open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eventeo

**Eventeo** estis senkosta esperantlingva retejo kreita en decembro 2007 de teamo kiu troviĝas en Francio, kaj kies celo estas diskonigi novaĵojn tutmondajn pri la plej diversaj temoj al esperantlingva legantaro. Ĉiuj temoj estas klare dividitaj inter diversaj sekcioj : internacia politiko, socio, sciencoj, ekonomiko, sportoj, distraĵoj, kulturo, natura medio, ktp... kaj mondopartoj : Afriko, Nordameriko, Sudameriko, Eŭropo, Mezoriento, Azio, Pacifiko kaj tielnomata parto "Tutmonde".

Informoj kun rilato al Esperanto aŭ la Esperanto-movado ne aperas.

La novaĵoj kiuj aperas en EVENTEO devenas el la plej diversaj fontoj de la internacia gazetaro, kompilitaj, resumitaj kaj tradukitaj esperanten. Kiam artikolo estas simpla traduko el alia retejo, ĉiam indikiĝas ties fonto. Kiam neniu fonto aperas, tio signifas, ke la artikolo en Eventeo estas kompilaĵo el diversaj fontoj.

Ekde novembro 2012, Eventeo ne plu estas esperantista.

La retejo hodaŭ estas denove alirebla, sed ne enhavas artikolojn pli novajn ol 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Eventeo  

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2007
Kategorio:Esperanto en 2007
Kategorio:Eksaj Esperanto-retejoj
395 Delia

'*395 *Delia'''* estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la 30-an de novembro 1894 de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
En la antikva Grekio, "*Delia''" (el Deloso) estis epiteto de la diino Artemiso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1894
Guillaume Bigourdan

**Guillaume BIGOURDAN** (naskiĝis la 6-an de aprilo 1851 en Sistels, mortis la 28-an de februaro 1932 en Parizo) estis franca astronomo Li estas konata por esti eltrovinto de metodo de direktigado de teleskopoj, la metodo Bigourdan, ankoraŭ nun uzita de la amatoraj astronomoj.

Li naskiĝis en Sitels, (komunumo de Tarn-et-Garonne), de malriĉa familio kiu
sinoferis por pagi al li lernadojn. Li iĝis bakalaŭro en 1870 kaj ricevis
licencion pri fiziko en 1874 kaj pri matematiko en 1876.

En 1877 li dungiĝis en la observatorio de Tuluzo kiel helpanto, sub la
direktoreco kaj la instruo de Félix Tisserand, kaj poste, en 1879 en la
observatorio de Parizo, kie Tisserand estis nomumita direktoron la antaŭan jaron.

En 1885, li edziĝis kun Sophie Mouchez, filino de Amédée Mouchez tiam direktoro
de la observatorio de Parizo. En 1886 li prezentas sian doktorecan
disertaĵon : "''Sur l'équation personnelle dans les mesures d'étoiles doubles''"
(Pri la persona ekvacio en la mezuroj de duopaj steloj), komencita ses jaroj antaŭ kaj
bazita sur 2 800 mezuroj de duopaj steloj.

Li interesiĝis pri la asteroidoj, kaj malkovris unu el ili : 390 Almon, la
. Lia laboro pri la nebulozoj valoris al li internacian
famon, la oran medalon de la Royal Astronomical Society
kaj la krucon de Oficiro de la Honora Legio.

Lia profesio faris lin multe vojaĝi : en Martinikon por observi la
pasadon de Venuso de 1882, en Sankt-Peterburgon,
Krakovon, Berlinon kaj Vienon la sekvantan jaron.

Li estris la ekspedicion en Senegalon por observi la sunan eklipson de
 kaj mezuri la forton de la tera falakcelo (li refaris tian
mezuron en 1896 sur la kulmino de la Blanka Monto). Aliajn sunajn eklipsojn li iris
observi la  en Hellin, en Hispanio kaj la
 en Sfax en Tunizio.

Li iĝis titolata astronomo en la observatorio de Parizo en 1897, unua direktoro de la
ĵus kreita "Bureau international de l'heure" (*Internacia buroo pri la horo*) en
1920, prezidento de la Akademio de Sciencoj de Francio kaj de la
Franca Instituto en 1924.

## Honoroj 
Li ricevis :
* dufoje la Premion Lalande en 1883 kaj 1891,
* la Premion Vals de la Akademio de Sciencoj de Francio en 1886
* la hispanan Ordenon de Isabel la Katolika en 1900
* la oran medalon de la Royal Astronomical Society en 1919,
* la krucon de Kavaliro de la Honora Legio en 1895, kaj de Oficiro en 1919.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Detala biografio
*  Biografieto, el "*Sociétés Savantes de France*"

Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
396 Eolio

**396 Eolio** estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ĉefa ano de la Eolia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la , de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝia nomo referas ĉu al la Eolaj Insuloj, ĉu al Eolio, regiono de Malgrand-Azio, kien enloĝis la eolianoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1894
South African Airways

La entrepreno **South African Airways** (mallonge **SAA**, ĝis la jaro 2007 ankaŭ ) estas sudafrika flugkompanio kun sidejo en Kempton Park. Ekde la 10-a de aprilo 2006 ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 6,9 milionojn da pasaĝeroj kaj dispondas pri 53 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **SA**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **SAA**.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (angle kaj en iuj naciaj subretejoj ankaŭ germane respektive france)

Kategorio:Sudafrikaj flugkompanioj
Záhoří

**Záhoří** estas nomo por pluraj municipoj en Ĉeĥio.

* Záhoří (distrikto Jindřichův Hradec) – municipo en distrikto Jindřichův Hradec
* Záhoří (distrikto Písek) – municipo en distrikto Písek
* Záhoří (distrikto Semily) – municipo en distrikto Semily
* Záhoří (distrikto Tábor) – municipo en distrikto Tábor

… aŭ partoj de municipo:
* Záhoří (Bošice) – parto de municipo Bošice en distrikto Prachatice
* Záhoří (Chroboly) – parto de municipo Chroboly en distrikto Prachatice
* Záhoří (Černošín) – parto de municipo Černošín en distrikto Tachov
* Záhoří (Maršovice) – parto de municipo Maršovice en distrikto Benešov
* Záhoří (Mileč) – parto de municipo Mileč en distrikto Plzeň-sudo
* Záhoří (Mladé Bříště) – parto de municipo Mladé Bříště en distrikto Pelhřimov
* Záhoří (Verušičky) – parto de municipo Verušičky en distrikto Karlovy Vary
* Záhoří (Žatec) – parto de urbo Žatec en distrikto Louny
* Záhoří (Žim) – parto de municipo Žim en distrikto Teplice

Vorto **Záhoří** aperas ankaŭ en nomoj de municipoj:
* Orlické Záhoří – municipo en distrikto Rychnov nad Kněžnou

… aŭ partoj de municipoj:

* Bendovo Záhoří – parto de municipo Mladá Vožice en distrikto Tábor
* Červené Záhoří – parto de municipo Chotoviny en distrikto Tábor
* Dolní Záhoří (Lubenec) – parto de municipo Lubenec en distrikto Louny
* Dolní Záhoří (Záhoří) – parto de municipo Záhoří en distrikto Písek
* Horní Záhoří (Lubenec) – parto de municipo Lubenec en distrikto Louny
* Horní Záhoří (Záhoří) – parto de municipo Záhoří en distrikto Písek
* Záhoří a Kozinec – parto de urbo Sedlec-Prčice en distrikto Příbram (antaŭe en distrikto Benešov)
* Záhoří u Miličína – parto de municipo Miličín en distrikto Benešov

## Rilataj artikoloj 
* Záhoříčko
397 Vieno

**397 Vieno** estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico la 19-an de decembro 1894.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la aŭstria ĉefurbo Vieno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Vieno
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1894
Kempton Park

**Kempton Park** estas urbo en la provinco Ĥaŭtengo de Sud-Afriko. Ĝi situas nordokcidente de la montoĉeno *Magaliesberg*. Laŭ la stato de 200 la urbo havîs 117 000 loĝantojn.

## Nomo 
*Kempton* estas la angligita formo de la germana urbonomo Kempten.

## Geografia situo 
Kempton Park situas nordoriente de la montoĉeno Witwatersrand. La plej proksimaj grandaj urboj Johanesburgo sudokcidente, *Germiston* sude, *Benoni* oriente kaj *Tembisa* norde. Tembisa estas inter la plej grandaj Taŭnŝipo de la lando kaj fondiĝis en 1957.

## Historio 
La germano Carl Friedrich Wolff ekde la jaro 1881 inter la konzerno de Alfred Nobel, kiu ĉi-tie konstruis fabrikon pri dinamito. Per negocado li aĉetis pli kaj pli da grundo, kaj iĝis posedanto de la farmejo *Zuurfontein* (afrikanse; en Esperanto "acida fonto"), de kiu li dispartigis certan areon por loĝloko. Tiun loĝlokon li nomis Kempton Park laŭ sia naskiĝurbo Kempten en Bavario.

En 1952 la flughaveno "Jan Smuts" ekkonstruiĝis sur la urba teritorio. Temas pri la plej granda flughaveno de Sud-Afriko; ekde la jaro 2006 ĝi nomiĝas *O R Tambo International Airport*.

En 1992 Kempton Park ricevis la titolon *City* (urbo). La 25-an de junio 1993 la komerca centro *Kempton Park World Trade Centre* estis okupata de 3 000 membroj de buraj rezistomovadoj. En la konstruaĵoj tiam okazis trakdatoj pri la fino de la sistemo de Apartismo en Sud-Afriko.
En 2000 la urbo iĝis parto de la ĉefurba komunumo Ekurhuleni (*Ekurhuleni Metropolitan Municipality*).

## Ekonomio 
En Kempton Park ekzistas multaj industriaj entreprenoj, ĉefe de la ĥemia industrio. Ankaŭ karba elektrejo situas en la urbo.

## Trafiko 
Kempton Park situas en senpera proksimo de la flughaveno *O. R. Tambo International Airport*. Fervoja linio, kiu ligu la flughavenon kun la urboj Johanesburgo und Pretorio, konstruatas. Sur tiu fervojo veturu la trajno *Gautrain*.
Pluraj flugkompanioj havas sian sidejon en Kempton Park, interalie la entrepreno South African Airways.

La urbo estas ligata al la aŭtoŝoseoj R21, R23 kaj R24 La nacia vojo N12 situas sude de la urbo en orienta-okcidenta direkto.

## Eksteraj ligiloj 
*  Kempton Park, turismaj informoj pri la urbo
*  Historio de Kempton Park

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Spanair

La entrepreno **Spanair** estas hispania respektive kataluna flugkompanio kun sidejo en L'Hospitalet de Llobregat proksime de Barcelono. Ekde la 1-a de majo 2003 ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 10,2 milionojn da pasaĝeroj kaj disponas pri 45 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **JK**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **JKK**.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo - (katalune, hispane, angle, germane, svede kaj dane) 

Kategorio:Hispanaj flugkompanioj
Kategorio:L'Hospitalet de Llobregat
Charles Dirac

**Charles Adrien Ladislas DIRAC** (Monthey, Svisio, 31-a de julio 1866, Bristol, Britio 15-a de junio 1936) estis instruisto pri lingvoj kaj esperantisto, origine svisa, kaj poste brita. Li estas pli konata kiel la patro de la fizikisto kaj Nobelpremiito Paul Dirac.

Charles studis en la Universitato de Ĝenevo, sed en 1888 li foriris el la lando kaj fine ekloĝis en Bristol, Britio. Li edziĝis en 1899 kun Florence, kaj havis tri filojn.

Kiel esperantisto, li partoprenis la 3-an Universalan Kongreson en Kembriĝo. Li estis aktiva en la movado en sia urbo Bristol, ĝis sia morto.

Charles estas pli konata pro siaj rilatoj kun la filo Paul, kiu lin kulpigis pri aŭtoritatemo, kaj pri sia malfeliĉa infanaĝo. Ekzemple, Charles ĉiam insistis ke la filoj parolu al li nur en la franca lingvo. Ĵusa biografio pri Paul Dirac multe pli nuancigas tiujn akuzojn, kaj konsideras ankaŭ la rolon de la karaktero de la filo, verŝajne kun aŭtistaj trajtoj .

## Referencoj 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Grandantila kviskalo

La **Grandantila kviskalo** (*Quiscalus niger*) estas paserina birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Kviskaloj, kiu enhavas ses vivantajn speciojn de tre brilaj nigraj birdoj.

Ĝi troviĝas tra la Grandaj Antiloj (kio nomigas la specion en la komuna nomo) kaj la Kajmanoj krom en pli malgrandaj, najbaraj insuloj.

200px|maldekstra|eta|Plenkreska
250px|maldekstra|eta|Grandantila kviskalo en San Juan, P.R.
Kiel ĉe ĉiuj membroj de *Quiscalus*, ĝi estas granda kaj gregema birdo. La 27 cm longa masklo estas brilnigra (nigra koloro nomigas la specion en la latina scienca nomo kie *niger* signifas precize "nigra") kun granda vosto; la 24 cm longa ino havas pli malgrandan voston kaj estas similkolora sed malpli brila ol la masklo. Ili loĝas multe en tre loĝataj areoj.

Ĝi havas varion de lokaj nomoj kiaj *Klingoklingo* aŭ variaĵoj de tiu nomo en Jamajko kaj Kajmanoj. Ĝi estas komune konata kiel *Toti* en Kubo, *Ĉango* en Porto-Riko aŭ *Ĉinĉilín* (onomatopea pro ties kanto) en la Dominika Respubliko.

Estas sep subspecioj, ĉiu limigita al unu insulo aŭ insularo. Ili diferenciĝas el la nomiga subspecio de Hispaniolo nome *Quiscalus niger niger* laŭ grando, bekogrando kaj kolornuanco.

## Referencoj
* **BirdLife International** (2006) Species factsheet: *Quiscalus niger*  Elŝutita el http://www.birdlife.org on 22/11/2006.
* James Bond, *Birds of the West Indies.* (5a eldono). Houghton-Mifflin, 1993.
* **Jaramillo** kaj **Burke**, *New World Blackbirds* ISBN 0-7136-4333-1

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Haltwhistle

**Haltwhistle**  estas urbo situanta en Northumberland ĉirkaŭ 35 km oriente de Carlisle kaj ĉirkaŭ 60 km okcidente de Newcastle-upon-Tyne.
Ĝi situas ekzakte ĉe la geografia centro de Britio.

Dosiero:Haltwhistle_fervoja_stacidomo.JPG|Fervoja stacidomo
Dosiero:Warks Burn Haltwhistle.jpg|Muro de Hadriano antaŭ Haltwhistle
Dosiero:Haltwhistle kirko.JPG|Preĝejo en Haltwhistle
Dosiero:Haltwhistle industrio.JPG|Industria areo

## Industrio
Tie estas fabrikoj.

## Transporto 
Haltwhistle havas stacidomon ĉe la fervoja linio inter Carlisle kaj Newcastle-upon-Tyne.

## Preĝejoj
Tie estas anglikana, metodista kaj katolika preĝejo. La anglikana kirko datiĝas de la 13-a jarcento.

## Vidindaĵoj
*Muro de Hadriano

## Kuriozaĵoj
Haltwhistle situas ekzakte ĉe la centro de Britio.

## Ĝemelurboj 
*

Kategorio:Urboj de Northumberland
399 Persefono

**399 Persefono** estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo, la .

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Persefono, filino de Demetra forrabita de Hadeso, kiu faris de ŝi sian edzino, en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Marianka

**Marianka,** hungare **Máriavölgy** [mArjavoldj] germane **Mariathal** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.
dekstra|eta|320px|Marianka en la mapo de Slovakio troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Supermara alteco: 230 m
* Loĝantaro: 1153 en 2006
* Poŝtkodo: 900 33
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 034

## Situo 
Marianka situas en valo de Malgrandaj Karpatoj, laŭ traira flankovojo. Bratislavo troviĝas je 15&nbsp;km-oj.

## Historio 
Oni trovis restaĵojn de fortikaĵo konstruita a. K. 1000. Iom poste la hungara ŝtatfondiĝo kermesejo menciiĝis en tiu loko. En la 16-a jarcento rifuĝintaj kroatoj alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Máriavölgy 839 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al departemento kaj distrikto de Pozsony, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Marianka 948 homoj, (914 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika pilgrimloka preĝejo de 1380 kun abatejo
* kapelo omaĝe al Sankta Anna de 1691
* kapelo omaĝe al Sankta Puto de 1696
* kapelo omaĝe al Maria de 1721
* skulptaĵo pri Sankta Floriano de 1700
* golgoto de 1936
* ŝtonminejo funkcianta ĝis la 1940-aj jaroj

## Famuloj 
En la iama Máriavölgy naskiĝis la unua hungara verkisto pri infanliteraturo Amália Bezerédj.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj pri Marianka
* Marianka sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Bilionulo

**Bilionulo** estas usonangladevena sinonimo de miliardulo. Ĝi priskribas personon kiu havas miliardon en ia monunuo. La vortoj miliardulo kaj bilionulo derivas el la malsameco de longa skalo kaj mallonga skalo.

*
Kategorio:Mono
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
400 Ducrosa

'*400 *Ducrosa'''* estas meze granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, elde la observatorio de Nico, de la franca astronomo Auguste Charlois, la .

## Nomo 
Ĝia nomo "*Ducrosa*" honoras *J. Ducros'',
mekanikisto en la observatorio de Nico.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Kariba kviskalo

La **Kariba kviskalo**, *Quiscalus lugubris*, estas paserina birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Kviskaloj, kiu enhavas ses vivantajn speciojn de tre brilaj nigraj birdoj. Ĝi estas specio de konstante loĝantaj birdoj en Malgrandaj Antiloj kaj norda Sudameriko oriente de Andoj, el Kolombio oriente de Venezuelo kaj nordorienta Brazilo.

Maskla plenkreskulo de Kariba kviskalo estas 27&nbsp;cm longa kun longa kojnforma vosto, kvankam ĝi ne estas tiom longa kiom ĉe aliaj kviskaloj. Ties plumaro estas tute **nigra kun viola kaj verdeca irizecoj**, ties okuloj estas flavaj, kaj ĝi havas fortikan malhelan bekon. Ina plenkreskulo estas 23&nbsp;cm longa, kun pli mallonga vosto kaj bruna plumaro, pli malhela en supraj partoj. Junaj maskloj estas pli mallongvostaj ol masklaj plenkreskuloj kaj havas iom de bruno en plumaro. Junaj inoj estas tre similaj al inaj plenkreskuloj.

Estas 8 rasoj, el kiuj la plej disvastigata estas la nomiga *Q. l. lugubris* de Trinidado kaj sudamerika kontinento. Tiu formo estis enmetita en Tobagon en 1905 kaj nune estas komuna tie. La insulaj rasoj diferenciĝas el la nomiga formo laŭ grando, plumarnuanco, ĉefe ĉe brunaj koloroj de inoj kaj voĉo.

Ties reprodukta habitato estas malfermaj areoj inklude terkultivejojn kaj homajn setlejojn. Tiu estas reproduktulo en kolonio, kie estas kelkaj profundaj, kovritaj tasformaj nestoj ofte konstruitaj en ununura arbo. La ino demetas 2 al 4 ovojn. La kovado daŭras 12 tagojn, kaj pasos pliaj 14 antaŭ elnestiĝo. Tiu specio estas foje parazitata de la Brila molotro, sed ĝi estas pli sukcesa kiam forpelas la ovojn de tiu specio.

La Kariba kviskalo estas tre gregema specio, kiu manĝas surgrunde insektojn, aliajn senvertebrulojn aŭ ruberojn. Ili povas iĝi enhejmigitaj kaj kuraĝaj kaj eniras en restoracioj por serĉi manĝon, kutime manĝante restaĵojn. Ili formas grupojn por ataki eventualajn predantojn, kiaj hundoj, herpestedoj aŭ homoj, kaj nokte ili ripozas kolonie.

La kanto de la Kariba kviskalo estas miksaĵo de akraj kaj pli muzikecaj notoj, kun sonorileca tipa *tikita-tikita-tikita-ting* kaj rapida *ĉi-ĉi-ĉi-ĉi*. La alvokoj varias laŭ dialektoj inter insuloj kaj la birdo kutime ŝveligas sian plumaron dum alvoko.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* *Birds of Venezuela* de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
* 
* *New World Blackbirds* by Jaramillo and Burke, ISBN 0-7136-4333-1

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
401 Ottilia

'*401 *Ottilia'''* estas granda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al "*Ottilia*", unu rolulino de la germana folkloro.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 913 Otila.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Agelajoido

**Agelajoido** aŭ Ruĝecflugila molotro (***Agelaioides badius***), estas paserina birdo de la familio de Ikteredoj kaj monotipa ene de la genro ***Agelaioides***, sed ĝi estis tradicie enmetita en la genro *Molothrus*. Ĝi troviĝas en la norda duono de Argentino, Bolivio, Urugvajo, Paragvajo kaj suda kaj centra Brazilo, kun izolata populacio ankaŭ en nordorienta Brazilo. Tiu laste menciata populacio estas foje konsiderata separata specio, nome **Pala molotro** aŭ **Pala agelajoido** (***Agelaioides fringillarius***). La Agelajoido estis konstatita kiel vaganto en Ĉilio.

## Aspekto kaj kutimaro 
eta|180px|maldekstra|*A. b. fringillarius*.
Ĝi havas totalan longon de proksimume 18 cm. Ĝi estas supre grizbruna kun kontrastaj nigraj bridoj kaj ruĝecaj flugiloj. Plumoj de vostoj estas pli malhelbrunaj kaj same tiuj de flugiloj sed kun ruĝecaj bordoj. La taksono *fringillarius* havas pli da nigro en vizaĝo kaj estas supre pli ruĝeca (malpli griza).

Ĝi estas socia kaj komune vidata en malgrandaj grupoj. Malkiel la "veraj" molotroj de la genro *Molothrus*, tiu specio ne estas Nestoparazito. Kontraste la Krimolotro estas nestoparazito de la Agelajoido, kaj dum plenkreskaj Krimolotroj estas supre nigrecaj, junuloj de Krimolotroj similas al Agelajoido.

## Habitato kaj statuso 
Ĝi troviĝas en ampleksa gamo de duonmalfermaj habitatoj, inklude arbustaro kaj maldensa arbaro. La nordorienta taksono *fringillarius* troviĝas ĉefe en Kaatingo kaj Cerado. Ĝi estas ĝenerale tre komuna, kaj sekve ĝi estis konsiderata Malplej Zorgiga fare de la BirdLife International kaj IUCN.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Agelaioides badius. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de Julio 2007.
* Ridgely, R. S.; & Tudor, G. (1989). *The Birds of South America vol. 1 - The Oscine Passerines.* Oxford University Press. ISBN 0-19-857217-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Louisa Garrett Anderson

**D-ro Louisa GARRETT ANDERSON CBE** (naskiĝis la , mortis la ) estis medicina pioniro, filino de alia pionira kuracisto Elizabeth Garrett Anderson. Ŝi ankaŭ estis nevino de la grava virinbalotrajtisto Millicent Fawcett kaj fariĝis membro de la brita virinbalotrajtista organizaĵo Women's Social and Political Union (*Socia kaj politika unio de virinoj*, aŭ **WSPU**).

Anderson estis ĉefa ĥirurgiisto de la ''Women's Hospital Corps* (*Malsanuleja korpuso de virinoj*, aŭ **WHC**) kaj ŝi estis altranga membro en la brita Reĝa Societo de Medicino.

## Frua vivo 
Anderson estis unu el tri infanoj de James George Skelton Anderson kaj Elizabeth Garrett Anderson. La patro estis ŝipposedanto. La patrino estis la unua virino en Britio kiu gajnis medicinan kvalifikon. Elizabeth Garrett Anderson ankaŭ kunfondis la Londonan Medicinan Instruejon por Virinoj, kaj fariĝis la unua elektita urbestro en Britio.

Louisa Garrett Anderson ĉeestis lernejon St Leonards en St. Andrews, Fife en Skotlando. Poste, ŝi ĉeestis la Londonan Medicinan Instruejon por Virinoj (fondita de ŝia patrino).

## Kariero 
Anderson laboris kiel kuracisto en malsanulejoj kaj privataj klinikoj.

En 1912 ŝi estis mallonge malliberigita por ŝia aktivado kiel sufrageto.

Dum la Unua Mondmilito Anderson deĵoris en Francio kun la WHC, Kune kun ŝia amiko kaj kolego D-ro Flora Murray, establis milit-malsanulejojn por la franca militistaro en Parizo kaj Wimereux. Finfine, ŝi ankaŭ sukcesis establi la WHC ĉe la milit-malsanulejo en Endell Street, Holborn, Londono. La tuta dungitaro de la WHC estis virinoj, inkluzive Anderson mem, kiel ĉefa ĥirurgiisto.

Anderson verkis multajn medicinajn artikolojn, kaj eldonis ankaŭ vivhistorion de la patrino, en 1939.

Ŝi mortis en 1949 kaj estas entombigita en Buckinghamshire kun ŝia amiko Flora Murray kiu jam mortis en 1923. Ne estas certa, ke ili estis amorantinoj, sed ili estis entombigitaj kune kaj ilia tomboŝtono estis enskribita "Ni estis glore feliĉaj" (*We have been gloriously happy").

## Notoj 
Ĉi tiu artikolo estis bazita sur ĝia angla versio.

Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Anglaj feministoj
Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj
Krimolotro

La Krimolotro (***Molothrus rufoaxillaris***) estas specio de birdoj de la familio de Ikteredoj kaj genro de molotroj kiu enhavas 5 speciojn de nestoparazitaj birdoj.

Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo. Ties natura habitato estas paŝtejoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Estas specio kun markata seksa duformismo, nome la 19,5&nbsp;cm longa masklo estas tre brilnigra kun irizeco bruneca en dorso, flugiloj kaj vosto. Dume la ino estas senbrila bruneca, pli hela sube kun markata hela superokula strio. La beko estas mallonga kaj fortika ĉebaze. Beko kaj kruroj estas nigrecaj.

Ĝi formas grupojn vintre, foje en miksitaj kunmanĝantaroj kun aliaj molotrospecioj. Dum la reprodukta sezono ili vivas laŭ paroj.

Tiu specio apenaŭ kantas, nur elsendas akrajn kriojn kaj stridajn pepedojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Molothrus rufoaxillaris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de Julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ŝibalba

eta|Ilustraĵo de ĉitieaj diaĵoj
**Xibalbá** aŭ Xib'alb'a esperantigita kiel Ŝibalba estas loko de la majaa mitologio, priskribita kiel subtera mondo regata de la spiritoj de la malsano kaj morto, kaj ne kiel la kristana infero kiel pensis la unuaj religiaj misiistoj. En la 17-a jarcento tradicie oni situigis ĝin en iu kaverno de Alta Verapaz, proksime de Cobán, Gvatemalo. En 2010 grupo de meksikaj arkeologoj trovis ĝin en Jukatano. En la enirejo de la groto estis majaaj skriboj kiuj indikis la eniron en la majaan transmondon. 

Laŭ Popol Vuh, la junaj dioj ĝemeloj Hunahpu kaj Iŝbalanke eniris en Ŝibalban, tie ili travivis plurajn suferojn, estis mortigitaj ĉe ŝtiparo kaj en la kvina tago post la morto ili resurektis konvertitaj unue en fiŝoj, poste en malriĉuloj. Per ilia morto ili venkis la malbonon kaj supreniris la ĉielon.

Laŭ la menciita libro, Ŝibalba havas plurajn turmentlokojn konsistantaj el domoj: domo de la mallumo, de la tranĉiloj, de la jaguaroj, de la vespertoj, de la glacio kaj aliaj nur sciigitaj. Ĝi estas regata de du superaj juĝistoj Hun-Kame kaj Vukub-Kame kiuj trompis la patrojn de la ĝemeloj. Tial la ĝemeloj venĝis sin kaj mortigis la Sinjorojn de Ŝibalba. 

Ero pri la vojaĝo de Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu en Ŝibalban:

*La punoj de Ŝibalba estis multnombraj; estis plurmanieraj punoj. La unua estis la Malluma Domo, Kekuma-ha, en kies interno nur estis mallumo*.

*La dua estis la Domo de la Glacio, Ŝuŝulim-ha, kies interno estis tre malvarma. Malvarma kaj neeltenebla vento blovis en ĝia interno.*
*La tria estis la Domo de la Jaguaroj, Balami-ha, tiel nomita, ĉar en ĝia interno nur estis jaguaroj, ili konis sin, konfuzis sin, ili iris de unu loko al alia, ili mordiĝis enfermitaj en la domo.*

*Zotzi-ha, la Domo de la Vespertoj, estis nomita la kvara pundomo. Ene de tiu ĉi domo nur estis vespertoj kiuj kriis, kriegis, kaj ŝvebis en la domo. La vespertoj estis enfermitaj kaj ili ne povis eliri.*

*La kvina estis nomita Domo de la Tranĉiloj, Ĉajin-ha, ene de kiu nur estis akraj tranĉiloj, silentaj aŭ grincantaj unu la aliajn en la domo.*

*Multaj estis la turmentejoj de Ŝibalba, sed en ili ne eniris Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu. Ni nur mencias la nomojn de ĉi tiuj pundomoj.*

(Popol Vuh 2a parto - 2a ĉapitro)

Kategorio:Majaa mitologio
Hunahpu kaj Iŝbalanke

*Popol Vuh* rakontas pri la dioj ĝemeloj **Hunahpu kaj Ixbalanke**, kiuj naskiĝis el Hun-Hunahpu kaj la pucelo Iŝkik ĉe la grotoj de Ŝibalba. Iŝkik gravediĝis per la salivo de la Kalabasarbo kie troviĝis la kapo de Hun-Hunahpu kaj poste ŝi supreniris eksteren, eskapante de la Sinjoroj de Ŝibalba.
Unu el ili estis ŝia patro, Kuĉumakik.
Iŝkik estis akceptita kaj flegita de Iŝmukane, kiu zorgis pri la 2 pli aĝaj filoj de Hun-Hunahpu.

Hunahpu kaj Iŝbalanke trovis la pilkludejon konstruita de ilia patro, kaj la ludado ĝenis la Sinjorojn de Ŝibalba, laŭ Popol Vuh: 

*Kaj aŭdinte ilin, la Sinjoroj de Ŝibalba diris: -Kiuj estas tiuj kiuj denove ludas super niaj kapoj kaj kiuj ĉagrenas nin pro tiu bruo? Ĉu ne mortis Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu, tiuj kiuj volis grandigi sin antaŭ ni? Iru tuj voki ilin!*

Tial ili estis vokitaj viziti la subteran mondon, kie ili trapasis plurajn suferojn kaj tie ili venkis:

(Hunahpu kaj Iŝbalanke diris al la Sinjoroj:) *Ĉar ne plu ekzistas via granda potenco nek via raso kaj ĉar vi ne estas kompatindaj, via sango estos elkategoriigita. La pilkludado ne estos por vi. Vi nur okupiĝos pri farado de potoj, komaloj kaj muelŝtonoj. Nur la filoj de la trudherboj kaj de la dezerto parolos al vi. La saĝaj filoj, la civilizitaj vasaloj ne apartenos al vi kaj ili foriros de via ĉeesto. La pekuloj, la malbonuloj, la tristuloj, la malfeliĉuloj, la diboĉuloj, tiujn vi akceptos. Vi ne plu subite forprenos la homojn, kaj ĉiam memoru pri la humiligo de via sango. Tiel ili diris al ĉiuj de Ŝibalba.* (Popol Vuh, 2-a Parto - 14a ĉapitro)

Post la venko, Hunahpu konvertiĝis en la Suno kaj Iŝbalanke en la Luno.

 Kategorio:Majaa mitologio
Boécourt

**Boécourt** (prononcu *boekur*, malnova germana nomo *Biestingen*) estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 854 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Boécourt situas proksimume 6 kilometrojn okcidente de Delemonto. La orienta parto de la komunumo, kie situas la ĉefa setlejo apartenas al la tiel nomita Baseno de Delemonto, tio estas vasta kaldrono en la Ĵurasa Montaro. En okcidento la komunuma teritorio etendiĝas ĝis la kresto de *Mont Russelin*, kiu fakte estas la akvodislimo inter la riversistemoj de Doubs (kiu alfluas al Rodano) kaj de Birs (kiu alfluas al Rejno), kaj do sekve inter Mediteraneo kaj Norda Maro.

Al la komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝetoj Séprais, Montavon kaj Les Lavoirs, kaj krome pluraj izolitaj bienoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Boécourt limas en nordo al Bourrignon, en nordoriento al Develier, en oriento al Bassecourt, en sudo al Glovelier, en okcidento al Clos du Doubs kaj en nordokcidento al La Baroche.

## Trafiko 
Boécourt estas konektita al la publika transportreto per buslinio al Bassecourt. Ĉe la limo al Glovelier ĝi disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A16 de Bielo tra Delemonto al Porrentruy.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Boécourt datiĝas el la jaro 1141 kiel *Boescort*.

Kiel unu de la 13 liberaj vilaĝoj de la regno Delemonto Boécourt fariĝis en la jaro 1271 havaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Boécourt apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Boécourt
* Boécourt en la Historia Leksikono de Svislando
6-plus-6-instrumentoj

[eta|6-plus-6-[kampaneto; supra vico : G#, A#, C, D, E, F#, G#, A#, C, D, E, F# , malsupra vico: G, A, H, C#, D#, F, G, A, H, C#, D#, F, G .]]
**6+6-instrumentoj** estas kromataj muzikaj instrumentoj, ĉe kiuj 
la klavoj, butonoj, kordoj aŭ tonplatoj en ĉiu el du vicoj estas en tona distanco de unu tono. Ambaŭ vicoj mem havas distancon inter si de duona tono. Ĉi tiu ordo kaŭzas
ĉiam la saman fingradon por unu muzikaĵoj en ĉiuj kazoj en kiuj la komenca tono estas en la sama vico. Se la komenca tono estas en la alia vico, la fingrado estas spegulita.
Se ekzistas tria vico, kiu estas identa kun la unua, tiukaze eĉ por ĉiuj gamoj estas la sama fingrado, ekzemple ĉe la trivica akordiono. 

La 6+6-sistemon enhavas la muzikprincipo de Beyreuther.

Jenaj 6+6-instrumentoj estas konataj:

## Klavaraj instrumentoj 
*Piano kun la novklavaro de Heinrich Josef Vincent
*Piano kun la klavaro de Paul de Janko
*Trivica kromata akordiono

## Kordoinstrumentoj 
*Kromata zimbalono
*Kromata harpo

## Batinstrumentoj 
* *Glockenspiel*
*Ksilofono

Ĉi tiuj instrumentoj estas haveblaj kun ŝanĝeblaj tonplatoj, tiele ke eblas ŝanĝi normalan kromatan instrumenton al 6-plus-6-instrumento.

## Blovinstrumentoj 
* Fluto de Pan
La basa fluto de Pan havas du vicojn da tuboj. La aliajn oni kreas per unu vico da tubetoj en la distanco de unu tono. Por ricevi la tonojn en distanco de duona tono oni devas ŝanĝi la angulon de la fluto al la buŝo.

## Elektraj instrumentoj 
* La japana klavaro Chromatone

## Instrumentoj kun translokita 6-plus-6-sistemo 
Ĉe ĉi tiuj instrumentoj unu el la du vicoj estas translokita en unu direkton je pli ol duona tono.

* Hayden-duet-koncertino: Ankaŭ ĝi havas la saman fingradon ĉe ĉiuj tonaloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Alternative Musical Instruments 
* Ausführliche Informationen zum Beyreuther Musikprinzip
* Vincent, Heinrich Josef. 1875. Die Neuklaviatur. Ihre Vortheile gegenüber den Nachteilen der alten 
* Jankó, Paul von. 1886. Eine neue Claviatur. Theorie und Beispiele zur Einführung in die Praxis. 
* Das Hackbrett, Geschichtliches von Fritz Stradner, Klosterneuburg, 1966
* Ausführliche Informationen zur Chromatischen Harfe von der Klangwerkstatt in Markt Wald
* Chromatone 312

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Muzikinstrumenta konstruado
Rizovora molotro

La **Rizovora molotro**, *Molothrus oryzivorus*, estas specio de birdoj de la familio de Ikteredoj kaj genro de molotroj kiu enhavas 5 speciojn de nestoparazitaj birdoj.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en suda Meksiko tra suda Jukatano suden laŭ okcidenta marbordo de Centrameriko (Atlantiko) kaj Panamo al tuta norda Sudameriko escepte perua marbordo kaj plej okcidenta pinto de Brazilo al plej norda Argentino, kaj en Trinidado kaj Tobago. Ĝi povus esti ĵuse koloniiginta la laste menciatan insulon.

Ĝi asociiĝas al duonarbaroj kaj terkultivejoj kun grandaj arboj, sed ĝi estas ankaŭ la ununura molotro kiu troviĝas en densa arbaro. Ĝi estas silentema birdo, precipe strange inter ikteredoj, sed la masklo havas neagrablan grincan fajfon, *ŝŭiiee-tpik-tpik*. La alvoko estas akra *ĉek-ĉik*. Ili ankaŭ voĉimitas.

## Aspekto 
La masklo de Rizovora molotro estas 36&nbsp;cm longa, iom ĝibeca, pezas 180 g kaj estas irizeca brilnigra, kun longa vosto, longa beko, malgranda kapo kaj kolumo kiu ŝveliĝas kiel memmontrado. La beko estas nigra kaj iom subenkurbeca. La ino estas pli malgranda, averaĝe 28&nbsp;cm longa kaj peza 135 g. Ŝi estas malpli irizeca ol la masklo, kaj foresto de kolumo faras ŝin malpligrandkapa. La iriso estas oranĝeca ĉe maskloj kaj bruneca ĉe inoj. Junaj maskloj estas similaj al masklaj plenkreskuloj, sed pli brunaj, kaj kun hela, ne nigra, beko.

## Kutimaro 
Kiel ĉe aliaj molotroj, ankaŭ tiu ĉi estas nestoparazito, kiu demetas siajn ovojn en nestoj de psarokolioj kaj kacikoj. La ovoj estas de du tipoj: ĉu blankecaj kaj senpunktaj ĉu palbluaj aŭ verdecaj kun malhelaj punktoj kaj makuletoj. La ovoj kaj idoj de la gastigantoj ne estas detruitaj, sed estas konsiderinda dubo pri la teorio ke la juna Rizovora molotro profitas el la gastigantido ĉar elprenas ties parazitajn muŝojn.

Ties ikteredaj gastigantoj reproduktiĝas kolonie, kaj defendas siajn nestojn akre, tiele ke nur granda, kuraĝa kaj agresema specio kia la Rizovora molotro povas kovri etendan teritorion por trovi sufiĉajn ovodemetajn oportunojn. Kelkaj ovoj de Rizovora molotro povas esti demetataj en ununura gastiganta nesto.

Tiu gregema birdo manĝas precipe insektojn, kaj kelkajn semojn, inklude rizon (kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie *oryzivorus* estas kunmetaĵo kiu signifas precize “rizovora”). Nutrado okazas surgrunde aŭ en arboj. Ili rare ripozas sur gregoj, malkiel kelkaj parencoj, sed en Brazilo ili rajdas sur Kapibaroj kies muŝoj elprenas.

## Referencoj 
* *New World Blackbirds* de Jaramillo kaj Burke, ISBN 0-7136-4333-1
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Rizovora molotro ĉe Internet Bird Collection
* Poŝtmarkoj  (de Meksiko) kun Mapo
* Fotaro de Rizovora molotro  VIREO Photo-High Res 
* Foto; Artikolo geometer–"Brazil Birds"

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
TAP Portugal

La entrepreno **TAP Portugal** (mallonge por *"Transportes Aéreos Portugueses"*, "Portugalaj Aeraj Transportoj") estas portugalia flugkompanio kun sidejo en Lisbono. Ekde la 14-a de marto 2005 ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 8,7 milionojn da pasaĝeroj kaj dispondas pri 72 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **TP**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **TAP**.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo - portugale, angle kaj en iuj naciaj subretejoj ankaŭ hispane kaj germane

eta|maldekstra|160ra|Centra oficejo de la kompanio en Lisbono

Kategorio:Portugalaj flugkompanioj
Kreteo

Laŭ la helena mitologio, **Kreteo** (el la greka Κρηθεύς, *reganto*) estis reĝo kaj fondinto de la urbo Jolko, ĉe la golfo Pagaso, en Tesalio. Li estis filo de Eolo kaj Enareto, kaj havis du edzinojn: Sidero kaj sia nevino Tiro. Kun tiu lasta li estis patro de Esono (do Kreteo estis avo de Jasono, la ĉefa argonaŭto), Fereso kaj Amitaono. Krome, Tiro estis patrino, el antaŭa amrilato kun la mara dio Posejdono, de Peliaso kaj Neleo, kiuj estis adoptitaj de Kreteo.[eta|[Frikso kaj Helo forfuĝas el la venĝavido de la edzino de Kreteo danke al la subita apero de ora vir-ŝafo. Romia fresko en Pompejo, 45-79.]]Kromaj fontoj asertas ke Kreteo havis pli da gefilojn, kiel Hipolito (kiun oni nomis Kreteido laŭ ŝia patro), Mirino, Talao kaj alia filino kun nekonata nomo, kiu edziniĝis al Tektamo, reĝo de Kreto. Laŭ Higeno, la edzino de Kreteo estis Demodico (aŭ Biadico), kiu estis vere enamiĝita al Frikso. Tial kial tiu lasta rifuzis ŝiajn am-proponojn, Biadico akuzis lin antaŭ Kreteo pri malvirta konduto. La beotianoj kredis ŝin, kaj konsentis, laŭ konsilo de Apolono, pri oferi Frikson. Bonŝance, Heraklo alvenis ĝustatempe kaj haltis la homan oferon (kontraŭ kiu li kutime agadis). Subite, fluganta ora vir-ŝafo, sendita de Hero aŭ de Zeŭso, malsupreniris el ĉielo kaj forprenis Frikson kaj lian fratinon Helo.

Kiam Kreteo mortis, liaj tri ĉefaj heredintoj komencis batalon por la trono. Peliaso malliberigis Esonon en la palaco kaj elpatrujigis Neleon, kiu kunigis armeon de aĥeoj, ftianoj kaj eolioj, kaj kune kun la nepoj de Kreteo , Melampo kaj Bianto, venkis la lelegojn kaj konkeris Piloson.
 

## Aliaj personoj nomitaj Kreteo 
Krom la antaŭa, **Kreteo** estis la nomo de diversaj roluloj de la helena mitologio:

#Menestrelo kiu akompanis Eneon al Italio. Tie ili trovis la kontraŭstaron de Turno, kiu fine mortigis Kreteon
#Arkadiano kiu ankaŭ akompanis Eneon dum lia ekspedicio al Italio kaj estis mortigita de Turno.
#Defendanto de Tebo kontraŭ *la Sep*. Dum la sieĝo, Hipomedono mortigis lin.
#Kreteo, aŭ Katreo, estis reĝo de Kreto, filo de sia antaŭulo Minoo kaj de Pazifao (aŭ Kreto). Li tragedie estis murdita de sia propra filo, Altemeno.

## Bibliografio 
*Johano Tzezes, Scoli a Licofrone 175, 284.
*Homero, *Odiseado* 10.1 235 kaj sekv.
*Apolodoro, *Mitologia biblioteko*, Libro 1 - 7,3 al 9,11.
*Paŭzanio, *Priskribro de Grekio*, Libro 4, 2,5.
*Pierre Grimal. Enciclopedia de la mitología. Dua eldono. Eld. Garzanti, Brescia, 2005. ISBN 88-11-50482-1. Tradukita de Pier Antonio Borgheggiani.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Mitaj reĝoj de Kreto
Kategorio:Mitaj reĝoj de Tesalio
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Deimaĥo

[eta|Rivero [Skamandro, proksime de Trojo, kies filino edziniĝis al Deimaĥo.]]
**Deimaĥo**, **Deimako** aŭ **Dimako** (el la greka *milit-akiro*) estis la nomo de diversaj roluloj de la helena mitologio:

# La patro de Enareto, edzino de Eolo, reĝo de la Liparaj insuloj.
# Filo de Neleo kaj Klorizo, kiun Heraklo mortigis, ĉar ties patro rifuzis al la heroo de sangkrimo.
# La patro de Deileono, Aŭtoliko kaj Flogio. Li loĝis en Tricca, urbo en okcidenta Tesalio.
# Beotiano, filo de Eleono. Li edziĝis al Glaŭkio, filino de la rivera dio [[Skamandro #Skamandro, la oceanido|]], kaj havis kun ŝi filon nomatan Skamandro, kiel lia avo. Deimaĥo akompanis Heraklon al lia ekspedicio kontraŭ Trojo, kie li mortis dum batalo. Post tio, Heraklo zorgis pri lia vidvino, graveda tiam de Skamandro, ĉar li multe estimis Deimaĥon.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Heraklo
Kategorio:Neleidoj
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Libkov (distrikto Chrudim)

Municipo **Libkov** troviĝas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en montetaro Fera montaro (), 4&nbsp;km okcidente de la urbo Nasavrky. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua rapoto pri vilaĝo Libkov, iam en pasinteco nomata ankaŭ Lipkov, estas el la jaro 1329, kiam monaĥejo Vilémov transigis dezertan distrikton de Bojanov por koloniigo al Jindřich de Lichtenburk. Poste la vilaĝo apartenis al sinjorejo de Oheb, pli poste nomata de Seč. Post la batalo sur Blanka monto estis tiu ĉi sinjorejo subigita al sinjorejo Nasavrky. Dum la 16-a jarcento posedis ĝin la nobela familio Schönfeld kaj inter la jaroj 1746 kaj 1945 posedis la urbon Nasavrky kaj bienegon familio Auersperg.

Domposedantoj kaj bienistoj el Libkov devis servute labori. Vintre ili laboris en sinjoraj arbaroj. Ili faligadis arbojn, veturigadis lignon al la rivero Chrudimka kaj printempe flosigadis ĝin malsupren.

En Libkov oni multe kulturis linon, kiun oni hejmece ŝpinis kaj teksis. Kiam ŝpinado kaj teksado poste efektiviĝadis plejparte en fabrikoj, trovis virinoj el Libkov novan enspezfonton en retado de harretoj. Viroj estis ĉefe okupataj kiel veturigistoj. Plej multe ili veturigadis lignon en fervojan stacion en Slatiňany.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
eta|maldekstre

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Ivan Markoviĉ Lojko

**Ivan Markoviĉ Lojko**  (mortis la 6-an de julio 1905) estis pioniro de Esperanto, librotenisto el Vilno, kunlaborinto de unuaj esperantaj gazetoj.

Kiel unua li informis pri Esperanto en "Vilenskij vestnik" (La Vilna heroldo) kun versoj de Mickiewicz, pola-litova poeto. Li estis la redakcio-ĉefo de Ruslanda Esperantisto. 

## Tradukoj
*50 Elektitaj Fabloj de Ezopo (broŝuro 1891).
*Leo Tolstoj: Dio ĉiam veron vidas, sed ne tuj ĝin aperigas (broŝuro 1895).
*Napoleono III kaj Benedetti, Neantaŭvidita respondo, Kulereto, La poeto Pope (anekdotaj Bagateloj, Esperantisto, No 5, majo 1892, p. 76-77).
*Kredo (Esperantisto, n-ro 10, oktobro 1893, p. 148)
*Malgrand-rusa kanteto (En: Grabowski, A.: La liro de la esperantistoj, p. 110; Fundamenta Krestomatio)
*Lermontov: Profeto (La Esperantisto, No 10, oktobro 1891, p. 75; En: Grabowski, A.: La liro de la esperantistoj, p. 111-112; Fundamenta Krestomatio)

## Artikoloj
*Literaturaj konkursoj (La Esperantisto, No 10, Oktobro 1891, p. 73-74)

## Ekzemplo de lia kreado
**Kredo**

Se longa aŭtuna nun estas vespero, 
Se nokto ĝin sekvos kun pluvo kaj vento,
Ni ĉiam kun forta animo kaj sento
Atendu matenon ... Ho, vivu espero!

Post nokto ja tago, post vintro - somero
Necese aperas en sia momento;
Finiĝos ripozo, rompiĝos silento,
Kaj vivo majesta ekbrulos sur tero ..

Se eĉ iafoje nin premas doloro,
Ne perdu kuraĝon: sur nia ĉielo
Ekbrilos potence loganta nin stelo

Kaj riĉe nin kovros per lumo de gloro.
Ne diru per vortoj, ne pensu en koro,
Ke vana espero, ke penoj - sen celo!

I. Lojko

Esperantisto, n-ro 10, oktobro 1893, p. 148

## Fontoj
*Lingvo Internacia (gazeto), 1905, p. 353, nekrologo.
*Ne ekvidita Vilno.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*"Dio ĉiam veron vidas" de Tolstoj kiel inkunablo.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Pernek

**Pernek,** (ankaŭ hungare), germane **Bäreneck** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.
dekstra|eta|320px|Pernek en la mapo de Slovakio troviĝas en la plej griza parto
eta|300px|Preĝejo de Pernek

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 28 km²
* Supermara alteco: 260 m
* Loĝantaro: 804 en 2006
* Poŝtkodo: 900 53
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 034

## Situo 
Pernek situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zohor-Plavecký Mikuláš. Bratislavo troviĝas je 32&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1206 en formo *"Misle"*. Ĝi neniiĝis pro la tatara invado en 1241, poste refondiĝis, kiel *"Perneck"*. Ĝis la 18-a jarcento oni minadis tie oron kaj arĝenton. En 1663 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pernek 1006 homoj, (plejparte slovakoj). Dum la 1-a mondmilito oni minadis tie antimonon. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al departemento kaj distrikto de Pozsony, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pernek 783 homoj, (760 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1672

## Eksteraj ligiloj 
* Pernek sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Plavecké Podhradie

eta|250px|maldekstra|Kaverno de Plavecké Podhradie
eta|250px|maldekstra|Plavecké Podhradie
eta|250px|maldekstra|Burgo en Plavecké Podhradie
eta|250px|maldekstra|Interna parto de la burgoruino en Plavecké Podhradie
**Plavecké Podhradie** (hungare *Detrekőváralja* germane *Blasenstein*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.

## Situo 
Plavecké Podhradie situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zohor-Plavecký Mikuláš. Malacky troviĝas je 18&nbsp;km.

## Historio 
### Burgo 
Ĉirkaŭaĵo de la burgo estis loĝata jam dum la neolitiko. La burgo mem estis konstruita en la 13-a jarcento, kiun la ĉeĥoj ne povis okupi en 1273, poste ankaŭ Mateo Csák fiaskis tie. Armeo de Francisko Rákóczi la 2-a okupis ĝin, sed en 1706 la Habsburgoj reokupis kaj 1 jaro ili denove venkis. Ekde la 18-a jarcento la burgo forlasiĝis.

### Vilaĝo 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1274. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Detrekőváralja 662 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony, al distrikto Malacky, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Barbara de 1797
* burgo de Pálffy [pAlfi] el la 17-a jarcento
* ruinoj de la fortikaĵo sur monto 420 m alta
* kaverno

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Plavecký Štvrtok

**Plavecký Štvrtok,** hungare **Detrekőcsütörtök** [detrekOĉutortok], germane **Blasenstein-Zankendorf** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.
dekstra|eta|320px|Plavecký Štvrtok en la mapo de Slovakio troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 24&nbsp;km²
* Supermara alteco: 157 m
* Loĝantaro: 2177 en 2001
* Poŝtkodo: 900 68
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 034

## Situo 
Plavecký Štvrtok situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Bratislavo-Malacky (aŭtoŝoseo preteriras. Malacky troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1206 laŭ tiama hungara ortografio *"Cheturtuchyel"*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Detrekőcsütörtök 1202 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony, al distrikto de Nalacka, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Plavecký Štvrtok 2177 homoj (2130 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo el la 14-a jarcento, dufoje trakonstruiĝis
* kapelo omaĝe al Sankta Rosalia el la 18-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Plavecký Štvrtok sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky