open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Swissminiatur

**Swissminiatur** estas miniaturparko en Melide en kantono Tiĉino, kiu montras maketojn de konstruaĵoj kaj pejzaĝoj de Svislando. Ĝi estis inaŭgurita en 1959.
*Swissminiatur* sur arealo de  prezentas pli ol 120 detalajn maketojn de patriciaj domoj, preĝejoj, burgoj, monumentoj kaj aliaj interesaĵoj de Svisio laŭ proporcio 1:25. Tra la ekspoziciejo veturas 18 makettrajnoj (sur relaro 3,5 km longa), telferoj kaj ŝipoj, tiel la parko estas alloga ankaŭ por amikoj de makettrajnoj.

La parko situas 5 km de Lugano ĉe la digo de Melide, proksime de la Gotarda vojo kaj de aŭtoŝoseo A2. Ĝi estas vizitebla de marto ĝis novembro kaj disponas pri infanludejo, memserva restoracio kaj suvenirvendejo.

Image:Swiss miniatur 1.jpg|Neuhaus en Zofingo
Image:BundeshausBern.jpg|Bundeshaus en Berno
Image:Bergkirchli_miniatur2.jpg|Bergkirchli en Arosa
Image:Swiss miniatur 2.JPG|Monte San Salvatore – Originalo kaj maketo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de SWISSMINIATUR
* Fotoj el Swissminiatur 1 
* Fotoj el Swissminiatur 2 

Kategorio:Maketoj
Kategorio:Muzeoj en Svislando
Kategorio:Parkoj
Pola landvojo n-ro 3

La **pola landvojo n-ro 3** (**DK3**) estas landvojo en okcidenta parto de Pollando. La vojo longas ĉirkaŭ 500 kilometrojn kaj kunigas la sudan parton (Jakuszyce) de Pollando kun la norda parto (Szczecin).

La landvojo estas la pola parto de la eŭropa ŝoseo  el Malmö (Svedio) ĝis Chaniá (Kreto).
Mátraszentimre

**Mátraszentimre** [mAtrasentimre] estas malgranda vilaĝo kaj ŝatata feriejo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös. La loknomo signifas: Mátra-Sankta Emeriko de Hungario.
eta|maldekstre|Panoramo de Mátraszentimre

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9083/19.8814
* Alto super marnivelo: 750-835 m
* Loĝantaro: 590
* Poŝtkodo: 3235
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Mátraszentimre situas en montaro Mátra, laŭ flankovojo. Bátonyterenye kaj Parád troviĝas po 13, Gyöngyös kaj Pásztó po 18 km-ojn. Ekde 1948 ankaŭ montopinto Galyatető apartenas al la vilaĝo. Proksime Observatorio de Piszkéstető funkcias.

## Historio 
Dum la historio estis tie nur sporade arbaraj dometoj. Ĝis 1938 la setlejo havis la nomon Ötházhuta (=5 domoj da vitrofarejoj), apartenanta al *Hasznos*. Tiam pro datreveno de Stefano la 1-a (Hungario) oni nomumis la setlejon Mátraszentimre, kiu vilaĝiĝis en 1944. La loĝantoj estis precipe slovakoj. Post la 2-a mondmilito pro loĝantarŝanĝo parto de la slovakoj iris al Ĉeĥoslovakio.

## Vidindaĵoj 
* malnova slovaka loĝdomo
* katolika preĝejo de 1980
* katolika preĝejo de 3 vilaĝoj de 1942, la distanco estas la sama de Mátraszentimre, Mátraszentlászló kaj Mátraszentistván
* ruinoj de fortikaĵo nomata Ágasvár (AgaŝvAr)
* apuda loko **Fallóskút** [falOŝkUt] estas pilgrimloko

## Famuloj 
En Mátraszentimre mortis benediktana monaĥo Béla Miksa Bánhegyi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Drama teatro de Kaŭno

La ŝtata **drama teatro de Kaŭno** -  - estas la plej granda teatro en Kaŭno, kaj inter la plej malnovaj ankoraŭ funkciantaj teatroj de Litovio. La teatrejo situas en la *Libereca Aleo* de la urbo, piedira zono en la pleja urba centro.

## Historio 
La historio de la teatro komenciĝas dum la 1920aj jaroj, kiam la Litova Artista Asocio en la urbo malfermis draman teatrejon kaj operejon. La unua verko surscenigita de la drama teatro de Kaŭno estis *Johana festo* de Hermann Sudermann, reĝisorita fare de *Juozas Vaičkus*. Premiero estis la 19an de decembro 1920 en la tiama urba teatrejo, kiu nun estas ŝtata muzika teatro de Kaŭno. La aktoraro estis la sola profesia teatra organizaĵo en Litovio ĝis la jaro 1931, kiam sekcio de ĝi malfermiĝis en la urbo Šiauliai.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la teatro

Kategorio:Teatro en Litovio
Kategorio:Kaŭno
Kategorio:Teatrejoj
Tadeo Brakko

**Tadeo Brakko** estas populara rolulo de la komikso *Rat-Man*, kreita de Leo Ortolani. Brakko estas policisto, kiu poste fariĝos kapitano anstataŭigante la maljunan kapitanon Samuel Krik, kaj estas la plej bona amiko de Rat-Man.
Por lin desegni, Ortolani inspiriĝis je la usona aktoro Danny Glover, fama por aperi kune kun Mel Gibson en la filma serio *Lethal Weapon*.

## Brakko kaj Rat-Man 
La unua renkontiĝo inter Tadeo Brakko kaj Deboro La Roko, la estonta Rat-Man, okazis en 1978, kiel rakontite en "Grandaj Esperoj!" (originale: "*Grandi Speranze!*", RMC30): Tadeo estis la sola negra (Leo Ortolani uzas intence tiun vorton, por montri la oftan mensogon de la ideo de politika korekteco) knabo en la kvartalo, kaj eta Deboro al li amikiĝis, eĉ se iel suspekteme pro lia hautkoloro... Iam, tamen, kiam Brakko estis kaptita de junaj huliganoj, kiuj batas lin, Deboro faras nenion por helpi al li; do la juna Tadeo, naŭzita de la inerteco de la amiko, decidas rompi la amikrilaton.

La du denove renkontiĝos (la unuan fojon, je publikiga ordo) en 1996, sed ne rekonos unu la alian: memoro de Deboro estis fakte forviŝita, kaj Brakko neniam lin vidis sen masko, kaj eĉ kiam tio okazas (RMC51) ne kapablas lin rekoni.

## Privata vivo 
Ne tro lerta, Brakko havas hundon, Svarz (mallongiĝo de Svarzenegger, kun evidenta rilato al la aktoro Arnold Schwarzenegger), edzinon, Klara, kiu lin daŭre kokras, kaj fileton, Brakko la juna (fakte, filo de la leterportisto; sed Brakko tion ignoras).

En la jaro 2047 Brakko estos alportita Paradizen de la arkianĝelo Gabrielo.

Kategorio:Rat-Man
Granda barbulo

La **Granda barbulo**, *Megalaima virens*, estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.
## Distribuado 
La Granda barbulo estas loĝanta nemigranta reproduktanta specio en la montetoj el Pakistano orienten al suda Ĉinio kaj Laoso. Temas pri specio de ĉiamverdaj humidaj arbaroj de 600-2,565 m de altitudo. Ili nestumas en arbotruo.

Precize estas tiu specio en Pakistano, Barato, Nepalo, Butano, Bangladeŝo, Birmo, Tajlando, Laoso, Kamboĝo, Vjetnamo kaj suda Ĉinio.

## Aspekto 
Tiu ĉi estas **la plej granda barbulo** ĉar ĝi estas 32-33&nbsp;cm longa kaj 210 g peza. Ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas **bluan kapon** (kun iom da metaleca brilo en gorĝo), grandan flavan bekon kun nigra pinto en supra makzelo, brunajn dorson kaj bruston (ankaŭ iom brilecaj), verdostriita flava ventro kaj tre ruĝa subpugo. La resto de la plumaro estas **verda**, kiel la tre verda vosto, sed kun iom da blua nuanco en centra dorso, ventro kaj bordo de flugiloj. Ambaŭ seksoj kaj nematuruloj estas similaj.

La teritoria alvoko de la masklo estas tre laŭta *kej-oh*. La alarmo estas akra *kiab*, kaj alia alvoko kiel ripeta *piu-piu-piu-piu*.
## Listo de subspecioj 
* *Megalaima virens clamator* Mayr, 1941
* *Megalaima virens indochinensis* Rand, 1953
* *Megalaima virens magnifica* E.C.S. Baker, 1926
* *Megalaima virens marshallorum* Swinhoe, 1870
* *Megalaima virens mayri* Ripley, 1948
* *Megalaima virens virens* (Boddaert, 1783)

## Referencoj 
* **Birdlife International** 
* **Grimmett, Inskipp** kaj **Inskipp**, *Birds of India* ISBN 0-691-04910-6
* **Robson**, Craig *A Field Guide to the Birds of Thailand* ISBN 1-84330-921-1

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Brunkapa barbulo

La **Brunkapa barbulo** aŭ **Granda verda barbulo** (*Megalaima zeylanica*) estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

La Brunkapa barbulo estas nemigranta reproduktanta specio en Barato kaj Srilanko. Ĝi estas arborema specio de ĝardenoj kaj arbarkamparo kiu manĝas fruktojn kaj insektojn. Ili nestumas en arbotruo, kie la ino demetas 2-4 ovojn.

## Priskribo 
[eta|maldekstra| En la [Nacia Parko Keoladeo, Bharatpur, Raĝasthano, Barato. ]]
Tiu ĉi estas relative granda barbulo 27 cm longa. Ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas **helstriitajn brunan kapon** (kio nomigas la specion), kaj samkolorajn kolon kaj bruston, kun flava ĉirkaŭokula nuda granda haŭtaĵo, kie ege videblas la malhela okulo. La resto de la plumaro estas **verda**. La beko estas dika kaj rozeckolora; la kruroj estas flavecaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

La Verda barbulo ege anstataŭas tiun specion en la Okcidentaj Ghatoj kaj montetaj partoj de suda duoninsula Barato, kvankam ambaŭ specioj povas koincidi en multaj lokoj. La voĉoj de tiuj specioj estas similaj, sed la blanka vango de tiu estas sufiĉe distinga.

La voĉo estas ripeta *kutruu…kutruu…kutruu*. Unu respondas la alian. Ili estas pli silentaj vintre.

## Listo de subspecioj 
* *Megalaima zeylanica caniceps* (Franklin, 1831)
* *Megalaima zeylanica inornata* Walden, 1870
* *Megalaima zeylanica zeylanica* (Gmelin, 1788)

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

## Bildaro 

Image:Brown-headed Barbet (Megalaima zeylanica)- Preening at Bharatpur I IMG 5300.jpg‎ | Plumaranĝo en Nacia Parko Keoladeo, Bharatpur, Raĝasthano, Barato.
Image:Brown-headed Barbet (Megalaima zeylanica) at Bharatpur I IMG 5303.jpg| Ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpur, Raĝasthano, Barato.
Image:Brown-headed Barbet (Megalaima zeylanica) at Bharatpur I IMG 5293.jpg| Ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpur, Raĝasthano, Barato.
Image:Brown headed Barbet I3- Bharatpur IMG 8451.jpg|Ĉe Bharatpur, Raĝasthano, Barato.
Image:Brown headed Barbet I3m IMG 9775.jpg|Ĉe Hodal en distrikto Faridabad de Harjano, Barato.
Image:Brown headed Barbet I2m IMG 9796.jpg|Ĉe Hodal en distrikto Faridabad de Harjano, Barato.
Image:Brown-headed Barbet (Megalaima Zeylanica) in Delhi W Pix 085.jpg|Ĉe Nov-Delhio, Barato.
Image:Brown-headed Barbet (Megalaima Zeylanica) in Delhi W Pix 083.jpg|Ĉe Nov-Delhio, Barato.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Thayngen

**Thayngen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 4221 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Thayngen situas en la okcidento de Kantono Ŝafhaŭzo ĉe la landlimo al Germanio. Ekde la 1-a de januaro 2004 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Barzheim integriĝis al Thayngen. Apartaĵo de Thayngen estas, ke ĝia limo kun germanio estas kun 11&nbsp;km pli longa ol la 7-kilometra limo kun svisaj komunumoj. Thayngen limas en nordo al Hilzingen en Germanio, en oriento al Gottmadingen en Germanio, sude al Dörflingen, sudokcidente al Ŝafhaŭzo, okcidente al Stetten kaj Lohn kaj en nordokcidento al Bibern.

## Trafiko 
Tra Thayngen pasas la fervojlinio de Deutsche Bahn de Ŝafhaŭzo tra Singen al Stutgarto kaj en Thayngen troviĝas ankaŭ la aŭtoŝosea doganejo de la nacia aŭtostrato N4 de Vinterturo tra Ŝafhaŭzo al Singen.

## Historio 
Unuaj homoj spuroj en la prehistoria kaverna Kesslerloch aĝas pli ol 10000 jarojn.

La unua dokumenta mencio de Thayngen datiĝas el la jaro 995. En la jaro 1499 dum la Ŝvabaj Militoj Thayngen atakis sin kontraŭ ŝvaba armeo, kiu bruligis tiam la vilaĝon. Komence de la 16-a jarcento la urbo Ŝafhaŭzo akiris du trionojn de la terenoj de Thayngen kaj tiel en la jaro 1501 Thayngen kune kun Ŝafhaŭzo aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo.

Per la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Thayngen akiris politikan liberecon de la urbo Ŝafhaŭzo kaj egalrajtecon kun la urbo.

Mejloŝtono estis la malfermo de la fervojlinio de Ŝafhaŭzo al Singen en la jaro 1863 per kiu komenciĝis ankaŭ en Thayngen la industriiĝo.

### Komunuma kunfandiĝo 
Per la publika baloto de dimanĉo la 17-an de aŭgusto 2008 la kvin aŭtonomaj komunumoj **Thayngen**, Altdorf, Bibern, Hofen kaj Opfertshofen akceptis la kunfandiĝon de iliaj komunumoj kun efiko je la 1-a de januaro 2009. La nova komunumo Thayngen havos proksimume 5000 loĝantojn.

## Ekonomio 
En Thayngen setlas diversaj gravaj entreprenoj. La plej grava estas Knorr, kiu apartenas al la tutmonda koncerno Unilever, kies svisa kaj eŭropa sidejo nuntempe troviĝas en Thayngen.

## Vidu ankaŭ 
* Thayngen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Thayngen
Bekonscot

dekstra|eta|Rigardo trans Bekonscot miniaturparko
eta|dekstra|Benzinejo-riparejo por aŭtoj
dekstra|eta|Modelo de brulanta domo
dekstra|eta|Rikolto
**Bekonscot** en Beaconsfield, Buckinghamshire, estas la plej malnova miniaturvilaĝo de la mondo.

Ĝi reproduktas (rilatume 1:12) aspektojn de Britio precipe en la 1930-aj jaroj. Pli ol 14.000.000 homoj jam vizitis ĝin. La parko estas flegata de 12 plentempuloj. Dum la somero pliaj dudek prizorgas la vizitantojn. - La juna reĝino Elizabeto vizitis la vilaĝon.

Bekonscot estis kreita en la 1920-aj jaroj de loka librotenisto Roland Callingham. Kune kun siaj helpantoj - la ĝardenisto, la kuiristo, la servistino kaj la ŝoforo - Roland skizis la miniaturan imperion en sia ĝardeno. La pejzaĝo fariĝis el la maro (- la naĝejo) kaj montetoj (ondaj rokaĵoj). Ampleksa fervoja relaro estis komisiita al la firmao Bassett-Lowke, konata kiel produktanto de makettrajnoj.

Bekonscot kiel unua miniaturparko inspiris la konstruadon de pliaj tiaj parkoj: Babbacombe, Madurodam, Bourton-on-Water, Wimborne, Great Yarmouth, and Mini-Europe.

## Miniatura pejzaĝo 
La parko kovras proksimume 2 akreoj (ĉ. 0,8 ha). La konstruaĵoj estis konstruataj per naturaj materialoj kaj cemento. La plimulto restis senŝanĝe el la 1920-aj jaroj. En la pejzaĝo troviĝas ses miniaturaj vilaĝoj, kvankam fikciaj multaj unuopaj konstruaĵoj sekvas iun realan modelon.

Rimarkindaj ekspoziciaĵoj estas la makettrajno, la minejo, la regatto de velboatoj, kasteloj, ventmuelejoj, tramoj, piero, telfero, haveno kaj bonsajoj.

## Notoj, fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* The Guardian
* Bekonscot: The Tim Dunn Intervjuo

Kategorio:Aperis en 1929
Kategorio:Muzeoj en Anglio
Kategorio:Maketoj
Suncentrismo

eta|250ra|dekstra|Bildigo de suncentra universo
En astronomio, **suncentrismo** (aŭ **suncentra teorio**) estas la teorio laŭ kiu la Suno estas la centro de la universo. Historie, suncentrismo kontraŭis tercentrismon, kiu lokigis teron en la centron de la universo (oni ne klare distingis inter sunsistemo kaj universo ne antaŭ modernaj tempoj).

## Suncentrismo en la antikva Grekio 
La suncentrismo estis en la antikva Grekio ideo akceptata nur de la malplimulto de la fakuloj, tamen ĝi daŭris plurajn jarcentojn.

Jam en la 5-a jarcento a.K. Filolao de Krotono rifuzis la ideon ke la Tero estas en la centro de la Kosmo. Lia teorio estis tamen malsimpla kaj supozis ke en la centro estas iu "fajro", alia ol la Suno, kiun la Tero kaj la Suno ambaŭ ĉirkaŭiras.

De alia vidpunkto, en la 4-a jarcento a.K. Heraklido el Ponto kaj Hiketas el Sirakuzo deklaris ke tagoj kaj noktoj sin sekvas ne pro la sunmovado sed pro la tera rotacio. Kvankam ili ankoraŭ kredis ke la Tero estas en la centro, iliaj asertoj estis grava paŝo al suncentrismo.

En la 3-a jarcento a.K., Aristarko el Samoso fine hipotezis komplete pri movo de la tero ĉirkaŭ nemovanta suno, laŭ cirkla orbito. Lian teorion subtenis poste Seleuko el Seleukia dum la 2-a jarcento a.K..

Tamen, dum la sama jarcento, Ptolemeo plibonigis la tercentrismon, tiel ke ĉiuj fakuloj taksis ĝin pruvita kaj kontentiga.

## Suncentrismo en aliaj antikvaj kulturoj 
La hindia astronomo Aryabhata ĉirkaŭ en 500 p.K. asertis ke la Tero rotacias ĉirkaŭ sia akso. La Tero restis tamen en la centro.

## Suncentrismo en la Mezepoko 
Dum la Mezepoko, pluraj filozofoj asertis ke ili dubas pri la movado de la Suno ĉirkaŭ la Tero, sed ili kutime lasis tiun aserton en la formo de nura demando. Tiel parolis ekzemple en la 14-a jarcento Nikolao de Oresme, kiu akceptis tercentrismon sed taksis la movadon de la Suno ĉirkaŭ la Tero mallogika.

## Suncentrismo en la moderna historio 
Post 1800 jaroj, dum la 16-a jarcento, la pola matematikisto kaj astronomiisto Koperniko prezentis matematikan modelon de suncentrisma sistemo: kopernika suncentrismo, kiun poste prilaboris kaj eksplikis Johannes Kepler kaj defendis Galileo Galilei.

## Suncentrismo nuntempe 
La suncentrismo estis bonega modelo por la esploroj pri la orbitoj de la sunsistemaj planedoj, kaj ebligis la malkovron de la leĝoj, kiuj regas ilin: Oni rigardis la Sunon kiel centron de inercia kadro de referenco, moviĝantan konstantrapide rekte, neglektante la altiro de aliaj kosmaj objektoj ekster la sunsistemo.

Sed hodiaŭ oni agnoskas, ke estas nenia centro en la universo, nek la Suno, nek la centro de nia galaksio.

Kategorio:Historio de astronomio
Kategorio:Nikolao Koperniko
Leprekono

**Leprekono** (irlande *leipreachán*, angle *leprechaun*) estas vira feo el irlanda folkloro, figurata kutime kiel hometo en verdaj kostumo kaj ĉapelo. Probable la nomo originas aŭ de irlanda *leath bhrogan* (botisto), aŭ de *luacharma’n* (pigmeo). Leprekonoj aspektas kiel malgrandaj (altaj je ĉirkaŭ 2 futoj aŭ 60 cm) maljunaj hometoj, ofte ebriaj. Sed ilia trinkado de *poitin* (irlanda drinkaĵo) ne influas ilian majstrecon de botfarado.
eta|200px|LeprekonoLeprekonoj surhavas verdan veston (por kaŝiĝi en herbo pli facile) kaj verdajn ledajn antaŭtukojn. Ili faras ŝuojn por aliaj folkloraj estaĵoj – feoj, klurikonoj – sed oni vidas ilin ordinare nur kun maldekstra ŝuo.

La leprekonoj gardas antikvajn trezorojn. Iliaj trezoroj origine venis ĉefe de tiuj de la vikingoj, sed nun leprekonoj eniras mem nokte en homajn loĝejojn kaj prenas monerojn. Ĉiu leprekono aŭ grupo de leprekonoj havas sian poteton aŭ kruĉeton plenan de oro. Laŭ legendoj, la oro de leprekono kuŝas sub unu el la finoj de la ĉielarko.

Oni priskribas leprekonojn kiel ruzulojn kaj trompulojn, kiujn homoj penas kapti por preni la potojn da oro aŭ por devigi ilin plenumi tri dezirojn.

Nuntempe leprekonoj aperas en pluraj fantastaj verkoj kaj videoludoj, kaj en kelkaj filmoj (ekzemple, Interstate 60).

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Irlanda mitologio
Kategorio:Mistifikuloj
San Lucas (Michoacán)

**San Lucas** (hispane: Sankta Luko) estas komunumo en la meksika subŝtato Michoacán. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Lucas*.
La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 16 077.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16953 loĝantojn. El tiuj estas 8209 viroj kaj 8744 virinoj. La komunumo havas surfacon de 775.96 kvadratkilometroj.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 17161 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 37 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.22 % de la loĝantoj.

Entute 12 245 personoj (en 2000) aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj personoj 8 754 estis alfabetoj kaj 3 748 analfabetoj. Tio signifas ke 30.61 % de la loĝantaro de la jaro 2000 estis analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/michoacan/mpios/16077a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Michoacán
Kolumbarbulo

La **Kolumbarbulo** (***Psilopogon pyrolophus***) estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas iliajn fortikajn bekojn. Tiu ĉi specio estas monotipa (ununura specio) ene de la genro ***Psilopogon***.

Temas pri birdo ĝenerale **verdeca**, pli hela kaj flaveca en brusto kaj ventro ol en pli malhelverdaj flugiloj, dorso, femuroj kaj vosto. Ili montras ege rimarkindan **buntan kapon** kun multaj diverskoloraj partoj, nome **nigreca kolumo** el la supra brusto al la nuko, kio nomigas la specion. Sur ĝi antaŭe estas mallarĝa **flava gorĝostrio** kiu markas la **helverdan mentonon** kaj la **helgrizajn vangojn**. Ĉirkaŭ la okuloj estas ĝis naŭ diferenckoloraj partoj, kiuj vere buntigas tiun parton: nome la nigreca nukoparto de la kolumo sekvas antaŭen al la frunto, sed tiu sekvo interrompiĝas inter la frunto kaj la krono per horizontala helgriza strio kiu iras de **helverda brovo** al la kontraŭa. La nigra areo de la frunto sekvas suben inter la beko kaj la okuloj ĉirkaŭante la bekobazon; krome ĉirkaŭ la malhelgrenatkolora okuliriso estas grizeca okulringo kie elstaras **flava marko** supre kaj **blanka marko** sube. La kruroj estas grizecaj kaj la beko eburkolora, sed kun griza ringo en la duono kaj montrante klare la bridoplumojn.

Tiu ĉi specio troviĝas en Indonezio, Malajzio kaj Tajlando. Ilia natura habitato estas la subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montetoj.

eta|300px|maldekstra|Registrita en monteto Fraser, Malajzio, aŭgusto 1994

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Psilopogon pyrolophus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a de julio 2007.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Tablomonto (Sudafriko)

eta|300ra|La tablomonto: Rigardo de Kaburbo-haveno
La **tablomonto** (,  kaj name *Huriǂoaxa*, laŭvorte "leviĝanta el la maro") de Kaburbo situas en la norda parto de montoĉeno sur la Kaba Duoninsulo. Sude de ĝi troviĝas la tiel nomata Kabo de Bona Espero. La plej alta punkto de la tablomonto estas angle nomata *Maclear’s Beacon* ĉe la nordorienta fino de la rokebenaĵo kun 1087 metroj super la marnivelo. Entute la tablomonto mezuras areon de ĉirkaŭ 6500 hektaroj.

## Geologio 
La tablomonto konsistas ĉefe el blanka, malmola grejso. Sub ĝi estas tavolo el granito-ardezo, la tiel nomata Malmesbury Bed. La tablomonto aĝas ĉirkaŭ 600 milonoj da jaroj. Origine ĝi havis 5-foje pli grandan altecon ol hodiaŭ. La hodiaŭa aspekto devenas el venta kaj akva erozio. Pro fendetoj en la grejso sukcesis enveni akvo kaj tiel la roko iom post iom enkaviĝis.

## Geografio 
La tablomonto estas tute proksime al Kaburbo kaj ĝi fakte estas la mezo de la urbo. Se estas bona vetero oni ankaŭ povas vidi ĝin en la Nacia Parko Tablomonto.

## Naturo 
Sur la tablomonto ekzistas unika biodiverseco. Oni ĝis nun scias pri ĉirkaŭ 1400 diversaj plantspecioj. Tio estas pli ol en tuta Britio. Multaj el tiuj plantoj estas endemiaj, ĉar ili ne troviĝas en iu alia loko de la mondo.

La tablomonto estas unu de la plej ofte vizitataj vidindaĵoj de Sud-Afriko.

## Vidu ankaŭ 
* Finboso
* Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Pliaj informoj pri la tablomonto
´

eta|centre|550ra|Rigardo al la tablomonto

Kategorio:Montoj en Sud-Afriko
Salto Ángel

La **Salto Angel** (laŭ Jimmie Angel, kiu ĝin remalkovris), kiu troviĝas en la sudoriento de Venezuelo estas kun alteco de 978 metroj (plej alta ŝtupo 805 m) la plej alta akvofalo de la mondo. Ĉe la aborigenoj la akvofalo havas la nomon *Kerekupai-Merú*, kiu signifas *Falo de la akvo ĝis la plej profunda loko* en la pemona lingvo.

## Geografio 
La akvofalo estas parto de la tiel nomata Gran Sabana; altebenaĵo de ĉ. 450.000&nbsp;km². Ĝi estas parto de la Nacia Parko Canaima en la venezuela subŝtato Bolivaro. La akvofalo situas je 5 gradoj, 58 minutoj kaj 2 sekundoj norda latitudo kaj 62 gradoj, 31 minutoj 48 sekundoj okcidenta longitudo.

## Malkovro 
La venezuelano Ernesto Sánchez la Cruz malkovris la akvofalon kiel unua, sed ĝi famiĝis nur post la remalkovro de la usona piloto Jimmie Angel (1899 - 1956). Pro tio venas la nomo "Salto Angel".

## Turismo 
Oni atingas la akvofalojn nur per minimume unutaga vojaĝo de Canaima. Tamen la falo apartenas al la plej ofte vizitataj vidindaĵoj de Venezuelo. Plej interesa estas la vizito dum la pluva sezono.

Kategorio:Akvofaloj en Sudameriko
Kategorio:Geografio de Venezuelo
Hevesaranyos

**Hevesaranyos** (heveŝaranjoŝ) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Bélapátfalva. Ĝis 1903 la oficiala loknomo estis la pli mallonga *Aranyos*.
eta|Blazono de Hevesaranyos

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0085/20.2399
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 3322
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Hevesaranyos situas inter Mátra kaj Bükk sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo el Bátor. Bélapátfalva troviĝas 12, Eger 20, Parád 22 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1295 en latina formo *terra Anaras*. Inter 1479-1945 la kampoj apartenis al episkopejo de Eger. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, sportejo. Apud la vilaĝeto ĉaslokoj funkcias.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto de 1832
* kruco de 1841

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Egerbocs

**Egerbocs** (egerboĉ) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Bélapátfalva.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0262/20.2612
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 3337
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas inter Mátra kaj Bükk sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Bélapátfalva troviĝas 10, Borsodnádasd 13, Eger 20 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1262 en formo *Boch*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1959 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1697, pligrandigita en 1782
* nobeldomo ĉirkaŭ de 1840

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Fedémes

**Fedémes** [fedEmeŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0311/20.1871
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 3255
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas inter Mátra kaj Bükk sur malebenaĵo, en valo de rojo, fine de sakovojo. Pétervására troviĝas 8, Borsodnádasd 14, Bélapátfalva 16, Eger 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1261 en formo *Fedemus*, tiam la kampoj apartenis al episkopejo de Eger. En la 16-a jarcento fortikaĵo de Szarvaskő profitis la kampojn. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1820
* metiejo de specialaj paperoj de 1985

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Atosa

**Atosa** (5-a jarcento a.K.) estis filino de Kiro la 2-a, ano de la Aĥemenida dinastio.

Ŝi edziniĝis laŭvice al sia frato Kambizo la 2-a, Smerdio kaj fine al Dario la 1-a, al kiu ŝi naskis Kserkso la 1-an kaj Artabazane.

Oni supozas, ke ŝi estas la Wasthi de la Biblio.

## Fonto 
* Dictionnaire universel d'histoire et de géographie (Bouillet et Chassang)

## Vidu ankaŭ 
* 810 Atossa

Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Aĥemenidoj
Bekölce

**Bekölce** (bekolce) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Bélapátfalva. La vilaĝonomo devenas de la iama posedanta familio Bekölczey (bekolcei).

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0802/20.2721
* Loĝantaro: 820
* Poŝtkodo: 3343
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Borsodnádasd troviĝas 7, Bélapátfalva 8, Ózd 19, Eger 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo proksimume en 1300 laŭ tiama hungara ortografio *"Bukolche"*. La vilaĝo kelkfoje senhomiĝis dum la turkoj. Vilaĝservoj estas poŝto, lernejo, biblioteko, kuracejo, spoertejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1836

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szentdomonkos

**Szentdomonkos** [sentdomonkoŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására. La loknomo signifas: sankta-Dominiko.
eta|Katolika preĝejo de Szentdomonkos

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0706/20.2041
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 3259
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Szentdomonkos situas sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Bátonyterenye-Eger. La lasta troviĝas 28, Borsodnádasd 8, Pétervására 12, Bélapátfalva 14&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1329 en formo *Scenthdominkus*. En 1960 kolĥozo formiĝis.

En Szentdomonkos migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Dominiko el la 16-a jarcento, en 1832 trakonstruiĝis kaj pligrandiĝis

## Famulo 
* ĉampiono en Olimpikaj Ludoj Andreo Sike

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szúcs

**Szúcs** [sUĉ] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Eger.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.049/20.2504
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 3341
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
La vilaĝo situas inter montaroj Mátra kaj Bükk sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Bátonyterenye-Eger. Bélapátfalva kaj Borsodnádasd troviĝas po 10, Eger kaj Ózd po 24, Budapeŝto 134 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1349. La vilaĝo en 1672 senhomiĝis, en 1712 oni refondis la vilaĝon iomete for de la iama loko. En Szúcs en la 20-a jarcento oni minis karbonon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo kaj Dipatrino de 1968

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Giovannino Guareschi

**Giovannino GUARESCHI** (esp.: Joĉjo Gŭareski) (Roccabianca, 1-a de majo 1908 – Cervia, 22-a de julio 1968) estis ĵurnalisto, desegnisto kaj humuristo krom verkisto. Lia plej fama kreaĵo estas Don Camillo, la forta paroĥestro kiu parolas kun la Kristo de la ĉefaltaro; lia kontraŭulo estas la komunista urbestro Peppone.

## Vivo 
**Giovannino Guareschi** naskiĝis en 1908 en Fontanelle di Roccabianca apud Parmo en Italujo.
Italo, estis prozisto, ĵurnalisto kaj satiristo fama pro la libroj pri "*Don Camillo kaj Peppone*."
Por eviti soldatan servon li aliĝis al la jura fako en Parma Universitato, sed ne studis.
Guareschi laboris unue fizike, poste kiel redaktoro de revuoj "*Corriere Emiliano*" kaj "*Bertoldo*".

Dum la Dua Mondmilito, li iĝis oficiro de artilerio. Post la 1943-a jaro li estis en malliberejoj en Ĉenstoĥovo kaj Beniaminovo, Pollando, tiam okupata de nazioj.
Post reveno al Italujo Guareschi kreis satiran revuon je monarkia karaktero: "*Kandido*".

Dum naciaj balotadoj li agis kontraŭ komunistoj apogante kristanajn demokratojn. Tamen poste li ofte kritikis la kristanajn demokratojn pro manko de socia agado dum regado, laŭ instruo de eklezio.
Guareschi estis severa kaj senkompromisa kritikanto de politika realeco.
Siajn atakojn li direktadis al konkretaj personoj, kio kaŭzis lian malliberigon en la jaroj 1954-1955, ĉar juĝistoj konstatis, ke li ofendas la prezidenton de Respubliko kaj la unuan ministron.

De la jaro 1956-a lia sanstato malboniĝis, pro tio li rezignis pri sia posteno de ĉefo en la revua redakcio de "*Kandido*", sed kunlaboris kun ĝi ĝis sia morto. Guareschi mortis pro koratako en la jaro 1968.

## Verkoj 
* Pastro Kamilo
* Pastro Kamilo kaj la hodiaŭa junularo
* Pastro Kamilo kaj la homaj zorgoj
* Ĥomaĉoj
* Familieto
* La deka konspiranto
* Malgranda mondo de pastro Kamilo
* Kamarada pastro Kamilo
* Pastro Kamilo kaj lia ŝafareto

## Eksteraj ligiloj 
* Noveloj pri Pastro Kamilo kaj Pepono de Giovanni Guareschi tradukitaj en Esperanton de Danuta Kowalska

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Italaj humuristoj
Joy Davies

**Joy DAVIES** estas grava angla esperantistino loĝanta en Irlando. En la jaro 1970, post kelkaj jaroj de stagnado, estis reorganizita la Irlanda Esperanto-Asocio kaj ĝi estis renomita *Esperanto-Asocio de Irlando*. En februaro 1971 la Novaĵletero de la Asocio anoncis, ke **Joy Davies**, anglino ekde longe loĝanta en Irlando, estis elektita kiel Sekretario kaj Kasisto. Ekde tiam ŝi senpaŭze plenumas tiujn oficojn, kaj plie iĝis redaktoro de la asocia bulteno *Nova irlanda esperantisto*. En lia verketo *Mallonga Historio de la Esperanto*, Liam Kirk priskribas ŝin kiel "unu el la plej kompetentaj sekretarioj, kiun ni iam havis".

## Verkoj kaj eldonaĵoj de Joy Davies en Esperanto 
 (Eldonitaj de la Esperanto-Asocio de Irlando, Dublino)

- *Hundo de Ulstero*, la vivo de Kuhulano (gaele: Cú Chulainn, ĉefa heroo de la gaela mitologio)

- *Falsaj amikoj* (broŝureto pri oftaj miskomprenoj en Esperanto)

- *En la ĝardeno*, bazan angla-esperanta vortaro de plej uzataj vortoj

- Esperanta traduko de *La verda estonteco* de la usona aŭtoro de sciencfikcio
Harry Harrison, iam Honora Prezidanto de la Esperanto-Asocio de Irlando.

(Artikolo bazita sur informoj provizitaj de la estraro de la Esperanto-Asocio de Irlando en novembro 2008.)

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Irlandaj esperantistoj
Tumbiscatío

**Tumbiscatío** estas komunumo en la meksika subŝtato Michoacán. La ĉefurbo de la komunumo estas Tumbiscatío de Ruiz.
La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 16 096.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8363 loĝantojn. El tiuj estas 4218 viroj kaj 4145 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,626.93 kvadratkilometroj.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 8565 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 32 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.37 % de la loĝantoj.

Entute 5 308 personoj (en 2000) aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj personoj 3 638 estis alfabetoj kaj 1 657 analfabetoj. Tio signifas ke 31.22 % de la loĝantaro de la jaro 2000 estis analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/michoacan/mpios/16096a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Michoacán
Ljubljanica

[eta|dekstra|250px|La rivero Ljubljanica tra [Ljubljano.]]
**Ljubljanica** estas slovena rivero kiu fontas tra Ljubljana Marĉo kaj poste tra la urbo de Ljubljano en Slovenio. Ĝi alfluas la riveron Savon je kelkaj kilometroj oriente de Ljubljano, en Podgrad.

Ĝi longas 41 Km sed dum 20 km fluas subgrunde tra kavernoj. Pro tio, ĝi havas sep diversajn nomojn laŭ la loko en kiu ĝi reaperas:

* Ĝia fonto troviĝas ĉe la monto Sneĵniko, en la slovena Snežnik, tie ĝi nomiĝas **Trbuhovica** (Babno polje)
* **Obrh** (Loška dolina)
* **Stržen** (Cerkniško polje)
* **Rak** (Rakov Škocjan)
* **Pivka** (Pivška kotlina)
* **Unica** (na Planinsko polje, elfluas la kavernon Planinske jame)
* **Ljubljanica** (fonto apud kraju Verd ĝis enfluo Savon apud Podgrad)

Pro la marĉa medio kie kuŝas Ljubljano, la loĝantoj de aliaj regionoj de la lando mokas ties loĝantojn per la kromnomo de "ranoj".

Kategorio:Riveroj en Slovenio
Kategorio:Ljubljano
Terpes

**Terpes**  estas malgranda vilaĝo kaj municipo en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására. La loknomo ne havas sencon el la hungara lingvo.

La komunuma areo estas 2 km²; Tie loĝas 230 homoj. La poŝtkodo estas 3334, kaj la enlanda telefonprefikso estas 36.

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo inter Mátra kaj Bükk, laŭ rojo nomata Tarna, laŭ flankovojoj. Pétervására troviĝas 8, Parád 13, Bélapátfalva, Borsodnádasd kaj Eger po 23, Miskolc 81, Budapeŝto 121 km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=12229&i2=9566. Terpes samlimas kun Szajla.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1409 en formo *Trebes*. En 1870 inundo okazis, sekve la vilaĝo iomete ŝanĝis lokon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
En la vilaĝo troviĝas romkatolika preĝejo (komence kapelo omaĝe al Sankta Laŭrenco) el la 18-a jarcento.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kisfüzes

**Kisfüzes** [kiŝfuzeŝ] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására. La loknomo signifas: malgranda salikejo. Ĝis 1903 oni uzis la pli mallongan formon *Füzes*.
eta|maldekstre|Kapelo de Kisfüzes
eta|Kisfüzes laŭ runa skribo

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9888/20.1314
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 3256
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
Kisfüzes situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo el Pétervására. Tiu urbo troviĝas 6, Parád 13, Borsodnádasd 21, Eger 26, Budapeŝto 123 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1296 en formo *Fyzes*. En 1552 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La rehomiĝo okazis en 1738. En 1771 oni taksis la kampojn 3-aklasa. Vilaĝservoj estas migra poŝto, drinkejo, sed mankas vendejo, lernejo, infanĝardeno. Ĉiuj servoj estas alireblaj en Pétervására.

## Vidindaĵoj 
* arbaro
* ĉevalorajdejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Hystaspes

**Hystaspes** [] (perse: گشتاسب, Goschtāsb []; en la antikva persa lingvo: **Wištāspa**, babilone **Uštaspi**, elame **Mišdašba**; naskiĝis ĉ. 570 a.K.; mortis en 495 a.K.) apartenis al la aĥemenidoj. Hystaspes estis filo de Arsamo kaj patro de Dario la 1-a. La signifo de lia nomo estas: *"kun ne-jungitaj ĉevaloj"*.

Li partoprenis la militon de Kiro la 2-a kontraŭ la masagetoj. Sub Kambizo la 2-a li iĝis guberniestro de la provinco Partio (Persio) kaj restis tia sub la regno de lia filo. De 522 ĝis 521 a.K li subtenis la militagadon de sia filo Dario kontraŭ la medoj.

## Bibliografio 
* Heidemarie Koch: Achämeniden-Studien, Verlag=Harrassowitz, Wiesbaden 1993 ISBN=3-447-03328-2
* Texte aus der Umwelt des Alten Testaments, volumo 1, Ort=Gütersloh, 1985
* Josef Wiesehöfer, Das antike Persien 550 v.&nbsp;Chr bis 650 n.&nbsp;Chr., Patmos, Düsseldorf 2005 ISBN=3-4919-6151-3

Kategorio:Viroj
Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.
Dresado

eta|dekstra|250ra|19-a jarcenta bildo de leondresisto ene de kaĝo.
**Dresado** celas modifi, per adaptita edukado kaj trejnado, la kutiman sintenon de bestoj, sovaĝaj aŭ ne, por difinita celo.

La celoj de dresado povas esti ege variaj. Eblas dresi (eduki, instrui, trejni) hundon por serĉi homojn sub ruinoj, ekzemple okaze de tertremo, aŭ sub neĝo, okaze de lavango; por serĉi drogon aŭ eksplodaĵojn; por gvidi blindulon; por cirka spektaklo; por gardi ejon aŭ gregon (ŝafaron, bovaron, ktp); por ĉasi; por alarmi, timigi aŭ ataki en kazo de alproksimiĝo de pli malpli bonintencaj vizitantoj (ekz. ŝtelistoj aŭ vandaloj). Dresado povas sekve puŝi beston ankaŭ al agresemo.

Ĉevaloj estas dreseblaj kaj trejneblaj por transporto, sporto (rajdado, (vet)kurado...), cirkaj aŭ rajdaj spektakloj. Ili iam ludis gravan rolon en militoj (kavalerio). Ne ĉiuj bestoj estas dreseblaj, ekzemple la zebro, malgraŭ ĝia granda aspekta simileco kun ĉevalo.

En la kazo de sovaĝaj bestoj, temas pri malsovaĝigo, ekzemple por cirkaj ludoj aŭ spektakloj: elefanto, leono, tigro, delfeno kaj aliaj.


Kategorio:Homo-besta komunikado
Gaumata

**Gaumata** estis laŭdire meda estro de Zaratuŝtrismo kaj pastro en la Persa Imperio, la nuntempa Irano.

Post la morto de Kiro la 2-a lia plej aĝa filo Kambizo iĝis reĝo de la aĥemenidoj. Por eviti trondisputojn oni tiam kutime mortigis konkurentojn ekde la komenco. Tiel Kambizo ŝajne mortigis sian fraton Bardiya sekrete antaŭ la milito kontraŭ Egiptio.

Tion uzis la ĉefpastro Gaumata dum la milito kontraŭ Egiptio en la jaro -522 por prezenti sin kiel *malvera Smerdio*. Herodoto raportas pri la simileco inter ambaŭ. Surprizita pro la novaĵoj el la hejmlando, Kambizo ordonis reiron, sed mortis en julio 522 a.K. pro memkaŭzita vundo ĉe la kruro.

Herodoto raportas tiel (Historioj 3. 64):
:*Plorinte kaj lamentinte pri sia malbonŝanco, li saltis sur sian ĉevalon por plej rapide alveni al Susa kaj mortigi la pastron. Sed saltante, la tenilo de la glavo forfalas kaj la klingo eniras la femuron.*

Pro la morto de Kambizo, la rekta linio de la dinastio estingiĝis. Gautama kronigis sin la 1-an de julio 522 a.K. reĝego. Dario la 1-a parenco kaj lancportanto de Kambizo, decidis post reveno el Egiptio, mem iĝi reganto. La 29-an de septembro 522 a.K. okazis decida batalo inter Dario kaj Gaumata ĉe Pasargada. Sed eĉ post la malvenko kaj la morto de Gaumata la reĝeco de Dario estis daŭre pridubata. Li devis batali 19 fojojn kaj venki naŭ ribelemajn *"mensogo-reĝojn"* antaŭ ol iĝi la 28-an de decembro 521 a.K. fine regnestro super la tuta persa imperio. Tion Dario skribigis en la rokojn de Behistun en tri lingvoj.

Ŝajnas ke ankoraŭ nuntempe iuj irananoj festas la mortigon de la pastro la 29-an de septembro.

## Bibliografio 
* Richard N. Frye: *The History of ancient Iran*. In: Handbuch der Altertumswissenschaft (3. Abt., T. 7), München 1984.
* Heidemarie Koch: *Es kündet Dareios der König...*. Philipp von Zabern, Mainz 1992 ISBN 3-8053-1347-0
* Walther Hinz: *Darius und die Perser*. Band 1. Holle, Baden-Baden 1976 ISBN 3-87355-165-9

Kategorio:Viroj
Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento a.K.
Horst Seehofer

**Horst Lorenz SEEHOFER** (naskiĝis la 4-an de julio 1949 en Ingolstadt) estas germana politikisto (CSU) kaj estis ministro pri internaj aferoj de Germanio en la ministraro kvara de Angela Merkel.

Li inter 1992 ĝis 1998 estis ministro pri sano en la Registaro de Germanio, kaj inter 2005 kaj 2008 estis ministro pri nutro, agrikulturo kaj protekto de konsumantaro en la tiama registaro de Germanio.

De oktobro 2008 ĝis marto 2018 li estis ministroprezidanto de la federacia lando Bavario. Li estis ankaŭ partiestro de CSU de 2008 ĝis 2019.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Oficiala paĝo (same ) 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj
Kategorio:Ministroj pri agrikulturo
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Germanio
Kategorio:Germanaj ministroj pri sano
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Kategorio:Bavario
Kategorio:Unua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Kvara ministraro de Angela Merkel
Noszvaj

dekstra|eta|300px|Fronto de kastelo de Noszvaj
dekstra|eta|300px|Kastelo de Noszvaj
**Noszvaj** (nosvaj) estas feriejo kaj vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Eger.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9339/20.4784
* Loĝantaro: 1710
* Poŝtkodo: 3325
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sub monto 667 m-ojn alta, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Eger troviĝas 11, Mezőkövesd 19, Bélapátfalva 21 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj skitoj kaj slavoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1248. En 1552 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Noszvaj apartenas al vinregiono de Eger.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka katolika, ekde 1564 kalvinana preĝejo, en 1928 pligrandiĝis kaj trakonstruiĝis
* kastelo de "De la Motte" de 1778, nun hotelo kaj muzeo
* kastelo de Galassy (galaŝi) de 1900, en 1953 bruldetruiĝis, en 1959 renoviĝis, nun hotelo, nomata Fenyves (fenjveŝ)
* loĝdomo de 1889, nun muzeeto
* klasikismaj kelo kaj grenejo el la 19-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Stribarbulo

La **Stribarbulo**, *Megalaima lineata*, estas birdospecio de la familio de Aziaj barbuloj aŭ Megalaimedoj. La barbuloj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

Tiu ĉi specio estas sufiĉe simila al la Brunkapa barbulo.

Tiu ĉi estas relative granda barbulo 27 cm longa. Ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas **helstriitajn brunajn kapon, kolon kaj bruston** (kio nomigas la specion pro la strioj, pro tio ambaŭ nomigoj taŭgus por kelkaj specioj, sed la Stribarbulo havas tiujn partojn iom pli helaj -preskaŭ grizecaj aŭ brungrizecaj- kaj la strioj ne tiom krestiĝas kiel ĉe la Brunkapa barbulo), kun flava ĉirkaŭokula nuda ne tiom granda haŭtaĵo kiom ĉe la Brunkapa barbulo, sed kie ĉiukaze ege videblas la malhela okulo. La resto de la plumaro estas tre verda ĉefe ĉe flugilpintoj kaj vosto. La beko estas dika kaj rozeckolora; la kruroj estas flavecaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Ĝi troviĝas laŭlonge de la sudaj montetoj de Himalajo kaj ankaŭ en partoj de Bangladeŝo kaj Okcidenta Bengalo. Kiel aliaj barbuloj, ankaŭ tiu ĉi estas fruktomanĝanto.

## Referencoj 
*  Malpli zorgiga

## Bildaro 

Image:Lineated Barbet (Megalaima lineata) cleaning a nesting tree hole in Kolkata I IMG 8969.jpg| Aranĝante nestotruon ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet (Megalaima lineata) at Nest in Narendrapur near Kolkata I IMG 7716.jpg| Ĉe nesto en Narendrapur ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet (Megalaima lineata) at Nest in Narendrapur near Kolkata I IMG 7715.jpg| Ĉe nesto en Narendrapur ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet I IMG 5792.jpg|ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet- Eating Goolar fig (Ficus racemosa)- I3 IMG 5830.jpg| Manĝante gularfigon (Ficus racemosa) ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet- Looking out of its nest I4 IMG 2620.jpg|Rigardante for de sia nesto ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet- Food for Juveniles- I2- Kolkata IMG 2641.jpg|Manĝo por junuloj ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet- Eating Goolar fig (Ficus racemosa)- Kolkata IMG 5810.jpg| Manĝante gularfigon (Ficus racemosa) ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Lineated Barbet- different perches I.jpg| Sur diversaj ripozejoj ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Annette Kellerman

**Annette Marie Sarah KELLERMAN** (n. la 6-an de julio 1887 en Sidnejo, Aŭstralio - m. la 5-an de novembro 1975 en :en:Southport, Queensland, Aŭstralio) estis fama aŭstralia naĝistino kaj aktorino.

eta|dekstra|Annette Kellerman, en 1900
Pro la germandevena nomo de ŝia patro, William Kellermann, ŝia nomo aperas jen kun du "n", jen angligita kun nur unu.

## Kariero 
Jam kiel infano, Annette Kellerman estis trafita de poliomjelito. Ŝia kuracisto konsilis al ŝi la naĝadon. Ŝi fariĝis ĉampionino pri naĝo. La 24an de aŭgusto 1905, ŝi provis naĝe transiri Manikon sed malsukcesis post dek horoj en akvo je 11&nbsp;°C.

En 1906, okaze de virina naĝa transiro de Parizo per la riverego Sejno (12,5&nbsp;km, de la pontoj "Pont National" ĝis la viadukto de Auteuil, nuna "Pont de Garigliano"), ŝi estis la tria el kvar kiuj sukcesis, kaj el kiuj la unua estis la fama franca aviadistino kaj rekordemulino Marie Marvingt.

Annette Kellerman aktoris en filmoj, aparte en roloj de dancistino en akvaj baletoj :

* '''Neptune's Daughter** (La filino de Neptuno), ŝia unua filmo, en 1914
* **Venus of the South Seas** (Venuso de la sudaj maroj, 1924)
* **:en:A Daughter of the Gods'* (Filino de la dioj, 1916) en kiu ŝi aperas tute nuda.

Ŝi estis la unua virino kiu faris tion, kion oni poste nomis sinkrona naĝo.

Ŝi aktivis ankaŭ por la defendo de la virinaj rajtoj, aparte por la rajto surporti unupecan bankostumon. En 1907, ŝi estis arestita en Bostono (Usono) pro "*atenco kontraŭ la bonaj moroj''" ĉar ŝi surmetis unupecan bankostumon, kiu malkaŝis ŝiajn brakojn kaj krurojn. Ŝi estis absolvita. Ŝi poste kreis modelon de bankostumo, kiu havis grandan sukceson.

Ŝi estis vegetaranino. Ŝi mortis 89-jara.

En 1952, usona filmo, "**La Unua Marvirineto**" (Million Dollar Mermaid) rakontis ŝian vivon. La usona aktorino Esther Williams ludis ŝian rolon.

Ŝi havas stelon sur la listo de Hollywood Walk of Fame

## Eksteraj ligiloj 
* (en) Mentone's Million Dollar Mermaid http://localhistory.kingston.vic.gov.au/htm/article/232.htm
* (fr) Annette Kellermann « The diving Venus » http://www.kateia.com/annette-kellermann-the-diving-venus.html 

Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Naĝistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1887