open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Denětice

**Denětice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Březno en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝas proksimume 10&nbsp;km sudoriente de Chomutov kaj 4,5 km sudoriente de Březno. En la jaro  ĉi tie vivis . Sude de la vilaĝo kondukas fervojlinio Lužná u Rakovníka – Chomutov.

**Denětice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,83&nbsp;km².

## Historio 
Kvankam oni indikas, ke la unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1454, eblas, ke la vilaĝo estis fondita fare de waldsassena monaĥejo jam en la 12-a jarcento. 

Post la dua mondmilito sinkis la nombro de loĝantoj al duono de la antaŭmilita stato, kaj ĝi plu sinkis ĝis preskaŭa senhomiĝo. En la jaro 2001 estis en ĝi sole ununura enloĝigita domo.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj

Denětice 2011-07-25 Železniční zastávka.jpg|Fervoja haltejo

Kategorio:Březno (distrikto Chomutov)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Fatafehi Fakafanua

**Fatafehi ​​​​Fakafānua, 8-a Lord Fakafānua** (naskita la 20-an de marto 1985 kiel ''Fatafehi ​​​​Kinikinilau Lolomana'ia Fakafānua'') estas tonga politikisto kaj nobelo, kiu funkciis kiel Ĉefministro de Tongo ekde la 18-a de decembro 2025. Li estas parenco de la tonga reĝa familio.

Fakafānua unue estis elektita al la Leĝdona Asembleo kiel membro de la nobelaro en 2008. Li funkciis kiel Parolanto de la Leĝdona Asembleo de 2012 ĝis 2014 kaj de 2017 ĝis 2025.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Tongo
Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj
Kralupy u Chomutova

**Kralupy u Chomutova** (antaŭe *Německé Kralupy*, ) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Málkov en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝis proksimume 8 km sudokcidente de Chomutov kaj 6 km nordoriente de Kadaň. La vilaĝo pereis en la jaro 1976 pro sekvo de minado de brunkarbo en brunkarba minejo Nástup.

**Kralupy u Chomutova** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,03&nbsp;km². En la katastra teritorio Kralupy u Chomutova situas ankaŭ Zelená.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 993.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Jakobo pli Granda
* Baroka obelisko de La plej sankta Triunuo el la jaro 1726 

## Pluaj fotoj

Kralupy u Chomutova 1899.jpg|Bildkarto de Kralupy u Chomutova el la jaro 1899
Deutsch-Kralupp, Marktplatz, Heimatskunde des politischen Bezirkes Komotau 1898.jpg|Německé Kralupy (1898)
Elsa-Schacht (Deutsch-Kralupp), Heimatskunde des politischen Bezirkes Komotau 1898.jpg|Německé Kralupy (1898)
Kralupy u Chomutova, historická ortofotomapa (50. léta).jpg|Aviadila foto de la vilaĝo el la 1950-aj jaroj
Libědice - Pilíř Nejsvětější trojice (od 2012 in Zelená).jpg|Kolono de La plej sankta Triunuo el&nbsp;Kralupy situas en&nbsp;Zelená

Kategorio:Málkov (distrikto Chomutov)
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Minado de brunkarbo en Ĉeĥio
Kategorio:Minado en distrikto Chomutov
Usambaraj Montoj

La **Usambara Montoj** de nordorienta Tanzanio en tropika Orienta Afriko konsistigas la plej orientajn ĉenojn de la Orientaj Arkaj Montoj. La ĉenoj estas proksimume 90 kilometrojn longaj kaj proksimume duonon de tio larĝaj, kaj ili situas en la Distrikto Luŝoto de la Regiono Tanga. Ili formiĝis antaŭ preskaŭ du milionoj da jaroj per faŭlto kaj levado, kaj konsistas el antaŭkambriaj metamorfaj rokoj. Ili estas dividitaj en du subĉenojn; la Okcidentaj Usambaroj estas pli altaj ol la Orientaj Usambaroj, kiuj estas pli proksime al la marbordo kaj ricevas pli da pluvokvanto.

La montoj estas kovritaj de virga tropika pluvarbaro, kiu estis izola dum longa periodo, kaj ili estas centro de endemioj. Historie, ili estis loĝataj de bantuoj, ŝambaoj kaj masajoj, sed en la dekoka jarcento, ŝambana regno estis fondita de Mbegha. La regno fine disfalis post sukceda lukto en 1862. Germanaj kolonianoj ekloĝis en la areo, kiu poste fariĝis Germana Orienta Afriko, kaj post la Unua Mondmilito ĝi fariĝis parto de la brita mandata teritorio Tanganjiko.

La plej alta pinto estas Ĉambolo je 2 289 metroj super marnivelo. La montaro estas atingebla de la urboj Luŝoto okcidente kaj Amani oriente. La Usambaroj estas kutime dividitaj en du sub-montaroj, nome la Okcidentaj Usambaraj Montojn kaj la Orientaj Usambaraj Montoj. La Orientaj Usambaroj estas pli proksimaj al la marbordo, ricevas pli da pluvokvanto, kaj estas signife pli malgrandaj ol la Okcidentaj Usambaroj.

Kelkaj specioj estas endemioj de la Usambaraj arbaroj, kiel la Usambara gufo (*Bubo vosseleri*), la Usambara turdo (*Turdus roehli*), la Usambara akalato (*Sheppardia montana*), la Usambara teksisto (*Ploceus nicolli*), la Afrika violo (*Saintpaulia ionantha*), la arbospecio *Calodendrum eickii* ktp. 

Kategorio:Geografio de Tanzanio
Kategorio:Gravaj birdejoj
Kategorio:Faŭno de Tanzanio
Kategorio:Montaroj en Afriko
Zásada u Málkova

**Zásada** (por diferencigi ĝin de Zásada u Kadaně ankaŭ *Zásada u&nbsp;Málkova*, ) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Málkov en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝis proksimume 6 km sudokcidente de Chomutov kaj unu kilometron sudokcidente de Málkov. La vilaĝo pereis en la jaro 1985 pro kaŭzo de disvastigado de brunkarba minejo Nástup.

Zásada situas en katastra teritorio **Ahníkov** kun areo 4,49&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1361, kiam la vilaĝo apartenis al grünhaina monaĥejo.

## Memorindaĵoj
Oriente de Blahuňov situas statuo de sankta Donato translokigita el Zásada. En la vilaĝo situis kapelo de Virgulino Maria el fino de la 18-a jarcento.

## Pluaj fotoj

Zásada u Málkova, historická ortofotomapa (50. léta).jpg|Aviadila foto de Zásada el la jaro 1953
Zásada u Málkova 2016-05-05 2.jpg|Pejzaĝo en la lokoj de la pereinta vilaĝo
Blahuňov - svatý Donát.jpg|Statuo de sankta Donato ĉe Blahuňov devenas el Zásada

Kategorio:Málkov (distrikto Chomutov)
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Orminado

eta|240ra|
**Orminado** estas la ekstraktado de oro per minado.

Historie, orminado el aluviaj deponejoj uzis manajn apartigajn procezojn, kiel ekzemple orlavado (d:Q1113494). La vastiĝo de orminado al ercoj kiuj estas sub la surfaco kondukis al pli kompleksaj ekstraktaj procezoj kiel ekzemple kava minado kaj orcianido. En la 20-a kaj 21-a jarcentoj, grandaj kompanioj produktas la vastan plimulton de la elminita oro. Tamen, kiel rezulto de la kreskanta valoro de oro, ekzistas ankaŭ milionoj da malgrandaj, metiaj ministoj en multaj partoj de la Tutmonda Sudo (d:Q1203182).

Kiel ĉe ĉiu minado, homaj rajtoj kaj mediaj efikoj de minado (d:Q5381247) estas gravaj aferoj en la ora minada industrio, kaj povas rezultigi median konflikton. En minejoj kun malpli da reguligo, sanaj kaj sekurecaj riskoj estas multe pli altaj.

## Vidu ankaŭ
* *Las Médulas*
* Alaska orimpetego
* Kalifornia deliro pri oro
* Monda Ora Konsilio

Kategorio:Minado
Kategorio:Oro
Brunkarba minejo Nástup – Tušimice

**Brunkarba minejo Nástup – Tušimice** () estas unu el minejaj lokoj de kompanio Severočeské doly a.&nbsp;s. Ĝi situas en distrikto Chomutov en Regiono Ústí nad Labem. Proksime de la minejo troviĝas urboj Chomutov, Kadaň kaj malpli grandaj municipoj Březno, Prunéřov, Málkov, Černovice, Spořice, Droužkovice.

## Historio 
La devena malfermaĵo estis farita inter Kadaň kaj Elektrejo Tušimice sur tiama *brunkarba minejo Merkur.* Plu de Prunéřov daŭrigis *brunkarba minejo Nástup*.

## Pereintaj municipoj 
En la spaco de la minejo troviĝis setlejoj Ahníkov, Brančíky, Brany, Bystřice, Čachovice, Kralupy, Krbice, Libouš, Lužice, Milžany, Naší, Prahly, Přezetice, Račice, Vrchnice kaj Zásada.

## Estonteco 
Oni preparas plilongigon de la minado direkte al urbo Chomutov ĝis la jaro 2029.

## Pluaj fotoj

Chomutov-Braunkohlen-Tagebau-22-Bagger-2012-gje.jpg|Brunkarba minejo Nástup – Tušimice
Chomutov-Braunkohlen-Tagebau-40-Foerderanlagen-2012-gje.jpg|Brunkarba minejo Nástup – Tušimice
Chomutov-Braunkohlen-Tagebau-50-Foerderanlagen-2012-gje.jpg|Brunkarba minejo Nástup – Tušimice
Chomutov-Braunkohlen-Tagebau-76-Grube Vršany-2012-gje.jpg|Brunkarba minejo Nástup – Tušimice

## Referencoj
Nástup-Tušimice
Nástup-Tušimice
Kategorio:Mosta baseno
Kategorio:Březno (distrikto Chomutov)
Kategorio:Kadaň
Kategorio:Černovice (distrikto Chomutov)
Kategorio:Droužkovice
Kategorio:Málkov (distrikto Chomutov)
Kategorio:Spořice
Ŝancjo

**Ŝancjo** , ĉine **商丘,** per pinjino *Shāngqiū,* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Henano en centra Ĉinio. La loknomo signifas "Monteto Ŝang" kaj rilatas al la areo kiel la "Ŝang-popolo".
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 vivis en la prefektujnivela milionurbo  loĝantoj.

## Geografio 
Ŝancjo situas sur areo  km² sur la Nordĉina Ebenaĵo kaj estas plejparte ebena. Averaĝe la teritorio estas 50 m super la marnivelo kaj iomete ĝi varias de 30 ĝis 70 metroj. La teritorio konsistas el 9 administraciaj dividoj. Huajbej troviĝas 118, Kajfengo 125, Ŝuĝoŭo 142, la provinca sidejo Ĝengĝoŭo 187, ĉefurbo Pekino 609, Ŝanhajo 651 kilometrojn laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/shangqiu_china/huaibei_china.

## Historio 
eta|maldekstre|
Historio de tiu teritorio estas proksime rilata al komenco de la ĉina historio, tio estas ĉirkaŭ 25-a jarcento antaŭ Kristo. Ŝancjo estis la unua ĉefurbo de la dinastio Shang, ĝi estis establita antaŭ pli ol tri jarmiloj. Post oftaj administraciaj ŝanĝoj la prefektujnivela milionurbo oficiale estis kreita en 1997.

## Ekonomio 
Situanta sur la Nordĉina Ebenaĵo, Ŝancjo estas parto de tradicie agrikultura regiono. La fekunda grundo kaj la oportunaj irigaciaj instalaĵoj multe helpas la produktadon de kultivaĵoj kaj aliaj plantoj. La ĉefaj agrikulturaj produktoj inkluzivas tritikon, maizon, kotonon, sezamon, legomojn, fruktojn, tabakon kaj brutaron. Kompare kun la agrikulturo, la industrio estas relative malpli evoluinta. Tamen, ekde la 1990-aj jaroj ĝi spertis rapidan kreskon. La manĝaĵproduktanta kaj pakanta kompanio estas la ĉefa eksportanto de frostaj legomoj en la lando. La grandaj rezervoj de karbo ankaŭ akcelas la energiindustrion.

## Religio 
eta|maldekstre|
Ŝancjo estas tradicie centro de la indiĝena ĉina religia kulto, nature ne mankas la cetraj ĉinaj religioj. Eĉ tie funkcias romkatolika diocezo.

## Edukado 
3 altlernejoj kaj 2 universitatoj certigas la altnivelan edukadon en la kuntirita milionurbo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Ŝancjo estas tre bone alirebla voje kaj trajne. La fervojo oriento-okcidento estis konstruita en 1916. Ĝi kruciĝas tie kun fervojo Pekino - Honkongo ekde 1996. Nuntempe la fervojo oriento-okcidento fariĝis la ĉina segmento de la pli granda "Eŭropo-Azio kontinenta terponto". La aerbazo nun estas civila flughaveno.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato (laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa. 4 apartaj sezonoj ŝanĝiĝas kun influo de musono. La vintroj estas malvarmetaj kaj sekaj, dum la someroj estas varmaj kaj humidaj. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter . Jare pluvas po 741 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas iomete, sed pli abunde nur en junio kaj aŭgusto. Inter decembro kaj februaro la precipitaĵo estas malpli.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* muzeo 
* maŭzoleo
* la unua observatorio en Ĉinio

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Otiŝani

**Otiŝani** (makedone: Отишани) - estas vilaĝo en la municipo Debar, Norda Makedonio.

La vilaĝon loĝas ĉefe makedonoj, sed kelkaj makedonaj islamanoj deklaris sin turkoj pro politikaj kaj religiaj kialoj.

## Loko, priskribo 
La vilaĝo situas en la suda parto de la municipo Debar. Ĝi estas monteca, kun alteco de 490 m ĝis preskaŭ 1000 m. La loĝata parto estas je alteco de 650 - 750 m super marnivelo. Ĝi estas 12 km de la urbo Debar.

La teritorio de la vilaĝo plejparte tuŝas la ŝtatlimon kun Albanio okcidente. Sude ĝi limas la vilaĝon Ĝepiŝte, norde la vilaĝon Trnanik kaj la urbon Debar.

La regiona vojo R1201 trairas la vilaĝon de nordo al sudo, konektante la urbon Debar kun la urbo Struga.

## Ekonomio 
La teritorio de la vilaĝo kovras areon de 8.4 km². La plimulto de la areo estas arbaroj kun areo de 636 hektaroj, paŝtejoj de 87 hektaroj kaj plugtero de 82 hektaroj.

La vilaĝo havas ĉefe agrikulturajn kaj forstumajn funkciojn. Tamen, estas ankaŭ servaj instalaĵoj.

## Loĝantaro 
Otiŝani estas mezgranda vilaĝo kun kreskanta loĝantaro. En 1961, estis 328 loĝantoj, el kiuj 253 estis turkoj, 67 albanoj kaj 5 makedonoj.

Tamen, en 1994, jam estis 544 loĝantoj, el kiuj 284 estis makedonoj, 220 turkoj kaj 33 albanoj.

Laŭ la censo de 2002, la vilaĝo Otiŝani havis 530 loĝantojn.

Laŭ la lasta censo en 2021, la vilaĝo havis 331 loĝantojn, el kiuj 55 estis makedonoj, 31 albanoj, 129 turkoj kaj 116 aliaj.

## Interesaj lokoj 
Groboj — mezepoka tombejo; kaj

mezepoka preĝejo kun tombejo.

Krome, estas du vilaĝaj moskeoj.

## Referencoj 
En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo *Отишани* (makedona).
Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio
Dezerta strigo

**Dezerta strigo** (*Strix hadorami*, laŭ kio ankaŭ *Hadorama strigo*) kaj iam *Strigo de Hume*, estas mezgranda strigo, tio estas birdospecio, fakte noktula rabobirdo, kiu apartenas al genro *Strix*, parto de pli granda grupo de noktulaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj *strigoj*. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. Ĝi estas proksime rilata al la pli disvastigata Arbarstrigo kaj al la malpli disvastigata Omana strigo.

## Priskribo
Ĝi reproduktiĝas en Israelo, Palestino, nordorienta Egipto, Jordanio, kaj la Araba Duoninsulo. Ĝia vivejo inkluzivas dezertojn, duondezertojn, rokajn ravinojn kaj palmarbaretojn. Ĝi nestas en fendetoj kaj truoj en klifoj. Ĝia dieto konsistas el kampmusoj, musoj kaj grandaj insektoj.

Jen mezgranda senorela strigo, pli malgranda ol la arbarstrigo, 29–33 cm longa. Ĝi estas plejparte noktula kaj sidlokema (nemigranta). Ĝia fortika korpo kaj ronda kapo memorigas pri malgranda arbarstrigo, sed ĝi estas pli pala, malpli strieca, precipe ĉe la subaj partoj, kaj havas flavajn okulojn.

La krio de la dezerta strigo estas *huuu-ho-ho-ho-ho*, priskribita kiel ritmo simila al tiu de la Turka turto. La krio de inoj estas pli profunda kaj malpli klara ol la krio de maskloj.

## Taksonomio
Ĉi tiu specio estis konata dum pli ol jarcento per la scienca nomo *Strix butleri*, sed studo de 2015 montris, ke la holotipo de *S. butleri* ne estis fakte membro de ĉi tiu specio, sed anstataŭe estis plej verŝajne Omana strigo (kiu estis priskribita kiel nova specio, *S. omanensis*, en 2013). Ĉar la atribuo de *Strix butleri* al la Omana strigo lasis la pli disvastigitan specion sen nomo, la aŭtoroj de la studo nomis ĝin *S. hadorami* laŭ la israela ornitologo Hadoram Shirihai, kaj donis al ĝi la novan ordinaran nomon dezerta arbarstrigo (kiu poste estis mallongigita al dezerta strigo fare de kelkaj aŭtoroj).

## Notoj kaj referencoj 
* König, Claus; Weick, Friedhelm & Becking, Jan-Hendrik (1999): *Owls: A guide to the owls of the world.* Yale University Press, New Haven. 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Edward Arthur Butler

Subkolonelo **Edward Arthur BUTLER** (4-a de julio 1843 - 16-a de aprilo 1916) estis angla ornitologo kaj oficiro de la brita armeo. Li estas memorata per la scienca specia epiteto por la Omana strigo, *Strix butleri*.

## Vivo
Butler aliĝis al la armeo en la aĝo de 21 jaroj, kaj servis en Ĝibraltaro, Hindio kaj Sudafriko kun la 83-a (Distrikto Dublino) Regimento de Infanterio. Li emeritiĝis en 1884 kiel subkolonelo en la Reĝaj Irlandaj Fusiloj.

Ankaŭ lia filo Arthur Lennox Butler estis ornitologo, kaj kvar specioj de reptilioj estis nomitaj honore al li, inkluzive de la aŭstralia venena serpento, *Chilorhinophis butleri*.

Butler estis fervora birdokolektanto kaj taksidermisto. Liajn kolektojn akiris la Muzeo pri Natura Historio parte rekte kaj ankaŭ per la kolektoj de Allan Octavian Hume, Lord Rothschild kaj aliaj.

Kategorio:Anglaj ornitologoj
Universitato de Magdeburgo

La **Universitato Otto von Guericke Magdeburgo** (, akronime **OvGU**) estas publika esploruniversitato fondita en 1993 kaj situanta en Magdeburgo, la ĉefurbo de Saksio-Anhalto, Germanio. La universitato havas ĉirkaŭ 13 000 studentojn en  naŭ fakultatoj.

La universitato estas nomita laŭ la fizikisto kaj iama urbestro de Magdeburgo Otto von Guericke, fama pro siaj fizikaj eksperimentoj (Magdeburgaj duongloboj).

La ĉefaj esplorkampoj de la universitato estas procezinĝenierado, neŭrosciencoj, biosistema teknologio, malsanpreventado, aŭtomobila esplorado, cifereca inĝenierado kaj renovigebla energio.

Unu el la plej konataj eks-studentoj kaj profesoroj estas la Leibniz-premiito Axel Ockenfels.

La universitato fondiĝis en 1993 kaj tial estas unu el la plej junaj universitatoj en Germanio. La radikoj de la universitato kuŝas en la tri altlernejoj, kiuj antaŭe ekzistis en la urbo Magdeburgo: la Teknika Universitato (*Technische Universität*), la Pedagogia Universitato (*Pädagogische Hochschule*), kaj la Medicina Akademio de Magdeburg (*Medizinische Akademie Magdeburg*). Pro la tri antaŭaj institucioj, nuntempe ankoraŭ ekzistas tri kampusoj: "Universitätsplatz", "Universitätsklinikum" kaj "Zschokkestrasse". Ekde 2022, la Universitato Otto von Guericke estas parto de la eŭropa universitata reto "EU Green" kune kun ok aliaj universitatoj. Ĉi tio celas antaŭenigi internacian kunlaboron por adekvate alfronti estontajn sociajn defiojn. 

Kiel unika fakto, en 1999 la preĝejo Sankta Petro estis renomita kiel universitata katolika preĝejo, kio estas surpriza, ĉar ne ekzistas teologiaj studoj ĉe la universitato. 

## Organizo 
La universitato inkluzivas naŭ fakultatojn:

* Fakultato de Komputado (FIN)
* Fakultato de Ekonomiko kaj Administrado (FWW)
* Fakultato de Filozofia Fakultato, Sociaj Sciencoj kaj Edukado (FHW)
* Fakultato de Matematiko (FMA)
* Fakultato de Medicino (FME)
* Fakultato de Natursciencoj (FNW)
* Fakultato de Mekanika Inĝenierarto (FMB)
* Fakultato de Procezo kaj Sisteminĝenierado (FVST)
* Fakultato de Elektrotekniko kaj Informa Teknologio (FEIT)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (angla kaj germana)
* Medicina Fakultato de la Universitato de Magdeburgo (angla)
* Interkultura asocio por internaciaj studentoj (IKUS) (angla)
* Magdeburg Internaciaj doktorecaj studentoj (MIPS) (angla)
* Studenta organizaĵo (angla)

Kategorio:Universitatoj en Germanio
Kategorio:Magdeburgo
Bondi Beach

La plaĝo **Bondi Beach** - prononco  - estas fama strando kaj la ĉirkaŭa antaŭurbo en Sidnejo, Nov-Sud-Kimrio en Aŭstralio. Kvankam ĝi ĉiukaze estis renoma, la 14-an de decembro 2025 ĝi fariĝis aparte konata en amaskominikoj ĉie tra la mondo ĉar tie okazis fia pafa atenco el kaŝejo kontraŭ judaj pacaj festantoj de la lumfesto ĥanuko. La plaĝo situas ĉe la marbordo de la Pacifika Oceano, 7 kilometrojn  oriente de la centra komerca distrikto de Sidnejo, en la loka administracia areo *Waverley Council*, en la orientaj antaŭurboj de Sidnejo. En la Aŭstralia censo de 2021 ĝi havis 11 513 loĝantojn. *Bondi, Norda Bondi* kaj *Bondi Junction* estas najbaraj antaŭurboj. Bondi Beach estas unu el la plej vizitataj turismaj lokoj en Aŭstralio, kaj la loko de du televidserioj, *Bondi Rescue* (pri vivosava teamo) kaj *Bondi Vet* (pri bestokuracisto praktikejo).

## Vidu ankaŭ
* Terora atenco ĉe Bondi Beach de 2025

## Eksteraj ligiloj 
* filma impreso de la plaĝa promenejo de la esperantisto Choe Taesok en decembro 2025, malmultajn tagojn antaŭ la atenco, en *TikTok* (la nur kelksekunda filmeto estas senlingva, nur kun fona muziko, sed la filminto garantiite estas renoma esperantisto)
Tjumena Ŝtata Universitato

La **Universitato de Tjumeno**, aŭ **Ŝtata Universitato de Tjumeno** (, akronime **TjumŜU** aŭ **TŜU**) estas la unua universitato en la Tjumena provinco, malfermita en 1930. Ĝi havas sidejon en Tjumeno.

Nuntempe, TŜU konsistas el dek kvin specialigitaj fakultatoj. Ĝi havas stabon de pli ol 2 000 profesoroj kaj dungitaro, same kiel pli ol 27 000 studentoj, el kiuj pli ol 1 900 estas internaciaj studentoj. Hodiaŭ, TŜU trejnas kvalifikitajn specialistojn en 175 kampoj. TŜU ofertas diversajn studajn eblojn: plentempaj, parttempaj, distanca lernado, magistraj, bakalaŭraj, postbakalaŭraj, doktoraj, altnivelaj trejnadoj kaj duagradaj programoj. La universitato partoprenas en Projekto 5-100, programo por plibonigi la internacian konkurencivon de rusaj altlernejoj inter la ĉefaj esplor- kaj edukcentroj de la mondo. Valerij Falkov funkciis kiel Rektoro de TŜU ekde 2013 kaj estis nomumita Ministro pri Scienco kaj Alteduko de Rusio en januaro 2020. La portempa Rektoro de TŜU (ekde aprilo 2020) estas Ivan Romanchuk, Doktoro pri Juro, Lektoro.

En 2022, la universitato estis rangigita je la pozicio 801-1 000 en la mondo laŭ la *QS World University Rankings*, numero 1 201 en THE World University Rankings de *Times Higher Education*, numero 2 383 laŭ Webometrics, kaj numero 2 496 laŭ URAP World Ranking - University Ranking by Academic Performance.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Tjumeno
Kategorio:Universitatoj en Rusio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Jo Walton

**Jo WALTON** (naskita la 1-an de decembro 1964 en Aberdare, Kimrio) estas kimra - kanada verkistino de fantazio kaj sciencfikcio, loĝanta en Montrealo ekde 2005.

En 2004, ŝi gajnis la Mondan Fantazian Premion pro sia romano Tooth and Claw. Ŝia romano ''Ha'penny* gajnis la Premion Prometheus de 2008. Ŝia romano *Lifelode* gajnis la Premion Mythopoeic de 2010.

Poste, ŝi gajnis la Premion Nebula en 2011 kaj la Premion Hugo en 2012 pro sia romano *Among Others'' (Inter aliaj), igante ĝin unu el sep romanoj samtempe nomumitaj por la Monda Fantazia Premio, Premio Hugo kaj Premio Nebula.

## Lingvoj 
Krom la angla, Walton parolas la kimran. Ŝi diras, ke ĝi estas la gepatra lingvo de sia familio; ŝia avino estis fama kimra akademiulino kaj tradukistino, kaj ŝi studis ĝin en la lernejo de la aĝoj de kvin ĝis dek ses; ŝia gramatiko kaj vortprovizo estas je la nivelo de dekjarulo, sed ŝi ne havas problemojn kun prononco.

## Plia agado 
Walton verkis artikolojn kaj librorecenzojn por la retejo Tor.com, el kiuj kelkaj estis kolektitaj en la libroj "What Makes This Book So Great" (2014) kaj "An Informal History of the Hugos" (2018). Ŝi ankaŭ iniciatis *Internacian Piksel-Makulitan Teknokamparan Tagon*, kiel proteston kontraŭ la senpaga reta publikigo de literaturaj verkoj.

En 2022, ŝi publikigis originalan radiodramon nomitan "Heart's Home", bazitan sur kimra popolfabelo.

## Verkaro 
* *Tooth and Claw* (November 2003, Tor Books, )
* *Lifelode* (February 2009, NESFA Press, )
* *Among Others* (January 2011, Tor Books )
* *My Real Children* (May 2014, Tor Books, )
* *Lent* (May 2019, Tor Books, )
* *Or What You Will* (July 2020, Tor Books, )
* ''Everybody's Perfect* (forthcoming)

### Serio *Sulien* 
* *The King's Peace* (2000, Tor Books)
* *The King's Name* (December 2001, Tor Books, )
* *The Prize in the Game* (December 2002, Tor Books, )

### Trilogio *Small Change* 
* *Farthing* (August 2006, Tor Books, )
* *Ha'penny* (October 2007, Tor Books, )
* *Half a Crown* (August 2008, Tor Books, )
* "Escape to Other Worlds with Science Fiction" (short story) (July 2010, Tor Books) (included in *Starlings*)

### Trilogio *Thessaly* 
* *The Just City* (January 2015, Tor Books, )
* *The Philosopher Kings* (June 2015, Tor Books, )
* *Necessity* (July 2016, Tor Books, )
* *Thessaly, the Complete Trilogy'' (September 2017, Tor Books, )

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Jo Walton's LiveJournal (forigita la 10an de aprilo 2017; vidu la noton de Walton ĉe http://www.jowaltonbooks.com/i-would-have-stayed-on-livejournal-forever/)
* Jo Walton's page at Tor.com, kun ligiloj al ŝiaj recenzoj
* Searchable Index of Jo Walton's Tor.com posts

Kategorio:Kimraj verkistoj
Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Andora Federacio de Manpilkado

La **Andora Federacio de Manpilkado** ( aŭ **FAH**) estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Andoro. La asocio reprezentas kaj la viran nacian teamon de manpilkado kaj la virinan nacian teamon de manpilkado, kaj ankaŭ provizas iujn naciajn teamojn de pli junaj sportistoj laŭ aĝogrupoj. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado kaj en la Eŭropa Manpilkada Federacio (EHF).

## Naciaj teamoj 
*  Andora vira nacia teamo de manpilkado
*  Andora virina nacia teamo de manpilkado

## Historio 
La organizaĵo estis fondita en 2011 kaj estis internacie agnoskita samjare.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 


Andoro
Omana strigo

**Omana strigo** (*Strix butleri*) kaj iam *Strigo de Hume*, estas mezgranda strigo, tio estas birdospecio, fakte noktula rabobirdo, kiu apartenas al genro *Strix*, parto de pli granda grupo de noktulaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj *strigoj*. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. Ĝi troviĝas en arbustaraj kaj rokaj areoj de Omano, Irano kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĝi estis malkovrita en 2013.

Post la distinga Omana strigo estis malkovrita, similaspekta strigo estis reklasita el "Strigo de Hume" *(Strix butleri)* al "Dezerta strigo" *(Strix hadorami).*

## Origina malkovro
La holotipo de *Strix butleri* estis kolektita de la angla ornitologo kolonelo Edward Arthur Butler. Butler sendis la holotipon al Allan Octavian Hume, kiu priskribis ĝin en 1878, memorigante Butler per la specia epiteto. Hume estis memorata en la ordinara nomo de la specio antaŭ la taksonomia revizio de 2015. Dum la sekva jarcento, similaj strigoj viditaj, aŭditaj kaj kolektitaj en la Proksima Oriento supozeble apartenis al la sama specio, sed en 2015 oni montris, ke tio estas malĝusta.

## Remalkovro kaj taksonomia revizio
En 2013, Robb kaj aliaj malkovris antaŭe nekonatan populacion de strigo en Omano, morfologie kaj voĉe malsama el la ĝeneraligita mezorienta specio de strigo konata tiutempe kiel la strigo de Hume, *Strix butleri*. Ili priskribis ĉi tiun strigon kiel novan specion, donante al ĝi la binomon *Strix omanensis* kaj la ordinaran nomon Omana strigo. Ĝi estis priskribita nur el fotoj kaj sonregistraĵoj, sen fizika specimeno aŭ genetika provaĵo.

En 2015, analizo de la holotipo de *Strix butleri* rivelis, ke ĝi estis tre malsama el aliaj specimenoj el la tuta Proksima Oriento supozeble de la sama specio, kaj ke ĝi estis pli simila al la Omana strigo; la aŭtoroj konkludis, ke *Strix omanensis* estas plej verŝajne sinonimo de *Strix butleri*, kaj renomis la pli disvastigitan specion *Strix hadorami*, donante al ĝi la novan ordinaran nomon dezerta arbarstrigo (poste mallongigita al dezerta strigo fare de kelkaj aŭtoroj).

## Konservostatuso
La IUCN listigas *Strix omanensis* (nun konsiderata sinonimo de *Strix butleri*) kiel datenmankan. (La taksado de la IUCN por *Strix butleri* datas de antaŭ taksonomiaj ŝanĝoj, do nun pli ĝuste aplikiĝas al la Dezerta strigo, *Strix hadorami*).

## Aspekto
La Omana strigo havas dukoloran palan kaj malhelgrizan vizaĝon kun oranĝaj okuloj, malhelgrizecbrunajn suprajn partojn, palajn subajn partojn kun longaj, mallarĝaj vertikalaj malhelaj strioj, relative longajn krurojn, striecajn flugilojn kaj striecan voston.

## Habitato
La Omana strigo estis observita en altaj rokaj klifoj, sed ne en proksimaj uedoj.

## Notoj kaj referencoj 
* König, Claus; Weick, Friedhelm & Becking, Jan-Hendrik (1999): *Owls: A guide to the owls of the world.* Yale University Press, New Haven. 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Imre Hajdú

**Imre Hajdú,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hajdú Imre** estis hungara radiologo. Lia familia nomvarianto estis *Hajdu*.

 naskiĝis  en Tura, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1930, poste 2 jarojn li studvojaĝis al Universitato de Vieno kaj Universitato de Lepsiko. Inter 1933–1941 li estis radiologo en juda hospitalo en Budapeŝto, poste li soldatiĝis. Li sukcese rifuĝis al Sovetunio, kie li estis memservanta batalanto de Ruĝa Armeo. Post la milito li estis radiologo en kuracejo aŭ malsanulejo. Li estis la unua en Hungario, kiu organizis la trejnadon de radiologoj inter 1951 kaj 1957. Poste li estis ĉefkuracisto en ĉefurba malsanulejo. Li ricevis premion en 1966.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kiterjedt sziklacsontdestructio esete*. (kunaŭtoro, 1949)
* *Részleges nyelőcső és gyomor kettőzöttség fejlődési rendellenességének esete*. (kunaŭtoro, 1950)
* *Készülék angiokardiographiához*. (kunaŭtoro, 1957)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre) 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Aladár Henszelmann

'*** [henselman], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Henszelmann Aladár*' estis hungara radiologo, balneologo, altlerneja instruisto, luterana presbitero. Lia konata filo estis Frigyes Henszelmann
eta|

 naskiĝis  en Bártfa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bardejov en Slovakio), li mortis  en Miskolc.

## Biografio 
 akiris medician diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1911. Post la diplomo li praktikadis en privata kliniko 2 jarojn, poste li akiris licencon pri magistrata kuracado. Li finbatalis la unuan mondmiliton, kie li vundiĝis. Inter 1919-1924 li estis balneologo en instituto, sed li spertiĝis ankaŭ kiel radiologo. Inter 1924-1939 li estis ĉefkuracisto en malsanulejoj en Miskolc, krome balneologo, fine li instruis en Luterana Jura Akademio en Miskolc. En 1939 li ricevis altan postenon en fervojista hospitalo. Li mortis pro danĝera radiado dum la radiologia kuracado, pri kio li ne sciis. Lia edzino naskis gefilojn en 1921 kaj 1925.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Elektrodiagnostica és elektrotherápia az utókezelésben.* (1920) 
* *Orvosbánat.* (poemaro, 1931) 
* *Az antropin és a vas a gyomorfekély kezelésében.* (1939)    
* *A központi szívszerekról.* (1942)  

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj balneologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj presbiteroj
Kálmán Hüttl

**Kálmán Hüttl** [hutl], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hüttl Kálmán** estis hungara kirurgo, radiologo, altlerneja instruisto. Lia avo estis Tivadar Hüttl (kirurgo).

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1979. Post la diplomo li laboris 2 jarojn en la radiologia kliniko, poste ĝis sia morto en kirurgia kliniko, sed ekde 1987 ankaŭ en centra radiologia kliniko. En 1983 li akiris radiologian licencon kaj en 1992 li fariĝis lektoro, 7 jarojn poste li estis levita docento, en 2006 profesoro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1996, li doktoriĝis en 2003 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2003. Li ricevis premiojn en 2003 kaj 2016.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Pacemaker beültetést követő VA/retrograd ingervezetés.* (kunaŭtoro, 1986)
* *New trends in the pacemaker therapy of carotid sinus syndrome* (kunaŭtoro, 1995)
* *A medence CT és az MR vizsgálata.* (kunaŭtoro, 2003)
* *Angiográfia és intervenció* (kunaŭtoro, 2018)
* *Early and long-term results of the endovascular treatment of patients with isolated infrarenal aortic stenosis* (kunaŭtoro, 2021)

## Fontoj 
* nekrologo kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* akademia paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Monda Federacio de Karateo

La **Monda Karatea Federacio** (akronime **WKF**) estas tutmonda estraro por karateo. La WKF estis fondita en 1993 el la antaŭa Monda Unio de Karateo-Organizoj (WUKO), kiel kunfandiĝo de la eŭropa kaj japana karateo-federacioj. La federacio ricevis sian nunan nomon en 1990. 

La WKF estas la sola monda karateo-federacio agnoskita de la IOC kaj havas pli ol 10 milionojn da membroj en 198 landoj.  Ĝi kovras ĉiujn kontinentojn kaj estis longe gvidata de prezidanto kaj fondinta membro Jacques Delcourt. 

La WKF agnoskas la stilojn shōtōkan-ryū, wadō-ryū, gōjū-ryū kaj shitō-ryū.

Laŭ decido de la Internacia Olimpika Komitato, karatekoj asociitaj kun la WKF konkuros por la unua fojo ĉe la Olimpiko en Tokio en 2020.

La WKF organizas Juniorajn kaj Seniorajn Mondajn Ĉampionadojn (Karateo-Mondaj Ĉampionadoj), kiuj okazas ĉiujn du jarojn. La nuna prezidanto de la WKF estas Antonio Espinos el Hispanio. La ĉefsidejo de la WKF estas en Madrido, Hispanio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Oficiala jutuba kanalo de la WKF
* Karateaj registraĵoj de la WKF

Kategorio:Karateo
Kategorio:Olimpia sportfako
Kategorio:Luktoarto
Kategorio:Sporto en Madrido
Bregmacerotedoj

La ''''* estas familio de marfiŝoj. La scienca termino estas  - la sola genro de la familio nomiĝas *Bregmaceros'', tiel ke foje la du nomoj iom malprecize uziĝas kvazaŭ sinonime. La familio apartenas al la ordo de gadoformaj kaj al la superfamilio de ostaj fiŝoj.

Ili estas trovataj en tropikaj kaj subtropikaj akvoj tra la tuta mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Gadoformaj
Moredoj

La **moredoj** estas familio de marfiŝoj. La scienca termino estas . La familio apartenas al la ordo de gadoformaj kaj al la superfamilio de ostaj fiŝoj.

Ili vivas en ĉiuj maroj de arkto ĝis antarkto, kaj troveblas je profundoj ĝis 2 500 m (8 200 futoj, por la usonanoj), kvankam plej multaj preferas pli malprofundajn akvojn. Laŭ aspekto, ili tre similas al la tipaj moruoj, de kiuj oni povas distingi ilin nur per siaj skeletaj trajtoj kaj la strukturo de la naĝveziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Gadoformaj
České Hamry (Vejprty)

**České Hamry** () estas vilaĝo en Ĉeĥio en Ercmontaro, parto de urbo Vejprty en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝas proksimume 6 km sude de Vejprty en ĉirkaŭaĵo de limpasejo al la saksia Hammerunterwiesenthal. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Chomutov–Vejprty. Estas ĉi tie registritaj 43 adresoj. En la jaro  ĉi tie vivis . 

České Hamry situas en katastra teritorio **České Hamry u Vejprt** kun areo 3,85&nbsp;km². En la katastra teritorio České Hamry u Vejprt situas ankaŭ Výsada.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1847.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Elizabeta Hungara

## Pluaj fotoj

České Hamry (Vejprty) 05.jpg|České Hamry
České Hamry (Vejprty) 03.jpg|České Hamry
České Hamry (Vejprty) 01.jpg|České Hamry
České Hamry - železniční zastávka.jpg|Fervoja halteho

Kategorio:Vejprty
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Výsada

**Výsada** (ĝis la jaro 1950 *Lauxův Mlýn*, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio en Ercmontaro, parto de urbo Vejprty en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝas proksimume 5 km sude de Vejprty en ĉirkaŭaĵo de limpasejo al la saksia Hammerunterwiesenthal. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/219. Estas ĉi tie registritaj 6 adresoj. En la jaro  ĉi tie vivis . 

Výsada situas en katastra teritorio **České Hamry u Vejprt** kun areo 3,85&nbsp;km². 

## Historio 
Lauxův mlýn situadis jam en la 17-a jarcento sur senjorujo de Loučná. En la jaro 1656 ĝi estis fare de superularo alligita al Přísečnice, sed pli poste ĝi revenis reen al&nbsp;Loučná. Post la dua mondmilito la nombro de loĝantoj sinkis pro ellandigo de la devenaj loĝantoj al dudekono de la antaŭmilita nombro kaj oni jam ne sukcesis enloĝigi la domaron.

## Loĝantaro 
Kategorio:Vejprty
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Fanil Sarvarov

**Fanil Fanisoviĉ SARVAROV** (ruse: *Фанил Фанисович Сарваров*; mortinta la  en Gremjaĉinsk, mortinta la  en Moskvo) estis rusa generalleŭtenanto. Fine li estis estranta la sekcion pri operacpreparado ene de la generalstabo de la Armitaj Fortoj de Rusia Federacio. Forpasis li vundite per bombaŭta eksplodo.

Sarvarov finis en la 1999-a jaro la moskvan Malinovski-armealtlernejon por tankistoj kaj en 2008 la Akademion de la rusi-armea generalstabo. En la 2-a de majo 2024 li promociiĝis generalleŭtenanto.

Dum la 1990-aj jaroj li partoprenis ambaŭ Ĉeĉenajn konfliktojn. En 2015 kaj 2016 li gvidis la helpkampanjon de la rusia soldataro en la Sirio de diktatoro Baŝar al-Asad. En 2016 Sarvarov transprenis la gvidadon pri operacaj preparadoj ene de la generalstabo. De 2022 li gravis ankaŭ koncerne la invadon de Ukrainujo. Kiam li veturis privataŭte al la laborloko je la horo 6:55 de la 22-a de decembro 2025, ĉeveturila eksplodilo ekfunkciis. Mallonge poste li mortis en malsanulejo. 

## Notoj 
Kategorio:Rusiaj generaloj
Kategorio:Atencitoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1969
Kategorio:Mortintoj en 2025
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Lojtedoj

La **lojtedoj** estas familio de marfiŝoj. La scienca termino estas . La familio apartenas al la ordo de gadoformaj kaj al la superfamilio de ostaj fiŝoj. Plej konata genro de la familio estas la relative konata similnoma genro lojto.

Ili vivas en la Arkta kaj Atlantika Oceanoj, kaj en iuj dolĉakvaj vivejoj tra la modera Norda Hemisfero. Ĉiuj specioj estas maraj, krom la lojto (*ota lota*), kiu troviĝas en riveroj kaj lagoj en norda Eŭropo, Siberio kaj Nordameriko. Ili estas gravaj komercaj kaj ĉasfiŝaj specioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Gadoformaj
Molvo

La **molvo** estas genro de marfiŝoj. La scienca termino estas . La genro apartenas al la familio de lojtedoj, la ordo de gadoformaj kaj al la superfamilio de ostaj fiŝoj. 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Gadoformaj
Agila labormaniero

**Agila labormaniero** rilatas al malsamaj aliroj en la procezo de programara disvolvigo, kiuj pliigas travideblecon kaj la rapidecon de ŝanĝo. Ĝi celas konduki al pli rapida kreado de uzebla sistemo, tiel minimumigante riskojn kaj nedeziratajn evoluojn en la procezo. Por tio, oni provas redukti la projektigan fazon al minimumo kaj atingi ekzekuteblan programaron kiel eble plej frue en la procezo. Tio estas kunordigata kun la kliento je regulaj, mallongaj intervaloj kaj ebligas flekseble respondi al pliaj klientaj petoj.

Aĝila programara disvolvado karakteriziĝas per mem-organizantaj teamoj kaj iteracia kaj inkrementa aliro. 

## Tipoj de agilaj labormetodoj 
* Scrum
* Kanban
* ...

## La agila manifesto 
La agila manifesto estas teksto el la jaro 2001, kreita de grupo kiu nomiĝis sin "The Agile Alliance" (la agila alianco). Ĝis hodiaŭ ĝi estas la baza dokumento de agilaj labormetodoj.

### Valoroj 
Laŭ la Agila Manifesto ekzistas kvar bazaj valoroj. Oni valoras

* **Individuojn kaj interagojn** super procezoj kaj iloj
* **Funkcian programaron** super ampleksa dokumentado
* **Kunlaboron kun la kliento** super kontrakta negocado
* **Respondon al ŝanĝo** super sekvado de plano

Kvankam la dekstraj eroj ja havas valoron en la agila metodo, oni pli valorigas la maldekstrajn. 

### Principoj 
La valoroj baziĝas sur 12 principoj:

# Klienta kontentigo per frua kaj kontinua liverado de valora programaro.
# Bonvenigi ŝanĝiĝantajn postulojn, eĉ malfrue en la proceso.
# Liveri funkciantan programaron ofte (semajne anstataŭ monate).
# Proksima, ĉiutaga kunlaboro inter komercistoj kaj programistoj.
# Projektoj baziĝas sur motivitaj individuoj, al kiuj oni devas fidi.
# Vizaĝ-al-vizaĝa konversacio estas la plej bona formo de komunikado.
# Funkcianta programaro estas la ĉefa mezuro de progreso.
# Daŭripova laboro, kapabla subteni konstantan ritmon.
# Daŭra atento al teknika lerteco kaj bona dezajno.
# Simpleco —la arto maksimumigi la kvanton da nefarita laboro— estas esenca.
# Plej bonaj arkitekturoj, postuloj kaj dezajnoj ekestas el mem-organizantaj teamoj.
# Regule la teamo pripensas kiel fariĝi pli efika, kaj laŭe alĝustigas sin.

## Vidu ankaŭ 
* Akvofala modelo - tradicia labormaniero, kvazaŭ la malo de agileco

## Referencoj 
Kategorio:Projekt-administrado
Monaka Federacio de Manpilkado

La **Monaka Federacio de Manpilkado** ( aŭ **FMHB**) estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Monako. La asocio reprezentas kaj la viran kaj la virinan nacian teamon de manpilkado, kaj ankaŭ provizas iujn naciajn teamojn de pli junaj sportistoj laŭ aĝogrupoj. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado (IHF) kaj en la Eŭropa Manpilkada Federacio (EHF).

## Naciaj teamoj 
*  Monaka vira nacia teamo de manpilkado
*  Monaka virina nacia teamo de manpilkado

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 


Monako
Éva Kis (radiologo)

**Éva Kis** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kis Éva** estas hungara pediatro, radiologo, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis János Meczner.

Éva Kis naskiĝis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Éva Kis akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1974, 4 jarojn poste pediatrian licencon. Post la diplomo ŝi laboris jardekon en kliniko pri infanoj, poste en radiologia kliniko ĝis 1995, dum en 1987 ŝi akiris radiologian licencon. Ŝi gvidis la radiologian branĉon ekde 1990. Ŝi ankaŭ instruis ekde 1991 lektoro, 5 jarojn poste docento, inter 2010–2014 ŝi estis ankaŭ katedrestro en la universitato. Intertempe ŝi studvojaĝis kaj kuracadis en Tanzanio, Barato, Kamboĝo kaj Malavio. En 1981 kaj 1983 ŝi naskis gefilojn. Ŝi ricevis premiojn inter 2005-2015.

## Elektitaj liboj 
* *Gyermekradiológiai esetek* (2004)
* *A gyermekradiológia alapjai* (2010)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografieto kaj intervjuo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Terora atenco ĉe Bondi Beach

La **terora atenco ĉe Bondi Beach** en Sidnejo, Novsudkimrio, Aŭstralio, estis antisemitisma islamista terora masakro. La atako okazis vespere de la 14-a de decembro 2025, dum festado markanta la komencon de la ok-taga juda festivalo Ĥanuko, kiun ĉeestis pli ol 1000 judaj festantoj. La du atakantoj murdis 15 homojn, inkluzive de infano, kaj vundis 43 aliajn, kelkajn grave, inkluzive de du policanoj. Unu el la atakantoj estis pafmortigita de sekurecaj taĉmentoj; la alia estis pafita kaj arestita. La atakantoj estis 50-jaraĝa viro kaj lia 24-jaraĝa filo. Entute 103 pafoj estis faritaj de la atakantoj kaj polico en ses minutoj.

Baldaŭ post la atako, la polico raportis, ke la bombtaĉmento de Novsudkimrio forigis improvizitajn eksplodaĵojn el aŭto sur *Campbell Parade*, la ĉefa vojo paralela al la strando.

Ĉi tiu estas la plej malbona okazaĵo de ĉi tiu speco en Aŭstralio ekde la masakro de la loĝloko *Port Arthur* Sur la tasmana duoninsulo de Tasmanio en 1996, kiu kaŭzis 35 mortintojn (tamen tio ne estis antisemita masakro, sed simple mortiĝis iu ajn civitano, kiun la murdinto sukcesis atingi).

Kategorio:Islama terorismo
Kategorio:Antisemitismo
Kategorio:Masakroj
Éva Kis (geografo)

**Éva Kis** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kis Éva** estas hungara geografo pri morfologio. Ŝia familia nomvarianto estis *Kiss*.

 naskiĝis  en Hódmezővásárhely.

## Biografio 
 akiris magistron en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1980, 5 jarojn poste ŝi doktoriĝis. Post la diplomo ŝi esploris la klimatŝanĝojn, leŭsojn kaj sedimentajn rokaĵojn. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi ricevis premiojn inter 1988-2006.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Mindszent környékének geomorfológiai vázlata* (1984)
* *A természeti környezet integrált számítógépes minősítése minősítése egy alföldi minta területen* (disertaĵo, 1994) 
* *Comparison of loess types in Hungary using granulometric analysis* (1997)
* *The sequence of the Susak loess profile* (2003)
* *Natural and anthropogenic factors generating riverbank with erosion hazard on the Lower Tisza river* (kunaŭtoro, 2019)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* akademia paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj geografoj
Úhošťany

**Úhošťany** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Kadaň en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sude de Kadaň. En la jaro  ĉi tie vivis . 

**Úhošťany** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 12,21&nbsp;km². En la katastra teritorio Úhošťany situas ankaŭ Kadaňská Jeseň kaj ruinoj de domoj en la pereinta vilaĝo Zvoníčkov.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1088.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
Nordokcidente de la vilaĝo troviĝas altaĵo kaj nacia naturrezervejo Úhošť. Konserviĝis ĉi tie ruinoj de domoj de la pereinta vilaĝo Úhošť. En la vilaĝplaco situas preĝejo de sankta Gaŭlo.

## Pluaj fotoj

File:Úhošťany - Kostel svatého Havla.jpg|Preĝejo de sankta Gaŭlo
File:Úhošťany - Boží muka.jpg|Dia torturo
File:Úhošťany 2023-09-16 Sousoší.jpg|Statuaro de Virgulino Maria Nemakulita
File:Úhošťany - Úhošť.jpg|Altaĵo Úhošť

Kategorio:Kadaň
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Setlejoj en Doupova montaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
György Kárpáti (radiologo)

**György Kárpáti** [djordj kArpAti], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti György** estis hungara radiologo, onkologo.

György Kárpáti naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Kárpáti devenis el juda familio. Pro sia judeco li pli facile akiris medicinan diplomon en Germana Universitato de Prago en 1938, poste li studis biokemion en Sorbonne dum 2 semestroj. Pro la mondmilito li rifuĝis al Santiago de Ĉilio, kie li esploris en malsanulejo kaj kliniko. Sekrete li aliĝis al la komunistoj sub nomo Jorge Tomas. En 1947 li hejmenvenis kaj kuracadis kiel ĉefkuracisto en ĉefurba hospitalo, dum li akiris radiologian (1952), post 6 jaroj onkoradiologian licencojn. Inter 1956–1972 li havis statuson en la ministerio, dum en 1961 li akiris organizistan licencon kaj li gvidis la kontraŭkancerajn ekzamenojn. Li kandidatiĝis (CSc) en 1962 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis 3 premiojn inter 1966-1972.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tapasztalatok és új eljárás az induratio penis plastica kezelésében.* (kunaŭtoro, 1951)
* *A metastasis-képződés szerepe az ajakcarcinoma prognózisában.* (1961)
* *Az ajakdaganatok radiológiai kezelése, megelőzésének és gondozásának kérdései.* (disertaĵo, 1962)
* *A rákellenes küzdelem 15 éve.* (1967)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zvoníčkov

**Zvoníčkov** () estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio en distrikto Chomutov. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sude de Úhošťany laŭlonge laŭ ŝoseo n-ro III/22423 al Vlkaň kaj&nbsp;Kojetín en supermara alteco ĉirkaŭ  525&nbsp;m. Ĝi pereis en la jaro 1963 pro forloĝiĝo. Sur ĝia loko situas ĝis nun ruinoj de kelkaj domoj.

**Zvoníčkov** situis en katastra teritorio Úhošťany kun areo 12,21&nbsp;km². 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1460.

Post la dua mondmilito okazis&nbsp;forŝovo de germanoj, sed oni ne sukcesis tute enloĝigi la vilaĝon kun novaj loĝantoj. En la jaro 1963 la vilaĝo ofice pereis.

## Loĝantaro 
## Personecoj 
En la jaro 1718 en Zvoníčkov naskiĝis konstruisto Jan Václav Kosch.

## Pluaj fotoj

Zvoníčkov 2019-03-30 Hospodářská budova.jpg|Ruinoj de mastruma konstruaĵo
Zvoníčkov 2019-03-30 Interiér domu.jpg|Interno de domo
Zvoníčkov 2019-03-30 Zřícenina nad domem.jpg|Ruino super domo
Zvoníčkov 2019-03-30 Zřícenina u mostu.jpg|Ruino de ponto

## Eksteraj ligiloj
* Zvoníčkov sur paĝaro Zaniklé obce a objekty post la jaro 1945

Kategorio:Kadaň
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Doupova montaro