagoj. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter . En ĉiuj monatoj estas iom precipitaĵoj, resume en la jaro estas 497 mm. Inter decembro-marto apenaŭ estas precipitaĵo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* urbomuro
* palaco

## Ĝemelurboj 
*  (1995)
*  (2005)
*  (2011)
*  (2011)

## Fontoj
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Nacia Universitato de Modernaj Lingvoj

La **Nacia Universitato de Modernaj Lingvoj** (, , akronime **NUML**) estas multkampusa publika universitato kun ĝia ĉefa kampuso situanta en Islamabado kaj aliaj kampusoj en Pakistano.

La universitato ofertas bakalaŭrajn, magistrajn kaj postbakalaŭrajn programojn pri lingvoj, lingvistiko, sociaj sciencoj, amaskomunikiloj kaj komunikadoj, administradaj sciencoj, elektra kaj softvara inĝenierado kaj komputado.

La Nacia Universitato de Modernaj Lingvoj estis establita kiel instituto de modernaj lingvoj en 1969. Komence, la instituto provizis lingvotrejnajn instalaĵojn al la armeanoj kaj aliaj registaraj oficistoj. En majo 2000, ĝia statuso estis ĝisdatigita de institucio al federacia ĉarta universitato.

## Organizo 
### Fakultato de Inĝenierarto kaj Komputado 
* Fako de Softvara Inĝenierarto
* Fako de Komputado
* Fako de Elektrotekniko
* Fako de Matematiko
* Sekcio de Artefarita Inteligenteco
* Sekcio de Informa Teknologio

### Fakultato de Artoj kaj Filozofia Fakultato 
* Sekcio de la Angla por Bakalaŭraj Studoj
* Fako de la angla por postbakalaŭraj studoj

### Fakultato de Administradaj Studoj 
* Fakultato de Ekonomiko
* Fako de Administrado-Scienco
* Komerca kaj Kontada Ministerio

### Fakultato de Sociaj Sciencoj 
* Fako de Edukaj Sciencoj
* Fako de Internaciaj Rilatoj kaj Paco kaj Konfliktaj Studoj
* Sekcio de Administrado kaj Publika Politiko
* Fako de Amaskomunikilaj Studoj
* Sekcio de Pakistanaj Studoj
* Sekcio de Islama Penso kaj Kulturo
* Fako de Aplikata Psikologio
* Sekcio de Regionaj Studoj de Ĉinio

### Fakultato de Lingvoj 
* Sekcio de Araba Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Ĉina Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Angla Lingvoinstruado
* Sekcio de Franca Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Germana Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Itala Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Japana Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Korea Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Pakistanaj Lingvoj
* Sekcio de Persa Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Rusa Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Sudaziaj Lingvoj kaj Kulturoj
* Sekcio de Hispana Lingvo kaj Kulturo
* Sekcio de Turkaj Studoj
* Sekcio de Urdua Lingvo kaj Literaturo
* Fako de Tradukado kaj Interpretado

#### Internaciaj institutoj, centroj kaj katedroj funkciantaj ĉe NUML 
* Konfucea Instituto, Ĉinio
* Iranologia Centro, Irano
* Instituto Reĝo Seĝong, Respubliko Koreio
* Instituto Yunus Emre, Turkio
* Katedro pri Belarusa Lingvo kaj Kulturo, Belorusio
* Katedro Jean Monnet – Eŭropo

## Referencoj 
Kategorio:Universitatoj en Pakistano
Kategorio:Islamabado
Universitato Quaid-i-Azam

La **Universitato Quaid-i-Azam** (akronime **QAU**; ‎) estas publika universitato en Islamabado, Pakistano. Ĝi estis fondita sub la nomo Universitato de Islamabado en 1965 kaj ricevis sian nunan nomon en 1976. Ĝi estis komence dediĉita al postbakalaŭra studado, sed poste vastigita al interfaka universitato ofertanta kaj bakalaŭran kaj postbakalaŭran edukadon.

La universitato konsistas el 4 fakultatoj: Natursciencoj, Sociaj Sciencoj, Biologiaj Sciencoj kaj Medicinaj Sciencoj, aldone al naŭ filiigitajn esplorinstitutojn. QAU estas inter la plej grandaj kaj plej alt-rangigitaj publikaj universitatoj de Pakistano.

Ĝi estas nacie fama pro sia esplorado, teknologiaj progresoj kaj intelekta interagado kun internaciaj institucioj, inkluzive de Unuiĝintaj Nacioj, la Universitato de Tokio kaj la Internacia Centro por Teoria Fiziko (ICTP). Ĝi estas unu el la plej popularaj universitatoj en la lando kaj fanfaronas pri multaj eminentaj figuroj kaj intelektuloj inter siaj pasintaj kaj nunaj fakultatanoj kaj esploristoj, same kiel eks-studentoj ekde sia fondo.

La universitato subtenas esplorajn kunlaborojn kun pluraj universitatoj en Usono, Eŭropo kaj Suda Azio. Laŭ la rangotabelo de la Higher Learning Commission, en 2006, ĝi vicis unue inter universitatoj en Pakistano.

