Blanka pelikano

La **Blanka pelikano**, ankaŭ **Onokrotala pelikano** (*Pelecanus onocrotalus*) estas birdospecio el la familio de Pelikanedoj. Ĝi reproduktiĝas el sudorienta Eŭropo tra Azio kaj en Afriko en marĉoj kaj neprofundaj lagoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|250px
eta|maldekstre|250px
La **Blanka pelikano** estas granda birdo, kaj nur la Krispa pelikano averaĝe estas pli granda inter pelikanoj. La enverguro povas gami el 226 al 360&nbsp;cm, kaj tiu lasta mezuro estas la plej granda registrita inter nunaj flugantaj animaloj krom la albatrosoj. La totala longo de la Blanka pelikano povas gami el 140 al 180&nbsp;cm, kun la enorma beko enhavanta 28.9 al 47.1&nbsp;cm de tiu longo. Masklaj plenkreskuloj, pezas el 9 al 15&nbsp;kg, kvankam grandaj rasoj el la Palearktiso estas kutime ĉirkaŭ 11&nbsp;kg kaj kelkaj superas 13&nbsp;kg. Inoj estas konsiderinde malpli diketaj kaj fortikaj, kaj pezas el 5.4 al 9&nbsp;kg.

Ĝi havas longajn flugilojn, blankan plumaron krom la flugoplumoj, kiuj estas nigretaj. La longa beko kaj subbeka parto (gorĝareo) estas flaveta. La piedoj kaj kruroj estas karnokoloraj, la okuloj estas ruĝecnigraj.

La junaj birdoj estas komence brunaj, poste brunmakule (ĉefe dorse) malpur-blankaj al grizaj kaj havas malhelajn flugoplumojn. Dumfluge, ĝi estas eleganta ŝvebanta birdo, kiu tenas la kapon inter la ŝultroj linie kun la korpo per subena faldo de la kolo. La nuptoplumaro de la masklo kaj femalo havas mallongan krispaĵon sur la nuko kaj ĝenerale rozkoloran nuancon, krome la masklo havas rozkolorecan haŭtaĵon en la vizaĝo (bazo de la supra makzelo kaj ĝis ĉirkaŭokule) dum la ino havas oranĝecflavan haŭtaĵon (inklude okulringon). Ĝi diferencas el la Krispa pelikano pro sia purblanka, pli ol grizecblanka, plumaro, la rozkolora vizaĝa haŭtaĵo ĉirkauokula kaj rozkolorecaj kruroj (anstataŭ grizaj). La nigra okulo en rozkolora aŭ flaveca haŭtaĵo havigas al ĝi agrablan mienon, dum ĉe la Krispa pelikano la blankaj irisoj havigas malamiketan mienon. Maskloj estas pli grandaj ol inoj, kaj havas longan bekon kiu kreskas kiel subena arko, male al la pli mallonga, pli rekta beko de la ino. Pli precize la beko de la Blanka pelikano estas ĝenerale flaveca, kio videblas pli klare en la pli larĝa suba makzelo (kun bekosako), kiu ĉiukaze montras bluecgrizan supran bordon kiu estas pli larĝa ĉebaze kaj iĝas pli fajna meze al preskaŭ nevidebla pinte. La supra makzelo, pli mallarĝa, havas bluecgrizan supran bordon, same fajniĝante alpinte, kaj pli mallongan same bluecgrizan malsupran bordon, tiele ke la flaveta koloro apenaŭ videblas; krome inter ambaŭ makzeloj travideblas la ruĝa koloro de la buŝo kaj ĉepinte estas ankaŭ ruĝa makulo. La Makulbeka pelikano de Azio estas iome pli malgranda ol la Blanka pelikano, kun klare brunec-griza plumaro kaj pli pala, senkolora beko. Simile, la Rozdorsa pelikano estas pli malgranda kun brunec-griza plumaro, kun helroza al grizeca beko kaj rozkolora nuanco en dorso. Tie reproduktantaj pelikanoj el la kolonio de la insulo Dassen predis idojn peze de ĝis 2&nbsp;kg el la kolonio de Kaba sulo en Insulo Malgas. Simile, ĉe Walvis Bay (Namibio) la ovoj kaj idoj de la Kaba kormorano estas manĝataj regule de junaj pelikanoj. La loka pelikana populacio estas tiom dependa el kormoranoj, ke kiam la kormoranoj suferas populacimalpliiĝon, ankaŭ la nombroj de pelikanoj ŝajne malpliiĝas. La junuloj estas zorgataj de ambaŭ gepatroj. La kovada periodo daŭras 29 al 36 tagojn. La idoj estas nudaj (senplumaj) dum eloviĝo sed rapide ili disvolvigas nigrecbrunan lanugon. La kolonio ariĝas ĉirkaŭ 20 al 25 tagojn post la eloviĝo. La junuloj ekflugas je 65 al 75 tagoj de aĝo. Ĉirkaŭ 64% de junuloj sukcese atingas plenkreskecon, kaj oni atingas seksan maturecon post 3 al 4 jaroj de aĝo. Aldone, krokodiloj, ĉefe la Nila krokodilo en Afriko, prete mortigos kaj manĝos naĝintajn pelikanojn.

## Rilato kun homoj 
eta|upright|Dumfluge are.
Nune, pro troa fiŝkaptado en kelkaj areoj, la Blankaj pelikanoj devas flugi longdistance por trovi manĝon. La Blankaj pelikanoj estis espluatataj pro multaj tialoj. Ties bekosako estas uzata por fari tabakujojn, ties haŭto estis konvertita en ledo, la guano estas uzata kiel sterko, kaj la graso de la junaj pelikanoj estis konvertita en oleo por tradicia medicino en Ĉinio kaj Barato. En Etiopio, la Blankaj pelikanoj estas pafita pro sia viando. Homa ĝenado, perdo de manĝohabitato kaj de reproduktejoj, kaj poluo estas ĉiuj kontribuantaj al malpliiĝo de la Blanka pelikano. Malpliiĝoj estis elstaraj ĉefe en Palearktiso 

## Bildaro 
## Vidu ankaŭ 
* Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj
* Sud-anatoliaj koniferaj kaj deciduaj montarbaroj

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo
* Blanka pelikano, filmetoj, fotoj & sonoj  ĉe Internet Bird Collection
* (Great) White Pelican – Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds.

Kategorio:Pelikanedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno