Lotaro la 1-a (Franka Regno)

[eta|260px|maldekstre|[Karolidoj|Karolida monero de Lotaro la 1-a, stampita en Dorestad (Meza Frankio) post 850.]]

Lotaro la 1-a, naskita en 795 kaj mortinta la 29-an de septembro 855 en Prüm, estis filo de Ludoviko la Pia kaj Ermengarda de Hesbajo. Li estis reĝo de Italio kaj Lotaringio, kaj kunimperiestro de Okcidento de julio 817 ĝis novembro 833, sola imperiestro ĝis februaro 835, poste denove kunimperiestro ĝis 840, kaj fine sola imperiestro de 840 ĝis 855.

## Biografio
En 814, lia patro unue konfidis al li la registaron de Bavario, poste en julio 817 promulgis la Ordinatio Imperii, kiu ligis lin kun la Imperio kaj deklaris lin sola heredanto. Tamen, li asignis al siaj pli junaj filoj, Pepino kaj Ludoviko, parton de la teritorio kun subordigita rolo. Ankaŭ agnoskita kiel reĝo de la Frankoj, Lotaro la 1-a estis sendita al Italio, kie en 820 aŭ 822 li alprenis la titolon de reĝo de la Longobardoj kaj establis sin en Pavio. La 5-an de aprilo 823, en Romo, li estis kronita kunimperiestro fare de Papo Paskalo la 1-a, kiu submetiĝis al lia aŭtoritato.

En 829, Ludoviko la Pia metis la bazojn por nova divido de la regno, favorante sian plej junan filon, Karlon la Kalvan, naskitan en 823 al lia dua edzino, Judita de Bavario (797-843). Lotaro la 1-a tiam ribelis kontraŭ sia patro, Ludoviko la Pia. Lotaro estris siajn du fratojn, Ludoviko la Germano kaj Pepino la 1-a de Akvitanio, kontraŭ ilian patron kaj detronigis lin por la unua fojo en 830. Tamen, la ribelema filo estis venkita kaj retenis nur Italion.
[eta|maldekstre|400px|Ludoviko la Pia aŭ la Eleganta (778-840) pardonas sian filon Lotaron (795-855), kiu surgenuiĝas ĉe liaj piedoj (834). Kuprogravuraĵo de [:en:Jean-Michel Moreau|Jean Michel Moreau (1741-1814), konata kiel Moreau la Juna.]]
eta|maldekstre|400px|Ikonografia bildo de Lotaro la 1-a (Franka Regno) (795-855).

[eta|maldekstre|400px|Komploto kontraŭ [Ludoviko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la Pia (778-840), Imperiestro de la Okcidento; lia filo Lotaro trudis al li publikan pentofaradon ĉe la monaĥejo de Sankta Medardo.]]

[eta|dekstre|400px|[:en:Battle of Fontenoy (841)|Batalo de Fontenoy, 841: Fuĝo de Lotaro la 1-a (795-855) Post la Malvenko de Lia Armeo. Gravuraĵo de Jean Michel Moreau (1741-1814), konata kiel Moreau la Juna.]]

La franka regno ĝiavice estis dividita inter liaj tri fratoj. Tamen, la daŭra rivaleco inter Judita kaj ŝiaj vicfiloj kondukis al la krizo de 833, kiu vidis la detronigon de Ludoviko la Pia fare de liaj filoj. Lotaro prenis la suverenan potencon; nova divido de la teritorio frustris la postulojn de Karlo.

Dum la sekva jaro, la situacio ŝanĝiĝis draste: Ludoviko kaj Pepino repaciĝis kun sia patro. Lotaro estis devigita fuĝi. La maljuna imperiestro estis reentronigita la 1-an de marto 834. En 838, repaciĝinte kun Lotario, Ludoviko la Pia efektivigis novan dividon ĉe Vormjo la 3-an de majo 839. Lotario ricevis, krom Italio, la orientan parton de la franka regno. Kelkajn monatojn poste, li finis traktaton kun la venecia doĝo Pietro Tradonico nomitan la Pactum Lotharii.

Post la morto de sia patro en 840, liaj du fratoj, Ludoviko la Germano kaj Karlo, rifuzis rekoni lin kiel superreganton. Lotaro la 1-a tiam provis invadi iliajn teritoriojn, sed ili formis koalicion kontraŭ li kaj, en junio 841, venkis en la Batalo de Fontenoy-en-Puisaye en la regiono Osero.

La 14-an de februaro 842, la du venkintoj plue plifortigis sian aliancon per la Ĵuroj de Strasburgo. La sekvan jaron, ili trudis al li la Traktaton de Verduno, permesante al li konservi la imperian titolon kaj donante al li la Mezan Frankion, longan, mallarĝan teritorion etendiĝantan de la Norda Maro ĝis la sudo de Romo kaj inkluzivantan Aix-la-Chapelle, la ĉefurbon de la Karolida Imperio.

Iom antaŭ sia morto en 855, Lotaro la 1-a abdikis kaj retiriĝis al la Abatejo de Prüm. Antaŭ sia morto, li zorgis (Traktato de Prüm) dividi sian imperion inter siaj tri filoj: Ludoviko ricevis la Regnon de Italio kun la titolo de imperiestro, Karlo ricevis Provencon ĝis Lugdunum, kaj Lotaro la 2-a (835-869) ricevis la reston, la tutan nordan parton de la imperio, de Frislando ĝis la sudo de la nuna departemento Supra Marno.

Ĉi tiu lasta regno nomiĝos Lotaringio, nomo derivita de la latina "Lotharii Regnum", la regno de Lotaro. Ĉe la fino de sia vivo, li dotis la abatejojn de Murbach, Lièpvre, Erstein, Saint-Étienne en Strasburgo, kaj Munster.

## Geedzeco kaj posteuloj
En oktobro 821 en Tiovilo, Lotaro edziĝis kun Ermengarda de Turo (804-851), filino de Hugo de Alzaco (765-837), Grafo de Turo, kiu naskis al li ok infanojn:

* Ludoviko la 2-a la Juna (825 – 875), Imperiestro de la Okcidento (855-875), edziĝis kun Engelberga (830-891);

* Ermengarda de Germanio (ĉ. 825/830 – † post 865/866), edziniĝis al Gislebert de Maasgau (820-875);

* Lotaro la 2-a de Lotaringio (ĉ. 835 – 869), Reĝo de Lotaringio (855-869), edziĝis unue al Teŭtberga (vidu Bosonidojn), poste due al Valdrada (835-869);

* Hiltruda aŭ Heletruda (ĉ. 826 – mortis post 865/866), edzino de grafo nomita Berengaro;

* Rotruda de Germanio (ĉ. 835/840 – mortis 882), naskita en Pavio, edziniĝis en 850-51 al Lamberto la 2-a de Nantes (795-852), Margrafo de Bretonio, Grafo de Nantes, kiu mortis la 1-an de majo 852. Ŝi estis la unua abatino de la Abatejo Erstein;

* Karlo de Provenco (ĉ. 845 – 863), Reĝo de Provenco (855-863);

* Ĵizela (naskita ĉ. 830 – mortinta 860), abatino de Saint-Sauveur en Brescia;

* Berta (naskita ĉ. 830 – mortinta post la 7-a de majo 852, aŭ post 877), abatino de Avenay-Val-d'Or, edziniĝinta al Grafo Béranger, ŝi laŭdire prenis la vualon nur kun lia konsento aŭ post lia morto.

De amantino nomita Doda Lotaro havis: Karlomanon (naskita ĉ. 853 – mortinta 876)

## En fikcio
La dramisto kaj libretisto Hippolyte Bis (1789-1855) komencis sian literaturan karieron per verkado, kunlabore kun François Hay (1792-?), de triakta versa tragedio, Lothaire, kiu prezentas la provon de Lotaro preni la potencon de sia patro, Ludoviko la Pia. La tragedio estis publikigita en 1817 sed neniam estis prezentita.
## Referencoj 
Kategorio:Karolo la Granda
Kategorio:Karolidoj
Kategorio:Historio de Germanio