Karnavalo en Salvador de Bahio

eta|Karnavalo en Salvador de Bahio. La portaosurskribo diras: "La koro de la mondo batas ĉi tie."
eta|dekstre|Kapoejra bloko
eta|Bloco da Camisinha
La **karnavalo en Salvador de Bahio** (portugale: *Carnaval da Bahia*) estas laŭ la Guinness-Libro de Rekordoj la plej granda strata karnavalo de la mondo kaj unu el la plej grandaj festoj tutmonde. La festaĵojn partoprenas en la ĉefurbo de la brazila federaciero Bahio ĝis 2,7 milionoj da homoj. La karnavalo okazas sur tri ĉefaj lokoj (circuitos): Dodô (en Barra-Ondina), Osmar (sur Campo Grande de Avenida Sete) kaj Batatinha (en Centro Histórico, historia centro de Salvador). Krom tio okazas kvartalaj festoj interalie en Cajazeiras, Itapoã, Periperi kaj Pau da Lima. partoprenis la karnavalon kaj prezentis kostumojn kaj tradiciojn el la kulturo de la Joruboj, la prauloj de multaj iamaj sklavoj., frevo-dancistaro el Pernambuko
* 1961 unua parado honore al Reĝo Momo (*Rei Momo*)
* 1962 Bloco Os Internacionais kiel unua karnavala bloko
* 1969 Caetano Veloso kantas la kanton: *„Atrás do Trio Elétrico Só Não Vai Quem Já Morreu“* (Nur kiu jam mortas, ne postsekvas Elektran Trion)
* 1970 Karnavalo de Salvador okazas sur la placo Praça Castro Alves, komenciĝas la epoko de kultura, socia kaj seksuma liberiĝo
* 1972 Omaĝo de *Trio Tapajos* al Caetano Veloso, kiun la brazila militreĝimo estis arestinta
* 1974 Dodô kaj Osmar festas la 25-jaran jubileon de la karnavalo de Salvador
* 1976 Trio Tapajós, establiĝinta en Bahio, transdonas impulsojn al la karnavaloj de Belo Horizonte kaj Santos
* 1978 Mortojaro de Adolfo Nascimento (Dodô)
* 1980 La *trio tlétrico* „Traz Os Montes“ revoluciigas la karnavalon de Salvador per novspeca sonteĥniko
* 1998 Konsekrado de monumento honore al karnavalo-fondintoj Dodô kaj Osmar aŭ **bahia gitaro**, kiu ekestis en la 1940-aj jaroj, ebligis la evoluon de strata karnavalo sur grandaj paradoĉaroj, la tiel nomataj *trios elétricos*. Inspirita estis la konstruo de la bahia gitaro de tipo da elektra gitaro, kiun estis konceptinta Benedito Chavez en Rio-de-Ĵanejro.
:Ili aĉetis kavakinjon kaj gitaron, de kiuj ili forrompis la kavokorpon, por ke postrestu nur la brako, kaj fiksis al ĝi korpon el palisandra ligno kaj ricevilon“, raportis gitaristo Armandinho, filo de Osmar kaj sole ankoraŭ vivanta membro de la unua *Trio Elétrico* el Armandinho, Dodô kaj Osmar. „Ĝis kiam ili estis realigintaj ĉi tiun inventon en la realecon, ili uzis molan grason“, li rakontis. Tiel ekestis *pau elétrico*, unua elektra instrumento en brazila karnavalo.
Aliaj tipaj instrumentoj estas la *violão-pau-elétrico* kun bas-tonoj kaj la tenorgitaro *triolim*. Sekvan jaron la triopo devis rezigni pri Temístocles Aragão, sed pro la akirinta fameco el la antaŭa jaro la nomo restis *trio elétrico*.

Post la granda sukceso de la elektraj triopoj oni uzis pli malfrue pli grandajn ŝarĝaŭtojn, por proponi prezentoplatformon al pli grandaj bandoj.

En 1969 la kantisto de Muziko Populara Brazila Caetano Veloso famiĝis tutlande per sia kanto „*Atrás do trio-elétrico*“.
*Trios elétricos* estas en la moderna karnavalo remorktraktoroj kun vestoŝanĝejoj, trinkejoj kaj granda scenejo. Krom tio ili havas grandajn laŭparolilo-instalaĵojn kun povumo da 100.000 vatoj. *Camarotes* estas iaspecaj karnavalaj asocioj, kiuj kune sinprezentas en la blokoj kaj la sur *trios elétricos*. Malantaŭ la *trios elétricos* postveturas simile granda ĉaro, sur kiu troviĝas spektantoj. Loĝioj do povas esti veturigeblaj aŭ fikse konstruitaj kiel tribuno ĉe la stratobordo.
La ekesto de la karnavalaj blokoj (portugale: *blocos carnavalescos* aŭ *cordões* [ŝnuregoj]) deiras de la jaro 1889. La *cordões* estis timataj de la „honestaj“ burĝoj pro la partoprenantaj bataldancistoj, do la kapoejristoj. Ekde 1920 ekregis la influo de la intelektuloj, kiuj rigardis karnavalon kiel iaspeca kultura atestaĵo kaj pro tio finis la ĝis tiam ekzistintan „ĥaoson“ metante la ĝis nun konatan organizan formon.

En la jaro 2013 dum la karnavalo de Salvador prezentis entute 38 blokoj. Ĉiu bloko havas po unu „amuziston“. Tiu ĉi kutime estas fama kantisto, ekzemplo Ivete Sangalo kun la bloko *Coruja* (strigo) aŭ Léo Santana kun la samseksemula bloko *Muquiranas*.

### Afrikaj blokoj 
[eta|maldekstre|150px|[Ilê Aiyê]]
La afrikaj blokoj (*blocos afros*) estas la plej konataj karnavalaj blokoj de Salvador de Bahio; kaj ili emfazas sian etnan devenon de okcidenta Afriko. La plej malnova kaj tradicia karnavala bloko afrika estas *Ilê Aiyê*, kiu nombras proksimume 3.000 membrojn kaj multegajn gastojn. Aliaj estas ekzemple *Filhos de Gandhy, A Mulherada, Afro Liberdade, Big Bloco do Gueto, Bloco da Capoeira, Ginga do Negro*. En afrikaj blokoj la tiel nomataj *Puxadas do Ijexá* omaĝas la afrikobrazilajn diojn.

### Afoŝeo 
eta|dekstre|Agogoo
eta|dekstre|Afoŝeo
La karnavalo de Salvador kaj en la tuta subŝtato Bahio radikas en la eŭropaj kiel en la afrikaj kulturoj, precipe tamen en la afrika religio kandombleo. Pro tio afoŝeo en brazilo ankaŭ estas konata kiel „stratokandombleo“. Ĝia signifo estas esprimata per la muziko kaj per multaj kostumoj. La vorto „*afoŝé*“ devenas el la joruba lingvo kaj konsistas el tri vortoj: *a* (nominala prefikso) - *fo* (diri) - *ŝé* (realigi).
Oni povus ĉirkaŭskribi ĝin per la vortoj „la eldirita fariĝas faro“ aŭ „la eldirita realiĝas“. En afoŝeo-bloko troviĝas precipe perkutinstrumentoj kiel tamburoj, afoŝeoj kaj agogooj. Je kantado ĉefkantantoj komenciĝas, kaj la tuta bloko ripetkantas, simile kiel en la kandombleejoj.

### *Filhos de Gandhy* 
eta|maldekstre|*Filhos de Gandhy*
Granda bloko de afoŝeo estas *Filhos de Gandhy*, „Filoj de Gandhi“, kiuj sin identigas kun la idealoj de Mahatma Gandhi, aparte kun la paco. En la karnavalo ĉi tiu bloko aparte klarkontura elstaras pro sia blua-blanka aperaĵo de milaj membroj, kiuj surhavas blankajn turbanojn.

Filhos de Gandhy fondiĝis sub la direktado de Durval Marques da Silva en 1949 el provizejlaborantoj ("*estivadores*") de la haveno de Salvador, eminentularo inter la nigrulaj laboristoj, precipe ĉar ĉi tiu speco de havenlaboro estis relative memstara. Por eviti revenĝojn de la tiama militreĝimo – tro granda estis la timzorgo, ke ili devus suferi similajn venĝojn kiel tiujn kontraŭ la nomdonanto de la bloko Gandhi, jaron antaŭe murdita, kiu per sia malsatstriko en 1932 ekigis pacan revolucion – ĝiaj fondintoj ŝanĝis la nomon de „Gandhi“ en „Gandhy“. El bloko de 36 partoprenantoj fariĝis asocio kun pli ol 17.000 anoj kun sidejo ĉe la placo *Pelourinho* [historia foirejo kaj piloriejo] en la historia urbocentro de Salvador. Kvankam oni prenas ne tute serioze la malpermeson drinki, la granda bloko memoras pri granda pacmovado, kiu ja dividas plej imponan celon de Mahatma Gandhi.

### *Muquiranas* 
eta|120px|maldekstre|Muquirana ĉe Pelourinho
En la jaro 1964 la ekstera aperaĵo de la karnavalo de Salvador ŝanĝiĝis ĝisfunde, kiam unuan fojon viroj enmiksiĝis kun virinaj jupoj inter la festantoj. Lindolfo Araújo, ŝercnomo Charita, kaj kelkaj amikoj estis la pioniroj de ĉi tiu revolucieto. Ili tajloris kun helpo de edzino, patrino kaj kuzinoj siajn kostumojn. Intertempe el la familia ŝerco fariĝis profitodona negoco en tria generacio, kaj la *muquiranas*, la „amorantaĉoj“, estas kun mil anoj de la bloko, iun jaron vestitaj kiel pupo Barbie, alian kiel gejŝoj aŭ Afroditaj, ne plu forimageblaj el la karnavalo de Salvador.
Je tio la partoprenantoj ne nur estas samseksemuloj, sed ankaŭ edziĝintaj patroj familiaj, al kiuj ĝis 200 eŭroj por la kostumado ne estas domaĝaj. Dum kiam la *muquiranas* en 2013 festis kostumitaj kiel greka amdiino tra la karnavala kampo Osmar, armitaj per akvopistoloj, ilin instigis la kantistoj Léo Santana (*Parangolé*) kaj Alex Max (*Saiddy Bamba*) sur la *trio elétrico*. Sur sia oficiala hejmpaĝo Bloko *Muquiranas* anoncis la 18-an de februaro 2013, ke tiun ĉi tagon estis mortinta Florisa Paganelli de Carvalho, edzino de Lindolfo Araújo kaj kunfondinto de Bloko *Muquiranas*, en la aĝo de 77 jaroj.

### Aŝeo 
eta|Komenciĝo de la karnavalo sur la Pelourinho
Aŝeo estas muzika ritmo en Bahio kaj estas komprenata kiel kunfandaĵo de frevo kaj de afoŝeo. Famaj aŝeaj grupoj kaj muzikistoj el la regiono de Salvador de Bahio estas ekzemple Luiz Caldas, Sara Jane, *Chiclete com Banana, Banda Beijo, Banda Cheiro de Amor, Babado Novo, Bandamel, Ara Ketu, Banda Eva, As Meninas, Rapazolla, Terra Samba* kaj *Olodum. Olodum* kaj ĝia multpersona perkut-instrumentistaro ŝanĝis la karnavalon de Salvador en la plej grandan, plej longan kaj plej laŭtan liberaeran okazaĵon de la mondo. Tipaj por la strata karnavalo estas la tamburistaroj kaj perkut-instrumentistaroj nomataj „*baterias*“, kiuj paradas per longaj procesioj tra la stratoj de la historia urbocentro. La strata karnavalo kaj ĝiaj multaj prezentadoj fariĝis pli kaj pli talentokonkurso por venontgeneraciaj artistoj, kiujn patronas sukcesaj muzikistoj kiel ekzemple Luis Caldas, *Chiclete com Banana, Ilê-Ayê*, Margareth Menezes kaj *Olodum*. Ĉi-lasta tenas la ekvilibron inter komerca muziko kaj tradicio.

### Daniela Mercury 
[eta|[Daniela Mercury dum prezentado je la karnavalo]]
Daniela Mercury fariĝis inter 1992 kaj 1993 per sia samboregea furorkanto *„O Canto da Cidade“* (La kanto de la urbo) unu el la plej konataj etiketoj de la karnavalo en Salvador. Per ĝi ŝi tutmonde famiĝis. La brazila televidostacio *Rede Globo* helpis al Daniela Mercury por ŝia sukceso.

## Turismo 
eta|*Bloko Nana Banana*
La karnavala periodo alportas al Salvador kaj la ĉirkaŭaĵo ĉiujare ondon da tranoktadoj kaj enspezoj. En la jaro 2006 proksimume duona miliono da en- kaj eksterlandaj turistoj iris al Salvador, por festi tie karnavalon. Tio signifas kreskon da 30 elcentoj kompare kun la vizitantoj, kiuj entute venas al Salvador kaj Bahio dum la somera sezono. La devizo de la karnavalo estas: „*Bahia: major explosão de alegria*“ (Bahio: la plej granda eksplodo de ĝojo). Salvador ŝanĝiĝas sur areo da 25 kvadrataj kilometroj en „cidade de carnaval“ [karnavalurbon] kaj ofertas por la sekureco de la vizitantoj urĝohelpajn staciojn kaj policopikedojn. La ĉefa parado de karnavalo komenciĝis laŭtradicie la vendredon. Sabaton la afrika bloko „Ilê Aiyê“ enmarŝis en la faman straton Rua do Curuzu, kaj dimanĉan posttagmezon komenciĝis la *batukado* de la *Bloko Filhos de Gandhy* sur la Pelourinho en la historia urbocentro.
Por limigi la danĝeron de aidoso, jam de kelkaj jaroj oni disdonas ekde la budoj kaj *trios elétricos* kondomojn al la spektantoj. En Brazilo regas modela kontraŭ-aidosa politiko,

## Bildaro 

dosiero:Fiesta2.jpg|Karnavalo en Salvador de Bahio
dosiero:Alexius Praça Castro Alves.jpg|Praça Castro Alves – lulilo de la bahia karnavalo
dosiero:Praia da Barra na véspera do Carnaval 2008 de Salvador.jpg|Strando en Barra antaŭvespere de karnavalo 2008
dosiero:Barra-Ondina no carnaval de Salvador em 2008.jpg|Barra-Ondina dum karnavalo de 2008
dosiero:Baiana Salvador.jpg|Virino en tipa kostumo
dosiero:Chiclete.JPG|Chiclete com Banana

## Eksteraj ligiloj 
* Karnavalo en Salvador de Bahio en 2011
* Strata karnavalo de 2011 en Salvador de Bahio, vidate de Camarote Ondina

## Referencoj 
Kategorio:Karnavalo en Brazilo
Kategorio:Salvador de Bahio