Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj

[eta|220px|[Nubarbaro en La Gomera.]]
eta|220px|Norda La Palma.
La **kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la mediteranea ekoprovinco de la palearktisa ekozono, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-regiono "mediteranea regiono" kaj de la samnoma biodiverseco-riĉaĵejo. Biome la ekoregiono apartenas al la mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj kiuj etendiĝas en Kanarioj, escepte de Lanzarote kaj Fuerteventura. Tiuj ĉi insuloj situas en la mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio.

## Priskribo 
La ekoregiono okupas 5 000 kvadratajn kilometrojn. Ĝi kongruas kun la insuloj de El Hierro, La Gomera (aparte Nacia Parko Garajonay), La Palma, Tenerifo kaj Gran Canaria.

Malgraŭ sia malgranda dimensio, Kanarioj estas unu el la regionoj de plejgranda biodiverseco de la mezvarmaj zonoj de la mondo.

Ĉiu el la biotopoj agnoskitaj en Kanarioj vegetas sur specifa tipo de grundoj. Estas jenaj por sekaj duonarbaroj kaj arbaroj. Endemiaj kanari-pinaj arbaroj vegetas sur du specoj de fertila grundo : praaj ruĝaj teroj (la koloro originas de la alta enteno de fera oksido) kaj ebenaĵaj, grizaj, arĝilaj teroj kun malalta enteno de organikaj materialoj, formitaj en ejoj kun nete difinitaj sezonoj.

## Flaŭro 
Fitogeografie la ekoregiono apartenas al Makaronezia flaŭra regiono de la Holarktisa regno. Surbaze de la vegetaĵaro, estas priskribitaj pli ol sepdek diferencaj ekologiaj komunumoj en la ekoregiono.

Estas eble priskribi la vegetaĵaron laŭ la altitudaj zonoj. Je la plej malalta altitudo troviĝas marborda vegetaĵaro, inkluzive de tipoj kiuj estas karakterizaj por klifoj kaj sablaj regionoj. Endemiaj arbaretoj de kanaria palmo (*Phoenix canariensis*), kaj duonarida vegetaĵaro ĉeestas. Ĝenerale, tiuj vegetaĵaraj tipoj troviĝas ekde marnivelo ĝis altitudoj de 600 m en la nordo kaj ĝis 1 000 metroj en la sudo, kaj inkluzivas endemiajn taksonojn. Endemioj ĉefe estas trovataj en la eŭforbiacoj, ekzemple *Euphorbia canariensis*, kaj *E. balsamifera* . Aliaj gravaj endemiaj specioj estas *Ceropegia fusca*, *Plocama pendula*, *Salvia canariensis*, *Argyranthemum frutescens*, *Rumex lunaria*, *Convolvulus floridus*, kaj *Messerschmidia fruticosa* .

Humidaj kaj ombraj laŭrisilvoj vegetas inter altitudoj de 500 kaj 1400 m, kie iuj specioj atingas altecojn de pli ol 20 m. Antaŭ ĉirkaŭ 20 milionoj da jaroj, tiuj ĉiamverdaj arbaroj kovris vastajn partojn de la mondo. Kvankam laŭrisilvoj konsistas el pluraj taksonoj, ekzistas kvar karakterizaj laŭracaj specioj. Ili estas : stinka okoteo (*Ocotea foetens*), *Apollonias barbujana*, acora laŭro (*Laurus azorica*), kaj makaronezia perseo (*Persea indica*). Aliaj makaroneziaj endemiaj specioj kiuj troviĝas en la laŭrosilvoj estas kanaria arbuto (*Arbutus canariensis*), kanaria ilekso (*Ilex canariensis*), mokano (*Visnea mocanera*), blanka pikonio (*Picconia excelsa*), *Heberdenia excelsa*, kanaria saliko (*Salix canariensis*), kaj laŭroviburno (*Viburnum tinus*) .

## Faŭno 
Birdospecioj limigitaj al Kanarioj inkluzivas subspecion de turfalko (*Falco tinnunculus teneriffae*), montarmotacilo (*Motacilla cinerea canariensis*), orelstrigo (*Asio otus canariensis*), tri subspeciojn de fringo (*Fringilla coelebs tintillon*, *F.c. ombriosa*, *F.c. palmae*), kanarian ĉifĉafon (*Phylloscopus canariensis*) kaj du subspeciojn de granda buntpego (*Dendrocopos major canariensis*, *D. m. thanneri*).

Krom tersupraĵaj specioj, estas gravaj populacioj de cetacoj vivantaj tutjare en kanariaj maroj. Kareto (*Caretta caretta*), kelonio (*Chelonia mydas*) kaj leddorsa martestudo (*Dermochelys coriacea*) estas komunaj. Aliaj testuduloj, *Lepidochelys kempi*, *L. olivacea* kaj akcipitrobeka martestudo (*Eretmochelys imbricata*) estas kelkfoje rimarkigitaj .

## Endemiismoj 
Estas granda variado de endemiaj specioj, kaŭze de la insula izoliteco. Ekzemple, 70 % de la indiĝenaj koleopteraj specioj estas endemiaj. Plie en la laŭrisilvoj de la insuloj renkontiĝas plantospecioj postvivantaj de la terciaro.

## Minacoj kaj konservado 
La ekoregiono estas krize endanĝerigita.

La insularo estas signita gravan birdan areon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Bramwell, D. and Z. Bramwell 1983 : Flores silvestres de las Islas Canarias. 2nd Edition. *Ed. Rueda*.
*  González, M.N., J.D. Rodrigo, y C. Suárez 1986 : Flora y Vegetación del Archipiélago Canario. *Ed. EDIRCA S.L.*
*  Helbig, A.J., J. Martens, I. Seibold, F. Henning, B. Schottler and M. Wink. 1996 : Phylogeny and species limits in the Palearctic Chiffchaff ( *Phylloscopus collybita* ) complex: mitochondrial genetic variation and bioacoustic evidence. *Ibis*, 138, 4
*  Heinzel, H., R. Fitter, y J. Parslow 1992 : Manual de las aves de España y de Europa, Norte de Africa y Próximo oriente. *Ed. Omega*.
*  Hilton-Taylor, C. The IUCN 2000 : Red List of Threatened Species. *The World Conservation Union*, Gland, Switzerland. Retrieved (2001) from: http://www.redlist.org/
*  Machado, A. 1998 : Biodiversidad. Un paseo por el concepto y las Islas Canarias. *Ed. Cabildo Insular de Tenerife*.
*  Strasburger, E., F. Noll, H. Schenck, y A.F.W. Schimper 1986 : Tratado de Botánica. 7th Edition. *Ed.Marin S.A.*.

## Vidu ankaŭ 
* Blua fringo
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono
* Tenerifa regolo

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono AT1203 : Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj (WWF)
*  Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj (*Globalspecies*) 

*  Biomo Mediteraneaj arbaraj, duonarbaraj kaj arbustaraj (WWF) 
*  Tutmondaj 200; numero 123 : Mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaro (WWF) 
*  Mediteranea regiono (Naturprotekto Internacie)
*  Grava birda areo "Kanarioj"

Kategorio:Palearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Geografio de Kanarioj