open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Friedrich Fasch

eta|dekstra|Johann Friedrich Fasch
**Johann Friedrich FASCH** (n. 15-an de aprilo 1688 en Buttelstedt ĉe Vajmaro, m. 5-an de decembro 1758 en Zerbst) kaj estis grava muzikisto kaj komponisto.

## Vivo 
Fasch estis la unua filo de la lernejestro Friedrich Georg Fasch. Post la morto de sia patro en la jaro 1700 Fasch iris al la frato de sia patrino, vikario Gottfried Wegerig en Teuchern. Supozeble tiel li ankaŭ ekkonas la operkomponiston Reinhard Keiser.
Kiel knabo Fasch estis kantisto en Weißenfels kaj en Lepsiko Thomas-lernanto sub Thomas-kantoro Johann Kuhnau. Post kiam li jam inter 1711-12 verkis operojn por Naumburg kaj Zeitz, en 1713 li iris al Darmstadt, por studi tie ĉe Christoph Graupner komposition. inter 1714-19 li alprenis la postenon de ĉambroskribisto en Gera, inter 1719-21 li estis orgenisto en Greiz. Poste li eklaboris kiel kapelestro de la grafoj Grafen Morzin al Prago, kaj finfine en 1722 li iĝis kortegokapelestro en Zerbst. Je la 18-a de novembro 1736 ĉi tie naskiĝis lia filo Karl Fasch.

Johann Friedrich Fasch validas kiel unu el la plej eminentaj instrumentaj komponistoj de la Bach-epoko kaj estis ege ŝatata ankaŭ de Johann Sebastian Bach. Li mortis 70-jaraĝe je la 5-a de decembro 1758 en Zerbst.

## Verkoj (elekto) 
* 12 Germanlingvaj operoj
* Kantatoj (5 jarkolekto)
* Orkestrosuitoj
* Orkestrokonzertoj
* Triosonatoj

## Literaturo (elekto) 
* Bimberg, Guido: Fasch und die Musik im Europa des 18. Jahrhunderts. - Weimar : Böhlau, 1995. - ISBN 3-412-10393-4
* Küntzel, Gottfried: Die Instrumentalkonzerte von Johann Friedrich Fasch. - Frankfurt a.M. Univ. Diss., 1965
* Pfeiffer, Rüdiger: Johann Friedrich Fasch : 1688-1758, Leben und Werk. - Wilhelmshaven : Noetzel, 1994. - ISBN 3-7959-0613-X

## Eksteraj ligiloj 
* Startseite der Internationalen Fasch-Gesellschaft e.V.

Fasch, Johann Friedrich
Fasch, Johann Friedrich
Fasch, Johann Friedrich
Christian Potenza

**Christian POTENZA** (23-an de decembro, 1972) estas kanada aktoro, naskiĝinta en Ottawa, Ontario, Kanado. Li aperas en la televido ekde 1997, kiam li ludis en la televida serio Riverdale kiel persono Jimmy.

## Filmografio 
### Gravaj filmroloj 
### Televido 
Kategorio:Kanadaj aktoroj
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Teksaĵ-prizorgaj simboloj

**Teksaĵ-prizorgaj simboloj** estas tiuj etiketoj sur la vestoj, kiuj monstras la produktistan proponon pri traktado de tesaĵoj rilate al *lavado*, *purigo*, *sekigo* kaj gladado. Tiuj etiketoj kun la simboloj estas alkudritaj je la vesto por faciligi ties traktadon.

La hodiaŭ - en Eŭropo- uzitajn simbolojn enkondukis en 1975 la *Internacia Organizo pri etiktigo de la Teksaĵa Traktado* (GINETEX el ''Groupement International d'Etiquetage pour l'Entretien des Textiles''). La ISO-normo 3758 de 1991 kaj Eŭronormo EN 23758 de 1994 standardigisi la simbolojn en Germanio kaj poste en Eŭropo, eĉ en Israelo. Landoj de nordamerika liberkomerca zono (NAFTA) uzas similajn simbolojn, kun etaj ŝanĝoj (simboloj pri malpermeso de tordado, elpremado, gladado kun vaporo kaj blankigo sen kloro. Ankaŭ Japanio uzas tiujn simbolojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Eŭropaj simboloj
* simboloj por landoj de NAFTA 

Kategorio:Simboloj
Armentières

'*** - prononco laŭ sistemo IFA , jen france; okcidentflandre **Armentiers*', prononco  - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde ''Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* , nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono **. 

Armentières estas unu el la ĉirkaŭurboj de Lille kaj limas Belgion.

La loĝantojn oni en la franca kutime nomigas *armentièrois(es)''.

## Historio 
La urbo fariĝis franca en 1668 dum la reĝado de Ludoviko la 14-a, samkiel la aliaj partoj de Franca Flandrio.

Armentières akiris bonfamon je la fino de la 19-a jarcento pro sia delikata teksarto.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Listo de urboj de Francio
* Armentières (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

## Referencoj 

Kategorio:Komunumoj de Nord
Kategorio:Urboj de Francio
Wimbledon (turniro)

La tenisturniro de **Wimbledon** estas la plej malnova turniro de la mondo kaj konsiderata la plej prestiĝa inter ĉiuj. Ĝi estis kreita en 1877, kiam la *"All England Croquet and Lawn Tennis Club"* en la urbodistrikto Merton de Londono organizis la unuan turniron de la historio de teniso kun 22 tenisistoj. En 1879 okazis la unuaj duoblaj ludoj, kaj en 1884 la unuaj virinaj.

La plej longa matĉo de la historio estis tiu en Wimbledon en 2010 inter la franca Nicolas Mahut kaj la usona John Isner, kiu daŭris dek unu horojn, kvin minutojn kaj 23 sekundojn. John Isner venkis (6-4, 3-6, 6-7, 7-6 kaj 70-68). Isner kaj Mahut ludis samforte dum la tri tagoj kiujn daŭris la matĉo. Ili alvenis ĝis 59-59 kaj ĝis 68-68 nepermesante malvenkon en unuaj ekludoj.

## Konindaj ludantoj
* Petr Korda
* Wojciech Fibak
* Agnieszka Radwańska
* Petra Kvitová
* Iga Świątek

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo de la turniro *(angle)*

Kategorio:Tenisaj konkursoj
Jakob Bernoulli

**Jakob Bernoulli** (france *Jacques*) naskiĝis la 27-an de decembro 1654 en Basel kaj mortis la 16-an de aŭgusto 1705. Li estis matematikisto, plej aĝa frato de Johann Bernoulli, kaj onklo de Daniel Bernoulli.

Li ekkonis fizikistojn Robert Boyle kaj Robert Hooke dum vojaĝo al Anglio en 1676, post kiam li elektis matematikon kiel fakon kaj iĝis profesoro en 1687.

Li korespondis kun Gottfried Leibniz, kaj do konis infiniteziman kalkulon, kaj kunlaboris kun sia frato Johann, kiu post lia morto transprenis lian profesorecon.

Lia ĉefa verko estas *Ars Conjectandi*.

Kratero Bernoulli, en Luno, estas tiel nomita en omaĝo al Jakobo kaj lia frato Johann.

## Kuriozaĵoj 
[eta|*Ars conjectandi*, [1713 (Milano, Fondazione Mansutti).]]
Jakob Bernoulli foje estas nomata Jakob la 1-a Bernoulli, ĉar ankaŭ lia pranevo Jakob la 2-a Bernoulli (1759–1809) estis matematikisto, kiel multaj anoj de la familio.

La naskiĝdato 27-a de decembro estas laŭ la julia kalendaro, tiam valida en multaj landoj de Eŭropo. En Svislando jam de 1584 validis la gregoria kalendaro, do oficiale Bernoulli naskiĝis la .

Ŝatata esplorobjekto de Bernoulli estis la logaritma spiralo. Laŭdire li testamentis, ke lian tombon ornamu ties bildo kun la latina frazo "*eadem mutata resurgo*" ("ŝanĝita mi resurektas identa"). La tombo tamen montras arĥimedan spiralon.

## Vidu ankaŭ 
*2034 Bernoulli (asteroido)

Bernoulli, Jakob
B
Diofanto el Aleksandrio

**Diofanto el Aleksandrio** naskiĝis ĉirkaŭ 220 p. K. kaj mortis ĉirkaŭ 287 p. K.. Li estis granda matematikisto de antikveco.

Li estas konata pro la studoj pri ekvacioj kun variabloj, kiuj alprenas racionalajn valorojn kaj nomiĝas "diofantaj ekvacioj" ĝuste laŭ li. Diofanto estas kelkfoje konata kiel "patro de Algebro". Li verkis librojn pri ekvacioj kaj traktaton pri poligonaj nombroj.

Kategorio:Egiptaj matematikistoj
Kategorio:Helenaj matematikistoj
Kategorio:Nombroteoriistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento
Évariste Galois

**Évariste GALOIS** , en Esperanto ankaŭ **Galojo**
aŭ **Galezo** ( - ) estis franca matematikisto, fama pro sia apliko de teorio de grupoj al la solvo de ekvacioj kaj elipsa funkcio.
Li estas unu el la plej geniaj matematikistoj de la tuta historio de matematiko.

Liaj samtempuloj ne klare perceptis lian genion kaj li mortis post duelo nur 20-jaraĝa. Sed lia laboro profunde influis poste algebristojn.

Li kreis teorion pri la simetrieco de ekvacioj, nome Teorio de Galois.

## Vidu ankaŭ 
* 9130 Galois

## Referencoj 
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Mortintoj en duelo
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Kategorio:Grupoteoriistoj
AGP (apartigilo)

**AGP** povas rilati al:

***AGP** estas la nomo de komputika buso por vidkarto
***agp** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Girolamo Frescobaldi

**Girolamo FRESCOBALDI** (* 9-a de septembro 1583 en Feraro; † 1-a de marto 1643 en Romo) estis grava Itala komponisto kaj orgenisto de la baroko.

## Vivo
La fama Itala muzikisto kreskis en Feraro kaj ricevis muzikan instruon de la orgenisto kaj fama madrigalisto Luzzasco Luzasschi. Alia frua influo venis de Carlo Gesualdo di Venosa, kiu ankaŭ samtempe rezidis en tiu ĉi urbo. Frescobaldi mirigis siajn samcivitanojn jam 17-jaraĝe pro sia bonega orgenludado. Lia mentoro kardinalo Enzo Bentivoglio helpis lin ricevi bonan laborlokon kiel orgenisto en la preĝejo de Sankta Maria de Trastevere en Romo en la printempo de 1607. Kun ties sekvantaro li vojaĝis al Antverpeno. Post sia reveno al Romo en 1608 li ricevis dank‘ al la propeto de Bentivoglio dungadon kiel orgenisto de la baziliko de Sankta Petro. En 1615 dum unu jaro li estis orgenisto en Mantovo kaj ekde 1628 ĝis 1633 en Florenco, kie li estis orgenisto ĉe la kortego de la Medici. En la baziliko de Sankta Petro en Romo li estus triumfanto, onidire al ĉiu el siaj koncertoj estus alvenintaj miloj de aŭskultantoj. Li tenis tiun postenon ĝis la fino de sia vivo. 

Li skribis multnombrajn verkojn por orgeno kaj klaviceno inkluzive tokatojn, kapriĉojn, fantaziojn, kanzonojn, riĉerkarojn (ĝenra nomo por ĉiu speco de kontrapunktaĵoj), dancojn kaj variaciojn. Inter siaj verkoj plej konataj troviĝas la *Fiori musicali* (1635), kolekto de verkoj por orgeno ludendaj dum mesoj. Krome inter 1615 ĝis 1637 li publikis du librojn de tokatoj, inter kiuj troviĝas la *Cento Partite* [cent partitoj], unu el siaj plej virtuozaj kaj eksperimentaj. Lia kantvoĉa muziko inkluzivas mesojn, motetojn kaj madrigalojn. Sufiĉe konata estas lia verko "unua volumo de kanzonoj por ludi per iu ajn instrumento", publikata en 1628.

En liaj tokatoj, kanzonoj, riĉercaroj kaj variacioj ekestis praformoj de la suito, kiun lia disĉiplo Johann Jacob Froberger poste reformis. Multaj Germanaj orgenistoj pilgrimis al Romo, por lerni ĉe li. La komponaĵoj de Frescobaldi estis pleje admirataj pro sia afektarto. 

Frescobaldi estis unu el la inventantoj de moderna koncepto de tempo kaj sia muziko havis grandan influon al postaj komponistoj kiel Johann Jacob Froberger kaj Johann Sebastian Bach.

## Verkaro 
* Kantvoĉa verko
** 1608 Madrigaloj
** 1627 Motetoj
** 1630 2 libroj de arioj
* Verkoj por diversaj instrumentoj
** 1628 Kanzonoj  kiuj anoncas la triosonatojn 
* Klaviceno aŭ orgeno
** 1608 Fantazioj
** 1615 Riĉerkaroj kaj kanzonoj
** 1615 Tokatoj kaj partitoj
** 1624 Kapriĉoj
** 1624 : Riĉerkaroj, kanzonoj, kapriĉoj (1615 kaj 1624)
** 1627 Tokatoj kaj partitoj
** 1635 *Fiori Musicali* liturgie uzeblaj 
** 1637 : Tokatoj kaj partitoj (1615 et 1627)
** 1645 (Postmortaj) kanzonoj

## Literaturo 
* Frederick Hammond: *Girolamo Frescobaldi.*  Cambridge MA: Harvard University Press 1983.  ISBN 0-674-35438-9

Kategorio:Italaj klavicenistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj orgenistoj
AIS (apartigilo)

**AIS** povas rilati al:

***AIS** - Akademio Internacia de la Sciencoj
***AIS** estas Aŭtomata identiga sistemo, kiu permesas interŝanĝi informojn inter ŝipoj per VHF. 
***ais** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Honoraj membroj de AIS**
***Studadsesioj de AIS**
AIX (apartigilo)

La tri-litera kombinaĵo **AIX** povas rilati al:

***AIX**, versio de komputila operaciumo Unikso de IBM
***aix** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Aix-en-Provence, komunumo en sudorienta Francio
*Île-d'Aix, komunumo kaj insulo en sudokcidenta Francio
**Aix* estas genro de Anasedoj, ekzemple la Mandarenanaso

## Vidu ankaŭ 
* Aikso
AMD (apartigilo)

**AMD** povas rilati al:

***AMD** estas firmao produktanta icojn (plejfama per procesoroj)
***amd** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***AMD** estas kodo de valuto Armena dramo de lando Armenio laŭ normo ISO 4217.
Ilia Zdaneviĉ

**Ilia Miĥailoviĉ Zdaneviĉ** (naskiĝinta je la 21-a de aprilo, 1894, mortinta je la 25-a de decembro, 1975) estis rusa verkisto kaj artisto unuiĝinta kun la movado Dada. Li naskiĝis en Tbilisi kaj mortis en Parizo. En 1919 li adoptis la pseŭdonimon Iliazd. La afiŝo de Zdaneviĉ en 1923 por la *Soirée du cœur à barbe* (*Vespero kun la barba koro*) de si kaj Tristan Tzara estas vaste konata ekzemplo de avangarda tipografio kaj grafiko.

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Dadaistoj
Sabloburgo

eta|Sabloburgo
**Sabloburgo** estas miniaturigo de burgo, farita el sablo, kiun precipe infanoj konstruas por amuzigi sin sur sabloludejo, ofte helpe de iloj, kiel ekz. siteletoj, ŝarĝaŭtetoj kaj ŝoveliletoj.

Sabloburgo estas aparta kazo de pli ĝenerala sabla konstruaĵo nomata **sabloskulptaĵo**, kiu povas prezenti kastelon, rolulon, beston ktp.
La ideala loko por tia skulptaĵo estas la plaĝo, sed iuj konkursoj movas sablon al sia ludejo. Ĝi ĝenerale estas efemera konstruaĵo.

Kategorio:Infanludoj
Kategorio:Arto
Kategorio:Burgoj
Ponza (insulo)

**Ponza** [pOndza] estas itala insulo en la Gaeta Golfo de la Tirena Maro, la ĉefa insulo de la Ponza Insularo.

La plej grava loĝata loko estas la urbeto Ponza, ĉefurbo de la komunumo entenanta la tutan insulon kaj tri apudajn insuletojn (la insulo, la ĉefa urbeto kaj la komunumo estas samnomaj).

## Geografio 
eta|maldekstre|Haveno de Ponza
Ponza havas areon de 7,5&nbsp;km² kaj estas longa kaj mallarĝa (ĉ. 10 km de la norda pinto al la suda, sed nur 1-2km inter la orienta kaj la okcidenta flanko).

Ĝi estas preskaŭ komplete montara, kvankam ne atingas grandajn altojn; elstaras centre la montoj *Core* [kore] (201 m), *Tre Venti* (177 m) kaj *Pagliaro* [paljaro] (177 m), sed la plej alta loko, monto *Guardia* [gŭardja] (280 m), estas ĉe la suda ekstremo.

La bordoj de la insulo estas multpintaj kaj plejparte rokaj, el kaolino kaj tofo, kio montras (kune kun multaj krateroj, estingiĝintaj sed rekoneblaj) la vulkanan originon de la insulo.

Submaraj grotoj allogas turistojn; baniĝemuloj vizitas precipe la faman plaĝon de *Chiaia di Luna* (sud-okcidente).

## Historio 
La insulo estis loĝata sub Romio kaj uzata kiel loko de punizolado. Inter aliaj, estis truditaj loĝi en Ponza Agripino la Juna, filino de Germaniko, kaj Flavia Domitilla sub Domiciano.

Dum la frua Mezepoko, la loĝantoj flugis for de la insulo pro la timo de la nordafrikaj piratoj. Nur ekde ĉirkaŭ 1700 la insulo estis denove loĝata. Ĝi apartenis tiam al la Reĝlando de Napolo (Reĝlando de la Du Sicilioj). En 1861 ĝi sekvis la sorton de tiu ŝtato kaj estis aligita al Italio.

En 1928 la faŝisma registaro transformis la insulon al malliberejo (*confino*) por politikaj kontraŭuloj. Inter aliaj, estis punizoladitaj en Ponza Sandro Pertini, Pietro Nenni, Giorgio Amendola, Altiero Spinelli.

En 1935 komenciĝis minado de bentonito, argileca mineralo, ĉe urbo *Le Forna*, kiu daŭris ĝis 1975.

Inter la 27-a de julio kaj la 7-a de aŭgusto 1943 Benito Mussolini estis mallibera sur la insulo.

## Trafiko 
Ponza havas pramajn ligojn al Anzio, Formia, Terracina kaj Napolo.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de Ponza (it)
* Retejo de la turisma asocio

Kategorio:Insuloj en Italio
APL (apartigilo)

**APL** povas rilati al:

***apl** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***APL** estas mallongigo de Adresita Programlingvo, kreita en 1955 de Katerina Juŝĉenko.
***APL** estas programlingvo elpensita de Kenneth E. Iverson en 1962.
*APL estas malofte uzata mallongigo de "Apache Public License", kutime nomata Apache License (Apaĉa Licenco).
Christian Kramp

eta|*Analyse des réfractions astronomiques et terrestres*, 1799

**Christian Kramp** naskiĝis la 8-an de julio 1760 en Strasbourg kaj mortis la 13-an de majo 1826 en la sama urbo. Li estis matematikisto precipe pri faktorialo.

Lia patro estis profesoro. Kramp studis medicinon, post diplomo, li praktikis tion. Tamen li interesiĝis pri multaj aliaj fakojn kaj krom tre multaj medicinaj verkoj, li prezentis laboron pri kristalografio en 1793. En 1795 Francio aneksis maldekstran riverbordon de Reno, kaj li iĝis profesoro en Köln, instruante matematikon, kemion kaj fizikon.

Kiel Bessel, Legendre kaj Gauss, Kramp laboris pri la ĝenerala faktoriala funkcio kiun li aplikis al neentjeraj nombroj. Tiuj laboroj estas nedependaj de tiuj de Stirling kaj Vandermonde. Li estis la unua kiu uzis la simbolon n!.

Kategorio:Francaj matematikistoj
BBC (apartigilo)

**BBC** povas rilati al:

***BBC** - brita publika radio kaj televido, ekz. kanaloj:
**BBC World
**BBC World News
**BBC News 24
***BBC Brown Boveri Ltd** - eksa svisa elektra entrepreno.
***bbc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***BBC** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **bbc16**, **BBC16**, **0xbbc**, **0xBBC**, **0bbch**, **0BBCh**) egalas al dekuma nombro 3004.
BSD (apartigilo)

**BSD** povas rilati al:

* **BSD** -- operaciumo de tipo "UNIX"
** **Permesiloj de BSD** -- permesiloj por libera programaro
* **bsd** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **BSD** estas kodo de valuto Bahama dolaro de lando Bahamoj laŭ normo ISO 4217.
CIA (apartigilo)

**CIA** povas rilati al:

* CIA (Central Intelligence Agency, Centra Informkolekta Agentejo) -- unu el kaŝpolicoj de Usono
** Monda faktolibro de CIA (CIA World Factbook) -- publika verko de CIA
** CIA-malliberejoj
* Ĉiaĉiaa lingvo (ISO 639-3 kodo "cia")
* **Cia** povas esti formo de la ununombra pronomo **Ci** en Esperanto, alternativo de "**via**"

## Vidu ankaŭ 
* Chia (apartigilo)
* Ci (apartigilo)
CPP

**CPP** povas rilati al:

***.cpp** estas finaĵo de dosiernomo.
***cpp** estas kodo de kreolaj kaj piĝinaj lingvoj, portugalbazaj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
CSS (apartigilo)

