Puterio

La **puterio** () estas genro de florantaj arboj en la familio de gutaperko, nome Sapotacoj. La genro estas disvastigita ĉie en la tropikaj regionoj de la mondo. Ĝi inkludas la ovofrukton (*P. campechiana*), la sapotputerion (*P. sapota*) kaj la glorputerion (*P. splendens*).

*Pouteria* estas rilata al *Manilkaroj*, alia genro kiu produktas fortajn kaj pezajn lignojn (ekz. *M. bidentata* multe uzata en peza aŭ eksterdoma konstruado), same kiel manĝeblan frukton (ekzemple Sapodilo, *M. zapota*).

## Uzoj 
eta|maldekstra|Fruktoj de *Pouteria ramiflora*
Multaj specioj, kiel *Pouteria maclayana* havas manĝeblajn fruktojn kaj estas gravaj manĝaĵoj laŭsezone. Kelkaj estas komerce kolektitaj kaj venditaj sur lokaj bazaroj aŭ konservitaj en ladskatoloj.

*Pouteria*-specioj liveras malmolan, pezan, rezisteman lignon utiligatan kiel brulligno, konstruligno, kaj precipe en subĉiela kaj maramea konstruo, kiel ekzemple dokaj palisvicoj, ornamadoj ktp. Kelkaj specioj, kiel stelpomo (*P. caimito*), estas konsideritaj kiel kontraŭteredoj. La *Pouteria*-ligno povas esti pli ol 1140 kilogramoj peza je kuba metro; tiel, la ligno sinkas en akvo. La ligno de *Pouteria*-specioj povas iagrade aliformiĝi kiam ĝi sekiĝas. Sed en ĝia ĉefa uzo, maramea konstruo, tio ne estas problemo, ĉar la ligno neniam iĝas vere seka.

La ŝipelementoj estas relative malgrandaj kaj kutime 2-4-sinsekvaj; la medolradioj estas bonaj kaj densaj. *Pouteria*-ligno atingas elstaran poluron se oni uzas fajngrajnan sablopaperon kaj eventuale iom da vakso. Ĝi foje povas montri allogan figuron de malhelaj strioj kontraŭ sabla ĝis mez-bruna fonokoloro. Tamen, la ligno estas apenaŭ uzata por meblaro, ĉar ĝi estas tiel densa ke malfacilas porti la produktojn. Krome, estas preskaŭ maleble prilabori ĝin uzante manilojn. Eĉ uzante elektrajn ilojn, labori per tiu ligno prezentas problemojn. Tamen, kun iom da pacienco kaj praktika scio, tiuj povas facile esti solvitaj.

Kio prezentas problemon estas ke la silicoksida efiko kontraŭ teredoj dependas de certagrada sekiĝo, por sufiĉa malmoliĝo. Kiam la ligno estas kontinue sub akvo, tiu procezo povas okazi tre malrapide aŭ entute ne, lasante la lignon atakebla al la teredoj.

*Pouteria*-foliaro estas utiligata kiel manĝaĵo por kelkaj raŭpoj de lepidopteroj, inkluzive de tiuj de *Dalcera abrasa*, kiuj estis registritaj sur *P. ramiflora*. La fruktoj estas grava manĝaĵo por diversaj bestoj, kiel ekzemple la roka ringvosta didelfo (*Petropseudes dahli*).

Pro habitatoperdo kaj en kelkaj kazoj troa ekspluatado, multaj specioj de *Pouteria* estas minacataj. Minimume dek estas proksimaj al formorto, kaj unu - la Riodeĵanejra puterio (*P. stenophylla*), kiu kreskas proksime de Rio-de-Ĵanejro en Brazilo - nun estas formortinta.

## Sistematiko kaj taksonomio 
*Pouteria* estas *rubuja genro*, kaj ĝia grandeco daŭre estas vastigita aŭ malvastigita. La apartigita tipo *Labatia*, priskribita de Olof Swartz en 1788 kaj nomita laŭ la franca botanikisto Jean-Baptiste Labat, estis konservita kiel klara unuo ĝis la 1930-aj jaroj, kiam ĝi estis finfine sinonimigita kun *Pouteria* definitive. La plej multaj separitaj genroj kiuj estis finfine kunfanditaj kun *Pouteria* denove, estis establitaj de Henri Ernest Baillon kaj Jean Baptiste Louis Pierre.

### Elektitaj specioj 

* *Pouteria adolfi-friedericii*
* *Pouteria altissima*
* *Pouteria amapaensis*
* *Pouteria amygdalina*
* *Pouteria andarahiensis*
* *Pouteria anteridata*
* *Pouteria arcuata*
* *Pouteria areolatifolia*
* *Pouteria arguacoensium*
* *Pouteria aristata*
* *Pouteria arnhemica* (F. Muell. eks-Benth.) Baehni
* *Pouteria atabapoensis*
* *Pouteria austin-smithii*
* *Pouteria australis* (R. Br. ) Baehni
* *Pouteria bapeba*
* *Pouteria beaurepairei*
* *Pouteria belizensis*
* *Pouteria benai*
* *Pouteria bonneriana*
* *Pouteria bracteata*
* *Pouteria brevensis*
* *Pouteria brevipedicellata*
* *Pouteria brevipetiolata*
* *Pouteriaj briocheoide*
* *Pouteria brownlessiana* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria buenaventurensis*
* *Pouteria bullata*
* *Pouteria butyrocarpa*
* *Pouteria caimito* - Abiu, *abiurana ferro*
* *Pouteria calistophylla*
* *Pouteria campechiana* - Ovofrukto, Flava sapote, *coztic-zapote*, *cây trứng gà* aŭ *lekima* (vjetnama)
* *Pouteria canaimaensis*
* *Pouteria capacifolia*
* *Pouteria cayennensis*
* *Pouteria chartacea* (F. Muell. eks-Benth.) Baehni
* *Pouteria chiricana*
* *Pouteria chocoensis*
* *Pouteria cicatricata*
* *Pouteria cinnamomea*
* *Pouteria coelomatica*
* *Pouteria collina*
* *Pouteria congestifolia*
* *Pouteria contermina*
* *Pouteria costata* - Tawāpou
* *Pouteria crassiflora*
* *Pouteria cubensis*
* *Pouteria cuspidata* (A. Dc.) Baehni
* *Pouteria danikeri*
* *Pouteria decussata*
* *Pouteria eerwah* (F.M.Bailey) Baehni - Bril-folikovrita Condoo, Black Plum, "sovaĝa pomo" (Aŭstralio)
* *Pouteria espinae*
* *Pouteria euryphylla*
* *Pouteria euphlebia* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria exstaminodia*
* *Pouteria filiformis*
* *Pouteria fossicola*
* *Pouteria foveolata*
* *Pouteria franciscana*
* *Pouteria fulva*
* *Pouteria furcata*
* *Pouteria gabrielensis*
* *Pouteria gigantea*
* *Pouteria glauca*
* *Pouteria gracilis*
* *Pouteria grandiflora*
* *Pouteria guianensis* Aubl.
* *Pouteria hotteana*
* *Pouteria howeana* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria izabalensis*
* *Pouteria juruana*
* *Pouteria kaalaensis*
* *Pouteria kaieteurensis*
* *Pouteria krukovii*
* *Pouteria latianthera*
* *Pouteria leptopedicellata*
* *Pouteria longifolia*
* *Pouteria lucens*
* *Pouteria lucuma* - Lúcuma, Lucumo
* *Pouteria macahensis*
* *Pouteria maclayana* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria macrocarpa*
* *Pouteria maguirei*
* *Pouteria melanopoda*
* *Pouteria micrantha*
* *Pouteria microstrigosa*
* *Pouteria minimumoj*
* *Pouteria moaensis*
* *Pouteria multiflora - larĝfolia Lacuma
* *Pouteria nemorosa*
* *Pouteria nudipetala*
* *Pouteria obovata* (R. Br.) Baehni
* *Pouteria oppositifolia*
* *Pouteria orinocoensis*
* *Pouteria oxypetala*
* *Pouteria pakicaliks*
* *Pouteria pachyphylla*
* *Pouteria pallens*
* *Pouteria pallida*
* *Pouteria peduncularis*
* *Pouteria penicillata*
* *Pouteria peruviensis*
* *Pouteria petiolata*
* *Pouteria pimichinensis*
* *Pouteria pinifolia*
* *Pouteria pisquiensis*
* *Pouteria platyphylla*
* *Pouteria pohlmaniana* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria polysepala*
* *Pouteria psammophila*
* *Pouteria pseudoracemosa*
* *Pouteria puberula*
* *Pouteria pubescens*
* *Pouteria ŝtono-ovi*
* *Pouteria retinervis*
* *Pouteria rhynchocarpa*
* *Pouteria ramiflora* (Mart.) Radlk.
* *Pouteria richardii* (F. Muell.) Baehni
* *Pouteria rigidopsis*
* *Pouteria rodriguesiana*
* *Pouteria rufotomentosa*
* *Pouteria sagotiana*
* *Pouteria sandwicensis* (A. Gray) Baehni &amp; O. Deg.
* *Pouteria sapota* - Mameja sapote, *abricó* (portugala)
* *Pouteria sclerocarpa*
* *Pouteria scrobiculata*
* *Pouteria semecarpifolia*
* *Pouteria sericea*
* *Pouteria sessilis*
* *Pouteria silvestris*
* *Pouteria sipapoensis*
* *Pouteria splendens*
* *Pouteria squamosa*
* *Pouteria stenophylla* - Rio de Janeiro Pouteria (formortinta)
* *Pouteria subsessilifolia*
* *Pouteria tarapotensis*
* *Pouteria tarumanensis*
* *Pouteria tenuisepala*
* *Pouteria torta* (Mart.) Radlk.
* *Pouteria trigonosperma*
* *Pouteria triplarifolia*
* *Pouteria vernicosa*
* *Pouteria villamilii*
* *Pouteria virescens*
* *Pouteria viridis* (Pittier) Cronquist - Verda sapoto 
* *Pouteria xylocarpa*

## Referencoj 
## Literaturo 
*  (1996): Germplasm Resources Information Network – *Pouteria'' . Versio de 2009-Mar-31. Konsultita 2009-Nov-15.

Kategorio:Pouteria