Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko)

[200px|eta|dekstra|La katedralo fotita de [Sergej Prokudin-Gorskij, 1912.]]
[200px|eta|dekstra|[Ikonostazo fotita de Sergej Prokudin-Gorskij, 1912.]]
200px|eta|dekstra|Fondoŝtono de la katedralo, 2021.
200px|eta|dekstra|La katedralo en 2021.
200px|eta|dekstra|Diservo en la Kandelfesta katedralo, 2021.
200px|eta|dekstra|En la katedralo, 2022.
200px|eta|dekstra|Memortabuloj sur la katedralo, 2021.

La **Kandelfesta katedralo** (; plena nomo: , do la *Templo de Kandelfesto kaj Triunuo Vivkomenca*) estas la ĉefa ortodoksa preĝejo en Jalutorovsko (Tjumena provinco, Rusio). Ĝi estis menciita jam en 1740, brika preĝejo aperis en 1777, sed estis malkonstruita en 1931 kaj konstruita denove en 2010.

## Priskribo 
Origine la katedralo konsistis el du etaĝoj. En la unua troviĝis la hejtata Kandelfesta templo () kaj en la dua — nehejtata templo de Vivodona Triunuo ().

## Historio 
### Konstruado kaj funkciado 
La preĝejo, laŭ aserto de Grigorij Varlakov, estis menciita jam en 1740, kiam ĝi havis alkonstruaĵon de Johano la Baptisto. En 1749 en ĝia paroĥo estis 356 kortoj, en 1752 — 341, en 1755 — 368.

Tjumena historiisto Sergej Turov skribas ke ĝi estis menciita en 1754, 1759, 1762 kaj 1765. Evidente fine de la 1760-aj — komence de la 1770-aj jaroj sur ĝia loko komenciĝis konstruado de la Kandelfesta katedralo, konsekrita en 1777.

Konstruado de la brika katedralo finiĝis en 1837, plejparte danke al kontribuo de la burĝo Aleksej Daniloviĉ Bikov ().

La baroka ikonostazo estis konsiderata speciale bela, oni supozis ke ĝin faris plej bonaj metiistoj de Moskvo kaj Sankt-Peterburgo. Ĝi estis 11,3 metrojn alta kaj havis 3 nivelojn. La supra nivelo, same kiel la murpentraĵoj, estis faritaj je okcidenteŭropa maniero.

### Fermo kaj riparado 
En 1903 la katedralo jam estis en endanĝerigita stato pro enfalo de la fundamento en pluraj lokoj, kion atentis la episkopo de Tobolsko kaj Siberio Antonij (Karĵavin), ordoninta ekzameni kaj ripari la konstruaĵon. En 1908 fakuloj denove ekzamenis ĝin kaj konkludis ke necesas ĝin fermi pro pluraj damaĝoj, inter kiuj estis menciita kompleta disiĝo de refektorio disde la ĉefa parto de la katedralo. Kiel kaŭzoj de la detruiĝo estis nomitaj malaltkvalitaj brikoj de la fundamento, malĝusta konstruado de la fundamento kaj la muroj, kaj lokiĝo de la katedralo sur malnova tombejo pro kio putriĝintaj ĉerkoj formis subterajn kavernojn. La riparado estis taksita kosta .

Post kelkaj jaroj prezidanto de la konstrua komisiono iĝis loka negocisto Semjon Konstantinoviĉ Vorobejĉikov kaj la afero ekprogresis. En 1915 estis riparita la supra templo, komence de 1917 la tuta katedralo estis definitive riparita. En aŭgusto 1919 trupoj de la Blanka Armeo, retiriĝintaj post riveron Tobolo, pripafis la urbon el kirastrajnoj "Sibirjak" kaj "Iŝim" kaj kelkaj obusoj trafis la katedralon, sed ne grave damaĝis ĝin. Ĝis la fino de la 1920-aj tie daŭris diservoj.

Laŭ aliaj datumoj, ĝia stato estis konsiderata nekorektebla, do en 1914–1917 konsistorio ekserĉis terenon por konstruado de nova katedralo.

### Nereligia uzado kaj detruo 
Laŭdire, en 1930 tie funkciis komsomola klubo. Olga Ŝaŝina rememoris ke la kunsidoj okazis en la dua etaĝo, kie surloke de la altaro staris skribotablo kovrita je ruĝa ŝtofo kaj la muroj estis stukitaj je homa alteco dum pli supre restis la religiaj murpentraĵoj. En 1930 ŝi havis 15 jarojn kaj ricevis sian komsomolan atestilon en la katedralo.

En 1931 la katedralo estis detruita. Ĝiaj brikoj estis uzitaj dum konstruado de publika banejo kaj kulturdomo, splitaĵojn oni uzis por ebenigi la stratojn. La ikonostazo, ikonoj, libroj kaj dokumentoj estis forĵetitaj kaj vandalitaj.

### Renaskiĝo 
En 1999 la urba dumao decidis konstruigi sur tiu ĉi loko lignan kapelon omaĝe al la detruita katedralo kaj la  metropolito Dimitrij (Kapalin) konsekris ĝin.

En marto 2003 urbestro Vladimir Zimnev kaj metropolito Dimitrij interkonsentis pri neceso restarigi la katedralon. Ili decidis la  meti la fondoŝtonon kaj krucon, kaj konstruigi domon por preĝeja konsilio. La konstruado de la katedralo mem estis prokrastita pro manko de financado. La  estis konsekrita la fondoŝtono kun surskribo: "Dio benos sur tiu ĉi loko restarigi la Kandelfestan katedralon. Ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij. 26.08.2003" (). La konsekron plenumis vic-episkopo de la Tjumena vic-epickopujo Sergej Ŝvalev kaj ĉeestis la urbestro Vladimir Zimnev. 

En 2004 estis establita la aŭspicia konsilio pri restarigo de la katedralo. En la arĥivo en Tobolsko estis trovitaj desegnaĵoj, uzotaj de la konstruistoj. En oktobro 2006 komenciĝis fosado de la kavo kaj kreado de la fundamento. En 2007, je la Pentekosto en la altara parto de la katedrala muro estis enmasonita ŝtono el Jerusalemo, alportita de la urbestro Vladimir Zimnev. 

La  en la Triunua alkonstruaĵo okazis diservo okaze de la Tago de Sankta Spiritoen. Unuafoje okazis la sonorado, kvankam sur la sonorilturo estis levitaj nur etaj sonoriloj.

La  la katedralo estis konsekrita de la ĉefepiskopo Dimitrij (Kapalin), gvidinta liturgion; okazis krucomarŝo de la Endormiĝa-Nikolaa preĝejo ĝis la katedralo. Oni planis dispentri interne la murojn post 3 jaroj por lasi la konstruaĵon stabiliĝi kaj eviti damaĝon de la murpentraĵoj, sed en 2025 tio ankoraŭ ne okazis.

La konstruadon plenumis kompanio Zagros (plena nomo: ) kaj financis la administracio de Tjumena provinco.

Ekde proksimume 2017 ekzistas infana koruso "Kandelfesta sonorado" (). Ĝi funkcias ĉe dimanĉa lernejo de la katedralo kaj en 2023 konsistis el 14 infanoj.

En novembro 2017 en la katedralo aperis ikono de Stefan de Omsko — Stefan Znamenskij, servinta tie kiel ĉefpastro en 1839–1853 kaj sanktigita en 1984 kiel justulo (). La ikono estis mendita danke al monkolektado fare de paroĥanoj kaj farita en la Tobolska Ikona Lernejo. Li estas la sola pastro de Jalutorovsko, glorita kiel sanktulo.

## Sonoriloj 
La  estis alportitaj du sonoriloj pezaj 1 kaj 2 tunojn respektive. Oni decidis instali 13 sonorilojn sume pezajn pli ol 7 tunojn, el kiuj la plej eta pezos 14 kg kaj la plej peza — 3,5 tunojn. La sonorilojn faris Societo de Malnovrusa Muzika Kulturo de la fabriko ZIL (Moskvo) kaj pagis mecenatoj, interalie Sergej Petelin kaj Miĥail Burlev. 

La  en la Triunua alkonstruaĵo okazis diservo okaze de la Tago de Sankta Spiritoen kaj unuafoje okazis la sonorado, kvankam sur la sonorilturo estis levitaj nur etaj sonoriloj.

La  okazis unuafoje la festivalo *Jalutorovska Sonorado* (), komenciĝinta de krucomarŝo kun alportita tiucele Smolenska ikono de Dipatrino, sekvinta de la Endormiĝa-Nikolaa preĝejo ĝis la katedralo.

## Pastroj 
En 1839–1853 la preĝejestro estis Stefan Znamenskij, translokita tien de Tobolsko. Li estis amiko de la decembristoj kaj helpis ilin je pluraj kulturaj kaj edukaj iniciatoj.

Vasilij Remennikov estis transigita al la katedralo en 1903 el vilaĝo Aĝbaskoje, somere 1917 iĝis la preĝejestro, membro de la Tobolska Eparĥia Konsilio, ekde 1918 estis ĝia prezidanto. Li estis prezidanto de la komisiono, enketinta la murdon de episkopo Hermogen kaj rekonon de liaj restaĵoj. Ilian kreadon financis la Bonfara Fondaĵo de Aŭspiciado de Kulturo de Savva Mamontov ().

## Paroĥo 
Al la Kandelfesta paroĥo apartenis 2 preĝejoj, 4 kapeloj kaj 4 preĝodomoj. Al ĝi apartenis ankaŭ la Jalutorovska lernejo de la Ministerio de Popola Klerigado, ekzemplodona lernejo ĉe la instruista seminario en vilaĝoj Mis (malfermita en 1904), Tomilova (1913) kaj Koktjul (1913), kampara lernejo en vilaĝo Krivolukskaja (1909).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Stefan de Omsko
* Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1837
Kategorio:Malaperis en 1931
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Jalutorovsko
Kategorio:Ortodoksaj katedraloj en Rusio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 2010-2019
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2010
Kategorio:Detruitaj preĝejoj en Rusio