**CSS** povas rilati al:

* **CSS** kaskadaj stilfolioj
* **css** estas kodo de lingvo "Ohlone" laŭ normo ISO 639-3
* **.css** estas finaĵo de dosiernomo
AIM (apartigilo)

La tri-litera kombinaĵo **AIM** havas plurajn signifojn, inter aliaj:
* **AIM** estas angla mallongigo de AOL Instant Messenger, "Tujmesaĝilo de AOL")
* **AIM** estas angla mallongigo de American Indian Movement, indiĝena politika organizaĵo
* **aim** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3
DNA (apartigilo)

**DNA** povas rilati al:

***DNA**, aŭ **d**eoksiribo**n**uklea **a**cido.
***dna** estas kodo de la dania lingvo (lingvo de la danioj, popolo el Nov-Gvineo), laŭ normo ISO 639-3.
***Mem-replikiĝo de DNA**
***DNA-vicrivelado**
***DNA-trimoo**
ECE

**ECE** povas rilati al:

* **ece** estas adverbo de sufikso -ec- en Esperanto.
* Majuskle, **ECE** estas interalie anglalingva mallongigo de la Ekonomia komisiono de Unuiĝintaj Nacioj por Eŭropo.
* **ECE** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **ece16**, **ECE16**, **0xece**, **0xECE**, **0eceh**, **0ECEh**) egalas al dekuma nombro 3790.
EDA

**EDA** povas rilati al:

* **eda** estas adjektivo de sufikso -ed- en Esperanto.
* **EDA** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **eda16**, **EDA16**, **0xeda**, **0xEDA**, **0edah**, **0EDAh**) egalas al dekuma nombro 3802.
ERA

**ERA** povas rilati al:  

Majuskle, ERA estas interalie mallongigo de 
* Esperanto Radikala Asocio aŭ
* Esperanto-Radio-Arkivo.

Minuskle,
***era** estas adjektivo de sufikso -er- en Esperanto.
Athis-Mons

**Athis-Mons** estas mezgranda franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Essonne kaj en la Pariza Regiono.

La urbo havas pli ol  loĝantojn. Ilin oni kutime nomigas la *Athégiens*.

## Geografio 
Athis-Mons situas norde de la departemento, je la kunfluejo de la riveroj Orge kaj Sejno, kiu sekvas la orientan limon de la komunumo. Ĝi cetere troviĝas ĉe la suda flanko de la flughaveno Parizo-Orly: proksimume sepono de la flughavena areo apartenas al la komunumo.

## Najbaraj komunumoj 
## Historio 
Athis-Mons naskiĝis en 1817 el la kunigo de du vilaĝoj : Athis (ĉe la Sejno) kaj Mons (sur la najbara plataĵo). Ĝis hodiaŭ, la plej malalta kvartalo de la urbo nomiĝas "Athis-Val".

## Vidindaĵoj 
Athis-Mons gastigas muzeon pri variaj aviadiloj, viziteblan ĉiumerkrede aŭ ĉiusabate.

## Ĝemelurboj 
*  Ballina, Irlando
*  Rothenburg ob der Tauber, Germanio
*  Sinaia, Rumanio

## Famuloj 
* Madeleine de Scudéry, franca verkistino;
* Louise-Bénédicte de Bourbon, franca dukino;
* Jean-Nicolas Corvisart, franca kuracisto de Napoleono (sia tombo estas en la urbotombejo);
* José Bové, franca sindikatisto;
....

## Vidu ankaŭ 
* Athis-Mons (stacidomo)
* Le Contin (Tramtransporto en Parizo)
* Porte de l'Essonne (Tramtransporto en Parizo)
* Stade Delaune (Tramtransporto en Parizo)
* Metropolo Granda Parizo
* Komunumoj de Essonne
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 


Kategorio:Komunumoj de Essonne
Kategorio:Urboj de Francio
FAT (apartigilo)

**FAT** povas rilati al:

***FAT** estas dosiersistemo.
***fat** estas kodo de fanta lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
DES (apartigilo)

**DES** povas rilati al:

* kriptiga algoritmo **DES** AKK **Data Encryption Standard**
* **des** estas konjunkcio en Esperanto (ju...des)
* **des** estas kodo de lingvo "Desano" laŭ normo ISO 639-3
* **Dés** estas hungara nomo de Dej, urbo en Rumanio ĉe la kunfluo de riveroj Someșul Mic kaj Someșul Mare, nordokcidente de Cluj-Napoca
* flughaveno Desroches Airport

## Vidu ankaŭ 
* DEC
GNU (apartigilo)

**GNU** povas rilati al:

## Libera programaro 
* GNU -- projekto liberigi programaron
* Ĝenerala Publika Permesilo de GNU (GNU GPL)
* GNU Scienca Biblioteko

## Cetere 
* Gnuo -- genro *Connochaetes* de mamuloj
* gnu -- kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3
HBF

**HBF** povas rilati al:

***&HBF** estas deksesuma nombro skribita per la maniero de iuj variantoj de programlingvo BASIC (la nombro povas esti skribita ankaŭ kiel **bf16**, **BF16**, **0xbf**, **0xBF**, **0bfh**, **0BFh**) egala al dekuma nombro 191.
***HBF4** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno (H), boro (B), fluoro (F).
INE

**INE** povas rilati al:
* Ine (Japanio), urbo en la gubernio Kioto de Japanio.
***ine** estas adverbo de sufikso -in- en Esperanto.
***ine** estas kodo de hindeŭropaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
**INE** (majuskle) estas mallongigo de pluraj institucioj:
***INE** *Instituto Nacional de Estadística*. Komuna nomo de Institutoj pri statistiko de Hispanio kaj kelkaj landoj el Hispanameriko.
***INE** *Instituto Nacional de Estatística*. Instituto pri Statistiko de Portugalio.
Ankaŭ estas:
***INE** *Identification nationale des étudiants*, numero de identigilo de francaj studentoj.
INI

**INI** povas esti:
* ini estas verbo de sufikso -in- en Esperanto.
* InI estas kemia kombinaĵo de indio (In), jodo (I).
* .ini estas finaĵo de dosiernomo.
* Instituto Nacional de Industria estis hispana ŝtata entreprenaro inter 1941 kaj 1992.
* ini estas armena litero
IVI

**IVI** havas diversajn signifojn, inter ili:
* **ivi** estas verbo de la esperantlingva sufikso **-iv-**,
* **IVI** estas mallongigo de **"Invito al vivo"**.
KDE (apartigilo)

La tri-litera kombinaĵo **KDE** povas rilati al:

* **KDE**, libera grafika labormedio por Uniksecaj operaciumoj
* **kde** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* Kde domov můj, ĉeĥa himno
KOI (apartigilo)

**KOI** povas rilati al:

***KOI** estas aro de kodoj por priskribi en komputilo literojn de iuj lingvoj kaj aliajn signojn.
***koi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Koi (fiŝo)** estas fiŝo el la genro ciprinedoj.
LSD (apartigilo)

**LSD** havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:

*LSD estas mallongigo de D-Lizerga Acida Dietilamido.
*lsd estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
MSN (apartigilo)

**MSN** povas rilati al:

* komputila reto de Microsoft (*Microsoft Service Network*), vidu MSN
* kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, vidu ISO 639-3 m#msn
* tujmesaĝilo de Microsoft (antaŭ *Mesaĝilo MSN*), vidu Windows Live Mesenger
* socia movado, vidu Movado sen Nomo
ORF (apartigilo)

La tri-litera kombinaĵo **ORF** povas rilati al:

***ORF**, *Österreichische Rundfunk* (aŭstria radio kaj televidelsendo)
***ORF**: En biologio, malfermita leg-kadro (vidu genaro)
*Orfo, infano kies patro aŭ patrino mortis
*Orfo, tipografia termino pri aparta linio de paragrafo sur aliaj paĝo
Stelario

eta|180ra
eta|180ra|
eta|180ra|
eta|180ra|*Stellaria media*
eta|180ra|

**Stelario** (science: *Stellaria*) estas genro el familio de kariofilacoj.

Al stelario apartenas ĉirkaŭ 120 specioj.

## Manĝado 
Eblas manĝi la foliojn krude kaj kuirite (3 minutoj sufiĉas), ekz. en salatoj, supo (aldonu kiel lasta legomo) kaj pasto.

## Trinkado 
Eblas uzi la planton freŝe aŭ sekigite.

## Kuraca efiko 
Infuzaĵo de la planto helpas kontraŭ ekzemo kaj malpliigas la iritadon pro insekto-pikoj. Tinkturo estis uzata kontraŭ astmo kaj indigestio. La teo estas diureza, stimulas digestadon kaj metabolismon. Iuj pretendas ke ĝi helpas perdi pezon.

## Atentu! 
Ne manĝu tro multe pro ioma kvanto da saponinoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kariofilacoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
OZE

**OZE** povas rilati al:  
* Oze (Hautes-Alpes) estas komunumo en Francio.
* **oze** estas adverbo de sufikso -oz- en Esperanto.
PCI (apartigilo)

**PCI** povas rilati al:

* **PCI**
* **pci** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **PCI-Express**
* **PCI-SIG**
* **PCI-X**
* **PCI** estas ne uzata landokodo de Fida Teritorio de la Pacifikaj Insuloj laŭ normo ISO 3166.
PHP (apartigilo)

**PHP** povas rilati al:

***PHP** (programlingvo)
***PHP** estas kodo de valuto Filipina peso de lando Filipinoj laŭ normo ISO 4217.
***.php** estas finaĵo de dosiernomo.
PNG (apartigilo)

**PNG** povas rilati al:

* **PNG** estas aranĝo de dosieroj por konservi bildojn.
* **png** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **PNG** estas landokodo de Papuo-Nov-Gvineo laŭ normo ISO 3166.
* **.png** estas finaĵo de dosiernomo.
RNA (apartigilo)

**RNA** povas rilati al:

***RNA** (ribonukleata acido) estas tre grava molekulo en biologio
***rna** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***RNA-trimoo**
SOS (apartigilo)

**SOS** povas rilati al:

***SOS**
***sos** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***SOS-Infanvilaĝo**
***Sos** estas franca komunumo en Lot-et-Garonne.
***Edmund Sós**
***SOS** estas kodo de valuto Somalia ŝilingo de lando Somalio laŭ normo ISO 4217.

## Vidu ankaŭ
* Soos
TCP (apartigilo)

La trilitera kombinaĵo **TCP** povas rilati al:

***TCP**, interreta protokolo ofte parita kun la protokolo IP en TCP-IP
***tcp** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
TNT (apartigilo)

**TNT** povas rilati al:

* **TNT (trinitrotolueno)** estas eksplodaĵo
** **TNT-ekvivalento** estas unuo de energio bazita sur eksplodo de trinitrotolueno
* **tnt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **TNT (hungara muzikgrupo)**
* **TNT** estas franca mallongigo uzata por DVB-T.
* **TNT** estas usona kablotelevida kanalo.
USB (apartigilo)

**USB** povas rilati al:

***USB estas** mallongigo de Universala Seria Buso
***USB IF** estas organizo kun la celo antaŭenigi kaj subteni teknologion de Universala Seria Buso
***USB-poŝmemorilo**
XML (apartigilo)

**XML** povas rilati al:

***XML** estas komputila lingvo por sendi kaj ricevi strukturitan informon, laŭ la XML-skemo.
***xml** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***.xml** estas finaĵo de dosiernomo.
PDF (apartigilo)

**PDF** aŭ **PdF** povas rilati al:

## Dosiero 
* **PDF** estas *portebla dokumentformo* - datumaranĝo de dosieroj, kiu enhavas kvazaŭprintitan tekston aŭ bildojn por montrado sur ekrano de komputilo kaj printado, ĝi similas al la formo Postscript.
* **.pdf** estas finaĵo de dosiernomo.

## Cetere 
* Partei des Fortschritts (PdF) -- politika partio
* Probablodensa funkcio (pdf)
* **PdF2** estas kemia kombinaĵo de paladio (Pd), fluoro (F).
* **PdF4** estas kemia kombinaĵo de paladio (Pd), fluoro (F).
Akva muziko (Händel)

***Akva muziko*** (, HWV 348, 349, 350)
estas kolekto de orkestraj verkoj de
Georg Friedrich Händel, kiuj konsistigas
tri orkestrajn suitojn.

## Kreado kaj premiero 
Ne estas sciate, ĝuste kiam Händel verkis *Akvan muzikon*. Oni datas ĝin je la periodo de 1715 ĝis 1717.

Laŭ unu versio, la verko estis komponita en la jaro 1715 kaj devis pacigi la komponiston kun la angla reĝo Georgo la 1-a, eksa princo-elektisto de Hanovrio, ĉe kiu servis Händel. Tamen Händel ne estis diligenta servisto, li ofte permesis al si longajn forveturojn, kio kaŭzis malkontentecon de la reĝo.

Dokumentoj priskribas efektivan plenumadon de la komponaĵo en 1717. La 17an de julio 1717 por la reĝo estis aranĝita akva amuz-vojaĝo laŭ Tamizo, dum kiu estis plenumata *Akva muziko*. Apud la reĝa boato moviĝis boato kun 50 muzikistoj, kiuj ludis plej diversajn muzikilojn: trumpetojn, kornojn, hobojojn, fagotojn, flutojn, violonojn kaj kontrabasojn. La reĝo estis tiom admirita de la muziko,
ke ordonis ripeti ĝin dufoje antaŭ la manĝado kaj unufoje post la manĝado. Ankaŭ homoj ĉe la randoj de Tamizo kaj en boatoj surakve partoprenis la reĝan gajon.

## Muziko 
La komponaĵon konsistigas tri suitoj.
La ĝusta ordo de la pecoj en la suitoj ne estas konata,
iufoje eĉ pecoj el diversaj suitoj estas miksitaj.
Eble, dum la premiero por la reĝo
malrapidaj, ofte mallaŭtaj partoj estis plenumataj,
kiam la boatoj de la reĝo kaj de la muzikistoj proksimis,
kaj laŭtaj, viglaj pecoj,
kiam la boatoj disiĝis.

: Suito F maĵora (HWV 348)
:: (du hobojoj, fagoto, du kornoj, kordinstrumentoj kaj figurita baso)
# Uverturo: Largo, Allegro
# Adagio e staccato
# Allegro
# Menuet
# Air
# Menuet
# Bourrée
# Hornpipe
# Allegro

: Suito D maĵora (HWV 349)
:: (du hobojoj, fagoto, du trumpetoj, du kornoj, kordinstrumentoj kaj figurita baso)
# Allegro. Adagio.
# Alla Hornpipe (la plej konata peco)
# Menuet
# Lento
# Bourrée

: Suito G maĵora (HWV 350)
:: (flutoj, kordinstrumentoj kaj figurita baso)
# Allegro
# Rigaudon
# Menuet
# Gigue

La muzikaĵo enhavas ĉirkaŭ 20 pecojn,
plejparte dancecajn.
Uverturon sekvas diversaj stiligitaj dancaj pecoj:
menuetoj, bureoj,
rigadono, kelkaj malrapidaj pecoj, nomitaj *ario*, ktp.

Muzikilaro:
du flutoj, du hobojoj, fagoto,
du kornoj,
du trumpetoj,
du solo-violonoj,
kordmuzikiloj,
klaviceno.

Specifa trajto de la orkestraĵo estas multnombraj
solooj de blovinstrumentoj.

## Plenumado 
Brile plenumadis *Akvan muzikon*
la Berlina filharmonia orkestro, direktita de
Herbert von Karajan.

Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Komponaĵoj
Kategorio:Verkoj de Georg Friedrich Händel
Ponza insularo

La **Ponza insularo** estas arkipelago en la Gaeta Golfo de la Tirena Maro, ĉ. 30 km de la itala marbordo. Ĝi apartenas al la itala provinco Latio.

La insularo havas suman areon de 12 km² kaj 4.000 konstantajn loĝantojn; somere ĝi allogas multajn turistojn. Ĝi konsistas el jenaj insuloj:
* Ponza, la ĉefa insulo, kiu donis al la grupo la nomon
* Gavi (ĉe la nord-orienta pinto de Ponza)
* Palmarola (okcidente)
* Zannone (nord-oriente)
* Ventotene (sud-oriente)
* Santo Stefano (sud-oriente)
La kvar unuaj konsistigas la municipon Ponza, la du lastaj la municipon Ventotene.

Kategorio:Insuloj en Italio
Mona Sahlin

**Mona Ingeborg SAHLIN** (naskiĝis la ) estas sveda politikistino de la sveda socialdemokratia partio. Ŝi havis plurajn ministrajn postenojn en diversaj socialdemokratiaj registaroj de Svedio ekde 1990, kaj estis de la  ĝis la  partiestro de la sveda socialdemokratia partio post Göran Persson. Ŝia posteulo kiel partiestro ekde 2011 estis Håkan Juholt.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj ministroj
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Pierre Drieu La Rochelle

**Pierre Drieu La Rochelle** (naskiĝis la 3-an de januaro 1893 en Parizo; mortis la 16-an de marto 1945 en Parizo (per sinmortigo)) estis franca verkisto.

Post la unua mondmilito, Drieu la Rochelle laboris ĉe literatura revuo Nouvelle Revue Française (*NRF*) de André Gide kaj proksimiĝis al literatura avangardo kaj surrealismo, sed tiun direkton rompis li en 1925. En lia verko *Mesure de la France* (Paŝo de Francio), en 1922, li rifuzis politikan kaj ekonomian diseriĝon de Eŭropo kaj deklaris necesecon de la Eŭropa unuiĝo.

Ĉar li rifuzis ankaŭ la skeptikismon kaj "dekadencon" de la burĝaro, li apogis ekde 1934 la francan faŝismon, kiun li vidis pli pan-exuropa ol norda-rasisma. Li iĝis proparolanto de la kunlaborado kun la germanaj naciaj socialistoj. Tiusence gvidis li *NRF* de 1940 ĝis 1943. Post liberiĝo de Francio, li mortigis sin.

## Verkoj 
* Interrogation, 1917.
* Fond de cantine, 1920.
* État civil, 1921.
* La Valise vide, 1921.
* Mesure de la France, 1922.
* Plainte contre inconnu, 1924.
* L'Homme couvert de femmes, 1925.
* Le Jeune Européen, 1927.
* Genève ou Moscou, 1928.
* Blèche, 1928.
* Adieu à Gonzague, 1929.
* Une femme à sa fenêtre, 1930.
* L'Europe contre les patries, 1931.
* Le Feu Follet, 1931.
* Journal d'un homme trompé 1934.
* La Comédie de Charleroi 1934.
* Socialisme fasciste, 1934.
* Béloukia, 1936.
* Doriot ou la Vie d'un ouvrier français, 1936.
* Avec Doriot, 1937.
* Rêveuse bourgeoisie, 1937.
* Gilles, 1939-1942.
* Ne plus attendre, 1941.
* Notes pour comprendre le siècle, 1941.
* L'Homme à cheval, 1943.
* Chroniques politiques (1934-1943), 1943.
* Les Chiens de paille, 1944 .
* Mémoires de Dirk Raspe, 1944 (1966).
* Le Français d'Europe, Balzac, 1944.
* Récit secret, kaj Journal 1944-1945, kaj Exorde, 1951.
* Sur les écrivains, 1964.
* Notes pour un roman sur la sexualité, 2008.
* Révolution nationale (artikuloj), 2004.
* Textes Politiques 1919-1945, 2009.

## Literaturo 
* Martin Ebel: *Identitätssuche und Affektdenken im Erzählwerk von Pierre Drieu la Rochelle:* das gefangene und das verlorene Ich. Rheinfelden: Schäuble 1986. (2. Auflage unter dem Titel: Ebel, Martin: Pierre Drieu LaRochelle) ISBN 3-87718-760-9

## Eksteraj ligiloj 
* Besprechung zu Brieu la Rochelle, *Les Chiens de paille* 
* Biografio de Drieu la Rochelles  ()
* Biografio, bibliografio  ()

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Francaj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Francaj politikaj verkistoj
Ventotene (insulo)

**Ventotene** estas itala insulo en la Ponza Insularo. Administre ĝi estas parto de municipo Ventotene, al kiu krome apartenas insulo Santo Stefano.

La insulo havas areon de ĉirkaŭ 1,5 km²; ĝia plej alta punkto estas 139 metrojn super marnivelo. 

eta|Kastelo de Ventotene

Kategorio:Insuloj en Italio
IZO

**IZO** povas rilati al:

***IZo** estas kutima prononco de literkombino **IZ**.
***izo** estas substantivo de sufikso -iz- en Esperanto.
Antony

**Antony** (prononco laŭ sistemo IFA []) estas mezgranda franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Hauts-de-Seine - prononco laŭ sistemo IFA [] - kaj en la regiono Francilio - france *Île-de-France* [iːl dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "insulo de Francio") aŭ Pariza Regiono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Antony kaj al la kantono ''*. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, do estas la ĉefloko de la arondismento Antony. La teritorio havas komunan limon kun . 

La loĝantojn oni kutime nomigas la *antoniens* aŭ *antoniennes''.

## Geografio 
Antony estas suda ĉirkaŭurbo de Parizo. Ĝi situas en la natura regiono Hurepoix kaj estas trafluata de la rivero Bièvre, dekdu kilometrojn sude de la katedralo Dipatrino de Parizo.

Antony troviĝas je la limo inter tri departementoj : Essonne, Hauts-de-Seine kaj Val-de-Marne. La urbo entenas plurajn parkojn, inkluzive la parko de Sceaux kaj la parko Heller.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Historio 
maldekstra|eta|170px|Preĝejo Saint Saturnin
La deveno de Antony datiĝas verŝajne de la 3-a jarcento. La nomo "Antony" estas fakte latindevena : "Antonius" estis la nomo de gaŭla-romia bienulo.

Antony fariĝis unu el la ĉefaj dependaĵoj de la abatejo Saint-Germain-des-Prés ekde la 10-a jarcento. Ĉiuj loĝantoj de Antony estis tiam servuloj de tiu abatejo. Ili estis liberigitaj ekde 1248.

Antony restis pliparte agrikultura ĝis la 19-a jarcento. La apero de fervojoj grandege ŝanĝis la vivon en Antony, precipe post la efektivigo de la fervojo al Sceaux en 1854.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
*  Collegno, Piemonto en Italio (1961–) 
*  Lewisham, Granda Londono en Britio (1965–)
*  la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino en Germanio (1966–)
*  Hammam-Lif (حمام الأنف) en Tunizio (1969–)
*  Sderot (שדרות) en la suda distrikto de Israelo (1984–)
*  Lexington, Masaĉuseco en Usono (1989–)
*  Olomouc en Ĉeĥio (1990–)
*  Eleftherupoli (Ελευθερούπολη), regiona unuo Kavala en Grekio (2000–)
*  Davtaŝen (Դավթաշեն), urbodistrikto de Erevano, Armenio (2015–)
*  Antelias (أنطلياس) en Libano (2018–)
*  Arcos de Valdevez, en la norda regiono de Portugalio  (2019–)
kaj laŭ la rusa urbopaĝo ankaŭ [??]
*  Protvino (Протвино) en Rusio

## Esperanto 
En ĝi okazis en julio 2007 la 80-a SAT-Kongreso kaj, dum pasko 2008 (22a - 24a de marto), la 63-a kongreso  de SAT-Amikaro.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hauts-de-Seine
* Listo de urboj de Francio
* Trans-Val-de-Marne
* Antonio (virnomo)

* Parc de Sceaux (stacidomo)
* La Croix de Berny (stacidomo)
* Antony (stacidomo)
* Fontaine Michalon (stacidomo)
* Les Baconnets (stacidomo)
* Chemin d'Antony (stacidomo)

* Antonypole - Wissous Centre (pariza metrostacio)

* La Croix de Berny (Tramtransporto en Parizo)
* La Vallée (Tramtransporto en Parizo)
* Petit-Châtenay (Tramtransporto en Parizo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Gelugo

**Gelugo** (el la tibeta དགེ་ལུགས་པ་, ankaŭ ortografiita **Gelug, Geluk, Gelukpa** aŭ **Gelugpa**) estas skolo de tibeta budhismo fondita de Tsongkapao (1357-1419), kiu estis grava filozofo kaj religia gvidanto. Nuntempe, la skolo estas la plej fama kaj influhava religie kiel politike. La Dalai-lamao kaj la Panĉen-lamao estas la du ĉefaj gvidantoj de la movado. La gelugpao distingiĝas de la aliaj skoloj per multaj trajtoj, sed interalie ĝi estas sufiĉe strikta sekto.

Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Tibeta budhismo
Lucía Jiménez

**Lucía JIMÉNEZ** (Segovio, 21-a de novembro 1978), estas hispana aktorino,

Ŝi komencis kun filmo de David Trueba, *"La buena vida"*, kaj ŝi estis tre populara pro la televidserio *"Al salir de clase"*, kiel multaj junaj hispanaj aktoroj de ŝia generacio.

## Kino 
## Televido 
## Eksteraj Ligiloj 
Lucía Jiménez in the Internet Database

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 21-an de novembro
Magnetosfero

[eta|Skema diagramo de la magnetosfero de la [Tero. La suna vento blovas de maldekstre dekstren. La flanko turniĝanta al la suno ("tago") estas relative mallarĝa, dum la kontraŭa flanko ("nokto") enhavas tre longan "voston".]]
[eta|Bildigo de la magnetaj kamplinioj laŭ la trajektorio de la [Tero.]]
**Magnetosfero** estas la nomo por la spacareo ĉirkaŭ astronomia objekto, en kiu la magnetkampo de la objekto dominas. Ĝia akurata ekstera limo nomiĝas *magnetopaŭzo*. La interna limo al la neŭtrala atmosfero estas la jonosfero. La magnetosfero de la Tero etendiĝas preter minimume 800 km. Krom la teran magnetosferon oni ankaŭ jam iom detale esploris aliajn magnetosferojn, ekzemple per la spacsondiloj Ulysses (1992), Galileo (1995 ĝis 2003) kaj Cassini (ekde 2004) la magnetosferojn de la planedoj Jupitero kaj Saturno.

Ekzemplodone ĉi tiu artikolo priskribu la magnetosferon de la tero.

## Strukturo 
## Kurentoj 
### Birkeland-kurentoj 
### Pedersen-kurentoj 
### Ringkurentoj 
### Polusa elektrojeto 
## Plasmedoj 
## Pliaj informoj 
## Fontoj 
* Forschungsinfo des MPI für Sonnensystemforschung 

Kategorio:Atmosfero
Kategorio:Geomagnetismo
Rut (nomo)

**Rut** estas virina nomo.

## Signifo 
La signifo ne estas klara. Ofte dirite, sed ne tre verŝajne estas, ke la hebrea nomo venas de "amikino", "kunulino". Eblas ankaŭ la signifo "refreŝigo" aŭ "refreŝigaĵo".

## Esperantaj nomformoj 
* Rut (Biblio)
* Ruto (PIV)

## Alilingvaj nomformoj 
En multaj lingvoj ekzistas paralele ambaŭ formoj: kaj "Rut" kaj "Ruth"

## Konataj nomportantoj ĝenerale 
* Rut, la Moabidino, ĉefrolulino de la biblia libro Rut
* Ruth C. Cohn, german-jud-devena psikanalizistino
* Ruth Drexel, germana aktorino
* Ruth Maria Kubitschek, germana aktorino
* Ruth Leuwerik, germana aktorino
* Ruth Pfau, germana kuracistino
* Ruth Schaumann, germana verkistino, desegnisto kaj skulptisto

## Konataj nomportantoj esperantistaj 
* Rut Carlén, Svedio
* Ruth van Puijenbroek, Svislando

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
GDB (apartigilo)

**GDB** povas rilati al:

***GDB** estas la mallongigo de la *GNU Debugger*
***gdb** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Alfredo Vasconcelos

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *Barbacena''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Epafo

Laŭ la helena mitologio, **Epafo** estis filo de Zeŭso kaj Ioa, kiu regis Egiption. Alia malpli konata versio asertas, ke li estis filo de protogeno.

Epafo naskiĝis apud rivero Nilo, kiam lia patrino decidis fini sian longan vojaĝon. La ĵaluzega edzino de Zeŭso, Hera, transformis Ioan en bovinon, kaj ordonis al terura tabano sekvi kaj ĝeni ŝin. Tial Ioa komencis sian vojaĝon tra la mondo, fuĝante de la monstro. Kiam ŝi alvenis al Egiptio, la amo de Zeŭso homigis ŝin denove, kaj tuj poste ŝi naskis Epafon, regontan en tiu lando.

Sed tio ne kvietigis la koleron de Hera: ŝi ordonis al la kuretoj (ŝiaj militemaj sacerdotoj), forkapti la ĵusnaskiĝitan bebon. Tion ili plenumis, sed Zeŭso eltrovis ilin. Tial, ke ili ne konfesis al la dio, kie troviĝas la infano, li mortigis ilin per siaj fulmoj. Do, ploranta Ioa komencis novan vojaĝon por serĉi sian filon, kiun ŝi finfine trovis en Sirio mamnutrita de Astarto (aŭ Saosiso), la edzino de la reĝo Malkandro de Biblos. Kiam Ioa revenis al Egiptio kun sia filo, ŝi edziniĝis al Telegono, la tiama reĝo de tiu lando. Tial Epafo heredis la reĝlandon post la morto de Telegono. 

Epafo edziĝis al Memfiso (Μέμφις), najado kaj filino de la rivera dio Nilo. Por honori ŝin li fondis la faman urbon Memfiso, kiu iĝos la nova ĉefurbo de antikva Egiptio.

Per Memfisa Epafo estis patro de Lisianaso kaj Libio (kiun alia versio faras filino de Kasiopeo). Danke al ili li havis grandan posteularon: libianoj, etiopianoj kaj pigmeoj. Tial, tiuj malsamaj popoloj havas saman argan originon.  La tragedio *Katenita Prometeo* de Esĥilo rakontas pri unu el tiuj posteuloj de Epafo, (la dektria), kiu liberigis la titanon Prometeo. 
 
Epafo estis amiko de Faetono, al kiu li ege similis. Liaj ŝercoj aŭ eble liaj insultoj al Faetono dum kvereleto instigis lin pruvi ke li estis filo de la suna dio. Li petis al Helioso lasi lin stiri la Ĉaron de la Suno, kaj tio finfine mortigis lin. La morto de Faetono, ĉar lia kulpo, ege malgajigis Epafon.

Post havi longan kaj sukcesplenan regon, Epafo trovis teruran morton: Hera ne estis forgesema diino, kaj la fama vivo de Epafo kolerigis ŝin. Ŝi liberigis la titanojn el Tartaro, kaj ordonis al ili murdi Epafon kaj batali kontraŭ Zeŭso. Finfine la Reĝo de la Dioj venkis kaj malliberigis la titanojn denove, sed li povis fari nenion por savi la vivon de Epafo: la titanoj voris lin kiam li ĉasis sola en arbaro.

Same kiel okazis al sia patrino (kiu estis adorata kiel la loka diino Izisa), Epafo estis diigita kaj akiris la atributojn kaj la legendojn de la egipta dio Apiso.

## Aliaj mitologiaj roluloj same nomataj 
#Filo de Posejdono aŭ de Aleo, kiu sukcedis Korakson en la regado de Siciono. Oni ankaŭ nomis lin Epopeo, kiel li estis plej konata.
#Filo de Erebo kaj Nikso.

Epafo
Alpinópolis

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Passos''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

Fondis ĝin en 1805 la leŭtenanto José Justiniano dos Reis kaj sia edzino Ana Teodora de Figueiredo, kromnomita "Dona Indá", kun iliaj kvin gefiloj.

Ĝis 1914 la urbo nomiĝis **São Sebastião da Ventania**, ĝi ŝuldas sian novan nomon "Alpinopolis" al la fakto, ke ĝi situas je altitudo de 900 m ĉe la deklivo de monto.

## Vidindaĵoj
eta|maldekstra|200px|Olivarba Monto de Alpinópolis
Unu el ĝiaj vidindaĵoj estas reproduktaĵo de la Olivarba monto, kie okazas teatraĵoj dum la ceremonioj de la Sankta semajno.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Hudsona limozo

La **Hudsona limozo**, *Limosa haemastica*, estas granda vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj. Ĝi estas relative longkrura membro de la genro de limozoj.

## Aspekto 
Plenkreskuloj (38-48&nbsp;cm longa kaj 30 gr peza) havas longajn malhelajn krurojn kaj longan (8,5&nbsp;cm) oranĝ- aŭ rozkoloran bekon iome suprenkurban kaj malhelan ĉe pinto. Supraj partoj estas punktomakulecaj je bruno kaj subaj partoj estas avelkoloraj ĉefe dum reprodukta sezono. Ĉevizaĝe estas blanka strio super nigra okulo. La vosto estas nigra kun la fino blanka kaj la pugo estas blanka. Ili montras blankajn striojn ĉe nigraj flugiloj dumfluge.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas malproksima nordo ĉe la arbobordo de nordokcidenta Kanado kaj Alasko kaj ankaŭ ĉe la strandoj de Hudsona Golfo.

Ili migras al Suda Ameriko plej ofte laŭ la atlantika marbordo sed ankaŭ laŭ la pacifika ĝis marbordoj el suda Brazilo ĝis Fajrolando. Tiuj birdoj kuniĝas ĉe golfeto James antaŭ migrado. Se estas bona vetero, multaj birdoj faras la flugveturadon suden nehaltante. Tre rara vagulo ĉe Novzelando, kie iam estis vidata.

Fine de la 20-a jarcento oni supozas, ke estas ĉirkaŭ 50 000 ekzempleroj.

## Kutimoj 
Tiuj nearktisaj birdoj manĝas per tuŝoprobado en neprofundaj akvoj; foje eĉ per subakvigo de la kapo. Ili manĝas precipe insektojn kaj krustulojn.

Ties populacio malpliiĝis fine de la 19-a jarcento. Ili estas timidaj kaj formas etajn arojn. For de reprodukta sezono ili ĉeestas en kotecaj estuaroj, inunditaj terkulturejoj, rizkampoj, ĉebordaj lagunoj, ne tiom ofte strandoj.

Ili nestumas surgrunde en aranĝita lokiĝo ĉe marĉa zono. La ino plej ofte demetas 4 ovojn. Ambaŭ gepatroj zorgas la idojn, kiuj ekmanĝas kaj ekflugas unu monaton post eloviĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* **Hudsona limozo** - *Limosa haemastica*  - Birdidentigila informejo USGS
* Prispecia informejo **Hudsona limozo** - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
* Fotoj kaj Informoj pri **Hudsona limozo** - Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakota

Kategorio:Skolopedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Viktor Grignard

**Francisko Aŭgusto Viktor Grinjardo** (naskiĝis en 1871, mortis en 1935) estis franca kemiisto kiu dividis la Nobel-premion en kemio kun Paul Sabatier en 1912.

Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Jacobus Henricus van 't Hoff

'''Jacobus Henricus van 't HOFF''' (naskiĝis en 1852, mortis en 1911) estis Nederlanda kemiisto kiu ricevis la Nobel-premion pri kemio en 1901: "Omaĝe pro la grandega graveco de la eltrovitaj leĝoj de kemia termodinamiko kaj osmoza premo en solvaĵoj."

Li ankaŭ studis kemia ekvilibro kaj iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1891.


Kategorio:Nederlandaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Svante August Arrhenius

**Svante August ARRHENIUS** (naskiĝis en 1859, mortis en 1927) estis Sveda kemiisto kiu ricevis la Nobel-premion de kemio en 1903 "por signi la specialan signifon de lia teorio de elektroliza disociado por la evoluo de kemio". Li estas tre konata pro siaj laboroj pri acidoj.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1902.
## Vidu ankaŭ 
* Ekvacio de Arrhenius
* Forceja efiko
* Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
* Universitato de Stokholmo
* Universitato de Upsalo
* 5697 Arrhenius

Kategorio:Svedaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Universitato de Upsalo
Emil Fischer

* Hermann Emil Fischer eminenta germana organika kemiisto;
* Emil Fisher estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Wien;