open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tombo de Nekonata Soldato en Moskvo

**La tombo de la Nekonata Soldato** () troviĝas ĉe Kremla muro en moskva Aleksandrova Ĝardeno, Rusio.
Ĝi estas la milita memorinda monumento dediĉita al la sovetiaj soldatoj pereintaj dum la Granda Patriota milito okazinta en 1941-1945.

La Tombo situas en Aleksandrova Ĝardeno, apud ĝia enirejo. Proksime estas Arsenala turo de moskva Kremlo kaj la norda parto de ĝia muro.

## Historio 
La 8-an de majo 1967, antaŭtage de la Venkotago, okazis la inaŭguro de la memorinda arkitekta ensemblo "La Tombo de la Nekonata Soldato" ĉe Kremla muro en Moskvo. Tie oni reenterigis cindron de la Nekonata Soldato el amastombejo situanta proksime de la 40-km de Leningrada ŝoseo.

Projektis kaj konstruis la monumenton arkitektoj: D. Burdin, V. Klimov, Ju. Rabaev kaj skulptisto N.Tomskij.
eta|Flordonado

## Aspekto de la monumento 
Centre de la monumento troviĝas la placeto farita el ruĝa granito kun la kvinpinta bronza stelo, el kiu emanas Eterna flamo. Ĝin rebruligis Leonido Breĵnev, tiama gvidinto de Sovetunio, per la torĉo kun fajro prenita el Leningrado, kie same estas la tombejo.
Sur la placeto estas la surskribo ***“Via nomo estas nekonata, via heroaĵo estas neforgesebla”***.

eta|maldekstra|La Honora gardantaro

## Ceremonioj 
Ekde la 12-a de decembro 1997 la Tombon gardas la Honora gardantaro, kiun konsistigas militistoj el la Presidenta regimento.
Ĉiu oficiala delegacio vizitanta la Rusian Federacion nepre omaĝas al la Tombo de la Nekonata Soldato kaj donas florkronojn.
Same vizitas ĉi-lokon kaj donas florojn la aŭtoritauloj de la lando dum la naciaj festoj.
Tiam la Honora gardantaro marŝas laŭlonge de la ensemblo.

## Signifo de la monumento 
Laŭ lastaj kalkuloj dum la Dua Mondmilito (1939-1945) pereis ĉirkaŭ 27 milionoj sovetianoj. Preskaŭ ĉiu eksa sovetia familio perdis siajn parencojn tiam.
Ĝis nun estas netrovitaj kadavroj de pluraj soldatoj, kvankam ĉiujare oni malkovras iujn nomojn kaj reenterigas ties restaĵojn.

Dum la Venkotago (la 9-an de majo) kaj kelkaj aliaj oficialaj festadoj ĉe la Tombo de Nekonata Soldato estas organizataj politikaj aranĝoj kiujn partoprenas Prezidanto de Rusio, reprezentantoj de ortodoksa eklezio kaj multaj rusiaj kaj eksterlandaj politikistoj , pri kio vaste informas ŝtataj amaskomunikiloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://moskvo.ru/gvidlibro/historio.php 
* http://moskvo.ru/masi/?q=node/2
* http://esperanto2.narod.ru/

Kategorio:Tombejoj en Moskvo
Kategorio:Armitaj fortoj de Rusio
Kategorio:Distrikto Tverskoj (Moskvo)
Kategorio:Sovetunio en la Dua Mondmilito
Ora paraŝuto

La **Ora paraŝuto** (angle *golden parachute*) estas esprimo por tiu  kondiĉa aldono en laborkontrakto por gvidantaj personoj, laŭ kiu tiuj ricevas gravajn pagojn - en formo de bonuso, akciaj opcioj aŭ tn kombinado de tiuj - okaze de transpreno de la entrepreno aŭ maldungiĝo, ĉeso de la laborloko, antaŭtempa ĉesigo de la laborkontrakto. 

## Vidu ankaŭ 
* Ora manpremo
* Svisa popoliniciativo kontraŭ misuzaj bonifikoj

## Eksteraj ligiloj 
* Voters in Swiss referendum back curbs on executives' pay and bonuses The Guardian

Kategorio:Laboro
Mbaïki

**Mbaïki** (aŭ **Mbaki**, '''M'Baiki''') estas la ĉefurbo de la prefektujo Lobaye, en Centr-Afrika Respubliko. Ĝi situas en la sudokcidenta parto de la lando, 107 kilometrojn el la ĉefurbo Banguo. La loka ekonomio baziĝas sur kafo kaj ligno. Homoj de la etnoj Lobaye, sed ankaŭ pigmeoj vivas en tiu regiono. Videblas akvofalo apud la urbo.

Mbaïki estis cedita al Germanio de Francio per la moroka-konga traktato, tiel fariĝante parto de la germana kolonio Neukamerun, antaŭ ol refariĝi franca dum la Unua mondmilito. En 1995 fondiĝis la romkatolika episkopejo Mbaiki en la urbo.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Lorze

**Lorze** estas la ĉefa rivero en Kantono Zugo, Svislando.

## Priskribo 
Lorze fontas en Unterägeri el la Lago de Ägeri je alteco de 724 m s.m. La rivero tiam fluas tra la *Lorze-Ravino* kaj ĉirkaŭ la urbo Baar por tiam en urbo post 16 km ek de la fonto alflui la Lagon de Zugo. En Ĥamo Lorze denove elfluas el la Lago de Zugo, trafluas la komunumon Steinhausen kaj finfine 11 km post la elfluo el la Zuga Lago en Maschwanden meandrante tra la Marĉo de Maschwanden je alteco de 386 m. s.m. ĉe la trilima punkto inter la kantonoj Zuriko, Zugo kaj Argovio alfluas al Reuss.

## Komunumoj laŭlonge de Lorze 
Ĉe la bordo de Lorze situas la komunumoj
* Unterägeri,
* Baar,
* Zugo,
* Ĥamo,
* Steinhausen,
* Hünenberg kaj
* Maschwanden.

## Rektigo de la rivero en Zugo 
eta|150px|maldekstra|Lorze-Kanalo en Zugo
Kadre de la konstruado de la nacia aŭtoŝoseo A4a, kiu je longeco de 3,8 km situas ekzakte sur la antaŭa rivero, oni fosis kanalon pli oriente de la origina riverfluo. Altigante tiel la kapaciton de la akvotrafluo oni samtempe malhelpis regulajn inundojn pri kiuj la regiono antaŭe suferis. Ĉar la nova kanalo alfluas pli for de la elfluejo al la Lago de Zugo ankaŭ pliboniĝis la akvotramiksado de la lago kaj tiel la akvokvalito.

Per la 180&#160;000&#160;m³ elfosmaterialo konsistanta el fajna sablo, kiu ne taŭgis por la stratkonstruado, oni utiligis por alverŝi la artan Lorze-Insulaon en la Lago de Zugo. La insulo nun estas naturrezervejo por birdoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de riveroj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* La rivero Lorze en la Historia Leksiko de Svislando
* Retejo de la industrilernpado Lorze

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Zugo
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Akvokolekta areo de Aro
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kisantu

**Kisantu**, alikonita kiel **Inkisi**, estas urbo lokita en la provinco Kongo Centra de okcidenta Demokratia Respubliko Kongo, sudokcidente de Kinŝaso, ĉe la rivero Inkisi. Ĝi fakte konsistigas kunurbaron el la urboj Kisantu, **Inkisi** (komerca centro kun malnova stacidomo), **Nkandu** (iam konsistis el pluraj vilaĝoj) kaj la plej loĝata **Kintanu** (sola urbo sur la maldekstra bordo de la rivero Inkisi). En la tuta metropola areo en 2021 vivis 78 000 loĝantoj.

## Klimato 
 havas tropikan klimaton. La pluva sezono estas longa kaj daŭras inter oktobro-majo. La seka vetero daŭras inter junio-septembro. La temperaturoj estas konstantaj ĉ. 25 C. Jare pluvas pli, ol 1000&nbsp;mm.

## Vidindaĵoj 
 famas pro sia granda katedralo de 1930 kaj pro siaj botanika ĝardeno fare de jezuita frato Justin Gillet en 1900. Viziteblas arboreto, kiu entenas lokajn arbojn kaj plantojn.

## Fontoj 
* Angla kaj franca Vikipedioj

Kategorio:Provinco Kongo Centra
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Grimari

**Grimari** estas urbo lokita en la prefektujo Ouaka, en Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas proksimume 16 mil loĝantojn kaj situas 222 kilometrojn el la ĉefurbo Banguo, je alteco de 476 metroj.

La centrafrika politikisto Abel Goumba naskiĝis en tiu urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* Grimari : mapo kaj loĝantaro
* Grimari, Centr-Afrika Respubliko, Mapo 

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Bangassou

**Bangassou** estas urbo lokita en la sudorienta parto de Centr-Afrika Respubliko, ĉe la norda bordo de la rivero Mbomou. Ĝi laŭ la censo de 2003 havis 31 mil loĝantojn, kaj ĝi estas la ĉefurbo de la prefektujo Mbomou. La urbo famas pro sia riĉa faŭno, sed ankaŭ pro sia foirejo. Je la alia flanko de la rivero etendiĝas Kongo Kinŝasa, kien oni povas iri per ŝipo.

La urbo estas la sidejo de la romkatolika episkopejo de Bangassou.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Unuiĝintaj Ŝtatoj de Latina Afriko

eta|dekstra|200ra|Proponitaj landlimoj de la USLA.
La **Unuiĝintaj Ŝtatoj de Latina Afriko** (france ''Etats-Unis de l'Afrique Latine'') estis proponita unuiĝo de ĉiuj latinidlingvaj landoj de Afriko fare de la centrafrika politikisto Barthélemy Boganda. La landoj konsideritaj kiel parto de tiu vasta federacio estis Angolo, Kongo Kinŝasa, Ruando, Burundo, Kongo Brazavila, Centr-Afrika Respubliko, Ĉado, Kameruno, Gabono kaj Ekvatora Gvineo. La projekto malaperis pro la morto de Boganda okaze de aviadilakcidento la 29-an de marto 1959.

Kategorio:Historio de Afriko
Berbérati

**Berbérati** estas la tria plej granda urbo de Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havis proksimume 77 mil loĝantojn laŭ la censo de 2003. Ĝi estas la ĉefurbo de la prefektujo Mambéré-Kadéï. La urbo situas en la sudokcidenta parto de la lando, apud la landlimo kun Kameruno.

Berbérati estis cedita de Francio al Germanio per la moroka-konga traktato de 1911, tiel fariĝante parto de la germana kolonio Neukamerun, antaŭ ol refariĝi franca dum la Unua mondmilito. En Berbérati troviĝas flughaveno kaj grava malsanulejo. La urbo estas ofte vizitata de turistoj irantaj al la rezervejo Dzanga-Sangha. La urbo estas la sidejo de la romkatolika episkopejo de Berbérati.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Berbera perdriko

eta|*Alectoris barbara*

La **berbera perdriko** () estas birdo el la kokoformaj *(Galliformes)* kaj el la fazanedoj *(Phasianidae)*. Ĝi vivas konstante en norda Afriko, Sardio, kaj suda Hispanio. Ĝi ŝatas la arbustajn montetajn deklivojn, la duondezertojn. Ĝi estas specio de loĝantaj birdoj en seka, malferma kaj ofte monteteca kamparo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj kaj de Kanarioj (ssp. *Alectoris barbara koenigi*). Ĝi estis enmetita en Portugalio kaj Madejro, kvankam ne estas ĵusaj vidaĵoj de tiu specio en tiuj lastaj insuloj. Ĝi ĉeestas ankaŭ en Sardio. Ĝi estas plej proksime rilata al sia okcidenteŭropa ekvivalento, la Ruĝa perdriko (*Alectoris rufa*).

## Aspekto 
Tiu palearkta fortika birdo longas 32–36&nbsp;cm, pezas 380-730 gr., havas la flugilan enverguron de 46–49&nbsp;cm. Ĝi similas al la parenca Ruĝa perdriko, sed havas larĝan **ruĝecbrunan kolrubandon tre blankmakulitan** kaj bluechelgrizajn kapoflankon (dividitan per malantaŭokula flavecbruna strio) kaj gorĝan makulon. La krono estas malhelbruna. La dorso estas grizbruna kaj la brusto griza, iom pli malhela ol la vizaĝo. La ventro estas sablokolora. La flankoj montras la tipan rondan makulon de strieco nigrablankabruna kaj kiel ĉe la parencoj, estas ruĝaj la fortika beko, la okulringoj kaj la kruroj. Kaze de ĝenado, ili preferas kuri anstataŭ ekflugi, sed se necese ili flugas mallongajn distancojn per rondoformaj flugiloj.

Ĝi estas simila laŭ korpo al la Ruĝa perdriko, sed la kapobildo estas ege diferenca, ĉefe pro la bruna kolumo anstataŭ nigra.

## Kutimaro 
La kanto estas brueca *tre-tre-tre-tre-tre-cheeche-tre-tre-tre*. Kaj la voĉo estas *ĉak-ĉak-ĉak* kaj eksonas ĉefe aŭrore kaj krepuske.

Ili nestumas en iomete kovrita grunda skrapaĵo kie la ino demetas 10-16 ovojn. La Berbera perdriko manĝas ampleksan varion de semoj kaj iome da insektomanĝo.

## Notoj 
## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* IBC Filmetoj

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ruĝpuga tukaneto

La **Ruĝpuga tukaneto** (***Aulacorhynchus haematopygus***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La scienca nomo de la specio *A. haematopygus* signifas en la latina precize “ruĝpuga” aŭ pli precize “kun sangokolora pugo”, do kongruas kun alilingvaj nomoj kaj fakte kun unu el la plej rimarkindaj ecoj.
## Aspekto
La ĝenerala koloro estas **verda, pli hela sube**. La dorso montras iom da bruna nuanco kaj la vosto montras bluecan nuancon kaj brunan pinton. La **pugo estas ruĝa**, kiel dirite kaj kiel ĉe aliaj tukanoj, sed ene de tiu genro estas la specio plej ruĝpuga. La okulo kaj la ĉirkaŭokula haŭtaĵo estas brunecaj kaj supre estas **blankeca broveto**. Suben sekvas blueca strio tra la bekobazo al la horizontala strio inter brusto kaj ventro, ne tiom markita kiom ĉe la Bluzona tukaneto. En flankoj estas flavaj nuancoj. La beko, longa kaj kurva, finas per hokileto kaj montras segilecan “dentetaron”; estas nigreca kun iom da violaj aŭ brunaj nuancoj en bazo aŭ pinto (ĉefe en supra makzelo); krome estas blanka tre klare markita limbordo en bazo. La kruroj estas verdecaj. La subflugiloj estas blankaj.

La inoj estas similaj al maskloj sed iom pli mallongbekaj (kvinone). La junuloj estas iom pli senkolraj: pli grizecaj kaj kun malpli da bluo; la brovo estas pli flava. La specio estas 41 al 18&nbsp;cm longa kaj 208-232 g peza la masklo kaj 200-210 g la ino.
## Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro ĉirkaŭ Andoj kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj, pluvarbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj inter 300 kaj 2500 m de altitudo.
## Kutimaro
Kiam kantas, nervomovas la voston kaj mallevas la bekon. Ili manĝas inter foliaro. Ili estas teritoriaj ĉirkaŭ la nesto kaj falatakas rivalojn. En la atakoj kaj pariĝadaj movoj la vostomovoj ludas gravan rolon. La nesto estas reuzata kaj pligrandigata. En la ceremonioj la masklo oferas manĝerojn kaj plumaranĝas. Post la seksumado la ino ŝveligas la ruĝan pugon.

## Listo de subspecioj 
* *Aulacorhynchus haematopygus haematopygus* (Gould, 1835) 
* *Aulacorhynchus haematopygus sexnotatus* (Gould, 1868)
## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Aulacorhynchus haematopygus .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
* En la franca

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Pitagora komao

La **pitagora komao** estas en la muziko intervalo de ĉ. okontono, do okono de plentono, ne uzata kiel memstara muzika tonpaŝo. Ĝi estas en pura agordo la diferenco de sep oktavoj al dek du kvintoj kaj nur de muzikteoria graveco. Praktikan gravecon ĝi ektenas dum la agordado de instrumentoj kun fiksaj tonaltoj, kiel ekz. klavarinstrumentoj aŭ kordinstrumentoj kun fretoj.

Kiel unua la pitagorano Filolao difinis la pitagoran komaon. La unua kalkulado de la koma-proporcio kiel 531441:524288 troviĝas je Eŭklido; ĝi baziĝas sur la oktavo kun la proporcio 2:1 kaj la pura kvinto kun la proporcio 3:2.

## Klariga dedukto 
La signifo de la *pitagora komao* evidentiĝas el jena tabelo, en kiu oni metas laŭ la kvintociklo dek du purajn kvintojn unu sur la alia. Ĉi tiuj havas po frekvencproporcion de 2:3. Apude sep oktavoj staras unu sur la alia. (Ĉi-ekzemple *C* estas toniko).

| valign="top" |

|}

La diferenco inter ambaŭ tonoj (po-lastaj en la tabeloj) rezultigas frekvencproporcion de

 \frac{4096 \cdot 128}{531441} = \frac{2^7}{\left(\frac{3}{2}\right)^{12}} = \frac{2^{19}}{3^{12}} = \frac{524288}{531441} \approx \frac{128}{129{,}746} \approx \frac{1}{1{,}01364} \approx 23{,}46\;\mathrm{cendoj} .

La diferencon inter ĉi tiuj proporcioj oni nomas **pitagora komao**.

## La pitagora komao kiel problemo je la agordado de klavarinstrumentoj 
Instrumento (kiel la modernaj klavariloj), kiu povas generi por ĉiu oktavo nur po dek du malsamajn tonojn, ne estas agordebla tiamaniere, ke oni povas ludi ĝin en ĉiuj tonaloj kun absolute puraj intervaloj. Do je la agordado de muzikiloj oni provas distribui ĉi tiun pitagoran komaon, do ĉi tiun „eraron“, kiel eble plej sencplene sur ĉiujn tonojn. Laŭ diversaj teorioj tiam rezultas la variaj agordoj. Estis ankaŭ eksperimentoj kun klavarinstrumentoj, kies oktavoj ampleksas pli ol dek du tonojn (ekz. dividitaj nigraj klavoj).

Dek du puraj kvintoj (2:3) egalas 8423,46 cendojn, sep oktavoj tamen nur 8400 cendojn. Por ke en la egalŝtupa agordo la kvintociklo fermiĝas post sep oktavoj al kvintociklo, je la agordado oni devas disdoni la **pitagoran komaon** sur la dek du kvintojn. Tio plimalgrandigas la puran kvinton de 701,9550 cendoj per 1,9550 cendoj al 700 cendoj.

Pura kvinto: 1200 \cdot \log_2 \left({3\over 2}\right)\;\mathrm{cendo} \approx 701{,}9550\;\mathrm{cendoj} .

Kategorio:Intervaloj
Kategorio:Agordoj (muziko)
Adamo

**Adam** aŭ **Adamo** estas korana kaj biblia figuro, nome Adamo (Biblio), kaj vira propra kaj familia nomo. Laŭ islamo, la unua homo Adamo (arabe: آدم) estas profeto.

## Konataj personoj kun familia nomo "Adam" 
*Adolphe Adam (1803-1856)  –&nbsp; franca muztika komponisto
*Auguste Villiers de l'Isle Adam (1836-1889)  –&nbsp; franca verkisto
*Čestmír Adam (1924-1999)  –&nbsp; ĉeĥa politikisto
*Daniel Adam z Veleslavína (1546-1599)  –&nbsp; ĉeĥa humanisto
*François Gaspard Adam (1710-1761)  –&nbsp; franca skulptisto
*Jean-Édouard Adam (1768-1807)  –&nbsp; franca kemiisto kaj fizikisto
*Jiří Adam (1950)  –&nbsp; ĉeĥa sportisto, moderna kvinbatalisto
*Lukáš Adam (1980)  –&nbsp; ĉeĥa futbalisto
*Paul Adam (1862-1920)  –&nbsp; franca verkisto
*Philippe Villiers de L'Isle-Adam (1464-1534)  –&nbsp; franca nobelo
*Richard Adam (1930)  –&nbsp; ĉeĥa kantisto, kuzo de Jaroslava
*Vincenc Adam (1865-1938)  –&nbsp; ĉeĥa juristo
*Jaroslava Adamová (1925) –&nbsp; ĉeĥa aktorino, kuzino de Richard

## Konataj personoj kun persona nomo "Adam" 
*Adamo de Bremeno
*Adam Gabriel Furmanik
*Adam Jodko
*Adam Mickiewicz
*Adam Oehlenschläger
*Adam Ries
*Adam Smith
*Adamo Zamenhof
*Hans Adam la 2-a (1945)  –&nbsp; liĥtenŝtejna princo

## diversaj formoj laŭ lingvoj 
* arabe: آدم
* armene: Ադամ (Adam)
* beloruse: Адам (Adam)
* bengale: আদম (Ādom)
* bulgare: Адам (Adam)
* ĉina simpligita: 亚当 (Yàdāng)
* ĉina tradicia: 亞當 (Yàdāng)
* greke: Αδάμ (Adám) 
* guĝarate: આદમ (Ādama)
* hindie: आदम (Ādama)
* hispane: Adán
* hungare: Ádám
* itale: Adamo
* japane: アダム (Adamu)
* jide: Adi
* kannade: ಆಡಮ್ (Āḍam)
* katalune: Adam
* koree: 아담 (Adam)
* laose: ອາດາມ (Adam)
* latine: Adamus
* litove: Adomas
* maorie: Arama
* miae: Adas
* mongole: Адам (Adam)
* nepale: आदम (Ādama)
* pole: Adam
* portugale: Adão
* panĝabe: ਆਦਮ (Ādama)
* ruse: Адам (Adam) 
* serbokroate: Adam, Adem
* skotgaele: Adhamh
* somalie: Aden
* svahile: Adamu
* silhete: আদম (Adom)
* tamile: ஆதாம் (Ātām)
* taje: อาดัม (Xādạm)
* turke: Adem
* ukraine: Адам
* uzbeke: Odam
* vjetname: Á Đàm

## Pluaj signifoj 
*Fuortaro Adam 
*Adamitoj 
**Adamo la Kreinto*  –&nbsp; teatra ludo de Karel Čapek el la jaro 1927

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Familiaj nomoj
Vaunac

**Vaunac** estas komunumo en Francio. Ĝi situas en la kantono de Thiviers kaj en la departemento Dordogne (departemento 24) kaj la franca regiono Aquitaine. La poŝtkodo estas: 24800. Vaunac situas ĉ. 160 km for de Bordeaux (per aŭto) kaj oni bezonas ĉirkaŭ 2 horojn veturante unue al la N21 suden al la direkto de Périgueux, poste prenante la E70/A89 okcidenten.

## Geografio 
La komunumo Vaunac situas sur alteco inter 156 kaj 242 metroj super la marnivelo kaj havas surfacon de 13,78 km². En Vaunac vivas 241 loĝantoj (2004). Tio egalas al 17 loĝantoj je km². La geografiaj koordinatoj estas 00°51'52'' orienta longitudo kaj 45°21'50'' norda latitudo.

## Vidindaĵoj 
* Château des Allois

## Eksteraj ligiloj 
* Vaunac sur mapo
* Mapo de Vaunac sur Mapquest

Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Flavbrova tukaneto

La **Flavbrova tukaneto** aŭ Orkola tukaneto (***Aulacorhynchus huallagae***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La scienca nomo de la specio *A. huallagae* aludas al la perua valo de Huallaga [uajAga], en la Departamento de San Martín, de kie devenas la ununura ekzemplero konata. Ĝi estas endemismo de Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montetoj inter 2000 kaj 2600 m de altitudo. La specio estas minacata pro habitatoperdo.
## Aspekto
Kiel aliaj membroj de la genro, tiu ĉi estas ĝenerale de **verda plumaro**, sed havas malmulte da bluo, nur iom da brusta nuanco kaj en ventra strio ne tiom markita kiom ĉe la Bluzona tukaneto kaj pli suba ol en la resto. Ankaŭ ne montras brunon, sed ruĝaj estas kaj la pugo, kiel ĉe la Ruĝpuga tukaneto, kaj la vostopinto, kiu ne estas bruna, kiel ĉe la aliaj membroj de la genro. Krome la subpugo estas flava kaj same flava estas brovo, sur la ĉirkaŭokula malhela haŭtaĵo. Sub la okulo estas blanka ringoduono kiu kontrastas kontraŭ la nigra okulo. Same kontrastas la blankega bordo de la bekobazo kun la **nigreca longa beko** kiu montras flavajn partojn en finaj bordoj de ambaŭ makzeloj kun la segileca dentaro.
## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Aulacorhynchus huallagae.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo  
* En la hispana
Tristeco

eta|
eta|
**Tristeco**, **malĝojo** aŭ **malfeliĉo**, estas emocio mala al ĝojo kaj feliĉo. Oni ĝin sentas dum ĉiutaga vivo, aŭ pro apartaj kondiĉoj, kiel ekzemple morto de konato, sed multaj aliaj ekzemploj ekzistas.

Laŭ filozofio, tristeco estas kuniĝo de onia deziro kaj ĝia malatingeblo. Oni konstatas ke en stato de malĝojo, la persono fariĝas trankvila kaj la deziro agi malpliiĝas

Multaj artistoj, kiel pentristoj, poetoj, muzikistoj kaj tiel plu, kreis artaĵojn dum ili spertantis egan tristecon.

## Ecoj 
En stato de malĝojo, la persono fariĝas trankvila, la instigo por agado kaj ago malpliiĝas, kaj ĝenerale la energio malpliiĝas, la persono sin kolektiĝas, la deziro agi kaj eliri malpliiĝas, same kiel la deziro konservi kontakton kun aliaj. Vide, eblaj signoj de malĝojo estas mallevita kapo kaj rigardo, mallevita korpo, kunpremitaj lipoj kaj malforta kaj malrapida fizika aktiveco.

Malĝojo povas okazigi reaktiva retiriĝo de la vivo, kaj lasas la personon en stato de suspendo de vivo, en kiu li perdas intereson pri plezuroj kaj iniciatoj, kun la intenco koncentriĝi pri tio, kio estis perdita kaj prilabori la funebron, pripensante ĝian signifon, kaj fine farante mensan alĝustigon kiu preparos lin por pli bone elteni la vivon.

Laŭ la filozofo Baruĥ Spinozo estas tri bazaj emocioj: pasio, ĝojo kaj malĝojo. Spinozo difinis tristecon kiel "la transiron de homo de pli granda perfekteco ĝis pli malgranda perfekteco."

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* poemo «Tristeco» en  vikilibroj 

Kategorio:Emocioj
Mankateno

eta|dekstra|225px|Mankateno

eta|dekstra|225px|Mankateno de la angla polico
**Mankateno** estas ilo por bloki la pojnon de krimulo, kontraŭulo aŭ malliberigindulo. Temas pri du ovoformaj feraĵoj, kunigataj de kateno aŭ simila ilo.

Sen ŝlosilo, la kaptito nur povas apartigi la manojn je kelkaj centimetroj; tio malebligas preskaŭ ĉian ajn permanan agon.

Mankatenon kutimas uzi polico, por malebligi reziston fare de krimuloj aŭ suspektitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Piedkateno

## Eksteraj ligiloj 
*  The Lars Holst Restraint Collection
*  Yossie's Handcuff Collection
*  Atame's Collection of historical and modern Police restraints

Kategorio:Iloj
Kategorio:Polico
Valença

**Valença** povas esti:

## Brazilo 
* Valença, municipo en Bahio.
* Valença, municipo en Rio-de-Ĵanejrio.
* Valença do Piauí, municipo en Piauio.

## Hispanio 
*Valencio

## Portugalio 
* Valença, en Distrikto Viana do Castelo.
* Valença.
* Valença do Douro, en Tabuaço.

## Francio 
* Lardier-et-Valença, en Altaj Alpoj, kaj
* Valence, en Drôme.
Inka-Kolao

dekstra|eta|125px|Inka-Kolao en botelo kaj glaso
**Inka-Kolao** (marknome: INCA KOLA) estas orflava karbondioksida kafeina trinkaĵo senalkohola, kreita kaj en 1935 ekvendita de la firmo Lindley en Rímac, distrikto de la perua ĉefurbo Limo. Malgraŭ sia nomo ĝi ne gustas koka-kolaeske sed iel kremaĵe kaj iel infanmaĉgume. Esenca enaĵo venas de citronverbeno (latine: *Aloysia citriodora*, hispanlingve en Peruo: *hierba luisa*). Uje Inka-Kolao aĉeteblas en ladaj skatoloj kaj plastaj aŭ vitraj boteloj de multdiversaj grandoj.

Tenante en Peruo merkatporcion pli grandan ol Koka-Kolao kaj estante populara ankaŭ alie en Sudameriko, en Eŭropo ĝi riceveblas kvazaŭ nur en specialaĵejoj ofertantaj latin-amerikajn produktojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (hispanlingva) 

Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Kulturo de Peruo
Kategorio:Varmarkoj
Marix Verlag

**Marix Verlag** (oficiale **marixverlag GmbH**) estas germana eldonejo, kiu sin dediĉas al interkultura dialogo.

## Historio 
La eldonejo fondiĝis en 2003 en Wiesbaden. La nomo de la eldonejo devenas de la juda drapokomercisto Salomon Marix, kiu venis meze de la 19-a jarcento de Parizo al Eltville apud Wiesbaden kaj konstruigis tie la vilaon *Marix Villa* kun privata sinagogo.

## Programo 
La eldonejo okupiĝas ĉefe pri kulturaj kaj spiritaj sciencoj, judismo kaj religio, filozofio, infanlibroj kaj leksikonoj. Ĝi eldonas ĉiujare ĉirkaŭ 60 novajn librojn.

## Marix Verlag kaj Esperanto 
En printempo 2008 la direktorino de la eldonejo, Miriam Zöller, eksciis el la interreto pri Esperanto kaj ekŝatis ĝian internan ideon. Konstatinte ke tiutempe tre mankis iu moderna, ne tro ampleksa Esperanto-vortaro por germanlingvanoj, ŝi decidis eldoni tian verkon kiel eble plej rapide. Ŝi trovis la kontakton al Ulrich Matthias, kiu loĝis nur 500 m for de la eldonejo kaj pretis transpreni la redaktadon. Oni decidis uzi kiel bazon la vortaron *Weltsprachenwörterbuch* de Dietrich M. Weidmann. Jam kelkajn monatojn poste, okaze de la Frankfurta librofoiro en oktobro 2008, la eldonejo povis aperigi dudirektan vortaron sub la nomo *Kleines Wörterbuch Deutsch–Esperanto Esperanto–Deutsch* kun ĉirkaŭ 30 000 kapvortoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Germanaj eldonejoj
Kategorio:Libroeldonejoj
Edie Adams

**Edie ADAMS** (* 16-a de aprilo 1927 en Kingston, Pensilvanio, Usono; † 15-a de oktobro 2008 en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona filmaktorino.

Adams (naskonomo: Elizabeth Edith Enke) komencis sian film- kaj televidkarieron en la 50aj jaroj. Komence ŝi transprenis rolojn en televidkomedioj. Poste ŝi ricevis rolojn en la kino (ne kiel ĉefrolanto). Ĉefe ŝi tamen daŭre aktivis en la televido. Al la kinoŝatantoj ŝi estas konata ĉefe pro du roloj. En la filmo de Billy Wilder *La apartamento* (angle: The Apartment,1960) ŝi ludis la rolon de la sekretariino "Miss Olsen" kaj en la filmo de Delbert Mann *Lover come back* (1961) ŝi konvinkis la publikon kiel naiva Rebel Davis. Inter 1972 kaj 1989 ŝi estis la edzino de la ĵaztrumpetisto Pete Candoli.

## Filmografio 
### Televido 
* *Ernie in Kovacsland* (1951)
* *The Ernie Kovacs Show* (1952–1956)
* *Cinderella* (1957)
* *Lucy Meets the Moustache* (1960)
* *Take a Good Look* (1960 -1961)
* ''Here's Edie* (1963 - 1964)
* *Evil Roy Slade* (1972)
* *Cop on the Beat* (1975)
* *Superdome* (1978)
* *Fast Friends* (1979)
* *The Seekers* (1979)
* *Make Me an Offer* (1980)
* *Portrait of an Escort* (1980)
* *A Cry for Love* (1980)
* *The Haunting of Harrington House* (1981)
* *As the World Turns* (1982)
* *Shooting Stars* (1983)
* *Ernie Kovacs: Between the Laughter* (1984)
* *Adventures Beyond Belief* (1987)
* *Jake Spanner, Private Eye* (1989)
* *Tales of the City* (1993) (etaj serioj)

### Filmoj 
* *Showdown at Ulcer Gulch* (1956)
* *The Apartment* (1960)
* *Lover Come Back* (1961)
* *Call Me Bwana* (1963)
* *Under the Yum Yum Tree* (1963)
* *It's a Mad, Mad, Mad, Mad World* (1963)
* *Love with the Proper Stranger* (1963)
* *The Best Man* (1964)
* *Made in Paris* (1966)
* *The Oscar* (1966)
* *The Honey Pot* (1967)
* *Up in Smoke* (1978)
* *Racquet* (1979)
* *The Happy Hooker Goes Hollywood* (1980)
* *Boxoffice* (1982)
* *Broadway: The Golden Age, by the Legends Who Were There'' (2003)

## Pruvoj 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1927
Kategorio:Mortintoj en 2008
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 15-an de oktobro
Princa eldono

[eta|Ekzemple, la eldono de [El Quijote de 1605, printita en Madrido de Juan de la Cuesta estas konsiderata la princa eldono de tiu verko.]]
**Princa eldono** (en latina ***editio princeps ***) estas termino kiun kutime oni uzas por la unua printita eldono de verko, tuj post la manuskriptoj de la aŭtoro kaj la kopio por la presistoj.

La eldonistoj ne enkalkulas ĝin, ĉar ĉe ĉiu libro la eldonoj estas kalkulitaj ekde la dua eldono.

Kutime oni parolas pri princa eldono rilate prestiĝajn verkojn, kiuj krome ne estus eldonitaj multfoje. La ĉefa problemo kaj intereso de la princa eldono estas, ke foje la postaj eldonistoj (ofte kun labore kun la aŭtoro, sed ne ĉiam) povus ŝanĝi ion de la verko: eraroj, ordigo, bildoj, ktp. Tre ofte la klarigo pri kiu estas la princa eldono alproksimigas la studon de verko al la precizaj originalaj intencoj de la aŭtoroj, aliajn fojojn oni ekkonas pri la ŝanĝoj faritaj de postaj eldonistoj aŭ eĉ de la propra aŭtoro. Foje la fakuloj povas trafi problemon, kiaj estas la plej taŭgaj solvoj, foje ne tiuj originalaj de la aŭtoro.

Kategorio:Presarto
Tlahuapan

**Tlahuapan** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Santa Rita Tlahuapan.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 33831 loĝantojn. El tiuj estas 16688 viroj kaj 17143 virinoj. La komunumo havas surfacon de 298.51 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 20′ norda latitudo kaj 98° 35′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2640

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21180a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Tlapacoya

**Tlapacoya** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlapacoya.

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6034  loĝantojn. El tiuj estas 2918 viroj kaj 3116 virinoj. La komunumo havas surfacon de 80.38 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 7′ norda latitudo kaj  97° 51′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1100 metroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21184a.htm

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Puebla
Tarnaszentmiklós

**Tarnaszentmiklós** (tarnasentmiklOŝ) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Heves (urbo). La vilaĝo ricevis sian nomon de patrono de la preĝejo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.5265/20.3871
* Loĝantaro: 1010
* Poŝtkodo: 3382
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Tarnaszentmiklós situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojo Kál-Kisújszállás preteriras. Heves (urbo) troviĝas 14, Abádszalók 21, Jászapáti 22 km-ojn.

## Historio 
Tarnaszentmiklós estis loĝata dum la bronzepoko. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, baldaŭe episkopo de Eger refondis ĝin. Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1755 aŭ 1816
* paroĥo
* bredejo pri strutoj

## Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Laberinto de Fortuna

***Laberinto de Fortuna*** (Sortolabirinto) estas la plej fama verko de la kordova aŭtoro Juan de Mena (Johano de Mena). [eta|220px|Kovrilpaĝo de la eldono de [1496 (Sevilo) de la *Laberinto de Fortuna* aŭ *La 300* (skribite «Las CCC»), kies bildo montras Johanon de Mena donante sian verkon al la reĝo Johano la 2-a de Kastilio.]]

## Temo 
Temas pri alegoria poemo ŝarĝita de erudicio laŭ stilo de Dante Alighieri, kun influo de Lukano kaj Vergilio, en versoj dekdusilabaj kaj preskaŭ 300 okversaj strofoj, karakterizitaj de la uzado de latineska kaj troklera lingvaĵo tre influita de la latina retoriko. La temo de tiu granda poemo estas la rolo de la Providenco en la homa vivo kaj la nacia destino de Kastilio. Oni rakontas en tiu verko kial la poeto estas rabita de la ĉaro de Belona kaj lasita en granda ebenaĵo, kie staras la palaco de la diino Fortuna, en kies interno estas "tre grandaj tri radoj": du kvietaj, kiuj simbolas la pasintecon kaj la futuron, kaj alia konstante moviĝanta, kiu reprezentas la estantecon. Ĉiu rado dividiĝas en sep cirkloj, kiuj korespondas al la orbitoj de la sep planedoj kie la aŭtoro lokigas diversajn rolulojn de la Antikveco aŭ tiameco.

## Stilo 
Estas la plej grava ekzemplo de la verkoj de la unua kastillingva poeto kiu klopodas krei lingvaĵon poezie altigita, diferenca de la normala lingvo. La kastilia ŝuldas al Mena gravan renovigon, kiu lertigis la sintakson pere de la hiperbato kaj aldonante novajn elementojn kaj neologismojn: por tio li prenas vortojn rekte el la latina kaj anstataŭas per ili ekzistintajn vortojn de la populara lingvaĵo. Tiele, ekzemple, *vulto* anstataŭ "vizaĝo", *ekzilo* anstataŭ "elterigo", *poluto* anstataŭ "malpura". Li emis ankaŭ proparoksitanajn vortojn (*diáfano*, *sulfúreo*) per kio atingas specialan sonorecon. Tiu amasigo de sprimaj resursoj havigas al la poezio de Mena barokan formon du jarcentojn antaŭ ties alveno, krom granda sonoreco kaj esprimiva forto. Lia renovigo, enmetita en ankoraŭ kruda lingvo, estis ankoraŭ malproksime de la matureco kiun oni atingos dum la baroka periodo, sed Mena estas sendube grava antaŭulo kiu faciligis la poeziajn direktojn poste uzatajn en la hispana literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la *Laberinto de Fortuna* en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, laŭ la eldono de Granado de 1505.
* Kongruaĵoj de la *Laberinto de Fortuna* de la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. 
* Fragmentoj de la *Laberinto de Fortuna*.
* Kopio de la *Labirinto* 

Kategorio:Poemoj
Kategorio:Verkoj el la hispanlingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en la 15-a jarcento
Vicente Guerrero (Puebla)

**Vicente Guerrero** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Santa María del Monte. La kodnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 22195.

## Geografio 
Laŭ la censo de 2005 la komunumo havis 21 164 loĝantojn, kaj la indico de homa evoluiĝo de la komunumo en 2004 estis 0,5648. La komunumo havas surfacon de 234,73 kvadrataj kilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 32′ norda latitudo kaj 97° 12′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2600 metroj.

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Bükkszentmárton

**Bükkszentmárton** [buksentmArton] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Bélapátfalva. Ĝis 1947 la oficiala loknomo estis **Borsodszentmárton**.
eta|maldekstre|Vido al Bükkszentmárton

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0733/20.3385
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 3346
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Bükkszentmárton situas sur malebenaĵo, fine de mallonga sakovojoj. Bélapátfalva troviĝas 3, Ózd 21, Eger 24 km-ojn.

## Historio 
La turkoj senhomigis la vilaĝon en 1544, kiu refondiĝis en 1596. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, 2 gastejoj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika Preĝejo Marteno de Tours (Bükkszentmárton), en 1836 renovigita

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Fazıl Hüsnü Dağlarca

**Fazıl Hüsnü Dağlarca** (* 26-a de aŭgusto 1914 en Konstantinopolo, hodiaŭ Istanbulo; † 15-a de oktobro 2008 ankaŭ en Istanbulo) estis unu el la plej kreemaj turkaj poetoj de la 20-a jarcento. Li publikigis pli ol 60 kolektojn de siaj poemoj. La poemoj de **Fazıl Hüsnü Dağlarca** traktas temojn kiel la prahistorio de la homaro, la kosmon, kontraŭmilitajn temojn kaj la militon pri la turka sendependeco. Kelkaj elektitaj poemoj eldoniĝis en la angla lingvo: Talat Sait Halman (*Selected Poems*, Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press, 1969).

## Bibliografio 
* Havaya Çizilen Dünya (1935)
* Çocuk ve Allah (1940)
* Daha (1943)
* Çakırın Destanı (1945)
* Taşdevri (1945)
* Üç Şehitler Destanı (1949)
* Toprak Ana (1950)
* Aç Yazı (1951)
* İstiklâl Savaşı - Samsun'dan Ankara'ya (1951)
* İstiklâl Savaşı - İnönüler (1951)
* Sivaslı Karınca (1951)
* İstanbul - Fetih Destanı (1953)
* Anıtkabir (1953)
* Asû (1955)
* Delice Böcek (1957)
* Batı Acısı (1958)
* Hoolar (1960)
* Özgürlük Alanı (1960)
* Cezayir Türküsü (1961)
* Aylam (1962)
* Türk Olmak (1963)
* Yedi Memetler (1964)
* Çanakkale Destanı (1965)
* Dışardan Gazel (1965)
* Kazmalama (1965)
* Yeryağ (1965)
* Viyetnam Savaşımız (1966)
* Açıl Susam Açıl (1967)
* Kubilay Destanı (1968)
* Haydi (1968)
* 19 Mayıs Destanı (1969)
* Hiroşima (1970)
* Malazgirt Ululaması (1971)
* Kuş Ayak (1971)
* Haliç (1972)
* Kınalı Kuzu Ağıdı (1972)
* Bağımsızlık Savaşı - Sakarya Kıyıları (1973)
* Bağımsızlık Savaşı - 30 Ağustos (1973)
* Bağımsızlık Savaşı - İzmir Yollarında (1973)
* Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1973)
* Arka Üstü (1974)
* Yeryüzü Çocukları (1974)
* Yanık Çocuklar Koçaklaması (1976)
* Horoz (1977)
* Hollandalı Dörtlükler (1977)
* Balinayla Mandalina (1977)
* Yazıları Seven ayı (1978)
* Göz Masalı (1979)
* Yaramaz Sözcükler (1979)
* Çukurova Koçaklaması (1979)
* Şeker Yiyen Resimler (1980)
* Cinoğlan (19819
* Hin ile Hincik (1981)
* Güneş Doğduran (1981)
* Çıplak (1981)
* Yunus Emre'de Olmak (1981)
* Nötron Bombası (1981)
* Koşan Ayılar Ülkesi (1982)
* Dişiboy (1985)
* İlk Yapıtla 50 Yıl Sonrakiler (1985)
* Takma Yaşamalar Çağı (1986)
* Uzaklarla Giyinmek (1990)
* Dildeki Bilgisayar (1992)

## Referencoj 
* Ahmet Necdet: *Modern Türk Şiiri Yönelimler, Tanıklıklar, Örnekler*. Broy Yayınevi, 1993.
* Biyografi.net - *Biografio de Fazıl Hüsnü Dağlarca en la turka*
* Siirdostu.com - *Biografio kaj Historio de Fazıl Hüsnü Dağlarca en la turka* 

Kategorio:Turkaj poetoj
Kategorio:Turkaj verkistoj
Nagyréde

**Nagyréde** [nadjrEde] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös. En la loknomo nagy signifas: granda.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 34 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7674/19.8486
* Loĝantaro: 3370
* Poŝtkodo: 3214
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Nagyréde situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo, fine de sakovojo. Gyöngyös troviĝas 8, Hatvan 21&nbsp;km-ojn.
eta|

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1275 en latina formo *villa Rede inferior*. La kampoj apartenis al familio Rédey, kiuj dum la historio formis apartajn apudajn vilaĝojn kun nomo Réde. En 1549 la turkoj senhomigis la setlejojn, sed la poste rehomiĝo okazis jam en sola komuna vilaĝo. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, 2 kuracejoj, dentokuracejo, apoteko, gastejoj, vindrinkejoj.

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Emeriko de Hungario (Nagyréde) de 1874
* 3 kasteloj
* muzeo pri vino
* statuoj pri vinkulturo kaj pri Johano Nepomuka

## Famuloj 
En Nagyréde naskiĝis Gyula Isaák (pli aĝa).

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Abasár

**Abasár** [abaŝAr] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös. Ĝis 1903 la oficiala nomo estis *Sár*.
eta|maldekstra|
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7985/20.008
* Loĝantaro: 3240
* Poŝtkodo: 3261
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Abasár situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Gyöngyös troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la pratempoj. La unua mencio devenis el 1261 en formo *Saár*. La kampoj apartenis al familio Aba ĝis 1522. La plej fama familiano estis reĝo Sámuel Aba, kies tombo estis tie trovita dum konstruado de keloj. Abasár estas tutlande konata pro vinkulturo. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, klubo de gemaljunuloj, helpservo por handikapuloj.

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Baldácsy (baldAĉi)
* statuo pri Sámuel Aba
* vinkeloj
* baroka katolika preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Abasár) de 1731, sed la fundamentoj estas mezepokaj
* kapeloj pri Sankta Johano kaj Sankta Anna
* muzeeto
* lago, alto marnivelo estas 500 m
* kazerno uzita inter 1952-1990

## Famuloj 
* Zsigmond Baranyai, monaĥo

## Ĝemelkomunumoj 
*  Kászonaltíz, Rumanio
*  Seefeld-Kadolz, Aŭstrio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Hort

**Hort** estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Hatvan.
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6902/19.7885
* Loĝantaro: 3860
* Poŝtkodo: 3014
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Horto situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc, fervojo (la stacidomo estas 3 km-ojn) kaj aŭtoŝoseo en la sama direkto preteriras. Hatvan troviĝas 12, Gyöngyös 18 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1250 en formo *Hurt*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1719 hungaroj kaj slovakoj alvenis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj. En 1950 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, sportejo, klubo de gemaljunuloj, kuracejo, familihelpa servo, policano.

## Vidindaĵoj 
* novromanika katolika Preĝejo Alveno de Sankta Spirito (Hort) (1949)
* muzeeto
* statuoj de Johano Nepomuka kaj Petőfi

## Famuloj 
* Tibor Mihálka, agronomo naskiĝis en Hort.

## Famaj nomportantoj 
* Ida Hort
* Miklós Horthy, krome en telefonlibro de Budapeŝto listiĝas pri Hort 23 da nomoj
* Béla Horthy
* Pál Horti

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Pugnokoito

**Pugnokoito** (el la angla fisting) estas seksa praktiko, fondita en enmetado de la tuta mano (pro kio ĝi diferenciĝas de fingrumado, kiam en la vulvon estas enmetataj sole fingroj). Ĝi dividiĝas en malprofundan pugnokoiton (enŝovo de mano ĝis pojno) kaj profundan pugnokoiton (enŝovo de mano ĝis antaŭbrako). La pugnokoito estas uzata en samseksaj kaj ambaŭseksaj rilatoj, ankaŭ kiel formo de masturbado. La pugnokoiton eblas praktiki ankaŭ kun anusa aperturo (**anusa pugnokoito**), ĝi estas farata ankaŭ kiel **ambaŭspeca pugnokoito**, kiam la pugnokoito estas farata samtempe per unu mano en anuson kaj per la alia mano en la vaginon. Dum la pugnokoito oni rekomendas uzi lubrikaĵon.

## Galerio de pozicioj de manoj dum pugnokoito 

Image:Silentduck.jpg|
Image:Sideprayerflat.jpg|
Image:Gesture fist with thumb through fingers.jpg|

Kategorio:BDSM
Kategorio:Seksaj praktikoj
Maharaĝo

**Maharaĝo** (el la hinda *mahâ* - granda, pluaj formoj *râjadhirâja* aŭ* râjarâja*, reĝo de reĝoj) estas hinduista titolo de regantoj, sub kies suvereneco apartenas pli ol unu hindreĝo, reganto super unu teritorio. En Eŭropo respondus al tiu ĉi titolo grandduko aŭ grandreĝo.

## Vidu ekzemple
* Agrasen

## Vidu ankaŭ
* Raĝo

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Brita Hindio
Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Reĝaj titoloj
Tlapanalá

**Tlapanalá** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlapanalá.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7994 enloĝantojn. El tiuj estas 3609 viroj kaj 4385 virinoj. La komunumo havas surfacon de 80.38 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 42′ norda latitudo kaj 98° 32′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1400 metroj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21185a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Anja Karkiainen

**Anja KARKIAINEN** (n. 1948) estas finna esperantistino. Ŝi verkis originalan poezion en Esperanto kaj ankaŭ tradukis el la finna. Ŝi estis plurfoje premiita en la Belartaj Konkursoj de UEA, branĉoj poezio kaj kanto. En 1998 ŝi gajnis la unuan premion pro la poemo *Sorĉa hor’ de kreiveco*, en 2003 same pro *Ne plu* kaj trian fojon en 2007 pro *En ambaŭ*. Ŝiaj kantotekstoj originalaj kaj tradukitaj aperis ankaŭ diske. Ŝi kontribuis interalie al Beletra Almanako (numeroj 1 kaj 3) kaj Esperantolehti.

## Eksteraj ligiloj 
*Kantotekstoj de Anja Karkiainen 
*Gajnintoj de Belartaj Konkursoj

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Michael Cayley

eta|dekstra
**Michael CAYLEY**, angla esperantisto kaj verkisto.

Li naskiĝis en Londono en 1950. Dum sia kariero li laboris kiel ŝtatoficisto, precipe en la Departemento de Enlandaj Impostoj, kie li konsilis ministrojn pri impostaj aferoj kaj iĝis direktoro. Li nun loĝas en Hayling Island, Hampshire.

En 1971 kaj 1973 aperis anglalingvaj poemaroj *Moorings* kaj ''The Spider's Touch*. En 1972 li redaktis aron de poemoj de Richard Crashaw (17-a jarcento). Pluaj anglalingvaj poemoj aperis en literaturaj gazetoj, kaj li ankaŭ verkis artikolojn pri modernaj eŭropaj poetoj kaj pri genealogio.

Li kontribuis recenzojn kaj novelojn al *La Brita Esperantisto*, kaj poemojn al BA1 kaj BA3. Ene de Novembro 2006 li verkis esperantan romanon responde al internacia interreta defio. En 2007 li gajnis la duan premion en la poezia branĉo de la belartaj konkursoj de la UEA.

Li kunlaboris kun Renato Corsetti kaj Gerrit Berveling pri la redakto de *La Trezoro'', antologio (kreata de Husejn Al-Amily) de arabaj proverboj kaj tradiciaj arabaj anekdotoj. La libron eldonis la Araba Komisiono de la UEA en 2008.

Li estas aktiva vikipediisto, aparte pri la literaturo kaj la historio.

Cayley, Michael
Cayley, Michael
Csány

**Csány** [ĉAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en subregiono de Hatvan.
eta|maldekstre|Vido en Csány

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6486/19.8275
* Loĝantaro: 2118 (stato: 2015)
* Poŝtkodo: 3015
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Csány situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, fervojo Budapeŝto-Miskolc preteriras. Hatvan troviĝas 15, Gyöngyös 21 km-ojn for.
eta|dekstra|Akvomelono, pri kiu Csány havas tutlandan famon

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1332. Dum la turka erao la komunumo restis viva. En 1944 tie okazis longaj bataloj. Poste oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1949 kolĥozo formiĝis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri melonoj, akvomelonoj. Oni profitas mineralakvon nomatan "Pannon-aqua".

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Szigeti (sigeti)
* kastelo de Halász (halAs), nun oldulejo
* preĝejo

## Famaj nomportantoj 
* Árpád Csányi
* Béla Csányi
* Dániel Csányi
* Erika Csányi
* János Csányi (aktoro)
* Károly Csányi
* László Csány
* Mátyás Csányi
* Piroska Csányi
* Rajmund Csányi
* Sándor Csányi
* Sándor Csányi (aktoro)
* Valéria Csányi
* Vilmos Csányi

## Referencoj
Rózsaszentmárton

**Rózsaszentmárton** (rOĵasentmArton) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Hatvan.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7868/19.7409
* Loĝantaro: 2060
* Poŝtkodo: 3033
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Gyöngyös kaj Hatvan troviĝas po 17, Pásztó 19 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1267. La vilaĝnomo estis **Fancsal** (fanĉal) ĝis 1903. La turkoj havis la vilaĝon inter 1544-1696. Minejo pri lignito funkciis inter 1917-1968, sed estas ankaŭ ŝtonominejo. La loĝantaro okupiĝas ankaŭ pri vinkulturo. En 1945 oni disdonis la kampojn inter la malriĉaj kamparanoj. Dum la socialismo kolĥozo funkciis.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al episkopo Sankta Nikolao de 1813 aŭ en 1780
* lago de fiŝkaptistoj kaj subakvistoj

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj