open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vorholz

**Vorholz** estas la nomo de jenaj geografiaj objektoj:

* Vorholz (Holle), komunumparto de la komunumo Holle, distrikto Hildesheim, Malsupra Saksio 
* Vorholz (Lichtentanne), parto de la komunumo Lichtentanne, distrikto Zwickau, Saksio 
* Vorholz (Maierhöfen), parto de la komunumo Maierhöfen, distrikto Lindau (Konstanca lago), Bavario
* Vorholz (Nehms), parto de la komunumo Nehms, distrikto Segeberg, Ŝlesvigo-Holstinio 
* Vorholz (Nümbrecht), parto de la komunumo Nümbrecht, distrikto Oberberg, Nordrejn-Vestfalio
* Vorholz (Untergriesbach), parto de la merkato Untergriesbach, distrikto Passau, Bavario
* Vorholz (komunumo Lasberg), loko apud Lasberg, distrikto Freistadt, supera Aŭstrio
* Vorholz (komunumo Alberschwende),  vilaĝo apud Alberschwende, distrikto Bregenz, Vorarlbergo 
* domaro en Luterbach, distrikto  Wasseramt, Kantono Solothurn

kaj:
* Vorholz (altaĵĉeno), ĉeno de altaĵoj en la distriktoj Hildesheim kaj Wolfenbüttel, Malsupra Saksio
* Vorholzwald, apud Offenheim en la distrikto Alzey-Worms, Rejnlando-Palatinato
* Vorholz-Halbinsel prakristana regiono de la Mainzer Becken, ĝi ricevis la nomon de la arbarkovrata altaĵo *Vorholz* de la Nordpalatinata montolando inter Orbis kaj Bechenheim je la suda rando de la distrikto Alzey-Worms, Rejnlando-Palatinato

**Vorholz** estas la familia nomo de jenaj personoj:
* Wilhelm Vorholz, artisto el Rejnlando-Palatinato
* Christoph Vorholz (1801–1865), poeto el Karlsruhe
Narses

**Narses** (greke: *Ναρσής*, armene: *Նարսես*; naskiĝinta ĉirkaŭ 490, mortinta en 574 en Romo) estis strategiisto de imperiestro Justiniano la 1-a. Li estis Armeno, eŭnuko de malgranda kresko, estante malforta sed ruza kaj agadema.

## Vivo 
Li venis kiel militkaptito en la palacon imperiestran kaj iĝis paŝon post paŝo inspektisto de la arkivoj, ĉefa ĉambristo, trezorgvardiano. Post kiam li tre utilis por la imperiestro dum la Nika-ribelo (532) kaj la milito kontraŭ la Persoj li senditis en 538 al Italujon kun 7000 soldatoj por helpi Belizaron kontraŭ la Ostrogotoj - sed ankaŭ por kontroli lin|dato de naskiĝo     =477
|dato de morto     =573
. Pro troa memstareco de ambaŭ batalestroj perdiĝis Milano. Narses revoktis en 539 al Konstantinoplo. Sed en 551 li resenditis al Italujo por haltigi la sukcesojn de la gota reĝo Totila. Narses venkis lin en 552 ĉe Taginae/Busta Gallorum (apud Gualdo Tadino) kaj konkeris la urbojn Spoleto, Narni, Perugia kaj Romon.

En 553 li venkis la Gotojn estantajn sub la komando de Teja denove dum tri tagojn daŭranta batalo ĉe Mons Lactarius inter Napolo kaj Salerno. En 554 venkitis Alemanoj kaj Frankoj apud Volturno, kiuj invadis Italujon en 554 sub la soldatarestroj Butilin kaj Leutharis. Je la fino la tuta duoninsulo fariĝis bizanca. Tiam li nomumitis prefekto de Italujo fare de Justinano. En 567 posteulis lin Justino la 2-a. Laŭlegende li vokus pro venĝo la Lombardojn (kiujn gvidis Alboin) al Italujo.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 14. Leipzig 1908, p. 427, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Milita historio de la Bizanca imperio
Kategorio:Generaloj
Safira

**Safira,** arabe: **السفيرة‎‎,** angle **As-Safira** laŭ alia transskribo **Sfīre** estas urbego en Sirio en Gubernio Alepo en la samnoma distrikto.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 348 m
* Loĝantaro: 106,460 en 2012
* Horzono: UTC +2 (somere UTC +3
* Telefonkodo: +963 21 81XXXX
* 

## Geografio 
Safira situas en nordokcidenta parto de la lando sur montetaro. Halepo troviĝas 24, Idlib 68, Hamao 118, Ar-Raka 149, Latakio 155, Homs 160, Tartus 188, Dair az-Zaŭr 264, Duma 290, Damasko 302 km.

## Historio 
Safira estis konata en antaŭ-islamaj tempoj kiel Sipri. Historiistoj sugestis, ke la loknomo eble venis de la akada vorto *siparu* kun la signifo bronzo, kiu eble signifas, ke kupro estis elminita kaj bronzo estis prilaborita en tiu loko. En antikvaj tempoj Safira estis loko de merkato pri la saloj, kiu estis kolektita ĉe la proksima sala marĉo. En la civila milito la urbego estis okupita plurfoje.

## Klimato 
En Safira jare pluvas nur 289 mm. Inter julio-aŭgusto ĝenerale neniam pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 10-25 °C.

## Trafiko 
Al Safira kuras 3 vojoj, la plej grava el Halepo.

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Sirio
Thorius pennatulus

***Thorius pennatulus*** estas specio de salamandro de la familio Pletodontedoj kaj unu el la plej malgrandaj tetrapodoj, kies plenkreskuloj atingas longon de ĉirkaŭ 15 al 21&nbsp;mm. Ĝi estas endemio de la montoj de Veracruz, Meksiko.

## Priskribo
*Thorius pennatulus* estas tre malgranda specio de salamandro kiu atingas totalan longon de ĝis 21&nbsp;mm. La kapo estas larĝa kun pinteca muzelo, malgrandaj naztruoj kaj elstaraj okuloj. La vosto kaj kruroj estas relative longaj. La antaŭaj kaj malantaŭaj piedoj estas maldikaj kun mallongaj fingroj, el kiuj la plej longa estas pinteca. La koloro estas ĝenerale palbruna kun regula bildo de pli malhelaj markoj dorse.

## Referencoj
Kategorio:Salamandroj
Pletodontedoj

[eta|dekstre|*Palaeoplethodon hispaniolae* konservita en [sukceno.]]
alternative=DIstribution of Plethodontidae.png|eta|Arealo de Plethodontidae
La **Pletodontedoj** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Plethodontidae*, aŭ *senpulmaj salamandroj*, estas familio de salamandroj. Plej specioj estas indiĝenaj de la Okcidenta Hemisfero, el la Brita Kolumbio al Brazilo, kvankam kelkaj specioj troviĝas en Sardinio, Eŭropo sude de Alpoj, kaj Suda Koreio. Laŭ terminoj de nombro de specioj, ili estas laŭ multo la plej granda grupo de salamandroj.

## Taksonomio 
La familio Pletodontedoj konsistas el kvar subfamilioj kaj ĉirkaŭ 380 specioj dividitaj inter tiuj genroj, kio formas la majoritaton de la konataj salamandrospecioj:

Sekve grava revizio en 2006, la genro *Haideotriton* troviĝis kiel sinonimo de *Eurycea*, dum la genroj *Ixalotriton* kaj *Lineatriton* iĝis sinonimoj de *Pseudoeurycea*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* AmphibiaWeb - Plethodontidae
* Tree of Life: Plethodontidae 
* Caudata Culture Species Database - Plethodontidae

Kategorio:Salamandroj
János Simontsits

**János Simontsits** [ŝimonĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simontsits János** estis hungara vicdepartementestro, teatrestro.

János Simontsits http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/13875.htm naskiĝis en 1783, li mortis la  en Pest (urbo).
 
## Biografio 
János Simontsits post lernado laboris en administrado de departemento Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Li estis patrioto, dekomence li strebis por la Nacia Teatro. Li helpis la fondon per donaco kaj aĉeto de 5 akcioj. Inter 1837 kaj 1840 li estis komisiano de la Teatro. Inter 1841 – 1843 kaj 1849 – 1852 li gvidis la teatron, depost 1852 li estis ties ekonomia direktoro. Tiujn teatrajn postenojn li plenumis senpage. Li estis entombigita en kripto de Preĝejo Sankta Petro (Belváros) http://pestiferences.ofm.hu/index_multunk_battyhany.html .

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Tibor Gáspár (aktoro)

**Tibor Gáspár** [gAŝpAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáspár Tibor** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro. Lia frato estas Sándor Gáspár (aktoro).

Tibor Gáspár http://www.imdb.com/name/nm1145433/ naskiĝis la  en Szentes.

## Biografio 
Tibor Gáspár frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1980. Liaj ĉefinstruistoj estis Imre Kerényi kaj Péter Huszti. Post la diplomo ĝis 1988 li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Miskolc). Liaj sekvantaj teatraj atacioj estis:
* Teatro Gárdonyi Géza (1988-1989)
* Nacia Teatro (Budapeŝto) (1989-1991)
* Teatro Jókai (Békéscsaba) (1991-1992, 1993-2003)
* Teatro Hevesi Sándor (1992-1993)
* Teatro de Nyíregyháza (2003-2012)
* Nacia Teatro (Miskolc) (2012-2014)
* Teatro Magyar (2014-).
Krom la menciitaj teatroj li estis gastaktoro en pluraj aliaj teatroj, krome li konstante riceva filmajn rolojn. Li ricevis plurajn premiojn inter 1994 – 2015 en 2026 premion Kossuth. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - Edgar (en Miskolc)
** Romeo kaj Julieta - Tybalt en Miskolc; Capulet en Nyíregyháza
** Otelo - Jago (en Békéscsaba)
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Nemes Böffen Tóbiás (en Békéscsaba)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - la unua demagogo; monaĥo; Sans-Coulotte (en Miskolc)
* Henrik Ibsen: Peer Gynt - Huhu, Malabár (en Budapeŝto)
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Feri (en Békéscsaba kaj Nyíregyháza)

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Carlo Goldoni: *Két úr szolgája* (en Odorheiu Secuiesc)
* Anton Ĉeĥov: *Ivanov* (en Békéscsaba)

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* ‘‘Ki beszél itt szerelemről?’‘ (1980)
* ‘‘Goldberg variációk’‘ (1992)
* ‘‘A Hídember’‘ (2002)
* ‘‘Nincs kegyelem’‘ (2016)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Mednyánszky’‘ (1978)
* ‘‘Széchényi napjai’‘ (1985)
* ‘‘Pisztácia’‘ (1997)
* ‘‘Bányató’‘ (2006)
* ‘‘Aranyélet’‘ (2015)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de pluraj aktoroj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* datenoj
* http://www.filmkatalogus.hu/Gaspar-Tibor--sz130221
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Japana giganta salamandro

eta|dekstre|upright|alt=Japanese giant salamander|Japana giganta salamandro (*Andrias japonicus*), nome primitiva salamandro.
La **Japana giganta salamandro** (*Andrias japonicus*) estas endemia de Japanio, kie ĝi estas konata kiel , laŭvorte signife "giganta pipro fiŝo". Kun longo de ĝis preskaŭ 1.5 m, ĝi estas la dua plej granda salamandro en la mondo, superata nur de la tre simila kaj tre proksime rilata Ĉina giganta salamandro (*A. davidianus*). Estas nur tri konataj membroj de la familio de Kriptobranĥedoj: nome la Japana kaj Ĉina gigantaj salamandroj unuflanke en la genro *Andrias* kaj la orientusona Amerika giganta salamandro en la genro *Cryptobranchus*.

La Japana giganta salamandro estas disvastigata tra riveroj en sudokcidenta Japanio. Tiu specio ofte hibridiĝas kun Ĉinaj gigantaj salamandroj, kiuj estis enmetitaj en la areo.

## Priskribo 
La Japana giganta salamandro povas kreski ĝis iĝi 160 cm longa kaj 25 kg peza. Ĝi estas la dua plej granda amfibio en la mondo, post nur sia proksima parenco, la Ĉina giganta salamandro. Ties bruna kaj nigre makula haŭto havigas kamufladon ĉe la fundo de rojoj kaj riveroj. Ili havas tre malgrandajn okulojn kaj nebonan vidkapablon. Ties buŝoj etendas tra la larĝo de ĝiaj kapoj, kaj povas malfermiĝi la tuton de la larĝo de ĝiaj korpoj.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Salamandroj
Kategorio:Faŭno de Japanio
Andrias scheuchzeri

eta|maldekstra|Specimeno en Germanio.
eta|dekstre|Rekonstruaĵo.
***Andrias scheuchzeri*** estas formortinta specio de giganta salamandro, kiu estas konata nur el fosilioj. Ĝi vivis el la Oligoceno al la Plioceno. Ĝi kaj la vivanta *A. davidianus* ne povas esti klare reciproke diferencataj, kaj tiu lasta, psrikribita nur en 1871, estas tiele foje konsiderata sinonimo de la fosilia.

## Referencoj 
Kategorio:Fosilioj
Kategorio:Salamandroj
Mihály Nyéky

**Mihály Nyéky** [mihAj njEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyéky Mihály** estis hungara oficisto, teatrestro.
Mihály Nyéky http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz17/8.html naskiĝis en 1789, li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Mihály Nyéky post lernado li laboris en administrado de municipo Pest, baldaŭ li akiris la rangon reĝa municipa konsilisto. Li estis ankaŭ komitatano de Nacia Teatro de Pest. En la jaro 1854 li transprenis gvidadon de la Teatro kelkajn monatojn. Li faris la samon inter 1860–1862, sed pro malsano kune kun Ede Szigligeti. Nyéky multe strebis por prezenti verkojn de Jacques Offenbach.

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Andrias

alternative=Andrias hybrid young.JPG|eta|Andrias hybrid young
***Andrias*** estas genro de Gigantaj salamandroj. Ĝi enhavas la plej grandajn salamandrojn kaj plej grandajn amfibiojn en la mondo, kun *A. japonicus*, atinganta longon de 1.44 m, kaj *A. davidianus* atinganta 1.80 m. La specio *A. scheuchzeri* estas konata nur el fosilioj, kvankam kelkaj konsideras ĝin sinonima de *A. davidianus*.

## Specioj 
* Japana giganta salamandro (*Andrias japonicus*).
* Ĉina giganta salamandro (*Andrias davidianus*).
* † *Andrias scheuchzeri*

## Referencoj 
* AmphibiaWeb - Andrias japonicus. Alirita 2008-04-08.
* AmphibiaWeb - Andrias davidianus. Alirita 2008-04-08.
* Amphibian Species of the World 5.1. Alirita 2008-04-10.

Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Salamandroj
Kategorio:Faŭno de Ĉinio
Kategorio:Faŭno de Japanio
Kempten am Rhein

**Kempten am Rhein** estas urboparto de la urbo Bingen am Rhein en Rejnlando-Palatinato, en kiu ĝi estis enkomunumita en 1939. Ĝi havas ĉ. 1900 loĝantojn.

## Blazono 
La blazono estas la plej malnova dokumentita juĝeja sigelo de la komunumo Kempten. Ĝi montras arĝentan duflankan kombilon sur ruĝa grundo.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo de Kempten el 1833

Kategorio:Iamaj komunumoj de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Bingen am Rhein
Kategorio:Vinkultivado en Germanio
Inma Cuesta

**Inma CUESTA** (naskiĝis en Valencio, Hispanio, la 25-an de junio 1980) estas hispana aktorino. Ŝi famiĝis pro filmoj kaj de kino kaj de televidaj serioj. Inter tiuj elstaris *Águila roja* (Ruĝa aglo). En tiu ŝi ludas la rolon de bofratino kaj iama fianĉino de la ĉefrolulo (jam vidvo), kaj supozeble ŝi estas enamiĝinta el li kaj reciproke, sed dum multe da tempo neniu konfesas siajn sentojn. En la nigrablanka kinfilmo *Blancanieves* (Neĝblankulino) ŝi ludas ĉefrolon de la fama porinfana rakonto, sed etosita en tradicia folklora Hispanio de taŭrludado.

## Filmaro 
* *Primos*, 2011
* *Blancanieves* (2012)
* *Las ovejas no pierden el tren* (2015)
* *Julieta* (2016)
* *Todos lo saben* (2018)

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Jurubĉeno-Toĥomska minejo

**Jurubĉeno-Toĥomska minejo** estas la naftogasokondensata minejo kiu situas en Evenkio (Rusio), 145 km sude de la vilaĝo Bajkito kaj estas parto de la Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1984 kaj plu esplorata.

## Geologio 
La minejo estas ligita al la samnoma levaĵo de la antaŭrifeana kristala fundamento de Kamova volbo. Ene de Jurubĉena kaj Tereko-Kamova blokoj estas registrita ĉeesto de nafto kaj tergaso en la terigenaj sedimentaĵoj de ediakaro (la oskobina kaj vanavara tavolaroj) kaj en la karbonataj sedimentaĵoj de meza rifeano (la ust-kujumbina tavolaro). La produktohavaj horizontoj kuŝas je la fundo 1980-2560 m. 

La gasokondensataj kuŝejoj en la sedimentaĵoj de la oskobina tavolaro (tavolo B-VIII-I) en Jurubĉena bloko troviĝas je la fundo 2212-2321 m, efika dikeco estas 2,8 m, poreco 15,2-19,6%, gasosatureco 0,694, la komenca tavolpremo 20,8 MPa. Enhavo de la gasokondensato estas 133,9 gramoj/m³.

Kuŝejo de la tavolo B-I de la vanavara tavolaro kuŝas je la fundo 2247 m. Poreco de la kolektujoj estas 16,6%, gasosatureco 0,756, la komenca tavolpremo 21,1 MPa. Enhavo de la gasokondensato estas 133,9 gramoj/m³.

La ĉefa gaskapacito estas ligita al la karbonataj rifeanaj sedimentaĵoj (la kujumbina tavolaro) ene de Tereko-Kujumbina bloko je la fundo 222 m. La kuŝejoj estas tavolaj masivaj, kun malstrikta volbo, ŝirmitaj per la argilo-karbonataj rokaĵoj de la oskobina tavolaro. La gasonafta kontakto estas registrita je la absoluta marko -2026 m, la akvonafta kontakto je -2070 m. La karbonata kolektujo estas fendo-kavernecaj, dominas vertikalaj kaj subvertikalaj fendoj. La naftohava efika dikeco estas 45-112 m, la gasohava efika dikeco varias de 9,7 ĝis 92,3 m, poreco 2-6%, la komenca tavolpremo 21,2 MPa, tavola temperaturo 27 °C.

Dum provoj, elminigado de gaso estis 12,3 ĝis 91 mil m³ diurne, tiu de nafto 5,3 m³ diurne. La gasonafta kontakto estas registrita je la absoluta marko -2450 m, la akvonafta kontakto je -2496 m. Konsisto de la gaso: metano 90,44%, etano 8,02%, propano 1,70%, butano 1,05%, pentano kaj superaj hidrokarbonoj 0,5%, karbonduoksido 0,36%, azoto 8,88%, heliumo 0,18%. Enhavo de la gasokondensato estas 133,9 gramoj/m³. Denseco de la nafto estas 0,812-0,825 gramoj/cm³, la nafto enhavas malmulte da sulfuro (0,61%) kaj parafino (1,63-3,30%).

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 130 miliardoj da kubaj metroj, la minejo estis plu esplorata.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Naftominejoj de Rusio
Kategorio:Gasminejoj de Rusio
Kategorio:Ekonomio de Krasnojarska regiono
Kategorio:Geografio de Krasnojarska regiono
Dromersheim

eta|maldekstra|Katolika paroĥa preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo
eta|maldekstra|vala panoramo vidata el la loka juda tombejo

## Historio 
La unua dokumenta mencio okazis fare de Edling Eggiolt von Worms je la 15a de junio 754 kiel *Truhtmaresheim* .

Je la 11a de februaro 1830 oni unuafoje en Germanlingvio kolektis en la vinmontoj de Dromersheim glacivinon.

La Dromersheim fariĝis parto de Bingen je la 22-a de aprilo 1972.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Weindorf Dromersheim
* Dromersheim – Ein Ortsporträt  von Bernd Schwab bei Hierzuland SWR Fernsehen von 2004
* Die schöne Dromersheimerin Pfarrgemeinde St. Peter und Paul, Dromersheim
* Geschichtliche Informationen zu Dromersheim bei regionalgeschichte.net

Kategorio:Bingen am Rhein
Kategorio:Vinkultivado en Germanio
Kategorio:Iamaj komunumoj de Rejnlando-Palatinato
Novbatrakoj

**Novbatrakoj**, **Novbatraĥoj** aŭ laŭ latina scienca nomo *Neobatrachia*, estas unu el la tri ranaj subordoj de amfibioj, nome la ordo de ranoj kaj bufoj.

Tiu subordo estas la plej antaŭenira kaj apomorfa el la tri anuraj ordoj vivantaj nuntempe, kaj de tie la nomo, kiu laŭvorte signifas "novajn ranojn" (el la grekaj vortoj *neo*, signife "nova" kaj *batrachia*, signife "ranoj"). Ĝi estas ankaŭ multe la plej granda el la tri; ties pli ol 5,000 diferencaj specioj faras ke ĝi enhavas ĉirkaŭ 96% el ĉiuj vivantaj anuroj.

La diferenco inter Arkeobatrakoj, Mezobatrakoj, kaj Novbatrakoj estas bazata ĉefe sur diferencoj en anatomio, ĉefe en la strukturo de la skeleto, same kiel pro kelkaj videblaj karakteroj kaj kondutaroj.

## Listo de familioj 
La familioj nuntempe akceptitaj en Novbatrakoj fare de plej fakuloj estas la jenaj:

* Amfignatodontedoj – marsupiaj ranoj (foje en Hemifraktedoj)
* Aromobatedoj – (foje en Dendrobatedoj)
* Artroleptedoj –
* Braĥicefaledoj – 
* Bufonedoj – veraj bufoj
* Kaliptocefaleledoj (foje en Bufonedoj)
* Centrolenedoj – vitroranoj (inklude Alofrinedoj)
* Ceratofriedoj
* Kraŭgastoredoj Hedges, Duellmann & Heinicke, 2008 (iam en Braĥicefaledoj)
* Dendrobatedoj – venenaj ranoj
* Eleŭterodaktiledoj Lutz, 1954 (iam en Braĥicefaledoj)
* Heleofrinedoj – fantomaj ranoj
* Hemifraktedoj
* Hemisotedoj – padevelnazaj ranoj
* Hiledoj – veraj arboranoj kaj parencoj (inklude Kriptobatraĥedoj, Hemifraktedoj)
* Hilodedoj
* Hiperoliedoj –
* Leiuperedoj (foje en Leptodactylidae)
* Leptodaktiledoj – sudaj ranoj, tropikaj ranoj (inklude Cikloramfedoj)
* Mantelledoj – Malagasaj ranoj
* Mikrohiledoj – mallarĝbuŝaj ranoj (inklude Brevicipitedoj)
* Miobatraĥedoj (inklude Limnodinastedoj, Reobatrahedoj)
* Petropedetedoj
* Pseŭdedoj
* Piksicefaledoj
* Ranedoj – veraj ranoj (inklude Ceratobatraĥedoj, Dikroglosedoj, Mikriksaledoj, Niktibatraĥedoj, Petropedetedoj, Frinobatraĥedoj, Ptikadenedoj, Piksicefaledoj)
* Raniksaledoj (foje en Ranedoj)
* Rakoforedoj – arbustaj ranoj, "arbustaj ranoj", "muskaj ranoj"
* Rinodermatedoj – Darvinaj ranoj (foje en Cikloramfedoj)
* Sooglosedoj – Sejŝelaj ranoj kaj purpura rano (inklude Nasikabatraĥedoj)
* Strabomantedoj Hedges, Duellmann & Heinicke, 2008 (kelkaj iam en Braĥicefaledoj)

## Bibliografio 
* Gissi, Carmela; Diego San Mauro; Graziano Pesole; Rafael Zardoya (February 2006). "Mitochondrial phylogeny of Anura (Amphibia): A case study of congruent phylogenetic reconstruction using amino acid and nucleotide characters". Gene. 366 (2): 228–237. doi:10.1016/j.gene.2005.07.034. PMID 16307849.
* Hoegg, Simone; Miguel Vences; Henner Brinkmann; Axel Meyer (July 2004). "Phylogeny and comparative substitution rates of frogs inferred from sequences of three nuclear genes". Molecular Biology and Evolution. 21 (7): 1188–1200. doi:10.1093/molbev/msh081. PMID 14963093.
* San Mauro, Diego; Miguel Vences; Marina Alcobendas; Rafael Zardoya; Axel Meyer (May 2005). "Initial diversification of living amphibians predated the breakup of Pangaea". American Naturalist. 165 (5): 590–599. doi:10.1086/429523. PMID 15795855.

Kategorio:Amfibioj
Kastelo de Zalacsány

La **Kastelo de Zalacsány** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj **Kastelo de Csányi-Batthyány** [ĉanji-batjAnji]) estas historia monumento, interne hotelo en Hungario, en vilaĝo Zalacsány.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo de Zalacsány
eta|Fasado de la kastelo
eta|Kastelo de Zalacsány
## Historio 
En la mezepoko bienoj de Zalacsány apartenis al familio Csányi. En tiu loko estis konstruita postgotika nobeldomo en 1490. En tiu domo naskiĝis ministro László Csány en 1790. En mezo de la 19-a jarcento familio Batthyány aĉetis la domon, poste trakonstruis kaj pligrandigis laŭ baroko. En 1913 la kastelo estis plene trakonstruita. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon, la pli nova funkcio estis edukejo por infanoj. Inter 1997-2000 la kastelo renoviĝis, ekde 2011 ĝi funkcias kiel privata hotelo kun 28 ĉambroj. 
eta|maldekstre|Memortabulo pri Csány László
## Konstruaĵo 
La plejparte unuetaĝa kastelo situas sola en granda parko ĉe rando de la vilaĝo. La konstruaĵo formas H-majusklon. La fasado estas simetria, la meza parto estas iomete reliefas, tie funkcias la enirejo. En la malantaŭaj aloj anstataŭ etaĝo nur mansardoj troviĝas.
eta|Memortabulo pri Csány László

## Parko 
La parko aĝas 300 jarojn. En la parko troviĝas infanludejo, pluraj sportejoj kaj naĝejo.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://www.kastelyszallodak.hu/hu/kastelyaink/batthyany_kastelyszallo 

Zalacsány
Zalacsány
Kategorio:Hoteloj en Hungario
Kategorio:Zalacsány
Barbara Wood

**Barbara WOOD** (naskiĝis la 30-an de januaro 1947 en Warrington proksime de Liverpool, Anglio) estas usona verkistino de historiaj kortezamaj noveloj.

## Vivo 
En infanaĝo ŝi kun la gepatroj kaj kun pli aĝa frato translokiĝis al Usono kaj ekde la jaro 1954, do ekde la aĝo de 7 jaroj, vivas en Kalifornio. Post la mezlernejo en Los-Anĝeleso ŝi aliĝis al la Universitato de Kalifornio en Santa Barbara, sed post unu jaro ĉesis la studadon kaj de tiam dek jarojn laboris en diversaj profesioj kiel sekretariino kaj klinika flegistino.

En 1976 ŝi prezentis sian unuan novelon al eldonejo. Kvankam tiu eldonejo ne akceptis publikigi la verkaĵon, la redaktisto plusendis ŝin al alia eldonisto kiu serĉis novajn aŭtorojn: *Harvey Klinger* iĝis eldonisto de ŝiaj romanoj ĝis la nuntempo. Ekde la jaro 1980 ŝi profesie vivtenas sin kiel verkistino. Iujn romanojn ŝi ankaŭ publikigis sub la pseŭdonimo *Kathryn Harvey*.

Ŝiaj romanoj origine verkitaj en la angla grandkvante vendiĝas al vasta publiko, kaj tradukigis al pli ol 30 aliaj lingvoj.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Tenzing Norgay Trainor

**Tenzing Norgay TRAINOR** (naskiĝis , do nun -jara) estas usona aktoro. Ekde la jaro 2013, li precipe konatas pro ĉefrolo kiel la 11-jara frato *Parker* de la je kvin jaroj pli aĝaj ĝemelaj fratinoj *Liv* kaj *Maddie* en la situacia komedio *Liv and Maddie* de la televida kanalo *Disney Channel*. Krome li interalie en 2013 havis gastan rolon en la televidaj serioj *Good Luck Charlie* kaj *Disney Game On*, kaj en la sekva jaro en la serio *Jessie*. Li estas la nepo de la nepala ŝerpo Tenzing Norgay, partoprenanto en sep ekspedicioj al Everesto, kulminantaj en la unua sukcesa alsupriĝo, dum kiu li kaj Edmund Hillary estis la unuaj viroj, kiuj atingis la pinton.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Belizaro

**Belizaro** (latine: *Flavius Belisarius*, prononco [], greke: *Βελισάριος*; naskiĝinta ĉirkaŭ 505 en la romia loĝloko Germania en Moesia, kiu korespondas al la loĝloko Sapareva Banja en la nuna provinco Kjustendil de Bulgario, mortinta la  en Konstantinoplo) estis bizanca generalo. Lia sekretario estis Prokopio el Cezareo.

## Vivo 
Post gvidistado dum la persa milito (528–532) li nomumiĝis fare de la imperiestro Justiniano la 1-a ĉefkomandanto de la oriento kaj venkis ĉe Dara (Artuklu, Provinco Mardin, Turkio) kontraŭ la sasanidoj en 530. Sed post malvenko en 531 ĉe la rivero Eŭfrato li revokiĝis. Dum la Nika-ribelo de 532 li savis al Justiniano kaj tronon kaj vivon. Nomumite supera komandanto de kampanjo kontraŭ la Vandaloj li alteriĝis en 533 en Afriko, venkis la Vandalojn kaj konkeris Kartagon. La reĝon *Gelimer* li perforte kapitulacigis en 534.

Sendite konkeri la regnon de la Ostrogotoj li okupis en 535 Sicilion, en 536 konkeris Napolon, sieĝatis en Romo dum unu jaro (537–538) fare de la Gotoj sub la gvidanto *Vitiges* kaj ruze okupis en printempo 540 ankaŭ Ravenon. Estante sur la pinto glora li revokiĝis al Konstantinopolo kaj sendiĝis en 541 denove orienten por batali kontraŭ *Ĥosrav la 1-a Anuŝirvan*, reĝo de la Persoj.

## Ruzaĵoj kontraŭbelizaraj 
Sed li perdis la gracon pro maĥinacioj kaj intrigoj de sia edzino diboĉa Antonino, kiu estis obeema al la imperiestrino Teodora la 1-a. En 542 li revokitis kaj malbone traktitis. Sendite denove je batalado en Italujon en 544 (tie la Ostrogotoj regrandiĝis sub la gvidado de Totila) li fiaskis pro manko de subteno. En 543 li revenis Konstantinopolon estonte generalo de la imperiestra gardistaro. En 562 li akuziĝis pro planita komploto kontraŭimperiestra, malaltrangiĝis kaj malriĉiĝis. Malgraŭ rehabilitiĝo en 563 li baldaŭ poste mortis.

## Legendoj kaj artista prilaboro 
Lia blindigo estas legendo. Romanheroo li iĝis danke al Jean-François Marmontel; tragedipersono li iĝis ĉe Eduard von Schenk, opera persono ĉe Gaetano Donizetti. Portreto konata de la blindigita heroo pentriĝis de la franca pentristo François Gérard.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 2. Leipzig 1905, p. 607, kio legeblas tie ĉi interrete.

## Referencoj 
Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Milita historio de la Bizanca imperio
Kategorio:Generaloj
Listo de famuloj naskiĝintaj en Szekszárd

Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en Szekszárd:

## A 
* Antal Ádám, fizikisto
* Antal Augusz, oficisto

## B 
* **Mihály Babits,** poeto
* István Baka, poeto
* Gábor Bakó (entomologo)
* Eszter Balla, aktoro
* Ágnes Birtalan, mongolisto
* Jenő Bodnár, aktoro
* János Nepomuk Boros, pentristo

## C 
* Erika Csákiné Michéli, grundisto
* Zsolt Csalog, sociologo
* Judit Csehák, ministro

## D 
* Hugó Déry, aktoro
* Valéria Dienes, filozofo
* Ferenc Dőry, jurhistoriisto

## E 
* Mari Eibenschütz, aktoro
* Károly Escher, fotisto

## F 
* Attila Fiola, futbalisto

## G 
* András Gálszécsy, ministro
* János Garay, poeto
* Oszkár Gáti, aktoro
* Sándor Gyüdi, dirigento

## H 
* Lajos Hajdu (juristo)
* János Hemmert, pentristo
* Tamás Hencze, pentristo
* László Hollós, botanikisto

## I 
* Erzsébet Illés, astronomo
* Balázs Imreh, matematikisto
* Rita Izsák-Ndiaye, diplomato

## J 
* György Jánosi, ministro

## K 
* Zoltán Klie, pentristo
* Sándor Konrád, skulptisto
* György Kosztolányi, kuracisto
* György Kozmann (kanuisto)

## L 
* József Láng, aktoro

## M 
* Eszter Mattioni, pentristo
* Miklós Mészöly, verkisto

## P 
* Sándor Palkó (ornitologo)
* Lajos Parti Nagy, poeto 
* Dezső Perczel, ministro

## R 
* József Rády, skermisto
* Lajos Rónyai, matematikisto
* Ödön Rubold, aktoro

## S 
* Ferenc Sebő, kantisto kaj komponisto
* Tamás Somorácz, kajakisto
* Pál Szabó (ministro)
* Viktor Szakály, kajakisto
* Balázs Szepesi, ekonomikisto
* József Szeredy, prelato
* Lajos Szíjártó, ministro
* István György Szűts, piarista monaĥo

## T 
* Teodóra Tomcsányi, psikologo
* Béla Tormay, agronomo
* Imre Toronyi, aktoro

## Fontoj 
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

famuloj naskiĝintaj en Szekszárd
Kategorio:Szekszárd
Cosmonautes (Tramtransporto en Parizo)

**Cosmonautes** estas haltejo de Tramvojo T1 situanta en komunumo La Courneuve (departemento Seine-Saint-Denis).

La nomo *Cosmonautes* estas tiu de kvartalo, omaĝe al kosmonaŭtoj, interalie al Jurij Gagarin.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T1
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* La Courneuve

## Eksteraj ligiloj 
* T1 RATP

## Tradukfonto 
Kategorio:Tramtransporto en Parizo T1
Kategorio:La Courneuve
Kali Rocha

**Kali ROCHA** (naskiĝis , do nun -jara) estas usona aktorino. Post naskiĝo en Memphis (Tenesio) ŝi pasigis sian infanaĝon en Providence (Rod-Insulo), kaj en 1993 finis studadon en aktora lernejo en Pittsburgh (Pensilvanio). Plej bone ŝi konatas pro ĉefrolo kiel *Karen Rooney* ekde la jaro 2013 en la situacia komedio *Liv and Maddie* de la televida kanalo *Disney Channel*. Aldone tamen ŝi ankaŭ aktore aperis en multaj aliaj kinejaj filmoj ekde 1996 kaj televidaj filmoj kaj serioj ekde 1997: ekzemple menciindas roloj en epizodo de 2000 kaj ses epizodoj de 2002 de la serio *Buffy the Vampire Slayer* kaj rolo de 8 epizodoj de la prihospitala serio ''Grey's Anatomy* (aludo al la renoma anatomia instrulibro *Gray's Anatomy'') en 2006–07.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Preĝejo Sankta Kiliano (Mühlhausen)

La **Preĝejo Sankta Kiliano** () estis protestantisma preĝejo en Mühlhausen (Turingio), Germanio. Hodiaŭ ĝi estas teatrejo.

## Historio 
La preĝejo apartenis al ĉeno de malnovaj preĝejoj ĉe la eosta rando de la posta urboteritorio. Eble ĝi estis preĝejo por komercistoj en la tempo de la Karolidoj. La unua mencio estis en 1287. Gotika halo kun turo troviĝas nordoriente. La ĉefa portalo estas norde en la direkto de la strato Unter der Linde. La plurangula altarejo estas pi alta ol la navo kaj aldonitis verŝajne nur post fajrego de 1422. Post 1707 la turo ricevis barokan spajron okangulan. Ene troviĝas ligna plafono kun restoj de malfrubaroka pentrado (i.a. pri la miraklo pentekosta).

La preĝejo estis longtempe filia paroĥeja preĝejo kaj estis eĉ pest-preĝejo. Ĝi damaĝitis plurfoje dum incendioj.

## Uzo nuna 
Ekde la 1960-aj jaroj ĝi estis liturgie senfunkcia kaj servis kiel deponejo de aŭtoriparejo. Post la Turniĝo ĝi transformitis en teatrejon de *3K-Theaterwerkstatt*. Tenadas tiun ĉi kulturlokon la fondaĵo *Kiliankirche-Stiftung für Kunst und Kultur*. Ties celo estas antaŭenpuŝi en la Distrikto Unstrut-Hainich artojn, kulturon, kulturan pluklerighon kaj kulturan edukadon kaj ­disponigi teatrejon.

## Literaturo 
Ernst Badstübner: *Das alte Mühlhausen. Kunstgeschichte einer mittelalterlichen Stadt*, Koehler und Amelang, Leipzig 1989, p. 205, ISBN=3-7338-0055-9

## Eksteraj ligiloj 
* 3K-Theaterwerkstatt Mühlhausen 

Muhlhausen
Kategorio:Mühlhausen (Turingio)
Muhlhausen
Muhlhausen
Jamburga minejo

**Jamburga minejo** estas la naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 120 km nord-okcidente de la vilaĝo Tazovskij kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1969 (gaso), 1990 (nafto) kaj ekspluatata ekde 1986 (gasokondensato), 1987 (gaso).
 
## Geologio 
La minejo estas ligita al la samnoma asimetria duonfermita strukturo kiu etendiĝas nord-okcidente. Produktohavaj estas la cenomanianaj (supra kretaceo) kaj malsuprekretaceaj (novkomiaj) sedimentaĵoj. Laŭ tegmento de la cenomanianaj sedimentaĵoj la minejo aspektas kiel muroforma strukturo, kiu etendiĝas nord-oriente kaj konsistas el la centra, la plej levita Jamburga tereno, Anerjaĥa tereno (la norda parto) kaj Ĥarvuta tereno (la sud-okcidenta parto).

La produktohavaj sedimentaĵoj de cenomaniano (alterne kuŝantaj grejsoj, aleŭrolitoj kaj argiloj) kuŝas je la fundo 1000-1211 m. Litologie la tavolaro estas grave dispartigita, la tavoloj-kolektujoj estas nehomogenaj laŭ areo kaj sekco. La efika gasohava dikeco ene de la Jamburga areo estas 175 m, poreco 27-33%, penetrebleco 0,01-2,2 mkm². La kuŝejo estas granda 175 x 50 km, alta je 213 m kaj estas volba, masiva.

La gasakva kontakto estas registrita je la absoluta marko -1158 m (la Ĥarvuta tereno), -1176 (la Anerjaĥa tereno). Konsisto de la gaso: metano 98,6%, homologoj de metano ĝis 0,07%, azoto 1,14%, karbonduoksido 0,19%. La komenca gaskapacito estis 5,4 trilionoj da kubaj metroj, ĝis 2002 pli ol 40% jam estis elminigitaj.

En la malsuprekretaceaj sedimentaĵoj estas trovitaj 15 produktohavaj horizontoj je la fundo 2500-3350 m, en kiuj estas registritaj 23 gasokondensataj kuŝejoj. La produktohavaj horizontoj estas plejparte la alterne kuŝantaj tavoloj de grejsoj, aleŭrolitoj kaj argiloj. La kuŝejoj estas plejparte litologiaj kaj lensoformaj. Efika dikeco estas 1,2-11,1 m, poreco 15,6-17,7%, la komenca tavolpremo 23,5-34,4 MPa. Konsisto de la gaso: metano 89-90%, etano 4,5-4,9%, propano 2,1-2,2%, butanoj 1-1,1%, pentano kaj superaj hidrokarbonoj 2,7-2,9%, azoto 0,36-0,55%, karbonduoksido 0,17-0,42%. Enhavo de la gasokondensato en tavolgaso estas 107-126 gramoj/m³.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 4184,5 miliardoj da kubaj metroj, la suma elminigado atingis 2331,4 miliardoj da kubaj metroj.

## Ekspluatado 
Unue oni planis konstrui apude urbon Jamburgo, sed poste rezignis je tiu ideo, kio ebligis ŝpari monon kaj fortojn. Ekde tiu tempo la minejon ekspluatis sole deĵorskipoj, loĝantaj en provizora vilaĝo apude.

## Literaturo 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Gasminejoj de Rusio
Kategorio:Naftominejoj de Rusio
Kategorio:Ekonomio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Geografio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Okcidentsiberia naftogasa komplekso
Amerika giganta salamandro

eta|La malgrandaj okuloj kaj malfirma haŭto estas karakteroj de la Amerika giganta salamandro.
alternative=Hellbender.png|eta|Hellbender
La **Amerika giganta salamandro** aŭ **Aligatora salamandro** (*Cryptobranchus alleganiensis*), konata surloke kiel **hellbender**, estas specio de akvoloĝanta giganta salamandro endemia de orienta Nordameriko. Ĝi estas membro de la familio de Kriptobranĥedoj, estas la nura membro de la genro *Cryptobranchus*, kiu siavice kuniĝas nur kun unu alia simila genro de salamandroj nome (*Andrias*, kiu enhavas la speciojn de la Japana kaj la Ĉina gigantaj salamandroj) je familia nivelo. Tiuj salamandroj estas multe pli grandaj ol aliaj en sia teritorioj, ili uzas malkutiman riomedon de spirado (kiu implicas haŭtan gasinterŝanĝon tra kapilaroj kiuj troviĝas en siaj dorsventraj haŭtofaldoj), kaj ili plenigas partikularan niĉon — kaj kiel predanto kaj kiel predo — en siaj ekosistemoj, kiujn ili aŭ iliaj prauloj okupis dum ĉirkaŭ 65 milionoj da jaroj. La specio estas listita kiel Preskaŭ Minacata.

## Referencoj 
## Literaturo
* Petranka, James W. (1998) *Salamanders of the United States and Canada*, Washington and London: Smithsonian Institution Press.
* Spitzer, Mark (2016) *GLURK! A Hellbender Odyssey*, Augusta, Georgia: Anaphora Literary Press.

## Eksteraj ligiloj 
* Cryptobranchus alleganiensis ĉe IUCN Red List of Threatened Species ĉe International Union for Conservation of Nature
* Cryptobranchid Interest Group
* Eastern hellbender information at Commonwealth of Virginia
* Eastern Hellbender Fact Sheet ĉe New York State
* Ozark Hellbender  ĉe U.S. Fish & Wildlife Service
* Amiphibiaweb Entry for the hellbender
* Cryptobranchus at CalPhotos

Kategorio:Salamandroj
Neotenio

eta|upright=1.35|Tiu diagramo montras ke la kapo iĝas proporcie pli longa ol la kruroj laŭlonge de la homa matureco. Tio implicas ke proporcie grandaj kapoj kaj proporcie mallongaj kruroj estus neoteniaj trajtoj ĉe plenkreskuloj.
[eta|[Aksolotlo estas neotenia salamandro, kiu retenas siajn brankojn tra sia tuta vivo.]]
La reteno fare de plenkreskuloj de trajtoj antaŭe viditaj nur ĉe junuloj estas grava en disvolviĝ-biologio, kaj sekve en evolucio. Ĝi povas okazi duvoje. En **neotenio** nomata ankaŭ **juniĝo** (*juvenilization*), la fiziologia (aŭ somata) disvolviĝo de organismo (tipe animala) estas bremsita aŭ prokrastita. Neotenio troviĝas en modernaj homoj.

Kontraste, en **progenezo** (**infangenezo**), la seksa disvolviĝo okazas pli rapida. Ambaŭ procezoj rezultas en **infanmorfismo** (aŭ **infanmorfozo**), nome tipo de heterokronio. Kelkaj aŭtoroj difinas infanmorfismon kiel la reteno de larvaj trajtoj, kiel ĉe salamandroj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 
* Bergstorm, Carl T. kaj Dugatkin, Lee Alan. "Evolution" W. W. Norton, 2012.

Kategorio:Biologio
Kategorio:Evoluismo
Kategorio:Taksonomio
Cryptobranchoidea

alternative=Chinesischer Riesensalamander (Andrias davidianus).jpg|eta|Chinesischer Riesensalamander (*Andrias davidianus*)
eta|*Hynobius nebulosus*
alternative=Japán óriásszalamandra (Andrias japonicus)|eta|*Andrias japonicus*
La **Cryptobranchoidea** estas subordo de salamandroj troviĝantaj en orienta Usono, Ĉinio, Tajvano, kaj Japanio. Ili estas konataj kiel **primitivaj salamandroj** aŭ **prasalamandroj**, kontraste al *Salamandroidea*, aŭ **antaŭenigitaj salamandroj**.

Kelkaj specioj de la tute akvoloĝanta familio Kriptobranĥedoj estas konataj kiel **gigantaj salamandroj** pro ties enorma grando.

## Taksonomio 
Tiu subordo enhavas nur du familiojn nuntempe. Aliaj familioj formortiĝis en la pasinto kaj estas konataj nur kiel fosilioj.
* Kriptobranĥedoj
* Hinobiedoj

## Priskribo 
Nombraj fosiliaj kriptobranĥedoj estis trovitaj, sed estas nur tri vivantaj specioj, nome la Ĉina giganta salamandro (*Andrias davidianus*), la Japana giganta salamandro (*Andrias japonicus*) kaj la Amerika giganta salamandro (*Cryptobranchus alleganiensis*) el Nordameriko. Tiuj grandaj amfibioj retenas kelkajn larvajn karakterojn en sia stato de plenkreskuloj; estas brankaj fendoj kaj la okuloj estas senharaj. Unika trajto estas ties kapablo manĝi per suĉado, premante aŭ la maldekstran flankon de sia malsupra makzelo aŭ la dekstran. La maskloj elfosas nestojn, allogas inojn demetadi siajn ovokordojn ene de ili, kaj konservas ilin. Krom spiradi per pulmoj, ili spiras tra multaj faldoj en siaj fajnaj haŭtoj, kio havas kapilarojn proksime al la surfaco.

Hinobiedaj salamandroj praktikas eksteran fekundadon, aŭ frajado. Kaj, malkiel aliaj salamandraj familioj kiuj reproduktas interne, maskloj de hinobiedoj zorgas pri la ovosakojn pli ol inoj dum la reproduktado. La ino demetas du ovosakojn samtempe, el kiuj ĉiu enhavas ĝis 70 ovojn. Patra zorgado estas komuna.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Salamandroj
Frajado

[eta|300px|dekstra|Frajo (ovoj) de [klaŭnfiŝo. La nigraj punktoj estas la disvolvigantaj okuloj.]]
**Frajado** estas la sistemo de animala reproduktado laŭ kiu la gepatroj demetas respektive ovojn kaj spermon libere en akvo ĉe akvaj animaloj. Kiel verbo, *fraji* estas *demeti sian frajon*, tio estas referencas al la procezo liberigi la ovojn kaj la spermon kaj la koncerna materialo estas nomita **frajo**. Plej akvaj animaloj, escepte ĉe la akvaj mamuloj kaj la reptilioj, reproduktiĝas pere de la procezo frajadi.

Frajado konsistas el reproduktaj ĉeloj (gametoj) de multaj akvobestoj, kelkaj el kiuj iĝas fekundigitaj kaj produktas idaron. La procezo frajadi tipe implicas ke la inoj eligas ovojn (nefekundigitajn ovojn) en akvo, ofte en grandaj kvantoj, dum maskloj samtempe aŭ tute tuje demetas spermatozoojn (laktumo) por fekundi la ovojn.

Plej fiŝoj reproduktiĝas per frajado, same kiel plej aliaj akvaj animaloj, kiaj la krustuloj kiaj la kraboj kaj la salikokoj, moluskoj kiaj ostroj kaj kalmaroj, ekinodermoj kiaj eĥinoj kaj markukumoj, amfibioj kiaj ranoj kaj salamandroj, akvinsektoj kiaj efemeroj kaj kuloj kaj koraloj, kiuj estas fakte malgrandaj akvaj animaloj — ne plantoj. Oni diras ankaŭ ke fungoj, kiaj ĉapelfungoj, "frajas" blankan, fibrecan materialon kiu formas la kernon el kiuj ili kreskas. Reptilioj (ekz., testudoj) fakte reproduktiĝas sekse.

Estas multaj variaĵoj en la vojo kiel frajado okazas, depende el seksaj diferencoj en anatomio, el kiel la seksoj rilatas unu al alia, el kie kaj kiel la frajo estas liberigita kaj ĉu aŭ kiel la frajo estas poste konservata.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Cole, Kathleen S (2010) *Reproduction and Sexuality in Marine Fishes: Patterns and Processes* University of California Press. ISBN 978-0-520-26433-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Reproduction FAO, Rome.

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Zoologio
Kategorio:Reproduktado
Danuba krestotrituro

[eta|alt=Danube crested newt|[Danuba krestotrituro (*Triturus dobrogicus*), nome nova salamandro.]]
alternative=Elterjedési területe|eta|Arealo
La **Danuba krestotrituro** aŭ pli simple **Danuba trituro** (*Triturus dobrogicus*, kaj laŭ tio ankaŭ *Dobruĝa trituro*) estas specio de trituro el la genro de trituroj, kiu troviĝas en centra kaj orienta Eŭropo, laŭlonge de la baseno de la rivero Danubo kaj de kelkaj el ties alfluantoj kaj en la delto de la rivero Dnipro. Ĝi havas pli malgranda kaj pli svelta korpo ol la aliaj krestotrituroj de la genro *Triturus* sed kiel ĉe tiuj, maskloj montras rimarkindan dentecan strion sur dorso kaj vosto dum la reprodukta sezono.

Dum duono de la jaro aŭ plie, plenkreskuloj loĝas en bordoj de malrapidaj riveroj, lagoj aŭ flakoj, kie okazas reproduktado. Maskloj plenumas pariĝan ceremonion, kaj inoj demetas ĉirkaŭ 200 ovojn individue sur folioj de akvoplantoj. Larvoj disvolviĝas dum du al kvar monatoj enakve antaŭ atingi metamorfozon. Por la cetero de la jaro, la trituroj vivas sur ombraj teraj habitatoj, kutime en arbaroj. Kvankam ankoraŭ ne konsiderataj minacataj, la populacioj de Danuba krestotrituro ege malpliiĝis, kies tialo ŝajne estas ĉefe habitatoperdo. La specio estas protektita laŭjure en la Eŭropa Unio.

Kategorio:Trituroj
Kategorio:Salamandroj
Kategorio:Amfibioj de Eŭropo
Sirenedoj

eta|dekstre|Granda sireno, *Siren lacertina*, ekster akvo.
alternative=Siren intermedia nettingi UMFS 2015 4.JPG|eta|Siren intermedia nettingi UMFS 2015 4
**Sirenedoj** aŭ **Sirenidae**, nome **sirenoj**, estas familio de akvoloĝantaj salamandroj. Ĝi estas la nura familio de la subordo *Sirenoidea*.

## Priskribo 
Familianoj havas tre malgrandajn antaŭajn krurojn, kaj ne havas malantaŭajn krurojn. En unu specio, la skeleto en ties antaŭaj kruroj estas farata nur el kartilagoj. Kontraste al plej aliaj salamandroj, ili havas eksterajn brankojn kunigitaj en la kolo kaj en larvoj kaj en plenkreskuloj. Sirenoj troviĝas nur en Sudorienta Usono kaj norda Meksiko.

## Taksonomio 
Estas du vivantaj genroj kaj unu formortinta konata el fosilioj:
* † *Habrosaurus*
* *Pseudobranchus*
* *Siren*

## Referencoj 
## Literaturo
* San Mauro, Diego; Miguel Vences; Marina Alcobendas; Rafael Zardoya; Axel Meyer (May 2005). "Initial diversification of living amphibians predated the breakup of Pangaea" (– Scholar search). American Naturalist. 165 (5): 590–599. doi:10.1086/429523. PMID 15795855.

## Eksteraj ligiloj 
* Tree of Life: Sirenidae 

Kategorio:Salamandroj
Salamandredoj

[eta|[Alpa salamandro, *Salamandra atra* - MHNT]]
La **Salamandredoj** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Salamandridae* estas familio de salamandroj konsistanta el la **veraj salamandroj** kaj la **trituroj**. Nuntempe, 74 specioj (kaj pliaj supozeble) estis identigita en la Norda Hemisfero - Eŭropo, Azio, la norda pinto de Afriko, kaj Nordameriko. Salamandredoj estas distingitaj el la aliaj salamandroj pro la manko de ripoj aŭ ripaj fendoj laŭlonge de la flankoj de ties korpoj kaj de ties aspra haŭto.

Kun malmultaj esceptoj, salamandredoj havas bildojn de brilaj kaj kontrastaj koloroj. Ili havas kvar bone disvolvigitajn krurojn, kun kvar fingroj en la antaŭaj kruroj, kaj (en plej okazoj) kvin fingroj en la malantaŭaj kruroj. Ili varias el 7 al 30&nbsp;cm en longo.

La alpa salamandro kaj la Lanzalpa salamandro naskas vivajn junulojn, sen stadio de ranidoj, sed la aliaj specioj demetas siajn ovojn en akvo. Kelkaj trituroj estas neoteniaj, kapablaj reproduktiĝi antaŭ ili estas tute metamorfozitaj.

## Taksonomio 
Tiu familio enhavas la jenajn genrojn:

* *Calotriton*
* *Chioglossa*
* *Cynops*
* *Echinotriton*
* *Euproctus*
* *Ichthyosaura*
* *Lissotriton*
* *Lyciasalamandra*
* *Mertensiella*
* *Neurergus*
* *Notophthalmus*
* *Ommatotriton*
* *Pachytriton*
* *Paramesotriton*
* *Pleurodeles*
* *Salamandra*
* *Salamandrina*
* *Taricha*
* *Triturus*
* *Tylototriton*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tree of Life: Salamandridae 
* Living Under World
* Tylototriton.org 

Kategorio:Amfibioj
Siphonops paulensis

eta|dekstre|alt=*Siphonops paulensis*|La senkrura Sudamerika cecilio *Siphonops paulensis*.
La **cecilio de Boettger** aŭ **senkrurulo de Sanpaŭlio**, ***Siphonops paulensis***, estas specio de cecilio (senkrurulo) de la familio de Sifonopedoj. Ĝi troviĝas en norda Argentino, Paragvajo, orienta Bolivio, kaj suda Brazilo. Ĝi loĝas subtere en arbaroj, savanoj, arbustaroj, kaj herbejoj. Ĝi adaptiĝas ankaŭ al antropogena ĝenado kaj povas loĝi eĉ en urbaj ĝardenoj. Ĝi estas surloke ofta specio kiu ne frontas gravajn minacojn.

## Referencoj 
Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Faŭno de Argentino
Kategorio:Faŭno de Brazilo
Kategorio:Faŭno de Bolivio
Kategorio:Faŭno de Paragvajo
Caecilia thompsoni

***Caecilia thompsoni***, ofte nomita **Tompsona cecilio** estas specio de amfibio de la familio de Ceciliedoj.
Ĝi estas endemia de Kolombio. Ĝi estas la plej granda el la vermoformaj cecilianoj kaj atingas longon de 1.5 m kaj povas pezi ĝis ĉirkaŭ 1 kg. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj, plantejoj, ruraj ĝardenoj, kaj eĉ tre degraditaj iamaj arbaroj.

## Fontoj
* Ramírez Pinilla, M.P., Osorno-Muñoz, M., Rueda, J.V., Amézquita, A., Ardila-Robayo, M.C., Lynch, J. & Wilkinson, M. 2004.  Caecilia thompsoni.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Alirita la 21an de Julio 2007.

Kategorio:Amfibioj
Kanabokafejo

[eta|*Coffeeshop* en [Amsterdamo, Nederlando.]]
[eta|dekstra|*Coffeeshop* en [Maastricht.]]
En Nederlando, ***coffeeshops*** (laŭvorte kafo-vendejoj, sed ne vere, do **kanabokafejo**) estas vendejoj kie la vendado de kanabo por persona konsumado fare de la publiko estis tolerata de la lokaj aŭtoritatoj.

Laŭ la politiko pri drogoj de Nederlando, la vendado de kanabaĵoj en malgrandaj kvantoj estas permesata pere de permesilrajtigitaj *coffeeshops*. La majoritato de tiuj proponas ankaŭ trinkaĵojn kaj manĝaĵojn. Kanabokafejoj ne rajtas proponi alkoholaĵojn aŭ aliajn drogojn, kaj riskas fermon se oni trovas ke ili vendas eĉ mildajn drogojn al minoraĝulojn, malmildajn drogojn aŭ alkoholon. La ideo permesi la vendon de kanabo estis enmetita en la 1970-aj jaroj por la klara celo separi malmildajn drogojn el mildaj drogoj.

En Nederlando, 105 el la 443 municipoj havas almenaŭ unu kanabokafejon.

Nederlanda juĝisto regulis ke turistoj povas laŭjure ricevi malpermeson eniri en kanabokafejon, kiel parto de limigoj kiuj estis pliampleksigitaj en 2012. Tiu malpermeso estis pliampleksigita fare de municipoj kaj ne aplikiĝas al la urbo Amsterdamo kaj al aliaj grandaj urboj en Nederlando.

Nederlandaj kafejoj kiuj ne proponas kanabon estas nomataj *café*, tamen tiu vorto povas ankaŭ referenci al normala trinkejo.

## Regularo 
En Nederlando, la vendado de kanabo estas "neleĝa, sed ne punebla", kaj tiele la leĝo ne estas aplikita en instalaĵoj kiuj sekvas la jenajn tutlandajn regulojn:
* Ne reklamado
* Ne vendado de malmildaj drogoj
* Ne vendado al junuloj sub 18 jaroj
* Ne vendado de kvantoj pli grandaj ol kvin gramoj
* Ne publika ĝenado

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de coffeeshops en centra Amsterdamo.
* *CoffeeshopNieuws.nl*  Novaĵoj pri juro.
* New Rules, No Drugs, retejo kiu klarigas novan regularon por la vendado de kanabo en Nederlando en kvar lingvoj. 
* Mapo de plej coffeeshops en Amsterdamo.

Kategorio:Kanabo
Kategorio:Nederlando
Kategorio:Amsterdamo
Kategorio:Drogoj
Kategorio:Trinkejoj
De Wallen

[eta|dekstre|230px|Vitraj pordoj al ĉambroj luitaj de prostituitinoj en la [ruĝluma distrikto de Amsterdamo.]]
**De Wallen** [də ˈʋɑlə(n)] aŭ **De Walletjes** [də ˈʋɑləcəs] estas la plej granda kaj plej bone konata ruĝluma distrikto de Amsterdamo kaj konsistas el reto de stratetoj kiuj enhavas proksimume tricenton da unuĉambraj budoj luitaj de prostituitinoj kiuj proponas siajn seksajn servojn el malantaŭ fenestro aŭ vitra pordo, tipe lumigita de ruĝaj lumoj. Tiuj "kamers" estas la plej videbla kaj tipa tipo de seksolabora ruĝluma distrikto en Amsterdamo kaj pro ties esceptaj trajtoj ĝi estas granda turisma allogejo.

*De Wallen*, kun la prostituaj areoj Singelgebied kaj Ruysdaelkade, formas la *Rosse Buurt* (ruĝlumaj areoj) de Amsterdamo. El tiuj De Wallen estas la plej malnova kaj plej granda areo.

Tiu areo havas ankaŭ nombrajn seksovendejojn, seksoteatrojn, seksorigardejojn, seksomuzeon, prikanaban muzeon, kaj nombrajn kanabokafejojn kiuj vendas kanabon.

Kategorio:Geografio de Amsterdamo
Kategorio:Prostituado
Kategorio:Ruĝlumaj areoj