open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiberio Morariu

**Tiberio MORARIU** (naskiĝis el geedziĝo de rumano kaj hungarino la 28-an de septembro 1901 en Kassa (Aŭstri-Hungario), nun Košice (en Slovakio) - mortis la 4-an de julio 1987 en Stokholmo, Svedio) estis rumana Esperanto-instruisto, redaktoro, kunlaboranto de diversaj gazetoj ktp. Frato de la esperantistino Eugenia Morariu.

## Vivo 
Morariu estis esperantisto de 1921 pere de Andreo Cseh. De 1921 li estis sekretario de la Esperanto-klubo en Cluj, de 1923 sekretario de Rumana Esperanto-Centro (REC) en Bukareŝto (*Bucureşti*). En 1924 li instruis Esperanton en la policoficira altlernejo en Bukareŝto. Morariu fondis en 1924 la Rumanan Esperanto-Instituton kaj estis ĝia direktoro. Li krome estis ĉefdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) por Rumanio.

Li gvidis Cseh-kursojn en Rumanio, 1922-1928 kaj en Reĝlando Svedio, 1928-1931, 1933. Dum la sama periodo li gvidis plurajn kursojn por instruistoj en Stokholmo, Helsingborg kaj en Reĝlando Danio (Odense). Post lia edziĝo al la sveda esperantistino Lizzie Anderson en 1931 en Stokholmo, ili ambaŭ gvidis kursojn en diversaj landoj. Lian instruistan kaj propagandistan sukceson montras la datoj: 100 kursoj, ĉ. 5000 kursanoj, 200 paroladoj (15 per radio).

Morariu kunlaboris al "Esperanto Triumfonta", poste al "Heroldo de Esperanto", "Esperanto" kaj "Literatura Mondo" (originalaj noveloj, skizoj kaj tradukaĵoj). Dume aperis liaj fidelaj, artaj kaj esprimriĉaj tradukaĵoj el la rumana literaturo: *Niĉjo Mensogulo* (de Brătescu-Voineşti, 1927), Nobela Peko (de Sadoveanu, 1929), ambaŭ premiitaj de la Akademio de Esperanto, *Sonorilo kaj kanono* (de Emil Isac, 1930). Li estis premiita oratoro en la Universala Kongreso 1931 en Krakovo, Pollando.

## Fonto 
* Ferenc Szilágyi, en: Enciklopedio de Esperanto 1934

## Bibliografio 
* Katalin Kováts, *Stelsemantoj en la ora nordo - Tiberio Morariu kaj liaj samtempuloj*, E-duKati, Hago, 2011. 159 paĝoj. ISBN/EAN: 978-90-78519-02-7 - recenzo aperinta en Revuo Esperanto
* Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov, *Nia diligenta kolegaro. Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj*, paĝoj 206-207, Sezonoj, Kaliningrado, Litova Esperanto-Asocio, Kaunas 2018, ISBN 978-609-95087-6-4

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Tiberio Morariu en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj  de kaj pri Tiberio Morariu en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Kategorio:Stokholmanoj
R. J. P. Mortished

**Ronald James Patrick MORTISHED** [mortiŝed] (naskita la  en Londono, Anglio; mortinta la ) estis brita-irlanda esperantisto.

En 1911 li laboris en registra oficejo (angle *General Register Office*). Li loĝis ĉe la familio Shields en Clontarf (Dublino). (Du filoj de tiu familio, Barry Fitzgerald kaj Arthur Shields, poste fariĝis famaj aktoroj. Mortished restis en kontakto kun Arthur dum jardekoj; ties filo Adam loĝis ĉe la familio Mortished en la 1940-aj jaroj.) Mortished laboris por irlanda federacio de sindikatoj *(Irish Trade Union Congress)* kaj redaktis la eldonaĵojn *Voice of Labour* (de 1922 ĝis 1927) kaj *The Irishman* (de 1927 ĝis 1930). Krome li estis asistanto de la sekretario de Irlanda Laborista Partio. En 1927 li en norda Dublino sensukcese kandidatis por la irlanda parlamento. De 1930

R. J. P. Mortished estis kunfondinto kaj prezidanto de Irlanda Esperanto-Asocio. Li faris prelegojn pri Esperanto en multaj rondoj.

Lia tombo troviĝas en la tombejo *Deansgrange,* sude de Dublino. Kvankam li nomis sin ateisto en 1911

## Verkoj 
* Mortished, R. J. P. (1946). "The world parliament of labour. A study of the International Labour Organization, its past achievements and potentialities for the future, and proposals for its reorganization" '***. Londono 1946. 41 paĝoj.

## Literaturo 
* Callan, Charles: "Labour lives no. 9: R.J.P. Mortished (1891—1957)", Saothar ****, volumo : **32*' (2007), paĝoj : 45–48.
* Maguire, Martin: 'The civil service and the revolution in Ireland, 1912–38" ''''''. Manchester 2008. 248 paĝoj.

## Notoj 
Kategorio:Irlandaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-movado en Dublino
Felix Moscheles

**Felix Stone MOSCHELES** (moŝeliz) (naskiĝis je 8-a de februaro 1833 en Londono, mortis je 22-a de decembro 1917 en Tunbridge Wells) estis angla portretpentristo, verkisto kaj membro de la Lingva Komitato de 1905. Li estis prezidanto de la International Arbitration and Peace Association (Internacia Arbitracia kaj Paca Asocio).

Moscheles estis filo de la komponisto Ignaz Moscheles kaj baptofilo de Felix Mendelssohn Bartholdy kaj tre konata en ĉiaj rondoj artistaj kaj pacifistaj. 

## Esperanto 
Li estis la unua prezidanto de la Londona Esperanto-Klubo ekde 1903 kaj vicprezidanto de Brita Esperanto-Asocio (BEA). Entuziasma propagandisto kaj pioniro.  

Li estis lernanto de la flandra pentristo Jozef Van Lerius.

## Verkaro 
* *Patriotism as an Incentive to Warfare* (1870) Wertheimer, Londono
* *In Bohemia with Du Maurier. The first of a series of reminiscences*. Kun 63 originalaj desegnaĵoj de G. Du Maurier, ilustrintaj la vivon de la artisto kiam li estis ĉ. 50-jara(1896), T. F. Unwin, Londono
* *Fragments of an Autobiography* (1899) James Nisbet, Londono

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperantistaj artistoj
Kategorio:Pentristoj
Kategorio:Paco
Kategorio:Verkistoj
Motono Seigo

**MOTONO Seigo** estis japano, profesoro de Teknologia Kolegio en Kyoto. Li naskiĝis je la 15 septembro 1882 en Tokio-si.

Li verkis 

* „Funkciecaj elementoj de Malnovaj Arkitekturo kaj nova sento“ (E-))
* „Arkitekturo Internacia“.

Kategorio:Esperantistoj
Achille Motteau

**Achille MOTTEAU** [moTO] (naskiĝis en Francio en 1836, mortis la 3-an de marto 1906 en Londono) estis franca angliĝinta presisto kaj esperantisto, kiu aŭtoris diversajn literaturajn verkojn en franca lingvo.

Motteau unue estis Volapükisto, ĝis kiam li esperantistiĝis en 1901. Li fondis Esperanto-grupon en Forest Gate kaj verkis la duan muzikon por la poemo *La Espero*. En 1904 li aŭtoris siaepoke vaste uzatan vortaron Esperanto-anglan.

Motteau estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato. Kelkfoje, li uzis la pseŭdonimon "Esperantisto 6266".

## Verkoj 
* Seria Kurso (1903?)
* Esperanto-Angla Vortaro, 1904

## Tradukoj 
* 1903: La Ventego (Shakespeare)
* 1905: Ŝi kliniĝas por venki (komedio en kvin aktoj), k.m.a.

## Notoj 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Rudolf Mosse

**Rudolf MOSSE**, naskiĝis la 9-an de majo 1843 en Grätz, Reĝlando Prusio (ekde 1945 nomata *Grodzisk Wielkopolski*), mortis la 8-an de septembro 1920 en Mittenwalde (Mark), urboparto *Schenkendorf*), estis la posedanto de granda eldon- kaj reklamentrepreno en Berlino.

Mosse lernis librovendadon kaj post laboro en diversaj eldonejoj li fondis en Berlino la firmaon *Annoncen-Expedition Rudolf Mosse*. Kiel unu el la unuaj li aĉetis la anoncan parton de diversaj ĵurnaloj kaj iĝis peranto de varbospaco, kiun li vendis al aliaj klientoj.

Li plivastigis sian entreprenon per la fondo de eldonejo kaj la eldono de la ĉiutaga gazeto Berliner Tageblatt (1872) kaj aliĝis en la sama jaro al la *Gesellschaft der Freunde*. La servo por la kliento ampleksis la grafikan aranĝon de anoncoj.

Ekde 1982 aperis ĉe Mosse la *Bäder-Almanach. Mitteilungen der Bäder, Luftkurorte und Heilanstalten*, grava konsultlibro por kuracistoj kaj malsanuloj, kies lasta (17-a) eldono aperis en 1933.

Pliaj titoloj estis Ulk (1872), Sonntagsblatt (1873), Deutsche Lesehalle (1881), Handelszeitung (1886), Zeitgeist (1888), Berliner Morgen-Zeitung (1889), Technische Rundschau (1895), Haus, Hof, Garten (1899) und Weltspiegel (1902). Kaj diversaj fakaj revuoj.

La liberala tendenco de la judo Mosse ne plaĉis al liaj konkurantoj sur la gazetara merkato, nome August Scherl kaj la Alfred Hugenberg, reprezentanto de la nordrejnlanda pezindustro. Sub la gvido de Alfred Hugenberg, eksa direktoro de Krupp, ekestis 1916 la Allgemeine Anzeigen GmbH (Ala), la plej granda agentejo pri anoncoj. Kiam Mosse intencis transpreni la eldonejon de Scherl, Hugenberg malhelpis kun la helpo de la registaro.

Li estis posedanto de Schloss Schenkendorf. Pro akcidento li mortis en septembro 1920 en Mittenwalde (Mark), urboparto *Schenkendorf*, 15 km sude de Berlino. Lia tombo troviĝas en la juda tombejo Berlin-Weißensee. Ekde la 9-a de majo 1989 tabulo ĉe la fondaĵo Mosse-Stift rememorigas pri lia vivo kaj verko.

## Eldonado en Esperanto 
Koverto (1928) kun informoj pri la eldoneja E-fako|eta|dekstra Laŭ la instigo de Friedrich Ellersiek la eldonejo starigis E-fakon en 1926. Kun la celoj eldoni serion de libroj sub titolo Internacia Mondliteraturo. La E-fako laboris per granda reklamo kaj bonaj eldonaĵoj, kies ĉiu n-ro kostis en serio 0.40 Rm. tamen post la eldono de 25 n-roj la firmo ĉesigis la fakon kaj ĝian librostokon transprenis F. Ellersiek.
## Verkoj
*Esperanto Abteilung*. Eld. la aŭtoro, Berlino, 1927.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Henri Mouton

**Henri MOUTON** [muTO] (naskiĝis la  en Carcassonne; mortis la  en Parizo) estis franca esperantisto, direktoro de la Krimaj Aferoj, ano de la ŝtata konsilantaro. 

Li reprezentis Francujon en la Kongreso de Internacia Polico en Monako, tie voĉdonigis la principon de Internacia Polica Ofico, kaj akceptigis principe uzon de Esperanto. Li estis Honora Prezidanto de la Amika Asocio de la francaj Esperantaj policistoj kaj prezidanto de Internacia Polica Asocio.

Li okupis sin pri la internacia ekspozicio en Parizo en 1937 kaj fondis la Nacian Loterion.

Kategorio: Francaj esperantistoj
Josef Mraz

[thumb|300px|Josef Mraz (kun blanka ĉapo) antaŭ la stacidomo de [Bjalistoko partoprenanta ekskurson kadre de UK 1959, ]]
**Josef Mraz** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1894 - mortis en 1984) estis aŭstra esperantisto.

Josef Mraz, profesilerneja direktoro, estis entuziasma instruisto de Esperanto, vaste konata kiel festparolanto kaj prezentanto, ankaŭ IKUE-ano, ankoraŭ multe vojaĝis ĝis alta aĝo, kaj, junuleske freŝa, li kapablis deklami parkere el originalaj kaj tradukitaj verkoj en Esperanto.

Pri lia intermilita agado informis ankaŭ Enciklopedio de Esperanto.

## Eksteraj ligiloj
*Esperanto : revuo internacia : oficiala organo de Universala Esperanto Asocio. Jaro 78, n. 949 (1985)  – nekrologo de Mraz, p. 19

Mraz, Josef
Mraz, Josef
Mraz, Josef
William Morrison

eta|*The Object Lesson*, 1926.	
**William MORRISON** (morisn), estis skota vinkomercisto ķiu naskiĝis je la 16-a de oktobro 1861 en Edinburgh. Li ricevis ateston pri kapableco de SFPE, en Parizo, je la 10-a de decembro 1903. Morrison instruis Esperanton dum kelkaj jaroj kaj verkis teatraĵon (el Dickens) por la 4-a UK; du originalajn propagandajn komedietojn (*A Norman Conquest* kaj *The Object Lesson*), kaj kunverkis tradukon de *Doktoro Jekyll kaj S-ro Hyde* (R. L. Stevenson).

## Libroj 
* *Andrew Melville* (1899) 
* *Johnston of Warriston* (1901) 
* *Milton and Liberty* (1909)
* *A Norman Conquest* (teatraĵo) (1926)
* *The Object Lesson*, Komedieto Propaganda en angla lingvo kun parte Esperanto-teksto. (London, Brita Esp.-Asocio, 1926)

### Tradukoj 
* *Bardell kontraŭ Pickwick.* Proceso eltirita el la romano *Pickwick Papers,* dramatiga kaj esperantigita de Morrison el la romano de Charles Dickens. Londono: La Tria Kongreso, 1907. 21 paĝoj.
* *Stranga Kazo de D.ro Jekyll kaj S.ro Hyde* (1909) el la romano de Robert Louis Stevenson kun William W. Mann
#### Recenzoj
Pri *A Norman Conquest*

----
Pri *The Object Lesson*

## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/M en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
*William Morrison, Corstorphine Esperantisto 

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Esperanto-movado en Edinburgo
Jicĥak Muĉnik

**Jicĥak (Isĥak) MUĈNIK** (alia transskribo Isak; ps. Kincum) (naskiĝis la  en Ŝepetivka, tiam en la Rusia Imperio, nun en Ukrainio) estis rusia juda librotenisto kaj esperantisto.

Li estis unue librotenisto, kaj poste, en Palestino, koloniisto kaj pioniro por la rekonstruo de la lando.

Li ekesperantistiĝis en 1910. Li starigis Esperanto-rondojn kaj kursojn en la regiono de Ŝepetivka (Luhanska provinco), kie li loĝis ĝis 1920, kaj poste elmigris al Palestinon kun grupo de lokaj amikoj (nomata pioniroj de Ŝepetivka) kiuj formis novan setlejon en la Galileo, apud la Kineret lago, nomatan "Har Kineret" kaj tie laboris kiel terkultivistoj. La 22-a de junio 1923 li geedziĝis kun Hannah Kacka, samtempe kun du aliaj novgeedziĝaj paroj en la grupo. En 1928 li setlis en Kfar Yehoshua.

Li verkis artikolojn rilatajn al Esperanto kaj lingvistiko, kaj tradukis iuj el la rakontoj de Ŝolom Alejĥem en Esperanton. La traduko estas konata "*Hebreaj Rakontoj".*

## Verkoj 
* 1914: *Listo de Novaj Zamenhofaj Vortoj*. En: Oficiala Gazeto Esperantista [OGE] 7a vol. jun. 1914 n-ro 1 (67), p. 1-3 (konkordanco de tri tradukoj el la Malnova Testamento).
* 1923: *Hebreaj Rakontoj* (traduko de Salom-Aleĥem, en 1923).
* 1925: Esperanto lingvo internacia. Propra broŝuro, Jerusalemo, 1925(?).

### Recenzoj
Pri * Esperanto lingvo internacia*

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Israelaj esperantistoj
Kategorio:Judaj esperantistoj
Walter Karl Mudrak

**Walter Karl MUDRAK** (naskiĝis la 24-an de marto 1904 - mortis la 31-an de januaro 1998 en Vieno) estis aŭstra esperantisto, bankoficisto en Wien.

Esperantisto de 1924. Speciale laboris en katolikaj, junulaj kaj pacifistaj rondoj. Vicprezidanto de Katolika Unio Esperanto-Wien, sekretario de MOKA, sekretario kaj afergvidanto de Internacia Esperanto Laborkomunumo por „senalkohola kulturo“ kaj por „sentabaka kulturo“, estrarano de AEA. Poezia verketo, Kunlaboro‘, 1932. Kunlaboranto de, La Juna Batalanto';, Espero Katolika' kaj, Aŭstria Esperantisto'. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto. (laŭ EdE)

Esperantisto de 1921, li aktivis dum pli ol 70 jaroj en Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista, kies 27-an kongreson (1957) li organizis en Vieno. Li estis sekretario de  Mondjunularo Katolika (fondita en 1920), afergvidanto de Aŭstria Katolika Ligo Esperantista kaj de Aŭstria Esperantista Federacio (1967-78), kaj estrarano de Aŭstria Esperanto-Asocio. Li gvidis kursojn, kunlaboris en diversaj revuoj kaj en **Enciklopedio de Esperanto** (1933). Membro de UEA 50 jarojn, Mudrak estis LKK-vicprezidanto de la 55-a UK (1970) en Vieno.
(laŭ Esperanto, marto 1998)

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Kontraŭalkoholuloj
Henri Muffang

**Henri MUFFANG** (müfan), estis franca profesoro de la universitato de Angers, lingvisto, antropologo kaj pionira esperantisto. Li naskiĝis la 26-an de septembro 1864 en la 7-a arondismento de Parizo kaj mortis 80-jaraĝa la 22-an de decembro 1944 en Angers. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto de 1934 li aparte interesiĝis pri sociologio. Li kunfondis la Esperanto-grupon de Angers en 1904, tri informis pri la internacia lingvo en lokaj ĵurnaloj kaj kunlaboris en multaj Esperantaj gazetoj.

Li estis la patro de la ŝakludanto André Muffang (1897-1989), kiu estis la unua franca internacia ŝak-majstro.

## Verkoj 
* *Langue internationale, point de vue national*. Eld. la aŭtoro, Angers, 1916.

## Tradukoj 
* Jules Renard. *Karotharulo*, 1907.

## Referencoj 

Kategorio:Francaj esperantistoj
Multlingva Intersteno

**Multlingva Intersteno** estis stenogazeto en multaj lingvoj por ekzerco de la Intersteno (v.). Aperas de 1930, 21x15 cm. Red. H. Friesz, Duisburg, Germanio.

Kategorio:Esperanto-movado
Muramoto Tatsuzo

**MURAMOTO Tatsuzo** [tacuzo], alia transskribo **Muramoto** Tatuzô, nask. 13 jun. 1880 en la urbo Okajama (Okayama-si), estis japana presejestro (en 1934 senokupa). Li esperantiĝis en 1904 kaj unuafoje en Japanio fabrikis presliterojn Esperantajn. Muramoto multe helpis al d-ro Kroita Kacumi pri fondo de Japana Esperanto-Asocio (JEA). La vortareto „A short Vocabulary English-E and E-Eng.“, 1906, verkita kune kun **Yamada** Kôsaku kaj presita de la presejo de Muramoto, estas la unua Esperanto-libro en Japanio. (**Kuwahara** Tosihido)

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Murata Masataka

**MURATA Masataka**, japano, eksdir. de tria oficiala internigejo de lepruloj Sotozima-Hoyoin, Osaka. Lektoro de med. fakultato de Univ. Nippon. Nask. 20 apr. 1884 en Kotiken. Energie klopodis per varma polemiko por la enkonduko de E en japanajn medicinajn rondojn kaj tion akcelis per sia E publikigo de la fama tezo: „La plej simpla metodo por serodiagnozo de sifiliso“, (Medicina monografio, n-ro 1., 1926.) Aliaj verkoj „Serologio de Lepro“, La Lepro, vol. I.n-ro 2, jun 1930. ktp.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Max Müller

**Friedrich Max MÜLLER** (naskiĝis la 6-an de decembro 1823 en Dessau, Germanio, mortis la 28-an de oktobro 1900 en Oksfordo, Anglio), ĉefe konata kiel **Max MÜLLER**, estis lingvisto kaj orientalisto kiu aparte fakis pri sanskrito kaj kompara lingvoscienco. Li estis ĉefe konata pro lia studo de meza kaj orienta Azio, kaj verkis 20-libran aron pri la temo. Max Müller estis universitata profesoro en la Universitato de Oksfordo.

En la fruaj jaroj de Esperanto, kiam apenaŭ troviĝis aprobantoj de la lingvo internacia inter famaj lingvistoj, li plurfoje montris siajn simpatiojn ne sole por la ideo de L. I., sed ankaŭ speciale por Esperanto kaj skribis en 1894, ke Esperanto havas la plej altan lokon inter siaj konkurantoj. Li diris:
:*Mi ofte havis la okazon esprimi mian opinion pri la indoj de la diversaj provoj de lingvo tutmonda. Ĉiu el tiuj havas siajn specialajn bonajn kaj malbonajn flankojn, sed mi devas certe meti la lingvon Esperanto sur la plej altan lokon inter ĝiaj konkurantoj.*  Letero al la eldonantoj de "Posrednik", Oksford, la 16-an de aŭgusto 1894.

La termino *katenoteismo* estis stampita de Max Müller, reference al la adorado de unu dio por fojo. Tiu koncepto estas tre rilata al henoteismo, tio estas, la adorado al unusola dio sen nei la ekzistadon de aliaj. Müller kreis la koncepton reference al la Vedoj, en kiu ĉiu diaĵo estas traktita kvazaŭ la suprema dio en ĉiu himno.​

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo Müller
* "Ĉu Teozofio aŭ Panteismo?: prelego de Friedrich Max MÜLLER pri natura religio 
* http://www.yrec.info/contentid-78.html  Lakona biografio de Max Müller
* Vedoj kaj Upaniŝadoj
* "John Wilkins, An Essay towards a real character and philosophical language", 1898.

Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Max Murath

**Max MURATH** (naskiĝis la  en Teplice) estis germana esperantisto, prot. de knabina gimnazio en Teplice-Sanov (Teplitz-Schonau) en ĈSR. E-isto de 1911, daŭre aktiva en prop., organizo, kursoj. Honora membro de ES en Olomouc, hon. prez. de EG en T.

Murath, Max
Murath, Max
William A. Murgatroyd

**William A. MURGATROYD** (murgatrojd), anglo, analiza kemiisto. Naskiĝis la 5-an de septembro 1893 en Grimsby. Esperantistiĝis en 1913. Helpis fondi Esperanto-grupojn en Newcastle kaj Grimsby. Instruis Esperanton al centoj da lernantoj. Lia ekzakta mortodato ne konatas.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Britaj kemiistoj
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
Robert Murray

**Robert MURRAY** (murey) estis skota ŝtatoficisto kaj esperantisto. Li naskiĝis la 3-an de novembro 1897 en Londono. Robert Murray estis sekretario kaj instruisto de la Nord-Londona Esperanto-Klubo.

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Martin Muribo

**Martin William MURIBØ** (naskita la  en Valdal; mortinta la ) estis norvega esperantisto kaj lignaĵisto en Oslo.

Li lernis Esperanton en 1917. Li estis estrarano de NEL en 1918, kunfondinto de SAT en 1921 kaj fondinto de NALE en 1924. Krome li estis dumviva ano de UEA. Li verkis korespondan kurson por laboristoj en 1924 kaj lernolibron en 1932. Li estis kunlaboranto de *Sennaciulo, La Nova Epoko* kaj *Arbeider Esperantisten.*

En 1926 li elmigris per la ŝipo *Albemarle* de Oslo al la Galapagoj, nome al insulo San Cristóbal. Sed la tieaj vivkondiĉoj tute ne estis paradizaj, kaj jam en aŭ antaŭ 1929 li forlasis la insulon. Poste li denove loĝis en Norvegio.

## Eksteraj ligiloj 
* Jemtegaard på Bekkelagshøgda (paĝo en la norvega kun informoj pri kaj foto de Martin Muribø)

## Notoj 
Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Marks Muto

**Marks Muto** (ps. Armilov), japano, tradukisto kaj verkisto ĉefe pri internaciaj kaj ĉinaj problemoj. Li naskiĝis je la 7a de februaro 1906 en Nagaoka, Niigata-ken. Esperantisto de 1919. Partoprenis la fondon de Instituto por Scienco Proleta, Tokyo, kaj de Japana Prolet-Esperantista Unio. Ĉefredaktoro de ,Kamarado'. Kompilis kun aliaj 6-voluman ,**Proletan Esperanto-Kurson**, 1931.

Kategorio:Esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1906
Vincenzo Musella

D-ro **Vincenzo MUSELLA** (naskita la ; mortinta en 1973) estis itala, blinda profesoro pri beletristiko kaj filozofio en ŝtataj liceoj por vidantoj. 

Musella, kiu esperantistiĝis jam antaŭ la unua mondmilito, havis diplomon por supera instruado de Esperanto. Li gvidis kursojn  en Napolo kaj verkis propagandajn artikolojn. Dufoje li gajnis la premion de itala literatura konkurso, esperantigante novelojn de Boccaccio. Li estis kunlaboranto de *Heroldo de Esperanto* kaj preparis originalan aldonon al „Plena Vortaro“.

## Literaturo 
* Elio Migliorini: *Pionieri dell’esperanto in Italia,* Roma: Rotatori Aldo, 1982, paĝoj 20–21.

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1894
Kategorio:Mortintoj en 1973
Muzika Labirinto

***Muzika Labirinto*** estas ludo por muzikistoj kaj muzikamantoj, amuza kaj instrua, kies celo estas eduko de la muzika memoro. Ĝin elpensis komponistino profesoro Everaerts-Zlica (Bruselo). Ĝi konsistas el 400 slipoj, sur kiuj estas presitaj fragmentoj el muzikverkoj ĉiuspecaj. Ĉiu slipo havas sur la dorsoflanko ordan numero kaj, en aldonita broŝureto, flanke de ĉiu el tiuj samaj numeroj, staras la titolo de la respondanta muzikverko ktp. 

Esperanto estis vaste uzata por disvastigo de la *Muzika Labirinto,* precipe de Léon Cogen.

Kategorio:Muziko
Kategorio:Ludoj
Aŭtonoma Muziknotado

**Aŭtonoma Muziknotado**, elpensita de belga esperantisto kaj komponisto Jean Hautstont, celas ĝeneralan revizion de la muzika signaro. Laŭ aserto de ĝiaj adeptoj A. M. N. estas "la ununura plena solvo  de la problemo de la reformo de la muzikskribo per la reguligo kaj la plisimpligo de la signaro.“ Por disvastigo de A.M.N. servas internacia societo kiu uzas ankaŭ Esperanton kaj kies gvidanto estas L. Cogen. 

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* EdE-M 

Kategorio:Esperanto-movado
Haĝi Raden Mustapha

**Haĝi Raden MUSTAPHA**, naskiĝis la 11-an de septembro 1911 en Semarang (Nederlanda Hindujo, hodiaŭ Indonezio), estis javana ĵurnalisto kaj esperantisto. eta|250px|dekstra|Mustapha en sveda reklama bildkarto el ĉ. 1935.

Mustapha en 1929 forlasis sian landon kaj vizitis 16 eŭropajn landojn kaj 6 ekstereŭropajn. Li esperantistiĝis en Prago en 1931. Laŭ la aranĝo de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista li faris inter la 15-a de februaro kaj la 27-a de marto 1934 prelegvojaĝon en Ĉeĥoslovakio, parolante en 29 lokoj antaŭ 10.000 homoj. De septembro 1934 ĝis majo 1935 li planis paroladi en Svedio laŭ la invito de Sveda Esperanto-Federacio (SEF), ĉiumonate parolante en 25 lokoj.

Kategorio:Indoneziaj esperantistoj
Kategorio:Javaj esperantistoj
Karl Myslik

**Karl MYSLIK** (mislik) estis aŭstro-germana paroĥestro. Li naskiĝis je la 19a de septembro 1872 kaj mortis je la 24a de junio 1930. Trad. ,Undine' de Motte-Fouquet, verkis originalajn poeziaĵojn. Multe laboris por Esperanto.

MYSLIK, Karl
Carlo Cordero de Montezemolo

Markizo **Carlo Cordero de MONTEZEMOLO** (naskita la  en Mondovì; mortinta la ) estis itala esperantisto kaj generalo.

Atinginte la rangon de majoro antaŭ la unua mondmilito, li forlasis la soldatan servon kaj sin dediĉis al kulturo de siaj grandaj bienoj. Dum la unua mondmilito li komandis montaran artilerian regimenton; li estis vundita, kaj du liaj filoj mortis en la bataloj.

Inter la mondmilitoj li loĝis en Castiglioncello, apud Livorno. Tuj post la unua mondmilito li esperantiĝis, kaj ekde tiam vigle laboris por Esperanto.

Post kelkaj jaroj, li fariĝis prezidanto de Itala Esperanto-Federacio. Li prezidis plurajn italajn Esperanto-kongresojn.

## Fontoj 
Kategorio:Italaj esperantistoj
Eduard Mybs

**Eduard MYBS** (mibs), (naskiĝis la 30-an de decembro 1858, mortis la 4-an de junio 1923 en Altona apud Hamburgo) estis germana esperantisto, d-ro pri medicino kaj kuracisto.

Ekde 1904 li estis esperantisto. Li estis membro de la Lingva Komitato, vicprezidanto de la Akademio de Esperanto kaj de la 1-a UK 1905 en Bulonjo-ĉe-Maro, prezidanto de 4-a UK 1908 en Dresdeno 1908.

maldekstra|eta|300ra| 
De 1906, do ekde la fondiĝo, ĝis 1912 li servis kiel prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (nomo ĝis 1909: Germana Esperantista Societo). Same li oficis kiel prezidanto de la unua Esperanto-grupo de Hamburg-Altona kaj de la Nordalbinga Ligo. Li faris multajn paroladojn kaj multajn kursojn en ĉiuj partoj de Germanio, kaj verkis artikolojn interalie por gazetoj kaj jarlibroj.

## Literaturo 
* **1914**: Kandidatoj al la Lingva Komitato (1914). Mybs, E.-W. - Altona (Germanio). En: Oficiala Gazeto Esperantista 1914:6:08 (63), p. 179.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Eugenia Morariu

**Eugenia MORARIU** [euĝenija morariu] (naskiĝis la 28-an de marto 1903 en Kassa, Aŭstri-Hungario (nun Košice, Slovakio); mortis komence de januaro 1977 en Cluj, Rumanio) estis rumana esperantistino kaj ŝtata oficistino. 

De 1923 ĝis 1928 ŝi estis sekretariino de Esperanto-Klubo en Cluj (Kolozsvár). De januaro 1927 ŝi estis sekretariino de UEA por Rumanujo kaj sekretariino de EIR.

Ŝi lernis Esperanton kune kun sia frato Tiberio Morariu en 1921, en kurso de Andreo Cseh, kaj restis aktiva en la Movado dum la resto de sia vivo. Ŝiaj tradukoj el la rumana literaturo aperis interalie en *Heroldo de Esperanto, La Espero* kaj en *Rumana Antologio* (1983).

Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Pitești

**Pitești** [piteŝtj'] estas urbo kaj municipo en la distrikto Argeș en la suda parto de Rumanio. Ĝi situas ĉe la rivero Argeș, 114 km okcidente de București. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto (*județ*) Argeș. Grava centro por la rumana aŭtoindustrio: sidejo de la aŭtofabriko Dacia. Dum la stalinisma periodo, la malliberejo de Pitești estis "reedukadcentro" por studentoj.

## Vidu ankaŭ
* Fervojlinio Pitești – Curtea de Argeș

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Argeș
Pitesti
Bacău

**Bacău** – jen rumane, prononco , hungare *Bákó*, germane *Bakau* [BA:kaŭ] aŭ *Barchau* [BA:R*h*aŭ], hebree kaj jide בקאו, latinliterigite B'kau, kaj historie latine *Bacovia*) – estas urbo en orienta Rumanio, ĉe la rivero Bistrița, 284&nbsp;km nord-oriente de Bukareŝto. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto (*județ*) kaj grava centro de la rumana aviadilindustrio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbon trairas du eŭropaj vojoj (E85 kaj E574), kiuj ligas ĝin suden al Bukareŝto, norden al Suceava kaj Ukrainio kaj sud-okcidenten al Braŝovo. La flughaveno de Bacău estas internacia kaj nomiĝas laŭ la muzikisto George Enescu.

## Eksteraj ligiloj 
*  municipa ()
* urba retejo, arkivigita en marto 2012 ()
* Prefekteja retejo ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Bacau
Kategorio:Urboj de distrikto Bacău
Mimozoideoj

## Genroj 
### Acacieae 
* *Acacia* Akacio
* *Faidherbia*

### Ingeae 
* *Abarema*
* *Albizia*  Albizio
* *Archidendron*
* *Archidendropsis*
* *Balizia*
* *Blanchetiodendron*
* *Calliandra*
* *Cedrelinga*
* *Cojoba*
* *Ebenopsis*
* *Enterolobium*
* *Falcataria*
* *Guinetia*
* *Havardia*
* *Hesperalbizia*
* *Hydrochorea*
* *Inga*
* *Leucochloron*
* *Lysiloma*
* *Painteria*
* *Pararchidendron*
* *Paraserianthes*
* *Pithecellobium*
* *Pseudosamanea*
* *Serianthes*
* *Sphinga*
* *Wallaceodendron*
* *Zapoteca*
* *Zygia*

### Mimoseae 
* *Adenanthera*
* *Adenopodia*
* *Alantsilodendron*
* *Amblygonocarpus*
* *Anadenanthera*
* *Aubrevillea*
* *Calliandropsis*
* *Calpocalyx*
* *Cylicodiscus*
* *Desmanthus*
* *Dichrostachys*
* *Elephantorrhiza*
* *Entada*
* *Fillaeopsis*
* *Gagnebina*
* *Indopiptadenia*
* *Kanaloa*
* *Lemurodendron*
* *Leucaena*
* *Microlobius*
* *Mimosa* - Mimozo
* *Newtonia*
* *Parapiptadenia*
* *Piptadenia*
* *Piptadeniastrum*
* *Piptadeniopsis*
* *Plathymenia*
* *Prosopidastrum*
* *Prosopis* - Prozopo
* *Pseudopiptadenia*
* *Pseudoprosopis*
* *Schleinitzia*
* *Stryphnodendron*
* *Tetrapleura*
* *Xerocladia*
* *Xylia*

### Mimozygantheae 
* *Mimozyganthus*

### Parkieae 
* *Parkia*
* *Pentaclethra*

Dosiero:ET Amhara asv2018-02 img007 Wunenia.jpg|
Dosiero:Mimosa pudica0.jpg|
Dosiero:Acacia dealbata fruto.jpg|
Dosiero:Calliandra californica 2.jpg|
Târgu Mureș

eta|maldekstra|La urbodomo
'''** [tırgu mureŝ],  [maroŝvAŝArhej], ; , Najmarkt, laŭ malnova rumana ortografio **') estas urbo en la centra Transilvanio en Rumanio. Ĝi situas ĉe la rivero Mureș, 265&nbsp;km norde de Bukareŝto. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto (*județ*) Mureș resp. Maros. Ĝi havas unu el la plej belaj urbocentroj en Transilvanio.
eta|maldekstra|Urbocentro de Târgu Mureș

## Loĝantaro 
En 1910 en la tiama urbo *Marosvásárhely* estis  (89 % hungaroj, malpli ol 11 % rumanoj), en 1992  (52 % hungaroj, malpli ol 48 % rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1300. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). Ĝi estas grava centro de la rumana ĥemiindustrio kaj de la hungaroj en Transilvanio.

## Komunikiloj 
* Radio Târgu Mureș

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

## Ĝemelurboj 
*  Baja, Hungario
*  9-a distrikto de Budapeŝto, Hungario
*  Kecskemét, Hungario
*  Szeged, Hungario
*  Zalaegerszeg, Hungario
*  Ilmenau, Germanio
*  Bournemouth, Anglio
*  East Renfrewshire, Skotlando
*  Güzelçamlı, Turkio

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Johano Baptisto (Târgu Mureș)
* Luterana preĝejo (Târgu Mureș)
* Sinagogo (Târgu Mureș)

## Famuloj 
* András Buzási, aktoro
* András Korpos, aktoro
* Balázs Bodolai, aktoro

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Portalo
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Kategorio:Urboj de Rumanio

Kategorio:Distrikto Mureș
Huzo

alternative=Szibériai viza (Huso dauricus)|eta|Kalugo (*Huso dauricus*)
**Huzo** (*Huso*) estas genro kun du specioj de fiŝoj el la superordo kondrosteoj (aktinopterigaj fiŝoj kun precipe kartilaga skeleto) kaj ordo de acipenseroformaj.

La pli konata el la du specioj, **belugo** aŭ **beluga huzo** (*Huso huso*) vivas en la Nigra kaj la Kaspia maroj kaj en riveroj, kiuj fluas en ilin. Ĝi kreskas ĝis longeco de 6-9 metroj. Ĝia haŭto estas senskvama.

La beluga huzo naĝis ĝis Bratislavo en Danubo ĝis oni konstruis la akvoenergian centralon ĉe Ferpordo-interkrutejo (1964-1971). Ĝi ofte demetas frajojn en nesala akvo aŭ ĉe riverdelto en duonsala marakvo. Ĝi estas kaptata precipe pro kaviaro.

La alia huzo-specio estas **kalugo** (*Huso dauricus*). Ĝi vivas en Amuro kaj laŭdire estas la plej granda nesalakva fiŝo de la mondo, atingante pezon de almenaŭ 1000&nbsp;kg.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kaŭkaza biodiverseco-varmpunkto

## Eksteraj ligiloj 
* http://conventions.coe.int/treaty/FR/Treaties/Html/104-2.htm  
* http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?id=4633&lang=German 

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Acipenseredoj
Kategorio:Acipenseroformaj
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Kategorio:Faŭno de Azerbajĝano
Kategorio:Faŭno de Irano
Kategorio:Faŭno de Kazaĥio
Kategorio:Faŭno de Rusio
Kategorio:Faŭno de Ukrainio
James F. Morton

**James Ferdinand MORTON, Jr.** (18-a de oktobro 1870, Littleton, Massachusetts – 7-a de oktobro 1941, Jersey City, New Jersey), estis usona mineralogo, kuratoro de muzeo, amatora ĵurnalisto, esperantisto, pamfletisto, bahaisto.

Li trapasis licencion (*Bachelor of Arts*) kaj majstron (*Master of Arts*) en Harvard en 1892.
Kiam li estis juna, li multe vojaĝis kaj ĉeestis longtempe en Francio kie li lernis flue paroli la francan.
En 1896-97 li estis prezidanto de *National Amateur Press Association*, usona asocio pri amatora ĵurnalismo.
Li poste fariĝis prezidanto de *Thomas Paine Natural History Association*, kunfondanto kaj prezidanto de esperanto societo en New York kaj estis dufoje ĉefo de la aga komitato de Esperanto-Asocio de Norda Ameriko. Li ankaŭ estis aktivulo ĉe multnombraj societoj: *American Association of Museums*,
*American Forestry Association*, *Science League of America*, *The Harvard CIub*, *Blue Pencil Club*, *Institute of American Genealogy*, *The Mineralogical Society of America*.

Li verkis broŝurojn favore al parollibereco, libera amo, laikeco aŭ nigrula egaleco. Tiuj broŝuroj estis eldonitaj de li mem aŭ de The Truth Seeker Co. Unue fervora sendiisto, li poste fariĝis bahaisto.

Li ege amikiĝis kun la usona verkisto H. P. Lovecraft sekve al iliaj amatorĵurnalistaj okupiĝoj, eĉ se la du viroj havis ofte malsamaj sociaj aŭ politikaj opinioj. Lovecraft skribis ke **Morton** estis "rimarkinda ulo". La du amikoj eĉ kreis kune literaturan agentejon en 1924 nomita *Crafton*, kadre de kiu ili proponis tradukservojn bazitajn sur Esperanto.

De 1925 ĝis sia morto, li estis kuratoro de la muzeo de Paterson, New Jersey, kies mineralogan kolekton li ege pligrandigis.

Li mortis frapita de veturilo.

## Notoj 
MORTON, James F.
Trapo

eta|280ra|Akvonukso ('Trapa*)

**Trapo** estas genro de akvaj herboj, el kiuj la plej konata specio (*Trapa natans* aŭ **kvarkorna trapo**; **akvonukso**) estas eŭropa unujara akva herbo, kun metrolongaj tigoj, portantaj subakve plumforme aranĝitajn radikojn, dum la flosantaj partoj de la tigoj portas rozeton el pufapetiolaj folioj kun unuopaj blankaj floroj kaj kun fruktoj, kiuj estas nigra-brunaj drupoj (aŭ glanofrukto?) havantaj 4 kornoformajn elkreskaĵojn. Ties internon oni manĝis krude aŭ kuirite. Ĝi havas kaŝtanguston. Ĝi kreskas en ne- aŭ apenaŭ fluantaj akvoj (ekz. en inundareo). Pro organika poluado trapo malaperas el la areo. Ĉar ĝi ne toleras la natriajn jonojn, tute mankas en la sodiĝantaj akvoj.

La ŝosa planto aperas en Hungario fine de majo kaj floras en julio-aŭgusto. La etaj floroj estas blankaj, la polenadon faras insektoj, sed oftas la mempolenado. La frukto evoluas subakve, el la kalikoj formiĝas la karakterizaj kornoj. La semoj maturiĝas je oktobro-novembro. La frukto subgrundiĝas kaj tie kaptas per la kornoj la grundon. Se la semoj elfalas, la frukto ofte aperas surakve, ĉar la ekstera ŝelo longtempe malkonstruiĝas pro la enhavanta tana acido.

La frukto entenas 50 % da karbonhidratoj, 20 % da proteinoj, ĝia gusto similas al tiu de la marono.

La kvarkorna trapo estas protektita planto en Hungario.

## Pliaj specioj 
**Trapa bicornis* dukorna trapo en Ĉinio
**Trapa bispinosa'' dudorna trapo en Hindio

Kategorio:Litrumacoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Kategorio:Invadaj specioj
Kategorio:Hongkonga kuirarto
Râmnicu Vâlcea

**Râmnicu Vâlcea** ['rımniku vılĉa] estas urbo en la norda Valaĥio. Ĝi situas ĉe la rivero Olt, 172 km nord-okcidente de Bukareŝto. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Vâlcea.

La urbo administras ankaŭ jenajn vilaĝojn: Aranghel, Căzănești, Copăcelu, Dealu Malului, Fețeni, Goranu, Lespezi, Poenari, Priba, Râureni, Săliștea, Stolniceni kaj Troian.

## Situo 
Râmnicu Vâlcea situas proksimume centre en Rumanio. La valo de Olt estas regione la plej grava nord-suda vojo tra la Karpatoj, ĝin sekvas la nacia vojo DN7 (norden) kaj DN64 (suden al Caracal) kaj la fervojo inter Podu Olt kaj Piatra-Olt. Krome de Râmnicu Vâlcea eliras la nacia vojo DN67 (okcidenten al Târgu Jiu).

Dosiero: ROU_VL_Ramnicu_Valcea_CoA1.jpg|La urba blazono
Dosiero: Valcea-S2-3.jpg|La urbocentro
Dosiero: Anton_Pann_memorial_house.jpg|Muzeo pri Anton Pann

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Vâlcea
Frajo

eta|Rana frajo
eta|Turka *termosalata* el frajo
**Frajo** estas ovaro de diversaj animaloj, ekz. fiŝoj kaj ranoj. Frajado estas la sistemo de animala reproduktado laŭ kiu la gepatroj demetas respektive ovojn kaj spermon libere en akvo ĉe akvaj animaloj.

Frajo evoluas en la inseksaj animaloj (femaloj), en la ovario el praovoloj (*oogonium*), dum kvarparta *oogenezo*. Tio daŭras en fiŝoj ĉe kontinenta klimato 12 monatojn, ĉe junbestoj ĝis la unua reproduktiĝo.

Strukturo de frajo
* ekstera ŝelmembrano
* interna ŝelmembrano
* vitelo (nutra rezervo de ovo)
* ovolo (ovoĉelo)

La frajo fekundiĝas per spermatozoo (spermatocito), penetranta inter la du ŝelmembranojn tra la ĝermopordo (mikropile). Tra la ekstera membrano difuziĝas akvo inter la du membranojn kaj estiĝas t.n. ekstervitela areo tre ŝveliĝanta. La grado de ŝveliĝo karakterizas la speciojn kaj estas inter tri- kaj tridek-obla. La frajoformo estas ĝenerale globa aŭ kokovoforma, sed ĉe kelkaj maraj fiŝospecioj ĝi estas kub-forma.

eta|Salma frajo en japana bazaro
La grando de ŝveliĝinta frajo estas ĉe ornamfiŝoj 0,2 mm, karpo 1,5–2 mm, truto 4–6 mm. La frajo de kelkaj specioj ŝvebas (herbokarpo (*Ctenopharyngodon idella*), glavbramo (*Pelecus cultratus*), sed ĉe la plimulto ties ekstera membrano sekrecias gluaĵon, kiu adherigas la frajon al la grundo (al ŝtono, herbo) (ekz. karpo, siluro, sandro).

## Vidu ankaŭ 
* kaviaro
[eta|Frajo de [ekino]]

## Eksteraj ligiloj 
* http://markus.nolf.org/file.php?id=73 video-aĵo pri frajo


Kategorio:Zoologio
Kaviaro

eta|Sep malsamaj specoj de kaviaro, laŭ koloro, teksturo kaj gusto
[eta|Pakita kaviaro kun manĝilo de kaviaro kaj ĝia kava vazo en formo de sturga fiŝo el [porcelano]]
[eta|Kaviaro estas servita kun bellini kaj [Acidkremo|acida kremo]]
**Kaviaro** estas frandaĵo, farita el salita frajo de sturgo aŭ similaj fiŝoj (huzo), kiu nomiĝas **nigra kaviaro**, aŭ el salmo aŭ similaj fiŝoj, kiu nomiĝas **ruĝa kaviaro**. En iuj landoj oni nomas "kaviaro" nur nigran kaviaron.

La vorto "kaviaro" devenis (laŭ unu el la etimologiaj versioj) de la persa vorto خاویار [ĥagavár], kiu signifas *produktas frajon*. La vorto en la persa estas uzata por priskribi la sturgon mem kaj ĝian produkton, la frajon, el kiuj estas farita kaviaro. En la rusa lingvo oni uzas la vorton *ikra* ("икра"), kiu estas uzata por nomi kaj frajon kaj kaviaron.

Kaviaro estas vendata komerce tra la mondo kiel delicaĵo kaj manĝata kiel garnaĵo por plado aŭ kiel apetitigaĵo, ofte kun vodko, ĉampano aŭ alia ŝaŭmvino, acidkremo kaj blinoj.

## Servado 
Estas kutime servi kaviaron al la tablo en malgranda ujo metita en pli grandan ujon plenan de glacio.

Por kaviaro oni uzas lignajn, orajn, fajencajn aŭ plastajn manĝilojn, sed ne arĝentajn aŭ ŝtalajn, ĉar ĉi tiuj povas damaĝi ĝian guston kaj koloron. Precipe taŭgaj estas perlamotaj kaviaraj kuleretoj, kiuj kutime estas faritaj el ostroj.

## Vidu ankaŭ 
* Frajo

Kategorio:Manĝaĵoj
Progresiva roko

[eta|dekstra|La fama angla bando [Pink Floyd estas reprezentanto de la muzikstilo *Progresiva Roko*]]

**Progresiva roko** (angle *Progressive Rock*) estas diversa kaj ambicia speco de rokmuziko, kiu naskiĝis en la malfruaj 1960aj jaroj, ĉefe en Anglio, kaj estis tre populara en la fruaj 1970aj jaroj. Ĝi estis influita de klasika muziko kaj ĵazo.

## Difino 
Progresiva Roko povas esti difinita jene:

T.e., esperante: *Ĝi estas muziko, kiu progresas. Oni prenas ideon, evoluigas ĝin, pli ol nur rekomenci ĝin. Popmuziko montriĝas en ripetoj, facilaj muzikpecetoj kaj simpleco. En progresiva muziko oni prenas muzikpeceton, renversas ĝin, ludas ĝin de malantaŭe kaj esploras ĝian potencon*.

## Gravaj grupoj 
[eta|[King Crimson, Madrido, en Eŭropa Turneo 2016.]]

* Genesis
* IQ
* Dream Theater
* King Crimson
* Pink Floyd
* Yes: Rick Wakeman
* Emerson, Lake & Palmer (ELP)
* Jethro Tull
* Camel
* Van der Graaf Generator
* Alan Parsons Project
* Rush
* Porcupine Tree

## Vidu ankaŭ 
* Listo de pop-muzikaj grupoj
* Listo de plej vendantaj muzikistoj

## Referencoj
Suceava

alternative=View on Suceava (Romania) from Fortess.jpg|eta|296x296ra
eta|293x293ra|Fotokummetaĵo
**Suceava** [suĉava] (hungare: *Szucsáva*; pole: *Suczawa*; germane: *Sotschen* [SOĉn],  [ŝac] kiel la germana kaj jida vorto por "trezoro") estas urbo en nord-orienta Rumanio, ne malproksime de la ukraina landlimo. Ĝi estas la ĉefurbo de distrikto Suceava. Ĝi situas ĉe la samnoma rivero, 439 kilometrojn nord-oriente de București. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi ankaŭ estas universitata urbo de la samnoma Universitato de Suceava Ștefan cel Mare. 

* Koordinatoj: 

## Iom pri la urbo 
Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto (*județ*), grava centro de historie riĉa regiono.
La rumana urbo Suceava situas en Karpatoj proksime al limo kun Ukrainio. En la urbo disvolviĝas celuloza–ligna industrio, ekzistas ankaŭ granda fervoja nodo. En la urbo loĝas multnombra pol-devena aro de elmigrintoj nomataj: „Polonia”. Historie ĝi estis ankaŭ hejmo de grandaj grupoj de hungarlingvaj, germanlingvaj kaj judaj urbanoj.

La 12-an de septembro de la jaro 2002 en Urba Muzeo, ĉe sonoj de la Eŭropa himno okazis celebrado pro subskribi Partnerecan Kontrakton inter Suceava kaj ĝia pola partnerurbo Sosnowiec. En la solenaĵo partoprenis delegacioj de ambaŭ urboj kun la Urbestro de Sosnowiec Kazimierz Górski kaj kun Vic-urbestro de Suceava Corneliu Vornicu ĉefrunte. La kontrakto pri partnereco premisas larĝan kunlaboron ne nur en la ekonomia kampo, sed ankaŭ en kultura, eduka kaj sporta. La urbanoj, konsciaj pri la fakto, ke Sosnowiec en la lasta jardeko de la 20-a jarcento ekstreme ŝanĝis sian ekonomian aspekton, intencas utiligi sosnowiec’ajn spertojn en restrukturado de propra industrio. Al la partneroj en Sosnowiec estas tre valoraj la spertoj de Suceava profiti de EU-monhelpo kaj la evoluigado de internacia kunlaboro.

Situo: nordorienta parto de Rumanio en distrikto Suceava (: Bukowina, ĉe limo kun Ukrainio).

* Ekonomia fokuso: industrio celuloza–ligna
* Turismaj allogaĵoj: Fortreso Cetatea de Scaun, Historia Muzeo, larĝaj ripozterenoj (lagoj, arbaroj, parkoj kaj ĝardenoj)

## Esperantistoj en la urbo 
* Ionel Bodale (en la e-ista mondmapo  kaj en Facebook)
*Brunhilde Flasch-Hellwig;

## Ĝemelaj urboj 
La urbo Suceava estas ĝemelurbo de:
* Jinĉŭano (Ĉinio)
* Laval (Francio)
* Bet-Leĥem (Israelo)
* Soroca (Respubliko Moldavio)
* Sosnowiec (Pollando)
* Ĉernivco (Ukrainio)

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Suceava

## Eksteraj ligiloj 
* Urbodoma retejo
* Popolnombrado 2002 
* Urba paĝaro  (rumane)
* Popolmuziko de ĉangohungaroj 


Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Suceava
Plej granda komuna divizoro

La **plej granda komuna divizoro** (mallongigo: PGKD) de kelkaj donitaj nombroj estas la plej granda entjero per kiu ĉiuj donitaj nombroj povas esti dividitaj.

Ekzemple la plej granda komuna divizoro de 15, 20 kaj 90 estas 5.

Rimarkinda eco:
* La produto de la plej granda komuna divizoro kaj la plej malgranda komuna oblo de du nombroj egalas al la produto de tiuj ĉi du nombroj.

## Difino 
Estu \prod_{i=1}^k p_i^{e_i} la faktorigado de a, kaj \prod_{i=1}^k p_i^{f_i} la faktorigado de b.

Do,

pgkd(a,b) = \prod_{i=1}^k p_i^{\min {(e_i,f_i)}}.

## Vidu ankaŭ 
* Plej malgranda komuna oblo

Kategorio:Nombroteorio
Plej malgranda komuna oblo

La **plej malgranda komuna oblo** (mallongigo: PMKO) de kelkaj donitaj nombroj estas la plej malgranda pozitiva entjero kiu estas multoblo de ĉiu nombro el la donitaj nombroj.

Ekzemple la plej malgranda komuna oblo de 15, 20 kaj 90 estas 180.

Rimarkinda eco:
* La produto de la plej granda komuna divizoro kaj la plej malgranda komuna oblo de 2 nombroj egalas al la produto de tiuj ĉi 2 nombroj.

Oni uzas la PMKO-n ekzemple por adicii frakciojn el malsama denominatoro, ekzemple,
:\frac {1}{6}+\frac {1}{33}=\frac {11}{66} + \frac {2}{66} = \frac {13}{66} 

## Vidu ankaŭ 
* Plej granda komuna divizoro

Kategorio:Nombroteorio
Bruna

dekstra|kolorcirklo
eta
**Bruna** koloro estas miksaĵo de flavo, ruĝo kaj nigro (eventuale bluo). Tia koloro estas interalie simbolo pri Tero kaj politike pri naziismo.

Se vi havas porteblan komputilon, vi povas fari simplan eksperimenton por pruvi la subjektivan karakteron de la nocio koloro: turnu la ekranon vertikala (al vi), preskaŭ horizontala (for de vi) kaj je meza pozicio. Kion vi rimarkas?

## Nuancoj de bruno 
* beja (pri felo, ĉefe de ĉevaloj)
* bronza, bronzkolora - ruĝbruna kiel bronzo, ekzemple pri vizaĝo
* kafkolora
* kaŝtankolora (kaŝtana, kaŝtanbruna) - pri hararo: helbruna kiel kaŝtano
* kupra - havanta la koloron de kupro
* maronkolora
* sunbruna - kiel (origine) hela haŭto ade elmetita al sunaj radioj
* (okra), (kakia) - miksaĵoj kun flavo

## Bruna farbo kun ... fariĝas ... 
* Flava > Okra, (kakia)
* Ruĝa > Beja

En la lingvo Esperanto la vorto "bruno" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

Kategorio:Koloroj
Oranĝa (koloro)

dekstre
eta
**Oranĝkolora**, aŭ **oranĝa**, difinas la komplementan koloron de bluo. El la videbla spektro, tiu koloro rilatas al ondolongoj inter 590 kaj 625 nm. La termino deriviĝas de la frukto oranĝo. Oranĝan koloron oni ekhavas miksante la farbojn ruĝan kaj flavan.

* En Budhismo, oranĝa koloro (aŭ pli precize safrana koloro) estas la koloro de lumigado, la plej alta stato de perfekteco.
* La oranĝa koloro estas la koloro de la dinastio Oranje-Nassau kaj tial nacia koloro de Nederlando; ankaŭ de protestantoj en Norda Irlando.
* Oranĝkolora havis ankaŭ politikan dimension. En Ukrainio dum novembro-decembro 2004, ĝi fariĝis la koloro de la Oranĝa Revolucio, populara movado kiu portis la aktiviston kaj reformiston Viktor Juŝĉenko en la prezidantecon.
* La koloro de la Nov-Demokratia Partio de Kanado estas oranĝkolora.

En diversaj kolormodeloj oni reprezentas la oranĝan koloron jene:
* RVB: R = 1,0; V = 0,5; B = 0,0.
* CMFN: C = 0,0; M = 0,5; F = 1,0; N = 0,0.

Proksima nuanco estas Orkoloro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Koloro
* Rufa
* Salmo (koloro)

Kategorio:Koloroj