## Referencoj 
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1967
Kategorio:Universitatoj en Pakistano
Fondaĵo por Iranaj Studoj

La **Fondaĵo por Iranaj Studoj** aŭ **Iranologia Fondaĵo** (‎) estas irana registara organizaĵo establita en 1997, kiu financas esploradon pri la irana kulturo kaj civilizo ĝenerale. Ekzistas filio de la organizaĵo en la centra urbo de ĉiu provinco

La estro de la organizaĵo estas la Prezidanto de Irano.

Dank'al klopodoj de la Iranologia Fonduso, nuntempe ekzistas pli ol 660 centroj kaj institutoj de iranaj studoj  en la mondo  kaj 342 centroj kaj institutoj de iranaj studoj en Irano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Publikaĵoj de Iranologia Fondaĵo 
* La Iranologia Ekspozicia Komplekso 

* Novaĵoj de la Iranologia Fondaĵo ĉe Tehrantimes
* Teherana konferenco esploros la rolon de virinoj en la irana-islama civilizo

Kategorio:Iranologio
Kategorio:Internaciaj kulturaj organizaĵoj
Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo

La **Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo** () estas sendependa kaj nepartia institucio bazita sur la Dorigny-kampuso de la Universitato de Laŭzano.

## Agadoj 
La fondaĵo estis establita en 1978 de Jean Monnet, kiu estas konsiderata la patro de la Eŭropa Unio kaj estis la unua prezidanto de la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo. Interalie, li estis la unua honora civitano de Eŭropo (d:Q356343). 

La Fondaĵo administras la personan arkivon de Jean Monnet kaj aliaj eŭropaj figuroj, kiel ekzemple Robert Schuman, Robert Marjolin, Paolo Emilio Taviani kaj Jacques Delors. Ĝi tiel ofertas kelkajn unikajn dokumentojn pri la originoj kaj evoluo de la Eŭropa Unio. La Fondaĵo konsideras sin kiel lokon por eŭropa dialogo. Ĝi ĉiujare premias plurajn stipendiojn Henri Rieben  kaj, ekde 2000, premias la Oran Medalon de la Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo ().

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Kategorio:Historio de Eŭropa Unio
Robert Marjolin

**Robert Ernest MARJOLIN** (naskiĝis la 27-an de julio 1911 en Parizo; mortis la 15-an de aprilo 1986 samloke) estis franca eŭropa politikisto, vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono, komisaro pri ekonomiaj kaj financaj aferoj en la unua kaj dua komisionoj de Walter Hallstein. Tiel li implikita en la formado de la Eŭropa Ekonomia Komunumo.

En 1958, li estis nomumita al la EEK-Komisiono sub Walter Hallstein kiel la oficisto respondeca pri ekonomiko kaj financo, same kiel eksteraj rilatoj kaj konkurenco . En novembro 1962, Marjolin kandidatiĝis por la Socialista Partio en la francaj parlamentaj elektoj, kiuj, se sukcesaj, signifus lian foriron de la Komisiono. Tamen, la kandidateco estis destinita malsukcesi.

* SUERF Marjolin premio
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Homoj de PS (Francio)
Kategorio:Politikistoj de Parizo
Paolo Emilio Taviani

**Paolo Emilio TAVIANI** (naskiĝis la 6-an de novembro 1912 en Ĝenovo; mortis la 18-an de junio 2001 en Romo) estis itala politikisto.

Taviani estis unu el la fondintoj de la Kristana Demokrata Partio (Democrazia Cristiana), por kiu li servis en la Deputitaro de 1948 ĝis 1976. Li estis Ministro pri Defendo de 1953 ĝis 1958 kaj Ministro pri Internaj Aferoj de 1961 ĝis 1968 kaj denove de 1972 ĝis 1974. Francesco Cossiga (DC) nomumis lin Dumviva Senatano en 1991. Kune kun sia politika kariero, Taviani estis ekonomikisto kaj universitata profesoro, publikigante verkojn pri ekonomiko same kiel librojn pri Kristoforo Kolumbo.

De 1961 ĝis 1986 li instruis la historion de ekonomiaj doktrinoj ĉe la Universitato de Ĝenovo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Recenzo de lia libro **Columbus**, Erickson, Carolly, "Los Angeles Times", la 13-an de oktobro 1991 ()
* Intervjuoj ( INT09 kaj INT10 ) kun Taviani ĉe la Historiaj Arkivoj de EU

Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)
Kategorio:Italaj rezistantoj
Kategorio:Italaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Italaj romkatolikoj
Kategorio:Italaj ministroj pri defendo
Kategorio:Italaj ministroj pri internaj aferoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Programo Jean Monnet

La **Programo Jean Monnet**, ankaŭ konata kiel la **Projekto Jean Monnet**, estas iniciato de la Eŭropa Unio por antaŭenigi instruadon, esploradon kaj reflektadon pri eŭropa integriĝo en universitatoj. Ĝi estas nomita laŭ Jean Monnet (1888–1979), kiun multaj konsideras ŝlosila arkitekto de eŭropa integriĝo.

La programo konsistas el la reto de Jean Monnet Centroj de Plejboneco, universitatnivelaj institucioj agnoskitaj de la Eŭropa Komisiono pro altkvalita esplorado kaj instruado rilataj al eŭropa integriĝo. La Komisiono ankaŭ financas Jean Monnet Katedrojn kaj Jean Monnet instruajn modulojn.

La programo unue lanĉiĝis en 1989 kaj inter 1990 kaj 2011 establis 162 Jean Monnet Centrojn de Plejboneco, 875 profesorecojn kaj 1 101 instruajn modulojn tutmonde en 72 landoj kaj kvin kontinentoj. La projektoj, implikante 1 500 universitatajn profesorojn, atingas ĉirkaŭ 500 000 studentojn ĉiujare. Jean Monnet-projektoj estas elektitaj surbaze de sia scienca merito post kolega revizio fare de sendependaj fakuloj. La projektoj estas farataj strikte konforme al la principo de akademia libereco.

## Katedroj Jean Monnet 
Katedroj Jean Monnet  estas katedroj por profesoroj aŭ aliaj eminentaj universitataj instruistoj, kiuj specialiĝas pri EU-studoj.

Celoj de la Katedroj Jean Monnet:

* Plua disvolviĝo de instruaj agadoj en la kampo de EU-studoj ene de la kadro de la instruplano de ilia institucio
* Fari, monitori kaj superrigardi esploradon pri EU-temoj je ĉiuj niveloj de la eduka sektoro
* Konsilado kaj mentorado de la juna generacio de instruistoj kaj esploristoj
* Detalaj konsiloj pri eŭropaj temoj por estontaj kvalifikitaj laboristoj

Respondecoj de posedantoj de Jean Monnet-Katedroj:

* Eldonado de libroj pere de la universitata eldonejo dum la financa periodo - la subvencio kovras parton de la kostoj por la eldonado kaj, se necese, por la tradukado.
* Partopreno en eventoj por disvastigi la rezultojn kaj ankaŭ en informaj eventoj je nacia kaj eŭropa nivelo
* Organizado de eventoj (prelegoj, seminarioj, laborrenkontiĝoj, ktp.) kun politikaj decidantoj, civila socio kaj lernejoj
* Interkonektado kun aliaj sciencistoj kaj institucioj subtenataj per Jean Monnet-agadoj
* Uzo de senpagaj lernado- kaj instrumaterialoj kaj publikigo de resumoj, enhavo, procezo kaj atendataj rezultoj de iliaj agadoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo
* Publika diplomatio
* Kultura diplomatio
* Fulbright-Programo
* Brita Konsilio
* Dante Alighieri Societo
* Instituto Cervantes
* Germana Akademia Interŝanĝa Servo
## Eksteraj ligiloj 
* Erasmus+ – Jean Monnet Agoj
* EACEA, Jean Monnet Project Directory

Kategorio:Eŭropa integrado
Insulo Saona

**Insulo Saona** () estas la plej granda insulo en la provinco La Altagracia (d:Q1323353) de la Dominika Respubliko kaj parto de la Sudorienta Nacia Parko. Ĝi kovras areon de 110 km².

La indiĝenaj tainoj nomis la insulon *Adamanay*. Ĝi estas parto de la Nacia Parko Cotubanamá kaj estas protektita areo. La parko estas unu el la plej grandaj naciaj parkoj en la lando kaj estas konata pro sia abundo de birdoj, precipe maloftaj specioj. La origina tropika vegetaĵaro estis pli kaj pli anstataŭigita per palmarbaretoj kaj sablaj bordoj.

La insulon malkovris Kristoforo Kolumbo dum lia dua ekspedicio la 14-an de septembro 1494. Estas vaste akceptite, ĝi estas nomata laŭ la itala urbo Savono.

Saona havas du setlejojn: la fiŝkaptistan vilaĝon *Mano Juan* en la sudo kaj *Catuano* ĉe la okcidenta pinto, kie estas ankaŭ mararmea bazo.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Dominika Respubliko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Ödön Pál Vajda

**Ödön Pál Vajda** [odon pAl], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vajda Ödön Pál** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, abato, instruisto. Lia monaĥa nomo estis *Ödön*.

 naskiĝis  en Kaposvár, li mortis  en Zirc.

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en 1854 en Eger, sed 2 jarojn antaŭe li aliĝis al la cistercianoj. Li studis teologion en Heiligenkreuz kaj ĉefepiskopa liceo de Eger, poste li pastriĝis en 1858, dum 2 jarojn antaŭe monaĥiĝis. Inter 1856-1868 li instruis en cisterciana gimnazio de Székesfehérvár, poste li respondecis en funkciado de abateja bieno en Előszállás. Ekde 1891 ĝis sia morto li estis abato de unuigita abatejo Zirc - Pásztó - Pilis - Szentgotthárd. Li ricevis du reĝajn premiojn.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio germane kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 4-a punkto)
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Universitato de Aŭgsburgo

La **Universitato de Aŭgsburgo** () estas universitato situanta en la kvartalo Universitätsviertel de Augsburg, Germanio. Ĝi estis fondita en 1970 kaj estas organizita en 8 fakultatoj.

Ĝi estas relative juna universitato kun ĉirkaŭ 18 000 studentoj en oktobro 2012. Ĉirkaŭ 14% de ĝiaj studentoj venas el eksterlandoj, pli granda procento ol ĉe kompareblaj germanaj universitatoj.

Ĝi estas sendependa organizaĵo, finance subtenata de la bavara registaro.

## Organizo 
Ekde 2016, la universitato provizas edukadon en 8 fakultatoj.

* Fakultato de Komerco kaj Ekonomiko (fondita en 1970)
* Fakultato de Jurisprudenco (fondita en 1971)
* Fakultato de Katolika Teologio (fondita en 1971)
* Fakultato de Filozofio kaj Sociaj Sciencoj (fondita en 1972)
* Fakultato de Historio kaj Filologio (fondita en 1972)
* Fakultato de Matematiko, Natursciencoj kaj Inĝenierarto (fondita en 1981)
* Fakultato de Komputado (fondita en 2003)
* Fakultato de Medicino (fondita la 1-an de decembro 2016)

### Interfakaj institutoj 
La interfakaj institutoj de la Universitato de Augsburg troviĝas ĉefe sur la universitata kampuso: la Instituto por Interfaka Komputado kaj la Instituto por Eŭropa Kulturhistorio troviĝas en la malnova universitata konstruaĵo ĉe Antonsviertel (Eichleitnerstraße).

* Centro por Aplikata Esploro de Materialoj kaj la Medio (ekde oktobro 2000)
* Centro por Esploro kaj Kunlaboro Rusio, Centra, Orienta kaj Sudorienta Eŭropo (*ForumOst*), ekde aprilo 2005
* Instituto de la Historio de Eŭropa Kulturo (ekde oktobro 1990);
* Instituto de Interfaka Informadiko (ekde aprilo 1997);
* Instituto por Kanadaj Studoj (ekde decembro 1985);
* Instituto de Materiala Rimeda Administrado;
* Instituto de Filozofio ;
* Instituto por la Studo de Hispanio, Portugalio kaj Latinameriko (ekde januaro 1986);
* Interfaka proaktiva eksperimenta edukado;
* Jakob Fugger Center - Esplorcentro por Transnaciaj Studoj (JFZ) (ekde 2012);
* Centro pri Mediaj Sciencoj ;
* Centra Instituto de Didaktika Esploro kaj Instruado (ekde aprilo 1999);
* Centro por Plua Edukado kaj Sciotransigo (ZWW) (ekde 1974);
* Centro por Interfaka Sanesplorado (ZIG) (ekde 2014).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Augsburg (germane)
* Angla versio de la retejo (angle)

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Universitatoj en Germanio
Kategorio:Aŭgsburgo
Hapag-Lloyd

**Hapag-Lloyd AG** estas publike listigita transporto- kaj loĝistika kompanio kun sidejo en Hamburgo. Temas pri germana ŝipkompanio kaj la kvina plej granda kontenertransportisto en la mondo laŭ ŝipkapacito. La kompanio fondiĝis en 1970 kiel rezulto de la kunfandiĝo de du germanaj ŝipkompanioj: Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft (HAPAG), fondita en 1847, kaj Norddeutscher Lloyd (NDL), fondita en 1856.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* kontenerŝipo
* kontenero

## Eksteraj ligiloj 
* Hapag-Lloyd
* Hapag-Lloyd Plezurkrozadoj
* TUI AG (Hanovro)
* Historio de la usona linio de Hamburgo kaj Efemeraĵoj GG Arkivoj
* Listo de NDL-ŝipoj kun bildoj
* Nordgermana Lloyd-Historio kaj Efemeraĵoj GG-Arkivoj

Kategorio:Germanaj varomarkoj
Kategorio:Transporto en Hamburgo
Hundosleda konkuro

**Sledhundvetkuro** estas hundosporto praktikata ĉefe en la arktaj regionoj de Usono, Kanado, Rusio kaj Gronlando, sed ĝi ankaŭ gajnas popularecon en Norda kaj Centra Eŭropo. Origine elpensita kiel vintra sporto, ĝi nun povas esti praktikata tutjare en pli varmaj regionoj danke al la uzo de hundoĉaroj. La musher, la ŝoforo de la hundosledo, kaj iliaj sledhundoj formas teamon aŭ *taĉmenton.* Depende de la klaso, tio povas konsisti el du ĝis pli ol dek du hundoj. Nuntempe, la teamoj kutime estas jungitaj duope, kun ĉiu hundo ligita al centra trenŝnuro.

Sledhundvetkuro estas sporta konkurso en kiu teamoj de sledhundoj tiras sledojn veturigitajn de hundsportisto super neĝo aŭ glacio uzante jungilarojn kaj trenŝnurojn.

La teamo, kiu finas la vetkuron en la plej mallonga tempo, estas deklarita la venkinto. Ĉi tiu sporto ankaŭ povas esti praktikata somere, kie la hundoj tiras radveturilon.

La hundsleda stafeto sekvanta la difterian epidemion en Nome en la vintro de 1925 ofte estas citita kiel la komenco de sledhundvetkuroj, kvankam hundsledvetkuroj verŝajne jam estis integrita parto de vintraj sportoj en certaj nordamerikaj regionoj tiutempe, sugestante ke la sporto havas eĉ pli longan tradicion. Ekzemple, sledhundvetkuroj estis inkluditaj kiel demonstra sporto ĉe la Vintra Olimpiko 1932 en Lake Placid, kie konkurso okazis.

Internacie, sledhundvetkuristoj nun organizis sin en plurajn sportfederaciojn, kun malsamaj celoj kaj strukturoj. Ekzemploj inkluzivas:

* Internacia Federacio de Sledhundaj Sportoj (IFSS)
* Internacia Asocio de Sledhundoj (ISDRA)
* Eŭropa Asocio pri Sledhundoj (ESDRA) - *dissolvita*
* Monda Sledhunda Asocio (WSA)
* Fédération Internationale Sportive de Trainîneau à Chiens (FISTC)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Iditarod, estas la plej longa hundosleda vetkuro en la mondo, okazanta ĉiujare en marto en la usona subŝtato Alasko ekde 1973. Ĝi kovras pli ol 1850 km de Anchorage ĝis Nome, parte sekvante la historian Iditarod-Migrovojon.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sporto
László Bertalan Vass

**László Bertalan Vass** [lAslO vaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vass László Bertalan** estis hungara cisterciana monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Székesfehérvár, li mortis  en Székesfehérvár.
 
## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo, poste en Eger, kie li maturiĝis en 1873, poste aliĝis al la cistercianoj. Post siaj teologiaj studoj li pastriĝis en 1880, ŝajnas, jaron antaŭe li ankaŭ monaĥiĝis. Inter 1879–1900 li instruis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste sep jarojn li estis gimnaziestro en Pécs. Intertempe li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budeŝto en 1882, post 3 jaroj li doktoriĝis, en la sekvaj jaroj li ofte studvojaĝis eksterlande. Ekde 1907 ĝis sia emeritiĝo en 1928 li havis altan pedagogian landan postenon. Libertempe li ŝtatis muzikadi, eĉ li komponadis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A «tiszta magyarság» védőjéről. Horvát István viszonya korának nevezetesb íróihoz.* (1882)
* *Horvát István életrajza.* (monografio, 1895)
* *Cantate a ciszterci rend 800 éves fennállásának emlékére.* (komponaĵo, 1898)
* *A rejtett bűn.* (tradukita romano, 1899)
* *A magyar nyelv, stílus és irodalom tanítása.* (1906)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 3-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Thorbjørn Jagland

**Thorbjørn JAGLAND** (naskita la 5-an de novembro 1950 en Drammen) estas norvega politikisto de la soci-demokrata Laborista Partio (Ap), kiun li prezidis de 1992 ĝis 2002. De la 25-a de oktobro 1996 ĝis la 17-a de oktobro 1997 li funkciis kiel Ĉefministro de Norvegio *(Statsminister)*, kaj de marto 2000 ĝis oktobro 2001 li estis Ministro pri Eksterlandaj Aferoj. De 2009 ĝis 2019 li estis Ĝenerala Sekretario de la Konsilio de Eŭropo. Li ankaŭ servis en la Nobel-Komitato de 2009 ĝis 2020, prezidante ĝin ĝis 2015. La 3-an de marto 2015, li estis forigita de sia posteno post kunveno de la komitatanoj. Laŭ norvegaj amaskomunikiloj, la kialo de lia eksiĝo eble estis liaj polemikaj decidoj aljuĝi la Pacpremion al Barack Obama, la Eŭropa Unio kaj Liu Xiaobo.

Jagland estis membro de la Storting de 1996 ĝis 2009. Li plenumis la oficon de Storting-prezidanto inter 2000 ĝis 2005. Li aktive pledas por la aliĝo de Norvegio al la Eŭropa Unio.

Jagland ricevis la titolon de Komandanto de la Nacia Ordeno de la Legio de Honoro de Francio pro sia "senlaca engaĝiĝo al la eŭropa kontinento kaj la universalaj valoroj, kiujn ĝi reprezentas".

En 2026, enketo estis malfermita en Norvegio pri lia rilato kun Jeffrey Epstein. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉefministroj de Norvegio – bildaro kun portretoj de la ĉefministroj (*Aftenposten*)

Kategorio:Ĉefministroj de Norvegio
Kategorio:Norvegaj ministroj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Luiziana Teĥnika Universitato

La **Luiziana Teĥnika Universitato** (, mallongigoj **Louisiana Tech**, **La. Tech**, aŭ simple **Tech**) estas publika universitato en Ruston, Luiziano, Usono. Ĝi estas parto de la sistemo de la Universitato de Luiziano kaj estas precipe konata pro siaj inĝenieraj kaj teknikaj programoj.

La Kolegio de Luiziano estis fondita en 1894 kaj renomita al Luiziana Politeknika Instituto en 1921. Al ĝi estis donita universitata statuso en 1970.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Louisiana Tech Athletics website

Kategorio:Universitatoj en Luiziano
Kategorio:Teknologiaj universitatoj
Kaprohufoj (biskvitoj)

La kaprohufoj (svisfrance laŭlitere: "pieds de chèvre", alzace "Schenkele", svisgermane "Schenkeli") estas sukeraj bakitaĵoj el sudokcidenta Germanujo, sudorienta Francujo kaj nordokcidenta Svislando. Temas pri tradicia karnavala aŭ kandelofesta manĝaĵo, konsistanta el femurformaj frititaj dolĉaĵoj. Oni kutime manĝas ilin kune kun kafo kaŭ deserto.

## Nomenklaturo 
Laŭ la regionoj, la nomo de tiu ĉi bakitaĵo povas varii: en la svisa Ĵuraso oni plej ofte uzas la terminon "pieds de chèvres" (kaprohufoj) aŭ pli malofte "cuisses-dames" (dam-femuroj), ambaŭ nomoj celante plej klare difini la formon de la bakaĵoj. Tiu dua nomo estas la plej uzata en germanparolantaj regionoj: en Alzaco oni diras "Schenkele" (vorto parenca al la esperanta "ŝinko" kaj signifanta "femuro") kaj en germanparolanta Svisujo "Schänggeli", kiu estas samorigina.

Ne ekzistas ankoraŭ difinita esperanta norma traduko por tiu termino..

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Germana kuirarto
Kategorio:Franca kuirarto
Kategorio:Svisa kuirarto
Jungilara vetkuro

eta| Jungilarvetkuro
**Trotkuroj** aŭ **Jungilarvetkuro** estas rajda sporto en kiu la partoprenantaj ĉevaloj devas konservi troton tirante tre malpezan ĉaron nomatan *sulky*, sur kiu la rajdanto aŭ ĵokeo estas poziciigita.Ĉi tiuj ĉevaloj devas troti kiel eble plej rapide por atingi la cellinion unue, sen iam ajn ekgalopi, sub puno de malkvalifiko.

Jungilarvetkuro, funkciigata de **jungilarvetkuraj ŝoforoj**, estas variaĵo de ĉevalvetkuro, sed ur la **troto** estas permesita por la ĉevalo. Jungilarvetkuro havis, kaj daŭre havas, signifan influon sur ĉevalbredado. La troterraso ŝuldas sian evoluon ĉefe al la postuloj de la hipodromo. Vetado ankaŭ estas permesita en jungilarvetkuro, kaj altaj premiaj monoj estas aljuĝitaj, kio foje kondukas al negativaj sekvoj (dopado, subaĉeto, ktp.).

Jungilara vetkuro estas precipe disvastigita en Eŭropo kaj Usono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* trotanta ĉevalo (d:Q1897960)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉevalvetkuroj
Amatora teatro

La termino **"amatora teatro"** havas du signifojn. Unue, ĝi rilatas al grupo (aŭ grupoj) de homoj, kiuj prezentas teatron neprofesie. Due, ĝi estas kolektiva termino por ĉiuj formoj de teatra esprimo, kiuj ekestas tiamaniere.

Tiuj, kiuj aktivas en amatora teatro, ofte emfazas la distingon inter profesia teatro kaj amatora teatro aŭ amatora dramo, kiu en ĉi tiu kunteksto rilatas al la aktoraj agadoj de grupoj, kies ĉefa celo ne estas teatra prezentado (ekz., la ĉiujara kristnaska teatraĵo de junulara grupo). En ĉiutaga lingvo, tamen, la du terminoj ofte estas uzataj sinonime.

Amatora teatro diferencas de profesia aŭ komunuma teatro per tio, ke partoprenantoj ne estas pagataj. Tamen, produktaĵoj ankaŭ povas esti komercaj entreprenoj, ĉu por financi pliajn produktaĵojn por la bono de la komunumo aŭ por bonfarado .

Amatoraj aktoroj ĝenerale ne estas membroj de aktoraj sindikatoj, ĉar ĉi tiuj organizoj ekzistas por protekti la profesian industrion kaj ne instigas siajn membrojn labori kun kompanioj, kiuj ne subskribas kontraktojn kun sindikatoj.

La Internacia Amatorteatra Asocio (d:Q15627507) estas la tegmenta organizaĵo por amatoraj teatroj.

## Referencoj
Genera antaŭtrejnita transformilo

eta|La origina GPT-lingvomodelo
En artefarita intelekto (AI), **genera antaŭtrejnita transformilo** (**GAT** aŭ , **GPT**) estas speco de granda lingvomodelo (LLM). GPT-modeloj baziĝas sur artefaritaj neŭraj retoj uzantaj generajn modelojn kaj transformarĥitekturon, antaŭtrejnitaj sur grandaj datumaroj de nemarkita teksto, kaj kapablaj generi novan enhavon; ili ofte estas kolektive nomataj GPT-oj. La unua GPT estis prezentita en 2018 de la usona kompanio OpenAI. Unu el la plej konataj aplikoj de la GPT-modelo estas la aplikaĵo ChatGPT provizita de OpenAI.

Temas pri speco de neŭra lingvomodelo, kiu estas trejnita sur grandaj tekstaj datumaroj por generi homsimilan tekston. Antaŭtrejnado rilatas al la komenca trejnadprocezo sur korpuso, kiu instruas la modelon antaŭdiri la sekvan vorton en la teksto kaj provizas fundamenton por sukcesa plenumado de postaj taskoj sen grandaj kvantoj da datumoj. GPT-oj estas "transformiloj", kiuj estas speco de neŭra reto, kiu uzas mem-konektecon por prilabori sinsekvajn datumojn. Ili povas esti antaŭtrejnitaj por diversaj taskoj pri natur-lingva prilaborado (NLP), kiel ekzemple tekstogenerado, maŝintradukado kaj tekstoklasifikado.

Simple dirite, GPT estas komputila programo, kiu prilaboras grandegajn kvantojn da teksto por lerni la regulojn de lingvo. Poste, kiam oni donas al ĝi fragmenton de teksto, ĝi povas generi senchavajn kaj gramatike ĝustajn frazdaŭrigojn, kaj kiam oni donas al ĝi demandon, ĝi povas generi senchavajn respondojn. La GPT-modelo estis trejnita per diversaj datumfontoj, inkluzive de Vikipediaj artikoloj, gazetartikoloj kaj diversaj tekstoj el la interreto.

Kio distingas GPT-on de aliaj solvoj de "Granda lingvomodelo" (LLM) estas, ke la modelo povas esti trejnita per memstara lernado. Tio okazas en la unua trejna fazo. En la dua fazo, la modelo estas trejnita per kontrolita metodo, sed fokusita al specifaj aplikoj.

GPT-oj estas ĉefe uzataj por generi tekston, sed povas esti trejnitaj por generi aliajn specojn de datumoj. Ekzemple, GPT-4o povas prilabori kaj generi tekston, bildojn kaj aŭdion.

## Referencoj 
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Artefarita intelekto
Internacia Legopova Asocio

La **Internacia Legopova Asocio** (, akronime **ILA**), antaŭe la **Internacia Legada Asocio** (, akronime **IRA**), estas internacia tutmonda lobiada organizaĵo kaj membra profesia asocio, kiu estis kreita en 1956 por plibonigi leginstruadon, faciligi dialogon pri esplorado pri legado, kaj instigi la kutimon de legado tra la mondo.

La ĉefsidejo de la organizaĵo estas en Newark, Delavaro, Usono, kun reto de pli ol 300 000 legopovaj edukistoj, esploristoj kaj fakuloj tra 128 landoj.

La organizaĵo eldonas novaĵleterojn, librojn, fakajn revuojn kaj gvidilojn:

* *:en:The Reading Teacher* : publikaĵo por institucioj, kiuj zorgas pri infanoj sub 12 jaroj
* *:en:Journal of Adolescent & Adult Literacy* : publikaĵo por instruistoj
* *:en:Reading Research Quarterly* : publikigo de esplorado pri legopovo
* *Lectura y Vida* : Pri tutmonda legopovo en la hispana lingvo

*Reading Online*, elektronika revuo sponsorita de la organizaĵo, estis retirita en 2005. 

La ILA ankaŭ ofertas stipendiojn por doktorecaj studoj.

ILA pledas por rigora esplorado kiel fundamento por gvidado en legopovo kaj, kiel tia, evoluigis esplorbazitajn normojn por prepari kaj atesti legopovajn profesiulojn: *Standards for the Preparation of Literacy Professionals, 2017 Edition* (*ILA Standards*).

## Referencoj 
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1956
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2015
Kategorio:Internaciaj profesiaj asocioj
Publika elsendado

**Publika dissendado** (aŭ **publikserva dissendado**) estas dissendado de radio, televido kaj aliaj elektronikaj amaskomunikiloj kies ĉefa misio estas publika servo kun engaĝiĝo eviti politikan kaj komercan influon. Publikaj dissendantoj ricevas financadon de publika financado, licencpagoj, komerca reklamado, individuaj kontribuoj kaj donacoj.

Publika dissendanto devus funkcii kiel senpartieca, neprofitcela institucio, gvidata de klaraj publikaj interesoj. Publikaj dissendantoj devas esti protektataj kontraŭ ekstera interfero, precipe de politika aŭ komerca naturo, en aferoj rilataj al administrado, buĝetado kaj redaktaj decidoj. La modelo de publika dissendado baziĝas sur sendependa kaj travidebla administra sistemo, kiu inkluzivas ŝlosilajn areojn kiel redakta politiko, nomumoj de estraro kaj financa kontrolo.

Publika dissendado povas esti funkciigita je nacia aŭ loka nivelo, depende de la lando kaj la dissendanto. En iuj landoj, publika dissendado estas funkciigata de ununura organizaĵo. Aliaj landoj havas plurajn publikajn dissendajn organizaĵojn funkciigantajn je regiona nivelo aŭ en malsamaj lingvoj. Historie, publika dissendado iam estis la domina aŭ sola formo de dissendado en multaj landoj (kun la rimarkindaj esceptoj de Usono, Meksiko kaj Brazilo).

Kategorio:Komunikado
Kategorio:Amaskomunikiloj
Kategorio:Elektroniko
Ruĝbenda kotingo

La **ruĝbenda kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas 2 subspeciojn endemiajn de norda Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *whitelyi* estis donita omaĝe al la angla natursciencisto Henry Whitely (1844-1892) Ĝi estas ĉirkaŭ 16,5 ĝis 17,5 cm longa. Ambaŭ seksoj havas tre malsaman plumaron (seksa dimorfismo). Plenkreskaj maskloj de la nomiga subspecio havas flavbrunajn ĝis ruĝbrunajn frunton, superokulon kaj vangojn sur alie malhelgrizeca verda kapo. Ankaŭ iliaj supraj partoj estas malhelgrizecaj verdaj. Iliaj flugiloj kaj vosto estas ruĝecbrunaj. Ilia supra brusto havas ruĝan duonlunon, kiu fariĝas flavbruna ĉe la flankoj de la kolo. La cetero de iliaj subaj partoj estas plejparte grizaj kun okraj subvostaj kovriloj. Plenkreskaj nomigaj inoj havas similan sed pli obtuze grizecan verdan kapon kaj suprajn partojn kun pli pala superokulo kaj pli obtuze ruĝecbrunaj flugiloj kaj vosto. Iliaj subaj partoj estas flavecblankaj kun nigrecaj strioj. Junuloj de ambaŭ seksoj similas al plenkreskaj inoj kun tre makulecaj supraj partoj. Plenkreskaj maskloj havas oranĝruĝajn irisojn, ruĝan bekon kaj ruĝajn krurojn kaj piedojn. Plenkreskaj inoj havas flavecajn irisojn kaj pli obtuze ruĝajn bekon kaj krurojn ol maskloj. Subspecio *P. w. kathleenae* similas al la nomiga sed kun pli granda flaveca makulo sur la frunto de la masklo kaj pli nigraj strioj sur la subaj partoj de la ino.

## Disvastiĝo kaj habitato
La ruĝbenda kotingo estas endemia de la tepuja regiono, en eosta Venezuelo, uesta Gujano kaj apuda plej norda Brazilo. Ĝi vivas en montarbaroj, je 1300–2250 m. Ĝi preferas muskajn arbarojn, ankaŭ densajn sekundarajn kreskraĵojn, ĉefe kun arboj el Melastomacoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Majota Ligo de Manpilkado

La **Majota Ligo de Manpilkado** () estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Majoto. La asocio reprezentas kaj la virajn kaj la virinajn regionajn teamojn de manpilkado. Ekde 2025, ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado (IHF).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 


Majoto
Carpornis

***Carpornis*** estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 2 speciojn, endemiajn de la atlantikaj arbaroj de sudeosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Cotingidae - kotingedoj
****Carpornis* Gray, GR, 1846
*****Carpornis melanocephala* (Wied-Neuwied, M, 1820) - nigrakapa kotingo
*****Carpornis cucullata* (Swainson, WJ, 1821) - kapuĉa kotingo

## Etimologio
La scienca genra nomo *Carpornis* estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *καρπός* (*karpos* = "frukto") kaj *ὄρνις* (*ornis* = "birdo"), ĉar tiuj birdoj estas ĉefe fruktomanĝaj. Cetere ili estas nomataj *berryeaters* en la angla, kio signifas "bermanĝuloj".

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nigrakapa kotingo

La **nigrakapa kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas endemia de la atlantikaj arbaroj de sudeosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *melanocephala* ankaŭ estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *μέλας, μελανος* (*melas, melanos* = "nigra") kaj *κεφαλή* (*kefale* = "kapo"), pro la nigra kapo de ambaŭ seksoj de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigrakapa kotingo troviĝas malkontinue laŭlonge de la atlantika marbordo en eosta kaj sudeosta Brazilo, loke en Alagoaso (Murici) kaj de eosta Bahio ĝis eosta Parano. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, de marnivelo ĝis 500 m (loke ĝis 700 m).

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa faŭno