open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Formozaj lingvoj

dekstra|eta|La formozaj lingvoj laŭ Greenhill, Blust kaj Gray (2008).
La **formozaj lingvoj** estas la lingvoj de la indiĝenaj popoloj de Tajvano. Tajvanaj indiĝenoj (tiuj rekonataj de la registaro) hodiaŭ konsistigas ĉirkaŭ 2.3 elcenton da la loĝantaro de la insulo. Tamen, multe malpli ankoraŭ povas paroli sian praan lingvon post jarcentoj da lingvoanstataŭado. El la ĉirkaŭ 26 lingvoj de la tajvanaj indiĝenoj, almenaŭ dek estas formortintaj, kvar (eble kvin) aliaj estas mortantaj, kaj plural aliaj estas iel endanĝeraj.

La indiĝenaj lingvoj de Tajvano havas gravan signifon en historia lingvoscienco pro tio, ke Tajvano plej verŝajne estis la prahejmregiono de la tuta aŭstronezia lingvaro. Laŭ la lingvosciencisto Robert Blust, la formozaj lingvoj formas naŭ el la dek ĉefajn sublingvarojn de la aŭstronezia lingvaro, dum la unu restanta ĉefa branĉo konsistas de preskaŭ 1200 malajopolineziaj lingvoj trovataj ekster Tajvano. Kvankam lingvosciencistoj malkonsentas pri iuj detaloj de la analizo de Blust, vasta interkonsento kuniĝis ĉirkaŭ la konkludo, ke la aŭstronezia lingvaro originis en Tajvano. Tiun teorion fortigis lastaj studoj pri la genetiko de homaj loĝantaroj, subtenante ankaŭ la patrinoliniecon de la migrado.

## Lasta historio 
Ĉiuj formozaj lingvoj iom post iom anstataŭiĝas de la kulture dominanta norma ĉina lingvo. En lastaj jardekoj la registaro de la Respubliko Ĉinio komencis indiĝenan reaprezan programon, kiu inkludis la reenkondukon de formozaj gepatraj lingvoj en tajvanaj lernejoj. Tamen, la rezultoj de tiu iniciato estas ĝis nun elrevigaj.

En 2005, por konservi la lingvon de la indiĝenaj popoloj de Tajvano, la konsilio establis latin-alfabetan skribosistemon por ĉiuj indiĝenaj lingvoj de Tajvano. La konsilio ankaŭ helpis fari kursojn kaj lingvosciajn atestilajn programojn por anoj de la indiĝena komunumo kaj la hanaj ĉinoj por helpi la konservan movadon.

## Taksonomio 
Estas multaj klasigoj de la formozaj lingvoj; ili ĝenerale interkonsentas, ke la lingvaroj formozaj ne formas koheran lingvaron krom aŭstronezia.

* Tajvoa lingvo

## Bibliografio 
* Blundell, David (2009), *Austronesian Taiwan: Linguistics, History, Ethnology, Prehistory*. Taipei, Taiwan: SMC Publishing.
* Happart, G., & Hedhurst, W. H. (1840). *Dictionary of the Favorlang dialect of the Formosan language*. Batavia: premita ĉe Parapattan.
* Li, Paul Jen-kuei (2004). "Basic Vocabulary for Formosan Languages and Dialects." In Li, Paul Jen-kuei. *Selected Papers on Formosan Languages*, vol. 2. Taipei, Taiwan: Institute of Linguistics, *Academia Sinica*.
* Mackay, G. L. (1893). *Chinese Romanized dictionary of the Formosan vernacular*. Shanghai: Premita ĉe Presbyterian Mission Press.
* Tsuchida, S. (2003). *Kanakanavu texts (Austronesian Formosan)*. [Osaka?: Endangered Languages of the Pacific Rim].
* Zeitoun, E. (2002). *Nominalization in Formosan languages*. Taipei: Institute of Linguistics (Preparatory Office), Academia Sinica.

## Referencoj 
## Tradukfonto 

Kategorio:Aŭstronezia lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Tajvano
Hüttenberg (Haardt)

**Hüttenberg** apud Maikammer en la rejnlando-palatinata distrikto Südliche Weinstraße estas 620,1 m alta  antaŭpinto de la Kalmit (alteco 672,6 m) en la Haardt je la orienta rando de la Palatinata Arbaro. Sur ĝi troviĝas la roka maro Hüttenberg.

## Geografio 
### Situo 
La Hüttenberg situas en la Biosfera rezervejo Palatinata Arbaro-Nordaj Vogezoj kaj en la Naturparko Pfälzerwald. Ĝi apartenas kiel la Breitenberg (alteco 545,2m ), la Taubenkopf ( alteco 603,8 m), la Kanzel (alteco 531,7 m) aŭ la Wetterkreuzberg (alteco 400,7 m) al la antaŭmontoj de Kalmit (alteco 672,6 m). Ĝi estas komplete kovrata de arbaroj kaj troviĝas ĉirkaŭ 950 sudokcidente de la ĉefa pinto ku ĝi ligita per malalta montoselo. La noda parto de la pinto apartenas al la teritorio de Maikammer, la suda parto al Sankt Martin.

## Roka maro Hüttenberg 
eta|roka maro Hüttenberg
Kiel specialaJo de la geologio de la Palatinata Arbaro sur la monto Hüttenberg troviĝas la *roka maro Hüttenberg*. La rokoj de la blokroko konsistas el sabloŝtono, kiu sedimentiĝis en la frua Triaso. La “maro konsistas el malgrandaj ĉ. 10 m altaj rokformacioj. Tiuj rokoj estiĝis dum malvarmepoko de la Plejstoceno.
eta|kabano *Hüttenberghütte*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sankt Martin (Palatinato)
Kategorio:Montoj en Palatinata Arbaro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Hunajn ibn Ishak

**Hunajn ibn Ishak** (, en Okcidento ankaŭ konata per la latinigita nomo *Iohannitius*, siria: ܚܢܝܢ ܒܪ ܐܝܣܚܩ ; naskiĝis 808 K.E. en al-Ḥīrah en nuna Irako, mortis 873 en Bagdado) estis influa verkisto, tradukisto, kuracisto, sciencisto de religio kristana en eklezio nestoriana, disĉiplo de la ankaŭ fama kuracisto Ĝibrail ibn Buĥtiŝu, sukcedis lin kiel direktoro de la Hejmo de Saĝeco de Bagdado. Li gvidis la tradukan movadon dum la abasida epoko. La Domo de Saĝo estis institucio kie grekaj verkoj estis tradukitaj kaj disponigitaj al akademiuloj.

Dum la apogeo de la islama abasida epoko, li laboris kun grupo de tradukistoj, inter kiu estis Abū 'Uthmān al-Dimashqi, Ibn Mūsā al-Nawbakhti kaj Thābit ibn Qurra, por traduki filozofiajn librojn kaj klasikajn grekajn kaj persajn tekstojn en la sirian kaj de tiu lingvo al la araba. Hunajn ibn Ishak estis siatempe la plej produktema tradukisto de greka kuracaj kaj sciencaj traktatoj. Li majstris kvar lingvojn: araba, siria, greka kaj persa kaj fariĝis konata inter la araboj kiel la "*Ŝejĥo de la tradukistoj*". Liaj tradukoj ne postulis ĝustigojn; la metodo de Hunajn estis ĝenerale sekvita de postaj tradukistoj. Li estis origine de al-Ḥīrah (historie asiria urbo), la ĉefurbo de antaŭ-islama kultura araba Laĥmida reĝlando (Laĥmidoj, araba: اللخميون), sed li pasigis sian laboran vivon en Bagdado, la centro de la granda Traduka Movado en la 9-a jarcento.

Hunajn ibn Ishak fariĝis eble la ĉefa tradukisto de la epoko kaj metis la fundamentojn de la medicino en la mezepoka islama mondo. Ibn Ishak tradukis 116 verkojn, inkluzive de Timeo de Platono, la Metafiziko de Aristotelo kaj la Malnova Testamento, en la sirian kaj araban lingvojn. Ibn Ishak ankaŭ mem verkis 36 originalajn librojn, el kiuj 21 kovris la kampon de medicino. Li ankaŭ korektis tekstojn kolektante diversajn librojn ĉirkaŭ temon kaj finpretigante la signifon de la temo.
alternative=La okulo laŭ Hunain ibn Ishaq. El manuskripto datita ĉirkaŭ 1200.|eta|La okulo laŭ Hunajn ibn Ishak. El manuskripto datita ĉirkaŭ 1200.
La metodo helpis kolekti, en sole unu jarcento, preskaŭ ĉiujn sciojn de la greka medicino

## Bibliografio 
* Hunain ibn Ishaq, My Syriac and Arabic translations of Galen, ed. G. Bergstrasser kun germana traduko, Leipzig (1925) (en la araba kaj germana

* Eastwood, Bruce."The Elements of Vision: The Micro-Cosmology of Galenic Visual Theory", Books.Google.com

## Vidu ankaŭ 
* Traduka Movado (araba)

## Eksteraj ligiloj 
* Christy Bandak, «Testimonios árabes de *Kitab adab al-falsifa*», Universidad de Navarra.

## Referencoj 
Kategorio:Araba medicino
Kategorio:Arabaj kuracistoj
Kategorio:Mezepokaj kuracistoj
Kategorio:Arabaj verkistoj
Kategorio:Irakaj kristanoj
Kategorio:Arabaj sciencistoj
Kategorio:Abasida Kaliflando
Kategorio:Tradukistoj el la greka lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la siria lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la araba lingvo
25166 Thompson

'*25166 *Thompson'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Samantha Thompson*, estrino pri la ekspozicioj ĉe la Observatorio Lowell. Ŝi havas diplomojn en historio kaj en fiziko kaj astronomio. En 2016 ŝi planis la ekspozicion "*Spaceguard Academy''", kiu emfazas la sciencon kaj esploron pri asteroidoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Adelardo de Bath

**Adelardo de Bath** (en latino ***Adelardus Bathensis***, ĉirkaŭ 1074 – ĉirkaŭ 1150) estis angla sciencisto kaj tradukisto de la 12-a jarcento.

Li estas konata ĉefe pro siaj tradukoj al la latino de multaj gravaj arabaj sciencaj verkoj pri astrologio, astronomio, filozofio, alkemio kaj matematiko, inklude antikvajn grekajn tekstojn kiuj ekzistis nur kiel arabaj tradukoj kaj estis tiele enkondukitaj en Eŭropo. Dum periodo de sep jaroj li veturis tra tuta Nordafriko kaj Malgranda Azio. Li studis en Tours kaj eble li instruis en Laon, sed pri tio estas polemiko (Burnett 1987).

Lia plej konata verko estas tiu de arabaj studoj, inkluzive tiujn de Al-Ĥorezmi, kompilitaj laŭ la titolo de *Perdifficiles Quaestiones Naturales*, amaspresita la unuan fojon en 1472, kun la formo de dialogo inter li mem kaj nevo lia inter 1113 kaj 1133. En la *Quaestiones Naturales* li montras ian originalan penson de scienca tipo, starigante la demandon pri la formo de la Tero (kiu estas rondoforma laŭ li) kaj pri kiel ĝi povas resti state en la spaco, kaj ankaŭ la interesa demando pri kiom falus roko se oni elfosus truon tra la tero kaj oni lanĉus ĝin tra tiu (vidu artikolon pri gravitocentro).

## Literaturo 
* Burnett, Charles (1987). Adelard of Bath: an English scientist and Arabist of the early twelfth century. Warburg Institute, Universidad de Londres.
* Clagett, Marshall (1970). «Adelard of Bath». Dictionary of Scientific Biography 1. Nueva York: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;61–64. ISBN 0684101149.
* Cochrane, Louise (1995). Adelard of Bath: The First English Scientist. ISBN 0-7141-1748-X.
* Mantas España, Pedro (1998). Adelardo de Bath (ca. 1080 - ca. 1150). Ediciones del Orto. ISBN 978-84-7923-163-7.
* Mantas España, Pedro (2011). La naturaleza en Adelardo de Bath, en Pensar a natureza. Problemas e respostas na idade média (séculos ix-xiv). Faculdade de Letras da Universidade do Porto, Textos e estudos de Filosofia Medieval, 2. ISBN 978-972-8932-68-8.
* — (1995). El “De eodem et diverso” de Adelardo Bath: la búsqueda de una “síntesis” en el renacimiento del siglo XII. Universidad de Córdoba. Servicio de Publicaciones. ISBN 978-84-7801-267-1.
* Thorndike, Lynn (1923). A History of Magic and Experimental Science: During the First Thirteen Centuries of Our Era II. Nueva York, Londres: Columbia University Press. pp.&nbsp;19–49. ISBN 0-231-08795-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Adelhard (Adelard) of Bath - Give and take reason (angla)

Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Anglaj astrologoj
Kategorio:Anglaj filozofoj
Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Anglaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la araba lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la latina lingvo
Maslama al-Maĝriti

**Maslama al-Maĝriti**, plennome , kies *nisba* aŭ devennomo *al-Maĝrīṭī* signifas "la madridano", (naskiĝis meze de la 10-a jarcento en Madrido, mortis inter 1007 kaj 1008 en Kordovo) estis astronomo kaj saĝulo hispanaraba. Li estas la plej fama el la unuaj madridanoj de konata nomo, kvankam en la fontoj oni kolektas nomojn de aliaj personoj devenaj aŭ loĝantoj en Madrido antaŭaj eĉ al Maslama.

Li estis unu el intelektuloj de plej grava reputacio de la Kaliflando, kaj li estis konata kiel "la Eŭklido de Hispanio". Li estis granda astronomo, resumis la tabelojn de Al-Ĥorezmi kaj tradukis la *Planisferio* de Ptolemeo. Tiuj konoj estis transpasataj poste al la kristanaj regnoj, kio utilis por konstrui la unuajn astrolabojn, kiaj tiu de Barcelono (aŭ de Destombes).

Li estis ankaŭ la astrologia konsilisto de Almanzor, kaj indikis la taŭgajn momentojn por komenci liajn kampanjojn, kaj oni diras ke li antaŭvidis la finon de la kaliflandon kaj la detalojn pri kiel tio okazos multe antaŭ tio reale okazos.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en la mezepoka Madrido. jmcastellanos.com
* https://itunes.apple.com/es/podcast/cienciaes.com/id354556964?mt=2&i=375038297

Kategorio:Madridanoj
Kategorio:Homoj de Al-Andalus
Kategorio:Arabaj sciencistoj
Kategorio:1007
Kategorio:Hispanaj astronomoj
Kategorio:Arabaj verkistoj
České Velenice

**České Velenice** (, unue *Unterwielands*, 1938–1945: *Gmünd III*) estas ĉeĥa urbo kun  (). Ĝi troviĝas en distrikto Jindřichův Hradec kaj apartenas al Sudbohemia regiono.

## Geografio 
La urbo situas ĉe la maldekstra bordo de la rivero Lužnice-Lainsitz ĉe la landlimo al Aŭstrio. Ĉe la alia flanko estas la aŭstra urbo Gmünd: kondukas al ĝi kaj fervoja linio kaj strato. Nordoriente landlimas České Velenice kun la gmünd-a urbokvartalo Wielands. Estante je tri flankoj aŭstrie ĉirkaŭata, konekso rekta kun ĉeĥa teritorio eblas nur en la nordokcidento.

## Historio 
Post la konstruo de la gravega fervojlinio Kaiser-Franz-Josefs-Bahn oni starigis en 1870 en areo de la vilaĝo Wielands stacidomon grandan por la urbo Gmünd. Rapide disvolviĝis chi-tienen translokiĝoj poste kaj la vilaĝo iĝis kvartalo de Gmünd. Inter 1907 kaj 1916 kondukis rekta aŭtobusa elektrizita linio al la centro de Gmünd. Post la fondiĝo de Ĉeĥoslovakio 1918 tiu ĉi nova ŝtato ricevis en 1920 ankoraŭ diversajn teritorietojn, inter kiuj estis ankaŭ la gmünd-aj urbopartoj je al alia flanko de la rivero Lužnice.

La urbokvartalo *Gmünd-Bahnhof/České Velenice*, al kiu apartenis ankoraŭ *Josefschlag/Žižkovo Předměstí* kaj ero de *Böhmzeil/Česká Cejle* fariĝis memstara urbo ĉeĥoslovakia. La nuna ĉeĥa nomo do fakte ne referencas al Gmünd sed al Wielands - kiu hodiaŭ apartenas al Malsupra Aŭstrio. Dum la nacisocialisma tempo 1938-1945 České Velenice denove estis parto de Gmünd sub la nomo *Gmünd III*.

## Loĝantaro
## Naskiĝintoj 
* Adolf Born (1930–2016), karikaturisto
* Anton Legner (* 1928), arthistoriisto

## Fonto 
## Pluaj fotoj 

Ceske velenice rathaus.jpg|Urbodomo de České Velenice

Kategorio:Urboj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Okcidenta Vitorazio
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Kategorio:Setlejoj sur Lužnice
Kategorio:Setlejoj dividitaj pro ŝtatlimo
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio
Gergely Makkai

**Gergely Makkai** [gergej makai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makkai Gergely** estis rumania hungara politikisto, meteologo, komputikisto.

Gergely Makkai https://hu.wikipedia.org/wiki/Makkai_Gergely naskiĝis la  en Târgu Mureș kaj mortis la 29-an de marto 2024.

## Biografio 
Gergely Makkai apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis liceon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato Babeș–Bolyai en 1975. En la sekva jaro li eklaboris en hidrologia firmao, kie li okupiĝis pri meteologiaj stacioj apud Mureș (rivero). Ekde 1980 li okupiĝis pri komputila reto de la menciita reto. Inter 2000 kaj 2004 li estis parlamenta deputito en la rumana parlamento. En 2003 li doktoriĝis en Universitato Reĝo Sankta Stefano en Gödöllő. Li kontribuis en diversaj gazetoj kaj loka radiostacio en sia naskiĝurbo.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj meteologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj komputikistoj
Ágoston Haraszthy

eta|centre|500ra|Vitejo de Ágoston Haraszthy

**Ágoston Haraszthy** [Agoŝton harasti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haraszthy Ágoston** estis hungara-usonana aventuristo, negocisto, fondinto de vitkulturo en Kalifornio.

Ágoston Haraszthy http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/2-1081.html naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Nikaragvo en Corinto?. (Estas fontoj pri naskiĝo en Futak.)
eta|Edzino de Ágoston Haraszthy

## Biografio 
Pri junaĝo de Ágoston Haraszthy estas kontraŭdiraj priskriboj. Ŝajnas, li studis juron, poste li komencis politikadi. Tutcerte li edziĝis en 1833, baldaŭ li havis 7 gefilojn. Tiutempe li estis subnotario, iom post li havis konflikton kun la regantaj Habsburgoj. Li komencis vojaĝadi komence al Britio, poste al Usono. En 1840 (aŭ en 1844) li vojaĝis jam kun la plena familio al Viskonsino, kie li fondis vilaĝon. Baldaŭ li vojaĝis al aliaj regionoj de Usono (li parolis eĉ kun prezidanto John Tyler), poste li mallonge revizitis Hungarion. Reveninta kun pluraj parencoj al Viskonsino li okupiĝis pri diversaj negocoj (vitkulturo, vaporŝipo, bredadoj) sen grandaj sukcesoj. En 1849 la familio translokiĝis al San-Diego, kie li denove faris plurajn negocojn. En 1850 li estis elektita policano (sheriff), poste policestro. En 1851 li estis elektita parlamenta deputito de Kalifornio, tial li translokiĝis al la tiama ĉefurbo Vallejo. Baldaŭ li okupiĝis pri vitkulturo. Li aĉetis bienojn, en 1861 li portis el Eŭropo plurajn vitoplantojn kaj plantis ilin en siaj bienoj en Kalifornio, sed en 1867 li bankrotiĝis. Tamen tiu vitejo ankaŭ nuntempe funkcias. En la sekva jaro li vojaĝis al Nikaragvo, kie li okupiĝis pri sukerkanoj kaj rumoj. Li volis trairi riveron, kie li malaperis, supozeble krokodiloj manĝis lin.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Éjszakamerikai utazások* (1844) - vojaĝopriskribo pri Usono

## Memorigiloj 
* reliefa memortabulo en San Diego https://www.kozterkep.hu/~/516/Haraszthy_Agoston_emlekmuve_San_Diego.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun foto 
* http://www.sfhistoryencyclopedia.com/articles/h/haraszthyAgoston.htm  

eta|centre|500ra|Blazono de Ágoston Haraszthy (nun blazono de la vitejo)
Kategorio:Hungaraj aventuristoj
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Kategorio:Hungaraj vitistoj
Károly Posztóczky

**Károly Posztóczky** [kAroj postOcki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Posztóczky Károly** estis hungara meteologo, bienulo, astronomo.

Károly Posztóczky http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/12402.htm naskiĝis la  en Rácalmás, li mortis la  en Környe.

## Biografio 
Károly Posztóczky studis astronomion en Reĝa Universitato de Budapeŝto, geodezion en Reĝa Universitato palatino József. Ekde 1905 li faris meteologiajn observojn en sia bieno, post jaroj li establis samloke ankaŭ modernan astronomian observatorion, kiu estis la unusola hungara observatorio en restHungario inter 1918 – 1923. En fino de la 2-a mondmilito li partoprenis en savado de observatorio de Ógyalla. Li ricevis premion en 1950.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az erdőtagyosi csillagvizsgáló leírása* (1926)
* *Az amatőr csillagász műszerei* (1927)
* *A hullócsillagok megfigyelése* (1928)

## Memorigiloj 
El liaj postrestaĵoj oni kreis observatorion en Tata (Hungario), la observatorio prenis la nomon Posztóczky Károly.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kalvinana preĝejo (Túrricse)

La **Kalvinana kirko** estas religia monumento historia en Hungario, en vilaĝo Túrricse.

## Historio 
La unua mencio pri sentura preĝejo de Túrricse okazis en 1500. La nun videbla gotika kirko konstruiĝis supozeble en la malfrua 15-a jarcento. En mezo de la sekva jarcento ankoraŭ la katolikoj uzis la kirkon, sed iom poste jam la kalvinanoj. Tiam oni malkonstruis la sakristion kaj triumfarkon. En la 1790-aj jaroj la kirko iom estis trakonstruita. Tiam oni kreis la galerion, kasonan plafonon kaj la internajn meblojn. En 1972 malgranda trakonstruo, en 2004 plena renoviĝo okazis.
  
## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto, sed apude troviĝas ankaŭ sonorilostablo. La kirko konsistas el 2 partoj, estas brikoforma navo, al kiu aliĝas oklatera absido. Ambaŭ estas kovritaj per ŝindoj. En mezo de la fasado situas la enirejo. Interne la nun videblaj benkoj estis faritaj en 1882. La plafono en 1759 konsistis el 172 pentritaj kasonoj, nun estas videblaj 36, sed ĉiuj kun malsamaj ekzemploj.

## Sonorilostablo 
La ligna sonorilostablo estis konstruita en la 18-a jarcento. En 1956 ĝi jam estis en malbona stato. Samtempe estis pretendo por pli alta sonoriloturo. La solvo estas unuka en Hungario: oni konstruis kampanilon, kies supro oni metis la renovigitan sonorilostablon.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 

Turricse
Ora sparo

**Ora sparo** (*Sparus aurata*) estas specio de konkomanĝanta fiŝo trovebla en Mediteraneo, kun orkoloraj makuloj sur la kapo, kio donas al la specio ĝian nomon.

Ĝi estas aktinopteriga fiŝo el la familio Sparedoj (*Sparidae*), ordo Perkoformaj (*Perciformes*). Ĝi troviĝas en la nordorienta kaj orienta partoj de Atlantiko kaj en Mediteraneo.

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Sparedoj
Andrzej Kołodziej

**Andrzej Kołodziej** (naskiĝis la 18-an de novembro 1959 en Zagórz) estas pola sindikatisto. Li estis subskribinto de la *Aŭgustaj Interkonsentoj*, aktivulo de Solidareco kaj Solidareco Batalanta.

## Vivo 
Andrzej Kołodziej estis la tria infano de Tadeusz kaj Emilia Kruczek; havis ok fratinojn: du pli maljunajn, ses pli junajn kaj fraton. La Infanecon li pasigis en familia domo en Wielopole (nun kvartalo de Zagórz). Lia patro estis fervojista oficisto, la patrino laboris en rapida helpo. Michał Kruczek (patro de la patrino), soldato de la 6-a Regimento de Podhaleaj Pafistoj, partoprenis la defendon kontraŭ la invado en Pollandon en septembro 1939, kaj poste membriĝis al Pola Enlanda Armeo. En la hejmo oni regule aŭskultis Radion Libera Eŭropo kaj aliajn pollingvajn disaŭdigejojn el Okcidenta Eŭropo.

En 1977 li finis Fundamentan Profesian Lernejon en Sanok kaj en la aĝo de 18 jaroj forveturis al la marbordo. En la jaroj 1978-1980 li estis lernanto de Teknikumo pri Ŝipkonstruado en Gdansko, en la jaroj 1977-1980 laboristo de Ŝipfarejo de Gdansko, de aŭgusto 1980 laboristo de Ŝipfarejo je la nomo al Pariza komunumo en Gdynia. En la jaroj 1978-1980 aktivulo de la Defend-Movado de Homrajtoj kaj de Civitanaj Rajtoj kaj de Liberaj Sindikatoj de Marbordo, presisto de "Robotnik Wybrzeża" (Laboristo de Marbordo), kolportisto de gazetaro kaj samizdato ene de la Ŝipfarejo; en 1979 subskribinto de la Ĉarto de Laboristaj Rajtoj; januare 1980 maldungita de la laboro en Ŝipfarejo de Gdansko.

La 15-an de aŭgusto 1980, la unuan tagon de sia laboro en Gdynia, estis kunorganizanto de la striko, samtage iĝis prezidanto de Strika Komitato. Sekve de lia decida sinteno ne okazis estingado de strikoj en la marbordo, kvankam Lech Wałęsa insistis rapidan finon de protestoj. Subskribinto de Aŭgustaj Interkonsentoj, poste vicprezidanto de Interfaka Strika Komitato (MKZ) en Ŝipfarejo de Gdansko; en "S" de septembro 1980; en la jaroj 1980-1981 vicprezidanto de MKZ en Gdansko, respondeca pri konstruo de regionaj strukturoj de la sindikato.

## Bibliografio 
* Maciej Gach, Andrzej Kołodziej - zapomniany bohater Sierpnia Andrzej Kołodziej - forgesita heroo de Aŭgusto 1980 en: "Moja Gdynia" (Mia Gdynia), 14.08.2010

## Eksteraj ligiloj 
* Strona internetowa Andrzeja Kołodzieja  Interreta paĝo de Andrzej Kołodziej
* Strona internetowa Solidarności Walczącej Oddziału Trójmiasto Interreta paĝo de Solidareco Batalanta de Fako Triurbo
* Strona internetowa Fundacji Pomorska Inicjatywa Historyczna Interreta paĝo de la Fondaĵo Pomeria Historia Iniciato

Kategorio:Kontraŭkomunistoj
Kategorio:Aktivuloj de Solidareco (Pollando)
Kategorio:Polaj politikistoj
25162 Beckage

'*25162 *Beckage'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la elektra inĝeniero *Michael (Mike) Beckage'', longtempa subtenanto de la Observatorio Lowell, samtempe prezidento de la Plenumanta Komitato de la Observatorio Lowell kaj de la Fondaĵo Observatorio Lowell. Li dividas sian amon por astronomio per programoj de scienca popularigo por la komunumo kaj kluboj de amatora astronomio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Nové Údolí

**Nové Údolí** (germane: *Neuthal*) estas pereinta vilaĝo en la distrikto Prachatice, Bohemio. Ĝi troviĝis 3,5 kilometrojn sude de Stožec en la valo de Malvarma Vultavo sur la norda montopiedo de Triseĝa monto ĉe la ĉeĥa-germana landlimo.

## Priskribo 
La nivelo supermara estas inter 815 kaj 855 metroj. Komence la vilaĝo nomiĝis Spitzberg. Ĉeĥoj uzis je la komenco de la 20-a jarcento la nomon *Nová Ves*. Historie temis pri lignodehakista setlejo fondita en 1795. En aŭtuno 1910 konstruitis disde Černý Kříž (kvartalo de Stožec) fervojlinio kiu tra Haidmühle kondukis ĝis Passau. Tiam ekzistis 34 domoj kaj 271 loĝantoj. Krome troviĝis envilaĝe policejo, du gastejoj, forstista domo schwarzenberg-a, lernejo, vendejo, fajrobrigadejo, dancejo kaj - kiel jam menciita - stacidomo.

Post la Dua mondmilito la malrepaciga forpelo de la germanlingvanoj venis novaj loĝantoj. Sed ankaŭ ili devis forlasi en 1948 la vilaĝon ĉar ekzakte tie ĉi estis la hontiga Fera Kurteno. Fakte restis de la iamaj ejoj nur unu garbejo kaj la stacidomo. Jes ja, ankoraŭ estis la fervojaj trakoj disde Černý Kříž sed la personaj trajnoj ne transpasis la haltejon de Stožec; ĝis Nové Údolí venis nur bone gvardataj trajnoj lignotransportaj. Pro tio oni malmuntis ĉe la germana flanko 18 kilometrojn da reloj inter Haidmühle kaj Jandelsbrunn en la 1974-a jaro: tiam malapero de la Fera Kurteno ŝajnis esti utopia. Post la feliĉa fino de la Malvarma milito reestiĝis persona trafiko ĝis Nové Údolí en la 30.6.1990. En 1994 formiĝis la societo amikara *Pošumavská jižní dráha* kies anoj renovigis simbole la trakojn rekte ĝis la landlimo kaj malfermis en majo 1997 muzeeton. Nuntempe almenaŭ drezine eblis eniri Germanion ĝis Haidmühle sur historia taluso.

## Vidu ankaŭ 
* Fervoja limpasejo Stožec-Haidmühle
* Pleĥa lago
* Triseĝa monto

## Pluaj fotoj

Pozor! Tabule v muzeum v Novém Údolí.jpg|Atentu! Malpermesita zono. Eniro malpermesita.
Abandoned building in Nové Údolí.JPG|Forlasita konstruaĵo en Nové Údolí
The state border in Nové Údolí.JPG|Ŝtatlimo en Nové Údolí

Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Prachatice
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Šumava
Kategorio:Stožec
Kategorio:Setlejoj en Nacia parko Šumava
Kategorio:Pereintaj setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Nacia parko Šumava
Flussgraben (Speyerbach)

**Flussgraben** en partoj ankaŭ kun la nomoj **Altenbach, Krebsbach/Kropsbach, Mühlbachgraben** kaj **Schlaggraben**, estas 22&nbsp;km longa rivereto. Ĝi estas dekstra alfluanto de la rojo Speyerbach Rejnlando-Palatinato.

## Geografio 
### Fonto 
La Flussgraben fontas kiel *Kropsbach* en la orienta parto de la Palatinata Arbaro, de Haardt sur alteco de 460 m. La tiel nomata *Kirch-fonto*, aŭ *Kirch-puto*, troviĝas en arbaro de la komunumo St.&nbsp;Martin kaj je la orienta flanko de la 617 m alta monto Schafkopf.

### Riveriro kaj alfluantoj 
Dum la unuaj kilometroj la Flussgraben fluas tra vitejoj. Ĝin alfluas de maldekstre rojon el *Wolsel-fonto* kaj tingas St.&nbsp;Martin. Malsupre de St.&nbsp;Martin la rojo turniĝas orienten, elfluas en Maikammer la montetan pejzaĝon kaj daŭrigas sian vojon al Kirrweiler, kie ĝi enfluas la basenon Schlossweiher. Apud la enfluejo de sia dekstra alfluanto *Riedgraben* ĝi fluas en Vorderpfalz. En la okcidento de la rejna altebenaĵo ĝi trafluas la urbopartojn de Neustadt-aj urbopartoj nome Duttweiler kaj Geinsheim. Malsupre de Geinsheim alfluas la 14,2&nbsp;km longa Hartgraben kaj poste alfluas ĝia plej akvohava alfluanto, la 23&nbsp;km longa Wiesgraben, kiu nomiĝas apud sia fonto *Triefenbach*.

### Enfluejo 
Flussgrabenenfluas ĉe la okcidenta rando de la komunumo Hanhofen sur alteco de 107 m de dekstre en la Speyerbach.

## Referencoj 
Kategorio:Palatinata Arbaro
Kategorio:Suda Palatinato
Kategorio:Vorderpfalz
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Akvokolekta areo de Rejno
Komunumaro Waldfischbach-Burgalben

La **komunumaro Waldfischbach-Burgalben** - germane *Verbandsgemeinde Waldfischbach-Burgalben* - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj, ĉirkaŭ la samnoma komunumo Waldfischbach-Burgalben Ĝi troviĝas en la distrikto Südwestpfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Südwestpfalz
Waldfischbach
Waldfischbach
Arzheim (Landau)

**Arzheim** estas urboparto de Landau in der Pfalz en Rejnlando-Palatinato.
eta|maldekstra|upright=1.0|St. Georg in Arzheim

## Historio 
La unua dokumento estis el la jaro 1250. Arzheim apartenis al la senjorlando de la burgo Madenburg, kiu fariĝis poŝedaĵo de la princepiskoplando Speyer.

En 1817 la vilaĝo fariĝis posedaĵo de la kantono Landau kaj restis ĝis la 22a de aprilo 1972 sendependa komunumo.

## Geografio 
* La Ranschbach fontas en la ĉirkaŭo de Haardt, kiel la oriento rando de la Palatinata Arbaro nomiĝas. Ĝi trafluas la samnoman komunumon kaj tuŝas kelkajn kilometrojn pli oriente – jam sur la teritorio de Landau in der Pfalz – la nordan randon de la urboparto Arzheim.

## Geurbanoj 
* Ludwig Maria Hugo (1871–1935), 1921–1935 episkopo de Majenco; akra kontraŭulo de la nazioj.
* Alfred Joseph Koch (1879–1951), benediktano, kanceliero de la katolika universitato Pekino, poste ĉefabato de la abatejo Sankta Vincent, Pensilvanio, Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* SWR Fernsehen: Kurzporträt von Landau-Arzheim mit Filmbeitrag 
* Private Homepage über Arzheim 

## Referencoj 
Kategorio:Landau in der Pfalz
Kategorio:Iamaj municipoj de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Vinvilaĝoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Aperis en 1250
Internacia tago de viroj

eta|Festa bildo pri la tagoj de viroj
**Internacia tago de viroj** (aŭ **vira tago**) estas la 19-a de novembro ĉiujare. Ĝi komenciĝis en 1992 je la 7-a de februaro de Thomas Oaster kaj rekomenciĝis je 1999 en Trinidado kaj Tobago.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia tago de virinoj

## Referencoj 
Viroj
Kategorio:Novembro
Kategorio:Viroj
Kategorio:19-a de novembro
Tecujasu Mitani

**Tecujasu MITANI** (japane 三谷哲康, *Mitani Tetsuyasu*; 1927 – ) estis japana astronomo.

Ekde 1944 li laboris ĉe la Observatorio Kwasan de la Universitato de Kioto ; en la malfacilaj kondiĉoj de la sekvo de la dua mondmilito li fervore faris astrometriajn observojn de Plutono kaj de la malgrandaj planedoj.

En 1954, li estis la unua, kiu observis la revenon de la kometo 45P/Honda-Mrkos-Pajdušáková je ties unua perihelio post ĝia malkovro en 1948.

De 1957 ĝis 1960 li faris observojn de kaŝadoj por geodeziaj enketoj (Mapa Servo de la Usona terarmeo, Fora Oriento).

*Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de la asteroido 1619 Ueta la .

La asteroido 3289 Mitani estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Japanaj astronomoj
Henri M. J. Boffin

**Henri M. J. BOFFIN** estas belga astronomo de la Eŭropa suda observatorio.

Li ricevis sian Ph. D. ĉe la Universitato Libera de Bruselo kun disertaĵo pri la formiĝo de la  ; de tiam li plu laboris pri diversaj problemoj koncernantaj la duopajn stelojn. Ĵuse, li dediĉis sin al la studo de duopaj steloj ĉe la centro de , malkovrante inter aliaj la duopan stelon en Fleming 1 ; kaj ankaŭ al la uzo de optika interferometrio por studi la translokojn de maso.

Li ankaŭ estas aktiva en scienca komuniko, li estis ano de la organiza komitato de la europa agado pri la pasado de Venuso en 2004 kaj kunordonanto de la projekto "*Gigagalaxy Zoom*" dum la Internacia Jaro de Astronomio en 2009. Li estis intervjuita pri sia laboro far'de multenombraj gazetoj kaj magazinoj.

Laŭ *Minor Planet Center*, li malkovris aŭ kunmalkovris 11 asteroidojn inter 1999 kaj 2001, kelkajn en kunlaboro kun Thierry Pauwels (sub ambaŭ nomoj "H. Boffin" kaj "H. M. J. Boffin").

Li nomis la asteroidon 37392 Yukiniall en honoro de siaj du filoj *Yuki* kaj *Niall*.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Persona paĝaro de Henri M. J. Boffin
*  IAU-slipo pri Henri M.J. Boffin 

Kategorio:Viroj
Kategorio:Belgaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Baldassarre Boncompagni

**Princo Baldassarre Boncompagni-Ludovisi** (10a de majo 1821 – 13a de aprilo 1894), estis itala historiisto de matematiko kaj nobelo.

En 1847 la papo Pio la 9-a nomumis lin membro de la Nacia Akademio de la Linkoj. Inter 1850-1862 li produktis studojn pri matematikistoj de la Mezepoko kaj en 1868 li fondis la bultenon *Bullettino di bibliografia e di storia delle scienze matematiche e fisiche*. Post la aligo de la Papaj Ŝtatoj en la Reĝlando de Italio (1870), li malakceptis plian partoprenon en la nova Akademio de la Linkoj, kaj ne akceptis la nomumon kiel Senatano de la Regno proponita de Quintino Sella. Li tamen funkciis kiel membro de kelkaj aliaj italaj kaj eksterlandaj akademioj.

## Elektitaj verkoj 
* *Recherches sur les integrales définies*. *Journal für die reine und angewandte Mathematik*, 1843, XXV, pp.&nbsp;74–96
* *Intorno ad alcuni avanzamenti della fisica in Italia nei secoli XVI e XVII*. *Giornale arcadico di scienze, lettere ed arti*, 1846, CIX, pagg. 3-48 https://books.google.com/books?id=xkUEAAAAQAAJ
* *Della vita e delle opere di Guido Bonatti, astrologo e astronomo del secolo decimoterzo*. Roma, 1851
* *Delle versioni fatte da Platone Tiburtino, traduttore del secolo duodecimo*. ''Atti dell'Accademia Pontificia dei Nuovi Lincei, 1850–51, IV, pp.&nbsp;247–286
* *Della vita e delle opere di Gherardo Cremonese, traduttore del secolo decimosecondo, e di Gherardo da Sabbioneta, astronomo del secolo decimoterzo*. ''Atti dell'Accademia Pontificia dei Nuovi Lincei*, 1850–51, IV, pp.&nbsp;387–493
* *Della vita e delle opere di Leonardo Pisano, matematico del secolo decimoterzo*. *Atti dell'Accademia Pontificia dei Nuovi lincei*, 1851–52, V, pp.&nbsp;208–245
* Intorno ad alcune opere di Leonardo Pisano (Roma : tipografia delle belle arti, 1854)
* *Opuscoli di Leonardo Pisano, pubblicati da Baldassarre Boncompagni secondo la lezione di un codice della Biblioteca Ambrosiana di Milano*, Firenze, 1856
* *Trattati d'aritmetica pubblicati da Baldassarre Boncompagni, I, Algoritmi de numero Indorum; II, Ioannis Hispalensis liber Algoritmi de practica arismetice*. Roma, 1857
* *Scritti di Leonardo Pisano, matematico, pubblicati da Baldassarre Boncompagni*. 2 vol., Roma, 1857–62
* *Bullettino di bibliografia e di storia delle scienze matematiche e fisiche*. Tomi I-XX, Roma, 1868-1887

## Eksteraj ligiloj 
* *Bullettino di bibliografia e di storia delle scienze matematiche e fisiche'' ĉe Internet Archive

Kategorio:Italaj matematikistoj
Kategorio:Italaj historiistoj
Henricus Martellus Germanus

eta|dekstra|300px|Mapo de la mondo fare de Henricus Martellus Germanus, konservita en Yale Universitato.
**Henricus Martellus Germanus** estas la latinigita nomo de **Heinrich Hammer** (), geografo kaj kartografo el Nurembergo kiu loĝis kaj laboris en Florenco el 1480 al 1496.

Inter ĉirkaŭ 1489 kaj 1491, li produktis almenaŭ unu mondan mapon kiu estas notinde simila al la tera globuso produktita de Martin Behaim ĉirkaŭ 1492, nome *Erdapfel*. Ambaŭ montras novajn adaptojn de ekzistanta Ptolemea modelo, kiu malfermas trapasejon sude de Afriko kaj kiu kreas la duoninsulon Drakovosto nome enorma novo duoninsulo oriente de la Ora Ĥersoneso (Malajzio). Ambaŭ eble derivas el mapoj kreitaj ĉirkaŭ 1485 en Lisbono fare de Bartolomeo Kolumbo.

La nura estanta manuskripta mondomapo, mezuranta 201&nbsp;cm x 122&nbsp;cm laŭgrande, estis remalkovrita en 1960 kaj donacita al la biblioteko *Beinecke Rare Book & Manuscript Library* de Yale.

Martellus ankaŭ produktis la *Insularium Illustratum* ("Ilustracia libro de insuloj") el kiuj restas kvar manuskriptoj, plus unu skizo en la Biblioteca Laurentiana. Ĝi enhavas ilustraciitan priskribon de insuloj de Egea Maro, ĉefe kopiita el antaŭa verko de Cristoforo Buondelmonti, plus mapojn el aliaj insuloj, kelkajn regionajn mapojn kaj mondan mapon.

Li estis identigita kun Arrigho di Federigho kiu aŭtoris la unuan tradukon en germana de la verko de Bocaccio *Decamerone*. Laŭ tiu teorio, la surnamo Martellus devenus el la familio Martelli, al kiu estis ligita Henricus / Arrigho.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [Arthur Davies: *Behaim, Martellus and Columbus*, The Geographical Journal, Vol. 143, No. 3 (Nov., 1977), pp. 451-459](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(197711)143%3A3%3C451%3ABMAC%3E2.0.CO%3B2-Q)
* Alexander O. Vietor: *A Pre-Columbian Map of the World, Circa 1489*, Imago Mundi, Vol. 17, 1963 (1963), pp. 95-96
* An essay on the world maps created by Henricus Martellus Germanus 
* Recent findings via multispectral imaging: presentation by Chet van Duzer , Hidden secrets of Yale’s 1491 world map revealed via multispectral imaging press release by Yale University.

Kategorio:Germanaj kartografoj
Kategorio:Italaj kartografoj
Kategorio:Homoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Germanaj geografoj
Kategorio:Italaj geografoj
Ĝeraldo de Kremono

**Gerardus Cremonensis** estis la plej produktiva el la toledaj tradukistoj en la tempo, tio estas de la Tradukskolo de Toledo, kun pli da 87 libroj tradukitaj el araba scienco. Li venis al Toledo en 1167 serĉe de la Almagesto de Ptolemeo, kaj ĉar li ne sciis la araban kiam li alvenis, li devis fidi je judoj kaj mozaraboj por kaj traduko kaj instruado. Liaj tradukitaj libroj inkludas la jenajn:
* *Almagesto* de la menciita Ptolemeo,
* multaj verkoj de Aristotelo, inkluzive de *Duaj Analizoj*, *Fiziko*, *Pri la ĉielo kaj la mondo*, *Pri generacio kaj korupto*, kaj *Meteologio*,
* de Ĥŭarizmi *Pri Algebro kaj Almukabala*,
* de Arkimedo *Pri la mezurado de la cirklo*,
* de Eŭklido la *Elementoj de Geometrio*,
* de Jabir ibn Aflah la *Elementa astronomica*,
* de Al-Kindi *Pri Optiko*,
* de al-Farghani *Pri Elementoj de Astronomio kaj la Ĉielaj Moviĝoj*,
* de al-Farabi *Pri la Klasifiko de la Sciencoj*,
* de al-Razi kemiaj kaj kuracistaj verkoj kaj
* de Thabit ibn Qurra kaj Hunayn ibn Ishaq.

Li redaktis por latinaj legantoj la Toledajn Tabelojn, la plej precizan kompilon de astronomiaj kaj astrologiaj datumoj iam vidite en Eŭropo en la tempo, kio estis parte bazita sur la laboro de al-Zarqali kaj verkoj de Jabir ibn Aflah, la fratoj Banu Musa, de Abu Kamil, Abu al-Qasim, kaj Ibn al-Hajtam (inkluzive de la *Libro de Optiko*).

Aliaj kuracistaj verkoj kiujn li tradukis inkludu la jenajn:
* de Ali ibn Ridŭan Expositio ad Tegni Galeni;
* de Juhanna ibn Sarabijun la *Practica*, *Brevarium-medicine*;
* de Al-Kindi *De Gradibus*;
* de Mohamedo ibn Zakarija al-Razi *Liber ad Almansorem*, *Liber divisionum*, *Introductio in medicinam*, *De egritudinibus iunkturarum*, *Antidotarium* kaj *Practica puerorum*;
* de Isaac Israeli ben Solomon *De elementis* kaj *De definitionibus*;
* de Abu al-Kasim al-Zahraŭi *Al-Tasrif* kiel *Chirurgia*;
* de Aviceno *Liber Canonis* pri medicino; kaj
* de Ibn Ŭafid la *Liber de medicamentis simplicus* de ( Abenguefit).

## Referencoj 
## Bibliografio 
* A History of Medieval Spain, Joseph F. O'Callaghan, Ithaca: Cornell University Press, 1975, p. 313.
* The Latin Translation of the Arabic Version of Euclid's Elements Commonly Ascribed to Gerard of Cremona, H. L. L. Busard.

## Eksteraj ligiloj 
Ĝeraldo de Kremono aŭ Gerardo de Cremona en larramendi.es

Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la araba lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la itala lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la latina lingvo
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj astronomoj
Kategorio:Italaj astrologoj
Óc Eo

**Óc Eo** (france, el , "Vitra Kanalo") estas arkeologia loko en la distrikto Thoại Sơn en sudo de la Provinco An Giang, Vjetnamio, ĉe la Delto de la Mekonga Rivero. Ĝi estas ankaŭ unu el la nuntempa komunumoj de Vjetnamio. Óc Eo ŝajne estis tre aktiva havenurbo de la regno Funan inter la 1a kaj 7a jarcentoj. Fakuloj uzas la terminon "Óc Eo Culture" por referenci al la antikva materiala kulturo de la regiono de la Delto de Mekongo kiu estas tipigita de artefaktoj malkovritaj ĉe Óc Eo pere de arkeologia esplorado.

## Fontoj 
* Albert Herrmann, “Der Magnus Sinus und Cattigara nach Ptolemaeus”, *Comptes Rendus du 15me Congrès International de Géographie*, Amsterdam, 1938, Leiden, Brill, 1938, tome II, sect. IV, Géographie Historique et Histoire de la Géographie, pp.&nbsp;123–8. English translation at https://skydrive.live.com/?id=8FB4A3C963F402BE!127&cid=8fb4a3c963f402be&#!/view.aspx?cid=8FB4A3C963F402BE&resid=8FB4A3C963F402BE%21127 
* Albert Herrmann, “South-Eastern Asia on Ptolemy’s Map”, *Research and Progress: Quarterly Review of German Science,* vol.V, no.2, March–April 1939, pp.&nbsp;121–127, p.&nbsp;123.
* Albert Herrmann, *Das Land der Seide und Tibet in Lichte der Antike,* Leipzig, 1938, pp.&nbsp;80, 84.
* Louis Malleret, *L’Archéologie du delta du Mékong,* Tome Troisiéme, *La culture du Fu-nan,* Paris, 1962, chap.XXV, “Oc-Èo et Kattigara”, pp.&nbsp;421–54.

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj en Azio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Vjetnamio
Kategorio:Historio de Kamboĝo
Adrienne Vittadini

**Adrienne Vittadini** estas hungardevena usonana modokreanto, negocisto. Ŝia origina familia nomo estis Tóth.

Adrienne Vittadini http://www.wikiwand.com/en/Adrienne_Vittadini naskiĝis en 1945 en Győr (laŭ alia informo en Budapeŝto).

## Biografio 
Familio de Adrienne Vittadini disidis al Usono post falo de la Hungara revolucio de 1956 - ŝi aĝis tiam 11. Ŝia edzo estas Gianluigi Vittadini. En 1979 ŝi komencis okupiĝi pri modo nur ŝatokupe. Ŝia markemblemo disvastiĝis tutmonde signifanta: eŭropa - amerika sinteno. Ŝi uzis viglajn kolorojn kaj presaĵojn. Ŝi kreis vestojn, mansakojn, bankostumojn, ŝuojn, okulvitrojn kaj parfumojn. En 1992 ŝi estis elektita al 50 belulinoj de la mondo. Post 2 jaroj ŝia sekretodora parfumo konkeris la mondon. Ŝiajn vestojn portas ekzemple Kim Basinger. Ŝia firmao estis aĉetita fare de *Retail Brand Alliance* en 2001. Ŝi nun loĝas laŭsezone en Sarasota, (en Florido).

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* ruslingvaj datenoj 
* WikiTrans

Kategorio:Usonaj negocistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj‎
Busscar

**Busscar** estis brazila fabriko de buso-korpoj, ĉefsideja en Joinville, Santa Catarina. La kompanio komencis siajn aktivecojn per la marko **Nielson**, kiel ŝanĝite en 1989 al **Busscar**, elektita ĉar ĝi estas la kruciĝo de la germanaj terminoj **buss** (buso) kaj **car** (karoserio).

En la 2000-aj jaroj la karoserifabriko havis seriozan financan krizon, kiu kulminis en la fermo de la produktado kaj bankroto en 2012..

## Referencoj 
Kategorio:Aŭtobusfabrikoj
Kategorio:Brazilaj firmaoj
Martin Behaim

eta|150px|dekstra|Martin Behaim. Gravuraĵo el *Narrative and critical history of America, Volume 2* de Justin Winsor.
**Martin Behaim** (6a de oktobro 1459 – 29a de julio 1507), konata ankaŭ kiel  kaj de variaj formoj de  ( kaj ''*; ; ) estis germana maristo, artisto, kosmografo, astronomo, filozofo, geografo, kaj esploristo je la servo de la portugala reĝo Johano la 2-a. Liaj mapoj estas foje tenitaj kiel influa por la Epoko de Malkovroj, sed li estas nune plej bone konata pro sia *Erdapfel'', nome la plej antikva survivanta globuso en la mondo, kiun li produktis por la Imperia Urbo Nurembergo.

Estas monumento de Martin Behaim en la placo Theresienplatz de Nurembergo.

## Eksteraj ligiloj 
* Martin Behaim's Erdapfel 1492 globe gores at the American Geographical Society Library Digital Collection
* Ernst G. Ravenstein (1908) *Martin Behaim: his life and his globe*  - Linda Hall Library
* Martin Behaim's Erdapfel 1492 globe gores at Biblioteca Nacional de Portugal Digital Collection

Kategorio:Germanaj kartografoj
Kategorio:Nurenbergo
Kategorio:Germanaj esploristoj
Kategorio:Esploristoj de Afriko
Kategorio:Historio de Portugalio
Mascarello

La **Mascarello Carrocerias e Ônibus Ltda** estas brazila fabriko de busaj karoserioj bazita en Paraná, nome en la urbo Cascavel. La firmao estis establita en 2003.

## Historio 
Unua kaj sola aŭtobusfabriko de la ŝtato Paranao, Mascarello estas parto de grupo de firmaoj ligitaj al la agro-industria sektoro. Derivita de la malnova socio per Comil, ĝi fondiĝis la 23-an de majo 2003.

Ĝi komencis siajn aktivecojn produkti malgrandajn modelojn ("mikrobusojn") kaj grade daŭriĝis por dizajni kaj konstrui pli grandajn modelojn.

En februaro 2011 atingiĝis la marko de  fabrikitaj unuoj, kaj en majo 2013 tiu nombro saltis al  unuoj.

Alia grava momento venis en septembro 2011 kiam la karoseriofarado eniris la branĉon de longdistancaj aŭtobusoj, per lanĉo de la modelo Roma 370.

## Eksteraj ligiloj 
* fabrika hejmpaĝo ()

Kategorio:Aŭtobusfabrikoj
Kategorio:Brazilaj firmaoj
David Ojstraĥ

[eta|David Ojstraĥ en [1972]]
**David Fjodoroviĉ (Fiŝeleviĉ) OJSTRAĤ** () naskiĝis la 30-an de septembro 1908 en Odeso, la Rusia Imperio) mortis la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo, Reĝlando de Nederlando estis rusia juddevena violonisto, dirigento kaj profesoro, kies talento disfloris dum ekzistado de Sovetunio.

## Biografio 
David naskiĝis en la familio de negocisto *Fiŝel Davidoviĉ Ojstraĥ* kaj lia edzino *Isabella Stepanovna*. Ekde kvinjara aĝo li lernis violonludon. En 1923 - 1926 li perfektiĝis dum studado en Odesa Konservatorio. En 1928 okazis lia debuto kiel solulo en Leningrado.

Ekde 1929 li rezidis en Moskvo, kie laboris kiel muzikisto diversloke. Ekde 1932 li muzikis kiel violonisto kaj direktis la Moskvan Filharmonion.

Ekde 1934 li kiel profesoro instruis violonludadon en la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio.

La muzikisto mortis pro koratako la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo post fino de koncerto. Li estis enterigita en la Moskva Novodeviĉje tombejo (tereno 7).

## Familio 
En 1930 en Odeso David edziĝis al pianistino *Tamara Ivanovna Rotarjova* (1906 - 1976). Tie la 27-an de aprilo 1931 naskiĝis ilia filo Igor Ojstraĥ, kiu ankaŭ muzikas kiel violonisto. En 1961 la geedzoj *Igor* kaj *Natalia Zercalova* naskis filon *Valerij*, kiu ankaŭ estas violonisto.

## Memoro 
[eta|durubla arĝenta monero omaĝe al la 100-a [jubileo de David Ojstraĥ]]

* Ekde 2006 funkcias Filantropa Fonduso nome David Ojstraĥ;
* En la estona urbo Pärnu ĉiujare oni okazigas muzikajn festivalojn honore al Ojstraĥ;
* La 1-an de septembro 2008 Banko de Rusio emisiis la arĝentan durublan moneron omaĝe al la 100-a jubileo de David Ojstraĥ;
* La 11-an de novembro 1993 fama germana astronomo Freimut Börngen malkovris asteroidon, kiun li nomis *42516 Oistrach*

## Liaj muzikiloj 
Dum sia multejara praktiko David Oistraĥ por ludado uzis almenaŭ sep violonojn faritajn de granda itala majstro Antonio Stradivari el Kremono. Li komence elektis *la 1702 Conte di Fontana*, kiun li ludis dum 10 jaroj. En junio 1966 li akiris la aldviolonon (nomata ankaŭ aldo aŭ vjolo) *la 1705 Marsick*, kiun li ludis ĝis sia morto.

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.youtube.com/watch?v=4-cbUfbqtvw Ojstraĥ violonas *"Rondo Capriccioso, Op.28"* far Camille Saint-Saëns video
* http://www.oistrakh.ru/oistrah/biography/  Filantropa Fonduso nome David Ojstraĥ , 
* http://www.odessa360.net/person/024_Oistrax/01_about/about.html  artikolo far A.Moskalenko pri la muzikisto kun fotoj 

Kategorio:Sovetiaj dirigentoj
Kategorio:Rusiaj dirigentoj
Kategorio:Sovetiaj violonistoj
Kategorio:Rusiaj violonistoj
Kategorio:Sovetiaj muzikpedagogoj‎
Kategorio:Rusiaj muzikpedagogoj‎
Kategorio:Sovetiaj komunistoj