open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farunmilito

La **Farunmilito** (laŭ esprimo tiutempa, retenita de la historiografio) estis tajdo de ribeloj okazintaj inter aprilo kaj majo 1775 en la nordaj, orientaj kaj okcidentaj regionoj de la Reĝlando Francio. Ĝi estis okazigita de pliigo de la prezoj de la greno kaj, konsekvence, de pano pro malbonaj rikoltoj de la someroj de 1773 kaj 1774. Tiu ribelo speciale granda estis markita per la kontrolo de la prezo de la tritiko (antaŭ la reveno de la abundo) kaj per la interveno de la soldataro, ĉio tio kiel antaŭaĵo de la Franca revolucio kiu okazis malmultajn jarojn poste.

Pere de tiuj ribeloj, montriĝis la socia kaj politika krizoj de la Antikva Reĝimo. Tiele, tiuj okazaĵoj povas esti komprenitaj kiel reago kontraŭ la edikto de Turgot, kiu establis la liberigon de la komerco de grajnoj, dekretita la 19an de decembro 1774. Fakte, tiu liberigo aspektos kontraŭa al la «morala ekonomio», tio estis rompo rilate al la principo kiu postulis de la reĝo, ke tiu zorgu por la sekureco de siaj subuloj kaj por la provizado de nutroproduktoj.

Kategorio:1775
Kategorio:Ribeloj en Francio
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:Konfliktoj en 1770-1779
Gugu Liberato

**Antônio Augusto de Moraes Liberato**, aŭ simple **Gugu** (naskiĝis la 10-an de aprilo 1959 en San-Paŭlo, mortis la 21-an de novembro 2019 en Orlando), estis brazila televida prezentisto, aktoro kaj kantisto. Li estis unu el la plej popularaj kaj riĉaj brazilaj televidaj personoj de la 20-a kaj 21-a jarcentoj.
 
## Persona vivo
Gugu Liberato estis edziĝinta al kuracistino Rose Miriam di Matteo. Ili havis tri gefilojn: João Augusto kaj la dunaskitinojn Marina kaj Sofia.

En la 21-an de novembro 2019, Gugu elportis gravan malfeliĉon en lia hejmo en Orlando. Li falis el la tegmento kaj lia kapo koliziis kontraŭ la etaĝo. En la hospitalo, kuracistoj komunikis, ke lia kondiĉo estis tre grava. En la Interreto, estis multaj raportoj de lia supozita morto, sed neniu estis tiam konfirmita de lia amikoj kaj familio. Tamen, lia morto estis konfirmita en la sekvanta tago.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en akcidentoj
Kategorio:Mortintoj post falo
Kategorio:Portugaldevenaj brazilanoj
Kategorio:Brazilaj televidprezentistoj
Kategorio:Brazilaj romkatolikoj
Kategorio:Brazilaj aktoroj
Kategorio:Brazilaj miliarduloj
Nacia Parko Tadoba

La **Nacia Parko Tadoba** (, ) estas la plej malnova kaj plej granda nacia parko en Maharaŝtro. Fondita en 1955, ĝi situas ĉe la plej orienta parto de la ŝtato.

Oficiale, la nacia parko okupas 116.55 km²; tute apude estas la **Sanktejo de Sovaĝaĵoj Andhari** (*Andhari Wildlife Santuary*), fondita en 1986 kaj okupante 508.85 km². Kune, la du protektitaj areoj (625.4 km²) estas nun nomataj **Tigrorezervejo Tadoba-Andhari** (*Tadoba Andhari Tiger Reserve*).

## Nomo 
La nomo *Tadoba* devenas de iu dio tradicie kultita de la lokaj triboj.

La nomo *Andhari* estas la nomo de mallonga rivero kiu trafluas la densan arbaron.

## Priskribo 
La protektita arbaro de Tadoba kovras malkrutajn montetojn en orienta Maharaŝtro, inter ĉ.200m kaj ĉ.350m super la marnivelo.

Ĝi situas en la distrikto de Ĉandrapuro, ĉirkaŭ 40km nordoriente de la ĉefurbo.

En la arbaro estas kelkaj malgrandaj lagoj (la plej granda estas nomata Tadoba) kaj mallongaj riveroj, ĉefe la rivero Andhari, apartenantaj al la baseno de Godavari.

[eta|maldekstre|160px |Trunko de plenkreska [granda tektono, la plej gravo arbo en la parko Tadoba]]

## Plantoj 
Preskaŭ la tuta parko estas okupata de densaj arbaroj, de la tipo "suda tropika seka falfolia". La vorto "seka" celas ke pluvoj ne estas abundaj, kompare al aliaj similaj regionoj (en Ĉandrapuro ili atingas 1200 mm jare, kun ĉ. 60 pluvtagoj, el kiuj nur 7 de novembro al maio). La arboj faligas siajn foliojn dum la seka sezono, t.e. vintre kaj printempe.

La plej grava arbo estas la granda tektono (*Tectona grandis*), kiu estas la superreganta arbo en la lokaj arbaroj. Inter la multaj aliaj specioj de arboj, estas menciindaj la hinda bombako (*Bombax ceiba*, hinde *semal*) kaj la orienta hinda ebonarbo (*Diospyros melanoxylon*, hinde *tendu*).

Kelkaj aliaj gravaj mamuloj en Tadoba estas:
* la hinda leopardo (*Panthera pardus fusca*)
* la longlipa urso (*Melursus ursinus*)
* la strihieno (*Hyaena hyaena*)
* la malgranda hindia zibeto (*Viverricula indica*)
* la akvocervo (hinde *sambar*) (*Rusa unicolor*)
* la makulfela cervo (hinde *ĉital*) (*Axis axis*)
* la hinda muntjako (hinde *kakar*) (*Muntiacus muntjak*)
* la kvarhorna antilopo (hinde *ĉausingha*) (*Tetracerus quadricornis*)

En lago Tadoba estas marĉaj krokodiloj (*Crocodylus palustris*), iam oftaj en tuta Maharaŝtro.

## Notoj kaj fontoj 
Kategorio:Naciaj parkoj en Barato
Kategorio:Maharaŝtro
Kategorio:Aperis en 1955
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1950-1959
Iván Almár

**Iván Almár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Almár Iván** estis hungara astronomo. Lia patro estis György Almár, lia edzino estas Erzsébet Illés ekde 1959.
eta|Iván Almár
Iván Almár naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Almár akiris pedagogian diplomon pri matematiko kaj fiziko en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1954. Post la diplomo li eklaboris en la akademia astronomio instituto, samtempe observatorio. Jam en 1955 li verkis artikolon pri la kosmonaŭtiko. En 1959 li kandidatiĝis pri astronomio, en 1980 li doktoriĝis. En 1972 li fondis kosman geodezian observatorion, kiun li gvidis ĝis 1982, poste li estis vicestro de simila alia observatorio. Ekde la 1970-aj jaroj li interesiĝis pri SETI, iom poste li aliĝis al tiaj eksterlandaj societoj. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1973-2018.

## Elektitaj libroj 
* *Űrhajózási lexikon* (ĉefredaktoro, 1981)
* *Jövőnk és a világűr* (1987)
* *Űrtan* (ĉefredaktoro, 1996)
* *Ha jövő, akkor világűr* (kunverkisto, 2007)
* *Protecting the Environment of Celestial Bodies: The Need for Policy and Guidelines* (kunverkisto, 2011)

## Lia filmo 
* *Lámpagyújtogatók* (2015)

## Memorigiloj 
* asteroido (191856) Almáriván, malkovrita de hungara astronomo Krisztián Sárneczky en la observatorio Piszkéstető (en montaro Mátra) en 2004, estis nomita laŭ honoro de Iván Almár en 2011.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva biografio kun fotoj kaj intervjuo(https://eo.wikipedia.org/wiki/intervjuo)]
* https://mek.oszk.hu/11100/11104/html/PEOPLES/I_ALMAR.HTM

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Aviron (Eure)

**Aviron** estas franca  situanta en departemento Eure, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Avironnais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Eure

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Eure
Porte de Vincennes (Tramtransporto en Parizo)

280px|dekstra|eta|T3b - *Porte de Vincennes*
**Porte de Vincennes** [pɔʁt də vɛ̃sɛn] estas haltejo de Tramvojo T3a ()

**Porte de Vincennes** estas ankaŭ haltejo de Tramvojo T3b ()

Ambaŭ situas inter la 12-a kaj 20-a arondismentoj de Parizo.

## Interkonektoj 
*   ↔ 
*   ''''
*  RATP 26 64 86 351
*  N11

## Proksime 
* Porte de Vincennes kaj Porte de Saint-Mandé
* Vendo-placo merkrede kaj sabate matene sur Korso de Vincennes
* Liceo Hélène-Boucher kaj Liceo Maurice-Ravel
* Preĝejo Saint-Gabriel konstruita en la 1920-aj jaroj
*  Liceo Paul-Valéry kaj Hospitalo Armand-Trousseau

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T3a
* Tramtransporto en Parizo T3b
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Kronologio de tramtransporto en Parizo
* Porte de Vincennes (pariza metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* T3a RATP
* T3b RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3a
Kategorio:Tramtransporto en Parizo T3b
Kategorio:12-a arondismento de Parizo
Kategorio:20-a arondismento de Parizo
75852 Elgie

'*75852 *Elgie'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la *Catalina Sky Survey* : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Joseph Henry Elgie* (1864–1937), astronomia popularigisto, kiu estis elektita kiel ano de la *Royal Astronomical Society* en 1905 kaj ano de la *British Astronomical Association'' en 1910. Li verkis sep librojn pri astronomio kaj vetero kaj faris radio elsendojn ĉe la BBC en la 1920-aj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
(76819) 2000 RQ91

**(76819) 2000 RQ91** estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun iom granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gábor Bojár

**Gábor Bojár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bojár Gábor** estas hungara entreprenisto, komputikisto.

Gábor Bojár naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Gábor Bojár akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1973, poste li estis programisto en geofizika instituto ĝis 1981. Intertempe en 1978 li inventis programon por tablaj komputiloj, kie li aperigis geologiajn strukturojn, pli frue ili estis videblaj en ĉabraj komputiloj. En 1982 li fondis kun iu propran firmaon, kiu prezentiĝis en 1983 en mondekspozicio de komputiloj en Munkeno. En 2016 lia programo estis uzata en 80 landoj kun 200 mil da uzantoj. En 1998 li fondis laborejon en Óbuda, en 2007 anglalingvan instituton kun rango de privata universitato. Li ricevis premiojn inter 1997-2016.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungaraj programistoj
Kategorio:Hungaraj komputikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Seine-et-Oise

dekstra|eta|Mapo de la departemento
**Seine-et-Oise** [sɛ.n‿e waz] estas eksa departemento de Francio. Ĝi situis en la okcidenta parto de Francilio kaj ricevis sian nomon de la riveroj Seine (Sejno) kaj ĝia alfluanto Oise (Uazo), kiuj konverĝas sur ĝia teritorio.

Ĝi havis areon de 5659 km2 kaj la censo de 1801 atribuis al ĝi  loĝantojn.

Ĝi estis limigita norde de la departemento , oriente de tiu de Seine-et-Marne, sude de tiu de Loiret, kaj okcidente de tiuj de Eure kaj Eure-et-Loir. En la interno estis la departemento , kiu inkluzivis Parizon, kaj kiu estis tute ĉirkaŭita de Seine-et-Oise.

La  ĝi estis dividita interne en kvin arondismentojn, kun subprefekturboj en Versailles, Corbeil, Étampes, Mantes kaj Pontoise. En 1812 estis kreita la arondismento de Rambouillet.

La administra reformo de la  forigis la arondismentojn de Étampes kaj Mantes, kvankam ĉi lasta estis restarigita en 1943.

La  estis kreitaj novaj arondismentoj, kun subprefekturboj en , Palaiseau, Le Raincy kaj Saint-Germain-en-Laye.

La  estis publikigita leĝo pri administra reorganizado de la pariza regiono, kiu planis la kreon de novaj departementoj. Ĉi tiu normo estis ellaborita per la dekreto de la  kiu organizis la komencon de la novaj departementoj en la sekvaj tri jaroj. Tiel, la  estis forigita la arondismento de Corbeil-Essonnes, tiu de Étampes estis restarigita, kaj estis kreitaj la novaj prefekturboj —estontaj departementaj ĉefurboj— de , Pontoise kaj Versailles —ĉi lasta respondeca pri nova teritorio— kaj la arondismento de Argenteuil.

La  estis forigita departemento Seine-et-Oise. Ĝia teritorio estis dividita inter Essonne (198 j), Hauts-de-Seine (9 komunumoj), Seine-Saint-Denis (16 komunumoj), Val-de-Marne (18 komunumoj), Val-d'Oise (185 komunumoj) kaj Yvelines (262 komunumoj).

Departemento Yvelines, kies prefekturbo estas tiu de la antaŭa Seine-et-Oise, konservis la departementan numeron 78.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Eksaj departementoj de Francio
(76822) 2000 SA51

**(76822) 2000 SA51** estas malgranda, malhela Hilda asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la 23-an de septembro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Géza Bartoniek

**Géza Bartoniek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartoniek Géza** estis hungara fizikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia filino estis Emma Bartoniek.

Géza Bartoniek naskiĝis la  en Szárazpatak (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Suchá nad Parnou en Slovakio, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|Memortabulo pri Géza Bartoniek
eta|Ŝtuparo Géza Bartoniek

## Biografio 
Géza Bartoniek akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1878. Li estis asistanto de Loránd Eötvös en fizika instituto inter 1879-1886. Pli poste li instruis en lerneja instituto en Budapeŝto. En 1895 li fondis kolegion nomatan pri Loránd Eötvös kaj gvidis ĝin ĝis 1927. Intertempe en 1921 li estis honora doktoro de la Universitato, krome li ricevis la francan ordenon Honora Legio. La kolegio estis altnivela edukejo por estontaj instruistoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Elektromos halló és beszélő készülék. Fotofon.* (1882)
* *Uj módszer a hangterjedés sebességének meghatározására* (1886)
* *Az elektromos és fényjelenségek rokonsága* (1889)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (1972)
* ŝtuparo (komprenu strateto kun ŝtupoj) en Újbuda (2013)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Doloplazy

Nomon **Doloplazy** havas pluraj sidejoj:
* Doloplazy (distrikto Olomouc) – municipo en distrikto Olomouc
* Doloplazy (distrikto Prostějov) – municipo en distrikto Prostějov

* Doloplazy (Neveklov), parto de municipo Neveklov en distrikto Benešov
Spongkuko

**Spongkuko** estas malpeza kuko farita el ovoj, faruno kaj sukero, kelkfoje fermentigita per bakpulvoro. Spongaj kukoj, fermentigitaj per batitaj ovoj, originis dum la Renesanco, eble en Hispanio. La spongkuko estas supozata esti unu el la unuaj el la ne-gistaj kukoj, kaj la plej frue atestata recepto de spongkuko en la angla troveblas en libro de la angla poeto Gervase Markham, *The English Huswife, Contending the Inward and Outwards Virtues Which Ought to Be in a Complete Woman* (1615). Tamen la kuko multe pli similis kuketon, biskviton aŭ kekson: maldika kaj krispa. Spongaj kukoj fariĝis la kuko rekonata hodiaŭ kiam bakistoj komencis uzi batitajn ovojn kiel leviĝantan agenton meze de la 18-a jarcento. La viktoria kreado de bakpulvoro de la angla manĝaĵa fabrikanto Alfred Bird en 1843 ebligis la spongon altiĝi pli alte ol tortoj faritaj antaŭe, rezultigante en la Brita Imperio la Viktorinan spongon.

## Referencoj 
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Brita kuirarto
Kategorio:Italaj desertoj
Kategorio:Juda kuirarto
Kategorio:Ĉokoladaj desertoj
OpenGL

**Open Graphics Library (OpenGL)**, en Esperanto *Malferma Grafika Biblioteko* estas malfermkoda kaj inter-lingva, plursistema aplikprograma interfaco (API) por bildigi dudimensiajn kaj tridimensiajn vektorajn grafikaĵojn. La API estas tipe uzata por interagi kun grafika pretiga unuo (GPU), por realigi aparatan akceladon.

*Silicon Graphics* (SGI) komencis evoluigi OpenGL en 1991 kaj liberigis ĝin la 30-an de junio 1992; aplikaĵoj uzas ĝin vaste en la kampoj de
perkomputila aspektigado (CAD), virtuala realeco, scienca bildigo, informa bildigo, flugsimulado kaj videoludoj. Ekde 2006 OpenGL estas administrata de la neprofitcela konsorcio *Khronos Group*.

## Vidu ankaŭ 
* Wine
* Celestia
* Hitman 2: Silent Assassin

Kategorio:Komputikaj normoj
Kategorio:Virtuala realeco
Kategorio:Aperis en 1992
Nigra-arbara ĉerizkuko

**Nigra-arbara ĉerizkuko** - germane *Schwarzwälder Kirschtorte* (en Svislando *Schwarzwäldertorte*) estas krema torto, kiu ekde la 1930-aj jaroj disvastiĝis unue en Germanio kaj tra la jardekoj iĝis la plej populara germania torto. La esencaj komponaĵoj estas du tavoloj de ĉokoladaj spongokukoj gustigitaj per ĉerizobrando, aroma konfitaĵo el erigitaj ĉerizoj inter la tavoloj, batita kremo, kaj supre kiel ornamo sukerigitaj plenaj ĉerizoj, ankoraŭ pli da batita kremo kaj raspita ĉokolado.

Aparte la ĉerizobrando devenas el la suda Nigra Arbaro, kio estas unu el pluraj eblaj klarigoj kial la kuko ricevis ĝuste tiun nomon. Unue bakisto devena el suda Virtembergo, ne malproksime de la Nigra Arbaro, en sia kafejo en la banurbo Bad Godesberg en 1915 prezentis torton je la nomo "Nigra-arbara ĉerizkuko" el ĉerizoj, batita kremo kaj ĉokolado, sed ankoraŭ sen spongokuko, kaj 1930 en la universitato Tübingen en centra Virtembergo, ankaŭ ne malproksime de la Nigra Arbaro, alia bakisto en sia kafejo prezentis iom alian "Nigra-arbaran ĉerizkukon" el ĉerizoj, batita kremo kaj ĉokolado... 

maldekstra|280ra|eta|
En 1934 la recepto unuafoje publikiĝis, sed ĝis la jaro 1949 nur malmultaj grandaj kafejoj en iuj grandurboj povis produkti la torton, ĉar por konservado eĉ por mallonga tempo nepre bezonatis elektra fridujo, kiun ĝis la jaro 1949 nur malmultaj bakejoj kaj kafejoj havis, praktike neniuj privataj hejmoj. Post tio, tamen, ĝia populareco rapide disvolviĝis. Jam fine de la 1950-aj jaroj ĝi estis kaj daŭre estas la plej fama kaj populara kuko en Germanio kaj estas konata preskaŭ tutmonde.

Kategorio:Bakaĵoj
(76828) 2000 SL161

**(76828) 2000 SL161** estas marsrenkonta asteroido en orbita resonanco 2:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia discentra klinita orbito ekstere tanĝas tiun de Marso proksime de sia suprenira nodo. Ĝia marsa MOID estas 0,07589 AU, tie estas 11,353 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kolama lingvo

La **kolama lingvo** (ankaŭ alilingve konata sub ***kolami***, *kolamboli*, *kolamy*, *kolmi*, *kulme*) apartenas al la  dravida lingvaro, parolata de proksimume 122 000 indiĝenoj en Barato en 2001, precipe en la subŝtatoj Madja Pradeŝo kaj Maharaŝtro en Barato. 

Ekzistas pluraj variantoj sed la parolantoj nur parte interkompreniĝas. La leksiko inter ekzemple la nord-okcidenta kaj sud-orienta variantoj varias inter 61 al 68 elcento.

## Bibliografio 
(en) Murray Barnson Emeneau, *Kolami : A Dravidian Language*, Annamalai University, 1961, 302 p

## Vidu ankaŭ 
Fareed Syed Abdul Salam

## Ekstera ligilo 
(en)  en la lingva informtenejo de *Ethnologue.*

## Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo *Kolami du Nord-Ouest* en la franclingva vikipedio, prilabora historio.

Kategorio:Endanĝerigataj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Barato
Kategorio:Dravida lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Aglutinaj lingvoj
Sahival

**Sahival** () estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), kie ĝi estas sidejo de la samnoma kantono.
eta|maldekstre|Hotelo en Sahival
## Bazaj informoj 
* areo: 58,27 km²
* supermara alteco: 152 m
* loĝantaro: 389,605 (2017 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Pakistan)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 57000 – 57490  
* telefonkodo: (+92) 040 

## Geografio 
Sahival situas sur vasta ebenaĵo de Induso. Fajsalabado troviĝas 83, Lahoro 155, Multano 166, Rawalpindi 327, **Islamabado** 340, Peŝavaro 400, Sukur 528, Kveta 585, Hajderabado 749, **Karaĉio** 881 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
En la apudaĵo la loĝantaro akceptis la islamon pro misiistoj. Post disfalo de la Mogola Imperio la sikoj prenis kontrolon ankaŭ tie ĉi, ekde 1849 la britoj. En tiu loko estis nur malgranda vilaĝo, sed en 1865 la ĉefa arteria fervoja linio ekfunkciis inter Karaĉio-Lahoro. Ĉi tie la haltejo estis nomita pri brita estro Robert Montgomery. Poste, la jam urbeto fariĝis la ĉefurbo de la Distrikto Montgomery. En 1857 la urbeto aliĝis al ribelo de sipojoj, sed fine la britoj venkis. La britaj soldatoj tiam kaŭzis severajn punojn al la ribelantoj. En 1867 Montgomery ricevis municipan statuson. La loknomo iĝis Sahival ekde 1969, kiu estas indiĝena familia nomo.
 
## Loĝantaro 
En Sahival oni parolas plejparte panĝabe.
eta|Merkato en Sahival
eta|Stacidomo en Sahival
## Eduko 
En Sahival pluraj altlernejoj funkcias, kiel filioj de universitato.

## Ekonomio 
Sahival estas grava kotona centro kun produktadoj kaj tekstilaĵoj, ledoj kaj tapiŝoj. Aliaj manufakturoj produktas manĝaĵojn, laktaĵojn, oleojn por kuiro kaj farmaciaĵojn eĉ elektrajn maŝinojn. La agrikulturo estas grava al la loka ekonomio, precipe la kotonoj bredado de grenoj. La ĉefkultivaĵoj de la distrikto estas tritikoj, kotonoj, sukerkanoj, maizoj kaj rizoj, citrusoj, tabakoj, terpomoj helpe de irigaciaj kanaloj.
 
## Klimato 
Sahival situas en duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen kun influo de musono. La temperaturo somere estas ofte 45 °C, sed vintre tio falas preskaŭ al frostopunkto. La averaĝa jara precipitaĵo nesufiĉas por la agrikulturo.

## Trafiko 
Sahival kuŝas laŭ ĉefvojo kaj fervoja linio inter Lahoro kaj Multano.

## Vidindaĵoj 
* ĉirkaŭaĵo de Sahival havas arkeologiaĵojn pri la civilizacio de Induso antaŭ Kristo 3 mil.

## Ĝemelurbo 
 Rochdale, Anglio

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Sahiwal

MUHAMMAD RAMZAN HOMES - panoramio.jpg
Beautiful minart of Sunni Mosque at Main Road Tariq Bin Zyad Colony, Sahiwal - panoramio.jpg
Ancient ruined temple & pond near Mir Chakar's tomb Sahiwal2.jpg
Mir Chaker's Tomb.png

Kategorio:Urboj de Pakistano
Kverketino

**Kverketino**, '''(3',4',3,5,7-kvinhidrokso-flavono)** aŭ ** C15H10O7''' estas grava planta flavonoido el la grupo de la polifenoloj, kaj membro de ses subklasoj el flavonoidaj kombinaĵoj. Ĝi estas kristalflava pulvoro, trovata en multaj fruktoj, vegetaloj, folioj kaj grajnoj. La vorto "Kverketino" devenas el "quercetum", kiu en la latina signifas kverko.

Ĝi estis unuafoje priskribita de la germana kemiisto Emil Fischer (1852-1919) kaj estas trovata en la ŝelo kaj krusto de multaj plantoj kaj fruktoj. Kverketino estas solvebla en organikaj solvantoj tiaj kiaj etanolo, DMSO kaj dumetila formiamido aŭ "DMF". Kverketino posedas plurajn farmakologiajn efikojn kaj povas provizi kelkajn simptomajn malpezigojn rilate al alergiaj kondiĉoj kaj prostato-inflamo kaj povas estis bonfara en la traktado de diabetoj kaj korvaskulaj malsanoj. Tamen, pluraj esploroj estas necesaj por klarigi ĝian efikecon. Kverketino estas amargusta kaj uzatas ankaŭ kiel ingredienco en dietaj suplementoj, trinkaĵoj kaj nutraĵoj.

## Proprecoj
Multaj naturaj komponaĵoj en nia dieto posedas grandan variecon rilate al bonfaraj sanefikoj kaj estas vaste konsumitaj de la ĝenerala popolo. Epidemiologiaj studoj malkovris ke kreskanta konsumado de dietaj flavonoidoj estas asociita al malpliiganta risko de kronikaj malsanoj, inklude de certaj kanceroj kaj korvaskulaj malsanoj.

Kverketino, kiu estas flavonoido ĉeestanta en diversaj vegetaloj, fruktoj, semoj, nuksoj, teoj kaj ruĝaj vinoj, ricevis konsiderindan atentoj pro ĝiaj kontraŭproliferada, kemiopreventa, anti-inflama, kaj anti-karcinomogena aktivecoj. Tamen, esploroj demonstras ke la Kverketino havas potence toksajn efikojn, inklude de mutageneco, por-oksidivaj aktivecoj, mitokondriaj toksecoj, kaj inhibado de gravaj enzimoj respondecaj pri la hormona metabolo.

Tiaj sciencaj necertecoj postulas pliaj esplorojn pri la farmakologiaj proprecoj de la Kverketino por pli bone garantii ĝian sekurecon kiel dieta suplemento.

## Literaturo
* Toxnet
* NCBI Resources 
* Drugbank
* Nonvitamin and Nonmineral Nutritional Supplements
* Mood and Vigilance Following Quercetin Supplementation
* Encyclopedia of Dietary Supplements
* Natural Compounds and Their Role in Apoptotic Cell Signaling
* Flavonoids in Health and Disease

## Vidu ankaŭ
* Friedrich Rochleder
* Baselacoj
* Kanaacoj
* Niktagacoj
* Xanthorrhoea
* Rutino
* Salikino
* Apigenino
* Luteolino
* Saponino
* Naringenino
* Naringino
* Miriketino
* Gastrodino

## Referencoj
Kategorio:Polifenoloj
Kategorio:Flavonoidoj
Kategorio:Flavonoloj
Kategorio:Flavonoj
Eŭropa Go-Federacio

La **Eŭropa Go-Federacio** (*EGF*) estas neprofitcela organizo kun la celo kuraĝigi, reguligi, kunordigi kaj disvastigi la ludadon de la tabulludo Goo en Eŭropo. EGF estis fondita en 1957, la saman jaron, kiam okazis la inaŭgura Eŭropa Go-Kongreso (*EGK*) - en Cuxhaven, Germanio. Ĉi-lasta kongreso estis ĉiujara evento en ĉiuj jaroj de tiam, moviĝante ĉirkaŭ eŭropaj landoj. Kadre la la kongreso okazas la *Eŭropa Go-Ĉampionado*, same kiel la ĉiujara Ĝenerala Kunveno.

## Membroj 
## Rilatoj al Esperanto 
Ekde sia fondiĝo en 1957 kerna motoro de la Eŭropa Go-Federacio estis la esperantisto Karl-Ernst Paech (1922-2013), kiu estis multjara estrarano (de 1967 ĝis 1969 prezidanto, de 1969 ĝis 1982 estrarano pri financoj) kaj post 1982 honora prezidanto. Karl-Ernst Paech ankaŭ en 1979 estis gvida kunfondinto de la Esperantista Go-Ligo Internacia.

## Eksteraj ligiloj 
*  

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Goo-organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Eŭropo
Clichy - Montfermeil (Tramtransporto en Parizo)

**Clichy - Montfermeil** estas haltejo de tramvojo T4 situanta inter Clichy-sous-Bois kaj Montfermeil, en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio. Ĝi estis malfermita la .

## Interkonektoj 
*  RATP 234 347
*  TRA 100 601 613 642

## Projektoj 
*   ''''

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T4
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Clichy-sous-Bois
* Montfermeil
* Clichy - Montfermeil (pariza metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* SNCF Transilien T4

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T4
Kategorio:Clichy-sous-Bois
Kategorio:Montfermeil
Bondy (Tramtransporto en Parizo)

[280px|dekstra|eta|T4 - tramo [Alstom Citadis Dualis|Citadis Dualis en *Bondy*]]
**Bondy** estas haltejo de tramvojo T4, situanta en komunumo Bondy, en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio.

En 2006 ĝi fariĝis fina haltejo de la unua tramtrajno enservigita en Francio kiu alprenis la komercan nomon de tramlinio T4.

## Interkonektoj 
*   '**
*  RATP 303 346 546 (TUB: Transport urbain bondynois)
*  TRA 616 616a 616b

## Projekto 
*   (Grand Paris Express) **'

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T4
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Kronologio de tramtransporto en Parizo
* Bondy
* Bondy (pariza metrostacio)
* Bondy (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* SNCF Transilien T4

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T4
Kategorio:Bondy
Aulnay-sous-Bois (Tramtransporto en Parizo)

[280px|dekstra|eta|T4 - tramo [Alstom Citadis Dualis|Citadis Dualis en *Aulnay-sous-Bois*]]
**Aulnay-sous-Bois** estas finhaltejo de Tramvojo T4. Ĝi situas en komunumo Aulnay-sous-Bois en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio.

## Interkonektoj 
*  **B1** ↔ **B3** ↔ **B5** ↔  ''*
*  RATP 251
*  TRA 605 607 613 615 616a
*  TRA 616b 617 618 627 637 680
*  Autobus du Fort 702
*  CIF 15
*  N140

## Videoj 

T4 Bondy - Aulnay 09.ogg|T4 - *Aulnay-sous-Bois''

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T4
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Kronologio de tramtransporto en Parizo
* Aulnay-sous-Bois
* Aulnay-sous-Bois (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* SNCF Transilien T4

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T4
Kategorio:Aulnay-sous-Bois
Emma Bartoniek

**Emma Bartoniek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartoniek Emma** estis hungara historiisto, bibliografo, kiu specialiĝis pri la mezepoka hungara historio. Ŝia patro estis Géza Bartoniek.

Emma Bartoniek naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Emma Bartoniek maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1917. Jam en 1916 ŝi eklaboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi. Interrompo okazis: ŝi esploris en historia instituto en Vieno (1925–1926). Ŝi estis arkivestro inter 1934–1945, poste ŝi estis forigita, ĉar ŝi ne apartenis al la laborita klaso. Ŝi sorto dum la socialismo ne estas konata. Ŝia ĉeflaboro estis katalogo de la latinlingvaj kodeksoj.

## Elektitaj artikoloj 
* *A koronázási eskü fejlődése 1526-ig* (disertaĵo, 1917)
* *A magyar királyválasztáshoz* (1923)
* *Magyar történeti forráskiadványok* (kompilaĵo, 1929, 1987)
* *A középkor* (1933)
* *Szent István törvényeinek XII. századi kézirata. Az Admonti Kódex.* (tradukaĵo kun studo, 1935, 1988)
* *A magyar királykoronázások története* (1939, 1987)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj bibliografoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Linoleata acido

**Linoleata acido** (LA) estas grasacido, pli specife unu el la du esencaj grasacidoj por homoj, kune kun alfa-linolenata acido. Ĝi estas senkolora aŭ blanka oleo, ne solvebla en akvo.

Linoleata acido estis nomita laŭ la planto lino. Linoleata acido troviĝas en nuksoj kaj en grasaj semoj (inkluzive de linsemoj). Ĝi estas esenca grasacido: homoj kaj aliaj mamuloj (ekz. ratoj) devas manĝi ĝin por bona sano.

## Referencoj 
Kategorio:Grasacidoj
Kafeina acetato

**Kafeina acetato** aŭ **C10H14N4O4** estas organika estero de la kafeino kun acetata acido. Ĝi estas blanka senodora pulvoro solvebla en akvo kaj etanolo. Ĝi uzatas kiel kontraŭdolorilo, anti-inflamaĵo kaj aktivas en la centra nervo-sistemo kiel stimulilon.

## Literaturo
* Toxic substances control act 
* Journal of the Chemical Society
* Technology of Cellulose Esters
* Merck Report
* Canadian Journal of Chemistry
* Caffeine
* GuideChem

Kategorio:Acetatoj
acetato
Dufenhidramino

**Dufenhidramino** aŭ prefereble **difenhidramino** (formulo **C17H21NO**) estas blanka solidaĵo uzata en la traktado de alergioj, kontraŭ sendormeco, jukado, en la traktado de la ordinara malvarmumo, tremoj en la Parkinsona malsano kaj naŭzoj. Ĝi estas sinteza drogo uzata kiel anstataŭaĵo de la natura skopolamino, unue priskribita de la itala apotekisto Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788). Ĝi havas anti-histaminajn, trankviligajn, kontraŭdolorajn proprecojn.

Dufenhidramino estis unue priskribita en 1943 de la usona kemiisto George Rieveschl (1916-2007), kiu ankaŭ estas uzata en la traktado de la Parkinsona Malsano. Ĝi estas populara medikamento libere vendata en la tuta mondo. Ĝiaj efikoj estas tre simila al tiuj produktataj de la **doksilamino**. En la jardeko 1960 oni malkovris ke la dufenhidramino inhibas la rekapton de la neŭrotransmisiilo serotonino. La efikoj de la dufenhidramino estas pligrandigitaj en ĉeesto de alkoholo, inhibantoj de monoamina oksidazo, la trankviligilo diazepamo, hipnoto, aliaj trankviligiloj kaj deprimigiloj de la centra nervosistemo.

## Literaturo
* Rxlist
* Sciencedirect
* Nhs
* Enciclopædia Britannica 
* Side Effects of Drugs Annual: A Worldwide Yearly Survey of New Data in ...
* Principles and Practice of Sleep Medicine
* Therapy in Sleep Medicine
* Community Pharmacy - E-Book: Symptoms, Diagnosis and Treatment

## Referencoj
F
Kategorio:Usonaj inventoj
Kategorio:Benzilaj kombinaĵoj
F
Kategorio:Kontraŭvomigiloj
Kategorio:Sedativoj
Kategorio:Lokaj anesteziloj
Korpaj Mondoj

[eta|Ekspozicio *Korpaj Mondoj* de Gunther von Hagens en [San-Diego, Kalifornio, 2009]]
**Korpaj Mondoj** (germana titolo: *Körperwelten*, angla variaĵo *Body Worlds*) estas vojaĝanta ekspozicio de disaj homaj korpoj, bestoj kaj aliaj anatomiaj strukturoj de la korpo, kiu estis konservitaj per plasto. *Gunther von Hagens* disvolvis la konservan procezon, kiu "kunigas subtilan anatomion kaj modernan polimerkemion", en la fino de la 1970-aj jaroj.

Serio de anatomiaj ekspozicioj de *Korpaj Mondoj* travojaĝis multajn landojn tutmonde, foje starigante polemikojn pri provizado kaj elmontrado de efektivaj homaj kadavroj kaj korpopartoj. Tamen, Von Hagens subtenas, ke ĉiuj homaj specimenoj estis akiritaj kun plena scio kaj konsento de la donacintoj antaŭ ol ili mortis, kaj lia organizo konservas ampleksan dokumentadon pri ĉi tiu permeso. Von Hagens emfazas kaj edukajn kaj artajn aspektojn de siaj kompleksaj kaj novigaj disertaĵoj, kaj ofertas interretajn instruadojn por edukistoj. Li ankaŭ provas distingi siajn klopodojn de tiuj de konkurantoj, kiuj eble estis malpli detalaj en akirado de anticipa permeso de iliaj specimenaj fontoj.

La projekto komencita en 1995 kompareblas, sed ne asociiĝas, kun la usona ekspozicio *Bodies... the exhibition*, unuafoje prezentita en Tampa, Florido, la 20-an de aŭgusto 2005.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ( kaj )

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Klerigo
Kategorio:Ekspozicioj
Kategorio:Scienca edukado
Kategorio:Scienco kaj socio
Lingva Kritiko (retejo)

***Lingva Kritiko*** estas esperantologia retejo. Ĝi ekde 2006 ekzistas sub la titolo "Lingva Kritiko". Ĝi estas verkata de Bertilo Wennergren kaj aliaj esperantistoj invititaj de li.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2006
Kategorio:Esperantologio
Kategorio:Esperanto en 2006
Kaŝirskaja (BKL Moskvo)

**Kaŝirskaja** (, "de (urbo) Kaŝira") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **'.  Ĝi estis malfermita la .

## Interkonektoj 
*  linio ↔  linio ('''')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo
* Kaŝirskaja (stacio de Moskva metroo)

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Nagatino-Sadovniki (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Moskvoreĉje-Saburovo (Moskvo)
Kafeina citrato

**Kafeina citrato** aŭ **C14H18N4O9** estas ne steroida anti-inflama drogo. Citrato de kafeino estas ĉefe uzata en la traktado de apneoj por antaŭtempaj beboj. Kafeino aŭ ĝia derivaĵo el la citrata acido estas ankaŭ uzata en la traktado de spira deprimigo en adoltoj, per intramuskola aŭ intravejna administrado.

Kafeina citrato agas tiel efike kiel la kafeino mem, sed ĝi efikas pli rapide; ĝia rapido je dissociiĝo estas pli rapida ol tiu de la kafeino. Kafeina citrato ankaŭ estas uzata en la traktado de serioza "migrajno". Kvankam la mekanismo pri agado de la kafeino en la apneo de beboj ne estas tute konata, diversaj hipotezoj estis kreitaj. Inter ili: (1) stimulado de la spircentro, (2) plibonigas rapide pulmo-ventoladon, (3) decreased threshold to hypercapnia, (4) kreskanta respondo al hiperkapnio aŭ respondo al la nivelo de CO2, (5) pliigas la skeletan muskolan tonon, (6) malpliigas la diafragman laceco, (7) pliigas la metabolan rapidon, kaj (8) pliigas la oksigenan konsumadon.

Kafeina citrato estas malmulte solvebla en akvo kaj etanolo sub media temperaturo. Ĝi estas iomete solvebla en DMSO kaj metanolo. Kromefikoj inkludas kreskantan movaktivecon, kreskajn korbatojn, gastrointestajn efikojn, kaj glukozan misreguligon. La uzo devas esti modera al pacientoj kun kor-, hepato- kaj ren- malsanoj aŭ al tiuj kiuj kun inklino al gastrointestaj sangadoj. Paralele, cafeina citrato povas uziĝi kiel aldona traktado en hundoj kun pneŭmonio.

La uzo de "cimetidino" kaj "ketokonazoloj" povas kreskigi la efikojn de la kafeina citrato. Kafeino estas unu el la plej gravaj alkaloidoj uzataj en Medicino. Ĝiaj proprecoj, kiel stimulilo de la centra nervosistemo kaj sangocirkulado, kaj kiel diurezaĵo, igas ĝin tre efika terapeŭtikagento. Kaj la alkaloido kaj ĝiaj saloj, ekzemple, kafeina citrato, kafeino kaj natria benzoato, ktp, estas larĝe uzataj en Medicino. Eblaj kromefikoj pro la uzo de kafeina citrato estas: apetito-perdo, vomado, diareo, stomako-ŝvelado, sango en la urino aŭ feĉoj, vindotuko pli malsekaj ol kutime, ŝvitado aŭ tremado, malforteco, dormemo, atakoj kaj konvulsioj.

Kafeino estis malkovrita kaj unuafoje priskribita en 1819 de la germana kemiisto Friedlieb Ferdinand Runge, kaj laŭ la Listo de Endaj Kuraciloj priskribataj de la Monda Organizaĵo pri Sano ĝi estas la plej efika kaj sekura kuracilo necesa en iu sansistemo. 

## Sintezo 
* Preparado per interagado de kafeino kaj citrata acido:

## Literaturo
* Nationwide Children's 
* Researchgate
* Toronto research Chemicals
* Caffeine Citrate
* Care of the Newborn: A Handbook for Primary Care
* Plumb's Veterinary Drug Handbook: Pocket
* Saunders Nursing Drug Handbook 2015
* Drugs.com
## Vidu ankaŭ
* Kafeino
* Alkaloido
* Citrata acido

## Referencoj
Kategorio:Ksantinoj
Kategorio:Citratoj
citrato
Kategorio:Gustigaĵoj
Okara

**Okara** () estas universitata urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), kie ĝi estas sidejo de la samnoma kantono. La loknomo devenas de speco de arbo. 
eta|maldekstre|Biblioteko de Okara
## Bazaj informoj 
* areo: 199 km²
* supermara alteco: 105 m
* loĝantaro: 357,935 (2017 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Pakistan)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 56300  
* telefonkodo: 

## Geografio 
Okara situas sur vasta ebenaĵo de Induso, la plej proksima urbo estas Sahival (39 km). Fajsalabado troviĝas 74, Lahoro 120, Multano 203, Rawalpindi 313, **Islamabado** 326, Peŝavaro 398, Sukur 565, Kveta 619, Hajderabado 782, **Karaĉio** 916 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Okara estas relative nova agrikultura urbo; dum la brita regado ekzistis arbaro en tiu loko, kie la urbo estis rekonstruita en la 19-a jarcento. Dum brita regado la areo estis parto de Distrikto Montgomery kaj enhavis grandan rafinejon. La plejparte islama populacio subtenis la estontan sendeprendan Pakistanon. Post la sendependiĝo en 1947 la islamaj rifuĝintoj el nova ŝtato Barato ekloĝis ankaŭ en Okara. En 1982 la urbo fariĝis la sidejo de la nove kreita distrikto Okara.   
eta|Moskeo kaj bazaro en Okara
## Loĝantaro 
En Okara oni parolas plejparte panĝabe.

## Eduko 
En Okara du universitatoj funkcias, krome pluraj filiaj kampusoj.

## Ekonomio 
Okara estas floranta industria kaj komerca centro, la plej granda produktanto de la lando pri maizoj, terpomoj kaj laktaĵoj, krome kotonaj muelejoj funkcias. Oni produktas fromaĝojn por la pakistana armeo, pli frue por la brita armeo. Okara kun Sahival estas signifaj brutobredadaj lokoj (bovoj, bubaloj, ŝafoj kaj kaproj). Kanalo helpas la agrikulturon. 

## Klimato 
Okara situas en duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen kun influo de musono. La temperaturo somere estas ofte 45 °C, sed vintre tio falas preskaŭ al frostopunkto. La averaĝa jara precipitaĵo estas 440 milimetroj.

## Trafiko 
Okara kuŝas laŭ ĉefvojo kaj fervoja linio inter Lahoro kaj Multano. La fervojo estis konstruita en 1892. Ankaŭ 2 distriktaj vojoj kuras al Okara.

## Vidindaĵoj 
* moskeoj

District Headquarter Hospital Out Patients Department new building - panoramio.jpg|Hospitalo
Hazrat Karmanala Sharif, Mosque, Okara, Pakistan. - panoramio - Sunni Person.jpg|Moskeo
A beautiful mosque at G.T.Road, Okara - panoramio.jpg|Moskeo
A Big Shoe Store in Okara - panoramio.jpg|Vendejego
A newly constructed Plaza in Okara - panoramio.jpg|Vendejego

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Okara

Kategorio:Urboj de Pakistano
Internacia Dokumenta Filmfestivalo de Amsterdamo

La **Internacia Dokumenta Filmfestivalo de Amsterdamo** (**IDFA**) () estas la plej granda festivalo de la dokumenta filmo en la mondo. Ĝi estis kreita en 1988 por promocii la dokumentofilman kulturon nacie kaj internacie.

IDFA serĉas dokumentofilmojn kiuj estas filme interesaj aŭ novigaj, kiuj rilatas al la hodiaŭa socio kaj kiuj instigas la spektanton pensi, diskuti kaj starigi demandojn.

La celo de la IDFA estas promocii la kreadon de tiaj dokumentaj filmoj kaj prezenti ilin al plej eble grandnombra spektantaro.

Ĝi komencis en neriĉa maniero sed poste kreskadis, prezentante nun pli ol 250 filmojn en periodo de dek unu tagoj al publiko de pli ol 125 000 personoj. En januaro 2018 la siria filmproduktisto Orwa Nyrabia estis nomumita kiel la nova arta direktoro de IDFA.

## Vidu ankaŭ 
Listo de festivaloj de filmoj

## Ekstera ligilo 
* Oficiala retejo de la IDFA ( kaj )

## Notoj kaj referencoj 
(en) Ĉi tiu artikolo estas parte aŭ tute tradukita el la Vikipedio-artikolo en la angla kun la titolo "International Documentary Film Festival Amsterdam" (vidu liston de aŭtoroj).

## Referencoj 

Kategorio:Aperis en 1988
Kategorio:Internaciaj filmfestivaloj
Kategorio:Amsterdamo
Kategorio:Dokumentaj filmoj
Kategorio:Festivaloj en Nederlando
Profundbedo

**Profundbedo** aŭ ** franca intensa kulivmetodo** aŭ **ĉina kultivmetodo** estas alia formo de la klasika, intensiva legombedo. Tiu formo de la kutivado estas speciale akvo- kaj spacoŝpara.
En la profundbedo la grundo estas malkompaktigita je du ŝpatoj profundaj. Laŭeble oni enmetas relative granda amaso da kompoŝto aŭ ĉevalsterko. Post la unua fasado per ŝpato ne surtretu la areon. En tiu malkompakta grundo la radikoj de la legomoj povas kreski profunden en la grundon.. Tiel la radikoj ne kreskas horizontale kaj la plantoj povas stari pli dense. Tielmaniere oni povas rikolti 10 ĝis 20 kg je m² pli multe, kiu egalas al ĉ. la kvaroblo de ordinara legombedo. Krome la dense kreskantaj legomplantoj formas specon da mulĉo, kiu tenas akvon en la grundo kaj zorgas, ke fiherbo ne kreskas.

## Historio 
Profundbedoj estas la pluevoluigo de la kutivmetodo, kiun la komercaj hortikulturistoj de Parizo dum la malfrua 19a jarcento praktikis: Pro la limiteco de la taŭga areoj por kultivi legomon. La legomoj estis kultivataj en 45 cm dika tavolo de ĉevalsterko, kiu tiam ekzistis sufiĉe. En tiu ege fekunda, kaj malkompakta grundo (kaj pro la varmo el la putrado de la sterko) la fakuloj plantis aŭ semis tiom dense ke la plenkreskaj legomoj apenaŭ intertuŝiĝas. Tielmaniere estas pli da plantoj sur 1 m².

## Konstruu profundbedon 
La profundbedo oni nur prilaboru de la randoj. Ĝi ne estu surpaŝanta. Por la plej multaj homoj la larĝeco de 1 metro ĝis 1,2 metro taŭgas. La longeco povas esti om ajn longeco. Oni laboru jene:
* antaŭ la spatfosado oni surmetu tavolon de kovru la areon de la estonta profunbedo per sterko aŭ kompoŝto.
* due oni elfosas la grundon je unu spato profunde. La elfosaĵon metu flanken.
* trie la areo sub tio elfosado malkompaktigu per fosforkego.
* poste elfosu duan tavolon per spato. La elfosaĵon kun la serko metu sur la unua elfosita tavolo. Tiu tavolo nun denove estas malkompaktigita per fosforkego. Pro tiu plurfoja fosado ekestas iom pli altigitan bedon..

## Priplantado 
La plantoj plantu malvaste, ke la folioj de la plenkreskaj, apenaŭ tuŝiĝas. Oni plantu kaj semu en triangula maniero. La plej multaj legomplantoj tiel povas ĉ. 30 ĝis 40 % pli malvastaj kiel ĉe ordinara kultivado

## Vidu ankaŭ 
* bedo
* altbedo
* kumulbedo
* kamparana ĝardeno
* legombedo
* sembedo
* frubedo
* staŭdbedo
* tapiŝbedo
* spicherbaspiralo
* terpomtuno
* senpluga grundprilaboro

## Literaturo 
* John Seymour: *Selbstversorgung aus dem Garten*. Urania, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-7831-6145-8
* John Jeaves: *How to Grow more Vegetables*

## Retligiloj 
* Anleitung mit Abbildungen zur Neuanlage eines Tiefkulturbeets

## Referencoj 
Kategorio:Bedoj
Sonita Alizadeh

[eta|Sonita Alizadeh prezentiĝas dum forumo ĉe la [Usona Departmento de Ŝtato|Usona Departemento de Ŝtato en Vaŝingtono, D.C. (2016)|alternative=|330x330ra]]**Sonita Alizadeh** (; naskiĝis en 1996)  estas afgana repkantistino kaj aktivulino kiu levis sian voĉon kontraŭ devigita geedzeco. Alizadeh unue akiris atenton kiam ŝi eldonis "*Brides for Sale*" (fianĉinoj aĉeteblaj), videofilmon en kiu ŝi repkantas pri filinoj kies familianoj ilin vendas por (devige) edziniĝi. Kun la helpo de Rokhsareh Ghaem Maghami, irana filmisto de dokumentaj filmoj dokumentis ŝian rimarkindan rakonton en la filmo *Sonita*, kiun Alizadeh filmis por eskapi geedziĝon kiun siaj gepatroj estis planintaj por ŝi, kvankam eĉ estas kontraŭleĝa por virinoj kanti publike en Irano, kie ŝi vivis en iu periodo. Post kiam la filmeto aperis en YouTube, Alizadeh estis kontaktita de la Grupo Strongheart, kiu proponis al ŝi studentan vizon kaj financan helpon por veni al Usono kaj tie studi. Tien ŝi translokiĝis kaj poste ekloĝis. Sia familio fuĝis al Irano por eskapi la Talibanon. En Irano, Alizadeh laboris kiel purigistino, dum ŝi ankaŭ instruis sin mem legi kaj skribi. Dum tiu ĉi periodo ŝi ankaŭ malkovris la muzikon de la irana repkantisto Yas kaj de la usona repisto Eminem. Inspirita de ilia muziko, ŝi komencis verki siajn proprajn kantojn. En 2014, Alizadeh partoprenis en usona konkurso por verki kanton por instigi afganojn voĉdoni dum la balotoj en Afganio. Ŝi gajnis premion de $1 000, kiun Alizadeh sendis al sia patrino, kiu reiris al Afganio.

## Nuna vivo 
Alizadeh nuntempe vivas en Novjorko kie ŝi daŭrigas verki kantojn. La dokumenta filmo nomata *Sonita*, unuafoje estis prezentita dum la Internacia Dokumenta Filmofestivalo de Amsterdamo en novembro 2015 kaj poste ricevis premion dum la *Sundance* Filmfestivalo.

## "Fianĉinoj aĉeteblaj" 
Mallonge post kiam Alizadeh gajnis la konkurson, la patrino de Alizadeh proponis reveni al Afganio, diranta ke ŝi trovis viron kiu volis aĉeti ŝin. Tiam ŝi estis nur 16-jaraĝa. Post kiam Rokhsareh Ghaemmaghami, direktoro de la dokumenta filmo *Sonita*, pagis $2,000 al la patrino kaj petis ses monatojn de tempo por *Sonita*, estis kreita la filmo "*Brides for Sale*" (fianĉinoj aĉeteblaj). Rokhsareh Ghaem Maghami filmis la muzikan filmeton kiu akiris grandan internacian atenton. La videaĵo estis populara ne nur ĉe virinoj en Afganio, sed ankaŭ altiris la atenton de la neprofitocela Grupo Strongheart.

## Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la angla vikipedia artikolo Sonita Alizadeh, listo de la aŭtoroj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Sonita* en IDFA (angla)
* Sonia Alizadeh en la retejo de la Grupo Strongheart (angla)
* Intervjuo kun Sonita Alizadeh (jutuba filmeto, angla)
* Sonita - United (jutuba filmeto, afgane)
* *United (oficiala jutuba filmeto, angla)*

Kategorio:Infanaj aktivuloj
Kategorio:Afganaj virinrajtaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj virinrajtaj aktivuloj
Kategorio:Afganaj verkistoj
Kategorio:Afganaj repkantistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
József Dombi

**József Dombi** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dombi József** estis hungara mezlerneja kaj altlerneja instruisto, fizikisto.
eta|József Dombi
József Dombi naskiĝis la  en Nagylengyel, li mortis la .

## Biografio 
József Dombi frekventis lernejojn en Zalaegerszeg, kie li maturiĝis en 1938, poste li akiris pedagogian diplomon en Universitato Miklós Horthy en 1943. Jam dum la studentaj jaroj kaj post la diplomo li instruis en mezlernejo, sed en 1944 li soldatiĝis, iom poste li estis militkaptito de Usono ĝis 1946. Hejmenveninta li instruis en Paks, inter 1948-1950 en Szeged, fine inter 1950-1989 jam en la universitato, kie krom la instruado li ankaŭ esploris. Li doktoriĝis en la universitato en 1950, li kandidatiĝis en 1968. Post la emeritiĝo li estis aktiva instruisto ĝis 2016. Laŭdire li instruis eĉ nepojn de la iamaj studentoj. Li ricevis premiojn inter 1970-1991.

## Elektitaj disĉiploj 
* Pál Ormos
* József Pálinkás
* Gábor Szabó (fizikisto)

## Liaj libroj 
* *Kísérleti fizika:egyetemi jegyzet* (kun aliaj, 1955)
* *Alkalmazott fizika: II. éves vegyészhallgatók részére* (1957)

## Elektitaj artikoloj 
* *Szilárd festékoldatok permanens fotodichroizmusáról* (disertaĵo, 1950)
* *Über die Bestimmung der absoluten Quantenausbeute fluoreszierender Lösungen*, (kun aliaj, 1956)
* *The Connection of the Absorption and Fluorescence Spectra of Solutions*, (kun aliaj, 1960)
* *Lumineszkáló keverékoldatokban lejátszódó energiaátadási folyamatokról* (kandidata disertaĵo, 1967)
* *Fluoreszenzuntersuchungen im Szegeder Institut für Experimentalphysik* (1971)
* *Emlékezés Budó professzorra, aki Szegeden a háború után a fizikát új életre keltette* (2004)

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio kun foto kaj video(https://eo.wikipedia.org/wiki/video)]
* http://nol.hu/belfold/fenykibocsatas-1608301
* https://szeged.hu/hirek/26220/granitdiplomas-pedagogust-is-koszontottek-a-varoshazan

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj