open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berkshire

**Berkshire** (oficiale "Reĝa Berkshire") estis provinco de Anglio. Dum la reorganizado de loka regado kaj administrado ĝi malaperis kaj la distriktoj fariĝis unuaraj instancoj.

Antaŭ 1972 la ĉefurbo estis Abingdon sed nuntempe la urbo troviĝas en la provinco Oxfordshire.

Aliaj notindaj urboj en la malnova provinco de Berkshire estas Windsor, urbo de la samnoma Kastelo Windsor, Maidenhead, Bracknell, Wokingham, Newbury, Thatcham, Reading, Sandhurst kaj Faringdon, plus iuj urbetoj kiaj Hungerford.

Notindaj riveroj interalie estas Tamizo kaj la alfluanto Kennet.

## Bildaro 

Dosiero:EnglandBerkshire.png
Dosiero:EnglandBerkshireNumbered.png

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

&nbsp;

&nbsp;

Kategorio:Anglio
Nordia mitologio

**Nordia mitologio** estas ofte erare uzata kiel nomo de la Nord-ĝermana mitologio. Fakte, ankaŭ finnugroj dum jarmiloj loĝadis en la areo nun nomata Nordio, do tiu termino esence inkluzivas ankaŭ:

*Finna mitologio
*Samea mitologio

## Vidu ankaŭ 
* Nordia religio
1360

En la jaro **1360** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 24-a de oktobro: Kaleza paco dank'al la traktato de Brétigny (8-a de majo). Vidu centjara milito.
* Komenco de la reĝado de Murado la 1-a kiel otomana imperiestro (1360-1389).

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Densuş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Höchstetten kiel *Hönstetten* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Les Ponts-de-Martel kiel *Martel* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Jan Žižka, ĉeĥa armeestro, mortis 11-an de oktobro 1424.

## Mortoj
1435

En la jaro **1435** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 21-a de septembro : Pactraktato de Araso inter Karolo la 7-a de Francio kaj Filipo la 3-a de Burgonjo, kiu finas la alianco inter la Angloj kaj la Burgonjanoj.
* Albrecht Rakouský konkeris Třebíčon.
* En Zugo en Svislando okazis katastrofo, pro kiu tuta strato kun 26 domoj glitis en la Lago de Zugo mortigante 60 homojn.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bulhary (hodiaŭ vilaĝo en Slovakio).
* Courchapoix kiel *Curchappoix* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Andrea del Verrocchio, itala artisto (m. 1488)

## Mortoj 
* Ĉeng He, ĉina esploristo (n. 1371)
Harrogate

**Harrogate** (pron. [ˈhæɹəgət]), en esperanto **Harogato**

, estas banurbo en la angla provinco North Yorkshire kun 70.000 loĝantoj.

Ĝi estas bonkonata kiel konferenc-urbo. La konferencoj de la plej gravaj politikaj partioj, sindikatoj kaj komercaj foiroj ofte vizitas la urbon ĉar troviĝas multe da bonaj hoteloj kaj la konferencejoj estas grandaj kaj modernaj.

La banurbo estis la urbo de la 46-a UK 1961.

eta|Parlamentstrato
[eta|[Cenotafo]]

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Eŭrovido-Kantokonkurso 1982

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.staidans.co.uk
* http://www.gutenberg.org/etext/16417 
* http://www.harrogate.gov.uk 
* http://www.harrogateinternationalcentre.co.uk 

Kategorio:Urboj de North Yorkshire
Kategorio:Banlokoj
Toro

La vorto **toro** povas signifi la jenajn:

* Pri nordĝermana dio vidu Toro (mitologio) 
* Pri komunumo en Italio vidu Toro (Italio).
* Pri geometria surfaco vidu Toro (geometrio) 
* Pri komunumo en Zamora, Hispanio vidu Toro (Zamora).
** Toro (stacidomo) estas fervoja stacio en Toro (Zamora).
* urbo en Niĝerio
1336

En la jaro **1336** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komyo iĝis kontraŭ-imperiestro de Japanio.

### Unuaj dokumentaj mencioj 
* **Bagrationovsk** kaj **Zvenigorod** (hodiaŭ ambaŭ urboj en Rusio).
* **Auşeu** (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* **Hüttlingen** kiel *Hutlingen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
* **Ueken** (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Japana Imperiestro Go-Fushimi.
* Rikardo de Wallingford, angla matematikisto.
Korko

***Korko*** estas histo en la ŝelo de arboj kaj plantoj.

## La korkokverko (*Quercus suber*) 
Nur kelkaj arboj havas sufiĉan dikan ŝelon por elfabriki korkon, kiel ni konas ĝin. La plej konata 'korkarbo' estas la 'korkokverko' , kiu kreskas interalie en la Mediteranea regiono.
Post 20 ĝis 25 jaroj, la korkokverko havas korkŝelon de proks. 5 cm. Se la korkŝelo estas prenita de la arbo, la arbo daŭras vivi kaj post proks. 10 jaroj oni povas denove rikolti korkon.
La korkokverko povas esti ĝis proks. 175 jaroj.

## La uzado de korko 
Korko konsistas plejparte el histo plenigita de aero. Tial korko flosas sur akvo. Korko povas esti presita ĝis 35 % de sia diametro, kio estas uzinda por fermigi botelojn (per ŝtopiloj nomataj sinekdoĥe "korkoj").
Ankaŭ plankoj estas fabrikitaj el korko.

Hispanio kaj Portugalio estas la plej grandaj produktantoj de korko el la mondo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arbo
* Celulozo
* Histo
* Korka ŝtopilo
* Korkoflosilo
* Korkokverko
* Korkotirilo
* Ligno
* Papero

Dosiero:Cork p1160013.jpg|Korka ŝtopilo de vinbotelo
Dosiero:Korkeiche Andalusien2004.jpg|Trunko de korkokverko post eltiro de korko
Dosiero:Quercus suber corc.JPG|Eltirejo de korkokverkoj
Dosiero:ChampagneCorksLarge.jpg|Korkaj ŝtopiloj de Ĉampanobotelo
Dosiero:Onkivapa.svg|Korkoflosilo sur fiŝfadeno ĉe la fino de fiŝkano

Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Materialoj
Kategorio:Arbara mastrumado
Kategorio:Planthistoj
Kep Enderby

**Keppel** "**Kep**" **ENDERBY** (naskiĝis , mortis ) estis aŭstralia esperantisto kaj politikisto.

Edukita en la Altlernejo de Dubbo li aliĝis en 1944 al flugarmeo, studis juron en la universitatoj de Sidnejo kaj Londono, ekde 1950 laboris kiel juristo kaj instruis. Ekde 1962 li estis universitata preleganto kaj en 1970 li estis elektita al la Parlamento de Aŭstralio. De 1972 ĝis 1975 li estis ministro, unue pri aŭstralia produktado, poste pri justico. Kiel juristo li ricevis la titolon Advokato de la Reĝino. De 1982 ĝis la emeritiĝo en 1992 li estis juĝisto ĉe la Supera Kortumo de Nova Sud-Kimrujo. La iama amatora golf-ĉampiono havis diversajn gravajn funkciojn en tutaŭstraliaj kaj regionaj juraj institucioj. Ekde 2003 li prezidis la regionan societon pri libervola eŭtanazio. 

Kep Enderby esperantistiĝis en 1987 kaj funkciis de 1992 ĝis 1997 kiel prezidanto de Aŭstralia Esperanto-Asocio. Kiel prezidanto de la Loka Kongresa Komitato li gvidis la organizadon de la 82-a UK en Adelajdo (1997). Li estis dum kvar oficperiodoj komitatano de UEA 1992-2004 kaj prezidanto de Esperanta Jura Asocio 1996-2002. De 1998 ĝis 2001 li estis prezidanto de UEA. En la voĉdonado de la revuo La Ondo de Esperanto li estis proklamita la *Esperantisto de la Jaro* 1999. En 2004 li estis elektita kiel
membro de la Honora Patrona Komitato de UEA. Kiel prezidanto de UEA Kep Enderby elstarigis en siaj paroladoj kaj artikoloj la gravecon de la laboro por la homaj rajtoj. Li pledis ankaŭ por pli proksima kunlaboro inter UEA kaj aliaj Esperanto-organizaĵoj, aparte kun
Sennacieca Asocio Tutmonda, kies fervora membro li estis.

Kep Enderby aliĝis kaj servis en la Aŭstralia Flug-armeo, kaj post tio studis juron. Li laboris kiel instruisto de juro en la Aŭstralia Nacia Universitato en Kanbero, kiel advokato, juĝisto kaj ŝtatisto. En 1970, li elektiĝis al la Aŭstralia Federacia Parlamento. Li estis, inter aliaj postenoj, ministro pri justico (1975) kaj juĝisto de la Supera Kortumo de Novsudkimrio (1982-1992).

Li esperantiĝis en 1987. Li okupis la jenajn postenojn en la movado:
* komitatano de UEA (ekde 1992),
* prezidanto de la Esperanta Jura Asocio (ekde 1996),
* prezidanto de la Aŭstralia Esperanto-Asocio (1992-1998),
* prezidanto de UEA (1998-2001).

Li estis elektita Esperantisto de la Jaro 1999, kiel dua laŭreato en la konkurso de "La Ondo de Esperanto".

## Eksteraj ligiloj
*Ĉu zamenhofa maljusteco?  
*Berlina parolado 
**Barriers to reform - the politics of opposition*, prelego en la memorejo John Curtin, 1975 

Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Esperantisto de la Jaro
Prezidanto de UEA

La **Prezidanto de UEA** estas la plej alta reprezentanto de Universala Esperanto-Asocio, kaj estrarano.

## Historio 
Komence la Prezidanto de UEA estris la Komitaton, ĉar ankoraŭ ne ekzistis divido inter Estraro kaj Komitato (nur ekde 1920). Ĝenerale la funkcio de prezidanto dum la jardekoj ne ŝanĝiĝis. Dependas de la karaktero kaj tempo de prezidanto kiel li aŭ ŝi kunlaboras kun la aliaj estraranoj kaj la Ĝenerala Direktoro. La praktika gvido de la Asocio okazas laŭ la korespondado inter prezidanto kaj ĝenerala direktoro. Laŭ la planoj de Ivo Lapenna (1955), la prezidanto havu pli reprezentan funkcion, dum la ĉiutagan laboron lian faru la ĝenerala sekretario. Sed tio estis realigita nur dum la tempo kiam Lapenna mem estis ĝenerala sekretario (1955-1964).

Necesas distingi ĉe tiu ĉi listo inter la prezidantoj de UEA kaj tiu de Internacia Esperanto-Ligo, sed ĉar la sola IEL-prezidanto (Louis Bastien) estis antaŭe UEA-prezidanto, tio aperas ĉi tie integrita en la ĝeneralan liston.

## Sinsekvo 

## Svisa kaj brita periodoj 

### Svisa periodo 
* 1916-1919: (vakis)

#### Ĝeneva UEA 
* 1936-1940: Karl Max Liniger (Svislando)
* 1940-1947: Hans Hermann Kürsteiner (Svislando)

### Brita periodo 
#### Internacia Esperanto-Ligo 
* 1936-1947: Louis Bastien (Francio)

#### Reunigita UEA 
* 1947-1956: Ernfrid Malmgren (Svedio)

## Nederlanda periodo 

* 1960-1962: Harry Holmes, aganta prezidanto (Britio)
* 1964: Harry Holmes, aganta prezidanto (Britio)
* 1980-1986: Grégoire Maertens (Belgio)
* 2007-2013: Probal Dasgupta (Barato)
* 2013-2019: Mark Fettes (Kanado)
* 2019-2025: Duncan Charters (Britio)
* ekde 2025: Fernando Maia Jr. (Brazilo)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Historio de UEA
* Estraro de UEA
* Ĝeneralaj Direktoroj de UEA
* Centra Oficejo de UEA
* Prezidantoj de TEJO

!
Kategorio:UEA
Kategorio:Historio de UEA
1364

En la jaro **1364** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Karlo la 5-a (Francio) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Attiswil kiel *Attenswile* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
* Mühledorf kiel *Mülidorf* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
* Rumisberg kiel *Rumolsberg* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 8-a de aprilo: Johano la 2-a, reĝo de Francio (n. 1319)
* 30-a de junio: Arnošt z Pardubic, ĉeĥa ĉefepiskopo (n. 1297)
* 29-a de septembro: Karlo la 1-a, Duko de Bretonio (n. 1319)
Listo de aŭstraliaj esperantistoj

**Listo de aŭstraliaj esperantistoj**

vd. ankaŭ Ĝermolisto de aŭstraliaj esperantistoj

* Arthur G. Chatterton
* Marjorie Duncan
* Idyss Einihovici
* Tim Einihovici
* Tom Elliott
* Marjorie Ellyard
* Keppel Enderby 
* John Gallagher 
* Winsome Greenhalgh
* Ralph Harry
* James L. HARWOOD
* Grace Kirkwood
* Herbert Koppel
* Fay F. Koppel
* Mary Luplau
* Ivan Theodore Maddern
* Ali B. Milani
* Johano Matasin
* Ruth McGrath
* Teresa METHERALL
* Fritz Mueller-Sorau
* Dudley Parkinson
* James G. Pyke
* Lilian M. Pyke
* Roy Robert Rawson
* Raymond Ross
* Paul E. Schwerin
* Les SCOTT
* Clarence F. Strochnetter
* L. E. THOMSON
* Ruth TUMMAN
* Edgar A. Walker

Aŭstraliaj
1356

En la jaro **1356** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 19-a de septembro : Batalo de Potevo.
* Turkoj konkeris Galipolon.
* La Sankta Romia Imperio ricevis konstitucion.
* Frankfurto ĉe Majno iĝis laŭleĝa elektloko de la reĝoj de la Sankta Romia Imperio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Enciu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Heimenhausen kiel *Heimenhusen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Geoffroy de Charny mortis savante la vivon de sia reĝo Johano la 2-a (Francio) dum Batalo de Poitiers en Maupertuis apud Poitiers.
1422

En la jaro **1422** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 31-a de aŭgusto : Henriko la 6-a de Anglio ekregas
* 21-a de oktobro : post la morto de Karolo la 6-a de Francio, Henriko la 6-a de Anglio estas proklamita reĝo de Francio en Parizo, kaj samtempe la franca Kronprinco Karolo estas proklamita reĝo de Francio kiel Karlo la 7-a (Francio) en Bourges.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 9-a de marto: Jan Želivský, ĉeĥa husana predikisto (n. nekonata)
* 31-a de aŭgusto: Henriko la 5-a de Anglio (Henry V)
* 21-a de oktobro: Karlo la 6-a, reĝo de Francio (n. 1368)
Gojo

**Gojo** estas hebrea kaj jida vorto (גוי *goj*, plurale גוים *gojim*), kiun judoj uzas por paroli pri nejudoj. Ĝia origina signifo de la hebrea estas "nacio" aŭ "popolo". Ĝi uziĝas en la juda Biblio kaj por celi la judan popolon, kaj por celi la nejudan. 

La vorto povas esti negativa aŭ insulta. En la hodiaŭa Israelo, estas emo anstataŭigi ĝin per la esprimo לֹא־יְהוּדִי *lo-jehudim*, aŭ "ne-judoj".

## Vidu ankaŭ 
* Judismo
* Paganismo

Kategorio:Judismo
Aŝkenazo

Laŭ Genezo 10:3 **Aŝkenazo** ( אשכְּנז) estis la plej aĝa filo de Gomero kaj nepo de Jafeto:

1 Jen estas la generaciaro de la filoj de Noa: Ŝem, Ĥam, kaj Jafet. Kaj naskiĝis al ili filoj post la diluvo.
2 La filoj de Jafet: Gomer kaj Magog kaj Madaj kaj Javan kaj Tubal kaj Meŝeĥ kaj Tiras. 3 Kaj la filoj de Gomer: Aŝkenaz kaj Rifat kaj Togarma.

Pliaj informoj pri tiu Aŝkenazo mankas.

La nomo reaperas ĉe Jeremia 51:27 estkiel nomo de regno, apud *Ararat* (Urarto) kaj *Mini*, al kiuj Javeo ordonas militiri kontraŭ Babelon kaj ĝin detrui:

27 Levu standardon en la lando, blovu per trumpeto inter la nacioj, armu kontraŭ ĝin (*kontraŭ Babelon*) popolojn, kunvoku kontraŭ ĝin la regnojn de Ararat, Mini, kaj Aŝkenaz (...)

La teksto estiĝis ĉirkaŭ 594 a.K., kaj ties *Aŝkenaz* probable indikas skitojn. Tiu nomo probable rezultis el konfuzo de la hebreaj literoj *vav* (ו por la vokalo /u/) kaj *nun* (נ prononcata /n/): la asiria prononco *(A)ŝ-ku-za-a* aŭ *(I)ŝ-ku-za-a* respondis al la greka Σκύθοι.

En la mezepoka literaturo rabena la nomo *Aŝkenaz* indikas Germanion, eble pro la konsonanta simileco de la nomo de la patro de Aŝkenazo kun la latina nomo de la lando: GoMeR—GeRManio; sekve de tio la germaniaj judoj sin nomis «aŝkenazoj».

Kategorio:Toraaj personoj
Kategorio:Tanaĥaj lokoj
Koŝera

La termino **koŝera** referencas la judajn leĝojn, kiuj regas la dieton de la judoj. Malpermesitaj manĝaĵoj inkluzivas porkaĵon kaj senskvamajn fiŝojn.

Koŝera salo estas ekzemplo de komuna ingredienco (salo) kiu koŝere estas iom diferenca.

*Maŝgiaĥ* (en hebrea: משגיח, tr. "inspektisto"; pl. משגיחים, maŝgiĥim) estas judo kiu superrigardas la statuson koŝeran de la koŝeraj instalaĵoj.

eta|maldekstre|180px|
eta|maldekstre|180px|

## Vidu ankaŭ 
* Judismo
* koŝereco-certiganta organizaĵo (Q19895647)

## Eksteraj ligiloj 
* Badatz Certificación Kosher Español
* KIR Kosher Certification

Kategorio:Judismo
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Renato Corsetti

**Renato CORSETTI** (naskiĝis la  en Romo, mortis la  en Londono) estis itala esperantisto kaj lingvisto, eksa prezidanto de UEA (ĝis 2007).
Dum la Itala Kongreso de Esperanto okazinta komence de septembro 2007 li estis elektita prezidanto de la Itala Esperanto-Federacio.

## Vivo 
Post studadoj en la universitato (en la fakoj ekonomio, entreprena organizado kaj poste sociolingvistiko kaj psikolingvistiko), li laboris dum multaj jaroj kiel bank-direktoro en Italio. Ekde la mezo de la 1990-aj jaroj, li laboris kiel helpanto kaj poste profesoro pri Psikopedagogio de Lingvo kaj Komunikado en la Universitato de Romo.

Li loĝis en Britio kun edzino (ankaŭ esperantisto) Anna Löwenstein kaj du filoj, ambaŭ denaskaj esperantistoj.

## Esperanto 
Li estis Esperantisto de la mezo de la 1960-aj jaroj. Li havis multajn postenojn en la movado, estis interalie prezidanto de TEJO kaj prezidanto de la itala landa asocio de UEA. En la UEA-Estraro li deĵoris de 1980 ĝis 1986 kaj 1998 ĝis 2007, la lastajn ses jarojn kiel prezidanto. En la 1970aj jaroj li helpis krei esperantajn reklamfilmetojn por FIAT en Esperanto. 

La 26-an de septembro 2004 li aktive partoprenis kiel honora gasto en la E-Debato en Varsovio organizita de japana Mecenato de Esperanto Etsuo Miyoshi kun helpo de Eduardo Kozyra por polaj eŭropdeputitoj (MEP).

Corsetti estis profesoro de AIS kaj kontribuis plurajn kursojn al ties studosesioj. En 1998 elektita li estis membro de la Akademio de Esperanto 
kaj ekde 2020 li denove anis en la skipo de lingvaj konsilantoj de Monato.

## Verkado 
Renato Corsetti verkis en Esperanto kaj en la itala pri lingva politiko, Esperanto, infana dulingveco, psikopedagogio de lingvo kaj komunikado. Li reviziis la vortaron Esperanto-Italan de Umberto Broccatelli de 1984. Partoprenis en En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=renato+corsetti&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Renato Corsetti en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Pri malapero de lingvoj kaj kulturoj 
* Renato Corsetti eksplikis temon de 97-a UK - ĈRI en Esperanto
* Renato Corsetti salutas al Kolombia Kongreso pri la graveco de Esperanto
* Ampleksa bibliografio de la verkoj de Renato Corsetti ĉe Edukado.net, okaze de lia 70-jariĝo
* Kelkaj demandoj al Renato Corseti en gazeto "Esperanto", n-ro 1357 (5) majo 2021, pp. 108-110.
* EsKu - Epizodo 60 - Renato Corsetti, jutuba filmeto aperinta 2024-06-28 ()
* Renato Corsetti: energia, lerta kaj kuraĝa, artikolo en UEA.facila aperinta 2025-02-17 ()

## Notoj 
Kategorio:AIS
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Historio de UEA
Kategorio:Esperantologoj
Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de TEJO
Kategorio:Honoraj Prezidantoj de TEJO
Aŝkenazoj

La **aŝkenazoj** (hebree: אשכנזים - *Aŝkenazim*) estas juda subetno, kiu formiĝis en la Sankta Romia Imperio, en la centra kaj norda Eŭropo, fine de la 1-a jarmilo. La hejma lingvo de la aŝkenazoj estis jido (jide: ייִדיש [jidiŝ], t.e. juda). La hebrean ili uzis nur kiel sanktan lingvon (*loŝen kodeŝ*) ĝis ties reviviĝo, malkiel sefardoj kaj egiptaj judoj, kiuj verkis poezion kaj aliajn verkojn en ĝi.

Frua aŝkenazo, eminenta por la tuta judaro, estas Salomon ben Isaak (Raŝi), franca ĉefrabeno, kiu verkis elstaran komentarion pri Tanaĥo kaj Talmudo. Ekde la fino de la 11-a jc sekve de malsato kaj persekutoj (rilataj al la krucmilitoj) multaj aŝkenazoj migris en Pollandon.

La aŝkenazoj nombras ĉirkaŭ 8 milionojn. Genetikaj esploroj pri aŝkenazoj—esplorante iliajn prapatrajn kaj prapatrinajn liniojn—sugestas dominantan kvanton da kuna mez-orienta deveno, komplementata diversgrade per eŭropa miksiĝo en la prapatrina linio. Tiuj studoj atingis diverĝajn konkludojn laŭ la grado kaj fontoj de la eŭropa deveno, kaj ĝenerale koncentriĝas sur la kvanto de la eŭropa genetika origino, observata en la aŝkenazaj prapatrinaj linioj.

Aŝkenazoj estas populare kontrastataj kun sefardoj kaj mizraĥoj, kvankam ĉi lasta estas konstruaĵo de Israelo el la 20-a jarcento, formata el antaŭe diversaj mez-orientaj kaj nord-afrikaj komunumoj.

## La nomo 
La nomo *aŝkenazoj*, hebree aŝkenazim (אַשְׁכְּנַזִּים), devenas de la biblia Aŝkenazo (Genezo 10:3), nepo de Jafeto, kiun Aŝkenazon la hebrea tradicio rigardis prapatro de la popoloj nordokcidentaj; interalie, la leteroj de la judoj bizanciaj kaj siriaj nomas la kruckavalirojn de la unua krucmilito *aŝkenazoj*. En la posta tradicio tiu nomo indikis Germanion.

Dosiero:Maurycy Gottlieb - Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur.jpg|*Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur* (Maurycy Gottlieb, 1878)

Dosiero:Maurycy Gottlieb - Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur.jpg|*Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur* (Maurycy Gottlieb, 1878)
Dosiero:Der Samstug (Saturday).jpg|*Der Samstug* (Frederich Campe, ĉirkaŭ 1800)

## Zamenhof 
Ludoviko Lazaro Zamenhof estis aŝkenaza hebreo, kiu naskiĝis en cara Rusio ("rusa hebreo", laŭ li mem), nuntempe Pollando.

## Vidu ankaŭ 
* Aŝkenaza hebrea prononco
* Sefardoj
* Judismo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  *Can Sephardic Judaism be Reconstructed?* por Daniel J. Elazar
*  Ashkenazi historio je la (Hebrea, Juda) Virtuala Biblioteko
*  Natura Historio de Ashkenazi (Inteligenteco, Inteligento)


Kategorio:Judismo
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Zepelina atako 1915

La 19-a de januaro 1915 okazis la unua aeratako de germanaj zepelinoj al Britio.

La aeratakon realigis tri zepelinoj de la germana mararmeo: L-3, L-4 kaj L-6, kiuj startis de Fuhlsbüttel kaj Nordholz. L-6 estis devigata reveni en bazejon kaŭze de rompo de motoro, sed L-3 kaj L-4 aperis super Norfolko ĉirkaŭ la 20:00.

L-3 ĵetis naŭ bombojn en distrikto Great Yarmouth je la 20:25. Tiam estis mortigataj du homoj kaj tri vunditaj.

En tiu ĉi tempo L-4 flugis nord-okcidenton al Bacton kaj ĵetis brulbombojn sur Sheringham, Thornham kaj Brancaster, ankaŭ potencan detruabombon sur stacion de sendrata telegrafo en Hunstanton. La sekva celo de L-4 estis Heacham, Snettisham kaj King's Lynn. Unu brul- kaj sep detruabomboj forprenis vivojn de du homoj kaj vundis 13 homojn.

Ambaŭ zepelinoj disrompiĝis ĉe bordo de Jutlando la 17-an de februaro 1915, kiam ili trafis en ŝtormon dum reveno en bazon, post plenumado de (la?) milittasko.

Kategorio:Atakoj
Kategorio:Unua Mondmilito
Kategorio:1915
Zepelino

dekstra|300ra
**Zepelino** estas aerŝipo kun rigida framo.

La nomo venas de germana industriisto grafo Ferdinand von Zeppelin, fondinto de la iama firmao Luftschiffbau Zeppelin GmbH, el kiu poste devenis la hodiaŭa Zeppelin GmbH),

## Plej gravaj partoj de zepelino 
* plenigita per gaso (pleje—per hidrogeno aŭ heliumo) **korpo** kiu havas longan formon. Ĝia pruo estas malakra, sed la pobo estas akrigita por plibonigi ĉirkaŭfluecon.
* **plumaro** konsistas el kruce lokigitaj horizontalaj kaj vertikalaj senmovaj empenoj kaj kiloj, kaj el moveblaj rudroj (horizontalaj empeneronoj kaj vertikalaj direkteronoj)
* **nacelo** (unu aŭ kelkaj) por pilotteamo, pasaĝeroj, motoroj, bagaĝo kaj aparataro

## Celoj por zepelinoj 
eta|300ra|Eksploda forbrulo de la zepelino *Hindenburg*

Zepelinojn ekspluatis oni por komunikado kaj liverado al malfacile alireblaj malcentraj regionoj, por skoltado kaj eskortado de ŝipoj, por serĉado de submarŝipoj, flotantaj minkampoj kaj a. Rapideco de zepelinoj estas ne pli ol 100–135&nbsp;km/horo. Nun oni uzas zepelinojn en reklamado. Ekzistas projektoj de modernaj zepelinoj ankaŭ por aliaj celoj.

En 1915, zepelinoj estis uzataj en 1-a Mondmilito por ataki Brition.

Oni komencis uzi zepelinojn por transatlantika pasaĝera flugado, dum la intermondmilita periodo, sed tio ĉesis kiam, en 1937, la zepelino *LZ 129 Hindenburg* forbrulegis, pereigante 36 homojn, dum provo alteriĝi ĉe Lakehurst (Nov-Ĵerzejo).

## Eksteraj ligiloj 
* *Zeppelin Museum Friedrichshafen * Zepelina Museo en Friedrichshafen 

Kategorio:Aerŝipoj
Kategorio:Aviado en Germanio
Ferdinand von Zeppelin

eta|dekstra|Ferdinand von Zeppelin (1838-1917)
Grafo **Ferdinand von ZEPPELIN**  (naskiĝis la 8-an de julio 1838 en Konstanz; mortis la 8-an de marto 1917 en Berlino) estis germana generalo, aerŝip-konstruisto, inventinto de la zepelinoj nomitaj laŭ li kaj fondinto de la firmao *Zeppelin GmbH* en Friedrichshafen.

## Vidu ankaŭ
* zepelino
* Zepelina Placo (Vajmaro)
* Aviadila ŝipo Graf Zeppelin

Kategorio:Germanaj grafoj
Kategorio:Aviado
Kategorio:Inventistoj
1381

En la jaro **1381** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ribelo de la laborantoj en sudorienta Anglio

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Les Genevez kiel *Les Geneveys* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 15-a de junio: Wat Tyler, angla ribelanto
Premio La Verko de la Jaro

**Premio La Verko de la Jaro** estas aljuĝita ĉiujare al efektive eldonita beletraĵo (alterne proza aŭ poezia), per referendumo de la abonantaro de Literatura Foiro. La premion iniciatis tiu revuo en 1975, sed de post 1999 administras ĝin Esperanta PEN-Centro. 

Kvankam la laŭreato estas libro, ĝia aŭtoro estas pli facile memorebla ol ĝia titolo. Plej ofte la premion gajnis István Nemere, Mauro Nervi, Johán Valano (kiu estis la unua laŭreato, per Ĉu vi kuiras ĉine? en 1976). Inter la premiitaj estas verkoj de John Francis, Karolo Píĉ, Nicolino Rossi, Giorgio Silfer, Sabira Stahlberg, Spomenka Štimec.

Verko de la Jaro
Einar Dahl

**Einar DAHL** [dal] (naskiĝis la 1-an de marto 1904 en Falun; mortis la 17-an de januaro 1979 en Uddevalla, Bohuslän), pseŭdonimo **Valo,** estis sveda politikisto, bontemplano, esperantisto kaj aŭtoro.

Dahl estis eminenta figuro en la sveda politika vivo dum pluraj jardekoj, interalie kiel parlamentano 1956–1970. Li estis instruisto kaj poste rektoro en Uddevalla.

Dum multaj jaroj li estis estrarano kaj komitatano de UEA, kaj 

Dahl estis elektita kiel socialdemokrata representanto al la dua ĉambro de la sveda parlamento, Sveriges riksdag, en 1950-aj jaroj, kaj poste por la unua ĉambro, kiu li membris 1958–1970. Li reprezentis la okcidenta balotrondo de Västra Götalands län. Li ankaŭ estis komunum- kaj region-politikisto.

Dahl estas priskribita kiel multfarulo, kaj interalie verkis la svedan tekston por la skolto-kanto *I naturen ut vi gå* (’Jopp hej di’) en la 1940-aj jaroj, kiu inkluiiĝis en la lerneja kantolibro en la 1950-aj jaroj. Frue, li aktoris en kaj enscenigis lokajn vario-teatraĵojn. Li ankaŭ verkis infan-teatraĵojn kaj poemojn, tuj aktiviĝis en la landa kaj baldaŭ poste ankaŭ en la internacia Esperanto-movado. Li estis studgvidanto en la sveda movado, verkis nacilingvajn librojn *Esperanto por la lernejo* kaj *Kiel oni gvidas daŭrigajn Esperanto-kursojn* (1946 kaj 1933, respektive). Li aŭtoris ankaŭ la libretojn *Dialogoj en Esperanto* kaj *Dialogoj kaj komedietoj*.

 Li estis prezidanto de Universala Esperantista Pacifista Ligo de 1931. kaj li ankaŭ estis estrarano de Sveda Instruista Esperanto-Federacio. Laŭ EdE, li verkis originalaĵoj kaj tradukaĵoj, kaj multaj artikoloj.

En 1970 Dahl estis distingita per la ora sveda medalo 

Dahl estis naskiĝita en Falun en Dalekarlio, kaj liaj gepatroj estis ”urba domprizorgisto” Axel Dahl kaj Signe, naskiĝita Steen. Li edziĝis en 1931 kun Maja Lundberg, naskiĝita 1904, kaj ili haviĝis du infanojn.

## Verkoj 
* *Dialogoj en Esperanto: por kursoj kaj grupaj kunvenoj* (1932)
* *Dialogoj kaj komedietoj: por kursoj kaj grupaj kunvenoj* (1933)
* *Huru leder man fortsättningskurser i Esperanto?* (1933)
* *Lärobok i Esperanto för skolan* (1946)
* *Arbetsbok i Esperanto* (1947)
### Recenzoj
Pri *Huru leder man fortsättningskurser i Esperanto?*

----
Pri *Dialogoj kaj komedietoj: por kursoj kaj grupaj kunvenoj*

 

## Fontoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj instruistoj
David Dambė

**David DAMBĖ**, pasporte **Dovidas Dambė**, estis litova komercisto kaj esperantisto, naskiĝinta dum 1895 en Telšiai. Li esperantistiĝis en 1924 kaj de tiam estis aktiva membro de SAT, kunlaboranta en ties organoj.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Da (prepozicio)

**Da** estas prepozicio kiu kaŭzas problemojn por multaj okcidentanoj. Malkiel la prepozicioj *de* kaj *el,* kiuj aperas post kaj nomoj kaj verboj, *da* aperas nur post nomoj. Ĝi inhibicias la artikolon *la,* sed en la vortuzo de Zamenhof, la antaŭa nomo ne estas nepre nedifinita, spite de la difinoj de **da** en la *Plena Ilustrita Vortaro,* la *Plena Analiza Gramatiko,* kaj la *Enciklopedio de Esperanto.*

Laŭ la *Plena Vortaro de Esperanto,* **da** estas "uzata por rilatigi kun iliaj komplementoj la vortojn, kiuj esprimas precizan aŭ neprecizan kvanton, nombron, mezuron, pezon".

## Ofta miskompreno
La *Plena Ilustrita Vortaro* plue diras, ke tiu kvanto ktp estas "ĉiam nedifinita", sed laŭ Pokrovskij (2007) tiu estas eraro, ke la interpreto de *PIV* kaj la *PAG* estas alia ol la Zamenhofa: malgraŭ ke **da** inhibicias la artikolon, ĝi akceptas sencon difinitan, kiel en "Li ligis la tri florojn en bukedon, kaj prezentis al ŝi tiun bukedon da floroj" kaj "kvar metroj da ĉi tiu ŝtofo kostas naŭ frankojn" [FE, §14]. Laŭ li, la problemo estas ke vorto kiel *da* ne troviĝas en okcidentaj lingvoj, kaj do okcidentanoj ofte ne bone komprenas la vortuzon de Zamenhof. Eĉ la *PIV* anstataŭigas la prepozicion *de* por *da* en multaj esprimoj, ekzemple *tuto de* kaj *listo de* por zamenhofaj *tuto da* kaj *listo da* en la *PV* (*listo da kandidatoj*; kp. *listo de kandidatoj*, kiu estus venita de ili). Pokrovskij opinias, ke la ekspliko ke *da* estas respondo al la demando *kiom?,* kiel skribis multe okcidentanoj, ne plene komprenigas, kiam uzi la prepozicion. Mankas "la ĉefideo, ke da-komplekso esprimas kunon de formo [aŭ ujo] kaj la enhavo, de aro kaj ties anoj", kiel en *glaso da vino* (t.e. *plena je vino); aro da aparatoj kaj iloj; Damasko [...] estos amaso da ruinaĵoj; sistemo da sonoj; la unua dudeko da plej popularaj libroj; tuto da kondiĉoj kaj cirkonstancoj, en kiuj iu troviĝas.*

## Laŭ la *Enciklopedio de Esperanto*
**Da**. Per ĝi oni apartigas certan kvanton en nedifinita (kvazaŭ senfina) nombro aŭ kvanto. Se la kvanto, el kiu oni apartigas, estas unu tuto, aŭ ĝi estas difinita (per si mem, aŭ per la artikolo, aŭ per posedaj, montraj pronomoj, aŭ per ĉiu, ĉiuj, aŭ per numeralo) oni devas uzi el, aŭ de.

Ekz. "du kaj duono da jaroj" (ĉar jaroj estas nedifinita, senfina nombro, "multe da panoj", "glaso da vino", "glaso da ruĝa vino", "trupo da soldatoj".

Sed: "duono de jaro", "kvarono de pano", (ĉar jaro, pano estas difinitaj unuoj), "la grupo de la kondamnitoj", "peco el tiu tero", "iom el lia mono", "kvarono de ok".

Specialaj esprimoj: "nubo da birdoj", "maro da mizero", "laĉo da koraletoj".

Krome, per da ni akcentas la kvanton, per de aŭ el la kvaliton. "Roto da soldatoj" emfazas la roton, "roto de soldatoj" emfazas la soldatojn. KALOCSAY.

## Referencoj
*"La artikolo" en *Lingva Kritiko: Studoj kaj notoj pri la Internacia Lingvo* de Sergio Pokrovskij
*"*Da* — detalaj reguloj" en *Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko* de Bertilo Wennergren

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Henri Damen

**Henri DAMEN** ( en 's Hertogenbosch – ?) estis nederlanda esperantisto kaj komercisto. Esperantisto de 1908. Prezidento de Nederlanda Katolika Esperanto-ligo kaj redaktisto de *Nederlanda Katoliko* 1912-16 kaj 1930-31.

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1892
Kategorio:Mortojaro nekonata
Ludmila Dandová

**Ludmila DANDOVÁ**, ĉeĥoslovakino, fotografistino en Praha. Esperantistino de 1914, laboras precipe en katolikaj rondoj, redaktas la bultenon Informilo.

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Francesco Barberi

**Francesco BARBÈRI** (naskiĝis la  en Romo; mortis la ) estis itala esperantisto kaj ŝtatoficisto. Li fondis entreprenon pri elektra lumigo de tomboj. Li estis esperantisto de 1903 kaj en 1905 kunfondis Esperantan societon en Romo. Li estis ĝia prezidanto ĝis sia morto.

## Referencoj 
**Noto:** Enciklopedio de Esperanto entenas eraron: Ĝi nomas tiun esperantiston *Darberi*, ne *Barbèri*.

## Literaturo 
* **1982**: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)

## Eksteraj ligiloj 
* Biografieto kun foto  (itale kaj esperanto)

Barberi, Francesco
Datoj kaj faktoj pri la paca movado

**Datoj kaj faktoj pri la paca movado**. De Nilsson. 1926, 48 p. "Laŭteme kaj laŭdate ordigita tabelo kaj informaro pri ĉiuj klopodoj, verkoj, organizoj, konferencoj celantaj al homara paciĝo. Laŭdinda traduko." (G S, E' 1926, p. 182.)
Kategorio:Movadoj
Tellef Davidson

**Tellef DAVIDSON** (naskiĝis 1848, mortis la 3-an de oktobro 1921), norvego, distrikta lernejestro. Vojaĝinta sekr.&nbsp;de IOGT. Elokventa oratoro, kiu multe kaj lerte propagandis per paroladoj kaj per bontemplana gazetaro. Li estis Esperantisto de 1905, ellaboris elementan korespondan kurson 1906 kaj fondis koresp.&nbsp;klubon en 1907 kun sekcioj en 8 urboj. Li ankaŭ verkis Norvega-Esperanta vortareton, 1907.

DAVIDSON, Tellef
DAVIDSON, Tellef
DAVIDSON, Tellef
Lucien Decourt

**Lucien DECOURT** [dökur'] (naskiĝis la  en Mâcon; mortis la  apud Parizo) estis franca esperantisto. 

Esperantistigita de Carlo Bourlet, kiam li estis profesoro en la militista kolegio en La Flèche, li havis la ideon krei Federaciojn kaj organizis ilin. La unuaj estis fonditaj en 1907-08. Dek ekzistis en 1910.

Decourt, Lucien
Decourt, Lucien
Decourt, Lucien
Georgo K. Davidov

**Georgo Karpoviĉ DAVIDOV** (naskiĝis 1879 en Armavir (Norda Kaŭkazio)) estis rusia esperantisto, armeno. 

Al Esperanto li aliĝis en 1892. En 1903 li venis al Saratov (Ruslando) kaj komencis tie fervoran propagandon. En 1905-1907 Davidov subtenis multajn Esperanto-gazetojn, eldonis propagandajn broŝurojn kaj sigelmarkojn kaj esperantigis kelkajn literaturaĵojn el kaŭkazaj lingvoj. 

Plej konata li estas pro sia unika Esperanto-biblioteko, por kiu li penis akiri ĉion presitan en aŭ pri Esperanto. En Berlin 1908 kaj en Wolfenbüttel 1911 estis eldonita kompleta katalogo de la biblioteko de Davidov. La biblioteko de Davidov mem perdiĝis post la oktobra revolucio en la frua epoko de Sovetunio. 

Ankaŭ estas atentindaj la statistikaj laboroj de Davidov pri eldonitaj Esperanto-lernolibroj, originala kaj tradukita Esperanta literaturo ("titolaroj") kaj pri Esperanto-gazetaro. 

## Tradukoj 
* V. Papazjan: *Morituri te salutant,* armena rakonto. Budapeŝto: Nagy, 1907. 13 paĝoj (*Esperanta Universala Biblioteko* 2.)
* A. Agaronjan: *Guteton da lakto,* armena rakonto. Budapeŝto: Nagy, 1907. 10 paĝoj (*Esperanta Universala Biblioteko* 3.)
* *La jukagiroj,* etnografia skizo. Budapeŝto: Nagy, 1908. 8 paĝoj. (*Esperanta Universala Biblioteko* 5.)
* *Ĉerkesaj rakontoj.* Budapeŝt: Nagy, 1908. 8 paĝoj. (*Esperanta Universala Biblioteko* 6.)
* *Ajcatur,* armena fabelo. Budapeŝto: Nagy, 1908. 14 paĝoj. (*Esperanta Universala Biblioteko* 9.)
## Vekoj
**Persaj skizoj*. Budapeŝto: Nagy, 1908. 8 paĝoj. (*Esperanta Universala Biblioteko* 5.)

## Eksteraj ligiloj 
*Libroj de kaj pri Georgo Davidov en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Georgo Davidov en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Plano 1914 eldoni kvin broŝurojn pri Esperanto kaj Blinduloj, Vegetarismo, Kristanoj Unuiĝoj, Pacifismo, Virinoj

Kategorio:Biblioteko de Davidov
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Delfí Dalmau

**Delfí DALMAU i GENER** [delfí dalmáŭ i ĵené] (naskiĝinta la  en Figuereso; mortinta la ) estis kataluna esperantisto, lingvisto, kaj instruisto de la kataluna, hispana, franca kaj angla lingvoj. Fondinto de Dalmau-Liceo en Barcelono, 1920, kun filioj en kvin aliaj urboj. Esperantisto de 1909. Plurfoje komitatano kaj prezidanto de Kataluna Esperanto-Federacio (1924-1928). Fondinto de la Esperanto-movado en Bahio Blanka (Argentino). Kunlaborinto, redaktoro de *Kataluna Esperantisto*. Premiito kaj juriano de la Internaciaj Floraj Ludoj. Kunlaboris en *La Revuo, Esperanto* kaj *Heroldo de Esperanto.* Aŭtoro de du katalunaj romanoj kaj pluraj eseoj, kaj de avangarda pedagogiaj verkoj por la kataluna (i.a. la unua surbendigita lernomaterialo, en la 1930-aj jaroj, kun la voĉoj de Pompeu Fabra kaj Mercè Rodoreda). En 1933 li fondis la katalunlingvan semajnan kulturan gazeton *Clarisme*, kie regule aperis materialoj pri esperanto, i.a. tradukoj el ĝi (nemalofte kiel ponta lingvo). Post la milito li estis kondamnita al dudek jaroj da mallibero pro sia katalunisma aktiveco, el kiuj li efektive pasigis en karcero jaron kaj duonon. Li estas konsiderata unu el la fruaj aŭtoroj de sociolingvistiko.

## Verkaro 
### Katalunlingva 
* *Seny i atzar*. Llibreria Catalònia, Barcelona, 1932.
* ''Una altra mena d'amor*. Edicions Clarisme, Barcelona, 1933.
* *Polèmica*. Edicions Clarisme, Barcelona, 1934.
* *Sinceritat*. Imp. Flotats, Terrassa, 1938.
* *Poliglotisme passiu*. Publicacions de "La Revista", Barcelona, 1936.
* *Aclariments lingüístics*. Rafael Dalmau Editor, Barcelona, 1962.

### Esperantlingva 
* *El spertoj pri interna funkciado de la floraj ludoj*. 1928.
* *Ilustrita lernolibro de Esperanto*. 1938.
* *Stenologio kaj stenografio*. Barcelona, 1955.
* *Dialekto, Dialektiko*. Editorial Belpost, Barcelona, 1956.
* *Esperanta resumo de la stenologio kaj stenografio*. Editorial E. Moreno Medrano, Barcelona, 1961.
#### Recenzoj
Pri *Esperanta resumo de la stenologio kaj stenografio*

----
Pri *Aclariments lingüístics*

## Verkoj pri Delfí Dalmau 
* Jordi Solé i Camardons. *Poliglotisme i raó. El discurs ecoidiomàtic de Delfí Dalmau*. Pagès Editors, Lleida, 1998. (Eseo pri Delfí Dalmau kiel pioniro de sociolingvistiko)
* Jordi Solé i Camardons. *Delfí Dalmau: Katalunismo, liberanismo kaj esperantismo* (trad. Xavier Rodon i Morera). La Suplemento de Kataluna Esperantisto n-ro 3. Kataluna Esperanto-Asocio, 1998. 20 p. (Esperantlingva resumo de la antaŭa verko)

## Bildaro 

Dosiero:1911 Posenaer 43 Dalmau.jpg|Subskribo, 1913, Berno

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=delfi+dalmau&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Delfí Dalmau en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* *Enciklopedio de Esperanto*/D en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto'' en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Hispanaj pedagogoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj lingvistoj
Deguĉi Onisaburo

**DEGUĈI Onisaburo** [deguĉi onisaburō] 出口王仁三郎 estis unu el la spiritaj gvidantoj de la japana religia movado Oomoto. 

Li naskiĝis kiel Ueda Kisaburo, en Kiota prefektujo, en vilaĝo Anao (nun Kameoka) je 12-a de julio 4-a jaro de Meiji t.e. 6-a de oktobro 1871. Ekde 1892 li ekpartoprenis Oomoton.
En 1900 li edziĝis al filino de Deguĉi Nao, Sumi, kaj prenis la nomon Deguchi Onisaburō. 

En 1923, li eklernis Esperanton kaj enkondukis ĝin en Oomoton. En 1924, li fondis Esperanto-Propaganda Asocio (EPA)
Li estis prezidanto de Universala Homama Asocio. Li verkis *Poemetaroj*n (por facila memorigo de E-aj vortoj); 1924.

Li forpasis je 19-a de januaro 1948.

**Premio Deguĉi** estis starigita en la Jubilea Jaro 1987 per donaco de Oomoto por ĉiujare premii agadon, kiu pere de Esperanto antaŭenigas internacian amikecon kaj solidarecon en la spirito de L.L. Zamenhof kaj Onisaburo Deguĉi.
## Verkoj
*'*Perpoema Vortaro Esperanto-Japana, por facila memorigo de Esperantaj vortoj*. Eld. Oomoto, Kameoka, 1923. 

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Oomoto
Pierre Dejean

**Pierre DEJEAN** (döĵan) (naskiĝis la  en Lussaeles-Chateaux (apud Poitiers), mortis la  en Grenoble pro koratako ĉe la direktilo de sia aŭtomobilo) estis franca inĝeniero kaj scienculo, kiu aktivis por enkonduko de Esperanto en la sciencan mondon.

## Vivo 
Dejean laboris de 1903 ĝis 1914 ĉe la firmo Schneider (le Creusot). Post la unua mondmilito li eniris en la universitaton de Grenoble kaj fariĝis doktoro kaj profesoro ĉe la Scienca Fakultato. Poste li estis subdirektoro de la Politeknika Instituto de l'Universitato en Grenoble, kaj Direktoro de la Laboratorio de provoj meĥanikaj kaj fizikaj ĉe tiu Instituto. Li estis konsiderata kiel unu el la eminentaj fizikistoj en la mondo.

## Esperanta agado 
Dejean estis sekretario, poste prezidanto de lokaj grupoj kaj prezidanto de la Burgonia federacio ĝis 1912. En 1913 li kreis la sekcion de fizikistoj kaj kemiistoj de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). En 1932 li fariĝis komitatano de ISAE. Li verkis sciencajn artikolojn en la antaŭmilita *Scienca Revuo* kaj la postmilita *Bulteno de ISAE* kaj artikolojn pri Esperanto por francaj teknikaj periodaĵoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* **1945**: Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). En: Annales de l'université de Grenoble vol. 21 (1945), p.&nbsp;31-39 (en la franca).
* **1938**: Nekrologa informo en revuo Esperanto (UEA) de la 15-a de februaro 1938 (n-ro 457) kaj Ĉeĥoslovaka Radiobulteno de 14-a de februaro 1938 (sen detaloj)
* **1938**: Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p.&nbsp;4.

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva biografio de Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). 1945.
* Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p.&nbsp;4 (kun mortodato).
* Mortosciigo en Revuo Esperanto (UEA) Feb. 1938.

Dejean, P
Dejean, Pierre
Deklaracio pri Homaranismo

***Deklaracio pri Homaranismo***  estas 14-paĝa broŝuro verkita de L.L. Zamenhof kaj eldonita en Madrido en 1913.

## Recenzoj 
## Kompleta teksto 

Dosiero:1913 Homaranismo 01.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 03.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 04-05.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 06-07.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 08-09.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 10-11.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 12-13.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 14-15.jpg
Dosiero:1913 Homaranismo 18.jpg

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando*

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/D en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
* Deklaracio pri Homaranismo kiel enhaviĝinta en Esperanto Elektronike

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Verkoj de L. L. Zamenhof

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Deklaracio

***Deklaracio***  estas romano verkita de Takeo Ariŝima.  El la japana tradukis la 125-paĝan libron Tooguu Tojosato. Ĝi aperis en la jaro 1924 ĉe Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko kiel numeroj 11/12 de la serio "Internacia Mondliteraturo".

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
eta|Teksto.
* Plena teksto de *Deklaracio* ĉe Project Gutenberg
* *Enciklopedio de Esperanto*/D en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko de Universitato de Amsterdamo
* Katalogo de  Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Hatalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Libraro Ludovika
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita japanlingva literaturo
Kategorio:Serio "Internacia mondliteraturo"
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Gabriel Delmas

**Gabriel DELMAS** (naskiĝis la  en Bordeaux) estis franca direktoro de presejo. 

Li okupiĝis ankaŭ pri teknika instruado kaj precipe pri ekonomiaj kaj sociaj demandoj. Patro de la revuo "Sud-Ouest Economique". Lia patro estis kreinta la famajn "Tableaŭ aŭiliaires Delmas" (Delmas'aj Helpaj Bildoj) por instruado de vivantaj lingvoj per senpera metodo. Estante el la unuaj francaj esperantistoj, Delmas kreis tiajn bildarojn kun libreto koncerne la lingvon Esperanto, kun kunlaboro de Louis de Beaufront. Li publikigis artikolojn pri Esperanto.

Kategorio: Francaj entreprenistoj
Kategorio: Francaj esperantistoj
Arthur Degen

eta|*Esperanto-Lernolibro por Popollernejoj*, 1930.
**Arthur DEGEN** (naskiĝis la  en Lepsiko) estis germana esperantisto kaj popollerneja instruisto.

Degen estis ekzamena komisaro de la Esperanta Instituto por Germanoj kaj vigla propagandisto en meza Germanujo per paroladoj, montro-lecionoj laŭ la rekta metodo kaj per gvido de kursoj. Li fondis en 1910 la Lepsikan Esperanto-Instruistaron. Li estis prezidanto de Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj (AGEI). Krome li fondis Tutmondan Asocion de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) en Vieno en 1924.

## Verkoj 
* *Kleines Lehrbuch*, malgranda lernolibro, 1915
* *Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch* (Vortareto Esperanto-Germana kaj Germana-Esperanto, kune kun Bernhard Kötz)
* *Esperanto-Lernolibro por Popollernejoj*, multaj eldonoj 1922-1953
**Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof unter Auswertung des deutschen Sprachgutes, Keines Lehrbuch, auch für den Selbstunterricht*. Leipzig . Hirt & Sohn. 1927; 48 pĝ.; 19,5 X 13cm; kartonita.
* Du Fabeloj de Grimm, traduko ĉ. 1929
* La Sorĉistina Kanto (*Das Hexenlied*), melodramo de Ernst von Wildenbruch / Max von Schillings el 1902/1903, traduko de 1932
### Recenzoj
Pri *Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof ...*

----

Pri *Esperanto-Lernolibro por Popollernejo*

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Arthur Degen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Arthur Degen en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Léon Demarcy

**Léon DEMARCY** (legu: dimarsi), franco, juristo. Naskiĝis la 1-an de aprilo 1860 en Breteuil (apud Amiens), mortis la 25-an de februaro 1928. Propagandis fondante grupojn en Norda Francujo (i.a. en Beauvais li estis la prezidanto de Esperanto-grupo) kaj skribante artikolojn. Verkis kun Dumenil '''L' Esperanto sans maitre''', 1917.

## Fontoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Demandaro (esperanta libro)

***Demandaro*** , subtitolita ***pri la historio, literaturo kaj organizaĵoj de Esperanto por ekzamenoj***, estas 84-paĝa manlibro kompilita de René Ladevèze, poste reviziita kaj kompletigita 112-paĝe de Gustav Hermann Göhl. Ĝi unue aperis en la jaro 1911 ĉe Friedrich Ader en Dresdeno. Sekvis samloke dua eldono en 1923, prizorgita de Ellersiek & Borel.

En 1937 ĝi jam estis nehavebla. 

Laŭ Enciklopedio de Esperanto, ĝi estas lerte aranĝita manlibreto .
## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1923
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
De paĝo al paĝo

***De Paĝo al Paĝo***  estas 120-paĝa libro de Ludoviko Totsche (aŭ Lajos Tárkony). Ĝi enhavas literaturajn profilojn pri Julio Baghy, Károly Bodó, Hilda Dresen, Stellan Engholm, Jean Forge, Nikolao Hohlov, Kálmán Kalocsay, Kenelm Robinson, Raymond Schwartz, K. R. C. Sturmer kaj Ferenc Szilagyi. La libro estas eldonita de Literatura Mondo el Budapeŝto en la jaro 1932. Hungara Esperanto-Asocio reeldonis ĝin en 1976.

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/D en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
René Deshays

**René DESHAYS** [rene' dehe'] (naskita la  en Sens; mortinta la  en Carpentras)(en Marsejlo) estis franca esperantisto kaj licea profesoro.

Li okupiĝis ankaŭ pri muziko, pri kooperacio kaj pri Libera Penso. Li fondis plurajn Esperanto-grupojn en Orient-Francujo. Li estis sekretario kaj redaktisto de *Bulteno de Libera Penso* (1908-1911), poste nomata *Libera Penso* (1911-1914). Krom diversaj esperantistaj muzikaĵoj li verkis tradukon de ''Aventuroj de l' lasta abenceraĝo* de Chateaubriand, aperintan en 1907. 

## Verkoj
**Popolan Frazlibron, 1908.

## Tradukoj
*Augustin Mhierry. — Historio de la komunumo Laon , el la verko "Leteroj pri la  franca historio. Esperantigis René Deshays. Eld. la tradukinto, Sens, 1911?, (12X17), 48 paĝoj. 

## Fontoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj