open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anodo

**Anodo** estas pozitiva elektrodo en pilo, elektroliza aparato, rentgentubo, elektrontuboj ktp.

eta|maldekstra|180px|

## Vidu ankaŭ 
* Katodo
* Aluminio
* Baterio
* Galvana pilo
* Redoksa reakcio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.crtsite.com 

Kategorio:Elektrodoj
Elektra veturilo

**Elektra veturilo** estas veturilo, kiu estas  per elektromotoro(j).

Ekzemploj:

* elektra biciklo
* elektra aŭtomobilo
* elektra rulseĝo
* elektrobuso
* elektroskotero
* starveturilo
* metrooj kaj tramoj, elektraj trolebusoj kaj kelkaj trajnoj (elektrolokomotivoj)
* elektra aviadilo
* kelkaj raked-propulsaj sistemoj, ekz. jona puŝilo

Ekzemploj, kiuj parte uzas elektron:
* hidrogena aŭtomobilo
* hibrida veturilo

## Vidu ankaŭ 

Kategorio:Veturiloj
Kategorio:Elektro
Donna Dubinsky

**Donna DUBINSKY** (naskiĝis la 4-an de julio 1955). Ŝi estis kunlaboranto de Jeff Hawkins. Krom tio, ŝi estas senŝanĝa CEO de firmaoj Palm Computing, Handspring, Numenta.

Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Latinulo

**Latinulo** (Latinulus) estas internacia planlingvo kreita en 1919 de Vito Martellotta. Oni jam diris ke la nomo de la projekto estas ridinda, ĉar "latinulus" en latina lingvo signifas "malgranda ulo el Lacio".

Ekzemplo: *Leos abeo crassa capus circumdata cum longa et ticca comas de fulva colos*.

Traduko: Leo havas grandan kapon ĉirkaŭata de longa kaj densa hararo de ruĝflava koloro.

## Bibliografio 
*Martellotta, Vito, Latinulus: grammaticas de latinula linguas, Bari: 1919 (155+ p.)*

Kategorio:Modifita latina
Fremda lingvo

**Fremda lingvo** aŭ **dua lingvo** estas lingvo kiu ne estas la gepatra lingvo de iu persono aŭ de la plejmulto de la loĝantoj en iu loko. Tial oni ĉiam parolas pri fremdlingvo *de iu persono* aŭ *en iu loko*.

Fremdlingvon oni lernas per konscia lernado - ĉu en lernejo, ĉu en lingvokurso aŭ ĉu loĝante eksterlande.

## Vidu ankaŭ 
* Akirado de lingvaĵo
* Moderna lingvo
* Plurlingveco

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel lerni fremdan lingvon?  (Informoj de Eŭropa Unio en 11 lingvoj, sed ne en Esperanto)

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Lingvotipoj
IEEE 1394

eta|Konekto kun 6 stiftoj
eta|dekstra|180px|
dekstra|eta|180px
dekstra|Firewire
**IEEE 1394** – (kurta nomo de *IEEE 1394 High Performance Serial Bus*) estas normo de rapidega seria buso oficialigita de IEEE.

Ekde komence la buson prezentis firmao Apple en 1986 kaj nomis ĝin FireWire. La firmao intencis, ke la buso anstataŭu la multekostan interfacon SCSI por komuti flankaparataron. Firmao Sony nomas la buson iLink. **IEEE 1394** estas rapidega seria buso funkcianta malsinkrone kaj realtempe, kio tre gravas por transdono de ciferecaj videoaj kaj sonaj datenoj. La buso estas vaste uzata por komuti neĉekomputilan aparataron (ekz. videokameraoj de normo DV).

Normo **IEEE 1394** priskribas du kategoriojn de busoj: kabloj kaj regiloj.
Buso de regilo estas paralela buso arboforma, konsistanta el pontoj kaj nodoj. 64-bita adreso konsistas el:
* 6-bita adreso **nod_ID** (permesas adresi 63 nodojn – maksimuma kvanto de aparatoj komuteblaj al unu regilo).
* 10-bita **bus_ID** (permesas munti ĝis 1023 pontojn).
* 48-bita adreso.
Eblas kunkomuti ĝis 16 kablojn po 4,5 m, kio sume estas 72 m – maksimuma longeco de kablo.
La buso permesas «varman» al-forkonektadon (sen malŝalto de komputilo) kaj tujan aŭtomatan sindeĉifron de komutanta aparato. **IEEE 1394** permesas elektronutron de komutataj aparatoj (+8-40 V, 1,5 A, 60 W). Laŭ varianto de la normo **IEEE 1394a-2000** rapideco de la buso povas esti 100, 200 kaj 400 Mb dum sekundo. Ekzistas multaj ĝustigoj kaj normoj rilataj al **IEEE 1394**: Mikrosofta UPnP kaj OpenHCI, DPP, PWG, HAVi, RBC, IP/1394, Device Bay k.&nbsp;a. Laŭ **IEEE 1394-1995** estas uzata 6-stifta kablo kun elektronutraj konduktiloj. En **IEEE 1394a-2000** estis normigita plimalgranda 4-stifta ŝtopoparo sen elektronutraj konduktiloj.

## vidu ankaŭ 
* USB

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.1394ta.org  
* http://www.linux1394.org 
* http://grouper.ieee.org/groups/1394/c  
* http://www.barefeats.com/usb2.html 

Kategorio:Interfacoj
Kategorio:Komputiko
Pamplono

eta|dekstra|180px|Situo de Pamplono en Hispanio
**Pamplono** (hispanlingve *Pamplona*, eŭske *Iruñea* aŭ *Iruña*) estas hispana urbo, ĉefurbo de la historia regiono de Navaro.

La loĝantaro estas 177.000 kaj ĝi troviĝas en alteco de 440 m super marnivelo.

Pamplono estas konata pro siaj festoj de *San Fermín* (sankta Firmiano), je la 7-a de julio, kiam disvolviĝas tre famaj taŭrludadoj, la *encierros*, kiam la urbanoj kaj vizitantoj kuras antaŭ la taŭroj tra la stratoj ĝis la taŭrludejoj. (taŭrokuro)

Same Pamplona gastas alitipan manifestacion: *Corriendo desnudos*, "kurado de nuduloj", kies manifestaciantoj malgraŭ la nomo protestas en kalsonoj. Ĝi estas la manifestacio kontraŭ la taŭrokuroj okaze de la festoj de *San Fermín* kaj celas ke oni ne plu mortigu senkiale taŭroj. Ĉiujare ĝi estas du tagoj antaŭ la *San Fermín* festo tago. La kurado de nuduloj komenciĝis en la jaro 2002.

Pamplono estas grava etapo de la Jakoba Vojo.

## Vidindaĵoj 
* Konvento de Aŭgustenaninoj Rekoletoj (Pamplono)
* Akvedukto de Noáin

## Trafiko 
/Iruñea per individua motora trafiko konektigas al pluraj aŭtovojoj, kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon. Krome la urbo estas parto interalie de la longdistanca biciklada vojo ***EuroVelo 3***, nomata *Pilgrima vojo*, internacia eŭropa vojo nur por bicikloj kaj aliaj senmotoraj veturiloj (precipe vicradaj glitiloj), kiu longas entute 5 122 kilometrojn kaj vojas en la eŭropaj ŝtatoj Norvegio, Svedio, Danio, Germanio, Belgio, Francio kaj Hispanio.

## Famuloj 
* César Azpilicueta
* Biófilo Panclasta

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pamplona-Iruña (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (, ,  kaj )

Dosiero:Encierro 7 de julio de 2005.jpg|
Dosiero:Pamplona Rathaus 2005.jpg|
Dosiero:NafarForuak.JPG|


Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Kategorio:Navaro
General Motors EV1

eta|dekstra|280px|General Motors EV1
[eta|220px|maldekstra| General Motors EV1, [Museum Autovision, Altlußheim]]
eta|220px|maldekstra|EV1
eta|220px|maldekstra|EV1
**EV1** estis la unua elektra aŭtomobilo produktita ĉe General Motors en la Usono. La eksperimenta aŭto estis la sola veturilo en la historio de la kompanio, uzata la "General Motors"-an insignon. GM produktis ĉ. 800 EV1-aŭtojn kun kondiĉo, ke - post trijara lizingo – la aŭtoj revenas al la kompanio. Tio estis nur aĉetebla en Kalifornio kaj Arizono kaj sole nur ĉe la Saturn-vendistoj. La unua generacio de EV1 uzis plumbo-acidajn bateriojn en 1996 (kiel modela jaro 1997) kaj la dua generacio kun nikel-metalhidridajn bateriojn en 1999. Kiam la aŭtoj revenis el lizingo, oni transformis ilin konforme al la dua generacio. GM eldonis pli ol $1 miliardojn da usona dolaro por evoluigi kaj surmarketigi EV1-on, sed la kompanio haltigis la programon 2003, ĉar rigardis ĝin ne-profitdona.

Kiam la programo finiĝis, la aŭtoj estis rezervitaj en Burbank (Kalifornio). GM donis la kelkajn da EV1-oj al universitatoj por inĝenieraj studentoj kelkajn al muzeoj (Smithsonian Institution). Marte de 2005, la lastaj 78 rezervitaj aŭtoj estis transportitaj al GM Desert Proving Grounds en Mesa (Arizona), por "fina dispono", frakasi kaj recikligi ilin, spite al la indigno kaj publikaj protestoj. Pli ol 100 homoj ofertis aĉeton de la elektraj aŭtoj, sed GM rifuzis tion, ĉar li ne volis akcepti leĝajn protestojn pro la mankontaj aŭto-eroj, kiujn la firmao devus certigi por la aĉetintoj en la estonto.

La eksperimento ne estis tute senvana, ĉar oni kolektis spertojn kaj antaŭenigis la baterian teknologion. http://www.azcentral.com/news//articles/0315electriccars-ON.html.

La aŭtomobilo veturis 55 ĝis 95 mejloj (90 ĝis 150 km) kun ŝargo de plumbo-acidaj baterioj kaj 75 ĝis 130 mejloj (120 ĝis 210 km) kun unu ŝargo de nikel-metalhidrida baterio. La reŝargo daŭris 8 horojn, la bateria pako konsistis el 26 12-voltaj plumboacidaj baterioj kun 67,3 MJ da energio aŭ 26 13,2-voltaj nikel-metalhidridaj baterioj kiuj entenas 95 MJ da energio.

La modifita EV1-prototipo akiris landan rapidan rekordon por elektra veturilo kun 183 mejloj (295 km/h) en 1994.

La prezo de aŭto estis $33,995 to $43,995, ĉe luado oni devis pagi $299 ĝis $574 monate. La kosto de elektra kurento por aŭto estis 1/3 ĝis 1/2 de la prezo ĉe simila dizela aŭto.

Kategorio:Elektraj aŭtomobiloj
J. Edgar Hoover

**John Edgar HOOVER** ( 1-a de januaro en 1895 en Washington, 2-a de majo en 1972 en Washington) estis fondinto de Federal Bureau of Investigation (FBI) (Federacia Oficejo de Enketado) kaj ties direktoro ĝis sia morto.eta|John Edgar Hoover en 1961
## Vivo 
Hoover vizitis la Universitaton de George Washington en sia hejmurbo, kaj finis ĝin en 1917 per jura diplomo. Li komencis laboron en la usona justic-ministerio kaj baldaŭ iĝis gvidanto de sekcio pri la registrigo de malamikaj eksterlandanoj. En 1919 iĝis li gvidanto de novkreita „General Intelligence Division”.

En 1921 li iris al Bureau of Investigation (BOI), kies direktoro li iĝis en 1924. Tie enkondukis li en 1925 centre administrita kartotekon por fingropremaĵoj. En tempo de Hoover-a ŝanĝo, BOI havis ĉ. 650 kunlaborantojn, inter tiuj 441 agentojn. La Bureau of Investigation (BOI) estis alinomumita en 1935 al Federal Bureau of Investigation (FBI) kaj tiel akiris pluajn rajtojn.

Hoover sukceis konstrui firman potencopozicion per neoficialaj notoj, kolektoj pri personoj de la publikaj aferoj, precipe pri politikistoj. Tio servis ankaŭ protekton de sia potenco. Post lia morto oni limigis la ofic-periodon de direktoroj al 10 jaroj.

Laŭ iuj kritikantoj Hoover estis transvestulo; mokuloj ŝanĝis lian duan antaŭnomon al la (virina) nomo "Edna". Lia sistemo de eblaj ĉantaĝoj tial laŭ la kritikantoj servis ankaŭ por protekti tiun socie ne akceptatan tendencon.

J. Edgar Hoover estis framasono kaj aktiva membro de „Federal Lodge No. 1“ en Vaŝingtono.

## Verkoj (kelkaj) 
* *Persons in Hiding* (1938)
* *Masters of Deceit* (1958)
* *A Study of Communism* (1962)
* *Crime in the United States* (1965)

## Literaturo 
* Richard G. Powers: *Die Macht im Hintergrund: J. Edgar Hoover und das FBI*. Kindler-Verlag, München 1988. ISBN 3-463-40088-X

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio angle 

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Baza Angla Reformita

**Baza Angla Reformita** estas propono de internacia planlingvo de franca L.Y. le Breton, publikigita en 1972. Antaŭe la aŭtoro estis okcidentalisto, poste li lasis sian projekton kaj pasis al interlingvao.

Versoj de Patro nia: 
:*Our father in the heavens,*
:*let your name be sanctified.*
:*Let your kingdom come.*
:*Let your will take place,*
:*as in heaven, also upon earth.*
:*Give us today our bread for this day;*
:*and forgive us our debts...*

## Vidu ankaŭ 
*Baza Angla
*Esenca Monda Angla

Kategorio:Modifita angla
František Tomášek

eta|dekstra|Memortabulo en *Moravské Huzové*
**František TOMÁŠEK** [FRANtiŝek TOmaŝek] (naskita la 30-an de junio 1899 en Studénka en Moravio, mortinta la 4-an de aŭgusto 1992 en Prago) estis unua (ĉefa) kardinalo (primaso) de la rom-katolika eklezio de Bohemio kaj 34-a episkopo de Prago.

Lia konsekro kiel episkopo je la 14-a de oktobro 1949 devis okazi sekrete, ĉar la komunisma registaro ĝin ne permesus.
Inter 1951 kaj 1954 li pasigis preskaŭ tri jarojn en malliberejo.
En 1962 li povis partopreni en la 2-a Koncilio de Vatikano.

Kiam en 1989 Václav Havel elektiĝis kiel prezidento de Ĉeĥoslovakio, Tomášek celebris dankan meson.

## Vidu ankaŭ 
* Pacpastroj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.apha.cz/biskupove_vypis.php?osoba=tomasek 

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Ĉeĥaj kardinaloj
Monopola prezo

Ekonomiko > Mono > Prezo > Monopola prezo
----
**Monopola prezo** - merkata prezo, kiu estas determinita ne nur rezulte de renkontiĝo se mendado kaj ofertado, sed ankaŭ rezulte de agado de monopolo sur la merkato. Monopola prezo povas esti rezulto de konsiliĝo de monopolaj firmaoj, kiu celo estas la plej granda profito. Kutime, monopola prezo estas pli alta ol prezo, kiu estas determinita sur konkurenca merkato.

Kategorio:Mono
Kategorio:Negoco
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Makroekonomiko kaj mona ekonomio
Kategorio:Prezsistemo
Arulo

**Arulo** aŭ **Gloro** estas esperantido, aŭ pli bone "idido", proponita de Max Talmey (1867-1941) en 1924.

Arulo estas revizio de Ido. La ĉefa celo de Arulo estas atingi la plej grandan logikecon per unusenceco de la vortoj. La projekto forigas la artefaritajn korelativojn, sed la projekto similas pli al Esperanto ol al Ido.

## Specimenoj
**La okulo vidis agri devastita e sur oli la militof mult viktimi mutilita, oksidita*. Traduko: *La okuloj vidis kampojn devastitaj kaj sur ili multaj viktimoj mutilitaj kaj mortitaj de milito*.

## Bibliografio 
Talmey, Max  
Arulo, text book of the universal language, with exercises... 
New York: Ilo Press, 1925 (48 p.)  
PM 8085.T3 

Kategorio:Esperantidoj
Kategorio:Interlingvistiko
Fiksa prezo

**Fiksa prezo** estas prezo, kiu estis antaŭe kontraktita kaj kiu ne ŝanĝas dum kontrakta periodo.

En la financa branĉo nocio "fiksa prezo" () povas signifi kontrakto, unu el atributoj de kiu estas neŝanĝebla prezo. Do, ekzistas kelkaj specoj de kontraktoj:
* **kontrakto "firma fiksa prezo"** - speco de kontrakto, kiam aĉetanto pagas al vendanto kontraktitan sumon sendepende de realaj kostoj de vendanto.
* **kontrakto "firma fiksa prezo plus premio"** - speco de kontrakto, kiam aĉetanto pagas al vendanto kontraktitan sumon, sed vendanto havas eblon lukri aldonan premion okaze de plenumo de kondiĉoj en kontrakto.

Kategorio:Ekonomiko
Uzbekoj

**Uzbekoj** estas granda etno en Azio, la ĉefaj loĝantoj de Uzbekio. Signifa procentaĵo da uzbekoj vivas ankaŭ en Taĝikio, Turkmenio kaj Kazaĥio. Multaj uzbekoj venadas al Rusio por sezona laboro.

Uzbekoj parolas la uzbekan lingvon. Kredantoj estas plejparte islamanoj (sunaismo).

## Vidu ankaŭ 
* Gafur Gulom

## Referencoj 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Templa Monto

eta|400ra|Dua Templo modelo
eta|350ra|Templa monto|

**Templa Monto** () Monteto en Jerusalemo sur kiu troviĝas la ruinoj de la Solomona Templo (ja nur la Plora Muro hodiaŭ) kaj, supren de kiuj, estis konstruita la granda moskeo de Jerusalemo. Por judoj kaj islamanoj, la landareo estas unu el la plej sanktaj en la mondo.

 kaj la ora Kupolo de la Roko, vide el la olivarba monto]]

## Rilataj temoj 
* Templo de Jerusalemo

Kategorio:Templa Monto
Kategorio:Monumentoj en Israelo
Kategorio:Bibliaj lokoj
Kategorio:Israelo
Kategorio:Judismo
Konuso

190px|dekstra
**Konuso** (el greka **κώνος**), komunuze, estas geometria solida objekto, formita per rotacio de orta triangulo ĉirkaŭ iu el siaj malpli longaj flankoj.

La surfacan areon, ***A***, de konuso, oni kalkulas per la matematika formulo:
:A = \pi r \left(r + \sqrt{r^2+h^2}\right) 
kie *r* estas la radiuso de la bazo, kaj *h* estas la alto de la konuso, de la apekso perpendikulare ĝis la bazo. Vidu ankaŭ *π*.

La volumenon, ***V***, oni kalkulas per:
:V = {\pi r^2 h \over 3}, se la bazo estas cirklo.

## Vidu ankaŭ 
* Trunko
* Piramido (geometrio)
* Kvadriko
* Koniko
* Cilindro

Kategorio:Geometrio
Violonĉelo

**Violonĉelo** estas korda muzika instrumento, multe pli granda ol la violono kaj aldviolono. Ĝi estas tipe unu el la instrumentoj en normala orkestro.
dekstra|300ra|Violonĉelo
Oni uzas arĉon por ludi violonĉelon. Aŭ oni pinĉas la kvar kordojn por ludi ĝin. La kordojn oni kutime agordas en perfektaj kvintoj okto pli malalta ol la aldviolono: de malalto al alto, C2, G2, D3 kaj A3.

Violonĉelo estas pli granda ol aldviolono kaj malpli granda ol kontrabaso.

La violonĉelo estis kreita aplikante la formon de la violono al la malnova gambovjolo (*aldviolono da gamba*). La plej malnovaj konservitaj specimenoj devenas el la fino de la 16-a jarcento, faritaj de la familio Amati
eta|297x297ra|Alexandra Lawn de Ra Ra Riot ludanta la elektran violonĉelon, kiu estas variaĵo kiu uzas elektronikan plifortigon por ludi.
En la tradicia orkestra aranĝo, la violonĉeloj sidas al la dekstra mano de la direktisto , kun la kontrabasoj malantaŭ ili. Klasika muziko estas ĉefe ludata per violonĉelo, sed ankaŭ en pop- kaj rok-muziko (kiel ekzemple la ensemblo *2Cellos*) oni foje trovas violonĉelon. La violonĉelo ofte ludas akompanan rolon. La ​​violonĉelo ankaŭ estis modifita por hinda klasika muziko fare de Nancy Lesh kaj Saskia Rao-de Haas.

La fina aserto de la violonĉelo kiel unu el la ĉefaj instrumentoj en muziko okazis en la 20-a jarcento per la klopodoj de la elstara muzikisto Pablo Casals.

## Komponistoj 
La plej gravaj violonĉelkomponistoj estis: Johann Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Luigi Boccherini, Joseph Haydn , Antonin Dvorak, Robert Schumann, Adrien-François Servais.

### Konataj komponaĵoj por violonĉelo 
* La violonĉelo-serio de Johann Sebastian Bach
* La violonĉelkonĉertoj de Joseph Haydn
* La violonĉelkonĉerto de Robert Schumann
* Violonĉelokonĉerto de Antonín Dvořák
* "La Cigno" de Camille Saint-Saëns (el la verko *Karnavalo de Bestoj* ) kaj la violonĉelkonĉerto en a-minora
* La Adaĝo de Max Bruch por violonĉelo kaj orkestro "Kol Nidrei"
* Violonĉelokonĉerto de Edward Elgar
* La triobla konĉerto de Ludwig van Beethoven por violono, violonĉelo, piano kaj orkestro
* La duobla konĉerto por violono, violonĉelo kaj orkestro de Johannes Brahms
* "Rococo Variations" por violonĉelo kaj orkestro de Pjotr ​​Ĉajkovskij

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Filmo '*La nuda violonĉelo*'

## Eksteraj ligiloj 
(angla) Interreta Violonĉela Societo

(video) 2Cellos, YouTube


Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Arsen Kocojev

**Arsen KOCOJEV** — osete *Коцойты Арсен* — (naskiĝis 15 jan 1872 apud Vladikavkaz, mortis 4 feb 1944 en Vladikavkaz) estas grava oseta verkisto, unu el la fondintoj de osetlingva beletra tradicio.

Kritikistoj nomas lin "artisto de viv-tragedio": rakontoj de Arsen KOCOJEV estas plej ofte tragediaj. En pluraj rakontoj okazas mortigo, ofte neklarigeble kruela sensenca mortigo, postulita de la antikva montara leĝo de "sanga venĝo". Verkisto ankaŭ multe kritikis la malklerecon de sia popolo, la detruan kaj malriĉigan rolon de superstiĉoj.

Kocojev ne nur verkis mem, sed ankaŭ tradukis. Bona konanto de la rusa lingvo, li tradukis prozajn verkojn de Puŝkin, kunlaboris en ruslingvaj gazetoj (inter ili en la jaro 1912 — en la fama "Pravda" de Lenin kiel provlegisto).

Arsen KOCOJEV ankaŭ multe influis la disvolviĝon de osetlingva ĵurnalismo. En 1910 kaj poste li eldonis 14 numerojn de revuo "Æfsir" ("Spiko"): tiu revuo estis inter la unuaj osetlingvaj. Poste, jam dum soveta potenco, li gvidis revuojn de Sud-Osetio, kiuj ekfloris en la unuaj jaroj de Sovet-Unio.

Pro la senlaca kleriga kaj literatura laboro Arsen KOCOJEV estis distingita per la ordeno "Honor-Signo", unu el la plej valoraj ordenoj de Sovet-Unio.

Omaĝe al KOCOJEV estas nomitaj stratoj en Vladikavkaz kaj Beslan.

## Ligoj 
* Pri Kocojev kaj lia heredaĵo (os)
* Tekstoj de la rakontoj fare de Kocojev (os)

Kategorio:Personoj de Nord-Osetio
Kategorio:Osetaj verkistoj
Tabasaranoj

eta|Etna flago de la Tabasaranoj
eta|Flago de la Tabasarana nacia movado
eta|Tabasarana viro en tradicia vestaĵo.
**Tabasaranoj** estas indiĝena etno en Dagestano, unu el la plej signifaj etnaj grupoj de tiu nord-kaŭkazia respubliko de Rusio. En Rusio estas ĉirkaŭ 200 mil tabasaranoj (2010).

Tabasaranoj parolas en la tabasara lingvo. Ofte ili ankaŭ povas uzi la lingvon "Turki", la lezgan kaj la rusan lingvojn.

Historie tabasaranoj iam estis tre influa etno de la regiono. Antikva armena historiisto Egiŝe mencias, ke tabasaranoj povas formi kvarcentmilan armeon. Modernaj tabasaranoj havas sian etnan distrikton kadre de Dagestano; en la distrikto loĝas ĉirkaŭ 50 mil reprezentantoj de la etno.

Kredantaj tabasaranoj estas muslimoj. Laŭ kulturo kaj la maniero de sia ĉiutaga vivo ili similas lezgojn. En la loko de sia tradicia loĝado ili okupiĝas pri ŝafobredado, kreskigo de vinberoj kaj cetera agrikultura laboro. Tabasaranaj metiistoj estas konataj pro la tapiŝoj, produktataj de ili.

## Tabasaranoj en regionoj de la Rusia Federacio 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la Tabasarana distrikto de Dagestano, arkivigite en januaro 2011 ()
* Tabasarana informa portalo, arkivigite en marto 2008 ()

Kategorio:Etnoj en Rusio
Tatoj

**Tatoj** estas kaŭkazia etno, loĝanta en Dagestano kaj Azerbajĝano. La totalo de tatoj estas eble 30-40 mil personoj; plejmulto loĝas en urboj Derbent kaj Maĥaĉkala.

Tatoj devenas el iranaj triboj, kiuj venis al Kaŭkazio de teritorio de moderna Irano ĉirkaŭ la 5-a jarcento p. K.

Ekzistas 3 tradiciaj etnaj grupoj de tatoj:
* islamanoj;
* kristanoj;
* judoj (konataj ankaŭ kiel *montaraj judoj*).
Pri la ekesto de la lasta grupo, la *montaraj judoj*, ĝis nun ekzistas du vidpunktoj: ankoraŭ ne klaras, ĉu tiu grupo estas tatoj, konvertiĝintaj al judismo, aŭ judoj, akceptintaj la tatan lingvon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Etnoj en Azerbajĝano
Kategorio:Etnoj en Kartvelio
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Iranlingvaj etnoj
Kategorio:Persoj
Tata lingvo

**Tata lingvo** estas lingvo de tatoj, parolata en Dagestano kaj Azerbajĝano. Gi apartenas al la irana grupo. Iuj lingvistoj konsideras ĝin parto de dialekta kontinuaĵo, iuj memstara lingvo, iuj dialekto de la persa lingvo. Kiel iajn, ĝi estas unu el la oficialaj lingvoj de Rusio kaj Azerbajĝano, kaj havis similan statuson jam en la epoko de Sovetunio.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio

Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Ĥakasoj

**Ĥakasoj** estas etno en Rusio (centra Siberio). Plejparto de ĥakasoj loĝas en etna aŭtonomio Ĥakasio. Estas ĉirkaŭ 70 000 ĥakasoj en la mondo. La plimulto el la ĥakasoj estas tengrianoj. (Tengrianismo estas antikva religio de la tjurkaj popoloj).

Khakass konsistas el ses triboj:

# Kiziloj (ĥakase *хызыллар*)
# Kaĉinoj (ĥakase *хаастар*)
# Sagajoj (ĥakase *сағайлар*)
# Kojbaloj (ĥakase *хойбаллар*)
# Birusinoj (ĥakase *пӱрӱстер)*
# Beltiroj (ĥakase *пилтірлер*).

Kaĉinoj, sagajoj kaj kiziloj havas dialektoj de **ĥakasa lingvo**.

## Kulturo 
La heroa legendo (ĥakase алыптығ нымах) estas grava parto de la ĥakasa kulturo.

Ĥakasoj
Dunganoj

**Dunganoj** (memnomo *huj*) estas etna grupo en Azio, parenca al ĉinoj. Ilia kredo tradicie estas islamo.

Dunganoj vivas en Ĉinio (ĉ. 8 milionoj, sed estas nomataj tie *hujoj*) kaj en aziaj landoj de eks-Sovetio (ĉefe Kazaĥio, Kirgizio kaj rusia regiono Tatarujo; preskaŭ 100 mil). Translokiĝo de dunganoj al Centra Azio okazis en kelkaj ondoj, la unua el kiuj okazis en la jaroj 1862-1877: tiam dunganoj fuĝis de persekutoj post ribelo kontraŭ ĉina imperia potenco.

## Lingvo 
Dunganoj parolas la dunganan lingvon, kiu estas unu el la dialektoj de la ĉina kun multaj pruntoj el la araba kaj aliaj lingvoj de la islama mondo.

## Kazaĥio 
El proksimume 40 mil kazaĥaj dunganoj, 17 mil loĝas en la vilaĝo Masanĉi, kie ili konsistigas 94% de la loĝantaro, dum la resto dividiĝas egale inter la rusoj kaj kazaĥoj. En februaro 2020 tie okazis tumultoj, en kiuj partoprenis ĝis 100 homoj. Pluraj domoj, vendejoj kaj aŭtoj estis bruligitaj, 10 homoj mortigitaj, 137 vunditaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ruslingva paĝaro de kazaĥiaj dunganoj

Kategorio:Etnoj en Kazaĥio
Kategorio:Etnoj en Kirgizio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kazaĥoj

eta|200px|Talgat Musabayev (kazaĥa kosmonaŭto), heroo de Rusio
**Kazaĥoj** () estas granda azia etno konsistiganta plejparton de la loĝantaro en Kazaĥio.

Kazaĥoj parolas la kazaĥan lingvon, kiu apartenas al la tjurka lingvaro.

Lastatempe registaro de Kazaĥio sekvas politikon de altiro de alilandaj kazaĥoj al konstanta loĝado en Kazaĥio. Ĉirkaŭ duonmiliono da etnaj kazaĥoj tiamaniere enpatrujiĝis.

eta|maldekstra|Kazaĥaj virinoj

## Vidu ankaŭ 
* Kazaĥio
* Kazaĥa lingvo

## Referencoj 

Kategorio:Etnoj en Kazaĥio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kategorio:Etnoj en Mongolio
Kategorio:Etnoj en Kirgizio
Kategorio:Etnoj en Taĝikio
Kategorio:Etnoj en Turkmenio
Kategorio:Etnoj en Uzbekio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Azio
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Ĉerkesoj

eta|Dancantaj Ĉerkesoj
**Ĉerkesoj** estas etno en Rusio (en la Nord-okcidenta parto de Kaŭkazio). Konsistigas signifan parton de loĝantaro en Karaĉaj-Ĉerkesio. Dum lastaj jaroj inter la ĉerkesoj kaj karaĉajoj (la plej granda etno de Karaĉaj-Ĉerkesio) estas interetna tensio.

Ĉerkesoj estas proksimaj parencoj de la najbara pli granda etno — kabardoj.

Fama ĉerkesa verkisto estas Boris Jedghef kies poemo *Mia patrina lingvo, la ĉerkesa*, aperis en Literatura Foiro.

## Literaturo 
Amjad Jaimoukha, "*The Chechens* *- handbook*" (La ĉerkesoj: manlibro), Londono, 336 paĝoj, eld.Routledge, 2014, ISBN 9781138874459

## Aliaj lingvouzoj (apartigilo) 
La nomo *ĉerkesoj* estas ankaŭ uzata por referenci al:
* la tuta adiga grupo de etnoj (kabardoj, adigeoj, ĉerkesoj, abazoj, abĥazoj)
* la kaŭkazi-devenaj loĝantoj de Turkio kaj Sirio, prafiloj de islamana loĝantaro, forlasinta hejmojn post aligo de Kaŭkazio al Rusia Imperio.

## Vidu ankaŭ 
Ĉerkesa lingvaro

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Karaĉajio-Ĉerkesio
Kategorio:Adigoj
Japana societo por reformi historian lernolibron

**Japana societo por reformi historian lernolibron** (] lit. Societo por Krei Novan Historian Lernolibron) estas grupo fondita en 1997 por propagandi pli konserveman vidpunkton de Japana historio.

La grupo verkis 2 librojn:  (Nova Lernolibro pri Historio) kaj  (Nova Lernolibro pri Sociaj Studoj) kaj Eldonanto Fusosha eldonis la librojn en aprilo 2000. Sed Ministrejo de Edukado ne konfirmis ilin ĉar 137 korektendaĵojn havas ĉi antaŭa lernolibro kaj 99 korektendaĵojn havas ĉi lasta.
Ilin kritikis Ĉinio kaj Sud-Koreio protestante kontraŭ reduktita pritrakto de agadoj de Japanio dum Dua mondmilito. En la lernolibroj mankas ekzemple mencio de la Masakro de Nankingo kaj de la t.n. virino de Komforto.

La grupo korektis ilin, kaj en aprilo 2001 Ministrejo de Edukado, Kulturo, Sportoj, Scienco kaj Teknologio konfirmis la lernolibrojn.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de la Grupo

Kategorio:Historiaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Japanio
Kategorio:Historio de Japanio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1927
PowerMac G5

**Power Mac G5** - familio de personaj komputiloj far Apple prezentita en junio de 2003 j. La komputilo estas unua PK kun 64-bitaj procesoroj.

## Konsisto de **Power Mac G5** 
* Kontrolilo de buso PCI-X kaj eksteraj busoj (FireWere 800, USB 2.0 ka) estas ligita kun ĉefa kontrolilo (*norda ponto*) per du dudirektaj busoj HyperTransport kun frekvenco 800 MGz. La teknologio ricevis nomon *High Bandwidt System Architecture*.

### **Power Mac G5 Singl 1,8** 
* procesoro: IBM PowerPC 970, frekvenco 1,8 GHz.
* ĉefmemoro: de 256 MB ĝis 4 GB de DDR 400.
* ĉefdisko: de 80 GB S-ATA.
* vidigilo: nVidea GeForseFX 5200 Ultra, 64 MB de videomemoro, AGP 8x.
* diskilo: DVD-R/CD-RW 8x SuperDrive.
* tabulingoj: 3 PCI.
* komunikiloj: Ethernet 10/100/1000 Base-T, modemo 56 Kb V.92, FireWire 800, USB 2.0.

### **Power Mac G5 Dual 1,8** 
* procesoro: 2 procesoroj IBM PowerPC 970, frekvenco 1,8 GHz.
* ĉefmemoro: de 256 MB ĝis 4 GB de DDR 400.
* ĉefdisko: de 80 GB S-ATA.
* vidigilo: nVidea GeForseFX 5200 Ultra, 64 MB de videomemoro, AGP 8x.
* diskilo: DVD-R/CD-RW 8x SuperDrive.
* tabulingoj: 3 PCI.
* komunikiloj: Ethernet 10/100/1000 Base-T, modemo 56 Kb V.92, FireWire 800, USB 2.0.

### **Power Mac G5 Dual 2,0** 
* procesoro: 2 procesoroj IBM PowerPC 970, frekvenco 2,0 GHz.
* ĉefmemoro: de 256 MB ĝis 4 GB de DDR 400.
* ĉefdisko: de 160 GB S-ATA.
* vidigilo: nVidea GeForseFX 5200 Ultra, 64 MB de videomemoro, AGP 8x.
* diskilo: DVD-R/CD-RW 8x SuperDrive.
* tabulingoj: 3 PCI-X.
* komunikiloj: Ethernet 10/100/1000 Base-T, modemo 56 Kb V.92, FireWire 800, USB 2.0.

### **Power Mac G5 Dual 2,5** 
* procesoro: 2 procesoroj IBM PowerPC 970, frekvenco 2,5 GHz.
* ĉefmemoro: de 256 MB ĝis 4 GB de DDR 400.
* ĉefdisko: de 160 GB S-ATA.
* vidigilo: ATI Radeon 9600XT, 128 MB de videomemoro, AGP 8x.
* diskilo: DVD-R/CD-RW 8x SuperDrive.
* tabulingoj: 3 PCI-X.
* komunikiloj: Ethernet 10/100/1000 Base-T, modemo 56 Kb V.92, FireWire 800, USB 2.0.

Kategorio:Aparataro de Apple
PowerPC

**PowerPC** estas procesora arkitekturo kreita en 1991 de alianco inter Apple, IBM kaj Motorola.

Kategorio:Procesora arkitekturo
Kategorio:Aperis en 1991
Rutuloj

**Rutuloj** estas malgranda indiĝena etno en sud-okcidento de Dagestano ĉe rivero Samur. Totalo de rutuloj apenaŭ superas 60 mil (datumoj de 2010). Rutuloj havas propran distrikton en la montara parto de Dagestano, kio sekurigas al ili certan kulturan kaj administracian aŭtonomion.

* Memnomo: *мых адбыр* (prononcu *miĥ adbir*).
* Lingvo: la rutula. Ankaŭ la rusa kaj la azerbajĝana estas parolataj.

## Kulturo 
Rutuloj ricevis fortan kulturan influon de Azerbajĝano (ankaŭ pro tio, ke migrantaj paŝtistoj ĉiujare iris kun sia brutaro al paŝtejoj en la sudo). Kulture rutuloj estas proksimaj al lezgoj.

## Ligoj 
* **rutulia.com** — Rutul nacia loko retejo
* Oficiala paĝo de la Rutula distrikto

Kategorio:Etnoj en Azerbajĝano
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Sirio
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Etnoj en Turkio
Kategorio:Naĥ-dagestanaj etnoj
André Malraux

**André MALRAUX** (anDRE malRO) (3-a de novembro 1901 – 23-a de novembro 1976) estis franca verkisto, aventuristo, arto-teoriisto, kaj politikisto. Politike li unue havis simpatiojn al la komunismaj revoluciuloj; li batalis kiel volontulo porrespublika en la Hispana enlanda milito, poste li partoprenis en la  Franca rezistado dum la 2-a Mondmilito; Fine li iĝis admiranto de generalo Charles de Gaulle kaj lia ministro pri kulturo.

Ĉu en liaj romanoj, ĉu en atestoj membiografiaj (Antimémoires, Lazare (skribita **dum** serioza malsano kiam li kredis esti mortonta, fine de lia vivo) ĉu en libroj pri artohistorio aŭ artopripenso, ĉu en politikaj paroladoj li havis fortan sentan konsideron pri la destino (individua kaj historia) de la homo kune kun ties tragedieco.
"... la homo simila je sin mem, simila je l'preterpasanto en stratoj de Babilono, simila je la duon-gorilo, kiu levante la okulojn, sentis sin unuafoje kiel frato de la stelplena ĉiel', simila je l'juglandarboj de l'Altenburg, kiuj renaskiĝis el mortintaj juglandoj, cent metrojn disde la sanktuloj skulptitaj en la ligno de paseaj junglandarboj, similaj je tiomtiomaj mortintoj - kaj jare 1943 la *Resistance* entenis pli da mortintoj ol da vivantoj."

## Verkoj 
* *Les conquérants*, 1928
* *La voie royale*, 1930
* *La condition humaine*,- "La Sorto de la Homo" - (Premio Goncourt) 1933
* *Le temps du mépris*, 1935
* ''L'espoir*, ("la espero") 1937
* *Les voix du silence*, 1951
* *Antimémoires*, ("kontraŭmemoraĵoj") 1967
* *Des chênes qu'on abat*, ( "kverkoj, kiuj oni hakfaligas", pri Generalo de Gaulle) 1971
* *Lazare* ("Lazaro") 1974

"...kreis la homo (dumpreterire) la parolojn, la skribojn, la ilojn, la tombojn, kaj aliaj "gaĝetoj" - kaj cetere rimedoj por eksplodigi la planedon." (en "Lazare" 1974)

(Anekdoto ne informante pri Malraux sed pri la nuna socio: sur preskaŭ ĉiuj siaj fotoj li estas kun lia iamajna cigaredo en buŝo; kiam oni volis - antaŭ nelonge - honori lin per poŝtmarko, oni gravurigis unu el tiuj fotoj, sed .... oni forigis la cigaredon, kiel oni faris en Sovetio dum certa epoko!... ĉar tio ne plu estis rigardita kiel "konvena" !

## Rete legebla en Esperanto 
* eltiraĵo el *Antimémoires*
* eltiraĵo el *Lazare''

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ministerio pri kulturo (Francio)
* Parc André Malraux (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.biblioweb.org/-MALRAUX-Andre-.html  
* http://www.alalettre.com/malraux-bio.htm 

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri kulturo
Kategorio:Francaj ministroj pri informado
Kategorio:Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Ĝirono

**Ĝirono** (**Girona** prononco: [ʒiˈɾonə] en la kataluna lingvo, **Gerona** en la hispana, **Gérone** en la franca) estas urbo en Katalunio. Ĝi estas ĉefurbo de samnoma provinco (en la nordorienta angulo de iberia duoninsulo) kaj de distrikto (*comarca*) *Gironès*. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata *Eurotowns*.

300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita

## Vidindaĵoj 
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova juda kvartalo, kaj la Katedralo.

## Servoj
* Universitato de Ĝirono

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Girona (stacidomo)
* Listo de urboj de Katalunio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Gigantmontaro

[eta|maldekstra|Parto de la ĉefa kresto kun [Neĝulo (:cs:Sněžka/pl:Śnieżka) 1.602 m]]
[eta|maldekstra|Vido al la pinto [Neĝulo]]
[eta|maldekstra|[Kozí hřbety (Gigantmontaro)|Kozí hřbety]]
**Gigantmontaro** - laŭaserte ankaŭ **Karkonoŝo** - estas montaro, kiu troviĝas en limregiono de Ĉeĥio kaj Pollando. Oni ankaŭ parolas pri bohemia kaj silezia parto. Tiu ĉi montaro estas la plej alta en la ĉeno de la Sudetoj montaroj. Leviĝanta super ĉirkaŭaĵo, kiu estas 300 ĝis 400 metrojn super la marnivelo , ĝi atingas per Neĝulo (cs:*Sněžka*/pl:*Śnieżka*) altecon de 1.602 m. Ĝia ĉefa kresto atingas altecojn inter 1350 kaj 1450 m kaj etendiĝas laŭ longo de 36 km de okcidento al oriento. Gigantmontaro kovras areon de 454 km² sur ĉeĥa kaj 177 km² sur pola teritorio, do sume 661 km².

En alteco de 1.386 m situas la fonto de la rivero Elbo.

La montaro konsistas el granito kaj metamorfa ŝtonaĵo. Grandan parton de ĝi kovras piceaj arbaroj.

## Turismo 
Gravaj turismaj centroj:
* Karpacz
* Szklarska Poręba
* Špindlerův Mlýn kaj Špindlerova bouda
* Harrachov
* Pec pod Sněžkou

Turistoj grandakvante alvenas el Ĉeĥio, Pollando kaj Germanio, sed ne malmultaj ankaŭ el Nederlando.

## Vidu ankaŭ 
* Mutaj markoj de Gigantmontaro
* Gigantmontarulo
* Ĝardeneto de diablo
* Skisaltejoj en Harrachov
* Bohumil Hanč
* Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando

## Fotogalerio 

Dosiero:Widok na Karkonosze z Janowic Wielkich.jpg|Montodorso de Gigantmontaro el la pola flanko
Dosiero:Labský důl, z vyhlídky nad Pančavským vodopádem.jpg|Labský důl de akvofalo Pančavský vodopád
Dosiero:Śnieżne kotły 03.jpg|Sněžné jámy
Dosiero:Krkonose-bergsee-panorama.jpg|Wielki Staw

[eta|maldekstra|800px|Panoramo de Gigantmontaro de sudo de [Černilov en distrikto Hradec Králové (distanco de Sněžka cca 54 km)]]
[eta|maldekstra|800px|Panoramo de Gigantmontaro de nordo vintre de pola [Jelenia Góra]]
eta|maldekstra|800px|Panoramo de Gigantmontaro de nordo somere
[eta|maldekstra|800px|Panoramo de Gigantmontaro de nordo (el montaro [Kačavské hory) vintre]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la ĉeĥa Nacia Parko Gigantmontaro - Krkonosky´národní park (ĉeĥe, angle)
* Oficiala retejo de la pola Nacia Parko Gigantmontaro - Karkonoski Park Narodowy (pole)
* Retejo por la regiono de la Gigantmontaro (ĉeĥe, germane, angle)
* Retejo pri la montaro kun mapo (pole, germane)
* Retejo pri la montaro por turistoj 


Kategorio:Montaroj en Eŭropo
Kategorio:Karkonoŝa regiono
Kategorio:Geomorfologiaj tutaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Montaroj en Ĉeĥio
Kategorio:Geografio de Regiono Liberec
Kategorio:Geografio de Regiono Hradec Králové
Kategorio:Montaroj en Pollando
Kategorio:Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Regiono (statistiko)

Statistika regiono estas teritorio difinita laŭ certaj pragmatikaj kriterioj. Ili povas sed ne devas kongrui kun politikaj aŭ geografiaj regionoj.

La nocio **statistika regiono** gravas ekzemple por EU por atribui monon por subteno de diversaj projektoj.

Unu regiono estas ekz. Parizo kaj ties ĉirkaŭaĵo (10 milionoj), tuta Luksemburgio (400.000), Nord-Svedio.

La ĝenerala nombro de loĝantoj en unu regiono (proponita por efektiveco) estas ĉ. 1-2 milionoj (tiel oni elformas en Hungario el la 19+1 distriktoj (departementoj) 6-7 pli grandajn regionojn).

Kategorio:Regionoj
Kategorio:Statistiko
Regiono (geografio)

Geografio > Regiono
----

Geografia **regiono** estas parto de lando aŭ de ia spaco, kun karakterizaj ecoj. Ekzisto kaj unueco de regionoj estas kaŭzita pro la geografiaj, historiaj, etnaj, politikaj, ekonomiaj aŭ aliaj karakteroj.

Regionoj povas esti naciaj, kiuj troviĝas en konsisto de unu sola ŝtato (Anatolio, Siberio, Tibeto), kaj internaciaj, kiuj kovras la teritoriojn de du aŭ kelkaj ŝtatoj (Kaŭkazio, Skandinavio, Polinezio).

:Amazonio - Anatolio - Antiloj - Arabio - Arktio - Baltio - Balkanio - Benelukso - *Chaco* - *Cono Sur* - Hindio - Hindoĉinio - Iberio - Kariba insularo - Kaŭkazio - Kurdio - Makaronezio - mediteraneaj regionoj - Melanezio - Mezameriko - Mez-Azio - Mezopotamio - Mezoriento - Mikronezio - Nordio - Palestino - Patagonio - Polinezio - Sameio - Siberio - Silezio - Skandinavio - Subsahara Afriko - Tibeto

Regionoj kun speciala signifo por turismo troveblas en la artikolo turismaj regionoj.

## Komparu kun 
politika regiono ~ statistika regiono

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Argentino

Kategorio:Regionoj
Kategorio:Geografia terminologio
Belgaj eŭro-moneroj

La **belgaj eŭro-moneroj** ĉiuj portas la saman desegnaĵon: la portreton de reĝo Alberto la 2-a de Belgio, kaj lian reĝan unuliteraĵon. Dum 2005 Belgio kaj Luksemburgio eldonis komunan moneron de 2 eŭroj kun la bildo de la belga reĝo Alberto la 2-a kaj la luksemburgia grandduko Hendriko. La  aperis 2-eŭra monero kun la bildo de Atomium en 5 milionoj da ekzempleroj.

Dum 2002, du polaj statistikistoj eksperimente trovis, ke la belga 1-eŭra monero, ĵetita hazarde, falas pli ofte nacia flanko supren, ol komuna flanko supren.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* la komuna valuto eŭro
* la antaŭa nacia valuto belga franko

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia banko de Belgio
* anglalingva artikolo pri la supre menciitaj statistikaj eksperimentoj kun la 1-eŭra belga monero 

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Belgio
AirPort Extreme

dekstra|eta|Modulo Apple AirPort Extreme por MacBook, MacBook Pro, Mac Pro, iMac
**AirPort Extreme** - tielmaniere firmao Apple nomas sendratan retkomutilon IEEE 802.11g uzatan en ĝiaj komputiloj. Ekz Mac mini, PowerMac G5, MacBook Air.

Kategorio:Aparataro de Apple
Kategorio:Komputilo
Kategorio:Firmaoj
Germanaj eŭro-moneroj

La **germanaj eŭro-moneroj** havas tri desegnaĵojn por la tri serioj de moneroj.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* Bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto germana marko

## Eksteraj ligiloj 
* Eŭropa Centra Banko (www.euro.ecb.int)
* la nacia banko *Deutsche Bundesbank*

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Germanio
PowerBook G4

**PowerBook G4** - tekokomputilo far firmao Apple. La tekokomputilo estis unua regata de operaciumo MacOS X.

## Konsisto de **PowerBook G4** 
* procesoro: PowerPC G4 frekvenco 1.33 GHz.
* ĉefmemoro: 256 MB.
* ĉefdisko: 60 MB.
* vidiga sistemo: nVidea GeForceFX Go5200 64 MB.
* diskilo: SuperDrive DVD-RW/CD-RW
* ekrano: 1024*768.
* dimensio: 277*220*30 mm.
* pezo: 2,1 kg.

Kategorio:Komputilo
GPRS

**GPRS** () estas radioservo, kiu ebligas interŝanĝon de datumoj inter GSM-formataj poŝtelefonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Teknologio

Kategorio:Komputiko
Real256

**Real256** - estas la nomo de vidiga kerno de la  firmao SiS. La arkitekturo de la kerno estas simila al la vidiga procesoro SIS 315 kaj ofte oni uzas la nomojn kiel sinonimoj. Tamen tio estas malĝuste, ĉar SIS 315 estas nomo de aparta vidiga ico por videotabuloj. **Real256** estas vidiga kerno integrita en nordan ponton de ĉiparo de ĉeftabulo. **Real256** estas 256-bita kerno, kiu havas blokon T&l, el unu pinta fluo. Ankaŭ estas 2 bilderaj fluoj, ĉiu el kiuj permesas kolorigi punkton, kunmiksante ĝis 4 teksturojn samtempe. Ekzistas du specoj de **Real256**: kun frekvenco de kerno 166 MHz (en ĉiparo *SIS M651*) kaj 200 Mhz (en ĉiparo*SIS 661Fx*). **Real256** havas RAMDAC kun frekvenco 375 MHz, ilaron por aparata malĉifro de DVD kaj permesas prezenti bildon per 2 ekranoj samtempe.

Kategorio:Aparataro
Ward Cunningham

**Howard G. "Ward" Cunningham** (naskita la ) estas la usona komputila programisto kiu inventis vikion.

Li kreis novan programadmetodologion kiun li nomis *Extreme Programming* (ekstrema programado) kaj teĥnikon de gruplaborado en la programado la "lertaj metodoj". Frua komputikisto, instruisto sed ankaŭ konsilanto pri teoriaj problemaroj de projektplanado, li tiele resumas la motivojn kiuj instigis lin krei la vikian teĥnologion :
* Interligi la spertojn de ĉiuj
* Retrovi en multuzanta kunteksto la kre- kaj redakt-produktivecon kiun li estis atinginta redaktinte tekstajn laborojn per "*hypercard*staplo " kiun li estis kreinta. 
* Homoj ŝatas paroli esprimiĝi. Vikio ebligas al tiu partopreni.
* Legi skribitan dokumenton dum oni mense ekpensas "nu mi estus aldoninta tion" estis frustiga laŭ li. Vikio ofertas voĉon al la "Jes, sed ..." enmense pensitan dum la legado de dokumento.

La unua disvolviĝo de vikia sistemo estis kreita en 1995 (vidu tie).

Kategorio:Usonaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj pri teknologioj
Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kuseno

eta|Ornama kap-kuseno
**Kuseno** estas sako el ŝtofo aŭ ledo, remburita per molaj aĵoj (plumoj, haregoj, sed ofte kun antialergiaj nenaturaĵoj) por ke oni povu sin apogi sur ĝi komforte. La kapkuseno estas speciala kuseno, kiun oni metas en la liton por apogi la kapon. Ofte oni simple diras *kuseno* iom malnuance anstataŭ kapkuseno. Oni kovras la kapkusenon ĉiuflanke per kusentolo aŭ kusenujo.

Kusenego estas longa sako el tolo, plenigita de plumoj, sur kiu oni kuŝis. (legu lanugo, peplomo)

Kuseneto estas malgranda kuseno ekz-e por kudriloj, pingloj, aromherboj; kiel inkospongo; aŭ pufaĵo por virinoj sub la jupojn (historie).

Laŭ Francisko Azorín **kuseno** estas *Sako plenigita per molaĵoj (plumoj, haregoj, k. a.) por kuŝi, sidi malmole; ofte bele ornamita per brodaĵoj, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *culcinus*, el *culcita*.

## Pliaj esprimoj 
eta|Ornamaj kusenoj sur angulo de lito.
* fingra palp-kuseneto
* leda kuseneto
* prem-kuseneto
* pinglokuseneto
* adherkuseno (ĉe insekta kruro)
* bazokuseno ĉe basbalo
* cilindra kuseno (cilindroforma kapkuseno)
* fianĉina kuseno, uzita en kirko
* genu-kuseno iam ĉe motorcikloj
* jungil-koluma kuseno de selisto
* kovrokuseno (plumono, ornamkuseno)
* kuŝ-kuseno en la hospitalo por ekzamenoj
* mur-kuseno (protektas la muron)
* or-kuseno ĉe librobindado (tio ne estas el oro, sed helpas orizigi libron)
* pied-kuseno estas ripozejo por la lacaj piedoj, kiam homo sidas ĉe tablo
* plumkuseno (kapkuseno)
* aerkuseno kiel protektilo por veturanto, konsistanta el sako, kiu rapidege (30 ms) ŝvelas okaze de kolizio.
* naĝokuseno
* selkuseno por protekti la ĉevalojn
* sofkuseno estas parto de kusena sofo
* stampkuseno
* subkuseno (kojnoforma)
* varmiga kuseno (elektra hejt-kuseno)
* volut-kuseno ĉe konstruaĵo

## Kusena danco 
En la iama hungara popola nupto *kusena danco* signifis la forporton de la fianĉinaj kusenoj per dancaj paŝoj al la fianĉa ĉaro aŭ fianĉa domo.

Alia kusena danco estas, kiam en la nupto virinoj kaj viroj elektas paron kaj la elektita devas kisi la elektinton, ambaŭ genuante sur la kuseno.

## Bilardo 
En bilardo, kuseno estas ĉiu elasta bordero de la flankoj de la bilarda tablo.

## Kuriozaĵo 
La 19-an de aprilo 2007 renkontiĝis proksimume 500 homoj por spontana kusenbatalo en Oldenburg, Germanio. La gazeto Nordwest-Zeitung raportas pri tiu per interreta filmeto.

## Proverbo 
Ekzistas proverboj pri kuseno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mebloj
Camilla de Britio

eta|dekstra|Camilla Parker Bowles
**Camilla** (denaske **Camilla Rosemary SHAND**, en unua geedzeco **Camilla PARKER BOWLES**; naskiĝis la 17-an de julio 1947 en Londono) estas la dua edzino de reĝo Karlo la 3-a de Britio kaj per tio reĝino (pergeedza reĝino, ne reganta reĝino) de Britio kaj aliaj landoj de la Komunumo de Nacioj. Ŝi havas la titolon , "Ŝia Moŝto la Reĝino Edzino".

## Vivo 
Ŝi konatiĝis kun Karlo onidire en derbio, kiam ŝi diris „Mia praavino estis amatino de via praavo”. (Onidire ŝi plenumis seksajn dezirojn de Karlo, kiujn Diana rifuzis.) Post 1972 ŝi enamiĝis al kavaleria oficiro Andrew Parker Bowles, kun kiu ŝi edziniĝis en 1973. Post kiam Karlo konfesis en 1994 publike la adulton, ŝi divorcis en 1995. Ŝi havas du infanojn: Thomas, kiu naskiĝis en 1975 (kaj kies baptopatro estas Karlo) kaj Laura (*&nbsp;1979).

Ŝi edziniĝis kun Princo Karlo la 9-an de aprilo en 2005, post unutaga prokrasto de la ceremonio pro la entombigo de la Papo.

Ŝi ŝatas la provincan vivon kiel Karlo.

Kategorio:Anglaj dukoj
Kategorio:Britaj kaj anglaj princinoj
Kategorio:Britaj reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
⚭
Regiono (politiko)

Politika regiono estas politika kaj administra unuo sub la nivelo de ŝtato. 

En la Eŭropa Unio la proponita nombro de loĝantoj en unu regiono estas  ĉirkaŭ 1-2 milionoj (tiel oni elformas en Hungario el la 19+1 distriktoj (departementoj) 6-7 pli grandajn regionojn).

## Komparu kun
geografia regiono ~ statistika regiono

## Vidu ankaŭ
*Francaj regionoj

## Eksteraj ligiloj 
*Listo de eŭropaj regionoj Utila listo por trovi la nomon de regionoj ne listigitaj inter la landoj kaj lingvoj de la mondo.

Kategorio:Regionoj
KAJ

**Kaj** povas esti:

***kaj** estas konjunkcio en Esperanto.
**kaj* estas ankaŭ konjunkcio en Logiko
***kaj** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***KAJ** estas landokodo de Andoro laŭ normo ISO 3166.

Kaj ankaŭ estas persona nomo (ĉefe en la dana):
*Kaj Munk, danlingva dramisto kaj luterana pastoro
*Kaj Franck, finna dezajnisto
*Niels Kaj Jerne, imunologo
*Kaj Engholm, dana bildliteraturisto

## Vidu ankaŭ 
* Kaŭ
Departemento Vaŭpeso

**Departemento Vaŭpeso** (hispanlingve Vaupés) estas departemento de Kolombio, en la sudoriento de la lando. La departemento ekestis je la 1-a de januaro 1991. Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* Ĉefurbo: Mitú (ĉ. 17 700 loĝantoj).
* Pliaj urboj: *Pacoa* (3 500), *Caruru* (2 400)
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato de 2005)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Departementoj de Kolombio
Konjunkcio (logiko)

En la logiko, la **konjunkcio** aŭ **logika kajo** (esprimita per *kaj*) estas logika konektilo (operacio), kiu nur rezultigas veran frazon, se ambaŭ frazeroj estas veraj.

La operacio estadas skribita per signo & (kodo deksesuma 26 en unikodo, &amp;amp; en HTML) aŭ per signo ∧ (kodo deksesuma 2227 en unikodo, &amp;and; en HTML).

Ĝia vertabelo do estas (uzataj valoroj estas mallongigoj de **V**era kaj **F**alsa):

La alia maniero de skribo de la sama vertabelo estas per uzo de nombro 1 por **V**era kaj 0 por **F**alsa:

Laŭbita logika kajo same operacias por ĉiu bito de du nombroj kaj produktas la rezultan nombron. Ekzemple (la nombroj estas deksesumaj) 0x567F & 0x8CA1 = 0x0421.

Konjunkcio estas asocia kaj komuta.

----
[eta|maldekstra|180px|Elektra [cirkvito kiu faras logikan kajon: la lampo lumas nur se butono 1 estas premita **kaj** butono 2 estas premita]]
En elektrotekniko logika kajo estas farata per seria konekto de ŝaltiloj.

----
[eta|maldekstra|180px|[Logika elemento kajo]]
En elektroniko por logika kajo estadas specialaj logikaj elementoj, ili povas havi pli ol du enenirojn.

## Vidu ankaŭ 
* Bulea algebro
* Logika neo
* Logika aŭo
* Logika malinkluziva aŭo
* S.n.s.

Kategorio:Bulea algebro
Kanoniko de Vyšehrad

**Kanoniko de Vyšehrad** estas anonima ĉeĥa kronikisto, kiu daŭrigis la kronikon de Kosmas, priskribante la jarojn 1126-1142, sed ne atingante la artisman nivelon de Kosmas. En lia verko aperas jam kontraŭgermanaj starpunktoj, kiuj estis tipaj por la sekvaj jarcentoj.

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Mezepokaj kronikistoj
Monaĥo de Sázava

Ĉeĥlingva literaturo - Ĉeĥio - Bohemio - Kroniko

**Monaĥo de Sázava** estis anonima daŭriganto de la ĉeĥa kroniko de Kosmas en la 70-aj jaroj de la 12-a jarcento, priskribante la slavan liturgion en la monaĥejo ĉe la rivero Sázava, kvankam la monaĥo mem estis partiano de liturgio latina.

M