Incubus

***Incubus***, filmita en la jaro 1965 en Usono kaj "elfosita" pli ol 30 jarojn poste, estas verŝajne la unua horora filmo plene en Esperanto. Ĉar origine ĝi ne estis farita por esperantistoj, anglalingvaj aŭ franclingvaj (onidire ankaŭ itallingvaj) subtekstoj akompanas la dialogojn. Pro la fuŝa elparolo de la ne-Esperantistaj aktoroj, la subtekstoj estas utilaj por kompreni la dialogon de la filmo.

## Rakonto 
La rakonto komenciĝas en la vilaĝo *Nomen Tuum* ("Nomo Via" en la latina), kie estas fontano de kuraca akvo (*la cervo-fontano*). Multaj homoj ĝin elprovas kaj ofte ili vere spertas resaniĝon. Sed la akvo havas ankaŭ alian efikon: ĝi plibeligas homojn. Tial ne nur vunditaj kaj malsanaj personoj venas tien, ankaŭ malfortuloj kaj vantuloj kredas trovi tie ian bonŝancon. Kaj kiel loko de misteraj mirakloj la vilaĝo estas ankaŭ ejo por demonoj. Aspektante kiel belaj virinoj ili allogas degenerintajn animojn por neniigi ilin kaj transdoni ilin finfine al la Dio de la Mallumo.

Foje la juna demono *Kia* (Allyson Ames) ekenuas pri sia tasko logi ulojn kun malforta karaktero aŭ fia moralo en la pereon. Dezirante finfine veran defion, ŝi deklaras al sia fratino *Amael* (Eloise Hardt): "Mi volas trovi sanktulon kaj detrui lin … igi lin plori kaj suferi kaj puŝi lin poste en la profundon de la infero… Tiam mi estos demono. Tiam mi estos la preferata filino de Dio!" Taŭga viktimo baldaŭ estas trovita: la juna soldato *Marko* (William Shatner), kiu kun sia fratino *Arndis* (Ann Atmar) venis al la fonto por kuraci siajn vundojn akiritajn dum li savis siajn kamaradojn el terura fajroŝtormo (d:Q918145). *Amael*, la pli aĝa, pli sperta demono dubas, ke tia plano povas sukcesi - kaj ŝiaj zorgoj montriĝas pravaj: *Kia* kaj *Marko* nerezisteble enamiĝas unu al la alia. Por superi la potencon de la pura, kristana amo, finfine nur unu estaĵo povas helpi: la superulo *Incubus* (Milos Milos), la mastro el la Regno de la Mallumo.

## Teĥnikaĵoj 
* Film-formato: 35mm
* Video: nigra-blanka
* Sono: monofonia
* Daŭro: 1 horo 18 minutoj

## Produktado de *Incubus* 
La baza temo de la filmo estas do la eterna luktado inter bono kaj malbono, lerte substrekita per akraj kontrastoj kaj nigre-blanka scenaro. Produktinte evidente per malaltaj kostoj (la tuto estis filmita dum nur 10 tagoj) kaj kun malmultaj specialaj efektoj (bizara pejzaĝo, nuboj, fumo, suneklipso) la reĝisoro Leslie Stevens (ankaŭ konata kiel produktisto de la filmserio "The Outer Limits", d:Q839437, en la 1960-aj jaroj) kun sia teamo sukcesis krei sufiĉe harstarigan etoson, kun multaj lirikaj scenoj kaj ne tro da perforto. Spertuloj pri internacia kinarto certe rekonas en la filmo diversajn paralelojn al kelkaj verkoj de la fama svedo Ingmar Bergman kaj de la japano Kurosawa Akira. Speciale laŭdinda ĉiukaze estas la kontribuo de la kameraistoj Conrad Hall kaj William A. Fraker. Ambaŭ jam gajnis diversajn premiojn kaj Hall, cetere, eĉ ricevis Oskaron por sia laboro en la filmo *American Beauty* (d:Q25139).

En la listo de la geaktoroj aperas nur ses nomoj, kaj inter ili estas unu vera kinostelulo: William Shatner (en la rolo de *Marko*), kiu poste famiĝis kiel *Captain Kirk* en la scienc-fikcia serio Star Trek. Ĉiuj roluloj parolas plene en Esperanto. Notinde tamen estas, ke ilia prononco, se juĝas tion esperanto-parolanto, vere estas aĉega, kaj tiele (almenaŭ por esperantistoj) ĝi forprenas multon de la kvalito de la filmo. Eble la neglekto de tiaj "fajnaĵoj" tamen iĝos pardonebla, se oni ekkonas la motivon de la kreintoj uzi Esperanton. Leslie Stevens, kiu ankaŭ verkis la scenaron, volis krei fremdan, misteran etoson - kaj substreki tion per lingvo, kiu - li kredis - ne estas parolata de iu ajn popolo de la mondo. Por solvi la "lingvan problemon" oni komence havis la ideon, uzi ian galimatian  lingvaĵon, sed ion tian la geaktoroj ne volis uzi. Ĉar ankaŭ Volapuko ne plaĉis al ili, oni fine decidis, ke la fortoj de l' mallumo parolu Esperanton. Nia lingvo estas do nura stilrimedo, kaj supozeble neniu el la filmteamo tiutempe vere pensis, ke Incubus iam povus esti spektata de veraj esperantistoj.

### Mortoj post la produktado kaj preskaŭa malapero de la filmo 
Menciindas ankaŭ, ke la fono, la okazaĵoj malantaŭ la kulisoj de la filmo, eble estas pli hororaj, ol la verko mem. La aktorino Ann Atmar (en la rolo de *Arndis*) baldaŭ post la pretigo de la filmo mortigis sin. Ankaŭ Milos Milos, la prezentanto de *Incubus*, ne atingis altan aĝon: en 1966 li mortpafis sin mortiginte sian amatinon. Eloise Hardt (*Amael*) travivis familian tragedion: ŝia filino estis forrabita kaj murdita. Kaj la filmo mem post kelkaj tre sukcesaj prezentadoj pro eraro aŭ akcidento estis komplete detruita en iu laboratorio. La produktisto Anthony M. Taylor dum 30 jaroj vane serĉis restintan ekzempleron kaj en 1996 li fine eksciis pri unu lasta kopio en la arkivo de la *Cinémathèque Française* (d:Q174274) en Parizo. El tiu ĉi li per senlaca laboro sukcesis restarigi la filmon, tiel ke ĝi nun aĉeteblas kiel sufiĉe bonkvalita vidbendo kaj viddisko (DVD) tamen laŭformato ĝi haveblas nur por regiono 1, do por Usono kaj Kanado). Ekde aprilo 2003 DVD kun franclingvaj subtekstoj haveblas por regiono 2.

## Prezento 
dekstra|eta|
### Komenca prezento 
(*Originalaj ortografiaj kaj gramatikaj eraroj estas konservitaj*)

DAYSTAR prezentas Leslie Stevens' INCUBUS

stelumantaj
:* William Shatner
:* Allyson Ames
:* Eloise Hardt
:* Robert Fortier
:* Ann Atmar
:* kaj Milos Milos

* Ĉefa Fotografisto: Conrad Hall
* Kontrolist-filma Eldonista: Richard K. Brockway
* Sub-Direktore: Maurice Vaccarino
* Son Produktisto: Arthur J. Cornwall
* Son Aranĝisto: Jay Ashworth
* Fotograf-Teknikisto: Charles Rosher
* Musik-Eldonisto: John Caper, Jr.
* Tekst-controlisto: Mary Chaffee
* Ŝminkisto: Fred B. Phillips
* Ĉefa-Elektristo: Norman McClay
* Kostumisto: T. Butler
* Akcesoraĵisto: Ted Mossman
* Ĉefa-Laboristo: John W. Jackson
* Transportado: Richard Margrave
* Italaj Sub-Titoloj: Paolo Cossa

Fotografita en Pfeiffer Big Sur Ŝtata Parko, California

© MCMLXV Daystar - Contempo III - All Rights Reserved

Laboratorio kaj optikaj efekto - Consolidated Film Industries

Daystar Musik-Produktisto: Dominic Frontiere

Produktisto: Anthony M. Taylor

Dua Produktisto: Elaine Michea

Verkita kaj direktita de: Leslie Stevens

### Fina prezento 

fino

:* William Shatner - Marc
:* Allyson Ames - Kia
:* Eloise Hardt - Amael
:* Robert Fortier - Olin
:* Ann Atmar - Arndis
:* Milos Milos - Incubus

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Jen la Jutubo-filmo "Incubus" 

* kun la anglalingvaj subtekstoj: 
* kun la hispanlingvaj subtekstoj: 

* Esperanto-filmo
* Kulta filmo
* Nigra filmo
* Charles Chomette
* William W. Glenny
* Blade: Trinity

## Eksteraj ligiloj 
* recenzo pri la filmo kun enhava akcento pri Esperanto ()
*  Incubus (1966) - IMDb
*  Incubus (1965) - TCM.com
*  Incubus (1965) - AllRovi 
*  Incubus (1965) - Rotten Tomatoes
*  Curse of the "Incubus" - Salon.com
*  Bad language - The Daily Show with Jon Stewart - 04/21/99 - Video Clip - Comedy Central
*  Enfuego magazine
*  INCUBUS - Black Leather Required 
*  Incubus - film 1965 - AlloCiné
*  El empleo del esperanto en el cine
*  (kun anglalingvaj subtekstoj)
*  (kun hispanlingvaj subtekstoj)
*  (kun portugallingvaj subtekstoj, kiujn eblas kaŝi por havi nur franclingvajn subtekstojn)

Kategorio:Esperanto-filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Hororaj filmoj
Kategorio:Kultaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1965
Kategorio:Esperanto en filmoj