open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zsigmond Szentkereszty

**Zsigmond SZENTKERESZTY**, barono, hungara idisto, mortis en 1924 (?), li estis kunlaboranto de la Ministerio pri Komercaferoj. Li lernis Idon de almenaŭ 1911. Samjare li verkis en unu volumo gramatikon kaj vortarojn de Ido. Li gvidis la unuan Ido-kurson en Hungario en 1912. En 1917 vekiĝis en la mondo intereso al la problemo de internacia lingvo, Zsigmond Szentkereszty kaj Pál Dienes en aŭgusto 1917 provis rekomenci disvastigon de Ido en Hungario.

Pál Dienes planis establon de Katedro kaj Lektorato de Ido en la Sciencuniversitato. Li ĝuis la konsenton de József Schmidt, profesoro pri hind-eŭropaj lingvoj, membro de la universitata direktorio, kiu la 21-an de majo 1919 proponis establi tiun instituton sub gvido de Zsigmond Szentkereszty.

La 1-an de aŭgusto 1919 en Hungario venkis la kontraŭrevolucio. Oni nuligis ĉiujn leĝojn kaj dekretojn akceptitajn ekde la 31-a de oktobro 1918, inkluzive tiujn en la universitato. Profesoron József Schmidt oni sendis en pension. Inter la multaj profesoroj forigitaj el la universitato estis Mihály Babits, kontraŭ kiuj komenciĝis persekutoj, same kiel kontraŭ la maljuna Zsigmond Simonyi, kiu mortis pro tio.
Uniono di la Linguo Internaciona Ido

**Uniono di la Linguo Internaciona Ido** (ULI) (Esperante "Unio de la lingvo internacia Ido") estas la oficiala organizo de la Ido-movado ekde 1914.

## Historio 
ULI fondiĝis la 3-an de marto 1914. Profesoro Frigyes Schulek iĝis la prezidanto, kaj István Bakonyi la sekretario. La ok-membra estraro de la societo konsistis el universitataj kaj gimnaziaj instruistoj, i.a. Mihály Babits (1883-1941), elstara figuro de la hungara literaturhistorio, Pál Dienes kaj Valeria Dienes (1879-1978), k.a.

Formale ekfunkciis en 1918 la estraro de ULI sub la gvido de la sekretario, la 26-jara kemi-inĝeniero István Bakonyi kaj du 25-jaraj komitataninoj: Róza Lichtenstein (jam kiel Róza Bakonyi, juna edzino de la sekretario), kaj Paula Szabó, oficistino de asekurejo en la urbo Pécs. Samjare ekeldoniĝis la gazeto Progreso, organo de la unio, en la komencaj jaroj tre neregule. La unua numero de la gazeto ankoraŭ estis redaktita plene en Esperanto.

eta|320ra|
Post jaroj ULI iom revigliĝis en 1922. Kvankam mankis prezidanto, ĝi havis kiel vicprezidantojn Zsigmond Szentkereszty kaj István Bakonyi. La matematikisto Endre Reuss (1900-1968), nepo de la forpasinta prezidanto Frigyes Schulek estis la sekretario en la jaroj 1922-1924. Sukceso de la societo estis, ke ĉe la renoma eldonejo Lingua ĝi sukcesis aperigi la Ido-hungaran vortaron de Bakonyi.

En 1924 la unuaj landoj en ULI laŭ membronombro estis la jenaj: Francio 144, Svedio 137, Svislando 100, Hungario 93, Germanio 61, Luksemburgo 60, Anglio 45, Italio 25, Aŭstrio 20, Suomio 20, la ceteraj sume 17.

La 13-an de januaro 1923 barono Zsigmond Szentkereszty elektiĝis prezidanto de ULI, kaj Róza Bakonyi ĝia sekretariino. Ĝia fondinto, István Bakonyi, en 1924 forlasis Hungarion por labori en Dessau, Germanio kaj tio malorganizis tute la asocion.

Honora prezidanto ĝia estis ĝis 2021 la germana pedagogo Günter Anton.

## Fontoj 
* koncizaj informoj anglalingvaj en "datumbazo pri la  Ligo de Nacioj"

Kategorio:Ido
Ahmad Ŝah Masud

**Ahmad Ŝah Masud** (perse احمد شاه مسعود) estis taĝika studento en la universitato de Kabulo, kiu iĝis militestro dum la milito inter Afganio kaj Sovetunio. Post tiu milito oni donis al li la kromnomon "Leono de Panĝŝir". Liaj apogantoj nomis lin "Amer Sahib e Ŝahid", kio signifas "Nia Martira Estro". Masud estis unu el la estroj plej por-okcidentaj kaj plej fervore kontraŭ-sovetuniaj.

Li iĝis post la milito ministro pri defendo de Afganio en 1992 en la registaro de la prezidento Burhanuddin Rabbani. Post la falo de la Rabbania registaro kaj la alveno de la Talibanoj, Masud iĝis la estro de Islama Unuiĝinta Fronto por la Savo de Afganio. En septembro 2001 Masud estis murdita de du araboj, kiuj ŝajnigis sin ĵurnalistoj. En la sekva jaro li estis proklamita "Nacia Heroo" fare de la nova prezidento Hamid Karzai.

Neniu konfesis aŭ pretendis la aŭtorecon de la atenco, sed eblas, ke la du atencintoj estis anoj de Alkaido.

## Milito kontraŭ Sovetunio 
## Milito kontraŭ la Talibanoj 
Aliflanke, lia armeo, nomita "Norda Alianco" regis pli aŭ malpli 10 % de la lando kun apogo de 30 % de la loĝantoj.

La usona komponisto David Gaines (kiu estas esperantisto) memorige pri Masud dediĉis al la afgania popolo sian Sinfonion n-ro 2, "The Lion of Panjshir" ("La Leono de Panĝŝir").

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Afganoj
Kategorio:Taĝikoj
Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Afganaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri defendo
Cumberland

**Cumberland**, antaŭa graflando en la nord-okcidento de Anglio, ekde 1974 estas parto de la graflando Kumbrio.

Dum la sepa jarcento, ĝi estis parto de la anglo-saksa regno Northumberland. En 975 ĝi iĝis parto de Skotlando, kaj dum la du sekvaj jarcentoj la anglaj kaj skotaj regnoj batalis pri la posedo de la provinco. Fine en 1157 ĝi estis parto de Anglio, malgraŭ oftaj invadoj de la skotoj. La ĉefurbo estis Carlisle, kie la normandoj konstruis imponan kastelon.

Kategorio:Graflandoj de Anglio
Kategorio:Historio de Kumbrio
Edmundo la Martiro

**Sankta Edmundo la Martiro** (841 - la 20-an de novembro, 869), reĝo de East Anglia.

Sanktuligita post sia morto; patrono de reĝoj, pandemioj, torturitoj kaj lupoj.

Li probable devenis de la reĝa familio de East Anglio, kvankam estas necerta kiu estis lia patro, kaj iuj diris ke li alilande naskiĝis kaj ke li estis ano de saksa reĝa familio en Germanio. Pri lia frua vivo oni scias preskaŭ nenion. Li estis kronata la 25-an de decembro 855. En 869 li estis venkata de la danoj, kiuj verŝajne kaptis, torturis kaj mortigis lin (sed laŭ iuj rakontoj li danaj sagoj mortigis lin dum la batalo). Li enteriĝis en abatejo ĉirkaŭ kiu evoluis la nuna urbo Bury St Edmunds, kaj la tombo iĝis grava celo por pilgrimoj. Lia kulto populariĝis inter la normandaj nobeloj, kiuj uzis ĝin por demonstri kontinuecon inter la anglo-saksa tradicioj kaj tiuj de la normanda epoko. Dum la Batalo de Azincourt, la angloj montris standardon kun la blazono de Sankta Edmund.

Kategorio:Reĝoj de East Anglia
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Kantono Jackson (Teksaso)

La **kantono Jackson** - angle *Jackson County*, prononco laŭ sistemo IFA [], do pli simple  - estas kantono de Usono en la subŝtato Teksaso. Ĝia ĉefurbo estas Edna. La kantono estis fondita la . La kantono ricevis la nomon de Andrew Jackson, kiu estis prezidento de Usono ekde 1829 ĝis 1837.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Najbaraj kantonoj 
Najbaraj kantonoj estas (de nordo, horloĝdirekte):
* Colorado County
* Wharton County
* Matagorda County
* Calhoun County
* Victoria County
* Lavaca County

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* statistikaj informoj de la usona censa oficejo ()

Jackson
Nizostrigo

La **Nizostrigo** (*Surnia ulula*) estas mezgranda strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. La termino "nizo" aŭ "akcipitro" aludas al ties flugilformo (pintaj kaj mallongaj) kaj longa vosto (multe pli ol plej parto de aliaj strigoj) kiel similas al tiuj de falkoformaj birdoj. Ĝi estas la ununura vivanta specio en la genro *Surnia*. Tiu ĉi specio estas foje nomita ankaŭ **Akcipitrostrigo**; tamen, ankaŭ multaj specioj de strigoj de la genro *Ninox* estas same nomitaj *akcipitrostrigoj*.

## Aspekto 
Tiu birdo estas 35–43&nbsp;cm longa kun enverguro de 69–82&nbsp;cm kaj ĝenerale griza koloro. Ĝi havas tre rondoforman kapon kun tre specifa vizaĝa disko, nome kun flavaj grandaj okuloj kontrastaj en vertikalaj nigraj strimakuloj, blankeca aŭ helgriza ĝenerala koloro, frunto kaj krono pli malhela pro punktado (hela super griza fono), tre rimarkindaj nigraj bordoj laŭ la tutaj flankoj, krom en subaj anguloj kaj sub la hela beko: tio formas preskaŭ nekompletan korobildon. La dorso estas malhelbruna kun helaj markoj kaj la subaj partoj (inklude voston) estas helaj kun tre kompleta horizontalonda grizbruna striado. Temas pri specio pli griza ol bruna, malkiel plej parto de strigoj.

## Kutimoj 
La voĉo estas ulula *lulululululullululul* aŭ "kikikikikikiki" (kiel de nizo aŭ akcipitro), de kie venas la specifa nomo *S. ulula*.

Ĝi troviĝas en borealaj arbaroj de koniferoj aŭ betuloj de Nordameriko kaj Eŭrazio, kutime en la bordoj de pli malferma kamparo. Tiu ĉi birdo nestumas en grandaj arbotruoj aŭ uzas nestojn abandonitajn de aliaj grandaj birdoj. Ĝi sentas malmultan timon de homoj, kaj atakas se oni alproksimiĝas al la idoj.

Ili estas parte kaj ĉefe tagaj strigoj, kiuj ĉasas kampomusojn kaj birdojn kiel turdedojn. Ĝi gvatas en ripozejo (strange inter strigoj, iom klinita kaj movante la voston) kaj profitas sian rapidan flugon por kapti predojn. La Nizostrigo havas eksterordinaran aŭdkapablon kaj povas plonĝi en la neĝon por kapti rodulojn sub la surfaco.

Ĝi ne estas migranta, sed eventuale subite aperas sude de sia reprodukta teritorio.

La *Surnia robusta* de malfrua Plioceno al frua Pleistoceno kaj la *S. capeki* de frua Pleistoceno estas konataj fosilioj prauloj de la pluvivanta specio.

## Referencoj 
*  Ne minacata

## Bildaro 

Image:Sperbereule1a.jpg
Image:Sperbereule2a.jpg
Image:Sperbereule3a.jpg
Image:Sperbereule4a.jpg
Image:Sperbereule5b.jpg
Image:Sperbereule6a.jpg
Image:Northern Hawk Owl 2003-06.jpg
Image:Surnia ulala (2005 10 16) - uitsnede.jpg
Image:Surnia_ulula_chicksUSFWSA.jpg
File:Surnia ulula Zoo Praha 2011-1.jpg
Surnia ulula ulula MHNT.ZOO.2010.11.158.3.jpg|ovoj de *Surnia ulula ulula* - Muzeo de Tuluzo - MHNT

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de **Nizostrigo** ĉe Interreta Birdokolekto
* La **Nizostrigo** – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Informaro kaj fotoj de **Nizostrigo** - Suddakotaj Birdoj
* La **Nizostrigo**  - eNature.com
* Poŝtmarkoj 

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Bretona biero

eta|190px|dekstra|Bierfabriko Lancelot, Bretonan Bieron
Jam de dek jaroj, pluraj artefaritaj bierfabrikejoj produktas **bretonan bieron**, same kiel en kooperativoj.

Ĝiaj proprecoj estas pluraj : bretona biero proponas plurajn gustojn ofte tipajn de Bretonio (algoj). Cetere ekzistas nigraj bieroj, faritaj el fagopiro.

Komence de la 20-a jarcento, estis ĉirkaŭ 75 bretonaj bierfabrikejoj, sed militoj, industriigo kaj la populariĝo de eksterlandaj bieroj subpremis la lokajn bierojn dum pluraj jardekoj.

Profitante el la laŭmoda renaskiĝo de tradiciaj valoroj kaj de la bretona kulturo, novaj bierfabrikejoj sukcese aperis kaj pliriĉiĝis.

Hodiaŭ, oni trovas du dekojn da bierfabrikejoj, kiuj produktas pli-malpli 80 specojn de biero.

## La bretonaj bierfabrikoj 
* La Bierfabriko des Abers, en Ploudalmezeau, Finistère, en Léon
* La Bierfabriko An Alarc'h, en Huelgoat, Finistère.
* La Bierfabriko du Bouffay, en Carquefou, Loire-Atlantique.
* La Bierfabriko de Bretagne, en Trégunc, en Finistère, produktas Britt -
* La Bierfabriko la Côte de Jade en Pornic, en Loire-Atlantique.
* La Bierfabriko Dremmwel, brasserie artisanale du Trégor, en Tréguier, en Côtes-d'Armor.
* La Bierfabriko de la Brière, en Saint-Lyphard, en Loire-Atlantique
* La Bierfabriko Coreff. Post longtempe sidis en Morlaix ĝi sidis en Carhaix.
* La Bierfabriko Lancelot produktas, plu la Breizh Cola,
** Blanche Hermine, Bonnets Rouges, Cervoise lancelot, Duchesse Anne, Morgane, Pays De Cocagne, Telenn Du, XI.I

## Vidu plu 
* :Kategorio:bretona Biero
* Biero
* Listo des types de bières
* Eta bierfabriko

Kategorio:Bretonio
Kategorio:Biero
Tempservilo

**Tempservilo** estas komputa servilo kaj speciala komuta maŝino, kiu ebligas agordi tempon laŭ komparilo UTC. Komunikado kun ĝi estas eblata per speciala protkokoloj NTP aŭ SNTP.

## Listo de Tempserviloj
Kategorio:Serviloj
Konkombaoj

La **konkombaoj** estas etno en Ganao kaj Togolando. Ili mem nomas sin *Bikpakpaln* kaj sian lingvon *Likpakapaln*.

En Ganao vivas inter 500.000 kaj 535.000 konkombaoj je la nordorienta limo en la regiono ĉirkaŭ Guerin en la Distrikto Jendio (Yendi District). Diversaj grupoj de tiu etno dise vivas en la tuta centra nordo de Ganao.

En Togolando vivas inter 50.100 kaj 78.000 konkombaoj. Ili vivas en Togolando en la Regiono Kara norde de la loko Kabou je la limo al Ganao. Loĝadogravito troviĝas en la lokoj Guérin-Kouka, Nawaré kaj Kidjaloum.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

Kategorio:Etnoj
konkomboj
konkomboj
konkomboj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Togolando
Karnavalo de Dunkirko

eta|dekstra|200px|Karnavalo antaŭ la urbodomo en 2004
**La karnavalo de Dunkirko** ("Grasa mardo" antaŭ komenco de Karesmo) okazante antaŭ la momento kiam la fiŝistoj de Dunkirko estis ekirontaj al fora fiŝado moruon sur la fiŝterenoj de Novlando, ili tiam ricevis de la ŝipmastroj antaŭpagon je siaj salajroj, kaj uzis ĝin por festi antaŭ la rigora kaj danĝera vojaĝo venonta.

Nun fora fiŝado malaperis en Dunkirko, sed la vervo festi restis. Tio klarigas, ke la ĉefaj trajtoj de la karnavalo estas la "bando de la fiŝistoj", kie homoj de, nun, ĉiuj sociaj tavoloj burleske maskitaj aŭ vestitaj, kaj tenante pluvombrelojn kun longegega stango, kunmarŝas, brak-en-brake, en freneze verva etoso, kantante karnavalajn refrenojn, ofte malprudaj.

Tiel tuta propra kulturo da karnavalaj arioj kaj kantoj aperadis.

Ĉar Dunkirko estas nun kunurbaĵo konsistanta el deko da urboj, ĉiu komunumo de Dunkirko (Dunkirko centro, Malo-les-Bains, Coudekerque, Grande-Synthe, Petite-Synthe, Rosendaël, Loon-Plage, Saint-Pol-sur-Mer, ktp) havas sian propran "bando"-n (irantaro), tiel multobligante la karnavalon. Pluraj grandaj maskitaj Baloj ankaŭ estas.

Tiel la karnavalo daŭras longe. Ĉar ĉiu aparta "bando" de ĉiu aparta kvartalo aŭ urbo, okazas malsaman tagon, tiel la okazaĵoj sternigas dum du semajnojn.
La lasta tago de la Karnavalo, sur la centra placo de Dunkirko, la urbestro el la balkono de la urbodomo ĵetas haringojn al la amaso. Tiun tagon prezentas la apuda bildo en ĉi artikolo.

## La komikvesto "beste'kletche" 
250px|eta|Partoprenantoj de la karnavalo vestintaj sin kiel virinoj
La Karnavalo estas la momento por doni liberecon al persona imago. Estas pro tio ke la karnavaluloj kompetas en la faro de siaj "clet’che" *Kletĉe*, alivorte siaj komikvestoj. Multaj homoj vestas kiel virino. Kelkaj metas virinajn subvestojn super siaj vestoj.

La "figueman" *Figulo* estas ege uzita en la karnavalo. Li antaŭ estas, armita de sia bastono kiu portas malbone odorantan ŝtrumpeton, araneon aŭ fiŝon anstataŭ figon, tiuj kiuj anstataŭigis la nomon je la komenco de la jarcento. Nun, la figueman surprizas la spektantojn per sia araneo.

La maskovestoj kuniĝas ofte kun malnovaj vestoj trovitaj aŭ donitaj de onklinoj aŭ avinoj. Ekzistas propra "karnavala vendejo", nomita "Cafougnette" kie oni aĉetas malnovajn vestojn por la karnavalo.

Kategorio:Dunkirko
Dunkirko
Identa matrico

En lineara algebro **identa matrico** aŭ **unuobla matrico** de amplekso *n* estas *n*-per-*n* kvadrata matrico kun eroj 1 sur la ĉefdiagonalo kaj nuloj aliloke. Ĝi estas skribata kiel *In*, aŭ simple per *I* se la amplekso estas negrava aŭ povas esti bagatele difinita per la ĉirkaŭteksto.

En iuj kampoj, ekzemple en kvantuma mekaniko, la identa matrico estas skribata per cifero 1 en grasa tiparfasono, **1**. Oni uzas ankaŭ skribojn *U* kaj *E* al prezenti la identan matricon (de *Unua Matrico* aŭ de la germana *Einheitsmatrix* respektive), kvankam skribo *I* estas konsiderata kiel pli universala.

:
I_1 = \begin{bmatrix}
1 \end{bmatrix}
,\  
I_2 = \begin{bmatrix}
1 & 0 \\
0 & 1 \end{bmatrix}
,\ 
I_3 = \begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1 \end{bmatrix}
,\ \cdots ,\ 
I_n = \begin{bmatrix}
1 & 0 & \cdots & 0 \\
0 & 1 & \cdots & 0 \\
\vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\
0 & 0 & \cdots & 1 \end{bmatrix}

La grava propraĵo de *In* estas ke por ĉiu *n*-per-*n* matrico *A*,

: *InA = AIn = A* .

Ankaŭ por ne kvadrata *A* la propraĵo veras se la matrica multipliko estas difinita, por ĉiu *m*-per-*n* matrico *A*,

: *ImA = AIn = A* .

La identa matrico estas inversigebla:

: *In−1 = In* .

Identa matrico servas kiel la unuo de la ringo de ĉiuj *n*-per-*n* matricoj, kaj kiel la neŭtra elemento de la ĝenerala lineara grupo Gl(*n*) konsistanta el ĉiuj inversigeblaj *n*-per-*n* matricoj.

Se *n*-per-*n* matricoj estas uzataj por prezenti linearajn transformojn de *n*-dimensia vektora spaco al si, *In* prezentas la identan funkcion, sendepende de la uzata bazo.

La *i*-a kolumno de identa matrico estas la unuobla vektoro *ei*. La unuoblaj vektoroj estas bazo de ejgenspaco de la identa matrico, respektiva al ejgeno 1, kiu estas pro tio la sola ejgeno kaj havas oblecon *n*. Do, ĉiu *n*-dimensia ne nula vektoro estas ejgenvektoro de la identa matrico.

Determinanto de identa matrico estas 1 kaj ĝia spuro estas *n*.

Identa matrico estas diagonala matrico:

:*In = diag(1,1,...,1)* .

Se produto de du kvadrataj matricoj *A* kaj *B* estas identa matrico,

:*AB = In*

do la matricoj estas inversoj unu de la alia:

: *A = B−1* ,
: *B = A−1* .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Identa matrico je MathWorld

Kategorio:Lineara algebro
Kategorio:Matricoj
Akvapimoj

La **akvapimoj** estas etno en Ganao. La akvapimoj apartenas al la etnogrupo akanoj, same kiel la parencaj etnoj aŝantioj, tvioj, fanteoj, ahafoj, akvamuoj, asenoj, dankjiraoj, akimoj kaj kvahuoj.

La akanoj estas entute la plej granda etnogrupo en Ganao. 

## Eksteraj ligiloj 
* projekto *Joshua*

Akvapimoj
Akvapimoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Paserstrigo

La **Paserstrigo**, *Glaucidium passerinum,* estas la plej eta el la strigoj en Eŭropo (pli malgranda ol sturno); temas pri birdo de la familio de Strigedoj. Tiu strigo estas malhelruĝecaj al grizbrunaj, kun punktecaj flankoj kaj duonringo ĉirkaŭ la malantaŭa kolo.

## Taksonomio
La Paserstrigo estis formale priskribita de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1758 en la deka eldono de lia verko *Systema Naturae* laŭ la duvorta nomo *Strix passerina*. La tipa loko estas Svedio. 

La specia epiteto devenas el la Latina *passerinus* kun la signifo "pasereca" implice al "pasergranda". 

Tiu strigeto estas nun metita en la genron *Glaucidium*, kiun enkondukis en 1826 la germana zoologo Friedrich Boie.

Oni agnoskis du subspeciojn nome la jenaj: Ĉar ili ne havas kapablon flugi silente, ili estas parte tagemaj. Tio signifas, ke ili estas plej aktivaj dumtage, unika trajto, ĉar oni supozas, ke strigoj estas noktemaj animaloj. Tio estas avantaĝa por ili, ĉar ankaŭ plej parto de ĝiaj predoj estas tagemaj. Tiuj strigetoj estas plej aktivaj antaŭ sunleviĝo kaj iomete post sunsubiro.

## Lokigo 
Tiu ĉi estas loĝanta specio, en la senco, ke plenkreskuloj estas loĝantaj la tutan jaron en sia teritorio. Escepto povas okazi dum malvarmegaj vintroj, kiam plenkreskuloj povas iomete moviĝi suden. La junuloj de tiu ĉi specio kutime translokiĝas aŭtune aŭ vintre. En naturo la Paserstrigo povas vivi ses aŭ sep jarojn kaj foje eĉ plie en kaptiteco.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* Lewis, Deane. "Eurasian Pygmy Owl-Glaucidium Passerinum." The Owl Pages. 04 Apr 2005. 30a de Okt 2007 http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Glaucidium&species=passerinum.
* Sparks, John, kaj Tony Soper. *Owls*. New York: Facts On File, 1989.
* Wardhaugh, A. A.. *Owls of Britain and Europe*. Dorset: Blandford Press, 1983.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de paserstrigo ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Theodul-Glaĉeroj

**Theodul-Glaĉeroj** (germane **Theodulgletscher**) estas du ligitaj glaĉeroj en la Valezaj Alpoj, Svislando, kiu apartenas al la sistemo de la Gorner-Glaĉero. La pli granda estas valglaĉero, kiu nomiĝas **Suba Theodul-Glaĉero** (germane **Unterer Theodulgletscher**), dum la malpli granda estas deklivglaĉero nomita **Supra Theodul-Glaĉero** (germane **Oberer Theodulgletscher**).

## Priskribo 
La du Theodul-Glaĉero havas sian originon ĉe la okcidenta kaj sudokcidenta flanko de Breithorn kaj sur la glaĉerigita Gobba di Rollin (3899 m s.m.) je la landlimo de Svislando kaj Italio. La vasta firnkamp je lateco de 3800 m s.m. nomiĝas ankaŭ Breithorn-Plataĵo. Ĝi estas ligita kun Valtournenche-Glaĉero, Aventine-Glaĉero kaj la Granda Verra-Glaĉero sur la itala flanko de la Monte-Rosa-Masivo. La glaĉero fluas nun norden laŭ la okcidenta flanko de la rokpinto de la Eta Materhorno kaj disiĝas oriente de Theodulhorn (3469 m s. m.) en du glaĉeroj.

### Suba Theodul-Glaĉero 
La ĉefa glacireivero moviĝas norden en valon kaj ek de ĉi tie nomiĝas Suba Theodul-Glaĉero. Ĝi havas longecon de 7 km kaj averaĝan larĝecon de 1 km kaj kovras areon de proksimume 10 km². De dekstre alfluas al ĝi *Et-Materhorn-Glaĉero* el la kruta valo inter Eta Materhorno kaj Breithorn kaj iomete pli malsupre al la Suba Theodul-Glaĉero ankaŭ alfluas de la nordflanko de Breithorn *Triftji-Glaĉero* (kiu havas longecon de 2 km kaj areon de 1.5 km² kaj kiun oni ne miksu kun la similnoma Trift-Glaĉero (Zermatt) apud Zermatt aŭ la aliaj du Trift-Glaĉeroj apud Saas Grund kaj Gadmen. La glaĉerlango finiĝas nuntempe sur alteco de proksimume 2400 m s.m. iomete supre de Gorner-Glaĉero. Ankoraŭ antaŭ malmultaj jaroj Suba Theodul-Glaĉero estis tributglaĉero de Gorner-Glaĉero, sed la ligo intertempe fordegelis.

### Supra Theodul-Glaĉero 
La dua brako fluas rekte norden sur altebenaĵon kaj formas kun la glacio, kiu alfluas de Theodulhorn kaj Furgghorn (3453 m s. m.) la *Supran Theodul-Glaĉeron*, kiu je granda parto de sia areo havas deklivon de ĉirkaŭ 15 %. Okcidente la Supra Theodul-Glaĉero estas ligita kun Furg-Glaĉero, kiu situas ĉe la orienta piedo de Materhorno.

## Somerskiado 
Je la supra parto de la Theodul-Glaĉeroj kaj la Rosa-Altebenaĵo inter 2900 kaj 3900 m s. m. troviĝas granda somerskiregiono kun neĝareo de 36 km², 21 km da sekurigitaj skivojoj, 6 skiliftoj kaj aerotelfero. La neĝkvalito estas mirinda kaj la belvido ne komparebla. Oni povas ekvidi de tie preskaŭ ĉiujn 4000-metrajn montojn de Svislando. Paradizo por la neĝtabulistoj estas la tiel nomita *Gravity Park* sur Supra Theodul-Glaĉero: 200-metra supertubo, duontubo kaj aliaj instalaĵoj plenigas la plej grandajn dezirojn de la neĝtabulistaro. La skiregiono alireblas per trajno ĝis Zermatt kaj de tie per la aerotelfero al Eta Materhorno.

## Eksteraj ligiloj 
* Satelita bildo sur Google-Mapo

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Esperantisto de la Jaro/kandidatoj

Jen tabeloj kiuj montras kiuj estis kandidatoj, elektitoj, proponantoj kaj elektantoj por la Esperantisto de la Jaro. Ke iu elektita en iu jaro fariĝas elektanto estas memkomprenebla. Pli surpriziga estas ke iuj personoj estis foje samjare kaj kandidatoj kaj proponantoj aŭ elektantoj.

__TOC__

## Kandidatoj 
|-
| x = nombro da ricevitaj voĉoj
|  EdlJ = **Esperantisto de la Jaro** **JJJJ**=jaro
|  Esperantisto de la Jardeko (neoficiala)
|  proponanto
|  elektanto
|}

## Proponantoj / Elektantoj 
*vidu klarigojn sube*  

|-
! Proponantoj / Elektantoj !! lando !! titolo !! 1998 !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006 !! 2007 !! 2008 !! 2009 !! 2010

 

|}

### Statistikoj 
|-
! Jaro !! 1998 !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006 !! 2007 !! 2008 !! 2009 !! 2010
|-
| Nombro da kandidatoj || 17 || 13 || 20 || 15 || 18 || 19 || 25 || 18 || 21 || 20 || 20 || 12 || 10
|-
| Voĉoj || 14 || 19 || 22 || 20 || 20 || 20 || 26 || 35 || 35 || 25 || 30 || 25 || 24
|-
| Voĉoj/kandidatoj || 0,82 || 1,46 || 1,1 || 1,33 || 1,11 || 1,05 || 1,04 || 1,94 || 1,67 || 1,25 || 1,5 || 2,05 || 2,4
|- 
| Nombro da Proponantoj ||  || 9 || 7 || 10 || 11 || 11 || 13 || 15 || 16 || 16 || 18 || 18 || 18
|- 
| Nombro da Elektantoj ||  || 11 || 9 || 10 || 10 || 12 || 13 || 14 || 15 || 15 || 16 || 16 || 15 
|-
| Voĉoj/Elektantoj 
(ĉiu elektanto rajtas pri tri voĉoj) 
|  || 1,73 || 2,44 || 2 || 2 || 1,67 || 2 || 2,5 || 2,33 || 1,67 || 1,87 || 1,87 || 1,6
|}

## Klarigoj 
|-
! kodo !! signifo
|-
|  EdlJ || Esperantisto de la Jaro
|- 
| x || nombro da ricevitaj voĉoj
|-
|  p || proponanto
|-
|  e ||  elektanto
|-
| / || en titoloj de elektantoj disigas sinsekvajn funkciojn laŭlonge de la jaroj
|}

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperantisto de la Jaro
* Laŭreatoj

Kandidatoj
Kvahuoj

La **kvahuoj** estas etno en Ganao. La kvahuoj apartenas al la etnogrupo akanoj, same kiel la parencaj etnoj aŝantioj, tvioj, fanteoj, ahafoj, akvamuoj, akvapimoj, asenoj, akimoj kaj dankjiraoj.

La akanoj estas entute la plej granda etnogrupo en Ganao. 

La kvahuoj ankaŭ estas nomataj *kvavuoj* (*Kwawu*). 

## Vidu ankaŭ 
* akanaj lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
* Joshua Projekt

Kategorio:Etnoj
Kvahuoj
Kvahuoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Opozicio (politiko)

**Opozicio** rilate al politiko laŭ PIV estas "politika aŭ partia oponado al registaro aŭ estraro. En pli malvasta senco en parlamenta demokratio temas pri la grupo de parlamentanoj, kiu ne apartenas al la regaj partioj kaj do kritike observas, komentas kaj limigas la agon de la "regaj" parlamentano, do tiuj kiuj konsistigas kaj politike subtenas la registaron.
Opozicio

**Opozicio** povas esti
*Opozicio (politiko) : Politikaj organizoj aŭ partioj, kiuj oponiĝas al la registaro.
*Opozicio (astronomio): Situacio de du astroj, kiuj aperas en diametraj kontraŭaj punktoj de la ĉielo.

## Vidu ankaŭ 
* Gvidanto de opozicio
Esperantisto de la Jaro/Laŭreatoj

Jen la meritoj por kiuj iuj homoj estis elektitaj "Esperantisto de la Jaro".
## William Auld 1998 
## Kep Enderby 1999 
## 2000 
### Hans Bakker 
Hans Bakker (Nederlando) meritis la rekonon pro la sukcesoj en la agado por Esperanto en Afriko.

### Mauro La Torre 
### Jouko Lindstedt 
Jouko Lindstedt (Finnlando) estas distingita pro la prizorgo de BJA-listo, okazigo de seminario dediĉita al la 20-jariĝo de la Manifesto de Rauma kaj pro la Hejma vortaro, redaktita de li, kiu estis disvendita naŭ monatojn post la eldono kaj represita post la Tel-Aviva UK. 

## Osmo Buller 2001 
## Michel Duc Goninaz 2002
## Dafydd ap Fergus 2003
Dafydd ap Fergus, kimra ĵurnalisto laboranta en Bruselo, estas proklamita kiel la Esperantisto de la Jaro 2003. La internacia ĵurio elektis lin pro lia tre aktiva informa laboro en la Brusela Komunikad-Centro.

## Helmar Gunter Frank 2004
## Povilas Jegorovas 2005 
Kaŭna advokato Povilas Jegorovas, prezidanto de la Litova Esperanto-Asocio, estas proklamita la Esperantisto de la Jaro 2005.

La internacia komisiono elektis s-ron Povilas Jegorovas la Esperantisto de la Jaro 2005
* pro la bonega preparado kaj sukcesa realigo de la 90a Universala Kongreso de Esperanto kaj de la 4a Nitobe-Simpozio en Vilno;
* pro la ekzemplodonaj rilatoj kun litoviaj aŭtoritatoj, intelektuloj kaj amaskomunikiloj, danke al kiuj Esperanto progresas en Litovio;
* pro la kunordigo de eldonado de gravaj libroj pri Esperanto en la litova lingvo. 

## Bertilo Wennergren 2006 
## Peter Zilvar 2007 
Germana esperantisto Peter Zilvar, prezidanto de Esperanto-Societo Sudharz, gvidanto de la Germana Esperanto-Centro en Herzberg estas proklamita la Esperantisto de la Jaro 2007 pro diversflanka agado por kaj per Esperanto en Herzberg — la Esperanto-urbo. Lia agado estis intensa ankaŭ en 2007: serio de altnivelaj seminarioj kaj ekzamen-sesioj, starigo de novaj ZEOj, imitinda loka informado pri Esperanto, evoluigo de kunlaboro inter Herzberg kaj Góra (Pollando) k.a.

## Ilona Koutny 2008 
## Aleksander Korĵenkov 2009 
[eta|150px|S-ro Korĵenkov dum prelego en la [Baltiaj Esperanto-Tagoj en julio 2007]]
Aleksander Korĵenkov, Ruslanda ĵurnalisto kaj verkisto, estas proklamita la Esperantisto de la Jaro 2009 pro la ampleksa kaj zorga esplorado de la vivo, verkoj kaj ideoj de Zamenhof kaj pro tiutemaj verkoj kaj prelegoj, speciale pro la libro Homarano, aperinta en 2009 okaze de la 94-a Universala Kongreso de Esperanto en Bjalistoko. 

## Katalin Kováts 2010
## Dennis Keefe 2011 
Dennis Keefe, usona instruisto, nun en la universitato en Nankino (Ĉinio), internacie konata iniciatinto de Lingvaj Festivaloj, estas proklamita la Esperantisto de la Jaro 2011 pro la universitat-nivela disvastigo de Esperanto en Ĉinio kaj pro la evoluigo de la projekto “Esperanto-Insulo” en Hajnano.

## Peter Baláž 2012 
## Mark Fettes 2013 
Laŭreatoj
Mambéré-Kadéï

**Mambéré-Kadéï** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Kameruno. La ĉefurbo de Mambéré-Kadéï estas Berbérati.

Ĝi havas popolnombron de 289.688 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 30.203 km² -- kio estas loĝantara denseco po malpli ol 10 homoj/km².

Ĝis 1992 tiun prefektujon oni nomis Haute-Sangha.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Flavgorĝa petronio

**Flavgorĝa petronio** (*Petronia superciliaris*) estas paseroforma birdo de genro *Petronio*.

Ĝi loĝas en Suda Afriko kaj parte en Centra Afriko en jenaj landoj:
Angolo, Bocvano, Burundio, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Gabono, Malavio, Mozambiko, Namibio, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo.

Natura loĝejo de birdo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, sekaj savanoj kaj subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbedarejoj.

Tiu specio estas grizbruna pli malhela supre, kiel la aliaj samgenranoj, kaj same kun flava makulo en gorĝo, kio nomigas la specion kaj malfaciligas sian distingon respektive el la Flavgorĝa pasero. La latina scienca nomo *P. superciliaris* aludas al la hela markata **superokula strio** kiu komencas super okulo sed etendas al la nukoflankoj.

## Referencoj (angle)
*  

 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nagylak (Csongrád)

**Nagylak** (nadjlak), rumane **Nadlac**, estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó.

* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 6933
* Telefonprefikso: 62

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Mureş (rivero), kiu estas samtempe la rumana landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Nagylak. La limotrapasejo al Rumanio havas grandan trafikon, precipe rumanaj kaj bulgaraj kamionoj uzas ĝin.

## Historio 
La unua mencio aperis en formo *Noglokk*. La tataroj en 1241 post semajna sieĝo okupis la fortikaĵon kaj faris ĝin senhoma. En 1334 la komunumo havis preĝejon kaj estis tie ankaŭ bienocentro. Serboj venis antaŭ la turkojn en 1464. En la 15-a jarcento familio Jaksics (jakŝiĉ) konstruis kastelon, poste trakonstruis burgo. La ribelintaj kamparanoj tie venkis la nobelojn en 1514 kaj la burgon detruis. Post 4 jaroj Jaksics konstruis fortikaĵon el briko, kiun la turkoj okupis en 1550. Poste la fortikaĵo apartenis foje al turkoj, foje al Transilvanio. Fine en 1616 la turkoj tute detruis la fortikaĵon. Ekde 1903 uzino pri kanabo ekfunkciis. La rumanoj okupis la urbeton en 1919. Post unu jaro laŭ la novaj landolimoj la urbeto iĝis rumana, la uzino hungara. Apud la uzino komunumo naskiĝis havanta la nomon Nagylak.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
István Para

**PARA István** estas rumanuja hungara karikaturisto, amatora skulptisto. Li naskiĝis en Gheorgheni 26-an de septembro 1962.

## Biografio 
La mezlernejon István Para finis en sia naskiĝurbo en 1981 kaj de tiam li laboris en Miercurea Ciuc kiel komputeristo, grafikisto.

## Etplastikaj ekspozicioj 
* 1990, 1992, 1995 - Miecurea Ciuc,
* 1992, 1995 - Gheorgheni,
* 1993 - Würzburg.

## Karikaturekspozicioj 
* 1990, 1995, 1996 - Miercurea Ciuc,
* 1995 - Gheorgheni.

## Karikaturaj libroj 
* *A kerti törpe dala*, 1996,
* *Vicces évszázad*, 1998,
* *Stop*, 2001.

## Fontoj 
* Retpaĝo de la grafikisto
* Intervjuo kun artisto 

Para I
Lobaye

**Lobaye** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi situas sude en CAR kaj havas limojn kun Demokratia Respubliko Kongo kaj Respubliko Kongo, kiuj nacioj ne samas (malgraŭ similaj nomoj). La ĉefurbo de Lobaye estas Mbaïki. Krom Mbaïki, aliaj gravaj urboj de la prefektujo estas Boda en la norda, kaj Mongoumba ĉe la rivero Ubangi.

Lobaye havas popolnombron de 214.137 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 19.235 km². David Dako, prezidento de CAR inter 1960 kaj 1965, kaj ree inter 1979 kaj 1981, estas el Lobaye.

La plimulto de la loĝantoj estas kafarbaj bienlaboristoj. La bienlaboristoj plejparte tre malriĉas; plej multaj infanoj ne atingas universitaton, kaj multaj mortas pro manko de kuracado.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Akpafuoj

La **akpafuoj** (aliaj nomoj: *Lolobi, Mawu*) estas etno en Ganao. La akpafuoj vivas en la nordoriento de la lando en la proksimejo de Hohoe. La etno mem nomas sin *Mawu*, la nomoj *Lolobi* kaj *Akpafu* originas en loknomoj.

## Vidu ankaŭ 
* akanaj lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
* Joshua Projekt

Akpafuoj
Akpafuoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Trikalo

eta|250ra|parko, en la fono turo el la bizanca epoko.
**Trikalo** (novgreke Τρίκαλα, *Trikala*) estas mezgranda urbo kun 51.862 loĝantoj (2001) en la administra regiono Tesalio kaj la samnoma provinco Trikalo, kies centro ĝi estas. La urbo situas sur la produktema tesalia ebenaĵo. La rivero Pinios apudfluas la urbon de nordnordokcidento al sud-sud-oriento kaj tiam ŝanĝas sian fludirekton al oriento. La urbon Trikalo trafluas rivero Liteos, kiu dividas la urbon. 30 km nordokcidente de Trikalo ĉe Kalambaka situas Meteora-monaĥejo.

Ankaŭ Homero menciis la urbon kiel devenan lokon de la Asklepio-kulto.

Trikalo situas ĉe la fervoja linio Paleofarsalos - Kalambaka.

Kategorio:Urboj de Grekio
Kategorio:Tesalio
Jumanoj

La **Jumanoj** kaj **Sumaoj** estis indianaj triboj el la hodiaŭa provinco Sonora, en Meksiko. La Sumaoj loĝis plej okcidente, dum la Jumanoj okupis la orientan parton de tiu regiono. Ili laŭ variaj raportoj manĝadis fiŝon kaj porkon, sed cetere ĉasadis bizonojn kaj estis elstaraj komercistoj.

La estro de la Jumanoj ekde 1683 ĝis 1692 estis Juan Sabeata. Oni kredas, ke la Sumaoj kaj Jumanoj paroladis lingvon el la uto-azteka lingvofamilio, sed tiu hipotezo baziĝas nur sur kvar identigitaj vortoj kaj kelkaj personaj nomoj : la lingva parencaro estas do malfacile studebla.

Kategorio:Indianaj etnoj en Meksiko
Kadooj

[eta|200px|Kadoa [sunkruco, kiu simbolas fajron kaj sunon.]]
La **Kadooj** estas tribaro da Indianoj el sudorienta Nord-Ameriko. En la 16-a jarcento, ili kovris la plej grandan parton de orienta Teksaso, okcidenta Luiziano, suda Arkansaso kaj Oklahomo.

Kadooj hodiaŭ restas kohera grupo, kaj ilia ĉefurbo estas Binger en Oklahomo. La multaj kadoaj dialektoj kuniĝis en unu solan lingvon. La nuna estro de la Kadooj estas LaRue Parker.

## Bibliografio 
* Bolton, Herbert Eugene, *The Hasinais: Southern Caddoans as seen by the Earliest Europeans*. Norman: The University of Oklahoma Press, 2002. 194 p. ISBN 0-585-17038-X

Kategorio:Indianaj etnoj en Nordameriko
Akposoj

La **akposoj** estas etno en Togolando kaj Ganao. En Ganao vivas 7.500 ĝis 8.000 akposoj. La plej granda parto de la etno vivas nuntempe en Togolando, proksimume 155.000 ĝis 172.000 homoj. Ili nomas sian lingvon *Ikposo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Projekto Joshua
* Ethnologue.com Vidu Ghana

Kategorio:Etnoj en Afriko
Akposoj
Akposoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Koaŭiltekoj

**Koaŭiltekoj** estas ĝenerala nomo por difini indianan tribaron, kiu malnovtempe vivis en la suda parto de Teksaso, proksime al Rio Grande del Norte. La plej fruaj hispanaj esploristoj priskribis ĝin kiel prosperan kaj amikeman popolon. Oni tamen plejofte priskribis ilian kondiĉon post la unua kontakto kun eŭropanoj, kiu similis por ili al katastrofo: postaj raportoj asertis, ke koaŭiltekoj vivis en malpuregaj kaj malbonodoraj domaĉoj, manĝadis putran viandon, polvon kaj insektojn.

Multaj historiistoj nun opinias, ke eble 90 procentoj de la koaŭilteka loĝantaro mortis pro eŭropaj malsanoj. La koaŭiltekaj lingvo kaj kulturo malaperis, kaj iliaj idoj poste miksiĝis en la hispanan loĝantaron de suda Teksaso.

Kategorio:Indianaj etnoj en Meksiko
Kategorio:Indianaj etnoj en Usono
Kategorio:Teksaso
Njangboj

La **njangboj** (alia nomo: *Tutrugbu*) estas etno en Ganao. La njangboj vivas en la sudoriento de Ganao en la Regiono Voltao (Volta Region). Kun la avatimeoj kaj la tafioj ili apartenas al la avatime-njangba lingvogrupo.

## Eksteraj ligiloj 
* Projekto Joshua 
* Ethnologue.com

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Avatimeoj

La **avatimeoj** (aliaj nomoj: *Sideme, Sia*) estas etno en Ganao. En Ganao vivas proksimume 24.000 ĝis 26.000 avatimeoj. Multaj avatimeoj parolas lingvon de iu el la najbaraj etnoj kiel duan lingvon.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* projekto *Joshua*

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Óföldeák

**Óföldeák** [OfoldeAk] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó. Ó signifas malnova, tiu faras diferencon de Földeák.
300ra|eta|dekstra|Preĝejo de Óföldeák

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6923
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo.

## Historio 
La unua mencio aperis en 1332. Preĝejo konstruiĝis en la 14-a jarcento. Fine de la mezepoko la komunumo estis kampurbo. La turkoj faris senhoma la urbeton, kiu refondiĝis en 1723. Okazis granda inundo en 1845, la vilaĝo detruiĝis, preskaŭ ĉiuj translokiĝis al pli konvena loko, ili fondis vilaĝon Földeák. La restintoj uzis la malplenan preĝejon grenejo. En 1924 la grenejo rekonstruiĝis preĝejo: Fortresopreĝejo de Óföldeák. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. En 1950 la komunumo reakiris la memstarecon kaj iĝis vilaĝo.

En Óföldeák migra poŝto servas. Ne menciita vidindaĵo estas nobeldomo de Náray.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Gáspár Tamás

**TAMÁS Gáspár** (tamaŝ) estis rumanuja hungara poeto, verkisto naskita en Székelyudvarhely la 10-an de novembro 1914 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de decembro 1978. Li estis la patro de Gáspár Miklós Tamás.

## Biografio 
 Gáspár Tamás akiris abiturientan diplomon en sia naskiĝurbo en 1929 kaj unu jaron studis en Universitato de Kluĵo. Ekde 1935 li iĝis kunlaboranto de Brassói Lapok. En 1938 pro sia politika agado oni malliberigis lin. En 1941-42 li estis oficisto en Budapeŝto, en 1942 oni denove arestis lin. Ekde 1945 li estis ĵurnalisto en Kluĵo. Inter 1956 kaj 1962 li estis ano de redakcikomisio de Utunk, kaj ĝis 1959 direktoro de Kolozsvári Állami Magyar Színház. En 1965 li iĝis kunlaboranto de Igazság de Kluĵo.

## Verkoj 
* *Sáros földeken*, poemoj, Szatmárnémeti, 1940;
* *Szőcs János beleegyezik*, rakontoj, Bk., 1950;
* *Új csapáson*, rakontoj, Bk., 1954;
* *Barátságos mérkőzés*, skizoj, Bk., 1955 ;
* *Otthoni földön*, rakontoj, Bk., 1956;
* *Hajnaltól alkonyig*, rakontoj, Bk., 1960;
* *Kaland a tavon*, rakontoj, Bk., 1965;
* *Bonyodalom a földszinten*, aventurromano, Bk., 1969;
* *Elkésett bölcsődal*, elektitaj rakontoj, Bk., 1986.

## Tradukaĵoj 
* J. Lafitte: Életre-halálra (kun Ferenc Szemlér, Bk., 1949.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Földeák

**Földeák** [foldeAk] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.
eta|Kirko de Földeák

## Bazaj informoj 
* Areo: 37 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3300
* Poŝtkodo: 6922
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
Földeák situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Makó-Hódmezővásárhely. La lasta troviĝas 18 km-ojn, Makó 12 km-ojn for.

## Historio 
Tabakokulturistoj fondis tie malgrandan setlejon nomata Karabuka en 1809. Bienestro Karlo Návay formis bienocentron. Okazis granda inundo en 1845 en la proksimeco, la nuna vilaĝo Óföldeák detruiĝis, preskaŭ ĉiuj translokiĝis al Karabuka. Ili fondis vilaĝon Földeák. La origina vilaĝo nomiĝas Óföldeák. Ó signifas malnova, tiu faras diferencon inter ambaŭ vilaĝoj. En 1850 Földeák ricevis rajton por foiro, krome funkciis kuracejo kaj apoteko. La fervojo atingis la vilaĝon en 1903. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Attila József vizitis la vilaĝon en 1929.

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika preĝejo de 1857
* golgoto en la tombejo
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* en Földeák naskiĝis kaj mortis:
** politikisto Tamás Návay
* en Földeák naskiĝis:
** Lajos Abonyi (bestokuracisto)
** politikisto Lajos Návay
** István Ferenczi (citrokonstruisto)
** zoologo Sándor Abonyi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Hernando de Soto

**Hernando de Soto** estis la nomo de :

* **Hernando de Soto (esploristo)** (1496-1542), hispana esploristo kaj konkistadoro.
***Hernando de Soto (ekonomikisto)** (n. en 1941), perua ekonomikisto.
Korsaro

eta|200px|dekstra|18-a-jarcenta pirata flago.
[eta|200px|[Amaro Pargo.]]
**Korsarŝipo** estis privata militŝipo, kiun la registaro de iu lando rajtigis per oficiala letero ataki fremdajn ŝipojn. Ano de korsarŝipo nomiĝas **korsaro**.

Korsareco estas ofte priskribita kiel formo de laŭleĝa, aŭ eĉ bona pirateco. Laŭ strikta leĝa vidpunkto, korsaro rajtis ataki alilandajn ŝipojn nur okaze de milito. Diversaj ŝtatoj tamen kuraĝigis atakojn kontraŭ aliaj ŝiparoj eĉ en paca periodo, aŭ kontraŭ neŭtralaj ŝipoj dum milito, tiel malprecizigante la limon inter korsareco kaj pirateco.

Korsaroj estis akceptitaj partoprenantoj al surmaraj militoj ekde la 16-a ĝis la 19-a jarcento, kaj estis aprobitaj de ĉiuj plej gravaj ŝiparoj. Per la kosto de la korsaraj ŝipoj ŝarĝis sin privataj investistoj, kiuj kompense esperis profiti el la predoj de la korsaro.

La Pariza Deklaracio pri Mara Juro en 1856 egaligis korsarecon al pirateco kaj tiel proskribis ĝin.

## Konataj korsaroj 
* John Hawkins
* Yves Joseph Kerguelen
* Amaro Pargo

## En arto 
* *Il corsaro*

## Vidu ankaŭ 
* Kaperado
* Piratado
Tonya Harding

**Tonya Maxine HARDING** (12-an de novembro 1970 en Portland, Oregono, Usono) estas iama usona art-sketistino. Ŝi dismonde fifamiĝis pro afero de 1994, kiam ŝi vundigis kruron de konkurantino Nancy Kerrigan.

Harding estas - post Midori Ito - la dua art-sketistino de la mondo (kaj unua usonano), kiu sukcesis fari triblan akson dum konkurado. Tiel ŝi akiris en 1991 grandan internacian sukceson.

## Atenco je Kerrigan 
Ŝia edzo komisiis, luis personon por rompi, vundigi kruron de Kerigan. Tiu atenco okazis la 6-an de januaro 1994, kiam la krimulo batiŝ ŝin kelkajn centimetrojn super la genuo, per fera stango, kio kaŭzis nur surfacajn vundojn. Kerrigen devis do rompi la trejnadon kaj Tonya Harding gajnis la usonan konkuron de 1994. Oni forprenis la titolon, post kiam senvualiĝis la atenco.

Ŝi estis jure punita nur pro malebligo de partopreno de la konkuro. Ŝi estis punita je trijara kondiĉa mallibereco, 500 horoj da komunutila laboro kaj monpuno de US$ 160.000. Tonya Harding estis malpermesita por ĉiu glaci-art-sketa sporto.

Poste ŝi divorcis, vivtenis sin kiel profesia boksistino (ŝi altas 1,55&nbsp;m). Li ludis en 2003 glacihokeon por mallonga tempo.

Kategorio:Krimuloj
Kategorio:Usonaj sportistoj
Nicholas Hilliard

**Nicholas HILLIARD** (naskiĝis ĉirkaŭ 1547 en Exeter, Britio; mortis la 7-an de januaro 1619 en Londono) estis brita pentristo. Li laboris ankaŭ kiel portretisto. Mendis portretojn de li Elizabeto la 1-a de Anglio kaj poste Jakobo la 1-a.

Ekde 1562 Hilliard lernis ankaŭ la metion de juvelisto, en 1569 li iĝis mastro. Hilliard estas la unua angla pentristo kies vivo kaj verko estas iom dokumentitaj. Multaj el liaj pentraĵoj troviĝas en la *National Portrait Gallery* en Londono.

## Fotogalerio 

Image:Elizabeth1 Phoenix.jpg|Elizabeto la 1-a (Anglio)
Image:Nicholas Hilliard 020.jpg|Jakobo la 1-a

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Britaj pentristoj
Tibor Kristó

**KRISTÓ Tibor** (kriŝto:) rumanuja hungara ĵurnalisto, poeto (Sântimbru (Sâncrăieni), *11-a de aprilo 1949).

## Biografio 
Post la fino de mezlernejo en Miercurea Ciuc li instruis en Lunca de Sus, Misentea, Plăieşii de Jos kaj poste li iĝis kunlaboranto de Csíki Székely Múzeum. Ekde 1980 li estis ĵurnalisto de ĵurnalo Hargita.

## Volumoj 
* *Felhagyott ösvények*, poemoj, Csíkszereda, 1993;
* *Csíki néprajzi gyűjtések*, Csíkszereda, 1995;
* *Muzsikus Manó*, porinfanaj poemoj, Csíkszereda, 1995;
* *Kései leltár*, poemoj, Székelyudvarhely, 1995;
* *Falufaggató*, raportaĵoj, notaĵoj, memoraĵoj, Csíkszereda, 1996,
* *Égő Éden*, poemoj, 1998.
* *Égő Éden*, 2003.
* *Griffek és varjak*, poemoj, 2003.
* *Kaugarit íjak poemoj, 2006.
* *A riporter megtér*, raportaĵoj, 2008.
* *Napnyugatra tartok'', poemoj, 2009. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* http://mek.oszk.hu/08500/08550/08550.htm

Kristo, T
Naciaj trezoroj de Japanio

La Ministerio pri Eduko, Kulturo, Sporto, Scienco kaj Teknologio de Japanio nomumas la plej famajn kulturajn posedaĵojn de la lando **Naciaj Trezoroj** (国宝, kokuhō).

Povas temi ekzemple pri
* konstruaĵoj, kiel kasteloj, temploj aŭ ŝintoaj sanktejoj
* pentraĵoj, rulitaj bildoj, sutroj kaj aliaj verkoj de kaligrafio
* statuoj el ŝtono, bronzo, ligno, lako aŭ aliaj materialoj
* metiaj kaj artaj objektoj, kiel ceramikaĵoj, pentraĵoj en la Uruŝi-tekniko, ĉizaĵoj, metalaĵoj, netsuke, glavoj kaj teksaĵoj
* arkeologiaj kaj historiaj monumentroj, inkluzive de valoraĵoj metitaj en tombojn, dokumentoj kaj leteroj.

Multaj el la Naciaj Trezoroj de Japanio videblas en muzeoj, ekzemple en la naciaj muzeoj de Tokio, Kioto kaj Nara. La prefektujoj kaj komunumoj same vivtenas poublikajn muzeojn, kaj krome ekzistas Naciaj Trezoroj en privataj muzeoj. Multaj budhismaj temploj kaj Ŝintoaj Sanktejoj, kasteloj kaj similaj lokoj estas publike viziteblaj kaj en iuj el ili ankaŭ troviĝas muzeoj. La Imperiestra Kortumo posedas multajn el la Naciaj Trezoroj, kaj la urbo Kioto varbas pri tio posedi kvinonon de ĉiuj Naciaj Trezoroj.

La nocio "Vivanta Nacia Trezoro" estas neoficiala nomo por persono, kiun la japana registaro rekonis modela en la daŭrigo de la japaniaj tradicioj. Teatraj aktoroj ekzemple en la genroj Noo, Kabuko kaj la figura teatro *Bunraku* kaj aparte elstaraj metiistoj de la tradiciaj japanaj metioj povas ricevi tiun honorigon.

[eta|280px|kastelo [Himeĵi-Kastelo|Himeji-jō (Himeĵi)]]

## Iuj ekzemploj de Naciaj Trezoroj de Japanio 
* kastelo Himeji-jō
* Ise-Sanktejo
* Itsukushima-Sanktejo
* Kamakura (aparte la templo *Kotokuin*)
* Kiyomizu-dera
* Nagoja Urbo, Aiĉi (aparte la *Atsuta-Sanktejo*)
* Sanktejo Isonokami
* Sanktejo Kamigamo
* Sanktejo Ŝimogamo
* Nikkō Tōshō-gū
* Osako (aparte la Sumijoŝi-Sanktejo kaj *Ŝitennoĵi*)
* Sendai (aparte la *Osaki-Haĉiman-Sanktejo*)

## Eksteraj ligiloj 
* reta informejo pri Naciaj Trezoroj, prizorgata de la nacia muzeo Tokio (paĝoj en la japana, korea, angla kaj franca) 

Kategorio:Kulturo de Japanio
Maarssen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Maarssen** ()
estas loĝloko kaj eksa municipo norde de la urbo Utrecht, en la nederlanda provinco Utrecht. La vilaĝo Maarssen konsistas el du partoj, dividitaj de la kanalo Amsterdam-Rijnkanaal. Oriente de tio situas la origina vilaĝo, ankaŭ nomata Maarssen-Vilaĝo; okcidente situas la kvartalo Maarssenbroek, kie ankaŭ troviĝas la stacidomo. Maarssen-Vilaĝo ne nur situas ĉe kanalo sed ankaŭ ĉe la rivero Utrechtse Vecht. 

Ekde la 1-a de januaro 2011 ĝi estas parto de nove kreita municipo Stichtse Vecht.

eta|260px|maldekstra|Schippersgracht, Maarssen-vilaĝo
eta|260px|maldekstra|Langegracht, Maarssen-vilaĝo
eta|260px|maldekstra|Stacidomo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Eksaj municipoj de Utreĥto
Kategorio:Stichtse Vecht
Csíki Természetjáró és Természetvédő Egyesület

dekstra|eta
**Csíki Természetjáró és Természetvédő Egyesület ** CSTTE (Asocio Turista kaj Naturprotekta de Csík). La celo de asocio estas la defendo de naturo, de ĉirkaŭaĵo, la konservado de kultura heredaĵo.

## Historio 
La asocio estis fondita en Miercurea Ciuc la 18-a de januaro 1990.

## Publikaĵoj de asocio 
* *Csíki Zöld Füzetek*,
* *Környezetkultúra* (I-XIX),
* *Droséra*.
* *Térségfejlesztés*,
* *Olt*,
* *A Hargita és környéke ásványvizes fürdői*,
* *Nádasfürdő*,
* *Borvízút-Kerékpárutak az Alcsíki és a Csomád-Bálványos kistérségben*,
* *Csíkszereda Művésztelep*,
* *Csomád-Bálványos régió*,
* *Nagyrét tájkert*.

Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Kategorio:Miercurea Ciuc