open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peter Higgs

**Peter Ware Higgs** (Newcastle-upon-Tyne, 29-an de majo 1929 - 8-an de aprilo 2024) estis brita fizikisto konata pro sia propono en la 1960-aj jaroj de la rompo de simetrio en la elektra teorio, klarigante la originon de la maso de la elementaj partikloj, ĝenerale, kaj de la bosonoj W kaj Z, aparte. Ĉi tiu tiel nomata mekanismo de Higgs antaŭdiras la ekziston de nova ero, la bosono de Higgs, kiu ofte estas priskribita kiel "la plej avidita partiklo en moderna fiziko". Post la malkovro en la CERN de la partiklo, kiu portas lian nomon, en 2012 li ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 2013.

En 2004 li estis premiita per la Wolf-Premio pri Fiziko.

## Nobel-premio pri Fiziko 
La malkovro de la bosono de Higgs gvidis al la fizikisto Stephen Hawking noti en 2012 sian opinion, ke Higgs devus ricevi la Nobel-premion pri Fiziko por sia laboro.

Jaron poste, li estis premiita per la Nobel-premio pri Fiziko 2013, "por la teoria malkovro de mekanismo, kiu kontribuas al nia kompreno pri la origino de la maso de subatomaj eroj, kaj tio estis ĵus konfirmita per la malkovro de la fundamenta partiklo atendita, per la ATLAS kaj CMS-eksperimentoj en la Granda Koliziigilo de Hadronoj".

## Referencoj 
Kategorio:Partiklaj fizikistoj
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Anglaj fizikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Studentoj de King's College (Londono)
Kategorio:Anglaj ateistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Hispano-Suiza

dekstre|eta|280px|Hispano-Suiza Alfonso XIII (Hispanio) de 1908.
**Hispano-Suiza** estis hispana entrepreno por fabrikado de aŭtoj de lukso kaj kurkonkurenco, kiu havis ankaŭ branĉon por la dezajno kaj fabrikado de motoroj de aviadiloj, motoroj de ŝipoj, vehikloj de transporto kaj militaj, same kiel de armiloj.

La firmao estis fondita en Barcelono en 1904 fare de la hispanaj entreprenistoj Damián Mateu Bisa, Francisco Seix Zaya kaj la svisa inĝeniero Marc Birkigt. La entrepreno havis grandan disvolvigon dum la dua kaj tria jardekoj de la 20a jarcento.

Ties branĉo de aŭtoj estis ŝtatigita fare de la Instituto Nacional de Industria (INI) en 1946. Post la ŝtatigo oni kreis ENASA, kiu dediĉis sin al la fabrikado de aŭtoj de lukso kaj kamionoj sub la marko Pegaso. En 1920 okazis la ŝtatigo de la branĉo de motoroj por aviadiloj kun sidejo en Francio fare de la franca registaro, kiu kreis la *Société Française Hispano Suiza, S. A.*, poste absorbita de Snecma, filio de la franca grupo SAFRAN en 1968.

## Notoj 
Kategorio:Hispanaj aŭtomobilfabrikoj
Kategorio:Katalunaj firmaoj
Kategorio:Barcelono
Kategorio:Aŭtobusfabrikoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1904
(49673) 1999 RA215

**(49673) 1999 RA215** estas granda transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj, tie estas, objektoj, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la 13-an de septembro 1999 de la usonaj geastronomoj Carol Neese, Donald R. Davis kaj Brett J. Gladman elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, 88 km sud-okcidente de Tucson (Arizono, Usono)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Malkovrita de Brett J. Gladman
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Sigismundo de Burgundio

**Sigismundo** (germane Sigismund, latine Sigismundus; mortis en 524 de nia erao) estis reĝo de la burgundoj de 516 ĝis sia morto. Li estis la filo de reĝo Gundobado kaj reĝino Karetene. Li sukcedis sian patron en 516. Sigismund kaj lia frato Godomar estis venkitaj en batalo fare de la filoj de Klodvigo la 1-a kaj Godomar fuĝis. Sigismund estis prenita fare de Klodomiro, la franka Reĝo de Orléans, kie li kaj lia familio estis garditaj kiel malliberuloj. Poste li, lia edzino kaj infanoj estis ekzekutitaj. Godomar tiam kolektis la burgundan armeon kaj venkis sian regnon.

Sigismundo estis studento de Alkimo Ekdicio Avito, la katolika episkopo de Vienne, kiu igis Sigismundon forlasi la arianisman fidon de siaj burgundaj antaŭuloj. Sigismundo estis inspirita fondi monaĥejon dediĉitan al Sankta Maŭrico ĉe *Agaunum* (nuna urbeto Sankt-Maŭrico) en Valezo en 515.

Post sia murdiĝo li nomumiĝis kristana sanktulo.

Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Kategorio:Burgundaj reĝoj
Amna Suleiman

**Amna Suleiman** (naskiĝinta en 1988) estas instruistino kaj aktivistino por virina biciklado en Gaza-urbo. Depost 2016 ŝi gvidas la solan virinan biciklado-klubon en Gaza-urbo.

Suleiman naskiĝis en Damasko, Sirio kaj transloĝiĝis al la urbo Gaza en 1990. Ekde 2016 ŝi loĝis en la Jabalia-Kampadejo, palestina rifuĝinta tendaro situante 3 kilometrojn (1.9 mi) norde de Ĝabalija, kie ŝi volontulas en loka orfejo, instruante la Koranon kaj biciklas kun loka grupo de virinoj.

## Rolo en virina biciklado 
En la regiono kie Amna Suleiman biciklas, nome la Gaza-strio, estas la kutimo ke virinoj ne plu biciklu post la aĝo de pubereco. Suleiman komencis bicikladon en 2015 pro kialoj de sano kaj memorigi sin al la pli bonaj tempoj de ŝia infanaĝo. Baldaŭ poste, ŝi kreis kion oni konsideras esti la unua virina biciklado-klubo en Gaza-urbo sub la regado de la partio Hamas.

Virina partopreno en sportoj estis limigita en la Gaza-strio ekde kiam la partio Hamas revenis al la povo. Laŭ Ahmad Muheisin, oficialulo en la ministeria oficejo por la junularo kaj sportoj en Gaza, virina biciklado estas konsiderata kiel "malobservo" de la valoroj en Gaza. Kelkaj rimarkis ke estis pli kutima por virinoj bicikli en Gaza antaŭ la mezo de la 1980-aj jaroj.

Suleiman luktas por ke virinoj daŭre biciklu post pubereco. Ŝi estis citita en la *New York Times* dirante ke junaj virinoj en Gaza devus insisti je siaj estontaj edzoj ke ili permesu ke bicikli estu kondiĉo al ilia geedziĝo . En 2016 ŝi estis portretita fare de BBC News kiel parto de ilia serio BBC 100 Virinoj. Ŝi diras ke ŝi esperas ke unu tago virinoj povos bicikli sen honto kaj malaprobo .

## Vidu ankaŭ 
Wadjda (ar : وجدة), la verda biciklo, saudarabia & germana drama filmo.

## Referencoj 

Kategorio:Palestinanoj
Kategorio:Biciklada aktivismo
Kategorio:Gaza sektoro
Kategorio:Biciklado
49698 Váchal

'*49698 *Váchal''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa artisto Josef Váchal (1884–1969), kies specifa verko kombinas , , manan pentradon, poezion ĉe la limo de la simbolismo, secesion kaj ekspresionismon. Lia ĉefverkoj inkludas "La Sanga Romantika Amo" kaj "Šumava montoj mortantaj kaj romantikaj".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Péter Prutkay

**Péter Prutkay** [prutkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prutkay Péter** estis hungara grafikisto, membroj de Hungara Belarta Akademio (2012) kaj Societo Szinyei Merse Pál (1992). 

Péter Prutkay  naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 6-an de junio 2022.
 
## Biografio 
Péter Prutkay abiturientis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1965, poste li faris diversajn, ne-artajn laborojn. Tamen li ŝatis desegni, en 1969 li debutis en ekspozicio. En la sama jaro li edziĝis, la edzino naskis filinon. Li aliĝis al la opoziciaj aŭ ne-komunistaj artistoj. Li ŝatas krei akvafortojn, litografiaĵojn kaj serigrafiaĵojn. Li ricevis premiojn inter 1983-2014.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1974, 1979, 1987, 1997, 2011, 2015)
* Stutgarto (1977)
* Balassagyarmat (1994)
* Miskolc (2000)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1969, 1973, 1979, 1984, 1995, 2006, 2012)
* Balatonboglár (1970-1971)
* Szeged (1975)
* Kassel (1977)
* Arthalo Budapeŝto (1980, 2015)
* Miskolc (1998)
* Székesfehérvár (2011)

## Elektitaj grafikaĵoj 
* *Balaton* (serigrafiaĵo)
* *Vitrin I.* (serigrafiaĵo)
* *Környezetvédelem*, 1974
* *Nagy STORNO pecsét*, 1975
* *Bot*, 1981 
* *Béka*, 1975
* *Erdélyi szalonna*, 1987

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Borbála Rámpay

**Borbála Rámpay** [rAmpai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rámpay Borbála** estas hungara grafikisto. Ŝia edzo estas fotisto.
eta|Monotipio (bildo) fare de Rámpay
Borbála Rámpay  naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Borbála Rámpay abiturientis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2003, sed dum la lernojaroj ŝi lernis desegni en artaj rondoj kaj ateliero de Hungara Nacia Galerio. Ŝi daŭris la grafikan lernadon en Budapeŝto, ŝi edziniĝis kaj akiris diplomon en Belarta Universitato de Barcelono en 2012. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Eva Figueras kaj Rosa Vives. En la sama jaro ŝi naskis filinon. Post la diplomo ŝi interesiĝas pri ilustraĵoj.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Szentendre (2004)
* Budapeŝto (2006)
* Lloret de Mar (2007-2013)
* Barcelono (2007)

## Elektitaj artaĵoj 
* Ciklusok (spacaĵoj) http://goatnessbooks.blogspot.com/2012/07/rampay-borbala-ciklusok.html

## Fontoj 
* anglalingva membiografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bingxin (Xie Wanying)

"**Xie Wanying**" (ĉine : 謝婉瑩, pinjine : Xiè Wǎnyíng*)* naskiĝis la 5-an de oktobro 1900 en Fuĝoŭo kaj mortis la 28-a de februaro 1999 en Pekino. Ŝi estas plej bone konata per sia artista nomo "**Xie Bingxin**" (ĉine : 冰心, pinjine : Bīngxīn*)* aŭ "**Bing Xin**", estis unu el la plej popularaj ĉinaj verkistoj de la 20-a jarcento. Multaj de ŝiaj verkoj estis verkitaj por junaj legantoj. Ŝi estis prezidanto de la Ĉinia Federacio de Literatura kaj Arta Rondoj. Ŝia artista nomo Bingxin (laŭvorte "Glacia Koro") portas la signifon de morale pura koro kaj estas prenita de frazo en poemo de Wang Changling kiu vivis dum la Dinastio Tang.

Dum la Dua japana-ĉina milito ŝi fuĝis al Ĉongĉingo kaj verkis la libron Guanyu Nüren (关于 女人, 'pri virinoj') sub la pseŭdonimo Nanshi (男士), kiu signifas "sinjoro".

Bingxin instruis en Japanio dum mallonga periodo kaj stimulis pli da kultura komunikado inter Ĉinio kaj aliaj partoj de la mondo kiel veturanta ĉina verkistino. En literaturo, Bingxin fondis la "stilon Bingxin" kiel nova literatura stilo. Ŝi kontribuis multe al la porinfana literaturo en Ĉinio (ŝiaj verkaĵoj troviĝas en lernolibroj por infanoj), kaj ankaŭ entreprenis diversajn traduktaskojn, inkluzive la tradukon de la verkoj de la barata literatura figuro Rabindranath Tagore.

Bingxin verkis prozon, poezion, romanojn ktp. Ŝia kariero daŭris pli ol sep jardekojn (de 1919 ĝis la 1990-aj jaroj).

## Heredaĵo 
* Ekzistas Bingxin Literaturo Muzeo en la urbo Changle, provinco Fuĝjano.
* La porinfana literatura premio Bingxin (冰心兒童文學新作獎) estas nomata honore al ŝi. Ŝia filino Qing Wu plu okupiĝas pri la premio.

## Elektitaj verkoj 
* *Jimo* (寂寞, Soleco) (1922)
* *Chaoren* (超人, *Superhoma*) (1923)
* *Fanxing* (繁星, *Miriado da Steloj*) (1923)
* *Chunshui* (春水, *Printempa Akvo*) (1923)
* *Liu yi jie* (六一姐, *Ses-unu fratino*) (1924)
* *Ji xiao duzhe* (寄小讀者, *Al Junaj Legantoj*) (1926)
* *Nangui* (南歸, *Hejmen Suden*) (1931)
* *Bing Xin Quanji* (冰心全集, *La Kolektita Verkara de Bingxin*) (1932-1933)
* *Yinghua zan* (櫻花讚, *Odo al Sakura*)
* *Wo viroj zheli meiyou dongtian* (我們這裡沒有冬天, *Neniu Vintro en Mia Hejmurbo*) (1974)
* *Wo de guxiang* (我的故鄉, *Mia Hejmo*) (1983)
* *Guanyu nuren* (關於女人, *Pri Inoj*) (1999)

## Bingxin pri Esperanto 
Bingxin sin esprimis pri Esperanto jene : "*Kiu scipovas Esperanton, tiu konas la mondon*" per kiu ŝi celis diri ke lerni Esperanton povus helpi infanojn pli bone kontakti kun la mondo.

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo parte aŭ tute baziĝas sur la artikolo en la angla vikipedio je la 18-a de januaro 2019.

## Eksteraj ligiloj 
* (angla) Bingxin ĉe China Culture.org
* (angla) Bing Xin ĉe Renditions.org https://web.archive.org/web/20061002102300/http://www.renditions.org/renditions/authors/bingxin.html
* (ĉina) 冰心网 (reto Bingxin)

Kategorio:Artikoloj kun ĉinaj literoj
Kategorio:Ĉinaj poetoj
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Viktimoj de la Kultura revolucio
49501 Basso

'*49501 *Basso'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la itala amatora astronomo Gianluca Masi elde la Observatorio *Bellatrix* en Ceccano (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Antonella Basso'', tre bona amikino de la malkovrinto. Profesie advokatino, sxi havas grandan pasion kaj intereso por la artoj, ĉefe por pentradoj kaj la kino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gianluca Masi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
49700 Mather

'*49700 *Mather'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la rusa astronomo Sergej Ivanoviĉ Ipatov elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle (Belgio),

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona kosmologiisto John C. Mather, kiu gvidis la teamon, kiu konstruis la sateliton *Cosmic Background Explorer'' kaj estas kun-ricevinto de la Nobel-premio pri fiziko de 2006 pro sia rolo en mapado de la mikroonda radiado kaj la kompreno pri la frua universo. Li ankaŭ estas altranga projekta sciencisto pri la misio de la kosmoteleskopo James Webb.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Saint-André-de-l'Eure

'''Saint-André-de-l'Eure''' estas komunumo en Francio en la departemento Eure, en la regiono Normandio. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma kantono. Ĝi havas preskaŭ 4 000 loĝantojn. En la lasta popolnombrado de 2015 ĝi atingis 3 943 loĝantojn.

La 3an de septembro 1943 dum la Dua Mondmilito, kiam Francio estis okupaciita de Nazia Germanio, la usona aviadilaro USAF bombardadis sur Romilly-sur-Seine, Saint-André-de-l'Eure, Les Mureaux, la fabrikojn Renault de Parizo kaj la flughavenojn de Beaumont-le-Roger, Lille kaj Beauvais.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Eure
* Saint-André-de-l'Eure (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Eure
Julianna Polgár

**Julianna Polgár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Polgár Julianna** estis hungara poeto, bibliotekisto, fotisto, kantisto.
eta|Spegula memfoto de Julianna Polgár
Julianna Polgár  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Julianna Polgár abiturientis en 1976 en sia naskiĝurbo, en la gimnaziaj jaroj ŝi akiris ankaŭ diplometon pri sekretario. Post la abituriento ŝi estis sekretario, inter 1979 kaj 1993 en esplorinstituto ŝi havis malaltan postenon, poste redaktoro kaj bibliotekisto en televizio pri "Duna" ĝis 2011. Intertempe en 1983 aperis ŝia debuta poemo, la sekvaj aperis en pluraj periodaĵoj, gazetoj. Inter 1983 kaj 1988 ŝi frekventis universitatan kurson pri marksismo-leninismo.

En la poemoj ŝi ligis la poemojn kun grafikaĵoj fare de maŝinskriboj. En 2005 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis kelkajn premiojn.

## Elektitaj poemlibroj 
* Kárpát-öl (1995)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Promenradio

eta|Portofono.
eta|*Walkie-talkie* de la usona armeo, 1944.
[eta|Portofono uzata por komuniki inter la stiristo de [Gruo (maŝino)|gruo kaj la homo sur tereno kie oni translokiĝas kontenerojn.]]
**Portofono** estas portebla dissendada kaj ricevada aparato por komunikado inter pluraj personoj. La nomo porotfono estas plejparte uzata inter profesiaj uzantoj kiel ekzemple krizaj servoj. La nomo walkie-talkie estas plejparte uzata en aparatoj por distra uzo, kiel ekzemple ludiloj. Tiuj nomoj ekestis ĉar, male al fiksa telefono, oni povas piediri (*walk*) dum la parolado (*talk*).

Kun portofono eblas aŭskulti aliajn uzantojn kiuj aŭskultas sur la sama frekvenco. Krome, unu persono povas paroli premante butonon dum ke ne eblas por li aŭskulti la aliajn uzantojn kaj tiuj ankaŭ ne povas sendi samtempe. Tiu principo estas nomata duon-dupleks t.e. la kapablo sendi informojn en ambaŭ direktoj (kontraŭe al *simplekso*, angle *simplex*), sed ne samtempe (kontraŭe al la *plena duplekso*, angle '*full-duplex*').

## Vidu ankaŭ 
* GSM
* Poŝtelefono
* Saĝtelefono
* Televokilo

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Fajroestingado
Kategorio:Radio
Kategorio:Kanadaj inventoj
Polešovice

**Polešovice** estas kampurbo en la distrikto Uherské Hradiště en la regiono Zlín de Ĉeĥio. Ĝi loĝas proksimume 10&nbsp;km sudokcidente de urbo Uherské Hradiště. En la municipo vivas  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la komunumo estas el la jaro 1220, ke la municipo falas al la monaĥejo de Velehrad.

## Loĝantaro 
Kategorio:Kampurboj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Municipoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Kategorio:Vinkultivada subregiono Moravia Slovakio
Samuel A. Peeples

**Samuel Anthony Peeples** (1917 - 1997) estis usona verkisto. Li publikigis plurajn romanojn en la genro Western, ofte sub la pluma nomo Brad Ward, antaŭ ol ekis en televidserioj ĉe Frank Gruber.

Peeples mortis per kancero la 22-an de septembro de 1997, 79-jaraĝa.

## Star Trek 
Li verkis finan tekston por la dua provepizodo de Star Trek "Where No Man Has Gone Before", tiel kiel "Beyond the Farthest Star" de "la animacia serio

Li ankaŭ skribis alternativan skripton por la dua filmo de Star Trek, sed ĝi ne estis uzata; anstataŭe la produktantoj decidis daŭrigi labori en la skripto, kiu estus filmita kiel "Star Trek II: The Wrath of Khan. Tamen, unu gravulo de sia skizo, Doktoro Savik, baldaŭ iĝis la karakteron de Leŭtenanto Saavik.

## Referencoj 
Kategorio:Reĝisoroj kaj scenaristoj de Star Trek
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
49699 Hidetakasato

**49699 Hidetakasato** estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Hiroshi Abe elde la observatorio de Jacuka (gubernio Ŝimane, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana obstetrikisto kaj amatora astronomo *Hidetaka Sato*, interesita pri la malgrandaj korpoj de la sunsistemo. Li observas kometojn kaj nekutimajn asteroidojn elde la Observatorio de Gunma kaj elde la Observatorioj *Rent-a-Scope*.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Abe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Wadjda

***Wadjda***  estas saudaraba/germana drama filmo de 2012. La filmo estis farita kaj reĝisorita fare de Haifaa Al-Mansour kaj filmita en Sauda Arabio. Ĝi estas la unua plenlonga filmo iam farita de ina saudarabia produktisto kaj la unua filmo farita tute en Sauda Arabio mem. La filmo gajnis plurajn premiojn ĉe kinfestivaloj ĉie en la mondo.

## Rakonto 
La dek-jarulino Wadjda vivas kun sia patrino en antaŭurbo de Riado, la ĉefurbo de Sauda Arabio. Estas ŝia revo iam havi belegan verdan biciklon , sed en ŝia konservema lando, biciklado ne estas vidata kiel taŭga aktiveco por virinoj kaj knabinoj. Wadjda prifajfas tion kaj decidas ŝpari monon por povi mem aĉeti biciklon kaj povi defii ŝian koramikon Abdullah.

## Roluloj 
## Fono 
La farado de *Wadjda* estis peniga laboro. Reĝisorino Haifaa Al-Mansour havis grandajn problemojn akiri la financojn kaj la permeson por filmi en Sauda Arabio. La lando ne havas kinejojn kaj etan filmkulturon. Finfine ŝi venis en kontakto kun la germana produktada kompanio *Razor Film Produktion* kiu proponis al ŝi la necesajn kondiĉojn. Filmado en Riado estis malfacila, ĉar la reĝisorino ne povis interrilate kun ŝiaj viraj skipo-membroj en la publika spaco. La filmado okazis sekrete de el buseto, la interparolado de la skipo okazis helpe de portofono kaj la reĝisorado de la aktoroj okazis surbaze de kamerao-bildoj.

Ekde 2013 Sauda Arabio rajtigas al inoj bicikli publike, kvankam nur en parkoj kaj akompanataj de vira familiano. Kiam la tragikomedia filmo 'Wadjda' aperis en 2012, ankoraŭ tute ne estis ia 'bicikla libereco'. Ekde 2018 ankaŭ malaperis la malpermeso por saudarabaj virinoj stiri aŭton. Parto de la saudarabia elito estas por ŝanĝo de la pozicio de virinoj en la socio, kion ilustras la fakto ke la reĝisorino akiris financan subtenon de la saudaraba princo al-Ŭalid bin Talal, la posedanto de araba amaskomunikila imperio, kiu mastrumas televidstaciojn, radiostaciojn kaj film-studiojn.

## Referencoj 
* Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la nederlanda vikipedia versio je la 17-a de januaro 2019.

## Vidu ankaŭ 
* Amna Suleiman, aktivistino por virina biciklado en Gaza-urbo

## Eksteraj ligiloj 
* (de, en) Oficiala retejo
* (en)  en la Interreta Filma Informtenejo.
* (en) Wadjda sur Rotten Tomatoes
* (en) Wajda International Film Festival Rotterdam.

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2012
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Saudarabiaj filmoj
Kategorio:Biciklada aktivismo
Kategorio:Arablingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri biciklado
Kategorio:Fikciaj araboj
Art & Language

**Art & Language** estas kunlabora verko de konceptartaj artistoj, kiuj spertis multajn ŝanĝojn ekde ĝia kreado fine de la 1960-aj jaroj. La grupo estis fondita de artistoj, kiuj komune deziris kombini ideojn kaj intelektajn interesojn per la kreado de arto. La unua temo de la revuo de la grupo *Art & Language* estis publikigita en novembro 1969 kaj havis gravan influon sur la konceptarto en Usono kaj Britio.

La grupo *Art & Language* estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1967 en la Unuiĝinta Reĝlando fare de Terry Atkinson (naskita en 1939), David Bainbridge (naskita 1941), Michael Baldwin (naskita 1945) kaj Harold Hurrell (naskita 1940). Ĉi tiuj kvar artistoj komencis sian kunlaboradon ĉirkaŭ 1966 kiam ili estis artaj instruistoj en Coventry.

## Vidu ankaŭ 
Jenny Holzer

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
Kategorio:Lingvo-arto
Kategorio:Postmodernistoj
Kategorio:Amaskomunikilaj teoriistoj
Kategorio:Postmoderna arto
Kategorio:Artistaj grupoj
Kategorio:Britaj artistoj
Art & Language
Kategorio:Arto
Kategorio:Modernaj skulptistoj
Kategorio:Modernaj pentristoj
Kastelo de Montsoreau-Muzeo de Nuntempa Arto

La **Kastelo de Montsoreau-Muzeo de Nuntempa Arto**, situanta en la natura regiono de Valo de Luaro, Francio, estas privata muzeo malfermita al la publiko. La projekto startis en novembro 2014 kaj estis inaŭgurita la 8-an de aprilo 2016. La permanenta kolekto, kolektita en la lastaj 25 jaroj de Philippe Méaille, ne nur estas destinita al enmeto en la Kastelo de Montsoreau, sed ĝi ankaŭ devas esti pruntita al aliaj institucioj. Ĉi tiu kolekto estas la plej granda kolekto de verkoj de la mondo de la radikalaj konceptistoj de Art & Language, kiu ludis gravan rolon en la invento de konceptarto. La kolekto de Philippe Méaille estis pruntita longtempe inter 2010 kaj 2017 ĉe la MACBA en Barcelono (Muzeo de Nuntempa Arto de Barcelono), kiu kondukis la du instituciojn por kunlabori regule.
La kastelo de Montsoreau estas klasifikita kiel parto de la Valo de Luaro, Monda Heredaĵo de Homaro fare de Unesko.

## Galerio 

File:Art-LanguageV3No1-1974.jpg|Art & Language: Art & Language: *Art-Language*, Vol.3 Nr.1, 1974.
File:Art & Language, Untitled Painting (1965), Tate Modern, London - 20130627.jpg|Art & Language: *Mirror Piece*, 1965.
File:Art language air conditioning show conceptual contemporary art.jpg|Art & Language (Michael Baldwin): *Air-Conditioning Show*, 1966-67.
File:Art language opera 1984 conceptual art.jpg|Art & Language: *Victorine* in *Art-Language* Vol.5 Nr.2 (1984), 1983. 
File:Secret painting mel ramsden art language.jpg|Art & Language (Mel Ramsden), *Secret Painting*, 1967.
File:Art language journal mel ramsden 1982 conceptual art.jpg|Art & Language: *Art-Language* Vol.5 Nr.1, 1982.
File:Art language journal conceptual art contemporary art.jpg|Art & Language: *Art-Language The Journal of Conceptual Art*, Vol.1 Nr.1, 1969.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retpaĝo 

Montsoreau
moderna
Kategorio:Anĵuo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2016
Kategorio:Luarkasteloj
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Francio
Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1450-1459
Kategorio:Aperis en 1453
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 2010-2019
Občina Kostanjevica na Krki

eta|Občina Kostanjevica na Krki|280x280ra
**Občina Kostanjevica na Krki**  estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Posavska. La municipo enhavas 28 komunumojn kaj ĝia areo estas 58,3  km². Komence de 2017 tie loĝis 2 425  homoj. La administra centro estas la urbo Kostanjevica na Krki.

## Loko, priskribo 
Občina kuŝas en la sudorienta parto de Slovenujo. La norda parto de la teritorio ĉe de la Krka Rivero estas malaltaj, kun alteco de ĉirkaŭ 150 m. La suda parto de la municipo atingas la Gorjanci-montojn, kie la alteco superas 900 m.

Najbaraj municipoj estas: Občina Krško en la nordo kaj oriento kaj Občina Šentjernej en la okcidento. En la sudo kaj sudorienta limo kun Kroatio.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 28 vilaĝoj: Avguštine, Dobe, Dobrava pri Kostanjevici, Dolnja Prekopa, Dolšce, Črešnjevec pri Oštrcu, Črneča vas, Globočice pri Kostanjevici, Gornja Prekopa, Grič, Ivanjše, Jablance, Karlče, Kočarija, Koprivnik, **Kostanjevica na Krki**, Male Vodenice, Malence, Orehovec, Oštrc, Podstrm, Ržišče, Sajevce, Slinovce, Velike Vodenice, Vrbje, Vrtača, Zaboršt.
## Tradukfonto 
Statistikoj:  Spodnjeposavska (Slovenia): Settlements in Municipalities - Population Statistics, Charts and Map

Kostanjevica na Krki
Kostanjevica na Krki
49777 Cappi

'*49777 *Cappi'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Margaret Capitola Sonntag Comba*, duan edzinon de la malkovrinto, kiu alportis ĝojon kaj komforton al lia maljunaĝo. Ŝi estas psikologino, artoterapiistino kaj anino de la instruistaro ĉe la *Prescott College''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Pussy Galore

**Pussy Galore** estas la persona piloto de Auric Goldfinger en la libro Goldfinger el la serio de libroj pri James Bond. En la samnoma filmo el 1964 por ŝi rolis Honor Blackman. Krom persona piloto ŝi ankaŭ estas gvidanto/posedanto de Pussy Galores Flying Circus (Fluganta cirko), teamo da pilotoj kiu nur konsistas el virinoj.

Kiam Goldfinger kaptis Bond-on li estas transportita al Usono fare de Pussy Galore. Kiam li en la aviadilo rekonsciiĝis unue li vidis virinon kiu prezentis sin kiel Pussy Galore (laŭvorte: abunda piĉo). Lia reago: "I must be dreaming" (Mi certe sonĝas). Pussy ne reagis je la ĉarmoj de Bond. Laŭ la libro ŝi estas lesbanino. En la ranĉo de Goldfinger en Usono Bond sukcesis delogi ŝin pro kio li povas transdoni mesaĝon al M por haltigi la planojn de Goldfinger.

Verkisto Fleming skribis en junio 1959 leteron ke Galore nur bezonis la ĝustan viron por resanigi ŝin de ŝia psiko-patologia afekcio, per kio li celis ŝian samseksemecon.

## Eksteraj ligiloj 
* Pussy Galore

## Referencoj 
Kategorio:Fikciaj aviadistoj
Kategorio:Fikciaj gangsteroj
Kategorio:Fikciaj GLAT-personoj
Kategorio:Umikinoj de James Bond
Kategorio:Maliculoj de James Bond
Kategorio:Aperis en 1959
(49952) 1999 XH212

**(49952) 1999 XH212** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,2799 AU, tie estas 41,872 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
49987 Bonata

'*49987 *Bonata'''* estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la italaj astronomoj Luciano Tesi kaj Giuseppe Forti elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala kosmofluga inĝeniero *Diego Bonata*, kiu promociis leĝojn por la regado de la luma poluo kaj energiŝparo per la asocio *CieloBuio'' kies prezidento li estas. Ĉe la Observatorio Carl Sagan en Brignano Gera d'Adda, li disvolvis novajn medie akordigeblajn teknikojn por la inĝenierarto de la lumigo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi
Kategorio:Malkovrita de Giuseppe Forti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Cianogena bromido

**Cianogena bromido** aŭ **C≡NBr** estas neorganika broma kombinaĵo de karbono kaj nitrogeno, senkolora, alte toksa, facilbola, koroda solidaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel biopolimero, fragmenti proteinojn kaj peptidojn kaj en sintezado de aliaj derivaĵoj.

Strukture, la substanco estas lineara kaj polara, sed ĝi ne ionigas spontanee en akvo. Ĝi estas solvebla en duetila etero, kvarhidrofurano, duklorometano, kloroformo, kloroetano, benzeno, cikloheksano kaj hidrokarbonidoj. Ĝi estas tre facile bolebla kun eligo de senkoloraj toksaj gasoj.

Bromido de cianogeno estas kristalo sub media temperaturo, ne posedas odoron kiam pura, kaj kiam nepura ĝi inklinas al malkomponado kun eksplodo. Ĝiaj solvaĵoj kun etanolo estas pli stabilaj kaj longedaŭraj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per varma malkomponado de *cianurata bromido*:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de nitrogena trifluorido kaj cianogeno:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de cianogeno kaj bromo:

### Sintezo 4 
* Preparado per agado de *karbona kvarcianido* sur *cezia bromido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per traktado de *kalia kvarcianozinkato* kaj bromo:

### Sintezo 6 
* Preparado per interagado de natria cianido kaj bromo:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la *cianogena jodido*:

### Sintezo 8 
* Preparado per traktado de *kalia tiocianato* kaj bromo en akva medio:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Trimerizo de la *cianogena bromido*:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun natrio:

### Reakcio 3 
* Reakcio kun sulfura trioksido:

### Reakcio 4 
* Reakcio kun natria hidroksido:

### Reakcio 5 
* Hidrolizo de la cianogena bromido:

### Reakcio 6 
* Hidrolizo de la cianogena bromido per 2 molumoj da akvo:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun *metilmagnezia bromido*:

### Reakcio 9 
* Reakcio kun benzeno:

### Reakcio 10 
* Preparado de benzonitrilo:

## Literaturo 
* Sittig's Handbook of Toxic and Hazardous Chemicals and Carcinogens
* Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals
* A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances
* Naturally-Produced Organohalogens
* Advances in Protein Chemistry
* Techniques in Protein Modification
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Hydrolysis: Sulfate Esters, Carboxyl Esters, Glycosides, Hydration

## Referencoj 
Bromido
Kategorio:Nemetalaj halogenidoj
Kategorio:Bromidoj
Kategorio:Neorganikaj nitrogenaj kombinaĵoj
Go-Mizunoo

La **imperiestro Go-Mizu-no-o** (, *Go-Mizu-no-o tennō*; 29-an de Junio 1596 - 11-an de Septembro 1680) estis la 108-a imperiestro de Japanio laŭ la tradicia ordo de sukcedo kaj sia regotempo daŭris de 1611 ĝis 1629. Li estis la unua imperiestro de la Eda epoko.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj imperiestroj
László Réber

**László Réber** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Réber László** estis hungara karikaturisto, ilustristo, membro de Hungara Belarta Akademio (1999).

László Réber  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
László Réber frekventis lernejojn en Pécs, li neniam lernis artojn, li estis memlernanto. Komence li estis atleto, en 1938 li translokiĝis al Budapeŝto. Inter 1941-1945 li estis soldato, poste militkaptito ĝis 1948 en Sovetunio. Ĝuste en la militkaptitejo li konatiĝis kun la grafiko. Inter 1949 kaj 1959 li faris karikaturojn en ŝercgazetoj, sed inter 1951-1953 li laboris en filma produktejo. Li komencis fari ilustraĵojn por libroj en 1952. Li kreis 3 animaciojn inter 1965-1967.

Li edziĝis en 1953, en la sekva jaro filino naskiĝis. Li ricevis premiojn inter 1963-1999. 

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Veszprém (urbo) (1979)
* Budapeŝto (1980)
* Mór (1983)
* Vác (1987)
* Munkeno, Hamburgo (1992)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1953, 1970)
* Lejpcigo (1965-1982)
* Gelsenkirchen (1968)
* Bologna (1969-1975)
* Budapeŝto (1978)
* Prago (1989)

## Elektitaj libroilustraĵoj 
* Karikaturoj de László Réber, 1957
* Hurdy-Gurdy, Londono, 1958
* Strick um Hals, Frankfurto, 1962
* Kicsi? Nagy?, Budapeŝto, 1975

## Elektitaj disĉiploj 
* Béla Tettamanti (karikaturisto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj karikaturistoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cianogena jodido

**Cianogena jodido** aŭ **N≡CI** estas neorganika joda komponaĵo de karbono kaj cianido, senkoloraj aŭ rozkoloraj, toksaj, korodaj kristaloj kun tranĉa odoro, uzata en kemiaj sintezoj kaj kiel analiza reakciaĵo.

Ĝi estas stabila substanco sed lumsensiva. Ĝi estas neakordigebla kun fortaj acidoj, fortaj bazoj kaj fortaj oksidigagentoj. Cianogena malkomponiĝas ĉe kontakto kun acidoj, bazoj, amoniako kaj alkoholoj kaj sub varmigo ĝi produktas toksajn gasojn inklude de cianida acido kaj jodida acido.

Ĝi reakcias kun karbona duoksido kaj malrapide kun akvo formante cianidan acidon. Jodido de cianogeno estas polara komponaĵo sed en ĉeesto de piridino ĝi konduktas elektran kurenton. Diluitaj solvaĵoj de cianogena jodido en piridino komence estas senkoloraj, tamen dum stokigo ĝi iĝas flava, oranĝokolora, ruĝo-bruna kaj forte ruĝo-bruna.

La efiko okazas pro modifo en la konduktiveco, kiu siavice rezultas pro formado de la elektrolito. Eksperimentoj elmontras ke cianidoj estas pli malfortaj saloj en piridino ol jodidoj, kvankam solvaĵoj de cianogena jodido plialtigas la elektran konduktivecon laŭmezure kiel ili maljuniĝas.

Cianogena jodido estis unue sintezita en 1824 de la franca kemiisto Georges-Simon Serullas (1774-1832). Cianogena jodido estis konsiderita unu el la nepuraĵoj de la komerce vendita jodo antaŭ la jardeko 1930.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per varma malkomponado de *cianurata jodido*:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de nitrogena trijodido kaj cianogeno:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de cianogeno kaj jodo:

### Sintezo 4 
* Preparado per agado de *karbona kvarcianido* sur *cezia jodido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per traktado de *kalia kvarcianozinkato* kaj jodo:

### Sintezo 6 
* Preparado per interagado de natria cianido kaj jodo:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la *cianogena jodido*:

### Sintezo 8 
* Preparado per traktado de *kalia tiocianato* kaj jodo en akva medio:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Trimerizo de la *cianogena jodido*:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun natrio:

### Reakcio 3 
* Reakcio kun sulfura trioksido:

### Reakcio 4 
* Reakcio kun natria hidroksido:

### Reakcio 5 
* Hidrolizo de la cianogena jodido:

### Reakcio 6 
* Hidrolizo de la cianogena jodido per 2 molumoj da akvo:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun *etilmagnezia jodido*:

### Reakcio 9 
* Reakcio kun benzeno:

### Reakcio 10 
* Preparado de benzonitrilo:

### Reakcio 11 
* Preparado de kalia tiocianato:

## Literaturo 
* Hazardous Chemicals: Safety Management and Global Regulations
* Best Synthetic Methods: Organophosphorus (V) Chemistry
* Journal of the Chemical Society
* A System of Chemistry of Inorganic Bodies
* Crucibles: The Story of Chemistry from Ancient Alchemy to Nuclear Fission
* Handbook of Preservatives

## Referencoj 
Kategorio:Cianidoj
Kategorio:Nemetalaj halogenidoj
Kategorio:Jodidoj
Cianogena fluorido

**Cianogena fluorido** aŭ **C≡NF** estas neorganika fluora kombinaĵo de karbono kaj nitrogeno, senkolora, toksa, koroda, larmiga gaso kun lineara strukturo, uzata en kemiaj sintezoj kaj kiel reakciaĵo en laboratorioj. Cianogena fluorido estas uzata por degradigo de alkaloidoj, cianatigo de aromataj derivaĵoj krom aliaj reakciaĵoj.

Cianogena fluorido, unue identigita en 1931 sed ne izolita ĝis 1964, estas la malpli esplorita el la kvar cianogenaj halogenidoj. Unumera cianogena fluorido estas plej bone preparata per pirolizo sub alta temperaturo kaj reduktata premo de la *cianurata fluorido* (vidu reakcion 1).

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per pirolizo de la *cianurata fluorido*:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de nitrogena trifluorido kaj cianogeno:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de cianogeno kaj fluoro:

### Sintezo 4 
* Preparado per agado de *karbona kvarcianido* sur *cezia fluorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per traktado de *kalia kvarcianozinkato* kaj kloro:

### Sintezo 6 
* Preparado per interagado de natria cianido kaj kloro:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la *cianogena bromido*:

### Sintezo 8 
* Preparado ekde la *cianogena jodido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Trimerizo de la *cianogena fluorido*:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun natrio:

### Reakcio 3 
* Reakcio kun sulfura trioksido:

### Reakcio 4 
* Reakcio kun natria hidroksido:

### Reakcio 5 
* Hidrolizo de la cianogena fluorido:

### Reakcio 6 
* Hidrolizo de la cianogena fluorido per 2 molumoj da akvo:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun *etilmagnezia fluorido*:

### Reakcio 9 
* Reakcio kun benzeno:

### Reakcio 10 
* Preparado de benzonitrilo:

## Literaturo 
* ACS Publications
* Catalog of National Bureau of Standards Publications
* Fluorine Chemistry at the Millennium: Fascinated by Fluorine
* Chemical Warfare Agents: Toxicology and Treatment
* Inorganic Chemistry
* Academic Press Dictionary of Science and Technology

## Referencoj 
Kategorio:Cianidoj
Kategorio:Nemetalaj halogenidoj
Kategorio:Fluoridoj
Ilona Richter

**Ilona Richter** [riĥter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Richter Ilona** estas hungara ilustristo.

Ilona Richter  naskiĝis la  en Környe.

## Biografio 
Ilona Richter akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1952. Ŝia ĉefinstruisto estis György Konecsni. Post siaj studoj ŝi estis ilustristo de Hungara Nacia Muzeo escepte de 1956, tiam ŝi plulernis en Svislando de :de:Walter Linsenmaier. Inter 1960 kaj 1973 ŝi laboris en Zoologia Stacio de Napolo, inter 1975-1990 en Scienca Universitato Attila József, poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi ricevis stipendiojn en la lernojaro 1985 en Zoologia Universitato de  Münster, en 1998 en Budapeŝto. Ŝi ofte ilustris sciencajn aŭ infanajn librojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1955-2018. 

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1958, 1983, 1995, 1998)
* Pécs (1966)
* Szeged (1973-1975)
* Baja (1976, 1986, 1990-1992)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Zuriko (1968)
* Ĝenevo (1971)
* Frankfurto ĉe Majno (1983)
* Bratislavo (1988)

## Elektitaj libroilustraĵoj 
* Homokország (1961, 2014)
* Anthomedusae/Athecatae (Hydrozoa, Cnidari) of the Mediterranean (1970)
* Pandi (1971)
* Úton-útfélen (1981)
* Opisthobranchia des Mittelmeeres (1982)
* Egy cseppben a tenger (1988)
* Szemlélődés (2005)
* A megelégedés fája (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Philippe Méaille

**Philippe MÉAILLE** (naskita la 27-an de aprilo 1973) estas franca aŭtoro kaj artkolektisto de nuntempa arto. Philippe Méaille estas la fondinto kaj prezidanto de la Kastelo de Montsoreau-Muzeo de Nuntempa Arto. Nuntempe Méaille posedas unu el la plej grandaj kolektoj de Art & Language-verkoj en la mondo.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj artkolektistoj
Kategorio:Fondintoj de muzeoj
Marianne Szabó

**Marianne Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Marianne** estis hungara tekstilartisto, ilustristo, membro de Hungara Arta Akademio (koresponda en 2012, ordinara en 2014). Ŝia edzo estis Imre Makovecz, ilia filino estis Anna Makovecz.

Marianne Szabó  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Marianne Szabó akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1955. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Béla Molnár (tekstilartisto) kaj Jenő Szervánszky. Post siaj studoj ŝi estis sendependa tekstilartisto, ŝi kreis tekstilojn mane. Kelkfoje ŝi desegnis ankaŭ libroilustraĵojn. Ŝi ricevis premiojn en 1974 kaj 1975. Ŝi vidviniĝis en 2011, pli frue ŝi naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1968, 1976)
* Székesfehérvár (1974)
* Hannover, Amsterdamo (1979)
* Dortmund (1982)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1959, 1975)
* Prago (1962)
* Kairo (1968)
* Budapeŝto (1968, 1972, 1974)
* Szombathely (1970-1978)
* Parizo (1977)

## Elektitaj libroilustraĵoj 
* László Dobszay: Hangok világa (muziklibro por infanoj)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Občina Žužemberk

eta|280x280ra|Občina Žužemberk
**Občina Ĵuĵemberk** () estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Sudorienta Slovena‎. La municipo enhavas 28 komunumojn kaj ĝia areo estas 164,3 km². Komence de 2018 tie loĝis 4621  homoj. La administra centro estas la vilaĝo Ĵuĵemberk.

## Loko, priskribo 
La teritorio fluas la rivero Krka. La alteco estas proksimume 180 m en la valo de la rivero ĝis preskaŭ 888 m en la sudo - Monto Sveti Petro. Granda parto de la komunumo estas arbarkovrita.

La ĉefa vojo n. 216 kuras tra la valo de la rivero.

Žužemberk najbaroj 7 municipoj: Občina Trebnje en la nordo, Občina Mirna Peč en la nordoriento, Občina Straža en la sudoriento, Občina Dolenjske Toplice kaj Občina Kočevje en la sudo, Občina Ribnica kaj Občina Ivančna Gorica en la okcidento.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 51 vilaĝoj:

Boršt pri Dvoru, Brezova Reber pri Dvoru, Budganja vas, Dešeča vas, Dolnji Ajdovec, Dolnji Kot, Dolnji Križ, Drašča vas, Dvor, Gornji Ajdovec, Gornji Kot, Gornji Križ, Gradenc, Hinje, Hrib pri Hinjah, Jama pri Dvoru, Klečet, Klopce, Lašče, Lazina, Lopata, Mačkovec pri Dvoru, Mali Lipovec, Malo Lipje, Pleš, Plešivica, Podgozd, Podlipa, Poljane pri Žužemberku, Prapreče, Prevole, Ratje, Reber, Sadinja vas pri Dvoru, Sela pri Ajdovcu, Sela pri Hinjah, Srednji Lipovec, Stavča vas, Šmihel pri Žužemberku, Trebča vas, Veliki Lipovec, Veliko Lipje, Vinkov Vrh, Visejec, Vrh pri Hinjah, Vrh pri Križu, Vrhovo pri Žužemberku, Zafara, Zalisec, Žužemberk, Žvirče.

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-jugovzhodnaslovenija.php
http://www.geopedia.si/#T1257_F408:193_x493298_y74050.5_s12_b4 

Žužemberk
Žužemberk
Kalvinana preĝejo (Zalaegerszeg)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Zalaegerszeg.

## Historio 
La kalvinana grupo en Zalaegerszeg estis fondita en 1926. Tiam ili nombris ĉ. 100. Ili decidis konstrui preĝejon, la plano estis preta en 1937. La konstruado okazis inter 1940-1942. Post kelkaj jaroj pro la 2-a mondmilito la vitraloj faritaj de Imre Zsellér estis forigitaj, nur depost la socialismo estis remetitaj. La orgeno estis tre malgranda kaj malmoderna, tial en 2013 moderna nova orgeno alvenis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ trotuaroj de stratangulo. La kirko imitas la eklezian arkitekturon de Transilvanio. La fasado estas simetria, meze funkcias la enirejo, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. La fasado preskaŭ konsistas el vasta turo, la navo nur iomete estas pli larĝa. La malantaŭa parto estas pli larĝa, ol la navo, tie estas ankaŭ kela nivelo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* https://m.utisugo.hu/ismertetok/latnivalok/reformatus-templom-zalaegerszeg-73019.html
* http://www.boon.hu/orgonat-szentelnek-vasarnap-a-zalaegerszegi-reformatus-templomban/2235943 

Zalaegerszeg
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Zalaegerszeg
Monotipio

La **monotipio** (sola preso) estas speco de artaĵkreado situanta inter pentrado kaj grafiko. La monotipio produktas unusolan presaĵon.
eta|Orienta barbulo fare de Giovanni Benedetto Castiglione
eta|Mitologia sceno fare de Antoine Sallaert
## Historio 
Estas dubo pri tio, kiu inventis la monotipion. La itala artisto Giovanni Benedetto Castiglione kaj la flandra artisto Antoine Sallaert, kiuj komencis produkti monotipojn en la 1640-aj jaroj, eble estis la unuaj monotipistoj. Tamen la du artistoj uzis la novan teknikon malsammaniere.

Castiglione kreis nigrajn-grizajn-blankajn bildojn viŝante inkon aŭ oleofarbon sur ebenan metalon aŭ vitron. Sur tio li kreis desegnaĵon per peniko aŭ simila ilo. Kie oni forviŝas inkon, tie estiĝas blanko. La freŝa bildo estas presebla sur paperon, nature nur en unu ekzemplero.

Sallaert aliflanke dispersis farbon sur ebenan metalon aŭ vitron, kaj poste li metis sur ĝin du foliojn. Li desegnis desegnaĵon sur la plej supra folio per diversaj krajonoj kaj skribiloj kun malsamaj malmolecoj. La unukolora bildo estas preta. Multkoloraj bildoj ankaŭ povas esti faritaj, se oni dispersas alian farbon kaj oni faras denove la proceduron. Verŝajne Sallaert estis influita per ksilografiaĵoj de la nederlanda gravuristo Hendrik Goltzius. 

William Blake evoluigis malsaman teknikon, pentrante sur kartono. Malmultaj aliaj artistoj uzis tiun teknikon ĝis Edgar Degas, kiu ofte faris monotipajn bildojn.

En la 20-a jarcento la tekniko iĝis pli populara.

## Famaj monotipistoj 
* Edgar Degas
* Camille Pissarro
* Jane Cooper
* Helen Frankenthaler
* Marc Chagall

## Fontoj 
* http://rezkarcfitness.blogspot.com/2010/09/mi-monotipia.html
* http://www.tornyaimuzeum.hu/cikk/mi_a_monotipia_664
* https://tudasbazis.sulinet.hu/hu/muveszetek/rajz-es-vizualis-kultura/a-formak-kepe-a-kepek-formanyelve/grafikai-technikak-mufajok/monotipia 

Kategorio:Presado
Kategorio:Grafika fasonado
Kategorio:Artaj teĥnikoj
La Strato de Tanja

***La Strato de Tanja: Vivo en Rusio 1917-2017*** estas la titolo de libro kiun verkis la finndevena sveda ĵurnalisto Kalle Kniivilä. La Esperanta versio de la libro aperis en 2017 ĉe Mondial. En la sama jaro la libro estis publikigita en la sveda kaj finna.

Kalle Kniivilä loĝis dum certa tempo en Sankt-Peterburgo kaj poste plurfoje vizitis ĝin. Li renkontiĝis kun homoj kiuj loĝis aŭ plu loĝas en la kvartalo, kie troviĝis apartamento de la Saviĉev-familio, pereinta dum la Sieĝo de Leningrado. Surbaze de pluraj intervjuoj kaj informoj, ĉerpitaj el studaĵoj de la rusiaj kaj eksterlandaj historiistoj li prezentas la historion de la Saviĉev-familio, ilia ĉirkaŭaĵo kaj kvartalo sur fono de la historio de Rusio en 1917-2017. 

## Enhavo 
La ĉapitroj de la libro estas la jenaj:
* La tago de la revolucio
* 1917. La kolapso
* 1927. Paŝo reen
* 1937. La granda teroro
* 1942. La sieĝo
* 1957. Sputniko
* 1967. La iama bona tempo
* 1979. Afganio
* 1987. Perestrojko
* 1998. La bankroto
* 2007. La bona nova tempo
* 2017. Pasis cent jaroj
* Noto de la aŭtoro

## Bibliografiaj indikoj 
Kniivilä, K.: *La Strato de Tanja: Vivo en Rusio 1917-2017*. Mondial, Novjorko, 2017, 158 paĝoj, ISBN 9781595693556

## Eksteraj ligiloj 
*  *(inkluzivas sondosierojn — fragmentojn de intervjuoj)*
* 
* 
* Katalogo de Libraro Ludovika

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Sovetunio
Kategorio:Libroj pri la Dua Mondmilito
Kategorio:Sieĝo de Leningrado
Kategorio:Malfikciaj libroj
Kategorio:Sovetunio en verkoj