open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malvarma Vultavo

La **Malvarma Vultavo** (, ) estas unu el la fontaj riveroj de Vultavo. Ĝi ekestas en la Bavaria arbaro norde de la montoj *Bramandlberg* kaj *Hirschberg* per kunfluo de la rivereroj *Altwasser*, *Goldgrubenbach* kaj *Rothbach*.eta|Monumento ĉe la ekestejo de la Malvarma VultavoMalvarma Vultavo fluas orienten, transirante la limon al Ĉeĥio, al Nové Údolí; ĉe Chlum ĝi kuniĝas kun la Varma Vultavo kaj formas la Vultavon.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Bavario
Kategorio:Riveroj en Sudbohemia regiono
Kategorio:Akvokolekta areo de Vultavo
Esperanto Eksport'

**Esperanto Eksport**' estas firmao en Madagaskaro, kiu uzas Esperanton kiel komercan lingvon, krom la francan kaj la anglan, por disvendi lokajn manlaboraĵojn. Ĝi kunlaboras kun profesiaj metiistoj, inter kiuj estas kelkaj lokaj esperantistoj.

Kategorio:Komerco per Esperanto
Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Ekonomio de Madagaskaro
Senekoj

[eta|260ra|La kvin [irokezaj nacioj, ĉ. 1650]]
**Senekoj** estas indiana etno en Nordameriko. Ili nomas sin mem **tshoti-nondawaga** aŭ **oneniuteronron** (la montetaranoj). La seneka lingvo (/ˈsɛnɪkə/; en la seneka Onödowá'ga꞉ aŭ Onötowá'ka꞉) estas la lingvo de la seneka popolo.

Senekoj apartenas al la irokeza ligo de kvin nacioj, el kiuj ili okupas la plej okcidentan terenon, ĉefe borde de Seneka Lago kaj rivero Genesee (usona federacia ŝtato Novjorkio).

Hodiaŭ ili precipe vivas en la rezervejoj Towananda, Catarauga, Alleghany kaj Oil Springs (New York) - en 1960 estis 3.507 personoj, kaj kelkaj en Oklahoma (877 personoj) kaj Grand River (Ontario), Kanado (300). En la censo de 2000 registriĝis 13.676 Senekoj.

Senekoj vivtenas sin per virinoj kultivantaj maizon, fazeolojn kaj kukurbojn ("la tri fratinoj") kaj viroj ĉasantaj kaj fiŝkaptantaj.

## Historio 
Dum la Milito de Sendependeco Senekoj kune kun la najbaraj Kajugoj gvidis multajn atakojn kontraŭ setlejoj kaj fortikaĵoj de la sendependiĝemaj blankuloj (ofte instigite de la britoj en Fort Niagara).

Packontrakton kun la usona registaro ili faris la  en Canandaigua.

## Konataj Senekoj 
• :en:Network Jacket • :en:Cornplanter • :en:Handsome Lake • :en:Ely Parker • :en:Arthur C. Parker • :en:Jesse Cornplanter • :en:Paula Underwood • :en:Jamie Sams

## Vidu ankaŭ 
* Mingoj
* Listo de indianaj etnoj en Nordameriko

## Literaturo 
* Anthony F. C. Wallace: *The Death and Rebirth of the Seneca*, New York: Alfred A. Knopf 1970 Wallace priskribas la iaman potencon de la Senekoj super la najbaraj Algonikinoj, kaj la iom-post-ioman perdon ĝis dependeco de la rezerveja sistemo en 1800. En la „mizerurboj sovaĝejaj“ montriĝis socia malprospero kaj kultura malorientiĝo, ekscesa alkoholumado, perforto kaj kredo je magiaĵoj. La religia gvidanto kaj profeto Handsome Lake rekonsciigis sian popolon pri propra kulturo kaj memestimo, sed fine lia agado kontraŭ "sorĉistinoj" subfosis lian pozicion.

## Eksteraj ligiloj 
* Senekoj - informoj pri historio kaj kulturo  
* retejo de la Seneka nacio de indianoj (SNI), Novjorko 

Kategorio:Indianaj etnoj en Usono
Kategorio:Indianaj etnoj en Kanado
Kategorio:Haudenosaunee
Vira monda ĉampionado de manpilkado

La **Manpilka Mondpokalo** aŭ fakte **vira monda ĉampionado de manpilkado** estas konkurso por determini la plej bonajn virajn ŝtatajn teamojn de manpilkado de la mondo.
La Internacia Federacio de Manpilkado aranĝas la konkurson. La unua ĉampionado okazis 1938 en la Germana Regno. Ĝi estis dutaga evento de kvar teamoj. La ludotempo estis 2 × 15 minutoj. En 1954 la ludotempo estis 2 × 25 minutoj. Ekde 1958 la ludotempo estas la nunaj 2 × 30 minutoj.

Post la fino de la Dua Mondmilito, la du turniroj - pri subĉiela kaj pri sporthala manpilkado - okazis alterne je neregulaj intervaloj, kutime ĉiujn tri aŭ kvar jarojn. La lasta subĉiela vira monda ĉampionado de manpilkado okazis en 1966 en Aŭstrio (subĉielaj kampaj ĉampionadoj inter 1938 kaj 1966 okazis sepfoje). Ekde tiam, la mondĉampiono pri manpilkado estas determinita nur en endoma manpilkado. Ekde 1993, la turniro okazas ĉiujn du jarojn. La ĉampionado ekde 2001 kutime okazas en januaro kaj februaro.

eta|maldekstra|200ra|
En la konkurso la eŭropaj teamoj superregas la medalpoziciojn: De 1938 ĝis 2025, la 29 mondĉampionaj titoloj iris al dek federacioj de la Eŭropa Manpilka Federacio. La nuna mondĉampiono pri endoma manpilkado estas la dana vira nacia teamo de manpilkado, kiu unue gajnis la titolon en 2019 kaj de tiam defendis ĝin tri fojojn (2021, 2023 kaj 2025) - la sola federacio ĝis nun. La franca vira nacia teamo de manpilkado estas la rekorda mondĉampiono kun ses titoloj (1995, 2001, 2009, 2011, 2015 kaj 2017). En 1958 brazila teamo estis la unua ekstereŭropa teamo, kiu partoprenis en la monda ĉampionado. En la 5-a ĉampionado en 1964 la japana teamo estas la unua ekstereŭropa teamo, kiu gajnis ludon. La katara teamo estas sola neeŭropa nacia teamo kiu gajnis medalon - ĝi gajnis arĝentomedalon en 2015 dum ĝi estas gastiganta lando. La egiptia teamo en 2001 kaj kaj la tunizia en 2005 atingis la ludon pri la tria rango, sed malvenkis ĝin. 

La konkurso plej ofte estis disvolvitaj en tri etapoj. Kaj la unua kaj la dua estas rondbataloj. Li fina etapo konsistas el duonfinalo kaj finalo. Inter 1995 ĝis 2017 sepfoje okonfinalo sekvis la unuan etapon. Por la eliminitaj teamoj de la unua etapo la konkurso ne finiĝas tuje. Ili ankoraŭ havas ludojn pri la ceteraj rangoj, por ke ĉiu teamo havu rangon en la fina tabelo.

## Rezultoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* virina monda ĉampionado de manpilkado

## Eksteraj ligiloj 
* ihf.info retejo de la Internacia Federacio de Manpilkado

eta|maldekstra|300ra|

Mondo
Kategorio:Tutmondaj sportaj konkursoj
Kategorio:Aperis en 1938
Kategorio:Sporto en 1938
Jóhanna Sigurðardóttir

**Jóhanna Sigurðardóttir** ([]) (naskiĝis la  en Rejkjaviko) estas islanda politikisto. Ŝi estis ministro pri socia politiko de la jaroj 1987 ĝis 1994 kaj de 2007 ĝis 2009. Ekde la  ŝi estas ĉefministro de Islando. Fakte ŝi estas la tutmonde unua malferme samseksema persono kiu estas la ĉefo de registaro.

## Privata vivo 
Jóhanna Sigurðardóttir estas deklare lesbanino, ekde 2002 vivas en kunviva registriĝo kun Jónína Leósdóttir. Ŝi havas du filojn (ili naskiĝis en 1972 kaj 1977) pro unua edzeco kun Þorvaldur Jóhannesson. Ŝia partnerino havas unu filon (n. 1981). Jóhanna estas la unua malferme samseksama estro de ŝtato en historio de homaro. Ŝi edziniĝis al ĵurnalistino Jónína Leósdóttir la , la unuan tagon post la ekvalido de la islanda leĝo ebliganta samseksajn edziĝojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe la retpaĝo de ministrio  
* Profilo ĉe la retpaĝo de parlamento 
* Profile: Johanna Sigurdardottir, BBC News, 1-a de februaro 2009 

## Referencoj 
Kategorio:Ĉefministroj de Islando
Kategorio:Islandaj ministroj pri sociaj aferoj
Kategorio:GLAT-politikistoj
Kategorio:Registarestroj
Rutinozo

**Rutinozo** estas disaĥarido, ankaŭ konata kiel *6-O-L-ramnozil-D-glukozo* (C12H22O10), trovata en kelkaj flavonoidaj glikozidoj. Oni priparas ĝin el rutino tra hidrolizo per enzimo ramnodiastazo.

## Referencoj 
* Kamiya, Shintaro; Esaki, Sachiko; Tanaka, Reiko. Studies on L-rhamnosidase. Part III. Synthesis of some disaccharides containing an L-rhamnopyranosyl or L-mannopyranosyl residue, and the substrate-specificity of α-L-rhamnosidase from Aspergillus niger. Agricultural and Biological Chemistry (1985), 49(1), 55-62.

Kategorio:Karbonhidratoj
Pola rapidvojo S3

**Pola rapidvojo S3** estas planata pola rapidvojo inter Świnoujście – Lubawka je longeco 470,6&nbsp;km. Parto de eŭropa tarko n-ro .

## Vidu ankaŭ 
* Pola landvojo n-ro 3

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de GDDKiA pri S3 (pola lingvo)
Kantono Trélon

La **kantono Trélon** (france *canton de Trélon*) estas franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi estas unu el la 12 kantonoj de la arondismento Avesnes-sur-Helpe.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono Trélon la jenaj 12 francaj komunumoj :
* Anor 
* Baives 
* Eppe-Sauvage 
* Féron 
* Fourmies 
* Glageon 
* Moustier-en-Fagne 
* Ohain 
* Trélon
* Wallers-en-Fagne 
* Wignehies 
* Willies

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Trélon
Manozo

[eta|D kaj L rektaj formoj de manozo desegnitaj laŭ [Fischer-projekcioj.]]
**Manozo** estas karbonhidrato, unu el monomeroj de heksoza serio. Ĝi estas grava parto de la karbonhidrata metabolismo de multaj vivaj estaĵoj.

## Konfiguro 
D-manozo havas saman konfiguracion de antaŭlasta karbona atomo kiel D-gliceraldehido, sed ĝi diferenciĝas de D-glukozo per inversio de C2 ĥirala centro. Tiu ŝajne malgranda ŝanĝo konduktas al grandaj diferencoj en kemiaj propraĵoj de tiuj du heksozoj.

## Sintezo 
Manozo ofte sinteziĝas per oksidigo de manitolo. Oni ankaŭ povas krei ĝin el D-glukozo per transformo de Lobry-de Bruyn-van Ekenstein.

## Metabolismo 
Kutime, manozo eniras vojon de karbonhidrata metabolismo en du paŝoj:
* Unue, ĝi trairas fosforiligon ĝis manozo-6-fosfato per enzimo heksokinazo.
* Poste, ĝi estas konvertita en fruktozo-6-fosfato per manozo-fosfat-izomerazo.
Manozo estas parto de sennombraj glikoligitaj substancoj, inkluzive N-ligitan glikoziligon de proteinoj. C-manoziligo estas ankaŭ ofta.

## Medicinaj efektoj 
D-manozo trovita en kelkaj fruktoj, plej noteble en oksikoko, estas kredata preventi adheron de bakterioj al epitelio de uretero kaj urinveziko tra konkura mekanizmo kun polisaĥarida kovraĵo de la epitelio. Kvankam tiaj asertoj ne estas iel science pruvitaj, kelkaj kuracistoj ricevis multaj raportoj de pacientoj pri grandega plibonigo de simptomoj de ureteraj kaj urinvezikaj malsanoj post ada konsumo de oksikoka suko.

## Etimologio de nomo 
Ambaŭ vortoj *manozo* kaj *manitolo* historie devenas de vorto manao, kiu estis, laŭ Biblio, manĝaĵo, sendita far la Dio al judoj dum ilia vojaĝo tra dezertoj de Sinaja duoninsulo. La nomon *manao* ĝis nun tenas dolĉa sekreciaĵo de kelkaj arboj kaj arbustoj, kiel *Fraxinus ornus*, kvankam oni ne scias, ĉu tio ĉi vere estis la manao el Biblio. Ĝuste en tia sekreto manozo estis unue trovita.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Karbonhidratoj
Rankovce

eta|dekstra|330ra|Rankovce troviĝas en la plej griza parto

**Rankovce,** hungare **Ránk** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Supermara alteco: 359 m
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 044 46
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Rankovce situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1332 en formo *"Rank"*. En 1910 loĝis en Ránk 318 homoj, (208 slovakoj, 87 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Rankovce 554 homoj, (527 slovakoj, 24 ciganoj, 2 hungaroj, unusola ĉeĥo).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Rankovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Esperanto-klubo Ardo

La **Esperanto-klubo Ardo** estas loka esperantista asocio en la urbo Ĥarkivo, ĉefurbo de Ĥarkiva provinco en la nord-orienta parto de Ukrainio. La klubo fondiĝis en 1910, sed oficiale povis esti registrita nur en 1993. Laŭ la stato de 2016, prezidanto de la klubo estas *Jurij Lipinskij* (cirile *Юрій Лупіцкій*), ĝenerala sekretario *Volodimir Ĥodin* (cirile *Володимир Ходін*). Kompreneble la klubo estas parto de Ukrainia Esperanto-Asocio kaj la klubaj membroj aktive subtenas la asocian agadon.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ( kaj )
* kluba paĝo en la retejo*Ipernity*, arkivigita laŭ la stato de junio 2013
* kluba paĝo en la retejo *YouTube*

Kategorio:Ukrainaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Ĥarkivo
Ramnozo

**Ramnozo** estas natura karbonhidrato, monosaĥarido. Oni povas klasifiki ĝin aŭ kiel metil-pentozo, aŭ kiel 6-deoksi-heksozo. Malsame al plimulto de sakaĥidoj, ramnozo troveblas en naturo nur en sia L-ĥirala formo, nomita L-ramnozo (aŭ *6-deoksi-L-manozo*). Absoluta plimulto de naturaj saĥaridoj troveblas preskaŭ precipe en D-formo. Krom L-ramnozo, solaj ekskludoj estas alia metilpentozo L-fukozo kaj pentozo L-arabinozo.

La nomo *ramnozo* devenas de la nomo de planto ramno (*Rhamnus*), kie ĝi estis unue trovita. Ankaŭ ĝi troveblas en pura formo en folioj de toksikodendrono (*Toxicodendron vernix*), kaj kiel parto de glikozidoj en aliaj plantoj.

Ramnozo estas komponento de ekstera ĉela muro de acid-rezistaj bakterioj de genro Mycobacterium, inkluzive *Mycobacterium tuberculosis*, kaŭzanto de tuberkulozo.

## Referencoj 
Kategorio:Karbonhidratoj
Kostoľany nad Hornádom

eta|dekstra|330px|Kostoľany nad Hornádom troviĝas en la plej griza parto
**Kostoľany nad Hornádom** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 258-270 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 044 31
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Kostoľany nad Hornádom situas en valo, laŭ dekstra bordo de Hernád, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1423. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1960-2002 formiĝis unuigita vilaĝo el Malá Vieska, Tepličany kaj Kostoľany nad Hornádom. La nova nomo estis Družstevná pri Hornáde. Kostoľany nad Hornádom forlasinta la unuiĝon iĝis municipo en 2002.

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Herľany

**Herľany** (hungare *Ránkfüred* germane *Herlein*) estas feriejo kaj vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis la germaneca **Herlein**, poste la vilaĝo ricevis hungarecan nomon pro la hungariga politiko.

## Situo 
Herľany situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 15 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1487 en formo *"poss. Haryan"*. Ekde la 17-a jarcento oni profitas kuracakvon kun konsistaĵoj de jodo, fero kaj sodakvo.  En 1910 loĝis en Ránkfüred 160 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Herľany 276 homoj, (274 slovakoj, po 1 hungaro kaj ĉeĥo).
 
## Vidindaĵo 
* gejsero, farita en 1875, la akvo -a ŝpruciĝas al alteco de 30-35 m, inter 2 ŝpruciĝoj pasas 32-36 horoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Ramno

La **ramno** (*Rhamnus*) estas genro (aŭ du genroj, se oni rigardu apartan genron *Frangula*) de ĉirkaŭ 100 specioj de arbustoj, arbedoj kaj malgrandaj arboj inter 1 kaj 10 metroj je alto en familio ramnacoj. Plejparto de anoj de la genro kreskas en modera kaj subtropika klimato en Norda Hemisfero, sed ankaŭ troveblas en kelkaj lokoj de Suda Hemisfero en Afriko kaj Suda Ameriko. Kelkaj ramnoj estas invadaj specioj ekster siaj naturaj arealoj.

En la genro ekzistas kaj falfoliaj, kaj ĉiamverdaj plantoj. La folioj estas simplaj, ĉirkaŭ 3-15 cm longaj, aranĝitaj aŭ laŭvice, aŭ popare. Plimulto de ramnoj havas tiun distinktan karakterizaĵon, ke la vejnoj kurviĝas al la ekstremaĵo de la folio. La fruktoj estas malhel-bluaj beroj. Ramnoj estas kutima manĝaĵo por larvoj de multaj Lepidopteroj.

## Klasado 
La genro dividiĝas je du subĝneroj, kiujn iuj eĉ rigardas apartaj genroj.
* Subgenro *Rhamnus*: floroj kun kvar koroloj, butonoj kun butonaj skvamoj, folioj aŭ poparaj aŭ laŭvicaj, branĉoj kun dornoj. Specioj estas:
***Rhamnus alaternus* – Itala ramno
***Rhamnus alnifolia* – Fragilfolia ramno
***Rhamnus arguta* – Denta ramno
***Rhamnus cathartica* – Puriganta ramno (syn. *R. catharticus*)
***Rhamnus crocea* – Ruĝbera ramno (ssp. *crocea*), Ileks-folia Ramno (ssp. *pilosa*)
***Rhamnus davurica* – Dahura ramno
***Rhamnus diffusus* 
***Rhamnus globosa* – Lokao
***Rhamnus ilicifolia* – Ileks-folia reĝbero
***Rhamnus japonica* – Japana ramno
***Rhamnus lanceolata* – Lancfolia ramno
***Rhamnus libanotica*
***Rhamnus lycioides*
***Rhamnus petiolaris*
***Rhamnus pirifolia* – Insula ruĝbera ramno
***Rhamnus prinoides* – Brilfolia ramno
***Rhamnus saxatilis* – Roka ramno, Avignona ramno, Avignona bero (syn. *R. infectoria*, *R. infectorius*)
***Rhamnus serrata* – Segilfolia ramno
***Rhamnus smithii* – Ramno de Smith
***Rhamnus staddo* – Staddo (syn. *R. rhodesicus*)
***Rhamnus tinctoria* - Ramno de Dyer (syn. *R. saxatilis* ssp. *tinctorius*)
***Rhamnus utilis* – Ĉina ramno

*Subgenro *Frangula*: floroj kun kvin koroloj, butonoj sen skvamoj, folioj ĉiam laŭvicaj, branĉoj sen dornoj. Specioj estas:
***Rhamnus betulaefolia* (*Frangula betulifolia*) – Betul-folia ramno
***Rhamnus californica* (*Frangula californica*) – Kalifornia ramno, Kafe-bero
***Rhamnus caroliniana* (*Frangula caroliniana*) – Karolina ramno, India Ĉerizo (syn. *R. carolinianus*)
***Rhamnus frangula* (*Frangula alnus*) – Frangolo, Fragila ramno, Rompanta ramno, Nigra Hunda Arbo
***Rhamnus glandulosa* - Sanguinho
***Rhamnus latifolia* (*Frangula azorica*)
***Rhamnus purshiana* (*Frangula purshiana*) – Cascara (syn. *R. purshianus*)
***Rhamnus rubra* (*Frangula rubra*) – Ruĝa ramno
***Rhamnus sphaerosperma* (*Frangula sphaerosperma*) – Uest-India ramno

## Eksteraj ligiloj 
* Scienca esploro pri kemio de Afrika Ramno 
* *Rhamnus diffusus* bildoj de *Chilebosque*
* *Frangula caroliniana* bildoj ĉe bioimages.vanderbilt.edu 

Kategorio:Ramnacoj
Kategorio:Arbustoj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Veľká Lodina

eta|dekstra|330ra|Veľká Lodina troviĝas en la plej griza parto

**Veľká Lodina,** hungare **Nagyladna** (nadjladna) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Veľká kaj nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 km²
* Supermara alteco: 255 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 044 32
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Veľká Lodina situas en valo, laŭ dekstra bordo de Hernád, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Prešov-Spišské Podhradie. Košice troviĝas 23 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1423 en formo *"Alsoladna"* (=Suba Ladna). En la 15-a jarcento 3 vilaĝoj formiĝis: Supra, Meza kaj Suba Ladna. En 1910 loĝis en Nagyladna 277 homoj, (220 slovakoj, 23 rutenoj, 12 hungaroj, 3 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros (reĝa departemento), al distrikto de Lemes, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Veľká Lodina 241 homoj, (escepte 30 ciganojn ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo

## Eksteraj ligiloj 
* Veľká Lodina en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Ŝiĉimio

eta|dekstra|Shichimi tōgarashi
eta|80ra|Komerce produktita *ŝiĉimio*

***Shichimi tōgarashi*** (japane: , "sep gustoj de pipro") aŭ mallonge ***shichimi***, esperantigite **ŝiĉimio**, estas miksaĵo de sep kondimentoj tradicia en japana kuirarto. Ekster Japanio oni ankaŭ nomas ĝin ***nanami tōgarashi***.

La baza ingridiento de la miksaĵo estas muelita togaraŝio, Japana ruĝa pipro. Al ĝi estas aldonataj:
* mandarina krusto
* sesamaj semoj
* papavaj semoj
* kanabaj semoj
* *nori*-folioj
* muelita *sansho* (japana sorto de siĉuana pipro)

En iuj receptoj oni povas anstataŭigi aŭ alplenigi iujn el tiuj ingridientoj per juzua krusto, kolzo, zingibro aŭ ŝiso (*Perilla* Sp.).

Historie herbistoj produktis ŝiĉimion en Edo (nuna Tokio), kaj ĝis nun estas uzata arĥaa nomo **Yagenbori** (japane: , laŭ la nomo de originala produktloko). Poste, kelkaj monaĥejoj kaj religiaj skoloj disvolvis proprajn receptojn. Nun famaj ŝiĉimioj vendatas en specialaj vendejoj antaŭ gravaj temploj kiel Zenkō-ji en Nagano kaj Kiyomizu-dera en Kioto.

Ŝiĉimion oni uzas en supoj, nudeloj kaj gjudono. Ofte ĝi ankaŭ uziĝas kun rizaj produktoj kiel moĉioj, agemoĉioj kaj senbejoj por pli spica gusto.

Kvankam simila je sono, oni ĉiam diferencu *shichimi tōgarashi* kaj *ichimi tōgarashi*. La lasta signifas simple togaraŝion sen iuj aldonaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Togaraŝio

Kategorio:Japana kuirarto
Kategorio:Spicoj
Arbaro Mormal

eta|dekstra|Informokabano
La **arbaro Mormal** (france *forêt de Mormal*) estas la plej vasta arbaro de la franca regiono Nordo-Kaleza Markolo, kaj la sola kun cervoj. Ĝi estas publika kaj "*domaniale*" arbaro, tiel ke ĝi estas administrata de la franca institucio ONF kaj de la franca ministerio pri agrikulturo. Tiu arbaro ĉefe konsistas el kverkoj, fagoj, karpenoj kaj fraksenoj.

Ĉiuj arboj estas relative junaj pro tio, ke la arbaro estis preskaŭ tute hakita dum la Unua mondmilito kaj denove troekspluatadita dum la Dua Mondmilito.

La arbaro troviĝas sur la teritorio de la komunumo Locquignol, kiu situas centre de ĝi.

Mormal
Nacia parko Šumava

**Nacia parko Šumava** estas la plej granda nacia parko de Ĉeĥio, kun areo de 690,3 km². Ĝi estas parto de la biosfera Protektejo Šumava, 979,7 km² granda, kiu estas sub protekto de UNESKO.

La parko situas sud-okcidente en Ĉeĥio en montaro Šumava, ĉe la landlimo al Germanio kaj Aŭstrio. Translime en Bavario situas la germana nacia parko "Bayerischer Wald". La du parkoj kune konsistigas la plej grandan koheran arbaran areon de centra Eŭropo.

La parko estas alirebla por turistoj, kiuj tamen devas resti sur markitaj vojoj.

La parko longas, de nord-okcidento al sud-oriento, ĉirkaŭ 100 km kaj larĝas ĉirkaŭ 20 km. Ĝia plej alta loko estas monto Plechý, 1.378 m alta; ĝia plej malalta loko estas la elfluejo de rivero Otava, je alto de 570 metroj super marnivelo. Alia rivero, kiu trafluas la parkon, estas Vultavo.

## Vidu ankaŭ
* Triseĝa monto
* Chalupská slať


Sumava
Kategorio:Protektitaj areoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Protektitaj areoj en distrikto Prachatice
Kategorio:Protektitaj areoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Protektitaj areoj sur landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio
Kategorio:Protektitaj areoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Šumava
Jordan Galland

**Jordan GALLAND** (n. la 2-an de januaro 1980 en Novjorko), estas usona muzikisto (Dopo Yume, Sean Lennon).

## Albumoj 
* Airbrush (2009)
* Search Party (2010)
* To the Top (2011)
* Wind-up Rabbit (2013)

## Eksteraj ligiloj 
* http://seanonolennon.com/menu.htm (re:Dopo Yume)
* http://dopoyume.com 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj muzikaj komponistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Edred (Anglio)

**Edred** (aŭ Eadred, Aedred, ktp.) estis reĝo de Anglio de 946 ĝis sia morto (la 23-an de novembro 955).

Li estis filo de Eduardo la pli aĝa kaj ties tria edzino Edgiva de Kent, kaj sekvis sian fraton Edmundon la 1-an kiu estis mortponardata ĉe Pucklechurch, Gloucestershire la 26-an de majo 946. Tiun jaron ĉefepiskopo Oda de Canterbury konsekris Edred kiel reĝo la 16-an de aŭgusto ĉe Kingston, kie ŝajne Edred ricevis omaĝon de kimraj regantoj kaj la grafoj de norda Anglio.

Laŭ la anglosaksa kroniko, la saman jaron Edred konkeris Northumbria kaj la skotoj promesis ke ili faros ĉion kion li proponis. Tamen la vikingoj daŭre estis problemo.

Olaf Sihtricson, foje nomata *Amlaíb Cuarán* (*sandalo*), estis reĝo de Jorko dum la frua 940-a jardeko, kiam li iĝis baptofilo de Edmundo la 1-a, al kiu li omaĝis. Olaf estis forpelata el sia regno kaj iris al Irlando kie li sekvis sian kuzinon kiel reĝo de Dublino. Post katastrofa malvenko en 947, li devis eliri de Irlando. Baldaŭ li regajnis la regnon de Jorko, sed la northumbrianoj denove senregnigis lin kaj anstataŭigis lin per Eric, filo de Harald. Tamen alia Eric, Eric Bloodaxe, kiu regis Norvegion de 930 al 934, venis al Northumbria kaj pretendis la regnon de Jorko, subtenate de nordaj gravuloj. Edred malmilde reagis: li atakis Northumbria, kaj bruligis la gravan preĝejon de Ripon fonditan de Sankta Wilfrid. Revene al la sudo de Anglio, la armeo de Edred perdis multajn virojn dum la batalo de Castleford, sed Edred sukcese senpotencigis sian rivalon per ĵuro ke la northumbrianoj eĉ pli suferus se ili ne forlasus Eric Bloodaxe. Ties subtenantoj pagis monpunon al Edred.

En 952 grafoj lojalaj al la angla reĝo ekregis Northumbria.

Dum siaj lastaj jaroj Edred suferis pro stomaka malsano, kiu fine mortigis lin ĉe Frome, Somerset. Li entombiĝis en Winchester. Ĉar li estis fraŭlo kaj senfilis, lin sekvis lia juna nevo Edwy.

Kategorio:Mortintoj en 955
Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Anglosaksoj
Anor

**Anor** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 3 093 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999. Ĝi estas la plej suda kaj komunumo de la regiono.

maldekstra|100px|Blazono de Anor.
__TOC__

## Geografio 
Anor estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Fourmies. Ĝi situas en la norda parto de natura regiono nomita *Thiérache*, inter la landlimo de Belgio kaj la departemento Aisne.

La vilaĝo Anor troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Anor etendiĝas sur 22,24&nbsp;km².

## Vidindaĵoj 
En Anor estas la plej alta pinto de la departemento Nord, en loko nomita "*Le point du Jour*".

## Administrado 
Anor apartenas al la kantono de Trélon, kies ĉefurbo estas Trélon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Trélon
* Anor (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de Anor


Kategorio:Komunumoj de Nord
Slanská Huta

eta|dekstra|330ra|Slanská Huta situas en la plej griza regiono
**Slanská Huta,** hungare **Szalánchuta** (salAnchuta) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Supermara alteco: 462 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 044 17
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Slanská Huta situas sub monto 900 m-ojn alta, laŭ la hungara landlimo, fine de sakovojo. Košice troviĝas 26&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis unue menciita en la jaro 1722. La unuaj loĝantoj laboris en la vitrofarejo. En 1880 la komunumo iĝis vilaĝo. En 1910 loĝis en Szalánchuta 249 homoj, (escepte 3 hungarojn ĉiuj slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Szalánchuta rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno (laŭ hungara Vikipedio). En 2001 loĝis en Slanská Huta 238 homoj, (236 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj senkontrole estas traireblaj.

== Komunumoj pri *huta* (=vitrofarejo) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Slanská Huta en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Detektivo

eta|dekstra|180px|Sherlock Holmes kaj lia asistanto doktoro Watson aŭskultas klienton
**Detektivo** estas:

# ano de sekreta polico, eĉ privata; kaŝpolicano; (kaŝ-vestita detektivo
# policana esploristo, kiu provas eltrovi la bezonatajn faktojn pri krimo;
# privata esploristo, kiu provas eltrovi la bezonatajn faktojn pri io ajn, pagita de iu privatulo.

La signifon de la vorto detektivo oni devas trovi el la kunteksto kiel lando, tempo aŭ uzanto. Estas eble uzi ankaŭ alian pli precizan terminon. Nuntempe oni povas unue pensi pri fikcia literatura rolulo, esploristo kaj solvanto de krimoj aŭ aliaj problemoj, Sherlock Holmes aŭ Hercule Poirot kiel tipaj ekzemploj el krimliteraturo.

Detektivoj tamen laboras kiel profesiaj esploristoj, uzante diversajn titolojn, ekzemple por advokatoj ĉe civilaj procesoj aŭ por asekuraj kompanioj. Ili povas trovi malaperintajn personojn, kiujn la polico ne povas aŭ volas trovi. Familiaj problemoj, kiel divorco, donas multe laboron al detektivoj.

La statuso, rajtoj kaj devoj varias laŭ landoj. En kelkaj landoj kiu ajn povas esti privata detektivo kaj en aliaj necesas havi konstituitan edukadon aŭ trejnadon antaŭ ol la detektivo havos permesilon labori aŭ fondi detektivan oficejon. Policoj aŭ gardistoj jam havas tian bazan edukadon kaj intereson al la profesio kaj pli facile povas trejniĝi por esti detektivo.

Detektiva fikcio (aŭ literaturo) estas literatura ĝenro, kiu disvolviĝis ekde la mezo de la 19-a jarcento kaj atingis sian pinton en la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento. Ĉi tiu ĝenro de literaturo priskribas krimrakontojn - ĉefe murdojn - en la formo de mistero, kiun detektivo (polica detektivo, privata detektivo aŭ memdungita detektivo), la ĉefrolulo de la verko, solvas direkte al la fino de la verko uzante sian akran logikon kaj baziĝante sur indicoj kaj sugestoj teksitaj tra la verko. Kelkaj detektivverkoj unue aperis kiel libroserioj kaj prezentas regulan rolulon, detektivon, kiu solvas malsaman misteron en ĉiu verko. 

Kategorio:Polico
Homburg TG

**Hombrug** estas komunumo en la distrikto Frauenfeld (ĝis la 31-a de decembro 2010 de la distrikto Steckborn) de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro modeste kreskis al  ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Homburg estas kun 21,1 km² laŭ areo la 3-a plej granda komunumo de la Kantono Turgovio. Ĝi situas sur la montoĉeno Seerücken kaj ofertas belan vidon al la Turvalo kaj al Bodenlago. La komunumo konsistas el la municipoj Homburg, Gündelhart, Hörhausen kaj Salen-Reutenen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Homburg limas en nordo al Steckborn, en nordokcidento al Mammern, en okcidento al Herdern, en sudokcidento al Pfyn, en sudo al Müllheim, en sudoriento en unu punkto al Wigoltingen, kaj en oriento al Raperswilen.

## Kastelo Klingenberg 
En Homburg ĉe la suda flanko de Seerücken troviĝas la Kastelo Klingenberg, kiu estis konstruita en la 13-a jarcento. Post bruliĝo en la 18-a jarcento la kastelo estis rekonstruita.

## Trafiko 
Homburg situas flanke de la gravaj trafikkonektoj. Per la publikaj trafikiloj la komunumo atingeblas per poŝtaŭto ek de la stacidomo Müllheim-Wigoltingen. En Müllheim ankaŭ troviĝas la plej proksima aliro al la nacia aŭtoŝo A7 de Kreuzlingen al Vinterturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Homburg datiĝas el la jaro 899 kiel *Hohenperc*. Ek de 1870 ĝis 1998 Homburg formis kun la municipo Hörstetten unuecan komunumon.

Gündelhart estis en la jaro 880 por la unua fojo dokumente menciita kiel *Gundelinhart*. Gündelhart kaj Hörhausen formis ek de 1803 ĝis 1998 lokkomunumoj de la municipkomunumo Steckborn.

La nuna politika komunumo Homburg estis kreita la 1-an de januaro 1999 kadre de la turgovia komunumreformo per kunigo kun la antaŭaj lokkomunumoj Gündelhart-Hörhausen kaj Salen-Reutenen.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Homburg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Homburg
* Homburg en la Historia Leksikono de Svislando
* Gündelhart-Hörhausen en la Historia Leksikono de Svislando
* Kastelo Klingenberg en la Historia Leksikono de Svislando
Eŭropo de Demokratio kaj Diferencoj

**Eŭropo de Demokratio kaj Diferencoj** (angle *Europe of Democracies and Diversities*, EDD) estis eŭroposkeptikisma frakcio en la Eŭropa Parlamento, kiu ekzistis en la jaroj 1999-2004. Kunprezidantoj de grupo EDD (fine de oficperiodo kun 18 membroj) estis nederlandano Johannes Blokland, dano Jens-Peter Bonde kaj franco Jean Saint-Josse (ĉi-tiu lasta ĝis 2002). Post eŭropaj balotoj en 2004 ĝistempaj membroj kun membroj el novaj membraj ŝtatoj de EU faris novan frakcion Sendependeco kaj Demokratio.

## Vidu ankaŭ 
*Frakcioj en la Eŭropa Parlamento
*Frakcio Sendependeco kaj Demokratio

Kategorio:Frakcioj en la Eŭropa Parlamento
Maria de Rumanio

eta|200px|Maria de Saksio-Koburgo kaj Gotao, reĝino de Rumanio
**Maria Aleksandra Viktorino de Saksio-Koburgo kaj Gotao** (naskiĝis la  en Eastwell Park, Kent, mortis la  en Sinaia) estis (pro edzineco) reĝino de Rumanio 1914 - 1927. Filino de la princo Alfredo de Saksio-Koburgo kaj Gotao, duko de Edinburgo kaj de Saksio-Koburgo kaj Gotao (dua filo de la reĝino Viktoria de Britio) kaj de la grandprincino Maria Aleksandrovna de Rusio, filino de la caro Aleksandro la 2-a de Rusio.

Princino tre bela, dum siaj infanaĝo kaj junaĝo loĝis en Anglio, Malto kaj Koburgo. Ŝia pensmaniero estis moderna, inteligenta kaj malferma. Ŝiaj kuraĝo kaj virtoj popularigis ŝin, kio igis ŝin granda simbolo por ŝia nova patrio, Rumanio.

La 10-an de januaro 1893, je sia 17-jariĝo, edziniĝis en la kastelo de Sigmaringen kun la princo heredanto de Rumanio, Ferdinando de Hohenzollern-Sigmaringen, estonta reĝo Ferdinando la 1-a de Rumanio kaj heredanto de sia onklo Karlo la 1-a de Rumanio, kun kiu ŝi naskis ses gefilojn:

# Karlo la 2-a de Rumanio (1893 - 1953).
# Elizabeto de Rumanio (1894 - 1956). Edziniĝis en 1921 kun Georgo la 2-a de Grekio.
# Maria de Rumanio, reĝino de Jugoslavio (1900 - 1961). Edziniĝis en 1922 kun Aleksandro la 1-a de Jugoslavio.
# Nikolao de Rumanio (1903 - 1979).
# Ileana de Rumanio (1909 - 1991). Arkidukino de Aŭstrio pro geedziĝo.
# Mircea de Rumanio (1913 -1916).

eta|200px|Maria de Rumanio

Reĝino en 1914 post la forpaso de la reĝo Karlo la 1-a de Rumanio, Maria estis monarkino tre populara inter siaj subuloj, apogis la Ententon dum la Unua mondmilito kaj verkis la libron *Mia lando* (1915-1919), kiu estas priskribo de Rumanio. Dum la milito aktivis helpante la vunditojn.

En 1922 estis kronita kune kun sia edzo dum solena ortodoksa ceremonio en la urbo Alba Iulia, post pliiĝo de la rumana teritorio (aneksado de Transilvanio kaj Besarabio). En 1927 vidviniĝis kaj ŝia nepo Mikaelo la 1-a de Rumanio surtroniĝis, ĉar lia patro, la princo Karlo, senrajtiĝis pro geedziĝo al pleba rumanino (Zizi Lambrino).

Venkinte Mikaelon, Karlo (nova reĝo Karlo la 2-a) persekutis sian patrinon, pro envio je ŝia populareco. La bonkora reĝino, malsana je kancero, ĉiam optimisma kaj religiema, forpasis en la aĝo de 63 jaroj en la kastelo de Peleș, Sinaia, tristigante siajn familion kaj popolon. Dum sia regado ŝi verkis interesajn "Memorojn" kaj laboris por la bonstato kaj progreso de Rumanio.

## Religiemo 
Maria estas tre estimata de la bahaanoj, ĉar ŝi estis la unua reĝino kiu akceptis la bahaan kredon. Antaŭ sia regado ŝi estis anglikanino sed en Rumanio devis akcepti la kristan-ortodoksan kredon. Dum siaj lastaj jaroj ŝi renkontiĝis kun Martha Root, konata bahaanino pro siaj longaj vojaĝoj tra la mondo pro la Bahaa Kredo kaj ĝia disvastigo. La bahaanoj diras ke la reĝino Maria estis la unua monarko kiu deklaris sian kredon je Bahá'u'lláh.

Kategorio:Historio de Rumanio
Kategorio:Rumanaj reĝedzinoj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
∞
Kategorio:Eminentuloj Bahaaj
Milio verga

eta|Disvastiĝo de verga milio en Usono
eta|Grajnoj de verga milio

**Verga milio** () aŭ **verga panico** estas poaco el la genro Panico, kreskante en ebenaĵoj de Norda Ameriko.

## Priskribo 
La verga milio estas plurjara herba planto, kiu atingas kreskoalton de ĝis 2,5&nbsp;m. Ĝi havas ruĝetan pajlon kun ronda kversekco kaj estas distingebla de la aliaj preriaj herboj je ties blankaj haroj ĉe la alligo de la folioj. La folioj longas 20 ĝis 40&nbsp;cm kaj larĝas 0,3 ĝis 1,5&nbsp; cm. La infloreskoj estas finstaraj spikoj. Verga milio formas subterajn rizomojn.

## Uzo 
La verga milio estas C4-planto, kio igas ĝin pli rezista al la sekeco. Sur unu kvadrata metro povas kreski ĝis 700 plantoj. Ĝi estas grava paŝteja herbo en Usono, kaj oni uzas ĝin ankaŭ por preventi la grundan erodon. La verga milio estas ankaŭ grava kandidato por produktado de celuloza etanolo.

Oni uzas ties diversajn kulturvariojn kiel ornamplantojn en Eŭropo.

## Vidu ankaŭ 
* Meksika-golfaj marbordaj herbejoj

Kategorio:Panicoideoj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kantono Solre-le-Château

La **kantono Solre-le-Château** (france *canton de Solre-le-Château*) estis franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo, kiu ekde 2016 estas parto de nova regiono Hauts-de-France (lauvorte "Vertoj-de-Francio", t. e. la plej norda parto de Francio). Ĝi malfondiĝis en marto 2015 kaj ĝis tiam estis unu el la 12 kantonoj de la arondismento Avesnes-sur-Helpe.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono Solre-le-Château la jenaj 16 francaj komunumoj :
*Aibes
*Beaurieux
*Bérelles
*Bousignies-sur-Roc
*Choisies
*Clairfayts
*Cousolre
*Dimechaux
*Dimont
*Eccles
*Hestrud
*Lez-Fontaine
*Liessies
*Sars-Poteries
*Solre-le-Château
*Solrinnes

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Solre-le-Château
Napoleono la 2-a

eta|200px|Napoleono la 2-a
**Napoléon-François-Joseph-Charles Bonaparte** (konata kiel *Napoleono la 2-a*) naskiĝis la 20-an de marto 1811 en la Palaco Tuileries en Parizo kiel filo de Napoléon Bonaparte kaj de Marie-Louise de Aŭstrio, kaj mortis la 22-an de julio 1832 en Palaco Schönbrunn apud Vieno. Li estis imperiestra titolportanto kaj titola reĝo de Romo ekde 1811 kaj poste princo de Parmo (1814-1817) kaj ekde 1818 **duko de Reichstadt** (*ĉeĥe*   Zákupy).

## Vivo 
Kiel unua leĝa ido de Napoléon Bonaparte li estis ties longe esperata tronsekvanto. Post la du abdikoj en la jaroj 1814 kaj 1815 fine la morto de sia patro en la jaro 1821 li ĉiufoje estis deklarita de la bonapartistoj kiel imperiestro. Li tamen neniam postulis la regadon en Francio nek dum sia mallonga vivo akiris ian politikan gvidfunkcion.

En Vieno la juna Bonaparte amikiĝis kun sia boonklino la arkidukino Sophie Friederike de Bavario. Ambaŭ kune vizitadis balojn kaj koncertojn, kaj oni klaĉis en Vieno, ke la dua filo de Sofio, Ferdinand Maximilian (kiu dum la Meksikaj intervenmilitoj estis instituciigita de la francoj kiel meksika imperiestro) estis la filo de Napoleono la 2-a.

Jam frue Napoleono suferis pro pulmoproblemoj kaj malsaniĝis pro tuberkulozo, kiu kaŭzis la 22-an de julio 1832 lian morton en la juna aĝo de nur 21 en Palaco Schönbrunn en Vieno.

Post lia frua morto la heredanto de la imperiestra krono de Francio fariĝis Charles-Louis-Napoléon Bonaparte, kiu en la jaro 1852 sukcesis reakiri la tronon.

## Tombejo 
Napoleono la 2-a estis entombigita en la Kapucena Tombejo de Vieno. En la jaro 1940 la sarkofago kun lia kadavro laŭ ordono de Adolf Hitler estis transigita al Parizo al la Hotelo de la Invalidoj kaj tie starigita en la kripto unue je la flanko de Napoleono la 1-a. Poste la sarkofago estis translokita al la subpreĝejo. Pro la komplika entombiga ceremonio de la Habsburgoj, kiun Hitlero ne konis, la koro de Napoleono la 2-a kaj liaj visceroj restis tamen en Aŭstrio, la koro en la kortombejo en Sankt-Augustin kaj la visceroj en la duka tombejo de la Stefana Katedralo.

## Vidu ankaŭ
* ''L'Aiglon''

## Fonto 
Tiu-ĉi artikolo baziĝas ĉefe sur libera traduko de la koncerna artikolo en la germanlingva vikipedio.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Imperiestroj de Francio
Kategorio:Dukoj
Kategorio:Tronheredontoj
Aibes

**Aibes** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 385 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

maldekstra|100px|Blazono de Aibes.
__TOC__

## Geografio 
Aibes estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ Solre-le-Château. La areo de Solre-le-Château troviĝas tute okcidente de la departemento, proksime al la landlimo kun Belgio kaj en natura regioneto kromnomita "Solrezis", inter la urbetoj Maubeuge kaj Fourmies. El Aibes fontas la rivereto Solre.

La vilaĝo Aibes troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Aibes etendiĝas sur 9,23 km².

## Historio 
La vilaĝo restis dum multaj jarcentoj la loĝejo de la dekano de Maubeuge, ĉar ĝi pli konvene situis centre de la dekanujo. En 1848, oni elfosis dektri skeletojn kaj plurajn tranĉilojn el la teritorio de la komunumo.

## Vidindaĵoj 
La navo de la preĝejo Saint-Martin datiĝas de la 18-a jarcento, kaj la sonorilturo datiĝas de la jaro 1825. Ene de la preĝejo videblas slabo el blua ŝtono de la jaro 1598, kiu estis klasifikita kiel Monumento historia en 1922.

## Administrado 
Aibes apartenas al la kantono de Solre-le-Château, kies ĉefurbo estas Solre-le-Château. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solre-le-Château

Kategorio:Komunumoj de Nord
Beaurieux (Nordo)

**Beaurieux** - prononco laŭ sistemo IFA  - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* de la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille*, la centra parto de la departemento, kaj al la kantono ''*.
__TOC__

## Geografio 
Beaurieux estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ Solre-le-Château. La areo de Solre-le-Château troviĝas tute okcidente de la departemento, proksime al la landlimo kun Belgio kaj en natura regioneto kromnomita "Solrezis", inter la urbetoj Maubeuge kaj Fourmies.

La vilaĝo Beaurieux troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Beaurieux etendiĝas sur 7,39&nbsp;km².

## Historio 
La nomo de la vilaĝo devenas de la latina *Bellum Rivum''. La vilaĝo estas ankaŭ kromnomita "Biau-Ri" en la loka dialekto pro la rivereto, kiu trafluas ĝin. Tiu esprimo tradukeblas al "Bela rivero" aŭ "Bela rivereto".

Laŭ loka legendo, Karlo la Granda iam pasis tra tiu vilaĝo.

## Administrado 
Beaurieux apartenas al la kantono de Solre-le-Château, kies ĉefurbo estas Solre-le-Château. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solre-le-Château

Kategorio:Komunumoj de Nord
Beaurieux

* Beaurieux, franca komunumo de la departemento Aisne
* Beaurieux, franca komunumo de la departemento Nord
* Beaurieux Rémy, franca verkisto
Štós

**Štós** (,  [ŝtOs]) estas vilaĝo (iam minurbo) en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Banloko apartenas al la municipo.
eta|maldekstre|150ra|Štós-Banloko

## Situo 
Štós situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 36 km.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1241. En la 14-a jarcento germanoj alvenis kaj ili minadis ercojn de arĝentoj, kuproj kaj feroj. En 1696 la komunumo ricevis la rangon "Libera Reĝa Minurbo". En 1803 oni komencis produkti elstarajn tranĉilojn. En 1883 apude oni fondis banlokon, kiu meritis la rangon kuracbanejo post 6 jaroj. En 1910 loĝis en Stósz 1033 homoj, (853 hungaroj, 148 germanoj, 17 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 1946 preskaŭ ĉiuj germanoj deportiĝis al Germanio. En 2001 loĝis en Štós 753 homoj, (646 slovakoj, 66 germanoj, 14 ciganoj, 8 hungaroj, 6 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* banloko, apude groto
* katolika gotika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka, en 1542 pligrandigita, renesanca turo alkonstruiĝis en 1611
* klasikisma luterana sentura preĝejo de 1788
* kapelo omaĝe al Johano Nepomuka de 1760
* banloka moderna kapelo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo de 1949

## Famuloj 
* hungara verkisto Zoltán Fábry tie naskiĝis en 1897, tie mortis en 1970
* hungara subministro Róbert Dubravszky tie naskiĝis
* en 1911 en la banloko estis kuracisto hungara verkisto Géza Csáth

## Eksteraj ligiloj 
* Stósz – Štós (bildoj kun hungara teksteto)

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Turnianska Nová Ves

eta|dekstra|330ra|Turnianska Nová Ves situas en la plej griza regiono
**Turnianska Nová Ves,** hungare **Tornaújfalu** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Nová Ves kaj újfalu signifas: nova vilaĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6&nbsp;km²
* Supermara alteco: 173 m
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 044 04
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Turnianska Nová Ves situas sub monto 251 m-ojn alta, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 35&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj au slavoj vivis tie. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1340 en formo *"Wyfalu"* (=nova vilaĝo). Por fari diferencon inter la samaj komunumoj en 1815 tiu vilaĝo iĝis *Torna*újfalu. Dum la historio tiu loko forte dependis de Torna. En 1578 la turkoj atakis la vilaĝon, kiu iom poste preskaŭ senhomiĝis. En 1828 oni komputis tie 69 domojn kaj 560 homojn. En 1903 kaj en 1904 incendioj okazis. En 1910 loĝis en Tornaújfalu 470 homoj, (senescepte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Tornaújfalu rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Inter 1964-1989 unuigita vilaĝo formiĝis el Turnianska Nová Ves, Hosťovce kaj Chorváty, kies nomo estis *"Nová Bodva"*. En 2001 loĝis en Turnianska Nová Ves 362 homoj, (329 hungaroj, 32 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe Johano Baptisto de 1328, en 1790 barokigita
* kalvinana preĝejo de 1772, baldaŭe turo alkonstruiĝis

## Ĝemelkomunumo 
*  Rásonysápberencs, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Ruskov

eta|dekstra|330ra|Ruskov situas en la plej griza regiono
eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Ruskov

**Ruskov,** hungare **Regeteruszka** (regeteruska) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 km²
* Supermara alteco: 228 m
* Loĝantaro: 1320
* Poŝtkodo: 044 19
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Ruskov situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Michalovce-Košice. La lasta urbo troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1303 en formo *"Ruzka"*. En la 18-a jarcento la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis pro la militadoj. En 1910 loĝis en Regeteruszka 725 homoj, (397 hungaroj, 319 slovakoj, 8 kroatoj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Regeteruszka rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Ruskov 1309 homoj, (1279 slovakoj, 9 ĉeĥoj, 6 hungaroj, 3 ukrainoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Ruskov en la mapo
* bildoj kun slovaka teksteto

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo