open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peroksisomo

**Peroksisomo** (**glioksisomo** en rezerva histo de plantaj grajnoj), ankaŭ nomata mikrokorpeto estas evolucie tre malnovaj ĉelorganoj en eŭkariotaj ĉeloj. Ili konsumas, uzas en la multflanka metabolismo oksigenon kaj tiel estas rigardataj kiel la unuaj senvenenigaj aparatoj, por kies apero necesis oksigenentena atmosfero.

## Konstruo, funkciado 
Temas pri malgrandaj (diametro de 200 - 500&nbsp;nm) vezikloj, ĉirkaŭitaj per simpla membrano kaj kiuj troviĝas en citoplasmo de ĉelo. Peroksisomoj enhavas enzimojn, (oksidado), kiuj deprenas hidrogenon de la diversaj substratoj kaj kunligas per molekulara oksigeno al hidrogena peroksido. La hidrogenperoksidon malkonstruas peroksidazo, de kie la nomo de la organelo. Nombro, grando, konstruo de la peroksisomo dependas de ĉeltipo kaj evoluaj kondiĉoj.

En la peroksisomoj troviĝas ĉ. 60 monooksigenazoj kaj oksidazoj (enzimoj), kiuj katalizas la oksidativan malkonstruon de grasacidoj, alkoholoj kaj aliaj materialo.

malkonstruo de hidrogenperoksido: 2 H2O2 → 2 H2O + O2.

## Glioksisomoj 
*Glioksisomoj* ricevis la nomon de tio, ke ili partoprenas en la glioksilat-ciklo. La enzimoj de la glioksisomo ebligas malkonstruon de grasoj kaj konstruon de ekz. sukeroj, proteinoj.

## Literaturo 
* Alberts, B. et. al.: *Molecular Biology of the Cell*. Garland Science, 4. Auflage, 2002. ISBN 0815340729.
* Campbell, N.; u. a.: *Biologie*. 1. Aufl., 1. korrigierter Nachdr., Spektrum Akademischer Verlag 1997, Heidelberg. ISBN 3-8274-0032-5 .

Kategorio:Organetoj
Grigiškės

**Vievis** estas urbo en la oriento de Litovio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Vilno, kaj daŭre estas parto de la urba komunumo Vilno, konsiderate ties industria antaŭurbo. Grigiškės situas 17 kilometrojn oriente de la urbocentro Vilno, rekte ĉe la centra aŭtovojo A1 inter Kaŭno kaj Vilno. En  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio en  rezultigis loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la urba komunumo

Grigiškės, Šviesos gimnazija iš priekio.JPG|loka gimnazio
|

Kategorio:Distrikto Vilnius
Kategorio:Urboj de Litovio
Pravigo de la Rajtoj de Homoj

***Pravigo de la Rajtoj de Homoj*** (anglalingve *A Vindication of the Rights of Men*) estas politika libro pri la defendo de la idealo de la Franca Revolucio de 1789. Ĝi estis redaktita de la feminista verkistino Mary Wollstonecraft en 1790, kiel repliko al la konservativaj kritikoj de Edmund Burke en *Pensoj pri la Revolucio en Francio*. 

Wollstonecraft argumentis, ke la tiama situacio de virinoj estis komparebla al tiu de sklavoj, kaj riproĉis al Thomas Paine ke li ne sufiĉe emfazis la rajtojn de ĉiuj homoj, ne nur viroj.

Sed per sia verko, Wollstonecraft deziris ne nur repliki al la *Pensoj* de Burke : ŝi ankaŭ kaj samtempe respondis al alia verko de Burke, tio estas lia *Filozofa Enketo pri la Origino de Niaj Ideoj de la Sublimo kaj de la Belo* (1756), en kiu li opinias ke la belon oni asocias kun febleco kaj virineco, dum la sublimon oni asocias kun forto kaj vireco. La verkistino ruze uzas la retorikon de Burke kontraŭ li mem : ŝi argumentas ke la tre patosa stilo de Burke — ekzemple la ekstrakto kiu priskribas per bombasta prozo la multajn elprovojn imponitajn al la reĝino Marie-Antoinette — aliformigas lian leganton en feblan virinon, kortuŝitan de malgaja spektaklo.

Tiujn ideojn ŝi plu esprimis pliposte en *Pravigo de la Rajtoj de Virino*.

## Vidu ankaŭ 
* **Mary Wollstonecraft**
* *Pravigo de la Rajtoj de Virino*

## Eksteraj ligiloj 
* **(an)** Anglalingva teksto, ĉe "Online Library of Liberty" 

Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Imre Nagy

**Imre Nagy**

* Imre Nagy (aktoro)
* Imre Nagy (historiisto)
* Imre Nagy (politikisto)
* Imre Nagy (pentristo)
* Imre Nagy (reĝisoro)
Originalaj Rakontoj el la Reala Vivo

[eta|dekstra|225px|Kovro de la [1791-eldono de la *Originalaj Rakontoj el la Reala Vivo* (desegnita fare de William Blake)]]
***Originalaj Rakontoj el la Reala Vivo, kun Konversacioj kalkulitaj por reguligi la Afektojn, kaj Formi la Menson laŭ Vereco kaj Boneco*** (anglalingve *Original Stories from Real Life with Conversations calculated to Regulate the Affections, and Form the Mind to Truth and Goodness*), publikigita en 1788, estas la ununura porinfana verko de la feminista verkistino Mary Wollstonecraft (1759-1797). Unue eldonigita de Joseph Johnson, la libro denove eldoniĝis en 1791, kun desegnaĵoj fare de William Blake. Ĝi estis sekve represita plurfoje ĝis 1820.

La *Originalaj Rakontoj* temas pri la edukado de du junaj knabinoj, Mary kaj Caroline (nomitaj tiel laŭ du veraj edukatinoj de Wollstonecraft), fare de bonkora kaj patrina persono, Sinjorino Mason. La knabinoj, kiuj suferas pro manko de edukado, alvenas al S-ino Mason kun multaj kulpoj, ekzemple avareco aŭ malmodesteco. S-ino Mason, danke al sia propra ekzemplo, per siaj rakontoj kaj vivspertoj, kuracas la knabinojn el iliaj malperfektaĵoj, kaj donas al ili la deziron esti virtaj.

Tiu libro ĉefe priskribas la forlason de la infanaj malbonaĵoj antaŭ fariĝi raciema, kompatema plenkreskulo. Tra la tuta teksto, Mary Wollstonecraft emfazas la neceson de bona ekvilibro inter racio kaj kompato : tio fariĝis tipa de ŝiaj verkoj, kaj precipe reaperis en *Pravigo de la Rajtoj de Virino* (1792).

## Vidu ankaŭ 
* **Mary Wollstonecraft**

Kategorio:Anglalingva literaturo por infanoj
Malnova preĝejo Sankta-Pancras

[eta|dekstra|250px|La preĝejo en [2005]]
La **malnova preĝejo Sankta-Pancras** (), pli simple konita kiel la **preĝejo Sankta Pancras** ('''') antaŭ la konstruo de la nova preĝejo Sankta-Pancras proksime, estas rigardata kiel unu el la plej malnovaj religiaj konstruaĵoj de Londono kaj Anglio rilate al kristana kulto. Ĝi estas dediĉata al Sankta Pancracio kaj situas en la historia londona kvartalo St Pancras.

Onidire, preĝejo ekzistas tie depost la jaro 313 aŭ 314. Ĝi restis la ĉefa preĝejo de la loka paroko ĝis 1822, kiam oni starigis la novan preĝejon. Ĝi estas ekde tiam kapelo.

La arkitekto John Soane kreis tombon por sia edzino kaj si mem en la apuda tombejo. Aliaj famuloj entombigitaj tie inkludas Johann Christian Bach kaj John Flaxman. Ekzistas cetere tombomonumento por la verkistino Mary Wollstonecraft kaj William Godwin, kvankam iliaj restaĵoj nun situas en Bournemouth.

En 1968, la muzikbando The Beatles faris tie faman serion da fotoj por unu el sia albumo.

Pancras
Pancras
Saint-Cyr-sur-Mer

**Saint-Cyr-sur-Mer** (en la provenca lingvo *Sant Ceri de Mar* laŭ la klasika normo aŭ *Sant Céri de Mar* laŭ la mistrala normo) estas komunumo de Francio je la okcidenta limo de la departemento de Var. Ĝi kuŝas laŭ la Mediteranea Maro inter la komunumoj de Bandol kaj La Ciotat.

Ĝi konsistas el tri vilaĝoj : Saint-Cyr mem, en la internlando, Les Lecques, la ĉefa haveno kaj la malgranda haveno de La Madrague.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Var
* Saint-Cyr-Les Lecques - La Cadière (stacidomo)

Kategorio:Provenco

Kategorio:Komunumoj de Var
Vilhelmo la 1-a (Provenco)

**Vilhelmo la 1-a de Provenco** kromnomita "la Liberiginto" (france : *Guillaume 1er de Provence dit le Libérateur*) estis la grafo de Provenco de 968 ĝis 993. Li naskiĝis ĉirkaŭ 955 kaj mortis en 993.

Li estis la filo de la grafo Boson la 2-a de Arles kaj de lia edzino Konstancia de Provenco. Li edziĝis ĉirkaŭ 969 kun *Arsende de Comminges* (ĉ. 950-983), kiu estis la filino de la grafo *Arnaud de Comminges* kaj de lia edzino *Arsende de Carcasonne*. Ŝi naskis al li :
* Odilo de Provenco (ankaŭ nomita Odilo de Nico ĉ. 976-ĉ. 1032).
* Vilhelmo la 2-a de Provenco (ĉ. 981-1018).

Sekve de la forrabo de la episkopo *Saint Mayeul* en julio 972 far saracenoj, kiuj vivis en la montaroj de la Maŭroj (*massif des Maures*) ekde la fino de la 9-a jarcento, la grafo Vilhelmo la 1-a komandis armeon, kiu venkis la saracenojn dum la Batalo de Turturo en 973 kaj definitive forpelis ilin el Provenco. Li tiam fariĝis suzereno de Provenco kaj kreis la provencan feŭdecon disdonante al siaj vasaloj la ĵus rekonkeritan landon.

Li titoliĝis markizo de Provenco en 979 kaj transloĝiĝis al la urbo Arles komence de la jaroj 980. Tie li edziĝis kontraŭ la volo de la Papo kun Adelaido de Anĵuo, kiu ĵus disiĝis de sia edzo la estonta reĝo Ludoviko la 5-a "la Pigra" de Francio . Ŝi naskis al li :
* ''Constance d'Arles* (986-1032), kiu fariĝis reĝino de Francio per sia edziniĝo kun Roberto le 2-a ĉirkaŭ 1000;
* *Emengarde d'Arles*, kiu edziniĝis kun la grafo Roberto la 1-a de Aŭvernjo (*Auvergne*)

Vilhelmo la 1-a estis tre pia kaj fine de sia vivo fariĝis monaĥo. Li mortis en *Avignon'' post la 29-a de aŭgusto 993.

Kategorio:Grafoj de Provenco
Kategorio:Markizoj de Provenco
Pabradė

**Pabradė** estas urbo en la oriento de Litovio, proksimume 10 kilometrojn de la limo al Belorusio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Vilno, kaj daŭre estas parto de la subdistrikta komunumo Švenčionys. Pabradė situas proksimume 35 kilometrojn sudokcidente de la administra centro de Švenčionys, ĉe vojo plugvidanta al Vilno. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 11,48 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  

## Vidu ankaŭ 
* Pabradė (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la komunumo 

|
|


Kategorio:Distrikto Vilnius
Kategorio:Urboj de Litovio
La Ciotat

eta|maldekstra|230px|Kirko kaj haveno
**La Ciotat** (en provenca okcitana lingvo *La Ciutat* laŭ la klasika normo aŭ *La Ciéuta* laŭ la mistrala normo) estas havena urbo de Provenco kaj konsideratas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane *Bocas de Ròse*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (, prononcata , okcitane ''Provença-Aups-Còsta d'Azur*). Fine de  en la komunumo vivis .

Dum longa tempo La Ciotat estis industria urbo (ŝipkonstruejo).

La Ciotat estas fama pro du gravaj inventoj :
* Kino: Ĉi tie la fratoj Lumière inventis la kinon. Unu el la unuaj filmoj nomiĝis *L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat'' (Alveno de trajno en la stacidomo de La Ciotat), filmita en 1895.
* Pétanque: Ĉi tie aperis la fama provenco bul-ludo, kiu nun estas la sesa sporto en Francio laŭ la kvanto da permesilanoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Bouches-du-Rhône
* La Ciotat (stacidomo)

eta|800px|center|La Ciotat


Kategorio:Provenco
Kategorio:Komunumoj de Bouches-du-Rhône
Couto de Magalhães de Minas

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Diamantina''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Partenito

**Partenito** (, , ) estas urbotipa loĝloko de la Aluŝta municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (Ukrainio). La loĝloko situas sur la Suda Bordo de Krimeo ĉe la Nigra Maro ĉe la monto Ajudago kaj estas populara ripoz- kaj kurac-loko.

[eta|maldekstra|La kuraca zono de Partenito (sanatorio "Krim" kaj ĝia parko), vidataj de sur la maro; maldekstre videblas la monto [Ajudago]]

## Historio 
La nomo de la loĝloko venas de la helena vorto παρθενος ("virgulino"). Laŭ la legendo, en la antikveco ĉi tie ekzistis templo de la Virgulino (la ĉefa diino de taŭridanoj - la aborigenoj de Krimeo). Mezepoke tiu nomo estis reakceptita kiel rilata al Sankta Maria.

Mezepoke Partenito estis negranda loĝloko, kiu diverstempe apartenis al diversaj kolonioj kaj sendependaj ŝtatoj de Krimeo. La loĝloko famiĝis en la 8a jarcento dank' al la agado de Sankta Johano, episkopo de Gotujo; la loĝloko estas menciata en multaj verkoj, dediĉitaj al la historio de kristanismo kaj Bizanca Imperio.

Ekde la jaro 1783 la loĝloko apartenas al Rusujo.

Dum la sovetiaj tempoj la loĝloko malrapide evoluis kiel kurac-loko. En la jaro 1945 ĝi estis alinomita *Frunzenskoje* (omaĝe al sovetia militestro *Frunze*), tamen en la jaro 1991 ĝi rericevis la antaŭan nomon. En la jaro 1963 Partenito ricevis la statuson de urbotipa loĝloko.

Post la Dua Mondmilito Partenito iĝas fama soveti-armea kurac-loko; la ĉefaj entreprenoj de la loĝloko estis tri grandaj sanatorioj por sovetiaj militistoj. Post disfalo de Sovetunio la kuraca industrio iom ŝrumpis, sed lastatempe la loĝloko iĝas ĉiam pli populara ripozejo.

## Ekonomio kaj socia sfero 
La bazo de la ekonomio estas kurac- kaj ripoz-industrio. Krome, ĉirkaŭ la loĝloko multas vitejoj. En Partenito troviĝas ankaŭ eksperimentejo de la Nikita Botanika Ĝardeno.

En la loĝloko estas unu mezlernejo, polikliniko, muzik-lernejo, kinejoj, bibliotekoj. En la loĝloko troviĝas 3 grandaj sanatorioj, ĉiu el kiuj estas ĉirkaŭita de belega parko (unu el ili havas malgrandan zoon).

### Transporto 
Per la busa trafiko la loĝloko estas ligita al Jalto kaj Aluŝto. Du kilometrojn super la loĝloko pasas la aŭtovojo Jalto-Simferopolo kun la trolebusa trafiko. Somere oni povas uzi ankaŭ ŝipetojn.

## Vidindaĵoj 
Partenito ne estas aparte interesa loĝloko. Oni povas mencii nur ĝiajn parkojn kaj la monton Ajudago, kiu estas natura vidindaĵo, troviĝanta tre proksime al la loĝloko.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro pri la loĝloko (ruse)

Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Aluŝta municipo
Mistrala normo

La **mistrala normo** estas lingva normo, kiu konkuris la klasikan normon de la okcitana lingvo. La mistrala normo aperis en 1853 en la verkoj de Joseph Roumanille, kaj poste en tiuj de Frédéric Mistral post 1854. La mistrala normo fakte uzas en la provenca lingvo francajn literumojn, dum la klasika normo estas pli proksima al la mezepoka okcitana literumo.

Kategorio: Okcitana lingvo
Kategorio: Provenco
Nemenčinė

**Nemenčinė** - proksimuma prononco  - estas urbo en la oriento de Litovio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Vilno, kaj daŭre estas parto de la subdistrikta komunumo Vilno. Nemenčinė situas proksimume 20 kilometrojn nordoriente de la urbocentro de Vilno, ĉe vojo plugvidanta al Švenčionys. En  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Partneraj urboj 
*  Dessau-Roßlau en Germanio (ekde 1995–)
*  Węgorzewo (), Suwałki () kaj Ełk () en Pollando

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la komunumo ()

|
|

Kategorio:Distrikto Vilnius
Kategorio:Urboj de Litovio
Pagiriai

**Pagiriai** - proksimuma prononco  - estas urbeto en la centro de Litovio. Ĝi estas parto de la komunumo Kėdainiai, apartenas al la administra areo (*seniūnija*) Šėta, kaj de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ankaŭ apartenis al la tiutempa distrikto Kaŭno. Laŭ la censo de  en la loĝloko vivis .
## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la komunumo ()

|
|

Kategorio:komunumo Kėdainiai
Kategorio:Loĝlokoj de Litovio
Komitato de IEL 1936-1938

La unua **Komitato de IEL** konsistis el tiuj ekskomitatanoj de UEA elektitaj en 1934, kiuj volis transiri al IEL. Tio estis ĉiuj krom Andreo Cseh kaj J. R. G. Isbrücker, kaj krom la germanoj, kiuj ekde marto 1936 ne plu rajtis membri en internacia planlingva asocio.

Elektitaj de la Landaj Asocioj:

*AT: Wollmann, el Wien
*BE: Petiau, el “Gand”
*BR: Domingues, el Rio de Janeiro
*GB: Goldsmith, London
*CS: Kamaryt el Bratislava; Scholze el Reichenberg
*DK: Hansen, el Kopenhago
*FR: Bastien el Paris; Dubois el Paris; Petit el Rosny-sous-Bois
*ES: Mangada-Rosenörn, el Madrid
*IT: Orengo, Milano
*JP: Sindo Seitaro, el Osaka
*NL: Baas, el Amsterdam; f-ino Benink, el Almelo
*NO: Bugge-Paulsen, Oslo
*RO: Fischer-Galatz, el Bukareŝto
*SE: Dahl, Uddevalla
*CH: Stettler, el Bern
*US: Hetzel, el Philadelphia

Elektitaj de la Delegitoj (t.e. tiuj en landoj sen aliĝinta Landa Asocio):
*Bujwid, el Krakovo
*Minkov, el Sofia

Alelektitaj:
*Blaise, el Morden
*Canuto, el Torino
*Malmgren, el Stockholm
*Merchant, el Sheffield
*M. Rollet de l'Isle, el Paris
*Steiner, el Wien

Kategorio:Aperis en 1936
Kategorio:Malaperis en 1938
Kategorio:Esperanto en 1936
Kungfuo

**Kungfuo**, estas lukta sistemo kiu estiĝis en Ĉinio antaŭ pli ol 4000 jaroj. La vorto Kungfuo estas ĉina vorto 功夫 (pinyin: gōngfu), kio signifas lertecon aŭ homan atingon.

**Wushu** (武術 aŭ 武术; pinyin: wǔshù esperante: ŭu ŝu) estas ĉina vorto kiu laŭlitere signifas batalarto. Tiu estas la ĝusta termino por la afero kiu en la okcidento estas konata kiel **Kung fu**. En Tajvano kaj Ĉinio la termino *Kuo Shu* (kuo ŝu), kiu signifas *nacia arto*, estas ankaŭ uzata kun signifo luktarto.
[eta|300px|Demonstrado de *ŭu ŝu* en la [Monaĥejo de Daksiangguo en Kaifeng, Henan.]]

La esenco de la ĉina luktosporto kuŝas ĉefe en la manipulado de ĉji-o, nome direkti forton al parto de la korpo per spiritkoncentro, kio plene kongruas kun la ĉina tradicia filozofio "unueco de la ĉielo kaj la homo". Tiel formiĝis la interna kaj ekstera stiloj de Kungfuo. Laŭ la teorio de la ĉina luktosporto, ĉji-o estas difinita kiel la interna energio aŭ vitala energio por vivantaj estaĵoj.

Estas diversaj formoj aŭ stiloj de Kungfuo inkluzive Hungkuno, Bagwazango, Winghuno, kaj tiel plu. Signifaj regionaj varioj ekzistas en ĉina luktosporto, kiel ekzemple inter nordaj kaj sudaj artoj, Hakka kaj Shaolin-artoj, aŭ internaj aŭ eksteraj artoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tajĝiĉuano

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉina kungfuo
* Wushu-Teamo de Pekino 
* FLASH MAVI Wushu  

Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Ĉinio
Batalo de Turturo

La **Batalo de Turturo** okazis dum 973 en Provenco, ĉe la nuna urbo franca *La Garde-Freinet*. Dum tiu batalo, la provenca armeo de la grafo Vilhelmo la 1-a de Provenco venkis la saracenojn kaj sekve definitive forpelis ilin el Provenco.

## Kaŭzoj
Ĉirkaŭ 889 dudeko de saracenaj marrabistoj estis ĵetitaj marborden de ŝtormo en la golfo de Sambracio, kiu nomiĝis poste golfo de *Grimaud* kaj nuntempe nomiĝas golfo de *Saint-Tropez*. Ili tie instaliĝis sur kruta monteto, kie ili konstruis fortikaĵon preskaŭ nekonkereblan, kiun oni konas sub la nomo de *Fraxinet* (fraksinet, arabe : Farakhshanit). 

Tien alfluis saracenoj el Hispanio kaj tiu loko fariĝis bazo por iliaj fulmrapidaj razioj kaj centro de fruktodona komercado de sklavoj. Dum preskaŭ unu jarcento, ili prirabadis la tutan landon ĝis la alpaj valoj de Svislando kaj de Piemonto.

En 973 la saracenoj forrabis la episkopon *Saint Mayeul* kaj postulis elaĉetpagon por liberigi lin. Tio grave humiligis la provencanojn kaj la monaĥoj facile furiozigis la popolon kontraŭ la saracenoj. La grafo de Provenco Vilhelmo la 1-a kunigis ĉiujn provencajn trupojn en granda armeo kvazaŭ krucmilita (*ost*) por ataki la fortikaĵon de Fraksineto. Li pensis ke la tuta korpo disfalos se li sukcesos fortranĉi la kapon...

## Eventoj
Informitaj pri la alveno de la provenca armeo, la saracenoj foriris el sia fortikaĵo de Fraksineto por batali kontraŭ ĝi per ĉiuj siaj fortoj. La kvin unuaj bataloj okazis en la provencaj alpoj, ĉe *Embrun*, *Gap*, *Riez*, *Ampus* kaj *Cabasse*.  

Ĉiam malvenkintaj, la saracenoj rekuniĝis ĉe *Tourtour*, kie okazis la sesa kaj plej grava batalo. Denove malvenkintaj la saracenoj  rifuĝis en la fortikaĵo de Fraksineto. 

Post kelkaj tagoj da ripozo, la provencaj trupoj de la senjoroj de *Levens*, *Aspremont*, *Gilette*, *Beuil* kaj de *Sospel* (ĉiuj tiuj lokoj situas en la nuna departemento franca de *Alpes-Maritimes*) impetis al la fortikaĵo, venkis kaj forpelis la saracenojn, kiuj provis rifuĝi en apuda arbaro sed estis ĉiuj mortigitaj aŭ kaptitaj. 

Finfine la fortikaĵo de Fraksineto estis ĝisfunde detruita kaj la kaptitojn oni baptis kaj sklavigis...

## Konsekvencoj
La grafo Vilhelmo la 1-a prave pensis : post la disfalo de la fortikaĵo de Fraksineto, ĉiuj saracenaj trupoj forlasis por ĉiam Provencon sen batalo. Oni kromnomis lin "la Liberiginto"" kaj li fariĝis fakte la suvereno de Provenco. 

Li kreis la provencan feŭdecon disdonante al siaj vasaloj la ĵus rekonkeritan landon, kiu povis denove ekonomie kaj demografie disvolviĝi. 

Preskaŭ ĉesis la fruktodona komerco de sklavoj por la saracenoj en Provenco... sed ĝis la 19-a jarcento arabaj marrabistoj forprenis loĝantojn de la marbordo por sklavigi ilin (kiel fiŝkaptistojn de Nico en 1819) !

Turturo
Kategorio:973
Turturo
Kategorio:Historio de Provenco
Komitato de UEA 1920-1924

La **Komitato de UEA** elektita en 1920 havis, laŭ la propono de la antaŭa Komitato, jenajn anojn:

* Britio: 2: Blaise London, Page Edinburgh
* Francio: 2: Carles, Béziers, Génermont, Moulins
* Germanio: 2: Karsch Dresden, Rockmann, Magdeburg
* Rusio: 2: Szabuniewicz, Moskvo; (“la dua elektota post repreno de la poŝtrilatoj”)
* Svisio: 2: Privat Ĝenevo; Stettler Bern
* Hispanio, Italio, Portugalio: 2: Linares, Cordoba; Tellini, Bologna
* Belgio, Nederlando: 1, Mees, Den Haag
* Aŭstrio, Hungario, Jugoslavio: 2: Metzger Graz, K^repelka, Vinkovci
* Ĉeĥoslovakio, Estonio, *Letonio*, Litovio, Polio, Ukrainio: 2: Hromada, Prago, Leon Zamenhof, Varsovio
* Nordaj landoj (Danio, Norvegio, Svedio, Finnlando): 3: Blicher, Kopenhago; Finholdt, Kristiania; Vilho Setälä, Alberga
* Balkano: 2: Stamatiadis, Konstantinoplo; Minkov, Sofia.

Ĉiuj proponitaj estis elektitaj, kun ne tro grandaj voĉdiferencoj.

## Referencoj 
Kategorio:Aperis en 1920
Kategorio:Malaperis en 1924
Kategorio:Esperanto en 1920
La Mondo de Esperanto

***La Mondo de Esperanto*** estas revuo, kiu aperas ĉirkaŭ po 12-foje por jaro, ekde 1976.
Ĝi propagandas Esperanton. La tekstoj estas ĉ. 60% en japana, 40% en Esperanto.
Ĝi estas ligita kun la revuo *Ekaroj*, kiu okupiĝas ekde ĉirkaŭ 1972 pri amatora radio en japanio kaj aliaj landoj.

Mondo de Esperanto
Mondo de Esperanto
Mondo de Esperanto
Kategorio:Radioamatoraj revuoj
Ĝatio

**Ĝatio** (*jāti*) indikas la malsamajn hinduismajn kastojn, en kiuj tradicie estis dividita la hinduisma socio en Barato. Ĉiu ĝatio estis ligita al iu aparta laboro, kaj la homoj kiuj apartenis al ĝatio ofte ĉiuj havis iun apartan familian nomon, kiu rilatis al tiu laboro. Oni apartenis al ĝatio ĉar oni naskiĝi ene de ĝi, kaj homoj ne povis ŝanĝi sian ĝation dumvive aŭ geedziĝi kun persono de alia ĝatio.

En Barato ekzistas miloj da ĝatioj, multaj el kiuj estas koncentritaj en apartaj regionoj. Nuntempe en Barato homoj ne plu necese faras la laboron, kiu estas kunligita kun ilia ĝatio, ankaŭ se tio ankoraŭ estas sufiĉe kutima. La kasta sistemo ankoraŭ estas grava en nuntempa Barato kaj la plej multo da geedziĝoj ankoraŭ okazas ene de la sama kasto.

Oni ne devas konfuzi ilin kun la ***varnoj***, kiuj estas la 4 tradiciaj dividoj, kiujn oni ofte ankaŭ nomas *kastoj* en la literaturo.
## Bildaro  
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Kulturo de Barato
François Bayrou

**François BAYROU**  (naskita la  en Bordères, Pyrénées-Atlantiques) estas franca politikisto. Nuntempe li estis prezidanto de la kristandemokrata-liberalisma *Union pour la Démocratie Française* (UDF, Unuiĝo por la Demokratio Franca). Ekde 2007 li estas ankaŭ prezidanto de la Demokrata Movado. Li kunfondis la Eŭropan Demokratian Partion.

En la elekto de la franca prezidento en 2007 li estis la kandidato de UDF; li ricevis 18,6 elcentojn de la voĉdonoj. Li denove kandidatis en 2012 kaj 9,1 elcentojn.

La 13-an de decembro 2024, li estas nomumita franca ĉefministro fare de Emmanuel Macron, sukcedante al Michel Barnier. Post kiam li perdis fidvoĉdonon en la Nacia Asembleo la antaŭan tagon, li demisiis la 9-an de septembro 2025.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo morta ekde 2013, jen arkivigo de oktobro 2012 ()

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri nacia edukado
Kategorio:Francaj ministroj pri supera instruado
Kategorio:Francaj ministroj pri esplorado
Kategorio:Homoj de UDF (Francio)
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Ĉefministroj de la kvina Franca Respubliko
Ŝaho

alternative=Pahlavi Crown of Imperial Iran (heraldry).svg|eta|Pahlavi Krono de Imperia Irano (heraldiko)
**Ŝaho** estas persa termino por monarĥo (reganto) kiun adoptis multaj aliaj lingvoj.

Ŝāh (شاه), en moderna kaj meza persa lingvo Šāh (شاه), devenas de malnova persa xšāyaθiya, "reĝo", parenca kun sanskrita क्षत्रिय (kšatriya) "superrego" kaj greka *krasthai* "al akir". Neniu rekta parenco de ĉi tiu vorto estas nomita en Avestan, sed la rezulto de ĉi tiu kazo xši- "reg, regulo" estas trovita tie. Ankaŭ la nomo de la tabulludo ŝako devenas de ĉi tiu persa vorto.

*Ŝaho* estis la titolo de iranaj monarĥoj, inkluzive de la Aĥemenida dinastio kiu unuigis Persion kaj konkeris ĝian vastan interkontinentan imperion ĝis estis alveno de Aleksandro la Granda. La plena titolo de la aĥemenidaj regantoj estis xšāyaθiya xšāyaθiyānām, "Reĝo de Reĝoj", kiu respondis al la mezpersa lingvo šāhān šāh, laŭvorte "reĝa reĝo", kaj en la moderna persa shāhanshāh (شاهنشاه). En la greka ĉi tiu frazo estis tradukita al "βασιλεύς τῶν βασιλέων" , "reĝo de reĝoj", en rango iom responda al imperiestro. En ambaŭ okazoj la radiko estis mallongigita, nome ŝah. De la rilata vorto kshathra "sfero, provinco" ankaŭ malsupreniris kshathrapavan, laŭvorte "gardanto de la sfero", kio en okcidentaj lingvoj fariĝas "satrap" ('guberniestro') tra la greka kaj latina "satrapes".

En la angla lingvo tiu titolo por la reĝo de Persio estas registrita ekde 1564, kiel *shaw*, kaj delonge ĝin prenis ĉiuj eŭropaj lingvoj. Tra sia araba formo (ankaŭ *Ŝah*) la radiko ankaŭ eniris la eŭropajn lingvojn kiel nomo por la "imperiestra ludo" ŝako.

## Ŝahoj de Irano
* Nader Ŝaho

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Ŝahoj

## Vidu ankaŭ
*Ŝahanŝaho
*Ŝahbanu


Kategorio:Regnestroj de Azio
Kategorio:Reĝaj titoloj
Kategorio:Nobelaj titoloj
Kategorio:Persaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Sasanida Imperio
Kategorio:Parta imperio
Jugoslavia Esperanto-Federacio

**Jugoslavia Esperanto-Federacio** (*JEF*, nomo en postaj jaroj ŝanĝita al *Jugoslavia Esperanto-Ligo*, *JEL*, nomo antaŭe jam uzita de la Sudslava Esperanto-Ligo de 1923) estis fondita en 1946 en Zagrebo. Post la disfalo de Jugoslavio en plurajn nacie sendependajn ŝtatojn komence de la 1990-aj jaroj, posteulaj asocioj de JEF iĝis interalie Slovenia Esperanto-Ligo, Kroata Esperanto-Ligo, Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino, Serbia Esperanto-Ligo kaj Makedonia Esperanto-Ligo, kiuj antaŭe havis la statuson esti sekcioj de la federacio.

## Internacie
JEF aliĝis al Internacia Esperanto-Ligo en 1946. Poste aliĝis ankaŭ aliaj ligoj el tiu lando, sed komence de 1956, post restrukturigo, oni decidis ke nur JEF estu Landa Asocio de Universala Esperanto-Asocio.

Kategorio:Esperanto-movado en Jugoslavio
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Insularo Juan Fernández

eta|350px|Arkipelago Juan Fernández
La **Insularo Juan Fernández** aŭ la **Fernandezoj** estas ĉilia arkipelago ĉ. 670 km for de la ĉilia kontinento je , proks. samlatitude kun la urbo Valparaíso. La arkipelago konsistas el la sekvaj insul(et)oj:
* Juan Fernández (ankaŭ nomata Robinson Crusoe 
* Alejandro Selkirk (Aleksandro Selkirk) , 181 km okcidente de Robinson Crusoe)
* Santa Clara (je 1 km sudokcidente de Robinson Crusoe)
* Nombro da tre etaj insuloj

La insuloj administracie apartenas al la regiono Valparaíso. Robinson Crusoe estas la nura loĝata insulo kun 633 loĝantoj (censo 2002), de kiuj 598 loĝas en la vilaĝo San Juan Bautista je la norda flanko de la Cumberland golfeto.

La insuloj precipe disfamiĝis pro la restado de la maristo Alexander Selkirk (Aleksandro Selkirk) dum kvar jaroj. La verkisto Daniel Defoe estis inspirita pro tio kaj verkis sian libron *Robinson Crusoe*.

## Faŭno 
Nur en tiu insularo kaj en la Malfeliĉaj Insuloj nestumas la endanĝerita birdospecio Defilipia petrelo, dum la Longbeka petrelo reproduktiĝas nur en Juan Fernández.

La Fernandezinsula kolibro vivas nur en la insulo Robinson Crusoe.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Detala mapo de Robinson Crusoe
*  Bildoj de la de arkipelago
*  Birdoj de la insuloj 
*  Ekoregiono NA0401 : Fernandezaj mezvarmaj arbaroj (WWF)

Juan Fernández, Insularo
Juan Fernández, Insularo
Kategorio:Mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Distrikto Sabinov

eta|maldekstra|250px|Sabinova kermeso
**Distrikto Sabinov** estas norda distrikto en Regiono Prešov.
Ĉefa urbo de distrikto estas Sabinov. Distrikto najbaras kun distrikto Prešov (sude kaj oriente), distrikto Bardejov (nordoriente), distrikto Stará Ľubovňa (nordokcidente), distrikto Kežmarok (okcidente) kaj distrikto Levoča (sudokcidente). En la historio ĝi apartenis al departemento Šariš kaj nune apartenas al nuntempa regiono Ŝariŝo.

Sabinov
Sabinov
Komitato de UEA 1947-1950

eta|300px|
La komitato de Universala Esperanto-Asocio de 1947 ĝis 1950 estis elektita en la 32-a Universala Kongreso de Esperanto de la 26-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto 1947 en Berno, Svislando. Ĝi konsistis el jenaj personoj:

* Einar Adamson, Göteborg, Svedio (B)
* P. W. Baas, Amsterdamo suda, Nederlando (A)
* Julio Baghy, Budapeŝto, Hungario (C)
* Rolf Bugge Paulsen, Oslo, Norvegio (A)
* Giorgio Canuto, Parma, Italio (A)
* Daniel Chagnoux, Yzeure (B)
* George Alan Connor, Novjorko, Usono (A)
* Einar Dahl, Uddevalla, Svedio (C)
* Carlos Domingues, Rio-de-Ĵanejro, Brazilo (A)
* St. Fink-Jensen, Vejle, Danio (A)
* Asen Georgiev Grigorov, Sofio, Bulgario (A)
* Jean Guillaume, Le Vésinet, Francio (A)
* Stojan Ĝuĝev, Sofio, Bulgario (A)
* Hans Jakob, Ĝenevo, Svislando (B)
* Paul Kempeneers, Uccle-Bruxelles, Belgio (A)
* David Kennedy, Glasgovo, Skotlando (A)
* Jože Kozlevčar, Ljubljano, Jugoslavio (A)
* Otto C. Lange, Odense, Danio (A)
* Ivo Lapenna, Zagrebo, Jugoslavio (A)
* Richard Levin, Liono, Francio (A)
* Fritz Liechti-Kirchhofer, Rheineck, Svislando (A)
* Bernard Long, Watford, Anglio (A)
* Ernfrid Malmgren, Stokholmo, Svedio (A)
* Arthur C. Oliver, Rickmansworth, Anglio (A)
* Pierre Petit, Rosny-sous-Bois, Francio (A)
* L. E. Pfahl, Croydon (Granda Londono) respektive Svislando, devene el Sidnejo (A por Aŭstralio)
* Edmond Privat, Neuchâtel, Svislando (C)
* Saldanha Jorge de Carreira, Benfica-Lisboa, Portugalio (C)
* James Sayers, "en post-milita servo en Germanio" (C)
* Tibor Sekelj, Bonaero, Argentino (A por Argentino)
* Vilho Setälä, Helsinki-Ka, Finnlando (B)
* P. J. Soeters, Zutphen, Nederlando (B)
* J. Stenström, Ulricehamn, Svedio (A)
* Josef Vondroušek, Brno, Ĉeĥoslovakio (A)
* F. Weeke, Den Haag, Nederlando (A)

Fonto: Jarlibro de UEA, 1948, unua parto, p.&nbsp;6-7. Mankas en tiu listo Ĝuĝev kaj Chagnoux, kiuj jes aperas en: *Esperanto*, 1947, septembro, p.&nbsp;136 (de tie la indikoj A, B, C), kaj en Jarlibro de UEA, 1949, unua parto, p.&nbsp;7-8.

Kategorio:Aperis en 1947
Kategorio:Malaperis en 1950
Kategorio:Esperanto en 1947
Komitato de UEA 1950-1953

eta|300ra|
La komitato de Universala Esperanto-Asocio de 1950 ĝis 1953 estis elektita en la 35-a Universala Kongreso de Esperanto de la 5-a ĝis la 12-a de aŭgusto 1950 en Parizo, Francio. Ĝi konsistis el la jenaj personoj:

* Einar Adamson, Göteborg, Svedio (B)
* P. W. Baas, Amsterdamo suda, Nederlando (A)
* Enrique Balech, Gral Roca, Argentino 
* Edward Bugajski, Varsovio, Pollando (mortis en 1956)
* Rolf Bugge Paulsen, Oslo, Norvegio (A)
* Giorgio Canuto, Parma, Italio (A)
* George Alan Connor, Novjorko, Usono (A)
* Einar Dahl, Uddevalla, Svedio (C)
* Jeanne Dedieu, Tuluzo, Francio
* Carlos Domingues, Rio-de-Ĵanejro, Brazilo (A)
* Isaj Dratwer, Varsovio, Pollando
* Ernest Donald Durrant, Reigate, Anglio
* fraŭlino N. Gropuzzo, Zagrebo, Jugoslavio (A, vidu la noton sube)
* Hans Jakob, Ĝenevo, Svislando (B)
* Paul Kempeneers, Uccle-Bruxelles, Belgio (A)
* David Kennedy, Glasgovo, Skotlando (A)
* Jože Kozlevčar, Ljubljano, Jugoslavio (A)
* Gustav Kühlmann, Kopenhago, Danio 
* Otto C. Lange, Odense, Danio (A)
* Ivo Lapenna, Zagrebo, Jugoslavio (A)
* Fritz Liechti-Kirchhofer, Rheineck, Svislando (A)
* Ernfrid Malmgren, Stokholmo, Svedio (A)
* Jaroslav Mařík, Prago, Ĉeĥoslovakio
* Violet C. Nixon, Birmingham, Anglio
* Arthur C. Oliver, Rickmansworth, Anglio 
* František Pytloun, Hradec Králové, Ĉeĥoslovakio
* Saldanha Jorge de Carreira, Benfica-Lisboa, Portugalio 
* Vilho Setälä, Helsinki-Ka, Finnlando (B)
* J. Stenström, Ulricehamn, Svedio (A)
* Jan Strönne, Malmö, Svedio
* Eduard Vladimír Tvarožek, T. S. Martin (Slovensko), Ĉeĥoslovakio
* Th. Van Gindertaelen, Mechelen, Belgio (li ekde antaŭ 1940 ankaŭ estis la prezidanto de la Flandra Ligo Esperantista)
* Josef Vondroušek, Brno, Ĉeĥoslovakio 
* Georges Warnier, Parizo, Francio
* F. Weeke, Den Haag, Nederlando 

## Ŝanĝoj 
* Dum 1951:
**Aldonoj: 
*** Ivo Boroveĉki, Zagrebo, Jugoslavio
*** Franz Höfert, Vieno, Aŭstrio (foto)
*** Jean Guillaume, Le Vésinet, Francio
**Malaperoj: 
*** Edward Bugajski (mortis en 1956)
*** Fritz Liechti-Kirchhofer
*** Jaroslav Mařík, Prago, Ĉeĥoslovakio
*** František Pytloun, Ĉeĥoslovakio
*** Tibor Sekelj
*** Eduard Vladimír Tvarožek
*** Josef Vondroušek, Brno, Ĉeĥoslovakio
**f-ino N. Gropuzzo fariĝis s-ino N. Gropuzzo-Sidorov.
* Ĝis la kongreso 1953: 
**Aldonoj:
*** Ramón Herrero Arroyo, Valencio, Hispanio
*** Jovan Jovanoviĉ, Beogrado, Jugoslavio
*** P. M. Mabesoone, Hilversum, Nederlando
*** Tibor Sekelj
*** Otto Walder

## Referencoj 
Kategorio:Aperis en 1950
Kategorio:Malaperis en 1953
Kategorio:Esperanto en 1950
Talvego

La **talvego** (el la germana *Tal*, "valo" kaj *Weg*, "vojo") estas la linio, kiu ligas la plej malaltajn punktojn de ĉiuj traversprofiloj laŭlonge de rivero, kanalo aŭ valo. En valoj sen akvoetendejo ĝi estas identa kun la "akvokolekta linio" kaj ofte ĝi estas ankaŭ uzata de vojoj.

La situo de tiu linio en akvoetendejoj ne estas fiksa, ĉar ŝanĝiĝantaj akvoniveloj kaj sedimentoj kaŭzas variadojn kaj translokiĝojn de la riverujo kaj la situo de la talvego. La talvego pendolas tien kaj reen inter la du riverbordoj, tiel ke ĝia situo ordinare ne kongruas kun la mezlinio kaj plej ofte ankaŭ ne kun la flulinio. Depende de la deflukonduto kaj la akvoetendeja grundo ĝi je forkiĝantaj akvoetendejoj (insuloj) ne ĉiukaze laŭiras en la plej larĝa riverobranĉo, sed tie, kie la fluo la riverujon plej profunde eroziis. La situon de la talvego oni konstatas per sondadoj kaj prezentas en mezurprotokoloj kaj mapoj.

Se riveron laŭiras politika limo, oni ordinare en limtraktatoj uzas la talvegon kiel limlinion; tiel ankaŭ la aparteno de insuloj povas esti ordigita sen miskomprenebloj. Ĉar la talvego estas submetita al daŭraj ŝanĝiĝoj, necesas limmezuradoj en regulaj distancoj. Tiujn ordinare ambaŭ najbaraj ŝtatoj faras en komunaj procedoj kaj ambaŭ fiksas la rezulton en interŝtataj konsentoj kaj protokoloj.

## Vidi ankaŭ 
* Akvokolekta areo
* Akvodislimo
* Fluejo
* Flulinio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.wasser-wissen.de/abwasserlexikon/t/talweg.htm (germanlingva)
* http://www.stub.bildarchiv-dkg.uni-frankfurt.de/dfg-projekt/Lexikon-Texte/T/Talweg.html (germanlingva)
* http://www.schifffahrtslexikon.de/lexikon/lemma/def/talweg_de.htm (germanlingva)
* http://www.wsa-eberswalde.de/wiruberuns/abz5_2.htm (germanlingva)

Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Germanaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Limnologio
Kategorio:Riveraj terformoj
Kategorio:Rojoj
Suĉporkido

eta|Stangorostita suĉporkido
**Suĉporkido** aŭ laktoporkido estas nomo de tiu domporkido, kiu ankoraŭ suĉas porkinan lakton. Oni ĝenerale buĉas ĝin en aĝo de 6 semajnoj kaj pezo e ĉ. 12-20 kg kaj rostas aŭ stangorostas ĝin.

La viando de la suĉporkido estas specife delikata, hela kaj havas mildan guston.

## Vidu ankaŭ 
* porkoviando

Kategorio:Viando
Mitozo

eta|180px|
eta|180px|
eta|180px
eta|180px
eta|180px|La ĉela ciklo
eta|180px|
eta|180px

**Mitozo** estas ĉefa tipo de ĉeldividaj procezoj, dum kiu el unu patrina ĉelo estiĝas du, genetike samaj filinaj ĉeloj (restas la kromosoma nombro). En pli mallarĝa senco, mitozo estas duobliĝo kaj disiĝo de la kromosomoj kaj la korpetoj (organeloj), portantaj la genetikan informon.

Antaŭ la komenco de la mitozo, la kromosomoj duobliĝas kaj okazas sintezo de proteionoj de la pli posta kernobobeno. En la unua fazo de la mitozo (antaŭfazo), la kromosomoj dikiĝas kaj volviĝas. La nukleolo en la ĉelkerno ŝrumpiĝas kaj malaperas. Fine de la antaŭfazo, komenciĝas malkonstruo de kenomembrano, kaj organiziĝo de la kernobobeno el la kernofadenoj.

En la mezfazo, la kromosomoj konsistas el du-du kromatidoj kaj ordiĝas en la centro de la ĉelo (ekvatora ebeno). En la posta (malfrua) metafazo, ĉiu kromatida paro disiĝas al du samaj kromosomoj kaj fadenoj de la kernobobeno tiras ilin en la malajn polusojn.

En la finfazo, la strukturo de la kromosomo loziĝas, malkunstruiĝas la kerna bobeno, rekonstruiĝas la kernomembranoj kaj la nukleoloj, dividiĝas la citoplasmo de la patrina ĉelo kaj estiĝas la du posteulaj ĉeloj. Tiuj estiĝintaj ĉeloj havas la saman nombron de kromosomoj kaj saman strukturon kiel la patrina ĉelo.

La staton post la finfazo, oni nomas interfazo.

La mitozo estas baza procezo de la vivo, ĉar ĝi ebligas estiĝon de novaj ĉeloj por la kresko kaj regeneriĝo. Tempodaŭro de la mitozo dependas de la ĉeltipo kaj specio, de minutoj ĝis horoj. Efikas je tio la tagperiodo, temperaturo, certaj kemiaĵoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mejozo
* Ĉelskeleto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.loci.wisc.edu/outreach/bioclips/CDBio.html 
* http://highered.mcgraw-hill.com/sites/0072437316/student_view0/chapter11/animations.html# 
* http://www.pbs.org/wgbh/nova/baby/divi_flash.html

Kategorio:Biologiaj procezoj
Kategorio:Ĉela ciklo
Kosmodromo

Oni nomas **kosmodromo** la raketajn lanĉejojn, kiuj estas tipe tiel grandaj, larĝaj, por ke ili ne danĝerigu homojn. 

Oni preferas por la lanĉejoj la eblan proksimiĝon al la ekvatoro, tiel eluzante la rotacian rapidon de la Tero kaj la plej bonan eblon por atingi la geostacionaran orbiton. 

## Gravaj lanĉejoj de la mondo 
### Nord-Ameriko 
* Cape Canaveral (Florido, Usono)
* Vandenberg (Kalifornio, Usono)
* Kosmodromo Kodiak (Alasko, Usono)

### Sud-Ameriko 
* Gujana kosmodromo, Kourou (Franca Gujano, Eŭropo)
* Centro de Lançamento de Alcântara , Alcântara (Brazilio)

### Azio 
* Bajkonur, Tjuratam (Rusio luas de Kazaĥstano), 
* Pleseck (Rusio)
* Jiuquan (Ĉinio)
* Taiyuan (Ĉinio)
* Xichang (Ĉinio)
* Tanegaŝima-Kosmocentro (Japanio)
* Uĉinoura-Kosmocentro (Japanio)
* Kosmodromo de la Kristnask-insuloj (Kristnaskinsulo, Aŭstralio/Rusio)
* Sriharikota (Barato)
* Palmaĥim (Izraelo)

### Pliaj 
* Mara Lanĉejo (Pacifiko, Rusio/Ukrainio)

Kategorio:Kosmoesploro
Kategorio:Kosmodromoj
Kradrostado

eta|Viandotranĉaĵo sur kradrostilo
eta|Rostita preparita en Patagonia, Argentino

**Kradrostado** signifas rostadon de materialoj (plej ofte viandoj) per varmoradiado super malferma fajro, ardaĵo. La rostitan materialon - male al aliaj metodoj - la varmo atingas direkte (sen ujoj).

La varmon donas plej ofte ligno, lignokarbo aŭ gaso aŭ iu elektra metodo. Okaze de uzo de ligno, la viando pleniĝas eĉ je aromaĵoj. Oni kelkfoje suspektas tiun subĉielan rostadon, ke konsumado de la rostitaj manĝaĵoj povas kaŭzi kanceron. Spite al ĉio, la kradrostado estas tre populara en la mezklasa socitavolo de la okcidentaj landoj.

Por la kradrostado oni uzas kradrostilon.

eta|Plej ofte kradrostantoj kuniĝas sur la tero - sed ne ĉiam...
[eta|maldekstra|Turniĝa rostilo kiel oni uzas en [Sarlando]]

## Vidu ankaŭ
* Barbacoa

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Viando
Eŭkromatino

La **eŭkromatino** estas tipo de kromatino, kiu riĉas je genoj kompare al la heterokromatina regiono. Ĉar la ties genon ĉirkaŭantaj histonaj proteinoj ne ligiĝas strikte al la DNA, tiel la genekspresio (genesprimiĝo) estas aktiva, preskaŭ daŭre transskribiĝas la genetikaj informoj al la mRNA (mesaĝista RNA).

Se oni farbas la kromosomon per tiaj farbaĵoj, kiuj kolorigas la GC-riĉajn regionojn, tiam ni ricevas matricojn de la eŭkromatino, kiun oni nomas ankaŭ R-strioj. La R venas de la vorto *reverz* (inversa), kiel oni povas kompreni la farbadon kiel malon al la farbadoj de *quinacrin* aŭ Giemsa je la heterokromatino.
.

## Vidu ankaŭ 
* angle 
** heterokromatino

Kategorio:Kromosomoj
Maria Rampendahl

**Maria Rampendahl** (proksimume 1645 Lemgo – 1705 Varel) estis kulpigita en la jaro 1681 pro sorĉaferoj. Diference de multaj aliaj kazoj ŝia edzo ne abnegaciis ŝin, kio laŭ ŝia eldiraĵo kuraĝigis ŝin. Ŝi estis torturata, sed ŝi ne konfesis sian kulpon, tial ŝi estis kndamnita nur al forpelo el la urbo.

Ŝi poste pledis grafon el Lippe kaj urbon Lemgo ĉe Regna kamera juĝejo, sed ŝi ne sukcesis. Sed diference de multaj aliaj kazoj la pledata flanko devis pagi duonon de juĝejaj kostoj.

Ŝi estis la lasta juĝata sorĉistino en urbo Lemgo. Omaĝe al ŝi en la jaro 1994 estis ĉe urbodomo de urbo Lemgo lokigita monumento, nomita *Der Stein des Anstosses*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sfn.uni-muenchen.de/hexenverfolgung/art738.htm 

Rampendahl, Maria
Babsk

**Babsk** estas pola vilaĝo, kiu troviĝas en la Lodza Provinco, Distrikto Rawski. Ĝi situas en vojevodio Lodzio poviato Rava Mazoviecka, ĉirkaŭ 80&nbsp;km sudokcidento de urbo Varsovio.

La unua mencio pri vilaĝo Babsk - 1411

## Eksteraj ligiloj 
* Turismaj informoj 
* Mapo 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Anna Göldi

**Anna Göldi** (aŭ **Göldin**, naskiĝis la  en Sennwald, mortis la  en Glarus) estas konsiderata kiel *lasta eŭropa sorĉistino*.

Anna devenis el malriĉaj rilatoj kaj ŝi vivtenis sin kiel deĵoristino. Ŝi havis du infanojn, la unua mortis mallongtempe naskiĝinte. Anna estis kondamnita pro murdo de sia infano.

Pli poste ŝi laboris ĉe kuracisto (*Johann Jakob Tschudi*) el svisa kantono Glarus, kiu ekhavis seksrilaton kun la virino. Kiam oni trovis en lakto de unu filino pinglojn, lia edzino akuzis Anna pri danĝerigo de la infanoj. La aferoj kun la pingloj daŭris plu, la kuracisto forlasis la virinon. Anna turnis sin al loka eklezia aŭtoritato per plendo. Tio estis erara ago, ĉar la aŭtoritato estis ano de la Tschudi-familio. La junulino (filino de la Tschudi-familio)havis verŝajne epilepsion kaj plu malboniĝis ties sanstato. Ĉar la kuracisto ne povis konfesi la adulton, li mem gvidis la juĝan persekuton, akuzadon kontraŭ Anna.

Anna Göldi torturate konfesis, ke ŝi amikiĝis kun la diablo. La tribunalo (parencoj de Tschudi) fine kondamnis ŝin al neŭtraligo de la malbeno. Dum la posta proceso, la virino de havis defendantojn, oni neniigis la originalajn dokumentojn, sed la skribisto Johann Melchior Kubli - kiu necesis partopreni la trumentojn - faris kopiaĵojn, kiujn li poste transdonis al magdeburga ĵurnalisto Heinrich Ludwig Lehmann.

Ŝi estis mortpunita per senkapigo. Pli poste tiu ĉi kondamno estis trovita kiel justica murdo.

En Mollis en Kantono Glaruso ek de 2007 situas Anna-Göldi-Muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Anna Göldi

Kategorio:Akuzitaj sorĉistinoj
Kategorio:Svisoj
Mägo de Oz

**Mägo de Oz** estas hispana Folk-metalrocka muzikgrupo formita en Majo de 1988 pro la drumisto Txus. La grupo nomiĝas "Mägo de Oz" (esperantlingve "La mirinda sorĉisto de Oz") pro la infana libro de L. Frank Baum, The Wonderful Wizard of Oz. Komence, la grupo nomiĝis kiel "*Transilvanian*" omaĝe al Iron Maiden, estis en 1989 ke la grupo ŝanĝigis sian nomon al *Mägo de Oz*

## Membroj 
* Jesús María Hernández Gil "Txus": Drumo, komponisto kaj ĥoroj.
* Carlos Prieto "Mohamed": Violono kaj ĥoroj.
* Frank: Ritma kaj Akustika Gitaro kaj ĥoroj.
* Juan Carlos Marín "Carlitos": Solista Gitaro kaj ĥoroj.
* Sergio Cisneros "Kiskilla": Klavaro, piano kaj akordiono.
* Pedro Díaz Herrero "Peri": Bas-Gitaro kaj ĥoroj.
* Patricia Tapia ĥoroj kaj ĉefvoĉo en kelkaj kanzonoj.

### Eks-Membroj 
* José Andrëa: Voĉo kaj ĥoroj. 
* Jorge Salán: Solista Gitaro.
* Fernando Ponce de León: Fluto.
* Juan Manuel Rodriguez: Voĉo kaj ĥoroj
* Salva: Basgitaro

## Diskaro 
### Studio-Albumoj 
* 1994: Mägo de Oz - Mägo de Oz
* 1996: Jesús de Chamberí
* 1997: Mägo de Oz (La Bruja)
* 1998: La Leyenda de La Mancha
* 2000: Finisterra (Duobla Albumo)
* 2003: Gaia (KD + DVD)
* 2004: Belfast (KD + DVD)
* 2005: Gaia II: La Voz Dormida
* 2006: Rarezas
* 2006: La Ciudad de los Árboles
* 2010: Gaia III: Atlantia
* 2010: Gaia: Epílogo

### Vive muzikalbumoj 
* 2002: Fölktergeist (Duobla Albumo)
* 2005: Madrid, las ventas

### Kompilaj muzikalbumoj 
* 2006: *The Best Oz*; Tiel nomiĝas la luksa eldono kiu havas 3 KD-jn, 1 DVD-jn kaj 1 libron, la neluksa eldono nomiĝis *Rock and Oz* kaj nur havas 2 KD-jn.
* 2006: Rock and Oz (2 KDj)
* 2011: Love and Oz

## DVD-oj 
* 1999: Resacosix en Hispania
* 2002: A costa da rock
* 2005: Madrid Las Ventas
* 2008: Barakaldo D.F.

## Eksteraj ligiloj 
* Mägo de Oz, Oficiala retpaĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Hispanlingva muziko
Kategorio:Asturlingva muziko
Kategorio:Metalrokaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1988
Raducz

250ra|eta|Raducz
**Raducz** estas vilaĝo en Pollando, situante en la centro de la ŝtato. En 2004, ĝi enhavis 35 loĝantojn.

Ĝi situas en vojevodio Lodzio poviato Skierniewice, ĉirkaŭ 70 km sudokcidento de urbo Varsovio.

* **Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Krzemienica

[250px|eta|Krzemienica - [eklezio (1598)]]

**Krzemienica** estas vilaĝo en Pollando, situante en la centro de la ŝtato. En 2004, ĝi enhavis 210 loĝantojn.

Ĝi situas en vojevodio Lodzio poviato Tomaszów Mazowiecki, ĉirkaŭ 90&nbsp;km sudokcidento de urbo Varsovio.Ĝi situas ĉe la rivero Krzemionka.

La unua mencio pri vilaĝo  - 14. jarcento

***Situo:**  
## Eksteraj ligiloj 
*Turismaj informoj 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Gerard Manley Hopkins

**Gerard Manley HOPKINS** ( en Londono en Dublino) estis brita poeto kaj jezuito. En lia verkaro plej gravas priskribo de naturo en inventema poeta tekniko kaj iel artefarita sintakso. Li apartenis al la movado de Renouveau catholique.

## Vivo 
Hopkins studis en Oksfordo kaj tre influitis je la komenco de sia verkistado fare de John Henry Newman kaj la t.n. "Oksforda Movado". En 1866 Hopkins konvertiĝis al katolikismo. Kiam li frokuliĝis ĉe la Jezuitoj du jarojn poste, li detruis siajn ĝistiamajn verkojn. Inspirite de la studo de la kimra lingvo li reprenis la verkadon en la 1870-aj jaroj. Lia unua majstroverko estis *The Wreck of the Deutschland* (1875). Tiu longa, rakonta poemo prezentas jam ĉiujn karakterizajn trajtojn de la verkisto: temas pri martiro de ŝiprompintaj germanaj monaĥinoj. Tiaj lirikaĵoj provas komprenigi al la observanto la tipon/esencon de ĉiuj pritraktitaj aferoj per la uzo de internaj rimoj kaj aliteracioj, kunmetitaj metaforoj kaj saltanta ritmo (*inscape* - fuĝo internen, laŭ la memtaksado de Hopkins). Tiu ĉi versstrukturo kontraŭas la tiam kutiman versadon de fluaj ritmoj kaj imitas la akcentoj de la parola angla lingvo.

De 1884-89 Hopkins instruis klasikajn lingvojn ĉe la Universitata Kolegio de Dublino. La ĉiam malsaniĝanta kaj nefeliĉa poeto rekompencon kontentigan trovis en tragikaj poemoj (*Dark Sonnets*, 1885); de ili dumvive ne multo estis eldonita.

Nur post lia morto la amiko kaj kortega poeto Robert Bridges unuafoje publikigis antologion de la verkaro hopkinsa. Dua, kompleta eldono datumas de 1930. Ĝi finfine helpis ke la verko estus akceptita en maniero digna de ĝia alta kvalito. Hopkins tuj ekfamiĝis kiel unu el la plej kreivaj poetoj anglvalingvaj de la 19-a jarcento.

## Verkoj(elekto) 
* *The Wreck of the Deutschland* (surrete Digitalisat)
* *God’s Grandeur* (surrete)
* *As Kingfishers Catch Fire* (surrete)
* *Pied Beauty* (surrete)
* *Carrion Comfort* (surrete)
* *The Windhover. To Christ our Lord* (surrete)

## En Esperanto aperis 
* *Poemoj.* Tradukis Kris Long. - Bracknell 1978. 22 paĝoj.

## Literaturo 
* Tom Dunne: *Gerard Manley Hopkins. A Comprehensive Bibliography* (Oxford, 1969).
* Paddy Kitchen: *Gerard Manley Hopkins* (New York, 1979).
* Humphrey House and Graham Storey (ed.): *The Journals and Papers of Gerard Manley Hopkins* (London & New York, 1959).
* Catherine Phillips (eld.): *Gerard Manley Hopkins. The Poems with Selections from the Letters and Journals* (Oxford, 1986).
* *The Poetical Works*. Ed. Norman H. MacKenzie (Oxford, 1990).
* R. K. R. Thornton (eld.): *All My Eyes See: The Visual World of Gerard Manley Hopkins* (Sunderland, 1975).

Kategorio:Britaj poetoj
Kategorio:Jezuitoj