open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kastelo Katzenstein

La **kastelo Katzenstein** (Katŝtono)  (germane: ***Burg Katzenstein***, itale: ***Castel del Gatto***) troviĝas en altitudo de  490&nbsp;m&nbsp;s.l.m. sur la flanko de la montaro Tschöggelberg proksime al Merano en Sudtirolo.

## Historio 
La kastelo estis menciita unuafoje en 1258 kiel sidejo de la sinjoroj de Katzenstein. La familio iĝis relative potenca en la zono. En 1355 Diepold von Katzenstein iĝis konsilisto de la margrafo Ludwig de Brandenburg, la edzo de Margarethe Maultasch kaj en 1361 Diepold kaj sia frato Rudolf estis membroj de la Dieto de Merano.

Post 1450, la vira idaro de la familio Katzenstein estingiĝis kaj  aperis multnombraj feŭduloj ĉe la kastelo.

La lasta feŭdulo estis Michael Katzböck, kiu en 1580 renovigis kaj plejparte rekonstruis la kastelon kaj iĝis ĝia libera posedanto.

En 1811, la kastelo venis en kamparanaj posedoj  kaj en 1860 leŭtenanto Franz Huber aĉetis ĝin. Li iniciatis kaj plenumis la vastajn  laborojn de renovigo sur la konstruaĵoj, kiuj donis al ili la nunan aspekton. En 1938, Josef Menz akiris la kastelon kaj ties familio enloĝas ĝin ĝis hodiaŭ.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|Kastelo Katzenstein (en malantaŭo la urbo Merano kaj la vilaĝo [Tirol (Sudtirolo)|Tirolo)]]
La kastelo situas en strategie tute ne sekura pozicio . Flanke de la malalta burgfrido troviĝas multoble-transformita loĝpalaco kaj kapelo kun kruca volbo. Sur la arko de la pordego estas la jarnombro 1553.
Interne troviĝas dekoraciita salono kun mebloj kaj bildoj de la 16-a ĝis 17-a jarcento.

Ĉar la kastelo estas privata loĝejo, ĝi ne estas vizitebla.

Kategorio:Kasteloj en Sudtirolo
Lago de Leek

La **Lago de Leek** (nederlande: **Leekstermeer**) estas la plej granda lago de la provinco Drenthe.

Ĝi situas en la komunumo Noordenveld kaj estas parto de la pli granda areo *Leekstermeer*. Antaŭ la (groninga) komunuma rearanĝo de 1990 la provincolimo trairis la nordan parton de la lago, pliposte ĝi situas je la norda bordo de la lago. La lago estas nomita laŭ la komunumo Leek.

La lago ankaŭ foje nomiĝas *Zulthermeer* aŭ 'Zulthe* (sala lago), laŭ regiono inter Nietap kaj Roden. La nordorienta parto foje nomiĝas *Rietboor* (kanborilo).

La lago ekestis dum la prahistorio je natura maniero. Ĝi nun grandas 335 hektarojn kaj profundas inter 1 kaj 1,5 metrojn.

Leekstermeer.JPG|Frostita lago
Leekstermeer - Pool.jpg|Jakthaveno Pool je la nordorienta flanko de la lago

800px|La lago de Leek, vidata ekde la komenciĝo de la *Lettelberterdiep'' (2009)

## Eksteraj ligiloj
* Mapo aŭ satelita foto
* Plurlingva turisma informilo

Kategorio:Lagoj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Drento
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Fritz Henning

**Fritz Gustav Hermann HENNING** (naskiĝinta la  en Strasburg (Uckermark)-Karlsburg, mortinta la  en Bremen) estis germana fizikisto.

## Vivo 
Henning studis ekde 1898 natursciencojn en Halle kaj Berlino kaj doktoriĝis en 1901 en Halle (Saale) pri fiziko pri radiaktivaj substancoj. La saman jaron li iris ĉe la Fizikan-teknikan altlernejon al Berlino. Tie li iĝis en 1921 Supera registara konsilisto kaj neorda profesoro ĉe Humboldt-Universitato. Inter 1927 kaj 1945 li estris la sekcion pri varmo kaj premo.

Henning okupiĝis pri la mezuro de altaj kaj malaltaj temperaturoj kaj pri akvovapora esplorado. Liaj studoj pri temperaturmezuro estis grava frundamento por la enkonduko de la Internacia temperaturskalo en 1927. Liaj priakvovaporaĵoj akceptitis de la farintoj de internaciaj tabuloj vaporpremaj en la tuta mondo.

Henning redaktis la lernolibron *Praktische Physik* de Friedrich Kohlrausch, kunlaboris la Tabularon fizikan-kemian de Landolt-Börnstein, helpis verki la Fizikan manlibron de Arnold Berliner kaj Karl Scheel kaj kuneldonis *Handbuch der Physik* de Geiger/Scheel.

## Verkoj 
* Grundlagen, Methoden und Ergebnisse der Temperaturmessung, Vieweg 1915
* mit Ludwig Holborn, Karl Scheel: Wärmetabellen: Ergebnisse aus den thermischen Untersuchungen der Physikalisch-Technischen Reichsanstalt, Vieweg 1919
* Wärmetechnische Richtwerte, VDI Verlag 1938
* Temperaturmessung, Leipzig: Barth 1951, 3-a eldono Springer Verlag 1977 (prilaborinto: Helmut Moser)
* Von tiefen und hohen Temperaturen, Teubner 1951

## Eksteraj ligiloj 
* Carl Tingwaldt, Biografio ĉe NDB

Kategorio:Germanaj fizikistoj
Piperidino

**Piperidino**, **azobenzeno** aŭ **azino** estas organika kombinaĵo, heterocikla amino konsistante je sesmembra ringo enhavanta kvin metilenajn pontojn (–CH2–) kaj unu aminan ponton (–NH–). Ĝi estas senkolora likvaĵo kun tipe karakteriza odoro je amino. La nomo venas el la genro piper kiu estas latina vorto por la pipro. Kvankam piperidino estas ordinara organika kombinaĵo, ĝi estas ĉefe konata kiel karakteriza struktura elemento ene de multaj farmaciaĵoj, alkaloidoj kaj ankaŭ uzata kiel antaŭilo en la kaŭĉuka industrio.

## Historio 
Piperidino estis unue raportita ĉirkaŭ 1850 de la skota kemiisto Thomas Anderson (1819-1874) kaj ree, sendepende, en 1852 de la franca kemiisto Auguste Cahours (1813-1891) kiu donis la nomon al ĝi. Ambaŭ sciencistoj estigis la piperidinon per reakcio inter la piperino kaj nitrata acido. Industrie, piperidino estas produktata per kataliza hidrogenigo de la piridino, pere de molibdena dusulfido kiel katalizilo.

## Sintezoj 
*Piperidino estas produktita per kataliza hidrogenigo de la piridino sur molibdena dusulfido aŭ nikelo je 200 °C:

* Per varma reakcio inter la kvinmetilena duamino kaj klorida acido:

## Reakcio 
* Kiam piperidino hejtatas en la ĉeesto de jodida acido la ringo rompiĝas per formado de pentano:

## Literaturo 
* Organic Chemistry Portal
* Merck Millipore
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Elsevier
* HMDB
* Vertellus 
* Chemicalland21
* Structures of piperazine, piperidine and morpholine
* Piperidine: Structure, Preparation, Reactivity, and Synthetic Applications ..., M. Rubiralta, E. Giralt, A. Diez
* A Dictionary of chemistry and the allied branches of other sciences, Volume 4, Henry Watts

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Piperazine_Structural_Formula_V1.svg|Piperazino
Pethidine2DACS.svg|**Petidino**
Paroxetine-2D-skeletal.svg|**Paroksetino**
Ethylphenidate.svg|**Etilfenidato**
Pipradrol.svg|**Pipradolo**
Thioridazine.svg|**Tioridazino**
Structural formula of morpholine.svg|Morfolino
Benzotriazol BKChem.svg|**Benzotriazolo**
Piperin.svg|**Piperino**
Pyridin.svg|Piridino
Pyrimidin.svg|Pirimidino

## Vidu ankaŭ 
* Piridino
* Pirolidino
* Alkaloido
* Morfino
* Hans Christian Ørsted (1777-1851)
* Thomas Anderson (1819-1874)
* Auguste Cahours (1813-1891)
* Albert Ladenburg (1842-1911)

## Referencoj 

Kategorio:Aminaj solviloj
Kategorio:Malbonodoraj kemiaĵoj
Mari Kiss

**Mari Kiss** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Mari** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Mari Kiss http://www.imdb.com/name/nm0457364/ naskiĝis la  en Bükkaranyos.

## Biografio 
Mari Kiss frekventis bazlernejon en Nyékládháza, gimnazion en Miskolc, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1975. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Madách. En la jaroj 1977 kaj 1978 ŝi vivis en Anglio, poste ŝi revenis al Teatro Madách. Baldaŭ ŝi apartenis al Teatro Weöres Sándor. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1981-1992.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Gertrud
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Olivia
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* Molière: La Avarulo - Élise
* George Bernard Shaw: *Pygmalion* - Liza (ina ĉefrolo)

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Bástyasétány ’74* (1974) - Kati
* *A nagy generáció* (1986) - Mari
* *Irány Kalifornia!* (1997)
* *Állítsátok meg Terézanyut!* (2004) - patrino de Kata

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Néhány első szerelem története* (1974)
* *Lakótelepi mítoszok* (1985)
* *Területrendezés* (1991)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Evelyn Hamann kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=5817

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* http://port.hu/adatlap/szemely/kiss-mari/person-4677

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Ponto (grafeoteorio)

eta|200x200ra|Grafeo kun 16 verticoj kaj 6 pontoj (ruĝaj)
eta|125x125ra|Sendirekta koneksa grafeo sen ponto
En grafeoteorio, **ponto** estas eĝo tia, ĝia forigi plimultigus la koneksajn komponantojn. Ekvivalente, eĝo estas ponto se kaj nur se ĝi ne apartenas al iu ajn ciklo. Grafeo estas **senponta** se ĝi enhavas neniun ponton.

## Senponta grafeo 
Ekvivalenta kondiĉo de **Senponta grafeo** inkluzivas ke ĉiu koneksa komponanto havas malfermitan orelo-malkomponadon, ke ĉiu koneksa komponanto estas koneksa per 2 eĝoj, aŭ (laŭ teoremo de Robbins) ke ĉiu koneksa komponanto havas fortan orienton.

## Referencoj 
Kategorio:Grafeteorio
Tamás Koltai

**Tamás Koltai** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koltai Tamás** estis hungara ĵurnalisto, kritikisto, dramaturgo, universitata instruisto. Lia familia nomo malofte estis *Koltay*.
eta
Tamás Koltai http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/461.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Koltai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1965. Inter 1962 kaj 1967 li estis dramaturgo de Teatro Madách, poste de hungara filmoproduktejo. Inter 1968-1987 li estis redaktoro de teatra revuo, poste ties ĉefredaktoro, sed foje li kontribuis ankaŭ en diversaj gazetoj. Inter 1988-2002 li estis ankaŭ teatra redaktoro de Hungara Televizio. Li instruis ankaŭ en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Li ricevis 5 premiojn inter 1987-2011.
  
## Elektitaj libroj 
* *Peter Brook* (1976)
* *Színváltozások* (1986)
* *Tribuletto avagy A színház érzékisége* (1998)
* *Maszk és meztelenség* (kritikoj, 2006)
* *Tapsrend – Öt év nézőtéren és köztéren* (2015)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/koltai-tamas/person-161523
* hungarlingva membiografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Komor

**István Komor** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komor István** estis hungara reĝisoro, teatrestro.

István Komor http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/509.html naskiĝis la  en Baja, li mortis la  en Szeged.

## Biografio 
István Komor abiturientis en sia naskiĝurbo, poste li estis deportita dum la nazia erao. Post la 2-a mondmilito li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj ankaŭ en Teatra Akademio. Li sen diplomo ekhavis ĉefreĝisoran statuson en 1949 en Teatro Csokonai (Debrecen), kie li prezentis 5 spektaklojn dum 3 monatoj. Liaj sekvaj gravaj teatraj stacioj estis:
* Nacia Teatro (Szeged) (1951-1953, 1957-1969)
* Teatro Déryné (1954)
* Teatro de Kecskemét (1955)
* Teatro Kisfaludy (1956)
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1969-1974).
Li estis ankaŭ teatrestro ekde 1971. Li ricevis premion en 1963. Li edziĝis en 1949, post 2 jaroj li ekhavis filinon.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Molière: La Avarulo (1952)
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac (1955)
* Friedrich Schiller: Maria Stuart (1958)
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear (1958)
** Somermeznokta sonĝo (1960)
** Rikardo la 3-a (1967)

## Memorigiloj 
* memorringo pri István Komor fondita en 1975

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Morfolino

**Morfolino** estas organika heterocikla kombinaĵo, prezentante kaj aminan kaj eteran funkciajn grupojn. Ĝi estas senkolora, iomete oleeca, higroskopa likvaĵo kun karakteriza odoro je fiŝo. La vaporoj estas pli densaj ol la aero, do ĝi povas vojaĝi signifoplenan distancon al fonto de sparkado kaj kaŭzi eksplodojn.

## Proprecoj 
Morfolino estas amino kaj prezentajn bazajn karakterizaĵojn. Traktado de morfolino kun klorida acido donas la salon morfolina klorido. Morfolino malkomponiĝas kiam hejtata kaj estigas nitrogenajn oksidojn. Kiel forta bazo, ĝi perforte reakcias kun acidoj, kaj estas koroda al aluminio, zinko kaj kupro. Morfolino reakcias kun oksidantoj kaj nitritoj.

Morfolino uzatas kiel fungicido, emulsiilo en kosmetikaĵoj, kaj kiel peranto en akcelantoj por kaŭĉuka vulkanizado. Morfolino ofte uzatas kombine kun malaltaj koncentriĝoj de **hidrazino** aŭ amoniako por provizado de ampleksa tute volatila kemia traktado por protektado kontraŭ korodo al vaporsistemoj de tiuj instalaĵoj. Ĝi estas ordinare uzata por estigo de enaminoj, kaj en organika sintezo ĝi uzatas en la preparado de la antibiotiko **linezolido**, de antikanceraj agentoj kaj la analgeziilo **dekstromoramido**.

## Sintezo 
* Morfolino estiĝas per senhidratigo de la **duetanolamino**:

* Morfolino ankaŭ estiĝas industrie per reakcio inter la amoniako kaj la duetilena glikolo en la ĉeesto de kataliziloj:

## Literaturo 
* PubChem
* Organic Synthesis
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Handbook of Environmental Fate and Exposure Data For Organic Chemicals, Volume 2. Philip H. Howard
* Proctor and Hughes' Chemical Hazards of the Workplace, Nick H. Proctor, James P. Hughes, Gloria J. Hathaway
* Metabolic Pathways of Agrochemicals: Insecticides and fungicides, Terence Robert Roberts, David Herd Hutson
* Industrial Organic Chemistry, Klaus Weissermel, Hans-Jürgen Arpe
* Synthetic Nitrogen Products: A Practical Guide to the Products and Processes, Gary Maxwell

## Kunrilataj kemiaĵoj 
**Hidrazino**
Diethanolamine.svg|**Duetanolamino**
Linezolid.svg|**Linezolido**
Dextromoramide2DACS.svg|**Dekstromoramido**
Morpholine chloride 3D.png|**Morfolina klorido**
Viloxazine_structure.svg|**Viloksazino**
Morpholine acetate 3D.png|**Morfolina acetato**
4-(2-Aminoethyl)morpholine.png|**Aminoetil-morfolino**
Mopholine oleate.png|**Morfolina oleato**
Cyclohexylamine-3D-balls.png|**Cikloheksilamino**
1,4-Thiazinane_(Thiomorpholine).svg|Tiomorfolino
File:1,2,4-triazool.png|**Triazolo**
Aminotriazole.png|**Amino-triazolo**
2H-benzotriazole.svg|**Benzo-triazolo**
Morpholin-4-yl-phenyl-acetic acid.png|**Morfolin-4-il-fenil-acetata acido**

## Vidu ankaŭ 
* Heterociklaj kombinaĵoj
* Piperidino
* Pirolidino
* Piridino
* Morfino
* Tiazino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Aminaj solviloj
László Konter

**László KONTER** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Konter László** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, teatrestro.

László Konter http://www.imdb.com/name/nm0465408/ naskiĝis la  en Szeged kaj mortis la 23-a de februaro 2023.

## Biografio 
László Konter studis inter 1963–1966 en pedagogia altlernejo en Debrecen, inter 1974–1979 en Teatra kaj Filma Altlernejo. Li komencis sian aktoran karieron jam pli frue en 1969 en Nacia Teatro (Szeged), post 3 jaroj en Teatro Jókai (Békéscsaba). Inter 1979 kaj 1983 li estis reĝisoro de Nacia Teatro (Pécs), poste li reĝisoradis en Budapeŝto jardekon. Ekde 1993 li estas teatrestro de Teatro Jókai en Békéscsaba. Li ricevis premion en 1996, li edziĝis en 1991.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Valentine
** Henriko la 5-a - Montjoy
* Jenő Heltai: *Naftalin* - Kapronczay

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* William Shakespeare:
** Otelo (1998)
** Kiel plaĉas al vi (1979)
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (1978)
* Goethe: Faust (1980)

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Bors* (serio, 1968)
* *A dunai hajós* (1974)
* *Mata Hari* (1985)
* *Kisváros* (serio, 1993-1998)
* *A cég - A CIA regénye* (2007)
* *Hurok* (2016)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj http://iszdb.hu/?szemely=23896&lap=munkassag

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/konter-laszlo/person-27730
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Johnen

**Johnen** estas familia nomo kiu originas el la regiono de la germana urbo Akeno.

## Deveno 
La familia nomo Johnen venas de la nomo John, kiu mem venas de la hebre-devena nomo Johannes aŭ Johano (hebr. *Javeo donis gracon*).

La nomo Johnen aperis unuafoje en la jaro 1475 p.K. en paroĥa registro de la komunumo Laurenzberg apud Aldenhoven, en loko dekunu kilometrojn nordoriente de Akeno.

## Variantoj 
La plej ofta varianto estas Jonen.

## Nomportantoj 
* Anna Gisela Johnen (1925–2014), germana zoologo
* Bennet Johnen (* 1988), germana manpilkisto 
* Christian Johnen (1862–1938), germana juristo kaj stenografia sciencisto
* Colette Johnen (* 1961), franca matematikistino
* Dietmar Johnen (* 1965), germana politikisto (Bündnis 90/Die Grünen)
* Hans Johnen (1940–2013), germana matematikisto
* Heinz-Gregor Johnen (1933–2012), germana entreprenisto
* Hermann-Victor Johnen (* 1955), germana entreprenisto kaj ekonomihistoriisto
* Kurt Johnen
* Leo Johnen (1901–1989), germana politikisto (GB/BHE)
* Matthias Joseph Johnen (1817–1906), germana pastro
* Paul Johnen (1922–2005), germana politikisto, urbestro de la urbo Monschau de 1966 ĝis 1978
* Peter Johnen (1595–1643), patro de la balenĉasisto Matthias Petersen
* Raffael Johnen (*), investbankisto, fondinto kaj afergvidanto de la entrepreno Fintech Auxmoney
* Thomas Johnen (* 1964), germana teologo kaj latinidisto
* Wilhelm Johnen (politikisto) (1902–1980), germana politikisto (CDU)
* Wilhelm Johnen (piloto) (1921–2002), germana aerarmea piloto
* Wilhelm Johnen (psikologo) (* 1950), germana psikologo kaj libroverkisto

## Ceteraĵo 
* 8581 Johnen estas malbone konata asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 28-an de decembro 1996 de la japana astronomo Naoto Sato .

## Vidu ankaŭ 
* Jonen

## Literaturo 
* Max Gottschald: *Germana Namenkunde.* de Gruyter, Berlin 2006, ISBN 978-3-11-018032-9.

## Referenco 
Kategorio:Familiaj nomoj
Limerick (apartigilo)

**Limerick** aŭ Limeriko staras por:

* graflando  en la respubliko Irlando, vidu graflando Limeriko
* la ĉefurbo de tiu graflando Limeriko, Limerick aŭ  Luimneach
* du piedpilkaj kluboj el la urbo, vidu  Limerick 37 kaj Limerick F.C.
* mallonga ŝerca poemo, vidu limeriko (poemo)
* urbo kun atomenergicentralo en la Usona ŝtato Pensilvanio, vidu Limerick (Pensilvanio)

**Lokoj **en Usono:
* Limerick (Georgio)
* Limerick (Ilinojso)
* Limerick (Majno)
* Limerick (Misisipio)
* Limerick (Novjorko)
* Limerick (Ohio)
* Limerick (Pensilvanio)
* Limerick (Suda Karolino)

.
Vörösmarty tér (metrostacio)

La **Vörösmarty tér** [voroŝmarti] (=Placo Vörösmarty) estas internurba finhaltejo de la M1 metrolinio en Budapeŝto. La stacio troviĝas sub Placo Vörösmarty.

## Historio 
En 1893 oni komencis okupiĝi pri plano de metroo (tiam nomata subtera trajno). Oni supozis, ke la ebla tramo ĝenos trafikon de la kaleŝoj kuntiritaj per ĉevaloj, tial oni decidis konstrui subteran fervojon (tramon). La konstruado estis simpla: oni elfosis la teron laŭ la ĵus kreita avenuo, poste oni muntis la relojn sube kaj la elektran relon supre, oni faris la betonajn murojn, fine oni kovris la elfosaĵon. Menciindas, ke la vagonoj trafikis super la kanalizado, tial la farita tunelo estis laŭeble malalta. La subtera tramo ekfunkciis en 1896, ĉar ĝuste tiam estis miljara datreveno de alveno de la hungaraj triboj al la Karpata baseno. Post la malfermo vojaĝis mem Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) en iomete pli ornama vagono en la subtera tramo, kiu poste permesis, ke la tramo prenu la nomon Francisko Jozefo. En la sekva jaro Vilhelmo la 2-a (Germana Regno) uzis la subkrustan trajnon. Tiu vagono trafikis ĝis 1955. En 1941 plena Hungario ŝanĝis la trafikan direkton al la dekstra flanko, tamen la subtera tramo restis laŭ la maldekstra sistemo ĝis 1973. En 1970 ekfunkciis jam vera metroo, tial ĉi tiu linio estis nomita jam metrolinio, ja ĝi trafikas sub la tero, pli precize sub la krusto. En 1973 kaj 2005 plenaj renovigaj laboroj okazis.

## La finhaltejo 
Dum la inaŭguro la placo estis oficiale nomata placo Gizella. Simplaj ŝtuparoj kuras al la vagonoj, sed super ambaŭ ŝtuparejoj po unu dometoj kovris la ŝtupojn. La dometoj en 1911 estis malkonstruitaj. En la peronoj la muroj estas kovritaj per blankaj kaheloj. En la sekvaj jardekoj oni planis plilongigi la linion al la proksima Danubo, sed tio neniam estis farita. La placo apartenas al negoca-komerca centro de la urbego, tial baldaŭ la placo estis deklarita piediranta zono. La finhaltejo ne havas kontaktojn kun aliaj trafikiloj, tamen estas tre proksime aŭtobuso, iom poste tramo, poste tuj estas havenostacio de ŝipoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://metros.hu/sztori/foldalatti_sztori.html 

Vasút Gizella tér Vörösmarty 1896-17 Klösz György.JPG|La konstruado en la placo en 1896
Gizella tér 1902.jpg|La placo en 1902, kie estas videbla ornama (jam malkonstruita) dometo por la ŝtupoj
Budapešť 1027.jpg|Placo Vörösmarty, kie dekstre estas videbla ornama parapeto, malantaŭ tio estas ŝtuparo al la finhaltejo, pli supre la flava tabulo montras la metrohaltejon

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1896
Kategorio:1896 en Hungario
La serblingva teatro en Hungario

La **serblingva teatro en Hungario** komenciĝis en la 18-a jarcento. Tiam serboj vivis kiel minoritato en Hungara reĝlando en suda parto de la lando kaj laŭ la Danubo.

## Historio 
Laŭ restinta dokumento la unua amatora spektaklo okazis en Veliki Bečkerek en 1787 fare de Mark Jelisejić. En 1802 en Osijek serbaj oficiroj aranĝis teatron por siaj amuziĝoj. Tamen la unuan veran teatron kreis Joakim Vujić (1772–1847), kiu estis instruisto en Szentendre. Li tradukis teatraĵon de August von Kotzebue kaj prezentis ĝin en 1813 kun sukceso en Pest (urbo), en konstruaĵo *Rondella* jam longe malkonstruita. Post 2 jaroj li ripetis ĝin en Baja, Szeged kaj en aliaj sudaj urboj. Intertempe Vujić tradukis 23 teatraĵojn, kiujn li prezentis jam en la 1820-aj jaroj en pluraj sudaj urboj. La sekva teatrestro estis Nikola Djurković, kiu en 1844 en Panĉevo establis teatran trupon. Li ripetis ĝin en 1850, la trupo prezentis spektaklojn en pluraj sudaj urboj. En 1860 en Kikinda Jovan  Knezević fondis trupon, en la sekva jaro li fondis la unuan serban Nacian Teatron en Novi Sad. La teatro estis stabila vintra loko de la trupo. En 1867 la trupo faris turneon en Beogrado, kie Jovan Djordjević fondis en la ĉefurbo la unuan profesian konstantan teatron. Depost la 1-a mondmilito la serblingva teatro ĉesis en rest-Hungario.

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/292.html

Kategorio:Kulturo de Hungario 
Kategorio:Teatroj en Hungario
Teatro
Ramon Margalef

**Ramon MARGALEF i López** (naskiĝis  en Barcelono, mortis  en Barcelono) estis kataluna biologo. Li estis emerita Profesoro de ekologio de la Fakultato de Biologio de la Universitato de Barcelono. Margalef, unu el la plej elstaraj sciencistoj kiujn Hispanio produktis, laboris en la Instituto de Aplikata Biologio (1946–1951), kaj en la Fiŝeja Esplor-Instituto, kiun li direktis en 1966-1967. Li kreis la Departementon de Ekologio de la Universitato de Barcelono, kie li trejnis grandan nombron da ekologiistoj, limnologoj kaj oceanografoj. En 1967 li fariĝis la unua profesoro de ekologio de Hispanio.

__TOC__

## Mallongigo 
La norma aŭtora mallongigo **Margalef** estas uzata por indiki tiun individuon kiel la aŭtoron dum citado de botanika nomo.

## Verkoj 
* Plena listo de publikaĵoj de Profesoro Margalef 

### Artikoloj 
* 
* 
* 

### Libroj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biographical page *in memoriam* to Ramon Margalef 
* Biographical page at Ramon Margalef Prize website 
* Most of Margalef's scientific papers as PDFs; pictures; awards... 
* Profile at Google Scholar Citations
* Espai Margalef (University of Barcelona Library)

Kategorio:Matematikaj ekologiistoj
Kategorio:Sistemaj ekologiistoj
Kategorio:Limnologoj
Kategorio:Oceanografoj
Kategorio:Hispanaj ekologiistoj
Kategorio:Katalunaj biologoj
Kategorio:Barcelonanoj
Civitana rezistado

La **Civitana Rezistado** estas popolaj movado aŭ protestoj, faro de malobeo kontraŭ ŝtato, registaro, aŭ politika reĝimo. Ĝia celo estas protesti kaj haltigi ŝtatan violenton aŭ specifan agadon.

Kialoj de civitana rezistado estas maljustaj aktivecoj de ŝtato por civitanoj. Diktatoreco (Militreĝimo, Junto, Unupartiismo), Okupado, Ekonomia malegaleco kaj Malriĉeco, speciale ŝtata violento kontraŭ civitanoj (Diskriminacio) estas ĉefaj kialoj de civitana rezistado.

## Historio 
Civitana rezistado kreskis dum la popolaj movadoj de 20-a jarcento. En multaj landoj movado de civitana rezistado okaziĝis kaj kreskis dum la disvolviĝo de Demokratio. Speciale, principo de neviolenta rezistado de Mahatma Gandhi, Satyagraha influis al aliaj neviolentaj rezistadoj. Multaj movadoj de civitana rezistado protestis kontraŭ ŝtato sen violento. Ĉefaj celoj de tiuj eventoj estas: 1) rezisti kontraŭ ŝtata violento kaj maljusto, 2) Establi novan registaron kaj Krei novan politikon, kion popolo deziras.

En Tria mondo, Civitana rezistado signife kontribuis al fino de diktaduroj kaj militreĝimoj, ekzemple en Ĉilio, Centra kaj Sudameriko, Tajlando kaj Sudkoreio.

### Afriko 
* 1983-1994: Kampanjoj kontraŭ Apartismo (Sudafriko)

### Ameriko 
* 1954-1968: Afrikusona Civilrajta Movado (Usono)
* 1964-1973: Kontraŭmilitaj protestoj de Usonaj civitanoj en Vjetnama milito (Usono)
* 1968: Meksikaj popolaj protestoj de 1968 (Meksiko)
* 2015- : Protestoj kontraŭ Trump-administrado (Usono)

### Asio 
* 1917-1947: Hindisendependenca movado de Gandhi (Hindio)
* 1960: Revolucio de Aprilo (Sudkoreio)
* 1986: Revolucio de Popola Povo (Filipinoj)
* 1987: Protestoj de Juno (Sudkoreio)
* 1989: Protestoj sur placo Tian An Men (PR Ĉinio)
* 2003: Revolucio de la rozoj (Kartvelio)
* 2005: Tulipa revolucio (Kirgizio)
* 2009: Protestoj en Irano (Irano)
* 2010-2012: Araba printempo (Araba mondo)
* 2014: Protestoj en Honkongo 2014 (Honkongo, Ĉinio)
* 2016: Popolaj protestoj dum la ŝtatrenverso en Turkio (Turkio)

### Eŭropo 
* 1953: Popolribelo de 1953 (Orienta Germanio)
* 1956: Hungara revolucio (Hungario)
* 1957: Ribelo de laboristoj en Novoĉerkassk (Sovetunio)
* 1968: Praga printempo (Ĉeĥoslovakio)
* 1980: Strikoj de Lublin (Pollando)
* 1987-1990: Kantanta Revolucio (Sovetunio)
* 1989: Revolucioj de 1989 (Orienteŭropo)
* 1991: Popolaj protestoj dum la puĉo en Sovetunio (Sovetunio)
* 2000: Buldoza revolucio (FR Jugoslavio)
* 2004: Oranĝa Revolucio (Ukrainio)
* 2011-2013: Politikaj protestoj en Rusio en 2011-2013 (Rusio)
* 2014: Eŭromajdano (Ukrainio)

## Referencoj 
Kategorio:Demokratio
Martin Schaffner

**Martin SCHAFFNER** (1564-1608) estis bohema jezuito, apotekisto, kemiisto kaj botanikisto en la Jezuita Kolegio en Český Krumlov. Laŭ la "Kroniko de la Jezuitoj" fare de Johannes Schmidl, li estis kompetenta apotekisto kaj mentoro de Jacobus Sinapius (1575-1622), kaj instruis lin disvolvi la malsamajn kemiajn procezojn pri distilado.

## Literaturo 
* Geschichte der chemie und der auf chemischer grundlage beruhenden betriebe in Böhmen bis zur mitte des 19. jahrhunderts, Adalbert Wraný, 1902
* Alchemy in Český Krumlov 
* Geschichte der Botanik in Böhmen, Vincenz Maiwald
* Historiae Societatis Jesu Provinciae Bohemiae, Johannes Schmidl (1754) Prago

## Vidu ankaŭ 
* Jacobus Sinapius (1575-1622)
* Tadeáš Hájek (1525-1600)
* Jaroslav Heyrovský (1890-1967)

Kategorio:Ĉeĥaj apotekistoj
Kategorio:Ĉeĥaj kemiistoj
Kategorio:Ĉeĥaj botanikistoj
Iatrokemio

**Iatrokemio** aŭ **kemiatrio** estas branĉo de la kemio ligita al medicino kaj devenas el la greka vorto "ἰατρός" kiu signifas kuracisto aŭ medicino. Havante ĝiajn radikojn en la alkemio, la iatrokemio penas provizi kemiajn solvojn por la traktado de malsanoj kaj medicinaj disturboj. 

Ĉi-kampo de la scienco falis eksteruze en Eŭropo ekde la ekapero de la starigo de la moderna medicino. Tamen, iatrokemio estis tre populara inter 1525 kaj 1660, ĉefe en la malaltaj landoj. Ĝia plej rimarkinda reprezentanto estis Paracelsus, grava svisa alkemiisto de la 16-a jarcento. Iatrokemiistoj kredis ke la fizika sano dependis je specia ekvilibro de la korpaj fluidaĵoj. Iatrokemiaj terapioj kaj konceptoj ankoraŭ vaste uzatas en Sudazio, Orientazio kaj inter ilia diasporaj komunumoj en la tuta mondo.

## Historio en Eŭropo
, eldonita en 1663.]]

La preparado de medicinaĵoj iĝis parto de la alkemio en la komenco de la moderna epoko. Ĉirkaŭ 1350, Jean de Roquetaillade (1310-1365) defendis la ekstraktadon de esencoj kaj de plantoj kaj de mineraloj. Li ofte uzadis du relative novajn substancojn dum tiu periodo: iu distilita alkoholo farita el vino kaj fortaj mineralacidoj. Pli malfrue, la aŭtoro "Pseŭdo-Lull" (tio estas, Ramon Lullo aŭ unu el liaj sekvantoj) kolektis kaj helpis en la disvastigado de la teorioj de Roquetaillade.

La plej efika buŝproponanto de la iatrokemio estis Theopharastus von Honhenheim, pli konata kiel Paracelsus. Li forte klopodis por la teorio pri la metaltransmutacio kaj emfazis la iatrokemion en siaj verkoj. Paracelsus kredis ke la malsanoj estis kaŭzitaj de venenoj, sed la venenoj ne estis tute negativaj. Li sugestis ke la venenoj aŭ malsanoj ankaŭ povas kuraciĝi de aliaj venenoj. Tiamaniere ke, la venenoj povus havis bonfarajn efektojn. La konceptoj de Paracelsus rezultis en multajn kemie preparitajn kuracilojn tiuperiode enhavantajn toksajn komponaĵojn tiaj kiaj arseno, antimono, hidrargo kaj aliaj pezaj metaloj. Tamen, liaj vidpunktoj ne estis akceptitaj de multaj erudiciuloj ĝis kiam liaj malkoheraj skribaĵoj estis organizitaj laŭ pli sistema formo far liaj sekvantoj. Laŭgrade, multaj kuracistoj ekakceptis la kuracilojn de Paracelsus kvankam kelkaj malkonsentis kun la filozofio de Paracelsus. Pli malfrue, la kuracistoj enkondukis la kemian medicinon laŭ la stilo de la iatrokemio, ia sistemo por medicina klarigo kaj praktiko.

## Literaturo
, Bildigante Mikaelon Sendivogon plenumante metaltransmutacion en oron antaŭ Sigismondo la 3-a Vasa.]]

* Private Society of Occultists
* History of the Occult
* Iatroquímica
* Que paso en el Mundo en el tiempo de la Iatroquimica?
* PARACELSO "el médico alquimista"
* Alquimia. Fulcanelli, Finis Gloriae Mundi

## Vidu ankaŭ
* Jan Baptista van Helmont (1580-1644)
* Franciscus Sylvius (1614-1672)
* Paracelsus
* Jean de Roquetaillade (1310-1365)
* Ramon Lullo (1232-1316)
* Herman Boerhaave (1668-1738)
* Thomas Willis (1621-1675)
* Oswald Croll (1563-1609)
* Martin Ruland la Juna (1569-1611)

Kategorio:Historio de medicino
Kategorio:Historio de kemio
Atelopus franciscus

eta|dekstre|Masklo kun interna voĉosako.
alternative=Atelopus franciscus.jpg|eta|*Atelopus franciscus*
Atelopus franciscus male territorial call - pone.0022080.s002.oga

***Atelopus franciscus***, nome **ĝermopieda bufo de Centra Marbordo**, Ĝi estas surloke ofta, tagema specio kiu troviĝas ĉe rapid-fluantaj malgrandaj rojoj en malaltaj pluvarbaroj. Multaj fakuloj sugestis ke tiu taksono estu sinonimo de *Atelopus flavescens*.

## Referencoj 
Kategorio:Anuroj
Kategorio:Bufonedoj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kategorio:Franca Gujano
Kategorio:Vundeblaj specioj
Dendropsophus microcephalus

[eta|Masklo de *Dendropsophus microcephalus* montranta sian [voĉosakon dum sia alvokado.]]
***Dendropsophus microcephalus*** estas specio de rano de la familio de Hiledoj. Ĝi troviĝas en sudorienta Meksiko (suda Veracruz kaj norda Oaxaca), Centrameriko (Belizo, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Nikaragvo, Panamo), kaj norda Sudameriko en Kolombio, Venezuelo, Trinidado kaj Tobago, la Gujanoj (Gujano, Surinamo, Franca Gujano), kaj norda Brazilo. Tiu disvastigita specio povus fakte esti specikomplekso. Ties komunaj nomoj estas **flava arborano**, **etkapa arborano**, kaj **flavgrila arborano**.

## Aspekto 
Maskloj kreskas ĝis ĉirkaŭ 25&nbsp;mm kaj inoj ĝis 31&nbsp;mm en longo. Ĝi estas dorse milda kaj pala al brilflava kun du tre klare markitaj helbrunaj linioj kiuj iras paralele suben laŭlonge de la korpo. Supraj surfacoj de femuroj havas malhelajn markojn. Ventre ĝi estas palkrema aŭ blanka, eble kun pli flaveca gorĝo. La iriso estas bronzkolora.

## Referencoj 
Kategorio:Hiledoj
Kategorio:Anuroj
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Kategorio:Amfibioj de Sudameriko
Iván Koós

**Iván Koós** [kOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koós Iván** estis hungara dekoraciisto, pupteatristo, pentristo, altlerneja instruisto.
eta|Memortabulo pri Iván Koós
Iván Koós http://artportal.hu/lexikon/muveszek/koos-ivan-743 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Koós frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1953, li lernis ĉefe de János Kmetty kaj István Szőnyi. Post la diplomo li estis asistanto (ĝis 1960) en konstruteknika altlernejo en Budapeŝto. En 1954 li partoprenis en fondo de pupteatro. En 1960 li aliĝis al trupo de Pupteatro (Budapeŝto), kie post jaroj li estis teatrestro, fine arta gvidanto. Intertempe li ankaŭ instruis en la menciita Belarta Altlernejo kaj Teatra kaj Filma Altlernejo. Li ofte kreis dekoraciojn al pluraj teatroj. Li faris turneojn kun la trupo al Eŭropo, Ameriko, Azio. Li ricevis premion Kossuth en 1999, ekde 1963 ankaŭ plurajn premiojn.

## Elektitaj pupteatraj laboroj 
* Béla Bartók:
** *Reĝido skulptita el ligno* (1957, pupteatra trupo)
** *La mirinda mandareno* (1969, dekoracio, marionetoj)
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo (1973, 1980, Pupteatro en Budapeŝto, dekoraciisto)
** Reĝo Lear (1976, dekoraciisto kaj kostumisto en malgranda teatro en Budapeŝto)
** La ventego (1990, Pupteatro en Budapeŝto)
* Zoltán Kodály: *Háry János* (1972, dekoracio, Pupteatro en Budapeŝto)
* Sándor Petőfi: *János vitéz* (1967, dekoracio, Pupteatro en Budapeŝto; 1978 en subĉiela teatro en Szeged, 1979 en Operetoteatro (Budapeŝto))

## Elektitaj similaj laboroj 
* 2 pupteatraj filmoj

## Elektitaj ekspozicioj 
* 1975 Budapest (sola)
* 1978 Eger, Gyöngyös, Hajdúszoboszló (sola)
* 1980 Szombathely, Székesfehérvár, Debrecen (sola)
* 1999 Budapeŝto (grupa)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Okcidentaj iranaj lingvoj

La **Okcidentaj iranaj lingvoj** estas branĉo de la iranaj lingvoj, atestita de la tempo de la Malnova persa (6a jarcento aK) kaj Medoj.

## Lingvoj
La tradicia nordokcidenta branĉo estas konvencio por ne-sudokcidentaj lingvoj, prefere ol genetika grupo. La lingvoj estas jenaj: 
* malnovaj iranaj
** sudokcidentaj malnovaj persaj †
** nordokcidentaj: mezaj †
* meza irana
** sudokcidenta: meza persa †
** nordokcidenta: Divida †
* novaj iranaj
** nordokcidentaj: mi (dialektoj de kurdoj) centra kurda, norda kurda, suda kurda, Laki
** Zaza-Gorani
** Zazaj (dialektoj: Kirmanjki, Dimli)
** Gorani (dialektoj: Hawrami, Bajelan)
** Shabak, Sarli
* nordokcidentaj
** Balochi: Balochi,? Koroshi
** Ĥuri (Kavir)
** Tatic
** Taliŝa
** Tati / Azari Old Azeri †, Harzandi, Karingani, Kho'ini, Ĥalĥal, Supra Taromi, Rudbari, Suda Tati, Eshtehardi, dialektoj N / NE de Qazvin
** (Talysh? Tati?): Gozarkhani, Kajali, Koresh-kaj Rostam, Maraghei, Razajerdi, Shahrudi
** Tafresh (transira): Ashtiani (Amora'i, Kahaki), Vafsi, Alviri-Vidari (Alviri, Vidari),? Jud-Hamadani
** Centra / Centra Altebenaĵo (Kermana) 
** Nordokcidenta: Khunsari, Mahallati, Vanishani, Jud-Golpaygani
** Sudokcidenta: Gazi, Sedehi, Ardestani, Nohuji, Sajzi, Jarquya'i, Rudashti, Kafrudi, Kafruni, Judeo-Esfahani
** Nordorientaj: Arani, Bidgoli, Delijani, Nashalji, Abuzaydabadi, Qohrudi, Badrudi, Kamu'i, Jowshaqani, Meyma'i, Abyana'i, Soi, Badi, Natanzi, Kasha'i, Tari, Tarqi, Judeo-Kashani
** Sudorienta: Zoroastrian Dari, Nayini, Zefra'i, Varzenei, Tudeshki, Keyjani, Abchuya'i

* nordokcidentaj III
** Semnani: Semnani, Sangisari, Lasgerdi-Sorkhei (inkl. Aftari)
** Kaspia: Gilaki (inkl. Taleqani), Mazandarani, Gorgani †, ? Deilami

* Sudokcidenta (dialektoj de Fars)
** Persa (dialektoj: Irana persa, Daria Persa (Madaglashti), Taĝik Persa, Hazaraga persa, Aimaq, Sistani, Pahlavani Persa †, Dzhidi persa (Jud-persa), Jud-Buĥara), islama / kristana Tat, Jud-Tat
** Persida
** Ĥuzestani / Dezfuli
** Luri (dialektoj: Luri, Mamasani, Koĥilujeh, Baĥtiari)
** Sivandi
** nordokcidenta Farsia
** Kuhmareyi (inkl. Davani)
*Aĉoma lingvo
** Aĉomi (Larestani), Jud-Shirazi
** Golfo: Baŝkardi, Kumzari, Bandari, Minabi

Iranaj ĥalaj lingvoj estis asertitaj sed ne ekzistas; la ĥaloj parolas tjurkan lingvon.

La dialektoj de Centra Irano estas geografia anstataŭ genetika grupiĝo. Ili estas parolitaj plejparte en Markazi kaj Isfahano provincoj. Multaj el ili falas al la persoj en la pli junaj generacioj.

Kategorio:Irana lingvaro
Olga Koós

**Olga Koós** [kOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koós Olga** estis hungara aktoro, reĝisoro. Ŝia origina familia nomo estis *Klein*.

Olga Koós http://www.imdb.com/name/nm0469070/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Olga Koós frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste Teatran Akademion, kie post 3 jaroj ŝi estis forigita sen diplomo. En 1949 ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged). Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Gaja Teatro (1951-1958)
* Nacia Teatro (Pécs) (1958-1966)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1966-1970)
* Teatro de Kecskemét (1970-1974)
* Teatro Szigligeti (Szolnok) (1974-1994)
* Nova Teatro (Budapeŝto) (1994-1999)
* Teatro Radnóti (1999-2011).
Ŝi edziniĝis, en 1956 ŝi naskis filon, en la sekva jaro ŝi eksedziniĝis. Ŝi ricevis 6 premiojn inter 1979-2009.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - Goneril
** Romeo kaj Julieta - vartistino de Julia
** Otelo - Emilia
** Somermeznokta sonĝo - Titania
** Makbeto - Lady Machbeth; Lady Macduff; Hecaté
** Hamleto- aktorreĝino; reĝino Gertrud
** Rikardo la 3-a - Margit; dukino de York
* Molière: Georgo Dandin - S-ino Sotenville
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Anfisa

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Harlekin és szerelmese’‘ (1966)
* ‘‘Herkulesfürdői emlék’‘ (1976)
* ‘‘Szerencsés Dániel’‘ (1985)
* ‘‘Sorstalanság’‘ (2005)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Nyomozás a Kleist-ügyben’‘ (1989)
* ‘‘Família Kft.’‘ (serio, 1991-1993)
* ‘‘Galambnagymama’‘ (2002)

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Barillet-Grédy: *A kaktusz virága* (1984)
* Károly Nóti: *Nyitott ablak* (1993)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Korcsmáros

**György Korcsmáros** [djordj koĉmAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korcsmáros György** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, teatrestro.

György Korcsmáros http://www.imdb.com/name/nm1030614/ naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 25-an de oktobro 2022.

## Biografio 
György Korcsmáros frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1978, lia ĉefinstruisto estis Zoltán Várkonyi. Li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en la sama altlernejo en 1982, lia ĉefinstruisto estis Gábor Zsámbéki. Post la unua diplomo li aliĝis al trupo de Gaja Teatro. Liaj signifaj sekvantaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Madách (1982-1985) - aktoro - reĝisoro
* Nacia Teatro (Szeged) (1990-1992) - gvidanto de la proza frakcio
* Nacia Teatro (Győr) (1992-2007) - teatrestro - reĝisoro. 
Li ricevis premiojn en 1994 kaj 2010.

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Fekete gyémántok* (1976)
* *Erőltetett menet* (1988)
* *A három testőr Afrikában* (1996)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Eredeti helyszín* (1977)
* *Királyi vadászat* (1981)
* *A nagy fejedelem* (1997)
* *Színház az egész világ* (2000, ankaŭ scenaristo)

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Tri fratinoj (2001 en Győr)
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta (2003)
* Puccini: *Turandot* (2005)
* Ferenc Molnár: *Olimpia* (2014)

## Elektitaj televiziaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Zsákutca* (1984)
* *Színház a kulisszák mögött* (serio, 2005)

## Aliaj laboroj 
* Gábor Görgey: *Komámasszony, hol a stukker?* - Kiss - aktoro
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj http://iszdb.hu/?szemely=21740&lap=munkassag
* László Dés-György Korcsmáros: En Eŭropo ie (muzikala versio) – scenarlibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tiomorfolino

**Tiomorfolino** estas organika saturita heterocikla kombinaĵo enhavanta ses membroj kun du heteroatomoj -- nitrogeno kaj sulfuro -- en kontraŭaj pozicioj de la ringo. La tiomorfolino estas senkolora aŭ flaveca substanco kun neeltenebla odoro. Ĝi estas solvebla en akvo kaj organikaj nepolaraj solvantoj. Ĝiaj vaporoj estas 3,6 fojojn pli densa ol la aero. Rilate al ĝia reakciemo, ĝi estas sentebla en aero, kaj ne akordigebla kaj kun fortaj oksidantoj kaj kun fortaj bazoj.

## Biologiaj proprecoj 
La tiomorfolino rilatas kun la **hipokolesterolemio** (nenormale malaltaj niveloj de kolesterolo en la sango). Oni jam sintezis derivaĵoj de ĉi-amino kiuj inhibas la peroksidigon de lipidoj de la mikrosoma membrano, krom prezenti hipokolesterolemian kaj hipolipidemian aktivecojn. Potenciale, ĉi-komponaĵoj povas esti uzata por preventi la formadon de ateromoj en la arterioj.

Aliflanke, oni esploris la transformadon de tiomorfolin-derivaĵoj far la fungo "Bjerkandera adusta", organismo kiu malkomponas la ligninon. Tia fungo elmontras pli grandan kreskorapideco en la ĉeesto de tiuj komponaĵoj, kvankam ĝi ne uzas la tiomorfolinon kiel fonto de karbono, sed ĝin transformas en tiomorfolinan sulfoksidon kiu akumuliĝas en la medio.

La tiomorfolino estas brulema likvaĵo kiu ardeblas kiam hejtata eligante toksajn gasojn tiaj kiaj nitrogenajn oksidojn, karbonan unuoksidon, kaj sulfurajn oksidojn.

## Sintezo kaj uzo 
* Tiomorfolino estas sintezebla per reakcio inter la hidrokarbonido 1,2-dubromoetano kaj la **cisteamino**:
500ra|eta|centre|Sintezo de la tiomorfolino.

La tiomorfolino uzatas en la sintezo de la **blonanserino**, kiu estas kontraŭpsikoza duageneracia medikamento aprobita por traktado de la skizofrenio. Alia uzo de ĉi-amino sidas en la preparado de pirolderivaĵoj, kiuj aktivas kiel antifungaj kaj antibakteriaj agentoj.

## Literaturo 
* Molbase
* Chemical Book
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Polymeric Materials in Organic Synthesis and Catalysis, Michael R. Buchmeiser
* Antineoplastic Drugs: Organic Syntheses, Daniel Lednicer
* Click2drug

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Thiane.svg|**Tiano**
Dimethylpiperidine.png|**Nanofino**
Rufloxacin.svg|**Rufloksacino**
File:PubChem CID 19544192.png|**Elzasonano**
Sutezolid structure.svg|**Sutezolido**
3-Pyridin-3-yl thiomorpholine.png|**3-Piridin-3-il- tiomorfolino**
Thiomorpholine_hydrochloride.png|**Tiomorfolina klorido**
Thiomorpholine dioxide.png|**Tiomorfolina duoksido**
2-Phenyl-thiomorpholine.png|**2-fenil-tiomorfolino**
Thiazol.svg|**Tiazolo**
Blonanserin.svg|**Blonanserino**

## Vidu ankaŭ 
* Heterociklaj kombinaĵoj
* Piperidino
* Morfolino
* Pirolidino
* Pirimidino
* Pirolino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Mahder Assefa

**Mahder Assefa** (naskiĝis en Adis-Abebo, Etiopio) estas aktorino, ofte nomata unu el la plej famaj aktorinoj de Etiopio.

## Filmaro
* Boss (2012)
* Triangulo (2013)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Fotaro

Kategorio:Etiopiaj aktoroj
Lasu nin floro

**Lasu nin floro** (nederlande : *Laat ons een bloem*) estas kanto de la belga kantisto Louis Neefs el la jaro 1970. Ĝi estas kovrilo de la angla *Leave them a flower* de la brita televida prezentisto kaj kantisto Wally Whyton, kiu verkis kaj registris ĝin en 1968. La nederlandlingva teksto estas de Phil van Cauwenbergh, kiu verkis multajn kantotekstojn por Neefs.

En 2000 la filo de Louis Neefs, Günther Neefs, reprenis la kanton. Poste en 2006 ne nur Hilde Frateur, flandra popolkantistino, sed ankaŭ la flandra muzikgrupo Yevgueni reprenis la kanton dum la elsendo "*zo is er maar één*" (tiel estas nur unu).

## Eksteraj ligiloj 
Jutuba filmeto : '''Laat ons een bloem''' (Lasu floron al ni - Louis Neefs).

## Vidu ankaŭ 
* Louis Neefs

Kategorio:Nederlandlingvaj kantoj
Kategorio:Belga muziko
Kategorio:Verkoj de 1970
Kategorio:Muziko en 1970
Placo Vörösmarty

La **Placo Vörösmarty** estas la plej granda placo de perpieduloj de Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros. Mihály Vörösmarty estis signifa poeto en la 19-a jarcento.
eta|maldekstre|
eta|
eta|
eta|

## Historio 
Dum la historio la placo havis diversajn nomojn:
* ekde 1812 "bazarada placo de teatro" laŭ la Germana Teatro (Pest),
* ekde la 1840-aj jaroj *promena placo* (germane *Spazierenplatz*),
* ekde 1846 *Placo Germana Teatro* (*Deutsche Theaterplatz*),
* ekde 1866 *Placo Malnova Teatro* (*Alte Theaterplatz*),
* ekde 1874 *Placo Gizella*.
En 1926 la placo prenis la hodiaŭan nomon, eĉ tio ne ŝanĝiĝis dum la socialismo.

Dum la Hungara revolucio de 1848 pro la bataloj la nomdonanta Germana Teatro ruiniĝis, post jaroj oni malkonstruis ĝin. En 1896 sub la placo ekfunkciis la unua metrolinio de Budapeŝto, tiam havanta la nomon subtera trajno, pli simple subteralo. Dum la Kalistefa revolucio ĉefministro Mihály Károlyi prelegis al la homamaso kelkfoje. En fino de la 2-a mondmilito signifaj domoj laŭ la placo difektiĝis. La placo estis hejmo de finhaltejo de la aŭtobusoj el la flughaveno. En 1986 oni deklaris la placon kun alia strato zono de piedirantoj aŭ promenejo. Ekde 1998 oni aranĝas kristnaskan bazaradon, krome jam pli frue tie okazas "semajno de la libro".

## Priskribo 
eta|maldekstre|
La placo apartenas al negoca-komerca centro de la urbego, ĝi estas ankaŭ promenejo de turistoj. En mezo de la placo kuŝas impona monumento de la nomdonanto Mihály Vörösmarty. Menciindas sukerejo "Gerbeaud" [ĵerbo], onidire la plej bona sukerejo de la lando. Ĉe la angulo kuŝas ambasadejo de Britio.

## Trafikiloj 
La sola trafikilo estas la metroo, sed proksime estas aŭtobuso, iom poste tramo, poste tuj estas havenostacio de ŝipoj.

## Fontoj 
* http://budapestcity.org/11-egyeb/eltunt/Haas-palota/index-hu.htm 
* http://welovebudapest.com/budapest.nevezetessegei/nevezetesseg/vorosmarty.ter
* http://budapest.varosom.hu/latnivalok/terek-parkok/Vorosmarty-ter.html 

Vörösmarty
Butano de A al Z

[eta|210x210ra|Loko de [Butano.]]
Tio estas listo de lokoj kaj konceptoj rilataj al lando Butano.
## A 
Azio

## B 
Butano - Budaismo - Distrikto Bumthang

## C 
Distrikto Ĉuĥa

## D 
Premo de Aero - Premo Desi - Gyelpoi Tenzhu - Distrikto Dagana - Dzongo - Dzonga lingvo - Dzongkhag

## E 
## F 
## G 
Distrikto Gasa - Padmasambhavo (Guruo Rinpoche)

## H 
## I 
Hinda subkontinento - ISO 3166-2:BT

## J 
Jak - Jampey Lhakhang - Vi Ram - Jetsun Pema - Jigme Dorji Wangchuk - Jigme Khesar Namgyel Wangchuk - Jigme Singye Wangchuk - Jigme Wangchuk

## K 
Kuje Lhakhang - Kyichu Lhakhang

## L 
Lhuntse (distrikto) - Flughaveno Striko - Listo de urboj en Butano

## M 
Distrikto Mongar - Monpa - Malneta Enlanda Feliĉo (MEF) 

## N 
Ngawang Namgyal (Butano) - Butana Ngultrumo

## O 
## P 
Padmasambhava - Paro (urbo) - Distrikto Paro - Internacia flughaveno de Paro - Distrikto Pemagatŝel - Penlop - Distrikto Punaĥa - Punaĥo (urbo)

## R 
Rinpoche

## S 
Distrikto Samdrup Jongĥar - Distrikto Samce - Distrikto Sarpang - Shabdrung - Siwaliks - Listo de urboj en Butano

## T 
Taktŝango - Tashicho dzong - Thimphu (urbo Timbuo) - Thimphu (distrikto Timbuo) - Tibeta lingvo - Tibetobirma grupo - Traŝigang (distrikto) - Traŝijangste (distrikto) - Trongsa (distrikto) - Trongsa (urbo) - Tshogdu - Distrikto Cigrang - Tulku - Tempa zono en Butano - Taktŝango

## U 
UTC+6 - Ugyen Wangchuk

## Ŭ 
Ŭangĉuk (dinastio) - Ŭangdue Podrang (distrikto)

## Z 
Ĵemgang (distrikto)

Kategorio:Butano