open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nej-fluto

eta| Turka *Ney*
La **nej-fluto** (perse : نی, araba: ناي, turke kaj kurde: ney, ankaŭ nej, nai, nye, nay, gagri tuiduk aŭ karghi tuiduk, armene: բլուլ *blul* ) estas fluto kiu ekzistas en multaj formoj, sed Ili esence konsistas el tubo el kano kiu estas malfermita ambaŭflanke (botanika nomo *Arundo donax L.*). Nej-flutoj ludas elstaran rolon en la persa, turka, araba, kurda, armena kaj centrazia muzikkulturoj. La sono de la *ney* ĉiam estis speco de krizohelpo por emociaj doloroj kaj apartigoj.

Ĝi estas konsiderata la antaŭulo de la fluto.

Simila instrumento estas *kaval*, uzata en la Balkana Duoninsulo.

## Historio 
La nej-fluto estas unu el la plej malnovaj muzikinstrumentoj sur kiuj oni ankoraŭ ludas. Nej-fluto unue aperis en Antikva Persio de kie ĝi disvastiĝis al aliaj popoloj kiuj falis sub la influon de persa muzika kulturo en malsamaj historiaj periodoj.

Ĉeestanta en ĉiu muzikformacio (kaj en la popola sfero kaj en la kortegaj ensembloj de la otomana imperio), la nej-fluto alprenis ĉefrolon pro la graveco atribuita al ĝi en la islama esoterismo (ĉefe sufiismo), dank' al la persa mistika poeto Ĝalal-ed-din Rumi. Lia plej grava poemo, la *Masnavī*, komenciĝas per antaŭparolo tute dediĉita al la nej-fluto.

## Tonalkarakteroj 
La instrumento estas konsiderita malfacila ludebla, sed ĝi permesas multajn variaĵojn en sonkoloro.

Estas nejflutoj en sep malsamaj tonalkarakteroj. En la araba, la diversaj flutoj havas la sekvajn nomojn:

* 1. Rast راسد (C)
* 2. Doka دكا (C)
* 3. Bussilik بسيلك (E)
* 4. Djaharka دحاركا (F)
* 5. Nawa ناوا (G)
* 6. Husseini جسصآنأ (A)
* 7. Adjam اديام (Bb)

En la turka la nomoj estas:

* 1. Bolahenk (C)
* 2. Davud (C)
* 3. Ŝaho (E)
* 4. Mansur (F)
* 5. Kiz (G)
* 6. Yildiz (A)
* 7. Sipurde (Bb)

## Funkcio 
La sono de la nejfluto estas ĝenerale rigardata kiel plendema aŭ melankolia. Ĝi estas ankoraŭ tre ofta kaj grava instrumento hodiaŭ ekzemple por muziko kun mistika karaktero. Tio validas precipe por klasika orienta muziko, sed ankaŭ por moderna "pan-araba" pop-muziko, kiel ekzemple la egipta Al-Jil- muziko. En kelkaj el la stiloj de muziko, la nejo estas la nura blovinstrumento.

## Vidu ankaŭ 
Ŝakuhaĉo

## Eksteraj ligiloj 
Sufiisma ripoziga kaj meditada muziko per nejfluto, jutuba filmeto

(angla) Simorq.org: ney 

Ney nava, modernpersa nejstila muziko

Kategorio:Turkaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Azeraj muzikinstrumentoj
Kategorio:Armenaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Flutoj
Kategorio:Iranaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Taĝikaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Tradicia muziko
Mas de las Matas

eta|Mas de las Matas
eta|Mas de las Matas
**Mas de las Matas** [MAS delasMAtas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. 

## Geografio
Ĝi estas je 128 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 496 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudo de la komarko en kiu ĝi limas kun tiu de La Ginebrosa norde. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-225 inter Alcorisa nordokcidente kaj Aguaviva sudoriente, dum laŭ la regiona ŝoseo A-226 inter Seno kaj Castellote sudokcidente kaj Calanda norde. Mas de las Matas kuŝas sur sedimenta baseno formita de la rivero Guadalope en sia meza fluejo, trapasinta la krutajn montojn de Castellote. Mas estas unu de la orientaj alirejoj al Maestrazgo, inter la valo de la grandrivero Ebro kaj la deklivaroj de la Iberia Sistemo.

## Historio
Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el Kuprepoko, de iberoj kaj romianoj.

La konkero fare de kristanoj okazis en Februaro 1169 kiam la komandoro Martín Pérez de Siones, ekposedis la zonon de Castellote kaj de Kamaron, kiu estis la nomo por visigotoj de Mas de las Matas. En 1291 ĝi formas parton de la filio de Castellote, de la Ordeno de templanoj, kaj poste estis posedo de la Ordeno de Sankta Johano de Jerusalemo en la 14-a jarcento.​

La nuna loknomo datiĝas de 1500, kiam fratoj Mata aŭ Lamata ekposedis "mas" — tradicia bieno kun teroj kaj konstruaĵoj — kiu ekestis konata kiel Mas de los Matas aŭ de los Lamatas. La familinomo konserviĝis kaj la familio Mata plue influis en la historio de la loko; unu el ili, Juan Antonio de la Mata y Barberán, estis kavalirita de Karolo la 3-a en 1776. Komence de la 17-a jarcento, Mas de las Matas estis aligita al La Ginebrosa, kaj atingis sian municipan sendependecon en 1610.

En la Milito de Hispana Sendependigo, Mas de las Matas suferis okupacion de francoj. Dum la Karlismaj militoj ĝi estis laŭvice loko de karlistoj kaj de liberaluloj, el kiuj establis la generalo Espartero sian stabanaron en Mas inter 1839 kaj 1840. En 1934 okazis insurekcio de la sindikatanoj de CNT kiu enpoviĝis. La Hispana Enlanda Milito preskaŭ detruis la loĝlokon, kiu rekuperiĝis nur post la mezo de la 20-a jarcento.
 
Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Mas de las Matas kie oni malaltiĝis el pli ol du mil loĝantoj en 1910 ĝis nunaj 1 271 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. La loĝantaro iomete rekuperiĝis en la lastaj jaroj per alveno de rumanoj kaj marokanoj.

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la arkeologia kuŝejo de iberoj, la trinava baroka preĝejo kun elstara sonorilturo, placo kun urbodomo, ermitejo, domego, plurfaka muzeo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj, ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
La Ginebrosa

eta|La Ginebrosa
eta|La Ginebrosa
**La Ginebrosa**  estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. 

## Geografio
Ĝi estas je 143 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 702 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas tre longa en la sudo de la komarko en kiu ĝi limas kun almenaŭ ok aliaj municipoj inter kiuj Calanda norde. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter La Cañada de Verich nordoriente kaj Aguaviva sudokcidente, ambaŭ en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon. 

## Historio
Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el iberoj kaj de epoko de araboj.

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi en 1272 ĝi apartenis al Blasco de Alagón. En 1291 Artal de Alagón donis rajtigan dokumenton al la lokanoj de La Ginebrosa. En 1414 ĝi estis regata de la Ordeno de la Hospitalo en ties filio de Castellote, poste de la Ordeno de templanoj, kaj poste estis posedo de la Ordeno de Sankta Johano de Jerusalemo en la 14-a jarcento.​ Poste ĝi estis de ties filio de Castellote kaj poste al la Ordeno de Kalatravo de Alcañiz. Komence de la 17-a jarcento, en 1613, ĝi perdis parton de sia teritorio pro sendependiĝo de Aguaviva kaj Mas de las Matas, ĝis tiam domaroj de La Ginebrosa. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Ginebrosa kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 200 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. 

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la gotika preĝejo, panforno, neĝujoj, lavejo, kaj restaĵoj de muelejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Fera (III) klorido

**Fera (III) klorido** aŭ **ferika triklorido** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la klorida acido kaj Fera (III) hidroksido. Fera (III) klorido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Fera (III) klorido prezentas 3 kloratomojn ligitajn al 1 feratomo.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **fera (III) klorido** per traktado de **fera (III) hidroksido** kun **klorida acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **fera (III) klorido** per traktado de **kloro** kun **fera (III) hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **fera (III) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **fera (III) karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **fera (III) klorido** per traktado de **natria klorido** kun **fera (III) karbonato**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj
* Fera (II) klorido

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Aguaviva

**Aguaviva** [agŭaBIba] kaj *Aiguaviva* aŭ *Aiguaviva de Bergantes* en kataluna, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. 

## Geografio
Ĝi estas je 132 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 549 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudo de la komarko en kiu ĝi limas kun tiu de La Ginebrosa nordoriente kaj kun Mas de las Matas okcidente. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 sudokcidente de La Ginebrosa, nordoriente de Las Parras de Castellote laŭ la provinca ŝoseo TE-8301, kaj oriente kaj apude al Mas de las Matas; Aguaviva estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon, fakte tre apartan variaĵon de la katalun-valencia. 

La plej alta pinto estas La Tornera, je 926 msm kaj la plej malalta je la kunfluejo de la riveroj Guadalope kaj ties alfluanto Bergantes je ĉirkaŭ 450 msm. La municipa teritorio limas kun Castellote, Mas de las Matas, La Ginebrosa, Zorita del Maestrazgo kaj Las Parras de Castellote. 

## Historio
La konkero fare de kristanoj okazis en 1169 fare de Alfonso la 2-a de Aragono. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Aguaviva kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 547 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. En la 2000-aj jaroj estis ambicia municipa iniciato altiri eksterlandajn familiojn, ĉefe el Rumanio kaj Sudameriko, havigante al ili loĝadon kaj laborlokojn, kaj tiel oni altiĝis el 592 loĝantoj en 2000 al 718 en 2008. Sed poste venis seniluziiĝo, nebonaj rilatoj de lokanoj kun novalvenintoj, plej granda parto el tiuj foriris kaj Aguaviva perdis loĝantaron ĝis 514 loĝantoj en 2019. En 2021 la loĝantaro kreskiĝis iomete ĝis 547 loĝantoj de 2021. Pri tiu afero oni realigis diversajn dokumentajn filmojn.

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, olivarboj), brutobredado (porkoj, ŝafoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la gotik-baroka preĝejo, ermitejoj, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
158623 Perali

'*158623 *Perali'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 2:7 kun la Tero.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  de la itala astronomo Andrea Boattini kaj de la germana astronomo Hans Scholl elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Mirella Perali'',  depost ŝia juna aĝo, kiu disvolvis viglan intereson por la dinamiko de la sunsistemo, la kosmogonio kaj la historio de la astronomio. Ŝi verkis plurajn biografiojn de sciencistoj kaj eseojn pri la interago inter astronomio kaj klasika literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini
Kategorio:Malkovrita de Hans Scholl
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Las Parras de Castellote

eta|Las Parras de Castellote
eta|Las Parras de Castellote
**Las Parras de Castellote** [lasPAras dekasteLJOte] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda pinto de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Las Parras de Castellote* estas etimologie komprenebla kiel *La Vitoj de Castellote* alude al pli grava loĝloko Castellote iom nordokcidente sed jam en najbara komarko Maestrazgo. Alude al *Vitoj* estas vito kun tre grapoloj en la municipa blazono.

## Geografio
Ĝi estas je 133 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 697 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la suda pinto de la komarko en kiu ĝi limas kun Aguaviva norde. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-226 sudoriente de Castellote kaj oriente de la akvorezervejo Santolea kaj laŭ la provinca ŝoseo TE-8301 sudokcidente de Aguaviva, jam en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon. 

## Historio
La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi apartenis al la Ordeno de la templanoj en ties filio de Castellote; poste ĝi atingis sian sendependecon. En la karlismaj militoj ĝi ludis gravan rolon kiel pasejo al Castellote kiu estis kerno de karlistoj kaj kie okazis bataloj. En la Hispana Enlanda Milito la anarkiistoj organizis kolektivaĵon kiu ne estis tiom fruktodona kiom tiu de Alcañiz.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Las Parras de Castellote kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 56 loĝantoj el 1 200 en la dua duono de la 19-a jarcento kaj ĝis 1910; poste venis kontinua rura elmigrado kvankam kelkaj posteuloj revenis. Estas aparta loĝloko nome Jaganta (vizitebla olivmuelejo).

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado, konstruado kaj ŝtonminado. Nune gravas ankaŭ rura turismo. Ne ekzistas publika transporto kaj servoj malmultas.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejoj, ermitejoj, ponto, fontoj, blazondomoj, arko de iamaj muregoj, muelejo en Jaganta kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Riikka Purra

**Riikka Katriina PURRA** (naskiĝinta 13-a de junio 1977) estas finna politikisto. Ŝi estis elektita membro de finnlanda parlamento en 2019. Ŝi estas prezidanto de Veraj finnoj. Ŝi komencis en tiu tasko en 2021. Pli june ŝi apogis verdulojn. Same ol multaj aliaj membroj de Veraj finnoj ŝi malapogas ekzemple devigan instruon de sveda lingvo. Ŝi kritikis ankaŭ vastan emigradon.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de junio
Kategorio:Naciistoj
Carl-Oskar Bohlin

**Carl-Oskar BOHLIN** (naskiĝis la 8-an de januaro 1986 en Borlänge) estas sveda politikisto de la partio La Moderuloj. Li estas membro de sveda parlamento ekde 2010. Tiam li finis siajn jurajn studojn. Ekde 2022 Bohlin estas ministro pri civila defendo. Li ankaŭ estis kandidato en la elektoj por la Eŭropa Parlamento en 2014.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj ministroj
Linda Mūrniece

**Linda Mūrniece** (naskiĝinta 28-a de januaro 1970 Dobele) estas latva politikisto. Ŝi estis membro de partio *Jaunais laiks*. Mūrniece studis en la jaroj 1988–1995 en sociscienca fakultato. Oni elektis ŝin membro al Parlamento de Latvio en 2002. Ŝi estis ministro pri defendo kaj ministro pri enlandaj rilatoj. En 2010 ŝi fariĝis ministro pri sansistemo. Ŝi restis en tiu tasko samjare.

Kategorio:Latvaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de januaro
Centra banko de Kataro

La **Centra banko de Kataro** (, ) estas la centra banko de la azia ŝtato Kataro.

La oficialaj moneroj kaj monbiletoj kiujn ili presas kaj monfaras estas la Katara rialo.

## Historio 
La Centra Banko de Kataro estis origine, ĝis 1993, konata kiel la Katara Mona Agentejo (kaj antaŭe estis konata kiel la Katara Dubaja Valuta Estraro), fondita la  post kiam Dubajo aliĝis al la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj liberiĝis de brita monpolitiko kiun la areo antaŭe sekvis. La Mona Agentejo de Kataro alprenis la funkciojn de centra banko. En 1973, la dekreto Amiri N-ro 24 rajtigis la emision de la Katara Rialo (QR).

Dum ĝia historio, la Centra Banko de Kataro laboris ĉiam pli en partnereco kun aliaj pli grandaj centraj bankoj por akiri stabilan valuton por la lando, plej lastatempe kaj aparte kun la Mona Aŭtoritato de Singapuro.

## Guberniestroj 
* Majid Muhammad Majid al-Saad, ? - 1983 - januaro 1990
* Abdullah bin Khalid al-Attiyah, januaro 1990 - majo 2006
* Abdullah bin Saud al-Thani, majo 2006 -

## Vidu ankaŭ 
* Listo de centraj bankoj

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kataro
Kategorio:Ekonomio de Kataro
Krivij Rih-Zaĥidnij (stacidomo)

**Krivij Rih-Zaĥidnij** (, "Krivij Rih Okcidenta") estas fervoja stacio en Krivij Rih (Dnipropetrovska provinco), urbo en Ukrainio.

## Vidu ankaŭ 
* Krivij Rih (stacidomo)
* Listo de fervojaj stacioj en Ukrainio
* Transporto en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
* Krivij Rih-Zaĥidnij en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj en Krivij Rih
Kategorio:Fervojaj stacioj malfermitaj en 1884
Naver Papago

**Naver Papago** (koree: 네이버 파파고), mallongigata **Papago** kaj stiligita **papago**, estas multlingva maŝintradukado nubkomputado provizata far Naver Corporation. Papago uzas neŭtralan maŝintradukon por lerni de siaj eraroj kaj lerni kiajn tradukojn la uzanto postulas. La nomo "Papago" devenas de la esperantlingva vorto papago.

## Lingvoj
La disponeblaj lingvopareroj por tradukado estas:

* koree
* angle
* japane
* ĉine simpligite
* ĉine tradicie
* hispane
* france
* germane
* ruse
* portugale
* itale
* vjetname
* taje
* indonezie
* hindie

Tamen ne ankoraŭ disponeblas Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
*Google-Tradukilo

## Eksteraj ligiloj 
*Naver Papago

Kategorio:Maŝintradukado
Nagda

**Nagda,** laŭ () estas industria urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en distrikto de Uĝĝen.
eta|maldekstre| 

## Demografio 
Nagda havis populacion de  en 2011 kun legopovo de 80,7%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

## Geografio 
Nagda situas en montaro laŭ rivero Ĉambal 529 metrojn super la marnivelo. Distrikta sidejo Uĝĝen troviĝas 49, Mandsaur 77, Devas 84, Indaur 93, Bansvara 100, subŝtata ĉefurbo Bopalo 207, Guna 234, Mumbajo 567, tutlanda ĉefurbo Delhio 603, Kolkato 1329 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Nagda estis evoluigita fare de hindua reĝo. Baldaŭ la loko estis signifa komercejo, foirejo, kiu tiris la industrion.

## Ekonomio 
Nagda estas grava industria urbego pri viskozaj fibroj. Ankaŭ nun funkcias butikcentro en la urbomezo ĉe la stacidomo.

## Lingvoj 
En Nagda la oficiala lingvo estas la hindia.

## Religioj 
En Nagda plejparto de la populacio estas hinduoj (81,7%), krome islamanoj (14,6%), ĝajnistoj (2%), kristanoj, sikistoj kaj budhistoj (malpli 1%).

## Eduko 
En Nagda ekzistas kelkaj altlernejoj filiigitaj al fora universitato.

## Trafiko 
Al Nagda venas fervojaj linioj el nordo, okcidento kaj el Uĝĝen. Vojoj kuras el ĉiuj direktoj, la urbego havas 2 pontojn. La plej proksima flughaveno estas loke, tamen kun maloftaj flugoj. La vere uzebla flughaveno troviĝas en Indaur.

## Klimato 
Nagda havas humidan subtropikan klimaton (Cfa). Tri apartaj sezonoj estas observitaj: somero, musono kaj vintro. Someroj komenciĝas meze de marto kaj povas esti ekstreme varmaj de aprilo ĝis junio. La musono komenciĝas en malfrua junio kun temperaturoj 38 °C kaj alta humideco. Vintroj komenciĝas meze de novembro kaj estas sekaj, malvarmetaj kaj sunaj. Temperaturoj averaĝas inter 4-8 °C. Jare pluvas ĉirkaŭ 950 mm. Inter junio-septembro ofte pluvas, inter novembro-aprilo apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 19-32 °C.

## Vidindaĵoj 
* precipe hinduaj temploj
* festivaloj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo
Massimo Campigli

eta|Massimo Campigli (1967)
** Massimo CAMPIGLI ** (naskiĝinta *Max Ihlenfeld* la  en Berlino, mortinta la  en Saint-Tropez) estis germana-itala ĵurnalisto, pentristo kaj grafikisto kiu i.a. anis en la movado de kubismo.

## Vivo 
Post pasigo de la plejmulton de la infaneco en Florenco li transloĝiĝis en 1909 Milanon kie li ekkontaktis artistojn, i.a. de futurismo. En 1919 li iris kiel fremdlanda korespondanto de la taggazeto Corriere della Sera Parizon kie li flegis frekventi la kafejon *Café du Dôme* je Montparnasse, renkontiĝejo de multaj aristoj (ekz. de Giorgio Di Chirico, Alberto Savinio, Gino Severini kaj Filippo De Pisis). Tio lin inspiris mem ekpentristi.

Tre influis lin la malnovegiptaj artoj kiujn li vidis muzee, aparte je Luvro: tiaj ĉi impresoj gravis dum la tuta artista vivo. Krome li intense okupiĝis pri la kubismaj verkoj de Fernand Léger kaj pri la metafizika pentradoarto de Carlo Carrà. Ankaŭ la t.n. klasikisma periodo de Pablo Picasso ne neglektatu koncerne inspiradofontojn. En 1927 li rezignis tute pri ĵurnalismo kaj decidis iĝi liberprofesia artisto. Post vizito de la Etruska muzeo ĉe Giulia-vilao en Romo en 1928 Campigli ŝatis pentri nostalgiajn, eterajn virinojn antaŭ arkaika fono. Tiaj motivoj estis gravontaj ĝisfine.

Inter 1927 kaj 1930 li partoprenis la ekspoziciojn de la grupo "Novecento" en Zuriko, Amsterdamo, Berlino kaj Berno. En 1933 Campigli estis subsignanto de la manifesto *Manifesto della Pittura Murale* kune kun Mario Sironi, Carlo Carrà kaj Achille Funi. En 1937 en la kadro de la nazia agado pri degenerita arto forigitis el la Hesia Landa Muzeo de Darmstadt lia tabulbildo *Frau am Brunnen*. Pli malfrue akiris ĝin la aŭstra kolektisto Emanuel Fohn.

En 1939 Campigli reiris Venecion. Tiam estiĝis multaj grafikaĵoj. Inter 1945 kaj 1951 li vivis kaj laboris en Parizo, poste en Romo. Ekde 1963 li troviĝis ĉe la Lazura Marbordo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Documenta-arkivo 
* (video *Un ora con Massimo Campigli - Incontri,* RAI 1969)
* (video *Massimo Campigli il grande solitario*
* bildo *Seamstresses* je la paĝoj de la peterburga Ermiteja muzeo
* Museo d'Arte moderna e contemporanea di Trento e Rovereto 
* Camera dei deputati Roma
* Xseven Art
* "Scrupoli" (bitlibro) 

Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kategorio:Desegnistoj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1895
Kategorio:Mortintoj en 1971
Juha Janhunen

**Juha JANHUNEN**, naskiĝinta la 12-an de februaro 1952 en Pori, estas finna filologo. Li fariĝis profesoro de Universitato de Helsinko en 1994. Li estas granda amiko de sveda lingvo, kvankam li estas finnlingva. Li konatiĝis unue pri sia esploroj de samojeda lingvaro. Li multe esploris ankaŭ ĉinan kaj japanan lingvojn. Li estis prezidanto de kunigo *Finnlandssvensk samling*. Li skribis lingvosciencajn librojn en la angla kaj germana.

Kategorio:Finnaj filologoj
Belmonte de San José

eta|Belmonte de San José y Bellmunt de Mesquí (Teruel).
**Belmonte de San José** [belMONte desanĥoSE], kaj en kataluna *Bellmunt de Mesquí*, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Belmonte de San José* estas etimologie komprenebla kiel *Bela Monto de Sankta Jozefo*.

## Geografio
Ĝi estas je 154 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 661 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj Torrevelilla okcidente. Ĝi estas inter Fórnoles oriente kaj La Cañada de Verich okcidente; la triopo estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon. 

La municipa teritorio estas trapasata per parto de la nacia ŝoseo N-232, de la regiona ŝoseo A-1409 (Castelserás-Aguaviva) kaj de lokaj ŝoseoj. La orografio de la teritorio estas kruta, kun nombraj ravinoj kaj altaĵoj. La rivero Mezquín [mezKIN], alfluanto de Guadalope, ekfluas kaj trafluas tra la teritorio. La altitudo gamas inter 939 m sur montopinto sude de la teritorio kaj 500 m borde de la rivero Mezquín, en la norda pinto. 

## Historio
alt=Panorámica aérea del pueblo Belmonte de San José en el Bajo Aragón|eta|300px|maldekstre|Panoramo de Belmonte de San José.
Kelkaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el iberoj kaj de epoko de araboj. La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi estis donita al la Ordeno de templanoj. La unua dokumento en kiu aperas Belmonte estas la ĉarto *Carta Puebla* de 1232 donita de Jakobo la 1-a de Aragono en kiu la loko nomiĝis Belmonte. Per Dekreto de 27a de junio 1916 oni aldonis *de Mezquín* (alude al la rivero) cele al distingo disde aliaj samnomaj lokoj Belmonte en la lando. En 1980 oni aprobis nomŝanĝon pro la simileco de Mezquín kun "mezquino", kiu estas pejorativa adjekto, al aktuala nomo Belmonte de San José. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Belmonte de San José kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 123 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 
eta|*Portal de Soldevila (Belmonte de San José, Teruel).*
Estas altiraĵoj en la urbo, nome la trinava preĝejo, ermitejoj, urbodomo, blazondomoj, arko el iaman muregoj, pontoj, neĝujo, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Bibliografio
* *El Matarranya (Crònica de viatge)* de Joaquim Montclús i Esteban, pp. 47-49 (ISBN 978-84-96786-47-9)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Győző Kulcsár

**Győző Kulcsár** [djOzO kulĉAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kulcsár Győző** estis hungara skermisto (rapiristo, spadisto), olimpiano, kvarfoja olimpika ĉampiono, trifoja mondĉampiono, trejnisto.

Győző Kulcsár naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La familio Kulcsár dum la 2-a mondmilito vivis en nazia Germanio, poste en Svedio, sed ili revenis en 1946. La juna Győző maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, dum li skermis en la lernejo, iom poste jam en sportklubo. Li studis en Pezindustria Teknika Universitato, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1968, trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1976. Civile li laboris en instituto en Budapeŝto. Dum studado li ne forlasis la skermadon. Inter 1962-1979 li estis membro de la hungara nacia teamo (dekfoje hungara ĉampiono), li estis trifoje mondĉampiono en teamo (1970, 1971, 1978). Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964, Somera Olimpiko 1968, Somera Olimpiko 1972 kaj Somera Olimpiko 1976 kun 4 oraj kaj 2 bronzaj medaloj. En 1980 li forlasis la skermadon, poste li estis trejnisto (inter 1986-1991 en Vercelli). Lia edzino naskis filinon. Li ricevis plurajn premiojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Vercelli (2018)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Fera (II) nitrato

**Fera (II) nitrato** aŭ **nitrato de fero (II)** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la neorganikaj saloj, rezultanta el interagado de la nitrata acido kaj fera (II) hidroksido. Fera (II) nitrato estas verdaj kristaloj, solveblaj en akvo, alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Fera (II) nitrato prezentas feratomon kaj ligitan al nitrata grupo. Ĝi konsistas je 1 feratomo, 2 nitrogenatomoj, 6 oksigenatomoj, estas forta oksidigaĵo kaj uzatas en kemiaj sintezoj. Solvaĵoj de feroza nitrato estas malstabilaj antaŭ varmo, nitrata oksido liberiĝas kaj la fero estas reduktita al fero (III).

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **fera (II) nitrato** per traktado de **fero** kun **nitrata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **fera (II) nitrato** per traktado kun troo da **nitrata acido** kaj **fero**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **fera (II) nitrato** per traktado de **fera (II) sulfato** kun **plumba (II) nitrato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **fera (II) nitrato** per oksidado de **fera (III) nitrato** kaj **hidrazina nitrato**:

## Vidu ankaŭ 
* Nitratoj
* Fera (III) nitrato

## Referencoj 
Kategorio:Nitratoj
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Nyírlugos)

La **preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika monumento historia (deklarita en 1999) en urbo Nyírlugos (Hungario).

## Historio 
En fino de la 17-a jarcento la tiama vilaĝo senhomiĝis, sed en la frua sekva jarcento alvenis hungaroj kaj rutenoj. La katolikoj konstruis la preĝejon nun videblan inter 1851 kaj 1859. La paroĥo estis fondita en 1870. La orgeno ekfunkciis en 1892, ĝi estis trakonstruita en 1976.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto ĉe stratangulo. La fasado estas simetria, meze la turo iomete reliefas. La turpinto estas piramida. Meze malsupre la enirejo troviĝas, super la pordo duonronda fenestro videblas. La fasado havas ankaŭ du niĉojn, ene statuoj pri Elizabeto de Hungario kaj Stefano la 1-a (Hungario). La navo finiĝas en multangula absido, sed ankaŭ sakristio aliĝas al tio. Interne la freskoj prezentas vivon de Elizabeto.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 13-a paĝo)
* https://miserend.hu/templom/1493
* https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/-6529
* http://lexikon.katolikus.hu/N/Ny%C3%ADrlugos.html

## Vidu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=p-NyLV091lI&ab_channel=%C3%89rdekesebbdolgok

Nyirlugos
Nyirlugos
Fera (III) nitrato

**Fera (III) nitrato** aŭ **nitrato de fero (III)** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la saloj, rezultanta el interagado de la nitrata acido kaj fera (III) hidroksido. Fera (III) nitrato estas rozkoloraj kristaloj, solveblaj en akvo, nesolveblaj en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Fera (III) nitrato prezentas feratomon ligitan al la nitrata grupo. Ĝi konsistas je 1 feratomo, 6 oksigenatomoj, 2 nitrogenatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio de **fero** kun **nitrata acido** donante **feran (III) nitraton**

### Reakcio 2 
* Preparado de **ferika nitrato** per traktado de **nitrata acido** kun **fero** kaj **hidrogena peroksido** :

### Reakcio 3 
* Preparado de **fera (III) nitrato** per traktado de **baria nitrato** kun **fera (III) sulfato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **fera (III) nitrato** per traktado de **nitrata acido** kun **fera (III) oksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Nitratoj
* Fera (II) nitrato

## Referencoj 
Kategorio:Nitratoj
Joseph Brahim Seïd

''''* estas internacie konata verkisto el la afrika lando Ĉado, verkinte en la franca. La naskiĝis en 1927 en Nĝameno kaj mortis en 1980. Li funkciis kiel ministro pri justico de 1966 ĝis 1975. Kiel verkisto li estas konata pro la verkoj *Au Tchad sous les étoiles* ("En Ĉado sub la steloj", 1962) kaj *Un enfant du Tchad'' ( "Infano de Ĉado", 1967), surbaze de sia propra vivo.

Kategorio:Ĉadaj verkistoj
Torrevelilla

**Torrevelilla** [torebeLIlja], kaj en kataluna *La Torre de Vilella*, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. 

## Geografio
Ĝi estas je 147 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, 122 km de Zaragozo, regiona ĉefurbo, 19 km de Alcañiz kaj 14 de Calanda; sur 611 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas inter la riveroj Mezquín kaj Guadalope.

La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun ses aliaj municipoj inter kiuj Calanda okcidente kaj Belmonte de San José oriente. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter Castelserás kaj La Codoñera norde kaj Belmonte de San José kaj La Cañada de Verich sude; el kiuj la du lastaj kaj Torrevelilla mem estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon. 

## Historio
La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj en 1611 la loko konstituiĝis kiel paroĥejo kaj en la paroĥaj arkivoj de la 17-a jarcento, nome la plej antikvaj konservataj, la nomo estis "Torre de Velilla" (Turo de). Aktuale Velilla plue estas ofta familinomo. 

Poste Torrevelilla estis de la senjorlando de Castelserás, apartenanta al la Ordeno de Kalatravo de Alcañiz, heredantoj de la Templanoj kiam tiuj estis dissolvitaj. Karolo la 3-a havigis al Torrevelilla rajtigilon "Carta Puebla" kun kategorio de "Villa Real" (reĝa urbo). Torrevelilla atingis la municipan sendependecon meza de la 19-a jarcento, post konflikto kun La Codoñera pro limaferoj. Dum la Hispana Enlanda Milito Torrevelilla suferis bombardadon de ambaŭ flankoj, kiuj havis tranĉeojn en la proksimeco de la loĝloko.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Cañada de Verich kie oni malaltiĝis el 600 loĝantoj en la 1950-aj jaroj ĝis nunaj 180 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ olivoj, migdaloj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Rudolf Kárpáti

**Rudolf Kárpáti**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti Rudolf** estis hungara skermisto (sabristo, rapiristo), kvarfoje olimpiano, sesfoje olimpika ĉampiono, sepfoja mondĉampiono, arbitraciisto, muzikhistoriisto, oficiro, trejnisto. Lia origina familia nomo estis laŭ kelkaj biografioj *Krausz* [kraŭs] aŭ *Klein*
eta|

Rudolf Kárpáti naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Rudolf Kárpáti maturiĝis en gimnazio, ankaŭ lernis violonadon en muziklernejo inter 1932-1937. Li akiris violonistan diplomon en Muzikakademio Ferenc Liszt en 1942, poste muzikhistorian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Foje hazarde li komencis skermi kaj oni aprezis lin talenta. Tial li forlasis la violonadon. En la sekvaj jaroj li estis hungara ĉampiono sesfoje. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948, Somera Olimpiko 1952, Somera Olimpiko 1956 kaj Somera Olimpiko 1960 kun 6 ormedaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua sepfoje. Depost 1961 li estis internacia arbitraciisto, ankaŭ trejnisto, se ne paroli pri postenoj en la sporta vivo. Civile li estis kulturisto en centra oficira kulturdomo inter 1950 kaj 1986 en alta oficira rango. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

## Memorigiloj 
* reliefo en Budapeŝto (2000) https://www.kozterkep.hu/21056/karpati-rudolf

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj arbitraciistoj
Kategorio:Hungaraj muzikhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Kategorio:Hungaraj kulturistoj
Litia nitrato

**Litia nitrato** aŭ **litia nitrato** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la saloj, rezultanta el interagado de la nitrata acido kaj **litia hidroksido**. Litia nitrato estas senkolora aŭ blanka trigona solidaĵo, solvebla en akvo, alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Litia nitrato prezentas litiatomon kaj ligitan al la nitrata grupo. Ĝi konsistas je 1 litiatomo, 1 nitrogenatomo, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj. Litia nitrato uzatas en artfajraĵo por doni karminruĝan koloron al la flamo. Ĝiaj miksaĵoj kun aliaj alkalaj nitratoj produktas eŭtektaĵojn kun tre malaltaj fandopunktoj, kiuj estas utiligitaj kiel varmotransdona amaskomunikilaro

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio de **litia karbonato** kun **nitrata acido** donante **litia nitrato**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **litia nitrato** per traktado de **nitrata acido** kun **litia hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **litia nitrato** per traktado de **nitrata acido** kun **litia oksido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **litia nitrato** per traktado de **litia sulfato** kun **plumba (II) nitrato**:

## Vidu ankaŭ 
* Nitratoj

## Referencoj 
Kategorio:Nitratoj
Antoine Bangui

''''* estas internacie konata verkisto kaj politikisto el la afrika lando Ĉado, verkante en la franca. Inter 1962 kaj 1972, Bangui estis membro de la nacia registaro, inkluzive kiel ministro pri eksteraj aferoj. Tamen, la prezidanto François Tombalbaye ekmalfavoris lin kaj sekve li estis malliberigita de 1972 ĝis 1975. Li publikigis sian raporton pri sia malliberigo, *Prisonnier de Tombalbaye*, en 1980. Tio estis sekvita per aŭtobiografia romano *Les Ombres de Koh*, "Ombroj de Koh" (1983). Bangui kandidatiĝis en la prezidantá elekto de 1996 kaj iĝis estro de la Movado por la Nacia Rekonstruo de Ĉado (*Mouvement pour la reconstruction nationale du Tchad*, MORENAT), aprobita politika partio.

En majo 1999, li publikigis *Tchad: Élections Sous Contrôle (1996-1997)* ("Ĉado: Elektoj Sub Kontrolo (1996-1997)", ISBN 2-7384-7331-8, akra kritiko de la stato de la lando sub Idriss Déby. La venontan monaton, la registaro akuzis Bangui je instigado de ribelo en provinco Logone orienta. En decembro 1999, Bangui estis sciigita kiel la reprezentanto por la kunordigo de armitaj kaj politikaj movadoj de la opozicio (*Coordination des mouvements armés et politiques de l'opposition'', CMAP), koalicio de 13 opoziciaj grupoj.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉadaj verkistoj
Kategorio:Ĉadaj politikistoj
Koulsy Lamko

'''''' estas internacie konata verkisto el la afrika lando Ĉado, verkante en la franca. La naskiĝis la 25-an de oktobro 1959. Studinte en la Universitato de Limoĝo kaj la Universitato de Ruando, li krom kiel verkisto ankaŭ aktivas kiel dramaturgo, poeto, romanisto, kultura aktivisto, aktoro kaj universitata instruisto. En sia vivi li interalie laboris en la Universitato Iberoamerika de Meksikurbo, la Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko, la Aŭtonoma Universitato de Hidalgo same en Meksiko kaj la Nacia Universitato de Ruando.

Kategorio:Ĉadaj verkistoj
Ahmat Taboye

''''* estas la ĝis nun sola internacie konata literatura kritikisto el la afrika lando Ĉado, verkante en la franca kaj la araba. En 2003 li publikigis sian *Anthologie de la littérature tchadienne (Antologio de la ĉadia literaturo)'' celante pli bonan diskonigon de la ĉada literaturo internacie kaj inter gejunuloj kaj por kompensi la mankon de ĉadiaj eldonejoj kaj marketuma strukturo.

Kategorio:Ĉadaj verkistoj
Baba Moustapha

''''* -  - estis internacie konata teatra verkisto el la afrika lando Ĉado, verkinte en la franca. La naskiĝis en 1952 en Ĉado kaj mortis jam en 1982 en Parizo, atinginte apenaŭ 30 jarojn. Liaj teatraĵoj inkludas ("La Mastro de la Ĝinoj"), *Le Souffle de l'Harmattan* ("La Spiro de Harmatano" - Harmatano estas dumtage tre varmega vento en la Saharo) kaj "Makarie aux Épines" ("M. de Dornoj" - eble aludo al la antikva ŝtato Makurio). Lia postmorte publikigita teatraĵo *Commandant Chaka* (""komandanto Ĉaka", 1983), denunco de armeaj diktatorecoj, estas konsiderita kiel lia plej bona laboro. La teatra kompanio *Association Artistique et Culturelle - Théâtre Vivant Baba Mustapha'' ("Arta kaj Kultura Asocio - Vivanta Teatro Baba Moustapha", franca mallongigo ACT-TVBM) estas nomata honore al li.

## Eksteraj ligiloj 
* "Mahamat (Baba) Moustapha", people.africadatabase.org (arkivigite laŭ la stato de septembro 2007)]

Kategorio:Ĉadaj verkistoj
José de Jesús Campos Pacheco

**José de Jesús CAMPOS PACHECO** (naskiĝis  en Matanzas) estas kuba instruisto pri angla, portugala kaj esperanta lingvoj. Lia unua kontakto kun Esperanto estis en la jaro 1994 (18-jaraĝa). En Esperantujo li partoprenis en la 2-a, 4-a kaj 6-a Naciaj Kongresoj de KEA, li estis unu el la gvidantoj de la IIK 2010 ĉe la Hotelo Acuario en Havano, Kubo. Li ankaŭ partoprenis en seminario pri Scienco kaj Tekniko. Li estis prezidinto de la Esperanto filio de la vilaĝo Pedro Betancourt (1994-1999; 2008-2011). Li kunlaboras kun la revuo Juna Amiko de ILEI ekde la jaro 1999 kaj MAS eldonis plurajn el liaj libroj (originalaj verkoj kaj elhispanigitaj).

## Verkitaj libroj 
* La nevo de la mafio (2018)
* La legendo de la linko (2018)
* Ne kredu ĉion (2017)
* Luddancejo kie la nokto ne finiĝis (2016)
* Animoj en ludo (2015) ISBN 978-2-36960-024-4 ĉe MAS.

## Tradukoj 
* Tri en la montaro (verkis Yoandry Martinez - desegnis Adrian Armas kaj elhispanigita de José de J Campos Pacheco)
* Profiloj de suno kaj luno (infanpoezio de Mirian Rodriguez - desegnis Danny Daniel kaj elhispanigita de José de J. Campos)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Kubo
Kategorio:Kubaj esperantistoj‎
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto‎
Kategorio:Kubaj tradukistoj‎
Kategorio:Kubaj verkistoj
Castelserás

**Castelserás** [kastelserAS] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Castelserás* estas etimologie komprenebla kiel *Kastelo de Serás*.

## Geografio
eta|maldekstre|240px|La ponto kaj la preĝejo.
Ĝi estas je 138 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 382 msm de altitudo en la kunfluejo de la riveroj Mezquín kaj Guadalope.​ La municipa teritorio estas en la centro de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj Alcañiz norde. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter Alcañiz norde kaj Torrevelilla sude, kaj krome estas Torrecilla de Alcañiz sudoriente. 

## Historio
Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el Eneolitiko kaj de la epoko de Punikaj militoj inter romianoj kaj kartaganoj. De la epoko de visigotoj estas antropomorfaj tomboj, abundaj sur la terasoj de la rivero Guadalope.

La posta islama dominado de la zono daŭris jarcentojn, malaperis la nomo Castelserás dum la ĉefa loĝloko estis Borgalmohada, termino klare arabdevena. La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento fare de Ramon Berenger la 4-a kaj lia filo Alfonso la 2-a kaj de tiam estas la plej fruaj atestoj pri. Ekde tiam, la aparteno de Castelserás al la Ordeno de Kalatravo el la 13-a jarcento ĝis la mezo de la 19-a jarcento, markis la historion de la loko; kun Molinos kaj Alberite, konstituis malgrandan komunumon *encomienda* atestita de la *Palaco de la Encomienda*. La 2an de Oktobro 1402, Castelserás unuiĝis al Alcañiz kaj ĉesis estis sendependa loĝloko. Tio helpis la ekonomian disvolvigon ĉefe per ampleksigo de la teritorio, brutobredado kaj olemuelejo. Sendependiĝo okazis en 1750. 

Dum la karlismaj militoj la loko suferis damaĝojn.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Castelserás kie oni malaltiĝis el pli ol 2 100 loĝantoj komence de la jarcento ĝis nunaj 789 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. 

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ olivarboj, fruktarboj, migdalarboj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Iam estis minado, nun apenaŭe. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la baroka preĝejo, ermitejoj, urbodomo, palaco, blazondomo, ponto, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Torrecilla de Alcañiz

**Torrecilla de Alcañiz** [toreZIlja dealkaNJIZ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *Torrecilla de Alcañiz* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto de Alcañiz*, alude al la komarka ĉefurbo.

## Geografio
Ĝi estas je 144 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 446 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj Alcañiz norde. Ĝi estas inter Alcañiz norde kaj La Codoñera sude, kaj krome estas Castelserás okcidente kaj Valjunquera oriente. 

## Historio
Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo, nome kavtomboj de Bronzepoko kaj restaĵoj de iberoj. La konkero fare de kristanoj de Alfonso la 2-a okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi estis administrata de la Ordeno de Kalatravo ĝis 1646. Iam estis murego, el kiu nun restas nenio.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torrecilla de Alcañiz kie oni malaltiĝis el pli ol 1 100 komence de la jarcento ĝis nunaj 450 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. 

## Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun bela sonorilturo, la renesanca urbodomo kun portikaro, vorkoj rilataj al akvoprofito, ermitejo de Sankta Barbara sur interesa natura rigardejo celo de kamparfesto, botanika promenejo Kalvario, restaĵoj de olemuelejoj kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Nikolaus Griebel

**Nikolaus GRIEBEL** (naskiĝinta en 1934) estas germana arkitekto aktivanta en Vajmaro.

## Vivo 
eta|apartamentaro *Fritz Heckert* de Chemnitz
Griebel studis en Vajmaro arkitekturon antaŭ deĵoro kiel arkitekto kaj urba planisto. En Berlino li doktoriĝis en la 1975-a jaro. Inter 1977 kaj 1999 li estis altlernejdocento pri arkitektura historio kaj urboplanado ĉe Bauhaus-Universitato Vajmaro. Kaj liaj publicitaĵoj kaj liaj planoj atestas lian gravan rolon por orientgermana modernisma konstruado. Ekde 1998 li krome aktivis kiel oficiala ĉiĉerono en Vajmaro estante membro de la Fremduktrafikasocio vajmara kiun li multajn jarojn estris.

Griebel planis inter 1968 kaj 1973 la loĝan setlejon en la urbokvartalo *Yorckgebiet* de Karl-Marx-Stadt (ekz. en la strato Zeisigwaldstraße 2 kiu nomiĝis por la najbara arbaro *Zeisigwald*. Komence planitis tie 4682 apartamentoj.
 Hodiaŭ la loĝantaro nur tieaj duobliĝis. Griebel estis ĉirkaŭ la 1973-a jaro ĉefarkitekto de Karl-Marx-Stadt. Tiupostene li respondecis kun aliaj pri la plej grava loĝadkonstruprojekto, t.e. la loĝa zono *Fritz Heckert*. Meto de la fundamento ŝtono estis en 1974; temis pri la tria plej granda loĝadnovkonstruzono de GDR (intertempe eĉ pri la dua plej ampleksa!).

## Verkoj 
* *Städtebauliche und architektonische Kriterien für Gaststätten in Erholungsgebieten dargestellt an Beispielen des Bezirkes Karl-Marx-Stadt*, (disertaĵo), Berlino 1975.
* *Wissenschaftliches Kolloquium vom 27. bis 30. Juni 1989 in Weimar an der Hochschule für Architektur und Bauwesen zum Thema: ‚Produktivkraftentwicklung und Umweltgestaltung. Sozialer und wissenschaftlich-technischer Fortschritt in ihren Auswirkungen auf Architektur und industrielle Formgestaltung in unserer Zeit. Zum 100. Geburtstag von Hannes Meyer*, Bauhaus-Universität Weimar 1990 (eldonis N. Griebel)
* *Vergleichende Zeittafeln der Geschichte der Stadt Weimar*, 2009.
* *Ein Tag in Weimar: Wanderungen zu Weimarer Stadtarchitekturen*, tria plibonigita eldono, Vajmaro 2008.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Griebel en vajmara branĉlibro
* https://www.thueringer-allgemeine.de/regionen/weimar/buergerreise-als-botschafter-weimars-unterwegs-in-europa-id227255373.html
* "Die Gruppierung des Wohnens in Neubaugebieten der DDR - Leitvorstellungen zur sozial-räumlichen und kulturellen Aufwertung" 
* Jens Lehnert: "Yeichnerisch Angesammeltes aus Weimar und aller Welt." Ĉe: TA, 11.10.2014

Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kategorio:Personoj de GDR
Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1934
Kategorio:Ĉiĉeronoj
Saleh Kebzabo

**Saleh KEBZABO** (; naskiĝis la 27-an de marto 1947 en Léré, tiam Franca Afriko, nun en Malio) estas politikisto kaj ĵurnalisto en la afrika lando Ĉado. Ekde oktobro 2022, li estas la ĉefministro de la lando Ĉado, post Albert Pahimi Padacké (ألبر بهيمي بدكي). Lia partio estas la Nacia Unio por Demokratio kaj Renovigo.

Kategorio:Ĉadaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉado
Mahamat Idriss Déby Itno

''''* - foje pli mallongigite *Mahamat Déby Itno* aŭ nur *Mahamat Déby*,  - estas politikisto en la afrika lando Ĉado. Li naskiĝis la 1-an de januaro 1984 en Massakory, ĉefurbo de la provinco Hadjer-Lamis. Ekde 2021 Mahamat Déby estas la ŝtata prezidanto de la lando, post kiam mortis lia patro Idriss Déby, kiu regis de 1991 ĝis 2021.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de Mahamat Déby ()
* oficiala paĝo de li en la retejo *Facebook'' ()

Kategorio:Ĉadaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Ĉado
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj