open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikto Iași

**Iași** [jaŝj] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en provinco Moldavio, ĉe la landlimo kun Respubliko Moldavio. La ĉefurbo estas Iași. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

eta|Blazono de distrikto Iași
Najbaroj: oriente: Moldavio; sude: distrikto Vaslui; okcidente: distrikto Neamț; nord-okcidente: distrikto Suceava; norde: distrikto Botoșani.

## Demografio 
Laŭ la jara statistiko de 2006 la distrikto havis 824.083 loĝantojn (takso de 2008: 826.552). Per tio ĝi estas la dua plej loĝata distrikto de Rumanio, post Bukareŝto. La loĝdenso estas 150,5/km². Preskaŭ 98 % de la loĝantoj estas rumanoj.

### Urboj en distrikto Iași 
* Hârlău
* Iași
* Pașcani
* Podu Iloaiei
* Târgu Frumos

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.icc.ro  distrikta retejo
* http://www.prefecturaiasi.ro 
* http://www.primaria-iasi.ro (urbestrejo)
* http://www.laiasi.ro *La Iași*, pri virtuala urbo

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Brăila

**Brăila** [brəila] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en Valaĥio. Ĝi nomiĝas laŭ sia ĉefurbo Brăila. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Tulcea; sud-oriente: distrikto Constanța; sude: distrikto Ialomița; okcidente: distrikto Buzău; nord-okcidente: distrikto Vrancea; norde: distrikto Galați.

## Urboj en la distrikto Brăila 
* Brăila
* Făurei
* Ianca Brăila
* Însurăţei

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo

eta|maldekstra|320ra|

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Buzău

**Buzău** [buzəŭ] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Buzău. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Brăila; sude: distrikto Ialomița; okcidente: distrikto Prahova; nord-okcidente: distrikto Brașov; norde: distriktoj Covasna kaj Vrancea.

## Urboj en distrikto Buzău 
* Buzău (Bodzavásár)
* Nehoiu
* Pătârlagele
* Pogoanele
* Râmnicu Sărat

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Prefekteja retejo

eta|maldekstra|320ra|


Buzau
Distrikto Călărași

**Călărași** [kələraŝj'] estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio, ĉe la landlimo kun Bulgario. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Călărași. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Constanța; sude: Bulgario; okcidente: distriktoj Giurgiu kaj Ilfov; norde: distrikto Ialomița.

## Urboj en distrikto Călărași 
* Budești
* Călărași
* Fundulea
* Lehliu Gară
* Oltenița

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Caraș-Severin

eta|Jud Caraş-Severin
**Caraș-Severin** [karaŝ severin'] (hungare **Krassó-Szörény**) estas distrikto (rumane *județ*) en la sud-okcidenta Rumanio, ĉe la landlimo kun Serbio. Ĝia ĉefurbo estas Reșița. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Gorj; sud-oriente: distrikto Mehedinți; sud-okcidente: Serbio; nord-okcidente: distrikto Timiș; nord-oriente: distrikto Hunedoara.

## Urboj en distrikto Caraș-Severin 
* Reșița
* Anina
* Băile Herculane
* Bocșa
* Caransebeș
* Moldova Nouă
* Oravița
* Oțelu Roșu

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Caraș-Severin
* Fera Pordo

## Eksteraj ligiloj 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Vortaro de loknomoj rumane, hungare kaj germane 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Distrikto Cluj

**Distrikto Cluj** [kluĵ] (, , ) estas distrikto en okcidenta Rumanio, en Transilvanio. Ĝia ĉefurbo estas Cluj-Napoca.

Najbaroj: oriente: distriktoj Bistrița-Năsăud kaj Mureș; sude: distrikto Alba; okcidente: distrikto Bihor; norde: distriktoj Sălaj kaj Maramureș.

## Urboj en distrikto Cluj 
* Cluj-Napoca (ger. Klausenburg, hun. Kolozsvár)
* Turda (ger. Thorenburg, hun. Torda)
* Dej (ger. Burglos, hun. Dés)
* Câmpia Turzii (ger. Jerischmarkt, hun. Aranyosgyéres)
* Gherla (ger. Neuschloß, hun. Szamosújvár)
* Huedin (ger. Heynod, hun. Bánffyhunyad)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de distrikto Cluj

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Administra retejo
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Popolnombrado 2002 


Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Distrikto Covasna

**Covasna** [kovasna] (hun: **Kovászna**) estas distrikto (rumane *județ*) sur la teritorio de la malnova *Háromszék* (rumane *Trei Scaune*; germane *Drei Stühle* = tri seĝoj) kun ĉefurbo Sfântu Gheorghe (hungare *Sepsiszentgyörgy*) (67.108 loĝantoj). La distrikta kodo estas CV. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝiaj najbaroj estas: oriente — distriktoj Bacău kaj Vrancea, sud-oriente — distrikto Buzău, sud-okcidente — distrikto Brașov kaj norde distrikto Harghita.

## Loĝantaro 
Distrikto Covasna apartenas al sikullando, tial la plejparto de ĝiaj loĝantoj estas hungarlingva. Pro sia situo en montaro (Karpatoj) ĝi estas maldense loĝata.

En la jaro 2001 ĝi havis 231.172 loĝantojn kun popoldenseco de 62 loĝantoj/km². 75 % de la loĝantaro estas hungarlingva, 24 % rumanlingva. Covasna havas la plej malmultnombran loĝantaron de ĉiuj rumanaj distriktoj.

## Geografio 
La surfaco de la distrikto estas 3.710&nbsp;km². Ĝi estas la tria plej malgranda el la rumanaj distriktoj, post Ilfov kaj Giurgiu.

Dosiero:Coa Romania County Kovászna.svg|La distrikta blazono
Dosiero:Szekely03 original map.png|Etnoj de sikullando (1992)
Dosiero:Szekely03.png|Etnoj de sikullando (2002)

## Municipoj 
* Sfântu Gheorghe (Sepsiszentgyörgy)
* Târgu Secuiesc (Kézdivásárhely)

## Urboj 
* Covasna (urbo) (Kovászna)
* Baraolt (Barót)
* Întorsura Buzăului (Bozdaforduló)

## Bibliografio 
* Kisgyörgy Zoltán: *Kovászna megye*. (gvidlibro hungare). PALLAS-AKADÉMIA Könyvkiadó, Csíkszereda, 2000.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de komunumoj de Covasna (distrikto)

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Prefekteja retejo 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Popolnombrado 2002
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Covasna
Kategorio:Transilvanio
Kategorio:Sikullando
Distrikto Brașov

eta|Jud Braşov
La **distrikto Braŝovo**  ( [ĵudecul braŝov'],  [bra'so medje],  [krajs kro:n'ŝtat]) estas distrikto (rumane *județ*) en la centra Rumanio, en Transilvanio. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Covasna; sude: distrikto Prahova, distrikto Dâmbovița kaj distrikto Argeș; okcidente: distrikto Sibiu; nord-okcidente: distrikto Mureș; norde: distrikto Harghita.

* Ĉefurbo: Brașov
* Distrikta kodo laŭ ISO 3166-2:RO: BV
* Plej grava rivero: Olt

## Urboj en distrikto Braŝovo 
* Brașov (hung. *Brassó*, ger. *Kronstadt*),
* Codlea (hung. *Feketehalom*, ger. *Zeiden*),
* Făgăraș (hung. *Fogaras*, ger. *Fogarasch*),
* Ghimbav (hung. *Vidombák*, ger. *Weidenbach*),
* Predeal (hung. *Predeál*),
* Râșnov (hung. *Rozsnyó*, *Barcarozsnyó*, ger. *Rosenau*),
* Rupea (hung. *Kőhalom*, ger. *Reps*),
* Săcele (hung. *Négyfalu*, ger. *Siebendörfer*),
* Victoria (hung. *Viktóriaváros*, ger. *Viktoriastadt*),
* Zărnești (hung. *Zernest*, ger. *Zernescht*)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Braŝovo

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo 
* Administra retejo 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de urbo Brașov
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

## Vidu ankaŭ 
* Karpatoj


Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Distrikto Dâmbovița

**Dâmbovița** [dımbovica] estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo estas Târgoviște. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Prahova; sud-oriente: distrikto Ilfov; sude: distriktoj Giurgiu kaj Teleorman; okcidente: distrikto Argeș; norde: distrikto Brașov.

Dâmbovița havas areon de 4.054&nbsp;km², tio estas 1,7 % de la areo de Rumanio. Ĝia plej alta loko estas pinto Omu en la montaro Bucegi, kun alto de 2.505 metroj; la plej malalta loko estas en la ebenaĵo *Câmpia Titu* kun 120–125 metroj. La distrikto konsistas el 2 municipoj, 5 urboj kaj 81 komunumoj kun 361 vilaĝoj.

## Listo de la urboj en distrikto Dâmbovița 
* Fieni
* Găești
* Moreni
* Pucioasa
* Răcari
* Târgoviște
* Titu

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* prefekteja retejo 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Galați

**Galați** [galacj'] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en la regiono Moldavio, ĉe la landlimo kun Respubliko Moldavio. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Galați. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: Moldavio; sud-oriente: distrikto Tulcea; sude: distrikto Brăila; okcidente: distrikto Vrancea; norde: distrikto Vaslui.

Sude de la distrikto la riveroj Siret kaj Prut fluas en Danubon. Ĉiuj tri riveroj konsistigas iom de la distriktaj limoj: Siret la sudan al la distrikto Brăila, Danubo la sud-orientan al la distrikto Tulcea kaj Prut la orientan al Respubliko Moldavio.

## Listo de la urboj en la distrikto Galați 
* Berești
* Galați
* Târgu Bujor
* Tecuci

## Vidu ankaŭ 
* Danubo

## Eksteraj ligiloj 
*  de la distrikta konsilio ()
* http://prefectura.galati.ro 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Bacău

eta|
**Bacău** [bakəŭ] estas distrikto (rumane *județ*) en la orienta Rumanio, en la provinco Moldavio. Ĝia ĉefurbo estas Bacău. Ĝia siglo estas "BC". Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: okcidente: distrikto Vaslui; sude: distrikto Vrancea; sud-okcidente: distrikto Covasna; okcidente: distrikto Harghita; norde: distrikto Neamț.

Ĉefaj riveroj estas: Siret, Bistrița, Trotuș, Tazlău, Berheci kaj Zeletin.

## Urboj en distrikto Bacău 
* Bacău
* Buhuși
* Comănești
* Dărmănești
* Moinești
* Onești
* Slănic Moldova
* Târgu Ocna

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Administra retejo
* Princa kortego de Aleksandro  en Bacău

## Vidu ankaŭ 
* Karpatoj

Dosiero:Stema judetului Bacau.svg|Nuna distrikta blazono
Dosiero: Actual Bacau county CoA.png|Malnova blazono
Dosiero: RSR Jud Bacau.png|Blazono dum la komunisma tempo
Dosiero: Interbelic Bacau County CoA.png|Blazono inter la mondmilitoj

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Giurgiu

**Giurgiu** [ĝurĝu] estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio, ĉe la landlimo kun Bulgario. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Ialomița; sude: Bulgario; okcidente: distrikto Teleorman; norde: distrikto Dâmbovița; nord-oriente: distrikto Ilfov.

* Ĉefurbo: Giurgiu
* Loĝantaro: 292.242 (en 2001)
* Areo: 3.526&nbsp;km²
* Distrikta kodo laŭ ISO 3166-2:RO: GR

## Urboj 
En distrikto Giurgiu estas tri urboj:
* Giurgiu (la ĉefurbo)
* Bolintin-Vale
* Mihăilești

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* http://www.prefecturagiurgiu.ro 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Distrikto Harghita

**Harghita** [hargita] ( estas distrikto (, ) en la centro de la lando kun ĉefurbo Miercurea Ciuc.

## Geografio 
Najbaroj: okcidente: distriktoj Neamț kaj Bacău; sude: distrikto Covasna; sud-okcidente: distrikto Brașov; okcidente: distrikto Mureș; norde: distrikto Suceava. Areo: 6.639&nbsp;km².

## Urboj en la distrikto Harghita 
* Băile Tușnad
* Bălan
* Borsec
* Cristuru Secuiesc
* Gheorgheni
* Miercurea-Ciuc
* Odorheiu Secuiesc
* Toplița
* Vlăhița

## Loĝantaro 
Distrikto Harghita apartenas al sikullando kaj estas majoritate loĝata de etnaj hungaroj. Ĝia loĝantaro en 2002 estis
326 mil: hungaroj (84,6 %, 276.106), rumanoj (14,1 %), romaoj (1,2 %).
La distrikto estas maldense loĝata (49/km²).

Dosiero:Szekely03 original map.png|Etnoj en sikullando (1992)
Dosiero:Szekely03.png|Etnoj en sikullando (2002)

## Religio 
Pro la malmulteco de etnaj rumanoj estas nur malmulte da ortodoksuloj en la distrikto:
katolikoj (65 %), ortodoksaj kristanoj (13 %), reformitoj (13 %), unitarianoj (7 %), aliaj (2 %).

## Bibliografio 
* Pomjanek Béla, Vargyas Antal, Zsigmond Enikő: *Hargita megye* (gvidlibro). PALLAS-AKADÉMIA Kiadó, Csíkszereda, 2004.

## Vidu ankaŭ 
* Urboj, komunumoj kaj vilaĝoj en distrikto Harghita
* Listo de renomaj personoj ligitaj al Distrikto Harghita

## Eksteraj ligiloj 
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo fiziografia de la distrikto 

Kategorio:Distriktoj en Rumanio

Kategorio:Transilvanio
Distrikto Gorj

eta|Prezentare Judet Gorj
**Gorj** [gorĵ] estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo estas Târgu Jiu. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Vâlcea; sud-oriente: distrikto Dolj; sud-okcidente: distrikto Mehedinți; okcidente: distrikto Caraș-Severin; norde: distrikto Hunedoara.

La nomo Gorj devenas de la slava *gor-* (monta, alta), samkiel la nomo de la najbara distrikto Dolj devenas de *dol-* (vala, malalta).

En Gorj estas du municipoj: La ĉefurbo Târgu Jiu kaj Motru. Grava urbo estas Târgu Cărbunești.

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Administra retejo

Gorj
Departemento Risaraldo

**Departemento Risaraldo** estas laŭ areo relative malgranda departemento de Kolombio, iom okcidente de la centro de la lando. La departemento ekestis je la 1-a de januaro 1905. Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* Ĉefurbo: Pereira (443 554)
* Pliaj urboj: *Dos Quebradas* (179 301),*Santa Rosa* (69 960)
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato de 2005)

## Vidu ankaŭ 
* Kaŭko (rivero)
* Cordillera Occidental (Kolombio)
* Nevado del Quindío

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Departementoj de Kolombio
Triparta ario

La **triparta ario** (itale *da capo aria*)
estis muzika formo grava
en la baroka epoko.
Ĝin kantis solisto kun akompano de instrumentoj,
ofte malgranda orkestro.
La triparta ario estis ofta en la ĝenroj
opero kaj oratorio.

La triparta ario estas en triparta formo.
La unua sekcio estas kompleta muzika tuto
finiĝanta per la tonika tonalo,
kaj ĝin oni principe povus kanti sola.
La dua sekcio kontrastas kun la unua
per sia muzika teksado, tono,
kaj iafoje ankaŭ rapido.
La tria sekcio kutime ne estis
elverkita de la komponisto,
kiu simple specifis la instrukcion
*da capo* (itale "de la kapo",
aŭ *de la supro [de la paĝo]*),
kiu indikis, ke la unua sekcio ripetiĝu plene.

La triparta ario dependis por sia sukceso
de la kapablo de la kantisto improvizi variaĵojn
kaj ornamojn dum la tria sekcio,
por ke ĝi ne estu nura ripetaĵo de la unua.
Tiel estis aparte ĉe tripartaj arioj
verkitaj en malpli viglaj rapidoj,
en kiaj la okazoj por improvizado,
kune kun la risko de enuo, estis pli grandaj.
Improvizado de variaĵoj kaj ornamoj estis kapablo,
kiun ĉiuj solistaj kantistoj lernis kaj devis lerni.
La maloftiĝo de tiu ĉi kapablo
post la baroka epoko eble kaŭzis tion,
ke la triparta ario enfine akiris reputacion
de muzike seninteresa formo.
La movado de aŭtentika ludado,
komenciĝinte en la meza dudeka jarcento,
reenkondukis improvizadon en la ludadon de tripartaj arioj,
kvankam tiu praktiko ankoraŭ ne universaliĝis,
eĉ inter aŭtentikludaj artistoj.

La oratorio *Mesio* de Händel (1742)
inkluzivas du bone konatajn tripartajn ariojn,
"Li estis malŝatata" (por aldaj solistoj)
kaj "La trumpeto sonos" (por baso).
La fama kantato *Jauchzet Gott in allen Landen*
de J.S. Bach (BWV 51, 1731)
komenciĝas per brila triparta ario por soprano,
trumpeta solisto, kaj arĉinstrumentoj.

Kategorio:Muzikaj formoj
Kategorio:Opero
Distrikto Hunedoara

eta|Hunedooara
La **distrikto Hunedoara** [hunedŭara] (, , ) situas en la okcidenta Rumanio, en Transilvanio. Ĝia ĉefurbo estas Deva. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaraj distriktoj estas: oriente distrikto Alba, sude distrikto Gorj, sud-okcidente distrikto Caraș-Severin, okcidente distriktoj Timiș kaj Arad.

En la jaro 2002 la distrikto havis 485&nbsp;712 loĝantojn sur areo de 7&nbsp;063 kvadrataj kilometroj. El tio rezultas loĝdenso de 69/km².

## Urboj en distrikto Hunedoara 
* Hunedoara (urbo) (ger. *Eisenmarkt*, hung. Vajdahunyad)
* Deva (ger. *Diemrich*, hung. Déva)
* Petroșani (hung. Petrozsény)
* Vulcan (hung. Zsilyvajdejvulkán)
* Lupeni (Hunedoara) (hung. Lupény)
* Petrila (hung. Petrilla)
* Orăștie (ger. *Broos*, hung. Szászváros)
* Brad (hung. Brád')
* Călan (hung. Pusztakalán)
* Simeria (hung. Piskitelep)
* Hațeg (hung. Hátszeg)
* Uricani (hung. Hobicaurikány)
* Geoagiu (hung. Algyógy)
* Aninoasa (hung. Aninószabányatelep)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Hunedoara

## Eksteraj ligiloj 
* Konsilia retejo
* Administra retejo
* Distrikta konsilio *(rumane, angle kaj france)*
* Kasteloj en distrikto
* Administraciaj mapoj de transilvaniaj distriktoj 

## Vidu ankaŭ 
* Karpatoj

Hunedoara
Kategorio:Transilvanio
Valaĥio

**Valaĥio** aŭ **Valaĥujo** estas nomo por regiono en Rumanio kaj por regiono en Moravio.

* Valaĥio, regiono en Rumanio (rumane *Valahia* aŭ *Țara Românească*)
** Princlando Valaĥio en tiu regiono 
* Valaĥio, regiono en Ĉeĥio, en Moravio, kie ekloĝis multaj elmigrintoj el rumania Valaĥio
Hidalgo (subŝtato)

:*Vidu ankaŭ la apartigilon Hidalgo.*

**Hidalgo** (hispana prononco *iDALgo*) estas subŝtato de Meksiko. Ĝi situas centre de la lando, norde de Meksikurbo kaj la subŝtato Meksikŝtato.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Limnajbaroj estas .

Ĝia ĉefurbo estas Pachuca de Soto kaj ĝi dividiĝas en 84 komunumojn (municipojn). Vidu ankaŭ la liston en komunumoj de Hidalgo. 

Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2:MX estas "MX-HID". 

Ĝi situas ene de la Baseno de Meksiko, nome arigo de kvar valoj en la centra parto de la teritorio de Meksiko.

La provinco ekestis dum la batalo de Benito JUÁREZ kontraŭ Maksimiliano de Habsburgo, kiam Juárez provizore dividis la regionon ĉirkaŭ la ĉefurbo al la nunaj teritorioj Meksiko (provinco), Hidalgo kaj Morelos. Post lia venko la tri teritorioj preferis ne rekuniĝi, kaj en 1860 ricevis la statuson de provinco (subŝtato).

En la provinco situas la urbo Tula, kun ruinaro de la antaŭkonkera urbo *Tollan*, supozata iama ĉefurbo de la tolteka regno.

La subŝtato estas nomita honore al Miguel Hidalgo y Costilla, nacia heroo de la meksika lukto por sendependeco, kiu estis insurekcia militisto kaj pastro de Nova Hispanio, kaj nuntempe oni konas lin kiel "Patro de la Patrujo".

En la hispana lingvo la vorto "hidalgo" signifas la bazan gradon de nobeleco.
Sed la nomo de la ŝtato laŭdire honoras faman respublikanon, la pastron Miguel Hidalgo Y Costilla, kiu batalis por la sendependiĝo disde Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Meksika Altebenaĵo
* Meksikaj loknomoj
* Verakrucaj humidaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Hidalgo (subŝtato)
Kategorio:Subŝtatoj de Meksiko
Morelos

**Morelos **, esperantigite **Moreloso**, estas federacia subŝtato de Meksiko. Ĝi situas centre de la lando, sude de Meksikurbo kaj la subŝtato Meksiko.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Limnajbaroj estas .

Ĝia ĉefurbo estas Cuernavaca kaj ĝi dividiĝas en 33 komunumojn (municipojn); vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Morelos.

Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2:MX estas "MX-MOR". 

La provinco ekestis dum la batalo de Benito JUÁREZ kontraŭ Maksimiliano de Habsburgo, kiam Juárez provizore dividis la regionon ĉirkaŭ la ĉefurbo al la nunaj teritorioj Meksiko (provinco), Hidalgo kaj Morelos. Post lia venko la tri teritorioj preferis ne rekuniĝi, kaj en 1860 ricevis la statuson de provinco (subŝtato).

En la teritorio de Morelos situas famaj restaĵoj el la antaŭkonkera tempo, ekzemple la ruinoj de Xochicalco, kiuj estas monda kulturheredaĵo, kaj la piramido de Tepozteco.

Signifa rivero estas Rio Grande (ne Rio Grande del Norte), kiu fluas al rivero Atoyac.

La nomo de la ŝtato honoras faman respublikanon, la pastron José María Morelos y Pavón.
Dum la meksika revolucio en Morelos estis la komendejo de Emiliano Zapata, komandanto de la suda revolucia armeo.

## Vidu ankaŭ 
* Meksikaj loknomoj
* Balsasaj sekaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Dosiero:Xochicalco.jpg|
Dobroĝo

**Dobroĝo** aŭ **Dobruĝo** (; ) estas provinco en la sud-orienta Rumanio, limigita oriente de Nigra Maro, sude de Bulgario, okcidente de Danubo kaj norde de Ukrainio. Ĝi enhavas du rumaniajn distriktojn: norde: Tulcea, sude: Constanţa. Grandan parton de la nordo de Dobroĝo okupas la riverdelto de Danubo. La provincon "tranĉas" horizontale la Kanalo Danubo-Nigra Maro.

En Dobroĝo loĝas preskaŭ unu miliono de personoj.

Sur la apuda mapo la rumania Dobroĝo estas markita per oranĝa koloro, dum la flava koloro markas la bulgaran regionon.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Balĉik

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Historio de Bulgario
Kategorio:Regionoj
Kategorio:Bulgario
Kategorio:Geografio de Rumanio
Zacatecas

**Zacatecas** [sakaTEkas] (esperantigite **Zakateko** ) estas federacia subŝtato en la nordo de Meksiko.

Ĝi havas tre neregulan formon kun longa landlimo, kiu tuŝas ok aliajn provincojn:
Coahuila, San Luis Potosí, Aguascalientes, Jalisco, Durango, Nayarit, Nuevo León. Guanajuato.
(La limo al Nayarit tamen longas nur kelkajn kilometrojn, kaj tiuj al Nuevo Leon kaj Guanajuato estas nur "kvarlandaj punktoj".)

La provinco situas en la centra altebenaĵa parto de la lando kaj havas mezan altecon de pli ol  metroj super marnivelo.
Iam ĝia tuta ekonomio baziĝis sur la minado de arĝento, poste ankaŭ kupro, kaj ĉiuj signifaj urboj ekestis ĉe minejoj.

La kodo de la provinco laŭ ISO 3166-2:MX estas "MX-ZAC". Ĝi havas 58 komunumojn (municipojn) (Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Zacatecas).

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Zacatecas.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bolanjoso
* Meksika Altebenaĵo
* Ĉiuaŭa Dezerto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
József Papp (esperantisto)

**PAPP József** (21-a de aprilo 1914, Debrecen – 1978 per pulmospasmo)

Laŭprofesie li estis seruristo, mekanikisto. Dum siaj lastaj laborjaroj antaŭ pensiiĝo, li estis fakinstruisto de metilernantoj. Li engaĝis sin al la socialisma movado. En la fabriko MGM (Hungara Rullagro-Uzino) en Debrecen, kie li laboris tra longaj jaroj li agadis kiel sekretario de ÜB (Uzina Komitato de Sindikato).

Li verŝajne eklernis Esperanton en la jaro 1930, en la kulturhejmo laborinta en la urbodistrikto Csapó (Ĉapo’) de Debrecen. 
Lia rolado  en la loka Esperanto-movado ne ŝiriĝis dum la unua duono de la 1950-aj jaroj, kiam Esperanto estis devigite silentanta. Kiel aliaj memkonsciaj sindikatanoj li ne ĉesis agadi persone en la internacia Esperanto-movado. En tiuj jaroj esperantistoj regule kunvenadis en la klubejo  „Flugilhava Rago” de la lokaj fervojistoj, en la strato Hunyadi (poste placo Petőfi). Tiam okazis amiketosaj grupkunvenoj en la klubejo de la lokaj fervojistoj, kiujn regule ĉeestis s-anoj Ambrus TÓTH kaj László Tóth, István Huszár, Kálmán Papp kaj multaj aliaj el la pionira periodo de la loka Esperanto-movado.

En majo 1956 refondiĝis la Esperanto-rondo fervojista sub la nomo „Paco kaj Amikeco”. Kontribuintoj estis d-ro Géza Berki, d-ro József Mátéffy, fondintoj: Lajos Takács, János Csongrádi kaj László Orgován, krom la fratoj TÓTH.

Kiel membro kaj fine kiel kasisto de la grupo  „Paco kaj Amikeco”, József PAPP plenumis plurajn taskojn movadajn. Tra jaroj li gvidis Esperanto-kursojn por komencantoj, plej ofte en baza lernejo de la urbodistrikto Téglás de Debrecen. Li ĉiam partoprenis la gravajn eventojn de la loka Esperanto-movado, ekzemple en junio 1959 en Orient-Hungarlanda Esperanto-Renkontiĝo, en 1966 en la postkongreso de la UK budapeŝta en Debrecen. En la jaro 1968 li – kun siaj edzino kaj filino – ĉeestis Klaipedan kun la esperantista kulturrondo (koruso) de la fervojista fakgrupo, kies granda sukceso eĥiĝis tra jaroj.

Lia filo estis Tibor Papp, iama redaktisto de Debrecena Bulteno.

El Debrecena Bulteno, n-ro 81, aprilo 1994.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Seruristoj
Ganodermo

**Ganodermo** estas genro de fungoj el la familio de poliporacoj (*Polyporaceae*).

Unu el la plej konataj ekzemploj estas **brilglata ganodermo** (scienca nomo *Ganoderma lucidum*, ĉina nomo 灵芝 língzhī), kiu kreskas en la orienta parto de Azio. En antikva Ĉinio oni opiniis, ke ĝi estas fea kreskaĵo, kiu donas longan vivon kaj senmortecon.

## Medio 
La brilglata ganodermo, kvankam parazita fungo, kreskas sur la grundo kaj havas trunketon. Tiuj du ecoj distingas ĝin de aliaj poliporaloj (tindrofungoj). Ĝi malofte kreskas sur arbo. 

## Aspekto 
La **trunketo** aliĝas al la ĉapelo ekscentre (discentre aŭ necentre, ekster centro), kaj kiam la fungo kreskas sur arbo, la trunketo estas tre mallonga.
Ĝia **ĉapelo** larĝas 8-30 cm-ojn, dikas 1-3 cm-ojn, kaj havas brilan (kiel vaksan aŭ lakan surfacon), ruĝbrunan, duran supran tavolon. La ĉapelo de la fungo estas komence nur meze bruna, ekstermeze ĝi estas flava kaj rande blanka.
La **sporoprodukta** (pora) tavolo estas helbruna kaj ĝin ne kovras brila surfaco. 
La fungokorpo estas malmola kiel ligno.

## Vivo
Ĝi parazitas la arbajn radikojn, kaj oftas sur fundo de arbaroj, somere kaj aŭtune. 

## Utilo 
Oni nomas ĝin kuracfungo, ĉar ĝi havas la efikojn malalti la ĥolesterolan nivelon, redukti inflamon, kaj protekti hepaton. La efikaĵoj estas la lanostan-tipaj triterpenoj, la ganoderan-acidoj.

## Eksteraj ligiloj 
* hungare + fotoj
* Retejo enhavanta informon pri *Ganoderma
* Ligoj al prelegoj pri *Ganoderma'' 
* Japana Reishi Asocio  

Kategorio:Fungoj
Kategorio:Mikologio
Ŝnurkalsoneto

eta|250ra|T-forma ŝnurkalsoneto
eta|Viro en ŝnurkalsoneto'
eta|Du inoj en ŝnurkalsoneto
**Ŝnurkalsoneto** estas minimumeca kalsono, ĉe kiu mankas la flankoj kaj la dorso. Se nur mankas la flankoj, oni nomas tion Tangao.

Ekde la 1990-aj jaroj, la tangao furoriĝis kiel okcidentmonda subvestaĵo, ĉefe inter junulinoj. Ĝia ĉefa avantaĝo kontraŭ la tradicia plenpuga kalsoneto estas tio, ke ĝi malpli evidentigas sin tra strikta aŭ helkolora vesto.

Ĉe kelkaj ŝnurkalsonetoj, la zonŝnuro estas en du partoj, kiujn oni kunligas per bantaj nodoj ĉe la koksoj.

## Diversaj formoj 
La ŝnuroj renkontiĝas ĉu en pura T-formo, ĉu pere de malgranda V-forma ŝtof-triangulo. La flanka ŝnuro povas havi diversajn larĝecojn.

* T-forma: la ŝnuroj estas ligitaj ĉu per nodo, ĉu per ringo aŭ alia peceto.
* V-forma: la ŝnuroj povas esti iomete pli larĝaj kaj renkontiĝas je triangula formo, sed ne kovras la pugvangojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tangao
* Ŝnurbankalsoneto

Kategorio:Subvestoj
Distrikto Ialomița

**Ialomița** [jalomica] estas distrikto (rumane *județ*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo estas Slobozia. Ĝi ricevis sian nomon de la samnoma rivero. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj estas:
* oriente: distrikto Constanța;
* sude: distrikto Călărași;
* okcidente: distrikto Ilfov;
* nord-okcidente: distrikto Prahova;
* norde: distriktoj Buzău kaj Brăila.

## Administra divido 
Distrikto Ialomița havas 3 municipojn, 4 urbojn kaj 59 pliajn komunumojn
* **Municipoj**
** Fetești - loĝantaro: 34.076 (2002)
** Slobozia - ĉefurbo; loĝantaro: 56.913 (2007)
** Urziceni - loĝantaro: 17.089 (2002)
* **Urboj**
** Amara
** Căzănești
** Fierbinți-Târg
** Țăndărei

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cicnet.ro distrikto Ialomița, konsilio
* http://www.prefecturaialomita.ro  prefektejo


Kategorio:Distriktoj en Rumanio
ISO 3166-2:NL

**ISO 3166-2:NL** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate la Reĝlandon de Nederlando. La kodojn de ISO 3166-2:NL havas 12 provincoj de Nederlando, 3 landojn, kaj 3 specialaj municipoj de la Kariba Nederlando. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas NL, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de la Reĝlando de Nederlando. La dua parto estas du literoj por provinco aŭ lando kaj du literoj kun cifero por speciala municipo.

## Kodoj por Reĝlando de Nederlando 
### 12 provincoj de Nederlando 
### 3 landoj kaj 3 specialaj municipoj 
Krom la kodoj de ISO 3166-2:NL, la landoj havas proprajn kodojn laŭ la normo ISO 3166-1.

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Germanio — ISO 3166-2:DE (oriente),
* Belgio — ISO 3166-2:BE (sude).

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Nederlando
* .nl

## Referencoj 
NL
*
Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato

***Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato*** (originale anglalingve, ***A Stainless Steel Rat is Born***) estas sciencfikcia romano de Harry Harrison el la romanserio *Rustimuna Ŝtalrato*.
En ĝi junulo de provinca planedo ekcelas krimulan karieron, ĉar sur lia planedo ne ekzistas io alia interesa. Por interkompreniĝi sur aliaj planedoj li lernas Esperanton dum sia unua kosma vojaĝo.

La romano aperis en Esperanto en 1996 ĉe eldonejo "Sezonoj" en Jekaterinburg sub la titolo *Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato*. La traduko estis farita de internacia grupo retpoŝte kunlaboranta: en ĝi kunagis Reinhard Fössmeier, Edmund Grimley Evans, Rob Helm, Konrad Hinsen, Pierre Jelenc, Jorge Llambias, Kevin Schoedel kaj Mark Weddell.

## Eksteraj ligiloj
* Reta versio de *Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato* ĉe la Ondo (arkivigita laŭ la stato de 2012)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Sciencfikcia literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Pikareskaj romanoj
Majorko

eta|eta|Elkosma vido de Majorko
eta|Komunumoj de Majorko
eta
eta
**Majorko** (, ) estas la plej granda insulo el la Balearoj kaj la sepa en la tuta Mediteraneo pri areo, la kvara pri loĝkvanto. Ĝia ĉefurbo estas Palma de Majorko.

## Historio 
La nomo de la insulo devenas el la latina nomo *Balearis Major* (*major* = pli granda, komparenda kun *Balearis Minor* = pli malgranda, t.e. Menorko).

Prahomoj venis en Majorkon de Hispanio aŭ suda Francio antaŭ 8000 jaroj. Gravaj postrestaĵoj de prahomoj (ekde 1500 a.K.) estas konustrunkaj ŝtonaj konstruaĵoj nomataj *talayot*.

Romio konkeris Majorkon en 121 a.K. kaj fondis du urbojn, nomatajn *Palma* (samnoman hodiaŭ) kaj *Pollentia* (kies ruinoj estas apud la nuntempa Alcúdia).

## Geografio 
La insulo estas administracie dividita en jenajn municipojn:

* Alaró
* Alcúdia
* Algaida
* Andratx
* Ariany
* Artà
* Banyalbufar
* Binissalem
* Búger
* Bunyola
* Calvià
* Campanet
* Campos
* Capdepera
* Consell
* Costitx
* Deià
* Escorca
* Esporles
* Estellencs
* Felanitx
* Fornalutx
* Inca
* Lloret de Vistalegre
* Lloseta
* Llubí
* Llucmajor
* Manacor
* Mancor de la Vall
* Maria de la Salut
* Marratxí
* Montuïri
* Muro
* Palma de Majorko
* Petra
* sa Pobla
* Pollença
* Porreres
* Puigpunyent
* Santa Eugènia
* Santa Margalida
* Santa Maria del Camí
* Santanyí
* Sant Joan
* Sant Llorenç des Cardassar
* Selva
* Sencelles
* Ses Salines
* Sineu
* Sóller
* Son Servera
* Valldemossa
* Vilafranca de Bonany

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Black Jack (filmo)
* La Balengero, oficiala himno de Majorko
* Massanella, dua plej alta monto de Majorko.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la Konsilio de Majorko ()
* oficiala retejo  de Palma de Majorko ()
* Mapoj


Kategorio:Insuloj en Hispanio
Robert A. Heinlein

**Robert Anson HEINLEIN** (naskiĝis la 7-an de julio 1907, mortis la 8-an de majo 1988) estis unu el la plej influaj usonaj verkistoj de sciencfikcio.

"Stranger in a Strange Land" (Esperante "Fremdulo en fremda lando") estas lia plej fama libro, sed li verkis multajn aliajn librojn.

## Listo de verkoj 
* *Double Star* (1956) (Premion Hugo, 1956)
* *Starship Troopers* (1959) (Premion Hugo, 1960)
* *Stranger in a Strange Land* (1961) (Premion Hugo, 1962)
* *Glory Road* (1963)
* *The Moon is a Harsh Mistress* (1966) (Premion Hugo, 1967)
* *Time Enough For Love* (1973)
* *Friday* (1982)

## Bildaro 

Dosiero:Heinlein-face.jpg|
Dosiero:RAHeinlein autographing Midamericon ddb-371-14.jpg|
Dosiero:RAH 1929 Yearbook.png|
Dosiero:Heinlein-decamp-and-asimov.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* IMDb
* The Heinlein Society
* The Brain Eaters (1958)
* The Puppet Masters (1994)

Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Distrikto Alba

**Alba** estas distrikto (rumane *județul Alba*, hungare *Fehér megye*, germane *Kreis Alba*) en la regiono Transilvanio de okcidenta Rumanio. Ĝia ĉefurbo estas Alba Iulia. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Sibiu; okcidente: distrikto Hunedoara kaj distrikto Arad; nord-okcidente: distrikto Bihor; norde: distrikto Cluj; nord-oriente: distrikto Mureș. Sude estas mallonga limo al distrikto Vâlcea.

## Urboj en distrikto Alba 
* Alba Iulia (ger. Karlsburg, hung. Gyulafehérvár)
* Cugir (hung. Kudzsir)
* Sebeș (Alba) (ger. Mühlbach, hung.Szászsebes)
* Aiud (ger. Straßburg, hung. Nagyenyed)
* Blaj (ger. Blasendorf, hung. Balázsfalva)
* Ocna Mureș (ger. Miereschhall, hung. Marosújvár)
* Zlatna (ger. Klein-Schlatten, hung. Zalatna)
* Câmpeni (ger. Topesdorf, hung. Topánfalva)
* Teiuș (ger. Dreikirchen, hung. Tövis)
* Abrud (ger. Gross-Schlatten, hung. Abrudbánya)
* Baia de Arieș (ger. Offenburg, hung. Aranyosbánya/Offenbánya)

eta|maldekstra|280ra|
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj en distrikto Alba

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Distrikta konsilia retejo
* Vortaro de loknomoj en Transilvanio rumane, hungare kaj germane 

Dosiero:Alba Iulia Orthodox Cathedral.jpg|Ortodoksa katedralo de Alba Iulia
Dosiero:RO Alba County CoA.svg|Distrikta blazono


Alba
Kategorio:Transilvanio
Atilo

**Atilo** estas hun-, gotdevena vira persona nomo kun signifo: *kara patro, paĉjo*. La Atiloj festas sian nomtagon je la 7-a de januaro kaj 5-a de oktobro. La nomo plej ofte uzata, populara en Hungario kaj en la hungara diasporo.
eta|
eta|

## alilingvaj variantoj 
* hu: Attila
* de: Attila
* pt: Átila

## Famaj, gravaj Atiloj 
* **Atilo**, huna reganto
* Attila Ambrus, hungara rabisto
* Attila Bozay, hungara komponisto
* Attila Dargay, hungara reĝisoro de animaciaj filmoj
* Attila Demény, hungara reĝisoro
* Atilla İlhan
* **Attila József** hungara poeto
* Attila Kálnoki Kis, moderna pentatlonisto
* Attila Kaszás, konsultanto, esperantisto
* Attila Márton Farkas, budhisto
* Attila Mizsér, olimpika ĉampiono pri kvinprovo
* Attila Nagy, hungara aktoro
* Attila Pataky, hungara kantisto (Edda)
* Attila Puskás, hungara biologo
* Attila Pálfalvi, hungara inĝeniero
* Attila Szabó T., hungara historiisto
* Attila Szalay-Berzeviczy, hungara ekonomikisto
* Attila Szabó (kanuisto)
* Attila Tyll, hungara aktoro
* Attila Vajda, hungara kanuisto
* Attila Vidnyánszky, hungara aktoro
* Attila Zoller, hungara muzikisto

## Aliaj uzoj
* Attila (birdo) — genro de birdoj el familio *Tyrannidae*

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Szilveszter Matuska

**MATUSKA Szilveszter** (pron. Matuŝka Silvester) (la  1892, Csantavér - 1945?) estis hungara teroristo inter la du mondmilitoj. 

Liaj gepatroj volis, ke li iĝu pastro, sed iĝis kantora instruisto. Li batalis en la serba kaj rusa frontoj, post la milito plu instruis. Pro disputo kun direktoro de la lernejo - li okupiĝis pri ĉantaĝo, komercado pri mankvaroj anstataŭ instruado-, li estis forigita el la instrua posteno. Li poste malfermis spicaĵan magazenon en Peŝto, poste translokiĝis al Vieno, kie aĉetis nemoveblaĵojn, fondis entreprenon, provis komercadi kun malkovraĵoj.

Pro la aferoj kun multaj virinoj, li plurfoje suferis je seksaj malsanoj. Pro tio oni poste kelkfoje faris ferman traktadon de la jurproceso. Inter 1928 kaj 1930 oni ekzekvis kontraŭ li 18-foje, lia edzino havis tuberkulozon.

Li volis efektivigi atencon kontraŭ aŭstra fervojo en 1930-31, sed sensukcese. (Pro atenca provo ĉe Anzbach, oni juĝis lin je 6-jara prizono (17-an de junio 1932)). Li ankaŭ eksplodigis en Germanio unu tagon antaŭ la prusaj elektoj kaj lasis surloke naziajn dokumentojn, afiŝojn.

Li eksplodigis viadukton kun internacia rapidfervojo ĉe Biatorbágy (Hungario) la 13-an de septembro 1931, 20 minutojn post meznokto. Pro la eksplodo la lokomotivo kaj 6 vagonoj falis en la abismon. En la tragedio mortis 22, vundiĝis 17 homoj. Oni trovis surloke la ĉedome fabrikitan eksplodilon kaj leteron, kiu direktis la suspekton al la komunistoj. Post tio oni ordonis statarion, tujdecidan  tribunalon ĝis oktobro de 1932. Dum la spurado evidentiĝis, ke la freneza viena komercisto Matuska Szilveszter respondecas pri la tragedio, kiel pri la pli fruaj fervoj-eksplodigoj en Germanio, Aŭstrio (Jüterborg, Ansbach). La aŭstra tribunalo juĝis lin je 6-jara punlaborejo, sed la hungara tribunalo juĝis lin je morto, sed la aŭstroj transdonis lin nur post ŝanĝo de la juĝo je ĝisviva punlaborejo, kiun li devis plenumi en la tutlanda Reĝa Malliberejo de Vác. Fine de 1944, kiam la sovetaj trupoj atingis la urbon Vác, la malliberejo restis sengarda por kelkaj horoj kaj li malaperis. Oni verŝajne vidis lin en la naskiĝa vilaĝo, Csantavér. 

Li estis tre religia homo, en la malliberejo li verkis poemojn, pentris religiajn, akurate ellaboritajn pentraĵojn, el kiuj oni faris ekspozicion. 

Lia vivo kaj la fervoj-eksplodigo oni faris filmon "Viadukt" (Viadukto).

*pri la filmo/hu
*detale pri la atenco/hu

Kategorio:Teroristoj
Kategorio:Hungaroj kondamnitaj al mortpuno
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Csantavér

**Csantavér** (ĉantavEr) ankaŭ hungare;serbe **Чантавир,** (ĉantavir) kroate **Čantavir** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Baĉka, en municipo de Subotica.
eta|dekstra|Csantavér situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|Katolika preĝejo en Csantaver

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 7100
* Poŝtkodo: 24220
* Telefonprefikso: +381 24

## Situo 
Csantavér situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, inter 3 urboj Senta, Subotica kaj Bačka Topola.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895 kaj fondis ŝtaton en 1000. La unua skribita dokumento estas el 1462, kiam reĝo Mathiaso donacis la vilaĝon CHONTAFEYER al sia patrino Szilágyi Erzsébet. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c. En la 18-a j.c. la regiono apartenis al Habsburga Imperio, dume la vilaĝo senhomiĝis fine de la 17-a jarcento pro la daŭraj bataloj. La teritorio alvenis al la urbo Szabadka en 1702, kiu laŭ la titoldona letero ordonis homigi Csantavér. La unua setlanto estis Kecskés János, sed en 1787 jam 816, 6 jarojn poste loĝis tie 1348 homoj.
La unua oficiala sigelo de la vilaĝo estis ricevita en 1783 kun la surskribo „SIGILLUM POSSESSIONIS CSANTAVÉR 1783”.

La unua preĝejo estis konstruita en 1815, la unua instruisto estis Harczy Mihály ekde 1800. Sekaj, vaporaj muelejoj, brikofabriko (1910) donis laboreblecojn. En 1879 fondiĝis *Csantavéri Egyesült Ipartársulat* (Industria Asocio de Csantavér) kun prezidanto de Matuska József. Ĝis 1920 Csantavér apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la regionon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs, Baja kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungaroj okupis la regionon. 92% de la loĝantoj estas hungara.

## Preĝejo de Csantavér 
Ĝi konstruiĝis en 1929 laŭ planoj de inĝeniero Molcer Károly sur la loko de la malnova preĝejo.

## Famuloj 
En la iama Csantavér naskiĝis:
* hungara aktoro Károly Hajagos
* hungara entreprenisto József Törley
* hungara teroristo Szilveszter Matuska

## Fontoj 
* hungare 

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Distrikto Argeș

**Argeș** [arĝeŝ] estas distrikto (rumane *județ*, hungare nomata *Argyas megye*) en la suda Rumanio, en Valaĥio. Ĝia ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Pitești. Ĝia siglo estas "AG". Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Najbaroj: oriente: distrikto Dâmbovița; sude: distrikto Teleorman; sud-okcidente: distrikto Olt; okcidente: distrikto Vâlcea; norde: distriktoj Brașov kaj Sibiu.

[eta|Katedralo en [Curtea de Argeș]]

## Geografio 
Argeș [arĝeŝ] estas rivero en la rumana distrikto Argeș, maldekstra alfluanto de Danubo. Ĝi ekestas el du fontaj riveroj, Buda kaj Capra, kiuj fontas en la Făgăraș-montaro, kaj enfluas okcidente de Oltenița en Danubon.

## Administra strukturo 
Distrikto Argeș konsistas el tri municipoj, kvar urboj kaj 95 komunumoj.

### Municipoj 
* Pitești
* Câmpulung
* Curtea de Argeș

### Urboj 
* Costești
* Mioveni (urbo de 1987)
* Topoloveni
* Ștefănești (urbo de 2004)

## Transportoj 
La Fervojlinio Pitești – Curtea de Argeș estas fervojlinio en Rumanio. Ĝi havas la numeron 206 kaj ligas la urbojn Pitești kaj Curtea de Argeș en la distrikto Argeș. Ĝi sekvas la valon de la rivero Argeș.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cjarges.ro retejo de distrikto Argeș
* http://www.prefecturaarges.ro 
* Mapo

Arges
Patricia Arquette

**Patricia ARQUETTE** (naskiĝis la 8-an de aprilo, 1968 en Ĉikago) estas usona filma aktorino.

Ŝi estas fratino de la aktoroj Rosanna Arquette, David Arquette, Alexis Arquette kaj Richmond Arquette. Ŝi estis edzino de la aktoro Nicolas Cage de 1995 ĝis 2001. Ŝi estas bofratino de Courteney Cox, kiu edziĝis kun la frato David.

## Filmografio 
* *Deeper Than Deep* (2003)
* *Tiptoes* (2003)
* *Holes* (2003)
* *Human Nature* (2001)
* *Little Nicky* (2000)
* *Bringing Out the Dead* (1999)
* *Stigmata* (1999)
* *The Hi-Lo Country* (1998)
* *Lost Highway* (1997)
* *Flirting with Disaster* (1996)
* *Ed Wood* (1994)
* '’True Romance* (1993)
* *Trouble Bound* (1992)
* *Inside Monkey Zetterman* (1992)
* *The Indian Runner* (1991)
* *Prayer of the Rollerboys* (1990)
* *Far North* (1988)
* *Nightmare on Elmstreet 3: Dream Warriors* (1987)
* *Pretty Smart'' (1986)

## Ekstera paĝo 
* IMDb filmography

Kategorio:Naskiĝintoj en 1968
Kategorio:Usonaj aktoroj
Arquette
Robert B. Laughlin

**Robert B. LAUGHLIN** [ROB't LOĤlin] naskiĝis en 1950 en Visalia, Kalifornio, Usono. Li havis titolon "PhD" pri fiziko en 1979 el la Teknologia Instituto de Masaĉuseco, Kembriĝo, Usono. Li estas profesoro pri fiziko en la Universitato de Stanfordo ekde 1989. Laughlin ricevis, inter aliajn, la premion "Oliver E. Buckley" en 1986 de la Amerika Fizika Societo, kaj en 1998 la Medalon de la Franklina Instituto pro sia laboro pri la frakcia kvantuma efekto "Hall".

En 1998 li kun du aliaj eminentuloj gajnis la Nobel-premion pri fiziko kune kun Horst Ludwig Störmer kaj Daniel C. Tsui "Pro ilia eltrovo de novspeca kvantuma fluidaĵo havanta frakcie ŝargitajn ekscitojn."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://buzyall.narod.ru/to/laughlin-autobio.html  
* http://nobelprize.org/physics/laureates/1998/index.html 
* http://www.stanford.edu/dept/physics/people/faculty/laughlin_robert.html  
* http://large.stanford.edu/rbl/index.htm  

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Tizano

eta|Herboteo
**Tizano** aŭ **herboteo** estas infuzaĵo aŭ dekoktaĵo de kuracaj herboj (sen teo), kiu servas kiel trinkaĵo aŭ kuracilo. Herboteojn eblas fari el freŝaj aŭ sekigitaj floroj, folioj, semoj aŭ radikoj. Ĝenerale oni verŝas bolantan akvon sur la plantajn partojn kaj infuzas dum kelkaj minutoj. Semoj kaj radikoj estas ofte dekoktadaj dum kelkaj minutoj.

Malgraŭ tio, ke "teo" estas parto de la nomo "herboteo", herboteo ne estas konsiderata "vera" teo, se ĝi ne enhavas sekigitajn foliojn de teoarbedo, *Camellia sinensis*.

## Vidu ankaŭ 
* Infuzaĵo
* Dekoktaĵo
Edda (rokgrupo)

**Edda Művek** aŭ pli populare, mallonge **Edda** estas hungara rokgrupo, kiu fondiĝis en 1974 en Miskolc. La grupo prenis la nomon el la vikinga mitologio, *Művek* signifas uzinoj, per kiu la grupo aludis al siaj radikoj, al la pezindustria urbo Miskolc.

Kiel provinca muzikgrupo, ĝi luktis por la konateco en la socialisma lando, la unua mejloŝtono por la grupo estis, ke ili ludis en 1978 kiel antaŭgrupo de la tiam tre populara Piramis.

La grupanoj estis tiam:
* György Csapó (drumisto)
* Barta Alfonz klavaro
* István Slamovits gitaro
* Zselencz László basgitaro
* Attila Pataky kantisto

La pli malmola rokmuziko estis tiam malofta en Hungario, tiel la Edda-művek populariĝis de jaro al jaro. Ili ludis en 1979 en la „Rock-reflektor” (Rok-reflektoro) kaj la „Ifjúsági Park” (Junulara Parko). En 1980 ili eĉ jam turneis en la iama Sovetunio.

En 1980 forlasis la grupon Barta Alfonz, en 1982 sidis malantaŭ la drumoj Fortuna László, kaj ludis basgitaron Róna György anst.Zselencz. En 1983 la Edda-művek malfondiĝis, multaj anoj ekis solokarieron (ankaŭ Pataky Attila).

En 1985 PATAKY Attila revivigis la rokgrupon kun anoj:
* István Alapi gitaro
* Endre Csillag gitaro
* Péter Kun gitaro
* Tibor Donászy (iama Beatrice, P-Mobil) drumo
* Zsolt Gömöry klavaro
* Pethő Gábor basgitaro.

En 1993 Péter Kun mortis en akcidento, je lia memoro la grupo faris Unplugged- albumon.

En 1995 Edda kaj la „Mester és tanítványai” (Majstro kaj la lernantoj) eldonis komunan diskon, en 1996 aperis la albumo kun la plej bonaj Edda-kantoj.

La Edda Művek akiris 25 *ordisko*jn, 4 *platendisko*jn kaj 2 *diamantdisko*jn.

La grupanoj en 2004:

* István Alapi – sologitaro
* Hetényi Zoltán – drumo
* Attila Pataky – kantisto
* Kicska László – basgitaro
* Zsolt Gömöry – klavaro, kantisto

Kategorio:Hungaraj muzikaj grupoj
Substanco

**Substanco** estas termino, kiu povas kongrui al diversaj konceptoj. **Substanco** estas ĉiu aparta speco de materio.

## En filozofio 
**Substanco** estas, el filozofia vidpunkto:
# la esenca aŭ plej grava parto de io; tio, kio estas vere reala en io.
# daŭra realaĵo, konceptata kiel subportanta kaj unuiganta la ŝanĝiĝantajn fenomenojn percepteblajn per la sensoj, kaj kiel manifestiĝanta per ili.

## En ĥemio kaj biologio 
En ĥemio kaj biologio, la sama aŭ simila substanco, depende de la uzo kaj kvanto (aŭ dozo), povas esti drogo, kuracilo (medikamento, farmako; aŭ narkotilo, t.e. dormigilo) aŭ veneno.

## Vidu ankaŭ 
* efikanto
* Ontologio
* Gaston Bachelard
farmacio - farmakologio

## Notoj 

Kategorio:Kemio
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Biologio
Infuzaĵo

eta|Infuzaĵo
[eta|[Mateo (teo)|Mateo]]

**Infuzaĵo** estas solvaĵo el bolanta akvo kaj vegetaĵo. La bolanta akvo estas verŝata super la herboj, kaj poste oni ripozigas la tuton sufiĉe longtempe por solvi la esencajn vegetaĵajn substancojn.

## Vidu ankaŭ 
* Dekoktaĵo
* Tizano
* Mateo (teo)
* Teo

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Substancoj
Kategorio:Aromoterapio
Kategorio:Kuirartaj teknikoj
Speco

**Speco** estas termino kiu povas esti uzata por tre diversaj konceptoj, kiel ekzemple jenaj:
# aro da estaĵoj aŭ objektoj, havantaj komunajn karakterizajn ecojn.
# persono aŭ objekto, kiun oni ne povas precize difini, kaj kiun oni montras nomante ian similaĵon.
# alia vorto por specio. Tiusignife evidente la termino estas evitinda por uzi la pli precizan terminon specio.

Similaj terminoj estus tipo, klaso ktp.

Nepre evitinda estas la konfuzo kun spico.

## Notoj
Dekoktado

**Dekoktado** estas procezo de kuirado aŭ farmakologio, kiu signifas longe kuiri per bolado en akvo vegetaĵojn aŭ alian solidon por solvi ties solveblajn substancojn. 

En kuirado, oni povas dekokti por fari saŭcon, buljonon, aŭ alian ĉefe likvan manĝaĵon el solida manĝaĵo. Ankaŭ oni povas dekokti spicon por fari ekstrakton. 

En la farmakologia senco, **dekoktado** estas metodo por ekstrakti akvo-solveblan medikamenton, eble tizano.

## Vidu ankaŭ
*Infuzaĵo

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Farmakologio