open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Château-Landon (pariza metrostacio)

**Château-Landon** ​[ʃato lɑ̃dɔ̃] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 7, en la 10-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1910.

Strato de Château-Landon kiu troviĝas supre eltiras sian nomon el iama kastelo konstruita de Sinjoro Landon sub la regno de Ludoviko la 14-a, kaj fariĝinta poste posedaĵo de najbara kongregacio de Saint-Lazare. Tiu strato antaŭe nomiĝis "Chemin des Potences" (Vojo de Pendumiloj). Tiu vojo, same kiel parto de Strato de Faubourg-Saint-Martin, troviĝas sur la loko de granda romia vojo iranta de Luteco al la Nordo trapasante tra Saint-Denis.

## Alirejoj 
Krom rekta aliro el la kajoj de la stacidomo ''Gare de l'Est*, la stacio disponas pri ununura alirejo antaŭ n-ro 188 de Strato de Faubourg-Saint-Martin.

centra|280px|eta|Enirejo de *Château-Landon* sur linio 7 ĉe n-ro 7 Strato de Château-Landon

## Interkonektoj 
*  *Gare de l'Est''
*  RATP 26 46 54
*  N13 N41 N42 N45

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 7 de la metroo de Parizo
* Kunfandiĝo de linioj bis de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 7 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 10-a arondismento de Parizo
Lóránt Márton

**Lóránt MÁRTON** [mArton] rumanuja hungara aktoro. Li naskiĝis en Miercurea Ciuc en 1976.
## Kariero
Lóránt Márton finis en la aktorfakon de Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István de Târgu Mureș. Li estas aktoro de Teatro Tamási Áron de Sfântu Gheorghe.

## Fonto
*Kariertabelo 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
István Csala

**István CsALA** [iŝtvAn ĉala], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csala István** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.

István Csala http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=3741&catid=70%3Acs&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  1899 en Cegléd. Li mortis la  1987 en Cegléd.

## Biografio 
István Csala frekventis bazlernejon, poste kurson pri agrikulturo. Ekde 1917 li estis soldato, en la sekva jaro militkaptito en Italio. Hejmenveninta li estis soldato en armeo de Miklós Horthy ĝis 1921, poste li laboris parte en la familia bieneto, parte en luita bieno, parte en kooperativo pri laktaĵoj. En 1931 li aliĝis al Etbienula Partio. Inter 1942 kaj 1944 li denove estis soldato. En la malfrua 1944 li estis elektita deputito de Provizora Nacia Asembleo, en la sekva jaro li estis elektita parlamenta deputito (denove li elektiĝis en 1947). En la jaroj 1948 kaj 1949 li estis ministro pri agrikulturo en Kabineto Dobi duonjaron, poste li ricevis diversajn ŝtatajn kaj politikajn postenojn. En la frua 1956 li laboris hejme en la kolĥozo, kiu post monatoj ĉesis pro Hungara revolucio de 1956. En 1959 li denove aliĝis al la nova kolĥozo (aŭ kooperativo), kie li estis kolĥozestro inter 1964-1968, poste li pensiuliĝis.
    
## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj C, CS, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Stalingrad (pariza metrostacio)

**Stalingrad** [stalinɡʁad] estas stacio sur linioj 2, 5 kaj 7 de la Metroo de Parizo situanta inter la 10-a kaj 19-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
Komence, estis du apartaj stacioj kun malsamaj nomoj:
* stacio sur linio 2, nomita *Aubervilliers*;
* kaj stacio sur linio 7, nomita *Boulevard de la Villette*.

La , ili kunfandiĝis sub la nomo *Aubervilliers - Boulevard de la Villette*.

La , ĝi alprenis sian nunan nomon laŭ Batalo ĉe Stalingrado kiu dum la Dua mondmilito, daŭris inter septembro 1942 kaj februaro 1943; en ĝi la Ruĝa Armeo venkis la armeon de la Tria regno.

## Alirejoj 
* 1, Strato d'Aubervilliers
* 244, Bulvardo de la Villette
* 86, Strato de l'Aqueduc
* 17, Strato de Flandre
* 18, Strato de Flandre
* 1, Kajo de la Seine
* 58, Strato du Château Landon

## Interkonektoj 
*  RATP 48 54
*  N13 N41 N42 N45

## Proksime 
* Rotondo de la Villette
* Baseno de la Villette
* Kanalo Saint-Martin
* Strato d'Aubervilliers

## Bildgalerio 

Paris Metro 2 Stalingrad Bahnsteig.JPG|Stacio sur linio 2
Stalingrad (métro Paris) 5 vers Bobigny par Cramos.JPG|Stacio sur linio 5
Metro de Paris - Ligne 7 - Stalingrad 01.jpg|Stacio sur linio 7

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Alinomitaj stacioj de la Metroo de Parizo
* linio 2 de la metroo de Parizo
* linio 5 de la metroo de Parizo
* linio 7 de la metroo de Parizo
* Viadukto de linio 2

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Linio 2 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 5 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 7 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 10-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 19-a arondismento de Parizo
15522 Trueblood

'*15522 *Trueblood'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan inĝenieron kaj astronomon Mark Trueblood, mastruminton de la Centro de Regado de la Kosmoteleskopo Hubble ĉe *Aerospace Corporation* kaj poste mastrumanton de la instrumentojn de la usona programo *Gemini'' ĉe la Nacia Optika Astronomia Observatorio. Li konstruis kaj direktas la Observatorion Winer en Sonoita, (Arizono), kiel servo al la astronomia komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Feliks Nowowiejski

**Feliks Nowowiejski** (naskiĝis la 7-an de februaro 1877 en Wartembork (Varmio), mortis la 18-an de januaro 1946 en Poznań) – pola komponisto, dirigento, pedagogo, orgenisto-virtuozo, organizanto de muzika vivo, papa kortegano.

## Vivo
Komence li frekventis  en Święta Lipka apud Reszel (1887-1893). De 1893 loĝis en Olsztyn kie eklaboris en prusa regimenta orkestro komponante verkojn por ĝi kaj amatoraj ensembloj. Danke al premio gajnita en Londono en 1898 pro komponaĵo  *Pod sztandarem pokoju* (Sub la paca standardo) li ekstudis en konservatorio en Berlin (1898), poste en Lernejo de Eklezia Muziko en Regensburg (1900), en Akademia Lernejo en Berlin (1900-1906) kaj en Universitato de Berlin. En la jaroj 1898-1900 estis orgenisto en Olsztyn. En Krakovo kaj Berlino laboris pedagogie kaj de  1919 en Poznań. Ofte li koncertis ankaŭ kiel muzikisto-virtuozo en la lando kaj eksterlande. Aktive partoprenis socian vivon.

La 15-an de julio 1910 en Krakovo dum la 500-a datreveno de la batalo de Grunwald, kolektitaj korusoj dum inaŭguro de la Grunwalda Monumento kantis sub lia dirigenteco la unuan fojon vortojn de *Rota* de Maria Konopnicka (al tiu ĉi versaĵo Nowowiejski verkis muzikon).

## Eksteraj ligiloj
* Biografio kun listigo de pli gravaj komponaĵoj 

Kategorio:Polaj komponistoj 
Kategorio:Polaj dirigentoj 
Kategorio:Polaj orgenistoj 
Kategorio:Polaj muzikpedagogoj
(15536) 2000 AG191

**(15536) 2000 AG191** estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero : unu el la asteroidoj de la Greka Tendaro.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Les Essards (Charente-Maritime)

**Les Essards** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 681 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|La urbodomo de Les Essards
Les Essards situas en la centro de Charente-Maritime,  nordokcidente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
(15540) 2000 CF18

**(15540) 2000 CF18** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas ano de la Hilda grupo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Katedralo Sankta Paŭlo (Liège)

eta|La katedralo de la valonia urbo Lieĝo. La **Katedralo de Lieĝo** (alia nomo: *Katedralo Sankta Paŭlo*, franca: *Cathédrale Saint-Paul de Liège*) troviĝas en la urbokerno de Lieĝo kaj estas la sidejo de la episkopo de Lieĝo.

## La nuna katedralo
eta|Interno, vido al la ĥorejo. 
Dum la Franca Revolucio la praa katedralo de Lieĝo, la kirko Sankta Lamberto, estis detruita intence, de 1794 pluen. Post kiam la revolucia fervoro vaporiĝis nova katedralo estis bezonata. La praa kolegiata preĝejo de Sankta Paŭlo estis opiniita taŭga por la celo kaj levita en rango, antaŭ 1812.

## Historio
La nuna katedralo de Lieĝo estis originale unu inter la sep kolegiataj preĝejoj de la grandurbo. Ĝi estis fondita en la 10-a jarcento, rekonstruita inter la 13-a kaj 15-a jarcentoj, kaj reestigita en la mezo de la 19-a jarcento. En 1812, pro peto de Napoleono Bonaparte, la turo kun siaj ogivaj fenestroj, estis plialtigita per unu etaĝo kaj la belfrido instalitis.

## Konstruaĵo
La absido konstruita en la 14-a jarcento en la ekfloreginta gotika stilo, estas kvinangula. La altarejo, la transepto, la ĉefnavo kaj la flanknavoj originas de la 13-a jarcento kaj havas ĉiujn karakterizaĵojn de gotika arkitekturo de tiu periodo. Pli posta gotika arkitekturo okazas ĉe la fenestroj de la transepto kaj de la navo, la flankkapeloj kaj la turo. La supra galerio inverse estas moderna, same kiel la etaĝo kun la ogivaj fenestroj kaj la spajro de la belfrido. La lintelo de la portalo portas surskribon kiu troviĝis iam sur la oficiala urbosigelo, nome: ''Sancta Legia Ecclesiae Romanae Filia / Sankta Lieĝo, filino de la romana eklezio".

## Trezorejo 
eta|Relikvujo de Sankta Lamberto, majstroverko el la trezorejo 
En la jaro 1992-a malfermitis trezorejo kun savitaj objektoj de la detruita Lamberto-katedralo. Ĝi gastigas sur 3 etaĝoj plurajn elstarajn objektojn, i.a. la plej grandan malfrugotikan bustorelikvujon de la episkopo Lamberto. (alteco= 159&nbsp;cm, larĝeco=107&nbsp;cm). Krome videblas multaj liturgiaj iloj kaj vestaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la preĝejo 
* Eta priskribo kun planoj 
*Informoj pri la orgeno 

Kategorio:Konstruaĵoj en Lieĝo
*
Liege
Liege
Chepniers

**Chepniers** estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 675 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en Chepniers
Chepniers situas en la sudo de Charente-Maritime,  nordoriente de Bordeaux.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Perrigny-lès-Dijon

**Perrigny-lès-Dijon** [] estas franca komunumo en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi havis 1461 loĝantojn en la jaro 2012.
maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
Perrigny-lès-Dijon situas ses kilometrojn sude de Diĵono .
Tie estas granda fervoja ranĝadstacio.
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Historio 
eta|maldekstra|Parko
En 1448 Nicolas Rolin posedis la vilaĝon. En 1474 lia filo Guillaume Rolin ricevis en la kastelo la dukon Karlo la brava.

## Vidindaĵoj 
Tie estas muzeo pri la kajtoj.
La preĝejo sankta Andreo datiĝas el 1682. La tegmento de la sonorilturo estas farita per kupro.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉon (0,18 %) en 2004 kaj 3 voĉojn (0,56 %) en 2009 sed neniun en 2014.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Internaj ligiloj 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro écho des communes

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Ŝahrisabz

**Ŝahrisabz** (; , ŝahr-i sabz (urbo de verdo / verdanta urbo)), estas urbo en regiono Kaŝkadarjo en suda Uzbekio situanta proksimume 80&nbsp;km sude de Samarkando kun 53 000 loĝantoj (1991). Ĝi estas je alto de 622 m. Iam grava urbo de Centra Azio, ĝi estas konata nuntempe ĉefe kiel naskoloko de la 14a-jarcenta tjurk-mongola konkeranto Timur.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Historio kaj monumentoj de Ŝahrisabz
* Kvadrata Kufa ornamado ĉe la Timura Somera Palaco
* Kvadrata Kufa ornamado ĉe la Komplekso Dar al-Sijadah
* Kvadrata Kufa ornamado ĉe la Komplekso Dar al-Sijadah

Kategorio:Geografio de Uzbekio
Kategorio:Regiono Kaŝkadarjo
Abu Sa'id Bahadur Ĥano

'''Abu Sa'id Bahadur Ĥano** (2a de Junio, 1305, Ujan – 1a de Decembro, 1335) (en persa; urdua; araba:  ابو سعید بہادر خان ) literumita ankaŭ kiel **Abusaid Bahador Ĥano**, **Abu Sajed Behauder'* (en mongola ᠪᠦᠰᠠᠢ ᠪᠠᠬᠠᠲᠦᠷ ᠬᠠᠨ᠂ *Busajid Baghatur Ĥan*), estis la naŭ reganto de la ŝtato Ilĥanlando en Irano (1316–1335).

En 1306 kaj 1322, post venki super la armeo de la Ora Hordo kaj super la ribelo de la Kerajto Rinĉin, la Mongoloj donis al li, tiam infano heredanto de Öljaitü, la titolon **Baghatur** (en moderna mongola Баатар) kun signifo "heroo".
Dum la komenco de sia regado, la distinga jud-islama fakulo kaj veziro Raŝid-al-Din Hamadani estis senkapigita; emiro Ĉupan iĝis *de facto'' la reganto de la lando. En 1325 Ĉupan venkis super alia armeo estrita de Muhammad Üzbeg Ĥano de la Ora Hordo kaj eĉ invadis ties teritoriojn denove.

Abu Said enamiĝis de Bagdad Katun, nome filino de Ĉupan. La emiraj klopodoj por eviti ke Abu Sa'id edziĝu al sia filino, kiu estis jam edzino de Hasan Buzurg, alia povega militsenjoro tiama, ne helpis la situacion. En Aŭgusto de 1327 Abu Sa'id mortigis filon de Ĉupan, nome Demasq Kaja, evidente pro lia aghado ĉe iama konkubino de Öljeitü. Poste Ĉupan mem estis mortigita de la Kartidoj, senjoroj de Herato. Dume la Mamelukoj senkapigis Timurtaŝ, filo de Ĉupan, kiu kiel guberniestro estis ribele kontraŭ la Ilĥanlando dekomence.

Abu Sa'id mortiĝis sen lasi heredanton aŭ nomumitan sukcedanton, lasante la Ilĥanlandon dissolvitan al la povo de la ĉefaj familioj, kiaj la Ĉupanidoj, la Jalajiridoj, aŭ de novaj movadoj kiaj la Sarbadaroj. La ŝtato perdis unuecon post lia morto, kaj iĝis mozaiko de regnetoj regataj de Mongoloj, Turkoj, kaj Persoj. La granda vojaĝisto Ibn Batuta gapis ĉe malkovro, je sia reveno al Persio, ke tio, kio ŝajnis forta regno, nur post dudek jaroj estis dissolvita tiom rapide.

## Referencoj 
* Atwood, Christopher P. (2004). *The Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire*. Facts on File, Inc. ISBN 0-8160-4671-9.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Islamanoj
Kategorio:Mongola Imperio
Beatrice Forbes Manz

**Beatrice Forbes Manz ** estas usona historiisto pri Mezoriento kaj Centra Azio kiu specialiĝis en nomadoj kaj la Timurida dinastio. Ŝi nune laboras kiel profesoro de historio ĉe la Tufts Universitato. Ŝia libro de 1989 nome *The Rise and Rule of Tamerlane* estas konsiderata unu el plej aŭtoritataj rakontoj de la kariero de la konkeristo Timur.

Ŝi gradiĝis ĉe Harvard Universitato en 1970 kaj ricevis magistriĝon en Mezorientaj Studoj el la Universitato de Miĉigano en 1974, poste revenis al Harvard por doktoriĝo en Internaziaj kaj Altajaj Studoj kion ŝi ricevis en 1983. kaj en 2014 prezidanto de *American Institute of Iranian Studies*.

Ŝi estas filino de William H. Forbes kaj de la fama endokrinologino Anne Pappenheimer Forbes.

Ŝiaj publikaĵoj estas la jenaj:
* *The Rise and Rule of Tamerlane* (Cambridge University Press, 1989)
* *Power Politics and Religion in Timurid Iran* (Cambridge University Press, 2007)
** Winner of the Middle East Studies Association's 2007 Houshang Pourshariati Iranian Studies Book Award
* "Tamerlane's Career and its Uses," *Journal of World History *13.1 (2002)
* "Temür and the Problem of a Conqueror's Legacy," *Journal of the Royal Asiatic Society *(Aprilo 1998)
* "Nomad and Settled in the Timurid Military," en Reuven Amitai kaj Michal Biran, eld., *Mongols, Turks, and Others: Eurasian Nomads and the Sedentary World *(Brill, 2005)

## Referencoj 
Kategorio:Centra Azio
Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Harvard Universitato
Kategorio:Universitato de Miĉigano
Kategorio:Vivantaj homoj
Gérard Chaliand

**Gérard Chaliand** (15-a de februaro 1934) estas franca fakulo en studoj pri armitaj konfliktoj kaj en internaciaj kaj strategiaj rilatoj, ĉefe pri nesimetriaj militoj (ekz., geriloj, terorismo).

## Elektita bibliografio 
* *The Art of War in World History.* Univ. of California Press. ISBN 978-0-520-07964-9 (http://www.ucpress.edu/books/pages/6044.html )
* *Guerrilla Strategies: An Historical Anthology from the Long March to Afghanistan* (California, 1982 http://www.ucpress.edu/books/pages/1625.html )
* *The Penguin Atlas of Diasporas.* New York: Viking Books, 1995. xxi + 183 pp.&nbsp;Ilustraĵoj, mapoj, bibliografiaj referencoj. ISBN 0-670-85439-5
* *Atlas du millénaire*, kun J-P. Rageau, Paris, eld. Hachette, 1998
* *2000 ans de chrétienté*, Paris, eld. Odile Jacob, 2000 (kun Sophie Mousset).
* *Puissances et influences. Annuaire géopolitique et géostratégique 2000 - 2001*, kuneldonita kun A. Blin kaj F. Géré, Paris, eld. Mille et une nuits, 2000.
* ''Guerres et civilisations. De l'Assyrie à l'époque contemporaine*, Odile Jacob, 2005.
* *'Histoire du terrorisme : de l'Antiquité à Al-Qaïda*, Bayard, 2004.
* *Atlas du nouvel ordre mondial*, Robert Laffont, 2003.
* *Mythes révolutionnaires du Tiers-monde*, Seuil, 1979.
* *Anthologie mondiale de la stratégie*, Robert Laffont, 1996.
* *Voyages dans 40 ans de guérillas*, 2006. ISBN 2-915752-13-3 (extracts )
* *Le Génocide des Arméniens* (kun Yves Ternon), Complexe, 1981, 1991, 2002.
* *Slovik le déserteur * en *L'Algérie pour théâtre'', L'Aube, 2003. (Teatro)
* *La marche têtue* kaj *Feu nomade*, L'Aube, 1996. (Poezio)
* *Poésie populaire des turcs et des kurdes*.
* *Ernesto Che Guevara. La Guerre de guérilla et autres textes militaires* (kun Juliette Minces), La Découverte, 1961, 2002.

## Eksteraj ligiloj 
*New York Review of Books
*Gérard Chaliand: « En Irak, l'insurrection armée montre sa terrible efficacité face à la meilleure armée du monde » , Aprilo 2006, intervjuo pri Iraka insurekcio
*Gérard Chaliand : Terrorismes et contre-terrorismes ; de la Palestine à l'Irak , 25-a de junio, 2003 prelego ''L'Université de tous les savoirs*, publikigita en *Le Monde*
*mafio kaj tutmondiĝo de krimo  (video), prelego ĉe Université de tous les savoirs
*Gérard Chaliand : «Les troupes américaines devront rester en Irak», 9-a de junio, 2006 intervjuo en *Le Figaro*
*Le destin shakespearien de Saddam Hussein, dictateur sanguinaire et ambigu, de Gérard Chaliand, ĉe *Le Figaro'', 1-a de januaro, 2007
*Informo por la Franca Senato, 22-a de marto, 2002
*Belga parlamento, studo pri terorismo

Kategorio:Francaj verkistoj
Sajjid Baraka

**Sajjid Baraka** aŭ **Sajjid Barakah** (1343–1403) estis religiulo de la komerca urbo de Tirmidh, kaj spirita instruisto kaj amiko de la 14a-jarcenta militsenjoro Timur. Li estis feŭdulo de Andĥuj en Afganio, urbo donita al li fare de Timur. Timur estis entombigita ĉe Sajjid en la sama maŭzoleo,

## Referencoj 
Kategorio:Mongola Imperio
Kategorio:Haŝemidoj
Kategorio:Ŝijaistoj
(15560) 2000 GR24

**(15560) 2000 GR24** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Daŝti Margo

eta|Daŝti Margo, left of centre
**Daŝti Margo** (perse: دشت مارگو), Daŝt-e Mārgow, Daŝt-e Margoh, laŭvorte "Dezerto de Morto" estas dezerta regiono en la sudaj provincoj Helmand kaj Nimruz en Afganio. Tiu dezerto estas apuda al la Ĥaŝa kaj al la Registana Dezertoj. La areo estas ĉirkaŭ 150,000&nbsp;km2; la alto estas ĉirkaŭ 500–700 m. La dezerto konsistas ĉefe el sablaj amasoj kaj rok-argilecaj ebenaĵoj kun solonĉakoj, *takiroj*, kaj raraj oazoj. *Daŝt* signifas dezerton en Daria lingvo kaj *margo* signifas "morto," kaj tiele de tio Dezerto de Morto.

## Eksteraj ligiloj 
* [The Integration of Biodiversity into National Environmental Assessment Procedures](http://www.unep.org/bpsp/EIA/Case%20Studies/Afghanistan%20(EIA).pdf) 

Kategorio:Dezertoj
Kategorio:Afganio
Kategorio:Provinco Helmand
Kategorio:Provinco Nimruz
Balĥo

**Balĥo** (en persa/paŝtoa: بلخ *Balĥ*; baktria: βαχλο *ẞaxlə*) estis antikva urbo kaj centro de Budhismo kaj Zoroastrismo en kio estas nune norda Afganio. Nuntempe ĝi estas malgranda urbo en la Provinco Balĥ, ĉirkaŭ 20 kilometrojn nordokcidente el la provinca ĉefurbo, Mazar-e Ŝarif, kaj ĉirkaŭ 74&nbsp;km sude de Amu Darjo. Ĝi estis unu el la ĉefaj urboj de Granda Ĥorasano, ekde la komenca historio. Marco Polo priskribis Balĥon kiel "nobela kaj granda urbo".

Tiu antikva urbo Balĥo estis sub la Grekoj renomita *Baktra*, kio havigis sian nomon al Baktrio. Ĝi estis ĉefe konata kiel centro kaj ĉefurbo de Baktrio aŭ Toĥario. Balĥo estas nune ĉefe amaso de ruinoj, situanta ĉe ĉirkaŭ 12&nbsp;km el la dekstra bordo de la sezone fluanta Balĥa Rivero, je alto de ĉirkaŭ 365&nbsp;m (1,200&nbsp;ft).

Ekster la urbo estis granda budhisma monaĥejo poste konata kiel Naŭbahar (aŭ Nava Vihāra en Sanskrito).

La batalo de Balĥo estis ŝlosila sukceso en la ascendo de Timur al povo, kaj establis lin kiel la reganto de la okcidento de Ĉagatajo en Transoksiano.

## Famuloj 
* Barmakidoj
* Rabia Balĥi

## Referencoj 
## Literaturo
;Publikigita en la 19a jarcento
* 

;Publikigita en la 21a jarcento
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Mazar-i-Sharif (Balkh)  germane
* Explore Balkh with Google Earth ĉe Global Heritage Network
* Indigenous Indian civilization prevailed in Balkh, Afghanistan till the second half of tenth century AD 
* 
* 

Kategorio:Historio de Afganio
Kategorio:Geografio de Afganio
Ahl al-Bajt

**Ahl al-Bajt** aŭ *Ahl-ul Bajtṫ* () estas esprimo kiu signifas, laŭvorte, "Popolo de la Hejmo" aŭ "Familio de la Hejmo". En la islama tradicio, la termino aludas al la familio de la islama profeto Mohamedo. Posteuloj de Mohamedo kutime portas la titolojn Sajido, Sied aŭ Ŝarifo aŭ la titolon Aŝraf, klana sinonimo de Ahl al-Bajt.

En Ŝijaismo kaj Alevismo, la *Ahl al-Bajt* estas centra kaj por Islamo kaj por interpretistoj de la Korano kaj de la Sunao. Ŝijaistoj kredas, ke estas sukcedantoj de Mohamedo, Fatima, Ali, Hasan kaj Ĥusejn (konata ankaŭ kiel la *Ahl al-Kisa*, "popolo de la mantelo") kaj Imamoj. Estas diferencaj opinioj pri la rigardo kaj gravo de *Ahl al-Bajt*.

Reza aŭ **Ridha** (plena nomo en araba skribo علي بن موسى الرضا‎, araba prononco *ˤAlī ibn-Mūsā al-Riđā* aŭ *..al-Ridhā*, persa prononco *ˤAlī ibn Mūsā al-Rezā*, ankaŭ nomata *abu al-Hasan*, kutime laŭ la persa tradicio pli mallonge nomata *Ali al-Reza* (perse علي رضا ع) aŭ *imamo Reza* (perse امام رضا), estis ido de la profeto Mohamedo kaj la oka imamo de ŝijaisma islamo, post lia patro *Musa al-Kadhim* kaj antaŭ lia filo *Muhammad al-Ĝaŭad* (aŭ *al-Ĝavad*).

Laŭ kelkaj sunaistoj, la parencaro de Mohamedo estus Mohamedo mem; liaj edzinoj kaj filinoj, inter kiuj Fatima; lia kuzo kaj bofilo Ali; kaj ties du filoj, Hasan kaj Ĥusejn kaj ĉiuj posteuloj de Mohamedo kaj foje la posteuloj de liaj patraj onkloj, Abu Talib kaj al-‘Abbas. Kelkaj sunaistoj konsideras nur la familion ĝis Hasan ibn Ali kaj Ĥusejn ibn Ali kiel membroj de *Ahl al-Bajt*. Kaj en Ŝijaismo kaj en Sunaismo, ĉiu islamano estas devigata ami *Ahl al-Bajt*.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* Tritton, A.S; Goldziher, I.; Arendonk, C. van., P.J. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel kaj W.P. Heinrichs, Encyclopaedia of Islam rete, Ahl al-Bayt, Brill Academic Publishers, ISSN 1573-3912.

## Eksteraj ligiloj 
* I. K. A. Howard, Ahl al-Bayt en *Encyclopædia Iranica*.

;Ŝijaismo
* Shia Viewpoint
* Ahl-al-Bayt: Its Meaning and Origin 

;Sunaismo
* Interactive Family Tree of Muhammad saw by Happy Books 

Kategorio:Arabaj vortoj
*

Kategorio:Islama terminaro
Kategorio:Korano
Dua Juda-Romia Milito

eta|La Romia Imperio en 117
La **Dua Juda-Romia Milito**, difinita ankaŭ **milito de Kitos**, disvolviĝis inter la jaroj 115 kaj 117, kuntrenante grandan parton de la judaj judaj diasporaj urboj dum la regado de la romia imperiestro Trajano.

En la jaro 70, certa nombro de ribeluloj, eskapinta el la katastrofo de la Unua Juda-Romia Milito trovis rifuĝon en Aleksandrio kaj en Cirenio. Iliaj ideoj trovis fekundan grundon en la malsuperaj popolaj klasoj, sed la superaj klasoj kun la burĝaro restis fidelaj al la romia povo, eĉ ili transdonis multajn el tiuj ribeluloj al romia justico. Post tiuj epizodoj, laŭlonge de 40 jaroj la rilatoj inter judoj kaj Romo estis trankvilaj kaj la imperiestro Nerva abolis la kompensan imposton de la judoj, sed tensio inter Judoj kaj Grekoj, en Aleksandrio, restis ĉiam alta, provokante ofte kunpusiĝojn kaj tumultojn. La plejgranda parto de rabenoj kaj de la popolo akceptis la surmetiĝon al Romo kiel provizoran sed necesan ĉar antaŭvolitan de Dio prepare de la alveno de la mesia epoko, prokrastigita senscie.

Sen en aliaj judaj medioj de Palestino kaj de la juda diasporo tiu sinteno ne plaĉis ĉar en ili elstaris konvinko matrice apokalipsa aŭ ke la detruo de Jerusalemo kaj de ties Templo estis la kulmina momento de la sufera periodo antaŭa de la mesia erao kun nemankebla juda venko. Tiuj ideoj trovis esprimon en libroj aperinta en la literatura scenejo inter la jaroj 70 kaj 135, la Apokalipso de Baruk kaj la kvara libro de Esra kie estas dirate ke la leono estas la Mesio kaj ke la aglo subfalanta estis la Romia Imperio.

Tio kaj alio fariĝontaj akumulo de tensio, enfluis en ribelon kiu surprizis la romian potencon kaj ĝia imperiestron Trajanon

La milita ribelo komenciĝis en Cyrenaica en 115 por etendiĝi al Egiptio kaj Kipro, kie la ribeluloj detruis Salaminon, kaj de urboj al vilaĝoj kaj de okcidento kaj oriento, precipe en Judujo kaj Galileo. Tiu milita stato daŭris ĝis 117. Tre violentoj estis la kunpusiĝoj inter judoj kaj grekoj.

Trajano uzis pezan manon kontraŭ la ribeloj de la diversaj landoj kaj plifortigis la kontrolon de la teritorioj per la starigo de dua konstanta milita korparo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Mireille Hadas-Lebel, *Rome la Judée et les Juifs,*' Paris, A. & J. Picard,‎ 2009 (ISBN 978.2.7084.0842.5

## Vidu ankaŭ 
*Judaj militoj
*Unua Juda-Romia Milito
*Tria Juda-Romia Milito
*Trajano
*Nerva

Kategorio:Judismo
Kategorio:Historio de judismo
Prufiguro (politiko)

[eta|250ra|laŭlitera "[prufiguro", skulptita ligna figuroj ĉe la pruo (antaŭa pinto) de velŝipo]]
En politiko, **prufiguro** estas persono kiu tenas *de jure* gravan (ofte supreme povan) titolon aŭ postenon kvankam *de facto* tiu plenumas malmultan faktan povon, plej ofte limigite pro konvencio pli ol pro juro. Sed ĉe kelkaj kazoj tiu povas havi ankaŭ malmultan povon ankaŭ laŭ juro. Tiu metaforo derivas el la skulptitaj lignaj prufiguroj ĉe la pruo de velŝipo. Kelkaj prufiguroj estas la Imperiestro de Japanio, la Reĝo de Svedio, aŭ eĉ prezidentoj en kelkaj parlamentaj respublikoj, kiaj la prezidentoj de Barato, Israelo, Bangladeŝo, Grekio, la Prezidento de Germanio, de Pakistano, kaj de Ĉinio (sen la posteno de Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio).

Kategorio:Politiko
Kategorio:Regantoj
Kategorio:Metaforoj
Tuglug Timur

[dekstre|eta|220ra|[Maŭzoleo de Tuglug Timur, Almalik, Ŝinĝango]]
**Ĥano Tuglug Timur** (ankaŭ **Tugluk Tömür** aŭ **Tugluk Timur**) (1329/30-1363) estis Ĥano de Mogolio el ĉ. 1347 kaj Ĥano de la tuta Ĉagataja Ĥanlando el ĉ. 1360 ĝis sia morto. Ŝajne li estid la filo de Esen Buka la 1-a. Lia regado estis konata pro lia konvertiĝo al Islamo kaj pro liaj invadoj de Transoksiano.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Grousset, René. *The Empire of the Steppes: a History of Central Asia.* Trad. Naomi Walford. Rutgers University Press, 1970. ISBN 0-8135-1304-9.
* Mirza Muhammad Haidar. *The Tarikh-i-Rashidi: A History of the Moghuls of Central Asia.* Trad. Edward Denison Ross. ISBN 81-86787-02-X

Kategorio:Mongola Imperio
Kategorio:Mongoloj
Sieĝo de Balĥo (1370)

[eta|dekstra|[Timuro komandante la Sieĝon de Balĥo.]]
La **batalo de Balĥo** estis ŝlosila sukceso en la ascendo de Timur al povo, kaj establis lin kiel la reganto de la okcidento de Ĉagatajo en Transoksiano.

## Batalo 
En 1370 (laŭ kelkaj en 1369) Timur decidis ataki Huŝejn ĉe Balĥo. Post trapasi la riveron Amudarjo ĉe Termez lia armeo ĉirkaŭis la rekonstruitan urbon. La armeo de Huŝejn venis for de la urbo por ataki la trupojn de Timur, eble sugestante ke ili malkontentis esti sieĝataj. Same okazis la duan tagon de la batalo, sed tiam la soldatoj de Timur sukcesis eniri en la urbon. Huŝejn enfermiĝis ene de la citadelo, permesante al la soldatoj de Timur rabadi la urbon.

Konstatante ke ili dumlonge ne povos venki, Huŝejn proponis lasi Maŭarannahr kaj iri pilgrimi al Mekko se Timur pardonu sian vivon. Tamerlano konsentis tion, sed Huŝejn ne estis konvinkita ke li povas fidi. Post nesukcesa klopodo kaŝiĝi el la homoj de Timur, Huŝejn estis finfine kaptita kaj donita al Timur. Li plenmumis la literaron de sia promeso - Huŝejn estis mortigita de Kaj-Ĥusrau, estro kiu havis sangoŝuldon kun li.

## Referencoj 
* The Timurid Dynasty 
* René Grousset, ''L'empire des Steppes*, versio francesa 1938 reedició 4ª 1965, i versió anglesa 1970. ISBN 0-8135-1304-9
* Hodong Kim, "The Early History of the Moghul Nomads: The Legacy of the Chaghatai Khanate." *The Mongol Empire and Its Legacy.* Ed. Reuven Amitai-Preiss i David Morgan. Leiden: Brill, 1998. ISBN 90-04-11048-8
* Beatrice Forbes Manz, *The Rise and Rule of Tamerlane.* Cambridge University Press: Cambridge, 1989. ISBN 0-521-63384-2
* Mirza Muhammad Haidar. *The Tarikh-i-Rashidi (A History of the Moghuls of Central Asia)''. Traduit per Edward Denison Ross, editat per N. Elias. Londres, 1895.

Kategorio:Historio de Centra Azio
Kategorio:Timur
Kategorio:Timurida Imperio
Kategorio:Mongoloj
Kategorio:Tjurkoj
Kategorio:1370
Balĥo
Kurajŝoj

La **Kurajŝoj** (en la araba قريش, transliterumita al *Qurayš*; aliaj alilingvaj transliterumoj estas **Qureish**, **Quraish**, **Quresh**, **Qurish**, **Kuraish**, kaj **Coreish**) estis potenca araba tribo de komercistoj dominaj en la urbo Mekko kaj tiea Kaabo, deveninta, laŭ tradicio, de Iŝmael. Tiele ili konstruis sian genealogion de Adamo, Abrahamo kaj Iŝmael.

La profeto de islamo, Mohamedo, naskiĝis en la klano Banu Haŝim de la tribo de la Kurajŝoj. Tamen li poste rivalis kontraŭ la tribo de Kurajŝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Banu Adi
* Banu Haŝim
* falko de la Kurajŝoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.princeton.edu/~batke/itl/denise/quraysh.htm 


Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Triboj de Arabio
Père Lachaise (pariza metrostacio)

**Père Lachaise** [pɛʁ laʃɛz] estas stacio sur linioj 2 kaj 3 de la Metroo de Parizo; ĝi situas inter la 11-a kaj 20-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio priservas la Tombejon Père-Lachaise kies nomon ĝi alprenis. Ĝi estis la unua, kiu disponis pri rulŝtuparo, en 1909.

## Alirejoj 
La kajoj de la linio 2 disponas pri ununura elirejo dum tiuj de linio 3 havas du.

## Interkonektoj 
*  RATP 61 69
*  N16 N34

## Bildgalerio 

Metro de Paris - Ligne 2 - Pere Lachaise 01.jpg|Kajoj de linio 2
Metro de Paris - Ligne 3 - Pere Lachaise 01.jpg|Kajoj de linio 3
EGPL2.JPG|Dua alirejo de stilo "Guimard"

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 2 de la metroo de Parizo
* Linio 3 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 2 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 3 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 11-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 20-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1903
Kategorio:1903 en Francio
Mihály Zsofinyecz

**Mihály Zsofinyecz** [mihAj ĵofinjec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsofinyecz Mihály** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo.

Mihály Zsofinyecz http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=6554&catid=99%3Azs&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  1906 en Kispest. Li mortis la  1986 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Zsofinyecz frekventis bazlernejon, poste li estis komence simpla laboristo, poste faklaboristo en granda fabriko. Li aliĝis al la sindikato en 1925, al la socialdemokratoj en 1934, al la komunistoj en 1945. Li gvidis fabrikon en 1948. Ekde la sekva jaro li estis ministro, inter 1957 kaj 1962 senpostena ministro (dume kelkaj mallongaj interrompoj okazis). Tiutempe li plenumis ankaŭ signifajn partiajn postenojn. Li estis parlamenta deputito inter 1949 kaj 1958. Li pensiuliĝis en 1962.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj Z, ZS, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
  
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sándor Czottner

**Sándor Czottner** [ŝAndor cotner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czottner Sándor** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo.

Sándor Czottner http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/03001.htm naskiĝis la  1903 en Hungara reĝlando en Királyrév (nuntempa Kráľov Brod en Slovakio). Li mortis la  1980 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Czottner post lernado estis ferlaboristo en fabriko de Csepel inter 1922 kaj 1948. En 1922 li aliĝis al sindikato, en 1931 al socialdemokratoj. En 1944 li partoprenis en la rezista movado, en la sekva jaro li aliĝis al la komunistoj. En 1948 li iĝis fabrikestro, en la sekva jaro subministro. Inter 1950 kaj 1963 kun interrompoj li estis ministro, inter 1953 kaj 1967 li estis parlamenta deputito. Tiutempe li havis ankaŭ partiajn postenojn. En 1958 li akiris diplomon, krome li frekventis ruĝan akademion (partian lernejon). 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Árpád Kiss (ministro)

**Árpád Kiss** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Árpád** estis hungara inĝeniero, politikisto, ministro.

Árpád Kiss http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1918 en vilaĝo Cinkota (nuntempe urboparto de Budapeŝto). Li mortis la  1970 dumvoje en Jugoslavio.

## Biografio 
Árpád Kiss frekventis faklernejon, li eklaboris en fabriko en 1938. En 1943 li aliĝis al la socialdemokratoj. Li estis trudlaboristo en 1944, sed li sukcese rifuĝis. Post la 2-a mondmilito li havis mezsignifan postenon en fabriko, en 1947 li estis jam inĝeniero. En 1950 li eklaboris en ministerio, en la sama jaro li jam estis ministro pri malpeza industrio. Inter 1953 kaj 1967 li estis parlamenta deputito, inter 1954 kaj 1956 ministro pri energio kaj kemia industrio, poste li gvidis diversajn signifajn oficejojn en rango de ministro. Li havis ankaŭ diversajn partiajn postenojn. Li mortis dumvoje en Jugoslavio, la cirkonstancoj estas sekretaj dum 70 jaroj.Li ricevis Premion Kossuth en 1954.
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero , poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* http://nevpont.hu/view/11300 

Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
15564 Lateef

'*15564 *Lateef'''* estas mezgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas en  1:5 kun la Tero kaj 3:8 kun Marso.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Salma Fawzy Lateef*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair'' de 2019 pro sia projekto en teamo pri media inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la Lernejo STEM de Aleksandrio (Egiptio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Hajji Beg

**Hajji Beg Barlas** (m. 1361) estis estro de la tribo Barlas. 

Hajji Beg estis unuafoje menciita en 1358 aŭ 1359, kiam li partoprenis en la elpovigo de la karaŭna Abdullah, kiu estis efektive en kontrolo de la sudo de la Ĉagataja Ĥanlando. Abd Allah, kiu ĵus estis enpovigita, estis juna kaj neesperta, kaj lia movo al Samarkando minacis Hajji Beg, kies teritorioj estis centritaj en la najbara urbo Kiŝ. Kun alia tribestro nome Bujan Suldus, Hajji Beg senpovigis kaj mortigis lian pupo-ĥanon Ŝah Temur. Bujan Suldus estis tiam altigita al la iama posteno de Abd Allah kiel emiro.

## Bibliografio
* Beatrice Forbes Manz, *The Rise and Rule of Tamerlane*. Cambridge University Press, 1989, ISBN 0-521-34595-2.

Kategorio:Ĉagataja Ĥanlando
Kategorio:Historio de Centra Azio
Saraj Mulk Ĥanum

**Saraj Mulk Ĥanum** (ĉ. 1343 – 1406) estis Granda Imperiestrino de la Timurida Imperio kiel edzino de Timur, konata ankaŭ kiel Tamerlano la Granda, la fondinto de la Timurida Imperio same kiel de la Timurida dinastio. Naske, ŝi estis princino de la Ĉagataja Ĥanlando kiel filino de Kazan Ĥano ibn Jasaur kaj estis ankaŭ rekta descendanto de Ĝingis-Ĥano.

## Referencoj
## Literaturo
* Brummett, Palmira Johnson (2009). ''The 'Book' of Travels: Genre, Ethnology, and Pilgrimage, 1250-1700''. BRILL . ISBN  978-90-04-17498-6.

Kategorio:Imperiestrinoj
Kategorio:Historio de Centra Azio
Kategorio:Mongola Imperio
Plumbagacoj

La **plumbagacoj**.

## Priskribo kaj ekologio 
### Vegetativaj karakterizaĵoj 
Plej ofte ili estas multjaraj herbaj plantoj, sed ekzistas ankaŭ lignaj plantoj: arbustoj, malofte estas lianoj (grimpplantoj). La familio konsistas precipe al kserofitoj, kiuj kreskas en duondezertoj kaj stepoj aŭ halofitoj ĉe marbordoj.

### Generativaj karakterizaĵoj 
La floroj starasn kune en diverse konstruitaj floraroj. La plej ofte duseksaj floroj estas kvinnombraj. Ekzistas du involukraj cirkloj. La kvin sepaloj estas ofte kunkreskintaj al kvinripa tubo, kiu finiĝas en kvin kalikaj pintoj, kiuj estas rimarkite malplilongaj ol la kalika tubo. La kvin petaloj estas kunkreskintaj au liberaj; se ili estas liberaj, tiam ili estas najlitaj. Nur ekzistas unu cirklo kun kvin fekundaj stamenoj; ili estas plej ofte liberaj, krom ĉe *Aegialitis*, kie ili staras antaŭ la petaloj. Mankas la ekstera stamencirklo. La kvin karpeloj estas kunkreskintaj al epigina ovario. Ekzistas unu aŭ du pistiloj. La polenigado okazas plej ofte per insektoj (entomofilio).
[eta|maldekstre|[Eŭropa plumbago (*Plumbago europaea*), ilustraĵo de Adolphus Ypey 1813]]
Formiĝas kapsulfruktoj aŭ nuksfruktoj.

## Taksonomio 
La familio plumbagacoj konsistas el du subfamilioj kun entute 27 genroj kaj 836 specioj:, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Caryophyllales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - kariofilaloj
*** *Plumbaginaceae* Juss. - plumbagacoj
**** *Acantholimon* Boiss. - akantolimono
**** *Aegialitis* R. Br. - egialitido
**** *Afrolimon* Lincz. - afrolimono
**** *Armeria* Willd. - armerio
**** *Bakerolimon* Lincz. - bakerolimono
**** *Bamiania* Lincz. - bamianio
**** *Bukiniczia* Lincz. - bukiniĉio
**** *Cephalorhizum* Popov & Korovin - cefalorizo
**** *Ceratolimon* M.B. Crespo & Lledó - ceratolimono
**** *Ceratostigma* Bunge - ceratostigmo
**** *Chaetolimon* (Bunge) Lincz. - ketolimono
**** *Dictyolimon* Rech. f. - diktiolimono
**** *Dyerophytum* Kuntze - dajerofito
**** *Goniolimon* Boiss. - goniolimono
**** *Ikonnikovia* Lincz. - ikonikovio
**** *Limoniastrum* Fabr. - limoniastro
**** *Limoniopsis* Lincz. - limoniopso
**** *Limonium* Mill. - limonio
**** *Muellerolimon* Lincz. - mulerolimono
**** *Neogontscharovia* Lincz. - neogonĉarovio
**** *Plumbagella* Spach - plumbagelo
**** *Plumbago* L. - plumbago

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plumbagacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Ornamaj plantoj
15568 Jathe

'*15568 *Jathe'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Adrien Chen-Wei Jathe*, rekompensita kiel plej bona en lia kategorio, kaj kiu gajnis la unuan rangon kaj la Premion *Dudley R. Herschbach* de la *Stockholm International Youth Science Seminar* en la *Intel ISEF* de 2019 pro sia projekto pri materiala inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *Metropolitan School Frankfurt'', Frankfurto ĉe Majno, Germanio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Justica Palaco (Budapeŝto)

La **Justica Palaco** estas impona eklektika historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros ĝuste kontraŭ Parlamentejo (Budapeŝto).
eta|maldekstre|Justica Palaco en Budapeŝto

## Historio 
La trietaĝa palaco estis konstruita inter 1893 kaj 1896 laŭ plano de Alajos Hauszmann . Ĝis la socialismo en la palaco funkciis la plej supera juĝejo (aŭ kurio), poste Instituto pri laborista movado ricevis ĝin. Inter 1957 kaj 1973 Hungara Nacia Galerio profitis ĝin, poste Etnografia Muzeo.

## Konstruaĵo 
eta|Justica Palaco en Budapeŝto
La fasado estas simetria kun riĉaj ornamaĵoj. La plej okulfrapa estas meze la timpano. János Fadrusz kaj György Zala faris la skulptaĵojn. Interne post la enirejo granda ĉambrego por la ŝtuparejoj estas videbla, kie Károly Lotz pentris la freskojn.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare 

## Galerio 

Dosiero:Kuria-FotoThaler8.JPG|
Dosiero:Kuria-FotoThaler3.JPG|
Dosiero:NeprajziMuzeumFotoThalerTamas2.JPG|

Kategorio:Palacoj en Budapeŝto
Bedenac

**Bedenac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 666 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en Bedenac
Bedenac situas en la sudo de Charente-Maritime,  nordoriente de Bordeaux.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
15574 Stephaniehass

'*15574 *Stephaniehass'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo"LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stephanie A. Hass*, finalistino de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Discovery Young Scientist Challenge* (DYSC) de 2001. Stephanie estis lernantino ĉe la *Manhattan Beach Middle School'' de Manhattan Beach (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Feroa ĉendanco

**Feroa ĉendanco** (feroe *kvaðdansur*) estas malnova kaj ankoraŭ viva tradicio danci baladon en Feroaj insuloj.

Oni ĉendancas baladon voĉe sen muzikinstrumenta akompano, tenante unu la alian mane en fermita ĉeno ("cirklo" kvankam ofte pli faldita ol ronda) kaj paŝante en simpla branla maniero.

## Paŝoj 
La dancopaŝoj estas jenaj:

**#:  (Kv: pi Pi pi Pi Pe pe)×**

kie
* la rimarko  indikas taktsilabojn por danco,
* la ilumo [Kv] signifas baladdancan prenon, do ke oni tenas unu la manojn de aliaj en ĉena ringo,
* la taktsilabo [pi] estas unu paŝo maldekstren,
* [pe] unu paŝo dekstren,
* supra tonciklo [pe, pi] signifas maldekstran piedon,
* meza tonciklo [Pe, Pi] signifas dekstran piedon kaj
* la kruco × signifas ke la tuta parentezo ( ) ripetiĝas.

La rapido estas ĉirkaŭ 1,6: ĝis 1,8: hercojn, tio estas inter 96 kaj 108 batojn aŭ paŝojn por minuto (BPM).
Multaj feroaj baladoj havas en ĉiu strofo 29 aŭ 31 takterojn (taktobatojn, dancopaŝojn), kio igas ke la "sinĥroniĝo" inter dancopaŝoj kaj melodio varias de strofo al strofo.

## Kantoteksto 
Kantestro antaŭkantas la strofojn, almenaŭ la komencon de ĉiu strofo, dum aliaj dancantoj aliĝas post la unuaj vortoj kaj ĉiuj kunkantas la rekantaĵon kiu revenas ĉiustrofe. Iuj baladoj longas kelkdek strofojn dum aliaj havas plurcent strofojn. Ĝenerale pli ol duono el ĉiu strofo konsistas el rekantaĵo. Dum unu horo oni kantas inter cent kvindek kaj ducent strofojn (ĉirkaŭ tri por minuto).

Ek de jaro 2014 estas tradukitaj esperanten kelkaj malnovaj feroaj baladoj. Inter tiuj estas (en fino de 2014) tute tradukitaj:
* Sigurda balado. Forĝisto Regin (Sjúrðarkvæði. Regin smiður), 165 strofojn espe,
* Drako longa (Ormurin langi), 87 strofojn espe,
* Bresta balado (Brestiskvæði), 60 strofojn espe,
* Sigmunda balado malnova (Sigmundskvæði eldra), 85 strofojn espe,
* Vilmunda balado (Vilmundskvæði), 81 strofojn espe.

## Novaj heroaj baladoj 
En 2015 aperas novas esperantaj baladoj pri herooj de la esperantomovado. Celo de tiuj estas triobla, bazita je rezultoj montritaj de baladoj feroaj:
* fortigi la socialan kuneston kaj etoson dum internaciaj kunvenoj,
* kantigi en esperanto, kio estas bona lingvekzerco kaj por komencantoj kaj por tiuj esperantistoj kiuj ne havas ĉiutage okazon paroli en la internacia,
* eduki espojn pri la historio de la internacia lingvo kaj movado.

## Vidu ankaŭ 
Norda Kantaro, ĉapitro '#44 Baladoj,

Cirklodanco

Kolo

## Referencoj 
Retejo pri feroa danco kaj baladoj 

M. Strid, specifaj trajtoj kaj funkcioj de baladoj - internacia riĉaĵo  (PDF)

Valdemara balado 

Ĉiuj tri fontoj ĉi supre ĉerpeblas el Norda Kantaro 

Kategorio:Popola muziko
Kategorio:Kantoj
Kategorio:Ferooj
15577 Gywilliams

'*15577 *Gywilliams'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*" (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Genevieve Y. Williams*, finalistinon de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Discovery Young Scientist Challenge* (DYSC) de 2001. Ŝi estis lernantino ĉe la *Palos Verdes Intermediate School'' de Palos Verdes Estates, Kalifornio, Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Vouhé

**Vouhé** estas la nomo de du komunumoj en Francio:
* Vouhé, en Charente-Maritime,
* Vouhé, en Deux-Sèvres.
Paros (insulo)

**Paros** () estas insulo en la Egea Maro. Ĝi apartenas al la greka regiono Suda Egeo. Ĝia ĉefloko estas Parikia; la sekva plej grava setlejo estas Nausa.

Paros situas dek kilometrojn okcidente de la insulo Naksos. Unu kilometron sudokcidente situas la najbara insulo Andiparos.

Paros estas ŝatata ban-sezona feriejo. Ĝi estas ligata per pramoj al Pireo, Naksos kaj Santorino, kaj ekzistas ankaŭ regiona flughaveno.

## Akcesoraĵoj 
Je la  la pramŝipo *Express Samina* frapis rokon kvin kilometrojn okcidente de Paros kaj subakviĝis. 82 pasaĝeroj mortis.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala turisma retejo

## Notoj 
Kategorio:Insuloj en la Egea maro
Radikfrukto

**Radikplanto** aŭ **rastroplanto** estas agrikultura termino.  Temas pri  kulturplanto, kiu bezonas kelkfojan prilaborado (rastrado) de la grundo, por ke la grundo ne surface firmiĝas aŭ krustiĝas kaj ke kresku malmulte da fiherboj. Agrikulturaj rastroplantoj ankaŭ estas kultivataj plantoj, kiuj estas dissemitaj en la vico tro malvaste kaj de kiuj oni poste devas forhaki parton de la plantoj por ke la restantaj havu sufiĉe da kreskospacon (disigi la plantojn). Tiu disigado per rastro necesis ĉe sukerbeto antaŭ la apero de driblomaŝino.

La multfoja rastrado necesas, ĉar la plantoj komence nur relative malrapide kreskas kaj tial la fiherbo povas superkreskigi la kulturplantojn. Hodiaŭ la fiherboj oni forprenas per hakmaŝino aŭ per herbicidoj (kemiaj substancoj). En  ekologia kultivado la uzo de herbicidoj ne eblas.

Radikfruktoj aŭ rastrofruktoj estas:
* terpomoj
* sukerbetoj
* betoj
* karoto
* pastinakoj
* tubercelerioj
* rapoj
* radikpetroseloj

Kategorio:Utilplanto
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Terkultivado
Domaĵo

**Domaĵo** aŭ **domacio** estas termino el botaniko. Ĝi estas plantparto, kiu donas al bestojn, plej ofte insektoj, loĝlokon.

La nomo de la bestogrupo estas ofte antaŭmetitaj. Ekzemple akarodomaĵoj estas loĝejoj por akaroj. *Formikdomaĵoj* ofte estas kavaĵoj, kiuj estas uzataj de formikoj.

## Vidu ankaŭ 
* Formikoplanto
* Pseŭdomirmekenoj

## Notoj 
Kategorio:Folioj
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Botaniko