open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dasburg (burgo)

eta|defendturo en la jaro 2007
La **Dasburg** estas la ruino de montburgo en la suda Ejfelo en la germana-luksemburga naturparko sur 356 m alta monto apud la komunumo Dasburg ĉe la rivero Our en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
eta|maldekstre|450px|la burgo en vintro 2006

## Historio 
## Priskribo 

dosiero:Dasburg Turm alt.jpg|defendturo ĉirkaŭ la jaro 1930
Dosiero:Dasburg Turm 1910.jpg| defendturo ĉirkaŭ la jaro 1910
Dosiero:Brunnen_dasburg.jpg|puto
Dosiero:bruecke_dasburg.jpg|ponto

## Eksteraj ligiloj 
* Die Dasburg auf den Seiten der Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz

## Referencoj 
Dasburg
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bitburg-Prüm
Dasburg
Joachim Kaiser (artisto)

**Joachim Otto KAISER** (naskiĝinta la 30-an de decembro 1929 en Erfurto, mortinta samloke en la 28-a de marto 2010) estis germana artisto kaj kulturpolitikisto.

## Vivo kaj kreiva agado 
Kaiser finis metilernadon kiel metalartisto kaj studis poste je la fino de la 1940-aj jaroj ĉe Siegfried Kraft ĉe la *Landa lernejo pri Aplikitaj Artoj* en Erfurto. Li iĝis oraĵisto kaj majstriĝis en 1953. Lia ĉefverko estis la brustkruco por la erfurta helpepiskopo. Ekde 1954 li estis liberprofesiulo en sia ateliero en la Johannis-strato.

La aktiva katoliko estis unu el la malmultaj oraĵistoj de GDR kiu fabrikis sakralajn artaĵojn. Dum 40 jaroj da artista kreado li faris grandan nombron da altkvalitaj tabernakloj, monstrancoj, episkopaj krucoj, kalikoj, starigendaj kaj vandenpendigendaj krucojn - sed ankaŭ sportpokalojn. Li partoprenis ekspoziciojn en Dresdeno, Munkeno, Hanau kaj de sur la burgo Creuzburg. Krome li estis porparolanto de turingiaj artmetiistoj.

Liaj du filoj fariĝis ankaŭ sukcesoj metalistoj, arĝentaĵistoj kaj diplomitaj dizajnistoj; ankaŭ la ateliero patra ankoraŭ funkcias.

## Kiel politikisto 
De 1990-2009 li estis urba konsilanto por la CDU, de 1994-2004 honorofica kulturadjunkto. Dum multaj jaroj li feliĉe helpis formi la kulturan evoluon de la turingia ĉefurbo. Li ankaŭ estis membro de la kulturkomisiono de Deutscher Städtetag. Kiel estro de la kontrolkonsilio de la Societo "Imperiestra salonego" li ĉefe respondecis por la restaŭrado de tiu tre historia loko. Same li gvidis la kontrolkonsilion de la Krämerbrücke-fondaĵo. Pro liaj meritoj oni eknomis lin en la 2009-a jaro civitano honora de Erfurto.

## Literaturo 
* Birgit Kummer:*Absĉied von einem Erfurter Ehrenbürger*. Thüringisĉe Landeszeitung, 30. März 2010
* *Für die Kultur engagiert. In Erfurt bleiben viele Erinnerungen an Joachim Kaiser*, en: *Thüringische Landeszeitung* de la 31-a de marto 2010

## Eksteraj ligiloj 
Artikolo pri Kaiser en katolika gazeto *Tag des Herrn*, 35/1996.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1929
Kategorio:Mortintoj en 2010
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj artistoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Burgo Dudeldorf

La **burgo Dudeldorf** estas konstruaĵo el la jaro 1345. Ĝi troviĝas en la komunumo Dudeldorf en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Literaturo 
* Georg Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Rheinland-Pfalz*. Deutscher Kunstverlag, München 1984.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la datumaro pri kulturaj monumentoj en la regiono Treviro 
* oficiala retejo
* informoj pri la burgo kaj ties ĉirkaŭaĵo 

Dudeldorf
Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Dasburg
György Szigeti

**György Szigeti** [djordj sigeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigeti György** estis hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1958).

György Szigeti http://tudosnaptar.kfki.hu/s/z/szigeti/szigetigyorgy.html naskiĝis la  1905 en Szentes. Li mortis la  1978 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Szigeti abiturientis en 1922, poste li akiris diplomon en teknikuniversitato en Budapeŝto. Li doktoriĝis en 1952. Li instruis en la teknikuniversitato en la studjaro 1949 kaj inter 1952-1954. Li apartenis al stabo de uzino "Tungsram", kie li kune laboris kun Zoltán Bay, Tivadar Millner, Imre Bródy por plibonigado de lumfontoj, ili havis eĉ usonan patenton. Li pensiuliĝis en 1975. Li ricevis premion Kossuth en 1959.

## Verkaro (elekto) 
* *Dielectric losses and fluorescence of zinc silicates* (1947)
* *A műszaki fzikai kutatás népgazdasági jelentősége a múltban és annak perspektívája a vákuumtechnikai ipar területén* (1960)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* https://en.wikipedia.org/wiki/Gy%C3%B6rgy_Szigeti 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Burgo Falkenstein (Waldhof)

La **burgo Falkenstein** estas la ruino de spronburgo apud Waldhof-Falkenstein ĉe la rivero Our en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estis el la alta mezepoko.

eta|200px|maldekstra|

## Eksteraj ligiloj 
* Richtstätte Burg Falkenstein 

Falkenstein Waldhof
Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Falkenstein Waldhof
Kyllburg (burgo)

La burgo **Kyllburg** estas la ruino de montburgo sur monto „Kyllberg“ en la urbo Kyllburg en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato .

## Literaturo 
* Karl Föst: *Kyllburg einst und jetzt*, Trier 1955
* Denkmaltopographie Bundesrepublik Deutschland: *Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz, Kreis Bitburg-Prüm, 9.1* Wernersche Verlagsgesellschaft 1994. 

## Eksteraj ligiloj 
* Burg Kyllburg auf Seite stadt-kyllburg.de 

Kyllburg
Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Falkenstein Waldhof
József Szikura

**József Szikura** [jOĵef sikura], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szikura József,** ukraine **Сікура Йосип Йосипович** [sikura josip josipoviĉ] estas hungara botanikisto, profesoro, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2001).

József Szikura http://www.karpataljalap.net/2011/08/19/dr-szikura-jozsef-az-uj-rektor naskiĝis la  1932 en Ĉeĥoslovakio en Mukačevo (nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio).
 
## Biografio 
József Szikura apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, same nun en Ukrainio. Li frekventis agraran lernejon ekde 1947, poste universitaton en Uĵhorodo. Inter 1957-1960 li estis botanikisto en la universitato, poste li laboris en botanika ĝardeno. Li doktoriĝis en 1982 antaŭ la soveta scienca akademio. Li profesoriĝis en 1989. Ekde 1993 li laboris en universitata instituto. Li partoprenis en esplorvojaĝoj en la tuta Sovetunio. Baldaŭe li instruis en hungarlingva ĉeflernejo, kie li iĝis katedrestro en 2008, rektoro en 2011. Li ricevis hungaran premion.

## Verkaro (elekto) 
* 6 ilustritaj libroj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* ukraina biografio kun foto
 

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Ukrainaj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Georg Maximilian Sterzinsky

**Georg Maximilian STERZINSKY** (naskiĝis la 9-an de februaro 1936 en Warlack, Orienta Prusio, hodiaŭ Worławki (Świątki) en Pollando, mortis la 30-an de junio 2011 en Berlino) estis romkatolika episkopo, poste ĉefepiskopo, de Berlino kaj germana kardinalo.

## Biografio 
### Pastro 
Post la finstudo de filozofio kaj teologio ĉe la altlernejo porpastra de Erfurto li ricevis la ordinadon je sacerdoteco la 29-an de junio 1960 en la Katedralo de Erfurto.

Post diversaj paroĥaj funkcioj li nomumitis ĝenerala vikario en 1981 kun la aparta tasko helpi kaj prizorgi la diakonojn kaj diakoneckandidatojn, la katekistojn kaj la monaĥinojn.

### Episkopo 
Nomumite episkopo de Berlino la 28-an de majo 1989, li estis konsekrita la 9-an de septembro. Nur mallonge post lia enoficigo okazis la falo de la Berlina murego. La 27-an de junio 1994 li iĝis ĉefepiskopo post la eklezia revalorigo de Berlino en la kuro de eklezidistriktaj novordigoj; li retiriĝis la 24-an de februaro 2011 en la aĝo de 75 jaroj.

### Kardinalo 
Papo Johano Paŭlo la 2-a eknomis lin kardinalo la 28-an de junio 1991 kaj donis al li la titolon de kardinalpastro de la komunumo San Giuseppe all’Aurelio en Romo.

Ene de la Roma kurio li estis membro de la Kongregacio por la katolika edukado kaj de la Pontifika konsilio pri la animzorgado de migrantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de la verkoj de kaj pri Sterzinsky.
* Nekrologo en la taggazeto *Der Tagesspiegel* de la 30-a de junio 2011.
* Pri Sterzinsky sur retpaĝaro pri la romkatolika hierarkio.

Kategorio:Germanaj romkatolikaj episkopoj
Kategorio:Germanaj ĉefepiskopoj
Kategorio:Germanaj kardinaloj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Berlino
Friedrich Maximilian Klinger

**Friedrich Maximilian KLINGER** (naskiĝinta la 17-an de februaro 1752 en Frankfurt am Main, mortinta la 9-an de marto 1831 en Tartu) estis germana verkisto. Krom Jakob Michael Reinhold Lenz li estis unu el la plej radikalaj kaj kreivaj dramatistoj de la epoko de Sturm und Drang: al ĝi cetere donis la nomon unu lia dramo de 1776.

## Vivo kiel verkisto kaj soldato 
Li pasigis la junaĝon sub malriĉaj kondiĉoj sed povis studi juron danke al Goeto. La sama helpis en 1775 denove eldonigante la romantikajn Klinger-dramojn *Otto* kaj *Das leidende Weib* ĉe la eldonejo Friedrich Weygand en Lepsiko. Poste sekvis i.a. la dramoj *Die Zwillinge* (1775), *Simsone Grisaldo* (1776) kaj *Sturm und Drang* (1776). La unua titolo de la laste menciita estis *Wirrwarr*.

Inter 1776-77 li aniĝis al la teatrotrupo de Abel Seyler kiel aktoro kaj verkisto. Tiukonekse li renkontis i.a. Gotthold Ephraim Lessing kaj Friedrich Heinrich Jacobi. Poste li estis leŭtenanto en libera korpuso (1778/79). En 1780 aperis *Prinz Seiden-Wurm*. Dum la sama jaro realiĝis lia volo je oficira kariero en Peterburgo. En 1782 li faris vojaĝon tra Eŭropo kaj finis la dramon *Elfride* (1783) en Parizo. Reveninte Peterburgon li edziĝis al filino de kolonelo kaj eknomitis kelkajn jarojn pli malfrue ĉefmajoro.

En tiu tempo li dediĉis sin pli intense al la verkado de filozofiaj romanoj, ekz. *Fausts Leben, Taten und Höllenfahrt* (1791) pri la legendoj ĉirkaŭ Faŭsto. De 1803-16 li estis arkivisto ĉe la universitato de Tartu kie li peradis germanan kulturon kaj reprenis leterinterŝanĝon kun Goeto.

## Literaturo 
* Michael Müller: *Philosophie und Anthropologie der Spätaufklärung. Der Romanzyklus Friedrich Maximilian Klingers.* Wiss.-Verl. Rothe, Passau 1992 (= Passauer Schriften zu Sprache und Literatur; 4), ISBN 3-927575-06-2.
* Fritz Osterwalder: *Die Überwindung des Sturm und Drang im Werk Friedrich Maximilian Klingers. Die Entwicklung der republikanischen Dichtung in der Zeit der Französischen Revolution.* Berlin: Schmidt 1979. (= Philologische Studien und Quellen; 96) ISBN 3-503-01288-5
* Harro Segeberg: *Friedrich Maximilian Klingers Romandichtung. Untersuchungen zum Roman der Spätaufklärung.* Heidelberg: Winter 1974. (= Probleme der Dichtung; 14) ISBN 3-533-02315-X

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de kaj pri Klinger.
* Verkoj surrete.
* Liaj verkoj en estona projekto EEVA.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj framasonoj
Prümerburg

eta| frontrigardo al Prümerburg – maldekstre la Burgfrido, dekstre restaĵoj d la palaso

La **Prümerburg** estas la ruino de montburgo sur ĉ 30 m alta grejsa roko je la supra rando de la valo de la rivero Prüm (rivero) apud la komunumo Prümzurlay en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
## Literaturo 
* Bernd Altmann, Hans Caspary: *Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz. Denkmaltopographie Bundesrepublik Deutschland*, Band 9.2: Kreis Bitburg-Prüm. Stadt Bitburg, Verbandsgemeinden Bitburg-Land und Irrel. Werner, Worms 1997, p. 500-501.

* Johann Friedrich Schannat, Georg Baersch: *Eiflia illustrata oder geographische und historische Beschreibung der Eifel. Die Städte und Ortschaften der Eifel und deren Umgegend. Topographisch und historisch beschrieben*, Band 3, Aachen 1852.

## Referencoj 
Prümerburg
prümerburg
Werner von Fichte

**Werner VON FICHTE** (naskiĝinta la 4-a de majo 1896 en Kassel, mortinta la 20-a de junio 1955 en München) estis regiona gvidanto de Sturmabteilung, polica prezidento kaj verkisto.

## Vivo 
La pranepo de Johann Gottlieb Fichte pasigis la jarojn 1907-1914 ene de kadeta korpuso en Karlsruhe, Bensberg kaj Groß-Lichterfelde.

De 1914-18 li militis. En 1915 oni eknomis lin prusan leŭtenanto. En 1919 li partoprenis batalojn de liberaj korpusoj en Baltio. Ankoraŭ en 1919 aŭ 1920 li aniĝis al la mararmea brigado *Ehrhardt*. La malfruajn 1920-ajn jarojn li estis unu el la gvidistoj de la *Wiking-ligo*: li estis de 1923-26 ties ĉefo en okcidenta Germanlando.

En 1928 li membriĝis al NSDAP. Ene de SA li fariĝis en 1929 adjutanto de Kurt von Ulrich, membro de la SA-komandejo uesta. De 1930-32 li estis SA-grupgvidanto.

## Fino de la kariero 
De 1933-34 li deĵoris kiel policprezidento en Erfurto. Dum la okazoj de la Röhm-puĉo li estis malliberigita kaj restis en julio kaj aŭgusto de 1934 en la koncentrejo de Lichtenburg proksime al Prettin. En julio de 1934 li forpelitis el SA laŭ ordono de Hitlero mem kaj devis demisii kiel prezidento de la erfurta polickomandejo. Poste li vivis intertempe ankaŭ en Koblenz kaj verkadis.

## Verkoj 
* *Morgentor der Freiheit. Eine Dichtung aus deutschen Schicksalstagen*, 1934.
* *Die Sage des Petersklosters zu Erfurt*, 1934.
* *Morgentor der Freiheit : Eine Dichtung aus deutschen Schicksalstagen*, Mitteldeutsche Verlags-Aktien-Gesellschaft , Erfurt 1934
* *Spukflieger*, 1940. (En 1942 represita sub la titolo *Der Spukflieger*)

## Literaturo 
* Kirsten Holm: *Weimar im Bann des Führers*, 2001, p. 164
* Baldur von Schirach: *Die Pioniere des Dritten Reiches*, 1933.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de verkoj de kaj pri Fichte.

## Subnotoj 
Kategorio:Policistoj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Homoj de la unua mondmilito
Burgo Rittersdorf

La **burgo Rittersdorf** situas apud la rivero Nims en la mezmontaro Ejfelo en la komunumo Rittersdorf en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La burgo estas mezepoka akvoburgo.

## Literaturo 
* Dieter Kerber: *700 Jahre Rittersdorfer Bergfried*. In: Die Eifel 86 (1991), p. 152-153.
* Kremb/Lautzas: *Landesgeschichtlicher Exkursionsführer Rheinland-Pfalz*. Band 2. Verlag Arbogast. Otterbach 1991.
* Handbuch der historischen Stätten, Band V
eta|maldekstra|200px|
* Oswald Peter: *Burg Rittersdorf*. In: Burgen und Schlösser 26 (1985), p. 131-133.
* Ph. Probst: *Rittersdorf und seine Burg*. In: Heimatkalender für den Kreis Bitburg (1954), p. 130-133.
* Verbandsgemeindeverwaltung Bitburg-Land (Hrsg.): *Burg Rittersdorf. Festschrift zur Einweihung der restaurierten Wasserburg Rittersdorf/Eifel*. Bitburg 1987.

## Eksteraj ligiloj 
* Burg Rittersdorf  

eta|centra|250px|

Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Rittersdorf
Rittersdorf
Burgo Schönecken

La *burgo Schönecken*' estas la ruino de montburgo sur alteco de 652.1 m super la samnoma vilaĝo Schönecken en la valo de la rivero Nims en la okcidenta Ejfelo en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
La burgo staris sur malalta montdorso meze de vala baseno. Ĉirkaŭas ĝin pli altaj montoj.
La burgo Schönecken nomiĝis ankaŭ „Bella Costa“ aŭ „Clara Costa“.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.schoenecken.com
* http://www.schoenecken.de

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|

Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Rittersdorf
Schonecken
Eobano

**Sankta Eobano** (mortinta la 5-an de junio 754 aŭ 755 proksime de Dokkum) estis kamarado de Sankta Bonifaco, kiu fondis la episkopujon de Erfurto. Li estis episkopo kaj martiro.

## Vivo 
Eobano estis angla sacerdoto, kiu estis veninta kune kun Bonifaco Germanlandon. Dum la misiado ĉe la Frisoj li havis la funkcion de landa (= eksterurba) episkopo antaŭ ol fariĝi episkopo de Utrecht en 754.

Matene la 5-an de junio 754 aŭ 755 li estis murdita kun siaj akompanantoj (laŭ Willibald von Eichstätt ĉeestis pli ol 50 homoj), ĉe la bordo de la rivero Boorne proksime de Dokkum. Krimuloj estis nekristanaj Frisoj kaj okazis ĝuste en la tago, kiam Eobano volis doni la sakramenton de konfirmacio al ne longe antaŭe baptitaj el la ĉirkaŭaĵoj.

Ĉu la murdo estis vera martireco aŭ simpla rabmurdo ne estas certa. Plej novaj esploroj konkludas ke la farintoj estis lokuloj, kiuj jes ja konis la respektatan personecon de Eobano sed simple volis kapti la okazon fari bonan predon.

## Duonadorada kulto en Erfurto 
Post la 756-a jaro la ostoj de episkopo Adelario kaj de Eobano estis translokitaj al Fulda por entombigo apud Bonifaco. De tie ili laŭtradicie revenis antaŭ la jaro 1100-a Erfurton: ĉar tiam komenciĝis en Erfurto la preĝado al la perado de Eobano.

La relikvujo de la sanktaj Adelario kaj Eobano en la Katedralo de Erfurto datumas de la jaro 1350. La festotago estas nemire la 7-a de junio.

## Subnotoj 
## Literaturo 
* Dehio *Mitteldeutschland*, 1943, p. 94
* Theodor Schieffer: *Winfrid Bonifatius und die christliche Grundlegung Europas*. Herder, Freiburg 1954, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1972, p. 254; p. 272
* Wäß, Helga: *Reliquiensarkophag für den heiligen Bischof Adolar und seinen heiligen Diakon Eoban*, en: Form und Wahrnehmung mitteldeutscher Gedächtnisskulptur im 14. Jahrhundert, ĉi tie vol.2, Katalog ausgewählter Objekte vom Hohen Mittelalter bis zum Anfang des 15. Jahrhunderts, Bristol, Berlin 2006, p. 156 sekv., kun bildoj - ISBN 3-86504-159-0
* Transkription des Prozessionsprotokolls für den Umgang mit den Reliquien der hll. Adolar und Eoban, en: Helga Wäß: *Prozessionsordnung von 1452*, en: Form und Wahrnehmung mitteldeutscher Gedächtnisskulptur im 14. Jahrhundert, vol. 1, Bristol kaj Berlin 2006, p. 486 sekv. - ISBN 3-86504-159-0

## Eksteraj ligiloj 
*Pri Eobano en leksikono de sanktuloj.

Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Episkopoj de Utreĥto
Kategorio:Episkopoj en Erfurto
Kategorio:Mortintoj en 754
10183 Ampère

'*10183 *Ampère'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca fizikisto kaj matematikisto André-Marie Ampère (1775–1836), kiu fondis la elektromagnetismon. En 1820 li formulis la leĝon, kiu matematike priskribas la fenomenon de devio de magneta montrilo proksime de drato kie pasas elektra kurento. Plena raporto de lia teorio estis donita en lia *Mémoire sur la théorie mathématique des phénomènes électrodynamiques'' (1827).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
10184 Galvani

'*10184 *Galvani'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala fizikisto kaj kuracisto Luigi Galvani (1737–1798), kiu elpensis la elektran econ naturo de nervaj impulsoj. Liaj malkovroj kondukis al la invento de la Volta pilo. Liaj trovaĵoj estis eldonitaj en *De viribus electricitatis en motu musculari commentarius'' (1791).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Detlef Macha

**Detlef MACHA** (naskiĝinta la 13-a de decembro 1958 en Greiz, mortinta la 2-an de septembro 1994 en Coburg) estis germana biciklisto. Li estis kvin fojojn mondĉampiono en la ciklodromo.

## Vivo 
Macha, laŭprofesie aŭtoriparisto, estis unu el la plej bonaj germanaj biciklistoj. Liaj trejnistoj estis: Werner Kollasĉek, Waldemar Gerlitz, Wolfgang Schreck, Frank Zühlke.

De 1972 ĝis 1985 li startis por la sportklubo *Turbine Erfurt* antaŭ sia laboro kiel trejnisto samloke (1985-89). Post la Turniĝo li havis propran sportvendejon en Coburg por klientoj biciklantaj.

## Sukcesoj atingitaj 
* 1978 Mondĉampiono 4000 m Individua persekutado
* 1981 Mondĉampiono 4000 m Teama persekutado
* 1982 Mondĉampiono 4000 m Individua persekutado
* 1984 Venkinto de la rondirado tra Malsupra Saksio

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la sportisto sur la urba retpaĝo. 

Kategorio:Germanaj biciklistoj
Kategorio:Germanaj olimpikaj atletoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
10185 Gaudi

'*10185 *Gaudi''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la kataluna arĥitekturisto Antoni Gaudí (1852–1926), forte inspirita de la secesia arto, de la novgotiko kaj de la maura arto, tiu-ĉi kun ĝia miksaĵo de malmultekostaj ŝtonoj kaj koloraj kaheloj. La verkoj de Gaudi estas ĉefe koncentritaj en Barcelono, kie troviĝas la Templo Sankta Familio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
10182 Junkobiwaki

'*10182 *Junkobiwaki'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Junko Biwaki'', instruistino en elementa lernejo kaj porjunula altlernejo en gubernio Jamaguĉi dum 33 jaroj ekde 1933. Ŝi estis tre aktiva por plibonigi la instruon kaj la statuson de la virinoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Amatolo (montaro)

**Amatolo** aŭ **Amatole-Montaro** (loke : *Amathole*) estas dense arbarkovrata montaro, situanta en la provinco Orienta Kablando, Sud-Afriko. La vorto *Amathole* signifas "bovidoj" en la kosa lingvo, kaj Amatolo (distrikto), kiu troviĝas sude, estas nomita laŭ tiu montaro.

## Natura historio
Parto de la regiono de Amatolo-Stormbergoj, ĝi konstituas la orientan ekstremon de la granda Kabomarborda montara sistemo, leviĝante pli ol 1 800 metrojn super marnivelo. Ĝiaj deklivoj estas dense kovrataj de praarbaroj de podokarpo kaj afrika celtido, *Calodendrum capense* (rutacoj) kaj aliaj indiĝenaj arboj. Veraj indiĝenaj arbaroj kiaj Kologha kaj Kubusie estas iuj el la plej vastaj arbaraj areoj en Sud-Afriko. La montaroj estas koronataj kun floro-riĉa montara herbejo. La albenaj densaĵoj ankaŭ estas okulfrapaj en la ĉirkaŭaĵo. La montaro estas fama por sia pejzaĝa beleco kun abundoplenaj arbaroj, ravinoj, akvofaloj kaj panoramaj. La sestaga amatola promenadvojo estas unu el la plej famaj en Sud-Afriko .

## Geologio
La amatola geologio estas karakterizata de la Bofort-Grupo (subdividita en la subgrupoj Tarkastad kaj Adelaide), kiu konstituas parton de la Karoo-sinsekvo. La sedimentoj estis formataj de demetaĵoj en riverejoj, inundebenaĵoj kaj marĉoj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
*Knajsnaj-amatolaj montarbaroj

## Eksteraj ligiloj
* Amatolo-Hogsbako.

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
10186 Albéniz

'*10186 *Albéniz''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hispana komponisto kaj pianisto Isaac Albéniz (1860–1909). "Prodigia infano", li studis en la konservatorioj de Leipzig kaj Bruselo. En Parizo li estis influita de Vincent d'Indy kaj Paul Dukas. Li estas ĉefa fama pro sia muziko por piano, notinde la suito *Iberia*, kiu estis kolorita de la spirito de la hispana popola muziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
10303 Fréret

'*10303 *Fréret''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca historiisto Nicolas Fréret (1688–1749), fama pro lia ateisma traktaĵo *Lettre de Thrasybule à Leucippe* (1720). Li estis malliberigitaj en la *Bastille* ĉar li asertis, ĝuste, ke la Frankoj estis evoluita de ĝermanaj triboj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Aepypodius

***Aepypodius*** estas genro de birdoj de la familio Megapodedoj.

## La familio
Ĉiuj specioj de la familio de nestamasuloj kovas kaj kovis la ovojn ne per rekta sidado sur ili, sed per enterigo en amasnestoj el sablo, mortintaj folioj kaj alitipa rubo, el kio devenas la komuna nomo de la familio. La latina scienca nomo kaj de la genro kaj de la familio devenas el kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka signife respektive *granda* kaj *piedo*, alude al ties grandaj, fortikaj kruroj kaj piedoj necesaj por rasti enormajn kvantojn de tero kaj vegetala materialo, kies putriĝo poste varmigos la ovojn. 

## La genro
Ties specioj estas la jenaj:
* Genro: *Aepypodius*
** Brida nestamasulo, *Aepypodius arfakianus*
** Vaigea nestamasulo, *Aepypodius bruijnii*

Kategorio:Megapodedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
10305 Grignard

'*10305 *Grignard''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la belga kantisto Ferre Grignard (1939–1982), ano de malnova familio, fama en la 1960-aj jaroj en okcidenta Eŭropo pro lia  kaj blusoj. Alia konata ano de la familio estis la franca kemiisto Francois Auguste Victor Grignard (1871–1935), kun-ricevinto de la Nobel-premio pri kemio en 1912.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Trotz Allem

**Trotz Allem** (*Malgraŭ Ĉio*) estas socia centro kaj memzorgita junaĝcentro en Witten, Germanio.

[eta|[grafitio en *Trotz Allem*: „La amo neniam mortas! 2013“]]

## Historio 
Ekde 1998 iniciativo pro memzorgita, nekomerca rekontejo en Witten renkontiĝis. En marto de 1999 vendejo en loĝdomo  ekluigis kaj en aprilo de 1999 la *Trotz Allem* malfermigis oficie. La sama vendejo uzigis ekde 1891 de la filio de Witten de *Deutscher Metallarbeiter-Verband* (*Germana Metallaboristo-Unuiĝo*) kaj dum la Vajmara Respubliko de la KPD Witten. La nomo relatis limige al la konservisma Erao Kohl. Similaj nomoj kie *Trotz Allem* uzigis dum la 1980-aj jaroj en Witten kiam *Initiative Trotzalledem* de najbareco de la Wittenaj verduloj eldonis revuo *Trotz-Dem*. Estis i.&nbsp;a. prelegoj, diskutoj, filmvesperoj, festoj, koncertoj, infanantaŭtagmezoj kaj ĵaŭde regule malmultkosta vegetara manĝaĵo je la nomo *Supp-Kultur* (*Sup-Kulturo*). Kunlabore kun la urbarkivo de Witten la *Trotz Allem* organizis eventojn kun supervivantoj de Aŭŝvico Henryk Mandelbaum kaj *Stanisław Hantz*. Nokte ekde 3-a ĝis 4-a decembro 2005 grupo de novnaziuloj ĵetis botelojn al eniro dum festo. Du vizitantoj trafiĝis sed ne vundiĝis. Sekve luiganto ne daŭrigis la luon.

[eta|altdekstre|vendtablo kun [blazono de portugala kulturklubo]]

Nova klubejo malfermiĝis fine de aŭgusto 2006 en *Augustastraße 58*. Antaŭe la ĉambroj estis klubĉambroj de portugala kulturklubo. Ĉiam ankoraŭ blazono kun elementoj de blazono kaj flago de Portugalio videblas ĉe vendtablo. Post inspektado de oficialaj instancoj la *Trotz Allem* fermiĝis en oktobro de 2006. En majo de 2007 manifestacio kaj stratfesto pro la remalfermigo okazis.

eta|Trotz Allem

Post alikonstruado la *Trotz Allem* malfermiĝis denove en julio de 2010. Okaze de la malfermigo infovendejo instaliĝis, kiu nur daŭriĝis ĝis 2012. En decembro de 2011 malfermiĝis klubbiblioteko Librejo Gustav Landauer Witten.

## Iniciativoj 
[eta|[Librejo Gustav Landauer Witten]]

En *Trotz Allem* sidejas inter aliaj la Librejo Gustav Landauer Witten, la rifuĝinthelpgrupo *Grenzfrei Witten* (*Senlandlime Witten*), la kviraranĝserio *Transistor* (*Transistoro*) kaj la *Anarkiista Grupo Orienta Ruhr-regiono*. Malregule okazas senkostbrokatmerkatoj kaj semonarioj.

## Eksteraj ligiloj 
* Trotz Allem (germana)

## Referencoj 
Kategorio:Witten
Kategorio:Kulturdomoj en Germanio
Ruĝbeka nestamasulo

La **Ruĝbeka nestamasulo** (*Talegalla cuvieri*) konata ankaŭ kiel **Ruĝbeka talegalo** aŭ **Ruĝbeka megapodo**, estas granda, ĝis 57&nbsp;cm longa, nigra megapodo kun nuda (senpluma) flava vizaĝo, ruĝecoranĝa beko (kio estas tialo por la komuna nomo de la specio), flavaj irisoj, kaj oranĝecaj fortaj kruroj kaj piedoj. La kapo estas kovrita de bridecaj nigraj plumoj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

La Ruĝbeka nestamasulo estas endemia de Okcidenta Papuo, nome loĝas ĉe arbaroj de malaltaj teroj de la Birdokapa Duoninsulo, okcidento de la Sudirmana Montaro, kaj insulo Misool, ĉiuj de la provinco Okcidenta Papuo. Ili konstruas nestamasojn el bastonetoj kaj folioj.

La scienca nomo rememoras la francan zoologon Frédéric Cuvier.

La Ruĝbeka nestamasulo estis taksita kiel Malplej Zorgiga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Megapodedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Erfurter Herbstlese

[eta|Vestiblo de [Kulturforumo Dacheröden kie ofte okazas la voĉlegadoj]]
La literatura societo **Erfurter Herbstlese** (laŭvorte: *Aŭtuna voĉlegado erfurta*) organizas ekde 1997 en Erfurto aŭtunajn voĉlegadojn de konataj verkistoj, kiuj nombriĝas al la plej grandaj laŭlegadserioj en Germanujo. Ekde 2007 ekzistas ankaŭ pli malgranda serio en printempo, krome de tempo al tempo eksteraj voĉlegadoj dum la tuta jaro.

## Historio 
eta|Invita signo
La granda voĉlegadmaratono nomita - kiel la societo - *Erfurter Herbstlese* okazas inter oktobro kaj decembro kaj allogas libroŝatantojn el tuta Turingio Erfurton. Dum la unua sezono de 1997 estis 10 aranĝoj kaj Marcel Reich-Ranicki startis per prelego pri Heinrich Heine antaŭ 700 aŭskultantoj! En la gastlibron la influega kritikisto skribis entuziasme: "Vivu Herbstlese!"

Dum la sekvontaj jaroj la dimensioj kaj la demando fare de la publiko kreskis senĉese. En 2000 estis jam 22 aranĝoj (kun 5000 vizitantoj); kulmino ĝisnuna iĝis en la 2009-a jaro, kiam pli ol 15000 literaturemuloj frekventis 65 aranĝojn.

## Koncepto 
La baza plano estas voĉlegigi verkistojn el aktualaj libroj. Krom la aŭtorojn oni invitas ankaŭ aktorojn intertempe. Sur beletron kaj politikajn faklibrojn oni metas la ĉefan fokuson, krome estas aparta programero por infanoj. Malofte surpodiigatas specialaj temoj kiel kuirarto, sporto kaj vojaĝado. Karakterizas la laŭtlegadserion ankaŭ la fakto ke la aranĝoj okazas diversloke por trovi la ekzakte taŭgan medion por ĉiu legado.

En la kuro de la tempo la famo tiom plialtiĝis, ke pli kaj pli konataj verkistoj sekvis la alvokon el Erfurto. Dum la lastaj jaroj aperis antaŭ la erfurta publiko i.a.: Günter Grass, Christa Wolf, Armin Mueller-Stahl, Daniel Kehlmann, Rafik Schami, Jonathan Franzen, Hannelore Hoger, Uwe Tellkamp, Donna Leon, Ĉingiz Ajtmatov, Zeruya Shalev, Martina Gedeck, Roger Willemsen, Julia Franck, Frank Schätzing, Rüdiger Safranski, Hellmuth Karasek.

## Estrado 
Mortis subite en majo de 2011 la programestro Michael John, kio estis grava rompo por la tuto. Ĉar li estis kvazaŭ la vizaĝo publika de Herbstlese kaj tre ŝatatis de la organizadaj partneroj, la publiko, la aŭtoroj. Tamen oni decidis kontinuigi la sukcesan historion.

Ŝuldas la sukceso dankon ankaŭ al la intima kunlaboro kun pluraj partneroj: Stadtwerke Erfurt Gruppe, librovendejo Hugendubel, IBB Hotel Erfurt kaj la Universitato de Erfurto. Peter Glotz, la unua rektoro de la altlernejo, mem arde ekde la komenco pretis helpon. Sparkasse Mittelthüringen subtenadas la printempajn voĉlegadojn; amaskomunikilan helpon pretas la taggazetoj TLZ kaj TA kiel ankaŭ la MDR. Ekster tio oni kunlaboras kun fondaĵoj politikaj, eldonejoj, bibliotekoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la societo.

Kategorio:Literaturo de Germanio
Kategorio:Kulturo de Erfurto
Kategorio:Eventoj en Erfurto
Birdokapa Duoninsulo

La **Birdokapa Duoninsulo**, en angla ''Bird's Head*, en indonezia *Kepala Burung*, en nederlanda *Vogelkop Peninsula* aŭ *Doberai Peninsula'', estas granda duoninsulo kiu formas la plej nordan parton de la insulo Novgvineo kaj de la provinco Okcidenta Papuo, de Indonezio.

## Loko kaj geografio 
La **Birdokapa Duoninsulo** formas la plej nordan parton de la insulo Novgvineo. Oriente estas la Golfo Sarera kaj sude la Golfo Bintuni. Okcidente, tra la Dampiera Markolo estas la insulo Vaigeo de la Rajampatoj, kaj la insulo Batanta kuŝas ĝuste ĉe ties nordokcidenta pinto. La sudo de la duoninsulo estas la Duoninsulo Bomberai.

Tiu duoninsulo estas ĉirkaŭ 200 por 300 kilometrojn, kaj estas bio-geografie diversa, enhavanta marbordajn ebenaĵojn sude. La Arfakaj Montoj estas 3000-metralta montoĉeno kiu troviĝas oriente. Iom pli mallonga ol la Arfaka Montoĉeno, la Tamrau Montoj troviĝas norde. Bon Irau, 2420-metralta monto, troviĝas en la Tamrau Montoj kaj estas la plej alta monto. La plej alta monto de la Birdokapa Duoninsulo estas Pegunungan Arfak. Ĝi estas 2920 metrojn alta kaj estas situanta ĉe 24 mejlojn sudokcidente de Manokŭari.

## Setlejoj 
* Sausapor

## Notoj 
Kategorio:Nov-Gvineo
Frédéric Cuvier

**Frédéric Cuvier** (naskiĝis en Montbéliard, Doubs, Francio, la 28-an de junio 1773 - mortis en Strasburgo la 24-an de julio 1838) estis franca zoologo kaj paleontologo. Li estis la plej juna frato de la fama naturalisto kaj zoologo Georges Cuvier.

Frederic estis zorganto de la menaĝerio de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo el 1804 al 1838. Li nomigis la specion de la Malgranda pando (*Ailurus fulgens*) en 1825. La profesoreco de kompara fiziologio estis kreita por li ĉe la Nacia Muzeo de Natura Historio en 1837. Li estis elektita eksterlanda membro de la Reĝa Societo de Londono en 1835.

Li estis menciita en la verko de Charles Darwin nome *On the Origin of Species* (Ĉapitro VII) kiel laborinto pri animalaj kutimaro kaj instinkto, ĉefe pri la distingo inter kutimo kaj instinkto. Li estis menciita ankaŭ en *Moby-Dick* (Ĉapitro 32) kiel verkinto pri la temo de balenoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* *Histoire naturelle des mammifères* (4 vols., 1819–1842) (kun Étienne Geoffroy Saint-Hilaire)
* *De l’histoire naturelle des cétacés.* Roret, Paris 1836
* *Dictionnaire des sciences naturelles*, Strasbourg & Paris, 1826

Kategorio:Montbéliard
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Francaj paleontologoj
Etoroj

**Etoroj** (*Etoro* aŭ *Edolo*) estas etna grupo de Papuo-Nov-Gvineo kun proksimume 400 membroj, kiuj vivas per la ĉaso kaj malgrandskala kulturado. Ili estas konataj inter antropologoj pro sia rita geja konduto praktikata inter junaj knaboj kaj viroj. Ekde ĉirkaŭ la aĝo 12, ĉiu junulo estas "semata" buŝe ĉiutage ĉar la etoroj kredas, ke junaj infanoj devas ingesti la spermon de iliaj pliaĝuloj por atingi viran plenkreskan statuson kaj iĝi taŭge maturaj kaj kreskos fortaj, kvazaŭ kiel lakto por infano. Post ĉirkaŭ la aĝo 17, la knabo formale ekpartoprenas en eventon kiel "spermelĵetanto" anstataŭ de "spermelĵetato".

## Vidu ankaŭ 
* Sambioj
* Pedofilio

## Eksteraj ligiloj 
* http://d7colores.com/Ocio/1590-tribu-etoro-todos-homosexuales-.html  
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15287161 

Kategorio:Etnoj
Áron Szilády

**Áron SZILÁDY** [silAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **SZILÁDY Áron** estis hungara kalvinana pastro, literaturhistoriisto, lingvisto, orientalisto, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1876), membro de Societo Kisfaludy (1867). Lia nobela antaŭnomo estis *szentgyörgyi*. Lia kuzo estis Zoltán Szilády.
[eta|Skulptaĵo pri Áron Szilády ([1926)]]
eta|Áron Szilády
Áron Szilády http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/097/pc009703.html#6 naskiĝis la  1837 en Ságvár. Li mortis la  1922 en Kiskunhalas.

## Biografio 
Áron Szilády frekventis gimnaziojn en Kiskunhalas kaj Nagykőrös, kie li lernis de János Arany. Inter 1853-1858 li lernis teologion en Debrecen, fine li plulernis en Göttingen. Hejmenveninta li estis pastro en diversaj lokoj, sed ekde 1863 en Kiskunhalas. En 1885 li iĝis eklezia sekretario. Inter 1865 kaj 1878 li estis parlamenta deputito. Li strebis multe por evoluo de Kiskunhalas. Li parolis 27 lingvojn, kiun li profitis dum la eksterlandaj esplorvojaĝoj. Li (erare) opiniis, ke la hungaroj devenas de la turkoj.

## Verkaro (elekto) 
* *Török-Magyarkori Okmánytár* (kunlaboranto)
* *Nyelvemléktár: Régi magyar codexek és nyomtatványok* (1874-1908) (kunlaboranto)
* *XVI. századbeli magyar költők művei* (Verkoj de hungaraj poetoj el la 16-a jarcento), (1880)
* *Középkori magyar költői maradványok* (Mezepokaj hungaraj poeziaj fragmentoj), (1877)

## Memorigiloj 
* skulptaĵo, strato kaj gimnazio en Kiskunhalas

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj orientalistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Burgo Seinsfeld

La **burgo Seinsfeld**, ankaŭ nomata *kastelo Hellermannsfeld*, originas al 440 m alta akvoburgo norde de la komunumo Seinsfeld en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Literaturo 
* Gerda Dreiser: *Die Wasserburg Seinsfeld*. In: Heimatkalender für den Kreis Bitburg-Prüm (1974), p. 128-131.
* Josef Heck: *Chronik der Pfarrei St. Dionysius und der Gemeinden Seinsfeld, Steinborn, Kyllburgweiler, St. Thomas und Zendscheid. Die Dörfer und Höfe der Pfarrei Seinsfeld im Wandel der Zeit*. Rommersheim 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *roscheiderhof.de* 

Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Rittersdorf
Seinsfeld
Loránd Szilágyi

**Loránd Szilágyi** [silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Loránd** estis hungara historiisto, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1941).

Loránd Szilágyi http://www.mult-kor.hu/20090530_szilagyi_lorand naskiĝis la  1908 en Hajdúnánás. Li mortis la  1974 en Budapeŝto.

## Biografio 
Loránd Szilágyi akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1930. En la sekva jaro li esploris en arkivo de Vieno. Hejmenveninta li laboris en Hungara Nacia Muzeo, poste en tutlanda arkivo. Li instruis en Universitato de Budapeŝto kaj Universitato Kolozsvár (tiam apartenanta al Hungario). Li okupiĝis ekzemple pri Anonymus (hungara kronikisto). Li doktoriĝis antaŭ la akademio en 1943.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar királyi kancellária szerepe az államkormányzatban 1458-1526* (1930)
* *P. Magister forrásai és módszere* (1947)
* *Bevezetés a történelem forrásaiba* (1951)
* *Árpád-kori törvények* (1961)
* *III. Endre 1298. évi törvénye* (1975)
* *Az Anonymus-kutatás újabb eredményei és problémái* (1989)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kristnaska bazaro de Erfurto

La **Kristnaska bazaro de Erfurto** () okazas ĉiujare dum advento en la turingia ĉefurbo kaj nombriĝas al la plej grandaj kristnaskaj foiroj en tuta Germanlingvio. En la 2010-a jaro ĝi okazis la 160-an fojon, de la 23-a de novembro ĝis la 22-a de decembro. Ĉirkaŭ po 2 milionoj da vizitantoj po jaro estas allogataj.

## Situo 
maldekstre|eta|La kristnaska bazaro de sur la katedralplaco erfurta. 
Ĉefa loko de la kristnaska bazaro estas la bela Katedralplaco kun la iluminita ensemblo de katedralo de Erfurto kaj preĝejo Sankta Severo. Kelkaj standoj troviĝas ankaŭ sur la Fiŝbazar-placo, la Schlösser-ponto, la Anger-placo kaj ĝis la Willy-Brandt-placo antaŭ la stacidomo.

## Ofertoj 
maldekstre|eta|La bazaro, fotita de sur la katedralmonteto, nokte.
Sume ĉe pli ol 200 budoj oni ofertas manĝaĵojn tipajn, artmetiadaĵojn kaj ĉiujn ajn kristnaskrilatajn aferojn. Ege ŝatatas kulinare la turingia fritkolbaso kaj t.n. *Schittchen*, la erfurta versio de la kristnaskokuko panforma (germane: *Stollen*). Pro sia unua endokumenta mencio de 1329 tiu bakaĵo ege maljunas, komparite al aliaj Stollen-versioj en Germanujo.

Meze de la bazaro elstaras abio 25 metrojn alta. Ekde 2005 videblas ĉe la enirejo 8 metrojn alta piramido, montranta  per kvin etaĝoj ne nur kristnaskajn scenojn sed ankaŭ personulojn el la erfurta historio. Alia atrakcio estas la kripo kun 14 maneskulptitaj figuroj kvazaŭ de natura grando, sen paroli pri la ensorĉanta Fabela arbaro ĉe la ŝtuparo katedralmonteten.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo de la bazarorganizantoj.

Kategorio:Domplatz (Erfurto)
Kategorio:Kristnasko
DomStufen-festivalo

La **DomStufen-festivalo** (, aŭ ) en Erfurto estas famekonata liberaera festivalo en Turingio. 

Ĝi okazas ĉiujare sur la ŝtuparo de antaŭ la katedralmonteto urbokerna, antaŭ la belegaj kulisoj de la Katedralo de Erfurto kaj la Preĝejo Sankta Severo. Ĝi daŭras tri semajnon dum kiuj montratas ununura spektaklo (ekz. opero, opereto, muzikalo). 

Organizanto estas la Teatro de Erfurto. En 2012 oni allogas 28.883 kulturemulojn. 

## Listo de la pasintaj prezentadoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la festivalorganizantoj.
 

Kategorio:Domplatz (Erfurto)
Kategorio:Festivaloj en Germanio
Kategorio:Eventoj en Erfurto
Kálmán Szily (lingvisto)

**Kálmán Szily** [sili], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szily Kálmán** estis hungara lingvisto, fizikisto, bibliotekisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1865, ordinara en 1873, direktora en 1883). Lia nobela antaŭnomo estis *nagy-szigethi*. Lia samnoma filo estis Kálmán Szily (inĝeniero).
eta|Kálmán Szily
Kálmán Szily http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/097/pc009710.html#4 naskiĝis la  1838 en Izsák. Li mortis la  1924 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kálmán Szily frekventis universitaton en Vieno ricevinta diplomon en 1860. Hejmenveninta li estis vicprofesoro en la teknika altlernejo en Budapeŝto. Li profesoriĝis en 1869. Li doktoriĝis en 1867 antaŭ la akademio. Inter 1870 kaj 1889 li estis katedrestro jam en universitato (pli frue altlernejo), krome li estis la unua rektoro. Inter 1889 kaj 1905 li estis ĉefsekretario de MTA, poste ties ĉefbibliotekisto. Tiutempe li okupiĝis precipe pri lingvistiko. Li ricevis premion en 1880, en 1896 li ricevis la titolon "ministeria konsilanto".

## Verkaro (elekto) 
* *A potential néhány alkalmazásáról* (1862)
* *Hamilton egyenlete a hőelméletben* (1872)
* *Magyar természettudósok 100 évvel ezelőtt* (1888)

## Memorigiloj 
* lernejo ekde 1993 en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Turingia Rekonstrubanko

La **Turingia Rekonstrubanko** (germane: **Thüringer Aufbaubank**, mallongigo: **TAB**) estas centrala prosperiginstituto de la Liberŝato Turingio. Ĝia sidejo estas en Erfurto.[dekstra|eta|278ra|Ekde 2002 la TAB havas siaj ĉefan sidejon en la historia [Ernst Benary|Benary-konstruado en la erfurta urbokvartalo Brühl.]]La instituto de publika juro fonditis en 1992, kies unua kontrolkomisionestro estis Carl-Ludwig Wagner. La ununura porcia subposedanto estas la Liberŝato, kiu ankaŭ garantiadas. Kontroladan devon plenumas la turingia ministerio pri financoj.

## Taskoj kaj instrumentoj 
Krom antaŭenpuŝi la ekonomion la banko stimulas ankaŭ la loĝejkonstruadon, la teknologiojn, la agrikulturon, la mediprotektadon kaj la establon kaj prosperan evoluigon de substrukturoj. Por sukcesi la banko disdonas monpruntaĵojn kun malaltaj interezoj, subvencietojn kaj kaŭciojn. Pere de la filia societo *Beteiligungsmanagement Thüringen* (bm-t) la entreprenoj povas akiri plian kapitalon. Celgrupoj de la banko estas - krom entreprenoj - posedantoj de loĝejoj aŭ domoj, komunumoj, entreprenoj sub la ŝirmo de komunumoj kaj kamparanoj. Intima kunlaborado efektiviĝas kun aliaj bankoj kaj ŝparkasoj kiel ankaŭ kun aliaj subtenadbankoj tutgermanaj respektive federacilandaj.

## Refinancado de la banko 
La kreditagado de TAB je 100 % refinancatas sur la mon- kaj kapitalmerkato. Por tio la banko donas obligaciojn aŭ ĉerpas el monoj de financadkontraktoj. La bankon bridas striktaj leĝoj: ekzemple ĝi tute ne rajtas fari negocojn pri fremdaj valutoj kaj nepre faru kontraktojn nur en eŭroj. La banko ĝuas la plej eble altnivelan solventecon.

## Ĉefaj komanditpartoprenoj 
* bm-t beteiligungsmanagement thüringen gmbh
* Mittelständische Beteiligungsgesellschaft Thüringen mbH
* Bürgschaftsbank Thüringen
* Gesellschaft für Arbeits- und Wirtschaftsförderung des Freistaates Thüringen mbH (GfAW)

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la banko. 
* Raporto pri la jaro 2012. 
* Hejmpaĝo de *bm-t*.
* Hejmpaĝo de *GfAW*.
* Retpaĝaro de la ministerio pri financoj.

Kategorio:Bankoj en Germanio
Kategorio:Firmaoj en Erfurto
Kastelo Weilerbach (Eifel)

eta|altdekstre=1.4|kastelo Weilerbach de la sudoriento
altdekstre|eta|maldekstre|Portalo
La malgranda **kastelo Weilerbach** staras en la komunumo Bollendorf en la germana-luksemburga naturparko. Bollendorf estas vilaĝo en la distrikto Bitburg-Prüm, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estis konstruita en 1780 de la abatejo Echternach kiel somera rezidejo por la abatoj kaj kiel administra konstruaĵo. La monaĥoj administris de ĉi- tie la fergisejon de Weilerbach.
La kastelo estis detruita dum la Dua Mondmilito kaj nur ekde 1987 rekonstruita. Hodiaŭ ĝi estas koncertejo, kafejo kaj muzeo. La rekonstruita baroka ĝardeno estas viztebla senkoste.

## Priskribo 
eta|Mapo de la kastelo instalaĵo
La kastelo en baroka stilo estas ĉirkaŭata de 25 hektara  tereno kie troviĝas kastela ĝardeno laŭ franca ekzemplo.

eta|Ruino de kelkaj fergisejaj konstruaĵoj
eta|La kastela ĝardeno, dekstre la pavilono (2001)

## Referencoj 
## Literaturo 
* Klaus Kremb, Peter Lautzas: *Landesgeschichtlicher Exkursionsführer Rheinland-Pfalz*. Band&nbsp;2. Arbogast, Otterbach 1991
* Heinz Monz: *In neuem Glanz – Schloß Weilerbach*. In: *Journal.* Jg. 4, Nr. 9, 1991, S.&nbsp;46–47.
* Marie Luise Niewodniczanska, Michael Berens: *Schloss Weilerbach*. Schloß-Weilerbach-Gesellschaft, Bitburg 2001, o.&nbsp;S.

## Eksteraj ligiloj 
* Informationen zum Schloss von der deutschen Sektion der „Route Gottfried von Bouillon“ 
* Diashow zum Schloss 

Weilerbach
Weilerbach
Weilerbach
Kategorio:Bauwerk im Eifelkreis Bitburg-Prüm
Kategorio:Muzeoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bitburg-Prüm
Reisen & Caravan

La foiro **Reisen & Caravan** en Erfurto estas la plej granda siaspece en Turingio pri vojaĝado kaj ruldom-irado. 

Ĝi okazas ekde 1991 je la finon de oktobro/komenco de novembro en la erfurtaj foirhaloj kun 11.000 m² da ekspozicia surfaco. En 2008 uzis tiuj okazon 250 ofertantoj sukcensante interesigi ĉ. 33.000 vojaĝfebrulojn (sur intertempe kreskintaj 15.000 m²).

## Similaj foiroj 
* *Austro Caravan & Allrad* Tulln an der Donau, ekde 2003 en oktobro, 100 sinprezentantoj, 28.000 vizitantoj (2004)
* *Caravan, Boot & Reisen* München, ekde 1966 en februaro, 1200 sinprezentantoj, 140.000 vizitanto j(2005)
* *Caravan Salon* Düsseldorf, ekde 1961 en aŭgusto/septembro, 500 sinprezentantoj, 150.000 vizitantoj (2004)
* *Reisen, Freizeit, Caravan* Halle, ekde 1993, en februaro, 250 sinprezentantoj, netute 15.000 vizitantoj (2005)
* *Reisen-Freizeit-Caravan* Cottbus, ekde 2001, en januaro, 200 sinprezentantoj, 14.000 vizitantoj (2004)
* *Suisse Caravan Salon* Bern, ekde 1999 en Oktober, 180 sinprezentantoj, 36.000 vizitantoj (2003)
* *Touristik & Caravaning International* Leipzig, ekde 1990 en novembro, 1100 sinprezentantoj, 81.000 vizitantoj (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la karavanada foiro.

Kategorio:Foiroj en Germanio
Kategorio:Eventoj en Erfurto