open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haĝo

eta|maldekstre|329x329px

***Haĝo*** ( /haĝ/) estas unu el la tiel nomataj kvin pilieroj de islamo por sunaistoj sed ankaŭ unu el la ĉefaj principoj de la kredo por ŝijaistoj.

## Priskribo 
Ĝi estas pilgrimado al Mekko, kiun ĉiu islamano devas fari almenaŭ unufoje en la vivo, se iel ajn eblas, kongrue kun fizikaj kaj materialaj rimedoj. *Haĝo* okazas dum la dek unuaj tagoj de la dekdua monato de la islama kalendaro. Ĉirkaŭ du milionoj da homoj el ĉiuj mondopartoj pilgrimas al Mekko ĉiujare, kaj portas tre simplan veston. La celpunkto de la pilgrimado estas la *Kaabo*, kiujn kredantoj ĉirkaŭiras sepfoje maldekstrerotacien. *Kaabo* estas laŭ Korano (III, 96, 97) "la unua Domo" kaj "la restadejo de Abraham". Ĉiu homo, kiu plenumis *Haĝon* rajtas nomi sin "haĝulo" aŭ *Haĝi* kaj porti verdan turbanon.

## Historio 
En la 19-a de junio 2024, je la fino de Haĝo la saŭdarabiaj aŭtoritatoj informis, ke okazis almenaŭ 550 mortoj dum la pilgrimado al Mekko pro temperaturoj de ĝis 50ºC, spite la fakton, ke oni organizis grandan sansisteman klopodon. Kelkajn tagojn poste oni konfirmis, ke la mortoj estis pli ol milo, kaj ĉefe egiptianoj.

## Bildaro 

Dosiero:Day of Hajj. Mecca, Saudi Arabia.jpg|La ebenaĵo de *Arafat* dum la tago de Haĝo
Dosiero:Kaaba mirror edit jj.jpg|Pilgrimantoj ĉirkaŭiras maldekstrerotacien dum **Haĝo** en Kaabo.
Dosiero:Ihram clothing during Hajj.jpg|Simplaj vestaĵoj de pilgrimantoj
Dosiero:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|Preĝantaj pilgrimantoj en Masĝid al-Haram.

## Vidu ankaŭ 
* Islamaj terminoj

## Referencoj 

Kategorio:Islamo
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Islama terminaro
Landen

**Landen** (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Loveno. Temas pri unu el la 133 municipoj de Belgio, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en la jaro 1211.

Ekde 1977 la municipoj Attenhoven, Eliksem, Ezemaal, Laar, Neerlanden, Neerwinden, Overwinden, Rumsdorp, Waasmont, Walsbets, Walshoutem, Wange kaj Wezeren apartenas al Landen, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)

Kategorio:Urboj de Flandra Brabanto
Kategorio:Urboj de Belgio
Lennik

**Lennik** (nederlande, proksimuma prononco ) estas urba municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Halle-Vilvoorde.

Ekde 1977 la municipoj Gaasbeek, Sint-Kwintens-Lennik kaj Sint-Martens-Lennik apartenas al Lennik, la ĉefa municipo.

La mezepoka kastelo de Gaasbeek estas propraĵo de la ŝtato ekde 1921.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)

[eta|maldekstra|300px|la [kastelo de Gaasbeek]]
Haĝar al-Asŭad

eta|Mohamedo prenanta Nigran Ŝtonon sur bildo de komenco de la 14-a jarcento post Kristo
**Haĝar al-Asŭad** () estas la fama **Ŝtono Nigra** kiu estas en la nordorienta angulo de l' Kaaba. Ĝi estas neregula aerolito ovforma ĉirkaŭita de oro. Kiam Abrahamo volis konstrui la Kaabaon, la ŝtono venis spontane kaj li rekomendis ke homoj kisu fide la ŝtonon.

Haĝar al-Asŭad estis menciita kiel objekto de adoro de Maksimo Tirio en la 2-a jarcento, laŭ li, ĝi estus persa simbolo de Saturno.

Laŭ Ibn Abbas, la Profeto Mohameto diris ke ĝi venis el paradizo kaj estis blanka kiel lakto, sed fariĝis nigra pro la pekoj de milonoj da homoj kiu kisis ĝin.

Laŭ legendo, en la fino de l' mondo, ĝi havos okulojn por rekoni tiujn kiuj kisis ĝin, kaj langon por rakonti tion al Dio.

Kategorio:Kaabo
Kategorio:Islamo
Rio Largo

**Rio Largo** [rhiŭ larhgŭ] (el la portugala "Larĝa Rivero"), estas urbo kaj municipo en subŝtato Alagoaso, Brazilo, kies urbestro Ezequias R. Alves estis UEA-fakdelegito.

La municipo havas 213 km².

Kategorio:Municipoj de Alagoaso
Kategorio:Urboj de Brazilo
Saint-Jean

***Saint-Jean*** ([]) laŭ Sankta Johano estas nomo de lokoj en:
## Belgio 
***Molenbeek-Saint-Jean** estas municipo situanta la  Brusela Ĉefurba Regiono
## Francio 
*'''Saint-Jean-d'Angély** estas komunumo situanta en la departemento Charente-Maritime de la regiono Nova Akvitanio
***Saint-Jean-d'Angle** estas komunumo situanta en la departemento Charente-Maritime de la regiono Nova Akvitanio
***Saint-Jean-d'Arves** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-d'Arvey** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-d'Aulps** estas komunumo situanta en la departemento Haute-Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-de-Braye** estas komunumo situanta en la departemento Loiret
****Saint-Jean-de-Braye (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saint-Jean-de-Braye.
***Saint-Jean-Cap-Ferrat** estas komunumo situanta en la departemento Alpes-Maritimes de la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura
***Saint-Jean-de-Chevelu** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-de-Couz** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-de-la-Forêt** estas komunumo situanta en la departemento Orne de la regiono Normandio
***Saint-Jean-de-la-Porte** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-de-Losne''' estas komunumo situanta en la departemento Côte-d'Or de la regiono Burgonjo
***Saint-Jean-de-Luz** estas komunumo situanta en la departemento Pyrénées-Atlantiques de la regiono Nova Akvitanio
***Saint-Jean-de-Maurienne** estas komunumo situanta en la departemento Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
****Saint-Jean de Maurienne-Arvan (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saint-Jean-de-Maurienne.
***Saint-Jean-de-Minervois** estas komunumo situanta en la departemento Hérault de la regiono Okcitanio
***Saint-Jean-de-Rives** estas komunumo situanta en la departemento Tarn
***Saint-Jean-de-Sixt** estas komunumo situanta en la departemento Haute-Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-de-Tholome** estas komunumo situanta en la departemento Haute-Savoie de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
***Saint-Jean-lès-Buzy** estas komunumo situanta en la departemento Meuse de la regiono Grand Est
***Saint-Jean-Pied-de-Port** estas komunumo situanta en la departemento Pyrénées-Atlantiques de la regiono Nova Akvitanio
***Saint-Jean-Saint-Nicolas** estas komunumo situanta en la departemento Hautes-Alpes de la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura
***Moutiers-Saint-Jean** estas komunumo situanta en la departemento Côte-d'Or de la regiono Burgonjo
***Plessis-Saint-Jean** estas komunumo situanta en la departemento Yonne de la regiono Burgonjo

kaj multaj aliaj.

## Italio 
* **Gressoney-Saint-Jean** estas komunumo situanta en la italaj regiono kaj provinco Aosta Valo.
## Vidu ankaŭ 
* Sankta Johano (apartigilo)
* *Sankt Johann* (apartigilo) - Sankta Johano en la germana
Cravinhos

**Cravinhos** [kra**vi**njŭs] ("Diantetoj" portugallingve) estas urbo kaj municipo en San-Paŭlio, Brazilo, kie Oswaldo Arruda Stein aktivis pri Esperanto dum pli ol kvindek jaroj. Omaĝe, la urba biblioteko havas lian nomon.

En Cravinhos ankaŭ naskiĝis Benedicto Silva.

La municipo havas 311 km² kaj ĉirkaŭ 32 mil loĝantojn. Ĝia moto estas "Pro Cravinhos Fiant Omnia" (Por Cravinhos oni faru ĉion).

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Esperantina (Piaŭio)

**Esperantina** estas urbo kaj municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Piaŭio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj . 

Kvankam kelkaj Esperantistoj inkludas ĝin inter la ZEOj, ĝia nomo NE RILATAS AL ESPERANTO, sed al ĝia patronino: Nia Senjorino de Bona Espero (portugale *Nossa Senhora da Boa Esperança*).

Kuriozaĵo: la 9-a de majo estas oficiala urba orgasma festotago.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Piaŭio

## Eksteraj ligiloj 
*  () 


Kategorio:Municipoj de Piaŭio
Esperantina (Tokantinso)

**Esperantina** estas urbo kaj municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 9.476 loĝantojn en 2010 . Oni ne scias la kialon de ĝia nomo.

La urbo estas apud lago Cotia.

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Tokantinso

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Tokantinso
Kategorio:Urboj de Brazilo
Amselsee

[eta|dekstra|350px|La [ravino Amselgrund kun la lago Amselsee (videbla en la maldekstra mezo) kaj la rokaĵoj lokomotivo kaj valgardanto]]
[eta|dekstra|350px|Boatoj ĉe la [akvobaraĵo|digomuro de Amselsee]]
La malgranda lago **Amselsee** [Amzəlze] situas en Amselgrund, profunda valo en Elba Grejsmontaro proksime al la urbeto Rathen. La lago estas ĉirkaŭ 550 metrojn longa artefarita akvaĵo.
Ĝi ekestis en la jaro 1934, kiam la komunumo Rathen retenis la akvon de la rojo *Grünbach* per konstruo de 6 metrojn alta akvobaraĵo. Bizara kuliso el rokoj ĉirkaŭas la lagon. Eblas veturi sur ĝi per luitaj remboatoj. Ekde 1969 ekzistas vojo por ĉirkaŭiri la lagon. Amselsee estas uzata ankaŭ por bredi fiŝojn kaj kiel protekto kontraŭ inundoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kurort-rathen.de 
* http://www.soekoe.de/kurortrathen/index.html 

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Lagoj en Germanio
Keroj

**Keroj** estas kartoprena kartludo por kvar personoj. La celo estas eviti preni kerajn kartojn aŭ la pikan reĝinon. Keroj estas posteulo de la kartluda familio visto, kiu ankaŭ inkluzivas briĝon kaj pikojn.

La ludo *Keroj* troveblas en multaj versioj de Vindozo.

## Vidu ankaŭ 
* karta emblemo kero

Kategorio:Kartludoj
Operacia amplifilo

**Operacia amplifilo**, aŭ **operacia amplif(ik)atoro** aŭ ankoraŭ laŭ la faka ĵargono **op-amp** (de la angla *Operational Amplifier*) oni nomas elektronikan cirkvitan modulon (ĝenerale konstruitan kiel integra cirkvito, sed iam kun diskretaj transistoroj aŭ vakuaj tuboj), kiu havas neinversigan eniron (+), inversigan eniron (-), kaj unu eliron. De ĝi eliras tensio, kiu estas la diferenco inter la + kaj la - eniroj, multiplikitaj per la malfermitbukla gajno: V_{out} = (V_+ - V_-) * G_{malfermitbugla}. Ideala op-amp enhavas nefinian gajnon. La fakto, ke la op-amp havas unuformajn parametrojn kaj ofte normajn pakiĝojn, kaj ankaŭ normajn energiprovizajn bezonojn, helpas al rapida realigo de aplikaĵoj.

Dosiero:Opampnoninverting.png|Op-amp konektita kiel ne-inversiga amplifilo
Dosiero:Opamppinouts.png|Desegno de op-amp kun siaj nutraj tensioj VS
Dosiero:Normsymbol OPV.svg|Desegno laŭ eŭropa normo DIN&nbsp;40900
Dosiero:Opampintegrating.png|Op-amp konektita kiel integratoro
Dosiero:741 op-amp in TO-5 metal can package close-up.jpg|Operacia amplifilo en TO-5 metala pakaĵo

## Referencoj 
Kategorio:Elektronikaj amplifiloj
Ath (Belgio)

eta|maldekstra|250px
**Ath** (: [A:T] aŭ : Aat [A:T]) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Tiun titolon Ath ricevis en la jaro 1166. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La urbo estas la administra centro de samnoma distrikto.

Ekde 1977 la municipoj Lanquesaint, Irchonwelz, Ormeignies, Bouvignies, Ostiches, Rebaix, Maffle, Arbre, Houtaing, Ligne, Mainvault, Moulbaix, Villers-Notre-Dame, Villers-Saint-Amand, Ghislenghien, Isières, Meslin-l'Evêque kaj Gibecq apartenas al Ath, la ĉefa municipo.

## Partneraj urboj 
*  (La junaj ekonomikaj ĉambroj)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (,  kaj )

Kategorio:Urboj de Henegovio
Kategorio:Urboj de Belgio
Star Trek: Deep Space Nine

***Star Trek: Deep Space Nine*** ("Stela Vojaĝo: Profunda Spaco Naŭ") estis usona televida serio el la scienc-fikcia universo de la filmaro Star Trek, kiu produktiĝis inter la jaroj 1993 kaj 1999.

## Ĉefaj roluloj 
* Benjamin SISKO (Avery Brooks) - komandanto (poste, kapitano) de la stacio
* Jake SISKO (Cirroc Lofton) - filo de Benjamin Sisko
* KIRA Nerys (Nana Visitor) - grava (poste, kolonelo), la reprezentato de Bajor
* Jadzia DAX (Terry Ferrell) - sezonoj 1-6, scienca oficisto, Trill
* Ezri DAX (Nicole de Boer) - sezono 7, science oficisto, Trill
* Julian BASHIR (Alexander Siddig) - la doktoro de la stacio
* WORF (Michael Dorn) - sezonoj 4-7, oficiro pri operacioj, Klingon
* ODO (Rene Auberjonois) - sekureco, formo-ŝanĝo, poste rivelita esti membro de la Dominion
* Miles O'BRIAN (Colm Meaney) - estro de operacioj
* QUARK (Armin Shimerman) - mastro de la trinkejo, Ferengi

## Eksteraj ligiloj 
* "Stela Vojaĝo: Profunda Spaco Naŭ" - artikolo el la scienc-fikcia vikio *Memory Alpha* (en Esperanto))

Kategorio:Televidaj serioj de Star Trek
Mád

**Mád** ([mA'd]) estas vilaĝo en Borsod-Abaúj-Zemplén, 44 km oriente de Miskolc. Ĝi situas sur dekliveta suda flanko de la montaro Zemplén apud la rivereto Mádi. La vilaĝo aŭtobustrafikon ne havas, nur per vagonaro estas alproksimigebla, sur la Szerencs-Hidasnémeti fervojlinio.
eta|300px|Preĝejo en Mád

## Historio 
Laŭ la arkeologiaj trovaĵoj la kolonio loĝita estis jam ankaŭ en la ŝtonepoko.
Ankaŭ niaj patrujokupepokaj praŭloj ekloĝis ĉi tie. Jam ankaŭ Anonimus (Li estis notario de reĝo Adalberto la tria) menciis la vinberproduktadon.

La komunumo apartenis en la 15-a jarcento al la fortikaĵo de Tokaj poste al Regéc. Oni kultivis vinberojn tie jam de la frua mezepoko. Ĝis 1541 reĝa bieno estis, sed poste Ferdinánd reĝo fordonacis ĝin al Gáŝpár Serédy kiel apartenaĵon al fortikaĵo de Tállya.

En 1567, la turkoj bruligis la vilaĝon, sed oni denove konstruis ĝin reen kaj la komunumo iĝis fine de la 16-a jarcento la 7-a plej granda komunumo de departemento Zemplén. La vilaĝo akiris rajton pri foiro en 1627. La turkoj en 1637 denove forbruligis la vilaĝon.

* 1645: pesto
* 1694: akridoj
* 1695: hajlo
* 1739: pesto.

Dum la milito kontraŭ Napoleono, la regionaj militistoj kolektiĝis ĉe Mád. Fine de la 18-a jc la vilaĝo malriĉiĝis pro la impostoj kaj la malbona vetero.

Dum la liberecbatalo de 1848-49 multaj vilaĝanoj mortis, inter ili la 15-jara *Koroknay Dániel*, kies nomon portas la loka bazlernejo.

* 1859: fervoja linio al Miskolc
* 1904: kurentizo
* 2005 inundo

En Mád estas la plej granda juda tombejo de la Montosubo de Zemplén.

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Rákóczi-Aspremont
* konstruaĵo de Ŝparkaso *Hegyalja*
* copfstila Sinagogo de Mád konstruita dum la 1790-aj jaroj
* Preĝejo de Sankta Triunuo (Mád)
* Kalvinana kirko
* Kapelo
* vinkeloj 

## Najbaraj komunumoj 
Mezőzombor, Rátka (ĉ. 9 km), Tállya (9 km)

plej proksima urbo: Szerencs (10 km)

## Hungaraĵo 
Ekzistas pri Mád hungara proverbo: oni estas tie, kie la judo de Mád. Onidire judo vojaĝis sola al fora loko per kaleŝo. Dum la vojaĝo li dormis, tial la ĉevalo ne ricevanta signojn, ĝi returniĝis kaj la judo vekiĝis antaŭ sia domo.

## Famuloj 
En Mád naskiĝis:
* István Orosz (historiisto)
* pentristo István Burchard-Bélaváry
* poeto Elemér Borúth
* Imre Palugyai (statistikisto).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo
* European Wineroads 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Glencore Xstrata

**Glencore International AG** estas konzerno kun sidejo en Baar en Kantono Zugo, Svislando). La konzerno estas la plej granda komerca firmao pri krudmaterialoj.

* 1926:Südelektra Holding AG, okupiĝis pri hidroenergio kaj elektraĵoj en Sudameriko.
* 1990: Mark Rich aĉetis la firmaon
* 1994: Glencore
* 2001: Mick Davis (Clinton donis al li amnestion, 2 horojn antaŭ sia eksiĝo)

Glencore estas la plej granda akcioposedanto en firmao Xstrata.

La firmao havis la vendosumon de 54,7 md USD en 2004, agadis en 50 landoj kaj havis 50.000 dungitojn.
* legi por kontroli la aferon

Kategorio:Svisaj firmaoj
DynCorp

**DynCorp** estas usona privata armeoservanto. La firmaa centro estas en Reston (Virginio), de kie oni direktas la soldulojn en multajn konfliktajn areojn de la mondo, ekzemple en Bosnio, Somalio, Angolo, Haitio, Kolombio, Kosovo kaj Kuvajto. Ĝi ankaŭ aktivas en la provinco Chapare de Bolivio (detruo de kokao-kampoj).

DynCorp estas unu el la gvidantaj 25 armeoservantoj. Ĝi estis akirita fare de Computer Sciences Corporation (CSC) en 2003.
En 2003, DynCorp havis 26.000 dungitojn, kaj 95 elcentoj de la enspezoj venis de la usona registaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo *(angle)*

Kategorio:Usono
Kategorio:Firmaoj
Blackwater USA

***Blackwater USA*** estas privata armeoserva firmao fondita en 1997 de Erik Prince kaj Al Clark. Laŭ la entreprena priskribo, *Blackwater USA* ofertas kiel servon trejnadon por armeo, registaraj instancoj, justico kaj civitanoj same kiel efektivigon de strategiaj kaj precizaj agoj. La dungitoj de la entrepreno laboras kiel moderna formo de solduloj.

Ĝi alternative estis nomita kiel sekureca kontraktisto aŭ lusoldula organizo de multaj raportoj en la internacia amaskomunikilaro.
La bazo de Blackwater estas en la usona stato de Norda Karolino, kie ĝi funkciigas taktikan trejnadan servon kiun ĝi asertas  esti la plej granda en la mondo.
La kompanio trajnas pli ol 40&nbsp;000 homoj ĉiujare, de ĉiuj militistaj servoj kaj diversaj aliaj agentejoj.
La kompanio mem reklamas sin kiel esti " la plej ampleksa profesia militista kompanio de publika ordo, sekureco, interpacigo, kaj stabilecaj operacioj en la mondo."(citaĵo mankas)

## Firmaa strukturo 
* Blackwater Training Center
* Blackwater Target Systems
* Blackwater Security Consulting, Moyock, NC
* Blackwater Canine
* Blackwater Air (AWS).

La prezidanto de la firmao estas Gary JACKSON, iama oficiro.

## Historio 
Fondita en 1997 de Erik Prince, iama soldato de la trupoj de specialaj agadoj de la usona mararmeo (*SEAL*) kaj subtenanto de la respublikana partio kaj Al Clark.
Ĝi posedas bienon, kies surfaco estas pli ol 24&nbsp;km², en Moyock, en Norda Karolino, sude de la militŝipara centro de Norfolk, kie pli da 50&nbsp;000 militistoj sekvis trejnadon .

La firmao aktive helpas per siaj servoj la irakan okupadon.

## Notoj kaj referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Norda Karolino
Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Usona armeo
Flago de Sankta Piran

dekstra|250px|eta
**La flagon de Sankta Piran** estas la nacia flago de Kornvalo kaj emblemo de ĉiuj kornvalanoj. La sankt-pirana standardo estas blanka kruco vertikala sur nigra fono. Laŭ mito Sankta Piran trovis inspiron por tiuj du koloroj kiam li kiel la unua homo malkovris stanon, blankan inter cindro kaj karbo nigraj.

## Eksteraj ligiloj 
* Flags of the World  - Anglalingva cerbumado pri la originoj de tiu ĉi flago.

Kategorio:Kornvalo
P
Frankenstein

**Frankenstein** havas diversajn signifojn:

* Frankenŝtejno, sciencfikcia romano de Mary Shelley, verkita en 1818. La nomo povas ankaŭ referi al du roluloj el la romano:
** D-ro Victor Frankenstein, la ĉefrolulo de la romano
** La Monstro de Frankenstein, sennoma estaĵo kreita de D-ro Frankenstein
* Frankenstein (Palatinato), komunumo en distrikto Kaiserslautern de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio
* Frankenstein (Saksio), komunumo en distrikto Freiberg de la federacia lando Saksio same en Germanio
* Burgo Frankenstein, mezepoka burgo apud Darmstadt, en la distrikto Darmstadt-Dieburg de la federacia lando Hesio en Germanio
* Burgo Frankenstein (Palatinato), samnoma mezepoka burgo en la supre menciita komunumo Frankenstein
* Krome ekzistas plia samnoma burgo en Bad Salzungen, Turingio
Sankta Piran

eta|La tielnomata *Flago de Sankta Piran*
**Sankta Piran** aŭ **Perran** estas la patrono de stanministoj. Oni ankaŭ konsideras lin patrono de Kornvalo, kvankam iuj volas ke tiu estu prefere unu el la sanktuloj Mikaelo aŭ Petrok (*Petroc*). *La flago de Sankta Piran* elmontras blankan krucon sur nigra fono. La tago de Sankta Piran estas la 5-a de marto.

Piran estas la plej fama el ĉiuj Irlandaj sanktuloj venintaj Kornvalen. Laŭ mito li kiel la unua malkovris stanon, kaj oni proprigas al li la fondon de monaĥejo Clonmacnois (Clumaineteno). Lia nomo probable estas P-kelta formo de Irlanda nomo *Ciaran*.

Onidire li kunportis el Irlando la postrestaĵojn de beatulo Martin la Abato, kiuj estis enterigitaj kune kun Piran post lia propra morto, en Perranzabulo. Eĉ pli poste oni reelterigis la kadavron de Piran, kies partoj disdonatis relikve. La katedralo de Exeter postulis posedon de unu liaj brakoj, dum lia tombokirko Perranzabulo, laŭ enhavlisto, havintu relikvujon kun lia kapo kaj ankaŭ katafalkon kun lia tuta korpo.

Vilaĝo Perranporth ("Haveno de Piran" en la Kornvala) ĉiujare organizas interkeltan festivalon *Lowender Peran* , kun nomo honore al la sanktulo.

*Legendo:* Paganaj irlandanoj ligis lin sur muela ŝtono, kiun ili ruligis trans klifo en la furiozan maron. Tuj la maro trankviliĝis, kaj la sanktulo sekure alflosis la strandon ĉe Perranzabulo en Kornvalo, kie liaj unuaj konvertitoj estis la bestoj.

*Legendo:* Sankta Piran "remalkovris" stanan fandadon (stanon oni fandis en Kornvalo ekde antaŭ Romiaj tempoj, sed oni poste forgesis la kielon). Tion li faris kiam lia nigra fajrej-ŝtono - kiu ŝajne estis peco da stanoza minaĵo - ekelfandis stanon, kiu leviĝis ŝtonpinten laŭ fasono de blanka kruco. (Kp. la flagon.)

## Eksteraj ligiloj 
* Lowender Peran 

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Kornvalo
Kategorio:Keltoj
Belteno

**Belteno** estas antikva gaŭla festo meze inter la printempa ekvinokso kaj la somera solstico, do ĉirkaŭ la 5-a de majo. La nomo devenas de la malnova irlanda vorto *Beltene* ('hela fajro').

## Historio de Belteno 
Fontoj el la 10-a jarcento rakontas, ke en Belteno druidoj bruligis fajron ĉe supro de monteto kaj pelis la brutaron inter du fajroj por purigi ilin.

Belteno estas specife gaela festo. Aliaj keltaj kulturoj, ekzemple la kimroj kaj bretonoj, ne havis ĝin, kvankam multaj kulturoj havas ian printempan feston.

### Belteno Festata de Novpaganoj 
En novpaganismo Belteno estas unu el la ok sunaj festoj. Kvankam la novpagana Belteno pruntis kelkajan aferojn el la gaela Belteno, ĝi pli similas al la ĝermana Majfesto. Novpaganoj festas Beltenon la 1-an de majo en la norda hemisfero kaj la 1-an de novembro en la suda hemisfero.

#### Belteno de Vikanoj 
eta|Festantoj dancantaj ĉirkaŭ brulanta fajro. Fajro estas grava simbolo de purigo por Vikanoj.
**Belteno** (Ankaŭ nomata Esperante **Beltejno**), la komenco de Somero, estas la plej grava festata tago krom Saveno (aŭ Samono) en la Vika Rado de la Jaro. Ĝi estas festo pri ĝojo kaj vivo. Nomata laŭ la Kelta dio 'Bel', la bruligo de fajroj estas tradicia okazo dum ĉi tiu festo. La asocio de Belteno kun fajro ankaŭ signifas, ke ĝi estas puriga festo.

Vikaj mankunigoj ofte okazas dum Belteno.

##### Belteno laŭ Vika Mitologio 
[eta|Belteno estas tradicia tempo por Vikanaj geedziĝoj- aŭ [mankunigoj.]]
Dum Belteno, la Heldio maturiĝis sufiĉe por regi. Li eksreĝigas la Mallumdion, kaj la Diino iĝas Patrino.

## Beltejno en Esperantaj Libroj 
Fikcia Belteno en Britio en la 1-a jarcento estas priskribita en la Esperanta romano *La ŝtona urbo*.

## Vidu ankaŭ 
* Novpaganismo
* Viko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.beltane.org 
* http://users.compaqnet.be/cn111132/Frazer/155.html  
* http://www.witchvox.com/holidays/xbeltaine.html  
* http://paganwiccan.about.com/od/beltane  

Kategorio:Irlando
Kategorio:Viko
Bova flano

eta|bova flano surkampa**Bova flano** estas esprimo por la plata, ronda, seke malmola organika sterko de bovoj, kiun ili eligas sur la paŝtejo kaj kiu poste sekiĝas tie flanoforme. La plateco de la sterko venas el la relative granda akvoenteno de la sterko: la bovosterko havas akvoentenon de 84 %, dum tiu de ĉevalo havas 70 %, tiu de ŝafo 65 %.

## Uzado de bova flano 
* Ĝi sterkas rekte la paŝtejon.
* la sekigita bova flano uzatas
** kiel brulaĵo por kuirado en lignomankaj, malriĉegaj regionoj
** ĉe konstruado de kabanoj
** por sporte ĵeti ĝin: Tutmonda Ĉampioneco de Ĵetado de Bova Flano okazas ĉiujare en Beaver (Oklahoma), Usono. En 2005, la evento okazis jam la 36-foje.

## Lingva rimarko 
Ĉar la paŝtita brutaro konsistis ĉefe el bovinoj, oni nomas la estaĵon en naciaj lingvoj kiel bovina flano.

Kategorio:Energio
Kategorio:Materialoj
Madonna

**Madonna** (naskiĝis kiel *Madonna Louise Veronica Ciccone*  en Bay City, Miĉigano) estas usona kantistino/kantoverkistino popmuzika kaj aktorino. Ŝi ricevis famegon en la 1980‑aj jaroj. Ŝia dua edzo estis Guy Ritchie, kun kiu ŝi vivis dum 8 jaroj kaj disde kiu ŝi divorcis en 2008. Laŭ la stato de 2023 ŝi vivas en la protektita urbeto Hidden Hills, iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de Los-Anĝeleso kaj de Holivudo, kun multaj same socie konataj najbaroj.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1983: *Madonna (muzikalbumo)|Madonna*
* 1984: *Like a Virgin*
* 1986: *True Blue*
* 1987: ''Who's That Girl*
* 1987: *You Can Dance*
* 1989: *Like a Prayer*
* 1990: *I'm Breathless*
* 1990: *The Immaculate Collection*
* 1992: *Erotica*
* 1994: *Bedtime Stories*
* 1995: *Something to Remember*
* 1998: *Ray of Light*
* 2001: *GHV2*
* 2003: *American Life*
* 2003: *Remixed & Revisited*
* 2005: *Confessions on a Dance Floor*
* 2006: *I'm going to tell you a secret*
* 2007: *The Confessions Tour*
* 2008: *Hard Candy*
* 2012: *MDNA*
* 2015: *Rebel Heart*
* 2019: *Madame X*

## *Videaro''
### Spektakloj 
* 1998: The Girlie Show Live Down Under
* 1999: Ciao Italia: Live From Italy
* 2001: Live Drowned World Tour
* 2006: I'm Going To Tell You A Secret
* 2007: The Confessions Tour

### Muzik-videoj 
* 1999: Madonna: The Immaculate Collection
* 1999: Madonna: 93:99
* 2001: What It Feels Like For A Girl

## Filmaro 
### Aktorino 
* 1979: *A Certain Sacrifice*, de Stephen Jon Lewicki: Bruna
* 1985: *Vision Quest*, de Harold Becker: Kluba kantistino
* 1985: *Desperately Seeking Susan*, de Susan Seidelman: Susan
* 1986: *Shanghai Surprise*, de Jim Goddard: Gloria Tatlock
* 1987: ''Who's That Girl*, de James Foley: Nikki Finn
* 1988: *Bloodhounds of Broadway*, de Howard Brookner: Hortense Hathaway
* 1990: *Dick Tracy*, de Warren Beatty: Breathless Mahoney
* 1991: *Madonna: Truth or Dare*, de Alek Keshishian: Madonna
* 1992: *Shadows and fog*, de Woody Allen: Marie
* 1992: *A League of Their Own*, de Penny Marshall: Mae Mordabito
* 1993: *Body of Evidence*, de Uli Edel: Rebecca Carlson
* 1994: *Dangerous Game*, de Abel Ferrara: Sarah Jennings
* 1995: *Four Rooms*, de Allison Anders, Alexandre Rockwell, Robert Rodriguez, Quentin Tarantino: «&nbsp;The Missing Ingredient&nbsp;»
* 1996: *Evita*, de Alan Parker: Eva Perón
* 2000: *The Next Best Thing*, de John Schlesinger: Abbie Reynolds
* 2001: *The Hire: Star*, de Guy Ritchie
* 2002: *Die Another Day*, de Lee Tamahori: Verity
* 2002: *Swept Away*, de Guy Ritchie: Amber Leighton
* 2006: *Arthur and the Minimoys*, de Luc Besson: Princino Selenia (anglalingva voĉo)

## Vidu ankaŭ 
* Kultura efiko de Madonna
* *Arthur et les Minimoys*
* *Desperately Seeking Susan''
* Luc Besson

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de aŭgusto
Waldemar Rosenberger

**Waldemar ROSENBERGER** [ROznberga] (, Vladimir Karloviĉ ROZENBERGER), naskita en 1848, mortinta en 1918, estis inĝeniero el Sankt-Peterburgo kaj de 1892 direktoro de la Akademio de Volapuko.
Sub lia estreco la akademio okupiĝis pri naturismaj reformoj de la lingvo kaj en 1902 proponis reformitan projekton, kiu poste iĝis Idiom Neutral.

Edgar De Wahl mencias siajn kontaktojn al Rosenberger en siaj *Interlinguistic reminiscenties* (interlingvistikaj memoroj), dirante ke "sr Rosenberger self … ne esset grand mastro in ti arte" (s-ro Rosenberger mem … ne estis granda majstro en tiu arto [paroli Volapukon]); tion li prenis kiel pruvon pri la malfacileco de Volapuko.

Kategorio:Planlingvoj
Kategorio:Volapukistoj de Rusio
Kategorio:Lingvokreintoj
Lauenburg (Elbo)

**Lauenburg (Elbo)** estas eta urbo ĉe la rivero Elbo en sudorienta Ŝlesvigo-Holstinio, sude de Lubeko. Ĝi donis sian nomon al historia mezepoka duklando kaj al la nuna distrikto Duklando Lauenburg, al kiu la urbo apartenas, kvankam la administra centro de la distrikto situas en la najbara urbo Ratzeburg. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

Apud Lauenburg troviĝas strata kaj fervoja ponto trans la Elbo.

La urbo estis fondita en la jaro 1182 fare de Bernardo de Askanio, la antaŭulo de la dukoj de Lauenburg. Lauenburg estis duklando ĝis 1689. La areo de la mezepoka feŭdo estis proksimume identa al la hodiaŭa distrikto. En la Mezepoko Lauenburg estis komercejo sur la Malnova Salstrato kiu transpasis la Elbon ĉi tie. Hodiaŭ ĝi estas la suda finpunkto de la Elbo-Lubeko-kanalo.

## Internacia kunlaboro 
**Partneraj urboj**
* 20px Dudelange, Luksemburgio
* 20px Manom, Francio
* 20px Boizenburg/Elbe, Meklenburgio-Antaŭpomerio, Germanio
* 20px Lębork, Pollando (2001) (en Lenborko eblas kunlaboro pere de Esperanto)

## Ido kaj Esperanto 
En 1931 tie okazis la Ido-konferenco.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* http://www.elbetreff.de/ELBE/f_elbe.htm  
* https://altstadt-lauenburg.de  

eta|maldekstra|300px

Kategorio:Distrikto Duklando Lauenburg
Kategorio:Urboj de Ŝlesvigo-Holstinio
Kontraŭtanka hundo

eta|210px|Trejnado de sovetaj armeaj hundoj. (1931)
Kontraŭtankaj hundoj portas eksplodaĵojn sur sia dorso. Tiuj hundoj estas trejnitaj kuri sub tankojn, pro kio la bombo sur la hunda dorso eksplodas.

Dum la Dua mondmilito, la sovetia armeo uzis kontraŭtankajn hundojn kontraŭ la Naziaj tankoj. Tamen la hundoj estis instruitaj kuri sub sovetiajn tankojn: do en batalkampoj multaj agis precize tiel, damaĝante la tankojn de sia armeo.

Post la Dua mondmilito neniu uzis kontraŭtankajn hundojn, ĉar aperis pli bonaj kontraŭtankaj armiloj.

Kategorio:Armiloj
Marakaibo

**Marakaibo** () estas milionurbo, universitata urbo kaj ĉefurbo de la subŝtato Zulia en Venezuelo kaj la dua plej granda urbo de la lando. Ĝi havas ĉirkaŭ 3,95 milionojn da loĝantoj, kaj estas la centro de la plej grava ekonomia regiono.
eta|maldekstra|200ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|
## Loknomo 
La loknomo Maracaibo ŝajnas deveni el *Maraca* (serpento) + *Iwo* (loko) en la indiĝena arawaka lingvo. Aliaj diras ke ĝi povas deveni el *Maracay* (Akrobata tigro-kato) + *Bo* (piedo) en la indiĝena lingvo rilata al Tupi-Guarani.

## Geografio 
Marakaibo troviĝas sur ebenaĵo en la nordokcidenta parto de la lando laŭ marbordo en golfo.

## Historio 
Marakaibo estis fondita en la jaro 1529 fare de germano *Ambrosio Alfinger* (1500-1533) je la nomo *Neu Nürnberg*, poste hispanigita *Nueva Núremberg* (do "nova Nurenbergo"), ĉe la okcidenta bordo de la samnoma lago. En 1699 Henry Morgan atakis Marakaibon. La urbo estas grava naftoproduktanto ekde 1914.

## Trafiko 
Marakaibo havas internacian flughavenon kaj gravan havenon. En la urbo metroo, aŭtobusoj kaj etaŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. En 1962 konstruiĝis  8.7 kilometrojn longa ponto dediĉita je la nomo de generalo *Rafael Urdaneta*.

## Klimato 
En Marakaibo la temperaturo estas konstante ĉirkaŭ , sed rekorde oni mezuris 41 kaj -ojn.

## Ĝemelurboj 
Partneraj urboj estas interalie *(vidu en la informkesto dekstre pli kompletan listigon)*:
*  Bremen, Germanio
*  Durban, Sud-Afriko
*  Honolulu, Usono
*  New Orleans, Usono
*  Ploieşti, Rumanio
*  San-Juano (Porto-Riko), Portoriko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://maracaibo-zulia.gov.ve/portal-alcaldias  
* http://www.panodi.com  
* http://earth-info.nga.mil/gns/html/cntry_files.html 
* *Maracaibo en Internet* (Marakajbo per Interreto) (hispane)

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Blagoveŝĉensk

La vorto **Blagoveŝĉensk** havas plurajn signifojn:
*Blagoveŝĉensk (urbo en Amura provinco)
*Blagoveŝĉensk (urbo en Baŝkirio)
Specialaj rajtoj de enspezo

**Specialaj Rajtoj de Enspezo** (, mallonge *SDR*) estas suplementaj rezervaj aktivoj de fremdaj valutoj kiujn la Internacia Mona Fonduso (IMF) konservas por siaj membroj.

En la normo ISO 4217 **kodoj de monoj**, ili havas la kodon **XDR**

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Mona Fonduso

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imf.org/external/np/tre/sdr/basket.htm 
* http://www.tis-gdv.de/tis/bedingungen/szr/szr.htm 
* http://www.imf.org/external/np/fin/rates/sdr_ir.cfm 
* Kio estas SDR? 

Kategorio:Monunuoj
Kathy Bates

**Kathy BATES** (naskiĝis la 28-an de junio, 1948 en Memphis, Tenesio) estas usona aktorino.

Ŝia plej sukcesa rolo estis tiu de psike malsana flegistino en la horora filmo *Misery*: En la jaro 1991 ŝi pro ĝi gajnis Oskaron. Poste ŝi du pliajn fojojn estis nomumita por tiu ĉi premio: en 1998 pro *Primary Colors*, en 2002 pro *About Schmidt*

## Listo de filmoj 
### Televidaj filmoj 
### Televido 
### Teatro 
### Reĝisoro 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj
Mo

La literkombino **MO** havas plurajn signifojn:
***Mo** estas simbolo por molibdeno je kemio.
***mo** estas laŭ normo ISO 639 lingva kodo de la moldava lingvo.
***MO** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Makao.
***.mo** estas nacia domajno de la alta nivelo de Makao.
***MO** estas Misurio - usona ŝtato.
***mo** povas signifi la literon M.
***MO** estas kodo de provinco Modena de Italio.
Kaluga

**Kaluga** () estas historia urbo en Rusio, administra centro de Kaluga provinco kaj urboteritorio Kaluga. Ĝi situas en centra parto de la provinco je 190 km sud-okcidente de Moskvo sur maldekstra bordo de rivero Okao. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstra|240ra|Muzeo de kosmonaŭtiko en Kaluga

## Historio 
La urbo estas konata ekde 1371. Ĝi servis kiel okcidenta ĉelima fortikaĵo, dum kelkaj jaroj ĝi estis parto de la granda Litova Princlando.

En jaro 1959 la urbo havis 134 mil loĝantojn.

## Loĝantaro 
Loĝantaro: plejparte rusoj, sed ankaŭ armenoj kaj aliaj etnoj.

## Urboteritorio Kaluga 
## Politiko 
## Transporto 
En la urbo estas fervoja stacio.

## Kulturo kaj vidindaĵoj 
* Ŝtata Muzeo Ciolkovskij pri la Historio de Kosmonaŭtiko

## Kaluga en kulturo kaj arto 
## Eminentaj urbanoj 
En Kaluga vivis teoriisto de kosmonavigado Konstantin Ciolkovskij.

La urbo estis ankaŭ la urbo de honora ekzilo, kie loĝis ĝis la fino de sia vivo Imamo Ŝamil, gvidanto de la kontraŭstaro al la cara armeo en la montoj de Ĉeĉenio kaj Dagestano.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Kaluga

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro pri Kaluga kaj la regiono ()
Sanga venĝo

**Sanga venĝo** (osete *туг исыны æгъдау* "moro preni sangon";  "sanga venĝo") estas ĉe plej diversaj popoloj neskribita leĝo venĝi pro ofendo aŭ mortigo de parenco per reciproka mortigo de iu el la malamika familio (do, ofte oni mortigis senkulpulojn).

Sanga venĝo estis karakteriza por preskaŭ ĉiuj popoloj de Kaŭkazio kaj por kelkaj popoloj de Eŭropo.

## Sanga venĝo inter osetoj 
Osetoj sekvis la leĝon de sanga venĝo ĝis komenco de la 20-a jarcento. La moro estis vera plago por la popolo, reciproka venĝado foje finiĝadis per plena interbuĉo de ambaŭ malamikaj familioj. Tamen ekzistis kelkaj tradiciaj manieroj repaciĝi, inter ili:
* pago de "sangomono", granda sumo por rekompenci perdojn kaj ofendon;
* "filiĝo", kiam persekutata viro povis atingi pli aĝan virinon de la malamika familio kaj proklami sin ŝia filo
* pardonpeto, kiam plej aĝaj reprezentantoj de la petanta pardonon familio iris surgenue longan distancon ĝis la hejmo de la malamika familio aŭ alimaniere humile petis repaciĝon
kaj kelkaj aliaj manieroj.

Alia, pli kulture specifa, nomo en Esperanto estas **vendetto** (en PIV kun duobla *t*, ne korektu).

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de repaciĝo post multjara sanga venĝo en Egiptio. BBC

Kategorio:Etnografio
Paradokso

**Paradokso** estas esprimita opinio kontraŭa al komune akceptita, kaj tial ŝajnanta ofte absurda, kvankam ĝi povas finfine montriĝi ĝusta.

Dosiero:Boyle'sSelfFlowingFlask.png|Aparato de Robert Boyle, sen eterna movilo ne povas ekzisti.
Dosiero:Pythagoras paradox.png|Pitagora paradokso
Dosiero:Proces.gif|Supozo ke +f1 = -f2

## Kelkaj paradoksoj 
* Paradokso de barbiro
* Paradokso de Cantor
* Paradokso de Epikuro
* Paradokso de kokino kaj ovo
* Paradokso de mensoganto
* Paradokso de Russell
* Paradokso de sorito
* Paradokso pri toleremo

## Vidu ankaŭ 
* Antinomio
* Dilemo
* Divido per nulo
* Etiko
* Neebla objekto
* Enigmo
* Kontraŭdiro (filozofio)
* Oksimoro
* Pensa eksperimento
* Problemo de Monty Hall
* Sofismo


Kategorio:Konceptoj en logiko
Kleiner Bärenstein

[360px|eta|Kleiner Bärenstein kaj [Großer Bärenstein vidataj de Weißig]]
**Kleiner Bärenstein** estas malgranda rokoza tablomonto en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro, maldekstre de la rivero Elbo, proksime de la vilaĝoj Thürmsdorf kaj Naundorf. Malgraŭ la nomo (kiu estas tradukebla per "malgranda ursoroko") "Kleiner Bärenstein" estas pli alta (338m) ol ĝia "granda frato" Großer Bärenstein (327m).

En 2004 privatulo akiris terenon, al kiu ankaŭ apartenas ambaŭ montoj, kaj de tiam utiligas ĝin por arbara mastrumado. La vojoj kaj panoramaj punktoj estas tamen uzeblaj por la publiko.

La ebena montosupro ofertas vere pentrindan panoraman vidon al la proksimaj tablomontoj Lilienstein, Königstein, Pfaffenstein kaj Gohrisch.

La vojon sur la monton irebligis la arbaristo Wilhelm Mann en la dua duono de la 19-a jarcento . Ĉe la piedo de Kleiner Bärenstein troviĝas la kaverno "Diebshöhle".

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Großer Bärenstein

[360px|eta|[Kleiner Bärenstein kaj Großer Bärenstein vidataj de Weißig]]
**Großer Bärenstein** estas malgranda tablomonto, trarompita de multaj rokoj, kiu situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro, maldekstre de la rivero Elbo, proksime de la vilaĝoj Thürmsdorf kaj Naundorf. La montosupro atingas 327 metrojn super la maro. Arboj limigas la rigardon al oriento, kie eblas bela vido al Lilienstein. La germana nomo estas tradukebla per "granda ursoroko". Malgraŭ sia nomo *Großer Bärenstein* estas malpli alta ol ĝia "frato" Kleiner Bärenstein kiu mezuras 338 metrojn.

En 2004 privatulo akiris terenon, al kiu ankaŭ apartenas ambaŭ montoj, kaj de tiam utiligas ĝin por arbara mastrumado. La vojoj kaj panoramaj punktoj estas tamen uzeblaj por la publiko.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Flago de Devon

200px|dekstra

La Angla provinco Devon havas propran (neoficialan) flagon, kiun oni akceptis en 2003 post konkurso organizita de la loka BBC (*BBC Devon*). Ĝi gajnis per 49% de la balotoj. Ŝajne la ideo pri propra flago venis de najbara Kornvalo, kies proprakultureco kaj neangleco tamen pli rimarkindas (kun nombre malgranda, sed tamen ekzistanta propra lingvo; naciisma movado ktp.). La dezajnon klare influis la Kornvala flago, kaj samkiel tiu lasta, ankaŭ la flago de Devon estas ligita al iu sanktulo, nome Sankta Petrok (*Petroc*), kiu estis populara sanktulo en Devon kaj najbaraj provincoj.

Malgraŭ la noveco de ĉi flago, ĝiaj koloroj jam tradicie asociiĝas kun Devon, ekzemple ili estas la koloroj de lokaj sportaj teamoj Rugby Union (rugbeo) kaj Plymoth Argyle (futbalo).
Dum la Batalo de Alĝerio, ĉe vicgrafo Exmouth flirtis verda-blanka flago (kiu nun rigardeblas en la Muzeo de valo Teign).

La flagon de Devon konsistigas tri koloroj - verda, nigra kaj blanka. La verdo reprezentas la koloron de la lokaj montetoj, la nigro la altajn kaj ventumatajn marĉojn (Dartmoor kaj Exmoor), la blanko la salecan ŝaŭmon de la du Devon-aj marbordoj kaj la kaolinan industrion (kaj minadon en si mem).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de britaj flagoj

## Eksteraj ligiloj 
* *Flags of the World* - Angle pri la originoj de la flago.
* *Devon Flag Group* "Flagogrupo de Devon" (anglalingva)

Kategorio:Flagoj
Rauenstein (Saksa Svislando)

[eta|Vido de Rauenstein al [Lilienstein (Saksa Svislando)|Lilienstein]]
[eta|Vido de [Weißig (Saksa Svislando)|Weißig al Rauenstein]]
**Rauenstein** estas jam altagrade eroziita tablomonto en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro.
Ĝi situas inter Weißig, Rathen kaj Stadt Wehlen, proksime al la maldekstra bordo de Elbo kaj atingas la altecon de 304 metroj. La rokosupro, sur kiu troviĝas restoracio, ofertas panoraman vidon, interalie al la najbaraj tablomontoj Kleiner Bärenstein, Großer Bärenstein kaj al Lilienstein. La vojo trans la kresto de Rauenstein parte havas altmontaran karakteron kaj inkluzivas ŝtuparojn kaj eskalojn. Ĝi estas pado, kiu abunde instruas la migranton pri geologio. Videblas preskaŭ ĉiuj formoj de grejserozio. Ekzemple strangaspektaj feroksidozaj tuberoj, kiuj dise kovras la surfacon de la roko „Pudelstein“. Aliloke montriĝas karakterizaj kavaĵoj, kiujn oni ĉi tie tradicie nomas sablohorloĝoj, gracilaj roko-kolonoj, efloreskaĵoj de aluno, kaj granda varieco de pliaj produktoj de erozio pro akvo kaj frosto.

## Turismo 
Proksimaj celoj estas

* Bastei
* tablomonto Lilienstein
* Fortikaĵo Königstein

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Tablomontoj
Blaise Cendrars

Veranome **Frédéric Louis SAUSER**, sed konata sub sia plumnomo **Blaise Cendrars** (naskiĝis la 1-an de septembro 1887 en Chaux-de-Fonds, Svisio, mortis la 21-an de januaro 1961 en Parizo) estis svisa franclingva poeto. Li iĝis franca civitano en 1916.

eta|200px|Blaise Cendrars en 1907Li kontribuis popularigi la prozpoemon en la moderna poezio, kaj multe kantis en nove moderna kaj eterne romantismeca lingvo la buntecon de la mondo kaj la animan bezonon je vojaĝo, kune kun metafizika angoro. Liaj plej konataj kaj emociigaj poemoj estas:
* 1912: *Pasko en Novjorko*
* 1913: ''Prozo de l'Transsiberia Vagonaro*
* 1918: *Panamo kaj la rakonto pri miaj sep onkloj*

Ekde la aĝo 15-jara li forlasis hejmon por labori kun juvelonegocisto kaj iris en Rusio kaj laŭ li ĝis fino de la Transsiberia fervojo. Tra la vivo li multege vojaĝis en foraj landoj.

En Esperanto aperis la romano *Ĉu vi konas Blaise Cendrars?'' de Manuel de Seabra, eld. IEM, Wien, Aŭstrujo, 2007. La poemoj de Cendrars ludas rolon en ĉi romano.

## Rete legebla en Esperanto 
* eltiraĵoj el "Prozo de l'Transsiberia Vagonaro".

Kategorio:Svisaj poetoj
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Franclingvaj poetoj
Kategorio:La Chaux-de-Fonds
António de Oliveira Salazar

**António de OLIVEIRA SALAZAR**, naskita la 28-an de aprilo 1889 en Santa Comba Dão, mortis la 27-an de julio 1970 en Lisbono, estis portugala universitata profesoro, politikisto kaj diktatoro de Portugalio.

Inter 1928 kaj 1932 li estis ministro pri financoj. Poste ĝis 1968 li estris sian landon kun la titolo de konsilia prezidanto, sed fakte kun diktatoreca povo.

Li sukcesis pli-malpli konservi la neŭtralecon de Portugalio dum la Dua Mondmilito, kvankam li ne povis malhelpi, ke ek de 1943 la aliancanoj utiligu la Acorojn kiel militan bazon.

En 1968 li havis akcidenton, falante de seĝo, kaj iĝis nekapabla regi (verŝajne pro apopleksio). Lia posteulo estis Marcello Caetano. En 1974 la Revolucio de la Diantoj finis la diktatorecan reĝimon.

## Malpermeso de Esperanto-asocioj kaj -aktivado 
Sub la regado de Salazar Esperanto-aktivado estis plurfoje malpermesita, ekzemple en 1936, kiam la ministro pri internaj aferoj, Cancela de Abreu, malpermesis la disvastigon de Esperanto. En aŭgusto de 1949 oni konfiskis la havaĵon de la Portugala Esperanto-Ligo kaj informis, ke same estos konfiskataj korespondaĵoj el eksterlando kun Esperanto-indikoj. Aliflanke estis en Portugalio ankaŭ periodoj de vigla Esperanto-aktivado dum la regado de Salazar.

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ
* Lusotropikismo

Kategorio:Diktatoroj
Kategorio:Prezidentoj de Portugalio
Kategorio:Portugalaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1889
Kategorio:Mortintoj en 1970
Kategorio:Mortintoj en Lisbono
Saĥalena provinco

**Saĥalena provinco** aŭ **Saĥalina provinco** () estas unu el la subjektoj de Rusia Federacio, la sola insula provinco de Rusio. Ĝin ekde la fino de la Dua Mondmilito konsistigas la insulo Saĥaleno (aŭ Saĥalino) kaj Kurilaj insuloj. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.adm.sakhalin.ru 
* http://www.sakhalin.ru  
* http://yuzhno.sakh.ru  
* informoj pri Saĥalino japane, arkivigite laŭ stato de decembro 2004 en retejo de la proksima urbo Ŭakkanai, ekde post la Dua Mondmilito la plej norda punkto de Japanio
Fera oksido

**Fera oksido** aŭ **feroksido** estas unu el multaj oksidoj de fero:

* **Fera (II) oksido** (FeO) estas nigra pulvoro, kiu estas brulopova kaj povas kaŭzi eksplodojn.

* **Fera (III) oksido** (Fe2O3) konata en sia natura formo kiel hematito, estas uzata en fabrikado de magnetaj bendoj kaj magnetaj diskoj. Ĝi ankaŭ konatas kiel ordinara rusto. Ĝi uzatas kiel ruĝa pigmento sub la formo de pulvoro aŭ amorfaĵo.

* **Fera (II,III) oksido** (Fe3O4) estas konata kiel la nigra mineralo magnetito. Ĝi ankaŭ estas trovebla sur Marso.

## Vidu ankaŭ 
* Fera (II) hidroksido
* Ferito (magnetismo)
Alejandro Mejía

**Alejandro MEJIA** [aleĥandro meĥia] (naskiĝis la  ĉe Meksikurbo) estas meksika esperantisto, kiu instruas interrete kaj verkadas retejon pri la Internacia Lingvo. Li loĝas en Vankuvero.

Li esperantistiĝis ĉirkaŭ oktobro de 2001.

## Eksteraj ligiloj
* http://esperanto.jubilo.ca esperanto.jubilo.ca
* http://ttt.jubilo.ca  ttt.jubilo.ca
* http://kurso.jubilo.ca  kurso.jubilo.ca

Kategorio:Meksikaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de novembro
Adolfo Suárez

**Adolfo SUÁREZ González** (naskiĝis la 25-an de septembro 1932, en Cebreros, provinco Avilo, mortis la 23-an de marto 2014 en Madrido) estis hispana politikisto. Li komencis sian politikan karieron dum la reĝimo de Francisco Franco, kiel lojala frankisto, kaj li atingis la postenon de ministro-ĝenerala sekretario de la *Movimiento Nacional*, la partio formita el la Hispana Falango. Li ankaŭ estis direktoro de la ŝtata televido.

Por ĝenerala surprizo, li estis elektita de la reĝo Johano Karlo la 1-a kiel ĉefministro en julio 1976, kaj baldaŭ pruvis sian lertecon per la eko de reformoj kiuj kondukis al la starigo de demokratio en la lando. La procezo estis sufiĉe riska, pro la opono de la tradiciistoj (inter kiuj ĉefe la militistoj, multaj el kiuj estis partoprenintaj la civilan militon), kaj pro la premo de la opoziciaj fortoj, kiuj deziris pli rapidan kaj profundan reformon, kun rompo de la tradicio.

Li formis moderan partion (*Unión de Centro Democrático*, UCD, do Unuiĝo de la Demokrata Centro), kun junaj teknokratoj de la malnova reĝimo kaj moderaj opoziciuloj, kiu venkis la unuajn postmilitajn balotojn, la , kaj li fariĝis la unua demokratie elektita ĉefministro post la Dua Hispana Respubliko.

eta|maldekstre|
La nova Parlamento redaktis novan demokratan konstitucion. Novaj balotoj okazis en 1979, kaj Suárez venkis denove.

Tamen, la malforteco de la partio kondukis lin al la demisio komence de 1981. Dum la parlamenta elekto de lia posteulo Leopoldo Calvo-Sotelo, okazis intento de puĉo, kun invado de la Parlamento. Dum la invado Suárez montris evidentan kuraĝon.

Li forlasis la partion, kaj ankoraŭ klopodis por la novaj elektoj en 1982, sed li fiaskis. Post diversaj balotaj partoprenoj, li definitive forlasis aktivan politikon en 1991.

La reĝo nomumis lin Duko de Avilo.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Hispanio

Kategorio:Falangistoj
Kategorio:Frankistoj
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Kategorio:Ĉefministroj de Hispanio
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Papststein

**Papststein** estas malgranda arbarokovrita tablomonto, kiu situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro, maldekstre de la rivero Elbo, inter la vilaĝoj Papstdorf kaj Kurort Gohrisch. Erozio jam dissolvis la tablomonton je pluraj rokogrupoj kaj montodorsoj. En sia plej alta punkto Papststein atingas 451 metrojn super la maro. Sur la montosupro troviĝas turo por averti pri arbarincendioj, montorestoracio kaj pluraj panoramopunktoj. Oni diras, ke de ĉi tie oni povas vidi 45 setlejojn. En okcidenta direkto videblas Gohrisch kaj Pfaffenstein, de sudo ĝis oriento vicas pliaj tablomontoj, inter ili la plej malproksima; Děčínský Sněžník en Ĉeĥa Svislando.

La germana nomo estas tradukebla per "paporoko".

## El la historio 
Ĉirkaŭ 1830 Papststein konatiĝas kiel panoramopunkto.

En la jaro 1972 ĉe la suda flanko de Papststein okazis granda rokofalo. Alvaliĝis tiam ĉirkaŭ 4.000 m³ da grejso; kiel spuroj ankoraŭ videblas grandaj glataj rompofacoj kaj gigantaj rokoblokoj en la valo.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj por migrantoj kaj fotoj

Kategorio:Elba Grejsmontaro