Senegala papago

**Senegala papago** (*Poicephalus senegalus*) estas papago el genro de longflugilaj papagoj, kiu reproduktiĝas en grandaj areoj de Uesta Afriko. Ĝi migras tra la uestafrika regiono Tial kelkaj fuĝintaj ekzempleroj survivas nature kaj miksiĝas foje eĉ en eŭropaj landoj kun pli multnombraj populacioj de aliaj invadantaj papagoj kiaj estas la Kolumpapago aŭ Kolumpsitako (*Psittacula krameri*) kaj la monaĥa psitako (*Myiopsitta monachus*).

## Taksonomio 
[eta|maldekstra|Paro de senegalaj papagoj en Bestoĝardeno de Hann, [Dakaro, Senegalo.]]
Senegalajn papagojn unue priskribis franca zoologo Mathurin Jacques Brisson en sia libro *Ornithologie*, surbaze de speciano trovita en Senegalo. En la franca li nomis ĝin *La petite perruche du Sénégal* kaj latine *Psittacula senegalensis*, ambaŭ signifanta "malgranda papago de Senegalo". Kvankam Brisson kreis latinajn nomojn por ĉiuj specioj, kiujn li priskribis, ili ne sekvas normojn de la dunoma nomenklaturo kaj ne estas agnoskitaj fare de la Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo. Kiam en 1766 Karlo Lineo ĝisdatigis sian fundamentan verkon *Systema Naturae* kaj publikigis ĝian 12-an eldonon, li aldonis, inter aliaj, 240 speciojn priskribitajn fare de Brisson. Poste la specio estis metita en genron *Poicephalus*, kiun enkondukis angla natursciencisto William John Swainson en 1837.

Oni agnoskas du subspeciojn de senegala papago.
* *P. s. senegalus* (la nomiga subspecio): la plumoj ĉe brusto, ventro kaj dorso de tiu ĉi subspecio formas flavan "veŝton"; ĝia arealo inkludas Senegalon, sudan Maŭritanion, sudan Malion, partojn de Gvineo kaj Lobos-insulon. Ili estas komunikemaj birdoj kaj tuttempe babilas per grande diversaj fajfoj kaj grakoj. Senegalaj papagoj vivas averaĝe 25–30 jarojn en naturo kaj ĝis 50 jaroj en kapteco.

## Kutimaro 
eta|dekstra|Senegala papago manĝigas sian partneron. Tio ĉi estas tipa parto de pariĝa konduto.
Senegalaj papagoj nestas en arbotruoj, plej kutime en *Elaeis*-palmoj. Iliaj ovaroj enhavas po 3 aŭ 4 blankajn ovojn. La ovoj estas mezgrandaj, ĉ. 3&nbsp;cm longaj kaj 2.5&nbsp;cm larĝaj. La tempo de kovado estas kutime ĉirkaŭ 27–28 tagoj ekde la dua ovodemeto. Idoj ĵus post eloviĝo havas maldensan blankan lanugon. Ili estas tute senhelpaj kaj blindaj, nur du aŭ tri semajnojn post eloviĝo ili komencas malfermi okulojn. Ili dependas de la patrino je nutro kaj ankaŭ je varmo ĝis ĉirkaŭ 4 semajnoj post eloviĝo, ĉar ili ankoraŭ ne havas sufiĉe dikan plumaron por adekvata izolado. Dum tiu tempo la iĉo alportas manĝaĵojn por manĝigi la inon kaj la idojn kaj gardas la ĉirkaŭejon de la nesto. Post 4 semajnoj la ino ankaŭ komencas partopreni en formanĝado kaj manĝigo de la idoj. Idoj kapablas sekure elnestiĝi post 9 semajnoj, kaj post 12 semajnoj plej ofte estas tute sendependaj.

## Konserva statuso 
Pro granda vasteco de vivareoj de senegalaj papagoj en Afriko, malfacilas proksimumi la precizan grandon de ilia natura populacio. Tamen en 1981 pro zorgoj pro granda kvanto de senegalaj papagoj kaptataj kaj vendataj kiel dombirdoj, oni aldonis la specion al Apendico 2 de CITES, kiu kontraŭleĝigas ĉiun komercon, importon kaj eksporton de naturkaptitaj papagoj.

## Birdobredada kulturo 
### Kiel dombirdoj 
maldekstra|eta|Doma senegala papago en kaĝo kun ludiloj.
Senegalaj papagoj estas inter pli popularaj dombirdaj papagoj, kaj certe la plej populara el la ĝenro *Poicephalus*. Ili havas sufiĉe altajn voĉojn sed ne estas tiom bruaj kiel plimulto de aliaj specioj de papagoj. Senegala papago kiu kreskis inter homoj povas esti bona kompania birdo pro sia amuza kaj inteligenta konduto kaj amikemo al homoj, kvankam oni notu, ke la papagoj estas sufiĉe sendependaj kaj bezonas grandajn periodojn de dormo. Havi ne unu papagon, sed paron, povas helpi al ilia socia kaj fizika sano, sed tiuj papagoj ĝenerale estas malpli dependaj de la homo.

Kaptitaj naturaj senegalaj papagoj plej ofte ne malsovaĝiĝas kaj ne estas bonaj dombirdoj.

### Bredado 
Senegalaj papagoj relative facile brediĝas en kaptiteco kaj jam aperis malgranda industrio de bredado kaj kreskigado de senegalaj papagoj por vendi ilin kiel dombirdojn. En kaptiteco plimulto de senegalaj papagoj komencas reproduktiĝi je la aĝo de 3 aŭ 4 jaroj, kvankam iuj individuoj ne komencas reproduktiĝi ĝis la 5a jaro. En naturo kaj kun gepatra kreskigo ili ofte komencas reproduktiĝi eĉ je 2 jaroj.

La papagoj adaptas al diversaj grandoj kaj formoj de nestoskatoloj. Ekzemple, kvadrata nestoskatolo de 25 je 25&nbsp;cm larĝa kaj 20&nbsp;cm alta povas esti tute taŭga. La enirejo povas esti 6.4&nbsp;cm je diametro, kaj la birdoj grandigos ĝin maĉante la lignon.

## Bildaro 

File:Poicephalus senegalus (juvenile) -pet-8a.jpg|Doma adoleska senegala papago. Notu la grizajn irisojn.
File:Poicephalus senegalus -pet looking upwards-8a.jpg|Doma juna papago sidas sur mano de sia homo kaj rigardas supren
File:Pet Senegal parrot.jpg|Doma plenkreska papago kun flavaj irisoj
Image:Senegal Parrot nestbox 26m07.JPG|Nestoskatolo por senegala papago
Image:Senegal egg 10s06.JPG|Ovo de senegala papago sur fono de 1&nbsp;cm latico

## Referencoj 
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko