open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paul Yü Pin

**Paul Yü Pin** estis kardinalo de katolika eklezio kaj ĉina esperantisto. La 13-an de aprilo 1901 li naskiĝis en Hai-lun, Manĉurio, Ĉinio. Li estis baptita en 1914. Liaj studoj efektiviĝis ĉefe en Ŝanhajo (Aurora University) kaj en la romaj universitatoj Universitato Urbaniana kaj Sankta Apollinare. Ordinita pastro 1928 en Romo li estis tuj poste profesoro en la papa universitato Urbaniana (1929-1933) antaŭ ol fariĝi nacia direktoro de la Katolika Agado kaj ĝenerala inspektoro de la katolikaj lernejoj en Ĉinio (1933-1936).etaEn julio 1936 li estis nomumita episkopo kaj fariĝis apostola vikario de Nankino, kaj kiam la 11-an de aprilo 1946 tiu vikariejo estis levita ĝis rango de metropolita sidejo, monsinjoro Yü Pin fariĝis ĝia episkopo. Tri jarojn poste, en 1949, monsinjoro Pin devis forlasi Ĉinion, forpelitan de la komunistaj aŭtoritatuloj. En 1961 li fariĝis rektoro de la Universitato Fu-jen, en Tajvano (kiu daŭrigas la katolikan universitaton de Nankino, de li fonditan, cetere). Li partoprenis en la dua Vatikana Koncilio (1962-1965).

En aprilo 1969 Papo Paŭlo la 6-a anoncante la 33 (plus 2 sekretajn) novajn kardinalojn de li kreitajn, anoncis ankaŭ lian nomon.

En aŭgusto 1978, dum li estis en Romo por partopreni en la konklavo kiu rezultigis la elekton al papado de Johano Paŭlo la 1-a, li abrupte mortis. Lia tombo estas en la Katedralo de Taipei, Tajvano.

En Kalifornio (Usono) estas projekto starigi hospitalon por konvaleskaj ĉindevenaj malsanuloj, dediĉitan al kardinalo Yü Pin.

## Esperanta agado 
Kardinalo Yü Pin lernis Esperanton en 1938 kaj li prelegis en la Unua Eŭkaristia Mondkunveno en Budapeŝto, okazinta samtempe kun la tiea Eŭkaristia Kongreso. Sufiĉis por li, elstara poligloto, du tagoj da lernado, kaj je la tria li mirigis ĉiujn, parolante oficiale en Esperanto al la partoprenantoj en la IKUE-kongreso organizita kadre de tiu Eŭkaristia. De tiam, kvankam pro siaj gravaj okupoj li ne povis multe zorgi pri la internacia lingvo, tamen li gardis kontaktojn kun la esperantista movado, almenaŭ pere de niaj revuoj. Okaze de lia elekto kiel kardinalo, komisiono de katolikaj esperantistoj omaĝis lin en Romo nome de IKUE. Kun plezuro li akceptis ilin kaj bonvolis subskribi sian benon al la italaj katolikaj esperantistoj.

Ankoraŭ kelkajn semajnojn antaŭ sia morto li kuniniciatis (kune kun pastro Johano Baptisto Kao) imponan Esperanto-ekspozicion en la centra nacia Biblioteko en Taipei, Tajvano: estis montritaj ĉirkaŭ 250 libroj kaj kolektoj de gazetoj kaj revuoj (inter kiuj elstaris «Espero Katolika»).

Ĉe la inaŭguro la kardinalo faris la festparoladon; kaj la informilo eldonita okaze de la ekspozicio entenis, i.a., trafan artikolon de la eklezia altrangulo, kiu emfazis la utilecon kaj facilecon de la internacia lingvo. Pri la aranĝo raportis tiam la du katolikaj semajnaj gazetoj de Tajvano kaj, kompreneble, Espero Katolika.

Paul Yü Pin estas konsiderata la unua esperantista kardinalo en la mondo.

Kategorio:Kardinaloj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Kategorio:Apostolaj vikarioj
Zoltán Adorjáni

**ADORJÁNI Zoltán** estas rumanuja hungara skulptisto naskita en Reghin la 26-an de septembro 1949.

## Biografio
Zoltán Adorjáni finis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Li priokupiĝas ankaŭ meblodizajnadon. Li vivas en sia naskiĝurbo. En la jaroj 1970-aj li faris nefigurajn aluminiplaketojn reliefojn, pli poste el kuproplakoj miniaturajn spacformojn.

## Literaturo
*CHIKÁN B.: Vázlat egy csoportképhez (I.). Körkép a romániai magyar képzőművészekről, Művészet, 1987/6.
## Fonto
*Artportalo.hu 

Adorjani, Z
Nikolao de Flüe

[eta|dekstra|Altarbildo de Nikolao de Flüe el [Sachseln]]
**Sankta Nikolao de Flüe** (germane *Niklaus von Flüe* aŭ *Bruder Klaus*, "Frato Nikolao") (Sachseln 1417-1487) estis svisa ermito. Dum kvindek jaroj li estis "homo de la mondo", dum la lastaj dudek jaroj li estis ermito.

Li vivis en la kantono Obwalden, kiu estas tre montara regiono, en tiu epoko preskaŭ fortranĉita de la mondo, kaj tamen tiu memstara respubliko de kamparanoj tre vigle partoprenis en la politikaj kaj militaj bataloj, kiujn trairis la tiam ankoraŭ juna svisa federacio, en kiu Obwalden estis unu el la tri unuaj membroj.

Nikolao de Flüe fariĝis membro de la kantona registaro, juĝisto, kaj en la militiroj li partoprenis atingante la rangon de kapitano. Tamen li fariĝis granda paciganto, kaj oni povas nomi lin la unua svisa pacifisto. Liaj spertoj en tiu mondo, kiu en tiu 15-a jarcento estis aparte maltrankvila, brutala kaj materialisma, tre turmentis lin. Tiu epoko, en kiu ankaŭ la eklezio trairis dekadencon, kiu fine provokis la reformacion, naskis ankaŭ fortan kontraŭan movadon; la mistikismo ekfloris, certe Nikolao estis influita de ĝi.

Kiam li estis kvindekjara, li sentis sin vokita de Dio por fariĝi ermito. Tamen li ne volis decidi tion sen la konsento de sia edzino Dorotea. Li havis kun ŝi dek infanojn, la plej aĝa estis plenkreskulo kapabla transpreni la estradon de la farmobieno, la plej juna kuŝis ankoraŭ en la lulilo. Dorotea, pri kiu ni scias tre malmulte, konsentis fariĝi vidvino de vivanta viro, certe ne ĝoje sed libervole, ĉar ŝi ja konis la religiajn impulsojn de sia edzo. Nun estante kvindekjara, Nikolao forlasis hejmon kaj familion, kio en lia tempo vekis grandan atenton kaj eĉ kritikon, kaj li ekpaŝis al la direkto de Alzaco, kiu tiam estis centro de la mistikistoj.

En proksimeco de Bazelo li havis vizion, kiu revokis lin al lia patrujo, kaj nun Nikolao reiris hejmen, sed ne al sia domo, sed en la arbaron, en mallarĝa valo, kie li konstruis kabanon, post kiam alia vizio estis montrinta al li la lokon. Lia renomo kiel pia ermito tiel rapide kreskis, ke jam post unu jaro liaj samlandanoj konstruis al li kapelon, apud kiu ili konstruis por li ĉelon, kiu tamen estis tiel malgranda ke li eĉ ne povis rekte stari en ĝi. Tie li dormis sur la planko, li portis kuton kiel almozpetanta monaĥo, neniujn ŝuojn, kaj li nek manĝis nek trinkis, krom la eŭkaristion.

Pri tiu temo kaj pri mirakloj, kiujn rakontas malnovaj kronikoj, kiuj ludis rolon en la ekleziaj procesoj en Romo, kiuj rezultigis en 1671 ke Nikolao estis deklarita beatulo kaj en 1947, fare de la papo Pio la 12-a, ke li iĝis sanktulo. Li estas la patrono de Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* 27764 von Flüe, asteroido

Kategorio:Sanktuloj
Gyula Bálint

**BÁLINT Gyula** estis hungara pentristo en Arad la 10-an de septembro 1887 kaj mortinta en Pécs la 12-an de novembro 1956.

## Biografio 
Gyula Bálint studis inter 1911-15 en la industriarta altlernejo de Budapeŝto kun majstroj: Aladár Edvi Illés (pentristo), Róbert Nádler, Imre Révész (pentristo). En 1921 li pasigis dek monatojn per stipendio en Parizo, ekde 1922 li ekspoziciis, ĉefe en sia naskiĝurbo. Ekde 1926 ĝis 1948 li vivis en Egiptujo (Aleksandrio). Tie li estis favorata portretpentristo. Ankaŭ la reĝo Farouk la 1-a estis lia kliento. En 1948 li revenis Hungarujon, li loksidiĝis en Hird, pli poste en Pécs.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Balint, Gy
Balint, Gy.
Cowboy Bebop

***Kaŭboj Bibap*** (japane: カウボーイビバップ [kaubōjbibappu]; hepburne: *Kaubōi Bibappu*, angle: ***Cowboy Bebop***) estas japana animeo kaj samnoma mangao, bazita sur la animeo. La reĝisoro de animea serio estis Ŭatanabe Ŝiniĉiro kaj la ĉefverkisto estis Nobumoto Kejko. La studio, kiu eldonis la serion, nomiĝis Sunrise. La serio konsistis de 26 epizodoj, en kiuj temis pri aventuroj de grupo de krimulkaptistoj, kiuj vojaĝas tra kosmo en sia kosmoŝipo "*Cowboy Bebop*" en la jaro 2071. Pro komerca sukceso de la serio, studio Sony Pictures decidis eldoni plenan filmon ''Cowboy Bebop:Knockin' on Heaven's Door'' kaj du ludoj por PlayStation kaj PlayStation 2.

## Eksteraj ligiloj 
* Vakero-Bebopo

Kategorio:Sciencfikciaj televidaj serioj
Kategorio:Animeo
Kategorio:Mangao
Hegyszentmárton

**Hegyszentmárton** [hedjsentmArton] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas: monto-Sankta Marteno.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19&nbsp;km²
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 7837
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Hegyszentmárton situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *S. Martini*. Dum la historio aliaj du proksimaj vilaĝetoj aliĝis al Hegyszentmárton. La serboj okupis la regionon inter 1918-1920.

En Hegyszentmárton migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* baroka katolika tombeja kapelo
* 3 kampaniloj

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tenetoj

La **tenetoj** estas etno en la subŝtato Orienta Ekvatorio en Sudano. La teneta lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La tenetoj estas pluraj 10.000 homoj.

Tenetoj
Tenetoj
Turioj

La **turioj** estas etno en Sud-Sudano. La turia lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La turioj supozeble estas 10.000 homoj.

Turioj
Turioj
Timaoj

La **timaoj** estas etno en la Nuba-montetaro en Suda Kurdufano en Sudano. La timaa lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La timaoj estas plurmil homoj.

Timaoj
Tingaloj

La **tingaloj** estas etno en Norda Sudano. La tingala lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La tingaloj estas minimume pluraj 1.000 homoj.

Tingaloj
Tingaloj
Tiraoj

La **tiraoj** estas etno en la Nuba-montetaro en Sudano kaj unu el la etna grupo nomata nubaoj. La tiraa lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La plej multaj tiraoj ankaŭ parolas la sudan-arban lingvon. La tiraoj estas pli ol 100.000 homoj.

Tiraoj
Tiraoj
Ildikó Bálint

**BÁLINT Ildikó** estas hungara pentristino, grafikistino naskita en Máramarossziget la 17-an de aprilo 1942.

## Biografio 
Ildikó Bálint finis en 1961 en la industriartan altlernejon de Budapeŝto ĉe majstro György Z. Gács. Ŝi studvojaĝis en Kartvelujo (1976), Anglujo (1979), Italujo, Svedujo (1984), Usono (1985). Ekde 1968 ŝi vivas en Szentendre. Ŝi estas fondintaranino de la Szentendrei Műhely Galéria.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tornasioj

La **tornasioj** estas etno en norda Sudano. Ili parolas lingvon nomatan *Kelo*, kiu apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La tornasioj supozeble ne estas pli ol 1.000 homoj. La plej multaj aŭ ĉiuj tornasioj estas muslimoj.

Tornasioj
Tornasioj
Maria Eloá de Souza Lima

**Maria Eloá de Souza Lima** (nask.  en bieno Sankta Klara, Gojaso) estas brazila verkistino kaj aktiva esperantistino de urbo Jataí (Goiás).

## Vivo
Maria Eloá naskiĝis kiel filino de kamparano, en 1947 edziniĝis kun Antônio Cândido Lima kaj havas unu filinon. 

Ŝi eklernis Esperanton en la 1950-aj jaroj per radiokurso kaj en 1961 translokiĝis el la kamparo al urbo Jataí, por ebligi vizitadon de lernejo al la filino.

De multaj jaroj ŝi aktivas por Esperanto en la urbo.

Ŝi verkis plurajn librojn (en la portugala) pri la regiono, pri ties historio kaj homaj sortoj. Ŝi estas tre konata kaj respektata en sia urbo.

## Verkoj
*Serra do Cafezal (Retratos e Lembranças), Jataí-GO, 1988, Ed. do Autor, 448 p. - pri historio kaj homaj sortoj en la regiono de Serra do Cafezal (hodiaŭ regiono de Serranópolis)
*Serra do Cafezal - 2 (Outros Retratos e outras lembranças), Jataí-GO, 1996, Ed. do Autor, 423 p. - pli pri historio kaj homaj sortoj en la regiono de Serra do Cafezal
*Mariquinha do Sobrado, Jataí-GO, sen jaro, Ed. do Autor, 78 p. (kun 7 fotoj). - pri la mecenino de la muzeo de Jataí.
*Ana Prudenciana (Romance), Jataí-GO, 2004, Ed. do Autor, 264 p. - pri la sorto de neakceptita knabino el malalta socia klaso.

## Fontoj
Laŭ persona intervjuo kun ŝi la 30-an de junio 2008.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Zalaszentmárton

**Zalaszentmárton,** [zalasentmArton] kroate **Sumarton** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: Zala-Marteno de Tours.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5&nbsp;km²
* Loĝantaro: 70
* Poŝtkodo: 8764
* Telefonprefikso: 83

## Situo 
La vilaĝo situas en Montetaro Zala sur deklivoj, fine de sakovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1266. La turkoj tute bruldetruis la vilaĝon. En la 18-a jarcento la vilaĝo refondiĝis. Lernejo ekfunkciis ekde 1860. En Zalaszentmárton migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* klasikisma katolika preĝejo de 1860

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Toposoj

La **toposoj** aŭ **toposaoj** estas etno en Suda Sudano. La toposa lingvo apartenas al la nilotaj lingvoj kaj estas unu el kvin lingvoj de la subgrupo teso-turkana lingvaro. Multaj toposoj estas kristanoj. La toposoj supozeble estas pli ol 100.000 homoj. Paciĝon inter la toposoj kaj la bujoj, alia etno en la regiono, helpis kristana loka asocio de anglalingva nomo *Galcholo Community Based Rehabilitation Organization*.

## Vidu ankaŭ 
* teso-turkana lingvaro

Kategorio:Etnoj en Suda Sudano
Kategorio:Etnoj en Afriko
Oroka lingvo

eta|400px|dekstra|Oroka alfabeto de jaro 2008

**Oroka lingvo** (memnomo *ульта* aŭ *уйльта*) estas lingvo de orokoj. Ĝi apartenas al sud-orienta (*nanija*) branĉo de tungus-manĉura lingvaro. Ĝi estas parolata en Poronaja kaj Noglika distriktoj de Saĥaleno. Tie laŭ censo de 2002 loĝis 346 orokoj, el kiuj 64 parolis la lingvon. Krome, kelkaj orokoj loĝas sur Hokajdo en Japanio, sed ilia nombro estas nekonata.

En la oroka ekzistas du dialektoj: norda (orient-Saĥalena) kaj suda (Poronaja). Sur Hokajdo oni parolas sudan dialekton.

Oroka lingvo estas uzata nur kiel parolata lingvo, plejparte inter maljunuloj, kaj por folkloro. Ĉiuj orokoj flue parolas la rusan.

La lingvo estas proksima al formorto. Por konservi ĝin, en 2008 estas kreata alfabeto por oroka lingvo. Ĝi baziĝas sur cirila skribo. Per ĝi estas eldonita aboco por infanoj, kaj en unu de Saĥalenaj lernejoj komenciĝis instruprogramo de la oroka.

## Literaturo 
* К.А. Новикова, Л. И. Сем. Орокский язык // Языки мира: Тунгусо-маньчжурские языки. М., 1997.

## Ligoj 
* На Сахалине издан букварь для одного из самых малочисленных северных народов

Kategorio:Tungus-manĉura lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Japanio
Kategorio:Lingvoj de la siberiaj etnoj
Zsombor Bálint

**BÁLINT Zsombor** estas rumanuja hungara skulptisto, ceramikisto naskita en Crăciuneşti (Mureş) la 23-an de februaro 1956.

## Biografio 
Zsombor Bálint studis inter 1978-82 en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo ĉe la majstro Mircea Spǎtaru; inter 1982-84 li estis dizajnisto. En 1992 li translokiĝis Hungarujon.

## Premioj, distingoj 
* 1984: Országos Tervezői Verseny (RO), du dizajnpremioj;
* 1993: II. Nemzetközi Kortárs Képzőművészeti Kiállítás, Belarta Diplomo.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Balint, Zs
Balint, Zs
Péter Csehi

**CSEHI Péter** (pr. ĉehi) estas rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita en Cluj la 3-an de novembro 1950 -  Budapest ? oktobro 2016. Li estas la filo de literaturkritikisto Gyula Csehi.

## Biografio
Péter Csehi inter 1970-73  studis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kaj en Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto kun majstroj Ioachim Nica, Ion State. Ekde 1975 li instruis en delto de Danubo, ekde 1978 li estis reklamgrafikisto. Ekde 1991 li vivas en Hungarujo. En semajngazeto *Élet és Irodalom* en 1998 kaj 2000 aperis grafikaj apartnumeroj kun liaj kreaĵoj.

## Premioj, distingoj
*1975: Műhely 35 - stipendio; 
*2001: Országos Mini Színesrajz Kiállítás, Premio de Magyar Grafikáért Alapítvány.

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Bajka

**Bajka** (ankaŭ hungare) estas vilaĝo en  Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
  
## Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Levice troviĝas 14 km.

## Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1286 en formo *"Bayka"*. En 1910 loĝis tie 320 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon Bajka apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 333 da homoj (242 slovakoj kaj 89 hungaroj).

## Vidindaĵoj
* kalvinana preĝejo de 1895
* postbaroka nobeldomo el la 18-a jarcento, en la 20-a jarcento rekonstruiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Málaš

**Málaš,** hungare **Málas** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
eta|dekstra|350px|Málaš situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Supermara alteco: 155 m
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 935 67
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso:

## Situo 
Málaš situas laŭ flankovojoj. Levice troviĝas 26&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156 en formo *Malos*. La kampoj apartenis precipe al diversaj ekleziuloj. Dum la historio formiĝis tie 2 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda *Málas*. La lasta senhomiĝis dum la turkoj. Poŝto konstruiĝis en 1882. En 1910 loĝis tie 691 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 562 da homoj (289 hungaroj kaj 265 slovakoj).
eta|La kastelo nun
## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1875
* restaĵoj de kastelo el la 17-a jarcento

## Famuloj 
En la iama Nagymálas naskiĝis hungara agronomo Lajos Ordódy.

## Fontoj 
* WikiTrans kaj Hungarlingva Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Ondrejovce

**Ondrejovce,** hungare **Barsendréd** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
eta|dekstra|400px|Ondrejovce situas en la plej griza regiono
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Ondrejovce
* Areo: 20 km²
* Supermara alteco: 163 m
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 935 51
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Levice troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1260. Dum la historio formiĝis tie 3 vilaĝoj: Dereszlény, Granda kaj Malgranda *Endréd*. Ili unuiĝis en 1893. En 1910 loĝis tie 669 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 459 da homoj (281 slovakoj kaj 164 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1850
* kapelo omaĝe al Dipatrino de 1856

## Famuloj 
* En tiama Kisendréd (Malgranda Endréd) naskiĝis hungara juristo Tivadar Botka.
* En tiama Nagyendréd (Granda Endréd) naskiĝis:
** hungara János Balogh (politikisto)
** hungara ministeria oficisto István Lipthay.
* En tiama Endréd naskiĝis redaktoro Emil Kürthy.

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Bankalsono

eta|Bankalsono
**Bankalsono** estas tipo de banvesto por viroj (foje ankaŭ por virinoj). Temas pri kalsono farita el speciala elastano por uzo en naĝejo aŭ marakvo. En multaj publikaj naĝejoj la porto de bankalsono estas deviga.

Bankalsono estas tre agrabla vestaĵo kiuj ne provokas ĝenon eĉ dum vastaj moviĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Modo
* Banŝorto
* Bankostumo

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Banvestoj
László Darkó

**DARKÓ László** estis rumanuja hungara arthistoriisto, restarigisto, pentristo naskita Turda la 22-an de majo 1924 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de februaro 1970. Li estis edzo de baletistino Edit Timkó.
## Biografio
László Darkó pristudis arkeologion, arthistorion kaj francan-germanajn lingvojn. Li studis en la Ferencz József Tudományegyetem de Koloĵvaro, en la Bolyai Tudományegyetem de Kluĵo (1945). En 1948 li akiris doktoradon pri arthistorio en Kluĵo (*A tájképfestészet korszakai* (La periodoj de la pejzaĝpentrado)). Li dufoje studvojaĝis en Danujo. Inter 1956-57-ben li malkovris gotikajn murpentraĵojn en la preĝejo *Santa Mikaelo* de Kluĵo, pri kiu li publikis studon (Kelemen Lajos-emlékkönyv, Kolozsvár, 1957). En 1969 li partoprenis en la restarigo de la murpentraĵoj de episkopa palaco de Oradea. Lia majstro estis Ferenc Gáll.
## Literaturo
*Kovács Árpád: Darkó László. monografio, Kolozsvár, 2010, Gloria Kiadó.
*Kovács Árpád: Darkó László falkép-restaurátori tevékenysége. In: Liber discipulorum. Tanulmányok Kovács András 65. születésnapjára. 381-392.
*Szőcs István: Búcsú Darkó Lászlótól. Utunk 1970/8.
*Lőrinczi László: Darkó Lászlót elragadta a halál. Új Élet 1970/6.

## Fonto
*Artportal.hu 

Darko, L
Darko, L
Darko, L
Darko, L
Plavé Vozokany

**Plavé Vozokany,** hungare **Fakóvezekény** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice. La slovaka historia nomo estis **Fako Vozokany**.
eta|dekstra|400px|Plavé Vozokany situas en la plej griza regiono
* Areo: 23 km²
* Supermara alteco: 185 m
* Loĝantaro: 860
* Poŝtkodo: 935 69
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Levice troviĝas 28 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1327 en formo *"Wezeken"*. En la 17-a jarcento la turkoj faris ĝin senhoma. En 1910 loĝis tie 932 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ĝis 1968 brikofabriko funkciis. En 2001 loĝis tie 864 da homoj (841 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1782, turo alkonstruiĝis en 1837
* kastelo
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Mungu ibariki Afrika

**Mungu ibariki Afrika** (Dio benu Afrikon) estas la nacia himno de Tanzanio.

## Teksto () 
Mungu ibariki Afrika

Wabariki viongozi wake

Hekima, umoja na amani

Hizi ni ngao zetu

Afrika na watu wake

Ibariki, Afrika

Ibariki, Afrika

Tubariki, watoto wa Afrika

Mungu ibariki Tanzania

Dumisha uhuru na umoja

Wake kwa waume na watoto

Mungu, ibariki

Tanzania, na watu wake

Ibariki, Tanzania

Ibariki, Tanzania

Tubariki, watoto wa Tanzania

## Traduko () 
Dio benu Afrikon

Benu ties gvidantojn

Saĝo, unueco kaj paco

Estas niaj ŝildoj

Al Afriko kaj ties popolo

Benu Afrikon

Benu Afrikon

Benu nin, infanoj de Afriko

Dio benu Tanzanion

Pludaŭrigu liberecon kaj unuecon

Al virinoj, viroj kaj infanoj

Dio benu

Tanzanion kaj ties popolon

Benu Tanzanion

Benu Tanzanion

Benu nin, infanoj de Tanzanio

## Eksteraj ligiloj 
* Himno kun angla traduko kaj muziko 
* Himno kun franca traduko kaj muziko 

Tanzanio
Kategorio:Naciaj simboloj de Tanzanio
Kategorio:Tanzanio
Diferenca termoanalizo

**Diferenca termoanalizo** (logike temperatur-diferenca termoanalizo) estas tekniko de termoanalizo, branĉo de fizika kemio por esplorado de materialoj. Diferenca termoanalizo estas daŭre registri la temperaturdiferencon inter specimeno kaj inerta referenca materialo, kiel funkcio de temperaturo kaj tempo, premo kaj gasa konsisto. Ĝi similas al kalorimetria termoanalizo. Eksoterma reakcio en la specimeno donas pozitivan temperaturdiferencon, dum endoterma reakcio donas negativan temperaturdiferencon. Tial diferenca termoanalizo rezultigas informon pri transformiĝoj kiuj okazas, ekzemple vitraj transformoj, kristaliĝo, fandiĝo, kaj sublimado.

## Aparato
La aparato konsistas el tenilo por la specimeno, kun termoparoj, elektra forno, temperaturregilo, kaj registrado. La tenilo povas esti ceramikaĵa bloko, aŭ metala bloko, aŭ eta plado aŭ krisoleto, el ekzemple plateno, en kiu la specimeno kuŝas. Unu termoparo registras la temperaturon kaj retrokuplas al la temperaturregilo. Du aliaj termoparoj troviĝas unu en la specimeno kaj unu en la referenca materialo, plejofte Al2O3. Tiuj du estas konektitaj tiel ke ĉiu nuligas la potencon de la alia dum ili troviĝas je la sama temperaturo, sed kiam reakcio okazas, la du temperaturoj fariĝas malsamaj. Voltmetro mezuras la diferencon, kiun ilo registras.

## Aplikoj
La rezultanta kurbo povas utili kiel fingropremaĵo por identigi, sed kutime oni uzas la teknikon por fari fazdiagramon, por mezuri varmoŝanĝojn aŭ por malkombiniĝo en diversaj gasoj.

Diferenca termoanalizo utilas en la farmacia industrio 
kaj la manĝaĵa industrio.

Diferenca termoanalizo estas uzata en la cementa kemio, 
esplorado pri mineraloj 
kaj en studoj de la naturmedio.

Oni uzis diferencan termoanalizon por taksi la aĝon de ostaj restaĵoj 
aŭ por studi arkeologajn materialojn.

Ankaŭ eblas studi katalizajn reakciojn per diferenca termoanalizo kun aŭ sen samtempa analizo de la eligitaj gasoj.

## Referencoj
Kategorio:Termoanalizo
Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Kemia analizo
Naĝejo

eta|Korta naĝejo.
[eta|Olimpika naĝejo kaj ekkurejoj uzitaj por la Komunumaj Ludoj de 2006 en [Melburno, Aŭstralio.]]
**Naĝejo** estas privata aŭ publika ejo en kiuj disponeblas grandaj basenoj por banado kaj naĝado.

Plej ofte en publikaj naĝejoj enireblas nur post pago de enirsumo. Senpaga alternativo, ĉefe somere estas lagoj, riveroj aŭ la maro. Privataj naĝejoj, ankaŭ tiuj de hoteloj, estas kutime malpli grandaj kaj havas ununuran basenon.

Francisko Azorín registras terminon *piscino* kiel neologismo alternativa (sed neregistrita en ĉefaj aliaj vortaroj) por *Vazego, baseno, akvujo por bredi fiŝojn, por naĝi.* Li indikas etimologion el la latina *piscina*, el *piscis* (fiŝo).

## Historio 
[eta|La nuntempe fermita naĝejo *Oderberger Straße* en [Berlino el la jaro 1900]]
Jam la antikvaj grekoj havis naĝejojn. La romianoj pluevoluigis la grekan bankulturon. En la jaro -305 Romio posedis la unuan grandan akvoalkondukilon (*aqua appia*) kaj jam tiam oni instalis publikan banejon. En la 4-a jarcento ekzistis en Romo ĉirkaŭ 900 publikaj banejoj. Anoj de ĉiaj socitavoloj vizitis tiujn banejojn. Por malriĉuloj ekzistis ankaŭ senpagaj banejetoj.

Dum la mezepoko oni disponigis en bandomoj, kuvojn plenajn de akvo.

## Tipoj de naĝejoj 
### Subĉiela naĝejo 
[eta|Subĉiela naĝejo en [Grins, Aŭstrio]]
Kiam varmegas ekstere oni kutime preferas *subĉielan naĝejon*. La basenoj povas esti konstruita aŭ konsisti el lago aŭ ties parto.
eta|Sportnaĝejo

### Halnaĝejo 
Dumvintre kaj dum malvarmaj eksteraj temperaturoj oni preferas la *halnaĝejon*.

### Sportnaĝejo 
Tiuj naĝejoj posedas basenojn laŭ la normoj de la *internacia naĝfederacio* (FINA).

### Termnaĝejo 
eta|Termnaĝejo
Naĝejoj kun akvo el mineralaj fontoj ofte ŝatas nomiĝi *termnaĝejo* aŭ *termo*, rilate al la romia bankulturo. Ĉe la marbordo ekzistis ankaŭ *martermoj*.

### Salnaĝejo 
En salnaĝejo estas uzita ne dolĉa, sed sala akvo.

### Tutvetera naĝejo 
[eta|La tutvetera naĝejo "Agrippa" en [Kolonjo]]
Tutvetera naĝejo posedas kaj eksterajn kaj internajn basenojn kaj estas do uzebla kaj dum varmega kaj dum malvarmega vetero.

### Urba naĝejo 
Urba naĝejo estas naĝejo, kiu apartenas al la urbo aŭ komunumo, kaj ne al naĝasocio.

### Libertempa naĝejo 
[eta|Libertempa naĝejo en [Budapeŝto]]
Libertempa naĝejo celas ripozigon kaj amuzon de la gastoj. Ili enhavas ofte malkutimaj basenoj, kirlkuvoj, diversaj akvotoboganoj aŭ glittuboj, sovaĵakvaj kanaloj kaj mineralajn banejojn. Libertempaj naĝejoj ofte havas vastajn ripozejojn, saŭnojn kaj ankaŭ loĝlokojn.

### Ondonaĝejo 
En *ondonaĝejo* oni kreas artefaritajn ondojn, kiuj donas al la naĝanto la sperto de naĝado en la maro.

## Vidu ankaŭ 
* Naĝado
* Arbara naĝejo (Plaue)
* Banejo

## Notoj 
## Bibliografio 
KOK-Richtlinien für den Bäderbau; Koordinierungskreis Bäder (Deutsche Gesellschaft für das Badewesen e. V., Deutscher Schwimmverband e. V., Deutscher Sportbund e. V.)

## Eksteraj ligiloj 
* BUNDESFACHVERBAND ÖFFENTLICHE BÄDER E. V.
* Listo de naĝejoj en Svislando
* Listo de libertempaj naĝejoj en Germanio 
* Pool-Magazin Online: artikoloj pri la ĉefaj aspektoj de naĝejtekniko
Anna Z. Erdei

**Z. ERDEI Anna** estas rumanuja hungara grafikistino. Ŝi naskiĝis en Satu Mare je la 13-a de marto 1945. Ŝi estas la edzino de skulptisto László Zagyva.

## Biografio
Anna Z. Erdei pristudis grafikon inter 1965-69 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝi laboris por dudek jaroj en Târgu Mureş. En 1990 ŝi translokiĝis al Nyíregyháza kaj instruis en la arta fakmezlernejo. 

## Premioj, distingoj
*1990, 1996: Premio deŐszi Tárlat, Nyíregyháza; 
*1991: Premio de XXVII. Alföldi Tárlat, Békéscsaba; 
*1993: Premio de Nyári Tárlat, Bereg; 
*1994: I. Beregi Képzőművészeti Tárlat, premio de Vásárosnamény.

## Ekspozicioj solaj
*1988 • Kultúrpalota, Târgu Mureș • Mikó-vár, Miercurea Ciuc • Gheorgheni • Galéria U.A.P., Satmaro
*1991 • Lenkey Diákgaléria [kun László Zagyva], Eger
*1994 • Móricz Zsigmond Színház [kun László Zagyva], Nyíregyháza
*1997 • Városi Galéria [kun László Zagyva], Nyíregyháza.

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Tukamoj

La **tukamoj** estas etno en la Nuba-montetaro en Suda Kordofano en Sudano. La tukama lingvo estas nomata *Tagoi* kaj apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La tukamoj estas pli ol 10.000 homoj. La plej multaj tukamoj estas muslimoj.   

Tukamoj
Tukamoj
Tuliŝioj

La **tuliŝioj** estas etno en Sudano. La tuliŝia lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La tuliŝioj estas proksimume 1.000 homoj.

Tuliŝioj
Tuliŝioj.
Tumaoj

La **tumaoj** estas etno en Suda Kordofano en Sudano. La tumaa lingvo estas nomata *Katcha-Kadugli-Miri* kaj apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La tumaoj estas pli ol 10.000 homoj.

Tumaoj
Tumtumoj

La **tumtumoj** estas etno en la Nuba-montetaro en Sudano. La tumtuma lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La tumtumoj supozeble estas malpli ol 10.000 homoj.

Tumtumoj
Tumtumoj
Béla Ferencz (skulptisto)

**FERENCZ Béla** (ferenc) rumanuja hungara skulptisto. Li naskiĝis en Târgu Mureş la 27-an de marto 1920.

## Biografio 
Béla Ferencz estis memlerninto. Li studis en Odorheiu Secuiesc, Braŝovo kaj Budapeŝto. Dum la dua mondmilito li venis al Italujo, Germanujo. En 1951 li vojaĝis al USA. En 1966 li loksidiĝis en Los Angeles kaj tie komencis skulptadi denove.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1992 • Gellért Szálló, Budapest.

## Publikplacaj kreaĵoj 
* Katolika preĝejo Sankta Stefano, kompleta aranĝo de liturgika spaco (1981-86, Los Angeles)
* Sziklakápolna oltára (1992, Gellérthegy).

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Ferencz, B
Ferencz, B
Turumoj

La **turumoj** estas etno en Suda Kordofano en Sudano. La turuma lingvo estas nomata *Koalib* kaj apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La turumoj supozeble estas malpli ol 5.000 homoj. 

Turumoj
Turumoj
Čaka

eta|dekstra|400ra|Čaka situas en la plej griza regiono
**Čaka,** hungare **Cseke** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.

## Bazaj informoj 
eta|dekstra|300ra|Panoramo al Čaka
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 188 m
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 935 68
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojoj Nové Zámky-Šahy. Levice troviĝas 34 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste alvenis kvadoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1287 en formo *"Cheke"*. En la 16-a jarcento la turkoj ofte rabis en la vilaĝo, sekve ĝi senhomiĝis, poste en 1553 refondiĝis. La kampoj longe apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom. En 1910 loĝis tie 917 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 931 da homoj (920 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1769, en 1823 pligrandiĝis
* subĉiela teatro
* monumento kaj memorĉambro pri Martin Čulen

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Umhejtanoj

La **umhejtanoj** estas etno en Suda Kordofano en Sudano. La umhejtana lingvo estas nomata * Koalib* kaj apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La umhejtanoj supozeble estas malpli ol 20.000 homoj. Ili  estas muslimoj.

Umhejtanoj 
Umhejtanoj
Júlia Ferenczy

**FERENCZY Júlia** (ferenci) estis rumanuja hungara pentristino, grafikistino naskita en Nyárádszentbenedek la 3-an de aprilo 1909 kaj mortinta en Kluĵo la 26-an de julio 1999.

## Biografio
Júlia Ferenczy studis inter 1931-35 en Belarta Altlernejo de Kluĵo kaj Temeŝvaro de Kluĵo kaj Temeŝvaro. Ŝi ekspoziciis  unuafoje en grupo de junuloj de Barabás Miklós Céh, en 1939. Li laboris ofte kune kun Béla Gy. Szabó en Kluĵo, Baia Mare, en Sikullando kaj en ĉirkaŭaĵo de Balaton.

## Premioj, distingoj
*1996: Magyar Köztársasági Érdemrend Tisztikeresztje. 
*1941: Stipendio de hungara Ministerio pri Religio kaj Instruado. 

## Individuaj ekspozicioj
*1947 • Kluĵo
*1967 • Gheorgheni • Miercurea Ciuc
*1968 • Odorheiu Secuiesc • Cristuru Secuiesc • Salonta • Târgu Mureș
*1969 • Kluĵo
*1971 • Magyar Nemzeti Galéria, Budapeŝto
*1972 • Marosvásárhely • Debreceno
*1973 • Szigliget
*1996 • Gy. Szabó Galéria, Kluĵo.

## Elektitaj grupaj elspozicioj
*1972 • Állami grafikai kiállítás, Bukareŝto.

## Filmo
*Portretfilmo de hungara studio de la Rumana Televido, 1997.

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Vernioj

La **vernioj** estas etno en la Nuba-montetaro en la subŝtato Suda Kordofano (Suda Kurdufano) en Sudano. La vernia lingvo estas nomata *Warnang* kaj apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La vernioj estas plurmil homoj.

Vernioj
Vernioj
Udukoj

La **udukoj** estas etno en orienta Sudano, kiu nomas sin mem *Kwanim Pa*. La uduka lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La udukoj estas lingve kaj kulture parencaj kun la najbaraj etnoj, ekzemple la gumuzoj kaj la komaoj en la limregiono inter Sudano kaj Etiopio. Pro la lasta milito en suda Sudano ili estis devigitaj elmigri eksterlanden, prefere al Etiopio. Post la packontrakto en 2005 kelkaj udukoj ekrevenis kejmen.

## Fontoj
* James, Wendy. 1979. *`Kwanim Pa: The making of the Uduk people*. Clarendon Press, Oxford. 
* Sudan Update

Udukoj
Udukoj
Basaoj (Kameruno)

La **basaoj** (*Bassa*, ankaŭ: *Basa* aŭ *Basaa*) estas etno en Kameruno. La basaa lingvo apartens al la bantuaj lingvoj. La basaoj estas ĉirkaŭ 230.000 homoj.

Basaoj
Basaoj
Vetavitoj

La **vetavitoj** estas etno en Etiopio kaj en Sudano. La vetavita lingvo estas nomata *Berta* kaj apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La vetavitoj estas supozeble pli ol 100.000 homoj.

Vetavitoj
Vetavitoj
Vetavitoj
PESEL

**PESEL** – (mallongigo de pola nomo  "**P**owszechny **E**lektroniczny **S**ystem **E**widencji **L**udności") estas Universala Elektronika Sistemo de Registrado de Loĝantaro.  Estas ekde 1979 jaro en Pollando rejestrado de civitanoj. Numero PESEL kutime estas enskribita en legitimilo .

## Elementoj de rejestrado 
Rejestrado enhavas:
* numero PESEL
* nomo kaj antaŭnomoj aktualaj
* nomoj kaj antaŭnomo antaŭaj
* gentaj nomoj kaj antaŭnomoj de gepatroj
* dato kaj loko de naskiĝo. 
* sekso
* civito
* adreso kaj dato de fiksa restado.
* aktuala adreso kaj dato tempa restado se ĝi daŭrigas pli ol 2 monatoj 
* numero de legitimilo 
* mortiga dato.
* dato de obonado kontraŭ publicado de datumoj.
## Numero PESEL
Numero PESEL estas 11-cifera numero, en kiu estas enkodita gravajn informojn pri homo. Ĉiuj numero estas unika, do ne ekzistas du poloj kiu povas havi saman numeron.
El numero PESEL oni povas ekscii naskiĝdaton kaj sekson. Ĝi ankaŭ enhavas sekvan numeron kaj valida numero (unu cifero).
### Ekzemplo
Numero **440514**014**5**8 informas ke homo naskiĝis la 14-an de majo 1944j kaj estas viro (ne para 10-a cifero).

## Vidu ankaŭ 
* PESEL2
* REGON
* NIP
* legitimilo
* Algoritmo de Luhn

Kategorio:Pollando
Kategorio:Registrejoj
Sámuel Détsei

**DÉTSEI Sámuel** (de:ĉei) estis hungara memuaristo naskita en Fogaraŝo en 1703 kaj mortinta en Vaja la 25-an de januaro 1761.

## Biografio 
Sámuel Détsei studis en Nagyenyed, Székelyudvarhely, Marosvásárhely, en 1735 li estis lernanto de Christian Wolff (1679 - 1754) en Marburg. Ekde 1738 li estis kortega pastro de Sándor Teleki, ekde 1740 li estis pastro en pluraj urboj de Transilvanujo.

## Literaturo 
* Katalin Németh S., Lomonoszov - magyar emlékkönyvben, Kort 1982;
* same ŝi: *Détsi Sámuel emlékkönyve*, Collectanea Tiburiana, Adattár 1990.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Detsei, S
Detsei, S
Detsei
Radikal-Demokrata Partio de Svislando

eta|250ra|dekstra|Varbostando de RDP
La **Radikal-Demokrata Partio de Svislando** (; ; ) estas unu el la kvar partioj de la granda registara koalicio de Svislando.

## Historio 
La Radikal-Demokrata Partio de Svislando havas siajn radikojn en la liberala kaj radikala movado de Svislando, kiu estiĝis fine de la 18-a kaj komence de la 19-a jarcento dum la tempo de la Helveta Respubliko. La radikal-liberala respektive radikal-demokrata kaj liberal-demokrata movado estis la motoro por la kreado de la moderna Svisa Konfederacio kaj la unua Federacia Konsilio de Svislando de 1848 konsistis komplete el ĝiaj membroj. La hodiaŭa Radikal-Demokrata Partio de Svislando estis formale fondita en la jaro 1895 en la stacidoma bufedo de Olten per la kunfando de la diversaj radikalaj kaj liberalaj grupoj ĝis tiam ekzistintaj en Svislando.

## Gvidantoj de la partio 
La aktuala prezidanto de la partio estas la tiĉina politikisto Fulvio Pelli. En la Federacia Konsilio la partio estas reprezentita per Pascal Couchepin kaj Hans-Rudolf Merz.

## Ĝia politiko 
Kvankam la nomo de la partio implicas *radikalan* pozicion, la Radikal-Demokrata Partio de Svislando estas fakte la ŝtatportanta partio de Svislando, kiu dum pli ol jarcento dominis la svisan politikon. En la 19-a jarcento la reprezentantoj de la Radikal-Demokrata Partio respektive ĝiaj antaŭantoj praktike sole regis la landon. La partio defendas liberalan burĝan politikon dekstre de la mezo. En la 20-a jarcento ĝi iom post iom devis dividi la registaran povon unue kun la konservativuloj kaj poste ankaŭ kun kristandemokratoj kaj socialistoj.

## Fonto 
La artikolo baziĝas ĉefe sur resumo de la koncerna artikolo pri la Radikal-Demokrata Partio en la germana Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando

Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Svislando
Kategorio:Politiko de Svislando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2009
Erika Gergely

**GERGELY Erika** (gergej) estas rumanuja hungara pentristino naskita en Târgu Mureş la 27-an de marto 1957.

## Biografio
Erika Gergely finis en 1976 la belartan sekcion de muzika kaj arta mezlernejo de sia naskiĝurbo. Inter 1979-83 ŝi studis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝi instruis en Livada (Satu Mare) (1983-90), ekde 1990 en Gorneşti. Ŝi esprimas vivsentojn, animstatojn pere de metafizikaj pentraĵoj (*Pupoj* serio; mezepokaj urbobildoj, pejzaĝoj riverbordaj).

## Ekspozicioj
*1983 - Kluĵo (grupa);
*1985 • Satu Mare (individua).

## Literaturo
*ÁGOPCSA M.: Életre kelt játékok, Szatmári Hírlap, 1985. június 2.

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Banŝorto

eta|Banŝorto
**Banŝorto** estas tipo de ŝorto koncipita por akvosporto aŭ banado, portata de viroj kaj knaboj.

Kvankam ĝia uzo estas malpermesita en iuj naĝejoj (ekz. francaj publikaj naĝejoj), viroj, kaj ĉefe junuloj multe ŝatas porti ĝin, ĉefe sur la strando, sed ankaŭ dum akvaj sportoj aŭ plonĝado.

## Vidu ankaŭ 
* Bankostumo
* Bankalsono

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Banvestoj
István Tiboldi (poeto)

**TIBOLDI István** estis hungara popolkanto-kolektanto, poeto naskita en Székelyszentmiklós en 1793 kaj mortinta en la 1880 en Kiskede.

## Biografio 
István Tiboldi studis en Székelykeresztúr, Koloĵvaro. Inter 1819 – 1844 li instruis en Szentgerice, pli poste li mastrumadis kaj instruis en sia naskiĝvilaĝo. Li estis kunlaboranto de János Kriza. Li kolektadis tre diligente la sikulajn popolkantojn. Ankaŭ li mem verkis kvazaŭ 265 poemojn pri la vivo de kamparanoj kun moralbonigaj tendencoj. Li verkis ankaŭ okazajn poemojn, epigramojn, originajn fabelojn, anekdotojn.

## Volumo 
* *Bachus szent-gericzei utazása* (poemo, Marosvásárhely, 1841).
* *Adomák és tanítómesék*, 1988

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj etnografoj
tiboldi
Tiboldi, I
József Tiboldi

**József TIBOLDI** hungara muzikinstruisto, komponisto naskita en Székelykeresztúr en 1883 kaj mortinta en Budapeŝto en 1957.

## Biografio
József Tiboldi akiris diplomon pri kanto en la muzikakademio de Budapeŝto. Li verkis muzik-lernolibrojn, komponis kanzonojn. Li laboris ekde 1907 kiel kantinstruisto. Oni organizis por li plurfoje recitalojn kaj en la muzikakademio kaj en la hungara radio. 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Tiboldi, J
Tiboldi, J.
Pál Nagy

**Pál Nagy**

* Pál Nagy (kanoniko)
* Pál Nagy (kuracisto)
* Pál Nagy (literaturhistoriisto)
* Pál Nagy (pentristo)
* Pál B. Nagy, skermisto
Hernádszentandrás

**Hernádszentandrás** [hernAdsentandrAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Encs. La loknomo estas hungare Hernád-Sankta Andreo.
eta|200ra|Blazono de Hernádszentandrás
eta|Rivero Hernád

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 3852
* Telefonprefikso: 46
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 460

## Situo 
Hernádszentandrás situas en valo, Hernád preterfluas, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Košice-Miskolc. La lasta urbo troviĝas 35, Encs 6&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Ŝajnas, la vilaĝo fondiĝis en la 11-a jarcento. Ekde 1902 la oficiala nomo estas Hernádszentandrás. En 2007 tie okazis renkontiĝo de komunumoj *Szentandrás*.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, interretejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* novromanika kalvinana preĝejo (Hernádszentandrás) el la 14-a jarcento

## Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Magyarszentmiklós

**Magyarszentmiklós** [madjarsentmiklOŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en Zala, en Distrikto Nagykanizsa. La loknomo signifas: hungara-Sankta Nikolao.

## Bazaj informoj 
* Areo: 4&nbsp;km²
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 8776
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Magyarszentmiklós situas en Montetaro Zala sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nagykanizsa-Zalaegerszeg. Nagykanizsa troviĝas 12, Zalaegerszeg 38, Szombathely 90, Budapeŝto 217 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1278 en formo *S. Nikolao de iŭta Kanxsa*.

En Magyarszentmiklós migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al episkopo Sankta Nikolao

## Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Basaoj (Liberio)

La **basaoj** estas etno en Liberio vivanta en la distriktoj Grand Bassa, Rivecess kaj Montserrado. La basaa lingvo apartenas al la kruaj lingvoj. La basaoj estas proksimume 350.000 homoj (1991). Ili havas sian propran skrib-sistemon nomatan "Bassa" aŭ "Vah", kiu estis evoluigita en 1900. Ĉirkaŭ 5.000 basaoj vivas en Sieraleono. La basaoj estas kristanoj, sed ankaŭ praktikas indiĝenajn religiojn.

Basaoj
Basaoj
Basaoj
Csaba Szabó

**SZABÓ Csaba** (sabo:) estis rumanuja hungara komponisto, kapelestro naskita en Acăţari la 19-an de aprilo 1936 kaj mortinta en Budapest la 23-an de majo 2003.

## Biografio 
Csaba Szabó finis en 1953 en muzikarta sekcio de artlernejo de Târgu Mureş, en 1959 en Muzika Akademio Gheorghe Dima de Kluĵo. Inter 1959 kaj 1967 li estis kapelestro de Állami Székely Népi Együttes, inter 1963-87 adjunkto de Szentgyörgyi István Színművészeti Főiskola. En 1988 li translokiĝis Hungarujon. Ekde 1988 ĝis 1991 li estis docento katedrestro en Szombathely de *Berzsenyi Dániel Tanárképző Főiskola*.

## Kantaj-dancaj teatraĵoj 
* *Bokréta*, 1962;
* *Törökbúzahántás*, 1964;

## Teatraj akompanmuzikoj 
* *Liliom* (Ferenc Molnár), 1965;
* *Parodioj de Andor Bajor*, 1965;
* *Toldi* (János Arany), 1966;
* *Énekes madár* (Áron Tamási, 1966.

## Aliaj komponaĵoj 
* *Ifjúsági vonósnégyes*, 1959;
* *Rondo concertante hegedűre és zenekarra*, 1963;
* *Kisépítők*. Porinfana opero en unu akto, 1965;
* *A betyár balladája*. Baleto, 1966;
* *Naenia zenekarra*, 1966;
* *Öt dal Dsida Jenő verseire szopránhangra és zenekarra*, 1969;
* *Parlando giusto e corale zongorára*, 1973;
* *Mikor Csíkból kiindultam...*. Preparált zongorára, 1974;
* *Passacaglia Kájoni János Székely miséjének Kyrie eleison dallamára vonószenkarra, 1975;
* *Szonáta rézfuvósötösre és magnetofonra*, 1975;
* *Üvegszilánkok között*. Zenekari variációk, 1976;
* *Szvit gordonkára kolompokkal*, 1978;
* *Öt duo hegedűre és gordonkára*, 1979;
* *Négyen a térben'*. Vonósnégyes, 1979;
* *Öt dal Kányádi Sándor verseire baritonhangra és zondorára*, 1980;
* *Moving away*. 8 változat Bartók Béla témájára preparaált zongorára*, 1981;
* *Conversations zongorára és ütőhangszerekre*, 1983;
* *Requiem for a girl*. Gyermeknarrátorra, gyermekkarra, vegyeskarra, szoprán- és baritonszólóra, zenekarra*, 1984;
* *Duo for Saxophone and Bassoon*, 1984;
* *Epithalamium*. Madrigál vegyeskarra A. R. Fairburn versére, 1985;
* *Hommage a Lajtha László*. 3 erdélyi magyar népdal szopránhangra és zongorára*, 1986;
* *Öt zsoltár Károli Gáspár szövegére, vegyeskarra, és orgonára, 1991;

## Libroj 
* *Hogyan tanítsuk korunk zenéjét*, Buk., 1977;
* *Zene és szolgálat*, studoj, artikoloj, Buk., 1980;
* *Csángómagyar daloskönyv 1977-1988* (kunulaŭtoro András Seres), 1991;
* *Erdélyi harmóniás éneklés a XVIII. században* 1-3., 2001. (Premio *Arany Díj* en la konkurso mileniuma de *Magyar Művészeti Akadémia'')

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Szabo, Cs
szabo
Stagflacio

**Stagflacio** (el vortoj stagnado + inflacio) estas ekonomia esprimo: tiukaze la relative granda inflacio (prezoaltiĝa takto) aperas samtempe kun malrapida  ekonomia kresko, granda senlaboreco aŭ eĉ kun recesio.

Okaze de stagflacio, la kutimaj financaj agoj de la centra banko ne helpas la ekonomion. En tiu situo, traktado, prizorgo de unu problemo gravigas problemon de alia efiko.

La notbankoj havas du politikojn okaze de stagflacio, sed ambaŭ kondukas al negativaj efikoj:
*Ĝi instigas per levo de la monoferto, kiu rapidigas la inflacion.
*Altigo de notbanka bazprocento malgrandigas monoferton en la merkato, sed tio kondukas la pli granda senlaboreco kaj pli malrapida ekonomia kresko.

Okaze de stagflacio - laŭ unu ekonomika propono - la registaro devas instigi la kreskon per grandigo de la elspezoj aŭ malgrandigo de la impostoj. Dume la notbanko devas altigi la bazprocenton.

Kategorio:Makroekonomio
Kategorio:Ekonomiaj katastrofoj
Kategorio:Ekonomio