open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hundo Kavelino

eta|267x267px|Skulptaĵo de Hundo Kavelino en bjalistoka Parko Planty
**Hundo Kavelino** estas skulptaĵo de hundo en Parko Planty en Bjalistoko, ligita kun historio de urbo kaj legendo. Aŭtoro de nuna monumento estas Małgorzata Niedzielko.

## Priskribo de monumento 
Skulptaĵo estas farita de betono. Ĝi havas formon de hundo buldoga kun malfermita buŝo. Sur la piedestalo estas informon:

*"Hundo Kavelino; Kopiskulptaĵo de Piotr Sawicki - maljuna farita de Małgorzata Niedzielko; Donaco de Podlaĥia Asocio por la Instigo de Belartoj (pole: ; mecenato:&nbsp; "Contractus" kompanio kun limigita respondeco; Bjalistoko, 24-a de junio 2006."*

Hodiaŭ la skulptaĵo troviĝas en la Parko Planty ĉe la avenueto en la direkto de la strato Legionowa proksime Esperanto Hotelo.

## Historio 
Nuna skulptaĵo estas kopio de antaŭamilita monumento. Unua Hundo Kavelino troviĝis tiam ĉe la barilo de la Palaco de Branicki antaŭ la Preĝejo al la Plej Sankta Virgulino Maria. Ĝi estas kreita en 1936 de bjalistokaj artistoj Piotr Sawicki kaj Józef Sławicki. En 1944 skulptaĵo de hundo malaperis.

Ekzistas pluraj versioj koncerne la historion de la monumento.
La unua estas la legendo de la heroa hundo el bjalistoka antaŭmilita hotelo Ritz. En la hotelo troviĝis juvelejon. La hundeto helpis haltigi de rabistoj. Tiel altvalora familia memoraĵoj post lia avoj de kolonelo de cararmeo Nikolao Kavelino restis. La juvelisto por memoro de la okazaĵo hundido nomis - Kavelino de la nomo de kolonelo. Nikolao Kavelino metis antaŭ la hotelo statuon al brava hundo, kiu helpis halti la ŝtelistojn.
La dua parolis, ke Kavelino estis hundo de la kolonelo Nikolao Kavelino. La kolonelo estis fama persono en Bjalistoko antaŭ la dua mondmilito. Li estis prezidanto de futbalklubo „Jagiellonia” kaj apogis bicikladon. Li estis karitata aktivisto. La skulptaĵo memoriĝas kolonelon kaj lian hundon.

## Hundo Kavelino en kulturo 
Laŭ legendo nur persono de pura koro povas meti manon al la buŝo de la hundo kaj eliri el tiu renkonto nedifektita, alie la ŝtonstatuo viviĝos kaj fermos dentegojn al manoj de kuraĝulo. Feliĉe, ĝis nun ne estis tia kazo .

Amuza skulptaĵo estas loko de kunvenoj.Bjalistokanoj kaj turistoj volonte fotas kun ĝi.

En 2014 hundo Kavelino fariĝis heroo de la unua Bjalistoka gvidlibro por infanoj. La libro havas titolon "Promenado kun Kavelino".

## Referencoj 
Kategorio:Monumentoj en Bjalistoko
Departementa domo (Debrecen)

La **Departementa domo** estas impona secesia historia monumento en Debrecen.
eta|maldekstre|Departementa domo en Debrecen

## Historio 
En tiu loko estis konstruita la unua hotelo de Debrecen en 1688. En la korto oni aranĝis teatrajn prezentaĵojn, eĉ en 1798 tie okazis la unua hungarlingva teatraĵo de la urbo. En 1811 pro incendio ĉesis la prezentaĵoj. En 1876 Debrecen iĝis centro de Hajdú, la hotelo transprenis la administrajn taskojn. La nun videbla pli moderna departementa domo estis konstruita en la sama loko inter 1911-1912, kie seninterrompe okazas la administrado.

## Konstruaĵo 
La arkitekto estis Zoltán Bálint. Fasado de la duetaĝa departementa domo (kun mansardo) situas laŭ la trotuaro. En mezo de la fasado la tre larĝa enirejo estas videbla. Ornamaĵoj de la fasado estas ceramikaĵoj de fabriko de Vilmos Zsolnay. Sub la mansardo estas videbla blazono de la departemento. Interne menciindas la pentritaj fenestroj kaj la feraj kradoj. En la ĉefĉambro stukoj kaj blazonos de la departementaj komunumoj ornamas la ĉambregon.
eta|Fasado de la departementa domo

## Fontoj 
* hungare kun fotoj 
* hungare kun fotoserio 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
eta|maldekstre|Supro de la departementa domo

Kategorio:Debrecen
Debrecen
18680 Weirather

'*18680 *Weirather'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Sara Jo Weirather*, kiu gajnis la trian rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la *Central Lee High School'' en Donnellson (Iovao, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18691) 1998 HE1

**(18691) 1998 HE1** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

Kalkulita por la epoko de la , ĝia orbita granda duonakso estis 3,19443802  ; ĝi do tiam orbitis ĉirkaŭ 832&nbsp;100&nbsp;km cis la artefarita limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18692) 1998 HJ14

**(18692) 1998 HJ14** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la *United States Air Force* sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).

La mezuro de ĝia rotacia periodo, bazita sur nekompleta(j) luma(j) kurbo(j), povas esti tute erara.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Milito de la solduloj

La **milito de la solduloj** (241 - 238 al. C.), ankaŭ nomita *Milito de Afriko*, estis interna milito de eksterordinara krueleco kiu detruis la afrikajn terojn de Kartago dum tri jaroj kaj kvar monatoj.

Je unu flanko estis la ĉefurbo kaj la lojalaj urboj. Je la alia, la ribelemaj solduloj kiuj estis luktintaj sub la kartaga standardo dum la Unua Punika Milito, aliancitaj kun la plej granda parto de la afrikaj urboj, subulaj de Kartago.

Dum la konflikto, nova deklaro de milito de Romo provokis la perdon por Kartago de Korsikio kaj Sardio. La insuloj finis sub la regado de la rivalo. Malgraŭ tio, ne ekzistis alfronto armita inter la fortoj de ambaŭ popoloj.

La fina venko de la armeo de Kartago, direktita de Hamilkar Barka, ne plibonigis multe la situacion. La homaj kaj ekonomiaj perdoj devigis Kartagon orientiĝi al novaj koloniigindaj teritorioj. Pro tio ĝi komencis la  konkeron de la iberia duoninsulo.

## Referencoj
Picejo

eta|280x280ra|Lignofajrita picoforno en itala picejo
eta|Pica alportado per mopedo|280x280ra
**Picejo** (itale: **Pizzeria**, elp. piceria) estas specio de restoracio aŭ rapidmanĝejo kie oni ĉefe bakas kaj surtabligas picojn, sed ankaŭ aliajn italajn manĝaĵojn. Multaj picejoj havas krom restoracian parton ankaŭ prenirejon kaj alportadan servon.

Tradicie en Italio, pico estis manĝaĵo de malriĉulo kaj enhavis malmultajn kaj malmultekostajn ingrediencojn. Kiam ĝi populariĝis en Usono post la dua mondmilito, ĝi estis ĉefe praktika manĝaĵo, kiu estis rapide kaj facile akirebla, sed ne sammaniere plado por malriĉuloj. Ĝi ne estis nepre multekosta, sed la ingrediencoj fariĝis pli kaj ne nur konsistis el malmultekostaj krudaĵoj. Pico iĝis eĉ pli havebla kiam frostigitaj picoj kaj hejma livero estis lanĉitaj.

La plej konata pico tutmonde estas la pico margareta (itale: *Pizza Margherita*) kiu spegulas la kolorojn de la itala standardo: verda kun bazilio, blanka kun mocarelo kaj ruĝa kun tomato. Aŭtentika napola pico (itale: *Pizza Napoletana*) estas farita el San Marzano-tomatoj kultivitaj sur la vulkanaj ebenaĵoj sude de la vulkano Vezuvio kaj mocarelo (itale: *Mozzarelo* *di bufala Campana)* farita el buballakto. Tiu ĉi marko de mocarelo-fromaĝo estas protektita esti de eŭropa geografia origino. Aliaj tradiciaj picoj inkluzivas la *Pizza alla marinara* kun marinara saŭco, kaj kiu kune kun la pico margareta estas la plej baza speco de pico aŭ la *Pizza* *capricciosa*, kiu estas tradicia pico farita kun mocarelo-fromaĝo, bakita ŝinko, fungoj, artiŝoko kaj tomato. Tre populara estas ankaŭ la *Pizza 4 stagioni* (pico 4 sezonoj) kiu konsistas el kvar ingrediencoj laŭsezone plej facile haveblaj.

## Prenirado kaj alportado 
Picoj - de origine manĝaĵo por malriĉuloj - estas disvastiĝinta malmultekosta opcio por tiuj kiuj havas malmultan tempon aŭ ne volas kuiri. Ankaŭ pico kutime estas manĝebla sen manĝilaro.

En la plejmultaj urboj oni alportas picojn por eta kompenso, ofte per mopedo sur kiu estas muntata keston en kiu la pico restas varma.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pico
* Armena kaj turka *lahmacun*
* Germana kaj franca *flamkuko*.
* Usona *novjorkstila pico*
* Filmo *Do the Right Thing* de Spike Lee

Kategorio:Manĝejoj
Kategorio:Pico
Krevardezo

eta|krevardezo kun la grajngrandeco 4/8 mm
**Krevardezo**, **pufardezo** aŭ **Ekspansiinta ardezo** estas malpeza ŝtonaĵo. Ĝi estas farata el disigita argilŝtono. Dum bakado la materialo pufiĝas vertikale al la ardeza tavolo. Malsimile al krevargilo la grajnoj estas platecaj.

Pro ĝia malalta denseco de 0,6 ĝis 1,8&nbsp;kg/dm³ krevardezo tre taŭgas por fari malpezan betonon kun bona varmizoleco. Sed la memfortikeco de krevardezo estas pli malgranda ol tio de graveloj aŭ sablo..
La materialo ankaŭ estas uzata en hortikulturo kiel substrato.

## Normoj 
* DIN EN 13055 – malpezaj ŝtonaĵeroj

## Vidu ankaŭ 
* krevargilo

## Eksteraj ligiloj 
* *bauunternehmen.com* – Blähschieferherstellung im Detail

## Referencoj 
Kategorio:Konstrumateralo
Kategorio:Hortikultura aubstrato
Kolektero

eta|220px|alt=text|Poŝtmarkoj kiel kolekteroj.
[eta|[Kuriozaĵkabineto de privatulo, Frans la 2-a Francken, 1625, Kunsthistorisches Museum, Vieno, Aŭstrio.]]
**Kolektero** (aŭ **kolektaĵo**) estas ajna objekto konsiderata havanta valoron aŭ intereson por kolektanto (ne necese mone valora aŭ antikva). Estas nombraj tipoj de kolekteroj kaj terminoj por aludi al tiuj tipoj. Antikvaĵo estas kolektaĵo kiu estas antikva, kaj plej verŝajne granda parto de ties valoro ŝuldas al tio. **Kuriozaĵo** estas malgranda, kutime fascina aŭ malkutima aĵo serĉegite fare de kolektantoj. **Fabrikita kolektaĵo** estas aĵo farita specife por personoj kiuj kolektas ilin.

Objektoj de kolektado (kolektaĵoj) estas ekzemple:
* libroj
* poŝtmarkoj
* bildkartoj
* ludiloj
* moneroj
* artaĵoj
* esperantaĵoj

## Vidu ankaŭ 
* Artefakto
* Antikvo
* Kuriozaĵkabineto
* Pulbazaro

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Collecting: A Rationale

Kategorio:Kolektoj
Pluŝaĵo

[dekstra|eta|upright|Kopio de Steiff [pluŝa urso el 1903.]]
**Pluŝaĵo** estas bestforma pupo farita el kudritaj tolaĵoj kaj remburita de mola materialo. Populara ludilo de tiu tipo estas pluŝa urso.

Tolaĵoj ofte uzataj estas tekstilaĵoj kiel pluŝo aŭ felpo. Oftaj remburmaterialoj estas sinteza fibro, kotono, pajlo, rabotaĵoj, plastaĵoj aŭ faboj. Remburitaj pluŝaj ludiloj estas faritaj laŭ multaj diferencaj formoj, ofte ŝajnigante bestojn, legendajn entojn, fikciulojn aŭ nevivajn objektojn. Ili estas ofte uzataj ne nur kiel ludiloj, sed ankaŭ kiel transiraj aŭ sekurigaj objektoj, por montrado aŭ kolektado kaj uzitaj kiel donacoj, kiaj por gradiĝo, Kristnasko, Sankt-Valentena tago aŭ naskiĝtagoj.

## Vidu ankaŭ 
* *Beanie Baby*

Kategorio:Ludiloj
Felpo

[eta|Felpaj [Bantuko|bantukoj]]
eta|Felpo.
**Felpo**, aŭ foje **bantukaĵo** estas tekstila materialo kun cirklaj nodoj kiuj povas absorbi grandajn kvantojn da akvo. Ĝi povas esti fabrikita per teksado aŭ trikado. Felpo estis teksita el specialaj teksiloj kiuj havas du trabajn longitudinajn varpojn tra kiuj la vefto estas metita flanke. La unua industria produktado de felpaj bantukoj estis farite de la angla fabrikanto Christy.

## Notoj 
Kategorio:Teksaĵindustrio
Agopupo

eta|Agopupoj kaj ekipaĵoj.
**Agopupo** aŭ ankaŭ **agofiguro** estas ludilo, nome tipo de pupoj, pozeblaj statuetoj, faritaj el plastaj aŭ aliaj materialoj, kaj ofte bazitaj sur roluloj el filmo, bildstrio, videoludilo, aŭ de televida programo.

Distingo estas ofte farata inter pupoj kaj **agopupo**j, kiuj estas ĝenerale el plasta aŭ duonmetala konstruado kaj pozeblaj je ioma etendo, kaj ili ofte estas komercigataj pere de programoj de televido aŭ de filmoj kiuj aperigas tiun rolulojn. Modernaj agopupoj, kiaj Action Man, estas ofte komercigitaj por knaboj (kaj plenkreskaj kolektantoj), dum pupoj estas ofte komercigitaj por knabinoj.

Kategorio:Ludiloj
Ludiltrajno

eta|Hornby GNR Class J13 modelo.
[eta|300px|Simpla [makettrajno el la serio DRG 80 de firmao Märklin]]
**Ludiltrajno** estas ludilo kiu reprezentas trajnon. Ĝi distingas el makettrajno pro emfazo al malalta kosto kaj daŭreblo, pli ol al skalmodelo. Ludiltrajno povas esti tiom simpla kiel pelludilo kiu eĉ ne iras sur reloj, aŭ ĝi povas esti funkciigata per risort-funkciigo aŭ per piloj. Multaj el la nuntempaj makettrajnoj povas esti ankaŭ konsiderataj ludiloj, ĉar ili ne estas strikte skalproduktitaj profite al fortikeco taŭga por infanoj el fabrikado.

## Vidu ankaŭ 
* Trajnoj Hornby

## Eksteraj ligiloj 
* Mallonga historio de ludiltrajnoj, de Train Collectors Society (UK) 
* *50th Christmas For Electric Trains*, de Alden Armagnac, Decembro 1950, Popular Science

## Referencoj 
* Schievelbein, D (2007) "MarX Trains and Toys Guide : The Toy King Louis Marx". eBay Guide

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Trajnoj
Motorboata ludilo

eta|Motorboata ludilo.
**Motorboata ludilo** estas ludilo kun tre simpla motoro sen movopartoj, tipe uzante energion de ĉu kandelo aŭ brulilo de vegetala oleo. Nomoj en kelkaj lingvoj derivas el bruo farita de kelkaj versioj de la boato. Tiuj povas esti Pop pop boato, putt-putt boato, crazy boat (freneza boato), flash-steamer, hot-air-boat, pulsating water engine boat. Aliaj nomoj povas esti Can-Can-boot, Knatterboot, toc-toc, Puf-Puf boato, Poof Poof craft, Phut-Phut, aŭ Pouet-Pouet.

Tiuj modernaj ludiloj iel anstataŭis tradiciajn boatludilojn aŭ ŝipludilojn, kiuj simple flosis, foje helpe de veloj, aŭ plej ofte de la vento aŭ de la flumovo, kiel ĉe rojoj, pro pluvo ktp.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Pop Pop Pages including extensive references and vendors
* 4Physics.com description 
* Pop pop boat information, including history and operating instructions

Kategorio:Ludiloj
Motorveturilo

[eta|dekstra|240px|[Usono havas la plej grandan kvanton da motorveturiloj registritaj, nome preskaŭ 250 milionojn da veturiloj.]]
**Motorveturilo** estas mem-pelita veturilo, plej ofte rad-enhavaj, kiuj ne funkcias sur reloj, kiaj ĉe trajnoj aŭ tramoj. La veturila pelilo estas havigita de motoro, kutime eksplodmotoro, aŭ elektromotoro, aŭ kelka kombino de ambaŭ, tiaj kiaj ĉe hibrida veturilo aŭ konektebla hibrida elektra veturilo. Por juraj celoj veturiloj estas ofte identigitaj ene de nombraj veturiloklasoj kiaj aŭtoj, busoj, motorcikloj, ĉiagrundaj aŭtomobiloj, kamionetoj kaj regulaj kamionoj. Tiuj klasigoj varias laŭ la juraj kodoj de ĉiu lando. ISO 3833:1977 estas la normo por ŝosecirkulaj vetrilotipoj, terminoj kaj difinoj. Ĝenerale por eviti postuli al handikapuloj havi posedi ŝoforpermesilon por uzi ĝin, aŭ postuli matrikulojn kaj asekuron, energiuzantaj rulseĝoj estas specife ekskluditaj jure el esti konsiderataj motorveturiloj.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭto

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
() Oficejo pri energia efikeco kaj renovigebla energio: eldono 33, Stacy C. Davis, Susan E. Williams, Robert G. Boundy (2014) Totala motorveturila statistiko laŭ lando pri produkto en tabelo 3.1 kaj pri registritaj veturiloj en tabeloj 3.2 kaj 3.3
Kolao (planto)

**Kolao** (*Cola*) estas genro de plantoj el familio Malvacoj.

Originale oni apartenigis ĝin al familio Sterkulioidoj (Sterculioideae), sed laŭ sistemo APG II Sterkulioidoj estas konsiderata subfamilio de Malvacoj.

## Priskribo 
Kolao estas ĉiamverda arbo kun alto ĝis 20 m. Floroj estas malgrandaj, sonoril-formaj kaj kreskas en umbeloj. La frukto estas ledeca aŭ ligneca komponita foliklo el 4 aŭ 5 karpeloj.

La genro enhavas ĉirkaŭ 125 speciojn en tropika Afriko. Kelkaj specioj, plej precipe Kolao brila (*Cola nitida*) kaj Kolao akrigita (*Cola acuminata*) estas kultivataj plantoj en Okcidenta Afriko.

## Specioj 
Entute oni agnoskas ĉirkaŭ 125 specioj de genro Kolao. Kelkaj el ili estas:

## Uzo 
Semoj de kolao (ĉ. 3&nbsp;cm je diametro), tiel nomataj *kolanuksoj* estas konataj pro enhavo de kafeino (ĝis 2.5%) kaj teobromino (ĉ. 0.05%). Pro tio ili estas uzataj en farmacio kaj en produktado de freŝigaj trinkaĵoj (Coca-Cola, Pepsi-Cola ktp.).

## Referencoj 
Kategorio:Malvacoj
(18700) 1998 HK54

**(18700) 1998 HK54** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Tønder

**Tønder** (jen dane, germane *Tondern*, sudjutlande *Tynne*; nordfrise *Tuner*) estas urbeto de Danio kaj la administra centro de samnoma komunumo. La oficiale dulingva urbo situas en la malinsula landoparto Jutlando kaj en la Regiono Suda Danio, tuj norde de la ŝtata limo inter Germanio kaj Danio. Laŭ la lasta oficiala nombro de  ĝi havis &#160;loĝantojn.

eta|maldekstra|skulptaĵo *Kaakmann* sur la centra placo

## Partneraj urboj 
*  Närpes
*  Akranes
*  Bamble
*  Västervik

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo (,  kaj )

Kategorio:Urboj de Danio
Rabotaĵo

dekstra|eta|250ra|Rabotaĵo.
**Rabotaĵo** estas la rezulto raboti lignon. En la angla kaj germana nomiĝas *lignolano*, kaj en portugala *lignopajlo*. Ĝi estas produkto farita el lignolamenetoj tranĉitaj el bastonetoj kaj estas uzata ĉefe en pakado, por refreŝigaj kusenetoj en hejmvaporaj malvarmigaj sistemoj konataj kiel vaporaj malvarmigiloj, por erozikontrolaj matracoj, kaj kiel kruda materialo por la produktado de aliaj produktoj kiaj tabuloj kaj lignaĵplatoj. Ĝi estas uzata ankaŭ kiel rembura materialo por pluŝaj animaloj.

## Vidu ankaŭ 
* lignero
* lignera plato
* lignaĵmaterialo

## Referencoj 
Kategorio:Ligno
Sangaka pano

eta|260x260px|Du iranaj bakistoj estas bakantaj sangak-panojn en tradicia bakforno
**Sangaka pano** (‎‎, aŭ *nan-e* *sangak* , ) estas rektangula aŭ longtriangula irana tute tritika fermentita flanpano.

## Etimologio 
Ĝia nomo konsistas el du partoj: la radikvorto *sang*, kio en la persa signifas ŝtonon aŭ rulŝtonon, sekve *sangak* - kun la malgrandiga sufikso *ak* - signifas malgrandan ŝtonon, aŭ rulŝtoneton.

## Bakmetodo 
La sangaka pano estas bakita sur lito de malgrandaj riveraj ŝtonetoj (1-2 centimetrojn diametre) en tradicia bakforno. Normale, ekzistas du variaĵoj de ĉi tiu pano ĉe iranaj bakejoj: la simpla kaj malplikosta, kiu havas neniujn aldonaĵojn/surmetaĵojn; kaj la pli altekosta variaĵoj, kiu surhavas semojn de hindiaj sezamoj. Tradicie oni surmetis la aldonaĵojn nur sur la pano (flanko, kiu ne tuŝis la ŝtonetojn de la forno), sed lastatempe oni povas mendi ankaŭ sangakan panon kun ambaŭflanka surmetaĵo.

## Historio 
Sangaka pano estis tradicie la pano de la persa armeo. Ĝi estas menciita skribe por la unua fojo en la 11a jarcento. Ĉiu soldato portis kun si malgrandan kvanton da rulŝtonetoj, kiuj ĉe tendaro estis kunvenigitaj formantaj la "sangakan bakfornon" kaj uzitaj por baki la panon por la tuta armeo. Ĝi estis manĝita kune kun ŝafidaĵa kababo.

La pano ĉiam estis manĝata en la teritorio de nuntempa Irano kaj Azerio, sed en Azerio post la sovetia invado en 1920, la pano falis en iu neuzateco. Ĉar sangaka pano estas farita mane, la sovetianoj por amasa kaj pli rapida produktado, elektis bulpanon. Tamen en najbara Irano, sangakpano restis populare uzata.

## Hodiaǔo de Sangakpano 
Kvankam ankoraŭ oni faras sangakan panon permane, kaj sekve tre malrapide, tamen plejmulto de irananoj - kiam disponas pri sufiĉa tempo por atendadi por relative longa tempo en vico de panmendantoj - preferas ĝin al aliaj akireblaj specoj de panoj en Irano, kiel barbaria, taftana kaj lavaŝa panoj, kiuj nun bakiĝas ankaŭ aŭtomate per relative novaj maŝinoj kun pli rapida proceso.

Eble unu kialo por tia populareco de la sangaka pano estas ties tuttritika konsisto; kiel konate tiaj panoj estas pli bonaj digest- kaj san-vidpunkte.

## Vidu ankaŭ 
* Lavaŝa pano, origine armena pano blanka, malpli dika ol sangakpano
* Barbaria pano, irana fermentita blanka pano pli dika ol sangakpano
* Taftana pano, irana pano pli dika ol lavaŝa pano

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Panoj
Domžale

eta|la etnokultura muzeo *Menačenkova domačija*
eta|historia poŝtkarto el la 1950-aj jaroj
**Domĵalo** (, ) estas urbo kaj municipo en Slovenio, en proksimeco de la nacia ĉefurbo Ljubljano. Ĝi havas 12 mil loĝantojn kaj estas la sepa plej granda municipio en Slovenio. Domĵalo situas en la statistika regiono *Centra Slovenio*. Ĝia urbestro estas Toni Dragar.

## Vidu ankaŭ 
* Domžale (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Slovenio
István Béla Haáz

**István Béla HAÁZ** [iŝtvAn hAz], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Haáz István Béla** estis hungara geofizikisto, profesoro.

István Béla Haáz http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=haaz naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Béla Haáz akiris pedagogian diplomon en Sciencuniversitato Pázmány Péter en 1931, li doktoriĝis en Teknikuniversitato József en 1942. Ekde la 1930-aj jaroj li laboris en diversaj astronomiaj kaj geofizikaj institutoj. Ekde 1943 li estis adjunkto en la teknikuniversitata lernejo kaj instituto. En 1973 li pensiuliĝis, tamen li laboris ĝis 1979. Li kandidatiĝis en 1964, li doktoriĝis en 1975. Li faris pli moderna la tordecan pendolon de Loránd Eötvös. Li ricevis 3 premiojn inter 1956-1974. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Egyenes darabokból álló törtvonal metszése egyenes vonallal* (1940)
* *A számtani középérték és a legkisebb négyzetek elve* (1947)
* *Gravitációs és mágneses hatású ferde réteg helyzetének, méreteinek és mibenlétének meghatározása. – Mesterséges rengéshullámokat visszaverő síkfelület térbeli helyzetének meghatározása.* (1952)
* *Une généralisation du theorème de Simmons* (1956)
* *Földmágneses kutatásaink néhány eredménye, eljárásaink fejlődése és további feladataink* (1963)
* *Közelítő eljárás háromdimenziós testek gravitációs és mágneses hatásának kiszámítására* (1974)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Győry

**István Győry** [iŝtvAn djOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győry István** estis hungara farmaciisto, profesoro, hortikulturisto.

István Győry http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05682.htm naskiĝis la  en Debrecen. Li mortis la  en Alsógöd.

## Biografio 
István Győry akiris farmacian diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1884. Inter 1887 kaj 1894 li instruis en la universitato, poste li instruis en la ĝardenista faklernejo. Ekde 1913 li havis postenon en ministerio pri agrikulturo, kie li strebis por produktado de la hungaraj ladskatoloj. Li havis ankaŭ patentojn pri tio. Dum la Hungara Sovetrespubliko li respondecis pri liverado de legomoj kaj fruktoj, tial en 1920 li iĝis trudemerito. Li okupiĝis pri hortikulturo private. En 1953 li kandidatiĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A nitrogénmonoxid hatása a natriumaethylátra* (1892)
* *Gyógyszerészgyakornoki tankönyv* (1902) - studenta lernolibro kun aliaj
* *Der Obst- und Gartenbau des Königreiches Ungarn* (1904)
* ''Lo stato della pomicoltura e dell'orticoltura in Ungheria'' (1911)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* busto en Debrecen de 1976, tamen hodiaŭ nur la kapo https://www.kozterkep.hu/~/8768/Gyory_Istvan_dr_Debrecen_1998.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj ĝardenistoj
Militvehiklo

[eta|Milita [kamiono "Praga V3S" produktita en la iama Ĉeĥoslovakio.]]
[eta|Japanarmea [tanko 87 SPAAG ĉe Kampadejo Ŝimoŝizu, Gubernio Ĉiba, Japanio.]]
**Militvehiklo** aŭ **Militista vehiklo** estas tipo de vehiklo (veturilo) kiu inkludas ĉiujn surterajn vehiklojn kaj por militi kaj por transporto, kiuj estas desegnitaj poraŭ estas ĉefe uzataj de militfortaj fortoj. Multaj militvehikloj havas protektilojn aŭ surĉiagrundajn kapablojn aŭ ambaŭ. Notu, ke larĝa difino de la termino povas inkludi militŝipojn same kiel destrojerojn kaj militajn aviadilojn kiaj ĉasaviadiloj aŭ kuractransportajn helikopterojn. Laŭ la Konvencioj de Ĝenevo, ĉiuj noeluktantaj militvehikloj kiaj kampambulancoj kaj moveblaj sanzorgajn staciojn devas esti taŭge kaj klare markitaj kiel tio. En teorio laŭ la konvencij, tiaj vehikloj estas tiam laŭjure liberaj el intencitaj atakoj fare de iu ajn luktoflanko.

## Notoj 
Kategorio:Militoj
Kategorio:Vehikloj
Matchbox

dekstra|300 px|eta|Ludila grukamiono Matchbox en kvazaŭ alumeta skatolo.
**Matchbox** [maĉBOKS] (alumeta skatolo) estas populara varmarko de ludiloj kiu estis kreita de *Lesney Products* en 1953 kaj estas nuntempe posedata de Mattel, Inc. Tiu marko nomiĝis tiele ĉar la originaj fandometalaj ludiloj Matchbox estis venditaj en skatoloj similaj laŭ stiloj kaj grando al tiuj en kiuj oni vendis alumetojn (*matches*). Sekve la marko enhavis larĝan gamon de ludiloj kiaj grandskalajn fandometalajn maketojn kaj variajn nefandometalajn liniojn kiaj plastaj modelaroj kaj agofiguroj.

Dum la 1980-aj jaroj, Matchbox startis engaĝiĝi en pli konvenciaj plastaj kaj kartaj "vezikpakoj" kiuj estis uzataj ankaŭ de aliaj fandometalaj ludilmarkojn kiaj Hot Wheels. La skatolstila pakado estis re-enkondukita por la kolektomerkato en ĵusaj jaroj, partikulare ĉe la "35a Jariĝo de Superrapidaj" serioj en 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* 70er Matchbox – Matchbox models of the 70s 1970 - 1979
* www.nchwa.com/ North Carolina Hot Wheels Association - Price Guide for Matchbox Regular Wheels and SuperFast
* Matchbox Collectors Forum  - The place to discuss anything about the Matchbox brand from inception in 1953 to today
* Matchbox Catalogue  - A comprehensive catalogue of all Matchbox diecast
* www.matchbox.com - Mattel's Official Website for Matchbox
* www.mbxforum.com  - Largest Internet Club and On Line Catalog

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Mattel
18708 Danielappel

'*18708 *Danielappel'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Daniel Clayton Appel*, kiu gajnis la trian rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la *Eldorado High School'' en Albuquerque (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
BRIO

eta|250px|dekstra|La konstruaĵo BRIO en centra Osby.
[dekstra|eta|200px|Fervojo BRIO kun lignaj [trajnoj BRIO.]]
**BRIO** estas entrepreno kiu produktas lignajn ludilojn, fondita en Svedio. La kompanio estis fondita en la malgranda urbo Boalt, Skanio, en 1884 de korboproduktanto Ivar Bengtsson. Dumlonge la kompanio estis bazita en Osby, Skanio, en suda Svedio. En 1908 la tri filoj de Ivar ekestris kaj fondis BRIO, kiu estas akronimo for **BR**öderna ("fratoj") **I**varsson [ĉe] **O**sby. En 2006 la kompanio translokigis sian sidejon al Malmö.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BRIO korporacia retejo 
* At www.brio.net  serĉe "Lekoseum" ĉe "Brio Toy Museum".
* Wooden Train Manufacturers  – *ligiloj al aliaj entreprenoj kiuj produktas lignajn trajnojn kiuj kunlaboras kun BRIO*
* A "Historio de Brio ĝis 1999" ĉe retejo FundingUniverse kun informo pri la usona merkato.

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Ligno
Kategorio:Ekonomio de Svedio
Lionel Corporation

eta|Produktoj de Lionel Corporation.

**Lionel Corporation** estis usona fabrikanto kaj distribuanto de ludiloj kiu negocis en 1900-1995. Fondita kiel entrepreno por elektraj aparatetoj, Lionel specializiĝis en variaj produktoj tra sia tuta vivo, sed ĝi famiĝis ĉefa danke al ludiltrajnoj kaj maketaj fervojoj. Lionel trajnoj, produktitaj el 1900 al 1969, allogis admiradon el makettrajnemuloj tra la tuta mondo pro la solideco (fortikeco) de siaj konstruoj kaj la aŭtenteco de ties detaloj. Dum siaj pintaj jaroj, en la 1950-aj jaroj, la kompanio vendis por 25 milionojn da trajnoj jare. En 2006, la trajnoj de Lionel, kun la kuirilo *Easy Bake Oven*, iĝis la unuaj du elektraj ludiloj enmetitaj en la *National Toy Hall of Fame*. Ili publikigis televidan reklamaĵon en la mezo de la 1980-aj jaroj kun tre konata kaj rememorata moto, "Lionel Kiddy City, turn that frown [*clap, clap*] upside down."

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Postwar Lionel trains guide
* Explore The Hobby of Lionel Trains with an Expert 
* Lionel trains repair postwar to present

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Trajnoj
Doepke Toys

[eta|dekstra|Doepke [Jaguar aŭtoludilo el 1955. En la kolekto de ''The Children's Museum of Indianapolis''.]]
**Doepke Model Toys** (Ludiloj Doepke) estas entrepreno kiu produktis maketajn ludilojn dum jardekoj en Usono kaj por infanoj kaj por kolektantoj. Kun sidejo ĉe Cincinnati, Ohio, Doepke (pron. [depkI]) faris kelkajn diferencajn tipojn de ludiloj game el modelaj aŭtoj kiaj MG, 1955 Jaguar, fajrestingaj aŭtoj, ludiltrajnoj (sufiĉe grandaj por rajdi ilin) kaj konstruvehikloj kiaj buldozoj, grundoniveligiloj, ŝovel-maŝinoj, termovigiloj, kaj gruoj. Tiuj ludiloj famiĝis pro sia rimarkinda realismo.

## Notoj
Kategorio:Ludiloj
Karl Konstantin Haberle

**Karl Konstantin Haberle,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Haberle Károly Konstantin Keresztély** estis germana hungarlandana botanikisto, kuracisto. Lia botanika nomo estas "Haberle".

Karl Konstantin Haberle http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/05744.htm naskiĝis la  en Erfurt. Li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Karl Konstantin Haberle frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Mainz, poste li lernis en minakademiojn en Erlangen kaj Freiberg inter 1797 kaj 1803. Post siaj studoj li rondvojaĝis en Pollando, Silezio, Ĉeĥio, li vivis 8 jarojn en Weimar. Pro la kontraŭnapoleonaj militoj li rifuĝis postlasinta sian kolektaĵojn en 1813 al Vieno, poste al Buda. En 1815 li ekhavis postenon en Hungara Nacia Muzeo, post 2 jaroj li estis nomumita ordinara universitata profesoro en Reĝa Universitato de Pest. En 1818 li iĝis gvidanto de botanika ĝardeno en Pest. En 1832 rabisto murdis lin.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Meine Gedanken über Erziehung, als Entwurf zu einer musterhaften Erziehungsanstalt* (1796)
* *Beobachtungen über die Gestalt der Grund- oder Keimkrystalle ders schörlartigen Berylls und dessen übrige oryktognostische Verhaltnisse* (1805)
* *Meteorologische Aphorismen zur Erlernung, wissenschaftlicher Witterungsbeurtheilung...* (1812)
* *Succincta rei herbariae Hungariae et Transylvaniae historia* (1830)

## Memorigiloj 
* strato en Erfurt
* ekde 1835 kreskaĵo portas la nomon Haberlea

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)
* hungarlingva biografio kun bildo
* http://www.biographien.ac.at/oebl_2/125.pdf 

Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
CDATA

**CDATA** estas ŝlosil-vorto en la sintakso de XML-lingvoj. Ĝi estas mallongigo de la angla *character data* (signaj datenoj) kaj indikas, ke bloko de signoj ("sekcio") estas nuraj datenoj sen iu XML-sintaksa signifo.

## Uzo 
CDATA-sekcio en XML-dokumento komenciĝas per la naŭ signoj 
```xml

```
. Ĉi tiuj signoj ne apartenas al la datenoj, nur la signoj inter ili. Ekzemple en la sekcio 
```xml

```
 la vorto *eĥoŝanĝo* konsistigas la datenojn.

Ĉar la signotrio 
```xml
]]>
```
 finas CDATA-sekcion, ĝi evidente ne povas esti parto de la datenoj.

### Efiko 
En CDATA-sekcio la specialaj funkcioj de la signoj *** estu ne etikedo, sed vico el ses signoj, aŭ kiam *&amp;#265;* estu ne la litero *ĉ*, sed vico el ses signoj.

La efiko de CDATA-sekcio estas identa al la menciita kodado de **
```
 neniel povas aperi ene de CDATA-sekcio; ĝia unua apero finas la sekcion.

Por noti datenojn, kiuj enhavas 
```xml
]]>
```
, oni kutime disigas la datenan blokon en plurajn CDATA-sekciojn tiel, ke la du ortaj krampoj estas en unu sekcio kaj la >-signo en la sekva.

### La signaro 
Por noti en XML-dokumento signon, kiu ne estas en la uzata signaro, eblas meti la unikodan numeron *nnnn* de la signo en la formo &amp;#*nnnn*; (kun *nnnn* en dekuma formo, aŭ kun &amp;#x en deksesuma formo). En CDATA-sekcio tio ne eblas, ĉar &amp; tie ne estas speciala. Tio signifas ke en CDATA-sekcio povas okazi nur signojn el la signaro uzata de la XML-dokumento. Se, ekzemple, tiu signaro estas ISO 8859-5, ĉar la dokumento uzas precipe cirilajn signojn, esperantaj ĉapelitaj literoj ne povas esti en CDATA-sekcioj.

Uzado de unikoda kodoprezento (UTF-8, UTF-16) evitigas tiajn problemojn.

## CDATA kiel atribut-tipo 
La uzo de CDATA-sekcioj estas distingenda de alia signifo, kiun CDATA havas ne en XML-dokumentoj, sed en DTD-dokumentoj, kiuj priskribas la strukturon de certaj XML-lingvoj. Tie CDATA signifas, ke iu atributo de iu etikedo estas datenoj sen difinita strukturo. Por noti ke la etikedo *&lt;mesagho>* havas atributon *temo* sen difinita strukturo, oni skribas:

```xml

```

La etikedo tiam estas uzebla en jena formo:

```xml
Saluton, …
```

## Vidu ankaŭ 
* XML
* Dokumento-Speco-Difino (DTD)

Kategorio:Marklingvoj
(18717) 1998 HZ127

**(18717) 1998 HZ127** estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia orbita granda duonakso, kalkulita por la epoko de la , estis 3,20559777  : ĝi do tiam orbitis ĉ. 837&nbsp;400&nbsp;km trans la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Diocezo de Makao

La **Diocezo de Makao** () estas eklezia jurisdikcio de la Katolika Eklezio en Makao, en la Ĉina Popola Respubliko. Ĝin kreis la Papo Gregorio la 13-a per la buleo *"Super Specula Militantis Ecclesiae"*, en la 23-a de Januaro de 1576, en obeo al la roma rito. En la komenco, la diocezo havis eklezian jurisprudencon sur Ĉinio, Japanio kaj ĉirkaŭaj insuloj, sed nuntempe ĝi koncernas nur la teritorion de Speciala Administra Regiono de Makao, kiu estas dividita en ses paroĥoj, du preskaŭ-paroĥoj kaj unu sendependa misio. kaj 27,5 mil katolikojn. En 2008, la kvanto da katolikoj altiĝis al 28,7 mil (ĉirkaŭ 5,3% de la tuta popolo), plejparte membroj de la ĉina komunumo. Krom la ĉinoj, la katolika komunumo ankaŭ enhavas milojn da filipinoj kaj parolantoj de la portugala lingvo, inter kiuj la makaanoj kaj eŭropaj portugalanoj elstaras. Tial, oni celebras sakramentojn kaj mesojn en la ĉina, la portugala kaj la angla. En 2008, la diocezo ricevis la helpon de 19 diocezaj pastroj kaj 3 specialaj pastroj el aliaj landoj (entute, 22 sekularaj pastroj), 52 regularaj pastroj kaj 13 religiuloj, 185 monaĥinoj kaj 115 volontulaj misiistinoj. En 2011, ekzistis en Makao 10 viraj religiaj komunumoj kaj 2 virinaj religiaj komunumoj.

Helpata de la religiaj komunumoj ĉeestantaj en Makao, la diocezo havas vastan reton de servoj de sociala asistado kaj de edukado, kiu en 2008 konsistis je 24 institucioj de sociala servado (8 infanejoj, 6 hospitaloj por maljunuloj, 4 fizikoterapiejoj por mensaj kaj fizikaj handikapuloj, kaj 6 orfejoj) kaj je 31 lernejoj (inter kiuj estas la Universitato de Sankta Jozefo) en kiuj 32 mil gelernantoj estas instruataj.

## Referencoj 
Makao
Kategorio:Religio en Ĉinio
Konstrupuzlo

**Konstrupuzlo** estas ludilo per kiu oni devas konstrui (kongruigi) teknikan postulon. Tio povas esti senmova objekto (kia ponto) aŭ mekanika objekto (kia maŝino).

En pli ampleksa senco konstrupuzlo estas ajna puzlo kie oni devas kongruigi difinitan serion de pecoj en preciza maniero. Ekzemploj de tipoj de konstrupuzloj estas bastonpuzloj, multaj kahelaj puzloj kaj ankaŭ kelkaj mekanikaj puzloj.

Kategorio:Ludiloj
Veturpuzlo

**Veturpuzlo** estas puzlo en kiu la ludanto veturas tra ludtabulo (kutime sed ne nepre necese dudimensia) uzante pecon aŭ ĵetonon kiu reprezentas rolulon aŭ ludanton.

Foje (kiel ĉe labirintoj) la ludanto faras la veturon. Foje la ludanto havas pli ol unu veturpecon per kiu moviĝi. Tiele oni devas decidi per kiu ludi ĉiun fojon. Foje oni devas trovi aŭ trafi objektojn survoje.

Plej ofte estas difinita startejo kaj finpozicio por la ludantoj.

## Ekzemploj
* Anserludo
* Glitopuzlo
* Labirinta ludilo
* Labirintoj

Kategorio:Puzloj
Kategorio:Ludiloj
Herostrato

**Herostrato** (greke: ) — Erostratus) estis 4a-jarcento a.K. greka krimbruligisto, kiu serĉis fifamecon detruante unu el la Sep Mirindaĵoj de la Antikva Mondo. Lia ago tiam instigis la kreon de leĝo malpermesanta iun ajn mencii lian nomon. Tamen lia nomo fariĝis metonimio por iu kiu faras kriman agon por famiĝi.

Herostrato estas citita de L.L. Zamenhof en la parolado en la Guildhall de Londono, la 19an de aŭgusto 1907: "Sed ekzistas aliaj personoj, kiuj laboras simple por detrui; ...[kiuj] per ĉiuj fortoj penas senkreditigi nin en la okuloj de la mondo... Bone, daŭrigu do vian Herostratan laboradon, kaj ni iros trankvile nian vojon."

Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Grekoj
18720 Jerryguo

'*18720 *Jerryguo'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jerry Ji Guo*, kiu gajnis la trian rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la *Riverside High School'' en Greer (Suda Karolino, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Bastonpuzlo

350px|eta|dekstre|Diversaj matematikaj enigmoj konstrueblaj per bastonpuzloj.
**Bastonpuzlo** estas puzlo, tio estas tipo de ludilo, kiu uzas serion de 'bastonetoj' (esence unu-dimensiaj objektoj) kiuj devas esti kunigitaj en du- aŭ tri-dimensiaj figuroj.

Delonge oni uzis alumetajn bastonetojn kiel baza materialo por tiaj puzloj. Oni uzis ankaŭ pecojn de pajloj, branĉetojn kablojn aŭ similaĵojn.

Kategorio:Ludiloj
Vašo Patejdl

**Václav „Vašo“ PATEJDL** (naskiĝinta je la 10-a de oktobro 1954, Karlovy Vary, Ĉeĥoslovakio kaj mortis la 19-a de aŭgusto 2023) estis slovaka kantisto, komponisto, muzikisto kaj muzikproduktisto.

Post mezlernejo li studis komponaĵon ĉe profesoro Alexander Moyzes en Altlernejo de Muzaj Artoj en Bratislavo. En 1968 li estis unu el fondintoj de poproka muzikgrupo Elán, el kiu li foriris en 1985 kaj li komencis memstaran karieron. Kune kun tekstisto Ľuboš Zeman li estis konstanta aŭtora duopo. En 1996 li revenis al muzikgrupo Elán, kies membro li estas ĝis hodiaŭ (laŭ stato el 2015) kiel ludanto de klavarinstrumento.

Vašo Patejdl aŭtore, muzike kaj kantiste partoprenis kreadon de pluraj slovakaj kaj eksterlandaj muzikistoj (ekz. Beáta Dubasová, Marika Gombitová, Banket, Heidi Janků). Kiel komponisto de filmmuziko li famiĝis per kantoj por filmo *Fontána pre Zuzanu* (Fontano por Zuzana) el 1985 kaj por ĝiaj sekvaj filmoj. Li estas fondinto, havanto kaj prizorgisto de rikordstudio Relax en Bratislavo.

## Premioj 
* 1985 – Arĝenta liro por kanto „Chlapčenský úsmev“ (Knaba rideto) en festivalo Bratislavská lýra (Bratislava Liro)
* 1987 – Ora liro por kanto „Umenie žiť“ (La arto vivi) en festivalo Bratislavská lýra (Bratislava Liro)
* 1989 – La Premio de ĵurnalistoj por kanto „Muzikantské byty“ (Muzikistaj loĝejoj) (kun Beáta Dubasová) en festivalo Bratislavská lýra (Bratislava Liro)
* 1991 – tria pozicio por kanto „Afrika je v nás“ (Afriko estas en ni) en Internacia festivalo de kantoj en Viña del Mar en Ĉilio

## Diskaro 
### LP 
* Dvaja (1986) – muziko por la filmo *Fontána pre Zuzanu*
* Chlapčenský úsmev (1986)
* Lov na city (1987)
* Peter, Vašo a Beáta deťom (1987)
* We Don't Fall (1987)
* Mon amour (1989)
* You Still Are You (1989)
* Dlhá cesta (1990)
* Labyrint sveta (1991)
* Snehulienka a 7 pretekárov (1991)
* Esoteric: The Holy Grail (1993)
* Fontána pre Zuzanu 2 (1993) – kun Pavol Habera
* Vašo, Paťa a Kuko: Hudobná škola (1993)
* The Best of Vašo Patejdl (1994)
* Hudobná škola Vaša Patejdla II: Maškrtný bál (1995)
* Spovedaj ma zo spomienok (1997)
* Antológia 1: 1978 – 1990 (1999)
* Antológia 2: 1978 – 1990 (1999)
* Fontána pre Zuzanu 3 (1999)
* Fontána pre Zuzanu: Najväčšie hity (2002)
* Adam Šangala (2004)
* Do očí (2004)
* Gold (2005)
* Jack Rozparovač (2007)

## Tradukfonto 
Kategorio:Slovakaj kantistoj
Anserludo

eta|400px|Tabulo por Anserludo.

La **Anserludo** estas tabulludo por du aŭ pliaj ludantoj. Ĉiu ludanto antaŭeniras per po unu peco tra tabulo kun formo de spiralo kun 63 fakoj kiu havas diversajn desegnojn. Depende el la fako al kiu oni alvenis, oni povas ricevi profitoan aŭ malprofitan, nome kroman antaŭeniron, bremson aŭ eĉ devigan retroeniron, kaj en kelkaj el ili estas indikata puno. Siavice la ludanto uzas po unu aŭ po du ĵetkubojn (depende de la diferencaj versioj) kiuj indikas la nombron de fakoj kiujn ĝi devos antaŭeniri. Venkas en la ludo tiu kiu la unua alvenos al la fako 63, nome "la ĝardeno de la ansero", sed tute ĝuste ĉar se oni alvenas sed ne per ĝusta fakonombro sed per malmankaj oni devos retroeniri la malmankajn fakojn.

Konatajn pozitivajn fakoj montras la bildoj de anseroj, ĵetkuboj (kiuj permesas duoble ludi), negativajn la bildoj de gastejo, prizono, labirinto aŭ puto, dum bildo de ponto povas esti ĉu pozitiva ĉu negativa ĉar temas pri interligita bildo kiu iras de malantaŭa fako al antaŭa aŭ inverse, depende de kien oni alvenis.

Estas dokumentoj pri la ludo jam el la 16a jarcento, sed foje oni rilatis ties devenon ĉu al la Troja Milito ĉu al la Templanoj kies kaŝitaj simboloj estus en la ludo, kiel ekzemple la propra bildo de la ansero aŭ anserpiedo, kaj eĉ al la Jakoba Vojo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Historio kaj Reguloj. Malkovro de la rilato inter la ludo kaj la Jakoba Vojo.
* Reguloj de Dagonell 
* Printebla Tabulo por la Anserludo
* Reguloj
* Historio de Anserludo 
* "Giochi dell'oca e di percorso" de L.Ciompi&A. Sevilo
* Reguloj, historio kaj rilato al la Jakoba Vojo
* Blogo pri la Anserludo kaj la fako 64a.

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Ludiloj
Pilĉardo

La **Pilĉardo** aŭ **Eŭropa sardino** (*Sardina pilchardus*) estas aktinopteriga fiŝo de la genro *Sardino*, familio Klupeedoj (*Clupeidae*). Tiu specio troviĝas en la nordorienta kaj orienta parto de Atlantiko kaj en Mediteraneo.

Ĝi ofte estas metata en oleon kaj konservata en ladskatolo sub la nomo sardino (*vera sardino*).

eta|maldekstra|Filmeto

## Vidu ankaŭ 
* Sardino
* Je datumbazo Fishbase 

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Klupeedoj
(18723) 1998 JO1

**(18723) 1998 JO1** estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la *United States Air Force* sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Glitopuzlo

eta|dekstra|Solvita 15-puzlo.

**Glitopuzlo** estas ludilo, nome tipo de veturpuzlo, kiu defias al ludanto glitigi (ofte ebenajn) pecojn laŭlonge de difinitaj itineroj (kutime sur tabulo) por establi celitan fin-figuron. La movendaj pecoj povas konsisti el simplaj formoj, aŭ ili povas esti presitaj per koloroj, modeloj, sekcioj de pli granda bildo (kiun oni deziras kompletigi), nombroj, aŭ literoj (kiujn oni deziras ordigi).

Glitopuzloj estas esence dudimensiaj nature, eĉ se la glitado estas faciligita per meĥanikaj interligitaj pecoj (kiel parte enkadritaj eroj) aŭ tri-dimensiaj ĵetonoj. Kiel tiu ekzemplo montras, kelkaj glitopuzloj estas meĥanikaj puzloj. Tamen, la meĥanikaj kongruaĵoj estas neesencaj en tiuj puzloj; la partoj povus ankaŭ esti ĵetonoj sur ebena tabulo kiuj estas movataj laŭ difinitaj reguloj.

Malkiel ĉe aliaj veturpuzloj, glitopuzloj malpermesas elirigon de ajna peco el la tabulo. Tiu propreco separas glitopuzlojn el rearanĝaj puzloj. Tiele, findi movojn kaj itinerojn ene de la du-dimensiaj limigoj de la tabulo estas gravaj partoj de la solvo de glitopuzloj.

## Bildaro 

Image:Pazurgo Example1 Puzzle.png|Vortopuzlo.
File:batgirl.gif|3x3 Glitopuzlo montranta rolulon de bildstrio.
File:Hakoiri3.jpg|Ekzemplo de Klotski puzlo.

## Referencoj 
* *Sliding Piece Puzzles* (de Edward Hordern, 1986, Oxford University Press, ISBN 0-19-853204-0)
* *Winning Ways* (de Elwyn Ralph Berlekamp et al., 1982, Academic Press)
* *The 15 Puzzle* (de Jerry Slocum kaj Dic Sonneveld, 2006, Slocum Puzzle Foundation)

## Eksteraj ligiloj 
* maa.org column on Sliding-block puzzles  which rebuts the claims in the Economist.
* US Patent 4872682  - pri la Kubo de Rubik

Kategorio:Puzloj
Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Enigmoj
Kategorio:Meĥanikaj enigmoj
Transportpuzlo

**Transportpuzloj** estas ludiloj nome loĝistikajn puzlojn, kiuj ofte reprezentas problemojn pri transporto en la ĉiutaga vivo. En transportpuzloj oni povas movi personojn kaj/aŭ objektojn tra difinita pejzaĝo. Kiel ĉe rearanĝaj puzloj, neniu peco estas perdita aŭ aldonita al la tabulo. Kontraste al rearanĝaj puzloj, tamen, pritransportaj puzloj havas ĉiujn personojn kaj objektojn je difinitaj itineroj sur la tabulo; ili ne povas esti forigitaj kien ili ne havas videblan konekton kun la elira pozicio.

Labirintoj estas unupersonaj transportpuzloj, dum glitopuzloj estas dupersonaj transportpuzloj.

## Vidu ankaŭ
* Puzlo

Kategorio:Enigmoj
(18722) 1998 HF148

**(18722) 1998 HF148** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998