open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lensosimila galaksio

[eta|La [NGC 5866|Spindela Galaksio (NGC 5866), lensosimila galaksio en la konstelacio Drako.]]

**Lensosimila galaksio** estas speco de galaksio kiu estas inter elipsa galaksio kaj spirala galaksio en la klasifiko de galaksioj. Lensosimilaj galaksioj estas diskaj galaksioj (simile al spiralaj galaksioj) kiu elĉerpis aŭ perdis sian interstelan materion (simile al elipsaj galaksioj). Pro ilia malgrandaj spiralaj branĉoj, se ili estas vidataj de edro estas ofte malfacile distingi inter ili kaj elipsaj galaksioj.

* Laŭ klasifiko de galaksioj de Hubble la lensosimilaj estas **S0**, **SB0**, **E8**
* Laŭ klasifiko de galaksioj de Vaucouleurs la lensosimilaj estas ankaŭ **SA0**, **SAB0**

## Eksteraj ligiloj 
* SEDS pri lensosimilaj galaksioj 

Kategorio:Specoj de galaksioj
Pintvosta kalidro

La **Pintvosta kalidro**, *Calidris acuminata*, estas eta vadbirdo de la granda genro *Calidris*.

La Pintvosta kalidro estas pli simila al aliaj kalidroj de la specioj *Calidris*/*Erolia* kiel la Striokalidro. Aliflanke ties pli granda larĝo kaj longkrureco kaj la brusta bildo kiu ŝvenas laŭgrade en la ventro kiel ĉe la Duelbirdo anstataŭ havi pli precizan bordon kiel ĉe la kalidroj *Calidris*/*Erolia* indikas, ke la lokigo en genro *Philomachus* povas pravi. Tio taŭgas sen forgesi, ke la multaj eblaj kazoj de hibridiĝo povus esti formintaj konfuzigan bildon de la diferencoj kaj similaĵoj inter specioj. La Rustokalidro, kiu estas proponita parenco de la hibrido nomita "Kupera kalidro" (*"Calidris"* × *cooperi*) kune kun la Pintvosta kalidro estas alia nekutima kalidro malfacile lokebla laŭ sistemo.

Ĝi reproduktiĝas en marĉa tundro de Rusio, centra Azio kaj Siberio, sed precipe de nordorienta Azio kaj estas regula kaj forta migranta birdo, kiu vintras en sudaj Afriko kaj Azio -precipe sudorienta- kaj plej granda parto en Aŭstralazio. Ĝi venas kiel rara aŭtuna migranto al Norda Ameriko, sed al okcidenta Eŭropo nur kiel tre rara vagulo.

Reproduktantaj plenkreskuloj estas tre brunaj dorse kun pli malhelaj plumoj centre kaj blankaj sube escepte de brunmakuleca brusto. Ili havas malhelan bekon, helan supraokulan strion kaj tre ruĝavelkoloran kronon. Kruroj estas verdecaj. Vintre la Pintvosta kalidro estas griza supre. Junuloj estas tre brile markitaj dorse kaj pli ruĝavelkoloraj ĉe brusto; ili montras blankajn striojn dorse. Ili longas ĉirkaŭ 21 cm kaj pezas ĉirkaŭ 60 g.

Tiu birdo multe aspektas kiel la Striokalidro en kies azia teritorio la Pintvosta kalidro reproduktiĝas. Tiu diferenciĝas el la alia specio pro la brusta bildo -sen klara limo-, pli forta supraokula strio kaj pli ruĝeca krono. Ĝi havas ankaŭ kelkajn similaĵojn kun la Nana kalidro, sed ĝi estas pli granda ol tiu eta kalidro.

Oni konas malmulte de la reprodukta kutimaro de tiu palearktisa specio, sed ili konstruas la neston surgrunde kaj la masklo montras ceremoniajn flugojn. La ino kovas la 4 ovojn kaj zorgas la idojn.

Tiuj birdoj manĝas en herbejoj kaj kotejoj, kiel la Striokalidro plukante manĝaĵon per rigardo kaj foje per tuŝoprobado. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj aliajn senvertebrulojn.

## Bildaro

Calidris acuminata P4278959.jpg
Sharp-tailed Sandpiper - Boat Harbour.jpg
Sharp-tailed Sandpipers (16047084602).jpg|Manĝantaro.

## Referencoj 
*  

* **Hayman**, Peter; Marchant, John & Prater, Tony (1986): *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world*. Houghton Mifflin, Boston. ISBN 0-395-60237-8

* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28.  PDF plena teksto  Kroma Materialo

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Skolopedoj
Noordenveld

Dosiero:Loudspeaker.svg**Noordenveld** ()
estas municipo en la norda parto de la provinco Drento (*Drenthe*) en Nederlando. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi ekestis je la 1-a de januaro 1998 pro kunfandiĝo de la antaŭaj municipoj Peize, Norg kaj Roden. Foxwolde (Drente: *Fokswol*) estas domaro en la municipo Noordenveld.

La nomo deriviĝis de la historia juĝdistrikto (dingspel) Noordenveld.

Evoluo de la loĝantaro(ĉiam je la 1-a de januaro):

## Esperanto 
Estas Zamenhofstrato en la vilaĝo Roden, situo: 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Drento
-750

La jaro **750 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 4 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 750 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 750 antaŭ nia erao.

En la jaro **750 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj
* Estis fonditaj la urbo Naksoso (greke Νάξος) de grekoj en la regno Granda Grekio sur la insulo Sicilio (nuntempe la ruinoj de la antikva urbo estas parto de la moderna komunumo Giardini-Naxos de Italio) kaj kolonioj Kumo kaj Napolo en la Itala Duoninsulo.

## Naskiĝoj
...

## Mortoj
...

## Vidu ankaŭ 
* 8-a jarcento antaŭ nia erao
Kantono Adams (Vaŝingtonio)

**Kantono Adams** ( [Ædəmz kAŭnti]&nbsp;) estas subŝtata distrikto en la mez-sudorienta parto de Vaŝingtonio. La administra ĉefurbo de la kantono estas Ritzville kaj la plej granda urbo estas Othello. La kantono ampleksas 4 998 km² da areo, el kio 4 986 km² estas sektera kaj 12 km² estas akva surfaco). En la kantono loĝis 16 428 homoj laŭ la usona popolnombrado en 2000. Kantono Adams estiĝis , kiam la ŝtata leĝofara instanco kreis ĝin el parto de Kantono Whitman. Ĝi havas sian nomon honore al John Quincy Adams, la sesa ŝtata prezidanto de Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Kantonoj de Vaŝingtonio (por tabela komparado al aliaj kantonoj)

## Fonto 
La artikolo estas verkita surbaze de informoj en la samtema artikolo en la anglalingva Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  (anglalingva)

Adams
Libera Urbo Dancigo

200px|maldekstra|eta|Libera Urbo Dancigo 1920-1939
La urbo **Dancigo**, kiu ekde la jaro 1945 nomiĝas Gdansko, pro sia strategia signifo pro favora situo ĉe la elfluejo de la rivero Vistulo en la Baltan Maron dufoje dum sia historio estis sendependa urboŝtato: dum la tempo de la napoleonaj militoj komence de la 19-a jarcento (inter la jaroj 1807 kaj 1815), kaj inter la Unua kaj Dua Mondmilitoj (pli precize inter 1920 kaj 1939). Dum tiuj jaroj la urbo estis politike aŭtonoma de la najbaraj ŝtatoj, kaj ĝi ekzistis sub protekto de la Ligo de Nacioj. Ĝia nomo dum tiuj du epokoj estis **Libera Urbo Dancigo**, , .
## Literaturo
**Libera Urbo Danzig, Ŝtatjura pozicio kaj ekonomia signifo de l’ Libera Urbo Danzig*, eld. Danziger Verlags-Ges., Danzig. 30 pĝ. tradukita de R. Kreuz.

## Komparu 
* Libera Urbo Krakovo
* Civito

## Vidu ankaŭ 
* Koncentrejo Stutthof

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Historio de Germanio
Dancigo
Dancigo
Kategorio:Gdansko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1920
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1939
Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)

**Kantono Grays Harbor** ( [grejz harba kaŭnti], esperantigebla kiel **Kantono Grizhavena**) estas subŝtata distrikto en la okcidenta parto de Vaŝingtonio, Usono. Ĝin enloĝis 67 194 homoj laŭ la usona censo de 2000. La kantono ampleksas 5 761 km², el kio 4 965 km² estas sektera kaj 797 km² estas akva surfaco. La administra ĉefurbo de la kantono estas Montesano, kaj la plej granda urbo estas Aberdeen. Ĝi formiĝis la  el parto de Kantono Thurston, kaj nomiĝis Kantono Chehalis ĝis 1915.

## Vidu ankaŭ 
* Kantonoj de Vaŝingtonio (por tabela komparado al aliaj kantonoj)

## Fonto 
La artikolo estas bazita plejparte sur informoj en la samtema artikolo en la anglalingva Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (plejparte anglalingva)

Grays Harbor
The African Queen

***The African Queen*** (La Afrika Reĝino) estas 1951-a filmo direktita de John Huston. Ĝi estas bazata pri 1935-a romano de la sama titolo de C.S. Forester.

Ĉefsteluloj de la filmo inkluzivas Humphrey Bogart kaj Katharine Hepburn. Bogart gajnis Akademian Premion por plej bona aktoro, nian nuran Oskar-premion. Ankaŭ aperintaj en la filmo estas Robert Morley, Peter Bull, Walter Gotell, Richard Marner kaj Theodore Bikel.

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

African Queen
African Queen
African Queen
Kategorio:Filmoj pri geedziĝoj
Agni III

**Agni III** aŭ **Agni 3** estas hinda mezdistanca interkontinenta raketo. Ĝi estas la posteulo de *Agni 2* (trafpovo ĉirkaŭ 2.000 km) kaj povas porti nukleajn eksplodaĵojn. La vorto *agni* devenas el la sanskrita kaj signifas fajron.

## Historio 
Hindio testis la raketon Agni 3 unue en julio 2006. La hinda defendministro George Fernandes jam en 2003 deklaris testojn por la sama jaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Agni - Strategic Ballistic Missile 
* With a little help from our friends (el la bulteno de la *atomic scientist*, 1989) 

Kategorio:Armiloj
Kompenso

**Kompenso** aŭ **kompensaĵo** estas plejofte montransdono por kompensi suferon, malavantaĝon, ktp. al viktimo.

## Vidu ankaŭ
*damaĝkompenso
*duobla kompenso

Kategorio:Bazaj terminoj de juro

Kategorio:Kontrakta juro
Proceduro

**Proceduro** estas maniero, laŭ kiu estas kondukataj aferoj konforme kun kutimo, statuto, reglamento aŭ leĝo.

## Vidu ankaŭ
* Advokato
* Venĝo
* Juĝista povo
* Justico
* Juĝisto
* Proceso
* Procedo
* Procezo

Kategorio:Juĝaj proceduroj
Kategorio:Juro
Packontrakto

[eta|[Traktato de Versajlo, subskribita post la unua mondmilito kadre de la Pariza Packonferenco (1919)]]
**Pactraktato**, aŭ **pacinterkonsento**, estas traktato inter malamikaj partioj, kiu oficiale finas militan staton inter la partioj kaj starigas finan pacon inter ili, plenumante la ĉefajn kondiĉojn por atingi ĝin. Pacinterkonsento celas konstitui konstantan interkonsenton, kaj tiel diferencas de aliaj situacioj de portempa ĉesigo de malamikecoj aŭ batalhalto.

La enhavo de packontrakto kutime dependas de la naturo de la disputo inter la partioj. Kaze de grava milito inter multaj landoj, sola internacia traktato eble estos subskribita, kiu traktos ĉiujn problemojn inter la partioj.

Oftaj aferoj inkluzivitaj en packontrakto estas: 

* Formala interkonsento pri la limoj de ĉiu lando 
* Procezoj por solvi estontajn konfliktojn 
* Aliro al resursrimedoj kaj ilia asigno al ĉiu partio. 
* Statuso de rifuĝintoj 
* La statuso de la militkaptitoj 
* Forigo de ekzistantaj ŝuldoj 
* Validante ekzistantajn traktatojn 
* Difinantaj kazoj, kiuj konsistigas rompon de interkonsento

Kelkaj pactraktatoj havis asientojn, tio estas dokumento pere de kiu aro da komercistoj ricevis la monopolon pri difinita komerca vojo, varo aŭ produkto.

## El la antikva mondo 
La plej frua konata packontrakto estas la traktato inter la hitita imperio kaj la Konfederacio de Hayasa-Azzi (ĉirkaŭ) 1350 a.K.

Unu el la plej famaj interkonsentitaj pactraktatoj estas la hitita-egipta packontrakto, subskribita en antikva Egiptio en 1259 a.K., post la Batalo de Kadeŝo. Ambaŭ flankoj perdis multajn fortojn dum la batalo, kaj ambaŭ flankoj tute ne povis permesi plu batali, pro aldonaj eksteraj minacoj: Antikva Egiptio alfrontis la taskon defendi sian okcidentan limon de la invado de la libiaj triboj konstruante vicon de fortikaĵoj laŭlonge de la limo, dum la hititoj alfrontis pli grandan minacon en la formo de la Asira Imperio, kiu konkeris la apudajn teritoriojn al iliaj.

La packontrakto estis skribita en du versioj, unu en egiptaj hieroglifoj, kaj la alia en akada kojnskribo. Ambaŭ versioj pluvivis. Dulingvaj tiaspecaj interkonsentoj oftas ĝis hodiaŭ.

La interkonsento, subskribita de Ramseso la 2-a kaj Ĥattusili la 3-a, iras pli ol la simpla deklaro pri fino de malamikecoj kaj batalhalto. Ĝi ankaŭ inkluzivas interhelpan aliancon en la okazo ke unu el la partioj estas atakita de tria, aŭ en kazoj de internaj disputoj. Ĝi enhavas klaŭzojn pri la reveno de rifuĝintoj al ilia loko de origino kaj malpermesas damaĝon al ili, kaj ankaŭ minacojn de venĝo en kazoj de malobservo de la interkonsento.

Ĉi tiu interkonsento havas tiom da historia signifo en la kampo de internaciaj rilatoj, ke kopio de ĝi estas montrata ĉe la enirejo de la ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko.

## Vidu ankaŭ 
* Armistico
* Batalhalto
* Pakto Briand-Kellogg
* Vestfalia Paco
* Interkonsento de Nöteborg
* Diplomatia agnosko
Komisiono

**Komisiono** aŭ **komisiitaro** (el la latina: *comittere*, *comissum*, okazigi, aranĝi, konfidi) estas homgrupo, kiun institucio komisias por esplori kaj priraporti difinitan demandon aŭ plenumi difinitan taskon.

Plejofte komisiono estas kreita por specifa celo kaj disiĝas post atingo de tiu celo. Ekzistas komisionoj en:
* politiko
* ekonomio
* ktp.

Kategorio:Politiko
Kategorio:Ekonomio
Raporto

**Raporto** estas dokumento prezentanta rezulton de tema esploro.

Ĝi enhavas simplajn faktojn, kiuj priskribas staton aŭ agon objektive, sen taksado de la aŭtoro. Raporto estas ofte uzita tekstoformo en ĵurnalismo.

## Konstruo 
Por ke la ĵurnalista raporto atingu la celon informi pri stato aŭ evento, necesas respondi la k-demandojn:

* Kiu? ekz. Olivero Matejka
* Kie? ekz. en Hamburgo
* Kiam? ekz. je la 8-a matene
* Kio? ekz. aŭtoakcidento
* Kiel? ekz. perdis kontrolon
* Kial? ekz. pro glatglacio
* Kiuj sekvoj? ekz. rompita kruro

Indiko de la fontoj (komence aŭ fine)

Raporto estas verkita kutime en is-formo.

En raporto estu nek temposaltoj, nek tensikreado. Oni verku fakte kaj sinsekve.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri raporto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Literaturo
Ito Itcho

**ITŌ Itchō** (japane: 伊藤 一長 [itō itĉō]; vera nomo **ITŌ Kazunaga**; naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1945 en Kajoi-vilaĝo en Ocu-distrikto (nun Nagato-urbo), Jamaguĉi; mortis la 18-an de aprilo 2007 en Nagasako) estis japana politikisto, urba konsiliano, prefektuja deputito kaj ekde 1995 ĝis 2007 urbestro de Nagasako.

## Vivo 
Li naskiĝis en Kajoi-vilaĝo en Ocu-distrikto (nun Nagato-urbo), la prefektujo Jamaguĉi. Li transiĝis en Nagasakon kiam li estis studento de bazlernejo. En 1995, li iĝis estro de Nagasako, subtenite de Liberala Demokrata Partio(LDP), venkinte kontraŭ antaŭa estro Motoshima Hitoshi. En 2003, li revenkis balotadon senpartie (subtenate de LDP kaj Nova Komeito.

Je 15-a de aprilo, li decidis kandidatiĝi por baloto de sia 4-a urbestreco, tamen la 17-an de aprilo 2007 post balotkunveno, Ito estis paftrafita de Yakuza. Li estis transportita al la hospitalo de la medicina fakultato de la Universitato de Nagasako, kie li mortis matene la 18-an de aprilo pro tro granda sangoperdo.

Ito estis la dua pafita urbestro de Nagasako sekve de la antaŭa urbestro Motoshima Hitoshi, kiu estis pafita en 1990. Li ankaŭ bedaŭris morton de Ito.

Liaj hobioj estis legado, ĝardenkulturo kaj plonĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* informo pri morto de estro de Nagasako  (Japane)
* Saluto de estro de Nagasako  (Japane)
* Japan Today: ''Nagasaki Mayor Ito dies after being shot by gangster; police raid suspect's home'' (angle) 

Kategorio:Urbestroj de Japanio
Kategorio:Japanaj politikistoj
Kategorio:Japanaj aktivuloj kontraŭ nukleaj armiloj
Kategorio:Nagasako
Kategorio:Murditoj
Forlaso

**Forlaso** estas definitiva laso de iu al ties destino, de io sen reveno, de kredo aŭ religio, ktp.

## Jura signifo 
La termino havas specifan juran signifon laŭ la diversaj leĝsistemoj.
Laŭ la formo de sinonima "abandono" estus ago per kiu oni cedas al asekuristo la asekuritan objekton aŭ tion, kio restis el ĝi post difektiĝo kaj anstataŭe postulas la plenan asekuritan sumon (PIV). Ĝenerale oni konsideras kiel cedo de posedrajto sen agnosko de sukceda posedonto.

## Ĉiutaga lingvo 
Alia signifo estus la forlaso de hejmo aŭ de ido fare de unu el la geedzoj. **Forlaso** estas ankaŭ definitiva laso de iu al ties destino, de io sen reveno, de kredo aŭ religio.

## Psikologio 
**Abandonismo** estus psika perturbo karakterizata de granda malfacilo alfronti eblan forlasitecon (PIV).

## Eksteraj ligiloj 
* Jura vortaro de Serge Braudo (france)
* Abandon & Adoption (france) 

## Literaturo 
Munniksma, F. (1990) Internacia komerca-ekonomia vortaro en dekunu lingvoj. Pekino

## Referencoj 
Kategorio:Juro
Kategorio:Psikologio
Fluteto

La **fluteto** (aŭ *pikolo*) estas malgranda fluto, kiu ludas ĉe unu oktavo super la fluto. Muziko por la fluteto kutime verkiĝas unu oktavo sub tiu, en kiu la muzikilo sonas. Kutime ĝi agordiĝas en C, sed muzikiloj en D-bemolo kaj A-bemolo ekzistas. Ĉar ĝi havas tiel altan sonon, ĝi povas esti akratona kaj postulas ludiston zorgeman por agordite ludi ĝin. La fluteto kutime uziĝas en alta akompano ornama, aparte en muziko marŝa, sed kelkaj koncertoj kaj pecoj solmuzikaj verkiĝis por ĝi. La fluteto povas fariĝi el metalo, ligno aŭ plasto.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Mike Honda

eta|dekstra|Mike Honda
**Michael Macotto (Mike) Hyeondae** (naskiĝis la 27-an de junio 1941) estas usona demokrata politikisto. Nuntempe li estas membro de la Usona Domo de Reprezentantoj por la 15-a kalifornia distrikto, kiu enhavas Silicon Valley.

## Eksteraj ligiloj 
* U.S. Congressman Mike Honda 
* Federal Election Commission — Mike Honda
* On the Issues — Mike Honda
* OpenSecrets.org — Mike Honda 
* Project Vote Smart — Representative Michael M. 'Mike' Honda (CA) 
* SourceWatch Congresspedia — Mike Honda 
* Mike Honda for Congress 
* Peace Corps biography of Mike Honda
* Congressman Mike Honda To Visit China 
* Society for the Dissemination of Historical Fact

Honda, Mike
Honda, Mike
Flaĝoleto

La **flaĝoleto** estas ligna blovinstrumento de la familio nomata flutoj fajfilaj, kiu ankaŭ inkludas la bekfluton kaj la stanfajfilon. La unuaj flaĝoletoj fariĝis en la 16-a jarcento kaj daŭre fariĝis ĝis la 20-a jarcento. Ĝi havas ses fingrotruojn: kvar ĉe la antaŭo de la muzikilo kaj du ĉe la malantaŭo. Iuj, sed ne ĉiuj, havas klavojn por kovri la fingrotruojn. En malfrue 18-a kaj frua 19-a jarcentoj fabrikistoj britaj ekfaris flaĝoletojn kun ses fingrotruoj ĉe la antaŭo de la muzikilo. Fine ili fariĝis el metalo kaj eknomiĝis stanfajfiloj. Kun tempo la stanfajfiloj anstataŭigis la flaĝoletojn kaj hodiaŭe la flaĝoletoj malofte ludiĝas.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Aprila artikolo

Sub **aprila artikolo** oni komprenas en la historio de UEA certan kontribuon de Ivo Lapenna al revuo *Esperanto*, en aprilo 1974 (p.&nbsp;61-64). La titolo ekzakte estis: *Admono al la membraro: UEA en danĝero de malintegriĝo*.

## Situacio
Ivo Lapenna estis ekde 1964 prezidanto de UEA kaj celis resti tio ankaŭ post 1974. Sed jam antaŭ tiu elekta jaro li komprenis ke verŝajne ne estos plimulto por li en la komitato. Per la "aprila artikolo" Lapenna provis aktivigi la UEA-membrojn subteni lin; unue en la balotoj por la B-komitatanoj.

## Enhavo
En la artikolo Lapenna emfazas siajn meritojn por la Asocio kaj nomas sin viktimo de "obskuraj komplotoj". Li evitas nomi kontraŭulojn persone, krom Richard Cash kaj E.L.M. Wensing. Tiuj kontraŭuloj laŭ Lapenna volis detrui la Asocion. Nur se "amasa apogo" subtenos lin en la balotoj por la B-komitataneco, li daŭrigos. Tion li rigardos "*ankaŭ kiel klaran mandaton liberigi la Asocion de tiuj negativaĵoj, kiuj haltigis ĝian progreson kaj minacas ĝian ekziston*". Se li malvenkos, tio estos signo de malvenko de la moderna UEA. “*Kaj mi foriros de ĉio sen amaro, liberigante tiel plene mian tempon kaj energiojn por mia faka, scienca laboro. [...] Tio estas mia lasta, senkompromisa vorto.*”

## Sekvoj
Celo kaj lingvaĵo de la artikolo ne helpis al Lapenna precipe ĉe junaj okcidenteŭropanoj, sed ne nur. Danke al la artikolo, nur nun formiĝis aganta opozicio kun la intenco instali novan prezidanton. En junio 1974 Humphrey R. Tonkin deklaris sin preta kaj fakte elektiĝis en la posta hamburga kongreso.

Lapenna jam ne plu kandidatiĝis kaj demisiis dum la kongreso. Tamen la "aprila artikolo" ne estis la anoncita "lasta vorto", ĉar poste Lapenna aktivis en UEA-opozicia "Neŭtrala Esperanto-Movado".

## Literaturo
*Die neutrale Sprache, p.&nbsp;339/340.

Kategorio:Historio de UEA
Odoro

**Odoro** estas ĉio, kio impresas flarsenton. La interpreto de la sensacoj estas senditaj per la kemioreceptoroj en la nazo aŭ en alia flarorgano al la cerbo. En figura senco "odori" signifas, ke io/iu vidigas en si ian apartan econ.

## Vidu ankaŭ 
* Senso
* Flaro
* Nazo
* Parfumo
* Aromo
* Incenso
* La flaro en la artikolo La 12 sentumoj

## Proverbo 
Ekzistas 2 proverboj pri odoro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* La flarsistemo (germane) 
* Mondo de odoroj (germane)
* Geruchstest und Allgemeines über Geruchsstörungen
* Über das Olf
* Olf-Intensitäten gemessen
* Hirnforschung: Duftstoffe am Scheideweg

## Referencoj 
## Fontoj 
* 

Kategorio:Anatomio
Jay Leno

**James Douglas Muir** "**Jay**" **Leno** (naskiĝis la 28-a de aprilo 1950 en Nov-Rochelle, Nov-Jorkio) estas konata usona komikisto kaj televida moderigisto.

Leno estas filo de skota patrino kaj itala patro. Li plenkreskiĝis en Andover, diplomitiĝis en 1973 en Emmerson College pri parolterapio. Li havas mildan disleksion.

Leno komencis sian karieron en malgrandaj novjorkaj komedi-kluboj, kie li havis 8-10 prezentojn en unu vespero tiel rimarkis ĝin eĉ la televido.

Li havis plurajn ludojn kun David Letterman (*The Late Show with David Letterman*) kaj Johnny Carson (*The Tonight Show*) kaj ĉar li iĝis tre populara inter la spektantoj,  NBC decidis igi lin posteulo de Carson. Ekde ties adiaŭo en 1992, gvidas Leno la *Tonight Show*, la plej malnovan malfrunoktan prezentadon (’’Late Night Show’’) de la mondo.

Ĉe la luktoprezentado de "WCW Road Wild 1998" li luktis kun Kevin Eubanks kaj Diamond Dallas Page kontraŭ Hulk Hogan kaj WCW-prezidanto Eric Bischoff.

La 27-an de septembro de 2004, je la 50-jara ekzisto de *Tonight Show*, Leno sciigis, ke li forlasos la televidan programon en 2009 kaj ekde tiam la programon plugvidos  Conan O'Brien. Post lia foriro de *Tonight* en la printempo de 2009, NBC donis al Leno novan programon je pli frua horo, *The Jay Leno Show* ("La Jay Leno Programo"), kiu komenciĝis je la 14-a de septembro 2009.

Kvankam *The Jay Leno Show* estis profitiga programo, kritikistoj ne estis aŭspiciaj, kaj la membrostacioj de NBC estis malĝojaj pro la malbona efiko super la spektantaro de lokaj novaĵprogramoj. La programo finiĝis je la 11-a de februaro 2010, kaj je 1-a de marto, Leno revenis al *The Tonight Show*, anstataŭanta Conan O'Brien kiel moderigisto. La reveno de Leno al *Tonight* estis la rezultato de malsimplaj kaj (laŭ mecenatoj de O'Brien kaj O'Brien mem) polemikaj manovroj de la NBC-a estraro.

En la juĝproceso kontraŭ Michael Jackson en 2005, Leno estis atestanto de la defendo.

Leno estas konata internacie kiel ŝatanto kaj hobi-kolektanto de la oldtimer-oj (oldtajmeroj, oldmobiloj), aktuale supersportajn veturilojn kaj motorciklojn. Laŭ listo, eldonita en aprilo de 2006, li havas 84 aŭtomobilojn kaj 73 motorciklojn.

La motorcikla firmao Orange County Choppers konstruis por li motorciklon, bazitan je *Brough Superior* el la jaro 1939.

Kategorio:Usonaj moderigistoj
Kategorio:Humuristoj‎
Frederiko la 4-a (Danio-Norvegio)

eta|250px|dekstra|Frederiko la 4-a
**Frederiko la 4-a**, dane *Frederik 4.*, ( – ), reĝo de Danio-Norvegio 1699 – 1730. Filo de Kristiano la 5-a.

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Kristiano la 6-a (Danio)

eta|dekstra|200px|Kristiano la 6-a
**Kristiano la 6-a**, dane *Christian 6.* (naskiĝis la  en Kopenhago; mortis la  en Hørsholm) estis reĝo de Danio-Norvegio de 1730 ĝis 1746. Li estis filo de Frederiko la 4-a.

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Frederiko la 5-a (Danio)

eta|250px|dekstra|Frederiko la 5-a
**Frederiko la 5-a**, dane *Frederik 5.*, (1723 – 1766), reĝo de Danio-Norvegio 1746 – 1766. Filo de Kristiano la 6-a. Konatan funebran odon je lia morto verkis Johannes Ewald.

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Kristiano la 7-a (Danio)

**Kristiano la 7-a**, , ( – ), reĝo de Danio-Norvegio 1766 – 1808. Filo de Frederiko la 5-a. Edzigis lin en 1766 Karolino Matildo de Hanovro.

Multaj konsideris lin mense handikapita. Fakto estas lia malinteresiĝo pri politikaĵoj kio responsis ankaŭ por la tragedio de la reformema politikisto kaj medicinisto Johann Friedrich Struensee.

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Confédération paysanne

La ***Confédération paysanne*** **(Kamparana konfederacio)** estas franca terkulturista sindikato ano de Eŭropa kamparana kunordigo kaj de Via Campesina kaj ATTAC. La *Confédération paysanne* estis kreita la 29-an de aprilo 1987.

## Historio 
La *Confédération paysanne* ekaperis en 1987 post kunfandiĝo de du minoritataj sindikatoj FNSP kaj CNSTP.

La *Confédération paysanne* ricevis 26,82% el la voĉoj dum la balotado ĉe la Agrikulturaj ĉambroj okazintaj en januaro 2001: tiel ĝi fariĝis la dua plej grava agrikultura sindikato.

Dum la lasta balotado en januaro 2007 ĝi ricevis 19,57 % el la voĉoj. Ĝi tamen plu estas la dua plej grava franca agrikultura sindikato post FNSEA kaj tuj antaŭ *Coordination rurale* (Kampara kunordigado).

La *Confédération paysanne* estas reprezentita en preskaŭ ĉiuj francaj departementoj, inkluzive transmare.

La agado de José Bové sur la nacia kaj internacia scenoj diskonigis la sindikaton preter la cirklon de ĝiaj simpatiantoj kaj ekster la limoj de Francio.

## Sinsekvaj parolportantoj 
* Yves Manguy, de 1987 ĝis 1989
* Guy Lefur
* Gabriel Dewalle
* François Dufour, de 1996 ĝis 2000
* José Bové, de aprilo 2000 ĝis aprilo 2004
* Brigitte Allain kaj Jean-Emile Sanchez elektitaj je la 8-a de aprilo 2004 dum la 10-a kongreso de konfederacio okazinta en Strasbourg.
* Gérard Durand (demisiinta je la 2-a de februaro 2007) kaj Régis Hochart elektitaj je la 22-a de junio 2005 dum la kongreso en Die, kaj denove elektitaj la 20-an de aprilo 2006 dum la ĝenerala asembleo en Bagnolet.

## Referencoj 
* Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la samtitola artikolo en la franca vikipedio, listo de aŭtoroj.

## Literaturo 
* *La Confédération paysanne* de José Bové, Yves Manguy (2003)
* ''Qu'est-ce que la Confédération paysanne?'', Eld. L'Archipel, (2004)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de *confédération paysanne*
* Paĝaro de la asocio subtenanta la *confédération paysanne*

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Agrikultura sindikato
Mesquita (Minas-Ĝerajso)

**Mesquita ** (la nomo origine estas portugala vorto por "moskeo", oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Ipatinga*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Frederiko la 6-a (Danio)

**Frederiko la 6-a**, , (naskiĝis la ,
mortis la ), estis reĝo de Danio 1808–1839 kaj de Norvegio 1808–1814. Filo de la antaŭa reĝo Kristiano la 7-a.

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Kategorio:Dukoj de Saksio-Lauenburg
Centra Masivo

**Centra Masivo** () estas mezalta montaro en la centro kaj sudo de Francio, kiu havas areon de , kio korespondas al 15 procentoj de la ŝtata teritorio. Ĝi altas averaĝe 700 metrojn, kaj la plej supra punkto altas preskaŭ 1900 metrojn: la monta masivo Monts Dore kun  metroj da alteco. Nek geologie nek geografie la regiono havas ekzaktan limon. Se oni kunkalkulas al Centra Masivo la montoĉenon *Cevenoj*, la limo de la regiono en la oriento kaj sudo relative klaras, ĉar la ĉirkaŭe relative ebena teritorio abrupte altiĝas tie, kie komenciĝas la Cevenoj. Plej norda parto de la Masivo konsideriĝas la regiono Beaujolais ĝis preskaŭ urbo Mâcon, la plej suda punkto estas Montagne Noire (nigra monto) ĉe limo al departemento Aude - tamen ambaŭ partoj havas ankoraŭ altecon de pli ol 1000 metroj. En la nordo kaj okcidento la limo de la Masivo al ĉirkaŭaj pejzaĝoj estas pli laŭŝtupa. Limousin, Marche kaj Burbonio estas la nomoj de la najbaraj pejzaĝoj, kiuj enkadrigas Centran Masivon en formo duonluna.

eta|

Centra Masivo neniel estas geografie unueca regiono, sed pro diversaj klimataj kaj geologiaj cirkonstancoj konsistas el pluraj pejzaĝoj, kiuj inter si tre malsamas. Geologie la areon konsistigas la pejzaĝo Auvergne, la lando de vulkanoj, la altaj kaj krutaj montoj de la montoĉeno Cevenoj, la altebenaĵoj Causses, kiuj havas malmultajn vegetaĵojn sed tamen impresas iel mediteranee, kaj ne laste - tre en la sudo - la monta parto de la regiono Langvedoko-Rusiljono. Tiom diversaj kiom la naturaj cirkonstancoj ankaŭ prezentiĝas la historio, kulturo kaj ekonomio de la regiono Centra Masivo.
eta|600px|center|

## Vizitindaj lokoj 
* Kaskado de la Deroc

Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Montaroj en Francio
Le Mont-Dore

**Le Mont-Dore** estas komunumo de Nov-Kaledonio, transmara teritorio de Francio. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2014.

## Naturo 
Tie kreskas *Amborella*, *Agathis*, *Melaleuca quinquenervia*, *Araucaria columnaris*.

## Ĝemeleco 
* .

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 41 voĉdonojn (1,11% de voĉoj) kaj okaze de la balotoj en 2014, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 16 voĉdonojn (0,35% de voĉoj).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nov-Kaledonio

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Nov-Kaledonio
Tonetendo

**Tonetendo** estas la distanco el la plej malalta noto ĝis la plej alta noto en muzika verkaĵo. 

La tonetendon de melodia linio, de pasaĝo aŭ de kompleta muzikaĵo oni ankaŭ nomas "kadrointervalo".

Malgraŭ tio, ke ĉiu muzikilo havas ĝian registron kutiman, ludistoj lertaj povas superi la tonamplekson de sia instrumento kiam la etendo iomete superas ĝin. Ludistoj de lignaj blovinstrumentoj  povas ludi super la plej alta noto  per fingradoj alternaj kaj preterblovado, sed kutime ne povas ludi sub la plej malalta noto. Ludistoj de latunaj blovinstrumentoj ankaŭ povas superi la tonamplekson de tia instrumento per preterblovado. Krome, latunaj blovinstrumentoj havas "piedtonojn" ĉe la fundamenta frekvenco de la muzikilo, ĉar ĉi tiuj piedtonoj estas malforte aŭdeblaj ili ne kutime ludiĝis, sed lertaj muzikistoj povas uzi ilin.

Oni devas eviti konfuzi tonetendon kun registro.

Kategorio:Muzikaj teknikoj
Kategorio:Muzika terminologio
Monts Dore

La monta masivo **Monts-Dore** situas en la regiono Centra Masivo en la departemento Puy-de-Dôme centre de Francio.
eta|roka formacio en la monta masivo *Monts Dore*

## Geologio 
La monta masivo havas vulkanan originon. La plej altaj punktoj estas la montoj *Puy de Sancy* (alteco 1885 metroj), *Puy de la Perdrix* (1824 metroj) kaj *Puy Fernand*. Tiuj tri montoj kiel duonluno ĉirkaŭas la valon *Vallée de Chaudefour*, kiu nur norde ne limiĝas per monto kaj estas nacia parko. Krom la valo kun la tri ĉirkaŭaj montoj, tre vidindas la roka formacio *Roches Tuilière et Sanadoire*. Rande de la masivo situas vulkanaj lagoj, kiel la banlago *Lac Chambon* en la nordoriento, kaj la *Lac Pavin* en la sudoriento.
eta|maldekstra|rigardo sur *Le Mont Dore*

## vintra sporto kaj kuracurboj 
Piede de la monto *Puy de la Perdrix* en alteco de 1350 metroj situas la vintrosporta urbeto *Super-Besse*, kies arkitekturo estas tre betone moderna. De ĉi tie telfero transportas feriantojn al la pinto de la monto *Puy de la Perdrix*.
eta|Monts Dore
Piede de la monto *Puy de Sancy* situas la tradicia kuracurbo *Le Mont-Dore*, borde de la rivero Dordogne, kiu ĉi tie ekestas per kunfluo de du riveretoj. La banejoj kaj kuracdomoj disradias la ĉarmon de la epoko fine de la 19-a jarcento. Rande de la urbeto troviĝas akvofaloj, kiuj altas pli ol 30 metrojn, kaj sude telfero transportas feriantojn al la *Puy de Sancy*. Ĝis alteco de 1250 metroj ankaŭ veturas funikularo el la jaro 1897, la *Funiculaire du Capucin*.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la nacia parko *"Vallée de Chaudefour"* 
* 360-grada panoramo de la monto *Puy de Sancy* 

eta|600px|maldekstra|la suda flanko de la *Monts Dore* kun la monto *Puy de Sancy* kaj la vintrosporta urbo *Super-Besse*

Kategorio:Montaroj en Francio
Obersalzberg

**Obersalzberg** estas montoparto ĉe Berchtesgaden, famiĝinta kiel loĝloko, ripozloko de Adolf Hitler. Ĝi servis ofte kiel renkontiĝejo de la naziaj gvidantoj, Hitler kaj alilandaj gvidantoj.

Nomdonanto de la loko estas la salminejo Berchtesgaden. Ĝi estas uzata ekde la 19-a jarcento turisme. Gravis tie la pensiono Moritz por la turismo, kiu servis kile ripozloko por Hitler ekde 1923 kaj kiu estis trakonstruita post 1933 al rezervita, protektita loko de la „Führer”. Ĝi estis en 1945 detruita.

Anstataŭ la tiama gastodomo, nun funkcias tie *Dokumentara centro Obersalzberg* pri la nazia epoko. Oni malfermis en 2005 tie ankaŭ 5-stelan hotelon por la turistoj.

## Interesaĵo 
23.08.1939: Kontraŭpolismo: en Obersalzberg Hitler formulis instrukcion al altrangaj oficiroj de Wehrmacht: *detruo de Pollando estas nia plej proksima celo. Mi sendas orienten miajn taĉmentojn kun la kadavra kranio kun ordono mortigi sen kompato ĉiujn virinojn kaj infanojn de la raso kaj pola lingvo. Estu brutalaj kaj agu kun la plej granda krueleco. Tiamaniere ni akiros *lebensraum*, kio necesas al ni*

## Vidu ankaŭ 
* Berghof
* Kehlsteinhaus (aglonesto)

Kategorio:Geografio de Germanio
Noroeste de Minas

La mezoregiono de **Noroeste de Minas** estas unu de la 12 mezoregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 19 municipojn en 2 mikroregionoj.

## Mikroregionoj
* Paracatu
* Unaí

## Vidu ankaŭ
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
Genro

**Genro** havas diversajn signifojn, inter ili:

* Genro (gramatiko), la lingva disigo de substantivaroj
* Genro (biologio), klasado, kiu arigas similajn speciojn
* Genro (matematiko), la kvanto de truoj en surfaco
* Tonala genro, en muziko, maĵoro kaj minoro

* Socia sekso, foje nomiĝas *genro*
Paleolitiko

**Paleolitiko**, ankaŭ nomita **praŝtonepoko** (el la greka: παλαιός paleos=pra kaj λίθος lithos=ŝtono; 'praa ŝtonepoko'), estas la periodo kiu komenciĝas antaŭ pli ol 2,4 milionoj da jaroj, kiam homoj verkis unuajn ilojn el ĉizita ŝtono, ĝis la komenco de agrikulturo, ĉirkaŭ antaŭ 20 mil jaroj, kiam homoj ankaŭ komencis uzi iloj faritaj el politaj ŝtonoj.

Iloj el metalo ankoraŭ ne estis fabrikitaj dum la paleolitiko. La krudmaterialoj estis ŝtono, ligno kaj poste ostoj kaj konkoj.

La nocio "paleolitiko" estas uzebla nur en Afrika-Mediteranea kunteksto, en ne-Mediteranea Azio kaj aliaj partoj de la mondo, la evoluo de homaro okazis en malsamaj vojoj. Kompreneble, ĉar unuaj homoj estis en Afriko, oni povas paroli pri "paleolitiko" al ĉiu homaro, sed, post la eliro de unuaj modernaj homoj (Homo sapiens) el Afriko, oni ne povas uzi koncepton "paleolitiko" al ne-Mediteraneaj areoj.

Francisko Azorín registras la terminon **paleolito** por ''Epoko de la prahomo; oni sciis prilabori sed ne ankoraŭ poluri la ŝtonilojn; tiam aperis la unuaj signoj de arto sur ŝtonoj, kornoj, osto, eburo, k. tipaj bildoj en grotoj, kiel tiuj de Altamiro (Hisp.). Subepokoj: strepa (el Strepo), ĉelesa (el Cheleso), aĉenla (el Acheles), mustiera (el Moustiero), aŭrinaka (al Aurignac) solutra (el Solutreo), magdalena (el Madeleine), acila (el Mas d'Acila).* Li indikas etimologion el la greka *palaios + lithos'' (antikva ŝtono).

La termino Epipaleolitiko, kiu signifas "super Paleolitiko", estis ne trolonga etapo en la prahistorio, kiu ekzemple en Iberio daŭris nur ekde la 8000 a.K. ĝis la 6000 a.K. kaj ŝanĝis la vivmanierojn kiel por ekzemplo la brutobredado kaj la agrikulturo kiuj markis la komencon de la transiron el kadavromanĝantoj al agrikulturistoj kaj ankaŭ la komencon de la novaj tombejoj.

En 2022, la plej frua indico de fajroregado por kuirado estis malkovrita ĉe la arkeologia loko apud Golano en Israelo datigitaj de la frua paleolitiko, proksimume 780,000 jarojn antaŭ nia tempo. La esploristoj montris ke fosiliigitaj fiŝostoj, trovitaj proksime de la restaĵoj de ĝojfajroj, estis intence varmigitaj fare de la loĝantoj de la loko.

## Vidu ankaŭ 
* Arkeolito
* Hordo
* Levallois tekniko

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Überblick über die Altsteinzeit in Oberfranken (Landschaftsmuseum Obermain Kulmbach)
* Altsteinzeit in Nittendorf 

Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Arkeologio
Politiko de cedoj

**Politiko de cedoj** (ankaŭ **Appeasement**) signifas cedojn, kontentigon. Tiel ĉi estas nomata eksterlanda politiko, kies principo estas parta kontentigado de postulatoj de la alia flanko (cedoj) motivigita pro klopodo konservi la pacon kaj trankvilan evoluon.

Plej multe ĝi estis validigata antaŭ dua mondmilito de Francio kaj Granda Britio, por ke ili konservu la pacon kun Germanio.

## Validigo de la politiko de cedoj 
### Berchtesgadena kunveno 
### Munkena interkonsento 
### Itala-etiopia milito 
Itala armea ekspanzio en Etiopion. En novembro de 1935 la italaj taĉmentoj enpaŝis sen proklamo de milito sur teritorion de Etiopio. Ĝis majo de 1936 la lando estis priregita kaj estis kreita *Itala orienta Afriko*.

### Hispana Enlanda Milito 
## Vidu ankaŭ 
* Détente
* Edward Frederick Lindley Wood, 1a Grafo de Halifakso
* Neville Chamberlain

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Internacia politiko
Listo de landoj laŭ areo

eta|dekstra|300px|Landoj laŭ areo
La **listo de landoj laŭ areo** estas ordigita malkreskante.

## Kalkulmetodoj 
La areoj de landoj kaj teritorioj devenas de la *CIA World Factbook*, ĝisdatigita la 1-an de novembro 2005. Ili komprenas la surfacon de la teroj elakviĝintaj kaj de la enaj akvoj.

La oceanareoj devenas de la sama fonto. Ĉar la areoj de la teroj inkluzivas la enajn akvojn, la sumo estas pli granda ol tiu de la elakviĝintaj teroj.

## Listo 
La dependecoj de teritorioj ne kutime agnoskitaj estas skribitaj kursive sub la lando al kiu ili estas ĝenerale ligitaj.

Estas skribitaj kursive ankaŭ aĵoj menciitaj komparcele.

## Vidu ankaŭ 
* Kontinento
* Oceano
* Areo
* Listo de kontinentoj laŭ loĝantaro

## Referencoj 
*CIA World Factbook*, *Field Listing - Area* 

Kategorio:Geografio
Kategorio:Landoj
Peter Sellers

**Richard Henry "Peter" Sellers**, CBE, naskiĝinta la 8-an de septembro 1925 en Portsmouth – mortinta la 24-an de julio 1980 en Londono) estis brita aktoro kaj komediisto. Li estis tutmonde fama precipe pro siaj serioj de filmoj pri *Rozkolora pantero*.

## Filmoj 
* *Lolita*, reĝisorita de Stanley Kubrick baze la klasika samnoma romano de Vladimir Nabokov, kiu ankaŭ verkis la scenaron (1962)
* *The Pink Panther* (1963)
* *Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb* (1964)
* *A Shot in the Dark* (Usono, 1964)
* *What’s new Pussicat?* (Usono, 1965)
* *Murder by Death* (Usono, 1976)

Sellers
Sellers
Sellers
László Lukács (politikisto)

**LUKÁCS László** [luka’ĉ la’slo] estis politikisto, hungara ĉefministro en 1912–13 naskita la 24-an de novembro 1850 en Zalatna (nun Zlatna, Rumanio] kaj mortinta la 23-an de februaro 1932 en Budapeŝto.

## Kariero 
László Lukács pristudis juron en la Universitato de Kolozsvár. Li estis instruisto inter 1874 kaj 1876 en la Jurakademio de Győr. Li transprenis en 1877 la gvidon de la familiaj kuprominejoj. Li iĝis parlamentano en 1878 per liberala politiko. Li laboris ekde 1887 kiel financa fakulo en la financa ministerio. Li laboris ekde 1888 kiel ministra konsiliisto, ekde 1893 kiel financa ŝtatsekretario, inter 1895 kaj 1905 kiel financa ministro.
Li retiriĝis de la politiko dum regado de la opozicia koalicio. Ekde la 17-a de januaro 1910, li agadis denove kiel financa ministro en la registaro de Khuen-Héderváry. Ekde la 22-a de aprilo 1912, li estis ĉefministro kaj ministrio pri internaj aferoj. La perforta detruo de manifesto la 23-an de majo 1912 (sangoruĝa ĵaŭdo) kaj perforta balotigo de la defendfaj leĝoj malpopularigis lin. En majo de 1912, la sendependeca reprezentanto Zoltán Désy [zoltan deŝi], akuzis lin je koruptado. La akuzo pruviĝis justa, ĉar Lukács en 1910 – kiel financa ministro – transigis 4,5 milionojn da krono (el la Hungara Banko) al la Nacia Laborpartio, por la elektoj. Li abdikis la 10-an de junio 1913, sed restis gvidanto de la Laborpartio ĝis 1918. Li estis inter 1921 kaj 1924 membro de la Financa Konsilio, ekde 1927 membro de la Supra Ĉambro.

## Fonto 
* *Magyar Életrajzi Lexikon*

Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri komerco
Kategorio:Hungariaj armenoj
Imunologio

[eta|Kio estas grega imuneco? Video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**Imunologio** estas scienca analizo, esploro de la kontraŭstara kapablo (imuneco) de la organo kontraŭ atakoj de fremdaj organismoj.

La artefarita imuneco estas konata ekde post laboroj de Edward Jenner (1796), sed la scienca bazo de la imunologio estis ellaborita nur unu jarcenton poste. Tiam oni ekkonis, ke multajn infektajn malsanojn kaŭzas la multiĝintaj mikroorganismoj. Alia ekkono estis tiutempe la malkovro de agado de kemiaĵoj kaj ĉelaj partoj kontraŭ la fremdaj materialoj (antigenoj) en la korpo. Tiuj ekkonoj, malkovroj kondukis al sukcesaj imunizaj metodoj, kiuj kapablis aktivi kaj fortigi la naturajn defendajn rimedojn de la organo kontraŭ la malsanoj.

La scienco komprenis nur en la 20-a jarcento la estiĝon de la limfocitoj, kiuj respondis al penetro de la antikorpoj kaj antigenoj. La moderna imunologio - krom la vakcinado – povas influi la imunsistemon de la korpo por la dezirataj terapiaj celoj, per diversaj medikamentoj kaj traktadoj.

La malkovroj de la imunologio estas gravaj pri traktado de la alergio, kio estas trosentema reago de la imunsistemo je (ĝenrelae senĝenaj) antigenoj, kiel poleno. Ĉe transplantado de organoj kaj ostoj, necesas imunosupresava (imunsubprema, malfortiga je la imunsistemo, per medikamentoj) traktado, por eviti la elĵeton de fremdaj histoj.

La imunologio ankaŭ esploras la aŭtoimunajn malsanojn, ĉe kiuj la imuna sistemo atakas la proprajn histojn kvazaŭ ĝi estus fremda korpo.

## Konataj immunologoj 
* Bruce Beutler
* Agnès Buzyn
* Ilja Meĉnikov
Móric Esterházy

Grafo **ESTERHÁZY Móric** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1881 en Pusztamajk, mortis la 28-an de junio 1960 en Vieno, Aŭstrio) estis ĉefministro de Hungario, kiu sensukcese provis obstakli kolapson de la Aŭstrio-Monarĥio. Li komencis sian politikan karieron kiel parlamen ta reprezentanto de la distrikto Terebes (1906).

La 15-an de junio 1917, li ricevis komision de Karlo la 4-a por formi registaron. Li deklaris reformpolitikon kaj volis reformi eĉ la elektojuron. Ĉar li ne sukcesis realigi la imagitan politikon, li abdiksi du monatojn poste, la 20-an de aŭgusto. Li estis inter la 25-a de januaro kaj 8-a de majo 1918, la publikbonfara kaj laborafera ministro de la Wekerle-registaro.

Li retiriĝis el la politiko post la milito kaj subskribo de la Trianona pacdiktato. Li reaktiviĝis nur en 1931, kiel reprezentanto de la legitimista (reĝovola) Kristana Ekonomia Partio. Li iĝis prezidanto de la eksterafera komisiono, dum la dua mondmilito estis membro de la defendafera komisiono kaj apogis politikon de la ĉefministro Miklós Kállay. Li restis en Hungario post la milito kaj elmigris nur en 1956 en Aŭstrion.

Li estas avo de la verkisto Péter Esterházy.

Moric
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Ĉefministroj de Hungario
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj senpostenaj ministroj
Norte de Minas

La mezoregiono de **Norte de Minas** estas unu de la 12 mezoregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 89 municipojn kuniĝantas en 7 mikroregionoj.

## Mikroregionoj
* Bocaiúva
* Grão-Mogol
* Janaúba
* Januária
* Montes Claros
* Pirapora
* Salinas

## Vidu ankaŭ
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
Tabulo

**Tabulo** estas plata, ne tre dika peco el ligno aŭ el alia malmola materialo.

Laŭ Francisko Azorín **tabulo** estas *Peco de ligno el trunko laŭlonge segita, plata kaj sufiĉe larĝa*, kaj ankaŭ povas esti *simila plataĵo el ŝtono*. Li indikas etimologion el la latina *tabula* (tabulo). Kaj li aldonas la terminojn *tabularo*, por planko, podio formita per kunigitaj tabuloj; *memortabulo*, por tabulo, plataĵo dediĉita je memoro de homo aŭ jaro; *tabuli*, por kovri per tabuloj ion; *tabulaĵo*, por io farita eñ tabuloj; *tabuleto*, *tabulego*.

Aparte notindas jenaj specoj de tabuloj:

* Lignera tabulo
* MDF-tabulo
* Cirkvita tabulo en elektronikaj aparatoj
* Informtabulo
* Memortabulo
* Skribtabulo
* Haktabulo
* Tabulo uzata en tabulludo (ekz. damo, ŝako)
* Nigra tabulo
* Papertabulo
* Saltotabulo uzata en gimnastiko kaj ĉe naĝejo
* Skiiloj kiel neĝtabulo, surfotabulo (ekzistas diversaj specioj por ondorajdado kaj tabulvelado) kaj rultabulo (por trejni skiistoj dum somero).

## Vidu ankaŭ 
* Breto
* Lato
* Surŝipira tabulo
* Tabulkomputilo

## Notoj
Gárdony

**Gárdony** [gArdonj] estas populara banloko kaj nova urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony, kies centro estas.
eta|maldekstra|

## Situo 
Gárdony situas sur ebenaĵo laŭ la (malnova) ĉefvojo inter Budapeŝto kaj Székesfehérvár, laŭ la fervojo Budapeŝto-Balatono, laŭ suda bordo de Velence (lago). Velence troviĝas 3, Székesfehérvár 19, Budapeŝto 47 km.

## Historio 
Gárdony estis loĝata jam en la bronzepoko kaj en ferepoko. En 1583 la turkoj okupas la tutan regionon.

La randon de la akvo kovras delikata sablo, la profundo nur malrapide grandiĝas, tial ankaŭ por infanoj estas konvena. Vintre, sur ĝia glacio eblas fari vintrajn sportojn.

La komunumo ricevis la rangon urbo en 1989 kaj entenas iamajn komunumojn **Agárd** kaj **Dinnyés** [dinjEŝ]. En la komunumo naskiĝis Géza Gárdonyi, en la naskiĝdomo muzeo funkcias. Apud la lago troviĝas ankaŭ fiŝlago. El la bordo de la lago estas bela panoramo sur la nord-borda montregiono.

## Famuloj 
* En Gárdony naskiĝis: 
** József Farkas (teologo)
** kalvinana pastro Kálmán Babay.
* En Agárd mortis muzikisto György Vukán.
* En Gárdony mortis skermisto Imre Gedővári.

## Famaj nomportantoj 
* Lajos Agárdi
* Péter Agárdi
* Gábor Agárdy
* Ilona Agárdy
* Géza Gárdonyi
* László Gárdonyi

## Vidindaĵoj 
* lagobordo
* Preĝejo Koro de Jesuo (Gárdony)
* Kalvinana preĝejo (Gárdony)
* Kalvinana preĝejo (Gárdony-Agárd)

## Ĝemelurboj 
*  Gieboldehausen, Germanio
*  Halikko, Suomio
*  Kirchbach, Aŭstrio
*  Mörlenbach, Germanio
*  Postbauer–Heng, Germanio
*   Stroud, Anglio, Britio
*  Żary, Pollando

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj 
eta|maldekstra|

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Gárdony