Sirfedoj

eta
La **Sirfedoj** (*Syrphidae*) estas familio el la insektoj Dipteroj (*Diptera*) ene de la muŝoj aŭ braĥiceroj (*Brachycera*).

Tutmonde estas priskribitaj ĉ. 6000 specioj, el ili 1800 por la palearktiso. La plej okulfrapa estas la kapablo de la bestetoj ŝvebi surloke ankaŭ, se la movado de la aero estas relative granda. Ŝvebas, ekzemple la plej multaj specioj de la Bombiliedoj. Konataj estas tre multaj sirfedoj pro tio, ke la sendanĝeraj sirfedoj imitas la armitajn dipterojn por timigi siajn malamikojn (mimikrio).

## Ekstera aspekto de la Sirfedoj 
### Ĝenerala aspekto 
Ene de la sirfedoj ekzistas multaj diversaj specioj. Multaj sirfedoj aspektas simile al burdoj, vespoj aŭ abeloj. Ilin oni povas facile intermiksi, sed ili ne pikas. Tiu mimikrio trompe pretendas malamikon de sirfedoj: male al ilia „modelo“ ili ne havas pikilon. La korpo povas esti mallonga kaj dika aŭ longa aŭ svelta; krome ekzistas specioj kun aŭ sen haroj.

### Kapo kaj buŝaj elementoj 
[eta|portreto de [eristalo, (*Eristalis tenax*), ino.]]
[eta|proksima foto de [granda sirfedo.]]
La buŝaj iloj estas ŝanĝitaj plej ofte al lekaperatoj. La genro *Rhingia* povas leki fluidan nutraĵon kiel nektaro kaj dismordi polenon. La insektoj povas estu glataj aŭ haraj. Antaŭe inter la okuloj troviĝas du mallongaj antenoj. Sur la supra surfaco de la kapo troviĝas tri punktokuloj (ocelojn).

### Torakso kaj flugiloj 
La torakso, kiu kiel ĉe ĉiuj insektoj havas la flugilojn kaj krurojn, jam grandan mesonotumon, kie ĉe la abdomeno aligas ŝildeto. Kiel ĉiu dipteroj, ili nur havas la antaŭajn flugilojn (kun kaliptero); ĉar ĝiaj malantaŭaj flugiloj estas stumpaj svingkolbetoj (teniloj), kiuj estas ne malhaveblaj por stabiligi la ŝvebflugon. La rekonilo por ŝvebflugo estas flugila vejno, tiel nomata *Vena spuria* en la antaŭaj flugiloj.

### Abdomeno 
eta|*Episyrphus balteatus*, masklo.
La abdomeno estas tre diversa, kaj laŭ la formo kaj laŭ la koloro. Ĝi konsistas el kvar dorse videblaj segmentoj. La koloro de la specioj estas metale nigra, nigre blua kaj ĝis grize. La diversaj specioj havas bendojn kaj makulojn antaŭe ĉ. flave kaj nigre.

## Formo de la vivo de Sirfedoj 
eta|*Episyrphus balteatus* fluganta.
maldekstre|eta|thumbtime=14.6|Eristalis tenax “ŝvebante“

Adoleskaj sirfedoj flugas per alta flugilbata frekvenco (ĝis 300 Hercoj kaj tiel ili povas „ŝvebi“ dum relative longa tempo sen moviĝi horizontale aŭ vertikale.

La sirfedoj nutriĝas de nektaro kaj polenoj. Tial la sirfedoj ludas gravan rolon kiel poleniganto. Ili estas apud la abeloj (*Apoidea*) la plej grava poleniganta grupo.

## Migradokonduto de la sirfedoj 
Multaj sirfedoj estas migrantaj insektoj. Ili migras de Mezeŭropo al la Mediteraneo. La bestetoj pasas la pasejojn de la mezmontaroj, la Pireneoj kaj la Alpoj (ekzemple ĉe Col de Bretolet en la Valezaj Alpoj). En printempo ili iras la kontraŭan direkton. Al la migrantoj inter la sirfedoj apartenas ekzemple *Episyrphus balteatus* kaj *Eristalis tenax*..

## Plimultigado kaj evoluado 
eta|sirfedoj kopulantaj.

Dosiero:Helophilus_pendulus_fg01.jpg|sirfedo *Helophilus pendulus* metante ovojn
Dosiero:Helophilus_pendulus_fg02.jpg|la junaj kovaĵo sur folio
Dosiero:Helophilus_pendulus_fg03.jpg|makrofoto de la ovoj
Dosiero:Helophilus_pendulus_fg04.jpg|unu sola larvo elovigita
Dosiero:Schwebfliegenlarve.jpg|surtere vivanta larvo de sirfedo
Dosiero:Syrphid.maggot3554.5.13.08cw.jpg|rabema larvo de sirfedo elsuĉanta bafidon
Dosiero:Zweefvliegpop_(met_Diplazon_erin).jpg|la pupo de sirfedo
Dosiero:Langegg_Rattenschwanzlarve_Eristalini.jpg|en humida biotopo vivanta larvo de *Eristalis tenax*

## Sistematiko 
Sirfedoj estas monofiluma taksono. La filogena enordigo okazas en Ciklorafo kaj Aŝizo. La frata grupo estas la Pipunkulidoj, kun kiu ĝi formas la komunan taksonon de la Sirfoideoj.

La sirfedoj havas tutmonde ĉ. 6.000 speciojn. En Eŭropo vivas ĉ. 500 el ili:
* genro *Baccha* Fabricius, 1805
** *Baccha elongata*
* genro *Brachyopa* Meigen, 1822
** * Brachyopa bicolor*
** *Brachyopa silviae*
* genro *Cheilosia* Panzer, 1809
** * Cheilosia illustrata*
** *Cheilosia morio*
** *Cheilosia pictipennis*
** *Cheilosia impressa*
* genro *Chrysogaster* Meigen, 1800
** *Chrysogaster solstitialis*
* genro *Chrysotoxum* Meigen, 1803
** *Chrysotoxum bicinctum*
** *Chrysotoxum cautum*
* genro *Epistrophe* Walker, 1852
** *Epistrophe eligans*
* genro *Episyrphus* Matsumura, 1917
** *Episyrphus balteatus*
* genro *Eristalinus* Rondani, 1845
** *Eristalinus aeneus*
** *Eristalinus taeniops*
** *Eristalinus sepulchralis*
* genro *Eristalis* Latreille, 1804
** *Eristalis arbustorum*
** *Eristalis tenax*
* genro *Eumerus* Meigen, 1804
** *Eumerus strigatus*
** *Eumerus tuberculatus*
* genro *Eupeodes* Osten Sacken, 1877
** *Eupeodes corollae* Fabricius, 1794
* genro *Ferdinandea* Rondani, 1844
** *Ferdinandea cuprea*
* genro *Helophilus*)
** (*Helophilus hybridus*
** *Helophilus pendulus*
** *Helophilus trivittatus*
* genro *Lampetia* Meigen, 1800
** *Lampetia equestris*)
* genro *Leucozona* Schiner, 1860
** *Leucozona glaucius*
** *Leucozona laternarius*
* genro *Melanostoma*
** *Melanostoma scalare*
* genro *Meliscaeva* Frey, 1946
** *Meliscaeva cinctella*
* genro *Merodon*
** *Merodon equestris* Fabricius, 1794
** *Merodon trochantericus*
* genro *Myathropa* Rondani, 1845
** *Myathropa florea*
* genro *Paragus* Latreille, 1804
** *Paragus haemorrhous* Meigen, 1822
* genro *Parasyrphus* Matsumura, 1917
** *Parasyrphus lineolus*
** *Parasyrphus punctulatus*
** *Parasyrphus annulatus*
* genro *Parhelophilus* Girschner, 1897
** *Parhelophilus frutetorum*
** *Parhelophilus versicolor*
* (*Rhingia*
** *Rhingia campestris*
* genro *Riponnensia* Maibach, Goeldlin de Tiefenau & Speight, 1994
* genro *Scaeva* Fabricius, 1805
** *Scaeva pyrastri*
* genro *Sericomyia* Meigen, 1803
** *Sericomyia silentis*
* genro *Sphaerophoria* Lepeletier & Serville, 1828
** *Sphaerophoria scripta*
* genro *Sphegina* Meigen, 1822
** Sphegina montana
* genro *Syritta* Lepeletier & Serville, 1828
** *Syritta pipiens*
* genro *Syrphus*Fabricius, 1775
** * Syrphus ribesii*
* ''* Syrphus vitripennis'‘
* genro *Temnostoma* Fabricius, 1805
** *Temnostoma bombylans*
* genro *Volucella* Geoffroy, 1762
** *Volucella bombylans*
** (*Volucella inanis*
** (*Volucella inflata*
** *Volucella pellucens*
** *Volucella zonaria 99 *)
* genro *Xanthogramma* Schiner, 1860
** *Xanthogramma citrofasciatum*
* genro *Xylota* Meigen, 1822
** *Xylota segnis*
** *Xylota sylvarum*

## Referencoj 
## Literaturo 
* Bastian O. (1986): *Schwebfliegen*; Neue Brehm-Bücherei Band 576, Wittenberg.
* Bothe G. (1996): *Schwebfliegen*; Deutscher Jugendbund für Naturbeobachtung, Hamburg
* Haupt J. Haupt H (1998): *Fliegen und Mücken: Beobachtung, Lebensweise*, Naturbuch, Augsburg
* Honomichl K., Bellmann H. (1994): *Biologie und Ökologie der Insekten*; CD-Rom, Gustav Fischer Verlag, Stuttgart.
* Gatter, W. & Gatter D. (1973): *Massenwanderung der Schwebfliege Eristalis tenax und des Marienkäfers Coccinella septempunctata am Randecker Maar, Schwäbische Alb*. Jh. Ges. Naturkde. Württ. 128: 151–154.
* Gatter, W. (1975): *Regelmäßige Herbstwanderungen der Schwebfliege Eristalis tenax am Randecker Maar, Schwäbische Alb*. Atalanta 6: 193–200.
* Gatter, W. & Gatter, D. (1976): *Der Zug der Schwebfliegen nach planmäßigen Fängen am Randecker Maar (Schwäbische Alb) (Diptera, Syrphidae)*. Atalanta 7: 4–18.
* Gatter, W. (1981): *Anpassungen von Wanderinsekten an die tägliche Drehung des Windes*. Jh. Ges. Naturkde. Württbg. 136: 191–202.
* Gatter, W. (1981): *Insektenwanderungen. Neues zum Wanderverhalten der Insekten. Über die Voraussetzungen des westpalaearktischen Migrationssystems*; Kilda Verlag. Greven. 94 Seiten; http://www.randecker-maar.de/Zusammenfassungen/Zusammenf_3.htm
* Schmid, U. & Gatter, W. (1988): *Das Vorkommen von Schwebfliegen am Randecker Maar - ein faunistischer Überblick (Diptera, Syrphidae)*. Nachr. Bayer. Ent. 37: 117–127.
* Gatter, W., Schmid U.(1990): *Die Wanderung der Schwebfliegen (Diptera, Syrphidae) am Randecker Maar. Festschrift 20 Jahre Station Randecker Maar*; Spixiana Suppl. 15: 100 Seiten;http://www.randecker-maar.de/Zusammenfassungen/Zusammenf_4.htm
* Kormann K. (1988): *Schwebfliegen Mitteleuropas*, Landberg, München.
* Kormann K. (2002): *Schwebfliegen und Blasenkopffliegen Mitteleuropas*, Fauna-Verlag, Nottuln.
* Röder G. (1990): *Biologie der Schwebfliegen Deutschlands (Diptera, Syrphidae).*, Keltern-Weiler.
* Schmid U. (1996): *Auf gläsernen Schwingen – Schwebfliegen*, Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde, Serie C, 40 (80 Seiten), Staatliches Museum für Naturkunde Stuttgart.
* Veen, M.P. van (2004): *Hoverflies of Northwest Europe*, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging, Utrecht.

## Eksteraj ligiloj 
* syrphidae.de
* Ein paar Fotos einheimischer Schwebfliegen
* Die Schwebfliegen Niedersachsens und Bremens
* The World of Syrphidae (englisch) 
* Flugaufnahmen von Schwebfliegen und anderen Insekten
* Insektenfotografien; darunter viele Makroaufnahmen von Schwebfliegen
* Lokale Schwebfliegenfauna in 53572 Unkel  und Seite 2 
* Wanderung von Schwebfliegen am Randecker Maar