open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dua batalo en Java maro

eta|dekstra|*HMS Exeter* en 1942. Ĝi estos sinkigita en la 1a de Marto 1942.
La **Dua batalo en Java maro**, konata ankaŭ kiel **batalo ĉe Bawean**, estis la lasta marmilita agado de la kampanjo de Nederlanda Hindio, de 1941–42. Ĝi okazis en la 1a de Marto 1942, du tagojn post la unua Batalo en Java maro.

Ĝi rezultis en la sinkigo de ĉiuj partoprenantaj ŝipoj de Aliancanoj, inklude la pezan krozoŝipon *Exeter* kaj la efektivan finigon de la brit-nederlanda rezistadon en la regiono. La Aliancanoj perdis tri militŝipojn, dum la Japanoj suferis nur gravajn damaĝojn en unu militŝipo, kaj 800 maristoj de Aliancanoj estis kaptitaj.

Tiel finis la operacado de la militŝipoj de Aliancanoj en la akvoj ĉirkaŭ Javo, kio permesis al la Japanaj fortoj kompletigi sian konkeron de Nederlanda Hindio senprobleme.

## Bibliografio 
* Brown, David (1990). Warship Losses of World War Two. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-914-X.
* Burchell, David (1971). The Bells of the Sunda Strait. Adelaide, Australia: Rigby.
* Cain, T. J. (1959). HMS Electra. London: Futura Publications.
* Coley, Elliot (2009). Intelligence Operations at the Battle of the Java Sea. Xlibris. ISBN 978-1-4415-1768-5.
* D'Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. Devin-Adair Pub. ISBN 0-8159-5302-X.
* Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1.

Kategorio:Bataloj en 1942
Kategorio:Pacifika militteatro de la Dua Mondmilito
Makasara markolo‎
Makasara markolo
Makasara markolo
Kategorio:Bataloj kaj operacoj de Britio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Marbataloj
Kategorio:Milita historio de Indonezio
Bombado de Darvino

eta|Aeratako de japanoj kontraŭ Darvino, Aŭstralio.
La **Bombado de Darvino**, konata ankaŭ kiel **Batalo de Darvino**, la 19an de Februaro 1942 estis la plej granda aparta atako iam farita de eksterlanda povo en Aŭstralio. Tiun tagon, 242 Japanaj aviadiloj, en du apartaj atakoj, atakis la urbon, la ŝipojn kiu estis en la Darvina haveno kaj la du urbajn flughavenojn en klopodo eviti ke la Aliancanoj uzu ilin kiel bazo por batali kontraŭ la invado de Timoro kaj Javo fare de japanoj dum la Dua Mondmilito.

Darvino estis malmulte defendita relative al la grando de la atako, kaj la Japanoj okazigis fortajn perdojn al la fortoj de Aliancanoj kontraŭ malmulta kosto de ili. Ankaŭ la urbaj areoj de Darvino suferis damaĝojn pro la atakoj kaj estis nombraj perdoj de civiluloj. Pli ol duono de la civila loĝantaro de Darvino foriris el la areo permanente, antaŭ aŭ tuj post la atako.

Japanoj registris nur 2 aŭ 3 mortojn, dum la lokanoj registris 236, japanoj perdis 4 aviadilŝipojn kaj 34 rezultis damaĝitaj, dum Aliancanoj perdis 30 aviadilojn, 14 ŝipojn kaj 25 rezultis damaĝitaj.

Tiuj du aeratakoj fare de Japanoj estis la unuaj, kaj plej grandaj, el pli ol 100 aeratakoj kontraŭ Aŭstralio dum 1942–43.

## Notoj 
Kategorio:Darvino
Kategorio:Aŭstralio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Konfliktoj en 1942
Kategorio:Rilatoj de Aŭstralio kaj Japanio
Kategorio:Bataloj de Japanio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj kaj operacoj de Aŭstralio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj kaj operacoj en la Pacifika militteatro de la Dua Mondmilito
Darvino
46441 Mikepenston

'*46441 *Mikepenston'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  la usona amatora astronomo Charles W. Juels, kaj la brazila amatora astronomo Paulo R. Holvorcem, elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita observinta astronomo *Michael Penston'' (1943–1990) kiu pasis plejparton el sia kariero ĉe la Reĝa Observatorio de Greenwich. Li studis la fontojn da energio en la  kaj determinis la mason de la centra objekto (supozita esti nigra truo) en la AGN de NGC 4151.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Malkovrita de Paulo R. Holvorcem
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
46280 Hollar

'*46280 *Hollar'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec kaj la slovaka astronomo Peter Kušnirák elde la Observatorio de Ondřejov (distrikto Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la elstara ĉeĥa artisto Václav Hollar (1606–1677) pentristo de *vedute'' (urbaj vidaĵoj), pejzaĝoj, bildoj kaj aĵpentraĵoj. Li ankaŭ kreis grafikajn kopiojn de verkoj de italaj aŭ nordaj pentristoj. Li laboris en Anglio kaj Nederlando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Batalo en Makasara markolo

eta|dekstre|250px|Usona ŝipo *Marblehead* en Februaro 1942, montranta bombodamaĝon ricevitan en la batalo.
La **Batalo en Makasara markolo**, konata ankaŭ kiel **Militago de Madura markolo**, la **Militago Norde de la Lomboka markolo** aŭ la **Batalo de Flores-maro**, estis marbatalo de la Pacifika Fronto en la Dua Mondmilito okazinta la 4an de Februaro 1942. Uson-brit-nederland-aŭstralia ŝiparo — sub estro *Schout by-nacht* (*Rear Admiral*) Karel Doorman — estis survoje por interrompi japanan invad-konvojon laŭinorme direkte al Surabajo, (tamen ties destino estis fakte Makassar) kiam ĝi estis atakita de 36 bombaviadiloj Mitsubiŝi G4M1 "Betty" kaj 24 Mitsubiŝi G3M2 "Nell", kiuj devigis la ŝiparon retiriĝi.

La japanoj perdis kvar aviadilojn, dum la aliancanoj perdis du krozoŝipojn kaj 70 maristojn.

(La batalo okazis en la Java Maro, pli proksime al la Kangeanaj Insuloj ol al la Makasara markolo. Ĉi tiu batalo ne estu konfuzata kun la Marbatalo de Balikpapan okazintan la 24an de Januaro 1942, kiu estas foje referencata ankaŭ kiel la "Batalo en Makasara markolo".)

## Bibliografio
* Brown, David (1990). Warship Losses of World War Two. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-914-X.
* Burchell, David (1971). The Bells of the Sunda Strait. Adelaide, Australia: Rigby.
* Cain, T. J. (1959). HMS Electra. London: Futura Publications.
* Coley, Elliot (2009). Intelligence Operations at the Battle of the Java Sea. Xlibris. ISBN 978-1-4415-1768-5.
* D'Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. Devin-Adair Pub. ISBN 0-8159-5302-X.
* Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1.

Kategorio:Pacifika militteatro de la Dua Mondmilito
Makasara markolo
Makasara markolo‎
Makasara markolo
Makasara markolo
Makasara markolo
Kategorio:Milita historio de Indonezio
Péter Szanyi

eta|centre|600ra|Filoj de la Paŭlo-strato fare de Szanyi en Budapeŝto

**Péter Szanyi** [sanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szanyi Péter** estas hungara skulptisto, medalisto. Lia edzino estas Éva Varga (skulptisto).

Péter Szanyi  naskiĝis la  en Rákosszentmihály.
[eta|maldekstre|Reliefo pri [Lőrinc Szabó en Miskolc fare de Péter Szanyi]]
[eta|Fontano Bacchus fare de Péter Szanyi en [Tokaj en 1990]]

## Biografio 
Péter Szanyi post la mezlernejo inter 1966-1968 frekventis liberan artlernejon kaj faklernejon pri ŝtonoskulptado. Lia plej grava instruisto estis Ferenc Laborcz. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1972, sed en la sekva jaro li samloke frekventis majstran kurson. Lia majstro estis József Somogyi. Li ricevis stipendiojn inter 1973-1974, en 1976 kaj inter 1982-1984. Li vivis en Artistkolonio (Miskolc) inter 1974 kaj 1991, poste en Budapeŝto. Li studvojaĝis al Sovetunio (1972, 1974, 1980), Francio (1975, 1978), Pollando (1977), Britio (1978), Rumanio (1979), Italio (1980), Bulgario (1982, 1983), Nederlando (1984, 1985, 1988), Okcidenta Germanio (1985, 1986, 1988-1990), Aŭstrio (1985), Usono (1986), Grekio (1992), Germanio (1993, 1997). Li ricevis premiojn inter 1973–2007. Lia filino estas skulptisto.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Ráckeve (1973)
* Miskolc (1976, 1985, 1995, 1998, 2008)
* Budapeŝto (1981, 1988, 2003, 2011)
* Duisburg (1985)
* Hamburgo (1996)
* Székesfehérvár (2002)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1973, 1987, 1992, 1996)
* Pécs (1974, 1989, 1993, 1995)
* Sopron (1977, 1993-1997)
* Miskolc (1980-)
* Ravenna (1981, 1983)
* Arthalo Budapeŝto (1985, 1988, 1995, 1999, 2001)
* Colorado Springs (1987)
* Neuchâtel (1996)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Memento (Szanyi Péter, 1996), 2017 Dunaújváros.jpg|Monumento en Dunaújváros
Kazincbarcika - szobrok - emlékművek - 2012 (14).JPG|Monumento
LifeTree Miskolc.jpg|Vivarbo
HunfalvyPal 01.jpg|Pál Hunfalvy
Sinbad statue in Óbuda-1.jpg|Szindbád, la ŝipisto
ElesettHosok.jpg|bélyegkép|Falintoj de Miskolc

## Elektitaj memortabuloj 

KaffkaMargit Relief Miskolc.jpg|Margit Kaffka
BuddePippigRelief01.jpg|Uzina memorejo
Jokai Relief Miskolc.jpg|Mór Jókai
Berzeviczy SzP 86.jpg|Gergely Berzeviczy

## Elektitaj medaloj 
* Genesis No. 01. (2008, bronzo)
* II.Rákóczi Ferenc születésének 300.évf.- Sárospatak (1976, bronzo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Choi Seung-ja

**Choi Seung-ja** (hangeul: *최승자*, Chungcheongnam-do, 1952) estas verkistino de Sud-Koreio.

Ŝi studis germanan filologion en la Universitato de Koreio, sed ŝi ne finis. Ŝi ankaŭ laboris kiel tradukistino de la germana lingvo kaj eldonis siajn unuajn poemojn en la revuo *Munhakgwa jiseong* en 1979.

## Verkaro 
* , 1981
* , 1984
* , 1989
* ,1993
* , 1999
* , 2010
* , 2011
* , 2016

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sudkoreaj poetoj
Kategorio:Sudkoreaj verkistoj
Kategorio:Sudkoreaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la korea lingvo
Chung So-sung

**Jeong Soseong**, **Jung Soseong**, **Chung So-sung** (hangeul :* 정소성*, Daegu, 11-a de februaro 1944 - 24-a de oktobro 2020), estis verkisto de Sud-Koreio. 
Li studis francan filologion en la Nacia Universitato de Seulo (doktoro de la Universitato de Grenoblo III).

Li poste laboris kiel instruisto de franca lingvo en Nacia Universitato Chonnam, Nacia Universitato Chonbuk kaj Universitato de Dankook ekde 1973.

## Verkaro 
* *천년을 내리는 눈*, 1983, (*Ŝipo al Ateno*, Literatura Premio Dong-in, 1985)
* *여자의 성*, 1990.
* *안개 내리는 강*, 1990.
* *가리마 탄 여인*, 1991.
* *제비꽃*, 1992.
* *최후의 연인*, 1993.
* *사랑의 원죄*, 1994.
* *대동여지도*, 1994.
* *운명*, 1996.
* *태양인*, 1997.
* *두 아내*, 1999.
* *바람의 여인*, 2005.
* *설향*, 2012.

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sudkoreaj verkistoj
Antal Szécsi (skulptisto)

**Antal Szécsi** [sEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szécsi Antal** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Schefcsik* [ŝefĉik] ĝis 1885.
[eta|[Gábor Baross fare de Antal Szécsi (1898)]]
Antal Szécsi  naskiĝis la  en Pest (urbo) (laŭ alia fonto en Pécs) (Hungara reĝlando), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Szécsi frekventis mezlernejon kaj praktikadis en skulptado ĉe Ignác Oppenheimer, poste en 1873 li studis de Edmund von Hellmer en Akademio de Belartoj de Vieno akirinta diplomon en 1882. Post siaj studoj li skulptadis en Vieno. Li hejmenvenis kaj instruis en Reĝa Teknikuniversitato József inter 1894–1904. Krom la instruado li kreis novbarokajn statuojn, ornamaĵojn al konstruaĵoj (Parlamentejo (Budapeŝto), Palaco Vigadó), altarojn (Preĝejo de Tereza el Avila (Terézváros), Preĝejo Sankta Jozefo (Józsefváros), Preĝejo Ĉieliro de Maria (Belváros)), tombomonumentojn.

## Elektitaj skulptaĵoj 

Szecsi-Arpad-statues2.JPG|Árpád
Ezsébet királyné szobra.jpg|Elizabeto de Aŭstrio-Hungario

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Gyöngyi Szathmáry

**Gyöngyi Szathmáry** [djondji satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry Gyöngyi** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Ŝia unua edzo estis Béla Borvendég, la dua estis Tamás Vígh.

Gyöngyi Szathmáry  naskiĝis la  en Satu Mare (Rumanio) kaj mortis la 26-an de decembro 2023.
[eta|maldekstre|[Ferenc Erdei fare de Gyöngyi Szathmáry en Makó]]
eta|Knabo kun hundo fare de Gyöngyi Szathmáry en Szeged (1965)

## Biografio 
Gyöngyi Szathmáry apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi translokiĝis al Nyíregyháza, kie ŝi frekventis bazlernejon, poste ŝi abiturientis en belarta gimnazio en Budapeŝto en 1958. Ŝi akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1963. Ŝia majstro estis Sándor Mikus. Inter 1964-1997 ŝi instruis en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász en Szeged. Ŝi edziniĝis, poste naskis du filinojn en 1967 kaj 1972. Inter 1972 kaj 1996 ŝi estis surda, sed ŝi lernis legi (el buŝo) kaj paroli. Inter 1974-1977 ŝi havis stipendion. En 1996 la medicina scienco atingis tiun fazon, ke ŝi estis resanigita. En 1997 ŝi pensiuliĝis kaj vivis en Budapeŝto inter 1997-2005 jam kun la dua edzo, poste en Visegrád. Ŝi vidviniĝis en 2010. Krom la instruado ŝi kreis skulptaĵojn, skulptaĵetojn, medalojn, platetojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1975-1997.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Szeged (1973, 1992)
* Szombathely (1978)
* Makó (1985)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Hódmezővásárhely (1965-1997)
* Budapeŝto (1967)
* Szeged (1970-1997)
* Pécs (1974-1993, 1999)
* Arthalo Budapeŝto (1978, 1995, 1997)
* Sopron (1987-1991)
* Ravenna (1994)
* Parizo (1999)
* Nyíregyháza (2001)

## Elektitaj skulptaĵoj 

SzathmaryGyFáyAndrásKJ.jpg|András Fáy (Szeged, 1988)
SzathmarygyöngyiKJ.JPG|*Hygieia* (Szeged, 1983)
Bálint Sándor mellszobra 1993, Szeged, Dóm tér, SzathmáryBSKJ.jpg|Sándor Bálint (Szeged)
Bust of Ivan Kotsis by Gyongyi Szathmary, 2016 Ujbuda.jpg|Iván Kotsis (Budapeŝto)
Bust of Pal Csonka by Gyongyi Szathmary, 2016 Ujbuda.jpg|Pál Csonka (Budapeŝto)
Bust of Jeno Rados by Gyongyi Szathmary, 2016 Ujbuda.jpg|Jenő Rados (Budapeŝto)
Relief Franz Liszt Mozes en Aaronkerk Waterlooplein Amsterdam.JPG|Franz Liszt (Amsterdamo)
Neumann-szobor Infopark Bp.JPG|János Neumann (Budapeŝto)

## Elektitaj medaloj 
* "Memormedalo Dr. Rados Jenő"
* "Ajnácskő 1995"
* "Memormedalo László Kozma"

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Lebó
* Gábor Veres (skulptisto)

## Ŝia libro 
* *Kompozíció a díszítőművészetben* (studenta lernolibro, 1978)

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 92-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Szandai

**Sándor Szandai** [ŝAndor sandai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szandai Sándor** estis hungara skulptisto, ĵurnalisto, novelisto. Lia familia nomvarianto estis *Szabó*.

Sándor Szandai  naskiĝis la  en Szolnok en urboparto Szandaszőlős, li mortis la  en Budapeŝto.
[eta|maldekstre|Busto pri [Petőfi en Dunavecse fare de Sándor Szandai en 1948]]
[eta|[Mihály Csokonai Vitéz fare de Sándor Szandai en Szeged]]

## Biografio 
Pri lernojaroj de Sándor Szandai mankas informoj. Inter 1927 kaj 1933 li vivtenis sin el literaturo, liaj noveloj, kontribuaĵoj aperis eĉ en Nyugat kaj Népszava. En 1931 li fondis revuon en Szolnok kaj li redaktis ĝin 2 jarojn. Li translokiĝis al Budapeŝto en 1933 kaj li aliĝis al rondo de Lajos Kassák. Pro inspiro de Kassák li okupiĝis pri skulptado, en 1934 li jam ekspoziciis. En 1958 en ekspozicio en Parizo li konatiĝis kun Victor Vasarely, Miklós Schöffer kaj Étienne Hajdu, poste li kreis jam abstraktajn skulptaĵojn. Li ricevis premiojn en 1973 kaj 1974.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1936, 1941, 1944, 1948, 1974)
* Parizo (1958, 1959, 1971)
* Szolnok (1968, 1980, 1983)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Londono (1945, 1948)
* Parizo (1945, 1958, 1960, 1963)
* Budapeŝto (1945-1950, 1954)
* Arthalo Budapeŝto (1950, 1953, 1955, 1962, 1968, 1974, 1978)
* Zagrebo (1965)
* Szeged (1972)
* Szombathely (1981)

## Elektitaj reliefoj en Zugló 

Fiú kecskével (Szandai Sándor), Kerepesi út 78g, 2018 Zugló.jpg
Kerepesi út 78h, bejárati dombormű, 2018 Zugló.jpg
Kerepesi út 78cs, 2018 Zugló.jpg
Ülő pár, Kerepesi út 78c, 2018 Zugló.jpg
Az édesanyját felköszöntő kis fia, Kerepesi út 78é, bejárat, 2018 Zugló.jpg

## Elektitaj literaturaj kontribuoj 
* *Otthagytam a falut I. Az apám* (1934)
* *Otthagytam a falut II. Az anyám* (1934)
* *Varjú a karón* (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* https://csuhai.com/2016/04/27/a-vonal-el-van-vetve/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tibor Szemenyey-Nagy

**Tibor Szemenyey-Nagy** [semenjei-nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemenyey-Nagy Tibor** estas hungara skulptisto.

Tibor Szemenyey-Nagy  naskiĝis la  en Pápateszér.

## Biografio 
Tibor Szemenyey-Nagy frekventis du jarojn en pedagogia altlernejo en Pécs, poste en 1974 li disidis al Okcidenta Germanio. Baldaŭ li vivis en Sud-Ameriko. Depost la socialismo (en 1990) li hejmenvenis kaj vivas en Nagykanizsa. Jam ekde 1968 li partoprenas en ekspozicioj. Li ricevis premiojn inter 1982-2009.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Hamburgo (1974, 1980)
* Budapeŝto (1993)
* Nagykanizsa (1994, 1999)
* Parizo (2001)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Hamburgo (1978, 1983
* Arthalo Budapeŝto (1982)
* Baden-Baden, Tel-Avivo (1984)
* Parizo (1988)
* Budapeŝto (1991, 1994, 2009)
* Los Angeles (1991)
* Novjorko (2003)
* Kolonjo (2004)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Emlékfal (Nagykanizsa, 2012)
* Kanizsa (Nagykanizsa 2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva video(https://eo.wikipedia.org/wiki/video) pri intervjuo]
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj dum la socialismo
Ateneu Enciclopèdic Popular

**Ateneu Enciclopèdic Popular** (**AEP**) - **Centre de Documentació Històrica i Social** (**CDHS**) [Popola encicklopedia ateneo - centro de historia kaj socia dokumentado] estas kultura asocio de Barcelono (Katalunio, Hispanio).

Ĝin fondis en 1902 grupo de intelektuloj kaj laboristoj, kiuj apartenis al neniu konkreta politika ideologio. Ĝia ĉefa celo estis klerigi la laboristojn de la urbo, kiuj tiutempe estis la plimulto de la loĝantaro, sed ne ĝuis multajn eblojn por akiri edukadon. Ĉefe dum la respublika periodo ĝi ludis gravan rolon en la kultura kaj socia vivo de la urbo. En ĝi partoprenis figuroj kiel Federico Garcia Lorca aŭ Ángel Pestaña. En 1939 la diktatura reĝimo fermis ĝin kaj ĝi nur povis denove malfermiĝi en 1980.

Krom esti kultura asocio, nuntempe ĝi ankaŭ inkludas grandan arĥivon pri la historio de la laborista movado kaj partikulare de la Hispana laborista movado.

AEP eldonas la jaran revuon *Enciclopèdic* pri historiaj kaj sociaj temoj, ofte el liberecana perspektivo.

## AEP kaj Esperanto 
Antaŭ la hispana milito tiu ateneo havis fortan sekcion pri Esperanto - interalie Kataluna Esperanto-Federacio havis tie sian sidejon. Tie instruis konataj esperantistoj kiel Joan Amades. Kaj tie lernis homoj kiel Eduardo Vivancos.

## Bibliografio 
* Aisa Pàmpols, Ferran (2000), *Ateneu Enciclopèdic Popular (1902-1999). Una història de Barcelona*, Barcelona: Lallevir SL/Virus editorial. 

## Notoj 
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Organizaĵoj en Katalunio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1902
Kategorio:Alternativa edukado
Enciclopèdic

***Enciclopèdic*** [Enciklopedia] estas la jara publikigaĵo de la barcelona kultura asocio Ateneu Enciclopèdic Popular. 

Ĝi enhavas artikolojn pri historiaj kaj nuntempaj kulturaj, politikaj kaj sociaj temoj en la hispana kaj en la kataluna, kaj foje ankaŭ en Esperanto. La numero de 2018 de *Enciclopèdic* prezentis aron da kontribuoj pri la hispana transiro el liberecana perspektivo. La numero 42, publikigita en 2019 inkludas tekston de Xavi Alcalde en la internacia lingvo pri la Striko de La Kanada en 1919. Per tiu striko la laboristoj atingis per la unua fojo la 8-horan labortagon en Hispanio.

## Bibliografio 
* Aisa Pàmpols, Ferran (2000), *Ateneu Enciclopèdic Popular (1902-1999). Una història de Barcelona*, Barcelona: Lallevir SL/Virus editorial. 

## Eksteraj ligiloj 
*Numero 42 de la revuo *Enciclopèdic.*

Kategorio:Hispanaj gazetoj
Kategorio:Kulturo de Hispanio
Kategorio:Barcelono
Louis Meijer

eta|150ra|Memportreto, 1838
**Johan Hendrik Louis Meijer** (Amsterdamo, 9-a de marto 1809 - Utreĥto, 31-a de marto 1866) estis nederlanda pentristo, litografo kaj redaktisto konata pro siaj marpentraĵoj.

Li studis kun George Pieter Westenberg kaj Jan Willem Pieneman, kaj estis profesoro de Matthijs Maris; li loĝis en Deventer, Parizo kaj Hago.

## Galerio 

Dosiero:Louis Meijer - Langs de kust.jpg|
Dosiero:Arrivée en France de Bonaparte au retour d'Egypte le 9 octobre 1799.jpg|
Dosiero:Louis Meijer - Storm in het Nauw van Calais.jpg|
Dosiero:De overmeestering van Palembang (Sumatra) door luitenant-generaal Baron de Kock, 24 juni 1821, Louis Meijer, 1857 - Rijksmuseum.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Louis Meijer artnet

Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Kategorio:Marpentristoj
Koĝe

**Koĝe** (, laŭ ĉinaj literoj **巨濟市**) estas marborda urbego en Sud-Koreio. La loknomo signifas: granda savo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 402,3&nbsp;km²
* Supermara alteco: 0- m
* Loĝantaro: 261,371 (2015)
* Poŝtkodoj:
* Telefonprefikso: +82 55
* Horzono: UTC+9
* 

## Geografio 
eta|200px|Haveno en Koĝe
Koĝe situas sur insulo en sudorienta parto de la lando. Pusano troviĝas 53, Seulo 333 km https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
En Koĝe arkeologoj trovis restaĵojn el la epoko neolitiko. La unua skriba mencio okazis en 757. Koĝe funkciis kiel strategia loko en konstruado de ŝipoj por orienta ekspedicio (기해동정) en 1419. Okazis granda mara venko en la proksimeco en 1592 kontraŭ japanaj invadantoj. Dum la Korea milito ne okazis ĉi tie bataloj, sed estis tie koncentrejo por militkaptitoj. En 1989 Koĝe ricevis urban statuson.

## Ekonomio 
En la malfrua 20-a jarcento en Koĝe la ŝipkonstruado graviĝis. Pro la marborda subtropika klimato en la areo oni kultivas ananasojn kaj fungojn. La fiŝkaptistoj kolektas diversajn marmanĝaĵojn.

## Klimato 
En Koĝe jare pluvas po 2007 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter marto-septembro pli ofte pluvas pro la musono. La averaĝa jara temperaturo estas 14 °C, tio varias dum jaro inter 9-19 °C. Inter decembro-februaro ofte frostas. Tamen, la insulo konservas la varmon pro la varmaj marfluoj.

## Trafiko 
* La insulo havas ponton al la kontinento.
* pramo trafikas inter la ĉefinsulo kaj la ceteraj insuloj.

## Vidindaĵoj 
200px|eta|Fortikaĵo en Koĝe
* fortikaĵo konstruita en 1451
* strandoj
* muzeo

## Ĝemelurboj 
*  Longĵin, Ĉinio
*  Ĉinhŭangdaŭo, Ĉinio
*  Cidun, Ĉinio
*  Jame, Japanio
*  Gvamo, Usono

## Bildoj 

Dosiero:2014년 5월 25일 경상남도 거제시 바람의언덕01.jpg|eta|Haveno en Koĝe
Dosiero:Pyewangseong1.jpg|eta|maldekstre|Fortikaĵmuro en Koĝe
Dosiero:Old Geoje town hall.jpg|eta|Malnova urbodomo en Koĝe
Dosiero:Geoje Samsung Hotel korea.JPG|center|600px|eta|Hotelo en Koĝe

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Sud-Koreio
Kategorio:Marhavenaj urboj
46513 Ampzing

'*46513 *Ampzing''''' estas asteroido de la Hungaria familio, aŭ interna asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda kalvinisma ministro, poeto kaj puristo Samuel Ampzing (1590–1632). En 1617 li verkis priskribon de Harlemo en poezia formo, helpe de Petrus Scriverius.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
46442 Keithtritton

'*46442 *Keithtritton''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels, kaj de la brazila amatora astronomo Paulo R. Holvorcem, elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon Keith P. Tritton kiu optike identigis kaj supervidis radiogalaksiojn kaj kvazarojn dum li estis observanta astronomo ĉe la Reĝa Observatorio de Greenwich de 1967 ĝis 1997. Li malkovris la  la kometon D/1978 C2 (Tritton), kiu ve estis perdita. Tiu ĉi kometo estis freŝdate retrovita de Charles W. Juels kaj Paulo R. Holvorcem kaj numerotita 157P/Tritton.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Malkovrita de Paulo R. Holvorcem
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Sømna

**Sømna** estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Nordland. Fine de  en la komunumo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Nordland
46514 Lasswitz

'*46514 *Lasswitz'''* estas
malgranda, ne tre hela,
malrapide rotacianta
malbone konata asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la germana astronomo Hans-Emil Schuster elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana filozofo Kurd Laßwitz (1848–1910). En unu el liaj poemoj, la koramikino de studento de Argelander estis impresita, ke la katalogo *Bonner Durchmusterung'' entenas 320 000 stelojn. La knabo certigis al ŝi " mi deziras, ke ili iru en inferon kontraŭ unu kiso de viaj lipoj ". Pli malfrue, en sonĝo, lia mastro avertis lin, ke li neniam sukcesos en la vivo, ĝis li estos kisinta ŝin 320 000 fojojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hans-Emil Schuster
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Jérémie Kisling

**Jérémie Kisling** naskiĝinta kiel **Jérémie Tschanz**, Laŭzano, 27-a de februaro 1976) estas kant-aŭtoro svisa kantisto.  
Li esploris plurajn formojn de esprimo antaŭ la kanto. Liaj kantoj priskribas sombran, delikatan kaj petoleman universon.

## Diskaro 
* *Monsieur Obsolète*, 2003
* *Le Ours*, 2005
* *Antimatière*, 2009
* ''Tout m'échappe*, 2013
* *Malhabiles'', 2016

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* https://jeremiekisling.wordpress.com(https://jeremiekisling.wordpress.com/)

Kategorio:Svisaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Karel Doorman

**Karel Willem Frederik Marie Doorman** (23-an de aprilo, 1889 en Utreĥto - 28-an de februaro, 1942) estis nederlanda subadmiralo (nederlande: *schout-bij-nacht*) dum la Dua Mondmilito.

En 1942 li fariĝis komandanto de la kombinita usona, brita, nederlanda kaj aŭstralia  floto en Nederlanda Orienta Hindio.

En februaro 1942, li gvidis sian floton kontraŭ la multe pli forta japana floto en la Java Maro. Tiu batalo fariĝis katastrofo por la aliancanoj. Doorman fariĝis heroo en Nederlando, parte ĉar li dirus al la floto: "Ik val aan, volg mij!" (Mi atakas, sekvu min), sed fakte li signalis al la floto: "All ships follow me" (Ĉiuj ŝipoj sekvu min).

Karel Doorman mortis kiam la krozoŝipo *De Ruyter* (nomita laŭ la fama nederlanda admiralo Michiel de Ruyter) estis trafita de torpedo kaj sinkis. Estis sufiĉe da tempo por eskapi, sed Doorman anstataŭe submariĝis kun sia ŝipo, laŭ malnova tradicio.

eta|maldekstra|Hr.Ms. De Ruyter (1936)

## Vidu ankaŭ
* Nederlanda mararmeo
* Ribelo sur la Zeven provinciën

Kategorio:Admiraloj
Kategorio:Nederlandaj oficiroj
Kategorio:Nederlandaj militistoj de la Dua Mondmilito
Clathrina coriacea

***Clathrina coriacea*** estas specio de kalkeca spongulo apartenanta al la familio *Clathrinidae*.

Ĉi tiu specio estas facile distingita per sia tridimensia aspekto, formita per tuboj de maldikaj muroj, kiuj formas alkrustiĝon sur la surfaco, kaj per kun centra ocelo. Kutime ĝi havas blankan aŭ flavan koloron. La spikuloj havas ĉiuj similan formon, tri-radian triaktinon.

Ĝi estas ĉefe malprofunda specio. Malgraŭ tio, ĝi estis trovita ĉe profundoj de ĝis 650 m. La substrato kutime estas rokaĵoj, sed ankaŭ algoj aŭ aliaj specioj de sponguloj. Ĝi troviĝas sur la marbordoj de la Orienta Atlantiko, de la Arkto ĝis Sud-Afriko.

La nudbrankulo *Aegires evorae* povas esti unu el ĝiaj ĉefaj manĝaĵoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Klautau, M. & C. Valentine, 2003. Revision of the genus Clathrina (Porifera, Calcarea). Zoological Journal of the Linnean Society 139: 1–62.
* Minchin, E.A., 1900a. La Clathrine coriace (Clathrina coriacea). Zoologie concrète de Boutan. Éponges calcaires: 106-147.
* Solé-Cava, A.M., M. Klautau, N. Boury-Esnault, R. Borojevic and J.P. Thorpe, 1991. Genetic evidence for cryptic speciation in allopatric populations of two cosmopolitan species of the Calcareous sponge Clathrina. Mar. Biol., 111: 381-386.

## Vidu ankaŭ 
* Spongulo

## Eksteraj ligiloj 
**Clathrina coriacea* (Montagu, 1814)
**Clathrina coriacea* var. *rubra* Sarà, 1958
*Global Biodiversity Information Facility

Kategorio:Sponguloj
Kategorio:Senvertebruloj de Afriko
Kategorio:Senvertebruloj de Eŭropo
Anathema

**Anathema** estas angla progresiv-roka grupo fondita en Liverpool fare de Darren White, la fratoj Cavanagh, John Douglas kaj Duncan Patterson. Komencinte kiel doom-roka grupo, ili iom post iom ŝanĝis sian stilon por nuntempe muziki progresivan rokon.

## Diskaro 
Studiaj albumoj:

* *Serenades* (1993)
* *The Silent Enigma* (1995)
* *Eternity* (1996)
* *Alternative 4* (1998)
* *Judgement* (1999)
* *A Fine Day to Exit* (2001)
* *A Natural Disaster* (2003)
* ''We're Here Because We're Here* (2010)
* *Weather Systems* (2012)
* *Distant Satellites* (2014)
* *The Optimist'' (2017)

Kategorio:Britaj metalrokaj muzikaj grupoj‎
Kategorio:Britaj alternativrokaj muzikaj grupoj
Kategorio:Britaj progresivrokaj muzikaj grupoj
Kategorio:Anglaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1990
Kampanjo de Salomonoj

eta|dekstre|Mapo de Salomonoj.

La **Kampanjo de Salomonoj** estis grava kampanjo de la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. La kampanjo komenciĝis per japanaj surteriĝoj kaj okupado de kelkaj areoj en la Britaj Salomonoj kaj en Bougainville, en la *Teritorio de Nov-Gvineo*, dum la unuaj ses monatoj de 1942. La japanoj okupis tiujn lokojn kaj komencis la konstruadon de kelkaj ŝip- kaj aviadil-bazoj kun la celoj protekti la flankon de la japana ofensivo en Nov-Gvineo, establante sekurecan barieron por la ĉefa japana bazo en Rabaul en Nova Britio, kaj havigante bazojn por malhelpi liveradon inter la potencoj de Aliancanoj de Usono, Aŭstralio kaj Novzelando.
eta|dekstra|Novzelandaj soldatoj surteriĝas en Baka Baka, Vella Lavella, por anstataŭi la usonajn trupojn la 17an de Septembro 1943.
[eta|280ps|Usonaj soldatoj sur la aviadilŝipo *Enterprise* preparantaj aeroperacon en Suda Pacifiko la 24an de Oktobro 1942 por la [Batalo ĉe insuloj Santa Cruz.]]

La Aliancanoj, por defendi sian komunikajn kaj liverigajn liniojn en Suda Pacifiko, subtenis kontraŭofensivon en Nov-Gvineo, izoligis la japanan bazon en Rabaul, kaj kontraŭatakis la japanojn en la Salomonoj pere de surteriĝoj en Guadalcanal (vidu artikolon Kampanjo de Guadalcanal) kaj en malgrandaj najbaraj insuloj en la 7a de Aŭgusto 1942. Tiuj surteriĝoj iniciatis serion de kombin-armaj bataloj inter ambaŭ kontraŭantoj, dekomence per la surteriĝo en Guadalcanal kaj plue per kelkaj bataloj en centraj kaj nordaj Salomonoj, en kaj ĉirkaŭ la insuloj Nov-Georgio kaj Bougainville.

Per eroda kampanjo luktita surtere, surmare kaj en aero, la Aliancanoj elĉerpis la japanojn, okazigante neanstataŭeblajn perdojn en la japanaj militistaj havaĵoj. La Aliancanoj rekaptis kelkajn el la Salomonoj (kvankam la rezistado pluis ĝis la fino de la milito), kaj ili ankaŭ izoligis kaj neŭtraligis kelkajn japanajn poziciojn, kiuj estis poste preterpasitaj. La Kampanjo de Salomonoj poste konverĝis en la Kampanjo de Nov-Gvineo.

## Bataloj 
* Batalo ĉe insulo Rennell
* Batalo ĉe insulo Savo
* Batalo ĉe insuloj Santa Cruz
* Batalo ĉe kabo Espero
* Batalo ĉe Kabo Sankta Georgo
* Batalo ĉe Tassafaronga
* Batalo de Guadalcanal
* Batalo de Kolombangara
* Batalo de Orientaj Salomonoj
* Batalo de Vella Lavella
* Batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste
* Batalo en golfo Kula
* Marbatalo de Vella Lavella

Kategorio:Konfliktoj en 1942
Kategorio:Konfliktoj en 1943
Kategorio:Konfliktoj en 1944
Kategorio:Konfliktoj en 1945
Salomonoj
Salomonoj
Salomonoj
Salomonoj
Kategorio:Bataloj kaj operacoj de la Salomonoj dum la Dua Mondmilito
Esperanto-movado en Tajlando

Estas malfacile sciiĝi, kiam ĝuste komenciĝis la **Esperanto-movado en Tajlando**. Tamen laŭ kolektitaj informoj tra interreto oni povas maldetale distingi periodojn je izolula, asocia kaj interreta.

## Izolula periodo 
En tiu ĉi periodo estis informo pri izole loĝintaj esperantistoj en Tajlando, do ne estis informo pri grupo aŭ asocio.

*1906-1907 laŭ Adresaro de la Esperantistoj montriĝis, ke J. Guénot loĝis en Siamo (Tajlando). Verŝajne estis la unua esperantisto alilanda en la lando.
**Ĉirkaŭ 1918 estas rimarkinde, ke post 2-jara ekloĝo en Japanio Eroŝenko venis al Tajlando fondi blindulan lernejon, tamen oni ne scias, ĉu li agadis pri Esperanto tie aŭ ne. 
* 1928 laŭ esploro de D-ro Dietterle montriĝis, ke ekzistis unu esperantisto en Bangkoko, tamen en la raporto ne aperis la nomo.

## Asocia periodo 
En tiu ĉi periodo estis fondiĝoj de landaj asocioj; kaj en tiu ĉi periodo ekzistis aparta informo, ke kelkfoje komunistoj uzis Esperanton.

* 1936 Tajlanda Esperanto-Asocio 
**1938 aperis la unua libreto verkita en la taja pri Esperanto Esperanto? ภาษาโลกคืออะไร? “Esperanto? Kio estas la monda lingvo?” 
* 1980 Tajlanda Esperanto-Instituto, kiun fondis s-ro Prem Kulemekin.
*1991 estis aparta Esperanto-rondo Esperantista Grupo en Bangkok.

## Interreta periodo 
En tiu periodo la interreto estas facile uzebla kaj spuroj de Esperanto-agadoj estas multe registritaj tra interreto.

* 2005 fondiĝis Esperanto-kompanio MondEtur pri zorgado kaj servado.
*2006 okazis en la hotelo Bangkok’s Royal Hotel  la ESPERANTO FRIENDSHIP CONFERENCE (Amikeca Esperanto-Konferenco), kiun aranĝis la grupo LA LOKO

* 2012 aperis la unua lernolibro Esperanto per rekta metodo de Stano Marĉek tradukita tajlingven de Mark Starrs, aŭstralia esperantisto loĝanta en Tajlando.
*2015-2016 fondiĝis Esperanto-grupo en SWU, en la universitato Srinakharinwirot.
**~2015- aperis provizore la unua Vortaro Esperanto-Taja, ĉefe kompilita de Geoffrey Sutton.
*2016 fondiĝis Bangkoka Esperanto-Klubo "*Verda Elefanto"*
*2018 okazis la unua Kunveno de Sudorientazia Junularo (KSJ), en la urbo Ajuttaja, Tajlando.

## Vidu ankaŭ 
* Esperantistoj en Tajlando.
* Iamaj membroj de UEA en Tajlando.

## Referencoj
Batalo de Midway

[eta|[Midvejatolo, kelkajn monatojn antaŭ la batalo. Orienta Insulo (kun la flughaveno) estas antaŭe kaj la pli granda *Sand Island* (Sabl-insulo) estas en la fono okcidente.]]
La **Batalo de Midway** estis decidiga marbatalo en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito kiu okazis inter la 4a kaj la 7a de Junio 1942, nur ses monatojn post la japana atako kontraŭ Pearl Harbor kaj unu monaton post la Batalo de Korala Maro. La Usona Armeŝiparo estrata de la Admiraloj Chester Nimitz, Frank Jack Fletcher, kaj Raymond A. Spruance venkis super la atakanta ŝiparo de la Imperia Japana Ŝiparo estrata de la Admiraloj Isoroku Yamamoto, Ĉuiĉi Nagumo, kaj Nobutake Kondō ĉe la Midvejatolo, okazigante detruegan damaĝon al la japana ŝiparo kiuj montriĝis neripareblaj. Milita historiisto John Keegan priskribis ĝin kiel "la plej impona kaj decidiga frapo en la historio de marmilito".

La japana operaco, kiel la plej frua atako al Pearl Harbor, klopodis elimini Usonon kiel strategian potencon en la Pacifiko, tiele haviganta el Japanio liberan aliron al establado de sia "Granda Orientazia Kun-Prospera Sfero". Japanoj esperis, ke alia senmoraliga malvenko devigos Usonon kapitulaci en la Pacifika Milito kaj tio certigu la dominadon de Japanio en la Pacifiko. Allogi la usonajn aviadilŝipojn al kaptilo kaj okupi Midway estis parto de ĝenerala "bariera" strategio por etendi la defendan perimetron de Japanio, kiel reago al la bombado Doolittle sur Tokio. Tiu operaco estis ankaŭ konsiderata prepariga por pluaj atakoj kontraŭ Fiĝioj, Samoo, kaj Havajo mem.

La plano malsukcesis pro mallertaj japanaj subkomprenoj de la usona reago kaj malbonaj dekomencaj disponoj. Plej grave, usonaj kriptografoj kapablis determini la daton kaj lokon de la planita atako, kio permesis al la antaŭavertita usona ŝiparo prepari sian propran embuskon. Kvar japanaj kaj tri usonaj aviadilŝipoj partoprenis en la batalo. La kvar el la japanaj grandaj aviadilŝipoj — nome Akagi, Kaga, Sōryū kaj Hiryū, parto de la ses-aviadilŝipa forto kiu estis atakinta Pearl Harbor ses monatojn antaŭe — kaj peza krozoŝipo estis sinkigita, dum usonanoj perdis la aviadilŝipon *Yorktown* kaj destrojeron.

Post Midway kaj la elĉerpiga okazo de la Kampanjo de Salomonoj, la japana kapablo anstataŭi siajn perdojn kaj en materialo (partikulare aviadilŝipoj) kaj en homoj (speciale bone trejinitaj pilotoj kaj mekanikaj bontenadistoj) rapide iĝis nesufiĉa por elteni pliiĝantaj perdoj, dum la amasaj industriaj kaj trejnkapabloj de Usono faris siajn perdojn pli facile anstataŭeblaj. La Batalo de Midway, kun la Kampanjo de Guadalcanal, estis amplekse konsiderata turnopunkto en la Pacifika Milito.

## Notoj 
Kategorio:Midvejinsuloj
Kategorio:Pacifika militteatro de la Dua Mondmilito
Midway
Midway
Kategorio:Bataloj en 1942
Kategorio:Historio de kriptografio
Kategorio:Marbataloj
Batalo de Guadalcanal

eta|Usonaj marsoldatoj ripozantaj en kamparo dum la Kampanjo de Guadalcanal.
eta|Mortintaj japanaj soldatoj ĉe la elfluejo de Alligator Creek, Guadalcanal, post la Batalo de Tenaru.
La **Kampanjo de Guadalcanal** [gŭadalkaNAL], konata ankaŭ kiel **Batalaro** aŭ **Batalo de Guadalcanal** kaj laŭ kodonomo *Operaco Watchtower* fare de usonaj fortoj, estis militista kampanjo luktita inter la 7-a de aŭgusto 1942 kaj la 9-a de februaro 1943 en kaj ĉirkaŭ la insulo Guadalcanal en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. Ĝi estis la unua grava ofensivo de armeaj fortoj de la Aliancanoj kontraŭ la Japana Imperio.

La 7an de Aŭgusto 1942, fortoj de Aliancanoj, hegemonie Usonaj Marsoldatoj, surteriĝis en Guadalcanal, Tulagi, kaj Florida en la sudo de la Salomonoj, kun la celo eviti ties uzadon fare de la japanoj por minaci la liveradon de Aliancanoj kaj la komunikajn vojojn inter Usono, Aŭstralio, kaj Novzelando; povegaj usonaj kaj aŭstraliaj ŝipaj fortoj subtenis tiujn surteriĝojn.

La Aliancanoj ankaŭ intencis uzi Guadalcanal kaj Tulagi kiel bazoj por subteni kampanjon por finfine kapti aŭ neŭtraligi la ĉefan japanan bazon de Rabaul en Nova Britio. La japanaj defendantoj, kiuj estis okupintaj tiujn insulojn ekde Majo 1942, estis malpli multnombraj kaj superitaj de la Aliancanoj, kiuj kaptis Tulagi kaj Florida, same kiel la flughavenon – poste nomita Flughaveno Henderson – kiu estis sub konstruado en Guadalcanal.

Surprizitaj de la ofensivo de Aliancanoj, la japanoj faris kelkajn klopodojn inter Aŭgusto kaj Novembro por rekapti la Flughavenon Henderson. Tri ĉefaj terbataloj, sep grandaj marbataloj (kvin dumnoktaj surfacaj militagoj kaj du aviadilŝipaj bataloj), kaj preskaŭ ĉiutagaj aeraj bataloj finis en la decidiga Marbatalo de Guadalcanal komence de Novembro, kun la malvenko de la lasta japana klopodo bombardadi la Flughavenon Henderson el la maro kaj surteren kun sufiĉaj trupoj por rekapti ĝin. Decembre, la japanoj forlasis siajn klopodojn por rehavi Guadalcanal, kaj evakuis siajn restintajn fortojn ĉirkaŭ la 7-a de februaro 1943, antaŭ ofensivo fare de la usonarmea 14a Korpuso.

La Kampanjo de Guadalcanal estis grava strategia kombin-armea venko de Aliancanoj en la Pacifika Fronto. Kvankam la Batalo de Midway estis akra malvenko de la Imperia Japana Ŝiparo, ĝi ne haltigis la japanajn ofensivojn, kiuj pluis kaj mare kaj surtere. La venkoj ĉe Golfo Milne, Buna–Gona, kaj Guadalcanal markis la transiron de Aliancanoj el defendaj operacoj al la strategia iniciato en la Pacifica Fronto, konduke al la ofensivaj kampanjoj de Salomonoj, Nov-Gvineo, kaj de Centra Pacifiko, kio rezultis en la kapitulaco de Japanio, kio finigis la Duan Mondmiliton.

## Apartaj bataloj 
* Batalo ĉe insulo Rennell
* Batalo ĉe insuloj Santa Cruz
* Batalo ĉe Tassafaronga
* Batalo de Orientaj Salomonoj

## Notoj 

Kategorio:Bataloj en 1942
Guadalcanal
Guadalcanal
Guadalcanal
Kategorio:Militkampanjoj de la Dua Mondmilito
Guadalcanal
Guadalcanal
46563 Oken

'*46563 *Oken''''' estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana naturalisto Lorenz Oken (1779–1851) profesoro pri medicino en Jena (1807 - 1819) kaj gvidanta naturfilozofo proksime ligita kun Goethe kaj Schlegel. En 1823 li fondis la Societon de Germanaj Naturalistoj kaj Kuracistoj. Li fariĝis rektoro de la Universitato de Zuriko, fondita en 1833.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Aviadilatakoj en Hinda Oceano

eta|dekstre|La militŝipo *Cornwall* bruliĝe kaj sinke la 5an de Aprilo 1942.
eta|dekstra|*Hermes* sinkante post la japana aeratako la 9an de Aprilo 1942.
La **Aviadilatakoj en Hinda Oceano** (konata en japana kiel **Operaco C**) estis marbatalaro fare de la rapidaj aviadilŝipoj de la Imperia Japana Ŝiparmeo el la 31a de Marto al la 10a de Aprilo 1942 kontraŭ ŝipoj kaj bazoj de Aliancanoj en la Hinda Oceano. Ĝi estis frua konfliktaro de la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. La japanoj sub estreco de Ĉuiĉi Nagumo devigis parton de la aliancajn (ĉefe el Reĝa Ŝiparo) fortojn retiriĝi al Orienta Afriko, sed admiralo Sir James Somerville tenis sian divizion de aviadilŝipoj, *Force A*, "... en Hindioceanaj akvoj, por esti preta elteni ajnan klopodon fare de la malamiko regi en tiuj akvoj pere nur de malpezaj fortoj."

La insulo Cejlono estis strategie grava, ĉar ĝi hegemonias en la Hindia Oceano. Fakte ĝi kontrolis la aliron al Hindio, al la ŝlosilaj marvojoj de Aliancanoj al Mezoriento kaj la naftokampoj de la Persa Golfo. Cejlono havis plej el la rimedoj de kaŭĉuko de la Brita Imperio. Grava haveno kaj marmilita bazo, nome Trincomalee, estis en la orienta marbordo de la insulo. La japana propagando havis efikon sur parto de la srilanka loĝantaro, kiu esperis la japanan alvenon.

La 5an de Aprilo 1942 japanoj atakis la militŝipan bazon de Kolombo, Cejlono, sinkigante la armitan komercan krozoŝipon *Hector* kaj la malnovan destrojeron *Tenedos* en la haveno. Dek ok japanaj aviadiloj estis perditaj pro la forta kontraŭ-aviadila pafado. La japanoj konfesis nur kvin perdojn, tri el ili surtere — ĉar nur tri detruitaj aviadiloj estis malkovritaj surtere. La RAF perdis almenaŭ 27 aviadilojn. La 6an de Aprilo la krozoŝipo *Kumano* kaj *Suzuĝa* kun la destrojero *Ŝirakumo* sinkigis la britajn komercajn ŝipojn *Silksworth*, *Autolycus*, *Malda* kaj *Shinkuang* kaj la usonan ŝipon *Exmoor*. Ankaŭ la 6an de Aprilo, la hindia milita ŝalupo *Indus* estis sinkigita de aeratako ĉe la marbordo de Birmo, ĉe Sitŭe.

La 9an de Aprilo, la japanoj atakis la havenon de Trinkomali. La britoj estis jam avertitaj pri la atako, kaj la aviadilŝipo *Hermes* kaj ties protektoŝipoj estis foririntaj la nokton antaŭan. Ili revenis al la haveno kiam ili estis malkovritaj. *Hermes* ne havis aviadilojn surŝipe, kaj estis sendefenda kiam 70 bombaviadiloj atakis ĝin ĉe Batticaloa. Frapita 40 fojojn, *Hermes* sinkis kun perdo de 307 homoj. Ankaŭ la destrojero *Vampire* kaj la korveto *Hollyhock* estis sinkigitaj.

## Notoj 
Kategorio:Bataloj en 1942
Kategorio:Historio de Srilanko
Kategorio:Bataloj de Britio
Kategorio:Bataloj kaj operacoj de Japanio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Marbataloj
István Szentgyörgyi (skulptisto)

**István Szentgyörgyi** [iŝtvAn sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentgyörgyi István** estis hungara skulptisto, platetisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Schreiner* [ŝrejner] ĝis 1903.

Stephanes Schreiner  naskiĝis la  en Bégaszentgyörgy (Hungara reĝlando, nuntempa Ĵitiŝte en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|Patrino kaj filo fare de István Szentgyörgyi
eta|Patrino kaj bebo fare de István Szentgyörgyi

## Biografio 
István Szentgyörgyi apartenis al la germana minoritato de la lando. Li forlasis la gimnazion kaj frekventis metilernejon en Szeged. Li spertiĝis pri skulptado de lignoj, poste pri ŝtonoj en Zuriko. Hejmenveninta li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo. Lia majstro estis Lajos György Mátrai. Post la diplomo li kreis ornamaĵojn. Inter 1905 kaj 1910 li studis en akademio de Bruselo, lia majstro estis Charles van der Stappen. Hejmenveninta li kreis precipe malgrandajn skulptaĵojn. Li batalis dum la 1-a mondmilito inter 1914-1916. En 1925 li ekinstruis en la Reĝa Belarta Altlernejo. Li ricevis plurajn premiojn.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1908, 1921)
* Bruselo (1910)
* Arthalo Budapeŝto (1917)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Egyetemalapítók Szentgyörgyi István.jpg|Fondintoj de universitato
Bajza utca 39., Feszty villa, Jókai emléktábla (Szentgyörgyi István alkotása). Fortepan 26630.jpg|Memortabulo pri Mór Jókai
Kiskőrös Petőfi Szentgyörgyi.JPG|Petőfi en Kiskőrös
Nagyatádi Szabó István szobra.JPG|István Szabó Nagyatádi
Portrait of Ferenc Herceg by Istvan Szentgyoergyi, 1920.jpg|Ferenc Herczeg
Szilády Áron Szentgyörgyi Kiskunhalas.JPG|Áron Szilády
World War I memorial by István Szentgyörgyi, 2017 Szolnok.jpg|Milita monumento
Soroksar elso vilaghaborus emlekmu 0212a.jpg|Milita monumento
32 -es Mária Terézia Budapesti Háziezred 1741 - 1918 (2).JPG|Soldata monumento
Radetzky Memorial at the Frederick cavalry barracks. - Komárom, Hungary.jpg|Monumento
Justitia Well, 2018 Józsefváros.jpg|Fontano Justo de Hungaroj

## Elektitaj platetoj 
* Vira portreto (bronzo)
* "A fekete lovas írójának, Herczeg Ferencnek, a bánáti svábság nagy fiának" (bronzo)
* "Szegedi Vívó Egyesület 1899- 1924 / Hősök Emlékversenye 1938. ápr. 24. III." (bronzo)

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Csúcs
* Géza G. Fekete
* Jenő Grantner
* Dezső Győri
* József Ispánki
* Sándor Konrád
* Walter Madarassy
* Antal Tápai

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj platetistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Béla Borvendég

**Béla Borvendég,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borvendég Béla** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Li estis la unua edzo de Gyöngyi Szathmáry.
[eta|Monumento en [Hódmezővásárhely, kies planado Béla Borvendég partoprenis]]
Béla Borvendég  naskiĝis la  en Szeged, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Borvendég abiturientis en Budapeŝto en 1950, post kvin jaroj li akiris diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato. Liaj plej gravaj instruistoj estis Pál Csonka, Károly Weichinger kaj Jenő Rados. Post siaj studoj li eklaboris arkitektura firmao en Szeged. En 1962 li atingis la rangon ĉefarkitekto, post 3 jaroj ĉefinĝeniero. En 1985 li ekinstruis en la Teknikuniversitato, ekde 2001 li estis ĉefredaktoro de arkitektura revuo. En la malfruaj 2000-aj jaroj li translokiĝis al Budapeŝto. Li studvojaĝis al la socialismaj landoj, kelkaj aliaj eŭropaj landoj, Kanado, Usono. Li ricevis 4 premiojn inter 1960-1993, fine premion Kossuth en 2004. Li postlasis 2 filinojn.

## Elektitaj arkitekturaj planoj 
* Csongrád (urbo) (lernejo, 1955)
* Kecel (lernejo, 1960)
* Hódmezővásárhely, (artistkoloniaj domoj, 1968)
* Szeged (loĝdomego nomata Égő Arany, 1973)

## Elektitaj arkitekturaj artikoloj 
* *Az ismeretlen Építészet* (1966)
* *Szegedi Könyvtár és Levéltár* (1972)
* *Gondolatok a műszaki tervezés intézményrendszerének vizsgálatához* (1983)
* *Hol állítsuk meg a mozit?* (1992)
* *Arhitectura Quo Vadis* (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva teksto 

Szeged, Korányi rakpart. Sellőház (Borvendég Béla, 1961).jpg|*Sellő ház*, Szeged, 1961
Borvendég1KJ.jpg|eta|*Égő Arany ház*, Szeged, 1973

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj