Manuel Arruda da Câmara

**Manuel de Arruda Câmara** estis brazila sciencisto, kuracisto kaj religiulo. Li rimarkindiĝis kiel unu el la plej grandaj naturalistoj de la 18-a jarcento. Arruda Câmara estis unu el la fondintoj de la unua framasona loĝio en Brazilo: Areópago, en Itambé (Pernambuko).

## Biografio
Iom antaŭ iĝi kvindekjara, en februaro 1802, monsinjoro Arruda Câmara malpermesis al siaj disĉiploj kaj amikoj festi sian naskiĝtagon. La momento ne estis por festadoj, kun la fratoj Francisco de Paula kaj José Francisco Cavalcanti de Albuquerque  arestitaj ĉe la Fortikaĵo de Cinco Pontas, akuzitaj je konspiro kontraŭ Portugalio. Kvankam ili estis riĉaj kaj bone konektitaj, la fratoj "Suassuna", kiel ili estis moknomitaj, povus fini sur la pendumiloj. Kaj se la enketo gvidata de la juĝisto :pt:Antônio Manoel Galvão efektive progresus, aperus ankaŭ la nomo de Arruda mem, kiel mentoro de la du.

Verdire, la monsinjoro, granda idealisto, ne timis pri sia vivo. Kion li bedaŭris estis ke la portugaloj malkovris la intrigon kiu estis teksita sekrete fare de la patriotoj de Pernambuko kaj Paraibo, dum jaroj, sub lia gvidado. Kaj, sekve, la perdo de multe da laboro favore ne nur al la sendependeco de Brazilo, sed ankaŭ al la liberigo de sklavoj kaj al la plibonigo de la vivo de la plej malriĉaj. Eĉ ke la fratoj Suassuna - kaj li - evitus punon, la revolucio pri kiu li sonĝis jam estis prokrastita dum longa tempo...

### Francaj ideoj
[eta|maldekstre|400px|[Johano la 6-a (Portugalio)|D. Johano la 6-a permesis al li krei la Botanikan Ĝardenon de Olinda, tamen li ne vivis por vidi la realigon de sia sonĝo.]]
Naskita en Pombal, en Paraibo, Manoel eniris la monaĥejon de la Ŝuhavaj karmelanoj en Goiana kiel novico en 1783. Li tiam iris por studi en Koimbro, el kie ili forpelis lin pro esti tro liberala. Poste, li iris al Montpellier, en Francio, kie li mergis sin en la misterojn de la medicino, natursciencoj kaj politiko. Kaj, atente sekvinte la Grandan Francan Revolucion de 1789, li revenis al Brazilo, tri jarojn poste, kun la kapo plena de revoj pri Libereco, Egaleco kaj Frateco.

Avertite, tamen, de sia sperto en Portugalio, li havis la saĝon kaj paciencon ne denove elmontri sin, ne malkaŝi siajn revojn al tiuj, kiuj ne devus, en ĉi tiu lando de analfabetoj, fanatike religiemaj homoj kaj regata de la fera mano de la portugala krono. Eminenta membro de la framasonismo, Manoel fondis la Areópago-n (por la renkontiĝo de gloraj viroj, en la greka) en Itambé. Kaj, sekrete, inter siaj vojaĝoj tra la nordorientaj landinternoj, kie li studis la naturon, kaj inter libroj kiujn li verkis, li kreis sian reton helpe de sia ĉefa akolito, pastro João Ribeiro Montenegro.

"Mi ne volas tion, kio jam ekzistas," li kutimis diri, "kaj ĉia prokrasto estas malutila."

### La seminario
La plantado de progresemaj ideoj iniciatitaj fare de la monsinjoro ankaŭ multe progresis kun la alveno de la episkopo el Rio-de-Ĵanejro José Joaquim Azeredo Coutinho, en 1798. Ne ke la du havis la saman politikan orientiĝon. Male. Coutinho estis konservativulo, viro de la malnova reĝimo. Sed, estante emerita membro de la Reĝa Akademio de Sciencoj, konata kaj respektata de ĉiuj kleraj homoj en Brazilo kaj Portugalio, aŭtoro de pluraj traktaĵoj pri fiŝkaptado, industrio kaj agrikulturo tradukitaj en plurajn lingvojn, li estis entuziasmulo pri  edukado. Kaj li movis mondojn kaj financojn por krei la Seminarion de Nossa Senhora das Graças, en Olinda.

Lia celo kun tiu institucio estis, aldone al trejnado de pastroj, prepari dungitojn por labori en komerco kaj registaro, bone klerigitaj kaj edukitaj viroj, dotitaj per praktika pensmaniero. Kaj por instrui la klasojn, li alvokis bonegajn instruistojn en Lisbono, kiel Frei José Laboreiro kaj :pt:Padre Miguelinho – tiuj, jes, pasiigitaj pri la “francaj ideoj”, kiujn ili komencis disvastigi inter la plej bona loka junularo.

Alia lastatempa okazaĵo kiu akcelis la klopodon de Arruda Câmara estis la alveno de kotonkultivado.

### Novaj tempoj
Nu, dum la infanaĝo kaj juneco de la estonta monsinjoro, nenio en lia lando deviis de la rutino. Jaron post jaro, ĉio estis la sama. Kaj la sola eksportprodukto daŭre estis sukero, krom iom da brazila ligno, feloj kaj ipepaconha, kiuj preskaŭ ne havis efikon sur la komerca bilanco. Tiam nova aŭroro tagiĝis. Ekde 1776, la anglaj fabrikoj, kiuj provizis la mondon per ŝtofoj, subite trovis sin sen sia krudaĵo, kotono, pro la sendependiĝomilito de sia provizanto, Usono, kaj iris serĉi ĝin en aliaj landoj. Inkluzive de Brazilo. Kaj baldaŭ evidentiĝis ĉi tie, ke ĉi tiu plantejo povus esti tre enspeziga, precipe ĉar, male al sukero, ne necesas alta investo por komenci produkti.

Tiel, granda nombro da malgrandaj kamparanoj povis eniri la internacian merkaton, sen eliri de hejmo. Perantoj iris al iliaj pordoj por aĉeti la produkton je bona prezo, poste transportis ĝin al la marbordo, kie ĝi estis senkernigita, premita kaj ekspedita. Kaj ĉi tiu nova kulturo, aperanta en modernaj tempoj, el feraj pulmomaŝinoj, kiuj elspiris vaporforton, vekis la regionon el ĝia longedaŭra letargio.

### Iun tagon ĉiuj amerikanoj estos fratoj
Antaŭ la turno de la 18-a jarcento, kotono estis ligita kun la sukero kaj la brando laŭ eksportvolumo, kaj plej certe ili baldaŭ prenus la unuan lokon. Kaj Recife, kiu iam estis la regado de la "kolportistoj" - la portugalaj komercistoj, kontraŭ kiuj la "nobeloj" el Pernambuko, bazitaj en Olinda, batalis en 1710 - ankaŭ braziliĝis. Centoj da metiistoj kaj malgrandaj komercistoj, blankaj, nigraj kaj miksraso, ekloĝis tie, plejparte en la kvartalo de Santo Antônio, lasante la portugalojn limigitajn al la malnova havenkvartalo. La nordo de la kapitanlando estis ankaŭ vigla, kaj en la popolriĉa vilaĝo Goiana, eĉ estis establita rustika ŝtoffabrikado, io neniam antaŭe vidita tie.

Tiu amaso de liberaj laboristoj estis kiu Arruda Câmara kalkulis por efektivigi la revolucion. La alianco kun la indiĝena aristokrataro – “cabundá”, kovarda, laŭ lia opinio – estus provizora. Ili nur marŝus kune ĝis la akirado de sendependeco el Portugalio, "ĉar ĝi ĉiam kreus vanajn malhelpojn al aliaj progresoj", kiel ekzemple, la liberigo de sklavoj. Kaj "kolorhomoj ankaŭ havus aliron al la prospero de Brazilo".

Fakte, ne nur en Brazilo, sed en la tuta Ameriko. Por la monsinjoro baldaŭ venos la tempo, kiam ĉiuj amerikanoj estus fratoj. Kaj iliaj projektoj progresis bone ĝis kiam la fratoj Suassuna estis kaptita.

Bonŝance - aŭ pli ĝuste, koste de multe da mono kaj intertraktadoj - la du fratoj evitis punon, post jaro da malliberigo en la Fortikaĵo de Cinco Pontas. Kaj Arruda Câmara neniam estis akuzita pri io ajn. Li daŭre faris sian esploradon kaj laboron por libereco kaj demokratio, ĝis li mortis en 1811, post akiri permeson de la princo D. Johano la 6-a por krei la Botanikan Ĝardenon de Olinda. Sed sen ekvidi la rezultojn de sia plantado, kiu plenforte burĝonis en la Revolucio de 1817, kaj igis tiun ĉi provincon la politika avangardo de la lando dum la unua duono de la 19-a jarcento.

En lia honoro, Parque Arruda Câmara estis kreita, en João Pessoa, Paraibo, populare konata kiel "Bica"; kaj la :pt:Academia Paraibana de Letras adoptis lin kiel la patronon de unu el la katedroj. 

Arruda Câmara estis unu el la fondintoj de la unua framasona loĝio en Brazilo: Areópago, en Itambé (Pernambuko).

## Verkaro
* *Aviso aos lavradores sobre a suposta fermentação de qualquer qualidade de grãos ou pevides para aumento da colheita*, Lisboa, 1792.
* *A memória sobre a cultura do algodoeiro*, 1797.
* *Dissertação sobre as plantas do Brasil, que podem dar linhos próprios para muitos usos da sociedade e suprir a falta do cânhamo*, 1817.
* *Discurso sobre a vitalidade da instituição de jardins nas principais províncias do país*, 1810.
* *Memórias sobre o algodão de Pernambuco*, Lisboa, 1810.
* *Memórias sobre as plantas de que se podem fazer baunilha no Brasil*, (nas memórias da Academia Real das Ciências de Lisboa, v.40, 1814).
* *Tratado de Agricultura*.
* *Tratado da lógica*.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1752
Kategorio:Mortintoj en 1811
Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento

Kategorio:Brazilaj naturalistoj
Kategorio:Brazilaj sciencistoj
Kategorio:Brazilaj kuracistoj
Kategorio:Brazilaj religiuloj