open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chichester (Sussex)

240px|eta|maldekstre|Katedralo de Chichester
**Chichester** estas katedrala urbo kaj la ĉefurbo de West Sussex, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 23,730 loĝantojn.

## Historio 
La urbo estis okupata de la romianoj tre frue post ilia invado de Anglio en 43 p.K., kaj tiam nomiĝis **Noviomagus Reginorum** (foje **Noviomagus Regnorum**, **Regnentium** kaj **Regentium**). Mallonge ĝi servis kiel bazo de legio sub la estonta imperiestro Vespasiano, sed la legio loĝis tie nur du jarojn kaj la loko iĝis la ĉefurbo de kelta regno kiu lojalis al la romianoj. Verŝajne la reĝo mem loĝis ĉe la proksima palaco Fishbourne. Ĉirkaŭ 80 p.K. konstruiĝis amfiteatro, kaj ties formo ankoraŭ videblas en parko. De la 2-a al la 4-a jarcentoj aldoniĝis fortikaĵoj, kaj eblas promeni laŭ parto de la romiaj urbomuroj.

Nepost la 380-a jardeko la urbo iĝis plejparte neloĝata, probable pro disraboj de la saksoj.

Malfrue de la 5-a jarcento Aelle, la unua anglosaksa reĝo de Sussex, kaptis la urbon, sed tiu epoke Selsey estis la ĉefurbo de Sussex.

Pro marinundoj, la episkopoj de Sussex translokiĝis de tie al Chichester en 1075. La unua katedralo konsekriĝis en 1107 sed en 1187 incendio plejparte detruis ĝin, kune kun multe de la urbo. Nova katedralo konsekriĝis en 1199, kvankam la konstruado daŭris pluajn du jarcentojn. La sudokcidenta turo terenfalis en 1210, kaj poste rekonstruiĝis; la nordokcidenta turo terenfalis en 1635 kaj rekonstruiĝis nur en 1910. La katedralo estas dediĉita al Sankta Rikardo de Chichester, kiu estis episkopo de 1245 al 1253, kaj ties sanktejo estis pilgrimcelo ĝis sia detruo en 1538, dum la abolicio de la anglaj monaĥejoj.

eta|maldekstre|Kruco de Chichester
Dum la mezepoko la urbo estis grava komercejo, aparte por bovinvendado. Ĉirkaŭ 1500 la episkopo ordonis la konstruon de Kruco Chichester, kiu ebligis malriĉulojn vendi siajn varojn ŝirmate kontraŭ la pluvo.

## Vizitindaĵoj 
Inter la vizitindaĵoj estas:
* la katedralo, kie, krom la kutimaj arkitekturaĵoj de tia konstruaĵo, videblas pluraj gravaj 20-jarcentaj pentraĵoj kaj skulpturoj, kaj lastatempe migraj falkoj kies nesto situas sur tureto
* galerio *Pallant House*, kiu enhavas gravan aron da (plejparte 20-jarcentaj) artaĵoj

## Teatro 
eta|dekstra|Festivala Teatro de Chichester
En 1962 fondiĝis **Chichester Festival Theatre** (*Festivala Teatro de Chichester*) kiu ludas gravan rolon rilate la teatran vivon de Anglio.

## Muziko 
Aldone al katedralaj koncertoj okazas ĉiujulia muzikfestivalo.

Kategorio:Urboj de West Sussex
Fishbourne (palaco)

eta|dekstra|Delfina mozaikplanko ĉe Palaco Fishbourne
**Palaco Fishbourne** estas granda palaco de la romia epoko kiu situis ĉe vilaĝo Fishbourne tuj okcidente de Chichester (Sussex).

La palaco konstruiĝis dum la 70-a jardeko kaj verŝajne estis la loĝejo de reĝo de kelta regno lojala al la romianoj. Dum la sekvaj du jarcentoj la palaco pligrandiĝis kaj la originalaj mozaikaj plankoj anstataŭiĝis per pli belaj. En 270 incendio detruis la nordan alon de la palaco, kiu tiam forlasiĝis kaj post nelonge malkonstruiĝis.

Kvankam la lokanoj longe eltrovis romiajn restaĵojn, la palaco ne elfosiĝis ĝis 1960, kaj ĝi surprizis arkeologojn pro sia grandeco. Apude eltroviĝis aliaj romiaj (eble armeaj) konstruaĵoj.

Muzeo enhavas la plejparton de la videblaj restaĵoj. En apuda ĝardeno estas plantoj de specoj kiujn oni kultivis dum la romia epoko.

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Romio
Kategorio:Palacoj
Kategorio:West Sussex
Waldemar Mattis Teutsch

**MATTIS TEUTSCH Waldemar** [matiŝ tajĉ] estas rumanuja hungara pentristo naskita la 20-an de majo 1950 en Sfântu Gheorghe. Li estas la nepo de pentristo János Mattis Teutsch.

## Kariero
Waldemar Mattis Teutsch diplomiĝis en 1975 en Bukareŝto pri pentroarto ĉe Corbeliu Baba. Ŝi laboras ekde tiam en Braŝovo. En Bazelo li partoprenis en 1993 privatkurson pri bazkonoj de holografio kaj 1996 li konstruis holografian laboratorion por artaj celoj. En 2003 li gajnis la jaran premion holografian de *Sherwarer foundation*

## Ekspozicioj
*Braŝovo, Bukareŝto, Budapest, Basel, Frankfurt, Győr, Orleans, Saarbrücken, Temeŝvaro, Miercurea Ciuc, Novjorko, Arad, Badenweiler.

## Fonto
*Retpaĝohttp://vetrobsa.multiply.com/journal/item/8/8

Mattis Teutsch, W.
Abroskopoj

***Abroscopus*** aŭ **Abroskopoj** estas orientalisa genro de birdoj de la familio de Ĉetiedoj, iam inkluditaj en la familio de Silviedoj. 

Ĝi enhavas la jenajn tri speciojn:
* Ruĝeckapa ĉetio *Abroscopus albogularis*
* Flavnigrakapa ĉetio *Abroscopus schisticeps*
* Flavventra ĉetio *Abroscopus superciliaris*

Temas pri genro de Azio. Ĉiuj specioj havas olivecajn dorsojn kaj vizaĝajn markojn, krom helajn subajn partojn.

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Ĉetiedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Ruĝeckapa ĉetio

La **Ruĝeckapa ĉetio** aŭ Ruĝeckapa abroskopo (***Abroscopus albogularis***) estas specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, el kiuj tiu ĉi estas genro kies specioj havas olivecajn dorsojn kaj vizaĝajn markojn, krom helajn subajn partojn.

Tiu ĉi malgranda orientalisa specio (10 cm longa) havas kiel precipan karakteron la **ruĝeca vizaĝo**, kio nomigas la specion, bordita supre de nigra mallarĝa sed rimarkinda limeto, dum plej supre estas grizecbruna krono, kaj bordita malsupre de **hela gorĝareo**, de kie devenas la latina scienca nomo kie *albogularis* signifas “kun blanka gorĝo”; tamen estas vere blankeca nur la mentono kaj la suba limstrio de la vizaĝo dum ĉe la gorĝo estas nigreca vertikala striado. La dorso kaj vosto estas oliveca kiel ĉe aliaj samgenranoj, kun malhelaj bordoj en flugilplumoj kaj vosto. Krom flavecaj brustoflankoj la resto de la subaj partoj estas blankecaj al helgrizaj; ankaŭ la pugo estas flaveca.

Ĝi troviĝas el Nepalo orienten tra nordorienta Barato, Butano kaj Bangladeŝo, al sudorienta Ĉinio, okcidenta kaj norda Birmo, norda Laoso, nordorienta Tajlando kaj norda Vjetnamio kaj Tajvano. Ties natura biotopo estas tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj de malaltaj teroj inter 500-2300 m super marnivelo. Ili estas loĝantaj birdoj. Ili estas tre aktivaj birdoj dum kaptas insektojn inter la kanopeo.

Ĝi estas politipa aŭ multtipa, tio estas havas agnoskitajn subspeciojn nome tri.

## Referencoj
Kategorio:Ĉetiedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Györgyi Simon

**SIMON Györgyi** [ŝimon] estas rumanuja hungara grafikistino. Ŝi naskiĝis la 9-an de novembro 1941 en Hungario en Szatmárnémeti (nuntempa Satu Mare en Rumanio), ŝi mortis la 30-an de junio 2021.

## Kariero 
Györgyi Simon frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi diplomitiĝis inter 1960 kaj 1966 en Kluĵo pri grafikarto. Post la diplomo ŝi instruis en kolegio en Aiud. Inter 1967-1990 ŝi estis liberprofesia grafikisto. Ŝi instruas ekde 1990 en la arta universitato de Kluĵo.

## Solaj ekspozicioj 
* Cluj (1992)
* Satu Mare (1992)

## Fontoj 
* Artportal.hu
* http://lexikon.kriterion.ro/szavak/4022/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungardevenaj altlernejaj instruistoj
Semín

**Semín** estas komunumo en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, proksimume kvin kilometrojn nordoriente de urbo Přelouč, 18&nbsp;km okcidente de Pardubice. En la vilaĝo estas registritaj 226 domoj kaj  ().

## Historio 
La unua konata mencio pri la komunumo estas el la jaro 1339. Tiutempe la vilaĝon posedis Heřman el Semín. Fine de la 15-a jarcento la vilaĝon posedis Vilém el Pernštejn. Estis ĉi tie fortikaĵeto, el kiu konserviĝis nur malgranda monteto. Proksimume cent jarojn pli poste ekestis administra konstruaĵo, pli poste rekonstruita baroke. Hodiaŭ ĝi servas por loĝado. En la jaro 1691 estis en la vilaĝo konstruita bierfarejo, pli poste ankaŭ rekonstruita por loĝado.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo de Sankta Johano Baptisto 
Valora memorindaĵo estas origine romana preĝejo de Sankta Johano Baptisto situanta en dominanta pozicio super la komunumo. En la 17-a jarcento ĝi estis rekonstruita baroke. Ĝi estas ununava kun duoncirkla pastrejo, sakristio je la dekstra flanko kaj kun antaŭĉambro ĉe la okcidenta enirejo. La ĉefa altaro havas rokokan dekoracion, ĝi estas ornamita per statuoj de sanktuloj kun bildo el dua duono de la 18-a jarcento.

### Sonorilejo 
Apud la preĝejo sur rando de la tombejo troviĝas ligna sonorilejo el la 16-a jarcento. Ĝi estas sur oklatera submasonaĵo, tegmentita per ŝindoj, proklamita **kultura memoraĵo ĈR**. En la sonorilturo estas du sonoriloj Poledník *(Tagmezulo)*, ekuzita en la jaro 1542 kaj Hranáč *(Mortsonoristo)* iam nomata ankaŭ Jezuo aŭ Johano, ekuzita en 1606.

### Kapeleto 
Proksime de estinta kastelo estas kapeleto devenanta el la dua duono de la 18-a jarcento. En niĉo estas statuo de Sankta Johano Nepomuka.

### Akvodukto 
Interesa konstruaĵo estas malnova Semina akvodukto en orienta parto de la vilaĝo. Opatovický kanalo kruciĝas ĉi tie diversnivele kun Sopřeč-rivereto.

## Naskiĝintoj 
En domo de estinta kasteleto naskiĝis la 13-an de marto 1880 elstara ĉeĥa kubisma arĥitekto **Josef Gočár**, aŭtoro ekzemple de la Domo Ĉe Nigra Dipatrino en Prago, estinta hotelo Grand en Pardubice, de unu el banejaj domoj en Lázně Bohdaněč. Li estas ankaŭ aŭtoro de la koncepto de urba reguliga plano de Hradec Králové.

Plua Semina naskiĝinto estas arĥeologo Vincenco **V. Chvojka** (la 8-an de februaro 1850), unu el fondintoj de ukraina arĥeologio, pli poste direktoro de la muzeo en Kievo.

Ĉiu el tiuj ĉi ekscivitanoj havas en la komunumo memortabulon.

200ra|eta|maldekstra|Ligna sonorilturo
200ra|eta|dekstra|Estinta kastelo en Semín

## Naturo 
En Semin troviĝas en Ĉeĥa respubliko unika areo de Astragalo sabla (*Astragalus arenarius*). Ĉi tiu loko estas gardata **natura memoraĵo** "Semina Sabloamaso".

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Dominika Stará

**Dominika STARÁ ** (naskiĝis la  en Šamorín, Slovakio) estas finalistino de kantista konkurso Česko Slovenská SuperStar. Ŝi loĝas en Šamorín, la malgranda urbeto proksime de Bratislavo. Ŝi estas membro de sia rokmuzika grupo *Flying Thing*.

## Persona vivo 
Dominika havas du gefratojn, nome du malpli junajn fratojn. Ŝi studas en okjara gimnazio de Milan Rastislav Štefánik en Šamorín.

## Česko Slovenská Superstar 
En duonfinalo ŝi kantis tiujn ĉi komponaĵojn:
# *One night only* (Jennifer Hudson) 
# ''If You Can't Give Me Love* (Suzi Quatro) 
# *Děti ráje* (Michal David) kaj *Memory'' (Barbra Streisand) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona paĝo en www.dominikastara.sk 
* Profilo en www.osobnosti.cz
* Profilo en www.superstarcz.nova.cz 

Kategorio:Slovakaj kantistoj
Kategorio:Česko Slovenská Superstar
Kategorio:Naskiĝintoj en Slovakio
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de aŭgusto
Kantono Nolay

La **kantono Nolay** (france *canton Nolay*) estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la 10 kantonoj de la arondismento de Beaune. Ĝia ĉefurbo estas Nolay. La tuta kantono partoprenas en la Interkomunumreto : "Communauté d'agglomération Beaune-Chagny-Nolay".

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono Nolay la jenaj 17 francaj komunumoj :

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de arondismentoj de Francio
* Listo de kantonoj de la departemento Côte-d'Or
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
Nolay
Flavnigrakapa ĉetio

La **Flavnigrakapa ĉetio**, Flavnigravizaĝa ĉetio aŭ Flavnigrakapa abroskopo (***Abroscopus schisticeps***) estas specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, el kiuj tiu ĉi estas genro kies specioj havas olivecajn dorsojn kaj vizaĝajn markojn, krom helajn subajn partojn.

Tiu orientalisa specio montras tre belan bildon en griza vizaĝo komponita nome de **nigra okulareo**, kie rimarkindas la tre bruna okulo, inter du **tre flavaj areoj** el kiuj la supra estas tre larĝa **superokula strio** el la frunto (kie mallarĝega griza strio separas ambaŭflankajn striojn) al la nukareo, dum la suba estas la **gorĝareo**; ĉiuj ĉirkaŭaj areoj, nome krono, nukareo, kolo kaj supra brusto estas grizaj kaj ege markigas la buntan vizaĝon, kio nomigas la specion ankaŭ en la latina scienca nomo kie *schisticeps* signifas “de ardezkolora kapo”. En centra brusto estas flava nuanco kiu separas ĝin el la griza ventro. La dorso kaj vosto estas olivecaj kun pli malhelaj bordoj en flugilplumoj kaj centra vosto.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato, Birmo, Nepalo kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montararbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Ĉetiedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Flavventra ĉetio

La **Flavventra ĉetio** aŭ Flavventra abroskopo (***Abroscopus superciliaris***) estas specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, el kiuj tiu ĉi estas genro kies specioj havas olivecajn dorsojn kaj vizaĝajn markojn, krom helajn subajn partojn.

Tiu orientalisa specio montras kiel ĉefan karakteron tre flavan ventron kiel la relative proksima parenco la Flava monarkoĉetio, kiu estas ĝenerale pli flava, dum la Flavventra abroskopo, montras dorson kaj voston olivecajn kun flava nuanco ĝenerale kaj pli malhelaj bordoj en flugilplumoj kaj centra vosto, kiel la aliaj specioj de la genro. Estas karaktera ankaŭ la kapobildo kie videblas sur griza fono pli malhelgriza traokula strio kaj blankeca superokula strio, kio nomigas la specion en la latina scienca nomo kie *superciliaris* aludas al tiu karaktero. La gorĝareo estas blankeca.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj el malaltaj teroj kaj montararbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Ĉetiedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Glota halto

La **glota plozivo** aŭ ***glota halto*** estas glota fonemo, plozivo, produktata per fermo/malfermo de la gloto. Ĝi ekzistas en multaj lingvoj, sed ofte ne aperas en la skriba formo, kaj foje ne estas perceptata kiel aparta fonemo.

La Internacia Fonetika Asocio signas la glotan plozivon per la simbolo "ʔ".

En iuj lingvoj ĉiujn vokalajn vort-komencojn antaŭas glota plozivo; ekzemple, en la germana. En la havaja la glotan plozivon signas unuopa malferma citilo . Iuj alfabetoj uzas diakritajn signojn por la glota plozivo, kia la hamzo  en la araba alfabeto.

En multaj lingvoj de Mezameriko la latina litero  estas uzata por la glota plozivo. Inverse en aliaj lingvoj vortkomenca litero "h", eĉ se ne tre aŭdebla, malhelpas artikulacion de glota plozivo.

Pro tio, ke la gloto nepre estas fermita por la glota plozivo, ĝi ne povas esti voĉa.

En Esperanto la glota plozivo ne estas aparta fonemo; ĝi ne distingas inter iuj vortparoj kaj ne aperas en la skriba formo. Multaj parolantoj uzas ĝin antaŭ vort-komenca vokalo, sed ne ĝenas ĝia tuta neuzo.

## Vidu ankaŭ 
* Alef kaj Álif
* Hamzo

Kategorio:Konsonantoj
Agroteraso

[eta|dekstra|400px|Agroterasoj proksime de Bishopstone en [Wiltshire, Britio]]
**Agroterasoj** nomiĝas terasoformaj kampoj (ankaŭ estintaj) sur deklivoj.

Por agrikultura uzo de forte klinitaj deklivoj la agroparceloj estis aranĝitaj deklivoparalele. Per la grundprilaborado, precipe per ĉiam samdirekta deklivoparalela plugado, la grundomaterialo akumuliĝis ĉe la malsupra flanko de la uzata parcelo. Per tio formiĝis terenŝtupoj, tiel ke la unuopaj agroj estas klare ekkoneble distingitaj unu de la alia kaj formas terasojn, kiuj estas iom malpli klinitaj ol la deklivo antaŭe. Tiu efiko plifortiĝas, ĉar tuj supre de la ŝtupo la tereno estas preskaŭ ebena, kio pluse efikas, ke ankaŭ materialo forlavita per la natura denudiĝo estas akumulita tie.

Ankaŭ intence por agrikulturaj celoj konstruitaj terasoj nomiĝas agroterasoj. Oni aranĝas ilin precipe por protekti la grundon de deklivo kontraŭ grunderoziiĝo kaj por pli facila prilaborado.

La alteco de la terenŝtupoj varias. Konserviĝis ankoraŭ agroterasoj el la alta mezepoko en Eŭropo, kiuj ekde la forlasado de vilaĝoj en la malfrua mezepoko kuŝas sub arbaro; ili estas nur kelkajn centimetrojn altaj. En Germanio agroterasaj ŝtupoj sur leŭsaj deklivoj atingas altecon ĝis du metroj, en Ĉinio ĝis naŭ metroj.

En la proksima pasinteco la terenŝtupoj ofte estas ebenigitaj dum la terpeckunigo, por ricevi pli grandajn parcelojn. Konservitaj terenŝtupoj, kiuj en la pejzaĝo estas rekoneblaj per arbedaĵostrioj, kune kun la koncernaj agroterasoj estas konservindaj, el la vidpunkto kaj de la naturprotektado kaj de la monumentprotektado.

## Eksteraj ligiloj 
Kulturpejzaĝo el la vidpunkto de la monumentprotektado en la pejzaĝoplano de la urbo Frankfurto sur Majno, Germanio 

[Geschichtsverein (historiasocio) Melsungen: Agroterasoj kiel indiko al forlasitaj vilaĝoj(https://eo.wikipedia.org/wiki/forlasitaj_vila%C4%9Doj)]

## Literaturo 
Hansjörg Küster: *Geschichte der Landschaft in Mitteleuropa*. München, 1999. ISBN 3-406-45357-0

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Arbara mastrumado
Kategorio:Naturprotektado
Kategorio:Geomorfologio
Águas de São Pedro

**Águas de São Pedro** estas urbo kaj municipo de subŝtato San-Paŭlio, Brazilo. En 2010 ĝi havis 2.707 loĝantojn en 3,612 km² (loĝdenso 749,45 loĝ./km²).

## Eksteraj ligiloj 
*  Águas de São Pedro Oficiala Urbo Retejo.

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Kojice

Municipo **Kojice** () troviĝas proksimume 12 kilometroj okcidente de urbo Přelouč en distrikto Pardubice, regiono Pardubice, Ĉeĥio, en suda parto de Fera montaro (). Vivas ĉi tie  ().

En la komunumo estas fervoja haltejo sur linio Prago - Pardubice.

## Historio 
En historia dokumentaro ĝi estas unue menciita en la jaro 1238. Trans vilaĝo onidire iris tn. pado de Trstěnice, kiu jam en la 10-a jarcento direktis el Prago al Moravio. En Kojice, kie sur ĝi ligis vojoj el Čáslav kaj el Chlumec nad Cidlinou estis fine de la 12-a jarcento fondita malgranda fortikaĵo kaj konstruita preĝejo. Dum sur deklivo, kie oni diras "En la burgo" nun estas nur modestaj restaĵoj de la fortikaĵo, estas la preĝejo konservita preskaŭ en origina stato. Nur okaze de barokaj aranĝoj estis sude alkonstruita mallarĝa navo kaj sakristio.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo
Ĝi estas ununava romanika konstruaĵo kun pastrejo kaj kun turo en la ĉefa fasado. En duono de la dudekaj jaroj de pasinta jarcento estis la preĝejo restaŭrita. La turo staras meze de la okcidenta fronto, sed ne elstaras el ĝi, interne de la preĝejo estas portata per fortegaj pilieroj. Eksteraj muroj estas glataj, nur absido havas ekstere kvar lizenojn. Oblonga navo kun ebena traba plafono malfermiĝas en absidon per plena arko. La absido estas volbita en formo de duonsfero. La ekipaĵo de la preĝejo estas pseŭdoromanika el la dua duono de la 18-a jarcento.

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.
* Dr. Ing. František Mandys, CSc. – *Českomoravská vrchovina*. Eldonis Olympia en Prago en j. 1986.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de komunumo Kojice 

Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Aleksander Ribak

**Alexander Igorovitsj RYBAK** (beloruse Алякса́ндр І́гаравіч Рыба́к, Aljaksándr Íharavitj Ribák, naskiĝis 13-an de majo 1986 en Minsko), estas norvega muzikisto, komponisto kaj aktoro de belorusa familia deveno, loĝanta en Nesodden proksime de Oslo, reĝlando Norvegio.

Rybak iĝis internacia konata kiam li venkis la Eŭrovido-Kantokonkurson 2009 per la kanto *Fairytale*, kiun li mem verkis.

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Norvegaj violonistoj
Kategorio:Norvegaj kantistoj
Kategorio:Norvegaj komponistoj
Kategorio:Norvegaj aktoroj
Kategorio:Belorusoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Belorusio
Boris Savinkov

**Boris Viktoroviĉ SAVINKOV** (; naskiĝis la 31-an de januaro 1879 en Ĥarkov en Rusa Imperio, mortis la 7-an de majo 1925 en Moskvo), estis rusa politikisto, teroristo kaj aŭtoro. Li estis socia revoluciisto, kontraŭulo de la cara sistemo, post la oktobra revolucio konvinkita malamiko de la soveta sistemo. Li estis grava membro de la armila branĉo de la Socialista Revolucia Partio, kiun gvidis Grigorij Gerŝuni kaj poste Jevno Azef kaj kiu respondecis pri multaj atakoj je politikaj kontraŭuloj.

## Biografio 
Li partoprenis la murdatencojn je rusa interna ministro Vjaĉeslav Pleve (1904) kaj je granda princo Sergej Aleksandroviĉ (1905). Pro tiuj agoj, oni arestis lin en 1906 kaj juĝis lin je morto. Li do sukcesis fuĝi el prizono en Odeso, kie oni volis ekzekuti lin. Li fuĝis en eksterlandon kaj revenis nur post la februara revolucio de 1917, post detronigo de la caro Nikolao la 2-a. Li iĝis vicministro pri milito en aprilo de 1917 en registaro de Aleksandr Kerenskij. Li estis baldaŭ forigita pro apogo de la Kornilov-puĉo en septembro de 1917. Spite al tio, li restis en Rusio kaj agadis post la bolŝevika enpotenciĝo kiel kontraŭrevoluciisto.

Li organizis dum la rusa interna milito diversajn armilajn ribelojn kontraŭ la bolŝevikoj; tiel en Jaroslavl, Ribinsk kaj Murmansk. Tiujn ribelojn baldaŭ subpremis la Ruĝa Armeo, ke Savinkov ekzilis al Francio.

Li agadis en Francio en diversaj postenoj de Unuiĝoj de rusaj elmigrintoj. Li estis en Parizo ankaŭ diplomata reprezentanto de admiralo Aleksandr Kolĉak, gvidanto de la Blankoj en la rusa interna milito. Okaze de la Pola-bolŝevika milito de 1919-1921, li veturis al Pollando, kie fondis diversajn politikajn organizojn, kies celo estis bataligi militkaptitojn kontraŭ la bolŝevikoj.

Savinkov komplotis kun la brita sekreta agento Sidney Reilly kontraŭ la bolŝevikoj. En tio, lin apogis la brita sekreta servo (SIS). Ĉar la bolŝevikoj sciis pri agadoj de la komplotantoj, la soveta sekreta servo (OGPU) celis neniigi la komploton. En aŭgusto de 1924, sovetaj agentoj allogis Savinkov-on al Rusio. Oni arestis lin tuj kaj liveris en Moskvon. Savinkov falis el fenestro de la kvina etaĝo de prizono Lubjanko la 7-an de majo 1925. Laŭ oficiala aserto, li memmortigis sin, aliaj fontoj diras, ke murdis lin Feliks Dzerĵinskij.

Savinkov verkis kelkajn romanojn, ankaŭ la membiografion *"La pala ĉevalo"*, kiu estas la plej konata. Tiu romano estis filmigita en 2004 fare de Karen Ŝaĥnazarov sub titolo *"Rajdisto nomata morto"*.

## Verkoj 
* *Конь бледный* (1909) (*La Ĉevalo pala*)
* *То, чего не было* (1912) (*Tio, kio ne estis*)
* *Воспоминания террориста* (1917) (*Memoraĵoj de teroristo*)
* *Конь вороной* (novelo, 1923) (*La Ĉevalo nigra*)

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj teroristoj
Antaŭĝojo

Emocio, anticipado, atendado, esperado de iu okazonta ĝojo. Multaj konsideras ĝin unu el la plej belaj ĝojoj. En sia fama verko, ’La Eta Princo’ Antoine de Saint-Exupéry tre precize priskribas la senton de antaŭĝojo:

Iasence oni povus konsideri la antaŭpreparojn de kelkaj religioj pri iu ĝoja evento, kiel antaŭĝojo. Ĉe la kristanoj tiaspeca festa prepariĝo estas la Advento antaŭ Kristnasko.

Kategorio:Emocioj
Verda ĉetio

La **Verda ĉetio** (***Hylia prasina***) estas specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, el kiuj tiu ĉi estas afrika genro kies ununura specio estas tiu.

Ĝi montras tre rimarkindan **superokulan helan strion** el la beko al la kolflankoj. Ĝi elstaras ĉefe ĉar ambaŭflanke estas malhelaj traokula strio kaj suba bordo de griza krono. La vizaĝo kaj dorso estas olivecaj, kun **verdaj nuancoj** en flugiloj kaj vosto, kio nomigas la specion. La beko estas longa kaj iom subenkurvata.

Ĝi troviĝas en granda parto de centra Afriko nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malio, Niĝerio, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj, montararbaroj kaj humida savano.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Hylia prasina.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Ĉetiedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Lajos Molnár H.

**MOLNÁR H. Lajos** [molna'r] estis hungara verkisto, ĵurnalisto, naskita la  en Târgu Mureş, kaj mortis la  en Budapeŝto. Lia edzino estis Éva Meister, kiu naskis 2 gefilojn.

## Volumoj
**És akkor átmentem a tűzön*, 1978;
**Kilépés*, 1980;
**Donki Ákos*, 1981;
**Falra hányt esztendő*, 1983;
**Levelek a hazából honba*, 1993;
**Volt egyszer egy udvar*, 2000;
**A fehér vírus*, 2001;
**Imágó*, 2003.

## Premioj
*– Rumana Verkistligo-prozpremio, 1986;
*– Hungara Radio Nivel-premio;
*– Erdélyi Szépmíves Céh 1-a premio de romankonkurso.
## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Ildikó Nagyálmos

**NAGYÁLMOS Ildikó ** [nadja'lmoŝ] rumanuja hungara poetino, ĵurnalistino naskiĝinta la 19-an de januaro 1978, Odorheiu Secuiesc, anino E-MIL.

## Kariero
Ildikó Nagyálmos estis kunlaborantino de la gazetoj Erdélyi Napló, Udvarhelyi Híradó, Nyugati Jelen, respondecredaktoro de la Irodalmi Jelen. Nun ŝi estas raportistino de la Radio de Temeŝvaro.

## Poemvolumoj
**Lábujjhegyen túl*, 2001;
**Félmozdulat*, 2005;
**Panna első könyve*, porinfanpoemoj, 2009;
**A babaház lakói*, porinfanpoemoj, 2009.
**Randevú*, ilustracioj: Géza Xantus, 2010;

## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Zita Páll

**PÁLL Zita** [pa'l] estas rumanuja hungara kritikistino, anino E-MIL. Ŝi estis naskiĝinta en 1972 en Sângeorgiu de Pădure.

## Kariero
Zita Páll havigis diplomon en Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo pri hungara kaj angla lingvoj, estas ĉefredaktorino de literatura retgazeto *Előretolt Helyőrség* (Szépirodalmi páholy) (www.irodalom.org/eloretolthelyorseg).

## Volumoj
**Milyen fej varródhat az ex-macska nyakához* (Erdélyi Híradó – Fiatal Írók Szövetsége, Kolozsvár–Budapest), 2003.

## Premioj
*– Méhes György debut-premio, 2003.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Socialista Revolucia Partio

La **Socialista Revolucia Partio** aliaj nomoj estas **Partio de socialistoj-revoluciistoj** (ruse *Партия социалистов-революционеров*) estis partio en Rusio, kiu estiĝis fine de 1901/komence de 1902 per unuiĝo de la narodnik-grupoj kaj -grupetoj. Gvidantoj estis interalie Viktor Ĉernov (partia gvidanto), Nikolaj Avksentjev, Abram Goc, Jekaterina Breŝko-Breŝkovskaja, Boris Savinkov, Jevno Azef. La eldonaĵo de la partio estis "Delo Naroda".

La partio agadis ĝis 1917 malpermesita - krom en 1906/07, kiam ĝi estis reprezentita en la 1-a kaj 2-a Ŝtata Dumao. La membroj de la partio venis el la mezriĉaj kamparanoj, laboristoj kaj burĝoj. La socialrevoluciistoj reprezentis la maldekstran flankon de la burĝaj demokratoj.

Ili preferis la individuan teroron (kontraŭ al la amasmovadoj, protestoj) por ŝanĝo de la cara aŭtokratio. Pro tio ili fondis en 1902 la Socialrevolucian Batalorganizon sub gvido de Grigorij Gerŝuni kaj Jevno Azef, kiuj efektivigis multajn atencojn je caraj oficistoj (plej konate Vjaĉeslav Pleve kaj grandprinco Sergej Aleksandroviĉ). En jaro de 1908, la batalorganizo estis detruita post malkovro, ke Azef estas polica spiono.

La programo de la partio postulis establon de demokratia respubliko, kun kutimaj postuloj pri enkonduko de la ĝenerala balotrajto, liberecon por parolo, eldonaĵoj, kunvenoj, asociofondoj. Ili volis ankaŭ disdividon de eklezio kaj ŝtato, ĝeneralan instruon, abdikon de la armeaj gvidantoj, okhoran laboron ktp. Ili rifuzis diktaturon, preferon de la proletoj, tiel la partio ŝpaltis inter la dekstraj kaj maldekstraj socialrevoluciistoj en 1917.

Post la februara revolucio de 1917, la partio aktiviĝis kaj en majo de 1917, ili havis 500.000 membrojn, tiel ĝi estis la plej granda partio en Rusio. Kun la menŝevikoj, la partio havis gvidantran rolon en plimulto de la sovetoj, de julio ĝis aŭgusto de 1917. La dekstra flanko de la partio partoprenis la burĝan provizoran registaron post la aprila krizo.

La membroj de la maldekstra flanko formis - post la oktobra revolucio - partion de la Maldekstraj Socialrevoluciistoj kaj de decembro ĝis marto de 1918 (packontrakto de Brest-Litovsk) partoprenis en la nova registaro de la bolŝevikoj.

La dekstra partio ricevis en elektoj por la konstitucia asembleo de novembro 1917 pli ol 50 %, danke al la kamparanoj. La bolŝevikoj malfondis la asembleon kaj en la elektoj de junio 1918 ne permesis partoprenon de la partio. Pro tiuj eventoj komenciĝis armila batalo inter la bolŝevikoj kaj la socialrevoluciistoj, kiu pintiĝis la 30-an de aŭgusto je pripafo de la petrograda Ĉeka-ĉefo Moisej Urickij kaj atenco je Lenin. La bolŝevikoj reagis je tio la 5-an de septembro per la dekreto "Ruĝa teroro".

Post la venko de la bolŝevikoj en la Rusia enlanda milito, la partio pli kaj pli malfortiĝis kaj disfalis ĝis 1923. La gvidantoj elmigris aŭ estis arestitaj.

## Gravaj membroj
* Ŝ. An-Ski

Kategorio:Politikaj partioj de la Rusia Imperio
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Rusio
Kategorio:Socialismaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1902
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1921
Emil Róbert Novotny

**NOVOTNY Emil Róbert** [novotni] estis hungara pentristo. Li naskiĝis la 1-a de januaro 1898 en Marosvásárhely kaj mortinta la 15-a de aŭgusto 1975 en Hódmezővásárhely.
## Biografio
Emil Róbert Novotny studis en la arta altlernejo de Budapeŝto ĉe majstro Ede Balló; inter 1916-1918 en liberlernejo de Haris köz (Károly Kernstok). En 1918 li estis gasto de grafo Géza Teleki en Alsózsuk. Inter 1920-1923  li vivis en Italio, en 1925 duonjaron li laboris en Baia Mare. En 1939 li denove vojaĝis Italion. Post 1945 li pentris en Zsennye, Hódmezővásárhely, Mártély.

## Premioj, distingoj
*1942: pejzaĝpremio de Szinyei Társaság; 
*1957: Munkácsy-premio; 
*1958: Hódmezővásárhelyi Tornyai-plaketo; 
*1968: meritartisto; 
*1973: orgrado de Laborordeno.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gáspár Anni Felekiné

## Fonto
*Artportal 

Novotny, E. R.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Emese Papp-Kincses

**PAPP KINCSES Emese** (pap kinĉeŝ) rumanuja hungara instruistino, sportistino, verkistino, anino E-MIL. Ŝi estas naskita la 5-an de majo 1943 en Târgu Mureş kaj mortinta la 20-an de julio 2014 en Kluĵo. Ŝi estas la pli juna fratino de Előd Kincses kaj pli aĝa fratino de Elemér Kincses. De 1990 ŝi ankaŭ politikumis.

## Kariero
Emese Papp Kincses diplomitiĝis pri germana kaj hungara lingvoj en UBB de Kluĵo en 1965. Ŝi instruis en Bățanii Mici, Joseni kaj Miercurea Ciuc. Ŝi doktoriĝis en 1979. Inter 1956-1965 ŝi estis ano de la rumana selektita atleta teamo. Ŝi estis ĉampiono de Balkano je  kurado 4 X 100.

## Volumoj
*Szent Erzsébet-rockoratórium* (scenarlibro-muziko), 1998;
*Virrassz velem (dokumentromano, Hargita kiadó, Csíkszereda), 1999, 2003;
*Szubjektív sirató (Elek Sövér memorlibro, Interart, Gyergyószentmiklós), 2002;
*Székely Golgota (rockopera-scenarlibro, muziko), 2006;
*Ha meglebben a Függöny (romano), 2007;
*Gonosz novellák, 2008;
*A boldogságbusz (groteskludo), 2009.
*Fekete tükör -vidaĵromano kun grafikisto Ferenc Siklódy, Hargita Könyvkiadő, 2014.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 
**Erdélyi magyar ki kicsoda'', 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj atletoj
Ruĝa teroro

eta|Propaganda kampanjo en Moskvo
La **Ruĝa teroro** estis tiu metodo, per kiu la bolŝevikoj povis rezervi sian akiritan potencon kaj ekstermi siajn kontraŭulojn. La ruĝa teroro komenciĝis post la oktobra revolucio de 1917, intensiĝis forte nur post atenco kontraŭ Lenin, okazinta la 30-an de aŭgusto 1918. Post tio, la bolŝevika registaro eldonis dekreton pri la Ruĝa teroro, la 5-an de septembro. La ruĝa teroro estas forte ligita al la militkomunismo kaj staras kontraste al blanka teroro, kiu estis disvolvigita de la kontraŭbolŝevikaj fortoj. Dum la Rusia enlanda milito ambaŭ teroroj estis aplikitaj tre kruele.

La ruĝa teroro mildiĝis post la fino de la Rusia enlanda milito 1921, sed okazis foje senjuraj murdoj de kontraŭuloj. La estiĝo de jura bazo por murdoj de opoziciuloj okazis en majo de 1922, por pravigi la teroron.

Oni kalkulas, ke nombro de viktimoj de la ruĝa teroro varias de 250.000 ĝis 1 miliono.

Oni same parolas pri ruĝa teroro dum la Hungara Sovetrespubliko, sed pli vastasence okaze de ĉiu kontraŭjura kaj senbaza agado de bolŝevikoj kontraŭ senkulpuloj, opoziciuloj.

Ofte tiu koncepto estis uzata de la kontraŭuloj de komunismaj reĝimoj aŭ ideologioj por propagandaj celoj.

## Vidu ankaŭ
* Grigorij Zinovjev
* Bela Kun
* Tambova ribelo
* Aŭgusta ribelo de Kartvelio

## Bibliografio
* Stephane Courtois, *Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania* (La nigra libro de la komunismo. Krimoj, teroro, reprezalioj), Varsovio 1999.
* Józef Smaga, *Narodziny i upadek imperium. ZSRR 1917-1991* (Naskiĝo kaj falo de imperio. Sovetunio 1917-1991), Krakovo 1992.
* Michaił Heller, Aleksandr Niekricz, *Utopia u władzy. Historia Związku Sowieckiego. Od narodzin do wielkości* (Utopio ĉe regopovo. Historio de Sovetunio. De naskiĝo ĝis grandeco), Poznań 2016.
* Richard Pipes, *Rewolucja rosyjska* (Rusa revolucio), Warszawa 1994.
* Richard Pipes, *Rosja bolszewików* (Rusio de bolŝevikoj), Warszawa 2005.
* Orlando Figes, *Tragedia narodu. Rewolucja rosyjska 1891-1924* (Tragedio de la nacio. Rusa revolucio 1891-1924), Poznań-Vroclavo 2009.


Kategorio:Rusia revolucio
Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:Politikaj reprezalioj en Sovetunio
Tibor Paizs

**PAIZS Tibor** [pajĵ] estas rumanuja hungara poeto, verkisto, ano E-MIL naskita la 26-an de februaro 1946 en Pălatca.

## Kariero
Tibor Paizs diplomitiĝis pri historio-filozofio-psikologio en UBB de Kluĵo en 1973. Li instruis kaj poste li iĝis ĵurnalisto ĉe Szatmári Hírlap. En 1989 li translokiĝis Hungarion, kie li laboris ĉe Új Magyarország, de 1992 ĉe Pest Megyei Hírlap .

## Volumoj
* Keréknyom (poemoj, Irodalmi Könyvkiadó, Forrás sorozat, Bukarest), 1968;
* Barlangrajz (poemoj, Dacia Könyvkiadó, Kolozsvár), 1971;
* A ceruza kalandjai (poemoj, Dacia Könyvkiadó, Kolozsvár), 1979;
* Tollbamondás (poemoj, Kriterion Könyvkiadó, Bukarest), 1980;
* Bestiárium (poemoj, Penna Könyvkiadó, Budapest), 2000;
* A boldog bűn, Tekla (du romanetoj, Pallas-Akadémia, Csíkszereda), 2005.

## Fonto
* RMIL 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Sándor Zsigmond Papp

**PAPP Sándor Zsigmond** estas rumania hungara/hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Rădăuți (Rumanio) la 22-an de majo 1972. Li estas ano de E-MIL.

## Biografio
Li finis la fakojn pri historio kaj filozofio en la universitato UBB de Kluĵo en 2001. Li vivas nun en Budapeŝto.

## Volumoj
* Az éjfekete bozót (noveloj). Szignatúra könyvek, Alexandra Kiadó, Pécs, 2005
* Meghívó minden keddre. (beletra publicistiko) kune kun Péter Demény , Polis kiadó, Kolozsvár, 2005 [html]
* Oran veszteglő hajói (eseo). Scripta kiadó, Nagyvárad, 2002
* ahonnan a város (noveloj). Mentor kiadó, Marosvásárhely, 1998
* 72-es blues (noveloj). Mentor kiadó, Marosvásárhely, 1995
* Semmi kis életek, (romano), Libri Könyvkiadó, 2011

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj
* Retpaĝo de aŭtoro 

Papp, S. Zs.
Papp, S. Zs.
Papp, S. Zs.
Papp, S. Zs.
Kantono Chagny

La **kantono Chagny** estas franca kantono situa en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo. Ĝia ĉefurbo estas Chagny. Chagny kaj Chaudenay partoprenas en la komunumaro : "Communauté d'agglomération Beaune-Chagny-Nolay".

## Komunumoj antaŭ 2015 
Apartenis al la kantono Chagny la jenaj 15 francaj komunumoj :

## Komunumoj ekde 2015 
Apartenas al la kantono Chagny la jenaj 27 francaj komunumoj :

Aluze, Bouzeron, Chagny, Chamilly, Change, Charrecey, Chassey-le-Camp, Chaudenay, Cheilly-lès-Maranges, Couches, Dennevy, Dezize-lès-Maranges, Dracy-lès-Couches, Essertenne, Fontaines, Morey, Paris-l'Hôpital, Perreuil, Remigny, Rully, Saint-Bérain-sur-Dheune, Saint-Gilles, Saint-Jean-de-Trézy, Saint-Léger-sur-Dheune, Saint-Maurice-lès-Couches, Saint-Sernin-du-Plain, Sampigny-lès-Maranges.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de arondismentoj de Francio
* Listo de kantonoj de la departemento Saône-et-Loire
* Komunumoj de Saône-et-Loire

## Eksteraj ligiloj 
* Comm d'agglo {fr}

Chagny
Márton Simó

**SIMÓ Márton** [ŝimo:] estas rumanuja hungara verkisto, poeto, ĵurnalisto, ano de E-MIL naskita la 15-a de aprilo 1963 en Uricani.

## Biografio 
Márton Simó studis en Liceo Tamási Áron de Odorheiu Secuiesc, en altlernejo Juhász Gyula Tanárképző Főiskola kaj en universitato József Attila Tudományegyetem (1990–1995) de Segedo.

## Volumoj 
* Kétszáz éves az atyhai templom, 1999;
* Az utolsó tanító, 2003;
* bozgor I., 2004;
* bozgor II., 2005.
* *Polaroidok*, poemoj, Libri Könyvkiadó Kft., 2013.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Brittany Murphy

**Brittany MURPHY** (naskiĝis la  – mortis la ) estis usona aktorino kaj kantistino. Ŝi rolis en filmoj kiel *Clueless*, *Girl, Interrupted*, *8 Mile*, *Sin City* kaj *Riding in Cars with Boys*, kaj faris voĉon en kelkaj aliaj filmoj kaj kun dancomuzikisto Paul Oakenfold.

## Aktorado 
Murphy unuafoje rolis en Hollywood kiam ŝi estis 14-jaraĝa, en rolo kiel Brenda Drexell en la serio ''Drexell's Class*. Poste ŝi ludis Molly Morgan en la serioj *The Torkelsons* kaj *Almost Home''. 

## Filmaro 
### Televido 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1977
Kategorio:Mortintoj en 2009
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 20-an de decembro
János Szántai

**SZÁNTAI János** [sa:ntai] estas rumanuja hungara verkisto, poeto, ano de E-MIL naskita la 5-an de marto 1969 en Kluĵo. Li estas la edzo de artistino Tünde Márkos.

## Kariero 
János Szántai akiris medicinan diplomon en 1995. Inter 1999–2001 li ĉeredaktis la porinfanan revuon Cimbora, inter 2003–2007 li estis rubrikestro pri filmarto de revuo Korunk. En 2005 li fondis kune kun Róbert Lakatos kaj Zoltán Fábián la unuiĝosn ARGO Audiovida.

## Volumoj 
* Kis csigák s nagyok (Studium kiadó, Kolozsvár), 1997;
* Az igazi és a márványelefánt (Tinivár kiadó, Kolozsvár), 1998;
* Utazások az elefánttal (Dee-Sign kiadó, Budapest), 1999;
* Beszélyek (Polis kiadó, Kolozsvár), 2000;
* Sziszüphosz továbblép (Erdélyi Híradó, Kolozsvár – Fiatal Írók Szövetsége, Budapest), 2005.

## Pupteatraĵoj 
* A világszép nádszálkisasszony (reverko, reĝisoris: Rumi László, prezentado: Kluĵo), 1999;
* A kis hableány (reverko, reĝisoris: Ildikó Kovács, prezentado: Győr), 2000;
* A táltos kecske (reverko, reĝisoris: Kovács Ildikó, prezentado: Kecskemét), 2001.

## Porinfanaj libroj 
* *A Jó, a Rossz, a Csúnya és egyéb mesebeli párbajok* - premio de EMIL, 2013.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Csaba Székely

**SZÉKELY Csaba** [sEkej] rumanuja hungara verkisto, naskita la 31-an de julio 1981 en Târgu Mureş.

## Verkoj 
* *Írók a ketrecben* (parodioj, Erdélyi Híradó, Kolozsvár), 2004.
* *Bányavidék* dramtrilogio, (*Bányavirág*, *Bányavakság*, *Bányavíz*). 2013.
* *Idegenek*, 2017.
* *Az igazság gyertyái*, 2024.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Attila Szőcs

**SZŐCS Attila** [soe:ĉ] estas rumanuja hungara verkisto, ano de E-MIL naskita la 27-an de februaro 1977 en Miercurea Ciuc.
## Kariero
Attila Szőcs studis en UBB de Kluĵo, de 2003 li estas universitata asistanto pri merkatscienco en EMTE de Miercurea Ciuc.
## Volumoj
**Verebek tisztása*, 2005.
## Fontoj
*CV 
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Noémi Imola Szőcs

**SZŐCS Noémi Imola** [soe'ĉ] estas rumanuja hungara tradukistino, ano de E-MIL. Li naskiĝis la 28-an de januaro 1979 en Braŝovo.

## Tradukvolumoj
*Faludy György: Karoton (tradukaĵo al rumana lingvo, Alexandra), 2006;
*Ben Mezrich: Meghúzom a bankot (tradukaĵo, *Bringing Down the House*, Ulpius Ház), 2005;
*Faludy György: Erasmo de Roterdamo (tradukaĵo al rumana lingvo, Alexandra), 2006.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
.RU (libro)

**.RU** estas kolekto de esperantlingvaj kaj ruslingvaj poeziaĵoj, kiujn verkis la rusia esperantisto Grigorij Arosev. La libreton de 95 paĝoj, en formato de 20 cm eldonis la eldonejo Impeto en Moskvo. Precipe temas pri versaj kaj prozaj interparoloj kun la subkonscio.

## Recenzoj 
* Heroo de dezertaj horizontoj de Alen Kris en La Ondo de Esperanto (2002 №6 (92))
* Ironia, sincera, sentema poezio de Zlatoje Martinov en Literatura Foiro (n-ro 198 / aŭgusto 2002) 
* La dua leginda de Brunŝtono (Mikaelo Bronŝtejn) en Rusia Esperanto-Gazeto (n-ro 4 (6) septembro 2001)

Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Szabolcs Szonda

**SZONDA Szabolcs** [sonda] estas rumanuja hungara poeto, verkisto, ĵurnalisto, ano de E-MIL naskita la 27-an de oktobro 1974 en Sfântu Gheorghe. 
## Kariero
Szabolcs Szonda diplomiĝis en Bukareŝto pri hungara rumana lingvoj (1997). Li estis redaktoro de Romániai Magyar Szó. De 1998 li estis universitata instruisto en la Katedro de Hungarologio de [Universitato de [Bukareŝto. De 2000 li redaktis la suplimenton *Szabad Szombat*, de 2005 la kulturan suplimenton *Színkép* de  Új Magyar Szó; li estis redaktoro de la porinfana *Cimbora*.  De 2008 li estas direktoro de la distrikta biblioteko de [Sfântu Gheorghe]]. 
## Volumoj
*Kiegyezés a tükörrel (poemoj, Pont Kiadó, Budapest), 1998;
*Vagyontárgyalás (poemoj, Erdélyi Híradó, Kolozsvár – Fiatal Írók Szövetsége, Budapest), 2002.
*Robogni örök úthengeren avagy mit vétettek a dáliák? (kunulaŭtoro Periszkóp Pál – Bakter Bálint, t. e. Szonda Szabolcs – Gábor Cseke, poemoj, Státus Kiadó, Csíkszereda), 2003
## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Brunŝtono

**Brunŝtono** estas:
*nescienca nomo por piroluzito 
*la esperantigita familinomo de la bardo kaj verkisto Mikaelo Bronŝtejn
## Vidu ankaŭ
*Brunŝtona muelejo en Arlesberg, Germanujo
Attila Sántha

**SÁNTHA Attila** (SÁNTA Attila Barna) [sa:nta] estas rumanuja hungara verkisto, poeto, ano de E-MIL naskita la  en Târgu Secuiesc.

## Biografio 
Attila Sántha diplomiĝis en UBB de Kluĵo pri hungara-angla lingvoj (1995), li doktoriĝis en Segedo (1999). En decembro de 1994 li establis la revuon Előretolt Helyőrség kaj li estas redaktoro de libroserio kun la sama nomo. Li estas la fondinto de libroeldonejo Havas Kiadó (2004) en Târgu Secuiesc.

## Volumoj 
* Münchhausen báró csodálatos versei (Erdélyi Híradó, Előretolt Helyőrség Könyvek, Kolozsvár), 1995;
* Az ír úr (Erdélyi Híradó, Kolozsvár), 1999;
* Kemál és Amál (Ulpius-Ház, Budapest), 2004;
* Székely Szótár (Havas Kiadó, Kézdivásárhely), 2004;

## Fonto 
* RMIL 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
1540-aj jaroj

La **1540-aj jaroj** estas la jardeko de jaroj 1540 al 1549.

## Eventoj 
### Ameriko 
* 1541: Hernando de Soto estis la unua eŭropano, kiu vidis Misisipon.

### Eŭropo 
* Hungario : la paŝaliko de Buda iĝas provinco de la Otomana Imperio ĝis 1699. Sed, krom plia imposto (*Ĥaraĝ*), la otomanoj lasas relativan religian liberecon. Tamen, infanoj estas forkaptitaj por fari de ili janiĉaroj.

## Kulturaj eventoj 
* De revolutionibus orbium coelestium de Koperniko estas eldonita en 1543 en Nurenbergo.
* Eldonado de la verkoj de Andreas Vesalius. Li studis la homan anatomion kaj reĝustigis la erarojn de Galeno kaj de aliaj antikvaj kuracistoj.
* François Rabelais eldonas *Le Tiers Livre* (la tria libro) en 1546) kaj dek-unu ĉapitrojn el *Le Quart Livre* (la kvara libro) en 1548)

## Gravaj Personoj 
### Ŝtatestroj 
#### Azio 
* Sultano Sulejmano la 1-a (1520 – 1566)

#### Eŭropo 
* Sigismondo la 1-a de Pollando kaj Litovio (1506 – 1548)
* Sigismondo la 2-a de Pollando kaj Litovio (1548 – 1572), filo de Sigismondo la 1-a
* Henriko la 8-a de Anglio (1509 - 1547)
* Eduardo la 6-a de Anglio (1547 - 1553) , filo de Henriko la 8-a
* Francisko la 1-a de Francio (1515 - 1547)
* Henriko la 2-a de Francio (1547 - 1559), dua filo de Francisko la 1-a
* Karlo la 5-a de la Sankta Romia Imperio (1519 – 1555)
* Gustavo Vasa de Svedio (aŭ Gustavo la 1-a) (1523 – 1560)

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
* Thomas Cromwell : 
* Francisco Pizarro : 
* Koperniko : 
* Marteno Lutero : 
* Henriko la 8-a : 
* Francisko la 1-a : 
* Sigismondo la 1-a :
István Péter Szakács

**SZAKÁCS István Péter** [saka'ĉ] estas rumanuja hungara verkisto, literaturhistoriisto, publicisto, ano de E-MIL naskita la 27-an de junio 1957 en Odorheiu Secuiesc.
## Studoj
István Péter Szakács finis inter 1980–84 en UBB de Kluĵo en la fako pri hungara-franca lingvoj. Li estas instruisto en sia naskiĝurbo.
## Volumoj
*Francia tavasz (noveloj, Mentor), 1996;
*A belga utazó (noveloj, Mentor), 2001;
*Jerikói lonc (rakontoj, Kráter), 2003; 
*Szavak prérijén (studoj, Polis), 2002; 
*A vádlott neve Wass Albert (dokument-kunaranĝo, Litera), 2002.
*Jerikói Lonc (Budapest, 2003);
*Le nem hallgatási botrány (seklektitaj publicistikaĵoj. Csíkszereda, 2007).
*Elízium Panzió- Történetek Kornis Dániel körül, novelciklo Bookart, 2013.

## Fonto
*RMIL 
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Londona Ekonomia Konferenco

La **Londona Ekonomia Konferenco** estis kunveno de reprezentantoj de 66 diversaj landoj okazinta en junio de 1933 en la Geologia Muzeo de Londono, por provi preni komunajn mezurojn kontraŭ la granda ekonomia krizo tiutempe okazanta.

La konferenco fiaskis ĉar la usona prezidanto, Franklin D. Roosevelt, feriante sur sia jaĥto en la norda Pacifiko, sendis radiomesaĝon al Londono kondamnantan la konferencon pro provo stabiligi valutojn kaj nerekte deklaris, ke Usono ne partoprenos la negocadon.  

## Fono 
Kiam la monda ekonomio kolapsis post la unua mondmilito, oni ĝenerale supozis, ke Usono estos la hegemonia ŝtato.

## Kontraŭaj agadoj 
La espero, ke Usono daŭrigos subteni la orbazon rapide forvaporiĝis pro deklaro de la prezidanto Roosevelt.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:1933
Kategorio:1933 en Britio
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kategorio:Ekonomiaj krizoj
Kategorio:Politika filozofio
Dávid Fejér

**FEJÉR Dávid** [feje'r] estis hungara kuracisto. Li naskiĝis en 1851 en Barót kaj mortis en 1915 en Nagyenyed.  

## Kariero
Dávid Fejér de aŭtuno de 1983 ĝis la fino de 1903 li estis kuracisto en Gyergyószentmiklós. Oni atribuis lin postmorte en 2002 la titolon de honora civitano de Gheorgheni por liaj meritoj pri la modernigo de publiksanafero de la urbo.

## Fonto
*Attila Kercsó: *Hagyaték*, biografia romano, Gyergyószentmiklós, 1994.

Kategorio:Hungaraj kuracistoj