open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ray Charles

**Ray Charles ROBINSON** , pli bone konata laŭ la kromnomo **Ray CHARLES**, estis usona pianisto kaj kantisto kiu formis la stilon de ritmenbluso. Li aldonis soulan sonon al kontrea muziko kaj popmuziko.

La revuo *Rolling Stone* konsideris Charles numero dek en ilia listo de la 100 plej grandaj artistoj iam kaj numero du en ilia listo de la plej grandaj kantistoj iam.

La blinda muzikisto Ray Charles estas ofte menciataj kiel ekzemplo ke la forfalo de sensorgano povas plialtigi la sentokapablon de alia sensorgano.

## Diskografio 
Ray Charles publikigis 55 studialbumojn, 7 koncertdiskojn kaj 127 unuopaĵojn (novaj). Multaj kompilaĵoj ankaŭ estis publikigitaj tra la jaroj, antaŭ kaj post lia morto.

### Ĉe Atlantik 
* Ray Charles‏ (1957)
* The Great Ray Charles‏ (1957)
* Yes Indeed!‏ (1958)
* Soul Brothers (with Milt Jackson)‏ (1958)
* Ray Charles at Newport‏ (1959)
* What'd I Say‏ (1959)
* The Genius of Ray Charles‏ (1959)
* The Original Ray Charles‏ (1959)
* The Fabulous Ray Charles‏ (1959)
* Ray Charles in Person‏ (1960)
* The Genius Sings the Blues‏ (1961)
* Soul Meeting (with Milt Jackson)‏ (1961)
* The Genius After Hours‏ (1961)

### Ĉe ABC 
* The Genius Hits the Road‏ (1960)
* Dedicated to You‏ (1961)
* Ray Charles and Betty Carter‏ (1961)
* Genius + Soul = Jazz‏ (1961)
* Ray Charles Greatest Hits‏ (1962)
* Modern Sounds in Country and Western Music‏ (1962)
* Modern Sounds in Country and Western Music Volume Two‏ (1962)
* Ingredients in a Recipe for Soul‏ (1963)
* Sweet & Sour Tears‏ (1964)
* Have a Smile with Me‏ (1964)
* Live in Concert‏ (1965)
* Together Again‏ (1965)
* Crying Time‏ (1966)
* Ray's Moods‏ (1966)
* Invites You to Listen‏ (1967)
* A Portrait of Ray‏ (1968)
* I'm All Yours Baby!‏ (1968)
* Doing His Thing‏ (1969)
* My Kind of Jazz‏ (1970)
* Love Country Style‏ (1970)
* Volcanic Action of My Soul‏ (1971)
* A Message From the People‏ (1972)
* Through the Eyes of Love‏ (1972)
* Jazz Number II‏ (1972)

### 1973 – 2004 
* Come Live With Me‏ (1974)
* Renaissance‏ (1975)
* My Kind of Jazz Part 3‏ (1975)
* Live in Japan‏ (1975)
* Porgy and Bess (with Cleo Laine)‏ (1976)
* True to Life‏ (1977)
* Love & Peace‏ (1978)
* Ain't It So‏ (1979)
* Brother Ray Is At It Again‏ (1980)
* Wish You Were Here Tonight‏ (1983)
* Do I Ever Cross Your Mind‏ (1984)
* Friendship‏ (1984)
* The Spirit of Christmas‏ (1985)
* From the Pages of My Mind‏ (1986)
* Just Between Us‏ (1988)
* Would You Believe‏ (1990)
* My World‏ (1993)
* Strong Love Affair‏ (1996)
* Berlin '62‏ (1996)
* Thanks for Bringing Love Around Again‏ (2002)
* Genius Loves Company‏ (2004)
* Ray Charles Celebrates a Gospel Christmas With the Voices of Jubilation‏ (2004)
* Live at the Olympia, 2000‏ (2004)

### Postmorte 
* Genius & Friends‏ (2005)
* Ray Sings, Basie Swings‏ (2006)
* Rare Genius: The Undiscovered Masters‏ (2010)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Klavaristoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Ritmenblusaj kantistoj
Kategorio:Bluskantistoj
Kategorio:Kontreaj kantistoj
Kategorio:Popkantistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Blinduloj
Kategorio:Afrik-usonaj muzikistoj
Kategorio:Blindaj muzikistoj
Kategorio:Kalifornianoj
Silvio Antoniano

**Silvio Antoniano** (31-a de decembro 1540 – 16-a de aŭgusto 1603 en Romo)  estis itala rom-katolika kardinalo kaj verkisto pri edukado.

## Vivo kaj verko
Antoniano naskiĝis la 31-an de decembro 1540 en la paroĥo *S. Lucia alle Bottegheoscure* en Romo, el malriĉa familio. Lia patro *Matteo Antoniano* estis vendisto de lanoj kaj vestaĵoj; lia patrino nomiĝis *Pace Colella.*

Jam kiel junulo li forte inklinis al poezio kaj muziko. Li perfekte ludis la liron. Kardinalo *Otto Truchsess von Waldburg* ekkonis lian talenton kaj protektis lin.

Antoniano studis en la universitato de Ferrara, kie li promociiĝis en 1556 doktoro de la juroj kaj fariĝis profesoro pri klasika literaturo. Kun kardinalo ''Ippolito la 2-a d' Este* li estis en Venecio.

En 1563 papo Pio la 4-a vokis lin al la universitato *Sapienza* (= saĝeco) en Romo sur la katedron pri belaj artoj. En tiu ĉi pozicio li ĝuis la amikecon de diversaj ekleziaj eminentuloj, interalie de Sankta Karlo Boromeo.

Li tamen en 1566 rezignis pri ĉi katedro kaj ekstudis teologion sub la gvido de Sankta Filipo Neri, kaj ordiniĝis pastro la 12-an de junio 1568.

Sub la papoj Siksto la 5-a, Gregorio la 14-a kaj Klemento la 8-a li laboris kiel sekretario en diversaj papaj kongregacioj kaj oficejoj.

Papo Klemento la 8-a nomumis lin kardinalo la 3-an de marto 1599.

Antoniano mortis la 16-an de aŭgusto 1603 en Romo. Lia tombo estas en la kapelo *Natività* en la preĝejo de "S. Maria in Vallicella."

## Verkoj
Dum la tuta lasta parto de la 16-a jarcento humanismo multe progresis en Italio per kapoj kiel Sadolet, Piccolomini kaj Valiero. En la sama entuziasmo Antoniano dediĉis sin al studoj pri edukaj problemoj. Instigite de Karlo Boromeo li skribis sian ĉefan tri-voluman verkon pri la kristana edukado de infanoj (*Tre libri dell' educazione cristiana de' figliuoli,* Verona, 1583).

Tiu ĉi lia ĉefverko spertis kelkajn eldonojn en Italio kaj estas tradukita en la francan fare de Guignard (Troyes, 1856; Paris, 1873) kaj en la germanan de Kunz (Freiburg 1888). Ĝiaj ĉefaj trajtoj estas enrigardo en la animojn de la infanoj, simpatio kun iliaj danĝeroj kaj bezonoj, kaj instigoj por morala exzercado. Estas donitaj ankaŭ valoraj sugestoj pri korpa kulturo, pri la edukado de ĉiuj klasoj de la popolo, kaj pri la preparado de la instruistoj por ilia profesio.

La aliaj verkoj de Antoniano – multaj el ili ne publikigiĝis – havas literaturajn, historiajn kaj liturgiajn temojn.

Antoniano estis ankaŭ kunkompilanto de la Roma Kateĥismo kaj estis membro de la komisiono, kiu laŭ la ordono de Klemento la 8-a reviziis la brevieron. El tiu ĉi lasta tasko konserviĝis ĝis hodiaŭ la brevier-himno *Fortem virili pectore'' por la vespera laŭdo de unu virino (esperante: Albrecht Kronenberger 2008).

## Eksteraj ligiloj 
http://www.newadvent.org/cathen/01584d.htm
http://www.fiu.edu/~mirandas/bios1599.htm 

Kategorio:Italaj kardinaloj
Ĉefa kvantuma nombro

**Ĉefa (radiala) kvantuma nombro** estas entjera kvantuma nombro, kiu signifas numeron de energinivelo de partiklo en kvantuma sistemo. Ekzemple, por normalaj atomoj ĝi signifas energinivelon de elektronojn en nukleo, kaj do priskribas energion de elektrono de tiu nivelo. Ju pli granda estas la ĉefa kvantuma nombro, des pli granda estas orbito kaj energio de elektrono. Ĉefa kvantuma nombro markiĝas per litero ***n***. Tiu nombro estas iu ajn pozitiva natura nombro n \in \N  preter 0. En la perioda tabelo, la tavoloj estas ofte nomataj per litero: tavolo K (*n* = 1), tavolo L (*n* = 2), tavolo M (*n* = 3), ktp.

Ekzistas empiria leĝo, laŭ kiu la plej granda nombro de elektronoj kiuj povas kunekzisti en la sama energinivelo estas ~N=2n^2

## Vidu ankaŭ 
* Ekvacio de Schrödinger
* Spino (fiziko)

Kategorio:Kvantuma kemio
Kategorio:Atoma fiziko
Kategorio:Nombroj
Elefter Luarsaboviĉ Andronikaŝvili

**Elefter Luarsaboviĉ ANDRONIKAŜVILI** (, ; naskiĝis la , mortis la ) estis kartvela eksperimentisto pri fiziko de malaltaj temperaturoj (suprakonduktiveco, suprafluideco), frato de literaturisto Iraklij Luarsaboviĉ Andronikov.

En 1932 li finis politeknikumon en Leningrado, inter 1935-1940 li prelegis en universitato en Tbilisi, en la jaroj 1940-1948 li laboris en Moskvo ĉe eksperimentoj pri fluida heliumo, ekde 1948 denove en Tbilisi kiel universitata profesoro, ekde 1951 kiel direktoro de Fizika Instituto de Kartvela Akademio de sciencoj. Li okupiĝis pri la fiziko de malaltaj temperaturoj, pri kosma radiado, pri nuklea tekniko, biofiziko kaj kvanta hidrodinamiko.

Pri sia vivo kaj laboro li verkis ruslingvan libron **Rememoroj pri la fluida heliumo**, kie li priskribis sian kunlaboron kun multaj gravaj sciencistoj, kinter ili Petr Leonidoviĉ Kapica kaj Lev Davidoviĉ Landau. La libro per populara formo priskribas laboron de sciencistoj inkluzive de iliaj reciprokaj homaj rilatoj, kvereloj, amikecoj, ŝercoj, ĝi estas interesa enrigardo en la „kuirejon“ de esploraj institutoj, kiujn la ĝenerala publiko ordinare ne konas.

## Verkoj 
* **Vospominanija o ĵidkom gelii** (Rememoroj pri la fluida heliumo)

Kategorio:Sovetiaj fizikistoj
Dai Liming

**DAI Liming** (1941-2005) estis ĉina sciencisto, edukisto kaj entreprenisto. Li mortis la 6-an de marto 2005 en Guangzhou (Kantono), Ĉinio.

Fine de la 1970-aj jaroj li kunorganizis la Xinhua-an Korespondan Lernejon de Esperanto, en kiu lernis kelkcent mil homoj. Komence de la 1980-aj jaroj li kunfondis la Changchun-an E-Asocion. Li multe vojaĝis en Ĉinio kaj ĉie fervore propagandis Esperanton. En 2004 li trejnis grupon de volontuloj por la 89-a UK en Pekino. Dum la UK li organizis eksterordinaran kantadon de "La Espero" sur la Granda Muro, kiu neforgeseble impresis la ekskursantajn kongresanojn.

Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Záhorce

**Záhorce,** hungare **Erdőmeg** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|330ra|Záhorce situas en la plej griza regiono
* Areo: km²
* Supermara alteco: 156 m
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 991 06
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 11 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1236 en formo *"Zachara"*. En 1907 proksima vilaĝo Erdőszelestény (situanta laŭ Ipeľ) aliĝis al Erdőmeg. En 1910 loĝis tie 806 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 740 da homoj, (705 slovakoj, 25 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* klasikisma luterana preĝejo el la 18-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Nyírtura

**Nyírtura** [njIrtura] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1790
* Poŝtkodo: 4532
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
Nyírtura situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Záhony-Nyíregyháza. La lasta urbo troviĝas je 10, Kisvárda je 33, Budapeŝto je 238 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1222. 

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, servo por gemaljunuloj, biblioteko, kulturdomo, interretejo, poŝto, kuracejo, 17 da diversaj vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* gotika, komence katolika, nun kalvinana preĝejo (Nyírtura) en 1488 kaj 1833 trakonstruiĝis
* baroka nobeldomo de Szűcs (sUĉ) el la 18-a jarcento, nun grenejo
* klasikisma nobeldomo de Kállay (kAlai) de 1822

## Famuloj 
En Nyírtura naskiĝis ĵurnalisto Miksa Szabolcsi.
Székely

**Székely** (sEkej) estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Ibrány-Nagyhalász.
300ra|eta|dekstra|Kastelo de Székely
300ra|eta|dekstra|Preĝejo de Székely

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 4534
* Telefonprefikso: 42

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Záhony-Nyíregyháza. Nagyhalász kaj Nyíregyháza troviĝas po 22, Ibrány 26, Budapeŝto 249 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1284 en latina formo *"Villa Zekul"*. Posedantoj de la kampoj ofte ŝanĝiĝis. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* romanika kaj gotika, nun Kalvinana preĝejo (Székely)
* kastelo

## Famuloj 
En Székely naskiĝis:
* kemiisto András Lipták
* ministro Sándor Nyíri.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Gégény

**Gégény** (gEgEnj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Ibrány-Nagyhalász.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 4517
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Záhony-Nyíregyháza. Ajak troviĝas 13, Dombrád 11, Demecser 4 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1406, apartenenta al fortikaĵo de Szabolcs. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* memorparko

## Fonto 
* hungara Vikipedio

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Matjolando

eta|Matjoa virino
**Matjolando** (hungare *Matyóföld*) troviĝas sur la nordokcidenta parto de Granda Ebenaĵo, ĉe limo de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Hungario.
Komence, ekde la 19-a jarcento oni nomis matjooj loĝantojn de Mezőkövesd. Matjolando estas fama pri sia unika popolarto, sed pli poste oni algluis la nomon al komunumoj Tard kaj Szentistván, kiuj havis alian popolkostumojn kaj tradicion koncerne brodaĵojn.

## Deveno de la nomo 
Mezőkövesd ricevis opidiumo-rangon de reĝo Matiaso kaj en j. 1472, je tago de Sankta Ladislao la reĝo vizitis la urbon, pro tio multaj opinias, ke la reĝon estimantaj matjooj ricevis sian nomon, kiel karesnomon de Matiaso, sed laŭ etnografoj, inter ili Károly Herkely temas pri moknomo, per kiu originale loĝantoj de la pli ampleksa regiono mokis la katolikajn loĝantojn de Mezőkövesd, sed pli poste la mokan nuancon oni forgesis.

## Matjo-popolarto 
Matjolando estas fama ĉefe pri siaj popolkostumoj kaj brodaĵoj. La matjo-brodaĵoj disfamiĝis lande dum Miljardatrevena Ekspozicio en j. 1896. La kontraston de vivmaniero mizer-kamparana kaj porton de kolorriĉaj vestaĵoj esprimis la proverbo: "Grumblon lasu, sed paradu!"

La matjo-popolkostumon fidele montrantan konturojn de la virina korpo fine de la 19-a jarcento volonte surportis ankaŭ aristokrataj sinjorinoj. Ĝin karakterizas la malstrikta supra vesto, ĉe ŝultro pli alta maniko, ĉe talio falbalo, longa, malsupre falbala jupo. La viran veston karakterizas la tre ampleksa maniko, ofte kun larĝa brodo, kroĉtrikita puntaĵo.

La matjo-brodon karakterizas la "matjo-rozo". La plej fama "skribantino" (t.e. desegnisto) estis Bori Kis Jankó. Ŝi desegnis plej grandnombe variatojn de la rozo. Je ŝia memoro oni aranĝas brodad-konkurson en ĉiu tria jaro.
La matjooj ornamis ankaŭ siajn meblojn per karakterizaj pentraĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Mezőkövesd, a Matyóföld szíve
* Matyó Múzeum 
* Matyók a Babamúzeumban 
* Matyó Néptáncegyüttes 
* Matyó hagyományőrzés 
* Matyó népviselet
* Matyó népviselet 
* Matyó népviselet 

Kategorio:Hungario
Pátroha

**Pátroha** [pAtroha] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Kisvárda.
eta|maldekstre|150ra|Blazono de Pátroha
eta|Preĝejo de Pátroha
eta|Vilaĝdomo (administraciejo) de Pátroha

## Bazaj informoj 
* Areo: 39 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1784/21.9988
* Loĝantaro: 3000
* Poŝtkodo: 4523
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Pátroha situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Záhony-Nyíregyháza. Kisvárda troviĝas je 17, Nyíregyháza je 38, Budapeŝto je 264 km-oj.

## Historio 
La unua mencio estas necerta, eble devenis el 1232 en formo *Legyr*. Iom poste kumanoj vivis tie. Dum la historio la posedantoj estis diversaj bienuloj. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

## Vidindaĵo 
* baroka kalvinana preĝejo de 1808

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Memoirs of a Geisha (filmo)

***Memoirs of a Geisha*** ("**Memoraĵoj de Gejŝo**") estas usona filmo de Rob Marshall, aperinta en 2005. Ĝi estas adaptita de la usona romano *Geisha* de Arthur Golden.

## Rakonto 
Juna kamparanino, Chiyo, kaj ŝia fratino, Satsu, estas venditaj de sia patro al estrino de gejŝo-domo (*okiya*). Ambaŭ fratinoj estas apartigitaj kaj Chiyo alfrontas la severecon de la domestrino kaj la malfacilaĵojn de la vivo de estonta gejŝo. Ŝi ankaŭ devas alfronti la ĵaluzan sintenon de Hatsumomo, stela gejŝo de la domo, kiu per ruzaĵo sukcesas subigi ŝin al rango de servistino.

Chiyo perdis ĉian esperon en la estonteco, kiam, dum hazarda renkonto, ŝi estas logita de la bonkoreco de viro, prezidento de elektra firmao, al kiu ŝi enamiĝas. Ŝi tiam decidas fari ĉion por altiri lian atenton. Tute oportune, alia gejŝo, Mameha, prenas ŝin sub sia protekto por instrui al ŝi la rudimentojn de la metio. Dank'al Mameha kaj al sia determino, ŝi baldaŭ fariĝas fama kaj admirata gejŝo sub nova nomo Sayuri.

Tamen la sukceso ne proksimigas ŝin al tiu, kiun ŝi sekrete amas, ĉar gejŝo ne plu rajtas ami. Cetere, Nobu, la intima amiko de la prezidento, interesiĝas al Sayuri kaj intermetiĝas inter ili. Necesos, ke alvenu la japana malvenko en la dua mondmilito, signante la finon de jarcentaj tradicioj, por ke Sayuri kaj la prezidento povu finfine kuniĝi.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Memoirs of a Geisha*
* Reĝisoro: Rob Marshall
* Scenaro: Robin Swicord, adaptita de la romano *Geisha* de Arthur Golden
* Produktado: Lucy Fisher, Steven Spielberg, Douglas Wick, John DeLuca, Gary Barber, Roger Birnbaum, Bobby Cohen kaj Patricia Whitcher
* Produktaj firmaoj: Columbia Pictures, DreamWorks SKG kaj Amblin Entertainment
* Buĝeto: 85 milionoj da dolaroj
* Muziko: John Williams
* Foto: Dion Beebe
* Muntado: Pietro Scalia
* Dekoroj: John Myhre
* Kostumoj: Colleen Atwood
* Deven-lando: États-Unis
* Formato: Kolora - 2,35:1 - DTS / Dolby Cifereca / SDDS - 35&nbsp;mm
* Ĝenro: Dramo, romanco
* Daŭro: 145 minutoj
* Aperdatoj:
**  (premiero en Tokio)
**  (Usono)
**  (Belgio, Francio, Svislando)

## Rolularo 
* Zhang Ziyi: Chiyo, poste Sayuri
* Suzuka Ohgo: Juna Chiyo
* Gong Li: Hatsumomo, rivalo
* Michelle Yeoh: Mameha, protektanta gejŝo
* Ken Watanabe: Prezidento
* Kôji Yakusho: Nobu, asociulo de Prezidento
* Kaori Momoi: O-Kami
* Youki Kudoh: O-Kabo aŭ Pumpkin, fratino de Hatsumomo
* Kenneth Tsang: Generalo Chang
* Paul Adelstein: Leŭtenanto Hutchins
* Togo Igawa: Tanaka
* Mako: Sakamoto
* Samantha Futerman: Satsu, fratino de Chiyo
* Elizabeth Sung: edzino de Sakamoto
* Thomas Ikeda: S-ro Bekku
* Randall Duk Kim: Doktoro Crabe

## Internaj ligiloj 
* Gejŝo
* Japana kinematografio

## Eksteraj ligiloj 
* Memoirs of a Geisha en IMDB
* Oficiala retejo de Sony
* Michelle Yeoh Web Theatre: Memoirs of a Geisha

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj de Steven Spielberg
Kategorio:Fikciaj japanoj
Kategorio:Japanio en filmoj
Tiszaeszlár

**Tiszaeszlár** [tisaeslAr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Tiszavasvári.
eta|Blazono de Tiszaeszlár

## Bazaj informoj 
* Areo: 55 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2820
* Poŝtkodo: 4464
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
Tiszaeszlár situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (kontraŭe estas Tiszaladány), fine de sakovojoj.

## Historio 
La nuna Tiszaeszlár (iom apude) estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1220. Tiam la kampoj apartenis al la eklezio, poste al diversaj bienuloj. Post la mezepoko la turkoj (tiam senhomiĝis, poste hajdukoj alvenis), en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 1882 okazis granda proceso, pere de tio la nekonata vilaĝo trovis sin en fokuso de la publiko. En 1890 la vilaĝo translokiĝis al proksima pli alta loko.

## Vidindaĵoj 
* muzeeto
* forĝistejo
* tombejo de Eszter Solymosi (ŝojmoŝi)

## Famuloj 
En Tiszaeszlár naskiĝis:
* László Gyetvai (ekonomikisto)
* ministro János Erőss
* István Török (teologo).

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tiszanagyfalu

**Tiszanagyfalu** (tisanadjfalu) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Tiszavasvári. La nomo signifas: Tiso-granda-vilaĝo.

* Areo: 27 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0925/21.4747
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 4463
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojo Nyíregyháza-Miskolc preteriras.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento en formo *Magna villa*, sed ankaŭ pli frue estis tie setlejo, kion la tataroj detruis en 1241. Posedantoj de la kampoj ofte ŝanĝiĝis. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 1888 pro inundo la tuta vilaĝo detruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* iama riverobranĉo de Tiso, nun lago kreiĝis nature

## Famuloj 
En Tiszanagyfalu naskiĝis Géza Szentmártoni Szabó, literaturhistoriisto.

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tamás Emőd (poeto)

**EMŐD Tamás** (tama:ŝ emeo:d ) estis hungara ĵurnalisto, poeto naskita en Berekböszörmény la 11-an de aŭgusto 1888 kaj mortinta en Oradea la 22-an de septembro 1938.

## Biografio 
Tamás Emőd studis juron en Koloĵvaro. Liaj unuaj peomoj aperis en 1906 en gazeto A Hét. Inter 1906 kaj 1914 li estis ĵurnalisto en Nagyvárad. Li estis ano de la Holnap Irodalmi Társaság. Li estis amiko intima de Endre Ady. En 1914 li translokiĝis Budapeŝton. Li agadis kune kun Endre Nagy por la estigo de la hungara kabareto. En 1917 li estis dramaturg-sekretario de la *Belvárosi Színház*. Li estis artdirektoro ekde 1922 de la *Andrássy úti Színház*, pli poste de la *Blaha Lujza Színház*, inter 1925 kaj 1927 denove de la *Andrássy úti Színház*. En 1927–28 li direktis la teatron *Új Színház*. Li verkis kvazaŭ 300 kanzontekstojn kaj preskaŭ 80 unuaktajn teatraĵojn.

## Verkaro 
* *Versek* (Nagyvárad, 1911);
* *Dicséret-dicsőség* (poemoj, Bp., 1915);
* *Ferenc Jóska ládájából* (scenoj, kanzonoj, Bp., 1917);
* *Pesti hegedű* (Bp., 1918);
* *A magyar kabaré tízéves antológiája* (Bp., 1918);
* *Csipke* (Tri unuaktaj teatraĵoj, Bp., 1923);
* *Mézeskalács* (teatraĵoj, prez. 1923);
* *Nótám, füttyöm, citerám* (poemoj, Bp., 1926);
* *Versek* (Bp., 1939).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Andor Csaba: *Emõd Tamás*

Emod, T
Emod, T
Emod, T
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Sámuel Szentannai

**SZENTANNAI Sámuel** (sentanai) hungara ekonomia instruisto, pioniro de plibonigo de la soda humo: Székelyszentmiklós, 11-a de aŭgusto 1876 – Karcag, 22-a de januaro 1956.

## Biografio 
Li havigis diplomon en la ekonomia instituto de Kolozsmonostor en 1896 kaj en Nagyszentmiklós kaj post du jaroj li estis instruisto en Csák, pli poste en Losonc en la porinstruista instituto. Post la laboro en Kiskunfélegyháza kaj Székelyudvarhely ekde 1912 li estis la direktoro de agrikultura faklernejo de Karcag. Tie li komencis la plibonigon de la soda humo en 1920 kun Sigmond Elek, Ballenegger Róbert, Kreybig Lajos kaj Arany Sándor. Li aplikis unue en Hungarujo granduzinan subgrundbonigon. En la soda humo de la instrumastrumo li duobligis la mediprodukton de tritiko.

## Verkoj ĉefaj 
**Sikeres gazdálkodás a sziken és aszályban* (Köztelek 1918);
**A karcagi földmíves iskola és a karcagi gazdák gazdálkodásának összehasonlítása* (Köztelek, 1925); 
**Sziktalaj művelése és javítása* (Debrecen, 1928); Sikeres gazdálkodás sziken (Bp., 1936).

## Literaturo 
*Vezekényi Ernő: Sz. S. (Agrokémia és talajtan, 1956. 4. sz.)
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Szentannai, S
Szentannai, S
Szentannai, S
Szentannai, S.
Timár

eta|dekstra|200ra|Blazono de Timár
**Timár** [timAr] estas vilaĝo en Hungario, en la regiono Norda Ebenaĵo, en la departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en la Distrikto Nyíregyháza.

* Koordinatoj: 

## Geografio 
Timár kovras areo de 21.82 km² kaj havas loĝantaron de 1451 (2001).

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (pramo funkcias al la kontraŭa Zalkod), laŭ traira flankovojo proksime de Rakamaz.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1067 en formo *Vense*, tiam apartenanta al fortikaĵo de Szabolcs. Ŝajnas, la tataroj detruis la vilaĝon en 1241. Laŭ la vilaĝnomo loĝis tie felistoj. La kampoj interalie apartenis al familioj de Stefano Báthori, István Bethlen (duko), Georgo Rákóczi la 2-a, Francisko Rákóczi la 2-a. En 1800 granda incendio okazis. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* greko-katolika preĝejo de 1795

## Famuloj 
En Timár naskiĝis aktoro Irén Pelsőczy.

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tiszabercel

**Tiszabercel** (tisabercel) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Ibrány-Nagyhalász.
300ra|eta|dekstra|Riverobordo de Tiszabercel
* Areo: 31 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2040
* Poŝtkodo: 4474
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso kun pramo, fine de sakovojo, laŭ etfervojo el Nyíregyháza, kiu troviĝas aere 23 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1335 en formo *Berczel*. Posedantoj de la kampoj ofte ŝanĝiĝis. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1436
* memordomo pri Georgo Bessenyei, kiu laŭ onidiro tie naskiĝis en 1747

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Sven Ziegler

**Sven ZIEGLER** (n. la 20-an de oktobro 1935 en Kopenhago) estas dana esperantisto, kiu en sia profesia vivo inter 1995 kaj 2005 estis kortuma prezidanto en Kopen­hago. 

Dum 28 jaroj Ziegler havis sian laborlokon en "Østre Landsret", la orienta ĉefkortumo de Danio. La lastajn dek jarojn li prezidis ĝin, sed okaze de sia naskiĝ­a datreveno li pensiiĝis. Per tio malaperis el la publika atento unu el la plej gravaj kaj signifaj nomoj de la dana justico.

Sven Ziegler kandidatiĝis kiel juristo en 1960, kaj post mallonga restado en la Ministerio de Instruado, li venis en la Ministerion de Justico, kie li avancadis. En 1973 li fariĝis jura konsilisto de la tiama EK-­Komisiono kaj depost 1977 li konstituiĝis kiel juĝisto en la urba kortumo de Kopenhago. Samtempe kun la juĝista agado li interalie estis enketa gvidanto en la administracia proceso koncerne la pereon de la savŝipo RF 2, prezidis la komisionon koncerne la trans­lokigon de la Thule-anoj en Gronlando kaj partoprenis diversajn ministeriajn komi­sionojn kaj konsilantarojn.

Post pensiigo li rekomencis la lingvajn oku­pojn, interalie li legas litera­turon kaj biografiojn en la lingvoj kiujn li regas; la skandinavaj, la angla, la germana, la franca lingvoj kaj Esperanto. Koncer­ne la lastan, li junaĝe estis tre aktiva interalie en la Studenta Esperanto-Klubo kaj en la estraro de Universala Esperanto-Asocio, kaj ankaŭ li estis estrarano en la tiama CDEL.

Lia filo estas la dana politikisto *Michael Ziegler* (n. en 1968), kiu ekde 2006 estas la urbestro de la komunumo Høje-Taastrup, kaj ankaŭ konfirmiĝis por la periodo 2022 ĝis 2025.

## Referencoj 
Kategorio:Danaj juĝistoj
Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Viggo Ritzau

**Viggo RITZAU** (1873-1957), policestro, estis pionira dana esperantisto. Jam en la jaro 1905 Ritzau fariĝis esperantisto kaj partoprenis en 1906 en la 2-a UK en Ĝenevo kiel sola dano. Kiel juristo li en la jaroj 1898-1905 deĵoris en la oficejo de la distriktestro en Ebeltoft kaj poste ĝis 1910 en la oficejo de la provincestro en Randers, en ambaŭ lokoj kiel prokuristo. Sed dum tiuj jaroj Ritzau ne oficiale partoprenis en la laboro por Esperanto. 

En la jaroj 1919-1943 Ritzau estis policestro en Køge, kaj de tiam li aktive partoprenis en la Esperanto-movado kiel kun­fondinto de la tiea klubo, de kiu li ĉiam estas membro, kaj dum la lastaj jaroj li eĉ gvidas kursojn en la vesperlernejo.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Danaj policistoj
János Csiky (kuracisto, Gheorgheni)

**CSIKY János** (ĉiki) estis rumanuja hungara kuracisto naskita en Gyergyócsomafalva la 5-an de aŭgusto 1892 kaj mortinta en Gheorgheni la 7-an de septembro 1979.

## Biografio 
La mezlernejon János Csiky finis en Csíkszereda, la universitaton en Koloĵvaro en 1922. Li estis praktikanta kuracisto en Gheorgheni. Li publikis en Gyergyói Újság, Magyar Lapok, en Erdélyi Iskola, en Székely Nép kaj en en *Magyar Népegészségügyi Szemle* en Budapeŝto. En 1957 li organizis kaj ĝis 1977 li gvidis la malsanulejhejmon por maljunulaj kronikaj malsanuloj. 

## Verkoj ĉefaj 
**A falu egészségvédelme* (Marosvásárhely, 1936); 
**Az anya egészsége és a gyermekáldás* (Marosvásárhely, 1939); 
**Adatok a gyergyói nép táplálkozásához* (Kolozsvár, 1939).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Csiky, J
János Tolnai Dali

**TOLNAI DALI János** estis hungara eklezia verkisto naskita en Varado en 1606 kaj mortinta en Tarcal en printempo de 1660.

## Biografio 
János Tolnai Dali lernis en Varado kaj Gyulafehérvár, pli poste en 1631 li estis lernejestro en Koloĵvaro. Ekde 1632 li studis teologion kaj filozofion en Nederlando (Leiden, Franeker, Groningen) kaj en Anglujo, kiu li ekkonis la filozofion de Roger Bacon kaj la pedagogion de Comenius, respektive la puritaniismon. Reveninte Hungarujon en 1638 la reganto Georgo Rákóczi la 1-a nomumis lin direktoro de la lernejo de Sárospatak. La koncilio de 1646-a jaro maldungis lin pro liaj konceptoj kaj li iĝis pastro. En 1649 Suzanna Lorántffy reinvitis lin al fronto de la lernejo. Li reformis la instruadon. Li konsilis al edzino de reganto inviti Comenius Hungarujon. Li estis pastro en Tarcal ekde 1656. Liaj manuskriptoj perdiĝis.

## Verkoj 
* *Daneus Rácai, Azaz a Mi-atyánk felől igaz értelmű tanítóknak magok mentségére*, Sárospatak, 1654.

## Literaturo 
* Makkai László: A magyar puritánusok harca a feudalizmus ellen (Bp., 1952);
* Makkai László: T. D. J. harca a haladó magyar kultúráért (Irod. tört. Közl. 1953. 1 – 4. sz.);
* Makkai László: T. D. J. a népoktatás magyar úttörője (Élet és Tud. 1963. 47. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Tolnai Dali, J
Yolanda Saldívar

**Yolanda Saldívar** (nask. la 19-an de septembro 1960) estis akuzita en 1995 pro la murdo kontraŭ kantistino de teĥana muziko, Selena Quintanilla, kiu estis murdita la 31-an de marto 1995. Ŝi estas en prizono en Teksaso, kie ŝi estos ĝis la jaro 2025.

Saldívar Yolanda
Saldívar Yolanda
Selena (filmo)

***Selena*** estas ia filmo el la jaro 1997 pri biografio de kantistino Selena, kiu estis murdita.

## Roloj 
* Jennifer Lopez kiel Selena
* Jackie Guerra kiel Suzette Quintanilla
* Constance Marie kiel Marcela Quintanilla
* Alex Meneses kiel Sara
* Jon Seda kiel Chris Perez
* Edward James Olmos kiel Abraham Quintanilla, Jr.
* Jacob Vargas kiel A.B. Quintanilla
* Lupe Ontiveros kiel Yolanda Saldívar
* Pete Astudillo kiel Pete Astudillo, Dinos 1990s
* Rueben Gonzáles kiel Joe Ojeda
* Rebecca Lee Meza kiel yuna Selena
* Selena Quintanilla kiel ŝia kantanta voĉo (sonmuntado)
* Victoria Elena Flores kiel Young Suzette
* Rafael Tamayo kiel yuna A.B.
* Panchito Gomez kiel yuna Abraham
* Seidy López kiel Deborah

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Dmitrij Mereĵkovskij

**Dmitrij Mereĵkovskij** estas rusia verkisto.

Amiko de Nikolao Berdjaev, proksima al la socialistoj revoluciaj, li esperis rekunigi Jesuon kaj la revolucion kaj igi la religion animo de la revolucio.

Lia trilogio *Kristo kaj Antikristo* (1905) glorigis lin tutmonde. Fuĝinte for de la bolŝevisma Teroro, li instaliĝis en Parizo dum 1921 kaj tie restis ĝis la fino de sia vivo.

Lian edzinon Zinajda Hippius, kiu samopiniis kiel li, kromnomis Leo Tolstoj "la Sorĉistino". Kiel sia edzo, ŝi favore akceptis la defalon de la imperiestra reĝimo antaŭ ol abomeni la bolŝevistojn, kion atestas ŝia aparta Taglibro sub la Teroro.

## Verkaro 
Dmitrij Mereĵkovskij estas precipe fama danke al sia historiaj romanoj. Jenas nekompleta listo de ili.
* *La Naskiĝo de la Dioj - Tutanĥamono en Kreto*
* *Eta Terezo*
* *Kristo venanta*
* ''Atlantido-Eŭropo, la mistero de l'Okcidento*

## En Esperanto aperis 
* *La scienco de l' amo* (tr. M. Kalina, en: *Bukedo. Kolekto de literaturaĵoj originalaj kaj tradukitaj de diversnaciaj aŭtoroj'', 1923, p.23-40)

## Vidu ankaŭ 
* El pez de oro, historia romano de la hispana verkisto Ramón J. Sender.

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj eseistoj
Kategorio:Rusiaj historiistoj
Kategorio:Rusiaj tradukistoj
Kategorio:Rusiaj filozofoj
Kategorio:Rusiaj literaturkritikistoj
Kategorio:Tradukistoj al la rusa lingvo
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Biografoj
Kategorio:Historiaj romanistoj
Lorenco Umling (patro)

**UMLING Lorenco** (la pli aĝa), la "lignaĵisto de Kluĵo", saksa majstro, pentristo-lignaĵisto: 18-a jarcento. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1707 en Saschiz kaj mortis en 1790 en Cluj.

Li estis la patro de Lorenz Umling la pli juna.

## Biografio 
Verŝajne li lernis la metion en la gildejo de Segesvár. La 23-an de junio 1742 li iĝis civitano de Koloĵvaro. Li laboris ĉefe en Kalotaszeg. Li ornamis plurajn reformitajn preĝejojn per florkomponaĵoj en baroka stilo. Ekde la jaroj de 1770 li laboris plurfoje kune kun siaj filoj Lorenco kaj Johano.

## Listo de vilaĝoj kun ornamitaj preĝejoj 
*Magyarkiskapus (1742), Kispetri (1745), Magyarókereke (1746), Magyarlóna (1750), Szucság (1750), Berettyófarnos (1750? ), Gyerővásárhely (1752), Magyarvista (1755), Magyargyerőmonostor (1758), Magyarkapus (1759), Körösfő (1764), Kalotadámos (1774), Sztána, Magyarvalkó (1778 ? ), Bánffyhunyad (1780), Jákótelke (1786).

## Fonto
*Károly Vilhelm : *Festett famennyezetek*. Alakos ábrázolások a XV - XVIII. századi erdélyi templomokban. (Lignobaldakenoj pentritaj. Figuraj prezentadoj en la transilvaniaj preĝejoj en 15 - 18-aj jarcentoj). Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1975.

## Vidu ankaŭ 
*Listo de pentristoj-lignaĵistoj transilvaniaj

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Iraklij Luarsaboviĉ Andronikov

**Iraklij Luarsaboviĉ Andronikov** (, ), propranome Andronikaŝvili (1908-1990) estis kartvela ruslingva literatura sciencisto, frato de fizikisto Elefter Luarsaboviĉ Andronikaŝvili.

En siaj eseoj li dediĉis sin al la biografio de Lermontov kaj lia rilato al Kartvelio.

## Verkaro 
* **A teper’ ob etom** (Kaj nun pri tio)
* **Ja ĥoĉu rozkazat vam...** (Mi volas rakonto al vi ...)
* **K muzyke** (Pri la muziko)
* **Lermontov - issledovaija i naĥodki** (Lermontov - esploroj kaj trovoj)
* **Lermontov v Gruzii v 1937 godu** (Lermontov en Kartvelio en 1837)
* **Miĥail Jurjeviĉ Lermontov**
* **Rasskazy literaturoveda** (Rakontado de literatura ciencisto)
Zoltán Veress (kemiisto)

**VERESS Zoltán** (vereŝ) estis hungara inĝeniero pri kemio, laŭreato de Kossuth-premio (1954). Li naskiĝis en  Marosvásárhely la 19-an de julio 1901 kaj mortis en Budapeŝto la 16-an de oktobro 1965.

## Biografio 
Veress havigis diplomon en Budapeŝto (1925). Inter 1925–1935 li estis asisto universitata. Inter 1936–40 li estis memstara metiisto. Li fondis vitrofabrikon en Karcag (1940). Ekde 1950 li estis la teknika gvidanto de la Vitrofabriko de Karcag. Li havis plurajn inventaĵojn. Li faris centoble grandigitajn kopiaĵojn pri araneoj, kun kiuj li partoprenis la mondekspozicion en Bruselo en 1964.

## Memorigilo 
Bazlernejo en Berekfürdő prenis la nomon "Veress Zoltán" en 1997.

## Fontoj 
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 
*Hungarlingva Vikipedio
Tobias Heinrich Gottfried Trost

**Tobias Heinrich Gottfried Trost** (* ĉ. 1680; † 12-a de aŭgusto 1759 en Altenburg) estas la plej eminenta turinga orgenkonstruisto. Trost estis alte estimata de Johann Sebastian Bach .

## Vivo 
Trost estis filo de la orgenkonstruisto Johann Tobias Gottfried Trost. Li starigis i.a. la plej grandan barokorgeno de Turingio en la urbopreĝejo Waltershausen. Plua eminenta verko estas la Trost-orgeno en la kastela preĝejo Altenburg.

Trost estis eksperimentema, sed malpli lerta en negocado. Kostoj kaj konstrutempoj de siaj orgenoj ofte transpasis ĉiujn interkonsentojn, tiel ke la komisiantoj estis ĉagrenitaj. En Altenburg oni eĉ petis de Gottfried Silbermann ekspertizon, tamen tiu laŭdis la orgenon. Ekde sia pretiĝo en 1739 ĝi estis atrakciaĵo por orgenistoj.

## Verkoj 
* 1706 Eckardtsleben
* 1709-13 Döllstädt
* 1712-16 Großengottern (konserviĝinte, 1996/97 restaŭrite)
* 1720-23 Großstöbnitz
* 1722-30 Preĝejo Dia helpo (Waltershausen) (konserviĝinte, 1995-98 restaŭrite)
* 1730 Stünzhain (1895 malkonstruite)
* 1735 Altenburg, Schlosskirche / pozitivo
* 1736-39 Altenburg, kastela preĝejo / Große Orgel (konserviĝinte, 1974-76 restaŭrite)
* 1744-46 Thonhausen
* 1746 Nobitz (1819 detruite)
* 1747-50 Saara (apud Schmölln)
* 1747-52 Eisenberg, St. Petri

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj orgenkonstruistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 17-a jarcento
Monda Junulara Tago 2005

maldekstra|300px|eta|Signo por la MJT 2005

eta|Ĝenerala vidaĵo de la placo antaŭ la katedralo
[eta|Pilgrimantoj antaŭ la [Kolonja katedralo]]

La 20-aj **Mondaj Junularaj Tagoj** (MJT) 2005 okazis en Kolonjo, en Germanio, de la 16-a ĝis la 21-a de aŭgusto 2005. Preskaŭ 400 000 partoprenantoj 16- ĝis 30-jaraĝuloj el pli ol 120 landoj partoprenis kune kun papo Benedikto la 16-a dum tiu semajno. Proksimume 600 episkopoj kaj kardinaloj akompanis ilin, samkiel 4000 ĵurnalistoj por raporti pri tiu evento.

La nova papo Benedikto la 16-a prezidis siajn unuajn MJT, kiuj cetere okazis en lia naskiĝlando. La rendevuo estis aranĝita de Johano-Paŭlo la 2-a dum la 17-aj MJT de Toronto en 2002. La temo de la MJT 2005 estis « Ni venis por adorkliniĝi al LI.» (Mateo 2,2).

Interreligie aparta simbola evento estis, kiam la papo vizitis la sinagogon de Kolonjo, unu el sep urbaj sinagogoj detruitaj dum la pogromoj de novembro 1938 kaj la sola malvenko de la nazia terora reĝimo restarigita: temis pri la entute unua vizito de papo en juda preĝejo de Germanio.

2005
Kategorio:2005
Monda Junulara Tago 2008

eta|Inaŭgura celebrado en la haveno de Sidnejo
La 23-aj **Mondaj JunularTagoj (MJT) 2008** okazis de la 15-a de julio ĝis la 20-a de julio 2008 en la urbo Sidnejo en Aŭstralio.

2008
Kategorio:2008
Kategorio:Sidnejo
Monto Yari

eta|250px|Mt. Yari (el Monto Kita-hotaka)
**Monto Yari**(槍ヶ岳, Yari-ga-take) estas unu el la 100 famaj japanaj montoj. La montpinto altas 3,180 m. Ĝi situas en la suda parto de Hida montaro. Yari (槍) signifas japane "lancon" ĉar la monta formo ŝajnas trapiki ĉielon per lanco.

Yari
Nyírpazony

**Nyírpazony** [njIrpazonj] estas grandvilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3230
* Poŝtkodo: 4531
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
Nyírpazony situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Záhony-Nyíregyháza. La lasta urbo troviĝas 6&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Nyírpazony estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj slavoj vivis tie (laŭ la slavdevena vilaĝnomo). La unua mencio devenis el 1282 en formo *Pason*. Pli frue en 1241 la tataroj detruis la regionon (ankaŭ la praan Pason-vilaĝon), la loĝantaro rifuĝis al marĉoj. En 1440 la husanoj, poste la turkoj, fine en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, infankuracejo, dentokuracejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika, nun Kalvinana preĝejo (Nyírpazony) kun baroka turopinto
* Grek-katolika preĝejo Aŭspicio de Dipatrino (Nyírpazony) de 1935
Szabolcs (vilaĝo)

**Szabolcs** (sabolĉ) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza.
eta|maldekstra|300ra|Fortikaĵo de Szabolcs
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 44467
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Nyíregyháza troviĝas 42 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo naskiĝis dum la ŝtatfondiĝo post 1000. En 1092 tie okazis koncilio. La unua mencio devenis el la 13-a jarcento en formo *Castrum* (latine fortikaĵo), kiu estis la unua departementejo de la regiono. La unua departementestro estis *Szabolcs*. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon.

En Szabolcs migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romanika, nun kalvinana Kalvinana kirko (Szabolcs) el la 11-a jarcento, en la 14-a jarcento gotikiĝis, en 1978 renoviĝis
* tera fortikaĵo ĉirkaŭ el la 9-a jarcento
* baroka nobeldomo de Mudrány (mudrAnj), ene muzeo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Tiszakanyár

**Tiszakanyár** (tisakanjAr) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Kisvárda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1690
* Poŝtkodo: 4493
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Dombrád troviĝas 5, Kisvárda 12, Ibrány kaj Záhony po 28.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1381. Post la mezepoko la turkoj, en 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 1876 inundo okazis.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1813

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Holguín

eta|maldekstre|280ra|
eta|maldekstre|280ra|
**Holguín** - prononco laŭ sistemo IFA [], formale je plena nomo *San Isidoro de Holguín* - estas grava urbo en la nordoriento de Kubo kun signife pli ol  loĝantoj: laŭ la censo de 2012 ĝi havis 346 195 loĝantojn kaj estis la tria plej larĝa urbo de la lando. Ĉi tie troviĝas la plej grava kaj granda bierfarejo de la kariba insulo. La urbo estas la administra ĉefloko de samnoma provinco Holguín.

Ĝi ŝuldas sian nomon al la konkeranto *García Holguín* kiu fondis la urbon en 1525.

**Holguín** estas tre konata de la kubanoj kiel "**la urbo de la parkoj**" pro ilia abundeco en la urbo mem.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco Holgina
Balsa (Hungario)

**Balsa** (balŝa) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Ibrány-Nagyhalász.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 4468
* Telefonprefikso: 42

## Situo 
Balsa situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso kun pramo, laŭ traira flankovojo, fine de etfervojo el Nyíregyháza. Tokaj troviĝas 15&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. En 1643 la vilaĝo ricevis privilegiojn kaj iĝis hajduka urbo, baldaŭe en 1708 laŭ pli novaj privilegioj de Francisko Rákóczi la 2-a iĝis kampurbo. En 1836 incendio okazis. En vintro de 1848 la hungara armeo sukcese tenis la fronton kontraŭ la aŭstroj. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 1931 ponto konstruiĝis por veturiloj kaj por etfervojo. Tiu lasta kunligis la nordajn montojn kun centro de la ebenaĵo. La ponto detruiĝis en 1944 neniam rekonstruata.

Vilaĝservo estas infanĝardeno.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1951
* romkatolika preĝejo
* grekokatolika preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Baracoa

**Baracoa** estas urbo de la provinco Guantánamo en la oriento de Kubo. Ĝi estis la unua urbo fondita en Kubo, nome la . Ĝia unua (katolika) nomo estis **Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa** (Nia Sinjorino de la Asuncio de Barakoo). Ĝi konservas sian kolonian karakteron ĉar dum pli ol kvar jarcentoj ĝi estis preskaŭ neatingebla pro la montĉenaro. En kelkaj vilaĝetoj de la ĉirkaŭaĵoj de Baracoa loĝas la lastaj survivantoj de la kubaj aborigenoj (ĉefe tainoj).
eta|300px|maldekstre|Panoramo de Baracoa.
Proksime estas la plej abundakva rivero de Kubo, nome Toa.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(raporto pri vizito en 2016)*
*  *(raporto pri vizito en 2016)*

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco Guantanamo
Zsurk

**Zsurk** (ĵurk) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Záhony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 4627
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Mátészalka-Záhony.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1067, kiel ekleziejo. Inter 1591-1945 la kampoj apartenis al familio Forgách (forgAĉ). En 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova limo de Ĉeĥoslovakio. Post la socialismo alkoholofarejo konstruiĝis precipe por Sovetunio, sed - ŝajnas - okazis trompoj, la ĵurnalistoj longe traktis la temon.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejobuso, kulturdomo, biblioteko, 7 vendejoj.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1891, en 1924 kaj en 1997 renoviĝis

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Pál Veress (matematikisto)

**VERESS Pál** (vereŝ) estis hungara matematikisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 19-an de julio 1893 kaj mortis en Budapeŝto la 27-an de januaro 1945.

## Biografio 
Veress finis la universitaton en Budapeŝto, Göttingen kaj Kolozsvár (1919). Ekde 1919 li estis gimnazia instruisto, en 1925–26 li faris studvojaĝon en Berlin. Ekde 1928 li laboris en la *Porinstruista Altlernejo* en Budapeŝto. En 1929 li estis universitata privatprofesoro en Budapeŝto. En 1934 li ricevis premion Gyula Kőnig.

## Verkoj ĉefaj 
* *Az integrábilis függvényekre értelmezett függvényoperációkról* (Kolozsvár, 1917);
* *Egy Arzelà féle tétel általánosítása és annak alkalmazása* (Mathem. és Term. tud. Ért. 1919);
* *Über kompakte Funktionenmengen und Bairesche Klassen* (Fund. Mathem. VII., 1925);
* * On certain inequalities by Steffensen* (Skandinavisk Aktuarietidskrift, 1926);
* *Die beiden Bolyai und die absolute Geometrie* (Ung. Jahrbücher, 1926);
* *A Baire féle függvényklasszisokról* (Mathem. és Fiz. L. 1926);
* *Über eine Beweismethode in der Theorie der abstrakten Räume* (Szegedi Acta, VI., 1932);
* *Valós függvények* (Bp., 1934).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon http://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Eperjeske

**Eperjeske** (eperjeŝke) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Záhony. Eper signifas hungare: moruso.
eta|dekstra|300ra|Moruso, pri kiu nomiĝis Eperjeske
* Areo: 14 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3454/22.2158
* Loĝantaro: 1260
* Poŝtkodo: 4646
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Mátészalka-Záhony. La lasta kaj Tuzsér troviĝas po 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 15-a jarcento. En 1841 incendio okazis. En 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova limo de Ĉeĥoslovakio.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1821
* klasikisma teretaĝa nobeldomo de Jármy (jArmi) kune kun protektata parko el la 1840-aj jaroj

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Mandolo

eta|Mandolo
La **Mandolo** estas plukinstrumento, do kordinstrumento, kiu estas inventita en la 19-a jarcento kaj apartenas al la familio de la mandolinoj. Ĝi estas pli granda ol la mandolino kaj ankaŭ una oktavo pli alta (ergo GG - dd - aa - e'e') kaj havas - kiel la malgranda frato po 2 kordparojn; kune 8 kordojn.

Oni povas diri, ke la mandolo estas por la mandolino, kiel la aldviolono por la violono, kiam oni forgesus, ke la aldviolo estas nur una kvinto pli alta.
Pro la oktavo, estas tre facila permuti de mandolino al mandolo, oni ne bezonas alilerni.

La mandolo estas ludata per plektro. Ne ekzistas multa da muziko por solista mandolo, sed ĝi estas tre grava por plukorkestroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mandolino

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Tiszamogyorós

**Tisamogyorós** (tisamodjorOŝ) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Záhony. La vilaĝnomo signifas: Tiso-avela.
eta|dekstra|300ra|Avelo, pri kio nomiĝis Tiszamogyorós
* Areo: 10 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3205/22.2348
* Loĝantaro: 730
* Poŝtkodo: 4645
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso kun pramo al Lónya, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1297 en formo *Monoros*. Ofte okazis inundoj, la nuna loko estas la kvara, kie vivis la loĝantoj.

## Vidindaĵoj 
* baroka kalvinana preĝejo de 1830, la ligna turo bruldetruiĝis en 1856
* monumento pri falintoj de mondomilito de 2007

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario