Koluma arbalciono

**Koluma arbalciono** (*Todiramphus chloris*) estas mezgranda birdo el familio de alcionoj kaj subfamilio arbalcionoj. Ĝi havas relative tre grandan arealon, de Ruĝa maro tra tuta Suda Azio ĝis Polinezio. Kiel naturas por tiom vaste distribuita specio, ĝi havas signifan kvanton de subspecioj. Kelkaj el ĝiaj iamaj subspecioj nun estas konsiderataj apartaj specioj, nome Pacifika arbalciono, insuleta arbalciono, grizĉapa arbalciono, Mariana arbalciono, kaj Melanezia arbalciono.

## Taksonomio
Koluman arbalcionon unue priskribis franca plurfakulo Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon en sia verko *Histoire Naturelle des Oiseaux* (1780).
En la aldonaĵo de la verko nomita ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle* la birdo estis ankaŭ reprezentita per gravuraĵo far François-Nicolas Martinet, kreita sub gvido de Edme-Louis Daubenton, por ilustri la tekston de Buffon.  
Nek la teksto, nek la gravuraĵo enhavis la sciencan nomon por la specio, sed en 1783 nederlanda naturalisto Pieter Boddaert proponis por ĝi dunomon *Alcedo chloris* en sia katalogo de la *Planches Enluminées*. 
La tipa lokalo por la specio estas insulo Buru en Indonezio. 
La genro *Todiramphus*, al kiu la birdo apartenas laŭ aktuala sistematiko, estas enkondukita far franca kuracisto kaj naturalisto René Lesson en 1827. La specia epiteto *chloris'' estas moderna latina vorto por "verda" aŭ "verdeca".

### Subspecioj
Koluma arbalciono estas unu el la plej variaj alcionaj specioj. Eĉ post agnosko de kelkaj ĝiaj iamaj subspecioj apartaj specioj, multaj subspecioj ankoraŭ restas. Laŭ nuna sistematiko oni rekonas la sekvajn subspeciojn laŭ regionoj:

#### Marbordoj de Ruĝa maro kaj Mezoriento
*  – sudaj marbordoj de Ruĝa maro en Somalio kaj Arabio
*  – nord-eostaj marbordoj de Unuiĝintaj Arabaj Emiratoj (regiono de Kalba en Ŝarĵo) kaj norda Omano La kolorigo de plumaro iom varias de subspecio al subspecio, la supraj partoj inter brile bluaj kaj verdecaj kaj la malsupraj inter neĝe blankaj kaj sablokoloraj. Helkolora strio de gorĝo ĉe ĉiuj subspecioj ĉirkaŭas la kolon formante siaspecan "kolumon", kiu donis al la specio ĝian kutiman nomon. Iuj subspecioj havas nur helan makulon inter beko kaj okulo, dum ĉe aliaj ĝi ekstendiĝas je "brovo" apud la okulo. 
Dum embuskado la birdo kapablas sidi sur roko aŭ branĉo preskaŭ tute senmove dum longa tempo. Vidinte predon, la alciono plonĝas al ĝi kun granda rapido kaj precizo, kaptas ĝin per sia beko kaj rapide flugas reen. Se la predo estas tro granda kaj aktiva por tuj engluti, la birdo batas ĝin kontraŭ branĉo aŭ roko por mortigi kaj poste disbekas. Nediĝesteblajn partojn de la predo ĝi elvomas.

## Reproduktiĝo
Kolumaj arbalcionoj nestas en truoj. Ili okupas naturajn arbotruojn aŭ truojn faritajn far pegoj, aŭ mem fosas ternestojn en putranta ligno, arbara termitejo aŭ tera krutaĵo. 
Kutima ovaro havas inter 2 kaj 5 rondecaj blankaj ovoj, kiujn la ino metas rekte sur planko de la nestejo, ne kovrinte ĝin per iu nesta materialo. En kovado de la ovoj kaj nutrado de la idoj partoprenas ambaŭ gepatroj. Junuloj elnestiĝas averaĝe 44 tagojn post eloviĝo. 
Ofte kolumaj arbalcionoj havas tempon por reproduktiĝi du fojojn en unu jaro.

## Konserva statuso
Koluma arbalciono havas tre vastan arealon kaj estas konsiderata kutima en ĝia plejparto. Pro tio ĉi IUCN listas la specion malplej zorgiga.
Apartaj subspecioj povas esti konsiderataj minacataj loke, sed ĵus nun neniu estas en evidenta danĝero.

## Referencoj
Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Koracioformaj
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento