open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mihály Dálnoki Nagy

**DÁLNOKI NAGY Mihály** [da:lnoki nadj] estis hungara instruisto, unitariisma teologo. Li naskiĝis en 1612 en Dálnok kaj mortis  

la 25-an de aprilo 1648 en Koloĵvaro. 

## Biografio 
Dálnoki Nagyi studis en la unitariisma kolegio de Koloĵvaro kaj en la Universitato Padua. Ekde 1636 li estis instruisto de sia iama kolegio kaj ekde 1638 lernejestro ĝi sia morto. En 1645 rigardinte la eklipson li preskaŭ tute blindiĝis. Liaj verkoj ne estas eldonitaj.

## Pli gravaj verkoj 
**Compendium theologiae christianae* (manuskripte). 

## Literaturo 
*Gál Kelemen: *A kolozsvári unitárius kollégium története* (Kolozsvár, 1933).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj teologoj
Dennis Rodman

**Dennis Keith RODMAN** [deni ke:t rodmen] (13-an de majo 1961 en Trenton, New Jersey) estas iama usona korbopilko-ludisto. Li ludis inter 1986 kaj 2000 en la usona profesia ligo NBA, en la Detroit Pistons (1986–93), San Antonio Spurs (1993–95), Chicago Bulls (1995–98), Los Angeles Lakers (1998/99) kaj Dallas Mavericks (1999/2000). Rodman estis en 1992-1998 sepfoje kiel plej bona resaltisto de la NBA kaj pli frue estis distingita en 1990 kaj 1991 kiel Plej bona Defendisto de la NBA en la jaro. Oni taksas lin unu el la plej bonaj defendistoj kaj resaltistoj de la NBA-historio. Rodman altas 2,03 m kaj ludis en la pozicio Power Forward.

Li batalis en 1997-1999 en la iama vrestlingligo WCW (World Championship Wrestling), kun „Hollywood“ Hulk Hogan.

Li geedzigis en 1992 kun Annie Bakes, kiu naskis filinon. Ili divorcis en 1993. Lia dua edzino estis (1998-1999) aktorino Carmen Electra. Lia tria edzino (2003-) estis Michelle Moyer, kun kiu ili havas du komunajn infanojn.

## Filmaro 
* 1997: Double Team
* 1997: Soldiers of Fortune (serio)
* 1999: Simon Sez
* 2000: *Cutaway*
* 2007: Bullrun auf DMAX
* 2008: Hulk Hogan's Celebrity Champion Wrestling (realtempa spektaklo)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj korbopilkistoj
Kategorio:Usonaj vegetaranoj
Frank Leavenworth

**Francis Preserved LEAVENWORTH**, konata ankaŭ kiel '**Frank Leavenworth**', (naskiĝis la 3-an de septembro 1858 en Mount Vernon, Indiana, Usono; mortis la 12-an de novembro 1928) estis usona astronomo.

Kune kun Frank Müller kaj Ormond Stone li malkovris multajn NGC/IC-objektojn. Ili uzis 26-colan refraktoron de la McCormick-Observatorio ĉe la universitato de Virginio en Charlottesville.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de William O. Beal pri Leavenworth en „Popular Astronomy“, Vol. 37, S. 117 (ADS, angle)
* Nekrologo en „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society“, Vol. 89, S. 312 (ADS, angle)
* Foto kaj listo de malkovritaj objektoj 

Kategorio:Usonaj astronomoj
Anzuo

Laŭ NPIV vario de abrikotarbo (*Prunus armeniaca ansu*) el la orienta marbordo de Azio. Ĝi estas ornama arbo kun ruĝa drupo analoga al abrikoto. Ankaŭ la frukto nomiĝas same anzuo.

## Rigardu ankaŭ
* Ornamarbo

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Ĝardenado
Araŭkario

Laŭ NPIV genro de altaj, plejparte dioikaj koniferaj arboj kun tipe verticilaj branĉoj, kun dense spirale sidaj folioj kaj kun globformaj konusoj, La genro Araŭkario (*Araucaria*) konsistas el 18 specioj el la suda hemisfero. Pluraj specioj estas pororname kultivataj.

## Vidu ankaŭ 
* Brazila araŭkario (*Araucaria angustifolia*)
* Ĉilia araŭkario (*Araucaria araucana*)
* Australia araŭkario (*Araucaria bidwillii*)
* Norfolka araŭkario (*Araucaria heterophylla*)
* Agatido
* Araucaria hunsteinii
Meteologia Terminaro

***Meteologia Terminaro*** estas vortaro de Esperanto kiu kolektas vortojn el la fako de meteologio.

Ĝi estis publikigita de Universala Esperanto-Asocio en 1961, kiel dua parto de la jarlibro. La ĉefa aŭtoro estis Maurice Lewin. Krom neologismojn, ĝi enhavas vortojn el *Plena Vortaro* kaj el *Scienca kaj Teknika Terminaro*.

La difinoj de la vortoj aperas mem esperantlingve, kaj rilatas specife al meteologio, ne al la vastscienca aplikado de la terminoj.

Lewin, en la *Antaŭparolo* al sia Terminaro, jene agnoskas la meriton de aliaj kunlaborantoj:

## Eksteraj ligiloj 
* Meteologia Terminaro, enkomputiligita de Detlef Meier.

Kategorio:Esperanto-fakvortaroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1961
Agatido

Laŭ NPIV **Agatido **estas genro (*Agathis*, sin. *Dammaria*) el Araŭkariacoj de koniferoj, ĝenerale monoikaj arboj kun fortika trunko, verticilaj branĉoj kaj kontraŭe duopaj aŭ alternaj folioj lancetformaj aŭ longe ovalaj, mallonge petiolaj. La orientalisa kaj aŭstralazia genro entenas 20 speciojn indiĝenajn de Sumatro ĝis Nov-Zelando kaj Fiĝioj. Kelkaj estas kultivataj por ornamo, por ligno kaj/aŭ por helkolora rezino uzata por produktado de speco de kopalo, interalie kaŭrio kaj damaro.

Araŭkariacoj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Karmelanoj

eta|290px|Modernaj monaĥoj de la Karmelanoj
**Karmelanoj** estas anoj de kristana (nun katolika) ordeno. La nomo de la ordeno en la latina estas *Ordo Fratrum Beatissimæ Virginis Mariæ de Monte Carmelo* (Ordeno de la Fratoj de la Benata Virgino Maria de Monto Karmel). estas romkatolika almozpetanta ordeno, estis origine kontempla ermita ordeno por viroj kaj virinoj kun komunumoj sur la monto Karmel kiu dum la 11-a jarcento situis en Palestino, de kie ĝi disvastiĝis dum la krucmilitoj.

Kiel la franciskanoj, dominikanoj kaj aŭgustenanoj, distingas sin de la aliaj monaĥaj ordenoj en tio, ke ĝi konfesas anstataŭ individua malriĉeco kolektivan malriĉecon. Ili dependas de sia propra manlaboro kaj de almozpetado por sia vivtenado.

## Historio 
La ordeno eble fondiĝis dum la 12-a jarcento ĉe Monto Karmel, Israelo, tiam en krucmilita regno. En 1226 la papo aprobis la ordenajn regulojn. En 1238, pro la malforto de la krucmilititaj regnoj, ili translokiĝis al Kipro kaj Sicilio. En 1240 ili fondis monaĥejon ĉe Aylesford, Kent, Anglio, kaj estis aliaj monaĥejoj en Eŭropo. En 1245, ĉe Aylesford, okazis la unua ĝenerala kunveno de la ordeno, kiam ili nomumis sian unuan "generalon" por estri la tutan ordenon.

Dum la dua duono de la 16-a jarcento Sankta Terezo el Avila kaj Sankta Johano de la Kruco enkondukis reformojn kaj estigis la **senŝuajn karmelanojn** (O.C.D. - Ordo carmelitarum discalceatorum).eta|219x219px|Blazono de la ordenoLa karmelanoj multe suferis dum la franca revolucio. Fine de la 19-a jarcento restis nur ĉirkaŭ 200 anoj tra la tuta mondo. Tamen dum la sekva jarcento la ordeno pligrandiĝis kaj en 2001 estis proksimume 2,100 monaĥoj, 700 monaĥinoj en 70 enfermitaj monaĥinejoj, kaj 13 filiiĝintaj komunumoj. Aldone, la tria ordeno (kiu enhavas nemonaĥajn anojn) nombris 25-30 mil.

Sankta Tereza de Lisieux kaj Edith Stein estis famaj karmelaninoj.

La ordeno emfazas la kontemplan vivmanieron kaj la adoron de Sankta Maria.
## Vidu ankaŭ
*Konvento Sankta Mario de la Neĝoj (Graz)

La internacia ordeno de karmelanoj estas NRO en kunlaboro kun Unuiĝintaj Nacioj.


Kategorio:Ordenoj
Kategorio:Katolikismo
Astaillac

**Astaillac** - jen france, okcitane respektive gaskone *Astalhac* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Corrèze*, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Brive-la-Gaillarde kaj al la kantono ''''. 

La teritorio havas komunan limon kun .

__TOC__
## Geografio 
 situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Astaillac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Corrèze
*Kantono de Beaulieu-sur-Dordogne, malfondita en marto 2015

Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Katalin Kemény

**KEMÉNY Katalin** [keme:nj] estis hungara verkistino, arthistoriistino, tradukistino naskita la 31-an de aŭgusto 1909 en Torda kaj mortinta la 10-a de januaro 2004 en Budapeŝto. Ŝi estis la edzino de verkisto Béla Hamvas.

## Biografio
Katalin Kemény diplomiĝis pri hungara kaj franca lingvoj en 1931 en la Scienca Universitato Péter Pázmány. Ŝi vivis ekde 1920 kun sia familio en Budapest. Ĝis 1947 ŝi publikis novelojn, studojn. En jaroj 1948-1949 la komunista ŝtato malpermesis la publikadon de la verkoj ŝiaj kaj de ŝiaj edzoj. Ekde 1968 ŝi priokupiĝis la verkan postrestaĵon de ŝia edzo kaj de eldonado de ĝi. Ekde 1988 ŝi denove publikis arthistoriajn studojn. Ekde 2000 ŝi estas anino de la Magyar Művészeti Akadémia.

## Pli gravaj verkoj
**Erdélyi emlékírók* (1932),
**Alain, a moralista művészetfilozófiája, Élők és holtak* (eseo, 1946),
**Forradalom a művészetben*. Absztrakció és szürrealizmus Magyarországon (kun Béla Hamvas, 1947),
**Labdajáték* (mistertearaĵo, 1988),
**Az ember, aki ismerte saját neveit*. Széljegyzetek Hamvas Béla *Karnevál*jához (1990),
** ... de a sivatag. Levelek a halott baráthoz* (romano, eseoj, 1993),
**Sztélé nagyanyámnak* (2002),
**A hely ismerője* (eseoj, 2006).

## Fontoj
**Magyar Művészeti Akadémia* http://www.mmakademia.hu/database/membersform.php?ID=64 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tarim-baseno

[eta|300ra|Satelita foto de **Tarim-baseno** kun dezerto [Taklamakan; en sudokcidento videbla etendiĝoj de Himalajo]]

La **Tarim-baseno** (ĉine 塔里木盆地, ujgure تارىم ئويمانلىقى‎) estas geografiaĵo en tre-okcidenta parto de Ĉinio, kun areo de ĉirkaŭ 530.000 km², tiel la plej granda baseno en Centra Azio.

## Geografio 
La baseno havas la longon de 1500 km en okcidenta-orienta direkto, larĝon de ĉirkaŭ 600 km en norda-suda direkto. Ĝi troviĝas en la suda parto de la Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango, en alto de 780 en oriento (ĉe lago Lop Nor) ĝis 1410 m en sudo (ĉe Ĥotan).

eta|300ra|Centra Azio kun Silka vojo
La baseno estas malfermita en direkto oriento al Ĉinio kaj Mongolio pro relative malaltaj montaroj, dum en aliaj direktoj ĉirkaŭas ĝin altegaj montaroj: norde Tjanŝano (alto 7439), okcidente la Pamiro (Pik Ismoil Somoni, pinto 7495 m), en sudokcidento Karakorumo (K2, alto 8611 m) kaj sude la Kunlun (Kongur, alto 7719 m).

En centro de la *Tarim-baseno* etendiĝas la dezerto Taklamakan. La basenon trafluas la rivero Tarim.

## Ekonomio 
Oni malkvoris grandan nafto- kaj tergaskampon en mezo de la Taklamakano. Por ekspluati tiujn, oni konstruis asfaltitan vojon (10 mio USD/km), kiu trairas la dezerton de Luntai (Bügür) al Minfeng (Niya), en norda-suda direkto. Oni devas la vojon amabaŭflanke fortigi pro la lozaj sablodunoj kaj oni devas purigi daŭre la vojon.

Oazoj ekzistas ĉe rivero Tarim kaj ĉe ties alfluantoj same ĉe rando de la baseno.

## Vidu ankaŭ 
* Sven Hedin
* Ĉina-sveda ekspedicio
* Dezerto Lop Nor
* Lop Nor
* Loulan
* Nuklea testejo Lop Nor
* Taklamakano
* Silka vojo

Kategorio:Geografio de Ĉinio
Kategorio:Basenoj
Sándor Kicsi

**KICSI Sándor** [kiĉi] estis hungara historiisto, redaktoro naskita la 7-an de marto 1919 en Dálnok kaj mortinta la 25-an de decembro 2004 en Budapeŝto.

## Biografio
Sándor Kicsi inter 1930 kaj 1938 studis en Sfântu Gheorghe, la abiturientan ekzamenon li faris en Budapeŝto en 1940. En 1945 li havigis diplomon pri hungara-rumana lingvoj kaj doktoriĝis. Ŝi instruis en Sfântu Gheorghe kaj en Budapeŝto. Li estis scienca asistanto en la Scienca Instituto Orienteŭropa sub prezidanteco de István Bibó. Ekde 1962 ĝis sia pensiuliĝo en 1979 li gvidis la redaktorecon  de Akademia Eldonejo. Sub lia agado aperis 24 enciklopedioj. Lia ĉefa esplorkampo estis la historio kaj kulturo de Transsilvanujo.

## Pli gravaj verkoj
**Erdélyi utakon* 1-3., 1988-1989.

## Fontoj
*Új Magyar irodalmi Lexikon, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.

Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Okorág

**Okorág** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 7957
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Okorág situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ nefunkcianta fervojo Sellye–Szentlőrinc. Sellye troviĝas 8, Szigetvár 18, Szentlőrinc 19, Pécs 40, Budapeŝto 236 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=20686&i2=9566.

## Historio 
Arkeologoj trovis plurajn restaĵojn el kuprepoko kaj ferepoko. La unua skriba mencio devenis el 1235 en formo *"Okur"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1978 najbara vilaĝo **Mónosokor** [mOnoŝokor] aliĝis al Okorág.

En Okorág migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana malfruklasikisma preĝejo de 1856, en 1910 turo alkonstruiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Puy-d'Arnac

'''Puy-d'Arnac''' estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 258&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

__TOC__
## Geografio 
Puy-d'Arnac etendiĝas sur 12,27&#160;km², kaj havis 258&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 21&#160;homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Puy-d'Arnac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Joseph Puyjalon, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Puy-d'Arnac apartenas al la kantono de Beaulieu-sur-Dordogne, kies ĉefurbo estas Beaulieu-sur-Dordogne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Corrèze
*Kantono de Beaulieu-sur-Dordogne

Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Pocdama Konferenco

[eta|upright=1.4|La "tri grandaj": (de maldekstre dekstren) la brita ĉefministro [Clement Attlee, la usona prezidanto Harry S. Truman, la sovetia ŝtatestro Josef Stalin; stare malantaŭe: la usona admiralo William Daniel Leahy, la brita ministro pri eksteraj aferoj Ernest Bevin, la usona ministro pri eksteraj aferoj James F. Byrnes kaj la sovetia ministero pri eksteraj aferoj Vjaĉeslav Molotov]]

La **Pocdama konferenco** de la 17-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto 1945, oficiale nomata *tripotenca konferenco de Berlino*, estis kunveno de la tri ĉefaliancanoj de la Dua Mondmilito por decidi je plej alta nivelo pri la postaj agadoj.

La konferenco okazis en la pocdama kastelo Cecilienhof. Oni antaŭvidis Berlinon kiel lokon de la konferenco, sed pro la tieaj gravaj militdamaĝoj oni translokigis la kunvenon al la nedamaĝita kastelo en Pocdamo.

## Vidu ankaŭ 
* Pocdama Deklaro
* Pocdama Interkonsento

## Bibliografio 
* Charles L. Mee: *Die Potsdamer Konferenz 1945. Die Teilung der Beute*. Wilhelm Heyne Verlag, Munkeno 1979. ISBN 3-453-48060-0. 
* Niels von Redecker: *Die polnischen Vertreibungsdekrete und die offenen Vermögensfragen zwischen Deutschland und Polen (Studien des Instituts für Ostrecht 44)*, 2-a eldono. Lang, Frankfurto ĉe Majno 2004. 
* James L. Gormly: *From Potsdam to the Cold War: Big Three Diplomacy, 1945–1947.* Scholarly Resources, 1990. 
* J. R. Thackrah: *Aspects of American and British Policy Towards Poland from the Yalta to the Potsdam Conferences, 1945.* Polish Review 1976 21(4): 3–34. ISSN 0032-2970. angle)
* *Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers. The Conference of Berlin (Potsdam Conference, 1945)*, 2 volumoj, U.S. Government Printing Office, Vaŝingtono 1960. 

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva paĝo pri la temo kadre de la reta projekto LeMO, "Lebendiges virtuelles Museum Online" aŭ en Esperanto "viva reta muzeo" de la  Germana Historia Muzeo en Berlino

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:1945
Kategorio:Historio de Germanio
Kántorné

**KÁNTORNÉ** [ka:ntorne:] *Engelhardt Anna* estis edzino de komikaktoro Gerzson Kántor. Ŝi naskiĝis en 1791 en Sibio kaj mortis la 28-an de februaro 1854 en Marosvásárhely.

## Biografio 
La gepatra lingvo de Kántorné estis la germana. Ŝi komencis sian karieron en 1809 kaj ĝis 1847 ŝi estis vagantaktorino. Ŝiaj ĉefaj stacioj estis Debrecen, Nagyvárad, Székesfehérvár, Kassa, Pozono kaj la Fortikaĵteatro de Buda. Ŝia lasta ludo estis en 1851, depost kiam ŝi estis kasistino de la teatro de Marosvásárhely. Ŝiaj roloj estis tragikaj dum sia tuta kariero.

## Pli gravaj roloj 
* Sappho (Grillparzer);
* Erzsébet (Schiller: Stuart Mária);
* Gertrudis (Katona J.:
* Bánk bán, az ősbem.-n is);
* Octavia (Kotzebue);
* Ilka, Szécsi Mária (Kisfaludy K.);
* Bátori Mária (Soden-Dugonics A.).

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kantorne
Kantorne
Ĉeĥa Fervojista Esperanto-Asocio

**Ĉeĥa Fervojista Esperanto-Asocio** (, mallongigo *ČŽES*) estas asocio de esperantistaj fervojistoj fondita la 24-an de oktobro 2009 kiel daŭriganto de Ĉeĥa Fervojista Sekcio.
La asocio estis registrita ĉe Ministerio por Internaj Aferoj de Ĉeĥa Respubliko jam la 23-an de julio 2009.

La membroj samtempe restas membroj ankaŭ de ĈEA, sed la memstareco de la iama fervojista sekcio ebligas pli elastan kaj pli rapidan agadon. 

## Prezidantoj 
2009-2020 Jindřich Tomíšek, honora membro de ĈEA kaj IFEF. 

2020-        Ladislav Hakl 

## Membreco en aliaj societoj 
Internacia Fervojista Esperanto-Federacio

FISAIC Internacia Federacio de la Artaj kaj Intelektaj Fervojistaj Asocioj

## Fervojistaj kongresoj organizitaj de la asocio 
* 2011 63-a IFEF kongreso en Liberec
* 2022 73-a IFEF kongreso en Beroun

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Ĉeĥa Fervojista Esperanto-Asocio

Kategorio:Ĉeĥaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto en 2009
Kategorio:2009 en Ĉeĥio
Elingvo

eta|205px**Elingvo** (aŭ **E-lingvo**) estas societo neesperantista, fondita en 2008 en Brno, kiu klopodas kolekti argumentojn por enkonduko de Esperanto kiel komuna lingvo de Eŭropa Unio (eŭropa lingvo, eŭrolingvo) kaj akiri por tiu ideo subtenon inter neesperantistoj, precipe entreprenistoj.

La ĉefa ideo estas, ke multlingveco malutilas al ekonomio, malhelpas distribuadon de produktoj, ĉar la eŭropaj uzantoj aŭ ne komprenas reklamojn kaj instrukcioj pri aplikado aŭ la produktanoj devas prizorgi tradukadon de siaj dokumentoj al ĉiuj oficialaj lingvoj de EU, kio kostas al ili milionajn sumojn. Kiam du trionoj da Eŭropanoj ne kapablas lerni iun el la mondlingvoj, la ideo solvi la problemon tiamaniere, ke ili lernu du aŭ plurajn naciajn lingvojn, estas utopia. Pli utopia ol lerni unu facilan komunan eŭrolingvon.

## Eksteraj ligiloj 
La oficiala multlingva retejo de E-lingvo

Kategorio:Esperanto-movado en Brno
Kategorio:Ĉeĥaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Aperis en 2008
Kategorio:Esperanto en 2008
Kategorio:2008 en Ĉeĥio
Queyssac-les-Vignes

**Queyssac-les-Vignes** - jen france, okcitane respektive gaskone *Caissac las Vinhas* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Corrèze*, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Brive-la-Gaillarde kaj al la kantono ''''. 

La teritorio havas komunan limon kun .

__TOC__
## Geografio 
 situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Queyssac-les-Vignes antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Corrèze
*Kantono de Beaulieu-sur-Dordogne, malfondita en marto 2015

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo de Queyssac-les-Vignes 

Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Ĝangalaj muŝkaptuloj

**Ĝangalaj muŝkaptuloj** aŭ ĝangalmuŝkaptuloj estas la membroj de ***Rhinomyias***, genro de birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj kaj pro tio **insektomanĝantaj birdoj**.

La genro enhavas la jenajn speciojn:

* Stribrusta ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias additus*)
* Blankagorĝa ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias albigularis*)
* Brunbrusta ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias brunneatus*)
* Henaa ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias colonus*)
* Ardezdorsa ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias goodfellowi*)
* Gorĝomakula ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias gularis*)
* Markobrova ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias insignis*)
* Flavabrusta ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias olivaceus*)
* Ruĝecdorsa ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias oscillans*)
* Ruĝecvosta ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias ruficauda*)
* Grizbrusta ĝangalmuŝkaptulo (*Rhinomyias umbratilis*)

Temas ĝenerale pri **brunecaj birdoj** supre kun pli helaj subaj partoj kaj multaj havas helajn markojn en vizaĝo aŭ kapo. La vostoj estas mallongaj al mezlongaj plej ofte.

Multaj el la specioj loĝas en insuloj de Filipinoj aŭ Indonezio kie la senarbarigo minacas la habitaton de la specioj kaj pro tio minacas ankaŭ la speciojn, multaj el kiuj estas endanĝerigitaj. Ili loĝas ĉefe en humidaj arbaroj aŭ ĝangaloj kaj de tie la nomo de **Ĝangalaj muŝkaptuloj**.

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Gianni Ambrosio

.
Li estas episkopo de Piaĉenco ekde la .

## Eldonaĵoj 
* Ambrosio G. et al., *Per una pastorale che si rinnova*, Leumann: Elle Di Ci, 1981
* Ambrosio G., *Chiesa e mondo in dialogo: dal modello conciliare ai programmi pastorali della CEI*, stampa, 1983
* Angelini G., Ambrosio G., *Laico e cristiano: fede e le condizioni comuni del vivere* Genova: Marietti, 1987
* Ambrosio G. et al., *Comunicazione e ritualita : la celebrazione liturgica alla verifica delle leggi della comunicazione*, Padova: Messaggero, 1988
* Ambrosio G. et al., *Chiesa e parrocchia*, Rivoli: Elle Di Ci, 1989
* Ambrosio G. et al., *La dottrina sociale della Chiesa*, Milano: Glossa, 1989
* Ambrosio G. et al., *Percorsi di chiese : un cammino pastorale : Milano 1980-1990*, Milano: Ancora, 1990
* Ambrosio G., *Da cristiani nella società: la questione sociale in provincia di Vercelli*, Vercelli: Edizioni della Sede provinciale delle A.C.L.I., 1991
* Ambrosio G. et al., *Messaggi alle chiese : le parole forti del postconcilio*, Milano: Ancora, 1992
* Ambrosio G. et al., *Cristianesimo e religione*, Milano: Glossa, 1992
* Ambrosio G. et al., *Parrocchia e dintorni : tracce per una riflessione pastorale*, Milano: Ancora, 1993
* Ambrosio G. et al., *La carità e la Chiesa: virtù e ministero*, Milano: Glossa, 1993
* Ambrosio G. et al., *Nuove ritualità e irrazionale : come far rivivere il mistero liturgico*, Padova: Messaggero, 1993
* Ambrosio G. et al., *La chiesa e il declino della politica*, Milano: Glossa, 1994
* Ambrosio G., Zai L., *Gioventù virtuale: indagine sui giovani vercellesi dai 17 ai 24 anni*, Vercelli, 1994
* Ambrosio G. et al., *La formazione della coscienza morale*, Roma: AVE, 1995
* Ambrosio G. et al., ''L'omelia : un messaggio a rischio*, Padova: Messaggero, 1996
* Ambrosio G. et al., *Il vangelo della carità chiama i giovani*, Milano: Ancora, 1996
* Ambrosio G. et al., *La Chiesa e i media*, Milano: Glossa 1996
* Ambrosio G. et al., *Le sette religiose*, Milano: Encora, 1996
* ‘‘Enciclopedia del cristianesimo : storia e attualità di 2000 anni di speranza*, Novara: Istituto geografico De Agostini, 1997
* Ambrosio G. et al., *Il primato della formazione*, Milano: Glossa, 1997
* Ambrosio G. et al., *Apocalittica e liturgia del compimento*, Padova: Messaggero, 2000
* Ambrosio G. et al., ''Il progetto culturale della Chiesa italiana e l'idea di cultura*, prefazione: Camillo Ruini, Milano: Glossa, 2000
* Ambrosio G. et al., *Genitori e figli nella famiglia affettiva*, Milano: Glossa, 2002
* Ambrosio G. et al., *Fede cristiana e diversità religiosa*, Bergamo: Litostampa, 2003
* Ambrosio G. et al., *La democrazia in questione: politica, cultura e religione*, Milano: Glossa, 2004
* Ambrosio G., *L'avventura entusiasmante dell'Università Cattolica : pellegrinaggio alle origini'', Milano: V&P, 2006

## Bildoj 

Image: BISHOP.gianni.ambrosio.02.jpg|M.ro Ambrosio en la preĝejo de la Sankta Triunuo en Piaĉenco, la .

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Diocezo de Piacenco

Kategorio:Episkopoj de Piaĉenco
Moctezuma (Sonora)

**Moctezuma** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Moctezuma. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26038. **Moctezuma** ricevas sian nomon el la samnoma ŝtatestro Moktezumo kiu regis la landon kiam venis la hispana konkeristo Hernán Cortés en la 16a jarcento.

## Geografio 
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4680 loĝantojn. El tiuj estis 2351 viroj kaj 2329 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1763,4&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 620 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 460&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2859 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2775 scipovis legi kaj skribi kaj 83 personoj estis analfabetoj. Do 2,9 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3736 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 16 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,43 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Moctezuma  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Rózsafa

**Rózsafa** [rOĵafa], kroate **Biduš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. La loknomo signifas: rozo-vilaĝ'.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 7914
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Rózsafa situas sur ebenaĵo, meze de sakovojo. Szentlőrinc kaj Szigetvár troviĝas po 10, Sellye 20, Pécs 34&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1330 en formo *"Scentmihalfolua"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. La nuna loknomo oficiale uziĝas ekde 1899. En 1910 vivis en Rózsafa 612 homoj (escepte 3 ĉiuj hungaroj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Rózsafa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1794
* kastelo de Perczel [percel]
* skulptaĵo pri Sebestyén Tinódi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Dénes Kozma

**KOZMA Dénes** estis hungara agrikulturisto. Li naskiĝis la 10-an de novembro 1875 en Dálnok kaj mortis la 19-an de decembro 1925 en Budapeŝto. 

## Biografio
Dénes Kozma post la fino de la agrikultura akademio en Mosonmagyaróvár doktoriĝis (1898) kaj iĝis asistanto ekde 1898 en Magyaróvár, poste en Keszthely. En 1903 li agadis en la *Semeresplora Stacio* en Budapeŝto, kies gvidanto li estis ekde 1912 ĝis sia morto.

## Gravaj verkoj
**Az aranka terjedési módja* (Mezőgazdák, 1908); 
**Az arankairtás sikertelenségének okairól* (Köztelek, 1909); 
**Védekezés az aranka ellen* (Bp., 1912); 
**A beléndekmag nyugalmi időszakának megrövidítése (Kísérleti Közl. 1915); 
**Gyommagvak a talajban'' (Kísérleti Közl. 1922).

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj agrikulturistoj
Veterdisfalo

**Veterdisfalo** aŭ **veterdetruiĝo** estas la disfalo de tersurfacaj petroj pro la efiko de diversaj veter-procesoj unuopaj aŭ kombinitaj.

## Priskribo 
Oni baze distingas du tipojn de veterdisfalaj procesoj: la fizikajn kaj kemiajn.
[eta|250ra|Mekanika veterdisfalo: "ŝtonrivero" estiĝis per multaj cikloj de frostiĝo / [fando|degelo]]
* **Mekanika** aŭ **fizika veterdisfalo** inkludas la disfalon de petroj kaj grundoj pro rekta eksponiĝo al atmosferaj influoj, ĉefe varmo, akvo, glacio kaj vento. Rezulto: la petrosurfaco estas disrompita, sed ne esence kemie transformita.
* **Kemia veterdisfalo**  estas la rekta efiko de atmosferaj kemiaĵoj en la disfalo de rokoj, grundoj kaj mineraloj (se la kemiaĵoj estis produktitaj de organismoj oni parolas pri *biologia veterdisfalo*). Rezulto: la petrosurfaco havas alian kemian konsiston ol sampetraj pli profundaj tavoloj.

Produktoj de la veterdisfalo de petro kolektiĝas plejparte kiel lozaj surfacotavoloj, kiuj nomiĝas regolito. La regolito malsupren pli kaj pli transiĝas en solidan petron, en la geologio tielnomatan originlokan petron.

Veterdisfalo kune kun la erozio (forportado de la loza surfaca materialo) estas la proceso, kiu precipe formas la specifan aspekton de la tersurfaco. Veterdisfalo estas unu el la gravaj procesoj en la cirkulado de la petroj (kune kun respektive kontraŭefike al sedimentado kaj vulkanismo / tektoniko).

## Vidu ankaŭ 
* Rokŝirmejo

## Literaturo 
* F. Press und R. Siever: *Allgemeine Geologie – Einführung in das System Erde*, 3-a eldono. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, 2003, ISBN 3-8274-0307-3
* A. Goudie: *Physische Geographie – Eine Einführung*, 4-a eldono. Spektrum Akademischer Verlag, München, 2002, ISBN 3-8274-1872-0
* A. H. Strahler und A. N. Strahler: *Physische Geographie*, 3-a eldono. UTB, Stuttgart, 2005, ISBN 3-8252-8159-0
* H. J. de Blij, P.O. Muller und R.S. Williams Jr.: *Physical Geography – The global environment*, 3-a eldono. Oxford University Press Inc., 2004, ISBN 0-19-516022-3
* Henry Lutz Ehrlich: *Geomicrobiology*. 3-a eldono. Marcel Dekker, New York 1996, ISBN 0-8247-9541-5

## Notoj, referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj de Fraunhofer-Institut  
* Materialoj por instruado pri grundo de „Hypersoil“, universitato de Münster 

Kategorio:Geomorfologio

Kategorio:Pedologio
Jenő Darkó

**DARKÓ Jenő** [darko:] estis hungara filologo, bizanciisto, universitata profesoro, membro korespondanta de la MTA (1913). Li naskiĝis la 13-an de julio 1880 en Dálnok kaj mortis la 8-an de januaro 1940 en Debrecen.

## Biografio 
Jenő Darkó studis en Budapeŝto kaj Munkeno kaj post studvojaĝoj eksterlandaj ekde 1906 li instruis en Pápa, poste en Budapeŝto. Ekde 1908 li iĝis altlerneja profesoro en Debrecen ekde 1910 privatprofesoro en Budapeŝto, ekde 1914 ordinara pensiita profesoro de la Universitato de Debrecen, en 1928–29 li estis rektoro de la universitato. Kiel prezidanto de Székely Társaság (Sikula Asocio) li estis unu el fondintoj de revuo *Hargitaváralja*. Li priokupiĝis precipe bizancajn historiistojn kiel la fontoj de la hungara historio. Li eldonis la tekston de Laonikos Chalcocondyles (I–II. Bp., 1922–27. Editiones Criticae Scriptorum Graecorum et Romanorum 10–12.).

## Pli gravaj verkoj 
* *A magyarokra vonatkozó nevek a bizánci íróknál* (Bp., 1910);
* *Bölcs Leó Taktikájának hitelessége magyar történeti szempontból* (Bp., 1915);
* *Beszédek Erdélyért* (Debrecen, 1919);
* *Byzantinisch-ungarische Beziehungen in der zweiten Hälfte des XIII. Jhs* (Weimar, 1933);
* *Az ősmagyar hadművészet fejlődése és hatása Nyugat-Európára* (Bp., 1934): A magyar huszárság eredete (Hadtört. Közl., 1937);
* *A romániai magyar kisebbség kulturális helyzete* (Debrecen, 1938);
* *Népességi mozgalmak Erdélyben és környékén a középkorban* (Debrecen, 1938).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Katádfa

**Katádfa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.
eta|Katádfa laŭ runa skribo

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 7914
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Katádfa situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Szigetvár troviĝas 10, Szentlőrinc 13, Sellye 17, Pécs 37&nbsp;km-ojn. La plej proksima fervojo en Nagypeterd funkcias 6&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1364 laŭ tiama hungara ortografio *"Kathatfalwa"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ĝi ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1952 kolĥozo pri Lajos Kossuth formiĝis. Kulturdomo ekde 1966 funkcias. En Katádfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 795, en 1853 plene trakonstruita

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
The Rebelution

**The Rebelution** ("La Ribolucio") estas kristana organizo por junuloj. Ĝi estas difinata kiel "dekkelkjarula ribelo kontraŭ malaltaj ekspektoj". Ĝi estis fondita en aŭgusto 2005 de la ĝemelaj fratoj Alex kaj Brett Harris (kiuj naskiĝis en 1989), la plijunaj fratoj de la aŭtoro kaj pastro Joshua Harris.

Originale *The Rebelution* estis nura blogo, sed poste ĝi kreskiĝis. Nun ĝi inkluzivas retejon kaj internacian parolturon. Ekde ĝia komenco, la retejo de *The Rebelution* ricevis pli ol 32 milionoj da vizitoj, kaj ĝi havas anojn de la tuta mondo. *The Rebelution Tour* (Turo) estas serio de unutagaj konferencoj por dekkelkjaruloj kaj gepatroj. La 15 junio 2009 teg-artikolo de la ESPN gazeto havas la titolon *Do Hard Things* ("Faru malfacilaĵojn"), kiu estas la devizo de *The Rebelution*. La artikolo pritraktas la anon de *The Rebelution* Zac Sunderland, kiu iĝis la plej juna homo, kiu finis sole ŝipetvojaĝo ĉirkaŭ la mondo.

## Eksteraj ligiloj 
The Rebelution retejo

## Referencoj 
Kategorio:Kristanaj organizaĵoj
Kategorio:Kristanaj junularaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2005
Akuzista muŝkaptulo

La **Akuzista muŝkaptulo**, *Sigelus silens*, estas specio de malgranda birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Tiu birdo estas loĝanta reproduktulo en Suda Afriko nome Bocvano, Sudafriko, Lesoto, Mozambiko kaj Svazilando kaj vaganto en Namibio. Ĝi estas la ununura membro de la genro *Sigelus*.

Tiu specio troviĝas en subtropika malferma arbaro, seka savano, arbustaro kaj ĉeurbaj ĝardenoj.

## Aspekto 
Tiu nigrablanka birdo ricevas sian nomon el simileco kun la Kolumlanio, el la Laniedoj.

La **Akuzista muŝkaptulo** estas 17–20&nbsp;cm longa. Maskla plenkreskulo estas **nigra supre kaj blanka sube** kun blankaj flugilmakuloj kaj vostobordoj. La ino estas bruna, ne nigra, supre. Junulo estas kiel ino sed pli senkolora kaj kun brunaj punktoj kaj skvameco kaj supre kaj sube.

La kanto estas milda trilado, kaj la alarmalvoko estas *csisk*.

La masklo povas esti konfuzita kun la Kolumlanio, sed la laniedo havas tre hokoforman bekon, blankan makulon en ŝultro pli ol en malsupra flugilo, kaj ne havas blankon en sia pli longa vosto.

La **Akuzista muŝkaptulo** estas pli granda ol la masklo de Blankakola muŝkaptulo, kiu havas blankan kolumon kaj ne havas blankajn flugilmarkojn.

## Kutimaro 
La **Akuzista muŝkaptulo** konstruas malferman tasforman neston el fajnaj tigoj kaj alia plantomaterialo kovritan el alia plantomaterialo. Ĝi estas lokita en densa arbusto.

La **Akuzista muŝkaptulo** manĝas insektojn, ofte prenitajn dumfluge.

## Referencoj 
* Ian Sinclair, Phil Hockey kaj Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (eldonistoj). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Bánfa

**Bánfa** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. La loknomo signifas: banuso-vilaĝ'.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 7914
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Bánfa situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Szigetvár troviĝas 11, Szentlőrinc 12, Sellye 17, Pécs 36 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1289 laŭ tiama hungara ortografio *"Baanfolva"*. Ĝi longe estis eklezia bieno. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Bánfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1912
* fiŝkaptista lago

== Komunumoj pri *bán* (= banuso) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Géza Földes

**FÖLDES Géza** [foeldeŝ:] estis hungara pedagogo, ĵurnalisto, verkisto naskita la 15-an de novembro 1857 en Dálnok kaj moertinta la 6-an de junio 1937 en Budapeŝto (Mátyásföld, germane Matthiasfeld). 

## Biografio
Géza Földes diplomiĝis en la porinstruista lernejo de Székelykeresztúr, poste li finis universitaton en Budapeŝto. Ekde 1878 li lernejestris en Nagyborosnyó. Ekde 1891 li instruis kaj lernejestris  en Budapeŝto. Li redaktis kune kun Elek Benedek la gazeton *Nemzeti Iskola* (Nacia Lernejo). En 1891–92 li estis helpredaktoro de *Ország-Világ*. .

## Pli gravaj verkoj
**Dinka és Darinka* (rakontoj, Bp., 1893); 
**A beszélő arany* (rakontoj, Máramarossziget, 1893); 
**Szibériai képei* (rakontoj, Máramarossziget, 1893); 
**Székely diákélet* (rakontoj, Bp., 1936)

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Szentegát

**Szentegát** [sentegAt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. Fine de la loknomo gát signifas: digo.
eta|300ra|Kastelo de Szentegát

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 7915
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Szentegát situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Szigetvár troviĝas 12, Sellye 13, Szentlőrinc 19, Pécs 42&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La kampoj longe apartenis al Dencsháza. Ĉirkaŭ en 1870 komunumo formiĝis el farmoj. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝeton. En 1989 municipo formiĝis. En Szentegát migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kapeloj omaĝe al Santa Amalia de 1897 kaj omaĝe al Maria
* Kastelo de Szentegát
* ĉasista domo
* protektata arbaro kun maloftaj bestoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Marianne

eta|Busto de Marianne en francaj lernejoj
[eta|Marianne (kun [Friga ĉapo) sur monero]]
**Marianne**  (eo: *Marianna*) estas virina persona nomo kaj nacia personigo konstruita per kombino de du aliaj : "Marie" (Maria) kaj "Anne" (Ana). Tiun nomon ricevis, ekde 1792, per decido de la Konvencio, alegoria plastika prezento de la franca respubliko kaj de ties valoroj : "Libereco, Egaleco, Frateco".

Marianne havas la aspekton de busto de virino kapvestita per friga ĉapo. Ĝi estas videbla en urbodomoj de Francio kaj aliaj reprezentejoj de la franca ŝtato sub formo de skulptaĵo aŭ gipsobildo, sur francaj moneroj kaj poŝtmarkoj.

Ne ekzistas oficiala modelo de Marianne. La Asocio de urbestroj de Francio (AMF) regule elektas modelon inter francaj famulinoj por doni iliajn trajtojn al la vizaĝo de Marianne :

* 1968 : Brigitte Bardot (skulptisto Alain Aslan)
* 1972 : Michèle Morgan (skulptisto Bernard Potel)
* 1978 : Mireille Mathieu (skulptisto Alain Aslan)
* 1985 : Catherine Deneuve (skulptisto Mireille Polska)
* 1989 : Inès de la Fressange
* 2000 : Laetitia Casta (skulptisto Marie-Paule Deville-Chabrolle)
* 2012 : Sophie Marceau (skulptisto Diego Verger)

[eta|centra|400px|En la fama pentraĵo de [Eugène Delacroix, "Libereco gvidanta la popolon" estas prezentita sub la trajtoj de Marianne.]]

## Vidu ankaŭ 
* Gaŭla virkoko
* La nunaj francaj eŭro-moneroj kaj la antaŭa nacia valuto franca franko, ĉiuj havis portreton de *Marianne*, simbolo de la franca respubliko.

## Eksteraj ligiloj 
*  Marianne ĉe la prezidenta Palaco de Elizeo  (Palais de l'Élysée), kun ilustraĵoj.
*  Nacia Asembleo Multaj fotoj aperas en vitrinoj ĉe la retejo de la nacia Asembleo.

Kategorio:Naciaj simboloj de Francio
Kategorio:Kulturo de Francio
Kategorio:Naciaj personigoj
Miklós Horváth

**HORVÁTH Miklós** [horva:t] estis rumanuja kuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis la 4-an de majo 1906 en Dálnok kaj mortis la 10-an de januaro 1982 en Târgu Mureş.

## Biografio
Miklós Horváth abiturientiĝis en Sfântu Gheorghe 1924 kaj li diplomitiĝis pri medicino en Budapeŝto en 1931. Ĝis 1948 li laboris en Sfântu Gheorghe, kiam oni nomumis lin lektoro por publiksanafero al Universitatea de Medicină și Farmacie din Târgu Mureș (OGYI). Ekde 1950 li direktis ankaŭ la katedron pri publiksanafero. Ekde 1957 li estis universitata profesoro. Li pensiuliĝis en 1968. Li partoprenis en la distrikta gvido de la Magyar Népi Szövetség kaj kune kun László Szabédi, Ferenc Szemlér li redaktis la ĵurnalon Népi Egység (1945-49). Sian valoran pentraĵkolekton li donacis al Székely Nemzeti Múzeum. Li estis kunlaboranto de la fakrevuoj Orvosi Szemle-Revista medicală, *Igiena*, *Communicationes*.
 
## Pli gravaj verkoj
**Általános közegészségtan* (1931); 
**Közegészségtan* (1934); 
**Részletes közegészségtan*'(1952); 
**Munkaegészségtan* (1955, pli nova eldono kun Sándor Diénes, 1961); 
**Általános és telep lég-közegészségtan* (kun József Steinmetz kaj Károly Bedő, 1957). 
**Igiena generală şi comunală* unueca lernolibro (kunlaboranto) (1969).

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Tumulto de Eskilaĉo

[eta|dekstra|300ra|Tumulto de Eskilaĉo, de [Francisco de Goya]]
En 1766, estinte reĝo Karlo la 3-a, okazis en Madrido kaj aliaj punktoj de Hispanio la tumulto aŭ ribelo kiu pasis al la historio kiel *tumulto de Eskilaĉo* hispane **Motín de Esquilache**, en kiu oni kalkulas la partoprenon de ĉ. 40.000 personoj kiu eĉ riskis la vivon de la monarko mem.

Kvankam la ekiĝo de la ribelo estis la publikigado de municipa leĝo kiu regulis la vestmanieron de la madridanoj, oni devas serĉi la verajn kaŭzojn en la malsato de la loĝantaro, la konstantaj prezaltiĝoj de la bazaj bezonataĵoj kaj la malfido al la eksterlandaj ministroj portataj de Karlo la 3-a, kion svingis ribelestroj kiuj fakte volis kontraŭstari la modernigajn reformojn de tiuj ministroj. En la fino, la tumulto perforte ekziligis la markizo de Eskilaĉo, kiu estis kreinta la leĝon pri reguladoj.

## Vidu ankaŭ 
* Placo Antón Martín
* Tumulto de Aranjuez

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bona artikolo pri la okazintaĵoj dum la Tumulto de Eskilaĉo 
* Pliprofundiga studo pri la okazintaĵoj

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Militoj de Hispanio
Dencsháza

**Dencsháza** [denĉhAza], kroate **Denčaz** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 590
* Poŝtkodo: 7915
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Dencsháza situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 9, Szentlőrinc 16, Sellye 17, Pécs 40 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1408. La komunumo dum la turkoj ne senhomiĝis, ĉar la vilaĝanoj antaŭ atakoj kaŝiĝis en la najbara arbaro. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝeton. En 1989 ĝis tiam ekstera parto Szentegát formis sendependan vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1792

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Reĝa Alkazaro de Madrido

La malaperinta **Reĝa Alkazaro de Madrido** situis en la tereno, kie nuntempe staras la Reĝa Palaco. Konstruita kiel islamana fortikaĵo en la 9-a jarcento, kun la paso de la jarcentoj oni ampleksigis kaj plibonigis ĝin, ĉefe ekde la 16-a jarcento, kiam ĝi konvertiĝis en la reĝan palacon laŭ la elekto de Madrido kiel ĉefurbo de la Hispana Imperio. Malgraŭ tio, la konstruaĵo konservis sian primitivan nomon *alkazaro*.

La unua grava ampleksigo efektiviĝis en la jaro 1537, sub ordonoj de la imperiestro Karlo la 1-a, sed ĝia fina ekstera fasado respondas al la rekonstruado en 1636 de la arkitekto Juan Gómez de Mora, akcelata de la reĝo Filipo la 4-a.

Fama pro sia arta riĉeco kaj neregula arkitektura stilo, ĝi estis la rezidejo de la Hispana Reĝa Familio kaj sidejo de la Kortego ekde la Dinastio de Trastamaro ĝis la detruado pro incendio dum Kristnasko 1734, dum la regado de Filipo la 5-a. Multaj el la artaj trezoroj ne estis savitaj, inter ili pli ol 500 bildoj, sed kelkaj aliaj estis savitaj de la fajro, ekz. *Las Meninas* de Velázquez.

Kategorio:Alkazaroj
Kategorio:Palacoj en Madrido
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj
Rivero Fowey

eta|dekstra|mezepoka ponto trans Rivero Fowey ĉe Lostwithiel
**Rivero Fowey** estas rivero de Kornvalo, Anglio.

Ĝia fonto situas sur Erikejo Bodmin. Proksime al la limo de tiu erikejo estas akvofalo. La rivero fluas en la Manikon ĉe la urbo Fowey. Nur la dek kilometrojn plej proksimaj al la maro navigeblas. La estuaro estas granda natura haveno, kien somere alvenas miloj da jaktoj.

Inter la urboj kaj urbetoj apud Rivero Fowey estas Lostwithiel, kiu situas ĉe la kapo de la rivera estuaro, kaj kiu antaŭe estis inter la plej gravaj urboj de Kornvalo.

Kategorio:Riveroj en Britio
Kategorio:Kornvalo
Lostwithiel

**Lostwithiel** estas urbeto de Kornvalo, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis 2,739 loĝantojn.

La urbo situas ĉe la kapo de la estuaro de Rivero Fowey. Antaŭe ĝi estis grava centro de la stanminada industrio, kun la rajto kunvenigi tribunalon por reguli tiun industrion en la ĉirkaŭaĵoj.eta|dekstra|Mezepoka ponto trans Rivero Fowey ĉe LostwithielDum la angla enlanda milito okazis du bataloj ĉe Lostwithiel, en 1642, kaj la 21-an de aŭgusto 1644. Dum la dua batalo, reĝa armeo sukcese atakis parlamentan armeon: la parlamentaj kavalerioj eskapis; la kvin mil infanterianoj retretis al Fowey kie ili kapitulacis la 2-an de septembro.

Kategorio:Urboj de Anglio
Kategorio:Kornvalo
Vinpremilo

[eta|vinpremilo en kastelo de [Pommard]]
**Vinpremilo** estas aparato por premi vinberojn kiel unua paŝo por produkti vinon. Estas arkeologiaj restaĵoj de tre antikvaj vinpremiloj ekzemple de epoko de Romia Imperio. Multaj el antikvaj vinpremiloj estas monumentaj (ĉefaj se temas pri ŝraŭbaj premiloj) ĉar grandaj dimensioj helpas premadon de grandan kvanton de vinberoj. En mediteraneaj landoj ofte la vinpremiloj povas esti uzataj kiel olivpremiloj post du tri monatoj.

## Tipoj de premo 
### Por blanka kaj rosa vino 
La premo okazas antaŭ la fermentado.

### Por ruĝa vino 
La premo okazas poste la fermentado.

## Tipoj de premilo 
### Ŝraŭba premilo 
### Pneŭmatika premilo 
Kategorio:Vino
Pommard

maldekstra|eta|100px|Blazono de Pommard
**Pommard** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Pommard estas mondkonata pro siaj prestiĝaj ruĝaj vinoj.

## Geografio 
## Vino 
La surfacampleksoj pri produktado estas :
* ruĝaj  : 320 ha 
* blankaj :   0 ha

## Historio 
La preĝejo datiĝis de la 18-a jarcento. Ĝia turo estis farita de Émiland Gauthey kaj de Pierre-Jean Guillemot
.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2004, 2009 kaj 2014, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 0 voĉdonon (0&#160;%).

### Partneraj urboj 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Referencoj
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Regolito

**Regolito** (malnovgreke de ῥῆγος, regos = kovrilo, kovraĵo kaj λἰθος, lithos = ŝtono) en la geomorfologio estas kovraĵo el lozmaterialo, kiu formiĝis sur la subkuŝanta neveterdisfalinta originmaterialo. La difino estas iom neunueca. Kelkaj esploristoj inkludigas ankaŭ la saproliton, aliaj ne. Ankaŭ eventuale superkuŝantaj pli junaj kovraĵtavoloj estas alkalkulataj al la regolito. La nocion oni uzas ne nur por veterdisfaltavoloj sur la Tero, sed ankaŭ por la lozsedimentoj, unuavice fizike disfalintaj, sur la surfaco de aliaj astroj (ekzemple lunregolito aŭ marsregolito). 

## Literaturo 
* Frank Ahnert: *Einführung in die Geomorphologie.* 3-a aktualigita kaj kompletigita eldono. 477 paĝoj, Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart 2003 ISBN 3-8001-2813-6.
* Harald Zepp: *Geomorphologie.* 4a- eldono, 285 paĝoj, Schöningh, Paderborn 2008. ISBN 978-3-506-97013-8


Kategorio:Pedologio
Kategorio:Veterdisfalo
Kategorio:Planeda scienco