open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanaria ĉifĉafo

[eta|ovoj de *Phylloscopus canariensis* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **Kanaria ĉifĉafo**, *Phylloscopus canariensis*, estas specio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Ĝi estas specio endemia de la Kanariaj Insuloj, Hispanio. Foje estas uzata alternativa nomo nome Kanarinsula ĉifĉafo (Sangster *et al.*, 2002).

## Aspekto 
Ĝi estas filoskopo tre bruna supre kun senmarka krono kaj dorso kaj iom pli malhele en flugilpintoj, kun mallarĝaj malhela traokula strio kaj hela superokula strio. La subaj partoj estas blankecaj nome tre blanke en gorĝo kaj ventro kaj kun bruneca nuanco en brusto kaj flankoj. La kruroj estas tre malhelaj.

## Taksonomio 
Iam tiu palearktisa specio estis konsiderata subspecio de la Komuna ĉifĉafo (*Phylloscopus collybita*). Nuntempe ĝi estas agnoskata separata specio laŭ la nomo *Phylloscopus canariensis* (Clement & Helbig, 1998; Sangster *et al.*, 2002) pro la jenaj kialoj (kompare kun la Komuna ĉifĉafo) (Helbig *et al.*, 1996):
* Pli **malgranda**
* Pli **mallongaj flugiloj**
* Pli **rondoformaj flugiloj**
* Voĉoj diferencaj
* Diverĝo laŭ sekvencoj de DNA 

### Subspecioj 
* Okcidentkanaria ĉifĉafo: Okcidentaj Kanariaj Insuloj: El Hierro, La Palma, La Gomera, Tenerife, kaj Gran Canaria.
* Orientkanaria ĉifĉafo: Orientaj Kanariaj Insuloj: Lanzarote kaj eble Fuerteventura.

## Vidu ankaŭ 
*Kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj

## Referencoj 
* **Clement**, P. & **Helbig**, A. J. (1998): Taxonomy and identification of chiffchaffs in the Western Palearctic. *British Birds* **91**: 361–376.
* **Helbig**, A. J.; Martens, J.; Seibold, I.; Henning, F.; Schottler, B. & Wink, M. (1996): Phylogeny and species limits in the Palearctic Chiffchaff *Phylloscopus collybita* complex: mitochondrial genetic differentiation and bioacoustic evidence. *Ibis* **138**(4): 650–666.

* **Sangster**, George; Knox, Alan G.; Helbig, Andreas J. & Parkin, David T. (2002): Taxonomic recommendations for European birds. *Ibis* **144**(1): 153–159. DOI 10.1046/j.0019-1019.2001.00026.x PDF plena teksto 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Neil Burger

**Neil BURGER** estas usona filmreĝisoro naskiĝinta en Konektikuto. Li interalie verkis la falsan dokumentan filmon *Interview With the Assassin*, kaj dramon nomitan *The Illusionist* (2006).

Li onidire estas ellaboranta filmadapton de *The Big Knockover*, novelo fare de Dashiell Hammett.

## Verkoj 
### Kiel reĝisoro 
* *Interview With the Assassin* (2002)
* *The Illusionist* (2006)
* *The Lucky Ones* (2008)
* *The Dark fields* (2009)

### Scenaristo 
* *Interview With the Assassin* (2002)
* *The Illusionist* (2006) (adaptita)
* *The Lucky Ones* (2007)

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Zsuzsa László

**LÁSZLÓ Zsuzsa** [pr. la:slo:] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Sfântu Gheorghe 11-an de majo 1964. Ŝi estas la filino de aktoro Károly László kaj fratino aktorino Kata László.

## Kariero
En 1987 dungis aktorinon Zsuzsa László la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. En jaroj 1990–92 ŝi estis ano de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo kaj ekde 1992 de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.

## El ŝiaj roloj
*Charlotte (Pineiro: La sekreto de familio Poskett); 
*Tipetupa (Fodor S.: Csipike és Tipetupa); 
*Ariel (Shakespeare.: La tempesto); 
*Verdiana (Bánffy M.: Martinovics).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mimi Lászlóné De Caux

**LÁSZLÓNÉ DE CAUX Mimi**; *Mari* [pr. la:slo:ne: doe ko] estis hungara kantistino-aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro en 1825 kaj mortinta en Újpest la 8-an de decembro 1906.

## Kariero 
LÁSZLÓNÉ DE CAUX devenis el franca enmigranta familio. Ŝi debutis en 1838 en sia naskiĝurbo. Ĝis 1843 ŝi estis vagantaktorino kaj en 1843 ŝi ludis en la sama trupo kun Sándor Petőfi. Inter 1843 kaj 1847 ŝi estis ano de la Nacia Teatro de Pest. Ŝi estis en jaroj 1845–47 edzino de József László. El sia studvojaĝo eksterlanden ŝi ne revenis en Hungarujon. Ŝi aperis en operejoj de Londono, Parizo, Hamburgo, Vieno.

## El ŝiaj roloj 
* Cordélia (Shakespeare.: Reĝo Lear);
* Marcsa (Hirschfeld: Tündérkastély Magyarországon);
* Amina (Bellini: Az alvajáró);
* Borgia Lucrezia (Donizetti);
* Semiramis (Meyerbeer);
* Norma (Bellini)

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Laszlone De Caŭ, Zs.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir

225px|eta|dekstre|Yohanna
**Jóhanna Guðrún Jónsdóttir** (naskiĝis la 16-an de oktobro 1990 en Kopenhago, Danio) estas islanda kantistino pli konata per ŝia artista nomo **Yohanna**.

Ŝi estis elektita en 2009 por la reprezentado de Islandio en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 okazinta en Moskvo, Rusio. Ŝi atingis la duan pozicion per la kanto "Is it true?". Ĉi tiu kanto estis originale kantata en la angla sed Yohanna poste kantis ŝin en aliaj lingvoj sub aliaj nomo kiel en la hispana *Si te vas*, aŭ en la franca *Si tu sais*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo en en MySpace
* Vizaĝlibro (persona)
* Jutubo
* Tvitero (persona) 
* Oficiala Popa Retpaĝo 
* Britaa Oficiala Retpaĝo 
* Video de *Is It True?*
* Klubo de hispanlingvaj sekvantoj Español
* Yohanna.Ucoz.Ru

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Islandaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kopenhago
Károly Lavotta

**LAVOTTA Károly**, *Lakmanyuk* estas hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 12-an de majo 1926. 
## Kariero
Lavotta estis ekde 1953 ano de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe, inter 1954 kaj 1966 de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş kaj poste ĝis 1981 de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea.   
## El liaj roloj
*Starbuck (Nash: Az esőhozó ember); 
*Proctor (Miller: A salemi boszorkányok); 
*Lennie (Steinbeck: Egerek és emberek); 
*Tipătescu (Caragiale: Az elveszett levél); 
*Bellarmini bíboros (Maróti L.: Az utolsó utáni éjszaka); 
*Helpack (Wolf: Mamlock professzor).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
 

Lavotta, K.
Orientkanaria ĉifĉafo

La **Orientkanaria ĉifĉafo** aŭ Lanzarota ĉifĉafo (*Phylloscopus canariensis exsul*) estis subspecio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Ĝi estis subspecio de la Kanaria ĉifĉafo endemia de la insulo de Lanzarote – kaj eble ankaŭ de Fuerteventura – la plej orientaj de la Kanariaj Insuloj, Hispanio.

La Orientkanaria ĉifĉafo estis pli brundorsa kaj mallongflugila ol la Okcidentkanaria ĉifĉafo, *Phylloscopus canariensis canariensis*. Tiuj birdoj estis iam konsiderataj subspecioj de la Komuna ĉifĉafo sed separiĝis (Clement & Helbig, 1998; Sangster *et al.*, 2001) pro ties morfologiaj, bioakustikaj, kaj de sekvencoj de DNA diferencoj (Helbig *et al.*, 1996).

eta|maldekstra|250px|Tiu foto montras plej parton de la historia teritorio de la *P. c. exsul*; Haría estas en la centro.Notu terasajn deklivojn; natura arbo kaj arbustara kovrotavolo estis klarigata por agrikulturo.
Ŝajne tiu subspecio estis jam tre rara kiam oni priskribis ĝin. Oni kolektis kelkajn specimenojn komence de la 20a jarcento en la valoj de Haría (Lanzarote). Tie ĝi povis esti observata en broom thickets en altaj kaj freŝaj zonoj. Ekde tiam estis nur kelkaj dubindaj vidaĵoj. La ĉeesto de tiu subspecio en Fuerteventura estas nur hipoteza, ĉar neniu specimeno estis iam kolektata tie, nek estas fidindaj vidaĵoj el tiu insulo. Ŝajne, oni trovis neston de tiu subspecio en 1986, sed la biologo kiu plendis por la malkovro poste konfirmis, ke la subspecio estis jam certe formortinta.

La kaŭzo de la formortinto estas nekonata. Eble ties fina malapero rilatas al la detruado aŭ transformado de la vegetaĵaro en la altaj zonoj de la *Macizo de Famara*.

## Vidu ankaŭ 
* Formortintaj birdoj
* Listo de formortintaj animaloj
* Listo de formortintaj animaloj de Eŭropo

## Referencoj 
* **Clement**, P. & **Helbig**, A. J. (1998): Taxonomy and identification of chiffchaffs in the Western Palearctic. *British Birds* **91**: 361–376.

* **Helbig**, A. J.; Martens, J.; Seibold, I.; Henning, F.; Schottler, B. & Wink, M. (1996): Phylogeny and species limits in the Palearctic Chiffchaff *Phylloscopus collybita* complex: mitochondrial genetic differentiation and bioacoustic evidence. *Ibis* **138**(4): 650–666.

* **Sangster**, George; Knox, Alan G.; Helbig, Andreas J. & Parkin, David T. (2002): Taxonomic recommendations for European birds. *Ibis* **144**(1): 153–159. DOI 10.1046/j.0019-1019.2001.00026.x PDF plena teksto 

## Eksteraj ligiloj 
* The Extinction Website 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Formortintaj specioj
Erzsébet Lázár

**LÁZÁR Erzsébet** [pr. la:za:r] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Sibio la 21-an de novembro 1932. 

## Kariero
Lázár ekde 1951 ĝis 1956 ludis en la teatro de Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe, poste ĝis 1960 en la teatro de Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea, poste ĝis 1-a de februaro 1988 en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.  

## El ŝiaj roloj
*Mirandolina (Goldoni: A fogadósné); 
*Abigail (Scribe: Egy pohár víz); 
*Csipike (Fodor S.); 
*Zamfira (ăăKiriţescuîî: Szarkafészek).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
József Léderer

**LÉDERER József** [pr. le:derer] estis hungara kantisto (tenoro) naskiĝinta en Nagyvárad en 1843 kaj mortinta en Frankfurto ĉe Majno la 4-an de novembro 1895. 
## Kariero
LÉDERER debutis en la trupo de György Molnár en la 60-aj jaroj sub nomo *Vértesi*, pli poste – kiel ano de germanaj teatroj – li elpaŝis en la Nacia Teatro de Pest en 1868, 1872 kaj en 1876. 
## El liaj roloj
*Faust (Gounod); 
*Vasco da Gama (Meyerbeer: Az afrikai nő).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Lederer, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Eŭporio (luno)

**Eŭporio** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, kaj sia teamo de la Universitato de Havajo, per observoj faritaj inter la  kaj la .

Ili anoncis la  la malkovron de dekunu lunoj, inter kiuj **Eŭporio**, kiu ricevis la maldaŭran nomon **S/2001 J 10**

## Nomo 
La  Ĝi ricevis, aprobata de IAU, la nomon **Eŭporio**, laŭ *Euporia* (greke Ευπορια), unu el la Horoj de la helena mitologio, personiganta la abundecon.

## Orbito 
Ĝia orbito similas tiujn de la ano de la ananka grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 19 300 000 kaj 22 700 000 km, kaj klinangulojn inter 145,7° kaj 154,8°rilate al la Jupitera ekvatoro. Se **Eŭporio** aniĝus al la ananka grupo, ĝi estus plej interna luno de tiu grupo.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La ananka grupo estas videbla en centro-maldekstro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Ananke.svg|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la ananka grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Eŭporio, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Eŭporio (angla versio)
*  Dekunu jupiteraj satelitoj S/2001 J1...S/2001 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La ananka grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Endre Latabár (1841 - 1888)

**LATABÁR Endre**   [pr. lataba:r] estis hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 5-an de aprilo 1841 kaj mortinta en Budapeŝto   decembro 1888. Lia frato estis Kálmán Árpád Latabár.

## Kariero
Latabár dungiĝis en 1870 al trupo de Vilmos Jászy al Győr, en 1873 al sia patro, Endre Latabár (pli aĝa) al Kassa, poste al Koloĵvaro kiel ĥoristo.
 
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gábor Lelkes

**LELKES GÁbor** [pr. lelkeŝ] *Siebig* estas hungara aktoro naskiĝinta en Arad la 28-an de novembro 1929.

## Kariero 
LELKES finis tri jarojn en 1946–49 en Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo. Li estis studento en la dua jaro, kiam dungis lin la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház. Inter 1950 kaj 1958 li ludis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. En 1958 li translokiĝis Aradon. Li ludis kaj reĝisoris en la Periszkóp Színpad.

## El liaj roloj 
* Jelle (Heijermans: Remény);
* Rimay (Sándor Sombori: Balassi);
* Bratu (Baranga: Kerge birka);
* Főherceg (Kálmán I.: A csárdáskirálynő).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Hispanio en la Eŭrovido-Kantokonkurso

[eta|dekstra|200px|[Soraya Arnelas en Moskvo (2009)]]
Hispanio partoprenas seninterrompe en la Eŭrovido-Kantokonkurso ekde 1961. En tiu unua partopreno ĝi antingis la 9-an lokon per la kanto *Estando contigo* de Conchita Bautista. Ekde 1999, Hispanio apartenas al la "Big Four" (Kvar Grandaj) kune al Germanio, Francio kaj Britio. Ĉi tiuj estas la landoj kiuj finance kontribuas al la Eŭropa Radio kaj Televido Unio, pro kio ili ĉiam aperos en la finalo de la konkurso.

Hispanio gajnis du fojojn en Eŭrovido. La unua estis en 1968 en Londono per la kanto *"La, la, la"* kantata de Massiel. La dua fojo estis sekvajare per Salomé kantante *"Vivo cantando"*. En tiu eldono okazis kvarobla remiso per la kantoj de Francio, Britio kaj Nederlando. Pro tio, Hispanio nur gastigis unu fojon la konkurso, en 1969, ĉar oni decidis ke estos Nederlando kiu organizos la eventon venontjare. La festivalo de la jaro 1969 celebriĝis en la Reĝa Teatro (Madrido) prezentita de Laura Valenzuela. La logotipo kaj dekoraciado de tiu festivalo estis taskita kaj plenumita de la kataluna artisto Salvador Dalí.

Hispanio restis 10 fojojn inter la 5 unuaj (1968, 1969, 1970, 1971, 1973, 1979, 1984, 1990, 1991 kaj 1995).

Hispanio estis reprezentata en la solenaĵo "Congratulations", kiu celebris la 50-an datrevenon de la Eurovido-Kantokonkurso en 1973, per *"Eres tú"* de Mocedades. Ĉi tiu kanto estis elektita kiel unu el la 14 pli bonaj kantoj de la historio de Eŭrovido.

En februaro 2010 estis elektata kaj de fakuloj kaj de la publiko al la artisto Daniel Diges kiu reprezentos al Hispanio per la kanto *Algo pequeñito* en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Eŭrovido Hispanio

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso
Eŭrovido-Kantokonkurso
Irén Lengyel

**Irén LENGYEL** [lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **LENGYEL Irén** estis hungara aktorino.

Ŝi naskiĝis en Rákospalota-újfalu la 3-an de februaro 1900. Ŝi mortis en Kluĵo ĉirkaŭ 1970. 

## Kariero 
Irén Lengyel lernis aktoradon en Budapeŝto 2 jarojn. Ŝi debutis en Ungvár kiel primadono en trupo de Árpád Kiss kaj poste ŝi ludis en Temesvár, Arad, Kluĵo. Ŝi ricevis ne nur kantajn rolojn, sed ankaŭ prozajn rolojn. Plej ofte ŝi ludis en operetoj. En 1924 ŝi ludis en trupo de Mihály Fekete jam en Braŝovo. Dum ŝia dua dungiĝo en Kluĵo, en 1931 la rumanaj aŭtoritatoj laŭdire pro malobservo de cenzuro malpermesis al ŝi plue aperi en teatro.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Vilmos Lengyel

**LENGYEL Vilmos** [pr. lendjel], *Lipniker* estis hungara aktoro naskiĝinta en Sibio la 14-an de majo 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de aprilo 1959.

## Kariero 
LENGYEL debutis en 1915 en Koloĵvaro kaj tie ludis 9 jarojn. En 1924 li ludis en Szeged, en 1925 en Oradea. Ekde 1926 kun sia edzino Juci Hollós li ludis en Hungarujo kun granda sukceso (Teatro Magyar, Operetoteatro (Budapeŝto), Új Színház, Teatro Belvárosi, Gaja Teatro, Kamara Színház). Ekde 1954 li estis aktoro ĝis sia morto de la Operetoteatro en Budapeŝto.

## El liaj roloj 
* Rómeó (Shakespeare.: Romeo kaj Julieto);
* Árva László király (Ferenc Herczeg);
* Valér (Molière: La Avarulo);
* Lord Lanchester (Lehár F.: Luxemburg grófja).

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungara biografio kun foto

Lengyel, V.
Portugalio en la Eŭrovido-Kantokonkurso

[eta|200px|[Vânia Fernandes en Beogrado (2008). 2-a loko en la duonfinalo]]
[eta|dekstra|200px||Sabrina en [Helsinko (2007)]]
Portugalio partoprenas en la Eŭrovido-Kantokonkurso ekde la jaro 1964. Entute la lando partoprenis en 45 eventoj.
Malgraŭ longa vojo de tiu ĉi lando en la historio de Eŭrovido, ĝi neniam atingis bonajn rezultojn. El la 42 sendataj kantoj, nur 9 atingis la grupon de la 10 unuaj pozicioj, dume la aliaj 33 restis ekster la grupo kaj multfoje sufiĉe malproksime. 
La debuto de Portugalio en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1964 estis tre senkuraĝiga. La lando sendis al António Calvário kaj la kanto *"Oração"*, kiu ne ricevis poentojn kaj restis en la lasta loko. Ĉi tiu malbona debuto estis poste sekvata por aliaj malbonaj jaroj. Ĉiujare la portugaloj nur ricevis kelkajn poentojn kaj ĉiam restis inter la lastaj lokoj. En la Eŭrovido-Kantokonkurso 1970 estis la unua fojo kiam ĝi ne partoprenis la festivalon ĉar kune kun Aŭstrio kaj la skandinavaj landoj forlasis la festivalon ĉar ne konsentis la malbonan rezulton de la antaŭa jaro, en kiu anonciĝis kvar gajnintoj. Pro tio, Sergio Bores, kiu estis elektata por la reprezentado de Portugalio, ne partoprenis.

La lando revenis al Eŭrovido-Kantokonkurso 1971 per la kantistino Tonicha kaj atingis la 9-an lokon, kun 83 poentoj, la unua sukceso de la portugaloj en tiu evento. Sed pli bona rezulto venis sekvajare kiam en la  festivalo de 1972, Carlos Mendes per la kanto *"A Festa Da Vida"* atingis la 7-an lokon kun 90 poentoj.

En la Eŭrovido-Kantokonkurso 2007, Portugalio prezentis al la kantistino  Sabrina, kiu finis en la 11-a loko de la duonfinalo per la kanto *"Dança Comigo (Vem Ser Feliz)"* kanto ĉefe en la portugala sed kun kelkaj alilingvaj frazoj dum la viva kantado). Sabrina ne povis eniri en la finalon. En 2008 Portugalio sukcesis klasifi por la finalo. 
En la Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 en Moskvo, Rusio, ĝi estis reprezentita per la kanto en la portugala lingvo *Todas as ruas do amor* interpretita de la kantistino Flor-de-Lis kiu restis en la 15-a loko.
 
## Eksteraj ligiloj 
* EuroVisão Portugalio (www.eurovisao.web.pt) 

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso
Eŭrovido-Kantokonkurso
Hedvig Lenkey

**LENKEY Hedvig** [pr. lenkei] estis hungara aktorino naskiĝinta en Petresd la 4-an de aŭgusto 1877 kaj mortinta en Tasmanio la 18-an de julio 1970.

## Kariero 
Hedvig Lenkey debutis en Gaja Teatro de Budapeŝto. Ekde 1996 ĝis 1899 ŝi ne ludis. Ekde 1903 ŝi ludis en la Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1914 ŝi pensiuliĝis kaj loksidiĝis en Aŭstralio.

## El ŝiaj roloj 
* Hedda Gabler (Ibsen);
* Asta (Ibsen, Kis Eyol);
* Roxane (Rostand: Cyrano de Bergerac).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Lenkey, H.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nosferatu, eine Symphonie des Grauens

***Nosferatu, eine Symphonie des Grauens*** (esperante tradukebla al ***Nosferatu, Simfonio de Hororo***) estas germana ekspresionisma horora filmo reĝisorita de F. W. Murnau. En la filmo videblas la aktoro Max Schreck kiel la vampira grafo Orlok. La verko estis filmita en 1921 kaj publikigita en 1922.

La historio baziĝis en la romano *Drakulo* de Bram Stoker.

La filmo estas publika havaĵo en Usono. Scenoj de la filmo estis filmitaj en spacoj de Oravia burgo.

## Vidu ankaŭ 
* *Nosferatu: Phantom der Nacht*, 1979

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Nosferatu* ĉe *Internet Movie Database* angle kaj germane.
* *Nosferatu*, la tuta filmo kun anglalingvaj titoloj en YouTube.
* Nosfertatu, kun esperantaj subtekstoj: https://www.youtube.com/watch?v=caLIALwr6IQ&list=PLSDbbqExWNDpElMT-0oop-hBtBpoiuYSB
*

Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1922
Kategorio:Hororaj filmoj
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Vampiraj filmoj
Kategorio:Drakulo
Pseudalopex

***Pseudalopex*** aŭ sinonime ***Lycalopex*** estas genro de mezgrandaj aŭ malgrandaj kanisedoj Canidae, kiuj vivas en Sudameriko nomataj Lupovulpoj en Esperanto. La specioj de tiu genro estas ĝenere nomataj en la portugala aŭ en la hispana lingvo kiel "raposas" aŭ "zorros" (vulpoj), sed tiuj animaloj estas malproksimaj parencoj de la vulpoj de la norda hemisfero. La Lupovulpoj similas pli al la lupoj aŭ al la ŝakaloj ol la vulpoj. Pro tio la genra latina nomo *Pseudalopex*: **Alopex** "vulpo" kaj **Pseudo** "falsa".

## La ses specioj de la genro 
* Griza lupovulpo, *Pseudalopex griseus*;
* Pampa lupovulpo *Pseudalopex gymnocercus*;
* *Pseudalopex fulvipes*;
* Arbara lupovulpo *Pseudalopex vetulus*;
* *Pseudalopex sechurae*;
* Kulpea lupovulpo *Pseudalopex culpaeus*.

## Referencoj 
Kategorio:Kanisedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Sudameriko
Francio en la Eŭrovido-Kantokonkurso

dekstra|eta|250px|Marie Myriam lasta gajninto en Eŭrovido 1977
[eta|dekstra|250px||[Les Fatals Picards en Helsinko (2007)]]
**Francio** estas unu el la landoj kiuj unuafoje partoprenis en Eŭrovido-Kantokonkurso en 1956. Francio partoprenis 51 fojojn. Nur superata de Germanio kun 52 partoprenoj. Ĝi estas unu el la landoj de la grupo kvaropa nomata 'Big 4' (Kvar Grandaj) kaj tio certigas ĝian ĉeeston en la finalo, ĝis la jaro 2009, ĉar eble por la eldono de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010 neniu el la landoj de la kvaropo povos iri rekte al la finalo sen la klasifigaj duonfinaloj kiel la cetero de la aliaj landoj.

Francio havis sukcesan vojon en la historio de tiu ĉi kantokonkurso, ĝis la nuntempo ĝi finiĝis 36 fojojn ene de la 10 unuaj lokoj kaj gajnis la festivalon 5 fojojn, parte pro malmultaj landoj ene de la festivalo en ĝiaj unuaj jaroj. En la tria eldono, okazinta en 1958, André Claveau gajnis unuafoje por Francio per la kanto *"Dors Mon Amour"* kaj sekvajare ĝi estis celebrita en franca teritorio, en la "Palais des Festivals" en Cannes.
Dum la unuaj dek jaroj de la festivalo, Francio ĉiam finiĝis inter la unuaj dek lokoj, kvankam en 1966 ĝi havis la unuan malbonan rezulton kiam Dominique Walter per *"Chez Nous"* finiĝis en la 16-a loko kun nur 1 poento.

Ekde 1996, Francio spertis gravan falon en la rezultoj de Eŭrovido: 18-a (1996), 24-a (1998), 19-a (1999), 23-a (2000), 18-a (2003), 15-a (2004), 23-a (2005) kaj 22-a (2006 kaj 2007), nur escepte de la jaro 2001. En (2008) la kantisto Sébastien Tellier sukcesis poziciigi Francion en unu el la 5 plej bonaj rezultoj. Kvankam Francio estas la sola lando kiu partoprenas pli ol 30 jarojn ĝi neniam gajnis la unuan lokon. En la jaro 2009 ĝi estis reprezentata de Patricia Kaas unu el la francaj muzoj de la franca muziko sufiĉe konata. En ĝia retpaĝo aperis plurlingvaj versioj de ŝia franclingva kanto, inter ili ankaŭ en esperanto. Ĝi atingis la 8-an lokon el 25.

La plejparto de la francaj reprezentantoj estas artistoj ne tiom konataj, eĉ ne profesiaj kantistoj, kiel la reprezentantino de en 2006, Virginie Pouchain, kiu estas stilistino. La plimulto de la franca publiko ne konsideras al la Eŭrovido-Kantokonkurso kiel unuanivela scenejo por talentaj vokalistoj kaj muzikistoj.

## Reprezentantoj 
## Eksteraj ligiloj 
* France Télévision  *(oficiala)*
* www.eurovision.tv *(oficiala)*
* Franca retpaĝo de Eŭrovido *(ne-oficiala)*
* franca retpaĝo *(ne-oficiala)*
* myspace Eurovision France *(ne-oficiala)*

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso
Eŭrovido-Kantokonkurso
Britio en la Eŭrovido-Kantokonkurso

[eta|dekstra|200px||[Scooch en Helsinko (2007)]]
**Britio** estas unu el la landoj kun pli da partoprenoj en la Eŭrovido-Kantokonkurso. Ĝi gajnis 5 fojojn (1967, 1969, 1976, 1981 kaj 1997) kaj restis en la 2-a loko en 15 fojoj. Malgraŭ la intereso de la BBC pri la Eŭrovido-Kantokonkurso, la anglaj pozicioj en la lastaj jaroj ne estis kuraĝigaj. Post ĝia lasta venko, en 1997, ĝi atingis la duan lokon en 1998 kaj sukceson per la kanto *Where are you?*. Post tio momento videblis la deklivo. En 1999 el muzikgrupo Precious restis en 12-a loko. En 2000 kaj 2001, estis la 16-a kaj 15-a respektive kio signifis la plej malbona periodo de Britio en la kantokonkurso. En la jaroj 2004, 2005, 2006, 2007 kaj 2008 la rezultoj apenaŭ ŝanĝiĝis, 16-a, 22-a, 19-a, 23-a kaj 25-a, denove la lastan pozicion.
Kvankam pluraj personoj konsilis al la BBC forlasi la kantokonkurson pro la lastaj malbonaj rezultoj, ĝi volis denove partopreni. Andrew Llodod Waber komponis la kanton por tiu jaro. La kanto "My time". La reprezentantino estis Jade Ewen kiu atingis la 5-a lokon de la finalo. Granda sukceso post tiom da malsukcesaj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* BBC Eŭrovido-retpaĝo
* Eŭrovido-Britio en MiaSpaco

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso
Eŭrovido-Kantokonkurso
Planedmetaloj

**Planednmetaloj** estas tiuj metaloj, kiuj estis asociitaj en la antikvo al la tiam konataj planedoj.

Inter ĉirkaŭ la 9-a kaj la 7-a jarcentoj a.K. oni asociis al ĉiu de la sep per nura okulo observeblaj planedoj aŭ *moviĝemaj steloj* de la tercentra sistemo unu el la tiam konataj metaloj. Tiuj spegulus la apartajn ecojn de la koresponda planedodiaĵo; tiel ekzemple estis asociita la armilmetalo fero al la militdio Areso aŭ Marso aŭ la spegulmetalo kupro al la am- kaj belecdiino Venuso.

Al ĉiu konata metalo la alĥemiistoj aldonis elementsimbolon.
 
Tiuj planedmetaloj konservis sian signifon ĝis en la frua moderno kaj estis grava parto de alkemiaj kaj astrologiaj sciencoj. En la de ili influata medicino de Paracelso ili ludis esencan rolon. Ankoraŭ nuntempe oni uzas la planedmetalojn en malgrandetaj kvantoj en la antropozofia medicino.

Kategorio:Alkemio
Kategorio:Metaloj
Kategorio:Planedoj
Leó Leövey

**LEÖVEY Leo** [pr. loevei] estas hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la  kaj mortinta en Budapeŝto la .

## Kariero 
LEÖVEY debutis en 1893. Li ludis en la Felvidék, en Szabadka, Kolozsvár, en la trupo Buda–Temesvár, en Szeged, Arad, Nagyvárad, Pécs. Ekde 1918 ĝis 1931 li estis ano de la teatro de Kluĵo, ekde 1932 de Király Színház, en jaroj 1933–1935 de la Teatro Belvárosi, en jaroj 1935–1938 de la teatroj Városi, de Pest, de Vígszínház kaj de la Teatro Royal.

## El liaj roloj 
* Gáspár (Planquette: A corneville-i harangok);
* gr. Thurein (Szomory D.: Bodnár Lujza);
* Öreg színész (Szép E.: Háromlevelű lóhere).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Huszka J.: Aranyvirág;
* Millöcker: Boszorkány;
* Strauss (filo): A denevér.

## Fonto 
* *Magyar Színházművészeti Lexikon*

Leovey, L.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Péter Levente

**LEVENTE Péter** estas hungara aktoro premiito Jászai Mari (1984) naskiĝinta en Nagyvárad la 20-an de majo 1943.

## Kariero 
LEVENTE ludis ekde 1961 ĝis 1969 en la Ŝtata Pupteatro de Budapeŝto, inter 1969 kaj 1978 en Fővárosi Operettszínház (Ĉefurba Opretteatro), ekde tiam en la Mikroszkóp Színpad de Budapeŝto.

## El liaj roloj 
* Varázsló (Igor Stravinskij: Petruska);
* A rabbi fia (Bock: Hegedűs a háztetőn).

## Memstaraj programoj 
* *Zsebtévé*; *Móka Miki*; *Ki kopog?*.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Levente, p.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
Ruro

eta|230ra|Rura naturkreska pejzaĝo
eta|227x227ra|kampara agrikultura regiono
**Ruro**, **Rura areo** aŭ **Kamparo**, kontraste al Urba areo, estas regiono ne klasita kiel urbaj areoj kaj en kiuj superregas naturaj pejzaĝoj kun aŭ sen homa agado aŭ areoj destinataj al agrikulturo aŭ al la brutbredado.
Tradicie la ruro taŭgas al la agrikulturo, al la brutbredado aŭ al alia homa laborado, kio la sinonima nomo "kamparo" klare sugestas, sed vastaj terosurfacoj enhavas ankaŭ naturajn arbarojn, naturrezervejojn, indiĝenajn rezervejojn aŭ eĉ areojn de ekoturismo, de rura turismo aŭ de ripozo.

## Vidu ankaŭ 
* Agrikulturisto
* Agrikultura ekosistemo
* Kamparano
* Rura turismo
* Ruro (germana rivero)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Preservação do Meio Ambiente em áreas rurais  (konservado de la vivmedio en kamparaj teritorioj)
* Brazilaj gvidlinioj al la kreskado de la rura turismo 

* Vida na roça  (vivo en la ruro)

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Homa geografio
Kategorio:Neologismoj
Eŭropa Unio de Radio kaj Televido

La **Eŭropa Unio de Radio kaj Televido**, akronime **EURT** (,  kaj ), ne rilatas al la Eŭropa Unio, sed origine al la Konsilio de Eŭropo, sed longe ampleksiĝis preter ĝi.  Ĝi fondiĝis la 12-an de februaro 1950 de 23 radi-televidaj organizoj de Eŭropo kaj la Mediteraneo dum konferenco en la turisma centro de Torquay en Devon, Britio. La unio interalie posedas la tuteŭropam televidan komunikan reton Eŭrovizio, internacie konata kiel ***Eurovision***. 

En 1993, la Internacia Organizaĵo de Radio kaj Televido, simila asocio por la landoj de centra kaj orienta Eŭropo, kuniĝis al EURT.

## Membroj 
La EURT (mallongigoj en esperanto) havas 79 aktivajn membrojn de 55 landoj de Eŭropo, Nordafriko kaj Mezoriento, plus 44 aliĝitaj membroj en 25 landoj de la mondo. La plimulto estas publika servo de radio kaj televido. Unu el la plej konataj aspektoj de tiu organizo estas la ĉiujara okazigado kaj produktado de la Eŭrovido-Kantokonkurso.

La aktivaj membroj de EURT ĉefe estas la publikaj televidkanaloj kaj radistacioj de Eŭropo kaj Mediteraneo, nur malmultaj estas privataj, kiuj eniris antaŭ la jardeko 1990, kiam ERTU rigorigis la regularon por eviti ke pliaj privataj televidoj aŭ radistacioj apartenu al la klubo.

### Aktivaj membroj de EURT 
## Vidu ankaŭ 
* Eŭrovido-Kantokonkurso

eta|451x451ra|

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la EURT
Whistler (Brita Kolumbio)

**Whistler** (en la angla laŭvorte "fajfanto") estas loĝloko de la renoma skiada regiono *Whistler-Blackcomb* en la okcidento de Kanado, pli-malpli 115 kilometrojn nordoriente de Vankuvero en Brita Kolumbio. La regiono nomatas laŭ la du montoj *Whistler Mountain* kaj *Blackcomb Peak*. Somere eblas ekkoni la montan regionon per montbicikloj aŭ grimpante.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

## Historio 
La Whistler-valo estis tradicia komerca vojo de la lokaj indianaj triboj (*Squamish* kaj ''Lil'wat*). La unuaj britaj vizitantoj nomis la regionon *London Mountain* ("londona monto"), sed pli poste kutimiĝis la nomo "Whistler", laŭ la fajfado (angle *whistle*) de la lokaj marmotoj. Peltobestaj ĉasistoj kaj geologoj, kiuj starigis malgrandajn kampadejojn, estis impresitaj de la pejzaĝa beleco. En 1914 ekestis unua naturparka hotelo, nomata *Rainbow Lodge*. Samjare finkonstruiĝis la fervoja linio de Brita Kolumbio (*British Columbia Railway*), kiu ebligis signife pli rapidan kaj komfortan alvojaĝon de vizitantoj, kaj rezulte pli kaj pli da naturemaj vizitantoj venis al la regiono. Sekvis pliaj naturparkaj hoteloj. Kvar segejoj transformis grandajn kvantojn da arboj en bretojn, kiuj devis esti fortransportitaj, sed malgraŭ tiuj entreprenoj ĝis la 1960-aj jaroj apenaŭ ekzistis ŝoseoj aŭ alia infrastrukturo. 

Nur en 1962 oni komencis el la regiono krei vintrosportan areon. En 1966 moviĝis la unuaj skiliftoj, kaj la regiono kandidatis por la Vintra Olimpiko 1968, kiuj tamen fine okazis en Grenoble, Eŭropo.

## Sporto 
Whistler pro la longaj kaj neĝoriĉaj vintroj intertempe estas ŝtata vintrosporta feriejo. Flanke de la du montroj Whistler kaj Blackcomb estas multaj deskiejoj por alpa skiado de malsamaj gradoj de malfacileco. La kvalito de la deveturejoj kaj la vintrosporta infrastrukturo kompareblas al la plej renomaj vintrosportaj feriejoj de la Alpoj en Eŭropo - ekzemple la lokoj Kitzbühel, St. Moritz aŭ Davos. La regiono *Whistler-Blackcomb'' estas la plej granda skiada areo de Nordameriko.

Komence de la jaro 2005 ĉi-tie okazis la Monda Ĉampioneco de Neĝtabulado. En februaro 2008 okazis internacia konkurso pri alpa skiado kadre de la Monda Pokalo de Skiado. Kadre de la Vintra Olimpiko 2010, en Whistler okazas la olimpikaj konkursoj pri alpa skiado. 

Whistler ankaŭ por multaj registriĝoj de sportaj filmoj estas preferata loko, aparte en la disciplinoj neĝtabulado kaj montbiciklado. 

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la komunumo

Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio
Kategorio:Vintra Olimpiko 2010
Kategorio:Vintrosportejoj
Dezső Losonczy

**LOSONCZY Dezső ** [pr. loŝonci deĵO] estis hungara komponisto, dirigento naskiĝinta en Torda la 26-an de julio 1891 kaj mortinta en Budapeŝto en 1950. Lia filo estis Andor Losonczy.

## Kariero 
Losonczy estis en 1918 dirigento de la Teatro Belvárosi, resp. de la Teatro Andrássy úti. En 1919–20 li dungiĝis Vienon. Li estis ano ekde 1921 de la Apolló Kabaré, ekde 1924 de la Teatro Blaha Lujza. Inter 1925 kaj 1927 li estis kapelestro de la Teatro Király, poste ekde 1927 de la Teatro Andrássy úti Színház. Li komponis kanzonojn kaj muzikajn scenojn. Ekde 1937 liajn operetojn prezentis la Teatro Magyar.

## El liaj operetoj 
eta|Tombo
* *Vihar a Balatonon* (1931);
* *Mennyei dal* (1937);
* *Szép az élet* (1941);
* *Toldi Miklós (1944);

## Baletmuzikoj 
* *Hindu szerelem*;
* *Boszorkányszombat*;
* *Tűzimádók''.

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* http://www.hangosfilm.hu/filmenciklopedia/losonczy-dezso

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Lotscharek

*LOTSCHAREK György*' [pr. lotŝarek] estis hungara dirigento naskiĝinta en Vieno en 1844 kaj mortinta en Koloĵvaro la 8-an de junio 1885. 
## Kariero
LOTSCHAREK György debutis kiel soldatmuzikisto, ekde 1868 en Marosvásárhely, poste en Koloĵvaro li estis violonisto en la orkestro, pli poste li fariĝis ĥorinstruisto, dirigento. En la fino de la 1880-aj jaroj li elpaŝis ankaŭ en Kassa kaj Győr. Lia edzino estis kantistino Gizella Némethy Lotscharekné.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Lotscharek, Gy.
Monto Whistler

La **monto Whistler** () estas monto de la montoĉeno '** en la nordokcidento de la Provinca Parko Garibaldi en la provinco Brita Kolumbio de Kanado. Ĝi altas 2181&nbsp;metrojn super la marnivelo.

Origine la monto nomatis **', laŭ mineja areo en la proksimeco. En 1965 la monto ricevis sian nunan nomon, ĉar la asociigo kun la pluva vetero de Londono ne favorigis la allogon de turistoj. La nova nomo ''*, en Esperanto "fajfanto", elektiĝis pro la karakterizaj fajfoj de la lokaj marmotoj. Samtempe en la 1960-aj jaroj la regiono de la monto kaj de la najbara *Blackcomb Peak'' estis transformita al vintrosporta areo.

La samnoma loĝloko Whistler piede de la monto intertempe apartenas al la plej ŝatataj vintrosportaj feriejoj. Sur la montoj Whistler kaj Blackcomb Peak okazas la konkursoj pri alpa skiado de la Vintra Olimpiko 2010 en Vankuvero.

## Eksteraj ligiloj 
* en la retejo bivouac.com (angle)

Kategorio:Montoj en Brita Kolumbio
Kategorio:Vintra Olimpiko 2010
Gizella Némethy Lotscharekné

**LOTSCHAREKNÉ NÉMETHY Gizella** [pr. lotŝarekne: ne:meti] estis hungara aktorino, kantistino (aldo) naskiĝinta en Pest en 1852 kaj mortinta en Koloĵvaro la 26-an de decembro 1921. Ŝi estis la edzino de dirigento György Lotscharek
## Kariero
LOTSCHAREKNÉ NÉMETHY Gizella inter 1868–1870 elpaŝis ĉe János Follinus en Arad, poste tri jarojn ŝi pasigis en Koloĵvaro. En 1873 ŝi alvenis al Buda, kie ŝi iĝis gvidanta aktorino. Ekde 1886 ĝis 1899 ŝi ludis en Debrecen. Ŝi estis elstara komikulino de sia tempo, Endre Ady verkis poemon pri ŝi. 

## El ŝiaj roloj
*Lucia (Verdi: A trubadúr); 
*Cipra (Strauss (filo): Cigánybáró); 
*Zárdafőnök (Hervé: Nebántsvirág).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Nemethy Lotscharekne, G.
Sára Loy

**LOY Sára** [pr. loi aŭ loj] estis hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad la 9-an de majo 1920 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de oktobro 1991. 
## Kariero
Post 1941 LOY Sára ludis en provincaj trupoj  kiel Pécs, Kecskemét, post la dua mondmilito en Târgu Mureş, Arad, Kluĵo kaj ekde 1962 ĝis 1970 en Temeŝvaro.  
## El liaj roloj
*Ledér (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde); 
*Lady Anna (Shakespeare.: Rikardo la 3-a); 
*Sostrata (Machiavelli: Mandragóra).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Loy, S.
Medaltabelo de la Somera Olimpiko 2008

Jen la **medaltabelo de la Somera Olimpiko 2008**. La vicordon de la landoj oficiale donas la nombro de oraj medaloj, poste la nombro de arĝentaj kaj fine de bronzaj medaloj. 

Kategorio:Somera Olimpiko 2008
Tera gamo-radia ekbrilo

La **Tera gamo-radia ekbrilo** (*Terrestrial gamma-ray flashes (TGFs)*' estas gamo-radia ekbrilo en la Tera atmosfero. Ĝi havas la daŭron de 0,2 ĝis 3,5 milisekundoj (tiel ili estas nevideblaj por la homa okulo) kaj havas la energion de ĝis 20 MeV. Ĝi estiĝas verŝajne pro la elektraj kampoj produktitaj super la fulmotondroj.

La tera gamoradia ekbrilo estis malkovrita en 1994 en BATSE (*Burst and Transient Source Experiment*) en Gamo-radia Observatorio Compton, NASA. Oni planas enorbiti sateliton "Firefly" en 2010-11 por analizi, registri la fenomenon.

Kategorio:Astrofiziko
Kategorio:Meteologio
Kategorio:Elektrikaj fenomenoj
Kategorio:Astronomiaj eventoj
Soraya Arnelas

**Soraya Arnelas Rubiales** (n. en Valencia de Alcántara, Provinco de Cáceres, Hispanio, la ), pli kiel **Soraya Arnelas**. Ŝi estas hispana kantistino. Ŝia debuto komenciĝis per la KD *Corazón de fuego* lanĉita en 2005. Ŝi lanĉis kvar muzikalbumojn kaj naŭ solulajn kantojn.

La , ŝi partoprenis kiel reprezentantino de Hispanio en Eŭrovido-Kantokonkurso 2009, per la kanto *La noche es para mí*, kaj restis en la 24-a el la 25 lokoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Soraya 

Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Fairytale

eta|dekstra|200px|Alekader Rybak, komponisto kaj kantisto de Fairytale.
"**Fairytale**" ("Fabelo") estas kanto interpretita de la kantanto Alexander Rybak, (naskiĝis en Belorusio sed vivas en Norvegio) kiu ankaŭ estis verkita de li. La kanto reprezentis Norvegion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 en Moskvo (Rusio) kaj fariĝis la gajninto de la kantokonkurso. Krome, ĝi estis la numero 1 en pluraj landoj kaj 9 en Britio.

En Eŭrovido, Rybak atingis la plej altan kvalifikadon de la tuta historio de la festivalo kun 387 poentoj (maksimume 492) kaj ankaŭ rompis la rekordon de la 12 poentoj, atingante 16 kvalifikojn de 12 (el 42 landoj). La antaŭa rekordo estis de la greka kantistino Elena Paparizou kaj la anglo Katrina & The Waves.

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Anglalingvaj kantoj‎
Elena Paparizou

eta|Elena Paparizou
**Elena Paparizou** (en greka alfabeto: **Έλενα Παπαρίζου**; naskiĝis en Borås, Svedio, la ) estas greko-sveda kantistino.

Ŝi estis membro de la muzikgrupo (popmuziko) Antique antaŭ komenci sian solulan karieron en 2003. Ŝi sola reprezentis Grekion en la 50-a eldono de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2005. La kanto kiun ŝi prezentis, titolita *"My Number One"*, atingis la unuan pozicion de la evento, per tiu venko ŝi fariĝis la unua greka artisto kiu atingis ĝin.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Elena 

Kategorio:Grekaj kantistoj
Kategorio:Svedaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2005
Kategorio:Greka muziko
Kategorio:Naskiĝintoj en Svedio
Pararge aegeria

La ***Pararge aegeria*** estas malnov-arkta papilio el la familio de *Nimfaledoj* vivanta en Eŭropo.

## Priskribo 
La imagino larĝas de 32 ĝis 45&nbsp;mm.

## Vivmaniero 
*Pararge aegeria* estas dugeneracia (aŭ trigeneracia) specio.

La raŭpo manĝas  *Dactylis glomerata*, *Elytrigia repens*, *Poa annua* kaj aliaj Poacoj.

eta|maldekstra|200px|raŭpo

## Referencoj 
Franca kaj germana vikipedio

Kategorio:Papilioj
Wolters Kluwer

**Wolters Kluwer** estas nederlanda eldonejo kaj plurnacia entrepreno. Ĝi ekestis en 1987 per kuniĝo de la eldonejoj Kluwer kaj Wolters-Samsom kaj havas branĉojn en pluraj landoj.

Kiel fondon de la entrepreno oni konsideras la kreon de librovendejo fare de Jan Berend Wolters en 1836 en Groningen.

## Eksteraj ligiloj 
* Entreprena retejo 
* Retejo de Kluwer Nederlando 

Kategorio:Nederlandaj eldonejoj
S/2003 J 18

**S/2003 J 18** estas la maldaŭra nomo de neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Brett J. Gladman kaj lia teamo, per fotoj faritaj en la observatorio de Mauna Kea. Tiu malkovro estis anoncita la 

Ĉar ĝia orbito ne estas nun precize determinata, ĝi havas nur maldaŭran nomon. Estas la dekoka satelito de Jupitero malkovrata en 2003.

## Orbito 
**S/2003 J 18** eble estus ano de la ananka grupo, grupo de retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 19 300 000 kaj 22 700 000 km, kaj klinecojn inter 145,7° kaj 154,8°rilate al la Jupitera ekvatoro. Tiu aneco ne estas certa, ĉar ĝiaj orbitaj elementoj ne estas sufiĉe precize konataj.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La ananka grupo estas videbla en centro-maldekstro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Ananke.svg|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la ananka grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2003 J 18, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  S/2003 J 18 (angla versio)
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La ananka grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Flavecventra filoskopo

La **Flavecventra filoskopo** (*Phylloscopus griseolus*) estas specio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Ĝi estis antaŭe konata ankaŭ laŭ la nomo de Oliveca filoskopo aŭ Sulfurbrusta filoskopo.

[eta|maldekstra| ĉe [Sindhrot en Distrikto Vadodara de Guĝarato, Barato.]]
Ĝi estas malgranda filoskopo grizeca supre (kio nomigas la specion en la latina scienca nomo) kaj flaveca sube (kio nomigas la specion en Esperanto kaj aliaj lingvoj). Krome klara distingilo estas tre flava kaj kontrasta kun la grizeca fono **superokula strio**; tamen alia specio nomiĝas Flavbrova filoskopo.

Kiel aliaj filoskopoj, ankaŭ tiu specio plukas insektojn el malgrandaj branĉetoj kaj folioj. Ili troviĝas en rokaj montetoj kaj arbustaraj habitatoj.

Tiu specio troviĝas en malgrandaj grupoj kaj havas tendencon manĝi malalte inter la vegetaĵaro foje saltetante surgrunde. Ili havas alvokon kiel solan noton *ĉiip*.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52589, Phylloscopus griseolus, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Bildaro 

File:Sulpher-bellied Warbler (Phylloscopus griseolus) W IMG 4562.jpg|en Hajderabado.
File:Sulpher-bellied Warbler (Phylloscopus griseolus) W IMG 4560.jpg|en Hajderabado.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Sándor Lukácsy

**LUKÁCSY Sándor ** [pr. luka:ĉi] estas hungara aktoro, dramverkisto, reĝisoro, laborejestro naskiĝinta en Arad la 15-an de februaro 1835 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de novembro 1907.

## Lia kariero 
Lukácsy debutis en 1851 en Koloĵvaro kaj pleje li aperis en la urboj de Transsilvanujo. En 1871–72 li estis kunlaboranto de la teatra agentejo. En printempo de 1876 li dungiĝis al la Népszínház de Pest (urbo) kiel reĝisoro. Ekde 1903 li fariĝis ekonomia gvidanto de la teatroj Király kaj Magyar.

## El liaj teatraĵoj 
* *A vén cigány* (Bp., é. n.);
* *Egy magyar plébános* (prez.: Buda, 1872);
* *A zsidó honvéd* (prez.: 1875, muziko.: Gyula Káldy);
* *A vereshajú* (prez.: Népszínház, 1877, m.: Elek Erkel);
* *Árva Zsuzska* (prez.: 1882);
* *Ágnes asszony* (prez.: Népszínház, 1883, m.: Gyula Erkel);
* *Kózsa Jutka* (prez.: Népszínház, 1878);
* *Isten keze* (prez.: Népszínház, 1883);
* *Ubrik Borbála* (prez.: 1869, laŭ Jókai).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Lukacsy S.
Israelo en la Eŭrovido-Kantokonkurso

[eta|dekstra|220px||[Boaz Mauda en Beogrado (2008)]]
eta|נטע ברזילי בליסבון (2018)
eta|קובי מרימי בתל אביב (2019)
**Israelo** partoprenis en la Eŭrovido-Kantokonkurso ĝis 2020 42 fojojn, ekde sia unua aliĝo en 1973, kiam la kantisto Ilanit estis sendita kiel sia reprezentanto en la konkurso per la kanto "Ie" kun la helpo de Uri Aloni. Kvankam la lando ne situas en Eŭropo, Israelo rajtas partopreni en la Eŭrovido-Kantokonkurso kiel membro de la Eŭropa Radio kaj Televido Unio.

Kiam la kanto kiu reprezentis Israelon ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso 2020 - Feker Libi - estis elektita, Israelo fariĝis la unua lando, kiu sendis kanton enhavantan vortojn en kvar lingvoj, la hebrea, araba, angla kaj la amhara. Tiu estis la unuafojo ke kanto kun vortoj de la amhara partoprenas en la konkurso.

Israelo gajnis ĉi tiun konkurson 4 fojojn en 1978, 1979, 1998 kaj 2018 kaj estas en la sepa loko, en la tabelo de venkoj de la konkurso de ĉiuj tempoj. Israelo estas unu el la solaj landoj, kune kun Hispanio, Luksemburgio kaj Irlando, kiuj gajnis la konkurson pli ol unu fojon sinsekve. Ekde aliĝo, Israelo forestis de la konkurso kvin fojojn: en 1980, 1984, 1994, 1996 kaj 1997.

Israelo gajnis en Eŭrovido kvar fojojn. Izhar Cohen(יזהר כהן) kaj Alphabeta gajnis en 1978, en Parizo, per la kanto *"A-Ba-Ni-Bi"*, kiu originas el israela infanludo, kiu konsistas el kodigita lingvaĵo al kiu oni aldonas la sonon /b/ kaj la vokalo de la silabo. Sekvajare la lando denove venkis, en Jerusalemo, per la kanto *"Hallelujah"* interpretita de la kantistino Gali Atari kun la muzikbando nomata Lakto kaj Mielo (angla Milk and Honey), sed ili ne povis defendi la titolon denove en 1980 pro nekonataj kialoj. La tria venko, sufiĉe polemika, estis en Birmingham en 1998 kiam Dana International, transgenrulo, reprezentis la landon per la kanto *Diva*, provokante la koleron de multaj ortodoksaj judoj en sia naskiĝlando. La kvara venko je 2018 en la 63-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis en Lisbono, la ĉefurbo de Portugalio. Venkis ĝin israela kantisto Netta Barzilai (529 punktoj) kaj tial la 64-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis en Israelo en 2019.

La interpretado de Shiri Maymon en 2005 en Kievo denove estis sukceso por Israelo kiu estis en unu el la 5 unuaj lokoj kaj certigis ĝian partoprenon por la sekvajara eldono en Ateno. En 2006 Israelo estis reprezentita de Eddie Butler per la kanto *"Together We Are One"*, kiu restis en la antaŭlasta pozicio, nur kun kvar poentoj. La komitato por Eŭrovido de IBA elektis al la muzikbando Teapacks por reprezenti la landon en la duonfinalo de Eŭrovido-Kantokonkurso 2007, per la kanto "Push the bottom", sufiĉe polemika ĉar ĝi estis rilatiĝinta de multaj kiel kritiko al Irano. Malgraŭ la kontraŭdiroj, la kanto estis preteratentata en la voĉdonado kaj la muzikgrupo finiĝis en la 24-a loko el 28, kaj ne eniris en la finalon.

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso
Eŭrovido-Kantokonkurso
Mária Lukács

**LUKÁCS Mária ** [pr. luka:ĉ] estas rumanuja hungara baletistino, baletmajstrino naskiĝinta en Kluĵo la 27-an de februaro 1934.
 
## Ŝia kariero
Mária Lukács debutis en 1951 en la balettrupo de Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo kaj ekde 1953 ŝi fariĝis solistino, inter 1957 kaj 1968 baletmastrino de la Baletinsituto de Kluĵo.
 
## El ŝiaj roloj 
* Zaréma (Zaĥarov: A bahcsiszeráji szökőkút); 
* Sári (Gyula Harangozó: Keszkenő); 
* Lány (Danovsky: A csodálatos mandarin).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Lukacs, M.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj baletistoj
Katalin Lukácsy

**Katalin Lukácsy,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **LUKÁCSY Katalin ** [pr. luka:ĉi] estas hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo (Rumanio) la 8-an de aprilo 1954. Ŝia edzo estis Miklós Apáti (poeto), ŝia filo estis Bence Apáti.

## Ŝia kariero
Katalin Lukácsy apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi akiris diplomon en Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István en 1977. Post la diplomo ŝi debutis en Turda, poste ŝi ludis en Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. Ekde 1980 ŝi vivis en Hungario, unue en la Infanteatro Bartók, poste ekde 1982 en la Teatro Thália (Budapeŝto), respektive en la Teatro Arizona de Budapeŝto. Ŝi ricevis ankaŭ televidajn rolojn.

## El ŝiaj teatraj roloj
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Roxanne
* Bertolt Brecht: *Patrino Courage kaj ŝiaj infanoj * - titolrolo
* Endre Fejes: *Az angyalarcú* - knabino
* Áron Tamási: *Ördögölő Józsiás* - Boricza
* Samu Fényes: *Kassai asszonyok* - unua virino
* nekonata ĉino: *Szép asszonyok egy gazdag házban* - skribisto
* Karol Wojtyła: *vendejo de la oraĵisto* -
* Miklós Kaposi: *Egy komisz kölök naplója* - Tini

## El ŝiaj filmaj roloj
* *Kreutzer szonáta* (1987) -
* *Linda* (televida serio) - Ibike
* *Szomszédok* (televida serio, 1992) - vendistino
* *Férfiakt* (2006) - kasisto en librovendejo
* *Doktor Balaton* (televida serio, 2022) - damo

## Fontoj
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* oficiala paĝo 
* https://www.imdb.com/name/nm0525768/
* https://port.hu/adatlap/szemely/lukacsy-katalin/person-289621

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj