Pejorativa afikso

**Pejorativa afikso** estas afikso, do vortparto, kiu se aldonita al vorto ŝanĝas ties signifon al negativeco, do ŝanĝas ĝin al pejorativo. Povas temi pri **sufikso**, kiu almetas negativan signifon al la vorto aŭ vortradiko antaŭanta ĝin (en Esperanto kompreneble la silabo -aĉ-) aŭ povas temi pri **prefikso** farante la samon al la vortoparto post ĝi (en Esperanto kompreneble la silabo *fi-*). En kelkaj lingvoj, la sufikso intermiksiĝas kun la diminutivo (la "malgrandiga sufikso").

## Esperanto 
La esperantlingva sufikso "-aĉ-" kaj la prefikso "fi-" malbonigas la signifon de iu vorto. Oficiale, "-aĉ-" estas uzata por esprimi pri malbona kvalito aŭ uzebleco de la koncerna objekto. Aliflanke, la antaŭafikso (prefikso) "fi-" estas uzata por esprimi ion nemoralan aŭ laŭsocie nefarindan. La deveno de '-aĉ-' estas de la itala lingvo (vidu sube). Similaj afiksoj en aliaj lingvoj estas: en la franca la afikso *-âtre* (*marâtre* *bopatrinaĉo*, malbona bopatrino, *duonpatrinaĉo*, malbona duonpatrino, *patrinaĉo*, malbona patrino) kaj en la itala la afikso *-acci-* (*scarpa* *ŝuo* - *scarpaccia* *ŝuaĉo*). La afikso -aĉ- estis oficialigita en 1909 en la Unua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro de Esperanto.

## Angla lingvo
*-ard* tra la malnovfranca: ekz. *coward* (malkuraĝulo, de *cow*, bovo), *dullard* (stultulaĉo, de *dull*, malinteligenta), *sluggard* (malviglulo, de *slug*, limako), *drunkard* (drinkulaĉo, de *drunk*, ebria) 

*-tard*, tre malformala pseŭdosufikso uzata pro simileco al la vorto *retard*, homo kies mensa kaj psika evoluo stagnis, do kiu nun konsideriĝas idioto, ekz. *Paultard* ("idiota subtenanto de la usonano Ron Paul"), *conspiratard* ("idiota subtenanto de konspiraj teorioj", aparte de la 11-a de septembro 2001 aŭ de la kronvirusa pandemio de 2019-2022), *libtard* ("idiota liberalulo", ofendo kompreneble uzata nur de ne-liberaluloj) - la pseŭdosufikso estas eble influita de la similsona sufikso *-ard *

*-aster* tra la latina: ekz. *poetaster* (poetaĉo), *philosophaster* (filozofaĉo)

*-ster* tra la anglosaksa: ekz. *hipster* ("modernisma tre memcerta junulo", eble de la vorto *hip*, kokso, ĉar junuloj dum dancado bone povas movi siajn koksojn, vidu la artikolon hipstero), *oldster* (maljunulo)

*-nik* tra la jida aŭ la rusa, kie ĝi ne estas nepre pejorativa: ekz. *peacenik* ("pacisto"), *beatnik* ("ŝatanto de bitmuziko")

*-rel* de la malnovfranca tra la mezangla: ekz. *mongrel* (miksrasa hundo), *wastrel* (fuŝulo, de *waste*, rubaĵo, nebezonataĵo)

## Eŭska lingvo 
-txo, ekz. *jauntxo*  ("vireto" aŭ "viraĉo", de jaun "viro")

## Germana lingvo 
La germana lingvo ne havas ekskluzive pejorativajn sufiksojn, signifa malbonigo en la germana okazas multe pli ofte per kunmetaĵoj de vortoj. La sekvaj finaĵoj foje povas havi malfavorajn signifojn:

*-ei*, en la kazo de deverbaj abstraktaĵoj kiel *Lauferei* (stulta ĉirkaŭkurado) aŭ *Rederei* respektive pli forte *Laberei* (tro multa parolado)

*-ling* estas ĉiam gramatike vira; kelkaj personaj nomigoj havas malestiman karakteron kiel derivaĵo de originale pozitiva nomo (*Schönling* dolĉege bela knabo, *Günstling* favorato), sed atentu ke aliaj formoj kun la sama sufikso tute ne estas pejorativaj, ekz. la dorlota vorto *Liebling* (karulo, tute pozitiva) aŭ *Häuptling* (tribestro, de 'Haupt*, kapo aŭ ĉefo). 

*-o* nur en tre neformala parola lingvaĵo: ekz. *Normalo* ("enuige normala ulo"), *Brutalo* ("brutalulo")

## Havaja lingvo 
*-ā (-wā)*, ekz. *lonoā* "klaĉo" (de *lono* "novaĵo")

*-ea*, ekz. *poluea* "marmalsano" (de *polu* "malseka")

## Hispana lingvo 
*-aco (-aca)*, ekz. *pajarraco* "granda malbela birdo" (de *pájaro* "birdo), *negraco* "negro" (de *negro* "nigra"), *moraco* "ĉifonulo" (de *moro* "maŭro").

*-ejo (-eja)*, ekz. *lugarejo*  "loketo" (de *lugar* "loko") kaj *librejo*  "senvalora libro" (de *libro* "libro"); tamen -ejo ankaŭ povas montri karemon, kiel en *festejo*  (festo de afrika muziko en Peruo).

*-ote (-ata)*, ekz. *discursote* "longa obtuza parolado" (de *discurso* "parolado") 

*-ucho (-ucha)*, ekz. *casucha* "kabano" aŭ "kaŝejo" (de *casa* "domo")

*-zuelo (-zuela)*, ekz. *mujerzuela* "malĉastulino" (de *mujer* "virino")

## Itala lingvo 
*-accio/-accia* (aŭ -uccio/-accia), ekz. *boccaccia* "homo tre malbele parolanta" (laŭvorte "buŝego", de *bocca* "buŝo")

## Japana lingvo 
-め (-mi), ekz. 「化け物め」 (*bakemono-me*) "Tiu malbenita monstro!" aŭ 「可愛いやつめ」(*kaŭaii jatsu-me*) "Tiu aĉa karulino!"

## Latina lingvo 
-*aster*, indikanta fraŭdan similecon, ekz. *patraster* "tiu, kiu pozas kvazaŭ li estus patro" (de *pater* "patro")

## Portugala lingvo 
-*eco*, ekz. *jornaleco*  "malaltkvalita gazeto" (de *jornal* "gazeto")

-*inho*, ekz. *juizinho*  "malbona juĝisto" (de *juiz* "juĝisto")

## Provenca lingvo 
-*aso*, ekz. *vidasso* "mizera vivo" (de *vido* "vivo")

## Rusa lingvo 
-*iŝka* (ишка), ekz. лгунишка *lguniŝka* "mensogulo", актёришка aktjoriŝka "(malbona) aktorino", трусишка trusiŝka "malkuraĝulo" (de трусливый truslivij "malkuraĝa")

-*uĥa* (уха), pejorativo por nepersonaj substantivoj, ekz. чернуха *ĉernuĥa*, drama termino por senĉese malgaja kinematografia stilo (de *ĉern-* "nigra")

-*jaga* (яга), pejorativo por personoj, ekz. скупердяга *skuperdjaga* (avarulo), скромняга *skromnjaga* (tro modesta persono), стиляга *stiljaga'' (stilĉasisto, hipster - vidu supre)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* pejorativo
* -aĉ-
* ofendo
* insulto 

Kategorio:Semantiko