Laomedono

**Laomedono** (Helene Λαομέδων [laomEdon]), filo de Ilo kaj Eŭridiko (Εὐρυδίκη), estis, laŭ la helena mitologio, la dua reĝo de Trojo, eble ĉirkaŭ 14-a aŭ 13-a jarcento a.K.. Interalie, li estis la patro de Priamo, reĝo dum la iliada troja milito kaj Hesionio (Ἡσιόνη). Laomedonon mortigis Heraklo.[eta|280px|dekstra|Troja batalisto mortis (probable Laomedono), figuro E-XI el orienta frontono el templo de la [Egino (insulo)|egina urbo Afaia (Αφαια), ĉirkaŭ 505-500 a.K., konservata en la muzeo *Glyptothek* en Munkeno, n. 85.]]

## Genealogio 
Laomedono estis la filo de Ilo, filo de Tro, kaj posteulo de Dardano, unu el patroj de trojanoj. Li edziĝis kun Strimo, filino de Skamandro (helene Στρυμὼ τὴν Σκαμάνδρου), aŭ, laŭ aliaj aŭtoroj, kun Placia (aŭ Plakia), filino de Otreo (Πλακίαν τὴν Ὀτρέως), aŭ ankoraŭ iun Leŭcipeo (Λευκίππη). Li havis filojn Titono (Τιθωνὸs), Lampo (Λάμποs), Klutio (Κλυτίοs), Hikeatono (Ἱκετάονα) kaj Podarkeso/Priamo (Ποδάρκηs), kaj filinojn Hesionio (Ἡσιόνη), Killa (Κίλλα), kaj Astioĥo (Ἀστυόχη). Ankaŭ, li havis filon Bukoliono (Βουκολίωνα) de la nimfo Kalibo (Καλύβης) Antigona kiel lia filino ankaŭ kaj plue Pseŭdo-Apolodoro parolas pri Aetila (Αἴθυλλα) kaj Medesikasteo (Μηδεσικάστη). Eble iu nomiĝis Timoeteso (Latine Thymoetem) povis esti filo de Laomedono.
Ganimedo (Γανυμήδης) estis lia onklo.

## Mitaĵoj 
### Konstruado de la muro 
Laomedono konstruigis la fabelan muron de Trojo de la dioj Apolono, kaj Posejdono, ambaŭ ekziligis de Zeŭso el Olimpo dum unu jaro (la mito ne diras la kialojn). Ili devis labori kontraŭ salajron por Laomedono kiu plue estris ili , aŭ tiuj venis propravole, prenante la aspekton de du mortuloj, por provi la senmezuran kaj orgojlan insolenton de Laomedono. Kelkafoje aldoniĝis la homo Eako ankaŭ elstaris parton de la muro, la plej fragila kie probable oni eniris. Por aliaj.

### Dia kolero kaj junvirina oferado 
Tio ĉi levis diokoleregon kontraŭ Laomedono kaj ĉiuj trojanoj. Dioj vengis. Trojanoj kaj troja regiono suferis de Apolono – tiam interalie dio pri medicino kaj malsanoj – epidemion  kion tiel mortigis homojn tiel detruis ankaŭ rikoltojn aŭ ankoraŭ la infekta aero faris incendiojn en kamparo. Posejdono, li mardio, inundis kampojn, aliformis ilin en maraj ebenaĵoj, tio ĉi forportis multajn homojn, kaj la dioj sendis maran monstron nomiĝis Keto (greke κῆτος) kiu hazardis sur la grundo ĉiu tago kaj detruis iojn kaj iujn.. 
Ĉiuj timegiĝis antaŭe la ampleksa plago kaj ĉiuj kunigis por peti helpon el Laomedono ; La reĝo ordonis konsulti la orakolon de Apolono kiu, kvankam furioza, respondis ke trojanoj devis oferi al monstro junan gefilon kaj sorte kaj bedaŭrinde estis la juna filino mem el la reĝo, nomiĝis Hesionio, oni ne unue iris al apolona orakolo, verŝajne oni timis pri lia kolero, kaj do oni adresis al la orakolo de Zeŭso-Amono en la plifora antikva Libio : la trojanoj devis oferi al la kolerego de la monstro, junajn virinojn regule. Venis, tiam, la vicon de Hesionio, la filino de Laomedono. Hesionio ĉeniĝis je roko apud la marbordo atendante la monstron manĝos ŝin. Gepatroj oferis apud la virino ĉenita, funebrajn oferaĵojn kiel oraĵojn aŭ ankaŭ luksajn vestojn.

### Heraklo la nepluatendita savisto 
Poste sia naŭa laboro, Heraklo reveniĝis el la lando de Amazonoj.
Por aliaj ofertiĝis de Zeŭso pro la homforkapto de Ganimedo. Tiel Laomedono ne povis antaŭscii lia savisto estis grekulo kaj plue Heraklo...
Heraklo mortigis la monstron Keto, danke muron stariĝis de Atena kaj de trojanoj : malantaue ĝin, la fama heroo ŝirmis kiam la besto postkuris el marbordoj al ebenaĵoj.
Heraklo estis gastigata en la urbo de Laomedono kaj de trojanoj : li venkis ilian longdauran plagon. Li do ricevis ĉevalinojn kaj ankaŭ la junan virinon.

### Herakla troja milito : Laomedono mortiĝis 
[eta|280px|dekstra|[Heraklo (maldextra), kun sia pafarko, ekmortigas la reĝo Laomedono (dekstra). Oni povas vidi Hesionio malantaŭe maldekstre Heraklo, havante sian manon je mentono, signo de melankolio. Faco A de sigela ceramiko (latine *terra sigillata*), gaŭlia flakoneto, fino de 1-a, malfino de 2-a jarcento p.K. el nekropolo *Lugone* en la italia urbo *Salò*, konservata en la muzeo en Gavardo, Italio.]]
Kiam Argonaŭtoj revenis, Heraklo sendis kunulojn kies sia frato kiel heroldoj por peti sian rekompencon. Laomedono, li, ...malliberigis ilin. Ĉiuj liaj infanoj akceptis tion ĵurrompon krom unu, Priamo kiu helpis malliberulojn flui. Informiĝis, Argonaŭtoj batalis trojanojn . Sed plikutime, oni pensas Argonaŭtojn ne batalis kaj Heraklo revenis pli poste.
Poste siaj laboroj, Heraklo ekiris por militi Trojo. Li mem kondukis 18 ŝipojn, aŭ 12, aŭ ankoraŭ nur 6, plenigitajn kun batalistojn.
Krom se tiuj nombroj inkluzivis ŝipojn el kunbatalistoj kiujn Heraklo alvokis. Laomedono surprizis ne atendante lin, do li ne havis grandan armeon ;
kolektinte kelkaj trojaj batalistoj, kune, ili iris al grekaj ŝipoj – kiuj estis ekster la urbo – esperante bruliĝis ilin. Oikleso (Οἰκλῆς), reĝo de Argo, gardis la helena ŝiparo kaj mortiĝis tial grekuloj rifuĝis en ilian ŝipojn kaj foriĝis marbordojn. Tiam Laomedono revenis al urbo kie estis aliaj grekaj grupoj de batalistoj kiuj estis sieĝantaj Trojon. De tiuj estis Heraklo kaj siaj batalistoj, antaŭ la plej forta parto de la urbo kaj Telamono (Τελαμών), kiu sukcesis eniri la urbon. Telamono eniris tra la plej fragila parto de la muro kio sia patro Eako konstruis.
Heraklo ne mortigis Priamo kaj reĝigi lin de Trojo ĉar li estis la sola filo kiu ne volis rompi la promeson kion Laomedono faris ; Heraklo donis fine Hesionio al Telemono, dankante lian bravon. tiel grekuloj malbone eksplikis al ili mem la nomon de tiu ĉefa rolulo de la Iliado kio rakontas pri troja milito, alia milito ankoraŭ suferis poste trojanojn. Kelkaj aŭtoroj tamen, pensas Priamo ne asisti herakla milito ĉar Laomedono sendis lin fore militi en Frigio.

## Interpretoj kaj komentoj 
En la fino de Bronzepoko, en orienta mediteranea regiono, ĉirkaŭ la 14-a aŭ 13-a jarcento a.K., urboj konis pli atakoj. Riĉaj urboj kiel Trojo (kiu estis sur la bronzepoka komerca vojo inter la orienta mediteranea kaj la nigra maro kaj la nordlokoj de la egea maro) interesas atakistojn. Multaj urboj elstaris lignajn murojn kiujn atakistoj kutime brulis por eniri la urbon. Sed Trojo faris ŝtonan muron, nebruleblan. 
Dareso el Frigio (fr: *Darès de Phrygie*) raportas Priamo-n denove fortikigis Trojon kaj ĝia ĉirkaŭmuro kaj, interalie faris ses pordojn tra ĝin.
Eustatio el Tesaloniko (Εὐστάθιος Θεσσαλονίκης), kristana ĉefepiskopo en la 12-a jarcento p.K., sugestigis, en siaj komentoj pri Iliado kaj Odiseo (Παρεκβολαὶ εἰς τὴν Ὁμήρου Ἰλιάδα καὶ Ὀδύσσειαν), ke Laomedono pagis laboristojn de la muro malplenigante la riĉaĵojn amasigitajn el la diaj temploj de Apolono kaj de Posejdono kaj ne redonis al ilin, tial, laŭ la mito, Laomedono ne pagis la salajron al la du dioj.

La juna ĉenigita virino oferdoniĝis al mara monstro kaj heroo liberigis ŝin estas simila temo el la mito de Perseo kaj Andromedo.
Palaifato konsideras la monstron Keto (li diras antaŭe ĝi nomiĝas *Keton*) kiel potenca reĝo fakte kiu, kun sia ŝiparo, submetis ĉiujn aziajn marbordajn regionojn inkluzive Trojon. Se la anoj ne pagis al li tributon (tiam ne oni uzis monon kaj pagis kun ĉevaloj, bovoj aŭ junaj virinoj...), li detruis landon. Tiam Heraklo estis ĉi tie kun greka militistaro. Keto kaj siaj soldatoj elŝipiĝis kaj atakis la urbon. Laomedono dungis grekulojn, kaj ambaŭ, kun du armeoj batalis kaj mortigis Keto-n.
En *Alexandra*, Laomedono, maltrankvila pri la malbonaĵoj el sia filino, decidis ŝiposendis tri knabinojn el iu nomiĝis *Foinodamo*  al bestoj sur la okcidentaj plaĝoj de enigma lando de lestrugonanoj.
Laŭ Iliado, ŝajnas ke la pesto sendita de Apolono kvietigis sia dian koleron pri trojanoj, sed tio ne estas same por Posejdono ties kolero kontinuis en la troja milito en kiu li subtenis grekanojn kontraŭ trojanojn, illi, helpiĝis tiam de Apolono.

Strabo, la fama greka geografiisto, diris ne estis pro la ĉevalinoj mem Heraklo militis, sed pro la ofendo kaj la nego al li mem de la solena promesa rekompenco el Laomedono.
La atako de Heraklo okazis antaŭe troja milito rakontata en Iliado kaj laŭ lego de Homero, neniu infano el Laomedono partoprenis. Priamo ŝajne estis la lasta virinfano de Laomedono dum la troja milito kvankam ekzemple Teukro (Τεῦκρος), filo de Telamono kaj Hesionio, batalos en troja milito flanke grekulojn.
Dareso el Frigio diras Heraklo dungis grekajn ĉefojn kiel Telamono aŭ Peleo kaj anstataŭigis Oikleso, kiu gardis ŝiparon samtempe Heraklo sieĝis la urbon, kun, laŭ li, Kastoro kaj Polukso kaj plue Nestoro (Νέστωρ). Li aldonas grekajn ŝipojn alvenis nokte al promontoro de Sigiono (Σίγειον/Sigeum) apud Trojo, (latine) *De excidio Trojæ historia* (Historio pri la detruo de Trojo), 2,3 latine france
* Diktiso el Kreto (Grk. Δίκτυς ὁ Κρής, lat. Dictys Cretensis), (latine) *Ephemeris belli Troiani* (Kronikoj de la troja milito), IV-22 latine france

## Eksteraj ligiloj 
*  http://www.theoi.com/Ther/KetosTroias.html, aŭtoraj ekstraktoj
*  http://mythologica.fr/grec/hesione.htm, retpaĝo pri Laomedono kaj Hesionio mito

## Vidu ankaŭ 
* Priamo
* Hesionio
* Trojo
* Perseo
* Argonaŭtoj

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Dardanidoj
Kategorio:Punitoj de Apolono
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio
Kategorio:Mitaj reĝoj de Trojo
Kategorio:Heraklo
Kategorio:Trojanoj