open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Catherine Parr

**Catherine PARR** (n. ĉirkaŭ 1512, m. la 5-a de septembro 1548) estis la sesa kaj fina edzino de Henriko la 8-a (Anglio).

## Frua vivo 
Ŝi naskiĝis en la kastelo de Kendal, Westmorland kaj estis la plej aĝa ido de Kavaliro Thomas Parr de Horton House, Northamptonshire, kiu devenis de Eduardo la 3-a (Anglio), kaj ties edzino Maud Green. Thomas Parr estis ŝerifo de Northamptonshire kaj ministro de Henriko la 8-a; Maud Green, Damo Parr, servis en la domanaro de Katerino de Aragono, la unua edzino de Henriko la 8-a. Catherine Parr havis fraton, William Parr (1-a grafo de Essex), kaj fratinon, Anne Parr (grafino de Pembroke).

En 1529 ŝi edziĝis al Edward Borough (2-a Barono de Gainsborough), kiu mortis en 1532. En 1534 ŝi edziĝis al John Neville (3-a Barono Latimer). En 1536, dum la Pilgrimado de Gracio (ribelo kontraŭ Henriko la 8-a pro ties religia politiko), ŝi kaj ŝia du stif-filoj iĝis ostaĝoj de la ribelantoj. John Neville mortis en 1543.

## Edzino de Henriko la 8-a 
Catherine Parr tiam ekamis Thomas Seymour (1-a Barono Seymour de Sudeley), frato de Jane Seymour, la 3-a edzino de Henriko la 8-a, sed la reĝo ekamis ŝin kaj ŝi devis edziĝi al Henriko. La nupto okazis la 12-an de julio 1543 ĉe Hampton Court.

Pro la interveno de Catherine, Henrikon reamikiĝis al siaj filinoj per siaj unua kaj dua edziĝoj, Maria kaj Elizabeto, kaj Catherine mem ĝuis amikajn rilatojn kun Eduardo, filo de Henriko kaj Jane Seymour.

De julio al septembro 1544 Catherine servis kiel regentino de Anglio dum ŝia edzo militis en Francio.

Ŝi favoris protestantismon kaj pro tio altiris la malamikon de gravuloj kiuj klopodis persvadi Henrikon forpeli ŝin. En 1546 estis mandato por ŝia aresto, sed ŝi reamikiĝis al la reĝo.

## Lastaj jaroj 
Henriko la 8-a mortis la 28-an de januaro 1547, kaj Catherine Parr edziĝis al Thomas Seymour. Ŝi gravedis: tiuepoke oni malaprobis amoradon dum gravedeco kaj Thomas Seymour ŝajne eniris amrilatojn kun la estonta Elizabeto la 1-a, kiu loĝis en la domo de Catherine kaj Thomas. Onidire Catherine eltrovis Thomas kaj Elizabeton brakumantajn unu la alian: ĉiukaze Elizabeto estis forsendata en majo 1548.

En 1547 eldoniĝis ŝia verko *Lamentacions of a synner* (*Lamentoj de pekulino*) kiu subtenis protestantajn kredojn.

La 30-an de aŭgusto 1548 Catherine naskis filinon, Mary Seymour, sed ŝi mem postvivis nur malmultajn tagojn.

Kategorio:Britaj reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
⚭Parr, Catherine
Kategorio:Mortintoj en 1548
Termohigrografo

eta|Termohigrografo kun cilindro
**Termohigrografo** (greke:  (termos) "varma",  (higros) "humida",  (grafejn) "skribi") estas kombinita registradoaparato por samtempe mezuri kaj registri la aertemperaturon, la relativan aerhumidecon kaj la tempon. La unuopaj aparatoj estas la termografo kaj la higrografo. Termohigrografojn oni uzas precipe en la meteologio kiel parton de veterstacioj, sed ankaŭ en muzeoj, en la domtekniko, en stokejoj kaj en la transporto ili estas uzataj.

Klasikaj modeloj de termohigrografo estas konstruitaj kiel tamburskribilo kun naturaj haroj, bimetalo kaj mekanika aŭ elektronika horloĝmekanismo. La tamburo povas havi turniĝotempon de unu ĝis 31 tagoj. La mezurvaloroj estas registritaj kiel mezurkurboj sur papero.

Kategorio:Meteologiaj mezuriloj
Kategorio:Temperaturmezurado
Sennevières

**Sennevières** estas franca komunumo en la departmento d'Indre-et-Loire, en la regiono Centro-Valo de Luaro.

## Esperanto en Sennevières
Emile Peltier estis paroĥestro en Sennevières.

## Vidu ankaŭ 
*Indre-et-Loire
*arondismento Loches
*kantono Loches

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Sennevières sur la retejo de l'Insee

Sennevieres
Zalabaksa

**Zalabaksa** [zalabakŝa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Lenti. Depost 1908 pro peto de poŝto oni uzas la nunan formon.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 8971
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°42′24″N 16°33'06″E

## Situo 
Zalabaksa situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Szombathely-Lendava. La vilaĝo preskaŭ kontaktiĝas kun Csesztreg. Lenti troviĝas 11, Nova 13, Zalaegerszeg 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis unuafoje menciita en 1341 en formo *"Boxafolua"*. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria Reĝino de Mondo) de 1992
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Gino Strada

**Luigi STRADA** ([Lu**i**ĝi (**Ĝi**no) **Stra**da] , alienomata **Gino** ; naskiĝis la 21-an de aprilo 1948 en Sesto San Giovanni, mortis la 13-an de aŭgusto 2021 en Honfleur, Normandio) estis itala kirurgo kaj verkisto, kiu estis la ĉefa fondinto de la ne-registara organizo *Emergency*.

## Verkaĵoj 
* *Pappagalli verdi: cronache di un chirurgo di guerra*, 2000, ISBN 8807170329 - esperantigita per Carlo Minnaja, Gabriele Aquilina und Michela Lipari: Verdaj papagoj. Kronikoj de militkirurgo, 2003, 2-a eldono 2012, Milano: eldonejo Arcipelago, ISBN 978 887 695 4535
* *Buskashì. Storia di un viaggio dentro la guerra*, 2002, ISBN 8807170698.
* Howard Zinn, Gino Strada: *Just war*, 2005, ISBN 88-81585723.

Kategorio:Medicinaj verkistoj
Kategorio:Italaj kirurgoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Edmund Cooper

Li estis verkisto de sciencfikcio; kaj verkis ankaŭ sub pseŭdonimoj, inter ili ***Richard Avery***.

Forlasinte la lernejon 15-jaroj aĝa, li fariĝis laboristo, funkciulo kaj maristo en 1944. Post la dua mondmilito, li formiĝis kiel instruisto kaj komencis verki novelojn. Lia unua romano, *Deadly Image* (*Mortiganta bildo*), renomita poste *The Uncertain Midnight* (*La duba noktomezo*) aperis en 1958.

## Verkoj 
### Romanoj 
* 1958 *The Uncertain Midnight* (aŭ *Deadly Image*)
* 1959 *Seed of Light*
* 1960 *Wish Goes to Slumber Land*
* 1964 *Transit*
* 1966 ''All Fools' Day*
* 1967 *A Far Sunset*
* 1968 *Five to Twelve*
* 1969 *Seahorse in the Sky*
* 1969 *The Last Continent*
* 1970 *Son of Kronk*
* 1971 *The Overman Culture*
* 1972 *Who Needs Men?* (aŭ *Gender Genocide*)
* 1973 *The Cloud Walker*
* 1973 *The Tenth Planet*
* 1974 *Prisoner of Fire'
* 1974 *The Slaves of Heaven*
* 1978 *Merry Christmas, Ms Minerva!*

#### Sub la nomo de *Richard Avery* 
Serio "*The Expendables*":
* 1975 *"The Expendables" (1) The Deathworms of Kratos*
* 1975 *"The Expendables" (2) The Rings of Tantalus*
* 1975 *"The Expendables" (3) The War Games of Zelos*
* 1976 *"The Expendables" (4) The Venom of Argus*

## Eksteraj ligiloj 
*  Edmund Cooper; biografio 
*  Paĝaro pri Edmund Cooper
*  Bildoj de liaj verkoj 

Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Carsten Peter Thiede

**Carsten Peter THIEDE** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1952 en Okcidenta Berlino; mortis la 14-an de decembro 2004 en Paderborno) estis germana historiisto kaj internacia konata papirusologo.

Ĝuste al studkampo li ŝuldas la internaciecon de liaj akademiaj instruaĵoj kaj eseistaj laboraĵoj. Fakte li proponis novajn interpretojn pri la tri papiraj fragmentoj devenantaj el Luksoro kaj hodiaŭ konservataj en la Magdalena College de Oksfordo (http://www.storialibera.it/epoca_antica/cristianesimo_e_storicita/papiro_magdalen_di_oxford/articolo.php?id=2108
de li datitaj ĉirkaŭ je la sepdekaj jaroj p.K., kaj eble entenantaj erojn de la evangelio de Marko. Li ankaŭ interesiĝis pri la 7Q5 kiun li atribuis, kune kun bibliisto José O’ Callaĝan, al la evangelio de Marko, kaj skribita antaŭ la sesdekaj jaroj p.K. Kiel facile kompreneblas, liaj sciencaj eltrovoj, kvankam ne akceptitaj de parto de tiufakaj kompetentuloj, ekrenversis la kurantajn opiniojn pri la redaktado de la evangelio de Marko: kutime oni ĝin datigas almenaŭ je post la detruo de Jerusalemo, nome post la 70 p.K., dum por Thiede ĝi antaŭas la detruon de Jerusalemo.

Thiede instruis en la Universitatoj de Oksfordo kaj Ĝenevo kaj fine ĉe la *Staatsunabhängigen Theologischen Hochschule* (Sendependa instituto pri teologio) en Bazelo. Li estis, krome, membro de la centro de Germanaj Studoj de la Falkultato pri Historio de la Ben Gurion University of the Negev ĉe Beer-Sheva (Israelo).

Liaj interesoj pri religisciencoj enkondukis lin el la luterana eklezio, en kiu naskiĝis, al tiu anglikana.

Liaj verkoj plej famaj (ĉi tie esperante cititaj), diverslingve tradukitaj, estas: Laŭokula atestanto de Jesuo (1996); La papiro de Magdaleno (1997); Qumran kaj la evangelioj (1998)

## Bibliografio 
• Simon Peter: From Galilee to Rome (1988) ISBN 0310515610

• The Heritage of the First Christians (1994) ISBN 0-7459-2544-8

• The Jesus Papyrus (1994) ISBN 978-0385-48898-3 (Co-author Matthew D'Ancona)

• Rekindling the Word: In Search of Gospel Truth (1996) ISBN 1-56338-136-2

• Jesus: Life or Legend (2001) ISBN 0-7459-3895-7

• The Dead Sea Scrolls (2001) ISBN 0-7459-5050-7

• The Quest for the True Cross (2002) ISBN 0-312-29424-7

• The Dead Sea Scrolls and the Jewish Origins of Christianity (2003) ISBN 1-4039-6143-3
• The Cosmopolitan World of Jesus: New Light from Archaeology (2004) ISBN 0-2810-5508-4
• Emmaus Mystery: Discovering Evidence of the Risen Christ (2005) ISBN 0-8264-6797-0
• Jesus: Man or Myth? (2006) ISBN 0-7459-5147-3

## Vidu ankaŭ 
• José O'Callaghan

• 7Q5

• Qumran

## Eksteraj ligiloj 
• Short biography in the Telegraph

• Highly critical review of Thiede's Rekindling the Word: In Search of Gospel, 1995
• Interview with Good News

• 1997 Interview with the Prayer Book Society

• Critical review of Thiede's The Dead Sea Scrolls and the Jewish Origins of Christianity

Kategorio:Germanaj arkeologoj
Kategorio:Germanaj papirusologoj
Kategorio:Evangelioj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Kristanaj teologoj
Kategorio:Anglikanaj pastroj
Papirusologio

**Papirusologio** (de greka πάπυρος, *pápyros*, „papiruso“ kaj λόγος, *lógos*, „vorto, instruo“) estas speciala scienco, subfako de studoj pri antikvaj kulturo kaj arto resp. de historio pri antikva epoko. Ĝi esploras tekstojn skribitajn sur papirusoj kaj trovitajn precipe en Egipto, sur ostrakoj, sur pergamenoj, sur lignaj kaj plumbaj tabuletoj kaj similaj materialoj el la malnovgreka-romia epoko de ĉ. 300 a.K. ĝis 700 p.K., do el la jarmilo inter la konkero de Nilujo fare de Aleksandro la Granda kaj la abolo de la greka administra lingvo fare de la araboj.

## Enkonduka literaturo 
* Nabia Abbott: *Studies in Arabic Literary Papyri*. 3 vol. Chicago 1957-1972
* Roger Bagnall: *Reading papyri, writing ancient history*. London 1995
* Roger Bagnall: *Egypt. From Alexander to the Copts. An archaeological and historical guide*. London 2004
* Roger Bagnall and Bruce Frier: *The demography of Roman Egypt*. Cambridge 1995
* A. Grohmann: *Allgemeine Einführung in die arabischen Papyri*. Wien 1924
* A. Grohmann: *Arabische Papyruskunde.* In: Handbuch der Orientalistik. 1. Abteilung. Ergänzungsband II. Brill, Leiden-Köln 1966. S.49-118
* Raif Georges Khoury: *Chrestomathie de papyrologie arabe*. Documents relatifs à la vie privée, sociale et administrative dans les permiers siècles islamiques. Brill, Leiden 1993 ISBN 90-04-09551-9
* Raif Georges Khoury: *Die Bedeutung der arabischen literarischen Papyri von Heidelberg für die Erforschung der klassischen Sprache und Kulturgeschichte im Frühislam.* In: Heidelberger Jahrbücher, Bd. 19 (1975), S. 24-39 (mit Abbildungen arabischer Papyri)
* Hans-Albert Rupprecht: *Kleine Einführung in die Papyruskunde*. Wiss. Buchgesellschaft, Darmstadt 1994, ISBN 3-534-04493-2

## Periodaĵoj 
* *American Studies of Papyrology*
* *Analecta Papyrologica* (2005 aperis vol. 14/15, 2002/2003)
* *Archiv für Papyrusforschung* (2004 erschien Band 50)
* *Beiträge zur Alten Geschichte, Papyrologie und Epigraphik* (2006 aperis kun vol. 21 erschienen)
* *Papyrologica Coloniensia* (im Jahr 2005 erschien Vol. XXXI)
* *Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik* (erschien 2005 mit Band 153)
* *The Journal of Egyptian Archaeology*, 1914ff.
* *Chronique d’Égypte*, Brüssel 1925ff.
* *The Journal of Juristic Papyrology*, Varsovio 1946- (la 25-a volumo kun enhavo de jarkolektoj: 1-25)
* *Studia papyrologica*, Barcelona 1962-1983.
* *The Bulletin of the American Society of Papyrologists*, New Haven (Conn.), dann Urbana 1963ff.

## Konataj papirusologoj 
* Anna Świderkówna
* Carsten Peter Thiede

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri papirusologio de la Universitato de Trier
* Retejo pri papirusologio de la universitato de Heidelberg
* Heidelberger Gesamtverzeichnis der griechischen Papyrusurkunden Ägyptens
* Arabische Datenbank für Papyrologie (APD)  
* Ancient Scroll May Yield Religious Secrets  
* http://orientw.uzh.ch/apd/project.jsp 
* http://www.princeton.edu/~geniza/


Kategorio:Egipta civilizo
Piroelektrikeco

**Piroelektreco** (greke: *pirejn, piro* = „bruli, mi brulas“, ankaŭ: **pirolektra efiko**, **piroelektra polarizo**) estas la eco de kelkaj piezoelektraj kristaloj, reagi al tempa temperaturŝanĝiĝo Δ*T* per separo de la ŝargo. Piroelektreco troviĝas nur ĉe piezoelektraj kristaloj, sed ne ĉe ĉiuj.

## Vidu ankaŭ 
* Piezoelektro
* Termoelektro

Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Elektromagnetaj fenomenoj
Kategorio:Energifontoj
Kategorio:Kristalografio
Kategorio:Sensiloj
Punktokrona enanto

La Nigragorĝa enanto aŭ **Punktokrona enanto**, * Oenanthe pleschanka* (ankaŭ *monaĥsaksikolo*), estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas diferenca de la Rokenanto, la Izabelenanto, la Dezertenanto kaj la Mediteranea enanto pro tio ke ĝi havas pli etendajn nigrajn partojn.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj..

Tiu migranta centrazia enanto loĝas el la pleja sudoriento de Eŭropo al Ĉinio, kaj oni trovis ĝin vintranta en Barato kaj nordorienta Afriko. Ĝi estas tre rara vaganto en okcidenta Eŭropo.

Somere la virseksulo estas **nigrablanka birdo**. Unu el la plej klaraj distingiloj estas la **blanka krono nuance per grizaj punktoj kontraste kun la nigraj vizaĝo kaj gorĝo** (eĉ supra brusto); ankaŭ la dorso kaj la flugiloj estas nigraj, dum la ventro, pugo kaj vostobazo estas blankaj: je la vostofino la kutima nigra renversita T kiel tiu de Mediteranea enanto. La ino estas pli bruna, kaj ŝia kapo estas nuanca per sablokoloro. Inoj estas pli malhelaj ol la Rokenanto, aspektas pli malgrandaj kaj montras malpli da blanko en pugo. Tiu estas birdo 13,5-14,5&nbsp;cm longa.

Ĝi nestumas en malfermaj, ŝtonecaj, dise veĝetaĵenhavantaj habitatoj; la ino demetas 4-6 ovojn en rokfendo. Ili manĝas insektojn kaj berojn.

eta|300ra|maldekstra|Rijadh, Sauda Arabio, Sept 1993

[eta|ovoj de *Oenanthe pleschanka* - [Muzeo de Tuluzo]]

## Referencoj 
Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kipra enanto

eta|Oenanthe cypriaca, Akamas, Cyprus
[eta|ovoj de *Oenanthe cypriaca* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **Kipra enanto** aŭ **Kipra punktokrona enanto** (*Oenanthe cypriaca*) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj.

Ĝi estas malgranda, 14–15&nbsp;cm longa paserina birdo kiu estis iam traktata kiel subspecio de la Punktokrona enanto sed Sluys kaj van den Berg (1982) asertis, ke tiu formo meritas plenan specistatuson, sur bazo de diferencoj en biometriko kaj ĉefe kanto, kaj manko de seksa dimorfismo en la plumaro de *cypriaca*.

Temas pri migranta insektomanĝanta specio kiu reproduktas nur en Kipro, kaj vintrumas en suda Sudano kaj Etiopio. Estas populacio de **18,000** ĉirkaŭkalkulitaj individuoj.

Tiu specio ege similas al la Punktokrona enanto, kvankam ĝi havas iom **pli da nigro** en vosto kaj dorso, krom en kapo. Tio estas birdo kun blanka krono nuance per grizaj punktoj kontraste kun la nigraj vizaĝo kaj gorĝo (eĉ supra brusto); ankaŭ la dorso kaj la flugiloj estas nigraj, dum la ventro, pugo kaj vostobazo estas blankaj: je la vostofino la kutima nigra renversita T kiel tiu de Mediteranea enanto. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kion unue dokumentis Christensen (1974).

La kanto estas distinga, kaj tre diferenca el tiu de la Punktokrona enanto, kvazaŭ kiel de insekto. Ĝi konsistas el serio de altatonaj zumantaj ekkanteroj.

La kantejoj uzataj de tiu specio estas **pli altaj ripozejoj** ol tiuj de la tipaj enantoj, kutime 5 al 10 m supergrunde. Ili ofte reproduktiĝas en arbaraj habitatoj, malkiel aliaj enatoj (Oliver 1990 sugestis, ke ĝi okupas la ekologian niĉon uzatan ie ajn en la Okcidenta Palearkto de la Gardenruĝvostulo). Ĝi estas la plej arbema specio de enanto en la okcidenta palearkto kaj ĝi uzas ofte aeran movadon kaj taktikon de eksaltoj el ripozejoj. Ĵusaj studoj sugestas ekologian diferencon inter la Kipra enanto kaj la migrantaj Rokenanto *O. oenanthe* kaj la orienta Mediteranea enanto *O. hispanica melanoleuca*. Kipra enanto uzas pli da aera movado kaj okupas pli da arbaraj habitatoj, sed necesas minimuman kvanton de malferma aŭ nuda grundo, kaj minimumon de altaj arbustoj aŭ arboj (Randler et al. 2009).

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj..

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Small, Brian J. (1994) Separation of Pied Wheatear and Cyprus Pied Wheatear. *Dutch Birding* 16: 177–185
* Flint, Peter (1995) Separation of Cyprus Pied Wheatear from Pied Wheatear. *British Birds* 88: 230–241

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Finŝa enanto

La **Finŝa enanto**, *Oenanthe finschii*,  estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas azia birdo.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la  enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro".  Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj..

## Distribuado 
Tiu 15–16&nbsp;cm longa birdo reproduktiĝas en duondezertaj kaj ŝtonecaj montetoj el Turkio orienten al Afganio kaj okcidenta Pakistano. Ĝi estas mallongdistanca migranto, kiu vintras en Egiptio kaj Granda Mezoriento. Ili estas vagantoj en Kipron iom ofte. Ties populacio estas ĉirkaŭkalkulita de 1 al 20 milionoj.
 
## Aspekto 
Somere la masklo de Finŝa enanto estas **nigrablanka birdo**. La blankaj krono (kun helgriza nuanco), centra dorso kaj ventro (kun malhelbruna nuanco en flankoj) kontrastas kun la **nigraj vizaĝo, gorĝo kaj flugiloj**. La vosto kaj pugo estas blankaj, kun vostofino kiel renversita nigra T formante bildon kiel tiu de la Mediteranea enanto, sed kun uniforme larĝa finzono.

La ino estas brungriza supre, kaj blankeca sube. La vostobildo estas simila al tiu de la masklo.

## Kutimoj 
La Finŝa enanto manĝas ĉefe insektojn. Ties alvoko estas fajfeca *cit*, kaj la kanto estas miksaĵo de klaraj notoj kun fajfoj kaj krakado. La nesto estas konstruita en rokfendo; la ino demetas 4-5 ovojn kiel normala ovodemetado.

Tiu birdospecio estis nomita laŭ la germana naturalisto Otto Finsch.

## Subspecioj 
* *Oenanthe finschii barnesi* (Oates, 1890) - Or Turkio, NOr & Ok Irano kaj Ok Turkmenio Or al SC Kazaĥio, Or Afganio kaj Ok Pakistano; nereproduktantaj ankaŭ ĉe Mezopotamio kaj SOk Azio.
* Nomiga subspecio *Oenanthe finschii finschii* (Heuglin, 1869) – Turkio kaj Mezoriento (inklude pleja N Israelo) Or al Ok kaj SOk Irano; nereproduktantaj ankaŭ ĉe marborda Or Mediteraneo, N Egiptio kaj Mezoriento.

## Referencoj 
* http://ibc.lynxeds.com/species/finschs-wheatear-oenanthe-finschii

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Stirilo

eta|Stirilo de Bianchi Pista
**Stirilo** aŭ **direktilo** estas elemento de veturilo per kiu oni gvidas la veturilon al la celata direkto.

Ekzistas diversaj tipoj: Aŭtoj, multaj boatoj kaj aliaj veturiloj havas **stirradon**.

Bicikloj havas **stirstangon** kun centra akso kiuj ekzistas en diversaj formoj: konkursa biciklo havas malaltan kurban stirilon, montara biciklo havas ofte rektan stirilon.

Ankaŭ motorboatoj kaj kelkaj remboatoj uzas **stirstangon**, sed ne kun centra akso kiel ĉe bicikloj, sed kun akso en la plej malantaŭa pinto de la boato.

Kategorio:Biciklado
Kategorio:Vetureblaj maŝinoj
Malvarmiĝaĝo

La **malvarmiĝaĝo** difinas la radiometrie fiksitan tempopunkton de la malvarmiĝo de mineralo sub certan temperaturon, je kiu iu izotoposistemo (ekzemple kalio-argono aŭ rubidio-stroncio) estas fermita. Kiam la koncerna mineralo malvarmiĝas sub tiun temperaturon, la disfalprodukto de la izotoposistemo ne plu povas eskapi kaj oni poste povas geokronologie eltrovi tiun tempopunkton. Tiun specifan temperaturon oni nomas fermtemperaturo.

## Referencoj 
Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Geokemio
Calhoun

**Calhoun** estas irlanda familia nomo, kaj povas rilati al:

## Homoj nomitaj *Calhoun*
*Charles Calhoun, Jr., (Princo Charles Calhoun II)
*John C. Calhoun, usona politikisto kaj 7-a vic-prezidento.
*Monica Calhoun, aktorino.
*Rory Calhoun, aktono.
*Will Calhoun, musikisto.

### Fikciaj personaĵoj
*Mackenzie Calhoun, rolulo en filmo *Star Trek*

## Lokoj en Usono
### Urboj kaj loĝlokoj
*Calhoun (Georgio)
*Calhoun (Ilinojo)
*Calhoun (Kentukio)
*Calhoun (Misurio)
*Calhoun (Tenesio)
### Kantonoj
*Kantono Calhoun (Alabamo)
*Kantono Calhoun (Arkansaso)
*Kantono Calhoun (Florido)
*Kantono Calhoun (Georgio)
*Kantono Calhoun (Ilinojo)
*Kantono Calhoun (Iovao)
*Kantono Calhoun (Miĉigano)
*Kantono Calhoun (Suda Karolino)
*Kantono Calhoun (Teksaso)
### Aliaj lokoj
*Calhoun College en Universitato de Yale.

## Vidu ankaŭ
* Colhoun, varianta nomo.
* Cahoon, varianta nomo.
* Colquhoun, skota nomo.

Kategorio:Familiaj nomoj
Arabia enanto

La **Arabia enanto** (***Oenanthe lugentoides***) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas simila specio al la Ĝemenanto. Ĝi troviĝas en Omano, Palestino, Sauda Arabio kaj Jemeno.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj.. La specifa nomo *O. lugentoides* aludas al la simila *O. lugens* kio signifas en la latina “ĝemanta” kaj de tie la nomo de la proksima (geografie kaj taksonomie) specio Ĝemenanto.

Ambaŭ specioj estas siavice similaj al la Punktokrona enanto, tio estas nigraj vizaĝo, gorĝo kaj flugiloj kaj blankaj krono kaj ventro. Beko kaj kruroj estas nigraj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Oenanthe lugentoides . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Krano

eta|200ra|Doma akva krano (ena vido).
[eta|Gutanta akvokrano ([animacio).]]
**Krano ** estas aparato adaptita ĉe tubo, kiu permesas regi la fluadon de fluaĵo aŭ gaso en ĉi tiu tubo, aŭ per manmanovrebla radeto, aŭ per elektra motoro.

Laŭ Francisko Azorín **krano** estas *Aparato adaptita al ekstremaĵo de tubo, kaj provizita per turnebla fermilo, kiu povas, laŭ la direkto de sia turniĝo, ebligi aŭ ne ebligi la elfluadon de fluidaĵo.* Li indikas etimologion el la latina *crena* (fendeto). Evidente tiu priskribo malaktualiĝis, kaj nun kranoj povas havi turneblan fermilon, sed ankaŭ leveblan, malleveblan, premeblan piedpremeblan aŭ funkciigantajn per optika ĉelo.

## Hejmaj kranoj 
Plej uzataj kranoj estas la domaj akvokranoj. Ili aperis je la komenco de la 20-a jarcento kun la disdonado de akvo. Unue estis nur krano por malvarma akvo en la kuirejo, fermita per ŝraŭbo manovrata per X-forma turnilo. Kiam aperis la varma akvo, oni distingigis la kranojn per ruĝa rondeto sur la varmakva kaj blua rondeto sur la malvarmakva. Hodiaŭ la metodoj fermi kaj malfermi la kranojn ege pliampleksiĝis, serĉante komforton de la uzanto.

Pro ekologiaj kialoj en multaj lokoj oni rekomendas ne lasi kranon malfermita dum oni ne uzas la venantan akvon, sed male tuj fermi ĝin dum oni faras lavadon kaj oni ne bezonas elpreni pli da akvo.

## Bildaro 

Dosiero:GravityTap.jpg|Elkranita biero.
Dosiero:Separate Taps UK.jpg|Moderna lavujo kun kranoj por akvo varma kaj malvarma.
Dosiero:Memories of summer.jpg|Japana krano (pli oportuna por trinki el ĝi)
Dosiero:Monomando.jpg|Moderna miksanta krano

## Referencoj 
Kategorio:Akvo
Kategorio:Iloj
Kategorio:Aparatoj
Monaĥenanto

La **Monaĥenanto** aŭ Kapuĉa enanto, * Oenanthe monacha*, estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas birdo de Mezoriento.

Somere la masklo de Monaĥenanto (16 al 18&nbsp;cm longa kun enverguro de 29–30&nbsp;cm kaj pezo de 18-20 g) estas **nigrablanka birdo kun iom longa beko**. La **blankaj krono kaj ventro** ege kontrastas kun la **nigraj vizaĝo, dorso kaj gorĝo**. La vosto kaj pugo estas blankaj kun **nigra vostocentro** (kaj iom en anguloj), sed sen la nigra bordo, kion havas tiom da samgenranoj. La situacio de la blanka krono (ĝis la nuko) ĉirkaŭata de nigraj korpopartoj estas malofta ĉe enantoj kaj ekzistas nur ankaŭ ĉe la Blankakrona enanto, sed tiu havas ankaŭ nigrajn dorson kaj bruston, dum tiu ĉi havas nigrajn nur suprajn bruston kaj dorson. La inoj estas brunaj, kaj iom pli palaj sube, do eblas paroli pri seksa dimorfismo ĉe tiu specio. Tamen la vostobildo estas simila al tiu de la masklo, sed la fonkoloro estas pli sablokolora ol blanka.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj.. La specifa nomo *O. monacha* aludas kaj signifas “monaĥo” aŭ “kiel monaĥo” kun referenco al la kontrasta blanka krono inter nigraj korpopartoj, do kongruas kun ĝi la nomo en Esperanto. Eble la celita ordeno de monaĥoj estus dominikanoj.

Tiu 16–17&nbsp;cm longa birdo estas specio de loĝantaj birdoj kiuj reproduktiĝas en senvegetala ŝtoneca dezerto el orienta Egiptio tra la Arabia duoninsulo al Irano kaj Pakistano. Ĝi estis kiel vaganto en Kipro. La nesto estas konstruita en rokfendo; la ino demetas 3-6 helbluajn ovojn dum normala ovodemetado. La kovado daŭras 13 aŭ 14 tagoj, kaj probable estas farita nur de la ino.

Monaĥenantoj manĝas insektojn, ofte kaptitajn dumfluge kaj alte; ankaŭ semojn. La alvoko estas fajfa *vit* aŭ “ĉak”, kaj la kanto estas akra trilado de longaj frazoj kun krakado, imitadoj kaj izolitaj notoj. Temas pri timida specio kiu profitas la fendojn de la rokaj ravinoj por reproduktado kaj rifuĝado; la specio defendas la teritorion el aliaj insektomanĝantaj specioj.

## Referencoj 
* En la franca, pri tiu specio

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Koropano

**Koropano** estas granda ronda gista pano.

De antaŭa tempo en kelkaj slavaj landoj oni preparis la koropanon por ceremonioj de geedziĝo, publika akcepto aŭ entombigo.

eta|dekstra|300px|Nupta koropano

La nuptaj koropanoj oni beligas per malsimplaj pastaj ornamaĵoj kaj viburnaj branĉetoj, al kiu de pagana tempo oni atribuas mistikajn ecojn kaj estas simbolo de amo.

La koropanon oni rigardis kiel simbolo de feliĉo, riĉo kaj abundo. La koropanon oni elportis sur brodita dekora mantuko. Ju pli pufa estas bakita koropano, des pli feliĉaj kaj pli riĉaj estos gustumitaj ĝin novgeedzoj. La koropano estis multetavola, kaj dividis ĝin baptopatro de fianĉo aŭ fianĉino. La supran parton oni fordonadis al la junaj geedzoj, la mezan al la gastoj, kaj la malsupran, en kiu oni ofte enbakis monerojn, al la muzikistoj. Kune kun pecoj de la koropano la junaj geedzoj rakontis al la gastoj pri sia feliĉo. La gastoj responde dankis la gefianĉojn per donacoj.

eta|maldekstra|250px|Akcepto de kara gasto

Laŭ la slava moro, karajn gastojn oni renkontas kun pano-salo – sekala koropano, kiun oni elportas sur brodita mantuko. Ĉi tiu moro venis el pagana antikva tempo, kiam pano estis diaĵo.

La koropano ankaŭ estis uzata dum entombigo. Por la tago de entombigo oni bakis la nuptan koropanon, metis ĝin sur la kovrilon de la ĉerko, kaj en tombejo disdonadis al la parencoj.

## Vidu ankaŭ 
* Koro

Kategorio:Panoj
Kategorio:Folkloro
Kategorio:Interpersona rilatado
Deshigsuren Ganbaatar

**Deshigsuren Ganbaatar**, ano de LKK de la 6a Azia Kongreso (bonveniga servo, ekskurso). Mongolisto, esperantistiĝis ekde 1993. Li estis vic-prezidanto de Mongola Esperanto-Centro de 1997 ĝis 2001, estrarano de Mongola Esperanto-Asocio de 2002, estrarano de Mongola Esperanto-Societo de 2003. Ankaŭ li partoprenis en organizado de la someraj tendaroj de mongolaj kaj japanaj esperantistoj de 1994 ĝis 1999, partoprenis en 85-a Universala Kongreso de Esperanto en Tel-Avivo (2000), en somera kursaro en Melburno, Aŭstralio (2001). Ganbaatar gvidis elekteblan kurson pri Esperanto en la Ŝtata pedagogia universitato en Ulanbatoro de 1997 ĝis 1998.

Retadreso: ganbaatar_esp@mail.mn

Kategorio:Mongolaj esperantistoj
Nagykapornak

**Nagykapornak** [nadjkapornak] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Pacsa.
eta|300px|Preĝejo de Nagykapornak
300px|eta|Fronto de preĝejo de Nagykapornak

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 km²
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 8935
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°49′08″N 16°59'33″E

## Situo 
Nagykapornak situas en valo de kanalo Principális, laŭ ĉefvojo Balatonszentgyörgy-Zalaegerszeg, fervojo Szombathely-Nagykanizsa preteriras. Pacsa troviĝas 13, Zalaegerszeg 14, Hévíz 18, Zalaszentgrót 19 km-ojn.

## Historio 
Supozeble en la 11-a jarcento fondiĝis la vilaĝo, en la 1210-aj jaroj ankaŭ abatejo ekfunkciis. La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1234 en formo *"Copur"*. Ekde 1335 ankaŭ tie okazadis departementaj kunsudoj. La komunumo iĝis kampurbo kaj administrejo de la distrikto en 1459. En 1567 la turkoj detruis la abatejon. Post 3 jaroj la aŭstro-hungaroj transformis la abatejo-restaĵon al burgo. En 1600 la turkoj vane sieĝis ĝin, fine ili okupis en 1664. Post kelkaj jaroj la Habsburgoj reokupis ĝin. Depost 1876 la urbeto ne plu estis distriktejo kaj kampurbo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Salvator-Preĝejo (Nagykapornak) kune kun monaĥejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Dogsuren Khurelbaatar

**Dogsuren Khurelbaatar**, ĝenerala sekretario de Mongola Esperanto-Societo kaj vicprezidanto de LKK por la 6-a Azia Kongreso (artaj programoj, helpantoj). Tradukisto, esperantistiĝis en 1995. Li estis prezidanto de Mongola Esperanto-Societo de 2003 ĝis 2006, kaj estrarano de tiu de 2007. Li estis ankaŭ ĉeforganizanto de la someraj tendaroj por mongolaj kaj japanaj esperantistoj de 1994 ĝis 2001, ĉeforganizanto de 1-a (2002) kaj 2-a (2008) kongresoj de mongolaj esperantistoj.

Khurelbaatar redaktis novelojn de Astrid Lindgren: «Leonkoraj fratoj» (1997) kaj «Buk» (1998).

Kategorio:Mongolaj esperantistoj
Hagyárosbörönd

**Hagyárosbörönd** [hadjAroŝborond] estas malgranda unuigita vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|Blazono de Hagyárosbörönd
eta|Hagyárosbörönd laŭ runa skribo

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 8992
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°54′35″N 16°42'16″E

## Geografio 
Hagyárosbörönd situas sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Szombathely-Zalaegerszeg. Zalaegerszeg troviĝas 16, Körmend 17, Vasvár 22, Nova 30, Budapeŝto 230 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis pri vilaĝo Hagyáros en 1251 laŭ tiama hungara ortografio *"Hagarus"*, pri Börönd en 1332 en formo *"Berend"*. Ili unuiĝis en 1942.

En Hagyárosbörönd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ŝanĝiĝo de Dipatrino (Nia Sinjoro)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Salomvár

**Salomvár** [ŝalomvAr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|Blazono de Salomvár
## Bazaj informoj
* Areo: 16 km² 
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 8995
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°50′60″N 16°39'40″E

## Situo
Salomvár situas en valo laŭ traira flankovojo, Zala (rivero) preterfluas, fervojo Ukk-Slovenio preteriras 1 km-on. Zalaegerszeg troviĝas 17, Nova kaj Őriszentpéter po 22, Körmend 23, Szombathely 47, Budapeŝto 228 kilometrojn.

## Historio
La unua mencio okazis pri vilaĝo en 1352 en formo *"Salamonvara"*. La komunumo iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. La apudaj marĉoj savis la urbeton de la turkaj atakoj. Vilaĝservoj estas lernejo, migra poŝto, ŝparkaso.

## Vidindaĵoj
* romkatolika mezepoka Preĝejo Sankta Johano la Evangeliisto (Salomvár), en 1718 trakonstruiĝis
* paroĥo de 1892

## Famuloj 
* en Salomvár naskiĝis filozofo László Vass

## Ĝemelkomunumo
*  Söchau, Aŭstrio
Proskovice

**Proskovice** estas ekde la 24-a de novembro 1990 urba parto de la statuta urbo Ostrava en Ĉeĥio. Ties nomo devenas de persona nomo Prosek. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio estas dokumentita el la jaro 1394 en feŭda libro de ĉefepiskopujo olomouca. Lasta posedanto estis familio de Podstatskidoj el Prusinovice (ekde la jaro 1763 de Podstatskidoj-Liĥtenŝteinidoj). La municipo estis dum la dua mondmilito liberigita fare de Ruĝa Armeo la 1-an de majo 1945 je la 16-a horo.

Proskovice estis malgranda agrikultura municipo (proksimume 10 da lanoj). Industriigo en la ĉirkaŭaĵo ne influis la teritorion de la municipo kiel tia, ĉar ĉi tie ne okazis minado de karbo aŭ konstruado de industriaj entreprenoj. Malgraŭ tio plimulto de loĝantoj transiris el laboro en la agrikulturo en la industrian produktadon. Kvankam Proskovice fariĝis ĉeurba municipo, tio tro ne montriĝis en loĝantaro, precipe pro pli granda distanco de la centro de Ostrava.

Lernejo estis fondita en la jaro 1869 - antaŭe la infanoj vizitadis en malnovbelan lernejon. Ĝis la jaro 1630 Proskovice estis alparoĥigita al Stará Ves nad Ondřejnicí, poste al Stará Bělá. Kapelo de sankta Floriano estis konstruita en la jaro 1812, filia preĝejo poste en la jaro 1946.

## Loĝantaro 

Kategorio:Urbaj partoj de Ostrava
Kategorio:Setlejoj sur Odro
Lano (mezurunuo)

**Lano** estas malnova ĉeĥa mezurunuo de spaca areo kaj distanco. Plimulto de tiuj ĉi mezurunuoj en Bohemia reĝlando validis en periodo inter 1268-1756.

## Areo
Ekzistis kelke da mezurunuoj de la sama nomo, diferenciĝantaj per grandeco.

*1 lano reĝa =  12 sesdekoj da bedoj = 27,9452 ha
*1 lano pastra = 11 sesdekoj da bedoj = 25,6164 ha
*1 lano senjora = 10 sesdekoj da bedoj = 23,2876 ha
*1 lano bienista = 8 sesdekoj da bedoj = 18,6301 ha
*1 lano landa = 18,3001649 ha 
*1 lano germana = 7,6597 ha

## Distanco
Lano estis uzata ankaŭ kiel mezurunuo de longo.
*1 lano = 7471,8 m

## Literaturo 
*MATĚJEK, František. Lano en historia evoluo (kun aparta vidpunkto al Moravio). Kompozicilibro de arkivaj laboroj, 1985, jar. 35, p. 285-330.

Kategorio:Mezurunuoj de areo
Kategorio:Mezurunuoj de longo
Csöde

**Csöde** [ĉode] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 84
* Poŝtkodo: 8991
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°48′58″N 16°31'52″E

## Situo 
Csöde situas en valo (Zala (rivero) preterfluas, laŭ traira flankovojo, fervojo Ukk-Slovenio preteriras. Nova troviĝas 22, Lenti 26, Körmend 28, Zalaegerszeg kaj Szentgotthárd po 29, Budapeŝto 249 kilometrojn. La vilaĝo konsistas el suba kaj supra vilaĝpartoj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1342 laŭ tiama hungara ortografio *"Chede"*. Ĝis la 19-a jarcento la komunumo konsistis el apartaj farmoj, kiuj servis ankaŭ defendadon. Vilaĝservoj estas gastejo, restoracio. La municipa administracio en Zalalövő funkcias.

En Csöde migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Csöde naskiĝis ministro Imre Boros.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Keménfa

**Keménfa** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 8995
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°50′28″N 16°38'16″E

## Situo 
Keménfa situas en Montetaro Zala sur deklivoj, Zala (rivero) preterfluas, fine de tre mallonga sakovojo, fervojo Ukk-Slovenio preteriras. Zalaegerszeg troviĝas 19, Őriszentpéter 20, Nova 21, Körmend 24&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1371 laŭ tiama hungara ortografio *"Kemenfolua"*. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la vilaĝo senhomiĝis, sed poste rehomiĝis. En 1900 196 vilaĝanoj vivis ĉi tie. En Keménfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Floriano el la 1920-aj jaroj
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)
* lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Judkristana sinagogo

**Judkristana sinagogo** estas sidejo en kiu grupiĝis, tuj post la morto kaj supozata resurekto de Jesuo, kaj religie kultis la unuaj kristanoj devenantaj el la juda aŭ greka medioj. Ili daŭrigis sin senti kaj juĝi heredantoj de la judaj tradicioj aldonante al tiuj ĉi ilian kulton al Jesuo. 

Ekzemplon de tiuj judkristanaj sinagogoj, arkeolologoj malkrovis sub la tieldirita Tombo de Davido sur la monto Ciono, tombo kiu reale estis judkristana sinagogo aktiva ĉirkaŭ la sepdekaj jaroj de la 1-a jarcento: en ĝi oni elfosis niĉon direktita al Golgoto kiu certe entenis la papirrulojn de la Sanktaj Skriboj. Ĉi tie estis deĉifritaj alvokoj al Jesuo kaj kristanaj preĝformuloj. Ankaŭ membro de la prakristana komunumo estis arkeologie evidentigita: temas pri Aleksandro, filo de Simono el Kireno (Marko 15,21), ĝuste la filo de la homo kiu portis la krucon de Jesuo – pliprecize la transversan lignon de la kruco. Lia ostaj restaĵoj, rekonitaj aŭtentaj sen iu ajn diskuto ĉe arkeologoj, nun konserviĝas ĉe la Hebrea Universitato de Jerusalemo.

Similpruva, arkeologie, estas ankaŭ la domo de Petro en Kafarnao, kies identiĝo hodiaŭ estas malferme agnoskata. Laŭ iuj eĉ ĝi funkciis kiel judo-kristama sinagogo. Analoga arkeologia malkovro okazis sur monto Oliveto en Jerusalemo http://digilander.libero.it/sabato/ossari.htm Diversloke en Palestino troviĝas spuroj de tiuj institucioj kiuj sekvis la sorton de tiuj komunumoj, parte absorbitaj de la Granda Eklezio, parte ĉerpiĝintaj pro herezaj tendencoj, parte forigintaj.

## Vidu 
* Lastan parton de *La ŝtona urbo* de Anna Löwenstein.
* Carsten Peter Thiede

## Eksteraj ligiloj 
* Studium Biblicum Franciscanum
* Giudeo cristainesimo
* http://www.nostreradici.it/giudeocristiani.htm

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Historio de kristanismo
Kategorio:Judismo
Susek

eta|dekstra|Susek situas en la mapo en la verda municipo
eta|260ra|Mapo pri municipo Beoĉin
eta|300ra|Strato en Susek
eta|270ra|Preĝejo de Susek
**Susek,** serbe **Сусек,** hungare **Szilszeg** aŭ *Szuszek* estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en Srem (regiono), en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Beoĉin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 45 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1130
* Poŝtkodo: 21313
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Susek situas laŭ dekstra bordo de Danubo. Novi Sad troviĝas 35 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 1-a jarcento pri fortikaĵo *"Cornacum"*, pri la vilaĝo en 1332 laŭ tiama hungara ortografio *"Zilzegh"*, pri burgo en 1445. La turkoj akiris la komunumon de Hungara reĝlando en la 1520-aj jaroj. La turkoj menciis tie ortodoksan abatejon en 1549. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 2039 homoj, (serboj en majoritato, slovakoj en minoritato. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Habsburga Imperio, al Szerém, al distrikto de Ilok. Post la 1-a mondmilito la loko apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj (kiel parto de Kroatio, depost 1928 al Jugoslavio. En 2002 loĝis en Susek 1132 homoj, (1052 serboj, 28 ciganoj, 13 kroatoj, 5 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* ŝtona kruco

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Bagod

**Bagod** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
maldekstre|eta|Panoramo de Bagod
eta|Mezepoka preĝejo de Bagod (iam Szentpál)

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 1360
* Poŝtkodo: 8992
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°52′35″N 16°45'06″E

## Situo 
Bagod situas en valo,laŭ maldekstra bordo de Zala (rivero), laŭ ĉefvojo Zalaegerszeg-Szombathely, laŭ fervojo Ukk-Slovenio. Zalaegerszeg troviĝas 10, Vasvár 24, Nova 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1247 en formo *”Wythenyed”*, pri la najbara vilaĝo Bagod post jarcento. Post la mezepoko la vilaĝoj apartenis al la Osmana Imperio. En 1944 **Alsóbagod** kaj **Vitenyédszentpál**, en 1977 tiu unuigita vilaĝo kaj **Felsőbagod** unuiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario)
* malfruromanika Preĝejo Sankta Paŭlo (Bagod) el la 1260-aj jaroj, en la 18-a jarcento barokiĝis, pligrandiĝis kaj turo alkonstruiĝis

## Famuloj 
* En la iama Felsőbagod naskiĝis:
** nobela juĝisto Kálmán Farkas
** politikisto Dénes Farkas
** Tibor Farkas (politikisto).
* En la iama Alsóbagod naskiĝis:
** juristo Károly Csertán
** József Farkas (politikisto).
* En la iama Alsóbagod mortis:
** Imre Farkas (nobela juĝisto)
** nobela juĝisto János Nepomuk Farkas.
Intruzio (geologio)

[eta|180px|Tiu bildo montras plurajn ekzemplojn de intruzioj per la [magmo (ruĝkolora).]]
**Intruzio** en geologio signifas ĝenerale la enpenetradon de viskoza materialo en jam ekzistantajn petrokorpojn (ekzemple ankaŭ de sala kupoloj aŭ de malmolaj argiloj en la superkuŝantajn tavolojn).

Sed plej ofte la nocio koncernas la enpenetradon de fandofluida magmo (vidu: plutonismo) respektive, ne tutprecize, la petrokorpojn tiamaniere ekestintajn (vidu: plutono). La magmaj petroj, kiuj dum la solidiĝo de la magmoj kristaliĝas (plutonitoj), pro tio nomiĝas ankaŭ *intruzipetroj*.

## Literaturo 
Hans Murawski: *Geologisches Wörterbuch*. 8., völlig überarbeitete und erweiterte Auflage, Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart, 1982. ISBN 3-432-84108-6.

## Vidu ankaŭ 
* Ekstruzio (geologio)
* Efuzio (vulkanismo)
* Kriptovulkanismo
* Vulkanerupcio

## Eksteraj ligiloj 
* Vulkantubenhavoj kaj intruzikorpoj sur Islando 

Kategorio:Plutonismo
Kategorio:Geologio
Plutonito

eta|Granito, tipa plutonito
**Plutonitoj**, ankaŭ **intruzipetroj**, estas petroj, kiuj ekestas en granda profundo per la kristaliĝo de magmoj. Ili formiĝas je altaj temperaturoj kaj altaj premoj kaj estas subspeco de magmaj petroj. Plutonitoj malvarmiĝas en la subteraj intruzioj (plutonoj) esence pli malrapide ol la tersurface ŝtoniĝinta magmo (lafo), el kiu ekestas la vulkanitoj.

## Ekzemploj de plutonitoj 
* granito
* diorito
* gabro
* tonalito
* monzonito
* sienito

## Eksteraj ligiloj 
* G. Kloess: *Einführung in die Petrographie/Petrologie: Kapitel C, Plutonite.* Instituto por mineralogio, kristalografio kaj materialŝienco de la Universitato Leipzig (PDF-dosiero; 968 kB)
* *Gesteinsbeschreibung und Gesteinsbestimmung.* Prelegmanuskripto de ETH Zürich (Microsoft Word, 550 kB)
* Ralph Delzepich: Plutonite. Petrologio je RWTH Aachen – Vintra semestro 1999/2000
* *Tiefengesteine.* Paĝoj pri mineraloj kaj fosilioj de Jan


Kategorio:Petrologio
Rakovac

eta|dekstra|Rakovac situas en la mapo en la verda municipo
eta|260ra|Mapo pri municipo Beoĉin
**Rakovac,** serbe **Раковац,** hungare **Dombó** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en Srem (regiono), en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Beoĉin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 21299
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Rakovac situas laŭ dekstra bordo de Danubo. Beoĉin troviĝas 8, Novi Sad 13 km-ojn.

## Historio 
En la 1520-aj jaroj la turkoj akiris la komunumon aŭ la abatejon de Hungara reĝlando. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Habsburga Imperio, al Szerém. Post la 1-a mondmilito la loko apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj (kiel parto de Kroatio, depost 1928 al Jugoslavio. En 1943 la faŝistoj bruldetruis la vilaĝon, dume multaj mortis. La rekonstruo okazis iom for de la ruinoj. En 2002 loĝis en Rakovac 1989 homoj, (serboj 1700 (86 %), jugoslavianoj 71, hungaroj 44, kroatoj 42, slovakoj 11 kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Diapiro

[eta|200px|"Lafolampo" - Demonstroobjekto por la fenomeno de diapirismo, per fandita [vakso]]
**Diapiro** (malnovgreke: διαπείρειν trapenetri) en la geologio estas pro levoforto aŭ konvekto leviĝanta areo aŭ korpo de materialo havanta malplian densecon ol la ĉirkaŭanta materialo (ekzemple magmo). Tiun fenomenon oni nomas *diapirismo*. Oni observas tiun leviĝon grandskale je mantelmaterialo. Tie formiĝas tielnomataj *manteldiapiroj* (angle: *mantle plume*).

Diversaj leviĝantaj fandiĝaĵoj povas formi intruziojn, ekzemple la granitaj batolitoj, grandaj fungoformaj plutonitkorpoj, ankaŭ nomataj plutonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Sala kupolo

Kategorio:Geodinamiko
Kategorio:Plutonismo
Kategorio:Tektoniko
Galdhøpiggen

**Galdhøpiggen** estas la plej alta monto en Norvegujo, kaj ankaŭ en Nord-Eŭropo. Ĝi estas  metrojn alta. Ĝi situas en Jotunheimen en la gubernio Oppland.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej altaj montoj de ĉiu lando

Kategorio:Montoj en Eŭropo
Kategorio:Geografio de Norvegio
Jens Stoltenberg

**Jens STOLTENBERG** (naskiĝis la 16-an de marto 1959 en Oslo) estas norvega politikisto, membro de la politika partio *Arbeiderpartiet*.
Li estis 34-a ĉefministro de Norvegio en 2000-2001, kaj denove ekde la 17-a de oktobro 2005 ĝis 2013. De la 1-a de oktobro 2014 ĝis la 30-a de septembro 2024 Stoltenberg estis ĝenerala sekretario de NATO. Lia oficperiodo koincidis kun la ekapero de milito en Ukrainio kaj la plej granda defenda evoluo de NATO ekde Malvarma Milito.

## Vivo 
Li naskiĝis la 16-an de marto 1959 en Oslo. Lia patro estis Thorvald Stoltenberg (1931-2018), politikisto kaj iama defendministro, ambasadoro. Lia patrino estis Karin Stoltenberg (1931-2012), genetikisto. La familio Stoltenberg estas bonkonata norvega familio kun politikaj tradicioj.

Li studis ekonomikon ĉe la Universitato de Oslo.

En la jaroj 1979-1981 li estis ĵurnalisto de la Arbeiderpartiet.

Kategorio:Norvegaj politikistoj
Kategorio:Norvegaj socialdemokratoj
Kategorio:Ĉefministroj de Norvegio
Kategorio:Ministraro de Jens Stoltenberg