Cum nimis absurdum

**Cum nimis absurdum** (*Ĉar estas treege absurde*, latine), estas buleo promulgita la 14an de julio 1555 de papo Paŭlo la 4-a kiu per ĝi metis serion da rajtlimigoj al la judaj komunumoj ĉeestaj en la tiama Papa Ŝtato. Aparte, pro la rimarkinda riĉiĝo de multaj judoj praktikantaj la uzuron kaj pro la utiligo de kristana servistaro, la buleo altrudis, interalie, al la judaro montri sur vestoj, eksterhejme, flavan distingilon, malpermesis al ili posedi nemoveblaĵojn kaj, krome, al judaj medicinistoj kuraci kristanojn.

La buleo famas precipe pro la fakto ke ĝi sankciis la establon de specife farita kvartalo, poste nomita Geto. Se la Geto de Romo ne estis la unua en la kristanaj landoj ĉar ĝi jam ekzistis en Venecio en kiu ĝi ankaŭ sian nomon (geto), certe ĝi fariĝis la modelo kaj instigo por aliaj eŭropaj urboj.

La normoj promulgitaj de tiu buleo restis, en Romo, leĝnivele devigaj ĝis septembro 1870.

## La komenco (‘Incipit’) de *Cum nimis absurdum* 
Tiel Paŭlo la 4-a eksplikis la neceson de la normoj limigantaj la liberon de la judoj en la papaj teritorioj:
eta|200 px|Sinagogo de Romo

"**Ĉar estas treege absurde** kaj malkonvene ke la judoj, kiuj estas pro iliaj elekto al eterna sklaviĝo,  povu, sub la preteksto ke ili estas protektitaj de la kristana amo kaj akceptitaj kiel kunloĝantaj inter kristanoj , montri tian maldankemon kontraŭ tiuj ĉi ke ĝi ŝajnas ofendo kontraŭ la ricevita mizerikordo kaj pretendas ilin dominadi anstataŭ ilin servi laŭ ilia devo. Ni, informite ke, en la nobla Urbo kaj en aliaj urboj kaj landoj submetitaj al la Sankta Roma Eklezio, la insolenteco de tiuj judoj atingis tiun punkton ke ili sin arogas ne nur loĝi inter kristanoj kaj proksime de ties preĝejoj sen iu ajn distingo en la vestoj, sed ke male ili luas domojn en stratoj famaj, akiras kaj posedas nemoveblaĵojn, dungas infanistinojn kaj virinojn kunloĝantajn servistinojn kaj pluan kristanan servistaron, kaj plenumas aliajn misfarojn kiuj hontigas kaj malŝatigas la kristanan nomon ...".

## Enhavo de la buleo 
La buleo, aranĝita laŭ 13 paragrafoj, dekretis la devojn por judoj:
* Loĝi en domoj nekunligitaj kun tiuj de kristanoj, en fermita kvartalo kun unusola enirejo kaj unusola elirejo: tia regulo kunportis al la kreiĝo de la unuaj getoj; tiu de Romo estas unu el la plej antikvaj,
* Ne havi pli ol unu sinagogon en ĉiu urbo en kiu ĉeestas juda komunumo.
* Survesti distingan signon (flava ĉapelo por viroj, flava fulardo por virinoj). Dekomence la judoj, laŭ la leĝo mem de Moseo, distingiĝis el la cetera popolo per aparta maniero vesti. Sekve, tamen, pro neceso de ekonomia integriĝo, ili forlasis ĉiun distingilon. La buleo profitas de tiu leĝo mosea.
* Ne utiligi kristanan servistaron.
* Dum kristanaj festotagoj, ne publike labori kaj ne laborigi la kristanajn dungitojn.
* Ne “praktiki uzuron” ĉe kristanoj kaj ne kontrakti kun ili false kaj trompe. 
* Ne amuziĝi, manĝi aŭ kamaradece konversacii kun kristanoj.
* Redakti librojn kontregistrojn kaj registraĵojn rilate al aferoj kun kristanoj nur en la itala lingvo. 
* Ne praktiki la komercon krom tiu pri ĉifonoj kaj pri uzitaj vestoj kun eksplicita malpermeso komerci pri “nutraj bonaĵoj destinitaj al la homa vivtenado”.
* Ne kuraci kristanojn (temas pri judaj medicinistoj).
* Ne nomumiĝi per la epiteto “sinjoro” ĉe malriĉaj kristanoj. 
* Respekti la statusojn favorajn al la kristanoj en la loko en kiuj judoj portempe loĝus.
* Puno por la malobservantoj.

## Efikoj de la buleo 
La buleo krom limigoj de la judoj havis ankaŭ efikojn, certe necelatajn, damaĝajn por la ekonomio de la Papa Ŝtato. Hebreoj *marranaj*, kun la helpo de turka sultano, sukcesis ekonomie bojkoti la komercojn trapasantajn tra la haveno de Ankono. Tion profitis la haveno de Pesaro, tiam regata de Duko de Urbino. La fuĝo de diversaj entreprenistoj, precipe de la komerca sektoro, damaĝis la papan ŝtaton.

## Kiel juĝi la buleon “Cum nimis absurdam" 
Ankaŭ en la nunaj ŝanĝitaj rilatoj kaj sentoj de amikeco inter la Katolika Eklezio (kaj ĝenerale kristanoj ĉiuj) kun la judaro, tiu buleo ne ĉesas krei embarason kune kun la aliaj du *Caeca et obdurata* kaj *Hebraeorum gens*, difinitaj la **la tri malagrablaj** . Kaj se ŝajnas, unuavide, nekredeblaj la enhavoj de la buleo, necesas, laŭ iuj historiistoj, emerĝigi kaj sondi la kaŭzojn, socian kaj politikajn el kiuj povis naskiĝi tiaj enormaĵo, sendepende ĉu tiuj enhavoj respektas la kristanajn principojn.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Michele Cassandro, *Intolleranza e accettazione*. Torino G. Giappichelli 1996. ISBN 883486235X.
* Attilio Milano, *Storia degli ebrei in Italia*. Torino, Einaudi, 1995. ISBN 8806128256.
* *Catholic Thought and Papal Jewry Policy 1555–1593*, The Jewish Theological Seminary of America, New York.http://jewish-history.haifa.ac.il/staff/kstow.htm  Stow, Kenneth R., (1977).
* Thomas Brechenmacher (2005): *Der Vatikan und die Juden. Geschichte einer unheiligen Beziehung vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart*. Beck, München 2005, ISBN 978-3-406-52903-0.

## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭjudismo
* Nostra Aetate

## Eksteraj ligiloj 
* Bulea teksto en la itala Testo 
*  Origina teksto de la buleo 

Kategorio:Hebreismo
Kategorio:Kontraŭjudismo
Kategorio:Dua Vatikana Koncilio