open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miĥail Tuĥaĉevskij

**Miĥail Nikolajeviĉ TUĤAĈEVSKIJ** (naskiĝis la  en Slednevo, Rusio, mortis la ) estis soveta militistara gvidanto antaŭ la dua mondmilito, kiu respondecis pri modernigo de la Ruĝa Armeo.

Li naskiĝis en nobla familio, finstudis la militistaran akademion en 1914. Li batalis en la unua mondmilito en la cara armeo, ekde 1918 kiel oficiro de la Ruĝa Armeo kiel direktisto de la defendo de Moskvo, komandanto pri la orienta fronto. Li rekonkeris Siberion per la 5-a armeo, venkis Kolĉak-on kaj kun la kozakoj venkis eĉ generalon Anton Denikin (1920). Li sange subpremis la Tambovan ribelon de rusaj kamparanoj, malvenkis en la Soveta-Pola Milito (1920) kaj subpremis kontraŭbolŝevikan matrosribelon de Kronŝtadto (1921).

Li havis gravan rolon en la postmilitaj militistaraj reformoj kaj ekde 1931 lia tasko estis la tuta modernigo de la Ruĝa Armeo. Li verkis multajn librojn kaj artikolojn pri tiu temo.

Li estis generalstaba estro de 1925 ĝis 1928. Li iĝis en 1935 marŝalo de la Sovetunio.

Li vizitis komence de 1936 okcidentajn landojn, kio suspektigis Stalinon.
Li estis viktimo de la Granda purigo de Stalin en 1937. Eble Stalin timis militistaran puĉon aŭ trompis lin germanaj falsaj spionaj agadoj (laŭ Robert Conquest).

Tuĥaĉevskij estis rehabilitita en 1957.

## Militkrimoj 
La 18-an de aŭgusto 1920 kadre de Rusia Enlanda milito komenciĝis Tambova ribelo, kiel la plej granda rusa ribelo kontraŭ bolŝevismo, dum kiu trupoj de Miĥail Tuĥaĉevskij kruele murdis 70 mil kamparanojn — en periodo de du jaroj oni malsatigis ĉ. 170 mil rusajn kamparanojn.

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Sovetiaj militistoj
Kategorio:Marŝaloj
Kategorio:Pafekzekutitoj
Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Kategorio:Ekzekutitoj en la 20-a jarcento
Simeria Veche

**Simeria Veche** [simerija vekje] (hungare: **Ópiski**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Deva. Administre ĝi apartenas al Simeria.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 656 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 387 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1276. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Hunyad*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Săcărâmb

**Săcărâmb** [səkərımb] (hungare: **Nagyág**, germane: **Gross-Astdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Deva. Administre ĝi apartenas al Certeju de Sus.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 248 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 242 (rumanoj, 9% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1465. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

## Gravaj personoj 
* Liviu Florean (*3-a de februaro 1928 - ?, ? 2006): pentristo.
* Ferenc Lönhart (3-a de oktobro 1819 – Gyulafehérvár, 8-a de junio 1897): romia katolika episkopo, verkisto.
* Lajos Litschauer, hungara inĝeniero pri minejoj

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sântămăria de Piatră

**Sântămăria de Piatră** [sıntəməria de pjatrə] (hungare: **Kőboldogfalva**, germane: **Mariensdorf**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al Călan.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 527 loĝantojn (rumanoj); en 1992 200 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1346. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Hunyad*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sibișel (Beriu)

**Sibișel** [sibiŝel] (hungare: **Ósebeshely**, germane: **Alt-Schebeschel**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Orăștie. En 1910 ĝi havis 1244 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1067 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1663. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Beriu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Aleksandr Jegorov

**Aleksandr Iljiĉ JEGOROV** (ruse Александр Ильич Егоров) (13-an de oktobro, 1883 – 22-an de februaro 1939) estis soveta militistara komandanto, prominenta viktimo de la Stalin-a Granda purigo.

Jegorov naskiĝis en kamparana familio, proksime al Samara en centra Rusio. Li eksoldatis en 1901, iĝis oficiro en 1905. Dum la unua mondmilito li batalis kiel leŭtenanto-kolonelo.

Li membriĝis en la Socialista Revolucia Partio, poste rekonis la bolŝevikan puĉon kaj iĝis komandanto de la Ruĝa Armeo.

Dum la Rusa enlanda milito, Jegorov batalis kontraŭ la Blanka Gvardio, poloj (Pola-bolŝevika milito).

Li estis militistara konsilanto por Ĉinio en 1925-26. En 1935 li estis unu el la kvin marŝaloj de la Sovetunio, inter kiuj Kliment Voroŝilov.

Li estis rehabilitita post morto de Stalin, fare de Hruŝĉov.

Jegorov
Subcetate (Harghita)

**Subcetate**  (hungare: **Gyergyóvárhegy** [djerdjovarhedj]) estas komunumo en Rumanio sur la maldekstra bordo de Mureș, nordokcidente de Gheorgheni. En 1910 ĝi havis 2 729 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 347 (rumanoj, 5 % da hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1750. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Csík vármegye). Administre apartenas al ĝi Călnaci, Duda kaj Filpea.

En la censo de 2002 la 2 105 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Subcetate jud Harghita.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Gyergyóvárhegy.JPG|Ortodoksa preĝejo en Subcetate

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Strei

300ra|eta|dekstra|Strei
**Strei** [strej] (hungare: **Zeykfalva**, germane: **Zeikdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Călan. Administre ĝi apartenas al Călan.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 391 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 376 (rumanoj, 2% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1453. Ĝis 1919 Zeykfalva apartenis al Hungario, (*Hunyad*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Ignaco el Antioĥio

**Ignaco el Antioĥio la Diportanto ** (, † proksimume 107 en Romo) estis post sankta Petro kaj Eŭodio la tria episkopo de urbo Antioĥio.

## Vivo 
eta|maldekstre|400px|Sankta Ignaco de Antioĥio (ĉirkaŭ 35 - ĉirkaŭ 107) en la areno kun leonoj.

Laŭ *Eklezia historio* (II,2,22) de Eŭzebo de Cezareo, Ignaco venis post Eŭodio ĉirkaŭ la jaro 68. Teodoreto de Ciro (*Dial. immutab.* I,4,33a) asertas, ke rekte apostolo Petro mem destinis Ignacon sur episkopan tronon. Ignaco mem estis plej verŝajne martiro de apostoloj Petro kaj Johano. Sep dokumentoj, kiujn li verkis survoje al Romo, kie li estis suferonta la morton de martiro, kreas tre principan korpon de atesto pri la vivo kaj teologio de frua eklezio je interŝanĝo de la 1-a kaj la 2-a jarcento. Tio vicigas Ignacon inter apostolajn Patrojn kaj li estas konsiderata kiel sanktulo kaj de katolika eklezio kaj de ortodoksa eklezio.

### Morto 
Principa momento en la vivo de Ignaco fariĝis lia arestigo far de romaj oficejoj. Tiuj esperis, ke lia ekzempla ekzekuto anticipos al plua disvastigado de kristanismo. Sed Ignaco en siaj leteroj kuraĝigis unuopajn ekleziajn komunumojn - li adresis al eklezioj en Efezo, Magnezio, Trallo, Filadelfio, Smirno kaj Romo kaj ankaŭ al Polikarpo, episkopo el Smirno.

:De Sirio ĝis Romo sur tero kaj sur maro, tage nokte mi batalas kontraŭ bestaro. Mi estas katenita al dek leopardoj, al soldata taĉmento. Tiuj ĉi soldatoj, malgraŭ ke ili ricevas donacojn, kondutas ankoraŭ pli malbone. Ilia senrajteco estas por mi lernejo, sed mi ne estas pardonita per tio. (*Letero al romanoj*, 5,1)

Post la martiro de Ignaco en amfiteatro de Flavio estis liaj korprestaĵoj transportitaj reen ĝis Antioĥio kaj unue sepultitaj ekster remparo, por ke imperiestro Teodozio la 2-a transportu ilin en templon de diino Tyĥé, kiu estis transformita en kristanan templon inicita al Ignaco. En la jaro 637 liaj korprestaĵoj estis transportitaj ĝis la baziliko Sankta Klemento en Romo.

## Verkoj 
La Leteroj de Ignaco estas signifa atesto pri evoluo de kristana teologio. Ili havas nenian pripensitan planon, ili ja estis verkitaj haste. Ignaco estas unua kristana verkisto, kiu emfazigas lojalecon rilate al episkopo, kiu estas tiu, kiu gvidas la eklezion en konkreta urbo.

## Dubindaj leteroj 
En la 5-a jarcento la kolektaro de leteroj de Ignaco estis disvastigita je disputemaj leteroj, kiuj estis servontaj dum ardaj teologiaj diskutoj de tiu tempo.

## Vidu ankaŭ 
* Antioĥio
* Martiro
* Apostolaj Patroj

## Eksteraj ligiloj 
* Fatym: kolektaro de verkoj de Ignatio

Kategorio:Patroj de la Eklezio
Kategorio:Mortintoj en 107
Kategorio:Martiroj
Kategorio:Teologoj
Kategorio:Patriarkoj de Antioĥio
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Homoj de la 1-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 2-a jarcento
Stănija

**Stănija** [stəniĵa] (hungare: **Sztanizsa**, germane: **Stannsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Brad. En 1910 ĝi havis 1 097 loĝantojn (rumanoj); en 1992 520 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1439. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Buceş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Moravice (apartigilo)

**Moravice** estas nomo por vilaĝo kaj rivero en Ĉeĥio.

*Moravice - municipo situanta en distrikto Opava
*Moravice (rivero) - rivero en Moravio

Vidu ankaŭ:
*Moravița
Sâncrai (Călan)

**Sâncrai (Călan)** [sınkraj] (hungare: **Szentkirály**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al Călan.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 641 loĝantojn (rumanoj); en 1992 228 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1320. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, departemento Hunyad. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.   

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Vaux-devant-Damloup

**Vaux-devant-Damloup** [vodavandamlu] estas unu el la vilaĝoj de la departemento Meuse en Loreno (Francio). 

## Geografio 
La vilaĝo troviĝas tre proksime de la batalkampoj de la Unua Mondmilito kaj estas tial vizitata de multaj turistoj.

## Historio 
La vilaĝo konsistas el apenaŭ pli ol 80 loĝantoj. Ĝi estis konstruata post la Unua Mondmilito (1914-1918). Ĝia nomo devenas de la vilaĝo "Vaux", kiu estis tute detruita dum la Verduna Batalo en la jaro 1916, kaj de la vilaĝo Damloup, kiu situas kelkajn kilometrojn for.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Meuse

Kategorio:Komunumoj de Meuse
Kvartalo Asahi

**Kvartalo Asahi** povas esti:
#kvartalo Asahi (Osako) (旭区 [asahi-ku]) — kvartalo de Osako en Japanio
#kvartalo Asahi (Jokohamo) (旭区 [asahi-ku]) — kvartalo de Jokohamo en Japanio
Kvartalo Abeno

**Kvartalo Abeno** aŭ **Abeno-ku** (阿倍野区 [abeno-ku]; Hepburn/Kunrej: *Abeno*) estas kvartalo en la urbo Osako de Japanio. Kiel la tuta urbo ĝi situas en la samnoma gubernio Osaka kaj en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon interalie kun . 

## Industrio 
* ĉefoficejo de la internacie aganta firmao Sharp

## Transporto 
### Fervojoj 
* JR Okcidenta:
** Linio Hanwa: Stacio Bishōen - Stacio Minami-Tanabe - Stacio Tsurugaoka
* Kintetsu:
** Linio Kintetsu-Minami-Ōsaka: Stacio Ōsaka-Abenobashi - Stacio Koboreguchi
* Osaka Urba Subtera Fervojo:
** Linio Midōsuji: Stacio Tennōji Stacio Shōwachō - Stacio Nishitanabe
** Linio Tanimachi: Stacio Abeno - Stacio Fuminosato
* Tramvojo Hankai:
** Linio Uemachi: Stacio Tennōji-Ekimae - Stacio Abeno - Stacio Matsumushi - Stacio Higashi-Tengachaya - Stacio Kitabatake - Stacio Himematsu

### Vojoj 
* Aŭtovojoj
** Aŭtovojo de Hanshin
* Naciaj vojoj:
** Nacia vojo 25

## Turismo 
### Famaj ejoj 
* la turdomo *Abeno Harukas*
* sanktejo Abeno

dosiero:Abeno Market Park Q's MALL 4.JPG|vendejaro *Abeno Cues*
dosiero:Abeno Harukas Osaka Japan01-r.jpg|turdomo *Abeno Harukas*

## Lernejoj en la Kvartalo 
* Elementaj lernejoj: 11 (publikaj: 11)
* Mezlernejoj: 7 (publikaj: 5, privataj: 2)
* Superaj mezlernejoj: 11 (publikaj: 5, privataj: 6)

### Universitatoj 
* Osaka Urba Universitato (publika)
* Kristanisma Juna Kolegio de Osaka (privata)
* Universitato Hannan (privata)
* Universitato Shitennōji (privata)
* Arta Universitato de Osaka (privata)
* Universitato Ōsaka-Ōtani (privata)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Abeno
Abeno
Kategorio:Municipoj de Japanio
Kvartalo Curumi

**Kvartalo Curumi** povas esti:
#Kvartalo Curumi (Osako) 鶴見区 en Osako
#Kvartalo Curumi (Jokohamo) 鶴見区 en Jokohamo
Subcetate (Sântămăria-Orlea)

**Subcetate (Sântămăria-Orlea)** [subĉetate] (hungare: **Váralja**, germane: **Vorstadt**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 824 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 774 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1447. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sântămăria-Orlea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kvartalo Asahi (Osako)

La **kvartalo Asahi** aŭ **Asahi-ku** (旭区; [asahi-ku]; Hepburn/Kunrej: *Asahi*) estas kvartalo en la urbo Osako de Japanio. Kiel la tuta urbo ĝi situas en la samnoma gubernio Osaka kaj en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon interalie kun . 

## Transporto 
### Fervojoj 
* Elektra Fervojo Keihan:
** Linio Keihan (ĉefa): Stacio Morishōji - Stacio Sembayashi
* Osaka Urba Subtera Fervojo:
** Linio Tanimachi: Stacio Sekime-Takadono - Stacio Sembayashi-Ōmiya - Stacio Taishibashi-Imaichi
** Linio Imazatosuji: Stacio Shimmori-Furuichi - Stacio Shimizu - Stacio Taishibashi-Imaichi

### Vojoj 
* Aŭtovojoj
** Aŭtovojo de Hanshin
* Naciaj vojoj
** Nacia vojo 1
** Nacia vojo 163

Asahi (Osako)
Asahi
Kategorio:Municipoj de Japanio
Kvartalo Ĉuo

La vorto "Ĉūō" aŭ simpligite "Ĉuo" (中央区 [ĉūō]) signifas centron aŭ centran.

**Kvartalo Ĉūō** aŭ **Ĉūō-ku** (中央区 [ĉūō-ku]) povas esti:
*kvartalo Ĉuo (Tokio) en Tokio
*kvartalo Ĉuo (Sapporo) en Sapporo
*kvartalo Ĉuo (Fukuoka) en Fukuoka
*kvartalo Ĉuo (Kobeo) en Kobe
*kvartalo Ĉuo (Osako) en Osako
*kvartalo Ĉuo (Ĉiba) en Ĉiba
*kvartalo Ĉuo (Sajtama) en Sajtama
*kvartalo Ĉuo (Niigata) en Niigata
Konstanto de Planck

La **konstanto de Planck** (kutime skribata per la litero h) estas baza fizika konstanto. Ĝi havas dimension de ago. Ĝi troviĝas en multaj ekvacioj de kvantuma meĥaniko.

Ĝi estis enkondukita de Max Planck en lia laboro kiel akuŝo de katastrofo en ultraviolkoloro. Li proponis ĝin en leĝo de radiado de perfekta nigra objekto. Planck postulis, ke energio ne povas esti eligata en laŭvola kvanto sed nur kiel kvantumoj.

En la sistemo Internacia de Unuoj la valoro estas:

:  h = 6{,}626\,070\,15 \times10^{-34} J·s \approx 4,14 \times10^{-15} eV·s.
Oni ofte uzas la **reduktitan konstanton de Planck**:
:\hbar = \frac{h}{2\pi}
:\hbar = 1{,}054\,571\,817 \times10^{-34} J·s = 6{,}582\,119\,569\times 10^{-16} eV·s \approx 197,33 MeV·fm/c.

## Referencoj 
Kategorio:Fizikaj konstantoj
Mortagne (rivero)

**Mortagne** estas franca rivero en la regiono Loreno. Ĝi fontas en la vilaĝo Taintrux (departemento Vosges) kaj enfluas Meurthe (alia lorena rivero) ĉe Mont-sur-Meurthe (departemento Meurthe-et-Moselle).

Kategorio:Riveroj en Vosges
Kategorio:Riveroj en Francio
Antonio Muñoz Molina

**Antonio MUÑOZ Molina** (n. la 10-an de januaro, 1956) estas hispana verkisto kaj membro de la Real Academia Española. Li naskiĝis en urbo Úbeda (Jaén) [ĥaeno] en suda hispana regiono Andaluzio.

## Vivo 
Lia naskiĝzono aperas kiel fono de kelkaj el liaj verkoj. Li studis Ĵurnalismon en Madrido kaj Arthistorion en Granado. Li estas **akademiano** de la RAE (Akademio de la Hispana Lingvo) ekde jaro 2002 kaj unu el la plej junaj. Li estas unu el la plej konataj hispanaj verkistoj de la ŝanĝo de jarcento. Lia edzino estas ankaŭ verkisto, nome Elvira Lindo, aŭtoro de porjunulaj romanoj, kiel *Manolito Gafotas* kaj verkoj por radio kaj por filmoj.

Li ricevis multajn **premiojn**, inter ili González Ruano de Ĵurnalismo kaj Mariano de Cavia (2003), Ícaro, Premio de la Crítica kaj Nacia premio de Literaturo (1988 kaj 1992), Premio Planeta (1991), ktp.

Tri nesinsekvaj romanoj literaturigas lian vivon, ĉefe rilate la evoluon aŭ kontraston inter juneco kaj matureco, nome *El viento de la Luna* (2006), *Ardor guerrero* (1995) kaj *El jinete polaco* (1991). Pri tiu afero la najbara Sierra Mágina [MAĥina] ludas simbolan rolon en tiuj verkoj kaj en la resto de lia verkaro.

## Verkaro 
### Eseoj 
* *Córdoba de los Omeyas* (1991)
* *El Robinson urbano* (1984)
* *Diario del Nautilus* (1985)
* *La huerta del Edén* (1996)
* *Las apariencias* (1996)
* *Pura alegría* (1996)
* *La vida por delante* (2002)

### Romanoj 
* *Beatus Ille* (1986)
* *El invierno en Lisboa* (1987) [Vintro en Lisbono] romano pri psikologio kaj polica intrigo.
* *Beltenebros* (1989) romano pri politika historio kaj polica intrigo, pri iu komunisto kiu iĝas policestro. Tiu romano estis filmigita.
* *El jinete polaco* (1991) [La pola rajdisto] romano pri la kontrasto inter sia vilaĝeca juneco kaj kosmopolita matureco. Premio Planeta
* *Los misterios de Madrid* (1992)
* *El dueño del secreto* (1994)
* *Nada del otro mundo* (1994)
* *Ardor guerrero* (1995) [Militista ardo], preskaŭ membiografia verko pri sia sperto dum la deviga militservo.
* *Plenilunio* (1997)
* *Carlota Fainberg* (2000)
* *Sefarad* (2001), tiu vorto estis la hebrea nomo de Hispanio.
* *En ausencia de Blanca* (2001)
* *Ventanas de Manhattan* (2004)
* *El viento de la Luna* (2006), pri lia knabeco en kampara vilaĝo, fascinita de la aventuroj de astronaŭtoj.

Munoz Molina, Antonio
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Andaluzoj
Vittel

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vogezoj (*Vosges*), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Neufchâteau kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *Vittellois''.

Vittel estas fama pro siaj kuracaj trinkeblaj akvoj kaj ĝi ankaŭ estas banurbo.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Loĝantoj 
## Fotaj impresoj 

Vittel 01.JPG|
Vittel 09.JPG|
Vittel 06.JPG|
Vittel 07.JPG|

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vosges
* Vittel (stacidomo)
* Listo de termurboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Vosges
Kategorio:Termurboj de Francio
Mizuja

**Mizuja** aŭ **akvo-ejo** estas ejo, kie oni preparas la japanan teceremonion.
Ĝi ne devas esti vidata de la homoj, kiuj trinkas. 
Kategorio:Kulturo de Japanio
Kategorio:Teoj
Litia niobiato

**Litia Niobiato** estas kemia kombinaĵo de niobio, litio, kaj oksigeno (LiNbO3). Ĝi estas senkolora solida materialo kun trigonal kristalo strukturo. Ĝi estas transparenta por ondolongoj inter 350-5500 nanometroj kaj havas bendbreĉo de 4 eV. Ĝia fandiĝopunkto estas 1257&nbsp;°C kaj ĝia denseco estas 4,65 g/cm³. Ĝi estas nesolvebla en akvo. Ĝia CAS nombro estas [12031-63-9].

Litia niobiato estas nova materialo por nelinia optiko, kiu poavas esti aplikata por diversaj fotorefraktivaj aplikoj. Ĝi powas esti ondolongo adaptita por efika dua harmonika produktado.

Por iuj uzo povas esti anstataŭ de Tantalato de litio (LiTaO3).

## Referencoj 
niobiato
Kategorio:Niobiatoj
Kategorio:Kristaloj
Kategorio:Feroelektraj materialoj
Kategorio:Nelineaj optikaj materialoj
Itzehoe

eta|300px|la urbocentro de Itzehoe

**Itzehoe**  estas urbo en Germanio, en la federacia lando Ŝlesvig-Holstinio. Ĝi situas en la distrikto Steinburg kaj estas ties administra centro. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbo troviĝas borde de la rivero *Stör*, ŝipebla alfluaĵo al la rivero Elbo, 51 kilometrojn nordokcidente de Hamburgo kaj 24 kilometrojn norde de *Glückstadt*.

La preĝejo St. Laurentii el la 12-a jarcento, la kastelo Breitenburg, monaĥejo el la jaro 1256, la urbodomo de 1695 kaj historia urbokerno ĉirkaŭ ĝi, kaj ankaŭ prahistoria ĝermana tombejo el la epoko de 1500 a. K. estas vizitindaĵoj. La urbo estas prospera komercejo.

Itzehoe estas la plej malnova urbo en Holstinio. Ĝia kerno estis kastelo, defendocele kontraŭ la danoj konstruita dum la jaro 809 ordone de Egbert, unu el la dukoj de imperiestro Karolo la Granda. La komunumo kreskis kaj estis nomata Esseveldoburg, Eselsfleth kaj Ezeho. Dum 1201 la urbo detruiĝis, sed rekonstruiĝis dum 1224. La nova urbo ricevis urbajn rajtojn dum 1238, kaj la malnova urbo dum 1303. Dum la tridekjara milito Itzehoe dufoje estis detruita fare de la sveda armeo, sed estis dufoje rekonstruita. Kadre de la dukejo Ŝlesvig-Holstinio ĝi transdoniĝis al Prusio dum 1867.

La plej malalta punkto de Germanio en la aluvia grundo *Wilstermarsch* troveblas proksime de la urbo, en alteco de 3,54 metroj sub la marnivelo.

En la urbocentro troviĝas la interesa Muzeo Prinzesshof.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Distrikto Steinburg
Kategorio:Urboj de Ŝlesvigo-Holstinio
Afrika flavbrida vanelo

La **Afrika flavbrida vanelo**, *Vanellus senegallus*, estas granda birdo de la genro *Vanellus*, grupo de grandaj vadbirdoj de la familio ĥaradriedoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas loĝanta reproduktulo en plej granda parto de sub-Sahara Afriko escepte la pluvajn arbarojn, kvankam la specio moviĝas iomete laŭ sezonoj. Estas tri subspecioj, nome *Vanellus senegallus senegallus*, *Vanellus senegallus major* kaj *Vanellus senegallus lateralis*; tiu lasta troviĝas en Sudafriko, Namibio, Kenjo, Kongo kaj Ugando.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|
Ili estas facile videblaj kaj rekoneblaj birdoj. Ili estas grandaj birdoj (34 cm longaj) preskaŭ tute brunaj, krom koloraj partoj en kapo, nome nigraj gorĝoj kaj krono, blanka frunto, flavaj grandaj vizaĝaj bridoj, okulringo kaj beko -kun nigra pinto- kaj ruĝaj loboj inter beko kaj frunta marko. Krome la kolo estas strieca blankonigre. La vosto estas blanka kun nigra pinto kaj la kruroj estas flavaj.

Dumfluge la supraj flugiloj havas nigran kaj brunan partojn apartigitajn pere de blanka strio. La subaj flugiloj estas blankaj kun nigraj pintoj.

## Kutimoj 
Tiu specio estas ofta reproduktanto en malsekaj malaltaj medioj, ĉefe herbejoj. Ili ofte manĝas en pli sekaj manĝejoj, kiel golfejoj, manĝoplukante insektojn kaj aliajn senvertebrulojn el la grundo. La ino demetas tri aŭ kvar ovojn en surgrunda skraponesto. Ili loĝas laŭ paroj aŭ etaj grupoj.

La Afrika flavbrida vanelo havas laŭtan *pip-pip* pepadon.

La Afrika flavbrida vanelo, *Vanellus senegallus*, estas unu el la birdoj protektitaj de internaciaj traktatoj.

## Bildaro

File:Vanellus senegallus -Kenya -upper body-8.jpg|Detalo de kapo.
File:035 African wattled lapwing incubating eggs in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|Kovado.

## Referenco 
* 
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

Kategorio:Vanellus
Kategorio:Birdoj de Afriko
Verduno (apartigilo)

**Verdun** aŭ **Verduno** estas povas aludi al: 

* Verduno estas franca komunumo en Meuse, famkonata pro la batalo apud Verduno.
** Verdun (stacidomo) estas fervoja stacio en Verduno.
* Verdun (Ariège) estas franca komunumo en Ariège.
* Verduno (Italio), komunumo en Italio
* Verdun (Kebekio) estas eks-urbo kaj nun arondismento de la urbo Montrealo en Kebekio.
** Verdun (metroo de Montrealo) estas metrostacio en Montrealo.
* Verdun (Suda Aŭstralio) estas urbo en Suda Aŭstralio.

* Verdun-sur-Garonne estas franca komunumo en Tarn-et-Garonne
* Verdun-sur-le-Doubs estas franca komunumo en Saône-et-Loire.
* Verdun-en-Lauragais estas franca komunumo en Aude
Verduno

eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
**Verdun**, prononco laŭ sistemo IFA [], en Esperanto **Verduno** estas urba komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Meuse* - prononco [], por diferencigo de la france samnoma rivero Mozo en Esperanto nomata *Mozio* - en la historia kaj kultura regiono Loreno kaj ekde 2016 en la nova administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento"). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo estas la centro de samnoma arondismento Verdun kaj ankaŭ la centro de du kantonoj de Francio, simple nomataj Verdun-1 kaj Verdun-2. 

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *Verdunois*.

## Situo 
La urbon trafluas la rivero Meuse, en Esperanto nomata Mozo. Ekde Verduno la rivero estis navigebla ĝis la Norda Maro.

Ĝis 1970 la oficiala nomo de la urbo estis *Verdun-sur-Meuse* (Verdun ĉe Mozo).

## Historio 
La unua skriba mencio de la urbo datiĝas el la 3-a jarcento kiel *Virodunum*. *Dun* estas kelta vorto kiu signifas fortikaĵo kaj *ver* estas verŝajne eŭska vorto por vadejo aŭ rivero.

La traktato de Verdun estas internacia jura akto redaktita je la 11-an de aŭgusto 843.

La urbo estis komerca. Oni vendis sklavojn al islama Hispanio. Estis verduna komercisto kiu kuniris Johano de Gorzo en Kordovo en 953.

Verduno estas fama pro batalo, kiu okazis dum la Unua Mondmilito, dum dek monatoj de 1916.

## Loĝantoj 
Eĉ kun malpli ol 20.000 loĝantoj Verdun estas la urbo kun la plej granda loĝantaro en sia departemento.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Meuse
* Verdun (stacidomo)
* Baleycourt (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

eta|centra|450ra|


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Meuse
Indonezia vanelo

La ** Indonezia vanelo** aŭ **Java maskovanelo** (*Vanellus macropterus*, kaj laŭ tio estus *Grandflugila vanelo*) estas (aŭ estis) vadbirdo de la genro *Vanellus* kaj familio de ĥaradriedoj.

Tiu granda, longkrura vadbirdo loĝis la marĉojn kaj riverajn deltojn de insulo Javo, kaj eble Sumatro kaj Timoro. Ĝi estis lastfoje vidata en 1940, kaj, ĉar ĝi estis facile vidata specio, oni supozas, ke ĝi malaperis kaj nuntempe bedaŭrinde ĝi estas jam formortinta. Tamen oni esperas, ke dum novaj priserĉoj aliaj rezultoj aperus. Ĉiukaze dum ties vivokono nur ĉirkaŭ 50 ekzempleroj estis vidataj kaj nun laŭ paroj kaj ne laŭ aroj.

Ĝi estis bruna dorse kaj bruste kaj havis nigrajn kapon, ventron kaj voston. Krome ĝi havis flavajn bridojn kaj krurojn.

## Referencoj
*  Endanĝerigita specio

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Datumbazo 

Kategorio:Vanellus
Kategorio:Birdoj de Azio
Lago de Managvo

**Lago de Managua** (ankaŭ nomigita **Lago Xolotlán**) estas lago en Nikaragvo. Ĝia hispanlingva nomo estas sama kiel la esperanta. Ĝi longas proks. 65 kilometrojn (40 mejlojn) kaj vastas iom 25 kilometrojn (15 mejlojn). Similare al Lago de Nikaragvo, ĝia nomo venis de hispanaj konkerantoj pro "Mangue", ilia nomo por la Mánkeme triboj, kaj "agua" ("akvo"). La urbo Managua, ĉefurbo de Nikaragvo, situas senpere sur sudokcidenta flanko de la lago.

Lago de Managua ligas per la Rivero Tipitapa al la Lago de Nikaragvo. Tamen, pro poluego, la taŭraj ŝarkoj de la Lago de Nikaragvo ne eniras la Lagon de Managua.

La lago tre poluiĝis, parte ĉar en jardeko 1950a, Kodak ŝutadis hidrargon en la lagon. Malgraŭ ega danĝero, iuj managuanoj jam loĝas ĉe la lago kaj eltiras fiŝojn por manĝi.

Dum Uragano Mitch en 1998, la lago plialtiĝis tri metrojn (10 piedojn) dum kvin tagoj, detruanta multajn ĉeflankajn domojn.

## Eksteraj ligiloj 
* JPL NASA: PIA03365: Perspektiva vido montranta lagojn Managua (antaŭe) kaj Nikaragvo (malantaŭe)
* Vido de la Lago de Managua ĉe Guglaj Kartoj (verda sago montras ĉefurbon Managua)

Managvo
Managvo
Gluo

dekstra|250px|eta|Oftaj gluoj

**Gluo** estas duonlikva substanco, kiu, ŝmirita sur du objektoj, forte kunigas ilin sekiĝinte. Ekzistas gluoj por papero, gumo, ligno, plastoj, porcelano, eĉ metaloj.

**Gluitaj juntoj** - en teĥnologio de metalkunigado en lastaj jaroj aperis nova progresiva maniero, la gluado per sintezaj rezinoj.

Glujuntojn oni devas solvi alie ol veld- aŭ lutjuntojn, ĉar gluitaj juntoj estas tre firmaj je tiro kaj je tondo (ŝovo), sed tre malfirmaj je deskvamiĝo. Ĉe juntoj, kie oni povas eviti streĉon je diskvamiĝo, estas avantaĝe kombini gluitan junton kun konvene lokitaj nitoj.

Por glui juntojn oni produktas gluojn sur bazo de epoksifenolaj rezinoj. Juntoj gluitaj per tia gluo havas tondan firmecon dum statika streĉo ĝis 35 MPa, dum dinamika streĉo ĝis 16 MPa. Pro sia produktiva kaj ekonomia avantaĝa teĥnologio la glujuntojn oni uzas en maŝina, aŭtomobila, avia kaj elektroteĥnika industrioj.

## Piednotoj
Desegnonajlo

**Desegnonajlo** aŭ **prempinglo** estas mallonga najlo kun granda, ronda kapo el ŝtalo. Ĝi servas fiksi diversajn paperaĵojn sur tabulo.

Oni uzas ofte specifajn **mapajn desegnonajlojn** sur korkotabulo. Tiu tipo havas plastan, longetan kapon kaj estis inventita ĉ. 1900 en Usono, fare de Edwin Moore, kiu fondis la entreprenon *Moore Push-Pin Company*.
Tiu tipo de la desegnonajlo estas pli maldanĝera, se ĝi defalas. Krome la plasto iom protektas la premantan fingron, kiam la stifto malfiksiĝas de la kapo.

Desegnonajloj origine servis precipe por fiksi teknikajn desegnojn sur desegnotabuloj. La plata, ronda kapo de la najlo estas uzata pro la facilaj mezuroj, ĉar ĝi ebligas apliki la najlon sen iloj. Tiu platrond-kapa desegnonajlo estis inventita ĉ. 1902–03 fare de loĝhorloĝa riparisto Johann Kirsten, en Germanio, Lychen, kie monumento memorigas pri la afero. Li vendis la elpensaĵon al Otto Lindstedt en 1904, kiu patentigis ĝin. Li iĝis milionulo, la horloĝisto ricevis nenion.

## Vidu ankaŭ 
* Najlo
* Pinglo
* Stifto

Kategorio:Oficeja aparataro
Agentejo pri naturmedio kaj energimastrumado

La **agentejo pri naturmedio kaj energimastrumado** estas franca publika establo kun industri- kaj komercrilata trajtoj sub la aŭtoritato de la ministroj zorgantaj pri esplorado, ekologio kaj energio. Ĉefa aktoro pri daŭrpova disvolvado, la ADEME partoprenas konkretan aplikadon de publikaj politikoj rilate energion kaj mediprotektadon. Ĝi intervenas de esplorado ĝis diskomunikado de informoj, en la jenaj kampoj:
** preventado de aerpoluo,
** limigo de rubaĵproduktado,
** energimastrumado,
** antaŭenigo de renovigivaj energioj,
** traktado de poluitaj sojloj,
** malkreskigo de sonmalutilaĵoj
** medimastrumado
** prilummastrumado, ankaŭ luma poluo

Por realigi sian informmision al ĉia publiko, la ADEME disdonas informbroŝurojn, starigas pedagogiajn ilojn por diversaj publikoj kaj organizas konsciigajn kampanjojn. Ĝi disvolvas kaj kunordigas reton kiu disdonas informojn kaj konsilojn praktikajn pri energimastrumado kaj renovigivaj energioj.

Fronte al kreskado de varmigaj gasoj okazanta pro homaktiveco, la ADEME lanĉis en 2004 kampanjon 3 jaran pri la energimastrumado kaj klimata ŝanĝiĝo.

Ĝia ĉefa servejo estas instalita en Angers, kaj ĝi troviĝas en ĉiuj francaj regionoj kaj akompanas lokajn kolektivojn kaj entreprenojn je ĉiuj etapoj de siaj projektoj. Internaciskale, la ADEME disvolvas sian spertecon tiel por industriaj landoj kiel por disvolviĝantaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la ADEME

Kategorio:Mallongigoj
Spini

**Spini** [spinj] (hungare:**Pád**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Deva. En 1910 ĝi havis 408 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 266 (rumanoj, 2,6% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1365. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Turdaş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Regionoj de Tanzanio

eta|400ra|Regionoj de Tanzanio
eta|400ra|Esperanta mapo de la Regionoj de Tanzanio
eta|80ra|Unguĵo
Tanzanio estas administre dividita al 31 **regionoj** (*mkoa*), jene listigitaj kun siaj ĉefurboj (inter krampoj):
* Arusha (Arusha)
* Dar es Salaam (Daresalamo)
* Dodomao (Dodomao)
* Geita (Geita)
* Iringa (Iringa)
* Kagera (Bukoba)
* Katavi (Mpanda)
* Kigoma (Kigoma)
* Kilimanĝaro (Moshi)
* Lindi (Lindi)
* Manyara (Babati)
* Mara (Musoma)
* Mbeya (Mbeya)
* Morogoro (Morogoro)
* Mtwara (Mtwara)
* Mwanza (Mwanza)
* Njombe (Njombe)
* Norda Pembo (Wete)
* Suda Pembo (Mkoani)
* Pwani (Kibaha)
* Rukwa (Sumbawanga)
* Ruvuma (Songea)
* Shinyanga (Shinyanga)
* Simiyu (Bariadi)
* Singida (Singida)
* Songwe (Vwawa)
* Tabora (Tabora)
* Tanga (Tanga)
* Centra-Suda Unguĵo (Koani)
* Norda Unguĵo (Mkokotoni)
* Urba-Okcidenta Unguĵo (Zanzibaro)

Tiuj ĉi regionoj estas subdividitaj al 169 distriktoj. La du regionoj de Pembo kaj la tri de Unguĵo (Zanzibaro) situas sur insuloj en la Hinda Oceano, same distrikto Mafia en Regiono Pwani.

Ĝis 2002 regiono Manyara estis parto de regiono Arusha.

## Vidu ankaŭ 
* ISO 3166-2:TZ


Kategorio:Administraj unuoj de Tanzanio
Tanzanio
Risorto

260ra|eta|Tir-risorto
260ra|eta|Prem-risorto
[eta|260ra|Malantaŭa akso kun moviga meĥanismo kaj [suspensio (tekniko)|suspensio per lamaerisorto de Škoda 422]]

**Risorto** estas elasta lameno aŭ fadeno el metalo aŭ alia materialo, kapabla repreni la antaŭan formon, post kiam ĝi estis fleksita, premita aŭ streĉita.

Per enmeto de metala risorto aŭ alia elasta konsistaĵo, ekzemple de guma plateto, ekestas **elasta kunigo** de du maŝinelementoj. La kunigo poste ebligas certan movon de kunigitaj elementoj (ekz. amortizilo).

Por sufiĉe malgrandaj malformiĝoj, la forto produktata de la risorto estas priskribata per la leĝo de Hooke.

## Specoj de risortoj 
**Helica cilindra prem-risorto** havas la draton helice survolvitan sur cilindro. Laŭ forto bezona por kunpremo de risorto je unuo de longo, ekzemple je 1&nbsp;cm, oni distingas:
* **durajn risortojn**, kiuj bezonas por kunpremiĝi je unuo de longo grandan forton,
* **molajn risortojn**, kiuj por kunpremiĝi je unuo de longo postulas nur malgrandan forton.

Ĉe ambaŭ ekstremoj de funkcia parto de risorto, t.e. al aktivaj heliceroj, oni aldonas 0,5 ĝis 1,75 mm je ekstremaj heliceroj. Plej ofte oni aldonas po unu helicpaŝo je ĉiu ekstremo. La ekstremaj heliceroj ne risortas, ĉar ili intertuŝiĝas la antaŭaj heliceroj.

**Helica cilindra tiro-risorto** ekzistas
* sen antaŭstreĉo (antaŭtensio)
* kun antaŭstreĉo

Ambaŭ risortoj estas streĉataj per tiro. Dum ne ŝarĝita stato de risorto kun antaŭstreĉo la heliceroj intertuŝiĝas.

**Helica konusa prem-risorto** havas la draton helice survolvitan sur konuso.

**Helica cilindra tordorisorto** estas streĉata per torda momanto.

**Kunmetita prem-risorto** havas helicajn cilindrajn risortojn alterne kun dekstrumaj kaj maldekstrumaj volvaĵoj (heliceroj).

**Helicaj risortoj kun oblonga profilo de volvaĵo** estas uzataj, kiam oni bezonas en konstrukto ŝpari lokon (spacon).

**Fasko de platrisortoj** estas uzata por grandaj ŝarĝoj, precipe por ŝoseaj kaj fervojaj veturiloj.

**Teleraj risortoj** estas destinitaj por grandaj ŝarĝoj ĉe tute malgrandaj deformiĝoj. Ili estas tre duraj risortoj.

**Tordostangojn** oni uzas por aŭtomobiloj. Ili risortas per sia ioma elasteco dum tordo. Tiuj ĉi stangoj havas en la ekstremoj falditajn pivotojn, per kiuj ili estas alkroĉitaj al kadro de veturilo meze kaj flanke de veturilo, en kapoj ligitaj kun baskula akso. La pivotingoj estas fiksitaj en la kapoj per kaŭĉukaj intermetaĵoj.

Kaŭĉukaj intermetaĵoj estas elastaj konsistaĵoj de diversaj kunigoj de motoraj veturiloj (t. n. silentblokoj, t.e. silentaj kaj obtuzigaj grupoj de elementoj). Ili malintensigas skuon kaj malagrablan bruon.

## Materialo de risortoj 
Malmulte streĉataj risortoj estas produktataj el konstrukciaj karbonaj ŝtaloj, risortoj tre streĉataj el konstrukciaj ŝtaloj altkvalitaj (alojoalojaj). Risortojn por elektraj aparatoj oni produktas ankaŭ el bronzo aŭ el tombako.

## Vidu ankaŭ 
* Risort-funkciigo
* Risorto (atrakcio)
* Leĝo de Hooke
* Simpla vibra movo
* Skusorbilo

## Eksteraj ligiloj 
* Applet Java : Vidigo de oscilado laŭ risortokonstanto, kaj laŭ seka aŭ fluida frotado ().

## Piednotoj 
Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Mekaniko
Socet (Cerbăl)

**Socet (Cerbăl)** [soĉet] (hungare: **Szocsed**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 213 loĝantojn (rumanoj); en 1992 112 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1482. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Cerbăl.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kvartalo Curumi (Osako)

La **kvartalo Curumi** aŭ **Curumi-ku** (鶴見区 [curumi-ku], Hepburn: *Tsurumi*, Kunrei: *Turumi*) estas kvartalo en la urbo Osako de Japanio. Kiel la tuta urbo ĝi situas en la samnoma gubernio Osaka kaj en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon interalie kun . 

## Transporto 
### Fervojoj 
* JR Okcidenta:
** Linio Katamachi, Linio Ōsaka-Higashi: Stacio Hanaten
* Osaka Urba Subtera Fervojo:
** Linio Nagahori-Tsurumiryokuchi: Stacio Imafuku-Tsurumi - Stacio Yokozutsumi - Stacio Tsurumi-ryokuchi

### Vojoj 
* Aŭtovojoj
** Aŭtovojo Kinki
* Naciaj vojoj:
** Nacia vojo 163

## Turismo 
### Fama ejoj 
* parko *Tsurumi Ryokuchi*
** *Sakuya Konohana Kan*

dosiero:Tsurumi-ryokuchi6-R.jpg|Parko Tsurumi Ryokuchi
dosiero:Sakuya Konohana Kan.JPG|Sakuya Konohana Kan

Curumi
Curumi
Kategorio:Municipoj de Japanio
Jurij Fedkoviĉ

eta|maldekstra|Osip Jurij Fedkoviĉ
**Fedkoviĉ Jurij Osip** ukraine **Юрій Федькович** (1834-1888) - fama verkisto, romantika poeto, antaŭulo de ukraina nacia renaskiĝo en Bukovino. Laboris en Moldavio, servis en armeo. Poste estis lerneja inspektoro, teatra redaktoro en Lvivo, redaktis ukrainan gazeton en Ĉernivco, kie li mortis.

Ekverkis germane, sed poste, pro la influo de Taras Ŝevĉenkoa verkado, transiris al la ukraina, aŭtoris poemojn, novelojn, dramojn. Ofte oni nomis lin kiel "bukovina najtingalo". Tradukis de la angla, germana, rusa. Por Ukraina antologio estis esperantigita lia rakonto "Safat Ziniĉ".

Lian nomon honore portas Ĉernivca Universitato. En 2004 okaze de lia 170-jariĝo Nacia Banko de Ukrainio emisiis moneron kun lia portreto (vidu la foton).

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de la 19-a jarcento
Kvartalo Ĉuo (Osako)

**Kvartalo Ĉuo** aŭ **Ĉuo-ku** (中央区 [ĉūō-ku], Hepburn, *Chūō*, Kunrej: *Tyûô*)  estas kvartalo en la urbo Osako. Kiel la tuta urbo ĝi situas en la samnoma gubernio Osaka kaj en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon interalie kun . 

## Industrio 
* Capcom
* Dainippon Sumitomo Pharma
* Daimaru
* Elektra Fervojo Keihan
* Elektra Fervojo Nankai
* Iwatani Corporation
* Kansai Urban Banking Corporation
* Kobayashi Pharmaceutical Co.
* Mandom
* Mitsubishi Tanabe Pharma Corporation
* Morishita Jintan
* Nippon Life Insurance Company
* Nippon Telegraph and Telephone West Corporation (NTT West)
* Osaka Gas
* Osaka Securities Exchange
* Resona Bank
* Sakura Color Products
* Shionogi
* Sumitomo Life Insurance Company
* Takeda Pharmaceutical Company
* Takenaka Corporation
* Teijin
* Unitika

## Transporto 
### Fervojoj 
* JR Okcidenta:
** Ringlinio de Osaka: Stacio Morinomiya - Stacio Ōsakajōkōen
* Elektra Fervojo Keihan:
** Linio Keihan (ĉefa): Stacio Yodoyabashi - Stacio Kitahama - Stacio Temmabashi
** Linio Keihan-Nakanoshima: Stacio Temmabashi
* Kintetsu:
** Linio Kintetsu-Namba: Stacio Ōsaka-Namba - Stacio Kintetsu-Nippombashi - Stacio Ōsaka-Uehommachi
* Elektra Fervojo Hanshin:
** Linio Hanshin-Namba: Stacio Ōsaka-Namba
* Elektra Fervojo Nankai:
** Linio Nankai (ĉefa): Stacio Namba
* Osaka Urba Subtera Fervojo:
** Linio Midōsuji: Stacio Yodoyabashi - Stacio Hommachi - Stacio Shinsaibashi - Stacio Namba
** Linio Tanimachi: Stacio Temmabashi - Stacio Tanimachi-Yonchōme - Stacio Tanimachi-Rokuchōme - Stacio Tanimachi-Kyūchōme
** Linio Chūō: Stacio Hommachi - Stacio Sakaisuji-Hommachi - Stacio Tanimachi-Yonchōme - Stacio Morinomiya
** Linio Sennichimae: Stacio Namba - Stacio Nippombashi - Stacio Tanimachi-Kyūchōme
** Linio Sakaisuji: Stacio Kitahama - Stacio Sakaisuji-Hommachi - Stacio Nagahoribashi - Stacio Nippombashi
** Linio Nagahori-Tsurumiryokuchi: Stacio Shinsaibashi - Stacio Nagahoribashi - Stacio Matsuyamachi - Stacio Morinomiya - Stacio Osaka Business Park

### Vojoj 
* Aŭtovojoj
** Aŭtovojo de Hanshin
* Naciaj vojoj:
** Nacia vojo 25
** Nacia vojo 172
** Nacia vojo 308

## Turismo 
### Fama ejoj 
* Amerikamura
* Dōtonbori
* National Bunraku Theater
* Osaka burgo
* Osaka Business Park
* Shinsaibashi

image:OsakaCastleM0697.jpg|Osaka burgo
image:Osaka_Business_Park.jpg|Osaka Business Park
image:Dotonbori River Walk in morning.jpg|Dōtonbori
image:American-Village -01-.jpg|Amerikamura

Ĉuo (Osako)
Ĉuo
Anaforo (lingvoscienco)

En lingvoscienco, **anaforo** estas okazaĵo de esprimo aludanta aŭ signanta jaman esprimon, aŭ same signanta kiel tiu jama esprimo.  Ĝenerale, anaforaj esprimoj estas pro-formoj, iaj deiksoj aŭ simple elipsoj.

Kontraste, aludi aŭ signi ankoraŭ venontan esprimon nomiĝas kataforo, dum aludi aŭ signi la meman esprimon estas sinaludo aŭ sinsignado.  Anaforoj, kataforoj, kaj sinaludoj ĉiuj estas la tri specoj de endoforoj, t.e. aludado aŭ signado ion en la sama teksto mem.  Aludoj aludantaj kaj signoj signantaj ion en la reala mondo kaj ne en la parolo de la parolanto estas ne-endoforaj; ili nomiĝas ekzoforoj.

## Ekzemploj 
:(1) *La simio prenis la bananon kaj ĝin manĝis.* La vorto *ĝi* funkcias anafore, ĉar *ĝi* signas jame menciitan bananon.

:(2) *Lidia iris hejmen, ĉar ŝi sentis sin malsana.* La vorto *ŝi* funkcias anafore, ĉar *ĝi* signas jame menciitan Lidian.

:(3) *Por ĝin manĝi, la simio devis unue perlabori la bananon.* La vorto *ĝi* funkcias katafore, ĉar ĝi signas ankoraj menciotan bananon.

:(4) *Kio estas tio?* La vorto *tio* funkcias ekzofore, se *ĝi* signas objekton en la ĉirkaŭejo.

## Iom malsamaj difinoj de *anaforo* 
### Pli limigita nocio 
Laŭ pli strikta difino, anaforo temas nur pri aludo aŭ signo al antaŭa diraĵo aŭ frazo.

### Pli ĝenerala nocio 
Laŭ pli ĝenerala difino de iuj lingvistoj, anaforo temas pri ĉia ajn aludo.

### En generativa gramatiko 
La termino *anaforo* uzatas en generativa gramatiko por nomi *refleksivajn pronomojn* kaj *reciprokajn pronomojn* kaj similajn esprimojn en la diversaj lingvoj.  Tiasence anaforoj devas havi rigore lokajn aludatajn esprimojn, ĉar ili ricevas sian signivon el la loka sintaksa operacio (aŭ interpreta regulo) konata kiel *fiksado* (en:*binding*).

## Anafora resolucio 
*Anafora resolucio* signifas klarigon pri tio, al kio rilatas anaforo, kaj ofte necesas kiam oni prenas frazon el ties kunteksto.  Ekz:

:(5)  *La Ĉefministro de Nov-Zelando* hieraŭ nin vizitis.  La vizito estas la unua fojo ke ŝi venis al la Centra Oficejo.

Se oni citas sole nur la duan frazon el (5), necesas klarigi la anaforon, ke la frazo solstara ankoraŭ havu sencon, ekz. (6):

:(6) La vizito estas la unua fojo ke *La Ĉefministro de Nov-Zelando* venis al la Centra Oficejo.

## Referencoj 
* **(Angle)** Haegeman, Liliane, *Introduction to Government and Binding Theory*, 2nd edition, Blackwell, Oxford, UK, 1994.
* **(Angle)** Halliday, M.A.K. & Hasan, Ruquiya, *Cohesion in English*, Longman, 1976.
* **(Angle)** Kuno, Susumo, *Functional Syntax, Anaphora, Discourse, and Empathy*, Chicago, 1987.
* **(Angle)** Lasnik, Howard and Uriagereka, Juan, *A Course in GB Syntax.  Lectures on Empty Categories, and Binding*, MIT Press, Cambridge, MA, 1988.

## Vidu ankaŭ 
* Endoforo
* Deikso
* Kohero
* Nesolvitaj problemoj en lingvistiko
* Signado

## Eksteraj ligiloj 
* **(Angle)** Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
* **(Angle)** What is anaphora?

Kategorio:Lingvoscienco
Anaforo

***Anaforo*** estas teknika termino en

* Lingvistiko kie ĝi nomas ĉian ajn esprimon signantan aŭ aludantan alian jam menciitan esprimon, aŭ signantan la saman realmondan aferon signatan de tiu antaŭa esprimo.

* Retoriko kie ĝi nomas la ripetadon de la sama vorto aŭ grupo da vortoj ĉe la komenco de kelkaj sinsekvaj frazoj aŭ versoj.
Oleksandr Dovĵenko

**Dovĵenko Oleksandr** (;  11-an de septembro 1894 [ 29-a de aŭgusto laŭ la Julia kalendaro ], Ĉernigova gubernio, la Rusia imperio — la 25-an de novembro 1956, Peredelkino, Moskva provinco, RSFSR, Sovetunio) estis sovetia ukraina kino-reĝisoro, scenaristo, verkisto. Naskiĝis en Ĉernihiva provinco, finis pedagogian instituton, poste lernis en Ukraina Arta akademio (Kievo), plialtigis profesian nivelon en Berlino. Fondinto de ukraina kinematografio. La filmo "Tero" estis inkludita en la listo de la 12 plej bonaj filmoj de ĉiuj tempoj kaj nacioj laŭ la versio de la Monda Ekspozicio en Bruselo.

Laboris kiel pentristo, de 1926 - reĝisoro de Odesa kinostudio, de 1929 - Kijiva kinofabriko (nun - Dovĵenka Nacia kinostudio). Dum la Dua mondmilito laboris en dokumenta kaj propaganda ĝenro. Pro konflikto kun partiaj aŭtoritatuloj li estis ekzilita de Ukrainio en Moskvon, kie laboris en kinostudio "*Mosfilm*" (ekde 1946). Dum pli ol 20-jara kariero estris produktadon nur de 20 filmoj, el kiuj la plej konataj estas:
* Sumka dipkurjera (1927);
* Zvenigora (1928);
* Arsenalo (1928);
* Tero (1930);
* Ŝĉors (1939);
* Miĉurin (1948);
* Poemo pri maro (1959, ne finita)

Por Ukraina antologio estas esperantigata lia novelo "*Ĥato*".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia Filmcentro Oleksandr Dovĵenko

Kategorio:Ukrainaj reĝisoroj
Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Ukrainaj komunistoj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj
Kategorio:Sovetiaj scenaristoj
Kategorio:Sovetiaj diplomatoj
Kategorio:Reĝisoroj de la Rusa avangardo‎
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Peredelkino