1932

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1932** estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1932 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Esperantujo 
* 24-a Universala Kongreso de Esperanto en Parizo.
* Ĉesigo de Kontrakto de Helsinki;
* Skismo en laborista Esperanto-movado kaj kreo de Internacio de Proleta Esperantistaro.
* En Tokio okazis Japana Esperanta Kongreso.
* František Omelka kaj Georges Junier eklernis Esperanton.
* 23-a de marto : Strato en urbo Rio-de-Ĵanejro ricevis nomon Esperanton.
* Unua vortaro Rumana-Esperanto publikita de Petro Firu
* Hungara Esperanto-Muzeo
* Eldonejo EKRELO eldonis novelon la Submarinistoj de A.S.Novikov-Priboj tradukita de E.Blinov.

### Mondo 
* Sauda Arabio : Abdel Aziz as-Saud surtroniĝas
* Rusio: fondita Lesozavodsk

#### Januaro 
* 3-a de januaro - Brita rego arestas kaj malliberas Mohandas Karamchand Gandhi kaj Vallabhai PATEL.
* 8-a de januaro - Britio: La anglikana ĉefepiskopo de Canterbury malpermesas regeedzigon por divorciĝintoj.
* 12-a de januaro - Hattie W. Caraway iĝas la unua virino elektita por la Usona Senato
* 15-a de januaro
** Pierre Laval kolektas novan registaron en Francio.
** Ĉirkaŭ 6 milionoj da senlaboruloj en Germanio
* 26-a de januaro - Brita submarŝipo M-2 sinkas kun ĉiuj 50 maristoj.
* 28-a de januaro - Japana Imperio okupacias Ŝanhajon.
* 29-a de januaro - Aŭstrio: Malplimulteca registaro de Karl Mureschi finas regokrizon.
* 31-a de januaro - Japanaj militŝipoj atingas Nankinon.
#### Februaro 
* 2-a de februaro
** Konferenco pri malarmado ekas en Ĝenevo.
** Ligo de Nacioj rerekomendas negocon inter Respubliko Ĉinio kaj Japanio.
* 4-a de februaro - Japanio okupacias Harbin.
* 11-a de februaro - Papo Pio la 11-a rekontas Benito Mussolini en Vatikanurbo
* 18-a de februaro - Japanio deklaras *Manchukuo*-n (japana nomo de Manĉurio) sendependa el Ĉinio.
* 27-a de februaro
** Adolf Hitler akiras civitanecon de germanio antaŭ ol balotado.
** Ribelo de Mäntsälä en Suomio

#### Marto 
* 1-a de marto - Charles Augustus Lindbergh III, bebo filo de Anne Morrow Lindbergh kaj aviadisto Charles Lindbergh estas rabita.
* 9-a de marto - Eamon De Valera estas elektita regestro de Irlanda Libera Regno, la unua regoŝanĝo en 10 jaroj.
* 16-a de marto - Eknegoco pri paco inter Ĉinio kaj Japanio.
* 19-a de marto - Sydney Harbour Bridge inaŭgurita.
* 20-a de marto - Zepelino Graf Zeppelin komencas stabilan vojon al Sudameriko.
#### Aprilo-Aŭgusto 
* 6-a de aprilo - Usona prezidanto Herbert C. Hoover favoras limojn pri armilaro.
* 10-a de aprilo - Paul von Hindenburg elektita prezidanto de Germanio. Adolf Hitler ricevas pli ol 13 milionoj da voĉdonoj.
* 17-a de aprilo - Haile Selassie anoncas kontraŭsklavisman leĝon en Abisenio
* 19-a de aprilo - Germana artkomercisto Otto Wacker punita per 19 monatoj pro vendo de malaŭtentikajn pentraĵoj de Vincent van Gogh.
* 9-a de junio: Pro-Konstitucia Revolucio en Brazilo
* 22-a de majo: Tavo Burat, itala ĵurnalisto
* 11-a de junio: La belga astronomo Eugène Joseph Delporte malkovirs en Ukkel la asteroidon (1222) Tina.

#### Septembro-decembro 
* 9-a de septembro - Hispanio: Kortesoj aprobs la leĝo pri autxonomeco de Katalunio, restatigante la registaron Generalitat.
* 30-a de oktobro : Irako sendependiĝas pro la fino de la mandato de Ligo de Nacioj.
* 20-a de novembro - Barcelono: publikigita la katalunlingva vortaro *Diccionari general de la llengua catalana*, direktita de Pompeu Fabra.
* 6-a de decembro - Lluís Companys elektita prezidanto de la Parlamento de Katalunio.

## Naskiĝoj 
* 4-a de januaro: Carlos Saura, hispana filmreĝisoro (m. 2023)
* 5-a de januaro: Umberto Eco, itala verkisto (m. 2016)
* 16-a de januaro: Dian Fossey, usona etologino (m. 1985)
* 18-a de januaro: Robert Anton Wilson, usona verkisto (m. 2007)
* 22-a de januaro: Piper Laurie, usona aktorino (m. 2023)
* 22-a de januaro: Mancur Olson, usona ekonomikisto (m. 1998)
* 2-a de februaro: János Sárközi, hungara esperantisto (m. 2007)
* 6-a de februaro: François Truffaut, franca reĝisoro (m. 1984)
* 9-a de februaro: Gerhard Richter, germana pentristo
* 13-a de februaro: Lee Chong-Yeong, korea esperantisto kaj honora membro de UEA (m. 2008)
* 14-a de februaro: Alexander Kluge, germana kinoreĝisoro (m. 2026)
* 15-a de februaro: Josef Vávrovský, ĉeĥa esperantisto (m. 1946)
* 26-a de februaro: Johnny Cash, usona kontrea muzikisto (m. 2003)
* 4-a de marto: Ryszard Kapuściński, pola verkisto (m. 2007)
* 6-a de marto: Bronisław Geremek, pola politikisto (m. 2008)
* 18-a de marto: John Updike, usona verkisto (m. 2009)
* 13-a de aprilo: Orlando Letelier, ĉilia diplomato (m. 1976)
* 14-a de aprilo: Loretta Lynn, usona kantistino (m. 2022)
* 19-a de aprilo: Fernando Botero, kolombia artisto (m. 2023)
* 27-a de aprilo: Anouk Aimée, franca aktorino (m. 2024)
* 30-a de aprilo: Antonio Tejero, hispana puĉisto (m. 2026)
* 11-a de majo: Valentino Garavani, itala mododesegnisto (m. 2026)
* 17-a de majo: Miloslav Vlk, Praga ĉefepiskopo kaj esperantisto (m. 2017)
* 29-a de majo: Paul R. Ehrlich, usona biologo kaj demografo (m. 2026)
* 4-a de junio: John Drew Barrymore, usona aktoro (m. 2004)
* 21-a de junio: Lalo Schifrin, argentina komponisto (m. 2025)
* 7-a de julio: Joe Zawinul, aŭstra ĵazisto (m. 2007)
* 12-a de julio: Eddy Wally, belga kantisto (m. 2016)
* 17-a de julio: Quino, argentina bildstriisto, kreinto de la bildstria serio Mafalda (m. 2020)
* 18-a de julio: Jevgeni Jevtuŝenko, poeto de Rusio (m. 2017)
* 20-a de julio: Paik Nam-june, korea-usona artisto (m. 2006)
* 25-a de julio: Imre Ferenczy, hungara esperantisto (m. 2023)
* 29-a de julio: Luigi Snozzi, svisa arkitekto (m. 2020)
* 31-a de julio: John Searle, usona filozofo (m. 2025)
* 7-a de aŭgusto: Abebe Bikila, etiopa maratonisto (m. 1973)
* 12-a de aŭgusto: Sirikit, reĝino de Tajlando 1950-2016 (m. 2025)
* 17-a de aŭgusto: Vidiadhar Surajprasad Naipaul, trinidada verkisto (m. 2018)
* 18-a de aŭgusto: Luc Montagnier, franca virusologo Nobelpremiita (m. 2022)
* 26-a de septembro: Manmohan Singh, ĉefministro de Barato 2004-2014 (m. 2024)
* 30-a de septembro: Shintaro Ishihara, japana aŭtoro, aktoro kaj politikisto (m. 2022)
* 16-a de oktobro: Guðbergur Bergsson, islanda verkisto (m. 2023)
* 24-a de oktobro: Pierre-Gilles de Gennes, franca fizikisto (m. 2007)
* 27-a de oktobro: Sylvia Plath, usona verkisto (m. 1963)
* 10-a de novembro: Roy Scheider, usona aktoro (m. 2008)
* 4-a de decembro: Roh Tae-wu, prezidento de Sud-Koreio (m. 2021)
* 24-a de decembro: On Kawara, japana konceptartisto uzanta Esperanton en siaj verkoj (m. 2014)
* 28-a de decembro: Nichelle Nichols, usona aktorino (m. 2022)
* Roger van Humbeeck, belga esperantisto (m. 1998)

## Mortoj 
* 7-a de januaro: André Maginot, franca soldato kaj membro de parlamento (n. 1877)
* 10-a de januaro: Robert Sterl, germana impresionisma pentristo (n. 1867)
* 10-a de februaro: Edgar Wallace, brita verkisto (n. 1875)
* 6-a de marto: John Philip Sousa, usona komponisto de marŝoj (n. 1854)
* 7-a de marto: Aristide Briand franca politikisto, Nobelpremiito (n. 1862)
* 7-a de julio: Errico Malatesta, itala anarkiisto (n. 1853)
* 2-a de aŭgusto: Ignaz Seipel, aŭstra politikisto kaj kanceliero (n. 1876)
* 7-a de aŭgusto: Karl Wallon, germana esperantisto (n. 1873)
* 11-a de aŭgusto: Maksimilian Voloŝin, rusia verkisto kaj pentristo (n. 1877)
* 26-a de septembro: Pierre De Geyter, belga komponisto (n. 1848)
* 12-a de oktobro: Kunó Klebelsberg, hungara politikisto (n. 1875)
* 4-a de decembro: Gustav Meyrink, aŭstra verkisto kaj tradukisto (n. 1868)
* 18-a de decembro: Eduard Bernstein, prusa politikisto (n. 1850)