Amalariko

**Amalariko de la Baltingoj** estis estis reĝo de la visigotoj de 510 (kiam li estis naŭjara knabo) ĝis sia morto. Dum lia neplenaĝeco la regenteco estis okupita Teŭdo.

## Origino
Laŭ la Hispana Biografia Vortaro, el la Reĝa Akademio de Historio, Amalariko estis la legitima filo de la visigota reĝo Alariko la 2-a kaj lia edzino, Teodegota (476-503), kiu, kiel ankaŭ konfirmas la historiisto Jordaneso, ŝi naskiĝis en Moezio, nuna Bulgario, kaj estis la filino de la reganto de la orientgota regno en Italio, Teodoriko la Granda, kaj lia konkubino.

[eta|maldekstre|200ra|Portreto de Amalariko, visigota reĝo, [1890, Nacia Biblioteko de Hispanio.]]

[eta|maldekstre|300px|La regno de la visigotoj (brune kolorigita), inkluzive de granda parto de la [Iberio|Iberia Duoninsulo kaj Septimanio, ĉe la morto de Amalariko.]]

[eta|dekstre|300ra|Frankaj kampanjoj en [Akvitanio inter 507-509.]]

[eta|maldekstre|200ra|Portreto de la franka reĝo [Klodvigo la 1-a, Historia Muzeo de la Palaco de Versajlo.]]

eta|dekstre|200ra|Bildo de Amalariko, visigota reĝo, ilustraĵo ciferecigita de Google Books.

[eta|maldekstre|300px|Mapo de la Frankaj Kampanjoj en [Akvitanio inter 507-509.]]

Laŭ la Hispana Biografia Vortaro, Alariko la 2-a estis la filo de la visigota reĝo Eŭriko kaj princino de reĝa sango, Ragnilda, kies deveno estas nekonata, sed kiu estas menciita en la Epistulae] "Leteroj" de Sidonio Apolinaro.

## Biografio
En 507, la franka reĝo Klodvigo la 1-a unuigis ĉiujn Salikajn Frankojn, kun kontingento provizita de la Ripuaraj Frankoj, kaj alianciĝante kun la Burgundoj, kunigis konsiderindan armeon, kiu transiris la riveron Luaron printempe kaj marŝis al Puatiero.

Lia patro, Alariko la 2-a, estis instalita proksime de Vujeo kaj provis prokrasti la batalon atendante siajn aliancanojn, la Ostrogotojn, kiuj, batalante en Italio kun bizanca floto (la bizancanoj ankaŭ subtenis Klodvigon), estis malfruantaj.

Fine, Alariko la 2-a, anstataŭ retiriĝi, decidis batali kaj estis persone venkita kaj mortigita de la franka reĝo Klodvigo proksime de Puatiero en la Batalo de Vujeo, en 507, kiel raportita de Gregorio de Turo, kiu aldonas, ke Amalariko, la legitima filo de Alariko la 2-a, estis devigita fuĝi al Hispanio, kaj Klodvigo konkeris Tuluzon, kaptante la trezoron de la visigota regno.

Post la morto de lia patro, la visigotaj nobeloj en Narbono elektis lian nelegitiman duonfraton Gesalejko reĝo, malgraŭ la opozicio de la ostrogota reĝo, Teodoriko la Granda, kiu preferis, ke la trono estu tenata, eĉ estante infano, de Amalariko, legitima filo de Alariko la 2-a, kaj lia nevo, filo de lia filino, Teodegota.

Lia duonfrato Gesalejko daŭrigis la militon kontraŭ la Frankoj, sed sen sukceso. Fakte, en 507, la Frankoj bruligis lian ĉefurbon, Tuluzon, kaj en la sama jaro, la frankaj aliancanoj, la Burgundoj, sub la gvido de sia reĝo Gundobado, atakis Septimanion kaj okupis Narbonon. Gesalejko tiam transiris la Pireneojn kaj ekloĝis en Barcino (nuna Barcelono), la nova ĉefurbo de la regno, kiel ankaŭ raportas Izidoro de Sevilo.

En 510, lia avo, Teodoriko, ordonis al generalo Ibbas, kiu estris la ostrogotan kontingenton en Gaŭlio, reokupi Septimanion, rekonkeri Narbonon, Karkasuno kaj Nimo, kaj ankaŭ forpeli Gesalejko el Barcelono, kiu rifuĝis en Nordafriko, proksime al la regno de la vandaloj, kiel ankaŭ raportas Izidoro de Sevilo.

En tiu sama jaro (510), en Barcino, generalo Ibbas, nome de Teodoriko, elektigis Amalarikon (ĉirkaŭ naŭjaraĝan knabon) reĝo de la visigotoj por la teritorio sur la Iberia Duoninsulo.

La milito finiĝis, per la alveno de la ostrogota armeo, kiam la frankoj kaj burgonjanoj forlasis la sieĝon de Areleto, kiu estis heroe defendita de la ostrogota generalo Tulum.

En 511, kun la morto de Klodvigo, la urbo Rodezo ankaŭ revenis al la visigotoj, dum Provenco, tamen, ne estis redonita al la visigotoj, sed estis regata komune kun la Regno de Italio.

Dum dek kvin jaroj, Teodoriko estis la vera reganto de la visigota regno, kaj li faris tion kun granda lerteco, kiel raportita kaj en la Kroniko de la visigotaj reĝoj (Theudoricus regnavit annos XV) kaj en la [Kroniko de Albeldense](https://la.wikisource.org/wiki/Chronicon_Albeldense_(Dulcidius_Salmanticensis)), kiu specifas, ke li lasis la tronon al sia nevo Atalariko (Teudericus occiso Gesalaico, regnum Gothorum tenuit annis 15, et substitui nepoti suo Athalarico reliqiut).

Izidoro de Sevilo ankaŭ raportas ke post la morto de Gesalejko, Teodoriko regis dum dek kvin jaroj, tiam transdonis la registaron al Amalariko (rursus extincto Gisaleico rege Gothorum Spaniae regnum XV annis obtinuit, quod superstes Amalarico nepoti suo reliquit).

En 526, post la morto de sia avo Teodoriko, Amalariko, proklamita (konfirmita) reĝo de la visigotoj, efektive prenis la potencon kaj establis sian loĝejon en Narbono.

Tiun saman jaron, Amalariko atingis interkonsenton kun sia kuzo Atalariko ke la visigota regno etendiĝus kaj sur Hispanio kaj sur Septimanio, dum Provenco apartenus al la ostrogota regno de Italio, kiel la historiisto Prokopio el Cezareo ankaŭ raportas en sia Pri la Gota Milito.

Ĉar la filoj de Klodvigo celis etendi sian regadon sur la tuta Gaŭlio, Amalariko provis deturni la danĝeron edziĝante al Klotilda (500-531), filino de Klodvigo, reĝo de la Frankoj. La kuniĝo estis malfeliĉa pro iliaj malsamaj religiaj apartenoj: li estis ariano kaj ŝi estis katolika, kaj la persistaj provoj de Amalariko konverti ŝin al arianismo (laŭ episkopo Gregorio de Turo (536–597), Amalariko, provante konverti sian edzinon, Klotilda eĉ mistraktis ŝin) estis vanaj, kaj fakte kolerigis ŝiajn fratojn Ĉildeberto la 1-a kaj Klotaro la 1-a. En 531, Ĉildeberto invadis Septimanion kaj venkis Amalarikon proksime de lia ĉefurbo, Narbono. Amalariko fuĝis, serĉante rifuĝon en Barcelono, kiel konfirmas Izidoro de Sevilo.

Laŭ la Hispana Biografia Vortaro, Amalariko fuĝis al Barcelono per maro, savante parton de la trezoro de la regno. Sed baldaŭ poste, en la sama jaro, Amalariko estis murdita, ponardita de siaj propraj soldatoj apud Barcelono, kiel raportita en la kronikoj de Jordanes, Izidoro de Sevilo, kaj la Kronikoj de] Hermano de Rajŝenaŭ. Post lia morto, la ostrogoto Teŭdo estis elektita reĝo de la visigotoj.

La Kroniko de la Visigotaj Reĝoj mencias Amalarikon, konfirmante ke li estis reĝo dum kvin jaroj (Amalaricus regnavit annos V); la Chronicon Albeldense konfirmas ke Amalariko, filo de Alariko la 2-a, regis dum kvin jaroj, venkita ĉe Narbono de Ĉildeberto la 1-a, reĝo de la Frankoj (a Vildiberto Francorum rcge superatus Narbona).

Kun Amalariko, almenaŭ laŭ la vira linio, finiĝis la dinastio de la Baltingoj, kiuj regis la visigotojn seninterrompe dum proksimume 135 jaroj ekde Alariko la 1-a.

## Geedzeco kaj idaro
Laŭ episkopo Gregorio de Turo, Amalariko edziĝis, post la morto de Klodvigo, kun Klotilda, la sola filino de la merovida reĝo de la Salikaj Frankoj, Klodvigo la 1-a, kaj lia dua edzino, Klotilda. Laŭ Gregorio de Turo, Klotilda estis la filino de la burgonja reĝo Ĉilperiko la 2-a kaj lia edzino, Karentena de Burgonjo, kiu, mistraktita, petis helpon de siaj fratoj. Amalriko ne havas konatajn posteulojn.

Amalariko eble havis unu filinon (oni ne scias ĉu de lia edzino aŭ de konkubino):

* Gosvinta (520-589), kiu edziniĝis al Atanagildo, la estonta reĝo de la Visigotoj, kaj duanupte, al reĝo Leovigildo, ŝi certigis la dinastilinion de la Baltingoj kaj Amalidoj tra la virina linio al Don Pelajo, same kiel al Alfonso la 1-a (693-757) kaj, ŝajne, ĝis la Kapetidoj.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 502
Kategorio:Mortintoj en 531
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Barcelono
Kategorio:Visigotoj
Kategorio:Imperiestroj de la Visigota Imperio