open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
István Székely (reĝisoro)

**István Székely** [iŝtvAn sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely István** estis hungara-usona reĝisoro. Lia nomo eksterlande estis *Steve Sekely* aŭ *S. K. Seeley*, lia unua edzino estis aktoro Irén Ágay.

István Székely http://www.imdb.com/name/nm0782804/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Palm Springs (Kalifornio, Usono).

## Biografio 
István Székely forlasis la universitatan lernadon kaj li iĝis ĵurnalisto en sia naskiĝurbo, poste en Berlino. Ekde 1929 li estis reĝisoro, post du jaroj jam en Budapeŝto. Inter 19291932 li reĝisoris 4 germanajn filmojn, inter 1931-1937 24 hungarajn filmojn. Li edziĝis en 1933. En la malfrua 1937 li kun sia edzino rifuĝis al Usono pro la proksimiĝanta naziismo. Ankaŭ en Usono li reĝisoradis, eĉ en 1945 li fondis filman firmaon. Li laboris ankaŭ en Meksiko, Britio, Okcidenta Germanio, Italio, lastfoje en Hungario. Pro vidviĝo li denove edziĝis en 1954.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* *The Great Longing* (germana filmo, 1930)
* Hyppolit, la lakeo (furora hungara filmo, 1931)
* ‘‘Miracle on Main Street’‘ (usona filmo, 1942)
* ‘‘The Fabulous Suzanne’‘ (usona, 1946)
* ‘‘The Empress of China’‘ (germana, 1953)
* ‘‘The Missing Scientists’‘ (brita, 1955)
* ‘‘Cartouche’‘ (itala-franca filmo, 1955)
* ‘‘Desert Desperadoes’‘ (itala, 1959)
* ‘‘The Day of the Triffids’‘ (1962)
* ‘‘Kenner’‘ (usona, 1969)
* *Lila akác* (1934, 1973 (ambaŭ hungaraj))

## Lia libro 
* *Hyppolittól a Lila akácig* (Budapeŝto, 1978)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://mek.oszk.hu/01900/01906/html/index785.html

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nordamerika, Centramerika kaj Karibia Atletika Asocio

La **Nordamerika, Centramerika kaj Karibia Atletika Asocio**,  (NACAC) estas la kontinenta konfederacio reganta organizojn de atletiko por ŝtataj kaj mult-ŝtataj federacioj ene de Nordameriko, Centrameriko kaj Karibio. NACAC estas unu el ses areaj asocioj de la Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj, aŭ en angla *International Association of Athletics Federations* (IAAF). NACAC estis fondita la 10an de Decembro, 1988, en San Juan, Puerto Rico.

## Eksteraj ligiloj 
* Official website 

## Referencoj 
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Sportaj organizaĵoj
Kategorio:Sporto en Nordameriko
Dorsonumero

[eta|dekstra|250px|Teama numero, montrata sur ĉemizo de [futbalo.]]
En teamaj sportoj **dorsonumero**, simple **numero**, ofte referencata kiel *uniforma numero*, *rotonumero*, *pulovera numero*, *ĉemiznumero* kaj similaj esprimoj (kun tiaj nomodiferencoj variante laŭ sporto kaj lando) estas la numero vestita aŭ portita sur la uniformo de ludanto aŭ konkurencanto, por identigi kaj distingi la membrojn de teamo (kaj foje aliajn, kiaj trejnistoj kaj funkciuloj) el aliaj kiuj povas porti samajn aŭ similajn uniformojn. La nombro estas tipe montrata dorse de la ĉemizo, foje akompanata de la nomo de la koncerna ludanto. Foje ĝi estas montrata ankaŭ sur la antaŭo kaj/aŭ manikoj, aŭ sur la pantalono. Ĝi utilas por identigi la ludanton al la funkciuloj, aliaj ludantoj, oficialaj poentigistoj, kaj publiko; en kelkaj sportoj, ĝi estas indikilo ankaŭ por la posteno de la ludanto. En atletiko, kaj speciale en maratonoj (aparte en popolaj maratonoj, kie konkurencantoj povas esti miloj) kaj konkurencoj kun multaj partoprenantoj, dorsonumeroj ege gravas.

## Eksteraj ligiloj 
* English football's experiments with numbering
* Article in *The Guardian* about the Number 1 goalkeeper jersey
* Overcompetitive.com – tongue-in-cheek look at the traditions behind numbers 1 to 11 in football 
* Baseball Hall of Fame, with uniform numbers
* Retired numbers for NFL franchises
* More than just a number? The importance of a squad number. 

Kategorio:Sportoj
Kategorio:Atletiko
Olimpika himno

200px|eta|Kovrilpaĝo de la «Olimpika Himno» de Spiridon Samaras, 1896.
**Olimpika himno** aŭ **Olimpia himno** (en greka Ολυμπιακός Ύμνος) aŭ nomata ankaŭ «Himno de la Internacia Olimpika Komitato» estas himno, nome muzika peco komponita de Spiridon Samaras sur vortumado de poeziaĵo de la ankaŭ greka Kostis Palamas. Ĝi estis kantita la unuan fojon la 25an de marto 1896, fare de koruso komponita de membroj de la muzikaj societoj de Grekio, en la inaŭgura ceremonio de la Unua Olimpiko de Ateno 1896 en la Stadiono Panatinaiko.

Nuntempe ĝi havas diversajn versiojn en diversaj lingvoj tutmonde kaj estis kantataj en multaj el tiuj lingvoj en diversaj okazoj.

himno
Kategorio:Himnoj
Kategorio:Antikva Grekio en arto kaj kulturo
Kategorio:Verkoj de 1896
Flagoportanto

[eta|Flagoportanto de [fajroestingistoj en Brazilo.]]
En militista etoso, **flagoportanto,** **flagportanto** aŭ **flagtenanto** estas tiu kiu portas la flagon de la militista unuo, ĉu roto, regimento ktp. en parado, ceremonio aŭ alia oficiala grupa apero, kio estas konsiderata granda honoro. En difinitaj okazoj oni elektas por tiu posteno plej altan, fortikan aŭ eĉ belaspektan anon. Tiu simboleco aparte gravis en la antikva epoko. 

La sama posteno funkcias ankaŭ en aliaj etosoj, kiaj en sportoj (ekzemple por la inaŭgura ceremonio de Olimpikoj, atletiko kaj aliaj konkurencoj). Tiuokaze kutime oni elektas faman atleton.

En Argentino, Kostariko, Gvatemalo, Ekvadoro, Paragvajo kaj Urugvajo, la flagoportanto estas tiu lernanto kiu elstaris pro kvalifiko, konduto aŭ aliaj meritoj, kaj tiele ricevas la honoron porti la ŝtatan flagon en la lernejaj ceremonioj.

En kelkaj landoj **standardisto** (standardo estas vortara sinonimo al flago) estas la soldata rango komparebla al adjutanto. En la mezepoko ĝi estis nobla titolo kaj posteno.

Kategorio:Flagoj
Kategorio:Soldataj rangoj
László Nagy (teatrestro)

**László Nagy** [lAslo nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy László** estis hungara teatrestro, voĉoaktoro.

László Nagy https://hu.wikipedia.org/wiki/Nagy_L%C3%A1szl%C3%B3_(sz%C3%ADnigazgat%C3%B3) naskiĝis la  en Gádoros kaj mortis la 25-an de aprilo 2023.

## Biografio 
László Nagy frekventis gimnazion en Orosháza, poste li akiris pedagogian diplomon en Altlernejo pri Gyula Juhász en 1972, poste li plulernis en Scienca Universitato de Szeged kaj politika altlernejo. Post siaj studoj li havis diversajn kulturajn kaj politikajn postenojn en Szeged. En 1982 li estis nomumita teatrestro de Nacia Teatro (Szeged). En la sekvaj jaroj en la teatro pluraj evoluoj okazis, eĉ baleto trupo ekfunkciis. Inter 1992-1995 li estis ĵurnalisto, poste muzeestro en Ópusztaszer. Inter 2009 kaj 2012 li denove estis teatrestro de Szeged, poste li pensiuliĝis. Li ricevis 5 premiojn inter 1989-2007 kaj li ricevis la titolon "eterna membro de Nacia Teatro de Szeged" en 2012.

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio kun foto](https://hu.wikipedia.org/wiki/Nagy_L%C3%A1szl%C3%B3_(sz%C3%ADnigazgat%C3%B3))

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Irén Gombaszögi

**Irén Gombaszögi** [gombasogi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gombaszögi Irén** estis hungara aktoro. Ŝiaj fratinoj estis Frida Gombaszögi, Ella Gombaszögi kaj Margit Gombaszögi (ĉiuj aktoroj).

Irén Gombaszögi http://www.imdb.com/name/nm8083523/bio naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis en aprilo de 1967 en Novjorko.

## Biografio 
Irén Gombaszögi devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1916, poste ŝi aliĝis al pluraj trupoj en Budapeŝto. En 1929 ŝi edziniĝis, poste ŝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1933 ŝi havis rolojn en Gaja Teatro kaj Teatro Belvárosi. En 1938 la geedza paro migris al Novjorko. Ŝi revizitis Budapeŝton en 1963 kaj 1966.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Gréban Arnould: ''Jézus Krisztusról szóló 'Igazi passió'* - Veronika (Nacia Teatro, 1934; vidu la foton!)
* Ŝekspiro: Makbeto - Lady Macduff
* Sándor Bródy: *A dada'' - Elza

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Internacia Flughaveno Ellinikon

La **Internacia Flughaveno Ellinikon**, foje literumita ankaŭ Hellinikon (en greka: Ελληνικόν) estis la internacia flughaveno de Ateno, Grekio, dum sesdek jaroj ĝis 2001, kiam ĝi estis anstataŭata de la nova Atena Internacia Flughaveno "Eleftherios Venizelos". La grundo de la flughaveno situas 7 kilometrojn sude de Ateno, kaj ĝuste okcidente de Glifada. Ĝi ricevis nomon laŭ la vilaĝo Elliniko (Elleniko), nune ĉeurbo de Ateno. La flughaveno havis oficialan kapaciton de 11 milionoj da pasaĝeroj jare, sed ĝi fakte servis por 13.5 milionoj da pasaĝeroj jare dum sia lasta jaro de operacioj.

## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno
* Ateno

## Eksteraj ligiloj 
* Information on Ellinikon Airport 
* 1996 airport diagram
* http://www.orsa.gr
* http://www.serero.com
* http://www.uia.com
* http://www.o-l-m.net

Kategorio:Flughavenoj en Grekio
Kategorio:Transporto en Ateno
Kategorio:Konstruaĵoj en Ateno
Trejnisto

eta|Futbala trejnisto, indikante strategiajn ordonojn el la flanko de la ludejo.
**Trejnisto**, kaj foje *teknika direktoro*, estas la persono kiu zorgas pri la direktorado, instruado kaj trejnado de individuaj (aŭ teamo de) sportistoj. Laŭlonge de la hisotrio de sporto, tiu dediĉo iĝis pli kaj pli grava en diversaj sportoj, kaj ĉefe en konkurencaj sportoj.

En futbalo, nuntempe trejnistoj estas famuloj, bone pagataj kaj plej ofte responsaj pri la sukcesoj (kaj malsukcesoj) de la teamoj. Ili funkcias ofte kiel proparolanto de la teamo. En korbopilko kaj manpilko, trejnisto de tempo al tempo donas rekte instrukciojn al la sportistoj, dum en futbalo nur intertempe. Strategio estas plej grava parto de la indikoj de trejnisto, dum la ludado. Fizika preparado kaj lernado de kapabloj dum la trejnado.

Kategorio:Trejnistoj
Kategorio:Trejnado
Kategorio:Profesioj rilataj al sporto
Emanuelo

**Emanuelo** estas vira nomo. Ĝi devenas de hebrea lingvo *Immanuél* (עמָּנוּאֵל) kun la signifo Dio estas kun ni. La ina partnero estas Emanuela.

## En aliaj lingvoj 
* angle: *Emanuel*, *Emmanuel*, *Immanuel*, *Man*
* ĉeĥe, kroate, pole, rumane, svede: *Emanuel*
* finne, germane: *Immanuel*
* france, nederlande: *Emmanuel*
* greke: *Emmanuil (Εμμανουήλ), Μανόλης (Manolis), Μάνος (Manos), Μανολάκης (Manolakis), Μανολιό (Manolio)*
* hispane: *Enmanuel*, kaj multe plej ofte *Manuel*.
* hungare: *Emánuel*, *Immánuel*, *Mánuel*, *Manó*, *Mendel*
* ruse: *Emmanuil*, *Immanuil* (Эммануил, Иммануил)
* portugale: *Manuel*
* rumane: *Emanuel*, *Manuil*, *Emanuil*, *Emanoil*

## Nomtagoj 
* la 26-a de marto

## Famaj Emanueloj 
### Regantoj 
* Emanuelo la 1-a (Portugalio)
* Emanuelo la 2-a (Portugalio)
* Karlo Emanuelo la 1-a de Savojo
* Karlo Emanuelo la 2-a de Savojo
* Karlo Emanuelo la 3-a de Savojo
* Karlo Emanuelo la 4-a de Savojo
* Viktoro Emanuelo la 1-a de Savojo
* Emanuelo Filiberto de Savojo
* Viktoro Emanuelo la 2-a (Italio)
* Viktoro Emanuelo la 3-a (Italio)
* Maksimiliano la 2-a Emanuelo (Bavario)

### Aliaj famuloj 
### Esperantistoj 
* Emmanuel Chicot franca
* Emmanuel Robert franca
* Manuel Ángel Muñoz kolombia

## Aliaj 
* Emmanuel brazila spirito
* Emmanuel (sonorilo)
* Emmanuelle (filmo)
* Mendel-Universitato en Brno
* 3313 Mendel
* 12777 Manuel
* Manuel Benavides meksika komunumo
* Manuel Doblado meksika komunumo

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Startpafilo

[eta|dekstra|Uzata startpafilo ĉe [Orienta Germanio|orientgermana atletika konkurenco en 1961.]]
**Startpafilo** aŭ **startiga pafilo** estas blanka pistolo kiu estas pafita por startigi atletikajn kurkonkurencojn, same kiel naĝkonkurencojn ĉe kelkaj eventoj. La sono de la pafilo utilas kiel la signalo por ke la atletoj ekigu la eventon. Startpafiloj "ne rajtas pafi realan municion aŭ esti modifitaj por pafi realan municion." Krom por sportaj eventoj, ili estas ankaŭ uzataj en filmoj kaj en TV aŭ teatro. Blankaj ujoj aŭ frapiloj estas uzataj por eviti elpeli pafaĵojn, kaj nur malgranda kvanto de fumo estas videbla dumpafe. Startpistoloj povas inkludi ankaŭ modifitajn versiojn de normigaj pistoloj nekapablaj pafi kuglojn, plej ofte atingite per obstrukco en la kanono. Tio estas malpli ofta nune, speciale en okcidentaj landoj. Kiam elektronika tempigo estas uzata, sensilo estas ofte fiksita al la pafilo, kiu sendas elektronikan signalon al la temposistemo je la pafo. Por surdaj konkurencantoj aŭ por modernaj elektronikaj sistemoj, lumo povas esti uzata anstataŭe.

## Referencoj 
Kategorio:Pafiloj
Kategorio:Sportiloj
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Rapidsketado
Ekranego

frame|100px|Ekranego de ses paneloj de la 17a jarcento.
[eta|400px|Ekranego de ses paneloj en sanktejo Jongmyo de [Seulo.]]
**Ekranego** estas laŭ PIV *mebleto el faldeblaj platoj, por sin ŝirmi kontraŭ aerfluo en ĉambro, aŭ por apartigi ian parton de ĉambro*. Devenaj el Ĉinio, la unuaj ekranegoj trovitaj estis datitaj el la periodo de la dinastio Han. La ekranego estis enkondukita en Japanion en la 8-a jarcento, kiam la japanaj metiistoj ekkonstruis ilin influitaj de la ĉinaj modeloj jam establitaj. Tie plej kutime ili estis ornamitaj de pentraĵoj ornamaj kaj kaligrafio, ĉefe orienta. Tiu modo importiĝis en Eŭropo kaj aliaj mondoregionoj.

La utilo ne estas nur kontraŭventa aŭ ornama, ankaŭ estas celoj al intimeco, ekzemple por senvestigi sin en dormoĉambroj ktp.

La termino "ekranego" povas utili ankaŭ por aludi al granda ekrano, ekzemple tiu kiu utilas en sportoj por anonci la poentojn akiritajn de la konkurencantoj, por avertoj en trafiko ktp.

Laŭ Francisko Azorín **Ekrano** estas *Tuko, meblo, objekto por haltigi diverscele varmon, lumon, radion, aerfluon.*

## Vidu ankaŭ 
* Pudoro

## Notoj 
## Bibliografio 
* "Enciclopedia Summa Artis: Historia General del Arte, Arte del Japón", de José Pijoán. Madrido, 1999, Editorial Espasa Calpe.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aisf.or.jp/~jaanus/deta/b/byoubu.htm
* https://web.archive.org/web/20130524061227/http://int.kateigaho.com/aut04/byobu.html
* http://web-japan.org/museum/byobu/byobu.html 
* https://web.archive.org/web/20070929063657/http://www.acbj.com.br/alianca/palavras.php?palavra=6

Kategorio:Japana arto
Kategorio:Mebloj
Keramiko

eta|260px|Keramikos
**Keramiko**, **Keramikos** aŭ **Kerameikos** (en greka: Κεραμεικός), konata ankaŭ laŭ sia latinigita formo *Ceramicus*, estas areo de Ateno, Grekio, situa nordokcidente de la Akropolo, kiu inkludas etendan areon kaj ene kaj ekstere de la antikvaj urbomuregoj, ĉe ambaŭ flankoj de la pordego Dipilon (Δίπυλον) kaj ĉe la bordoj de la rivero Eridanos. Ĝi estis la kvartalo de la ceramikistoj de la urbo, el kio la vorto "keramiko" derivas, kaj estis ankaŭ la loko de grava tombejo kaj de nombraj funebraj skulptaĵoj starigitaj laŭlonge de la ŝoseo el la urbo al Eleŭziso.

## Bibliografio 
* Ursula Knigge: *Der Kerameikos von Athen. Führung durch Ausgrabungen und Geschichte*. Krene-Verl., Athen 1988.
* Wolf-Dietrich Niemeier: *Der Kuros vom Heiligen Tor. Überraschende Neufunde archaischer Skulptur im Kerameikos in Athen*. Zabern, Mainz 2002. (Zaberns Bildbände zur Archäologie) ISBN 3-8053-2956-3
* *Akten des Internationalen Symposions Die Ausgrabungen im Kerameikos, Bilanz und Perspektiven. Athen, 27.–31. Januar 1999*. Zabern, Mainz am Rhein 2001. (Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung, 114) ISBN 3-8053-2808-7

## Eksteraj ligiloj 
* Kerameikos, Hellenic Ministry of Culture 
* www.athensinfoguide.com Kerameikos 
* A Mycenaean Fountain on the Athenian Acropolis by Oscar Broneer
* Kerameikos, Ergebnisse Der Ausgrabungen by Wilhelm Kraiker, Karl Kubler
* The Kerameikos Cemetery, New York Times
* Kerameikos photos

Kategorio:Geografio de Ateno
Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Tombejoj
Dromo

[eta|dekstre|Aŭtokurejo ĉe [Brands Hatch.]]
**Dromo** estas kurejo aŭ veturejo, tio estas instalaĵo konstruita por kurkonkurenco de vehikloj, atletoj, aŭ animaloj (ekz. por ĉevalvetkuro aŭ levrelkurado). Depende el la tipo de kuranto, oni povas paroli pri hipodromo, aŭtodromo ktp.

Dromo povas ankaŭ havi grandajn spektantejojn, ĉefe en famaj eventoj aŭ vetkurejoj. Dromoj estas uzataj ankaŭ por la studo de animala movado. Kelkaj aŭtokurejoj estas nomataj ankaŭ *rapidejoj*. Ĉiu diferenca tipo de kurejoj postulas diferencajn teknikajn kondiĉojn, kiaj planko aŭ grundo, larĝo, longo ktp.

Francisko Azorín fokusigas al aspektoj de arkitekturo kaj urbanizado kaj tiele laŭ li **dromo** estas *Avenuo kun skulptaĵoj ambaŭflanke. Tia de Luksoro ĝis Karnako mezuris 2 km. k. havis milojn da sfinksoj.* Kaj li rezervas la koncepton de kurejo al *hipodromo*. Kaj li indikas etimologion el greka *dromos*, kaj de tie la latina *dromos*. Li referencas ankaŭ la terminojn *hipodromo*, kiel kampo pretigita por rajdantaj ekzercoj, por ĉevala vetkuro; *aerodromo*, ejo por manovri aviadilojn; *velodromo*, loko por ciklaj sportoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* trackpedia.com  Worldwide Motor Racing track wiki
* racingcircuits.net  Worldwide Motor Racing track database
* http://www.formula1.com/news/features/2008/7/8146.html When the going gets rough&nbsp;– tyres and track surfaces
* AudioTrackGuides.co.uk  Audio walkthroughs of motor racing circuits, for use with games.
* Trackreviewers.com  Motorsport Track Reviews and Information

Kategorio:Sportoj
Kategorio:Ĉevalvetkuroj
Sporta naĝado

eta|maldekstre|Ekironte.
**Sporta naĝado** estas individua aŭ teama sporto, kiu konsistas en naĝado, tio estas uzado de brakoj kaj kruroj por movi la korpon tra akvo. Tipe, tiu sporto okazas en naĝejoj aŭ en malferma akvo (t.e., en maro aŭ lago). Sporta me is amazing estas unu el la plej popularaj olimpikaj sportoj, kun eventoj en papilinaĝado, dorsonaĝado, brustonaĝado, libera stilo, kaj kvarstila. Aldone al tiuj individuaj eventoj, naĝantoj partoprenas ankaŭ en stafeto. Naĝado per ĉiu stilo postulas specifajn teknikojn, kaj en konkurso, estas specifaj reguloj koncerne al la akceptenda formo por diferencaj stiloj. Estas ankaŭ reguloj por reguligi, kiaj tipoj de bankostumoj estas permesataj je konkursoj. Kvankam eblas al konkuraj naĝantoj ricevi kelkajn vundojn pro la sporto, estas ankaŭ multaj sanprofitoj asociaj per la sporto.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Akvopilkado
* Flosa naĝo
* Plonĝado
* Sinkrona naĝado

## Eksteraj ligiloj
*International Swimming Federation – internacia organizo.

Kategorio:Olimpia sportfako
Kategorio:Naĝado
Kontinenta Pokalo

**Kontinenta Mondpokalo pri Atletiko** aŭ simple **Kontinenta Pokalo** aŭ en angla *IAAF Continental Cup* (iam konata kiel *IAAF World Cup* (Monda Pokalo), sed ankaŭ kiel *Athletics World Cup* (Atletika Mondpokalo)) estas internacia atletika konkurenco kiu enhavas dromajn kaj kampajn eventojn. Ĝi estas la nura mondopokalo konkurencata de teamoj kiuj reprezentas tutajn kontinentojn, pli ol ĝuste tiuj de unuopaj landoj. La evento okazas ĉiun kvaran jaron.

La fondinto de la Monda Pokalo estis la itala iama prezidento de IAAF nome Primo Nebiolo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* IAAF World Cup and Continental Cup Statistic Handbook
* Mark Butler's top ten moments: Men, Women

Kategorio:Atletiko
Kategorio:Sportaj konkursoj
Diamanta Ligo

La **Diamanta Ligo**, aŭ en angla *IAAF Diamond League*, estas ĉiujara serio de atletikaj kaj kampaj konkurencoj okazantaj el 2010 antaŭen, komence per la IAAF Diamanta Ligo de 2010. Ĝi estis desegnita por anstataŭi la Oran Ligon aŭ *IAAF Golden League*, kiu estis okazinta ĉiujare ekde 1998.

Temas pri jara serio da malpezatletikaj renkontiĝoj organizitaj de Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj (IAAF); ĝi kreiĝis por allogi atletikon kaj plibonigi efikecon de sportistoj tutmonde. Ĝi klopodas konkurenci kontraŭ Olimpiaj Ludoj, precipe rilate ties komercan valoron. Atletoj, kiuj jare gajnas plej da poentoj dum sep elprovoj de sia sportfako, gajnas premiojn kun kroma kondiĉo: partopreni en finalo de sia responda fako.

Dum la Ora Ligo estis formita por pliigi la profilon de la ĉefaj atletikaj konkurencoj de Eŭropo, la celo de la Diamanta Ligo estas "plibonigi la tutmondan allogon de atletiko ekster Eŭropo por la unua fojo." Aldone al la originaj membroj de la Ora Ligo (escepte Berlino) kaj aliaj tradiciaj eŭropaj eventoj, la serio inkludas eventojn en Ĉinio, Kataro, Maroko, kaj Usono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Atletiko
Kategorio:Sportaj konkursoj
Atletika Eŭropa Ĉampioneco

**Atletika Eŭropa Ĉampioneco** aŭ **Malpezatletika Eŭropa Ĉampioneco** (en angla lingvo: *European Athletics Championships*) estas atletika okazaĵo organizita de Eŭropa Atletika Asocio (en angla lingvo: *European Athletics Association*) (EAA). Unua eldono okazis en 1934 en Torino, Italio. Komence ĝi ludiĝis ĉiun kvaran jaron (krom dum la Dua Mondmilito), sed ekde 2010 ĝi okazas ĉiun duan jaron. Tiel kiam ĝi koincidas kun la Someraj Olimpikoj, la maratono kaj la marŝado ne okazas. El 2018, Atletika Eŭropa Ĉampionado ne okazanta en Olimpika jaro formos parton de la Eŭropa Ĉampionado, nova ĉiun kvaran jaron okazonta mult-sporta evento desegnita kaj okzigita de unuopaj eŭropaj sportaj federacioj.

Kategorio:Atletiko en Eŭropo
Kategorio:Sportaj konkursoj
Kategorio:Eŭropa Ĉampionado
Viktor Korĉnoj

**Viktor Korĉnoj** (, ; naskiĝis la 23-an de marto 1931 en Leningrado, mortis la 6-an de junio 2016 en Wohlen AG) – svisa ŝakisto rusdevena, grandmajstro de 1956, dufoja vicmajstro de la mondo (1978, 1981).

## Vivo 
Viktor Korĉnoj estis unu el junaj homoj, kiuj trejnis ŝakon en la soveta sistemo de edukado de grandmajstroj. La plej grandajn kontraŭulojn li havis en sia propra lando. Li devis konkuri kun tiaj majstroj de la reĝa ludo kiel Miĥail Tal, Tigran Petrosjan kaj Boris Spasskij. Dum senperaj luktoj li estis ilia samnivela kontraŭulo, tamen ne sukcesis gajni la titolon, kiun ili atingis. En la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento li kvarfoje akiris majstran titolon de Sovetunio kaj dum ses ŝakaj olimpikoj reprezentis Sovetunion, akirante ses olimpikajn ormedalojn en la nacia teamo.

Ĝis plenkreskula aĝo li partoprenis turnirojn de grandmajstroj, restante sendube la plej forta ŝakisto en tre avancita vivjaro. Viktor Korĉnoj loĝis en Svislando reprezentante internacie tiun ĉi landon.

## Publikaĵoj 
* *Антишахматы: Записки злодея*, 1992, ISBN 5-89959-001-7
* *Избранные партии*, 1996, ISBN 5-87395-005-1
* *Мои 55 побед белыми*, 2004, ISBN 5-94693-031-1
* *Мои 55 побед черными*, 2004, ISBN 5-94693-032-X
* *Шахматы без пощады: Секретные материалы политбюро*, 2006, ISBN 5-9578-2866-1

## Bibliografio 
* Władysław Litmanowicz, Jerzy Giżycki, *Szachy od A do Z* (Ŝakoj de A ĝis Z), tom I, Warszawa 1986, p. 460-462
* Viktor Korchnoi turns eighty
* World Chess Championship Index of players: Korchnoi V

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15866 elektitaj ŝakludoj
* Tribute to Viktor Korchnoi

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Mortintoj en Svislando
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Sovetiaj ŝakistoj
Kategorio:Rusiaj ŝakistoj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Kategorio:Studentaro de la Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato
Ora Ligo

[eta|dekstra|[Barierokuro|Barieroj ĉe la Bislett Ludoj, unu el la eventoj enhavitaj en la Ora Ligo ekde 1998.]]
La **Ora Ligo** () estis ĉiujara serio de dromaj kaj kampaj atletikaj eventoj organizeita de la Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj (IAAF). La Ora Ligo de 2009 estis la lasta laŭ la formato de la Ora Ligo kaj ĝi estis anstataŭata de nova ĉiujara serio konata kiel Diamanta Ligo.

La serio estis formita por pligrangi la profilon de la ĉefaj atletikaj konkurencoj kaj ĝi estis parto de la Monda Atletika Turneo. Atletoj (en selektitaj eventoj) kiuj venkas en siaj fakoj je ĉiuj ses eventoj ricevis premion de 1 miliono da . Aldone, eventoj de la Ora Ligo havigas pli da poentoj por la finalo *Grand Prix* ol aliaj eventoj de *Grand Prix*.

Laŭlonge de siaj dekdu jaroj de konkurenco, ĝi estis sponsorita de TDK, Ericsson, kaj finfine de ÅF.

## Referencoj 
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Sportaj organizaĵoj
Atletika Monda Ĉampioneco

La **Atletika Monda Ĉampioneco**, aŭ en la angla *IAAF World Championships*, ofte referencata kiel *World Championships in Athletics* (Monda Ĉampioneco de Atletiko) estas evento de atletiko, kiun organizas Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj (IAAF) ekde 1983. Komence ĝi ludiĝis ĉiun kvaran jaron, sed pro granda amaskomunikila kovrado kaj estante malpli multekosta ol konkursoj, ekde la tria eldono en 1991, ĝi ludiĝas ĉiun duan jaron. La aktuala 17-a evento okazas en 2019 en Dohao, Kataro.

Ĝis 2015 venkinto estis Usono kun totalo de 323 medaloj, due Rusio kun 170, kaj trie Kenjo kun 128. Plej multmedala venkinto estis Usain Bolt el Jamaiko kun 13 medaloj, el kiuj 11 oraj. Inter virinoj ankaŭ el Jamaiko Merlene Ottey kun 14 medaloj.

En 2019 la konkurso okazis en Dohao (Kataro). Karsten Warholm (Norvegio) gajnis la oran medalon je la 400-metra barierokurado kun kurtempo de 47,42 sekundoj. La oran medalon en virina longosalto akiris la germanino Malaika Mihambo.

La sekva estis origine planita por aŭgusto 6-15, 2021; la 8-an de aprilo 2020, Monda Atletika Asocio sciigis ke la evento estos prokrastita je unu jaro pro la KOVIM-19 pandemio kaj la rezulta prokrasto de la somera olimpiko 2020. En 2022 la konkurso okazis en Eugene (Oregono), kaj en 2023 en Budapeŝto.

## Listo 
## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Results of past World Championships
*Official Site of the 2011 IAAF World Championships in Athletics - Daegu
*Track and Field Results Almanac
*Top medalists from World Athletics Championships 

Atletikaj Mondaj Ĉampionecoj
Monda Ĉampioneco
Kategorio:Tutmondaj sportaj konkursoj
Manó Szaplonczay

**Manó Szaplonczay** [saploncai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szaplonczay Manó** estis hungara kuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szaplonczai*, lia origina persona nomo estis *Emmánuel*.

Manó Szaplonczay http://mek.oszk.hu/11000/11019/11019.pdf naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Csetfalva (nuntempa Ĉetfalva en Ukrainio), li mortis la  en Kaposvár.
eta|maldekstre|Memorejo en Fonyód pri Szaplonczay
eta|Memortabulo pri Manó Szaplonczay en Kaposvár
eta|Vilao de Manó Szaplonczay

## Biografio 
Manó Szaplonczay frekventis kolegion en Debrecen, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1882. Post siaj studoj li estis kuracisto en Marcali, en la sama jaro li edziĝis. En la sekva jaro li estis nomumita magistrata kuracisto de Distrikto Marcali. Li vidviĝis kaj denove edziĝis en 1884, baldaŭ li havis 5 filojn. En 1890 li fondis hospitalon en Marcali, kies hospitalestro li estis. En 1891 li estis levita magistrata kuracisto de Somogy, tiun oficon li portis ĝismorte. Same en 1891 li fondis lernejon por akuŝistoj. En 1894 li fondis societon por propagandi la banadon en Balatono, en la sama jaro lia vilao estis konstruita en bankolonio de Fonyód. En 1904 li ricevis la titolon kortega konsilisto. Li strebis multe kontraŭ la epidemioj kaj aliaj malsanoj. Laŭ lia volo li estis entombigita en Fonyód.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Főorvosi jelentés az 1898. évben Somogy vármegye területén észlelt egészségügyi viszonyokról* (Kaposvár, 1899)
* *A somogyi Balaton part községei mint nyaraló és fürdőhelyek* (Kaposvár, 1896)
* *Gyermekvédelmünk és a Balaton szerepe a gyermekvédelemben* (Kaposvár, 1906)
* *A tuberkolozis Ellen Védekező Somogyvármegyei Egyesület évi jelentése az 1913. évről* (Kaposvár, 1914)

## Memorigiloj 
* aleo en Fonyód
* memorkolono en Fonyód
* memortabulo en Kaposvár (2006)
* hospitalo de Marcali prenis la nomon Szaplonczay Manó en 2016

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj‎
Władysław Raczkiewicz

**Władysław Raczkiewicz** (naskiĝis la 28-an de januaro 1885 en Kutaiso en Kartvelio, mortis la 6-an de junio 1947 en Ruthin en Kimrio) – pola politika, socia kaj militista aktivulo, partoprenanto de la unua mondmilito kaj de la pola-bolŝevika milito, ministro pri internaj aferoj en kvar registaroj de la Dua Pola Respubliko (en la jaroj 1921, 1925–1926, kaj 1935–1936), senatoro kaj marŝalo de Senato de la 3-a kadenco (1930–1935), vojevodo de antaŭmilitaj Nowogródek-provinco (1921–1924), Vilno-provinco (1926–1931), Krakovo-provinco (1935), Toruń-provinco (1936–1939), prezidanto de la monda Asocio de Poloj el Eksterlando (1934–1939), Prezidento de Pola Respubliko en ekzilo (1939–1947).

## Juneco kaj edukiteco 
Władysław Raczkiewicz estis filo de juĝisto Józef kaj Ludwika el domo Łukaszewicz. En 1903 finis gimnazion en Tverj. Studis juron kaj matematikon en Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato. Li agis en malfermaj kaj konspiraj junularaj organizaĵoj: eksterleĝaj Organizaĵo de Nacia Junularo kaj Asocio de Pola Junularo „Zet”. Por sin protekti kontraŭ politikaj reprezalioj translokiĝis al Dorpat, kie en 1911 finis lokan Universitaton de Tartu.

Laŭ edukiteco juristo, antaŭ la unua mondmilito laboris kiel advokato en Minsko.

## Unua mondmilito 
Dum la unua mondmilito servis en la rusa armeo, en rango de standardisto (la plej malalta oficira rango en la rusa armeo). Post la februara revolucio organizis polajn unuojn en Rusio. En 1917 estis membro de Pola Militista Realig-Komitato. En 1917 apartenis al organizantoj de Supera Pola Militista Komitato, kies prezidanto iĝis dum la Unua Kunsido de Militistaj Poloj en Petrogrado, en la tagoj 8–22 de junio 1917. Li estis reprezentanto de la orientiĝo ligita kun Nacia Demokratio kaj adepto de kreo de la polaj militfortoj sur teritorio de Rusio. En 1918 plenumis funkcion de la prezidanto de Supera Konsilio de Pola Milit-Forto kun sidejo en Kievo. Li iĝis gvidanto de Armea Fakultato de estiĝinta en Varsovio Defend-Komitato de Orientaj Limregionoj. Batalis, kiel leŭtenanto, en la Unua Litova-Belorusa Divizio. Nomumita al posteno de anstataŭanto de ĝenerala komisaro de Orientaj Teritorioj. En 1918 defendis Minskon kontraŭ bolŝevikoj, en 1920 komandis volontulan taĉmenton el Orientaj Limregionoj batalantan pri Vilno.

## Interesaĵoj 
* Kune kun generalo Władysław Sikorski sukcesis internaciigi germanajn militkrimojn kontraŭ judoj en okupata Pollando dum la Dua Mondmilito.

## Bibliografio, literaturo 
* *Dzienniki czynności Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza 1939-1947* (Taglibroj pri aktiveco de la Prezidento de Pola Respubliko Władysław Raczkiewicz 1939-1947), volumoj 1 kaj 2, Prilaboro de Jacek Piotrowski, Eldonejo de Vroclava Universitato, Vroclavo 2004, volumo 1, 645 p., volumo 2 675 p.

Kategorio:Polaj advokatoj
Kategorio:Prezidantoj de Pollando
Kategorio:Poloj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Poloj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Kontraŭkomunistoj
Kategorio:Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Oskar Dirlewanger

[eta|dekstra|150px|La polaj civilaj viktimoj de la „Sonderkommando Dirlewanger“ en [Varsovio (la Masakro de Wola), 1944]]
**Oskar Dirlewanger** (naskiĝis la 26-an de septembro 1895 en Würzburg, mortis la 7-an de junio 1945 en Altshausen) estis germana militkrimulo, SS-oficiro, konata de sadismo komandanto de speciala puna SS-militunuo por kontraŭbatali partizanojn, respondeca pri pluraj militaj krimoj en okupata Pollando, Belorusio kaj Slovakio. Oni pritaksas, ke rezulte de la agado de komandataj de li taĉmentoj, en tio de la 36-a Divizio de Grenadistoj SS „Dirlewanger”, mortis ne malpli ol 70 mil homoj (ekz. en la Masakro de Wola dum la Ribelo de Varsovio), plejparte civiluloj; grandan parton de la viktimoj germanaj kaj orienteŭropaj subuloj de Dirlewanger vivbruligis. Inter la SS-uloj de la 36-a Divizio de Grenadistoj SS „Dirlewanger” estis krimuloj rekrutigitaj el la germanaj prizonoj kaj ankaŭ rekrutigitaj inter la malliberuloj de la koncentrejoj, inter ili estis : 2652 da germanoj, 400 rusoj, 268 judoj, 240 romaoj kaj 120 ukrainoj.

[eta|maldekstra|150px|La soldatoj de la 36-a [Divizio de Grenadistoj SS „Dirlewanger” en Varsovio, 1944]]
[eta|maldekstra|150px|La polaj civilaj viktimoj de la „Sonderkommando Dirlewanger“ en [Varsovio (la Masakro de Wola), 1944]]
[eta|dekstra|150px|La bruligado de la polaj civilaj viktimoj fare de la „Sonderkommando Dirlewanger“ en [Varsovio (la Masakro de Wola), 1944]]

## Literaturo 
* Richard Rhodes, *Mistrzowie śmierci. Einsatzgruppen* (Majstroj de la morto. Einsatzgruppen), Bellona, Varsovio 2008, p. 361, ISBN 978-83-11-11322-0
* Rolf Michaelis, "Das SS-Komandorko "Dirlewanger": Der Einsatz in Weissrussland 1941-1944"
* Rolf Michaelis, "Die SS-Sturmbrigade "Dirlewanger". Vom Warschauer Aufstand bis zum Kessel von Halbe"
* Christian Ingrao, *Czarni myśliwi. Brygada Dirlewangera* (Nigraj ĉasistoj. Brigado de Dirlewanger), Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2011

## Vidu ankaŭ 
* Masakro de Wola

Kategorio:Germanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:SS-membroj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Plenumantoj de Holokaŭsto
Kategorio:SS-generaloj
Kategorio:Varsovia ribelo
Kategorio:Germanaj militkrimuloj‎
Kategorio:Murditoj
Kategorio:Germanaj militistoj
Kategorio:Germanoj de la unua mondmilito
Kategorio:Holokaŭsto en Pollando
Kategorio:Holokaŭsto en Belorusio
Kategorio:Pedofilio
Ŝosekurado

dekstra|eta|Ŝosekurado en usonarmea maratono.
[eta|Partoprenantoj en la [Duonmaratono de Bristol.]]
**Ŝosekurado**, **stratokurado** aŭ **vojkurado** estas la sporto kuradi mezuritan distancon sur establita vojo (male al stadiona kaj transterena kuroj).

Tiuj eventoj estas kutime klasitaj kiel longdistanca kuro laŭ la terminaro de atletiko, kun konkurencoj tipe range el 5 kilometroj al 42.2 kilometroj en la maratono. Ili povas partoprenigi grandajn nombrojn de kuristoj aŭ rulseĝuloj. La tri plej oftaj agnoskitaj distancoj fare de IAAF por "ŝosekuraj" eventoj estas 10 k kurado, duonmaratonoj kaj maratonoj. Spite tion, estas multaj 5 k ŝosekuraj eventoj, pro ties populareco por bonfaraj kuroj kaj similaj, malplej konkurencaj tialoj por teni eventon.

Ŝosekurado povas proponi al tiuj koncernitaj gamon de defioj kaj interesoj kiaj baraktado ĉe montetoj, akraj krutaĵoj, variaj surfacoj, malbona vetero, kaj engaĝiĝo en granda grupo. Aeroba ekzercado, aŭ la kapablo de la korpo por uzi oksigenon, estas la plej grava faktoro kiu kontribuas al la sukceso.

La efiko de ŝosekurado metas pli da emfazo sur la piedoj, genuoj kaj malsupra dorso ol kuradi sur tero aŭ herbo. Oni ne tiom atentas pri la Aĥila tendeno. Antaŭ engaĝiĝi en ŝosekurado, oni elektu ŝuon kiu bone kongruu kun la piedotipo kaj la kura stilo.

Ŝosekurado estas unu el kelkaj formoj de ŝosesporto, kiu inkludas ankaŭ vojan bicikladon kaj motorvehiklan kuradon.

## Referencoj
Someraj Paralimpikoj

**Someraj Paralimpikoj**, aŭ en angla *Summer Paralympic Games* aŭ *Games of the Paralympiad*, estas internacia mult-sporta evento, kie atletoj havantaj fizikajn miskapablojn konkurencas. Tiu inkludas atletojn kun movaj miskapabloj, amputoj, blindeco, kaj cerba paralizo. La Paralimpikoj okazas ĉiun kvaran jaron, organizite de la Internacia Paralimpika Komitato. Medaloj estas disdonitaj en ĉiu evento, kun la kutimaj ormedaloj por la unua loko, arĝentaj por la dua kaj bronzaj por la tria, tradicio kiun la Olimpikoj startis en 1904.

## Historio 
[eta|germana poŝtmarko pri la "Mondaj konkursoj de la paralizitoj" de [1972 en Hajdelbergo]]

## Vidu ankaŭ 
* Monda Para-atletika Ĉampionado
* Somera Paralimpiko 2020

Kategorio:Paralimpikoj
Paralimpikoj
Ofelia Hooper

**Ofelia Hooper Polo** (naskiĝis  en Las Minas, mortis ) estis Panama sociologino, poetino, profesorino, universitatanino, esploristino kaj aktivulino pri civilaj rajtoj.

Ŝi estis filino de Maurice Hooper kaj Olimpia Polo Valdés. Ŝi kunlaboris al pluraj gazetoj de sia lando, inter kiuj *La Antena* (1931) kaj *Frontera* (1937); krome, ŝi redaktis *Primicias* en 1927; ene de la panama poezio, ŝi estis unu el la unuaj tenantoj de la avangardo en tiu lando kun Eda Nela.

En la kampo de sociologio, ŝi estis unu el la pioniroj en tiu kampo en Panamo kun Demetrio Porras (1898-1972) kaj Georgina Jiménez de López (1904-1994); ŝi ankaŭ estis pioniro en la esploro de panama agrikulturo.

## Verkoj 
* *Creación de Victoria Angelica Torres Cartaya la TUTI* (1943)
* *Semblanza del hombre rural de Panamá* (1969)
* ''Aspectos de la vida social rural de Panamá (1945)

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Panamaj poetoj
Kategorio:Panamaj sociologoj
Kategorio:Panamaj profesoroj
Kategorio:Panamaj feministoj
Monda Para-atletika Ĉampioneco

[eta|germana poŝtmarko pri la "Mondaj konkursoj de la paralizitoj" de [1972 en Hajdelbergo]]
La **Monda Para-atletika Ĉampioneco** aŭ **Monda Atletika Ĉampioneco de IPK**, kaj en angla *World ParaAthletics Championships*, konata ankaŭ kiel la *IPC Athletics World Championships* antaŭ 2017, estas evento organizita de la Internacia Paralimpika Komitato (IPK). Atletoj kun fizika miskapablo konkurencas, kaj en kelkaj eventoj ankaŭ atletoj kun intelekta malkapablo. Origine ĝi estis organizita ĉiun kvaran jaron, sed tio ŝanĝiĝis en 2011 kaj ĝi estas nune organizita ĉiun duan jaron.

La unua Monda Para-atletika Ĉampioneco okazis en Berlino, Germanio, en 1994.

## Vidu ankaŭ 
* Someraj Paraolimpikoj

## Referencoj 
Para-atletika
Kategorio:Handikapoj
Kategorio:Paralimpikoj
János Heuffel

**János Heuffel** [jAnoŝ], aŭ *Johann A. Heuffel*, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Heuffel János** estis hungara kuracisto, botanikisto. Lia botanika mallonga nomo estas **Heuff**.

János Heuffel http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-irok-elete-es-munkai-szinnyei-jozsef-7891B/h-87E13/heuffel-janos-89954/ naskiĝis la  en Modor (nuntempa Modra en Slovakio), li mortis la  en Lugos (nuntempa Lugoj en Rumanio).

## Biografio 
János Heuffel studis en Universitato de Vieno, sed li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1826. Li kolektis kreskaĵojn jam dum la studentaj jaroj. Post siaj studoj li estis kuracisto en bienego en Arad (historia departemento). En 1829 li estis nomumita magistrata kuracisto de Departemento Krassó en urbo Lugos. Tiutempe li edziĝis kaj li trovis en la regiono riĉan kampon laŭ botanika vidpunkto. Post falo de la Hungara revolucio de 1848 li ne akceptis pli malgravan postenon, li akompanis alian botanikiston en la regiono. Ekde 1853 li estis privata kuracisto en Lugos kaj li daŭris ankaŭ la botanikan laboron. Li ricevis membrecojn en pluraj eksterlandaj botanikaj societoj. Li postlasis riĉan botanikan kolektaĵon, kiun ĉefepiskopo Lajos Haynald aĉetis kaj donacis al la Hungara Nacia Muzeo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Diss. inaug. med.-botanica de distributione plantarum geographica per Comitatum Hungariae Pesthiensem* (Pest (urbo), 1826)
* *Die in Ungarn vorkommenden Arten der Gattung Knautia Coult.* (1856)
* *Ememeratio plantarum in Banatu Temesiensi sponte crescentium et frequentius cultarum (a Verh. d. k. k. zool.-bot. Gesellsch.* (Vieno, 1858) - lia ĉefverko
* *Fragmenta monographine caricum in regnis Hungariae…* (Linz, 1862)

## Memorigiloj 
* pluraj kreskaĵoj portas la nomon:
** *Centaurea heuffeliana*
** *Crocus heuffelianus*
** *Ferula heuffelii*
** *Galium heuffelii*
** *Polycnemum heuffelii*
** *Saxifraga heuffelii*
** *Verbascum heuffelii*
* strato ekde 1989 en Rumanio

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Monda Duonmaratona Ĉampioneco

La **Monda Duonmaratona Ĉampioneco** () estas ĉiujara duonmaratona konkurenco organizita de la Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj. Ĝi suferis polemikon el 1992 al 2005, kaj anstataŭita de la Monda Ĉampioneco de Ŝosekurado de IAAF, nome 20-kilometra kurkonkurenco kies inaŭgura evento okazis en 2006 en Debrecen, Hungario. Post dua okazo de la Ĉampioneco de Ŝosekurado, kiu estis ĉirkaŭ la duonmaratona distanco, ĝi revenis al la origina nomo de la Monda Duonmaratona Ĉampioneco.

## Vidu ankaŭ 
* Atletiko
* Maratono

## Eksteraj ligiloj 
* arkiva retejo de konkurencoj de IAAF 

Kategorio:Atletiko
Kategorio:Maratonoj
Ĉavakaĉeri

**Ĉavakaĉeri,** laŭ sinhala lingvo *ජාවකච්චේරි*, laŭ tamila lingvo *சாவகச்சேரி,* angle **Chavakachcheri** estas urbego en Norda Provinco (Srilanko). La loknomo signifas: "setlejo de Javo", supozeble estis historiaj komercaj rilatoj inter Srilanko kaj Javo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 1 m
* Loĝantaro: 134,745 (en 2007 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Sri_Lanka)
* Horzono: UTC + 5:30
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
Ĉavakaĉeri situas en la norda parto de la lando laŭ la marbordo. Ĝafna troviĝas 17, Point Pedro 21, Kandi (Srilanko) 267, Negombo kaj Batticaloa po 274, Kolombo (urbo) 304, Sri Jayawardenapura Kotte 307, Kalmunai 309, Moratuva 321 kilometrojn.

## Historio 
Dum la civila milito (1983-2009) ankaŭ Ĉavakaĉeri estis detruita, poste rekonstruita fare de la loĝantoj, sed la populacio malpliiĝis draste.

## Trafiko 
Ĉefŝoseo laŭ la marbordo tuŝas la urbegon.

## Eduko 
En Ĉavakaĉeri kolegio por hinduoj funkcias.

## Klimato 
La klimato de Ĉavakaĉeri estas tropika sen seka sezono. Jare pluvas ĉ. 1300 mm, en ĉiuj monatoj ofte pluvas, tamen pli ofte inter oktobro-decembro.

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Srilanko
28558 Kathcordwell

'*28558 *Kathcordwell'''* estas asteroido de la ĉefa zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Katherine Leigh Cordwell*, finalistinon de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la *Manzano High School'' de Albuquerque (Nov-Meksiko).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ilona Mattyasovszky

**Ilona Mattyasovszky** [matjaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mattyasovszky Ilona** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo (hungare) estis **Fraknói Ilona**, ŝia nomo eksterlande estis *Helene von Mattyasovszky*.

Ilona Fraknói http://www.imdb.com/name/nm0902677/ naskiĝis la  en Esztergom, ŝi mortis la  en Budakeszi.

## Biografio 
Ilona Mattyasovszky komence estis teatra aktoro en provinco, ŝi frue, jam ekde 1913 ŝi ricevis rolojn en filmoj. Dum la Hungara Sovetrespubliko ŝi estis sekretario de la filmaktora societo, poste ŝi fondis filmaktoran lernejon, kiu ne funkciis longe. Tiutempe ŝi edziniĝis al Géza von Bolváry, baldaŭ ili vivis en Vieno, Berlino, Munkeno. Tiutempe ŝi havis rolojn nur en germanaj filmoj. En 1942 ŝi ricevis malsanon dum filmado, en la sekva jaro ŝi mortis spite la medicinan flegadon.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Drághfy Éva* (1913) - debuto, eĉ ĉefrolo
* *A toprini nász* (1915)
* *Tilos a csók* (1919)
* ''Steh' ich in finstrer Mitternacht* (1927)
* *The Woman on the Rack'' (1928)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Viktor Bánky

**Viktor Bánky** [bAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánky Viktor** estis hungara reĝisoro, scenaristo, filmomuntisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Koncsics Gyula Viktor*, lia fratino estis Vilma Bánky.

Viktor Bánky http://www.imdb.com/name/nm0126565/ naskiĝis la  en Nagydorog, li mortis la  en Munkeno (Okcidenta Germanio).

## Biografio 
Viktor Bánky lernis nur kelkejn jarojn en Industriarta Altlernejo, poste li estis oficisto. Li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1922, poste li estis aktoro en Munkeno kaj Holivudo. En 1933 li hejmenvenis kaj havis postenon en produktejo de filmoj, kie ekde 1933 li iĝis reĝisoro. Dum la 2-a mondmilito li estis aktiva forigi la judojn el la filmoj, tiam li estis reĝisoro de 21 filmoj. Depost 1945 li estis kondamnita pro nazia propagando en filmo. En 1948 li forlasis la landon. Li edziĝis en 1933, li eksedziĝis en 1947.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* *A bor* (1933) - vicreĝisoro
* *Áll a bál* (1939)
* *Ma, tegnap, holnap* (1941) - ankaŭ scenaristo
* *Boldoggá teszlek* (1944) - ankaŭ scenaristo

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Boldoggá teszlek* (1944, kun Gábor Vaszary)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/banky-viktor/person-174

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj filmomuntistoj
Józef Obrembski

**Józef Obrembski** (naskiĝis la 19-an de marto 1906 en Skarżyn Nowy apud Zambrów, mortis la 7-an de junio 2011 en Maišiagala (Vilnius (subdistrikto)) – pola katolika kleriko, prelato aganta en Vilno-regiono.

Li devenis de Łomża-regiono. Filo de Justyn Wincenty kaj Anna el domo Kołaczkowski. En 1926 komencis studojn en animzorga seminario en Wilno, edukiĝis en Teologia Fakultato de Universitato Vilno je la nomo al Stefan Batory. La 12-an de junio 1932 ordiniĝis. Animzorgan laboron komencis kiel vikario en Turgiele (proksime al Šalčininkai). De 1950 plenumis funkcion de paroĥestro en Mejszagole. Malgraŭ malpermesoj li daŭrigis sian agadon: instruon de katekismo inter infanoj, donis sakramentojn (ankaŭ sekrete), vizitis familiojn dum Kristnasko-tempo, kaj malsanulojn. Plurfoje estis enketata de funkciuloj de soveta sekureca servo.

Regopovoj de la Vilno-regiono atribuis al li la titolon Honora Civitano de Vilno-Regiono. En 2008 li ricevis el la manoj de ambasadoro Janusz Skolimowski la unuan grandkrucon de merito de Pollando en Litovio. La 19-an de marto 2007 Mezlernejo en Mejszagole ricevis solene nomon de la pastro Józef Obrembski.

## Distingoj 
* Komandora Kruco de la Ordeno Polonia Restituta – 1994
* Granda Kruco de la Merit-Ordeno de Pola Respubliko – 2011
* Komandora Kruco kun Stelo de la Merit-Ordeno de Pola Respubliko – 2001
* Honora distingilo "Merita por Pola Kulturo"

## Bibliografio 
* (PAP): *Autorytet na Wileńszczyźnie. Karta Polaka dla 102-letniego prałata Obrembskiego* (Aŭtoritato en Vilno-regiono. Karto de polo por la 102-jara prelato Obrembski), "Dziennik Polski" el 13-a de junio 2008, p. 13,
* Katarzyna Zuchowicz, *Ksiądz, który był dla Polaków święty* (Pastro, kiu estis sanktulo por poloj), "Rzeczpospolita" el la 9-a de junio 2011, p. A 12.

Kategorio:Poloj en Litovio
Kategorio:Polaj centjaruloj
Kategorio:Polaj pastroj
Debeto kaj kredito

**Debeto kaj kredito** (germane: *Soll und Haben*, 1855) estas romano en ses volumoj de Gustav Freytag. Ĝi estis unu el la plej populara kaj vaste legataj germanaj romanoj de la 19-a jarcento.
## Priskribo
La socia romano temigas interagojn inter larĝaj segmentoj de germana socio dum la 19-a jarcento. La klasoj reprezentitaj estas la komerca aŭ burĝa klaso, la nobelaro, kaj la judoj: La burĝa Schröter-familio reprezentas la opinion de Freytag de la ideala burĝa tipo kun ordo, honesteco kaj solida virto. La nobla Rothsattel-familio reprezentas la tradician nobelaron, kiu provas konservi siajn privilegiojn en nova socio. Ilia lukto eviti la urĝantan financan ruinon portretas tiun ĉi dinamikon. La juda Ehrenthal-familio estas procentegistoj kaj spekulistoj. Veitel Itzig estas krima dungito de la familio.

En 1977, la romano preskaŭ estus filmita fare de Rainer Werner Fassbinder, sed post debato ĉirkaŭ ĝia kvazaŭa antisemita enhavo tiu projekto estis prirezignita.   

## Intrigo
Post la morto de la patro la juna Anton Wohlfart komencas metilernadon en la oficejo de la komercisto T. O. Schröter en Breslau. Anton rapide sukcesas tra honesta kaj diligenta laboro atingi bonordan burĝulekziston. Li havas gamon da travivaĵoj kun la Schröter-familio kaj ankaŭ kun la nobelgento de la Rothsattels. Li poste konfrontiĝas al la likvidado de la havaĵoj de la Rothsattel-familio, evidenta simbolo de la malkresko de la nobelaro kaj de ties konflikto kun emerĝaj kapitalismaj fortoj.
Anton spertas ripetitajn interagojn kun du aliaj junaj viroj, la judo Veitel Itzig, kiun li konis jam el la hejmurbo Ostrava kaj la juna nobelo Herr von Fink, kiu estas kunlaboranto en la Schröter-firmao.

Anton Wohlfart estas la emerĝanta heroo. Kiel rezulto de liaj multfacetaj travivaĵoj li evoluigas sobran, objektivan kaj virtan perspektivon aŭ mondvizion. 
## Fonto
## Eksteraj ligiloj
*Teksto originala interrete.

Kategorio:Sociaj romanoj

Kategorio:Libroj aperintaj en 1855