Česká Lípa

**Česká Lípa** (, en jidiŝo לעיפן *Lejpn* *Lípen*) estas urbo situanta en la norda parto de Ĉeĥio en la regiono Liberec, 63 kilometrojn norde de la ĉefurbo Prago, en valo de la rivero Ploučnice. Ĝi estas industria centro kaj fervoja vojkruciĝo kaj centro de la turisma regiono České středohoří (Bohemia mezmontaro). La urbokerno estas proklamita kiel urba monumenta zono. Vivas ĉi tie  ().

Krom la kerna urbo *Česká Lípa*, al la teritorio apartenas la urbopartoj *Častolovice, Dobranov, Dolní Libchava, Dubice, Heřmaničky, Lada, Manušice, Okřešice, Písečná, Stará Lípa, Vítkov, Vlčí Důl* kaj *Žizníkov*.

## Historio 
Origine slava vilaĝo elkreskis en marĉregiono inter fontfluoj de Ploučnice en la 10-a jarcento. En la jaro 1263 estas menciata burgo Lipá, pli malfrue, ĉe travadejo surpade ĝis Luzacio, estiĝis fortreso. Lipá estis en posedaĵo ĉe vico da nobeloj kaj sinjoroj el Lipá apartenis al la plej potencaj familioj en la lando. Jindřich el Lipá, la plej supera marŝalo de Ĉeĥa Reĝlando eminentis inter ili. Lia samtempulo Zdeněk Žitavský skribas pri li en kroniko de Zbraslav, ke eĉ la reĝo Johano de Luksemburgio obeis lin. En la jaro 1426 konkeris la urbon husanoj kaj Česká Lípa fariĝis la plej norda loko de tábor-orfa urba asocio. En la urbo sukcese evoluis metioj kaj ĝi longe apartenis inter ok plej dense loĝataj urboj en Bohemio.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
La urbo dividiĝas en dek kvar katastraj teritorioj kaj de kvar lokaj partoj:
* Častolovice u České Lípy, parto Častolovice, alligita la 1-an de januaro 1969, en la 1990-aj jaroj mallongtempe memstara municipo
* **Česká Lípa**
* Dobranov
* Dolní Libchava, alligita la 14-an de junio 1964
* Dubice u České Lípy, parto Dubice, alligita la 30-an de junio 1960; ĝis la jaro 2007 situis sur tiu ĉi teritorio ankaŭ parto Robeč, kiu administre pereis.
* Heřmaničky u Dobranova, parto Heřmaničky
* Lada, alligita la 30-an de junio 1960
* Manušice
* Okřešice u České Lípy, parto Okřešice, alligita la 27-an de novembro 1971
* Písečná u Dobranova, parto Písečná
* Stará Lípa, alligita la 30-an de junio 1960
* Vítkov u Dobranova, parto Vítkov
* Vlčí Důl
* Žizníkov

Antaŭe estis krom domaro Bořetín konsisto de la urbo ankaŭ nun memstaraj municipoj Horní Libchava, Kozly, Kvítkov kaj Sosnová.

## Homoj rilataj al la urbo 
* Walter Steiner, geologo

## Vidindaĵoj 
En la historia centro konserviĝis restaĵoj de urbaj remparoj. Apud la burgo Lipý, ekde 1990 iom post iom rekonstruata kaj uzata por kulturaj celoj, troviĝas belvedero Červený dům (Ruĝa domo) en stilo de itala renesanco.
En eksa aŭgustena monaĥejo, fondita en la jaro 1627 de Albrecht von Wallenstein, havas nuntempe sidejon patrujscienca muzeo, kiu estas malfermita tutjare.

El urba arkitekturo konserviĝis nur malmulte, granda parto de konstruaĵoj fariĝis viktimo de incendioj, precipe tiu en 1787. Domoj estas plejparte empiraj el tempo post la jaro 1820. Novrenesanca urbodomo el 1823 estis en 1884 alikonstruita.

Ceska Lipa - kostel povyseni sv krize.jpg|Preĝejo de Avancigo de Sankta Kruco
Hradlipy9.jpg|Burgo Lipý
Cerveny dum.jpg|renesanca belvedero "Ruĝa domo"

## Literaturo 
* PANÁČEK, Jaroslav; VOJTÍŠKOVÁ, Marie; SMEJKAL, Ladislav. Z dějin České Lípy. Česká Lípa : Sobotová, OVM, 1999.
* Z minulosti Děčínska a Českolipska IV., kolektiv autorů, vydalo Severočeské nakl. V Ústí n.L r.1985
* SMEJKAL, Ladislav. Českou Lípou krok za krokem. Česká Lípa : Magdaléna Sobotová, 2006.

## Pluaj fotoj

Česká Lípa 04-2023.jpg|Vido al la urbom, maldekstre en fono monto Vlhošť
Česká Lípa náměstí sloup 2.jpg|Pesta kolono sur la historia placo
Městský úřad Česká Lípa (2).jpg|Nova konstruaĵo de urba ofico
Česká Lípa náměstí pošta 1.jpg|La norda flanko de la placo T. G. Masaryka
OD Andy.jpg|Ĉiovendejo Andy (antaŭe Prior)
Česká Lípa město 2024 (1).jpg|Nuligita urba stacidomo en la jaro 2024 mallongtempe antaŭ detruo
Česká Lípa nové vlakové nádraží 3.jpg|Nova ĉefa stacidomo en Česká Lípa
Bus station Česká Lípa 2022 (4).jpg|Konstruaĵo de aŭtobusa stacidomo
Česká Lípa klášter 1.jpg|Ĝardeno de Aŭgustenana monaĥejo

## Referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Urboj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro