Carhaix-Plouguer

**Carhaix-Plouguer** (jen france, bretone *Karaez-Plougêr*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Finistère* (jen france, ), en la regiono Bretonio (, ). Fine de  en la komunumo vivis .

## Geografio 
eta|maldekstre|Mapo de Carhaix kaj Plouguer antaŭ ilia kunfandiĝo
Carhaix situas en regiono Poher, grava parto de Kernevo, inter la montoj de Arrée norde kaj la Nigraj Montoj (Francio) sude. Geologie, Carhaix situas en la centro de la baseno de Châteaulin, konsistanta precipe el skisto ofte ardezaj kaj el grejso en topografia kaviĝo inter la montoj de Arrée kaj la Nigraj montoj.

Fariĝintaj komunumoj dum la franca revolucio, Carhaix kaj Plouguer kunfandiĝis en 1956 kaj elektis la nomon **Carhaix-Plouguer**. Ekde 1862, la urba konsilio de Carhaix deziresprimis tion.

Dosiero:Carhaix 50 L'Hyères depuis le pont du Petit Carhaix (vue vers l'aval).jpg|La rivero 'Hyères' de la ponto de la Eta Carhaix (alvala vido)
Dosiero:Carhaix 49 Le Petit Carhaix Le pont du XVIIIe sur l'Hyères (vu du côté amont).jpg|La Eta Carhaix : la ponto de la 18-a jc sur la rivero Hyères (desupra vido)
Dosiero:Carhaix 64 Le Moulin-Meur sur l'Hyères Anciennes digue et vanne.jpg|Carhaix : la muelejo Meur sur la rivero Hyères, malnovaj digoj kaj pordoj

## Ĝemelaj komunumoj 
*  Oiartzun, Eŭskio, Hispanio
*  Waldkappel, Eŭskio, Germanio
*  Carrickmacross, Irlando
*  Dawlish (Devon), Britio
*  Rijnwoude, Nederlando
*  El Arrub, Palestino

### Distancoj al pluraj francaj urboj (birdofluge) 
Carhaix-Plouguer okupas centran pozicion centre de la okcidenta parto de la bretona duoninsulo. Ĝi situas proksimume je egala distanco de pluraj grandaj urbaj areoj : Brest, Quimper, Saint-Brieuc, Lorient 

## Origino de la nomo 
En ĉarto subskribita de la grafo de Kernevo, Hoël, por donaci « vilaon situanta apud *Caer Ahes*, en kiu troviĝas la preĝejo *sanctus Kigavus* (sankta Quijeau) », troviĝas la plej malnova formo de la nomo de Carhaix, proksima kaj samtempa al la formoj troveblaj en la mezepokaj romanoj. La ĉarta kompreneble antaŭa la morton de Hoël en 1084.

eta|Carhaix : la ponto de la muelejo Moulin-Meur (ruino) sur la rivero Hyères.
eta|La Eta Carhaix : la rivero Hyères kaj la malnova ponto de la 18-a jc.
eta|La Eta Carhaix : la ponto de la 18-a jc sur la rivero Hyères (malsupra vido).

## Historio 
### *Vorgium*, gaŭlo-romia ĉefurbeto 
Arkeologiaj serĉoj komencitaj en la 18-a jc kaj nun metodaj ekde 1995 malkovras pli kaj pli da restaĵoj de konstruaĵoj. Multaj gaŭlo-romiaj restaĵoj estis trovitaj kaj ili interesis siatempe Théophile Malo Corret de la Tour d'Auvergne.

Ekde la romia epoko, *Vorgium* (Carhaix) estis vera kruciĝejo, la  *Annales de Lausanne* en 818 kvalifikis Carhaix (kie la reĝo de Francio Ludoviko la 1-a kaj ties *ost* (= armeo) estus restadanta en tiu dato) *Corophesium* ( = kruciĝejo) pro sia centra pozicio okcidente de la armorika duoninsulo : ok romiaj vojoj eliris el Carhaix irantaj, inkluzivante de la disbranĉiĝoj, en 12 malsamaj direktoj.

### Carhaix en la mezepoko 
En la mezepoko, la urbo estis la ĉefurbo de la mezepoka "Poher", bretone *Pou-Kaer*, la *lando de la Civito*. La nomo *Kaer* estas vorto komuna al la britonaj keltaj lingvoj, kiu signifas fortikigitan lokon.
En 878, la urbo eble estis prirabita de la vikingoj, sed tio ne estas certa. Ekde la 9-a jarcento, la ĉartaro de Redon mencias Poucar aŭ Poucher kaj tio respondus al la spaco inter la montoj de Arrée kaj la Nigra monto, buŝo de la rivero Aulne kaj la lando de Quintin oriente.

Vidu ankaŭ: hereda milito de Bretonio (1341 - 1364), kiu forte detruis la urbon.

[eta|maldekstre|150ra|Jean Marie Golias de Rosgrand, deputito de la tria ordeno al la [ĝenerala Asembleo de Bretonio de la seneskalejo de Carhaix.]]
eta|Carhaix : tio, kio restas de la iama monaĥinejo de la Hospitalaninoj.
[eta|maldekstre|150ra|Vincent Samuel Billette (1729-1812), deputito de la tria ordeno al la [ĝenerala Asembleo de Bretonio de la seneskalejo de Carhaix.]]

### Carhaix en la moderna epoko 
#### Carhaix en la franca revolucio 
La tria ordeno de la seneskalejo de Carhaix skribis plendokajeron petanta la egalecon de la impostoj por la tri ordenoj, la neniigon de la nearmulaj impostoj (' taille), hejmimpostoj ( fouage) kaj de dekonaĵimpostoj ( dîme) kaj de la malkontrakteblaj farmobienoj kaj de la senjoraj justicoj.

### En la 19-a jarcento 
#### La pludaŭro de la tradicia vivo 
La malfermo de la kanalo inter Nantes kaj Brest en ĉ. 1830, profitis al la ardezejoj kaj al la regiona agrokulturo, sed ne dinamikigis Carhaix, eĉ se ĝi estigas lan havenon de Carhaix.

## Lokoj kaj monumentoj 
eta|dekstre|150ra|Saint-Pierre de Plouguer - La sonorilturo

Dosiero:Carhaix 32 Eglise Saint-Trémeur La façade.jpg|Carhaix : preĝejo Saint-Trémeur, la fasado
Dosiero:Carhaix 33 Eglise Saint-Trémeur Le portail ouest.jpg|Carhaix : preĝejo Saint-Trémeur, la okcidenta pordo
Dosiero:Carhaix 39 Eglise Saint-Trémeur Deux des stations du chemin de croix.jpg|Carhaix : preĝejo Saint-Trémeur, du el la stacioj de la krucvojo
Dosiero:Carhaix 43 Eglise Saint-Trémeur Autel de Notre-Dame du Frout.jpg|Carhaix : preĝejo Saint-Trémeur, altaro de Notre-Dame du Frout
Dosiero:Carhaix 36 Eglise Saint-Trémeur Atel latéral droite (de Saint-Trémeur).jpg|Carhaix : preĝejo Saint-Trémeur, flanka dekstra altaro

Dosiero:Carhaix 30 Chapelle Sainte-Anne Le choeur.jpg|Carhaix : kapelo Sainte-Anne, le ĥorejo
Dosiero:Carhaix 28 Chapelle Sainte-Anne Vierge à l'Enfant.jpg|Carhaix : kapelo Sainte-Anne, Dipatrino kun Infano
Dosiero:Carhaix 27 Chapelle Sainte-Anne Statue de saint Antoine.jpg|Carhaix : kapelo Sainte-Anne, statuo de sankta Antonio
Dosiero:Carhaix 29 Chapelle Sainte-Anne statue de sainte Catherine d'Alexandrie.jpg|Carhaix : kapelo Sainte-Anne, statuo de Katarina el Aleksandrio

## Personoj ligitaj al la komunumo 
### Naskiĝoj 
* Alano la Tordbarba (ĉ. 911), duko de Bretonio
* Théophile Malo Corret de la Tour d'Auvergne, lingvisto, historiisto, militisto mortinta sur batalkampo en 1743

* Marie-Louise Cloarec, naskiĝinta la  en Carhaix, forlasis Carhaix en 1940 al Grenoble kaj Alĝero kaj engaĝiĝis en la transmisikorpo. Arestita de la Gestapo en la  en Parizo, ŝi estis kondukita al la koncentrejo de Ravensbrück, kie ŝi estis mortpafita en la .

### Mortoj 
* Roger Guenver, amatora arkeologa fakulo pri gla aŭlo-romia periodo

## Kulturaj okazaĵoj 
[eta|centre|950ra|La [Festivalo de la Vieilles Charrues en 2006]]

* La Festivalo de la Vieilles Charrues (fine de junio ekde 1991)

* La *Librofestivalo en Bretonio* (organizata de la bretona kultura centro Egin, okazas en la lasta semajnfino de Oktobro ekde 1989)
* La premio de la Romano de la Urbo Carhaix, kreita en 1999 laŭ iniciato de la urbo Carhaix, estis atribuita dum la Librofestivalo. Premiitoj : Yvon Inizan (1999), Bernard Garel (2000), Jacques Josse (2001), Soazig Aaron (2002), Marie Le Drian (2003), Cédric Morgan (2004), Arnaud Le Gouëfflec (2005), Marie-Hélène Bahain (2006), Sylvain Coher (2007), Françoise Moreau (2008), Tanguy Viel (2009)
* En 1948, Polig Montjarret esti je la origino de la kreado de la dua bagado privarbita al la fervoja personalo, dirata 'bagado de la fervojistoj de Carhaix', la dua post tiu de Saint-Marc, à Brest.
* Revuo bretona Kreiz Breizh, eldonata de la asocio france 'Les Mémoires du Kreiz Breizh'. 1-a eldono en 2000.
* Revuo bretona Spered Gouez ('la sovaĝa spirito, fondita en 1991 de Marie-Josée Christien, eldonata de la bretona kultura centro, okaze de la Librofestivalo en Bretonio.

## Sportaj okazaĵoj 
* La duonmaratonoj Huelgoat-Carhaix kaj Poullaouën-Carhaix  okazas ĉiujare en Majo.

## Bibliografio 
* Collectif (Erwan Chartier, eld.),  ''Carhaix : deux mille ans d'histoire au cœur de la Bretagne*, Éditions ArMen, 2005, 203 p.
*  *Carhaix et le Poher, itinéraires intérieurs*, kunmetis Marie-Josée Christien (hors-série Spered Gouez, 2004)
* Ronan Gorgiard,  *Les Vieilles Charrues : le Wood-soc breton : 10 ans de labour*, Éditions An Here, 2002
* Mesgouez D.,  *Histoire des rues de Carhaix*, Coop Breizh, Spezet, 1991
* François Moal,  *Carhaix et le Poher : aux carrefours de l'histoire*, Coop Breizh, Spezet, 1986
* Louis Pape.  *La Civitas des Osismes à l'époque gallo-romaine ''. Presses universitaires de Rennes, 1978. Thèse universitaire.

## Notoj kaj referencoj 
*  Retpaĝo de Geobreizh

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Finistère
* Carhaix (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*   Oficiala retpaĝo de Carhaix-Plouguer


Kategorio:Komunumoj de Finistère