open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
60558 Ekeklo

**60558 Ekeklo** estas mezgranda malhela korpo de la klaso de la centaŭroj, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Kiam ĝi estis malkovrita, ĝi estis klasifikata kiel asteroido sub la maldaŭra nomo de 2000 EC98. En decembro 2005, kometa hararo estis malkovrita, kaj la objekto ricevis la kometan nomon **174P/Echeclus**.

Krom **60558 Ekeklo**, sep aliaj objektoj estas listigitaj kiel kaj kometo kaj asteroido:
* 2060 Ĥirono, aŭ 95P/Ĥirono
* 4015 Wilson-Harrington aŭ 107P/Wilson-Harrington
* 7968 Elst-Pizarro, aŭ 133P/Elst-Pizarro
* 118401 LINEAR, aŭ 176P/LINEAR (Linear 52)
* (323137) 2003 BM80 aŭ (282P/2003 BM80)
* (300163) 2006 VW139 aŭ (288P/2006 VW139)
* (457175) 2008 GO98 aŭ (362P/2008 GO98)

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la mita centaŭro *Ekeklo*, mortigita de *Ampikso* dum batalo kontraŭ la Lapitoj.

## Kometa aktivo 
La , granda rompaĵo disiĝis el Ekeklo, tiam je 13,1 AU de la Suno, estigante grandan nubon da polvo. Astronomoj opinias, ke tiu estas ŝuldata ĉu al alfrapo, ĉu al eksploda ellaso da vaporiĝemaj substancoj.

**Ekeklo** ŝajnis montri elĵeton ankaŭ ĉirkaŭ junio 2011, kiam ĝi estis je 8,5 AU de la Suno,: la , hararo estis observita per la Norda Teleskopo Faulkes de Haleakalā.

Alia elĵeto okazis ĉirkaŭ la  kiam **Ekeklo** estis je 7,3 AU de la Suno.

En 2016 malgranda kvanto da karbona monooksido estis malkovrita ĉirkaŭ **Ekeklo**, la produktko de CO estis kalkulita multe pli malgranda ol tiu ĝenerale observita por 29P/Schwassmann-Wachmann, alia malproksima kometo ankaŭ rigardita kiel centaŭro.

## Orbito 
La discentra orbito de **60558 Ekeklo** etendiĝas inter tiuj de Jupitero kaj de Urano: ĝi do krucas la orbiton de Saturno. Kun saturna MOID de 0,21395 AU (32,006 milionoj da km) **Ekeklo** estas saturnrenkonta asteroido.

Pro gravitaj perturboj far de Jupitero kaj Saturno, la orbito de **60558 Ekeklo** estas nestabila, ĝia orbita duona vivo estas ĉ. 610 000 jaroj.

**60558 Ekeklo** pasis sian periapsidon la 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj objektoj de la ekstera sunsistemo); el ''Johnston's Archive''

Kategorio:Periodaj kometoj
Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Saturnrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Vilmos Gryllus

**Vilmos Gryllus** [vilmoŝ grilus], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gryllus Vilmos** estas hungara muzikisto (komponisto, violonĉelisto, kantisto, ĉarangisto, kobozisto, buŝharpisto). Lia frato estas Dániel Gryllus, kun kiu li ofte muzikas kune.

Vilmos Gryllus  naskiĝis la  en Budapeŝto.
eta|Vilmos Gryllus en 2012
eta|Orkestro Kaláka (Vilmos Gryllus estas dekstre)

## Biografio 
Vilmos Gryllus frekventis muzikan bazlernejon, poste li maturiĝis en gimnazio. En 1969 li aliĝis al Kaláka (muzikgrupo)-n. Li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1976. En 1980 li estis aŭdebla en infana programo de Hungara Radio, ekde 1991 li prezentis similan programon en Hungara Televizio. Ĉefe ekde 1996 li muzikas denove kun Kaláka. Kiel ties membro, li ricevis premion Kossuth en 2000. Li faras muzikojn por la infana publiko.

## Elektitaj televiziaj programoj 
* A fekete kolostor (1986, aktoro)
* Volt egyszer egy kis zsidó (1994, aktoro)
* A reformáció dala (2003)
* Magyar népmesék (2006)
* A biciklis túra (2010)

## Elektitaj libroj 
* Maszkabál 1-2 (2010, poste plurfoje eldonitaj)
* Kutyát kérek, kiskutyát! (2015)
* Dalok reggeltől estig (2017)
* Biciklizős dalok (2019)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo
* datenoj
* aŭdebla muziko de Gryllus

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj violonĉelistoj
Kategorio:Hungaraj kantistoj
Kategorio:Hungaraj ĉarangistoj
Kategorio:Hungaraj kobozistoj
Kategorio:Hungaraj buŝharpistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Róbert Gulya

**Róbert Gulya** [guja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gulya Róbert** estas hungara komponisto.
eta|Róbert Gulya en 2009 (maldekstre)
Róbert Gulya  naskiĝis la  en Gyöngyös.

## Biografio 
Róbert Gulya akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1997, poste helpe de stipendio li plulernis 2 jarojn en Muzikakademio de Vieno, pli poste same kun helpe de stipendio en Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso. En la lasta universitato li studis nur filmomuzikojn. Post siaj studoj li komponis unue melodietojn por reklamoj, firmaoj, poste klasikajn verkojn, ekde 2004 filmajn muzikojn. Liaj partituroj estas eldonitaj de svisa muzika eldonisto Éditions BIM. Liaj komponaĵoj estas prezentitaj tutmonde. Gulya estas posedanto de la filmomuzika kompanio Interscore LTD. Li ricevis eksterlandajn kaj hungarajn premiojn inter 1995-2014.

## Elektitaj klasikaj komponaĵoj 
* *Burlesque* (por tubjo kaj piano, 1995)
* *Versenymű zongorára és zenekarra* No. 1 (1997)
* *Delfinek Hangja* (por piano, 2001)
* *Capriccio* gitárra és zongorára (por gitaro kaj piano, 2006)
* *Keringő* (por gitaro, 2010)

## Elektitaj filmaj komponaĵoj 
* *Truce* (2004, Usono)
* *S.O.S. Szerelem!* (2007, Hungario)
* *Szinglik éjszakája* (2010, Hungario)
* *Tom Sawyer & Huckleberry Finn* (2014, Usono)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* https://everipedia.org/wiki/lang_en/R%25C3%25B3bert_Gulya/  
* https://deacademic.com/dic.nsf/dewiki/2388374 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj klasikaj komponistoj
Kategorio:Hungaraj filmaj komponistoj
Domašov (Bělá pod Pradědem)

**Domašov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, kiu kreas mezan parton de municipo Bělá pod Pradědem. Vivas ĉi tie  (). Ĝi situas precipe laŭ flankoj de rivero Bělá; norde ĝi ligas al domaro Adolfovice, sude – direkte al Praděd – daŭrigas domaro Bělá.

## Historio 
Domašov estas menciata unuafoje en la jaro 1284 kiel *Thomasbergk* kaj ĝi verŝajne estas rezulto de koloniiga agado de vroclavaj episkopoj, kiu progresis de Frývaldov (Jeseník) kontraŭ fluo de rivero Bělá direkte al Jeseníky. Sed ĉu la lokigo de mezgranda vilaĝo (40 lanoj) vere sukcesis, ne estas certa; en 1410 ĝi estas menciata kiel dezertiĝinta kaj renovigita ĝi estis nur en duono de la 16-a jarcento (1550) jam kun plejparte segeja destino kaj iom ŝanĝita nomo *Thomasdorf*. Domašov en la 16-a –18-a jarcentoj tre evoluis: en la jaro 1689 estas ĉi tie registritaj honorinda nombro 67 bienuloj kaj 97 ĝardenistoj kaj dometuloj kaj Domašov tiel estis la plej granda vilaĝo de la frývaldova senjorujo de la vroclavaj episkopoj. En la jaro 1730 estis sur limoj kun Adolfovice konstruita preĝejo de sankta Tomaso kaj apud ĝi establita romkatolika paroĥo kun lernejo. Plua evoluo de la cismontara loĝigo kaj nefacila alirebleco eldevigis establo de plua lernejo (1793) kaj eklezia administrado (1796 lokalio, avancita je paroĥo 1843) en la supra parto de la municipo; iliaj falantaj lokoj firmigis distingadon inter Dolní kaj Horní Domašov ().

Loĝantaro tiutempe vivtenis sin precipe per minado kaj prilaborado de ligno kaj aliaj agadoj kun granda uzo de brulmaterialo, samkiel ankaŭ per hejma tekstila produktado. Sed daŭra sinko de nombro de loĝantoj ekde la duono de la 19-a jarcento aludas ekonomian stagnon. Ekde komenco de la 20-a jarcento komencis gavi signifon turisma potencialo de la municipo.

Dum la dua mondmilito en la municipo troviĝis laboraj militkaptitejoj Rudohoří (Vietseifen) kaj Borek (Kieferbach), precipe por sovetaj militkaptitoj. En la unua el la indikitaj lokoj estis en la jaro 2003 reguligita tombejo kun tomboj de militkaptitoj kaj ankaŭ de germanoj, kiuj perdis la vivon fine de la milito.

Municipo Domašov estis en la jaro 1964 kunigita kun Adolfovice en la municipon Bělá pod Pradědem.

## Loĝantaro 
## Interesaĵoj 
### Naturmemorindaĵoj 
* Červenohorské sedlo – sur katastro de Domašov estas precipe devena kabano el la jaro 1903
* naturrezervejo Borek u Domašova – relikta pinarbaro

## Fotogalerio 

Domašov_(Bělá_pod_Pradědem)_A._Kostel_sv._Jana_Křtitele.jpg|Preĝejo de sankta Johano Baptisto
Domašov_(Bělá_pod_Pradědem)_C._Kaple_u_kostela.jpg|Kapelo ĉe la preĝejo
Domašov_(Bělá_pod_Pradědem)_E._Křížek_u_kostela.jpg|Kruceto ĉe la preĝejo
Domašov_A._Turistické_informační_středisko.jpg|Turisma informcentro
Domašov_B._Dům_čp._5.jpg|Domo n-ro o. 5
Domašov_C._Venkovské_stavení.jpg|Vilaĝa konstruaĵo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Bělá pod Pradědem
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
Mihály Hajdu

**Mihály Hajdu** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajdu Mihály** estis hungara komponisto, pianisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Hajdú*.

Mihály Hajdu  naskiĝis la  en Orosháza, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Hajdu krom la kutima lernado ekde 1917 frekventis ankaŭ privatan muziklernejon, kie li ricevis pianlecionojn. Li maturiĝis en gimnazio en 1927, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1933. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Arnold Székely kaj István Thomán. Inter 1933 kaj 1940 li instruis en privata muziklernejo, inter 1941 kaj 1960 en ŝtata muziklernejo, inter 1960-1977 en la menciita Altlernejo, fine li pensiuliĝis. Krom la instruado li komponis kaj tre malofte li pianadis. Li ricevis premion en 1957.

## Elektitaj komponaĵoj 
* Kádár Kata (opero, 1957 Hungara Radio, 1959 Budapeŝta Ŝtata Operejo)
* 3 suitoj
* kantoj por muziklernantoj

## Elektitaj libroj 
* Kádár Kata
* Zenei ismeretek (kunverkinto, 1953)
* Szolfézs I-III. (kunverkinto, 1953-1966)
* A középfokú szolfézs útmutatója (kunverkinto, 1953)

## Elektitaj disĉiploj 
* Zoltán Kocsis
* :hu:Attila Némethy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://www.encyclopedia.com/arts/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/hajdu-mihaly 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Urba municipo Murska Sobota

**Urba municipo Murska Sobota** estas unu el 212 municipoj en la eŭropa lando Slovenio kaj unu el 11 urbaj municipoj de la lando. Ĝi situas en la regiono Pomurska. La municipo enhavas 12 komunumojn kaj ĝia areo estas 64,4 km². Komence de 2018 tie loĝis 18 734 homoj, kaj laŭ la stato de  en ĝi vivis , kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La administra centro estas la urbo Murska Sobota.
## Loko, priskribo 
eta|280x280ra|Urba municipo Murska Sobota
La rivero Ledava fluas tra la norda parto de la teritorio. De tie, relieva akvokonduktilo kondukas suden al la Mura Rivero. Ati fluas ĉe la suda rando de la teritorio. Inter la du riveroj estas alteco de ĉirkaŭ 186 - 192 m.

La suda parto pasas la aŭtovojon A5 / E653 de Maribor al Lendava kaj pluen al Hungario. La komunumo ankaŭ kuras proksimume de sudo al nordo fervojo de Ljutomer al Hungario.

La apudaj municipoj estas:

Občina Puconci en la nordo, Občina Moravske Toplice en la Nordoriento, Občina Beltinci la Sudorienta, Občina Veržej kaj Občina Križevci en la sudo, Občina Radenci la sudokcidento, Občina Tišina okcidento.

## Konsisto 
La municipo konsistas el la sekvaj 12 loĝlokoj aŭ urbodistriktoj:

Bakovci, Černelavci, Krog, Kupšinci, Markišavci, **Murska Sobota**, Nemčavci, Polana, Pušča, Rakičan, Satahovci, Veščica

## Partnera urbo 
*  Nikšić en Montenegro

## Tradukfonto 
* Statistikoj: regiono Pomurska 
* Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:80_x589742.405_y167928.6015_s12_b4 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Murska Sobota
Murska Sobota
Kontraŭveneno

**Kontraŭveneno**, *antiveneno* aŭ neologisme **antidoto** (de la greka *αντίδοτο*, "donita kontraŭ") estas substanco kapabla kontraŭi formon de venenado.

Foje okazas, ke la kontraŭveneno per aparta toksino estas inokulita per injekto de la toksino mem en beston, per malgrandaj dozoj, kaj eltirante rezultajn antikorpojn (antitoksinoj) en la sango de la besto.

La veneno produktita de iuj serpentoj, araneoj kaj aliaj venenaj bestoj ofte malfacile obteneblas por produkti serojn de bestaj originoj aŭ eĉ specifaj antikorpoj, sed se ili ne ĉiam estas sufiĉe rapide haveblaj kvankam efikaj, rezultas ke tre ofte la mordo aŭ la piko de unu el ĉi tiuj bestoj havas mortigajn efikojn.

Iuj toksinoj ne havas kontraŭvenenon. Ekzemple, la venena ricino, ĉeestanta en la industriaj kromproduktoj de la produktado de ricinoleo, ne havas kontraŭvenenon; sekve, la ĉeesto - per ingestado - de sufiĉa kvanto da ĉi tiu veneno en la homa korpo estas neeviteble fatala.

La ingestado de venenoj ofte estas traktita per buŝa administrado de aktivigita karbo, kiu adsorbas la venenon, kiu estas poste forigita kun la fekaĵoj, forigante grandan parton de la toksino.

Venenoj injektitaj en la histojn (kiel rezulto de mordoj aŭ pikoj de venenaj bestoj, ekzemple) estas kutime traktataj per elasta kunpremiga bendo, kiu malrapidigas la sangan cirkuladon tiel limigante la cirkuladon de la veneno ene de la korpo.

## Principoj de agado 
Kontraŭveneno agas esence per ekspluatado de tri malsamaj principoj: fizika kontraŭvenenismo, kemia kontraŭvenenismo kaj fiziologia kontraŭvenenismo.
* La **fizika kontraŭvenenismo** konsistas en sorbado de la toksa substanco per uzado de aktivigita karbo aŭ unuĉelaj eŭkariotoj. Por ekspluati ĉi tiun principon necesas, ke la veneno ne jam disvastiĝis en la cirkulada sistemo, sed ankoraŭ troviĝas en la stomako kaj en la komenca intesta vojo.
* La **kemia kontraŭvenenismo** konsistas en uzado de kemiaj substancoj kapablaj precipiti aŭ neŭtrigi la venenan substancon, farante ĝin sendanĝera. Ekzemploj de kemiaj kontraŭvenoj estas perbuŝaj solvaĵoj de acetata acido por kontraŭagi la konsumadon de alkaloj kaj injekto de tiosulfato kaze de toksiĝo pro cianido.
* La **fiziologia kontraŭvenenismo** anstataŭe konsistas administri iujn substancojn havantaj farmakologiajn proprecojn, kiuj kaŭzas fiziologiajn efikojn, kiuj kontraŭas la efikojn de la veneno. Ekzemple, atropino estas kontraŭaĵo de la muŝoamanita alkaloido, kiu kaŭzas efikojn sur la parasimpata nerva sistemo; la toksiĝo kaŭzita de atropino povas kontraŭstariĝi per administrado de fizostigmino, kiu kaŭzas la inversan agadon sur la parasimpata nerva sistemo.

## Eksteraj ligiloj 
* Antidotoj ()

## Fonto 

Kategorio:Toksologio
Orienta Armenio

eta
**Orienta Armenio** (armene: Արևելյան Հայաստան Areveljan Hajastan) estas termino uzata de armenoj rilate al la orientaj partoj de la Armena Altebenaĵo, la tradicia patrujo de la armena popolo. Inter la 4-a kaj la 20-a jarcentoj, Armenio estis dividita plurfoje, kaj la terminoj orienta kaj okcidenta Armenio uziĝis por raporti al ĝiaj respektivaj partoj sub fremda okupado aŭ regado, kvankam ne estis difinita linio inter la du. La termino uziĝis rilate al:

***Persa Armenio** (vasala ŝtato de la Persa Imperio ekde 387, plene aneksita en 428) post la dividado de la lando inter la bizanca kaj sasanida imperioj kaj daŭris ĝis la araba konkero de Armenio en la duono de la 7-a jarcento.
***Irana Armenio** (1502-1813 / 1828), kiu kovris la periodon de orienta Armenio dum la frua-moderna kaj malfrua-moderna epoko kiam ĝi estis parto de la diversaj iranaj imperioj, ĝis ĝia aneksado de la Rusa Imperio (1813 kaj 1828) .
***Rusa Armenio** (1828 ĝis 1917) kaj sovetia Armenio (1917 ĝis 1991), kiu kovris la armenajn loĝitajn areojn sub la regado de la Rusa Imperio kaj Sovetunio, respektive.

Kategorio:Historiaj regionoj de Armenio
Atocha (metroo de Madrido)

**Atocha** () estas stacio sur linio 1 de Metroo de Madrido, kiu situas sub Avenuo Ciudad de Barcelono kaj Promenejo Infanta Isabel, inter la kvartaloj de Jerónimos (distrikto Retiro) kaj Atoĉa (distrikto Arganzuela), en la interŝanĝejo, apud la Trajnstacidomo Atocha, kun kiu ĝi estas interkonektita.

## Vidu ankaŭ 
* Linio 1 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido
* Trajnstacidomo Atocha
* Madrid-Atocha Cercanías (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 1 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1988
Kategorio:1988 en Hispanio
Grek-katolika preĝejo Sankta Mikaelo (Nagykálló)

La **grek-katolika preĝejo Sankta Mikaelo** estas eklezia monumento historia en Hungario, en urbo Nagykálló.

## Historio 
Mankas konsento pri histori de la preĝejo inter la fontoj. Estas nebula mencio en 1643 pri la preĝejo. Kelkaj supozas, ke origine estis tie katolika gotika kirko. Laŭ arkeologoj la plej malnova parto estas la absido el la Erao de Arpadidoj. En 1570 serbaj rifuĝintoj alvenis, kiuj konstruis kirkon en tiun lokon. Pli nova estis konstruita en la 1700-aj jaroj. La navo estis konstruita en 1786. Estas mencio pri trakonstruo en la 19-a jarcento laŭ klasikismo. La turo estis malkonstruita pro vivdanĝero en la 1940-aj jaroj, la pli nova konstruiĝis en 2006. Dum la sentura periodo la sonorilado okazis en la apuda sonorilostablo.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, tamen en la korto troviĝas krucifikso konstruita en 1996. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La navo kaj la absido estas apogitaj per pilieroj. La absido estas oklatera. Interne la ikonostazo estis skulptita el ĉerizujo. Rumana majstro pentris la ikonojn.

Kermeso okazas en la 8-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* https://www.utazzitthon.hu/latnivalo/nagykallo/gorog-katolikus-templom-23170 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj

Nagykallo
Nagykallo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Nagykálló
Mentila klorido

**Mentila klorido** aŭ **C10H19Cl** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la klorida acido kaj mentolo. Mentila klorido estas senkolora likvaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Mentila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Mentila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de klorida acido kaj mentila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *mentila acetato* kaj HCl:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de klorida acido kaj *mentila formiato*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *mentila alkoholo* kaj tionila klorido:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de etila klorido kaj mentila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter klorida acido kaj mentila acetato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter metila klorido kaj mentila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *mentila klorido*:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun *arĝenta (I) hidroksido*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila formiato:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun *zinka hidroksido*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun *zinka jodido*:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun natria bisulfido:

## Literaturo 
* Wiley Online Library
* Pyrolysis of Organic Molecules: Applications to Health and Environmental Issues
* Advances in Physical Organic Chemistry
* Invitation to Organic Chemistry
* Organic Chemistry
* Organic Chemistry
* Organic Chemistry, John McMurry
* Essentials of Organic Chemistry

## Referencoj 
Kategorio:Organikaj kloridoj
Kloridoj
Justa Chess

**Justa Chess** estas elektronika libro en Esperanto, romaneto por knaboj, tradukita de Petr Tomašovský. Tio estas traduko de ĉeĥa libro *Spravedlivý Chess*, kiun verkis ĉeĥa verkisto Vláďa Zíka en la jaro 1939. La bitlibra versio havas 208 paĝojn, ĝi estis tradukita en la jaro 1990, en la jaro 2003 ĝi estis aranĝita de Franko Luin, kiu aperigis ĝin en eLibrejo en la jaro 2003.

La bitlibro estas rete alŝutebla.

La agado de la libro okazas en Usono en Kentucky, en Sierra Nevada kaj ties ĉirkaŭaĵo dum tempo de Orimpetego.

## Enhavo de la libro
### Unua parto
# Dio mia, kion ni faris al vi?!
# Mi estas nur knabo, sed mi venkos vin ĉiujn! - Chess Ryen prezentas sin
# La ekesto de Justa Chess Ryen
# Survoje - Spuroj en herbejo - Atakita farmo
# Sovaĝa rivero - Trinkejo ĉe la rivero - Oro

### Dua parto
# Sinjoro Smith prezentas sin - Nokte estas ĉiuj katoj nigraj - Malebligita atako
# Sinjoro Smith planas - Pli poste li tremas - Mi povas bezoni vin!
# Maltrankviliga letero - Smith traktas kaj li estas batata
# Geheno komenciĝas - Pafado en la nokto - Dio mia, kie estas Josefino
# Alvarez ne cedos - Oni konstruas digon
# Smith faras dispoziciojn - Magie ekkomprenas - Knaboj, ni rajdos por trinki!
# Smith furiozas - Averto
# La maŝo kuntiriĝas - Jack agas
# Stranga vizito - Kaj vizito ankoraŭ pli stranga
# Tio estas li! - La lasta fuĝo
# La juĝo - Adiaŭo

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Libro Justa Chess en Esperanto en Hispana Esperanto-Federacio 

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2003
Kategorio:Bitlibroj en Esperanto
Kategorio:Libroj de Petr Tomašovský
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ĉeĥlingva literaturo
Leopold Maximilian von Firmian

[eta|Memortabulo en la [Katedralo de Salcburgo]]
**Leopold Maximilian Graf von FIRMIAN** (ankaŭ *Leopold Max Graf von Firmian*; naskiĝinta la  en Trento, mortinta la  en Vieno) estis aŭstra teologo kaj ekde 1797 helpepiskopo en Passau kaj titulara episkopo de Tiberiado. Estinte inter 1800 kaj 1816 episkopo de la (pereinta) Diocezo de Lavant li nomumitis ĉefepiskopo de Salcburgo en 1816. Tamen li ne antaŭ 1818 konfirmitis kiel administranto dioceza. Inter 1822 kaj 1831 Firmian estis finfine viena ĉefepiskopo.

## Vivo 
Originante el la tirola dinastio de Firmian li iĝis en 1780 katedralkapitulano de Salcburgo kaj Passau. En la 23.9.1792 li ordinitis pastro en Salcburgo. Jam kvin jarojn poste, en la 24.7.1797 li nomumitis helpepiskopo por Passau kaj titularepiskopo de Tiberado. Ordinadon episkopan donis en la 5.11.1797 lia moŝto episkopa Leopold Leonhard von Thun. En 1800 Firmian fariĝis episkopo de Lavant. Pro malklaraj cirkonstancoj politikaj lia nomumo je salcburga episkopo de 1816 konfirmitis nur en 1818. Viena episkopeco lia komenciĝis en la 18.1.1822.
Firmian taksitis fortimpresemulo kiu ja plenumis la volojn de la imperiestro en sia diocezo kaj akceptis ankaŭ la ŝanĝojn kialigitajn per la malfrua jozefismo en la eklezia vivo. Li ege interesiĝis pri la dummesa kantado kaj farigis en 1824 liston kun ĉiuj ekleziaj kantoj kutimaj. Dum lia regado fonditis ankaŭ la t.n. *Fondaĵo leopolda (Leopoldinenstiftung) por la Aŭstria imperiestro pri subtenado misia en Ameriko* (majo 1829).

## Honoroj 
En 1894 nomitis por li strateto en la 13-a viena urbodistrikto Hietzing (Firmiangasse).

## Literaturo 
* Biografio ĉe BLKÖ
* Franz Loidl: *Geschichte des Erzbistums Wien.* Herold, Wien 1983, ISBN 3-7008-0223-4.
* Ernst Tomek: *Kirchengeschichte Österreichs.* Band 3: *Das Zeitalter der Aufklärung und des Absolutismus.* Tyrolia, Innsbruck u1959.
* Josef Wodka: *Kirche in Österreich. Wegweiser durch ihre Geschichte.* Herder, Wien 1959.

## Eksteraj ligiloj 
* Firmian ene de la katolika hierarkio
* Biografieto ĉe AEIOU

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Salcburgo
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Vieno
Kategorio:Episkopoj de Lavant
Kategorio:Tirolanoj
Kategorio:Titularaj episkopoj
Chebzí

**Chebzí**, () estas domaro en Ĉeĥio, (loka parto) de municipo Písečná. Ĝi troviĝas proksimume 3&nbsp;km de Písečná, en valo sur supra fluo de rojo Chebzí sub la samnomata monto (549 m s. m.). Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Chebzí estiĝis en frývaldova senjorujo apartenanta al vroclavaj episkopoj en la jaro 1772 per parceligo de senjorujaj paŝtejoj. La nomo de vilaĝo ligas al abunda trovo de nigra sambuko.

Dum enkonduko de municipa establo en la jaro 1850 Chebzí fariĝis domaro de Široký Brod, sed en la jaro 1924 ĝi estis donita al Písečná.

## Loĝantaro 
En Chebzí estas registritaj 11 adresoj : 7 daŭre loĝigitaj domoj kaj 4 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado el la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 7 domoj, el tio 6 daŭre loĝigitaj.

## Fotogalerio 

Chebzí_A._Dům_s_plotem.jpg|Domo kun ligna barilo
Chebzí_B._Dům_ve_svahu.jpg|Domo en deklivo
Chebzí_E._Kaplička_se_zvoničkou.jpg|Kapeleto kun sonorileto
Chebzí_G._Soška.jpg|Statueto
Chebzí_H._Model_mlýna.jpg|Modelo de muelejo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Písečná (distrikto Jeseník)
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
Studený Zejf

**Studený Zejf**, () estas domaro en Ĉeĥio, (loka parto) de municipo Písečná. Ĝi troviĝas proksimume 1&nbsp;km sudoriente de Písečná, laŭ fluo de rivereto Bělá. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Studený Zejf estiĝis en frývaldova senjorujo apartenanta al vroclavaj episkopoj en la jaro 1583. Fondis ĝin frývaldova hetjmano Georg Springfeld per parceligo de episkopa kortumo.

Dum enkonduko de municipa establo en la jaro 1850 Studený Zejf fariĝis domaro de Široký Brod, sed en la jaro 1924 ĝi estis donita al Písečná.

## Loĝantaro
En Studený Zejf estas registritaj 58 adresoj : 51 daŭre loĝigitaj domoj kaj 7 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado el la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 47 domoj, el tio 41 daŭre loĝigitaj.

## Fotogalerie 

Studený_Zejf_A._Dům_na_svahu.jpg|Domo sur deklivo
Studený_Zejf_B._Dům_u_cesty.jpg|Domo apud vojo
Studený_Zejf_C._Dům_v_zahradě.jpg|Domo en ĝardeno
Studený_Zejf_D._Dům_s_ohradou.jpg|Domo kun barilo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Písečná (distrikto Jeseník)
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
(60608) 2000 EE173

**(60608) 2000 EE173** estas tre granda malhela transneptuna objekto, foje rigardita kiel centaŭro.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Jane X. Luu, Chadwick A. Trujillo kaj N. Wyn Evans elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, 88&nbsp;km sud-okcidente de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝia tre discentra orbito krucas tiun de Neptuno kaj etendiĝas je 11,472 miliardoj da kilometroj for de la Suno; ĝi estas neptunrenkonta asteroido kaj ĝia neptuna MOID estas 1,36583 astronomia unuo, tie estas 204,325 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*

Kategorio:Neptunrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu
Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
47843 Maxson

'*47843 *Maxson'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Paul Maxson*, kiu servis kiel Adjunkta Kunordiganto de la Sekcio Suno de la Asocio de la Lunaj kaj Planedaj Observantoj (ALPO) kaj pli malfrue Kunordiganto en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj. En 2014 li ricevis la premion *Walter Haas Observing Award'' de ALPO pro lia alt-kvalita astrofotografio de la Suno kaj de planedoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Georg Jacoby

**Georg JACOBY** (23a de julio 1882 – 21a de februaro 1964) estis germana kin-reĝisoro kaj scenaristo. Liaj edzinoj estis Edith Meller kaj Marika Rökk.

En 1923, Georg Jacoby donis al Marlene Dietrich ŝian filman premieron, elektante ŝin por malgranda rolo en *Der kleine Napoleon* (1923). Lia impliko en multekosta itala eposa filmo *Quo Vadis?* (1924), kiu estis katastrofo kaj por kritikistoj kaj por publiko, ege damaĝis lian reputacion. Li rekonstruis sian karieron reĝisorante serion de popularaj komedioj kaj muzikaloj.

## Elektita filmaro 
* 1913: Madame Incognito
* 1914: Das Rennen um Leben
* 1914: Der letzte Flug
* 1915: Die Tänzerin
* 1915: König Motor
* 1916: Ein toller Einfall
* 1916: Ein tolles Mädel
* 1916: Bogdan Stimoff
* 1916: Die Entdeckung Deutschlands
* 1917: Der feldgraue Groschen
* 1917: Unsühnbar
* 1917: Jan Vermeulen, der Müller aus Flandern
* 1918: Dem Licht entgegen (15 min.) Pro-Kriegs-Film i. A. der OHL
* 1918: Keimendes Leben
* 1919: Das Schwabemädle
* 1919: Moral und Sinnlichkeit
* 1919: Vendetta
* 1919: Komtesse Dolly
* 1919: Das Karussell des Lebens
* 1919: Kreuziget sie!
* 1920: Die schwarze Rose von Cruska
* 1920: Künstlerlaunen
* 1921: Der Mann ohne Namen
* 1922: Das Mädel mit der Maske
* 1923: So sind die Männer
* 1923: Das Paradies im Schnee
* 1924: Quo Vadis?
* 1926: Die Insel der verbotenen Küsse
* 1927: Die Frau ohne Namen
* 1928: Indizienbeweis
* 1929: Meineid
* 1930: Die Lindenwirtin
* 1930: Pension Schöller
* 1931: Der verjüngte Adolar
* 1931: Die Blumenfrau von Lindenau
* 1933: Moral und Liebe
* 1934: Die Csardasfürstin
* 1936: Heißes Blut
* 1936: Der Bettelstudent
* 1936: Herbstmanöver
* 1937: Gasparone
* 1937: Husaren, heraus!
* 1937: Die Kronzeugin
* 1937: Und du mein Schatz fährst mit
* 1938: Eine Nacht im Mai
* 1940: Kora Terry
* 1941: Frauen sind doch bessere Diplomaten
* 1941: Tanz mit dem Kaiser
* 1944: Die Frau meiner Träume
* 1950: Kind der Donau
* 1951: Frühling auf dem Eis
* 1951: Die Csardasfürstin
* 1951: Sensation in San Remo
* 1952: Pension Schöller
* 1953: Maske in Blau
* 1953: Die geschiedene Frau
* 1955: Gestatten, mein Name ist Cox
* 1955: Drei Mädels vom Rhein
* 1955: Drei Tage Mittelarrest
* 1956: Ich und meine Schwiegersöhne
* 1956: Zu Befehl, Frau Feldwebel
* 1957: Nachts im Grünen Kakadu
* 1957: Familie Schimek
* 1958: Bühne frei für Marika
* 1959: Die Nacht vor der Premiere
* 1960: Pension Schöller
* 1960: Bomben auf Monte Carlo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Peter Buchka: Das Kind des Krieges. „Dem Licht entgegen“ 1917. Ein UFA-Film. In: Peter Buchka (eld.): Deutsche Augenblicke. Eine Bilderfolge zu einer Typologie des Films (= Off-Texte. Bd. 1). Belleville, München 1996, ISBN 3-923646-49-6, S. 12 f., (auf S. 13: Bild aus dem gen. Film). (Zuerst: Süddeutsche Zeitung 1995).
* Grange, William. Historical Dictionary of German Theater. Scarecrow Press, 2006.

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Maria Riva

**Maria Elisabeth RIVA** (denaske **Sieber**; 13a de decembro 1924) estas german-usona aktorino, verkisto kaj aktivulo. Ŝi laboris en televido por CBS en la 1950-aj jaroj. Ŝi estas la filino de la aktorino Marlene Dietrich, pri kiu ŝi publikigis memorlibron en 1992. 

Dum la 1950-aj jaroj, Riva aperis en pli ol 500 direktaj televidaj programoj por CBS, ĉiuj elsenditaj el Novjorko, kiel *The Milton Berle Show*, *Lux Video Theatre*, *Hallmark Hall of Fame*, *Your Show of Shows* kaj *Studio One*. Ŝi ricevis nomumojn al premioj Emmy kiel plej bonkvalita aktorino kaj en 1952 kaj en 1953.

## Verkoj
* Riva, Maria (1992). Marlene Dietrich. Ballantine Books. ISBN 0-345-38645-0.
* Riva, Maria (2001). Marlene Dietrich: Photographs and Memories. Thames & Hudson Ltd. ISBN 0500510717.
* Riva, Maria (2017). You Were There Before My Eyes: A Novel. W.W. Norton & Company Ltd. ISBN 1681775077.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Eric P. Hamp

**Eric Pratt HAMP** (n. la 16-an de novembro 1920 en Londono, m. la 17-an de februaro 2019 en Traverse City, Miĉigano) estis usona lingvisto vaste respektata kiel ĉefa aŭtoritato pri hindeŭropa lingvistiko, kun apartaj interesoj pri la keltaj lingvoj kaj la albana. Male al multaj hindeŭropistoj, kiuj laboras tute surbaze de skribaj materialoj, li faris ampleksan laboron pri malpli konataj hindeŭropaj lingvoj kaj dialektoj, kiaj albana, arbereŝa kaj arvanitika; bretona, kimra lingvo, irlanda kaj skotgaela.

Liaj ampleksaj interesoj ankaŭ inkludis usonajn indianajn lingvojn. Li servis multajn jarojn kiel redaktisto de la Internacia Revuo de Usona Lingvistiko.

## Referencoj 
Kategorio:Historiaj lingvistoj
Kategorio:Hindeŭropologoj
Kategorio:Albanologoj
Kategorio:Slavistoj
Kategorio:Etimologoj
Paul de Lagarde

**Paul Anton de LAGARDE** (2-an de novembro 1827 - 22-an de decembro 1891) estis germana bibli-akademiano kaj orientalisto, foje konsiderata kiel unu el la plej grandaj orientalistoj de la 19-a jarcento. Kiel konservativa politika teoriulo, Lagarde estas forta subteno de antisemitismo, voĉa opozicio al kristanismo, rasa darvinismo kaj kontraŭ-slavismo estas rigardata kiel unu el la plej influaj en subtenado de la ideologio de faŝismo kaj naziismo.

Lia granda lernado kaj donacoj estis kurioze miksitaj kun dogmatismo kaj malfido en la agadoj de aliaj. En politiko, li apartenis al la prusa konservativa partio. Li mortis en Göttingen la 22-an de decembro 1891.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Bibliologoj
Kategorio:Kristanaj hebreistoj
Kategorio:Historio de Madagaskaro
Kategorio:Siriistoj
Kategorio:Berlinanoj
Humoraĵoj (Tomašovský)

**Humoraĵoj** estas origina verko de Petr Tomašovský en Esperanto, eldonita kiel elektronika libro en Esperanto. La versio de elektronika libro havas 86 paĝojn, ĝi estis verkita en la jaro 1990, en la jaro 2003 ĝi estis aranĝita de Franko Luin, kiu aperigis ĝin en eLibrejo en la jaro 2002. Kiel la nomo de libro mem diras, temas pri kolekto de humoro, multfoje intence kun ŝanĝitaj literoj en frazoj, kiuj donas al la frazoj tute alian signifon. 

La libro estas rete alŝutebla).

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Libro Humoraĵoj en Esperanto en Hispana Esperanto-Federacio

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2002
Kategorio:Bitlibroj en Esperanto
Kategorio:Libroj de Petr Tomašovský
Georg Renatus

**Georg Renatus Solta** (18-an de aprilo 1915 en Vieno - 2-an de majo 2005) estis aŭstria hind-eŭropisto kiu specialiĝis pri balkana lingvistiko.

## Verkoj 
* 1960, *Die Stellung des Armenischen im Kreise der Indogermanischen Sprachen*, Vieno
* 1965, *Palatalisierung und Labialisierung*, IF 70, 276–315.
* 1974, *Zur Stellung der lateinischen Sprache*, .
* 1980, *Einführung in die Balkanlinguistik mit besonderer Berücksichtigung des Substrats und des Balkanlateinischen*, .
* 1997, with G. Deeters and V. Inglisian, *Armenisch Und Kaukasische Sprachen*, .

Kategorio:Aŭstraj lingvistoj
Kategorio:Hindeŭropologoj
Armena hipotezo

La **armena hipotezo** de la pra-hind-eŭropa hejmlando, proponita de la kartvelo Tamaz V. Gamkrelidze kaj la rusa lingvisto Vjaĉeslav Ivanov en 1985, sugestas, ke la pra-hindeŭropa estis parolata dum la 5a-4a jarmiloj antaŭ Kristo en "orienta Anatolio, suda Kaŭkazo kaj norda Mezopotamio ".

Lastatempa DNA-esplorado kondukis al renovigitaj sugestoj de Kaŭkaza patrujo por "antaŭ-pra-hindeŭropa lingvo". Ĝi ankaŭ subtenas la hind-hititan hipotezon, laŭ kiu ambaŭ pra-anatolia kaj pra-hind-eŭropa disigo de komuna patrina lingvo "ne pli malfrue ol la 4-a jarmilo a.K."

Gamkrelidze kaj Ivanov prezentis sian hipotezon en la rusa en 1980-1981 en du artikoloj en *Vestnik drevnej istorij*. Dum la sekvaj jaroj ili vastigis kaj disvolvis sian verkon en sia granda libro, eldonita en la rusa en 1984; la angla traduko de la libro aperis en 1995. En la angla mallonga skizo de la hipotezo unue aperis en La Frua Historio de Hindeŭropaj Lingvoj, publikigita en *Scientific America* en 1990. Tamas Gamkrelidze publikigis ĝisdatigon de la hipotezo en 2010.

## Referencoj 
Kategorio:Hindeŭropaj studoj
Kategorio:Historia lingvoscienco
Azatan

**Azatan** (armene: Ազատան; antaŭe, Karakilisa, Karaĥs, kaj Pokr Karakilisa), estas grava vilaĝo kaj kampara komunumo (municipo) en la Provinco Ŝirako de Armenio. La Nacia Statistika Servo de la Respubliko Armenio raportis ke ĝia loĝantaro estis 5,697 en 2010, kresko kompare kun 4,838 ĉe la censo de la jaro 2011.

La nomo devenas de la armena vorto Azatan (armena: Ազատան) - kun la signifo "liberiganto".
Metano-sulfinila klorido

**Metanosulfinila klorido** aŭ **CH3ClOS** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kloro kaj dumetila dusulfido. Metanosulfinila klorido estas senkolora likvaĵo, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Metanosulfinila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metanosulfinila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per oksidado de la *peracetata acido*  sur *metanosulfenila klorido*:

### Sintezo 2
* Preparado per traktado de *metanosulfinila acetato* kaj HCl:

### Sintezo 3
* Preparado per reakcio de tiometanolo kaj hipoklorita acido:

### Sintezo 4
* Preparado per reakcio inter *metilmagnezia klorido* kaj tionila klorido:

### Sintezo 5
* Preparado per klorigo de la dumetila dusulfido sekvata per oksidado kun acetata anhidrido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Hidrolizo de la *metanosulfinila klorido*:

### Reakcio 2
* Reakcio kun *arĝenta (I) hidroksido*:

### Reakcio 3
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4
* Reakcio kun *natria hidroksido*:

## Literaturo
* Researchgate
* ACS Publications 
* LB Chemie
* The Journal of Organic Chemistry
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Comprehensive Organic Functional Group Transformations
* Sulfur in organic and inorganic chemistry
* Advances in Sulfur Chemistry

## Referencoj
Kategorio:Kloridoj
Kategorio:Sulfuraj kombinaĵoj
sulfenila klorido
Heptila acetato

**Heptila acetato** aŭ **C9H18O2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetata acido kaj heptanolo. Heptila acetato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Heptila acetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heptila acetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de acetata acido kaj heptila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *acetata anhidrido* kaj heptila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de acetata acido kaj *heptila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria acetato kaj *heptila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de fenetila acetato kaj heptila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter acetata acido kaj heptila benzoato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila acetato kaj heptila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *heptila acetato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *heptila acetato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *heptila acetato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Vidu ankaŭ 
* Acetatoj

## Literaturo 
* Human Metabolome Database
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Fisher Scientific
* Ventós
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* Perfume & Flavor Chemicals
* Encyclopedia of Food and Color Additives
* Flavours and Fragrances: Chemistry, Bioprocessing and Sustainability

## Referencoj 
Acetatoj
Kategorio:Acetatoj
Jeznik Koghbaci

**Jeznik de Kolb** aŭ **Jeznik Koghbaci** (), estis armena kristana verkisto de la 5-a jarcento.

Jeznik naskiĝis en Koghb (Tuzluca), en la historia provinco Tajko, en norda Granda Armenio.

Li estis lernanto de Isahak, la katolikoso-patriarko Isaak la Granda de Armenio aŭ Isahak de Seleŭko, kaj de Mesrop. Je ilia peto li iris unue al Edeso, poste al Konstantinopolo por perfektigi sin en la diversaj sciencoj kaj kolekti aŭ kopii siriajn kaj grekajn manuskriptojn de la Biblio, kaj la skribaĵojn de la Patroj de la Eklezio. Li revenis al Armenio post la Unua Koncilio de Efezo (431).

Li probable estas identa kun Jeznik, episkopo de Bagrevand-regiono, kiu partoprenis en la Sinodo de Artaŝat en 449.

Kategorio:Armenaj verkistoj
Kategorio:Kristanaj verkistoj
Hamŝenida dialekto

**Hamŝenida** (Հոմշեցի Homŝeci lizu "la Hamŝenida lingvo", turke: Hemşince) estas arkaika okcident-armena dialekto parolata de la orienta kaj norda grupo de hamŝenidoj (Hemşinli), popolo loĝanta en nordorienta Turkio, Abĥazio, Rusio kaj Centra Azio.

Ĝi ne estas tute komprenebla kun la ceteraj armenaj lingvoj kaj dialektoj. Ĝi ne estis skribita lingvo ĝis 1995, kiam lingvisto Bert Vaux dizajnis ortografian sistemon por ĝi surbaze de la turka alfabeto; la armena alfabeto estis uzata de kristanaj enmigrintoj de Hamŝeno, kiuj aludas la lingvon kiel Homŝecma (Հոմշեցմա) en Rusio kaj Abĥazio.

Homŝenida estas parolata lingvo inter la orienta Hemŝinli, ankaŭ konata kiel la Hopa Hemŝinli, kiu loĝas en malgranda nombro de vilaĝoj en la provinco Artvin de Turkio kaj Centra Azio. La Okcidenta aŭ Rize Hamsheni estas parenca, geografie aparta grupo vivanta en Provinco Rize, kiu parolis la homŝenidan ĝis iam en la 19-a jarcento. Ili nun parolas nur turkan kun multaj pruntvortoj el la homŝenida. Tria grupo, la norda Homŝencika, kiu vivas en Rusio, Kartvelio (Abĥazio), Armenio, ankaŭ parolas la homŝenidan.

Homŝenida dialekto havas lingvajn trajtojn, kiuj indikas, ke ĝi apartenas al la okcidenta armena dialekta grupo; tamen, la du estas ĝenerale ne reciproke kompreneblaj. Homŝenida dialekto havas proksimajn ligojn al la armenaj dialektoj antaŭe trovitaj en nordorienta Turkio, precipe en Ĥodorĉur kaj, en plej malgranda mezuro, en Trabzon. Pro ĝia etendita izoleco, homŝenida enhavas multajn arkaismojn, kiuj distingas ĝin de ĉiuj aliaj armenaj dialektoj. La lingvo konservas formojn trovitajn nur en Klasika kaj Meza Armena, kaj samtempe konservas fremdajn (ĉefe arabajn kaj turkajn) gramatikajn kaj leksikajn komponentojn, kiuj estis forprenitaj de moderna armena dum la dudeka jarcento. "Homŝenida tial donas al ni unu el niaj solaj vidpunktoj pri la armena en ĝia "pura "formo", skribis Bert Vaux.

UNESKO klasifikis la homŝenidan dialekton kiel lingvon "sendube endanĝerigitan".

## Referencoj 
Kategorio:Endanĝerigataj lingvoj
Kategorio:Dialektoj de la armena lingvo
Kategorio:Lingvoj de Turkio
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Tibor Harsányi

**Tibor Harsányi** [harŝAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harsányi Tibor** estis hungardevena franca komponisto. Lia origina familia nomo estis *Hesser*.

Tibor Harsányi  naskiĝis la  en Magyarkanizsa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Kanjiĵa en Serbio), li mortis la  en Parizo.

## Biografio 
Tibor Harsányi akiris diplomon en Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo. Liaj ĉefinstruisto estis Zoltán Kodály. Post siaj studoj li turneis kiel pianisto en Eŭropo, en 1920 li ekloĝis en Nederlando, fine post 3 jaroj en Parizo. Li aliĝis al elita grupo de elmigrintaj komponistoj, inkluzive de Bohuslav Martinů, :en:Marcel Mihalovici, :en:Conrad Beck, :de:Alexandre Tansman, :fr:Alexandre Tcherepnine. Li dediĉis sin al komponado, sed kelkfoje li dirigentadis. La melodia materialo de lia muziko devenis de la hungaraj popolkantoj, liaj ritmoj estis akraj, ofte kun ĵaza sinkopeco, sed la formo restis klasika.
 
## Elektitaj komponaĵoj 
* Az Utolsó Álom (baleto, Budapeŝto, 1920)
* Les Invités (opero, Gera, 1930)
* Pantins (baleto, Parizo, 1938)
* Chota Roustaveli (baleto, kunverkinto, Monte Carlo, 1945)
* Illusion (radio-opero (Parizo, 1949)
* L’Amour et la vie (baleto, 1951)  
* pluraj kantatoj, suitoj, uverturoj, konĉertoj kaj similaj

## Elektitaj komponaĵoj por filmoj 
* Le petit roi (1933)
* Miarka, la fille à l'ourse (1937)
* Au coeur de l'orage (1948) 

## Fontoj 
* biografieto kun foto
* https://www.encyclopedia.com/arts/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/harsanyi-tibor
* https://www.prestomusic.com/classical/products/8117795--tibor-harsanyi-a-hungarian-in-paris

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Hungardevenaj francoj
Kesabo

**Kesabo** (Kessab, Kesab aŭ Kasab, arabe: كسب [kæsæb], armene: Քեսապ, Kesab) estas plejparte armene-loĝata urbo en nordokcidenta Sirio, administre parto de Latatjia Registaro, situanta 59 kilometrojn norde de Latakio. Ĝi situas proksime al la limo kun Turkio sur la deklivo de Monto Aqraa, 800 metrojn super la marnivelo. Laŭ la Centra Oficejo de Statistiko de Sirio, Kessab havis loĝantaron de 1,754 en la censo de 2004. Kune kun la ĉirkaŭaj vilaĝoj, la sub-distrikto Kesabo havas totalan loĝantaron de ĉirkaŭ 2.500.

Pro sia seka klimato kaj ĉirkaŭbarado de arbaraj verdaj montoj kaj profundaj valoj, Kesabo estas favorata feriejo por sirianoj, ĉefe el Halepo kaj Latakio.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Sirio
Kategorio:Gubernio Latakia
50721 Waynebailey

'*50721 *Waynebailey'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Wayne Bailey*, kiu laboris en la aerospaca industrio subtenante la programon Kosmopramo - Spacelab. Li fariĝis Kunordiganto de la Asocio de la Lunaj kaj Planedaj Observantoj (ALPO) en 2080 kaj en 2017 li ricevis la premion *Peggy Haas Service Award'' de ALPO.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Hurid-urarta lingvaro

La Hurid-urarta lingvaro estas formortinta lingva familio de la Antikva Proksima Oriento, konsistante nur el du konataj lingvoj: la hurida lingvo kaj la urarta, kiuj ambaŭ estis parolitaj ĉirkaŭ la montoj Taŭruso.

Hurid-urarta estis rilata nek al la ŝemida (branĉo de afrik-azia, kiel la aramea, la amorea aŭ la akada) nek al la hindeŭropaj lingvoj (kiel hitita, persa aŭ armena) de la regiono.

Igor Diakonov, Fritz Hommel, kaj aliaj sugestis ligojn inter la hurid-urartaj lingvoj kaj la nordorientaj kaŭkazaj lingvoj, kondukante al la propono de la alarodana lingva familio. Pluraj studoj argumentas ke la ligo estas verŝajna. Aliaj akademiuloj, aliflanke, dubas ke la lingvofamilioj estas rilatitaj,  aŭ kredas ke, dum ligo estas ebla, la indico estas malproksima.

La nebone atestita kasida lingvo eble estis rilata al hurida lingvo.

## Uzo 
Hurida estis la lingvo de la Huridoj, kaj estis parolata en la nordaj partoj de Mezopotamio kaj Sirio kaj la sudorientaj partoj de Anatolio inter almenaŭ la lasta kvarono de la 3-a jarmilo a.K kaj ĝia formorto je la fino de la 2-a jarmilo a.K. Ekzistis pluraj hurid-parolantaj ŝtatoj, el kiuj la plej elstara estis la regno Mitanni (1450-1270 aK). Oni ankaŭ proponis, ke du malgrandaj konataj grupoj, la Nairi kaj la Mannae, eble estis urartaj parolantoj, sed ĉar malmulte oni scias pri ili, estas malfacile eltiri iujn konkludojn pri kiuj lingvoj ili parolis. Krome, la Kasida lingvo eble estis rilatita al Hurid-urarta. Francfort kaj Tremblay  surbaze de la akada laŭteksta kaj arkeologia indico, proponis identigi la regnon  Marhaŝi kaj Antikva Margiana. La personaj nomoj de Marhaŝidoj ŝajnas indiki orientan varianton de Urarto aŭ alian lingvon el la hurid-urarta lingva familio.

Ekzistis ankaŭ forta hurida influo sur hitita kulturo en antikvaj tempoj, tiel ke multaj huridaj tekstoj estas konservitaj de hititaj politikaj centroj. La "malnova hurida" vario estas konata de kelkaj fruaj reĝaj surskriboj kaj de religiaj kaj literaturaj tekstoj, precipe de hititaj centroj.

Urarta estas atestita de la malfrua 9-a jarcento ĝis la malfrua 7-a jarcento a.K kiel la oficiala skriba lingvo de la stato Urarto kaj probable estis parolita  de la plimulto de la loĝantaro en la montaraj regionoj ĉirkaŭ Lago Van kaj la alta Zab-valo. Ĝi disiĝis de la urarta proksimume komence de la dua jarmilo a.K.

Igor Diakonov akceptas hurid-urartan etimologion kiel kredeblan por dek tri leksemoj en malnova armena lingvo.

## Referencoj 

Kategorio:Prahindeŭropaj lingvoj
Kategorio:Lingvaj familioj