Triomano

La **Triomano** (***Thryomanes bewickii***) estas malgranda birdo de la familio de Trogloditedoj en Ameriko. Ĝi estas indiĝena de Nordameriko. Tiu estas la nuna ununura specio de sia genro, ***Thryomanes***. La Sokora troglodito, iam lokita en tiu genro, estas aktuale proksima parenco de la grupo de la Domtroglodito, kiel indikas biogeografio kaj analizoj de DNA, dum *Thryomanes* ŝajne estas pli proksima de la Karolina troglodito.

## Aspekto 
Ĝi estas ĉirkaŭ 14 cm longa, kaj **grizecbruna supre, blanka sube**, kun longa kaj larĝa **blanka superokula strio**; fakte ĉar la traokula strio, kiu estas en aliaj trogloditedoj, en tiu ĉi larĝiĝas post la okulo, la superokula strio aperas kiel rimarkinda marko ene de tuta kapokrono bruna homogena. Kvankam simila al la Karolina troglodito, ĝi havas longan voston kun blankaj pintoj kiu ofte estas levata. La kanto estas laŭta kaj melodia, multe kiel la kanto de aliaj trogloditedoj.

La ino demetas 5–7 blankajn ovojn kun brunaj punktoj.

## Disvastiĝo 
Tiu nearktisa specio loĝas en makiso, arbustejoj, heĝoj kaj malferma arbaro, ofte ĉe riveroj. Ties teritorio estas el suda Brita Kolumbio, Nebrasko, suda Ontario kaj sudokcidenta Pensilvanio sude al Meksiko, Arkansas kaj la nordo de la Ŝtatoj de la Golfo de Meksiko.

### Subspecioj 
Sekvas listo de komune agnoskataj subspecioj. Du iĝis formortintaj dum la 20a jarcento, ĉefe pro la habitatodetruo kaj predado fare de katoj.

* *T. b. bewickii* (Audubon). Usona Mez-Okcidento el NOr Kansaso al Misurio kaj Or Teksaso. Inkludas *T. b. pulichi* kiel sinonimo.
* *T. b. altus* Aldrich. Iam en la regiono de Apalaĉaj Montoj; S Ontario al Suda Karolino, nun tre rare. Eble endanĝerigata subspecio, sed eble ne distinga el *bewickii*.
* *T. b. cryptus* Oberholser. Centra Kansaso al N Tamaulipas en Meksiko. Inkludas *T. b. niceae*. Sudorientaj birdoj estas foje separataj kiel *T. b. sadai*.
* *T. b. eremophilus* Oberholser. Or Kalifornio internen, suden al Zakateko en Meksiko.
* *T. b. calophonus* Oberholser. SOk Brita Kolumbio, Kanado, al Ok Oregono. Inkludas *T. b. ariborius* kaj *T. b. hurleyi*. La unua nomo aludas la populacion de la areo de Seattle kaj Vancouver.
* *T. b. marinensis* Grinnell. Marborda NOk Kalifornio al Kantono Marin.
* *T. b. spilurus* (Vigors). Marborda Kalifornio el Golfo de San-Francisko al Kantono Santa Cruz.
* *T. b. drymoecus* Oberholser. SOk Oregono al Kalifornia Centra Valo.
* *T. b. atrestus* Oberholser. S Oregono al Ok Nevado. Probable ne valida.
* *T. b. correctus* Grinnell. SOk marborda Kalifornio al Meksika limo; eble sinonimo de *charienturus*.
* *T. b. charienturus* Oberholser. N Kalifornia Duoninsulo ĉirkaŭ 30°N.
* *T. b. magdalenensis* Huey. SOk Kalifornia Duoninsulo el 26 al 24°N.
* *T. b. nesophilus* Oberholser. Insuloj Santa Rosa, Santa Cruz kaj Anakapa, Kalifornio; probable ankaŭ en Santa Barbara kaj San Nicolas; en la kontinento vintre. Eble sinonimo de *charienturus*.
* *T. b. catalinae* Grinnell. Insulo Santa Catalina (Kalifornio); en la kontinento vintre. Eble sinonimo de *charienturus*.
* *T. b. cerroensis* (Anthony). Insulo Cedros (Meksiko) kaj Ok centra Kalifornia Duoninsulo. Inkludas *T. b. atricauda*.
* *T. b. leucophrys* (Anthony). Iam en Insulo San Clemente, Kalifornio.
:Formortinta ekde la 1940-aj jaroj pro habitatdetruo fare de sovaĝaj kaproj kaj ŝafoj. Nomita ankaŭ *T. b. anthonyi*. Observado de *leucophrys* en 1897 aludas al *cerroensis*; tiam la troglodito de San Clemente estis konsiderata certa specio kiu inkludis la populacion de Cedros.
* *T. b. brevicauda* Ridgway. Iam en Insulo Guadalupe, Meksiko.
:Tiu subspecio estas formortinta ekde (probable) malfruaj 1890-aj jaroj pro habitatdetruo fare de sovaĝaj kaproj kaj predado fare de sovaĝaj katoj. Trokolektado fare de sciencistoj povus esti akcelinta tiun tendencon. Oni laste kolektis (3 specimenoj) fare de Anthony kaj Streator maje de 1892.
* *T. b. murinus* (Hartlaub). Orienta kaj centra Meksiko.
* *T. b. bairdi* (Salvin and Goodman). SOr Meksiko al S Pŭeblo.
* *T. b. percnus* (Oberholser). Ĥalisko al Gerero, Meksiko.

La lastaj tri estas foje unuigitaj kiel *T. b. mexicanus*. La valido de la subspecioj devus esti certigata tuje uzante freŝkaptitajn birdojn aŭ molekulan datumon, ĉar specimenoj difektiĝos baldaŭ.

## Notoj 
## Referencoj
* Anthony, A.W. (1901): The Guadalupe Wren. *Condor* **3**(3): 73. PDF plena teksto 
* IUCN2007, BirdLife International, 2004, 52008, Thryomanes bewickii, 08 Oktobro 2007.
* Kaeding, Henry B. (1905): Birds from the West Coast of Lower California and Adjacent Islands (Part II). *Condor* **7**(4): 134-138. PDF plena teksto 
* Kennedy, E.D. & White, D.W. (1997): Bewick's Wren (*Thryomanes bewickii*). *En:* Poole, A. & Gill, F. (eds.): *The Birds of North America* **315**. The Academy of Natural Sciences, Philadelphia, PA & The American Ornithologists' Union, Washington, D.C.
* Martínez Gómez, Juan E.; Barber, Bruian R. & Peterson, A. Townsend (2005): Phylogenetic position and generic placement of the Socorro Wren (*Thryomanes sissonii*). *Auk* **122**(1): 50–56. [Angla kun hispana resumo] DOI:10.1642/0004-8038(2005)122[0050:PPAGPO]2.0.CO;2 PDF plena teksto 
* Thayer, John E. & Bangs, Outram (1908): The Present State of the Ornis of Guadaloupe Island. *Condor* **10**(3): 101-106.  PDF plena teksto 

## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri Triomano  - USGS Patuxent Birdidentigejo
* Informaro pri Specio Triomano – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Informaro pri Triomano - Suddakota Birdoj kaj Birdumo

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko