Ernestina Lecuona

**Ernestina Lecuona Casado** (naskiĝinta la 16-an de januaro 1882 en Matanzas; mortinta la 3-an de septembro 1951 en Havano) La kuba gitaristo kaj komponistoj Leo Brouwer (naskiĝinta en 1939) estas nepo de Ernestina Lecuona.

## Vivo 
Ernestina Lecuona estis filino de ĵurnalisto Ernesto Lecuona Ramos el Santa Cruz de Tenerife, kiu estis elmigrinta en 1880 de la Kanarioj al la urbo de Matanzas, 100 kilometrojn oriente de Havano. Tie li geedziĝis kun Elisa Casado Bernal (1862-1931) la 7-an de novembro 1885.

Kiam Ernestina estis infano, sia familio ekloĝis en Guanabacoa, malgranda historia loko 10 kilometrojn sudoriente de la kuba ĉefurbo. kaj daŭrigis la studon en la Urba Muzika Konservatorio de Havano (nun *Conservatorio Amadeo Roldán*).

En 1895, kiam Ernestina aĝis 13 jarojn, naskiĝis ŝia frato Ernesto (1895-1963), al kiu ŝi instruis pianludon ekde lia frua infanaĝo.

En 1897, en la aĝo de 15 jaroj, Ernestina komponis sian unuan verkon, *Luisa* (habanero), kiun en tiu sama jaro la eldonejo de Anselmo López publikigis kaj vaste distribuis en Kubo kaj Hispanujo.

Ŝi kontinue perfektiĝis je la piano kun helpo de la franca profesorino Lucía Calderón, kiu estis instruinta en la Konservatorio de Parizo kaj ĵus estis establiĝinta en Havano la unuan jardekon de la 20-a jarcento.

En 1902, kiam eta Ernesto havis sep jarojn, lia patro Ernesto decidiĝis en la aĝo de 48 años translokiĝi al sia naskiĝloko Santa Cruz de Tenerife por ripozi. Monaton poste la familio eksciis, ke li estis mortinta nur ok tagojn post sia alveno.

Ankoraŭ tre juna Ernestina geedziĝis kun la franca-nederlanda kuracisto Juan Bautista Brouwer Etchecopar, kiu alvenis en Kubo fine de la -a jarcento kaj laboris profesore en la bestmedicina lernejo de la Universitato de Havano en la unua duono de la 20-a jarcento. Ili havis kvar gefiloj: Elisa, Julieta, Ángel kaj Juan Bautista (ĉi-lasta fariĝis patro de gitaristo kaj komponisto Leo Brouwer). La edukado de ĉi tiuj infanoj devigis ŝin rezigni sian muzikan karieron dum longa tempo. La pianon de la domo utiligis al si ŝia frato Ernesto, kies studojn kaj komencantan koncertistan karieron ŝi kaj Brouwer subtenis. En Usono li kontaktis kun la anglusona kantistino Jessica Dragonette (1900-1980), kiu aldonis al sia repertuaro el operpecoj kelkajn verkojn de la pianistino.

En 1936 Ernestina vojaĝis al Bonaero kun sia frato Ernesto, kantistino Esther Borja ― je la matureco de ŝiaj 23 jaroj ― kaj kantverkisto kaj pianisto cantautor y pianista Ignacio Villa ―más conocido como Bola de Nieve―. Post Argentino ili vojaĝis al Santiago de Ĉilio kaj reveturis al Havano. Ili travojaĝis en granda rondo tra preskaŭ ĉiuj landoj de Latinameriko: Argentino, Brazilo, Ĉilio, Peruo kaj Urugvajo, kie ili akiris certan popularecon. Post la reveno al Kubo en 1937 ŝi fondis en Havano la *Orquesta de Conciertos*, kiu konsistis nur el virinoj. Kun ĝi ŝi muzikis ― direktanta ekde la piano― en la *Teatro Alcázar* je Madrido. En 1938 ili prezentis koncertojn en la Nacia Teatro de Kubo. Foje ŝi koncertis piane je kvar manoj kun sia frato en la radiostacioj kaj en koncertejoj kiel Carnegie Hall (en 1948). Ŝi mortis en Havana la 3-an de septembro 1951 en la aĝo de 69 jaroj. En 1942 la urbestraro de Matanzas ŝin proklamis «Eminenta Filino de Matanzas».
* *Junto al río* (canción).
* *Junto al río* (fantazio-kreolo).
* *Luisa* (habanero).
* *Me engañaste* (kreolo-bolero).
* *¿Me odias?* (kanto).
* *Mi sueño eres tú* (bolero).
* *Mi vida eres tú* (kanto).
* *Mi vida es soñar* (bolero).
* *No lo dudes* (bolero, 1932).
* *No lo dudes* (kanto-bolero).
* *Oye mi son* (sono).
* *Pancho y Ramona* (danzono).
* *¿Por qué me dejaste?* (bolero).
* *¿Por qué no me quieres?* (kanto).
* *¿Por qué no me quieres?* (kreolo-bolero).
* *Punto cubano* (gŭaĥiro).
* *¿Sabes cómo te quiero?* (kanto).
* *Solo a ti te quiero* (kanto).
* *Solo un beso* (kreolo-bolero).
* *Tal vez tú nunca sepas* (kanto).
* *Te has cansado de mi amor* (kanto-bolero).
* *Tus besos de pasión* (bolero).
* *Tú serás en mis noches* (bolero).
* *Tú serás en mis noches* (kanto).
* *Vamos al Wajay* (sono).
* *Ya que te vas* (bolero).

## Literaturo 
* Casanella, Liliana: *Ernestina Lecuona: un acercamiento literario a sus boleros*, prelego prezentita en la Coloquio Internacional Boleros de Oro, organizita per UNEAC (Unión de Escritores y Artistas de Cuba). Havano: Stoko de la Coloquio (neeldonita materialo), 1996.
* CENDA (Centro Nacional de Derecho de Autor Musical): *Catálogo de obras de Ernestina Lecuona*. La Habana: CENDA, sen dato.
* Fajardo, Ramón: *La compositora Ernestina Lecuona*. Havano (Kubo): Habana Radio, 3 de septembro 2007.
* Giro, Radamés: *Diccionario enciclopédico de la música en Cuba*. Havano: Letras Cubanas, 2009.
* Valdés Cantero, Alicia: *Con música, textos y presencia de mujer. Diccionario de mujeres notables en la música cubana*. Havano: Unión, 2005, pj. 210-211.

## Referencoj 
Kategorio:Kubaj pianistoj
Kategorio:Kubaj komponistoj
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Kubaj poetoj
Kategorio:Kubaj profesoroj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento