open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listo de urboj de Nikaragvo

eta|400px|Urboj kun pli ol 20 000 loĝantoj en Nikaragvo
Jen **listo de urboj en Nikaragvo.**

[Atentu ke ĝis junio 2025 nur verkiĝis tekstoj pri 14 urboj. La aliaj ligiloj estas alidirektiloj. Tamen pli bone ol nenio, sed ne kreiĝu fanfarona impreso pri amaso da bluaj ligiloj, do amaso da tekstoj.]

* Acopaya
* Alamikamba
* Alta Gracia
* Belén
* Bluefields
* Boako
* Bonanza
* Bluefields
* Camoapa
* Catarina
* Chichigalpa
* Chinandega
* Ciudad Darío
* Condega
* Corinto
* Diría
* Diriamba
* Diriomo
* El Bluff
* El Jícaro
* El Sauce
* El Viejo
* Esquipulas
* Estelí
* Granada
* Ingenio San Antonio
* Jalapa
* Jinotega
* Jinotepe
* Juigalpa
* La Concepción
* La Libertad
* La Paz Centro
* La Rosita
* La Trinidad
* León
* Malpaisillo
* Managvo (ĉefurbo)
* Masatepe
* Masaya
* Matagalpa
* Mateare
* Matiguás
* Mina Limón
* Moyogalpa
* Nagarote
* Nandaime
* Nandasmo
* Nindiri
* Niquinohomo
* Ocotal
* Peñas Blancas
* Posoltega
* Puerto Cabezas
* Pueblo Nuevo
* Puerto Sandino
* Rivas
* San Carlos
* San Isidro
* San José del Bocay
* San Jorge
* San Juan de Limay
* San Juan del Sur
* San Marcos
* San Rafael del Norte
* San Rafael del Sur
* Santa Rita de Tonalá
* Santa Teresa
* Santo Domingo
* Santo Tomás
* Sébaco
* Siuna
* Somotillo
* Somoto
* Telica
* Telpaneca
* Tipitapa
* Tisma
* Villa Sandino
* Waspam

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.inec.gob.ni  
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Nicaragua_d.html 


Nikaragvo
Malaka Markolo

La **Malaka Markolo** situas inter la Malaka Duoninsulo kaj insulo Sumatro en suda Azio.
Ĝia minimuma larĝo estas ĉirkaŭ 38 km, ĝia longo ĉirkaŭ 930 km.

eta|maldekstra|180px|

Ĝi ligas la Andamanan Maron (okcidente) al la Sudĉina Maro kaj la Java Maro (oriente).
Pli grandskale ĝi estas grava ligilo inter la Hinda Oceano kaj la Pacifiko, kiujn disigas ĉeno da insuloj inter Azio kaj Aŭstralio.
Ĝi estas inter la plej viglaj marvojoj de la mondo; oni taksas, ke 20 % (laŭ kelkaj: 30) el ĉiuj ŝiptransportataj varoj iras tra ĝi.
Eĉ en la 21-a jarcento ĝi estas plagata de piratoj.

Kvankam kelkaj asertas, ke la markolo havas minimuman larĝon de malpli ol 3 kilometroj, tio veras nur pri la ŝaneloj ĉe ĝia orienta flanko, ekzemple la Singapura Markolo. Tamen la markolo estas malvastejo en la monda komerca trafiko, kaj Tajlando proponis provizi alternativon per kanalo aŭ naftodukto tra sia teritorio.

Dosiero:Selat Malaka.png|
Dosiero:Malaysian Haze 2005 Aerosol Index.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* https://archive.is/20120525115312/www.eia.doe.gov/emeu/cabs/choke.html 
* http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3925277.stm 
* http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=2752802 
* http://www.washingtontimes.com/national/20050117-115550-1929r.htm 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

Kategorio:Markoloj en Azio
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Homofonio

**Homofonio** (de greke *homophōnía* „egalsono“) estas nomo por plurvoĉa muzika tonmeta metodo, je kiu unu melodia voĉo gvidas akompanate de aliaj, voĉteknike subordigitaj voĉoj aŭ muzikiloj.
Homofonio ekestis en la frubaroko kaj paralelpaŝas kun la ekesto de la opero. La teksto de la kantado devis komprenebli por la homoj, kio ne bone eblis je polifonia muziko. Evoluis monodia stilo. Al tio ankaŭ apartenas la ĝeneralbaso.

## Vidu ankaŭ 
* Homofonio (lingvoscienco)
* Harmonio
* Monofonio
* Plurvoĉeco
* Polifonio
* Heterofonio
* Mikropolifonio

Kategorio:Muzika teorio
Allen Ginsberg

[eta|dekstra|250px|Allen Ginsberg kaj [Bob Dylan en 1975]]
**Allen GINSBERG** (3-a de junio 1926 - 5-a de aprilo 1997) estis samseksema uson-juda Beat-poeto, kiu naskiĝis en Patersono (Nov-Ĵerzejo). Li formis ponton inter la Beat-movado de la 1950-oj kaj la "*Hippies of the 1960s*", amikiĝis, inter aliaj, al Jack Kerouac, Neal Cassady, William S. Burroughs, Gregory Corso kaj Bob Dylan.

La poezion de Ginsberg forte influis modernismo, romantiko, la pulso kaj kadenzo de ĵazo kaj liaj Kagyu-budaista praktikado kaj juda fono. Li konsideris sin mem kiel heredanton de la viziista poeta mantelo enmanigata el la angla poeto kaj artisto William Blake al Walt Whitman. La povo de Ginsberg-a verso, ĝia serĉanta, sondanta fokuso, ĝiaj larĝaj kaj ritmaj linioj, kaj ankaŭ ĝia nova-monda gajego, ĉio eĥas la senhaltecon de inspiro, kiun li pretendis. Aliaj influoj inkluzivas la usonan poeton William Carlos Williams.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ginzy.com  
* http://www.poets.org/agins 
* http://www.theatlantic.com/issues/66nov/hoax.htm  

Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Sonata formo

La **sonata formo** indikas
kaj la normalan strukturon de tuta verko,
kaj pli specife la normigitan formon de la unua movimento.
La sonata formo estas
kaj maniero organizi la komponadon de verko,
kaj maniero analizi ekzistantan verkon.
Kvankam ĝi estis priskribita kaj nomita
en la frua 19-a jarcento,
la modeloj por la formo estis
verkoj el la klasika periodo,
plej specife tiuj de Franz Joseph Haydn,
Wolfgang Amadeus Mozart,
kaj Ludwig van Beethoven,
kaj ĝiaj radikoj troviĝas en la skemoj
priskribitaj en la malfrua 18-a jarcento.
La ordinara priskribo de la sonata formo
havas siajn radikojn en
la komunpraktika periodo de harmonio,
kvankam pli modernaj priskriboj de teoriistoj
kiel Heinrich Schenker kaj Charles Rosen
asertas, ke estas unu sola tonala fono,
kiu difinas ĉiujn sonatajn movimentojn.

Sonataj movimentoj dividiĝas en sekciojn.
Ili povas komenciĝi per *enkonduko*,
kiu estas ĝenerale pli malrapida ol la ĉefa movimento,
kaj tiam antaŭeniras al la **temprezento**.
La temprezento elmontras la ĉefan teman materialon
por la movimento:
unu aŭ du temgrupojn,
ofte en kontrastantaj stiloj
kaj en kontraŭaj tonaloj,
kunligitajn de **transiro**.
La temprezento tipe finiĝas
per **ferma temo** kaj/aŭ **elkonduketo**.
La transiro kondukas al la **malvolviĝo**,
en kiu la harmoniaj kaj teksaj eblecoj
de la tema materialo estas esplorataj,
kaj kiu poste transiras al la *resumo*,
en kiu la tema materialo revenas en la tonika tonalo.
La verko povas konkludi per *elkonduko*
post la fina kadenco de la resumo.

La "sonata formo" estas ankaŭ uzata
por priskribi la strukturon de plurmovimenta verko,
kontraste kun "suito", ekzemple.
La "trimovimenta" aŭ "konĉerta" formo
havas sonato-alegran movimenton kiel priskribite supre
kiel sian unuan movimenton,
malrapidan movimenton kiel sian duan movimenton,
kaj rapidan movimenton, sed ne nepre alegron,
kiel sian ferman movimenton.
La **kvarmovimenta** aŭ **simfonia** formo
havas dancan movimenton, kutime la trian,
sed iafoje la duan, aldone.

Pecoj por orkestro, kiuj portas la formon de sonato,
estas nomataj simfonioj (sen solistoj)
aŭ konĉertoj (kun solistoj).
Ĉambraj verkoj en sonata formo
estas tipe nomataj laŭ la ensemblo,
ekz. kordinstrumenta kvarteto,
piana terceto, blovinstrumenta kvinteto,
aŭ por la instrumento ludanta kun piana akompanado.
Ekz., "violonĉela sonato" ĝenerale indikas sonaton
por violonĉelo kaj piano,
kontraste kun "sonato por violonĉelo sola".

eta|maldekstra|180ra|

Kategorio:Muzikaj formoj
Andromeda galaksio

La **Andromeda Galaksio** (**M31**, **Messier 31**, aliaj indikoj — **NGC 224**, **PGC 2557**, **UGC 454**, **MCG 7-2-16**, **ZWG 535.17**) estas galaksio en konstelacio Andromedo, laŭ kiu ĝi estis nomita.

En la astronomia katalogo de Messier ĝi havas la nomon "M31". Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

Ĝi situas ĉirkaŭ 2,52 milionoj da lumjaroj for de ni kaj estas la plej malproksima objekto videbla nudokule de sur Tero.

Ĝi estas la plej granda galaksio en la "loka grupo" de galaksioj, al kiuj apartenas nia propra galaksio, la Lakta vojo. Tiuj du galaksioj tiom proksimas, ke pro gravito ili proksimiĝadas, kvankam ĝenerale galaksioj malproksimiĝas. Post ĉirkaŭ tri miliardoj da jaroj la du galaksioj kolizios kaj unuiĝos, formante eliptikan galaksion.

La Andromeda Galaksio kaj la Magelanaj Nuboj estas la solaj galaksioj videblaj nudokule, la Andromeda Galaksio kiel svaga makuleto iom flanke de la tri laŭvicaj steloj de Andromedo. Sed fakte tiu svaga makuleto ne estas la Galaksio, kiu proksima kiom ĝi estas de la tero havas angulan diametron sepoblan tiun de la luno. Pro malfortigo de ĝia lumo nur la densega centro, tiaforme, videblas.

NGC 206 estas parto de Andromeda galaksio.

## Bildaro 

Dosiero:Andromeda galaxy.jpg|M31 in transviolkolora lumo
Dosiero:Andromeda_galaxy_Ssc2005-20a1.jpg|M31 in transruĝa 24-mikrometra lumo
Dosiero:Globular G1 m31.jpg|**G1** (alia indiko **Mayal II**)- globa stelamaso kiu orbitas ĉirkaŭ M31

## Moviĝo de la Andromeda galaksio 
La Andromeda galaksio alproksimiĝas al nia galaksio kun rapideco de 114&nbsp;km/s. Post 4 ĝis 10 miliardoj da jaroj eble la du galaksioj kolizios.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* Loka Grupo
* NGC-katalogo
* interagantaj galaksioj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.seds.org/messier/m/m031.html 
* http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap040718.html
* http://astronomia.pl/wiadomosci/index.php?id=733

0224
Kategorio:Messier-objektoj
Kategorio:Andromedo (konstelacio)
Kategorio:Spiralaj galaksioj
Artie Shaw

eta|180px| Artie SHAW

**Artie SHAW** [ARti ŜO], naskita **Arthur Jacob Arshawsky** la 23-an de majo 1910 en Novjorko, mortis la 30-an de decembro 2004 en Los-Anĝeleso, estis ĵaza klarnetisto, komponisto kaj bandestro.

Li krome estis literatura verkisto kaj sekvis tiun profesion dum intencaj paŭzoj en sia ĵazista kariero kaj tuttempe post 1954.

Li eklernis ludi saksofonon je la aĝo de 15 jaroj kaj je 16 komencis koncerti. Famon li akiris interalie per la peco "Begin the Beguine", kiun prezentis lia propra bando. Per la peco "Interludo je noto b" (angle *interlude en B flat*) li fondis novan stilon, poste konatan kiel "Tria Fluo" (angle *Third Stream*). Dungante la kantiston Billie Holiday li estis la unua blankrasa bandestro, kiu dungis nigrulan virinon kiel plentempe okupatan kantiston.

Shaw partoprenis la Duan Mondmiliton kiel estro de orkestro de la usona mararmeo. Kun sia bando li turneis tra la pacifika regiono por amuzi usonajn soldatojn. foje per kvar koncertoj en unu tago.

Shaw havis ok edzinojn (unu post aliaj), inter kiuj estis Betty KERN, Ava Gardner, Lana Turner kaj Evelyn Keyes.

En 2004 Show estis honorata per la premio *Grammy* [GREmi] pro sia verkaro.

## Eksteraj ligiloj 
* http://web.cfa.arizona.edu/artieshaw  
* http://www.artieshaw.com/bio.html  
* http://www.hepjazz.com/bios/artieshaw.html 
* www.artieshaw.com 

Kategorio:Usonaj ĵazklarnetistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Bandestroj
Louis de Bonald

**Louis Gabriel Ambroise de Bonald** nask. ĉe Millau je la 2-a de oktobro 1754, mort. je la 23-a de novembro 1840 estis franca filozofo kaj politikista teoriisto de la absoluta reĝismo kaj konservemismo.

Elmigrinta el Francio al Hajdelbergo dum la Franca revolucio de 1789 de 1791 ĝis 1808, li estis fidela reĝismano kontraŭ-revoluciema kaj sincere religiema. Li estis amiko de FONTANES. Li estis deputito de 1815 ĝis 1822, poste pajro de Francio en 1823; li forlasis politikon en 1830. De 1816 li estis membro de la Franca Akademio.

## Penso 
En la 19-a jarcento li estis le ĉefa pensisto de tradiciismo. Liarigarde socio fontas de la povo, kiu mem venas de Dio. La reganto (reĝo) antaŭ fundamentas je la socio kial li konsistigas ĝin kaj konservas ĝin depro sia ekzisto mem.

Parolo, tiombone kiom artoj kaj ĉiaj scioj fontas el praa revelacio.

Kiel la povo de la reĝoj super la socio, kaj de la socio super individuo estas ecaj kaj fundamentaj, tiel estas la aŭtoritato de religio, t.&nbsp;e. de eklezio, t.&nbsp;e. de la papo super la animoj.

Tial por li male al la teorioj pri homaj rajtoj socio ne estas farita por la homo, sed la homo faritas por la socio, kaj obeu ĝin pri ĉio.

## Verkoj 
* 1796 * Théorie du pouvoir politique et religieux* (teorio de politika kaj religia potenco)
* 1802 *Législation primitive* (praa leĝarado)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.newadvent.org/cathen/02647a.htm 

Bonald de, Louis
Bonald
Chiapas

eta|Chiapas.
**Chiapas** [ĈJApas] (Esperantigite : **Ĉiapaso**) estas la plej suda federacia subŝtato de Meksiko. Sudoriente ĝi limas al Gvatemalo. Entute Ĉiapaso konsistas el 118 komunumoj (Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Chiapas).

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Limnajbaroj estas .

Ĝia ĉefurbo estas Tuxtla Gutiérrez; alia grava urbo estas San Cristóbal de las Casas.

La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-CHP".

Ĉiapaso de 1994 konatiĝis interalie pro la ribelo de EZLN,
la Zapatana Armeo de Nacia Liberigo (hispane: *Ejército Zapatista de Liberación Nacional*).

En la orienta parto de Ĉiapaso estas la okcidenta parto de Selva Lacandona (la orienta parto apartenas al Gvatemalo), pluvarbaro, kie dum kelkaj jarcentoj vivis izolite la malplej asimiliĝintaj el la majaoj, la lakandonoj. En la montoj, parto de Suda Patrinmontaro, vivas aliaj majaaj popoloj, ekzemple cociloj, celtaloj kaj ĉoloj.

## Vidu ankaŭ 
* Centramerikaj miksaj koniferaroj
* Ĉiapasa Patrinmontaro
* Meksikaj loknomoj
* Oaĥaka Patrinmontaro
* Petenaj-verakrucaj humidaj arbaroj
* Ribelaj Zapatismaj Aŭtonomaj Komunumoj
* Zapatista Armeo por Nacia Liberigo
* Majaa Trajno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
ISO 3166-2:CZ

**ISO 3166-2:CZ** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Ĉeĥion. Ekzistas du niveloj de subunuoj, kiuj havas la kodojn de ISO 3166-2:CZ: la ĉefurbo kaj 13 regionoj, kiuj enhavas 76 distriktojn. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas CZ, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Ĉeĥio. La dua parto estas du ciferoj por regiono (ĉeĥe *kraj*) kaj por distrikto tri signoj: la du unuaj estas la dua parto de la kodo de tiu regiono, en kiu troviĝas la distrikto, kaj la tria signo estas cifero aŭ litero.

## Kodoj por Ĉeĥio 
### la ĉefurbo kaj 13 regionoj 
### 76 distriktoj 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Germanio — ISO 3166-2:DE (okcidente kaj nord-okcidente),
* Pollando — ISO 3166-2:PL (oriente kaj nord-oriente),
* Slovakio — ISO 3166-2:SK (sud-oriente),
* Aŭstrio — ISO 3166-2:AT (sude).

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Ĉeĥio
* Regionoj de Ĉeĥio
* .cz

## Referencoj 
CZ
ISO 3166-2:BO

**ISO 3166-2:BO** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Bolivion. La kodojn havas naŭ departementoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas BO, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Bolivio. La dua parto estas unu litero.

## Kodoj por Bolivio 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Brazilo — ISO 3166-2:BR (norde kaj nord-oriente),
* Paragvajo — ISO 3166-2:PY (sud-oriente),
* Argentino — ISO 3166-2:AR (sude),
* Ĉilio — ISO 3166-2:CL (sud-okcidente),
* Peruo — ISO 3166-2:PE (nord-okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de Bolivio
* .bo

## Referencoj 
BO
Nargileo

**Nargileo** estas tipo de akvopipo uzata en la arabaj landoj. Ĝia uzo disvastiĝis ankaŭ aliloke en la mondo. frameless|dekstraĜi uzatas por fumi aǔ tabakon aǔ foje Mariĥuano,  Haŝiŝon kaj opion. La fumo estas trapasita tra akvopelvo - ofte vitrobazita - antaŭ enspiro.  

Dosiero:Man_sitting_and_holding_a_hookah.jpg|Viro tenanta akvopipon
Dosiero:Alice 05a-1116x1492.jpg|Raŭpo uzanta akvopipon (el La aventuroj de Alicio en Mirlando)''
Dosiero:Hookah 2.jpg|Akvopipo de la tipo kutime uzata en Egiptio
Dosiero:Melasse.jpg|Akvopipa tabako

## Eksteraj ligiloj 
* blogaĵo pri nargileo
* La nargileo, pac-pipo de la Meza Oriento (verko de Kamal Chaouachi)

Kategorio:Fumado
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Araba kulturo
André Thevet

**André THEVET**, (1502 en Angoulême – 23-a de novembro 1590) estis franca monaĥo, kiu estis la unua, jare 1555, al porti en Eŭropon la unuajn semojn de la planto kiujn la Antilaj indiĝenoj nomis *petun* kaj li mem "*Angulêma herbo*", kaj nun konatas kiel tabako. Li priskribis la planton en libro de 1556-1568.

dekstra|200px

Kategorio:Monaĥoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj esploristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1504
Unco

eta|Unu unco da oro
**Unco** estas la nomo de diversaj lando-specifaj mezurunuoj de maso.
Plej grava estas:

* La **internacia unco** egalas 28,349523125 gramojn; 16 internaciaj uncoj estas unu internacia funto.

* La **troja unco** egalas 31,1034768 gramojn; 12 trojaj uncoj estas unu troja funto.

Etimologie la vorto *unco* devenas de la latina vorto *ūncia* (dekduono).

Kategorio:Mezurunuoj de maso
Kategorio:Imperiaj unuoj
Arketipo

**Arketipo** aŭ **arĥetipo** estas termino enkondukita de Karlo Jung en la psikologion. Ĝi devenis de la koncepto de instinktoj. Multaj studoj pri diversaj bestoj indikis ke instinkto estas heredita tendenco fari specifajn agojn, kiam la cirkonstancoj tion ebligas kaj necesigas. Tiaj agoj povas esti tre kompleksaj, ekzemple la konduto de abeloj kiam ili trovas kaj poste informas la abelaron pri la troviĝloko de certaj floroj.

Jung difinis arketipon kiel hereditan inklinon agi kaj formi koncepton specife homan. Ekzemplo estas la kapablo kaj inklino paroli, kio ekzistas kiel natura parto de la disvolviĝo de la homa menso. Ĉiuj infanoj nature lernas paroli, kvankam la specifaj detaloj de la lingvoparolado estas
lernataj. Studoj faritaj de lingvistoj montris ke la strukturo de lingvoj estas ĉie simila, kvankam kun multegaj variantoj kaj idiosinkraziaj detaloj.

Alia ekzemplo estas la disvolviĝo de la desegnokapablo. Ĉie kaj en ĉiuj kulturoj la infanoj evoluigas sian desegnarton laŭ tre simila skemo. Ekzemple, la bildo de homo, farita de dujarulo, estas eksterordinare simila negrave en kiu kulturo loĝas la infano. La skemo de la disvolviĝo de la desegnarta kapablo sekvas tre regulan, denaskan kapablon kaj emon.

Arketipaĵo estas vortigo aŭ bildigo (aŭ specifa ago) instigita de arketipo. Estas erare supozi ke arketipo estas specifa bildo aŭ koncepto. Arketipo estas la denaska kapablo kaj inklino, kiam la cirkonstancoj instigas, vortigi aŭ bildigi (aŭ agi) laŭ simila skemo, kiu troviĝas nature en la homo.

Sigmund Freud enkondukis la koncepton, ke specifaj ideoj kaj agoj estas heredaĵoj, kiujn ĉiuj homoj reproduktas siamaniere. Jung rafinis tiun koncepton, per sia atentigo, ke la specifa karaktero de ĉie manifestiĝanta ideo aŭ ago estas kulture determinita, kvankam ĝi estas estigita sur la bazo de malkonscia instinkta heredaĵo, kiu estiĝis laŭ la normala darvina hereda scienco.

## Vidu ankaŭ 
* Kliŝo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ship.edu/~cgboeree/jung.html 
* http://aras.org''archive 
* JHU Press:  http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/free/archetypal_theory_and_criticism.html 


Kategorio:Psikoanalizo
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Mitologio
Gregorio de Nyssa

eta
eta|*De virginitate*
**Sankta Gregorio de Nyssa** (naskiĝis ĉirkaŭ 335, mortis ĉirkaŭ 394) estis greka, kristana filozofo, sanktulo, mistikulo kaj klerulo el la urbo Nyssa en Kapadocio, provinco de Anatolio.

Li estas unu el la Patroj de la Eklezio de la kristana eklezio. Li estas grava pensinto kaj aŭtoritato en la katolika kaj ortodoksa branĉoj de kristanismo. Kun lia frato Sankta Bazilo kaj amiko Gregorio de Nazianco, li estis unu el la tri “Patroj el Kapadocio“.

Li predikis kontraŭ arianismo, branĉo de kristanismo kiu diras ke Jesuo Kristo ne estis Dio. Li donis la ĝustan esprimon pri la Sankta Triunuo kontraŭ la arianisma herezo. Imperiestro Valento eksoficigis lin el lia episkopeco, sed post la morto de Valenzo, Gregorio denove estis enoficigita.

Same kiel la sankta Aŭgusteno, Gregorio estas grava kristana filozofo kiu helpis transformi kristanismon laŭ platona filozofo. En kristana filozofio, li sekvis Origenon. Same kiel Origeno, li kredis, ke ni havas materian korpon kiel puno pro origina peko. Laŭ kristanismo, ni ĉiuj heredas ĉi tiun pekon ĉar Adamo estis la unua homo kaj ni heredas lian naturon, pekon kaj ĉion.

En 381 Gregorio partoprenis en la Unua koncilio de Konstantinopolo, kiu redaktis la Nicean Kredon.

Lia festotago estas la 10-a de januaro.

## Vidu ankaŭ 
* Platonismo de Gregorio de Nyssa

## Eksteraj ligiloj 
* angla paĝo pri la sanktulo 
* plia anglalingva paĝo
* biografio pri li en la reta anglalingva "katolika enciklopedio"
* ampleksa franclingva paĝo pri li

Kategorio:Patroj de la Eklezio
Kategorio:Sanktuloj
Slovena lingvo

La **slovena lingvo** (slovene: *slovenski jezik* aŭ *slovenščina*) estas slava lingvo de la hindeŭropa lingvaro. Ĝi havas ĉirkaŭ du milionojn da parolantoj, ĉefe en Slovenio, sed ankaŭ en Aŭstrio kaj en Italio (regiono de Triesto). Ĝi estas la oficiala lingvo de Slovenio kaj unu el la oficialaj lingvoj de la Eŭropa Unio. La libro, verkita en Latino, estis la unua gramatiko de slovena kaj la unua slovena normiga gvidilo. Ĝi estis adaptita kaj republikigita kiel *Grammatica latino-germanico-slavonica* en 1715 fare de Janez Adam Geiger. En tiu verko, Bohorič kodigis la unuan slovenan alfabeton, nune nomata Bohorič-a alfabeto. Ĝi estis uzata ĝis la 1840-aj jaroj, kiam ĝi estis anstataŭata de la Gaj-a latina alfabeto.

Slovena literaturo estas la literaturo verkita en slovena lingvo. Ĝi ampleksiĝas al ĉiuj literaturaj ĝenroj el kiuj historie la slovena historia fikcio estas la plej disvastigita ĝenro de fikcio. La romantisma eposa poezio de la 19-a jarcento verkita de la elstara figuro de la slovena literatura kanono, nome France Prešeren, inspiris praktike la tutan slovenan literaturon.

## Slovena literaturo 
Slovena literaturo estas la literaturo verkita en slovena lingvo. Ĝi ampleksiĝas al ĉiuj literaturaj ĝenroj el kiuj historie la slovena historia fikcio estas la plej disvastigita ĝenro de fikcio. La romantisma eposa poezio de la 19-a jarcento verkita de la elstara figuro de la slovena literatura kanono, nome France Prešeren, inspiris praktike la tutan slovenan literaturon.

## Bildaro 

Dosiero:Slovenian vowel chart.svg|tabelo pri la vokaloj de la slovena
Dosiero:Slovenska abeceda.png|alfabeto de la slovena
Dosiero:Slovenia-map-CIA.png|mapo de Slovenio

## Vidu ankaŭ 
* Lingvo
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj
* Lingva familio

## Notoj 

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Slovenio
Kategorio:Lingvoj de Aŭstrio
Kategorio:Lingvoj de Italio
Kategorio:Lingvoj de Hungario
Kategorio:Lingvoj de Friulo-Venecio Julia
Katenario

[eta|[Supertraka kontakta linro (Kontinua kurento) kaj portodratoj, en Lucca, Italio.]]

**Katenario** estas speciala formo de elektra supertraka kontakta lineo de fervojo kaj de trolebusa kontakta lineo.
Ĝi forte reduktas la malrektiĝon de la ĉefa drato de la linio (pro gravito) per akcesora kablo, pli alta, kiu tenas la ĉefan draton per pontetoj.
Tiel eblas multe pli grandaj distancoj inter la apogaj fostoj (mastoj).

Kutime la ĉefa drato de la lineo konsistas el solida kupro, kaj la akcesora kablo el plektita bronzo aŭ ŝtalo.
Ĉar kurentoprenilo de la veturilo iom levas la kontaktan lineon, fiksiloj de la ĉefa drato kaj de la akcesora kablo estas elaste ligitaj, tiel ke la akcesora kablo ne sekvas ĉiujn moviĝojn de la ĉefa drato.

Kontaktaj lineoj sen la porta akcesora kablo ebligas rapidecon de ne multe pli ol 100&nbsp;km/h.
Katenarioj ebligas pluroblon de tiu rapideco.

Dosiero:katenario.png

## Vidu ankaŭ 
* Pantografo (kurentoprenilo)
* Troleo

Kategorio:Transporto
Kategorio:Fervojo
Kontakta lineo

**Kontakta lineo** de elektra transporto (fervojo, metroo, tramo aŭ trolebuso) estas sistemo de dratoj, kiuj provizas la elektrajn veturilojn per energio.

Unu varianto estas pendigo de ĉiuj dratoj supre, tiaj estas supertraka kontakta lineo de fervojo kaj tramo, kaj ankaŭ trolebusa kontakta lineo.

Alternativa sistemo de energi-provizado por elektra fervojo, plejparte por metroo, uzas kontaktrelon.

Kategorio:Energio
Kategorio:Veturiloj
Kategorio:Elektro
Kategorio:Tramvojo
Distrikto Botoșani

**Botoșani** [boto'ʃanʲ] estas distrikto (rumane *județ*) en la nord-orienta Rumanio, en kiu situas la plej norda punkto en la lando: 48° 15’ 86’’ ↑. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Botoșani. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Urboj en distrikto Botoșani 
* Botoșani
* Bucecea
* Darabani
* Dorohoi
* Flămânzi
* Săveni
* Ștefănești

Najbaroj: oriente: Respubliko Moldavio; sude: distrikto Iași; okcidente: distrikto Suceava; norde: Ukrainio.

eta|120px|La distrikta blazono

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()


Botosani
Distrikto Teleorman

**Teleorman** estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. En ĝi situas la plej suda punkto en la lando: , sude de Zimnicea. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La nomo de la distrikto estas de kumana origino kaj signifas "freneza arbaro". De la arbaro restas ankoraŭ la plej malnova kverko en Rumanio, en vilaĝo Plopi, norde en la distrikto.

* Ĉefurbo: Alexandria.
* Loĝantaro: 436 025 (en 2002)
* Areo: 5 790 km²
* Distrikta kodo laŭ ISO 3166-2:RO: TR.
* Plej gravaj riveroj: Olt, Danubo (suda limo)

Najbaroj: oriente: distrikto Giurgiu; sude: Bulgario (provincoj Veliko Tarnovo kaj Pleven); okcidente: distrikto Olt; norde distriktoj Argeș kaj Dâmbovița.

## Urboj en distrikto Teleorman 
* Alexandria
* Roșiorii de Vede
* Turnu Măgurele
* Zimnicea
* Videle
* Brânceni

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Prefekteja retejo

Teleorman
Distrikto Timiș

La **distrikto Timiș** [timiŝ] (, , ) situas en la okcidenta Rumanio, ĉe la landlimo kun Serbio kaj Hungario, en la historia regiono Banato. En Timiș situas la plej okcidenta punkto en la lando: 20° 15’ 44" E. Laŭ areo Timiș estas la plej granda distrikto de la lando. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, grandparte al *Temes vármegye*. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Hunedoara; sud-oriente: distrikto Caraș-Severin; sud-okcidente: Serbio; nord-okcidente: Hungario; norde: distrikto Arad.

## Vidu ankaŭ 
* Urboj, komunumoj kaj vilaĝoj en distrikto Timiș / Temes

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 


Timis
Distrikto Constanța

**Constanța** [konstanca] estas distrikto (rumane *județ*) en la sud-orienta Rumanio, en la provinco Dobroĝo, ĉe Nigra Maro. Ĝia ĉefurbo estas Konstanco. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: Nigra Maro; sude: Bulgario; okcidente: distriktoj Călărași kaj Ialomița; norde: distriktoj Brăila kaj Tulcea.

Distrikto Constanța estas la plej urbeca de Rumanio. El 715.151 loĝantoj 506.458 vivas en urboj, tio estas pli ol 70&nbsp;%. Interalie pro tio la distrikto donas la plej altan kontribuon al la malneta enlanda produkto de Rumanio, nome 17,4 miliardojn da leoj jare. Per areo de 7071,29 km² ĝi havas la 8-an lokon laŭ areo inter la rumanaj distriktoj; laŭ la loĝantaro la 5-an.

## Administra divido 
La distrikto Constanța havas 3 urbegojn, 9 urbojn kaj 58 vilaĝojn:
* Municipoj
** Constanța – ĉefurbo; loĝantaro: 304,279 (en 2007)
** Mangalia
** Medgidia

* Urboj

** Băneasa
** Cernavodă
** Eforie
** Hârșova
** Murfatlar
** Năvodari
** Negru Vodă
** Ovidiu
** Techirghiol

* Vilaĝoj

** 2 Mai
** 23 August
** Adamclisi
** Agigea
** Albeşti
** Aliman
** Amzacea
** Bărăganu
** Castelu
** Cerchezu
** Chirnogeni
** Ciobanu
** Ciocârlia
** Cobadin
** Cogealac
** Comana
** Corbu
** Costinești
** Crucea
** Cumpăna
** Cuza Vodă
** Deleni
** Dobromir
** Dumbrăveni
** Fântânele
** Gârliciu
** Ghindărești
** Grădina
** Horia
** Independența
** Ion Corvin
** Istria
** Limanu
** Lipnița
** Lumina
** Mereni
** Mihai Viteazu
** Mihail Kogălniceanu
** Mircea Vodă
** Nicolae Bălcescu
** Oltina
** Ostrov
** Pantelimon
** Pecineaga
** Peștera
** Poarta Albă
** Rasova
** Saligny
** Saraiu
** Săcele
** Seimeni
** Siliştea
** Târgușor
** Topalu
** Topraisar
** Tortoman
** Tuzla
** Valu lui Traian
** Vulturu

## Vidu ankaŭ 
* Norda Dobruĝo

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Prefekteja retejo

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
De Kift

**De Kift** estas nederlanda muzikgrupo.

La membroj de De Kift, fondita en 1988, origine estis envolvitaj en punkomuziko dum la '80-aj jaroj. La celo de la grupo estas fari muzikon kun tekstoj en la propra lingvo kun atento pri la kompreneblo. En 1989 ĉi-tiu plano rezultis en la vinildisko *IJverzucht* [Envio]: ritma muziko en elektra instrumentaro, kombine kun trumpeto, trombono kaj tubjo (pro la faktoj ke kelkaj membroj ludis en fanfaro).

Post 1992 *De Kift* prenas ĝiajn tekstojn el la literaturo. Sur verkoj de Wolfgang Borchert, Erich Maria Remarque kaj Jan Arends baziĝis la kodisko *Krankenhaus* (septembro 1993): kolekto da komprimitaj mallongaj rakontoj pri frenezo kaj milito, al kiuj *De Kift* aldonis konvenajn sonojn.

En aprilo 1995 *De Kift* prezentis germanlingvan version de *Krankenhaus* en la Goethe-Instituto en Amsterdam.

## Diskografio 
* Vier Voor Vier (2003)
* Koper (2001)
* Vlaskoorts (1999)
* Gaaphonger (1997)
* Krankenhaus (1993)
* IJverzucht (1989)

## Eksteraj ligiloj 
De Kift

Kift
Kift
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1988
Distrikto Ilfov

eta|ColajIlfov
**Ilfov** estas distrikto (rumane *județ*) ĉirkaŭ Bukareŝto. Surface ĝi estas la plej malgranda distrikto en Rumanio. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distriktoj Ialomița kaj Călărași; sude: distrikto Giurgiu; okcidente: distrikto Dâmbovița; norde: distrikto Prahova; ĝi entenas, kvazaŭ enklavon, la urbon Bukareŝto, kiu estas sidejo de ĝia administracio.

La distrikto ekzistas de la .

## Urboj kaj grandaj setlejoj de distrikto Ilfov 
(La loĝantaraj nombroj estas de 2009.)

Dosiero:Ilfov-comune.png|Komunumoj de Ilfov
Dosiero:Actual_Ilfov_county_CoA.png|Blazono de Ilfov

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* http://www.prefecturailfov.ro Administra retejo

I
Distrikto Tulcea

[dekstra|frame|Distrikto Tulcea en [Rumanio]]
eta|Jud.Tulcea
**Tulcea** [tulĉa] estas distrikto (rumane *județ*) en la sud-orienta Rumanio, ĉe Nigra Maro, kie situas la plej orienta punkto en la lando: 29° 41' 24". Ĝi okupas la nordan duonon de la provinco Dobruĝo. Ĝi nomiĝas laŭ sia ĉefurbo Tulcea. En Tulcea estas la Danubdelto. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: Nigra Maro; sude: distrikto Constanța; okcidente: distrikto Brăila; nord-okcidente distrikto Galați; norde: Ukrainio.

## Urboj en la distrikto Tulcea 
* Babadag
* Isaccea
* Măcin
* Sulina
* Tulcea

## Vidu ankaŭ 
* Norda Dobruĝo

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Administra retejo ()

Tulcea
Distrikto Vrancea

**Vrancea** [vranĉa] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en la regiono Moldavio. Ĝia ĉefurbo estas Focșani. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Galați; sud-oriente: distrikto Brăila; sude: distrikto Buzău; okcidente: distrikto Covasna; norde: distrikto Bacău; nord-oriente: distrikto Iași.

## Urboj en la distrikto Vrancea 
* Adjud
* Focșani
* Mărășești
* Odobești
* Panciu

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Administra retejo

Vrancea
Distrikto Vaslui

**Vaslui** [vasluj'] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, provinco Moldavio, ĉe la landlimo kun Respubliko Moldavio. Ĝi nomiĝas laŭ sia ĉefurbo Vaslui. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: Moldavio; sude: distrikto Galați; sud-okcidente: distrikto Vrancea; okcidente: distrikto Bacău; nord-okcidente: distrikto Neamț; norde: distrikto Iași.

## Urboj en la distrikto Vaslui 
* Bârlad
* Huşi
* Murgeni
* Negreşti
* Vaslui

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Prefekteja retejo ()

Vaslui
Distrikto Suceava

**Suceava** [suĉava] estas distrikto (rumane *județ*) en la nord-orienta Rumanio, en la provinco Bukovino. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Suceava. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Botoșani; sud-oriente: distrikto Iași; sude: distriktoj Neamț kaj Harghita; sud-okcidente: distrikto Mureș; okcidente: distriktoj Bistrița-Năsăud kaj Maramureș; norde: Ukrainio.

## Esperanto-movado 
*Nicolae Macovei*, aŭtoro kaj Monato-redaktoro, estas delegito de UEA en Vatra Dornei. En la distrikta ĉefurbo Suceava mem vivas interalie *Ionel Bodale* (en la e-ista mondmapo  kaj en Facebook).

## Urboj 
* Suceava  (germ. Sotschen, hung. Szucsáva) – administra centro; loĝantaro: 118.670
* Fălticeni
* Rădăuți (germ. Radautz, hung. Radóc)
* Câmpulung Moldovenesc
* Vatra Dornei
* Broșteni
* Cajvana
* Dolhasca
* Frasin
* Gura Humorului
* Liteni
* Milișăuți
* Salcea
* Siret (germ. Sereth, hung. Seret)
* Solca (germ. Solka, hung. Szolka)
* Vicovu de Sus

## Komunumoj, vilaĝoj 
## Vilaĝoj 
* Dornești
* Măneuți
* Țibeni
* Solonețu Nou
* Vornicenii Mici

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()

Suceava
Distrikto Sibiu

eta|283x283ra|Colaj Judetul Sibiu
La **distrikto Sibiu** [sibiŭ'] (, , ) situas en la centra Rumanio, en Transilvanio. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

* Ĉefurbo: Sibiu.
* Distrikta kodo laŭ ISO 3166-2:RO: SB.
* Plej grava rivero: Olt

Najbaroj: oriente: distrikto Brașov; sud-oriente: distrikto Argeș; sude: distrikto Vâlcea; sud-okcidente: distrikto Hunedoara; okcidente: distrikto Alba; norde: distrikto Mureș.

## Urboj 
* Sibiu (ger. *Hermannstadt*, hung. *Nagyszeben*)
* Mediaș (ger. *Mediasch*, hung. *Medgyes*)
* Cisnădie (ger. *Heltau*, hung. *Nagydisznód*)
* Avrig (ger. *Freck*, hung. *Felek*)
* Agnita (ger. *Agnetheln*, hung. *Szentágota*)
* Tălmaciu (ger. *Talmesch*, hung. *Nagytalmács*)
* Dumbrăveni (ger. *Elisabethstadt*, hung. *Erzsébetváros*)
* Copșa Mică (ger. *Kleinkopisch*, hung. *Kiskapus*)
* Ocna Sibiului (ger. *Salzburg*, hung. *Vízakna*)
* Biertan (ger. *Birthälm*, hung. *Berethalom*)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Sibiu

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Administra retejo
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Mapo de urbo
* Popolnombrado 2002 
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Sibiu

Kategorio:Transilvanio
Distrikto Prahova

**Prahova** estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo estas Ploiești. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Buzău; sude: distriktoj Ialomița kaj Ilfov; okcidente: distrikto Dâmbovița; norde: distrikto Brașov.

Prahova estas (escepte de la ĉefurbo Bukareŝto) la plej loĝata kaj unu el la plej dense loĝataj distriktoj de Rumanio.

La nomo de la distrikto devenas el la nomo de rivero, kiu trapasas ĝin.

## Urboj en distrikto Prahova 
* Azuga
* Băicoi
* Boldești-Scăeni
* Breaza
* Bușteni
* Câmpina
* Comarnic
* Mizil
* Ploiești
* Plopeni
* Sinaia
* Slănic
* Urlați
* Vălenii de Munte

Prahova
Distrikto Olt

**Olt** estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Teleorman; sude: Bulgario; okcidente: distrikto Dolj; nord-okcidente: distrikto Vâlcea; nord-oriente: distrikto Argeș.
Ĉefurbo: Slatina

eta|75px|maldekstra
Ĉar la rivero Olt, kiu dividas Valaĥion en okcidentan (Oltenio) kaj orientan (Muntenio) Valaĥion, trafluas la distrikton, tiu ĉi proksimume duone apartenas al ambaŭ sub-regionoj. La mapo montras la oltenian parton en ruĝa, la muntenian en verda koloro. La tuta danuba bordo de la distrikto, kun la grava haveno Corabia, situas en Oltenio. En sud-oriento la distrikta limo je ĉirkaŭ 30&nbsp;km sekvas la riveron Olt, tamen ne laŭ la mezo aŭ la bordo, sed en distanco de 1 ĝis 3 kilometroj.

## Urboj 
* Slatina, municipo, ĉefurbo de distrikto Olt
* Caracal, municipo, eksa ĉefurbo de distrikto Romanați
* Balș
* Corabia
* Drăgănești-Olt
* Piatra-Olt
* Potcoava
* Scornicești

## Transporto 
La Fervojlinio Podu Olt – Piatra Olt estas duaranga fervojlinio en Rumanio. Ĝi havas la numeron 201 kaj ligas la linion inter Sibiu kaj Braŝovo al la transkarpataj distriktoj Vâlcea kaj Olt.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()


Olt
Distrikto Sălaj

**Sălaj** [səlaĵ] estas distrikto (rumane *județ*) en la nord-okcidenta Rumanio, en Transilvanio. Ĝia ĉefurbo estas Zalău. La administra unuo, kiu jam sub la nomo departemento Szilágy ekzistis en la epoko de la habsburga imperio Aŭstrio-Hungario, kiam la teritorio apartenis al la Hungara reĝlando, kaj sekve pludaŭris relative senŝanĝe tra ĉiuj regadoj de la 20-a jarcento, rumane nomatas *Județul Sălaj*, ,  kaj , kvankam en la germana la distrikta nomo simple referas al la ĉefurbo kaj en la aliaj lingvoj referas al loka rivero Sălaj/Szilágym kiu mem havas sian nomon de la latina vorto *silva*, "arbaro". Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: sud-oriente: distrikto Cluj; okcidente: distrikto Bihor; nord-okcidente: distrikto Satu Mare; norde: distrikto Maramureș.

## Urboj en distrikto Sălaj 
* Zalău (ger. Waltenberg kaj Zillenmarkt, hung. Zilah)
* Șimleu Silvaniei (ger. Schomlenmarkt, hung. Szilágysomlyó)
* Jibou (ger. Siben, hung. Zsibó)
* Cehu Silvaniei (hung. Szilágycseh, ger. Bömischdorf)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Sălaj

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Prefekteja retejo 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Popolnombrado 2002 

Salaj

Kategorio:Transilvanio
Distrikto Neamț

**Neamț** [njamc] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en la regiono Moldavio. Ĝia ĉefurbo estas Piatra Neamț. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Iași; sude: distrikto Bacău; okcidente: distrikto Harghita; norde: distrikto Suceava.

## Urboj en distrikto Neamț 
* Bicaz
* Piatra Neamț
* Roman
* Roznov
* Târgu Neamț

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta prefektejo ()

Neamt
Distrikto Mehedinți

eta|Judeţul Mehedinţi
**Mehedinți** [mehedincj'] estas distrikto (rumane *județ*) en la sud-okcidenta Rumanio, ĉe la landlimo kun Bulgario kaj Serbio. Ĝia ĉefurbo estas Drobeta-Turnu Severin. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: sud-oriente: distrikto Dolj; sude: Bulgario; sud-okcidente: Serbio; nord-okcidente: distrikto Caraș-Severin; nord-oriente: distrikto Gorj.

Urboj en la distrikto, kun loĝantaro en 2002:
* Drobeta-Turnu Severin: 104.035
* Orșova: 12.967
* Strehaia: 11.741
* Şimian: 9.671
* Vânju Mare: 6.937
* Corcova: 6.095
* Baia de Aramă: 5.617
* Gogoșu: 5.442
* Gârla Mare: 5.390
* Jiana: 5.091
* Bala: 4.695
* Vânători: 4.685
* Pătulele: 4.505
* Breznița-Ocol: 4.102

eta|80px|Aparteno al Banato (ruĝa) kaj Valaĥio
Añiaj komunumoj kaj vilaĝoj estas la jenaj: Dubova (Mehedinți),

Pro granda kurbiĝo de Danubo la distrikta limo sud-okcidenta estas forte konkava. La okcidenta parto de la distrikto estas mallarĝa terlango inter Caraș-Severin kaj Serbio. Laŭ la regiona divido de Rumanio la distrikto estas parto de Banato, la cetero de la distrikto apartenas al Valaĥio.

## Vidu ankaŭ 
* Fera Pordo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Fotoj el la distrikto

Mehedinți
Distrikto Satu Mare

eta|Jud Satu Mare
La **distrikto Satu Mare**  (, , ) situas en la nord-okcidenta Rumanio, en Transilvanio, ĉe la landlimo kun Hungario kaj Ukrainio. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj estas oriente: distrikto Maramureș; sud-oriente: distrikto Sălaj; sude: distrikto Bihor; okcidente la departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg de Hungario kaj norde la Transkarpata provinco de Ukrainio.

## Urboj en distrikto Satu Mare 
* Satu Mare (hung. *Szatmárnémeti*, ger. *Sathmar*)
* Carei (hung. *Nagykároly*, ger. *Großkarol*)
* Negrești-Oaș (hung. *Avasfelsőfalu*)
* Tășnad (hung. *Tasnád*)

eta|maldekstra|180px|Trilingva ŝildo en Satu Mare
Trafikaj ligejoj al aliaj landoj estas:
* Petea (voja)
* Halmeu (voja kaj fervoja)
* Urziceni (voja)
* Berveni (fervoja)
* Satu Mare (fluga)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Satu Mare

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* Administra retejo
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Popolnombrado 2002 

* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Distrikto Maramureș

**Maramureș** [maramureŝ] estas distrikto (rumane *județ*) en la nord-okcidenta Rumanio, en Transilvanio, ĉe la limo kun Ukrainio. En 1910 la tiama hungara "komitato" (distrikto) havis 159 489 rutenajn, 84 510 rumanajn, 59 552 germanajn kaj 52 964 hungarajn loĝantojn. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj estas oriente: distrikto Suceava; sud-oriente: distrikto Bistrița-Năsăud; sude: distriktoj Cluj kaj Sălaj; okcidente: distrikto Satu Mare kaj norde la Transkarpata provinco kaj Ivano-Frankivska provinco de Ukrainio.

## Urboj en distrikto Maramureș 
* Baia Mare (ger. Neustadt, hung. Nagybánya)
* Sighetu Marmației (ger. Marmaroschsiget, hung. Máramarossziget)
* Borșa (ger. Borscha, hung. Borsa)
* Vișeu de Sus (ger. Oberwischau, hung. Felsővisó)
* Baia Sprie (ger. Mittelstadt, hung. Felsőbánya)
* Târgu Lăpuș (ger. Laposch, hung. Magyarlápos)
* Seini (ger. Leuchtenburg, hung. Szinérváralja)
* Cavnic (ger. Kapnik, hung. Kapnikbánya)

## Geografio 
Riveroj en tiu distrikto estas Iza, Săsar, Vișeu kaj Lăpuș.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de komunumoj en distrikto Maramureș

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Administra retejo
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 

## Vidu ankaŭ 
* Karpatoj

Kategorio:Distriktoj en Rumanio

Kategorio:Transilvanio
Ataŭalpo

**Ataŭalpo**, naskita en Cuzco en 1502 kaj mortinta en Cajamarca en nuna Peruo je la 26-a de julio 1533, estis la lasta reganto de la inkaoj antaŭ la finkonkero fare de la hispanoj.
La hispanoj nomis lin Atahualpa.

Post la morto de inkao Huajna Kapak kaj de ties heredunto, ekis civila milito inter la legitima filo Huaskar kaj Ataŭalpo, kiu estis filo de princino de Kito, kaj ne rajtis heredi. Tamen, li venkis la trupojn de Huaskar, igis ke oni mortigu tiun ĉi kaj okupis la povon.

Dume, la hispanoj alvenis en Cajamarca je la 15-a de novembro 1532. Ilia gvidanto Francisco Pizarro postulis pere de sia viculo *Vicente de Valverde*, ke la inkaoj akceptu kristanismon kiel solan veran religion kaj submetiĝu al la hispana reĝo Karlo la 1-a.
Ataŭalpo indigniĝis kaj teren ĵetis la ofertatan Biblion.
Post tio Pizarro ordonis ataki la indiĝenojn per artilerio kaj kavalerio kaj malliberigis Ataŭalpon.

Tiu interkonsentis, ke li rericevu sian liberecon, se liaj subuloj plenigos lian ejon per oro kaj dufoje per arĝento kaj juveloj ĝis la alto atingebla per mano.
Tio okazis, sed Pizarro deziris pli da oro kaj akuzis Ataŭalpon pro idolkulto kaj perfido.
Ataŭalpo estis kondamnita je morto per bruligo sur ŝtiparo, sed post lia konvertiĝo al katolikismo la puno estis mildigita al sufokado.

Post lia ekzekutado la inkaoj submetis sin preskaŭ sen rezisto.

eta|maldekstra|180ra

## Vidu ankaŭ 
* 4721 Atahualpa

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fll.vt.edu/Culture-Civ/Spanish/texts/spainlatinamerica/pizarro.html 

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Distrikto Bihor

**Bihor** estas distrikto (rumane *județ*) en la okcidenta Rumanio, en Transilvanio, ĉe la landlimo kun Hungario. Ĝia rumana nomo estas *Județul Bihor*, hungare estas *Bihar megye* kaj germane *Kreis Bihor*, ĉefurbo estas Oradea (Nagyvárad/Großwardein). Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distriktoj Sălaj kaj Cluj; sud-oriente: distrikto Alba; sude: distrikto Arad; okcidente: Hungario; norde: distrikto Satu Mare.

## Municipoj 
Jenaj urboj havas la rangon de municipo:
* Oradea (hungare Nagyvárad, germane Großwardein, slovake Veľký Varadín)
* Beiuș (hungare Belényes, germane Weißschloß/Bins/Binsch)
* Marghita (hungare Margitta, germane Margarethen)
* Salonta (hungare Nagyszalonta, germane Großsalontha)

## Urboj 
* Aleșd (hung. *Élesd*, germ. *Ellesch*)
* Valea lui Mihai (hung. *Érmihályfalva*, germ. *Michaelsdorf*)
* Ștei (hung. *Vaskohsziklás*, germ. *Stey*)
* Vașcău (hung. *Vaskoh*, germ. *Eisenstein*)
* Nucet (hung. *Rézbánya*, germ. *Reesburg*)
* Săcueni (hung. *Székelyhíd*, germ. *Zickelhaid*)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Bihor

## Historio 
Historie, la iama fortikaĵa departemento Bihar estis organizita ĉirkaŭ la ter-fortikaĵo Bihar kiel fortikaĵa prefektujo inter 1020 kaj 1050. Ties fruan historion karakterizis la episkopejo, fondita de Stefano la 1-a (Hungario). La episkopejo estis alilokita en 1080 fare de Ladislao la 1-a al Várad. Ĝis la turka okupado de la departemento, la episkopejo posedis ĉirkaŭ duonon de la departementa teritorio. Post la dividiĝo de Hungario je 3 partoj, ĝi iĝis parto de la Transilvania Regneco kaj dum la disvastiĝo de la reformado, la bienoj de la katolika eklezio riĉigis la regnecan (hungare *fejedelmi*) trezorejon. Per okupo de Várad en 1660 komenciĝis turka okupo de la tuta departemento, kiu daŭris relative mallonge, sed kunportis enorman detruon: la nombro de loĝejoj malpliiĝis je kvarono (1/4) de la 1550-aj jaroj ĝis fino de la 17-a jarcento.

Bihar estis ĝis fino de la unua mondmilito la plej granda departemento (distrikto) de la Aŭstra-Hungara Imperio, kvankam multajn komunumojn oni aligis al la najbaraj departementoj Békés kaj Szabolcs. Drasta ŝanĝo okazis en 1920, kiam ĝi iĝis kripligita departemento pro la Trianona packontrakto. En 1920 estiĝis en Hungario – kun administra centro de Berettyóújfalu – *Csonka-Bihar vármegye* (fortikaĵa departemento Stumpa-Bihar) kun 60 komunumoj, el kiuj en 1949/50 12 komunumoj – Sarkad kaj ties ĉirkaŭaĵo – venis al la najbara departemento Békés, la aliaj komunumoj formis kun la tiama departemento *Hajdú* la hungaran departementon Hajdú-Bihar.

Plimulto de la iama fortikaĵa departemento Bihar iĝis post la Trianona packontrakto rumana teritorio sub la nomo Bihor.

## Eksteraj ligiloj 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Oradea kaj Bihor 
* Indikoj laŭ konfesioj de urboj kaj vilaĝoj .

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Distrikto Bistrița-Năsăud

eta|Prezentare Judet Bistrita-Nasaud
**Bistrița-Năsăud** ['bistrica nəsəud'] estas distrikto (rumane *județ*) en la norda Rumanio, en Transilvanio, germane nomata *Kreis Bistritz-Nussdorf* kaj hungare *Beszterce-Naszód megye*. Ĝia ĉefurbo estas la urbeto Bistrița, do germane *Bistritz* kaj hungare *Beszterce*. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Najbaroj: oriente: distrikto Suceava; sude: distrikto Mureș; okcidente: distrikto Cluj; norde: distrikto Maramureș.

## Urboj en distrikto Bistrița-Năsăud 
* Bistrița ( Bistritz,  Beszterce)
* Beclean (hung. Bethlen)
* Năsăud ( Nösen, Nussdorf,  Naszód)
* Sângeorz-Băi ( Oláhszentgyörgy)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en Distrikto Bistrița-Năsăud

## Eksteraj ligiloj 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 


Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio