Nacia Scienca Fondaĵo

alternative=Flag of the National Science Foundation.svg|eta|La flago|271x271ra
[dekstra|eta|270x270ra|La ĉefsidejo de NSF en [Arlington, Virginio]]
La **usona Nacia Fondaĵo por la Scienco** (, mallongigita: **NSF**) estas agentejo de la usona registaro por subteni bazan esploradon kaj instruadon en ĉiuj kampoj de scienco (krom medicino, kie la Nacia Instituto pri Sano estas uzata por la sama rolo).

La buĝeto de la agentejo en 2021 estis 8.5 miliardoj USD kaj ĝia buĝeto konsistigis proksimume 25% de la tuta federacia subteno por baza esplorado en universitatoj. En areoj kiel ekonomio, matematiko kaj komputiko, la agentejo estas ĉefa fonto de financado. La agadoj de la Fondaĵo estas direktitaj de konsilio de 24 sciencistoj (Nacia Scienca Estraro), kies membroj ĉiuj estas nomumitaj de la Prezidanto de Usono, kun la aprobo de la Senato.

La agentejo estas gvidita fare de la direktoro de la fondaĵo kaj lia deputito, kiuj ankaŭ estas nomumitaj fare de la prezidanto kun la aprobo de la Senato.

## Historio 
Dum Dua Mondmilito la registaro establis la *Office of scientific Research and Development - OSRD* (Oficejon de Scienca Esplorado kaj Evoluo). La buroo estis establita por enkanaligi kaj enfokusigi sciencan esploradon por armeaj teknologiaj inventoj inkluzive de radarevoluo, pluvivstudoj, kodrompado kaj bombevoluo, inkluzive de la Projekto Manhattan por la evoluo de atombombo.

Post la ĵeto de la bombo kaj la publikigo de la Projekto Manhattan en aŭgusto 1945, la cel-centrita esplormetodo estis levita sur Ness. La grupo, kiu faras esploradon kun la celo atingi utilan teĥnologian atingon, estis kontrastita al baza scienco, kiu estas farata de individuoj ("primadonas") en universitatoj por kontentigi sian scivolemon sole. Por kontraŭdiri ĉi tiun aliron, la direktoro de la buroo, Vaniver Bush, skribis leteron al prezidanto Harry Truman (titolita "Science: The Infinite Front") en kiu li avertis kontraŭ tro "direktiva" aliro kaj emfazis ke eĉ la Projekto Manhattan staras. sur la ŝultroj de intelekta produkto de la atingoj de nedirektita baza scienco. La aliro de Bush estis akceptita de la administracio kaj kondukis en 1950 al la kreado de la Nacia Scienca Fondaĵo kies celo estas registara financado por longdaŭra sendependa scienca esplorado.

Kun la komenco de la Kosmokonkuro kaj la lanĉo de Sputnik 1 de Sovet-Unio en 1957, kiu embarasis amerikan sciencon, al la agentejo estis asignitaj pli grandaj buĝetoj (40 milionoj USD, kiam ĝia buĝeto ĉe sia komenco estis nur 151,000 USD) kaj ĝia priraportado en la Kongreso. pliiĝis. En la sama tempo, DARPA (tiam - ARPA), la agentejo de la Usona Departemento de Defendo por teknologiaj evoluoj, kaj NASA, la kosmoagentejo, estis fonditaj. Kie NSF respondecas pri astronomio de la Tero (inkluzive de financado de teleskopoj kaj radioteleskopoj) kaj NASA respondecas pri kosmovojaĝado kaj ekstertera astronomio.

En 1959, Antarkto estis deklarita celloko por scienca esplorado kaj respondeco por la evoluo kaj koncentriĝo de amerika esplorado sur la kontinento estis asignita al la NSF.

Komencante en 1968, NSF malfermis la kampon de profundamara esplorado, oceanfundesplorado kaj profundamara enmara borado. Ĉi-jare la esplorbuĝeto atingis 500 milionojn da dolaroj.

Dum la 1980-aj jaroj, NSF evoluigis Ret-komunika protokolo por apogi kaj evoluigi la ARPANET (la armean Interreton) en malferman komputilretan infrastrukturon. La reto, anoncita en 1985, estis nomita NSFNet kaj estis la komenco de la publika Interreto. En la sama jaro (1985) NSF-financita projekto komencis kontinue monitori la truon en la ozono.

En 1990, la NSF-buĝeto pliiĝis kaj superis 2 miliardojn da dolaroj.

En 1994, komuna fondaĵo estis establita por NSF, DARPA kaj NASA por financi esplorprojektojn por plibonigi la Tutmondan Reton. Unu el la subvencioj estis aljuĝita al esploristoj de Universitato Stanford, Sergey Brin kaj Larry Page, kiuj evoluigis algoritmon nomitan PageRank, la bazo de la serĉilo de Guglo.

Ekde 1998 oni donas stipendiojn por esplorado en la kampo de malhela energio.

En enketo de 2001 evidentiĝis, ke la scio kaj kompreno de la publiko pri sciencaj temoj kaj la scienca metodo estas mankhavaj. Tial, la NSF celas helpi en instruado, disvastigo kaj popularscienca edukado. La buĝeto de la agentejo atingis 4 miliardojn da dolaroj ĉi-jare.

Post la cunamo en la Hinda Oceano en 2004, NSF asignis buĝetojn por la evoluo de cunamaj detektiloj kaj avertosistemoj, kune kun la japana registaro.

## Esplorinteresoj 
### Biologiaj Sciencoj (BIO) 
* Biologia Infrastrukturo (DBI)
* Media Biologio (DEB)
* Emerĝantaj Limoj (EF)
* Integritaj Entreprenaj Sistemoj (IOS)
* Molekulaj kaj Ĉelbiologiaj Sciencoj (MCB)

### Komputilo kaj Informa Scienco kaj Informa Inĝenierado (CISE) 
* Oficejo por Altnivelaj Ciberaj Infrastrukturoj (OAC)
* Fundamentoj pri Komputado kaj Komunikado (CCF)
* Komputilaj Sistemoj kaj Retoj (CNS)
* Informoj kaj Inteligentaj Sistemoj (IIS)

### Edukado kaj Homaj Rimedoj (EHR) 
* Diplomiĝinta Eduko (DGE)
* Esplorado pri lernado en formalaj kaj neformalaj kuntekstoj (DRL)
* Studenta Eduko (DUE)
* Disvolviĝo de homaj rimedoj (HRD)

### Inĝenieristiko (ENG) 
* Kemiaj Sistemoj, Biologia Inĝenierado, Medio kaj Transportado (CBET)
* Civila, Mekanika kaj Produktanta Novigado (CMMI)
* Elektraj, Komunikaj kaj Ciberaj Sistemoj (ECCS)
* Edukado kaj Inĝenieristiko-Centroj (EEC)
* Emerĝantaj Limoj kaj Multidisciplinaj Agadoj (EFMA)
* Industria Novigado kaj Partnerecoj (IIP)

### Media Esplorado kaj Eduko (ERE) 
### Geografiaj Sciencoj (GEO) 
* Atmosferaj kaj Spacaj Sciencoj (AGS)
* Tersciencoj (EAR)
* Oceanaj Sciencoj (OCE)
* Oficejo de Polusaj Programoj (OPP)

### Integraj Agadoj (OIA) 
### Internacia Scienco kaj Inĝenieristiko (OISE) 
### Matematikaj kaj Fizikaj Sciencoj (MPS) 
* Astronomiaj Sciencoj (AST)
* Kemio (CHE)
* Esplorado pri Materialoj (DMR)
* Matematikaj Sciencoj (DMS)
* Fiziko (PHY)
* Oficejo por Plurdisciplinaj Agadoj (OMA)

### Sociaj, Kondutaj kaj Ekonomiaj Sciencoj (SBE) 
* Kondutaj kaj Kognaj Sciencoj (BCS)
* Nacia Centro por Scienco kaj Inĝenieristiko-Statistiko (NCSES)
* Sociaj kaj Ekonomiaj Sciencoj (SES)
* SBE-Oficejo por Multidisciplinaj Agadoj (SMA)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo
* Nacia acienca fondaĵo en la Federala Registro
* IGERT
* TerraFly Autopilot Piediro de Metropolo al NSFaj oficejoj
* Historiaj teknikaj raportoj de la Nacia Scienca fondaĵo (kaj aliaj federalaj agentejoj) estas haveblaj en la Teknika Raporta Arkivo kaj Bilda Biblioteko Technical Report Archive and Image Library (TRAIL)
* "Usonaj leĝfaristoj rivelas aŭdacan $100 miliarda plano refari NSF", Scienca (la 26an de majo 2020)

Kategorio:Scienco kaj teknologio en Usono
Kategorio:Fondaĵoj en Usono