Mahavira

eta|Skulptaĵo de Mahaviro**Mahavira** (***Mahāvīra***, esperantigeble kiel ***Mahaviro***), ankaŭ konata kiel **Vardhamāna** (esperantigeble kiel ***Vard(h)amano***), estis la dudek-kvara kaj lasta ĝajna *Tirthankara* (Instruinta Dio, aŭ laŭvorte: River-transiriganto). Mahaviro naskiĝis en reĝa familio en nuna Biharo (Barato), en 599 a. K. Tridek-jaraĝe, li foriris el sia hejmo serĉante spiritan vekiĝon kaj forlasis materiajn aferojn, inkluzive de siaj vestoj, kaj li fariĝis monaĥo. Dum la sekvantaj dek du kaj duona jaroj, Mahaviro intense meditis kaj severe pentis. Post tio li fariĝis *kevalī* (ĉioscia).

Dum la sekvantaj tridek jaroj, li veturis tra Suda Azio por instrui ĝajnan filozofion. Mahaviro instruis ke necesis observi la votojn *ahimsa* (ne-perforton), *satya* (veron), *asteya* (ne-ŝtelon), *brahmacharya* (ĉastecon) kaj *aparigraha* (ne-alligiĝon) por levi la viv-kvaliton. Li instruis la principojn *anekantavada* (plurismo), *syadvada* kaj *nayavada*. La instruojn de Mahaviro kompilis Gautama Swami (lia ĉefa disĉiplo) kaj oni vokis tiujn instruojn (ĝajnaj) Agamoj. Plejparto de tiuj Agamoj ne haveblas hodiaŭ. Ĝajnoj kredas ke Mahaviro atingis *moksha* (liberiĝon el la ciklo de naskiĝo kaj morto) 72-jaraĝe.

Mahaviron oni ofte nomas la fondinto de ĝajnismo, sed tio li ne estis: la ĝajna tradicio rekonas liajn antaŭulojn kaj lin konsideras kiel la 24-an Tirtankaron. Krom tio, Parshvanatha (la 23-a tirtankaro) estis historia persono.

## Nomoj 
Laŭ ĝajnaj tekstoj, la infanaĝa nomo de Mahaviro estis *Vardhamāna* ("la kreskanto"), pro la pliiĝanta prospero en la reĝlando je la tempo de lia naskiĝo. Lin oni nomis Mahavira ("la granda heroo") pro ties kuraĝaj agoj dum lia infanaĝo. Al Mahaviro oni donis la titolon *Jīnā* (esperantigeble kiel *ĝinao*, signifo: "la venkinto aŭ konkerinto (enajn malamikojn kiel alligitecon, fieron kaj avarecon)"); tiu titolo poste samsignifis kiel *Tirthankara*.

Budhismaj tekstoj nomas Mahaviron *Nigaṇṭha Jñātaputta*. *Nigaṇṭha* signifas "sen nodo, ligo aŭ ŝnuro", kaj *Jñātaputta* (filo de *Nata*) referencas al lia devena klano kiel *Jñāta* aŭ *Naya* (Prakrit). Li estas ankaŭ konata kiel ŝramano (serĉanto). Laŭ la ĝajnaj tekstoj, dudek kvar Tirtankaroj gracas ĉiun duonon de la kosma tempa ciklo. Mahaviro estis la lasta Tirtankaro de *avasarpani* (ĉi-tempa malsupreniranta fazo).  Samantabhadra, fama Digambara monaĥo, kiu vivis en la 2-a jarcento p. K., vokis la tīrtha-on de Mahaviro *Sarvodaya* (universala suprenigo).

### Naskiĝo 
[eta|La naskiĝo de Mahaviro, bildo el manskribaĵo de la *[Kalpa Sutra*, ĉ. 1375-1400]]
Mahaviro estis ano de la *gotra* (familio) *Kashyapa*, kaj tiu naskiĝis en la reĝa Kŝatrija familio de la reĝo Siddhartha de Kundagrama kaj de la reĝino Trishala (fratino de la reĝo Chetaka de Vaishali), La naskiĝtago estas la dektria tago de la leviĝa luno de *Chaitra* laŭ la kalendaro *Vira Nirvana Samvat*, en 599 a. K.; en la Gregoria kalendaro, tiu dato estas en marto aŭ aprilo. Ĝajnoj tion festas kiel Mahavir Jayanti. Laŭtradicie, la naskiĝa loko estas Kundalpur en la antikva urbo de Kashtriya Kund Lachhuar, en la hodiaŭa Sikandra Divido de la distrikto Jamui, en Biharo. Laŭ ĝajnismo, post lia naskiĝo, Indro sur la Monto Meru (centro de la mondo en hinda kosmologio) lin konsekris (*abhisheka*). Plej multaj modernaj historiistoj konsentas, ke li naskiĝis en Kundagrama, nun Basokund en la distrikto Muzaffarpur

Laŭ ĝajnaj tradicioj, Mahaviro vivis ekde 599 a. K. ĝis 527 a. K.Laŭ okcidentaj historiistoj, tiu vivis ekde 480 a. K. ĝis 408 a. K. Kelkaj okcidentaj scienculoj sugestas, ke Mahaviro mortis ĉirkaŭ 425 a. K.

### Frua vivo 
Kiel reĝa filo, Mahaviro disponis ĉiujn luksojn de vivo. Laŭ la dua ĉapitro de la Śvētāmbara teksto *Acharanga Sutra*, liaj gepatroj estis adeptoj de Parshvanatha kaj laikaj fervoruloj de ĝajnaj asketoj. laŭ la Digambara tradicio, la gepatroj de Mahaviro deziris, ke li edziĝu kun Yashoda, sed Mahavira rifuzis tion. Laŭ la Śvētāmbara tradicio, ili lin edzigis al Yashoda dum juna aĝo, kaj Mahaviro havis unu filinon, Priyadarshana. Li severe pentis, meditis sub la Aŝoka arbo kaj forĵetis siajn vestojn. Laŭ *Kalpa Sūtra*, Mahaviro dum kvardek du jaroj vivis askete en la urboj Astikagrama, Champapuri, Prstichampa, Vaishali, Vanijagrama, Nalanda, Mithila, Bhadrika, Alabhika, Panitabhumi, Shravasti kaj Pawapuri.

### Ĉioscio 
Post dek du jaroj de rigora pentofarado, je la aĝo de 43 jaroj, Mahaviro atingis la staton de *Kevala Jnana* (senlima scio), laŭ tradiciaj rakontoj sub Sala arbo. La detalojn de ĉi tiu evento mencias ĝajnaj tekstoj kiel *Uttar-purāņa* kaj *Harivamś-purāņa*. La *Acharanga Sutra* priskribas Mahaviron kiel ĉiovidanta. La *Sutrakritanga* pluigas tiun koncepton kiel ĉioscion kaj provizas detalojn pri aliaj ecoj de Mahaviro.

Dum tridek jaroj post la ek-ĉioscio, Mahaviro veturis tra Bharato por instrui sian filozofion. Laŭ la ĝajna tradicio, Mahaviro havis kiel adeptojn 14,000 *muni* (virajn asketojn), 36,000 *aryika* (monaĥinojn), 159,000 *sravaka* (laikojn) kaj 318,000 *sravika* (laikinojn). Kelkaj adeptoj estis reĝoj, ekzemple la reĝo Srenika (popole konata kiel Bimbisara) de Magadho, Kunika de Anga kaj Chetaka de Videha.

### Moksha (Nirvāṇa) 
[eta|La templo [Jal Mandir, markanta la nirvanon de Mahaviro en Pawapuri]]
Ĝajnoj kredas, ke Mahaviro atingis *mokŝa*-on (liberiĝon el la ciklo de naskiĝo kaj morto, malaperon el la materia mondo) je la aĝo de sepdek du jaroj, kaj ke ties animo estas nun ripozanta en ‘’Siddhashila’’ (en la loĝejo de la liberiĝintaj animoj). Laŭ ĝajnaj tekstoj, Mahaviro atingis *nirvana*-on (finan elkarceriĝon) ĉe la urbo Pawapuri (nun en Biharo). Dum la sama tago, ties ĉefa disĉiplo Gautama Swami atingis ĉioscion. Laŭ la Mahapurana de Jinasena, post la *nirvana* de Tirtankaroj, ĉielaj estaĵoj faras la enterigajn ritojn. Laŭ la *Pravachanasara*, Tirtankaroj lasas en la mondo nur la najlojn kaj harojn; la aliaj partoj de la korpo solviĝas en la aero kiel kamforo. Hodiaŭ, ĝajna templo nomata *Jal Mandir* staras ĉe la loko kie laŭkrede Mahaviro atingis *mokŝa*-on. 

### Antaŭaj naskiĝoj 
Antaŭajn naskiĝojn de Mahaviro priparolas ĝajnaj tekstoj kiel la *Mahapurana* kaj la *Tri-shashti-shalaka-purusha-charitra*. Dum animo travivas nenombreblajn reenkarniĝojn en la transmigra ciklo de *saṃsāra* (mondo), la naskiĝoj de Tirtankaro estas kalkulitaj ekde kiam tiu determinis la kaŭzojn de karmo kaj evoluigis en si la *Ratnatraya*-ojn (tri juvelojn: ĝusta fido, ĝusta scio, ĝusta ago). Ĝajnaj tekstoj priparolas dudek ses naskiĝojn de Mahaviro antaŭ ties enkarniĝo kiel Tirtankaro. Laŭ Vijay K. Jain, "Ĉi tiuj skribaĵoj enhavis la plej ampleksan kaj precizan priskribon de ĉiu lernaĵo kiun scii oni bezonas. La scion en ĉi tiuj skribaĵoj elsendis parole la instruistoj al iliaj disĉiplaj sanktuloj." Sub la gvido de *Āchārya* Dharasena, en la unua jarcento p. K., du *Āchārya*-oj, *Āchārya* Pushpadant kaj *Āchārya* Bhutabali, tiujn instruojn skribis. La du *Āchārya*-oj skribis, sur palmaj folioj, *Ṣṭkhaṅḍāgama* — inter la plej malnovaj konataj Digambaraj tekstoj. Ĝajnaj Agamoj preskribas kvin gravajn *vrata*-ojn (votojn), kiujn sekvi devas same asketoj kaj dommastroj. Ĉi tiujn etikajn principojn predikis Mahaviro: 
# *Ahimsa* (ne-perforto aŭ ne-vundo): Mahaviro instruis ke ĉiu viva estaĵo mem sanktas kaj dignas kaj ke ĝin oni respektu, same kiel oni volas respekton por onia propra sankteco kaj digno. ‘’Ahimsa’’-n ĝajna doktrino formaligas kiel la unuan kaj plej gravan voton. Laŭ la ĝajna teksto *Tattvarthasutra*: "Malestigi vivon pro pasio: tio estas vundo/perforto" (7.8).
# *Satya* (vero): ne mensogi kaj ne diri nelaŭdindaĵojn. Laŭ la ĝajna teksto *Sarvārthasiddhi*: "kio kaŭzas doloron kaj suferon al vivaĵo, tio ne estas laŭdinda, egale ĉu ĝi referencas al realaj faktoj aŭ ĉu ne".
# *Asteya* (neŝtelo): oni ne prenu ion ajn ne konvene donitan.
# *Brahmacharya* (ĉasteco): konstanta kaj neŝancelebla sinreteno pri deziro por voluptaj plezuroj.
# *Aparigraha* (nealligo): ne-alligo kaj al enaj posedoj (al ŝato, al malŝato) kaj al eksteraj posedoj.

La filozofio de Mahaviro havas ok principojn ĉefajn (leĝon de fido), tri metafizikajn (*dravya*, *Jīva* kaj *ajiva*), Mahaviro diris, ke individuo aŭ socio sin retenu por atingi socian pacon, sekurecon kaj iluminitan socion.

### *Ahiṃsā* 
Mahaviro predikis ke *ahimsa* (ne-vundo) estas la supera etika kaj morala virto. Li instruis ke neniu ŝatas doloron kaj sekve oni ne vundu iun ajn vivan estaĵon. Laŭ Mahatma Gandhi:

### *Anekantavada* 
Alia fundamenta instruo de Mahaviro estis *Anekantavada* (plurismo kaj multeco de vidpunktoj).

## Ĝajna literaturo 
### Vivpriskriboj 
La verko *Tiloya-paṇṇatti* de Yativṛṣabha priparolas preskaŭ ĉiujn eventojn rilatajn al la vivo de Mahaviro en formo facile memorebla.

La verko *Mahapurāna* de Acharya Jinasena inkluzivas *Ādi purāṇa* kaj *Uttara-purāṇa*. Ĝin kompletigis lia disĉiplo *Acharya* Gunabhadra en la 8-a jarcento. *Uttara-purāṇa* priskribas la vivon de Mahaviro en tri *parvan* (74–76), entute en 1818 versoj.

*Vardhamacharitra* estas Sanskrita *kāvya* (poemo) pri la vivo de Mahaviro, skribita de Asaga en 853.

Kalpa sutra priskribas la vivojn de la Tirtankaroj.

### Adora literaturo 
* *Svayambhustotra* de *Acharya* Samantabhadra estas adoro de la dudek kvar Tirtankaroj. Ok *shloka* adoras la ecojn de Mahaviro. Jen unu tia ŝloko:

:“Ho Sinjoro Ĝinao ! Via instruo pri esencaj ecoj necesaj por transiri la maron de monda ekzisto (*Saṃsāra*) regas supere eĉ en ĉi tiu batalanta epoko (*Pancham Kaal*). Vian instruon adoras ĝisfinaj saĝuloj kiuj senvalorigis la tiel nomatajn diojn famajn en la mondo, kaj kiuj senfortigis la frapon de ĉiuj makuloj.”

* *Yuktyanusasana* estas poezia verko de *Acharya* Samantabhadra el sesdek kvar versoj laŭdantaj Mahaviron.

* La verkon *Mahaveerashtak Stotra* kunmetis la ĝajna poeziisto Bhagchand. 

## Influo 
La instruoj de Mahaviro influis multajn famulojn. Rabindranath Tagore skribis:

Grava evento estas asociita kun la 2500-a datreveno de la ‘’Nirvana’’ de Mahaviro en 1974. Laŭ Padmanabh Jaini:

## Bildigo 
Mahaviron oni kutime prezentas en sida aŭ stara medita pozicio kun la simbolo de leono apude. Ĉiu Tirtankaro havas distingan emblemon ebligantan, ke preĝantoj distingu simil-aspektajn idolojn de la Tirtankaroj. La emblemo de Mahaviro estas leono, kutime skulptita sub la kruroj. Kiel ĉiujn Tirtankarojn, Mahaviron oni prezentas kun Shrivatsa (tio estas speciala simbolo markanta la bruston de Tirtankaro) kaj kun subigitaj okuloj.

### Bildoj 

Vardhaman Keezhakuyilkudi.jpg|Roka skulptaĵo bildiganta Mahaviron ĉe Samanar Hills, Keezhakuyilkudi, Madurai, Tamil Nadu
Mahavira Pratimaji.jpg|La plej alta konata (sida) bildo de Mahaviro
Mahaveer.jpg|Kvarflanka skulptaĵo montranta Mahaviron (trovita dum elfosado ĉe Kankali Tila, Mathura)
Tirthankaras.jpg|Skulptaĵo de la Tirtankaroj Rishabhanatha (maldekstre) kaj Mahavira (dekstre), British Museum, 11-a jarcento
Mahavira Seattle 01.JPG|Templa reliefo de Mahaviro, 14-a jarcento
Thirakoil-mahaaveerar.JPG|Reliefo de Mahavira (Thirakoil, Tamil Nadu)
Ahinsa_Sthal.jpg|Kvarmetra unuŝtona statuo de Mahaviro ĉe Ahinsa Sthal, Mehrauli, Nov-Delhio
Ellora Cave 32 si0339.jpg|Mahavira statuo en kaverno 32 de Ellora

## Notoj 
## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Ĝajnismo
Kategorio:Barataj monaĥoj
Kategorio:Antikvaj homoj
Kategorio:Antikva Oriento