open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pandemonio

**Pandemonio** estas frua kunverko de la tiel nomata Hispana Opo. Ĝi enhavas prezenton, fikcian prozon (dek tri etajn historiojn realismajn sed potence simbolajn), tri sciencajn artikolojn kaj unu poemon. Kvar el la pandemoniaj rakontoj estis premiitaj en la Belartaj Konkursoj de UEA en 1985 kaj 1986. La libro estis surdiskigita en la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo kaj kompostita, enpaĝigita kaj presita ĉe la Grafika Centro Antverpeno. La eldonon financis la Malaga Esperanto-mecenato Julio Herrero. Pandemonion oni rigardas kiel mejloŝtonon en la evoluo de la esperantlingva literaturo ĉar kontribuis al ĝia moderniĝo kaj solidiĝo cent jarojn post la kreado de la lingvo.

## Enhavo
**Montriĝo* (Rikardo F.A.R., t.e. Ricardo Felipe Albert Reyna)
*Sciencaj artikoloj:
***Panespermio* (Alberto Franco)
***La komputera metaforo* (Miguel Ángel Sancho)
***Esperanto en via Spectrum* (M. Á. S.)
*Rakonta prozo:
***La lasta vojaĝo de kara Vilĉjo* (A. F.)
***La enĉerkigito* (A. F.)
***Ekster la kadro* (G. K.)
***Nul komo dek* (G. K.)
***Ruĝa sangoban*' (G. K.)
***Antaŭtagmeze* (G. K.) (republikigita en la rakontaro *Sur la linio*)
***Malantaŭ la pordo* (Ksavero Moleono, t.e. Francisco Javier Moleón) -Tria premio, originala prozo, Belartaj Konkursoj de UEA, 1986-
***Rakonto en tri minutoj* (K. M.)
***Voko* (K. M.)
***Pano buŝon ne serĉas* (K. M.)
***Hura!* (K. M.) -Dua premio, originala prozo, Belartaj Konkursoj de UEA, 1986-
***Punenda peko* (María José Quesada) -Unua premio, originala prozo, Belartaj Konkursoj de UEA, 1985-
***Ensuĉo* (M. J. Q.)-Dua premio, originala prozo, Belartaj Konkursoj de UEA, 1985
*Poemo:
***Mi* (G. K.)

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Jean Michel Jarre

**Jean-Michel André JARRE** (n. 24-an de aŭgusto 1948 en Lyon) - franca muzika komponisto kaj muzikisto utiliganta artfajraĵojn. Konsiderata kiel unu el la pioniroj de elektronika kaj novepoka muziko. Lian koncerton sur la Placo de la Konkordo en 1979 - notitan en la Guinness-libro de rekordoj - aŭskultis miliono da personoj.
[eta|200px|maldekstra|[Jean Michel Jarre kun lasera harpo en Gdansko (Pollando) - dum la koncerto la Spaco de Libero]]
[eta|maldekstra|[Jean-Michel Jarre en Milano (2008)]]

Li estas filo de la legenda Maurice Jarre, la komponisto de filma muziko. Lia patrino apartenis al franca rezistado. Jean Michel Jarre partoprenis 25-jariĝon de la pola Solidareco per la koncerto *Spaco de Libero*.

Interalie li estas konata per la komponaĵoj *Oxygene* kaj *Équinoxe*.

## Bibliografio 
* Elizabeth Sleeman, ''The International Who's Who 2004*, Londono: eldonejo *Routledge*: Europa Publications ltd, 2003. ISBN 1-85743-217-7.
* Jean-Louis Remilleux, *Jean-Michel Jarre*, angla eldono, Futura Publications Ltd, 1988. ISBN 0-7088-4263-1.
* Alex Hughes, Keith Reader, *Encyclopedia of contemporary French culture*, CRC Press, 2003. ISBN 0-203-00330-6.
* Charles Snider, *The Strawberry Bricks Guide to Progressive Rock'', Lulu.com, 2008. ISBN 0-615-17566-X.
* Henry Kahn, Michael Way. Target Entire World, „Billboard”, 1977-04-09. Nielsen Business Media, Inc.. ISSN 0006-2510.

## Eksteraj ligiloj 
* Official website
* Official blog

Kategorio:Francaj muzikistoj
Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Elektronika muziko
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Nova Epoko
Balatonszárszó

**Balatonszárszó** (balatonsArsO) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono Balatonföldvár. La nomo signifas Balatono-seka-valo en praa kripligita formo, la nuntempaj hungaroj jam ne rekonas la sencon.
eta|dekstra|300ra|Balatonszárszó el la supro

## Bazaj informoj 
* Areo: 30&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 8624
* Telefonprefikso: 84

## Geografio 
Balatonszárszó situas sur ebenaĵo, ĉe suda bordo de Balatono (havanta havenon), laŭ ĉefvojo, fervojo kaj aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Nagykanizsa inter la proksimaj Balatonföldvár kaj Balatonszemes.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio devenis el 1082. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. En 1861 la fervojo ekfunkciis. En la 20-a jarcento formiĝis feriaj dometoj. Attila József en 1937 mortis ĉe la fervojo. La cirkonstancoj estas necertaj, aŭ akcidento okazis, aŭ li sinmortigis sin. En 1943 okazis grava renkontiĝo de kontraŭfaŝismaj figuroj.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Balatonszárszó) de 1843
* preĝejo Pentofaranta Maria Magdala (Balatonszárszó)
* muzeo

## Ĝemelkomunumo 
*  Gyergyóalfalu, Rumanio

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Else Hirsch

**Else Hirsch** (naskiĝis la 29-an de julio 1889 en Bützow, Schwerin, mortis en la geto Riga) estis juda instruistino en Bochum, kiu dum la erao de la naziismo helpis organizi infantransportojn eksterlanden (*Kindertransport*).

Else Hirsch venis en 1927 de Berlino al Bochum, por transpreni postenon de instruistino ĉe la juda lernejo en Bochum. Krome ŝi laboris en la juda inasocio kaj instruis la hebrean al knabinoj.

Oktobre 1937 ŝi partoprenis pluklerigadon pri la angla, ĉe la Reichsvertretung der Deutschen Juden (regna reprenzentejo de germanaj judoj) en Berlino, por povi instrui al eblaj elmigrontoj en Bochum anglan. En junio 1938 ŝi ankaŭ vojaĝis al Palestino, supozeble por kontakti la Infan- kaj junul-Alijah, kiu provis savi kiel eble plej multajn infanojn kaj junulojn el la deportadoj kaj amasmurdoj naziaj.

Post la kristala nokto novembre 1938, je kiu ankaŭ la sinagogo de Bochum estas viktimo de brulfaro, la juda popollernejo estis deviga por ĉiuj gelernantoj judaj. Else Hirsch komencis interakorde kun la juda regna reprezentantaro organizi transportojn por infanoj kaj junuloj. Inter decembro 1938 kaj aŭgusto 1939 ŝi organizis dek infantransportojn la Nederlando kaj Anglio.

Ŝi mem restis kiel ununura juda instruisto ĉe la postrestintaj lernantoj, ĝis kiam la nazioj malfondis la lernejon septembre 1941. Fine de januaro 1942 Else Hirsch kune kun kelkaj el ŝiaj lernantoj estis deportita en la geton de Riga. En la geto Else Hirsch instruus laŭ eldiro de supervivanta lernanto en konstruaĵo mallongan tempon infanojn kaj organizus manĝaĵojn por maljunaj kaj malfortaj homoj. Ŝi pereis en la genocido.

Al ŝi estas ŝuldata, ke multaj judaj junuloj el Bochum supervivis la popolmurdon. Tial la urbo Bochum nomumis straton laŭ Else Hirsch.

Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Judaj rezistantoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Skolo

**Skolo** estas grupo de personoj kiuj havas komunajn karakterojn kaj opiniojn pri sia fako.

Skoloj povas ekzisti ĉe diversaj fakoj (religio, filozofio, sociaj sciencoj, ktp.), tamen ili plej ofte estas famaj en arta kampo kaj plej precize en literaturo.

Fakte firma kutimo de literatur-historio kaj arto ĝenerale estas disdividi la beletristojn/artistojn kaj ŝovi ilin, kvazaŭ skatolen, en "skolojn". Nome de sia individueco, la verkantoj/artistoj kompreneble malofte ŝatas tion. Tamen oni povas difini plurajn kondiĉojn de skoleco : iliaj membroj plejparte loĝas en geografia proksimo kaj efektive renkontiĝadas; ili havas komunajn projektojn kaj intelektan-lingvan majstron; ili havas komunan stilon kaj konscie aŭ subkonscie influas sin reciproke. Aldone al tio ili kutimas esti samaĝaj.

## Literaturaj skoloj 
### Skoloj en esperantlingva literaturo 
* Budapeŝta skolo
* Hispana Opo
* Ibera Skolo
* La Patrolo
* Skota Skolo
* Moskva skolo

### Skoloj en alilingvaj literaturoj 
* Vidu :Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
* Perdita generacio
* Montana skolo

## Filozofiaj skoloj 
* Anarkiismaj pensoskoloj
* Skolo de Frankfurto

## Artaj skoloj 
* Skolo de Barbizon
* Franc-flandra skolo

## Arkitekturaj skoloj 
* Amsterdama Skolo

## Muzikaj skoloj 
* Venecia skolo
* Napola skolo
* Roma skolo
* Burgonja skolo

## Historiaj skoloj 
* Skolo de analoj

## Ekonomiaj skoloj 
* Klasika ekonomika skolo
* Neoklasika ekonomika skolo
* Aŭstria skolo de ekonomiko

## Sportaj skoloj 
* Sovetunia ŝaka skolo

Kategorio:Pensado
Electric Light Orchestra

***Electric Light Orchestra*** (**ELO**; "Elektra Lum-Orkestro") estis brita rokmuzika muzika grupo el Birmingham. Ili agadis inter la jaroj 1971 - 1986, kiam la muzikistoj eldonis 11 albumoj, la dekduan albumon ili eldonis en la jaro 2001. Ĉefulo de la kapelo estis Jeff Lyne. La grupo estiĝis en oktobro de 1970.

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1970
Julio Herrero

**Julio HERRERO** estas aktiva movadano por Esperanto en Andaluzio (Hispanio) kiu ankaŭ mecenatis literaturajn publikaĵojn kiel Pandemonio (Malaga, 1987). 

Per sia subteno, li kontribuis al lanĉado de la tiel nomata Hispana Opo, grupo de junaj hispanaj verkistoj en la okdekaj jaroj. 

Li prezidis Esperantan Naturamikaron ekde 2010 kaj estis senatano de la Esperanta Civito (Verda grupo) ekde 2006. Li ankaŭ oficis kiel Unua Vickonsulo ekde 2020 ĝis lia demisio en 2023, kiam li retiriĝis.

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
2-a jarmilo a.K.

La **2-a jarmilo antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** formale komenciĝis la 1-an de januaro 2000 kaj finiĝis la 31-an de decembro de la jaro 1001 antaŭ nia erao. Ĝi ampleksas la 20-an ĝis 11-an jarcentojn antaŭ nia erao (internajn ligilojn vidu en la navigilo supre).

## Eventoj 
[eta|250px|[Stonehenge]]
* 19-a jarcento a.K.: Hitita Imperio en Anatolio
* 18-a jarcento a.K.: Babilono iĝas regiona potencocentro. La prahistoria astronomia observejo Stonehenge en Anglio finkonstruiĝas.
* Meza Imperio en Egiptio (jaroj 2052 ĝis 1570).
* Laŭ la biblio malliberigo de la juda popolo en Egiptio (historia ekzakteco pridiskutata)
* Egiptia regado en Palestino kaj Sirio (1600–1360)
* 17-a jarcento a.K.: Formorto de la lastaj mamutoj en orienta Siberio
* 16-a jarcento a.K.: Civilizacio de Mikeno
* 15-a jarcento a.K.: Kolapso de la Minoa kulturo
* 13-a jarcento a.K.: Fondiĝo de Ateno (1235 a.K.)
* 12-a jarcento a.K.: Laŭ la biblio konkero de Kanaano fare de la juda popolo (historia ekzakteco pridiskutata)

## Gravaj personaĵoj 
* 18-a jarcento a.K.: Hamurabi, reĝo de Babilono
* 15-a jarcento a.K.: Hatŝepsut, egiptia faraonino de la 18-a dinastio
* 14-a jarcento a.K.: Eĥnaton (aŭ Aĥnaton), egiptia faraono
* 13-a jarcento a.K.: Faraono Ramseso la 2-a regas Egiption kaj Salmanasar la 1-a unuigas Asirion (1276 a.K.)
* Saŭlo, reĝo de la juda popolo
* Moseo, personaĵo de la torao (historia ekzakteco pridiskutata)

## Inventoj kaj malkovroj 
* En Barato evoluas la socia sistemo de kastoj.
* La astronomoj de la Ĉina Imperio observas kaj priskribas kometon.
* La kamelo iĝas home utiligata besto kaj komenciĝas la komerco per karavanoj.
* 17-a jarcento a.K.: Inventiĝas la unua silaba skribo (1630 a.K.)
* 14-a jarcento a.K.: Unuaj skribaĵoj en la greka lingvo.
Lorenzo Branchetti

**Lorenzo BRANCHETTI** ([lo**ren**zo branketti] ; naskiĝis la 14-an de januaro 1981 en Prato) estas itala dramisto, aktoro, teatroestro, kinoaktoro kaj televidoaktoro.

Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Orchestral Manoeuvres in the Dark

eta

**Orchestral Manoeuvres in the Dark**, konata ankaŭ kiel **OMD**, estas muzika grupo el Anglio, konkrete el Liverpool, kie ĝi estiĝis en la jaro 1978. De komence ties komponaĵoj estis mallumaj kaj malvarmaj, pli poste ilia muziko pli moliĝis. Inter iliaj furorkantoj apartenas ekz. Electricity, Enola gay, Maid of Orleans, So in Love, We love you, Dreaming, Sailing on a seven seas, aŭ Walking on the milky way.

Kategorio:Anglaj muzikaj grupoj
Kategorio:Diskotekaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1978
Faldkesto

eta|Faldkesto
**Faldkesto** estas faldebla kesto por kunpreni aĉetaĵojn aŭ aliajn aĵojn. Ĝi multfoje estas uzata en grandbazaroj aŭ memservaj vendejoj. Kiam ĝi estas malplena oni povas ĝin faldi tiel ke ĝi ne bezonas multe da spaco ekzemple en aĉetĉareto. Plejofte ĝi estas el plasto.

Dosiero:Klappbehaelter01.jpg|
Dosiero:Klappbehaelter02.jpg|
Dosiero:Klappbehaelter03.jpg|

Kategorio:Ujoj
Refnodo

eta|La refnodo.

**Refnodo** — ŝnura nodo por kunigado (kunligado) de ŝnuroj kaj haŭseroj, speco de rekta nodo.

Ĝi nomiĝas tiel pro uzado dum refado sur velŝipoj, kiam oni ligas refaĵojn per ĉi nodo.
Pluso de la nodo estas bona tenkapablo kaj eblo rapide malligi la nodon sub tensio, se necesas.

Oni ligas ĝin same kiel rektan nodon, sed unu liberan finon oni faldas duoble.

Oni ne uzu refnodon sur haŭsero el sintezaj fibroj: ĝi estas malfidinda ĉi tie. Ĝi ne taŭgas ankaŭ por kunligado de haŭseroj el diversspecaj meterialoj kaj de diversaj diametroj.

Ĉi tiun nodon oni konas ankaŭ kiel «nodo kun unu buklo» kaj fojfoje uzadas por kunligi ŝuajn ŝnuretojn.

## Vidu ankaŭ 
* Simpla nodo
* Rekta nodo
* Plata nodo
* Avina nodo
* Bopatrina nodo
* Ŝkotnodo

## Eksteraj ligiloj 
* Skoltaj nodoj (45) 

Kategorio:Nodoj
Liangzhu-kulturo

La **Liangzhu-kulturo** (ĉine 良渚文化, pinjine liángzhǔ wénhuà) estis komuna nomo por arkeologiaj trovaĵoj de ĉina kulturo de la malfrua Neolitiko, kiu disvolviĝis ĉe la sudorienta marbordo de la antikva Ĉinio.

Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj arkeologoj en la teritorio de la lago *Taj* en la suba valo de la rivero Jangzio-Tal trovis tombejojn de la malfrua Neolitiko. La tomboj estis el la tempo inter la jaroj 3.400 kaj 2.000 a.K.. Oni trovis en la tomboj pli ol 5.000 valorajn objektojn el Jado, inter ili Bi-diskojn, kaj ritajn tubojn. Tiujn ritajn objektojn probable la reganto de la kulturo donacis al unuopaj civitanoj pro apartaj meritoj. Ilia uzo ligiĝis al la adoro de ĉielo kaj tero.

[maldekstre|eta|Rita [Bi-disko el la tempo de la Liangzhu-kulturo. Tiaj diskoj el Jado kun centra truo estis simboloj de prospero kaj armea forteco.]]
La plejmulto de tiuj jadaj objektoj konsistas el la jada subspeco *nefrito*. Sur la objektoj bildiĝas vivaĵoj, kiuj (ĉar oni supozas, ke la uzo de metaloj ankoraŭ nekonatis) supozeble estis ĉizitaj per ŝarkodentoj. La arkeologiaj trovoj montras la grandan signifon, kiun jado dum tiu epoko havis en tiu-ĉi mondoparto. El la teksto *Zhouli* ("la ritoj de la dinastio Zhou"), kiu ekestis dum la 4-a jarcento a.K., konjekteblas, ke tiaj jadaj objektoj ankaŭ dum la dinastio Zhou (1000 - 221 a.K.) ankoraŭ estis rite uzataj.

## Vidu ankaŭ 
* Kongo (jado)

## Eksteraj ligiloj 
* La Liangzhu-kulturo en la reta muzeo de la ŝtata universitato de Minesoto en Usono (anglalingve) 
* paĝoj de la muzeo pri la Liangzhu-kulturo en Ĉinio (ĉinlingve) 

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Neolitiko
Naskonomo

**Naskonomo** estas en pluraj nacioj, kiuj validigas plurnoman antroponiman sistemon, nehereda persona nomo, kiu komune kun heredata familia nomo kreas devigan oficialan dumembran (eventuale plurmembran) personan nomon servanta al civitanjura identigo de ĉiu unuopulo.
Bi-disko

[eta|Bi-disko, ekspoziciita en la muzeo pri aplikata arto en [Frankfurto-ĉe-Majno, Germanio]]
**Bi-diskoj** (ĉine 璧, pinjine Bì) estas diskoj el Jado kun meza truo, kiuj en la antikva Ĉinio uziĝis kiel prestiĝaj objektoj kaj en la Liangzhu-kulturo (3300 ĝis 2300 a.K.) de la Neolitiko estis ritaj objektoj. La plej multaj el tiuj objektoj kune kun ritaj jadaj tuboj troviĝis en la tomboj de altrangaj mortintoj. Oni supozas, ke la objektoj simboligas la ĉielon. La ekzakta religia signifo varias de dinastio al dinastio. La diskoj ĝenerale grandas inter 25 kaj 30 centimetroj - tamen escepte ankaŭ estas ekzempleroj kun diametroj de nur 1 kaj pli ol 50 centimetroj. En fruaj epokoj ili estis sendekoraj, en postaj epoko arte dekoritaj per ornamoj de vivaĵoj ĉizitaj probable per ŝarkodentoj.
 
## Eksteraj ligiloj 
* informoj germanlingvaj pri bi-biskoj 
* la samaj informoj anglalingvaj

* informoj kun bildoj (germanlingvaj) 
* la samaj informoj anglalingvaj 

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Neolitiko
Nicea imperio

La **Nicea imperio** estis ŝtato ekzistanta en la jaroj 1204 - 1261 okcidente de Malgranda Azio.

Ĉefurbo fariĝis Niceo. La teritorio de la regno prezentis la plimulton de tio, kio el la Bizanca imperio post la batalo apud Miriokefalo restis, escepte de la marbordo de Nigra maro.

## Imperiestroj 
* Mikaelo la 8-a

Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Eksaj imperioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1200-1209
Kategorio:Aperis en 1204
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1260-1269
Kategorio:1261
Birdomanĝejo

[eta|[Ruĝkapa pego ĉe birdomanĝejo.]]
[eta|dekstra|[Psaltriparoj ĉe seba birdomanĝejo]]
eta|Malplena birdomanĝejo
[eta|Eŭroazia [Blua paruo manĝas arakidojn ĉe birdmanĝejo pendata en ĝardeno]]
**Birdomanĝejo** aŭ **Birdomanĝujo** estas ilo aŭ ujo lokita eksterhejme por provizi manĝaĵon al birdoj. La sukceso de birdomanĝejo en la allogado de birdoj dependas de ties lokigo kaj el la tipoj de semoj ofertitaj, ĉar diversaj specioj havas diferencajn preferojn.

La plej popolaj birdomanĝejoj havigas semojn kiel tiuj de milio, sunfloro, kartamo, kardo kaj kolzo por nutri per semoj la allogotajn birdojn.

Birdomanĝejoj ofte estas uzataj por hejma birdorigardado kaj multaj homoj disponas eĉ retfilmilojn direktitajn al la birdomanĝejo kie birdoj ofte kuniĝas.

## Tipoj de birdomanĝejoj 
Birdomanĝejoj de semoj estas la plej komuna tipo. Tiuj povas varii laŭ desegno el tuboj al ŝutfumeloj kaj pletoj. Sunflorosemoj aŭ miksitaj semoj estas tre populara por uzo en tiuj birdomanĝejoj kaj ili allogas multajn kantobirdojn kiel kardinaloj, fringoj, paruoj kaj chickadees. Dum plej parto estas desegnitaj por havigi sunflorosemograndajn aĵojn, estas ankaŭ specialaj "birdomanĝejoj por fringoj" kun pli malgrandaj truoj por havigi nur la etajn semojn de Guizotia abyssinica tipo de kardosemo, kiu estas pli preferata de etaj fringoj.

Birdomanĝejoj de kolibroj, pli ol havigi semojn, havigas likvidan nutraĵo por kolibroj laŭ formo de sukera solvaĵo. Bedaŭrinde tiu miksaĵo ofte estas kolorita je ruĝo supozeble "por allogi la birdojn", sed tio estas nenecesa kaj la kolorilo povas esti malsaniga por la birdoj.http://www.hummingbirds.net/dye.html Birdomanĝejoj de kolibroj devas ankaŭ esti refreŝitaj ofte kaj purigitaj por eviti damaĝon al la birdoj. Kvankam tiuj birdoj trovos birdomanĝejojn sen iu ajn koloro, se oni volas uzi koloron kiel allogilo, estas pli konvena aĉeti birdomanĝejojn kiuj havu kolorigon en iliaj materialoj, pli ol uzi artefaritajn kolorilojn en la miksaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Birdomanĝo

Kategorio:Ornitologio
Kategorio:Ŝatokupoj
László Buza (juristo)

**BUZA László** estis juristo, universitata profesoro en Sárospatak la 8-an de februaro 1885 kaj mortinta la 18-an de oktobro 1969 en Budapeŝto. Lia filo estis la samnoma László Buza (bestokuracisto).

## Biografio 
László Buza studis en Sárospatak, Budapeŝto, Berlino kaj Koloĵvaro, kie en 1912 li akiris kvalifikon de privatprofesoro. Komence en Sárospatak kaj Szeged, poste ekde 1940 li iĝis profesoro en Kolozsvár. En 1944 li partoprenis en kontraŭfaŝisma lukto kaj post la milito li profesoris en Bolyai Tudományegyetem de Kluĵo ĝis 1948, kiam li translokiĝis en Hungarujon kaj li iĝis katedrestro pri internacio juro en Scienca Universitato de Szeged. Li estis membro de Hungara Scienca Akademio.

## Ĉefaj verkoj 
* *A miniszterek jogi felelőssége* (Bp., 1911);
* *A kisebbségek jogi helyzete a békeszerződések és más nemzetközi egyezmények értelmében* (Bp., 1930);
* *A nemzetközi jog tankönyve* (Bp., 1935);
* *A Szocialista Szovjet Köztársaságok Uniója mint összetett állam* (Kolozsvár, 1945);
* *Nemzetközi jog* (Hajdu Gyulával és Flachbart Ernővel, Bp., 1950);
* *Törvényesség és az igazságosság elve a nemzetközi jogban* (Bp., 1957);
* *Nemzetközi jog* (Hajdu Gyulával és Vitányi Bélával, Bp., 1958);
* *Nemzetközi jog* (Hajdu Gyulával, Bp., 1961);
* ''A nemzetközi jog fő kérdései az új szellemű nemzetközi jogban (Bp., 1967).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungara biografio kun foto

Buza L
Buza
Buza L
Dolinka

**Dolinka** (signifas pole kaj slovake valeto) povas esti nomo de pluraj lokoj en Pollando kaj Slovakio:

En Pollando:
*vilaĝo en komunumo Przechlewo (kaŝube Przechlewò; germane Prechlau), distrikto Człuchów en Pomeria provinco, norda Pollando

En Slovakio:
* vilaĝo Dolinka (distrikto Veľký Krtíš) en meza Slovakio, 
* parto de vilaĝo Litava (distrikto Krupina) (),  
* parto de vilaĝo Ratkovské Bystré (), 
*rojo - alfluo de Hron (, , );
* rojo - alfluo de Turiec (germane *Turz*, hungare *Turóc*), kiu mem enfluas la pli grandan riveron Váh (, , )
András Bodor

**BODOR András** estis rumanuja hungara historiisto, tradukisto, universitata profesoro naskita la 5-a de aŭgusto 1915 kaj mortinta en Kluĵo la 4-an de oktobro 1999.

## Biografio 
La mezlernejon András Bodor finis en unitariisma kolegio de Kluĵo, kaj la universitaton samloke kaj en Oxford. Li doktoriĝis en 1943 pri klasika filologio en Kolozsvár. Ekde 1941 li instruis en mezlernejo, ekde 1947 en Bolyai Tudományegyetem prelegis antikvan universalan historion, latinan kaj grekan lingvojn. Inter 1951 kaj 1958 li estis dekano, ekde 1959 profesoro de Universitato Babeş-Bolyai.

## Ĉefaj verkoj 
* *Egyetemes ókori történet* (multobligia universitata noto, Kv. 1959);
* *Prelegeri din istoria universală veche* (kunulaŭtoroj N. Lascu, E. Condurachi, N. Gostar, 1967);
* *Istoria universală antică şi medie* (lernolibro, 1973);
* *Történeti kronológia* I-II. (kun Elek Csetri, Kriterion Kézikönyvek 1976).

## Tradukaĵoj 
* Heracleitos (kun György Szabó, 1951);
* Korai görög materialisták (kun Szabó György kaj Gálffy Zsigmond, 1952);
* Aristotelo (kun Szabó György, 1952);
* Leukippos-Demokritos (kun Szabó György, 1952);
* Epikuros-Lucretius (kun Szabó György, 1953);
* Moruso, Bacon, Hobbes, Locke – az angol materialisták (1953);
* Rotterdami Erasmus: A balgaság dicsérete (1960);
* Aiszóposz meséi (1970);
* Richard de Bury: Philobiblon. A könyvek szeretete (Jakó Zsigmond bevezetőjével, Téka 1971);
* Erasmus világa (kun Ádám Dankanits kaj Trencsényi-Waldapfel Imre, Téka 1972);
* Sándor Kőrösi Csoma: Buddha élete és tanításai (Téka 1972);
* Francis Bacon: Új Atlantisz (Téka 1976).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Bodor A
Beremend

**Beremend** estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 48&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2800
* Poŝtkodo: 7827
* Telefonprefikso: 72

## Geografio 
eta|Limpasejo ĉe Beremend
Beremend situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj ĉe la kroata landlimo kun limpasejo. Depost 1945 Beremend estas la plej suda hungara komunumo. Dravo, Montaro Villány kaj fervojo estas ne tro for, Villány kaj Siklós estas la plej proksimaj urboj.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko. La unua skriba mencio devenis el 1281. En la 15-a j.c. ĝi estis kampurbo. Pro la kontraŭturkaj bataloj en 1687 ĝi senhomiĝis. Inter 1918-1920 la serboj okupis la urbeton, kiu tiutempe apartenis al "Respubliko Baranya".

## Vidindaĵoj 
* uzino pri cementoj kaj kalkoj, kiuj produktiĝas el minejo de kalkoŝtono  * katolika preĝejo Sankta Mikaelo (Beremend)
* kalvinana kaj grek-katolika preĝejoj
* Ekumena Kapelo Repaciĝo (Beremend)
* termala banejo
* eksterordinara groto kun kalkaj elgutaĵoj, tial ĝi estas nevizitebla

## Famuloj 
* En Beremend naskiĝis hidrologo Lajos Bertalan.
* En Rácbóly (ekstera apartenaĵo de Beremend) naskiĝis:
** kirurgo Jenő Manninger
** agronomo Gusztáv Adolf Manninger (1910-1982).

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Mágocs

**Mágocs** [mAgoĉ] () estas urbo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. 
eta|maldekstre|Monumento en Mágocs

## Situo
Mágocs situas sur tre mildaj deklivoj laŭ flankovojoj. La fervojo troviĝas 5, Dombóvár 12, Sásd 18, Pécs 50, Budapeŝto 177 km-ojn.
* Supermara alteco: 220–240 m

## Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis post la tatara invado en 1242 laŭ tiama hungara ortografio *"Maguch"*. Pro la kontraŭturkaj bataloj ĝi senhomiĝis, slavoj kaj bavaroj refondis ĝin. En 1846 Mágocs iĝis kampurbo kaj distriktejo. Inter 1918-1920 la serboj okupis la urbeton, kiu tiutempe apartenis al "Respubliko Baranya". En 1945 la germanoj deportiĝis al Germanio. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo Vizito de Maria (Mágocs) de 1805, la turo estas 40 m-ojn alta
* monumento pri Trianon

## Fontoj 
* distancoj 

Magocs
Szászvár

**Szászvár** [sAsVAr] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló. En la loknomo szász estas sakso, vár estas fortikaĵo.
eta|260ra|Aerfoto al la preĝejo en Szászvár

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2650
* Poŝtkodo: 7349
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
La grandvilaĝo situas ĉe norda piedo de montaro Mecsek, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Dombóvár-Bátaszék, Bonyhád estas proksime.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio devenis el 1334. En mezo de la mezepoko ĝi estis kampurbo kaj havis fortikaĵon kaj monaĥejon. La turkoj okupis ĝin en 1543 kaj iĝis grava urbo. La Habsburgoj en 1686 reokupis la fortikaĵon. Katolika baroka preĝejo konstruiĝis en 1779. Inter 1811-1995 oni minis nigran karbonon, krome estis ankaŭ ŝtonminado. Inter 1975-1991 la apuda vilaĝo Máza aliĝis havanta komunan nomon **Mázaszászvár**.

En la grandvilaĝo aŭtonomioj de germanoj kaj ciganoj funkcias. Apud la komunumo fiŝkaptista lago troviĝas.

## Vidindaĵoj 
* Romkatolika preĝejo de Ĉieliro de Maria (Szászvár)

## Famuloj 
* En Szászvár naskiĝis kriminologo József Gödöny.
* En la iam aparta vilaĝo Császta naskiĝis János Kakas (mininĝeniero).

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis saksoj.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Pál Toldalagi

**TOLDALAGI Pál** estis hungara poeto naskita en Koloĵvaro la 7-an de januaro 1914 kaj mortinta en Budapest la 15-an de aprilo 1976.

## Biografio 
Pál Toldalagi enskribiĝis en la Universitaton de Budapeŝto por studi juron, sed forlasis ĝin kaj li iĝis oficisto. Liaj unuaj poemoj aperis en *Pesti Napló* kaj *Élet* en 1934, poste en *Nyugat*, *Magyar Csillag* kaj *Erdélyi Helikon*. Lia unua poemvolumo aperis kun titolo *Hajnali versenyfutás* en 1936. Li apartenis al rondo de revuoj *Vigília* kaj *Ezüstkor*. La volumo titolita *Végítélet ablaka* aperis en 1948. Post tiam naŭ jarojn li povis publikigi pro la komunista kulturpolitiko. Oni eligis lin el la verkista federiĝo. En tiu tempo li estis oficisto. Li prezentiĝis denove en 1957 kun elektitaj poemoj.

## Ĉefaj verkoj 
* *Ím, üdvözöllek* (poemoj, Bp., 1940);
* *Szitáló évek* (Bp., 1957);
* *Szárnyalás* (Bp., 1965);
* *Valamilyen éden felé* (poemoj, Bp., 1968);
* *Igézet és valóság* (poemoj, Bp., 1971);
* *A visszahívott tenger* (Bp., 1973);
* *Napló* (poemoj, Bp., 1974);
* *Ámulattól a döbbenetig* (poemoj, Bp., 1976);
* *Zord labdajáték* (poemoj, Bp., 1976);
* *Oldott magány* (elektitaj poemoj, Bp., 1995)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Toldalagi P
Lili Poór

**POÓR Lili** (po:r) estis hungara aktorino naskita en Marjančaci la 15-an de aprilo 1886 kaj mortinta en Cluj la 29-an de novembro 1962.

## Biografio 
Lili Poór estis la edzino de Jenő Janovics. Ŝi studis en aktorakademio de Budapeŝto. Mallongtempe ŝi estis stipendiulino de la Nacia Teatro, poste anino de Teatro de Andrássy-vojo. En 1910 ŝi kontraktis kun Kolozsvári Nemzeti Színház kaj escepte la jarojn inter 1934–1940 ŝi estis ĝia ano, ekde 1943 ĝia eterna ano. Ekde 1948 ŝi instruis en aktorarta instituto kaj en amatora aktortrupo de Józsa Béla Athenaeum. Ŝi ludis dum jardekojn la rolojn *Gertrudis* en *Bánk bán*, *Eva* en *Az ember tragédiája*http://mek.oszk.hu/00900/00928/html/. Ŝi sukcese ludis ankaŭ en mutfilmoj. Ŝi estis meritartisto de Rumanujo.

## Ĉefaj roloj 
* Olga (Herczegh F.: Bizánc);
* Ledér (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Gauthier Margit (Dumas: A kaméliás hölgy);
* Vilma (Molnár F.: A farkas);
* Mima (Molnár F.: Vörös malom);
* Ophelia (Shakespeare: Hamlet);
* Lady Anna és Margit királynő (Shakespeare: III. Richard);
* Címszerep (Gorkij: Vassza Zseleznova).

## Bibliografio 
* Jordáky Lajos: Janovics Jenő és P. L. (Bukarest, 1971);
* Thury Zsuzsa: Barátok és ellenfelek (romano, Bp., 1979).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Den

**Den**, ankaŭ **Vedimev**, estis egipta faraono de la 1-a dinastio. Li regis en la jaroj 2939/2889 a.K. - 2892/2848 a.K. Tio estas la unua faraono, ĉe kiu estas konata la nomo de ambaŭ sinjorinoj.

Kategorio:Faraonoj
Kategorio:1-a egipta dinastio
György Poszler

**POSZLER György** (posler) hungara estetikisto, kritikisto, literaturhistoriisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 12-an de junio 1931 kaj mortis en Budapest la 13-an de aŭgusto 2015.

## Biografio 
György Poszler studis en piarista gimnazio de Kluĵo. Lia familio transloĝiĝis Hungarujon en 1945 kaj li tie abiturientiĝis en 1949 en Budapeŝto. Li diplomitiĝis en ELTE en la fako pri hungara lingvo-historio en 1953. Ekde 1972 li instruis estetikon en ELTE kaj en Teatro- kaj Filmarta Altlernejo. Ekde 1995 li estas ano de MTA.

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Török (reĝisoro)

## Ĉefaj verkoj 
* *Szerb Antal pályakezdése*, 1965;
* *Szerb Antal monográfia*, 1973;
* *Katarzis és kultúra*, 1980;
* *A regény válaszútjai*, 1981;
* *Kétségektől a lehetőségekig*. Irodalomelméleti kísérletek, 1983;
* *A jéghegy csúcsa és a láthatatlan szisztéma*. Szubjektív portrévázlat Lukács Györgyről, 1986;
* *Az évszázad csapdái*, 1986;
* *Filozófia és műfajelmélet*. Költői műfajok Hegel és Lukács esztétikájában, 1988;
* *Eszmék, eszmények nosztalgiák*, 1989;
* *Találkozások esszék, 1992;
* *Vonzások és taszítások*, 1994;
* *Fényjelek*, 1995;
* *A regény válaszútjai*, 1997;
* *Duna-völgyi reálfantasztikum*, 1998;
* *Ezredvégi palackposta''. Kérdések és kételyek, 2001.

## Fontoj 
* Retpaĝo de aŭtoro 
* Aŭtobiografio .

Kategorio:Hungaraj estetikistoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zeiss-planetario Bochum

eta|planetario Bochum
La **Zeiss-planetario Bochum** estas planetario en Bochum, NRV. Ĝi estis starigita en la jaro 1964 kaj ekde tiu tempo ĝi apartenas al la plej modernaj establaĵoj tiuspecaj mondvaste. Sub la 20 metrojn alta kupolo ĉ. 300 personoj havas kuŝsidlokon. Centra projekciilo projekcias bildon de la stelarĉielo sub la kupoltegmenton, tiel ke por la spektantoj ekestas efekto de realisma stelaraspekto. Ĉirkaŭ la projekciejo troviĝas rondpasejo, en kiu lokas permantentaj kaj ŝanĝaj ekspozicioj.

## Situo 
* Adreso: Zeiss Planetarium Bochum, Castroper Str. 67, 44791 Bochum

## Vd ankaŭ 
* Listo de ekskursoceloj kaj vidindaĵoj en la Ruhr-regiono

## Eksteraj ligiloj 
* Zeiss-Planetarium Bochum

Kategorio:Planetarioj
Kategorio:Bochum
Ulička

**Ulička**  povas esti nomo de pluraj lokoj en Slovakio:
* rojo - rivereto  en orienta Slovakio alfluanto de Uĵ vidu Ulička (alfluanto de Uĵ);
* rojo  alfluanto de Hron vidu Ulička (alfluanto de Hron);
*protektita areo - natura memoraĵo ĉe samnoma rojo en orienta Slovakio en Nacia parko Poloniny vidu Ulička (natura memorindaĵo).
Nagymányok

**Nagymányok** [nadjmAnjok] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád. Nagy signifas: granda.
eta|maldekstre|Luterana preĝejo de Nagymányok

## Situo
Nagymányok situas ĉe norda piedo de montaro Mecsek en valo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Dombóvár-Bátaszék. Bonyhád troviĝas 7, Szekszárd kaj Bátaszék po 29, Tolna (urbo) 33, Pécs 43, Budapeŝto 165 km.
eta|dekstra|Fiŝkaptista lago de Nagymányok

## Historio
La unua skriba mencio devenis el 1015. La turkoj senhomigis la vilaĝon, kiun poste germanoj refondis. En 1783 baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo konstruiĝis, en 1803 komenciĝis minado de la terkarbo, en 1873 la fervojo ekfunkciis, en 1890 abatinejo konstruiĝis. Por la ministoj apud la vilaĝo loĝkvartalo formiĝis en 1958. Luterana preĝejo konstruiĝis en 1994. Anstataŭ la ĉesita minado la vinkulturo estas grave. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009. Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de germanoj kaj ciganoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Mikaelo (Nagymányok) (1783)
* moderna luterana kirko
* apud Nagymányok fiŝkaptista lago
* golgoto kaj 4 kapeloj

## Famuloj 
En Nagymányok naskiĝis komponisto Konrád Pál Wusching.

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Nagymányok
Neĝŝuo

center|775px
eta|240px|Modernaj neĝŝuoj
**Neĝŝuo** (aŭ **neĝmarŝilo**) estas ilo por promeni aŭ migri sur neĝo, konata delonge en ofte neĝkovritaj regionoj. Ili estas kutime rakedformaj (tial en kelkaj lingvoj ilia nomo estas ***neĝrakedoj***) kaj fiksitaj al kutimaj ŝuoj. La pezo de la persono, kiu portas ilin estas disigita sur pli granda surfaco kaj tial la piedoj malpli enprofundiĝas en la neĝon.

## Historio 
[eta|maldekstra|240px|Neĝŝumigrantoj en [Bryce Canyon]]
Deveno kaj aĝo de neĝŝuoj estas nekonataj. La greka historiisto kaj filozofo Strabono (ĉ. -63 ĝis ĉ. 24) skribis, ke la loĝantoj de la Kaŭkazo uzis platajn ledojn por ne enprofundiĝi en neĝon, kaj ke armenoj uzis samcele rondajn lignoplatojn. Certas, ke homoj jam antaŭ tre longe uzis neĝŝuojn.

Preskaŭ ĉiu indiĝena tribo de Nord-Ameriko inventis propran tipon de neĝŝuo. La plej simplaj troviĝas plej norde. Inuitoj havas du malsamajn tipojn: unu estas triangula kaj ĉirkaŭ 45&nbsp;cm longa, la alia ronda. Pli sude la neĝŝuoj iĝas malpli larĝaj kaj longaj, la plej longajn uzis la Cree-indianoj, ili estis preskaŭ 2 metrojn longaj. Kutima neĝŝuo similas al tenisrakedo.

Nur malrapide eŭropanoj akceptis la uzon de neĝŝuoj.

## Nuntempa uzo 
[eta|240px|Neĝŝupado en [Svisio]]
Nuntempe neĝŝuoj estas ĉefe sportaj iloj.

Iliaj avantaĝoj estas:
* Ne estas aĝlimo por migri per neĝŝuoj, kio ebligas transgeneraciaj vintraj okupoj.
* Laŭ rapideco kaj tereno, neĝŝumigrado estas aŭ libertempa aŭ altsporta okupo.
* La tekniko estas simpla, ne bezonatas specifaj scioj.
* Neĝŝumigrado similas al skikurado, sed ĝi ebligas atingi pli akrajn terenojn kaj ne necesas preparitaj spuroj.
* Neĝtavolo nur 15&nbsp;cm alta sufiĉas kaj ĉia neĝo (mola, glaciita, ktp.) ebligas neĝŝumigradon.
* Investo estas malalta, ĉefe kiam oni jam posedas migradoŝuojn, bastonojn, vintrajn vestojn, ktp.

## Tipoj 
eta|maldekstra|200px|*MSR Denali Ascent*, neĝŝuo kun grimphelpiloj

## Bibliografio 
* Schneeweiß, Christian: *Schneeschuhtouren zwischen Lechtaler und Kitzbühler Alpen*, Bruckmann, ISBN 3-7654-3594-5
* Gelder, Birgit: *Winterwandern Bayerische Alpen, 50 Wander- und Schneeschuh-Touren zwischen Füssen und Chiemgau – mit Rodeltipps*, Rother-Verlag, 2002, ISBN 3-7633-3020-8
* Szépfalusi, Csaba: *Winterwandern & Schneeschuhwandern*, Pichler Verlag, 2000, ISBN 3-85431-211-3

## Eksteraj ligiloj 
* Nordic Snowshoeing (germane) 
* Interreta kurso: kiel bone iri neĝŝue (germane)
* Vintraj ferioj sen skioj
* Informoj pri neĝŝuoj kaj aliaj
* Neĝŝumigri tra la Fichtelgebirge

Kategorio:Piedvesto
Kategorio:Vintra sporto
Kategorio:Vintraj sportiloj
Viraj seksorganoj

[eta|Viraj seksorganoj ([rato)]]
[eta|dekstre|**Skemo de la vira reprodukta sistemo**:1.&nbsp;[Urina veziko 2.&nbsp;Pubio 3.&nbsp;Peniso 4.&nbsp;Kaverna histo 5.&nbsp;Glano 6.&nbsp;Prepucio 7.&nbsp;Malfermaĵo de la uretro 8.&nbsp;Sigmoidea kojlo 9.&nbsp;Rektumo 10.&nbsp;Spermoveziko 11.&nbsp;Ejakultubo 12.&nbsp;Prostato 13.&nbsp;Bulbouretra glando 14.&nbsp;Anuso 15.&nbsp;Spermodukto 16.&nbsp;Epididimo 17.&nbsp;Testiko 18.&nbsp;Skroto]]
**Viraj seksorganoj**, **vira reprodukta sistemo** aŭ **vira seksaparato** estas aro de viraj seksorganoj. Ĝi - kiel sistemo, aparato - estas pli simpla ol virinaj seksorganoj kaj konsistas precipe de la peniso, testikoj kaj helpaj strukturoj.

La testiko, para glando tegita de ingoforma serozo nomita vaginalo, troviĝas en haŭta envolvaĵo (skroto), kaj konsistas el multege da spermotubetoj, kiuj dum la pubereco komencas produkti spermatozoojn. Sur ĝia supra kaj posta rando situas la surtestiko (epididimo), kien kunfluas la spermotuboj de la testiko, kaj de kie deiras la spermodukto. Tiu ĉi lasta, 40&nbsp;cm longa, etendiĝas ĝis la sperma veziketo, para membrana saketo situanta malantaŭ kaj super la prostato. Fine la ejakula dukto, kiu iras de la sperma veziketo ĝis la malantaŭa uretro. Dum la ejakulo, la spermo, kiun konsistigas ankaŭ la sekreciaĵoj de la prostato kaj aliaj malpli gravaj (akcesoraj) glandoj, elfluas per la ejakula dukto al la uretro kaj eksteren.https://www.omakuva.org/omakuva/albums/userpics/normal_ejaculation.JPG

La peniso, sur kies pinto (glano) malfermiĝas la urina kaj sperma tubo, pro siaj spongeca kaj kavernozaj korpoj, povas erektiĝi per alfluo de sango kaj tiel, dum koito, enŝprucigi en la vaginon la spermon (fekundiga likvaĵo). La prepucio estas haŭta refaldo ĉirkaŭanta la ekstremaĵon de la peniso (balano aŭ glano).

Kategorio:Homa anatomio
Otopeni

**Otopeni** [otopenj] estas urbo en la distrikto Ilfov en Rumanio. Ĝi situas norde de Bukareŝto, inter km 12,8 kaj 17,9 laŭ la vojo DN1 (E60). *Odăile* estas administra parto ĝia.

En la teritorio de Otopeni situas la Internacia Flughaveno Henri Coandă, kiu ĝis 2004 portis la nomon "Flughaveno Bukareŝto-Otopeni".

En 2004 Otopeni havis la plej altajn mezumajn enspezojn de Rumanio.

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Ilfov
Solonețu Nou

**Solonețu Nou** [solonecu noŭ] (pole: *Nowy Sołoniec*) estas vilaĝo en Suda Bukovino (distrikto Suceava, Rumanio), en kiu loĝas ĉefe poloj venintaj tien el la suda Pollando en la 19-a jarcento. En la vilaĝo troviĝas baza lernejo kun pollingva instruado kaj pola preĝejo. Aktiva estas ankaŭ infana ensemblo propaganta folkloron de polaj montaranoj.

La vilaĝo situas en la distrikto Suceava kaj apartenas al komunumo Cacica. 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Suceava
10cc

**10cc** estis angla popmuzika grupo, kiu solenis siajn plej grandajn sukcesojn dum la 1970-aj jaroj de la 20-a jarcento.
Precipe konata fariĝis ilia kanto "I'm not in love".

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1972
Ŝafisto

[eta|dekstra|300ra|Ŝafisto atentante pri sia ŝafaro ([pentraĵo el la 19-a jarcento)]]
**Ŝafisto** estas paŝtisto, kiu gvidas ŝafaron kaj zorgas pri ĝi.

## Historio 
La profesio de ŝafisto estas unu el la plej malnovaj de la tero. Unuaj ŝafistoj aperis antaŭ ĉirkaŭ 10.000 jaroj en Azio, ekde la malsovaĝigo de la kapro kaj la ŝafo komence de la neolitika periodo. Oni bredis ŝafojn por obteni lakton, viandon, ledon, sed ĉefe lanon. Dum la sekva jarmilo ŝafoj kaj ŝafistoj disvastiĝis tra la tuta Eŭropo kaj Azio.

La prizorgado kaj kontrolo de la ŝafo, kutime kun la helpo de paŝtista ŝafhundo, okazas en la paŝtejo, en la malferma herbejo aŭ en montaj lokoj. La rolo de la paŝtisto estas trovi manĝaĵon, akvon kaj ŝirmejon por la grego, protekti ĝin kontraŭ predantoj, naturaj katastrofoj kaj banditoj, kaj konservi ĝian unuecon kaj integrecon.

## Nuntempe 
En la moderna epoko ŝafado multe ŝanĝis. La abolo de komunaj grundoj en Eŭropo dum la 18-a kaj 19-a jarcentoj anstataŭis sendependajn nomadajn ŝafistojn per dungitoj de grandaj bienoj. Koloniismo disvastigis ŝafojn tra la tuta mondo, ĉefe en Aŭstralio kaj Novzelando ŝafaregoj de 4 000 aŭ pli da bestoj estis prizorgataj de nur unu ŝafisto. Post konstruo de bariloj kaj mortigo de la plej gravaj rabbestoj, ŝafistoj preskaŭ ne plu necesas nuntempe.

Salajroj estas pli altaj nun ol antaŭe. Dungi tutjare ŝafiston povas esti multekosta afero. En landoj kiel Britio ŝafaroj plej ofte paŝtiĝas sen ŝafisto. Ŝafistoj ĉeestas nur dum la naskoperiodo kaj tondoperiodo.

## Fotogalerio 

Image:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Young Shepherdess (1868).jpg|*Juna Ŝafistino*, William Bouguereau, 19-a jarcento
Image:Rumunia 5806.jpg|Ŝafisto en la Făgăraş-montoj en Rumanio.
Image:Flock of sheep.jpg|Ŝafaro
Image:american shepherd.jpg|Ŝafisto en Montana, Usono, 1942

## Vidu ankaŭ 
* ŝafo
* ŝamanismo
* paŝtisto

## Eksteraj ligiloj 
* Tradiciaj francaj kantoj: *Bonjour, Nanon*, *Rosette la bergère*, kaj *Rosette filait*.

Kategorio:Profesioj
Prepostopreĝejo s-taj Petro kaj Paŭlo (Bochum)

eta|prepostopreĝejo
La katolika **Prepostopreĝejo s-taj Petro kaj Paŭlo** estas la plej malnova preĝejo en Bochum.

Jam inter 785 kaj 800 imperiestro Karolo la Granda konstruis sur la areo imperian kortegon. Sur la apuda monteto verŝajne ekestis ligna misiokapelo konsekrita al Sankta Petro.

Tiu ĉi konstruaĵo estis anstataŭita en la 11-a jarcento per ŝtona salonpreĝejo. La preĝejo estis bruldetruita la 25-an de aprilo 1517. En 1547 oni rekonstruis la preĝejon kiel malnov-gotika halopreĝejo, reutiligante la malnovan romanikan ĥorejon.

En 1920 denove okazis brulego. La detruoj tamen estis forigata ene de la sekvaj du jaroj. Multe pli longe daŭris la rekonstruo post la Dua Mondmilito, dum kiu la preĝejo estis plejparte detruita. Nur en 1959 oni finis la rekonstruadon..

La 68 metrojn alta turo estas unu el la rekoniloj de Bochum. Ĝi enhavas ses grandajn gisŝtalsonorilojn gisitajn en la Bochumer Verein. La dispozicio de la sonorilaro estas: *g diesa° - h° - c diesa’ - e’ - f diesa’*. En la interno de la prepostopreĝejo videblas multaj artaĵoj el diversaj epokoj. Elmontrendas la romanika baptoŝtono el la epoko ĉ. 1175, la relikvujo de la sanktulinoj Perpetua kaj sia sklavino Felicitas, samkiel la sakrario kun sia Kristo-skulpturo el la jaro 1352.

## Eksteraj ligiloj 
* Propsteikirche St. Peter und Paul
* Stadtrundgang: Propsteikirche St. Peter und Paul 

Kategorio:Konstruaĵoj en la Ruhr-regiono
Bochum
Bochum
Bochum
Kategorio:Bochum
Bochum
Pacsimboloj

**Pacsimboloj** pro paca movado estas multaj kaj variaj tra la diversaj kulturoj. Jen la ĉefaj.

## ND-simbolo 
eta|La ND-pacsimbolo
Tiu eble nuntempe plej uzata pacsimbolo originis de la brita kampanjo kontraŭ nukleaj armiloj. Ĝi konsistas el la signoj **N** (nuklea) kaj **D** (*disarmement*, malarmado) el la semafora alfabeto kaj estis kreita de la brita artisto Gerald Holtom la 21-an de februaro 1958.

## Kolombo 
maldekstra|eta|Packolombo
Jam en la malnova testamento la kolombo etis simbolo de paco kaj rekuniĝo. Post la diluvo Noa liberigis kolombon. Kiam ĝi revenis, ĝi portis olivbranĉon, signo, ke lando elmergiĝis. Tio inspiris Pablo Picasso-n krei tiun simbolon por la monda packongreso en 1949.

## Ĉielarko 
Ankaŭ la ĉielarko kiel simbolo de paco kaj pardono estas ligita al la arkeo de Noa. Tiel Dio, fine de la diluvo starigis la ĉielarkon kiel signo de la nova ligo inter ĉiuj homoj kaj Dio.

## Kalumeto 
[eta|240px|dekstra|[Lakota "pacpipo", sen la pipo mem, Library of Congress, Usono]]
**Kalumeto** aŭ **pacpipo** estas ceremonia pipo uzata de multaj indianoj de Nord-Ameriko.

## Olimpika flamo 
La olimpika flamo estas portata tra la mondo por anonci la komenciĝon de la Olimpiko. Ĝi memorigas pri la paco, kiu daŭris dum la antikvaj olimpikoj, ĉar dum tiu periodo grekoj ne rajtis militi.

## *Pace*-flago 
La *pace*-flago ne devenas, kiel ofte supozita de la ĉielarka flago de la samseksema movado (kreita en 1978 de Gilbert Baker).

Jam en 1961 la itala pacemulo Aldo Capitini kreis tiun flagon por la pacmarŝo Perugia-Assisi. La vorto "PACE" (en la itala: paco) estis aldonita nur poste. En 2002 ĝi famiĝis pro la kampanjo "*Pace da tutti i balconi*" („pacon el ĉiuj balkonoj“). Eksterlande la uzo de tiu flago disvastiĝis nur printempe de la jaro 2003.

## Venko-signo 
La mangesto kun streĉitaj montrofingro kaj mezfingro estas kutime uzata por signali venkon, tamen multaj homoj komprenis ĝin ankaŭ kiel pacsimbolon.

## Jino-Jango 
## Vidu ankaŭ 
*Blanka papaveto
Im Winkel (Bochum)

[500px|dekstra|La **seksvendokvartalo** de [Bochum - la Gußstahlstraße kun la limstrato *Im Winkel*]]
**Im Winkel** en Bochum formas kune kun la *Gußstahlstraße* la seksvendejan kvartalon de Bochum. La regiontipaj nomoj por la strato estas *„Gurke“* (kukumo, pro la longeco), *„Eierberg“ (Monto Testika)* aŭ pli draste *„Riemenwalzwerk“* (kaclaminejo).

La tiea kolekto da bordeloj estas ordigita laŭstile de kontaktkorto kaj havas montrofenestrojn. Ĉi tie laboras depende de la tagparto 50 ĝis 100 amoristinoj, kiuj proponas siajn servojn. En marto 2007 krome oni malfermis pasdomon.

La regularo de la urbo Bochum pri distriktoj malpermesataj por la senĉuriga metio (*Sperrbezirksverordnung*) de la 21-a de januaro 2003 limas la praktikadon de prostituo je la strato *"Im Winkel"*. La 31-an de majo 2006 la administradojuĝejo Gelsenkirchen kritikis en decido, ke kelkaj formuladoj ne sufiĉe ekzakte difinas la limojn de la limsektoro.

Tuj najbare troviĝas la Westpark Bochum kaj la Jahrhunderthalle sur la tereno de la tradiciriĉa entrepreno *Bochumer Verein*. La lima urboparto nomiĝas *Stahlhausen*.

Kiel specialaĵo oni povas priskribi la harmonia konstrumaniero de la loko, ĉar pluraj stratetoj kaj placetoj disdonas preskaŭ vilaĝecan etoson.

Kompareblaj lokoj estas ekz. en Hamburgo la Herbertstraße aŭ en Dortmundo la Linienstraße.

Kategorio:Bochum
Kategorio:Seksvendokvartaloj en Germanio
Močiar

**Močiar ** signifas slovake malsekejo kaj povas esti nomo de pluraj lokoj en Slovakio:

* vilaĝo en meza Slovakio, vidu Močiar (distrikto Banská Štiavnica) en distrikto Banská Štiavnica;
* parto de vilaĝo Dačov Lom en distrikto Krupina, vidu Močiar (Dačov Lom), 
* parto de vilaĝo Rimavské Janovce vidu Močiar (Rimavské Janovce), 
* parto de vilaĝo Šoltýska, vidu Močiar (Šoltýska), 
* parto de vilaĝo Žemberovce, vidu Močiar (Žemberovce), 
* naturrezervejo en norda Slovakio en montaro Malá Fatra vidu Močiar (naturrezervejo).
Pasdomo

La **pasdomo** estas bordelo, en kiu amoristinoj luas ĉambrojn kaj atendas je malfermita pordo amoraĉetantojn. La malĉastulinoj pagas potagan luon kaj decidas memstare pri labortempoj kaj prezoj. (Kutime tamen la "startoprezoj" estas fiksitaj far‘ de la entreprenisto)

La amoraĉetanto (prostituo) trakuras la pasejojn de la domo (pro tio la nomo *pasdomo*), por sendevige paroli kun la ĉeestaj damoj en iliaj ĉambroj kaj poste eventuale ĝui iliajn kontentigajn servojn. La eniro je la plej multaj pasdomoj estas senpaga samkiel la eliro, pri la kostoj en la tempospaco inter el- kaj eniro interkonsentas la gasto kaj lia amservistino.

## Vidu ankaŭ 
* Freudenhaus Hase
* Pascha (Köln)
* Drei-Farben-Haus
* Im Winkel (Bochum)

Kategorio:Prostituado
Batalo de Alesia

La **Batalo de Alesia** estis la batalo dum la malfrua somero de la jaro 52 antaŭ Kristo, kiu decidis la Gaŭlan Militon inter la la armeo de la Romia Imperio, gvidita de la armeestro Julio Cezaro, kiuj celis konkeri la keltan Gaŭlion, kaj ties loĝantoj, tiuj defendis sin sub gvido de la armeestro Vercingetoriks. Venkanto de la batalo estis la romia armeo, kiu tiel firmigis sekvan plurjarcentan romian regadon de Gaŭlio.

eta|maldekstra|150px|ora monero kun la portreto de Vercingetoriks

## La batalo en la nuntempa kulturo 
La gaŭla rezisto kontraŭ la Romia Imperio sub la gvidanto Vercingetoriks, kiu finiĝis per la malvenko de Alesia (eble la nuntempa komunumo Alise-Sainte-Reine), precipe dum la 19-a jarcento iĝis nacia mito en Francio, kompare al la heroigo de la ĝermana armeestro Arminius, kiu venkis romian legion, en Germanio. En la nuntempa populara literaturo la batalo de Alesia estas konata aparte pro multfojaj mencioj en la serio de bildrakontoj pri la gaŭlo *Asteriks* kaj siaj amikoj (*Dojeniks*: "Alesia? Mi konas neniun Alesia!"). Dum la jaro 2001 kreiĝis la kineja filmo *Vercingétorix*, en kiu rolis la aktoro Christopher Lambert.

[eta|600px|center|aludo al la Batalo de Alesia kun mencioj de [Vercingetoriks kaj Julio Cezaro en la esperantlingva bildrakonto Asteriks la Gaŭlo]]

Kategorio:Keltoj
Kategorio:6-a jardeko a.K.