Kaskomutuoj

La genro ***Pauxi*** konsistas el tri specioj de **kaskomutuoj**, nome surteraj nigraj kokoformaj birdospecioj kun ornamaj kaskoj surkape. Ĉiuj tri troviĝas nur en Sudameriko.

Tiu genro enhavas nur 3 speciojn, nome la jenaj:
* Kaskomutuo aŭ Norda kaskomutuo, *Pauxi pauxi*
* Unukorna mutuo, *Pauxi unicornis*
* Sira mutuo aŭ Kepka mutuo, *Pauxi koepckeae*

## Taksonomio 
Kiel indikita de analizo de DNA kaj kalibrita per informo el geologio, la prauloj de tiu genro probable diverĝis el tiuj de la genro *Mitu*, ties plej proksimaj vivantaj parencoj, en la Tortoniano (komence de la fina Mioceno), antaŭ ĉirkaŭ 8-7.4 mj. Oni ne konas kiel oni venis al la nuna distribuado en 4 malgrandaj areoj tre distaj unu de alia. Ĉar la kaskomutuoj estas birdoj de deklivaroj kaj altaj teroj, eble la praula populacio de la birdoj de *Pauxi* iĝis fragmentita pro la starigo de Andoj, kiu en ties areo de distribuado okazis dum la fina Mioceno, antaŭ la diverĝo inter *Pauxi* kaj *Mitu* kaj iom poste. (Pereira & Baker 2002, Pereira *et al.* 2002).

Pereira & Baker (2002) informis pri interesta trovo: en la filogeniko pri DNA, *Pauxi* estis parafiletika, kaj *P. unicornis* estis solvita kiel frata specio de *Mitu tuberosa*. Tio komprenebla ne supozigas aŭtomate ke ili estas proksime rilataj aŭ ke la genroj estas ne validaj. Male, la fakuloj indikas, konsiderinte la distingan kaj pekuliaran morfologion de ambaŭ genroj, ke nekompleta stirpa ordigo aŭ hibridiĝo inter praulaj individuoj de ambaŭ specioj estas plej verŝajna klarigo. Laŭ ties informoj, devis estis ioma etendo de genfluo inter *Mitu tuberosa* kaj *P. unicornis* antaŭ ĉirkaŭ 2 mj. Bedaŭrinde la fakuloj ne havigas subspecifian identigon de ties nura specimeno de *P. unicornis*. Ĉiukaze, ili zorgis ekskludi kaptivan hibridiĝon en ties elekto de ekzempleroj, ĉar ĝi ofte okazas ĉe mutuoj kaj tio estus konfuziginta la analizon. Ĝenerale, oni povas aserti, ke certe estis ioma etendo de hibridiĝo inter almenaŭ unu populacio de la Suda kornomutuo kaj ino de Razilbeka mutuo fine de la Plioceno.

## Sistematiko 
En 1937 en Bolivio Sro. M. A. Carriker trovis du birdojn, masklo kaj ino, kiuj estis en la familio de Kracedoj. La specimenoj estis sekve priskribitaj kiel novaj specioj de James Bond kaj Rodolphe Meyer de Schauensee en 1939 kaj ricevis la sciencan nomon *Pauxi unicornis* lokigante ĝin en genro *Pauxi* kun la specio *P. pauxi*. En 1969 oni trovis aliajn du birdojn, denove masklo kaj ino, kiuj similis al tiuj troviĝintaj de Sro. Carriker en 1937. Tamen tiun fojon ili estis trovitaj en Peruo ege for de la antaŭaj malkovroj de *P. unicornis* en Bolivio. Tiuj peruaj specimenoj estis priskribitaj de John Weske kaj John Terborgh en 1971 kiel nova subspecio de *P. unicornis* kiun ili nomis honore de Maria Koepcke.

Kvankam estis interkonsento je la tempo de la malkovro por ke *P. unicornis* estas specio kun du subspecioj en la genro *Pauxi*, ekde tiam oni faris multajn diferencajn sugestojn. Kelkaj sugestoj rilatas la grupigon de specioj kaj subspecioj ene de la genro *Pauxi*. En 1943 Wetmore kaj Phelps priskribis novan subspecion de la tre proksime rilata *P. pauxi* nome *P. p. gilliardi*. Kiam Wetmore kaj Phelps rigardis la tri formojn de *Pauxi* konatan tiam, ili konkludis, ke *P. p. gilliardi* estas intermeza formo inter *P. pauxi* kaj *P. unicornis*. Kiel rezulto de tio ili grupigis ĉiujn tri formojn en ununura specio kun *unicornis* kiel subspecio de *pauxi*. Tiu konsidero estis poste malakceptita de Charles Vaurie kiu asertis, ke *P. pauxi* kaj *P. unicornis* ne estas samspecifa. Kiam Weske kaj Terborgh malkovris la subspecion *koepckeae* ili konkludis, ke *pauxi* kaj *unicornis* estu konsiderataj separataj specioj. Aldona studaro konfirmis, ke *koepckeae* estas distinga. Estis interkonsento por komuna nomo kiel Sira mutuo.

Aliaj taksonomiaj sugestoj studis ĉu la genro *Pauxi* restu sola aŭ estu grupigita kun aliaj genroj. En 1965 François Vuilleumier sugestis, ke la specioj de *Pauxi* estu movitaj al sola genro kun ĉiuj la aliaj specioj en la tre proksime rilataj genroj *Mitu*, *Crax* kaj *Nothocrax*. Ĝuste su jarojn poste Charles Vaurie kontraŭis tiun 'grupigon' de specioj kaj asertis, ke *Pauxi*, *Mitu*, *Crax* kaj *Nothocrax* ĉiu havu siajn proprajn genrojn. Ne kontenta kun iu ajn el tiuj du ebloj Delacour kaj Amadon sugestis, ke *Pauxi* kaj *Mitu* estu grupigitaj kun *Crax*, sed ke *Nothocrax* estas sufiĉe distinga por havi sian propran genron. Multaj postaj fakuloj sekvis al Vaurie, Delacour kaj Amadon je konsidero de *Nothocrax* kiel frata klado de *Pauxi*, *Mitu* kaj *Crax*, dum plej sekvis al Vaurie je havo de la tri aliaj kladoj kiel tri distingaj genroj.

Ĵusa mitokondria analizo sugestas, ke *P. unicornis* estas frata specio de *Mitu tuberosum*, dum la alia specio de *Pauxi*, *P. paŭi*, estas frata de la kombina klado de *Mitu* kun *P. unicornis*. Tio signifas, ke la genro *Pauxi* ne estas monofiletika sed parafiletika. La parafilio de *Pauxi* povus ŝuldiĝi al nekompleta stirpa klasigo, kie genarbo estas nekongrua kun sia speciarbo, tamen tio estas malpli grava por profundaj filogenetikaj disigoj. Pro tio, Pereira *et al* konkludas ke nekompleta stirpa klasigo estas malverŝajna por la parafiliaj genroj *Pauxi* ĉar, laŭ sia propra analizo, *Mitu* kaj *Pauxi* diverĝis antaŭ proksimume 6.5 mj.

## Notoj 
## Referencoj 
* Pereira, Sérgio Luiz & **Baker**, Allan J. (2004): Vicariant speciation of curassows (Aves, Cracidae): a hypothesis based on mitochondrial DNA phylogeny. *Auk* **121**(3): 682-694. [anga kun hispana resumo] DOI:10.1642/0004-8038(2004)121[0682:VSOCAC]2.0.CO;2 HTML abstract HTML kompleta teksto senbilda 
* Pereira, Sérgio Luiz; Baker, Allan J.& Wajntal, Anita (2002): Combined nuclear and mitochondrial DNA sequences resolve generic relationships within the Cracidae (Galliformes, Aves). *Systematic Biology* **51**(6): 946-958.  PMID 12554460 PDF kompleta teksto

Kategorio:Kracedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdaj genroj