open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gampel-Bratsch

**Gampel-Bratsch** estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1911 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Gampel-Bratsch situas en la suba parto de Supra Valezo ĉe la suda elirejo de la Lötschen-Valo, ĉe la norda flanko de la valo de Rodano, kiu formas la sudan komunumolimon. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Änggersch, Bratsch, Engersch, Gampel, Getwing, Jeizinen kaj Niedergampel.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 23,09&nbsp;km², de kiuj 31,9% estas kovritaj de arbaro, 32,6% servas por agrikulturo kaj 4,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gampel-Bratsch limas en nordo al Ferden, en oriento al Steg-Hohtenn, en sudo al Turtmann-Unterems, kaj en okcidento al Leuk.

## Trafiko 
Tra Gampel pasas la kantona ĉefvojo de la stacidomo Gampel-Steg al la norda aŭtoŝarĝejo de la Lötschberg-Fervojo en Goppenstein. De Gampel flanka vojo kondukas al Getwing kaj Bratsch. Al Engersch kondukas montara vojo tra Erschmatt. La stacidomo  situas sur la teritorio de la komunumo Steg. De tie poŝtaŭtolinio kondukas al Gampel kaj Bratsch. De Gample aertelfero kondukas al Jeizinen.

## Historio 
La komunumo estiĝis la 1-a de januaro 2009 per kunigo de la malnovaj komunumoj Gampel kaj Bratsch.

La unua dokumenta mencio de Bratsch datiĝas el la jaro 1228 kiel *Praes*. En la 14-a jarcento Bratsch la unuan fojon estis menciita kiel komunumo. Ĝi tiam apartenis al la Vicsenjorujo Leuk, kiu en la jaro 1613 estis integrita al la Valeza Dekono Leuk. Änggersch estis iam aparta komunumo, sed en la 19-a jarcento ĝi malkreskis kaj fariĝis filia setlejo de Gampel. En la jaro 1873 Niedergampel estis integrita al Gampel.

La unua dokumenta mencio de Gampel datiĝas el la jaro 1238 kiel *Champilz*. En la jaro 1339 Gampel estis la unuan fojon menciita kiel komunumo. Ĝi kuniĝis kun aliaj komunumoj al la Valeza Dekono Leuk.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gampel-Steg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gampel-Bratsch

## Bildoj 

Dosiero:Bratsch.jpg|Bratsch
Insektaj mordoj kaj pikoj

**Insektaj mordoj kaj pikoj** okazas kiam insekto estas agitita, ĝenita kaj klopodas defendi sin mem pere de siaj naturaj defendomekanismoj, aŭ kiam insekto klopodas manĝi (suĉi) el la mordita persono. Kelkaj insektoj injekcias formikan acidon, kiu povas okazigi tujan haŭtoreagon ofte rezulte en ruĝeco kaj ŝvelado ĉe la vundita areo. Pikoj el fajrformikoj, abeloj, vespoj kaj vespegoj estas kutime kaŭzo de doloro, kaj povas stimuli danĝerajn alergiajn reagojn nome anafilakso por riskaj pacientoj, kaj kelkaj vespoj povas ankaŭ havi povegan mordon kune kun pikilo. Mordoj el moskitoj kaj puloj plej verŝajne kaŭzas pli jukadon ol doloron.

La haŭtoreago al insektaj mordoj kaj pikoj daŭras kutime ĝis kelkajn tagojn. Tamen en iaj kazoj la surloka reago povas daŭri ĝis du jarojn. Tiuj mordoj estas foje misdiagnozitaj kiel aliaj tipoj de nemortigaj aŭ kanceraj vundoj.

## Notoj 
Kategorio:Insektoj
Kategorio:Dermatologio
Ĥaldeoj

eta|250ra|Landoj ĉirkaŭantaj Ĥaldeujon.
[eta|300ra|Ĥaldeujo situas ĉe la sudo de la nuna [Bagdado en la zono formita de malaltaj kursoj de Eŭfrato kaj Tigriso.]]
**Ĥaldeoj** estas la nomo de popolo apartenanta al la aramea lingvo de la Malgrandazio, eble origina de la orienta Arabio, kiu en la 14-a jarcento a.K. eniris el sudo Mezopotamion kaj enloĝiĝis inter Babilonio kaj Persa Golfo kune kun la arameoj. Ili lasis diverstipajn kulturajn spurojn inter la ŝemidaj popoloj.

La ascendo al la trono de Babilonio de Nabopolasaro (626 a.K.) signis la komencon de novbabilona dinastio (aŭ ĥaldea) ankaŭ danke al la helpo de reĝo Kjaksaro reĝo de la medoj. Ili obsedis kaj detruis Ninivon, la grandan ĉefurbon de la asiroj (612 a.K.) kaj kune, ĉe Karkemiŝ, forpuŝis egiptojn (605 a.K.). Ili etendis sian influon en Sirio kaj Palestino kaj Anatolio kaj Kipro kaj Arabio... Ili estingiĝis pro la milita atako de Kiro la 2-a (Persio) reĝo de Persoj, kiu konkeris Babilonion en 538 a.K..

En la Biblio la ĥaldeoj estas konataj kiel "detruintoj de Jerusalemo" kiun ili konkeris en (597) kaj forportis loĝantojn.

Rilate ĥaldeojn la Biblio (Genezo 11, 27-32) diras ke Abrahamo ricevis la ordonon de la Sinjoro forlasi sian teron ĝuste en ĥaldea teritorio komprenigante, eble, ke li estis membro de tiu etno.

Ili estis precipe astronomoj (ĥaldeo signifis "scianto pri la steloj") sed ankaŭ erare kromnomataj "ĉarlatanoj kaj divenistoj". Tiusence *ĥaldeo* estas uzata en la libro de Danielo (4, 2). Klasikaj verkistoj, substrekantate tian astrologian aspekton, montras por ili ne multan estimon: Horacio diras ke ili perdas tempon dum Cicerono rimarkigas ilian obskurecon en astrologiaĵoj.

Kiel la sabeoj ili estis bredistoj, terkultivistoj kaj paŝtistoj. Ili adoris antropomorfajn ĉielajn diojn.

Nun ekzistas Ĥaldea katolika Eklezio. En la historio de Kristanismo foje la termino ĥaldeoj estas uzata por indiki nestorianoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĥaldea katolika Eklezio
* Ĥaldeaj Orakoloj
* Babilono
* Babilonio

Kategorio:Bibliaj popoloj
Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Babilonio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 10-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 6-a jarcento a.K.
Evangeliisto

Evangeliisto povas signifi:

* Evangeliisto (Nova Testamento): aŭtoron de evangelio
* Predikisto: predikanton de la Jesua evangelio; hodiaŭ ĉefe uzata ĉe evangeliismaj komunumoj

## Subnotoj
András Kubinyi

**András Kubinyi** [andrAŝ kubinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubinyi András** estis hungara historiisto, arkeologo, profesoro, instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

András Kubinyi http://www.mult-kor.hu/cikk.php?id=18900 naskiĝis la  1929 en Budapeŝto. Li mortis la  2007 en Budapeŝto.

## Biografio 
András Kubinyi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1947-1951, kie li lernis ekzemple de Domokos Kosáry. Li ekinstruis en Békéscsaba, baldaŭe li posteniĝis al arĥivejo de Miskolc. Inter 1954-1978 li laboris en Budapeŝto en muzeo, poste li komencis instrui en ELTE, kie li estis katedrestro dum 4 jaroj. En 1986 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li pensiuliĝis en 1999. Li okupiĝis precipe pri Matiaso la 1-a (Hungario) kaj pri la mezepokaj urboj. Li ricevis diversajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Die Anfänge Ofens* (1972)
* *Matthias Corvinus. Die Regierung eines Königreichs in Ostmitteleuropa 1458–1490* (1999)
* *Városfejlődés és vásárhálózat a középkori Alföldön és az Alföld szélén* (Urboevoluo kaj foira reto en la mezepoka Granda Hungara Ebenaĵo kaj ĉe ties rando), (2000)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* membiografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Konfesejo

[eta|Konfesejo en la preĝejo de la Jezuitoj en [Mannheim.]]

**Konfesejo** estas deviga meblaro de romkatolikaj preĝejoj. Ĝi estas ligna meblo, kie sidas la pastro por aŭskulti konfesantojn: la klasika loko por konfespreno kaj indulgenco, tamen ne la ununura ebla.

Laŭ la epokoj kaj lokoj, ĝi alprenas diversajn strukturojn, tre ofte ege artaj, konsiderinte la gravon de la konfesio por la katolika teologio. Plej ofte viroj venas konfesi rekte al la antaŭa parto de la seĝego sen baro inter li kaj la pastro, ĉiukaze oni uzas tie vualon aŭ kurteneton. Virinoj venas konfesi flanke de la sidanta pastro kun du baroj nome kurteneto kaj ĵaluzio por eviti seksan alproksimiĝon.

En grandaj preĝejoj de urboj, konfesejoj estas markita kun la nomo de la koncerna pastro: ja la klientoj havas sian preferatan. Foje eĉ lingvoj laŭ kiuj la pastroj povas konfesi, ĉefe en turismaj aŭ tre grandaj urboj. Ankaŭ la deĵoran horaron oni montras, Tio en preĝejoj de malgrandaj vilaĝoj ne necesas.

## Subnotoj 
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Konfesio
Ferenc Kubinyi

**Ferenc Kubinyi** [kubinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubinyi Ferenc** estis hungara politikisto, arkeologo, paleontologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1841). Lia frato estis Ágoston Kubinyi.
eta|
Ferenc Kubinyi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08866.htm naskiĝis la  1796 en Hungara reĝlando, en Videfalva (nuntempa Vidiná en Slovakio). Li mortis la  1874 en Videfalva.

## Biografio 
Ferenc Kubinyi komence lernis juron. Ekde 1925 li partoprenis en laboro de la parlamento. En 1848 li estis elektita deputito parlamenta. Post la liberecbatalo en 1849 li estis kondamnita je 9 jaroj, sed li ricevis amnestion en 1852. Tiutempe li ne rajtis okupiĝi pri politiko, tial li okupiĝis pri sciencaj laboroj. En 1861 li denove partoprenis en la parlamento. En la sekva jaro li vojaĝis al Konstantinopolo kune kun Arnold Ipolyi kaj Imre Henszlmann por studi hungarajn kodeksojn. Hejmenveninta li okupiĝis pri paleontologio kaj arkeologio.

## Verkaro (elekto) 
* *A Tisza medre, mint az ősemlősök sírkertje, föld- és őslénytani tekintetben* (1855)
* *A teve és ló* (La kamelo kaj la ĉevalo), (1859)
* *Az ágost. hitv. pesti autonom egyház szenvedéseinek története a XIX. században* (1866)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj paleontologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Boa (metroo)

dekstra|eta|Boa estas konstruita el framoj de MF 77
La **Boa** estas eksperimenta vagonaro de la Metroo de Parizo, elpensita de RATP surbaze de framoj de MF 77. Ekservigita en 1985, ĝi veturis ĝis 1993 antaŭ ol esti forlasita kaj feraĵita en 1999.

Tiu prototipo destinita elpensi la metroon de la estonto, ebligis eksperimenti plurajn gravajn novaĵojn, hodiaŭ uzatajn en la novaj veturantaj materialoj de la metro-reto. Ĝi ŝuldas sian nomon al unu el ili, nome trairado inter vagonoj, kio donas al ĝi la internan aspekton de boao.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* MF 88

## Eksteraj ligiloj 
* Boa en metro-pole.net 

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kálmán Kulcsár

**Kálmán Kulcsár** [kulĉAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kulcsár Kálmán** estis hungara juristo, sociologo, ministro, profesoro, diplomato, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982).

Kálmán Kulcsár http://www.socio.mta.hu/gyaszhir_elhunyt_kulcsar_kalman_/  naskiĝis la  1928 en Erdőtelek. Li mortis la  2010 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kálmán Kulcsár lernis juron en Eger kaj Budapeŝto. Li komencis sian juran karieron en 1950 kiel prokuroro, baldaŭ li havis diversajn jurajn laborojn. Inter 1963-1970 li instruis en universitato de Pécs, poste ankaŭ en Budapeŝto. En 1965 li esploris en Usono helpe de stipendio, en 1986 li instruis en Usono. En 1988 li iĝis ministro, baldaŭe diplomato. En 1968 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li pensiuliĝis en 1998. Li okupigix precipe pri la konstitucio kaj pri rilatoj inter juro kaj sociologio. Li ricevis 6 premiojn inter 1962-2001.

## Verkaro (elekto) 
* *A szociológiai gondolkodás fejlődése* (Evoluo de la sociologia pensado), (1966, 1972)
* *Rechtssoziologische Abhandlungen* (1980)
* *Modernizáció és jog* (1989, angle 1992)
* *Az új politikai rendszer és a magyar valóság* (La nova hungara reĝimo kaj la hungara realo), (2006, ankaŭ angle)

## Fontoj 
* biografio hungare 
* membiografio 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri justico
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ekzistado. Kibernetika Klarigo de la Mondo

***Ekzistado. Kibernetika Klarigo de la Mondo***  estas libro verkita de Zlatko Tišljar kaj eldonita en 2012 de Izvori en Zagrebo, Kroatujo.

## Enhavo 
#Pri kibernetikaj principoj kaj metodoj kaj pri lingvistiko
#Bazaj nocioj
#La baza 4 - nivela skemo
#Pliaj niveloj
#Vivekzemploj
#Kromaj principoj
#Kiel sistemigi la mondon
#Konkludoj

## Vidu ankaŭ
*Fakverko:Cibernetiko

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
Kategorio:Kibernetiko
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Phạm Mai Lan

**Phạm Mai Lan** estas vjetnama esperantisto. En la oficperiodo 2013-2016, li nome de Vjetnama Esperanto-Asocio estas reprezentanto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Lia antaŭulo en tiu funkcio estis Hoàng Ngọc Bội.

## Referencoj 

Kategorio:Vjetnamaj esperantistoj
Ernő Kulcsár Szabó

**Ernő Kulcsár Szabó** [kulĉAr sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kulcsár Szabó Ernő** estas hungara literaturhistoriisto, kritikisto, redaktoro, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Ernő Kulcsár Szabó http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19217 naskiĝis la  1950 en Debrecen.

## Biografio 
Ernő Kulcsár Szabó frekventis gimnazion kaj universitaton en sia naskiĝurbo. Li ricevis diplomon en 1973. En la sekva jaro li ricevis postenon en Tutlanda Biblioteko Széchényi. En 1979 li eklaboris en literatura instituto, krome ĝis 1984 li redaktis gravan literaturan revuon. En 1983 li ekinstruis en ELTE. Baldaŭe li instruis 4 jarojn en universitato de Bayreuth. Li doktoriĝis antaŭ MTA en 1994. Ĝis 2000 li instruis en universitato de Pécs, kie li estis katedrestro. Inter 1996-2005 li instruis en universitato en Berlino. Li okupiĝas precipe pri hungara kaj germana literaturoj en la 20-a jarcento. Li ricevis 5 premiojn inter 1978-2012.

## Verkaro (elekto) 
* *Műalkotás – szöveg – hatás* (1986)
* *A magyar irodalom története 1945–1991* (Historio de la hungara literaturo inter 1945–1991), (1993)
* *Szöveg – medialitás – filológia* (2004)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Bradley McDonald

**Bradley McDonald** estas novzelanda esperantisto, kiu loĝas en Aŭklando, Nov-Zelando. Ekde la jaro 2004, do ĝis nun en la oficperiodoj 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, li nome de Nov-Zelanda Esperanto-Asocio estas observanto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo de Bradley McDonald (kun portreta foto de li) en la grupo "Esperanto-NZ" de la retejo *meetup.com*  kaj 

## Referencoj 

Kategorio:Novzelandaj esperantistoj
Departemento Goya

**Departemento Goya** [gOja] estas Departemento de la provinco Corrientes en Argentino.

Tiu provinca subdivido havas populacion de ĉirkaŭ  loĝantoj en areo de , kaj ties ĉefurbo estas Goya, kiu estas la dua plej loĝata urbo en la provinco Corrientes. Ĝi situas je ĉirkaŭ 815 km el Bonaero.

La nomo de la Departemento devenas el la nomo de ies ĉefurbo kaj tiu siavice, ne de konata hispana pentristo Goya, sed el karesnomo de Gregoria Morales (Goya), kunfondintino de la urbo aŭ almenaŭ unu el la unuaj setlintoj en la areo.

## Eksteraj ligiloj 
* Goya retejo  hispanlingve
* Federala retejo  hispanlingve

Kategorio:Departementoj de Argentino
Colin Beckford

**Colin S. Beckford** estas sudafrika esperantisto, kiu vivas en Kaburbo. Ekde la jaro 1983, do ĝis nun en la oficperiodoj 1983-1986, 1986-1989, 1989-1992, 1992-1995, 1995-1998, 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, li nome de Esperanto-Asocio de Suda Afriko estas observanto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Krome li ekde multaj jaroj funkcias kiel estrarano de la sudafrika Landa Asocio de UEA, interalie kiel kasisto.

## Referencoj 

Kategorio:Sudafrikaj esperantistoj
Julian Aleksandrowicz

**Julian Aleksandrowicz**, pseŭdonomo *Doktor Twardy* (Malmola Doktoro) (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1908 en Krakovo, mortis la 18-an de oktobro 1988 sanmloke) – pola kuracisto pri interna medicino, profesoro de medicino, filozofo pri medicino kaj hematologo juddevena.

## Vivo 
En 1933 finis Kuracistan Fakultaton de Jagelona Universitato. Dum la dua mondmilito batalis en septembra kampanjo. Dum tri jaroj estis malliberigita en geto de Krakovo, de kiu forkuris kaj iĝis aktiva membro de Pola Enlanda Armeo, distingita poste per Milita Ordeno *Virtuti Militari* kaj aliaj.

Aŭtoro de pluraj libroj:
* *Nie ma nieuleczalnie chorych*, (Ne estas nekuraceblaj malsanuloj)
* *Sumienie ekologiczne*, (Ekologia konscienco)
* *Wszechstronna nadzieja*, (Ĉiuflanka espero)
* *Kuchnia i medycyna* (Kuirarto kaj medicino) (kune kun Irena Gumowska) kaj la lasta, kiun verkis:
* *U progu medycyny jutra* (Sojle de morgaŭa medicino) (kune kun G. Duda).

Plurjara gvidestro de Klinika Hematologicza (Universitata Hospital-Fako) de Medicina Akademio en Krakovo. Li ankaŭ verkis primedicinajn artikolojn en semajnrevuo "Przekrój". En sia loĝejo ĉe la str. Maria Curie-Skłodowska kuracis private.
Kiel amiko kaj kuracisto de poetino Halina Poświatowska helpis al ŝi forveturi al Usono por operacii la koron. Seninterese apogis ŝin dum batalo kontraŭ la malsano.

Li mortis en Krakovo post longa luktado kontraŭ karcinomo. Entombigita en la loka Milita Tombejo.

## Bibliografio 
* ekologia.pl - Julian Aleksandrowicz

## Eksteraj ligiloj 
* Biogram Juliana Aleksandrowicza w miesięczniku Lubelskiej Izby Lekarskiej Medicus 

A
Barbara Despiney

**Barbara Despiney**, naskiĝinta *Żochowska*, estas pola esperantistino, kiu vivas la plejparton de sia vivo en Parizo, Francio, kaj laboras respektive laboris kiel sciencisto de la Sorbona Universitato.

## Laboro por UEA 
De multaj jaroj ŝi estis la reprezentantino de UEA ĉe la pariza oficejo de UNESKO, kaj estis membro de la estraro de UEA en la oficperiodoj 1983-1986 kaj 1986-1989. Krome de 1983 ĝis 2001, do en la oficperiodo 1983-1986, 1986-1989, 1989-1992, 1992-1995, 1995-1998 kaj 1998-2001 ŝi estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. En la 83-a UK en 1998 ŝi funkciis kiel rektoro de la 51-a sesio de la Internacia Kongresa Universitato.

## Zamenhof-jaro 
La  ŝi, d-ro Mark Fettes, Anna Wasilewska (prezidantino de pola Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto), *Margareta Zaleski Zamenhof** (pranepino de Ludoviko Zamenhof), d-ro Ulrich Lins, Eduardo Kozyra (prezidanto de EDE-Pollando) kaj kelkaj aliaj gastoj partoprenis en la Konferenco okaze de la 100-a mortodatreveno de Ludoviko Zamenhof. En sia fejsbuko Anna Wasilewska metis jenan informon: "Konferenco okaze de la 100-a mortodatreveno de Ludoviko Zamenhof kunvenigis multajn interesajn personojn. El Parizo venis pranepino de Ludoviko Zamenhof d-rino **Margareta Zaleski-Zamenhof*', estis ankaŭ d-ro Mark Fettes - la prezidanto de Universala Esperanto-Asocio, d-rino Barbara Despiney kaj multaj aliaj sciencistoj kiuj havis siajn prelegojn. Mi ankaŭ havis sian salut-elpaŝon nome de pola Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE).(,
)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
MA 51

[dekstra|eta|MA51 dum [Eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo en 2015]]
dekstra|eta|Maketo de MA 51 en Muzeo de urbaj, interurbaj kaj ruraj transportoj
La **MA 51** (**M**etroo **A**rtikita, komisio 19**51**) estas materialo sur fer-radoj de Metroo de Parizo, enservigita en 1951 kaj elservigita en 1994. Ĝi veturis sinsekve sur la linioj 13 kaj 10.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Jean-Pierre Travot

. Li iĝis generalo dum Franca Revolucio en 1796. Napoleono Bonaparte donis al li la titolon de barono en 1813.

Kategorio:Franca Revolucio
Erwin Obermair

**Erwin OBERMAIR** (naskiĝis en 1946) estas aŭstra amatora astronomo.

Profesie, li estas teknikisto. Li estas ankaŭ konata astrofotisto kaj popularigisto de astronomio.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la kun-malkovro de 7 asteroidoj inter 1996 kaj 1998, en kunlaboro kun Erich Meyer. Ambaŭ estas kun-mastrumantoj de la privata observatorio Meyer/Obermair, elde kiu ĉiuj malkovroj estis faritaj.

La asteroido 9236 Obermair  estas nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Erwin Obermair

Kategorio:Aŭstraj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
MF 01

La **MF 01** (**M**etroo **F**era mendo 20**01**, teĥnika nomo) aŭ **MF 2000** (**M**etroo **F**era komisio **2000**, komerca nomo) estas materialo veturanta sur fer-radoj kiu devas en la fino anstataŭi vagonarojn de la Metroo de Parizo de tipo MF 67 sur linioj 2, 5 kaj 9.

Mendita en 2001 de RATP, ĝi estis disvastigita de 2008 ĝis 2011 sur linio 2 (Porte Dauphine - Nation), poste de 2011 ĝis 2013 sur linio 5 (Bobigny - Place d'Italie).

Inter ĝiaj ĉefaj karakterizaĵoj troviĝas trairado inter veturiloj same kiel en vagonaroj de tipo MP 89, malpligrandigo de nombro da sidlokoj tiel trapasante de pozicio 2+2 (MP 89 CC, MF&nbsp;67) al 2+1 (MP 89 CA), kun pli larĝaj sidlokoj, kaj po tri paroj da larĝaj pordoj per framo.

## Bildaro 

Paris Metro Barbès - Rochechouart MF 01.jpg|Vagonaro MF 01 eliranta el stacio *Barbès - Rochechouart* sur linio 2
Equipint.jpg|Interno de MF 01 sur linio 2

## Video 

MF 01 ligne 2 Barbes - Rochechouart 01.ogv|MF 01 en stacio *Barbès - Rochechouart* sur linio 2

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* Linio 2 de la metroo de Parizo
* Linio 5 de la metroo de Parizo
* Linio 9 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* La MF 2000 en Metro-Pole.net

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Alstom
Konstrumetia lernejo (Germanujo)

**Konstrumetiaj lernejoj** (en la germana , ***Baugewerkschulen***) ekestis ekde 1823 dum la tuta 19-a jarcento en Germanujo por la edukado de konstrumetiistoj. Ili evoluis ĝis en la 20-a jarcento parte al edukejoj por konstruteĥnikistoj kaj arĥitektoj.

Ili estas plej ofte la antaŭantoj de nunaj fakaj altlernejoj, pli malofte ankaŭ de teĥnologiaj altlernejoj kaj universitatoj kun fakoj de la konstruado resp. de la inĝenierado kaj arĥitekturo.
Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Konstrufako
MF 88

La **MF 88** (**M**etroo **F**era komisio 19**88**) estas materialo veturanta sur fer-radoj de la Metroo de Parizo. Ekde 1994 ĝi ekipas nur la linion 7bis. Rekte devenanta de prototipo Boa, tiu materialo alportas multajn novaĵojn, nome envagonigitaj komputiloj aŭ trairado inter veturiloj, el kiuj kelkaj estis adoptitaj en postaj materialoj.

Tiu materialo ankaŭ havas sendependajn radojn orienteblajn en kurboj, kio preventas kutiman grincadon. Antaŭvidita kiel novaĵo kiu anstataŭos la tradiciajn boĝiojn, tiu teĥnologio montriĝis rompiĝema kaj estigis nenormale altan riparkoston en materialo kaj sur vojo. Tiu handikapo aldoniĝas al aliaj problemoj de findindeco kies sumo povus konduki al pli frua elservigo de tiuj vagonaroj.

## Bildaro 

Station-Louis-Blanc.jpg|Vagonaro MF 88 en stacio '**
Interieur--rame-MF88-.jpg|Interno de MF 88

## Videoj 

MF 88 ligne 7bis Place des Fetes.ogg|MF 88 en **' L.&nbsp;7bis
MF_88_ligne_7bis_Bolivar.ogg|MF88 en '''' L.&nbsp;7bis

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* Linio 7bis de la metroo de Parizo

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Alstom
Muflo

[eta|Mufla [forno por determini mineralojn.]]
eta|Mufla forno en denttekniko. **Muflo** estas speco de movebla ujo el fajroargilo, en kiu oni povas varmigi la entenaĵon ŝirme de la flamoj, ekz.: elektra muflo por cikloframoj.

Laŭ Francisko Azorín **muflo** estas *Duoncilindra argila aŭ metala ujo, en kiu oni metas delikatajn ceramikaĵojn por kuiri ilin tiel en la fornoj, ŝirme de la flamo.* Li indikas etimologion el la latina *mufula* (mufo, ganto).

## Eksteraj ligiloj 
* Electric Muffle Furnace, C.A. Crowley, Popular Mechanics, 67:6, junio 1937, pp. 941-945.

## Notoj 
Kategorio:Industriaj fornoj
Dimităr Papazov

**Dimităr Papazov**, bulgare en cirila alfabeto **Димитър Папазов**, estas bulgara esperantisto. De 1983 ĝis 1992, do en la oficperiodo 1983-1986, 1986-1989 kaj 1989-1992, li estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. 

## Verkaĵo 
* Skizoj pri la historio de bulgara Esperanto-movado. Sofio: Bulgara Esperantista Asocio 1982

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Gabriella Szappanyos

**Gabriella SZAPPANYOS** [sapanjoŝ] estis rumania hungara verkistino, ĵurnalistino. Ŝi naskiĝis en Marosvásárhely la 19-an de septembro 1896 kaj mortis la 3-an de majo 1973. Ŝi estis la edzino de ĵurnalisto Endre Szász.

## Biografio
Gabriella Szappanyos estis anino de societo Kemény Zsigmond Társaság (de 1935), estis redaktorino de gazeto Hölgyfutár, interna kunlaborontino de Keleti Újság, poste de Székely Szó de Târgu Mureș.

## Romanoj
*Emberek a Szamos mentén. 1939, Budapest; Árva Linka. 1942. Budapest) sub nomo Szászné Szappanyos Gabriella. 

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Endre Szász (ĵurnalisto)

**Endre SZÁSZ** [sa:s] estis rumania hungara ĵurnalisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro en 1887 kaj mortis en Mv. en 1944. 

## Biografio
Endre Szász diplomitiĝis pri juro en Ferenc József Tudományegyetem de Kluĵo. Por dek jaroj li estis respondecredaktoro de Újság, poste de 1925 de Keleti Újság, inter 1941–44 ĉefredaktoro Székely Szó, ĉefkunlaboranto de Friss Újság. 

## Memuaroj
*Emlékek a régi Kolozsvárról (Keleti Újság 1932. júl. 17.); Miklós Andor, a legenda és amit én láttam benne (uo. 1933. dec. 10.); A tizenöt éves Keleti Újság (uo. 1933. dec. 16.). 
## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
József Szász (agronomo)

**József SZÁSZ** [sa:s] estis rumania hungara agronomo. Li naskiĝis en Aiud la 1-an de aŭgusto 1921 kaj mortis en Mv.  la 29-an de aŭgusto 2005. 

## Biografio
József Szász diplomitiĝis en Koloĵvaro (1943), li instruis inter 1949–60 Ciumbrud, poste li estis agronomo, ĉefagronomo.

## Libro
*Szőlőtermesztés, kunualaŭtoro  (Buk. 1957).

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
Splisado (ŝnuro)

eta|Okulspliso
eta|Taluritfiksilo
**Splisado** estas prilaborado de ŝnuroj kaj ŝtalkabloj. Tio eblas en drato el preskaŭ ĉia materialspeco, sed ju pli da ŝnureroj des pli malfacila ĝi estas. La splisado de pli ol kvar ŝnureroj en artefarita ŝnuro kaj en ŝtalkablo plejofte estas profesia laboro. Konataj splisoj estas la okulspliso aŭ ua spliso, la mallonga spliso kaj la longa spliso.
Helpilo dum la laboro estas la splisilo.

eta|maldekstra|Splisilo
[eta|[Ŝnursitelo kun splisaĵoj]]

## Eksteraj ligiloj 
* Skoltaj nodoj (45) 

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Nodoj
Janez Jug

**Janez Jug** estas slovena esperantisto, kiu vivas en la slovenia ĉefurbo Ljubljano kaj profesie estas oficisto kaj biblioteka kunordiganto de la fakultato pri sociaj sciencoj en la Universitato de Ljubljano. Laŭ la stato de 2013 li estas la prezidanto de Slovenia Esperanto-Ligo. En la oficperiodoj 2001-2004, 2004-2007 kaj kaj aktuale 2013-2016, li estis respektive estas reprezentanto de Slovenia Esperanto-Ligo en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* konciza informilo pri li kun portreta foto en la retejo de la Universitato de Ljubljano  kaj 

## Referencoj 

Kategorio:Slovenaj esperantistoj
Gunda-Niemann-Stirnemann-halo

eta|300px|Elaera foto de 2007.
eta|La erfurta centro de surglacia sporto.

La **Gunda-Niemann-Stirnemann-Halo** (germane: *Gunda-Niemann-Stirnemann-Halle*) estas halo por surglacia sporto en Erfurto. Ĝi nomiĝis laŭ la sukcesa erfurta sketkuradistino Gunda Niemann-Stirnemann. Inaŭgurita en 2001, ĝi ofertas 4.000 sidlokojn por la fanatikuloj.

## Historio 
En la 29-a de decembro 1957 estis malfermita artefarita sketejo ĉe Arnstädter Straße, taŭge uzebla kaj por sketkurado kaj por glacihokeo.

En 1982 estis finfaritaj la laboroj por 333 metrojn longa glitkurejo. Pro la sukcesegoj de la erfurtaninoj Gunda Niemann-Stirnemann, Franziska Schenk, Sabine Völker kaj Daniela Anschütz-Thoms oni decidis anstataŭigi ĝin per 400 metrojn longa kurejo. Tion krome ankaŭ priskribis internacia regularo (finkonstruo en 1997).

En majo 2001 finfine ekis konstrulaboroj por tegmentado. La 21-an de decembro estis ĝis solena inaŭguro.

## Eventoj 
En 2001, 2003 und 2006 okazis tie ĉi la tutgermanaj ĉampionadoj por sketkurado. Krome estis la halo en 2002 ankaŭ okazigejo de la Ĉampionado eŭropa de plurdisciplinaj konkursoj.

## Nesportaĵoj 
Ne nur por elitaj sportuloj disponiĝas la halo sed al ĉiu ajn praktikanto de sporto. La halo jam plurfoje gastigis vetkuradojn de *ice-speedway*.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la sportejo.

Kategorio:Sportejoj en Erfurto
Kategorio:Sketado
János Szász-Fejér

**János SZÁSZ-FEJÉR** [sa:s-feje:r] estas rumania hungara biologo. Li naskiĝis en Mărcușa la 10-an de aprilo 1941. Mortis en Budapeŝto, la 29an de junio 2011. 
## Biografio
János Szász-Fejér diplomitiĝis en UBB de Kluĵo en 1964 pri biologio-geografio. Li instruis ĝis 1971 en Ilieni, poste en Sfântu Gheorghe. 
## Videofilmoj
*1998–99: Zárvatermők; Magnóliák a megyénkben; A pünkösdi rózsa; Húsevő növények a Mohosban. 
## Libroj
*Pro natura, kunulaŭtoro (Buk. 1994), 
*Lamarck: A természet fejlődése, enkonduko (trad. Gyöngyi Szász-Fejér, Buk. 1986 = Téka); 
*Természetfényképezés. Természetvédelmi és környezeti útmutató, kunulŭatoro (uo. 1994). 
## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Svetlana Smetanina

**Svetlana Smetanina** () estas rusia esperantistino, kiu loĝas en Moskvo. En 2010 ŝi elektiĝis vicprezidantino de Rusia Esperantista Unio, kaj en aprilo 2013 elektiĝis prezidantino de la unio, estante la unua virino en tiu posteno. Krome en la aktuala oficperiodo 2013-2016, ŝi estas reprezentanto de Rusia Esperantista Unio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.

La  UEA publikigis aktualigitan liston de ĉefdeligitoj, el kiuj malaperis ŝia nomo. UEA klarigis ke ŝi estis eksigita pro publikaj eldiroj pri milito en Ukrainio ne akcepteblaj por la ĉefdeligito. En aŭgusto 2025 ŝi estis elektita prezidanto de REU.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri ŝia elektiĝo kiel prezidantino de REU en la retejo "La Ondo de Esperanto", kun portreta foto, aprilo 2013 

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Rusia Esperantista Unio
Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Charles Arthur Fairman

**Charles Arthur Fairman** estis angla esperantisto kaj diskonta makleristo. Li naskiĝis la 21-an de novembro 1866 en Londono, kaj de la komenco estis individua membro de Universala Esperanto-Asocio. Dumtempe li funkciis kiel kasisto de Brita Esperanto-Asocio.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Julia Fernandes

**Julia Fernandes**  estis brazila esperantistino. Ŝi esperantistiĝis en 1907. Ŝi estis kasistino de Brazila Klubo “Esperanto” kaj delegitino de UEA en Rio de Janeiro.

Julia Fernandes estis la fondantino de Virina Esperanto-Klubo en 1912, kies gvidanto ŝi estis ĝis sia morto en 1927. Ŝi okupis la postenon de unua sekretariino ĝis la jaro 1924, kiam ŝi estas aklamita honora prezidantino.

Ŝi ankaŭ instruis Esperanton en la lernejo Carmen Silva kaj en la publikaj lernejoj Barth kaj
Orsina da Fonseca.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Aleksandr Gavriloviĉ Filipov

**Aleksandr Gavriloviĉ Filipov** ( - estis rusia esperantisto kaj dentkuracisto. Li loĝis en Saratov, kie li estis unua pioniro de Esperanto. Aparte en la periodo inter la jaroj 1888 kaj 1891 li verkis multajn informajn artikoloj pri la internacia lingvo.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Nogent

**Nogent** estas franca komunumo situanta en la franca departemento Haute-Marne en regiono Grand Est.

## Geografio 
Estas la malalta urbo (les Balibeux estas laŭloka nomo de la loĝantoj) kaj la alta urbo (les Fouéroux estas laŭloka nomo de loĝantoj).

### Klimato 
La averaĝa ĉiujara pluvokvanto sumiĝas ĉirkaŭ je 940 mm. La averaĝa ĉiujara sunumado estas 1750 horoj. La averaĝa ĉiujara temperaturo estas .

## Demografio 
### Najbaraj komunumoj 
eta|maldekstra|Najbaraj komunumoj
La najbaraj komunumoj Vitry-lès-Nogent, Mandres-la-Côte, Poinson-lès-Nogent, Sarcey kaj Louvières.

### Industrio 
Tie oni fabrikas manĝilojn, protezojn kaj kirurgiajn aparatojn.

## Historio 
eta|maldekstra|Sankta Germain
La unua skriba mencio de la urbo datiĝas el 610 kiel *Nogentum*. La nuna komunumo datiĝas el 1972. Ĝi enhavas la du urbojn Nogent kaj la vilaĝetojn Donnemarie, Essey-les-Eaux kaj Odival.
eta|maldekstra|Sankta Johano
La preĝejo Sankta Germain estas romanika.
La preĝejo *Sankta Johano latina pordo* datiĝas de 1863.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Marne

Kategorio:Komunumoj de Haute-Marne
Kategorio:Urboj de Francio
Alberto la 1-a (Belgio)

**Alberto la 1-a**, denaske **princo Alberto Leopoldo Klemento Mario Mejnrado de Belgio** (naskiĝis la  en la *Palais de la Régence*, Bruselo; mortis la  en Marche-les-Dames, Belgio) de la dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao, estis reĝo de la belgoj de 1909 ĝis sia morto.

Charles de Broqueville estis estro de la Katolika Partio kaj la 20a Ĉefministro de Belgio. Kiam evidentiĝis, ke Germanio intencis invadi Belgion, li malsamopiniis, kun la reĝo Alberto, ĉar tiu deziris meti la belgan armeon antaŭ la limo kun Germanio, dum Broqueville fakte distribuis ĝin tra la tuta lando, por ne "provoki" Germanion.

## Morto 
Reĝo Alberto la 1-a mortis 58-jara la  en montgrimpa akcidento en Marche-les-Dames apud Namur. Lin sekvis lia plej aĝa filo Leopoldo kiel reĝo Leopoldo la 3-a.

Kategorio:Belgaj reĝoj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
8975 Atthis

'*8975 *Atthis'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita en refero al la eŭropa alciono : birdo, kies scienca nomo estas *Alcedo Atthis''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Aurora Bute

**Aurora BUTE** (n. 24a de novembro 1952) estas rumana esperantistino. Ŝi lernis Esperanton en la jaro 1980 kun la Profesoro I.F. Bociort. Ekde la jaro 1995, do ĝis nun en la oficperiodoj 1995-1998, 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, ŝi estas la reprezentanto de Esperanto-Asocio de Rumanio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Aurora Bute estas la redaktoro de la revueto ES-TO, aperanta neregule en Timișoara. Ŝi estas Komitatano ĉe ILEI kaj prezidanto de la Elekta Komisiono. Plie ŝi membras en la Eŭropa Komisiono de UEA.

## Referencoj 

Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Miguel Faria de Bastos

**Miguel FARIA de BASTOS** estas portugala esperantisto, kiu laŭ nekonfirmita informo naskiĝis la 24-an de januaro 1942, do nun estas -jaraĝa. Ekde la jaro 1992, do ĝis nun en la oficperiodoj 1992-1995, 1995-1998, 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013 kaj 2013-2016 (pri postaj jaroj vidu la lastan frazon), li nome de Portugala Esperanto-Asocio estis observanto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Temas pri "observanto", ne laŭorda komitatano, ĉar Portugala Esperanto-Asocio havas malpli ol cent membrojn; kp. ekz. la membronombron por 2012, estis 86 aliĝintaj membroj de PEA en UEA. Pri la jaroj post 2016 entute mankas informoj pri ajna reprezentanto de PorEA en la komitato de UEA.

Dumtempe Miguel Faria de Bastos loĝis en Angolo kaj subtenis la tiean Esperanto-movadon.

## Referencoj 

Kategorio:Portugalaj esperantistoj
Kategorio:Angolaj esperantistoj
Arthur Reese Fairbairn

**Arthur Reese Fairbairn** estis angla esperantisto kaj arkitekto. Li naskiĝis la 6-an de majo 1884 en Sunderland, kaj aktivis kaj kiel laika predikanto metodista kaj kiel arĥeologo. De 1920 li estis propaganda sekretario por la Esperanto-movado en nordorienta Anglujo. Engaĝita fotisto, li faris multajn paroladojn kun lumbildoj pri Universalaj Kongresoj de Esperanto. En 1953 li mortis en Ryton-on-Tyne.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
Armea radiostacio en Pierre-sur-Haute

eta|Armea radiostacio en Pierre-sur-Haute

**Armea radiostacio en Pierre-sur-Haute** estas armea komunikilo situanta en la maralteco de 1634 metroj sur 30-hektara teritorio sur la terenoj de la komunumoj Sauvain kaj Job en Francio. La lokon trairas la landlimo inter la regionoj Rodano-Alpoj kaj Aŭvernjo. Samloke situas ankaŭ civila radioelsendilo, kiun tie konstruis la telekomunikada kompanio *Télédiffusion de France*.

Kategorio:Armeo de Francio
Kategorio:Konstruaĵoj en Francio
Kategorio:Armeaj komunikadoj
Kategorio:Cenzuro
Paweł Fischer-Kotowski

**Paweł FISCHER-KOTOWSKI** (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1990) estas pola esperantisto, loĝanta en Varsovio. Li estas aktivanto por rajtoj de samseksemuloj, kunfondinto de la tiutema organizaĵo Lambda Bydgoszcz kaj membro de la politika partio Verduloj 2004.

Inter majo 2010 kaj aprilo 2013 li estis estrarano de Pola Esperanto-Junularo, kaj kunorganizinto de la 2-a kaj 3-a Junularaj E-Semajnoj (2010/11 respektive 2011/12). Ekde la 20-a de majo 2012 ĝis la 18-a de novembro 2014 li funkciis kiel ĝenerala sekretario en la estraro de TEJO, kiel anstataŭanto de Paulína Kožuchová, kiu demisiis, kaj ekde marto 2013 ankaŭ respondecis pri la eldono de Pasporta Servo. Krome en la oficperiodoj 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, li estas reprezentanto de Pola Esperanto-Asocio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Paweł Fischer-Kotowski estas membro de la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro de ILEI kaj kontribuas en la esperantlingva branĉo de Vikipedio je la nomo *Fiskot*.

## Kontakto
En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro de la revuo *Kontakto*, ĉar post dek jaroj la redaktoro Rogener Pavinski mem decidis fini sian longan deĵoradon en la posteno. De la alvoko venis tri kandidatiĝoj, de tri sufiĉe interesaj kandidatoj, kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de *Kontakto*.

## Eksteraj ligiloj 
* Parenteze (blogo)  ()
* EsKu - Epizodo 71 - Pawel Fischer-Kotowski, Tiu ĉi epizodo de EsKu enhavas intervjuon de Pawel Fischer-Kotowski, kiu parolas pri instruado de Esperanto, aparte pri metodoj kaj reta instruado. Kiel Esperanta instruisto, li klarigas, kial li iam pensis, ke instruado ne necesas. Li klarigas ankaŭ la pozitivan rolon, kiun Esperanto ludis kaj ludas en sia vivo: Esperanto kondukis lin al decidoj pri kie li loĝas, kion li faras, kiujn li renkontis, ktp.  Jutuba filmeto aperinta 2025-06-06 ()
## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Kategorio:GLAT-personoj
Orienta maro

**Orienta maro** povas esti:

* Balta maro - nomata "**Orienta Maro**" en pluraj lingvoj.
* Morta maro - nomata "**Orienta Maro**" en la Biblio (Joel 2:20; Jeĥez. 47:18). 
* Japana maro - *(Joseon) Donghae* (동해/조선동해) en la korea, signifante "**(Korea) Orienta Maro**".
* Orientĉina maro - *Dōng Hǎi* (东海/東海) en la ĉina, signifante "**Orienta Maro**". 
* Sudĉina maro - *Biển Đông* en la vjetnama, signifante "**Orienta Maro**".  
* Tokaja regiono - *Tōkai (chihō)* (東海/東海地方) en la japana, signifante "**(Regiono de) Orienta Maro**".
Personeca tipo

**Personeca tipo** aŭ **personec-tipo** rilatas al la psikologia klasifiko de malsamaj specoj de individuoj. Personec-tipoj foje estas distingitaj de personecaj trajtoj, kun ĉi-lasta termino enkarnigante pli malgrandan grupiĝon de kondutismaj tendencoj. Tipoj foje laŭdire implikas kvalitajn diferencojn inter homoj, dum trajtoj eble estos konstruitaj kiel kvantaj diferencoj. Laŭ teorio de tipoj, ekzemple, introvertaj kaj kromvertaj estas du ĝisfunde malsamaj kategorioj de homoj. Laŭ trajtoteorioj, introversio kaj kromversio estas parto de kontinua dimensio, kun multaj homoj en la mezo.

## Klinike efikaj personecaj tipologioj 
Efikaj personecaj tipologioj rivelas kaj pliigas scion kaj komprenon de individuoj, kontraste al malpliigado de scio kaj kompreno kiel okazas pri stereotipoj. Efikaj tipologioj ankaŭ permesas ke pliigita kapablo antaŭdirus klinike signifajn informojn pri homoj kaj evoluigi efikajn terapiajn strategiojn. Ekzistas ampleksa literaturo en la temo de klasifikado de la diversaj specoj de homa temperamento kaj same ampleksa literaturo pri personecaj trajtoj aŭ domenoj. Tiuj klasifiksistemoj provas priskribi normalan temperamenton kaj personecon kaj emfazi la superregajn ecojn de malsama temperamento kaj personec-tipoj; ili estas plejparte la kampo de la disciplino de psikologio. Personecaj malsanoj, aliflanke, reflektas la laboron de psikiatrio, medicina specialaĵo, kaj estas malsan-orientitaj. Ili estas konfidencaj en la Diagnoza kaj Statistika Manlibro (DSM) produkto de la Usona Psikiatria Asocio.

## Ekzemploj de tipologioj de personeco 
* Socioniko
* MBTI
* Eneagramo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Jung, C.G. ([1921] 1971). *Psychological Types*, Collected Works, Volume 6, Princeton, N.J.: Princeton University Press. ISBN 0-691-01813-8.
* Jung, C.G. (1966). *Two Essays on Analytical Psychology*, Collected Works, Volume 7, Princeton, N.J.: Princeton University Press. ISBN 0-691-01782-4.
* Jung, C.G. ([1961] 1989). *Memories, Dreams, Reflections*, New York, N.Y.: Vantage Books. ISBN 0-679-72395-1.

Kategorio:Psikologio
Harardazipo

alternative=Piche Patagonico 1.jpg|eta|Piche Patagonico
eta|Arealo
La **Harardazipo**, ***Chaetophractus villosus***, de la familio de dazipedoj, estas unu el plej grandaj kaj plej multnombraj el la dzipoj el tuta Sudameriko. Ĝi loĝas je marnivelo en altitudoj de ĝis 1,300 metroj tra la suda parto de Sudameriko, kaj povas troviĝi en herbejoj, arbaroj, kaj savano, kaj eĉ startis koloniigi agrikulturajn areojn. Ĝi estas lerta fosanto kaj pasas plej el sia tempo subgrunde. Ĝi faras kaj portempajn kaj longdaŭrajn nestotruojn, depende el ties manĝofonto. Tiu dazipo povas uzi speciale evoluitajn membranojn en sia nazo por akiri oksigenon el la ĉirkaŭaj grunderoj sen enspiri la proprajn grunderojn. Tiuj dazipoj estas protektitaj el predantoj pere de serio de fajnaj, ostecaj platoj laŭlonge de la kapo kaj dorso. Ili atingas seksan maturecon je ĉirkaŭ 9 monatoj kaj povas vivi ĝis ĉirkaŭ 30 jarojn en kaptiveco. Kvankam tiu animalo estas kutime kolektita pro sia viando kaj sia ŝelo, aŭ simple mortigita pro kontraŭplagaj farmistoj, ĝi montris reziston, kaj la populacioj ŝajne eltenas tiun espluatadon. Nune ne estas protekta praktiko por tiu ĉi dazipo, sed ja ĝi loĝas en multaj protektitaj areoj. Tiu specio de dazipo estas serĉata por reserĉado pro ties adapteblo al laboratoria vivo, kaj relativa rezisto kontraŭ situacioj de streso.

## Notoj 
Kategorio:Dazipoj
Kategorio:Mamuloj de Sudameriko
8976 Leucura

'*8976 *Leucura'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al *Oenanthe Leucura'' : scienca nomo de la nigra enanto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Lajos Bernát Kumorovitz

**Lajos Bernát Kumorovitz** [lajoŝ kumorovic], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kumorovitz L. Bernát** estis hungara pastro, historiisto, arkivisto, membro de Hungara Scienca Akademio (1945).

Lajos Bernát Kumorovitz http://lexikon.katolikus.hu/K/Kumorovitz.html naskiĝis la  1900 en Hungara reĝlando en Ötösbánya (nuntempa Rudňany en Slovakio). Li mortis la  1992 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Kumorovitz aliĝis al premonstratoj en 1918, poste li lernis teologion. Li pastriĝis kaj prenis la nomon Bernát en 1923, poste li plulernis en Universitato Péter Pázmány, kie li ricevis 2 diplomojn en 1928. Inter 1926-1948 li instruis en gimnazio de Gödöllő, ekde 1934 ankaŭ en la universitato. En 1938 li esploris en Italio. En 1950 la premonstratoj estis forigitaj, Kumorovitz devis esti simpla laboristo. Post la revolucio en 1956 li ekhavis postenon en muzeo, ekde 1959 eĉ li rajtis instrui en la universitato. Li okupiĝis precipe pri sigeloj, blazonoj kaj dokumentoj.

## Elektitaj disĉiploj 
* József Gerics

## Verkaro (elekto) 
**A specialis praesentia regia pecséthasználata Zsigmond korában* (1937)
**A magyar pecséthasználat története a középkorban* (Historio de la hungara sigelouzado dum la mezepoko), (1944, 1993)
**Veszprémi regeszták 1301–1387* (1953)
**A magyar közép- és nagycímer kialakulása* (Estiĝo de la hungara mez- kaj grandblazono), (1965)
**Budapest történetének okleveles emlékei I–III* (1987–1988)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj premonstrataj monaĥoj
Aŭzajo

eta|Aŭzajo
**Aŭzajo** (vjetname: ***áo dài*** elparolita kiel [aŭzaj] norde aŭ [aŭjaj] sude; laŭvorte "ŝtofo longa") estas la nacia kostumo de Vjetnamio por virinoj. Vjetnaminoj surhavas aŭzajon por formalaj okazoj, en lernejo aŭ por laboro. Je Tết (vjetnama novjaro) kaj aliaj okazoj, vjetnamaj viroj povas vesti ilin per ***áo gấm*** (brokaĵa robo), versio de la *áo dài* farita el plidika ŝtofo. La aŭzajo troviĝas en ĉiu parto de Vjetnamio, kaj en eksterlandaj vjetnamaj komunumoj.

Moderna aŭzajo havas du partojn: Alt-koluma longa robo, kaj pantalonoj, kiuj alvenas ĉe la maleoloj. Kostumo kaj vespera robo, aŭzajo, povas havi buntajn dezajnojn kun floroj, birdoj, kaj bildoj.

La prezo de vespera robo aŭzajo estas racia, sed povas esti multekosta depende de la elekto de materialo kaj la varomarko de vesto. Pro la malpezaj travideblaj ŝtofoj, personoj, kiuj surhavas aŭzajon, devus surhavi malpezajn subvestojn.

Áo dài estas simila al la ŝalvarĉemizo, kurta de landoj sekvantaj hind-islama kulturo kiel ekzemple Barato, Pakistano, Centra Azio, ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Cheongsam - Ĉinina vesto.
* Ŝalvarĉemizo - Hind-islama vesto.
* Yếm

## Galerio 

Dosiero:Cinq sœurs à Hanoï, 1950s.jpg|Hanoi 1950.
Dosiero:Hai thiếu nữ mặc áo dài.jpg|Du knabinoj en aŭzajo.
Dosiero:PHA 9815.jpg|Virino en flava aŭzajo.
Dosiero:Bicycle of Ho Chi Minh City.jpg|Studentinoj en aŭzajo en Ho-Ĉi-Min-urbo. 
Dosiero:Aodai-nonla-crop.jpg|Lerneja knabino en blanka aŭzajo kaj *nón lá*.
Dosiero:Aodai.PNG|Diagramo, kiu montras la partojn de aŭzajo.
Dosiero:Wikipe-tan wearing ao dai.png|Vikipenjo en aŭzajo.
Dosiero:Áo dài, Hồ Gươm-crop.jpg|Knabino en blanka aŭzajo.
Dosiero:Ao-dai-xu-Hue-2.jpg|Knabinoj en blankaj aŭzajoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Áo Dài Gallery 

## Referencoj 
Kategorio:Vjetnamaj vestoj
Kategorio:Vjetnamaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Tradiciaj vestoj
Kategorio:Roboj
Traktoro TMA

[dekstra|eta|TMA kun ŝotro en *[Gare de Lyon (pariza metrostacio)|Gare de Lyon*]]
dekstra|eta|Traktoro kun aŭtonoma veturo TMA10 en atelieroj de metroo de Parizo de La Villette
La traktoro **TMA** (: Tracteur à Marche Autonome; : Traktoro kun aŭtonoma veturo) estas labor-materialo de la Metroo de Parizo datiĝanta de 1985 kaj uzata por konstru-laboroj de renovigo de vojoj, farataj dumnokte sur linioj kiam la kontaktrelo estas malŝaltita.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Traktoro Sprague
* Traktoro TME
* Metroo de Parizo
* RATP

## Eksteraj ligiloj 
* La TMA en métro-pole 

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo