open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)

**Kazimiro la 4-a**, aŭ **Kazimiro Andreo Jogajlido** (naskiĝis la 30-an de novembro 1427 en Krakovo, mortis la 7-an de junio 1492 en Grodno) estis Grandduko de Litovio (1440-1492) kaj Reĝo de Pollando (1447 - 1492). Li estis pli juna filo de Jogajlo.
[eta|maldekstra|Kazimiro la 4-a, pentraĵo de [Jan Matejko|250px]]
[eta|maldekstra|Statuo de Kazimiro la 4-a Jogajlido en [Malborko]]

Kazimiro estis proklamita kiel grandduko de Litovio post murdo de Žygimantas Kęstutatis fare de partio de sendependeco de Pollando. Por la elekto li promesis rericevi terojn prenitajn de Pollando, kion li poste plenumis. Post morto de lia frato Ladislao de la 3-a oni lin invitis al la trono de Pollando. Longtempe li ne konsentis, ĉar lin ne lasis la litovia nobelaro, kiu maldeziris personan union kun Pollando, sed sub influo de sia patrino fine tamen Kazimiro konsentis. En junio 1447 li estis proklamita kiel pollanda reĝo. En la jaro 1454 li edziĝis al filino de imperiestro de la Sankta Roma Imperio Albreĥto la 2-a. Kazimiro havis 13 gefilojn.

[eta|265px|maldekstra|[Krono de la Regno de Pollando kaj Grandduklando Litovio, en la jaro 1466]]
[eta|266px|maldekstra|La Ŝtato de [Teŭtona ordeno post la Dektrijara Milito, la 1466 jaro]]

Li intencis plifortigi la potencon de la Grandduko de Litovio; kiam ĉi tio malrezultis, li estis devigita plifortigi rajtojn de la nobelaro. En la jaro 1447 li proklamis privilegiojn de la nobelaro, garantiis al ili rajtojn de propraĵo je tero, libera forveturo eksterlande kaj rajto juĝi dependajn homojn. Ĉi tiaj privilegioj proklamis, ke terposedaĵojn kaj ŝtatajn postenojn en la Grandduklando Litovio povis ricevi nur la loka nobelaro. En lia regado en Pollando komenciĝis epoko de nobela anarkio. Li helpis per mono al studentoj. En la jaro 1468 li eldonis leĝaron, nome unua provo en sia ŝtato ordigi leĝojn. La 9an de oktobro 1468 li okazigis en Piotrków Trybunalski la unuan plenan duĉambran polan parlamenton nomata Sejmo kaj Senato de Krono de la Regno de Pollando kun lia ĉeesto kaj kompreneble kun partopreno de parlamentanoj elektitaj en Sejmetoj de ĉiuj Vojevodioj (provincoj) de tuta Pollando (la unua el ili okazis en Koło en Grandpolio). Dum lia regado la Ordeno de Germanaj Kavaliroj rezulte de la Dektrijara Milito (1454-66) subiĝis al Pollando. Kazimiro provis aligi Velikij Novgorod al la Grandduklando Litovia, sed senrezulte.

Kategorio:Jogajlidoj
Kategorio:Polaj reĝoj
Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Pollando
6870 Pauldavies

'*6870 *Pauldavies''''' estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la brita matematikisto kaj fizikisto Paul Davies, kies esploroj temas pri kosmogonio, kvantuma kampa teorio, astrofiziko kaj deveno de la vivo. Li estis aktiva partizano de la serĉo de la apud-teraj objektoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Pál Szontagh

**Pál Szontagh** [sontag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szontagh Pál** estis hungara politikisto, membro de Societo Kisfaludy.
eta|Pál Szontágh
eta|Tombo de Pál Szontágh
Pál Szontagh naskiĝis la  1820 en Szécsény. Li mortis la  1904 en Horpács.

## Biografio 
Pál Szontagh lernis juron, poste li eklaboris en la departementa administrado. Li elektiĝis unue parlamentano en 1847, lastfoje en 1887, dume dufoje li estis subprezidento de la parlamento. Dum la liberecbatalo en 1848 li partoprenis en la administrado, poste li estis kondamnita je malliberejo. Ekde 1850 li vivis en Horpács, kie estis la familia bieno. En Horpács li amikiĝis kun Imre Madách. Li apogis politikon de Kálmán Tisza.

Li dekomence estis membro de Societo Kisfaludy, spite tion, ke li tre malofte verkadis.

## Verkaro (elekto) 
* epigramoj
* resume 2 poemoj
* diversaj artikoloj en gazetoj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Salono de Regnoj

[eta|320ra|*Recuperación de Salvador de Bahía en 1625* (rekupero de Bahio), de [Juan Bautista Maíno. Estas unu de la batalaj pentraĵoj kiuj ornamis la Salonon de Regnoj.]]
La **Salono de Regnoj**, en hispana oficiale **Salón de Reinos**, aŭ *granda salono* estis la ĉefa reprezenta akso de la antikva Palaco Buen Retiro de Madrido, konstruita inter 1630 kaj 1635, kiu loĝigis la plej bonkvalitajn pentraĵojn, preskaŭ ĉiuj nun konservataj en la Nacia Muzeo Prado. La salono ŝuldas sian nomon al fakto ke en ĝi estis pentritaj la blazonoj de la 24 regnoj kiuj formis la Hispanan Monarkion en tempo de Filipo la 4-a (Hispanio). Tamen, ties aktuala plej populara nomo estas *Museo del Ejército* (armea muzeo), ĉar hejmis tiun institucion ĝis la ĵusa transporto de ties kolektoj al la Alkazaro de Toledo. Kun la konstruaĵo *Casón del Buen Retiro*, la Salono de Regnoj estas la unika resto arkitektura de la granda komplekso de la Palaco Buen Retiro.

Dekomence ĝi estis planita kile spektaklejo kie la reĝoj povu ĉeesti al teatraj ludoj celebrotaj en la korto, sed kiam oni decidis fari de Buen Retiro veran palacon oni aldonis al tiu funkcio la ceremonian, kiel salono por trono. La salono neniam ĉesis plenumi la festan funkcion, ĉar estis uzata por spektakloj kaj dancoj, pro kio havis balkonaron el kiu eblis observi la festojn ekde supra etaĝo. Sed kiel salono de trono ĝi plenumis ankaŭ la celon impresi ambasadorojn kaj elstarajn membrojn el aliaj eŭropaj kortegoj kiuj venis al la palaco, kaj tiele oni klopodis, ke la ornamaro de la loko estu la plej luksega de la tuta palaca komplekso. Ĝi havis nombrajn fenestrojn kaj inter ili tablojn el jaspo kun leonoj el arĝento, la plafono estis kovrita per grutecaj ornamaĵo. Krome estis sur la muroj pentra ornamado plenplena je politika simbolaro kies lasta celo estis la elstarigo de la reĝo Filipo la 4-a. Oni ne konas kiu estis la aŭtoro de la ornama plano kaj ikonaro de la salono, sed ne dubas ke la respondeculo devis esti la propra grafoduko Olivares, kun la helpo de Jerónimo de Villanueva, kiu donacis la leonojn kaj pagigis, kaj kun la intelekta konsilaro de Francisco de Rioja kaj la pentristoj plej proksimaj al la monarko kaj ties valido, Juan Bautista Maíno kaj Velázquez.

## Distribuado de la Salono 
## Pentraĵoj 
## Aktuale 
Kategorio:Palacoj en Madrido
Strato Mayor

eta|Strato Mayor de Madrido.
eta|Pinakloj de la *Casa de la Villa* de Madrido.
eta|Vista de la Strato Mayor.
La **Strato Mayor** [majOr] (plej granda) estas strato de Madrido, Hispanio. Estas ĉefa vojo kiu finiĝas ĉe la Pordo de la Suno kaj ĉe la iame oficiala "Casa de la Villa" (nome urbodomo). Ne la tuta aktuala etendo estis nomita strato Mayor. La historio de la strato estas ligata al la historio de Madrido; ĉiuj oficialaj akceptoj de la reĝoj pasis tra tiu strato kaj ankaŭ tra la Pordo de la Suno.

## Historio 
La 31-an de majo de 1906 la reĝo Alfonso la 13-a edziĝis kun la brita princino Viktoria Eŭgena de Batenbergo (1887-1969), nepino de la reĝino Viktoria de la Unuigita Reĝlando. La tagon de la edziĝo, kiam ili revenis al la Reĝa Palaco elirontaj el la strato Mayor, ili suferis atencon de la anarkiisto Mateo Morral, kiu lanĉis bombon kaŝita en florbukedo el la domo numero 88; la gereĝoj ne estis vunditaj, sed mortis pluraj ĉeestantoj de la ceremonio ĉirkaŭ la reĝa ĉaro.

## Galerio 

File:Sol de justicia sobre la calle mayor (526750120).jpg
File:Antique buildings ' Calle Mayor, Madrid.JPG
File:A building on Calle Mayor (Madrid).JPG
File:A Building at Calle Mayor (Madrid).JPG
File:A Building at Calle Mayor (Madrid) 01.JPG
File:VIEW , ®'s - DiDi - RM - Ð 6K - ┼ , MADRID CALLE MAYOR EDIFICIOS - panoramio (3).jpg
File:VIEW , ®'s - DiDi - RM - Ð 6K - ┼ MADRID CALLE MAYOR. MONUMENTO - panoramio (14).jpg
File:VIEW , ® 's - DiDi - RM - Ð 6k - ┼ MADRID CALLE MAYOR EDIFICIOS - panoramio (4).jpg

## Notoj 
Mayor
Dénes Szüry

**Dénes SZÜRY** [dEneŝ suri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szüry Dénes** estis hungara verkisto, tradukisto, membro de Societo Kisfaludy.

Dénes Szüry naskiĝis la  1849 en Rétalap. Li mortis la  1909 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dénes Szüry lernis juron en Győr kaj Pest (urbo), Li eklaboris en ministerio en 1871. Inter 1882-1894 li respondecis pri la grekokatolika eklezio. Poste li iomete malsaniĝis, tial li forlasis la ŝtatan postenon kaj helpis la artajn agojn. En 1874 li komencis verkadi kaj tradukadi. Ekde 1886 li studvojaĝis al Italio kaj Germanio.

## Verkaro (elekto) 
* *Öt év a szerb egyház életéből* (Kvin jaroj el vovo de la serba eklezio) 1887
* *Drámai impressziók* (Dramaj impresoj) 1899
* diversaj tradukaĵoj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Monda Komerca Centro

La nocio **Monda Komerca Centro** povas aludi interalie al

* la Mondkomerca Centro en Novjorko (anglalingve *World Trade Center*, prononco ), sepopo da konstruaĵoj en la centra urboparto Manhatano, el kiuj plej granda parto detruiĝis ne terorista atako la 11-an de septembro 2001. Rekonstrua projekto nomatas anglalingve *Tower of Freedom* (Turo de Libero) respektive pli vastasence anglalingve *One World Trade Center* ("Unumonda Komerca Centro"),

* la Borso Monda Komerca Centro (Roterdamo), kaj

* la Ĉina Monda Komerca Centro en Pekino, Ĉinio.
6894 Macreid

'*6894 *Macreid'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Macgregor S. Reid*, mastrumanton ĉe la *Jet Propulsion Laboratory'', teknikan sekretarion de la direktoro kaj responsulon pri la planado kaj la gravaj demandoj pri la nacia kosma programo kaj la estonteco de la laboratorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Béla Tárkányi

**Béla Tárkányi** [tArkAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tárkányi Béla** estis hungara pastro, poeto, tradukisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy.

Béla Tárkányi naskiĝis kiel *Viperina József* la  1821 en Miskolc. Li mortis la  1886 en Eger.

## Biografio 
Béla Tárkányi frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo. En 1836 li kandidatiĝis pastro. En 1838 li komencis lerni teologion, dume li verkadis precipe poemojn. En 1844 li oficiale pastriĝis, poste li havis diversajn ekleziajn postenojn. Kelkfoje li vojaĝis havanta ekleziajn taskojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Énekek az oltári szent áldozathoz* 1847 - religia kantaro kun 4 eldonoj
* *Lelki manna, az az imádságos és énekeskönyv, különösen a kath. kereszt. ifjúság számára* 1853 - religia kantaro, plurfoje eldonita en 244,000 ekzempleroj
* *Tárkányi B. J. költeményei* (Poemoj de Béla Tárkányi) 1857 (5000 ekzempleroj)
* *Különféle alkalmi énekek* (Diversaj porokazaj (religiaj) kantoj) 1859, en 1906 okazis la deka eldono
* *Zsoltárok könyve* (Libro de psalmoj)
* *Sanctissimo Domino Nostro Leoni P. P. XIII. Societas Literaria s. Stephani protoregis nomine* 1883

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare 

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
6875 Golgi

'*6875 *Golgi''''' estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala sciencisto, kuracisto kaj biologiisto Camillo Golgi (1843–1926). La aparato de Golgi, la tendena organo de Golgi, la tendena reflekso de Golgi kaj la ricevilo de Golgi  estas nomitaj laŭ li. En 1906 li ricevis la Nobel-premion pri medicino pro siaj studoj pri la strukturo de la nerva sistemo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
6911 Nancygreen

'*6911 *Nancygreen'''* estas asteroido de la hungaria familio en la interna asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro *Nancy Green Hicks'', entuziasta rajdantino kaj talenta artistino. Ŝi kaj ŝia familio estas ĉefaj bonfarantoj kaj bonvoluloj en la "Hejmo Scripps" por maljunuloj. Ŝi monhelpis plurajn astronomiajn programojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Gyula László (agronomo)

**LÁSZLÓ Gyula** [la:slo:] estas rumania hungara, sudafrikana vinberkulturisto, vinkulturisto. Li naskiĝis en Cuci la 28-an de septembro 1926 kaj mortis en Kaburbo la 21-an de julio 2010. 

## Kariero
Gyula László akiris diplomon de adronomo en Agrikultura Altlernejo de Kluĵo (1951), li doktoriĝis en Akademio Timirjazev de Moskvo (1954). Li lekciis en Kluĵo, poste li estis gvidando de la mikrobiologia laboratorio de Agrikultura Esplorinstituto. De 1959 li estis direktoro de esplorinstituto pri viber- kaj vinkulturo kulturo en Valea Călugărească. En 1975 li forlasiss Rumanion pro politokaj motivoj kaj loksidiĝis en Sud-Afriko. Komence li estis esploristo, poste ĝeneraldirektoro de la vinkombinato de Stellenbosch.
## Libro
**Borászat* (Vinkulturo) kune kun György Csávossy kaj Sándor Mezei  (1963).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
József László (kuracisto)

**LÁSZLÓ József** [la:slo:] estas rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Cuci la 12-an de februaro 1932. 

## Kariero
József László diplomitiĝis en Moskvo (1957) kaj poste li laboris en OGYI de Târgu Mureș. Li fariĝis doktoro pr medicinaj sciencoj (1973); li estis la unua en Rumanio, kiu organizis la katedron pri elektronika kaj biokibernetika medicino. 
## Libroj
**Prelucrarea statistică a datelor experimentale* (ŝtonpresita lekciaro, Mv. 1973); 
**Az életműködések szabályozása az emberi szervezetben* (fakmonografio, kunulaŭtoro István Szabó, 1981); 
**Az emberi szervezet anyagcseréje és energetikája* (fakmonografio, kunulaŭtoro István Szabó, 1985). 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Esako

**Esako** (helene **Αίσακος**, latine *Aesacus*) estis en la helena mitologio filo de troja reĝo Priamo kaj de lia unua edzino Arisba. Sed aliaj fontoj sciigas, ke lia patrino estis nimfo Aleksirhoo.
Esako estis profetanto same kiel lia avo Meropso, de kiu li profetantan arton lernis. Esako antaŭdiris, ankoraŭ antaŭ naskiĝo de la reĝido Pariso, ke tiu ĉi reĝa filo fariĝos kaŭzo de troja pereo. Lia antaŭdiro eĉ alvokis postulon, ke Pariso estu senprokraste mortigita. Tio ne okazis kaj la orakolo post jaroj plenumiĝis.400px|eta|dekstra|Jules-Élie Delaunay:Morto de la nimfo Hesperia

Esako enamiĝis en Asteropen, filinon de la rivera dio Kebreno (alia versio parolas pri nimfo Hesperia). Ŝi foje antaŭ li fuĝis, surtretis serpenton kaj en momento mortis. Malespera Esako ĵetis sin el alta klifo en maron, sed dioj kompatis kaj transformis lin en naĝbirdon grebon. De tiam la grebo ripete ĵetas sin en maron, mergiĝas en profundaĵon kaj denove elmergiĝas.

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Ner Tamid

[eta|la eterna lumo *Ner Tamid* super la toraujo en la granda sinagogo de [Budapeŝto.]]
La eterna lumo **Ner Tamid** (hebree נֵר תָּמִיד) estas kutima kulta objekto de judismo: kutime ĝi en sinagogo brulas antaŭ la toraujo, hebree nomata *Aron ha-Kodeŝ*.

Kutime la eterna lumo situas en ujo pendigita ĉe la tegmento. En pli fruaj tempoj ĝi konsistis el brulanta meĉo malseka je olivoleo, kaj konsideriĝis meritoplena ago (*micvo*) doni mondonacon por la plua brulo de la lumo. Nuntempe la eterna lumo kutime havas elektran ampolon. La ujo kaj la ĉenoj kiuj ligas ĝin al la tegmentoj kutime estas el valoraj metaloj.

La eterna lumo en sinagogoj estas simbola memorigo pri la sepbraka kandelingo (*menora*), kies kandeloj konstante brulis en la templo de Jerusalemo (vidu
eliro 27, 20 kaj levidoj 24, 2), ĉar la sinagogo konsideriĝas spirita ekvivalento de la antaŭa templo, kaj "malgranda sanktaĵo". Origine la lumo situis en niĉo ĉe la okcidenta muro de la sinagogo, memore de la situo de la sepbraka kandelingo en la jerusalema templo. Poste ĝi poziciiĝis antaŭ la sankta toraujo. En multaj lignaj sinagogoj de orienta Eŭropo la lumo poziciiĝis en aparta volbita ŝtona niĉo, por malpligrandigi la danĝeron ke la tuta konstruaĵo ekbruliĝus.. La tumo en la Talmudo interpretiĝas simbolo de la daŭra ĉeesto de Dio (*ŝeŝina*) en la izraela popolo aŭ konsideriĝis la spirita lumo eliranta el la templo.

La juda-romia historiisto Jozefo Flavio (Flavius Josephus) citas priskribon de la helenisma geografo kaj historiisto *Hekataios de Abdera* (Εκαταίος ο Αβδηρίτης), laŭ kiu interne de la Dua Templo de Jerusalemo nur estis altaro kaj kandelingo, ambaŭ el oro kaj ambaŭ je du "talantoj". Plue li skribas:
:„… sur ĝi troveblas tumo, kiu neniam estas estingata, ne dumtage kaj ne dumnokte.“

## Literaturo 
* Encyclopaedia Judaica (Enciklopedio Juda, verkita anglalingve), volumo 12, paĝo 965.

## Notoj 
Kategorio:Judismo
Kategorio:Sinagogoj
Kategorio:Lampoj
József Szigeti (aktoro)

**József SZIGETI** [jOĵef sigeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigeti József** estis hungara dramisto, aktoro, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1882), membro de Societo Kisfaludy (1865). Lia filino estis Jolán Szigeti.
eta|József Szigeti
József Szigeti naskiĝis kiel *Tripammer József* la  1822 en Veszprém (urbo). Li mortis la  1902 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Szigeti frekventis lernejon en Pest (urbo), poste li debutis kiel aktoro en Jászberény en 1841. Post 3 jaroj li jam ricevis rolojn en Nacia Teatro (Budapeŝto), kie li restis 50 jarojn. Ekde 1865 li edukis en la aktora altlernejo. Li pensiuliĝis en 1895.

Dum sia vivo li verkis ankaŭ teatraĵojn, kiuj estis prezentitaj ekde 1846 en Nacia Teatro. Li verkis 12 teatraĵojn prezentitajn resume 237-foje.

## Verkaro (elekto) 
* *Viola* 1841 - muzika teatraĵo prezentita tutlande
* *Vén bakancsos és fia a huszár* 1855 - teatraĵo (baldaŭe ankaŭ germane)
* *Egy színész naplója* 1856 - junaĝa memuaro
* *Szerelem és örökség* (Amo kaj heredaĵo) 1858 - komedio
* *Toldi* 1871 - teatraĵo
* *Kolostorból* (El la abatejo) 1886 komedio
* *Szigeti József drámái* (Dramoj de József Szigeti) 1914

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungare

Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Hendrick Motorsports

**Hendrick Motorsports** (esperante, *Teamo Hendrick*) estas teamo de NASCAR.

Ĝi estas sportbranĉo de la firmao Hendrick Automotive Group.

Dosiero:JeffandJimmie.jpg
Dosiero:Hendrickricky.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hendrickmotorsports.com 

Kategorio:Teamoj de NASCAR
6876 Beppeforti

'*6876 *Beppeforti'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Andrea Boattini elde la stacio de Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Veneto (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala astronomo Giuseppe (*Beppe'') Forti (1939–2007), de la observatorio de Arcetri en Florenco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
6878 Isamu

'*6878 *Isamu'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo *Isamu Hirabayashi''. Li fondis la "Japanian Reton de la Lunaj kaj Planedaj Observantoj", kiam li estis liceano en 1959.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
István Szabó

**István Szabó** povas esti:

* István Szabó (agronomo)
* István Szabó (arkitekto)
* István Szabó (historiisto)
* István Szabó (filmreĝisoro)
* István Szabó (jezuito)
* István Szabó (kajakisto)
* István Szabó (kuracisto)
* István Szabó (tradukisto)
* István Szabó (skulptisto)
* István Szabó (skulptisto, 1927)
* István Szabó Nagyatádi
* István Szabó Sokorópátkai
Jakŝo

**Jakŝo** (sanskrite: यक्ष [jakŝa]) en hinduismo, budhismo kaj ĝajnismo estas speco de naturaj spiritoj, asociataj kun arboj kaj gardantaj naturajn trezorojn. Jakŝo povas esti sendanĝera estaĵo, asociata kun arbaroj kaj montoj, sed aliflanke li povas esti malica spirito aŭ demono, manĝanta vojaĝantojn en arbara sovaĝejo.

Kategorio:Mitologiaj kreitaĵoj
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Barataj vortoj kaj esprimoj
Jeŝivo

**Jeŝivo**  - hebree ישיבה, latinliterigite *Jeŝiva*, pluralo ישיבות, *Jeŝivot* - laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel Reta Vortaro estas "juda religia porvira lernejo". Pli detale difineblas, ke temas pri plurjara altlernejo, kie plejparte viraj lernantoj dediĉas sin al studado de Torao, Tanaĥo kaj aparte de Talmudo. Tradicie, sukcesa studado en jeŝivo estas kondiĉo por iĝi rabeno, sed eblas studi tie ankaŭ en simpla deziro bone plenumi la judan kredon, sen inklino iĝi profesia rabeno.

Estas du tradiciaj studofinaj niveloj: *Jeŝiva gedola* (ישיבה גדולה, laŭvorte "granda jeŝivo") kaj *Jeŝiva ketana* (ישיבה קטנה, laŭvorte "eta jeŝivo"). En Usono la pli alta nivelo ankaŭ nomatas laŭ la aramea vorto *Metivta* aŭ *Mesivta* (מתיבתא, "akademio"). Jeŝivo por edziĝintaj viraj studantoj nomiĝas *Kollel* (כולל, „kunveno“).

Tradicie oni ne permesis al virinoj studi en Jeŝivo, sed ekde la dua duono de la 20-a jarcento en iuj modernaj institucioj de ortodoksa judismo por ili estas la ebleco akiri jeŝivan finstudan gradon.

La gvidanto de jeŝivo havas la titolon "Roŝ Jeŝiva" (ראש ישיבה).

La israela lingvisto Tsvi Sadan en prelego de la Internacia Kongresa Universitato de la Universala Kongreso 2011 klarigas pri uzado de la lingvoj en la judaj lernejoj ĥedero kaj jeŝivo:

## Kelkaj grandaj kaj famaj jeŝivoj 
* Jeŝivo de Poneveĵ
* Jeŝivo Har Etzion
* Jeŝivo Mir
* Jeŝivo Har Hamor
* Jeŝivo Bejt El
* Jeŝivo de Hebron
* Jeŝivo Porat Josef
* Jeŝivo ITRI
* Jeŝivo Merkaz Harav
* Jeŝivo Slabodka

## Vidu ankaŭ 
* Roŝ jeŝiva

## Notoj 
Kategorio:Judismo
Lipoproteino

[eta|250px|**Lipoproteina strukturo (kilomikrono)**
**ApoA, ApoB, ApoC, ApoE** ([apolipoproteinoj); **T** (triacilgliceroli); **C** (kolesterolo); verde (fosfolipidoj)]]
**Lipoproteino** estas biokemia komplekso kiu enhavas kaj proteinojn kaj lipidojn, ligatajn al la proteinoj, kio permesas al la graso moviĝi tra la akvo ene kaj for de ĉeloj. La proteinoj utilas por emulsii la lipidajn (alimaniere nomata graso) molekulojn. Multaj enzimoj, transportaj proteinoj, strukturaj proteinoj, antigenoj, adhesinoj, kaj toksinoj estas lipoproteinoj. Ekzemploj estas la altdensaj (ADL) kaj malaltdensaj (MDL) lipoproteinoj, kiuj permesas al la grasoj esti portataj per la sangofluo, la transmembranaj proteinoj de la mitokondrio kaj de la kloroplasto, kaj bakteriaj lipoproteinoj.

## Vidu ankaŭ
* Tre malaltdensaj lipoproteinoj

## Notoj 

Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Lipidoj
Androgeno

**Androgeno**, nomata ankaŭ **androgena hormono** aŭ **testoido**, estas ĝenerala termino por ĉiu ajn natura aŭ sinteza komponaĵo, kutime steroida hormono, kiu stimulas aŭ kontrolas la disvolviĝon kaj retenon de masklaj karakteroj ĉe vertebruloj per ligado al androgena ricevanto. Tio inkludas la aktivecon de la koncernaj seksorganoj de viraj animaloj kaj la disvolviĝon de masklaj duarangaj sekskarakteroj. Androgenoj estis unuafoje malkovrataj en 1936. Androgenoj estas ankaŭ la originaj anabolaj steroidoj kaj la prao de ĉiuj estrogenoj, kiuj estas streshormonoj. La unuaranga kaj plej bone konata androgeno estas la testosterono, dum aliaj malpli gravaj androgenoj estas la dihidrotestosterono kaj la androstenediono.

## Vidu ankaŭ 
* Simptomaro de plena androgen-rezistado
Universitato Bar-Ilan

eta|250ra|
La **Universitato Bar-Ilan** (, latinliterigite *Universitat Bar-Ilan*) estas universitato en la urbo Ramat Gan de la Tel-Aviva distrikto, Israelo.

Fondita en 1955, la universitato nun estas la dua plej granda akademia institucio de Israelo. Ĝi havas preskaŭ 26 800 studentojn (inkluzive de 9 000 studentoj en la ligitaj regionaj kolegioj) kaj 1 350 docentojn. La universitato havas ok fakultatojn: formalaj sciencoj, priviva scienco, socia scienco, homa scienco, studado de judismo, medicino, inĝenierarto, kaj juro. Ankaŭ estas interfakaj studoj.

La universitato celas forĝi proksimajn ligojn inter la studado de la Torao kaj universalaj studoj, "por miksi tradicion kun moderna teknologio kaj eduko, kaj instrui la fascinan etikon de la juda heredaĵo al ĉiuj ... por kunigi la antikvan kaj modernan, la sanktan kaj la materian, la spiritan kaj la sciencan" (laŭ universitata sinprezento).

Esperantlingva docento de la universitato estas la japandevena israela lingvisto Tsvi Sadan.

## Eksteraj ligiloj 
* universitata retejo (hebree)

Bar-Ilan
6879 Hjogo

**6879 Hjogo** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Kazuyuki Ito elde la Observatorio de Sengamine sur la monto Sen (japane : 千ヶ峰, *Sen-ga-mine*) en gubernio Hjogo (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la gubernio Hjogo, kie staras la monto Sen inter la komunumoj Taka kaj Kamikaŭa.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Tsvi Sadan

**Tsvi SADAN**, hebree **צבי סדן** (naskiĝis kiel **Tsuguja Sasaki**, japane **嗣也 佐々木**, la  en 由利本荘市 (Jurihonĝō), gubernio Akita, Japanio) estas japandevena israela lingvisto. De 2013 ĝis 2018 li estis membro de la Akademio de Esperanto. Ekde 2004 li loĝas en Israelo. 

Li doktoriĝis pri hebrea lingvistiko ĉe la Hebrea Universitato de Jerusalemo, kaj estas postenrajta supera docento pri hebrea lingvistiko ĉe la Universitato Bar-Ilan. Lia intereso fokusiĝas pri la moderna hebrea, la moderna jida, Esperanto, morfologio, leksiko, kontaktlingvistiko, socilingvistiko kaj onomastiko. 

Li estas membro de la komitato pri hebrea lingvistika terminologio ĉe la Akademio de la Hebrea Lingvo en Israelo. Pri la moderna hebrea li prelegis kaj skribis multe en kvin lingvoj (Esperanto, la angla, japana, jida kaj la hebrea mem). 

## Fontoj 
* Tsvi Sadan, prezento en la prelega libreto de la IKU 2011, paĝo 32 (dokumento en formato PDF)
* persona profilo (angle) en la retejo *google-sites* 

## Eksteraj ligiloj 
* persona retejo (angle) 

Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Israelaj esperantistoj
6881 Shifutsu

'*6881 *Shifutsu'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la *Monto Shifutsu'' alta je 2228 metroj, en la okcidento de la Nacia Parko Nikko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
6913 Yukawa

'*6913 *Yukawa''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana fizikisto Yukawa Hideki (japane: 湯川秀樹 , 1907–1981), kiu prediktis la ekziston de la piono. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1949.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Reprodukta valoro (populacia genetiko)

La **Reprodukta valoro** estis difinta de R. A. Fisher en sia libro de 1930 nome *The Genetical Theory of Natural Selection* (la genetika teorio de la natura selekto) kiel la atendata reproduktado de individuo laŭ sia nuna aĝo antaŭen, ĉar tiu estis survivinta al sia nuna aĝo. Ĝi estas uzata en priskribo de populacioj laŭ aĝa strukturo.

## Difino
Oni konsideru specion kun vivhistoria tabelo kun survivaj kaj reproduktaj parametroj donitaj de\ell_x kaj m_x, kie

: \ell_x = probablo survivi el aĝo 0 al aĝo x

kaj

: m_x = averaĝa nombro de idoj produktitaj de individuo de aĝo x.

Depende ĉur la reproduktado estas diskreta aŭ konektanta, la Reprodukta valoro de Fisher estas kalkulata kiel

: v_x = \mbox{ aŭ }\frac{\sum_{y=x}^\infty \ell_y m_y}{R}\mbox{ or }\frac{\int_{y=x}^\infty \ell_y m_y\,dy}{R}

kie

: R = \mbox{ aŭ }\sum_{y=0}^\infty \ell_y m_y\mbox{ or } \int_0^\infty \ell_x m_x\,dx,

la pura reprodukta indico de la populacio.

La averaĝa aĝo de reproduktanta plenkreskulo estas la genera tempo kaj estas

: T = \mbox{ aŭ }\sum_{y=0}^\infty \ell_y v_y\mbox{ or } \int_0^\infty \ell_x v_x\,dx.

## Referencoj
Fisher, R. A. (1930) *The Genetical Theory of Natural Selection*. Oxford University Press, Oxford.

Kategorio:Populacia genetiko
Kategorio:Genetiko
Murist

**Murist** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 584 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Murist situas en la friburga eksklavo Estavayer sur la molasaj montetoj, kiuj disigas la basenon de la Lago de Neŭŝatelo de la ebenaĵo de Brojo, proksimume 5 kilometrojn sudokcidente de Estavayer-le-Lac kaj 10 kilometrojn okcidente de Payerne. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Murist, Montborget, Franex, La Vounaise kaj Fontanalla.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,20 km², de kiuj 17,9 % estas kovritaj de arbaro, 74,5 % servas por agrikulturo kaj 7,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Murist limas en nordo al Châbles, en nordnordoriento al Lully, en nordoriento al Les Montets, en sudoriento al Nuvilly, en sudokcidento al Treytorrens (VD), en okcidentnordokcidento al Chavannes-le-Chêne (VD), en okcidento al Rovray (VD), kaj en nordokcidento al Cheyres.

## Trafiko 
La komunumo Murist situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas pere de flankaj vojoj de ĝiaj najbaraj komunumoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn nordoriente de la komunumo apud Estavayer-le-Lac.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Murist datiĝas el la jaro 1228 kiel *Muris*. En la 14-a jarcento en Murist estis konstruita la turo de La Molière sur pli malnovaj fundamentoj. Dum mezepoko Murist apartenis al la Senjorujo La Molière. Post la konkero fare de la urba ŝtato Friburgo Murist en la jaro 1536 estis atribuita al la Voktejo Font, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio de 1798. Tiam ĝi estis integrita al la distrikto Estavayer, kiu en la jaro 1848 siavice surbaze de la nova friburga konstitucio estis integrita al la distrikto Brojo. En la jaro 1981 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Montborget kaj La Vounaise kuniĝis kun Murist, kaj en la jaro 1992 ankaŭ Franex estis integrita al la komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Murist
Montbéliard

''''* [] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (, prononco []). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo estas la centro de la samnoma arondismento *Montbéliard* (france *arrondissement de Montbéliard*), la norda kaj orienta parto de la departemento (do estas subprefektejo de Francio) kaj de la ankaŭ samnoma kantono **.

## Historio 
Inter la jaroj 1397 ĝis 1793 ĝi kaj la ĉirkaŭaĵo apartenis kiel eksklavo al la germanlingva graflando kaj poste ekde 1495 duklando Virtembergo, kaj havis la germanlingvan nomon *Mömpelgard''.

## Geografio 
eta|maldekstra|La kvartaloj de Montbéliard
Montbéliard troviĝas en la nordoriento de la regiono Burgonjo-Franĉkonteo,  nordoriente de Besançon,  sude de Belfort kaj  for de svisa landlimo.

La najbaraj komunumoj estas Bethoncourt, Grand-Charmont, Sochaux, Exincourt, Audincourt, Arbouans, Courcelles-lès-Montbéliard, Sainte-Suzanne, Allondans, Issans, Raynans, Laire, Vyans-le-Val kaj Héricourt.

La stacidomo de Montbéliard apartenas al la franĉ-kontea TER-reto.

## Gefiloj 
* Wolf Christoph Zorn von Plobsheim, arĥitekto kaj urbokomandanto

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arondismento Montbéliard
* Komunumoj de Doubs
* Listo de urboj de Francio
* Montbéliard (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()


Kategorio:Komunumoj de Doubs
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Kategorio:Urboj de Francio
Ramat Gan

maldekstra|eta|250ra|La diamantkomerca kvartalo de la urbo Ramat Gan.
**Ramat Gan** (hebree **רָמַת גַּן**) estas urbo en Israelo, situante oriente de la urbego Tel-Avivo, en komuna metropola areo de la distrikto Tel-Avivo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

La urbo noteblas interalie pro unu el la tutmonde plej signifaj borsoj de diamantoj, nome Diamanta Interŝanĝa Distrikto kaj pro la plej alta konstruaĵo de Israelo, nomata Turo *Moŝe Aviv* (מגדל משה אביב). En Ramat Gan situas ankaŭ la universitato Bar-Ilan.

La loĝloko fondiĝis en 1921 kiel moŝavao de judaj setlantoj, kaj en 1950 ricevis urban statuson. La nomo signifas monteta ĝardeno kaj laŭ la vizio de la fondintoj ĝi estu verda urbo, plenplena de publikaj ĝardenoj.

## Servoj
* Altlernejo Ŝenkar de Inĝenierarto kaj Dezajno

## Partneraj urboj 
Partneraj urboj de Ramat Gan estas:

400ra|eta|maldekstra|urbocentra silueto

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Ĝardenurboj
.arpa

**.arpa** estas domajno de plej alta nivelo uzata nur por la infrastrukturo de interreto.

Nuntempe por ĉi domajno estas difinitaj la jenaj duanivelaj domajnoj:
* e164.arpa — por montro de telefonaj numeroj en domajna nomsistemo (DNS) ()
*  — por inversaj DNS-demandoj (IPv4-adresoj)
* ip6.arpa — por inversaj DNS-demandoj (IPv6-adresoj)
* uri.arpa — por dinamika eltrovo de adresaj skemoj de URI
* urn.arpa — por dinamika eltrovo de adresaj skemoj de URN

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj de whois por la domajno .arpa en la retejo de IANA
Skombredoj

[eta|*[Thunnus atlanticus*]]
**Skombredoj** estas fiŝoj de la familio de skombroj, tinusoj, kaj veraj bonitoj, de la ordo Perkoformaj kaj klaso Aktinopterigoj kaj tio inkludas multajn el la plej gravaj kaj familiaraj manĝofiŝoj. La familio konsistas de 51 specioj en 15 genroj kaj du subfamilioj. Ĉiuj specioj estas en la subfamilio Skombrenoj, escepte de la *Gasterochisma melampus* - kiu estas la nura membro de la subfamilio Gasterokismatenoj.

La **Skombredoj** havas du dorsajn naĝilojn, kaj serion de finaj naĝiletoj malantaŭ la fina dorsa naĝilo kaj anusan naĝilon. La vosto naĝilo estas tre forte dividata kaj rigida, kun svelta, aspra, bazo. La unua (spino) dorsa naĝilo kaj tiu de la pelvo estas normale retirita en korpaj noĉoj. Specilongoj varis el la 20&nbsp;cm de la insula skombro *Rastrelliger faughni* al la 4.58 m de la enorma Atlantika blua tinuso.

La **Skombredoj** estas ĝenerale predantoj de malferma oceano, kaj troviĝas tutmonde en tropikaj kaj moderklimataj akvoj. Ili kapablas al konsiderinda rapido, pro tre alta aerodinamika korpo kaj retireblaj naĝiloj.

## Kelkaj specioj 
* Marezoko aŭ barakudo, *Sphyraena sphyraena*
* Suda blunaĝila tinuso, *Thunnus maccoyii*
* Vera bonito, *Katsuwonus pelamis*

## Referencoj 
Kategorio:Fiŝoj
.test

**.test** estas domajno de plej alta nivelo. Estas rezervita fare de IETF en RFC 2606 fine de 1999. Ne estas destinita por starigo kiel domajno de plej alta nivelo en la domajna nomsistemo.

## Vidu ankaŭ 
* 
* IP

## Referencoj
.root

**root** ("radiko" en la angla, prononco: rut) estas nomo de datumbaza enskribo en domajna nomsistemo de Interreto, kiu estis fojfoje uzata kiel diagnozada markilo. Ĝia ĉeesto estis montranta ke la radika zono ne estis tranĉita dum lanĉo fare de radika nomservilo.

La enskribo .root estis en 2006 anstataŭigita per **vrsn-end-of-zone-marker-dummy-record**, sed reenkondukita samjare. Ĝi estis forigita denove dum preparoj al disfaldo de subskribita radika zono (DNSSEC) en 2010.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La dosiero de la radika zono

Kategorio:Ĝeneralaj domajnoj de plej alta nivelo
Imre Csicsáky

**CSICSÁKY Imre** [ĉiĉa:ki] estis hungara, rumania hungara poeto, tradukisto, estetikisto. Li naskiĝis en Bácsalmás la 21-an de aŭgusto 1860 kaj mortis en Jimbolia la 28-an de septembro 1935.

## Kariero 
Imre Csicsáky estis katolika pastro en Zsombolya. Li estis Dante-fakulo.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj estetikistoj
Kategorio:Dante esploristoj
Ferenc Bruder

**BRUDER Ferenc** estis rumania hungara redaktoro. Li naskiĝis en Satmaro la 16-an de februaro 1895 kaj mortis en Kluĵo la 21-an de februaro 1965. 
## Kariero
Ferenc Bruder estis la sekretario de la fer- kaj metalaborista sindikato de Kluĵo (1920-29) kaj de Socialdemokratia Partio (1930-48). Li estis ĉefkunlaboranto de gazeto *Munkás Újság* (1929-34), respondecredaktoro de rumana kaj hungara lingvaj gazeto *Solidaritatea* (1928-29), publicisto de socialdemoktratiaj gazetoj *Romániai Népszava*, *Előre*, ''Erdély (gazeto).
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
6883 Hiuchigatake

'*6883 *Hiuchigatake'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la *Monto Hiuĉigatake'' alta je 2346 metroj, en la okcidento de la Nacia Parko Nikko, en gubernio Fukuŝima.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Kalvinana preĝejo (Tiszafüred)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo kaj Monumento historia en Hungario, en urbo Tiszafüred.

## Historio 
Tiu preĝejo gardas romanikajn fenestrojn kaj muropartojn konstruitajn el 1230. La unua skriba mencio pri la kirko okazis en 1570, kiun la kalvinanoj profitis jam tiam. Post dominado de turkoj en 1738 oni iomete trakonstruis ĝin, en 1770 la turo, en 1833 la preĝejo estis pligrandigita. En 1845 en la turo oni establis sentinelan ĉirkaŭbalkonon por la fajrobrigado. Tiutempe okazis aliaj trakonstruoj en klasikisma stilo. En 1983 kaj 2002 renovigoj okazis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola, sed proksime estas klasikisma paroĥo. La konstruaĵo havas 3 partojn. La unua parto estas la turo kun la enirejo, poste situas la navo, fine estas la sanktejo. Interne laŭ la kutimo la muroj estas blankaj. La galerio el 1860 estis farita el lignoj. La mebloj estis faritaj en 1870. La orgeno estas aŭdebla de 1869.

## Fontoj 
* hungare
* hungare

Tiszafüred
Tiszafured
6882 Sormano

**6882 Sormano** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj astronomoj Valter Giuliani kaj Piero Sicoli elde la Observatorio de Sormano en Lombardujo (Italio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la monta vilaĝo Sormano apud kie troviĝas la observatorio. La instalaĵo, konstruita en 1986 de  de la *Gruppo Astrofili Brianza*, troviĝas en lombardaj antaŭalpoj inter la sudaj brakoj de la Lago de Como. De ties fondo, la observatorio partoprenis al astrometria laboro pri asteroidoj kaj kometoj, ĉefe por la sekvo de .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Piero Sicoli
Kategorio:Malkovrita de Valter Giuliani
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
János Kovács

**János Kovács**

*János Kovács (dirigento)
*János Kovács (edukisto)
*János Kovács (instruisto)
*János Kovács (kritikisto)
*János Kovács (zoologo)
László Teleki

**Grafo** **László TELEKI** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teleki László gróf** estis hungara politikisto, verkisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy. Kuratoro de László Teleki estis József Teleki (guberniestro).
eta|László Teleki
László Teleki naskiĝis la  1811 en Pest (urbo). Li mortis la  1861 en Pest.

## Biografio 
László Teleki lernis komence hejme, poste en Sárospatak. Li eklaboris en la ŝtata administrado en Buda. En 1833 li rondvojaĝis Eŭropon. En 1837 li estis deputito de parlamento de Transilvanio, poste li aliĝis al parlamenta laboro de Pozsony. En ambaŭ parlamentoj li apogis la reformojn. Post la revolucio li komence daŭris la laboradon parlamentan, poste li estis diplomato en Parizo. Post fiasko de la liberecbatalo li restis eksterlande kaj laŭeble li pledis por la hungaroj kun la nacimalplimultoj. En 1859 li preparis pli novan liberecbatalon. En la sekva jaro li estis senrajte arestita kaj sendita al Vieno, kie li devis rezigni pri la politikado. Hejmenveninta al Pest li ne aliĝis al tiuj rondoj, kiuj volis kompromison kun Habsburga Imperio. En 1861 li partoprenis en parlamenta laboro en Buda, kie lia politiko restis sola, tial li finis sian vivon.

## Verkaro (elekto) 
* *Kegyencz* - teatraĵo, kiun en 1964 Gyula Illyés reverkis

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare
eta|maldekstre|Pentraĵo pri László Teleki

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Ankingameloko

**Ankingameloko** estas municipo (france *commune*, malagase *kaominina*) en norda Madagaskaro. Ĝi apartenas al la distrikto Ambanja.

Kategorio:Urboj de Madagaskaro
(6888) 1971 BD3

**(6888) 1971 BD3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉilia astronomo Carlos Torres kaj de la franca astronomo Jean-Marc Petit elde la observatorio de Cerro el Roble en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Malkovrita de Jean-Marc Petit
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
6886 Grote

'*6886 *Grote''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona radio-inĝeniero Grote Reber (1911–2002), pioniro de la radioastronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (6886) Grote, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
La Palud

La Palud povas interalie aludi al
* la komunumo La Palud-sur-Verdon en Francio, kaj al
* parto de la komunumo Nuvilly en la Kantono Friburgo de Svislando.
Lőrinc Tóth

**Lőrinc TÓTH** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Lőrinc** estis hungara dramisto, advokato, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro kaj sekretario de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.
eta|Memortabulo de Lőrinc Tóth
Lőrinc Tóth naskiĝis la  1814 en Hungario, en urbo Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la  1903 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lőrinc Tóth frekventis universitaton en Pest (urbo), dume li lernis germane, angle, france. En 1839 li longe vojaĝis eksterlande. Post fiasko de la liberecbatalo en 1849 li estis kondamnita je morto, sed li ricevis amnestion. Inter 1865–1868 li estis deputito parlamenta. Li longe estis juĝisto en alta rango. Li ricevis ordenon en 1880. Li verkis krom juristaj artikoloj ankaŭ novelojn, biografiojn, teatraĵojn.

## Memorigiloj 
* strato kaj memortabulo en Budapeŝto

## Verkaro (elekto) 
* *Átok* 1835. - premiita dramo
* *Vata* 1836 - historia dramo pri hungara pagana ribelo
* *Szívhangok* 1838 - poemaro
* *Úti tárca* 1844 - vojaĝpriskribo pri Nederlando, Germanio, Svislando, Belgio
* *Uti novellák* (Laŭvojaj noveloj) 1851
* *Magyar írók arcképei és életrajzai* (Bildoj kaj biografioj de hungaraj verkistoj) 1858
* *Felsőbüki Nagy Pál emlékezete* (Rememoro pri Pál Felsőbüki Nagy) 1874
* *Fegyházi tanulmányok* (Studoj pri malliberejo) 1885

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
6890 Savinykh

'*6890 *Savinykh'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio), en tiama Sovetunio (nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la sovetunia inĝeniero kaj eks-kosmonaŭto Viktor Petroviĉ Saviniĥ (cirile: * Виктор Петрович Савиных''), profesoro kaj rektoro de 1988 de la Instituto pri Geodezio kaj Kartografio de Moskvo. (Dufoje Heroo de Sovetunio, trifoje Ordeno de Lenin, ktp.)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
6942 Yurigulyaev

'*6942 *Yurigulyaev'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio); tiam en Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la sovetunia fizikisto kaj inventisto Jurij Vasiljeviĉ Guljajev (cirile: *Юрий Васильевич Гуляев''), direktoro de la Instituto pri Radio-Inĝenierarto kaj Elektroniko de Moskvo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Suburba sidejo

Per **Suburbaj sidejoj** estas indikataj la diocezoj, kiuj situas en Latio (Italio] ĉirkaŭ la Diocezo de Romo. La adjektivo “suburba” devenas el la latina *suburbicarius*, strukturita per *sub*, "sube" kaj *urbs*, "la urbo"  antonomazie, Romo.

Ili estas sep:

#Ostia
#Albano
#Frascati
#Palestrina
#Porto-Sankta Rufina
#Sabina-Poggio Mirteto
#Velletri-Segni

Ĉiu el ili korespondas al titolo kardinala por kardinalo episkopo, sed kutime estas gvidata de ordinara episkopo. La suburba sidejo de Ostia estas asignita al la dekano de la kardinala kolegio aldone al la alia sidejo jam al li asignita, laŭ la dispozicio de la papo.

La kardinaloj episkopoj praktikis efektivan jurisdikcion sur siaj sidejoj ĝis kiam papo Johano la 23-a, kun *motu proprio* *Suburbicariis Sedibus* de la 11-a de aprilo 1962 atribuis la regadon al la helpepiskopoj (antikve diritaj “sufraganoj”, kaj allasis al la kardinaloj nur la titolon, dum la sidejo de Ostia estas nun administrata de la vikaria kardinalo.

La kardinaloj-episkopoj titolaj efektivigas nur per “preno de posedo” de la suburba diocezo, sed fakte la korespondaj titolitaj episkopoj praktikas la tutan jurisdikcion. Utilas, do, substreki la faktan kaj honoran jurisdikcio: la honora apartenas al la kardinalo, la fakta al la ordinara episkopo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diocezo de Romo
* Kardinalo

## Eksteraj ligiloj 
* Il Collegio dei Cardinali

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kanona juro
*Suburba sidejo
István Toldy

**István TOLDY** [iŝtvAn toldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Toldy István** estis hungara ĵurnalisto, juristo, verkisto, membro de Societo Kisfaludy. Li estis filo de Ferenc Toldy.

István Toldy naskiĝis la  1844 en Pest (urbo). Li mortis la  1879 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Toldy frekventis universitaton en urbo Pest, poste li eklaboris kiel juristo en ministerio. En 1867 li fondis periodaĵon, inter 1873-1878 li redaktis gazeton. Li strebis kontraŭ la eklezioj kaj li apogis politikon de Ferenc Deák.

## Verkaro (elekto) 
* *Elmélkedések az egyházi reformról* (Pensadoj pri la ekleziaj reformoj) 1868
* *A katholikus egyházi autonómia és veszélyei* 1870
* *Öt év története* (Historio de kvin jaroj) 1872
* *A jezsuiták Magyarországon és egyebütt* (La jezuitoj en Hungario kaj aliloke) 1873
* *A jezsuiták története* (Historio de la jezuitoj) 1873
* *Lívia* 1874 - teatraĵo
* *Az új emberek* (La novaj homoj) 1874 - romano

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj