open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melantiacoj

alternative=Veratrum lobelianum.png|eta|Veratrum lobelianum
alternative=Ilustracja|eta|ciemiężyca biała
La **melantiacoj** () estas planta familio el unukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lilialoj (*Liliales*). Ĝi enhavas preskaŭ 20 genrojn kaj ĉirkaŭ 180 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Liliales* Perleb - lilialoj
*** *Melanthiaceae* Batsch ex Borkh. - melantiacoj
**** *Amianthium* A. Gray - amiantio
**** *Anticlea* Kunth - antikleo*
**** *Chamaelirium* Willd. - kamelirio
**** *Chionographis* Maxim. - kionografido
**** *Helonias* L. - helonio
**** *Heloniopsis* A. Gray - heloniopso
**** *Melanthium* - melantio
**** *Paris* L. - pariso
**** *Pseudotrillium* - pseŭdotrilio
**** *Schoenocaulon* A. Gray - skenokaŭlo
**** *Stenanthium* (A. Gray) Kunth - stenantio
**** *Toxicoscordion* - toksikoskordio
**** *Trillium* L. - trilio
**** *Veratrum* L. - veratro
**** *Xerophyllum* Michx. - kserofilo
**** *Ypsilandra* Franch. - ipsilandro
**** *Zigadenus* Michx. - zigadeno

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

Kelkaj specioj:
* *Paris*
** japania pariso *Paris japonica*
* *Veratrum*
** blanka veratro *(Veratrum album)*
** nigra veratro *(Veratrum nigrum)*

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Melantiacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Georgo la 4-a (Kartvelio)

**Georgo la 4-a Laŝa** (kartvele: გიორგი Iv-ლაშა, ლაშა გიორგი) (1191-1223) de la bagratida dinastio, estis reĝo de Kartvelio de 1213 al 1223.

Filo de reĝino Tamara kaj Davido Soslan, li estis deklarita kiel kunreganto de sia patrino en 1207. Li daŭrigis la politikon de Tamara de fortigo de la kartvela feŭda ŝtato. Li demetis la ribelojn en najbaraj islamaj vasalŝtatoj en la 1210-aj jaroj kaj komencis preparojn por grandskala kampanjo kontraŭ Jerusalemo por apogi la krucistojn en 1220. Tamen, la mongola aliro por la kartvelaj limoj igis la Kampanjo-planon neplenumebla. La unua mongola ekspedicio venkis du kartvelajn armeojn en 1221-1222 kaj forlasis Internan Kaŭkazion. Tamen, kartveloj spertis pezajn perdojn en tiu milito kaj la reĝo mem estis grave pafvundita. Kiel rezulto Laŝa Georgo iĝis grave malsana kaj mortis 31-jara. Li estis sukcedita de sia fratino Rusudan.

Georgo Laŝa estis konata kiel liberinklina persono kaj trovis multajn kritikojn de konservativa feŭda socio. La nobelaj kaj kristanaj klerikoj malaprobis kaj ne rekonis lian edzinon, knabinon de nenobela familio. Finfine, la reĝo devis kompromisi kaj disiĝis de ŝi, rifuzante, aliflanke, geedziĝi kun alia.

Mezepokaj fontoj estas aktuale la plej bonaj disponeblaj fontoj. Ili karakterizas Georgon la 4-a kiel saĝa reganto kaj kuraĝa militisto, dum aliaj montras lian malmoralan vivmanieron kaj dependeco al mistikismo kaj eĉ al Sufiismo.

Li estis postvivita de sia filo Davido (la estonta reĝo Davido la 7-a).

Kategorio:Dinastio Bagration
Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Santa Bárbara do Monte Verde

''''* (prononco: *santabaarbara domonteverde*, oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Juiz de Fora* (esperante: *Ĵuisdefora*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata'' (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Fondita en 1857, fine de  en la municipo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Vani Evangelioj

La **Vani Evangelioj** (kartvele ვანის ოთხთავი, Vani-otĥtavi) estas bildigita manuskripto de la evangelioj en la kartvela nusĥura manuskripto originanta de la fino de la 12-a kaj 13-a jarcentoj. La manuskripto estis verkita laŭ la peto de la reĝino Tamara de Kartvelio, farita de la kartvela monaĥo Johano la Malinda ĉe monaĥejo en Konstantinopolo. Ĝi poste estis alportita al Kartvelio kaj konservita unue ĉe la Monaĥejo Ŝorato, tiam en Vani (Imeretio; tial ĝia nomo) kaj poste ĉe la Monaĥejo Gelati en Kutaisi.[eta|[Jesuo kaj la kvar evangeliistoj en la Vani Evangelioj]]La manuskripto konsistas el 274 folioj ĉiu de 29X21 cm en grandeco kaj estas abunde bildigita. Ĝi nun estas en la Instituto de Manuskriptoj en Tbiliso, Kartvelio.

Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Verkoj el la kartvellingva literaturo
Davido Soslan

**Davido Soslan** (kartvele: დავით სოსლანი) (m. en 1207) estis alana princo kaj kunreganta reĝo de Kartvelio kiel la dua edzo de reĝino Tamara de Kartvelio kiu geedziĝis kun li ĉ. 1189. Li estas ĉefe konata pro lia gvidado de la militoj de Kartvelio kontraŭ ĝiaj islamaj najbaroj.

Tamara geedziĝis kun Davido Soslan ĉe la Diduba Palaco proksime de Tbiliso inter 1187 kaj 1189 post kiam ŝi disiĝis de sia unua edzo, la princo Jurij Bogoljubskij. Kiel la armena kronikisto Mĥitar Goŝ raportas en sia Iŝatarakan ("Memorindaĵoj"), Tamara "geedziĝis kun viro de la Alana regno, kun ŝia parenco flanke de la patrino, kies nomo estis Soslan, nomita Davido je lia kartvela entroniĝo".

La statuso de David Soslan de partnero, same kiel lia ĉeesto en arto, en ĉartoj, kaj sur moneroj, estis strikte diktitaj per la neceso de masklaj aspektoj de reĝeco, sed li restis malgrava reganto kiu kundividis la tronon kun Tamara sed havis neniun sendependan aŭtoritaton, lia potenco estis derivita de lia edziĝo.

Davido energie apogis la ekspansiisman politikon de Tamara kaj estis ĉefrespondeca por la armeaj sukcesoj de Kartvelio. Ĉiuj mezepokaj kartvelaj fontoj laŭdas lian belaspektecon, armean inteligenton, bravecon, kaj devotecon al Tamara. En la 1190-aj jaroj, Davido Soslan gvidis la kartvelajn atakojn kontraŭ Barda, Erzurum, Gegharkunik, Bejlaqan kaj Ganĝa. Liaj venkoj sur la ildegizidoj de Azerbajĝano ĉe Ŝamkor (1195) kaj selĝukoj de Rum ĉe Basian (1202) sekurigis la kartvelajn poziciojn en la orientaj kaj okcidentaj kaŭkazaj teritorioj, respektive. Li mortis baldaŭ poste, ĉ. 1207.

Tamara kaj Davido estis la gepatroj de la du sinsekvaj regantoj de Kartvelio, reĝo Georgo la 4-a kaj reĝino Rusudan.

Kategorio:Alanoj
Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Kategorio:Kartvelaj princoj
Kategorio:Dinastio Bagration
Santa Bárbara do Tugúrio

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *Barbacena''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Monaĥejo Betanio

La **Monaĥejo Betanio de la Naskiĝo de la Dipatrino** (kartvele: ღვთისმშობლის შობის მონასტერი) ofte konata kiel Betanio estas mezepoka kartvela ortodoksa monaĥejo en orienta Kartvelio, 16 km sudokcidente de Tbiliso, la ĉefurbo de la nacio. Ĝi estas rimarkinda peco de arkitekturo de la " Ora epoko" de la Kartvelia Regno, de la 12-a kaj 13-a jarcentoj, kaj estas rimarkinda pro la muropentraĵoj kiuj inkludas grup-portreton de la tiutempaj kartvelaj monarkoj.

La interno estas ornamita de signife difektitaj murpentraĵoj kiuj datas de la alta pinto de mezepoka kartvela orepoko. La altaro havas scenon de Petego de kiu nur la fragmentoj de la figuro de kronita Kristo postvivis. La muroj de la absidoj malantaŭ la altaro estas ornamitaj kun la freskoj de Profetoj tenanta volvolibrojn kun kartvelaj surskriboj. La norda muro estas okupita per ciklo de La Pasiono de Kristo dum la suda muro enhavas la scenojn de la Malnova Testamento kaj la Lasta juĝo.

Betanio
Betanio
Robert Curry Cameron

**Robert Curry CAMERON** (naskiĝinta en 1925, mortinta en 1972) estis usona astronomo.

Li malkovris la asteroidon 1575 Winifred la  elde la Observatorio Goethe Link apud Broklino (Indianio).

Li eldonis "*The Magnetic and Related Stars*",
kolekto da artikoloj prezentitaj en 1965 dum simpozio en Greenbelt (Marilando).

La luna kratero Cameron estis tiel nomata en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Azusa (trajno)

eta|dekstra|250ra|Super Azusa
eta|dekstra|250ra|Azusa
La **Azusa** (あずさ) kaj **Super-Azusa** (スーパーあずさ) estas super-ekspresaj trajnoj de Orient-Japania Fervoja Kompanio, kiu kuras inter  kaj Macumoto tra la Linio Ĉuo (ĉefa) kaj Linio Ŝinonoi.

La nomo "Azusa" signifas nomon de rivero, kiu fluas en Macumoto, Gubernio Nagano.

La Azusa estis lanĉita en oktobro 1957, kiel mez-ekspreso ĝi kuris inter  kaj  kaj finis la funkcii en aprilo 1960.

La Azusa nomo reviviĝis la 12-an de decembro 1966, estinte uzata por la super-ekspresa trajno, kiu kuras inter  kaj .

La trajno **Super-Azusa** ekfunkciis en decembro 1994 kun nova vagonaro de serio E351.

Kategorio:JR Orienta
Naskiĝo de Maria

[eta|dekstra|[Ikono pri la *Naskiĝo de la Dipatrino*.]]
La **Naskiĝo de Maria**, patrino de Jesuo, estas unu el la Dek Du Grandaj Festoj de la liturgia jaro kaj por la okcidentaj kaj de la orient-ortodoksaj eklezioj. Ĝi estas celebrata la 8-an de septembro dum la eklezia kalendaro (por tiuj eklezioj kiuj sekvas la tradician julianan kalendaron) festas ĝin la 21-an de septembro laŭ la moderna Gregoria kalendaro.

Laŭ la Sankta Tradicio de la Ortodoksa Eklezio, Maria estis naskita al maljunaj kaj antaŭe sterilaj gepatroj sub la nomoj de Joakimo kaj Anna (nun sanktuloj), en respondo al iliaj preĝoj.

Ortodoksa kristanismo ne akceptas la katolikan doktrinon de la Senmakula koncipiĝo de Maria (laŭ kiu estas supozite ke Maria, kiel ŝia Filo Jesuo mem, estis konservita de tiu prapeko kiun heredas ĉiuj aliaj posteuloj de Adamo kaj Eva, en antaŭĝojo de ŝia naskonta filo). Ortodoksismo ne kundividas la latinan aŭgustenan komprenon de la dissendo de prapeko, tiel ke la demando ne estiĝis en ortodoksa teologio. Ĉiu ortodoksa eklezio kredas, ke Maria estis konservita libera de fakta peko per la graco de Dio.

Kategorio:Dekduopaj festoj
Kategorio:Maria-festoj
Kategorio:Kultado de Maria
Belfort (komunumaro)

La **komunumaro Belfort** estas administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Albulo. Ĝi havis 1493 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas Surava.

## Geografio 
La komunumaro etendiĝas de la valo de la rivero Albulo en sudo ĝis al la monto *Lenzerhorn* kun alteco de 2906 m s.m. en nordo. Ĝian sudorientan limon formas la rivero Landwasser. La komunumaro limas en nordo al la komunumaro Churwalden en la distrikto Plessur, en oriento al la komunumaro Prättigau, en sudoriento al la komunumaro Bergün, kaj en sudo kaj okcidento al la komunumaro Alvaschein.

## Komunumoj de la komunumaro Belfort 
La komunumaro Belfort konsistas (ciferoj je fino de 2009) el la sekvantaj 5 komunumoj, el kiuj laŭ loĝantaro la plej granda estas Lantsch/Lenz.

## Historio 
La Kastelo Belfort norde de Brienz/Brinzauls, kiu menciiĝis la unua fojon en la jaro 1222, estis fondita de la Senjoroj de Vaz, kaj estis en la 13-a jarcento ankaŭ ties sidejo. En la teritorio de Schmitten kaj Wiesen, kiu antaŭe estis alpopaŝtejo de Alveneu, ekde la 14-a jarcento setlis valzoj. De 1338 ĝis 1436 en Belfort regis la Grafoj de Togenburgo. Post la morto de Frederiko la 7-a de Togenburgo Belfort aliĝis por eviti dispeciĝon de la heredaĵo al la Dektribunala Federacio. En la jaro 1477 Aŭstrio akiris la rajtojn pri Belfort, kies teritorio dividiĝis intertempe en du tribunalajn duondistriktojn. En la jaro 1652 la belfortanoj sin liberaĉetis de la aŭstria regado. En la jaro 1851 la plejparte germanlingva tribunalkomunumo Belferot fariĝis la hodiaŭa komunumaro Belfort en la distrikto Albulo, dum Churwalden fariĝis komunumaro en la distrikto Plessur kaj Wiesen estis atribuita al la komunumaro Bergün.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

!
Ŭakaŝio

**Ŭakaŝio** (わかしお) estas super-ekspreso de Orient-Japania Fervoja Kompanio, kiu iras de Tokio al Kazusa-Iĉinomija kaj Aŭa-Kamogaŭa tra la Linio Kejjo kaj Linio Sotobo.

Kategorio:JR Orienta
Liberdade (distrikto)

eta|dekstre|Aclimação Parko - Liberdade
**Liberdade** (リベルダーデ) estas distrikto en San-Paŭlo, Brazilo. Ĝi havas areon de 3,7 km² kaj 57.860 loĝantojn (2010).

Kategorio:San-Paŭlo (urbo)
Davido la 3-a (Tao)

**Davido la 3-a la Granda** (kartvele: დავით III დიდი; n. ĉ. 930 - m. ĉ. 1000 aŭ 1001) estis kartvela princo de la bagratida familio de Tao (Tajk), historia regiono en la kartvel-armenaj marŝteroj, de 966 ĝis lia murdo en 1000. Davido ricevis la kortegan bizancan titolon Kuropalates en 978 kaj denove en 990.

Davido estas plej konata pro sia decida asistado al la bizanca makedona dinastio en 976-9 en interna milito kaj lia unika rolo en la politika unuigo de diversaj kartvelaj teritorioj same kiel lia patroneco de kristana kulturo kaj edukado. Inter 987 kaj 989, Davido eniris sian amikon Bardas Fokas en ribelo kontraŭ la Bizanca imperiestro Basileios la 2-a Bulgaroktonos, sed estis venkitaj kaj cedis siajn terojn al la imperio post lia morto. Ankoraŭ li povis certigi por lia heredanto, Bagrato la 3-a, eblecon iĝi la unua reganto de unuigita kartvela regno.

Kategorio:Dinastio Bagration
Davido la 03-a
Kuprofazano

La **Kuprofazano**, *Syrmaticus soemmerringii* konata ankaŭ kiel Soemeringa fazano estas granda, ĝis 136 cm longa birdo de la familio de fazanoj nome Fazanedoj kun tre markata kuprokolora bruna plumaro, flaveca beko, brunaj irisoj kaj ruĝa nuda vizaĝa haŭtaĵo kiu grandiĝas por la reprodukta sezono. En la longa vosto estas horizontalaj malhelaj strioj kaj la suba dorso kaj puga estas blankeca punkteca. La ino estas bruna birdo kun grizecbrunaj supraj partoj kaj sablokolore strieca malhelbruna sube. La masklo havas mallongajn spronojn en siaj grizaj kruroj, neniu ĉe ino.

[maldekstra|eta|Specimeno - [AMNH]]

La Kuprofazano estas distribuata kaj endemia ĉe montetoj kaj montararbaroj de la insuloj de Honshū, Kyūshū kaj Shikoku de Japanio. Ties dieto konsistas ĉefe el insektoj, artropodoj, radikoj, folioj kaj grenon.

La latina scienca nomo rememoras tiun de la germana sciencisto Samuel Thomas von Sömmering.

Pro pliiĝanta habitatoperdo, limigita teritorio kaj troa ĉasado en kelkaj areoj, la Kuprofazano estis taksata kiel Preskaŭ Minacata fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Referencoj 
*  Preskaŭ Minacata.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo
* Red Data Book 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Triopa Diino

[eta|dekstra|Simbolo reprezentanta la triopan Diinon, ĝi prezentas la tri aspektojn de la [Luno. Ĉi tia versio de la simbolo estas utiligita ĉefe en la Viko.]]

En la antikvaj hindeŭropaj mitologioj, multaj diinoj aŭ duondiinoj konstituis triopojn (la helenaj Moiroj, Gracioj, Parcoj kaj la nord-ĝermanaj Nornoj) aŭ ili estis unuopaj diecoj sed prezentitaj en tri aspektoj (la helena Hekato). Ofte estas ambigua la distingo inter la triopoj kaj la triopaj estaĵoj, ĝi estas la kazo de la irlanda diino Brigid kaj siaj du fratinoj, kiuj ankaŭ estis nomigataj Brigid.

## Origino de la koncepto de triopa Diino 
[eta|dekstra|La emblemo de [Diana el Poitiers - konstituita de tri duonlunoj interplektitaj - ĝi estas alia simbolo, malpli komuna, utiligita de la novpagananoj por reprezenti la triopan Diinon. Ĝi estas aparte populara inter la fideloj de la Viko de Diana.]]
La vortoj **triopa Diino** estis popularigitaj de Robert Graves, kiu konstatis kiel la prototipo de la triopoj de diinoj ripetiĝis ofte en la hindeŭropaj mitologioj. La temo de la triopeco de la Diino estas studita en la verkoj de Jane Ellen Harrison, A.B. Cook, George Thomson, Siro James Frazer, Robert Briffault kaj Jack Lindsay por nomigi iujn. La triopa Diino estis ankaŭ studita de psikologoj fakuloj de prototipoj kiel Kerenyi kaj Jung. Unu el la fakuloj, kiu pritraktis la temon antaŭ nelonge estas arkeologo Marija Gimbutas, kies studaĵoj pri antikva Eŭropo estas malfermintaj novajn vojojn por la esplorado.

La eldonado de la plenaj tekstoj de antikvaj papirusoj el helenromia Egipto estis elĉerpaj ekzemploj ke multaj konceptoj, kutime erare atribuitaj al Graves, ne estis reale konceptitaj de li kaj pruvis ke la koncepto de la triopa Diino estis vaste disvastigita en la antikvaj kulturoj.

En la tekstoj la *trivizaĝa Selena* estas identigita kun la tri Gracioj, la tri Moiroj, kaj la tri Parcoj; ofte oni turnis sin al ŝi per la nomoj de multaj diinoj:

Ene de la poemo ŝi estas vaste priskribita kiel *juna, portanta de lumo ... filino de Morn*, kiel patrino de ĉio, antaŭ ol la dioj naskiĝus, kaj kiel *diino de mallumo, portanta de kvieto*. Ŝi estas ekzaltita kiel superega dieco de tempo kaj spaco:

La papiruso rivelas elementojn el la helenromana Egiptio ne nur prenitaj el la egipta klasika tradicio, sed ankaŭ el la kulturoj de la Mezopotamio kaj de Meza Oriento kutime. La triopeco de la Diino, en tiuj tekstoj, estas unu el la plej ripetiĝantaj temoj.

La bildo de la Diino estas ankaŭ influinta la anglan poezion.
El verko de John Skelton:

(esperante *Diana inter la verdaj folioj, Luno kiu tiel brilanta splendas, Persefona en la Infero.*)

## Vidu ankaŭ 
* Diino
* Diino Patrino
* Triopaj diecoj
* Kumari
* Mahavidyas
* Morigano

## Eksteraj ligiloj 
*  Novpagana difino de la tri aspektoj de la Diino 
*  La Granda Padrino: Analizo de prototipo 
*  Tradukaĵo de la Magia Greka Papiruso 
*  La forumo de Robert Graves, ĝi enhavas debatadojn pri la ikonografio de la Diino 
*  La papiruso de Westcar: Manifestadoj de la egiptaj diinoj 
*  La papiruso de Westcar angle
*  Sashthi kaj la ceremonio de la sesa nokto post la nasko

Kategorio:Triopaj dioj
Kategorio:Novpaganismo
Aresto de Jesuo

eta|Aresto de Jesuo
La **Aresto de Jesuo** estas okazaĵo registrita en la kanonikaj evangelioj. La okazaĵo finfine kondukas al la krucumo de Jesuo. Jesuo estis arestita de la soldataro de la Sinedrio en la Ĝardeno Getsemano, baldaŭ post la Lasta Vespermanĝo (dum kiu Jesuo donis sian finan predikon), kaj tuj post la kiso de Judaso, kiu tradicie estis ago de perfido. La aresto tuj kondukis al lia proceso antaŭ la Sinedrio, dum kiu ili kondamnas lin al morto. En kristana teologio, la okazaĵoj de la Lasta Vespermanĝo ĝis la morto kaj resurekto de Jesuo estas referitaj kiel Pasiono.

## Vidu ankaŭ
* Malko

Kategorio:Evangeliaj epizodoj
Kiso de Judaso

[250px|eta|La kiso de Judaso, de [Giotto.]]
Laŭ la sinoptikaj evangelioj, **Judaso identigis Jesuon** al la soldatoj per kiso. Tiu estas la kiso de Judaso, ankaŭ konata (precipe en arto) kiel la Perfido de Kristo, kiu okazas en la Ĝardeno Getsemano post la Lasta Vespermanĝo, kaj kondukas rekte al aresto de Jesuo fare de soldataro de la Sinedrio. En kristana teologio, la okazaĵoj de la Lasta Vespermanĝo ĝis la morto kaj resurekto de Jesuo estas referitaj kiel Pasiono.

Pli larĝe, judasa kiso estas referencas al "ago ŝajnante esti ago de amikeco, kio estas fakte estas damaĝa por la ricevanto".

## Vidu ankaŭ 
* Judaso Iskarioto
* Judasmonero

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Jesuo
Angoro en la Ĝardeno

[eta|dekstra|Jesuo preĝas al [Dio Patro en Gethsemano, Heinrich Hofmann, 1890.]]
La **Angoro en la Ĝardeno** temas pri la okazintaĵoj en la vivo de Jesuo Kristo inter la Lasta Vespermanĝo kaj la arestado. La lukto de Jesuo preĝanta kaj diskutanta kun Dio, antaŭ akcepti sian oferon, antaŭ lia aresto en la Ĝardeno Getsemano ankaŭ indikas staton de angoro.

Laŭ ĉiuj kvar evangelioj, tuj post la Lasta Vespermanĝo, Jesuo bonvole promenis (Johano 18:1). Mateo kaj Marko identigas tiun preĝlokon kiel Getsemano. Jesuo estis akompanita de Petro, Johano kaj Jakobo la pli aĝa, kiujn li petis resti nedormaj kaj preĝantaj. Li estis for de ili, kie li sentis fortan tristecon kaj angoron: "Ho mia Patro, se povas esti, ĉi tiu kaliko pasu for de mi; tamen
ne kiel mi volas, sed kiel Vi volas" (Mateo 27:39), kaj poste diris "Ho mia Patro, se ĉi tio
ne povos forpasi, krom se mi trinkos ĝin, Via volo plenumiĝu" (Mateo 27:42). Li diris tiun preĝon tri fojojn, vizitante la tri apostolojn, inter ĉiu preĝo kaj trovante ilin endorme. Li komentas: "La spirito ja estas fervora, sed la karno estas malforta". Anĝelo venis de la ĉielo por fortigi lin. Dum liaj angoroj, ĉar li preĝis "kaj lia ŝvito fariĝis kiel gutoj da sango, defalantaj sur la teron". (Luko 22:43).

La Angoroj en la Ĝardeno estas la unua dolora mistero de la Rozario kaj la dua stacio de la *Via crucis*. La Katolika tradicio inkludas specifajn preĝojn kaj sindonemojn kiel agoj de damaĝokompenco por la suferoj de Jesuo dum lia angoro kaj pasiono. Ili ne implikas peticion por vivanta aŭ mortinta profitanto, sed celas ripari la pekojn kontraŭ Jesuo.

Kategorio:Sankta Semajno
Kategorio:Jesuo
Chrysler

**Chrysler** estas usona aŭtomobila firmao kun sidejo en la urbo Auburn Hills, Miĉigano. Je kvinono, do je 20 procentaĵoj, la firmao apartenas al la itala firmao Fiat. Ĝis la jaro 1998 la firmao sub la nomo *Chrysler Corporation* estis memstara entrepreno kaj poste sekve de fuzio kun la germana firmao Daimler AG iĝis parto de nova konzerno *DaimlerChrysler AG*. En majo 2007 la estraro de tiu konzerno decidis plejparte vendi la konzernoparton Chrysler. Aĉetanto de la plejparto de tiu konzernoparto estis la investa societo * Cerberus Capital Management*, kaj ekde la 3-a de aŭgusto 2007 validis la firmaa nomo *Chrysler LLC*. Fine de aprilo 2009 la firmao anoncis bankrotiĝon. Ekde la 10-a de junio 2009 validas la posta firmaa nomo *Chrysler Group LLC* kaj la decida posedanto estas la itala aŭtomobila konzerno Fiat. La itala konzerno decidis forti interligi la markon Chrysler kun la marko Lancia kaj ekde somero 2011 planas ne plu vendi Chrysler-aŭtomobilojn en Eŭropo.

eta|maldekstra|300ra|

Laŭ la stato de 2011, la firmao produktas kaj vendas aŭtomobilojn de la markoj *Chrysler*, *Dodge*, *Jeep* (de kiu devenas la esperantlingva vorto "ĵipo" kaj *Global Electric Motorcars*. Aldone la firmao posedas la rajtojn je pliaj aŭtomobilaj markoj, kiuj ne plu produktatas kaj vendatas, interalie *DeSoto* (ĝis 1961), *Fargo* (kamionoj, ĝis 1972), *Imperial* (ĝis 1983), *American Motors Corporation* (AMC, ĝis 1987), *Eagle* (ĝis 1998), *Plymouth* (ĝis 2001) kaj *Nissan Tiida* respektive *Trazo* (2008 kaj 2009).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la supera konzerno *Stellantis* (plurlingva) 
* retejo de la marko Chrysler ()
* informoj pri la historio de la konzerno Chrysler ()

Kategorio:Usonaj aŭtomobilfabrikoj
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Miĉigano
Nikodemo

eta|maldekstre|250px|Jesuo kaj Nikodemo
**Nikodemo** (greke Νικόδημος) estis fariseo kaj membro de la Sinedrio, kiu, laŭ la Evangelio laŭ Johano, montris favoron al Jesuo. Li aperas tri fojojn en la Evangelio: la unua estas kiam li vizitas Jesuon unu nokton por aŭskulti lian instruon (Johano 3:1-21); la dua estas kiam li deklaras la leĝon koncerne la areston de Jesuo dum la Tabernaklofesto (Johano 7:45-51); kaj la lasta sekvas la Krucumon, kiam li helpas Jozefon de Arimateo en preparado de la kadavro de Jesuo por entombigo (Johano 19:39-42).

La diskuto kun Jesuo estas la fonto de pluraj komunaj esprimoj de nuntempa kristanismo, specife, la priskriba frazo naskiĝi denove utiligita por priskribi la travivaĵon de kredado je Jesuo kiel Savanto, kaj Johano 3:16, ofte citita verso uzita por priskribi la planon de Dio de savo.

Apokrifa verkaĵo sub lia nomo, Evangelio de Nikodemo, estis produktita en iu momento de la Mezepoko, kaj estas plejparte reverkado de la pli frua Agoj de Pilato, kiu rakontas la erpadon de Infero.

Kvankam ekzistas neniu klara fonto de informoj pri Nikodemo ekster la Evangelio laŭ Johano, la Juda Enciklopedio kaj multaj bibliaj historiistoj teoriadis ke li estas identa al Nikodemo ben Gurion, menciita en la Talmudo kiel riĉa kaj populara sankta viro supozite havinta miraklajn potencojn. Kristana tradicio asertas ke Nikodemo iam estis martirigita en la 1-a jarcento. Nicodemo estas honorita kiel sanktulo de la katolikoj kaj ortodoksuloj. Katolikoj festas sian tagon la 3-an de aŭgusto. La franciskana ordeno konstruis preĝejon portantan lian nomon kaj la nomon de Sankta Jozefo de Arimateo en Ramlo. La Ortodoksismo festas lin ĉiam la trian dimanĉon de Pasko kaj ankaŭ la 2-an de aŭgusto, la dato kiam tradicio deklaras ke liaj restaĵoj estis trovitaj, kune kun tiuj de la apostolo kaj pramartiro Stefano kaj Gamaliel (alia membro de la Sinedrio kiu, laŭ pridisputata kristana tradicio, konvertiĝis al kristanismo.

Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Katolikaj sanktuloj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Iveco

**Iveco** estas itala aŭtomobila firmao specialiĝinta pri produktado de kamionoj kaj motoroj. Sidejo de la firmao estas la urbo Torino en Italio. La entrepreno estas parto de la konzerno Fiat.

En sia nuna formo la firmao ekestis en 1975 per kunigo de la kamiona fako de la firmao Fiat, de la itala kamionprodukta firmao *Officine Meccaniche (OM)*, de la franca kamionprodukta firmao *UNIC* kaj de la germana kamionprodukta firmao *Magirus Deutz AG*, nomata laŭ urboparto de la urbo Kolonjo. La konzerno Fiat komence posedis kvar kvinonojn de la firmao, la germana firmao *Deutz AG* la restan kvinonon - sed en 1980 la itala konzerno Fiat ankaŭ aĉetis tiun lastan kvinonon. Fokusoj de la produktado estas malgrandaj kaj grandaj kamionoj, konstruaj kaj fajrobrigadaj veturiloj, aldone al la produktado de dizelaj motoroj. En Eŭropo la firmao estas la dua plej granda produktanto de kamionoj. Sume pojare produktatas 200 000 veturiloj kaj 460 000 aldonaj dizelaj motoroj: Kvardek procentaĵoj estas por kamionoj, la resto por industriaj maŝinegoj, ŝipoj kaj agrikulturaj veturiloj. Tutmonde la firmao laŭ la stato de 2005 havas  49  produktejojn kaj laŭ la stato de 2009 havas iom pli ol 24 000 dungitojn.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala kompania retejo (plurlingva)

Kategorio:Italaj aŭtomobilfabrikoj
Kategorio:Italaj firmaoj
Kategorio:Francaj firmaoj
Kategorio:Germanaj firmaoj
Kategorio:Italaj varomarkoj
Sunrise Izumo/Sunrise Seto

thumb|right|250px|*Sunrise Izumo* kaj *Sunrise Seto*
***Sunrise Izumo*** (japane: サンライズ出雲 [Sanraizu-Izumo]) kaj '**Sunrise Seto*** (サンライズ瀬戸 [Sanraizu-Seto]) estas du tranoktaj super-ekspresaj trajnoj de JR Okcidenta kaj JR Centra, kiu ligas Tokion kun urboj en la okcidenta parto de Japanio.

## Trafiko
La super-ekspreso*Sunrise Izumo* kuras ĉiutage inter Stacio Tokio kaj urbo Izumo en Gubernio Ŝimane. La super-ekspreso *Sunrise Seto* kuras ĉiutage inter Stacio Tokio kaj urbo Takamacu en Gubernio Kagaŭa, situanta sur la insulo Ŝikoku.

La super-ekspresoj *Sunrise Izumo* kaj *Sunrise Seto* kune kuras inter Stacio Tokio kaj Stacio Okayama. De Tokio, la 14-vagona trajno haltas tra Jokohamo, Atami, Numazu, , Ŝizuoka, Hamamacu, Himeĝi kaj Okajama. De Okajama *Sunrise Izumo* (7-vagona) kuras al . *Sunrise Seto'' (alia 7-vagona trajno) kuras al  trapasinte tra Ponto Granda Seto.

Por veturado de Okajama al Tokio, ili haltas ĉe la stacioj , , , , , , ,  kaj .

Kategorio:Fervojo en Japanio
Kategorio:JR Okcidenta
Kategorio:JR Centra
Santa Fé de Minas

**Santa Fé de Minas** (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Norte de Minas* (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Pirapora*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun . 

La loĝloko fondiĝis en 1860 kaj estis levita al la rango de municipo la . La subŝtata ĉefurbo Belo Horizonte situas en distanco de 511 kilometroj. 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Flago de Ebur-Bordo

La **flago de Ebur-Bordo** ( Drapeau de la Côte d'Ivoire), konsistas el tri egalaj vertikalaj strioj el oranĝa, blanka kaj verda koloroj.

Post sendependiĝo, Ebur-Bordo formis lozan aliancon kun ŝtatoj de Okcidentafriko. La flagoj de tiuj ŝtatoj estis influitaj de ambaŭ tutafrikaj koloroj unue uzitaj de flago de Ganao kaj trikoloro de flago de Francio, la antaŭa kolonia potenco. La koloroj elektitaj de la flago de Ebur-Bordo estis ankaŭ uzitaj de flago de Niĝero, kun kiu Ebur-Bordo havis aliancon. Ili estis intencitaj simboligi tion: oranĝkoloro por la lando, la savano trovebla en la norda parto kaj ties fertileco, la blanko por paco, kaj la verdo por la espero kaj arbaro en la suda parto de la lando. La flago estis adoptita en 1959, ĵus antaŭ la sendependeco.

## Referencoj 
Ebur-Bordo
Kategorio:Naciaj simboloj de Ebur-Bordo
1575 Winifred

'*1575 *Winifred'''* estas malgranda, hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Robert Curry Cameron, en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Winifred*", honore al la usona planedosciencistino *Winifred Sawtell Cameron''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
Ferenc Heves

**HEVES Ferenc** (heveŝ) estis rumania hungara publicisto naskiĝinta en Máramarossziget la 4-an de aŭgusto 1903 kaj mortinta en Monatanca la 26-an de aŭgusto 1973. Li estis la edzo de verkistino Renée Heves.

## Biografio 
Ferenc Heves finis la mezlernejon en Beregszász, Nyíregyháza kaj en sia naskiĝurbo (1921). Li estis privatoficisto, redaktoro de la gazeto *Máramarosi Független Újság*, poste de la semajngazeto *Máramaros* (1923-26); li studis juron en la Universitato de Kluĵo (1930-34). Li estis redakciano de la gazeto *Új Szó* de Târgu Mureș, ano de la preskomitato de la komunista partio (1935-40). En 1941 oni internigis lin, kaj li liberiĝis en 1945 el Kistarcsa. Li estis invitita preleganto de Universitato Bolyai (1947-50); poste oficisto de Nacia Banko en Bukareŝto. Li publikis poemojn en antologio *Fiatalok könyve* (Bécs, 1924) kaj kune kun Ágoston Erg en la poemvolumo *Groteszk plakát* en Sighetu Marmației. (1926). Li estis konstanta kunlaboranto de la *Friss Újság* de Oradea (1936-40), poste 1945 de *Utunk*, *Korunk*, *Igazság* kaj *Romániai Magyar Szó*

## Verkoj 
* *Heves Renée életútja* (kun antaŭparolo de Edgár Balogh, kun elektaĵoj el liaj verkoj, 1975).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Flago de Ekvatora Gvineo

La **Flago de Ekvatora Gvineo** estis adoptita la .

## Priskribo kaj simbolismo 
La flago estas horizontala trikoloro kun verda, blanka kaj ruĝa strioj, kaj blua triangulo ĉe la hisilo.

* Verda koloro simbolas la naturajn rimedojn kaj ĝangalojn de la lando.
* Blua koloro simbolas la maron, kiu ligas la ĉeflandon kun la insuloj.
* Blanka koloro simbolas pacon.
* Ruĝa koloro simbolas la lukton por sendependeco.

## Historio 
La flago estis unue hisita la tagon de sendependeco,  kaj ĝi montris la nacian emblemon en la centro. Tamen, en 1972, dum la politika reĝimo de Francisco Macías Nguema, malsama nacia emblemo aperis sur la flago. La originala blazono de Ekvatora Gvineo estis restaŭrita post kiam Nguema estis depoziciita en aŭgusto 1979. La blazono konsistas el arĝenta ŝildo kun bombako, derivita de tiu de Río Muni. Super la ŝildo estas arko de ses sespintaj flavaj steloj, kiuj reprezentas Río Muni kaj la marinsulojn. Sub la ŝildo estas arĝenta bendo kun la nacia devizo, *Unidad, Paz, Justicia* ("Unueco, Paco, Justeco").

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Ekvatora Gvineo

## Referencoj 
Ekvatora Gvineo
Kategorio:Naciaj simboloj de Ekvatora Gvineo
Kolomano (Hungario)

**Kolomano** (ĉ. 1070 – 1116) estis grava hungara reĝo. Li estis ekde 1095 reĝo de Hungario kaj ekde 1102 reĝo de  Kroatio kaj Dalmatio.
La hungara historio donis al li epiteton libra, kiu celas sian klerecon. Li havas skulptaĵon en Placo de Herooj inter la pli gravaj reĝoj.

## Biografio 
Li naskiĝis proksimume en 1074, kiel filo de Géza la 1-a. Komence li devis esti pastro, sed li lastmomente rifuĝis al Pollando. Ŝajne la posteulo por la trono estis lia pli juna frato princo Álmos. Kolomano estis eduka, Álmos estis forta figuro. La postaj skribaĵoj prezentas Kolomanon aĉa homo (lama, ĝibhava, bleza-lispa), kio ne pruviĝis. Tamen en 1095 li surtroniĝis. En la sekva jaro li batale baris rabadon de krucaj militistoj. Kolomano dufoje edziĝis. En 1105 li konkeris Dalmation, sed enlande li devis atenti manovrojn de Álmos, kiu sopiris la tronon. En 1113 Kolomano blindigis Álmos-on kune kun ties filo. La plej grava ago de Kolomano estis: "De *strigis* vero quae non sunt, nulla questio fiat" (ne ekzistas sorĉistinoj, sekve ne estu akuzoj pri sorĉistinoj). La traduko nuntempe iom ŝanĝiĝis laŭ la plena teksto: idoluloj ne ekzistas, sed estas sorĉistinoj. Li mortis en Székesfehérvár en 1116, kie li estis entombigita.

Ekde Kolomano, Hungario estis en persona unio kun  Kroatio kaj Dalmatio, kiu daŭris (kun kelkaj interrompoj) proksimume 800 jarojn, ĝis la disfalo de la habsburga imperio en 1918.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Elek Hints (1893-1966)

**HINTS Elek** (hinĉ) estis hungara kuracisto, medicinhistoriisto naskita en Marosvásárhely la 7-an de februaro 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de julio 1966. Li estis la filo de kuracisto Elek Hints.

## Biografio
Elek Hints studis medicinon en la Universitato de Koloĵvaro, Bazelo kaj Budapeŝto (1920). Li estis asistanto en jaroj 1921–23 en la kliniko kirurgia de Segedo, en jaroj 1924-27 en la akuŝeja kaj ginekologia kliniko numero 1-a de Budapeŝto. En 1928–29 li estis ĉefkuracisto pri  ginekologio en la Ŝtata Malsanulejo, en 1929 direktoro de Akuŝejo de la  Országos Stefánia Szövetség (Bp., X. distrikto), ĉefkuracisto pri ginekologio de departemento Pest–Pilis–Solt–Kiskun. En 1936 li estis ano de la Országos Közegészségügyi Tanács (tutlanda konsilantaro pri publiksano). En 1938 li iĝis privatprofesoro. De 1945 li estis direktoro de Gizella Szülőotthon (akuŝejo) (Bp. X. distr.). 

## Verkoj
**Az orvostudomány fejlődése az emberiség művelődésében (III., Bp., 1939); 
**Az őskori és ókori, középkori orvostudomány'' (Bp., 1939).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Károly Herepei

**HEREPEI Károly** estis hungara reformita pastro, altlerneja instruisto, ano korespondanta de la MTA (1838) naskita en Vízakna la 24-an de februaro 1802 kaj mortinta en Vízakna la 26-an de oktobro 1871.
eta|Károly Herepei

## Biografio 
Károly Herepei studis en Nadjenjedo, Marosvásárhely kaj Koloĵvaro, pli poste en la universitatoj de Vieno kaj tiuj de Germanio. De 1825 li estis pastro en Koloĵvaro kaj li iĝis populara kiel oratoro. Li estiĝis instruisto de la altlernejo de 1834 en Koloĵvaro, de 1835 instruisto kaj direktoro de la altlernejo de Nagyenyed. De 1841 li estis pastro de Vízakna. Li priokupiĝis eklezihistorion kaj ankaŭ popularigon de natursciencoj. Pluraj paroladoj aperis de li.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Herepei, K.
Herepei, K.
Herepei, K.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Miklós Hidas

**HIDAS Miklós** (hidaŝ), Hartstein estis hungara inĝeniero pri elektro naskita en Zilah la 15-an de novembro 1902 kaj mortiĝinta en Budapeŝto la 26-an de julio 1956. 
## Biografio
Miklós Hidas havigis diplomon en la teknikuniversitato de Budapeŝto en 1925. Li estis ĉefinĝeniero en Ĉilio ĉe la entrepreno Cia. Salitrera El Loa.  Li agadis en la gvidantaro de la kontraŭleĝa komunista partio. Li revenis en Hungarujon en 1949, kaj li instruis en la teknikuniversitato kiel adjunkto kaj poste docento.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
 
Hidas, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Salomono la 1-a (Hungario)

eta|250ra|Salomono en prizono
eta|270ra|Malkonkordo de Salomon (sur la trono) kaj princo Géza (fone)
[eta|270ra|Patrino de Salomono malbenas sian filon en [1074 (pentraĵo de Soma Orlai Petrics, 1852)]]
[eta|250ra|Salomono petas helpon de [Henriko la 4-a]]
**Salomono** estis hungara reĝo, filo de Andreo la 1-a.

## Biografio 
Salomono naskiĝis en 1053, kiel malfrua ido de Andreo. Post 4 jaroj la patro oficiale deklaris lin sekva reĝo. En la sekva jaro Salomono iĝis jam fianĉo de la dekjara Judita. Komence de la regado la apogantoj estis germanoj spite konsilojn de la patrino. Li sukcese batalis kontraŭ la grekoj, kiuj havis teritoriojn en najbareco de suda Hungario. Tamen enlande ne sufiĉis la germana helpo. En 1074 Salomono malvenkis en batalo. En 1083 li trovis sin en prizono en Visegrád. Suba turo de la fortikaĵo nun havas la nomon pri Salomono. Baldaŭe rifuĝis al Germanio, kie li ne plu ricevis apogadon por reakiri la tronon. Supozeble dum batalo li mortis en 1087. Post la morto li ne havis idojn.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Hungaraj princoj
Kategorio:Árpád
Flago de Palestino

La **flago de Palestino** baziĝas sur la flago de la araba ribelo, kaj kutimas reprezenti la palestinanojn (ekde 1964), kaj la Palestinan Administradon (Palestina Aŭtoritato), krom la ideon de Palestino mem por ties diversaj politikaj konceptoj.

La flago estas trikoloro konsistanta el nigra, blanka kaj verda (koloroj de tutarabismo), kun ruĝa izocela triangulo ĉe la hisflanko. La flago estas preskaŭ identa al tiu de la partio Baazo, kaj tre simila al la flago de Jordanio, kaj al la flago de Okcidenta Saharo, ĉiuj inspiritaj de la Araba Ribelo kontraŭ Otomana Imperio (1916-1918). La flago de la Araba Ribelo havis la saman grafikan formon, sed la koloroj estis aranĝitaj alimaniere.

La originoj de la flago estas la temo de disputo kaj mitologio. En unu versio, la koloroj estis elektitaj de la araba naciisma Literatura Klubo en Konstantinopolo en 1909.

Alia versio kredas ke ĝi apartenas al la Juna Araba Socio, formita en Parizo en 1911. Ankoraŭ alia versio estas ke la flago estis dizajnita de Sir Mark Sykes.

La 18-an de oktobro 1948, la flago de la Araba Ribelo estis adoptita de la Palestina Registaro, kaj estis agnoskita poste de la Araba Ligo kiel la flago de Palestino. Modifita versio estis oficiale adoptita kiel la flago de la palestinanoj fare de la Organizaĵo por Liberigo de Palestino (PLO) en 1964. La 15-an de novembro 1988 la OLP adoptis la flagon kiel flagon de la Ŝtato Palestino.

Palestino
Kategorio:Naciaj simboloj de Palestino
Elek Hints (1861-1919)

**HINTS Elek** (hinĉ) estis hungara kuracisto, direktoro de malsanulejo naskita en Marosvásárhely la 10-an de aprilo 1861 kaj mortinta en Marosvásárhely la 25-an de oktobro 1919. Li estis la patro de kuracisto Elek Hints.

## Biografio 
Elek Hints estis kuracisto de malsanulejo de 1889 en Marosvásárhely, inter 1913–1919 direktoro. Laŭ liaj ideoj projektis la Ŝtatan malsanulejon. Kiel parenco de la familio Bolyai li iniciatis la eltombigon de Farkas Bolyai kaj János Bolyai kaj iliaj tombigoj en komuna tombejo (1911).

## Verkoj 
* *Az ízületek szalagszakadásai* (Bp., 1900);
* *Ízületi segélyszalagok szakadása és azok viszonya a ficamokhoz* (Bp., 1902);
* *Über endoneural Analysierung der Extremitäten* (Brüsszel, 1909).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Podrečany

**Podrečany,** hungare **Patakalja,** germane **Podretschan** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Podrečany situas en la plej griza parto

## Geografio 
Podrečany situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zvolen-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 12&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1393 en formo *"Potruchan"*. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon unuaklasa. En 1828 loĝis tie 279 vilaĝanoj en 38 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Podrecsány,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Patakalja 344 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Gács, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Ekde 1956 oni minadis tie magneziton dum 4 jardekoj. En 2001 vivis en Podrečany 582 homoj, (571 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo el la 18-a jarcento
* luterana preĝejo de 1866
* fundamente renesanca kastelo de Balassa [balaŝa]
* kastelo de Forgách-Kuhinka [forgAĉ] de 1893

## Eksteraj ligiloj 
* Podrečany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Malbeno de la figarbo

**Malbeno de la figarbo** estas unu el mirakloj de Jesuo Kristo en la evangelioj, en Marko 11:12-14 kaj Mateo 21:18-22.

Laŭ la Evangelio:

Kaj la morgaûan tagon, post ilia eliro el Betania, li malsatis. Kaj vidinte el malproksime figarbon havantan foliojn, li aliris, por trovi, se eble, ion sur ̧ĝi; kaj veninte al ĝi, li trovis nenion krom folioj, ĉar la tempo de figoj ankoraŭ ne venis. Kaj responde li diris al ĝi: Neniu por ĉiam manĝu frukton el vi. Kaj aŭdis la disĉiploj.

En la Evangelio laŭ Mateo la figarbo tuj velkas, kaj en la Evangelio laŭ Marko (11:20-24), la arbo estis velka en la venonta tago.

Tradicia kristana ekzegezo koncerne tiujn klarigojn inkludas aserton de la Dieco de Jesuo per montrado de lia aŭtoritato super la naturo. Tradiciaj reformitaj meditemaj ŝtatoj ke tiu okazaĵo estis signo donita de Jesuo de la fino de la ekskluziva pakto inter Dio kaj la judoj. Sub tia interpreto, la arbo estas metaforo por la juda nacio t.e. ĝi havis la kontaktiĝeman aspekton de dia grandiozeco (la folioj), sed ĝi nenenion produktis por la gloro de Dio (la manko de frukto). Tiu interpreto estas ligita al la parabolo de la dezerta figarbo.

Kategorio:Mirakloj de Jesuo
Purigo de dek lepruloj

La **purigo de dek lepruloj** fare de Jesuo Kristo estas unu el liaj mirakloj en la Evangelioj (Luko 17:11-19).

Laŭ la Evangelio:
Kaj dum ili vojiris al Jerusalem, li trapasis tra la mezo de Samario kaj de Galileo. Kaj kiam ili eniris en unu vilaĝon, renkontis lin dek lepruloj, kiuj staris malproksime; kaj ili levis sian voĉon, dirante: Jesuo, estro, kompatu nin. Kaj vidinte ilin, li diris al ili: Iru, kaj montru vin al la pastroj. Kaj dum ili iris, ili fariĝis puraj. Kaj unu el ili, vidinte, ke li resaniĝis, revenis, glorante Dion per laŭta voĉo, kaj falis sur sian vizaĝon ĉe liaj piedoj kaj dankis lin; kaj li estis Samariano. Kaj Jesuo responde diris: Ĉu ne la dek estis purigitaj? sed kie estas la naŭ? Ĉu ne troviĝis revenantoj, por doni gloron al Dio, krom ĉi tiu fremdulo? Kaj li diris al li: Leviĝu kaj iru; via fido vin savis.

Kategorio:Mirakloj de Jesuo
Prša

**Prša,** hungare **Perse** [perŝe] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Prša situas en la plej griza parto

## Geografio 
Prša situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Lučenec-Fiľakovo (ĉefvojo en la sama direkto preteriras). Fiľakovo troviĝas je 5&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungara dominado keltoj, avaroj kaj slavoj vivis tie laŭvice. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1439 laŭ tiama hungara ortografio *"Perzehaza"*. Inter 1554-1593 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, pro la militadoj ĝi plene detruiĝis en 1655. La rehomiĝo okazis post 15 jaroj, en 1725 ĝi rericevis sian rangon municipo. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon triaklasa. En 1828 loĝis tie 237 vilaĝanoj en 25 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Perse 450 homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Fülek, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Perse rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ekde 1993 Prša apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 195 homoj, (177 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novromanika preĝejo de 1913

## Eksteraj ligiloj 
* Prša sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Bapto de Jesuo

eta|270px|*La Bapto de Jesuo*, de *Francesco Albani*
La **bapto de Jesuo** inaŭguras lian publikan  kiel plenkreskulo. Ĝi estas registrita en ĉiuj tri sinoptikaj evangelioj. Katolika festo de la tago tradicie estis la 13-a de januaro, kaj laŭ la reformo de la Dua Vatikana Koncilio estis ŝanĝita al varia tago, al la dimanĉo post la 6-a de januaro (tago de kristanoj nomata Epifanio). La rakonto pri la infanaĝo de Mateo establis Jesuon kiel Mesion, la Filon de Dio, Filon de Davido kaj Reĝon de la judoj. La priskribo en la evangelio laŭ Mateo de Johano Baptisto klarigas ke Johano anoncis penton antaŭ la baldaŭa juĝo, bapton por la pardono de pekoj, kaj la baldaŭa alveno de tiu multe pli granda ol li mem. Farinte tion li prepariĝis laŭ la maniero de la "sinjoro" kaj fervore anticipis la alvenon post li de la "pli potenca".

Ĉar plenkreska, Jesuo venas al la Jordano por serĉi sian propran bapton de Johano Baptisto. La evangelio de Mateo nur inkludas konversacion inter Jesuo kaj Johano. [Mt: 3:13-17] Johano humile protestas kontraŭ baptado de Jesuo, insistanta anstataŭe ke Jesuo baptu lin. La koncerno de Johano ŝajnis esti duobla: (1) Johano baptis aliajn por pento kaj pardono de pekoj, kion Jesuo ne bezonis; (2) la  de Johano inkludis la alvenon de tiu "pli potenca" ol li kiu alportus pli bonan bapton, ne nur kun akvo sed kun la Sankta Spirito kaj fajro. Jesuo insistis kaj Johano konsentu administri la bapton al li. Post la akceptado de Johano, Jesuo estas vidita kiel identiĝo kun plena solidareco kun peka homaro, kvankam laŭ la Nova Testamento li mem estis senpeka.

Post la bapto de Johano, Jesuo estis portita en la dezerton kie la diablo tentas lin, kaj kiam li revenas kaj komencas sian publikan ministerion. La plimulto de kristanaj grupoj rigardas la bapton de Jesuo kiel gravan okazaĵon kaj bazon por la kristana baptorito (vidu ankaŭ Agoj 19:1-7).

Kategorio:Jesuo
Kategorio:Bapto
Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:Kristanismo en la 1-a jarcento
Kategorio:Evangeliaj epizodoj
Kategorio:Evangelio laŭ Luko
Kategorio:Evangelio laŭ Marko
Kategorio:Evangelio laŭ Mateo
Kategorio:Evangelio laŭ Johano
Kategorio:Sankta Spirito
Kategorio:Birdoj en religio
Aksolotlo

eta|Aksolotloj.
La (meksika) **aksolotlo** *(Ambystoma mexicanum)* estas specio el klaso amfibioj *(Amphibia)*, ordo vostaj amfibioj *(Caudata)*, familio kverdentaj salamandroj *(Ambystomatidae)*.alternative=Axolotl distribution map.svg|eta|Axolotl distribution mapeta|Aksolotlo en bestoĝardeno de Parizo.La unuan aksolotlon alportis Alexander von Humboldt al Eŭropo en 1804 kiel ekzotaĵon por la Pariza Naturhistoria Muzeo.

## Nomo 
La vorto *aksolotlo* (en formo *axolotl*) venas el la nahuatla lingvo. Oni ligas la nomon al ŝolotlo, hundoforma dio de la morto kaj la renaskiĝo. Laŭ la azteka mitologio, la unuajn homojn la Dioj murdis kaj la rekreado de la homoj okazis el homa osto, alportita de Ŝolotlo. Ĝia originala signifo estas *akva hundo* (*atl*=akvo, *xolotl*=hundo).

## Priskribo 
En la naturo, vivantaj aksolotloj estas plej ofte grizaj kun nigraj makuloj, sed venditaj ili estas en multaj diversaj koloroj (albina, ora, nigra ktp.). La besto konservas siajn brankojn de la larva stadio kaj sian larvan formon eĉ en plenkreska seksmatura formo (neotenio). Tio signifas, ke ili ne bezonas metamorfozon por povi reproduktiĝi, eĉ en natura medio.

Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Model-organismoj
Kategorio:Faŭno de Meksiko
Kategorio:Salamandroj
Kategorio:Loĝantara genetiko
Kategorio:Naŭatlaj vortoj kaj esprimoj
György Hintz

**HINTZ György** (hinc) estis hungara, rumania hungara apotekisto naskita en Koloĵvaro la 6-an de septembro 1874 kaj mortinta en Kluĵo la 5-an de majo 1956. 

## Biografio
Hintz estis prezidanto de la Kolozsvári Gyógyszerész Testület (Asocio de Apotekistoj de Koloĵvaro. Li havigis diplomon en 1896 kaj doktoradon en 1897 en la Universitato de Koloĵvaro, poste li estis studento de la fakultato pri ŝtat- kaj jurscienco. En 1898 li transprenis la apotekon de sia patro. Inter 1940-1944 li estis prezidanto de la XXIII. distrikto de Magyar Gyógyszerész Egyesület (unuiĝo de hungaraj apotekistoj).

## Verkoj
**A Nerium oleander levelének szöveti szerkezete és alkatrészei* (Kolozsvár, 1897).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Hintz, Gy.
Hintz, Gy.