open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Larry Trask

**Larry Trask** - je plena nomo *Robert Lawrence Trask* - estis usona-angla lingvisto. Li naskiĝis la 10-an de novembro 1944 en Olean, kantono Cattaraugus, Nov-Jorkio, Usono kaj mortis en aĝo de nur 59 jaroj la 27-an de marto 2004 en Hove (Sussex). Post stuidado en la universitato de Londono li ĝis sia morto estis profesoro en la universitato de Sussex, en distanco de 6 kilometroj de Brajtono. Larry Trask estis precipe fakulo pri la eŭska lingvo kaj pri historia lingvistiko. Tamen ne ĉiuj opinioj de li estis fakaj. Ekzemple li en 2001 mise opiniis, ke Esperanto "ne nepre estas iugrade pli facila ol iu alia eŭropa lingvo por parolanto de ne-eŭropa lingvo". Li krome asertis, ke la granda problemo de Esperanto estus "ĝia manko de komunumo de denaskaj parolantoj, aŭ fakte ĝia manko de komunumo de parolantoj entute. Sekve ĝi ne vere estas vivanta lingvo kaj do mankas al ĝi la riĉeco kaj la vibrado de vivanta lingvo, la vario kaj la ellaboro de funkcio."

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Britaj lingvistoj
Kategorio:Usonaj lingvistoj
Wolfgang Schulze

**Wolfgang Schulze** estis germana lingvisto, parte kreskinte en Francio. Li naskiĝis la 29-an de januaro 1953 en okcidenta Berlino kaj mortis la 13-an de aprilo 2020 en Munkeno. En 1958–60 li frekventis la elementan lernejon en Barbizon, en 1960–62 la  en Fontainebleau, en 1962–63 elementan lernejon en Langenhagen apud Hanovro. La gimaziajn jarojn li pasigis de 1963 ĝis 1965 en Bückeburg, de 1965 ĝis 1970 en Hamburgo kaj de 1970 ĝis 1972 en Bonno, kie li pasigis la abituran finekzamenon. Sian bazan universitatan edukon li akiris inter 1974 kaj 1981 en la bonna universitato. En 1989 li en la sama universitato magistriĝis pri kompara lingvistiko. En 1989-1992 estis docento en la *Collège de France* en Parizo, samtempe en 1991-1992 estis anstataŭa profesoro kaj ekde 1992 estis ordinara profesoro en la munkena universitato, ĝis en 2018 li iĝis emerita profesoro. Ĝenerale li konsideriĝas kompentanta fakulo pri ĝenerala lingvistiko. Tamen ne ĉiuj opinioj de li estis fakaj. Ekzemple li asertis en radia intervjuo en 2015 de la ŝtata sendostacio Bavara Radio, ke por Esperanto-parolantoj ekster Eŭropo Esperanto estus "same nealirebla kiel la franca aŭ hispana aŭ itala". 

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Germanaj lingvistoj
Joseph F. Foster

**Joseph F. Foster** estas usona lingvisto - artikolo pri li ekzistas en neniu alia branĉo de Vikipedio, eĉ ne ero en vikidatumoj. Li estas emerita eksa profesoro en la antropologia fako de la universitato de Cincinnati, kaj precipe konatas pro iuj aparte neinformitaj kaj memcerte vortumitaj negativaj antaŭjuĝoj kaj misinformoj pri Esperanto. En 2001 li ekzemple asertis, ke "ne estas iuj denaskaj parolantoj" de Esperanto; li aldonas, "ho, eble vi trovas tri."

Sian doktoriĝon li akiris en 1969 en la universitato de Ilinojso Urbana-Champaign. Kiel docento en la antropologia fako de la universitato de Cincinnati li sekve laboris de 1969 ĝis 2009.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto#Eraroj kaj mitoj pri Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala prezento pri li de la universitato de Cincinnati ()

Kategorio:Usonaj lingvistoj
Biaka triĥogloso

**Biaka triĥogloso** (*Trichoglossus rosenbergii*, ankaŭ *Triĥogloso de Rosenberg*) estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de ĝemelaj insuloj Biak kaj Supiori en Papuo, Indonezio. Ĝi estis iam kunigita kun *Trichoglossus haematodus*.

## Aspekto
Temas pri paapgo kun ruĝa beko, malhelblua kapo, flava malantaŭa kolumo, helverdaj supraj partoj kaj malhelbluaj brusto kun tre kontrastaj oranĝaj strietoj.

## Habitato
Kiel ĵus apartigita specio, specifaj informoj estas malabundaj. Oni supozas, ke ĝi similas al aliaj *Trichoglossus*-papagoj, preferante malaltajn arbarojn, inkluzive de sekundaraj kreskaĵoj kaj plantejoj.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en *Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos* (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
* Arndt, Thomas (2007) *Lexicon of Parrots*. Alirita en 31/07/07.
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary* (2a eld.). Sydney: Angus and Robertson. ISBN 0-207-12424-8.

## Bibliografio
*
* 
*
* Low, Rosemary. (1978). *Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots*. Inkata Press: Melbourne. .

## Eksteraj ligiloj
*Fotoj, sono kaj filmeto de Skvama triĥogloso el Biblioteko Macaulay  de Cornell Lab of Ornithology

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Shrewsbury (Masaĉuseco)

**Shrewsbury** estas urbeto de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Masaĉuseco, ĉe la orienta marbordo proksime de la Atlantika Oceano, kaj ene de ĝi en la kantono Worcester, en la centra parto de Masaĉuseco. Laŭ la stato de  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Masaĉuseco
Kalendula triĥogloso

**Kalendula triĥogloso** aŭ *Sumba triĥogloso* (*Trichoglossus capistratus*, laŭ kio ankaŭ *Strikapa triĥogloso*) estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de la insuloj Sumbo, Rote, Vetaro kaj Kisar de Indonezio kaj en Timoro. Ĝi estis iam konsiderata subspecio de la Ĉielarka triĥogloso, sed post revizio de 1997, ĝi estis iom post iom traktita kiel aparta specio.

Ĝenerale, la kalendula lorio similas paliĝintan ĉielarkan aŭ skarlatbrustan lorion, kun la bluo ĝis la kapo ne tiel forte markita kaj la brusto varianta de oranĝflava ĝis flava. Ĝi restas sufiĉe ofta, sed ĝia relative malgranda distribuo povus kaŭzi estontan zorgon.

Ĝi estas ĝenerale verda papago, kun brilruĝaj beko kaj irisoj, malhela kapo kun bluviola nuanco en krono kaj gorĝo, nigrecaj bridoj kaj okulringoj, flavaj kolumo ĉefe flanke kaj malantaŭe kaj femuroj. La ventro estas malhelverdaj, dum la brusto montras belan brilflavan koloron kun oranĝa nuanco, kio similas al floro kalendulo, kio estas tialo de la ordinara nomo.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en *Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos* (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
* Arndt, Thomas (2007) *Lexicon of Parrots*. Alirita en 31/07/07.
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary* (2a eld.). Sydney: Angus and Robertson. ISBN 0-207-12424-8.

## Bibliografio
*
* 
*
* Low, Rosemary. (1978). *Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots*. Inkata Press: Melbourne. .

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Orienta Timoro
Olivkapa triĥogloso

**Olivkapa triĥogloso** (*Trichoglossus euteles*, ankaŭ *Oliveckapa triĥogloso*) estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de arbaroj kaj kultivejoj de Timoro kaj malgrandaj apudaj insuloj. 

## Aspekto
La olivkapa lorio estas ĉefe verda papago ĉirkaŭ 24 cm longa. Ĝi havas oliveckoloran kapon, kiu estas markita per verda kolumo. Ĝia beko estas oranĝruĝa, ĝiaj irisoj estas ruĝaj, kaj ĝiaj kruroj estas grizaj. La masklo kaj ino havas identan eksteran aspekton. Junuloj havas iomete pli verdan kapon, brunan bekon kaj brunajn irisojn.

## Taksonomio
La taksonomia nomo de oliveckapa lorio estas *Trichoglossus euteles* (Temminck, 1835). Ili estas parto de la genro de lorioj *Trichoglossus*. Ili apartenas al la subfamilio *Loriinae* (Lorienoj) de la familio *Psittaculidae*.

## Habitato kaj distribuado
Adonara kaj Lembata estas mezgrandaj ĝis grandaj vulkanaj insuloj situantaj apud la orienta pinto de Flores, en Orienta Nusa Tenggara (Malgrandaj Sundoj), Indonezio. La olivkapa lorio estas endemia el la Malgrandaj Sundoj, tial ili havas limigitan teritorion. Ĝi preferas vivi en pluvarbaroj kaj fermitaj kanopeaj arbaroj. Ilia vivejo estas primara montara arbaro, sekundara kreskaĵaro kaj savanarbaro je proksimume 1000–2300 m.

### Voĉo
Oni diras, ke iliaj krioj estas ripetemaj, longaj kaj siblecaj; ankaŭ rapidaj, zumaj trilaj notoj kaj mallaŭtaj serioj de raŭkaj, pli longaj pepadoj kaj fajfaĵoj.

### Reproduktado
Ne ekzistas informoj el la naturo. En kaptiteco: tri ovoj, grandeco 24,5–25,3 mm × 22,5–23 mm; kovada periodo 23 tagoj. Kiam ĝi estis vendita, Ĉielarka lorio (*Trichoglossus haematodus moluccanus*) laŭdire havis 32 jarojn kaj ankoraŭ reproduktiĝis, sed neniuj pluaj informoj estis haveblaj pri la birdo. La reprodukta sezono de la olivkapa lorio komenciĝas de novembro ĝis februaro.

## Birdobredado
Kiel la Ĉielarka triĥogloso, ĉi tiu specio de lorio estas populara en birdobredado. Ĝi troviĝas en la inventaro de 2007 pri neindiĝenaj (ekzotaj) birdospecioj konataj en Aŭstralio.

## Bildaro

File:Trichoglossus euteles -Indianapolis Zoo -5.jpg|Dorso
File:Trichoglossus euteles -Indianapolis Zoo -6.jpg|Fronte
File:Trichoglossus euteles -captive-8a.jpg|Flanke

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en *Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos* (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
* Arndt, Thomas (2007) *Lexicon of Parrots*. Alirita en 31/07/07.
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary* (2a eld.). Sydney: Angus and Robertson. ISBN 0-207-12424-8.

## Bibliografio
*
* 
*
* Low, Rosemary. (1978). *Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots*. Inkata Press: Melbourne. .

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Konduta scienco

La **konduta scienco** estas grupo de fakoj, kiuj fokusiĝas al homa konduto kiel ĝi influas kaj estas influita de la sintenoj, konduto kaj bezonoj de aliaj. La disciplinoj, kiuj konsistigas la kondutajn sciencojn, estas: antropologio, pedagogio, politika scienco, psikiatrio, psikologio, kriminologio kaj sociologio.

Ĉi tiu grupo estas inkludita ene de pli larĝa grupo: la sociaj sciencoj. Ĉi tiuj studas la originon, funkciadon kaj instituciojn de la socio. Krome, ĉi tiu pli larĝa kategorio inkluzivas disciplinojn ene de la kondutaj sciencoj kaj aliajn kiel ekzemple juro, ekonomiko, historio kaj geografio.

Kondutismaj sciencoj estas aplikataj por diagnozi kaj antaŭdiri homan konduton, ekzemple en balotenketoj kaj alitipaj enketoj (politiko, merkata esplorado, enketiloj kaj sintentestoj), kaj por psikologiaj celoj, dum studado kaj farado de taŭgeco-, kapablo-, kapacito- kaj personectestoj.

Esplorado pri homoj fare de kondutaj biologoj aŭ etologoj ĝenerale ne estas konsiderata parto de la kondutaj sciencoj.

## Priskribo 
La kondutaj sciencoj ampleksas du larĝajn kategoriojn: neŭrologiajn (decidsciencojn) kaj sociajn (sciencajn).

Decidsciencoj traktas la fakojn, kiuj okupiĝas pri la decidprocezo kaj individuaj mekanismoj uzataj de organismo por postvivi en socia medio. Tiuj inkluzivas antropologion, psikologion, kognan sciencon, organizan teorion, psikobiologion kaj socian neŭrosciencon.

Aliflanke, komunikadaj sciencoj traktas kampojn, kiuj studas la komunikadajn strategiojn uzatajn de organismoj kaj la dinamikon inter organismoj en medio. Tiuj inkluzivas kampojn apartenantajn al antropologio, organiza konduto, organizaj studoj, sociologio kaj sociaj retoj.

## Notindaj kondutsciencistoj 
# B.F. Skinner - kondutisto, pioniro de operanta kondiĉado kaj horaroj de plifortigo. 
# John B. Watson -  frua propagandanto de kontrolitaj kondutaj eksperimentoj.
# Ivan Pavlov - malkovris klasikan kondiĉadon en hundoj.
# Albert Bandura - socia lernado-teorio, observa lernado, mem-efikeco. 
# Eric Kandel - esplorado pri memoro kaj sinapta plastikeco.
# Michael Gazzaniga - esplorado pri dividita cerbo, kogna neŭroscienco de konscio.
# Robert Sapolsky - stresfiziologio, primata konduto, neŭroendokrinologio.

## Vidu ankaŭ 
* Konduto
** Homa konduto
** perda malinklino
* Scienco
** Kampoj de scienco
*** Naturaj sciencoj
*** Sociaj sciencoj
** Historio de scienco
** Historio de teknologio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
Kategorio:Rekonada scienco
Johann Büttikofer

**Johann BÜTTIKOFER** (9a de Aŭgusto 1850 – 24a de Junio 1927) estis svisa zoologo kiu laboris en la Bestoĝardeno de Roterdamo. Post sia retiriĝo li setliĝis en Berno, Svisio. Pro siaj etendaj kontribuoj al la sciaro pri la faŭno de Liberio baze sur du zoologiaj ekspedicioj al Liberio (1879 ĝis 1882 kaj 1886 ĝis 1887) li estis rigardita kiel la 'Patro de la Liberia Natura Historio'.

En 1893-1894 Büttikofer estis la oficiala zoologo de la Nieuwenhuis Ekspedicio al centra Borneo, organizita de Anton Willem Nieuwenhuis, bone konata nederlanda esploristo. Tio rezultis en valoraj kontribuoj al la sciaro de la naturo de tiu regiono: li veturis laŭ la riveroj Mandai kaj Sibau kaj ankaŭ ascendis al montoj Kenepai kaj Liang Koebeng. Kelkaj birdoj, reptilioj kaj senvertebruloj el tiu areo ankoraŭ portas sian nomon, kiel ekzemple, la pelorneo de Büttikofer (*Pellorneum buettikoferi*), la lacerto de Büttikofer (*Dopasia buettikoferi*), kaj skinko (*Sphenomorphus buettikoferi*).

## Fontoj
* Anon. 1927. Zum Andenken an Dr. Johann Büttikofer (E. Bühlmann & Company) 32 pp.
* Anon. 1993. Hans Stampfli: Der Afrikajäger Franz Xaver Stampfli (1847–1903), Ein Solothurner entdeckt neue Tierarten und bereichert naturwissenschaftliche Sammlungen, Mitteilungen der Naturforschenden Gesellschaft des Kantons Solothurn 36 (1993): 123–35.
* Brouwer, G.A, 1954. Historische gegevens over onze vroege ornithologen en over de avifauna van Nederland (Brill, Leiden, 1954); pp 84–87.
* Büttikofer, J. 1883. "Mededeelingen over Liberia. Resultaten van eene Onderzoekingsreis, door J. Büttikofer en C. F. Sala in de Jaren 1879–1882, Uitgegeven van wege het Aardrijkskundig Genootscap, Bijblad 12.
* Büttikofer, J. 1890 Reisebilder aus Liberia: Resultate geographischer, naturwissenschaftlicher und ethnographischer Untersuchungen während der Jahre 1879-1882 und 1886-1887 (E.J.Brill) Leiden 2 vols.
* Büttikofer J. 1917. Die Kurzschwanzaffen von Celebes Zoologische Mededelingen Vol. 3 p. 1-86
* Dop, Henk and Phillip T. Robinson (eds), 2013, "Travel Sketches from Liberia- Johann Büttikofer's 19th Century Rainforest Explorations in West Africa." Brill (Leiden).
* Robinson, Phillip T. Liberia's Wildlife: The Time for Decision," ZOONOOZ (San Diego)54, no. 10 (October 1981): 7–20.
* Voous, K.H., 1994, In de ban van vogels, Scheffers, Utrecht.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de aŭ pri Johann Büttikofer ĉe Internet Archive

Kategorio:Svisaj zoologoj
Gáspár Oswald

'*** [gAŝpAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Oswald Gáspár*' estis moraviana-hungaria piarista monaĥo, arkitekto. Lia familia nomvarianto estis *Ozvald*.

 naskiĝis  en Iglau, li mortis  en Vác.

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1749 en Lipnica, post 3 jaroj li monaĥiĝis samloke. Li studis arkitekturon en la plej signifaj urboj de Italujo kaj Germanujo. Komence li arkitekturadis en Moravio. Christoph Anton von Migazzi aprezis lin alte en Vieno, tial Oswald iĝis arkitekto de Migazzi en Hungara reĝlando. Oswald planis ĉirkaŭ 20 preĝejojn dum 2 jardekoj.

## Elektitaj arkitekturaj planoj 
* trakonstruo de preĝejo en Nikolsburg
* preĝejo kaj monaĥejo en Veszprém (urbo) (1754)
* Kunkatedralo Ĉieliro (Kecskemét) (1774-1806)
* Katedralo de Ĉieliro de Maria (Vác) kun episkopa palaco
* preĝejo de Berkenye (1777)
* Ĉefepiskopa palaco (Kalocsa)
* Kastelo de Verőce

## Memorigiloj 
* strato en Vác

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Ruĝkoluma triĥogloso

**Ruĝkoluma triĥogloso** (*Trichoglossus rubritorquis*, ankaŭ *Oranĝkoluma triĥogloso*) estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de arbaroj en norda Aŭstralio (nordorienta Okcidenta Aŭstralio, norda Norda Teritorio kaj fora nordokcidenta Kvinslando). Ĝi estis iam konsiderita subspecio de la Ĉielarka triĥogloso, sed nuntempe plej multaj fakuloj konsideras ilin aparta specio. kvankam oni supozas, ke plej verŝajne ĝi ŝuldiĝas al laŭsezona viruso. Ebriiĝo per fermentinta nektaro estis ekskludita.

## Taksonomio
Nicholas Aylward Vigors kaj Thomas Horsfield priskribis la ruĝkoluman lorion en 1827. La specia epiteto devenas el la latinaj vortoj *ruber* "ruĝa" kaj *torquis* "kolo".

Molekula analizo uzanta mitokondrian citokromon *b* montris, ke la ruĝkoluma lorio estas plej proksime rilata al genlinio kiu rezultis en la Kalendula triĥogloso kaj en la Sunsubira triĥogloso de Indonezio. Ĝi estas pli fore rilata al la Ĉielarka triĥogloso, ĉar du apartaj genlinioj koloniigis Aŭstralion sendepende. 

Oni ne agnoskis subspeciojn, Alia ordinara nomo estas oranĝnuka lorio.

## Aspekto
La ruĝkola lorio estas ĉirkaŭ 26 centimetrojn longa. La plumoj de la kapo kaj gorĝo estas malhelbluaj. Estas oranĝruĝa bendo sur la malantaŭo de la kolo. La brusto estas oranĝkolora kun ruĝa nuanco. La bazo de la malantaŭa kolo estas malhelblua. La flugiloj estas helverdaj. La beko estas ruĝa, pli oranĝeca pinte. La kruroj kaj piedoj estas grizbrunaj. La specio estas sidlokema, kvankam ĝi sekvas nutraĵprovizon, kiel ekzemple banksiojn florantajn en aprilo kaj majo sur Groote Eylandt.

## Reproduktado
La specio nestas tra sia tuta teritorio, en kavaĵoj en grandaj arboj, ĝenerale iom super la tero. Unu aŭ du ovoj estas demetitaj ĉiujare inter aŭgusto kaj januaro aŭ marto ĝis junio. La ovodemetado konsistas el du senbrilaj blankaj ovoj, 23 milimetrojn larĝaj kaj 27 milimetrojn longaj.

## Manĝado
La ruĝkoluma lorio manĝas la florkapojn de la Helruĝa eŭkalipto (*Eucalyptus miniata*). Ĝi foje manĝas en la kompanio de la Plurkolora lorio.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en *Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos* (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
* Arndt, Thomas (2007) *Lexicon of Parrots*. Alirita en 31/07/07.
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary* (2a eld.). Sydney: Angus and Robertson. ISBN 0-207-12424-8.

## Bibliografio
*
* 
*
* Low, Rosemary. (1978). *Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots*. Inkata Press: Melbourne. .

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Sunsubira triĥogloso

**Sunsubira triĥogloso** aŭ *Triĥogloso de Forsten* (*Trichoglossus forsteni*, kaj ankaŭ *Skarlatbrusta triĥogloso*) estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de insuloj (Bali, Lombok, Sumbavo, Tanah Jampea (inter Sulaveso kaj Flores), kaj Kalaotoa (same inter Sulaveso kaj Flores). de Indonezio. Ĝi estis iam konsiderita subspecio de la Ĉielarka triĥogloso, sed post revizio en 1997, ĝi estis iom post iom traktita kiel aparta specio.

Aldone al la nomiga subspecio el Sumbavo, ĝi inkludas la subspeciojn *mitchellii* ("Lorio de Mitchell") el Bali kaj Lombok, *djampeanus* ("Lorio de Djampea") el malgranda insulo Tanah Jampea, kaj *stresemanni* ("Lorio de Stresemann") el la malgranda insulo Kalaotoa.
, kio estas tialo de la ordinara nomo.]]
, Usono.]]
Ĝi estas la plej malhela kaj verŝajne plej forte markita membro de la grupo de ĉielarkaj lorioj, kun malhelblueta kapo kiu forte kontrastas kun limeverda nuko kaj profunde skarlata (plej multaj subspecioj) aŭ profunde oranĝa (subspecio *stresemanni*) brusto, kiu denove forte kontrastas kun la malhelblueta ventro.

Ĝia malgranda teritorio kombinita kun ampleksa vivejo-detruo kaj kaptado por papaga komerco kaŭzas gravajn zorgojn. Ĝi restas sufiĉe ofta sur Sumbavo, sed estas malofta aliloke.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en *Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos* (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
* Arndt, Thomas (2007) *Lexicon of Parrots*. Alirita en 31/07/07.
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary* (2a eld.). Sydney: Angus and Robertson. ISBN 0-207-12424-8.

## Bibliografio
*
* 
*
* Low, Rosemary. (1978). *Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots*. Inkata Press: Melbourne. .

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Pafilisto

[eta|Verdjaka pafisto de la [Brita Armeo celanta fusilon de tipo Baker rifle, ĉ. 1803]]
**Pafilisto** estas speco de soldato en malpezaj infanteriaj unuoj nomataj *pafilistoj* (angle Riflemen). Ĉi tiu speco de unuo komencis aperi en diversaj formoj en eŭropaj armeoj dum la 18-a jarcento kun la disvolviĝo de la fusilo, kiu havis pli grandan precizecon kaj atingon, postulis pli grandan lertecon por funkciigi kaj ĝia reŝarga tempo estis pli longa ol tiu de la muskedo.

Dum la 19-a jarcento, kiam la teknologio de manpafiloj disvolviĝis, same disvolviĝis bataltaktikoj kaj pafforto, tiel ke la unikeco de la pafilisto iom post iom malkreskis sur la batalkampo. Tamen, hodiaŭ kelkaj unuoj kun heredaĵo kiel pafilistoj pluvivas, kaj la uzo de la termino "pafilisto" disetendiĝis por priskribi regulan infanterion kaj eĉ specon de rango aŭ stadio de armea/milita trejnado.

## Vidu ankaŭ 
* Malpeza infanterio
Kategorio:Batalaj profesioj
Kategorio:Infanterio
Eskapologio

Ne konfuzu kun eskapismo 
----
 (1874–1926), fama eskapologo kaj magiisto]]
**Eskapologio** estas la praktiko eskapi el fizika enfermo aŭ aliaj kaptiloj. Kiel speco de *iluziismo*, ĝi estas la arto liberigi sin de katenoj per osto- kaj muskola manipulado. La plenumanto de la truko, kiu nomiĝas *eskapologo* aŭ eskap-artisto (mallonge *eskapisto*), povas liberigi sin de mankatenoj, frenezjako, eskapi el kaĝo, ĉerko, ŝtala skatolo, barelo, sako, brulanta konstruaĵo, akvocisternoj kaj aliaj danĝeroj, kiuj ofte estas kombinitaj en unu prezento.

Kelkaj trukoj de eskapistoj estas atingitaj per iluziismaj teknikoj; aliaj estas veraj agoj de fleksebleco, forto kaj aŭdaco.

## Listo de rimarkindaj eskap-artistoj 
* Harry Houdini
* James Randi

## Vidu ankaŭ 
* Iluziisto

## Eksteraj ligiloj 
* Houdini Muzeo Travojaĝo
* Eskapologio — la magia arto de eskapo
* Busker Central - maloftaj kaj historiaj videoj de eskapologoj.
Kategorio:Iluzio
Eksperto-komentisto

**Komentisto** estas posteno en la amaskomunikiloj, ĉefe en televido kaj radio. La persono en ĉi tiu posteno proponas siaj opiniojn pri aktualaj kaj ĉiutagaj eventoj de ilia ekspertizo, ĉu politikaj (tiel nomataj ), ekonomiaj aŭ sportaj (sportkomentisto), en televidaj aŭ radio-elsendoj. En la redakcio, la posteno de komentisto kutime estas donita al profesia ĵurnalisto, por kiu la koncerna areo estas specialiĝo. Iafoje la funkciojn de komentisto plenumas kolumnistoj. Ofte, sendependaj specialistoj el la koncerna agadkampo estas invitataj por komenti.

Jen kutima specifaĵo:

* **Politika komentisto**
** **Eksterpolitika** **komentisto** : okupiĝas pri interpretado kaj komentado de eventoj en la kampo de ŝtatistarto, eksterlandaj rilatoj, internaciaj rilatoj kaj diplomatio.
** **Internpolitika** **(partia) komentisto:** okupiĝas pri interpretado kaj komentado de eventoj en la enlanda politika kampo.
* **Armea komentisto** : okupiĝas pri interpretado kaj komentado pri eventoj de la armeo kaj sekureco.
* **Sporta komentisto** aŭ analizisto: okupiĝas pri interpretado kaj komentado pri sporteventoj, kutime en specifa sporto (specife vidu futbala komentisto).
* **Ekonomia komentisto** : okupiĝas pri interpretado kaj komentado de eventoj en la kampo de ekonomiko.
* **Jura komentisto** : okupiĝas pri interpretado kaj komentado de eventoj en la jura kampo.
Eksperto-komentisto povas ankaŭ specialiĝi pri distinga etna-religia malplimulto en la lando, de kiu la novaĵoj sufiĉe ofte kaj intense interesiĝas (do en la fono de politika maltrankvilo).

## Vidu ankaŭ 
* kolumnisto
* opinia gvidado
* parolada radio
* parolada prezento
* Ĵurnalismo
* televida prezentisto

Kategorio:Komunikilaj profesioj
Kategorio:Komentistoj
Societadvokato

**Societadvokato** estas advokato, kiu laboras por firmao aŭ entrepreno kiel interna jura konsilisto (angle Inhouse Counsel).

Ili respondecas pri administrado de juraj aferoj ene de kompanio. La devoj de la interna advokato inkluzivas:

* redaktado kaj kontrolado de kontraktoj, ekzemple por aĉetado kaj vendo (angle procurement)
* administrado de la asekuro
* la juraj aspektoj de homaj rimedoj
* provizante jurajn konsilojn al dungitoj kaj administrado
* malhelpi aŭ solvi jurajn problemojn per konsultado aŭ juraj procedoj
* sekureco de kompaniaj kaj personaj datumoj

Firmaa advokato kutime laboras proksime kun la estraro. Pli malgrandaj kompanioj povas konsideri dungi eksteran advokaton.

Kompanio-juro kutime ne estas profesio por komencantaj profesiuloj. Kvankam komencantaj profesiuloj ofte posedas la necesajn teoriajn jurajn sciojn, al ili kutime mankas sufiĉa sperto por efike apliki ilin en la praktiko. Multaj entreprenaj advokatoj laboris kiel advokatoj aŭ juraj konsilistoj antaŭ ol aliĝi al kompanio kiel entreprenaj advokatoj.
Kategorio:Korporacia juro
Polianoj

eta|Orientslavaj triboj je la 8-a kaj 9-a jarcento (anglalingve).
La **Poljanoj** (ukraine Поляни) estis orientslava tribo, kiu loĝis ambaŭ bordojn de la rivero Dnepro inter la 6-a kaj 9-a jarcentoj, same kiel la ukrainajn alfluantojn de la Dnepro, la malsuprajn partojn de la riveroj Ros, Sula, Stuhna, Teteriv, Irpin, Desna kaj Pripjat. Ilia nomo devenas de la vorto poljana ("ebenaĵo") pro ilia kutimo setli en malfermaj kampoj kaj ebenaĵoj. Ili ludis centran rolon en la formado de la Kieva Regno.

Kategorio:Orientslavaj triboj
Kategorio:Historio de Ukrainio 
Kategorio:6-a jarcento
Kategorio:7-a jarcento
Kategorio:8-a jarcento
Kategorio:9-a jarcento
István Pállya

**István Pállya** [iŝtvAn pAja], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pállya István József** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Léva (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Levice en Slovakio), li mortis  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa urboparto de Budapeŝto en Hungario).
eta|maldekstre|

## Biografio 
 lernis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, en 1756 li aliĝis al la piaristoj en Privigye, kie okazis la novicado. Li monaĥiĝis en 1758, jaron poste la li instruis en Rosenberg, poste en Nagykároly (tie li lernis ankaŭ filozofion kaj pedagogion de Paulin Lihán). Ekde 1762 li instruis en Kisszeben kaj Debrecen, kie li finis siajn teologiajn studojn. En 1765 li pastriĝis en Vác, poste ĝis 1782 li instruis en piaristaj gimnazioj de Vác, Veszprém (urbo), Nitro, Kolozsvár, eĉ en tiu lasta urbo li estis gimnaziestro. En la lastaj jaroj li estis same lernejestro en Vác kaj Sopron. Inter 1796-1802 li estis estro de ĉiuj hungaraj piaristoj. Dum vojaĝo en 1801 lia kaleŝo renversiĝis, tial jaron poste li mortis. Li okupiĝis ankaŭ pri lernejaj dramoj, kiujn li aŭ tradukis el la germana, aŭ li mem verkis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Oratio nomine universitate habita, dum D. Samuel L. B. de Bruckenthal, ...* (1776)
* *Oratio quam in caes. regi universitate Claudiopolitana dvm solennibus avspiciis ...* (1777; kvarfoje eldonita)
* *Oratio qua in jvstis fvneris ... M. Theresiae parentavit ...* (1780, 1782)
* *S. Pállya orationes octo publice habitae.* (1797)
* dramoj restintaj en manuskriptoj

## Memorigiloj 
* busto en Nagymaros (vidu la foton!)
* memortabulo en Cluj (1942)

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Aprezisto

**Aprezisto** aŭ **valorigisto** (de latina *appretiare*, "valorig") estas persono, kiu okupiĝas pri la aprezado de la mona valoro de posedaĵo aŭ difekto al posedaĵo, plej precipe nemoveblaĵo. En iuj merkatoj, laŭ jurisdikcio kaj tipo de merkato, tiu persono povas ankaŭ arbitracii en vendado aĉetado de granda, altvalora posedaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* aŭkciisto

Kategorio:Nemoveblaĵoj
Kategorio:Asekuro
Falsado de arto

Artaĵo estas konsiderata **falsaĵo** se ĝi estis intence kreita kiel verko de specifa artisto kaj/aŭ prezentita al interesita partio kiel originala verko de artisto aŭ arta rondo, sen ke tio estu la kazo. 

Temas pri verko produktita kiel imitaĵo aŭ falsaĵo de originalo, kutime por prezenti ĝin kiel verkon de fama artisto kaj tiel profiti. Ĝi estas fenomeno eneca al arta kreado ekde kiam artaĵoj komencis esti aĉetataj kaj vendataj kiel valoraj objektoj. Pentraĵoj, skulptaĵoj kaj presaĵoj, same kiel verkoj de dekoracia arto kaj antikvaĵoj, povas esti falsitaj.

## Vidu ankaŭ 
* arkeologia falsado
* aŭtentikeco en arto
* falsado
* Muzeo de Artaj Falsaĵoj, Vieno
* Artverkoj kun kontraŭita deveno
* Falsado de varoj

### Rimarkindaj falsaĵoj 
* Etruskaj terakotaj batalantoj
* *Flora portreto*
* la *Dormata Kupido* de Mikelangelo
* Pokalo Rospigliosi
* Samson Ceramikaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* La Asocio por Esploro en Krimoj Kontraŭ Arto

Kategorio:Arto
Kategorio:Falsado
Aŭtovendejo

[eta|Aŭtokoncesio en Onalaska, [Viskonsino]]
**Aŭtokoncesio**, ankaŭ nomata *aŭtovendejo***,** estas entrepreno **,** kiu vendas novajn aŭ uzitajn aŭtojn podetale laŭ koncesia interkonsento kun aŭtoproduktanto aŭ ĝia vendofilio. Aŭtokoncesioj ofte ankaŭ vendas partojn kaj aŭtomobilajn prizorgadajn servojn.

Temas pri kompanio, kiu reprezentas aŭtomobilan markon (varmarkon) en unu aŭ pluraj geografiaj lokoj, havas trejnitan personaron, financajn rimedojn, kaj ankaŭ vendajn, produktadajn kaj stokadajn instalaĵojn ekipitajn laŭ la koncesiaj normoj por **podetalaj** aŭ pograndaj (entreprenaj) vendoj, antaŭvendaj kaj postvendaj servoj de aŭtoj.

Homoj kiu laboras tie pri vendado de aŭtoj estas nomataj **aŭtovendistoj**.

  
Kategorio:Aŭto
Kategorio:Vendado
Taktobatado

eta|Spencer X prezentas "Be Somebody" kun sole voĉa takto-boksado
eta|298ra|Ekzemplo de aŭdio pri taktboksado
eta|Klasika *ritmkesto* : La TR-808 estis populara en fruaj hiphopaj produktadoj. Imiti ĝiajn ritmojn nun estas parto de la repertuaro de multaj ritmkestoj.

**Taktobatado** aŭ **taktboksado** (angle **Beatboxing** ) estas ĝenro de muziko, kiu inkluzivas manierojn krei komponaĵon uzante la artikulacian aparaton kaj kelkfoje la manojn. Ĝi ankaŭ povas inkluzivi kantadon, voĉan skrapadon, imiton de laborado kun gramofonoj (angle :en:Turntablism), sonojn de latunaj blovinstrumentoj, kordinstrumentojn, diskĵokeajn skrapadojn kaj multajn aliajn. Beatboxing iam estis proksime asociita kun la hiphopa kulturo, ofte nomata la "kvina elemento de hiphopo", sed laŭlonge de la tempo, la limigoj en stiloj ĉesis gravi. La termino "beatboxing" foje estas uzata por rilati al voĉa perkutado ĝenerale.

Ĝia realizado implikas imiti drumomaŝinajn ritmojn — kelkfoje skrapojn aŭ tamburojn — kaj aliajn frapinstrumentajn ritmojn, kaj pli malofte, aliajn instrumentojn kaj sonojn, uzante la buŝon, nazon kaj gorĝon. Male al tradicia **kantado**, taktboksado ĝenerale plenumas muzikajn funkciojn kompareblajn al tiuj de ritmaj aŭ efikinstrumentoj. La arta formo, kaj kelkfoje la prezentanta muzikisto, ankaŭ estas nomataj *homa taktboksado* (malnoviĝinta literumo: *homa taktkesto*). Taktboksado ofte egaliĝas kun voĉa frapinstrumentado, sed strikte parolante, ĝi rilatas al specifa formo de ĝi evoluigita en hiphopo. 

## Eksteraj ligiloj 
* Swissbeatbox.com - la monda plej granda taktobatado platformo.
* Beatboxbattle.tv - Organizinto de la monda taktobatado ĉampioneco.
* Humanbeatbox.com  [konstanta mortinta ligo] - Unu el la unuaj taktobatadaj enretaj komunumoj.

Kategorio:Voĉa muziko
Cyclopsitta

**Ciklopsitoj** (***Cyclopsitta***) estas genro de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. La kvar specioj estas indiĝenaj de Aŭstralio kaj ĉefe de la insulo Nov-Gvineo.

La genronomo *Cyclopsitta* estas kombinaĵo de la greka nomo de la mitaj Ciklopoj (raso de unuokulaj siciliaj gigantoj, kies nomo estas kombinaĵo de la greka vorto *kuklos*, signifanta "cirklon" kaj *ōps*, signifanta "okulon"), kaj la moderna latina *psitta*, signifanta "papagon".

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Figpapagoj

**Figpapagoj** estas malgranda tribo de aŭstralaziaj papagoj nomitaj ***Cyclopsittini*** en la familio *Psittaculidae* (Psitakuledoj), konsistanta el sep specioj en du genroj (*Cyclopsitta* kaj *Psittaculirostris*). Figpapagoj troviĝas sur kaj ĉirkaŭ la insulo Nov-Gvineo, ene de la teritorioj de Indonezio, Papuo-Nov-Gvineo kaj tropika Aŭstralio.

## Taksonomio
La grupo de figpapagoj unue estis proponita en 1891 je familia rango, kiel Ciklopsitakedoj (*Cyclopsittacidae*), el la tipa genro *Cyclopsitta*. Ĉi tio poste estis malaltigita al triba statuso kaj inkludita en la familion *Psittaculidae*.

Molekulfilogenetikaj studoj subtenas grupiĝon de figpapagoj (*Cyclopsittini*) kun la proksime rilataj melopsitakoj (*Melopsittacini*) kaj la lorioj (*Loriini*) kiel la subfamilio *Loriinae* (Lorienoj). Rilatoj inter la triboj kaj ene de la genroj *Cyclopsitta* kaj *Psittaculirostris* restas ankoraŭ detale studendaj.

## Tribo *Cyclopsittini*
## Referencoj 
Kategorio:Papagedoj
Vejhaj

**Vejhaj,** per simpligita ĉina skribo **威海,** per pinjino *Wēihǎi* estas prefektujnivela milionurbo, signifa marhavena urbo en provinco Ŝandongo en Ĉina Popola Respubliko. Ĝia historia loknomo estis *Vejhajvej* (威海卫; Wēihǎiwèi) kun signifo "Potenca Mara Fortikaĵo". 
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La milionurbo situas laŭ la maro sur areo 5956 km² 44 metrojn super la marnivelo (sed varias la alteco inter 0-418 m), dum ĝi Vejhaj administras kvar distriktnivelajn dividojn. La urbon ĉirkaŭas maro sur tri flankoj,  ĝian havenon protektas la insulo Liugong. Seulo troviĝas 430, ĉefurbo Pekino 564, Ŝanhajo 699 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/. La malfermita Nord-Koreio same estas proksime.

## Historio 
Plej frue la areo estis loĝata de loka tribo, sed ĝi estis aneksita al Ĉinio en 567 antaŭ Kristo. Antaŭ la 14-a jarcento ĉi tie estis nur negrava fiŝkaptista vilaĝo. En 1398 oni konstruis fortikaĵon, kiu estis plene preta en 1403 kun muroj pli ol 3 km longajn en cirkonferenco. Baldaŭ la haveno estis la bazo por la floto. En 1895 la japanoj konkeris Vejhajvej, sed la britoj forprenis ĝin post 3 jaroj. La angla loknomo estis Port Edward. Ĉinio rericevis Vejhajvej en 1930, sed la insulo kun instalaĵoj estis luitaj reen al Britio ĝis 1940. Denove okazis japana regado inter 1938 kaj 1945, la brita areo ekde 1940. En 1949 jam kiel Vejhaj ĝi integriĝis al Ĉina Popola Respubliko.

## Ekonomio 
La prefekturbo estas komerca haveno, grava fiŝkapta centro kaj bazo de la Ĉina Mararmeo kun kelkaj malpezaj industriaj fabrikoj. Pro sia proksimeco la loko ankaŭ havas grandan korean komercan komunumon kaj ricevas multajn koreajn turistojn. Vejhaj ankaŭ estas signifa produktada areo por arakidoj kaj fruktoj. La industrio havas lokon en pluraj industriaj zonoj.
eta|maldekstre|

## Edukado 
Pluraj kampusoj funkcias en la prefekturbo.
 
## Religio 
Krom la kutimaj ĉinaj religioj tie estas la sidejo de romkatolika episkopejo.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Vejhaj estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj, krome internacia flughaveno, same haveno servas. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
La klimato estas norda modera kontinenta musona klimato. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 695 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ol du trionoj de la jara precipitaĵo okazas de junio ĝis septembro.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* varmaj fontoj
* muzeo

## Eponimoj 
* malgranda planedo 207931 Weihai

## Ĝemelurboj 
*  Cheltenham, Britio (1987)
*  Ube (Jamaguĉi), Japanio (1992)
*  Santa Barbara (Kalifornio), Usono, Kalifornio (1994)
*  Josu, Sud-Koreio (1994)
*  Soĉi, Rusio (1996)
*  Biella, Italio (1996)
*  Timaru, Nov-Zelando (1998)
*  Brazavilo, Respubliko Kongo (2004)
*  Novopolotsk, Belorusio (2006)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Peranto

**Peranto** estas tria partio, kiu provizas servojn inter du komercaj partneroj. Ĉi tiu peranto agas kiel konduktilo por varoj aŭ servoj ofertitaj de provizanto al konsumanto. Tipe, la peranto ofertas ian formon de aldonvaloro al transakcioj, kiuj estus maloportunaj aŭ neeblaj per rekta komerco.

La termino estas difinita malsame laŭ kunteksto. En juro aŭ diplomatio, peranto estas tria partio, kiu ofertas peradajn servojn inter du partioj. En komerco aŭ interŝanĝo, peranto agas kiel konduktilo por varoj aŭ servoj ofertitaj de provizanto al konsumanto, kiu povas inkluzivi grocistojn, revendistojn, makleristojn kaj diversajn aliajn servojn. "Perado" rilatas al procezo, kiu kongruigas du flankojn de merkato, kiel ekzemple aĉetantoj kaj vendistoj, fare de tria partio, kiel ekzemple makleristo, agento aŭ grocisto. La plej ofta ekzemplo de perado estas en la financa industrio, kie ĝi implikas la kongruigon de pruntedonantoj kun prunteprenantoj fare de banko. 

En Esperantujo perantoj ludas gravan rolon por peri la rilatojn inter internaciaj organizoj kaj membroj aŭ simpatiantoj disaj en landoj.

## Vidu ankaŭ 
* podetala

Kategorio:Diplomatio
Kategorio:Administrado de liverĉenoj
Henrik Pales

'*** [paleŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Pales Henrik Pál*' estis hungara piarista monaĥo, pastro, instruisto.

 naskiĝis  en Gajdel (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Kľačno en Slovakio), li mortis  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa urboparto de Budapeŝto en Hungario).

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en Privigye en 1773. Post la novicado inter 1776–1778 li instruis en Rosenberg, poste li studis filozofion en Nitro. Li revenis al Privigye por instrui kaj li studis teologion en 1781. Inter 1784-1792 li instruis laŭvice en Nitro, Budao (urbo),  Eger, Podolin, Privigye, denove Podolin kaj Kalocsa. Inter 1798–1802 li estis pastro, inter 1803–1806 li instruis en seminario, inter 1807–1814 li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Breznóbánya. Post similaj postenoj ekde 1824 li estis pastro en momaĥejo en urbo Pest.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Ode, quam exc. ac ill. dno Josepho Kluch episcopo Nittriensi ...* (odo, 1815)
* *Carmen, quod ill. ac rev. dno Josepho Belánszky episcopo Neosoliensi ...* (1824)
* *Epigramma rev. ac eximio patri Joanni Bapt. Gosser e S. P. assistenti ...* (epigramo, 1830)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Blufrunta figpapago

**Blufrunta figpapago** (*Cyclopsitta gulielmitertii*) estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en Salavati kaj en la Birdokapa Duoninsulo en Nov-Gvineo. Ĝia natura habitato estas subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Taksonomio kaj sistematiko 
La blufrunta figpapago estas unu el kvar specioj en la genro *Cyclopsitta*.

La genronomo *Cyclopsitta* devenas el la mitaj Ciklopoj kaj la latinigita *psitta*, signife kiel "papago". La specia epiteto *gulielmitertii* honoras al Vilhelmo la 3-a, Reĝo de Nederlando, kaj devenas el la Mezepoka latino *Guilelmus,* kun la signifo Vilhelmo, kaj el la Latina *tertius*, kun la signifo tria. Alternativaj nomoj por la specio estas **Vilhelma figpapago** kaj **Figpapago de la Reĝo de Nederlando**.

## Aspekto 
La blufrunta figpapago estas ĉefe verda kun nigra beko, blanka vizaĝo kun nigra areo. Maskloj havas oranĝajn brustojn dum inoj havas oranĝajn areojn sur siaj vizaĝoj.

## Distribuado kaj habitato 
Ĝi loĝas en malaltaj arbaroj sur Nov-Gvineo, la Birdokapa Duoninsulo kaj Salavati. Ĝi ĝenerale troviĝas je altitudoj de 0–300 m, sed troveblas ĝis altitudoj de 1 100 m.

### Dieto 
Ĝi ĉefe manĝas figajn semojn, sed ankaŭ semojn de *Glochidion* kaj de *Acacia auriculaeformis*. Ĝi ankaŭ manĝas la florkapojn de *Poikilospermum*-plantoj.

### Reproduktado 
Ĝi reproduktiĝas de decembro ĝis junio. La nesto estas tipe truo farita en arbara termitejo, sed povas esti farita ankaŭ en epifitoj. En kaptiteco, la ovodemetado estas kutime de 2 ovoj, kvankam ili povas esti de 1-3 ovoj, kaj la kovada periodo estas de 20-22 tagoj, kun nestperiodo de 35-42 tagoj.

## Statuso 
La Blufrunta figpapago estis listita kiel Malplej Zorgiga fare de la IUCN.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Oisy-le-Verger

''''* - prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Pas-de-Calais*, prononco , Kaleza Markolo, en la regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde *Heuts-d'Franche*). Fine de  en la komunumo vivis . Ili vivas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Arras* kaj al la kantono *''. La loĝloko situas 24 kilometrojn oriente de la urbo Arras.
maldekstra|eta|300x300ra|

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pas-de-Calais

## Eksteraj ligiloj 
*   () 

eta|centra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Pas-de-Calais
Malhelvanga figpapago

**Malhelvanga figpapago** (*Cyclopsitta melanogenia*) estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en suda Nov-Gvineo kaj en Aru-insuloj. Ĝia natura habitato estas subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Subspecioj 
Estas tri agnoskitaj subspecioj de la Malhelvanga figpapago. 

* *C. g. melanogenia* – Rosenberg, 1866:
* *C. g. suavissima* – Sclater, 1876:
**C. g. fuscifrons* – Salvadori, 1876:

## Aspekto
Temas pri papago kun verdaj supraj partoj, kaj buntaj malsupraj partoj: nigraj beko, frunto, kaj gorĝo, blanka vizaĝo, oranĝa brusto kaj hela ventro. La ino estas simila, sed kun pli senkoloraj partoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Duokula figpapago

**Duokula figpapago** (*Cyclopsitta diophthalma*), konata ankaŭ kiel *Ruĝvizaga figpapago* aŭ *Bluvizaĝa figpapago* estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en arbaroj de Nov-Gvineo kaj apudaj insuloj, sed ĝi troviĝas ankaŭ en izolaj komunumoj laŭlonge de la tropika marbordo de Aŭstralio, oriente de la Granda Disiga Montaro. Kun averaĝa totala longo de ĉirkaŭ 14 cm, ĝi estas la plej malgranda papago en Aŭstralio.

Plej multaj subspecioj de la duokula figpapago estas sekse dimorfaj, ĉar maskloj havas pli da ruĝo (malpli arĝenta kaj blua) sur la vizaĝo ol la inoj. Ĝi estas ĉefe verda kun tre mallonga vosto, misproporcie granda kapo kaj beko, kaj ruĝaj kaj bluaj vizaĝmarkoj. Ĝia nomo devenas de blua makulo sur la lorumoj (bridoj), kiu ĉe novgvineaj birdoj estas proksimume samgranda kiel la okuloj.

## Kutimaro
La duokula figpapago ĝenerale manĝas figojn, berojn, semojn, nektaron, kaj la larvojn de ligno-borantaj insektoj. Ĉi tiu manĝado okazas en paroj aŭ en aro de nur kelkaj individuoj. Ĝi emas flugi rapide kaj rekte. Ĝi produktas mallongan kaj stridan krion. Male al multaj aliaj papagoj, kiuj ĝenerale uzas ekzistantajn truojn en arboj por nestoj, duokulaj figaj papagoj elfosas siajn proprajn nesotkavaĵojn, kutime en putriĝanta arbo.

Duokulaj figpapagoj elsendas altatonajn, du- aŭ tri-notajn "zzzt-zzzt" aŭ "zit-zit" kriojn, male al la ruliĝantaj aŭ trilaj kriegoj tipaj de lorioj. Ĉi tiujn kriojn oni plejparte faras dumfluge, sed foje dum ripozo. Kiam ili estas okupitaj pri manĝado, ili ankaŭ povas fari diversajn pli mallaŭtajn, babilemajn bruojn.

Ok subspecioj de la duokula figpapago estas priskribitaj. *Cyclopsitta diophthalma coxeni*, *C. d. macleayana*, kaj *C. d. marshalli* estas limigitaj al Aŭstralio, kaj la aliaj kvin estas limigitaj al Nov-Gvineo kaj rilataj insuloj.

## Subspecioj
* *C. d. aruensis* (Arua duokula figpapago)
* *C. d. coccineifrons* (Astrolabmonta figpapago)
* *C. d. coxeni*  (Figpapago de Coxen)
* *C. d. diophthalma*
* *C. d. inseparabilis* (Tagula figpapago)
* *C. d. macleayana* (Figpapago de Macleay aŭ Rugbrova figpapago)
* *C. d. marshalli* (Figpapago de Marshall)
* *C. d. virago* (Figpapago de Hartert)

## Bildaro

File:Figparrot male portland08.JPG|Masklo de *C. d. marshalli*
File:Figparrot fem cy portland08.JPG|Ino de *C. d. marshalli* el Kabjorka Duoninsulo, Aŭstralio
File:Cyclopsitta diophthalma -Mossman Gorge, Daintree National Park, Queensland, Australia -male-8.jpg|Masklo de *C. d. macleayana* en Nacia Parko Daintree, Kvinslando, Aŭstralio
File:Cyclopsitta diophthalma (female) -Cairns-8.jpg|Ino de *C. d. macleayana* en Cairns,  Kvinslando, Aŭstralio

## Referencoj
* ''Recovery Plan for the Coxen's Fig Parrot* Cyclopsitta diophthalma coxeni *(Gould)'', New South Wales National Parks and Wildlife Service, July 2002

## Eksteraj ligiloj
*World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia - Species Profiles

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Johannes Afflacius

**Giovanni Afflacio** estis kuracisto, aŭtoro de medicinaj verkoj kaj lernanto de Konstanteno Afrikano, kiu helpis lin en la tradukado de medicinaj tekstoj el la araba. Li eble estis samtempulo de Bartolomeo de Salerno kaj elmontras influon de la Araba spirito en siaj verkoj.

## Verko
Malmultaj fidindaj informoj ekzistas pri Johano Aflaĉo. Ĝis la malkovro de la Codex Salernitanus en 1837, en kiu li estas menciita plurfoje kiel aŭtoro, li estis tute forgesita. Poste, pliaj referencoj al Johannes en la tradicio povus esti atribuitaj al li, ekzemple de Petro la Diakono.

Simile al lia instruisto Konstanteno, Johannes estis nomata saraceno fare de samtempuloj en Salerno, kio sugestas ke li naskiĝis eble en Nordafriko aŭ Sicilio. Vasco La Salvia, profesoro pri filozofio, sekvante Heinrich Schipperges (1918–2003), germana medicina historiisto, citas Yaḥya ibn 'Aflah kiel eblan naskiĝnomon, post kiam August Wilhelm Henschel ankaŭ ne sukcesis trovi loknomon taŭgan por la kromnomo Afflacius.

Constantinus tradukis la "Liber febribus" de Isaac ben Salomon Israeli por la juna Johannes, el tio kio oni povas konkludi, ke Johannes ankoraŭ ne posedis ampleksan medicinan scion tiutempe. Johannes helpis sian instruiston en pli postaj tradukoj. Rudolf Creutz (1866-1949), Hermann Lehmann (1859-1932), kaj Mary Frances Wack komparis la labormetodojn de la instruisto kaj la lernanto en la 20-a jarcento.

Johano laboris kiel kuracisto en Salerno, kie la aĉeto de posedaĵo estas dokumentita en 1103. Iom poste, li eniris la monaĥejon de Montekasino kaj, laŭ Petrus Diaconus, poste mortis en benediktana monaĥejo en Napolo, probable Preĝejo de Santi Severino e Sossio, kie li administris la literaturan havaĵon de sia instruisto.

## Kelkaj verkoj
* De aegritudinum curatione tractatus
* De Febribus (verko de Isaac Israeli ben Solomon tradukita el la araba en la latinan
* De febribus et urinis, Napolo, 1853
* De remediorum et aegritudinum cognitione
* De Urinis liber compendiosus sed multa bona complectens
* Liber aureus (verko ankaŭ atribuita al Konstanteno Afrikano)
* Practica Pantegni

## Vidu ankaŭ
* Siĵeberto de Ĵambluo (1030-1112) 
* Vilhelmo de Malmesbury (1080-1143)
* Matthaeus Platearius (1100-1161)
* Bartolomeo de Salerno (1110-1180)
* Petrus Musandinus (1120-1194)
* Maŭro de Salerno (1130-1214)
* Egidio de Korbejo (1140-1224)
* Vincento de Bovajso (1184-1264)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1040
Kategorio:Mortintoj en 1100
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Kategorio:Mortintoj en Italio
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj kuracistoj
Kategorio:Italaj latinistoj