open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1354

En la jaro **1354** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Johano la 6-a Kantakuzena eksigita de kun-imperiestreco en Bizanco;
* Luksemburgio iĝis duklando.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Robert Burns

**Robert BURNS** (naskiĝis la 25-an de januaro 1759 en Alloway, Ayrshire, mortis la 21-an de julio 1796 en Dumfries) estis skota poeto.

## Vivo 
Burns naskiĝis kiel filo de malriĉaj kamparanoj, sed la gepatroj donis al la filo bonan instruon. Unuajn poemojn en sia regiona dialekto li verkis en la jaro 1783. En 1786 ili aperis en la volumo *Poems, Chiefly in the Scottish Dialect*. La kolektaĵo rikoltis vastan agnoskon, sed la financa situacio de la poeto ne vere boniĝis, kaj li plu vivtenis sin kiel kamparano kaj kiel oficisto. Li mortis 37 jarojn aĝa en Dumfries.

Robert Burns estas rigardata antaŭulo de la romantismo. Kelkaj poemoj verkitaj de li, ekzemple *Auld Lang Syne* ("Iamo longe for"), fariĝis kvazaŭ popolkanto.

Lia naskiĝtago estas celebrata sub la nomo Burns Supper kiel la dua nacia festotago de Skotlando.

## Verkoj 
* *Poems, Chiefly in the Scottish Dialect* ("Poemoj, ĉefe en la skota dialekto", 1786)
* ''Tam o'Shanter* (humura versrakonto, 1790)

## En Esperanto aperis 
* *Adiaŭ al la montaro* / (el Robert Burns). En: *Postrikolto*: suplemento al *El Parnaso de Popoloj* / Antoni Grabowski. Varsovio, 1921, p. 6-7.
* *La iamo longe for* / Robert Burns. [El la skota] trad. Reto Rossetti. En: *Nova Esperanta krestomatio*. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio, 1991, p. 499. ISBN 92-9017-043-3
* *Kantoj poemoj kaj satiroj* / Robert Burns. Trad. Reto Rossetti kaj William Auld. - 2-a eld. Glasgow: Eld. Kardo, 1995, 73 p. ISBN 0-905149-26-2
* *Kantoj poemoj kaj satiroj* / Robert Burns. Trad. Reto Rossetti kaj William Auld. Manchester: Esperantaj Kajeroj 1977, 79 p. ISBN 0-9505323-1-2
* *Poemoj kantoj kaj satiroj* / Robert Burns. Elskotigis Reto Rossetti. Eld. de John C. Rapley. 2-a eld. Ilford: Rapley 1972, 39 folioj

## Vidi ankaŭ
* Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.robertburns.org 
* http://lib.ru/POEZIQ/BERNS 
* http://www.ayrshire-arran.com/ttsad/burns 
* Rete legeblaj verkoj  en la retejo de Don Harlow
* Auld Lang Syne en Esperanto en *La Lilandejo* (ĉe archive.org)
* En la *Esperanto-vivo'' de Antonio De Salvo (kun italaj versioj de Auld Lang Syne)

Kategorio:Skotaj poetoj
Kategorio:Framasonoj
1355

En la jaro **1355** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Karolo la 4-a de Luksemburgo iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio.
* Frankfurt-Höchst ricevis urborajton.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Movile (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Dubová (hodiaŭ vilaĝo en Slovakio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 7-a de januaro - Inês de Castro, galega nobelulino, amatino de la estonta reĝo Petro la 1-a el Portugalio. (n. 1320)
Reo

**Reo**, (egipte **Ra**), estis dio de la suno. Li rulis sunon trans la ĉielo, tiel kiel skarabo rodas kuglon de sterko. Reo renaskiĝis tagiĝe, maturiĝis dum mezo de la tago kaj mortis nokte. Li estis identigata kun Amono kaj nominata Amon-Reo.

## Rolo 
### Ra kaj la suno 
Al la egiptoj, la suno reprezentis lumon, varmecon kaj kreskon. Tio igis la sundiaĵon gravega, tiel ke la suno estis vidata kiel la reganto de ĉiu kiun li kreis. La sundisko estis vidata kiel aŭ la korpo aŭ okulo de Ra. Ra estis la patro de Ŝuo kaj Tefnut, kiujn li kreis. Ŝuo estis la dio de la vento, kaj Tefnut estis la diino de la pluvo. Seĥmet estis la Okulo de Ra kaj estis kreita per la fajro en la okulo de Ra. Ŝi estis furioza leonino..

## Referencoj 
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
1357

En la jaro **1357** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 9-a de julio - Karla ponto finkonstruita en Prago.
* Petro la 1-a (Portugalio) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Aţintiş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Pontenet kiel *Pontenat* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 11-a de aprilo - Reĝo Johano la 1-a (Portugalio) (m. 1433)

## Mortoj 
* 28-a de majo - Alfonso la 4-a, 7-a reĝo de Portugalio (n. 1291)
1358

En la jaro **1358** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Franca kamparana ribelo

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Häfelfingen kiel *Hevelingen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).
* Hasliberg kiel *Hasle an dem berge* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Wittinsburg kiel *Witerberg* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).
* Zeglingen kiel *Zegningen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 22-a de aŭgusto: Izabela de Francio, edzino de Eduardo la 2-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1295)
1361

En la jaro **1361** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Fârdea (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 26-a de februaro: Venceslao la 4-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 1419)

## Mortoj 
* 9-a de junio: Philippe de Vitry, franca komponisto (n. 1291)
Listo de dioj

**Lingva noto**

La vorto *Alaho* **ne** estas nomo de dio, sed aldono de o-finaĵo al la araba vorto *"al-lah"* signifanta "la dio", t.e. "Dio" (en la araba ne ekzistas majuskloj). Arablingvaj kristanoj kaj islamanoj preĝas ne je *"*Alaho"*, sed je la sama "Dio", kion arabe oni eldiras *"al-lah"*, same kiel angloj diras *"God"* kaj finnoj *"Jumala"*.

## Alfabeta (ABC ordo) listo 
### A 
:Afrodito - Alaho - Amono - Amono-Rao - Apolonio - Areso - Artemiso - Aŝtaro - Atena - Atumo

### B 
:Baalo - Belenos - Beso

### D 
:Demetro - Demiurgo - Devio - Diano - Dionizo

### E 
:Eŝuo - Eternulo - Eŭao

### G 
:Ganeŝo

### H 
:Hadeso - Hatoro - Hefesto - Hekato - Hero - Hermeso - Hestio - Horuso - Huicilopoktlo

### I 
:Iasano - Ibeĵioj - Iroko - Izisa

### J 
:Javeo - Jehovo - Jemanĵao - Jesuo Kristo - Junona - Jupitero

### K 
:Kecalkoatlo/Kukulkano

### L 
:Logunedeo

### M 
:Maato - Mariso - Marso - Merkuro - Minervo - Monso - Muto

### N 
:Nanano - Neptuno

### O 
:Obaluajeo - Obao - Odeo - Oguno - Ojao - Olorumo - Oriŝaoj (Brazilaj dioj) - Osaino - Oŝalao - Oŝosio - Oŝumareo - Oŝumo - Oziriso

### P 
:Persefona - Plutono - Posejdono

### R 
:Rao

### S 
:Sankta Triunuo - Seto

### Ŝ 
:Ŝangoo - Ŝivo - Ŝuo

### T 
:Tezkatlipoko

### U 
:Urano

### V 
:Venuso - Vesta - Viŝnuo - Votano - Vulkano

### Z 
:Zeŭso

## Vidu ankaŭ
* Listo de Romiaj diaĵoj

Kategorio:Listoj
Kategorio:Dioj
Radiohead

**Radiohead** estas brita rokgrupo, unu el la plej elstaraj de la 1990aj jaroj. Radiohead formiĝis en la malfruaj 1980aj jaroj, originale nomate *On A Friday*. Ĝi ekkantis el ''Jericho's Tavern* en Oksfordo (Unuiĝinta Reĝlando). La nuna nomo venis de kantoteksto de *Talking Heads''. Ĝi konsistas de Thom Yorke (kantado, ritma gitaro, elektra piano kaj programado), Ed O'Brien (gitaroj kaj kantado), Jonny Greenwood (gitaroj kaj elektronikaĵoj, piano, programado), Colin Greenwood (basgitaro) kaj Phil Selway (drumo). Thom kaj Jonny estas la du ĉefaj muzikistoj, dum la aliaj membroj havas subtenan rolon. Registristo Nigel Godrich jam laboris kun la rokgrupo ekde la registriĝo de la dua albumo, kaj jam kontribuis signife al la sono de Radiohead, do oni foje nomas lin sesa membro.

Kvankam Radiohead ne kutime estas kategoriita poproka muzikgrupo, ilia influo sur nuntempa brita popmuziko, aparte grupoj kiel Coldplay kaj Travis, estas rimarkinda. Lastatempe, ilia interesiĝo pri elektronika muziko metas ilin en la teritorio de *Warp records*, sed ili restas baze eksperimenta roka grupo.

Post dekdu jaroj de kunlaboranto kun la muzikfaristo Nigel Godrich, la grupo elektis je 2006 Mark Spike kiun laboris por Madonna, Oasis kaj Björk.

La grupo subskribos eble kun alian muzikindustrion ol EMI kun kiu ili estis ĝis nun. Li povus eble ankaŭ elsendi lian estontan albumon per si mem.

[210ra|dekstra|eta|[Jonny Greenwood, kun Radiohead dum koncerto el *Hurricane Festival* je 2003]]

## Diskaro 
### Albumoj 
* *Pablo Honey* (1993)
* *The Bends* (1995)
* *OK Computer* (1997)
* *Kid A* (2000)
* *Amnesiac* (2001)
* *I Might Be Wrong* (konĉertaĵoj, 2001)
* *Hail to the Thief* (2003)
* *In Rainbows* (2007)
* *The King of Limbs* (2011)

### Albumetoj 
* *Drill* (1992)
* *My Iron Lung* (1994)
* *Running From Demons* (1997)
* *Airbag (How Am I Driving?)* (1998)
* *Itch* (1999)

### Unuopaĵoj 
* *Anyone Can Play Guitar* (1993)
* *Creep* (1993)
* *Stop Whispering* (1994)
* *Just* (1995)
* *Fake Plastic Trees* (1995)
* *Street Spirit (Fade Out)* (1995)
* *High And Dry* (1996)
* *Paranoid Android* (1997)
* *Let Down* (1997)
* *No Surprises* (1998)
* *Karma Police* (1998)
* *Lucky* (1999)
* *Exit Music (For A Film)* (1999)
* *How to Disappear Completely* (2000) (nur reklama)
* *Idioteque* (2000) (nur reklama)
* *The National Anthem* (2000) (nur reklama)
* *Optimistic* (2000) (nur reklama)
* *Pyramid Song* (2001)
* *Knives Out* (2001)
* *I Might Be Wrong* (2001) (nur reklama)
* *There There* (2003)
* *Go To Sleep* (2003)

### Videobendoj kaj DVD-j 
* *Live at the Astoria* (1994) VHS
* *Seven Television Commercials* (1997) VHS/DVD
* *Meeting People Is Easy* (1999) VHS/DVD
* *7 Television Commercials* (2003) DVD

## Eksteraj ligiloj 
* Radiohead.com - oficiala retpaĝaro (*angle*)
* RHDiscog.com - Radiohead Discography
* Radiohead México

Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1985
1362

En la jaro **1362** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Urbano la 5-a iĝis papo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Tersnaus kiel *Terzenaus* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Suraua en Kantono Grizono en Svislando).
* Zlaşti (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Inocento la 6-a
1363

En la jaro **1363** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Mutten kiel *unz uff die Mutten* (fonto malcerta - hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Realp kiel *Riealb* (hodiaŭ komunumo en Kantono Urio en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Christine de Pizan, franca poetino (mortis ĉirkaŭ 1434)
* Zeami Motokiyo, japana aktoro kaj dramisto (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1443)
* Nikolao de Klemanĵo, franca humanisto kaj teologo. (m. 1437)

## Mortoj
1365

En la jaro **1365** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Gächliwil kiel *Gechlenwil* (hodiaŭ parto de la komunumo Lüterswil-Gächliwil en Kantono Soloturno en Svislando).
*Flinsbach (hodiaŭ parto de la urbo Helmstadt-Bargen en Baden-Virtembergo en Germanio).

## Naskiĝoj 
* Jeroným Pražský (Hieronimo de Prago) (mortis 1416)

## Mortoj
1366

En la jaro **1366** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Granda parto de la loĝantaro de Tbiliso pereis pro la nigra morto.
*La anglaj okupantoj de Irlando dekretis la unuajn leĝojn kontraŭ la uzo de la irlanda lingvo fare de la anglaj koloniistoj, kiuj siatempe pli kaj pli asimiliĝadis kun la irlandanoj.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Bibern kiel *Bibron* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Malnaş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
1369

En la jaro **1369** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Reĝo Karlo la 5-a de Francio malkonfirmas la traktaton de Brétigny, kaj ekas milito inter Francio kaj Anglio.
* Venecio kontraŭpelas hungaran invadon.
* Konstruo de fortikaĵo *Bastille* en Parizo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Căpălnaş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Inand (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 28-a de majo - Muzio Sforza, itala kondotiero kaj Grafo de Cotignola. (m. 1424)
* John Dunstable, angla komponisto

## Mortoj 
* Januaro - Petro la 1-a, reĝo de Ĉipro (murdita)
* 23-a de marto - Petro la 1-a, reĝo de Kastilio kaj Leono. (n. 1334)
* 14-a de aŭgusto - Filipino de Hainault, edzino de reĝo Edvardo la 3-a de Anglio
1372

En la jaro **1372** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La Oblikva turo de Pizo finkonstruiĝis post 200-jara konstruperiodo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Riedern kiel *Turserron* sed ankaŭ jam kiel Riedern (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando)

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
[eta|maldekstra|250px|La katedralo kun la [Oblikva turo de Pizo]]
1376

En la jaro **1376** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Johano la 5-a Paleologo detronigita, Androniko la 4-a iĝis orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj
1347

En la jaro **1347** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* "Nigra Morto" en Eŭropo. La epidemio ekiris el Ĝenova komercporto en Krimeo.
* Johano la 6-a Kantakuzena iĝis bizanca kun-imperiestro.
* Karolo la 4-a de Luksemburgo iĝis reĝo de Bohemio
* Cola de Rienzo intencis konkeri Romon kaj unuiĝi Italion.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Montmollin kiel *Mommolens* (hodiaŭ komunumo de Kantono Neŭŝatelo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Sankta Katarino de Sieno

## Mortoj 
* 11-a de oktobro: Ludoviko la 4-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1282)
1359

En la jaro **1359** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Murad la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio.
* Belij fondita.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bica (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Velţ (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Hofstetten ĉe Brienz kiel *Hofstetten* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Hosenruck kiel *Hasrugg* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Wuppenau en Kantono Turgovio en Svislando).
* Känerkinden kiel *Kennichingen* (hodiaŭ municipo de la komunumo Wuppenau en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Go-Enyu kontraŭ-imperiestro de Japanio

## Mortoj
Louise Bryant

**Louise BRYANT** (naskiĝis la  en San-Francisko, mortis la  en Sèvres) estis usona marksisto, sufrageto kaj verkisto.

Kiam Bryant havis dudek jaroj ŝi translokiĝis al Portland por ĉeesti la Universitaton de Oregon. Tie ŝi fariĝis aktivulino en la movado por virina balotrajto kaj ankaŭ komencis karieron kiel verkisto.

Ŝi renkontis verkiston John Reed, kiu fariĝis ŝia kunulo kaj profesia kolego ĝis lia frua morto en 1920.

Ili translokiĝis al Novjorko, kie ili asociiĝis kun grupo de radikalaj ĵurnalistoj ĉirkaŭ la revuo *The Masses* (*esperante*: La Amasoj). Bryant verkis multe da politikaj artikoloj, poezio kaj estis milit-korespondanto dum la Unua mondmilito. Ŝi fariĝis aŭtoritato pri la Rusa registaro, ĝia eksterlanda politiko, kaj socialismo post la apero de ŝia libro *Six Red Months in Russia* (*esperante*: Ses ruĝaj monatoj en Rusio).

Bryant mortis pro hemoragio kaj estis sepultita en *Des Gonards*-tombejo en Versajlo.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio pri Bryant, artikoloj de Bryant kaj la tuta *Six Red Months in Russia* 
*  Biografieto pri Bryant 

Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Ikono de Fjodorovskaja Dipatrino

La **Ikono de Fjodorovskaja Dipatrino** estas la ĉefa sanktaĵo de Kostroma kaj la regiono en Rusio, kaj estis pentrita en 13-a jarcento. Laŭ la legendo, rusa reĝido Vasilij Jaroslavovoiĉ trovis ĝin surarbe en arbaro. Sur loko de ĝia mirakla ekhavo reĝido Vasilij konstruis preĝejon, kiu poste iĝis centro de Spaso-Zaprudnij monaĥejo - unu el plej antikvaj monaĥejoj, troviĝantaj ĉe Kostroma. Nuntempe parto de la arkitektura ensemblo konserviĝis.

Poste, laŭ legendo, dank`al miraklo, farita de la ikono kostromanoj venkis tatarojn en Svjatoje (Sankta) lago. En 1262 jaro al Kostroma alvenis granda tatara armeo. La Granda reĝido, urĝe formiĝinte negrandan taĉmenton, eliris por renkonti ĝin. Ne esperante per tiuj malgrandaj fortoj venki tatarojn, li ordonis porti antaŭ si miraklofaran ikonon de Fjodorovskaja Dipatrino. Kaj tuj, kiel diras la legendo, okazis miraklo: de la vizaĝo de Dipatrino al okuloj de tataroj ŝprucis brilaj radioj kaj tiuj, konsternataj de ili ekkuris dise.

Multaj el ili, kiel atestis la legendo, blindiĝis kaj en blindo mortbatis unu la alian per glavoj, multaj dronis en la lago. Ĝis niaj tagoj konserviĝis la lago mem, kaj kverkaro sur ties bordoj, en kiu la taĉmento de Vasilij Jaroslavoviĉ faris embuskon por tataroj.

La ikonon nun ĉiu povas vidi en Kostroma katedralo.

Kategorio:Rusa Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Kostroma provinco
Kategorio:Mariaj aperoj
Kategorio:Miĥail Fjodoroviĉ Romanov
Fjodorovskaja
1379

En la jaro **1379** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Androniko la 4-a detronigita, Johano la 5-a Paleologo restarigita kiel orient-romia imperiestro.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Şeulia de Mureş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Tomaso el Kempis, nederlanda teologo el germana deveno, kanoniko, kaj aŭtoro de la verko "Imitatio Christi" (m. 1471)

## Mortoj
1367

En la jaro **1367** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fernando la 1-a (Portugalio) surtroniĝis.
* Ashikaga Yoshimitsu iĝis ŝoguno.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* **Bata** (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* **Bonau** kiel *Bonow* (hodiaŭ municipo de la komunumo Wigoltingen en Kantono Turgovio en Svislando).
* **Ramlinsburg** kiel *Remlisperg* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).
* **Valzeina** kiel *Valtzennas* (hodiaŭ frakcio de la komunumo Grüsch en Kantono Grizono en Svislando).
* **Riedholz** kiel *Rietholz* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
* **Zizin** (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 18-a de januaro: Petro la 1-a (Portugalio)
Manchester United

**Manchester United Football Club** estas futbalklubo en la anglia urbo Manĉestro. La kluba sidejo troviĝas ĉe stadio *Old Trafford*.

Starigita kiel *Newton Heath* en 1878 ĝi fariĝis *Manchester United* en 1902.

Ĝi estas tradicie inter la pli fortaj teamoj en Anglio kaj ekde la komenco de la 1990-aj jaroj sub la manaĝero Sir Alex Ferguson *Manchester United* atingis iom da superregado en hejmaj konkurencoj.

## Elstaraj teamanoj 
* Bobby Charlton
* Dennis Law
* George Best
* Eric Cantona
* Ryan Giggs
* David Beckham
* Fabien Barthez
* Paul Scholes
* Roy Keane
* Rio Ferdinand
* Ole Gunnar Solskjær
* Ruud van Nistelrooy
* Ammar Haider

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.soccernet.com/england/clubs/manutd 
* http://www.redcafe.net  
* http://forevermanutd.com 
* Manchester United oficiala retejo

Kategorio:Anglaj futbalteamoj
Kategorio:Manĉestro
1385

En la jaro **1385** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 28-a de decembro: La lucernanoj konkeris la urbeton Rothenburg kaj detruis ties kastelon kaj la urbomuron.
* Johano la 1-a (Portugalio) surtroniĝis.
* Kreva Unio

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Creaca (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Androniko la 4-a orient-romia imperiestro
Aleksandr N. Ostrovskij

**Aleksandr Nikolajeviĉ OSTROVSKIJ** naskiĝis la 12-an de aprilo n.s. 1823 en Moskvo, mortis la 2-an de junio 1886 en sia bieno Ŝĉelikovo, Kostroma provinco. Li estis elstara rusa dramaturgo. La dramverkaro de Ostrovskij formis rusan realecan teatron.[eta|dekstre|250px|[Stanislavski kaj Kaĉalov en la teatraĵo de Ostrovskij *Sufiĉa stulteco en ĉiu saĝulo*, 1910.]]Li estis filo de advokato, sciis multajn lingvojn, studis juron en Moskvo, poste laboris ĉe tribunalo.

Ĉiujare li verkis unu - du verkojn, fojfoje kun aliaj aŭtoroj, dudekon da dramoj li tradukis.

## Kelkaj verkoj
Sufiĉa stulteco en ĉiu saĝulo (ruse На всякого мудреца довольно простоты; translit. Na vsjakogo mudreca dovolno prostoti) estas kvin-akta komedio kiu montras satiran traktadon de bigoteco kaj prezentas la aperon de fripono kiu manipulas la vantecon de aliaj personoj.

## Listo de verkoj 
* «Свои люди — сочтёмся» (Ni estas amikoj - ni interkalkulos 1850)
* «Утро молодого человека» (Mateno de juna homo 1850)
* «Бедная невеста» (Malriĉa fianĉino 1852)
* «Не в свои сани не садись» (En fremdan sledon ne sidiĝu 1853)
* «Бедность не порок», (Malriĉeco ne estas malvirto 1854)
* «В чужом пиру похмелье» (1856)
* «Доходное место» (Profita loko 1856)
* «Праздничный сон до обеда» (1857)
* «Не сошлись характерами» (1858)
* «Воспитанница» (Zorgatino 1859)
* «Старый друг лучше новых двух» (Malnova amiko pli bonas ol du novaj 1860)

[eta|Ostrovskij monumento ĉe [Malij-Teatro (Moskvo)|Malij teatro en Moskvo]]
* «Гроза» (Fulmotondro 1860)
* «Свои собаки грызутся, чужая не приставай» (1861)
* «Женитьба Бальзаминова» (1861)
* «Минин» (1862)
* «Тяжёлые дни» (1863)
* «Грех да беда на кого не живет» (1863)
* «Шутники» (1864 г.)
* «На бойком месте», «Пучина» (En tumulta loko 1866).
* «Дмитрий Самозванец» (1867)
* «Тушино» (1867)
* «Василиса Мелентьева» (1867)
* «На всякого мудреца довольно простоты» (Sufiĉa stulteco en ĉiu saĝulo, 1868)
* «Горячее сердце» (Varmega koro 1869)
* «Бешеные деньги» (Freneza mono 1870)
* «Не всё коту масленица» (1871)
* «Лес» (Arbaro 1871)
* «Не было ни гроша, вдруг алтын» (1872)
* «Комик XVII столетия» (1873)
* «Снегурочка» (Neĝulino 1873)
* «Поздняя любовь» (1874)
* «Трудовой хлеб» (1874)
* «Волки и овцы» (Lupoj kaj ŝafoj 1875)
* «Богатые невесты» (1876)
* «Правда хорошо, счастье лучше» (1877)
* «Последняя жертва» (Lasta viktimo 1878)
* «Бесприданница» (Fianĉino sen doto 1879),
* «Добрый барин» (1879)
* «Сердце не камень» (1880)
* «Невольницы» (1881)
* «Без вины виноватые» (Kulpuloj sen kulpo 1881)
* «Таланты и поклонники» (Talentoj kaj admirantoj 1882)
* «Красавец-мужчина» (1883)
* «Не от мира сего» (1885)

## En Esperanto aperis 
* **Ostrovski kaj lia dramo "Fulmotondro". Fragmentoj el la dramo de Ostrovski "Fulmotondro"** (La Revuo, 1911, n-ro 63, p.&nbsp;122-131, tradukis Nikolaj Kabanov)

## Muziko laŭ Ostrovskij
**Káťa Kabanová* (Katarina Kabanova) estas opero de ĉeĥa komponisto Leoš Janáček laŭ la dramo de Ostrovskij "Fulmotondro".

## Eksteraj ligiloj 
*Fulmotondro en La Revuo en la retejo de la Viena muzeo

Kategorio:Rusiaj dramistoj
1387

En la jaro **1387** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Irano: Isfahanon konkeris Temuron.
* Johano la 1-a reĝo de Portugalio edziĝis al Filipa, filino de la duko de Lancaster.
* Norvegio kaj Danio unuiĝis (dana princino estiĝis norvega reĝino).

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Călan (hodiaŭ urbo en Rumanio).
* Dobra (Hunedoara) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Ingenbohl kiel *uff Ingenbol* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
* Nadiş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
1388

En la jaro **1388** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 9-a de aprilo: Batalo de Näfels, la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo venkis la Habsburgojn definitive.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Boldogkőújfalu (hodiaŭ vilaĝo en Hungario).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
eta|maldekstra|250px|Batalmemorejo de Näfels
1390

En la jaro **1390** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Johano la 6-a Paleologa iĝis bizanca kontraŭ-imperiestro.
* Konstruita kastelo de Smolenice (vilaĝo).

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Vima Mare (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Petr Chelčický, ĉeĥa kristana verkisto (m. 1460)
* Francesco Barbaro, itala humanisto, filologo, filozofo, politikisto kaj diplomato. (m. 1454)

## Mortoj
1383

En la jaro **1383** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kristana (Juliana) kalendaro estis adoptita en Kastilio.
* Kriza Milito en Portugalio komencis post la morto de lasta reĝo de Domo de Borgonjo. Beatriz (Portugalio) iĝis reĝino, sed popolo ribeliĝis kontraŭ ĝi, ĉar ŝia edzo estis fremda. Ŝia patrino, la reĝedizino Leonor Teles de Menezes iĝis regentino, sed en la fino de la jaro, estis renversita.
* Chokei detronigita, Go-Kameyana iĝis imperiestro de Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cuştelnic (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Iştihaza (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Vadu Izei (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 22-a de oktobro - Fernando la 1-a, 9-a reĝo de Portugalio (n. 1345)
* Ilankueitlo reĝino azteka
* Johano la 6-a Kantakuzena
1382

En la jaro **1382** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kontraŭ-imperiestro Go-Enyu detronigita, Go-Kameyama iĝis la nura imperiestro de Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Gadmen *im Gadmen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 23-a de januaro: Richard de Beauchamp (13-a grafo de Warwick), angla grafo kiu edukis Henrikon la 6-an (m. 1439)

## Mortoj
1391

En la jaro **1391** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Manuelo la 2-a Paleologo iĝis orient-romia imperiestro.
* La Senjorujo Bucheggberg fariĝis havaĵo de la urbo Soloturno.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Asuaju de Jos (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Râu Bărbat (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Gedun Drub (དྒེ་འདུན་འགྲུབ་ en la tibeta), la unua Dalai-lamao.
* 31-a de oktobro: Duarte la 1-a, 11-a reĝo de Portugalio (m. 1438)

## Mortoj 
* Johano la 5-a Paleologo orient-romia imperiestro
1394

En la jaro **1394** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 13 septembre : La judoj estas elpelitaj el Francujo pro ordono de ties reĝo Karolo la 6-a.
* Seulo, Koreio, fondita.
* Benedikto la 13-a iĝis kontraŭpapo.
* Ashikaga Yoshimochi iĝis ŝoguno.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Filzbach kiel *Vilentzspach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Chokei imperiestro de Japanio
1386

En la jaro **1386** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 9-a de julio: En la Batalo de Sempach la Svisa Ĵurkomunumo venkis pro la sinofero de Winkelried kontraŭ la imperiaj trupoj de la Habsburgoj.

* Kublaj-Ĥano iĝis imperiestro de Ĉinio.
* Komenco de Minga dinastio en Ĉinio.
* Mirceo la Maljuna iĝis reĝo de Rumanio.
* Vladislavo la 2-a (Pollando) surtroniĝis.
* Unio de Kalmar estiĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cil (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 19-a de septembro - Ambrogio Traversari, itala humanisto kaj ĝenerala prioro de la Kamaldula Ordeno (m. 1439)

## Mortoj 
[eta|maldekstra|250px|Pentraĵo: La heroo Winkelried ofertas sin dum la [Batalo de Sempach por la Svisa Ĵurkomunumo]]
1395

En la jaro **1395** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fino de reĝado en Hungario de la familio Capet-Anjou
* Alberto la 4-a fariĝis ĉefduko de Aŭstrio

## Naskiĝoj 
* 11 januaro - Mikaela de Valois, filino de Karlo la 6-a de Francio (m.1422)
* 18 marto - Johano HOLLAND, 2-a duko de Exeter, anglia milita ĉefo (m.1447)
* 7 septembro - Reginald WEST, 6-a barono de la Warr, anglia politikisto
* Nikolo de Conti, itala komercisto kaj esploristo
* Georgo de Trezibond, greka filozofo (m.1484)

## Mortoj 
* 13 marto - Johano Barbour, skota poeto
* 29 aŭgusto - Alberto la 3-a, duko de Aŭstrio
* Akamapiĉtli, azteka reganto de Tenoĉtitlan
* Johano la 1-a de Aragono
* Maria, reĝino de Hungario
* Marko, serba princo
1398

En la jaro **1398** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Scheuren kiel *Schüren* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Spiekeroog, germana insulo en la Norda Maro, apartenanta al la Orientfrisa Insularo.
* Souboz kiel *Subol* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Tenna kiel *Thena* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Teodoro Gaza, humanisto, helenisto kaj tradukisto de Aristotelo. (m. 1475)

## Mortoj 
* Suko (Japanio) kontraŭ-imperiestro de Japanio
1397

En la jaro **1397** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fondita Kirillov.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* La Chaux-des-Breuleux kiel *La Chaux* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
* Le Noirmont kiel *Noirmont* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
* Lurtigen kiel *Lurtens* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
* Ohaba-Bistra (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 7-a de majo: Grandreĝo Seĝong, reĝo de Koreio kaj proklaminto de la korea alfabeto Hangul (m. 1450)
* 16-a de aŭgusto: Albreĥto la 2-a de Habsburgo, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 1439)

## Mortoj
1399

En la jaro **1399** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Johano la 7-a Paleologo iĝis kontraŭ-imperiestro de Bizanco.
* Henriko la 4-a (Anglio) surtroniĝis.
* Tamerlano invadis Persion.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Coşeiu (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Faktoj 
* La ĉeĥa urbo Brno havas 999 domojn kun 8400 loĝantoj

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 4-a de januaro: Nicolas Eymerich
1400

En la jaro **1400** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ruprecht la 3-a de Palatinujo iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Tăuţii de Sus (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Gänsbrunnen kiel *Gensprunnen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Herbetswil kiel *Hebrechtzwilre* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*25-a de oktobro: Geoffrey Chaucer, angla poeto
*Wenceslao de Luksemburgo
1401

En la jaro **1401** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
*Shoko imperiestro de Japanio
* 23-a de julio: Francisko Sforza, itala kondotiero. (m. 1466)

## Mortoj 
*19-a de februaro: William Sawtree, la unua angla martiro
*20-a de oktobro: Klaus Störtebeker, germana pirato (naskiĝis ĉirkaŭ 1360)
1402

En la jaro **1402** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 20-a de junio : Batalo de Angora
* Manuelo la 2-a Paleologo renversita kiel kontraŭ-imperiestro de Bizanco.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Ferești (Maramureș) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 28-a de aprilo: Nezahualcoyotl, reĝo de Tekskoko kaj naŭatla poeto (m. 1472)

## Mortoj
David Suchet

**David SUCHET** (naskiĝis la 2-an de majo 1946 en Londono) estas angla aktoro, kiu famiĝis en la rolo de Hercule Poirot. Antaŭe li rolis inspektoron Japp, kiam Poiroton ludis Peter Ustinov, sed poste li transprenis la figuron de la glora detektivo mem kaj donis al ĝi karakterizan ir-manieron (paŝetadon) laŭ la intencoj de Agatha Christie. Sian Jappon konsideras Suchet kiel plej malbonan aktoradon en sia vivo. Sed li prezentis ankaŭ aliajn figurojn, ekzemple la araban teroriston en filmo pri endanĝerigita Boeing 474. En adoleska aĝo li estis membro de la brita Nacia Junula Teatro en Londono.

Kategorio:Britaj aktoroj
Hercule Poirot

**Hercule POIROT**  estas fikcia detektivo, protagonisto en la libroserio "Aventuroj de Hercule Poirot", verkita de Agatha Christie. Li estas belgo, sed loĝas en anglalingva medio, parolante la anglan kun franca akĉento, enmiksante francismojn (merci, mon ami k.s.). Li emas koleri, kiam oni opinias lin franco anstataŭ belgo. Lia kunulo estas kapitano Hastings , kiu plenumas similan rolon kiel doktoro Vatsono ĉe Sherlock Holmes – li reprezentas naivan publikon (leganton aŭ filman spektanton), starigas al Poirot naivajn demandojn, per kies respondado la detektivo malkaŝas al la publiko siajn pensojn. La inspektoro Japp el Scotland Yard reprezentas fieran profesian policanon, kiu estas superata de la genia amatoro.

La noveloj pri Hercule Poirot estis multfoje filmigitaj. La detektivon ludis eminentaj aktoroj Albert Finney, Peter Ustinov kaj David Suchet.

## Eksteraj ligiloj 
* Audiolibroj  
* Informo pri televidaj serioj kun bildoj  
* Murdo en la Orienta Ekspreso tradukita en Esperanton (**PDF**) 
*  *(recenzo pri la filmo de 2017)*

Kategorio:Fikciaj belgoj
Kategorio:Fikciaj detektivoj
Kategorio:Anglalingva literaturo
Wakefield

** Wakefield ** estas urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono Jorkŝiro kaj la Humbero.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 

## Esperantistoj 
* Rona Waters;
* Geoffrey Wood;

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Anglio
Kategorio:Urboj de Britio
1396

En la jaro **1396** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 25-a de septembro: Krucmilito de Imperiestro Sigismondo finiĝas per granda malvenko dum la Batalao de Nikopoliso.
* Malpermeso de la kubludado en Milano.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Tschappina kiel *Schipinen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 13-a de junio: Filipo la bona, duko de Burgonjo, mortis la 14-an de junio 1467.

## Mortoj
1393

En la jaro **1393** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Valencio konkeris vilaĝon Onda al Maŭroj.
* Turkoj konkeris Velikon Tarnovon al hungaroj.
* Bosnio kaj Hungario subskribis pactraktaton.
* Ĉinio invadis Kamboĝon.
* Timuro konkeris Bagdadon
* Konflikto inter la reĝo kaj la eklezio en Bohemio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Dumbrava (Mureş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* La Heutte kiel *Hütte* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
* Neuenhof kiel *ob dem nuiwem Hof* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Norda Aŝikaga pretendanto al imperia japana trono: Go-En'yu.
* Sankta Johano Nepomukeno
Rotherham

**Rotherham** estas kaj urbo kaj metropola distrikto  en la angla regiono Yorkshire and the Humber. Loĝantaroj estas  (1997 kaj la areo estas .

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Sheffield Supertram

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rotherham.gov.uk
* http://www.rotherhamweb.co.uk/h/plough.htm 
* http://www.rotherhamweb.co.uk
* http://rotherhamunofficial.co.uk/siteplan.htm

Kategorio:Urboj de Anglio
1373

En la jaro **1373** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Dămăcuşeni (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 23-a de julio: Sankta Birgitta de Vadstena, sveda sanktulino (n. 1303)
Kirklees

**Kirklees** estas metropola distrikto en la angla regiono Yorkshire and the Humber. Apartenas al ĝi interalie la urbo Dewsbury.

* **Loĝantaro** -  (1997)
* **Areo** - 

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Dosiero:EnglandKirklees.png|
Dosiero:Coat of arms of Kirklees Metropolitan Borough Council.png|

Kategorio:Anglio
Sheffield

eta|Stratnomŝildo de Esperanto Place, Sheffield. Oni inaŭguris ĉi tiun stratnomon dum la brita kongreso de Esperanto en 1974

**Ŝefildo** () estas kaj urbego kaj metropola distrikto en la angla regiono Yorkshire and the Humber.

Sheffield estas la 4-a plej granda urbo en Britio. Kun 560,000 loĝantoj ĝi estas meza grandurbo. Sed pli grave, la urbo spertis realan metamorfoson dum la lastaj 20 jaroj. Ĝi evoluis de industria ŝtalurbo al moderna universitata urbo, same kiel Liverpool kaj Manchester.

 kaj la decentrigo de Londono donis novajn ekonomiajn impulsojn al la urbo. La ŝtalfabrikoj moderniĝis kaj specialiĝis, sed la motoro de la modernigo intertempe estis transprenita de la du tieaj universitatoj : la Universitato de Sheffield kaj Universitato Sheffield Hallam kiuj kune havas preskaŭ 60 000 studentojn (10% de la loĝantaro).

* Loĝantaro -  (2018)
* Areo - 

## Esperanto en Sheffield 
Fondiĝis Esperanto-Societo de Sheffield en februaro 1906.
La komerca ĉambro en Sheffield organizis klason por lernado de Esperanto en 1931. Tie okazis kongreso de SAT en 1953, de BEA en 1914 kaj 1974, kaj de EAB in 1992 kaj 2014. Dum la kongreso en 1974, oni inaŭguris straton kun la nomo "Esperanto Place".
eta|Esperantistoj dum vizito al Esperanto Place, Sheffield, la 20-an de Aprilo 2014, um la Brita Kongreso de Esperanto

### Esperantistoj de Sheffield 
* Horace J. Clayton
* Wilfred B. Johnson
*William Higgins
* John Merchant
* Maurice Pearson instruis klason pri Esperanto en la urbo jam en 1906.
* Jakob David Applebaum (1877-1964) 

Dosiero:EnglandSheffield.png|
Dosiero:Sheffieldarms.jpg|
Dosiero:Sheffield Peace Gardens.jpg|
Dosiero:Sheffield Town Hall 04-10-04.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Universitato de Sheffield
* Sheffield Supertram

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sheffield.gov.uk 
* http://www.sheffieldtoday.co.uk  
* http://www.sheffieldtheatres.co.uk 
* http://www.bbc.co.uk/southyorkshire 

Kategorio:Urboj en Yorkshire and the Humber
Calderdale

eta|180px|
**Calderdale** estas metropola distrikto en la angla regiono Yorkshire and the Humber kaj en la historia provinco West Yorkshire. Administra centro estas la urbo Halifax.

* **Loĝantaro** -   (1997)
* **Areo** - 
Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Anglio
Bradford

** Bradford ** estas kaj urbego kaj metropola distrikto de Britio. Ĝi situas en la regiono Yorkshire and the Humber de Anglio. Laŭ la stato de  en la metropola distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .
* Koordinatoj: 

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Britio
Barnsley

eta|maldekstre|180px|Situo de Barnsley.
** Barnsley ** estas kaj urbo kaj metropola distrikto en Britio. Ĝi situas en la landoparto Anglio kaj en la angla regiono Yorkshire and the Humber. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Komunumoj 
* Wombwell

## Partneraj urboj 
*  Schwäbisch Gmünd ekde 1971

## Konataj lokuloj 
* John Stones, futbalisto

## Vidu ankaŭ 
Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.barnsleybubble.co.uk  
* http://www.barnsleylinks.co.uk  
* http://www.barnsley.gov.uk 
* http://www.barnsley-chronicle.co.uk 

Kategorio:Anglio
Coventry

eta|La pintaj spiroj de la loka katedralo
alternative=Coventry City Centre from One Friargate 2019.jpg|eta|Vido de la urbocentro de Koventrio de One Friargate en 2019
**Koventrio** estas kaj urbego kaj metropola distrikto en la angla regiono Okcidentaj Mezlandoj.
* **Loĝantaro** -  (1997)
* **Areo** - 
Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Vidu ankaŭ 
* Universitato de Warwick
* Loka regado kaj administrado en Britio
* *Bolt Thrower*, mortmetala muzikgrupo el la urbo

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:West Midlands
Dudley

**Dudley** ([] aŭ []) estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono West Midlands. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis , kaj la areo kovras .

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:West Midlands
Sandwell

** Sandwell ** estas metropola distrikto en la angla regiono West Midlands.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Partneraj komunumoj 
*  La Blanc-Mesnil en Francio
*  Zalău [zaləŭ] (hungare *Zilah* [zila], germane *Waltenberg, Zillenmarkt*)  en Rumanio

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* West Midlands Metro

eta|maldekstra|180ra|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.smbc.sandwell.gov.uk 
* http://www.sandwell.gov.uk
* http://www.rowleyregis.com 
* http://www.francisasbury.org 

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Anglio
Kategorio:West Midlands
Wolverhampton

** Wolverhampton ** estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono West Midlands. En 1997  loĝantoj vivis en Walsall, kaj la areo kovras .

## Esperantistoj 
* Elisabetta Cirio

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* West Midlands Metro

Kategorio:Anglio
Kategorio:West Midlands
Birmingham

eta|Urba pejzaĝo el la palaco de la jarcento
eta|250ra|maldekstre|Kanalo en Birmingham
eta|250ra|maldekstre|Preĝejo Sankta Marteno
eta|250ra|maldekstre|Konsilantara domo de Birmingham
**Birmingamo** (, pron. /ˈbɜːmɪŋəm/) estas kaj milionurbo kaj metropola distrikto en la angla regiono Okcidentaj Mezlandoj. Ĝi situas en la historia graflando Varikŝiro. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas plurajn fervojstaciojn, el kiuj la ĉefa nomiĝas *Birmingham New Street*, kaj ankaŭ reton da kanaloj.

## Historio 
La unua mencio pri vilaĝo Birmingham okazis en 1086. En la 12-a jarcento bazarejo ekfunkciis, kiu iĝis tre grava en la regiono. En la 16-a jarcento oni komencis prilabori la feron, ja loke estis karbo kaj feroerco. Dum la industria revolucio la urbo iĝis industria centro. Ekde la 1760-aj jaroj multe da kanaloj konstruiĝis, kiuj tre helpis la liveradon. Ekde 1837 trajno trafikas. En 1900 oni fondis universitaton. Multe da partoj de la urbo suferis bombardadan damaĝon dum la 2-a mondmilito, kaj estis renovigita per multaj konstruaĵoj dum la jardekoj 1950a kaj 1960a.

La urbo havas slangan nomon "Brum", kaj la loka parolmaniero ("Brummie") estas por angloj tre facile rekonebla.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj omaĝe al Sankta Marteno kaj omaĝe al Sankta Paŭlo
* katedralo omaĝe al Sankta Filipo
* turo nomata Perrott's Folly
* urbodomo

## Servoj 
* Universitato de Birmingham

## Famuloj 
* Neville Chamberlain
* Ozzy Osbourne
* Black Sabbath
* Duran Duran

## Ĝemelurboj 
*  Chicago, Usono
*  Frankfurt am Main, Germanio
*  Johannesburg, Sud-Afriko
*  Leipzig, Germanio
*  Lyon, Francio
*  Milano, Italio

## Sporto 
En la urbo aktivas interalie la futbala klubo Aston Villa.

## Esperanto en Birmingham 
Tie Mary L. Blake gvidis Esperanto-kurson en komenco de 20-a jarcento. Post tio fondiĝis urba Esperanto-klubo, kiu devis restrukturiĝi post ambaŭ mondmilito. Post la Dua Mondmilito interalie kiel kasisto en ĝi aktivis Ken Lawrence, dum kelkaj jaroj peranto de la Belarta Konkurso de UEA, ĝis li mortis en 1958.

## Vidu ankaŭ 
* Eŭrovido-Kantokonkurso 1998
* Listo de milionurboj
* West Midlands Metro

centre|775ra


Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:West Midlands
Kategorio:Milionurboj
1403

En la jaro **1403** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*15-a de majo: Okaze de la Apencelaj Militoj okazis en Speicher la **Batalo apud Vögelisegg**, dum kiu la apencelaj ribeloj venkis la multe supernombran armeon de la princabato de Sankt-Galo.
*21-a de julio: Batalo de Shrewsbury, kiam Henriko la 4-a (Anglio) decide venkis ribelon estritan de Henry Percy (2-a grafo de Northumberland)
*Mehmed la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Monible *Montnible* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Pigniu kiel *Pingyow* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
*22-a de februaro: Karlo la 7-a, reĝo de Francio (m. 1461)

## Mortoj 
*Smil Flaška, ĉeĥa verkisto (n. nekonata)
*21-a de julio: Henry "Hotspur" Percy, kiu estris ribelon kontraŭ Henriko la 4-a (Anglio) (n. inter 1364 kaj 1366)
1405

En la jaro **1405** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Baţa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Culcea (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Dragomireşti (Maramureş) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
*Letca (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
*Leleşti (Petru Rareş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
*Konstantino la 11-a lasta orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Eustache Deschamps, franca poeto (proksima dato) (naskiĝis ĉirkaŭ 1345)
1406

En la jaro **1406** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Gregorio la 12-a iĝis papo.
*Eko de konstruo de Imperiestra Palaco de Pekino.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Bretea Streiului (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Derna (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Sacalasău (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Târnova (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*17-a de marto: Ibn-Ĥaldun, islama historiisto kaj politikisto (n. 1332)
*4-a de majo: Coluccio Salutati, florenca kanceliero kaj klerulo (n. 1331)
*6-a de novembro: Papo Inocento la 7-a
Virjaloj

**Virjaloj** (alia nomo: turioj) estas etnografia grupo de ĉuvaŝoj en la nord-okcidenta parto de Ĉuvaŝio. Diference de la sudregiona etnografia grupo de anatrioj, kaj la transira grupo de anat-enĉioj estas kulture pli proksima al la finno-ugraj marioj (gorno-marioj aŭ mont-marioj). Laŭ opinio de kelkaj etnografoj virjaloj estas ĉuvaŝigitaj marioj.

Kategorio:Ĉuvaŝoj
1408

En la jaro **1408** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Viracocha Inca iĝis inkao.
*Prokop Holý iĝis posedanto de Jenštejn.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Bociu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Călacea (Gârbou) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Karolo la 8-a,  reĝo de Norvegio (1449-1450) kaj de Svedio. (m. 1470)

## Mortoj 
*Inkao Yahuar Huacac
*Konkura imperiestro Johano la 6-a Paleologo

[eta|maldekstra|250px|Originala ujo de la urba puto de [Braunschweig, gisita en la jaro 1408]]
Anatrioj

**Anatrioj** estas etnografia grupo de ĉuvaŝoj en la sud-orienta parto de Ĉuvaŝio kaj ĉefe en aliaj regionoj ekster Ĉuvaŝio. Diference de la aliaj etnografiaj grupoj (virjaloj kaj anat-enĉioj), ĉe la anatrioj sentiĝas pli da tjurkkultura influo (komence la bolgara kaj poste ĉefe la tatara).

Kategorio:Ĉuvaŝoj
1410

En la jaro **1410** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj
*Batalo de Tannenburg.
*Sigismondo de Luksemburgio iĝis estro de Sankta Romia Imperio.
*Johano la 23-a (kontraŭpapo) stariĝis.
*Juĥnov fondita.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Blajova (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj
* Hermolaus Barbarus, la Maljuna, itala humanisto, episkopo de Verono (1443) kaj Treviso (1453), (m. 1471)

## Mortoj
*Ruprecht la 3-a de Palatinujo
Leeds

eta|Urbodomo de Leeds
**Leeds** estas kaj urbego, universitata urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono Yorkshire and the Humber.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Leeds estis la urbo de la Dua Brita Kongreso de Esperanto en 1909. Ĝi estas la naskiĝurbo de John William Pickard kaj en lernejo de Leeds instruis Will Green.

## Servoj
* Universitato de Leeds

## Partneraj urboj 
* 20px Brno, (Ĉeĥio)
* 20px Dortmundo / Dortmund (Germanio)
* 20px Durbano / Durban (Sud-Afriko)
* 20px Hangzhou (Ĉinio)
* 20px Kolombo (Srilanko)
* 20px Lilo / Lillo / Lille, (Francio)
* 20px Louisville, (Usono)
* 20px Siegen, (Germanio)

## Vidu ankaŭ 
Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
* Urbestrara retejo
* Komercaj informoj pri hoteloj kaj restoracioj
* Universitato de Leeds
* Historiaj fotoj

Dosiero:Bridgewater Place from Call Lane.jpg|Bridgewater Place
Dosiero:Central Leeds.jpg|Centro de Leeds
Dosiero:Central Leeds (from Bramley).JPG|Centro, vidata de kvartalo Bramley
Dosiero:Majestyk, Leeds.jpg|Amuzklubo *Majestyk*

Kategorio:Urboj de North Yorkshire
Listo de ĉefministroj de Barato

[eta|[Narendra Modi estas la nuna (14a) Ĉefministro de Barato , ekde 2014.]]

La **Ĉefministro de Barato** estas la estro de la plenuma branĉo de la registaro de Barato. La Ĉefministro estas ankaŭ la ĉefa konsilisto de la Prezidanto de Barato kaj estro de la Konsilio de Ministroj.

La Ĉefministro estas la altranga membro de kabineto en la plenuma branĉo de registaro en parlamenta sistemo. La ĉefministro elektas kaj povas forpeli aliajn membrojn de la kabineto; atribuas afiŝojn al membroj ene de la Registaro; estas la prezidanta membro kaj prezidanto de la kabineto.

:*Ĉefministroj –
::*Jawaharlal Nehru, Ĉefministro (1947–1964)
::*Gulzarilal Nanda, Ĉefministro (1964)
::*Lal Bahadur Shastri, Ĉefministro (1964–1966)
::*Gulzarilal Nanda, Ĉefministro (1966)
::*Indira Gandhi, Ĉefministro (1966–1977)
::*Morarji Desai, Ĉefministro (1977–1979)
::*Charan Singh, Ĉefministro (1979–1980)
::*Indira Gandhi, Ĉefministro (1980–1984)
::*Rajiv Gandhi, Ĉefministro (1984–1989)
::*V. P. Singh, Ĉefministro (1989–1990)
::*Chandra Shekhar, Ĉefministro (1990–1991)
::*P. V. Narasimha Rao, Ĉefministro (1991–1996)
::*Atal Bihari Vajpayee, Ĉefministro (1996)
::*H. D. Deve Gowda, Ĉefministro (1996–1997)
::*I. K. Gujral, Ĉefministro (1997–1998)
::*Atal Bihari Vajpayee, Ĉefministro (1998–2004)
::*Manmohan Singh, Ĉefministro (2004–2014)
::*Narendra Modi, Ĉefministro (2014–nun)

Barato

Kategorio:Registaro de Barato
Marie Tussaud

**Marie TUSSAUD** (naskiĝis 1-an de decembro 1761 je la nomo *Anna Maria Grosholtz* en Strasburgo, mortis la 16-an de aprilo 1850 en Londono) estis modlistino de vaksfiguroj kaj fondinto de la muzeo *Madame Tussauds* en Londono. 

Ŝi lernis la metion de Phillipe CURTIUS kiu posedis propran muzeon en Parizo. Li kaj Marie Tussaud kreis vakskapojn de la viktimoj de la gilotino dum la franca Revolucio. Curtius mortis en 1794 kaj en 1802 Tussaud translokiĝis al Londono.  En 1835 ŝi starigis konstantan ekspozicion de vaksfiguroj en *Baker Street*.
La muzeo ankoraŭ ekzistas sed en 1884 translokiĝis al *Marylebone Road* kaj tie oni povas rigardi vivo-grandajn vaksfigurojn de famuloj kaj eminentuloj de la hodiaŭo el ĉiuj landoj.

Nuntempe la muzeo havas filiojn en Amsterdamo, Honkongo, Las Vegas kaj Novjorko.

Kategorio:Svisaj skulptistoj