open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vorderpfalz

**Vorderpfalz** aŭ Antaŭpalatinato kun suda Palatinato la palatinata parto de la  Malaltebenaĵo de Supra Rejno. Krom tiu Palatinata Arbaro, Nordpalatinata montolando kaj okcidenta Palatinato la grandaj pejzaĝoj de Palatinato.

En la ĉiutaga lingvo ekzistas  „Vorderpfalz“ kontraste al  „okcidenta Palatinato“. „Orienta Palatinato “ neniam estis uzata. La dum la 19a jarcento de la reĝlando Bavario ekestanta termino „Hinterpfalz“ (malantaŭa Palatinato nur estas malofte uzata.

## Geografio 
### Limoj 
 de de la Vorderpfalz estas en okcidento la  Haardt (kiel orienta rando de la  Palatinata Arbaro) kaj en oriento la  Rejno. En la nordo allimas  Rejnhesio, en la sudo Südpfalz.

### Strukturo 
La Vorderpfalz dividiĝas en la montetolando apud la Germana vinstrato, la Rejna ebenaĵo kaj apudrivera Rejnebenaĵo.

La apudrejna regiono estas la regiono, kie la Rejno iam havis la riverajn meandrojn, antaŭ ol ĝi estas regulita. La transira regiono estas ofte bone videbla kiel alta riverbordo de 7 m alteco. En la apudrejna regiono fluas la meandroj de la malnova Rejno. Tie oni fosis gravelojn kaj sablon. Hodiaŭ tie troviĝas multaj elkavatoraj lagoj. Partoj de la apudriveraj ebenaĵoj staras sub  naturprotekto. 

### Alteco 
La regiono Vorderpfalz situas en alteco inter 90 m super marnivelo ĉe la Rejno kaj en oriento kaj altoj de 150 m apud la  Germana vinstrato en okcidento.

### Akvejoj 
De oriento al okcidento la regionon trafluas riveretoj kiuj ĉiuj estas maldekstraj flankriveroj de la Rejno.    Ili estas (de sudo al nordo) :

* Speyerbach: Neustadt–Speyer
** ekde Winzinger Wassergescheid ( akvodislimo de Winzingen) ĝis la enbuŝiĝo en la maldekstran  flankan  branĉon  Rehbach: Neustadt–Schifferstadt–Ludwigshafen
** ekde Hanhofer Wassergescheid (akvodislimo de Hahnhofen) ĝis antaŭ la enbuŝiĝo de la Woogbach, kiu nomiĝas apud Speyer ankaŭ *Nonnenbach*
** trans Speyer *Gießhübelbach*, kiu enfluas  en la malnova kvartalo de Speyer en la riverton Nonnenbach
* Isenach: Bad Dürkheim–Frankenthal–Bobenheim-Roxheim/Worms
* Eckbach: Kleinkarlbach–Dirmstein–Worms
* Eisbach: Grünstadt–Obrigheim–Worms

## Politika divido
Distriktoj kaj sendistriktaj urboj en  Vorderpfalz estas:
* distrikto Bad Dürkheim
* urbo  Frankenthal (Palatinato)
* distrikto Rhein-Pfalz(antaŭe: distrikto Ludwigshafen
* urbo  Ludwigshafen ĉe Rejno
* urbo  Neustadt ĉe la Vinstrato
* urbo Speyer

La regionoj de la distrikto  *Bad Dürkheim* kaj la urboj  *Landau* kaj *Neustadt* etendiĝas en la okcidento trans la geografiaj limoj de la Antaŭpalatinato
## Literaturo 
* Georg Heeger: Die germanische Besiedlung der Vorderpfalz an der Hand der Ortsnamen. Landau. 1900 . 0128-1-17589 dilibri Rheinland-Pfalz
28340 Yukihiro

'*28340 *Yukihiro'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Hiroshi Abe elde la observatorio de Jacuka (gubernio Ŝimane, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Yukihiro Adachi'', ano de la Astronomia Klubo de Macue. Li popularigis astronomion en la gubernio Ŝimane kaj estas observada partnero de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Abe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
28341 Bingaman

'*28341 *Bingaman'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde ties Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kory Bingaman'', talenta grafika artisto kaj romanisto naskiĝinta en Misurio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
28346 Kent

'*28346 *Kent'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kent Hodgson*, instruisto, prelegisto kaj verkisto de Minneapolis (Minesoto). Lia libro *A Rock and a Hard Place : How to Make Ethical Business Decisions When the Choices Are Tough'' estis eldonita en 1992.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Antal Haan

**Antal HAAN,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haan Antal** estis hungara pentristo. Lia patro estis János Haan, lia frato estis Lajos Haan.
eta|Portreto de virino fare de Antal Haan
Antal Haan http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/05728.htm naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Anacapri.

## Biografio 
Antal Haan devenis el slovaka familio. Li frekventis luteranan gimnazion en Szarvas, poste kolegion de Eperjes, ekde 1845 artan akademion de Vieno. Post la Hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la hungara armeo kiel serĝento. Post falo de la liberecbatalo li estis trudsoldato en armeo de Habsburgoj, poste li vivis en Italio, ĉefe en Romo. En 1863 li hejmenvenis, sed post jardeko li denove vivis en Italio.

Li ofte pentris altarajn bildojn aŭ aliajn ekleziajn bildojn aŭ portretojn pri famaj hungaroj. Kelkfoje li kopiis pentraĵojn de Rafaelo. Li kolektis ankaŭ etruskajn objektojn, ili estis fundamento de muzeo en Békéscsaba.

## Elektitaj pentraĵoj 
* portreto pri Pio la 9-a (1857)
* *Leda kun cigno* (1861)
* *Viro leganta gazeton*

## Kontribuaĵo 
* *Időszaki tábla a magyar protestáns egyház történetéhez* (1859?) - libro kun Lajos Haan

## Memorigiloj 
* memortabulo en Békéscsaba (2002)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 36-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Károly Flórián

**Károly Flórián** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Flórián Károly** estis hungara juristo, akademia instruisto, turisto.

Károly Flórián http://adatbank.sk/lexikon/florian-karoly/  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis la  en Hungario en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

## Biografio 
Károly Flórián frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1900. Post siaj studoj li estis juĝisto. Inter 1901 kaj 1914 li instruis en Luterana Jura Akademio (Eperjes) (ekde 1902 kiel publika ordinara profesoro). En la jaro 1914 li prelegis en universitato en Berlino, poste li soldatiĝis. Li estis militkaptito en Rusio, kie li lernis ruse, eĉ li prelegis en universitato de Ĥarkov. En 1918 li hejmenvenis kaj instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa) ĝis 1922, poste li pensiuliĝis. Inter 1924–1928 li estis urbestro de Prešov (jam en Ĉeĥoslovakio). Li estis ankaŭ tre aktiva turisto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Szocializmus és magántulajdon* (Budapeŝto, 1901)
* *Barangolások a Magas-Tátrában* (Eperjes, 1905)
* *Az adóreform* (Eperjes, 1912)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj turistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Lambertskreuz

eta
eta|maldekstre
eta|la Lambertskreuz en la Palatinata Arbaro
**Lambertskreuz** estas la nomo de placo kaj kamparkruco sur montoselo en la Palatinata Arbaro. Ĝi situas ĉirkaŭ km norde de Lambrecht kaj 1 km sude de la monto Dachenfels. La 467 m alte situanta vojkruciĝo ricevis sian nomon de mezepoka ŝtonkruco, kiu siavice ricevis la nomon de la sankta Lamberto, iama episkopo de Maastricht, kiu estis murdita ĉirkaŭ la jaro 705. La unua dokumentita mencio estis el la jaro 1280. Ĝi estas la plej malnova koncervata ŝtonkruco de Palatinato.

## Arbara domo Lambertskreuz 
eta|maldekstre|la arbara domo Lambertskreuz
En la jaro 1907 la domo apud la kruco estis konstruita de la loka grupo Lamrecht.

Kategorio:Bad Dürkheim
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Bad Dürkheim
Kategorio:Kamparkrucoj
Kategorio:Kulturmonumentoj en Bad Dürkheim
Kategorio:Ŝtonaj kamparkrucoj en Rejnlando-Palatinato
Ciutadella

eta|dekstre|Ciutadella el aero.
**Ciutadella de Minorca** (katalunlingva prononco: [siwtəˈðeʎə ðə məˈnɔrkə]) aŭ simple **Ciutadella** kaj **Ciudadela** en la hispana (citadelo)) estas urbo kaj municipo en la okcidenta pinto de Menorko, unu el la Balearoj (Hispanio). Ĝi estas unu el la du ĉefaj urboj de la insulo, kune kun Maono. Ĝi estas la urbo kun plej da loĝantoj en Menorko (29.282 loĝantoj en 2014) kaj sidejo de la episkopo de la insulo. Ĝi estis ĉefurbo de la insulo ĝis la angla okupado en 1714. Fine de 2009 Ciudadela superis laŭ nombro da loĝantoj Maonon, kiu estis antaŭe la plej loĝata municipo de Menorko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la municipo de Ciudadela 
* Ciudadela en Google Maps
* Informo de la *Instituto de Estadística de les Illes Balears* 
* Mapo de Ciudadela, fotoj panoramaj

Kategorio:Municipoj de Balearoj
Kategorio:Minorko
Mátyás Szlávik

**Mátyás Szlávik** [mAtjAŝ slAvik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szlávik Mátyás** estis hungara luterana teologo, filozofo, akademia instruisto.

Mátyás Szlávik http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC14240/15175.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Dobsina (nuntempa Dobšiná en Slovakio), li mortis la  en Rákosszentmihály.

## Biografio 
Mátyás Szlávik lernis komence en diversaj urboj de Supra Hungarujo, poste li akiris diplomon en universitato de Halle (Saale) en 1884. Post siaj studoj li ekinstruis en Luterana Jura Akademio (Eperjes). En la sekva jaro li edziĝis, baldaŭ li havis 9 filinojn. Post Traktato de Trianon la akademio rifuĝis al Budapeŝto, kie li instruis plu. En 1922 li pensiuliĝis, en 1931 li ricevis akademian medalon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Die Reformation in Ungarn* (Halle (Saale), 1884)
* *Bölcsészettörténet* (Filozofiohistorio); (Eperjes kaj Pozsony, 1888-89)
* *Zur Geschichte und Litteratur der Philosophie in Ungarn* (Lejpcigo, 1895)
* *Az akarat kérdésének történetirodalmából* (Budapeŝto, 1905) 
* *A dogmatörténet fogalma, encyklopaediai állása, módszere, felosztása, s története és irodalma* (1917)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Templo Ĉennakeŝava

La **Templo Ĉennakeŝava** situas sur la bordo de la rivero Jagaĉi en Belur, en ŝtato Karnatako de Barato. Viŝnuvardhana, reĝo de la dinastio Hojsala, komisiis la templon en 1117 (KE). Ĝi estis konstruita en frua ĉefurbo de la dinastio, Belur, kiu nun estas en la distrikto Hassan,  km de Bengaluro.

La templo estas fama pro sia arkitekturo. Tiu ĉi templo, kaj la temploj en proksima urbo Halebidu, estas bonaj ekzemploj de la arkitektura stilo de la dinastio Hojsala. La temploj en Belur kaj Halebidu estas proponitaj por la listo de Mondaj Heredaĵoj de Unesko.

## Historio 
Fakuloj havas malsamajn opiniojn pri kial Viŝnuvardhana konstruis la templon. Unu teorio estas, ke li volis montri sian gravecon al Vikramaditja la Sesa, reĝo de la najbara imperio Ĉalukja. Alia teorio estas, ke la templo estis komisiita por festi la venkon de Viŝnuvardhana en la batalo de Talakad (1116 KE) kontraŭ la dinastio Ĉola. Tria teorio estas, ke la templo markas la konvertiĝon de Viŝnuvardhana de Ĝajnismo al viŝnuismo, pro la influo de Ŝri Ramanuĝaĉarja. La plejparte viŝnuisma ikonografio de la templo subtenas tiun ĉi teorion.

## Templo 
La templo estas konstruita el sapŝtono. Grava allogaĵo en la templo estas la 48 kolonoj. La kolono Narasimha, la plej populara, iam povis memrondiri je pilklagroj. La centraj kvar kolonoj estis mane ĉizitaj, kaj la aliaj per torniloj. Ili ĉiuj estas ornamitaj kun grimpplantoj. La templo ankaŭ estas fama pro la inaj statuoj, nomitaj Ŝilabaalika (*ŝila* = ŝtono, *baalika* = junulino). Estas 42 ĉi tiaj belaj junulinoj en diversaj pozoj: dancistoj, muzikistoj kaj tamburistoj.

La famaj statuoj inter ili estas:

• *Darpana Sundari* (Belulino kun spegulo)

• Belulino kun papago

• La Ĉasistino

• *Bhasma Mohini* (Belulina formo de Viŝnuo)

Sur la eksteraj muroj de la templo estas skulptitaj scenoj el la epopeoj Ramajano kaj Mahabharato. Ĉe la enirejo de la templo estas statuoj de Sala, la fondinto de la dinastio Hojsala. Ĉi tie, Sala mortigas leonon (aŭ tigron laŭ kelkaj fakuloj), kiu minacas meditantan ĝajnan sanktulon. La nomo Hojsala laŭvorte signifas **Ataku! Sala!**

## Bildaro 

Dosiero:Belur, Chennakeshava Temple, beauty and mirror (9882265124).jpg|Darpana Sundari — belulino kun spegulo
Dosiero:Ornate bay ceiling in the Chennakeshava temple at Mosale.JPG|Plafono de la templo
Dosiero:Lady with a drum, a Shilabaalika in Chennakeshava temple at Belur.jpg|Junulino kun tamburo
Dosiero:Lathe turned pillars at Chennakeshava temple in Belur.jpg|La kolonoj
Dosiero:Chennakeshava temple Belur 309.jpg|Detalo de kolono
Dosiero:Chennakeshava temple Belur 490.jpg|La ekstera muro de la templo
Dosiero:Hoysala emblem.JPG|Fondinto de la dinastio Hojsala, Sala, batalas kontraŭ leono.

Ĉennakeŝava
Kategorio:Konstruaĵoj en Karnatako
28351 Andrewfeldman

'*28351 *Andrewfeldman'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Andrew Beekman Feldman*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Manalapan High School'' de English town (Nov-Ĵerzejo, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Grupa narcisismo

**Grupa narcisismo** aŭ **kolektiva narcisismo** estas formo de narcisismo, kiam individuo tro amas sian propran grupon, kie "propra grupo" estas grupo, en kiu la individuo persone partoprenas. Kvankam la klasika difino de narcisismo koncentras sin al la individuo, la teorio pri grupa narcisismo asertas, ke oni povas havi simile troaltan takson pri grupo, kaj ke la grupo povas funkcii kiel narcisisma estaĵo. Iuj teoriistoj kredas, ke grup-nivela narcisismo estas etendaĵo de individua narcisismo, sed aliaj kredas, ke la du estas sendependaj unu de la alia.

## Trajtoj
Grupan narcisismon karakterizas troalta taksado de la grupo fare de ĝiaj anoj. Organizoj, kiuj eksponas tian konduton, tipe klopodas gardi siajn interesojn per rekompencado de grupokonstrua konduto (pozitiva plivortigado).

## Referencoj
Kategorio:Narcisismo
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Socia psikologio
Kamparkruco

**Kamparkruco** (aŭ: **vojkruco**) estas kruco ĉe vojo aŭ ŝoseo, ĉe rando de la kampo aŭ en arbaro. Ĝi povas esti el ligno, ŝtono aŭ metalo. Ofte kamparkrucoj estas en formo de krucifikso. En partoj de Germanio oni ankaŭ nomas tiajn krucojn „sveda kruco“, rememorante pri la suferadoj dum la Tridekjara milito.
[eta|maldekstre|akcidentkruco en [Frankfurto ĉe Majno.]]

[eta|maldekstre|[Arma-Christi-kruco apud Stammham (apud Ingolstadt), urboparto Appertshofen]]

## Diversaj kamparkrucoj 

Beinwil Grod.JPG|kamparkruco ĉe Grod, Beinwil (Freiamt) (Svislando)
Neualbenreuth Flurkreuz.jpg| kamparkruco apud Neualbenreuth en Supra Palatinato, Bavario
Flurkreuz bei Hohenfurch (errichtet 1953) (2).jpg|kamparkruco apud Hohenfurch (Supra Bavario), starigita 1953
Hofkreuz Garschagen.JPG|biena kruco en Remscheid-Obergarschagen
Hagstedt Reuterweg Trauerbuche.JPG|kamparkruco sub pendanta fago en Visbek-Hagstedt
Attendorn-Erlen, Bildstock.JPG|kamparkruco en Attendorn-Erlen
Arma-Christi-Kreuz.jpg|Arma-Christi-kruco en Lohmar-Algert
2012 Pfälzerwald 068 Wetterkreuz Teufelsberg.jpg|veterkruco sur la monto *Teufelsberg* en la Palatinata Arbaro starigita en 1909
Hagelkreuz LEV-Quettingen 1.jpg|hajlokruco kun ekspozicia niĉo en Leverkusen-Quettingen

## Vidu ankaŭ 
* pintkruco

## Literaturo 
[nur-germanlingva listo estas tro ne-internacia...]
* Cornelia Bauer: *Der Schwed’ kummt! Schwedenspuren in Niederösterreich aus der Zeit des 30jährigen Krieges*, Wien 2012, Diplomarbeit am Institut für Skandinavistik der Universität Wien
* Ruth Hacker-de Graaff: *Wegekreuze im Bonner Raum.* Bouvier, Bonn 1991, ISBN 3-416-80671-9 (Zugleich: Bonn, Univ., Diss., 1989/90).
* Andrea Löwer: *Kreuze am Straßenrand – Moderne Erinnerungsriten für Verkehrstote*, in: Der Tod. Zur Geschichte des Umgangs mit Sterben und Trauer. Ausstellungskatalog des Hessischen Landesmuseums Darmstadt, Volkskundliche Abteilung, hg. de Walter Stolle (Darmstadt 2001) ISBN 3-926527-60-9, S. 166-171.
* Georg Jakob Meyer, Klaus Freckmann: *Wegekreuze und Bildstöcke in der Eifel, an der Mosel und im Hunsrück.* In: *Rheinisch-westfälische Zeitschrift für Volkskunde.* Band XXIII, 1977, S. 226-278.
* Kurt Müller-Veltin: Mittelrheinische Steinkreuze aus Basaltlava (Jahrbuch des Rheinischen Vereins für Denkmalpflege und Landschaftsschutz 1976/77), Neuss 1980 (Nachdruck 2001).
* Sigrid Metken (Eld.): *Die letzte Reise. Sterben, Tod und Trauersitten in Oberbayern.* Hugendubel, München 1984, ISBN 3-88034-247-4.
* Paul Werner: *Flurdenkmale.* Pannonia-Verlag, Freilassing 1982, ISBN 3-7897-0107-6 (*Kleine Pannonia-Reihe* 107).

## Eksteraj ligiloj 
* Vom Mordkreuz zum Unfallkreuz
* Sühnekreuz.de
(27995) 1997 WL2

**(27995) 1997 WL2** estas marsrenkonta asteroido (ekstera tanĝanto).

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
István Dobó

Barono **István DOBÓ** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobó István** estis hungara oficiro, fortikaĵestro, heroo. Lia nobela antaŭnomo estis *ruszkai*.
eta|István Dobó
eta|István Dobó
eta|Sarkofago de István Dobó
eta|Skulptaĵo pri István Dobó en Eger
István Dobó http://mult-kor.hu/20130501_ki_volt_dobo_istvan en 1502?, li mortis en 1572 en Hungara reĝlando en Szerednye (nuntempa Seredne en Ukrainio).

## Biografio 
István Dobó estis konsekvence fidelulo de Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio). En 1548 li estis nomumita fortikaĵestro de Eger. Post 2 jaroj li edziĝis, baldaŭ li havis 3 gefilojn. En 1552 li heroe defendis la fortikaĵon kontraŭ la turkoj, tial en la sekva jaro li baroniĝis kaj li ricevis alian titolon. En 1556 li defendis fortikaĵon de Szamosújvár dum 10 monatoj, poste pro promeso de libera forlaso li transdonis la fortikaĵon. Spite tion li estis kaptita, sed en 1557 li eskapis. En 1558 li estis nomumita departementestro, post jaroj li apartenis al la plej riĉaj hungaroj. En 1569 pro dubaj akuzoj li estis kaptita kaj li vivis longe en prizono. Nur en 2008 arkeologoj trovis lian tombon en Ruská.

## Memorigiloj 
* monumento, memortabulo kaj gimnazio en Eger
* historia romano de Géza Gárdonyi: Steluloj de Eger

## Vidu ankaŭ 
* Dobó Katica

## Fontoj 
* http://turkinfo.hu/2015/02/01/dobo-istvan-a-hos-egri-var-kapitanyanak-ismeretlen-elete/
* http://mek.oszk.hu/13800/13824/13824.pdf
* http://www.magyarvagyok.hu/kultura/tortenelmi/szemelyek/609-Dobo-Istvan.html

Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj herooj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Adam Fumée

**Adam Fumée** (1430-1494) estis Sinjoro de la Rokoj, matematikisto, poeto, historiisto, petomajstro de la Reĝa Konsilio, kuratoro de la franca sigelaro, kanceliero de Francio, kaj kuracisto de la reĝoj Karlo la 7-a, Ludoviko la 12-a kaj Karlo la 8-a, filo de Pierre Fumée (1365-1425) kaj Marie Berthelot (1410-1452). Li fariĝis doktoro en la Universitato de Montpellier en la 1-a de aprilo 1457.

## Vivo
En 1464, Ludoviko la 11-a lin nomumis majstro pri petoj de la kortego. Kiam Ludoviko la 11-a subskribis la Traktaton de Kaeno, en la 23-a de decembro 1465, kune kun Francisko la 2-a el Bretonio (1435-1488), li akompanis la reĝon. En la 9-a de januaro 1478, en la feŭdo de la reĝo, nome, la Kastelo de Plessis-du-Parc-lèz-Tours, li subskribas alian gravan reĝan patenton ĉeeste de sennombraj konsilistoj.

En 1479, li estis nomumita kuratoro de la reĝa sigelaro, li eksoficis la kancelieron Pierre Doriole (1407-1485), kaj konserviĝas en la posteno ĝis 1483. Tiamaniere ke en la 2-a de septembro 1482, ankoraŭ en la Kastelo de Plessis-du-Parc-lèz-Tours li subskribas plian reĝan patento-leteron. Eke 1492, li fariĝas je la dua fojo, kuratoro de la franca sigelaro, nomumita de Karlo la 8-a, post la morto de la kanceliero Guillaume de Rochefort (1433-1492), krom tio la reĝo permesas al li daŭre ofici kiel petomajstro.

Li unue edziĝis al Jeanne Pellorde kaj poste al Thomine Ruzé, vidvino de Jean Bourdelot kaj filino de Jean Ruzé, Senjoro de Beaulieu. Li mortis en novembro 1494 kaj estis sepultita en la kapelo de la kastelo de Roches-Saint-Quentin, apud Loches, lia lasta loĝejo. Lia vidvino, Thomine Ruzé, mortis du semajnojn post li.

Lia biblioteko, kiu estis unu el la plej splendaj de sia epoko, estis vendita iom post sia morto al la libristo Jean Camusat (m. 1639).

## Literaturo
* La Nouvelle République
* L'intérieur de la Faculté de Médecine de Montpellier
* Histoire de Paris et de ses Environs, M. J. de Gaulle
* Biographie universelle Volume 2
* Nouvelle biographie universelle depuis les temps les plus reculés ..., Volume 19
* Encyclopédie moderne, ou Dictionnaire des hommes et des choses ..., Volume 11

## Vidu ankaŭ
* Pierre Doriole (1407-1485)
* Guillaume de Rochefort (1433-1492)
* Francisko la 2-a (1435-1488)
* Paolo Toskanelo (1397-1482)
* Nikolao Leoniĉeno (1428-1524)
* Hieronimo Muncero (1437-1508)
* Alessandro Benedetti (1450-1512)

## Referencoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Francaj ŝtatestroj
Kategorio:Universitato de Montpellier
Listo de famuloj naskiĝintaj en Békéscsaba

Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en Békéscsaba:

## A 
* Ádám Áchim, luterana pastoro
* András L. Áchim, politikisto kaj redaktisto
* András Aradszki, politikisto

## B 
* Balázs Baji, atleto
* Ádám Balás, instruisto
* József Bartóky, subministro
* Oszkár Becsey, kuracisto
* Géza Beliczey, politikisto 
* Gyula Benka, instruisto
* Lajos Bese, lingvisto
* Ottó Boros, akvopilkisto
* Gyula Budai, politikisto

## C 
* László Csabay, operkantisto

## D 
* Dezső Debreczeni, piedbatboksisto
* András Diószegi, redaktoro
* László Domokos, politikisto

## E 
* Iván Engel, pianisto

## F 
* Károly Fábry, advokato
* Attila Futaki, bildliteraturisto

## G 
* Károly Gaburek, pentristo
* Péter Gaszner, psikiatro
* János Gyurkó, ministro

## H 
* Antal Haan, pentristo
* Károly Hajduk, aktoro
* Zsófia Hursán, kegloludisto

## J 
* János Jakuba, pentristo
* Tibor Jankay, pentristo

## K 
* Kornél Kállay, agronomo
* Károly Klimó, pentristo
* Éva Kocziszky, literaturisto
* Mátyás Koltai, kuracisto
* Gergely Kovács (pianisto)
* Katalin Kőváry, reĝisoro
* Zoltán Kőváry, psikologo

## L 
* Géza Láng, agronomo
* Gábor Laurenczy, kemiisto
* András Lengyel (muzeologo)
* Pál Lipták, bibliotekisto kaj pentristo
* Pál Lipták (antropologo)
* Pál Lipták (entreprenisto)

## M 
* Marianna Majorosi, kantisto
* László Mazán, pentristo
* Tibor Melczer, inĝeniero
* András Mengyán, pentristo
* György Mihálka (aktoro)
* Mátyás Mohácsy, agronomo
* József Mokos, pentristo

## N 
* Endre Nizsalovszky, juristo

## O 
* Henrietta Ónodi, gimnastikisto

## P 
* Ferenc Paláncz, aktoro
* Károly Palotai, arbitraciisto
* Mátyás Palyusik, bestokuracisto
* Mihály Patai, bankisto
* Ervin Pátkai, skulptisto
* András Patyi, juĝisto
* Antal Paulik, politikisto
* Vilmos Perlrott-Csaba, pentristo
* Ödön Polner, juristo

## R 
* Miklós Rábai, koreografo
* Denise Radó, aktoro
* Gizi Romvári, operetkantisto

## S 
* Gyula Sályi, bestkuracisto
* József Sas, aktoro
* Ferenc Sík, reĝisoro
* János Süli, inĝeniero
* Béla Szabados (naĝisto)
* József Szalay (policoficiro)
* János Szeberényi, kuracisto
* Lajos Zsigmond Szeberényi, pastro
* Sándor Székely (partilaboristo)
* László Szilasi, literaturisto
* László Szilvásy (piaristo)
* András Szobek, ministro
* Biri Szondy, operetkantisto
* Ernő Sztraka, arkitekto

## T 
* Tibor Tarján, advokato, ornitologo
* Andor Tevan, presisto
* Margit Tevan, oraĵisto
* Magda Tiszay, operkantisto
* Orsolya Tóth, aktoro

## V 
* János Vágréti, pentristo
* Ján Valašťan-Dolinský, slovaka instruisto
* Csaba Vasvári (aktoro)
* Emese Vasvári, aktoro
* Amarilla Veres, skermisto
* Gábor Verő, arkivisto

## Z 
* Mihály Zsilinszky, politikisto

## Fontoj 
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de famuloj mortintaj en Békéscsaba

famuloj naskiĝintaj en Békéscsaba
Kategorio:Békéscsaba
Adelheid von Schorn

**Adelheid von Schorn** (naskiĝis en 1841 en Vajmaro; mortis samloke en 1916) estis germana verkistino.

## Vivo 
Adelheid von Schorn estis la filino de la verkistino socia Henriette von Schorn kaj de la arthistoriisto Ludwig von Schorn. Vivante en Vajmaro ŝi flegis kontaktojn kun la literaturhistoriisto Adolf Bartels, kiu - laŭ propraj diroj - subtenis ŝin redaktade. Krome ŝi estis piandisĉiplino de Franz Liszt kaj pere de la patrino ŝi amikiĝis kun la fama Ludwig Bechstein.

Ŝia postlasitaĵo troviĝas en la Turingia ŝtata arkivejo. En somero 1856 Adelheid ekvojaĝis kun la patrino tra tuta Germanujo, i.a. al Schweinfurt por renkonti Friedrich Rückert. Duonan jaron poste la patrino ekmalsaniĝis kaj Adelheid flegadis ŝin: ili tamen daŭrigis la ensocian rolon. Henriette i.a. skribis kritike pri la akcepto de Franz Liszt en Vajmaro. La loĝejo de Adelheid kaj de la patrino kun la salonegoj por akceptoj de intelektuloj dum 25 jaroj estis en la t.n. Froriep-domo, kie estas hodiaŭ la Urbomuzeo de Vajmaro. Post la morto de la patrino (1869) Adelheid daŭrigis la kontaktojn sociajn kaj prizorgis la eldonon ĝis tiam nepublikigitaj aĵoj de la patrino. Pretiĝante por sociaj rondoj Adelheid intence rezignis pri edziniĝo; tamen ŝi iam havis liberan amrilaton kun la pentristo Pavel Ĵukovskij.

Kiel la patrino ŝi entombigitis en la Malnova tombejo de Vajmaro.

## Verkoj 
* *Erinnerungen und Briefe.* eldonite far Adelheid von Schorn. Fischer: Berlin 1901
* *Franz Liszt et la Pcess de Sayn-Wittgenstein (Souvenirs intimes et correspondance)*, Dujarric et Cie, Paris 1904
* *Zwei Menschenalter; Erinnerungen und Briefe aus Weimar und Rom.* Greiner u. Pfeiffer: Stuttgart 1913
* *Das nachklassische Weimar unter der Regierungszeit Karl Friedrichs und Maria Pawlownas.* Gustav Kiepenheuer: Weimar 1911

## Literaturo 
* Hubert Amft, *Dem Geist des Ortes verpflichtet: Lebensbilder und Werk von sechs Weimarer Schriftstellerinnen, Johanna Schopenhauer 1766-1838, Jenny von Pappenheim 1811-1890, Adelheid von Schorn 1841-1916, Helene Böhlau 1856-1940, Gabriele Reuter 1859-1941, Erika von Watzdorf-Bachoff 1878-1963.* Hrsg. v. Kreis der Freunde und Förderer des Stadtmuseums Weimar, Weimar 2005. (= Weimarer Schriften; 58) ISBN 3-910053-38-6
* "Für die Salonkultur berufen", en: *Impulsregion. Zeitschrift für Kultur und Wirtschaft aus Apolda und dem Weimarer Land*, 11-12/2016, p. 10

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verkoj surrete legeblaj

## Notoj 
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Virinoj
Tulkarm

eta|centre|755px|Larĝa panoramo de Tulkarm

**Tulkarm** aŭ Tulkarem (arabe: طولكرم) estas palestina universitata urbego en Cisjordanio. La loknomo signifas: "monto de vitejoj."

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|Panoramo en Tulkarm
eta|Interna parto de Tulkarm

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 61,941 (2007); 100,000 (takso kun la rifuĝintoj en 2016)
* Areo: 28,88&nbsp;km²
* Supermara alteco: 138 m
* 

## Geografio 
Tulkarm situas sur ebenaĵo laŭvoje inter Nablus kaj Netanja ĉe la armistica limo en la cisjordania flanko. En la pasinteco ĝi estis krucvojo de la marborda fervojo kaj branĉo de la mallarĝa fervojo ĝis Damasko. La menciita Nablus troviĝas 24, Qabatiya 26, Jenin 30, **Ramalaho** (kvazaŭ ĉefurbo) 49, Bet-Leĥem 68, Hebron 87, Ĝabalija 101 kilometrojn.

## Historio 
eta|maldekstre|Universitato de Tulkarm
eta|maldekstre|Malnova domo en Tulkarm
Post la islama konkero en 1187 kurdoj alvenis en tiun areon. En la 1230-aj jaroj religiemaj araboj alvenis. Palestino estis integrigita al la Otomana Regno en 1517. Tulkarm aperas sur franca mapo dum la invado de Napoleono en 1799 kiel *Toun Karin*. Franca esploristo en la 19-a jarcento vizitis Tulkarm, kiun li priskribis kiel estaĵon de "konsiderinda" grandeco, kun proksimume 1,000 loĝantoj. Tulkarm fariĝis la administra centro de distrikto en 1886, poste municipo en 1892. En 1908 la fervojo ekfunkciis. En 1918 la britoj okupis la plenan Palestinon. Post 2 jaroj vojo estis konstruita al la marbordo de Netanja. Dum la milito en 1948 Tulkarm estis sub la kontrolo de armeo de Irako, poste ĝi estis parto de Jordanio. En la sekva jaro la nova limo de Israelo estis ĝuste antaŭ la urbeto, sekve la loko estis tuj kolektejo de rifuĝintoj. Nablus transprenis la administrajn taskojn. En 1950 tendaro por rifuĝintoj estis establita. En 1967 ankaŭ Tulkarm estis okupita fare de Israelo, sed Israelo retiriĝis en 1995. La areo iĝis palestina aŭtonomio.

## Klimato 
La klimato de Tulkarm estas mediteranea kaj subtropika. La averaĝtemperaturo dum vintro varias de 8 ĝis 16 °C, dum somero varias de 17 ĝis 30 °C. Jare averaĝe pluvas 662 milimetroj. En julio kaj aŭgusto ne pluvas.

## Vidindaĵoj 
* amuzparko

## Vidu ankaŭ 
* 200 metroj (filmo)

## Fontoj 
* mapo, distancoj 
* http://www.mtulkarm.com/
* http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Tulkarm_R_C__2322/index.html

Kategorio:Urboj de Cisjordanio
Martin Ruland la Maljuna

**Marteno Rulando la Maljuna**, (germane: **Martin Ruland der Ältere**), (naskiĝis 1532 en Freising, mortis 1602 en Prago) estis germana apotekisto, kuracisto, filozofo, alkemiisto, helenisto kaj privata kuracisto de Filipo Ludoviko, Duko de Palatinato-Neŭburgo (1547-1614). Li estis filo de la apotekisto Balthasar Ruland (1489-1534). Post sia diplomiĝo li komencis labori kiel kuracisto en turisma banstacio ĉe urbo Giengen an der Brenz.

## Vivo 
En 1565, li instruis en la "Gymnasium illustre" en Lauingen, nuna Albertus-Gymnasium Lauingen, kiel publika profesoro pri apoteko, fiziko kaj la greka. Li ankaŭ aktivis kiel privata kuracisto de la palatina grafo Filipo Ludoviko (1547-1614).

Pli malfrue li fariĝis persona kuracisto de la imperiestro Rudolfo la 2-a, en Prago. Kvar el liaj filoj estis kuracistoj. Lia filo Martin Ruland la 2-a pli malfrue fariĝis konata kiel kuracisto kaj alkemiisto.

Laŭ la nuntempa vidpunkto, la sennombra medicina verkaro de Marteno Rulando havas nur historian signifon ĉar li restas ligita al la alkemiaj perceptoj de sia epoko. Li ofte interesiĝis pri herbaĵoj ĉefe iu antimona vomigaĵo. Li famiĝis pro alia tinkturo surbaze de kalia antimona tartrato kiun li preparis kune kun dispremitaj vinberoj kaj estis konata kiel "aqua benedicta rulandi" aŭ "sankta akvo de Rulando". Tiu preparaĵo estis listigita en medikamentlibroj eĉ ĝis la 19-a jarcento.

Rulando estas konsiderata unu el la unuaj kiuj priskribis la klinikajn simptomojn de la epilepsio de Rolando, kiu, malgraŭ la simileco de la nomo, ne estas nomata laŭ li, sed pli malfrue laŭ la itala fiziologo Luigi Rolando (1773-1831).

## Verkaro 
* Testimonia S. Patrum, quibus explicatur, iamdiu multumque agitata ab ..., 1561
* Martini Rolandi Frisingensis Mikrogrammatikē: ea facilitate composita, ut ..., 1562
* Katēchismos Syntomoste Kai Euangelikos, hyperge tōn hapasi Christianois ..., 1565, Martin Luther, Martin Ruland
* Martini Rulandi,... Synonyma, seu Copia verborum graecorum, 1585
* Dictionariolum et nomenclatura germanico-latino-graeca, 1586
* Dictionarium Latinograecum, sive Synonyma, Volume 2, 1594, Martin Ruland, David Hoeschel]
* De Phlebotomia ... libellus, 1596
* Progymnasmata Alchemiae, 1607
* Apologia chymico-medica practica Johan Oberndorferi ... adversus illiberales ..., 1610, Johann Oberndorffer, Martin Ruland
* Lexicon alchemiae sive dictionarium alchemisticum, 1612

## Literaturo 
* Allgemeine Deutsche Biographie
* Bibliothèque Nationale de France
* Repertorium der chemischen Literatur von 494 vor Christi Geburt ..., Volume 1
* Chemie in Österreich: von den Anfängen bis zum Ende des 18 ..., Volume 1
* Enzyklopädie Medizingeschichte, Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner

## Vidu ankaŭ 
* Andreo Libavo
* Rudolfo la 2-a (1552-1612)
* Balthasar Ruland (1489-1534)
* Martin Ruland la Juna (1569-1611)
* Paracelsus (1493-1541)
* Luigi Rolando (1773-1831)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj apotekistoj
Kategorio:Germanaj helenistoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj alkemiistoj
28366 Verkuil

'*28366 *Verkuil'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  far de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Robert Huntington Verkuil*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Roy C. Ketcham High School'' de Wappingers Falls (Nov-Jorkio, Usono)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kurpfalz-Parko

eta|simbolo de la parko,la porketo

La **Kurpfalz-parko** estas amuza kaj ĉasbesta parko sur la teritorio de la palatinata urbo Wachenheim en la distrikto Bad Dürkheim (Rejnlando-Palatinato).

## Geografio 
La 700.000 m² (70 hektaroj) granda parko situas en la meza Palatinata Arbaro sur alteco de ĉ. 300 m apud la forstdomo Rotsteig. Tra la parko fluas la rojo Mußbach, kiu nutras tie malgrandan baraĵlagon.

dosiero:Piratenburg.jpg|la pirata monto
dosiero:Sommerrodelbahn.jpg|la somera sledejo
dosiero:Schwäne.jpg|la cignoformaj pedalboatoj
dosiero:Kurpfalz-Express.jpg|la Kurpfalz-ekspreso

Kategorio:Bestoĝardenoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Konstruaĵoj en Wachenheim
Kategorio:Amuzparkoj en Rejnlando-Palatinato
Militŝiparo

eta|dekstra|300px|Rara apero de 5-landa floto, dum *Operacio Enduring Freedom* en la Omana Maro. En kvar descendantaj kolumnoj, el maldekstre dekstren: ITS *Maestrale* (F 570), FS *De Grasse* (D 612); USS *John C. Stennis* (CVN 74), FS *Charles De Gaulle* (R 91), FS *Surcouf* (F 711); USS *Port Royal* (CG-73), HMS *Ocean* (L 12), USS *John F. Kennedy* (CV 67), HNLMS *Van Amstel* (F 831); kaj ITS *Luigi Durand de la Penne* (D 560).

**Floto** aŭ **Militŝiparo** estas granda militformacio de militŝipoj, kiu estas kontrolata kaj estrata de unu militestro kaj la plej granda formacio en ajna mararmeo. Floto en maro estas la rekta korespondaĵo de armeo surtere.

## Vidu ankaŭ 
* Atako kontraŭ gaza floto
* Floto
* Mararmeo

## Referencoj 
Kategorio:Ŝiparmeoj
Kategorio:Militŝipoj
28394 Mittag-Leffler

'*28394 *Mittag-Leffler''''' estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sveda matematikisto Gösta Mittag-Leffler (1846–1927), profesoro en Helsinko kaj Stokholmo. Lia ĉefa kontribuo estis en kompleksa analitiko, kie li provis gravan teoremon koncernantan la prezenton de .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Pál Rakodczay

**Pál Rakodczay** [rakodcai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rakodczay Pál** estis hungara aktoro, teatrestro, instruisto.

Pál Rakodczay http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/085/pc008595.html#2 naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Szentendre.

## Biografio 
Pál Rakodczay en 1876 estis rifuzita al Aktora Akademio, tial li komencis instrui. En 1887 li debutis, kiel amatora aktoro, poste li ofte ricevis rolojn. Post 2 jaroj en Debrecen li iĝis aktoro kaj reĝisoro. En 1890 li studvojaĝis al Germanio kaj Francio. En la sekva jaro li heredis, el la mono li establis teatran trupon, kun kiu li prezentis teatraĵojn (plej ofte de Ŝekspiro) en la tuta lando. En 1900 li malfondis la trupon kaj denove li komencis instrui, dume li kreis studojn pri la aktora vivo. Lia malforta voĉo ne permesis esti talenta aktoro.

## Lia repertuaro 
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer
* Ŝekspiro:
** Rikardo la 3-a - titolrolo
** Reĝo Lear - titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach

## Elektitaj kontribuoj 
* *Színpadi tanulmányok* (Scenejaj studoj), 1881)
* *A színészet a művészetek rendszerében* (1896)
* *Dramaturgia* (Pozono, 1902)
* *Egressy Gábor élete és kora* (Vivo kaj erao de Gábor Egressy, 1911)
* *Rakodczay Pál válogatott írásai* (Budapeŝto, 1961) - elektitaj kontribuoj

## Elektita aktoraro de Rakodczay 
* Mihály Dombay
* Béla Füredi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kastelo de Rum

La **Kastelo de Rum (Vas)** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj *Kastelo de Széchenyi* [sEĉEnji] aŭ *Kastelo de Bezerédj*) estas historia monumento, nun lernejo de handikapuloj en Hungario, en vilaĝo Rum.
eta|maldekstre|Fasado de la kastelo en Rum
eta|Aerfoto pri la kastelo en Rum
## Historio 
Oni supozas, ke en tiu loko familio Bezerédj konstruis klasikisman kastelon en la frua 19-a jarcento. Baldaŭ familio Széchenyi akiris la kastelon. La konstruaĵo estis pligrandigita kaj trakonstruita. La posedantoj uzis la kastelon nur en okazoj. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon. Inter 1945-1948 ĝi estis feriejo, poste ĝis 1953 speciala lernejo por surduloj, fine speciala lernejo kaj instituto por handikapuloj (mense difektitaj).

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa konstruaĵo kun mansardo situas en mezo de parko. La kastelo formas U-majusklon, sed la aloj estas tre mallongaj. En la anguloj laŭ la fasado situas dekstre ronda turo, maldekstre kvadrata kvazaŭbastiono. Ambaŭ estas duetaĝaj. En mezo de la fasado teraso reliefas. 

## Parko 
La parko estas protektata kun etendiĝo de 8 hektaroj kaj 3 hektaroj por ĝardenkulturo. Aparte menciindaj estas la belegaj heĝoj.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungare kun foto 
* hungare kun bildoj
* http://www.muemlekem.hu/muemlek?id=9281
* nur aerfotoj

Rum
Rum
Kategorio:Kasteloj de familio Bezerédj
Kategorio:Rum (Vas)
János Haan

**János HAAN** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haan János** estis slovaka hungaria luterana pastro. Liaj nepre menciindaj filoj estis Lajos Haan kaj Antal Haan.

János Haan http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/h/h07374.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Abelova (nuntempa Ábelová en Slovakio), li mortis la  en Békéscsaba.

## Biografio 
János Haan apartenis al la slovaka minoritato de la lando. Li frekventis lernejojn en diversaj urboj de Supra Hungarujo, poste li studis teologion kaj filozofion en altlernejo. En la studjaro 1805 li lernis en Universitato de Wittenberg. Hejmenveninta li estis familia edukisto du jarojn. En 1809 li komencis sian pastran karieron en Sámsonháza, sed post monatoj nelonga interrompo okazis: li estis armea pastro. En 1811 li edziĝis, baldaŭ li havis 7 gefilojn. En 1818 li translokiĝis al Békéscsaba, kie li plenumis diversajn ekleziajn postenojn (kasisto, ĉefnotario, dekano).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Carmen, quo dum munere suo professoris decederet vir clar. Stephanus Sabel...* (1802)
* *Flosculus in coronam pie denati L. B. Alexandri Pronay ...* (Arad, 1839)
* *O užitečnom sadění dohána, rozmluvání...* (Szarvas, 1845)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 37-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Slovakaj pastroj
Martin Ruland la Juna

**Marteno Rulando la Juna** (1569-1611) estis germana kuracisto kaj alkemiisto, fondinto de la Kemiatrio aŭ iatrokemio, filo de Marteno Rulando la Maljuna, kaj samkiel lia patro, sekvanto de Paracelsus.

## Vivo 
Post fari la unuajn studojn en la lernejo de Lauingen, nune konata kiel Albertus-Gymnazium, li studis Medicinon en la Universitatoj de Tübingen, Jena kaj Bazelo. Post sia doktoriĝo en Bazelo, en 1592, li estis nomumita kuracisto en la publika servo de Regensburgo. En 1607, la aŭstra arkiduko Matiaso la 1-a (1657-1619) indikis lin kiel kuracisto en la kortego kaj poste kiel persona kuracisto de la imperiestro Rudolfo la 2-a (1552-1612), en Prago, kiu forte interesiĝis pri la alkemiaj kaj astrologiaj konoj de Rulando. En 1608, la imperiestro Rudolfo la 2-a donis al nobelan titolon.

Rulando la Juna tenadis amikajn rilatojn kun tre konataj samtempuloj tiel kiel Kasparo Boano, Andreo Libavo kaj Johano Keplero. Li mortis aĝante 41 jarojn en la sama jaro kiam li eldonis sian verkon "De perniciosa luis Hungaricae tecmarsi et curatione" rilate al la hungara febro, ankaŭ konata kiel rickettsia. Rulando la Juna ankaŭ estis eldonisto de la verkaro de sia patro.

## Verkaro 
* Lapidis philosophici vera conficiendi ratio, gemino eruta tractatu, 1606
* "Defence of Alchemy" (1607)
* *Progymnasmata alchemiae sive problemata chymica* (1607)
* Lexicon alchemiae sive dictionarium alchemisticum, 1612
* Alexiacus chymiatricus, 1640
* Appendix de dosibus, 1625
* Curationum empiricarum et historicum ... Centuria ..., 1628
* Alexiacus chymiatricus, 1640
* Lexicon Alchemiae, 1661
* Lexicon Alchemiae, 1661

## Literaturo 
* Personensuche
* Deutsche Biographie
* Chemie in Österreich: von den Anfängen bis zum Ende des 18 ..., Volume 1
* Vom Lauinger Stadtphysikus Zum Kaiserlichen Leibarzt, Felicitas Söhner
* The Surgions Mate: The First Compendium on Naval Medicine, Surgery and Drug ..., John Woodall
* Enzyklopädie Medizingeschichte, Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner

## Vidu ankaŭ 
* Matiaso la 1-a (1657-1619)
* Kasparo Boano (1560-1624)
* Andreo Libavo (1555-1616)
* Rudolfo la 2-a (1552-1612)
* Johano Keplero (1571-1630)
* Arthur Edward Waite (1857-1942) tradukis en la anglan la verkon "Lexicon alchemiae" de Rulando
* Carl Gustav Jung (1875-1961) menciis Rulandon en siaj verkoj pri alkemio

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj alkemiistoj
Kategorio:Germanaj astrologoj
János Horváth (instruisto)

**János Horváth** [jAnoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth János** estis hungara instruisto, gimnaziestro.

János Horváth http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Horv%C3%A1th_J%C3%A1nos_(1823-1901)  naskiĝis la  en Bezi, li mortis la  en Békéscsaba.

## Biografio 
János Horváth frekventis gimnazion en Sopron, poste li akiris diplomon en Jura Akademio (Győr). Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis batalanta oficiro en la hungara armeo. Post falo de la liberecbatalo li estis trudsoldato en armeo de Habsburgoj 6 jarojn, kiel simpla soldato eksterlande. Hejmenveninta li establis privatan lernejon en Orosháza. En 1864 li estis nomumita instruisto en gimnazio de Békéscsaba, kie li estis gimnaziestro inter 1865 kaj 1895. Lian postan karieron signifa malsano haltis. Li neniam havis pedagogian diplomon, spite tion li apartenis al la talentaj instruistoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A békés-csabai algymnasium keletkezése (1855-1866)* (1866)
* *Mire való Csabán a gymnasium?* (1867)
* *Az ifjúkorban szokásos regényolvasásról* (1869)
* *A presbyterium azon határozatának tárgyalása, mellyel a gymnasiumot megszűntnek nyilvánította* (1883)

## Memorigiloj 
* strato kaj busto en Békéscsaba

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 43-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Anton Günther Billich

**Antono Guntero Biliĥo** (1599-1640) estis germana kuracisto kaj alkemiisto, disĉiplo kaj bopatro de Angelus Sala (1576-1637). Li estis fekunda verkisto pri alkemiaj kaj medicinaj temoj. En 1625 Antono Guntero edziĝis al Maria, filino de sia profesoro Anĝelo Sala, al kiu Antono estis forta proponanto de liaj kemiaj teorioj.

## Verkaro 
* Antonii Gun?theri Billichii Thessalus in chymicis redivivus, id est, de ..., 1643, Anton Günther Billich, Hermann Conrad, Daniel Sennert
* Observationes et paradoxa chymiatrica: libri duo, 1631
* D.O.M.A. Anton. Günther. Billickss De natura et constitutione spagyrices ..., 1623
* Hermannus Conringius ... De sanguinis generatione, et motu naturali. Accedunt ejusdem, et Antonii Guntheri Billichii, De fermentatione, libri duo, 1646, Hermann Conring, Anton Günther Billich
* Thessalus In Chymicis Redivivus : Id est, De Vanitate Medicinae Chymicae, Hermeticae, seu Spagiricae Dissertatio Fundamentalis, 1643, Joannis Beyerus
* Antonii Guntheri Billichii Thessalus in chymicis redivivus id est, De ..., 1643, Anton Günther Billich, Daniel Sennert, Hermann Conring, Giovanni Alfonso Borelli
* De natura spagyrices, 1623
* De vanitate medicinae chemicohermeticae

## Literaturo 
* CERL Thesaurus
* Elements, Principles and Corpuscles: A Study of Atomism and Chemistry in the ..., Antonio Clericuzio
* A History of Magic and Experimental Science: The seventeenth century, Lynn Thorndike, 1958
* WorldCat Identities
* Elements, Principles and Corpuscles: A Study of Atomism and Chemistry in the ..., Antonio Clericuzio

## Vidu ankaŭ 
* Hermann Conring (1606-1681)
* Giovanni Alfonso Borelli (1608-1679)
* Daniel Sennert (1572-1637)
* Angelus Sala (1576-1637)
* Johannes Wesling (1598-1649)
* Jozefo Kverĉetano (1544-1609)
* Johano Begino (1550-1620)
* Osvaldo Krolo (1563-1609)
* Listo de kemiistoj

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj alkemiistoj
Siegfriedsbrunnen

[eta|puto de Siegfried laŭ [Wilhelm Trübner]]
**Siegfriedbrunnen** aŭ **puto de Siegfried** estas la nomo de pluraj putoj en la germana mezmontaro Odenwald aŭ proksime de la Odenwald ĉe kiu Siegfried, la protagonisto de la Nibelunga sagao, estis murdita de Hagen von Tronje.

## Historia kaj literaturaj bazoj 
### Sagao de Siegfried kaj Nibelunga sagao 
eta|bildo de la murdo de Siegfried en la manuskripto de la nibelunga kanto (1480–1490)

eta|maldekstre|Lindelbrunnen

eta|fonto de Siegfried en Lautertal-Reichenbach
eta|250ra|maldekstre |karolinga pordego-halo (okcidenta flanko) de la monaĥejo Lorsch

## Literaturo 
* Helmut Berndt: *Die Nibelungen – Auf den Spuren eines sagenhaften Volkes.* 1992. ISBN 3-404-64109-4
* Julius Reinhard Dieterich: *Wo Sifrit erslagen wart.* Starkenburg 1926, Nr. 1

## Eksteraj ligiloj 
* Alle Brunnen mit Bild (holländisch)
* Nibelungenlied, Handschrift C (Badische Landesbibliothek)

Kategorio:Nibelungoj
Kategorio:Putoj en Baden-Viertembergo
Kategorio:Östringen
Kategorio:Putoj en Heslando
28396 Eymann

'*28396 *Eymann''''' estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la franca astronomo Alain Klotz elde la observatorio de Guitalens-L'Albarède (Tarn, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Raymond Eymann*, franca amatora astronomo, kiu konstruis astronomian observatorion en Taissy. La malkovrinto, kiel multenombraj aliaj homoj, lernis eksperimentan astronomion en lia observatorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alain Klotz
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ellwerath

**Ellwerath** estas komunumparto de la komunumo Rommersheim en la distrikto Bitburg-Prüm en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
Ellwerath situas ĉe la etendiĝoj de la montoj Hüscheidekaj ĉe la vilaĝa rando de la monto Hardtkopf sur alteco de ĉ. 600 m super marnivelo. La najbaraj vilaĝoj estas Rommersheim, Giesdorf, Oberlauch kaj Niederprüm.

## Evoluo de la loĝantaro 
## Referencoj 
Kategorio:Rommersheim
Kategorio:Iamaj komunumoj de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Vilaĝoj de Germanio