Schattenburg

**Schattenburg** estas altaĵburgo supre de Feldkirch (Aŭstrujo) havante muran ligon kun la urbocentro. La kastelo, kiu datas el la flora mezepoko, estas elstare bone konservita. Ĝi gastigas grandan kolekton da armiloj. Etimologie eble *schaten* fontas signifante *protektadon*.
## Historio
Dum la alta mezepoko, la grafoj de Montfort estis la plej signifa nobela familio en la hodiaŭa Vorarlbergo. La linio formiĝis, kiam grafo Hugo de Tübingen ĉirkaŭ la jaro 1188 translokis sian registejon al Feldkirch. Ekde la jaro 1200, li nomis sin *Hugo la 1-a de Montfort* laŭ la kastelo "mons fortis" (la forta monto). Lia regoteritorio estis impona kaj etendiĝis tra grandaj partoj de la nuna Vorarlbergo ĝis Bavario, Liĥtenŝtejno kaj la svisa bordo de la Rejno.

Kvankam Hugo ankoraŭ loĝis en la urbo mem, la dua generacio de la grafoj konstruis la kastelon Schattenburg inter 1250 kaj 1265 kiel sekvan sidejon. Pro la tiama modesta milita tekniko, la kastelo estis komence konsiderata nekonkerebla, kio tamen ŝanĝiĝis pro la evoluo de grandaj ŝtonĵetiloj kaj sieĝokanonoj.

La familiaj rilatoj de la Montfort-oj estis ne tro harmoniaj, kio baldaŭ kaŭzis konstantan perdon de potenco. Internaj kvereloj kaj multoblaj hereddividoj havis katastrofajn sekvojn. Okazis sieĝoj inter parencoj kaj eĉ provizora eksproprietigo de onklo fare de liaj nevoj. Fine, la lasta grafo de la linio Montfort-Feldkirch, Rudolfo la 4-a, vendis la plej grandan parton de sia reglando en 1375 al la Habsburgoj, kvankam li rajtis administri ĝin kiel vokto ĝis sia morto en 1390. La blazono de la grafoj de Montfort estas hodiaŭ la blazono de la federacia lando Vorarlbergo.

Sub habsburga regado, la kastelo servis kiel loĝejo por voktoj. Dum la Apencela Milito en 1405, la kastelo estis sieĝata de svisoj kaj loĝantoj de Feldkirch mem, dum 18 semajnoj; poste estis forbruliĝo. Ĝi tamen estis baldaŭ rekonstruita. Alia sieĝo sekvis en 1416 fare de solduloj el Zuriko kaj Konstanco. Sub grafo Friedrich de Toggenburg, la kastelo spertis kulturan floradon kun brila kortega vivo kaj kavaliraj turniroj, malgraŭ peza incendio en la ĉefturo pro pulva eksplodo en 1427.

Poste, dum la Ŝvaba Milito en 1499, Schattenburg fariĝis ĉefa bazo de imperiestro Maksimiliano la 1- kontraŭ la svisoj. En la 17-a jarcento, la kastelo estis loĝinde elkonstruita kaj ofte servis al la Habsburgoj kiel restadejo dum iliaj vojaĝoj. La Tridekjaran Militon la fortikaĵo postvivis nur ĉar oni pagis altan sumon al la svedoj por eviti detruon.

Ekde 1773 la kastelo perdis sian militan rolon, kaj la oficejo de la vokto estis translokita en la urbon, do valen. Sekvis tempo de kadukiĝo: la kastelo servis kiel malliberejo, kazerno kaj fine kiel malriĉulejo ĝis 1914. En 1825, la urbo Feldkirch aĉetis la tre ruinigitan konstruaĵon por la modesta sumo de 833 guldenoj.

Savo venis en 1912 danke al kolektiĝintaj anoj de asocio por muzeo kaj hejmloka protekto. Ekde la Unua Mondmilito, la kastelo gastigas muzeon kaj restoracion. Planoj de la nazioj transformi ĝin al moderna "defendfortikaĵo" feliĉe ne realiĝis pro la komenciĝo de la Dua Mondmilito. Post ĝeneralaj renovigoj ĉe la fino de la 20-a jarcento, la kastelo hodiaŭ estas grava kultura centro.

## Nuntempa utiligo
La kastelo situas sur monteto kaj estis integrita en la urban fortikaĵon de Feldkirch. Ĝi konsistas ĉefe el:
*Belfrido: La plej malnova parto, 22 metrojn alta, kun muroj dikaj je pli ol 3 metroj. Ĝi havas karceron en la kelo kaj poste servis kiel platformo por malpezaj kanonoj.
*Loĝa etaĝo (Palas): Trietaĝa loĝkonstruaĵo, kies eksteraj muroj estas parte pli ol 4 metrojn dikaj. En ĝia teretaĝo hodiaŭ troviĝas la kastela restoracio.
*Defendinstalaĵoj: En la 16-a jarcento oni aldonis barbakanon kaj pezan kanonlokon por adaptiĝi al la tiama artileria tekniko.
*Muzeo: tie videblas interesaj eksponitaĵoj, kiel ampleksa kolekto de armiloj en la ĉefturo. Konserviĝis ankaŭ la  t.n. *Gotika ĉambro*, la iama oficejo de la voktoj kun kompleta ligna panelaro, kaj malnova kastela kapelo kun fresko el la jaro 1507.

## Eksteraj ligiloj
*hejmpaĝo