open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Internacia Lenina Lernejo

La **Internacia Lenin-Lernejo**, ankaŭ konata kiel "Leninówka" () estis trejna institucio de la Kominterno en Moskvo dum 12 jaroj kaj, post la Dua Mondmilito ĝis 1990, oferto de la KPSU por junaj komunistoj el la tuta mondo.

La lernejo fondiĝis en 1926 kaj ekzistis en la formo de Komintern ĝis 1938. Tiutempe, proksimume 3 500 komunistoj el 60 landoj ricevis tie ideologian trejnadon, senditajn de siaj respektivaj komunistaj partioj.

Instruadon gvidis ekzilitaj veteranaj komunistoj loĝantaj en Moskvo, inkluzive aparte ekzilitojn el Germanio, Italio kaj Hungario, kaj ankaŭ rusajn instruistojn.

Studentoj ricevis kursojn pri la historio de la laborista klaso, la politika ekonomio de imperiismo, marksisma teorio kaj la sperto de la diktatoreco de la proletaro, kompletigitaj per praktika laboro en sovetstila entrepreno.  Komence de sia trejnado, studentoj fariĝis membroj de la Komunista Partio de Sovetunio, kaj kvankam ĝi estis tenata relative sekreta, ili ricevis militistan trejnadon dum sia instruado.  La lernejo karakteriziĝis per sia burokratio kaj la rigideco trudita de la partio.

Internacie, kelkaj studentoj de la lernejo fariĝis ŝtatestroj de landoj en la sovetia influosfero, kaj aliaj fariĝis gvidantoj de gravaj opoziciaj partioj.

Kelkaj diplomiĝintoj de la Lenin-lernejo poste okupis gvidajn postenojn en komunistaj registaroj, kiel ekzemple Nikolaos Zachariadis en Grekio, Josip Broz Tito en Jugoslavio, Władysław Gomułka en Pollando, aŭ Erich Honecker, Erich Mielke, Elli Schmidt kaj Heinz Hoffmann en la Germana Demokratia Respubliko. Henry Wilhelm Kristiansen fariĝis prezidanto de la Komunista Partio de Norvegio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lenina partialtlernejo de KPSU

* Universitato Sun Jat-sen de Moskvo (KUTK)
* Komunista Universitato de la Laboristoj de la Oriento (KUTV)
* Komunista Universitato de la Naciaj Malplimultoj de la Okcidento (KUNMZ)
* Ĉin-Lenina Lernejo de Vladivostok (KLSV)

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Moskvo
Zsörk

alternative=Abandonita kapelo en la vilaĝo Zsörk.|eta|283x283ra|Kapelo en la vilaĝo Zsörk.
**Zsörk** estis malgranda vilaĝo en Hungario. Nuntempe ĝi apartenas al la vilaĝo Pápateszér. La nombro de loĝantoj ĉi tie estas nekonata, sed ĝi preskaŭ tute certiĝas, ke neniu loĝas en la nuligita setlejo.

## Pasinteco 
La historio de la vilaĝo datiĝas de antikvaj tempoj. Laŭ tre malnovaj trovoj, ĝi estis unue loĝata je la 6-a jarcento a.n.e., kaj tra la tempo ĝi multokaze senloĝiĝis. En la jaro 1920, 49 homoj (4 de ili estis infanoj) loĝis en la setlejo. Ĉi-nombro rapide malgrandiĝis dum la sekvaj jardekoj, kaj en 1985 la vilaĝo havis nur 1 loĝanton. Nuntempe oni ne faras popolkalkuladon, ĉar preskaŭ tute certiĝas, ke neniu loĝas en la vilaĝo.

La vilaĝo en hungaraj kronikoj estis unue menciita je 1249, kaj tiam la vilaĝo restis en kaj apartenis al la manoj de la Karakó-aj kastelservutuloj.

Hodiaŭe la loko kie restis Zsörk estas abandonita. En ĝia loko nur multaj arboj, arbustoj kaj kelkaj aliaj abandonitaj konstruaĵoj restas. La nura konstruaĵo, kiun oni ankoraŭ uzas hodiaŭ estas la Zsörk-a kapelo.

Oni nur povus alproksimiĝi la setlejon per ter-vojo.

## Referencoj
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Reĝa kolibro

La **Reĝa kolibro** (*Heliangelus regalis*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la naŭ specioj de la genro *Heliangelus*. Ĝi troviĝas en Peruo kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Reĝa kolibro dekomence estis priskribita en 1979 kiel monotipa.

## Aspekto
La Reĝa kolibro estas 10 ĝis 12 cm longa kaj pezas 3,4 ĝis 4,5 g. Ĝia nigra beko estas mallonga kaj rekta. Ambaŭ subspecioj estas forte [[seksa dimorfismo|sekse dimorfaj. La plenkreskaj maskloj estas unikaj en la genro *Heliangelus*: Iliaj korpoj estas tute malhelbluaj. La plumaro de la nomiga specio estas iomete brila, kun signifa irizeco nur sur ĝia antaŭa krono (ĝuste super la beko). *H. r. johnsoni* estas intense irizeca ĉie kaj precipe sur la krono, gorĝo kaj supra brusto. La vosto de la maskla nomiga specio estas malhele metalece viol-purpura kaj tiu de *johnsoni* estas metalece indigokolora. La vostoj de ambaŭ maskloj estas profunde forkoformaj.

Plenkreskaj inoj de la du subspecioj similas al tiuj de la cetero de la genro *Heliangelus* kaj diferencas nur iomete inter ili. Ili estas malhelverdaj supre kaj riĉe cinamkoloraj kun bronzverdaj diskoj sube. Sablokolora brustobendo apartigas la gorĝon kaj bruston. Iliaj vostoj ne estas tiom forkoformaj kiel tiuj de la maskloj. La vosto de la nomiga ino estas blunigra kaj tiu de *johnsoni* estas metalece indigokolora kiel tiu de la masklo. Junuloj estas similaj al la inoj sed kun grizaj makuloj anstataŭ verdaj sur la gorĝo. La kvanto de bluo ĉe maskloj pliiĝas kun aĝo kaj tipe la gorĝo estas la unua areo kiu atingas ĝin. *H. r. johnsoni* troviĝas nur en la montaro *Cordillera Azul* de norda Peruo.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Subtera movado

**Subtera movado** (foje mallongigita simple *subtero*) estas kontraŭleĝa organizaĵo, kiu agas kontraŭ la registaro aŭ kontraŭ la reĝimo. Membroj de subtera movadokutime kondukas gerilan militon kontraŭ la registaro. Tial ili kutime vivas sekrete kaj eĉ kovras siajn spurojn. La subtera movadokutime laboras por renversi la registaron, sed kelkfoje ĝiaj celoj estas pli limigitaj. Ekzistas subteraj movadoj, kiuj agas ne nur kontraŭ la registaro, sed ankaŭ aŭ eĉ ĉefe kontraŭ la civila loĝantaro (terorismo).

Efektive temas pri opozicia, konspira politika movado, kiu agas kontraŭleĝe, celante malfortigi ekzistantajn politikajn kondiĉojn kiel ekzemple reganta socipolitika ordo (socia ordo kaj politika ordo), legitima ŝtato, diktaturo aŭ okupanta potenco. Ĝi ekestas, interalie, kiam politika opozicio ne estas permesita, kiam minoritataj rajtoj estas limigitaj aŭ subpremitaj, aŭ kiam politikaj grupoj intence elektas sekretajn agadojn anstataŭ persekuti eblajn jurajn agojn. Depende de la grado kaj amplekso de organizado, la *subtera agado* estas nomata tiu de individuoj, *subtera movado* aŭ *subtera organizaĵo*. Subteraj organizaĵoj havas organizajn kaj ofte gvidajn strukturojn. Ili ofte estas organizitaj en sendependajn ĉelojn, signifante malgrandajn, loke aŭ regione organizitajn grupojn, kiuj scias malmulte aŭ nenion unu pri la alia. Tio celas malhelpi, ke pli grandaj partoj aŭ la tuta organizaĵo estu endanĝerigitaj se unuopa membro estas kaptita.

El la plej famaj subteraj movadoj estas la Franca Rezisto kaj la Pola Partizana Ŝtato (Anatemitaj Soldatoj), kiuj batalis kontraŭ la germana okupacio de Francio kaj de Pollando, respektive, dum la Dua Mondmilito

## Ekzemploj de subteraj movadoj 
* ETA – eŭska subtera movado kiu laboris por establi sendependan ŝtaton en la eŭska regiono.
* Aoka estis grek-cipra subtera movado kiu batalis kontraŭ la brita registaro por memdetermino kaj unuigo kun Grekio.
* Maŭmaŭo estis subtera movado, kiu funkciis en Kenjo kaj gvidis ribelon kontraŭ la brita registaro.

## Vidu ankaŭ 
* terorista organizaĵo (d:Q17127659)
* organizita krimo
* mafio
* rezistmovado
* sekreta societo
* konspiro
* Fluganta Universitato

Kategorio:Aktivismo
Kategorio:Politika rezisto
Mellau

''''''  estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Vorarlbergo - la plej okcidenta parto de la ŝtato - kaj al la distrikto Bregenz. Komence de [[]] en la komunumo vivis . 

## Geografio 
La komunuma teritorio ampleksas areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Geologie la teritorio apartenas al la orientaj Alpoj. Averaĝa alteco de la komunumo estas  metroj super la marnivelo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vorarlbergo
Kategorio:Distrikto Bregenz
Socialista Laborista Partio de Usono

La **Socialista Laborista Partio de Usono** (, akronime **SLP**) estas la plej malnova socialista politika partio en Usono. Fondita en 1876, ĝi estas la unua socialista partio formita en Usono kaj la tria ankoraŭ ekzistanta en la mondo, post la Socialdemokrataj Partioj de Germanio kaj Danio.

Ĝia centra oficejo fermiĝis en 2008 kaj la partio estas plejparte neaktiva. Ĝia ideologio estas marksisma-deleonisma (d:Q167376).

## Historio 
La partio fondiĝis en 1876 kiel *la Laborista Partio de Usono*, kaj de 1877 ĝis la 1880-aj jaroj ĝi estis konata kiel *la Socialista Laborista Partio.* Daniel De Leon rapide fariĝis unu el la ĉefaj figuroj de la partio kaj redaktisto de ĝia gazeto, *The People*. Lia gvidado helpis transformi la SLP en restrukturitan nacian organizon. Tamen, la SLP ankaŭ fariĝis pli kaj pli influita de komunismo, kio kondukis al la elpelo de liberal-moderaj membroj kiel Charles Sotheran pro iliaj vidpunktoj. En 1899, secesia frakcio forlasis la SLP kaj formis novan movadon, kiu en 1901 fariĝis la *Socialista Partio de Usono*, fondita de Eugene V. Debs. Poste, la SLP spertis malkreskon en membreco kaj prestiĝo.

La vidpunktoj de De Leon formis la bazon por De Leonismo (d:Q167376), kiu estis pledata de la partio. Plie, la partio pledas por "socialisma industria sindikatismo" (d:Q1317913), la kredo je fundamenta transformo de la socio per kombinita politika kaj industria agado de la laborista klaso organizita en industriaj sindikatoj.

La partio regule prezentis kandidatojn por publikaj oficoj, kiel ekzemple por la prezidantaj elektoj, sed plejparte sen multe da sukceso. Ĝi laste nomumis kandidatojn por la usona prezidanteco en 1976.

La konata emblemo de la Socialista Laborista Partio prezentas fleksitan brakon tenantan martelon.

Charles H. Matchett estis la kandidato de la partio por Vicprezidanto de Usono en 1892, kaj por Prezidanto de Usono en 1896. Li poste esperantistiĝis kaj oficiale partoprenis la 1-a UK.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Socialista Laborista Partio de Usono. Oficiala partia retejo.
* *La Popolo*. Indekso de numeroj havebla en PDF-dosieroj, 1999–2008.

Kategorio:Politikaj partioj de Usono
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1876
Kategorio:Industrial Workers of the World
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Usono
Jirō Kawakita

**Jirō KAWAKITA** (, naskita la 11-an de novembro 1920 - mortis jela 8-an de julio 2009) estas japana etnologo-etnografo, pioniro en partopreno de malproksimaj nepalaj vilaĝanoj en esplorado de iliaj problemoj, rezultante en praktikaj avantaĝoj de trinkakvoprovizado kaj rapida telfero trans montajn gorĝojn. 

Li faris multajn kampesplorojn en Nepalo, Tibeto kaj aliaj himalajaj regionoj. Li estis honora profesoro ĉe pluraj universitatoj, inkluzive de Tokia Instituto de Teknologio. En 1984 li ricevis la Premion Ramon Magsaysay pro sia laboro kun lokaj komunumoj en Nepalo. Li rigardis la metodon kiel alternativon al okcidentaj kvantaj metodoj en etnografio. Ĝi estas vaste uzata en etnografio, problem-solvado, kreivo kaj komercaj kunsidoj.

Kawakita establis la neprofitcelan organizaĵon Instituto por Himalaja Konservado Japanio. 

## Lia esperantisteco 
Kawakita estis entuziasma subtenanto de Esperanto. Li funkciis kiel konsilanto () de la Japana Esperanto-Asocio (), kaj li aperis kiel honora konsilanto por eventoj kiel la 92-a UK en Jokohamo (2007).

En 1989 li eldonis (aŭ kunlaboris pri) la libron **Enkonduko al problemsolva originala KJ-metodo** en Esperanto (tradukita de Josimi Umeda / Umeda Josimi). Ĝi estas mallonga enkonduko (ĉirkaŭ 48 paĝoj) al lia fama KJ-metodo, eldonita de Japana Esperanto-Instituto en Tokio. La libro klarigas la metodon por transiri de unuopaj observoj al fruktodona teorio kaj problem-solvado. Ĝi estis recenzita en Esperanto-revuoj kaj restas disponebla en kelkaj Esperanto-katalogoj.

Li ankaŭ havis version de la KJ-metodo en la angla ("The Original KJ Method") ĉirkaŭ la sama periodo.

## Referencoj 
Kategorio:Nepalaj esperantistoj
Kategorio:Etnografoj
Kategorio:Lingvistoj
Arnaldo Vianna (esperantisto)

**Arnaldo VIANNA** (naskiĝis la 21-an de junio 1924 en San-Paŭlo - mortis la 5-an de januaro 2008 kaj estas sepultita en la tombejo Vale da Paz en Diadema (SP)) estis brazila dentisto kaj esperantisto el San-Paŭlo, kiu estis fama instruisto de la lingvo en sia lando.

Liaj gepatroj estis Leonina Polyceno Vianna kaj Antônio Azevedo Vianna. Li loĝis en Alto do Ipiranga kaj laboris kiel dentisto en São Caetano do Sul (diplomiĝis en odontologio ĉe USP en 1950).

Li estis aktiva en la spirita/esperantista medio de San-Paŭlo kaj helpis multajn homojn eklerni la lingvon. Pluraj esperantistoj (ekz. David Bianchini) mencias lin kiel sian instruiston.

Ĉefaj kontribuaĵoj liaj al Esperanto:

* Li aliĝis al la San-Paŭla Esperanto-Klubo en 1946. Li fariĝis prezidanto de la San-Paŭla Esperanto-Klubo en 1968.

* En 1946, li kreis la kurson de Esperanto ĉe la Federacio Spirita de la Ŝtato San-Paŭlo (FEESP) en 1946, kaj en 1960 li sukcesis establi oficialan kurson de Esperanto en São Caetano do Sul.

* Li instruis Esperanton per radio: en *Rádio Cultura* (1947) kaj *Rádio Progresso* (1956), kaj ankaŭ per televido (*Televisão Cultura*, inter 1965 ĝis 1967).

## Verkaro 
Tiuj verkoj estis ĉefe pedagogiaj materialoj por bazaj kaj mezaj niveloj, ofte kunmetitaj aŭ adaptitaj de li por siaj kursoj en spiritisma medio, lernejoj kaj radio.

* *Aprendendo Esperanto* — lernolibro en la portugala por komencantoj.

* *Esperanto, língua internacional: curso sem mestre* — memlerna kurso (“kurso sen instruisto”), tre populara en Brazilo. Multaj lernantoj (inkluzive de David Bianchini) mencias ĝin kiel la metodon per kiu ili eklernis la lingvon ĉe Vianna en 1946 aŭ poste. Ĝi estis ofte uzata en liaj radio- kaj televid-kursoj.

* *Ekzercaro pri Sufiksoj kaj prefiksoj* — ekzercaro en Esperanto pri la sufiksoj kaj prefiksoj de la lingvo (praktika materialo por pli profundigi la gramatikon).

* *Laŭsistema Studo de Funkcioj* — malgranda broŝuro (opuskulo) en Esperanto. Ĝi estis la unua libro eldonita de la Asocio Paulistana de Esperanto (EASP) en 1960. Temas pri sistema studo de funkcioj (verŝajne gramatikaj aŭ sintaksaj funkcioj).

* Krome, li ankaŭ komponis muzikon (ekz. la *Hino Autonomista de São Caetano do Sul* en 1953).

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
David Bianchini

Notu: la nomo estas *David Bianchini*, ne "Bianchi" – ofte skribata tiel en esperantaj fontoj.
----

**David BIANCHINI** (naskiĝis 17.07.1955 en Assis (SP) – mortis 20.05.2024) estis brazila esperantisto, inĝeniero pri telekomunikado, magistro kaj doktoro pri Eduko, psikanalizisto kaj aktiva spiritisto.

Kiel mezlernejano li eklernis Esperanton en São Caetano do Sul (SP) danke al Arnaldo Vianna (la dentisto kaj veterana esperantisto). Vianna instruis al li en la Duagrada Lernejo, uzante amuzan pedagogion kun ludoj kaj kantoj. Bianchini mem diris: «Mi lernis Esperanton el la Duagrada Lernejo en São Caetano do Sul, SP, de la dentkuracisto Arnaldo Vianna».

Li kunlaboris kun Vianna en la Spiritisma Federacio de la Ŝtato San-Paŭlo, instruante Esperanton ĝis 1984 (kiam li translokiĝis al Campinas). En 1975 li jam gvidis sian unuan bazan kurson. Poste li fondis Kulturan Centron de Esperanto en Campinas (1986), estis fakdelegito de UEA pri Eduko (1985–2015) kaj verkis librojn en Esperanto. Li restis amiko kaj kunlaboranto de Vianna dum multaj jaroj.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Cyclorrapha

***Cyclorrhapha*** estas senranga taksono de muŝoj en la infraordo *Muscomorpha*. Ili difiniĝas laŭ la maniero laŭ kiu la plenkreska muŝo eliĝas el sia pupa skeleto, forpuŝante rondan kovrilon. Ili distingiĝas de muŝoj, kiuj faras rektan fendon en la pupa skeleto (braĥiceroj neformale nomataj *Orthorrhapha* kaj ĉiuj nematoceroj). La nomo deriviĝis de la malnovgrekaj *kyklo-* "rondo, cirklo" kaj *rhaphē-* "kunkudro".. Ĝi inkludas pli ol 72 mil speciojn, t.e. la plejparton de la specioj de muŝoj.

*Cyclorrhapha* siavice dividiĝas en *Aschiza*, kaj *Schizophora* pro la ĉeesto ĉe *Schizophora* de fruntsako etendebla per enpremo de sango, per kiu la ĵus plenkreskinta besto forpuŝas la kovrilon de la pupa skeleto. La sirfedoj apartenas al *Aschiza*. La *Schizophora* dividiĝas en *Calyptratae* kaj *Acalyptratae*. *Calyptratae* estas distingebla pro la havo de skvameca organo nomata kaliptero sur la flugilo kaj inkludas tiel bone konatajn familiojn kiel *Muscidae*, *Calliphoridae* kaj *Tachinidae*, dum *Acalyptratae* inkludas grandan diversecon de malgrandaj muŝoj.

*Cyclorrhapha* havas rimarkindajn evoluojn de la antaŭa parto de la ovo, ekzemple pro la rolo de la geno *exu*. La anatomio de la larvoj diversiĝis adapte al diversaj dietoj.

## Referencoj
Kategorio:Braĥiceroj
Roberto González-Monjas

**Roberto González-Monjas** estas hispana ne klasika soloa violonisto kaj dirigento. Li naskiĝis la 23-an de februaro 1988 en Valadolido, do nun estas -jaraĝa. Li studis en la Universitato Mozarta de Salcburgo de 2008 ĝis 2011, kaj en la altlernejo
*Guildhall School of Music and Drama* de Londono poste. En tiuj jaroj li perfektigis sin ne nur en profundigita komprenado de klasika muziko, sed ankaŭ akiris altan nivelon de regado de la germana kaj angla lingvoj.

Li estas ĉefdirigento de tri orkestroj - *Orchester Musikkollegium Winterthur* (ekde 2021), Orquesta Sinfónica de Galicia* en A Coruña, Galegio (ekde 2023), kaj *Mozarteum Orchester Salzburg'' (ekde 2024).

Kategorio:Hispanaj violonistoj
Kategorio:Hispanaj dirigentoj
Pintatufa kolibro

La **Pintatufa kolibro** (*Discosura popelairii*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la kvin specioj de la genro *Discosura*. Ĝi troviĝas en malsekaj arbaroj de Andaj montetoj de Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj eble Bolivio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Pintatufa kolibro kaj tri aliaj specioj iam estis lokitaj en la genron *Popelairia*, sed ekde la fino de la 20-a jarcento tiu genro estis kunfandita en la nunan *Discosura*. Kelkaj aŭtoroj plue kunfandis *Discosura* en *Lophornis*, sed ĉi tiu traktado ne estis vaste akceptita. La specio estas monotipa.

## Aspekto
La Pintatufa kolibro estas unu el la plej malgrandaj birdoj sur la Tero, kun matura pezo de ĉirkaŭ 2.5 g. Maskloj estas ĉirkaŭ 11.4 cm longaj, inkluzive de vostetendaĵo, kaj inoj ĉirkaŭ 7.5 ĝis 8.2 cm. Plenkreskuloj de ambaŭ seksoj havas kuproverdajn suprajn partojn kun blanka bendo trans la pugo. Maskloj havas brilverdan kronon kun fajna harsimila kresto. Ĝia gorĝo estas irizeca verda, la flankoj brunecaj kun blanka makulo, kaj la cetero de la subaj partoj nigra. La vosto estas ŝtalblua kun blankaj plumoŝaftoj, tre forkoforma, kaj la eksteraj plumoj estas tre mallarĝaj, kio kune kun la kresto donas al la specio ĝian ordinaran nomon. La ino ne havas la kreston. Ĝi havas larĝan blankan strion sur la vango. Ĝiaj subaj partoj estas nigraj kun blanka makulo sur la flanko. Ĝia vosto estas mallonga, nur iomete forkoforma, kaj bluetnigra kun blankaj pintoj. Junuloj similas al plenkreska ino.

## Distribuo kaj habitato
La Pintatufa kolibro troviĝas en la andaj antaŭmontaroj ekde la Departemento Metao de orienta Kolombio tra orienta Ekvadoro ĝis orienta Peruo ĝis la Puno-departemento. Krome, ekzistas almenaŭ unu vidaĵo en Bolivio. Ĝia vivejo estas "sub severa minaco de detruo."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Fernandezinsula kolibro

La **Fernandezinsula kolibro** (*Sephanoides fernandensis*, laŭ kio ankaŭ *Fernandeza fajrkronulo*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la nur du specioj de la genro *Sephanoides*. Ĝi troviĝas nur en insulo Robinson Crusoe de Insularo Juan Fernández de Ĉilio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Fernandezinsula kolibro kunhavas la genron *Sephanoides* kun la Ĉilia kolibro (*S. sephaniodes)*. Ĝi havas unu ekzistantan subspecion, la nomigan *S. f. fernandensis*. Plej multaj tutmondaj taksonomiaj sistemoj atribuas al ĝi duan subspecion, la formortintan *S. f. leyboldi*. Ili listigas ĝin kiel trovebla sur alia insulo en la grupo de Juan Fernández, nome la insulo Alejandro Selkirk (ankaŭ nomata Más Afuera). Tamen, almenaŭ unu aŭtoro pridubas la traktadon de du subspecion kaj ĉu fajrkronulo vere iam loĝis en Selkirk.

## Aspekto
La Fernandezinsula kolibro estas inter la plej radikale sekse dimorfaj kolibroj. La plumaroj de la masklo kaj la ino estas tiel ege malsamaj, kaj eĉ la ino havas vir-similan irizecan kronon, ke en la 19-a jarcento oni pensis, ke ili estas malsamaj specioj ĝis oni malkovris neston kun po unu el ĉiu sekso. Maskloj estas 11,5 ĝis 12 cm longaj kaj pezas ĉirkaŭ 10,9 g. Inoj estas ĉirkaŭ 10,5 cm longaj kaj pezas ĉirkaŭ 6,8 g. Ambaŭ seksoj havas rektan nigran bekon.

La masklo estas preskaŭ tute cinam-oranĝa. Ĝiaj frunto kaj krono estas irizecaj fajre ruĝecflavaj kaj la flugiloj malhele kuprogrizaj. La supraj partoj de la femalo estas bluetverdaj kun irizeca bluetviola krono. Ĝiaj subaj partoj estas pure blankaj kun nigraj kaj verdaj diskoj kaj la flugiloj ardezverdaj. La centraj vostoplumoj kaj la internaj flugilplumoj de la aliaj estas bluetverdaj kaj la eksteraj flugilplumoj blankaj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
*Konservadesplora programo.
*Island Conservation Restoration Project

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ĉilio
Nigrabrusta kolibro

La **Nigrabrusta kolibro** aŭ *Nigraventra kolibro* (*Discosura langsdorffi*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la kvin specioj de la genro *Discosura*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Brazilo, Bolivio kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Nigrabrusta kolibro estis dum nelonge lokita en la genron *Gouldomyia*, kiu poste estis kunfandita kun *Popelairia*. Ekde la fino de la 20-a jarcento tiu genro estis kunfandita kun la nuna *Discosura*. Kelkaj aŭtoroj plue kunfandis *Discosura* kun *Lophornis*, sed ĉi tiu traktado ne estis vaste akceptita.

Oni agnoskis du subspeciojn, la nomiga *D. l. langsdorffi* (Temminck, 1821) kaj *D. l. melanosternon* (Gould, 1868).

## Distribuo kaj habitato
La nomiga subspecio de Nigrabrusta kolibro estas limigita al marborda orienta Brazilo de sudorienta Bahio suden tra Espírito Santo en orientan Rio-de-Ĵanejron. *D. l. melanosternon* troviĝas en Amazonio de suda Venezuelo, sudorienta Kolombio, orienta Ekvadoro kaj Peruo, fora norda Bolivio, kaj okcidenta Brazilo. Ĝi loĝas en la randoj kaj interno de humidaj malaltteraj arbaroj ĝenerale je altitudoj inter 100 kaj 300 m. En Amazonio ĝi plejparte troviĝas en *terra firme* arbaroj sed ankaŭ troveblas en la transira zono inter *terra firme* kaj *várzea*. Ĝi kutime estas konsiderata malofta, sed eble estas subkalkulata pro tio, ke ĝi kutime restas alte en la arbaro. "[Ĝia vivejo] estas sub severa minaco de senarbarigo, kaj [la] specio ŝajne ne akceptas homfaritajn vivejojn." Ĝi ja troviĝas en iuj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Mittelberg (Vorarlbergo)

**Mittelberg**  estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Vorarlbergo - la plej okcidenta parto de la ŝtato - kaj al la distrikto Bregenz. Komence de [[]] en la komunumo vivis . 

## Geografio 
La komunuma teritorio ampleksas areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Geologie la teritorio apartenas al la orientaj Alpoj kaj pli kontrete al la valo *Kleinwalsertal*. Averaĝa alteco de la komunumo estas  metroj super la marnivelo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vorarlbergo
Kategorio:Distrikto Bregenz
Peter Vajkoczy

**Peter Vajkoczy** estas germana neŭrokirurgo, neŭrologo, scienca esploristo kaj universitata profesoro. Li naskiĝis la 21-an de junio 1968 en Munkeno, do nun estas -jaraĝa. Ekde 2007, li estas direktoro de la departemento de neŭrokirurgio en la universitata hospitalo *Charité* en Berlino.

## Vivo 
Peter Vajkoczy studis homan medicinon ĉe la munkena universitato de 1988 ĝis 1995. Dum siaj studoj, li estis stipendio-ricevanto de la Germana Nacia Akademia Fonduso (). Li ricevis sian doktorecon ĉe la instituto por kirurgia esploro ĉe la universitata hospitalo Großhadern de la munkena universitato.

Post ricevo de sia medicina licenco, li kompletigis sian fakan specialiĝon en neŭrokirurgio ĉe la universitata hospitalo Mannheim de 1995 ĝis 2001. Tie, li kompletigis sian habilitiĝon en 2001 kaj poste laboris kiel ĉefkonsultisto kaj universitata preleganto.

En 2007, Vajkoczy estis nomumita profesoro kaj direktoro de la departemento de neŭrokirurgio en la universitata hospitalo *Charité* en Berlino. Li estas specialisto pri angia kirurgio, tumora kirurgio kaj spina kirurgio. Li ankaŭ publikigas kiel sciencisto, precipe kontribuojn al esplorado pri novigaj terapioj por neŭrologiaj malsanoj. Aldone li dividas siajn spertojn kiel kuracisto kaj kirurgo specialiĝanta pri neŭrokirurgio en sociaj retejoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* retejo de la departemento de neŭrokirurgio en la universitata hospitalo *Charité* en Berlino
* Publikaĵoj ĉe PubMed
* fakula profilo en la retejo *leading-medicine-guide.com*

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj neŭrologoj
Kategorio:Neŭrokirurgoj
Universitata hospitalo

eta|260ra|maldekstre|
eta|210ra|
eta|210ra|
eta|210ra|
eta|210ra|
eta|210ra|
**Universitata hospitalo**, **klinikaro** aŭ **malsanulejo** estas ĝenerale hospitalo aligita al la medicina fakultato de universitato. Krom kuracado, ĝi tial ankaŭ servas esploradon kaj instruadon en la kampo de medicino.

Universitataj hospitaloj uzas internan instruprogramon por eduki kvalifikitajn kuracistojn, dentistojn kaj apotekistojn, kiuj ricevas trejnadon paralele al la lasta fazo aŭ post atingado de la finstudo de ĝenerala medicino, dentkuracado aŭ farmacio en universitato. Tiuj studentoj, kiuj tiel trejniĝas, praktikas specialan fakon de homa medicino sub la rekta aŭ nerekta superrigardo de altranga medicina klinikisto registrita en tiu specialaĵo. 

## Ekzemploj 
Iuj universitataj malsanulejoj, pri kiuj jam ekzistas propraj artikoloj en la Vikipedio en Esperanto, estas: 

- ordigite laŭ alfabeta ordo de la koncerna urbo -

* Universitata Kliniko de Aachen
* universitata klinikaro Charité, kuna institucio de la Libera Universitato kaj la Humboldt-Universitato en Berlino
* Insula hospitalo en Berno
* Universitata Malsanulejo de Gento
* Universitata ĉefa hospitalo de la regiono Helsinko
* Universitata malsanulejo de Kuopio
* Universitata Hospitalo La Paz en Madrido
* Hospitalo de la Timone en Marsejlo
* Juda Ĝenerala Hospitalo en Montrealo
* Fakultata malsanulejo Ostrava
* Universitata malsanulejo de Oulu
* Universitata Hospitalo Virgulino de la Roso en Sevilo
* Universitata hospitalo Karolinska en Stokholmo
* Universitata malsanulejo de Tampere
* Universitata ĉefmalsanulejo de Turku
* Ĝenerala malsanulejo de la urbo Vieno

Aparta ombrela asocio pri universitataj hospitaloj kaj esplorcentroj en Usono estas 
* la Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj kun ĉefsidejo sur la kampuso de Universitato Emory, en Atlanta, Georgio
Kupra kolibro

La **Kupra kolibro** (*Discosura letitiae*, laŭ kio ankaŭ *Letizia kolibro*) estas malmulte konata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la kvin specioj de la genro *Discosura*. Ĝi estas endemio de Bolivio.  Ĝi ricevis sian sciencan nomon laŭ Letizia del Gallo Roccagiovine (1848–1863), nevino de la ornitologo Charles Bonaparte, kiu kreis la genron.  

## Taksonomio kaj sistematiko
La Kupra kolibro estas konata nur el du maljunaj masklaj specimenoj priskribitaj el Bolivio. Lokoj por malnovaj haŭtoj ofte estas nefidindaj, kaj eblas, ke ili venis de aliloke. Sekve, ĝia konduto kaj vivejo estas nekonataj, sed verŝajne similaj al tiuj de aliaj dornovostuloj. Oni sugestis, ke ĝi reprezentis hibridon aŭ variaĵon de la Rakedvosta kolibro, sed studo de G.R. Graves subtenis ĝian statuson kiel aparta specio. Graves sugestis la anglan nomon "Letitia's coquette" ĉar la vostoplumoj de la specimenoj pli similas al tiuj de koketulinoj ol al tiuj de dornovostuloj.

## Aspekto
Graves priskribis la specimenojn de la Kupra kolibro, sed notis, ke la perceptitaj koloroj de kolibroj dependas de la lumigado kaj la vidpunkto de la observanto. La krono estas brile orverda, kiu miksiĝas al malhelbronzverda sur la dorso kun iom da kuprobronza irizeco. La malsupran dorson trairas mallarĝa blanka bendo, sube estas kuproruĝa ĝis kuproviola pugo kaj bronzverdaj supravostaj kovriloj. La mentono kaj supra brusto estas orverdaj kiel la krono kun difuza pala brustobendo sub ĉi-lasta. La meza linio de la malsupra brusto estas bronzverda kun kuproruĝaj briloj. La malsupra ventro kaj flankoj estas flavecbrunaj ĝis grizecaj blankaj, la ventro estas malhelgriza, kaj la subvostaj kovriloj estas malhelverdaj kun ruĝbrunaj pintoj. Al unu specimeno mankas la centraj vostoplumoj; tiuj de la aliaj specimenoj estas bronzverdaj kun larĝaj nigraj pintoj. La aliaj vostoplumoj estas brunnigraj. La vostoplumoj estas laŭgrade pli longaj de la plej internaj ĝis la plej eksteraj, sed la plej eksteraj ne estas tiel draste pli longaj kiel ĉe aliaj dornovostaj kolibroj. Ĝia "distribuo [estas] necerta pro duboj pri la deveno de specimenoj", do eblas, ke la specio ankoraŭ ekzistas nerimarkita aliloke ol Bolivio.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Dornvosta kolibro

La **Dornvosta kolibro** (*Discosura conversii*) estas malmulte konata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la kvin specioj de la genro *Discosura*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, kaj Panamo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Dornvosta kolibro kaj tri aliaj specioj iam estis lokitaj en la genron *Popelairia*, sed ekde la fino de la 20-a jarcento tiu genro estis kunfandita en la nunan *Discosura*. Kelkaj aŭtoroj plue kunfandis *Discosura* en *Lophornis*, sed ĉi tiu traktado ne estis vaste akceptita. Kvankam fruaj aŭtoroj proponis du subspeciojn por la Dornvosta kolibro, nunaj taksonomioj traktas ĝin kiel monotipan.

## Aspekto
Maskloj de Dornvosta kolibro estas ĉirkaŭ 9,5 ĝis 10,2 cm longaj kaj inoj ĉirkaŭ 6,6 ĝis 7,5 cm. Kvin individuoj, kies sekso ne estis registrita, havis averaĝan pezon de 3,0 g. La plenkreska masklo havas malhelverdan kronon kaj pli helan metalverdan dorson. La kuprobronza pugo havas bluetnigrajn enfermaĵojn kaj blankan bendon trans ĝi. La bluetnigra vosto estas tre forkoforma kaj la eksteraj plumoj estas tre mallarĝaj, donante al la specio ĝian ordinaran nomon. La gorĝo estas brile metalecverda kaj la brusto kaj ventro plejparte pli malhelverdaj, kun la centro de la brusto metalece verdetblua. La supraj partoj de la plenkreska ino estas similaj al tiuj de la masklo, sed kun pli malhela pugo. Ĝia vosto estas noĉoforma, sed ne longega. Ĉiuj krom la plej ekstera paro de vostoplumoj estas bluete nigraj kun malhelverdaj bazoj; la plej eksteraj havas blankajn bazojn, blunigran mezon kaj blankajn pintojn. Ilia vizaĝo havas larĝan blankan vangomakulon. La mentono estas obtuze nigra kun blankaj makuloj, la flankoj obtuze verdaj kun blanka makulo, kaj la brusto kaj ventro obtuze nigraj. Junuloj estas similaj al plenkreskuloj sed kun grizeca blanka mentono. Ĝi estas juĝata malofta kaj surloka en Panamo, malofta ĝis ofta en Kolombio, kaj malofta en Kostariko kaj Ekvadoro. Ĝi estas "vundebla pro ĝeneraligita habitatperdo aŭ degenero, sed alie homa agado verŝajne havas malmultan mallongdaŭran efikon sur ĉi tiu specio."

Green thorntail (Discosura conversii) male in flight.jpg|Masklo, nubarbaro de Monto Totumas, Panamo
Green Thorntail 1.jpg|Masklo

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Panamo
Bernard du Bus de Gisignies

*Jonkheer* **Bernard Aimé Léonard du Bus de Gisignies** (21a de Junio 1808 en Saint-Josse-ten-Noode – 6a de Julio 1874 en Bad Ems) estis nederlanda nobelo kaj poste belga politikisto. Li estis kolektanto de artoj kaj libroj, ornitologo kaj paleontologo. 

## Biografio
De Gisignies naskiĝis en Tournai kiel la dua filo de Leonard Pierre Joseph du Bus de Gisignies. Li studis juron ĉe la Ŝtata Universitato de Loveno, sed baldaŭ pli interesiĝis pri ornitologio. En 1835 li prezentis manuskripton al la Reĝa Akademio de Belgio, en kiu li priskribis la birdon *Leptorhynchus pectoralis* (Blankkapa himantopo). Li fariĝis parlamentano por Soignies en 1835 kaj senatano por Diksmuide de 1867 ĝis 1874.

De Gisignies fariĝis la unua direktoro de la Reĝa Belga Instituto de Natursciencoj en 1846. Ĉi-okaze li donacis 2474 birdojn el sia propra kolekto al la muzeo. En 1860, dum la konstruado de novaj fortikaĵoj ĉirkaŭ Antverpeno, li ekinteresiĝis pri paleontologio. La trovitaj fosilioj estis ĉefe de balenoj. Li ankaŭ akiris skeletojn de Gronlanda baleno (*Balaena mysticetus*) kaj juna Blua baleno (*Balaenoptera musculus*), kiuj ankoraŭ estas ekspoziciataj en la muzeo. En 1860 skeleto de mamuto estis trovita proksime de Lier kaj alportita al la muzeo (ekspoziciita ekde 1869). Tiutempe la sola alia skeleto de mamuto ekspoziciata estis en la muzeo de Sankt-Peterburgo (Rusio). Li priskribis plurajn speciojn de birdoj, inkluzive de *Crithagra canicapilla*, *Peucedramus taeniatus*, *Discosura popelairii*, kaj *Spinus xanthogastrus*.

En 1867 li fariĝis la direktoro de la scienca fako de la Reĝa Akademio de Belgio. Li estis kolektanto de belartoj kaj libroj. Li posedis 94 verkojn de flandraj kaj nederlandaj artistoj el la 17-a jarcento. Multajn el ĉi tiuj akiris la muzeo de belartoj de Belgio post lia morto.

## Fontoj
* Bernard du Bus de Gisignies (nederlande)
* Heemkundige Kring van Malle (Eld.), *Camera Obscura op Oost- en Westmalle*, 1980
* Bart De Prins (Eld.), *Leonard du Bus de Gisignies*, Heemkundige Kring van Malle, 1999

Kategorio:Belgaj ornitologoj
Kategorio:Paleontologoj
Lophornis

***Lophornis*** estas genro de kolibroj en la familio Trokiledoj, kiu enhavas dek unu speciojn. La specioj troviĝas en Centrameriko kaj Sudameriko. Foje oni uzas ordinaran nomon de *koketuloj*.

Ĉiuj ĉi tiuj estas etaj birdoj, range inter la plej malgrandaj kolibroj. Neniu specio superas 9 cm kaj plej multaj estas malpli ol 7.5 cm en totala longo, pezante 3 gramojn aŭ malpli. La masklaj koketuloj estas rimarkeblaj pro siaj strangaj, buntaj krestoj kaj markoj, dum la inoj estas pli senmarkaj.

## Taksonomio kaj specilisto
La genron *Lophornis* enkondukis la franca natursciencisto René Lesson en 1829. Poste kiel tipa specio estis elektita la Koltufa kolibro (*Lophornis ornatus*). La genronomo kombinas la grekajn vortojn *lofos* kun la signifo "kresto" aŭ "tufo" kun *ornis* kun la signifo "birdo".

La genro enhavas la jenajn dek unu speciojn:
* Blanktufa kolibro, *Lophornis adorabilis* (Salvin, 1870) Kostariko kaj Panamo, LC
* Kurtatufa kolibro, *Lophornis brachylophus* (R. T. Moore, 1949) Meksiko, CR
* Festa kolibro, *Lophornis chalybeus* (Temminck, 1821) Sudorienta Brazilo, LC
* Papilikolibro, *Lophornis verreauxii* (Bourcier, 1853) Nordokcidenta Brazilo, Kolombio, Venezuelo, Ekvadoro kaj Peruo, LC
** *L. v. verreauxii*
** *L. v. klagesi* 
* Makulvanga kolibro, *Lophornis gouldii* (Lesson, RP, 1832) Bolivio kaj Brazilo, NT
* Ruftufa kolibro, *Lophornis delattrei* (Lesson, 1839) Nordokcidenta Brazilo, Kolombio, Venezuelo, Ekvadoro kaj Peruo, LC
** *L. d. brachylopha*
** *L. d. delattrei* 
* Nigratufa kolibro, *Lophornis helenae* (Delattre, 1843) Belizo, Kostariko, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, kaj Nikaragvo, LC
* Superba kolibro, *Lophornis magnificus* (Vieillot, 1817) Brazilo, LC
* Pavkolibro, *Lophornis pavoninus* (Salvin & Godman, 1882) Venezuelo kaj apudaj areoj de Brazilo kaj Gujano, LC
* Makultufa kolibro, *Lophornis stictolophus* (Salvin & Elliot, 1873) Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo, LC
* Koltufa kolibro, *Lophornis ornatus* (Boddaert, 1783) orienta Venezuelo, Trinidado, Gviano, kaj norda Brazilo, LC

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*
* Restall, R., Rodner, C., & Lentino, M. (2006). *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kolibroj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Marksista Interreta Arkivo

La **Marxista Interreta Arkivo** (***Marxists Internet Archive*** aŭ ***MIA*** en la angla), same konata sub la nomo **marxists.org**, estas retejo kreita de neprofitcela organizo celante provizi senpagan, plurlingvan retan aliron al la verkoj de marksistaj teoriistoj kaj de tiuj kun simila ideologia konvinko (anarkiistoj kaj socialdemokratoj), per cifereca biblioteko.

## Historio de la retejo 
La Marksista Interreta Arkivo spuras siajn originojn al 1990, kiam individuo uzanta la pseŭdonimon Zodiac komencis transskribi la verkojn de Karl Marx kaj Friedrich Engels en elektronikan formon. La tuta kolekto estis disponebla interrete en 1993.

La tekstoj estis gastigitaj de volontuloj sur akademiaj serviloj, sed ene de du jaroj la universitatoj fermis la ŝutspegulon. En 1996 estis lanĉita la retejo marx.org, gastigita de komenca interreta servoprovizanto, kaj la volontula agado pliiĝis. Sed, internaj malkonsentoj ekestis inter la volontuloj kaj Zodiac, kondukante al disiĝo.

En julio 1998 la retejo akiris sian nunan formon. La volontula agado denove pliiĝis kaj la ideologia spektro de la publikigitaj tekstoj plilarĝiĝis.

## Fonto 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Oficiala esperanta retejo

### En Esperanto ("Verkistoj Arkivo") 
* Karl Marx
* Friedrich Engels
* V. I. Lenin 
* Georgo Pleĥanov
* J. Stalin
* Maŭ Zedong

* 
Kategorio:Plurlingvaj retejoj
Kategorio:Marksismo
Kategorio:Ligoj al bibliotekoj
Kategorio:Artikoloj kun Vikidatumaj bildoj
Kategorio:Komunismo
Kategorio:Retejoj
Virina manpilkado ĉe la Somera Olimpiko 1976

La **virina manpilkada turniro ĉe la Somera Olimpiko 1976** estis la unua apero de tiu sporto ĉe Olimpiaj ludoj ekde ĝia inkludo en la olimpika programo. Ĝi okazis en Montrealo de la 20-a ĝis la 28-a de julio.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Fina klasifiko 
|align=center valign=top width="30%"|

|}

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vira manpilkado ĉe la Somera Olimpiko 1976

## Eksteraj ligiloj 
* 

1976
Kategorio:Manpilkado en 1976
Kategorio:Manpilkado en Kanado
Blanktufa kolibro

La **Blanktufa kolibro** (*Lophornis adorabilis*) estas malmulte konata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Lophornis*. Ĝi troviĝas en Kostariko kaj Panamo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Iam la Blanktufa kolibro kaj la Nigratufa kolibro (*Lophornis helenae*) estis metitaj en la genron *Paphosia*. La Blanktufa kolibro estas monotipa.

La plenkreska ino estas ĝenerale pli senkolora ol la masklo kaj ne havas la kreston kaj vangotufojn. Ĝia vizaĝo kaj antaŭkrono estas malhelbronzaj kaj la gorĝo kaj brusto blankaj kun bronzverdaj makuloj. La vosto estas kaŝtanruĝbruna kun nigra bendo proksime al la fino. Ĝia supra maksilo estas nigra kaj la mandiblo ruĝa kun malhela pinto. "Senarbarigo kaj redukto de la vivejo estas la ĉefa zorgo por ĉi tiuj kaj multaj aliaj specioj".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* 
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kolibroj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Virina manpilkado ĉe la Somera Olimpiko 2020

La **virina manpilkada turniro ĉe la Somera Olimpiko 2020** estis la 12-a apero de tiu sporto ĉe Olimpiaj ludoj ekde ĝia inkludo en la olimpika programo. Ĝi okazis en Tokio de la 25-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto.  gajnis ĝin post venko kontraŭ  en la fina matĉo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vira manpilkado ĉe la Somera Olimpiko 2020

## Eksteraj ligiloj 
* 

2020
Kategorio:Manpilkado en 2020
Kategorio:Manpilkado en Japanio
Márton Takáts

**Márton Takáts** [takAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takáts Márton** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto, kanoniko, episkopo. Lia familia nomvarianto estis *Takács*.

 naskiĝis  (laŭ alia informo en la 22-an) en Gyöngyös, li mortis  en Kalocsa.

## Biografio 
 lernis en Kassa, poste en 1750 aliĝis al la jezuitoj en Trencsén. Post la novicado li studis en Nagyszombat filozofion (1754-1756) kaj teologion (1762-1754). Inter la 2 studperiodoj li instruis en pluraj mezlernejoj. Intertempe en Nagyszombat li pastriĝis en 1764, 4 jarojn poste monaĥiĝis, eĉ li doktoriĝis el teologio. En la sekvaj jaroj li instruis en Budao (urbo) kaj Nagyszombat. En 1773 la jezuita ordeno estis malpermesita, tial  estis pastro en Nagyvárad, poste en Kalocsa. Li instruis en la loka seminario 8 jarojn, krome li estis levita dekano (eklezio), poste kanoniko (1790), preposto (1799) kaj helpepiskopo (1807).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Oratio de intemerata S. S. Virginis concepta.* (1763)
* *Panegyres Divis Ignatio et Francisco Xav. dictae.* (1762, 1764 kaj 1774)
* *Assertiones logicae...* (1770)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
István Tarnóczi

**István Tarnóczi** [iŝtvAn tarnOci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tarnóczi István** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Tarnóczy* (sama prononco).

 naskiĝis  (laŭ alia informo en la 10-an) en Nyitranovák (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Nováky en Slovakio), li mortis  (laŭ alia informo ) en Győr.

## Biografio 
 post la gimnaziaj jaroj en Vieno en 1647 aliĝis al la jezuitoj. Post la novicado li studis en Graz filozofion (1651-1653), teologion (1656–1659) en Nagyszombat. Inter la 2 studperiodoj li instruis en pluraj mezlernejoj. Intertempe en Nagyszombat li pastriĝis en 1659, 6 jarojn poste monaĥiĝis en Kassa. En la sekvaj jaroj li instruis en urboj Nagyszombat, Kassa, Győr, Klagenfurt, respektive estis pastro en Pozono, Leoben kaj Sopron, kolegiestro en Lőcse kaj Győr.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Oratio In Funere Exc. Comitis... Georgii Drugeth de Homonna...* (1662)
* *Menyben Vezető Kalauz, Melly Magában foglallya a Szent Atyáknak ...* (1675)
* *Io Akarat melly altal az ember Istennel egy ertelmövé válik.* (1685)
* *Regi Magyar Szentseg, Avagy: Magyar-Ország bóldog emlékezetű ötven Szenteinek ...* (1692 kaj 1695)
* *Holtig-valo baratság. Avagy mi modon kellessek az beteg ...* (1695, 1707, 1754 kaj 1769)
* *Ungaricae sanctitatis indicia, sive brevis quinquaginta quinque sanctorum ...* (1737)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
István Tattay

**István Tattay** [iŝtvAn tatai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tattay István** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis  en sia naskiĝurbo.

## Biografio 
 post la gimnaziaj jaroj en Vieno aliĝis al la jezuitoj en 1639. Post la novicado li studis en Graz filozofion (1643-1645), teologion (1649–1652) en Vieno. Inter la 2 studperiodoj li instruis aŭ ricevis trejnadon pri monaĥeco. Intertempe en Vieno li pastriĝis en 1652, 5 jarojn poste monaĥiĝis en Nagyszombat. En la sekvaj jaroj li varie estis en diversaj urboj, kie inter alie li instruis, estis pastro, predikisto, presejestro. Ekde 1668 ĝis sia morto li estis seminariestro en sia naskiĝurbo.

## Lia sola kontribuo 
* *Sapientia pernix pomo damasceno remorata.* (1655)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj