Fera (III) sulfato

**Fera (III) sulfato** aŭ **ferika sulfato** estas neorganika komponaĵo, ordinare flava, rombe kristala salo malmulte solvebla en akvo en meditemperaturo sed tre solvebla en ĉeesto de etaj kvantoj da fera (II) sulfato. Ĝi uzatas kiel mordanto en tinkturfabrikado kaj kiel koaguliganto al industriaj restaĵoj. Ĝi same uzatas kiel pigmentoj, kaj en mergaj banoj al purigado de aluminio kaj acero. Medicine ĝi uzatas kiel adstringa kontraŭhemoragia kuracilo.

## Okazejo 
Ferika sulfato nature okazas sub la formo de la mineralo **mikasaito**, iu miksaĵo da fero-aluminia sulfato. La anhidra formo tre rare okazas kaj konektiĝas kun karbo-bruladoj. La hidratoj estas pli ordinaraj kaj la **kokimbito** (ferika sulfato naŭhidratigita) plej eble estas la plej ofte trovata inter ili. La **para-kokimbito** estas alia rare trovata formo de erco naŭhidratigita.

La **kornelito** (sephidrata) kaj la **Quenstedtito** (dekhidrata) ankaŭ estas rare trovataj. La **laŭzenito** (kvin- aŭ seshidrata) estas duba specimeno. Ĉiuj menciitaj naturaj hidratoj estas malstabilaj komponaĵoj ligitaj al oksidigo de ferhavaj primaraj mineraloj (ĉefe **pirito** kaj **markazito**) en erco-koridoroj.

[[Dosiero:Coquimbite crystal structure.png|500px|eta|center|Kristala strukturo de la mineralo **kokimbito** [Fe2(SO4)3 9 H2O]]]

## Sintezoj 
* Industrie, la ferika sulfato preparatas per forta hejtado de la pirito kaj la **markazito** kun NaCl en la aero:
: \mathsf{2\ FeS_2 + 2 \ NaCl + 8 \ O_2 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + Na_2SO_4 + Cl_2}

* Aŭ per dissolvado de la **ferika oksido** en sulfata acido:
: \mathsf{Fe_2O_3 + 3 \ H_2SO_4 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + 3 \ H_2O}

* En praktika laboratorio, ferika sulfato preparata ekde la **ferika hidroksido**
: \mathsf{2 \ Fe(OH)_3 + 3 \ H_2SO_4 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + 6 \ H_2O}

* La preparado kun la sama pureco estas akirita per oksidigo de fera (II) sulfato kun nitrata acido:
: \mathsf{2 \ FeSO_4 + H_2SO_4 + 2 \ HNO_3 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + 2 \ NO_2 + 2 \ H_2O}
: {6 \ FeSO_4 + 3 \ H_2SO_4 + 2 \ HNO_3 \rightarrow 3 \ Fe_2(SO_4)_3 + 4 \ H_2O + 2 \ NO}

* Feroza sulfato povas oksidiĝi per interagado kun la aera oksigeno aŭ **sulfata duoksido**:
: \mathsf{12 \ FeSO_4 + 3 \ O_2 \longrightarrow 4 \ Fe_2(SO_4)_3 + 2 \ Fe_2O_3}
: \mathsf{2 \ FeSO_4 + 2 \ SO_3 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + SO_2}

* Per interagado de la sulfata acido, nitrata acido sur la **fera sulfido**:
: \mathsf{2 \ FeS + H_2SO_4 + 18 \ HNO_3 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + 18 \ NO_2\uparrow + 10 \ H_2O}

* Per oksidigo de la **fera dusulfido** kaj koncentrita sulfata acido:
: \mathsf{2 \ FeS_2 + 14 \ H_2SO_4 \longrightarrow Fe_2(SO_4)_3 + 15 \ SO_2\uparrow + 14 \ H_2O}

* Fera (III) amonia sulfato reakcias kun sulfata acido en ĉeesto de kalia dukromiato:
: \mathsf{6 \ Fe(NH_4)_2(SO_4)_2 + 7 \ H_2SO_4 + K_2Cr_2O_7 \longrightarrow}
: \mathsf{ Fe_2(SO_4)_3 + Cr_2(SO_4)_3 + 6 \ (NH_4)_2SO_4 + K_2SO_4 + 7 \ H_2O}

* Ferika sulfato estigeblas ekde la termika malkomponaĵo de la fera (II) sulfato:
: \mathsf{6 \ FeSO_4 \xrightarrow{~T~} Fe_2(SO_4)_3 + 2 \ Fe_2O_3 + 3 \ SO_2}

* Per interagado de la **kalia ferato** kun diluita sulfata acido:
: \mathsf{4 \ K_2FeO_4 + 10 \ H_2SO_4 \xrightarrow{~~} 2 \ Fe_2(SO_4)_3 + 3 \ O_2\uparrow + 4 \ K_2SO_4 + 10 \ H_2O}

* Kiam hejtata, ferika sulfato kvinhidrata fariĝas anhidra:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3\cdot\ 5 \ H_2O \xrightarrow{70-175^oC} Fe_2(SO_4)_3+5 \ H_2O \uparrow}

* Feroza sulfato povas oksidiĝi en ĉeesto de **ksenona oksido** kaj sulfata acido:
: \mathsf{XeO_3+3 \ H_2SO_4+ 6 \ FeSO_4 \longrightarrow 3 \ Fe_2(SO_4)_3+Xe\uparrow\ +3 \ H_2O}

## Reakcioj 
* Ferika sulfato iĝas feroza sulfato en ĉeesto de metala fero:
:{Fe_2(SO_4)_3 + Fe \rightarrow 3 \ FeSO_4}

* Ferika sulfato reduktiĝas al feroza sulfato per interagado de la **kupra sulfido** kun la ferika sulfato:
:{CuS + Fe_2(SO_4)_3 \rightarrow 2 \ FeSO_4 + CuSO_4 + S}

* La fera seshidrata katjono estas reduktita al fera hidrokso-kvinhidrata katjono kun ŝanĝo de koloro al brun-ruĝeta:
: \mathsf{Fe[(H_2O)_6]^{3+} + H_2O \rightleftarrows Fe[(H_2O)_5(OH)]^{2+} + H_3O^+;~~~~~~p\mathit{K} = 2,17}
: \mathsf{Fe[(H_2O)_5(OH)]^{2+} + H_2O \rightleftarrows Fe[(H_2O)_4(OH)_2]^{+} + H_3O^+;~~~~~~p\mathit{K} = 3,26}
: \mathsf{[2Fe(H_2O)_6]^{3+} + 2H_2O \rightleftarrows [Fe_2(H_2O)_8(OH)_2]^{4+} + 2H_3O^+;~~~~~~p\mathit{K} = 2,91}

* Varma akvo aŭ akvo-vaporo malkomponas ferikan sulfaton:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 + 2H_2O \xrightarrow{100^oC} 2 FeSO_4(OH)\downarrow + H_2SO_4}

* Anhidra ferika sulfato malkomponiĝas per hejtado:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 \xrightarrow{500-700^oC} Fe_2O_3 + 3 \ SO_3}
: \mathsf{2 \ Fe_2(SO_4)_3 \xrightarrow{900-1000^oC} 2 \ Fe_2O_3 + 6 \ SO_2 + 3 \ O_2}

* Alkalaj solvaĵoj malkomponas ferikan sulfaton, la reakcio dependas de la koncentriĝo de la alkaloj:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 + 2 \ NaOH \longrightarrow 2 \ FeSO_4(OH)\downarrow + Na_2SO_4}
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 + 6 \ NaOH \longrightarrow 2 \ FeO(OH)\downarrow + 3 \ Na_2SO_4 + 2H_2O}

* Se egalmoluma solvaĵo de ferika sulfato interreakcias kun alkalo, la rezulto estas kompleksa feroksido:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 + FeSO_4 + 8 \ NaOH \longrightarrow Fe_3O_4\downarrow + 4 \ Na_2SO_4 + 4H_2O}

* Kun solveblaj saloj de fosfata acido ĝi formas nesolveblan **ferikan fosfaton**:
: \mathsf{Fe_2(SO_4)_3 + 2 \ NaH_2PO_4 \longrightarrow Na_2SO_4 + 2 \ H_2SO_4 + 2 \ FePO_4\downarrow}

## Literaturo 
* [Royal Society of Chemistry](http://www.rsc.org/learn-chemistry/wiki/Substance:Iron(III)_sulfate)
* The Journal of Organic Chemistry
* EndMemo 
* Chemical Book
* Handbook of Inorganic Compounds, Dale L. Perry

## Vidu ankaŭ 
* Fera (II) sulfato
* Fera (II) amonia sulfato
* Fera (III) amonia sulfato
* Fera (II) oksido
* Amonia fera (III) citrato
* Amonia fera (III) oksalato
* Aluno

## Referencoj 
sulfato
Kategorio:Sulfatoj