open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anne Sullivan

**Anne SULLIVAN**, ankaŭ *Annie Sullivan*, denaske *Johanna Mansfield Sullivan* (n. la 4-an de aprilo 1866  en Feeding Hills, Masaĉuseco ;  m. la 20-an de oktobro 1936 en Novjorko, Novjorkio) estis usona instruistino por blindaj infanoj. Ŝia plej fama lernantino estis Helen Keller. 

En la aĝo de kvin jaroj, Sullivan suferis pro traĥomo, okulinfekto kiu lasis ŝin blinda kaj nekapabla legi aŭ skribi.  Ŝi kompletigis sian edukadon ĉe la Perkins Lernejo por Blinduloj, kie ŝi poste fariĝis la instruisto de Helen Keller en la aĝo de 20 jaroj.

Por helpi aliajn blindajn infanojn, Anne lernis la signolingvon kaj laboris kun blinda kaj surda virino en la lernejo nomita Laura Bridgman. Ĉi tiu sperto bone servos ŝin en la estonteco. Ĉi tiu atingo estis tutmonde agnoskita kiel grava paŝo antaŭen por la integriĝo de surdaj kaj blindaj homoj.

Post kompletigo de sia edukado en 1886, la direktoro de la Perkins Lernejo por Blinduloj, Michael Onanez, ofertis al ŝi la ŝancon instrui Helen Keller.

Ŝi instruis al la surdblinda Helen Keller la nomojn de objektoj uzante signolingvon el sia manplato. En 1888, ili iris kune al la Perkins Lernejo, poste al la Wright-Humason Lernejo por Surduloj en Novjorko, poste al la Kembriĝa Lernejo por Knabinoj, kaj fine al Radcliffe Kolegio. Keller diplomiĝis ĉe Radcliffe en 1904, kaj post tio ili translokiĝis al Wrentham*,* Masaĉuseco.

La korpo de Sullivan estis kremaciita kaj ŝiaj cindroj estis disĵetitaj en la Nacia Katedralo de Vaŝingtonio. Ŝi estis la unua virino honorita per ĉi tiu honoro. Kiam Keller mortis en 1968, ŝiaj cindroj ankaŭ estis disĵetitaj en la Nacia Katedralo apud tiu de Sullivan.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Helen Keller enreta Infanmuzeo
* Anne Sullivan ĉe Perkins lernejo por la blinduloj

Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Instruistoj de lingvoj
Ĉefaktoro

[eta|[Salah Zulfikar estis ĉefaktoro en pli ol 100 gravaj egiptaj produktaĵoj.]]
[eta|[Clint Eastwood aperis kiel ĉefa aktoro en 48 filmproduktadoj, kiuj enspezigis pli ol 2.4 miliardojn da dolaroj tutmonde.]]
**Ĉefa aktoro** aŭ **aktorino** estas aktoro, kiu ludas la ĉefrolon en filmo aŭ teatraĵo. En iuj ĝenroj (kiel romantika komedio) povas esti vira kaj virina ĉefroluloj.

La termino "ĉefrolo" povas rilati al la aktoro, kiu ludas la plej grandan rolon en verko, kaj la termino "ĉefrola aktoro" povas rilati al aktoro, kiu kutime estas elektita por tiaj roloj, aŭ kiu havas vastan kaj eminentan sperton. Kelkaj aktoroj estas etikeditaj kiel ĉefaj aktoroj, sed multaj aktoroj trovas sin ludi ĉefrolon en unu produktado, sed subtenan aŭ ĝenra aktoro en alia.
[eta|Ĉi tiu diagramo bildigas la akumulan aĝdistribuadon de gajnintoj de la [Oskar-premio|Akademiaj Premioj por Plej Bona Aktoro kaj Plej Bona Aktorino de 1928 (1a eldono) ĝis 2023 (96a eldono).]]
Iafoje, estas pli ol unu signifa ĉefrolo en drama verko; ekzistas dramaj verkoj, en kiuj la rolo de la subtenaktoro estas sufiĉe granda por esti konsiderata ĉefrolo. Preminomumoj por aktorado ofte reflektas ĉi tiun ambiguecon. Tiel, iafoje du aktoroj en la sama verko povas esti nomumitaj por Plej Bona Aktoro kaj Plej Bona Aktorino — kategorioj, kiuj tradicie estas rezervitaj nur por ĉefrolaj aktoroj.  Ekzemple, en 1935, Clark Gable, Charles Laughton kaj Franchot Ton ĉiuj (nomumitaj por la Oskar-premio por Plej Bona Aktoro pro siaj aktoradoj en Mutiny on the Bounty. Iafoje ankaŭ ekzistas disputo pri ĉu la aktorado de aparta aktoro meritas esti nomumita por Plej Bona Aktoro aŭ Plej Bona Flankaktoro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝenra aktoro
* Artistelekto

Kategorio:Filmaj profesioj
Kategorio:Komunikilaj profesioj
Ed Lauter

**Ed LAUTER** /ˈlɔːtər/ *LAW-tər* (naskita kiel Edward *Matthew Lauter II* la 30-an de oktobro 1938 en Long Beach, Long Island, Novjorko ; mortis la 16-an de oktobro 2013 en Los-Anĝeleso) estis usona aktoro. 

Li komencis sian karieron kiel komikisto kaj poste kiel aktoro, debutante unue sur Broadway kaj poste en televido kaj filmo. Sur la kineja ekrano, li aperis en la filmoj *King Kong* (1976), *Cujo* (1983), *Death Wish 3* (1985), *No Compromise* (1986), *Born on the Fourth of July* (1989), *The Artist* (2011), kaj multaj aliaj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Salah Zulfikar

**Salah ZULFIKAR** (‎, la 18-an de januaro 1926  - la 22-an de decembro 1993) estis egipta aktoro kaj produktoro. 

Unu el la plej famaj egiptaj aktoroj. Salah Zulfikar laboris en la egipta filmindustrio dum 37 jaroj. De 1956 ĝis 1993, li reĝisoris 12 filmojn kaj aktoris en pli ol 150 filmoj, plejparte kiel ĉefaktoro. Multaj el ili ludis aŭ ĉefrolis kun la plej famaj egiptaj aktoroj kaj aktorinoj.  Li estas konsiderata unu el la plej grandaj aktoroj en la egipta kino tra ĝia historio.  Li komencis sian karieron kiel policano en la Egipta Nacia Polico, kaj fariĝis aktoro en 1956. 

En egipta kino, li estas konsiderata unu el la plej grandaj aktoroj de ĉiuj tempoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Egiptaj aktoroj
Kategorio:Egiptaj naciistoj
Kategorio:Egiptaj revoluciuloj
Poeto-juristo

**Poeto-juristo** estas poeto (eposa poeto, lirika poeto, dramisto) kiu ricevis juran trejnadon. Eugen Wohlhaupter establis la terminon en juraj studoj en la 1950-aj jaroj. La termino poste fariĝis populara en literaturaj studoj. Oni distingas inter juristo, kiel Franz Kafka, kiu finis siajn studojn, kaj tiu kiel Jakob Grimm, kiu ĉesis studi.

Inter konataj poetoj estas la svisa dialekta kantisto Mani Matter kaj la germana verkisto Johann Wolfgang von Goethe.

La aŭtoro havas juran trejnadon, kio influas la kvaliton de tio, kion li verkas. Ĉi tion montras la episkopo de Agatha Christie, kvankam li ne estis poeto-juristo. Sed ĉar li komprenis tion, kion li verkis, li verkis ekstreme bonajn krimromanojn.

Multaj poetoj-juristoj inklinas verki jam en infanaĝo kaj adoleskeco (ekz. Kurt Tucholsky). Ilia intereso pri juro akiras terenon dum iliaj studoj, kiujn ili entreprenas parte pro vera intereso (Alexis Piron), parte kiel maniero gajni porvivaĵon (verŝajne Heinrich Heine) laŭ peto de iliaj gepatroj (Georg Heym). Post kiam iliaj studoj finiĝis kaj ili establis sin en siaj karieroj, la verkado de romanoj, teatraĵoj kaj poemoj reakiras gravecon (Bernhard Schlink). Fikcia verkado aŭ ekzistas kune kun iliaj profesiaj agadoj (Goethe) aŭ anstataŭigas ilin tute (John Grisham).

Kategorio:Juraj okupoj
Kategorio:Literaturaj nocioj
Arto de novaj komunikiloj

eta|Newskool ASCII ekranfoto kun la vortoj “Closed Society II”
eta|instalaĵo de Eduardo Kac "Genesis" Ars Electronica 1999
[eta|10.000 moviĝantaj urboj, Marc Lee, 2013, [Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto de Sud-Koreio|Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto Seoul, Koreio]]
**Novmedia arto** estas speco de arto, kies verkoj estas kreitaj kaj prezentitaj per helpo de modernaj informaj kaj komunikaj (aŭ amaskomunikilaj) teknologioj.

Novmedia arto rilatas al artaĵoj kreitaj per novmediaj teknologioj, inkluzive de cifereca arto, komputila grafiko, komputila animacio, virtuala arto, interreta arto, interaga arto, videoludoj, komputila robotiko, 3D-presado, kaj arto kiel bioteknologio. Novmedia arto ofte implikas interagadon inter artisto kaj observanto, aŭ inter observantoj kaj la artaĵo, kiu respondas al ili. Tamen, kiel iuj teoriuloj kaj kuratoroj rimarkis, tiaj formoj de interagado, socia interŝanĝo, partopreno kaj transformo ne estas distinga trajto de amaskomunikila arto, sed prefere servas kiel komuna bazo, kiu havas paralelojn kun aliaj fadenoj de nuntempa artpraktiko. Tia kompreno elstarigas la formojn de kultura praktiko, kiuj kunokazas kun emerĝantaj teknologiaj platformoj kaj defias la fokuson sur teknologiaj medioj per si mem. 

Certaj grupoj de verkoj ofte estas karakterizitaj kiel "novmedia arto", "elektronika arto", "cifereca arto". 

## Vidu ankaŭ
* Nuntempa arto

## Referencoj 
Kategorio:Vidaj artoj
Kategorio:Cifereca arto
Kategorio:Grafikaj artoj
Kategorio:Animacio
Kategorio:Amaskomunikilaj teknologioj
Interagisma lingvodidaktiko

**Interagisma** aŭ **sociinteraga lingvodidaktiko** estas tendenco en lingvodidaktiko, kiu elstarigas la gravecon de la evoluo de personaj interagoj en la lernado de dua lingvo.

## Historio
Interagisma didaktiko originis en la jardeko de 1980 inter franclingvaj esploristoj pri la rolo de lingvo en la ensociiĝo de enmigrintoj, interalie Pierre Bange kaj Bernard Py. La plej influa rezulto de tiu fluo estis analizo de Py, Jean François de Pietro, kaj Marinette Matthey pri akirigopovaj sinsekvoj, t.e. parolaj interagoj inter lingvolernanto kaj aliaj homoj kies temo estas lingvaĵa formo.

Ekde la jardeko de 1990 interagisma didaktiko influiĝis de tendenco nomata socikultura teorio kaj bazita sur la ideoj de Lev Vigockij. Tiu evoluo rilatis al similaj teoriaj evoluoj en esplorado pri la lernado de denaska lingvo. Ĝi rekonceptis kompetenton kiel econ de interago anstataŭ individuo. Socikulturaj didaktikaj esploroj registris la akiron de lingvaj kapabloj dum intervaloj de tempo kaj demandis pri la rolo en tiuj akiroj de ekstera interagado kun instruantoj kaj kunlernantoj.

La intereso de lingvodaktikistoj pri interagismo kaj la kvanto da esplorado multe kreskis kun la "socia turno" en lingvodidaktiko ĉirkaŭ 1997.

## Teknikoj
Interparola analizo uziĝas por diversaj celoj en esploroj pri interagisma didaktiko, kvankam ĝi unue estis evoluigita en aliaj fakoj. Ĝi povas identigi apartajn ecojn de la parolado de lingvolernantoj kaj de la socia medio de edukejoj, kie lingvoj estas instruataj, aŭ la specifajn momentojn en interago, kiam lerno okazas. Interparola analizo uziĝas en esplorado kaj pri interagadoj inter lernanto kaj instruanto kaj pri interagadoj inter kunlernantoj. Komence ĝi estis uzata por priskribi unuopajn interagojn, sed poste ankaŭ por esploroj pri la evoluo de interagado dum longa tempo.

## Referencoj
Kategorio:Lingvainstrua metodologio
Kategorio:Didaktiko
Pacjuĝisto

**Pacjuĝisto** (, ) estas persono rajtigita plenumi la funkciojn de juĝisto de ĝenerala jurisdikcio. Pacjuĝistoj estas pli malaltnivelaj juraj instancoj kun limigita jurisdikcio.

Temas pri la plej malalt-ranga juĝisto respondeca pri la plej malaltaj tribunaloj (packortumoj), kutime decidante pri negravaj civilaj kazoj. 

Pacjuĝisto estas kutime elektita de loka aŭtoritato aŭ elektita de komisiono por konservi publikan pacon en disputoj en la pli malalta jurisdikcio, t.e. en civilaj kazoj de malgranda valoro, negravaj krimaj kazoj kaj deliktoj. En iuj usonaj subŝtatoj, la pacjuĝisto, en sia rolo kiel registristo, ankaŭ plenumas geedziĝojn. Ĉi tiuj ankaŭ povas okazi ekster la registrejo (en Novjorko, *la oficisto*)  en iu ajn "morala loko", kiu plenumas la etikajn postulojn. Tamen, en Aŭstralio, la plenan geedziĝateston ne eldonas la pacjuĝisto, sed nur la registrejo de la respektiva subŝtato. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Juraj okupoj
Kategorio:Anglasaksa juro
Helprola aktoro

[dekstra|eta|250x250ra|[Walter Brennan gajnis tri Akademiajn Premiojn por Plej Bona Flankaktoro .]]
**Flankaktoro** estas aktoro, kies rolo en teatraĵo aŭ filmo estas malpli grava ol tiu de la ĉefaktoro, sed pli grava ol malgrandaj roloj. Rekonante la gravecon de ĉi tiu speco de laboro, la teatra kaj filma industrioj donas apartajn premiojn por la plej bonaj flankaj aktoroj.

Flankaj roloj varias de negravaj ĝis gravaj, kaj ofte estas centraj roluloj de esenca graveco por la disvolviĝo de la intrigo, kiel ekzemple: la plej bona amiko [de la ĉefrolulo de la filmo], la amintereso [de la ĉefrolulo de la filmo], la akompananto (ekz., la rolulo Robin en la serio Batman), aŭ la antagonisto (ekz., la fiulo). Ili foje estas, sed ne nepre, karakterroloj . En pli fruaj tempoj, ĉi tiuj roloj ofte estis etnaj stereotipoj.  Ĝenerale, oni ne atendas, ke flankaktoro ombrigu la ĉefaktoron. La termino "flankaktoro" kutime rilatas al specifa aktorado de aktoro; tio estas, persono povas esti flankaktoro en unu filmo, sed ĉefaktoro en alia. 

En televido, aktoroj kun subtenaj roloj kiuj inkluzivas dialogon (t.e., ne estas ekstraĵoj) estas kutime dungitaj ĉiutage, sen longdaŭraj kontraktoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Figuranto (aktorado)

## Eksteraj ligiloj 
* FilmReference.com pri "Subtenantaj Aktoroj"
* SupportingActors.com

Kategorio:Televida terminologio
Flavvosta papago

**Flavvosta papago** (*Pionites leucogaster xanthurus* aŭ *Pionites xanthurus*) estas papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* en la genro *Pionites*. Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Brazilo. 

La Sudamerika Klasigkomitato de la *American Ornithological Society*, la International Ornithological Committee, kaj la Taksonomio Clements traktas la Flavvostan papagon kiel subspecion de la Blankventra papago (*P. leucogaster*). La verko de BirdLife International nome *Handbook of the Birds of the World* (HBW) konsideras ĝis plena specio.

Ĝi estas malofta en kaptiteco kompare kun aliaj taksonoj de la genro.

## Referencoj
* Parr, M., & Juniper, T. (1998). *A Guide to the Parrots of the World*. Pica Press, East Sussex. 
* Sigrist, T. (2006). *Aves do Brasil – Uma Visão Artistica*. 

## Eksteraj ligiloj
*Popular description - Companion Parrot Online Website

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Ronnie O'Sullivan

'''Ronald Antonio "Ronnie" O'SULLIVAN'* OBE (naskita la 5-an de decembro 1975 en Wordsley, Okcidentaj Midland-oj, Unuiĝinta Reĝlando) estas angla snukeristo.  Li estas la rekordmondĉampiono de la *Crucible -epoko'' (ekde 1977), kune kun Stephen Hendry.

Multaj snukeraj ŝatantoj, kritikistoj kaj kunludantoj konsideras O'Sullivan la plej talenta snukeristo en la historio de la ludo. Tamen, li ankaŭ estis implikita en kelkaj polemikaj okazaĵoj.

Kun sep titoloj de la Monda Snukera Ĉampioneco kaj ok titoloj ĉe la Masters kaj la UR Ĉampioneco, O'Sullivan estas la plej sukcesa ludanto ekde la fondo de la WPBSA en 1969. O'Sullivan ankaŭ tenas plurajn aliajn rekordojn en profesia snukero: Li estas la rekordgajninto de la UR Ĉampioneco kaj la Masters, kaj li gajnis pli da Trikronaj turniroj kaj rangotabelaj eventoj ol iu ajn alia ludanto. Li gajnis entute 79 turnirojn en sia kariero. En la Monda Snukera Turneo, li atingis pli da maksimumaj paŭzoj kaj pli da centpaŭzoj ol iu ajn alia ludanto; en 2019, li fariĝis la unua profesiulo kiu atingis 1,000 karierajn centpaŭzojn.

O'Sullivan gajnis sian kromnomon *"La Raketo"* pro sia rapida ludo.  Inter aliaj rapidrekordoj, laŭ la Guinness-libro de rekordoj, li atingis la plej rapidan maksimuman baton de ĉiuj tempoj en 1997, je 5 minutoj kaj 8 sekundoj. O'Sullivan ankaŭ estis unu el la unuaj ludantoj, kiuj uzis kaj sian dekstran kaj maldekstran manojn por eviti uzi rezervan bilardbastonon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ronnie O'Sullivan ĉe Snooker.org
* 
* 
* 

Kategorio:Anglaj sportistoj
Elektrokuto

[eta|Morto de [elektra seĝo, estis ofta ekzekuta metodo en la frua 20a jarcento]]**Elektrokuto** estas la kaŭzo de morto aŭ grava vundo al vivanta estaĵo per elektra ŝoko produktita de la trairo de elektra kurento tra la korpo. La vorto devenas de "elektro" kaj "ekzekuto", sed ankaŭ estas uzata por respondaj kazoj de hazarda morto.  La vorto ankaŭ estas uzata por priskribi neletalajn vundojn pro elektra kurento.  La termino "elektrokuto" estis kreita en 1889 en Usono, ĝuste antaŭ la unua uzo de la elektra seĝo, kaj origine rilatis nur al la ekzekuto de kondamnitoj per elektra ŝoko, kaj ne al hazardaj mortoj aŭ memmortigoj. Tamen, ĉar ne ekzistis alia vorto disponebla por priskribi eksterkortuman morton pro elektra ŝoko, la vorto "elektrokuto" poste fariĝis priskribo de ĉiuj cirkonstancoj de morto aŭ vundo kaŭzita de la trairo de elektra kurento en la korpon.

Pri la vundo kaŭzata de elektrokuto sur homo aŭ besto, pluraj faktoroj determinas la amplekson de la damaĝo. Kemiaj ŝanĝoj, termikaj damaĝoj kaj aliaj sekvoj de sekundaraj akcidentoj povas okazi. 

Aldone al la grandoj de la elektra tensio, kurentdenseco kaj kurentintenseco (ankaŭ konata kiel amperaĵo), la fakto, ke ĝi estas alterna aŭ kontinua kurento, same kiel kiom longe kaj laŭ kiu vojo la elektra kurento trapasis la korpon de la persono (aŭ besto), grave influas la damaĝon.

## Sinmortigo 
Elektrokuto estas neofta formo de sinmortigo. Tamen en naziaj koncentrejoj, kaptitoj ofte faris sinmortigon ĵetanta sin mem ĉe la elektraj bariloj, familiare konata kiel "irante al la drato." 

## Referencoj 
Kategorio:Elektro
Kategorio:Mortokaŭzoj
Košíře

**Košíře** (, eventuale Koschirz; en la jaroj 1939–1945 ) estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago. Ĝi troviĝas en valo (hodiaŭ de entubigita) rojo Motolský potok sur ĝia dekstra bordo. Norde kaj oriente ĝi najbaras kun Smíchov, okcidente kun Motol, sude kun Jinonice kaj Radlice; ĝi estas konsisto de urba parto Prago 5. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio
La unua skribmencio pri Košíře estas datita per la jaro 1114, sed la pruvita mencio pri Košíře estas el la jaro 1185,

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Praha, Hlaváčkova tramvaj u Klamovky.jpg|Tramo de Hlaváček en strato Plzeňská ulice (1897)
Praha Kosire Plzenska 139.jpg|Hotelo Post 120 Suites (Plzeňská 290/139, Vrchlického 290/100 ) kaj dekstre AGEL Tower (parte) en la jaro 2024
Agel Tower.jpg|AGEL Tower (Vrchlického 1350/102)
Praha Kosire Rezidence Prachnerova a.jpg|náhled|Rezidejo Prachnerova, Hlaváčkova 19 (2021)
Košířská brána.jpg|Pordego Košířská brána (Plzeňská 1348/95)
U Vojanky 21, saudské velvyslanectví (01).jpg|Grandambasadorejo de Sauda Arabio (U Vojanky 1271/21)
Praha Kosire Naskove 1a.jpg|Projekto Sakura, Naskové 1230/1a
Plzeňská 135 - 133, Jinonická 1 - 7.jpg|Eksa bierdrinkejo Na rozcestí Plzeňská 16/Jinonická 16/1 (2011)
Domov pro seniory se zdravotní a sociální péčí (SeneCura SeniorCentrum Klamovka).jpg||Hejmo por senioroj kun san- kaj socia zorgo (SeneCura SeniorCentrum Klamovka)
Terasové domy Pod Šmukýřkou.jpg|Terasaj domoj Pod Šmukýřkou
Top Rezidence Pomezí.jpg|thumb|Rezideja projekto Top Rezidence Pomezí konstruita en la jaro 2024

Kategorio:Prago 5
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Prosek

**Prosek** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago konsisto de urba parto Prago 9. Ĝi najbaras kun katastroj Střížkov (okcidente, dividita inter urba parto Prago 8 kaj Prago 9), Letňany (norde, urba parto Prago 18), Vysočany (sude, konsisto de urba parto Prago 9) kaj Libeň (sudokcidente, konsisto de urba parto Prago 8). Vivas ĉi tie  (). 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Venceslao

## Pluaj fotoj 

Prosek fara 2.jpg|Paroĥestrejo ĉe preĝejo de sankta Venceslao
Prosek nové sídliště 2.jpg|Loĝkvartal, strato Na&nbsp;Proseku
Prosek sídliště Litoměřická.jpg|Loĝdomaro, strato Litoměřická
Prosek metro výtah.jpg|Stacio de metroo
Metro C Prosek, koleje.JPG|Stacio de metroo

Kategorio:Prago 9
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
András Jallosics

**András Jallosics** [andrAŝ jaloŝiĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Jallosics András János** estis hungara piarista monaĥo,  instruisto. Lia persona nomvarianto de András estis *Endre*, liaj familiaj nomvariantoj estis *Jallosits, Jellasics*.

 naskiĝis  en Tata (Hungario), li mortis  en Budao (urbo).

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1808, poste li aliĝis al la piaristoj en Kecskemét, kie okazis la novicado. Li komencis sian pedagogian karieron en Máramarossziget en 1810, post 2 jaroj en Magyaróvár. Inter 1814-1817 li studis en Vác, Nitro kaj Szentgyörgy, dum li pastriĝis en 1815 en Vác, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Li denove instruis en Szeged (1818-1820), Selmecbánya (1821-1822), Kalocsa (1826-1831) kaj Pest (urbo) (1832-1841). En Nagykanizsa li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro inter 1842-1844, poste en urbo Pest li havis lernejajn aŭ monaĥajn postenojn. De 1858 ĝis sia morto li estis monaĥejestro. Li verkis kaj hungarajn kaj latinajn poemojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Reverendo Patri Casparo Zelneky e S. Piis IV. gramm. professori,...* (1811)
* *Elegia honoribus exc., ill. ac. rev. dni Petri Klobusiczky de eadem,...* (1825)
* *Öröm a veszprémi kegyes oskolák uj temploma ünnepélyes megáldatása napján...* (1826)
* *Örömdal mélt. gróf Nádasdy Seraphicus erencz úr, Mosony vármegye főispáni székébe...* (1837)
* *Gyászemlék fenséges császár Magyar és Csehországi királyi örök-herczeg és ausztriai főherczeg József Magyarország nádorának halálára...* (1848)
* *Hódoló öröm, melyet ő felségeiknek Ferencz József és Erzsébet urunk s asszonyunknak...* (1857) 
* *Poematum liber septimus.* (1862)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Aleksandr Godunov

**Aleksandr Boris GODUNOV** (; n. la 28-an de novembro 1949 en Saĥaleno ; 18-a de majo 1995 en Los-Anĝeleso, Kalifornio, Usono) estis rus-usona baletdancisto kaj aktoro. 

## Vivo 
Godunov brilis precipe en klasikaj baletaj roloj, montrante gracion, delikatan teknikon kaj saltkapablon, kiu estis miriga por lia alteco (1,91 m). Li komencis sian trejnadon ĉe la Riga Baleta Lernejo antaŭ ol translokiĝi al la Bolŝoj Baleta Lernejo en Moskvo. Solisto ĉe la Bolŝoj ekde 1971, fine de la 1970-aj jaroj li estis konsiderata la natura posteulo de la veterana Moskva Baleta stelulo Vladimir Vasiljev, kiu prepariĝis por sia rolo kiel baletmajstro.  Godunov partoprenis plurajn eksterlandajn turneojn, inkluzive de Usono. En 1975, dum sia dua usona turneo, li kontaktis deinfanaĝan amikon, la danciston Miĥail Bariŝnikov, kiu elmigris el Sovetunio en 1974 post turneo tra Kanado kaj ĵus debutis kiel koreografo. Rezulte, Godunov estis malpermesita vojaĝi eksterlanden dum kvar jaroj. Li ne revenis al Sovetunio post sia lasta usona turneo en 1979.  Bariŝnikov dume fariĝis arta direktoro de la Usona Baleta Teatro en Novjorko kaj certigis al Godunov dungon kiel unua solisto tie. Lia edzino, kiu ankaŭ dancis por la Bolŝoj-baleto, decidis reveni al Sovetunio malgraŭ origine planado de la translokiĝo kune. Tio kondukis al internacie sensacia diplomatia krizo kiam la usona registaro sub Jimmy Carter rifuzis permesi al la aviadilo de la rusa baleta trupo deteriĝi por ĝia revena flugo al Moskvo dum tri tagoj ĉar Godunov timis, ke lia edzino eble ne estos surŝipe libervole.  La paro divorcis en 1982. 

Godunov ricevis laŭdojn en la roloj de Don José kaj Otelo. En 1982, lia kunlaboro kun Bariŝnikov finiĝis per disputo. Ekde 1983, Godunov akceptis internaciajn gastajn engaĝiĝojn, inkluzive de en Berlino (Deutsche Oper, Ballett des 20th Jahrhunderts), Japanio kaj Israelo. Godunov fondis sian propran baletkompanion.

Post aperado en pluraj filmoj en Sovetunio, li debutis en Holivudo en 1985 en *Witness,* kune kun Harrison Ford. En 1986, li ludis memcentran dirigenton en la komedio *The Price of a Gift*. En 1988, Godunov ĉefrolis kiel la germana gangstero *Karl* en la agfilmo *Die Hard*.  

La 18-an de majo 1995, li estis trovita morta en sia apartamento. La mortokaŭzo estis determinita kiel komplikaĵoj de hepatito pro kronika alkoholismo. 

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Rusiaj dancistoj
Kategorio:Sovetianoj
Kategorio:Disidentoj
István Kiss (piaristo)

**István Kiss** [iŝtvAn kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss István** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

István Kiss naskiĝis  en Vác, li mortis  en Vác.

## Biografio 
István Kiss maturiĝis en piarista gimnazio en Kecskemét en 1900, sed jam en 1897 li aliĝis al la piaristoj. En 1903 li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, ankaŭ monaĥiĝis, monatojn poste pastriĝis. Inter 1904–1934 li instruis en piarista gimnazio de Szeged, poste li estis gimnaziestro en alia gimnazio ĝis sia emeritiĝo en 1948. Libertempe li okupiĝis pri poezioj de Sándor Petőfi kaj János Arany.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Petőfi családi versei.* (tekstoklarigo, 1911)
* János Arany: *Toldi estéje.* (tekstoklarigo, 1912)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Albin Jakiel

**Albin Jakiel** (naskiĝis en 1900, mortis la 26-an de aŭgusto 1944 en Varsovio) – pola kleriga aganto, pedagogo, enciklopediisto, mortfalinta en la Ribelo de Varsovio.

## Vivo
Ne estas konata naskiĝdato de Albin Jakiel, oni nur scias, ke li devenis de ĉirkaŭaĵoj de Lvovo kaj partoprenis la Grandan Militon. Antaŭ 1920 finis instruistan seminarion kaj estis instruisto en bazlernejo kaj faklernejo. Profesie engaĝita, organizis fakajn konferencojn, partoprenis en aŭtodidaktaj grupoj, eldonis informajn broŝurojn kaj kreis profesiajn informejojn por instruistaro. Post abiturientiĝo en 1927 komencis studojn ĉe Filozofia Fakultato de Lvova Universitato. Post apogo flanke de Asocio de Pola Instruistaro forveturis al Ĝenevo, por tie studi pedagogion. En 1934 akiris gradon de doktoro kaj jaron poste ricevis jam titolon de docento. Li estis lekciisto en tiea altlernejo, lekciis komparan pedagogion. Malgraŭ scianca kariero decidis reveni al la lando, ricevinte laborlokon en Ministerio de Religiaj Konfesioj kaj Publika Klerigo. Samtempe aktive partoprenis agadon de la Asocio de Pola Instruistaro organizante aŭ apogate iniciatojn pri edukado.

En 1938 aperis Pola Biografia Vortaro, kies Albin Jakiel estis kunaŭtoro. Aktive partoprenis en la defendo de Varsovio, post ĝia fino revenis al Varsovio kaj engaĝiĝis en organizado de sekreta instruado. En la dua duono de 1941 eniris al estraro de Sekreta Organizaĵo Instruista, estis aŭtoro de ties programaj premisoj kaj reprezentis ĝin en Gvidantaro de Civila Rezisto. Aprile 1944 Gestapo ordonis aresti lin pro kio devis kaŝiĝi.

Post eksplodo de la varsovia insurekcio restis en Malnova Urbo kiel membro de Registara Delegitaro por Pollando, pereis dum bombado la 26-an tagon de ĝia eksplodo. Entombigita sur Militista Tombejo apud Tombejo Powązki en Varsovio (segmento A27-12-1).

Kategorio:Naskiĝintoj en 1900
Kategorio:Mortintoj en 1944
Kategorio:Polaj instruistoj
Kategorio:Polaj pedagogoj
Kategorio:Poloj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Polaj filozofoj
Hapalopsittaca

***Hapalopsittaca*** estas genro de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* indiĝenaj de Andoj en Sudameriko. 

## Specioj
Ĝi enhavas la jenajn speciojn:

La Rustovizaĝa papago, Ruĝvizaĝa papago kaj la Papago de Fuertes formas superspecian komplekson, kaj kelkajn fojojn estis konsiderataj samspeciaj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Ede Ivánfi

**Ede Ivánfi,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ivánfi Ede** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia origina nomo estis *Béla Jancsik* ĝis 1869, Ede estis lia prenita monaĥa nomo.

 naskiĝis  en Somorja (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Šamorín en Slovakio), li mortis  en Magyaróvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Mosonmagyaróvár en Hungario).

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Pozono en 1837, poste li aliĝis al la piaristoj. La novicado okazis en Privigye, kie post 2 jaroj li akiris pedagogian licencon. Li instruis 2 jarojn en Sátoraljaújhely, poste li studis teologion kaj filozofion en Vác, Nitro kaj Szentgyörgy. En 1846 li monaĥiĝis, monatojn poste li pastriĝis. Laŭvice li instruis en Debrecen, Máramarossziget, Nagybecskerek, Temeŝvaro, Budapeŝto, Vác, Veszprém (urbo), Sátoraljaújhely, fine ekde 1879 en Magyaróvár, kie li multe okupiĝis pri historio de Moson. En 1891 li pensiuliĝis.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Kirándulások hazánkban 1. Dunántúli tájrajzok* (1863)
* *A magyar birodalom vagy Magyarország és részeinek czimerei* (2 volumoj, 1869-1873; denove: 1989)
* *Szózat zemplénvármegye értelmiségéhez* (1873)
* *Titel mint prépostság, káptalan, hiteleshely és vár* (1877))
* *Vázlatok Mosonyvármegye multjából* (1882)
* *A régészet becse, fejlődése általában és alkalmazása Mosonymegyében* (1883)

## Memorigiloj 
* strato en Mosonmagyaróvár

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografieto hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Rustovizaĝa papago

**Rustovizaĝa papago** (*Hapalopsittaca amazonina*) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae*. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Venezuelo kaj eble en Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rustovizaĝa papago havas jenajn tri subspeciojn:

## Aspekto
La rustovizaĝa papago estas ĉirkaŭ 23 cm longa kaj pezas 97 ĝis 115 g. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio *H. a. amazonina* havas obtuze oranĝruĝajn frunton kaj kronon, flavajn bridojn, oranĝecruĝan mentonon, kaj brunruĝajn orelkovrilojn kun flavaj strioj. Iliaj supraj partoj estas verdaj kun ruĝa ŝultro. Ilia brusto estas olivecflava kaj la cetero de iliaj subaj partoj herboverdaj. Iliaj unuarangaj kaj sekundaraj kovriloj estas bluaj, la unuaj pli malhelaj ol la lastaj. Ilia vosto estas malhelruĝa kun bluec-nigraj ĝis violbluaj pintoj. Nematuraj birdoj havas pli obtuze ruĝan vizaĝon kun malpli da flavaj strioj ol plenkreskuloj. Subspecio *H. a. theresae* havas pli malhelverdajn suprajn partojn ol la nomiga subspecio, kaj la ruĝo sur ilia vizaĝo estas pli bruneca, iliaj orelkovriloj pli malhelaj, kaj ilia brusto rustoliva. *H. a. velezi* similas al la nomiga subspecio kun la aldono de orecolivaj malantaŭa kolo kaj nuko.

## Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la Rustovizaĝa papago troviĝas jene:

## Kutimaro
### Movoj
Nur malgrandaj altecmovoj estas konataj por la rustovizaĝa papago.

### Manĝado
La rustovizaĝa papago manĝas semojn kaj fruktojn inkluzive de tiuj de la genro *Clusia* kaj viskojn.

### Reproduktado
Nenio estas konata pri la reprodukta biologio de la rustovizaĝa papago.

## Referencoj
*Rodriguez, JP; Rojas-Suarez, F; Sharpe, CJ. "Setting Priorities For The Conservation Of Venezuela's Threatened Birds." *Oryx* 38.4 (n.d.): 373–382. Thomson Scientific: ISI Web of Knowledge—Web of Science.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Michle

**Michle** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago, sudoriente de la centro, kun la kerno en la valo de rojo Botič kaj ensumiganta ankaŭ altaĵon Kačerovský vrch kun la ĉirkaŭaĵo. La superanta parto apartenas en la urban parton Prago 4, sole la orienta parto de la altaĵo de Bohdalec kaj michla parto Slatiny apartenas en la urban parton Prago 10. La limigo de Michle kiel la katastra teritorio iom diferenciĝas de la limigo de Michle kiel parto de municipo (BSU Loĝdomaro Spořilov I-východ kun 4 adresoj en la parto de strato Kremnická ulice apartenas katastre al Michle, sed registre al Záběhlice). Vivas ĉi tie  (). 

## Historio
Unuafoje bieno Michle estas menciata nerekte "ante quem" (antaŭ kiu) en la jaro 1185.

## Loĝantaro 
## Personecoj 
* Jan Čapek (1876–1918), ĉeĥoslovaka legiano
* Anna Křenová, komunista kontraŭnazia rezistmovadanino
* Sylvestr Krnka, fusilisto, li mortis en Michle
* Jan Kubelík, violonisto
* Zdeněk Podlipný, aktoro kaj reĝisoro

## Pluaj fotoj 

U plynárny 5 až 1 (ve stráni).jpg|Krizaj domoj en deklivo de Bohdalec 
Michle synagoga 03.jpg|Eksa sinagogo, hodiaŭ preĝdomo de Eklezio ĉeĥoslovaka husana
Michle synagoga 07.jpg|Eksa sinagogo, hodiaŭ preĝdomo de Eklezio ĉeĥoslovaka husana
Na kolejním statku 2 a 4, U michelského mlýna 12.jpg|En kolegia bieno, transiro inter kamparana kaj urba konstruareo
Prague Michle Nuselska str3.jpg|Strato Nuselská ulice
Prague Michle Michelska str.jpg|Strato Michelská ulice
Tigridova (02).jpg|Nova konstruareo ĉe Botič (strato Tigridova ulice, projekto "Nad Botičem")
Ohradní, gymnázium a SOU.jpg|Strato Ohradní ulice, maldekstre Gymnazio de Eliška Krásnohorská
Praha Magistrala Roztyly2.jpg|Michle laŭ magistralo
Filadelfie 1.jpg|BB Centrum: konstruaĵo de Filadelfie

Kategorio:Prago 4
Kategorio:Prago 10
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Gramophone (revuo)

**Gramophone** (signifante Gramofono) estas angla ĉiumonata revuo pri klasika muziko. Ekde 2013 ĝi estas eldonita de la grupo Haymarket en Londono. 

Fondita en 1923 de la verkisto Compton Mackenzie kaj Christopher Stone (poste fama radioprezentisto),  kaj redaktita de li ĝis 1962, la revuo ankaŭ komencis inkluzivi informojn pri ĵazaj registraĵoj du jarojn poste, kaj ankaŭ publikigas The *Gramophone Jazz Good CD* Guide.

La revuo priskribas sin kiel "la ĉefa aŭtoritato de la mondo pri klasika muziko" (), priskribo kiu antaŭe aperis sur la kovrilo de la presita eldono. Efektive, ĝi estas konsiderata unu el la plej influaj publikaĵoj de sia speco en la mondo, kvankam ĝi alfrontis konstantan kritikon (ekzemple, de la fama kritikisto Norman Lebrecht) pri siaj proksimaj ligoj kun grandaj diskokompanioj (ĉefe EMI), preferas "meznivelan" muzikon kaj evitas avangardon.

La revuo aljuĝas ĉiujaran premion en la kampo de sonregistrado, la Gramofonan Premion.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Arkivo (1923 – nuntempe)

Kategorio:Muzikaj gazetoj
Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Ĵazo
Pagliacci

**Pagliacci** (laŭvorte: pajacoj) estas verisma opero en prologo kaj du aktoj de Ruggero Leoncavallo, kiu ankaŭ verkis la libreton. Ĝi premieris la 21-an de majo 1892 ĉe la Teatro Dal Verme en Milano sub la dirigento Arturo Toscanini. 

La opero temas pri ekstergeedzeca amafero inter la edzino de vojaĝanta aktoro (klaŭno en teatra kompanio de la Commedia dell'arte) kaj vilaĝano. La amafero finiĝas per la morto de ambaŭ.

La refrenkoruso aperas dufoje: komence de la teatraĵo kaj komence de la dua akto. La ario " Recitar/Vesti la giubba " ("Tempo prezenti! Tempo surmeti vian kostumon!") estas unu el la plej rekoneblaj en la opermondo. 

*Pagliacci* estas la plej granda sukceso de Leoncavallo kaj lia ununura verko, kiu restas parto de la norma operrepertuaro hodiaŭ. Ĝi estas plej ofte prezentita kune kun *Cavalleria rusticana* de Pietro Mascagni 

## Resuma intrigo 
En trupo de vojaĝantaj aktoroj en malfrua 19-a-jarcenta Italio, la gvidanto, Canio, ekscias baldaŭ antaŭ sia prezentado pri la malfideleco de sia edzino Nedda, kiu havas amaferon kun Silvio. Canio tiam kantas la faman arion " *Vesti la giubbia"* kun la mem-alparolita verso " *Ridi, pagliaccio, sul tuo amore infranto* " ("Ridu, Bajazoo, pri via rompita amo"). Dum la prezentado, Canio alfrontas sian edzinon, kie realeco kaj teatra prezentado tragedie kunfandiĝas; fine, Canio mortigas kaj Nedda kaj ŝian amanton Silvio en kolereksplodo antaŭ la terurigita publiko.

## Famaj pecoj el la opero 
* "?Si può" (Ĉu povas?) - la prologo al la opero (Tonio vestita kiel Taddeo)
* "Son qua!" - Kamparana Koruso
* "Un tal gioco" (tia ludo) - ario (Canio)
* "Stridono lassu" - ario (Nedda)
* "Nedda! Silvio, a Quest'ora" dialogo kaj dueto (Nedda, Silvio)
* "Recitar... Vesti la giubba" monologo kaj ario. La plej fama peco en la opero. (Canio)
* "!Ohe! Ohe! Presto" (Ho! Ho! rapidiĝu!) - kamparana koruso
* "O Colombina" - serenado (Pepa kiel Arlekeno)
* "...No, Pagliaccio Non Son... Sperai" ario en du partoj (Canio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Libretto en la itala
* Libretto en la angla
* La Durbeck Arkivo, paĝo sur 1931 filmo de *Pagliacci*
* Listo de *Pagliacci* registraĵoj ĉe operadis-opera-discography.org, de 2009

Kategorio:Verkoj pri klaŭnoj
Kategorio:Operoj
Kategorio:Delarto
Kategorio:Itallingvaj operoj
Hitler, Beast of Berlin

***Hitlero - Bestaĉo de Berlino*** estas usona propaganda filmo el 1939, reĝisorita de Sherman Scott, artistnomo de Sam Newfield. 

La dramo ĉefroligis Roland Drew, Steffi Duna, kaj Greta Granstedt, kaj havis tre junan Alan Ladd en lia frua aktora kariero. Shepard Traube verkis la scenaron, kiu baziĝis sur lia propra rakonto, *Goose Step* (*Ansera Paŝo)* .

Ĝi estis unu el la plej unuaj uson-faritaj filmoj, kiuj prezentis la naziojn negative, kaj ankaŭ estis la debuta filmo de *Producers Distributing Corporation*  (kiu poste fariĝis Producers Releasing Corporation). Ĝi estis montrita en Novjorko sub la titolo *Hitler, Beast of Berlin (Hitler, Bestaĉo de Berlino* ), titolo kiu, tiutempe, estis taksita tro eksplicita kaj kompromisa: reverkita kaj post multaj tranĉoj, la filmo fine estis publikigita en kinejoj sub la nomo *Beasts* *in Berlin (Bestaĉoj en Berlino)*.

La filmo estas havebla ĉe Jutubo por libera spektado.

## Intriga resumo 
Hans kaj Elsa, geedza paro, estas parto de grupo de intelektuloj dediĉitaj al la batalo kontraŭ naziismo. La du estas malkovritaj de la nazioj post neatendita perfido kaj malliberigitaj, poste deportitaj al koncentrejo. Ili sukcesas eskapi kaj trovi azilon en Svislando antaŭ la eksplodo de la Dua Mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Usonaj nigrablankaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1939
Kategorio:Filmoj pri Nazia Germanio
Kategorio:Propagandaj filmoj
Modřany

**Modřany** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago, en urba parto Prago 12, kies ofico havas sidejon sur la teritorio de Modřany. Ĝi historia tuŝas ĝis la 11-a jarcento. La 13-an de novembro 1936 ĝi estis avancita je kampurbo, la 14-an de junio 1964 estis al ĝi alligita Komořany kaj iam en la jaro 1963 aŭ 1966 la mofřana loka nacia komitato alinomita en urban nacian komitaton, kio fakte egalis al urbo. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio
La domaro "Modřiluhy" estas unuafoje menciata en fondanta dokumento de kapitulo Vyšehrad en la jaro 1088.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
* Viteja domo

## Pluaj fotoj 

Prague Modrany CS exilu str.jpg|Avenuo de Ĉeĥoslovaka ekzilo de loĝdomaro Modřany al loĥdomaro Na Beránku
Prague Modrany NaBeranku.jpg|Loĝdomaro Na Beránku
Modřany, Central Park, tři hroty.jpg|Skulptaĵo Tri pintoj en la centra parko de Modřany
Prague Modrany Gen Sisky Str.jpg|Avenuo de Generalo Šiška kun tramhaltejo
Vinicni domek.jpg|Viteja domo n-ro 6

Kategorio:Prago 12
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Luktanto por libereco

[eta|Afganaj [muĝahidoj estis konsideritaj liberecajn batalantojn de usona prezidanto Ronald Reagan (foto de 1985).]]**Luktanto por libereco**, aŭ tre ofte uzata **Liberecbatalanto**, estas termino por persono, kiu batalas kontraŭ okupado aŭ subpremo, ofte lige kun milito. La okupantoj aŭ kontraŭuloj ofte nomas liberecbatalantojn teroristoj. 

En tiu rolo, la termino ne estas tute neŭtrala, sed ĝi estas ofte uzata. En komuna uzado, la termino kutime rilatas al armita lukto.

## Vidu ankaŭ 
* Insurekcia anarkiismo
* Neregulita militistaro
* Propagando per agado
* Rezistomovado

Kategorio:Ribelestroj
Kategorio:Politikaj esprimoj
Kategorio:Neregulaj militfortoj
Gavin Newsom

**Gavin Christopher NEWSOM** /ˈnjuːsəm/ *NEW-səm*; (naskita la 10-an de oktobro 1967 en San-Francisko, Kalifornio) estas usona politikisto de la Demokrata Partio kaj estas Guberniestro de Kalifornio ekde la 7-a de januaro 2019. Li antaŭe funkciis kiel Vicguberniestro de tiu subŝtato ekde 2011. De 2004 ĝis 2011 li funkciis kiel Urbestro de San-Francisko.

## Eksteraj ligiloj 
* Guberniestro Gavin Newsom oficiala registara retejo
* Gavin Newsom oficiala persona konto en la mikrobloga servo X  
* Oficejo de la Guberniestro de Kalifornio oficiala guberniestra konto en la mikrobloga servo X 
* Gavin Newsom por Guberniestro kampanja retejo
* profilo pri Gavin Newsom en la retejo *CityMayors*

Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Kategorio:Usonaj investistoj
Kategorio:Guberniestroj de Kalifornio
Teatra entreprenisto

**Teatra entreprenisto** estas persono, kiu respondecas pri kaj kunordigas la ekonomian kaj komercan administradon de teatra produktaĵo. Oni devas distingi du apartajn tipojn: la kompaniestro kaj la teatreja direktoro. La unua kutime estas membro de la teatra grupo, por kiu li plenumas la komercan administradon (funkciigi kaj administri spektaklon), kaj tra la historio, ekde la 17-a jarcento pluen, estis identigita kun la teatra direktoro kaj, kelkfoje, kun la literatura kreinto . *La teatreja direktoro* , la funkciigisto de la halo, kie okazas la prezentadoj, tamen povas esti ekster la komika farandularo; ĝi havis apartan disvolviĝon en Eŭropo kaj Ameriko dum la 19-a jarcento. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Impresario

Kategorio:Teatro
Kategorio:Profesioj
Kategorio:Entreprenemo
Joanna Newsom

**Joanna Caroline NEWSOM** (naskita la 18-an de januaro 1982 en Nevada City, Kalifornio) estas usona kantistino-kantverkistino, harpistino kaj pianistino.

Newsom estis rimarkita de kritikistoj pro la lirika kaj poezia profundo de siaj kantotekstoj, same kiel pro sia unika kaj distinga muzika stilo, foje karakterizita kiel popola kaj progresema popola influita de popartistoj kiel Kate Bush kaj Björk, kaj pro sia uzo de harpo kaj orkestra instrumentado. Kiel aktorino, Newsom havis rolojn en la televidserio *Portlandia* kaj la filmo de Paul Thomas Anderson el 2014*, Inherent Vice.* ''''

La amaskomunikilaro nomis Newsom unu el la plej elstaraj voĉoj de la psikedela folk-sceno, kvankam ŝi mem neniam identiĝis kun iu ajn muzika stilo. Ŝia muzika stilo povas esti priskribita kiel eksperimenta. Ŝiaj kantoj inkluzivas elementojn de usona popolmuziko, avangarda muziko kaj afrikaj ritmoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Joanna Newsom", Kaleŝa Urbo
* 

Kategorio:Usonaj sopranistoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Artikoloj kun hCards
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Soleno de Kristo-Reĝo

La **soleno de Kristo-Reĝo** estas katolika festo, ekestigita de papo Pio  la 11-a en 1925 per la encikliko *Quas primas*. Unue ĝi en la liturgiaj libroj de la Latina Eklezio havis la nomon festo de Nia Sinjoro Jesu-Kristo Reĝo, la titolo de la soleno estis precizigita en 1970 kiel **festo de Nia Sinjoro Jesuo-Kristo Reĝo** de la universo.

Ĝi celebras la katolikan dogmon pri universala reĝeco de Jesuo Kristo super la mondo, laŭ kiu Kristo mem suverenas super la tempaĵoj, kaj ĉefe la homaro kiu devas konsideri lin kiel leĝdonisto.

## Kalendaro kaj liturgio 
Tiu festo estis unue fiksita la lastan oktobran dimanĉon, tio estas la dimanĉo kiu antaŭas la festo de Ĉiuj Sanktuloj. Ekde la liturgia reformo de 1969, ĝi estas okazigata la lastan dimanĉon de la liturgia jaro, je la fino de novembro (t.e. 34-a dimanĉo de la ordinara tempo ĵus antaŭ rekomenco de la liturgia jaro  kun la adventa ciklo.

En 1936, la katedralo de Kristo-Reĝo de Mullingar en Irlando fariĝis la unua preĝejo dediĉita al tiu festo.

## Historio de la disvolviĝo de la festo 
[maldekstra|eta|270x270ra|Festo de Kristo-Reĝo, [procesio en la preĝejo Sankta-Ninjo en Bustos, Filipinoj.]]
La festo de Kristo-Reĝo estis establita parte dank'al la sindono kaj la grava laboro realigita de Georges kaj Marthe de Noaillat. Responde al la demando de Benedikto la 15-a, kaj poste de Pio la 11-a, tiu duopo kunigis dum ses jaroj la subskribojn de centoj da episkopoj kaj de miloj da fideluloj petegantaj la Eklezion ekstarigi feston de Kristo-Reĝo akompanatan de encikliko proklamanta lian "universalan reĝecon". 

Kaj efektive estis publikigita prie la encikliko *Quas primas* la 11an de decembro 1925.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kristanaj festoj
Kategorio:Jesuo
Kategorio:Ligoj al bibliotekoj
Jennifer Geerlings-Simons

**Jennifer GEERLINGS-SIMONS,** ankaŭ konata kiel **Jennifer Simons** (naskita la 5-an de septembro 1953 en Paramaribo, Surinamo) estas surinama kuracistino kaj politikistino, kiu funkciis kiel prezidanto de Surinamo ekde la 16-a de julio 2025. Ŝi funkciis kiel prezidanto de la Nacia Asembleo de Surinamo de 2010 ĝis 2020, iĝante la dua ina prezidanto de la parlamento de la lando.  En 2024, ŝi fariĝis la gvidanto de la Nacia Demokrata Partio.  Post la venko de sia partio en la ĝenerala elekto de 2025, ŝi estis elektita prezidanto la 6-an de julio 2025, iĝante la unua ina prezidanto en la historio de la lando.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Surinamo
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Tubarão

**Tubarão** estas urbego kaj municipo en la subŝtato Sankta Katarino (Brazilo) en suda Brazilo. La loknomo signifas: ŝarko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 la loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La urbego situas sur la marborda ebenaĵo laŭ ambaŭ bordoj de rivero Tubarão 9 m super la marnivelo, sed tre proksime al Atlantiko. Kelkaj lagoj kaj marĉaj areoj troviĝas proksime. La oceano troviĝas 23, Criciúma 41 (voje 66), subŝtata ĉefurbo Florianópolis 108 (voje 133), iama ĉefurbo Rio-de-Ĵaneiro 852, aktuala ĉefurbo Braziljo 1416 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/. 

## Historio 
Dekomence indiĝenoj vivis en la areo. Portugalaj soldatoj fondis vilaĝon en 1773, kiel dumvoja haltejo inter la oceano kaj altebenaĵo. La vilaĝo estis haltejo por bovopaŝtistoj kun muloj ŝarĝitaj per fromaĝo, sekigita viando kaj aliaj produktoj. Ili ŝanĝis siajn varojn. Karbo estis malkovrita en antaŭurbo de Tubarão en la 18-a jarcento. En la sekvaj jaroj italaj kaj germanaj enmigrintoj venis al ĉi tiu regiono.  La komunumo ricevis urbostatuson en 1870. La fervojo ligis la urbon al la fervoja reto en 1884. La rivero inundis ĉirkaŭ 80% de la urba areo en 1974. La katastrofo kaŭzis 199 mortojn kaj lasis ĉirkaŭ 45 000 homojn senhejmaj.

## Ekonomio 
La industrio produktas meblojn kaj kahelojn, la agrikulturo precipe rizojn. La turismo ankaŭ gravas pro termikaj banlokoj en la komenco.
eta|maldekstre|

## Eduko 
En la urbego universitato de la subŝtato funkcias.

## Religio 
La plimulto de la loĝantoj estas la katolikoj. Tubarão estas sidejo de katolika diocezo ekde 1954.

## Trafiko 
Tubarão estas alirebla per trajno, ankaŭ per traira federacia aŭtovojo; al la ĉirkaŭaĵo flankovojoj kuras.

## Klimato 
La urbego situas en subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Vintre ĉiujare okazas frostoj averaĝe 7-10 fojojn, sed la neĝo estas malofta. La jara averaĝa temperaturo estas . Jare averaĝe pluvas 1 493 mm, en ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* malnova kaj nova katedraloj kun preĝejoj
* fervoja muzeo
* statuo
* proksime termikaj banlokoj

## Famuloj 
* Dener Pacheco, aktoro
* Huberto Rohden, teologo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Brazilo
Motol

**Motol** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago, troviĝanta en la valo de rojo Motolský potok okcidente de la urbo. Administre ĝi apartenas en la urban parton Prago 5. Vivas ĉi tie  (). 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Malteza muelejo
* Motola kastelo

## Najbaraj teritorioj 
* Břevnov
* Bílá Hora
* Řepy
* Jihozápadní Město
* Košíře
* Smíchov

## Pluaj fotoj 

Praha, Motol, zámeček.JPG|Motola kasteleto
Motol krematorium obřadní síň 1.jpg|Motola krematorio
Reko Motol - Sídliště Řepy, Motol, Californien, pohled zvrchu, prázdná s Plzeňskou.jpg|Strato Plzeňská ulice en Motol
Motol, Za opravnou, usedost č. p. 3, čelní strana.jpg|Bieneto Za opravnou n-ro 3 (2010)
Motol, kaplička, Opel a zámek.jpg|Klasicisma niĉa kapeleto el unua duono de la 19-a jarcento
Praha, Motol, Plzeňská, příjezd do zastávky Krematorium Motol.JPG|Strato Plzeňská ulice ĉe haltejo Krematorium Motol
Motol vozovna 4.jpg|Tramdeponejo Motol, la tago de malfermitaj pordoj (2016)
Nemocnice Motol.jpg|Fakultata malsanulejo en Motol
Praha, Smíchov, Skalka, pohled na Nemocnici Na Homolce.jpg|Malsanulejo Na Homolce
Linka A Motol.jpg|Stacio de metroo Nemocnice Motol

Kategorio:Prago 5
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Christine Kangaloo

**Christine Carla KANGLOO** (naskita la 1-an de decembro 1961 en San Fernando, insulo Trinidado) estas trinidada politikisto kaj ŝtatistino. Prezidanto de Trinidado kaj Tobago ekde la 20-a de marto 2023, la dua virino kiu okupas tiun postenon.  

Ŝi estis la Prezidanto de la Senato de Trinidado kaj Tobago de la 23a de septembro 2015 ĝis sia eksiĝo por kandidatiĝi por prezidanto en 2023. Kiel Prezidanto de la Senato, ŝi funkciis kiel ŝtatestro en 33 antaŭaj okazoj . Ŝi estas la sola persono, kiu plenumis la oficon de kaj Prezidanto kaj Vicprezidanto de la Senato de Trinidado kaj Tobago. Ŝi estas la unua virino, kiu plenumis la oficon de Vicprezidanto de la Senato kaj la tria virino, kiu funkciis kiel kaj Prezidanto de Trinidado kaj Tobago kaj Prezidanto de la Senato. Kangaloo funkciis kiel opozicia senatano, ministro en la oficejo de la ĉefministro, ministro pri justeco, kaj ministro pri scienco, teknologio kaj supera edukado en antaŭaj registaroj de la Popola Nacia Movado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Parlamenta Profilo, Trinidad kaj Tobago Parlamenta retejo

Kategorio:Prezidantoj de Trinidado kaj Tobago
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj