open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julio Cezaro (literaturo)

***Julio Cezaro*** estas tragedio de Shakespeare. Ĝi rakontas la historion de Julio Cezaro kaj lia ambicio iĝi imperiestro de Romo. Kvankam multaj personoj lin konsideras la unuan imperiestron roman, estis lia nevo kaj heredulo Octavio, poste nomita Aŭgusto, kiu estis la unua imperiestro kun tiu titolo.[eta|dekstra|360px|*Morto de Cezaro*, de [Vincenzo Camuccini, 1805.]]La rakonto de Shakespeare rakontas pri la vivo de Cezaro kaj pri liaj sukcesoj militaj, ekde lia morto, ĝis kiam li estas mortigita de rivaloj politikaj kiuj timis ke Cezaro sin igus reĝon, vorto malŝatita en la Romia respubliko. La tragedio iĝis tiel popola ke senmortiĝis multe da esprimoj, kiel "Tio estas greka por mi", kiu en la angla signifas "Tio estas malkomprenebla por mi", kaj ankaŭ senmortiĝis la lokucio de Cezaro: "Et tu, Brute", kiu signifas "Kaj vi, Bruto", dirita antaŭ ol morti, kiam li komprenas ke lia nevo Bruto, kiu estis kiel filo por li, estas unu de liaj mortuloj. La lokucion nune oni uzas por reprezenti la plej grandan perfidon, kaj ankaŭ kiam oni estas perfidita de siaj amikoj.

El la angla al Esperanto tradukis ĝin Daniel Henry Lambert (Londono: Brita Esperantista Asocio, 1906, 86 paĝoj).

## Julio Cezaro en aliaj lingvoj 
### Esperanto 
La dramon de Ŝekspiro esperantigis Daniel Henry Lambert

### Svahila 
La dramon ankaŭ svahiligis la unua prezidanto de Tanzanio, Julius Nyerere.

## Eksteraj Ligiloj 
* Esperantigo de *Julio Cezaro* (1906) en Vikimedia Komunejo

Kategorio:Ŝekspiraj tragedioj
Kategorio:Teatraĵoj de la Angla Renaskiĝo
Kategorio:Julio Cezaro
Pedunklo

**Pedunklo** estas nomo de ĉiu el la cerbaj kordonoj, kiuj kunligas la cerebelon (latine: *cerebellum* ) kun la cerbo, kaj la cerbon kun la mjelo (latine: *medulla spinalis*).

* Cerebela supra pedunklo: kunligas la cerebelon kun la mezencefalo (hispane: *mesencéfalo*).
* Cerebela meza pedunklo: kunligas la cerebelon kun la ponto (hispane: *puente* aŭ *protuberancia*).
* Cerebela suba pedunklo: kunligas la cerebelon kun la spinkanala-bulbo (hispane: *bulbo raquídeo*).

Kategorio:Centra nerva sistemo
Rychnov nad Kněžnou

**Rychnov nad Kněžnou** () estas urbo en Ĉeĥio, kie loĝas  (). Ĝi situas en orienta Bohemio, sur rivero Kněžná, en cismontaro Orlické hory. En la urbo estas teksindustrio, konstruindustrio kaj metalindustrio.

## Historio 
La vilaĝo en komercvojo estas unuafoje menciata al la jaro 1258. La servutulan urbon fondis Heřman z Drnholce. Jam ekde la 13-a jarcento evoluis drapproduktado, ekde la 15-a jarcento ĉi tie estis centro de unueco frateca, la urbo Rychnov fariĝis en la jaro 1561. En la 16-a jarcento estis nobela sidejo la tn. Malnova kastelo, aligita pli malfrue en komplekson de bierfarejo. En la 19-a jarcento la urbo estas unu el centroj de la ĉeĥa kulturvivo kaj de evoluo de teksindustrio. Ankaŭ nuntempaj entreprenoj daŭrigas en tradicioj.

En kvarala baroka kastelo kun arkada kortego el la jaroj 1676–1690 estas lokigita ampleksa pinakoteko kaj ankaŭ Muzeo kaj Galerio de Orlické hory havas sidejon ĉi tie. Konservitaj estas multnombraj popolkonstruaĵoj. En Rychnov naskiĝis František Martin Pelcl (1734–1801), historiisto kaj la unua profesoro de la ĉeĥa lingvo en praga universitato, kaj verkisto Karel Poláček (1892–1944), kiu lokigis en la urbon enhavon de romanoj *Distrikta urbo (Okresní město)* kaj *Kvin estis da ni (Bylo nás pět)*. Magdaléna Dobromila Rettigová ĉi tie en la jaro 1825 finis verkadon de sia konata kuirlibro. En gimnazio en Rychnov agadis historiisto Augustin Sedláček.

## Loĝantaro 
## Partoj de la urbo 
* **Rychnov nad Kněžnou**
* Dlouhá Ves
* Jámy
* Lipovka
* Litohrady
* Lokot
* Panská Habrová
* Roveň

Antaŭe estis konsisto de la urbo ankaŭ hodiaŭ memstaraj municipoj Jahodov, Lukavice kaj Synkov.

## Vidu ankaŭ 
* Libera federacia respubliko Bovina monto

## Pluaj fotoj 

Rychnov Castle.jpg|Kastelo
Rychnov nad Kněžnou from air M-2.jpg|Kastelo sur aviadila fotografio
Rychnov nad Kněžnou 22.jpg|Preĝejo de La plej sankta Triunuo
Schloss Rychnov nad Kněžnou (38631788501).jpg|Urbodomo en Malnova placo
Rychnov nad Kněžnou 10.jpg|Malnova placo
Rychnov nad Kněžnou from air K2-8.jpg|Aviadila vido
Rychnov nad Kněžnou from air K2-6.jpg|Centro de la urbo el aviadilo
Dlouhá Ves and Roveň from air K-2 2.jpg|Dlouhá Ves kaj Roveň


Kategorio:Municipoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Urboj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Jeseník

**Jeseník** estas urbo en Ĉeĥio, signifa banloka kaj administrativa centro en Silezio. Ĝi situas en montetarregiono, ĉirkaŭata per altaj montodorsoj de montarparto Hrubý Jeseník, apartenanta al montaro Jeseníky, en larĝa valo de rivereto Bělá. En la urbo vivas  ().

## Historio 
La vilaĝo estis fondita antaŭ la jaro 1267, la urbo ĝi fariĝis jam en la jaro 1295. Tiutempe ĝi estis konsisto de princlando de Nisa kaj episkopujo en Vroclavo. La hodiaŭa nomo de la urbo estas el la jaro 1947, antaŭe la urbo nomiĝis **Frývaldov**. La antaŭa signifa minista urbo estas dum lastaj du jarcentoj konata pli multe kiel klimata banloko. Pioniro de akvokuracado Vincenz Priessnitz (1799–1851) fondis ĝin en la jaro 1830. En maldekstra bordo de valo Bělá li konstruigis ampleksan banlokan komplekson Gräfenberg, kie hidroterapio fariĝis bazo por kuracado de malsanoj de cirkulorganoj, metabolo kaj glandoj kun interna sekrecio, netuberkulozaj malsanoj de spirorganoj, animperturboj kaj haŭtmalsanoj. Oni emfazis kaj ĝis nun oni emfazas movigkuracadon, plenigita de dietoterapio kaj eluzo de eminentaj turismaj kaj sportaj kondiĉoj. Sezono estas tutjara.

En la unuaj jarcento de la ekzistado de Jeseník oni ĉi tie minis oron kaj neferajn metalojn. Malintensigo de la minado signifis malrapidigon de la evoluo de urbo, al kio kontribuis ankaŭ dividiĝo de Silezio en la jaro 1742, post kiu Jeseník troviĝis en periferio de Aŭstria regno. Sed ankoraŭ antaŭe ĝi devis suferi periodon de sorĉistaj procesoj.

Impulso de la nova disvolviĝo estis fondo de la banloko kaj ties rapide disvastiĝanta fameco. En areo de la banloko kaj ĉirkaŭe de ĉirkaŭaj fontoj estas multnombraj memortabuloj kaj monumentoj kiel esprimo de dankoj por donita banloka kuracado. Kelkaj rememorigas rarajn gastojn aŭ artistojn, ekz. monumento franca (1841), hungara (1840), ĉeĥa (1874) kaj pola (1902), monumento al la oferoj de sorĉistaj procesoj, monumentoj de V. Priessnitz, jubilea el la jaro 1899 kaj monumento el la jaro 1909, busto de Nikolaj Gogol, kiu ĉi tie kuracis sin en la kvardekaj jaroj de la 19-a jarcento, ktp. Industriigon rapidigis konstruado de fervojo inter urboj Šumperk – Krnov.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
maldekstra|eta|Domo de ekzekutisto
* Domo n-ro 176 en strato Tovární ulice. Devene antaŭurba domo datita en la jaron 1782. La teretaĝa konstruaĵco kun rokoka fasado, valba tegmento kaj triparta dispozicio. La domo estas konata sub la nomo Domo de ekzekutisto. Sed la loĝejo de ekzekutisto ĉi tie ne estis.

## Partneraj urboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Esperanto en Jeseník 
Oni fondis Esperanto-grupon tie 1923. Hodiaŭ estas gastigantoj de Pasporta Servo tie.

### Esperantistoj 
* Ivan Galuszka


Kategorio:Urboj en distrikto Jeseník
Kategorio:Municipoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
Kategorio:Banlokoj en Ĉeĥio
Kristianstad

**Kristianstad** [kriĥansta] (dane: *Christianstad*) estas urbo de Skanio en suda Svedio. La urbo estis fondita en 1614 de la dana reĝo Christian la 4-a, kie defendofortikaĵo. Ĝis 1930-aj aroj la urbo nomiĝis Christianstad. Intertempe malpopulariĝis la literumo kun *Ch*. Kristianstad estas mondunika, ĉar la blazono de urbo estas blazono de la eksterlanda reĝo Christian la 4-a. Dum la 1800-aj jaroj la urbo eldonis oficialajn monobiletojn kun la bildo de eksterlando reĝo Christian la 4-a. La urbo ofte nomiĝas *la plej dana urbo de Svedio*.

Kristianstad estas laŭ loĝantaro la kvara granda komunumo de Skanio, kaj la aree plej granda komunumo de Skanio.

La komunumo Kristianstad havas flughavenon ("Kristianstad International Airport", poste "Kristianstad Österlen Airport", ĉe vilaĝo Everöd) kaj havenon en vilaĝo Åhus.

La urbo estas la centro de sveda manĝoindustrio kaj la ĉirkaŭaĵo kovriĝas da vastaj akvolandoj kun riĉan birdovivon kaj fekundajn terkulturkampojn. La plej malalta loko de Svedio (2,41 metro sub maronivelo) situas en la urbo . La marobordo estas la plej longa sablostrando de Svedio.

## Urbetoj en la komunumo 
## Partneraj urboj 
* 

Dosiero:Kristianstad in Sweden.png
Dosiero:Heliga Trefaldighetskyrkan exteriör cropped.jpg
Dosiero:Kristianstad citycenter.jpg

## Referencoj 
Kategorio:Skanio
Kategorio:Urboj de Svedio
Havířov

**Havířov** estas la plej nova urbo en Ĉeĥio, kie loĝas  () kaj ĝi situas ĉirkaŭ 14&nbsp;km de urbo Ostrava.

## Historio 
Tago de la estiĝo de Havířov estas la 5-an de decembro 1955, kiam ĝi estiĝis pro unuiĝo de vilaĝoj Bludovice, Dolní Suchá, Prostřední Suchá, Šumbark kaj Životice. La nomo de la urbo estiĝis el publika konkurso. Hodiaŭ teritorio de la urbo dividiĝas en 8 urbajn partojn.

La urba evoluo de Havířov komenciĝis en la jaro 1946, kiam oni komencis en tiu ĉi spaco konstrui unuajn loĝdomarojn. Per tio tute ŝanĝiĝis strukturo de la tuta teritorio. Ĝis komenco de la 20-a jarcento ĉi tie estis tipa loĝigo de la tn. těšína tipo – disaj vilaĝoj kun libera konstruaĵplenigo de la centraj sidejpartoj. Principa ŝanĝo de karaktero de loĝigo okazis post la dua mondmilito. La ŝtato en la jaro 1946 decidis pri konstruo de loĝejoj kaj la spaco de la nuna Havířov estis eksterordinare interesa.

La unuan pli grandan loĝdomaron oni komencis konstrui ekde stacidomo en Šumbark en postfukcionalisma stilo. Dum la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento iom post iom komencis en konstruado montriĝi karakteroj de la tn. socialisma realismo. Fasadoj estis „ornamataj“ per historiigantaj kaj dekorativaj elementoj de la ĉeĥa renesanco (sgrafita ornamaĵo, dekorativaj skulptaĵoj ktp. inspirataj de arkitekturo laŭ urboj Telč, Písek aŭ České Budějovice). Tiu ĉi parto de la urbo prezentas la plej signifan urban tutaĵon en stilo de la soveta socialisma realismo, konstruita tiam en eksa Ĉeĥoslovakio. Dank‘ al tio, ke temis pri „nova modela socialisma urbo“, estis en Havířov konstruita vico da sportejoj, inkluzive de tegmentitaj basenoj kaj haloj, kulturdomo, ekspozicia ĉambrego, malsanulejo, lernejoj, teatro ktp. Proksime de la urbo estis konstruitaj ankaŭ akvaj rezervujoj Žermanice (1958) kaj Těrlicko (1962), per kio la urbo akiris signifajn refreŝigejojn.

La urbo estis konstruita kiel „loĝdomaro“ (aŭ tranoktejo?) por ĉirkaŭaj industriaj centroj. Ankoraŭ en la jaro 1991 laboris en la urbo nur 30 % da ekonomie produktiva loĝantaro. La ceteraj vojaĝis ĝis urboj Ostrava, Karviná, Orlová kaj pluaj industriaj lokoj. Sed tiu ĉi situacio iom post iom ŝanĝiĝas.

## Loĝantaro 
## Partneraj urboj  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Esperanto 
Havířov estis okazloko de la 8-a kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio en jaro 1996.

## Pluaj fotoj 

Havířov - Hlavní třída.jpg|Avenuo Hlavní en Havířov - larĝa urba bulevardo kun domoj en stilo de socialisma realismo
2021 05 Havířov Hlavní třída.jpg|Avenuo Hlavní
Havířov - ZŠ Na Nábřeží.jpg|Baza lernejo Na Nábřeží
Havířov - Domov dětí a mládeže.jpg|Havířov - Hejmo de infanoj kaj junularo
Silnice 11 v Havířově.jpg|Ŝoseo I/11 en sektoro de Avenuo Hlavní kun enigo al granda trafikocirklo
Havířov, Marušky Kudeříkové.jpg|Strato de Maruška Kudeříková

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Karviná
Kategorio:Urboj en distrikto Karviná
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
C3-tipa fotosintezo

eta|180px|Kalvina ciklo
En la tera historio estiĝis komence la **C3-plantoj**. Ilia ŝlosila enzimo estas la Ribuloz-bisfosfat-karboksilazo (Rubisko), aperis en la evolucio, kiam la atmosfero abundis je karbona dioksido (CO2) kaj malabundis je oksigeno. En tiu medio la asimilado ne trafis problemojn, ĉar apenaŭ estiĝis perdo ĉe fotorespirado - fiksado de O2 , ellaso de CO2 -. La karbondioksid-fiksado okazas per rubisko-reakcio ĉe ribulozo 1.5-bisfosfato (mallonge *RubP2*). La tie estiĝintaj intermaterialoj estas tre nestabilaj kaj disfalas spontane je du molekuloj de 3-fosfoglicerato (mallonge *3-PG*), la unua percebtebla interprodukto de la C3-plantoj. La 3-PG enhavas 3 karbonojn, el kio venas la nomo de tiuj plantotipoj.
*Vidu:* C4-plantoj, karbondioksid-fiksado

## Eksteraj ligiloj 
* Komparo de C3-, C4- kaj CAM-plantoj/de 
* tabela komparo de C3- kaj C4-plantoj/de 
* difino kaj proprecoj/de 

Kategorio:Fotosintezo
Viktoria

La vortoj **Viktoria**, **Viktorio**, **Victoria**, **Viktoriino**, **Vitória** aŭ **Vitoria** estas diversaj variantoj de virina persona nomo, kaj ankaŭ nomo de pluraj geografiaj lokoj.

## Mitologio 
* Viktorio (mitologio) estas la romia diino de la venko.

## Persona nomo 
**Viktoria** estas virina nomo, signifanta "la venkanta", kelkfoje skribita kiel *Viktorino*, kies plej fama portanto estis Viktoria - reĝino de Britio (1819-1901). Aliaj famaj personoj kun tiu nomo:
* Viktoria (Britio), reĝino de Britio
* Viktoria - kronprincino de Svedio (nask. 1977)
* Victoria Abril, hispana aktoro
* Victoria Beckham, angla kantisto
* Victoria Principal, usona aktoro
* Victoria Ruffo, meksika aktoro
* Victoria de los Ángeles, hispana kantisto de opero

## Geografio 
### Akvofalo 
* Viktoria Akvofalo - unu el la plej granda akvofalo en la mondo, tra kiu fluas Zambezi (Zambio)

### Lago 
* Viktoria-lago - granda lago en Ekvatora Afriko, el kiu elfluas Nilo

### Ŝtato/Provinco 
* Viktorio (Aŭstralio) - unu el la ŝtatoj de Aŭstralio

### Urbo 
* Victoria - urbo de Rumanio
* Victoria (Bonaero) - urbo en Provinco Bonaero, Argentino
** Victoria (Mitre) (stacidomo), fervoja stacio en Victoria (Bonaero)
* Viktorio - ĉefurbo de Brita Kolumbio (provinco de Kanado)
* Viktorio - komunumo de la insulo Gozo (Malto)
* Viktorio - ĉefurbo de Sejŝeloj
* Vitória, urbo en Brazilo.
* Vitoria, urbo en Hispanio, ĉefurbo de la Eŭska Aŭtonoma Komunumo.

## Fikcio 
### Romano 
* Viktoria — romano de Knut Hamsun

## Vidu ankaŭ 
* Viktoro, vira nomo
* Viktoria kruco
* Viktoria sito (birdo)
* 12 Viktorio, asteroido

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Parta premo

Fiziko > Termodinamiko > Premo > parta premo
----
En miksaĵo el diversaj gasoj la **parta premo** de iu gaso estas la produto inter la ĝenerala premo kaj la parta kvanto de tiu gaso en la miksaĵo.

Multaj kemiaj kaj fizikaj procezoj dependas nur de la parta, ne de la ĝenerala premo;
ili okazas sendepende de la ĉeesto de aliaj gasoj, kiuj ne partoprenas en la procezo. Se la gasoj de miksaĵo ne interagas, eblas kalkuli iliajn proporciojn el la parta kaj la ĝenerala premoj.

Speciale la bola temperaturo de gaso dependas nur de la parta premo.

## Matematika formulado 
Konsideru la molan frakcion  x_{i}~ de iu komponanto simbolita per indekso  i ~ en miksaĵo, kies la tuta nombro de moloj estas   n_{tot}~, tiel:
: x_{i} = \frac {n_{i}}{n_{tot}} \ .

La parta premo de la konsistaĵo **i** egalas al la produto de ĝia mola frakcio kaj de la ĝenerala premo:
: p_{i}= x_{i}. p_{tot}~ \ .

:\sum p_{i}= (\sum x_{i}). p_{tot} = p_{tot}~ car \sum x_{i} = 1~.

Alidirite, la sumo de ĉiuj partaj premoj en gas-miksaĵo estas la premo de la miksaĵo (leĝo de Dalton).

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Gasoj
Rubisko

eta|300 px|RUBISCO hetero16mer, Spinacia oleracea.
**Rubisko**, aliskribe **rubisKO**, biokemie estas ''ribulozo-1,5-bisfosfato-karboksilazo/-karboksigenazo.
Oni supozas, ke ĝi estas la laŭkvante pleja proteino surtera.
Ĉiuj "verdaj plantoj", kiuj prenas sian energion el fotosintezo (lumsintezo), bezonas ĝin por la senluma reakcio.

La foje majuskligita vortparto "KO" estas por "Karbona duOksido.

La enzimo rubisko ekigas la fiksadon de karbona duoksido en la ciklo de Kalvin (nomita laŭ Melvin Calvin).
Ĝi ebligas la fiksadon de karbona duoksido,
sed ankaŭ de fiksadon de oksigeno,
kiu malutilas al plantoj,
ĉar ĝi implicas perdon de energio kaj oksigeno (luma spirado).
Ĉu okazas fiksado de oksigeno aŭ de karbona duoksido, dependas de la parta premo de la du gasoj.

C4-plantoj adaptiĝis al tio kaj pli efike utiligas karbonan duoksidon.

Rubisko havas genetikan apartaĵon:
Duono de ĝi estas gene kodita en la genaro de plantospecioj, alia parto estas en la kloroplasta genaro.

Kvankam rubisko estas (verŝajne) la laŭkvante pleja proteino surtera, ĝi ampleksas nur 1/500 de la surtera proteina maso.
eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=gene&cmd=Retrieve&dopt=Graphics&list_uids=3052726 
* http://nist.rcsb.org/pdb/molecules/pdb11_1.html  
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15950120&query_hl=8 
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15937184&query_hl=8 

Kategorio:Fotosintezo
Kategorio:Liazoj
Luis Buñuel

**Luis BUÑUEL** ( (Calanda, 22-an de februaro, 1900, mortis la 29-an de julio, 1983) estis hispana reĝisoro kaj superrealisma filmisto.

Buñuel naskiĝis en Hispanio, en la aragona urbeto de Calanda. Dum sia junaĝo li tre amikis kun Salvador Dalí kaj Federico García Lorca, kun kiu li formis faman triopon en la Studenta Rezidejo. Siajn unuajn filmojn li reĝisoris en kunlaboro kun la unue menciita en Francio kaj Hispanio.

Post la hispana milito, li devis ekziliĝi. Li unue foriris al Usono, kaj poste ekloĝis en Meksiko, kie li disvolvis la duan fazon de sia kariero.

En la 1960-aj jaroj li revenis al Hispanio, kie li denove reĝisoris filmon kiu ricevis grandan skandalon, *Viridiana*, kiu ricevos la grandan premion en la Festivalo de Cannes.

Post tio, alvenis lia franca etapo, dum kiu li aŭtoris la plej famajn el siaj filmoj.

## Listo de filmoj 
* *Un chien andalou* (La andaluza hundo)
* ''L'Âge d'Or* (La orepoko)
* *Las Hurdes*
* *Gran Casino*
* *El Gran Calavera *
* *Los olvidados* (La forgesitoj)
* *Susana*
* *La hija del engaño*
* *Subida al cielo*
* *Una mujer sin amor*
* *Las aventuras de Robinson Crusoe*
* *Él*
* *El bruto*
* *La ilusión viaja en tranvía*
* *Abismos de pasión*
* *Ensayo de un crimen*
* *El río y la muerte*
* *Cela s'appelle l'aurore*
* *La mort en ce jardin*
* *Nazarín*
* *La fièvre monte à El Pao*
* *The young one*
* *Viridiana*
* *El ángel exterminador* (La ekstermanta anĝelo)
* *Le journal d'une femme de chambre* (*Taglibro de ĉambristino*)
* *Simón del desierto*
* *Belle de jour* (Dumtaga belulino)
* *La voie lactée*
* *Tristana*
* *Le charme discret de la bourgeoisie* (La diskreta ĉarmo de la burĝaro); gajnis akademian premion por plej bona eksterlanda filmo.
* *Le fantôme de la liberté*
* *Cet obscur objet du désir'' (Tiu obskura deziraĵo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.allmovie.com/cg/avg.dll?p=avg&sql=2:83516  
* http://www.1worldfilms.com/luis_bunuel.htm  
* http://www.sensesofcinema.com/2005/great-directors/bunuel/ 

Kategorio:Hispanaj reĝisoroj
Kategorio:Superrealismo
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Hispanaj ekzilitoj
Listo de urboj de Tunizio

Geografio > Afriko > Tunizio > Listo de urboj de Tunizio <Urboj
----
dekstra|250px
* Kajruano
* Sfakso
* Suzo
* Tunizo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ins.nat.tn  Nacia instituto de statistiko
* http://www.citypopulation.de/Tunisia_d.html
Vendsyssel-Thy

[eta|350ra|Vendsyssel-Thy: Thy okcidente, Hanherrederne (kun urboj [Fjerritslev kaj Brovst) meze, kaj Vendsyssel oriente-norde]]
**Vendsyssel-Thy** aŭ **Nørrejyske Ø** (Dane por *Nordjutlanda insulo*) estas plejnorda parto de Jutlando (Danio) kaj la due plej granda insulo de Danio. Ekde la jaro 2007 ĝi kune kun la duoninsulo *Himmerland* kaj la insuloj *Mors* kaj *Læsø* konsistigas Regionon Norda Jutlando.

Oni tamen malofte kalkulas ĝin aparta unuo. Ĝi konsistas de tri areoj kiuj multpli ofte aludatas ol la tuta insulo, ĉefe pro tio, ke ĝi antikve ne estis insulo. La tri areoj estas:

* *Vendsyssel*, plej granda parto oriente kaj norde (en la eksa Nordjutlanda provinco)
* *Hanherrederne* en la centro (dividita inter la eksaj provincoj Nordjutlanda kaj Viborg)
* *Thy* okcidente (en la eksa provinco Viborg, krom la plejsuda parto, Thyholm, en la eksa distrikto Ringkjøbing).

Vendsyssel-Thy iam konektis kun restanta Jutlando 13-kilometre longa kaj 1-kilometre larĝa istmo, Aggertange limiginta la Nordan maron de Limfjorden. Ĝi insuliĝis la 3-an de februaro 1825 kiam inundo kreis kanalon Agger tra la norda parto de la istmo. Alia inundo en 1862 kreis Kanalon Thyborøn tra centra Aggertange, kaj Kanalo Agger ekŝtopiĝis per sablo, fermiĝante en 1877. Tiel ĉi la insulo iomete pligrandiĝis.

Antikva Ĝermana tribo, *Vandaloj*, eble devenis de Vendsyssel kaj de tiu prenis sian nomon.

* Areo:  km²
* Loĝantaro:  (1-a de januaro, 2003)
* Gravaj urboj: Hjørring, Frederikshavn, Løkken, Lønstrup, Brønderslev, Hirtshals

Kategorio:Insuloj en la Balta maro
Kategorio:Insuloj en Danio
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Irtiŝo

**Irtiŝo** estas granda kaj longa rivero en Siberio, maldekstra alfluanto de Obo (je 61°20′N). Irtiŝo fontas el Ĉinia Altajo (88°10′E, 47°30′N), fluas tra Ĉinio, Kazaĥio kaj Rusio (la longo 4248km, la basenareo 1643000 km²).


Kategorio:Riveroj en Kazaĥio
Kategorio:Riveroj en Ĉinio
Kategorio:Riveroj en Omska provinco
Kategorio:Riveroj en Tjumena provinco
Kategorio:Riveroj en Ĥanta-Mansio
Kategorio:Alfluantoj de Obo
Kategorio:Internaciaj riveroj en Azio
Madjaraboj

La **madjaraboj** estas popolgrupo vivanta ĉe la limo de la hodiaŭa Egiptio kaj Sudano. Ili deklaras sin hungardevenaj, kies origin-legendo parolas pri prauloj alvenintaj en la 16-a jarcento (1517) kiel hungaraj soldatoj de la turka armeo (kies gvidanto estis Ibrahim el-Madjar aŭ Hasan el-Madjar) kaj kiuj edzinigis lokajn berberajn virinojn. Ili estis limgardaj soldatoj de la Turka Imperio.

Ilia lingvo estis komence la berbera, sed post longa arabiĝa tempo ili jam parolas arabe.

La grafo László Almásy gvidis ekspediciojn en la 1920-1930-aj jaroj al Egiptio, Sudano kaj Libio kaj dum tio li renkontis en Nubio (Vadi-Haifa) reprezentantojn de la madjaraba tribo. Oni surbendigis multajn dokumentarajn filmojn pri ili en la 1990-aj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vilagvevo.radio.hu/adasok/08/magyarab.htm  artikolo radia] ()
* abunda priskribo  ()
* artikolo radia  ()

Kategorio:Historio de Hungario
Madjaraboj
Madjaraboj
Madjaraboj
Bolŝije Tigani

**Bolŝije Tigani** (ruse *Большие Тиганы*) estas vilaĝo en Aleksejevska distrikto de  Tatarstano kun ĉ. 600 loĝantoj. Tie oni elterigis en 1974 tombojn, kiuj enhavis supozitajn madjarajn skeletojn kaj memoraĵojn (8-9. jc). (dokumentacio kaj foto1 foto2.

Ĉiu skeleto kuŝis perkape al okcidento. 

## Eksteraj ligiloj 
*http://www.ite.antat.ru/articles/punkt_b/b213.htm 
*ruse

Kategorio:Vilaĝoj de Tatarstano
Erkelenz

**Erkelenz** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Heinsberg de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.
## Gefiloj
*Wolfgang Maassen, filatelisto, eldonisto kaj pedagogo
eta|maldekstra|urbocentro kun kirko Lamberta

Kategorio:Distrikto Heinsberg
Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Bizanco

**Bizanco** estas la antikva nomo de la moderna urbo Istanbulo en nuna Turkio, unue antikva greka kolonio aŭ urbo. Laŭ la legendo, Bizanco estis originale fondigita de mita reĝo Býzas de Megara, greka urboŝtato – Býzas estas filo de mita reĝo Nizo. Laŭ Herodoto ĝi fondiĝis en jaro 667 a.&nbsp;Kr., kaj tradicie, oni uzis tiun jaron kiel la fondojaro.

La loko de la urbo logis Konstantinon kaj tial ĝi fariĝis la nova ĉefurbo de la imperio. Konstantino ĝin refondis en 330 kiel Konstantinopolon, ankaŭ konatan kiel “Nova Romo”.

Dosiero:Justinian mosaik ravenna.jpg|Justiniano la 1-a (483-565), mosaiko en St. Vitale en Raveno
Dosiero:Justinian Byzanz.png|Bizanca Imperio kaj apudaj regnoj dum Justiniano la 1-a
Dosiero:Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg|Solido kun bildigo de Leo la 3-a (675-741) kaj sia filo, Konstantino la 5-a (718-775)
Dosiero:Alexius I.jpg|Aleksio la 1-a Komnenos (1048-1118)

## Vidu ankaŭ 
* Konstantinopolo
* Bizanca imperio (395–1453)
* Bizanca arto

Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Konstantinopolo
Kategorio:Istanbulo
Genogramo

**Genogramo** precipe estas bilda prezento de familio kunigante sur saman skemon ties anojn (plej ofte je du aŭ tri generacioj) ties ligoj kaj ties biomedicinaj kaj psikosociaj informoj.

Dosiero:Genogram.jpg|simboloj uzataj en genogramo (kun pollingvaj priskriboj
Dosiero:Bliskie relacje1.png|proksima interrilatado
Dosiero:Bardzo bliskie relacje1.png|Tre proksima interrilatado
Dosiero:Konflikt1.png|Konflikto

## Vidu ankaŭ 
* Genealogio

## Eksteraj ligiloj 
* Difino kaj klarigoj pri genogramo france 
* Wingeno Programo por desegni genogramojn per komputilo angle

Kategorio:Psikologio
Clandestine

**Clandestine** estis keltmuzika grupo el Hjustono, Teksaso, Usono.  Per sakŝalmo, gitaro, violono, tamburoj ili ludis tradician keltan muzikon (iuj kun ina kantado), kaj kelkajn modernajn kantojn (inkluzive de kelkaj originalaj kantoj) laŭ kelta stilo.  Iuj kantoj uzis ceterajn instrumentojn, kiel fluton, bombardon, kaj diversajn fajfilojn.  Ili ekis en 1991, kvaropiĝis en 1996, kaj eksiĝis en 2003.  Ili verkis 4 diskojn kaj veturis multe ĉirkaŭ Usono kaj ankaŭ ludis en Eŭropo.  Ili estis favoratoj ĉe McGonigel's Mucky Duck en sia hejmurbo Hjustono, kaj en Cactus Cafe en apuda Aŭstino.

## Historio
La originala Clandestine estis sakŝalma kaj tambura kvaropo en Hjustono.  Originala membro kaj sakŝalmisto E.J. Jones transloĝiĝis al Pitsburgo, renkontis gitaristinon kaj kantistinon Jen Hamel tie, kaj konvinkis ŝin reveni al Hjustono por ludi kun Clandestine.  En 1995, violonisto Gregory McQueen aliĝis.  La unua disko (*The Ale is Dear*, La Biero Karas) enhavis ĉi tiun triopon.  En 1996 tamburistino kaj kantistino Emily Dugas aliĝis, kaj la ceteraj 3 diskoj havas ĉiujn 4 membrojn.  Jen Hamel kaj Emily Dugas ambaŭ kantis.  En februaro de 2003 la bando prezentis sian lastan koncerton.

La bando reformiĝis en 2006 sen Jen Hamel (sed kun ŝia beno).  Nova membro Al Cofrin ludas gitaron kaj sakŝalmon kaj kantas.  Tiu nova versio de Clandestine debutis en la trinkejo Mucky Duck la 30-an de novembro, 2006.

## Diskaro
* *The Ale is Dear*, La biero karas (1996)
* *The Haunting*, La hantado (1999)
* *To Anybody at All*, Al iu ajn (1999)
* *Music from Home*, Muziko el hejmo (live album, and the band's last) (2002)
* *Fine Small Storm*, Fajna eta ŝtormo (Jen Hamel) (2001)
* *The Willow*, La saliko (E.J. Jones) (2002)
* *ReD* (2008)

## Eksteraj Ligiloj
* Oficiala retpaĝaro
* Koncerto en Kennedy Center 
* Angla artikolo ĉe McGonigels Mucky Duck 
* Angla artikolo ĉe Celtic Nations World 

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Aidoso-retaksado

La **movado aidoso-retaksada** aŭ **neado de HIV/Aidoso** estas malstrikte ligita grupo de aktivistoj, ĵurnalistoj, civitanoj, sciencistoj, esploristoj, kaj doktoroj kiuj neas, defias, aŭ pridemandas, diversmaniere, la kutiman sciencan konsenton ke HIV estas la kaŭzo de aidoso.

Iliaj tipaj asertoj estas:

* HIV ne ekzistas
* HIV estas sendanĝera retroviruso
* HIV ekzistas, kaj eble kaŭzas aidoson, sed neniu jam pruvis tion
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; aliaj infektaj faktoroj kaŭzas aidoson
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; aidoso ne estas kontaĝa
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; kombino de aliaj infektaj kaj neinfektaj faktoroj kaŭzas aidoson
* HIV ekzistas, kaj eble kaŭzas aidoson, sed nur en kombino kun aliaj faktoroj

Ĉi tiuj asertoj ofte frustras kaj kolerigas la plimulton de sciencistoj, kiuj diras ke la malkonsentantoj malagnoskas la sciencan indicon, kiu subtenas la rolon de HIV pri aidoso, kaj ke ili danĝere minacas publikan sanon per siaj daŭraj agadoj.

Disidentoj asertas ke la kutima alveno al aidoso, bazita en HIV-kaŭzado, kaŭzis neĝustajn diagnozojn, psikologan teruron, toksajn kuracojn, kaj malŝparon da publika mono. La debato pri ĉi tiu temo ekde ĉirkaŭ 1980 ĝis nun kreis koleron kaj pasion de ambaŭ flankoj.
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.virusmyth.net 
* http://www.duesberg.com 
* http://www.virusmyth.net/aids/data/csfantasy.htm  
* http://www.hivnewsline.com/issues/Vol3Issue1/editorial.html  

Kategorio:Aidoso
Kategorio:Pseŭdoscienco
Kategorio:Medicinaj diskutoj
Vestfalia Paco

[eta|maldekstra|la urbodomo de [Osnabrück]]
eta|250ra|Informfolio pri la Vestfalia Paco de 1648
[eta|maldekstra|la urbodomo de [Münster (Vestfalio)|Münster]]
[eta|250ra|La [Sankta Romia Imperio en 1648 post la ratifiko de la Vestfalia Paco]]
La **Vestfalia Paco** aŭ jure pli precize la **Vestfalia Pac-Traktato**, estis packontrakto subskribita je la 24-a de oktobro 1648 en la vestfaliaj urboj Münster kaj Osnabrück. Ĝi finis la Tridekjaran Militon (1618-1648).

Per la paco finiĝis ankaŭ la Okdekjara Milito, la batalo de Unuiĝinta Nederlando pri sendependeco de Hispanio, kaj komenciĝis la ekzisto de la Svisa Konfederacio. Ĝenerale ĝi estis paco inter katolikismo kaj protestantismo.

La pac-interkonsento malgrandigis la potencon de la germana imperiestro favore al la imperiaj statoj; ĝi signifis la disigon de la regno al pli-malpli suverenaj ŝtatetoj kaj per tio la finon de unuece regata Germanio.

La pac-traktado komenciĝis en 1641 en Hamburgo; dum tiuj antaŭ-traktadoj oni precipe decidis pri la loko kaj la partoprenantoj de la finaj pac-konferencoj. Tiuj dividiĝis al du lokoj:
* En Osnabrück traktis komisiitoj de la imperiestro, de la imperiaj statoj kaj de Svedio;
* En Münster traktis komisiitoj de la imperiestro kaj de Francio sub perado de la papo kaj de Venecio.
La divido celis eviti rivalecon inter Francio kaj Svedio kaj rektan kontakton inter Svedio kaj la papa ambasadoro (nuncio).

Estis antaŭkonsentite, ke decidoj validu nur post akcepto en ambaŭ lokoj. Ĉiutage rajdistoj transportis protokolojn inter la du urboj per distanco de 50 kilometroj.

Resume la plej gravaj internaciaj sekvoj de la traktato estis:
* la sendependeco de Unuiĝinta Nederlando
* la sendependeco de la konfederacio de la svisaj kantonoj
* aligo al Francio de Messo, Toul kaj Verduno
* aligo al Svedio de Antaŭpomerio kaj najbaraj teritorioj
* aligo de Supra Palatinato al la elektoprinclando Bavario
* fakta disiĝo de la Sankta Romia Imperio
* Potencoperdo de la papo

Por la regiono de Osnabrück estis decidita: La regado ŝanĝiĝas inter katolika kaj protestanta reganto. La alia rezidu dume en ekstera urbeto.

Religie la traktato agnoskis katolikismon, protestantismon kaj kalvinismon kaj donis al regantaj princoj la rajton, decidi pri la religio de siaj subuloj (*cuius regio, eius religio* = latine, "kies regiono, ties religio").

Kategorio:Tridekjara milito
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Packontraktoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Vestfalio
Kategorio:Monastero
Kategorio:1648
GnuCash

eta|280px|Ekrankopio de **GnuCash**
**GnuCash** estas senpaga kaj libera komputila programo por persona librotenado.

Gnucash funkcias sur Linukso, FreeBSD, Solaris Operating Environment kaj aliaj unikso-similaj operaciumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* La retejo de GnuCash (angle, germane, hispane, france, itale, norvege, nederlande, portugale)
* https://www.hthoma.de/projekte/gnucash/index.html 
* http://www.wolschon.biz/code/jgnucashlib/index.html  

Kategorio:GNU
Kategorio:Libera programaro
Meĉo

eta|Kandelo kun meĉo
**Meĉo** estas teksaĵo (fibro), uzata en kandelo aŭ oleolampo. La kutima materialo por tio estas kotono kaj papero. Ĝi sorbas kaj servas la materialon por la flamo per kapilara efiko.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.technische-geflechte.de/frameset.html  
Kategorio:Iloj
Győröcske

**Győröcske** [djOroĉke] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Záhony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 4625
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Győröcske situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (kontraŭe troviĝas Slovakio, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nyíregyháza-Záhony. Záhony kaj samtempe Ukrainio troviĝas 3 km-ojn for.

## Historio 
Ĝi apartenis al la fortikaĵa departemento Ung. La nomo venas el la persona nomo *György* (prononcu *Djordj*, hungara formo de Georgo), kiu estis filo de banuso Aleksandro (*Sándor*) el la genro de *Gut-Keled*. En 1291 banuso Paŭlo vendis ĝin al Hodoŝ same el la Gut Keled-familio. La vilaĝeto estis enmane de familioj, parencaj al Gut-Keled-familio. Ĝi estis en la 16-a jarcento posedaĵo de *István Várdai* (Stefano el Várda); tiam oni nomis la vilaĝon *Gyern*, *Gyeur*, kelkfoje *Győr*. Fine de la 16-a jarcento, ĝi apartenis al familio de *Drugeth* el Homonna, al la posedaĵo de Ungvár. Pli poste akiris ĝin la familio Senyey [ŝenjei] (17-a jc.), Ghillányi [gila'nji](18-a jc.). La vilaĝo uzas sian nunan nomon fine de la 18-a jc.. La bienulo de la vilaĝo ĉe malservutigo estis la etnobela familio *Györöcskey* [djoroĉkei]. Tiam loĝis tie 278 loĝantoj kaj havis kalvinanan preĝejon.

En Győröcske migra poŝto servas.

## Ekonomio 
Plej grava laborejo de la loko estas la *Danubius Beton Kft.*, kiu okupiĝas pri betonproduktado. Aliaj loĝantoj laboras en la najbaraj, proksimaj komunumoj, ĉefe en Záhony.

## Eksteraj ligiloj 
* hungare 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Lerum

eta|Malnova ponto super la flueto Säveån
**Lerum** estas malgranda urbo kaj komunumo, situanta proksime de Gotenburgo en Västra Götalands län en okcidenta Svedio. Historie kaj tradicie, ĝi apartenas la provincon Västergötland. La urbo estas unu de du urboj ĉe la lago Aspen – la alia estas Jonsered. Lerum ankaŭ estas fervoja stacio.

Historie la setlejo kie la fluetoj Säveån kaj Lerån kuniĝas disvastiĝis al aliaj partoj de la valeto. La nomo “Lerum“ venas de *ler-,* ’argilo’, kaj *-um,* ’hejmo/farmo/vilaĝo’. La nuntempa preĝejo estis konstruita dum la 17-a jarcento. La fervojo ekster la urbo konstruiĝis en 1855–1857, kaj Lerum iĝis fervoja stacieto en 1858. La nuntempa stacidomo estis konstruita en 1892.

En la komunuma gimnazio, dum 12-jara periodo iam antaŭ 2019, eblis studi Esperanton. La esperanto-librejo en Stannum (statistike iĝinta parto de Gråbo) ankaŭ estas lokita en la komunumo de Lerum.

La plej grandaj, statistike difinitaj, loĝejoj en la komunumo de Lerom, laŭ Statistiska centralbyrån, 2015:

Noto: Ingared (Norseund) estis dividita inter du komunumoj: Lerum kaj la komunumo de Alingsås. La tuta komunumo havis tiam 40&nbsp;181, kaj 43&nbsp;020 loĝantojn en 2020.

## Bildgalerio 

Dosiero:Svcmap vastra gotaland.png|Situo en Svedio
Dosiero:Lerum kommun.png|Situo en Västra Götalands län
Dosiero:Lerums_j%C3%A4rnv%C3%A4gsstation,_den_21_juni_2006.JPG|Stacidomo de Lerum en 2006
Dosiero:Lerum vapen.svg|Blazono de la komunumo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Retejo de la gimnazio la 3-an de majo 2017 (arkiva kopio)

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Komunumoj de Svedio
Kategorio:Komunumoj de la provinco Västra Götalands län
Sonja Ziemann

**Sonja** Alice Selma Toni **ZIEMANN** [sonja ciman] (naskiĝis la 8-an de februaro 1926, mortis la 17-an de februaro 2020) estis germana aktorino, kantistino kaj dancistino.

Sonja Ziemann naskiĝis en Eichwalde apud Berlino. Ŝi studis en la Berlina baletlernejo de Tatjana Gsovsky, kaj en la jaro 1941 ŝi unuafoje kiel dancistino kaj kantistino aperis sursceneje.

En 1942 ŝi komencis kinokarieron, per malgrandaj roloj en distraj filmoj. Ŝi famiĝis en la 1950-aj jaroj, per filmoj kiel *Schwarzwaldmädel* kaj *Grün ist die Heide*, sed poste esprimis sian deziron, eskapi el la roloskemo de „ĉarma belulino“.

La privata vivo de Sonja Ziemann estis plena de sortobatoj. En la jaro 1961 ŝi edziniĝis al la pola verkisto Marek Hlasko, kiu ok jarojn poste, en la aĝo de 35 jaroj mortis. La komuna filo Pierre mortis en 1970, kiel 16-jarulo, de kancero. En la jaro 1974 ŝia tiama vivkunulo Martinius Adolff pereis dum aviadilakcidento.

En 1998 Sonja Ziemann publikigis siajn memorojn *Ein Morgen gibt es immer* (=ĉiam estos morgaŭo).

Sonja Ziemann mortis en Munkeno.

## Listo de filmoj 
* *Die Jungfern von Bischofsberg* (1943)
* *Geliebter Schatz* (1943)
* *Schwarzwaldmädel* (1950)
* *Grün ist die Heide* (1951)
* *Made in Heaven* (Britio, 1952)
* *Die Privatsekretärin* (1953)
* *Meine Schwester und ich* (1954)
* *Das Bad auf der Tenne* (1955)
* *Liebe ohne Illusion* (1955)
* *Dany, bitte schreiben Sie* (1956)
* *Kaiserball* (Aŭstrio, 1956)
* *Hunde, wollt ihr ewig leben* (1958)
* *Nacht fiel über Gotenhafen* (1959)
* *The Secret Ways* (Usono, 1961)
* *Ihr schönster Tag* (1961)
* *The Bridge at Remagen* (Usono, 1968)
* *Das ausschweifende Leben des Marquis de Sade* (1970)
* *Germaine Damar - Der tanzende Stern* (2011)

Kategorio:Germanaj aktoroj
Katharina Thalbach

**Katharina THALBACH** [katarina talbaĥ] (naskiĝis la 19-an de januaro, 1954) estas germana aktorino kaj reĝisorino.

Kiel filino de la reĝisoro Benno Besson kaj la aktorino Sabine Thalbach ŝi naskiĝis en Orienta Berlino. Jam en la aĝo de kvin jaroj ŝi unuafoje aperis sursceneje kaj kunagis en filmoj. Post la morto de ŝia patrino interalie Helene Weigel okupiĝis pri la aktora talento de la junulino.

En la jaro 1969 Katharina Thalbach prezentis sian unuan grandan teatran rolon, en la *Dreigroschenoper* de Bertolt Brecht.

En 1976 ŝi kun sia edzo, la verkisto Thomas Brasch, ekloĝis en Okcidenta Berlino. Ŝi sukcesis daŭrigi sian karieron tie, kaj en la kino kaj en la teatro, kie ŝi ekde la fino de la 1980-aj jaroj ankaŭ agas kiel reĝisorino.

Ŝia filino Anna ankaŭ estas konata aktorino.

## Listo de filmoj 
**Lotte in Weimar* (1974)
**Die Leiden des jungen Werther* (1976)
**Das zweite Erwachen der Christa Klages* (1977)
**Die Blechtrommel* (1979)
**Engel aus Eisen* (1980)
**Paradies* (1986)
**Follow Me* (1988)
**Kaspar Hauser* (1992)
**Alles auf Anfang* (1993)
**Gefährliche Freundin* (1996)
**Solo für Klarinette* (1997)
**Der Hauptmann von Köpenick* (1997)
**Die Rättin* (1998)
**Sonnenallee* (1999)
**Die Manns* (2001)
**Harte Brötchen* (2002)
**Die Quittung* (2003)

## Reĝisoraj laboroj 
**Der Hauptmann von Köpenick* en la Berlina Maxim-Gorki-Theater
**Macbeth* kaj *Romeo und Julia* en la Hamburga Thalia Theater

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Max Schreck

**Max SCHRECK** (11-an de junio, 1879, mortis la 26-an de novembro, 1936) estis germana aktoro, fama ĉefe pro la titolrolo en la mutfilmo *Nosferatu*.
Naskiĝinte en Berlino, Max Schreck komencis sian aktoran karieron en la Berlina *Staatstheater*. Poste li dum du jaroj turneis tra germanaj kaj svisaj teatroj. Stacioj estis i.a. Erfurt, Bremeno, Lucerno, Gera kaj Frankfurto ĉe Majno. Poste li laboris en Berlino, ĉe Max Reinhardt.

De 1919 ĝis 1922 li laboris en la Munkena teatro Kammerspiele. Tiutempe oni ankaŭ preparis la unuan filmon, en kiu li aperis: *Der Richter von Zalamea*.

Mondfamon li en 1922 akiris en la rolo de vampiro la horora filmo *Nosferatu* de la reĝisoro Friedrich Wilhelm Murnau. Li tiel konvinke aktoris, ke kelkaj homoj timis, ke la aktoro mem estis vampiro, ne laste pro lia nomo: Schreck = Teruro.

En la jaro 1923 Max Schreck aperis en la filmo *Die Straße*, poste li revenis al Munkeno. Li mortis subite en la aĝo de 56 jaroj, post kiam li mallonge antaŭe ankoraŭ staris sursceneje.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Christiane Hörbiger

**Christiane HÖRBIGER** [kristjane HERbiger] (naskiĝis la , mortis en Vieno la ) estis aŭstra aktorino kaj sinkronigparolistino.

## Vivo 
Kiel filino de la geaktoroj Attila Hörbiger (1896–1987) kaj Paula Wessely (1907–2000), kaj kiel nevino de Paul Hörbiger (1894–1981) Christiane Hörbiger naskiĝis en Vieno. Unue trejniĝis ŝi, laŭ gepatra volo, kiel sukerbakistino. Aktorumadon ne antaŭ la jaro 1955-a ŝi alfrontis. Ŝi komencis lernadon en la renoma *Max-Reinhardt-Seminar*, sed jam post kelkaj semajnoj ĉesigas tion por akcepti filmoferton. Sian lernadon pri aktorado, kantado kaj dancado ŝi daŭrigis helpe de privataj instruistoj. De 1957 ĝis 1966 ŝi laboris ĉe la Viena teatro *Burgtheater*. Poste ŝi elprovis sin en teatroj de Heidelberg, Munkeno kaj Zuriko, en 1969, 1970 kaj 1971 ŝi agis en la Festivalo de Salcburgo. Dume ŝi konstante aperas en filmoj kaj televidaj produktaĵoj.

## Listo de filmoj 
* *Der Major und die Stiere* (1955)
* *Die Wirtin zur goldenen Krone* (1955)
* *Der Meineidbauer* (1956)
* *Der Edelweißkönig* (1957)
* *Immer die Radfahrer* (1958)
* *Der Bauer als Millionär* (1961)
* *Versuchung im Sommerwind* (1973)
* *Victoria* (1979)
* *Donauwalzer* (1985)
* *Das Erbe der Guldenburgs* (televidserio, 1987)
* *Schtonk!* (1992)
* *Tafelspitz* (1993)
* *Alles auf Anfang* (1993)
* *Diebinnen* (1995)
* *Hunger – Sehnsucht nach Liebe* (1996)
* *Das Kapital* (1996)
* *Julia – eine ungewöhnliche Frau* (televidserio, 1997)
* *Jimmy the Kid* (1998)
* *Die Gottesanbeterin* (2001)
* *Klaras Hochzeit* (televida produktaĵo, 2001)
* *Alpenglühen* (televida produktaĵo, 2003)

## Notoj 
Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Virinoj
Partikla radiado

**Partikla radiado** estas radiado (fluo) de subatomaj partikloj, havantaj energion kaj mason.

Principe tia radiado povas konsisti el ajnaj subatomaj partikloj. Historie iuj specoj estas aparte gravaj kaj ricevis apartajn nomojn:

* Alfa-radiado (α) konsistas el atomkernoj de heliumo, konsistantaj el po du protonoj kaj neŭtronoj. Ĝi ofte ekestas ĉe radioaktiva malkomponiĝo de pezaj atomkernoj.
* Beta-radiado (β-) konsistas el elektronoj.
* Pozitiva beta-radiado (β+) konsistas el pozitronoj.
* Neŭtrona radiado (*n*) konsistas el neŭtronoj.

Alfa- kaj beta-radioj estas devojigeblaj per elektraj aŭ magnetaj kampoj, neŭtronoj ne.

Tiuj ĉi radiadoj povas provoki jonigadon kiam ili trairas materion, kaj tial ili estas nomitaj joniga radiado. Tiaj estas ankaŭ aliaj elektromagnetaj radiadoj, kiel la gama- (γ) kaj la ikso-radiado.

Ankaŭ la kosma radiado estas partikla radiado; ĝi konsistas el multaj specoj de partikloj.
## Vidu ankaŭ 
* Kernfiziko
* Fiziko

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektromagneta radiado
Ĝirafo

**Ĝirafo** (*Giraffa*) estas genro de remaĉulo el la subordo de parhufuloj; nun vivas nur unu specio Marmora ĝirafo (*Giraffa camelopardalis*). Kune kun la okapio la ĝirafo konsistigas la familion de ĝirafedoj.

La ĝirafo havas eksterordinare longajn krurojn kaj kolon. Ĝi estas la plej alta besto kun kapoalto de 5 metroj. Ĝiaj flankaj fingroj tute malaperis (ili havas nur du fingrojn), sur la kranio troviĝas ostaj kornetoj, kovritaj de haŭto. Ĝia korpo deklivas malantaŭen, la vosto estas mallonga kun kvasto. Ĝia vosto estis uzata en la antikva Egiptujo kiel muŝofrapilo.

Ĝi vivas sur savanoj de Afriko.

[eta|240ra|neniu|Ĝirafoj en [Zoologia ĝardeno de Jerusalemo]]

## Specioj 
genro: ĝirafo - Giraffa
:specio: † atika ĝirafo - Giraffa attica
:specio: † sivala ĝirafo - Giraffa sivalensis
:specio: Marmora ĝirafo - Giraffa camelopardalis

## Bildaro 

Namibie Etosha Girafe 02.jpg
Giraffes (Giraffa camelopardalis) (7042371591).jpg
Etosha National Park, Namibia (2826088036).jpg|trinkante
Giraffe Ithala KZN South Africa Luca Galuzzi 2004.JPG|viroj luktante
Flickr - Rainbirder - High-rise living.jpg
Little Giraffe (20441950270).jpg|
Giraffa camelopardalis head (Profil).jpg
Giraffa-JZ95.jpg|
Giraffa camelopardalis eating in Ramat Gan Safari.ogv

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Angolaj mopanearoj
* Kaoko-Dezerto
* Okcident-sudana savano

Kategorio:Ĝirafedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Genroj de mamuloj
Tōru Takemitsu

**Toru TAKEMITSU** （）(naskiĝis la 8-an de oktobro de 1930, mortis la 20-an de februaro de 1996) estis japana komponisto kaj skribisto.

## Biografio 
Li naskiĝis je 8-a de oktobro 1930 kaj unu monato poste, lia familio iris al Dalian en la Ĉina provinco Manĉurio. Li reiris al Japanio por iri al lernejo, sed ĝi devis militservi.

Kategorio:Japanaj komponistoj
Kategorio:Japanaj skribistoj
Partiklo

[eta|Varmegaj metalaj partikloj kreitaj dum [veldado]]
**Partiklo** aŭ **korpusklo** en fiziko estas tre malgranda korpo, ĝenerale de subatoma grandeco. Sed la vorto ankaŭ uziĝas por korpo pli malgranda ol 100 μm. Pli ĝenerale partiklo estas memstara korpo, kiu estas malgranda kompare al iu konsiderata fizika sistemo. 

La eroj de partikloj estas nomataj subpartikloj; ekz. subpartikloj de atomoj estas elektronoj, protonoj kaj neŭtronoj. La partikloj kiuj estas ne plu diseblaj al iuj subpartikloj (aŭ kies disigoj estas nepruvita en nuna fiziko) nomiĝas elementaj partikloj.

Nanopartiklo estas kutime difinita kiel partiklo de materio, kiu estas inter 1 kaj 100 nanometroj (nm) de diametro. La termino estas foje uzata por pli grandaj partikloj, ĝis 500 nm, aŭ fibroj kaj tuboj kiuj estas malpli ol 100 nm en nur du direktoj. 

Vidu la liston de partikloj, konsiderataj far moderna fiziko.

## Vidu ankaŭ 
* Antipartiklo
* Elementa partiklo
* Nanopartiklo
* Subatoma partiklo
* Partikla akcelilo
* Partikla fiziko
* Partikla materialo
* Koloido
* Polvo

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Partikla fiziko
Listo de partikloj

Jen **listo de partikloj**:

## Ne-elementaj partikloj 
* Molekulo konsistantaj el atomo
* Atomoj konsistantaj el nukleo el protonoj kaj neŭtronoj kaj el elektronoj
* Hadronoj konsistantaj el kvarkoj kaj gluonoj; ekzistas du tipoj:
** Barionoj el tri kvarkoj:
*** Protono
*** Neŭtrono
** Ekzotikaj barionoj
*** Hiperonoj
*** Pentakvarkoj (kvin-kvarkaĵoj — hipotezataj)
*** Tetrakvarkoj (kvar-kvarkaĵoj — hipotezataj)
** Mezonoj el kvarko+antikvarko
*** Pionoj (π+ π− π0)
*** Kaonoj
*** ro-mezonoj

## Elementaj partikloj 
* Fermionoj
** Leptonoj, da kiuj ekzistas ses tipoj:
*** elektronoj
*** muonoj
*** taŭonoj
*** neŭtrinoj, pri kiuj ekzistas tri tipoj (elektrona, muona, taŭona)
** Kvarkoj, pri kiuj ekzistas ses tipoj (supra, suba, stranga, ĉarma, bela, vera)

* Bosonoj
** perantoj de la kvar elementaj fortoj
*** fotonoj, perantoj de la elektromagneta forto
*** bosonoj W kaj Z, perantoj de la malforta nuklea forto
*** gluonoj (ok), perantoj de la forta nuklea forto
*** gravitonoj (hipotezataj), perantoj de la gravito
** Higgs-aj bosonoj, konjektataj laŭ kromteorio de la norma modelo; laŭ ĉi-lasta, la Higgs-a bosono, kiu donas mason al la leptonoj, kvarkoj kaj perantoj, estis observita la 4-an de julio 2012.

## Vidu ankaŭ 
* Perioda tabelo

## Eksteraj ligiloj 
* http://pdg.lbl.gov 
* http://sol.sci.uop.edu/~jfalward/elementaryparticles/elementaryparticles.html  
* http://www.bartleby.com/65/el/elementr-p.html  
* http://www.teilchenphysik.org/temp_tpthemen_elementart.htm

Kategorio:Partikla fiziko
Karapaco

**Karapaco** (*carapax*) estas osteca, korneca, kalkeca aŭ ĥitina ŝelo, el unu peco. Ĝi kovras la dorson aŭ parton de dorso de diversaj animaloj, ekz. testudoj, krustuloj.

Ĝi konsistas ĉe testudoj el kvinvica haŭtosteto, kovrita per kerataj lamenoj. Ĝi nomiĝas ankaŭ dorsa kiraso, ĉar la brustan parton de la testudoj kovras brusta kiraso (*plastron* → plastrono)

Dosiero:Carapax.svg|
Dosiero:Carapax scutes bones.png|
Dosiero:Graptemys nigrinoda hatchlings.jpg|
Dosiero:Grammostola cf. porteri adult male.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Karapaco (e-klubo)
* Orakola osto: antikvaj ĉinaj tekstoj ĉizitaj sur karapacoj

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Herpetologio
Okapio

La **okapio** (*Okapia johnstoni*) estas remaĉulo el la subordo de parhufuloj malkovrita en 1901. Kune kun la ĝirafo ĝi formas la familion de ĝirafedoj.

Ĝiaj flankaj fingroj tute malaperis (ili havas nur du fingrojn), sur la kranio de la vira besto troviĝas ostaj kornetoj, kovritaj per haŭto. Ĝia korpo deklivas malantaŭen, la vosto estas mallonga kun kvasto. Ĝi havas 7 kolajn vertebrojn kiel la ĝirafo.

Ĝia haŭto estas stria ĉe la femuro.

Tiu afrotropisa besto loĝas en la praarbaroj de Kongo en Afriko.

## Vidu ankaŭ 
* Centra-kongaj malaltaĵaj arbaroj
* Okapia Naturrezervejo de la Demokratia Respubliko Kongo

## Bildaro 

Dosiero:Okapi.bristol.600pix.jpg|
Dosiero:Okapi2.JPG|

Kategorio:Ĝirafedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno