Fremdpolenigado

[eta|250px|Miksaĵo de polenoj de: Sunfloro *Helianthus annuus*, *Ipomea purpurea*, *Sildalcea malviflora*, [lilio *Lilium auratum*, primolo*Oenothera fruticosa*, kaj Ricino *Ricinus communis*.]]
**Fremdpolenigado**, aŭ *nerekta*, *heteroklina polenigado*, estas ĉe plantoj la transdono de polenoj de unu floro al la stigmo de alia floro (najbarfekundigo, najbarpolenigo, geitonogamio) aŭ al alia planto de la sama specio (krucpolenigado, ksenogamio), (de la malnovgreka ξένος  =*ksénos* „gasto; fremdulo“ kaj γάμος *gámos* „nupto, geedziĝo“) . La transporto de la poleno okazas per vento, akvo aŭ bestoj (ekzemple: insektoj, vespertoj, birdoj zoofilio).

Oni distingas ĉe la krucpolenigado (ksenogamio):
* krucigado inter diversaj individuoj de la sama vario; (izomorfa ksenogamio)

** gefrata polenigado, -krucigado (adelfogemio):se polenoj kaj stigmo apartenas al du diversaj individuoj, kiuj devenas vegetative de la sama patrina planto.
** se la parenceco estas iomete pli fora, tio nomiĝas *gnesiogamio*, *staŭrogamio*, *vera krucigado* (krucigado, krucigoreproduktado).
* krucigado inter diversaj individuoj de nesama varieco; (heteromorfa ksenogamio) *miksula polenigado*, notogamio).

Fremdpolenigado kaj fekundigado kun partopreno de poleno, kiu estas transportita al alia floro apartenas al **fremdfertigado** aŭ **alogamio**. Ĝi ne nur aperas ĉe florplantoj, sed ankaŭ ĉe plantoj, kiuj multiĝas per sporoj kaj ĝermĉeloj, ekzemple algoj kaj filikoj.  Ĉe la fremdfekundigado la genaro de la patrina kaj patra plantoj estas nove kombinita. La celo de la krucigado estas altigi la verŝajnecon de tiuj rekombinaĵo de la genaro. La fremdfekundigado estis malkovrita en 1790 fare de la teologo kaj botanikisto Christian Konrad Sprengel.

Oni devas distingi fremdpolenigadon, krucpolenigadon, krucpolenigadon de la dua speco (heteromorfa ksenogamio) kaj gnesiogamion (eksogamio, heterogenetika polenigado) kaj la najbarpolenigadon (geitonogamio) respektive gefrata polenigado (endogamio, memgenetika polenigado). Ĉe la najbar-polenigado polenoj de unu floro iras al alia floro de sama planto. La najbara polenigado estas tial genetike samvalora kiel la mempolenigado (aŭtogamio), la distribuo kaj novordigado de la genetika materialo ne okazas.

Tipaj ventopolenigantoj estas poacoj, tritiko, sekalo kaj maizo.
Tiaj polenoj ofte kaŭzas fojnokataron.

### Akvopolenigado 
La malofta akvopolenigado (*hidrofilio* aŭ *hofrogamio*), *abiota* fremdpolenigado, estas ĉe kelkaj plantoj, kiuj kreskas sub akvo aŭ sur la akva surfaco.

## Mekanismoj por stimulado de la fremdpolenigado 
Multaj plantspecioj havas ilojn por eviti la mempolenigadon de la floroj. La plej disvastigitaj estas:

### Antaŭvireco 
Ĉe la antaŭvireco (*proterandrio*) la anteroj elŝutas la polenon antaŭ la stigmo de la sama floro kiu estas preta akcepti ĝin. Tio ekzemple okazas ĉe asteracoj, salvio, kampanulo kaj maizo.

### Antaŭineco 
Ĉe la antaŭineco (*proteroginio*) la stigmo estas jam de certa tempo preta akcepti la polenon. Dum tiu tempo la stigmo povas esti polenigata. La antaŭineco ekzistas ĉe plumbago.

### Diverspistileco 
Ĉe kelkaj plantspecioj ekzistas individuoj, ĉe kiuj la pistilo estas longa kaj la anteroj sidas malalte kaj inverse. Ekzistas du diversaj tipoj de floroj. Tiu fenomeno nomiĝas *diverspistileco* respektive heterostilio. Ĉe kelkaj plantoj kun du polencirkloj ekzistas eĉ tri diversaj tipoj, depende de tio la pistilo troviĝas sur la malsupra, meza aŭ supra ebeno (*tristilio*).

La fekundigado okazas nur, se la polenoj de unu ebeno atingas la stigmon de la sama ebeno. Ekzemple de mallongaj filamentoj sur malalta stigmo. Tio ne eblas ene de unu floro.

Ekzemple la primoloj kun tri aŭ kun du ebenoj, aŭ salikario kaj oksalidacoj, kie ekzistas tristilio.

### Herkogamio 
La stamenoj kaj stigmoj de floro estas ĉe diversaj lokoj de la floro. Ekzemplo estas irido.

## Funkcioj de la fremdpolenigado 
Fremdpolenigado helpas al genetika diverseco de specioj, ĉar dum la fekundigado la genotipoj kun diversaj aleloj estas miksataj. Tio reduktas la verŝajnecon, ke malfavore recesive heredanta alelo renkontiĝas kiel paro kaj efektiviĝas kiel fenotipo.

## Referencoj 
Kategorio:Polenado