open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
György Kürthy

**György Kürthy** [djordj kurti], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Kürthy György József Kálmán Attila** estis hungara aktoro, teatrestro, verkisto, dekoraciisto, altlerneja instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *fajkürthi kaj kolthai*, lia avo estis Bertalan Szemere, lia patro estis Emil Kürthy, lia edzino estis Mariska Vízváry.
eta|György Kürthy kaj Mariska Vízváry
eta|György Kürthy (la pli aĝa) en 1919
György Kürthy http://www.imdb.com/name/nm0478221/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Kürthy abiturientis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1899, poste li estis ĵurnalisto. Ekde 1903 li studis arkitekton en Munkeno. Post 2 jaroj amatore li komencis sian aktoran karieron en sia naskiĝurbo. Inter 1906 kaj 1935 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), tamen interrompe li apaetenis al Nacia Teatro (Kolozsvár) (reĝisoro, 1908), Nacia Teatro (Pécs) (teatrestro, 1923), Nacia Teatro (Szeged) (teatrestro, 1930). Inter 1916–1923 li instruis en Reĝa Teatra Akademio, inter 1927–1930 li instruis en Industriarta Altlernejo. En 1935 li pensiuliĝis, tamen inter 1953–1955 li havis rolojn en Teatro Kisfaludy, en la teatra jaro 1955 en Teatro József Attila. Libertempe li kontribuis poemojn, romanojn ktp. Li dufoje edziĝis kaj li havis 2 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: La dresado de la megero - Vincentio
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Kalb
* Gogol: La revizoro - Hlestakov
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - Sarkadi
* Gyula Illyés: *Fáklyaláng* - Ihász
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* arkiduko Ferdinánd
* Gergely Csiky: *Nagymama* - barono

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A végzetes nyakék* (1913)
* *Mesék az írógépről* (1916) - ĉefdirektoro
* *Lady Violetta* (1922)
* Printempo de morto (filmo) (1939) - parlamentano
* *Isten rabjai* (1942) - Bajcsy
* *Vihar után* (1945) - polickaptitano
* *Rákóczi hadnagya* (1954) - generalo

## Elektitaj dekoraciaĵoj 
* Gvadányi-Gaál: *A peleskei nótárius* (1926)
* Puccini: La bohème (1954)
* Jenő Huszka: *Mária főhadnagy* (1955)

## Elektitaj scenografiaĵoj 
* *Tamás úrfi kalandjai* (1918, ankaŭ reĝisoro)
* *A titokzatos idegen* (1936)

## Elektitaj aliaj kontribuaĵoj 
* *Flamma vestalis* (poemaro, 1908)
* *Komédiások* (desegnaĵoj, 1911)
* *Az ős* (romano, 1924)
* *Visszhang* (dramo, 1925)
* *Mars* (sciencfikcio, 1925)
* *Derű a deszkán* (kolektitaj anekdotoj, 1969)

## Elektitaj aktoroj en trupo de Kürthy 
* László Kabos (1894-1937)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Louis Visconti

**Louis Tullius Joachim VISCONTI** (11an de Februaro, 1791, Romo - 29an de Decembro, 1853) estis ital-naskita franca arkitekto kaj desegnisto.

## Vivo 
maldekstra|eta|Tombo de Napoleono desegnita de Visconti.
Filo de la itala arkeologo kaj art-historiisto Ennio Quirino Visconti, Visconti desegnis multajn loĝejojn en Parizo, publikajn konstruaĵojn kaj placojn, kiaj la *Place Saint Sulpice* kaj la ĝenerala desegno de la *Fontaine Molière*, kaj estis dum mallonge la oficiala arkitekto de Luvro sub Napoleono la 3-a. Li estas probable plej fama pro la desegno en 1842 de la tombo de Napoleono Bonaparte ĉe *Les Invalides*.

## Fontoj 
* A Dictionary of Architecture and Building, Biographical, Historical, and Descriptive, Russell Sturgis eldonisto, 1901
* Françoise Hamon and Charles MacCallum, *Louis Visconti. 1791-1853*, Paris, Délégation à l'Action Artistique de la Ville de Paris, 1991 – .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Article on Visconti Retejo pri rue Visconti, Parizo

Kategorio:Francaj arkitektoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Italdevenaj francoj
Kategorio:Akademio de Belartoj (Francio)
Kategorio:Personoj de Romo
Kategorio:Napoleono Bonaparte
Makiso (rezistado)

**Makiso** (franca prononco: [maki]) estis kamparaj gerilaj grupoj de francaj rezistantaj batalantoj, nomitaj 'maquisards', dum la Okupado de Francio en la Dua Mondmilito. Komence, ĝi estis formita el homoj, kiuj eskapis en la montojn por eviti konskripcion en la Servo de Francio Viŝia Pri Deviga Laboro, kiu estis organizita por provizi devigan laboron al Germanio. Por eviti kaptadon kaj deportadon al Germanio, ili fariĝis des pli organizitaj en aktivajn rezistojn.

## Senco 
Origine la vorto 'maquis' signifis specon de tereno, en kiu la armitaj rezistantaj grupoj sin kaŝis, tio estas, la speco de alta tero en sudorienta Francio kovrita de arbustoj. Kvankam ĝi strikte signifas densaĵon, 'maquis' povus esti eble tradukita kiel "arbustaro". Historiistoj ankoraŭ ne establis kiel la korsika termino alvenis en la kontinenton de Francio; tamen, la itala-deriva vorto 'maquis', uzita kiel komuna priskribo de arbaroj kaj arbustaroj en la insulo, elvokis tutan ampleksan bildon de arbaroj kaj montoj, dum la pli limigita vorto 'garrigue' uzita en la sudo de Francio indikis neinviteman terenon, kaj la vortoj 'bois', 'forêt' kaj 'montagne' estis tro malklaraj. La termino *maquis* signifis kaj batalantaron kaj ilian kamparan lokon. La termino starigis la bildon de "makisano" kiel "alĵurinta kaj propra-vola batalanto", "batalulo", malsame al la antaŭa "réfractaire" (nedirektebla).

Membroj de tiuj bandoj estis nomataj "maquisards" - makisanoj. La termino fariĝis honorigilo, kiu signifis "armita rezista batalanto". La Makiso do, fariĝis simbolo de la Franca rezistado.

## Eksteraj ligiloj 
* Partizano, makisano. Pri Jean Lezal. Militrakonto, 18/04/2020

Kategorio:Franca rezistado
Viatiko

**Viatiko** estas, laŭ PIV, la eŭkaristio, ricevata kiel subteno por la vojo tra la morto. Ĝi estas termino uzata speciale en la Katolika Eklezio por la eŭkaristio (nomita ankaŭ komunio) havigita, kun aŭ sen sanktoleado (nomita ankaŭ lasta unkto), al mortanta persono, kaj tiele ĝi estas parto de la Lastaj Ritoj. Laŭ la kardinalo Javier Lozano Barragán, "La katolika tradicio havigi la eŭkaristion al la mortantoj asekuras ke anstataŭ mortiĝi sole ili mortiĝas kun Kristo kiu promesas al ili eternan vivon."

## Referencoj 
Kategorio:Katolikaj sakramentoj
Kategorio:Eŭkaristio
Listo de famuloj mortintaj en Békéscsaba

Jen listo de famuloj, kiuj mortis en Békéscsaba:

## A 
* András L. Áchim, politikisto kaj redaktisto 

## B 
* aktoro Antal Bokody
* instruisto János Breznyik

## D 
* luterana pastro Gyula Dedinszky

## E 
* dirigento Sándor Erkel

## F 
* advokato Károly Fábry

## G 
* pentristo Károly Gaburek
* aktoro László Gálfy

## H 
* slovaka-hungara historiisto Lajos Haan
* instruisto János Horváth

## K 
* luterana pastro Pál Koren
* kuracisto György Kozarics

## M 
* instruisto József Majoros
* pentristo László Mazán
* pentristo József Mokos

## R 
* juristo István Reök
* apotekisto Béla Réthy
* kuracisto Pál Réthy
* aktoro Gizi Romvári

## S 
* inĝeniero Endre Sármezey
* vinisto Adolf Stark
* luterana episkopo Gusztáv Szeberényi
* kuracisto János Szeberényi
* luterana pastro Lajos Zsigmond Szeberényi
* arkitekto Ernő Sztraka

## T 
* Lajos Terényi (ĉefdepartementestro)
* Sámuel Tessedik (pastoro, 1710–1749)

## U 
* advokato Andor Urszinyi

## V 
* pentristo János Vágréti
* apotekisto Béla Varságh

## W 
* instruisto János Wilim

## Vidu ankaŭ 
* Listo de famuloj naskiĝintaj en Békéscsaba

## Fontoj 
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

Békéscsaba
Selenginsk

**Selenginsk** (; en burjata Сэлэнгын, *Selengyn*) estas vilaĝo (nome urbotipa loĝloko) en la Distrikto Kabanski de Burjatio, Rusio, situanta je 30 km de la orienta bordo de la lago Bajkalo ĉe la delta elfluejo de la Selenga rivero kaj ĉirkaŭ 50 km nordokcidente de Ulan-Ude, nome ĉefurbo de la respubliko Burjatio. Je la Rusia Censo de 2010, ĝi havis 14,546 loĝantojn.

## Referencoj 
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Burjatio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1961
Mária Kunsági

**Mária Kunsági** [kunŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kunsági Mária** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Hullmann* ĝis 1943, ŝia posta familia nomvarianto estis *Kúnsági*, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Déry Tiborné*. Ŝi estis konata ankaŭ *Mária Erzsébet Kunsági*, ŝia karesnomo estis *Böbe*. 

Mária Kunsági http://www.imdb.com/name/nm0478076/ naskiĝis en 1919 en Kiskunmajsa, ŝi mortis en 1979.

## Biografio 
Mária Kunsági faris ekzamenon en la aktora ĉambro en 1943, poste ŝi aperis en scenejo de Palaco Vigadó helpe de Zoltán Egyed. Post monatoj ŝi apartenis al Gaja Teatro. En 1944 ŝi estis gastoaktoro en Teatro Kisfaludy. Ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi eksedziniĝis. Ekde 1949 ŝi apartenis al Operetoteatro (Budapeŝto), sed ŝi ne havis gravajn rolojn. Ŝi estis ankaŭ manekeno. En 1952 ŝi renkontiĝis al Tibor Déry, kiu aĝis pli 25 jarojn, kiel Kunsági. Tamen ili geedziĝis post 3 jaroj. En 1957 Déry estis kondamnita je prizono pro apogo de la Hungara revolucio de 1956, ŝi tre multe strebis por la liberiĝo, ŝi skribis ekzemple leteron al Nikita Ĥruŝĉov. Ankaŭ ŝi suferis pro la socialismo, tial pri ŝi perdiĝis la gravaj datenoj.

## Elektitaj teatraj roloj 
* *Az első* (1944, en Győr)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A gazdátlan asszony* (1944) - servistino 
* *Beszterce ostroma* (1948)
* *Az eltüsszentett birodalom* (1956)
 
## Filmo pri ŝi 
* "A múzsa csókja" (dokumenta serio: Böbe) https://port.hu/adatlap/sorozat/tv/a-muzsa-csokja-a-muzsa-csokja/bobe-dery-tiborne/episode-169361

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj manekenoj
Kalia bikarbonato

**Kalia bikarbonato** aŭ **hidrogeno-kalia karbonato** (formulo KHCO3) estas senkoloraj aŭ blankaj, senodoraj kaj iomete bazaj kristaloj, nature trovataj en nutraĵoj kaj bezona por la normalaj funkcioj de la homa korpo. Kalia bikarbonato uzatas en la preventado aŭ traktado de kalia nesufiĉo aŭ **hipokalemio**. Ĝi plenumas gravan rolon en la homa metabolo kaj estas esenca por la adekvataj muskolaj funkcioj kaj kiel elektrolito. Kalia bikarbonato ankaŭ trovatan en la naturo en la erco konata kiel **kalicinito**.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per nekompleta traktado de karbonata acido kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 2 
* Kalia bikarbonato estas preparata per agado de la akvo sur kalia karbonato:

### Sintezo 3 
* Preparado de kalia bikarbonato per interŝanĝo de metila bikarbonato kaj kalia sulfido:

### Sintezo 4 
* Sintezo de kalia bikarbonato per traktado de kalia bisulfato kun kalcia karbonato:

### Sintezo 5 
* Preparado de kalia bikarbonato per traktado de kalia klorido kaj "etila bikarbonato":

### Sintezo 6 
* Kalia bikarbonato estas preparebla per agado de la kalia hidroksido kaj karbona duoksido:

### Sintezo 7 
* Preparado per duobla interŝanĝo de izopropila karbonato kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la **kalia bikarbonato**

### Reakcio 2 
* Reakcio kun sulfata acido:

### Reakcio 3 
* Preparado de kalia buterato per acida interŝanĝo inter *kalia bikarbonato kaj *buterata acido'':

### Reakcio 4 
* Preparado de kalia karbonato per duobla interŝanĝo de kalia bikarbonato kaj kalia hidroksido en acida medio:

### Reakcio 5 
* Senkarboksiligo de la kalia bikarbonato:

### Reakcio 6 
* Preparado de kalia sulfito per interŝanĝo de kalia bikarbonato kaj sulfita acido:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

### Reakcio 8 
* Preparado de kalia nitrato per interŝanĝo de kalia bikarbonato kaj nitrata acido:

### Reakcio 9 
* Kalia bikarbonato malkomponiĝas kiam hejtatata:

## Literaturo 
* LiveStrong
* WebMD
* Life Enhancement 
* Drugs.com
* Uzo de kalia bikarbonato kiel fungicido 
* Nuts.com 

## Vidu ankaŭ 
* Kalia acetato
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia sulfato
* Kalia bisulfato
* Kalia klorido

## Referencoj 
bikarbonato
Kategorio:Acidaj saloj
Kategorio:Estingaj agentoj
Rosatom

**Rosatom Ŝtata Atomenergia Korporacio** (en rusa: Росатом; IPA: [rɐsˈatəm]) estas ŝtata korporacio (ne-profita organizaĵo) en Rusio, establita en 2007, nome la regula korpuso de la Rusia nuklea komplekso. Ĝi havas sidejon en Moskvo. Rosatom regas ĉiujn nukleajn aferojn de la Rusia Federacio, kaj civile kaj milite, totale super 360 negocoj kaj esplorunuoj, inklude ĉiujn Rusiajn nukleajn glacirompilojn.

Ĉe la komerca agado kiu direktas sin al nuklea energio kaj al nuklefuelaj ciklinstalaĵoj, ĝi funkcias kiel registara agentejo, ĉefe en la kampo de nacia sekureco (nuklea dekonvinko), nuklea kaj radiada sekureco, baza kaj aplikita sciencoj. Krome, ĝi havas la aŭtoritatecon por plenumi je la konto de la Rusia Federacio la internaciajn interkonsentojn entreprenitajn de la ŝtato rilate al la porpaca uzado de atoma energio kaj ne-prolifero.

## Kapabloj kaj celoj 
Rosatom tenas la duan lokon en la mondo laŭ terminoj de posedo de kuŝejoj el uranio, kaj kvaran laŭ terminoj de produktado de atomenergio; ĝi produktas 40% el la riĉigita uranio el la tuta mondo kaj 17% el la nuklea fuelo el la tuta mondo. Rosatom estas la sola vendisto en la mondo kapabla proponi la tutan gamon de produktoj kaj servoj de la atomindustrio, starte el specializitaj materialoj kaj ekipaĵaro kaj la tutan vojon al finigitaj produktoj kiaj atomaj centraloj aŭ atomenergiaj glacirompiloj.

La rusia registaro havas tri ĉefajn celojn por Rosatom: sekurigi eltenablan disvolvigon de la komplekso por nukleaj armiloj; pliigi la nuklean kontribuon en la generado de elektro (al 25%-30% ĉirkaŭ 2030) kun konstanta sekureca plibonigo; kaj plifortigi la landan pozicion en la tutmonda merkato de nuklea teknologio, etendante tradiciajn merkatojn kaj akirante novajn.

## Projektoj 
Rosatom efektivigas plurajn projektojn tra la mondo, plejparte en evoluontaj landoj.

En 2016 en vilaĝo Rooppur (Bangladeŝo) sur areo je 429,78 hektaroj Rosatom komencis konstruadon de la nuklea elektrostacio pova je 2,4 gigavatoj. La projekto kostas 12,65 miliardojn da usonaj dolaroj, el kiuj 90% estis pruntedonitaj de la rusia registaro por garantii produktadon de malmultekosta energio surbaze de modelo konstruado-posedado-operaciado. La du elektrogeneratoraj blokoj devos ekfunkcii en 2023-2024. Rusio liveros nuklean fuelon por ilia funkciado. Ĝi konsentis ankaŭ trejni lokajn fakulojn kaj repreni nukleajn rubojn por posta pritraktado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Rusiaj firmaoj
Kategorio:Nuklea teknologio en Rusio
Kategorio:Energio en Rusio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2007
Kalia tartrato

**Kalia tartrato** estas blanka senodora salo de kalio kaj tartrata acido, uzata kiel nutro-aldonaĵo kaj bakpulvoro. Ĝi povas konfuziĝi kun kalia bitartrato, ankaŭ konata kiel **kremo de tartro.** Ĝi same vaste uzatas en medicino, kemia industrio ĉefe en la manufakturo de tartratoj, tiaj kiaj **antimona kalia tartrato** kaj kalia natria tartrato. Kalia tartrato uzatas kiel uzatas kiel antioksidiganto, ŝaŭmiganto en la fabrikado de biero kaj acidigado de vinbersukoj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Kalia tartrato estas preparata per agado de la kalia hidroksido sur tartrata acido:

### Sintezo 2
* Ĝi preparatas per reakcio de neŭtraligo inter tartrata acido kaj kalia karbonato:

## Literaturo
* SoftSchools.com
* The uses of Potassium Tartrate
* Chemical Book
* Essential Guide to Food Additives, Michael Saltmarsh, Mike Saltmarsh
* Halal Food Production, Mian N. Riaz, Muhammad M. Chaudry
* The Scientific Papers of the Honourable Henry Cavendish, F. R. S, Henry Cavendish

## Vidu ankaŭ
* Natria tartrato
* Tartrata acido
* Ununatria tartrato
* Amonia tartrato
* Kalia natria tartrato
* Tartro
* Martin Ruland la Maljuna (1532-1602)
* Napoleono Bonaparte

## Referencoj
tartrato
Kategorio:Tartratoj
Kategorio:Manĝaj antioksidantoj
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Kategorio:Manĝaj acidecreguligantoj
Ust-Barguzin

**Ust-Barguzin** (; en burjata Баргажанай Адаг, *Bargazhanaj Adag*) estas vilaĝo (nome urbotipa loĝloko) en la Distrikto Barguzinski de Burjatio, Rusio, situanta sur la orienta bordo de la lago Bajkalo ĉe la elfluejo de la Barguzina rivero kaj 270 km nordoriente de Ulan-Ude, nome ĉefurbo de la respubliko Burjatio. Je la Rusia Censo de 2010, ĝi havis 7,173 loĝantojn.

## Referencoj 
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Burjatio
Kategorio:Aperis en 1648
Kalia dehidroacetato

**Kalia dehidroacetato** estas natria salo el dehidroacetata acido, blanka substanco kun antimikrobaj proprecoj kaj inhibanto de bakterioj, fermetigoj kaj ŝimoj. Kalia dehidroacetato preventas bakterian kreskon kaj nitrito-akumuliĝo kiam aldonata al karota suko enhavanta nitratoj.

Fragoj enmergigitaj aŭ sprajitaj kun solvaĵo de kalia dehidroacetato dum 60 sekundoj estas konsiderataj pli komerceblaj post tritaga stokado sub  ol fruktoj enmergigitaj en akvo. Krom tio, traktado de la fruktoj kun kalia dehidroacetato estas efika en la niveloj de spir-reduktado malakceligante maturiĝon kaj pliintensigante komercadon. Krom tio, kalia dehidroacetato estas antimikrobagento.

## Sintezo
* Kalia dehidroacetato estas preparata per agado de la kalia hidroksido kaj **dehidroacetata acido**:

## Literaturo
* NCBI Resources
* The Role of Oxygen, Carbon Dioxide and Endogenous Plant Enzymes in Postharvest Nitrate-nitrite Conversion in Spinach from Different Levels of Nitrogen Fertilization
* Agricultural Experiment Stations Annual Report
* Annual Research Report
* Process for manufacturing cooked meat products

## Vidu ankaŭ
* Natria dehidroacetato
* Natria acetato
* Natria acetoacetato

## Referencoj
dehidroacetato
Kategorio:Acetatoj
Dehidroacetata acido

**Dehidroacetata acido** estas kemia komponaĵo, blankaj senodoraj kristaloj, derivita el la 4-pirono. Ĝi nature trovatas en la plantoj konataj kiel solandra nitida kaj plenumas gravan rolon en la preparado de novaj aktive-biologiaj kombinaĵoj.

En la homa korpo, dehidroacetata acido rapide kaj komplete absorbiĝas, pro tio ĝi uzatas kiel nutro-suplemento kaj kiel stabiliganto por kosmetikaĵoj kaj farmako-kinetikaj produktoj pro siaj fungicidaj kaj baktericidaj proprecoj.

Ĝi same uzatas kiel antisepsagento, herbicido, antimikroba konservanto, tre potenca kontraŭ bakterioj, gistoj kaj ŝimoj kaj kiel plastiganto laŭ gamo da sintezaj rezinoj.

Metodo pri kvanta determinigo povas uzi la oranĝo-ruĝan koloriĝon surprenitan de la dehidroacetata acido en alkala medio kun **salikata aldehido**. Dehidroacetata acido uzatas kiel konservanto por kukurboj kaj fragoj.

## Sintezo 
* Dehidroacetata acido estas preparata per dumerizo de la **duketeno**: Ordinaraj kataliziloj uzataj estas terciaraj aminoj, imidazolo, **DABCO** aŭ duazo-biciklo-oktano''' kaj piridino.

## Literaturo 
* Bretherick's Handbook of Reactive Chemical Hazards, Peter Urben
* Newer Methods of Preparative Organic Chemistry, Volume 2, Wilhelm Foerst
* Control and Optimisation of Process Systems
* Cycloaddition Reactions of Heterocumulenes, Henri Ulrich
* Fluorine in Heterocyclic Chemistry Volume 2: 6-Membered Heterocycles, Valentine Nenajdenko
* Antimicrobial Food Additives: Characteristics - Uses - Effects, Erich Lück, Martin Jager

## Vidu ankaŭ 
* Pirolo
* Kukurbo
* Kalia dehidroacetato
* Natria dehidroacetato
* Kalia acetato
* Natria acetato
* Kalia acetoacetato
* Natria acetoacetato
* Piranono

## Referencoj 
Kategorio:Fungicidoj
Kategorio:4-Pironoj
Guberniestro de Silezio

[eta|dekstra|Johann Caspar von Ampringen, [Alta Majstro de la Germana Ordeno, duko de Freudenthal, kaj 1682–1684 guberniestro de Silezio]]
La **guberniestro de Silezio**, , , estis la reprezentanto de la reĝo de Bohemio en Silezio, kiu inter 1335 kaj 1742 estis unu el la Landoj de Krono ĉeĥa. Li estis nomumita de la reĝo. Kutime li estis unu el la princoj (dukoj) de la Sileziaj princlandoj (duklandoj), plej ofte la princepiskopo de Breslau / Vroclavo, kiu samtempe estis princo (duko) de la Nisa princlando.


Kategorio:Historio de Silezio
Kalia bitartrato

**Kalia bitartrato** aŭ **kalia hidrogentartrato** aŭ ankoraŭ **monokalia tartrato** estas kalia salo de tartrata acido, blanka senodora kaj acidogusta substanco trovata kiel kromprodukto en la vinfabrikado. En kuirarto ĝi uzatas sub la nomo **kremo de tartro** kiel bakpulvoro aŭ purigagento kiam miksita kun citronsuko aŭ blanka vinagro. Kristaloj de kalia bitartrato estiĝas kiam freŝa vinbersuko glaciiĝas aŭ estas lasataj sub la tempo-agado aŭ en ripozo dum multe da tempo.

## Aplikoj 
Kiel nutro-aldonaĵo, kalia bitartrato uzatas por:
* Stabiligado de la ovoblankoj, plialtigante ĝian varmotoleremon kaj volumon.
* Stabiligado de batita kremo, konservante ĝian teksturon kaj volumon.
* Anti-aglomeriga kaj densiga agento
* Preventado je kristaligo de sukerŝiropoj
* Reduktas la malkolorigon de kuiritaj vegetaloj.
* Ĝi uzatas kun bakpulvoro kiel ingredienco por aktivado de la natria bikarbonato.
* Anstataŭanto de la natrio-malhavaĵoj kombinita kun kalia klorido.

## Sintezoj 
## Sintezo 1 
* Kalia bitartrato estas preparata per nekompleta neŭtraligado de la tartrata acido sur kalia hidroksido:

## Sintezo 2 
* Kalia bitartrato estas preparata per nekompleta neŭtraligado de la tartrata acido sur kalia bikarbonato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kalia bitartrato uzatas kun kalia karbonato por doni kalian tartraton kaj karbonan dioksidon:

### Reakcio 2 
* Monokalia tartrato reakcias kun etanolo kaj *jodo-etano* en acida medio por doni etilan esteron de la tartrata acido:

## Literaturo 
* ThoughtCo.
* Merck Millipore
* Food Construed
* Your Health Remedy
* Drugs.com 
* Technology and Biochemistry of Wine, Volume 2, Ján Farkaš
* Flour Confectionery Manufacture, C. A. Street

## Vidu ankaŭ 
* Natria tartrato
* Tartrata acido
* Mononatria tartrato
* Amonia tartrato
* Kalia natria tartrato
* Tartro
* Martin Ruland la Maljuna (1532-1602)

bitartrato
Kategorio:Acidaj saloj
Kategorio:Tartratoj
Trelleborg

**Trelleborg** (Sveda prononco: [trɛlɛˈbɔrj]) estas urbo en Skanio, Svedio, kun 28,290 loĝantoj en 2010. Ĝi estas la plej suda urbo en Svedio situanta ĉirkaŭ 10–15&nbsp;km okcidente el la plej suda pinto de Svedio kaj de la Skandinavia duoninsulo. Ĝi estas unu el la plej gravaj pramurboj en Skandinavio same kiel ĉirkaŭ la Balta Maro.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Skåne län
Kategorio:Balta maro
Marlishausen

eta|Centro de Marlishausen
**Marlishausen** estis la plej granda parto de la unuiĝkomunumo Wipfratal en Distrikto Ilm (Turingio, Germanlando) kun 1.148 loĝantoj en la jaro 2011-a. Ekde la 1-a de januaro 2019 ĝi estas kvartalo de la urbo Arnstadt.

## Geografio 
eta|Salutas la fervoje vojaĝantojn granda vilaĝonomo ĉestacidome.
Marlishausen kuŝas ĉe la suda rando de la Turingia Baseno ĉe la rivero Wipfra inter Arnstadt, Bösleben-Wüllersleben kaj Stadtilm. La ĉirkaŭaĵoj de Marlishausen estas senarbaraj kaj plejparte kultivadterenaj. Ĝia surfaco estas de 7,74 km², ĝia alteco de 320 metroj super la marnivelo.

## Historio 
Marlishausen estas tre malnova vilaĝo. La unua endokumenta mencio estis jam en 779. Tiam nomiĝis la komunumo "Marholtesheim". La Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo ankaŭ estas unu el la plej malnovaj kirkoj de tiu ĉi distrikto. Pri ĝi raportitis jam en la jaro 1119-a. Temis pri fruromanika defendokirko kies origo estis modesta kapelo (=la nuna eosta navo en la kirko). Uzis ĝin ankaŭ la Fratio Kalandsherren kies membraro konsistis kaj el laikuloj kaj el klerikuloj. La nuna kirkoturo venis en 1721; en 1720 malkonstruitis ĝia antaŭula turo pro kadukiĝeco.

La pastoro Johann Samuel Ferdinand Blumröder fondis en 1838 vartejon por etaj infanoj, unu el la plej malnovaj infanĝardenoj de la mondo. Subtenis la tuton ankaŭ la dukinpatrino Caroline von Schwarzburg kaj ŝia duka moŝtino Mathilde von Hohenlohe-Öhringen. Por apogadi la instituton la enloĝantaro devis ekde 1854 sendi ĉiujn infanojn tien. La infanĝardeno funkciis ĝis 1920, kiam instalitis lernejo ĉe la sama loko. La ankaŭ hodiaŭ ankoraŭ ekzistanta domo poste uzitis kiel infanĝardeno (denove), loĝejo kaj gastejo. Nuntempe ĝi estas kuracejo. En tuta Eŭropo tiu ĉi infanĝardeno estis, dupa similaj aĵoj en Budapeŝto kaj Fürth, la tria plej malnova. Ĝi eĉ transpaŝis - koncerne la aĝon - la faman infanĝardenon de Friedrich Fröbel en Keilhau proksime de Rudolstadt.

Marlishausen apartenis al la distrikto Amt Käfernburg kaj post ties fino ĝis 1920 al la Distrikto Arnstadt. En la 25.3.1994 formiĝis la grandkomunumo Wipfratal. La administrado tamen ne venis al Marlishausen sed al Branchewinda pro pli centra situo de la laste menciita komunumero.

## Ekonomio kaj trafiko 
Tre gravis en Marlishausen la agrikulturo. La Ĉevalbredejo landa Moritzburg havas filion tie ĉi. Krome videblas ankoraŭ multaj muelejoj tie ĉi. Proksime de Marlishausen estas la aŭtoŝoseo A71. Ankaŭ fervojlinio preterpasas la lokon. Stratoj kondukas al Arnstadt, Stadtilm, Bösleben-Wüllersleben, Alkersleben, Hausen kaj Branchewinda.

Eta flughaveno troviĝas ne malproksime, en la nordo de Alkersleben, la plej proksima granda flughaveno estas la Flughaveno Erfurt-Weimar. En 2006 muntitis ventenergiproduktejo en la oriento de Marlishausen.

## Gravuloj 
* Johann Samuel Ferdinand Blumröder (1793–1878), protestanta teologo, inter 1829-1871 paroĥestro surloka
## Vidindaĵoj
*Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo

## Eksteraj ligiloj 
* Privata retpaĝaro prie
* Prie sur la oficiala retpaĝaro de Wipfratal 

Kategorio:Distrikto Ilm
Kategorio:Urboj de Turingio
Kategorio:Urbopartoj de Arnstadt
Naantali

**Naantali** (Finna prononco: [ˈnɑːntɑli]; ) estas urbo en sudokcidento de Finnlando, konata kiel unu el la plej gravaj turismaj centroj de la lando. La komunumo en 2016 havas  loĝantojn, en 2023 estis , kaj situas en la regiono Origina Finnlando, 14 km okcidente de Turku (Åbo).

La urbo enhavas terareon de 311.50 kvadratajn kilometrojn. Plej el tiu areo estas situanta en la insuloj, sed la majoritato de la loĝantaro loĝas en la ĉeftero. Plej el la insuloj estas kovrataj de arbaro kaj farmaro, dum la ĉeftero konsistas ĉefe el loĝareoj. Rymättylä (svede *Rimito*) estas eksa komunumo kiu estis ligita al Naantali en 2009. 

Ĉefa enspezo estas turismo, sed aliaj industrioj estas produktado de elektro, naftorafinado, fabrikado, kaj servoj. La haveno de Naantali estas la tria plej granda en Finnlando laŭ terminoj de trafiko de varoj, kaj la urbo estas hejmo al elektrejo kaj al naftorafinejo posedata de la registar-kontrolitaj kompanioj Fortum kaj Neste.

## Vidindaĵoj
* Kultaranta (loĝejo de la prezidanto)
* Mumintrola mondo

## Ĝemelaj urboj 
Naantali estas ĝemelita kun:

*  Vadstena, Svedio
*  Nordfyn, Danio
*  Svelvik, Norvegio
*  Vesturbyggð, Islando
*  Puck, Pollando
*  Kirovsk, Rusio

## Bildaro 

File:Naantalin kirkko.jpg|Preĝejo de Naantali, unu el la plej malnovaj monumentoj en Finnlando
File:Kultaranta 1920.jpg|Kastelo Kultaranta, rezidejo de la Prezidento de Finnlando, en 1920
File:SS Ukkopekka 1.jpg|Vaporŝipo S/S Ukkopekka
File:SS Ukkopekka Kultaranta 1.jpg|Kastelo Kultaranta, rezidejo de la Prezidento de Finnlando, en 2006
File:Muumimaailma naantali 11.jpeg|Muumimaailma estas unu el la plej popularaj temparkoj de Norda Eŭropo.
File:Street in Naantali.jpg|Stratvidaĵo en somero.
File:SS Ukkopekka port of Naantali.JPG|Naantali, malnova urbo kaj haveno

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Origina Finnlando
Kinga Fabó

[dekstra|eta|200px|Ĉe la [Danubo estas la Hungara Scienca Akademio, kie S-rino. Fabó estis kvin jarojn lingvistika profesoro.]]
**Kinga FABÓ** (naskiĝis la  en Mezőtúr, Hungario, mortis la 4-an de marto 2021 en Budapeŝto) estas hungara poetino, lingvisto kaj eseisto.

El 1978 al 1980 ŝi estis asocia profesoro de historio de lingvo en la Scienca Universitato Loránd Eötvös. El 1981 al 1986 ŝi estis asocia profesoro de lingvistiko en la *Magyar Tudományos Akadémia* (Hungara Scienca Akademio). Ŝi estas verkisto kaj poeto, kaj esploris pri filozofio de lingvo kaj faris kritikajn alproksimiĝojn al literaturo. Kelkaj ŝiaj poemoj estis tradukitaj al la angla, Esperanto kaj aliaj lingvoj.

## Verkoj 
* 1980: *Értékváltozások a 19. század második felében* (Valorŝanĝoj en la dua duono de la 19a jarcento), Analizo de etiketaj manlibroj
* 1984: *Maradj még idegen* (Restu plu fremda), radioprogramo, reĝisorita en 1995 de Ferenc Grunwalsky
* 1987: *A határon* (Surlime), eseoj
* 1988: *Anesztézia* (Anestezio), poems
* 1992: *A fül* (La orelo), poemoj
* 1994: *Ellenfülbevaló* (Malorelringo), poemoj
* 1996: *Elég, ha én tudom* (Sufiĉas ke mi sciu), poemoj
* 2002: *Fojtott intenzitással, fojtottan* (Malintense, dampite), poemoj

## Eseoj kaj studoj 
* 1978: *Gyakorító és mozzanatos képzôk a mai magyar nyelvben*
* 1984: *A szófajváltás*
* 1985: *Az aspektus egy lehetséges formális definíciója és jellemzése*
* 1986: *A nyelvhelyességi szabályok jellege*
* 1986: *Mindennapi élet, erkölcs, mûvészet*
* 1993: *Végrehajtja és elszenvedi. A hermeneutika mint a medialitás filozófiája*
* 1995: *Névadónak lenni megnevezett helyett. Kertész Imrérôl*
* 1996: *Egy lehetséges posztmodern filozófia* (Ebla postmoderna filozofio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Péter Hermann, MTI ki kicsoda 2009 Szerk (MTI kiu estas kiu). Budapest: Magyar Távirati Iroda (Hungarian News Agency), 2008. 
* Kinga Fabó, retejo
* Fabó, Kinga , Beletrista Asocio, retejo
* Fabó, Kinga, Kortárs Magyar Írók (Nuntempaj Hungaraj Verkistoj)

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj eseistoj
Kategorio:Verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Verkistoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Quercus lyrata

**Quercus lyrata** estas decidua kverko indiĝena al Orienta kaj Sudorienta Usono. Ĝi altas ĝis 20m en malsekejoj. Ĝia specia nomo *lyrata* venas el la latina *lyre*; kordinstrumento ĉar ĝia folio aspektas tiel.

## Referencoj 
Kategorio:Kverkoj
Kategorio:Arboj de Usono
Terus Kováts

**Terus Kováts** [teruŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Terus** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kovács Terézia*. *Terézia* estas hungara nomvarianto de Tereza, ĝia malofta karesnomo estas *Terus*.

Terus Kováts http://www.imdb.com/name/nm0468509/ naskiĝis la  en Eger, ŝi mortis la  en Miskolc.

## Biografio 
Terus Kováts lernis en monaĥinejo, ŝi aĝis 14, kiam ŝi aliĝis al trupo de Gábor Miklósy. En la sekvaj jaroj ŝi havis rolojn province (ekzemple en Teatro Csokonai (Debrecen) (1922-1925, 1928)). Inter 1929 kaj 1932 ŝi apartenis jam en Budapeŝto al Teatro Belvárosi, inter 1932-1937 al Teatro Magyar (1987–1989). Inter 1939-1942 ŝi estis membro de trupo de sia dua edzo István Beleznay Unger, poste ŝi revenis al Debrecen. Ekde 1949 ĝis sia morto ŝi ludis en Nacia Teatro (Miskolc).

## Elektitaj teatraj roloj 
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Iluska (ina ĉefrolo)
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* - Antonia
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Finum Rózsi
* Ferenc Csepreghy: *A piros bugyelláris* - S-ino Török

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Lila akác* (1934) – S-ino Kovács
* *Földindulás* (1940) - kamparanino
* *Könnyű múzsa* (1947)
* *Simon Menyhért születése* (1954) - akuŝistino
* *Égi Madár'' (1958) - baptopatrino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Gyula Kőváry

**Gyula Kőváry** [djula kOvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőváry Gyula** estis hungara aktoro, reĝisoro, scenaristo, ĵurnalisto, anoncisto en kabaredoj. Li apartenis al la plej gravaj figuroj de la hungara kabaredo.

Gyula Kőváry http://www.imdb.com/name/nm0478058/ naskiĝis la  en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio), li mortis la  en Vieno (Aŭstrio).

## Biografio 
Gyula Kőváry abiturientis en 1902, poste li akiris diplomon en Tutlanda Teatra Lernejo en 1906. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Magyar. Lia unua teatraĵo estis prezentita en 1908. Inter 1908-1915 li laboris en diversaj ĉefurbaj kabaredoj. Ekde 1920 li estis anoncisto en pluraj kabaredoj, inter 1928 kaj 1933 li havis propran kabaredan trupon (Kabarett der Komiker) en Berlino. Hejmenveninta li kontinue verkis kabaredajn skeĉojn, teatraĵojn aŭ li estis kabareda anoncisto. Dum la Hungara revolucio de 1956 li disidis al Vieno, kie li verkadis, plej ofte li estis ĵurnalisto de aŭstraj ĵurnaloj. Li edziĝis trifoje (1914, 1917, 1921).

## Elektitaj teatraj roloj 
* France–Gábor: *A néma asszony* - majstro Simon
* Székely E.: *Aranycsillag* - Harangozó

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Egy krajcár története* (1918)
* *Nyomozom a detektívet* (1922)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) (1935)
* *Kétszer kettő* (1944) – detektivo
* *Beszterce ostroma* (1948)
* En uniformo (1957)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Harrison és Barrison* (1914)
* *Lesz, ami lesz!* (1941)

## Elektitaj libroj 
* *Zenebona* (1914)
* *Kapd el a tolvajt, és tartsd a szád!*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj anoncistoj‎
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj‎
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj‎
Iosif Hodoș

**Iosif Hodoș** [josif hodoŝ] estis hungaria rumana politikisto, parlamentano, juristo, unu el la fondintoj de Rumana Akademio (1866). Lia familia nomvarianto estis **Hodoșiu**.

Iosif Hodoș https://hu.wikipedia.org/wiki/Iosif_Hodo%C8%99 naskiĝis la  en Bandorf (Transilvanio), li mortis la  en Hungara reĝlando en Nagyszeben (nuntempa Sibiu en Rumanio).

## Biografio 
Iosif Hodoș frekventis diversajn mezlernejojn en Transilvanio. Li travivis la Hungaran revolucion en 1848, kie li estis aktiva pri la rumanaj interesoj. Printempe li finis la gimnazion, poste li aranĝis rumanan trupon, sed tiu estis forpelita al Bukovino fare de Józef Bem. La rusa armeo arestis lin, sed li rifuĝis kaj iris al Bukareŝto, poste al Transilvanio, fine al Vieno, kie li studis juron. Li akiris jam juran diplomon en Padovo en 1854. Post la diplomiĝo li revenis al Transilvanio, kie li estis juristo, en 1858 li estis jam memstara notario. En 1861 li iĝis subdepartementestro. Inter 1865–1878 li estis parlamenta deputito de la hungara parlamento, kie li strebis por la rumanaj interesoj. Li edziĝis en 1867, baldaŭ li havis gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* *Descriptio Moldaviae* - tradukaĵo
* *Incrementa atque Decrementa Aulae Otomanicae* - tradukaĵo
* *Románok és az erdélyi alkotmány* - studo, 1871
* parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* rumanlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Rumanaj juristoj
Kategorio:Rumanaj akademianoj
Kategorio:Hungariaj rumanoj
Kibeo

eta|250px|Kibeo
**Kibeo** (konataj en aliaj lingvoj kiel *kibbeh*, *kipe*, *kebbe*, *kibi*, *kipi*, *kepi*, *kibba*, *kiwi*, *kubba*, *quibbe*, en la araba كبه), konata kiel *içli köfte* en turka lingvo, estas manĝaĵo tre populara en tuta Mezoriento kaj parto de Kaŭkazio samkiel en Armenio. Oni konsideras ĝintradicie la nacia plado de Libano. La plej baza formo de kibeo konsistas el ŝafidaĵo (haketita) kun bulguro kaj spicoj. Ĝia norma vorto araba estas *kubba*, kvankam ĝia prononco varias laŭ la regionoj; la vorto *kibbe* rilatas al la libana prononco.

Ĝia ellaborado konsistas el speco de knelo el bulguro manfarita kiu estas farĉita kaj poste fritita en abunda oleo ĝis kreiĝo de malmola
eksteraĵo. Ĝia grando, formo kaj ingrediencoj dependas de la tradicio de la malsamaj lokaj receptoj pro tio ekzistas pluraj kibeoj laŭregione. Ekzistas variantoj eĉ pri la ingrediencoj uzataj por la eksteraĵo, ekz. *kubbat Halab* estas iraka kibeo el rizo.

Kiam la kibeo estas kruda tre similas al la tatara viandaĵo. Tiu ĉi plado estas konsiderata delico en Sirio, Libano kaj Palestino, kaj estas ĝenerale akompanata de arako.

Kategorio:Libana kuirarto
Kategorio:Turka kuirarto
Kategorio:Siria kuirarto
Kategorio:Mezorienta kuirarto
Kategorio:Palestina kuirarto
Kategorio:Armena kuirarto
Kalia acetoacetato

**Kalia acetoacetato** estas organika malstabila salo rezultanta el neŭtraliga interagado de la acetoacetata acido kaj kalia hidroksido. Laŭ eksperimentoj de Breusch, Wieland kaj Rosenthal, acetoacetatoj biologogie estiĝas per aeruma reakcio ekde citratoj en la renoj.

Metilaj kaj etilaj esteroj de la acetoacetata acido estas pli stabilaj ol la alkalaj saloj. Mamuloj, ĝenerale, produktas acetoacetatan acidon en la hepato kune kun aliaj ketonaj korpoj kiuj liberiĝas en la sangofluo kiel energifonto dum periodo da fastoj, fizikaj ekzercoj kaj kiel rezulto de kelkaj malsanoj tia kia la tipo 1-diabeto.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Kalia acetoacetato estas preparata per agado de la etila acetoacetato sur kalia hidroksido:

### Sintezo 2
* Kalia acetoacetato estas preparebla per interagado de la aceto-acetata acido kaj kalia hidroksido:

## Literaturo
* Chemnet
* The Enzymes, Volume 6, Paul D. Boyer
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations Vol ...
* Medical Management of Diabetes Mellitus, William T. Cefalu
* Advances in Physical Organic Chemistry, Volume 17
* Textbook of Clinical Pediatrics, A. Y. Elzouki, H. A. Harfi, H. Nazer, William Oh, F. B. Stapleton, R. J. Whitley
* Organic Chemistry, William Henry Perkin, Frederic Stanley Kipping

## Vidu ankaŭ
* Acetoacetatoj
* Metila acetoacetato
* Etila acetoacetato
* Natria acetoacetato 
* Acetoacetata acido
* Dehidroacetata acido

## Referencoj
acetoacetato
Kategorio:Acetoacetatoj
Sörla þáttr

[dekstra|eta|340ra|Detalo el la ŝtonoj de Stora Hammars, nome [bildŝtono en Gotlando.]]
dekstra|eta|340ra|Detalo el la ŝtono de Smiss (I), Gotlando.

***Sörla þáttr eða Heðins saga ok Högna*** estas mallonga rakonto el la pli etenda versio *Óláfs saga Tryggvasonar en mesta* trovita en la manuskripto *Flateyjarbók*, kiu estis verkita kaj kompilita de du kristanaj pastroj, nome Jon Thordson kaj Magnus Thorhalson, fine de la 14a jarcento.
La rakonto ekas 24 jarojn post la morto de Fróði, kaj okazas en la 9a kaj la 10a jarcentoj.

## Enhavo 
Ĝi estas rakonto kiu enhavas historion pri kiel Freja akiris kolieron el la Nanoj, kiel tio kondukis al sangelverŝa milito, kaj kiel Olaf Tryggvason alportis pacon al la lando.

La historio paraleligas elementojn de pli fruaj historioj kiaj *Heimskringla* (eŭhemerizigo de varoj), partoj de la poemo *Lokasenna* (akuzo fare de Loki ke Gefjon kuŝis kun knabo por koliero), partoj de la poemo *Húsdrápa* (Loki ŝtela la kolieron Brisingamen), kaj la senfinan batalon *Hjaðningavíg* (variaj pli fruaj fontoj). Fine de la historio, la alveno de kristanismo dissolvas la malnovan kiu tradicie pluas ĝis Ragnarök.

La historio estis priskribita kiel "post-klasika" pro elementoj kiaj la priskribo de Loki kiel "ruza" sen ŝajna ironio, prezentante Freja kaj Loki kiel kortegoservistoj, kaj la malferma reprezento de la sekseco de Freja.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Lindow, John (2002). Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford University Press. ISBN 0-19-515382-0
* Thorpe, Benjamin (Trad.) (1866) The Elder Edda of Saemund Sigfusson. Norrœna Society.

## Eksteraj ligiloj 
* Moderna Islanda versio
* traduko de Nora Kershaw de 1921

Kategorio:Fontoj de la ĝermana mitologio
Kategorio:Sagaoj
Gesta Danorum

eta|300px|dekstra| *Gesta Danorum* (Fragmento Angers), paĝo 1, kovrilpaĝo.
***Gesta Danorum*** ("heroaĵoj de Danoj") estas patriota verko de Dana historio, de la aŭtoro de ĉirkaŭ la 12a jarcento nome Sakso Gramatiko ("Sakso la Klera", laŭvorte "la Gramatikisto"). Ĝi estas la plej ambicia literatura entrepreno de mezepoka Danio kaj ĝi estas esenca fonto por la komenca historio de tiu nacio. Ĝi estas ankaŭ unu el la plej malnovaj konataj verkitaj dokumentoj pri la historio de Estonio kaj de Latvio.

Konsistanta el dekses libroj verkitaj en Latino je invito de la Arkiepiskopo Absalon, *Gesta Danorum* priskribas Danan historion kaj je ioma gradon historion de Skandinavio ĝenerale, el la prahistorio al la fino de la 12a jarcento. Aldone, *Gesta Danorum* proponas singularajn respegulojn al Eŭropaj aferoj en la Meza mezepoko el unika Skandinavia vidpunkto, suplementante tion kio estis uzata de historiistoj el Okcidenta kaj Suda Eŭropo.

Kategorio:Libroj aperintaj en la 12-a jarcento
Kategorio:Historio de Latvio
Kategorio:Historio de Estonio
Kategorio:Historio de Danio
Kategorio:Skandinavio
Kategorio:Historiaj libroj
Kategorio:Literaturo de Danio
Kalia jodoacetato

**Kalia jodoacetato** estas kalia salo de la jodoacetata acido, blanka solidaĵo tre malstabila en akva solvaĵo. Kalia jodoacetato estas inhibanto de la glikolizo en la homa sango, pro tio ke ĝi malpermesas la agadon de la enzimo GAPDH (aŭ gliceraldehido-3-fosfata dehidrogenazo). En plantoj kalia jodoacetato inhibas la kreskadon kaj la spiradon de la vegetaloj studitaj.

## Sintezo
### Sintezo 1
* Kalia jodoacetato estas preparata per agado de la kloroacetata acido sur kalia jodido en ĉeesto de acetono:

### Sintezo 2
* Kalia jodoacetato estas preparebla ankaŭ per reakcio inter la natria jodido kaj kalia kloroacetato en ĉeesto de acetono:

## Reakcioj 
### Reakcio 1
* Estigo de kalia tioglikolato pere de reakcio inter kalia bisulfido kaj kalia jodacetato:
\mathrm{KSH + \underset {kalia\;jodacetato} {ICH_2COOK} \longrightarrow \underset {kalia\;tioglikolato} {HSCH_2COOK} + KI}
### Reakcio 2
* Malnovaj solvaĵoj de kalia jodacetato reakcias kun akvo por estigi glikolatan acidon:
\mathrm{\underset {kalia\;jodacetato}{I-CH_2-COO-K} + H_2O \longrightarrow \underset {glikolata\;acido} {OHCH_2COOH} + KI}

## Literaturo
* Biochemistry of Halogenated Organic Compounds, Kenneth L. Kirk
* Toxic Substances Control Act (TSCA) Chemical Substance Inventory: User guide ...
* Methods of Biochemical Analysis, Volume 107, David Glick
* Fifty years of plant physiology, Theodorus Weevers
* Science in Mississippi
* Plant Stem Cells, Amita Sarkar

## Vidu ankaŭ
* Natria jodoacetato
* Jodoacetata acido
* Natria kloroacetato
* Kalia dehidroacetato

## Referencoj
Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj
Kategorio:Jodoacetatoj
Ĉirĉik

**Ĉirĉik,** (, ) estas industria urbego en nordorienta Uzbekio, en la regiono Taŝkento.
eta|Avenuo en Ĉirĉik
eta|Preĝejo en Ĉirĉik 
## Bazaj informoj 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Supermara alteco: 582 m
* Loĝantaro: 149,400 (2014)  
* Horzono: UTC+5
* Telefonkodo: (+998) 7071
* Poŝtkodoj: 702100 – 111700
* Aŭtokodo: 10
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Aleo en Ĉirĉik
Ĉirĉik situas en altebenaĵo en la nordorienta parto de la lando laŭ la samnoma rivero. Taŝkento troviĝas 32, Namangano 183, Ĝizaĥo 210, Fergano 220, Margilan 211, Andiĝono 250, Samarkando 300, Navojo 386, Karŝio 433, Kokando 467, Buĥaro 474, Termezo 512, Urgenĉo 745, Nukus 831 kilometrojn.

## Historio 
Ĉirĉik estis fondita en 1935, kiam pluraj lokaj vilaĝoj kreskis kune pro konstruado de akvoenergia centralo. La unuigitaj vilaĝoj formis la novan urbon Ĉirĉik. En la urbeto inter 1946-1948 funkciis gulago (trudlaborejo), kie 2600 trudlaboristoj produktis aĵojn por nukleaj reaktoroj.
eta|Kanalo ĉe Ĉirĉik
## Ekonomio 
Ĉirĉik situas meze de intense kultivita areo, kie ĉefe kultivas melonojn, vinberojn kaj aliajn fruktojn kaj legomojn. La urbego mem produktas artefaritajn sterkojn kaj plurajn alojojn. 

Apudaĵo de Ĉirĉik estas grava vintra libertemporegiono. Ekzistas skiejo proksime de la grandurbo, altiranta turistojn de ĉie en Mezazio kaj Rusio.

## Trafiko 
Ĉirĉik trairan ĉefvojon (al Taŝkento kaj al la nordorienta landparto).

## Vidindaĵoj 
* Lokhistoria Muzeo
* Preĝejo Sankta Georgo
* pluraj monumentoj

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 
* https://www.britannica.com/place/Chirchiq 

Kategorio:Urboj de Uzbekio
Kategorio:Regiono Taŝkento
Oxelösund (urbo)

**Oxelösund** estas urbo kaj sidejo de la komunumo Oxelösund en la provinco Södermanlands län, Svedio, kun  loĝantoj en 2010. Ĝi situas malpli ol 15 kilometrojn sude el la urbocentro de ties plej granda najbarejo Nyköping, kun la du urbaj areoj formantaj pli ampleksan aglomeraĵon de preskaŭ  personoj.

Oni konstruis ferfabrikon en 1913, kaj tiam la komunumo Oxelösund etendiĝis, kun la haveno, fervojo kaj ferfabriko kiel ĉefaj anguloj.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Södermanlands län
Kategorio:Balta maro
Masonistdekoltaĵo

eta|Masonistdekoltaĵo
eta|Stratlaboristoj dum ilia laboro
**Masonistdekoltaĵo** estas eŭfemisma termino por videbla supra parto de la interglutea fendo super la pantalonzono.

La nomo ekestis pro la simileco al la dekoltaĵo de virinoj: du haŭtkoloraj vangoj kun fendo inter ili. La masonistdekoltaĵo ĉefe videblas ĉe homoj kiuj ofte kliniĝinte laboras kun strikta pantalono, kiel ĝinzo, inter aliaj masonistoj.

eta|meza|Golfludanto kun masonistdekoltaĵo

En kelkaj landoj de Eŭropo, ekzemple en Hispanio, ĝi iĝis modo inter junuloj, kiuj uzis malbone fiksitajn pantalonojn por montri *masonistdekoltaĵon*.

## Vidu ankaŭ 
* Modo

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Anatomio
Champigny (stacidomo)

**Champigny** estas franca stacidomo sur linio A de RER (branĉo **A2**) en komunumo Saint-Maur-des-Fossés (departemento Val-de-Marne).

## Interkonektoj 
*  RATP 111 116 117 208a 208b 208s 306
*  SITUS 7
*  N35

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio A
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Saint-Maur-des-Fossés

 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojo Grande Ceinture de Parizo
Kategorio:RER de Francilio A
Kategorio:Fervojaj stacioj en Val-de-Marne
Kategorio:Saint-Maur-des-Fossés
Kalia kloroacetato

**Kalia kloroacetato** estas natria salo de kloroacetata acido, blanka solidaĵo uzata kiel peranto en kemiaj sintezoj, medicino kaj industrio. Kalia kloroacetato estas deirpunkto por la produktado  de la nitrometano.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Neŭtraliga reakcio inter kloroacetata acido kaj kalia karbonato:

### Sintezo 2
* Kalia kloroacetato ankaŭ prepareblas per interagado de la kloroacetata acido kaj kalia hidroksido:

## Reakcio
### Reakcio 1
* Preparado de malonata acido ekde la **kalia kloroacetato**:

### Reakcio 2
* Kloroacetato de kalio uzatas por produkti nitrometanon. La reakcio okazas en du etapoj:
#### Etapo 1
Reakcio de la natria kloroacetato kaj kalia nitrito:

#### Etapo 2
Reakcio de kalia nitro-kloroacetato kaj akvo sub alta temperaturo estigante nitrometanon:

### Reakcio 3
* Produktado de amonia glikolato pere de reakcio kun amonia hidroksido:

## Literaturo
* Chemistry: The Practical Science, Paul B. Kelter, Michael D. Mosher, Andrew Scott
* Aliphatic Organic Chemistry, Amit Arora
* Dihydric Alcohols, Their Oxidation Products and Derivatives: A Modern ..., S. Coffey
* Organic Compounds of Sulphur, Selenium, and Tellurium, Volume 2, D H Reid
* Chemistry of Penicillin, Hans T. Clarke
* Journal of General Chemistry of the U.S.S.R. in English Translation

## Vidu ankaŭ
* Charles-Adolphe Wurtz (1817-1884)
* Felix Hoffmann (1868-1946)
* Kloroacetata acido
* Natria kloroacetato
* Dehidroacetata acido

## Referencoj
Kategorio:Kloroacetatoj
kloroacetato
Imre Kovács (aktoro)

**Imre Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Imre** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Klein* ĝis 1946.

Imre Klein http://www.imdb.com/name/nm1042881/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Kovács finis privatan aktorlernejon de Szidi Rákosi en 1909, poste ĝis la 1-a mondmilito li aliĝis al pluraj migrantaj trupoj. Li estis soldato nur 5 monatojn, poste li ludis en soldata teatro. En la jaroj 1917 kaj 1918 li estis aktoro kaj reĝisoro de Teatro Csokonai (Debrecen), post alveno de la rumana armeo li estis direktoro de teatro en Satu Mare, en 1928 li denove estis reĝisoro en Transilvanio. En la sekva jaro li provis establi hungaran teatron en Bukareŝto, sed tio ne sukcesis. Post la fiasko li revojaĝis al sia naskiĝurbo, baldaŭ li havis rolojn en Teatro Magyar. Inter 1945 kaj 1950 li apartenis al Teatro Madách, poste ĝis la pensiuliĝo en 1958 en Teatro József Attila. Li edziĝis en 1915.

## Elektitaj teatraj roloj 
Plene mankas informoj.

## Liaj 2 filmaj roloj 
* *A vén gazember* (1932, hungara-germana filmo) - notario
* *Hortobágy* (1937) - ĉevalisto

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj