open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiroido

eta|300ra|skema bildo de la tiroido
**Tiroido** (nomo, kiu devenas de la greka vorto por "ŝildo", pro ĝia formo) estas unu el la grandaj glandoj de la endokrina sistemo de la korpo.

Ĝi havas 2 lobojn en la kolo (antaŭ la trakeo) kaj sekrecias la hormonojn, ĉefe T4 kaj T3, kiuj reguligas la takton de la metabolo kaj malprofitigas la funkciadon de aliaj organoj. Jodo estas esenca elemento de la hormonoj T3 kaj T4. La tiroido ankaŭ sekrecias la hormonon kalcitonino, kiu havas ĉefan rolon en la reguligo de kalcio en la korpo.

Hipertiroidismo (tiroido superaktiva) kaj hipotiroidismo (tiroido nesufiĉe aktiva) estas tre oftaj malsanoj de tiu glando.

Strumo estas ŝvelaĵo en la kolo rezultanta el pligrandigo de la tiroida glando.

## Vidu ankaŭ 
* Paratiroido
* Malsano de Basedow


Kategorio:Endokrina sistemo
Kategorio:Endokrinaj glandoj
Vintra Olimpiko 1976

## Medala klasifiko 
## Partoprenantoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 
*  
* 
* 
*  
*  
*  
* 
* 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
*  

----
----

----

Kategorio:1976 en Aŭstrio
Kategorio:Innsbruck
Traktato de Romo

La vorto **traktato de Romo** povas celi tri interŝtatajn traktatojn, kiuj ĉiuj estis interkonsentitaj en la urbo Romo:

* 20ra La Traktatoj de Romo aŭ Romaj Traktatoj - en pluralo - celas la traktatojn pri la fondo de la Eŭropa Ekonomia Komunumo kaj pri la fondo de la Eŭropa Atom-Energia Komunumo de la jaro 1957,
* En 1924 estas samnoma traktato inter la ŝtatoj *Italio* kaj la *Reĝolando de Kroatoj, Serboj kaj Slovenoj* el la jaro 1924,
* En 1983 plia, samnoma traktato inter *Italio* kaj la *Socialisma Federalisma Respubliko Jugoslavio*, en kiu temis pri rekompensoj por la italoj (en la itala lingvo nomataj *esuli*), kiuj ĝis la fino de la Dua Mondmilito loĝis en la urbo Rijeka, la regionoj Istrio kaj Dalmatio borde de la Adriatika Maro, kaj tiam estis forsenditaj al Italio,
* En 1990 ankoraŭ plia, samnoma traktato, kiu institucie fiksis regulajn interkonsultiĝojn inter reprezentantoj de la Rio-grupo de demokratiaj ŝtatoj en Suda kaj Centra Ameriko unuflanke kaj la Eŭropa Unio aliflanke.
* En 2002 Statuto de Romo estas aŭtoritata fonto por la agadoj de la Internacia Puna Kortumo situanta en Hago.

Kategorio:Traktatoj
Füle

**Füle** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Székesfehérvár. La loknomo estas hungare: ies orelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.0529/18.2477
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 8157
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo inter Budapeŝto kaj norda Balatono, flankovoje Polgárdi estas proksime. Balatonkenese troviĝas 13, Enying 18, Várpalota 22, Székesfehérvár 26 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1009 laŭ tiama hungara ortografio *"Fyley"*. Dum la mezepoko peĉenegoj vivis en Füle. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva.

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Naskiĝo de Johano Baptisto (Füle) el la 18-a jarcento kun mezepokaj restaĵoj
* baroka paroĥo de 1749
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1842

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Somera Olimpiko 1936

La Internacia Olimpika Komitato estis ja maltrankviligita pro kreskanta forto de faŝismo en Germanio, sed rilate al sukceseco de vintra olimpiko, kiu ankaŭ okazis en Germanio, Berlino fine fariĝis la gastiganta urbo.

Multe da landoj proponis bojkoti tiun ĉi olimpikon, sed fine unusola lando, kiu vere mankis, estis Hispanio, pro enlanda milito, kiu tiutempe paralizis la landon.

La ludojn malfermis Adolf Hitler en la dum du jaroj monumentece konstruita Olimpika stadiono de Berlino kaj kelkaj teamoj eĉ dum bonveniga ceremonio salutis Hitleron per hitler-saluto. Stelulo de la ludoj estis spite al tiu ĉi harmoniigo afrik-usonano Jesse Owens. Owens ridindigis la teorion de Hitler pri arja supereco, kiam li gajnis kvar orajn medalojn en kuro je 100 kaj 200 metroj, en longosalto kaj en stafetkurado 4x100 metroj.

La potenca germana teamo subtenata de la registaro superis la tabelon kun 33 oraj medaloj. Post Germanio sekvis Usono kun 24 kaj Hungario kun 10 oraj medaloj.

En Berlino oni unuafoje batalis je olimpika oro en kajakado-kanuado, basketbalo kaj subĉiela manpilkado.

La Dua Mondmilito interrompis kontinuecon de la ludoj kaj la venontaj okazis nur en la jaro 1948.

## Partoprenantoj 
Sportistoj el 49 landoj partoprenis en la ludoj. Tio estis nova rekordo. Unuafoje partoprenis Afganio, Bermudo, Bolivio, Kostariko kaj Liĥtenŝtejno.

* '**
* 
* 
* 
* 
* 
* **'
* '**
* 
*  
* 
*  
* 
*  Ĉinio 
* 
* **'
* 
* '** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* **' 
*  
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* '**
* 
* 
* 
* **'
* ''''
* 

## Medala klasifiko 
## Plano de la Someraj Olimpikaj Ludoj en 1936 

Dosiero:Olympic Fire in Berlin 1936.jpg|
Dosiero:Berlin36-2.jpg|
Dosiero:Olympics in Berlin 1936.jpg|

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Olimpiaj ludoj
* Popola olimpiko 1936

## Eksteraj ligiloj 
* United States Holocaust Memorial Museum - Online Exhibition: Nazi Olympics: Berlin 1936 
* United States Holocaust Memorial Museum - Library Bibliography: 1936 Olympics 

Kategorio:Eventoj en Berlino
Kategorio:1936 en Germanio
Kategorio:Sporto en Berlino
Eŭropa Komunumaro

eta|la membroŝtatoj de la Eŭropa Komunumaro (en 1973)
La **Eŭropaj Komunumoj** (laŭ la oficialaj lingvoj de la fondaj membroŝtatoj , ,  kaj  kaj ekde 1973 ankaŭ  kaj ) - estas la tuto de la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo (EKKŜ), Eŭropa Komunumo pri Atomenergio (Euratom) kaj Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK, ekde 1993 Eŭropa Komunumo). Per la ekvalidiĝo de la Traktato de Mastriĥto, la 1-an de novembro 1993, surbaze de la Eŭropaj Komunumoj fondiĝis la Eŭropa Unio, tamen la tri komunumoj formale pluekzistis; tamen la Eŭropa Komunumo pli kaj pli graviĝis kaj la EKKŜ kaj Euratom perdis je graveco, ĉar kies funkciojn pli kaj pli povis transpreni la Eŭropa Komunumo. Nur per la Traktato de Lisbono, interkonsentita en 2007 kaj ekfunkciinta la 1-an de decembro 2009, fine fuziiĝis la Eŭropa Komunumo kun la Eŭropa Unio.

Kategorio:Eŭropa Unio
Eŭropa Komunumo pri Atomenergio

150px
La **Eŭropa Komunumo pri Atomenergio** (**EKAE** aŭ **Eŭratomo**) fondiĝis la 25-an de marto 1957 kadre de la Traktatoj de Romo. Fondaj membroŝtatoj estis Belgio, Francio, Germanio (FRG), Nederlando, Italio kaj Luksemburgio. Ekde la jaro 1965 ĝi estas krom la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo kaj la same kadre de la Traktatoj de Romo fondita Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK) parto de la Eŭropa Komunumaro (EK), ekde la sekva Traktato de Mastriĥto de 1992 nomata Eŭropa Unio.

Tasko de la Eŭropa Komunumo pri Atomenergio estas, "per la kreo de por la rapida starigo kaj evoluo de atomenergiaj industrioj necesaj kondiĉoj kontribui al la levo de la vivkvalito en la membroŝtatoj kaj al la evoluo de la interrilato kun la aliaj ŝtatoj" (artikolo 1, teksto de la traktato legebla en 23 eŭropaj lingvoj pere de la reta ligilo menciita paĝofine). Same kiel la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo ankaŭ la EKEA celas plistabiligi la pacon en Eŭropo per la "komunigo", do la reciproka kontrolo, de materio esenca en la kazo de nedezirinda milito inter la ŝtatoj de Eŭropo - ĉi tie la atomenergio estas la fokuso.

eta|150px|la fondaj membroŝtatoj de la EKAE
La unuopaj ĉapitroj de la traktaro precizigas interalie la subtenon de la esploro pri atomenergio, la disvastiĝo de konoj, la protekto de la sano de la kunlaborantoj de la atomenergia industrio samkiel la tuta enloĝantaro, la kreo de komunaj interŝtataj entreprenoj, la havigo de materialoj necesaj por utiligo de la atomenergio, la kontrolo de la sekureco de la atomenergiaj entreprenoj kaj la atomenergiaj rilatoj kun entreprenoj kaj registaroj de nemembraj ŝtatoj.

Kontraste al la traktato pri la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo, kiu dum la jaro 1951 estis subskribita por 50 jaroj kaj do finiĝis fine de la jaro 2001, la daŭro de la traktato pri la EKEA estas tempe nelimigita. Krome la traktato - kontraste al pli-malpli ĉiuj aliaj interkonsentoj lige al la unuiĝo de Eŭropo - ekde sia ekvalidiĝo ne estis grave ŝanĝita.

## Eksteraj ligiloj 
* la paĝoj *eur-lex.europa.eu* havas la originan tekston de la traktato en 23 eŭropaj lingvoj
* Heuel-Fabianek, B., Kümmerle, E., Möllmann-Coers, M., Lennartz, R. (2008): The relevance of Article 37 of the Euratom Treaty for the dismantling of nuclear reactors. atw - International Journal for Nuclear Power 6/2008 

Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1957
Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo

150px
La **Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo** (**EKKŜ**) fondiĝis la 18-an de aprilo 1951 per traktato subskribita en Parizo, kaj praktike ekfunkciis la 23-an de julio 1952. Fondaj membroŝtatoj estis Belgio, Francio, Germanio (FRG), Nederlando, Italio kaj Luksemburgio. La politikaj centroj estis Luksemburgo kaj Strasburgo, poste ankaŭ Bruselo. Komencaj fondaj lingvoj, antaŭ la fuzio kaj postaj vastigoj, estis la nederlanda, la franca, la germana kaj la itala. Ekde la jaro 1965 ĝi estas krom la Eŭropa Komunumo pri Atomenergio (EKAE) kaj la same kadre de la Traktatoj de Romo fondita Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK) parto de la Eŭropaj Komunumoj (EK), ekde la sekva Traktato de Mastriĥto de 1992 nomata Eŭropa Unio. La Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo estis laŭplene kreita por 50 jaroj kaj sekve formale ĉesis ekzisti la 23-an de julio 2002, ekzakte duonjarcenton post la fondiĝo: de tiam Eŭropa Unio konsistas el nur du Komunumoj (EK kaj EKAE).

La EKKŜ estis la unua ekzemplo de internacia, eŭropa sektora kunlaboro, do kunlaboro sur preciza kampo – produkto kaj vendo de karbo kaj de ŝtalo. La traktato starigis Altan Aŭtoritaton, kiu kontrolu kaj administru tiun kunlaboron.

eta|150px|la fondaj membroŝtatoj de la EKKŜ
**Kial tia kunlaboro?**

La kreo de EKKŜ celis:
* malhelpi novajn militajn konfliktojn en Eŭropo, metante la ĉefajn produktojn utilajn por la militaj industrioj sub supernacian kontrolon;
* estigi solidarecon inter la eŭropaj landoj, kiuj ĝis tiam ofte interbatalis, dum ili apartenas al sama civilizo kaj portas similajn valorojn.

Tiun ideon pri kunlaboro vortigis la franca ministro pri eksterlandaj aferoj Robert Schuman:

*"Eŭropo ne fariĝos plena konstruaĵo per unu paŝo; ĝi fariĝos per konkretaj realigoj, kiu kreos unue faktan solidarecon."*

La plej grandaj provizoj de karbo ene de la teritorio de la ses fondaj membroŝtatoj estis en la okcidento de Germanio: en la Ruhr-regiono, centra parto de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio, kaj iom malpligrandkvante en Sarlando. La registaro de Francio havis aparte grandan intereson pri la kreo de komunumo pri karbo kaj ŝtalo, ĉar dum ĝi havis politikan influon pri Sarlando, la *Ruhr-regiono* situis en la parto de Germanio tiuepoke kontrolita de la armeo de Britio - per la kreo de la komunumo Francio same kiel la kvar aliaj landoj ekhavis pli bonan, pacan aliron al la kompletaj karboprovizoj de okcidenta Germanio, kaj tio por ĉiuj tiuepokaj naciaj industrioj estis esenca bazo por prospera disvastiĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* la paĝoj *eur-lex.europa.eu* havas la originan tekston de la traktato en 23 eŭropaj lingvoj

Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1951
Ferenc Futurista

**Ferenc Futurista**, propranome **František Fiala** (naskiĝinta la 7-an de septembro 1891, Smíchov – mortinta la 19-an de junio 1947, Prago) estis ĉeĥa aktoro kaj skulptisto.

František Fiala devenis el artista familio, lia pli juna frato estis Eman Fiala. Li komencis roli jam en muta filmo, sed la plej grandan gloron li akiris nur en erao de sonfilmo, kiam li kreis kelke da dekoj plejparte komediaj roloj. En la 20-a jaroj kaj la 30-a jaroj de la 20-a jarcento li apartenis inter la plej ŝatatajn ĉeĥajn kabaredajn komikulojn.

## Roloj en filmoj 
* *Miláček pluku*
* *Otec Kondelík a ženich Vejvara*
* *Cesta do hlubin študákovy duše*
* *Lucerna*
* *Muzikantská Liduška*
* *Tetička*
* *Městečko na dlani*
* *Prstýnek*
* *Dva týdny štěstí*

Kategorio:Unuarespublikaj aktoroj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Ĉeĥaj skulptistoj
Josef Jindřich Šechtl

**Josef Jindřich Šechtl** (naskiĝinta en 1877 Tábor – mortinta en 1954 Tábor) estis ĉeĥa fotografisto okupiĝanta precipe per fotoĵurnalismo kaj per portreta fotografio. Post la patro *Ignác Šechtl* li heredis kaj tre disvastigis fotografian studion *Šechtl kaj Voseček*, kiu fariĝis la plej granda en la ĉeĥa sudo.

## Ekzemplo de verko 
**Reveno de Tomáš Garrigue Masaryk (TGM) el rifuĝejo, halto en Tábor, la 21-an de decembro 1918:**

Kategorio:Ĉeĥaj fotistoj
Marcelle Lender

**Marcelle Lender** (propranome **Anne-Marie Marcelle Bastien**, 1862-1926) estis franca kanzonistino kaj dancistino, hodiaŭ konata precipe el bildoj de Henri de Toulouse-Lautrec.
eta|200px|maldekstra|Henri de Toulouse-Lautrec: *Marcelle Lender estas dancanta boleron en opereto Chilpéric*, 1895
maldekstra|200px|eta|Henri de Toulouse-Lautrec: *Marcelle Lender*, 1895
La plej fama bildo de Lender de Lautrec estas registro de ŝia dancprezentiĝo en opereto *Chilpéric* de Florimond Hervé, kiu hodiaŭ troviĝas en vaŝingtonaj kolektoj de National Gallery of Art.

Kategorio:Francaj dancistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Traktatoj de Romo

150ra
La **Traktatoj de Romo** interkonsentiĝis la 25-an de marto 1957 en la italia ĉefurbo Romo. Subskribintaj membroŝtatoj estis 20ra Belgio, 20ra Francio, 20ra Germanio (FRG), 20ra Nederlando, 20ra Italio kaj 20ra Luksemburgio.

Temis pri
# la traktato pri la fondo de la Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK), renomita traktato de Eŭropa Komunumo (EK) en 1992, kaj
# la traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo pri Atomenergio (EKAE, aŭ Eŭratomo).

La du komunumoj estis du esencaj eroj de la poste fondita Eŭropa Komunumaro. Kune kun la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo el la du komunumoj fine ekde la sekva Traktato de Mastriĥto de 1992 ekestis la Eŭropa Unio.

## Celoj de la fonditaj komunumoj 
eta|160ra|la fondaj membroŝtatoj de la EEK kaj EKAE

### EEK 
* sekurigo de la socia kaj ekonomia progreso en ĉiuj membroŝtatoj
* forigo de bariloj inter la membroŝtatoj, forigo de doganoj
* plibonigo de la viva kaj labora leĝaro
* disvastiĝo de la komuna ekonomio, balancita komerco, justa konkurenco
* komuna komerca, agrikultura kaj trafika politikoj
* konservo kaj stabiligo de paco kaj libereco
* garantio pri libera trafiko de personoj, servoj, kapitalo kaj varoj
* pliproksimigo de enŝtataj leĝoj
* ena kaj ekstera financa stabileco

### EKAE 
* sekura kaj efika utiligo de atomenergio
* subteno de la esploro pri la teknologio
* disvastiĝo de konoj, la protekto de la sano de la kunlaborantoj de la atomenergia industrio samkiel la tuta enloĝantaro
[eta|120ra|jen kiel ekzemplo la [Luksemburgaj eŭro-moneroj|speciala monero je 2 eŭroj de Luksemburgio]]
* kreo de komunaj atomenergiaj interŝtataj entreprenoj
* havigo de materialoj necesaj por utiligo de la atomenergio
* kontrolo de la sekureco de la atomenergiaj entreprenoj kaj la atomenergiaj rilatoj kun entreprenoj kaj registaroj de nemembraj ŝtatoj

La interpliproskimiĝo de la ekonomiaj politikoj (unuecigo de impostoj, leĝoj pri medioprotekto, lukto kontraŭ senlaboreco, minimumaj salajroj kaj multo pli) okazu en etaj paŝoj ene de 12 jaroj.

Okaze de la 50-jariĝo de la Traktatoj de Romo dum la jaro 2007 ĉiu ŝtato de la Eŭrozono eldonis specialan moneron je 2 eŭroj kun pli-malpli la sama motivo.

## Eksteraj ligiloj 
* historio de la Traktatoj de Romo (animacio) 
* 

Kategorio:Eŭropa Unio
Henriko (Luksemburgo)

350px|eta|dekstra|Grandduko Henriko dum la nupto de sia filo princo *Louis* septembre 2006
**Henriko de Luksemburgo** (*&nbsp;la 16-an de aprilo 1955 en *Betzdorf*, Luksemburgo) estis grandduko de Luksemburgo de 2000 ĝis 2025. Li en la franca kaj luksemburga lingvoj nomiĝas *Henri* kaj, en la luksemburga ĝi estas foje ankaŭ nomita *Heng*. Henriko estis la sesa luksemburga reganto el la dinastio Nassau-Weilburg. Lia plena titolo estis "Lia Reĝa Moŝto grandduko de Luksemburgo, duko de Nassau, princo de Bourbon-Parma, grafo de Sayn, Königstein, Katzenelnbogen kaj Diez, fortikaĵa grafo de Hammerstein, sinjoro de Mahlberg, Wiesbaden, Idstein, Merenberg, Limburg kaj Eppstein". Henriko parolas la luksemburgan, francan, germanan kaj anglan lingvojn. Ekde 1998 li estas membro de la Internacia Olimpika Komitato.

## Dinastio 
Post la morto de Vilhelmo la 4-a de Luksemburgo la dinastio de Nassau-Weilburg laŭ strikta interpreto formortis, ĉar ne estis vira heredanto. Pro la granddukiĝo de la princinoj Maria-Adelheid kaj Charlotte ĝi tamen pluvivis. Per la nupto de Charlotte kun la princo Felix de Bourbon-Parma la dinastio unuiĝis kun tiu de Bourbon-Parma. Pro politikaj kialoj la grandduka familio tenis la nomon "de Nassau", ĉar laŭ la artikolo 3 de la konstitucio de Luksemburgo la dinastio Nassau estas fiksita kiel reganta dinastio de la ŝtato. La familia blazono inkluzivas la blazonojn de Luksemburgo kaj Nassau, kaj tiun de la dinastio Bourbon-Parma (tri lilioj de la reĝoj de Francio, ruĝa rando de la duko de Anjou).

## Kapitalo 
[eta|150px|maldekstra|Ĉiu regula [luksemburgaj eŭro-moneroj|eŭro-monero de Luksemburgo portas la portreton de Henriko, jen ekzemple tiu de 1 €]]
En la jaro 2006 laŭ la usona ekonomia magazino *Forbes* Henriko posedis kapitalon de 4,6 miliardoj da Eŭroj. La belga gazeto *Het Laatste Nieuws* dum septembro 2007 publikigis liston de la plej riĉaj monarkoj de Eŭropo, en kiu la kapitalo de Henriko taksiĝis je "nur" 1,2 miliardoj da Eŭroj kaj li ricevis la kvaran lokon post princo *Johann Adam la 2-a* de Liĥtenŝtejno (3 miliardoj da Eŭroj), la reĝino Elizabeto la 2-a de Britio (1,8 miliardoj da Eŭroj) kaj la reĝo Johano Karlo de Hispanio (1,7 miliardoj da Eŭroj). .

## Familio 
Henriko de Luksemburgo geedziĝis la  kun Maria Teresa de Luksemburgo, naskita *María Teresa Mestre Batista-Falla* en Havano, Kubo.

La paro havas jenajn gefilojn:

* Vilhelmo, *Guillaume Jean Joseph Marie*, n. la 11-an de novembro 1981, grandduko ekde 2025
* princo Felikso, *Félix Léopold Marie Guillaume*, n. la 3-an de junio 1984
* princo Ludoviko, *Louis Xavier Marie Guillaume*, n. la 3-an de aŭgusto 1986
* princino Aleksandra, *Alexandra Joséphine Teresa Charlotte Marie Wilhelmine*, n. la 16-an de februaro 1991
* princo Sebastiano, *Sébastien Henri Marie Guillaume*, n. la 16-an de aprilo 1992

## Vidu ankaŭ 
* Luksemburgaj eŭro-moneroj, ĉiuj moneroj havas la portreton de la grandduko Henriko.

## Referencoj 
Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
Kategorio:Luksemburgo
Kategorio:Burbonoj
Vintra Olimpiko 1968

## Medala klasifiko 
## Partoprenantoj 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*  
* 
*  
*  
*  
* 
* 
*  
* 
*  
*  
* 
*  
* 
* 
*  
*  
*  
*  
*  

----
----

----
----

Kategorio:1968 en Francio
Kategorio:Grenoblo
Kategorio:Sportaj eventoj en Francio
Vintra Olimpiko 1952

**
**
'''

Ĉiuj olimpikaj ejoj estis en la metropola areo de Oslo, krom la alpaj skiaj okazaĵoj, kiuj estis okazigitaj ĉe Norefjell, 113 kilometrojn de la ĉefurbo. Nova hotelo estis konstruita por la gazetaro kaj eminentuloj, kune kun tri dormejoj por loĝigi atletojn kaj trejnistojn, kreante la unuan modernan olimpikan vilaĝon. Oslo portis la financan ŝarĝon pri aranĝado de la evento kontraŭ la enspezo kiun ili generis. La vintra olimpiko de 1952 estis la unua el la du sinsekvaj Olimpikoj okazintaj en Norda Eŭropo, antaŭante la someran olimpikon de 1952 en Helsinko, Finnlando.

La vintraj ludoj de 1952 altiris 694 atletojn reprezentante 30 landojn, la plej granda nombro ĝis tiam, kiuj partoprenis en kvar disciplinoj kaj 22 eventoj. Sportaj teamoj de Japanio kaj Germanio faris sian revenon al la Vintra Olimpiko post kiam ili ne rajtis partopreni la ludojn de 1948 en la sekvo de la 2-a mondmilito. Germanio estis reprezentita sole fare de okcidentgermanaj atletoj post kiam funkciuloj de Germana Demokratia Respubliko malkonsentis ke ĉiuj germanaj sportistoj konkurus kiel unuigita teamo. Teamoj de Portugalio kaj Nov-Zelando faris siajn Vintroolimpikajn debutojn, kaj virinoj estis unuafoje permesitaj konkuri en skikurado.

La norvego Hjalmar Andersen venkis en tri el kvar rapidsketaj konkuroj kaj fine estis la plej sukcesa atleto de la olimpiko. La germana teamo rekomencis sian iaman eminentecon en bobsledo, kun venkoj en la kvar- kaj dupersonaj konkuroj. La populara nordia sporta disciplino glitpilkado rolis kiel manifestacia sporto, sed nur tri nordiaj landoj konkuris en la turniro. Norvegio dominis la suman medalkalkulon kun 16 medaloj, inkluzive de sep oraj.

* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
*  
*  
* 
* 
* 
*  
*  
*  

## Medala klasifiko 
----
----

----
----

Kategorio:1952 en Norvegio
Kategorio:Oslo
Vintra Olimpiko 1960

Ekde la fino de 2021 la loko ricevis novan nomon, *Pallisades Tahoe*, ĉar en Usono nuntempe la vorto *squaw* por indiĝena virino sonas pejorative. En ĵurnalismaj tekstoj oni ekde la jaro 2022 kutime nomas la lokon *Olympic Valley*.
## Medala klasifiko 
## Partoprenantoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
----
----

----
----

Kategorio:1960 en Usono
Kategorio:Squaw Valley
Vintra Olimpiko 1956

eta|maldekstra|190ra|

266ra|eta|centra|

## Medala Klasifiko 
## Partoprenantoj 
* 
* 
* 
* '**
*  
* 
*  
*  
* 
* 
*  
*  
*  
* 
* **'
* '**
* 
* 
* **' 
*  
* 
* '**
* **'
* 
* 
* 
* '**
*  
*  
*  
* **'
*  

----
----

----
----

Kategorio:1956 en Italio
Kategorio:Cortina d'Ampezzo
Jász-Nagykun-Szolnok (historia departemento)

**Jász-Nagykun-Szolnok (reĝa departemento)** (jAs-nadjkun-solnok) estis departemento en centra parto de la Hungara Reĝlando.

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
*  (98,9%) hungaroj
* 2&nbsp;047 (0,7%) germanoj
* 719 (0,3%) slovakoj
* 396 (0,1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 372&nbsp;423 (99,6%) hungaroj
* 639 (0,2%) germanoj
* 450 (0,1%) slovakoj
* 452 (0,1%) ceteraj.

Alia censo
* 315&nbsp;387 hungaroj
* 1567 germanoj
* 977 slovakoj
* 622 ceteraj.

## Administracio 
Estis 5 distriktoj:
* Jasujo suba, distriktejo: Jászapáti
* Jasujo supra, distriktejo: Jászberény samtempe konsilantrajta urbo
* Tiso suba, distriktejo: Tiszaföldvár
* Tiso supra, distriktejo: Kunhegyes
* Tiso centra, distriktejo: Törökszentmiklós
fine Karcag, Kisújszállás, Mezőtúr, Szolnok, Túrkeve estis konsilantrajtaj urboj.

La departemento estas ambaŭflanke de riveroj Tiso kaj Zagyva. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena pro ebenaĵo, paŝtejo, riveroj. En la mezepoko setlis jasoj kaj kumanoj havantaj aŭtonomiojn ĝis fine de la 19-a j.c. Tiam aldoniĝis al Szolnok la jasaj kaj kumanaj regionoj. Dum la longa turka erao ĝi preskaŭ senhomiĝis. En 1849 tie komenciĝis la printempa militiro. En 1919 la rumana armeo atingis Tison, poste pro perfido eĉ Budapeŝton.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Vintra Olimpiko 1940

La **vintra olimpiko 1940** devintus esti la 5-a Vintra Olimpiko de la moderna erao, sed pro la Dua Mondmilito ili neniam okazis.

En junio 1937 la urbo de Sapporo en Japanio estis elektita por ricevi la olimpikon de la jaro 1940. Sed pro la dua ĉina-japana milito ne eblis organizi la olimpikon kaj Japanio rezignis pri tio la 16-an de julio 1938 ĉe la Internacia Olimpika Komitato.

La 3-an de septembro 1938 la Internacia Olimpika Komitato decidis, ke la olimpiko okazos en Sankta Maŭrico, Svisio. Tamen pro disputoj inter la svisa preparorganizaĵo kaj IOK, tiu ĉi decidis la 9-an de junio 1939, ke la olimpiko ne okazos en Svisio, sed en Garmisch-Partenkirchen, Germanio.

Tri monatojn poste ekestis la Dua Mondmilito kaj en novembro 1939 oni definitive rezignis pri la vintra olimpiko de la jaro 1940.

----
----

----
----

1940
Kategorio:Sporto en 1940
Vintra Olimpiko 1936

## Partoprenantoj 
Aŭstralio, Bulgario, Grekio, Liĥtenŝtejno, Hispanio kaj Turkio partoprenis unuafoje en Vintra Olimpiko. Estonio, Latvio, Nederlando kaj Regno Jugoslavio revenis, ili ne partoprenis en Vintra Olimpiko 1932.

* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Medala klasifiko 
----
----

----

Kategorio:1936 en Germanio
Kategorio:Garmisch-Partenkirchen
Bodmér

**Bodmér** [bodmEr] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske.

## Situo
La vilaĝo situas laŭ traira flankovojo, ĉe piedoj de montaro Vértes (vErteŝ). Bicske troviĝas 11, Tatabánya 20, Gárdony 34, Székesfehérvár 36, Budapeŝto 47 km-ojn.

## Historio
Oni trovis skribaĵon pri la komunumo jam el 1131 laŭ tiama hungara ortografio *"Budmer"*. En 1931 tie descendis flugmaŝino alveninta rekte el Usono. Vilaĝservoj estas municipa administrado, migra poŝto.

## Vidindaĵoj
* kalvinana preĝejo de 1827

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Vál

**Vál**  estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Martonvásár. Ŝajnas, ke Vál estas hungara historia persona nomo.
eta|maldekstre|Kastelo en Vál

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 2385 (stato: 2015)
* Poŝtkodo: 2473
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Vál situas laŭ traira flankovojo, ĉe piedoj de montaro Vértes, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Budapeŝto troviĝas je 22&nbsp;km-oj.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko. En 1543 la turkoj okupis la setlejon. El la teretaĝa iama klostro bienulo **Ürményi** (urmenji) konstruigis klasikisman kastelon kaj preĝejon. La vilaĝo iĝis kampurbo kaj distriktejo. Apud la vilaĝo en arbarista domo pasigis sian junaĝon poeto János Vajda. En 1953 kolĥozo formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma preĝejo de 1854
* Kastelo de Vál

## Famuloj 
* en Vál naskiĝis kaj mortis pentristo Ignác Kokas
* en Vál naskiĝis:
** Zoltán Varga (futbalisto)
** verkisto Imre Dobozy
* en Vál mortis:
** aktoro Imre Halmai
** Katalin Bartha (lingvisto)
** reĝa juĝisto József Ürményi

## Referencoj 
eta|maldekstre|La kampanilo
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Montehermoso

**Montehermoso** (Belega monto) estas municipo de Hispanio, en la provinco Kacereso *(Cáceres)* kaj la regiono Ekstremaduro. La municipan nomon respegulas la blazono, kiu bildigas olivarban branĉon. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *montehermoseños*. Ili famas pro manfarado, kiel ĉe la ĉapoj de Montehermoso kaj la sonoriloj de Rivera, kaj pro ĝia folkloro, el kio elstaras fama festo *Los Negritos de San Blas* (La nigruletoj de Sankta Blazo).

## Situo 
Montehermoso estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Alagón, je altitudo de 394 m; je 90&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 150&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo; samdistance estas Salamanko. La plej proksima urbo estas Plasencia, je nur 24&nbsp;km. La areo de ties teritorio estas de 96&nbsp;km².

## Municipa teritorio 
eta|Mapo de la municipa teritorio de Montehermoso kaj la najbaraj.
La municipa teritorio de Montehermoso limas kun:
* Pozuelo de Zarzón nordokcidente.
* Aceituna norde kaj nordoriente.
* Valdeobispo kaj Galisteo oriente.
* Riolobos sude.
* Guijo de Galisteo okcidente.

## Historio 
La vilaĝo estis fondita kiel domaro de la senjorlando de Galisteo en la 13-a jarcento, sed oste finhavis pli da loĝantaro ol la ĉefurbo de la senjorlando. En 1837 sendependiĝis kun la resto de la municipoj de la senjorlando.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Kategorio:Urboj de Hispanio
Vértesboglár

**Vértesboglár** [vErteŝboglAr] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske.
eta|120ra|Blazono de Vértesboglár
eta|Preĝejo de Vértesboglár

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj: 47°25′46″N 16°31′22″E
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 8085
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Vértesboglár situas laŭ traira flankovojo, ĉe piedoj de montaro **Vértes** (vErteŝ), for de ĉefvojo, fervojo (iam estis) kaj rivero. Bicske troviĝas 13, Tatabánya 21, Mór 30 km-ojn.

## Historio 
La nuna Vértesboglár estis loĝata jam dum erao de la romianoj. La unua hungara mencio devenis el 1187. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la setlejon. Baldaŭe bavaroj refondis la vilaĝon. Iliaj posteuloj estis deportitaj al Germanio en 1946.

## Vidindaĵoj 
En 1810 romkatolika Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo (Vértesboglár) konstruiĝis. Krome estas videblaj golgoto, kapelo kaj paroĥo.

## Famuloj 
En Vértesboglár naskiĝis Antal Wéber, kritikisto.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Gánt

**Gánt** [gAnt] estas minovilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske.
eta|maldekstre|Administrejo de Gánt
## Bazaj informoj 
* Areo: 58 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 8082
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Gánt situas laŭ flankovojo, en montaro Vértes, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero.

## Historio 
Post la turkoj germanoj kaj slovakoj alvenis. En 1777 katolika preĝejo konstruiĝis, post 1 jaron ankaŭ en la tiam memstara Vérteskozma. En 1873 kapelo konstruiĝis en la tiam memstara Kőhányás. En 1926 surfaca baŭksita minejo ekfunkciis. En 1928 aliĝas memstaraj setlejoj **Kőhányás** kaj **Vérteskozma**.
En [1950] industria fervojo konstruiĝis inter Bodajk kaj Gánt. En 1976 muzeo pri baŭksito ekfunkciis.

## Famaj nomportantoj 
* Tibor Gánti

## Fontoj 
* oficiala paĝo

maldekstra|eta|Surfaca minejo en Gánt
maldekstra|eta|Lokomotivo en Gánt
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Jan Henryk Dąbrowski

Li estis membro de la nobla familio Dąbrowski, kiu portis sian propran blazonon Dąbrowski.

## Vidu ankaŭ 
* Mazurek Dąbrowskiego, la pola nacia himno, en kiu li vokiĝas reen de Italio al Pollando
* Insurekcio de Kościuszko
* Varsovia Dukejo
* Kongresa Pollando
Vintra Olimpiko 1948

266ra|eta|maldekstra|

280ra|eta|centra|

## Partoprenantoj 
La teamoj de Ĉilio, Danio, Islando, Sud-Koreio kaj Libano estis unuafoje en Vintra Olimpiko. Germanio kaj Japanio ne estis invitataj pro la Dua mondmilito. Estonio, Latvio kaj Litovio intertempe estis okupataj de Sovetunio, do la la baltaj sportistoj ne plu konsistigis proprajn teamojn, sed devis partopreni kadre de sovetunia teamo, kiu tamen nur en 1956, post ok jaroj, havos ŝtatan permeson unuafoje partopreni vintran olimpikon. La teamo de Argentino revenis ĉar ĝi ne partoprenis en Vintra Olimpiko 1932 kaj en Vintra Olimpiko 1936, kaj teamoj de Aŭstralio kaj Luksemburgio ne partoprenis malgraŭ ke ili ĉeestis en la Vintra Olimpiko 1936.

* 
* 
* 
*  
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Medala klasifiko 
----
----

----
----

Kategorio:1948 en Svislando
Kategorio:Sankta Maŭrico
Blanka de Kastilio

[eta|dekstra|250px|Kronigo de [Ludoviko la 8-a (Francio)|Ludoviko la 8-a kaj Blanka de Kastilio.]]
**Blanka de Kastilio**
(naskiĝis la 4-an de marto 1188 en Palencia, mortis la 26-an de novembro 1252 en Parizo),
estis la edzino de la franca reĝo Ludoviko la 8-a
kaj regentino por sia neplenaĝa filo Ludoviko la 9-a, la posta "Sankta Ludoviko".

Blanka de Kastilio naskiĝis en Hispanio kiel la tria filino de reĝo Alfonso la 8-a de Kastilio kaj lia edzino Eleonora Plantaĝeneto, kiu estis filino de reĝo Henriko la 2-a Plantaĝeneto kaj lia edzino Eleonora de Akvitanio.

Laŭ traktato inter Filipo Aŭgusto kaj Johano de Anglio, la fratino de Blanche (Urraca) estis promesita al la filo de Filipo, Ludoviko. Sed la patrino de Ludoviko, Eleonora de Akvitanio, decidis dum vizito en Hispanio, ke Blanche ŝajnis pli taŭga por fariĝi reĝino, kaj do ŝin ŝi akompanis al Francio.

Blanka de Kastilio estas sanktulino. Ŝia festotago estas la 1-a de decembro.

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1188
Kategorio:Mortintoj en 1252
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Vintra Olimpiko 1944

La **vintra Olimpiko 1944** devintus esti la 5-a olimpiko de la moderna erao post rezigno de la vintra Olimpiko 1940, sed ili neniam okazis pro la Dua Mondmilito.

En 1939 la Internacia Olimpika Komitato, ke la olimpiko de la jaro 1944 okazos en Cortina d'Ampezzo, Italio. Aliaj kandidatoj estis Montrealo (Kanado) kaj Oslo (Norvegio). Pro la internacia situacio kaj la Dua Mondmilito la Internacia Olimpika Komitato rezignis pri la olimpiko somere 1941.

Poste Cortina d'Ampezzo organizis la vintran olimpikon en la jaro 1956.

----
----

----
----

1944
Kategorio:Sporto en 1944
Erdélyi Múzeum (revuo)

***Erdélyi Múzeum*** estas hungarlingva revuo pri la transilvania hungara kulturo aperanta en Kluĵo, Rumanio. 

## Historio 
Sub ĉi tiu titolo aperis inter 1814 kaj 1818 la unua hungara kultura revuo en 10 volumoj redaktite de Gábor Döbrentei. Al ĝiaj kunlaborantoj apartenis Ferenc Kazinczy, Dániel Berzsenyi, Ferenc Kölcsey, János Kis, Mihály Vitkovics, Pál Szemere, István Horváth. Tiu lasta aperis en 1974 kaj originale estis la bulteno de la prezidantaro kaj de la unua faksekcio de la Erdélyi Múzeum-Egyesület sub redaktado de lingvisto kaj historiisto Henrik Finály. Ĝi ĉesis en 1917 kaj reaperis en 1930 sub redaktado de Lajos György, de 1941 de Attila Szabó T. ĝis 1947, kiam denove ĉesis. En 1990 ĝi denove reaperis. Ĝiaj respondecredaktoroj estis Samu Benkő, Elek Csetri kaj Árpád Antal, de 1999 Gyöngy Kovács Kiss.

En la revuo aperis ekzemple poemoj de Endre Tóth (poeto).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de revuo

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Ludoviko la 2-a (Francio)

eta|dekstra|Ludoviko la 2-a
**Ludoviko la 2-a** (naskiĝis en 846 - mortis en 879), kromnomita **Ludoviko la Balbutulo** () estis la filo de Karlo la 2-a la Senhara kaj de Ermentruda de Orleano. Li unue fariĝis reĝo de Akvitanio en 867, kaj sekve iĝis reĝo de Frankio en 877 (sed sen Provenco, kiun lia patro antaŭe cedis al Bosono de Provenco). Li edziĝis kun Ansgarda de Burgonjo, kiu naskis la du fratojn Ludovikon la 3-a kaj Karlomanon la 2-a. Ludoviko la 2-a sekve edziĝis kun la reĝino Adelajda de Friulo: el tiu edziĝo naskiĝis la estonta Karlo la 3-a post la morto de Ludoviko.

Kiel montras lia kromnomo, Ludoviko la 2-a emis balbuti. Tio laŭdire malhelpis lin paroladi antaŭ publiko, kaj malutilis lian aŭtoritaton. Kvankam konsekrita duafoje de la papo Johano la 8-a dum la koncilio de Troyes en septembro 878, Ludoviko restis senpotenca reĝo, kiu dependis de la aristokratoj. Li tamen estis sufiĉe saĝa por traktadi kun sia kuzo Ludoviko de Saksio akordon, kiu konfirmis la dividon de Loreno fare de ilia patro en 870.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Akvitanio
Kategorio:Karolidoj
Ukijo

[eta|bildo *Granda ondo ĉe marbordo de Kanagaŭa* de [Hokusai, estas parto de la fama serio *36 vidoj al la Fuĵi-Monto* (1823-29)|alternative=|350x350ra]]
**Ukijo** (), estas termino markanta bildojn (desegnaĵojn) kun ĝenra temo farataj per tekniko de japana tabulopreso (iam ankaŭ nomata lignopreso) en la 17-a ĝis la 20-a jarcento. La uzita tekniko de preso ebligis amasan produkton. Temis pri koloraj presiloj sur lignaj tabuloj helpe de ŝablonoj. La temo estis ĉefe provinca vivo kaj amuziga fako (luktantoj de sumoo, korteganoj, artistoj ks.). Reproduktaĵoj estis alireblaj al pli malriĉaj, kiuj ne povis permesi al si originalajn laborojn de majstroj.

Ukijo diras, vivu de tago al tago kaj vivĝoju la vivon liberigita de ĉiuj malproksimaj doktrinoj.

## Etimologio 
[eta|321x321px|Afiŝo de la filmo *Ugetsu Monogatari* (*Fabeloj de la nebula luno post la pluvo)* de [Kenji Mizoguchi.|alternative=]]
La nomo *ukijo* () laŭvorte signifas bildon () de flosanta mondo ( aŭ efemera mondo (), kiuj referas al la plezurlokoj ĉirkaŭ Tokio kaj Kioto.
[alternative=Kaigetsudō Dohan, Courtisane debout (peinture sur soie)|eta|Kaigetsudō Dohan, [gejŝo (pentraĵo sur silko).]]
La signifo de la termino Ukijo ŝanĝiĝis kun la tempo. Ĝi origine havis budaisman signifon kaj esprimis la paseman kaj efemeran naturon de la realo. Dum ĉi tiu signifo neniam tute malaperis, la termino iom post iom estis uzata metafore por paroli pri vivmaniero de senripoza serĉado de efemeraj vivoĝojoj. Ukijo eĉ ricevis la signifon de "danĝera vivo", "kuraĝa vivo", "carpe diem".

La termino ukijo unue aperas en sia nuna signifo en eltiraĵo de la antaŭparolo al *Ukiyo monogatari* (Fabeloj de flotanta mondo), verko de Asai Ryōi aperinta en 1665:

*Nur sperti la nunon momenton,*

*tute fordoni sin al kontemplado*

*de la luno, de la neĝo, de la sakuro-floraĵo*

*kaj de la acerofolio ... ne lasi sin senkuraĝigi*

*pro malriĉeco kaj ne lasi ĝin tralumeti*

*sur vian vizaĝon*

*sed fordrivi kiel kalabaso*

*sur la rivero, tio estas ukijo.*

## Gejŝoj 
Tiuj pentristoj vendis ankaŭ kontraŭ malgranda prezo la portreton de la plej famaj tiutempaj gejŝoj. Ili ofte pentris gejŝojn el Joŝivaro, rezervita kvartalo (*kuruwa*) en Edo (la nuna Tokio), konata kiel plezurkvartalo, kreita dum la epoko de Edo ekde 1617. Tiutempe la famo kaj la rolo de la plej grandaj amvendistinoj estis ofte bazitaj sur io tute alia ol la simple seksa aspekto. Ĝi poste iĝis kulture monduma loko, fama pro ĝiaj artistoj, amvendistinoj kaj amoristinoj. Tie la vizitantoj de tiu kvartalo kruciĝas unu la alian en "verdaj domoj" (seirō aŭ altrangaj sinjorinoj) , sed ankaŭ en teo-dometoj, restoracioj, luksaj butikoj aŭ banejoj.

## Ukijistoj 
Jen iuj famaj artistoj kiuj faris ukijojn:
* Kacuŝika Hokusai
* Ando Hiroshige
* Ogata Gekkō
* Utagawa Kunisada (d:Q467427)

## Referencoj 
Kategorio:Japana arto
Kategorio:Kulturo de Japanio
Kategorio:Japanaj esprimoj
Csákvár

eta|545px|center|Larĝa foto pri kastelo de Esterházy en Csákvár

**Csákvár** [ĉAkvAr] estas urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske.
eta|maldekstre|Ekstera vojo ĉe Csákvár

## Situo
Csákvár situas laŭ flankovojo, ĉe piedoj de montaro Vértes (vErteŝ), for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero.

## Historio
La romianoj havis tie urbon **Floriana**. Post la turkoj ŝvaboj refondis la komunumon. La iama vilaĝo estis fama pri potistoj. En 1765 kastelo de **Esterházy** konstruiĝis kune kun parko. La vilaĝo estis kampurbo ekde 1792, baldaŭ estis distriktejo. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1949 kolĥozo pri **Tolbuĥin** formiĝis.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Csákvár) kun 2 turoj de 1854
* Kalvinana preĝejo (Csákvár)
* Luterana preĝejo (Csákvár)
* Kastelo de Csákvár

## Famuloj
En Csákvár naskiĝis:
* altlerneja instruisto Gábor Almási
* Lajos Kovács (geologo)
* verkisto Béla Paulini
* instruisto Sándor Pettenkoffer
* skermisto Ödön Tersztyánszky.

## Ĝemelurboj 
*  Pyrbaum, Germanio
*  Plăieşii de Jos, Rumanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Vilao en Csákvár
Goupil & Cie

eta|Galerio Goupil, place de l'Opéra Parizo
Kompanio **Goupil & Cie** estis en la 19-a jarcento signifa reto de artaj vendejoj.

La kompanio estiĝis en la jaro 1850 kaj fondis ĝin **Adolphe Goupil** (1806-1893).

Ĝi disponis pri vendejoj en Hago, Parizo, Londono, Novjorko, Vieno ktp. Ties okupito estis inter la jaroj 1869 - 1876 krom aliaj ankaŭ Vincent van Gogh. En la jaro 1873 eklaboris en tiu ĉi firmao ankaŭ lia pli juna frato Theo, kiu unue en la firmao en Hago kaj poste en Parizo laboris ĝis la jaro 1890.

La firmao Goupil kiel unu el malmultaj dediĉis sin al aĉeto kaj ekspoziciado de tiam moda pentrado kaj tiel ĝi karakterize enskribiĝis en historio de impresionismo, neoimpresionismo kaj pluaj progresivaj artaj direktoj. Okazis en ĝi krom aliaj la unuaj ekspozicioj de Vincent van Gogh.

En la jaro 1884 aĉetis la firmaon duopo de komercistoj Léon Boussod kaj René Valadon (ili uzis nomon **Boussod, Valadon & Cie, successeurs de Goupil & Cie**), ĝi ankaŭ poste portis laŭ ili ilian nomon. En 1896 ĝi poste transiris al posedantoj Michel Manzi kaj Maurice Joyant (**Manzi, Joyant & Cie**), dum kio Maurice Joyant gvidis parizan filion jam ekde la jaro 1890 kaj li estis krom alia amiko kaj la unua biografiisto de pentristo Henri de Toulouse-Lautrec.

## Eksteraj ligiloj 
* Musée Goupil, Bordeaux 

Kategorio:Arto
Kategorio:Komerco
Ludoviko la 3-a (Francio)

**Ludoviko la 3-a de Francio** (naskiĝis en 863 - mortis la 5-an de aŭgusto 882) estis la dua filo de la franca reĝo Ludoviko la 2-a la Balbutulo kaj de Ansgarda de Burgonjo. Kiam lia patro mortis en 879, li fariĝis kune kun sia frato Karlomano la 2-a unu el la du novaj reĝoj de Okcidenta Frankio. La du fratoj apartenas al la kvara generacio post Karolo la Granda.

Kelkaj nobeloj proponis elekti lin kiel solan reĝon, sed finfine ambaŭ fratoj fariĝis reĝoj. Kvankam ekzistis duboj pri sia legitimeco, la fratoj obtenis oficialan agnoskon en marto 880, kaj dividis la teritorion de sia patro en Amiens : Ludoviko ricevis la nordan parton, tio estas Neŭstrio.

La duko Bosono de Provenco tamen rifuzis submeti sin al la fratoj, kaj estis elektita "Reĝo de Provenco". Dum la somero de la jaro 880, la fratoj Karlomano kaj Ludoviko ekbatalis kontraŭ li, kaptis Mâcon kaj la nordajn partojn de la tereno de Bosono. La fratoj arigis siajn soldatojn kun tiuj de Karlo la Dika, kaj sensukcese sieĝis Vienne ekde aŭgusto al novembro.

Ludoviko cetere kaj nedaŭre venkis vikingajn piratojn okaze de la batalo de Saucourt-en-Vimeu en 881 : tiu batalo estas celebrita en la malnovgermana poemeto *Ludwigslied*.

Ludoviko frue mortis en aŭgusto 882 en Saint-Denis, apud Parizo, sen legitima heredanto. Lia frato Karlomano la 2-a restis do la sola reĝo.

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 865
Kategorio:Mortintoj en 882
Kategorio:Karolidoj
Theo van Gogh (komercisto)

**Theodorus (Theo) van GOGH**  (naskiĝis la 1-an de majo 1857 en Zundert apud Breda, Nederlando; mortis la 25-an de januaro 1891 en Utrecht) estis pli juna frato de la pentristo Vincent van Gogh (1853-1890) kaj signifa, en Parizo agadanta nederlanda komercisto pri pentraĵoj. Ekde la jaro 1880 li estis la ĉefa patrono de Vincent van Gogh.

## Vivo 
Theo van Gogh naskiĝis kiel filo de paroĥestro de nederlanda reformita eklezio, Theodor van Gogh kaj ties edzino, filino de la libropresisto Anna Cornelie, naskita Carbent, (1819–1907). Ekde la jaro 1872 li havis ampleksan korespondadon kun sia kvin jarojn pli aĝa frato Vincent. Vincent tiam laboris en la haga filio de la artvendejo Goupil & Cie. La 1-an de januaro 1873 en la bruselan filion de la sama entrepreno venis kiel metilernanto Theo. Dum Vincent en junio transiris al londona filio, Theo komencis labori en la haga filio. Tiu ĉi filio estis origine fondita de onklo de Theo, sed pli poste pro sia ampleksa reto de artvendejoj akiris la grandan francan artvendejon Goupil. Ĉi tie Theo kiel komercisto pri arto pruviĝis kaj tial li estis vokita al la ĉefa vendejo de la firmao en Parizo, kie li laboris ĝis la jaro 1880, do preskaŭ ĝis sia antaŭtempa morto.

## Literaturo 
* Marie-Angelique Ozanne, Frederique de Jode: *Der unbekannte Bruder Theo van Gogh* (la ne-konata frato Theo van Gogh). Reclam Verlag Leipzig , 2005, ISBN 3-379-00827-3
* Andreas Blühm, Chris Stolwijlk, Henri Loyrette, Richard Thomson (Hrsg.): ''Théo Van Gogh, marchand de tableaux, collectionneur, frère de Vincent : Exposition, Van Gogh museum, Amsterdam; Musée d'Orsay, Paris* (Theo van Gogh, pentraĵvendisto, kolektisto, frato de Vincent: ekspozicio, muzeo Van Gogh, Amsterdamo; muzeo Orsay, Parizo). Réunion des Musées Nationaux, 1999, ASIN 2711839214 (franca eldono)
* Chris Stolwijk, Richard Thomson: *Theo Van Gogh, 1857-1891: Art Dealer, Collector, and Brother of Vincent''. B.V. Waanders Uitgeverji, 2000, ISBN 90-400-9363-6 (angla eldono)

Kategorio:Vincent van Gogh
Kategorio:Nederlandanoj
Stará Huta (apartigilo)

**Stará Huta**  (signifas Malnova giso)  povas esti pluraj lokoj en Slovakio:

*Stará Huta  (vilaĝo situanta en distrikto Detva),
* Loka parto de urbo Nová Baňa vidu Stará Huta (Nová Baňa), 
* Loka parto de vilaĝo  Zlatníky vidu Stará Huta (Zlatníky).
Yvette Guilbert

**Yvette Guilbertová** (naskiĝinta kiel **Emma Laure Esther Guilbert**, la 20-an de januaro 1865, Parizo – mortinta la 4-a de februaro 1944, Aix-en-Provence) estis franca kanzonistino kaj aktorino, hodiaŭ konata precipe el bildoj de Henri de Toulouse-Lautrec, kiu konservis kun ŝi amikan rilaton kaj dediĉis al ŝi sian duan albumon de desegnaĵoj. Pro siaj kantistaj meritoj ŝi estis en 1922 ordenita per Medalo de honora legio.

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj aktoroj
Ansgarda de Burgonjo

**Ansgarda de Burgonjo** (naskiĝis ĉ. 826) estis la filino de iu Harduino el Burgonjo. Ŝi sekrete edziniĝis kun la franca reĝo Ludoviko la 2-a la Balbutulo, kaj fariĝis la patrino de du estontaj francaj reĝoj : Ludoviko la 3-a kaj Karlomano la 2-a.

Kiam ŝi edziniĝis kun Ludoviko la Balbutulo, Ansgarda jam estis 36-jarojn aĝa, dum li estis nur 16-jarojn aĝa. La patro de Ludoviko, Karlo la 2-a la Senhara, poste volis reedzigi sian filon kun Adelajda de Friulo, kaj devis do unue nuligi lian unuan edziĝon fare de la papo.

Ansgarda estis konsekvence reĵetita : okaze de la morto de la reĝo Ludoviko en Compiègne, ŝi tamen sukcese traktadis la kronigon de siaj du filoj kaj la reagnoskon de sia edziĝo fare de la ĉefepiskopo de Reims. Ŝi cetere atakis la legitimecon de la dua edzino de Ludoviko, Adelajda. Post la rapida morto de la du filoj de Ansgarda, la juna filo de Adelajda, Karlo la 3-a la Simpla finfine akiris la tronon.

La precizan mortdaton de Ansgarda oni ne precize konas.

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Homoj de Burgonjo
Kategorio:Historio de Burgonjo
Kategorio:Naskiĝintoj en 826
Kategorio:Mortojaro nekonata
Jaroslav Mária

**Jaroslav Mária** (propranome **Jaroslav Mayer**), naskiĝinta la 24-an de februaro 1870 en Rakovník, mortinta la 8-an de novembro 1942 en koncentrejo Aŭŝvico. Li estis juddevena verkisto kaj dramisto, aŭtoro de vico da provokemaj romanoj, ekzemple en medio de justico (*Sinjoraro en talaro*, *Pesiloj kaj glavo* ktp.) kaj teatraj ludoj. Li klopodis kapti akre kritikan kaj satiran bildon de tiutempa ĉeĥa socio en romanoj kaj pamfletoj *Soldatoj kaj diplomatoj* (1930), *Bankieroj kaj proletaroj* (1934), *Advokatoj* (1937). Krome li ripete revenadis al okazintaĵoj de tragika ampasio (romano *Pendolo de eterneco* (1920)) kaj al erotikaj temoj. Li pasigis la plej belajn momentojn de sia vivo, dum sia libertempo, en Italio, kiun li perfekte konis kaj amis ĝin kiel sian patrujon.

JUDr. Jaroslav Mária naskiĝis en multnombra familio de advokato. Li studis en gimnazio en Benešov kaj en Hradec Králové, abiturientan ekzamenon li faris en gimnazio en Prago. Ekzamenite en ĉeĥa universitato en Prago, li laboris unue kiel advokata koncipiento en Rakovník kaj en Hradec Králové, en la jaroj 1903 ĝis 1908 li laboris en Beroun, poste kiel memstara advokato en Tábor. Dum Heydrich-periodo li estis en junio de 1942 arestita. Malliberigata li estis en Prago, Terezín kaj ekde septembro en Aŭŝvico, kie li post kelke da monatoj mortis pro ekzantema tifo.

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en Aŭŝvico
Lingewaal

Dosiero:Loudspeaker.svg**Lingewaal** ()
estas eksa municipo en la nederlanda provinco Gelderland, kiu la 1-an de januaro 2019 kun la najbaraj municipoj Neerijnen kaj Geldermalsen fuziis al nova municipo *West Betuwe*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 3,53 km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havis komunan limon kun . La municipo ekestis en 1986 el la antaŭaj municipoj Asperen, Heukelum, Herwijnen kaj Vuren.

## Vilaĝ(et)oj 
Vilaĝoj: Asperen (municipejo), Herwijnen, Heukelum, Spijk kaj Vuren.

Vilaĝetoj: Benedeneind, Boveneind, Friezenwijk, Kerkeind, Leuven kaj Vogelswerf. 

Kategorio:Municipoj de Gelderlando