Fenformino

**Fenformino** aŭ **fenetilbiguanido** estas organika kombinaĵo rezultanta per interagado de la **metformino** kaj **fenila klorido**. Ĝi estas blanka solidaĵo, solvebla en akvo, kaj solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi prezentas Metforminan grupon ligitan al fenila grupo. Fenformino estas aromata derivaĵo kaj posedas 10 karbonatomojn, 15 hidrogenatomojn kaj 5 nitrogenatomojn. Fenformino uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 
Fenformino estis evoluigita en 1957 fare de G. Ungar, Louis Freedman kaj :en:Seymour Shapiro, laborante por la U.S. Vitamin Corporation. La klinikaj provoj komencitaj en 1958 montris ke ĝi estas efika, sed kun gastro-intestaj kromefikoj.

## Tokseco
Vendo de fenformino komencis malkreski en Usono ekde 1973 pro negativaj provostudoj kaj raportoj pri laktata acidozo. Ĉirkaŭ oktobro 1976, la Usona manĝaĵa kaj droga administracio (FDA) Konsila Komisiono pri Endokrinologio kaj Metabolo rekomendis ke fenformino estu forigita de la merkato. La FDA komencis formalajn procedojn en majo 1977, kaŭzante la finan retiron de fenformino la 15-an de novembro 1978.

En 1977, 385 mil pacientoj kun frua faza diabeto prenis fenforminon en Usono. Ralph Nader el la Sanesploro Institucio metis la usonan registaron sub premon por malpermesi la drogon. La Kompanio Ciba-Geigy rezistis, asertante ke ne ekzistas kontentiga alternativo por multaj pacientoj. Sed en julio la FDA deklaris la medikamenton "minaca danĝero por la publika sano" kaj donis al kuracistoj 90 tagojn por ŝanĝi al alternativa traktado (kiel ekzemple insulino, dietaj restriktoj aŭ aliaj medikamentoj). Aktuale en 2008, fenformino daŭre estis laŭleĝe disponebla en Italio, Brazilo, Urugvajo, Ĉinio, Pollando, Grekio kaj Portugalio kaj kazoj de laktata acidozo induktita de fenformino daŭre estis raportitaj tutmonde. En Honkongo, kie fenformino estas malpermesita, kazoj de fenformin-induktita laktata acidozo okazis post prenado de ĉinaj proprietaj medikamentoj, asertante esti herbaj, kiuj estis falsitaj kun fenformino. En Usono, en 2001 la FDA malpermesis ĉinajn "herbajn produktojn" enhavantajn fenforminon.

La raportita drogo metformino estas konsiderinde pli sekura ol fenformino, kun tri kazoj de laktata acidozo per 100 mil pacientoj jare kompare kun 64 kazoj per 100 mil pacientoj jare, kaj tiuj estas plejparte limigitaj al pacientoj kun difektita rena funkcio.

## Kemio kaj farmakokinetiko
Fenformina-klorido estas blanka kristala pulvoro, kun fandopunkto inter 175 °C – 178 °C; ĝi estas solvebla je 1 el 8 partoj da akvo kaj 1 el 15 da etanolo, kaj preskaŭ nesolvebla en kloroformo kaj etero. Fenformino estas malpli polusa kaj pli lipidsolvebla kaj elmontras pli altan afinecon por mitokondriaj membranoj ol metformino. Ĝia dissociiga konstanto (pKa) estas 2,7, 11,8 (je 32 °C).

Fenformino estas bone sorbita post buŝa administrado. La plej grava metabola reago estas aromata hidroksiligo por formi 4-hidroksofenforminon, kiu tiam estas konjugaciita kun Glukuronata acido. Ĝis proksimume 50% de dozo estas sekreciita en la urino en 24 horoj, proksimume du trionoj en formo de senŝanĝa drogo kaj unu triono kiel la hidrokso-metabolito. Post ununura buŝa dozo de 50 mg al ok individuoj, maksimumaj plasmaj koncentriĝoj de 0,08-0,18 mg/L (mezumo 0,13) estis atingitaj en ĉirkaŭ 3 horoj; plasmokoncentriĝoj estis pli altaj en kvar individuoj kiuj estis malbonaj metaboligiloj de debrizokino kompare kun la kvar ampleksaj metaboligiloj. Post ĉiutagaj buŝaj dozoj de 50 mg tri fojojn tage al ok individuoj, plasmaj koncentriĝoj de 0,10-0,24 mg/L (mezumo 0,18) estis raportitaj 2 horojn post unu dozo. Plasma duoniĝotempo de fenformino estas 10-15 h. Fenformina proteino ligado en plasmo estas proksimume 12-20%.
## Esploro
Vladimir Dilman unue proponis en 1971 ke biguanidoj kiel metformino kaj fenformino povas havi potencialon en la traktado de kancero, malhelpi kanceron, kaj plilongigi vivon, ideon kiu poste estis apogita per en vitro kaj bestaj studoj, same kiel ŝajna redukto en la incidenco de kancero en homoj prenantaj metforminon por diabeto.

Laboratoriostudoj atribuas tiujn ŝajnajn efikojn al inhibicio de :en:mTOR, inhibicio de komplekso I, kie fenformino estas pli potenca inhibitoro ol metformino. Ŝajnas ke inhibicio de komplekso I povas kaŭzi malpliigitan TCA-ciklon mezan produktadon kaj malpliigis mitokondrian ATP. produktado tiel rezultigante AMPK-aktivigon kaj pli malaltan mTOR-agadon.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **fenformino** per traktado de **fenetilamino** kaj **2-cianoguanidino** en acida medio:

### Sintezo 2
* Preparado de la ** ** per traktado de **fenetilamina klorido** kaj **2-cianoguanidino**: 

### Sintezo 3
* Preparado de la **fenformino** per traktado de **cianoguanidina klorido** kaj **fenetilmagnezia klorido**: 

### Sintezo 4
* Preparado de la **fenformino** per traktado de **fenetila klorido** kaj **1-cianobiguanido**: 

## Vidu ankaŭ
* Aminoj

## Referencoj 
Kategorio:Aminoj