open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sant Jaume dels Domenys

**Sant Jaume dels Domenys** estas vilaĝa municipo en la provinco Taragono kaj la aŭtonoma komunumo Katalunio de Hispanio. En 2014 ĝi havis  loĝantojn. En la loĝloko naskiĝis interalie la futbalisto Marc Bartra.

eta|maldekstra|300ra|la historia turo *Lleger*

Kategorio:Urboj de Katalunio
Marc Bartra

**Marc Bartra** (per plena nomo *Marc Bartra Aregall*, prononco laŭ sistemo IFA katalune , hispane ) (naskiĝis  en Sant Jaume dels Domenys, Katalunio, Hispanio, do nun -jara) estas kataluna profesia futbalisto.

Ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2009 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-18-, sub-19-, sub-20-  kaj sub-21-jaruloj. Krome li ekde la jaro 2010 ankaŭ aktivas en la kataluna nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *RCD Espanyol* (2001–2002) kaj poste *FC Barcelona* (2002–2009), li inter la jaroj 2009 kaj 2016 daŭrigis sian karieron kiel profesia futbalisto en la klubo de sia junaĝo, kaj ekde tiam estas parto de la 1-a vira teamo de la klubo Borussia Dortmund en Germanio. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "4".  

	

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Lucas Vázquez

**Lucas Vásquez** (per plena nomo *Lucas Vásquez Iglesias*, prononco laŭ la sistemo IFA hispane ) (naskiĝis  en Curtis, Galegio, Hispanio, do nun -jara) estas hispania profesia futbalisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *Curtis, Ural* kaj poste *Real Madrid C.F.* inter la jaroj 2000 kaj 2010, li daŭrigis sian karieron en la 3-a, 2-a kaj poste 1-a viraj teamoj de la klubo *Real Madrid C.F.* kaj nur en unu futbala sezono (2014-2015) estis pruntita al la klubo *RCD Espanyol*. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "9".

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Thiago Alcántara

**Thiago Alcántara**, per plena nomo *Thiago Alcántara do Nascimento*, sed inter ŝatantoj de futbalo kutime nur nomata **Thiago** (naskiĝis  en San Pietro Vernotico, Italio, do nun -jara) estas profesia futbalisto. Ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2007 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. 

Thiago naskiĝis en Italio al brazilaj gepatroj – lia patro estas la eksa profesia futbalisto kaj mondpokala ĉampiono Mazinho. En 1995-1996, kvar-jara, li ludis futbalon en la klubo Flamengo de Brazilo, tiam kun la familio translokiĝis al Hispanio kaj partoprenis la infanajn teamojn de la futbalaj kluboj *Ureca* kaj *Kelme* en Galegio, kaj inter 2001-2005, do inter la 10-a kaj 14-a vivjaro, ankoraŭfoje aktivis en la klubo Flamengo de Brazilo. Tiam en 2005 li aliĝis al la klubo  FC Barcelona, kaj tie ankaŭ post la plenkreskiĝo plu aktivis en la 2-a kaj 1-a vira teamoj. Kun la barcelona teamo li en kvar jaroj gajnis la nacian ligon de futbalteamoj, nomatan *La Liga*, la Ligon de Ĉampionoj de UEFA kaj la Kluban Mondpokalon de FIFA. En 2013 li membriĝis en la 1-a teamo de la klubo FC Bayern München, kiu pro tio pagis 25 milionojn da Eŭroj al la barcelona klubo. En Bavario,  li kun la teamo gajnis sep trofeojn, inkluzive de la nacia ligo de futbalteamoj *Bundesliga* en ĉiu el la unuaj tri jaroj, kiam li kontribuis al la teamo.

Post kiam li helpis al la hispanaj naciaj teamoj de sub-19- kaj sub-21-jaraj futbalistoj ambaŭ atingi la eŭropan ĉampionecon, li en 2011 debutis en la vira nacia teamo. Li estis antaŭvidita partopreni en la teamo kadre de la futbala mondpokalo 2014, sed fine tamen retiris sian partoprenon pro genua vundiĝo. Du jarojn poste li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "16".  

	

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Mikel San José

**Mikel San José** (per plena nomo *Mikel San José Domínguez*, prononco laŭ sistemo IFA hispane ) (naskiĝis  en Pamplona, do nun -jara) estas hispania profesia futbalisto. Ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2007 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-19-, sub-21- kaj sub-23-jaruloj. Interalie, liaj teamoj en 2007 gajnis la eŭropan ĉampionecon de sub 19-jaruloj kaj en 2011 la eŭropan ĉampionecon de sub 21-jaruloj. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *Chantrea* de Navaro kaj poste *Athletic Bilbao* en la de Pamplona geografia proksima aŭtonoma regiono Eŭskio, li inter la jaroj 2007 kaj 2010 estis profesia futbalisto en la klubo *Liverpool F.C.* en Anglio, kaj ekde tiam estas parto de la 1-a vira teamo de lia junaĝa klubo *Athletic Bilbao*. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "17".

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Bruno Soriano

**Bruno Soriano** (per plena nomo *Bruno Soriano Llido*, prononco laŭ sistemo IFA hispane , inter ŝatantoj de futbalo kutime nur nomata **Bruno**; naskiĝis  en Artana, Valencilando, Hispanio, do nun -jara) estas hispania profesia futbalisto.

Ekde la jaro 2010 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj de la naskiĝurbo Artana kaj poste *Villarreal CF*, li kiel plenkreskulo daŭrigis sian karieron en tiu klubo kaj neniam aktivis en alia kluba teamo.

Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "19".  

	

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Lajos Hanzó (historiisto)

**Lajos Hanzó** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hanzó Lajos** estis hungara historiisto, instruisto, profesoro. Lia samnoma filo estis Lajos Hanzó (inĝeniero).

Lajos Hanzó http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC05727/05954.htm naskiĝis la  en Nagybánhegyes. Li mortis la  en Szarvas.
  
## Biografio 
Lajos Hanzó frekventis gimnazion en Szarvas, poste li akiris 2 diplomojn en Scienca Universitato Miklós Horthy en 1941 kaj 1942. Li ekinstruis en 1941 en eduka instituto pri pedagogoj en Szarvas, sed en la sekva jaro li instruis en gimnazio en la sama urbo. Inter 1961 kaj 1964 li estis katedrestro de altlernejo pri infanĝardenistoj same en Szarvas, poste li estis inspektoro, fine historiisto en la akademia instituto. Li okupiĝis pri loka historio, kamparanaj movadoj kaj biografioj pri pedagogoj. Li ricevis premion en 1952, post 3 jaroj premion Kossuth. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az erdélyi szász önkormányzat kialakulása* (1941)
* *A szlovák levéltárak problémáiról* (1953)
* *Az iparfejlődés néhány kérdése Békés megyében, a 19. században* (1957)
* *A történelem tanításának módszertana* (1965) - kun aliaj
* *A Barcaság betelepítése és a Német Lovagrend* (1989)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj sciencohistoriistoj
Aritz Aduriz

**Aritz Aduriz** (per plena nomo *Aritz Aduriz Zubeldia*, laŭ la nomo rekonebla kiel eŭsko;  naskiĝis  en San Sebastián, Eŭskio, Hispanio, do nun -jara) estas eŭska kaj hispania profesia futbalisto.

Ekde la jaro 2010 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, kaj aldone ekde 2006 membras en la eŭska nacia teamo de futbalo. Post jaro en la junulara teamo de la klubo *Antiguoko*, li inter la jaroj 1999 kaj 2000 estis profesia futbalisto en la klubo *Aurrerá* de Vitoria-Gasteiz, de 2000 ĝis 2004 en la klubo *Athletic Bilbao*, en 2004–2005 en la teamo de la klubo *Real Valladolid*, de 2006 ĝis 2008 denove ĉe *Athletic Bilbao*, sekve de 2008 ĝis 2010 en la klubo *RCD Mallorca*, de 2010 ĝis 2012 en la teamo de *Valencia CF* kaj ekde tiam denove ĉe * Athletic Bilbao*.

Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "20".  

	

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Eŭskoj
Sergio Rico

**Sergio Rico** (per plena nomo *Sergio Rico González*) (naskiĝis  en Sevilo, do nun -jara) estas hispania profesia futbala golisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj ekde la 13-a vivjaro, do ekde 2006, en la junularaj teamoj de la klubo *Sevilla FC*, li post la plenkreskiĝo daŭrigis sian karieron en la 2-a kaj ekde la 21-a vivjaro en la 1-a vira teamo de la sama klubo. Dufoje kun tiu teamo li gajnis la Eŭropan Ligon de UEFA, en majo 2015 kaj majo 2016. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "23".  

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Nolito

eta|Nolito en 2013
**Manuel Agudo Durán**, inter ŝatantoj de futbalo kutime nur nomata **Nolito** (naskiĝis  en Sanlúcar de Barrameda, Andaluzio, do nun -jara) estas hispania profesia futbalisto.

Ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. En aĝo de 21 jaroj li alvenis al la vira teamo de la klubo FC Barcelona, post kiam antaŭe li aktivis en la klubo *Écija Balompié* de sia hejmregiono. De 2011 ĝis 2013 li estis membro de la 1-a teamo de la klubo Benfica en Lisbono, en 2013 estis pruntita al la teamo de Granada, kaj ekde 2013 aktivas en la 1-a teamo de la klubo Celta de Vigo en Galegio. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "22".

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
23241 Yada

'*23241 *Yada'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana planeda sciencisto *Toru Yada* de la Instituto de Kosmo kaj Kosmonaŭtiko ĉe la JAXA Li estas unu el la ĉefaj sciencistoj de la instalaĵo de konservo por planedaj specimenoj ĉe JAXA, kie specimenoj deveninte de *25143 Itokawa'' estas studataj kaj gardataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Pojkilotermaj bestoj

[eta|250 px|dekstra|La [ordinara rano estas pojkiloterma kaj kapablas funkcii ĉe ampleksa gamo de korpokernaj temperaturoj.]]
**Pojkiloterma** rilatas al organismo, kies interna temperaturo varias konsiderinde multe (kiel reptiloj). Ĝi estas la malo de homeoterma, nome organismo kiu retenas termikan homeostazon (kiel mamuloj). Kutime la variado estas konsekvenco de variado en la etosmedia temperaturo. Multaj surteraj ektotermaj bestoj estas ankaŭ pojkilotermaj. 
Tamen kelkaj ektotermaj restas en temperatur-konstantaj medioj ĝis la punkto ke ili fakte kapablas teni konstantan internan temperaturon (t.e. estas *homeotermaj*). Tiu distingo ofte faras la terminon "pojkiloterma" pli utila ol la komunnoma "malvarma sango", kiu estas foje uzata por referenci al ektotermaj plej ĝenerale.

## Referencoj
Kategorio:Animala fiziologio
Kategorio:Termoregulado
Beaverton (Oregono)

eta|300ra|Situo de Beaverton (ruĝa) enkadre de Kantono Washington, kaj de Kantono Washington en Oregono
**Beaverton** estas urbo en Kantono Washington, Oregono, Usono. Ĝia centro situas 11 km okcidente de la centro de Portlando. Beaverton estas la dua urbo (laŭ loĝantaro) en la kantono, kaj rangas sesa en la ŝtato. La urbo kuŝas en la valo de la rivero Tualatin.

Kategorio:Urboj de Oregono
Kategorio:Kantono Washington (Oregono)
Custer (Suda Dakoto)

eta|maldekstra|Ĉefstrato en la centro de Custer (2003)
eta|maldekstra|Bovoĉaroj alvenantaj en Custer (1876)
**Custer** estas urbo en Kantono Custer, Suda Dakoto, Usono. Ĝi situas en la Nigra montetaro, kaj verŝajne estis la unua urbeto fondita tie dum la blankula invado instigita de orfebro post la troviĝo de oro en tiu regiono en 1874.

Kategorio:Urboj de Suda Dakoto
Kategorio:Nigra montetaro (Suda Dakoto)
Kategorio:Kantono Custer (Suda Dakoto)
Kategorio:Aperis en 1875
23191 Sujaytyle

'*23191 *Sujaytyle'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Sujay Tyle*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2007 pro sia projekto pri energio kaj transporto. Li estis lernanto ĉe la *Pittsford Mendon High School'' de Pittsford (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
23244 Lafayette

'*23244 *Lafayette'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search'' (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Marie-Joseph Motier, markizo de La Fayette (1757–1834), simbola figuro de la amikeco Francio - Usono. Libervole li servis kiel generalo de la Kontinenta Armeo dum la
Usona Milito de Sendependeco kaj kiel ĉef-komandanto de la Nacia Gvardio dum la Franca revolucio de 1789.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Héctor Bellerín

**Héctor Bellerín** (per plena nomo * Héctor Bellerín Moruno*) (naskiĝis  en Calella, Katalunio, Hispanio, do nun -jara) estas kataluna kaj hispania profesia futbalisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2011 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-16-, sub-17-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. Kiel infano ekde la oka vivjaro li ludis futbalon en la junularaj teamoj de la klubo *FC Barcelona* kaj inter la jaroj 2011 kaj 2013 en futbala akademio de la klubo *Arsenal F.C.* en Anglio, kie li post la plenkreskiĝo daŭrigis sian karieron. En la futbala sezono 2013-2014 li estis pruntita al la same anglia klubo *Watford F.C.*. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "12".  

	

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Aristide Briand (pariza metrostacio)

**Aristide Briand** [aʁistid bʁijɑ̃] estas la provizora nomo de estonta stacio sur linio 9 de la Metroo de Parizo en komunumo . Ĝi ŝuldas sian nomon al Bulvardo Aristide Briand sur kiu ĝi situos.

## Projektoj 
*   ''''
Se la plilongigo de linio 9 estos efektiva, tiu stacio estos interkonektita kun tramlinio T1.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 9 de la metroo de Parizo
* Montreuil (Seine-Saint-Denis)
* Aristide Briand
* Aristide Briand (Tramtransporto en Parizo)

Kategorio:Linio 9 de la metroo de Parizo
Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Montreuil (Seine-Saint-Denis)
Noord

**Noord** (Nordo) estas loĝloko en la nordorienta parto de Arubo kaj situas apud la loĝloko Palmstrando. Noord havas kelkajn superbazarojn , restoraciojn kaj policoficejon. Ankaŭ la vidinda Altovistakapelo troviĝas apude. En Noord loĝas multaj migrintoj el Nederlando. En la jaro 2010 ĝi havis 21 495 loĝantojn.

eta|maldekstra|300px|Imeldahof (Imeldabieno) en Noord

Kategorio:Loĝlokoj de Arubo‎
(23250) 2000 WQ181

**(23250) 2000 WQ181** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia programo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la *United States Air Force* sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).

La , ĝi pasos al 0,0844691 AU (12,636 milionoj da km) de Marso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kiki Bertens

**Kiki Bertens** (naskiĝis  en Wateringen, Nederlando) estas profesia tenisistino el Nederlando.

Ŝi estis la unua nederlandanino kiu ludis en la duonfinalo de Roland Garros post Marijke Jansen en 1971.
Ankaŭ ŝi estis la unua nederlandanino en la duonfinalo de Granda Ŝlemo-turniro post Betty Stöve je la US Open en 1977.

Kiki Bertens malgajnis en 2016 la duonfinalon en Roland Garros de Serena Williams, per 6-7 kaj 4-6.

En majo 2019 Bertens gajnis la *Premier Mandatory*-turniron de Madrido per dum la finalo venki de la rumana Simona Halep. Per tio Bertens atingis la kvaran lokon sur la monda rangolisto, la plej alta pozicio iam de nederlanda tenisisto.

eta|maldekstra|Kiki Bertens 2017
eta|meza|Kiki Bertens 2019

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Kiki Bertens

Kategorio:Nederlandaj tenisistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Nederlando
23257 Denny

'*23257 *Denny'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Beaver* en Eloy (Arizono, Usono).

La *PinPoint Astrometric Engine*, kaj la *ACP Observatory Control Sortware'', programaroj disvolvitaj de Robert B. Denny, estas gravaj kontribuoj por la observo de la asteroidoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
23258 Tsuihark

'*23258 *Tsuihark'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Beaver* en Eloy (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la honkonga aktoro, reĝisoro kaj produktoro Tsui Hark (ĉine: 徐克), kies produktaĵoj inkludas «* Rakonto pri ĉinaj fantomoj* » kaj «* Verda serpento* ». En 1991, Tsui gajnis la premion « Plej Bona Direktoro » ĉe la Premio de la Honkonga Filmo pro « *Iam estis en Ĉinio'' ».

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
23259 Miwadagakuen

'*23259 *Miwadagakuen'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la programo BATTeRS elde la observatorio de Bisei (Okajama, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita laŭ la porknabina lernejo *Miwada Gakuen*, (japane : 三輪田学園中学校・高等学校) establita de la konfuceistino *Masako Miwada* (三 輪 田眞佐子, 1843–1927) en 1887 por alporti edukon al la virinoj. La organiza kunveno de la japana asocio *Spaceguard'' okazis en la halo de tiu lernejo la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de BATTeRS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Lisamfibioj

eta|dekstra|Rekonstruaĵo de *Gerobatrachus*, ebla praulo de salamandroj kaj ranoj.
La grupo de **Lisamfibioj**, nome *Lissamphibia*, estas grupo de tetrapodoj kiu inkludas ĉiujn modernajn amfibiojn. Lisamfibioj konsistas el tri vivantaj grupoj: nome *Salientia* (ranoj, bufoj, kaj ties formortintaj parencoj), nome *Caudata* aŭ vostohavuloj (salamandroj, trituroj, kaj ties formortintaj parencoj), kaj la *Gymnophiona* (nome senmembraj senkruruloj kaj ties formortintaj parencoj). Kvara grupo, nome *Allocaudata* aŭ Albanerpetontedoj, estis modere sukcesa, daŭre 160 milionoj da jaroj el Meza Ĵurasio al la frua Plioceno, sed iĝis formortinta antaŭ 2.5 milionoj da jaroj.

Dum kelkaj jardekoj, tiu nomo estis uzata por grupo kiu inkludas ĉiujn vivantajn amfibiojn, sed ekskludas ĉiujn ĉefajn grupojn de Paleozoikajn tetrapodojn, kiaj *Temnospondyli*, *Lepospondyli*, *Embolomeri*, kaj *Seymouriamorpha*. Kelkaj sciencistoj konkludis ke ĉiuj el la unuarangaj grupoj de modernaj amfibioj, nome ranoj, salamandroj, senkruruloj estas tre rilataj, sed aliaj asertas ke ranoj kaj salamandroj evoluis el temnospondiloj, dum senvostuloj evoluis el lepospondiloj, kaj tiele Lisamfibioj estas polifletikaj rilate al aliaj tetrapodoj.

Kelkaj fakuloj asertis ke frua disorofoido de Permio nome *Gerobatrachus hottoni* estas lisamfibio. la pli fruaj konataj lisamfibioj estas *Triadobatrachus* kaj *Czatkobatrachus* el la Malsupra Triaso.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Benton, M. J. (2005), *Vertebrate Palaeontology*, 3a eld. Blackwell.
* Carroll, R. L. (1988), *Vertebrate Paleontology and Evolution*, WH Freeman & Co.
*  

## Eksteraj ligiloj 
* Biology 356 - Major Features of Vertebrate Evolution de Dro. Robert Reisz, Universitato de Toronto

Kategorio:Amfibioj
József Takács (geografo)

**József Takács** [jOĵef takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács József** estis hungara geografo, kartografo.

József Takács http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC15363/15392.htm naskiĝis la  en Sóskút. Li mortis la  en Érd.
 
## Biografio 
József Takács studis en Reĝa Teknika  Universitato palatino József, poste sen diplomo li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány, kie li akiris geografian, geologian kaj astronomian diplomojn. En 1924 li eklaboris en kartografia instituto. Li partoprenis en kreoj de ĉiuspecaj mapoj, tamen lia plej granda merito estis sistemo de la nelatinliteraj geografiaj nomoj. En 1961 li pensiuliĝis, tamen li restis aktiva, li redaktis eldonaĵojn kaj kreis solvojn pri la nelatinliteraj geografiaj nomoj.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A földrajzi nevek helyes írásmódja* (1929)
* *Görögország földrajzi nevei* (1932) - disertaĵo
* *Umwälzung in geographischen Numen* (1941)
* *Bibliotheca Világatlasz* (1948)
* *Arab és kínai földrajzi nevek használata* (1957)
* *Moderner Inhalt auf Globen* (1966)
* *Lés influences réciproques de la langue hongroise et des langues voisines dans la toponymie* (1972)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj kartografoj
Montmagny (Val-d'Oise)

**Montmagny** estas komunumo de departemento Val-d'Oise, en regiono Francilio, en Francio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas "Magnymontois(es)".

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Deuil - Montmagny (stacidomo)
* Épinay - Villetaneuse (stacidomo)
* Épinay - Villetaneuse (Tramtrajno en Francilio)
* Butte Pinson (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Kategorio:Urboj de Francio
Ernst Gottfried Baldinger

**Ernst Gottfried BALDINGER** (naskiĝinta la  en Herbsleben-Großvargula, mortinta la  en Marburg) estis germana kuracisto.

## Vivo 
Estante filo de la pastoro Johann Baldinger kaj de ties edzino Barbara Sophia Sahl li frekventis la gimnazion en Gotao kaj la gimnazion en Bad Langensalza. Laŭ volo patra li ekstudis en majo 1754 teologion ĉe la Universitato de Erfurto. Tie unue estis farota ĝenerala bazstudo. Baldaŭ li tamen ekinteresiĝis pri medicino kaj kontinuigis la studojn en Halle (Saale) kaj Jena, kie li doktoriĝis en 1760. Li faris privatajn prelegojn pri medicino kaj intencis habilitiĝi en Erfurto. Dum la Sepjara milito li estis milita kuracisto de la prusia armeo.

Tiam li travivis la sieĝon de Torgau; en 1762 oni permesis al li repreni siajn filozofiajn kaj medicinajn studojn. En la 30.4.1762 li iĝis bakalaŭro pri filozofio en Wittenberg kaj daŭre studis samloke. Fariĝinte kuracisto en Langensalza li habilitiĝis en 1768. En 1764 li edzinigis Friderika Gutbier.

Ne nur liaj praktikaj agoj furoris, sed speciale ankaŭ liaj skribaĵoj. Tial oni vokis lin en 1768 kiel ordinaran profesoron ĉe al Universitaton de Jena. En 1770 li iĝis membro de la akademio [[Leopoldina (akademio]|Leopoldina]]. En 1773 li venis al Göttingen kaj iĝis en 1783 estro pri medicinaj aferoj kaj landgrafa kuracisto de Frideriko la 2-a de Hessen-Kassel.

En 1785 li fariĝis ĉefprofesoro pri medicino en Marburg. Dum lia agado la anatomia teatrejo alikonstruitis, la botanika ĝardeno pligrandiĝis kaj la ĥemia laboratorio ekfunkciis kiel ankaŭ moderna instituto por estontaj akuŝistinoj kaj veterinara lernejo.

## Graveco kaj honoroj 
Inter la plej gravaj medicinuloj siatempaj nombriĝu ja ankaŭ Baldinger. Per siaj skribitaĵoj li vekis intereson studi la klasikan medicinon kaj literaturon primedicinan. Inter liaj disĉiploj estis ekzemple Justus Arnemann kaj Johann Christian Gottlieb Ackermann.

Liaj skribitaĵoj tuŝis tre diversajn sekciojn kuracistajn. Ekde 1766 li eldonis diversajn fakgazetojn, por kiuj li mem verkis multajn historiajn kaj literaturajn artikolojn. Lia privata intereso estis ofte pri biografiaĵoj kaj literaturhistoriaĵoj. Ne malofte li okupiĝis pri esplorado de la malnova medicinarto.

Baldinger estis membro de la framasona loĝio "Friedrich von der Freundschaft" en Kaselo. Por li nomitis la strato Baldingerstraße en la universitata teritorio Lahnberge en Marburg.

## Verkoj 
* *Von den Krankheiten der Armee etc.* Langensalza 1765 (antaŭe latine „De militum morbis etc.“, Wittenberg 1763)
* *Historia mercurii et mercurialium medica* / scripsit Ernestus Godofredus Baldinger. - Goettingae : Dieterich, 1783. Surrete
* Georg Friedrich Creuzer, *Memoria Baldingeri.* Marburg 1804. surrete vidu listaron

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe ADB
* 

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj framasonoj
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Johann Rudolf Kiesling

**Johann Rudolf KIESLING** (naskiĝinta la  en Erfurto, mortinta la  en Erlangen) estis germana teologo kaj orientalisto.

## Vivo 
Kiesling bone trejniĝis jam en Erfurto, kiel la patro estis predikisto kaj teologiprofesoro. Li studis en Erfurto kaj en Wittenberg kaj fariĝis en 1735 paroĥestro en Kemberg-Bergwitz, en 1738 diakono en Wittenberg. Samloke li faris prelegojn ekzegezajn kaj porpredikistajn. En 1740 li iĝis eksterordinara profesoro de filologio biblia en Lepsiko, en 1746 ordinara profesoro pri orientalaj lingvoj. En 1762 li ekestis profesoro pri teologio kaj predikisto en la malnova urbocentro de Erlangen, kie li restis ĝismorte. En Erlangen li ankaŭ rektoris altlerneje.

## Graveco 
Kiesling estis teologo de larĝaj konoj, aparte pri eklezihistorio kaj ekleziaj antikvaĵoj. Li verkis multajn malgrandajn kaj pli grandajn verkojn de polemika, ekzegezo, eklezihistorio kaj librobrokantado, ekz. pri la kulto pro sanktuloj kontraŭ la italo Trombelli (Leipzig 1742-46, 3 volumoj), *Ueber den Gegensatz der griechischen und lateinischen Kirche in der Abendmahls- und Transsubstantiationslehre*, 1754, *Ueber die Lehre von der unbefleckten Empfängniß der Jungfrau Maria*, 1775, pri la disciplino de klerikuloj, pri la simboluzo, pri Contarini, pri la papa moŝto Paŭlo la 3-a ktp.

Kelktempe li ankaŭ kunredaktis la gazeton "Neuen Beiträge von alten und neuen theologischen Sachen" (1751–61) kaj kontinuigis la verkon *Historia motuum* de E. V. Löscher.

## Eksteraj ligiloj 
Biografio ĉe ADB

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Germanaj rektoroj‎
Kategorio:Germanaj orientalistoj
Lajos Takács (meteologiisto)

**Lajos Takács** [lajoŝ takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács Lajos** estis hungara meteologiisto.

Lajos Takács http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=takacs naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Fiume (nuntempa Rijeka en Kroatio). Li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Lajos Takács frekventis piaristan novicejon en Vác, tamen forlasinta ĝin poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1934. Ekde la sekva jaro ĝis la emeritiĝo en 1970 li laboris en la tutlanda meteologia servo. En 1936 li studis la radiadon en Germanio helpe de stipendio. Hejmenveninta li daŭris ekzamenadon de la radiado. En 1950 li doktoriĝis el meteologio en la universitato, li kandidatiĝis (CSc) en 1962. Li ricevis memormedalon en 1962. Li havis edzinon, kiu naskis kvarfoje.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Adatok Budapest sugárzáséghajlatához* (Datenoj al radiadoklimato de Budapeŝto), (1962)
* *Balaton éghajlata* (Klimato de Balatono), (1976)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 35-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Juvisy-sur-Orge

**Juvisy-sur-Orge** [ʒyvizi syʁ ɔʁʒ] estas franca komunumo situanta sur bordoj de Sejno 19 kilometrojn sud-oriente de Parizo en departemento Essonne en regiono Francilio. Ĝi formas parton de kantono Athis-Mons kaj de Metropolo Granda Parizo.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Famuloj 
* Camille Flammarion (1842-1925), astronomo, mortis tie
* Raymond Queneau (1903-1976), verkisto, entombigita tie
* Jean-Jacques Annaud (1943- ), reĝisoro, naskiĝis tie
*  (1945-2020), kantisto, naskiĝis tie

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Essonne
* Juvisy (Tramtransporto en Parizo)
* Maréchal Leclerc (Tramtransporto en Parizo)
* Observatoire (Tramtransporto en Parizo)
* Pyramide (Tramtransporto en Parizo)
* Juvisy (stacidomo)
* Metropolo Granda Parizo
* 605 Juvisia

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Essonne
Kategorio:Urboj de Francio
Álvaro Morata

**Álvaro Morata** (per plena nomo *Borja Morata Martín*) (naskiĝis  en Madrido, do nun -jara) estas hispania profesia futbalisto. Ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2009 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de la kluboj *Atlético Madrid, Getafe CF* (en la sudo de la madrida metropola regiono) kaj *Real Madrid C.F.*, li inter la jaroj 2010 kaj 2014 plu aktivis kiel profesia futbalisto en la klubo *Real Madrid*, kaj ekde tiam en 2014 ĝis 2016 estis parto de la 1-a vira teamo de la klubo Juventus F.C. en Torino (Italio). Post kelkaj pliaj klubaj etapoj li alvenis en 2024 al la unua vira teamo de la klubo A.C. Milan. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "7". La saman ĉemizan numeron li ankaŭ portis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021, pro la kronvirusa pandemio ŝovita tien de 2020, en la Futbala Mondpokalo 2022 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024. En la ĉampionado de 2024 li estis la teamestro kaj kun sia teamo festis la venkon de la ĉampionado.

 

Kategorio:Hispanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Ferenc Taky

**Ferenc Taky** [taki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Taky Ferenc** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Ferenc Taky http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC15363/15411.htm naskiĝis la  en Kaposvár. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Taky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1927. Post siaj studoj li estis asistanto samloke, krome li laboris ankaŭ en entrepreno. Inter 1929 kaj 1945 li estis inĝeniero en la ĉefurba elektra servo. Depost la 2-a mondmilito li revenis al la universitato kiel lektoro, ekde 1951 kiel docento. Li fondis novan katedron pri elektrotekniko en 1952, poste li gvidis ĝin, eĉ li estis vicdekano. Dum la Hungara revolucio de 1956 la studentoj elektis lin revolucia universitatestro (ne rektoro). Post falo de la revolucio komence li ricevis mallaŭdon, poste li devis labori en instituto. En 1964 li akiris plian diplomon, poste li estis docento 2 jarojn en Kemia Universitato de Veszprém. Ĝis la emeritiĝo li laboris precipe en instituto. En 1968 li ricevis la titolon titulara profesoro. Post la morto depost la socialismo la universitato nuligis la eksigon (en 1957).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Világítási berendezések szerelése* (1943)
* *Épületek villamos berendezései* (1951) - studenta lernolibro
* *A világítástechnika alapjai* (1967)

## Memorigiloj 
* memortabulo en la universitato (1991)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Romainville - Carnot (pariza metrostacio)

**Romainville - Carnot** [ʁomɛ̃vil kaʁno] (la provizora nomo de la stacio estis *Place Carnot*) estas la nomo de metrostacio sur linio 11 de la Metroo de Parizo.

## Stacio 
Jam fine de la 1920-aj jaroj, estis antaŭvidite fari el Placo Carnot, en Romainville, la finan stacion de linio 11.

Ekde la , la stacio priservas komunumojn Romainville kaj Noisy-le-Sec.

Stacio Place Carnot eniĝas je sesdek-kelk metroj sude de samnoma placo laŭ orienta-okcidenta akso, preskaŭ perpendikulare kun Strato de la République kaj Bulvardo Henri-Barbusse. Ĝi estas konstruita en la ekstremo de interŝoseo inter Strato de la République kaj Bulvardo Henri-Barbusse.

La ĉefa alirejo situas en la ekstremo de tiu interŝoseo kaj havas du rulŝtuparojn kaj liftojn, apud la estonta haltejo de tramlinio T1. Dua alirejo troviĝas en la enirejo de Strato Carnot, kondukanta al la urbodomo kaj havas ŝtuparon kaj du rulŝtuparojn. Helpelirejo estas ankaŭ antaŭvidita sur Avenuo Kérautret.

Kajoj havas grandan profundon, ĉirkaŭ 25&nbsp;m, kaj etendiĝas oriente ĝis Vilao de Brazza.

Tiu stacio priservas la kvartalon ĉirkaŭ Placo Carnot kaj situas je ĉirkaŭ &nbsp;metroj sud-oriente de urbodomo de Romainville. Ĝi ankaŭ ebligos priservi Civiton Cachin, la estontan subĉielan bazon de amuzo kaj distro de la Kornico des Forts kaj iujn kvartalojn de Noisy-le-Sec.

## Interkonektoj 
*  RATP 105 129 318 322
*  N12 N23

## Projektoj 
*   ''* (post ĝia plilongigo ĝis *Val de Fontenay'')

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 11 de la metroo de Parizo
* Romainville
* Place Carnot (Tramtransporto en Parizo)

Kategorio:Linio 11 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Romainville
23262 Thiagoolson

'*23262 *Thiagoolson'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Thiago David Olson*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2007 pro sia projekto pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto ĉe la *Stoney Creek High School'' de Rochester Hills (Miĉigano, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Batraĥologio

[eta|*[Bufo periglenes*]]

**Batraĥologio** (aŭ **Batrakologio**) estas la branĉo aŭ fako de zoologio kiu temas pri la studado de amfibioj kiaj ranoj kaj bufoj, salamandroj, trituroj, kaj senkruruloj. Ĝi estas subfako de herpetologio, kiu inkludas ankaŭ ne-birdajn reptiliojn (serpentojn, lacertojn, amfisbenidojn, testudojn, krokodilojn, kaj tuatarojn). **Batraĥologoj** povas studi ankaŭ la evolucion, ekologion, etologion, aŭ anatomion de amfibioj.

Amfibioj estas ektotermaj vertebruloj ege troviĝas en marĉaj habitatoj kvankam multaj specioj havas specialajn kutimarajn adaptaĵojn kiuj ebligas al la vivo en dezertoj, arboj, subgrunde kaj en regionoj kun ampleksaj sezonaj variaĵoj en temperaturo. Estas ĉirkaŭ 7250 specioj de amfibioj.

## Elstaraj batraĥologoj laŭlonge de historio 
* Jean Marius René Guibé
* Gabriel Bibron
* Oskar Boettger
* George Albert Boulenger
* Darrel Frost
* Edward Drinker Cope
* François Marie Daudin
* Franz Werner

## Notoj 
Kategorio:Herpetologio
Kategorio:Zoologio
Re (kanao)

**れ** (hiragana) aŭ **レ** (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [re, IFA:ɽe] Tiu litero estas 42-a litero de Goĵūon, 17-a litero de Iroha.

## Variantoj 
## Origino 
* Hiragana: 
* Katakana: Dekstro de 

## Transliterumoj 
* Latinigo
** Esperanto: re
** Transskribado Hepburn: re
** Kunrei-siki: re
** Ĉeĥa/ Slovaka: re
** Hungara: re
* Ciriligo
** Rusa: рэ

## Aliaj informoj 
* Brajlo:Dosiero:Braille_G7.svg
* Morsa kodo: －－－
* Literuma alfabeto:  [renge no re] (Re en Hinda lotuso)

## Komputilaj kodoj 
### Hiragana 
* Unikodo:
** Re: U+308C
* JIS X 0213:
** Re: 1-4-76

### Katakana 
* Unikodo:
** Re: U+30EC
* JIS X 0213:
** Re: 1-5-76

Kategorio:Kanaoj
Ro (kanao)

**ろ** (hiragana) aŭ **ロ** (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [ro, IFA:ɽo] Tiu litero estas 43-a litero de Goĵūon, 2-a litero de Iroha.

## Variantoj 
## Origino 
* Hiragana: 
* Katakana: Dekstro de 

## Transliterumoj 
* Latinigo
** Esperanto: ro
** Transskribado Hepburn: ro
** Kunrei-siki: ro
** Ĉeĥa/ Slovaka: ro
** Hungara: ro
* Ciriligo
** Rusa: ро

## Aliaj informoj 
* Brajlo:Dosiero:Braille_J0.svg
* Morsa kodo: ・−・−
* Literuma alfabeto:  [rōma no ro] (Ro en Romo)

## Komputilaj kodoj 
### Hiragana 
* Unikodo:
** Ro: U+308D
* JIS X 0213:
** Ro: 1-4-77

### Katakana 
* Unikodo:
** Ro: U+30ED
* JIS X 0213:
** Ro: 1-5-77

Kategorio:Kanaoj
Ektotermaj bestoj

eta|250px|Testudoj de la genro *Pseudemys* (montrataj tie ripoze por akiro de varmo) estas ektotermaj.
eta|250px|Papilio *Junonia lemonias* ripozas subsune.
**Ektoterma**, el la greka *εκτός* (*ektós*) "ekstere" kaj *θερμός* (*thermós*) "varma", rilatas al organismo, en kiu internaj fiziologiaj fontoj de varmo estas de relative malgranda aŭ tre malatentenda gravo en kontrolo de la korpotemperaturo. Tiaj organismoj (por ekzemplo ranoj) dependas el la mediaj varmofontoj, kio ebligas ilin funkcii je tre malmultekostaj metabolaj indicoj. Populare, kelkaj estas nomataj kiel organismoj de "malvarma sango" kvankam tia termino ne estas teknike malĝusta, ĉar la sangotemperaturo de la organismo varias kun media temperaturo. Kelkaj el tiuj animaloj loĝas en medioj kie temperaturoj estas praktike tre konstantaj, kiel estas tipa de regionoj de la abisa oceano. Kontraste, en lokoj kie temperaturo varias tiom amplekse kiel por limigi la fiziologiajn aktivecojn de aliaj tipoj de ektotermoj, multaj specioj kutime serĉas eksterajn fontojn de varmo aŭ ŝirmo el malvarmo; por ekzemplo, multaj reptilioj regulas siajn korpotemperaturojn pere de sunbanado, aŭ serĉi ombron kiam necesas aldone al la tuta gamo de aliaj kutimaraj termoregulaj mekanismoj. Kontraste al ektotermaj, endotermaj dependas ege, eĉ hegemonie, el varmo de internaj metabolaj procezoj.

## Referencoj 
**Notoj**

## Vidu ankaŭ 
* Pojkilotermaj bestoj
Kategorio:Animala fiziologio
Kategorio:Termoregulado
Paedophryne amauensis

***Paedophryne amauensis*** estas specio de rano el Papuo-Nov-Gvineo malkovrita en aŭgusto 2009 kaj formale priskribita en januaro 2012. Kun 7,7&nbsp;mm de longo, ĝi estas konsiderata la plej malgranda konata vertebrulo.

Tiu nove priskribita ranospecio estis listigita en la listo *Top 10 New Species 2013* fare de la *International Institute for Species Exploration* por malkovroj faritaj dum 2012. Tiu listo estis anoncita la 22an de majo 2013.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Anuroj
Kategorio:2012
Kategorio:Faŭno de Nov-Gvineo
Kategorio:Endemioj
Kategorio:Rekordaj animaloj
Preĝejo Sankta Ladislao (Búcsúszentlászló)

La **kirko Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Búcsúszentlászló.
eta|maldekstre|Aerfoto pri fasado de la kirko Sankta Ladislao kun la monaĥejo

## Historio 
Oni supozas, ke Sankta Ladislao konstruigis la malgrandan romanikan preĝejon ankaŭ nun videblan kiel kapelo de Anĝeloj. Laŭ arkeologoj ĝi estis konstruita en la 12-a jarcento. En la 16-a jarcento la turkoj okupis la plenan regionon, la loĝantoj estis luteranoj. En 1694 Pál Széchenyi (ĉefepiskopo) donacis la preĝejeton al la alvenintaj franciskanoj, kiuj konstruis apude kirkon kun monaĥejo (Ignác Acsády konsekris ĝin en 1734). Pli frue ekde 1713 la loko iĝis signifa pilgrimloko, en 1720 la katolika grupo refondiĝis. En 1774 fulmo trafis la kirkon, en 1874 incendio okazis, sed la franciskanoj faris la renoviĝojn. La orgeno alvenis en 1882. La interna pentrado okazis en 1910. Dum la socialismo la franciskanoj estis forigitaj. En 1969 kaj 2001 la preĝejo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
eta|Malantaŭa parto de la kirko aŭ la romanika kapelo
eta|Flanko de la kapelo kun la enirejo
eta|
La konstruaĵo troviĝas sur malalta monteto en mezo de la vilaĝo. La fasado estas malsimetria, ĉar flanke altiĝas la turo. En la fasado funkcias la enirejo, sed estas videblaj ankaŭ niĉoj, ene skulptaĵoj. Super la sanktejo estas alia malgranda turo, malantaŭ la sanktejo aliĝas la menciita kapelo de Anĝeloj. La absido estas rektangula, sed absido de la aliĝanta romanika kapelo estas duonronda. Sub la kirko estas kriptoj, kie oni metis kadavrojn de la monaĥoj. Interne la ĉefaltaro estis farita en 1734, ties bildo prezentas Sanktan Ladislaon. La navo havas 8 flankajn altarojn. La pilgrima skulptaĵo devenas el la 18-a jarcento.

Malantaŭ la kirko situas la sankta puto, kiun la pilgrimantoj uzas.

Kermesoj okazas la 27-an de junio, la 2-an de septembro, la 4-an de septembro, la 8-an de septembro, la 24-an de septembro, la 29-an de septembro.

## Monaĥejo 
La unuetaĝa monaĥejo aliĝas al la flanko de la kirko kaj formas kvarangulon. La kvar aloj fermas internan korton.

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare

Bucsuszent
Bucsuszentlászló
Kategorio:Franciskanaj preĝejoj en Hungario
Bucsusz
Damoklo

Laŭ legendo, **Damoklo** estis favorato de la tirano Dionizio la 1-a aŭ Dionizio la 2-a de Sirakuzo en la unua duono de la 4a jarcento a.K. La anekdoto pri "la glavo de Damoklo" estas raportita en la "tusculanae disputationes 5,61–62" de Cicerono.

Ĉu Damoklo fakte vivis aŭ ne, tio ne estas certigita. Li estis priskribita kiel kortegano ĉe Dionizio, kiu estis malkontenta pri sia vivo. Li enviis la tiranon pro ties potenco kaj riĉeco kaj ties avantaĝojn li ĉiam emfazis per siaj flataĵoj. Pro tio Dionizio decidis klarigi al Damoklo helpe de glavo, la hodiaŭ proverbo pri la "glavo de Damoklo", la efemerecon (ne nur) de sia pozicio.

La reganto do invitis Damoklon al festo kaj proponis al tiu sidiĝi ĉe la reĝa tablego. Antaŭe tamen li pendigis super ties sidloko grandan glavon, fiksitan sole per unuopa ĉevala haro.

Kiam Damoklo rimarkis la glavon pendantan super lia kapo, li neniel kapablis ĝui la prezentitajn luksaĵojn kaj fine petis, ke li rajtu rezigni la agrablaĵojn (kaj la kun tiuj ligitan minacon). Damoklo tiel ricevis la instruon, ke riĉeco kaj potenco ne donas protekton kontraŭ danĝeroj sed elvokas tiujn.

Tiu instruo estis tradiciita en multnombraj bildoj kaj lirikaĵoj, ekzemple, kiel aludo, ĉe Horacio en la "carmina 3,1" . La "glavo de Damoklo" ankoraŭ hodiaŭ estas uzata kiel metaforo de ekzistanta danĝero en ŝajne komforta situacio. Cicerono per sia Damokla alegorio tamen indikas ankaŭ, ke Dionizio pro tiu ĉiama minaciĝo estis devigata sekurigi sian potencon per subpremado de siaj homoj.

## Arta adaptiĝo 
* Friedrich Maximilian Klinger: *Damokles. Ein Trauerspiel*. Aufbau-Verlag, Berlin 1981.

## Fontoj 
## Rimarko 
Tiu ĉi artikolo bazas sur traduko de la germano originala artikolo "Damokles" de 23a de januaro 2016 je la 14:03 horo

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Albanerpetontedoj

eta|dekstre|250px|Supozita rekonstruaĵo de *Albanerpeton*
**Albanerpetontedoj**, aŭ laŭ la latina scienca nomo, **Albanerpetontidae** estas formortinta familio de supraĵe salamandrecaj lisamfibioj. Albanerpetontedoj inkludas kvar genrojn – nome *Albanerpeton*, *Anoualerpeton*, *Celtedens*, kaj *Wesserpeton* – kaj inter 10 kaj 20 konataj specioj, vivintaj antaŭ ĉirkaŭ 160 milionoj da jaroj el periodo Batonia de la meza Ĵurasio al la fino de la Plioceno, antaŭ ĉirkaŭ 2.5 milionoj da jaroj. Albanerpetontedoj estis dumlonge konsiderataj salamandroj pro sia malgrando kaj ĝeneralaj korpoplanoj. Tamen, tiuj trajtoj nun estas konsiderataj praaj por lisamfibioj kaj ne indikaj de proksimaj rilatoj inter ambaŭ grupoj. Unu el la trajtoj kiuj faras ilin diferencaj el salamandroj estas ke ties haŭto estis kovrita per ostecaj skvamoj. Albanerpetontedoj estas nuntempe agnoskitaj kiel distinga klado de lisamfibioj separata el la tri vivantaj ordoj de amfibioj – nome *Anura* (ranoj), *Caudata* (salamandroj), kaj *Gymnophiona* (senkruruloj). Oni pensas ke ili estas pli proksime rilataj al ranoj kaj al salamandroj ol al senkruruloj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Albanerpetontidae phylogeny.

Kategorio:Amfibioj
Kategorio:Formortintaj bestoj
Internacia Vespero

[eta|dekstra|Meksikaninoj dancas dum Internacia Vespero dum [UK 2008|Universala Kongreso en 2008.]]
**Internacia Vespero** estas okazaĵo dum Esperanto-aranĝoj, kie oni prezentas kulturojn de partoprenantoj de la aranĝo. La partoprenantoj de la aranĝo kutime dancas, kantas aŭ deklamas poemon el sia lando ĉu en ĝia originala lingvo ĉu en Esperanto (se oni tradukis aŭ la traduko jam ekzistas).

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Kulinara Festivalo / Trinkomanĝa Nokto
* Nacia Vespero

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Milono

En matematiko kaj aritmetiko, **milono** estas unu parto de unuo dividita egale enen de mil partoj. Milono estas la inverso al mil. Milono estas skribita kiel dekuma frakcio kiel 0,001 kaj kiel kvocienta frakcio kiel 1/1000.

## Vidu ankaŭ 
* Elmilo
* Miligramo
* Milimetro

Kategorio:Nombroj
Stadiono Matmut Atlantique

La stadiono **Matmut Atlantique** (ankaŭ nomata *Stade Bordeaux-Atlantique*) estas la plej granda stadiono en la urbo Bordozo de Francio: ĝi povas gastigi 42 052 spektantojn dum futbalaj aŭ rugbeaj maĉoj. La stadiono estis inaŭgurita la 23-an de majo 2015, kaj estas posedaĵo de la urbo Bordozo. La futbala klubo *Girondins Bordeaux* okazigas siajn hejmajn matĉojn tie.

En septembro 2015 la franca asekura konzerno Matmut (''Mutuelle d'assurance des travailleurs mutualistes*) por la daŭro de dek jaroj, do ĝis 2025, aĉetis la nomajn rajtojn de la stadiono, kiu tial de tiam havas la nomon **Matmut Atlantique** (la dua vorto, aludo al la proksima atlantika oceano, estas referenco al la antaŭa nomo *Stade Bordeaux-Atlantique'').

Krom futbalo aŭ rugbeo, la stadiono kapablas enteni aliajn sportajn konkuradojn, kaj povas okazigi koncertojn kaj grandajn spektaklojn. Ĝi interalie estas unu el dek eventejoj de la Eŭropa Futbala Ĉampionado 2016.

## Eksteraj ligiloj 
* 

 

Kategorio:Bordeaux
23245 Fujimura

'*23245 *Fujimura'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana planeda sciencisto *Akio Fujimura*, iama profesoro ĉe la Instituto de Kosmo kaj Kosmonaŭtiko de la JAXA. Li estis responsulo de la instalaĵo de konservo por planedaj specimenoj ĉe JAXA, kie specimenoj deveninte de *25143 Itokawa'' estas studataj kaj gardataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000