open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herbie Hancock

**Herbert Jeffrey HANCOCK** [HERbert ĜEFri HANkok] (naskiĝis 12-a de aprilo, 1940 en Ĉikago, Ilinojo) estas Akademia Premio kaj Grammy Award gajnanta usona ĵaza pianisto kaj komponisto. Li brakumas elementojn de rokenrolo, funko kaj soulo dum li alprenas pli liberajn stilajn elementojn de ĵazo.

Kiel ano de la 'dua bonega kvinopo' de Miles Davis, Hancock helpis redifini la rolon de ĵaza ritmanaro kaj estis unu el la primaraj arkitektoj de la "post-bopa" sono. Pli malfrue, li estis unu el la unuaj ĵazaj muzikistoj kiu brakumis sintezilojn kaj funkon. Eĉ kun lia tuta malkvieta eksperimentismo, la muziko de Hancock estas tamen ofte melodia kaj impresebla; multaj da siaj kantoj ludiĝas de multaj muzikistoj kaj elfaris sukceson inter ŝatantoj de pop-muziko.

## Vidu ankaŭ 
* Filmo *Blowup*

Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Klavaristoj
Hokio

La **Hokio** (lat.: *Macruronus novaezelandiae*) estas pacifika fiŝo, kiu estas parenca al la atlantika merluĉo (merluccius).

Junaj fiŝoj vivas en pli altaj regionoj (200–600&nbsp;m), pli maljunaj apud la fundo ĝis 1500&nbsp;m profundeco.

La hokio estas tutjare kaptata en profundeco de 400 ĝis 1000 metroj per troloj kaj aliaj retoj. Ĉefaj kaptejoj estas la okcidenta bordo de la suda insulo de Nov-Zelando, la Kuk-Markolo kaj la "Chatham Plataĵo" oriente de Nov-Zelando.

La blanka viando de la profundmara fiŝo estas ofte uzata por suŝioj.

Kaptkvoto por 2001 estis 200.000 tunoj.
* **Grandeco**: 60 ĝis 130 cm
* **Pezo**: > 1,5 kg
* **Aĝo**: > 20 jaroj

## Retejoj 
* Monda Akvokultura Hokio Profilo 
* [MSC Der Marine Stewardship Council(https://eo.wikipedia.org/wiki/Marine_Stewardship_Council)]
* Fiŝgvidilo de Greenpeace 

Kategorio:Fiŝoj
Bodø (urbo)

**Bodø** estas norvega urbo en la provinco Nordland. Ĝi estas la administra centro de la komunumo Bodø, kiu havas iom pli ol 50 000 loĝantojn. Bodø situas norde de la arkta cirklo, kaj havas noktomezan sunon de la 4-a de junio ĝis la 8-a de julio.

Proksime de Bodø estas la plej forta tajda fluo en la mondo. En la regiono de la komunumo Bodø oni havas la plej densan populacion de blankvostaj maragloj en la mondo.

En 2026 aparte sukcesas la unua vira teamo de la loka futbalklubo *FK Bodø/Glimt*, kiu interalie la 24-an de februaro 2026 venkis la renoman teamon de la itala klubo Inter Milano en la eŭropa konkurso Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

## Partneraj urboj 
*  Jönköping en Svedio
*  Viborg en nuna Rusio, ĝis 1944 en Finnlando kun sveda-finna loĝantaro

## Eksteraj ligiloj
*  de la komunumo ()

 Bodø Cathedral, South view 20150608 1.jpg|
 Bodø-Rathaus-06-2019-gje.jpg|
 Bodø Svenskebyen.jpg|
 Stormen Biblioteket, Bodø, South view 20150608 1.jpg|

Kategorio:Urboj de Norvegio
Kategorio:Nordland
Lit.Cologne

eta|Emblemo de Lit.Cologne
**Lit.Cologne** (propra skribmaniero: lit.COLOGNE) estas internacia Literaturfestivalo, kiu okazas ĉiujare ekde 2001 en Kolonjo, (germane Köln) en germanio. En la jaro 2006 ĝi prezentis 131 aranĝojn je 40 ejoj kun pli ol 200 kontribuantoj.

La alta nombro de vizitantoj, pli ol 70 mil en 2006 estas juĝata kiel indico, ke ne nur muziko kaj filmo, sed ankaŭ literaturo povas esti prezentata je festivalo. 2006 la daŭro estis plilongigita unuafoje al naŭ tagoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kommentare zur lit.Cologne 2006 

Kategorio:Festivaloj
Kategorio:Literaturfestivaloj
Anna Szabó T.

**SZABÓ T. Anna** (sabo:) estas hungara poetino, verkistino, tradukistino. Ŝi estis naskita en Kluĵo la 4-an de julio 1972. Ŝi estas la edzino de verkisto György Dragomán, filino de biologo Attila Szabó T. E., nepino de lingvisto Attila Szabó T..
eta|200px

## Biografio 
La familio de Anna Szabó T. translokiĝis Hungarujon en 1987. La gimnazion ŝi finis en Szombathely. En 1997 ŝi akiris diplomon en ELTE pri hungara-angla lingvoj.

## Volumoj 
* *A madárlépte hó*, 1995;
* *Nehézkedés*, 1998;
* *Fény* 2002;
* *Rögzített mozgás*, 2004;
* *Elhagy*, 2006.

## Premioj, stipendioj 
* Petőfi-premio (1996), Soros-stipendio (1997), Déry-premio (2000), Móricz Zsigmond stipendio (2001), József Attila premio (2002), Vackor-premio (2003), Kavics-premio (2003), Zelk Zoltán premio (2004), Arany János stipendio (2005); Stipendio de la Tokaji Írótábor (2005), Nivelpremio en kategorio de prozo de Mozgó Világ (2006).

## Fonto 
* Retpaĝo de poetino

Kategorio:Hungaraj poetoj
Bodzianske Lúky

**Bodzianske Lúky,** hungare **Bogyarét** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Bodzianske Lúky
eta|300px|dekstra|Skulptaĵo de Vince Vermes
* Areo: 5 km2
* Loĝantaro: 220
* Alto super marnivelo: 109 m
* Poŝtkodo: 946 16
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Kolárovo troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1387. Post la turkoj farmoj formiĝis. Ili apartenis al Bodza. Vince Vermes oferis sian havaĵon kaj konstruis preĝejon kaj ekde 1875 dum 40 jaroj li senpage instruis en la lernejo. Dum la historio ofte okazis inundo. Ĝis 1919 la farmoj apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóköz. La setlejo trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Post la inundo en 1995 anstataŭ farmoj oni formis vilaĝoaspektan komunumon, kiu iĝis vilaĝo en 1990. La lasta instruado okazis en 1992 en la lernejo. En 2001 loĝis tie 223 da homoj (212 hungaroj kaj 11 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Rozaria Dipatrino
* skulptaĵo de Vince Vermes

## Ĝemelkomunumo 
*  Sárosd, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Blankpuga apuso

La **Blankpuga apuso** aŭ **Eta apodo** (*Apus affinis*), estas eta birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn. La orienta raso aŭ subspecio de tiu specio estas foje konsiderata aparta specio, nome *Apus nipalensis*, nome Nepala apuso.

La scienca nomo de la genro devenas el la greka απους, *apous*, signife "sen piedoj". Tiuj birdoj havas tre mallongajn krurojn kiuj ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj. Ili neniam surterigas vole surgrunden, ĉar tial ili ne kapablas ekflugi. Foje ili falas akcidente, ekzemple kiam estas junuloj aŭ pro iu kialo; tiam ili riskas je morto. Ili pasas plej parton de siaj vivoj enaere, kie ili manĝas kaj trinkas. Ili ripozas ĉe vertikalaj klifoj aŭ muroj. Ili estas rimarkinde fruantaj matene, sed kompreneble se konsideri, ke ili dormas dumfluge.

[eta|maldekstra|En [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato. ]]
[eta|maldekstra|En [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.]]
La Blankpuga apuso reproduktiĝas ĉe homloĝejoj kaj klifoj el norda Magrebo en Afriko orienten tra suda tropika Azio el Mezoriento al Barato ĝis okcidenta Indonezio. Malkiel la pli norda Ordinara apuso, multaj birdoj estas loĝantaj (nemigrantaj), sed kelkaj populacioj estas migrantaj, kaj vintras pli sude, ekzemple en subsahara Afriko. Ili ege vagadas dum migrado, kaj estas vidataj tiele en plej parto de Eŭropo kaj Azio.

La Blankpuga apuso konstruas sian neston en truo de konstruaĵo aŭ foje en klifoj, kie la ino demetas 1-4 ovojn. Apuso revenas al sama nestoloko jaron post jaro, kaj rekonstruas sian neston se necese.

La Blankpuga apuso estas facile identigita pro sia eta grando. La enverguro estas 33cm malmulte kompare kun 42cm de la Ordinara apuso. Ili estas nigraj escepte pro la blanka pugo, kio nomigas la specion, kaj tiu blanko etendiĝas al la flankoj; krome estas iome da blanko en gorĝo, sed ne tiom videbla. Ili havas mallongan kvadratforman voston. La flugo estas flugilfrapanta kiel tiu de murhirundo.

La voĉo estas altatona trilado.

## Referencoj 
## Bildaro 

House Swifts I IMG 4952.jpg|En Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
House Swift I Picture 122.jpg|En Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
House swift I IMG 3260.jpg|En Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Apus affinis galilejensis MHNT ZOO 2011 11 189 RdN Guinée-Bissau.jpg|Ovoj.

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Erwin Chargaff

**Erwin CHARGAFF** (naskiĝis en Ĉernivco la 11-an de aŭgusto 1905, mortis en Novjorko la 20-an de junio 2002) estis aŭstra biokemiisto kaj verkisto kiu elmigris al Usono dum la nazia-germana ero. Per zorgaj provoj, li malkovris la du regulojn de Chargaff, kiuj helpis malkovri la duoblan helicaspektan DNA-strukturon.

Chargaff havis unu filon, Thomas, kun sia edzino Vera Broido, kun kiu li edziĝis en 1928. Chargaff fariĝis usona civitano en 1940
## Verkoj (germanlingvaj)
* *Das Feuer des Heraklit. Skizzen aus einem Leben vor der Natur.* Stuttgart 1979, ISBN 3-608-95134-2.
* *Unbegreifliches Geheimnis. Wissenschaft als Kampf für und gegen die Natur.* 1980, ISBN 3-608-95452-X.
* *Bemerkungen.* Stuttgart 1981, ISBN 3-12-901631-7.
* *Warnungstafeln. Die Vergangenheit spricht zur Gegenwart.* Stuttgart 1982, ISBN 3-608-95004-4.
* *Kritik der Zukunft.* Essay. Stuttgart 1983, ISBN 3-608-93576-2.
* *Gedichte.* Privata presitaĵo. Stuttgart 1985 (speciala eldono kun nur mil ekzempleroj)
* *Zeugenschaft.* Essays über Sprache und Wissenschaft. Stuttgart 1985, ISBN 3-608-95373-6.
* *Abscheu vor der Weltgeschichte. Fragmente vom Menschen.* Stuttgart 1988, ISBN 3-608-93531-2.
* *Alphabetische Anschläge.* Stuttgart 1989, ISBN 3-608-95646-8.
* *Vorläufiges Ende. Ein Dreigespräch.* Stuttgart 1990, ISBN 3-608-95443-0.
* *Vermächtnis.* Essays. Stuttgart 1992, ISBN 3-608-95851-7.
* *Über das Lebendige.* Ausgewählte Essays. Stuttgart 1993, ISBN 3-608-95976-9.
* *Armes Amerika – Arme Welt.* Stuttgart 1994, ISBN 3-608-93291-7.
* *Ein zweites Leben.* Autobiographisches und andere Texte. Stuttgart 1995, ISBN 3-608-93313-1.
* *Die Aussicht vom 13. Stock.* Neue Essays. Stuttgart 1998, ISBN 3-608-93433-2.
* *Ernste Fragen.* Essays. Stuttgart 2000, ISBN 3-608-93420-0.
* *Brevier der Ahnungen.* Eine Auswahl aus dem Werk. Stuttgart 2002, ISBN 3-608-93513-4.
* *Stimmen im Labyrinth. Über die Natur und ihre Erforschung.* Stuttgart 2003, ISBN 3-608-93580-0. 

## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
*sonsurbendigoj ĉe ORF
*membroj de American Philosophical Society
*biografio ĉe Encyclopedia.com

Kategorio:Usonaj kemiistoj
Kategorio:Aŭstraj kemiistoj
Artefarita spirado

250px|eta|Artefarita spirado
**Artefarita spirado** konsistas en donado de aero al trafito, kiu spontane ne spiras. Kutime oni faras ĝin enkadre de kora-pulma revivigo.

Fakula kuracista zorgo uzas artefaritan spirigon, la aero estas enpelata en la pulmon de paciento tra tubaro, enkondukitaj en traĥeo aŭ tra masko.

En laika sukuro temas pri spirado el buŝo en buŝon. La sukuro estas ofte kombinita kun masaĝo de koro.

Kategorio:Unua helpo
Kategorio:Spirigo
Pala apuso

La **Pala apuso** aŭ **Pala apodo** (*Apus pallidus*) estas eta birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn.

La scienca nomo de la genro devenas el la greka απους, *apous*, signife "sen piedoj". Tiuj birdoj havas tre mallongajn krurojn kiuj ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj. Ili neniam surterigas vole surgrunden, ĉar tial ili ne kapablas ekflugi. Foje ili falas akcidente, ekzemple kiam estas junuloj aŭ pro iu kialo; tiam ili riskas je morto. Ili pasigas plej parton de siaj vivoj enaere, kie ili manĝas kaj trinkas.

## Priskribo
eta|maldekstre|200ra|Ovoj de *Apus pallidus*
La Pala apuso reproduktiĝas en klifoj kaj tegmentorandoj ĉirkaŭ la marbordoj de la Mediteraneo, en sudokcidenta Hispanio kaj en la Kanarioj kaj Madejro. 

La ino demetas du ovojn. 

Kiel la hirundoj, ili estas migrantaj, kiuj vintras en suda Afriko aŭ sudorienta Azio.

Ili estas raraj norde de ties reproduktaj areoj, kvankam ili estas trovidataj pro identigaj problemoj, ekzemple kun la Ordinara apuso. Pro ties pli suda teritorio, la Pala apuso alvenas pli frue kaj foriras pli malfrue ol la tre parenca Ordinara apuso, kaj pro tio ĉefe fruaj aŭ malfruaj apusoj norde de la normala teritorio devus esti zorgege observita.

[eta|maldekstre|*Apus pallidus* dum migroflugo tra [Kuvajto.]]
Tiu palearktisa specio estas 16–17&nbsp;cm longa kaj tre simila al la Ordinara apuso, kaj la apartigo eblas nur per zorgema rigardo. Kiel ties parenco, ĝi havas mallongan forkforman voston kaj tre longajn falĉilformajn flugiloj kiuj similaspektas al duonluno aŭ bumerango. Ĝi estas entute malhela escepte pro granda blanka gorĝa makulo, kiu estas videbla de malproksime. Ĝi estas pli diketa (ekzemple ĉe la kapo) kaj grizbruna ol la pli nigra Ordinara apuso, la gorĝa makulo estas multe pli granda kaj videbla. La akseloj estas multe pli palaj, kaj la flugilplumoj, la subaj partoj (flankoj) kaj la pugo estas malpli kontrastaj ol tiuj de aliaj specioj. Ĝi havas ankaŭ ventron pli skvamecan kaj iome diferencan flugmanieron, eble iom pli malrapidan. La voĉo estas laŭta krio simila al tiu de sia parenco, kvankam eble pli dusilaba.

En Eŭropo oni ĉirkaŭkalkulas la populacion inter 80 000 kaj 320 000 individuoj.

## Eksteraj ligiloj 
*   Ne minacata

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Károly Balla

**BALLA Károly** (origina familinomo *Blau*) estis rumanuja hungara verkisto, ĵurnalisto, naskiĝinta en Ratosnya la 10-an de novembro 1913 kaj mortinta en Kluĵo la 14-an de novembro 1959. 

## Biografio
Károly Balla estis ŝuistlernanto en Huedin, vagantmuzikisto. Li finis du klasojn en juda gimnazio *Tarbut* en Kluĵo. Ĝis 1936 li laboris en fabriko *Dermata*, ekde 1937 li estis en diversaj uzinoj tekstilmajstro, ekde 1940 lernejservulo. Li partoprenis en neleĝa komunista movado. En 1944 oni deportis lian familion kaj liaj gepatroj mortis en morttendaro. En 1945 li laboris en redakcioj de Világosság, ekde 1946 en Igazság, ekde 1951 li estis redaktoro de Művelődési Útmutató, ekde 1957 de *Porjunulara Eldonejo* de Kluĵo. Liaj verkistaj pseŭdonimoj: *Kéki Károly*, *Szövő Károly*.

## Verkoj
**Kényszerhaladás* (en sia familinomo, romaneto, Kv. 1934); 
**Széles ösvényen* (noveloj, 1949); 
**Fény a hegyekben* (rakonto, 1950); 
**Drága föld* (rakonto, 1951); 
**A testvériség jegyében* (riport a Magyar Autonóm Tartományból, 1952);
**A jel* (noveloj, skizoj, 1955); 
**Vádolom magam (teatraĵo, 1957); 
**Mesterhegedű* (noveloj, 1958);
**Miska* (romaneto, 1959, dua eldono 1969; en 1960 germane, en 1961 rumane); 
**A legszebb emlék* (elektitaj verkoj kun antaŭparolo de Erik Majtényi, 1961). 
**Koronatanú'', romano (manuskripte).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Suvo

eta|dekstra|300ra|Panoramo de Suvo
eta|dekstra|300ra|Situo de Suvo en la mapo
**Suvo,** en aliaj lingvoj **Suva** estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Fiĝioj.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Situo 
La ĉefurbo troviĝas sur deklivoj, laŭborde de la plej granda insulo Viti Levu de Fiĝioj.

## Historio 
Dum la historio la loko estis vilaĝo de fiŝistoj. La anglaj koloniistoj fondis tie la urbon en 1882. La urbo formiĝis laŭ gusto de angloj. La marbordo estas konvena por internacia haveno. La flughaveno troviĝas ĉe alia flanko de la insulo.

## La urbo 
La longa, sed mallarĝa golfo Nubukalou distranĉas la urbon. Inter ambaŭ partoj troviĝas pontoj.

Akso de la urbo estas avenuo Victoria Parade, kie viciĝas hoteloj, bankoj, poŝtoficejo, urbodomo. Apude troviĝas parko Albert, kie viciĝas diversaj sportejoj.

## Vidindaĵoj 
* Muzeo

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio

Kategorio:Loĝlokoj de la Fiĝioj
Niameo

eta|maldekstra|250px|Niameo dumnokte
**Niameo,** en aliaj lingvoj **Niamey** estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo, komerca, kultura, ekonomia centroj de Niĝero.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

## Situo 
La ĉefurbo troviĝas sur maldekstra bordo de rivero Niĝero.

## Historio 
La urbo fondiĝis supozeble en la 18-a jarcento. Dum la franca koloniado la komunumo graviĝis kaj iĝis ĉefurbo ekde 1926. Post la sendependiĝo en la ĉefurbo funkcias uzinoj pri briko, cemento, ceramikaĵo, tekstilaĵoj.

Niameo havas universitaton nomatan Abdou Moumouni.

La ĉefurbo havas internacian flughavenon nomatan Diori Hamani.

## Vidindaĵoj 
* Nacia Muzeo
* moskeo
* bestoĝardeno

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Urboj de Niĝero
Kategorio:Milionurboj
Ralph Teleki

**TELEKI Ralph** grafo, estis hungara pentristo. Li naskiĝis en Braŝovo la 10-an de majo 1890 kaj mortis en Stokholmo la 1-an de majo 1982. Li estis la filo de Grafo Árvéd Teleki

## Biografio 
Teleki inter 1912-14 li studis en Parizo ĉe Paul Baudouin; en 1921 en Industriarta Altlernejo de Vieno; en 1925 en Hungara Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1921 li loksidiĝis en Baia Mare. En la fino de 30-aj jaroj li translokiĝis en Budapeŝton. En novembro de 1956 li rifuĝis al Svedujo.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Teleki R
Teleki, R.
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Zsófia Balla

**BALLA Zsófia** estas rumania hungara/hungara poetino naskiĝinta en Kluĵo la 15-an de januaro 1949. Zsófia Balla estas eksedzino de Marius Tabacuhttp://nol.hu/kultura/nem-lehet-elfelejteni-1490373.

## Biografio 
Zsófia Balla finis muzikan mezlernejon kaj muzikan altlernejon en sia naskiĝurbo. Ekde 1972 ĝis 1985 ŝi estis redakciano de la hungara redakcio de radio de Kluĵo. Zsófia Balla publikas ekde 1965. Ĝis 1994 ŝi laboris ĉe la gazetoj Előre, Családi Tükör, A Hét). Zsófia Balla vivas ekde 1993 en Budapeŝto.

## Volumoj 
* *A dolgok emlékezete*, Irodalmi és Művészeti Kiadó, Bukarest, 1968
* *Apokrif ének*, Kriterion, Bukarest, 1971
* *Vízláng versek*, Kriterion, Bukarest, 1975
* *Második személy*, Kriterion, Bukarest, 1980
* *Kolozsvári táncok*, Kriterion, Bukarest, 1983
* *Hóka fóka fióka* (gyerekversek), Kriterion, Bukarest, 1985
* *A páncél nyomai*, Kriterion, Bukarest, 1991
* *Egy pohár fű*, Jelenkor, Pécs 1993
* *Ahogyan élsz*, Jelenkor, Pécs, 1995
* *Triangulum, avagy száz ördög közt három szentek* (verses bábjáték), Seneca, Budapest, 1997
* *A harmadik történet*, Jelenkor, Pécs, 2002, ISBN 9636763097
* *A nyár barlangja*, Budapest, Kalligram Kiadó, 2009.

## Premioj, distingoj 
* 1980 – A Kolozsvári Írói Egyesület Díja
* 1983 és 1991 – A Román Írószövetség Díja
* 1992 – Az Első Romániai Könyvszalon Költészeti Díja
* 1992 – A Magyar Napló Díja
* 1992 – Déry Tibor-jutalom
* 1995 – A Soros Alapítvány életműdíja
* 1994 – A Hét nívódíja
* 1996 – József Attila-díj
* 2001 – Magyar Irodalmi Díj
* 2010 - Artisjus Irodalmi és Zenei Díj.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Prajo

**Prajo,** en aliaj lingvoj **Praia** (esperante "Plaĝo") estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Kabo-Verdo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
maldekstra|eta| Aera vido al Prajo
eta|maldekstra|250ra|Panoramo el la fortikaĵo en Prajo
eta|maldekstra|250ra|Panoramo en Prajo
La ĉefurbo situas sur la plej granda insulo Santiago de la lando. Ĝi havas 2 partojn: marbordo kaj altebenaĵo nomata *Plato*.

## Historio 
La komunumo **Praia de Santa Maria** fondiĝis en 1615. Tiutempe ĝi estis nur haveno, kie la komercistoj kaj ŝipistoj evitis pagon de la doganoj. Tial la loko tre prosperis. Ĝi iĝis ĉefurbo ekde 1770, ricevinta rangon urbo nur en 1858.

## Trafiko 
* Internaciaj haveno kaj flughaveno

## Servoj 
* Universitato Jean Piaget de Kaboverdo

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Kabo-Verdo
Zoltán Nagy (poeto)

dekstra|eta
**NAGY Zoltán** (nadj) estis hungara poeto, kritikisto naskita en Érmihályfalva la 15-an de majo 1884 kaj mortinta en Budapest la 4-an de julio 1945.

## Biografio 
Li studis juron en Debrecen kaj Parizo, li estis advokato ekde 1911. En 1921 li translokiĝis Budapeŝton. Li estis mortigita de rompŝtelisto en sia loĝejo.

## Verkoj 
* *Csend! Aranymadár!* (poemoj, Bp., 1913);
* *Die Legende vom lachenden Mann* (romano, Konstanz, 1922);
* *Elégiák (poemoj, Bp., 1923);
* *Álmomban zene* (poemoj, Bp., 1947);
* *Ének a magasban* (Kolektitaj poemoj, válogatta Végh György, bev. Kardos Pál, Bp., 1962).

## Bibliografio 
* Tóth Árpád: Bírálatok és tanulmányok (Debrecen, 1939)é
* Babits Mihály: A testvér költő (Írók két háború között, Bp., 1941);
* Füst Milán: N. Z. halálára (Magyarok, 1945);
* Tersánszky Józsi Jenő: N. Z. (Új Írás, 1962. 6. sz.);
* Kardos Pál: N. Z. 1884 – 1945 (Bp., 1962).

## En Esperanto aperis 
* Hungara Antologio 1933: poemo *Vintra memoro''

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Nagy Z
Nagy Z
Nomenklaturo de Unesko

**Nomenklaturo de Unesko por domajnojn de scienco kaj teknologio** estas la sistemo kiu Unuiĝint-Naciara Edukada, Scienca kaj Kultura Organizo (Unesko) evoluigis por klasifiko de reserĉaj raportoj kaj doktorecaj disertaĵoj. Tri rangoj de la sistemo oferas diferencajn nivelojn de subtilaĵo tra du-, kvar- kaj ses-cifera kodoj.

## Ducifera sistemo
11 Logiko
12 Matematiko
21 Astronomio kaj Astrofiziko
22 Fiziko
23 Kemio
24 Vivecaj sciencoj
25 Terscienco kaj kosmoscienco
31 Agriculturaj sciencoj
32 Medicino kaj Sanscienco
33 Teknologiaj sciencoj
51 Antropologio
52 Demografio
53 Ekonomikaj sciencoj
54 Geografio
55 Historio
56 Jurscienco kaj juro
57 Lingvistiko
58 Pedagogio
59 Politika scienco
61 Psikologio
62 Sciencoj de Belartoj kaj Beletristiko
63 Sociologio
71 Etiko
72 Filozofio

## Vidu ankaŭ 
*Kvarcifera nomenklaturo de Unesko
*Sescifera nomenklaturo de Unesko

## Eksteraj ligiloj 
*Origina dokumento laŭ Unesko


Kategorio:Komunikado
Kategorio:Konvencioj pri nomigo
Béla Apáti Abkarovics

**APÁTI ABKAROVICS Béla** (abkaroviĉ) estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Érmihályfalva la 15-an de decembro 1888 kaj mortinta en Szentendre la 21-an de marto 1957.

## Biografio 
Béla Apáti Abkarovics estis por kvar jaroj disĉiplo de Károly Ferenczy en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto. En 1911 li estis debute en Nagybánya, poste inter 1920-24 kaj en 1927 li laboris en artistkolonio. Sekve li faris studvojaĝon en Germanio kaj Aŭstrio. Plurajn jarojn li laboris en Transkarpata provinco.

## Ekspozicioj 
Li ekspoziciis en 1920 unue en Nemzeti Szalon. En 1924 li ekspoziciis en Baia Mare en la jubilea ekspozicio, en 1925 kaj 1927 same tie partoprenis en grupaj ekspozicioj. En la fino de la 1930-aj jaroj li loksidiĝis en Szentendre. Li estis ano ekde 1945 de artiskolonio kaj en 1955 li organizis tie retrospetivan ekspozicion. En 1967 oni organizis memorekspozicion en *Muzeo Ferenczy* en Szentendre.

## Kreaĵoj en muzeoj 
* Magyar Nemzeti Galéria,
* Sümeg, Darnay Múzeum
* Oradea, Muzeo.

## Fonto 
* Arto en Hungarujo

## Eksteraj ligiloj 
* Pentraĵoj 

Apáti Abkarovics B
Apati
Poŝta Muzeo

***Poŝta Muzeo (Budapeŝto)**
***Poŝta Muzeo en Balatonszemes**
***Poŝta Muzeo en Nagyvázsony**
***Poŝta Muzeo en Ópusztaszer**
1740-aj jaroj

eta|1740s montage

## Eventoj 
* Aŭstria Hered-Vica Milito 1740–1748
* Kapitano Vitus Bering, dano en la servo de Rusio, "malkovris" Alaskon
* 1-a Silezia Milito
* 2-a Silezia Milito ekde 1744
* Angloj venkis skotojn sub la stuarta Karolo la Pretendanto en Culloden en 1746

## Regantoj 
* reĝino Maria Teresia en Aŭstrio, Hungario, Ĉeĥio, Kroatio
* Frederiko la 5-a iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio ekde 1746
* Ferdinando la 6-a (Hispanio) ekde 1746
* Karlo la 6-a Albrecht iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio ekde 1742

## Papoj 
* Benedikto la 14-a

## Naskiĝoj 
* 23-a de septembro 1740 Go-Sakuramachi, imperiestrino de Japanio (m. 1813)
* 30-a de marto 1746 Francisco de Goya, hispana pentristo (m. 1828)
* 7-a de oktobro 1748 Karolo la 13-a, reĝo de Norvegio kaj Svedio (m. 1818)

## Mortoj 
* Karolo la 6-a en 1740 imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1685)
* 14-a de januaro 1742 Edmond Halley, brita astronomo (n. 1656)
* 28-a de julio 1742 Antonio Vivaldi, itala komponisto (n. 1678)
* Karolo la 7-a Albreĥto, imperiestro de la Sankta Romia Imperio 1745
* 19-a de decembro: Filipo la 5-a, reĝo de Hispanio en 1746 (n. 1683)
Reakcia mekanismo

En kemio, **reakcia mekanismo** estas laŭpaŝa sinsekvo de elementaj reakcioj per kiu okazas kemia ŝanĝo .

Kvankam nur la neta kemia ŝanĝo estas rekte observebla por plejaj kemiaj reakcioj, ofte eblas elpensi eksperimentojn kiuj implicas serion de paŝoj en reakcia mekanismo.

Mekanismo priskribas detale kio okazas je ĉiu stadio de kemia transformiĝo. Ĝi priskribas la transiran staton kaj kiuj ligoj rompiĝas, kaj en kiu sinsekvo, kiuj ligoj formiĝas kaj en kiu sinsekvo, kaj kiaj estas la relativaj rapidoj de la paŝoj. Kompleta mekanismo devas ankaŭ doni konton de ĉiuj reakciantoj uzitaj, la funkcio de katalizilo, stereokemio, ĉiuj produktoj formitaj kaj la kvanto de ĉiu produkto.

Ofte, kio ŝajne estas unupaŝa reakcio, tiu fakte estas plurpaŝa reakcio. Konsideru la jenan ekzemplon:

:CO + NO2 → CO2 + NO

En tiu reakcio, oni montris eksperimente ke la reakcio okazas laŭ la reakcia ekvacio
R = k[NO_2]^2. Tial, ebla mekanismo, laŭ kiu la reakcio okazas, estas:

:2 NO2 → NO3 + NO (malrapida)
:NO3 + CO → NO2 + CO2 (rapida)

Ĉiu paŝo nomiĝas elementa paŝo, kaj ĉiu havas la propran reakcian ekvacion kaj stekiometrio. Ĉiuj elementaj reakciaj paŝoj devas sumiĝi al la origina reakcio. Ekzistas kvar tipoj de elementaj paŝoj: 1) adicio, 2) elimino, 3) substituo, kaj 4) rearanĝo.

Kiam oni trovas la ĝustan reakcian ekvacion por reakcio, la malrapida paŝo limigas la reakcian rapidon. Ĉar la unua paŝo estas la malrapida paŝo, ĝi estas la rapidlimiga paŝo. Ĉar ĝi rilatas al la kolizio de du molekuloj de NO2, ĝi estas dumolekula reakcio kun reakcia ekvacio R = k[NO_2]^2.
Se oni forstrekus ĉiujn molekulojn kiuj staras ĉe ambaŭ flankoj de la elementaj reakcioj, restus la origina reakcio.

En organika kemio unu el la unuaj reakciaj mekanismoj proponitaj estis tiu por kondensado de benzoino, en 1903 de A. J. Lapworth.

## Referencoj 

Kategorio:Kemia kinetiko
Mekanismo
Vianen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Vianen** ()
estas loĝloko kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. Ĝi havis (je la 1-a de januaro 2006) 19 664 loĝantojn kaj havas areon de 42,17 km² (de kiu 2,71 km² estas akvo).

Ĝis la 1-a de januaro 2002 ĝi estis parto de la provinco Sud-Holando.

eta|260ra|maldekstra|La "Voorstraat" en Vianen
eta|260ra|maldekstra|Lekpordego (15-a jarcento)
260ra|eta|maldekstra|Urbomuro kaj la Granda Kirko

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Arbapusoj

**Arbapusoj** aŭ **Krestarbapusoj** estas familio, nome **Hemiproknedoj**, de nepaseraformaj  birdoj, tre rilataj al la apusoj kaj kiel tiuj apartenantaj al la sama ordo Apodoformaj. La familio enhavas ununuran genron, nome *Hemiprocne*, kun kvar specioj. Ili estas disvastigitaj el Barato tra Sudorienta Azio tra Indonezio al Novgvineo kaj la Salomonoj.

La Arbapusoj estas etaj al mezgrandaj apusoj, longaj el 15 ĝis 30&nbsp;cm. Ili havas longajn flugilojn, kun plej de la longo koincidante kun la longo de la flugoplumoj. La kruroj estas tre mallongaj. Ili evidente diferenciĝas el la aliaj apusoj pro la plumaro, kiu estas pli milda, kaj 2 specioj havas leveblajn krestojn kaj la aliaj 2 aliajn vizaĝajn ornamaĵojn, kaj longajn forkoformajn vostojn. Anatomie ili estas apartigitaj disde la veraj apusoj pro skeletaj detaloj en kranio kaj palato, en anatomio de la tarso, kaj en neinversigebla malantaŭa fringo kiu estas uzita por ripozi sur branĉoj (kion veraj apusoj ne kapablas fari). La maskloj havas brilegan plumaron.

La Arbapusoj montras ampleksan gamon de habitatopreferoj. Unu specio, nome la Liphara arbapuso, estas specio de unuaranga arbaro. Tre lerta fluganto, ĝi manĝas proksimege de la vegetalaro inter la branĉaro, kaj nur rare kuraĝas eniri en duarangaj arbaroj aŭ plantejoj, sed neniam ĉe malferma grundo. Aliaj specioj estas malpli limigitaj; la Krestarbapuso uzas ampleksan gamon de teritorioj inkludante humidajn kaj deciduajn arbarojn, kaj la Grizpuga arbapuso uzas preskaŭ ĉiun habitaton disponeblajn el manglejoj ĝis montetaj arbaroj. Ĉiuj specioj manĝas insektojn, kvankam ankoraŭ oni ne pristudis detale kiujn predojn ili prenas.

Nestokonstruado estas farita de kaj maskloj kaj de ino, kiu demetas unu ovon en la nesto, kiu estas gluita al malferma arbobranĉo. La ovokoloro varias el blanko al grizo. Estas malmulte da informo pri kovado-daŭro, sed oni supozas, ke estas pli longa ĉe la pli grandaj specioj. La idoj naskiĝas kun griza lanugo kaj estas manĝigataj de bulo de vomita manĝaĵo de la gepatroj.

La specioj estas jenaj:
* Krestarbapuso aŭ Kresta arbapodo, *Hemiprocne coronata* (Tickel, 1833), Barato, Srilanko, Butano, Bangladeŝo, Nepalo, Birmo, Tajlando, Vjetnamio, Kamboĝo, Laoso kaj Ĉinio. LC
* Grizpuga arbapuso aŭ Grizpuga arbapodo, *Hemiprocne longipennis* (Rafinesque, 1802), Brunejo, Indonezio, Malajzio, Birmo, Filipinoj, Singapuro kaj Tajlando. LC
* Liphara arbapuso aŭ Eta arbapodo, *Hemiprocne comata* (Temminck, 1824), Brunejo, Indonezio, Malajzio, Birmo, Filipinoj, Singapuro kaj Tajlando. LC
* Mustaĉa arbapuso aŭ Liphara arbapodo, *Hemiprocne mystacea* (Lesson & Garnot, 1827), nordaj Molukoj, Nov-Gvineo, Bismarkoj kaj la insularoj de Salomonoj. LC

## Referencoj 
* **del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). **Handbook of the Birds of the World. Volume 5**: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Lago de Viverone

La **Lago de Viverone** () situas en la Itala regiono Piemonto inter la urboj Ivrea, Biella kaj Vercelli. Norde de la lago etendiĝas la grandega moreno *Serra* en la direkto de Aosta valo. La moreno, kiu dum la glaciepoko postrestis de la Balteoglaĉero, estas la plej granda de Eŭropo. La sudaj kaj okcidentaj bordoj de la lago estas arboriĉaj, la norda bordo estas pli dense loĝata, ĉi tie situas la plimulto de la hoteloj kaj kampadejoj.

La nura vera loĝloko ĉe la lago estas Viverone. Ekde nelonge la lago havas modestan ŝipservon kiu kunligas la diversajn havenetojn. Sur kaj ĉirkaŭ la lago troviĝas multe da akvobirdoj, kiel la anaso, tufgrebo kaj fuliko. En la akvo naĝas inter aliaj siluro, ezoko, tinko kaj perko.

eta|maldekstra|300px|La lago
eta|meza|300px|La lago

Viverone
Kategorio:Piemonto
Brestovec (distrikto Komárno)

eta|maldekstra|Sonorilstablo de Brestovec
eta|maldekstra|Lago de Brestovec
**Brestovec,** hungare **Szilas** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo. Veľký Meder troviĝas 5, Komárno 30 km for. La komunumo kontaktiĝas kun Sokolce.

## Historio 
Laŭ la arkaikaĵoj hungaroj setlis ekde la 9-a jarcento. La unua mencio devenis dum regado de Ladislao la 4-a. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóköz. En 1921 loĝis en Brestovec 328 homoj (326 hungaroj). Inter 1938-1945 Szilas rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2004 loĝis Brestovec 486 da homoj (plejparte hungaroj).

Vilaĝservoj estas biblioteko, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana sonorilstablo
* monumento pri revolucio en 1848 kaj mondomilitoj

## Famuloj 
En la iama Szilas naskiĝis hungara tradukisto, juristo, profesoro, esperantisto Zoltán Pázmány.

## Ĝemelkomunumo 
*  Zalagyömörő, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Krestarbapuso

La **Krestarbapuso** (*Hemiprocne coronata*) estas specio de arbapuso. Arbapusoj estas tre aeremaj preskaŭpaserinaj birdoj, tre rilataj, sed distingaj disde la apusoj. Ili estas limigitaj al sudorienta Azio kaj Aŭstralazio.

Tiu birdo estas ofta loĝanto kaj reproduktanto el Barato orienten ĝis Tajlando. Ĝi estis iam konsiderata samspecia kun ties orienta parenco, la Grizpuga arbapuso (*Hemiprocne longipennis*), sed ili ne interreproduktiĝas kie la teritorioj koincidas.

maldekstra|eta|Diferencoj en la kapoj de masklo kaj ino.
maldekstra|eta|Pareja en la reserva de vida silvestre de Kawal, en la India.
Tiuj estas birdoj de malfermaj arbaroj. La Krestarbapuso konstruas etan neston kiu estas gluita al atingebla arbobranĉo. La ino demetas unu blugrizan ovon, kiu estas kovata de ambaŭ gepatroj. La nesto estas tiom malgranda ke kovantaj birdoj ripozas rekte sur la bordo de la nesto, kovrante la ovon per la plumoj de siaj subaj partoj.

La Krestarbapuso estas mezgranda svelta birdo 23cm longa. Tiu specio estas perlogriza supre kaj blanka sube kaj la tre longaj reenkurbaj flugiloj estas iom pli malhelgrizaj supre kaj ripoze kuniĝas kiel tondilo multe pli malantaŭ la vostofino. Tiu arbapuso havas kreston kaj longan, tre forkoforman voston. La maskla plenkreskulo havas oranĝecajn flankojn en la vizaĝo. Junuloj havas malhelgrizajn kapon kaj flugilojn, sed la cetero de la milda plumaro estas multe pli strieca ol tiu de plenkreskuloj.

La Krestarbapuso manĝas en aero la insektojn kiujn prenas per sia beko. Ĝi aspektas pli kiel hirundo dumfluge ol apuso, sed ĝi estas nerilata al tiu grupo. Malkiel la veraj apusoj, la arbapusoj facile ripozas sur nudaj arbobranĉoj.

La voĉo de tiu orientalisa specio estas akra *kii-kiuuu*.

## Vidu ankaŭ 
* Gir-Arbaro

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Sedlec-Prčice

eta|maldekstra|250ra|Preĝejo Sankta Laŭrenco en Sedlec-Prčice.
**Sedlec-Prčice** estas urbo situanta en meza Bohemio, okcidenta parto de Ĉeĥio. Ĝi ekzistas depost la jaro 1957, kiam oni kunigis du municipojn - Prčice kaj Sedlec - en unu kunurbejon kun ankoraŭ 34 vilaĝoj kaj vilaĝetoj. Nun ĝi havas  (). Ĝi kuŝas en vasta valkaldrono 407 m super la marnivelo kaj ĉirkaŭita de montetoj ĝis preskaŭ 700 m s.m.

## Historio 
Historie pli frue menciita estas urboparto Prčice, kiu en 11-a jarcento jam notas influon de la nobela familio Vítkovci (Rožmberkové). Prčice ankaŭ skribas en 1724 pri sufiĉe nombra juda loĝantaro. En la jaro 1910 vivis tie 43 judoj. En la jaro 1940 la loka juda kvartalo ĉesis ekzisti. Ĉiuj judoj pereis dum holokaŭsto. La loka juda tombejo en la dua duono de la pasinta jarcento pro manko de zorgo kaj ankaŭ pro vandaleco ruiniĝis. Depost 1995 zorgas la lokaj organoj kaj civitanoj pri renovigo de la ŝtonaj memoroj de la pasinteco.

Turisme estas la duurbo konata tutlande pro la tradicia turisma marŝado Praha – Prčice, amase praktikata.

## Loĝantaro 
## Geografio 
Por ĉirkaŭaĵo de Sedlec-Prčice fine de la 19-a jarcento enviviĝis nomigo *Ĉeĥa Merano*, nome tial, ke ĝi estas okulfrape simila al pejzaĝo ĉirkaŭ itala urbo Merano.

## Membrigo de la urbo 
Urbo Sedlec-Prčice konsistas el tridek ses partoj en dek kvin katastraj teritorioj:

## Personecoj 
* Prokop Chocholoušek (1819–1864), ĉeĥa ĵurnalisto kaj verkisto
* Josef Paukner (1847–1906), ĉeĥa muzika komponisto
* Miloš Ondřej (1940–2012), ĉeĥa botanikisto kaj altlerneja pedagogo
* Vítek z Prčice
* Karel Chaba (1925–2009), ĉeĥa pentristo
* Jiří Načeradský (1939–2014), ĉeĥa pentristo reprezentata ankaŭ en Centre Pompidou en Parizo

## Fotogalerio 

Sedlec-Prčice, most Karla Burky a Sedlec.jpg|Ponto de Karel Burka
Sedlec-Prčice, Sedlec, hospůdka Na Růžku.jpg|Gastejo Na Růžku
Sedlec-Prčice-Prčice, okres Příbram. (7.).jpg|Prčice
Sedlec (Sedlec-Prčice), od severu.jpg|Sedlec de nordo
Sedlec-Prčice, Sedlec, kostel svatého Jeronýma.jpg|Preĝejo
Sedlec-Prčice-Prčice, okres Příbram. (13.).jpg|Konstruaĵoj
Sedlec-Prčice, hasičská zbrojnice.JPG|Fajroestingista armilejo
Sedlec-Prčice 01.JPG|Valo

## Vidu ankaŭ 
* Marŝado Prago–Prčice


Kategorio:Urboj en distrikto Příbram
Kategorio:Municipoj en distrikto Příbram
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun kunmetita nomo
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
Deklivoglaĉero

[eta|300px|dekstra|Eigerglaĉero, deklivoglaĉero en la [Kantono Berno|Bernaj Alpoj]]
**Deklivoglaĉero** estas glaĉero, kiu situas je la deklivo de monto. Kutime deklivoglaĉeroj estas relative malgrandaj glaĉeroj. Ĉar la deklivo malfaciligas la amasiĝon de firno, deklivoglaĉeroj ofte havas malpligrandan glacivolumenon ol ebenaĵ- aŭ valglaĉeroj, kiu kovras similan areon.

Deklivoglaĉeroj ofte estas tributglaĉeroj de valglaĉeroj.

Ekzistas ankaŭ deklivoglaĉeroj, kiuj estas la mizeraj restaĵoj de iam grandaj valglaĉeroj, kiuj fordegelis. La plej multaj alpaj deklivglaĉeroj kiel ekzemple Pizol-Glaĉero sub alteco de 3000 m s.m. sekve de la tutmonda varmiĝo dum la venontaj 10 ĝis 20 jaroj komplete fordegelos.

## Vidu ankaŭ 
* Glaĉero
* Valglaĉero
* Ebenaĵglaĉero

Kategorio:Glaĉeroj
Princo de Monako

La **Reganta Princo aŭ Princino de Monako** estas la suverena monarĥo kaj regnestro de la Monaka Princlando. Ĉiuj geprincoj ĝis nun uzis la nomon Grimaldi, sed apartenis al diversaj aliaj dinastioj en la vira princvico. La nuna Princo estas Alberto la 2-a.

## Vidu ankaŭ 
* Monakaj eŭro-moneroj, ĉiuj kun la blazono, sigelo aŭ portreto de la princo.

Monako
Ŝari

eta|300ra|dekstra|Rivero Ŝari kiel vidata el kosmo
eta|300ra|dekstra|Alia foto pri Ŝari

Rivero **Ŝari** (aŭ **Ĉari**) estas rivero en centra Afriko, kiu longas 949 kilometrojn. Ĝi fluas el Centr-Afrika Respubliko tra Ĉado en lagon Ĉado, laŭ la kameruna limo ekde Nĝameno, kie ĝi kuniĝas kun la akvo de rivero Logone.

Multe da la loĝantaro de Ĉado, inkluzive de urbo Sarh kaj la ĉefurbo Nĝameno, koncentriĝas ĉirkaŭ rivero Ŝari. Ĝi donas 90 procentojn da la akvo, kiu fluas en lagon Ĉado. La akvodislimo de la rivero kovras areon de 548.747 km².

La ĉefa alfluanto estas rivero Logone, kaj la pli malgrandaj alfluantetoj estas Bahr-Salamat, Bahr-Sarh, Bahr-Aouk kaj Bahr-Keïta.

La rivero vivtenas gravan tiean fiŝkaptadan ekonomion. Unu el la plej valorataj lokaj fiŝoj estas la Nila perko.
Géza Szőcs

**SZŐCS Géza** (soe:ĉ) estis hungara poeto, politikisto naskita en Târgu Mureş la 21-an de aŭgusto 1953, li mortis la 5-an de novembro 2020 en Budapeŝto. Li estas filo de poetino, tradukistino Ráchel Szőcs kaj de verkisto István Szőcs.
[eta|250px|Géza Szőcs en [2003]]

## Biografio 
Géza Szőcs finis la fakon de hungara kaj rusa lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai. Inter 1974 kaj 1977 li redaktis la studentgazeton *Echinox*. Inter 1976 kaj 1981 li estis kunlaboranto de la ĵurnalo *Igazság*. En 1979-80 laŭ propono de András Sütő unu jaron li estis Herder-stipendiulo en Vieno.
En 1981-82 kun Károly Antal Tóth kaj Attila Ara-Kovács li redaktis la samizdato-eldonaĵon *Ellenpontok*. Pro tio li estis plurfoje arestita. En 1985-86 li estis esploristo de la *Instituto pri Literaturhistorio kaj Lingvistiko* en Kluĵo. En 1986 li loksidiĝis en Svislando, kaj inter 1986-89 li estis ĵurnalisto en Ĝenevo. En 1989-90 li estis oficgvidanto de Radio Libera Eŭropo de Budapeŝto. Ekde 1989 li estis kunlaboranto de la revuo *Magyar Napló*. Post 1990 li relokiĝis Kluĵon. En 1990-91 li estis ĉefsekretario de Romániai Magyar Demokrata Szövetség kaj inter 1991-93 li estis ĝia politika vicprezidanto. En 1990-92 li estis senatano en la rumana parlamento, poste inter 1996-98 ano de la prezidantaro de la *Magyar Polgári Együttműködés Egyesülete*.

## Verkoj 
* *Te mentél át a vizen?*. Bukarest, Kriterion, 1973.
* *Kilátótorony és környéke*. Bukarest, Kriterion, 1977
* *Párbaj, avagy a huszonharmadik hóhullás*. Kolozsvár, Dacia, 1979.
* *A szélnek eresztett bábu*. Budapest, Magvető Könyvkiadó, 1986
* *Az uniformis látogatása.* New York, Hungarian Human Rights Foundation, 1987
* *Kitömött utcák, hegedűk*. Köln-Budapest, Literarische Briefe/Irodalmi levelek, 1988
* *A sirálybőr cipő.* Budapest, Magvető, 1989
* *Históriák a küszöb alól*. Budapest, Szépirodalmi Kiadó, 1990
* *A vendégszerető avagy Szindbád Marienbadban*. Budapest, Szépirodalmi Könyvkiadó, 1992
* *A kisbereki böszörmények*. Kolozsvár, Erdélyi Híradó, 1995.
* *Ki cserélte el a népet?*. Kolozsvár, Erdélyi Híradó, 1996.
* *Passió*, Budapest: Magvető Könyvkiadó, 1999
* *Drámák, hangjátékok*. Budapest, Kortárs kiadó, 2002
* *A magyar ember és a zombi*, Budapest, Kortárs Kiadó 2003. ISBN 9639297828
* *Liberté 1956* Budapest, aDunánál 2006. ISBN 973-7648-07-2
* *Limpopo*, Budapest, Magvető 2007. ISBN 963-1425-54-3

## Premioj 
* 1976 – a Romániai Írószövetség Debut-premio
* 1986 – Graves-premio
* 1986 – Füst Milán-premio
* 1992 – Déry Tibor-premio
* 1993 – Bethlen Gábor-premio
* 1993 – József Attila-premio
* 2015 - premio Kossuth

## Fonto 
* Romániai Magyar Irodalmi Lexikon 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj 
* Haiku 
* 2 poemoj pri 1956 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Altbedo

eta|250px|Altbedoj el betonaĵoj
[eta|250px|Altbedo el [ligno]]
[eta|250px|Altbedo el [ŝtonoj]]
[eta|250px|Altbedo el [tegoloj]]
**Altbedo** estas varianto de la klasika ĉetera bedo. Oni trovas ĝin ĉefe en ekologia ĝardenkulturo.

Altbedo estas bedo, kiu ne estas ĉe ternivelo, sed pli alta. Kialoj por instali tian bedon estas:
* pli frua varmiĝo,
* malbona, ekzemple ne sufiĉe profunda aŭ nutraĵmalriĉa tero,
* maksimuma uzo de ĝardenrubaĵo,
* ĝardenado por handikapuloj.

Altbedo ebligas al la ĝardenisto uzi mem putrindajn materialojn, kiel ekzemple ĝardenforĵetaĵoj. Aldone la tero en altbedo ne estas fosata, tiel certas, ke la tavoloj de tero kaj faŭno ne estos miksitaj.

## Baza konstruo 
Altbedo estas kestoforma, orta kaj se eble instalita nord-suden (pro trafo de la sunradioj). Gravas, ke la bazo estu kovrita de etmaŝa dratplektaĵo por malhelpi eniron de ronĝuloj, kiel ekzemple musoj. La bedo estas plenigata aŭ nur de tero aŭ de diversaj tavoloj: tero, kompoŝto ktp.

Konstruante la bedon oni atentu pri la larĝeco por faciligi la postan prilaboradon: disŝiro de fiherboj, akvumado, ...). La bedo estu maksimume 1 ĝis 1.2 m larĝa.

La alteco de altbedo povas varii de 0.5 ĝis 1 m, la longeco estas laŭvole.

La flankojn oni povas konstrui per la plej diversaj materialoj:
* natura ligno
* premtraktita ligno
* betonaj platoj
* lado
* ŝtono
* tegoloj
* plasto
Malavantaĝo de ligno estas ke ĝia vivodaŭro estas nur kelkjara. Tiel materialoj kiel betono, lado aŭ ŝtono estas pli bona alternativo.

Oni tegu la enon de la vandoj per folio (tia, kian oni metas funde de artefarita lageto), ĉefe kiam la vandoj estas lignaj, sed tio malhelpos ankaŭ al akvo forflui el inter ŝtonoj aŭ tegoloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel konstrui altbedon 

Kategorio:Bedoj
Kategorio:Ĝardenkulturo
Kategorio:Ekologia agrikulturo
Čalovec

**Čalovec,** (ĉalovec) hungare **Megyercs** (medjerĉ) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno. La historia slovaka nomo estis **Mederč**.
eta|dekstra|300ra|Panoramo en Čalovec
eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Čalovec
* Areo: 32 km2
* Loĝantaro: 1190
* Alto super marnivelo: 118 m
* Poŝtkodo: 946 35
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ iama fervojo Komárno-Kolárovo, meze de Danubobranĉoj. Komárno troviĝas 15&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Laŭ la arkaikaĵoj keltoj setlis tie. La unua mencio devenis de 1268 en formo *Megers*. La kampoj apartenis al fortikaĵo de Komárom ĝis 1592. La turkoj kelkfoje rabis en la vilaĝo. En 1910 loĝis tie 991 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóköz. La vilaĝo trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. La slovakoj fondis tute novan komunumon apud la vilaĝo, havanta nomon **Violín**. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Dum la socialismo ne kolĥozo, sed ŝtata bieno formiĝis. En 2001 loĝis tie kune kun Violín 1172 da homoj (855 hungaroj, 295 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kalvinana preĝejo el la 19-a jarcento
* novklasikisma kastelo de Boschán (boŝAn) de 1903
* termala banejo

## Ĝemelkomunumo 
*  Vérteskethely, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Dedina Mládeže

eta|maldekstra|250px|bordo de Váh ĉe Dedina Mládeže
eta|maldekstra|250px|La vilaĝa oficejo en Dedina Mládeže
**Dedina Mládeže** (mlAdeĵe) (hungare *Ifjúságfalva* - neoficiale) estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ dekstra bordo de Váh. Kontraŭe troviĝas Komoča sen trapasejo, krome Kolárovo 3, Komárno 28 km.

## Historio 
La municipo estis fondita en 1949, slovakoj alvenintaj el Hungario fondis ĝin kune kun kolĥozo. Poste aliĝis ankaŭ hungaroj el la najbareco. La komunumo iĝis vilaĝo en 1954. La kooperativo nun havas la nomon *Agroreal* kaj produktas tritikon, maizon, fruktojn, bredadas porkojn kaj bovojn. Ekde 2005 ĉesis la lernado en la lernejo.

### Malý ostrov 
**Malý ostrov** ((hungare) *Kissziget*) estas malgranda vilaĝo. Ĝi aperis en dokumentoj en 1664 kun 50 da loĝantoj, tiutempe okupita de turkoj. Ekde 1866 vaporŝipo trafikis al Komárno. Baldaŭe tie pramo trafikis, nuntempe nenio. En 2001 loĝis tie 347 hungaroj kaj 159 slovakoj. Administre la vilaĝo apartenas al Dedina Mládeže.

## Vidindaĵoj 
* vilaĝdomo (oficejo)
* lernejo
* kulturdomo kun muzeeto
* arbaro laŭ la rivero

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Búč

**Búč,** hungare **Búcs** (en ambaŭ lingvoj pron. bUĉ) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
300px|eta|Búč situas en la plej griza parto
300px|eta|Preĝejo de Búč
300px|eta|Katolika preĝejo de Búč

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 km2
* Loĝantaro: 1190
* Alto super marnivelo: 118 m
* Poŝtkodo: 946 35
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Danubo troviĝas ne tro for, la ĉirkaŭaĵo situas inter Danubo-branĉoj. Komárno troviĝas 28 km-ojn for.

## Historio 
Laŭ la arkaikaĵoj hungaroj setlis ekde la 9-a jarcento. La unua mencio devenis de 1208 en formo *Bulchu*. La kampoj apartenis al ekleziuloj de Esztergom, sekve estis tie templo kaj klostro. En 1311 armeo de Mateo Csák (ĉAk) bruldetruis la vilaĝon. La turkoj havis la vilaĝon inter 1549-1683, dume la loĝantoj pagis imposton ankaŭ al Esztergom. En 1910 loĝis tie 1584 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Esztergom (reĝa departemento), al distrikto de Párkány. La vilaĝo trovis sin en Ĉeĥoslovakio ekde 1920. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1243 da homoj (1164 hungaroj, 79 slovakoj). La turismo kaj vinkulturo prosperas.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1784, turo aldoniĝis en 1791, rekonstruita en 1817 kaj 1911
* romkatolika sonorilostablo de 1914
* moderna romkatolika templo el la 21-a jarcento
* skulptaĵo de Petőfi 1998
* skulptaĵo de tribestro *Bulcsú* de 1997
* skulptaĵo de Johano Esterházy kun memorparko de 2005
* vico da keloj
* fiŝlago

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Elirblokado

**Elirblokado** aŭ **elirmalpermeso** estas la politike aŭ police ordonita malpermeso, paŝi sur publika grundo kiel stratoj kaj placoj. Elir-blokado do estas speco de hejmaresto.

Elirblokadoj ofte estas ordonitaj dum krizostatoj kaj servas al subpremo de politikaj ribeloj kaj manifestacioj.

En kazo de epidemio ili povas servi preventi la pluan disvastiĝon de malsano, vidu: kvaranteno.

## Vidu ankaŭ 
* Militjuro
* Sieĝostato
* Militleĝo
* Krizostato

Kategorio:Polico
Kategorio:Punoj
Kategorio:Politika rezisto
Kategorio:Nacia sekureco
Sisinio

**Sisinio**, latine ***Sisinnius***, naskiĝis nekonatan daton el siria familio, mortis en 708. Li estis papo ekde la 19-a de januaro ĝis la 4-a de februaro 708, kiam li mortis, do li papiĝis nur dum iom pli ol du semajnoj. Kiam li estis elektita, li jam estis tre malsana. En la papa funkcio antaŭis lin  kaj sekvis lin .

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Papoj