open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sikorakso (luno)

**Sikorakso** estas plej granda el la neregulaj eksteraj satelitoj de Urano nun konata.

## Malkovro 
La , Brett J. Gladman, Philip D. Nicholson, Joseph A. Burns kaj John J. Kavelaars malkovris du novajn satelitojn de
Urano per la teleskopo "*Hale*" de la Observatorio de la Monto Palomar. La plej brila el ili ricevis la maldaŭran nomon **S/1997 U 2**.

## Nomo 
Ĝiaj malkovrintoj proponis, kiel volas tradicio, doni al ĝi nomon inspiratan el verko de William Shakespeare: En "La Ventego" **Sikorakso** (angle:*Sycorax*) estis sorĉistino, patrino de Kalibano.

## Ecoj 
Neregula satelito, Sikorakso estas verŝajne kaptita asteroido aŭ fragmento de asteroido: ĝiaj ruĝa koloro similas tiu de objektoj de la Kujper-zono. Ĝia orbitaj parametroj sugestas, ke ĝi povus esti ano de grupo, kun Setebo kaj Prospero, havante komunan devenon. Ĝia luma kurbo (vario de lumeco dum la tempo) pensigas, ke ĝi havus rotacian periodon de 3,6 horoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Sikorakso, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Sikorakso (angla versio)
*  Sikorakso, el "*Solar System Exploration*" 
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Kalibano kaj Sikorakso, el la paĝaro de Jean-Michel
*  Sikorakso (el: "Le système solaire à portée de votre souris" - *La Sunsistemo musklake atingebla*)
*  Kalibano kaj Sikorakso, novaj uranaj lunoj 
*  Sikorakso kaj aliaj eksteraj uranlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Anna Zsigmondi

**ZSIGMONDI Anna** [pr. ĵigmondi] estis hungara kantista aktorino naskiĝinta en Braŝovo la 5-an de novembro 1887 kaj mortinta ?.

## Kariero 
Anna Zsigmondi unue aperis en 1907 en Hódmezővásárhely. Ekde 1914 ŝi ludis en Nadjvarado dum la jaroj de la unua mondmilito. Ŝia plua sorto estas nekonata.

## Roloj 
* Didier Angela (Lehár: Luxemburg grófja);
* Glavári Hanna (Lehár: A víg özvegy);
* Antonie, Amélie (Hervé: Lili);
* Adél (Strauss (filo): Denevér).

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Michaelis-lernejo (Lüneburg)

La **Michaelis-lernejo**, kiu ekzistis ekde la 14-a jarcento ĝis 1819, estis komence la lernejo de la *Michaelis*-monaĥejo kaj poste de la Preĝejo Sankta Miĥaelo en Lüneburg. Ĝi estis la plej malnova lernejo de Lüneburg.

## Historio 
Preĝejo kaj monaĥejo de Sankta Michaelis estis saksa fondaĵo de la 10-a jarcento. Post la ŝanĝiĝo al protestantismo la latinlernejo pluekzistis. En 1655 la monaĥejo estis transformita en kavalirakademio, en 1660 okazis la fondado de akademia gimnazio.

Michaelis-lernejo kaj Michaelispreĝejo estis fama pro sia tradicia muzikflegado. Precipe la lernejo disponis, kiel frukto de kolektado dum jardekoj, pri unu el la plej ampleksaj muzikbibliotekoj.

Je la fino de la 18-a Jarcento la ĥorkantado dekadencis. Ĝi estis finita en 1796. La Michaelis-lernejo estis fermita en 1849 per registara decido. La stoko de la muzikbiblioteko disiris.

## Konataj lernantoj 
* Christian Hoburg (1607–1675), teologo
* Johann Sebastian Bach (1685–1750), komponisto
* Johann Daniel Overbeck (1715–1802), rektoro
* Johann Abraham Peter Schulz (1747–1800), komponisto

## Konataj instruistoj 
* Johann Michael Heinze (1717–1790), filologo, rektoro 1749–1753 (ADB Bd. 11, p. 664)
* Nicolaus Niclas (1733–1808), rektoro, filologo (ADB Bd. 23, p. 574-575)
* Johann Georg Conrad Oberdieck (1794–1880), pomologo

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Miĥaelo-kirko

Kategorio:Malaperintaj lernejoj
Kategorio:Luneburgo
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1819
Kategorio:Lernejoj en Germanio
Kultura mozaiko

[eta|dekstra|300px|Politika desegnaĵo pri la kultura mozaiko de [Kanado, 1911]]
**Kultura mozaiko** (de la franca esprimo: *"la mosaïque culturelle canadienne"*) estas termino uzata por priskribi miksaĵon de etnaj grupoj, lingvoj kaj kulturoj, kiu kunekzistas en la kanada socio. La ideo de kultura mozaiko celas idealon de multkulturismo malsama al tiu de fandopoto ofte uzata por priskribi la idealon de kultura asimilado de la najbara Usono.

## Superrigardo 
Etnokultura profilo de Kanado preparita de la kanada ofico pri statistikoj (*Statistics Canada*) priskribas nacion, kiu en la 21-a jarcento iĝis pli kaj pli multetna kaj multkultura. La enkonduko al la raporto diris:

Enmigrado al Kanado tra la lastaj 100 jaroj formis Kanadon per ĉiu nova ondo de enmigrantoj pligrandiganta la etnan kaj kulturan kombinon de la nacio. Antaŭ duonjarcento la plej multaj enmigrantoj venis de Eŭropo. Nun la plej multaj novvenantoj estas el Azio.

Kiel rezulto la nombro de videblaj malplimultoj en Kanada kreskas. Kanadanoj menciis pli ol 200 etnaj grupoj en la popolnombrado de la jaro 2001, kaj tiel spegulas varian, riĉan kulturan mozaikon, kiam la nacio eniras la novan jarmilon.

## Deveno kaj uzo de la termino 
Unue uzis la terminon John Murray Gibbon en sia libro *Canadian Mosaic* (Kanada mozaiko, 1938) rilate al la kanada socio. Gibbon klare reĵetis la usonan koncepton de fandopoto. Li rigardis la fandopoton kiel procezo, kiu kuraĝigas enmigrantojn kaj ties posteuloj disiĝi de siaj devenaj lando kaj kulturo por asimili la usonan vivmanieron.

En 1965 John Porter publikigis gravan socian esploron, *Vertical Mosaic: An Analysis of Social Class and Power in Canada (Vertikala mozaiko: analizo de socia klaso kaj povo en Kanado)*. La libro de Porter montris ke kelkaj grupoj (tio estas tiuj de brita deveno) havis avantaĝojn rilate al enspezo, edukado kaj sano. La plej malbone avantaĝitaj estis la unuaj nacioj kaj la inuitoj. Porter vidis tiun vertikalan aranĝon kiel rilata al povo kaj influo pri decidigo. Tiel la britdevenuloj estis surreprezentitaj inter la elitoj en la registaro, ekonomio kaj politiko.

Ekde 1965 la trovaĵoj de Porter estis kontrolitaj per diversaj esploroj kaj iom ŝanĝitaj. La ekonomia diferenco inter etnaj grupoj ekzemple malpligrandiĝis iomete kaj francparolantoj estas nun pli bone reprezentitaj en politiko kaj registaro. Tamen la sociekonomiaj elitoj en Kanado restas sub la estreco de britdevenaj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Gibbon, J. 1938. *The Canadian Mosaic*, McClelland & Stewart Limited, Toronto.
* Porter, J. 1965. *The Vertical Mosaic: An Analysis of Social Class and Power in Canada*. University of Toronto Press.

## Eksteraj ligiloj 
* Statistics Canada *Canada’s ethnocultural portrait: The changing mosaic* 
* "Vertical Mosaic" *The Canadian Encyclopedia online* 
* Multicultural Canada 


Kategorio:Kulturo de Kanado
Kategorio:Politiko de Kanado
Ferenc Valkay

**VALKAY Ferenc** [pr. valkai] estas hungara dancisto, koreografo naskiĝinta en Temeŝvaro la 20-an de majo 1940. 

## Kariero
Ferenc Valkay ekde 1957 ĝis 1990 estis baletdancisto kaj koreografo de la Operejo de Temeŝvaro. Ekde 1991 post sia pensiiĝo li koreografis en la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.

## Roloj
*Romeo (Prokofjev);
*Herceg (Adam: Giselle);
*Herceg (Rimskij-Korsakov: Seheredaze);
*Herceg (Ĉajkovskij): Csipkerózsika).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj dancistoj
Kategorio:Rumanaj dancistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Malvin Szterényi

**SZTERÉNYI Malvin** [pr. stere:nji] estis hungara operkantistino (soprano) naskiĝinta en Lugos (Hungara reĝlando, nuntempa Lugoj en Rumanio) la 28-an de novembro 1886 kaj mortinta en Baden (Malsupra Aŭstrio) la 9-an de aprilo 1957.
 
## Kariero
Malvin Szterényi debutis en 1906 en spektakloj de la trupo de Ignác Krecsányi. En la Reĝa Operejo de Budapeŝto ŝi aperis en rolo Erzsébet (Wagner: Tannhäuser) la 23-an de februaro 1906. En 1915 ŝi iĝis solistino de la Operejo de Vieno.
 
## Roloj
*Amelia (Verdi: Álarcosbál);
*Manon Lescaut (Puccini);
*Siebel (Gounod: Faust);
*Tosca (Puccini);
*Erzsébet (Erkel: Hunyadi László).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gusztáv Szepesi

**Gusztáv Szepesi** [gustAv sepeŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szepesi Gusztáv** estis hungara aktoro. 

Gusztáv Szepesi naskiĝis en Bethlen (Aŭstra Imperio, Hungara reĝlando, nuntempe en Rumanio) la 3-an de decembro 1853 kaj mortinta en Miskolc la 20-an de novembro 1901.
 
## Kariero
Szepesi rolis en la trupo de Béla Tóth. En 1886 li estis kunuldirektoro kun Béla Tóth kaj Aurél Follinus. En 1888 li estis ano de la trupo de Károly Somogyi en Peĉo, en 1890 Gerő Aradi, fine en Miskolco en la trupo de Lajos Szalkai.
 
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kierling

eta|Katolika paroĥa preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo

**Kierling** [Kirling] estas katastrala komunumo (loko) de la urba komunumo Klostronovburgo (germane *Klosterneuburg*), urbo de la Interpopola Kompreniĝo, en la federacia lando Malsupra Aŭstrio kun ĉirkaŭ 3,000 loĝantoj. Poŝtkodo: 3400. Vilaĝestro Markus Fuchs (ÖVP).

Antaŭe estis Kierling tre ŝatata ripozloko por pulmomalsanuloj, Franz Kafka loĝis la lastajn monatojn de sia vivo pro pulmomalsano en Kierling.

## Geografio 
La katastrala areo de 11,5&nbsp;km² kun 25&nbsp;km limlongeco situas 213 m super la maro.
Norde kaj sude de la Kierling-valo supreniras deklivoj de la vienaj arbarmontoj kaj sekve limas la loko proksimume sude je Weidling-valo [Vajdling] kaj norde je Hadersfeld respektive Kritzendorf (Kricendorf).

## Historio 
Unuaj fruŝtonepokaj arkeologiaj trovaĵoj atestas loĝatecon de Kierling ekde ĉirkaŭ 3 000 jaroj antaŭ Kristo. Jam en la jaro 1072 estis Kierling unuafoje dokumente menciita, sed tiam sub la nomo "Chirchlingen" [Ĥirĥlingen].

## Vidindaĵoj 
*** Paroĥa preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo** kun malnovaj romanikaj fundamentaj muroj de la prapreĝejo, la internaj ĉambroj de la novromanika preĝejo estis en novarta stilo.

*** Kafka monumento** el sabloŝtona bloko kun busto el bronzo kaj monumenta skribo.

*** Iama sanatorio Hoffmann.** En la domo de ĉefstrato n-ro 187 ekzistis ekde 1913 la privata sanatorio de d-ro Hugo Hoffmann. Je la 19-a de aprilo 1924 oni transportis Franz Kafka en la sanatorion kun laringa tuberkulozo kaj li mortis tie la 3-an de junio 1924. Nuntempe estas en la domo aranĝita kunven- kaj memorigĉambroj de la Aŭstra Societo Franz Kafka.

*** Muzeo de Kierling** kun ampleksa kolekto da tonditaj siluetoj.

*** Burgo de ĉaroj** estas kolekto da ĉaroj kaj veturiloj en la aera parto de la muzeo.

Dosiero:Kafka monumento.JPG|Busto de Franz Kafka en Kierling
Dosiero:Monumento de Kafka.JPG|Franz Kafka monumento en Kierling
Dosiero:Kafka memorigejo.JPG|Franz Kafka memorigejo, iama sanatorio
Dosiero: Muzeo de Kierling.JPG|Muzeo de Kierling
Dosiero: Burgo de ĉaroj.JPG|Burgo de ĉaroj en Muzeo
Dosiero: Forĝista balgoblovilo.JPG|Forĝista balgoblovilo en Muzeo
Dosiero: Armea bakveturilforno.JPG|Armea Bakveturilforno en Muzeo

## Eksteraj ligiloj 
Kierling: http://klosterneuburg.riskommunal.net/system/web/zusatzseite.aspx?menuonr=220477650&detailonr=220503934 germane

Muzeo de Kierling: http://www.museumkierling.com/ germane

Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Kategorio:Klosterneuburg
Ica Szabó

**Szabó Ica** [pr. sabo:] estis rumanuja hungara kantistino-aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro la 9-an de marto 1907 kaj mortinta en Kluĵo la 5-an de majo 1979. 

## Kariero
Szabó debutis en ekde 1925 en Kluĵo, poste en Satu Mare, Baia Mare, Oradea. En 1940 ŝi estis la dirigentino de la teatro de Kluĵo. 

## Roloj
*Stázi, poste Szilvia (Kálmán: Csárdáskirálynő);
*Zórika (Lehár: Cigányszerelem);
*Lili, cigánylány (Kálmán: Marica grófnő);
*Antónia (Menyhért Lengyel);
*Erzsike (Frater: Akácfavirág);

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Wilihof

**Wilihof** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Wilihof (Deitingen)** estas setlejo de la komunumo Deitingen de la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Wilihof (Triengen)** estas vilaĝo de la komunumo Triengen de la distrikto Sursee en Kantono Lucerno en Svislando.
József Zsold

**ZSOLD József** [pr. ĵold] estis hungara aktoro naskiĝinta en Braŝovo la 27-an de februaro 1927 kaj mortinta en Vankuvero la 31-an de januaro 1996. 

## Kariero
Zsold komencis sian aktorkarieron en sia naskiĝurbo kaj finis en Debreceno. En 1958 li elmigris en Kanadon kaj aliĝis en Vankuvero al la aktorgrupo Magyar Társaskör. 

## Roloj
*Szpáhi (Huszka:Gül Baba);
*Tábornok (Kálmán: Csárdáskirálynő);
*Őrnagy (Zilahy: Süt a nap);
*Cseresznyés (Molnár): A doktor úr).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Tarnay

**TARNAY József** [pr.tarnai] estis hungara aktoro naskiĝinta en Nadjvarado la 4-an de decembro 1901 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de decembro 1962.
## Kariero
Tarnay debutis dum la unua mondmilito en Transsilvanujo. Li ludis en Székelyudvarhely, Dicsőszentmárton, Torda, Nadjvarado. En 1937 lia direktoro estis Mihály Fekete. En la komenco de la kvardekaj jaroj li ludis en Magyar Dalos Játékszín direktite de Rezső Inke. Post 1945 li aperis en malpli grandaj teatroj de Hungarujo. Inter 1954-1956 li estis direktoro de la Magyar Játékszín.
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Doboj

**Doboj** (serbe: Добој) estas urbo kaj komunumo en Respubliko Serba.

## Historio kaj gravo 
Antaŭ la milito en Bosnio kaj Hercegovino la komunumo Doboj kovris 691 km². Post la interkonsento de Dayton plejgranda parto de la komunumo kaj la urbo restis en Respubliko Serba. Aliaj partoj de iama komunumo nun estas komunumoj Doboj Istok, Doboj Jug kaj Usora, en la Federacio de Bosnio kaj Hercegovino.

Laŭ la takso de 1991 loĝantaro de la komunumo estis 102.549 de kiuj 27.498 loĝantoj en la urbo.

Ĝi estas unu el la plej malnovaj urboj kaj plej gravaj urboj de la ŝtato. Ĝi estas la plej granda fervoja centro kaj sidejo de la Fervojkompanio de Respubliko Serba.

## Geografio 
Doboj havas favoran geografian lokon. Ĝi estas apud la rivero Bosnio, inter du enfluoj - tiu de la Usora al la Bosnio kaj la Spreĉa al la Bosnio. Norda parto de la komunumo havas multajn malaltajn montetojn kaj la suda parto havas pli grandajn montojn.

## Historio 
La nomo de la urbo aperas en historiaj dokumentoj en la jaro 1415 unue, pri la batalo de Turka kaj Hungara armeoj kiu okazis apud Doboj.

## Bildaro 

Dosiero:Spc.doboj.JPG|Preĝejo de la Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo
Dosiero:Dzamija.selimija.JPG|Moskeo Selimia

Dosiero:Doboj - Rimokatolicka.crkva.JPG|Preĝejo de la Sankta Koro de Jesuo

Dosiero:Sinagogadoboj.JPG|Bejt Ŝalom - Domo de Paco
Dosiero:Samostansvetamalaterezija.JPG|Monakejo Sankta Eta Terezio
Dosiero:gradinacela.JPG|Fortikaĵo en Doboj
Dosiero:Gradina kula.jpg|Turo de la fortikaĵo

Kategorio:Komunumoj de Serba Respubliko
Mária Thury

**THURY Mária** [pr. turi] estis hungara aktorino naskiĝinta en Arado la 3-an de marto 1899 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de februaro 1954.

## Kariero
Thury aperis 1925 en la trupo de Artúr Somlay en Vieno. Poste dum iom da tempo ŝi ludis en la Teatro Renaissance, poste en 1926 en la Magyar Színház de Budapeŝto. Ŝi ankaŭ filmis. Ŝi prezentis sukcese Ady-recitalojn en provincaj urboj.
## Fontoj
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Béla Timár

**TIMÁR Béla** [pr. tima:r] estis hungara aktoro naskiĝinta en Karánsebes la 3-an de aprilo 1873 kaj mortinta ?.

## Kariero
Timár aperis en 1890 en provincaj trupoj ĝis 1918 ĉe la direktoroj Sándor Dobó, Lajos Szalkai, Béla Fekete, Sándor Monori, Miklós Kunhegyi, Sándor Csóka, Imre Halmay, Béla Halasi, Gyula Molnár, Alfréd Halász, Ferenc Szabó. En 1918 li ludis en la trupo de László Neményi. Li elpaŝis ankaŭ en la teatroj de Budapeŝto. Lia edzino estis aktorino Ilona Riskó. La 12-an de aprilo 1940 oni solenis lian duonjarcentan jubileon. Gyula Bródy verkis poemon pri li ĉi-okaze.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Stefánia Moldován

**MOLDOVÁN Stefánia**  (naskiĝis en Șieu-Odorhei la 24-an de aŭgusto 1931, mortis la 12-a de aprilo 2012) estis hungara operkantistino (soprano) 

## Kariero
Moldován debutis en 1954 en rolo de *Mimi* (Puccini: Bohémélet) en Teatro de Segedo, kies inter 1954 kaj 1961 ŝi estis anino. Ekde 1961 ŝi estis solistino de la Operejo de Budapeŝto.

## Premioj, distingoj
*Liszt Ferenc-premiito (1959), 
*Meritartisto (1978). 

## Roloj
*Donna Elvira (Mozart: Don Giovanni); 
*Melinda (Erkel F.: Bánk bán); 
*Leonóra (Verdi: A végzet hatalma, A trubadúr); 
*Aida (Verdi); 
*Amélia (Verdi: Az álarcosbál); 
*Desdemona (Verdi: Otello); 
*Erzsébet (Verdi: Don Carlos); 
*Tosca (Puccini); 
*Minnie (Puccini: A Nyugat lánya).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Erzsi Széll

**SZÉLL Erzsi** [pr. se:l], *Minka* estis hungara aktorino naskiĝinta en Retteg la 27-an de aŭgusto 1880 kaj mortinta ?.

## Kariero
Erzsi Széll debutis en julio 1905 kiel praktikantino en la trupo de Gábor Miklósy. En 1906 ŝi estis ano de la trupo de Imre Halmay, poste de tiu de Aladár Szabadhegyi, kie ŝi interkonatiĝis kun sia pli posta edzo, kun aktoro-reĝisoro Dezső Jeszenszky. En 1912 ili ludis kune en la trupo de Károly Márffy. Post ilia disiĝo ŝi ludis en la trupo de László Szabados, kie ŝi edziniĝis al Tivadar Koós. En 1914-1915 ŝi aperis en la trupo de Miklós Mariházy. Ŝia edzo mortis en la unua mondmilito kaj ŝi retiriĝis.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Martonfa

**Martonfa,** kroate **Martofa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.
eta|Preĝejo de Martonfa

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7720
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°06′56″N 18°22'22″E

## Situo 
Martonfa situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Pécs-Szekszárd.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1015 laŭ tiama hungara ortografio *"Mortun"*, kiel apartenaĵo de abatejo de Pécsvárad. La komunumo restis viva dum dominado de la turkoj. En la 18-a jarcento iom da germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Martonfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1874

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Károly Török

**TÖRÖK Károly** [pr. toeroek] estis hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 6-an de marto 1843 kaj mortinta?. 

## Kariero
Török debutis en 1860 en sia naskiĝurbo kaj li restis dum duonjarcento aktoro de tiu urbo. Lia edzino estis aktorino Amália Trojánovics.

## Roloj
*Gémesi jegyző (Szigligeti: A szökött katona); 
*Marius (Szigligeti: A világ ura); 
*Késmárki polgár (Madách: Csák végnapjai); 
*Fernando (Dóczi: A csók); 
*Barra várnagy (Vörösmarty: Maróth bán); 
*Mikhál Bán (Katona: Bánk bán); 
*Ali Csorbadzsi (Jókai: Az aranyember); 
*Törvénybíró (Kisfaludy: Pártütők).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Alianco Biblia Universala

**Alianco Biblia Universala** (ABU) estas organizaĵo kiu koordinas la laboron de la naciaj Societoj Bibliaj jam de longe konstituiĝintaj en 150 landoj en la mondo. Ĝia celo precipas en la liverado al ĉiu persono Biblion (aŭ parton de ĝi) en tiu lingvo kiun uzas aŭ komprenas la leganto kaj je prezo facile alirebla. Pro tio ABU plenumas senhaltan laboron, tradukan, presan kaj disvastigan, de la biblia teksto. La Biblio aŭ parto de ĝi estas, hodiaŭ, tradukita en 2006 lingvoj (datenoj de 2008), ABU distribuas 500 milionojn da bibliaj tekstoj ĉiujare.
[eta|maldekstra|200px|*[Sankta Hieronimo en sia studejo (Ghirlandaio)|Sankta Hieronimo en sia studejo*, de Domenico Ghirlandaio]]

La fora komenciĝo de tiu universala movado havis ekon en 1804 en Londono subnome de «Societo Biblia Brita kaj Fremda (SBBF)», kiu post kelke da hezitoj kaj polemikoj pro celoj ne tute simpatiantaj al la diversaj kristanaj eklezioj, estis imitita de diversaj landoj kiuj fine kunkolektiĝis por formi ABU/n. En Italio simila societo naskiĝis kaj internacie asociiĝis en 1986.
[eta|250px|paĝo de [Codex Vaticanus|Vatikana kodekso (Kvara jarcento), precipa referenco de la greka teksto.]]

Krom la disvastigo de la biblia teksto, karakterizas ABU/on la principo de sendependeco kaj respekto por la kredo de ĉiu eklezio.

Ĉirkaŭ ĝi kolektiĝas la ĉitema scienculara nukleo de sennombraj universitatoj aŭ pribibliaj kaj afinaj esplorcentroj. La ĝisdatigitaj sciencaj kaj disvastigaj publikaĵoj jam estas nekalkuleblaj, inter kiuj notindas la Biblio ABU science kaj editore pretigita, la sciencula teamo de protestantoj kaj katolikoj kaj kunlaborantoj de aliaj kristanaj konfesioj. En esperanto, krom la Biblio tradukita ( jam ekaperas interesaj porbibliaj didaktikaj instrumentoj kiel la Biblia Vortaro eldonita de I.A.B.O, Romo 1984 prizorge de profesoro Angelo Duranti.

## Notoj kaj referencoj 
## Voĉoj kaj ligoj kunrilataj 
[eta|Manuskrispto de [Samaria Pentateŭko de Nablus (3-a Jarcento).]]

http://en.wikipedia.org/wiki/Bible_translations_(Italian)

http://www.site-berea.com/c/sb/
* Kumrano
* Bibliaj kodeksoj http://www.perfettaletizia.it/archivio/infomazione/papiri/frame.htm
* Vulgato
* Nova Vulgato
* Esperantaj tradukoj de la Biblio

Kategorio:Biblio
Kategorio:Kristanaj organizaĵoj
Zsigmond Törökfalvi Pap

**TÖRÖKFALVI PAP Zsigmond** [pr. toeroekfalvi] estis hungara teatromecenato naskiĝinta en ? 1823 kaj mortinta en Nagybánya la 26-an de majo 1904 

## Kariero
Törökfalvi estis elstara persono de Nagybánya: ĉefnotario, distriktojuĝisto, kiu havis amikajn rilatojn kun Sándor Petőfi kaj Mór Jókai. Li estis prezidanto de la amatora teatra trupo, de muzeoasocio kaj de kasino. Li iniciatis la aperigon de la gazeto titolita *Nagybánya és Vidéke*. 

## Verko
* *A nagybányai műkedvelők társulatának története*, 1895.

## Fonto
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Anna Utry

**UTRY Anna** [pr. utri] estis hungara operkantistino (koloratursoprano) naskiĝinta en Gyulafehérvár la 9-an de januaro 1907 kaj mortinta en Budapeŝto en 1968

## Kariero 
Anna Utry debutis en 1929 en Király Színház. Akompanate de Székesfővárosi Zenekar dirigite de Ernő Unger ŝi prezentis ariojn el operoj kaj fragmentojn el operetoj. Ŝi estis ofte gastino de la Hungara Radio. Ŝi havis komunan programon kun József Cselényi, kiun prezentis en la lando.

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Vank

**VANK István** estis hungara aktoro naskiĝinta en ? la ? kaj  kaj mortinta en Nadjvarado la 9-an de septembro 1916. 

## Kariero
Vank ludis kune kun sia edzino en pluraj trupoj ekde 1891. Pli longan tempon li pasigis en Koloĵvaro kaj Nadjvarado.

## Roloj
*Cigényprímás (Herczeg: A Gyurkovics lányok);
*Miska (Herczeg: A dolovai nábob leánya);
*Sármány (Zeller: A madarász);
*Jegyző (Audran: A baba).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Piri Vass

**VASS Piri** [pr. vaŝ], edzino de *Lajos Massler*,  estis hungara aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro la 1-an de oktobro 1913 kaj  mortinta en Frankfurto ĉe Majno la 10-an de septembro 2003. 
## Kariero
Vass en 1929 estis venkintino de la beleckonkurso de Transsilvanujo en 1929 kaj ekde tiu jaro ĝis 1934 ŝi estis membrino de la hungara teatro de Kluĵo. Inter 1834 kaj 1936 ŝi ludis en Segedo kaj ŝi edziniĝis kaj retiriĝis.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
István Végh

**VÉGH István** [pr. ve:g] estis hungara scenejdekoraciisto kaj aktoro naskiĝinta en Marosvásárhely la 7-an de junio 1856 kaj  mortinta ?.

## Kariero
Végh pretiĝis desegninstruisto. Li debutis en 1880 en la teatro de Koloĵvaro, poste li ludis en sia naskiĝurbo, en Székesfehérvár kaj denove en sia naskiĝurbo, kie li ludis kaj estis scenejdekoraciisto. En la fino de la jaro 1886 li estis ano de la trupo de Ignác Krecsányi kaj tie havis grandan sukceson per sia scenejdekoracio de la verko ''La Tragedio de l' Homo* de Imre Madách.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok'', Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lajos Abafi

**ABAFI Lajos**, *Aigner* estis hungara literaturhistoriisto, libroeldonisto, bibliografo, papiliesploristo, framasono http://szk.wikispaces.com/Abafi+Lajos naskiĝinta en Nagyjécsa la 11-an de februaro 1856 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de junio 1909. Li estis membro de Societo Petőfi.

## Kariero 
Abafi Lajos ekde 1859 publikis verkojn historiajn, literaturhistoriajn kaj bibliografiajn. Li redaktis la revuojn: *Magyar Könyvészet* (1869–70), *Magyar Könyvesház* (1875–90), eldonis la libroserion *Nemzeti Könyvtár* (1878–90). Li estis la redaktoro de la gazetoj *A Figyelő* (1876–90), *Corvina* (1878–94), *Rovartani Lapok* (1895–99), en 1884 li aperigis la historian revuon *Hazánk*. Ekde 1890 li priokupiĝis precipe entomologion. Ekde 1901 li estis laboratoriisto de la biologia sekcio de Hungara Nacia Muzeo. Li estis framasono, pri kies historio li verkis libron.

## Verkoj 
* A lepkészet története Magyarországon (Budapest, 1898);
* A magyar népdalról (Pest, 1872)
* Mikes Kelemen (Pest, 1872)
* Feszler Ignác Aurél (1878)
* A szabadkőművesség története Magyarországon (Budapest, 1900)
* Az olaszországi magyar légió történetéhez
* Magyarország lepkéi (Budapest, 1907)

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* a b Palatinus 1939

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj bibliografoj
Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Nekrozo

[eta|Nekrozo de histoj sekve de mordo de serpento el familio de [krotalecoj de *Bothrops atrox* ĉe dekunujara knabo el Ekvadoro, kiu estis kuracita nur per antibiotikoj]]
**Nekrozo** (greke  = morta) estas enviva (en viva organismo) morto de ĉeloj kaj histoj. Temas pri aro de ŝanĝoj rimarkeblaj histologie nur en certa tempa forpaŝo post biologia morto de la ĉelo. La nekrozo trafas grupojn ligantaj reciproke al si kaj estiĝas kiel sekvo de neredonigebla damaĝigo de la ĉeloj.

## Rilataj temoj 
* Gangreno
* Infarkto

Kategorio:Kirurgio
Kategorio:Morto
Kategorio:Ĉela morto
Kategorio:Patologio
Deitingen

**Deitingen** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|La rivero Aro apud Deitingen
Deitingen situas en la Svisa Mezlando 6 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Soloturno sur la flotebenaĵo de la riveroj Emme kaj Aro. Tra la komunumo fluas la rivero Oesch. La nordan limon Deitingen parte formas la rivero Aro.
Al Deitingen apartenas ankaŭ la setlejoj Schachen kaj Wilihof.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,64 km², de kiuj 22,4% estas kovritaj de arbaro, 52,1% servas por agrikulturo kaj 24,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Deitingen limas en nordo al Flumenthal, en nordoriento al Wangen ĉe Aro (Kantono Berno), en oriento al Wangenried (Kantono Berno), en sudo al Subingen, en sudokcidento al Derendingen, en okcidento al Luterbach, kaj en nordokcidento al Riedholz.

## Trafiko 
Deitingen estas konektita al la publika transportreto per stacidomo ĉe la grava trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Soloturno.

Norde de la vilaĝo tra la komunuma teritorio pasas la svisa aŭtovojo A1 kaj sur la komunuma teritorio situas la aŭtovojrestadejoj Deitgen-Nordo kaj Deitgen-Sudo. La plej proksimaj alveturejoj al la aŭtovojo troviĝas oriente kaj okcidente en distanco de proksimume po 5 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Deitingen datiĝas el la jaro 1244 kiel *Teytingen*. En mezepoko en Deitingen regis la Senjoroj de Deitingen, kiuj estis vasaloj de la Dukoj de Zeringo kaj de la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1428 parto de la regado pri Deitingen transiris al la urbo Soloturno, kiu tiam ankaŭ akris la malaltan jurisdikcion.
En la jaro 1665 ankaŭ la supera jurisdikcio transiris al Soloturno.

Dum la tempo de la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 Deitingen apartenis al la distrikto Biberist. Sub la Meditacia Akto ĝi estis atribuita al la distrikto Kriegstetten, kiu en la jaro 1988 estis oficiale alinomita al distrikto Wasseramt.

## Personecoj 
* Willy Ritschard iama membro de la Federacia Konsilio de Svislando (1918-1983) devenas de Deitingen.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Deitingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Deitingen
* Deitingen en la Historia Leksikono de Svislando
Mihály Ajtai

**AJTAI Mihály** [Abód Mihály] estis hungara instruisto kaj kortega pastro naskiĝinta en Szárazajta la 29-an de septembro 1704 kaj  mortinta en Nagyenyed la 16-an de novembro 1776.
 
## Kariero
Ajtai studis en Marosvásárhely, en 1719 en Nagyenyed kaj en Szászváros, kie li ellernis la germanan lingvon. En 1732 li vojaĝis eksterlanden kaj li studis inter 1734–35 en Frankfurto. En 1735 li revenis kaj iĝis kortega pastro de Katalin Bethlen. Ekde novembro de 1737 oni elektis lin profesoro de la reformita kolegio de Nagyenyed. Li instruis tie orientajn lingvojn, arkeologion kaj historion.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Prospero (luno)

**Prospero** estas neregula ekstera satelito de Urano.

## Malkovro 
Malkovris ĝin Matthew J. Holman kaj sia teamo la  per la Kanada-Franca-Havaja teleskopo de Mauna Kea, samtempe ke Setebo kaj Stefano; ĝi estis konfirmita per observoj en la observatorioj de la Monto Palomar kaj de Kitt Peak, inter aŭgusto kaj septembro 1999. Tria urana luno trovita en 1999, ĝi ricevis la maldaŭran nomon **S/1999 U 3**.

## Nomo 
En 2000 ĝi ricevis nomon
ĉerpitan (kiel volas tradicio), el la verkaro de William Shakespeare : **Prospero** estas duko de Milano kaj sorĉisto, ĉefa rolulo en "La ventego".

## Ecoj 
La orbitaj parametroj de Prospero pensigas ke ĝi havus komunan devenon kun Sikorakso kaj Setebo, tamen iliaj koloroj estas malsamaj: Setebo kaj Prospero estas grizaj, dum Sikorakso aperas ruĝa.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Prospero, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Prospero (angla versio)
*  Prospero, el "*Solar System Exploration*" 
*  Setebo, Stefano kaj Prospero, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Prospero kaj aliaj uranlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Torturado de bestoj

eta|Subnutrita kaj decimita kortbirdaro en grandbreda stacio
**Torturado de bestoj** estas ara markigo por homa agado, dum kiu estas celeme aŭ nesciante vundataj la bestoj, estas damaĝigata ĝia sano, okazas malplibonigo de vivkondiĉoj, fiziologia suferado, neebleco vivi plenvaloran vivon kaj simile.

## Situacioj 
Diversaj grupoj de loĝantaro komprenas la nocion torturado de bestoj diference kaj dependas de konkreta situacio kaj kulturo, kiel ili taksos tiujn ĉi montrojn rilate al la bestoj. Plimulte superas opinio, ke la torturado de bestoj estas markigo por procesoj, kiuj povas gvidi al daŭra damaĝigo de la sano de besto aŭ ekstremokaze ĝis ĝia mortigo, nome sekve de rekta atako kontraŭ la besto aŭ al morto influe de neglekto de la baza zorgo.

Kvankam la bestoj estas el jura vidpunkto prenataj en juraj priskriboj en multaj landoj kiel moveblaj aĵoj, samtempe oni komencas de lastaj jardekoj de la 20-a jarcento aperi opinio por ilia ŝirmo kiel vivaj estaĵoj. La torturado de bestoj tiel okazas en multaj ŝtatoj punkrimo, pro kiu minacas al krimulo puno de forpreno de libereco en diversa longeco depende de ŝtato. En pluaj landoj temas pri krimeto, kie krimulo estas deviga pagi nur damaĝon aŭ monpunon. En pliaj landoj estas al la bestoj aljuĝataj neniaj rajtoj, do dum malbona konduto al ili temas pri nenia krimeto. Leĝdonpova vido al tiuj ĉi faroj rilate al la bestoj dependas de kultura medio kaj aktivecoj de la loĝantaro, kiu realiĝis pri enkonduko de rajtoj de bestoj surbaze de komunikile konataj kazoj.

La rajtoj de bestoj respektive prijuĝado de ilia torturado en kunteksto de leĝdona povo dependas eĉ de difino de leĝo por ilia ŝirmo, kiu difinas, kiuj grupoj estas konsiderataj kiel bestoj ŝirmataj de tiuj ĉi leĝoj. En Ĉeĥio tiel estas ekzemple ŝirmataj sole vertebruloj, kiuj atingis postembrian stadion. Sed en pli vasta komprenado oni komprenas la torturadon de bestoj por damaĝigado aŭ nehumana mortigado de kiu ajn animalo eĉ el malpli altaj genroj.

En aliaj landoj tiu afero okazigas polemikojn kiuj rilatas al kulturaj tradicioj, ekzemple taŭrludado en Hispanio, vulpoĉasado en Britio, manĝado de hundoj kaj de aliaj bestoj malbone traktataj en Ĉinio ktp.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bestoprotektado
* Kokluktado
* bestaj rajtoj
* Nutrotabuo
* Besta Politiko en EU (eŭropa partio)
* Asocio kontraŭ bestofabrikoj (en Svislando kaj Aŭstrio)
Fosilia akvo

**Fosilia akvo** estas akvo el la terinterno, kiu, laŭ aktuala scienca scio, dum la terhistorio neniam estiĝis surfaca akvo aŭ atmosfera akvo.

Laŭ alia difino ĝi estas grunda akvo el prahistoria epoko, en kavernoj, sen rilato al la hodiaŭa atmosfera akvocirkulado.

La grundakvo sub la Saharo konsistas el fosilia akvo, sed ankaŭ la funda akvo de gandaj lagoj, ekzemple la Tanganjiko, nomiĝas kiel fosilia akvo, ĉar ĝi ne estas parto de la akvocirkulado.

## Vidu ankaŭ
* Grundakvejo
* Kufra

## Eksteraj ligiloj
* Louis Werner und Kevin Bubriski: *Seas beneath the Sands.* Saudi Aramco World, Januar/Februar 2007  angle

Kategorio:Geologio
Kategorio:Akvo
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Lago Tanganjiko
Károly Ábrai

**ÁBRAI Károly** [pr. a:brai], ĝis 1871 *Figura*, estis hungara politikisto, verkisto naskiĝinta en Satmaro la 8-an de decembro 1830 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de aŭgusto 1912.

## Kariero 
Ábrai studis juron kaj teologion inter 1850–53 en Debreceno, poste li iĝis reformita pastro en Satmaro, ekde 1862 instruisto de la reformita liceo de Hódmezővásárhely, poste ĉefnotario de la urbo, resp. de la Departemento Csongrád. Inter 1876 kaj 1884 li estis urbestro de Hódmezővásárhely. Pli poste li loksidiĝis en Budapeŝto. Ekde 1869 ĝis 1878 li redaktis la gazeton *Vásárhelyi Közlöny*.

## Verkoj 
* *Az utolsó Szapolyai* (romano, Pest, 1860);
* *Emléklapok a hazai történelemből* (Pest, 1861);
* *A nagy hazafiak* (romaneca epokpriskribo, Pest, 1866);
* *Magyarország 1848–49-ben* (Pest, 1869).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Amomo

**Amomo** (ankaŭ konata kiel **Nigra Kardamomo** aŭ **bruna Kardamomo,** **elajĉi,** **thảo quả** kaj **cao-ko**) estas planto en familio Zingibracoj. La semoj havas fortan kamforecan aromon, kun fuma karaktero pro la metodo de sekigado super fajro. 

## Specoj
Estas uzataj du specoj de Amomo: *Amomum subulatum*  kaj *Amomum costatum*.  La semoj de *A. Subulatum*, la pli malgrandaj el la du specoj, estas uzataj en Hindio, dum la pli grandaj semoj de *A. costatum* estas uzataj en Ĉinio kaj Vjetnamio.

## Uzo en kuirejo
Amomo estas uzata en supoj, mikspotoj, kaj marinaĵoj pro la fuma aromo, simile al lardo. Kontraste al la t. n. verda Kardamomo ĝi ne estas uzata por desertoj.

Amomo ofte erare estas nomata malbonkvalita anstataŭo de kardamomo, sed ĝi estas tute alia planto kaj uzata por aliaj celoj.

## Produktado
La plej granda produktanto de Amomo estas Nepalo antaŭ Hindio kaj Butano.

## Medicina uzo
En kelkaj landoj amomo estas uzata kontraŭ malsanoj de stomako kaj intesto; krome kontraŭ aliaj malsanoj kiel malario, splena ŝveliĝo kaj malvarmumo.

## Vidu
*Kardamomo

Kategorio:Zingibracoj
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Kuracplantoj
Pliigita realo

300px|eta|dekstra|Bildaro, kiu kunportas informojn, estas surmetita al la reala mondo, interagante kun la strato.

**Pliigita realo** (PR) estas termino por viva rekta (aŭ nerekta) vido de reala medio, kies eroj estas pliigitaj per virtuala bildaro generita de komputilo. Ĝi rilatas al la Mediaciita realo, kie la vido de la realo estas modifita (eble eĉ malpliigita ol pliigita) per komputilo.

En la kazo de la Pliigita realo, la pliigo kutime estas realtempa kaj en semantika kunteksto kun la mediaj elementoj, kiel sporta poentaro sur la televido dum matĉo.
Kun la helpo de la progresinta PR-teknologio (ekz. aldonante komputila vido kaj objektrekono) la informoj, pri la ĉirkaŭa reala mondo de la uzanto, iĝas interagaj kaj diĝite uzeblaj. Artefaritaj informoj pri la medio kaj ĝiaj objektoj povas esti amasigitaj kaj rekuperitaj kiel informantaj tavoloj sur la vido de la reala mondo.

Esplorado pri Pliigita Realo emas trovi la plej interesajn aplikojn de komputilfarita bildaro en realtempaj videoj, por plivastigi la realan mondon. Progresintaj esploroj inkluzivas la uzon de kapo-surmetitaj ekranetoj kaj virtualaj retinaj ekranetoj por videbligaj celoj, kaj la konstruon de regataj medioj, kiuj enhavas ajnan nombron da sensiloj kaj plenumiloj.

## Eksteraj ligiloj 
**Grupoj de esplorado**
* Interactive Multimedia Lab, National University of Singapore, Singapore 
* Augmented Environments Lab, GVU Center, Georgia Institute of Technology
* Wearable Computer Lab, South Australia
* HITLab, Seattle 
* HITLab NZ, Christchurch New Zealand
* TU Munich
* Studierstube, Graz University of Technology, Austria 
* Columbia University Computer Graphics and User Interfaces Lab  led by Prof. Steven Feiner
* Projet Lagadic IRISA-INRIA Rennes
* Magic Vision Lab

## Anglaj libroj 
* Woodrow Barfield kaj Thomas Caudell, *Fundamentals of Wearable Computers and Augmented Reality.* Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum, 2001. ISBN 0-8058-2901-6.
* Oliver Bimber kaj Ramesh Raskar. *Spatial Augmented Reality: Merging Real and Virtual Worlds*. A K Peters, 2005. ISBN 1-56881-230-2.
* Michael Haller, Mark Billinghurst kaj Bruce Thomas. *Emerging Technologies of Augmented Reality: Interfaces and Design.* Idea Group Publishing, 2006. ISBN 1-59904-066-2 , publisher listing 
* Rolf R. Hainich. *"The end of Hardware : A Novel Approach to Augmented Reality"* dua eldono: Booksurge, 2006. ISBN 1-4196-5218-4. 3rd ed. ("Augmented Reality and Beyond"): Booksurge, 2009, ISBN 1-4392-3602-X.
* Stephen Cawood kaj Mark Fiala. *Augmented Reality: A Practical Guide*, 2008, ISBN 1-934356-03-4

Kategorio:Virtuala realeco
Kategorio:Uzant-interfaco
Kategorio:Komputila vido
Clementina Katona

**KATONA Klementin ÁBRÁNYINÉ ** edzino de ÁBRÁNYINÉ [pr. a:bra:njine:] estis hungara verkistino, ĵurnalistino, tradukistino naskiĝinta en Apa la 29-an de novembro 1856 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de julio 1932.

## Kariero 
Ábrányiné Katona estis la edzino de Kornél Ábrányi (komponisto) kaj la filino de Antónia Kölcsey. Ŝi verkis ankaŭ muzikkritikojn kaj modraportaĵojn.

## Verkoj 
* *Földön és föld felett*, felietonoj, 1896;
* *Sok mindenről*, skizoj, 1898;
* *Két pálya*, porjunulara romano, 1902;
* *Elbeszélések*, rakontoj, 1902;
* *Négy lírikus és egyebek*, eseoj, felietonoj, 1909.

## Fonto 
* Új Magyar Irodalmi Lexikon, 1994.

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Antónia Kölcsey

**KÖLCSEY Antónia** [pr. koelĉei] estis hungara taglibroverkistino naskiĝinta en Szatmárcseke la ? 1821 kaj mortinta en Apa la ? 1876. Ŝi estis la patrino de Klementin Ábrányiné Katona kaj nevino de poeto, verkisto Ferenc Kölcsey.

## Kariero
Antónia Kölcsey edukiĝis en Buda, sed ekde 1837 ŝi vivis denove en Cseke. Ŝi verkis sian taglibron inter 1834 kaj 1844. Ŝi faras interesajn, delikatajn rimarkojn pri la ĉirkaŭaĵo de sia onklo, Ferenc Kölcsey, pri lia morto, pri la familiaj kutimoj, pri la vivo malfacila de la kamparanoj.

## Eksteraj ligiloj
*Taglibro de Antónia Kölcseyhttp://mek.oszk.hu/04900/04914 en hungara lingvo.

## Fonto
*Új Magyar Irodalmi Lexikon, 1994.

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Ĉina lanio

La **Ĉina lanio** (*Lanius sphenocercus*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas loĝanta en Orienta Azio nome en Ĉinio, Japanio, Koreio, Mongolio kaj Rusio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Ĝi formas superspecion kun tre similaj lanioj nome la Granda, Sudgranda kaj Nordamerika lanioj.

La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

Krome estas granda lanio de ĝenerala koloro de supraj partoj perlogriza, sed pli hela ol ĉe la proksimaj parencoj. La vangoj kaj mentono, same kiel fajna kaj ofte malfacile videbla superokula strio pli rimarkinda en **blanka suba frunto** (kio distingas ĝin el parencoj), estas blankaj, kaj larĝa nigra masko etendas el beko tra la okulo al la orelkovriloj. La flugiloj estas nigraj kun blanka strio formata de la bazoj de la unuarangaj plumoj, pli larĝa ol ĉe parencoj, kio rimarkindas kiel pli videbla blanka makularo ripoze. La vosto estas nigra, longa, kaj pinteca pinte; la eksteraj vostoplumoj estas tre blankaj. La subaj partoj estas blankecaj, foje iom nuance al griza el malsupra brusto malsupren.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Lanius sphenocercus .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  Konsultita la 26an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Bildoj ĉe ADW

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Grizdorsa maskolanio

La **Grizdorsa maskolanio** (*Lanius excubitoroides*) estas mezgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en subsahara Afriko ĝis Kongo kaj sudorienta Tanzanio, nome en Burundo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, okcidenta Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Kenjo, Malio, Maŭritanio, Niĝerio, Ruando, suda Sudano, Tanzanio, norda Mozambiko kaj Ugando.

Granda lanio de arbara herbejo (seka savano), ĝardenoj kaj humida akacia arbustaro. Ofte troviĝanta en paroj aŭ malgrandaj grupoj, temas pri sociaj birdoj, pli aremaj ol eŭraziaj lanioj. Ili kutimas ariĝi ĉe arbotrunkoj, kabloj kaj branĉoj dum vostomoviĝas, flugilfrapas kaj bruece babilemas. Kvankam ĝi preferas pli humidajn habitatojn ol la Longvosta kapuĉolanio (*Lanius cabanisi*) ĝi estas komuna en la iom arida regiono de la Lago Baringo, ĉefe en la areo de la lagobordo.

## Aspekto 
eta|maldekstra|Fotita ĉe Nacia Parko Reĝino Elizabeto, Ugando
La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

Ĝi estas granda lanio de ĝenerala koloro de supraj partoj perlogriza, sed pli maletenda ol ĉe la eŭraziaj lanioj, ĉar etendas nur tra la krono, nuko, centra dorso kaj la pugo. La **subaj partoj estas tute blankaj** sen nuancoj, kio distingas ĝin el la eŭraziaj similaj grizaj lanioj. La larĝa nigra masko, kutima ĉe lanioj, etendas el beko tra la okulo ne nur al la orelkovriloj, kiel ĉe la eŭrazaj grizaj lanioj sed **al la kolflankoj kaj al ŝultro** kie kuniĝas kun la flugiloj kiuj estas nigraj (foje kun brunaj nuancoj pro plumoŝanĝado) kun blanka strio; tiu longa masko aspektas pli impona ol ĉe la grizaj eŭraziaj lanioj. Super la nigra masko estas blanka fajna strio. La vosto estas nigra, tre longa, kaj malpinteca pinte; la eksteraj vostoplumoj estas tre blankaj nur ĉe baze formante bildon kvazaŭ de enanto, dum la suba vosto estas blanka en la unua duono kaj nigra en la pinta duono.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Lanius excubitoroides. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Schinznach-Dorf

## Pri la komunumo 
**Schinznach-Dorf** (prononcu *ŝincnaĥ-dorf*) estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1646 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Schinznach-Dorf situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Aro. La vilaĝo-kerno troviĝas proksimume du kilometrojn okcidente de la rivero. Ĉe la elektrocentralo Aro dividiĝas en du brakojn, inter kiuj situas la insulo Schachen, kies suda duono troviĝas sur la komunuma teritorio de Schinznach-Dorf.

## Trafiko 
Ĝis 1993 Schinznach-Dorf disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Bazelo tra Frick kaj Brugg al Zuriko. Nun la komunumo estas konektita al la publika transportreto per du poŝtaŭtolinio, unu de Schinznach-Dorf al Wildegg, kaj la alia de la stacidomo de Brugg tra Schinznach-Dorf al Thalheim.

Tra Schinznach-Dorf pasas la kantona ĉefvojo de Araŭo al Brugg kaj la svisa aŭtovojo A3. Tamen la alveturejo plej proksima al ĉi-lasta situas en distanco de pluraj kilometroj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,91 km², de kiuj 4,07 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,19 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 758 m s.m. sur la kulmino de *Dreierberg*, kiu apartenas al la Falda Ĵuraso, dum la plej malalta punkto de la komunumo situas sur alteco de 340 m s.m. ĉe la bordo de Aro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schinznach-Dorf limas en nordo al Linn kaj Villnachern, en oriento al Schinznach-Bad, en sudo al Veltheim kaj Oberflachs, en okcidento al Thalheim, kaj en nordokcidento al Zeihen.

## Vidindaĵoj 
Sur la teritorio de la komunumo situas la arbokultivejo de la firmao *Zulauf AG*, sur kies teritorio funkcias la turisma vaportrajno *Baumschulbahn*.

## Historio 
En mezepoko Schinznach apartenis al la habsburga senjorejon *Schenkenberg*, kiu estis regata de la Senjoroj Schenken, kies residenco estis la Kastelo Schenkenberg. En la jaro 1460 la urbo Berno konkeris la senjorejon kaj integris ĝin al la Berna Argovio kiel nova voktejo.

En la jaro 1654 oni malkovris sur la tereno de la hodiaŭa komunumo Schninznach-Dorf sulfurentenan termofonton, kiu tamen estis refermita en la jaro 1670 pro inundo. 1691 oni malkovris duan sulfurfonton, ĉi-foje sur la tereno de Birrenlauf. Estiĝis nun kuracbanejo, kiu malgraŭ ĝia situo en Birrenlauf nomiĝis laŭ la unua fonto *Schinznach*.

En la jaro 1732 Schinznach estis atribuita al la kamparvoktejo Kasteln.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Schinznach fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

En la jaro 1938 la nomo de la komunumo Schinznach estis ŝanĝita al **Schinznach-Dorf**, por distingi ĝin de Birrenlauf, kiu alprenis tiam la nomon Schinznach-Bad.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schinznach-Dorf