open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĉeflanda Francio

La **ĉeflanda Francio** aŭ la "Eŭropa Francio" (), estas la tuto de la eŭropaj teritorioj de Francio. Ĝi konsistas el sia kontinenta teritorio kaj siaj proksimaj insuloj en Atlantiko, Manika Markolo kaj Mediteraneo, kiel Korsiko. Tiel, la ĉeflanda Francio distingiĝas de la transmara Francio, tio estas la partoj de la Franca Respubliko situantaj ekster Eŭropo.

## Geografio 
La ĉeflanda Francio etendiĝas sur  (tuta sumo de la katastraj surfacoj) aŭ  (geodezia surfaco laŭ la Nacia Geografia Instituto de Francio (IGN)), tio estas 80 % de la tuta teritorio de la Respubliko. Komence de 2011, ĝia loĝantaro estis , t.e. 95,9 % de la tuto. En la , la ĉeflanda teritorio enhavis  el la , t.e. 99,42 %.

En eŭropa kaj internacia juro, la termino « Eŭropa teritorio de Francio », estas aparte uzata por montri al la teritorio de Francio en la ŝengena areo.

## Kodo 
Dum periodo, estis landokodo por la ĉeflanda Francio : (FX) en la internacia normo ISO 3166, sed tiu kodo estis forigita ĉar tiu areo ne estas lando kaj estas parto de Francio kies kodo estas FR.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Teritoria estiĝo de la ĉeflanda Francio
* Transmara Francio

Kategorio:Geografio de la ĉeflanda Francio
15702 Olegkotov

'*15702 *Olegkotov'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa kosmonaŭto kaj fizikisto Oleg Valerieviĉ Kotov (cirile: *Олег Валериевич Котов''), kiu partoprenis al la trejnado de ŝipanaroj por la kosmostacio Mir. En aprilo de 2007 li flugis en la kosmon kiel komandanto de la kosmoŝipo Sojuz. Li laboris en la kosmoŝipo kiel inĝeniero dum 196 tagoj kaj pasis 11 horojn en eksterveturila agado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Vlastislav Zázvorka

**Vlastislav Zázvorka** (naskiĝis la 3-an de oktobro 1903 en Simferopol, Krimeo – mortis la 9-an de februaro 1992 en Prago, Ĉeĥio) estis ĉeĥa geologo kaj paleontologo, esperantisto.

Dum la jaroj 1915-1923 li lernis en Roudnice nad Labem, en 1921 li ricevis de sia patro lernolibron de Esperanto. Post abiturientiĝo li foriris al Prago por studi geologion kaj geografion ĉe Karola Universitato. Interesis lin ĉefe paleontologio, speciale la kretacea formacio. Tiam li estis en kontakto kun Augustin Pitlík, lektoro de Esperanto ĉe Teĥnika Altlernejo en Prago, kaj pli poste kun la fama germana paleontologo-esperantisto Adalbert Liebus.

Jam kiel studento li laboris volontule en Nacia Muzeo en Prago, en 1927 li finis la natursciencan fakultaton, en 1928 li doktoriĝis kaj ekde 1929 fariĝis profesia laboranto de la muzeo. En 1970 li fariĝis ĉefo de la geologia-paleontologia sekcio de la muzeo kaj en 1971 direktoro de la tuta muzeo.

La ĉefaj kampoj de lia scienca esplorado estis biostratigrafio kaj biotaksonomio, ĉefe de la supra kretaceo, ankaŭ de neogeno, kvaternaro.

En siaj ĉeĥlingvaj artikoloj li ofte uzis esperantlingvan resumon, esperantlingve li verkis por Geologio internacia. En 1926 li verkis artikolon pri unueca tutslava lingvo en la sciencaj kongresoj.

## Verkoj
***Otázka jednotného slovanského jazyka na světových vědeckých kongresec** (Demando de unueca slava lingvo en sciencaj mondkongresoj, Fronta, 2,3, 39-40. Praha)
***20 let od smrti prof. Dr. Adalberta Liebuse** (20 jaroj de la morto de prof. d-ro Adalbet Liebus, Časopis Národního Muea, 134, 2, Praha)
***Letero de D-ro L. L. Zamenhof en la Nacia Muzeo de Prago** (Heroldo de Esperanto, 1966, n-ro 1426)
***Kolik řečí umíš ...** (Kiom da lingvoj vi scias ... - Svoboda, 1967, 74, 9.10.1)
***Treba esperanto presadzovať do svetového užívania?** (Ĉ necesas klopodi venkigi Esperanton por la tutmonda uzado? - Svet, Vedy, 14, 7, 436-437, Bratislava) 
*'*Subzono *Actinocamax plenus* en la supra kretaceo de Eŭropo** (Geologio internacia, 1/1968, p. 79-90)
***Scienco antaŭ ĉio** (Esperanto-Gazeto, 3, 8-9, 23-24, Beograd) 
***Paleo-ekologiaj kaj litologiaj rilatoj en la supra kreataceo en Bohemio** (Geologio internacia, 3/1976. p. 73-76)
***Problemoj en la stratigrafio de la supra kreataceo** (Geologio internacia, 4/1982, p. 47-55)
***Problemoj koncerne la transgreson de la suprakreatacea maro sur la bohemia masivo** (Geologio internacia 6/1987, p. 107-116)

Pli detalan bibliografion de Vlastislav Zázvorka, precipe fakajn ĉeĥlingvajn artikolojn, oni trovos en Scienca revuo 2-3/1983, en artikolo de Josef Kavka.

## Fontoj
*Josef Kavka: **V. Zázvorka: 75** (Scienca revuo, vol. 29/1978, n-ro 2/130, p. 87-88)
*Josef Kavka: **Vlastislav Zázvorka: 80*' (Scienca revuo, vol. 34 /1983, n-ro 2-3 /144-145, p. 45-66)

Kategorio:Geologio
Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Bougneau

**Bougneau** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 589 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Bougneau situas  sudoriente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Alcaraz

**Alcaraz** [alkaRAZ] estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo.

## Geografio 
Ĝi troviĝas ĉe la Sierra de Alcaraz en ties norda pinto, nome sur la orienta deklivo de la monteto nomita de Sankta Kristoforo. Ĝi estas ĉefurbo de la jurisdikcio de la komarko Sierra de Alcaraz kaj Campo de Montiel. Alcaraz havas geografiajn koordinatojn 2°&nbsp;39'&nbsp;34" de okcidenta longitudo kaj 38°&nbsp;40'&nbsp;5" de norda latitudo. Ĝi inkludas la submunicipojn Canaleja, El Cepillo, Escondite, Escorial, El Horcajo, La Hoz, El Jardín, La Mesta, Salinas de Pinilla (*antikva Real Salero de Pinilla*) kaj Solanilla.

eta|175px|maldekstre|Preĝejo de la Sankta Triunuo kaj Sankta Maria. Stilo flamgotika.
Ĝi limas kun: Torres de Albanchez (Provinco Ĥaeno); Villanueva de la Fuente, Albaladejo, Montiel (Provinco Ciudad Real); Lezuza, Casas de Lázaro, Masegoso, El Bonillo, Villaverde de Guadalimar, Riópar, Molinicos, Viveros, Bogarra, Paterna del Madera, Peñascosa, Povedilla, Salobre, Vianos kaj Villapalacios de la Provinco Albacete.

La teritorio de Alcaraz havas la pekuliarecon troviĝi en kvar hidrografiaj basenoj (nome de la riveroj Guadalquivir, Guadiana, Júcar kaj Segura), kaj tiel estas unu de la malmultaj lokoj de la hispana geografio kun tiu partikulareco, konstituante tiel unu de la punktoj de la akvodislimo de la Iberia Duoninsulo ĉar Guadalquivir kaj Guadiana fluas al Atlanktiko, dum Júcar kaj Segura al Mediteraneo.

## Historio 
Alcaraz havas grandan historion. Estas tie rokpentraĵoj de la prahistorio.

En la 12a jarcento jam estis menciita Alcaraz en sia aktuala loko, kun informo pri ekkonstruo en kalifa epoko en la 10a kaj 11a jarcentoj. Ŝajne la nomo devenas el la samnoma montaro kaj ne male kiel oni povus supozi, ĉar estas mencioj de la toponimo "Sierra de Alcaraz", en araba: الكرز الجبل, *Sierra de los cerezos* nome montaro de la ĉerizarboj. Tiam jam estis famaj la tapiŝoj kaj teksiloj de Alcaraz.

Post la konkero fare de kristanoj estis denove grava urbo depende de la Ordeno de Santiago kaj de diversaj senjoroj. En la 16a jarcento nur Albacete kaj Alcaraz havis en la teritorio de la nuna provinco pli ol milo da loĝantoj. Poste Alcaraz perdis iom post iom vilaĝojn kiuj iom post iom sendependiĝis.

En la 1950-aj jaroj oni atingis pinton de pli ol 6000 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado kaj malpliigo ĝis la nunaj nur iom pli ol 1000, tio estas oni perdis pli ol tri kvaronojn.

Ekde la Hispana Transiro al la demokratio la urbestro estis plej ofte socialisto.

Estas granda heredo historia.

Alcaraz - 016 (33799336716).jpg|Turoj Trinidad kaj Tardón kaj *lonja de Santo Domingo*.
Alcaraz - 022 (33710823661).jpg|*Lonja de la Regatería*.
Alcaraz. Ayuntamiento..JPG|Urbodomo de Alcaraz.
Alcaraz - 026 (33710807651).jpg|Pordego de Alhorí.

## Eksteraj ligiloj 
* Alcaraz en la retejo de Diputación 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Albacete

## Referencoj 
Kategorio:Provinco Albacete
Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
Porte de Saint-Ouen (pariza metrostacio)

**Porte de Saint-Ouen** [pɔʁt də sɛ̃t‿wɛ̃] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 13, inter la 17-a kaj 18-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1911.

## Alirejoj 
La stacio disponas pri rulŝtuparo, rekte liganta la kajon al Strato Leibniz.

## Interkonektoj 
*   ''''
*  RATP 81 341 Traverse Batignolles-Bichat

## Proksime 
* Pordo de Saint-Ouen
* Hospitalo Bichat-Claude-Bernard

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 13 de la metroo de Parizo
* Porte de Saint-Ouen (Tramtransporto en Parizo)

Kategorio:Linio 13 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 17-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 18-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1911
Kategorio:1911 en Francio
Nodo (botaniko)

eta|nodo ĉe bambuso
**Nodo** estas tiu parto de la planta tigo, kie alfiksiĝas unu aŭ pluraj folioj. La nodoj povas esti kalvaj aŭ haraj, depende de la planta specio. La tiga parto inter du nodoj nomiĝas internodaĵo. La nomo nodo rilatas al la ofta dikiĝo ĉe la loko, kie alfiksiĝas la folioj.

## Anatomio de la nodoj 
La en la foliojn disbranĉantaj folioj lasas en la steleo de la akselo breĉojn, la lakunoj. La nombro de la lakunoj estas malsamaj depende de la taksono. La plej oftaj tipoj estas:
eta|maldekstra|nodo ĉe siringo
* unulakuna: ĉe nodo disbranĉiĝas nur unu folispuro kaj lasas nur unu breĉo.
* dulakuna: ĉe nodo disbranĉiĝas du folispuroj kaj lasas unu kuna breĉo.
* trilakuna: ĉe nodo disbranĉiĝas tri folispuroj, de kiu ĉiu lasas unu breĉo.
* multlakuna: ĉe unu nodo disbranĉiĝas pli ol tri folispuroj, de kiu ĉiu spuro lasas po unu breĉo. Tiu kazo oftas ĉe plantoj, kiuj formas bazan foliingon, ekzemple ĉe Apiacoj aŭr Poligonacoj.

## Literaturo 
• Sitte, P., E. Weiler, J. W. Kadereit, A. Bresinsky, C. Körner: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. Begründet von Eduard Strasburger. 35a eldono. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 2002, ISBN 3-8274-1010-X, p. 752f.
• Gerhard Wagenitz: Wörterbuch der Botanik. Die Termini in ihrem historischen Zusammenhang. dua eldono. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg/Berlin 2003, ISBN 3-8274-1398-2

Kategorio:Tigoj
Kategorio:Folioj
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Botaniko
San Miniato al Monte

eta|250ra|Fasado de la baziliko.
La **Baziliko de San Miniato al Monte** troviĝas sur unu el la plej altaj lokoj de la urbo de Florenco kaj estas unu de la plej bonkvalitaj ekzemploj de romaniko en Toskanio, Italio.

## Historio 
San Miniato estis la unua kristana martiro de la urbo. Probable temis pri greka komercisto, aŭ armena princo pilgrime al Romo. Oni legendas, ke jam en Florenco ĉirkaŭ la jaro 250, faris vivon de ermitano, kaj ke li estis senkapigita dum la persekutado kontraŭkristana fare de la imperiestro Decio. Same oni legendas ke, tuj post la ekzekuto li foriris kunportante mane la fortranĉitan kapon kaj tiele li revenis al sia ermitejo, kie nun staras la baziliko, su la *Mons Fiorentinus* (Florenca monto). En la 8a jarcento oni starigis kapelon. La konstruado de tiu aktuala ekis en 1013 unue kiel monaĥejo benediktano, kaj ekde 1373 de la Ordeno de Klunizo.

## Priskribo 
La fasado de marmoro de florenca stilo estis probable komencata en 1090, sed la supra parto apartenas sendube al la 12a jarcento. La aglo kiu kronas la fasadon estis simbolo de la gildo de lan-komercistoj kiuj financis la konstruadon.

Kategorio:Romanikaj preĝejoj en Italio
Kategorio:Monumentoj en Italio
Kategorio:Bazilikoj en Florenco
(15704) 1987 SE7

**(15704) 1987 SE7** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Jeff T. Alu elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Jeff T. Alu
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Internodaĵo

**Internodaĵo** estas en la  botaniko la parto de la  tigo inter du  nodoj, kiu laŭ la difino ne portas foliojn. En pli vasta senco oni ankaŭ uzas tiun esprimo ĉe Charophyceae kaj aliaj algoj por tiu parto de la talo, kiu troviĝas inter la alfiksejoj de la virticilaj disbranĉoj. Ĉi tie oni ankaŭ povas diri „intervirticilaĵo“.

La termino „internodium“ (= internodaĵo) jam troviĝas ĉe Plinio.

## Literaturo 
* Gerhard Wagenitz: *Wörterbuch der Botanik*. 2. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin 2003. ISBN 3-8274-1398-2.

Kategorio:Tigoj
Kategorio:Folioj
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Botaniko
15703 Yrjölä

'*15703 *Yrjölä'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Ilkka Yrjölä'', finnan amatoran astronomon, kiu observis la meteorfluojn, uzante sistemajn komputon de reflektoj de antaŭa difuzo de meteoro. Li konfirmis multenombrajn grandaj meteorfluojn, inklude la fluon de la Koĉeridoj de 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Les Agnettes (pariza metrostacio)

**Les Agnettes** [lez‿aɲɛt] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 13, inter komunumoj Asnières-sur-Seine kaj Gennevilliers.

## Stacio 
La stacio estis inaŭgurita la . Plennome **Asnières - Gennevilliers - Les Agnettes**, ĝi havas la nomon de vilaĝeto kie ĝi situas, inter Asnières-sur-Seine kaj Gennevilliers.

## Interkonektoj 
*  RATP 178 238 366
*  N51

## Projekto 
*   de Grand Paris Express (en 2030)

centra|280px|eta|Stacio *Les agnettes*, linio 15

## Vidu ankaŭ 
* Grand Paris Express
* Listo de metrostacioj de Parizo
* linio 13 de la metroo de Parizo
* linio 15 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (Grand Paris Express)

Kategorio:Stacioj de Grand Paris Express
Kategorio:Linio 13 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 15 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Asnières-sur-Seine
Kategorio:Metrostacioj en Gennevilliers
Hejmo de Sankta Ananias

La **hejmo de Ananias** en Damasko, nun kapelo, vidiĝas en kripto de du ĉambroj, situanta ĉirkaŭ kvar metrojn sub la nuna strata nivelo, atingebla malsuprenirante dudek tri ŝtupojn, el la korto de iu hejmo kiun la tradicio atribuas al Ananias, kristana judo, kiu helpis Paŭlon reakiri la vidpovon: lin baptos kaj kaŝis kaj favoris lian fuĝon el Damasko, post kiam Paŭlo per siaj predikoj estis altirinta sur sin la malamon de la hebreoj kiuj jam planis lian mortigon.

## Aspektoj de la kapelo 
maldekstre|eta|Kapelo-hejmo de Sankta Ananias.
eta|maldekstra|Paŭlo mallevata el la pordego, nomata Bab Keisan (Kapelo de Sankta Paŭlo en Damasko). Bareliefo.
Temas pri absido de bizanca baziliko de la 4-a/5-a jarcentoj, citita plurfoje en la historiaj arabaj fontoj kiel *al-Mussalabeh* (*pri la Sankta Kruco* = elfosaĵoj); kromaj elfosaj esploroj enkondukis al la malkovro de pagana altaro de la 2-a jarcento dediĉita al la ŝemida diaĵo *Baalshamin* (*la sinjoro de la ĉielo*), starigita, dum la regno de Hadriano, ĝuste sur la loko de la hejmo de Ananias por malproksimigi la kristanojn kiuj ĝin pilgrime vizitis.La hejmo-kapelo proksimas al la pordego de la malnova murzono de la urbo Damasko, dirita Bab Sharqi, ne multe fore el tiu nomata *Bab Keisan*, nome la loko tra kiu, laŭtradicie, Sankta Paŭlo forfuĝis el Damasko, kaŝita en korbo kaj noktotempe, mallevata eksteren de la urbo el fenestro de la sama pordego..

Post la araba invado de Damasko, en 636, la hejmo-kapelo estis konfiskita plurfoje kaj redonita, disrabita kaj rearanĝita por la pilgrimantoj. Laste ĝi estis rekonstruita, en 1867, kaj restrukturita al la nunaj formoj, en 1973.

## Galerio 

Dosiero:Vicolo della Cappella di San AnaniaHPIM3211 2.JPG|Strateto al la kapelo
Dosiero:Casa AnaniaHPIM3212.JPG|Enirejo al la korto de la hejmo de Ananias
Dosiero:Battesimo di San PaoloHPIM3213 2.JPG|Statuo montranta la bapton de Santa Paŭlo permanan de Sankta Ananias
Dosiero:Cortile casa AnaniaHPIM3215.JPG|Statuo de Sankta Francisko, en la korto de la hejmo de Ananias, Dekstre, la enirejo al la ŝtuparo kiu enkondukas en la kapelon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Alfonso Anania - Antonella Carri - Lilia Palmieri - Gioia Zenoni, *Siria, viaggio nel cuore del medio oriente*, 2009, Polaris, p. 155-156

## Vidu ankaŭ 
* Paŭlo de Tarso
* Konvertiĝo de Paŭlo
* Ananias de Damasko
* Damasko

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Damasko
Kategorio:Arkitekturo de Damasko
Kategorio:Historio de kristanismo
Fléac-sur-Seugne

**Fléac-sur-Seugne** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 382 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Fléac-sur-Seugne situas  sude de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Rezistomomanto

eta|400ra|Inercimomantoj kaj rezistomantoj kontraŭ flekso 
F = areo (Flächeninhalt) 
e = maksimuma distanco (größter Abstand) 
J = inercimomanto (Trägheitsmoment) 
W=J/e = rezistomomanto (Widerstandsmoment)
La **rezistomomanto** en teknika mekaniko estas grando kiu dependas nur de la geometriaj ecoj de sekco. Ĝi estas uzata en la studado de konstruaĵoj, por determini la maksimuman streĉon en tiu sekco.

La rezistomomanto Wegalas al la kvociento de la inercimomanto per la distanco a_{\max} inter la bordo de la sekco kaj la neŭtrala fibro:
:W = \frac{I}{a_{\max}}

La mezurunuo de la rezistomomanto estas m³

Oni distingas inter la rezistomomanto kontraŭ flekso W_f kaj la rezistomomanto kontraŭ tordo W_t.

Kiam estas konata la streĉanta momanto M kaj la rezistomomanto W, tiam eblas kalkuli la maksimuman streĉon en la sekco:

pro flekso :\sigma_{\mathrm{max}} = \frac{M_f}{W_{f}}

pro tordo :\tau_{\mathrm{max}} = \frac{M_t}{W_{t}}

## Referencoj 
Kategorio:Geometrio
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Statiko
Taŭlo

[250ra|eta|Taŭlo de Torralba D´en Salort, [Menorko, Balearoj, Hispanio]]
eta|Taŭlo Torralba (Blanka turo).
La **Taŭlo** estas la ceremonia monumento plej simbola de Menorko. Konstruita en la epoko de la Talajota kulturo, temas pri sanktejo kies areo havas formon de hufofero, simila al tiuj de Majorko sed kiu, diference de tiuj, havas grandan centran monumenton kiu similas al tablo, de kio derivas la nomo (*taula* estas "tablo" en surloka kataluna). Oni ne konas la kronologion de tiuj sanktejoj ĉar, kvankam tiaj areoj ekzistis laŭlonge de la tuta epoko de la Talajota Erao, ties centraj monumentoj povas aparteni al iu ajn dato laŭlonge de la unua jarmilo.

## Listo de Taŭloj 
* Alfurinet
* Algaiarens
* Bellaventura
* Biniac Vell
* Binicrodell Nou
* Binimaimut
* Binimassó
* Binisafullet
* Cavalleria
* Cotaina
* Es Tudons
* La Beltrana
* Na Comerma de sa Garita
* Sa Torreta de Tramuntana
* Sant Agustí Vell
* So na Caçana Est
* So na Caçana Oest
* Son Angladó
* Son Bernardí
* Son Catlar
* Son Olivaret Nou
* Son Rotger
* Talatí de Dalt
* Torralba d'en Salort
* Torralbenc Vell
* Torre d'en Galmés
* Torrellafuda
* Torrellisà
* Torretrencada
* Torrevella d’en Lozano
* Trepucó

## Bibliografio 
* Talatí de Dalt 1997-2001. Gustau Juan Benejam; Joaquín Pons Manchado. 2005. Treballs del Museu de Menorca, 29. 267 p. ISBN 84-96430-48-0
* Hochsiedler P. Y. y Knösel D.: *Les Taules de Menorca, un estudi arqueoastronòmic.* 1995
* Walkowitz J. E.: *Das Megalithsyndrom.* 2003. ISBN 3-930036-70-3
* Plantalamor Massanet, L.: Algunas Consideraciones sobre los sepulcros Megalíticos de Menorca, en Trabajos del Museo de Menorca - separata de Sautuola II, Mahón, 1981.

## Eksteraj ligiloj 
* Cultura talayótica en Menorca. Descubrir Menorca
* El portal de la arqueología balear 
* La guía *online* de la prehistoria en Mallorca y Menorca
* Patrimoni històric de Menorca : Situación de todos los Bienes de Interés Cultural (BIC)]

Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Megalitismo
Kategorio:Monumentoj en Hispanio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Hispanio
Kategorio:Menorko
(15707) 1988 RN4

**(15707) 1988 RN4** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Bazpiramidoj de Mezameriko

[eta|225px|Tipa flasa piramido mezamerika, nome tiu de [Cholula.]]
**Bazpiramidoj** aŭ **trunkopiramidoj de Mezameriko** estas piramidoj de Mezameriko nome tipaj konstruaĵoj de la ceremoniaj centroj mezamerikaj. Ĝi konsistis el piramida trunko (sen pinta parto) kun templo aŭ aro de temploj pinte al kiu oni aliris laŭ deklivega ŝtuparo, nomita *teokalli*. La piramidoj estis ornamitaj per reliefoj kaj stuko pentrita aŭ farbita per diversaj koloroj.

Kategorio:Mezamerika arto
Kategorio:Piramidoj
(15708) 1988 RB12

**(15708) 1988 RB12** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Pseŭdantio

**Pseŭdantio** (greka: falsa  floro, aŭ ŝajnfloro) estas speciala formo de infloresko, en kiu pluraj floroj kuniĝas en granda ŝajnfloro, en t.n. blumo. La unuopaj floroj estas plej ofte malgrandaj kaj forte reduktitaj. La bazo de pseŭdantio estas verticilo de brakteoj. La  braktearo sub floroj nomiĝas **involukro** . Tiu involukro subtenas kaj envolvas aron de unuopaj floroj, kiu ekas pli aŭ malpli konuson sur la tigo.

Pseŭdantioj precipe aperas ĉe la plantfamilio  Asteracoj. La unuopaj floroj  en la centro de la pseŭdantio ne havas  petaloj. Randaj floroj havas po unu petalo, kiu direktiĝas eksteren. 

dosiero:Bellis perennis rear ies.jpg|pseŭdantio de beliso (*Bellis perennis*) de la dorsa flanko: kunkreskinta brakteoj formas telerforman involukron
dosiero:Bellis perennis cross ies.jpg|kversekcio tra pseŭdantio de  *Bellis perennis* kun la unuopaj floretoj
dosiero:Dorstenia hildebrandtii ies.jpg|pseŭdantio de  *Dorstenia hildebrandtii* kun radiformaj brakteoj
dosiero:Cornus kousa var chinensis2 ies.jpg|pseŭdantio de la  azia kornuso (*Cornus kousa*) kun kvar petalsimilaj brakteoj.

Pseŭdantioj troviĝas en jenaj plantfamilioj.
*Centrolepidaceae
*Apiacoj 
*Saŭruracoj  
*Asteracoj Ĉe tiu plantfamilio oni povas nomi la pseŭdantio „korbeto“
*Kampanulacoj
*kornusacoj (Cornaceae)
*Cercidifilacoj (Cercidiphyllaceae)
*Dipsakacoj (Dipsacaceae)
*Morusacoj (Moraceae), ĉe tiu plantfamilio la pseŭdantio estas nomata "Hypanthodium" . 
*Rubiacoj (Rubiaceae)
*Ciperacoj (Cyperaceae)
*Proteacoj (Proteaceae)
*Poacoj (Poaceae)
*Triuridaceae 
*Eŭforbiacoj (Euphorbiaceae), la speciala pseŭdantio estas nomata ciato (Cyathium)
*Hamamelidacoj (Hamamelidaceae)

## Literaturo 
* Peter Leins, Claudia Erbar: *Blüte und Frucht, Morphologie, Entwicklungsgeschichte, Phylogenie, Funktion und Ökologie*, 2., neubearbeitete Auflage, Schweizerbart, Stuttgart 2008, ISBN  978-3-510-66046-9.
* Regine Classen-Bockhoff: *Pattern analysis in pseudanthia*, Plant Systematics and Evolution 171(1-4): 57-88, 2005
* D. Sokoloff, P. J. Rudall & M. Remizowa: *Flower-like terminal structures in racemose inflorescences: a tool in morphogenetic and evolutionary research*, Journal of Experimental Botany 57(13): 3517–3530, 2006

Kategorio:Floraro
Kategorio:Infloresko
Kategorio:Plantomorfologio
(15709) 1988 XH1

**(15709) 1988 XH1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Kastelo Farmach

eta|La kastelo en 2004. **Kastelo Farmach** troviĝas oriente de la urbocentro de Saalfelden. Hodiaŭ ĝi funkcias kiel hejmo por maljunuloj.

## Historio 
Kun la nomo de Hans von Farmach unue menciitis la ekzisto de la bieno en la 1339-a jaro. Li pri ĝi rezignis favore al la Konvento Sankta Zenono en Bad Reichenhall. La pligrandiĝo al gotikstila loĝdomo faritis verŝajne sub la senjoroj de Alm, respektita klano de nobeloj de Pinzgau. Sed oni ne scias kiel ili akiris la kastelon. Certa grafo Törring, kiu edzinigis Helena von Alm, ricevis fare de la salcburga episkopo la permeson vendi sian loĝejon. Nova posedanto iĝis Hans Zehentner, kiu servis kiel episkopa oficisto en la kastelo.

Lia filo Johann nobeligitis en 1614 fare de imperiestro Matiaso. La kastelon lia familio posedis ĝis 1735. Post du jaroj sub la baronino Klara Franziska von Sedmiradski transprenis ĝin Johann Franz Raimund von Rehlingen kiu komencis alikonstruigi la en 1760 ankoraŭ gotikan ejaron en barokan. Lia morto en 1770 malhelpis la finfaron. Nur la du malsuprajn etajĝojn oni povis uzi. Lia filino Maria Sybilla Negri vendis la duonfinfaritan kastelon en la 1783-a jaro al Maria Elisabeth Mayrin kiu siaflanke tuj pluvendis ĝin, kaj tiel la kastelo iĝis kamparana havaĵo (Bartlmä Schwaiger).

La ŝtato akiris ĝin finfine en 1822, alikonstruigis ĝin kaj gastigas ene kaj la landa tribunalo kaj administradejo. En 1877 detruis incendio la flankan ejon. La komunumo Saalfelden ricevis la tuton en 1902 kaj gastigis ene malsanulejon kaj oldulejon. En 1960/61 la hejmo por maljunuloj modernigitis, la resto servis kiel akuŝĵejmo (ĝis la 1980-aj jaroj).

## Priskribo 
La iama kastelo ĉe la orienta rando de la urbo ĉirkaŭatas de parko. La longa flanka fasado estas relative sobra kvankam en 1796 videblis ankoraŭ multaj orieloj kaj turetoj. Pli interesaj estas la mallarĝa orienta fasado kun siaj arkadoj. Belegas ankaŭ la kvar pintarkaj laŭboj. La rondarkaj arkadoj en la unua etaĝo hodiaŭ estas vitritaj. Ĉe ambaŭ finoj troviĝas mallongaj alkonstruaĵoj el kiuj unu havas transpasejon al la maljunulejo. La dua, norda estas iama grenejo por dekonaĵoj.

En la suda transepto troviĝis ĉeloj prizonaj por la akuzitaj aperontaj ĉe la surloka tribunalo: ĉar la kastelo de ne tute du jarcentoj havas aliajn funkciojn, el la originala ekipaĵo nenio plu saviĝis. Eĉ la belega marmora planko de la festosalonego forigitis kaj uzitis en la Kastelo Mirabell en Salcburgo ĝuste en la ŝatata geedziĝsalono.

La teretaĝo plejparte estas volbita. Ĉe la angulo nordorienta estas salono kun bela volbaĵo kiu servis ekde 1900 kiel domkapelo. En malmultaj ĉambroj ankoraŭ troviĝas survande ŝtukspeguloj ĉeplafone.

Vizitado de la kastelo eblas nur de ekstere.

## Literaturo 
* *Burgen und Schlösser in Salzburg: Pongau, Pinzgau, Lungau* - Friederike Zaisberger / W.Schlegel - 1978
* *Österreichisches Burgenlexikon* - Georg Clam Martinic - 1992
* *Von Schloß zu Schloß in Österreich* - Gerhard Stenzel - 1976

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kastelo ĉe tutnacia porburga retpaĝaro.
* Pri la kastelo ĉe *wehrbauten.de*.

Farmach
Farmach
Farmach
Silentoturo

[eta|dekstra|250ra|desegnaĵo de la [19-a jarcento pri la silentoturo de Mumbajo]]
La **silentoturoj** (konataj ankaŭ kiel *daĥma*, *doĥma* aŭ *doongerŭadi*) estas funebraj turoj propraj al la religio zoroastra, situantaj ĉefe ĉe Mumbajo, Barato, apartenantaj al la parsioj, kaj en Jazdo kaj Kermano en Irano, apartenantaj al la iranaj zoroastristoj.

La religio zoroastra konsideras la kadavron kiel malpura elemento, pro kio estas malpermesate permesi ke tiu poluu la klasikajn elementojn de tero kaj fajro. Pro tio la korpoj de la mortintoj estas alportitaj al la silentoturoj, kie ties viando estas konsumata de la gipoj. Post kiam la ostoj blankiĝas, pro la interveno de la suno kaj de la vento, ili estas ĵetataj en ostejon situantan ĉe la centra parto de la tureto.

Poste tiu kutimo iom eksmodiĝis, krome pro malpliiĝo de la populacioj de gipoj pro la Diklofenako.

## Notoj 
[eta|maldekstra|300ra|silentoturo en [Jazdo]]

Kategorio:Zaratuŝtrismo
Kategorio:Tombejoj
Kategorio:Temploj
Kategorio:Mumbajo
Kategorio:Barato
Kategorio:Turoj
Vintroĝardeno

[eta|Vintroĝardeno de la [Muzeo Horniman en Londono]]
[eta|Vintroĝardeno en Germanio kun [anemometro]]

**Vintroĝardeno** plejofte estas vitra strukturo kun metala framo, aŭ verando kun vitraj muroj kiu servas kiel pligrandigo de la salono kun aŭ sen ekzotikaj plantoj. Ĝi estas uzata por tetrinkado aŭ por intimaj akceptoj. Ĝi havas elvidon al ĝardeno aŭ parko.

Ĝi fakte estas plilongigaĵo de la salono kaj ĉefe servas por ĝui la ĝardenon dum malvarma vetero.

Ankaŭ estas grandaj vintroĝardenoj kie travintras plantoj kiuj ne estas vintrorezistaj.

## Vidu ankaŭ 
* Verando
* Forcejo

Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
15710 Böcklin

'*15710 *Böcklin''''' estas asteroido de la
asteroida zono, malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisa pentristo Arnold Böcklin (1827–1901), kreinto de pejzaĝoj kaj figuroj en riĉe kolora, monumenta, patosa stilo. Ofte, liaj temoj estas el la klasika mitologio kaj estas viglataj de granda imago.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Porcelanturo

La **Porcelanturo** aŭ *Porcelanpagodo* de Nankino (), estis pagodo de preskaŭ 80 m de alto situanta ĉe la eksa bikŝuejo Dàbào'ēn-sì, borde de la rivero Jangzio, en la urbo Nankino, iama ĉefurbo de Ĉinio. Ĝi estis konstruita en la 15a jarcento dum la dinastio Ming, kaj detruita en la 19a jarcento dum la Tajpinga ribelo.

## Eksteraj ligiloj 
* Ilustraĵo de la turo

Kategorio:Arkitekturo de Ĉinio
Kategorio:Pagodoj
Kategorio:Porcelano
Kategorio:Turoj en Azio
Kategorio:Nankino
Pagodo Liaodi

La **pagodo Liàodí** (en ĉina 料敵塔 aŭ 料敌塔, Liàodí Tǎ aŭ Liaoti T'a) de la bikŝuejo Kaīyuán-sì, en Changde, provinco Hebejo, Ĉinio, estas la ĉina pagodo antaŭmoderna plej alta konservita, kaj la pagodo el briko plej alta de la mondo, konstruita en la 11a jarcento dum la Dinastio Song (960-1279). Ĝi havas alton de 84 m, kaj estas apogita sur granda platformo de bazo okangula. Post ties finigo en 1055, la Pagodo Liaodi superpasis la alton de la antaŭa pagodo plej alta de Ĉinio kiu estas konservata, nome la pagodo centra el la Tri Pagodoj konstruita dum la Dinastio Tang, kun alto de 69,13 m. La pagodo plej alta de la ĉina historio antaŭmoderna estis pagodo el ligno de 100 m situanta en Ĉangan konstruita en 611 de la imperiestro Sui Jangdi, sed tiu strukturo jam ne plu staras.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉina arkitekturo
* Historio de la arkitekturo
* Porcelanturo

## Referencoj 
* Benn, Charles (2002). ''China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-517665-0.
* Steinhardt, Nancy Shatzman (1997). *Liao Architecture*. Honolulu: University of Hawaii Press.
* Xu Xiaoying, ed. *Zhongguo Guta Zaoxing''. Beijing: Chinese Forest Press, 2007.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Pagodo Liaodi de la Templo Kaijuan 
* Ĉinaj pagodoj, Liaodi 
* La Pagodo Liaodi en China.org.cn
* Detalo de la supra duono de la pagodo 

Kategorio:Pagodoj
Kategorio:Monumentoj de Ĉinio
Kategorio:Ĉina arkitekturo
Kategorio:Dinastio Song
Kategorio:Turoj en Azio
Ĉangano

**Ĉangan** (en tradicia ĉina: 長安, en simpligita ĉina skribo: 长安, pinjina: Cháng'ān, en Wade-Giles: Ch'ang-an), antikva ĉefurbo de Ĉinio, en sia plej hegemonia momento atingis eĉ 2 milionojn da loĝantoj, ĉe la loko de la aktuala Ŝjiano.

Liu Bang, fondinto de la dinastio Han establis en Ĉang'an la ĉefurbon de la imperio post elpovigi la dinastion Qin en 202&nbsp;a.&nbsp;K. Ĉang'an pluestis la ĉefurbo post la truda surtronigo de Ŭang Mang ĝis la fino de la regado de tiu en la jaro 24. Post la restaŭrado de la dinastio Han, la ĉefurbo estis translokigita al la urbo Lŭojango, kio markas la komencon de la epoko konata kiel Orienta Han, kaj Ĉang'an ekiĝis konata, simbole, kiel Ksījīng (西京, "okcidenta ĉefurbo").

## Eksteraj ligiloj 
* Xi'an/Chang'an  angle

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Dvara

***Dvāra***, esperantigebla kiel *dvaro*, estas sanskrita vorto (द्वार) kun la ĝenerala signifo de ‘pordo’.

En eŭropaj lingvoj, la vorto estas foje uzata kiam temas pri la pordo de hindua aŭ budhisma templo kaj ankaŭ en aliaj kazoj en kiuj la dvaro markas separon inter nereligia kaj religia spaco. En la *Vedoj*, la termino *dvāra* aludas al loko tra kiu povas pasi entoj kaj bonaj kaj malbonaj, ĉu diaj aŭ homaj.

En la arkitekturo barata *dvaro* ankaŭ povas esti monumenta pordo kun aspekto simila al tiu de triumfarko, kvankam kun simbolismo mistika. Por tiuj ankaŭ kutimas la termino *torana* (तोरण).

La sanskrita vorto *dvāra* estas rekoneble parenca al samsignifaj vortoj en multaj aliaj hindeŭropaj lingvoj, nome hindarjaj (hinde *dvār*), iranaj (perse *dar*), slavaj (ruse *dver*') baltaj (litove *durys*), ĝermanaj (angle *door*), keltaj (irlande *doras*), ankaŭ en la greka (*thýra*) kaj albana (*derë*). 

Ĝi ankaŭ estas la unua ero en la kunmetaĵo *dvarapala* 'pordogardisto' (statuo ĉe temploj). 

## Vidu ankaŭ
*Gopuramo
*Dvarapala

Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Barato
Kategorio:Pordoj
Pagodo de la Unika Piliero

eta|Ŝtuparoj de la Pagodo.
La **pagodo de la Unika Piliero** (*Chùa Một Cột*), oficiale nomita *Diên Hựu tự* (延祐寺) kaj ankaŭ konata kiel *Liên Hoa Đài* (蓮花臺) estas bikŝuejo situanta en la urbo Hanojo, nome ĉefurbo de Vietnamio. Kun la Pagodo ĉe la Rivero Aromo, estas konsiderata simbolo de Vietnamio.

La bikŝuo Thiền Tuệ sugestis la imperiestron Lý Thái Tông konstruigi bikŝuejon sur pilieron en la mezo de lotusa lageto surbaze de sonĝo kiun la imperiestro havis pri la bodisatvo Avalokiteŝvaro.

La bikŝuejo troviĝas en la ĝardeno Tây Cấm en Thạch Bảo, en la distrikto Vĩnh Thuận de Hanojo (Thăng Long). Dum la epoko de la dinastio Lý, la bikŝuejo estis la loko de jara imperiestra ceremonio por celebri la budhan tagon, dum kiu la imperiestro banis la budhon Gotamon kaj poste li liberigis birdon, kiun la spektantaro sekvis.

## Referencoj 
Kategorio:Hanojo
Kategorio:Pagodoj en Vjetnamio
Gopuramo

[eta|Templo Virupakŝa en [Hampi.]]
[eta|Gopuramoj kun statuoj multkoloraj en [Kumbakonam.]]
**Gopuramo** aŭ **gopuro** estas elemento karaktera de la arkitekturo de la temploj hinduismaj de la sudo de Barato, konsista en ornama turo situanta super la enirejo al la areo de la templo. Temas tiele pri "pordoturo" kiu plenumas, en la rita aspekto, la funkciojn de *dvara*.

La gopuramo kutime prezentas formon de piramido, kaj estas ĝenerale ornamita per skulptaĵoj pentritaj reprezentantaj diojn kaj aliajn diaĵojn kaj ĉielajn estaĵojn. Spite strukturajn similaĵojn, oni evitu la konfuzon de la *gopuramoj* kun la konstruaĵoj kiuj konstituas la kernon de la temploj de la hinduismo en la sudo de Barato; tiaj konstruaĵoj nomiĝas vimanamoj. Simila strukturo kvankam tipa tiukaze de la nordo de Barato estas la ŝiĥara. Ĝi estas elemento tipa ankaŭ de la temploj angkoraj en Kamboĝo.

## Vidu ankaŭ 
* stupao

## Referencoj 
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Arto de Barato
Kategorio:Arkitekturaj elementoj
Kategorio:Sanskrito
Kategorio:Turoj en Azio
15724 Zille

'*15724 *Zille''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana fotisto kaj grafikisto Heinrich Zille (1858–1929), kiu portretis la medion de la ordinara berlinanoj en la stratoj, la kvartalojn de la laborista klaso kaj la foirejoj. Liaj popularaj bildoj aperita en pluraj revuoj. Lia sociokritikaj ilustraĵoj unuigas komedion kaj tragedion en ununura vojo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
15727 Ianmorison

'*15727 *Ianmorison''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astrofizikiston Ian Morison, radio-astronomon ĉe la Observatorio Jodrell Bank de la Universitato de Manchester kaj direktoron de la operacioj de MERLIN kaj SETI. Li estas lektoro en la universitato kaj en aliaj lokoj, inspirante multenombrajn homojn. Li ankaŭ estas konata kiel bonega fotisto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Kitaj-Gorod (apartigilo)

**Kitaj-Gorod** aŭ **Kitaj-urbo** havas kelkajn signifojn:

* **Kitaj-urbo** estas historia urboparto de Moskvo
* '''''' estas stacio de la Metroo de Moskvo
(15713) 1989 SM4

**(15713) 1989 SM4** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
15728 Karlmay

'*15728 *Karlmay'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana verkisto Karl May (1842–1912), aŭtoro de belegaj fantaziaj rakontoj. Li komencis per rakontoj pri sia ercmontara hejmo. Lia mirindaj, ekzotaj kaj buntaj aventuraj romanoj estis ĉefe situigataj en nordamerika sovaĝa okcidento kaj en Fora Oriento. Ili iĝis tre popularaj kaj estis tradukitaj en pli ol 25 lingvojn.

*Vidu ankaŭ 348 May.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Kategorio:Karl May
(15712) 1989 RN2

**(15712) 1989 RN2** estas malgranda malhela asteroido de la
asteroida zono malkovrita la  de la novzelandaj geastronomoj Pamela M. Kilmartin kaj Alan C. Gilmore elde la Universitata Observatorio de Monto John, en Suda Insulo (Nov-Zelando).

Je la epoko de la , la granda duonakso de ĝia orbito estis 3,19595777  ; tio, kiu tiam metis ĝin ĉ. 604&nbsp;700&nbsp;km cis la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alan C. Gilmore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
(15715) 1989 UN1

**(15715) 1989 UN1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yoshikane Mizuno
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Bonodoraj Montetoj

eta|Palace hall sitting at top of Fragrant Hills
eta|maldekstre|Pagodo de la Bonodoraj Montetoj (*Xiāngshān Gōngyuán*, Pekino).
La **Parko de la Bonodoraj Montetoj** (Parko Ksiangŝan; en ĉina 香山公园, Xiāngshān Gōngyuán) estas imperia ĝardeno ĉe la piedo de la Okcidentaj Montoj en la Distrikto Haidian, en nordokcidento de Pekino, Ĉinio. Ĝi estis konata iam kiel **Palaco Jingji** aŭ "Jingjijuan" (靜宜園). Ĝi kovras 1.6&nbsp;km² (395 akreojn) kaj konsistas el natura arbaro miksita de pinoj kaj kupresoj, aceroj, kotinoj kaj persimonoj, same kiel pejzaĝigitaj areoj kun tradicia arkitekturo kaj kulturaj restaĵoj. Ĝia nomo derivas el la plej alta pinto de la parko, nome Ksianglu Feng (Incensbruligeja Pinto), je 557 metroj (1827&nbsp;ft) nome montetoj kun du grandaj ŝtonoj similantaj al incensbruligiloj pinte.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Beijing Xiangshan Park . Oficiala retejo de la pekina parko Ksiangŝan.
* Fragrant Hills Park . Oficiala retejo de la pekina olimpiko de 2008.

Kategorio:Ĝardenoj en Azio
Kategorio:Pekino
Baziliko de Sankta Laŭrenco de Milano

La **Baziliko de Sankta Laŭrenco** aŭ en itala **Basilica de San Lorenzo Maggiore** estas grava loko de katolika adorado situanta en Milano, Italio, ene de la ringo de kanaloj, origine konstruita en romia epoko nome en la 4a jarcento (Prakristana Arto) kaj sekve rekonstruita kelkajn fojojn dum la jarcentoj. Situanta ĉe la mezepoka pordo Ticino, ĝi estis unu el plej antikvaj preĝejoj de Milano. Ĝi estas ĉe la urba parko nomita Bazilika Parko, kiu inkludas kaj la Bazilikon de Sankta Laŭrenco kaj la Bazilikon de Sankta Eŭstorgio, same kiel la romiajn Kolonojn de Sankta Laŭrenco.

Kategorio:Monumentoj de Milano
15716 Narahara

'*15716 *Narahara'''* estas asteroido de la asteroida zono
malkovrita la  de la japanaj astronomoj Atsushi Takahashi kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Hiroshi Narahara'', trejniston por la basbala teamo "Ĉuniĉi Dragonoj" kaj amikon de la unua malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Takahashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Prakristana arto

[eta|*Kuracado de la malsanulino*. [Fresko de la katakomboj de Romo.]]
**Prakristana arto** estas termino uzata por la stilo arta kiu disvolviĝis dum la ses unuaj jarcentoj de nia erao en suda Eŭropo kaj ĉirkaŭ la Mediteraneo, ekde la apero de la kristanismo, dum la romia dominado, ĝis la invado de la ĝermanaj popoloj, kvankam en Oriento pluis, post la divido de la Imperio, en la nomita bizanca arto.

En Okcidento, Romo estas la centro kaj simbolo de la kristaneco, pro kio en ĝi okazis la unuaj manifestiĝoj artaj de la primitivaj kristanoj aŭ paleokristanoj, kio ricevas grandan influon de la romia arto kaj en arkitekturo kaj en la plastikaj artoj. Same kiel ĝenerale por la tuta historio de la kristanismo en ties unuaj momentoj, ankaŭ en arto distingiĝas du epokoj, separataj de la publikigo de la Edikto de Milano fare de Konstantino en la jaro 313, kio sekurigis al la kristanoj kompletajn rajtojn por publika manifestado de ties kredoj kaj sekve de ties projekcio en arto.

## Katakomboj 
## Bazilikoj 
## Skulptarto 
## Pentrarto 
## Vidu ankaŭ 
*Historio de arto
*Ikonografio

Kategorio:Historio de arto
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Kristanismo
Nartekso

eta|350px|Mapo de preĝejo kun indiko de la situo de la nartekso.
La **nartekso** en la bazilikoj de la romanika stilo estas la atrio separata de la resto de la navoj per fiksaj dividoj, destinita al la pentofarantoj aŭ novuloj (nebaptitaj). La modelo devenas de la antikvaj bazilikoj prakristanaj.

Kiam ĝi troviĝas en la ekstero de la fasadoj, kiel malferma portiko, ĝi nomiĝas *eksonartekso*. Kaze de enhavo de dua interna nartekso, ĝi nomiĝas *endonartekso*, kiel ĉe la kazo de la bizanca preĝejo de Sankta Savanto de Jora de Konstantinopolo, aktuala Istanbulo.

La vorto devenas de *narthex* (mezepoka latino de la klasikgreka termino *narthex* νάρθηξ por fenkolo) kiu estis la loko de la pentofarantoj. En moderna greka *narthekas* (νάρθηκας) aludas al enireja portiko al preĝejo. Ĝi estas uzata ankaŭ por aludi al la kunvena spaco en la malantaŭa parto de preĝejo.

Laŭ Francisko Azorín **nartekso** estas *Vestiblocela portiko ĉe la unuaj kristanaj bazilikoj; ofte ĝi surhavis etaĝon utiligeblan por biblioteko.* Li indikas etimologion el la greka *nartheks* (grundo) kaj de tie la latina *narthex*. Kaj li aldonas la terminojn *ekstera nartekso* kaj *interna nartekso*, kontraŭe al la neologismaj (aŭ pli grekdevenaj) variantoj, jam menciitaj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Krautheimer, Richard (1986). Architettura paleocristiana e bizantina. Turin: Einaudi. ISBN 88-06-59261-0.

Kategorio:Romanika arkitekturo
Kategorio:Portikoj
Katedralo de Aleksandro Nevskij de Sofio

La **Katedralo de Aleksandro Nevskij ** () en Sofio, ĉefurbo de Bulgario, estas arkitekturaĵo honore al la rusoj pereintaj por la liberigo de Bulgario for de la Ottomana Imperio en 1877–1878. Ĝi estas la katedrala sidejo del Patriarkato de Bulgario.

Estas unu el la plej gravaj reprezentoj de la konstruarto ene de la ortodoksismo, agnoskita pro sia arkitekturo, freskoj kaj dimensioj. Ĝi estas 72 metrojn longa, 42 metrojn larĝa kaj 52 metrojn alta, ĝi havas areon de  kaj enhavkapablon por  personoj. Ĝi suferis pro la du mondmilitoj dum kiu preskaŭ oni detruis ĝin.

Ĝi estas unu de la plej grandaj katedraloj de la kristana ortodoksismo de la mondo kaj en ĝia kripto troviĝas artgalerio de antikva bulgara arto kaj renesanca de la periodo inter 4-a kaj 19-a jarcentoj, komponita de antikvaj ikonoj. tiu galerio posedas unu de la ĉefaj kaj pli grandaj kolektoj de ortodoksaj ikonoj de la mondo. La preĝejo estis proklamita monumento de kulturo en 1924.

Kategorio:Sofio
Kategorio:Katedraloj en Eŭropo
Aleksandro Nevskij de Sofio
Kategorio:Kristana ikonografio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1910-1919
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1912
Sofia
La Regenta

***La Regenta*** estas la unua romano de Leopoldo Alas «Clarín», publikigita en du volumoj en 1884 kaj 1885. Granda parto de la kritikistaro konsideras ĝin kiel majstroverko kaj de Clarín kaj de la hispana romanaro de la 19a jarcento, kiel unu el la ĉefaj montroj de la naturalismo kaj de la progresisma realismo.

La romano, kies agado okazas en Vetusta, nome provinceca hispana urbo malantaŭ kies nomo kaŝis "Clarín" la ĉefurbon de Asturio, Oviedo, publikiĝis en Barcelono (Daniel Cortezo y Cía.) dum aliloke estigis veran skandalon, ĉefe en Oviedo. Ĉefa la eklazia hierarkio atakis akre la disvastigon de la verko.

## Historio 
En provinceca urbo, Vetusta, loĝas Ana Ozores, de nobela malriĉigita familio, edzino de don Víctor Quintanar, regento (alta funkciulo), el kio devenas la kromnomo de "la Regenta". Ana edziniĝis kun don Víctor pro konvena nupto. Ŝi estas multe pli juna ol sia edzo, kun kiu ŝi sentas pli amikecon kaj dankemon ol vera edzinan amon, dum ŝi vivas inter soleco kaj enuo. Pro revemo ŝi iomete rifuĝiĝas en mistikismo, sed ŝia konfesisto, la altpostena pastro Fermín de Pas, seniluziigas ŝin kiel ŝi konstatas, ke vere li klopodas nur atingi ŝian virinan amon. Ŝi tiam falas en brakoj de Álvaro Mesía, fripona donĥuano, kun kiu ŝi havos amaferon absolute malproksima de ŝiaj romantismaj idealoj. La etosa subpremado socia kontraŭ la ĉefa rolulo Ana alproksimigas la romanon al la teorioj de la Naturalismo.

Ana Ozores estas rolulo enkadrita en la patologio de la spirito konata kiel bovarismo.

## Sekvo 
La romano estis foje adaptita kaj al kino kaj al televido.

## Vidu ankaŭ 
* La Regenta (1974) de Gonzalo Suárez

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta teksto de La Regenta
* Concordancias completas de *La Regenta*  PDF - ODT

Kategorio:Literaturo de Hispanio
Kategorio:Romanoj
Kategorio:Libroj aperintaj en la 19-a jarcento
Kategorio:Oviedo
Kategorio:Realismo
Kategorio:Fikciaj hispanoj
Kategorio:Fikciaj nobeloj
Kategorio:Hispanio en fikcio
Kategorio:Adulto en fikcio