open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Social-Liberala Partio (Belgio)

La **Social-Liberala Partio** – nederlande *Sociaal-Liberale Partij* (SLP) – estis maldekstre liberalisma politika partio en Flandrio, la nederlandlingva parto de Belgio, kun partia sidejo en la landa ĉefurbo Bruselo. Ĝi en la jaro 2001 fondiĝis de membroj de la malfondita antaŭa partio Popola Unio (*Volksunie*). En pluraj balotoj de tiam ĝi interkonsentis komunan aliancan liston kun la partio Sociaal Progressief Alternatief sp.a, la social demokratia partio de Flandrio. Tiu alianco en 2008 malpermesiĝis. La partio havis ses seĝojn en la Ĉambro de Reprezentantoj kaj du en la Senato de Belgio. La partio interalie pledis por tio, ke la eduko havu pli grandan prioritaton. Krome ĝi postulis la dividon de la balota distrikto *Bruselo-Halle-Vilvoorde*, kiu estas plejparte franclingva, sed inkluzivas partojn de Flandrio, kio rezultigas ke en iuj partoj de Flandrio do elekteblas franclingvaj politikaj partioj.

Ĝis la 19-a de aprilo 2008 la partio nomiĝis *SPIRIT* (*Sociaal progressief internationaal regionalistisch integraal-democratisch en toekomstgericht*, en Esperanto: "sociala, progresema, internacia, regionisma, integre-demokratia kaj direktita al la estonto", dum samtempe la mallongigo memorigas al la esperanta vorto spirit'). Ekde tiam ĝi havis la nomon *VlaamsProgressieven* (Vl.Pro, "Flandraj Progresemuloj"). Ekde la 1-a de januaro 2009 kaj la foriro de la flandra ministro *Bert Anciaŭ* la partia prezidanto rebaptis la partion laŭ la nomo SLP. Ĉar tamen la balotaj rezultoj estis malkuraĝigaj, la partio fine de la jaro 2009 malfondiĝis kaj aliĝis al la verda partio Verde! ("Groen!").

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala partia retejo (nederlande) 
* 70-punkta partia programo

Belgio
Belgio
Kategorio:Politikaj partioj de Belgio
Kategorio:Politiko de Flandrio
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2009
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001
Bohemia masivo

**Bohemia masivo** ( "Bohemia altlando") nomiĝas la geologie malnova restmontaro en Ĉeĥio kaj en la limregiono de Malsupra Aŭstrio kaj Supra Aŭstrio samkiel de Bavario. Ĝi estas kiel forte eroziita resto de malnova montarmasivo el la paleozoiko karakteriza elemento de la geologio de Mezeŭropo kaj de parto de la Mezeŭropa mezaltmontara zono.

## Vidu ankaŭ 
* Geologio de Ĉeĥio
* Geologio de Aŭstrio
* Geologio de Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* Geologio de la Bohemia masivo

Kategorio:Mezaltmontaro

Kategorio:Montaroj en Ĉeĥio
Kategorio:Montaroj en Pollando
Kategorio:Montaroj en Germanio
Sorobano (libro)

**Sorobano. Utila aritmetila ilo**

* kurta skizo: La libro estas dediĉita al japana speco de abako - sorobano. En la libro estas instrumaterialoj por lerni uzon de sorobano kaj ekzamenaj taskoj.

* aŭtoro:
* eldonejo: Ligo de Per-sorobana Edukado, Tokio, Japanio
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1987
* formato: 24 paĝoj, 26 cm

Dosiero:Sorobano (libro) 2.jpg|Paĝo de la libro

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Sorobano. Utila aritmetila ilo ĉe libroservo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "sorobano".

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Enkonduko al Ne-eŭklidaj Geometrioj

***Enkonduko al Ne-eŭklidaj Geometrioj***

* kurta skizo:

* aŭtoro: William Orr,
* eldonejo: Someraj Universitataj Kursoj (urbo Lieĝo, Belgio)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1976
* presejo:
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Restmontaro

**Restmontaro** estas forte eroziita resto de montarformiĝo, kiu okazis en ofte longe pasinta epoko de la terhistorio.

La valstrukturoj de la restmontaroj ofte estas pli malregule formitaj ol la pli novaj faldmontaroj, kio estas kaŭzita de tektonikaj procesoj kaj la forta erozio de la antaŭe ofte plurajn milojn da metroj altaj montaroj. Ĝiaj altebenaĵoj kontraŭe estas orografie pli unuformaj.

Kategorio:Geologio
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Monta geomorfologio
Rubenonajtingalo

La **Rubenonajtingalo**, Siberia rubenonajtingalo aŭ simple Siberia najtingalo, *Luscinia calliope*, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo, (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.

Ĝi estas migranta kaj insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en miksita arbaro de koniferoj kun subkreskaĵaro en Siberio. Ili nestumas ĉegrunde. Ili vintrumas en Barato kaj Indonezio.

La Rubenonajtingalo estas iomete pli granda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo. Ĝi estas tutbruna supre escepte la distinga **nigra vosto kun ruĝaj flankomakuloj**. Ili havas tre markatan blankan **superokulan strion**.

La masklo havas tre **ruĝan gorĝon** (kun blankaj punktetoj) bordita de mallarĝa nigra bordo, kio nomigas la specion. Krome estas blanka strio el la beko, kiel lipharo, kaj inter tiu kaj la simila superokula strio estas **nigra masketo** el la beko al la okulo. Inoj ne havas tiujn kolorajn markojn, do indas konsideri tiun specion kiel ekzemplo de seksa duformismo.

La masklo havas kanton kiel pli laŭtan version de tiu de la Ĝardensilvio.

## Referencoj
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Fajfnajtingalo

La **Fajfnajtingalo**, *Luscinia sibilans*, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo, (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.

Ĝi estas migranta kaj insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en miksita arbaro de tajgo de nordorienta Azio kaj sude ĝis Mongolio, kaj vintrumas en Sudorienta Azio kaj suda Ĉinio. Estas tre rara vaganto en Eŭropo. La unua vidaĵo en Eŭropo okazis en Insulo Fair, Skotio en oktobro de 2004. Alia okazis en Pollando en januaro de 2006.

La nesto estas en arbo kaj la ino demetas 3-6 ovojn.

Tiu palearktisa specio estas pli malgranda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo, tio estas 14 cm longa. Ĝi estas tute grizbruna supre kaj grizblankeca sube, kun tre punktita brusto. Ĝi havas brilruĝecan voston. Je unua vido ĝi estas konfuzebla kun amerikaj turdoj de la genro *Catharus* kiaj la Salikoturdo kaj la Ermita turdeto.

Ĝi estas birdo de subkreskaĵaro en arbaroj de koniferoj, surterema laŭ kutimaro kaj insektomanĝanta. Ĝi ofte suprenmovas sian voston.

La alvoko de la Fajfnajtingalo estas pepado aŭ trilado kvazaŭ de insekto aŭ soriko. Ĝi estas sufiĉe specifa kaj pro tio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *sibilans* signifas precize *fajfanta*.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Sankta Savino

**Savino de Piaĉenco** (itale: *Savino di Piacenza*), konata kiel **Sankta Sabino** (ankaŭ nomata **Sankta Savino**), (naskiĝis en 330 en Milano, Italio kaj mortis la  en Piaĉenco, Italio) estis itala episkopo de Piacenza kaj unu el la sinodaj patroj en Antioĥio en 372. Li estas konsiderata kiel sanktulo en la Rom-katolika eklezio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de sanktuloj

## Aliaj bildoj 

Image:San-Savino-Piacenza-01.JPG|Bronza statuo de la sanktulo, en samnoma Baziliko, en Piaĉenco.
Image:RELIQUIE-SAN.SAVINO.JPG|Relikvoj de Sankta Savino, super la altaro de samnoma Baziliko.

## Fonto 
* http://www.newadvent.org/cathen/index.html

Kategorio:Episkopoj de Piaĉenco
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Italaj pastroj
Kategorio:Italaj romkatolikaj sanktuloj
Barnarda Stelo

La **Barnarda Stelo** estas nudokule nevidebla stelo en la konstelacio Serpentisto. Temas pri ruĝa nano, de tipo M en la spektra klasigo de steloj, kiu ĉefe konatas ĉar ĝi havas la plej grandan propran movon el ĉiuj steloj: 10,3"/jaro. La transversa rapideco rilate al Suno estas 90&nbsp;km/sek, la radiusa rapideco estas 106,8&nbsp;km/sek (mezurita laŭ efiko de Doppler) en nian direkton.

Ĝi estis nomita honore al la usona astronomo Edward Emerson Barnard, kiu malkovris ĝin en 1916.

Situanta en distanco de 1,828 parsekoj aŭ 5,96 lumjaroj de la Suno, ĝi estas la kvina stelo plej proksima al Tero, post Suno kaj la triobla stelo Alfa Centaŭro. Danke al sia rapida movo, ĝi pasos je 3,8 lumjaroj de Suno ĉirkaŭ la jaro 11 800. Tiam ĝi estos la plej proksima stelo al Suno, tamen restos nevidebla nudokule ĉar ĝia ŝajna magnitudo atingos tiam nur 8,5 (la nuna estas 9,5).

Ĝia radiuso estas taksata inter 15 kaj 20 % de la , ĝia maso, 17 % , kaj ĝia lumeco 0,04 % . Ĝia surfaca temperaturo estas 3 134 (± 102) K. Ĝia aĝo estas inter 10 kaj 12 × 109 jaroj. Tiom aĝa stelo devus esti trankvila; tamen en 1998 oni observis en ĝi intensan stelan erupcion, kies temperaturo atingis 8 000 K.

## Diskuto pri ĝiaj planedoj 
En 1963, la nederlanda astronomo Peter van de Kamp, studinte fotografiojn de la stelo, malkovris perturbojn de ĝia movo. Li hipotezis la ĉeeston
de planedo kies maso estus 1,6 oble tiu de Jupitero. Pli malfrue, li sugestis, ke estas du planedoj kun masoj 0,8 obla kaj 1,1 obla de Jupitero. Sed nenia posta observo sukcesis konfirmi la laborojn de van de Kamp kaj ĝis nun neniu planedo estas suspektata ĉirkaŭ la Barnarda Stelo. En la 1970-aj jaroj la astronomo John L. Hershey montris, ke la asertitaj movoj de la Barnarda stelo povas esti ŝuldataj al alĝustigo de la teleskopa lenso.

## Projekto Daedaleus 
Inter 1973 kaj 1977 estis sugestite, ke vojaĝo al alia sunsistemo estus ebla. Studoj antaŭvidis, ke kosmoveturilo propulsata de nukleaj eksplodoj povus atingi la Barnardan Stelon en malpli ol 50 jaroj. Tiun stelon oni elektis, kredante ke ĝi havus planedojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Barnarda Stelo inter 1959 kaj 2030  (france)
* Projekto Daedalus 

Kategorio:Steloj apudaj al Suno
Trotuara plateto

eta|dekstra|250ra|Trotuaraj platetoj

La **trotuara plateto** estas destinita por komfortigo kaj dekora aranĝo de kovroj de trotuaroj, placoj, kajoj, teritorioj antaŭ administrejoj, bankoj ktp.

La trotuaraj platetoj donas al urbo aŭ eksterurba areo civilizitan kaj ordigitan vidon. Anstataŭigo de asfalto per la platetoj havas multajn avantaĝojn. Inter ili estas kaj simpleco de kunmetado, kaj foresto de flakoj, kaj plaĉa ekstera vido de la trotuaraj platetoj, kaj ties longa ekspluatado kompare kun la aliaj kovroj.

Nuntempe la trotuaraj platetoj estas fabrikataj de larĝa kolora gamo pere de enigo en betonan miksaĵon diversajn kolorigilojn. El la ordinara portlanda cemento oni produktas la trotuarajn platetojn de iom malpli helaj tonoj, karakterizitaj por la natura ŝtono, kaj se uzi la blankan cementon poveblas ricevi tiujn de helaj intensaj tonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Pavimo

Kategorio:Konstrumaterialoj
Kategorio:Vojoj
Karmacs

**Karmacs** [karmaĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Keszthely.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 km²
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 8354
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°50′12″N 17°10'25″E

## Situo 
Karmacs situas en valo, laŭ flankovojoj. Hévíz troviĝas 7, Keszthely 11, Zalaszentgrót 17, Balatongyörök 20, Pacsa kaj Sümeg po 22, Tapolca 26 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1340 havanta 2 partojn (por nobeloj kaj por servutuloj). Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en la komunumo. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novbaroka preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1862

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Besenbüren

** Besenbüren** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 582 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Besenbüren estas kampara vilaĝo, kiu situas ĉe la orienta marĝeno de la ebenaĵo de la rivero *Bünz*.

## Najbara komunumo 
La komunumo Besenbüren limas en nordo al Hermetschwil-Staffeln en oriento al Rottenschwil, en sudoriento al Aristau, en sudokcidento al Boswil kaj en nordokcidento al Bünzen.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|Enirejo de Besenbüren
La komunumo Besenbüren situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Wohlen al Muri.

La plej proksima alvetorejo al aŭtovojo situas nordoriente en distanco de 12km apud Birmensdorf al la svisa aŭtovojo A4.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Besenbüren datiĝas el la jaro 1160 kiel *Besenbürren* en la *Acta Murensia*.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Besenbüren ek de tiam estis parto de la voktoejo Boswil en la *Liberaj Distriktoj*, kiu estis komune regita de la ok lokoj de la Svisa Ĵurkomunumo. La Senjoroj de Heidegg, kiuj jam antaŭe estis la mastrumantoj de Besenbüren ankaŭ sub la nova regado konservis siajn privilegiojn. En la jaro 1471 la svisoj vendis la vilaĝon al la Monaĥejo Muri por reaĉeti ĝin post malmultaj jaroj. En la jaro 1617 la vilaĝo estis denove vendita al la monaĥejo. En marto 1798 francaj trupoj liberigis Argovion de la svisa servuteco kaj kreis la Helvetan Respublikon, dum kies daŭro ĝis 1803 Besenbüren apartenis al la mallongviva Kantono Baden. Ek de 1803 Besenbüren apartenas al la distrikto Muri de Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Oficiala retejo de la komunumo Besenbüren
* Besenbüren en la Historia Leksikono de Svislando
Nemesbük

**Nemesbük** [nemeŝbük] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Hévíz. Nemes signifas: nobelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 8371
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°49′18″N 17°08'39″E

## Situo 
Nemesbük situas sur deklivoj, laŭrojo, laŭ traira flankovojoj. Hévíz troviĝas 6, Keszthely 12, Zalaszentgrót 17, Pacsa 19, Balatongyörök 21, Sümeg 25, Zalaegerszeg 28, Tapolca 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1408. Tiutempe nur nobeloj vivis tie. Ekde 1629 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio sed ne senhomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1777
* ŝtona ponto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Nouziers

**Nouziers** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 247&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi estas la plej norda komunumo de la regiono Limoĝio.

__TOC__
## Geografio 
Nouziers etendiĝas sur 14,33&#160;km², kaj havis 247&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16&#160;homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Nouziers situas je alteco de 466&#160;metroj.

## Historio 
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Nouziers apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Louis Escolier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Monumentoj 
La preĝejo de Nouziers estas romanikstila kaj datiĝas de la fino de la 11-a jarcento.

Dosiero:Nouziers église (intérieur nef) 1.jpg|Preĝejo de Nouziers (interne)

## Administrado 
Nouziers apartenas al la kantono de Châtelus-Malvaleix, kies ĉefurbo estas Châtelus-Malvaleix. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Creuse
*Kantono de Châtelus-Malvaleix

## Eksteraj ligiloj 
*Persona retejo pri Nouziers

Kategorio:Komunumoj de Creuse
Vállus

**Vállus** [vAluŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.
eta|Katolika preĝejo de Vállus

## Bazaj informoj 
* Areo: 22&nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 8316
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°50′43″N 17°18'07″E

## Situo 
Vállus situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo. Keszthely troviĝas 12, Hévíz kaj Tapolca 14, Sümeg 18, Badacsony 20, Zalaszentgrót 24&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1121. En 1626 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1738 germanoj refondis la komunumon. En 1920 oni disdonis parcelojn el la grandbieno, kiu ripetiĝis ankaŭ en 1945. En Vállus migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1836, en 2006 renovigita
* ruino de mezepoka abatejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Zalavég

**Zalavég** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót. La loknomo signifas: Zala-fino.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 8792
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 47°0′22″N 17°01'34″E

## Situo 
Zalavég situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Zalaszentgrót troviĝas 10, Vasvár 21, Sümeg 24, Zalaegerszeg 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1247 en formo *"Véged"*. La komunumo iĝis bazarejo en 1346, kermesejo en 1418, doganprena loko en 1508. En 1532 la turkoj disrabis la vilaĝon, fine en 1670 senhomiĝis. En 1834 incendio okazis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika, fundamente mezepoka Preĝejo Sankta Georgo (Zalavég), en 1751 kaj 1834 trakonstruiĝis
* kastelo de Mikosd [mikoŝd]

## Famuloj 
En Zalavég naskiĝis universitata instruisto József Veczkó.
Sénye

**Sénye** [ŝEnje] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót.
eta|Kapelo de Sénye
eta|Kampanilo de Sénye

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 km²
* Loĝantaro: 46
* Poŝtkodo: 8788
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°53′42″N 17°08'06″E

## Situo 
Sénye situas sur deklivoj, fine de sakovojo. Zalaszentgrót troviĝas 9, Hévíz 15, Sümeg 18, Keszthely 19, Pacsa kaj Balatongyörök po 27, Tapolca 28, Zalaegerszeg 29 kilometrojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1251. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Vilaĝservoj estas kulturdomo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* ekumena kapelo omaĝe al Sankta Triunuo de 2002
* sonorilostablo de 1912, en 1992 renovigita

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Padango

**Padango** aŭ **Padang** estas havenurbo en Indonezio ĉe la okcidenta marbordo de Sumatro. Padang havas ĉirkaŭ 800.000 loĝantojn sur areo de 626,63 km² kaj estas ĉefurbo de okcidenta Sumatro. Granda parto de la loĝantoj apartenas al la etno Minangkabau, kiuj parolas la Minangkabau-lingvon kaj estas islamanoj. En la suda parto de la urbo loĝas ĉina malplimulto, kiu estas ĉefe kristana.
__NOTOC__
eta|maldekstra|240px|Situo de Padang
Proksime de Padango troviĝas la insulo Cubadak.

## Ekonomio 
Padang havas novan internacian flughavenon, havenon, kiu situas je 6 km sude, kaj ligon al fervojo. La urbo estas komerccentro por la marborda ebenaĵo kaj la montara internlando. Gravaj komercaĵoj estas nuntempe:

La loko estas ankaŭ turisme grava kiel elirpunkto de ondorajdemuloj al la Mentawai-insuloj.

Fama estas la *Padang Food (manĝaĵo de Padango)*, kiu disvastiĝis en la tuta Indonezio.

## Historio 
[eta|maldekstra|240px|La golfeto de Padango (gravuro de ĉirkaŭ [1844)]]
Ekde la 16-a/17-a jarcento pipro estis plantita en la regiono de Padango. De 1663 ĝis 1680 nederlandanoj fondis komercejon en Padango.

Dum la napoleonaj militoj (1781-1884 kaj 1795-1819) la urbo estis brita, poste denove nederlanda.

Ĉirkaŭ 1780, oro estis la ĉefa komercprodukto. En la dua mondmilito Padango estis okupita de japanaj trupoj.

## Tertremo 
La 30-an de septembro 2009 tertremo de potenco 7,6 sur la skalo de Richter skuegis la urbon. La epicentro troviĝis ĉirkaŭ 50 km nordokcidente, submare. Posttremo atingis la potencon de 5,5. En Padango kaj vastaj ĉirkaŭaj regionoj okazis grandegaj damaĝoj, centoj da homoj mortis.

## Partnera urbo 
*  Hildesheim, Germanio

Kategorio:Urboj de Indonezio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Sumatro
Újudvar

**Újudvar** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. La loknomo signifas: nova-korto.
eta|Televida turo de Újudvar

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 8778
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°32′28″N 16°59'31″E

## Situo 
Újudvar situas en valo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Nagykanizsa. La lasta urbo troviĝas 12, Zalakaros 13, Pacsa 25, Letenye 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1193 laŭ tiama hungara ortografio *"Ojvduor"* (la latina formo estis "Nova Curia"). Baldaŭe kavaliroj alvenis, kiuj konstruis ordenan domon. La grava loko senhomiĝis nur fine de la kontraŭturkaj bataloj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Neĝa) Dipatrino
* turo 172 m-ojn alta por dissendado de televido

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Ladislao la 4-a (Hungario)

260px|eta|Ornama bildo pri Ladislao la 4-a
eta|Skulptaĵo pri Ladislao la 4-a
eta|200px|Bildo pri Ladislao la 4-a
**Ladislao la 4-a**, kiun la hungaroj nomumas **"Ladislao La Kumana"** estis hungara reĝo inter 1272-1290.

Li naskiĝis post 5 fratinoj en 1262 kaj mortis en 1290. Lia patro estis reĝo Stefano la 5-a, lia patrino estis kumana princino. Dum la fruaj infanaj jaroj Ladislao spertis oftajn konfliktojn pri la regado. En 1270 jam li devis edziĝi. Post 2 jaroj banuso forrabis lin, pro tio lia patro mortis. Post diversaj konfliktoj li tamen iĝis reĝo en 1272. Mateo Csák kaj aliaj bienuloj volis akiri la potencon. En 1274 la reĝo denove estis kaptita, sed la alia rivalo Mateo Csák liberigis lin. Dume la ĉeĥa reĝo okupis diversajn hungarajn fortikaĵon (ekzemple Győr), kiun la hungaroj reokupis. En 1277 Ladislao ne povis reokupi Kőszeg-n sed en la sekva jaro helpe de kumanoj li venkis la ĉeĥojn. En 1279 li jam firme regis Hungarion. Tiam altrangulo alvenis de la papo pro la kumanoj. Denove iĝis konfliktoj kun la kumanoj, fine Ladislao venkis ilin en 1282.

En 1285 la tataroj atakis la landon, ili atingis eĉ Pest. Kelkaj supozis, ke la tataroj alvenis pro peto de Ladislao. En 1290 la kumanoj murdis la dormantan reĝon.

Pri lia vivo prezentiĝis moderna opero en Hungario.

eta|200px|maldekstra|Bildo pri murdo de Ladislao la 4-a

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Homogeneco

La **homogeneco** estas karakterizilo de tio, kies ĉiuj partoj havas saman naturon, konsiston, proprecon: inter alie:
* Homogena materialo
* Homogena polinomo
* Homogena funkcio
* Homogeneco de la universo
Esperanto keele süstemaatiline kursus

**Esperanto keele süstemaatiline kursus** (Sistema kurso de Esperanto) estas lernolibro por Estonanoj. Ĝi estas versio de *Systematisk  kurs i Esperanto* de 1932 de la samaj aŭtoroj por svedoj.

* kurta skizo: La libro havas antaŭparolon de Henrik Seppik verkitan en Tallinn en decembro 1935.

* aŭtoroj: Henrik Seppik, Ernfrid Malmgren
* eldonejo: Esperanto kirjastus ja trükikoda Paul Tamverk Haapsalu
* jaro de eldono: 1936 

## Recenzo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1936
Kategorio:Libroj de Ernfrid Malmgren
Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Turija

**Turija,** serbe **Турија,** hungare **Turja** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Srbobran.
eta|230ra|Turija situas en la mapo en la verda municipo
eta|300ra|Ortodoksa preĝejo de Turija

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: m
* Areo: 54 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2560
* Poŝtkodo: 21215
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Turija situas sur ebenaĵo, laŭ kanalo Danubo-Tiso-Danubo.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1470 en formo *"Thewre"*. Post la turka erao serboj la Habsburgoj aranĝis limgardan zonon ĝis 1751, al kiu ankaŭ tiu vilaĝo apartenis. En 1848 inter serboj kaj hungaroj trifoje okazis batalo, ankaŭ la vilaĝo bruldetruis. En 1900 vivis en Turja 3596 homoj (3352 serboj, 197 hungaroj, 41 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Turija 2562 homoj, (2331 serboj (91 %), 42 hungaroj, 34 ciganoj, 11 albanoj, 10 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Mopedo

[eta|dekstra|250px|Mopedo "[Honda"]]

**Mopedo** estas du- aŭ trirada veturilo kun motoro ne pli ol 50&nbsp;cm³ volumena kaj maksimuma rapideco ne pli ol 50&nbsp;km/h (en diversaj landoj la difino varias).

Apartigo de motorcikloj kaj mopedoj estas pro tio, ke la motorciklo povas veturi en la ĝenerala fluo de aŭtomobiloj, kaj la mopedo veturas multe pli malrapide, tial la reguloj devigas ĝin veturi nur ĉe la dekstra rando de la vojo, kune kun bicikloj.

Populareco de la mopedoj difiniĝas unuavice per tio, ke por ili ne estas bezonata ŝtata registrado, teknika kontrolo kaj nepra asekuro. Por stiri mopedon ne estas bezonata stirpermesilo (ekzistas landoj, kie situacio estas alia). Krome la mopedoj kostas sufiĉe etpreze kaj konsumas malmulte da benzino.

## Vidu ankaŭ 
* Motorciklo
* Skotero

Kategorio:Transportaj rimedoj
Kategorio:Motorcikloj
Batalo de Sitka

[240ra|dekstra|eta|La [batalo de Sitka, L. Glanzman]]
La **batalo de Sitka** okazis oktobre de la jaro 1804 kaj estis la lasta granda perarmila konflikto inter eŭropanoj kaj indiĝenoj de Alasko.

Kaŭzo estis la detruo de la rusa komercejo *Old Sitka (malnova Sitka)* du jarojn antaŭe.
Batalis la tieaj tlingitoj de la klano de Sheet’-ká X'áat'l (Baranov-insulo) kaj la reprezentantoj de la rus-amerika kompanio. Komandanto de la rusoj estis Aleksandro Baranov, la ĉefo de la tlingitoj Katlian.

Kvankam la unua atako de la rusoj, dum kiu Baranov estis grave vundita, estis sukcese defendita, la indiĝenoj estis ene de kelkaj tagoj forpelitaj en la ĉirkaŭajn arbarojn pro la bombardego de sia fortikaĵo fare de la rusaj ŝipoj.

La rusa venko estis decida kaj kaŭzis la daŭran forpelon de la tlingitoj el ilia devena teritorio. La rusoj tiel atingis en Sitka strategie bonege situantan daŭran sidejon. La tlingitoj fuĝis norden kaj starigis novan vilaĝon sur la najbara insulo Ĉiĉagof. Iuj atakoj al la rusa fortikaĵo okazis ĝis la jaro 1858.

## Eksteraj ligiloj 
* Sitka National Historic Park
* Historic Resource Study pp.29 

Kategorio:Historio de Alasko
Kategorio:19-a jarcento en Rusio
Sitka
Sitka
Kosmologia principo

la **kosmologia principo** estas hipotezo (hodiaŭ ŝajne pravigita) laŭ kiu la universo estas space homogena, tio estas, ke ĝia *fundamenta* aspekto ne dependas de la loko de la observanto. Tio kuntrenas, ke la homo ne okupas privilegian lokon en la universo. Tio kontraŭstaras la tercentran teorion.

Tiu principo ankaŭ inkludas, ke la universo estas izotropa, tio estas, ke ĝia aspekto ne dependas de la direkto laŭ kiu oni rigardas ĝin.

## Historio
La kosmologia principo estis implice enkondukita de Albert Einstein en 1917; la ekvacioj de la ĝenerala relativeco havas simplajn solvojn nur se oni koncedas, ke la universo havas sufiĉan nombron da simetrioj, kiel tiuj de la  kosmologia principo, kiu poste estis reformulita de Edward Arthur Milne en la 1930-aj jaroj.

Postaj observoj permesis verigi ke la kosmologia principo aplikiĝas al la tuta observebla universo. La lasta pruvo estas la homegeneco de la kosma fona radiado.

Kategorio:Kosmologio
Kategorio:Konceptoj en astronomio
Homogeneco (kosmologia)

En kosmologio, la universo estas tiel dirata **homogena** kiam ties regionoj havas tre similajn propraĵojn (kiel la temperaturo aŭ la denseco en materio). Tiu nocio aperas en la problemo pri la horizonto.

La kosmologia principo supozas ankaŭ, ke la universo estas izotropa.

Kategorio:Kosmologio
Lampŝirmilo

[eta|240ra|[Krepuska lampo kun lampŝirmilo]]
[eta|240ra|[Ombrelo kiel lampŝirmilo]]
**Lampŝirmilo**, **lampoŝirmilo**, **lumŝirmilo** aŭ **lumoŝirmilo** estas ŝirmilo fiksita al lumilo (ankaŭ nomata lampo), kiu utilas al jeno:

# ŝirmi la okulojn kontraŭ tro forta lumo,
# koncentrigi la lumon en apartaj lokoj, ekz. por legado,
# malaltigi la influon de termoradiado de lumiloj,
# modifi la koloron de la lumfonto.

Por atingi tiajn celojn, oni uzas sonoril-, teler- aŭ funel-forman ŝirmilon el blankigita vitro, papero, metalo aŭ ŝtofo. Tiaj lampoŝirmilo kutime troveblas en specifaj vendejoj pri lampoŝirmiloj, normalaj meblovendejoj aŭ eĉ ĉiovendejoj, sed eblas ankaŭ memkonstrui propran originalan lampoŝirmilon el tre diversaj objektoj aŭ materialoj, ekzemple ombrelo, densa seka arbusto, vegetalaj materialoj ktp. Tio produktas samajn celojn kiel aĉeteblaj lampoŝirmiloj, sed estas pli unikaj kaj malkostaj.

## Literaturo 
* Wilhelm Gerster: *Moderne Beleuchtungssysteme für drinnen und draussen.* 1. Auflage, Compact Verlag, München, 1997, ISBN 3-8174-2395-0
* Winfrid Hauke, Rolf Thaele, Günter Reck: *RWE Energie Bau-Handbuch.* 12. Ausgabe, Energie-Verlag GmbH, Heidelberg, 1998, ISBN 3-87200-700-9

Kategorio:Iloj
Sanga vaskulo

200ra|eta|La arteria sistemo
En anatomio, la **sangaj vaskuloj** aŭ **sangvaskuloj** estas duktoj, el kiuj konsistiĝas la kardiovaskula sistemo kiu cirkuligas la sangon aŭ limfon tra la organismo de homoj kaj la ceteraj vertebruloj.

Tipoj de sangvaskuloj
* Vejnoj, kiuj alportas la sangon al la koro.
* Arterioj, per kiuj la koro sendas sangon al la organoj, pli fortikaj ĉar ili suferas la sangopremon.
* Kapilaroj kiuj permesas la interŝanĝo de gasoj inter la sango kaj la histoj (aŭ inter sango kaj aero en la pulmoj), alporto de nutraĵoj kaj forporto de metabolaj ruboj
* Limfaj vaskuloj kiuj drenas la likvaĵojn el la histoj, kaj transportas la lipidojn el la intesto dum la digesto.

La vejnoj kaj arterioj dispartiĝas en vaskuloj de mezaj grandoj; la vejnetoj kaj arterietoj.

## Fiziologio 
La sangaj vaskuloj konsistas el tri histaj tavoloj (aŭ *tunikoj*); de intere eksteren :
# la adventico ("*Tunica adventitia*"), ekstera tavolo da konektiva histo
# la madialo ("*Tunica Media*"), plej dika tavolo el muskoloj kaj elasta konektiva histo.
# la intimo ("*Tunica intima*") kiun tegas la endotelio.

La sangaj vaskuloj ne aktive transportas sangon (nenia peristalto) sed povas, per kuntiro de ilia muskola tavolo, malpligrandigi siajn internajn diametrojn. Tiu malpligrandiĝo, la vazokonstrikto kaj mala efiko, vazodilatiĝo estas metodo de varmoregado.

Vazodilatado estas la plilarĝigo de sangaj vaskuloj. Ĝi rezultas el malstreĉiĝo de glataj muskolaj ĉeloj en la vazaj muroj, precipe en la grandaj vejnoj, grandaj arterioj kaj pli malgrandaj arterioloj. La procezo estas la malo de vazokonstrikto, kiu estas la mallarĝigado de sangaj vaskuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Angiografio
* Vaskulo

Kategorio:Besta anatomio
James A. Michener

**James Albert MICHENER** (naskiĝis la 3-an de februaro 1907 en Novjorko, Usono; mortis la 16-an de oktobro 1997 en Aŭstino, Teksaso) estis usona verkisto. Li verkis pli ol 40 librojn, la plej granda parto de kiuj estis detalemaj, fikciaj familiosagaoj kiuj, profunde asimilinte veran historion, traktas la vivojn de multaj generacioj en specifaj geografiaj lokoj.

## Verko 
Michener verkis ne nur fikciajn romanojn, sed ankaŭ dokumentariajn. Jen kelkaj el liaj romanoj:

### Fikciaj libroj 
### Nefikciaj libroj 
* *The Voice of Asia* ("La voĉo de Azio"), 1951
* *Rascals in Paradise* ("La kanajloj en paradizo"), 1957
* *The Future of the Social Studies / The Problem of the Social Studies*, 1939
* *The Floating World* ("La Flosanta mondo"), 1954
* *The Bridge at Andau* ("La Andaŭa ponto"), 1957
* *Japanese Prints: From the Early Masters to the Modern* kun notoj de Richard Lane, 1959
* *Report of the County Chairman*, 1961
* *The Modern Japanese Print: An Appreciation*, 1968
* *Iberia*, 1968
* *Presidential Lottery*, 1969
* *The Quality of Life* ("Vivokvalito"), 1970
* *Kent State: What Happened and Why* ("Kenta Ŝtata Universitato: Kio okazis kaj kial"), 1971
* *Michener Miscellany – 1950/1970 *, 1973
* *Firstfruits, A Harvest of 25 Years of Israeli Writing*, [1973]
* *Sports in America*, 1976
* *About Centennial: Some Notes on the Novel* (1978)
* ''James A Michener's USA: The People and the Land* (1981)
* *Collectors, Forgers – And A Writer: A Memoir* (1983)
* *Michener Anthology* (1985)
* *Six Days in Havana* (1989)
* *Pilgrimage: A Memoir of Poland and Rome* (1990)
* *The World is My Home* (1992) — la aǔtobiografio de Michener
* *Creatures of the Kingdom* (1993)
* *Literary Reflections* (1993)
* *William Penn* (1994)
* *Ventures in Editing* (1995)
* *This Noble Land* (1996)
* *Three Great Novels of World War II* (1996)
* *A Century of Sonnets* (1997)

### Adaptaĵoj 
* *The Bridges at Toko-Ri* ("La pontoj ĉe Toko-Ri"), filmo, 1953
* *Return to Paradise* ("Reen al paradizo"), filmo, 1953
* *Men of the Fighting Lady* ("Viroj de la batalantino"), filmo, 1954
* *Until They Sail* ("Ĝis ilia forvelado"), filmo bazita sur mallonga rakonto el "Reen al paradizo", 1957
* *South Pacific* ("Polinezio"), filmo, 1958
* *Adventures in Paradise *("Aventuroj en paradizo"), televidserio, 1959–1962
* *Democratic Campaign*, filmo, 1962
* *Hawaii (Havajo)*, filmo, 1966
* *The Hawaiians* ("La havajanoj"), filmo, 1970
* *Centennial*, televidserieto, 1978
* *South Pacific'' ("Polinezio"), televida filmo, 2001

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Viroj
Moraviaj kemiaj uzinoj

**Moraviaj kemiaj uzinoj** (ĉeĥe **Moravské chemické závody**) (nun **BorsodChem MCHZ**) estas industria entrepreno troviĝanta en Mariánské Hory. Decidan produktan plenigaĵon de la uzino kreas produktoj de organika kemio (precipe anilino), malpli grandan parton poste anorganikaj kemiaĵoj. Fine de la jaro 1924 Ĉeĥoslovakio komencis trakti kun franca firmao Société de l´Amonique kaj Ĉeĥoslovaka kompanio por produktado de sintetika amoniako - amoniako kaj hidrogeno el koaksa gaso pri fondo de kemiaj uzinoj en Ostrava. Fina interkonsento okazis en la jaro 1925. Origine estis pripensate konstrui la fabrikon proksime de koaksigejo Karolina, sed rilate al netaŭga lokigo de tiu ĉi areo en la urbocentro estis decidite konstrui la kemiuzinon proksime de koaksigejo Ignát. Kiel pozitivaj faktoroj estis taksitaj precipe sufiĉan fonton de utila akvo el Odra, proksimecon de la koaksigejo kaj elektrejo, fervoja atingebleco kaj la ĉirkaŭaĵo taŭga por plua disvastigado de la uzino. Por ke oni malebligu al eventualaj inundoj el la proksima rivero, estis de ŝutmontaĵo el minejo Ignát la tereno plialtigita je 1,5 metroj. La konstruado mem komenciĝis la 16-an de septembro 1927. La unua direktoro de la entrepreno estis la 1-an de marto 1925 nomumita Inĝ. Václav Chval.

## Historio en datoj 
* 1927 – komenco de la konstruado de la entrepreno
* 1928 – komenco de produktado de hidrogeno, amoniako kaj amonia sulfato
* 1931 – komenco de produktado de pluaj tipoj de sterkaĵoj
* 1937 – komenco de produktado de argono, metanolo, formaldehido, heksametilentetramino
* 1938 – komenco de produktado de okzalata acido
* 1948 – komenco de produktado de ridgaso
* 1951 – komenco de produktado de ureo kaj thioureo
* 1956 – finigo de produktado de metanolo kaj heksametilentetramino
* 1958 – komenco de produktado de ureoformaldehida gluaĵo (Dukol)
* 1959 – komenco de produktado de cikloheksanono
* 1961 – komenco de duontrafika produktado de anilino, cikloheksilamino kaj ducikloheksilamino
* 1966 – komenco de produktado de sulfata acido
* 1970 – komenco de produktado de sorbitolo
* 1971 – komenco de produktado de fenolikaj presigaj materioj kaj fenolformaldehidaj rezinoj
* 1972 – finigo de produktado de ureo
* 1973 – finigo de produktado de thioureo
* 1976 – finigo de produktado de sulfata amoniako
* 1983 – finigo de produktado de amoniako
* 1985 – konstruita anilina bloko
* 1986 – finigo de produktado de cikloheksanono
* 1993 – finigo de produktado de sulfata acido
* 1994 – finigo de produktado de sorbito kaj argono
* 1995 – komenco de produktado de specialaj aminoj I
* 1996 – ŝanĝo de teknologio de produktado de hidrogeno
* 1997 – komenco de produktado de specialaj aminoj II
* 1999 – konstruita bruligejo de industriaj forfalaĵoj
* 2000 – eniro de strategia kunulo BorsodChem
* 2001 – finigo de produktado de sterkaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj ttt-paĝoj

Kategorio:Industrio en Ostrava
Kategorio:Mariánské Hory
Koaksigeja gaso

[eta|250px|Firmao Gas Works Park en [Seattle konservis ekipaĵon por produkto de koaksigeja gaso, temas pri ununura konservita ekipaĵo de tiu ĉi tipo en Usono]]
**Koaksigeja gaso** estas miksaĵo de gasoj estiĝantaj dum koaksigado de nigra karbo. Por plua uzado estas necese purigi ĝin, dum kio estas forigataj ekz. gudro, benzolo, hidrogena sulfido kaj amoniako. Temas pri brulema gaso de karakteriza fiodoro. Ĝi krom aliaj enhavas hidrogenon (preskaŭ 60 %), metanon kaj karbonan monooksidon (preskaŭ 10 %). Rilate al la enhavo de la karbona monooksido ĝi estas venena. Krom la uzo kiel fonto de hidrogeno la koaksigeja gaso estas uzata ankaŭ por bruligado. Analogio de la koaksigeja gaso estas lumgaso, kiu estas akirata plejparte per premgasigado de bruna karbo kaj akva vaporo.

Kategorio:Kemia industrio
Kategorio:Organikaj materioj
Kategorio:Karbo
Orografio

[eta|Orografia mapo de Orienta [Siberio farita de Petro Kropotkin en 1875.]]
La **orografio** (el greke: ορος *oros*, monto kaj sufikso -grafio, arto aŭ teĥniko) estas speciala kampo ene de diversaj tersciencoj, kiu temas pri la altecostrukturoj de la natura tersurfaco. Ĉeftemo estas la etendiĝo kaj aranĝo de montaroj kaj la flucirkonstancoj de akvaĵoj. 

La adjektivo **orografia** koncernas fenomenojn, ecojn kaj koneksojn, kiuj rilatas al deklivecoj kaj deklivdirektoj (alpozicio) de la terformo (germane:*Gelände*, angle: *landform*, france: *modelé*) kaj ties fluantaj akvaĵoj.

Orografiaj temoj proksime rilatas al la topografio, geomorfologio kaj la hidrologio.

## Vidu ankaŭ 
* Geografio
* Geotekniko
* Erozio
* Perturblinio

Kategorio:Geografio
Kategorio:Geomorfologio
Azimuto

300px|eta|A: Azimuta angulo

La **azimuta angulo**, aŭ **azimuto** estas la horizonta angulo inter la direkto de objekto kaj referenca direkto.

Komunuze, tiu referenca direkto estas la geografia nordo, la azimuta angulo estas mezurata en gradoj, inter 0° kaj 360°, en horloĝdirekta senso.

**Do:**
La azimuto de nordo estas 0°
La azimuto de oriento estas 90°
La azimuto de sudo estas 180°
La azimuto de okcidento estas 270°.

En astronomio, dum  longa tempo la referenca direkto estis sudo pro la uzo de la meridiana refraktoro . Tiel, kiam astro pasis la meridianon, ĝia azimuto kaj ĝia hora angulo estis ambaŭ nulaj.

En moderna astronomio, la azimutoj estas tiaj kiaj en geografio kun eka referenco : la geografia nordo.

Kategorio:Orientiĝo
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Navigado
Palaco de la Nacio (Bruselo)

La *Palaco de la Nacio* (, , ) en la belga ĉefurbo Bruselo estas la sidejo de la federacia parlamento de la lando. Ambaŭ ĉambroj de la parlamento, la belga federacia Senato de Belgio kaj la federacia Ĉambro de Reprezentantoj kunvenas en la konstruaĵo.

La palaco inter la jaroj 1778 kaj 1783 konceptiĝis kaj konstruiĝis gvide de la arkitektoj Barnabé Guimard kaj Philippe-Jerôme Sandrié.

La nomo de la strato, en kiu troviĝas la Palaco de la Nacio, "*Rue de la Loi*" respektive "*Wetstraat*" ("strato de juro"), en la belgaj amaskomunikiloj ofte uziĝas kiel metonimio por la parlamento, la sidejo de la tutlanda registaro aŭ por la belga ŝtato entute.

Kategorio:Palacoj en Bruselo
Kategorio:Politiko de Belgio
Tesla Model S

La **Tesla Model S** estas elektra aŭtomobilo de firmao Tesla Motors, kiu estas prezentita je la 26-a de marto 2009. Ĝi estas la unua koncepto de kvinsideja elektra aŭtomobilo en la supra mezoklaso. La laboro je la koncepto jam estis anoncita en junio 2008 sub la projektonomo *Whitestar* (angle: blankostelo). La prezentita konceptveturilo jam estis stirebla prototipo. Same kiel la jam produktata Tesla Roadster la energifonto de la Model S estas litio-jonaj akumulatoroj por tekokomputiloj. Tamen estas uzataj pli ol 8000 (anstataŭ, kiel en la Tesla Roadster, 6831) ĉeloj, por akiri pli grandan kapaciton. La akumulatoroj troviĝas sub la planko de la veturilo kaj estas facile interŝanĝeblaj. Krom tio Tesla por la unua fojo mem disvolvis la ĉasion kaj karoserion.

eta|300ra|centre|Tesla modelo S

## Eksteraj ligiloj 
* Tesla Model S bone vendiĝas, (Spiegel Online), 3-an de aprilo 2009 
* Tesla Model S Retejo de Tesla Motors 

Kategorio:Elektraj aŭtomobiloj
Kategorio:Tesla, Inc.
Blua najtingalo

La **Blua najtingalo** aŭ Himalaja najtingalo (*Luscinia brunnea*) estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj. Tiu birdo estas konata ankaŭ en la hindia subkontinento per sia pli malnova nomo de *Hindia blua saksikolo* (*Erithacus brunneus*).

Ili reproduktiĝas en Himalajo en Barato, kaj en Birmo. La Himalaja populacio estas migranta, kaj vintras en la Okcidentaj Ghatoj de sudokcidenta Barato kaj en Srilanko. La birmaj birdoj estas ĉefe loĝantaj birdoj.

Tiu insektomanĝanta specio reproduktiĝas en monteta arbara subkreskaĵaro, kaj vintrumas en arbustejoj kaj aliaj nedensaj arbaraj habitatoj kun iom da kaŝejoj, ĉiam kutime en altaj regionoj. Ili nestumas malalte en densa arbustejo, kie la ino demetas 3-4 ovojn. Tiu specio povas kutime esti vidata en vintrejoj kiel Parko Viktorio en Nuwara Eliya, malalte inter vegetaĵaro.

eta|maldekstra|Masklo de Blua najtingalo en sia vintrejo en la montetoj Nandi en suda Barato
La Blua najtingalo estas simila laŭ grando al la Blugorĝulo ĉar estas 15&nbsp;cm longa. Maskla plenkreskulo estas rimarkinda birdo kiu montras tre belan kontraston, kun **tre bluaj supraj partoj, kaj tre briloranĝaj subaj partoj** kun iome da blanko en plej suba ventro kaj vosto. Estas tre markata **blanka superokula strio kaj nigra okulmasko** el la beko al la orelo kiu kovras la tutan vizaĝon.

La ino estas multe pli senkolora, kun brunaj supraj partoj kaj sablokoloraj subaj partoj, kaj blanko en gorĝo kaj ventro; endas paroli pri seksa duformismo. Junuloj estas similaj al inoj, sed la bruna plumaro aspektas skvameca.

La Blua najtingalo havas simplan muzikecan kanton.

## Literaturo 
*  Malplej zorgiga
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

## Eksteraj ligiloj 
* Oriental Bird Images -- Blua najtingalo 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Koaksigejo Ignát

Konstruado de **Koaksigejo Ignát**, la nuna **Koaksigejo Jan Šverma**, en Mariánské Hory estis komencita en la jaro 1890, do en la tempo de profundigado de truo de estonta minejo Ignát. Ĝi estis konstruita kiel integra parto de la minejo kaj ĝi estis siatempe la plej granda en la tuta regiono. En la jaro 1918 ĝi fariĝis memstara entrepreno. Origina baterio de sistemo *Otto a Kopper a Still* estis en la jaroj 1959-1962 anstataŭigitaj de tipo SA kaj en la jaroj 1967 kaj 1974 de tipo S1. Fabrikata estis precipe koakso uzata kiel brulmaterialo kaj reduktanto por altfornoj. Tiu estis krom enlanda uzado ankaŭ eksportata ĝis Hungario, Svislando, Germanio, Aŭstrio kaj Pollando. Apuda produkto estis koaksigeja gaso, kiun eluzis nitrogenfabrikoj, elektrejoj kaj ferfabriko Vítkovice. Pluaj produktoj estis benzolo, gudro kaj sulfata amoniako.

Kategorio:Industrio en Ostrava
Kategorio:Karbo
Kategorio:Mariánské Hory
Nigrabrusta najtingalo

La **Nigrabrusta najtingalo** aŭ Blankavosta rubenonajtingalo (***Luscinia pectoralis***) estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.

Tiu estas tre rimarkinda specio kun ĝenerala griza koloro, krom la blankeca ventro kaj la kapaj kaj vostaj markoj. Nome iel estas simila al la samgenrano Rubenonajtingalo je tio ke ĝi montras **tre ruĝajn mentonon kaj supran kaj centran gorĝon**; sed la Rubenonajtingalo estas pli hela birdo, dum tiu estas pli **malhelgriza supre** kaj ĉefe montras **tre nigran bruston** kio kontrastas kun la ruĝega gorĝo kaj nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *pectoralis* aludas al la brusto kaj al ornamo en brusto. La vosto estas nigra sed montras tre kontrastajn kaj blankajn finan bordon kaj flankajn bazojn. La ankaŭ blanka superokula strio estas tre rimarkinda kaj larĝiĝas super la beko ĉe la frunto.

Ĝi troviĝas en Centra kaj Suda Azio nome en Afganio, Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Birmo, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio, Tajlando, Turkmenio kaj Uzbekio. Ties natura habitato estas moderklimata arbaro.

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Luscinia pectoralis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio de 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Gustaf Adolf Jakob Neumann

[eta|Kasteleto NEUMANN, de la eldonisto de *Klosterneuburger Zeitung*, en [Weidling]]
**Profesoro Gustaf Adolf Jakob NEUMANN** (NEŬMAN) (naskiĝis en la jaro 1924), li estas redaktoro kaj politikisto (*Verband der Unabhängigen*) en Aŭstrio. Li interesiĝas pri krimo.

## Vidu ankaŭ 
*Klosterneuburger Zeitung

## Notoj
Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Klosterneuburg
SG Grün-Weiß Döschwitz

**SG Grün-Weiß Döschwitz** [ɛs ɡe ɡʀyn vai̯s ˈdøʃvɪts] estas sporta klubo en la vilaĝo Döschwitz, Germanio. Ĝi fondiĝis oficiale en 1930, sed jam en la 1920-aj jaroj aktivis sporta grupo en Döschwitz. Tiu okupiĝis pri diversaj biciklaj sportoj. Nuntempe la klubo havas du kegloludajn teamojn kaj kvin futbalajn teamojn (du por virinoj, du por viroj kaj unu por maljunuloj).

SG Grün-Weiß Döschwitz estas la plej grava asocio en la komunumo Döschwitz. Ekde la 1970-aj jaroj la klubo ĉiudimanĉe organizas futbalan turniron pri la *Pokalo de la vilaĝestro*. Pro tiuj kaj aliaj futbal-ludoj venas al Döschwitz en ĉiu semajnfino plurmilo da gastoj.

Krom sportaj turniroj la klubo organizas ankaŭ la plej gravan popolan feston de la vilaĝo, kiu okazas ĉiujare dum pentekosto.

## Eksteraj ligiloj 
* SG Grün-Weiß Döschwitz  oficiala retejo

Kategorio:Germanaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1930