Gramatiko de Interlingvao

Tiu ĉi artikolo estas neformala skizo de la **gramatiko de Interlingvao**, internacia helplingvo unue diskonigita de IALA. Ĝi sekvas la uzadon de la origina gramatika teksto (Gode & Blair, 1951), kiu hodiaŭ estas akceptita sed rigardata kiel konservativa.

La gramatiko de Interlingvao baziĝas plejparte sur tiu de la latinidaj lingvoj, sed simpligita, ĉefe sub la influo de la angla. Tamen, ĉiuj el la kontrollingvoj, inkluzive de la germana kaj la rusa, estis konsultitaj en evoluigado de la gramatiko. Gramatikaj trajtoj forestantaj de iuj el la primaraj kontrollingvoj (la angla, la franca, la itala, la hispana kaj la portugala) estis forigitaj. Ekzemple, ekzistas nek adjektiva interkonsento (hispane/portugale *gatos negros* 'nigraj katoj'), ĉar tiu ĉi trajto mankas en la angla, nek kontinuaj verbotempoj (angla *I am reading*), ĉar ili forestas en la franca. Male, Interlingvao havas artikolojn, male al la rusa, ĉar la rusa estas sekundara kontrollingvo.

Ne ekzistas sistema markado por vortpartoj. Ekzemple, substantivoj ne devas finiĝi per iu aparta litero. Tipe, tamen, adjektivoj finiĝas per -e aŭ konsonanto, adverboj finiĝas per -mente aŭ -o, dum substantivoj finiĝas per -a, -e, -o aŭ konsonanto. Finhavaj verboj preskaŭ ĉiam finiĝas per -a, -e aŭ -i, dum infinitivoj aldonas -r: *scribe*, 'skribas', 'skribi'; scriber, 'skribi'.

## Artikolo 
La artikolo nedifina estas en ĉiuj kazoj *un*, kaj la artikolo difina estas en ĉiuj kazoj *le*. Ĝi montras neniun akordon laŭforme kun la sekva substantivo (ĝi ne ŝanĝiĝas laŭ nombro - ĉu singularo, ĉu pluralo - aŭ laŭ genro).

## Substantivo 
### Genro 
La granda plimulto de la substantivoj finiĝas per unu el la vokaloj **-a** (*pagin**a***), **-e** (*libertat**e***) kaj ofte **-o** (*fruct**o***). Kiam la finaĵo **-o** aperas en vorto kiu indikas **masklan** estulon, la responda **ina** formo povas esti reprezentita per la sama vorto kun la finaĵo anstataŭigita per **-a**. Ekzemploj: 

* *amico -> amica,* 
* *maestro ->  maestra,* 
* *italiano -> italiana.*
La ina substantivo estas foje kreita per la sufikso -*essa*:
* *tigre* -> *tigressa,* 
* *duce* -> *duchessa*. 

### Nombro 
La **pluralo** estas formita per la aldono de *-s*. Se la substantivo finiĝas per konsonanto, la finaĵo estas *-es*; kaj se tiu konsonanto estas *-c*, la finaĵo estas *-hes* (por konservi la prononcon de [k]):

Vortoj pruntitaj el aliaj lingvoj formas la pluralon en neregula maniero: 

* *film* -> *films*, 
* *club* -> *clubs*, 
* *chef* -> *chefs*.

## Adjektivoj 
Adjektivoj povas antaŭi aŭ sekvi la substantivon, kiun ili modifas. Kiel demando de stilo, mallongaj adjektivoj tendencas antaŭi, longaj adjektivoj tendencas sekvi. Ciferoj ĉiam antaŭas la substantivon.

: *belle oculos* aŭ *oculos belle* &nbsp; 'belaj okuloj'
: *un bon idea, un idea ingeniose* &nbsp; 'bona ideo, sprita ideo'

Adjektivo neniam devas konsenti kun la substantivo kiun ĝi modifas, sed adjektivoj povas esti plurigitaj kiam ekzistas neniu eksplicita substantivo por modifi.

:*le parve infantes* &nbsp; 'la infanetoj';  &nbsp; but  &nbsp; *le parves* &nbsp; 'la etuloj'

Kompara grado estas esprimita per *plus* aŭ *minus* antaŭ la adjektivo kaj superlativa grado per *le plus* aŭ *le minus*.

:*un plus feroce leon* &nbsp; 'pli furioza leono'
:*un traino minus rapide* &nbsp; 'malpli rapida trajno'
:*le plus alte arbore* &nbsp; 'la plej alta arbo'
:*le solution le minus costose* &nbsp; 'la malplej multekosta solvo'.

La sufikso *-issime* povas esti uzata por esprimi la absolutan superlativan gradon.

:*un aventura excellentissime* &nbsp; 'plej bonega aventuro'

La adjektivoj *bon* 'bona', *mal* 'malbona', *magne* 'granda' kaj *parve* 'malgranda' havas laŭvolajn neregulajn formojn por la komparativo kaj superlativo.

:

Teorie, ĉiu adjektivo povas servi kiel pronomo rilatanta al io esprimita en antaŭa paŝo.

## Adverbo 
**Adverbo** estas vorto, kiu donas pli da informoj pri verbo, adjektivo aŭ alia adverbo. Por formi adverbojn, *-mente* estas aldonita al la adjektivo:
* *normal - normal***mente**, *recente - recente***mente**
Se la lasta litero de la vorto estas *-c*, oni aldonas *-amente*:
* *public – public**amente**, ric – ricc**amente*** 

Ekzemploj de adverboj en Interlingua: *kie?, hic, ibi, la, illac; kiam?: ora, nunc, tosto, postea, antea, pois, heri, hodie, deman, jammais, olim, quandocunque, frequentemente, sovente, rarmente, intertanto, nunquam, non jammais; kiel?: assi, si, altere, tal(mente), ben, kiom?: tanto, multo, poco, pauco, aliquanto, plus, minus; tamen, dunque*

### Interrogativa adverbo 
Ekzemploj: *ubi, quando, quanto, como, proque, perque*

## Numeroj 
:

Kategorio:Interlingvao