open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katalin Pitti

**Katalin Pitti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pitti Katalin** estas hungara operkantisto, operetkantisto, oratorikantisto (soprano).

Katalin Pitti http://www.imdb.com/name/nm2235530/ naskiĝis la  en Szentes.
[eta|maldekstre|Katalin Pitti en [2016]]

## Biografio 
Katalin Pitti frekventis muzikan mezlernejon en Budapeŝto, poste ŝi akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1976. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Miklós Lukács kaj Ádám Medveczky. Jam dum la studentaj jaroj ŝi atingis la duan lokon en kantokonkurso de Lejpcigo. En 1977 ŝi aliĝis al la Budapeŝta Ŝtata Operejo, krome ŝi kantadis ankaŭ eksterlande. Ŝia repertuaro konsistas ankaŭ el operetoj kaj oratorioj. Ŝi estas docento de Universitato de Okcidenta Hungario, krome ŝi instruas ankaŭ en muzika mezlernejo. Ŝi ricevis plurajn premiojn inter 1985-2013. Ŝi edziniĝis sesfoje, ŝi naskis unufoje https://femina.hu/hazai_sztar/pitti-katalin-otszor-valt-el/.

## El ŝia opera repertuaro 
* Ferenc Erkel:
** *Bánk bán* — Melinda
** *György Dózsa (opero)* - Csáki Laura
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* – franca reĝidino
* Giuseppe Verdi:
** *La Traviata* – Violetta
** *Aida* – titolrolo
** *Il Trovatore* – Leonora
** *Otello (opero)* – Desdemona
** *Simon Boccanegra* – Amelia Grimaldi
* Richard Wagner: *Parsifal* — dua florvendistino
* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* — Saffi
* Giacomo Puccini:
** *Madama Butterfly* — titolrolo dum 16 jaroj
** *Gianni Schicchi* — Nella; Lauretta
** *Turandot* — Liu
* Charles Gounod: *Faust* – Siebel; Margit
* Jacques Offenbach:
** ''Les contes d'Hoffmann* — Antonia
** *Orphée aux enfers* — Diana
* Gaetano Donizetti: *Anne Boleyn (opero)* – titolrolo

## El ŝia opereta repertuaro 
* Ferenc Lehár:
** *A víg özvegy* - Glavari Hanna
** *Luxemburg grófja* - Angéle
** *A mosoly országa* - grafino Liza
** *Cigányszerelem* Kőrösházy Ilona
* Imre Kálmán: *Marica grófnő* - titolrolo

## El ŝiaj filmaj roloj 
* *Szomszédok* (televizia serio, 1990-1991)
* *A Napba öltözött leány* (2006)
* *Otello - Desdemona - 1978
* Viktor Jacobi: *Sybill* - titolrolo, 1980
* *Pitti Katalin portréfilm* 1998

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj oratorikantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Sessenheim

**Sessenheim** (origine germane kaj same nun france) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, kiu apartenas al la historia regiono Alzaco kaj al la en 2016 kreita administra regiono Grand Est. La komunumo etendiĝas sur  kaj havis  laŭ la lasta oficiala nombro de .

La loĝloko konatiĝis aparte pro la germana poeto kaj dramverkisto Johann Wolfgang von Goethe, kiu studis en la tiutempe germanlingva urbo Strasburgo, kaj dum rajdado en la ĉirkaŭaĵo konatiĝis en Sessenheim (Goethe skribis *Sesenheim*) kun *Friederike Brion*, filino de la tiea pastro, kaj enamiĝis en ŝin. Kiam li forveturis el Strasburgo la juna, rilatotimema Goethe ĉesis la rilaton, sed tamen poste verkis al Friederike poemojn konatajn kiel *Sessenheim-aj kantoj*, inter kiuj *Willkommen und Abschied (Bonvenon kaj adiaŭo)*, *Mailied (Majokanto)*, *Heidenröslein (Rozeto)*.

[eta|maldekstre|280ra|la loka muzeo pri [Johann Wolfgang von Goethe]]

## Geografio 
La loĝloka centro situas 16 kilometrojn oriente de Haguenau (Hagenau), kaj proksimume 3 kilometrojn okcidente de la rivero Rejno.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Bas-Rhin
* Sessenheim (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 


Kategorio:Komunumoj de Bas-Rhin
Malbelo

[eta|*[La malbela dukino* (1513) pentrita de Quentin Massys.]]
**Malbelo** estas eco de persono aŭ aĵo kiu ne estas agrable rigardebla. En multaj socioj la juĝo esti konsiderata "malbela" egalas esti malmulte estetika, abomeninda aŭ ofenda. Same kiel sia malo, nome la belo, la malbelo implicas subjektivan juĝon kaj tiu almenaŭ parte, en la "okulo de la observanto"; oni ne forgesu ankaŭ la influon faritan de la kulturo de la "observanto". Tiele, la percepto de la malbelo povas esti erara aŭ misa, kiel en la fabelo de *Malbela anasido* de Hans Christian Andersen.

Spite la fakton ke la malbelo estas normale konsiderata kiel videbla karaktero, ĝi povas esti ankaŭ interna atributo. Por ekzemplo, persono povas estis konsiderata alloga ekstere sej interne mispensa kaj kruela. Oni povas ankaŭ esti "malbonhumore", kiu estas interna stato de portempa malaprezo.

La malbelo havas sian originon en la konsideron de la "okulo observanta" kaj de la memestimo kiu disvolviĝas en la personoj kiam oni vidas la stereotipojn de viroj kaj virinoj agrablaj al oniaj sentoj de percepto.

Ankaŭ oni asertas ke la malbelo estas nur afero de subjektiva estetiko, argumente ke persono povas percepti kiel belo ion kion alia persono perceptu kiel malbelo. Tamen, la vidpunkto hegemonia en la scienca mondo estas ke la homa malbelo estas parto de la seksa selekto kaj indikilo de bona fizika sano kaj genetika heredo malriĉa aŭ malforta.

## Malbelo laŭ Umberto Eco 
* *Storia della bruttezza*, a cura di Umberto Eco, Milano, Bompiani, 2007. ISBN 978-88-452-5965-4.

## Malbelo laŭ mezaj homoj 
## Vidu ankaŭ 
* Belo

Kategorio:Estetiko
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Rendevuado
Ponto Emilia

La **ponto Emilia** (; , «rompita ponto») estas la plej malnova ŝtona ponto de Romo. Ĝi krucis Tiberon inter la Tibera insulo supre kaj la Fostoponto malsupre.

Tradicie la ponto estas atribuata al la censoroj **Emilio** Lepido () kaj Fulvio Nobilioro ().

Multfoje difektita kaj riparita, la ponto ekzistis ĝis la jaro 1598ª, kiam ĝian orientan parton faligis inundo. Ĝian alian ekstremon oni malkonstruis en la jaro 1887ª, dum plilarĝigo de la fluejo de Tibero, tiel ke el ĝiaj 7 arkoj restas nur unu.

Kategorio:Pontoj en Romo
Kategorio:Romiaj pontoj en Italio
Júlia Pászthy

**Júlia Pászthy** [pAsti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pászthy Júlia** estas hungara operkantisto, (soprano), altlerneja instruisto. Ŝia filino estas Júlia Karosi.

Júlia Pászthy http://www.imdb.com/name/nm1451026/ naskiĝis la  en Eger.

## Biografio 
Júlia Pászthy lernis komence en muzika mezlernejo de Miskolc, poste ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1974. Jam dum la studentaj jaroj li atingis unuajn lokojn en kantokonkursoj. Post la diplomo ŝi estis privata kantisto de la Budapeŝta Ŝtata Operejo ĝis 2000, poste kantomajstro. Ekde 1995 ŝi instruas en la Muzikakademio. En 1970 ŝi edziniĝis, post jaroj ŝi naskis 2 gefilojn. Ŝi ricevis plurajn premiojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gabriella Balga
* Emőke Baráth
* Gábor Bot
* Anna Herczenik
* Marianna Sipos

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* — Gara Mária
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* – Iluska
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – grafino Ceprano; Gilda
** *Falstaff* – Annuska
* Georges Bizet: *Carmen* — Micaela
* Giacomo Puccini:
** *La Bohème* - Mimi
** *Gianni Schicchi* - Nella
* Richard Strauss: *Der Rosenkavalier* - Sophie
* Friedrich von Flotow: Marta (opero) - Lady Harriet
* Jacques Offenbach: *Orphée aux enfers* — Euridike
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *Die Zauberflöte* - unua infano; Pamina
** *Die Entführung aus dem Serail* - Konstanza
* Beethoven: *Fidelio* - Marcellina

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Sándor Reményi (operkantisto)

**Sándor Reményi** [ŝAndor remEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reményi Sándor** estis hungara operkantisto, (baritono).

Sándor Reményi http://www.fajsz.hu/wp-content/uploads/Rem%C3%A9nyi-S%C3%A1ndor.pdf naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Reményi akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto, poste li plulernis en Romo. Hejmenveninta li apartenis al Reĝa Operejo de Budapeŝto inter 1940 kaj 1973, li debutis en 1941. Lia repertuaro konsistis el 70 operoj. Li ofte estis gastokantisto en operejoj aŭ koncertoj en Romo, Bruselo, Parizo, Londono kaj Vieno. Li ankaŭ instruis, en 1968 li estis ĵuriano en Hungara Televizio. Li ricevis premion en 1973.

## El lia repertuaro 
* Georges Bizet: *Carmen* — Morales (debuto en 1941)
* Károly Goldmark: *Sába királynője* - reĝo Salamon
* Ferenc Lehár: *A garabonciás* - Vasasnémet (1943 - premiero)
* Giuseppe Verdi:
** *La Traviata* – Germont György
** *Un balo in Maschera* – René
* Richard Wagner: *Tannhäuser* — Wolfram von Eschenbach
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* – Falke
* Giacomo Puccini: *La Bohème* — Marcel
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — titolrolo
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Don Giovanni* – Masetto
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* – Silvio
* Charles Gounod: *Faust* – Valentin

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jan Strydom

**Jan STRYDOM** , ankaŭ literumebla *Jan Strijdom*, estas afrikanslingva esperantisto el Suda Afriko. Li ekde multaj jaroj aktivas en la Esperanto-Asocio de Suda Afriko (EASA), kaj en 2003 en Pretoria eldonis Esperanto-muzikalbumon de la laŭŝajne iom privateca titolo *Kelkaj kantoj por miaj geamikoj*, en kiu li baritone kantas 32 muzikaĵojn el diversaj partoj de la mondo, kantitaj en pluraj lingvoj, inkluzive de Esperanto..

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *La psikologio: obstaklo en la vojo de Esperanto*  en la retejo de ILEI ()

## Referencoj 
Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Sudafrikaj esperantistoj
Kategorio:Sudafrikaj kantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
31495 Sarahgalvin

'*31495 *Sarahgalvin'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Sarah Nicole Galvin*, rekompensita kiel plej bona en ŝia kategorio, kaj kiu gajnis en 2014 la unuan rangon de la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Ŝi ankaŭ gajnis la premion *Dudley R. Herschbach* de la SIYSS (*Stockholm International Youth Science Seminar*). Ŝi estis lernantino ĉe la *Corona del Sol High School'' de Tempe (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Eŭropa Asembleo de Studentoj Arkitekturaj

La **Eŭropa Asembleo de Studentoj Arkitekturaj** (**EASA** ) estas renkontiĝo por studentoj de Arkitekturo el pli ol 40 landoj de Eŭropo, kiu okazas ĉiun someron en malsama gastiga lando. Ĝi kutime daŭras du semajnojn kaj organiziĝas per grupo da studentoj el la gastiga lando. La evento konsistas el laborgrupoj, prelegoj, ekspozicioj kaj renkontigaj kunvenoj, al kiuj invitiĝas akademiaj gastoj. Ĉiujare la renkontiĝo havas proksimume 400 partoprenantojn. La evento fondiĝis en 1981. 

## Someraj eventoj de EASA 
* 1981 Liverpool, : Komencante la EASA-Sperton
* 1982 Delft, : Arkitekturo de Necerta Estonteco
* 1983 Lisbono, : Sociaj Spacoj
* 1984 Aarhus, : Turnpunkto en Arkitekturo
* 1985 Ateno, : Interpretado kaj Ago en la Urbo
* 1986 Torino, : Arkitekturoj Latentaj (itale *Architecturi Latenti*)
* 1987 Helsinko, : Arkitekturo kaj Naturo
* 1988 Berlino, : La Dimensio Inter
* 1989 Marsejlo, : Heredaĵo kaj Kreemo (france *Heritage et Creativé*)
* 1990 Karlskrona, : Esplorado
* 1991 Verĥoturje kaj Kolomna, : Regenerado (Ĉi tiu evento okazis en du lokoj)
* 1992 Ürgüp, : Visio 2000 Medio
* 1993 Sandwick, : La Insulo
* 1994 Liège, : Konsumi la Nekonsumeblan (france ''Consommer l'Inconsumable'')
* 1995 Zamość, : Trans la limoj
* 1996 Clermont-l'Hérault, : "Sonĝaj Konstruistoj!" aux "Sonĝu, Konstruistoj!"
* 1997 La Trajno, Skandinavio: Avantaĝanta Arkitekturo (Ĉi tiu evento okazis sur trajno pasanta tra ,  kaj )
* 1998 La-Valeto, : Vivanta ĉe la Rando
* 1999 Kavalo (Καβάλα), : Osmozo
* 2000 Antverpeno kaj Roterdamo,  / : Dis-Similecoj
* 2001 Gökceada, : Neniu Temo (tiel!)
* 2002 Vis (insulo), : Sensoj
* 2003 Friland, : Daŭrigebla Vivado
* 2004 Roubaix, : Metropola - Mikropola (Transmaraj teritorioj)
* 2005 Bergün, : Trans, Transito, Transiro
* 2006 Budapeŝto, : Komuna Loko
* 2007 Elefsina, : Urba Indekso
* 2008 Dublino Letterfrack, : Adapto
* 2009 Brescia, : Arkitekturaj Supermerkatoj (per fantazia vorto *supermARCHet*)
* 2010 Manchester, : Identeco
* 2011 Cádiz, : marbordaj malkonstruoj (per fantazia vorto *deCOASTruction*)
* 2012 Helsinko, : Malŝparoj
* 2013 Žužemberk, : Reago
* 2014 Veliko Tarnovo, : Simbiozo
* 2015 La-Valeto, : Ligoj
* 2016 Nida, : Ne ankoraŭ decidita (tiel!)
* 2017 Fredericia, : Gastamo: Trovi la Kadron
* 2018 Rijeka, : RE:Easa (retpoŝta respondo al EASA)

## Internaj Naciaj Kontakt-Renkontiĝoj 
* 1985 Barcelono, 
* 1986 Vieno, 
* 1987 Budapeŝto, 
* 1988 Oslo, 
* 1989 Krakovo, 
* 1990 Plovdiv, 
* 1991 Berlino,  ("manifesto de Lichterfelde")
* 1992 Torino, 
* 1993 Ljubljano, 
* 1994 Talino, 
* 1995 Zuriko, 
* 1996 Istanbulo, 
* 1997 Sinaia, 
* 1998 Sandomierz, 
* 1999 Mannheim, 
* 2000 Tal-Fanal, Gozo, 
* 2001 Berlino, 
* 2002 Bornholm, 
* 2003 Ljubljano, 
* 2004 Beogrado, 
* 2005 Brighton, 
* 2006 Moskvo, 
* 2007 Motovun, 
* 2008 Nikozio, 
* 2009 Schaan, 
* 2010 Kopenhago, 
* 2011 Bakuo, 
* 2012 Vieno, 
* 2013 Bukaresto, 
* 2014 Berlino, 
* 2015 Glasgovo, 

## Eksteraj ligiloj 
*reta forumo de EASA 
*grupo de EASA en la retejo *Flickr*

Kategorio:Renkontiĝoj
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Studentoj
Krizokolo

eta
**Krizokolo** (*chrysocolla*) estas kupro-enhava hidrosilikato.

## Kemiaj kaj fizikaj proprecoj 
* **Formulo:** CuSiO3+xH2O. {varioj: (Cu,Al)2H2Si2O5(OH)4xH2O.}
* **Simetrio:** ĝi apenaŭ havas simetrion en la monoklina kristal-sistemo.
* **Denso:** 2,0-2,2 g/cm³.
* **Dureco:** 2,0-4,0, mola mineralo (laŭ Mohs-skalo).
* **Fendiĝo:** ne-fendebla.
* **Romposurfaco:** neglata, konka.
* **Koloro:** griz-blua, vigla blua, turkiz-blua, verd-blua.
* **Brilo:** vitra aŭ grasa.
* **Travidebleco:** diafana.
* **Pulvoro: ** verde blanka.
* **Specifaĵo: ** disiĝas en klorida acido.
* **Teoria kuproenhavo:** Cu = 36%.

## Origino de la nomo 
La nomo venas el la kunmeto de greka krizos (=oro) kaj kolla (=argilo), ĉar oni uzis ĝin por oro-lutado.

## Akompanaj mineraloj 
* malakito, kuprito, azurito kaj limonito.

## Verkoj diverslingve 
* Bognár László: Ásványhatározó. Gondolat Kiadó. 1987.
* Koch Sándor: Magyarország ásványai. Akadémiai Kiadó. 1985.
* J.Arem: Rock and Minerals. Toronto. 1974
* Walter Schumann: Minerals of the World. Sterling Publishing Co. Inc., New York. 1998.

Kategorio:Kupro
Kategorio:Filosilikatoj
31501 Williamhang

'*31501 *Williamhang''''' estas tre malgranda neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *William C. Hang*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2014 pro sia projekto pri komputadoj. Li estis lernanto ĉe la *Scripps Ranch High School* de San-Diego (Kalifornio Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Jean-François Amadieu

**Jean-François AMADIEU** estas franca sociologo fakulo pri sociaj rilatoj en la laboro same kiel pri la fizikaj kondiĉoj de la socia selektado. Li estas la direktoro de la Observatorio de diskriminado, kiu faras esploradon por realigi sciencajn mezurojn de la diferencaj dungodiskriminoj en Francio. Li estas profesoro en la universitato Paris I Panthéon-Sorbonne.

## Verkoj
* ''Les Relations sociales dans l'entreprise: état de la recherche en France et en RFA*, 1990.
* *Le Management des salaires*, kun Nicole Mercier, 1995.
* *Compétence et organisation qualifiante*, kun Loïc Cadin, 1996.
* *Gestion des ressources humaines et relations professionnelles*, kun Jacques Rojot, 1996.
* *Les Syndicats en miettes*, éditions du Seuil, 1999.
* *La Démocratie sociale en danger*, éditions liaisons, kun Denis Boissard, 2001.
* *Organisations et travail: coopération, conflit et marchandage*, 1993.
* *Le Poids des apparences. Beauté, amour et gloire*, éditions Odile Jacob, 2002.
* *Les Clés du destin. École, amour, carrière*, éditions Odile Jacob, 2006.
* *Le retour de la race-contre les statistiques ethniques'', kolektive kun Élisabeth Badinter Hervé le Bras kaj aliaj membroj de la CARSED, Éditions de l'Aube, 2009.
* *Prénoms*, éditions Flammarion, 2012.
* *DRH le livre noir*, éditions du Seuil, 2013.
* *La Société du paraître-Les beaux, les jeunes... et les autres*, éditions Odile Jacob, 2016

Kategorio:Francaj sociologoj
Kategorio:Francaj profesoroj
Kategorio:Profesoroj de Universitato Parizo 1 Panthéon Sorbonne
Francis Hutcheson

**Francis HUTCHESON** (8-a de Aŭgusto 1694 – 8-a de Aŭgusto 1746) estis irlanda filozofo naskiĝinta en Ulstero en familio de Skotaj Presbiterianoj kiu iĝis konata kiel unu el la fondintaj patroj de la Skota Klerismo.

Hutcheson prenis ideojn el John Locke, kaj li mem estis grava influo sur la verkoj de kelkaj gravaj pensuloj de la Klerismo, kiel David Hume kaj Adam Smith.

Hutcheson edukiĝis en Killyleagh, kaj poste iris al Skotlando por studi ĉe la Universitato de Glasgovo, kie li pasigis ses jarojn studante dekomence filozofion, klasikajn studojn kaj ĝeneralan literaturon, kaj poste teologion; li ricevis gradigon en 1712.

## Verkoj 
Dum loĝado en Dublino, Hutcheson publikigis anonime la kvar eseojn pro kiuj li estas plej bone konata: *Inquiry concerning Beauty, Order, Harmony and Design*, kaj *Inquiry concerning Moral Good and Evil*, en 1725, la *Essay on the Nature and Conduct of the Passions and Affections* kaj *Illustrations upon the Moral Sense* en 1728.

## Idearo 
Argumentante pri la koncepto de belo, Hutcheson argumentis ke la belo estas "unueco en vario kaj vario en unueco".

## Notoj 
Kategorio:Skotaj filozofoj
Kategorio:Klerismaj filozofoj
Kategorio:Irlandaj filozofoj
Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Filozofoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Empiriistoj
Guy Sircello

**Guy Sircello** (1936–1992) estis usona filozofo plej bone konata pro sia analiza alproksimiĝo al la filozofia estetiko.

Sircello estis Profesoro de Filozofio en la Universitato de Kalifornio ĉe Irvine el 1966 ĝis sia morto en 1992 je la aĝo de 55. Li estis atinginta sian gradiĝon el la Universitato Kolumbio en 1965.

La verko de Sircello nome *Love and Beauty* (Amo kaj belo, 1989) havigas skizon de lia teoriaro, kiu enhavas temojn kiel ekscito, etendo, sublimo, kaj satigo. Li konsideris la implicojn de sia teorio pri estetiko kaj etiko. Li disvolvigis ankaŭ teoriojn pri plezuro, kvalito, belo kaj amo.

## Kelkaj verkoj 
* Mind & Art: An Essay on the Varieties of Expression. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1972. Paperback, 1978.
* A New Theory of Beauty. Princeton Essays on the Arts, 1. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1975.
* Love and Beauty. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1989.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Analizaj filozofoj
Kategorio:Estetikistoj
Kázmér Sárkány

**Kázmér Sárkány** [ŝArkAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárkány Kázmér** estas hungara operkantisto, (baritono).

Kázmér Sárkány http://www.imdb.com/name/nm1662274/ naskiĝis la  en Mohács.

## Biografio 
Kázmér Sárkány frekventis  en Komló, kie li lernis violonadon 7 jarojn. Baldaŭ li lernis agrikulturadon kaj li laboris kelkajn jarojn en agrara kooperativo en sia naskiĝurbo. Tiutempe li kantadis en koruso. Li akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1986, sed li iomete lernis ankaŭ en Moskvo. Lia plej grava instruisto estis József Simándy. En 1986 li atingis la unuan lokon en kantokonkurso, poste li ricevis kontrakton de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li estis gastokantisto en Eŭropo, Usono, Kanado, Japanio. Li ricevis jam plurajn premiojn.

## El lia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* — Andreo la 2-a (Hungario)
* Zoltán Kodály: *Háry János* – titolrolo 
*György Ránki: *Pomádé király új ruhája* - Garda Roberto
* Giuseppe Verdi: *La Forto de la Destino* – Melitone
* Richard Wagner:
** *Die Meistersinger von Nürnberg* — Beckmesser
** *Lohengrin* — Telramund
* Giacomo Puccini: *Tosca* — sakristiano
* Gioachino Rossini:
** *La barbiro de Sevilo* — Fiorello, debuto en 1986; baldaŭ titolrolo
** *La Cenerentola* - Dandini
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – titolrolo
** *Die Zauberflöte* - Papageno
* Friedrich von Flotow: *Marta* - Plumkett

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* [intervjuo(https://eo.wikipedia.org/wiki/intervjuo) kun fotoj] 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Vilma Singhoffer

**Vilma Singhoffer** [zinghofer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Singhoffer Vilma** estis hungara operkantisto, operetkantisto (soprano). Ŝia geedziĝa nomo estis *Zilahy Gyuláné* [zilahi djulAnE], ŝia edzo estis Gyula Zilahy.

Vilma Singhoffer https://hu.wikipedia.org/wiki/Singhoffer_Vilma naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilma Singhoffer lernis kantadon. En 1893 ŝi edziniĝis, en la sekva jaro ŝi naskis filon. En 1901 ŝi sukcese debutis en Népszínház, poste ŝi havis kontrakton de la teatro. Tamen ŝi aliĝis al trupo de *Gyula Zilahy*, inter 1901-1905 ŝi havis rolojn en Arad (urbo), poste ĝis 1913 en Teatro de Debrecen. Ŝi kantadis ankaŭ en sia naskiĝurbo (Reĝa Operejo de Budapeŝto, denove en Népszínház, Teatro Magyar, Népopera, *Teatro Király*, *Budai Színkör.*) Ŝi kantadis ankaŭ en koncertoj.

## El ŝia repertuaro 
* *Katalin* — carino (debuta rolo en 1901)
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Hanna
* Richard Wagner: *Lohengrin* — Elsa

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla ene de la teksto)

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Xavér Ferenc Stéger

**Xavér Ferenc Stéger** [KsavEr] aŭ **Franz Steger,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stéger Xavér Ferenc** estis hungarlanda-germana-kroata operkantisto, (tenoro).

Xavér Ferenc Stéger http://www.kislexikon.hu/steger.html naskiĝis la  en Szentendre, li mortis la  en Szentendre.

## Biografio 
Xavér Ferenc Stéger devenis el germana familio, kiel membro de la germana minoritato. Multaj asertas, ke li havas kroatan radikon kiel **Franjo Stazić**. Li frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, gimnaziojn en Buda kaj Jászberény. Li akiris apotekistan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en aĝo 20. Jam dum la studentaj jaroj li violonadis, pianadis kaj kantadis en koruso. Li praktikadis laŭvice en apotekoj en sia naskiĝurbo, Esztergom, Bjelovar. Li aliĝis al la operejo de Zagrebo, kie li debutis en 1846 kiel Franjo Stazić. En la sekva jaro li kantadis en Vieno, samptempe li lernis kantoteknikon. En 1848 Gedeon Ráday (1806) invitis lin al Teatro Magyar de Pest. En 1850 li edziĝis, poste ili forlasis Hungarlandon kaj li kantadis en Prago, denove Vieno, Darmstadt. En la teatra jaro 1859 li estis en Nacia Teatro de Pest, poste aŭ en la pli gravaj hungarlandaj urboj, aŭ en diversaj urboj de Eŭropo. En la teatra jaro de 1873 li denove kantadis jam en la nova urbo Budapeŝto, poste li retiriĝis en sia naskiĝurbo. Li ricevis oran krucon de princlando Hessen kaj hispanan kavaliran ordenon, li estis nomumita honora membro de la nederlanda akademio.

## El lia repertuaro 
* Gaetano Donizetti: *Lucia di Lammermoor* – Edgar (debuto en 1846 en Zagrebo)
* Vatroslav Lisinski: *Ljubav i zloba* (la unua nacia kroata opero) - Vukosan (1846, Zagrebo)
* Ferenc Erkel:
** *Bánk bán* — titolrolo (1848)
** *Ladislao Hunyadi (opero)* — titolrolo (1848)
** *Báthory Mária* - Miklós
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – duko de Mantua
** *Ernani* – titolrolo (1849)
** *Il Trovatore* – Manrico
* Richard Wagner: *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — titolrolo
* Gioachino Rossini: *Guilaumme Tell* — Arnold
* Giacomo Meyerbeer:
** *Le Prophète* – János
** *Les Huguenots* – Raoul
* Friedrich von Flotow: *Marta* – Lionel
* Vincenzo Bellini:
** *Norma (opero)* – Severo
** *La sonnambula* – Elvino
* Daniel-François-Esprit Auber: *La muette de Portici* – Masaniello
* Ambroise Thomas: *Mignon* - Wilhelm Meister

## Lia kontribuo 
* taglibro en 3 volumoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* anglalingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Kroataj operkantistoj
Richard F. Outcault

**Richard Felton OUTCAULT** (/ˈaʊtkɔːlt/; 14a de Januaro, 1863 – 25a de Septembro, 1928) estis usona aŭtoro de Bildliteraturo. Li estis la kreanto de la serioj *The Yellow Kid* kaj *Buster Brown*, kaj estas konsiderita ŝlosila pioniro de la moderna komikso.

En la ekkariero li laboris kun Edison en West Orange (Nov-Ĵerzejo), por fari mekanikajn desegnojn kaj ilustraĵojn kaj li kontrolis la instaladon de la montraĵoj de Edison en la Universala Ekspozicio de Parizo de 1889. Tie li studis arton en la Latina Kvartalo kaj aldonis la lastan u al sia familinomo.

En 1890 Outcault revenis al Usono, edziĝis, kaj translokiĝis al Flushing en Novjorko. Li laboris farante teknikajn desegnojn por *Street Railway Journal* kaj *Electrical World*, Samtempe li kontribuis al humoraj gazetoj *Truth*, *Puck*, *Judge* kaj *Life*.

La unuaj bildoj de Outcault por New York World aperis la 16an de Septembro, 1894, nome ses-panela, tut-paĝa bildostrio titolita "Uncle Eben's Ignorance of the City". Kvankam li ne estis la unua kiu faris tion eĉ en la *World*, Outcault estis ja inter la unuaj.

[altdekstre|eta|maldekstra|alt=|*[The Yellow Kid*]]
Bildoj de Outcault de la 2a de Junio, 1894, montris grand-orelan, senharan stratoknabon en kitelo. Tiu knabo aperis kolore la unuan fojon la 5an de Majo en strio titolita "At the Circus in Hogan's Alley". De tiam ĝi estis kolora kaj nomiĝis Mickey Dugan. La 5an de Januaro la kitelo de Mickey aperis brilflava. Li iĝis tuj la stelulo de la strio kaj iĝis konata kiel *The Yellow Kid* (flavulo), kaj la teksto de la dialogo aperis sur lia flava kitelo. La stripo tuj akiris popularecon kaj komercan sukceson (por la gazeto sed ne por la aŭtoro mem). Tio kondukis al alia gazetoj same publikigi similajn striojn, kaj tiele *the Yellow Kid* estas konsiderata pioniran mejloŝtonon en la disvolvigo de la bildliteraturo kiel amaskomunikilo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Barker, Kenneth (February 1995). "The Comic Series of Joseph Pulitzer's New York Sunday World". Inks. 2 (1): 26–32.
* Dunley, Kathleen (2014). "Outcault, Richard Felton". In Booker, M. Keith. Comics through Time: A History of Icons, Idols, and Ideas [4 volumes]: A History of Icons, Idols, and Ideas. ABC-CLIO. pp. 278–280. ISBN 978-0-313-39751-6.
* Canemaker, John (2005). Winsor McCay: His Life and Art (Revised ed.). Abrams Books. ISBN 978-0-8109-5941-5.
* Harvey, R. C. (2016-06-09). "Outcault, Goddard, the Comics, and the Yellow Kid". The Comics Journal. Fantagraphics Books. Arkivita el la originalo en 2016-06-12. Alirita en 2016-06-12.
* Walker, Brian (2004). The Comics: Before 1945. Harry N. Abrams. ISBN 978-0-8109-4970-6.
* Winchester, Mark D. (May 1995). "Litigation and Early Comic Strips: The Lawsuits of Outcault, Dirks, and Fisher". Inks. 2 (2): 16–25.

Kategorio:Usonaj artistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Wincenty Witos

**Wincenty Witos** (naskiĝis la 21-an de januaro 1874 en Wierzchosławice (distrikto Tarnów), mortis la 31-an de oktobro 1945 en Krakovo) – pola politikisto, aktivulo de la popola movado, trifoja ĉefministro de la Pola Respubliko.

De 1895 en Pola Popola Partio, en la jaroj 1908–1914 parlamentano al galicia Landa Sejmo, de 1909 ĝis 1931 vilaĝestro de Wierzchosławice. Parlamentano al aŭstria Ŝtata Konsilio (1911–1918), de 1914 en PSL „Piast” (Pola Popola Partio "Piast"; prezidanto de la partio en la jaroj 1918–1931), membro en Supera Nacia Komitato, poste en Nacia Ligo (1917–1918) kaj prezidanto de Pola Likvida Komisiono. De 1919 parlamentano al la pola Sejmo. Trifoje plenumis funkcion de la ĉefministro (1920-1921, 1923-1923, 1926), lia registaro estis forigita rezulte de la maja puĉo. En la jaroj 1929–1930 unu el gvidantoj de Centrolew. En 1930 arestita de la sanigaj regopovoj, enprizonigita en Bresta Fortreso, akuzita en t.n. bresta proceso pri preparo al puĉo, kondamnita al 1,5 jaro de mallibero. Elmigris al Ĉeĥoslovakio. Al Pollando revenis tuj antaŭ eksplodo de la dua mondmilito. Internigita de germanoj rifuzis proponon krei kunlaborisman registaron. Post la milito nomumita al vicprezidanto de Landa Nacia Konsilio (ne eklaboris), en 1945 prezidanto de la nova Pola Popola Partio.

## *Elektitaj Verkoj* de Witos 
* W. Witos, *Dzieła Wybrane* (Elektitaj Verkoj), vol. I: *Moje wspomnienia* (Miaj rememoroj), parto I, Eldonejo LSW, Varsovio 1988.
* W. Witos, *Dzieła Wybrane*, vol. II: *Moje wspomnienia*, parto II, LSW, Warszawa 1990.
* W. Witos, *Dzieła Wybrane*, vol. III: *Moja tułaczka w Czechosłowacji* (Mia vagado en Ĉeĥoslovakio), LSW, Warszawa 1995.
* W. Witos, *Dzieła Wybrane*, vol. IV: *Publicystyka* (Publicistiko), LSW, Warszawa 2003.
* W. Witos, *Dzieła Wybrane*, vol. V: *Przemówienia* (Paroladoj), LSW, Warszawa 2007.

## Bibliografio 
* Andrzej Ajnenkiel, *Od rządów ludowych do przewrotu majowego. Zarys dziejów politycznych Polski 1918-1926* (De popolaj registaroj al la maja puĉo. Skizo de politika historio de Pollando), 1986, ISBN 8321405819.
* Andrzej Chojnowski, Piotr Wróbel, *Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej* (Prezidentoj kaj ĉefministroj de la Dua Pola Respubliko), Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1992. ISBN 83-04-038547.

## Eksteraj ligiloj 
* Pogrzeb Wincentego Witosa Funebra ceremonio de Wincenty Witos, en Pola Filma Kroniko en la paĝo Kronika RP
* Miejsca i pamiątki związane z życiem i działalnością Wincentego Witosa, Lokoj kaj memoraĵoj ligitaj kun la vivo kaj agado de Wincenty Witos, PKF

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Pollando
Robert Crumb

**Robert Dennis CRUMB** (/krʌm/; 30an de Aŭgusto, 1943) estas usona bildliteraturisto kaj muzikisto kiu ofte subskribis siajn verkojn kiel R. Crumb. Lia verkaro montras nostalgion por la usona popola kulturo de la fino de la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj, kaj satiron de la siatempa kulturo de Usono.

Crumb estas fekunda artisto kaj kontribuis al multaj el ŝlosilaj verkoj de la movado de subkultura komikso en la 1960-aj jaroj; li estis fondinto de la unua sukcesa subkultura komiksa publikaĵo, nome *Zap Comix*, kontribuante al ĉiuj el la 16 numeroj. Li estis aldone kontribuanta al *East Village Other* kaj al multaj aliaj publikaĵoj, kiel vario de unikaj kaj antologiaj komiks-libroj. Dum tiu epoko, inspirita de psikedelio kaj bildliteraturo el la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, li enkondukis ampleksan varion de roluloj kiuj iĝis tre popularaj, kiel kelkaj kontraŭkulturaj ikonoj, kiel *Fritz the Cat* kaj Mr. Natural, kaj la bildoj el sia strio *Keep on Truckin*'. Seksaj temoj abundis en ĉiuj tiuj projektoj, ofte nuance al eskatologiaj kaj pornografiaj komiksoj, laŭ la diversaj kategoriigoj. En la mezo da la 1970-aj jaroj, li kontribuis al la antologio *Arcade*; post la dekadenco de la subkulturo, li translokiĝis al biografiaj kaj membiografiaj temoj rafinante sian desegnan stilon, tre striita krajon-inka stilo inspirita de la bildliteraturo de la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcento. Multo de lia verkaro aperis en gazeto kiun li mem fondis, nome *Weirdo* (strangulo, 1981–1993), kiu estis unu el la plej elstaraj publikaĵoj de la epoko de alternativa komikso. Dum lia kariero progresis, lia komika verkaro iĝis pli membiografia.

Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Will Eisner

**William Erwin "Will" EISNER**  (naskiĝis la , mortis la ) estis usona bildliteraturisto, verkisto, kaj entreprenisto. Li estis unu el la plej fruaj bildliteraturisto kiuj laboris en la usona industrio de komiksoj, kaj lia serio *The Spirit* (1940–1952) estis rimarkinda pro siaj eksperimentoj laŭ enhavo kaj formo. En 1978, li popularigis la terminon "graphic novel" (grafika novelo, grafika romano) pro la publikado de sia libro *A Contract with God* ("Kontrakto kun Dio"), kies enhavo temas pri judismo. Li estis frua kontribuanto al formalaj prikomiksaj studoj per sia libro *Comics and Sequential Art* (1985). La Premio Eisner ricevis sian nomon por lia honorigo, kaj ĝi estas atribuita por agnosko de atingoj ĉiujare en la kampo de la komiksa etoso; li estis unu el la tri inaŭguraj enmetitoj en la *Will Eisner Comic Book Hall of Fame*.

## Verkoj 
* Odd Facts. Tempo Star Books. 1975. ISBN 0-441-60918-X.
* A Contract with God. Baronet Books. 1978. ISBN 0-89437-035-9.
* Life on Another Planet. 1983. ISBN 0-87816-370-0.
* Comics and Sequential Art. 1985. ISBN 0-9614728-0-4.
* New York: The Big City (softcover ed.). 1986. ISBN 0-87816-020-5.
* The Dreamer. 1986. ISBN 1-56389-678-8.
* The Building. 1987. ISBN 0-87816-024-8.
* A Life Force. 1988. ISBN 0-87816-038-8.
* Art of Will Eisner (2a eld.). Kitchen Sink. 1989. ISBN 0-87816-076-0.
* To the Heart of the Storm. 1991. ISBN 1-56389-679-6.
* The Will Eisner Reader. 1991. ISBN 0-87816-129-5.
* Invisible People. 1993. ISBN 0-87816-208-9.
* Dropsie Avenue. 1995. ISBN 0-87816-348-4.
* Will Eisner Sketchbook (softcover ed.). Kitchen Sink. 1995. ISBN 0-87816-399-9.
* Graphic Storytelling and Visual Narrative. 1996. ISBN 0-9614728-3-9.
* The Princess and the Frog. 1996. ISBN 1-56163-244-9.
* A Family Matter. 1998. ISBN 0-87816-621-1.
* Last Day in Vietnam. 2000. ISBN 1-56971-500-9.
* The Last Knight. 2000. ISBN 1-56163-251-1.
* Minor Miracles. 2000. ISBN 1-56389-751-2.
* Will Eisner's Shop Talk. Dark Horse Comics. 2001. ISBN 1-56971-536-X.
* Fagin the Jew. 2003. ISBN 0-385-51009-8.
* The Name of the Game. 2003. ISBN 1-56389-869-1.
* Will Eisner's John Law: Dead Man Walking (softcover ed.). IDW. 2004. ISBN 1-932382-27-5.
* The Plot: The Secret Story of The Protocols of the Elders of Zion. WW Norton. 2005. ISBN 0-393-06045-4.

Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Judaj artistoj
Kategorio:Usonaj militistoj de la Dua Mondmilito
31500 Grutzik

'*31500 *Grutzik''''' estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la teamo de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Petra Luna Grutzik*, gajnantino en 2014 de la dua rango en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la *Redondo Union High School* de Redondo Beach (Kalifornio Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Thierry Lodé

**Thierry LODÉ** (naskiĝis la 1-an de juanaro 1956 en Tarbes), estas franca biologo, profesoro pri evoluekologio kaj fakulo pri la sekseco de la animaloj. Li estas ankaŭ engaĝiĝinta en evolubiologio kaj en konserva biologio.

Direktoro de la laboratorio de best-ekologio de la Universitato de Angers ĝis 2002, li estis kundirektoro de la UMR MA Pejzaĝoj kaj Biodiverseco antaŭ integriĝi en 2006 en la teamo «UMR 6552 CNRS Rennes 1 EVE» (Éthologie éVolution Écologie) de la Universitato de Rennes I.

Thierry Lodé ege engaĝiĝis en la protektado de naturo kaj konservado de la naturaj karnovoruloj. Li estas ankaŭ liberecana aktivulo. Li engaĝiĝis en nombraj sociaj luktoj. Fervora partiano de la abolo de la karceraj punoj, li disvolvigis ankaŭ aktivaĵojn por la libereco de la kontraŭkoncipo ĉefe en la movado «CHOISIR», kaj li estas kontraŭ la institucio de la geedzeco, por la egaleco inter la seksoj kaj por sekseco liberigita el tabuoj de la nuntempaj socioj. Li kunlaboras en la gazeto ''L'Endehors*. Thierry Lodé iĝis paraplegiulo konsekvence de malsano de la vertebraro.

Pere de pli ol 160 artikoloj, liaj sciencaj verkoj konsistas el publikaĵoj pri la konservado de la biodiverseco, (Lutreolo, Putoro, Lutro, Kastoro, Orelstrigo), artikoloj pri ekologio (ekologio de la putoro, de la foino, defendo de la malsekejoj ktp.) kaj ĉefe nombraj artikoloj pri la seksaj strategioj de la karnovoruloj kaj de la ranoj, ĉefe la artikolo pri la influo de la predado fare de la putoro sur la sekseco de la ranoj (poliandrio) en la revuo *Proceeding from the Royal Society Biology''.

## Verkoj 
* Cours de génétique des populations, Éditions Ellipses, 1998.
* Les Stratégies de reproduction des animaux, Éditions Dunod Masson Sciences, 2001.
* La Guerre des sexes chez les animaux Une histoire naturelle de la sexualité, Éditions Odile Jacob, Paris, 2006, (ISBN 978-2-7381-1901-8).
* Amours animales, Éditions Mango-Fleurus, 2010.
* La Biodiversité amoureuse : le sexe et l’évolution Éditions Odile Jacob, 2011.
* Pourquoi les animaux trichent et se trompent. Les Infidélités de l’évolution, Éditions Odile Jacob, 2013.
* Manifeste pour une écologie évolutive : Darwin et après ?, Éditions Odile Jacob, 2014.
* De la domination. Essai sur les falsifications du pouvoir (en co-écriture avec Tony Ferri), Éditions Libre et Solidaire, 2017.

## Notoj 
## Bibliografio 
* F. Bugnot, Therry Lodé et la guerre des sexes, EKWO Le magazine du développement durable, juillet 2008
* Laurent Broomhead, La science en livres : Thierry Lodé et la guerre des sexes chez les animaux, 2007, France Info.
* R. Chartier, Thierry Lodé et la guerre des sexes chez les animaux, 2007, Le mensuel gay des Québécois.
* J. Lassègue, Compte-Rendu de la guerre des sexes chez les animaux, 2009, CNRS CREA École Polytechnique, kompleta teksto [arkive] [formes-symboliques.org/article.php3?id_article=265].
* Léa Monteverdi, 3 questions à Thierry Lodé, le journal du CNRS, kompleta teksto [arkive].

Kategorio:Francaj biologoj
Kategorio:Francaj anarkiistoj
Kategorio:Francaj ekologiistoj
Kategorio:Evoluistoj
Kategorio:Konservadaj biologoj
Ĥamis Muŝajt

**Ĥamis Muŝajt,** () estas metropolo en Sauda Arabio, en Regiono Asiro. En la loknomo Ĥamis signifas ĵaŭdo, kiu aludas al merkato ĵaŭde.
eta|
eta|
## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco:  m
* Loĝantaro:  (2011)  
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-7 
* Poŝtkodo:  

## Geografio 
Ĥamis Muŝajt situas en sudokcidenta parto de la lando en monta regiono kun fekunda grundo. Abha troviĝas 27, Rijado 820 km.
eta|maldekstre|
## Historio 
Ĥamis Muŝajt estas tradicie komerca centro. En la 1960-aj jaroj usonanoj konstruis militan aerbazon, dum la Golfa Milito en 1991 la aviadiloj ĵetis bombojn en Irako. Ĝis la 1970-aj jaroj Ĥamis Muŝajt estis agrikultura urbeto de malpli ol 50 mil loĝantoj, poste la armea bazo alportis rapidan ekspansion. Ekde tiam ĝia populacio kreskis dramece (en 2011 jam ).

## Ekonomio 
Ĥamis Muŝajt estas ĉirkaŭita de bienoj produktantaj agrikulturaĵojn (tritikoj, rizoj, kafoj kaj henna).
eta|
## Trafiko 
Al Ĥamis Muŝajt kuras 4 vojoj. Nur la armeo profitas la flughavenon.

## Klimato 
En Ĥamis Muŝajt la temperaturoj varias en la jaro averaĝe inter (11-26 °C). Jare pluvas nur 204 mm, en ĉiuj monatoj pluvas iomete.

## Vidindaĵoj 
* moskeoj
* statuo pri kafo
* bazaroj

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Khamis-Mushayt

Alturathiah.jpg|Konstruaĵo
Mosque in Khamis Mushayt.jpg|Moskeo
Old houses.jpg|Malnova domo

Kategorio:Urboj de Sauda Arabio
Kategorio:Metropoloj
Art Spiegelman

**Art SPIEGELMAN** (/ˈspiːɡəlmən/; denaske Itzhak Avraham ben Zeev la 15-an de februaro 1948) estas usona bildliteraturisto, eldonisto, kaj komiksa aktivulo plej bone konata pro sia grafika novelo *Maus*. Lia laboro kiel kun-eldonisto de la komiksaj gazetoj *Arcade* kaj *Raw* estis ege influa, kaj el 1992 li pasigis unu jardekon kiel kontribua artisto por *The New Yorker*, kie li faris kelkajn alt-profilajn kaj foje polemikajn kovrilpaĝojn. Li geedziĝis kun la desegnisto kaj eldonisto Françoise Mouly kaj estas la patro de la verkistino Nadja Spiegelman.

Spiegelman ekkarieris ĉe la entrepreno de kolektaĵoj *Topps* en la mezo de la 1960-aj jaroj, kio estis lia ĉefa financa subteno kaj enspezofonto dum du jardekoj; tie li kunkreis parodiajn seriojn kiel *Wacky Packages* en la 1960-aj jaroj kaj *Garbage Pail Kids* en la 1980-aj jaroj. Li akiris elstarecon en la scenejo de la kontraŭkultura komikso en la 1970-aj jaroj per mallongaj, eksperimentemaj, kaj ofte membiografiaj verkoj. Elekto de tiuj strioj aperis en la kolekto Breakdowns en 1977, post kio Spiegelman turniĝis al libro-longa formato de *Maus*, pri sia rilato kun sia patro, nome survivanto de la Holokaŭsto. La postmodernisma libro priskribas Germanojn kiel katoj, Judojn kiel musoj, kaj etnajn Polojn kiel porkoj, kaj li laboris dum dektri jaroj por krei ĝin ĝis sia finkompletigo en 1991. Ĝi ricevis specialan Premion Pulitzer en 1992 kaj akiris reputacion kiel ŝlosila verko, responsa pri la allogo de fakula atentaro al la komiksa medio.

Spiegelman kaj Mouly eldonis dekunu numerojn de *Raw* el 1980 al 1991. Tiuj grandformata komiksa kaj grafika gazeto helpis enkonduki talentulojn kiuj iĝis elstaraj en la mondo de la alternativa komikso, kiel Charles Burns, Chris Ware, kaj Ben Katchor, kaj enkondukis kelkajn eksterlandajn bildliteraturistojn al la angla-parolanta komiksa mondo. Komencinte en la 1990-aj jaroj, tiu paro laboris por The New Yorker, kion Spiegelman lasis por labori en *In the Shadow of No Towers* (2004), pri sia reago al la Atencoj de la 11-a de septembro 2001 en Novjorko.

Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Gajnintoj de Premio Pulitzer
Kategorio:Bildstriaj kritikistoj
Carl Barks

**Carl BARKS** (27a de Marto, 1901 – 25a de Aŭgusto, 2000) estis usona bildliteraturisto, verkisto, kaj pentristo. Li estas plej bone konata pro siaj komiksoj pri *Donald Duck* aŭ Donaldo Anaso kaj kiel la kreinto de la rolulo Scrooge McDuck. Li laboris anonime ĝis malfrue en sia kariero; la sekvantoj kromnomigis lin kiel *The Duck Man* (la anasulo) kaj *The Good Duck Artist*. En 1987, Barks estis unu el la tri inaŭguraj enkondukitoj en la *Will Eisner Comic Book Hall of Fame*.

Barks laboris por la Disney Studio kaj la Western Publishing kie li kreis Duckburg (Anasurbo) kaj multajn el ties loĝantoj, kiel Scrooge McDuck (1947), Gladstone Gander (1948), la Beagle Boys (1951), The Junior Woodchucks (1951), Gyro Gearloose (1952), Cornelius Coot (1952), Flintheart Glomgold (1956), John D. Rockerduck (1961) kaj Magica De Spell (1961). Fantagraphics Books nomigis lin "la Hans Christian Andersen de la komiksaj libroj."

## Notoj 
Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj ilustristoj
Kategorio:Usonaj satiristoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Homoj de Disney
Lando de Eupen

[290px|eta|komunumoj en la Lando de Eupen ene de la [provinco Lieĝo]]

La **Lando de Eupen** (en la luksemburga kaj la germana , en la franca  kaj la nederlanda ) estas la norda parto de la Germanlingva Komunumo de Belgio, situanta ĉe la limo kun Germanio.  La urbo Eupen estas la ĉefurbo de la regiono.

En la Lando de Eupen, la parolataj lingvoj estas la germana kaj ties ripuara dialekto, kiu ankaŭ estas parolata en la apuda parto de Germanio kaj kelkaj komunumoj en Nederlanda Limburgo, kiel Kerkrade kaj Vaals.

Komunumoj en la Lando de Eupen:
* Eupen (kun *Kettenis*)
* Kelmis (*La Calamine*) (kun Neu-Moresnet kaj Hergenrath
* Lontzen (kun Herbestal kaj Walhorn)
* Raeren (kun Eynatten kaj Hauset)

## Referencoj 
Eupen
Eupen
Eupen
Blyde (rivero)

La rivero **Blyde** (prononco , afrikanse '**, angle **'), ankaŭ nomata *Glad River*, *Motlatse River*  aŭ *Umdhlazi River* estas rivero en la provincoj Mpumalanga kaj Limpopo de Sud-Afriko. Ĝi komence iras norden krutaj valoj kaj ĉirkaŭaĵoj de la montaro Drakensbergo de la provinco Mpumalanga, antaŭ ol ĝi eniras en la ebenaĵon *Veld* de la provinco Limpopo. Siajn fontajn originojn la rivero havas en alteco de ĉirkaŭ 2000 metroj super la marnivelo en la konservejo *Hartebeesvlakte*, norde de la pasejo *Long Tom*.

## Etimologio 
La vorto *Blyde* signifas "gaja", "ĝoja" aŭ "feliĉa"  en la afrikansa. La rivero ricevis tiun nomon en 1844 kiam la esploristo *Andries Hendrik Potgieter* kaj aliaj revenis sekure de la golfo de Maputo al la resto de la akompanaj esploristoj kiuj ilin estis konsiderintaj mortintoj. La nomo *Motlatse* supozeble pli malnovas ol la nomo Blyde, kaj signifas "riveron, kiu estas ĉiam plena" en la dialekto de *SePulana* de la peda lingvo.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Sud-Afriko
Germana alfabeto

La **germana alfabeto** estas latinlitera alfabeto uzata por skribiĝo de la germana lingvo. Ĝi amplekse uzatas en Germanio, Aŭstrio, Svislando, Liĥtenŝtejno kaj Luksemburgo (la tiel nomata "Germanlingvio"), krome en ŝtatoj kun signifaj multgeneracie tie loĝantaj germanlingvaj malplimultoj, ekzemple en Belgio (la Germanlingva Komunumo de Belgio), Danio (norda parto de la regiono Ŝlesvigo), Italio Sudtirolo kaj Pollando (Supra Silezio).

La germana alfabeto estas ampleksigo de la latina alfabeto. Laŭ la nuntempa norma uzo ĝi ampleksas la 26 bazajn alfabetojn de la latina alfabeto, la tri umlaŭtojn Ä, Ö, Ü) kaj la literon ß (esperante nomata *sozo*, ĉar origine temas pri ligo de la literoj so kaj zo, aŭ *esceto*, laŭ la germanlingva formo *Eszett* (prononco , "es"=so, "zett"=zo). Tamen en Svislando kaj Liĥtenŝtejno oni ne plu uzas la literon sozo, se anstataŭigas ĝin per la literkombinaĵo "ss". Tradicie la litero sozo, kiu neniam aperas komence de litero, ne havis majusklan variaĵon, nur minusklan; nur ekde 2008 la literaro unikodo ankaŭ havas majusklan sozon, kiu daŭre pridisputatas: laŭ la regularo de la ortografia reformo de la germana lingvo ĝi menciatas ekde junio 2017, kaj la ortografia konsilio (*Rechtschreibrat*) de la germana lingvo en decembro 2016 rekomendis oficiale aprobi ĝin.

Laŭ la germana lingvo, la nomoj de la unuopaj literoj estas gramatike neŭtraj: *„das A“, „das B“* ktp.

alfabeto
Kategorio:Alfabeto
Kvin bonaj imperiestroj

**La kvin bonaj imperiestroj** — la romiaj imperiestroj de la Antonina dinastio, kiuj regis en la jaroj 96–180, nome:
# Nerva (96–98)
# Trajano (98–117)
# Hadriano (117–138)
# Antonino Pia (138–161)
# Marko Aŭrelio (161–180; en la komencaj jaroj kunrege kun Lucio Vero)

En tiu periodo la sukcedo okazis pace, ĉiu imperiestro (krom la lasta, Marko Antonio) adaptis sian sukcedonton. Ĉi tiun pacan kaj stabilan periodon en la 2ª jc oni nomas «la orepoko» kaj «la apogeo» de la Imperio.

Ĉi tiun esprimon «la kvin bonaj imperiestroj» forĝis Makjavelo kaj poste popularigis E. Gibono.

Dosiero:Nerva Tivoli Massimo.jpg|Nerva
Dosiero:Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|Trajano
Dosiero:Bust_Hadrian_Musei_Capitolini_MC817.jpg|Hadriano
Dosiero:Antoninus Pius Glyptothek Munich 337 cropped.jpg|Antonino Pia
Dosiero:Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg|Marko Aŭrelio

Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Romia historiografio
Kategorio:Antonina dinastio
Nikita Mandryka

**Nikita MANDRYKA** (Tunizio, 20-an de oktobro 1940 - 13-a de junio 2021) estis franca bildliteraturisto de deveno el Rusio.

Li ekdesegnis en la gazeto *Vaillant*, antaŭ translokiĝi al *Pilote* en 1967, kaj poste li kreis ''L'Écho des savanes* kun Claire Bretécher kaj Marcel Gotlib en 1972. Li lasis tiun gazeton en 1979, kaj revenis al *Pilote* kiel eldona redaktoro. Liaj ĉefaj kaj plej bone konataj verkoj estas la historioj de *Concombre masqué* (La maskita kukumo). Li ricevis la Grandan Premion de Angulemo en 1994.

## Verkoj 
* *Les aventures potagères du Concombre masqué* (el 1975 al 2006).
* *Clopinettes* (desegno), kun Gotlib (scenaro), Dargaud, 1974.
* *Mandryka*, Éditions du Fromage, 1976.
* *Le retour du refoulé'', Éditions du Fromage, 1977, kol. « L'Écho des Savanes ».
* *Les Minuscules*, Éditions du Fromage: Entre chien et chat, 1979.
* *Lob de la Jungle* (desegno), kun Jacques Lob (scenaro), Les Humanoïdes Associés, 1980.
* *Alice* (scenaro), kun Riverstone (drawing), Dargaud, 1985.
* *Le type au Reuri*, Albin Michel, 1987.
* *La Horde - Mandryka chez Freud*, Z'éditions, 1994.
* *Les animaux sont-ils des bêtes ?* (desegno), kun Fritax (scenaro), P&T Production, 1995.
* ''Y'a plus de limites!*, Albin Michel, 1996.
* *Les Gardiens du Maser* (scenaro), kun Massimiliano Frezzato (scenaro kaj desegno), Éditions USA :
* 4. *La Tour de Fer*, 2000.
* 5. *Le Bout du Monde*, 2003.
* 6. *Le Village Perdu'', 2005.

## Notoj 
Kategorio:Francaj bildliteraturistoj
Kategorio:Rusdevenaj francoj