open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distriktaro Stuttgart

140px|eta|

La **distriktaro Stutgarto** estas unu el kvar administraj distriktaroj de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi inkluzivas
* 3 regionojn kun
* 11 distriktoj kaj
* 2 eksterdistriktaj urboj.

**Regiono Stutgarto** *(Stuttgart)*:
: Urbo Stutgarto (Stuttgart, S)
: Distrikto Böblingen (BB)
: Distrikto Esslingen (ES)
: Distrikto Göppingen (GP)
: Distrikto Ludwigsburg (LB)
: Distrikto Rems-Murr (WN)

**Regiono Hajlbrono-Frankonio** *(Heilbronn-Franken)*:
: Urbo Hajlbrono (Heilbronn, HN)
: Distrikto Heilbronn (HN)
: Distrikto Hohenlohe (KÜN)
: Distrikto Main-Tauber (TBB)
: Distrikto Schwäbisch Hall (SHA)

**Regiono Orienta Virtembergo** *(Ostwürttemberg)*:
: Distrikto Heidenheim (HDH)
: Distrikto Ostalb (AA)

Fine de  la distriktaro havis sume  loĝantojn.

Kategorio:Baden-Virtembergo
Marvan Barguti

**Marvan Barguti** aŭ Marŭan Barguti (arabe مروان البرغوثي *Marwān al-Barghūthī*, palestin-arabe *Marwān il-Barghūthi*; naskiĝis la 6-an de junio 1958 en Ramallah) estas palestina politikisto kaj enprizonigita teroristo (el israela vidpunkto) kaj aktivulo (el palestina vidpunkto).

Li estas ĉefo de Fatah-Tanzim en Cisjordanio, apartenas al gvidantoj de al-Aksa-Intifada. Li postulas ĉesigon de israela okupado de palestinaj teritorioj (okupitaj ekde 1967).

Li estis juĝita la 6-an de junio 2004 je kvinfoja ĝismorta kaj 40-jara prizono pro murdo de kvin israelaj civiluloj. Li asertas, ke persone ne partoprenis la atencojn. Barguti estas karisma kaj ŝatata politikisto inter la palestinoj, li kandidatiĝis eĉ por prezidenteco, sed la Fatah-movado elektis la pli moderan Maĥmud Abbas.

En aŭgusto de 2009, li estis elektita al Centra Komitato de Fatah.

## Eksteraj ligiloj 
* angle 

Kategorio:Palestinaj politikistoj
Kategorio:Malliberuloj
Listo de urboj en Vaŝingtonio

Tiu ĉi listo ordigas laŭalfabete la urbojn de Vaŝingtonio. Kantonaj ĉefurboj havas kolorigitajn fonojn.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urbetoj en Vaŝingtonio
* Vikipediisto:Haruo/Listo de Loĝataj Lokoj en Vaŝingtonio

## Fontoj 
Bazita sur listo en la angla Vikipedio.
Lop Nor

250px|eta|dekstra|
**Lop Nor** aŭ **Lop Nur** [nuur, mongole por lago] estis pli frue sala lago, nun sekiĝinta lagejo, kovrita per salo. Ĝi situas en nordokcidenta parto de Ĉinio, en la aŭtonoma regiono Ŝinĝango, en la Tarim-baseno, rande de la dezerto Taklamakano.

La lago en la 1950-aj jaroj havis la surfacon de ĉirkaŭ 2000&nbsp;km². Post kiam oni konstruis akvorezervejon en la 1960-aj jaroj ĉe la Tarim-rivero (kiu alfluis la lagon) kaj oni foruzis la riveran akvon je akvumado, la lago tute sekiĝis.

Ĉinaj sciencistoj esploris basenon de la iama lago en 1980–81 kaj konstatis per karbonanaliza metodo, ke en la regiono ĉiam ekzistis lago dum la lastaj 20.000 jaroj. Nun kovras saltavolo ĉirkaŭ 21 000&nbsp;km2 kaj jardangoj (ventoformitaj salformaĵoj) altiĝas sur 3100&nbsp;km2.
Ĉirkaŭ la iama lago, ekde 1920 ne loĝas homoj. La lastaj ujguraj grupoj fuĝis pro la pesto tiutempe. Vivas en la ĉirkaŭo kelkaj duĝibaj sovaĝaj kameloj.

La lago famiĝis, ke Ĉinio uzas ties regionon ekde 1964 por subteraj kaj surteraj atombombaj eksperimentaj eksplodoj.

Kategorio:Lagoj en Ĉinio
Folkhemmet

**Folkhemmet** (en esperanto „popolhejmo“) estis grava politika metaforo de la svedaj socialdemokratoj en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj kaj estis uzata por la klopodita bonstata ŝtato. La nocio hodiaŭ ne estas plu uzata kaj estas anstataŭigita per la sinonimo Bonstata ŝtato.

## Origino 
La nocio „Popolhejmo“ kiel metaforo por politika vizio aperas unuafoje en naciaj kaj dekstre konservativaj rondoj. La ŝtatsciencisto kaj politikisto  Rudolf Kjellén skizis en sia verko „La ŝtato kiel vivformo“ (1916) aŭtoritatan kaj mistikan ŝtat-nocion, kiu difinis la ŝtaton kiel organismon kaj parolis pri estonta Popolhejmo. La nocion transprenis ankaŭ Manfred Björkquist, gvidanto en la sveda eklezio, kamparana politikisto.

## Socialdemokrata metaforo 
En iu politika diskuto de 1928, la partia gvidanto de la socialdemokratoj Per Albin Hansson, uzis la nocion „Popolhejmo“ por priskribi la celojn de la socialdemokrata politiko en Svedio. Lia posteulo Tage Erlander parolis jam pri „forta socio“, kiam li priskribis celojn de la socialdemokratoj. Pli poste la nocio estis anstataŭita per la vorto Bonstata ŝtato.

Per Albin Hansson parolis pri egalrajteco, apogo de malriĉuloj, malfortuloj, handikapuloj, infanoj ktp.

## Literaturo 
*Henrik Berggren & Lars Trägårdh: *Är svensken människa? Gemenskap och oberoende i det moderna Sverige*. Stockholm 2006.
*Tommy Möller: *Svensk politisk historia 1809-1975*. Lund 2004.

Kategorio:Politiko de Svedio
Kategorio:20-a jarcento en Svedio
Houghton (Vaŝingtonio)

**Houghton** [hoŭtn] estas loĝkvartalo en la urbo Kirklando. Nun ĝi estas plejparte luksa regioneto de multekostaj domoj kaj domegoj. Ĝi (kaj tuta Kirklando) estas parto de la seatla urba aglomeraĵo. Ĝis 1968, kiam Kirklando aneksis ĝin, Houghton estis aparta urbeto. Ĝi ricevis sian nomon laŭ Willard Houghton, frua segejestro en la loko.

La centra oficejo de la seatla usonfutbala teamo, Seattle Seahawks (marakcipitroj), estas en Houghton. Houghton havas plurajn parkojn, inkluzive de du plaĝaj ĉe Lago Vaŝingtona (Houghton Beach Park kaj Marsh Park), kaj unu, Watershed Park, apud la interŝtata ŝoseo 405. En Houghton situas ankaŭ Northwest University, altlernejo ligita kun la kristana konfesio Asembleo de Dio. 

Antaŭ jardekoj, Houghton havis plurajn grandajn ŝipfabrikojn, kiuj konstruis ŝipojn por la usona mararmeo kaj por komercaj klientoj. La parto de la lagbordo, kie la ŝipfabrikoj situis, nun estas komercejo nomata Carillon Point.

## References 
*anglalingva retejo pri la historio de Kirklando 

Kategorio:Vaŝingtonio
Ingaí

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *Lavras''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Brakel (Germanio)

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|

**Brakel** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Höxter de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Höxter
Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Vojskarabo

eta|Vojskarabo (*travel bug*) "Pirat Captain Kyro"
**Vojskarabo** (angle: *travel bug*) estas (en la angla lingvo) registrita marko de Groundspeak Inc., usona firmao, kiu posedas la retejon geocaching.com. Vojskarabo estas maldika metala etikedo (ŝildeto) uzata en la geokaŝado-ludo. Vojskarabo havas numeron per kiu on povas spuri la vojon, kiun ĝi iras dum sia vojaĝo de iu kaŝujo al iu alia. Ofte iu objekto estas fiksita al la vojskarabo. Simila ludobjekto estas geomonero.

La angla vorto travel bug havas la signifon vojaĝemulo. Tio bone priskribas la celon de la vjaskaraboj: ili vojaĝu prefere rapide de geokaŝujo al geokaŝujo.

Kategorio:Geokaŝado
Grinderman

eta|250ra|Grinderman
**Grinderman** estas rokgrupo formita en 2006 kun Nick Cave, Warren Ellis, Martyn P. Casey kaj Jim Sclavunos, kiuj ĉiuj estis jam membroj de alia grupo, Nick Cave and the Bad Seeds.

Ĝia unua disko titolitas *Grinderman* 2007.

Grinderman estas angla vorto kiu estas komponita de du vortoj: "grinder" kiu signifas dento, muelisto, pististo, gurdisto kaj "man", homo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficial retejo 
* Grinderman en MySpace

Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2006
Grinderman (disko)

***Grinderman*** estas la unua disko de la grupo Grinderman. La kvar muzikistoj de la grupo Bad Seeds kiuj konsistigas la grupon deziris per tiu disko reveni pli-malpli al la muzika stilo, kiun ili faris antaŭe, pli perforta kaj bruta. Ilia stilo tute malsamas de la freŝdata muziko de Nick Cave.

## Muziklisto 
Tekstoj de Nick Cave. Muziko de Grinderman.
# *Get It On* - 3:07
# *No Pussy Blues* - 4:20
# *Electric Alice* - 3:15
# *Grinderman* - 4:33
# *Depth Charge Ethel* - 3:47
# *Go Tell The Women* - 3:24
# ''I Don't Need You (To Set Me Free)* - 4:06
# *Honey Bee (Let's Fly To Mars)* - 3:18
# *Man In The Moon* - 2:10
# *When My Love Comes Down* - 3:32
# *Love Bomb'' - 4:26

## Muzikistoj
*Nick Cave - Voco, Elektrik Guitaro, Electrik Organo, Piano 
*Warren Ellis -  Electric Bouzouki, Fendocaster, Viola, Violin, Acoustic Guitar, Hohner Guitaret, Backing Vocals
*Martyn Casey -  Bass, Acoustic Guitar, Backing Vocals
*Jim Sclavunos - Drums, Percussion, Backing Vocals

Kategorio:Rok-muziko
Tornomaŝino

eta|250ra|Tornomaŝino por ligno.
[eta|dekstra|[Horloĝisto uzanta tornomaŝinon por prepari pecon el kupro por horloĝo.]]
**Tornomaŝino**, aŭ **tornilo**, estas maŝino, kiu apartenas al grupo de la tajlmaŝinoj, kaj kiu utilas por randformi pecojn (normale metalajn, lignajn sed ankaŭ plastajn aŭ aliajn) per deprena metodo.

Ĉi tiu maŝino precipe konsistas el rado kun specialaj vajcoj por preme fiksi la prilaboratan pecon. Antaŭ la rado estas pinto, kiu servas kiel turnilo por la peco. La parto pli grava de la tornomaŝino estas la tranĉa ilo, kiun oni povas movi laŭlonge de la peca akso kaj perpendikulare al tiu akso (proksimiĝante aŭ malproksimiĝante al la peco).

Por prilabori pecon, oni metas ĝin inter la radon kaj la pinton kaj fiksas ĝin al la rado per la vajcoj. Elektromotoro rapide turnas la radon, do la pecon. La tranĉa ilo deprenas splitojn el la peco, kaj la movado de la ilo faras randformon sur la peco.

Laŭ Francisko Azorín **torni** estas *Rondforme prilabori per tranĉa ilo pecon el ligno, eburo, metalo, fiksita sur speciala turniĝanta aparato.* Li indikas etimologion el la greka *tornos* (turno), kaj de tie la latina *tornus*. Kaj li aldonas la terminojn *tornisto*, por homo kiu profesie tornas; *tornilo*, *tornilejo*.

Historie eble la unuaj tornaparatoj celis torni pecojn de ceramiko por regule prilabori ilin.

## Vidu ankaŭ 
* Metalfarado
* Metalurgio
* Tornisto
* Tornistro

## Notoj 
Kategorio:Teknologio
Nick Cave

**Nicholas Edward Cave**, aŭ konata kun la nomo de **Nick Cave** [nik kejv], naskiĝis la 22-an de septembro 1957 en la urbo Warracknabeal (Aŭstralio), estas Aŭstralia artisto. Li fariĝis fama kiel kantisto, aŭtoro kaj komponisto de la grupo Nick Cave and the Bad Seeds, kun kiu li povas montri sian fasciniĝon pri la usona populara muziko kaj ties radikoj, interalie la bluso. Li estas kaj verkisto, poeto, scenaristo kaj okaze aktoro. Li vivas nuntempe en Britio.

## Diskaro 
; Boys Next Door

* *Door Door* (1979)

; The Birthday Party

* *The Birthday Party (Hee Haw)* (1980)
* *Prayers On Fire* (1981)
* *Junkyard* (1982)
* *Mutiny! / Bad Seed* (1983)

; Nick Cave and the Bad Seeds

* *From Her to Eternity* (1984)
* *The Firstborn Is Dead* (1985)
* *Kicking Against the Pricks* (1986)
* *Your Funeral… My Trial* (1986)
* *Tender Prey* (1988)
* *The Good Son* (1990)
* ''Henry's Dream* (1992)
* *Live Seeds* (1993)
* *Let Love In* (1994)
* *Murder Ballads* (1996)
* *The Boatman's Call* (1997)
* *Live at the Royal Albert Hall* (1998)
* *No More Shall We Part* (2001)
* *Songs For A November Night* (2002) (unofficial)
* *Nocturama* (2003)
* *Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus* (2004)
* *B-Sides & Rarities (3 CD)* (2005)
* *Dig, Lazarus, Dig!!!* (2008)
* *Push the Sky Away* (2013)
* *Skeleton Tree* (2016)
* *Ghosteen* (2019)
* *Wild God* (2024)

; Singes

* *What A Wonderful World* (with Shane MacGowan)
* *Where The Wild Roses Grow* (with Kylie Minogue)
* *Henry Lee* (with PJ Harvey)

; Grinderman

* *Grinderman* (2007)
* *Grinderman 2* (2010)

; Other

* *Burnin' The Ice* (1983) (with Die Haut)
* *White Lunar* (2009) (with Warren Ellis)

; Solo

* *The Secret Life Of The Love Song* (1999)
* *Here Comes The Sun'' (2002)

## Vidu ankaŭ 
* Nick Cave and the Bad Seeds
* The Birthday Party
* Grinderman
* Blixa Bargeld
* Mick Harvey
* Anita Lane
* PJ Harvey
* Warren Ellis
* Jim Sclavunos
* James Johnston
* Hugo Race

Kategorio:Rok-muziko
Gurdo

[eta|235x235px|Gurdisto en la urbo [Vieno.]]
**Gurdo** estas mekanike funkcianta blovinstrumento, kiu similas al orgena familio. La muzikisto turnas krankon, kiu movas firman kaj longan rubandon de truitaj kartoj, kies truoj korespondas al notoj.

La gurdo estas tute malsama, ol vjelo, alia meĥanike funkciigata instrumento.

## Eksteraj ligiloj 
* Asocio de la amikoj de la instrumentoj kaj mekanika muziko
*  Raportaĵo pri la gurdo-festivalo de urbeto Chassiers (en la franca departemento Ardèche)
* Gurdo-Muzeo Argentino - Museo del Organito Argentino 

Dosiero:Mobiliário (12.0), Acervo do Museu do Colono (Santa Leopoldina).jpg
Dosiero:Mobiliário (12.1), Acervo do Museu do Colono (Santa Leopoldina).jpg
Dosiero:Mobiliário (12.5), Acervo do Museu do Colono (Santa Leopoldina).jpg

Kategorio:Blovinstrumentoj
Departemento Izabal

**Izabal** estas unu el la 22 departementoj de Gvatemalo. Ĝin limas norde Belizo, nord-oriente la golfo de Honduro, oriente Honduro, nord-okcidente la departemento Petén, okcidente Alta Verapaz kaj sude Zacapa. 

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La departementa ĉefurbo, Puerto Barrios, troviĝas je 308 km de la respublika ĉefurbo Gvatemalurbo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de Izabal

Kategorio:Departementoj de Gvatemalo
Departemento Retalhuleu

**Retalhuleu** estas unu el la 22 departementoj de Gvatemalo. Ĝi troviĝas en la sud-okcidento de la lando kaj iras de la montaro ĝis la pacifika marbordo.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Retalhuleu-urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de Retalhuleu


Kategorio:Departementoj de Gvatemalo
Mór (urbo)

**Mór** (mOr) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Mór, kies centro ĝi estas. Tiu urbo estas ankaŭ centroj de subregiono kaj vinregiono. La loknomo signifas hungare: maŭro.
eta|dekstra|Kastelo de Lamberg en Mór

## Geografio 
Mór situas sur ebenaĵo inter du montaroj Vértes kaj Bakony laŭ la fervojo kaj ĉefvojo inter Székesfehérvár-Komárom, 25 km-ojn nordokcidente de Székesfehérvár.

## Historio 
La unua mencio pri (malnova) preĝejo de Mór okazis en 1246. Depost fino de dominado de turkoj en 1698 alvenintaj germanoj pligrandigis la loĝantaron. En Mór okazis tertremo en 1810, pri kiu pretigis Pál Kitaibel la unuan izoseistan mapon de la mondo. Ĉe Mór okazis malvenka batalo de la hungara revolucio: Mór Perczel tie povis sensukcesa rebati la aŭstran armeon, la 30-an de decembro 1848.

Mór estis en la 18-19-aj jarcentoj grava kampurbo, grava komerca centro. La urban rangon ĝi rericevis en 1984. Loĝantoj de la urbo apartenas parte al la germana nacia malplimulto.

Mór kaj ties ĉirkaŭo Csókakő, Bodajk, Pusztavám, Nagyveleg, Söréd kaj Csákberény estas grava historia vinregiono. Oni minas en ĉirkaŭo de Mór brunkarbon en Balinka, kaj Pusztavám, krome baŭksiton en Kincsesbánya kaj Gánt.

Gravaj fabrikoj de la urbo estas la tubo- kaj elektrodfabriko de la Csepeli Fémmû (ĉepela Metalluzino)/nun ESAB Group/, filialoj de Ikarus kaj Budalakk en Pusztavám.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Mór (nun kulturdomo)
* Urbodomo de Mór (iam kastelo)
* Preĝejo Sankta Triunuo (Mór)
* Preĝejo de Sankta Kruco (Mór)
* Kapelo Sankta Roĥo (Mór)
* Kalvinana preĝejo (Mór)
* Vinmuzeo ne estas vera muzeo, sed estas restoracio en iama vinkelo. Tie vi povas gustumi bonkvalitajn vinojn kaj vi povas ankaŭ tagmanĝi, vespermanĝi en la longa kelo (bieroj ankaŭ estas aĉeteblaj tie).
* bronza skulptaĵo pri Sándor Wekerle

## Bankorabado 
La urbo abrupte trovis sin en reflektorlumo. Okazis la plej terura bankorabado de Hungario. Ĉiuj bankistoj kaj ĉiuj klientoj (tri klientoj, kvar bankistinoj kaj la bankogardisto) estis murditaj.

## Famuloj 
En Mór naskiĝis:
* aktoroj Bálint Majorfalvi kaj Ilona Sárközi-Nagy
* bestkuracisto Ágoston Zimmermann
* fizikisto Ferenc Krausz
* instruisto Júlia Terézia Horváth
* lingvisto Miklós Kovalovszky
* oficiro Franz Lamberg
* Tibor Stark (trumpetisto)
* verkisto Antal Radó.

## Ĝemelurboj 
*  Freudenberg, Germanio
*  Valdobbiadene, Italio
*  Miercurea Nirajului, Rumanio

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Referencoj 
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Mór (urbo)
Departemento La Libertad (Salvadoro)

**La Libertad** estas unu el la 14 departementoj de Salvadoro kaj situas en la sudokcidento de la lando ĉe la pacifika marbordo.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Santa Tecla. 

La departemento estis fondita la 25-an de januaro 1865.

## Komunumoj 
La departemento La Libertad konsistas el 22 komunumoj (kiuj en la hispana nomiĝas *municipios*):

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.amss.gob.sv/pages/municipios/la_libertad.htm 
* http://www.4elsalvador.com/departamento_de_la_libertad.htm 

La Libertad
!
Ipiaçu

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Ituiutaba''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝia IHD estas 0,696, en 2010.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Itajubá

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj estas la administra centro de la mikroregiono *Itajubá''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Esperanto en Itajubá
La 14-an de julio 1952 estis fondita Itajubá Esperanto-Klubo ĉe la domo de la sindediĉa esperantisto Haroldo Leite Pinto, kiu gvidis multajn elementajn Esperanto-kursojn en la tuta “Minasa Triangulo”. Tiam la estraro de la societo estis: Honora Prezidanto: José Ernesto Coelho; Prezidanto: Haroldo Leite Pinto; Vicprezidanto: Zilá Mazzoni; 1-a Sekretario: Ariovaldo Mendonça de Souza; 2-a Sekretario: Waldemar Gargaglione; 1-a Kasisto: Bernardo Engelmann; 2-a Kasisto: Jairo Carvalho; Bibliotekisto: José Valentino de Faria; Propagando-Direktoro: Moisés Sveiter; Kontrola Komisiono: Ivo Machado kaj Gilberto W. Barsone. 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

eta|maldekstra|250px|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kapiri Mposhi

**Kapiri Mposhi** estas urbo en Zambio, 170 km norde de Lusako. Ĝi situas 1200 m super marnivelo, havas ĉ. 40.000 loĝantojn (takso de 2000) kaj estas ĉefurbo de la samnoma provinco, kiu en 2000 havis 194.752 loĝantojn. La urbo apartenas al la Centra Provinco de Zambio.

De 1976 Kapiri Mposhi estas fervoja konektejo inter la zambia fervojo inter Kitwe, Lusako kaj Livingstone kaj fervojo TAZARA al Daresalamo en Tanzanio. La linio TAZARA debranĉiĝas du kilometrojn sude de la urbo, ĉe Nova Kapiri Mposhi. Ankaŭ voje la urbo estas grava nodo; tie de la ŝoseo inter Lusako kaj Chingola debranĉiĝas la Granda Norda Ŝoseo (*Great North Road*), kiu iras al la nordaj provincoj kaj al Mbeya en Tanzanio.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo

## Eksteraj ligiloj 
* Broŝuro kun fotoj

Kategorio:Urboj de Zambio
Norda Insulo (Nov-Zelando)

La **Norda Insulo** estas la dua plej granda insulo de Novzelando, post la Suda Insulo. Ĝi havas areon de  kaj estas la 14a plej granda insulo en la mondo.

Sur la insulo situas la plej granda urbo de Nov-Zelando, Auckland, la ĉefurbo Wellington kaj pluraj aliaj gravaj urboj. Sur ĝi vivas ĉirkaŭ 76 % de la nov-zelanda loĝantaro.

Laŭ la mitologio de la maorioj la du insuloj ekestis en la epoko de duondio *Māui*. Li veturis per kanuo kun siaj fratoj, kaj tiuj kaptis grandan fiŝon, sed ne sukcesis elakvigi ĝin. Tiu fiŝo iĝis la Norda Insulo, la kanuo la Suda Insulo. La montoj kaj valoj sur la Norda Insulo ekestis per la batoj, kiujn la fratoj donis al la fiŝo. La maorioj nomas la insulon *Te Ika-a-Māui*, "fiŝo de Māui".

## Regionoj de la Norda Insulo 
Sur la Norda Insulo kaj najbaraj insuletoj troviĝas naŭ administraj regionoj:

* Northland
* Auckland
* Bay of Plenty (Golfo de abundeco)
* Gisborne
* Waikato
* Taranaki
* Manawatu-Wanganui
* Hawke's Bay
* Wellington

## Urboj de la Norda Insulo 
* Auckland
* Cambridge
* Coromandel
* Foxton
* Gisborne
* Hamilton
* Huntly
* Kerikeri
* Matamata
* Masterton
* Napier-Hastingo
* New Plymouth
* Pahiatua
* Palmerston North
* Paraparaumu
* Raglan
* Rotorua
* Stratford
* Taupo
* Tauranga
* Velingtono

## Vidu ankaŭ 
* Koromandela Duoninsulo

## Notoj 

## Vidu ankaŭ 
* Golfo Hauraki
* Koromandela Duoninsulo

Kategorio:Insuloj en Nov-Zelando
Taupo

**Taupo** estas urbo en la centro de la Norda Insulo de Nov-Zelando. Ĝi havas ĉirkaŭ 20.000 loĝantojn kaj estas ĉefurbo de samnoma distrikto kun 33.600 loĝantoj (2004).

La urbo situas ĉe la nord-okcidenta pinto de Lago Taupo, kiu apartenas al ĝia distrikto.

Kategorio:Urboj de Nov-Zelando
Itamarati de Minas

''''* (oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Cataguases* (esperante: *Katagŭazjs*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata'' (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Gilten

**Gilten** havas plurajn signifojn:

***Gilten (lago)** estas lago en municipoj Steinkjer kaj Namdalseid en departemento Nord-Trøndelag en Norvegio.
***Gilten (komunumo)** estas komunumo en distrikto Heidekreis de la federacia lando Malsupra Saksio en Germanio.
Gilten (komunumo)

**Gilten** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Heidekreis de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La komunumo  apartenas al komunumaro nomata *Samtgemeinde Schwarmstedt*, do libervola ligo de pluraj sendependaj komunumoj, kiuj kune plenumas certajn administrajn taskojn kaj servojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Heidekreis
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Grana

La vorto **Grana** havas plurajn signifojn:

* **Grana (Italio)** estas komunumo en provinco Asti en Piemonto en Italio.
* **Grana (Germanio)** estas komunumo en distrikto Burgenlandkreis en Saksio-Anhalto en Germanio.
* **Grana Padano** estas itala fromaĝo
Grana (Germanio)

**Grana** estas ekse administre sendependa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la komunumo Kretzschau en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2008 la loĝloko havis 741 loĝantojn.

Grana situas borde de la rivero Blanka Elster.

Kategorio:Distrikto Burgenland
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Ipatinga

''''* (oficiale ) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Ipatinga*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Esperanto en Ipatinga 
Kvankam antaŭe al la fondiĝo de *Ipatinga Esperanto Frateca Grupo* – IEFG, okazis kelkaj neformalaj kunsidoj ĉe la sidejo de la spiritisma grupo “A Caminho da Luz”, tamen kiel okazas normale en aliaj societoj oni konsideras pioniroj nur la personoj, kiuj efektive partoprenis, oficiale, en la fondiĝo de la grupo en la 31-an de julio 1983. Iliaj nomoj, subskribitaj en la unua protokolo de la societo, estas la jenaj: Roberto de Faria Costa, Jurandir Faustino da Silva, Paulo Novaes, Márcia Novaes Lacerda, Andréa Mello, Berenice de Fátima Vieira, Wantuil Novaes Filho, Geraldo Samary, Waldemar H. de Paula, João Luís Barreto, Carlos Wagner de Oliveira, Ronaldo Lopes Kaizer, Carlos Roberto de Assis kaj Maria Conceição Moreira; krom tiuj evidente la anoj de la unua estraro elektita en la sama dato, kiuj estas la jenaj prezidanto Edvaldo Silva Machado, vicprezidanto Nedilton da Costa Ferreira; sekretarioj Célio Andrade kaj Wantuil Novaes Filho, kasistoj Newton Dode kaj Andréa Mello, bibliotekistinoj Berenice de Fátima Vieira kaj Miriam Célia A. Barreto. La urbo deklaris la grupon komunutila laŭ leĝo n-ro 1.637 de la 6-a de novembro 1998.

*Ipatinga Esperanto Frateca Grupo'' daŭre aktivas kaj funkcias en . Ĝi estas societo de jura personeco, registrita en la “Notariejo de Obligacioj kaj Dokumentoj de la Civilaj kaj Juraj Personoj”, Registro n-ro 4.035, Libro A6 – 03, de Majo 1996. La sidejo staras ĉe Strato Mariana, 155, ĉambro 201 – Centro – Ipatinga – MG.
Estas ankaŭ gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* retejo de la loka komerca asocio (same ) 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
University Place (Vaŝingtonio)

**University Place** estas urbo en Kantono Pierce, Vaŝingtonio. Ĝi estas antaŭurbo de Takomo. Laŭ la usona censo en 2000, University Place havis  loĝantojn. La urbo ricevis sian nomon antaŭ pli ol cent jaroj, kiam privata universitato en Takomo, Universitato de Puĝetio, akiris terenon laŭ la ĉefa norden-sudena strato Grandview Drive, celante konstrui tie kolegion. La urbo tamen oficiale organiziĝis nur en 1995.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo (anglalingva):
* City of University Place 

Kategorio:Vaŝingtonio
Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Some Like It Hot

***Some Like It Hot*** (rekta traduko: "Iuj ŝatas ĝin varma", sed en aliaj lingvaj versioj la titolo estis malsama) estas usona komedia filmo direktita en 1959 de Billy Wilder. Steluloj aperantaj en la filmo estas geaktoroj Marilyn Monroe, Tony Curtis, kaj Jack Lemmon, kaj subtenaj aktoroj Joe E. Brown kaj George Raft.

En 2000, la *American Film Institute* listigis *Some Like It Hot* kiel la plej amuza usona filmo.

## Intrigo 
Du malriĉaj muzikistoj fuĝas el Novjorko, persekutitaj de la Mafio post esti atestantoj de la masakro de la Tago de Sankta Valentino en 1929.

La nura laboro kiun ili trovas, por ne esti malkovritaj estas kiel muzikistoj en virina muzikbando, do ili kaŝvestas sin mem kiel virinoj. Ili ambaŭ enamiĝas de la bela kantistino, sed ne povas montri sian veran naturon.

## Rolularo 
* Marilyn Monroe: « Sugar » Kane Kowalczyk
* Tony Curtis: Joe / Joséphine / Junior
* Jack Lemmon: Jerry / Geraldine / Daphne
* George Raft: "Spats" Colombo
* Joe E. Brown: Osgood Fielding III
* Pat O'Brien: Mulligan
* Nehemiah Persoff: Bonaparte
* Joan Shawlee: Sue
* Billy Gray: Poliakoff
* George E. Stone: Charlie
* Dave Barry: Beinstock
* Mike Mazurki, Harry Wilson: Sbiroj

## Premioj 
La filmo gajnis Akademian Premion por plej bona vestado en nigra-blanka filmo, kaj kandidatiĝis por pluraj aliaj kategorioj.

Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1959
Kategorio:Billy Wilder
Kategorio:Akademia Premio por plej bona vestado en nigra-blanka filmo
Arches (Vosges)

**Arches** estas franca urbeto lokita en la departemento Vosges kaj en la regiono Loreno. Ĝiaj geloĝantoj nomiĝas la *Archéens*.
100ra|maldekstra|Blazono

## Geografio 
Ĉe la rivero Mozelo, Arches lokiĝas inter la urboj Épinal kaj Remiremont.

## Loĝantoj 
## Fako 
La urbo estas fama pri sia paper-fabriko ekde 1492.

## Monumentoj 
* Kirko sankta Maŭrico

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vosges
* Arches (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Vosges
La Fratoj Statler

**La Statler Fratoj** () estis usona kontrea muzikstila kantistaro fondiĝis en 1955 en Virginio.

Malgraŭ ĝia nomo, nur 2 membroj estas fratoj kaj nenia membro havas la nomon *Statler*. Ili elektis la nomo de marko de viŝaga histo por la nomo de la grupo. Por tempo la Statler Fratoj ricevis la plej premiojn en la kontreo.

La membroj de la kantaro estis:  Ron Reid (la ĉefkantisto), Harold Reid (la  basulo), Phil Balsly (la baritonulo), kaj Jimmy Fortune (la tenorulo).

La Statler Fratoj ofte havis la kanto la plej populara por ĉi-tiu semajno.  La kanto la plej populara de la Statler Frato estas *"Flowers on the Wall"* (esperanta titolo *Floroj sub la muro*) Ĉi-tiu kanto estis parto de la muziko por la filmo *Pulp Fiction*.

Statler Fratoj, La
Statler Fratoj, La
Statler Fratoj, La
Statler Fratoj, La
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1955
Tikos

**Tikos** aŭ **Fang Shanjing** ( 方善境; 1907-1983) estis esperantisto en Ĉinio.

Tikos esperantistiĝis kiam li estis mezlernejano en 1924. En 1929 li kun la aliaj fondis la Esperantistan Asocion en Hankou. En 1932 li aliĝis al UEA kaj en 1949 fariĝis komitatano de la Ŝanhaja Esperantista Ligo. Li redaktis Esperantajn revuojn, ekzemple *La Espero*, *Voĉo el Oriento* kaj *Popola Mondo*. En 1958 li venis al la redaktorejo de *El Popola Ĉinio* kaj okupiĝis tie pri traktado kaj polurado de tradukaĵoj esperantaj. Li kompilis la libron *Esperantaj legaĵoj kun Komentarioj* kaj multajn lernomaterialojn.

Aparte menciinda estas tio, ke per fondo de Esperanta Koresponda Lernejo kaj aliaj rimedoj li trejnis grandan kvanton da novaj esperantistoj. Pro sia senlaca kaj sindona laborado kaj granda kontribuo por la ĉina Esperanto-movado S-ro Tikos ĝuis altan estimon inter la ĉina esperantistaro. Tikos estis ankaŭ komitatano de la Ĉina Esperanto-Ligo kaj membro de la Tutlanda Komitato de la Ĉina Popola Politika Interkonsiliĝa Konferenco.

Tikos tradukis al Esperanto Kiel Lu Ban majstriĝis. Kvankam li rekomendis traduki esperanten ĉinan panon kiel "manto-o", "ĝŭozi-o", aŭ "ŭoŭotou-o", neniu el ili estis aperigita en PIV.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Shao Bin 1983 : Nelacigebla fervorulo: pri veterana esperantisto Tikos, *El Popola Ĉinio*, 10(301), pp. 17-18

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Moksado

**Moksado** estas la terapia metodo bruligante aŭ gladante iujn akupunkturajn punktoj de pacienta korpo per **mokso** (laneca konus- aŭ bastonet-forma maso el ekzemple folioj de artemizio). Tiu terapio dividiĝas en mongolan mokson, cirsian mokson, salikan mokson kaj varmet-nadlan mokson.

Kategorio:Alternativa medicino
Agostino Agazzari

**Agostino Agazzari** (* 2-a de decembro 1578 en Siena; † 10-a de aprilo 1640 samloke) estis itala komponisto kaj muzikteoriisto de la baroko.

## Vivo 
Agazzari devenas el malnova nobelfamilio el Siena. Post unua artista edukado en sia gepatra urbo li iris ĉ. 1601 al Romo kaj aktivis tie en la jaroj 1602 ĝis 1607 kiel docento ĉe la Collegium Germanicum. En tiu tempo ankaŭ ekestis lia amikeco kun la muzikisto Lodovico Grossi da Viadana, la inventinto de la baso kontinua.

En 1607 Agazzari revenis al Siena kaj ankoraŭ samjare oni nomumis lin unua orgenisto de la loka katedralo. En 1630 li avancis al kapelmajstro.

Agazzari komponis krom sakrala muziko kaj madrigaloj ankaŭ la dramon *Eumelio*. Li komponis la muzikon ene de du semajnoj kaj kopiis la voĉojn kaj provis ĝin en la restaj du semajnoj, akrobataĵo kiu imponus eĉ en niaj modernaj tempoj. Kiel muzikteoriisto li estas konata eĉ hodiaŭ pro sia verko *Del sonare sopra il basso*. Tiu estas unu el la plej fruaj kaj gravaj verkoj pri baso kontinua, per kiu Agazzari influis i.a. ankaŭ Michael Praetorius je ties *Syntagma musicum*. Same kiel okazis en multaj aliaj renesancaj kaj barokaj traktaĵoj, li priskribis nur praktikon, kiu jam estis aplikata. Grandparte ĝi baziĝis sur studado de verkoj de lia amiko Viadana, la *Cento concerti ecclesiastici* (publikitaj en Venecio en 1602), la unua kolekto de sakrala muziko, kiu utiligas la bason kontinuan.

La plejmulto el siaj komponaĵoj estas sakrala muziko, kaj motetoj de la baroka maniero (por du aŭ tri voĉoj kun instrumenoj) formas la plimulton en ĝi. Ĉiujn motetojn akompanas baso kontinua, kun orgeno prizorganta la portantan linion. Liaj madrigaloj tamen estas *a cappella* en la malfrurenesanca stilo, do Agazzari samtempe montris ekstreme progresivajn tendencojn samkiel kelkajn pli konservemajn: estas nekutime, ke lia sakrala muziko estas progresema kaj lia profana muziko estas konservema, kaj per tio li estas unika inter la samepokaj komponistoj.

En la aĝo de 62 jaroj Agostino Agazzari mortis la 10-an de aprilo 1640 en Siena.

## Verkoj 
* *Cento concerti ecclesiastici* (1602)
* *Eumelio* (1606)
* *Del sonare sopra il basso* : con tutti istromenti e dell'uso loro nel conserto. - New York : Norton, 1950 (Repr. d. Ausg. Roma 1607)

## Literaturo 
* Colleen Reardon, *Agostino Agazzari and Music at Siena Cathedral, 1597-1641* (OUP, 1993)
* Manfred Bukofzer, *Music in the Baroque Era*. New York, W.W. Norton & Co., 1947. (ISBN 0-393-09745-5)
* *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. (ISBN 1-56159-174-2)
* Agostino Agazzari, *Del sonare sopra il basso*, tr. Oliver Strunk, in Source Readings in Music History. New York, W.W. Norton & Co., 1950.

* Reardon, Collee, A.: *Agostino Agazzari and music at Siena cathedral 1597 - 1641*. - Oxford : Univ. Pr., 1993. - ISBN 0-198-16272-3

## Eksteraj ligiloj 
* Del Sonare Sopra'l Basso Con Tutti Li Stromenti (PDF)

Renesancaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj muzikteoriistoj
Kategorio:Italoj de la 17-a jarcento
Eritrino

**Eritrino** aŭ **eritreno** () estas genro el la familio fabacoj.

## Priskribo 
La arbo aŭ arbedo estas disvastiĝanta en la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de la mondo. Ĝi havas triopan folion, grandajn, fajroruĝajn florojn, ovoformajn grajnojn en plurgrajna guŝo. La grajnoj estas brile nigraj aŭ ruĝaj.

## Specioj 
Jen kelkaj specioj de la genro.

* Erythrina abyssinica
* Erythrina americana
* Erythrina ankaranensis
* Erythrina atitlanensis
* Erythrina berteroana
* Erythrina burana
* Erythrina caffra
* Erythrina corallodendron
* Erythrina coralloides
* Erythrina crista-galli
* Erythrina decora
* Erythrina edulis
* Erythrina eggersii
* Erythrina elenae
* Erythrina euodiphylla
* Erythrina falcata
* Erythrina flabelliformis
* Erythrina fusca
* Erythrina haerdii
* Erythrina hazomboay
* Erythrina herbacea
* Erythrina humeana
* Erythrina lanceolata
* Erythrina latissima
* Erythrina lysistemon
* Erythrina madagascariensis
* Erythrina megistophylla
* Erythrina mexicana
* Erythrina mulungu
* Erythrina perrieri
* Erythrina poeppigiana
* Erythrina polychaeta
* Erythrina rubrinervia
* Erythrina sacleŭii
* Erythrina schimpffii
* Erythrina schliebenii
* Erythrina senegalensis
* Erythrina speciosa
* Erythrina stricta
* Erythrina suberosa
* Erythrina tahitensis
* Erythrina tholloniana
* Erythrina tŭtlana
* Erythrina variegata
* Erythrina velutina
* Erythrina vespertilio
* Erythrina zeyheri
* Erythrina sandwicensis
* Erythrina ×bidwillii
* Erythrina ×sykesii

Pri iuj specioj:
* La amerika specio *E. corallodendron* kreskas sur tropika regiono de Ameriko, altas ĝis 6m, havas 5 cm-ajn florojn, ruĝajn grajnojn, oni nomas ĝin ankaŭ koralarbo. Oni pretigas el ties malpeza ligno ŝtopilon (korkon), eskalon ks. Ĝi estas plantita anakxu por barilo.
* La specio *E. crista galli L.* (kok-kresta eritrino) kreskas en Brazilo, ofta ornamplanto kun grapola infloresko el malhelaj, ĉerizruĝaj floroj. ĝia grajno estas longeta, renforma.
* La sud-Afrika specio *E. caffra* (kafer-arbo) kreskas ĝis 18 m, el ties ligno oni produktas boatojn
* La orient-Afrika specio *E. abyssinica* havas grajnojn, kiun oni nomas *karat* kaj estis por mezurado de la oro, tiel devenas la nomo karato
* La specio E. indica (dadap-arbo) kreskas de orienta Hindio ĝis Aŭstralio. Ĝi estas uzata en sudorienta Azio por ombrado aŭ kiel apogarbo, la folio estas uzata kiel furaĝo.

Erythrina species 'Croftby'.jpg|Bark
Erythrina speciosa flower.JPG|Erythrina speciosa
Erythrina zeyheri 01 ies.jpg|Erythrina zeyheri
ErythrinaXsykesii.JPG|Erythrina ×sykesii
Funchal - Erythrina abyssinica (Korallenbaum) IMG 2097.JPG|Erythrina abyssinica
ErythrinaXsykesii.JPG|*Erythrina x sykesii* dum florado en Auckland, Nov-Zelando
Erythrina flabelliformis MHNT.BOT.2009.13.50.jpg|eta|*Erythrina flabelliformis* - Muzeo de Tuluzo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de la specioj de la genro *Erythrina*

Kategorio:Faboideoj
Blankpuga kalidro

La **Blankpuga kalidro**, *Calidris fuscicollis* estas eta kalidro kaj eta vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas norda tundro en arktaj insuloj de Kanado kaj Alasko. Ili estas longdistance migrantaj birdoj tra lagaj regionoj kaj vintras en diversaj humidejoj kiel strandoj, dunoj, ktp., de suda Suda Ameriko, tio estas el suda Brazilo ĝis Fuegio kaj Ĉilio. Ili estas raraj sed regulaj vaguloj en okcidenta Eŭropo.

## Aspekto 
Temas pri eta kalidro de 19 ĝis 20&nbsp;cm longa, pezo de ĉirkaŭ 45 g kaj enverguro de 35,5 ĝis 41&nbsp;cm. Plenkreskuloj havas nigrajn krurojn kaj etan maldikan malhelan bekon. La korpo estas malhelbruna supre kaj ĉefe blanka en subaj partoj, kun brunaj strioj bruste kaj blanka pugo antaŭ malhela vostopinto. Ili havas blankan supraokulan strion. Tiu birdo montras longajn flugilojn kun malantaŭa malhela parto supre dumfluge. En vintra plumaro, tiu specio estas helgriza supre. Tiu birdo malfacile diferenciĝas el aliaj similaj etaj vadbirdoj; ĉiuj estas konataj kiel kalidroj.

Unu el la plej certigaj ecoj estas la longaj flugiloj, kiuj estas pli longaj ol la vosto kiam la birdo staras surgrunde kiam aspektas specifa kalidro kun pli longeca starmaniero. Nur ankaŭ Flavbrusta kalidro montras tion, sed tiu diferenciĝas klare pro manko de blanka pugo, dum la Blankpuga kalidro havas pli ruĝecan kaj skamecan dorson.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj manĝas per bekoplukado, laŭ beka esploro en kotejoj kaj tundro, aŭ laŭ rigarda serĉado en neprofunda akvo. Ili manĝas ĉefe insektojn, moluskojn kaj marvermojn kaj ankaŭ iome da planta materialo, ĉefe dum la reprodukta/id-varta periodo.

Ili estas sociaj kaj manĝas are kaj foje kun aliaj kalidroj.

Ili konstruas neston surgrunde kutime bone kaŝita inter plantaro. La ino kovras la truon per sekaj herberoj kaj demetas 3 aŭ 4 brunverdecajn ovojn, kiujn ŝi mem kovas dum tri semajnoj.

Eblas trovi hibridojn inter tiu specio kaj la Bunta kalidro eventuale en nordorienta Norda Ameriko (McLaughlin & Wormington, 2000, kaj ekstera ligo sube); oni supozas, ke la Blankpuga kalidro povas hibridiĝi ankaŭ kun la Stepkalidro.

## Referencoj 
* 
* **McLaughlin** K. A. & **Wormington**, A. (2000): An apparent Dunlin × White-rumped Sandpiper hybrid. *Ontario Birds* **18**(1): 8-12.

## Eksteraj ligiloj 
* Ocean Wanderers : A putative hybrid White-rumped Sandpiper × Dunlin from the east coast of the USA. 2006-OKT-11
* Reteja identigeja artikolo pri tiu specio kaj aliaj etaj kalidroj 
* Informaro pri specio Blankpuga kalidro - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
* Blankpuga kalidro - *Calidris fuscicollis*  - Birdidentigejo USGS Patuxent
* Informaro pri Blankpuga kalidro - Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto

Kategorio:Skolopedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Maduko

**Maduko** () estas genro el la familio sapotacoj, kreskante en suda Azio.

## Uzoj 
Floroj manĝeblas, ĉu nekuiritaj, ĉu kuiritaj, ankaŭ metitaj en kukoj. Ankaŭ brandon oni elfaras el ili, sed ĝi konservas la malbonodoron de la floroj. Ofte sovaĝaj bestoj tiel, kiel ŝakaloj,, Ursoj, ktp frandas tiuj florojn, kaj okazas, ke la floroj fenmentinte an la stomako de la urso, tiu iĝas ebria.

La fruktoj estas tradicie utiligitaj de la Adivasioj (praindiĝenaj triboj de Hindio), la karno kiel manĝon, la oleo elpresigita el la fruktonuksoj por lampoleo, kaj kuiroleo. Industrie tiu oleo uzatas enHindio for elfaro de sapo. Nun esploroj plenumatas cele uzi ĝin kiel bilogia dieselmotora hejtmaterialo.

## Specioj 
La specio *Madhuca longifolia*, kaŭze ioma malcerteco pri klasado de la sapotacoj, ĝi estas ankaŭ konata kiel *Madhuca indica* kaj *Bassia latifolia*. En Hindio tiu arbo konatas kiel:
:*Madhuka* Sanskrito sanskrite
:*Illipe* tamile
:*Ippi* telugue
:*Mahuda* guĝarate
:*maŭa* en aliaj norhindaj lingvoj
: kaj en Eŭropo kiel "hinda buterarbo"

Ĝi estas vulgare plantita ĉie tra Hinda duoninsulo. Ĝi estas alta arbo, povas esti 20 metrojn alta, kun larĝa laŭbo. Folioj kunligas branĉofine, po 7-20 centimetrojn longaj, kaj 3–7&nbsp;cm larĝaj, elipsoformaj, facile vilaj kiam junaj, senharaj pliposte. Folioj defalas dum vintro. Floroj aperas kutime kiam la arbo estas senfolia.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* germane 

Kategorio:Sapotacoj
Cistanko

La **cistanko** (latine *Cistanche*) estas genro el la planta familio orobankacoj, kies multaj specioj estas protektataj plantoj. Ili estas plantoj parazitaj.

El la specioj de la genro en alternativa medicino aparte interesas la **dezerta cistanko** (latine *Cistanche deserticola*, ĉine 肉苁蓉, pinjine ròucōngróng; farmacia nomo *Herba Cistanchis*).

La dezerta cistanko kreskas en interna Ĉinio kaj Mongolio. La herbo estas uzata kontraŭ impotenteco, frua ejakulado kaj aliaj seksaj problemoj.

## Eksteraj ligiloj 
* farmacie pri la planta genro (angle)
* foto de la specio *cistanche salsa* el Israelo
* *cistanche phelypaea* - flava cistanko (germane)

## Referencoj 
Kategorio:Orobankacoj
Kategorio:Alternativa medicino
Kategorio:Kuracplantoj
Friedrich Müller (Schäßburg)

**Friedrich MÜLLER**, naskita la  en Sighişoara/Schäßburg, mortinta la  en Sibio, estis protestanta teologo kaj historiisto. De 1893 ĝis 1906 li estis luterana episkopo de Transilvanio.

Por distingi inter li kaj Friedrich Müller (Langenthal) oni foje aldonas al lia nomo "la pli aĝa" aŭ lian naskiĝlokon "Schäßburg".

Post mallonga agado kiel privata instruisto en Cluj-Napoca en 1845 li de 1846 al 1848 studis protestantan teologion, historion kaj filologion en Lepsiko kaj Berlino. Dum la hungara revolucio de 1848/9 li batalis kiel milica leŭtenanto flanke de habsburga Aŭstrio. Ĝis 1863 li laboris kiel instruisto, ĝis 1869 kiel rektoro de la gimnazio de Schäßburg. De 1869 al 1874 li estis pastro en Leschkirch, poste ĝis 1893 urba paroĥestro en Sibio. Inter 1883 kaj 1893 li krome estis vicepiskopo (vikario). Inter 1893 kaj 1906 li estis episkopo de la protestanta Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio.

Multajn jarojn post sia studenta tempo Müller doktoriĝis pri filozofio ĉe la universitatoj de Marburg (1883) kaj de Cluj (1896) kaj pri teologio ĉe la universitato de Lepsiko (1889). Li kolektis legendojn (ajnalingvajn) el Transilvanio kaj en 1857 eldonis sian kolekton sub la titolo *Siebenbürgische Sagen*.

Kaj kiel rektoro kaj kiel paroĥestro Müller aktive influis la tiamajn regularojn; interalie li enkondukis en sia gimnazio la instruadon pri sporto. Kiel ano de la germanlingva etno li ne entuziasmis pro la kreskanta hungarigo post la aŭstria-hungaria egaligo en 1867; li kontraŭis la civilan personregistron kaj la devigan uzon de hungaraj loknomoj kaj favoris por la duopa regno centran regadon de Vieno.

En 1899 Müller igis Friedrich Teutsch sia vikario (viculo). Post lia morto en 1906 Teutsch estis elektita lia posteulo kiel episkopo.

## Eksteraj ligiloj 
* Eklezia biografia leksikono
* Pri lia verko 

Kategorio:Luteranaj episkopoj en Transilvanio
Verda ksenogrilo

eta|verda ksenogrilo**Verda ksenogrilo**, *Cayptotrypus hibionis*, renkontiĝas en ilia ĉirpado, “ ri.., ri…, ri.., estas klare bela, sed ilia amase senĉesa muzikado farante bruon, subpremas ĉirpadon de aliaj insektoj, ekz. de homeogriloj, ksenogriloj ktp. Ili vivas sur arboj kaj povas flugi, ili ne havas malamikojn kaj evitas danĝeron.

Kategorio:Insektoj
Arbara grilo

eta|arbara grilo
La **arbara grilo** (*Nemobius sylvestris*) estas specio de grilo, malpli ol 1 cm longa, lerta saltanto, en arbaroj de tuta okcidenteŭropo. Ĝia ĉirpado estas interspacita per paŭzoj kaj similas kvazaŭ morsa mesaĝo. Ĝi nutras sin pere de sekaj folioj. Ĝia vivciklo daŭras du jarojn, kio estas esceptaĵo inter la ortopteroj.

## Vidu 
* grilo
* hejma grilo
* verda ksenogrilo

Kategorio:Insektoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Elmilo

**Elmilo** aŭ **promilo** estas 1/1000 de io, uzata por pli videble priskribi malgrandajn onojn. La alia simila rimedo estas elcento.

Por elmilo estas speciala signo ‰ (kodo deksesuma 2030 en unikodo, &amp;permil; en HTML.

Kutimaj uzadoj de elmilo estas:
* Por saleco de akvo.
* Por deklivo de supreniro kaj malsupreniro de trako en fervojoj.

## Ekzemploj 
: 1\,{}^{0\!}\!/\!_{00} = \frac{1}{1{\,}000} = 0{,}001 = \ \ \ \ 10^{-3}= 0{,}1\,\% 
: 2\,{}^{0\!}\!/\!_{00} = \frac{2}{1{\,}000} = 0{,}002 = 2\cdot 10^{-3} = 0{,}2\,\%
## Vidu ankaŭ 
* Milono
* Elcento

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Mezurunuoj
Ludoviko Mimoo

**Lluís MIMÓ EPINALT** (esperantigita kiel **Ludoviko Mimoo**) naskiĝis 1913, mortis la 1-an de majo 1986 en Sabadell, estis kataluna esperantologo, tradukisto, gramatikisto kaj vortaristo.

Mimoo estas konata en Esperantujo precipe kiel iniciatinto de la t.n. Analiza Skolo. Liajn ideojn pri "Fundamentkonforma Esperanto" oni povas ĉerpi el liaj eldonaĵoj pri gramatikaj demandoj kaj liaj respondoj. Liajn rezultojn transprenis kaj evoluigis Rikardo Ŝulco.

Li krome tradukis diversajn poemojn kaj du verkojn de aŭtoroj el la kataluna renesanco je la komenco de la 19-a jarcento. Li estis kunlaboranto por la hispana parto de la *Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro* en naŭ lingvoj, kiun redaktis Feiko Munniksma (1974). Lia vortaro hispana-Esperanto restis nepublikigita.

## Verkoj (elektaĵo) 
*1956: *Lernolibro de Esperanto*,  Sabadell, Eld. Moreno Medrano, 157 pg.
* 1961 : *Perfekteco de la Esperantaj Verboj*, Sabadell, Eld. Moreno Medrano, 57 p.
* 1963 : *Decidaj Argumentoj. Postparolo kaj studo pri la participoj, komplementaj al la verko Perfekteco de la Esperantaj Verboj*, Sabadell, Eld. Moreno Medrano, 20 p.
* 1973 : *Kompleta Lernolibro de Regula Esperanto*, Analiza Skolo, Sabadell, Eld. la aŭtoro, 191 p.
* 1973 : *Esperanto por la Jaro Du Mil*, (Analiza Skolo), Sabadell, Eld. la aŭtoro, 217 p.
* 1989 : *Kompleta Lernolibro de Regula Esperanto*, Analiza Skolo, Komplementa volumo, Paderborn, Eld. Esperanto-Centro, 163 p.
### Recenzoj
Pri *Esperanto por la Jaro Du Mil*

## Tradukoj (elektaĵo) 
[eta||*Tamen Civilizitaj - Neĝobulo*, [1975]]
* Carles Soldevila i Zubiburu (en vikidatumoj) 1975 : *Du Komedioj : Tamen Civilizitaj - Neĝobulo*
* José Zorrilla (1817-1893) 1981 : *Don Juan Tenorio* (versa dramo 1844)
* Benito Pérez Galdós (1843-1920), *Doña Perfecta* (romano 1876), Nepublikigita

### Recenzoj
Pri *Du Komedioj*

## Bildaro 

Dosiero:1961 Perfekteco Verboj.jpg|*Perfekteco de la Esperantaj Verboj*, 1961
Dosiero:1963 Decidaj Argumentoj.jpg|*Decidaj Argumentoj*, 1963

Dosiero:1981 Don Juan' Tenorio.jpeg|''Don Juan' Tenorio*, 1981

Dosiero:Stratŝildo de Passatge Lluís Mimó Sabadell 2026.jpg|Stratŝildo de *Passatge de Lluís Mimó* en Sabadell.

## Bibliografio 
* Ŝulco, Rikardo 1986: *Mortis Ludoviko Mimoo*, Nekrologo en *La Gazeto* (Metz) vol. 1 (1985/86), n-ro 6, paĝo 20 (kun foto) ()
* Rössler, Franz-Georg 2011:  artikolo *Ludoviko Mimoo mortis antaŭ 25 jaroj* en la revuo *Esperanto aktuell* 2011/5, p. 22 ()
* Rössler, Franz-Georg 2012: samtitola artikolo *Ludoviko Mimoo mortis antaŭ 25 jaroj*, revuo *Esperanto'', n-ro 1254, p. 13 ()

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Lluís Mimó en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Lluís Mimó en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

## Referencoj 
Mimó Epinalt, Lluís