Mario Pei

**Mario PEI** (naskiĝis la  en Romo, Italio – mortis la 2-an de marto 1978 en Glen Ridge, Usono) estis italdevena usona lingvisto kaj poligloto kiu verkis kelkajn popularsciencajn verkojn konatajn pro iliaj alireblo al legantoj sen profesia fono en lingvistiko. Lia libro *The Story of Language* (1949) estis aklamita pro la prezento de teknikaj lingvistikaj konceptoj en manieroj kiuj estis distraj kaj alireblaj por ĝenerala legantaro.

## Biografio 
Li estis brila studento; ekde sia diplomiĝo de la mezlernejo li parolis kvin lingvojn flue kaj li scipovis paroli 30 pliajn lingvojn. Li konis ankaŭ la sintakson kaj vortprovizon de pli ol 100 lingvoj. Li ricevis sian bakalaŭron de la Urba Kolegio de Novjorko kaj doktorecon ĉe Universitato Kolumbio en 1937, kie li studis sanskriton, antikvan eklezian slavonon kaj la malnovfranca lingvo.

## Mondlingvo 
Pei estis subtenanto de unuigado de homoj sub unu lingvo, kaj en 1958 publikigis libron titolitan *One Language For the World and How to Achieve It* (Unu mingvo por la mondo kaj kiel atingi tion) kaj sendis kopion al la tiutempaj gvidantoj de ĉiuj nacioj. La libro argumentis, ke la Unuiĝintaj Nacioj devus elekti unu lingvon—sendepende de tio ĉu ĝi estas ekzistanta natura lingvo kiel la angla aŭ konstruita lingvo kiel Esperanto —kaj postuli ke ĝi estu instruata kiel dua lingvo al ĉiu lernejano en la mondo*.*

El ĉiuj vortoj, kiuj ekzistas en iu ajn lingvo, nur eta minoritato estas puraj, nefalsitaj, originaj radikoj. La plimulto estas "eltrovitaj" vortoj, formoj kiuj estis laŭ unu maniero aŭ alia kreitaj, pliigitaj, tranĉitaj, kombinitaj kaj rekombinitaj por transdoni novajn bezonatajn signifojn. La lingvo-valorunuo estas pli ol valorunuo; ĝi estas bonega fabrikcentro, kie senĉese okazas ĉiaj produktaj agadoj.

### Kreiva novigado kaj slango  
''While slang may be condemned by purists and schoolteachers, it should be remembered that it is a monument to the language's force of growth by creative innovation, a living example of the democratic, normally anonymous process of language change, and the chief means whereby all the languages spoken today have evolved from earlier tongues*.

Kvankam slango povas esti kondamnita de puristoj kaj lernejaj instruistoj, oni devas memori ke ĝi estas monumento al la forto de kresko de la lingvo per krea novigo, vivanta ekzemplo de la demokrata, normale anonima procezo de lingvoŝanĝo, kaj la ĉefa rimedo per kiu ĉiuj lingvoj parolataj hodiaŭ evoluis el pli fruaj lingvoj. 

## Verkaro (elekto) 
### Prilingvaj verkoj 
Pei verkis lingvajn lernolibrojn, evoluigis lingvokursojn kaj verkis lingvajn gvidlibrojn.
* *Comments by language professors (George Falgier, Mario Pei, En: The Esperanto language in elementary schools)*
* *...Cercasi una lingua mondiale* (itale, 1975)
* *Invitation to Linguistics* (Eldonejo "Dobleday & Co. Inc."). Hispanlingva traduko: *Invitación a la Lingüistica* (Eldonejo "Editorial Diana, S.A.", 1970)
* Kellerman Reed, Ivy: *Esperanto: a complete grammar* (Foreword by Mario Pei, 1968)
* *Gezocht: een wereldtaal* (nederlande), traduko de la angla versio (*Wanted: a world language)*
* *Remarks on the Esperanto symposium* (En: Yes, Esperanto is the answer to the world language problem)
* *Se cauta o limba mondiala!* (rumane, en: Documente Esperanto)
* *Languages for War and Peace* (poste alititolita kiel *The World's Chief Languages*), 1949, Vanni/George Allen & Unwin, gvidilon pri la sep ĉefaj lingvoj de la mondo kaj 30 aliaj malgrandaj lingvoj.
* *One Language for the World*, 1958, Biblio-Moser, ISBN 0-8196-0218-3
* *Wanted: a World Language, New York: 1969, Public Affairs Committee*
* *Story of Language*, 1949, Lippincott, ISBN 0-397-00400-1, konsiderata unu el la ĉefaj verkoj pri la historio de la angla lingvo
* *The Story of English. A Modern Approach*, Philadelphia 1952, 1962; u. d. T. *The story of the English language*, 1967

### Aliaj verkoj 
* *Glossary of Linguistic Terminology*, 1966, Columbia University Press, ISBN 0-231-03012-6 
* *How To Learn Languages And What Languages To Learn*, 1973, Harper & Row, ISBN 0-06-013323-6
* *The American road to peace: a constitution for the world*, 1945, S.F. Vanni

## Literaturo 
* *Studies in honor of Mario A. Pei*, eld. John Fischer & Paul A. Gaeng, Chapel Hill, 1972

## Vidu ankaŭ 
* Lingvistiko
* Lingvistika societo de Usono

## Eksteraj ligiloj 
* Mario Pei On Esperanto Education
* Remarks on the Esperanto Symposium
* One Language For The World
* Artikolo pri li kaj la libro *One Language for the World'' en  La Ondo de Esperanto (2013, n-ro 11) 

## Referencoj
Kategorio:Usonaj lingvistoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj