open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hamadano (urbo)

eta|200px|maldekstra|
**Hamadan** aŭ **Hamedan** estas historia urbo ĉirkaŭ 300 km sudokcidente de Teherano. Hamadan havas historion de pli ol 3000 jaroj kaj estas unu el la plej antikvaj urboj en la mondo. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma provinco.

## Esperanto 
eta|centra|400px|

Hamadan ludis historian rolon ankaŭ en la irana Esperanto-movado. Laŭ la ĉi-kuna foto de hamadanaj Esperanto-parolantoj el la 20-aj jaroj de 20a jarcento ŝajne aktiva movado jam ekzistis en tiu urbo. Bedaŭrinde nun oni ne konas Esperanto-parolantojn tie.

## Vidu ankaŭ 
* Hamadan (provinco)

## Fontoj 
* Informis: Keyhan Sayadpour (Irano)

Hamadan - Alvand - Shahrestaneh - panoramio (1).jpg
Iran - Hamadan - Sangshir - Stony Lion - panoramio.jpg
Iran - Hamedan - Alvand mountain (Tarik Darreh Ski Resort Road) - panoramio.jpg
Iran - Hamedan - The Tomb of Avicenna - panoramio (1).jpg
Iran - Hamedan - The Tomb of Avicenna - panoramio.jpg
Hamedan - Alvand Peak - panoramio.jpg

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Irano
Kategorio:Aviceno
Bizaoj

La **bizaoj** estas etno en Zambio. La bizaa lingvo apartenas al la sama lingva grupo kiel la bemba lingvo. Etnologiajn esplorojn pri ili faris en 1963/64 precipe Bruce Kapferer.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Zambio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Zambio
Ĉokveoj

eta|220ra|Statuo fare de ĉokveoj.
eta|mapo pri la etnoj de Angolo, la vivregiono de la ĉokveoj (laŭ stato de la jaro 1970) estas markita helbrune en la oriento de Angolo
La **ĉokveoj** estas bantua etnio en suda Afriko. Ili plejparte vivas en Angolo, krome en la Demokratia Respubliko Kongo kaj en Zambio.

Multaj ĉokveoj regas krom sia gepatra lingvo ankaŭ aliajn lingvojn - la portugalan en Angolo, la anglan en Zambio kaj la francan en Kongo.

## Fontoj 
* Chokwe Information (anglalingva)

## Eksteraj ligiloj 
* Fotografe dokumentita arto de la ĉokveoj kaj informoj pri pliaj afrikaj tribartaj objektoj 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Angolo
Kategorio:Etnoj en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Etnoj en Zambio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Angolo
Kategorio:Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Zambio
Teksado

eta|La ruĝa fadeno (1) estas la varpo, la blua fadeno (2) estas la vefto
[eta|330x330ra|Filmetoj montrantaj teksadon uzante antikvan teksilon en teksada muzeo, [Leiden, Nederlando]]
**Teksado** estas metodo de tekstila produktado, en kiu du distingaj serioj de fadenoj estas interligitaj je ortaj anguloj por formi teksaĵon. Similaj metodoj estas trikado, feltado, kaj interplektado. La longitudinaj fadenoj estas nomataj varpo kaj la flankaj fadenoj estas vefto.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝpinado
* Teksilo
* Tekstilo
* Kudrado

## Eksteraj ligiloj 
* interreta deponejo de artikoloj (4720), libroj (459), ilustraĵoj (271), patentoj (398) kaj periodaĵoj (1322) rilataj al teksado, arkivigite en marto 2015 ()
* British Pathé Weaving Linen 1940-1949 eduka filmo ()
* *Illustrated guide of tilling and weaving: rural life in China* (angle: "ilustrita gvidilo pri kultivado kaj teksado: kampara vivo en Ĉinio") el 1696

Kategorio:Teksaĵindustrio
Kategorio:Industria revolucio
Lenduoj

La **lenduoj** estas etno en la oriento de la Demokratia Respubliko Kongo. La loksidaj agrokultivistoj ekde kelkaj jaroj batalas kontraŭ la nomadaj bestbredantoj hemaoj. Laŭ amaskomunikilaj informoj, en la regiono Ituri en la nordoriento de la lando miloj da homoj estas fugantaj.

Kaŭzo de la bataloj inter la du etnaj grupoj estas kvereloj pri la posedo de tero precipe rilate al novaj resurstrovoj en la Demokratia Respubliko Kongo. Je tio antaŭ ĉio la or- kaj oletrovoj en la pasintaj jaroj ludas la decidan rolon. 

La bataloj en la regiono enhavas ankaŭ humanecan problemon, ĉar multfoje la neoficiala militistaro perforte rekrutigas infansoldatojn.

Kategorio:Etnoj en Demokratia Respubliko Kongo
Kübekháza

**Kübekháza** [kubekhAza] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szeged. La loknomo signifas: domo de Kübek. Fridrich Kübeck estis respondeculo de tabakokulturoj en Habsburga Imperio.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 6755
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
eta|300px|Monumento pri trilanda punkto en Beba Veche
Kübekháza situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ landlimoj serba kaj rumana sen limpasejoj.

## Historio 
Fine de la turka erao la regiono senhomiĝis. Ŝvaboj fondis komunumon por kultivi tabakon en 1844. Katolika preĝejo konstruiĝis en 1853. Post la 1-a mondmilito la vilaĝo trovis sin ĉe la novaj ŝtatlimoj. Post la 2-a mondmilito parto de la germaneco estis deportita. En 1970 la inundo preskaŭ atingis la vilaĝon. Ekde 1999 oni aranĝas ĉiujare festivalon de operetoj. En 2006 tombeja kapelo omaĝe al Sankta Mikaelo konstruiĝis.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, dentokuracejo, infankuracejo, apoteko, familihelpa servo, biblioteko.

## Famuloj 
En Kübekháza naskiĝis:
* aktoro Irén Bordán
* oraĵisto Mihály Balogh.

## Trilanda punkto Kübekháza-Rabe-Beba Veche 
Ĝi naskiĝis post Traktato de Trianon.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Labé

**Labeo** (france: **Labé** ) estas grandurbo en Gvineo. Ĝi estas ĉefurbo de la samnomaj distrikto (prefekturo) kaj regiono Labé kaj centro de la montaro Futa Ĝalon.

## Populacio 
Loĝantaro:
* en 1996&nbsp;49.479 (laŭ censo [http://www.citypopulation.de/Guinea_d.html ])
* en 2005 110.000 (laŭ taksado).

La loĝantoj de Labeo estas plejparte fulboj, la lingvo (krom la oficiala franca) estas la loka pulara (*Pular*, unu el la naŭ ĉefaj regionaj dialektoj de la fula lingvo).

La urbo estis kaj estas grava komerca centro, kiu allogas komercistojn eĉ el najbaraj landoj Senegalo, Malio. Krome Labeo estas vaste konata pro siaj metiartaj produktoj: teksaĵoj, ŝuoj, mielo.

Labeo estas centro de islamo en Gvineo kaj havas grandan konatan moskeon.

## Historio 
La urbo estis fondita ĉ. 1755 de Karamoko Alpha, religia gvidanto, kiu disvastigis islamon en Futa Ĝalon kaj starigis Futa-reĝejon, strikte islaman ŝtaton regata de fulba reĝo.

Komence la ĉefurbo estis Timbo en suda Futa Ĝalon, sed dum la daŭraj kvereloj inter la du ĉefaj familioj, Labeo gajnis pli kaj pli da potenco. Fine, en 1898 provinco Labeo fariĝis propra reĝejo, komplete sendependa de la suda parto en 1901.

En 1905 la francaj koloniistoj konkeris Labeon kaj deportis Alpha Yaya'n, la lastan reĝon, al Dahomey (hodiaŭ: Benino), tiel finiĝis la Futa-reĝejo en Futa Ĝalon. La nun franca protektorato estis reorganizata, Labeo fariĝis distrikta ĉefurbo.

## Klimato 
En  tropika klimato regas. Jare pluvas po 1544&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter majo-oktobro. La temperaturo varias inter 6-34 C'. Dum la pluvaj monatoj la temperaturo estas pli alta, ol en la seka sezono.

## Eksteraj ligiloj 
*  Demografiaj notoj pri la regiono Labeo 
*  Politika stato de Labeo antaŭ kaj dum la franca kolonia epoko 

Kategorio:Urboj de Gvineo
Zenataoj

La **zenataoj** estis, same kiel la masmudaoj kaj la sanhaĝaoj, unu el la grandaj tribogrupoj de la berberoj en la Magrebo.

## Vidu ankaŭ
* Banu Ifran
* Banu Marin
* Zajjanida dinastio

## Bibliografio 
* Stephan kaj Nandy Ronart: *Lexikon der Arabischen Welt.* Artemis Verlag Düsseldorf, 1972 ISBN 3-7608-0138-2

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Alĝerio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Alĝerio
Kategorio:Berberoj
Masmudaoj

La **masmudaoj** estis same kiel la zenataoj kaj la sanhaĝaoj unu el la grandaj tribogrupoj de la berberoj en la Magrebo.

La **Masmuda** estas Berbea triba konfederacio de Maroko kaj unu el la plej granda en la Magrebo, kun la Zanata kaj la Sanhaja. Ili estis komponitaj el kelkaj sub-triboj: Berguata, Gomara (Gomaridoj), Hintata (Hafsidoj), Tin Malel, Herga, Genfisa, Seksiŭa, Gedmiŭa, Hezerdja, Urika, Geruanes, Bni M'tir, Hezmira, Regraga, Haha les Banu Maghus, Gilaŭa kaj aliaj. Nuntempe, la Masmuda konfederacio tre korespondas al la parolantoj de la Ŝelha lingvo (Taĉelhit) Berbera varianto, dum aliaj klanoj, kiaj Regraga kaj Dukkala, adoptis la marokan araban.

## Literaturo 
* Stephan kaj Nandy Ronart: *Lexikon der Arabischen Welt.* Artemis Verlag Düsseldorf, 1972 ISBN 3-7608-0138-2

## Referencoj 
Kategorio:Berberoj
Kategorio:Triboj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Maroko
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Maroko
Prepara konferenco por internacia radiotelefonia interkonsento

La **Prepara konferenco por internacia radiotelefonia interkonsento** okazis en Ĝenevo, 1924. Ĝi estis iniciatita de Internacia Centra Komitato kaj Svisa Radio-Elektra Societo por ordigi la ondolongojn, horaron kaj por starigi fakan internacian organizon. Partoprenis 40 instancoj. La konferenco, prezidita de la delegito de la Nederlanda Radiotelefona Societo esperantisto J. R. G. Isbrücker, dediĉis unu el la kvin kunsidoj al la lingva problemo kaj akceptis rezolucion, en kiu ĝi 

:
Klárafalva

**Klárafalva** [klArafalva] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szeged. La loknomo devenas de patrono de la preĝejo Sankta Klara.
## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6773
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Klárafalva situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Maros, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Makó. La lasta urbo troviĝas je 13, Szeged je 20 km-oj.

## Historio 
Fine de la turka erao la regiono senhomiĝis. Poste farmoj formiĝis. La unua mencio devenis el 1488. En 1801 barono Francisko Gerliczy (gerlici) fondis biencentron.

La riverbordo apartenas al Nacia parko. En Klárafalva migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Teroflago

[eta|dekstra|320ra|Neoficiala Teroflago, de John McConnell, inkluzivante la [NASA- *La Blua Globeto*.]]
La **Teroflago** aŭ foje **Tera Flago** havas malhel-bluan fonon kaj en la antaŭo la *Bluan Globeton*, faman NASA-fotaĵon de Tero faritan de kosmo en decembro 1972. Ĝi estas nenia oficiala flago.

En 1969, la porpaca kaj mediprotekta aktivisto John McConnell kreis la flagon por la unua Terotago. Tiu festotago ĉiujare temas pri naturmedia konscio, kaj pri celebrado de la tutgloba komunumo.

## Aliaj proponoj pri Tera Flago 

John_McConnell's_Flag_of_Earth_1970.svg|Originala desegno de John McConnell
Flag of Planet Terra.svg|Desegnita de Fibitz Reality Adjustment
CadleFlagEarth.svg|Desegnita de James W. Cadle
Bandera de la Tierra.png|Propono de ne konata homo
World flag by Brandpowder Team.jpg|Monda flago de Brandpowder Team
Earth_flaq_2008.svg|Propono de Pedro Manuel Quesada López por Teroflago
Earth unity flag large horz 200.jpg|Flago de Tera unueco
International Flag of Planet Earth.svg|La *Internacia Flago de la Planedo Tero*, propono de Oskar Pernefeldt en majo 2015.
Tera Flago.jpg|la flago en esperanta kunteksto

La Flago de Unu Mondo de S-ro David Bartholomew bedaŭrinde ne estas libere kopiebla

Kategorio:Tero
Kategorio:Flagoj

## Referencoj
Deszk

**Deszk** [desk], serbe **Деска** (deska) estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szeged.
eta|Komenca parto de Deszk

## Bazaj informoj 
* Areo: 52 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3300
* Poŝtkodo: 6772
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
Deszk situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Mureş (rivero), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Makó. Rando de Szeged troviĝas 3 km-ojn.

## Historio 
Fine de la turka erao la regiono senhomiĝis. Poste farmoj formiĝis. Ekde 1867 lernejo ekfunkciis. En 1849 pro batalo Deszk plene detruiĝis.

Vilaĝservoj estas serba aŭtonomio, lernejo, biblioteko, kulturdomo, sportejo, interretejo, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma Kastelo de Deszk aŭ de de Gerliczy (gerlici) de 1884, nun faka malsanulejo
* novgotika Preĝejo Patrono de Hungaroj (Deszk) de 1904, la turo estas 35 m-ojn alta
* klasikisma ortodoksa preĝejo Metamorfozo de Kristo (Deszk) de 1859

## Famuloj 
* En Deszk naskiĝis humuristo András Nagy Bandó.
* En Deszk mortis operkantisto Csaba Réti.

## Ĝemelkomunumoj 
* 20ra| Königstein, Germanio
* 20ra| Wiesenbach, Germanio
* 20ra| Ninove, Belgio
* 20ra| Oroszhegy, Rumanio
* 20ra| Raĥiv, Ukrainio
* 20ra| Novi Kneĵevac, Ukrainio

## Hungarismo 
Apartenis al Deszk malgranda setlejo Kukutyin (kukutjin). Okazis somera inundo, supraĵo de la aveno estis videbla. La kamparanoj tiel rikoltis, ke ili fortranĉis pinton de la aveno el la boato. Laŭ la hungara esprimo tio estas fari pli pinta la avenon.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ferencszállás

**Ferencszállás** (ferencsAlAŝ) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó. La loknomo signifas: tranoktejo Francisko.
eta|Blazono de Ferencszállás

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 6774
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Ferencszállás situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Maros, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Makó. Troviĝas Makó 10,5&nbsp;km-ojn, Kiszombor 6&nbsp;km-ojn, Klárafalva 2,5&nbsp;km-ojn, Deszk 9,5&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Fine de la turka erao la regiono senhomiĝis. Poste tabakokultivistoj konstruis sekigilojn en tiu areo, kiu havis la nomon *Kukutyin* [kukutjin]. Barono Ferenc Gerliczy (gerlici) aĉetis la kampojn kaj fondis tie biencentron. Tio estis ĝermo de la vilaĝo. La vilaĝnomo devenas de nomo de Gerliczy. La riverbordo apartenas al Nacia parko.

## Testvértelepülések 
*  Dobeni, Rumanio (2011)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Taipei 101

**Tajpeo 101**, inaŭgurita en Tajvano komence de 2004, estis la plej alta nubskrapulo en la mondo pro siaj 508 m.

Ekde la 21-a de julio 2007 ĝia alteco estas duaranga post tiu de Burĝ Ĥalifa, kiu atingis tiam la altecon de 512,10 m kaj poste estis ankoraŭ plikonstruata. Tamen oficiale oni nur ekde la jaro 2010 juĝas Burĝ Ĥalifa kiel konstruaĵo, kiam ĝi estis finkonstruita.

La turo Tajpeo 101 havas 101 etaĝojn (tial ĝia nomo) kaj kvin subterajn nivelojn.

## Konstruado 
maldekstra|eta|Konstruado de Taipei 101
La nubskrapulo, nomita ankaŭ "majesta blu-turkisa bambuo" estis konstruita de la arkitektaro C.Y. Lee & Partners Architects. La turo, en kiu povas esti 12&nbsp;000&nbsp;personoj, kulminas je 508&nbsp;metroj kaj havas 101 etaĝojn.
La turo atingis la titolon de "plej alta konstruaĵo" la 9-an de oktobro 2003, kiam ĝia alteco superis tiun de la ĝemelaj turoj Petronas. Ĝi pezas 700&nbsp;000&nbsp;tunojn.

Inter ĝiaj 34 liftoj, iuj atingas la 91-an etaĝon post 39&nbsp;sekundoj.

La konstrukostoj de la turo atingis 1,7&nbsp;miliardojn da eŭroj.

## Rezisto al naturaj katastrofoj 
240ra|eta|dekstra|Stabiligilo
Tajvano estas insulo, kie uraganoj kaj tertremoj oftas. Tajpeo 101 estis konstruita laŭ fengŝuo. En la 92-a etaĝo de la turo pendas 660&nbsp;tunojn peza ŝtalglobo. Ties amplitudo povas atingi 1,5&nbsp;metrojn por kontraŭbalanci 30 ĝis 40 % de la moviĝoj de la konstruaĵo kaŭzitaj de ventegoj aŭ uraganoj, tertremo aŭ enflugo de malpeza aviadilo.
Tiu globo kaj ĝia ĉambro estas prezentataj kiel artaĵo kaj dezajnaĵo.

Tertremo dum la konstruado en 2002 faligis du gruojn el la 56-a etaĝo kaj mortigis 5 homojn. Sed la konstruaĵo mem tiam pruvis sian taŭgecon.

La vitroj estas duoble pli rezistemaj ol tiuj de kutimaj nubskrapuloj. Nova tekniko ebligis tian pligrandigon de rezisto.

## Fotogalerio 

Dosiero:Taipei 101 at night.jpg|Tajpeo 101 nokte, tute lumigita (maloftaĵo)
Dosiero:Taipei skyline.jpg|Nokta vido de Tajpeo el Yangmingshan
Dosiero:Taipei101 in Xmas Tree Costume.jpg|Tajpeo 101, Kristnaska arbo
Dosiero:Taipei101 HappyNewYear2006.jpg|Novjara artfajraĵo 2006
Dosiero:Fireworks from Taipei 101 tower.jpg|Novjara artfajraĵo 2008
Dosiero:2008TaipeiCityNewYearCountdownParty Firework Taipei101.jpg|Tajpeo 101 novjare 2008
Dosiero:Taipei 101 2008 NewYear Firework.jpg|Novjara artfajraĵo 2008

## Eksteraj ligiloj 
eta|240ra|maldekstra|Comparaison entre les plus hauts gratte-ciels du monde.

* 
*  Taipei 101 sur Skyscraperpage
*  Taipei 101 sur Emporis
*  Taipei 101 Mall 
*  Taipei 101 Info 

Kategorio:Konstruaĵoj en Tajvano
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2004
Kategorio:Nubskrapuloj pli ol 350 m
Kategorio:Tajpeo
Altairo

eta|dekstra|Altairo fotita per la *Palomar Testbed Interferometer*.
**Altairo** (el la araba *at-tair*, "la faleganta") estas la ĉefa stelo en la konstelacio Aglo, kaj la 12-a plej hela stelo en la nokta tera ĉielo.

Kun la steloj Vego kaj Denebo, Altairo formas stelaron nomatan somera trilatero.

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Michigan: Altairo 

Kategorio:Steloj
Kategorio:Aglo (konstelacio)
Jakovlev Jak-4

eta|Jak-4

La sovetunia **Jakovlev Jak-4** (ankaŭ: **BB-22**) estis malpeza bomb- kaj skoltaviadilo de la dua mondmilito. La Jak-4 estis dusideja subflugila aviadilo el ligno-metala miksaĵa konstruo. Ĝi povis kunporti kvar bombojn (ĝis po 50 kg) kaj pluajn sub la flugiloj.

Aleksander Jakovlev evoluigis tiun tipon fine de la 1930-aj jaroj kiel pli rapida fotad-skoltilo ol **AIR-22**. La unua flugo okazis la 22-an de februaro en 1939. Post la flugprovoj, oni decidis trakonstrui la tipon al malpeza bombaviadilo. Tiuj traonstruoj finiĝis la 31-an de decembro kaj la aviadilo ricevis du maŝinpafilojn kaj unu bombĵetilon.

La originala nomo estis BB-22 (Ближний бомбардировщик) estis uzata ĝis fino de 1940 kaj validas ankaŭ por Jak-2 kaj ankaŭ por Jak-4.

La aviadiloj Jak-4 suferis grandajn perdojn dum komenco de la milito, oni uzis ilin poste nur por skoltado. Sukcesa tipo pro lacelita tasko estis la Petljakov Pe-2.

## Teknikaj datenoj 
eta|Jak-4

Kategorio:Bombaviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Jakovlev
Kiszombor

**Kiszombor** [kiŝzombor] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.
eta|dekstra|300px|Preĝejoj de Kiszombor
* Areo: 66 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 4200
* Poŝtkodo: 6775
* Telefonprefikso: 62

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Mureş (rivero), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Makó. La lasta troviĝas 5 km-ojn for. La vilaĝo havas limotrapasejon.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko, bronzepoko, ferepoko, vivis tie iam famaj popoloj hunoj, gepidoj, avaroj. La unua mencio devenis el 1247 en formo *Zumbur*. Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) donacis rangon kampurbo al la komunumo. Antaŭ la longa turka erao restis nenio, nur rondpreĝejo. En 1647 hungaroj refondis la vilaĝon, sed la turkoj restis ĝis 1718 en la ĉirkaŭaĵo. En 1747 aldoniĝis baroka parto al la malgranda rondpreĝejo. Bierofaristo Matiaso Jozefo Oexel aĉetis la kampojn. Li konstruis paroĥon en 1787, en 1790 lernejon. Okazis ĥoleroj en 1831, 1836, 1873, incendio en 1874, incendio kaj inundo en 1877. En 1849 serbaj taĉmentoj faris incendion. Por fari diferencon de Sombor ekde 1857 la vilaĝo nomiĝas Kiszombor kaj ekhavis la rangon grandvilaĝo en 1895. Ligna ponto konstruiĝis en 1878, la fervojo atingis la komunumon en 1882. En 1918 la francoj kaj serboj okupis la regionon. Kolĥozoj nomataj "Nova Vivo" kaj Lenino formiĝis dum la socialismo.

Infanĝardeno, lernejo kaj gimnazio funkcias en la grandvilaĝo.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Kiszombor

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Kiszombor) konsistanta el rotondo kaj aparta preĝejo
* klasikisma etaĝa grenejo de 1835
* klasikisma grenejo de 1840, nun muzeeto
* teretaĝa grenejo
* grenejo-nobeldomo de 1830, la teretaĝo estis loĝejo, la 1-a etaĝo estis grenejo
* klasikisma grenejo nomata pri Rónay de 1835, nun restoracio
* nobeldomo de Rónay
* kastelo de Rónay
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)
* skulptaĵoj pri Petőfi kaj Lajos Kossuth de 1948

## Famuloj 
* En Kiszombor naskiĝis farmaciisto András Háznagy.
* En Kiszombor mortis ministro Béla Tallián.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Almamio

**Almamio** (aliaj skribmanieroj: *Almaami*, *Almani*) estis titolo de regnestroj en Okcidentafriko.
[eta|300ra|La [Fula-regnoj en Okcidentafriko, ĉ. 1830]]

En la 18-a kaj 19-a jarcento *almamio* estis la titolo de islamaj regnestroj-militestroj de la diversaj Fula-regnoj, inter ili la regnoj de Futa Toro (depost 1776), Futa Ĝalon, Masina, Sokoto, Bundu, Melakori, Safroko kaj la emirejo de Liptako.

La vorto devenas de la araba vorto *Al-Imam* aŭ *Al-Imamu*. Laŭ alia klarigo ĝi estas kuntiraĵo el la araba '''Amir al-Mu'minin'* ( أمير المؤمنين), kiu signifas: *gvidanto de la kredantoj''. Amir al-Mu'minin en la araba mondo estas la titolo de kalifo.

Almamio Samory Touré (1830–1900) estis la plej konata inter la samtitolanoj.

Kategorio:Historio de Afriko
Kategorio:Historio de Gvineo
Kategorio:Historio de Senegalo
Kategorio:Historio de Niĝero
Kategorio:Historio de Niĝerio
Kategorio:Regnestroj
Kategorio:Titoloj
Helena de Trojo

(En la PIV oni legas **Helen/o**)**Helena de Trojo**, latine el: ̓͗͗Ελένη (Helénē), estis jam en antaŭgreka epoko loka diino de vegetaĵoj en Sparto.[eta|Helena inter[Menelao kaj AfroditoDetalo de greka vazoĉ. 450–440 a.K.]]En la greka mitologio ŝi estis el ovo naskiĝinta filino de Zeŭso kaj Leda. Zeŭso alproksimiĝis al Leda en formo de cigno.[eta|[Evelyn de Morgan:Helena de Trojo (1898).]]

## «La bela Helena» 
Helena estis konsiderata la plej bela virino siatempe. Ŝia beleco estis tiom granda, ke ĉiu viro, kiu vidis ŝin, deziris ŝin posedi. Jam 12-jara ŝi estis kidnapita de Tezeo kaj Peiritos kaj forkondukita al Aphidnai en Atiko. Liberigis ŝin ŝiaj fratoj, la dioskuroj, Kastoro kaj Polukso.

Helena elektis kiel edzon Menelao, la princon de Mikeneo kaj postan reĝon de Sparto, de kiu ŝi naskis la filinon Hermiono.

Tamen, neniam en la mitoligio, Helena estis kromnomita «la bela». Tiun «titolon» ŝi ŝuldas al Henri Meilhac kaj Ludovic Halévy, la teksistoj de la *La bela Helena*, opero de Jacques Offenbach. Post la ega sukceso de ĉi opero, «Helena de Trojo» iĝis definitive, kaj kvazaŭ retroe, «La bela Helena».

## Literaturo 
Helena troveblas jam en la plej malnovaj grekaj eposo de Homero, *Iliado*, kaj poste, ekz. en *Faŭsto* de Goethe, *Historia* de Johann Faust kaj *La bela Helena*, opero de Jacques Offenbach, ktp.
En Iliado, ŝi rigardis batalojn, invitita de troja reĝo Priamo, ekde la pordoj Skeoj, pordoj de la urbo. Ŝi prezentis la grekan ĉefojn kaj Priamo malkulpiĝis ŝin pri la kialoj de la milito.
[eta|maldekstra|[Diane Kruger kiu ludis la rolon de Helena en la filmo Trojo (2004) de Wolfgang Petersen ]]

## Hermiono 
Hermiono (helene Ἑρμιόνη) ) estas en la helena mitologio filino de sparta reĝo Menelao kaj lia edzino Helena. Hermiono fianĉiniĝis al Oresto, filo de mikena reĝo Agamemno. Sed antaŭ milito kontraŭ Trojo ŝia patro promesis ŝin edziniĝi al Neoptolemos, filo de granda heroo kaj batalanto Aĥilo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* 101 Helena
Loma-montaro

**Loma-montaro** estas montaro en la nordoriento de la okcidentafrika ŝtato Sieraleono, kaj estas ties plej alta montaro.

En ĝi fontas Niĝer-rivero.
La plej alta monto de la montaro estas Bintumano kun 1.945 m. De 1952 la Loma-montaro estas naturprotektejo, nome ĉasado estas malpermesata en la arbaro. La rezervejo etendiĝas sur areo de 33.201 hektaroj.

## Vidu ankaŭ
* Naturprotektejoj en Sieraleono

## Eksteraj ligiloj
*  visitsierraleone.org   - *Loma Mountains & Mount Bintimani* (mapo kaj priskribo de faŭno kaj flaŭro)
*  birdlife.org  - *BirdLife IBA Factsheet* - Detala priskribo de la birdaro

Kategorio:Naciaj parkoj de Sieraleono
Kategorio:Naciaj parkoj en Afriko
Kategorio:Montaroj en Sieraleono
Kecalkoatlo (Mezameriko)

**Kecalkoatlo** (en la navatla lingvo *quetzalcōātl* [ketsalˈkoːaːtɬ], „plumhava serpento“; en la majaa lingvo **kukulcán**) estas dio de pluraj mezamerikaj kulturoj, inter ili tiuj de la aztekoj kaj toltekoj.[eta|dekstra|300px|Kecalkoatlo kiel prezentita en la [Kodekso Telleriano-Remensis.]]Laŭ tiu dio oni nomis asteroidon kaj mortintan flugsaŭron.

## Formo 
Plej ofte Kvecalkoatlo estas prezentita kiel granda krotalo kun plumoj de la sankta birdo kvecalo, sed ankaŭ kiel barbahava, helhaŭta viro.

## Mitologio 
### Azteka mitologoio 
eta|Kecalkoatlo kaj Teskatlipoka
En la azteka mitologio kecalkoatlo estas dio de vento, ĉielo kaj tero kaj kreiva dio. Li simbolas la oceanon. En Teotihuakano li estis adorata kiel naturdio. Lia plej grava sanktejo situis en Ĉolula. Li estis estro de la dua monda epoko.

### Tolteka mitologio 
La toltekoj veneris Kecalkoatlon kiel ĉefan kaj kreivan dion. Lin prezentis Venuso. Lia frato kaj kontraŭulo estis Teskatlipoko.

### Aliaj mitoj 
Sub la nomo Kukulkan, Kvecalkoatlo estis konata de la majaoj. La kiĉeoj nomis lin **Gukumac** (vidu ankaŭ Popol Vuh).

## Vidu ankaŭ 
* Kukulkano
* Viziserpento

## Bibliografio 
* Hanns J. Prem: *Die Azteken. Geschichte - Kultur - Religion*. Verlag C.H. Beck, München 2006, ISBN 3-406-45835-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Detala artikolo pri Kvecalkoatlo (germane)

Kategorio:Aztekaj dioj
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Dioj pri vivo, morto kaj reviviĝo
Kategorio:Drakoj
Kategorio:Fondintoj de misterecaj religioj
Kategorio:Kreintaj dioj
Kategorio:Legendaj serpentoj
Kategorio:Naŭatlaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Protektantaj dioj
Nomado (apartigilo)

**Nomado** povas havi diversajn signifojn:

* Nomado - homo vivanta laŭ la formo de **nomadismo**, do sen daŭre fiksata loĝloko
** Nomadaj imperioj
* Nomado (terminologio) - nociigo: atribuado de termino (**"nomo"**) al specifa fenomeno estas objekto de la sciencoj filozofio, lingvistiko, terminologio
** Nomado de sciencoj en Esperanto
** Nomadismo cifereca

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Semantiko
Kategorio:Terminologio
Sanhaĝaoj

La **sanhaĝaoj** (en la berbera lingvaro tio signifas 'homoj de la oazo') estis same kiel la zenataoj kaj la masmudaoj unu el la grandaj tribogrupoj de la berberoj en la Magrebo.

La Hammadida dinastio estis sanhaĝa berbera dinastio kiu regis areon ĉirkaŭ la teritorio koresponda al la nordorienta nuntempa Alĝerio dum ĉirkaŭ unu jarcento kaj duono (1008–1152), ĝis ties regno estis konkerita de la Almohada Kaliflando.

La Zirida dinastio (en berbera ⵉⵣⵉⵔⵉⴻⵏ (*Izirien*),  (*Zīryūn*)), nomita ankaŭ **banu ziri**, estis **sanhaĝa** berbera dinastio, el centra Magrebo (Alĝerio) kiu regis en centra Magrebo el 972 al 1014 kaj en *Ifrikio* (orienta Magrebo) el 972 al 1148.

## Referencoj
## Literaturo 
* Stephan und Nandy Ronart: *Lexikon der Arabischen Welt.* Artemis Verlag Düsseldorf, 1972 ISBN 3-7608-0138-2
* H. T. Norris, *The Arab Conquest of the Western Sahara.* Harlow (London) 1986.

Kategorio:Etnoj en Maroko
Kategorio:Etnoj en Alĝerio
Kategorio:Etnoj en Maŭritanio
Kategorio:Etnoj en Malio
Kategorio:Berberoj
Kategorio:Historio de Nordafriko
Brezovec

**Brezovec** rusine *Berezuvec* estas rusina vilaĝo en orienta Slovakio en distrikto Snina. Ĝi troviĝas en montaro Bukovské vrchy en ĝia subtuteco Nastas, fine de sakovojo, laŭ la ukraina landlimo. 

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1600. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj. Ĝis Traktato de Trianon Brezovec apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944.

## Vidindaĵoj 
* Sonorilturo de komenco de la 20-a jarcento

Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Sudriogranda germana dialekto

**Sudriogranda germana dialekto** (propralingve ***Riograndenser Hunsrückisch***, tiel nomata ekde 1996 de lingvisto Cléo Altenhofen antaŭe **Brasildeutsch**) estas dialekto de germana lingvo parolata en Sudriogrando, Brazilo de ĉirkaŭ 200 mil germanidoj. Ĝi estas la 4-a lingvo de Brazilo laŭ parolantaro, post la portugala, la japana kaj la itala.

## Historio
Kvankam ĉiam estis germanoj en Brazilo, ĉefe kiel pagsoldatoj kaj pastroj, nur en 1824 komencis oficiala amasa enmigrado de germanoj kiel kvazaŭsklavoj por anstataŭigi nigrajn sklavojn, kies komerco estis malpermesata de Britio. Unuaj germanoj venis al Rio de Janeiro kaj parolis platgermana lingvo sed multaj el ili fuĝis al ĝangalo kaj estas germanaj familioj kiuj vivis kun aliaj sovaĝulo dum du aŭ tri generacioj kaj formis kelkajn germanidajn tribetojn, kiu forgesis la skribon kaj la kristanan religion. Ili estis rigarditaj kiel sovaĝuloj kaj preskaŭ mortitaj dum genocida kampanio kontraŭ minoritatoj dum komenco de 20-a jarcento. Ankoraŭ hodiaŭ kelkaj tre izolitaj kaj malgrandaj komunumoj parolas la platgermanan.

Poste oni preferis konduki germanojn al tiam senhomaj regionoj de la sudo de Brazilo, kie ili ne povis fuĝi. Alie, oni preferis protestantojn, ĉefe luteranoj ĉar ili vere kredas ke ili devas pagi ŝuldojn per laboro.

En tiuj lokoj, germanoj estis tre influitaj de indiĝenaj lingvoj kaj de la portugala, tio estigis multajn modifojn en la originala lingvo.

Ĉirkaŭ la Dua Mondmilito, oni malpermesis la paroladon de la germana lingvo en Brazilo, kaj multaj de la parolantoj de la brazila dialekto rezignis ĝin. Hodiaŭ oni rigardas la germanan kiel indiĝena lingvo en Brazilo, kaj la parolantoj rajtas estigi bazajn lernejon en sia lingvo, krom havi protekton de la registaro se ili bezonas uzi la portugalan lingvon.

## Specimenoj
**Alles gut?*: Kiel vi fartas? (Laŭlitere "Ĉu ĉio bone?");
**Wir gehen botschen.*: Ni ludos petankon; 
**Nach dem Botschen gehen wir in die Wende, trinken Cachaça und essen einen Churrasco.*: Post la petankludo ni iros al vendejo, trinki pingon kaj manĝi rostviandon.

## Vidu ankaŭ
* Antônio Carlos (Santa Catarina)

Kategorio:Germana lingvo
Hindia orelstrigo

La **Hindia orelstrigo**, *Otus bakkamoena*, estas eta strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas loĝanto kaj reproduktanto en suda Azio el orienta Arabio tra Barato, escepte la plej malproksima nordo, kaj Srilanko orienten ĝis Indonezio. La Hindia orelstrigo estas ofta loĝanta birdo en arbaroj kaj aliaj arbaj areoj.

## Aspekto 
220ra|thumb|maldekstre|En Maharaŝtro
thumb|maldekstre|220ra|Paro, masklo dekstre; bruna morfo
La Hindia orelstrigo estas eta (23-25cm) strigo, kvankam ĝi estas la plej granda el la malgrandaj orelstrigoj. Kiel aliaj malgrandaj orelstrigoj, ĝi havas etajn kapotufojn, aŭ *orelojn*. La supraj partoj estas grizaj aŭ brunaj, depende de la morfo, kun sablokoloraj punktoj. La subaj partoj estas sablokoloraj kun fajnaj pli malhelaj strioj. La vizaĝa disko estas blankeca aŭ sablokolora, kaj la okuloj estas oranĝaj aŭ brunaj. Estas sablokolora kolumo. Ambaŭ seksoj estas similaj. La flugo estas tre ondeca.

## Kutimoj 
Tiu ĉi specio estas noktema. Pro sia natura kamuflado, ĝi estas tre malfacile videbla dumtage. Sed ĝi povas ofte esti lokigita pro la etaj birdoj kiuj ĝenas ĝin, kiam ĝi ripozas en arbo. Ĝi manĝas ĉefe insektojn. La voĉo estas milda sola noto *gvuk*.

Ili nestumas en arba truo, kie la ino demetas 3-5 ovojn.

Tiu ĉi specio estas tre simila al iomete pli granda kaj parte migranta Koluma orelstrigo *Otus lettia* kaj al la Orienta orelstrigo *Otus sunia*. Ili povas esti diferencigitaj pro la voĉo kaj pro la koloro de la okuloj.

## Referencoj
*  Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *Owls of the Northern Hemisphere*, Karel Voous, ISBN 0-00-219493-7

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Barato
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Vasilij Zajcev

**Vasilij Grigorijeviĉ Zajcev** () (23-a de marto 1915 - 15-a de decembro 1991) estis unu el la plej bonaj sovetaj kaŝpafistoj dum la dua mondmilito.

Vasilij Zajcev naskiĝis en urbeto Jelino en distrikto Ĉeljabinsk en tiama Sovetunio, li elkreskis en montaro Uralo. Ĉi tie li ĉasante lernis pafi altan bestaron. Li aktiviĝis en la dua mondmilito nur en novembro de 1942, kiam plene furiozis batalo apud Stalingrado. Ĉi tie montriĝis, ke Zajcev estas bona pafisto. En periodo ekde la 10-a de novembro ĝis la 17-a de decembro 1942 li onidire pafmortigis 225 soldatojn kaj oficirojn de Wehrmacht, el tio 11 kaŝpafistojn. Sed kelkaj fontoj asertas, ke la meritoj de Zajcev ne estis tiel grandaj, krom alia ili asertas, ke preskaŭ la saman nombron de soldatoj de la germana armeo (ĉiokaze 224 viroj) pafmortigis nekonata soveta soldato konata sole kiel Zikan.

Zajcev deĵoris ĉe la 1047-a pafista regimento de la 284-a pafista divizio de la 62-a armeo de Stalingrada fronto. Deĵore kapabla li estis ĝis januaro de 1943, kiam li suferis lezon de la okuloj. Lian vidkapablon revenigis al li operacio, kiun faris profesoro Filatov. Poste li revenis en la batalojn kaj ĝis fino de la milito li estis avancita je kapitano. Post la milito li gvidis fabrikon en Kievo.

## Honorigoj 
* Heroo de Sovetunio
* Ordeno de Lenin
* Ordeno de ruĝa flago (dufoje)
* Ordeno de patriota milito de la 1-a grado

## Filmo 
Pri Zajcev estis filmita ankaŭ filmo *Malamiko antaŭ pordegoj*. La okazintaĵo de tiu ĉi filmo estas okazanta fine de la jaro 1942 en detruita Stalingrado, kiun jam el plimulto priregas germanoj. Montriĝos, ke Zajcev estas eminenta pafisto, kaj baldaŭ fariĝas el li timigo de la germanaj soldatoj kaj oficiroj. La germanoj ne sukcesas elimini lin, kaj ili do sendas unun el siaj plej bonaj kaŝpafistoj, *majoron König*, kun celo mortigi Zajcevon. En tiu ĉi nervojn teruriganta duelo de du kaŝpafistoj fine estas venkanta Vasilij Zajcev, kiam fine de la filmo li enlogas Königon en maŝon en la stalingrada stacidomo kaj pafmortigos lin.

## Vidu ankaŭ 
* Pluaj famaj sovetaj kaŝpafistoj el periodo de la dua mondmilito:
** Zikan (?????)
** Nina Alexejevna Lobkovskaja
** Ljudmila Pavliĉenko
** Ivan Sidorenko
** Vasilij Golosov

## Literaturo 
* 

Kategorio:Snajperoj
Kategorio:Personoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Rusaj militistoj
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Naskiĝintoj la 23-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 15-an de decembro
Kategorio:Partoprenentoj de batalo ĉe Stalingrado
Johana de Kastilio

**Johana de Kastilio**, nomata **Johana la Freneza**, hispane *Juana la loca* (naskiĝis la  en Toledo, mortis la  en Tordesillas) estis de 1504 ĝis sia morto reĝino de Kastilio. Ŝi estis la filino de la "Katolikaj Gereĝoj" Izabela de Kastilio (1451-1504) kaj Ferdinando la 2-a de Aragono (1452-1516).

Post la morto de ŝia patrino Izabela en 1504, Johana heredis la tronon de Kastilio-Leono kaj regis kune kun sia edzo Filipo la 1-a, nomata "Filipo la Bela", de Habsburgo, sed estis tiu kiu fakte regis profitante la mensan malforton de la reĝino. Tamen tio daŭris nur kvin monatojn, ĉar Filipo mortis.

Filipo mortis mem nur du jarojn post tio, kaj Johana, kiu laŭdire jam de junaĝo estis ege serioza kaj pezhumora, fariĝis tiel mense malsana ke oni konsideris ŝin ne regkapabla. Anstataŭ ŝi regis ŝia patro, Ferdinando la 2-a, ĝis sia morto en 1516, kaj post li ŝia filo Karolo la 1-a, ankaŭ konata kiel imperiestro Karolo la 5-a de la Sankta Romia Imperio.

Johana neniam reedziniĝis. Ŝi mortis soleca en la tiutempe nekutime alta aĝo de 75 jaroj.

*Juana la Loca* (Johana la Freneza) estas hispana filmo reĝisorita de Vicente Aranda, bazita sur la historio pri amo, ĵaluzo kaj politikaj konfliktoj ĉe la reĝino Johana la 1-a de Kastilio, kaj la reĝedzo Filipo la Bela. La filmo ricevis premiojn kaj famigis ĉefe la ĉefan aktorinon Pilar López de Ayala.

## Idoj 
Johana kaj Filipo havis jenajn gefilojn, inter ili du postajn imperiestrojn:
* Eleonora, 1498-1558, edzino de Emanuelo la 1-a de Portugalio (1469-1521)
* Karolo la 5-a, 1500-1558, imperiestro de la Sankta Romia Imperio
* Izabela, 1501-1526, edzino de reĝo Kristiano la 2-a de Danio (1481-1559)
* Ferdinando la 1-a, 1503-1564, imperiestro de la Sankta Romia Imperio
* Maria, 1505-1558, edzino de reĝo Ludoviko de Bohemio kaj Hungario
* Katarina, 1507-1578, edzino de reĝo Johano la 3-a de Portugalio (1502-1557)

Kategorio:Reĝoj de Kastilio
Kategorio:Dinastio de Trastamaro
⚭Johana de Kastilio
East Anglia

:Por admistrado kaj statistiko, vidu la oficialan regionon oriento de Anglio.

**East Anglia** estas angla regiono konsistanta el Norfolk, Suffolk, Cambridgeshire kaj parto de Essex.

La regiono estas pure geografia afero kaj ne rilatas al administrado. Tamen en parto de la anglo-saksa epoko ĝi estas aparta regno, kreata per la kombino de la antaŭaj regnoj de la "North Folk" (Norda Popolo) kaj la "South Folk" (Suda Popolo). Post venko kontraŭ la regno de Northumbria en 616 p.K., East Anglia iĝis mallonge la plej potenca anglo-saksa regno, sed baldaŭ la regno de Mercia dufoje venkis ĝin, kaj East Anglia iĝis pli malforta. En 794 la reĝo Offa de Mercia aranĝis la mortigo de Aethelberht la 2-a, reĝo de East Anglia, kaj kaptis la regnon. De 825 al 827 East Anglia sukcese ribelis kontraŭ Mercia kaj regajnis sian sendependecon. En 870 la danoj mortigis la reĝon Edmund kaj okupis la regnon. La saksoj rekaptis ĝin en 920. De 1015 al 1017 la dana reĝo Kanuto la 1-a denove konkeris la regnon.

## Reĝoj de East Anglia 
* Wehha (m. antaŭ 571)
* Wuffa (antaŭ 571 - 578)
* Tytila (578-ĉ.599)
* Raedwald (ĉ.599-ĉ.624)
* Eorpwald (ĉ.624-ĉ.627)
* Ricberht (ĉ.627-ĉ.629)
* Sigeberht (ĉ.629-ĉ.634)
* Egric (ĉ.634-636)
* Anna (636-ĉ.653)
* Aethelhere (ĉ.653-654)
* Aethelwold (654-664)
* Ealdwulf (664-713)
* Aelfwald (713-749)
* Hun (749)
* Beorna (749-ĉ.760)
* Aethelred la 1-a (ĉ.760-ĉ.779)
* Aethelberht la 2-a (ĉ.779-794)
* Eadwald (ĉ.794-796)

De 796 al 826 East Anglia estis parto de Mercia

* Aethelstan (m. ĉirkaŭ 839)
* Aethelweard (ĉ.839-855)
* Edmundo la Martiro (855-870)

Kategorio:East Anglia
Kategorio:Regionoj de Anglio
Kategorio:Historio de Anglio
Sejŝela orelstrigo

La **Sejŝela orelstrigo** (*Otus insularis*), konata ankaŭ kiel *Nudkrura orelstrigo* aŭ kiel *sjer* (en kreola) estas rara eta strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.

## Disvastiĝo
Ĝi loĝas nur en la Nacia Parko Morne Seychellois de Sejŝeloj en la insulo de Mahé. Ĝi estas endanĝerita endemio, kiu ege bezonas zorgoprotektadon.

## Aspekto
Ĝi estas 19 ĝis 22 cm longa. La flugiloj estas ĉirkaŭ 17 cm. La plumaro estas ruĝecbruna kaj montras nigrajn longajn striojn. La subaj partoj kaj la vizaĝa disko estas ruĝecaj. La longaj grizaj kruroj estas senplumaj, malkiel plej parto de strigoj. La okuloj estas grandaj kaj orflavaj. La oreltufoj estas tre etaj. La voĉo kiu sonas kiel raŭka "gvo" kun variaj notoj "tok tok" povas esti aŭdata de malproksime ĉefe en malhelo. La dieto konsistas el gekoj, arboranoj kaj insektoj (ekz. akridoj).

## Statuso
La iama teritorio de tiu afrotropisa birdo, kiu estis unuafoje priskribita en 1880, estis la insuloj de Sejŝeloj nome Praslin, Mahé kaj Silhouette. Pro senarbarigo de montaraj pluvarbaroj kaj pro la enmetitaj animaloj, kiel ratoj, katoj kaj turstrigoj, la loĝantaro draste malpliiĝis ĝis kiam oni supozis, ke ĝi estis formortinta ĉirkaŭ 1906. En 1959 ĝi estis remalkovrita de la franca naturalisto Phillipe Loustau-Lalanne en montara pluvarbaro 200 m alta en Mahé. En 1999 oni malkovris la unuan neston, sed ne okazis reprodukta sukceso. En 2000 oni faris la unuan infraruĝan foton de ino kun ŝia junulo. Pro manko de informo pri la loĝantaro, tiu ĉi specio estis longe konsiderata kiel tre endanĝerita specio de IUCN. Pro malkovro de pliaj loĝantaroj, oni notis ĉirkaŭ 2002, ke la loĝantaro estas stabila je ĉirkaŭ 318 individuoj. Nuntempe la teritorio konsistas el 159 zonoj kiuj kovras areon de 33 km². Danke al nova kono kaj la klopodoj konservismaj en Mahé tiu ĉi specio estis subigita al konsidero nur kiel endanĝerita en 2004.

## Vidu ankaŭ
*Granit-sejŝelaj tropikaj humidaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*
*Sexual size dimorphism in the critically endangered Seychelles Scops Owl Otus insularis 
*SPECIES CONSERVATION ASSESSMENT & ACTION PLAN 
*ARKive – Fotoj kaj Informoj pri la Sejŝela orelstrigo 

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Endemiismoj
Srilanka strigeto

La **Srilanka strigeto** (*Otus thilohoffmanni*) estas malofta eta strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.

## Disvastiĝo kaj ĵusmalkovro
Ĝi estas la pli ĵus malkovrita birdo de Srilanko. Ĝi estis originale lokita pro ties nekutima voĉo *puu-uu* en pluvarbaroj de Kitulgala de elstara srilanka ornitologo Deepal Warakagoda. Post ses jaroj, ĝi estis finfine vidata de li la 23an de januaro 2001 en Sinharaja, kaj oficiale priskribita kiel specio nova por la scienco en 2004 (Warakagoda & Rasmussen 2004). Krom  Sinharaja kaj Kitulgala, ĝi estis trovataj ankaŭ ĉe Ranakanda Rezervejo en Morapitiya kaj en Eratna Gilimale.

Ĝi estis la unua nova birdo malkovrita en Srilanko ekde 1868, kiam estis malkovrita la Srilanka fajfturdo, *Myophonus blighi*. Ĝi estas ankaŭ la 24a (laŭ aliaj fakuloj la 27-a) endemio inter la birdospecioj de Srilanko.

## Kutimoj
Tiu malofta specio loĝas en la pluvarbaroj de la sudokcidenta parto de Srilanko. Kiel plej parto de strigoj, ĝi estas noktema kaj ĉasas insektojn (ekz. skaraboj kaj noktopapilioj) ĉe la grundo. Ili ekalvokas krepuske, kaj la frekvenco denove altiĝas du horojn antaŭ mateniĝo.

## Aspekto
Malkiel la aliaj du specioj de malgrandaj orelstrigoj de Srilanko, la Koluma orelstrigo *Otus bakkamoena* kaj la Orienta orelstrigo *Otus sunia*, tiu ĉi ne havas oreltufojn kaj la vizaĝa disko estas nur iome difinita. La ĝenerala koloro de tiu 16.5 cm longa mallongvosta strigeto estas ruĝecbruna kun pli palaj subaj partoj, punkteca je nigro. La irisoj estas flavaj kaj la piedoj kaj krifoj estas blankaj.

## Referencoj
*  Endanĝerita
* , Deepal H. & , Pamela C. (2004): A new species of scops-owl from Sri Lanka. *Bull. B. O. C.* **124**(2): 85-105. PDF plena teksto 

## Eksteraj ligiloj 
*Fotoj 

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Endemiismoj
Bienvenue chez les Ch'tis

***Bienvenue chez les Ch’tis*** (“Bonvenon en *Ŝti*-lando”, "Ŝti" estas dialekta vorto por nordfrancoj) estas franca filmo aperinta en 2008. Ĝi estas la dua filmo de la franca humuristo Dany Boon, post *La Maison du bonheur*.

## Intrigo 
Philippe Abrams (Kad Merad), estro de poŝtoficejo en Salon-de-Provence en Bouches-du-Rhône (suda Francio), klopodas por akiri postenon ĉe mediteranea marbordo. Ĉar li malsukcese provis fripone kredigi, ke li estas invalido, li estas punita: oni enoficigas lin al Bergues en Nordfrancio, apud Dunkerque.

En la filmo, sudfrancoj opinias, ke nordo estas malkomforta kaj malvarmega regiono. Philippe Abrams malĝoje forlasas sian hejmon, havante multe da antaŭjuĝoj. Kontraŭatende li malkovras tre gasteman kaj interesan regionon. Li amikiĝas kun Antoine Bailleul (Dany Boon), poŝtisto en la oficejo, kiun li estras. Philippe Abrams provas kaŝi tiun ĝojan surprizon al sia edzino (Zoé Félix), restanta en sudo; li konsideras, ke momenta malproksimeco estas bona por ilia rilato. Li ŝajnigas sian novan vivon suferiga, por ke ŝi ne volu veni al Bergues.

## Aktoroj 
eta|dekstra|Dany Boon en Bergues dum farado de la filmo, junie de 2007
* Kad Merad: Philippe Abrams, poŝtoficisto
* Dany Boon: Antoine Bailleul, leterportisto kaj kariljonisto
* Zoé Félix: Julie, edzino de Philippe Abrams
* Anne Marivin: Annabelle Deconninck
* Line Renaud: patrino de Antoine Bailleul
* Stéphane Freiss: Jean
* Philippe Duquesne: Fabrice Canoli
* Guy Lecluyse: Yann Vandernoout
* Lorenzo Ausilia-Foret: Raphaël Abrams, filo de Philippe kaj Julie
* Michel Galabru: praonklo de Julie, kiu vivis infane en nordo
* Patrick Bosso: ĝendarmo de aŭtovojo A7
* Fred Personne: S-ro Vasseur
* Zinedine Soualem: Momo
* Jérôme Commandeur: inspektisto Lebic
* Alexandre Carrière: Tony
* Jenny Clève: maljunulino kantanta ''Le P'tit Quinquin*
* Christophe Rossignon: la kelnero

## Pri la filmo 
[eta|dekstra|La [belfrido de Bergues, loko de la filmo]]
La vorto *Ch’ti* (elparolata "ŝti") estas dialekta nomo de iuj loĝantoj de norda Francio. Ĝi ankaŭ estas la nomo de ties lingvo, pikarda dialekto, kiu preferas la ŝuŝajn sonojn al la siblaj.

Dany Boon deziris realigi filmon pri sia devena regiono. Li konstatis, ke multaj francaj komedioj okazas en suda Francio (*Brice de Nice*, *Taxi*), dum nordo estas loko de dramaj filmoj (*Germinal*).

*Bienvenue chez les Ch’tis* aperis la 20-an de februaro 2008 en Nordo-Kaleza Markolo kaj en kelkaj kinejoj de Somme. Ĝi aperis en tuta Francio unu semajnon poste. La filmo rapide fariĝis granda sukceso: je la 8-a de aprilo, pli ol 17 milionoj da spektantoj vidis ĝin, 6 semajnojn post la apero. Estas la unua franca filmo plej vidita en Francio, antaŭ *La Grande Vadrouille*.

## Videoteko 
Aperis DVD, blu-radia disko kaj VHS-kasedo la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo
* *Bienvenue chez les Ch’tis'' ĉe Internet Movie Database

Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Fajrstrigo

La **Fajrstrigo** (*Otus flammeolus*) estas eta strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.

## Disvastiĝo
Ĝi reproduktiĝas el suda Brita Kolumbio kaj okcidenta Usono al centra Meksiko. Malkiel multaj strigoj, tiuj estas migrantaj, forirante el Nordameriko aŭtune. Vintre, ili troviĝas en norda Centrameriko, el suda Meksiko  al Gvatemalo kaj Salvadoro.

## Aspekto
La Fajrstrigo  estas simila laŭ grando al la Okcidenta kriĉostrigo sed ĝi ne havas grandajn oreltufojn kaj havas grandegajn malhelajn okulojn en malgranda vizaĝa disko kun nigra beko inter plumetoj kaj diferencan voĉon (sed havas etajn oreltufojn kiuj estas iom videblaj). La Koboldostrigo kaj la Nana strigo estas pli malgrandaj. Ili estas noktemaj, predantaj strigo ĉirkaŭ 15 cm longa kun enverguro de 36 cm. La voĉo estas serio de relative profundaj solaj aŭ duoblaj hutoj.

## Kutimoj
Tiu nearktisa specio nestumas en arbotruoj kaj havas 3 aŭ 4 idojn post kovado de 26 tagoj. La habitato por reproduktado en okcidenta Usono asociiĝas kun matura, malferma vivejo de ponderosa pino. Ili manĝas ĉefe insektojn, sed ankaŭ musojn kaj aliajn etajn predojn.
 
## Referencoj
*  Ne minacata
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
**Handbook of the Birds of the World Vol 5*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-25-3
*"National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

## Eksteraj ligiloj 
*USGS Identigiloj 
*fotaro ; RangeMap & synopsis  InfoNatura NatureServe
*Fotaro de fajrstrigo  - VIREO
*Foto-Alta Res ; Artikolo & resumo  - Fotaro

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Abeoj

La **abeoj** estas etno en Ebur-Bordo en Okcidentafriko. La etno havas proksimume 200.000 personojn, kio estas 1,4% de la tuta loĝantaro. Ili plejparte vivas en la regiono de la urbo Agbovilo (Agboville). En tiu urbo ili estas la loĝantarplimulto.

La abeoj estas subgrupo de la akanoj, al kiu apartenas ankaŭ la plejparte en Ganao loĝantaj aŝantioj, el kiu la abeoj formigris. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj la abeoj fuĝis antaŭ la sklavĉasado el la Or-Bordo al la Ebur-Bordo. La deviga laboro kaj la konstruado de la Abiĝan-Niĝer-fervojo tra ilia loĝregiono kaŭzis en 1905 ribelon, kiun la franca kolonia potenco nur apoge de 1400 senegalaj pafistoj povis venki. Kelkajn el la gvidantoj oni deportis al Franca Kongo kaj Centrafriko. La urbo Rubino norde de Agbovilo (Agboville) estas konstruita sur la batalkampo de unu el la militeroj kaj havas la nomon de unu el la tiamaj oficiroj de la kolonia armeo.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ebur-Bordo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ebur-Bordo
Bamingui-Bangoran

**Bamingui-Bangoran** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi kovras areon de 58.200 km² kaj havas popolnombron de 38.437 (laŭ censo de 2003). Ĝia loĝantara denso po nur 0,66 homoj/km² estas la malplej en la lando, kaj estas historia rezulto de sklavkomerco dum la lasta duono de la 19-a jarcento. La ĉefurbo estas Ndélé.

En la prefektujo Bamingui-Bangoran troviĝas ankaŭ Nacia Parko Bamingui-Bangoran kaj monda heredaĵo Nacia Parko Manovo-Gounda Sankta-Floris.

Estas vilaĝo Doum en la prefektujo.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko