open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erdélyi Múzeum-Egyesület

maldekstra|eta
Erdélyi Múzeum-Egyesület (Transilvania Muzeo-Asocio) - mallongigite EME – estis kaj estas asocio por disvolvigi la hungarlingvan sciencan vivon en Transilvanio.

## Historio 
Ĝi fondiĝis en 1859 en Kluĵo el fondumoj de József Kemény kaj Sámuel Kemény kaj per subteno materia kaj morala de Imre Mikó. La muzeon oni establis en la sekvanta jaro, kiun post la fondado de Universitato Kluĵo kune kun ĝia biblioteko uzis ĉi tiu. Ĝia kuracista faksekcio inter 1920 kaj 1925 la revuon Erdélyi Orvosi Lap. De 1930 daŭrigis la eldonadon de Erdélyi Tudományos Füzetek fondite en 1874. La asocio organizis plurajn faksekciojn, vagantkunsidojn en transilvaniaj urboj kaj eldonis sciencajn verkojn.

## Pli famaj gvidantaroj 
Ĝiaj plej agemaj prezidantoj kaj sekretarioj inter 1920 kaj 1948 estis: János Jósika, Béla Wass, Lajos Kelemen, Lajos György, Vencel Bíró, Lajos Kántor, Attila Szabó T., Géza Nagy, Zsigmond Jakó, Jenő Nagy. Post 1989 ĝi refondiĝis.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo.

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungaraj institucioj kaj institutoj en Transilvanio
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Komuna nomo (substantivo)

En gramatiko, **komuna nomo** estas substantivo kiu povas prezenti ian ajn objekton, agon, fenomenon el iu klaso aŭ grupo karakterizata per komunaj ecoj aŭ trajtoj, ekz‑e *ĉevalo, fulmotondro, ŝtono, tablo, esperantisto.

Tial komuna nomo precipe respondas al *nocio,* kontraste al propraj nomoj, kies ĉefa funkcio estas referenci specifan individuon, lokon, aperon, manifestiĝon.

Vasta klaso da komunaj nomoj konsistas el la fakaj terminoj (punkto, rekto, kurbo, likvo, planedo, birdo, tertremo, komputilo…). Kontraste al la propraj nomoj, la komunajn nomojn oni normale skribas minuskle (krom en kelkaj specialaj okazoj, ekz‑e frazkomence).

En konkreta parolsituacio komuna nomo povas indiki iun nedifinitan objekton — aŭ konkretan ekzempleron, antaŭe menciitan aŭ situacie evidentan. En okazo de tia difiniteco la komuna nomo ricevas la artikolon aŭ alian difinan determinilon.

## Noto terminologia 
La vortokombino «komuna nomo» estas plursignifa, kiel atestas ĝia apartigilo. Tamen ĝi estas firme enradikiĝinta en la gramatika terminaro de Esperanto (PAG §29; PIV; ), kaj tio sufiĉas por akcepti ĝin ankaŭ en Vikipedio.

Cetere, ankaŭ la alternativoj ne estas senproblemaj.

Laŭ la angla modelo :en:common noun oni provis diri *komuna substantivo.* Ja plej ofte efektive temas pri substantivoj, kaj eĉ la titolo de ĉi tiu artikolo mencias substantivon por malambiguigo. Tamen ne ĉiam temas pri substantivoj: inter la propraj nomoj iuj estas  plurvortaj aŭ nesubstantivaj (ekz‑e *Lingvo Internacia;* gazetaj aŭ beletraj titoloj «Antaŭen», «Hura!» ktp), kaj aktualas ilia kontrastigo kun la respondaj vortoj komunaj.

Tial pli racia estas la terminformo *komuna vorto*, uzata en la «Esperanta sintakso» de Paŭlo Fruictier, la unua (1903) provo pri plena gramatiko en Esperanto. Ĉi tiu terminformo tre konvenas por la uzoj gramatikaj, kvankam ĝi ne solvas la problemon pri nomoj (ekz‑e terminoj) plurvortaj.

Atentindas, ke kontrastigo de la nomoj propraj kontraŭ la nomoj komunaj aktualas ne nur en gramatiko, sed ankaŭ en logiko (filozofio) kaj nomscienco (onomastiko). En tiuj du lastaj fakoj plurvortaj nomoj (ĉu propraj, ĉu komunaj) estas ne malpli kutimaj, ol unuvortaj.

En terminologio ĝenerale oni ofte preferas terminojn unuvortajn, kiuj estas pli produktivaj en derivado; internacia termino unuvorta por «komuna nomo» estas apelativo (oni do povus formi derivaĵojn kia *apelativigo'' ktp). Tamen la signifo de tiu termino ne ĉiam kaj ne ĉie estas egale interpretata; interalie en Esperanto iuj aŭtoritatuloj uzis ĝin tute alisence (vd la artikolon «apelativo»).

## Vidu ankaŭ 
* Nomo
* Propra nomo
* Komuna nomo (apartigilo)
* Apelativo

Kategorio:Etimologio
Kategorio:Onomastiko
Kategorio:Vortospecoj
Kategorio:Vortoj
Jánošíkove diery

**Jánošíkove diery** () estas resuma nomo por sistemo ravinoj kaj kanjonoj situantaj en montaro Malá Fatra () en Slovakio, en nacia naturrezervejo Rozsutec en la norda parto de ĉi montaro nomata Krivánska Malá Fatra en samnoma nacia parko.
eta|350px|Akvofalo en Novaj truoj
La sistemo konsistas de tri separitaj partoj:
* Dolné diery (),
* Nové diery () kaj
* Horné diery ().

Tra ili fluas Dierový potok (). En supra fluo de torento estas alia parto kun 5 akvofaloj kiu nomiĝas Tesná rizňa (proksima (ne preciza) traduko kiel: malvasta ravino).
eta|dekstra|350px|Jánošíkove diery
En **Truoj de Jánošík** troviĝas 22 akvofaloj altaj de 1&nbsp;m ĝis 5&nbsp;m. Bizardaj rokaĵoj de Truoj de Jánošík kun sia specifika klimato estas la hejmo por multaj raraj specioj de kreskaĵoj kaj animaloj.
La Truoj de Jánošík estas alirigitaj por vizitantoj per markitaj turistaj piedvojoj kaj malfacilaj partoj estas sekuritaj per ĉenoj, ŝtupetaroj kaj pontetoj. Tra loko trairas ankaŭ vojeto por memlernado (). Eliro al trua sistemo estas domgrupoj Štefanová kaj Biely Potok apartenantaj al vilaĝo Terchová. Supraj truoj estas dum vintro malfermitaj pro kovrado de glacio.

## Eksteraj ligiloj 
* fotogalerio de Novaj truoj

Kategorio:Malgranda Fatro
Kategorio:Distrikto Žilina
Aradi Színpad

**Aradi Színpad** (Arada Scenejo) estis hungarlingva literatura, arta kaj socia semajnrevuo en Arad, Rumanio. Ĝi estis la daŭrigo de *Délvidék* (1911-36/1919). Readaktis: Andor Papp. De numero 16/1926/ ĝis 1932 aperis sub titolo *Erdélyi Magyar Színpad*, sekve en 1933 enfandiĝis en Kis Újság. Ĝi raportis fidele pri la teatra vivo de Arad, Timişoara kaj Oradea, prin la koncertoj kaj ekspozicioj. El ĝia literatura parto estas menciindaj la poemoj de ĝia redaktoro, Ferenc Farkas.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Arad 
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
James Hanratty

**James HANRATTY** (4-an de oktobro 1936; 4-an de aprilo 1962) estis unu el la lastaj personoj, kiujn oni ekzekutis en Britio. Hanratty estis akuzita je murdo de Michel Gregsten kaj seksperforto je Valerie Storie kaj estis ekzekutita spite al diversaj eldiroj de okulatestantoj. Lia afero kondukis al larĝa diskuto pri la mortpuno en la brita publiko, kaj validis longtempe kiel juĝ-eraro. Oni faris en 2002 DNA-analizon, kiu montris sian kulpon kun grada propableco.

## La krimago 
eta
En la nokto de la 22-a je la 23-a de aŭgusto 1961, la 63-jara Michael Gregsten kaj lia amikinon Valerie Storie estis forrabitaj en ilia aŭtomobilo. Ilin devigis armila homo al Deadman's Hill sur la vojo A6. Tie li pafis Gregsten kaj perfortis Storie. Li volis ŝin murdi per 5 pafoj, sed ŝi travivis kaj estis malkovrita frumatene dum trafika kalkulado. Ŝi restis paralizite sub la kokso.

La murdisto fuĝis per aŭtomobilo de Gregsten kaj forlasis tion. Oni iom poste malkovris la pistolon sub sidejo de aŭtobuso. Oni trovis du konvenajn patronojn en hotelĉambro, tiel la polico jam havis du suspektindajn personojn. James Hanratty kaj Peter Louis Alphon estis jam punitaj pli frue, Alphon eĉ ne havis alibion, sed oni liberparolis lin.

Post kiam oni deklaris Hanratty al akuzito, li mem telefone meldis sin kaj emfazis sian senkulpecon. La aresto okazis la 11-an de oktobro 1961 en Blackpool kaj Valerie Storie rekonis lin en la dua raŭndo, kiam li devis elparoli kelkajn vortojn. Ŝi mem vidis vangon de la krimulo nur dum sekundo ĉe lumo de preteriranta aŭto. La viro ne havis averaĝan voĉon.

Spite al lia alibio (300 km for de la krimagejo) kaj aliaj malcertaĵoj, oni juĝis lin je ekzekuto. Ĉar la gazetaro ekstreme interesiĝis pri la afero kaj detale skribis ĉion, komenciĝis – senrezulta – kampanjo por amnestiigi lin.

La ĝustecon de la decido montris DNA analizo en 2001, kiam oni eltombigis liajn restaĵojn por kompari kun DNA sur subkalsoneto de Valerie. La analizo montris je probableco de 2,5 milionoj al 1, ke temas pri DNA-spuroj de Hanratty sur la virina vesto. Oni ne trovis spurojn de iu ajn tria persono.

Kategorio:Britoj
Erdélyi Szemle

**Erdélyi Szemle** (Transilvania Revuo) estis beletristika revuo en Kluĵo (Rumanio) inter 1915 kaj 1944.

## Historio 
Originale ĝi aperis en 1913 sub la titolo *Szemle*, de 1915 *Kolozsvári Szemle*; inter kristnasko 1918 kaj marto 1919 ĝi ne aperis; inter 1921 kaj 1924, en 1928 kaj en la dua parto de 1938 denove kun la titolo *Szemle*, intertempe en decembro 1927 *Krónikás Könyv*, poste en 1938 *Magyar Kisebbségi Szemle*. Ĝia redaktoro estis László Sütő Nagy. Publikigis en ĝi Dezső Kovács, Juhász Gyula, Zoltán Franyó, Harsányi Zsolt, de 1916 Oszkár Bárd kaj Sándor Tavaszy.
Ekde 1919 fariĝis ĝia ĉefkunlaboranto Sándor Reményik. Aperis en ĝi la verkoj de Lajos Áprily, Mária Berde, Franyó Zoltán, Imre Kádár, Károly Kós, Sándor Makkai, József Nyírő, Lajos Olosz, Domokos Sipos, Jenő Szentimrei, István Szombati-Szabó .
En marto 1944 la cenzuro malhelpis la aperigon de la ekstra numero okaze la duonjarcenta datreveno de la morto de Lajos Kossuth. Baldaŭ ĝi ĉesis.

En Parizo ĝi aperis inter 1950 kaj 1955 eldonita kaj redaktita de Dezső Albrecht.

## Fontoj 
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Erdélyi Színházi Élet

**Erdélyi Színházi Élet** (Transilvania Teatra Vivo) estis hungarlingva arta semajnrevuo en Timișoara (Rumanio) inter la 15-a de novembro kaj la 5-a de decembro 1930, en redaktado de Jenő Damó. Ĝiaj artikoloj aperis sen subskriboj, ĉar ili estis verkitaj verŝajne de la redaktoro mem. La materialo publikigita estas fontvalora.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Pará de Minas

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Pará de Minas''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Nadap

550px|center|eta|Larĝa panoramo de Nadap
**Nadap** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 8097
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, inter Montaro Velence kaj Velence (lago), laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras. Gárdony troviĝas 9, Székesfehérvár 21, Budapeŝto 47 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1193. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la komunumon, baldaŭe germanoj refondis Nadap. En 1760 baroka preĝejo konstruiĝis, kiu en 1904 rekonstruiĝis laŭ novgotika stilo.

Apud la vilaĝo troviĝas granita roko, kiu estas la primara nivelada punkto de Hungario.

En Nadap migra poŝto servas.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Gyúró

**Gyúró** (djUrO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono *Meza* Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Ercsi. La nomo signifas hungare: masaĝisto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 2464
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
La vilaĝo situas fine de sakovojo el Martonvásár, kiu estas proksime. La aŭtoŝoseo troviĝas 10, Érd 18, Bicske 19, Ercsi 22, Budaörs kaj Gárdony po 24, Budakeszi 26, Budapeŝto 47 km.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj keltoj kaj romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1340. Dum regado de turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis, eĉ ĝi estis granda vilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1824
* luterana preĝejo de 1856, la turo estas 17 m-ojn alta
* kalvinana preĝejo de 1783, turo alkonstruiĝis post 4 jaroj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Sindromo

En medicino **sindromo** (aŭ **simptomaro**) estas la samtempa ĉeesto de pluraj simptomoj, tiel ke la ĉeesto de certaj simptomoj indikas al la kuracisto, ke la aliaj ankaŭ povus ĉeesti. Ofte sindromo havas unusolan kaŭzon.

La sindromo estas io rekte observebla. Foje oni eltrovas, kiu malsano kaŭzas la sindromon, sed alifoje ne. Konfuze estas, ke foje la nomo "sindromo" restas en la nomo de malsano eĉ post kiam oni eltrovis ĝian kaŭzon. Tiel ekz-e estas en la kazo de aidoso (Akirita Imuno-Deficita Sindromo), kiu origine estis neklarigebla sindromo, ĝis kiam oni eltrovis, ke ĝin kaŭzas HIV.

## Malsanoj 
* Down-sindromo
* Sindromo de Anton–Babiński
* Sindromo de Asperger
* Sindromo de Bálint
* Sindromo de Gerstmann-Sträussler-Scheinker
* Sindromo de Kanner
* Sindromo de Klinefelter
* Sindromo de skuita bebo
* Sindromo de Usher
* Sindromo de Williams
* XXX-sindromo


Kategorio:Ĝenerala medicino
Kategorio:Nozologio
Kategorio:Patologio
Kategorio:Klinika psikologio
Aŭtokodoj en Litovio

La litovaj **aŭtokodoj** en regula kazo konsistas el tri literoj kaj sekve tri ciferoj. La meza litero ĝis la fino de la jaro 2003 indikis la distrikton:

* **A** - distrikto Alytus
* **J** - Jurbarkas (por la distrikto Tauragė}
* **K** - distrikto Kaunas (*Kaŭnaso*)
* **L** - distrikto Klaipėda
* **M** - distrikto Marijampolė
* **P** - distrikto Panevėžys
* **S** - distrikto Šiauliai
* **T** - distrikto Telšiai
* **U** - distrikto Utena
* **V** - distrikto Vilnius (*Vilno*)

* La litero **R** signifas, ke temas pri **r**egistara aŭto.

## Nuntempe 
Ekde la komenco de la jaro 2004 la numeroj disdoniĝas sen indiko pri la distrikto. Sed ĉar ankaŭ antaŭe dum vendo de aŭto de unu distrikto al alia ne necesis ŝanĝi la aŭtokodon, la sistemo ĉiukaze antaŭe ne estis konsekvence aplikata.

Kontraŭ aldona pago eblas elekti iun ajn kombinon de maksimume 6 karaktroj (iuj ajn literoj aŭ ciferoj). Tamen apenaŭ iu ajn uzas tiun eblecon.

Ĉe la maldekstra rando de la licencplato troviĝas blua bendo kun la internacia aŭtokodo **LT**, super tio bildiĝas la 12 steloj de la Eŭropa Unio. Antaŭ la aliĝo de Litovio al la Eŭropa Unio la 1-an de majo 2004 la licencplatoj havis la flagon de Litovio super la tri literoj **LT**.

La malantaŭa licensplato havas glumarkon de la teknika kontrolo (litove TA = techninė apžiūra).

Kategorio:Litovio
Kategorio:Transporto en Litovio
Litovio
Hugo Boy Monachus

**Hugo Boy Monachus** (verŝajne devena de Dordrecht, aktiva ĉ. 1400) estis komponisto el la mezepoko.

La unua muzikaĵo konservita de li, skribita en la baladostilo de la fina 14-a jarcento, estas la nederlandlingva trivoĉa kanto *Genade Venus, vrouwe tzart* (Graca Venuso, delikata ino) 

Ĝi estas konservata en unu el la t.n. *Hollandse Hof-fragmenten* [Nederlandaj kortegaj fragmentoj] (el kiu ankaŭ estas konata la verkaro de Martinus Fabri), precipe en la manskribaĵo MS membr. 2720 de la universitata biblioteko de Leiden. De ĉi tiu kanto konserviĝis nur la melodio. 

## Fontoj 
**The new Grove dictionary of music and musicians*, Londono, 2001
*Hugo Boy Monachus op de webstek van de La Trobe University
* Jan Willem Bonda, *De meerstemmige Nederlandse liederen van de vijftiende en zestiende eeuw*.  Hilversum, malaperinta, 1996.  ISBN 90-6550-545-8

Kategorio:Nederlandaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Franc-flandraj komponistoj
Kategorio:Mezepokaj komponistoj
Archipoeta

La **Archipoeta** (*arĥipoeto*, naskiĝis inter 1125 kaj 1135, mortis post 1165), kies vera nomo ne estas transdonita, estis unu el la plej gravaj latinlingvaj poetoj de la 12-a jarcento kaj ekzemplulo de la vagabonda poezio.
Li uzas klasikajn heksametrojn (''estas por ĉio sezon', ankaŭ mi do momenton elpetas*) same kiel mezepokajn formojn (ekzemple la "hakita" ritmo de: *Certanokte de sabat'  -- mi el dorm' vekiĝis*).

## Verkoj 
Nur dek kantoj de la arĥipoeto estas transdonitaj.

: **I:**  *Lingua balbus, hebes ingenio*
: **II:** *Fama tuba dante sonum*
: **III:** *Omnia tempus habent*
: **IV:** *Archicancellarie, vir discrete mentis*
: **V:** *Nocte quadam sabbati somno iam refectus*
: **VI:** *En habeo versus te precipiente reversus*
: **VII:** *Archicancellarie, viris maior ceteris*
: **VIII:** *Presul urbis Agripine*
: **IX:** *Salve, mundi domine, Cesar noster, ave!* 
: **X:** *Estuans intrinsecus ira vehementi*

En la sekva alineo el satira peco, li konfesas pri sia amo de drinkado, vetado kaj virinoj. 

    *Meum est propositum in taberna mori,*
    *Ut sint vina proxima morientis ori.*
    *Tunc cantabunt letius angelorum chori:*
    *"Deus sit propitius huic potatori."*

proza traduko:

    Mi intencas morti en taverno,
    por ke vino estu proksime de mortanta buŝo.
    Tiam la ĥoroj de anĝeloj kantos pli feliĉe:
    "Dio estu favora al tiu ĉi drinkemulo."

La satiran efikon elvokas la anstataŭigo de *peccatori* (pekanto) per *potatori* (drinkemulo).
## En Esperanto 
Gerrit Berveling tradukis kelkajn kantojn kaj aperigis ilin en la eldonejo Fonto, en *La Karavelo* kaj en *Beletra Almanako numero 3, paĝoj 29–37. Ili poste devos aperi en Antologio Latina.
* Kanto 1 (3) aperis sub la titolo **Unua peto al Reinald de Dassel**: ''"Estas por ĉio sezon'" - ankaŭ mi do momenton elpetas*
* Kanto 8 (2) aperis sub la titolo **Jona pent-eldiro**: *Famo tubje laŭte sonas*
* Kanto 9 (5) aperis sub la titolo **Vizio**: *Certanokte de sabat' -- mi el dorm' vekiĝis''

## Eksteraj ligiloj 
*La poemoj de la Arĥipoeto (en la latina)

Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Latinlingva literaturo
Sukoró

eta|Kirko
**Sukoró** [ŝukorO] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Gárdony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 920
* Poŝtkodo: 8096
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Sukoró situas sur malebenaĵo, inter monto Velence kaj lago Velence, laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras. Székesfehérvár troviĝas je 17 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *"Sokoró"*. La katolika preĝejo omaĝe al Ignaco Lojola konstruiĝis en 1768, la kalvinana preĝejo en 1702, kie okazis milita kunsido la 28-an de septembro de 1848. En la sekva tago inter Sukoró kaj Pákozd la hungara armeo venkis armeon de banuso Josip Jelačić.

Vilaĝservo estas restoracio.

## Vidindaĵoj 
Apud la vilaĝo arboreto troviĝas. La preĝejo en 1702 konstruiĝis kaj pligrandiĝis en 1787, la turo estas 22 m-ojn alta.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Hanoj

**Hanoj** (aŭ Ĥanoj) estas la plej granda etna grupo de Ĉinio. Ili konsistigas 92% de la loĝantaro en la Ĉina Popola Respubliko kaj 19% de la tuta homaro.
[eta|maldekstra|La Tri Vinagro-gustumantoj (三酸圖), fama hana bildo reprezentanta [budhismo|budhanojn, konfuceanojn kaj taoismanojn.]]
Hanoj estas la plej granda etna grupo de la mondo. La nomo venas de la Dinastio Han (), sub kiu malsamaj gentoj de Ĉinio komencis konsideri sin mem kiel unueca etna grupo. Same, ĉina skribo por skribi la lingvon estas nomata *Hanzi* (simpligite 汉字; tradicie 漢字), aŭ "hana skribo".

La hanoj parolas malsamajn lingvojn, kiuj estas  kaj estas ofte  de la sama lingvo, kvankam foje ili tute ne estas interkompreneblaj. Plejmulte da hanoj parolas la mandarenan ĉinan lingvon. Ĉiuj malsamaj lingvoj parolitaj de la hanoj estas skribitaj kun la samaj ideogramoj, kaj tio historie kontribuis al ilia sento de unueco.
eta|500ra|La mapo etnografia de Ĉinio
Multaj hanoj estas nuntempe sen-religiaj, sed tradicie budhismo, konfuceismo kaj taoismo estas iliaj ĉefaj religioj.

En Ĉinio ekzistas multaj etnaj minoritatoj, kiuj ne estas konsiderataj hanoj. Unu el tiuj grupoj, la hujoj, estas fakte , krom la fakto ke ili estas islamanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉinoj

## Referencoj 

Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Lepsény

**Lepsény** (lepŝEnj) estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, Distrikto Enying.
## Bazaj informoj 
* Areo: 39 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3210
* Poŝtkodo: 8132
* Telefonprefikso: 22

## Geografio 
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Budapeŝto-suda Balatono, laŭ malnova ĉefvojo Budapeŝto-Balatono, aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras. Enying troviĝas 11, Székesfehérvár 27, Budapeŝto 87 km.
## Historio 
La unua mencio pri Lepsény okazis en 1226 en formo "Vepsin". Jam tiutempe oni kultivis vinon. En 1381 ĝi ricevis statuson kampurbo. Dum dominado de turkoj ĝi senhomiĝis kaj rehomiĝis en 1622. En 1861 la fervojo atingis la urbeton. Kolĥozo formiĝis en 1948.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Lepsény)
* kalvinanan preĝejo
* nobeldomo de Nádasdy

## Famuloj 
En Lepsény naskiĝis:
* Jenő Kovács (kemiisto)
* Lajos Kozma (operkantisto)
* Károly Ács (pastoro).

## Famaj nomportantoj 
* Miklós József Lepsényi

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Mar-urso

Zoologio - Mamuloj - subfamilio Arctocephalinae ??

**Mar-urso** estas kolektiva nomo de fokuloj el la familio de otariedoj, konkrete de la gentoj kalorino kaj arktocefalo, kun du tipoj de haroj (la mallongaj estas surkovritaj de la pli longaj), kaj kies virbesto ne havas kolhararon. La hararo estas maldelikata, malhelgriza, bruna aŭ flavbruna kun nigraj pintoj.

## vidu ankaŭ
Marleono

Kategorio:Fokuloj
Passa-Vinte

**Passa-Vinte** estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Andrelândia*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Kajászó

**Kajászó** (kajAsO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Ercsi. Inter 1491-1950 la vilaĝnomo estis **Kajászószentpéter**.
eta|300px|Preĝejo de Kajászó

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 2472
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La turkoj faris senhoma la komunumon. En 1710 oni refondis la vilaĝon. La fronto en 1945 detruis la setlejon.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo

## Komunumoj de Sankta Petro en Hungara reĝlando 
Pro grandeco de la tabelo vidu la ceterajn komunumojn en Transilvanio: Barcaszentpéter!

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kazo de Adolf Beck

eta|180px|Policaj fotoj de Beck (supre) kaj Meyer

La **Kazo de Adolph Beck** estis malbonfama kazo pro akuzo de senkulpulo pro ties simila ekstero al krimulo. La kazo kondukis al fondo de la angla Court of Criminal Appeal en 1907.

Adolph Beck naskiĝis en Norvegio en 1844, translokiĝis en Anglion en 1865 kaj laboris kiel ŝipada makleristo. Pli poste li veturis al suda Ameriko, poste reen al Norvegio. Li laboris ekde 1885 en Anglio kiel minista inĝeniero.

La 16-an de decembro, 1895, Adolph Beck forlasis domon kaj virino blokis lian vojon akuzante lin je trompo kaj ŝtelo. Beck flankenŝovis ŝin kaj trairis la straton. la virino sekvis lin kaj petis policanon aresti lin pro trompo-ŝtelo. Oni aŭskultis ilin en proksima policejo, kie oni rememoris similajn kazojn el 1877. Kvankam Beck protestis, ke li estis tiutempe en SUd-Ameriko, oni identigis lin kiel trompiston de kazoj en 1877.

La juĝado okazis la 3-an de marto 1896 kaj oni deklaris, ke la du manskriboj estas identaj. Du tagojn poste, oni juĝis, ke li estas kulpulo. Li devis enprizoniĝi.

Kvankam tiutempe en Anglio ne ekzistis krimina apelaciejo, solicitoro de Beck prezentis ĝis de 1896 ĝis 1901 dek peticiojn por reekzamenado de la kazo. Oni ne ebligis por li ekzameni priskribon de John Smith. Do, en majo de 1898, membro de Home Office enrigardis mapon de John Smith kaj rimarkis, ke li estis judo kaj estis cirkumcidita. La *Home Office* demandis Siron Forrest Fulton kaj Fulton skribis la 13-an de majo, ke Smith kaj Beck ne estas la samaj homoj. Tio alportis nur, ke oni forigis la literon W (kulpulo?) pri Beck.

Dum prizonsido de Beck, G.R. Sims - ĵurnalisto de *Daily Mail* - aŭdis pri la kazo kaj priskribis tion altitrante publikan atenton pri la afero. Oni liberigis Beck en 1901 pro bona konduto.

Oni arestis lin denove la 15-an de aprilo 1904 denove pro trompo kaj ŝtelo de juveloj. Antaŭ la aresto, li horore ektimis pro novaj akuzoj kaj provis eskapi.

La 27-an de junio, kvin virinoj identigis lin dum la juĝproceso kiel trompiston-ŝteliston, la ĵurio trovis lin kulpa. La juĝisto mem havis dubojn kaj prokrastis la kondamno. Dek tagojn poste la afero solviĝis por ĉiam, kiam oni kaptis la veran John Smith, kies reala nomo estis Wilhelm Meyer.

Dum rutina vizito al loka policejo (la 7-an de aŭgusto), inspektoro de la Criminal Investigation Department estis informita pri aresto de trompisto, kiu ŝtelis ringojn de senlabora aktorino. La detektivo konis la Beck-kazon kaj demandis pri detaloj. La inspektoro vizitis la prizonan ĉelon kaj trovis similaspektan personon al Beck. Li informis Scotland Yard kaj la kvin virinoj identifigis denove la veran trompiston.

## Postaj eventoj 
Adolph Beck estis pardonita la 27-an de julio, 1904 kaj oni donis al li kompenson de £5,000 (ĉ. £300,000 hodiaŭ), kiu malgranda sumo kaŭzis publikan indignon.

Beck mortis kiel rompita homo en 1909.

## Referencoj 
* *The Strange Case of Adolph Beck* by Tim Coates (Stationery Office Books, 2001). ISBN 0-11-702414-7
* *The Trial of Adolf Beck* edited by Eric R. Watson (William Hodge and company, Notable British Trials series, 1924).
komische kacksprache

Kategorio:Kriminalaj kazoj
Kategorio:Puna juro
Pákozd

**Pákozd** [pAkozd] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony.
eta|Monumento pri batalo en Pákozd
eta|"Haveno" en Pákozd

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2760
* Poŝtkodo: 8095
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Pákozd situas sur malebenaĵo, en Montaro Velence kaj laŭ Velence (lago), laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono disigas la vilaĝon de la lago.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko, en la bronzepoko fortikaĵo konstruiĝis, fine alvenis keltoj kaj romianoj. En 1543 la turkoj okupis la tutan regionon. En 1593 la hungara-aŭstra armeo venkis la turkojn, sed fortikaĵon de Székesfehérvár ili ne povis reokupi. En 1848 la hungara armeo venkis armeon de banuso Josip Jelačić.

## Vidindaĵoj 
La katolika Preĝejo Sankta Jozefo (Pákozd) konstruiĝis en 1720, tamen restis parto el la malnova mezepoka kirko. Apud la vilaĝo troviĝas arboreto, sur monteto elvidejo. En la lago Velence estas parte kanejo, kie vivas maloftaj birdoj. En 2013 la loĝantarnombro atingis 3 mil, sekve la vilaĝo iĝis jam grandvilaĝo.

## Famuloj 
En Pákozd naskiĝis cigana violonisto János Rigó.

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Lochem

Dosiero:Loudspeaker.svg**Lochem** ()
estas urbo (kun urborajtoj) kaj municipo en la regiono Achterhoek, en la nederlanda provinco Gelderlando.

Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 2,59&nbsp;km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun .

Lochem situas ĉe la rivero *Berkel*.

## Historio 
La historio de Lochem certe retroiras al la 9-a jarcento. Elfosaĵoj montras ke jam tiam situis kirko en Lochem. En 1233 Lochem ricevis urborajtojn de Grafo Otto la 2-a. Ekde tiam la urbo estas protektita per muroj. La duobla ĉirkaŭfosaĵo por la defendo de la urbo ankoraŭ nun estas videbla.

## Vilaĝoj 
Almen, Barchem, Eefde, Epse, Gorssel, Harfsen, Laren kaj Zwiep.

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Tiopentalo

**Tiopentalo** (Trapanal®), ankaŭ Pentotalo, kiel natria salo konata kiel natria pentotalo, estas tuj efika hipnotilo (dormigaĵo) el serio de barbituratoj sen analgeziaj efikoj.

## Apliko 
Oni uzas ĝin precipe en la anestezo por enkonduko al kompleta narkozo ĉe senkomplikaj pacientoj (tio estas: ne havantaj kor- aŭ pulmomalsanojn). En la "intensiva medicino", oni uzas ĝin kiel daŭran infuzaĵon kiel *ultima ratio* (lasta rimedo) por malaltigo de cerbopremo aŭ por trarompo de *Status epilepticus*. En Usono, oni uzas ĝin por antaŭpreparo por ekzekuto de veneninjekto. Tiopentalo estas konata kiel "vereca serumo".

## Referencoj 
Kategorio:Drogoj
Nathan Bedford Forrest

**Nathan Bedford FORREST** (13-an de julio 1821, apud Chapel Hill, Tennessee, Usono – 29-an de oktobro 1877, Memphis) estis generalo de la suda Konfederacio dum la usona enlanda milito (1861–1865). Lia taktiko estis la plej ofte citita eldiro de „Alvenu tie unua, kun plejmulto da soldatoj!”. Lian karieron ombras la masakro de Fort Pillow (12-an de aprilo 1864), kiam liaj soldatoj murdis 300 nigrulojn, post kiam Fort Pillow kapitulacis.

Forrest estis aŭtodidakto. Li komercis komence kun ĉevaloj, poste bovoj kaj sklavoj. Li riĉiĝis kiel posedanto de kotona plantegejo en Misisipio. Ĉe komenco de la milito, li elstaris kavalieran trupon kaj partoprenis kiel subkolonelo en defendo de Fort Donelson (aprilo de 1862). Li ne volis submeti la armilojn kaj sukcesis eskapi. Pro meritoj en la ŝiloh-a batalo (aprilo de 1864), li iĝis brigada generalo kaj elstare batalis eĉ dum la aŭtuna militiro.

Forrest – sekvante politikon de la Konfederacio – ordonis dum ŝturmatako kaj okupo de fortikaĵo Fort Pillow, ke oni ne militkaptu pliajn nigrulojn. Poste kongresa esplora komisiono konfirmis, ke oni masakris pli ol 300 nigrulojn, virinojn, virojn, infanojn.

Ĉe Brice's Cross Roads, en ŝtato Misisipio, li decide venkis (en junio de 1864) plinombran nordan taĉmenton kaj tutjare gvidis sukcesajn atakojn en ŝtatoj de Misisipio, Tennessee kaj Alabama. La militiro de Nashville estis por li fina, ĉar la nordo tronombra armeo venkis lian trupon. Kvankam li retiriĝis, sed lia tuta armeo kapitulacis en majo de 1865.

Post la milito, li agadis en la fervoja komerca branĉo. Li estis ĉefa organizanto de la Ku-Kluks-Klano kaj unua „granda magiisto”.

Kategorio:Usonaj militistoj
Kategorio:Usonaj generaloj
Filipo la 1-a (Francio)

**Filipo la 1-a de Francio** (franclingve *Philippe Ier de France*) (naskiĝis la 23-an de majo 1052, mortis la 29-an de julio 1108) estis la reĝo de Francio ekde 1060 ĝis 1108. Filipo estis la kvara reĝo de la kapetida dinastio : li estis la filo de Henriko la 1-a kaj de Anna de Kievo.

Filipo estis kronita en Reims la 23-an de majo 1059, kiam lia patro estis ankoraŭ vivanta. Li reĝis sole nur ekde 1066, ĉar lia onklo Boduano la 5-a, grafo de Flandrio, plenumis sesjaran regentadon kune kun la ĉefepiskopo de Reims post la morto de Henriko la 1-a.

Dum la reĝado de Filipo aperis la strategio de ĉiuj kapetidaj reĝoj de la 12-a jarcento : plifortigi la reĝan potencon per la plivastigo de la reĝaj terenoj, kaj per la malfortigo de la plej gravaj vasaloj. Filipo cetere disvolvigis la reĝan administradon, kaj pliigis la rentojn de la franca monarkio per la vendo de la plej gravaj ekleziaj postenoj, kio kolerigis la tiamajn religiajn reformistojn.

Li estis entombigata en abatejo Fleury.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Ludoviko la 6-a (Francio)

**Ludoviko la 6-a de Francio** (naskiĝis la 1-an de decembro 1081 - mortis la 1-an de aŭgusto 1137), kromnomita **Ludoviko la Dika** (franclingve *Louis VI le Gros*) estis la reĝo de Francio ekde julio 1108 ĝis 1137. Li estis la kvina reĝo de la rekta kapetida dinastio. Ludoviko estis la filo de la reĝo Filipo la 1-a kaj de lia unua edzino, Berta de Holando. La juna Ludoviko estis edukita de la abato Suger, kiu fariĝis unu el liaj plej karaj amikoj.

Ludoviko estis kronita le 3-an de aŭgusto 1108 kiel eble plej rapide post la morto de sia patro, ĉar li timis la ambicion de sia duonfrato, Filipo de Montlhéry, kiun naskis la dua edzino de Filipo, Berta de Montfort.

Ludoviko la 6-a interalie favoris la disvolviĝon de komunumaj movadoj, kaj de profesiaj aŭ religiaj asocioj. Li konsentis impostajn privilegiojn ekde 1110 al la urbanoj kaj rajtigis, ke ili elektu urbestrojn. Ekde la reĝadoj de Ludoviko la 6-a kaj Ludoviko la 7-a, ambaŭ konsilitaj de la abato Suger, finfine akiris la franca monarkio respektindan gravecon : la reĝo ekkapablis protekti ĉiujn regnanojn de la reĝlando, sen la helpo de potencegaj vasaloj, kaj disvolvigis la reĝan jursistemon.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Csesznek

**Csesznek** (, kroate *Česneg*, slovake *Česnek*) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Zirc, fama pro sia samnoma mezepoka burgo.
dekstra|eta|300px|Csesznek

## Historio 
La mezepoka burgo de Csesznek estis konstruita en 1263 de barono Jakab Cseszneky, kiu estis la ensifero de la reĝo Béla la 4-a. Li kaj liaj posteuloj poste estis nomataj laŭ la burgo per alnomo Cseszneky. Inter 1326 kaj 1392 ĝi estis reĝa kastelo, kiam reĝo Sigismundo ofertis ĝin al la familio Garai interŝanĝe por la teritorio Macsó Banato. En 1482 la vira linio de la Garai formortis kaj reĝo Matiaso la 1-a (Hungario) donacis la kastelon al la familio Szapolyai. En 1527 ekposedis ĝin barono Bálint Török. Dum la 16-a jarcento la familioj Csábi, Szelestey kaj Wathay estis en la posedo de Csesznek. En 1561 Lőrinc Wathay sukcese repuŝis la sieĝon fare de la otomanoj. Tamen, en 1594 la kastelo estis okupita de turkaj trupoj, sed jam en 1598 la hungaroj rekaptis ĝin. En 1635 Dániel Esterházy aĉetis la burgon kaj la vilaĝon kaj ekde tiam Csesznek estis posedaĵo de la familio Esterházy ĝis 1945.

En Csesznek poŝteto kaj migra poŝto servas.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro pri la vilaĝo kaj la burgo
* Pri Csesznek en "Direkto Hungario"
* Aerfotoj
* Societo por turismo en regiono Bakony 
* Regiono Zirc 
* Fotoj pri la burgo
* Csesznek - kolekto de ligiloj
* 3D-bildoj pri la burgo 

Kategorio:Burgoj en Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Iváncsa

**Iváncsa** [ivAnĉa] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Adony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 25&nbsp;km²
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 2880
* Poŝtkodo: 2454
* Telefonprefikso: 25

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Pécs estas proksime. Ercsi troviĝas 15, Százhalombatta 23, Budapeŝto 51 km-ojn.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko, poste de romianoj kaj avaroj. La unua mencio devenis el 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Iwanch"*. La turkoj faris senhoma la komunumon, dume alvenis serbaj rifuĝintoj.

La vilaĝo havas preĝejojn novgotikan kalvinanan el 1914 kaj katolikan.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Besnyő

**Besnyő** (beŝnjO) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Adony. La nomo estas misformo de peĉenegoj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 45 &nbsp;km²
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 1860
* Poŝtkodo: 2456
* Telefonprefikso: 25

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, fervoja linio Budapeŝto-Pécs preteriras, Danubo, Pusztaszabolcs, Ercsi kaj Adony estas proksime.

## Historio 
La loko estis loĝata de romianoj. La unua mencio devenis el 1276. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la komunumon, dume alvenis serbaj rifuĝintoj. Longe estis nur farmoj en la vilaĝoloko, kiu ricevis memstarecon en 1950.

## Vidindaĵoj 
La vilaĝo havas novromanikan katolikan preĝejon el 1897.

## Ĝemelkomunumo 
*  Kaca, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Mem nombro

En aritmetiko, **mem nombro** estas entjera nombro,
kiu, en iu numeralo, ne skribeblas kiel alia
nombro plus la sumo de la ciferoj de tiu alia nombro.
Ekzemple, 21 ne estas mem nombro, ĉar 21 = 15 + 1 + 5.
Ne ekzistas tia sumo, kiu egalas al 20, pro tio, 20 estas
mem nombro. Tiuj nombroj estis unue priskribitaj en la
jaro 1949 de la barata matematikisto
Dattathreya Ramachandra Kaprekar.

La unuaj mem nombroj en la dekuma nombrosistemo estas:

1, 3, 5, 7, 9, 20, 31, 42, 53, 64, 75, 86, 97, 108,
110, 121, 132, 143, 154, 165, 176, 187, 198, 209,
211, 222, 233, 244, 255, 266, 277, 288, 299, 310,
312, 323, 334, 345, 356, 367, 378, 389, 400, 411,
413, 424, 435, 446, 457, 468, 479, 490, 501, 512,
514, 525

Prima mem nombro estas mem nombro, kiu estas ankaŭ
primo. La unuaj primaj mem nombroj estas:

3, 5, 7, 31, 53, 97, 211, 233, 277, 367, 389

En oktobro 2006, Luke Pebody pruvis, ke la tiama
plej granda konata primo de Mersenne, kiu estas
ankaŭ mem nombro estas 224036583 - 1. Tio
estas do la tiama plej granda konata prima mem nombro.

Kategorio:Entjeraj vicoj
Beloiannisz

**Beloiannisz** [belojanis] estas nova vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Transdanubio**, en departemento Fejér, en subregiono Adony. La nomo estas la familia nomo de greka komunisto Nikos Belojanis (greke Μπελογιάννης), kiu metis ruĝan flagon sur la pinto de Akropolo.
eta|300px|Biblioteko en Beloiannisz
eta|300px|Preĝejo en Beloiannisz

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 2455
* Telefonprefikso: 25

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de mallonga sakovojo, fervojo Budapeŝto-Pécs preteriras, Danubo, Pusztaszabolcs, Ercsi kaj Adony estas proksime.

## Historio 
Longe estis nur agrikultura bieno en la vilaĝoloko. Post la 2-a mondmilito alvenis grekaj rifuĝintoj, kiuj fondis por si apartan vilaĝon **Görögfalva** (=greka vilaĝo). En 1952 kolĥozo pri **Paco** formiĝis kaj en la sama jaro la vilaĝo nomumis Beloiannisz.

La vilaĝo havas ortodoksan preĝejon el 1996.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Baleno (apartigilo)

**Baleno** estas nomo de:

* Balenoj, diverstipaj fiŝoformaj grandegaj mamuloj en maro
* Baleno (konstelacio), konstelacio de steloj
* Baleno (Honkongo), vestovenda ĉeno kun sidejo en Honkongo
* Baleno (Masbate), vilaĝo en Filipinoj
* Suzuki Baleno, japana aŭtomobila tipo
Kulcs

**Kulcs** [kulĉ] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Dunaújváros. La loknomo signifas hungare: ŝlosilo.
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 1920
* Poŝtkodo: 2458
* Telefonprefikso: 25

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Danubo, apud ĉefvojo Budapeŝto-Pécs, aŭtoŝoseo preteriras, Dunaújváros estas ne tro for. Budapeŝto situas 60 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1025. La turkoj faris senhoma la komunumon, ĝi restis senhoma longe. La kampoj apartenis al Rácalmás. En 1945 pro sieĝo de Budapeŝto detruiĝis la domoj. Post ekfunkcio de **Stalinurbo** (baldaŭe Dunaújváros) la vilaĝo iĝis feriejo. En 1994 la setlejo ricevis memstarecon. Tie ekfunkciis la unua hungara ventocentralo.

## Sesopo en Kulcs 
La sesopo (Ferenc Hutÿra, Károly Jármai, Sándor Kotlán, György Endre Guoth, Árpád Marcis kaj Andor Szepeshelyi) estis bestokuracistoj, kiuj ne nur somerumis en Kulcs, sed ili agis por la vilaĝo kaj konferencis amike pri la aktualaj veterinaraj problemoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Kapelo Koro de Jesuo (Kulcs) de 1935, la turo estas 13 m-ojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Ajo (kabo)

**Ajo** (aŭ *la kabo Ajo*; ) estas kabo sur la Suda bordo de Krimeo, situanta sudoriente de Balaklavo. La kabo prezentas la bordan elstaraĵon 13 kilometrojn longan. Administre la kabo apartenas al la Balaklava distrikto de la Sebastopola municipo. La kabo Ajo estas konsiderata kiel la okcidenta limo de la Suda bordo de Krimeo. Ĝi limas la Laspian krekon de okcidento. La nomo de la kabo venas de la helena vorto *agios*, kio signifas "sankta".

maldekstre|eta|250px|La kabo Ajo vidata de la okcidenta flanko
La kabo estas formita de abruptaj deklivoj de la monto *Kuŝ-Kaja*, kiu apartenas al la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro. La rokoj, kiuj formas la kabon, estas formitaj de supraĵurasiaj marmor-formaj kalkoŝtonoj. La montosupro estas kovrita de mediterane-tipaj maldensaj arbaroj. Ĉe la bazo de la kabo troviĝas kelkaj grotoj.

La teritorio de la kabo apartenas al la Ŝtata Rezervejo "Kabo Ajo" (organizita en 1982).

Kategorio:Kaboj de Krimeo
Elbrula sindromo

[eta|"Post la laboro" (1885), verko de [Albert Lefeuvre]]
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri Elbrula sindromo. Laika debato pri ofte aŭdata sindromo de la moderna labormondo]]
**Elbrula sindromo**, **elbruliĝo**, **elĉerpiĝego** () estas fasko da simptomoj pro elĉerpa reago de la korpo kaj menso kiel rezulto de longdaŭra streso kaj ŝargoj en la laborejo, Ĝi tuŝas plej ofte homhelpajn laboristojn. Ĝi aperas pro longtempa psiĥa, emocia ŝarĝo, streso, kaj la sekvoj estas fizika kaj emocia laciĝo, cinikiĝo, depresio kaj/aŭ forlaso de la profesio.

## Simptomoj 
La simptomoj estas travivataj laŭ tri diversaj kategorioj (dimensioj) de simptomoj:

# Emocia elĉerpiĝo
# Sperto de malsukceso
# En la interpersonaj kontaktoj aperas negativa, cinika, malbon-intenca komunikada stilo. Oni povas ankoraŭ rimarki malintereson, sen-emocian staton, retiriĝon, elĉerpiĝon aŭ trosenteman, defendan konduton.

Aliaj simptomoj
* Korpa-spirita elĉerpiĝo, kiu ne malaperas eĉ kun plusaj ripozoj.
* Sindona vivmaniero, certiga premo.
* Malatento al la propraj spiritaj-fizikaj bezonoj.
* Kresko de la maltolereco, plia sentemo je streso.
* Perdo de ligo al interna mondo: ekz. ili sentas fremda la propran korpon.
* Depresio, sento de interna malpleneco.
* Ekstreme eĉ deziro de memmortigo.

## Stadioj 
# Stadio de idealismo
# Fazo de realismo
# Fazo de stagnado aŭ elreviĝo
# Fazo de frustriĝo
# Fazo de apatio/elĉerpiĝo kaj/aŭ forlaso de la profesio.

## Plej tuŝitaj profesioj 
* Flegistoj (precipe ĉe mortantaj kaj/aŭ aĝaj malsanuloj)
* Kuracistoj (ĉedomaj kuracistoj)
* Psiĥiatroj
* Instruistoj
* Psiĥologoj
* Pastroj
* Socialaj laboristoj
* Policistoj
* Klient-servistoj
* Aliaj

## Vidu ankaŭ 
* Streso
* Psiĥologio

## Referencoj 
Kategorio:Psikaj malsanoj
Erdélyi Népszava

**Erdélyi Népszava** (Transilvania Popolvorto) estis hungarlingva socialista ĵurnalo aperinta en Oradea, Rumanio la 4-a de julio 1920 kiel daŭrigo de *Munkás Újság* (Laborista Ĵurnalo). La aŭtoritatoj malpermesis ĝin la 21-an de oktobro, sed de 5-a de decembro kun titolo *Népszava* denove aperis. Ĝia lasta numero : 25-a de decembro 1920. Ĝia respondecredaktoro estis: Jenő Rozvány. 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Sariĉo (kabo)

eta|250ra|Vidaĵo de la kabo Sariĉo (plej supre, maldekstre)
**Sariĉo** (aŭ *Kabo Sariĉo*, , , ) estas kabo en suda parto de la Krimea duoninsulo, la plej suda punkto de Krimeo kaj Ukrainio (antaŭ la disfalo de USSR la kabo estis ankaŭ la plej suda punkto de ĝia Eŭropa parto).

5 kilometrojn oriente de la kabo troviĝas la loĝloko Foroso, okcidente de la kabo troviĝas la Laspia kreko. La distanco ĝis Sebastopolo estas ĉ. 30 km., ĝis Jalto - ĉ. 40 km. La distanco inter la kabo Sariĉo ĝis la kabo *Kerempe* sur la norda bordo de Turkio estas 142 mejloj - ĝi estas la plej mallonga distanco inter Krimeo kaj Turkio. Sur la kabo troviĝas negranda militista bazo kaj grava lumturo. Sur la kabo troveblas kelkaj juniperaj arbaretoj, gardataj kiel naturaj monumentoj.

La kabo estas fama i.a. pro tio, ke sur ĝi troviĝas la ripoz-domo de iama prezidento de USSR Miĥail Gorbaĉov. Dum la aŭgusta puĉo (1991) li estis kaptita kaj tenata ĝuste en tiu ĉi ripoz-domo.

En la jaro 2005 inter Ukrainio kaj Rusio eksplodis konflikto pro la demando, kiu devas regi la lumturojn (kaj aliajn mar-navigistajn ekipaĵojn) de la Suda bordo de Krimeo. La teritorio de la Sariĉa lumturo estis tiam perforte okupita fare de la rusiaj militistoj. Post longaj kaj streĉaj intertraktoj inter Ukrainio kaj Rusio la konflikto estis estingita.

Kategorio:Kaboj de Krimeo
Aleksandr Menŝikov

**Aleksandr Daniloviĉ MENŜIKOV** ( [aliksandr danilaviĉ menŝikaf]; naskiĝis la  en Moskvo, mortis la  en ekzilo al Siberio) estis rusia ŝtata kaj milita aganto, persona helpanto de Petro la Granda, post ties morto fakta reganto de Rusia Imperio en 1725-1728. Naskiĝinta en nenobela familio, li ekhavis titulojn de princo kaj Iĵora duko (la sola rusa nobelo kun titulo de duko).

Menŝikov kun granda fervoro helpadis la caron en liaj reformoj, tamen li ankaŭ famiĝis pro sia monavido: kelkfoje oni eltrovis, ke li alproprigis grandajn sumojn de ŝtata mono. Tamen ĉiam Petro la Granda pardonis al Menŝikov, konsiderante lian grandan valoron por la renovigata ŝtato.

## Interesaj faktoj 
* En sia junaĝo Menŝikov laboris en Moskvo kiel vendisto de kukoj en merkato. Tie li estis rimarkita kaj dungita de François Le Fort, proksimulo de Petro la Granda (tiam ankoraŭ estonta caro). Pli poste la caro mem rimarkis la junulon kaj prenis al sia servistaro. Tiel Menŝikov rapide akiris fidon de la caro kaj eĉ lian amikecon. Menŝikov havis grandan influon al la caro, interalie li estis konata kiel la sola persono, kiu povis mildigi koleron de la imperiestro.
* En Sankt-Peterburgo laŭlonge de la rivero Neva restis Palaco de Menŝikov (nun estas ŝtata muzeo). Menŝikov siatempe ŝajnigis miskomprenon de la imperiestra plano konstrui en tiu loko la konstruaĵon de Dekdu Kolegioj: stariginte la Dekdu Kolegiojn perpendikulare al la rivero, li ŝparis grandan prestiĝan terpecon por sia propra palaco.

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Urbestroj de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Generaloj de la Rusia imperio
Kategorio:Admiraloj de la Rusia imperio
Kategorio:Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Asistantoj de Petro la Granda
Kategorio:Partoprenintoj de la Granda Nordia Milito
Kategorio:Favoratoj de la Rusia imperio
Kategorio:Aleksandro Nevskijaj Ordenitoj
Erdélyi Tudományos Intézet

Erdélyi Tudományos Intézet (Transilvania Scienca Instituto) - mallongigite ErTuI – estis instituto fondita en Kluĵo aŭtune 1940 por studadi la humanistajn sciencojn, unuavice la historion kaj popolvivon. En 1945 ĝi nomiĝis *Erdélyi Magyar Tudományos Intézet*, en 1946 denove *Erdélyi Tudományos Intézet*, poste *Kolozsvári Bolyai Tudományegyetem-Erdélyi Tudományos Intézet*.

## Gvidintaro
Ĝia unua direktoro estis Lajos Tamás, en 1944-45 Attila Szabó T., sekve József Venczel, de 1945 ĝis 1947 Lajos György, sekretario István Juhász, fine ĝia prezidanto Lajos Csőgör, direktoro Gábor Gaál.

### Verkoj eldonitaj
En ĝia eldonado aperis kvazaŭ 30 pli grandaj memstaraj verkoj inter alie:
*Márton Roska: *Erdély régészeti repertóriuma I.* (Kv. 1942);
*György Bónis: *Erdélyi perjogi emlékek* (Kv. 1942);
*Szabó T. Attila: *Kalotaszeg helynevei I.* (Kv. 1942);
*Szabó Dénes: *Apor-kódex* (hasonmás kiadás, Kv. 1942);
*Székely Zoltán: *A komollói erődített római tábor* (Kv. 1943);
*Béla Varjas: *XVI. századi magyar orvosi könyv* (Kv. 1943);
*Balogh Jolán: *Az erdélyi renaissance I.* (Kv. 1943);
*Endre Veress: *Báthory István erdélyi fejedelem és lengyel király levelezése I-II.* (Kv. 1944);
*Paulovics István: *Dacia keleti határvonala és az úgynevezett "dák" ezüstkincsek kérdése* (Kv. 1944);
*Elemér Jancsó: *Döbrentei Gábor élete és munkássága* (Kv. 1944);
*Huszár Lajos: *Bethlen Gábor pénzei* (Kv. 1945);
*György Kristóf: *A két Bolyai alakja szépirodalmunkban* (Kv. 1947).

### Verkoj pri popolvivo
En 1943
*Hankó Béla pri sikulaj ĉevaloj,
*József Árvay: *Hétfalu helynevei*,
*Pál Járdányi: *A kidei magyarság világi zenéje*,
*Hantos Gyula: *Kétvízközti majorok*,
*Aurél Vajkai: *Borsa-völgyi népi orvoslások*,

En 1944
*Gábor Sándor: *A hóstátiak szénavontatása*,
*Kovács László: *A kolozsvári hóstátiak temetkezése*,
*Faragó Ferenc: *Kide egészségügyi helyzete*,
En 1945
*Gyula Márton: *A kolozsmegyei Borsavölgy állatnevei*.
*En 1947
Sub redaktado de Szabó T. Attila aperis la verko *Emlékkönyv Kelemen Lajos hetvenedik születésnapjára* kun studoj en hungara, germana kaj rumana lingvoj.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungaraj institucioj kaj institutoj en Transilvanio