open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hagen

**Hagen** estas eksterdistrikta urbo en la sudorienta parto de la industria Ruhr-regiono. Ĝi situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Arnsbergo. Hagen proksimas al la arbara kaj malurba regiono Sauerland [prononco *Sáŭalant*], kaj estas la plej grava urba centro por la homoj el tiu regiono. Fine de  la urbo havis  loĝantojn. La areo de la urbo, kiu ampleksas 160,4&nbsp;km², kompareblas al tiu de la princlando Liĥtenŝtejno, kiu havas areon de 160&nbsp;km². Parto de la urbo interalie estas la mezepoka burgo *Hohenlimburg* kaj ĉirkaŭa samnoma urboparto, el kiu devenis la patro de *William E. Boeing, 1881-1956*, kiu fondis la usonan aviadilproduktan konzernon Boeing, kiu dum la 20-a jarcento ekonomie tre prosperis.

eta|maldekstre|la urbodoma placo
eta|maldekstre|la mezepoka burgo *Hohenlimburg*

## Urbopartoj 
* Haspe
* Vorhalle
* Westerbauer

## Vidindaĵoj 
*LWL-Freilichtmuseum Hagen – Westfälisches Landesmuseum für Handwerk und Technik* [LWL-liberaera muzeo je Hagen – Vestfala Landa Muzeo por Metio kaj Teĥniko] (WFH) estas subĉiela muzeo en Hagen, en la valo de la rivereto Mäckingerbach en la sudorienta Ruhr-Regiono. Ĝin tenas la Regiona Ligo Vestfalujo-Lipo (LWL). Malsame ol la plej multaj eŭropaj liberaeraj muzeoj WFH ne sindediĉas al la prezentado de biena kaj kampara ĉiutago, sed al la historio de metio kaj teĥniko.

## Servoj 
La Harkort'sche Fabrik, eo: Harkort-a Fabriko estis fabriko de la feraĵofabrika familio Harkort en Hagen.

La Distanca Universitato Hagen (germane *FernUniversität*) estas la unua kaj nura ŝtata distanca universitato en Germanio. Ĝia ĉefsidejo estas en Hagen.

## Partneraj urboj 
* 20ra Ełk (Pollando), ekde 1955
* 20ra Liévin (Francio), ekde 1960
* 20ra Kouvola (Finnlando), ekde 1963
* 20ra Montluçon (Francio), ekde 1965
* 20ra la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino (Germanio), ekde 1967
* 20ra Bruck an der Mur (Aŭstrio), ekde 1975
* 20ra Smolensk (Rusio), ekde 1985
* 20ra Modiino (Israelo), ekde 1997

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojoj ,  kaj , ankaŭ per la malpli vasta federaciaj vojoj  kaj , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Dromeosaŭredoj

**Dromeosaŭredoj** (*Dromaeosauridae* = "kuranta lacerto" < malnovgreka: *δρομευς* 'kuranto' + *σαυρος* 'lacerto') estas familio de teropodaj dinosaŭroj. Ili ĉefe estis malgrandaj, facilmovaj karnovoroj vivintaj dum la kretaceo. Populare oni ofte nomas ilin **raptoroj** laŭ la specio velociraptoro (*Velociraptor*), kiun famigis la filmo Jurassic Park kaj laŭ ilia simileco al modernaj karnomanĝantaj rabobirdoj.

Oni trovis dromeosaŭredojn en Nordameriko, Eŭropo, Norda Afriko, Japanio, Ĉinio, Mongolio, Madagaskaro, kaj Argentino. Ili unue aperis en la meza ĵurasio, antaŭ 167 milionoj da jaroj, kaj travivis ĝis la fino de la kretaceo, antaŭ 65,5 milionoj da jaroj. Oni konas la ĵurasiajn dromeosaŭrojn ĉefe de dentoj (Metcalf k.a., 1992).

Kategorio:Plumhavaj dinosaŭroj
Feneș (Zlatna)

**Feneș** [feneŝ] (hungare: **Fenes** [feneŝ], germane: **Wildendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Alba Iulia. Administre ĝi estas parto de urbo Zlatna, kies centro situas 5 km okcidente.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1140 loĝantojn [rumanoj); en 1992 1163 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1271.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Marcell Roth (Fényes, 23-a de oktobro 1891 – 12-a de januaro 1945, Budapest) kuracisto, medicinverkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Kartaĥeno (Hispanio)

eta|220px|
**Kartaĥeno** () estas hispana urbo, kiu apartenas al la Aŭtonoma Murcia Regiono. Koordinatoj: '''37º36' N, 0º59' W'*

Ĝia loĝantaro estas 211.329 loĝantoj (hispana censo 2006), kaj do estas la 24-a plej granda urbo en Hispanio, kaj la 6-a kiu ne estas ĉefurbo de provinco. Ĝi estas la centro de distrikto (*comarca*) nomata *Kampo de Kartaĥeno* (Campo de Cartagena) en kiu troviĝas la municipoj de Torre Pacheco, Fuente Álamo, San Pedro del Pinatar, San Javier, Los Alcázares kaj La Unión. Én Kartaĥeno mem troviĝas submunicipoj kiaj Pozo Estrecho.

## Historio 
eta|dekstra|240px|Hispanio post la provinca divido de Diokleciano
eta|dekstra|240px|Hispanio en la 6-a jarcento
Temas pri unu el la plej antikvaj urboj de Hispanio. Ĝi estis fondita en la jaro -227 de la kartaga generalo Asdrubalo la Bela kun la nomo Qart Hadasht (Nova Urbo), eble sur antaŭa tartesa setlejo kun nomo Mastia pri kiu ekzistas informoj el la 6 jarcento antaŭ nia erao.

Tiu *Nova Kartago* estis la ĉefa sidejo de la kartaganoj en la Iberia Duoninsulo, kaj el ĝi eliris la generalo Hanibal Barka por sia ekspedicio al Romo tra la Alpoj en -218.

La romia generalo Skipio Afrika konkeris la urbon la jaron -209, kaj ĝi fariĝis unu el la ĉefaj urboj de *Hispania*, kaj dumtempe ĉefurbo de romia provinco.

Ĝi estis la ĉefa loko de la malgranda parto de la duoninsulo kiu restis sub kontrolo de la bizancaj imperiestroj, inter 550 kaj 622, kiam ĝin konkeris la visigotoj.

Ĝin poste okupis la araboj, kaj denove al la reĝlando de Kastilio.

En la 19-a jarcento la ĉefa okazintaĵo en la urbo estis la insurekcio federa, kiu naskis la *kantonon de Kartaĥeno'', simbolon de la konfederismo hispana.

Ĝi apartenas nuntempe al la regiono kiu portas la nomon de Murcio, kun kiu ĝi havas faman interkonkurencon.
eta|220px|dekstra|Romia Teatro de Cartagena

## Submunicipoj 
## Ekonomio 
* Petrolĥemiaj industrioj
* Energiaj industrioj.
* Turismo.
* Grava haveno.
* Ŝipa konstruado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Abrevadero (stacidomo)
* Alumbres (stacidomo)
* Cartagena (stacidomo)
* Cartagena Plaza Bastarreche (stacidomo)
* El Estrecho (stacidomo)
* Escombreras (stacidomo)
* Hospital (stacidomo)
* Llano del Beal (stacidomo)
* Los Nietos (stacidomo)
* Los Nietos-Pescadería (stacidomo)
* Los Nietos Viejos (stacidomo)
* Media Legua (stacidomo)
* Vista Alegre (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Urbestraro de Cartagena


Kategorio:Municipoj de Murcia Regiono
Kategorio:Urboj de Murcia Regiono
Herne (Germanio)

**Herne** [] estas eksterdistrikta urbo en la norda parto de la industria Ruhr-regiono. Ĝi situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Arnsbergo. Fine de  la urbo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun .

Dum la 19-a kaj la unua duono de la 20-a jarcento Herne estis grava karbomineja urbo. Pluraj el la karbominejaj turoj ankoraŭ hodiaŭ memorigas pri tiu ekonomia bazo de la urbo. Multnombraj asocioj de ministoj vivtenas la tradicion de la minlaboristoj, kiuj ĉiam rigardis sian "subteran" laboron tre malsama ol ĉiuj aliaj profesioj.

eta|300ra|maldekstra|la urbodomo dumnokte

## Administrado 
* Baukau
* Wanne-Eickel estis eksterdistrikta urbo en la norda parto de la industria Ruhr-regiono, en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Kadre de administra reformo la urbo la 1-an de januaro 1975 unuiĝis kun la najbara eksterdistrikta urbo Herne, kaj ekde tiam konsideratas parto de la nova urbo Herne.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo Strünkede

## Ĝemelurboj 
*
*
*
*
*
*

Kunlaboraj urboj estas:
*
*
*

## Esperanto en la regiono 
Ĉar en Herne ne ekzistas Esperanto-klubo, ĝiaj esperantoparolantaj civitanoj povas veturi al Essen, kie ekzistas ekde la 9-a de januaro 2004 la Esperanto-Grupo Essen (EGE) kun nun pli ol 20 membroj. Ĝi invitas al renkontiĝoj ĉiun duan ĵaŭdon monate en la klerigejo Grend, Westfalenstr. 311 en 45276 Essen-Steele, kaj ĉiun kvaran ĵaŭdon monate esperantoparolantoj kunvenas en la Kulturzentrum Bahnhof Langendreer, Wallbaumweg 108 en 44894 Bochum.

## Trafiko 
Haltern per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojoj  kaj  kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Bochum-Gelsenkirchen
* Stadtbahn de Bochum

## Eksteraj ligiloj 
*  
* turismaj paĝoj pri la urbo (germanlingvaj)


Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Canon PowerShot G

240ra|dekstra|eta|Canon PowerShot G10
240ra|maldekstra|eta|Canon PowerShot G3
**Canon PowerShot G** estas serio de ciferecaj fotiloj fabrikataj de Canon. La fotiloj de serio G, celitaj al entuziasmaj fotistoj, eniras en la mezan rangon da ciferecaj fotiloj proponitan de Canon kaj estas iom superaj al la mez-nivela serio A.

La ĉefaj eksteraj diferencoj disde la serio A da Canon PowerShot inkluzivas fiksilon por ekstera fulmlumilo Canon EX, uzon de litia-jona baterio, lenson kun pli larĝa maksimuma aperturo, pli grandan korpon kun pli da regiloj, kaj ĝis la enkonduko de Canon PowerShot A80, renversiĝantan kaj volviĝantan LCD-ekranon. Interne, la serio G havas pli altan rastrumon kaj aldonis pli kompleksan elektronikon kun karakterizaĵoj kiel la RAW-forma bildo de Canon, kvankam Canon ne havigis tiun formon en PowerShot G7 nek la renversiĝantan kaj volviĝantan LCD-ekranon.

La serio G estas simila interne kun la serio de Canon Powershot S (ne konfuzenda kun la serioj de Canon PowerShot S1 IS, S2 IS, S3 IS aŭ kun la serioj de Canon Digital IXUS/Digital Elph S/SD), kun nova serio S de fotiloj kutime enkondukataj samtempe kun simil-specifaj fotiloj G.

## Modeloj de PowerShot G 
Estas ses modeloj en la serio, la lasta estas la G9 lanĉita en 2007.

## Komunaj karakterizaĵoj 
Komunaj karakterizoj de la serio G estas:
* permana elektado de aperturo kaj ŝutra prioritato
* adaptebla blanka ekvilibro
* interna fulmlumilo
* fiksilo por ekstera fulmlumilo
* USB-konektilo
* CompactFlash-memorkarto (la G7 havas Secure-Digital-memorkarton anstataŭ CompactFlash-a)
* havebleco de opciaj larĝaj kaj telekonvertilaj lensoj
* EOS-fotadaj reĝimoj propraj al Canon, ebligantaj elekti malsamajn eksponajn trajtojn por malsamaj medioj.
* inkluzivas infraruĝan teleregilon (G7 ne havas tiun karakterizon)

## PowerShot G5 
Dum mallonga tempo, la G3 kaj G5 estis haveblaj samtempe, kvankam la pli malnova modelo estis poste
ĉesigita. La fotilo ankaŭ uzas kolorajn filtrilojn, kiuj ebligas moderigon de la bruo kaj pli bonan
saturadon de koloroj. La lenso ankaŭ ebligas pli grandan amplekson de aperturoj inkluzive makro-fokusan modon.

Tiu ĉi fotilo ankaŭ uzas bild-procesoron DIGIC, kiu ebligas al la fotilo prilabori kaj foti bildojn je pli granda rapideco - ĝis 3 fojojn en sekundo. DIGIC plibonigas la fokusan rapidecon, la eksponajn trajtojn, kaj la blankecan ekvilibron de la fotilo.

Fine, la G5 enhavas internan fulmlumilon kun ambaŭ permana kaj aŭtomata reĝimoj. La fulmlumilo havas ankaŭ ruĝ-okulan redukton kaj malrapidan sinkronecon.

## PowerShot G3 kaj G5 
Krom la aliaj modeloj, kiuj estas tute malsamaj modeloj - la G3 kaj G5 fakte estas sama modelo ekipita per malsama sensoro - prezentantaj saman lenson, saman korpon, saman elektronikon kaj samajn funkciojn en la softvaro.

## Vidu ankaŭ 
* Canon
* Canon Ixus
* Cifereca fotilo
* Fotilo
* Infraruĝa radiado
* Lenso (optiko)
* Litia-jona baterio
* Teleregilo

## Eksteraj ligiloj 
* Elŝuta paĝo de Canon 

Kategorio:Fotiloj
Kategorio:Canon
Krizopraso

eta|krizoprasa krudŝtono, pro enhavo de kerolito kun intense verda koloro
**Krizopraso** estas gema variaĵo de kalcedono (fibra formo de kvarco), kiu enhavas kvanteton da nikelo. Ĝi tipe estas pomkolore verda, sed varias al malhele verda. Ĝi estas kriptokristala, kio signifas, ke ĝi konsistas el malgrandaj kristaloj, nevideblaj sen mikroskopo. Tial ĝi estas distingita de roka kristalo, ametisto, citrino, kaj aliaj variaĵoj de kristala kvarco, kiuj estas plejparte travidebla kaj formita el facile videblaj sesedraj kristaloj.
[eta|Krizopraso kiel [tamburŝtono]]
eta|polurita krizopaso ŝtono
Aliaj membroj de la kriptokristala kvarco-familio inkluzivas agaton, karneolon kaj onikson. Malsimila al multaj netravideblaj membroj de la kvarca familio, la koloro de krizopraso valoras. La vorto krizopraso devenas de la greka lingvo, *ĥrysos* signifante oron kaj *prason* signifante poreon.

Pro siaj malofteco kaj plaĉe verda koloro, krizopraso estas unu el la plej alte taksitaj variaĵoj de kvarco.

La plej konataj fontoj de krizopraso estas Kvinslando, Okcidenta Aŭstralio, Germanio, Pollando, Rusio, Arizono, Kalifornio kaj Brazilo.

## Popula kulturo 
Laŭ la Biblio, Krizopraso estas la deka valora ŝtono de la altvaloraj ŝtonoj de la fundamento de la urba muro de la "Nova Jerusalemo" en la *Apokalipso de Johano* (21:20).

## Bibliografio 
* Edition Dörfler: *Mineralien Enzyklopädie*, Nebel Verlag, ISBN 3-89555-076-0
* Prof. Dr. Walter Schumann: *Der neue BLV Steine- und Mineralienführer* (6. Aufl.), BLV Verlags GmbH München (2002), ISBN 3-405-16441-9

## Eksteraj ligiloj 
* Pri nobelaj ŝtonoj - Krizopraso (germane) 

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Kategorio:Biblio
Mönchengladbach

**Mönchengladbach** estas eksterdistrikta urbo en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Duseldorfo. Ĝi situas borde de la rivero Rejno inter la urboj Roermond (Nederlando) kaj Duseldorfo, la ĉefurbo de la lando kaj distriktaro. Fine de 2006 la urbo Mönchengladbach havis 266.073 loĝantojn.

eta|maldekstra|300ra|
Dum la 19-a kaj la unua duono de la 20-a jarcento Mönchengladbach estis grava karbomineja urbo. Pluraj el la karbominejaj turoj ankoraŭ hodiaŭ memorigas pri tiu ekonomia bazo de la urbo. Multnombraj asocioj de ministoj vivtenas la tradicion de la minlaboristoj, kiuj ĉiam rigardis sian "subteran" laboron tre malsama ol ĉiuj aliaj profesioj.

## Vidindaĵoj 
* katolika Katedralo de Mönchengladbach sankta Vito, eksa abateja kirko kaj ekde 1974 papa malgranda baziliko

## Gefiloj 
* Burkhard Spinnen, verkisto kaj eldonisto
* Max Meckel, arĥitekto
* Luca Pferdmenges, ĵonglisto kaj influanto de sociaj amaskomunikiloj

## Partneraj urboj 
* 25px North Tyneside, Tyne and Wear, Britio, ekde 1958
* 25px Thurrock (apud Londono), Britio, ekde 1969
* 25px Roubaix, Francio, ekde 1969
* 25px Verviers, Belgio, ekde 1970
* 25px Roermond, Nederlando, ekde 1971
* 25px Bradford, West Yorkshire, Britio, ekde 1971

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Roermond

Dosiero:Loudspeaker.svg**Roermond** () (esperantigite: **Rurmondo**) estas urbo kaj municipo en la provinco Limburgo de Nederlando. Ĝi situas ĉe la kunfluejo de la riveroj Maas kaj Rur, proksime al la limo inter Nederlando kaj Germanio.

Fine de 2006 la urbo Roermond havis 45 402 loĝantojn. Komence de 2007 aldoniĝis la norda najbara municipo *Swalmen* kun 8 826 loĝantoj, kial ke la unuiĝinta municipo nun havas pli ol 45 000 loĝantojn. La komunuma areo per tiu unuiĝo grandiĝis de 46,65 al 59,61&nbsp;km².

Dum la mezepoko la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.

eta|300ra|dekstra|La bazara placo
eta|200ra|maldekstra|La urba katedralo

## Partneraj urboj 
* 25ra Mönchengladbach (Germanio), ekde 1971
* 25ra Vinkovci (Kroatio)
* 25ra Koszalin (Pollando)

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Municipoj de Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Hansourboj
Johann Valentin Meder

**Johann Valentin Meder** (naskiĝis la 3-an de majo 1649 en Wasungen (Werra); mortis en julio 1719 en Rigo) estis germana komponisto kaj kantisto.

## Vivo 
Meder naskiĝis en Wasungen proksime de Meiningen en muzikistan familion. Lia patro Johann Erhard Meder kaj kvar fratoj ĉiuj estis orgenistoj aŭ kantoroj.

Komence li studis teologion en Lepsiko (1669) kaj poste en Jena, tamen ne finis la studadon sed iĝis profesia kantisto. Ekde 1671 vivis vageman vivon kiel muzikisto en diversaj profesiaj pozicioj, kiu kondukis lin trans Gotha, kie li laboris en 1671 kiel kortegokantisto, Kassel, Bremeno (1672 – 73), Hamburgo (en 1673), Kopenhago kaj Lübeck (kie li trafis en 1674 sur Dietrich Buxtehude).

Ekde 1674 ĝis 1680 li estis kantoro ĉe la gimnazio de Reval (nuntempe Tallinn). Post restado en Rigo de 1685 ĝis 86 li sukcedis Balthasar Erben kiel kapelestro ĉe la preĝejo *Marienkirche* en Dancigo en la jaro 1687. En 1698 la urbokonsilantaro de Dancigo rifuzis la permeson pri la prezentado de lia opero *Die wiederverehligte Coelia*. Li prezentis ĝin do en la proksima urbo *Schottland* (nuntempe *Nowe Szkoty*), kio sekvigis lian maldungadon en Dancigo. Post mallonga dungiteco kiel kantoro ĉe la katedralo de Königsberg en 1700 li iris al Rigo, kie li enhavis similan profesian pozicion ĝis sia morto.

## Verkoj 
De li konserviĝis motetoj, kantatoj, unu Mateo-Pasiono, samkiel diversaj verkoj da instrumenta muziko.

## Literaturo 
* Johann Mattheson: Grundlage einer Ehrenpforte
* Franz Keßler: Danziger Kirchenmusik

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo pri li en la retejo Grove Music
* paĝo pri li en la retejo All Music Guide

Meder, Johann Valentin
Meder, Johann Valentin
Meder, Johann Valentin
Meder, Johann Valentin
Kantono Clallam (Vaŝingtonio)

**Kantono Clallam** [klElam] (angle: *Clallam County*) estas administra unuo en okcidenta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio, ampleksanta la plejparton de la norda triono de la Olimpia Duoninsulo. Ĝia administra sidejo estas lokita en la plej granda urbo de la kantono, Portanĝeleso. La surfaca areo de la kantono estas 6 916 km², el kio pli ol triono (2 411 km²) estas akvo, ĉefe la usona parto de la Markolo Juandefuka, kiu formas la nordan bordon de la kantona tero. En 2000 la usona censo trovis 64 525 loĝantojn en la kantono.

## Historio 
Oni jure kreis la kantonon la .

## Setlejoj 
* Neah Bay

## Vidu ankaŭ 
* Kantonoj de Vaŝingtonio

Clallam
Matĉo

**Matĉo** aŭ **Maĉo** (el la angla: *match*) estas sporta aŭ luda konkurso inter du konkurantoj (ekz.: boksado, teniso, ŝako…) aŭ du teamoj (ekz.: futbalo, rugbeo). Eble la esprimo duelo pli taŭgas. Atentu, ne konfuzu la terminon "maĉo" rilatantan al sporto, kun la termino "maĉo" rilatanta al la maĉado necesa al digesto (ekz. maĉstomako).

Por gajni matĉon oni devas gajni unu aŭ plurajn matĉerojn, kutime nomitaj ludo aŭ ludaro. Tenismatĉo konsistas el du aŭ tri ludaroj. La gajnanto estas tiu, kiu unua gajnas du ludarojn.

Ankaŭ ĉe kartludoj oni parolas pri matĉo: briĝo, turnirbriĝo, rumio, ktp.

## Vidu ankaŭ
*poento
*penalo
*postmatĉa tempo
*remiso
*ludkampo
*duelo

Kategorio:Sporto
Dromeosaŭro

**Dromeosaŭro** (*Dromaeosaurus* = "kuranta lacerto" 
Dosiero:Dromaeosaurus feet.JPG|Dromeosaŭraj piedo
Dosiero:Dromaeosaurus skeleton.JPG|Dromeosaŭra skeleto
Dosiero:Dromaeosaurus skull paris.JPG|Dromeosaŭra kranio
Dosiero:Dromaeosaurus hands.JPG|Dromeosaŭraj mano

Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Dromeosaŭroj
Tago de Sankta Georgo

**Tago de Sankta Georgo** estas festotago en multaj landoj, inter ili Anglio, Kartvelio, Bulgario, Portugalio, Aragono, Katalunio kaj en Gora (plimulte islama regiono de Kosovo). Plej ofte la festo okazas la 23-an de aprilo, tradicie konata kiel la mortotago de Sankta Georgo, en la jaro 303.

## Katalunio 
eta|300ra|Vendado de floroj ĉe La Rambla
Katalune ĝi nomiĝas *Diada de Sant Jordi*. La tago estas dediĉita al enamiĝintoj kaj tradicie oni donacas al la partnero rozon kaj libron. Tiu ĉi tago estas ankaŭ depostula por la katalunaj lingvo kaj kulturo.

[eta|dekstra|300ra|Vendado de Esperanto-libroj ĉe La Rambla en [Barcelono.]]
En ĉiuj urboj de la lando troviĝas budoj disvendantaj rozojn kaj librojn, tamen, en la ĉefa aleo de la malnova barcelona urbocentro nomita 'La Rambla' la evento montriĝas plej grande etosa; centoj da budoj staras laŭlonge de la strato. Kutime verkistoj mem deĵoras en kelkaj budoj kaj subskribas la librojn de ili verkitajn. La disvendado de rozoj fariĝas ege profita afero. Krom eldonejoj kaj librovendejoj, starigas plurajn budojn laŭlonge de la promenejo, politikaj partioj; humanitaraj organizoj; sindikatoj; kolektivoj; societoj kaj asocioj. Radioj kaj televidoj elsendas rekte el tiu strato kaj pluraj ĵurnalistoj trairas la aleon. Festa etoso kovras la urbon kaj la landon. Lernejoj okazigas kultur-tagojn, bibliotekoj okazigas kulturajn aranĝojn kaj koncertoj muzikigas la viglan etoson de la kultura tago.

## Vidu ankaŭ 
Monda Tago de la Libro

Kategorio:Festoj
Kategorio:Festoj de Katalunio
Kategorio:Simboloj de Katalunio
Jakob Bölsche

**Jakob** (*ankaŭ:* Jacob) **BÖLSCHE** (mortis somere 1684 en Brunsvigo) estis komponisto kaj orgenisto de la Nordgermana Orgenskolo.

Ĝis 1669 Bölsche estis orgenisto en Burgdorf, poste en Brunsvigo. Ekde 1679 Georg Dietrich Leyding estis lia lernanto dum kvin jaroj. Post kiam Bölsche grave malsaniĝis, li proponis al Leyding, tiam loĝanta en Lübeck, transpreni lian orgenistan postenon, kion tiu ĉi do faris. Mallonge poste Bölsche mortis.

## Verkaro 
De Bölsche ekzistas orgenverko signita per *Praeambulum ex E Sig. Jacobus Bölsche Org. ad Bürgedorff 1683 pedaliter*, kiun publikis Riedel. Supozeble la dato menciita en la titolo rilatas al tiu de la kopio, kiu troviĝas en la manuskripto New Haven, E.&nbsp;B. 1688. Bölsche komponis la verkon verŝajne jam antaŭ 1669.

La preludo de Bölsche estas kune kun preludo-fugo de Dietrich Buxtehude la unua dokumentita orgenverko de lia tempo, kiu staras en la tonalo E-maĵoro. La entute 38 taktojn longa preludo komencas per manualpasaĝo, en kies supreniĝanta movado okulfrapas lidia kvarto (a diesa). La preludon sekvas simpla fugo de simila longeco.

## Fontoj 
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Germanaj orgenistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Acquaviva (San-Marino)

**Acquaviva** [akŭaviva] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 4,86 km² kaj, laŭ takso de 2012, 2096 loĝantojn. Situante okcidente en la lando ĝi limas al la municipoj Borgo Maggiore kaj urbo San-Marino kaj al la italaj municipoj San Leo (provinco Pesaro e Urbino) kaj Verucchio (provinco Rimini).

Ĝia nomo ("viva akvo") devenas de grava fonto piede de monteto Montecerreto. Sur tiu monteto iam leviĝis la kortego de Stirvano, kie en 885 estis redaktita la *Placito Feretrano*, la plej malnova dokumento de la respubliko San-Marino. Legendo diras, ke la roko Baldasserona estis la unua rifuĝejo de sanktuloj Marino kaj Leo.

Ĉe Acquaviva, proksime al la itala landlimo, situas Gualdicciolo, kie oni produktas la pliparton de la sanmarinaj likvoroj.

En la teritorio de Acquaviva ekzistas la konata motorcikla konkursejo de Baldasserona. La municipo havas ankaŭ futbalan teamon, kiu nomiĝas *S. S. Virtus*.

Kategorio:Municipoj de San-Marino
Borgo Maggiore

**Borgo Maggiore** [borgomaĝore] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 9,01 km² kaj, laŭ takso de 2006, 6061 loĝantojn. Situante centre en la lando, piede de monto Titano, ĝi limas al la municipoj Serravalle, Domagnano, Faetano, Fiorentino, Acquaviva kaj urbo San-Marino kaj kun la itala municipo Verucchio (provinco Rimini).

eta|maldekstra|Vido al Borgo Maggiore
La blazono montras la situon sub la surmonta fortikaĵo San-Marino, kiun simbolas krenela muro kaj la tri plumitaj turoj. Inter Borgo Maggiore kaj San-Marino ekzistas telfero, kiu en tri minutoj atingas la historian centron.

La ĉefloko de la municipo ekestis en la 12-a jarcento kaj tiam estis nomata Mercatale. Ĝi estas la dua plej loĝata urbo de la lando (post Dogana en Serravalle). La sonorilturo estis konstruita en 1896.

Borgo Maggiore posedas la solan helikopteran havenon de la lando.

Ekzistas tri futbalaj teamoj:
* A. C. Libertas
* S. P. Cailungo (kvartalo Cailungo)
* S. S. San Giovanni della curazia (kvartalo San Giovanni sotto le Penne)

En 1989 kaj 1990 en Borgo Maggiore okazis SUS 6 kaj SUS 7 de AIS San-Marino, en la San-Marina Muzik-Instituto, kies ejojn disponigis la registaro. En Borgo Maggiore okazis ankaŭ parto de SUS 15 en 1995.

Kategorio:Municipoj de San-Marino
Kategorio:AIS
La tri turoj de San-Marino

La **Tri Turoj** sur la kresto de monto Titano estas la simbolo de la Respubliko San-Marino. Ili aperas en ĝia blazono kaj en ĝia flago, kronataj de plumoj.

eta|140px|La blazono de San-Marino kun tri simbolaj turoj

## La turoj 
### La Unua Turo 
La Unua Turo itale nomiĝas *Rocca* (roko) aŭ *Guaita*. Ĝi estis konstruita en la 11-a jarcento kaj defendis la mure ĉirkaŭatan historian urbocentron. Ĉirkaŭas ĝin propra korta muro, kies alurba (okcidenta) flanko posedas tri turetojn.

Ankaŭ la kerna fortikaĵo fakte konsistas el pluraj konstruaĵoj, precipe la *Torre della Penna* (turo de la plumo) kaj la *Torre campanaria* (sonorilturo). Krome ekzistas domo, kiu iam servis kiel prizono, kaj kapelo dediĉita al Sankta Barbara. Altaro al la sanktulino jam de jarcentoj troviĝis en la turo, sed la nuna kapelo datiĝas el 1960.

Depost restaŭro en 1930 la turo estas vizitebla kontraŭ pago.

### La Dua Turo 
La Dua Turo itale nomiĝas *Cesta* (korbo) aŭ *Fratta*. Ĝi estis konstruita en la 13-a jarcento; ekzistas dokumento pri ĝi el 1253. Ankaŭ ĝi posedas kortan muron (el 1320).

De 1956 ĝi enhavas muzeon pri antikvaj bataliloj; ĝi do estas vizitebla kontraŭ pago. Laŭ la indikoj de la muzeo la turo situas 755 metrojn super marnivelo kaj estas la plej alta loko de San-Marino.

La turo havas kvinangulan bazon. Ekde la 17-a jarcento ĝi ne estis uzata kaj kadukiĝis, tiel ke necesis funde restaŭri ĝin en 1924/25.

### La Tria Turo 
La Tria Turo, nomata *Montale*, konstruita en la 14-a jarcento, estas malpli granda ol la aliaj du kaj ne posedas kortan muron. Ĝia plano estas kvinangula, en la formo de kvadrato kun almetita triangulo. La turo ne estas publike vizitebla.

### Atingeblo 
La turojn ligas vojo, kiu laŭiras la kreston de la monto. Ĝi komenciĝas ĉirkaŭ meze inter la baziliko de S-ta Marino kaj la Unua Turo; tie ĝi nomiĝas *Salita alla Rocca* (supreniro al la Roko) kaj estas veturebla. Ekde la unua turo ĝi nomiĝas *passo delle streghe* (pasejo de la sorĉistinoj) kaj estas piedira; ĝi trapasas la urbomuron kaj post kelkcent metroj atingas la Duan Turon. De tie ĝi, nomata *salita al Montale*, iras tra naturprotektejo kaj atingas la Trian Turon, de kie eblas pluiri malsupren al la televidcentro de San-Marino.

## Koordinatoj 
* Unua Turo: 
* Dua Turo: 
* Tria Turo: 

## La turoj sur eŭro-moneroj 
Kvar el la San-Marinaj eŭro-moneroj portas motivon, kiu rilatas al la tri turoj:
* La 1-eŭra monero montras la blazonon de San-Marino, kiu enhavas la tri (simbole prezentatajn) turojn.
* La 50-cenda monero montras la turojn en natura aspekto.
* La 5-cenda monero montras la unuan turon.
* La 1-cenda monero montras la trian turon.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Unua Turo
* Retejo de la Dua Turo

Turoj
Chiesanuova (San-Marino)

**Chiesanuova** [kjezanŭova] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 5,46 km² kaj, laŭ takso de 2006, 1029 loĝantojn. Situante sud-okcidente en la lando ĝi limas al la municipoj Fiorentino kaj urbo San-Marino kaj kun la italaj municipoj Sassofeltrio kaj San Leo (provinco Pesaro e Urbino).

La municipo en 1320 libervole aliĝis al la respubliko. Ĝia nomo ĝis la 16-a jarcento estis *Busignano*, laŭ bienposedanto *Bucinius* en la romia tempo. Okaze de novkonstruo de preĝejo, *S. Giovanni Battista in Curte*, ĝi alprenis la nunan nomon, kiu signifas "nova preĝejo". Uzatas ankaŭ la nomo *Penna Rossa* (ruĝa plumo, laŭ la ruĝa plumo en la blazono). *S. S. Pennarossa* estas ankaŭ la nomo de la loka futbala klubo.

Plej alta loko en la municipo estas monteto *Lo Zoro* (512 m).

## La landlimo 
Chiesanuova havas duflanke landlimon al Italio, okcidente al la regiono Emilio-Romanjo kaj sude al Markio. La  la bosnia artisto Sejla Kamerić, interkonsente kun la aŭtoritatoj de la du landoj San-Marino kaj Italio, fermis por duona horo landliman transirejon inter la san-marina loko *Confine* kaj la itala komunumo San Leo por konsciigi pri la tiama situacio de Bosnio kaj Hercegovino kaj de Sarajevo post la Bosnia Milito.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de San-Marino
Ĉeflando

**Ĉeflando** kutime celas signifi la kontinentan parton de regiono, sen enhavi proksimajn insulojn. La loĝantoj de la ĉeflando nomiĝas inter insulanoj **ĉeflandanoj**. Ĉar kutime pli multnombras ĉeflandanoj ol insulanoj, ili kutime dominas kulture, socie, politike, ktp, la vivon ankaŭ en la insuloj.

Ekzemploj:
* Ĉeflanda Aŭstralio, sen Tasmanio.
* Ĉeflanda Kanado, sen Novlando kaj Vankuvera Insulo.
* Ĉeflanda aŭ ĉeftera Ĉinio, ne inkluzivas ekzemple la insulon Tajvanon, la insularojn Ĝinmenoj, Macuoj kaj Penghuoj. Ĉar post la ĉina enlanda milito ekde 1949 la Popola Respubliko Ĉinio kontrolis preskaŭ la tutan ĉefteran Ĉinio, dum la plej multaj ĉinaj insuloj restis en la Respubliko Ĉinio kun politika centro en Tajvano, de tiam oni ofte egaligas la nomon de ĉeftera Ĉinio al la komunisma ŝtato Popola Respubliko Ĉinio, do ne kalkulas ĝia teritorio Honkongon (insulo kaj apuda duoninsulo) nek Makaon, sed inkluzivigas insulon Hainan - tio praktikas, por politike diferencigi unuflanke la specialajn administrajn dividojn Honkongo kaj Makao kaj aliflanke la Respublikon Ĉinion de la centra parto de la Popola Respubliko Ĉinio, sed el geografia vidpunkto ne tute ĝustas. 

Kategorio:Geografio
Kategorio:Eksklavoj kaj enklavoj
Domagnano

**Domagnano** [domanjano] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 6,62 km² kaj, laŭ takso de 2006, 2865 loĝantojn. Situante centre en la lando ĝi limas al la municipoj Borgo Maggiore, Faetano kaj Serravalle kaj, oriente, al la itala municipo Coriano (provinco Rimini).

La loko estis loĝata jam en la romia tempo, kiam ĝia nomo estis *Domenianus* aŭ *Omagnano* (laŭ *magnani*, fer-metiistoj). Jam de la fondo de San-Marino la suda parto de la municipo estis parto de ĝi, sed la fortikaĵo *Monte Lupo*, norde, estis posedo de dinastio Malatesta. En 1463 ĝi estis konkerita de San-Marinokaj ĝia teritorio aldonita al Domagnano. La eks-fortikaĵon simbolas blanka lupo en la blazono.

La municipo estas dividita al tri kvartaloj (*curazie*):
* Domagnano
* Fiorina
* Torraccia

La futbala klubo S. P. Domagnano estas ofta ĉampiono de San-Marino.

Kategorio:Municipoj de San-Marino
Titano (monto)

**Titano** estas monto en la romanja parto de Apenino (San-Marino). Ĝia plej alta loko estas ĉ. 750 metrojn super marnivelo kaj situas ĉe .
eta|240x240ra|Monto Titano, vido de oriento
Precizaj indikoj pri la alto estas inter 739 kaj 756 metroj. Eble la neprecizecon kaŭzas la fakto, ke sur la plej alta loko staras kasteleto, tiel ke la origina grundo ne plu estas videbla.

La monto estas la plej alta loko de la Respubliko San-Marino kaj portas ties ĉefurbon. Ĝi estas nord-sude longa kaj mallarĝa; ĝia orienta flanko estas preskaŭ vertikala, sur la okcidenta flanko situas la urbo. La montokresto portas la bazilikon de Sankta Marino kaj la tri turojn, kiuj simbolas la urbon kaj la landon:
* la unua turo, nomata *Rocca* aŭ *Guaita*,
* la dua turo, nomata *Cesta* aŭ *Fratta*, plej alta loko,
* la tria turo, nomata *Montale*.

Norde de la monto situas Borgo Maggiore, de kie estas telfero al la monto. Oriente situas *San Giovanni sotto le Penne* (Sankta Johano sub la plumoj); ĝia nomo referencas al la plumoj, kiuj kutime kronas la tri turojn en simbolaj prezentoj, ekzemple en la blazono de San-Marino.

## Priskribo 
El argila bazo 500 metrojn super marnivelo monto Titano leviĝas pliajn 200 metrojn. El la montoĉeno apenina ĝi plej proksimas al la maro: Ĝia rektlinia distanco al Adriatiko estas nur 13 kilometroj. Ĝia kresto nord-sude etendiĝas preskaŭ tra tuta San-Marino, sed la plej alta parto estas centre ĉe la ĉefurbo.

## Geologio 
En la terciaro estis maro tie, kie nun situas la respubliko. Fortaj tertremoj perturbis la tersurfacon kaj levis rokamason, ĉirkaŭ 80 kilometrojn de la nuna monto, kaj malrapide glitigis ĝin al la maro. El tiu rokamaso ekestis pluraj montoj, inter ili Fumaiolo kaj Titano. Laŭ spertuloj la regionon influas neregulaj sismaj movoj, kiuj klinetigas la konstruaĵojn.

## Fosiliaj trovaĵoj 
Ĉar la zono estas eksa maro, trovaĵoj de fosiliaj vertebruloj estas plejparte de fiŝoj. Oni trovas precipe dentojn, kaj precipe de ŝarkoj. Plej grava trovaĵo estis balenido, nun konservata en muzeo en Bolonjo. Sed superregas inter la trovaĵoj la senvertebruloj.

## Akvo 
De la monto fluas kelkaj torentoj, inter ili San-Marino, kiu fluas en riveron Marecchia.

## Plantoj 
Sur la monto kreskas kaŝtanoj, kverkoj, petraj kverkoj, cipresoj, blankaj abioj kaj kelkaj arbustoj, ekzemple genisto. Sur la montaj rokoj kreskas ankaŭ efedra specio hejma en Sicilio kaj Sardio, *ephedra nebrodensis*.

## Bestoj 
La arbara faŭno estas reprezentata en ĉiuj vertebrulaj klasoj; birdoj kaj mamuloj estas plej disvastigitaj.

Kategorio:San-Marino
Nova Hanso

En la jaro 1980 en la nederlanda urbo Zwolle fondiĝis la interurba ligo **Nova Hanso** (*Die Hanse*). Ĝia celo estas plividebligi kaj intensigi la komunajn kulturajn ligojn inter tiuj urboj, kiuj ĉiuj dum la mezepoko apartenis al la interurba komerca ligo Hanso. Krom la subteno de interurba komerco, la celoj de la ligo estas spertointerŝanĝo pri la protektado de mezepokaj konstruaĵoj kaj monumentoj, subteno de la urba turismo kaj la flegado de kulturaj tradicioj el la mezepokaj Hansaj jarcentoj.

## La urboj de la Nova Hanso estas 
### en Belorusio 
* Vicebsko (Vicebsk)

### en Belgio 
* Bruĝo (Brügge)

### en Britio 
* Aberdeen
* King's Lynn

### en Estonio 
* Narva
* Pärnu
* Tallinn
* Tartu
* Viljandi

### en Finnlando 
* Turku (Åbo)

### en Francio 
* La Rochelle

### en Germanio 
* Ahlen
* Alfeld
* Anklam
* Attendorn
* Bad Iburg
* Balve
* Beckum
* Bockenem
* Brakel
* Brandenburg an der Havel
* Braunschweig
* Breckerfeld
* Bremeno (Bremen)
* Brilon
* Buxtehude
* Demmin
* Dorsten
* Dortmund
* Drolshagen
* Duderstadt
* Duisburg
* Einbeck
* Emmerich
* Frankfurt (Oder)
* Fürstenau
* Gardelegen
* Goslar
* Göttingen
* Greifswald
* Gronau (Leine)
* Halle (Saale)
* Haltern am See
* Hamburgo (Hamburg)
* Hameln
* Hamm
* Haselünne
* Havelberg
* Helmstedt
* Herford
* Hildesheim
* Höxter
* Kalkar, urboparto Grieth
* Kamen
* Kiel
* Korbach
* Kyritz
* Lemgo
* Lippstadt
* Lübeck
* Lüneburg
* Lünen
* Magdeburg
* Marienmünster
* Marsberg
* Medebach
* Melle
* Meppen
* Merseburg
* Minden
* Mühlhausen (Turingio)
* Monastero (Münster)
* Naumburg (Saale)
* Neuenrade
* Neuss
* Nieheim
* Osnabrück
* Osterburg (Altmark)
* Osterode
* Paderborn
* Perleberg
* Pritzwalk
* Quakenbrück
* Quedlinburg
* Rheda-Wiedenbrück
* Rheine
* Rostock
* Rüthen
* Salzwedel
* Seehausen (Altmark)
* Soest
* Solingen
* Stade
* Stendal
* Stralsund
* Sundern (Sauerland)
* Tangermünde
* Telgte
* Uelzen
* Unna
* Uslar
* Vreden
* Warburg
* Warendorf
* Werben (Elbo)
* Werl
* Werne
* Wesel
* Wipperfürth
* Wismar

### en Islando 
* Hafnarfjörður

### en Latvio 
* Cēsis
* Koknese (Kokenhusen)
* Kuldiga
* Limbaži
* Riga
* Straupe
* Valmiera (Wolmar)
* Ventspils (Windau)

### en Litovio 
* Kaŭno (Kaunas)

### en Nederlando 
* Bolsward
* Deventer
* Doesburg
* Elburg
* Groningen
* Harderwijk
* Hasselt
* Hattem
* Kampen
* Oldenzaal
* Ommen
* Roermond
* Stavoren
* Zutphen
* Zwolle

### en Norvegio 
* Bergen

### en Pollando 
* Białogard
* Braniewo
* Chełmno
* Darłowo
* Elbląg (Elbing)
* Frombork
* Danzig (Gdańsk)
* Goleniów
* Kolobrzeg
* Koszalin
* Krakovo (Kraków)
* Lębork
* Olsztyn (Allenstein)
* Sławno
* Słubice
* Słupsk
* Stargard Szczeciński
* Strzelce Opolskie
* Szczecin (Stettin)
* Toruń (Thorn)
* Vroclavo (Wrocław, Breslau)

### en Rusio 
* Belozersk
* Ivangorod
* Kaliningrado
* Kingisepp
* Pskov
* Smolensk
* Tiĥvin
* Torĵok
* Totjma
* Tver
* Velikij Novgorod (Novgorod)
* Velikij Ustjug

### en Svedio 
* Kalmar
* Nyköping
* Skanör med Falsterbo
* Visby

## Eksteraj ligiloj 
* retaj paĝoj de la Nova Hanso (en la germana kaj angla)

Kategorio:Hanso
Kategorio:Aperis en 1980
Barbara Pietrzak

**Agnieszka Barbara PIETRZAK** (, fraŭline **PRZYBYSZ**; Varsovio, 18-a de junio 1944) estas pola radio-ĵurnalisto kaj esperantisto, komitatano, estrarano de UEA (2007-2016) kaj akademiano (ekde 2011).

## Biografio 
Ŝi naskiĝis en Varsovio. Ŝia edzo estis Marek Pietrzak, fondinto de Pola Esperanto-Junularo kaj ĝenerala sekretario de TEJO.

## Esperanto 
Eklernis Esperanton kiam ŝi havis 15 jarojn, ĉe Junulara Kultur-Domo, kie dum tiuj jaroj instruis Roman Dobrzyński, kiu poste konatiĝis kiel esperantlingva televidraportisto kaj dokumentaristo.

Ŝi estas ankaŭ vicprezidanto de Pola Esperanto-Asocio (ekde 2013, en la jaroj 2011-2013 estrarano), ĉefredaktoro de Pola Retradio en Esperanto (ekde 2011) kaj *Pola Esperantisto* (ekde 2012). Krome, ŝi membras ankaŭ en la Akademio Literatura de Esperanto.

En la jaroj 2007–2013 ŝi estis Ĝenerala Sekretario de UEA.

Pietrzak eklernis Esperanton kiel skolto en 1958 kaj partoprenis la Infanan Kongreseton dum la jubilea UK en Varsovio en 1959. Membro de Pola Esperanto-Asocio, aktivulino de Pola Esperanto-Junularo kaj TEJO (1962-1965), interalie PEJ-sekretario kaj kunlaboranto de la PEJ-organo *Tamen*.

Ekde 1968 ŝi estis redaktoro kaj de 2000 ĝis 2007 la lasta estro de la Esperanto-redakcio de Radio Polonia, la poreksterlanda fako de Pola Radio. Kiam la mallongondaj elsendoj finiĝis kaj estis anstataŭigitaj per podkastaj programoj de Pola Radio komence de 2007, ŝi emeritiĝis kaj transdonis la estradon al Gabriela Kosiarska, sed daŭre helpis kaj kontribuis ĝis la ĉesigo de la elsendoj komence de 2011.

Post la plena ĉesigo de la E-podkastoj de Pola Radio, ŝi iniciatis – nun sendepende de Pola Radio – la pludaŭron de la E-podkastoj helpe de pluraj eksmembroj de la E-redakcio de Pola Radio. En 2011 komenciĝis regulaj elsendoj, du fojojn ĉiusemajne ĉe Pola Retradio en Esperanto.

En la organizita Esperanto-movado en Pollando ŝi reaktiviĝis en la 1980-aj jaroj, redaktante kelkajn numerojn de *Pola Esperantisto*. Komence de la 1990-aj jaroj ŝi fariĝis prezidantino de la pola IKUE-sekcio kaj oficis ĝis ĝia malfondiĝo. Ŝi estis ankaŭ estrarano de IKUE kaj redaktis la bultenon de la pola sekcio. Ekde 1995 individua membro de UEA.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Estraranoj de PEJ
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Kantono Clark (Vaŝingtonio)

**Kantono Clark** [klark] (angle: *Clark County*) estas administra unuo en la suda parto de Vaŝingtonio, Usono. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, Vankuvero, kiu estas la plej granda norda antaŭurbo de Portlando, de kiu ĝin apartigas la fluo de Kolumbio. La surfaca areo de la kantono estas 1 700&nbsp;km², el kio 72&nbsp;km² estas akvo. En 2000 la usona censo trovis 345 238 loĝantojn en la kantono.

## Historio 
eta|dekstra|William Clark (1770-1838)
Kantono Clark kreiĝis la  el parto de la Oregona Teritorio, kaj origine ampleksis la tutan parton de tiu teritorio norde de Kolumbio. Ĝia nomo venis de la esploristo William Clark, kiu kun la Ekspedicio de Lewis kaj Clark vizitis la regionon de la nuna kantono en decembro, 1805.

## Setlejoj 
* Yacolt

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

## Eksteraj ligiloj 
:*(anglalingvaj)*
* Oficiala kantona retejo
* Retejo pri loknomoj en la kantono 
* Gvidilo pri la kantono 

Clark
Remscheid

eta|maldekstre|300ra|
eta|maldekstra|200ra|
eta|maldekstre|200ra|
eta|maldekstre|200ra|
**Remscheid** estas eksterdistrikta urbo en la norda parto de la industria Ruhr-regiono. Ĝi situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Duseldorfo. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

Ĝi situas norde de Kolonjo en la regiono *Bergisches Land*, origine monteta pejzaĝo plena je densaj arbaroj, kiu nur pro la industriigo de la 19-a jarcento iĝis karakterizita de pluraj grandaj urboj. El la kvar plej grandaj nur Wuppertal kaj Solingen pli grandas ol Remscheid, pli malgrandas Bergisch Gladbach.

Unuafoje la urbo skribe menciiĝis dum la jaro 1217, estis urbofondo de la frankoj kaj dum la postaj jarcentoj apartenis al la graflando respektive poste duklando *Berg*.

La industriigo de la 19-a jarcento tre grandigis la urbon. Produktiĝis ĉefe maŝinoj kaj laboriloj, kaj tiel baze restas ĝis hodiaŭ. Ekde la jaro 1815 la urbo apartenis al Prusio. La en la mezepoko sendependa kaj ekonomie grava historia urbo **Lennep**, membro de la hansa ligo kaj ĉefurbo de la loka prusia distrikto, ekde la jaro 1929 estas parto de la urba teritorio kaj ekde tiam estas la dua plej granda urba distrikto.

## Partneraj urboj 
* 20ra Quimper en Francio, ekde 1971
* 20ra Wansbeck en Britio, ekde 1978
* 20ra Prešov en Slovakio, ekde 1989
* 20ra Pirna en Saksio (Germanio), ekde 1989
* 20ra Schmalkalden en Turingio (Germanio), amikaj rilatoj ekde 1989
* 20ra Mrągowo (ĝis 1946 germane *Sensburg*) en nuna Pollando, ekde 1997

## Gefiloj 
* Johannes Fastenrath, verkisto/juristo

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojo  ankaŭ al la malpli vasta federacia vojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Rejnlando
Kleomedes

**Kleomedes** (Κλεoμήδης) aŭ **Kleomedo** estas aŭtoro de verko pri astronomio en greka lingvo. La verko havas la titolon "Pri la moviĝo de la ĉielaj korpoj" kaj ampleksas du librojn en antikva senco. Tiu verko estas nia nura fonto de informoj pri la aŭtoro, ĉar aliaj ne estas konservitaj.

Enhavaj kaj lingvaj indikoj probabligas, ke ĝi estas verkita meze de la 2-a jarcento p.K. La verko ŝajne servis kiel lernolibro pri astronomio por la tiamaj "universitataj" aktivecoj. Sed ĝi ŝajne ne estas kompleta resumo de la stato de la tiama astronomio. La aŭtoro skribas, ke li prenis multon de Posejdono el Apameo. Neklara estas, kial li ne uzis la eltrovojn de Ptolemeo.

Tri rimarkindaj detaloj el la enhavo:
* detala priskribo de la metodo, per kiu Eratosteno kaj Posejdono el Apameo kalkulis la ĉirkaŭmezuron de la tero (1,10 (§ 52 ktp.)).
* resumo de argumentoj por la globo-formo de la tero (1,8 (§ 40 ktp.)).
* Kleomedo mencias luneklipson, dum kiu kaj la suno kaj la luno estis samtempe videblaj ĉe la horizonto, kaj klarigas tion per refrakto fare de la aero. Eble tio estas la unua noto pri astronomia refrakto en la scienca tradicio (II, 6).
* la aŭtoro polemikas je unu loko tre forte kontraŭ Epikuro - ne nur kontraŭ ties doktrinoj, sed ankaŭ kontraŭ ties lingva stilo (2,1 (§ 86 ktp.)). Per tio Kleomedes montriĝas kiel fervora ano de la doktrinoj de la stoika skolo.

## Literaturo 
el vikipedio germana

* *Cleomedis de motu circulari corporum caelestium libri duo* eld. Hermann Ziegler, Leipzig 1891. *(Greka teksto kun latina antaŭparolo kaj latina traduko)*
* Cleomedis Caelestia (Meteora), Munkeno 1990; „books on demand“ (Greka teksto kun filologiaj komentoj, eld. Robert B. Todd)
* Kleomedes, *Die Kreisbewegung der Gestirne* traduko en la germanan kaj komentariita. Arthur Czwalina, Leipzig 1927
* Hans Weinhold, *Die Astronomie in der antiken Schule.* (La astronomio en la antikva lernejo) München 1912
* Jürgen Mau, artikolo *Kleomedes,* **en:** Der Kleine Pauly, Band 3, Stuttgart 1979, Spalte 239ff.
* Winfried Schumacher, *Untersuchungen zur Datierung des Astronomen Kleomedes.* Dissertation Köln 1975. (Esploroj pri la datumumo de la astronomo Kleomedes, disertacio Köln 1975)

pliaj verkoj
* Cléomède, Théorie élémentaire ("De motu circulari corporum caelestium"), Texte présenté, traduit et commenté par Richard GOULET, Paris 1980
* Cleomedes' Lectures on Astronomy: A Translation of "The Heavens" by Robert B. Todd and Alan C. Bowen. University of California Press, 2004 (Angla traduko kun riĉaj komentoj)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Helenaj astronomoj
Kategorio:Viroj
Solingen

**Solingen** estas eksterdistrikta urbo en la norda parto de la industria Ruhr-regiono. Ĝi situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Duseldorfo. Fine de  la urbo havis  loĝantojn. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata *Eurotowns*.

Ĝi situas norde de Kolonjo en la regiono *Bergisches Land*, origine monteta pejzaĝo plena je densaj arbaroj, kiu nur pro la industriigo de la 19-a jarcento iĝis karakterizita de pluraj grandaj urboj. El la kvar plej grandaj nur Wuppertal pli grandas ol Solingen, sekvas Remscheid kaj Bergisch Gladbach.

Unuafoje la urbo skribe menciiĝis dum la jaro 1067. Dum la mezepoko Solingen estas la centro pro produktado de metalaj iloj, kaj tiel restis. Tranĉiloj ĉiam estis multe produktataj, dum la mezepoko kompreneble fariĝis pli da glavoj, aliflanke dum la pasintaj jarcentoj aldoniĝis multaj tondiloj. La klingoj de tiuj metalaj iloj el Solingen estas renomaj pro sia akreco, dum la 11-a jarcento samkiel nun. Dum la mezepokaj jarcentoj, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso, kaj estis inter ties plej sudaj urboj.

[eta|maldekstra|la eksa ĉefstacidomo de la urbo nun estas instituto kun la nomo "forumo produkta [dezajno"]]
eta|maldekstra|technical college repoussé

## Famuloj rilataj al Solingen 
* Ernst Otto Beckmann (1853–1923), kemiisto
* Arthur Moeller van den Bruck (1876–1925), kulturhistoriisto
* Adolf Eichmann (1906–1962), militkrimulo kaj unu el ĉefaj organizantoj de holokaŭsto
* Walter Scheel (1919–2016), politikisto kaj Prezidanto de Germanio
* Christoph Wolff (naskita 1940), muziksciencisto
* Pina Bausch (1940–2009), dancistino kaj koreografo
* Veronica Ferres (naskita 1965), aktorino
* Christoph Kramer (naskita 1991), futbalisto, membro de la germana nacia teamo de futbalo venkinta la Futbalan Mondpokalon 2014

## Partneraj urboj 
*  Złotoryja en Pollando ekde 1955
*  Gouda en Nederlando ekde 1957
*  Chalon-sur-Saône en Francio ekde 1960
*  Blyth en Britio ekde 1962
*  Jinotega en Nikaragvo ekde 1985
*  Nes Ciona en Israelo ekde 1986
*  Thiès en Senegalo ekde 1990
*  Aue en Saksio (Germanio) ekde 1990

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Solingen

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Notoj 

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
San Giuliano

**San Giuliano** (sankta Juliano) estas la nomo de pluraj lokoj en Italio:

* **San Giuliano Milanese**
** **San Giuliano Milanese (stacidomo)**, fervoja stacio en San Giuliano Milanese
* **San Giuliano di Puglia**
* **San Giuliano Mare**
* **San Giuliano del Sannio**
* **San Giuliano Terme**

Krome ekzistas la municipo
* **Giuliano di Roma**
kaj
* **San-Giuliano** en Korsiko
Napola Skolo

La termino **Napola Skolo** markas grupon de komponistoj, kies bazo troviĝis en la itala urbo de Napolo, kiu ekde 1650 dum pli ol ĉ. 100 jaroj grandparte difinis la historion de la serioza opero. La influo de tiu ĉi skolo daŭris parte ĝis la fino de la 20-a jarcento.

## Ekesto 
La historio de tiu ĉi skolo estas ligita al la sinsekva kreado de kvar konservatorioj, kiuj nuntempe estas kunigitaj al ununura *Conservatorio di musica San Pietro a Maiella* (de kiu iĝis direktoro ankaŭ Francesco Cilea) kaj kiuj devenis el orfanejoj: 
* Conservatorio dei Poveri di Gesù Cristo
* Conservatorio di Sant'Onofrio a Porta Capuana
* Conservatorio di Santa Maria di Loreto
* Conservatorio della Pietà dei Turchini

Kiel fondinton oni rigardas Francesco Provenzale, kaj kiel unuan gvidan majstron Alessandro Scarlatti. Decida ĝenro unue estis la opero serioza kun siaj ege idealigitaj herooj kaj reĝoj ktp. samkiel kompakta muzika sinsekvo de recitativo (por la agado) kaj triparta ario (statopriskribo). Kiel uverturo sekvis triparta simfonio. La komponskolo ankaŭ estis nomdona por la napola sestakordo.

## Gravaj Skolanoj 
Inter la reprezentantoj de la Napola Skolo elstaras Giovanni Battista Pergolesi, Leonardo Vinci, Pasquale Anfossi, Antonio Sacchini, Nicola Vaccai, Francesco Antonio Feo kaj Leonardo Leo. Unu el la plej elstaraj reprezentantoj estis Domenico Cimarosa. Pluaj konataj komponistoj de la Napola Skolo estas Nicola Porpora, kaj Johann Adolph Hasse.

Poste sekvis Niccolò Jommelli kaj Tommaso Traetta kaj pliampleksigis la rigidan formon per dramecaj recitativoj akompanataj per orkestro kaj kunigadoj de la numeroj al pli grandaj scenoj.

Konataj tekstopoetoj, kies libretojn muzikigis la komponistoj de la Napola Skolo, estis Pietro Metastasio kaj Apostolo Zeno.

## Graveco 
Dum la 18-a jarcento la Napola Skolo havis la gvidan pozicion ĉe la nasko de la komika opero. Tiu ĉi evoluis el intermezoj enŝovitaj en la seriozajn operojn

La Napola Skolo influis i.a. postajn muzikistojn kiel Christoph Willibald Gluck kaj Wolfgang Amadeus Mozart, sed ankaŭ Gioacchino Rossini. 

## Eksteraj ligiloj 
* Istituto Internazionale per lo studio del '700 musicale napoletano 
* Approfondimento 
* Conservatorio San Pietro a Maiella 
* Centro di musica antica Pietà dei Turchini