open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norma dana lingvo

La **norma dana lingvo** aŭ **regna dana lingvo** (dane *rigsdansk* aŭ *rigsmål*, por komparo norvege *riksdansk*, germane **Standarddänisch** aŭ **Reichsdänisch**) estas la norma variaĵo de la dana lingvo. La norma dana lingvo evoluis el la de la burĝaro parolata variaĵo de la dana dialekto de Malmö ĝis la jaro 1658 (ĝis tiam Skanio kaj ties ĉefurbo Malmö estis unu el tri partoj de la Regno Danio) kaj de la dana dialekto de Kopenhago (*københavnsk*) post tiu jaro. Tiuj dialektoj konsideriĝis lingva normo por la resto de la lando. Unuaj provoj pri normigo de la skriba dana lingvo okazis paralele al la disvastigo de la presarto dum la Reformacio. Kiel unu el la unuaj sukcesaj provoj normigi la ortografion konsideriĝas biblia traduko de la reĝo Kristiano la 3-a de Danio-Norvegio el la jaro 1550. Ekde tiam la norma dana iom post iom pli kaj pli anstataŭigis la regionajn variaĵojn de la dana lingvo.

Plej malfrue ekde la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj la plej granda parto de la danoj parolas la norman danan, eĉ se kun iom da malgrandaj regionaj nuancetoj. La klasikaj danaj dialektoj nun nur parolatas en aparte malurbaj partoj de la lando, ĉefe sur la insulo Bornholm kaj en la nordo, okcidento kaj sudo de Jutlando ("jutlande", dane *jysk*, pli malnova ortografio *jydsk*, aparte "sudjutlande", dane *sønderjysk*, germane *Südjütisch*, en la kaj german- kaj danlingva teritorio de la eksa duklando Ŝlesvigo norde kaj sude de la nuntempa ŝtata limo inter Danio kaj Germanio).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la "Societo pri la dana lingvo kaj literaturo", dane *Det Danske Sprog- og Litteraturselskab*

Kategorio:Dana lingvo
Ulica Sergeja Ejzenŝtejna (Monorelo de Moskvo)

**Ulica Sergeja Ejzenŝtejna** () estas la orienta finstacio de la Monorelo de Moskvo. Ĝi situas en la distrikto Ostankinskij de la Nord-Orienta administra arondismento de Moskvo.

## Historio 
La stacio estis malfermita la  samtempe kun aliaj 4 stacioj de la Monorelo de Moskvo (ĉiuj krom la suda finstacio '** kiu estis malfermita 9 tagojn poste). Ĝi komencis funkciadon en "ekskursa modo". Nur du trajnoj veturis sur la linio, la intervalo inter trajnoj estis de 30 minutoj kaj la stacio estis malfermita de la 10:00 ĝis la 16:00 horo. La vojaĝantoj povis aliri la trajnojn nur en stacio **'.

La  la linio komencis regularan funkciadon akceptante vojaĝantojn kaj ebligante al ili aliri trajnojn en ĉiuj stacioj de la linio. La kosto de la bileto estis ankaŭ malaltigita de 50 al 19 rubloj.

## Elirejoj 
Estas du elirejoj al Strato Sergeja Ejzenŝtejna kaj Pasejo 1-a Selskoĥozjajstvennij. La kombinita aŭtobus- kaj trolebus-haltejo por linioj 154 kaj 48 respektive kaj pavilonoj 69 kaj 70 de la Tutrusia Ekspozicia Centro troviĝas apude.

## Interkonektoj 
* Aŭtobuso: 154
* Trolebuso: 48

## Utilaj informoj 
* La stacio estas malfermita de la 07:00 ĝis la 23:00 horo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sergej Miĥajloviĉ Ejzenŝtejn
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Monorelo de Moskvo
Kategorio:Distrikto Ostankinskij (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Moskvo
Milda intelekta malkapablo

La *milda intelekta malkapablo* bildas grupon de intelekta malkapablo. Per opurtuna edukado la milde intelektaj malkapabluloj povas vivi memstare kaj enigi en la societo.

Tiuj formoj de intelekta malkapablo estas kaŭzitaj per la malgrandaj lezioj kaj perturboj de funkcionoj de nervosistemo, kiuj povas ekiĝi el multaj kialoj. Rekoni ĝin estas tasko de kuracisto, psiĥologo kaj pedagogo de intelektaj malkapabluloj. Per psiĥodiagnostaj ekzamenoj oni povas vidi la malrapidan evolvigadon de intelektaj funkcioj, kaj la aliajn akompanajn simptomojn. 

Laŭ la BNO ilia inteligencio estas inter 50 kaj 60 IQ-poentoj. Diagnostaj simptomoj estas: La inteligencio kaj uzado de lingvo povas esti tarda, kaj iuj mankoj restas ĝis adulteco kaj malrapidas esti memstara. Oni povas trovi malofte organajn kialojn. Varie ofte akompanas la mildan formon (aŭtismon)  aliaj evolvaj anomalioj, epilepsio, perturboj de sinteno kaj aliaj handikapoj.

La akompanaj simptomoj pli varias la evoluon de grupo de milde intelektaj malkapabluloj. Tiuj ekigas per aŭ kun de la malkapablo. Karakteraj estas la mankoj en la orientigo en la spaco, la subtila movigado, la atento, la pli kompleksaj pensado, komunikado kaj enigado (konduto) en grupoj. Tiuj estas ĉiam personaj; ili montras ankaŭ la perturbon de kapabloj de lernado kaj malhelpas la lernejan lernon.

La simptomoj ne estas certe rimarkeblaj. Ili ne iĝas pretaj por la lernejo ĝis la 6-7-a vivjaro. Pleje oni instruas ilin separate, sed en favoraj cirkomstancoj oni povas instrui ilin ankaŭ kun la plimulto. Poste ili povas lerni profesion kaj igi utilaj por la societo kaj vivi memstare.

## Fontoj
*Mesterházi Zsuzsa: Enyhén értelmi fogyatékosok. In: Pedagógiai Lexikon. 1. köt. Főszerk. Báthory Zoltán, Falus Iván. Budapest, Keraban Könyvkiadó. 1997. 368. p.
*Milde intelekte malkapabluloj (hungare)

Kategorio:Handikapoj
Sudjutlanda lingvo

ĝis la dua duono de la 20-a jarcento ankoraŭ uziĝis tri gramatikaj artikoloj. Okcidente de la ruĝa linio la artikolo metiĝas antaŭ la substantivon, oriente de ĝi ĝi laŭ la modelo de la norma dana lingvo aŭ de la sveda kaj norvega sufikse aldoniĝas post la substantivo.]]
La **sudjutlanda lingvo** - propralingve *synnejysk*, dane *sønderjysk*, germane **Südjütisch** aŭ *Südjütländisch* - estas dialekto de la dana lingvo, kiu parolatas en la kaj german- kaj danlingva teritorio de la eksa duklando Ŝlesvigo norde kaj sude de la nuntempa ŝtata limo inter Danio kaj Germanio, do en la plej suda parto de Jutlando. La sudjutlanda parolatas respektive historie parolatis en pluraj variaĵoj. Apartan rolon ekzemple havis la lingvaĵo de la du duoninsuloj *Angeln* (dane *Angel*, latine *Anglia*) kaj *Schwansen* (dane *Svans* aŭ *Svansø*) en la pleja sudoriento de la lingvoregiono. 

Lingvoscience la sudjutlanda apartenas al la jutlanda dialektaro ene de la dana lingvo. Ene de tiu grupo ĝi plej proksime parencas al la okcidenta jutlanda, sed ankaŭ havas karakterizaĵojn de la dialektoj de la sudaj insuloj de Danlando. La vortaro tre influiĝis pere de la platgermana lingvo, kaj tiu influo certagrade ankaŭ koncernas la prononcon.

## Vidu ankaŭ 
* norma dana lingvo

Kategorio:Dana lingvo
Silly Putty

eta|altdekstre|Silly Putty fluanta tra truo.

**Silly Putty** estas ludilo bazita sur silikona polimero kiu havas malkutimajn fizikajn proprecojn. Ĝi resaltas, sed rompiĝas se oni faras akran frapon kaj povas ankaŭ flui kiel likvo. Ĝi enhavas viskoz-elastan likvan silikonon, nome tipo de ne-Njutona fluaĵo, kiu faras ĝin agadi kiel viskozeca likvo dum longa tempoperiodo sed kiel elasta solido dum mallonga tempoperiodo. Ĝi estis origine kreita dum esplorado pri povegaj anstataŭantoj de gumo por ties uzado en Usono en la Dua Mondmilito.

La nomo *Silly Putty* estas varmarko de Crayola LLC; la entreprena fabriko estas side en Easton, Pensilvanio, Usono. Aliaj nomoj estas uzataj por merkatigi similajn substancojn fare de aliaj fabrikantoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
** Oficiala retejo de Silly Putty ĉe Crayola.com
* Silly Putty Recepto 

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Usonaj inventoj
Marĉlago

[eta|250px|marĉlago en la naturprotektejo [Ewiges Meer]]
**Marĉlago** aŭ **marĉokulo** (angla *bog pond*, germana: *Moorauge*) estas akvejo, kiu troviĝas centre de pluvmarĉo aŭ kaldronmarĉo. Ĝi ekzistas pro la kresko de la marĉa korpo kaj tial ĝi estas de biogena deveno. La brunaj „marĉokuloj“ estas ĉirkaŭataj de marĉo respektive torfejo kaj ricevas ilian akvon sole de precipitaĵoj respektive de la granda pluvstokejo pluvmarĉo. Tiaj akvejoj konsistas el la ne forvaporigitan akvo de la marĉo. Tiaj centraj lagoj apenaŭ montras teriĝadoprosesoj.

Kiam la marĉlagoj havas certan kvanton da nutraĵoj povas estiĝi flosanta mato. La marĉokuloj malsamas laŭ la vegetaĵaro de aliaj strukturoj de la koncerna marĉo. Ofte la randoj de la lagoj estas pro ondoj kaj ventinfluo pli nutraĵriĉaj. Ĉi tie lignoplantoj kiel marĉbetulo (*Betula pubescens*) kaj alia plantspecioj, ekzemple molino (*Molinia caerulea*) kreskas tie. la marĉa akvo estas bruna, malriĉa je nutraĵoj, huminacidriĉa kaj senkalka (distrofa).

## Literaturo 
* Fritz Theodor Overbeck: *Botanisch-geologische Moorkunde. Unter besonderer Berücksichtigung der Moore Nordwestdeutschlands als Quellen zur Vegetations-, Klima- und Siedlungsgeschichte.* Wachholtz, Neumünster 1975, ISBN 3-529-06150-6.
* Michael Succow, Lebrecht Jeschke: *Moore in der Landschaft. Entstehung, Haushalt, Lebewelt, Verbreitung, Nutzung und Erhaltung der Moore.* dua eldono. Deutsch, Thun u. a. 1990, ISBN 3-87144-954-7.

Kategorio:Lagoj
Kategorio:Marĉoj
Kategorio:Hidrogeologio
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Stagnanta akvejo
Kategorio:Torfejoj
(18625) 1998 DZ13

**(18625) 1998 DZ13** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Fajenco el Delft

[eta|210px|*Pejzaĝo kun figuroj*. ĉ. 1665. Amsterdamo, [Rijksmuseum Amsterdamo.]]
[210px|eta|Kato sur [kaheloj en la Provinco-domo en Harlemo]]

**Fajenco el Delft** aŭ **Delfta bluaĵo** estas tipo de fajenco kun blua ornamaĵo sur blanka fono kiu estas laŭtradicie produktata en Delft Nederlando. Ĝi ekestis je la fino de la 16-a jarcento kiel malmultekosta alternativo por la blu-blanka ĉina porcelano. La fajenco el Delft en mallonga tempo fariĝis tre populara kaj travivis florperiodon dum la jaroj 1650-1750, kiam en Delft pli ol cent fajencofabrikoj aktivis. La industrio estis ĉirkaŭ 1800 forviŝita de pli malmultekosta argilaĵo ĉefe el Anglio (Staffordshire). Hodiaŭ ankoraŭ nur unu fabriko en Delft produktas ‘veran’ fajencon el Delft. 

[eta|meza|Kelkaj dometoj el Delfta bluaĵo de [KLM]]
[eta|maldekstra|Vazo por [tulipoj el Delfta bluaĵo]]

## Vidu ankaŭ
* Boerenbont

## Eksteraj ligiloj
* Royal Delft (nederlande/angle)
* Fajenco de Delft sub la lupeo (nederlande)

Kategorio:Nederlando
Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Dekoracia arto
Action Man

**Action Man** (aktiva viro) estas ludilo, nome agofiguro lanĉita en Britio en 1966 fare de Palitoy kiel permesita kopio de usona "movebla luktanto" de Hasbro: nome G.I. Joe.

*Action Man* estis origine produktita kaj vendita en Britio kaj Aŭstralio fare de Palitoy Ltd de Coalville, Leicestershire, el 1966 ĝis 1984 (Palitoy proponis ankaŭ sub-permesilojn al variaj ludilfabrikantoj en variaj merkatoj). Ili estis gravaj en la historio de ludiloj.

## Bibliografio
* Michlig, J. (1998) ''G.I. Joe; The Complete Story of America's Favorite Man of Action* (ISBN 0-8118-1822-5)
* Baird, F. (1993) *Action Man – The Gold Medal Doll for Boys 1966–1984* (ISBN 1-872727-36-0)
* Harrison, I. (2003) *Action Man – The Official Dossier* (ISBN 978-0007165506)
* Hall, A. (1999) *Action Man – the ultimate collectors guide* Vol. 1 (ISBN 1-901706-141)
* Hall, A. (1999) *Action Man – the ultimate collectors guide* Vol. 2 (ISBN 1-901706-29X)
* Hall, A. (1999) *Action Man – the ultimate collectors guide* Vol. 3 (ISBN 0-9536199-0-7)
* King, K. (2000) *Action Man – the real story 1966–1996* (ISBN 0-9538870-0-6)
* Le Vexier, E.; Gavigniaux, H. *trans*.(2004) *Action Joe – The Story of the French G.I. Joe* (ISBN 2-915239-21-5
* Taylor, N.G. (2003) *Action Man – On Land, At Sea, And In The Air'' (ISBN 1-872727-99-9)
* DePriest, D. (1999) "The Collectable G.I. Joe" (ISBN 0-7624-0536-8

## Eksteraj ligiloj
* Action Man Coloring Pages 

Kategorio:Ludiloj
Cyprian Godebski (skulptisto)

**Cyprian Godebski** (naskiĝis la 30-an de oktobro 1835 en Méry-sur-Cher (Centro-Valo de Luaro) en departemento Cher en Francio, mortis la 25-an de novembro 1909 en Parizo) – pola skulptisto.

## Vivo 
Li estis nepo de Cyprian – legiano kaj poeto, filo de Franciszek Ksawery – ribelanto, elmigrinta aganto, historiisto, artgardisto de la pola scienca-kultura instituto Ossolineum. Li frekventis al Pola Nacia Lernejo en Batignolles, poste lernis skulptarton en laborejo de François Jouffroy. En 1858 translokiĝis al Lvovo, poste – de 1861 ekloĝis en Vieno kaj de 1863 en Parizo. En 1870 estis nomumita profesoro de Akademio en Sankt-Peterburgo. En Parizo gvidis literaturan-artisman salonon. En 1877 estis nomumita membro de la franca Nacia Akademio, en 1889 oficiro de Honora legio. Lia filino estis patronino de artistoj Misia Sert.

## Kreemo 
* monumento de Liberiĝo en Limo – la ĉefurbo de Peruo (1859-1866),
* monumento al komponisto Adrien-François Servais, Grote Markt, Halle (1869)
* monumento al Adam Mickiewicz en Varsovio (1898),
* monumento al Nikolao Koperniko en Krakovo (1900),
* alegoriaj komponaĵoj kaj salonaj skulptaĵoj mitologia temaro,
* portreta skulptaĵo, interalie medaliono sur memor-tabulo al Karol Mikuli enmurigita en vestiblon de la armena katedralo en Lvovo (1900), bustoj: de Agenor Gołuchowski, Jerzy Stanisław Dzieduszycki, Józef Maksymilian Ossoliński, Aleksander Fredro en Krakovo,
* urbaj monumentoj: de Agenor Gołuchowski, Adam Potocki, Taras Ŝevĉenko,
* surtombaj monumentoj en Pollando kaj Francio, interalie de Honorata Borzęcka kaj Walery Łoziński (kunaŭtoreco) sur Liĉakiva tombejo en Lvovo, Otto Hausner en Brodi, Théophile Gautier kaj Hector Berlioz sur Tombejo de Montmartre, Ludwik Mierosławski sur Tombejo de Montparnasse, Constantin Guys sur tombejo en Pantin, aŭ ankaŭ de Enrico Tamberlik,
* laboro por la Konstruaĵo de Militintaj Invalidoj en Lvovo.

## Bibliografio 
* Cyprian Godebski, *Listy o sztuce* (Leteroj pri arto), Kritika prilaboro, enkonduko kaj komentoj – Maciej Masłowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1970
* Stanisław S. Nicieja, *Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786-1986* (Liĉakiva tombejo en Lvovo en la jaroj 1786-1986), Wydawnictwo Ossolineum 1989, ISBN 83-04-03320-8
* Cyprian Godebski

## Vidu ankaŭ 
* Cyprian Godebski (verkisto)
* Polaj Legioj en Italio

## Fonto 
* Pollingva Vikipedio

Kategorio:Polaj skulptistoj
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Homoj de Cher
18627 Rogerbonnet

'*18627 *Rogerbonnet'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Claudio Casacci elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astrofizikiston Roger-Maurice Bonnet, fakulo pri stela fiziko. De 1983 ĝis 2001 li estis Scienca Direktoro de la ESA kaj li kreis *Horizon 2000*. Sub lia estreco, la ESA lanĉis la sciencajn projektojn *Giotto, Hipparcos, ISO, XMM, SOHO, Cluster, Cassini-Huygens* kaj la kosmoteleskopon *Hubble''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Claudio Casacci
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18629) 1998 DZ33

**(18629) 1998 DZ33** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Bloko (ludilo)

eta|Aro de blokoj.
**Ludilblokoj** (ankaŭ **konstrublokoj** aŭ **konstrubrikoj**, aŭ pli simple **blokoj**) estas ludiloj, nome lignaj, plastaj aŭ spongo-kaŭĉukaj pecoj de variaj formoj (kvadrata, cilindra, arka, triangula, ktp.) kaj koloroj kiuj estas uzataj kiel konstruludiloj. Foje ludilblokoj montras literojn de la alfabeto. Jam en 1693 la angla filozofo John Locke faris la unuajn aludojn al alfabetaj blokoj.

Oni diras, ke tiuj ludiloj ege helpas al la imagopovo kaj kreiva kapablo de la infanoj.

Kategorio:Ludiloj
18628 Taniasagrati

**18628 Taniasagrati** estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Giuseppe Forti elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Tania Sagrati* (1967–2012), kuzino de Maura Tombelli. Ŝi estis diplomigita de la Instituto de Arto de Florenco kaj laboris kiel hejm-ornamistino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Giuseppe Forti
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Grajnfromaĝo

eta|dekstra|200px|Cheese curds

**Grajnfromaĝo **estas freŝa kazea fromaĝo. Ĝi estas esenca ingredienco de pucino, tradicia Kebekia plado. Simple temas pri Ĉedara fromaĝo kiu ne ricevis premadon. Ĉi tiu fromaĝo manĝeblas plej bone freŝa. Kiam ĝi estas fridita aŭ frostigita, ĝi perdas sian firman teksturon kaj sian teksturan guston, ĝi firmiĝas kaj la gusto multe ŝanĝas; kontraste ĝi restas bongustega kiam fandita, miksita en pucino. Tiu ĉi fromaĝo ankaŭ troviĝas en la aliaj provincoj de Kanado, kaj nord-oriente de Usono.

La deveno de tiu fromaĝo lokiĝas en la regiono Centro-de-Kebekio en 1960. Estis en tiu epoko grandegaj troaĵoj de lakto devene de la farmbienoj, kio saturis la transformajn fabrikojn. La multnombraj laktejoj de la regiono volis trovi solvon por forvendi la stokon venditan kun malprofito. Ili disvolvis novan variaĵon de fromaĝo, la grajnfromaĝo. Facile kaj rapide preparebla, tiu fromaĝo rapide fariĝis tre populara. La metio de migra fromaĝisto kreiĝis iom pli poste, kio porĉiamigis la tradicion forvendi siajn laktajn plusojn fabrikante grajnfromaĝon.

Alia senbaza legendo, sed tamen absurda, lokigus la verajn devenojn de grajnfromaĝo dum la angla konkero, aŭ iom antaŭe. La eŭropaj kolonianoj estus volintaj instrui al la Abenakizoj fari fromaĝon. Ĉi tiuj misfarinte la recepton, ili rezultigis erigitan fromaĝon, simila al la nuna grajnfromaĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Fromaĝoj
Kategorio:Usona kuirarto
Kategorio:Kanada kuirarto
Anekantavada

eta|Mahāvīra utiligis anekānta amplekse por klarigi la ĝainajn filozofiajn konceptojn (pentrita de Rajasthan, ca. 1900)
La doktrino **anekantavada** estas unu el la fundamentaj ideoj de la Ĝajnismo. Ĝi rilatas al la principoj de plurismo kaj varieco de vidpunktoj, la ideo ke vero kaj realaĵo estas perceptitaj malsame de diversaj vidpunktoj. Ne ekzistas ununura vidpunkto kun la absoluta vero.

La ideo kontrastas kun la klopodoj, proklami la absolutan veron kun *adhgajanyāyah*. Tion oni povas vidi per la parabolo de la "blinduloj kaj la elefanto". En ĉi tiu historio ĉiu homo palpis parton de la elefanto (genuo, kruro, orelo, ktp). Ĉiuj homoj asertis kompreni kaj koni la realan aspekton de la elefanto, sed ili nur povis sukcesi parte kaŭze de siaj limigitaj perspektivoj.
Oni povas efektivigi pli formalan alproksimiĝon al ĉi tiu principo, observante ke la objektoj estas senfinaj koncerne al kvalitoj kaj formoj de ekzisto. Tial ili ne povas esti tute komprenitaj en ĉiuj siaj aspektoj kaj manifestacioj pro la finita homa perceptokapablo. Konforme al la ĝainismo, nur la *kevalins* (la ĉiosciaj estaĵoj) povas kompreni la objektojn en ĉiuj iliaj aspektoj kaj manifestacioj. La aliaj nur kapablas akiri partan konon.

Sekve, neniu ununura, specifa homa vidpunkto povas aserti, ke ĝi reprezentas la absolutan veron.

La originoj de la *anekāntavāda* reiras al la instruadoj de Majavirá (599-527 a. K.), la fondinto de la ĝainismo.  En lingvo Sanskrito *an-eka-anta-vāda* signifas laŭvorte "doktrino de la necerteco".

## Resumo de la filozofio 
La radiko etimologia de *anekāntavā* estas formata de du vortoj en sanskrito: *anekānta* (multobleco) kaj *vāda* (lernejo de penso).
La vorto *anekānta* estas komponado en sanskrito de la negativa prefikso *an*, *eka* (unikeco) kaj *anta* (celo). Sekve *anekānta* signifas "ne unu sola celo".

Konforme al la ĝajnismo, la fina principo devas ĉiam esti logika, kaj neniu principo povas esti senigita de la logiko aŭ la racio.

### Doktrinoj ĝainaj de la relativeco 
*Anekāntavāda* estas unu el la tri doktrinoj ĝainaj de la relativeco uzata por logiko kaj rezonado. La alia du estas la sekvaj:
* *Syādvāda*—Teorio de la kondiĉa predikato
* *Nayavāda*—Teorio de la partaj vidpunktoj 
Ĉi tiuj ĝainaj filozofiaj konceptoj  faris gravajn kontribuojn al la antikva india filozofio, precipe en la areoj de skeptikismo kaj  relativeco.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Anekantvada.  La projekto pluralista. Universitato de Harvard
* Pravin K. Shah on Anekantvada
* La dialektika indo-jaina de la Syadvada en rilato kun la probablo.  P.C. Mahalanobis, Dialectica 8, 1954, 95-111.
* La sistemo syadvada de la prédica.  J. B. S. Haldane, Sankhya 18, 195-200, 1957.

Kategorio:Ĝajnismo
Kategorio:Religia plurismo
Antal Peitler

**Antal Peitler** [pejtler], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Peitler Antal József** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, abato.
Antal Peitler http://lexikon.katolikus.hu/P/Peitler.html naskiĝis la  en Pécs. Li mortis la  en Vác.

## Biografio 
Antal Peitler frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Pest (urbo). Li interrompis la lernadon en 1826 kaj li lernis teologion en seminario en Pécs. En 1831 li pastriĝis, poste li estis pastro laŭvice en Szebény, Pécsvárad. En 1835 li iĝis episkopa sekretario, en 1848 kanoniko. En 1851 li ricevis ŝtatan postenon en Buda, poste en Vieno, samtempe li estis nomumita titulara abato. Ekde 1859 li estis episkopo de Vác. En 1873 li ricevis la titolon vera interna sekreta konsilisto. En 1875 li fondis diocezan bibliotekon, sed tiutempe li donacis monojn al la edukado, eĉ al Hungara Scienca Akademio.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Egyházi beszédek, mellyeket különféle alkalommal mondott és kiadni készült négyesi báró Szepesy Ignácz pécsi püspök* 4 volumoj, (1839-40)
* *Peitler József Antal váczi püspök üdvözlő szózata megyéje összes híveihez* (1859)
* *Litterae pastorales ad clerum suae dioecesis* (1859)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo
* http://nevpont.hu/view/7702 
* http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/p/p19484.htm 

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Ŝlakrolano

**Ŝlakrolano** estas artefarita minerala fibro, kiu estas farita el metalurgiaj ŝlakroj (altforna ŝlakro) per disblovado  aŭ centrifugado. Ŝlakrolano servas al la varmizolado de konstruaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* varmizolaĵo
* minerala lano

## Literaturo 
* Eva Poeschel, Alfons Köhling: *Asbestersatzstoff-Katalog,* Bd. 4, Umweltbundesamt, Frankfurt am Main 1985.http://www.dguv.de/medien/ifa/de/fac/asbest/pdf/asbest_1.pdf

## Referencoj 
Kategorio:Fibroj
Kategorio:Energiŝparado
János Gyarmati

**János Gyarmati** [jAnoŝ djarmati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyarmati János** estis hungara kuracisto, profesoro, radiologo, laboristo.

János Gyarmati http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=gyarmatij naskiĝis la  en Ricse. Li mortis la  en Debrecen.
 
## Biografio 
János Gyarmati estis simpla laboristo en Miskolc inter 1940 kaj 1955, sed laŭ vespera lernado li faris abiturienton en 1955. Li akiris medicinan diplomon en Universitato de Debrecen en 1961. Inter 1960 kaj 1963 li laboris en la universitata instituto, poste en la kliniko. En 1966 li estis nomumita vicprofesoro en la menciita universitato, en 1979 docento. En 1966 li akiris fakdiplomon pri radiologio. Li kandidatiĝis en 1978.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A röntgenkymographia értéke mediastinalis térszűkítő folyamatok elkülönítésében* (1973)
* *Az idült veseelégtelenség csontelváltozásainak röntgendiagnosztikája* (1977)
* *A kéz csontjainak életkorral járó mikrodioszkópos elváltozásai* (1984)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla iomete pli malsupre)
* hungarlingva biografio

 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Mega Brands

[eta|Konstrublokoj *Mega Bloks* (supre) kaj [Lego (sube).]]

**Mega Brands, Inc.**, iam **Mega Bloks, Inc.**, estas kanada infanludila entrepreno nune posedata de Mattel. *Mega Bloks* estas la nomo de ties plej populara produkto, nome linio de konstruludiloj, kun aliaj varmarkoj inklude *Mega Puzzles*, *Board Dudes* kaj *Rose Art*. *Mega Brands, Inc.* distributas gamon de ludiloj, puzloj, kaj mati-bazaj produktoj.

## Notoj 
## Referencoj 
;Notoj

;Ĝeneralaj fontoj
* KIRKBI AG and LEGO CANADA INC. v. RITVIK HOLDINGS INC 
* Mega Bloks Prospectus for 2002 share offering
* Press release.  Ligilo al la anonco de la interkonsento laŭ kiu Mega Brands, Inc. ekuzis aparataron disvolvigitan de Aras Corporation.
* Lego loses long EU trademark battle with Montreal's Mega Brands September 14, 2010  *Montreal Gazette* Business Blogs

## Eksteraj ligiloj 
;Oficialaj
* Mega Brands
* Mega Bloks

;Neoficialaj
* Blok City - A Mega Bloks reference site detailing old and new sets.
* Bricker - Mega Bloks reference site for set information and reviews aggregator.
* The Bloks Forum - An online discussion forum for fans of Mega Bloks and other construction toy brands. 

Kategorio:Ludiloj
Konstruludilo

[eta|Blokoj aŭ brikoj [Lego kuraĝigas lernadon pere de ludado.]]
**Konstruludilo** estas serio de standardaj pecoj kiuj permesas la konstruadon de vario de diferencaj modeloj. La pecoj evitas la komplikon de fabrikataj pecoj, kaj la postulon de speciala trejnado necesa por desegni kaj konstrui komplikajn sistemojn. Tio faras ilin taŭgaj por portempaj strukturoj, aŭ por uzado kiel ludiloj por infanoj. La pecoj uzataj nomiĝas plej ofte blokoj aŭ brikoj.

La greka filozofo Platono verkis, ke la futura arkitekto ludas je konstruaĵoj dum infanaĝo. Konstruludilo estas kolekto de separataj pecoj kiuj povas esti kunigitaj por krei modelojn. Popularaj farotaj modeloj estas aŭtoj, kosmoveturiloj, kaj domoj. La konstruotaj aĵoj kiuj estas konstruitaj estas foje uzataj post kompletigo, sed ĝenerale parolante, la celo estas konstrui aĵojn laŭ propra desegno, kaj malnovaj modeloj ofte estas malfaritaj kaj la pecoj estas reuzataj en novaj modeloj.

La plej malnovaj kaj, eble plej ofta konstruludilo estas serio de simplaj lignaj blokoj, kiuj estas ofte pentritaj je brilaj koloroj kaj havigitaj al infanoj kaj beboj. Konstruludiloj kiaj brikoj de Lego kaj de Lincoln Logs estas desegnitaj por iom pli aĝaj kaj estis tre popularaj en la lasta jarcento. Konstruludiloj allogas al infanoj (kaj plenkreskuloj) kiuj ŝatas labori per siaj manoj, puzlo-solvantoj, kaj kazoj de imago-povo.

Kelkaj aliaj ekzemploj estas Bayko, Konstruk-Tubes, K'Nex, Erector Set, Tinkertoy, kaj Meccano, kaj ĝenraj konstruludiloj kiaj Neodimaj magnetludiloj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interlocking Puzzle Pieces and other Geometric Toys

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Konstruado
Zombioj

**Zombioj** estas esperantlingva komikso distribuita en 2015. Kaj la tekston kaj la grafikan realigon kreis *Tony Braun*. Ĝis nun la libro haveblas nur por Amazon Kindle, ne en papera eldono.

## Intrigo 
Johano kaj lia koramikino estas timigitaj, kiam viruso disvastiĝas tra la urbo. Ili volas postvivi.

## Referencoj 
* Zombioj ĉe Amazon

Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
18632 Danielsson

'*18632 *Danielsson''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Ann-Kristin “Kikki” Danielsson, bone konatan kaj popularan kontrean kantistinon el Svedio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Claes-Ingvar Lagerkvist
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
18634 Champigneulles

'*18634 *Champigneulles'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la francia lorena urbo Champigneulles en Meurthe-et-Moselle. Konata pro la tieaj forĝejoj ekde la 14-a jarcento, la urbo fariĝis mondfama pro ĝia samnoma bierfarejo *Brasserie de Champigneulles''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Champigneulles
Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Béla Gyires

**Béla Gyires** [djireŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyires Béla** estis hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1987, ordinara en 1990) de Hungara Scienca Akademio.

Béla Gyires http://www.tudosportal.hu/egy.php?id=4741 naskiĝis la  en Zagrebo. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Familio de Béla Gyires translokiĝis al Debrecen, kie Béla daŭris la lernadon kaj li faris abiturienton en 1928. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1933, sed li doktoriĝis en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Inter 1934 kaj 1938 li instruis en Pásztó, poste en Debrecen, fine en tiam hungara urbo Kassa. En 1943 li edziĝis, baldaŭe li havis 2 gefilojn. En 1945 li komencis instrui en Universitato de Debrecen. En 1949 li estis nomumita privata profesoro, en 1952 docento, samtempe katedrestro, inter 1966-1969 dekano. Li kandidatiĝis en 1952, doktoriĝis en 1962. Li ricevis premiojn inter 1971-1999.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A korlátolt pontosságú szorzás hibahatárai* (1941)
* *Funktionensysteme mit vertauschbaren Gramschen Matrizen* (1949)
* *Bevezetés a geometriába* (Enkonduko al la geometrio), (1951) - studenta lernolibro
* *Über eine Anwendung der verallgemeinerten toeplitzschen Formen* (1958)
* *Eine Verallgemeinerung des zentralen Genzwertsatzes* (1962)
* *Discret Distribution and Permanents* (1973)
* *The Mixture of Probability Distribution Functions by Absolutely Continuous Weight Functions* (1985)
* *A kettősen sztochasztikus mátrixokra vonatkozó van der Waerden-sejtés elemi bizonyítása* (1998)

## Memorigiloj 
* strato en Debrecen
* premio "Gyires Béla" fondita en 2004

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kastelo de Mór

La **Kastelo de Mór** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Lamberg **) estas impona historia monumento en Hungario, en Mór (urbo).
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Mór

## Historio 
Grafa familio Lamberg konstruis barokan kastelon por somerumadi laŭ projekto de Jakab Fellner inter 1762 - 1766, dume en 1763 sismo faris damaĝojn. En 1810 denove sismo okazis, tial parto de la aloj rekonstruiĝis. Ligiĝas al la historio, ke la tiama kasteloposedanton Franz Lamberg (supozeble pro miskompreno) la revoluciuloj kaptis kaj samloke murdis dum la Hungara revolucio de 1848. En 1945 la alveninta Ruĝa Armeo mortpafis la aktualan grafon, poste la kastelon akiris la hungara ŝtato.
eta|Ornama enirejo de la kastelo en Mór
eta|Kastelo Lamberg en Mór
En 1993 loka historia muzeo kun vivo de ŝvaboj ekfunkciis. En la etaĝo librejo, en la teretaĝo kulturdomo, fine memorĉambro pri ĉefministro Sándor Wekerle funkcias. En la korto oni aranĝas subĉielajn koncertojn, en la keloj ekspozicio pri vitoj estas videbla.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo kun mansardo situas sola en mezo de granda parko. Ĝi formas U-majusklon. Interne restis preskaŭ nenio el la origino.

## Parko 
La origina parko formiĝis laŭ pejzaĝa parko en 1803, kie ankaŭ nun estas videblaj skulptaĵoj, pavilono pri muziko, fiŝlago, domo por birdoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo 
* hungare kun fotoj 
* hungare kun fotoj

Dosiero:Volt Lamberg kastély (3720. számú műemlék) 2.jpg|Fasado de la kastelo
Dosiero:Hungary, Mór, a Lamberg kastély 05.JPG|Horloĝo de la kastelo
Dosiero:Hungary, Mór, a Lamberg kastély 03.JPG|Ŝtuparejo
Dosiero:Hungary, Mór, a Lamberg kastély 07.JPG|La parko
Dosiero:Hungary, Mór, a Lamberg kastély 06.JPG|La parko

Mor
Kategorio:Mór (urbo)
Terpomrikoltomaŝino

**Terpomrikoltomaŝino** aŭ **terpomrikoltatoro** estas rikoltomaŝino por rikolti terpomojn. 

## Laborprincipo 
La terpomoj estas levataj per sokoj el la tero. Oftas du ĝis kvar partaj  sokoj dislimantaj je la flanko per granda diska koltro. La tasko de la sokoj estas kaj fortranxi la terpomojn de la planto kaj malhelpi damaĝi la rikoltaĵon.

De la soko la terpomoj estas transportataj sur leviĝanta kribrila ĉeno. Tiu separatigas la terfruktojn de la tero. Poste la terpomoj la terfruktoj estas disigitaj de la plantrestaĵoj kaj grandaj ŝtonoj respektive terpecojn pere de alia kribrilo. Kelkaj maŝinoj ankaŭ havas selektotablon, kie rikolthelpantoj selektas permane nedamaĝita terpomoj disde damaĝitaj kaj malgrandaj ŝtonoj .

Poste la terpomoj estas purigataj kaj estas  stokataj en stokadbunkro sur la rikoltomaŝino. Memveturantaj rikoltatoroj havas stokadbunkro, kiu povas enteni ĝis 15 tunoj.

## Tipoj
Nuntempe  (stato: 2015) kutime estas konstruataj unu-ĝis kvarvicaj rikoltatoroj, inter ili ankaŭ memveturantaj maŝinoj. 

## Literaturo 
* Horst Eichhorn (eld.): *Landtechnik*. 7. Auflage. Ulmer, Stuttgart 1952/1999, ISBN 3-8001-1086-5.
* Paul Schweigmann: *Die Landmaschinen und ihre Instandhaltung*. 1. Auflage. Pfanneberg, Gießen 1955, Nachdruck durch Bulldog-Press, Limburg a. d. Lahn 1993, ISBN 3-9803332-1-3.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Tekniko de agrikulturaj maŝinoj
Kategorio:rikoltomaŝino
Kategorio:Terpomo
18636 Villedepompey

'*18636 *Villedepompey'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey'' (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la francia lorena urbo Pompey en Meurthe-et-Moselle, iama vilaĝeto, kiu grandiĝis post la Francia-Prusia Milito de 1970, kiam siderurgia uzino moviĝis tien el la norda parto de Loreno okupita de Germanio. Ĉe ĉiu piedo de la Eiffel-Turo, plato indikas, ke la ŝtalo de la Eiffel-Turo estis fandita en la Ŝtaluzino de Pompey (), kiu fermiĝis en 1989.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Pompey
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
18638 Nouet

'*18638 *Nouet'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey'' (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca astronomo Nicolas-Antoine Nouet (1740–1811) de la Observatorio de Parizo. Li vojaĝis al Domingo por mapi la insulon. Pli malfrue li mapis la regionon Rejnlandon kaj vojaĝis kun Napoleono Bonaparte en Egiption, kie li kreis mapon de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Ate (mitologio)

**Ate** (helene * Ἄτη*, latine *Ate*) estis en la helena mitologio diino de blindigita kaj nekvietigebla pasio. Ŝi estis filino de la plej alta dio Zeŭso, kaj de diino de konflikto Eriso.

Ŝi iam loĝis sur Olimpo, kiel potenca diino, sed kiam ŝi uzis siajn sorĉojn je Zeŭso mem, estis ĵetita teren. Tio okazis kiam estis naskiĝonta heroo Heraklo. Ŝi ruze eldevigis de Zeŭso ĵuron, ke la unua novnaskito en tiu tago regos ĉiujn virojn. Tion ekaŭdis Hero kaj okazigis, ke antaŭtempe naskiĝis Eŭristeo, al kiu poste devis servi Heraklo mem. Pro tio Zeŭso denove koleriĝis kontraŭ Ate kaj ĵetis ŝin teren, kie ŝi portis al homoj nur malfeliĉon kaj veadon.

Inter la homoj ŝi moviĝis diskrete kaj silente, ĉiuokaze per sia veno kaŭzis grandan katastrofon. Por helpo kontraŭ ŝi la homoj povis venigi diinojn Litaio, kiuj tamen estis lamaj kaj venadis ĉiam malfrue. Malgraŭ tio ili kiel Zeŭsaj filinoj iam sukcesis ion ankoraŭ rebonigi. Sed se ilin iu ne venigis, fordonis sin tute al Ate kaj estis perdita.

## Tradukfonto 
## Vidu ankaŭ 
*111 Ateo

Kategorio:Dioj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Hangaro

eta|300px|skema bildo de flughavena hangaro por aviadilo
**Hangaro** laŭ la Reta Vortaro de Esperanto estas "granda konstruaĵo, taŭga por ŝirmi kaj enteni balonojn aŭ aviadilojn". Same ĝi povas enteni helikopterojn, aerŝipojn aŭ kosmopramojn. Kutime temas pri granda halo el metalo, ligno aŭ betono flanke de flughaveno, de armea aerbazo aŭ de kroma aerodromo. Sur aviadila ŝipo la tie tenataj aviadiloj same stokiĝas en hangaroj.

Laŭ Francisko Azorín **hangaro** estas *Flugstacio. Halo por la aviadiloj en la aerodromoj.* Li indikas etimologion el latina *angarium*.

## Referencoj 
Kategorio:Aviado
Kategorio:Konstruado
(18641) 1998 EG10

**(18641) 1998 EG10** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tecuo Kagaŭa elde la Observatorio Gekko, proksime de Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tecuo Kagaŭa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18640) 1998 EF9

**(18640) 1998 EF9** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Konusmonto

[eta|monto [Milešovka en la bohemia mezmontaro]]
**Konusmonto** estas monto kun karakterizita konusa formo. Konusmontoj ofte staras solaj aŭ estas nur ĉe la montpiedo ligita al alia monto. Ili estas ofte de vulkana deveno.

Konusmontoj povas havi diversajn formojn kaj ne nepre estas divige geometria konuso. Ili povas ankaŭ havi formon de turo aŭ faldon ĉe ilia flanko. Idealkaze ili havas rondan bazon kun egalaj, ĝis pli ol 30° krutaj deklivoj. Tipaj konusmontoj troviĝas en ĉiuj regionoj de la mondo, kie vulkanoj formis la regiojn, ekzemple en Bohemia mezmontaro, en la mezmontaro Rhön aŭ la franca Centra Masivo.

## Estiĝospecoj 
### Vulkankonuso 
[eta|[Fuĵi-monto, Japanio]]
Ĉiuj stratovulkanoj ankaŭ ŝildvulkanoj havas la tendencon, formi je la surfaco konusojn . La stratovulkanoj povas krei pli krutajn flankojn ol la ŝildvulkanoj, kiuj povas formi nur pli malaltajn konusojn. Tio, ĉar ĉe stratovulkanoj precipe respondecas la firman erupcian materialon, dum ĉe la ŝildvulkanoj pli fluidan materialon respondecas pri la formado de la monto.

Dum la tempo post pluraj erupcioj estiĝas ŝutvulkano per la erupcia materialo. La konsekvenco estas, ke la erupcia material deponiĝas ĉirkaŭ la kratero. Deponiĝas proksime de la vulkana pli dikan tavolon ol malproksime, tial la vulkano kreskas proksime de la kratero pli rapide. La klineco de la deklivo dependas de la angulo de la interna frotado kaj de la rapideco de la veterdisfalo. La angulo de la interna frotado dependas ankaŭ de la konsisto de la lafo.

Multaj vulkanoj kreas flankajn kraterojn. Je la flanko kreiĝas apertaĵojn, kiuj elĵetas materialon. Tial tiaj montoj ne plu havas idealan konusan formon. Nur ĉe stabilaj centralkrateroj kreiĝas preskaŭ konusforma monto. Multaj vulkanoj nur aspektas kiel geometria konuso el unu rigarddirekto, dum el la aliaj flankoj ĝi estas nerekulforma.

### Karsta konuso 
[eta|[ĉokolado-montetoj, Filipinoj]]
Ankaŭ en tropika karsto povas estiĝi konusmontoj.. Tipa ekzemplo de nevulkanaj konusmontoj estas la ĉokolado-montetoj en Bohol en Filipinoj.

### Erozio kiel kaŭzo 
En preskaŭ ĉiuj montaraj regionoj povas formiĝi konusformaj montoj pere de Erozio. Tiuj montoj ne estas sole starantaj. Kulpas ofte rivera meandro, kiu entranĉiĝis profunde en altplataĵo. Tiu proceso kaŭzas ĉirkaŭfluatajn montojn.

### Artefaritaj formoj 
[eta|iama akraj konusaj ŝutmontoj de la entrepreno [Wismut (entrepreno)|Wismut en Turingio]]
Ankaŭ alterfarita alŝutantaj montoj aŭ montetoj havas la tendencon krei konusojn. Tiaj ŝutmontoj staras solaj, do ili plenumas la ĉefan kondiĉon por esti nomataj konusmontoj.

## Vidu ankaŭ 
* geomorfologio
* tabulmonto
* atestomonto

## Literaturo 
* Carl Friedrich Naumann (eld.), Bernhard Cotta (prilab.): *Erläuterungen zu Section VII der geognostischen Charte des Königreiches Sachsen und der angränzenden Länderabtheilungen oder: Geognostische Skizze der gegenden zwischen Schandau, Zittau, Kratzau, Gabel, Böhmisch-Leipe, Wernstadtel und Tetschen*. Dresden und Leipzig (Arnoldische Buchhandlung) 1840

### Referencoj 
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Montoj
Play-Doh

eta|Objektoj (skulptaĵetoj) faritaj el Play-Doh.

**Play-Doh** estas modlebla komponaĵo uzata de junaj infanoj por artaj kaj manfaraj projektoj hejme aŭ en lernejo. Komponitaj el faruno, akvo, salo, borata acido, kaj minerala oleo, la produkto estis unuafoje fabrikita en Cincinnati, Ohio, Usono, kiel purigilo de tapetpapero en la 1930-aj jaroj. Reklamado de Play-Doh ĉe influaj porinfanaj televidprogramoj en 1957 pliigis la vendadon de la produkto. Ekde ties lanĉo al la ludilmerkato en la mezo de la 1950-aj jaroj, Play-Doh generis konsiderindan kvanton de komplementa vararo tiaj kiaj la *The Fun Factory* (amuzfabriko). En 2003, la usona *Toy Industry Association* (ludilindustria asocio) listigis Play-Doh en sia "Century of Toys List" (listo de ludiloj de la jarcento).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hasbro: Pri Play-Doh 
* Play-Doh began as wall cleaner | Our History 
* Playmakers Part II: Play-Doh 

Kategorio:Ludiloj
(18642) 1998 EF12

**(18642) 1998 EF12** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
UFVJM

**Universidade Federal dos Vales do Jequitinhonha e Mucuri** (prononcata kiel "univehsidaĝi federaŭ dus valjs du ĵekiĉinjonja i mukuri", esperante: **Federala Universitato de Ĵekitinjonja kaj Mukuria Valoj**) estas publika universitato en la urbo Diamantina kaj la ŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo.

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo‎
Edukaj ludiloj

[eta|[Lego brikoj kuraĝigas lernadon pere de ludado.]]
[eta|Knabino kun [Tabulkomputilo *LeapPad*.]]
**Ludiloj** povas esti uzataj por nombro de **edukaj** celoj. Kelkaj ludiloj havas hazardan edukan valoron, dum aliaj estas konataj specife per la etikedo "edukaj ludiloj." Edukaj ludiloj estas tipe konstruitaj por kaj uzataj de junaj infanoj. Oni povus aserti ke fakte eduka ludilo povus esti ajna ludilo, ĉefe depende de la uzado aŭ ludo. Plej infanoj konstante interagadas kun ili kaj lernas pri la mondo. Tiu difino estas laste tro larĝa ĉar oni povus fari samas aserton pri roko aŭ bastono ĉar ne maloftas vidi infanon ludantan per preskaŭ ĉio ajn ĉirkaŭe.

La diferenco kuŝas en la infana percepto aŭ realeco de la ludila valoro. Eduka ludilo estu eduka. Ĝi instruu, helpu intelektemon, ĉu por emocia aŭ fizika disvolviĝo. Eduka ludilo povas instrui pri partikulara afero aŭ povas helpi al infano disvolvigi partikularan kapablon. La ŝlosila diferenco estas la infana lernado kaj disvolviĝo asociaj kun interagado kun la ludilo.

Nuntempe plej ludiloj estas desegnitaj kun la celo eduki kaj disvolvi pli ol iam ajn antaŭe. Dum gepatroj kaj edukistoj iĝas pli sensivaj al la realaj aŭ supozataj disvolvonecesoj de infanoj, ludilfabrikantoj serĉas fabriki kaj merkatigi tion al tiuj gepatroj.

Lignaj ludiloj kiuj tendencas daŭri longtempe utilas pluteni intereson kaj daŭreblon por la infanoj ĉefe se la ludiloj iĝas preferata.

## Edukaj ludiloj 
* Angla damludo
* Damludo
* Domeno
* Ĵetkubo
* Ĵetpluredro
* Kajto
* Kalejdoskopo
* Konstrublokoj
* Kubo de Rubik
* LEGO-ludilo
* Ludkartoj
* Makettrajno
* Meccano
* *Mega Brands*
* Modlopasto
* Puzlo
* *Silly Putty*
* Skrablo
* *Slinky*
* Ŝako
* Videoludilo

Kategorio:Ludiloj
Ŝnurpilko

[eta|dekstre|Du infanoj ludantaj per **ŝnurpilko**j, pentraĵoj de la [Ĉina arto|ĉina artisto Su Hanĉen (苏汉臣, aktiva dum la jaroj 1130aj jaroj-1160aj jaroj), Dinastio Song]]
eta|maldekstre|Rakedo kaj guma pilko ligita per elasta ŝnureto.
**Ŝnurpilko** estas unu-persona ludo (kaj ludilo) ludata per rakedo aŭ frapilo kaj ligita pilko. Uzante la ebenan frapilon por frapi la malgrandan guman pilkon ligitan je la centro per elasta ŝnuro, la ludanto klopodas frapi la pilkon per la frapilo sinsekve tiomajn fojojn kiom eblos.

La rakedo aŭ frapilo estas simila laŭ grando kaj formo al tiu de tabloteniso. Ĝi estas kutime farita el ĉu ligno aŭ plasto, kvankam oni povas uzi aliajn materialojn.

En la filmo "The Misfits" Marilyn Monroe aperas ludante ŝnurpilkon provoke dum vestas punkt-ornamitan veston en trinkejo de Reno.

## Referencoj
Kategorio:Ludiloj
Brockhaus Enzyklopädie

***Brockhaus Enzyklopädie*** estas germanlingva enciklopedio kiu ĝis 2009 estis publikigita de *Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus*; fondinto de la praa entrepreno estis estinta Friedrich Arnold Brockhaus.eta|Der Neue Brockhaus, 1958La unua eldono originiĝis en la *Conversations-Lexikon mit vorzüglicher Rücksicht auf die gegenwärtigen Zeiten* publikigita de Löbel kaj Franke en Leipzig 1796–1808. Renomita *Der Große Brockhaus* en 1928 kaj *Brockhaus Enzyklopädie* el 1966, la 21a tridek-voluma eldono de 2010 enhavas ĉirkaŭ 300,000 artikolojn en 24,000 paĝoj, kun ĉirkaŭ 40,000 mapoj, bildoj kaj tabeloj. Ĝi estas la plej granda germanlingva presita enciklopedio en la 21a jarcento.

En Februaro 2008 F. A. Brockhaus anoncis la ŝanĝon al reta enciklopedio kaj la interrompo de la presitaj eldonoj. La rajtoj de la varmarko *Brockhaus* estis aĉetitaj de Arvato, nome filio de la amaskomunikila grupo Bertelsmann. Post pli ol 200 jaroj, la distribuo de la enciklopedio Brockhaus ĉesus komplete en 2014.

## Vidu ankaŭ 
* Meyers Konversations-Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Brockhaus
* Brockhaus' Kleines Konversations-Lexikon (eldono de 1911)
* Vollständiges Verzeichniss der von der Firma F.A. Brockhaus in Leipzig seit ihrer Gründung durch Friedrich Arnold Brockhaus im Jahre 1805 bis zu dessen hundertjährigen Geburtstage im Jahre 1872 verlegten Werke, in chronologischer Folge mit biographischen und literarhistorischen Notizen (1872) skano ĉe Internet Archive

Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Germana lingvo
18644 Arashiyama

**18644 Arashiyama** estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la areo Araŝijama en la okcidento de Kioto, kiu inkludas la monton *Arashi-yama* (嵐山), la bordoj de la rivero *Katsura-gawa* (桂川) kaj la ponton *Togetsukyō*. La loko, nacie konata pro siaj florantaj ĉerizarboj kaj kolorplenaj aŭtunaj folioj, etas nomita kiel Nacia Historia Ejo kaj Loko de Pejzaĝa Beleco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18648) 1998 FW9

**(18648) 1998 FW9** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Resaltaĵo

eta|maldekstre|Romia statuo de junulino ludanta je astragaloj.
[eta|Ekzempleroj de [ŝafido|ŝafidaj astragaloj, uzeblaj kiel ludostetoj.]]
eta|dekstra|Serio de resaltaĵoj.

**Resaltaĵoj** aŭ **astragaloj** (latine *astragalus* aŭ *talus*), aŭ **taloj** laŭ NPIV, estas ludiloj konsistantaj en eroj kiuj estas lanĉataj supren, falas surgrunden kaj resaltas. La celo de la ludo estas lerte rekapti la falintajn erojn laŭ diversaj stiloj kaj agadoj. Tiuj eroj povas esti tradicie ŝtonetoj, grandaj semoj, aŭ la osto astragalo (ĉefe de ostoj), kiu estas la dua plej granda osto el la sep maleolaj ostoj. Moderne estas uzataj industrie fabrikitaj kaj komercitaj eroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Statistika analizo de resaltaĵaj ĵetoj

Kategorio:Ludiloj