open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Balkanaj militoj

eta|limoj post la unua kaj dua balkana militoj
**Balkanaj militoj** estis du militkonfliktoj en 1912–13, kiuj akriĝis la situon sur la Balkana duoninsulo.

La unua Balkana milito okazis inter la Balkana Ligo (membroj estis Serbio, Grekio, Bulgario kaj Montenegro) kaj Turkio. La Balkan-asocio fondiĝis en printempo de 1912 por deŝiri Makedonion de Turkio, post kiam Turkio malfortiĝis post la malvenka turka-itala milito. Montenegro deklaris militon la 8-an de oktobro 1912 kontraŭ Turkio, dek tagojn poste ekmilitis la aliaj tri landoj de la alianco. Venkis la balkanaj landoj, la packontrakto estis subskribita la 30-an de majo 1913 en Londono. Laŭ tio, Turkio perdis ĉiun teritorion en Eŭropo, inkluzive Makedonion, Albanion. La balkanaj ŝtatoj interkonsentis pri sendependeco de Albanio, dum ili dividis Makedonion inter si.

La kaŭzo de la dua balkana milito estis, ke Serbio, Grekio kaj Rumanio disputis la bulgarajn pretendojn je partoj de Makedonio. La milito komenciĝis nokte la 29-an de junio 1913, kiam la bulgara reĝo Ferdinando ordonis atakon kontraŭ la makedoniaj, serbaj kaj grekaj trupoj. La bulgaroj estis venkitaj, laŭ la packontrakto de 10-an de aŭgusto 1913, plimulton de Makedonio dividis inter si Serbio kaj Grekio. Bulgario ricevis nur etan parton de Makedonio.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri la packontrakto de 1913 , verkita tiujare de Kristiano Rakovskio

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Militoj
Regula esprimo

alternative=Ikono kun bilda esprimo|eta|200x200ra|Bildo kun regula esprimo
**Regula esprimo** ( *regular expression* aŭ mallonge *regexp*) en komputado estas signoĉeno, kiu kongruas kun serio da signoĉenoj laŭ iuj sintaksaj reguloj. Regulaj esprimoj estas uzataj en multaj tekstoredaktiloj kaj utilas por serĉi kaj redakti pecon da teksto laŭ ia ŝablona rekono. Multaj programlingvoj komprenas regulesprimojn por ĉenredaktado. Ekzemple Perl kaj Tcl enhavas adapteblajn funkciojn enmetitajn en siajn sintaksojn. La serio da iloj (inkluzive de la redaktilo ed kaj la filtrilo grep) provizitaj de Unikso-distribuaĵoj estis la unuaj, kiuj popularigis la koncepton de regulaj esprimoj.

## Sintakso 
Ordinare (sed ne ĉiam) iloj, kiuj komprenas regulesprimojn, postulas limsignojn (kutime oblikvojn). Deklivo estas t.n. eskapo; t.e. ĝi indikas, ke la sekva signo prezentas ion. Jen estas la komunaj signoj:
* . ĉiu ajn signo
* \. punkto
* \w askia signo
* \W neaskia signo
* \d nombro
* \D ne nombro
* \s spaca signo (spaceto, tabo ktp)
* \S ne spaca signo
* * nul aŭ pli da okazoj
* + unu aŭ pli da okazoj
* () referencato
* $x referencanto (x estas numero)
* [] grupo
* [^] inversa grupo
* \\ deklivo
* \/ oblikvo

Jen ekzemplo laŭ la programlingvo Perl:

```perl
$fonto = 'Hello';
$celo = $fonto;
$celo =~ s/[aeiou]/i/ig; # ig estas modifiloj
$celo =~ s/[^aeiou]+/b/ig;
$celo =~ s/\w$//ig;
print "$fonto => $celo\n";
```

Jen komunaj modifiloj:
* g ĉiuj okazoj
* i ignori usklecon
* m plurlinia

## Eksteraj ligiloj 
* "Ŝablona rekono" en Komputada Leksikono

Kategorio:Komputiko
Balkana Ligo

La **Balkana Ligo** (aŭ alianco) estis militara kaj politika alianco inter Serbio, Bulgario, Grekio kaj Montenegro, ekfunkciante en 1912 kontraŭ la Osmana Imperio. Ĝia nomo estas bulgare *Балкански съюз*, serbe *Балкански савез*, greke *Βαλκανική Συμμαχία*.

La unua Balkana Ligo funkciis en 1866–68, kaj gvidis ĝin Miĥaelo la 3-a (Miĥail Obrenoviĉ), serba princo. Membroj de la ligo estis la serba, rumana, montenegra kaj greka registaro kaj unu bulgara revolucia organizo. Ili volis forpremi la turkojn el la Balkana duoninsulo, kaj unuigi la sudslavojn en unu ŝtato. La ligo planis organizitan atakon kontraŭ la turkoj, sed murdo de la princo Miĥaelo (10-an de junio 1868) detruis la ideojn kaj la ligon.

La duan ligon instigis malvenko de Turkio en 1911 fare de la italoj. La alianciĝon apogis la Rusa Imperio, baldaŭ komenciĝis la balkanaj militoj.

Kategorio:Historio de Eŭropo
Taoiseach

90ra|dekstra|la blazono de Irlando
**Taoiseach** (, akcento sur la unua silabo, pluralo *Taoisigh*) estas la titolo de la ĉefministro de Irlando. Irlande la vorto signifas simple "ĉefo". La nuna Taoiseach, ekde januaro 2025 estas Micheál Martin.

## Listo de homoj portantaj la titolon *Taoiseach* 
Antaŭ la irlanda konstitucio de 1937 la ĉefo de la registaro estis nomata *Prezidento de la Plenuma Konsilio*. Tiun titolon portis unue W. T. Cosgrave, 1922–32, kaj poste Éamon de Valera, 1932–37. Konvencie en la numero de la Taoiseach estas inkluzivita Cosgrave.

## Vidu ankaŭ 
* Tánaiste, la titolo de la vicĉefministro de Irlando

Kategorio:Politiko de Irlando
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Listoj de ĉefministroj laŭ landoj
Tánaiste

**Tánaiste**  estas la titolo de la vicĉefministro de Irlando. La nuna Tánaiste (ekde 2008) nomiĝas *Mary Coughlan*, la ministrino pri komerco, negoco kaj dungiteco.

## Vidu ankaŭ 
* Taoiseach, la titolo de la ĉefministro de Irlando

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Politiko de Irlando
Dáil Éireann

eta|300px|domo *Leinster House* en Dublino, sidejo de la parlamenta ĉambro *Dáil Éireann*
***Dáil Éireann*** (/dɑːl ˈɛərən/ *dahl AIR-ən*  [ˌd̪ˠaːlʲ ˈeːɾʲən̪ˠ], signifante "la asembleo de Irlando", elparolata "daa-il ee-ren") estas la malsupera ĉambro de la parlamento de Irlando. Ĝi havas 166 anojn (*Teachta Dála*) kaj estas elektata fare de ĉiuj civitanoj de Irlando ĉiujn 5 jarojn.

La politikaj partioj reprezentataj en Dáil Éireann estas Fianna Fáil, Fine Gael, Labour, Sinn Féin, Green Party/Comhaontas Glas, Solidarity–People Before Profit, Social Democrats, Aontú kaj Right to Change. La nuna irlanda registaro estas koalicio inter Fine Gael, Fianna Fáil kaj la Green Party.

## Esperantisto 
Trevor Sargent, la unua esperantisto elektita al la parlamento.

Kategorio:Irlando
Soldatoj de Irlando

***Fianna Fáil*** (elparolata [FI-ena fojl]; signifo en la irlanda: *Soldatoj de Irlando* aŭ *Soldatoj de la sorto*) estas politika partio en Irlando. Ĝin fondis Éamon de Valera en 1926, kaj ĝia nuna estro estas Micheál Martin. La antaŭa estro Brian Cowen ĝis marto 2011 estis la *Taoiseach*, la ĉefministro) de Irlando.

Dum la 20-a kaj la komenco de la 21-a jarcento ĝi estas la plej granda partio politika en la Irlanda Respubliko kun proksimume 72 000 membroj. Ĝi formis la registaron de Irlando dum sep periodoj ekde la sendependeco: 1932–48, 1951–54, 1957–73, 1977–81, 1982, 1987–94, kaj ekde 1997-2011. Antaŭ la parlamenta baloto de 2011 ĝi estis la plej granda nacia politika partio, aktuale ĝi konsistigas la trian plej grandan partion.

Post ĝia kreado, la partio el ekstremisma centra-maldekstra fariĝis la ĉefa partio de la lando, precipe centra, ekde la 1930-aj jaroj.

Kategorio:Politikaj partioj de Irlando
Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1926
Graflando Tipperary

La **graflando Tipperary** aŭ ** graflando Tiobraid Árann** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita en la provinco Munster. Ĝia areo atingas .

La graflando famiĝas pro siaj puraj ĉevaloj (Coolmore Stud estas la plej granda ĉevalbredejo de la mondo) kaj siaj produktivaj terenoj.

## Nord- kaj Sud-Tipperary 
Ĉiuj registaraj oficejoj de Irlando partigas la graflandon laŭ du apartaj administraj areoj : Nord-Tipperary, kun Nenagh kiel ĉefurbo, kaj Sud-Tipperary, kun la ĉefurbo Clonmel. Tiu subdivido datiĝas de 1898.

## Historio 
Tipperary fariĝis mondkonata dum la Unua Mondmilito por la anglalingva kanto "''It's a long way to Tipperary*" (Estas longa vojo ĝis Tipperary), ĉar multaj irlandaj soldatoj en la brita armeo venis de la graflando.

En parto de Tipperary, Sulchóid (angle Solohead) komencis la Irlanda Milito de Sendependeco la 21-an de januaro 1919.

## Urboj kaj vilaĝoj 
* Cahir - *An Chathair*
* Carrick-on-Suir - *Carraig na Siúire*
* Cashel - *Caiseal*
* Clonmel - *Cluain Meala*
* Cloughjordan - *Cloch Shuirdain*
* Fethard - *Fiodh Ard*
* Kilkieran - *Cill Chiaráin*
* Nenagh - *An tAonach*
* Roscrea - *Ros Cré*
* Templemore - *An Teampall Mór*
* Thurles - *Durlas*
* Tipperary - *Tiobraid Árann''

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nord-Tipperary
* Sud-Tipperary
* Graflandoj de Irlando

Tipperary
Gerry Adams

eta|300px|Gerry Adams
**Gerry ADAMS** (naskiĝis je la 6-a de oktobro 1948 en Belfasto) estas la ĉefo de la politika partio Sinn Féin, tutirlanda politika partio kiu estas la dua plej granda partio en Nord-Irlando. Li ludis kaj ankoraŭ ludas tre gravan rolon en la irlanda pacprocezo. Li estas ankaŭ verkisto, kaj verkis plurajn librojn pri la radikoj de la problemoj de Nord-Irlando.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Aogán Ó Rathaile

**Aogán Ó Rathaile** (eeg-aan oo ra-hil-e) (ĉ. 1670-1728) estas eble la plej eminenta irlandlingva poeto. Li loĝis en la graflando Ciarraí (angle Kerry), en la sukokcidenta angulo de Irlando. Oni nomas lin "Athair na hAislinge", la patro de la *aisling* (elparolata 'aŝ-ling'), pro lia grandega kontribuo al tiu ĝenro de poezio, kie la poeto vidas Irlandon kiel belan virinon kun longa nigra hararo, kie estis tre longe sklavino sed sonĝas pri libereco. La irlanda vorto "aisling" signifas kaj tiun poezian ĝenron, kaj "sonĝo, vizio".

Ó Rathaile vidis grandegajn ŝanĝojn dum sia vivo: li estas la lasta vere aristokrata poeto, kiu estas riĉa kaj havas komfortan vivon en sia juneco, sed kiu ĉion perdis kiam la irlanda/katolika flanko perdis la militon de 1689-1690 inter la du britaj reĝoj, Jakobo la 2-a (Anglio) kaj Vilhelmo la konkeranto. Tiu malvenko politike signifis la finon de la tradicia gaela vivmaniero, kiu tradicie donis grandan valoron al poetoj, irlande nomitaj 'file', kun la kromsignifo "iu, kiu klarvidas". Konkrete por **Aogán Ó Rathaile**, la malvenko signifas ke li perdis sian privatan teron, kaj tutan riĉecon, ĉar ĉion prenis perforte la novaj anglaj protestantaj terposedantoj. Komencis 100-jara periodo kiam katolikoj havas preskau neniujn rajtojn, eĉ ne la rajton ekzisti. La koloniistoj faris tutan serion de novaj, tiel nomataj punaj leĝoj, por malriĉigi kaj fine neniigi la katolikojn. Ili ne rajtas sidi en parlamento, labori por la registaro, sendi infanojn al lernejo, voĉdoni en elektoj, ktp. La rajton voĉdoni en parlamentaj elektoj ili nur regajnis en 1829. Katolikoj ne rajtas, ekzemple, posedi ĉevalon kiu voloris pli ol kvin pundojn!

Ó Rathaile protestis kontraŭ la novaj vivkondiĉoj. Por li, la pli malfacile akceptebla el ili estas ke la novaj angla povuloj kaj riĉuloj ne estis bone edukitaj: Ili ne konis la latinan aŭ la helenan literaturon, kiel li mi mem, kaj ofte apenaŭ povis skribi la propran nomon. Kiam, esceptokaze, iu novveninto malsamas de la aliaj, kaj alte taksis literaturon, la reago de Ó Rathaile estis verki laŭdan poemon pri li, komparanta lin al la malnovaj irlandaj princoj Mac Cárthaigh: tion li faris pri anglo kiu nomiĝis Warner:

"Do mheasas im aigne, is fós im chroí
An marbh ba mharbh gur beo do bhí ..."

"Mi pensis mense kaj ankaŭ kore
Ke la morto kiu mortis denove vivas ..."

Pri Mac Cárthaigh mem li skribis

"Na flatha fá raibh mo shean roimh éag do Chríost."
"La princoj kiujn miaj prauloj servis antaŭ la morto de Kristo."

Inter la plej konataj poemoj de **Ó Rathaile** estas *Gile na Gile* (Heleco de Heleco), *Mac an Cheannaí* (La filo de la aĉetanto, t.e. la vera reĝo Stewart, kies legitimecon li agnoskis), *Créachta Chrích Fódla* (La vundoj de la lando Irlando), ''An Milleadh d'imigh ar mhórshleachtaibh na hÉireann* (La detruo de la grandaj familioj de Irlando), *Cabhair ní Ghoirfead* (Helpon mi ne petos), *Is Fada liom Oíche fhírfhliuch gan Suan gan Srann* (Longas al mi tre pluva nokto sendorme senronke), *An File i gCaisleán an Tóchair'' (La poeto en la kastelo de Tóchar).

O Rathaille
O Rathaille
O Rathaille
Asfodelo

**Asfodelo** estas unukotiledona staŭdo kiu apartenas al la familio Ksantoroeacoj, antaŭ Liliacoj. La favora medio por plejpartoj el la specioj estas kalkoŝtona tero, kaj asfodeloj estas aparte kutimaj en la mediteraneaj regionoj, kvankam ankaŭ ekzistas alpa specio, *A. albus* kaj alia kiu plej ŝatas keltajn areojn kiel Bretonio aŭ Galegio: *A. arrondeaui*.

En la romia mitologio, asfodeloj estis la plejŝatita planto de la mortoj, kaj pro tio ĝi estis ofte plantita en tombejoj. La herbejo de asfodeloj estas inferejo, reĝejo de Hadeso.
eta|maldekstra|200px|*Asphodelus ramosus*
eta|maldekstra|200px|*Asphodelus albus*

## Vidu ankaŭ 
[eta|maldekstra|Asfodelino flava *Asphodeline lutea* ([Asphodeline, Asfodelino)]]
* Asphodeline (Asfodelino)

Kategorio:Asfodelacoj
Brian Merriman

**Brian MERRIMAN** (**Brian Mac Giolla Meidhre**, naskiĝis en 1749, mortis la  en Luimneach/Limerick) estis irlanda poeto kaj la lasta granda poeto kiu verkis en la irlanda lingvo ĝis la moderna renaskiĝo. Lia ĉefa verko, *Cúirt an Mheán-Oíche*, Esperante *La Noktmeza Kortumo* aperis en 1780. Oni tradukis ĝin dekfoje en la anglan, kiel *The Midnight Court*, dufoje en la germanan, kiel *Das Mitternachtsgericht*, kaj unufoje en Esperanton, fare de Albert Goodheir (Vulpo-Libroj, Lelystad, Nederlando, 1980). La verko entenas pasian pledon por la rajto de virinoj je kontentiga seksa vivo — vidu germanlingvan artikolon pri ĝi en Sean O Riain's Homepage .

En la libro *Nova Esperanta Krestomatio* (UEA 1991), en la sekcio "Internacia liriko", estas elĉerpaĵo de tiu granda poemo, sub la nomo "Sindefendo de junulino".

## Bildaro 

Dosiero:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|Skulptaĵo de Brian Merriman
Dosiero:1980 La Noktomeza Kortumo.jpeg|*La Noktmeza Kortumo*, 1980

Kategorio:Irlandaj poetoj
Kategorio:Irlandlingvaj poetoj
Marc Vanden Bempt

**Marc VANDEN BEMPT** (naskita la ) estas flandra esperantisto. Jam en junaĝo li aktivis en la Esperanto-movado, ekz. kiel ĉeforganizinto de la IJK 1982 en Loveno, por kiu li poste kompilis ankaŭ memorlibron.

Li estas matematikisto kaj informadikisto kaj laboris kiel analizisto kaj financa esploristo. Li konatiĝis ĉefe kiel aŭtoro de diversaj Esperanto-libroj kaj -broŝuroj, i.a. de la Asekura terminaro seslingva.

Li estas kunlaboranto de *Monato*, delegito de UEA kaj fakdelegito pri asekuro. Li loĝas apud Loveno en Winksele kaj estas aktiva membro de la loka Esperanto-klubo Esperanto 3000, nome de kiu li organizis en 2008, 2009, 2011 kaj 2013 la Lingvofestivalon Leuven (en la paraj jaroj de 1978 ĝis 2014 okazis festo pro la Semajno de Internacia Amikeco). Ekde 2016 li kunorganizas postsekvanton de la Lingvofestivalo sub la nomo HungaroMania.

Marc Vanden Bempt administras propran Esperanto-bibliotekon kun pli ol 20.000 eroj, kiun li en 2021 transdonis al la Internacia Esperanto-Arkivo

## Verkoj 
* VANDEN BEMPT, Marc: *Kongreso en Belgio: Memorlibro pri la 38a Internacia Junulara Kongreso de TEJO, 1982*. Leuven: Esperanto 2000, 1983. 142 paĝoj.
* Hungara lingvokurso (1990)
* Spraakkunst overzicht (1994), Sprachlehre des Esperanto: Übersicht (1995)
* Eŭro, ecoj kaj sekvoj por ĉiuj (1997)
* Litova lingvo per Esperanto-okuloj (2005)
* Asekura terminaro seslingva (2005)
* Hungara lingvo, gramatiko per Esperanto-okuloj (2015)

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Marc Vanden Bempt 
* Esperanto 3000  
* Hungaromania   

Vanden Bempt, Marc
Vanden Bempt, Marc
La Laguna

**San Cristóbal de La Laguna**, nomata ankaŭ simple **La Laguna**, estas municipo sur insulo Tenerifo (provinco Santa Cruz de Tenerife en Hispanio). Ĝi situas en la nord-oriento de la insulo, en la valo de Aguere. La urbo estas sidejo de la Konsulta Konsilio de la Kanarioj. En 1999 Unesko deklaris ĝin Monda Kulturheredaĵo.

maldekstre|eta|200px|La Laguna
La municipo havas areon de 102,06&nbsp;km², en januaro 2006 ĝi havis 142.161 loĝantojn. Kun la insula ĉefurbo ĝi apartenas al la aglomeraĵo Santa Cruz de Tenerife-La Laguna.
La koordinatoj estas . Plej alta monto estas Pico del Inglés kun 980 m.
La indiĝena nomo de la regiono estis *Aguere* [agEre]; ĝi estas ankoraŭ uzata en poezio kaj ĵurnalistiko.

Al la municipo apartenas flughaveno Los Rodeos, la pli norda el la du flughavenoj de la insulo.
Sur ĉi tiu flughaveno en 1977 okazis la aviadila katastrofo de Tenerifo (la plej granda iam, escepte de 11-a de septembro 2001).

## Esperanto 
En la urbo Juan Régulo Pérez fondis eldonejon Stafeto kaj laboris ĉe Universitato La Laguna.

## Vidu ankaŭ 
* Tenerifo
* Tramo de Tenerifo
* Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna
* Amaro Pargo 

## Eksteraj ligiloj 
* Administra retejo, kiu, interese, havas .com-domajnon

Kategorio:Kanarioj
Kategorio:Urboj de Hispanio
.com

**.com** (de la angla vorto *commercial* = komerca) estas interreta domajna nomo, la plej uzata ĝenerala domajno de plej alta nivelo. En oktobro 2006 ĝi enhavis pli ol 57 milionojn da adresoj. Ĝi estis inter la originaj domajnoj kaj establita jam en 1985. Nun ĝin administras firmao VeriSign. Unue ĝi servis nur al usonaj komercaj entreprenoj, sed intertempe uzas ĝin ankaŭ aliaj, kiuj celas renomon de usoneco aŭ agas en pluraj landoj.

Por precizigi la komercecon de landaj retadresoj pluraj landoj kreis sub-domajnon kun la sub-nomo "com" aŭ "co", ekzemple "com.br" por Brazilo, "co.jp" por Japanio kaj "co.uk" por Unuiĝinta Reĝlando.
Kariba krizo

eta|Elaviadila vido de USAF al kuba raketbazo.
**Kariba krizo** (ankaŭ **Kuba krizo**) estis internacia politika krizo, kiu minacis ke ĝi superkreskos en nuklean konflikton. Ĝi eksplodis en la jaro 1962 sekve de dislokigo de sovetaj raketoj de meza pafdistanco sur Kubo. En la reago al tio Usono proklamis kvarantenon kontraŭ Kubo, kiu devis malebligi transporton de pluaj raketoj sur tiun ĉi teritorion. Tio sukcesis, ĉar la sovetaj navigaciiloj vere haltis sur limoj de la kvarantena zono. Post pluaj intertraktadoj estis forigitaj eĉ jam la instalitaj raketoj, Usono deviligis sin, ke ĝi ne atakos Kubon kaj ke ĝi deŝirigos siajn raketojn de meza pafdistanco el Turkio. Plua signifa sekvo de tiu ĉi krizo estis enkonduko de varmega telefonolineo inter Blanka domo kaj Kremlo.

## Fono kaj kaŭzoj 
La eventoj kondukantaj al tiu ĉi krizo estis okazantaj jam en la jaro 1952, kiam la potencon sur Kubo, subtenata de CIA, ekuzurpis diktatoro Fulgencio Batista. Preskaŭ tuj kreiĝis opozicio kontraŭ lia regado - ĝi formiĝis en *Movadon de junularo de jarcento* (Movado de la 26-a de julio), en kies frunton stariĝis la juna maldekstrule orientita juristo Fidel Castro, kiu pro sia opozicia agado restadis ankaŭ en malliberejo. Castro pli poste foriris en meksikian ekzilon, de kie li komencis organizi en la jaro 1957 partizanan militon kontraŭ la insula reĝimo.

## En kulturo 
La evento speguliĝis en pluraj verkoj. En la filmo Topaz de Alfred Hitchcock CIA spuras sovetiajn misilojn en Kubo helpe de loka spionino.

## Vidu ankaŭ
* Malvarma milito
* Vasilij Arĥipov
* Kuba revolucio
* Invado de la Porkogolfeto
* Operaco Mungoto
* Blokado de Berlino

## Referencoj
Seán Ó Ríordáin

**Seán Ó Ríordáin** (3-a de decembro 1916 – 21-a de februaro 1977) estis la plej eminenta irlandlingva poeto en la 20-a jarcento. Partoj el lia poezio estas ankaŭ tradukita al Esperanto far Meva Maron, en la libro 'Noktaj Papilioj', Esperanto-Asocio de Irlando, 1998.

Liaj poeziokolektoj:

# 'Eireaball Spideoige' (La Vosto de Rubekolo), 1952.
# 'Brosna' (Lignaĵo), 1964.
# 'Rí na nUile',(La Reĝo de la Universo), 1967. Dulingva libro de tradukoj de la malnovirlanda poezio, kun Seán S. Ó Conghaile, C.SS.R.
# 'Línte Liombó' (Linioj de Limbo), 1971.
# 'Tar éis mo Bháis' (Post mia Morto), 1978, redaktika far Seán Ó Coileáin.
# 'Scáthán Véarsaí' (Spegulo de Versaĵoj), 1980. Elekto de liaj poemoj el la aliaj verkoj.

Eta poemo, elĉerpaĵo el poemo, kaj citaĵo de poemo lia, kun tradukoj el 'Noktaj Papilioj' de Meva Maron:

* Préachán*

 Tá mná na haoise seo
 Níos féile féna gcuid
 Ná bantracht óige an fhir:
 Trua cás an fhireannaigh
 A chaill a chumas fir
 Sara mbog an bhaineannach.

* Korniko*

 Virinoj malavare
 favoras nun kompare
 kun miaj junaj jaroj.
 La viro vere povras,
 kiu perdis viropovon
 antaŭ ĉi malsevero.

* Cúl an Tí*

 Tá Tír na nÓg ar chúl an tí
 Tír álainn trína chéile
 Lucht ceithre chos ag siúl na slí
 Gan bróga orthu ná léine
 Gan Béarla acu ná Gaeilge.

* Post la Domo*

 Pelmele belas la surpriz'
 malantaŭ l'dom: Mirlando.
 Kvarpieduloj sen ĉemiz',
 sen ŝuoj sur la plandoj,
 sen l'angla sen l'irlanda.

El la poemo 'Ní Ceadmhach Neamhshuim' (Indiferenton For!)

 "... Níl áit ar fuaid na cruinne
 Nach ann a saolaíodh sinne."

 "... Sur nia ter': nenie
 Sen naskiĝloko nia."

  "Cé acu is áille, focal nó cíoch?"
  "Kiu pli belas, vorto aŭ mamo?"

Esploro de lia prozo, plejparte verkita en la gazeto *Irish Times*: 'Cá bhfuil Éire? Guth an ghaisce i bprós Sheáin Uí Ríordáin' (Kie estas Irlando? La voĉo de heroeco en la prozo de Seán Ó Ríordáin), fare de Stiofán Ó Cadhla (Dublino: An Clóchomhar 1998).

O Ríordáin
O Ríordáin
O Ríordáin
Jekaterina Georgijevna Ponomarjova

**Jekaterina Georgijevna Ponomarjova** (cirile ; * 1887, † ?) estas homo kaj honora civitano de la germana urbo Hoyerswerda.

Jekaterina Ponomarjova estas patrino de la rusa soldato Pjotr Ivanovitŝ Ponomarjov, kiu mortis en aprilo 1945 dum batalo pri Hoyerswerda. Ŝi naskiĝis en Serov en montaro Uralo.

Jam ŝia edzo mortis en 1919 dum Civita Milito en Rusio. Poste ŝi sola kreskigis siajn du filojn, sed perdis ambaŭ dum la Dua Mondmilito.

En la  ŝi 86-jaraĝa alvenis la stacidomon de Hoyerswerda kaj per germanlingva slipeto en mano serĉis la tombon de sia plej juna filo. Kiam ŝi trovis ĝin en la honora tombejo de Hoyerswerda, ŝi hejmenportis iom da tero.

Okaze de dua vizito la urba parlamento de Hoyerswerda distingis sinjorinon Ponomarjova per honora civitaneco en la .

P
Universitato La Laguna

eta|La centra konstruaĵo
**Universitato La Laguna** () estas universitato en San Cristóbal de La Laguna en Tenerifo, la plej malnova universitato de la Kanarioj, same tiu kun plej multaj studentoj. Ĝi nun okupas ses ejojn: *Central*, *Anchieta*, *Guajara*, *Campus del Sur*, *Santa Cruz de Tenerife* kaj *Ofra*. Estas kelkaj pliaj universitataj konstruaĵoj, ekzemple de la beletra fakultato kaj pri naviga scienco, por la rektorejo kaj la vicrektorejoj.

En tiu ĉi universitato aktivis Juan Régulo Pérez. En 2015, la Universitato de La Laguna estis inkluditaj en la ranking de la pli bonaj 500 universitatoj en la mondo. Aliflanke, ĝi ankaŭ estas konsiderita kiel la unua universitato en Hispanio en scienca kunlaboro.

## Historio 
### Eklezia universitato de Sankta Aŭgusteno 
La originoj de la universitata aktivado en la Kanarioj reiras al la jaro 1701, kiam establiĝis centro de superaj studoj de aŭgustena religio en urbo La Laguna. Ĝian evoluon karakterizas serio de dispozicioj kaj nuligoj, kiuj alternas ekde 1744, kiam papa buleo deklaris tiun ĉi centron al eklezia universitato de Sankta Aŭgusteno, universitato, kiu tamen neniam ekaktivis.

### Universitato de Sankta Ferdinando 
En 1792 reĝa dekreto de Karlo la 4-a kun dato de la 11-a de marto ordonis la kreadon de unua literatura universitato de la kanaria arkipelago en la tiama ĉefurbo de Tenerifo. Tamen la politika agito ekde 1793 malhelpis la efektivan establadon. Kiam la burbona dinastio reakiris la regpovon, Ferdinando la 7-a reprenis la malnovan defion havi unu superan centron en la kanaria insularo (anstataŭ du, en Tenerifo kaj Gran Canaria). Provante trankviligi la inter-insulan rivalecon li en 1816 diktis novan reĝan dekreton, establi en urbo *San Cristóbal de La Laguna* universitaton kun la samaj privilegioj, esceptoj kaj rajtoj, kiujn ĝuas la aliaj de la regno, kaj ke tiu universitato nomiĝu Universitato de Sankta Ferdinando. Por tio la kolegiejo de la Societo de Jesuo de La Laguna transformiĝis al la ĉefa sidejo de la literatura universitato de Sankta Ferdinando, kiu malfermis siajn pordojn kiel akademia institucio je la 12-a de januaro 1817.

Sed baldaŭ la konstruaĵo montriĝis malsufiĉa por la kreskanta studentaro, kaj en decembro 1821 komenciĝis parta transiro de la universitato al la konvento de Sankta Aŭgusteno, kie la studentoj kunvivis kun la religia komunumo, ĝis ke fine en 1837 la tuta konvento estis dediĉita al universitata aktivado, per leĝo de *Juan Álvarez Mendizábal*, kiu implicis la perfortan forigon de la monaĥoj de la ordeno.

Nuntempe la asocio de iamaj lernantoj kaj amikoj de la universitato de La Laguna festas ĉiujare la naskiĝon de la universitato je la 11-a de marto, dato de la reĝa dekreto.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La universitata retejo

Kategorio:Kanarioj
La Laguna
Hot Space

***Hot Space*** estas la dekdua muzikalbumo de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi estis lanĉata en 1982 kaj estas produktita de Queen kaj Reinhold Mack. Ĝi enhavas la unuan muzikaĵon de Queen kunfaritan kun alia artisto (David Bowie), "Under Pressure". La muzikfilmo de la muzikaĵo "Body Language" ne estis montrata en MTV pro erotikeco.

## Notoj
Pasarilla del Rebollar

**Pasarilla del Rebollar** estas vilaĝeto en la provinco de Avilo, en Hispanio.

Ĝia distanco de la provinca ĉefurbo estas 30 kilometroj, kaj ĝi altas 1300 metrojn super marnivelo. La vilaĝo estas tre proksime al Monto de Gorria, kiu estas la pli alta el la Montaro de Avilo.

La loĝantaro konsistas el estas malpli ol 50 homoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://members.tripod.com/~jim3cantos/pasarilla/ (hispane)

Kategorio:Vilaĝoj de Hispanio
Viliam Búr

**Viliam BÚR**, nomata **Vilo** (naskiĝis la 1-an de marto 1976 en Komárno), estas slovaka esperantisto, unu el la aktivaj membroj de Slovakia Esperanta Junularo.

Ekde 1982 li vivas en Bratislavo, kie li studis informadikon, pedagogion kaj psiĥologion ĉe la Komenia Universitato kaj poste dum tri jaroj instruis kiel gimnazia instruisto. Nuntempe li laboras kiel programisto. Viliam Búr estas ankaŭ fondinto de la slovaklingva versio de la Vikipedio kaj ĉefprogramisto de la DVD Esperanto Elektronike.

Li estas ankaŭ aktiva kiel verkisto de sciencfikcia literaturo. Aliaj liaj hobioj estas psiĥologio kaj homaj rajtoj. Lia esperanto-aktivado konsistas precipe el prelegoj ĉe konferencoj kaj seminarioj – li jam prelegis interalie ĉe IS, KAEST kaj kelkaj seminarioj de E@I kaj SKEJ. Li aparte famiĝis pro sia prelego pri internaciigo de komputilaj programoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝaro de Viliam Búr  *(slovake)*
* Blogo de Viliam Búr *(slovake)*
* Sciencfikciaj verkoj de Viliam Búr *(slovake)*
* Mozaika rôznobežných ciest: libro verkita de Viliam Búr kadre de triopo TriÉder *(slovake)*

Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Kategorio:Slovakaj vikimedianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Slovakio
Pipro (genro)

**Pipero** (*Piper* el piperacoj) estas genro de plantoj - arbetoj, arbustoj, lianoj kaj herboj - kun alternaj, integraj aŭ lobaj, stipulohavaj folioj, kun malgrandaj floroj en spikoj aŭ grapoloj kaj kun fruktoj (beroj) globaj, unusemaj; tropika genro de ĉ. 2000 specioj, pluraj kultivataj en Suda Azio por produktado de pipro, precipe la nigra pipro.

## Specioj (elektitaj) 
;Selected species
* *Piper angustifolium*
* *Piper auritum* aŭ *sanctum*
* *Piper betle* Betelo
* *Piper borneense*
* *Piper cenocladum*
* *Piper cubeba* Kubebo
* *Piper decurrens*
* *Piper grandifolium*
* *Piper guineense*
* *Piper kadsura*
* *Piper imperiale*
* *Piper longum* Longa pipero
* *Piper macrophyllum*
* *Piper magnificum*
* *Piper metallicum*
* *Piper methysticum* Kavao (ankaŭ konata kiel ebriiga pipero)
* *Piper nigrum* Nigra pipero
* *Piper officinarum*
* *Piper ornatum*
* *Piper porphyrophyllum*
* *Piper retrofractum*
* *Piper rubronodosum*
* *Piper rubrovenosum*
* *Piper sylvaticum*
* *Piper unguiculatum*

## Referencoj 
Kategorio:Piperacoj
Andreo la 3-a (Hungario)

**Andreo la 3-a** de Hungario (naskiĝis ĉirkaŭ 1265 – m. 14-an de januaro 1301, Buda) estis la lasta reĝo el la Arpad-dinastio, kiu luktis por restarigo de la leĝa ordeno kaj reĝa potenco kontraŭ la baronoj.

Lia patrino estis Tomasina Morosini, el familio de venecia doĝo, Andreo plenkreskis en Italio. Li provis akiri la hungaran tronon en 1278, sed sensukcese. Komence de 1290, li denove provis akiri la tronon, sukcese. La 10-an de julio, la kumanoj murdis la hungaran reĝon Ladislaon la 4-an kaj Andreo estis kronita la 23-an de julio fare de ĉefepiskopo de Esztergom, nome Lodomér.

Li venkis la Habsburgan Alberton en 1291, apud Vieno. Post tio, li venis konflikton en la baronaj familioj (ĉefe Kőszegi-oj, kiuj en 1278 apogis lian surtroniĝon, sed nun – laŭ la packontrakto- oni devis detruigi ties fortikaĵojn), en la lando regis internaj bataloj. Andreo venkis en 1296 la Kõszegi-familion, interpaciĝis kun Habsburga Alberto (1297) kaj edzinigis ties filinon Agneson.

En 1298 mortis lia plej grava apoganto, ĉefepiskopo Lodomero, tiel la planitajn reformojn li ne povis efektivigi. Kvankam li eldonis dekreton en 1298 pri privilegioj de la nobeloj, pri situo de la nobelaro kaj eklezio, tio ne fortigis lin.

Li havis unu filinon (Elizabeto) el la edzeco kun pola princino Fenenna. Lia morto signifis formorton de la Arpad-dinastio je vir-branĉo.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Antonio Caldara

**Antonio Caldara** (* 1670 en Venecio; † 28-a de decembro 1736 en Vieno) estis Itala violonĉelisto kaj komponisto. Li apartenas al la komponistoj de la Venecia malfrubaroko.

## Vivo 
Eble disĉiplo de Giovanni Legrenzi en Venecio, li estis kantoro kaj violonĉelisto de la katedralo Sankta Marko, kapelmajstro de la duko de Mantuo (1701-1707), ĉambrokomponisto de reĝo Karlo la 3-a en Barcelono (1709), muzikisto serve al princo Francesco Maria Ruspoli en Romo (1709-1711); post mallonga restado en Vieno, refoje en Romo kaj Bolonjo. Finfine en 1716 li decidiĝis definitive por Vieno, kie li ricevis la oficon de vickapelestro sub Johann Joseph Fux.

Imperiestro Karlo la 6-a mem direktis tiam kelkaj operoj de sia vickapelestro. La bone aranĝita miksaĵo de Italaj kaj German-Aŭstraj elementoj rezultis al la muziko de la Veneciano grandan sukceson en Vieno.

## La verkaro 
Li verkis multege, sintezante en la propran stilon la tradicion Venecian madrigalisman kaj konĉertantan de Monteverdi kaj Cavalli, la melodiismon pasian de Alessandro Scarlatti kaj de la skolo Napola, la instrumentismo de la Bolonjanoj kaj de Corelli. Li renomiĝis per pli ol 3400 komponaĵoj, inter ili pli ol 80 operoj, 43 oratorioj, 150 mesoj, serenadoj, kantatoj kaj simfonioj, kvankam lia muziko pli distingiĝas pro sia granda melodiriĉeco ol pro sia originaleco. Caldara influis Bach kaj Telemann kaj kontribuis la antaŭkondiĉojn por la maturiĝonta Viena klasiko.

### Oratorioj 
* Maddalena ai piedi di Cristo (Oratorio, ĉ. 1700)
* Santo Stefano, primo Rè d'Ungheria (Oratorio, 1713)
* La Conversione di Clodoveo Rè di Francia (Oratorio, 1715)
* La Passione di Gesù Cristo Signor Nostro (Oratorio, 1716)
* Sebben, crudele (Canzonetta)

### Aliaj verkoj 
* Op.1: 12 *Suonate a tre* (Triosonaton). Venecio 1693 u.ö.
* Op.2: 11 *Suonate da camera a tre* kaj Ĉakono. Venecio 1699.
* Multommbraj *Sonate da camera a violino e violoncello* (nur manuskripte postlasita, komponita antaŭ 1710)
* Pluraj nepublikitaj soloj kaj triosonatoj el lia Viena tempo.
* 17 violonĉelosonatoj kaj 1 violonĉelokonĉerto dediĉita al la grafo Schönborn (1735)
* Pluraj konĉertantaj simfonioj
* *Sirita* (opero)
* *Attalanta ovvero la costanza in amor.* (opero; teksto de Nicolò Minato). Germanigita de Friedrich Christian Bressand sub la titolo *Atalanta oder die verirrten Liebhaber*, Brunsvigo 1698

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Liste von Caldaras Opern 
* Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknotoj ) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage) - serĉu sub komenca litero de la familia nomo de la komponisto
* Antonio Caldara 

Caldara, Antonio
Caldara, Antonio
Carandaí

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *Barbacena''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Andreo la 2-a (Hungario)

**Andreo la 2-a** (naskiĝis ĉirkaŭ 1177 – m. 1235) estis hungara reĝo (1205–35), kiu ellasis la Oran buleon en 1222.
eta|Andreo la 2-a (Hungario)
Andreo sekvis sur la trono post Ladislao la 3-a, kiu estis filo de lia frato, Béla la 3-a. Pro premo de la grandbienuloj, li devis fordonaci la reĝajn bienegojn, tiel la kortego malriĉiĝis kaj iĝis depende de la grandbienuloj, kiuj baldaŭ ĥaosigis la landon. La hungaraj ĉefnobeloj murdis en 1213 la reĝinon Gertrud de Meranio, la unuan edzinon de Andreo, ĉar ilin indignis la malŝparemo de Gertrudo kaj ties germanaj akompanantoj. Andreo gvidis kvar jarojn poste sensukcesan militiron al la Sankta Lando, kun 15.000-membra armeo. Post lia reveno, la baronoj devigis lin eldoni la Oran buleon, kiu iĝis grava fonto de la ordena konstitucio. La Ora buleo limigis la reĝajn rajtojn kaj privilegiojn, fortigis bazajn rajtojn de la nobeloj kaj etbienuloj, donis leĝajn rajtojn por ĉiu kaj promesis evoluigon de la monsistemo. Laŭ la Ora buleo, la nobeloj akiris rajtojn je tio, ke ili leĝe kontraŭstaru iun ajn reĝan dekreton.

Dum regado de Andreo, la Ordeno de germanaj kavaliroj venis en konflikton kontraŭ la reĝa kaj eklezia potencoj, kaj oni forpelis la ordenon el Hungario en 1225, post 14-jara posedo de partoj de Transilvanio.

Oni sanktigis filinon de Andreo, naskita de Gertrudo, kiel Sankta Elizabeto de Hungario.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Polikaprolaktono

**Polikaprolaktono** (PKL aŭ angla mallongigo PCL (Poly-ε-Caprolacton)) estas biologie malkonstrua plasto, kiu estas produktita je bazo de nafto. Ĝi estas termo-formebla kaj tiel ĝi estas grupigita al termoplastoj. Ĝi estas formita kiel ĉeno de kaprolaktono, la ε-laktono de kaprata acido.

La polikaprolaktono konsistas el sinsekvoj de metilen-unuoj, inter kiuj estiĝas estergrupoj. La proporcio je karbonil- kaj metilenpartoj estas normalokaze 1:5.

Ĝi havas la fandopunkton de ĉ. 63&nbsp;°C, tirrezistecon de 26-42 MPa kaj ŝiretendiĝon de 600 ĝis 1000 %.

Polikaprolaktonon produktas i.a. *DAW* en Usono kaj la britaj firmaoj *Solvay* kaj *Bostik Findley*.

## Uzo 
Oni uzas la polikaprolaktonon pro ties bonaj proprecoj krom la kutima pakaĵo, eĉ en la medicino.

## Fontoj 
* B. Bogdanov: *Niedertemperatur-Thermoplaste für den Gebrauch in der Orthopädie,* in Orthopädie-Technik 2/03, 2003; PDF-Download

Kategorio:Biomalkonstruaj plastoj
Kategorio:Esteroj
Martin Scorsese

**Martin Scorsese** (n. 17-an de novembro 1942) estas usona reĝisoro kun pli ol 4-jardeka kariero kiu gajnis Akademian Premion pro sia 2006-a filmo *The Departed*. Li estas ĉefe konata pro krimfilmoj pri la Mafio.

## Filmografio 
* The Big Shave (1967)
* Who's That Knocking at My Door (1967)
* Street Scenes (1970)
* Boxcar Bertha (1972)
* Mean Streets (1973)
* Italianamerican (1974)
* Alice Doesn't Live Here Anymore (1974)
* Taxi Driver (1976)
* New York, New York (1977)
* American Boy: A Profile of Steven Prince (1978)
* The Last Waltz (1978)
* Raging Bull (1980)
* The King of Comedy (1983)
* After Hours (1985)
* The Color of Money (1986)
* The Last Temptation of Christ (1988)
* New York Stories (1989)
* Goodfellas (1990)
* Cape Fear (1991)
* The Age of Innocence (1993)
* Casino (1995)
* A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Film (1995)
* Kundun (1997)
* My Voyage to Italy (1999)
* Bringing Out the Dead (1999)
* Gangs of New York (2002)
* The Aviator (2004)
* No Direction Home: Bob Dylan - A Martin Scorsese Picture (2005)
* The Departed (2006)
* Shutter Island (2010)
* The Great Gatsby (2013)
* The Irishman (2019)
* Killers of the Flower Moon (2023)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri lia filmo)*

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Dara

La gloso **Dara** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***Dara**, vilaĝo en Rumanio
***Dara**, iama vilaĝo en orienta Slovakio
***Dara**, municipo de Grekio
*Dara Ó Briain, irlanda komediisto
*Dar'a, regiono de Etiopio
Dara (distrikto Snina)

**Dara** estas eksa rutena vilaĝo en orienta Slovakio.
La teritorio de vilaĝo kuŝas en distrikto Snina. Unua skribaĵo pri vilaĝo estas de jaro 1598. Dum historio la vilaĝo apartenas origine al noblaj familioj de Humenné, poste al kelkaj aliaj noblaj familioj.

La vilaĝo estis neniigita pro la konstruaĵo de Trinkakvujo Starina en 1986 kune kun aliaj ses vilaĝoj.  De  estinta vilaĝo konserviĝis nur masonita ortodoksa preĝejo de jaro 1956 staranta sur la loko de devena ligna preĝejeto de jaro 1746 kaj vilaĝa tombejo.
La preĝejo estas konstruita en la malnovarusa historizita stilo.

Nun la teritorio estas en la Nacia parko Poloniny kaj katastro de vilaĝo apartenas al vilaĝo Stakčín.

## Vidu ankaŭ
Eksaj slovakaj vilaĝoj

Kategorio:Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio
Kategorio:Stakčín
Gómez Pereira

**Gómez Pereira** (1500 – ĉ. 1567) estis hispana filozofo, kuracisto, kaj humanisto de Medina del Campo. Profesie, li estis farmacisto, tamen li laboris en pluraj fakoj inkluzivante inĝenierarton kaj filozofion. En la fako de kuracado, li estis klara proponanto de la aplikado de empiriaj metodoj kaj la malakcepto de mezepokaj ideoj.

Kategorio:Hispanaj filozofoj
Kategorio:Hispanaj kuracistoj
Kategorio:Hispanaj inĝenieroj
Kategorio:Hispanaj inventistoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Filozofoj de la 16-a jarcento
Masakro de Ústí

**Masakro de Ústí** estis pogromo, okazinta la 31-an de julio 1945 - lastan tagon antaŭ la Potsdama Konferenco de la aliancanoj - en Ústí nad Labem (germane * Aussig an der Elbe*) en Ĉeĥoslovakio kontraŭ la sudetogermana civila loĝantaro.

## Eventoj 
Samtage okazis eksplodo en municia rezervejo, en urboparto Krásné Březno, kion eluzis la ĉeĥaj revoluciaj gvardianoj por kulpigi la germanojn (la kaŭzo de la eksplodo ankoraŭ hodiaŭ ne estas konata), kiuj estis tuj rekoneblaj pri la blanka manika zono, kiun la germanoj en Ĉeĥoslovakio devis porti ĝis fino de 1946.

Oni mort-frapis homojn, dronigis ilin aŭ mortpafis ilin en la Elbon. La kadavris flosis ĝis najbara Saksio. Oni prenis nur ĉe Meißen 80 kadavrojn el la Elbe, pluaj kadavroj flosis ĝis Bad Schandau. Ĉe piedo de Lilienstein en Saksio, oni prenis en semajno de la masakro 117 kadavrojn. Ĉar apud la Elbo, plurloke murdis la germanojn, ne estas certa, ke ĉiu kadavro venis el Ústí.

## Viktimoj 
Ĉeĥoj parolas pri 40-100 mortintoj, dum germanoj pri 600-1000-2700. 

## Kulpuloj  
Oni supozas, ke ĉeforganizanto de la pogromo estis stabkapitano Bedřich Pokorný. Li organizis antaŭ 9 semajnojn je mortomarŝo de Brno .

## Literaturo 
* Jan Havel, Vladimír Kaiser und Otfrid Pustejovsky: *Ein Nachkriegs-Verbrechen: Aussig 31. Juli 1945.* Ústí nad Labem: Albis International 2005. ISBN 80-86067-70-X. Tschechische Ausgabe: *Stalo se v Ústí nad Labem: 31. července 1945*. Ústí nad Labem: Město Ústí nad Labem 2005. (= Memorabilia ustensis. 9.) ISBN 80-86646-11-4.
* Otfrid Pustejovsky: *Die Konferenz von Potsdam und das Massaker von Aussig am 31. Juli 1945. Untersuchung und Dokumentation*, München 2001.
* Peter Steinkamp: *Aussig 1945*, in: Gerd R. Ueberschär (Hg.), Orte des Grauens. Verbrechen im Zweiten Weltkrieg, Darmstadt 2003, S. 12-18.

## vidu ankaŭ 
*Forŝovo
*mortomarŝo de Brno
*Masakro de Přerov

## Eksteraj ligiloj 
*Heimatfreunde Aussig 
*Hilfsverein Aussig

Kategorio:Pogromoj
Kategorio:1945 en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:20-a jarcento en Ĉeĥio
Kategorio:Masakroj en 1945
80-a SAT-Kongreso 2007

dekstra|200px|emblemo de SAT
eta|300px|Grupa foto de la 80-a SAT-Kongreso 2007
La **80-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis apud Parizo, inter la 21-a kaj la 28-a de julio 2007.

Pli precize, ĝi okazis ambaŭflanke de la landlimo inter du urbetoj de la pariza ĉirkaŭurbo. La kongresantoj manĝis kaj dormis en Châtenay-Malabry, en la inĝeniera lernejo *École Centrale* kaj laboris en Antony, gastigate de la Universitata Restadejo *Jean Zay*, kie kutime loĝas studentoj pri socioscienco.

## Laborkunsidoj 
Danke la solviĝon de kelkaj financaj malfacilaĵoj, la kongresanoj povis serene pridiskuti diversajn proponojn por plivigligi la funkciadon de SAT per kolektiva laboro, i. a. per pliampleksigo de la redaktoskipo de Sennaciulo, starigo de plurpersona financa kontrolkomisiono, revigligo de SAT-rondoj en diversaj mondopartoj, starigo de skipo por esplori la eblojn produkti KD-version de PIV, kaj daŭrigo de la eldonlaboro komencita de la eldona fako kooperativa, kies unua libro - Mortopuno, faktoj kaj dokumentoj - aperis dum la kongreso.

La kongreso ankaŭ ebligis prezenton de la nova varbmaterialo de SAT-Amikaro, kies enhavo parte ŝuldiĝas al la diskutoj pri specifeco de esperanto-informado direkte al maldekstra publiko kadre de la Poresperanta Fako, de kelkaj jaroj.

## Sociaj forumoj 
Aldone al la internaj aferoj, la ĉefa kongresa temo estis *Internacia Solidareco*, pritraktita okaze de pluraj debatoj enkondukitaj per prelegetoj.
* Socipolitika situacio en Tanzanio, enkondukita de Mramba Simba
* Enmigrado, enkondukita de Jakvo Schram
* Monda solidareco kontraŭ la malsato, enkondukita de Daniel Durand
* Semo-produktado kaj -uzado, enkondukita de Robin Beto
* Liberaj programoj, enkondukita de Petro Cardona
* Malarmado, enkondukita de Colette Weiss
* Spertoj en la pasinta MSF en Najrobio, enkondukita de Mramba Simba kaj Etel Zavadlav
* Personoj en handikapiga situacio, enkondukita de Gerardo Lieblang
* Klasbatalo mia amiko/klasbatalo mia malamiko, enkondukita de Jakvo Schram

## Koncertoj 
* Gitaro kaj lirika kantado, de Kosmopolitoj
* Kantoj kaj akordiono, FAMo
* Gitara recitalo, de Olivier Herbay
* Kozaka rokenrolo, de JoMo kaj Liberecanoj

## Kulturaj prezentoj 
* Bildaro pri Nicéphore Niépce, de Jocelyne Monneret
* El la verkaro de Verda Majo, ludita de Franciska Toubale

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informa retpaĝo pri la kongreso

07
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2007
Kategorio:2007 en Francio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Geomorfologio

eta|dekstra|350ra|Surfaco de la Tero
[eta|"Cono de Arita" en [Provinco Salta|Salta (Argentino)]]

La **geomorfologio** (de la greka *γη, ge* = Tero, *μορφή, morfé* = formo kaj *λόγος, lógos* = vorto, instruo, racio), subdisciplino de la fizika geografio, esploras la formojn kaj formigajn procezojn de la surfaco de la Tero, sed ankaŭ de la Luno, de Marso kaj de aliaj planedoj, je kio ekzistas partaj koincidoj kun aliaj geosciencoj kiel la geologio, la kartografio kaj la fotogrammetrio. La geomorfologio esploras la koneksojn kaj reciprokajn influojn de litosfero (de la greka *λίθος, líthos* = ŝtono kaj *σφαίρα, sfajra* = sfero), atmosfero (greke *ατμός, atmós* = aero, premo, vaporo), hidrosfero (antikve greke *ύδωρ, hýdor* = akvo), pedosfero (grundoj) kaj biosfero (greke *βίος, bíos* = vivo).

Decida faktoro por la kompreno de la geomorfologio estas la kono de la nuntempa klimato kaj ĝiaj formoj en pasintaj terepokoj. La ŝanĝiĝoj de la geomorfologiaj formoj en kunligo kun klimatologiaj ŝanĝiĝoj de la nefora terhistorio estas esplorataj de la klimatogeomorfologio.

La geomorfologio ampleksas 5 subdisciplinojn:

* geomorfografio
* geomorfometrio
* geomorfogenezo
* geomorfodinamiko
* geomorfokronologio, kiu okupas sin pri la datado kaj enordigo de la formoj en terhistoriajn sinsekvojn.

La esploro de la detala formiĝo de la surfacoformoj per eksogenaj procezoj (malkomponiĝo) estas unuaranga, la geologio liveras gravan fonan scion precipe por la endogena formigo (tektoniko, sismiko, vulkanismo).

## Vidu ankaŭ 
* Geomorfologia tutaĵo

## Literaturo 
* F. Machatschek: *Geomorphologie.* B.G. Teubner, Stuttgart 1973, ISBN 3-443-07136-8 (germanlingva)
* H. Wilhelmy: *Geomorphologie in Stichworten.* Bd. I-III, Hirt's Stichwortbücher, Verlag Ferdinand Hirt (germanlingva)
* F. Ahnert: *Einführung in die Geomorphologie.* 3. Aufl., Ulmer, Stuttgart 2003 (germanlingva)
* H. Leser: *Geomorphologie.* Das Geographische Seminar, Braunschweig 1993 (germanlingva)
* A.H. Strahler & A.N. Strahler: *Physical Geography.* New York 2002(2) (anglalingva)

## Eksteraj ligiloj 
* SWR Schulfernsehen Geomorphologie 
* http://www.supplement.de/geographie/geomor/index.htm 

!
Carbonita

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Capelinha* (esperante: *Kapelija''). Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kongreso de UEA

La **Kongreso de UEA** estis la ĉiujara kunveno de Universala Esperanto-Asocio (UEA), kiam ĝi ankoraŭ ne organizis la Universalajn Kongresojn (UK).

En 1908 kaj 1909 UEA luis dum la UK ĉambron, sed la UK 1910 okazis en Vaŝingtono. UEA rezignis pri kunveno tie kaj anstataŭe aranĝis propran Kongreson de UEA, en Aŭgsburgo (Germanio). Dum la venontaj Universalaj Kongresoj UEA organizis propran Kongreson de UEA ene de la Universala Kongreso. La lasta tia aranĝo estis en la UK 1933. Temis kutime nur pri la kunsidoj de la Komitato de UEA kaj ĝenerala kunsido.

Propra kongreso ne plu necesis, post kiam en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 UEA fariĝis la tegmenta asocio por la tuta neŭtrala movado. Ekde tiam UEA organizas la Universalajn Kongresojn.

Kategorio:Historio de UEA
Gilbert Imlay

**Gilbert IMLAY** (9-a de februaro 1754 - 20-a de novembro 1828) estis oficiro dum la Usona Revolucio, aferisto kaj verkisto. Li spertis nedaŭran amrilaton kun la feminista verkistino Mary Wollstonecraft, el kiu rezultis la naskiĝo de unu filino, Fanny Imlay.

Post la Usona Revolucio, Imlay enloĝiĝis en Kentukio, kie li verkis sian *Topografian Priskribon de la Okcidenta Teritorio de Nordameriko* (anglalingve *A Topographical Description of the Western Territory of North America*). La libro estis finfine eldonigita en Londono en 1792. Gilbert Imlay cetere provis la romanan genron, kaj publikigis *La Enmigruloj* (*The Emigrants*) en 1793.

Imlay eliris el Usono en 1786 kaj alvenis al Londono, kie li fariĝis spekulaciisto kaj borsisto. En 1793, dum la franca revolucio, li fariĝis unu el la diplomatoj de Usono en Francio, samtempe daŭriginte siajn aferojn. Kiam liaj aferoj kaj amrilato kun Wollstonecraft disfalis en 1794, li revenis al Anglio.

## Vidu ankaŭ 
* Mary Wollstonecraft

Imlay, Gilbert
Imlay, Gilbert
Praarbaro Dobročský

**Praarbaro Dobročský** aŭ *Dobroĉa praarbaro* troviĝas en la montaro Veporské montoj en centra Slovakio, proksimume ses kilometroj sude de vilaĝo Dobroč.
La praarbaro troviĝas en la marnivelo de 700 - 1000 metroj super la marnivelo. Propra teritorio de la praarbaro havas ĉirkaŭ 100 há, kaj krom tio estas protektata teritorio de ceteraj 100 há.
Klimo de ĉi-teritorio estas malvarma(pro marnivelo kaj orientacio je mond-direkcioj=mikroklimaj fluoj) kun mezproksima varmeco ĉirkaŭ 5,5 - 6,5 gradoj. Kutima multeco de pluveroj estas 760 - 920 mm jare.
Ĉi- naturrezervejo estas gardata jam de la jaro 1913, do ĝi apaprtenas inter plej longe protektataj naturrezervejoj en Slovakio. Oni protektas ĉi-lokon por konservo de lastaj restaĵoj de praarbaroj, kiuj evoluadis dum longaj jarmiloj sen homa agado. Plejparto de arbaroj en montaro Veporské montoj estis elhakitaj dum minista epoko en 17-a jarcento. Oni uzadis arbojn el diversaj kialoj- konstruado de minejoj, protektado de lignokarbo. La lignokarbon oni uzadis por fandi ferecon.
Fine de la 18-a jarcento dank´al ĉefarbaristo de urbo Banská Bystrica, sinjoro Jozef Dekrét Matejovie, oni komencis kompostadi arbojn. Bedaŭrinde omi ne respektis diversecon kaj originan strukturon de ĉi-praarbaroj. Tial en hodiaŭaj arbaroj dominas piceoj, kaj ili estas malpli rezistemaj kontraŭ forta vento, neĝo kaj subarboŝela insekto. Hodiaŭ ĉi tie dominas fagoj, piceoj, abioj kaj malpli aceroj, fraksenoj kaj ulmoj.

D
Kategorio:Distrikto Brezno
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica