open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Negrești-Oaș

**Negrești-Oaș** [negreŝtj oaŝ] ( [avaŝfelŝoe:falu]) estas urbo en Rumanio sude de Oaș-montaro, orient-nordoriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi Luna, Tur.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3253 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 14635 (rumanoj, hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1490. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Szatmár*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Móric Góth (Avasfelsőfalu, 2-a de marto 1873 – Amsterdam, ĉirkaŭ 1939): pentristo
* István Szerdahelyi (Avasfelsőfalu, 30-a de aŭgusto 1924 – Budapest, 21-a de aŭgusto 1987): instruisto, lingvisto, esperantlingva verkisto kaj esperantologo
* Lehel Domokos (n. la 11-an de novembro 1945): hungara skulptisto
* Maria Tripon (n. en 1962): instruisto, interpretisto de popola muziko
* princo Ionuț Silaghi de Oaș (n. en 1990): rumana kantaŭtoro kaj entreprenisto

## Bildaro 

File:Maria Tripon.jpg| Maria Tripon
File:Ionuț Silaghi de Oaș.jpg|princo Ionuț Silaghi de Oaș
File:Biserica Lechinta.jpg|Lechinţa ligna preĝejo, muzeo OAȘ, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* http://www.negresti-oas.ro/
* http://tara-oasului-ro.blogspot.ro/

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Tășnad

eta|dekstra|300ra|Preĝejo en Tășnad
eta|dekstra|300ra|Panoramo en Tășnad
**Tășnad** [təŝnad] (hungare: **Tasnád** [taŝnad], germane: **Trestendorf**, *Trestenburg*) estas urbo en la distrikto Satu Mare en Rumanio, sude de Carei. Administre apartenas al ĝi Blaja, Cig, Raţiu, Sărăuad, Valea Morii.

## Historio 
En 1910 ĝi havis 5 030 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 8 451 (rumanoj, 45&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estis en 1246. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Szilágy.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Ĝemelurbo 
* 

## Renomaj personoj 
* István Baranyai (Szépmező, 24-a de aprilo 1899 – ?): muzikkritikisto, paroĥestro tie.
* Lajos Bíró (entomologo) (29-a de aŭgusto 1856 – Budapest, 3-a de septembro 1931): entomologo, etnografo, vojaĝisto.
* Mária Czikle (Tasnád, 1878 – ?) aktorino.
* Mihály Demjén (Debrecen, ? – Tasnád, februaro 1886): aktoro, teatrodirektoro.
* Károly Nóti (1882 – 1954): kabaretverkisto, filmscenaristo.
* Sámuel Keresztesi: pentristo, skulptisto
* Ágnes Keresztessy, edziniĝnomo *Koszta* (17-a de marto 1890 – 28-a de oktobro 1960): poetino.
* Lajos Kocsis (n. 1973): historiisto
* Antal Kóczé (Tasnád, 9-a de decembro 1872 – Budapest, 8-a de oktobro 1926): ciganmuzikestro.
* András Kultsár juristo, publicisto, policĉefkapitano de Szamosújvár.
* József Petkes (n. 4-a de februaro 1928): pentristo, etnografo.
* János Szilágyi (25-a de junio 1975) operkantisto (baso).
* Miklós Szilágyi (matematikisto) (13-a de oktobro 1940): matematikisto, universitata profesoro
* Nóra Szilágyi (15-a de januaro 1976): kantistino., deklamistino
* Pál Szilágyi: matematikisto.
* Sándor Veres (? 1840 – ?, ? ?): ĵurnalisto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Tasnad jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Urboj de Rumanio
2Tasnad
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Nonio (Italio)

**Nonio** estas komunumo de Italio.

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Piemonto
Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola
Sillery

**Sillery** [sileri] estas franca vilaĝo proksime de Reims (12 km).

* **Areo:** 9,2 km²
* **Alteco:** 88 m super marnivelo
* **Horzono:** UTC+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
* **Loĝantaro:** 1 575 en la jaro 2006)

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de la 20-a jc. 
* Urbodomo
* Milita tombejo

La nacia nekropolo de Sillery situas proksime de la centro de la vilaĝo, apud la kanalo.

Ĝi estis kreita en 1923 por ricevi la korpojn de la francaj militistoj de apudaj vilaĝoj kaj de provizoraj tombejoj de la unua mondmilito. Estas mortintoj de Pompelle, Ferme d'Alger, Saint-Léonard, Prunay, Sillery kaj Reims.

En tiuj lokoj la bataloj estis fortaj inter 1914 ĝis aŭtune de 1918.
La tombejo havas areon de 24 966 m² kaj estas konstruita de 1923 ĝis 1933.
Ĝi entenas korpojn de 11 259 soldatoj, 11 228 francaj soldatoj kaj 2 ĉeĥoj de la unua mondmilito kaj 29 francaj soldatoj de la dua mondmilito.

## Ekonomio 
* Sukera fabriko konstruita en 1950 , kapacito de 19.000 Tunoj po tago apartenas al kooperativo Cristal Union.
* Vinoj (Ĉampagnoj)

## Historio 
Gaŭla loko dum la galo-romana epoko. Sankta Vincent-de-Paul misiis en 1643. Ludoviko la 14-a faris tien halton en 1673. La imperiistino Marie-Louise estis gastita en la kastelo de Sillery en marto 1810. La vilaĝo estis bruligita de la Rusoj en 1814.

### Ĝemeliĝo 
La urbeto estas ĝemelita kun  Sillery (Québec)  (Kanado) kaj Adenau (Germanio).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Marne
* Sillery (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Marne
Pau (Italio)

**Pau** estas komunumo de Italio. La komunumo apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Oristano. Fine de  en la komunumo vivis . Kristana patrono estas la Sankta Georgo, kies memortago, la 23-a de aprilo, sekve estas la komunuma festotago.

Najbaraj komunumoj estas Ales, Palmas Arborea, Santa Giusta kaj Villa Verde.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Sardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Oristano
Viola (Italio)

**Viola** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Bagnasco, Garessio, Lisio, Monasterolo Casotto, Pamparato kaj Priola.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Piemonto
Kategorio:Komunumoj de Provinco Cuneo
Bono (Italio)

**Bono** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
 
Najbaraj komunumoj estas Anela, Benetutti, Bonorva, Bottidda, Bultei, Nughedu San Nicolò, Oniferi (NU) kaj Orotelli (NU).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|400px|municipejo

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Sardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Sassari
Bono (kantisto)

**Paul David HEWSON**, naskiĝinta , do nun -aĝa, plej bone konata sub la artista nomo **Bono** kiu origine estis *Bono Vox*, estas ĉefkantisto de la irlanda muzikgrupo U2. Li edziĝis al Alison Stewart kaj havas kvar infanojn. La familio loĝas en Killiney Hill, proksime de Dublin.
__NOTOC__
## Artistnomo 
Li mem diris ke li ricevis la kromnomon "Bono Vox" fare de sia amiko *Gavin Friday* - la nomo estas variaĵo de la latina vortumo *bona vox*, kiu - facile diveneble - signifas "bona voĉo". Origine la muzikisto laŭdire malŝatis la nomon, sed alkutimiĝis kaj fine ŝatis ĝin. Ekde la fino de la 1970-aj jaroj li publike mallongigite simple nomatas "Bono". La kromnomo ne nur iĝis sceneja nomo, sed ankaŭ liaj muzikaj kolegoj, familianoj kaj personaj amikoj en privata vivo nomas lin tiel. 

## Socia engaĝiĝo 
Bono ekde 1999 engaĝitas ĉe kampanjoj por repuŝi la ŝuldoŝarĝon de la landoj de la Tria Mondo. Li, same kiel lia amiko Bob Geldof, precipe laboras por plibonigi la situacion en Afriko. En la jaro 2002 Bono por atingi tiun celon fondis la organizaĵon "DATA"-n. Estas la mallongigo de 'Debt, Aids, Trade in Africa' (ŝuldoj, aidoso, komerco en Afriko). Bono interalie parolis kun George W. Bush.

Bono uzas sian famecon por fari bonon en la mondo. Tial li jam havis bonan ŝancon ricevi Nobel-premion pri paco. En 2005 li ricevis TED-Premion.

## Eksteraj ligiloj 
* U2.com – Oficiala U2-retpaĝo
* Debt, AIDS, trade, Africa – la organizaĵo de Bono (en la angla)

## Vidu ankaŭ 
* William J. Clinton
* Martin Luther King
* Salman Rushdie

Kategorio:Irlandaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de majo
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time
András Kós

**KÓS András** (ko:ŝ) estis hungara skulptisto en Rumanio naskita la 4-an de novembro 1914 en Stana kaj mortis la 11-an de junio 2010 en Kluĵo. Li estas la filo de Károly Kós, pli juna frato de Balázs Kós, pli aĝa frato de Zsófia Koós kaj Károly Kós.

## Biografio 
András Kós kiel infano verkis fabelojn, ilustris kaj presigis ilin en la laborejo de sia patro. Li pristudis desegnon en Timişoara inter 1934 kaj 1938. Post reveno de la militkaptiteco en 1948 li fariĝis teatrodekoraciisto en Cluj-Napoca. De 1950 ĝis 1980 li estis profesoro en la Artaltlernejo Ion Andreescu en Cluj-Napoca. En 1990 en Cluj-Napoca kaj 1991 en Szentendre, Hungario li havis retrospetivajn ekspoziciojn.

## Libroj 
Li verkis la de si mem ilustritan verkon sub titolo *Élet és rajz* (Vivo kaj desegno) aperinta en 2004.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1967 • Bukarest
* 1969 • Kolozsvár
* 1979, 1990 • Képzőművészeti Galéria, Kolozsvár
* 1991 • Szentendrei Galéria

## Publikplacaj kreaĵoj 
* Monumento de kamparanribelo Antal Budai Nagy- (ŝtono, reliefo, 1957, Bobâlna).

## Bibliografio 
* Németh Júlia: *Kós András*, Mentor Kiadó, 2002.

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* In memoriam 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Rudolf Mayer

**Rudolf MAYER** (naskiĝis la 13-an de oktobro 1837 - mortis la 12-an de aŭgusto 1865) estis ĉeĥa poeto.

Nelonge post doktoriĝo pri juro li mortis je tuberkulozo. Jam kiel studento li publikigadis lirikon en gazetaro.

## Verkoj 
* **V poledne** (Tagmeze, sociala balado)
* **Sefenussar** (Sefenussar, poema rakonto)
* **Věčnost** (Eterneco, poemo)
* **Kaprice osudu** (Kaprico de la sorto, rakonto)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Beclean

**Beclean** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Beclean (Bistrița-Năsăud) estas urbo en distrikto Bistrița-Năsăud.
*Beclean (Brașov) estas vilaĝo en distrikto Brașov.
*Beclean (Odorheiu Secuiesc) estas vilaĝo en distrikto Harghita.
Bethlen

La gloso **Bethlen** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

*István Bethlen, ĉefministro de Hungario (1874-1946)
*István Bethlen (duko), duko de Transilvanio (1580-1658)
*Gábor Bethlen, landestro de Transilvanio kaj frato de Duko István (1580-1629)
*Beclean, nomo de multaj lokoj en Rumanio
Dick Cheney

**Richard Bruce** "**Dick**" **CHENEY** (naskiĝis , mortis la 3-an de novembro 2025) estis usona politikisto, kiu estis la 46-a vicprezidanto de Usono sub prezidanto George W. Bush, de januaro 2001 ĝis januaro 2009. Li estis antaŭe ĉefoficisto de la Blanka Domo, membro de Usona Domo de Reprezentantoj el Vajomingo, kaj usona ministro pri defendo (1989-1993). Li ankaŭ estis prezidanto kaj ĉefoficisto de la firmao *Halliburton Energy Services*. Li estis la dua vicprezidanto en Usona historio kiu pafis alian homon. En 2006 li pafis amikon en la vizaĝo.

La  Dennis Kucinich (kongresano el Ohio) anoncis la publikigon en la Usona Domo de Reprezentantoj de akuza akto celanta elpostenigi la vicprezidanton.

La 24-an de majo, lia filino naskis filon, tiel li iĝis avo. Ĉar lia filino Mary Cheney estas lesbo kaj vivas kun alia virino, tiel la afero kaŭzis malkomprenon kaj kritikon inter la konservativuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Usona Ŝtata Departamento

* Vicprezidanta debato, 5-a de oktobro 2004: teksta , aŭda  kaj vidaj (RealPlayer aŭ MPG-formata) dosieroj

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj ministroj pri defendo
Kategorio:Usonaj konservativuloj
29-a jarcento a.K.

La **29-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2900 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2801 antaŭ nia erao.

[eta|la [bosko en kiu kreskis la Prometeo-arbo en Nevado, Usono]]

## Eventoj 
* En Antikva Egiptio regas la unuaj faraonoj kaj ekkreiĝas ŝtalo - fero enhavanta karbonon.
* En la okcidento de norda Ameriko ekĝermas la Prometeo-arbo.
* Disvolviĝas la arkaika epoko de la kulturo de Mezopotamio.
* Vivas Fu Hsi, legenda gvidanto de Ĉinio (tradiciaj datoj: -2852 - -2738.
Năsăud

**Năsăud** [nəsəud] (hungare: **Naszód** [naso:d], germane: **Nussdorf**) estas urbo en Rumanio ĉe la sudokcidenta piedo de la Radna-montaro sur la dekstra bordo de Someșul Mare nordokcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Jidovița, Lușca, Liviu Rebreanu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 501 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 10 740 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1264. Ĝiaj originaj loĝantoj, la saksoj, estis translokitaj kaj anstataŭ ili estis koloniigitaj rumanoj. Ĝi estis unu el gravaj kulturaj centroj de la rumanoj en Transilvanio. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* George Coșbuc: tie lernis inter 1876 kaj 1884 la fama rumana poeto.
* Gheorghe Berindei (n. 24-a de marto 1924): pentristo.
* Nicolae Bretan (25-a de marto 1887 – Cluj, 1-a de decembro 1968): kantisto, reĝisoro, komponisto
* Oszkár Bárd; *Wettenstein* (6-a de majo 1893 – Dej, 19-a de decembro 1942): poeto, dramverkisto.
* József Denderle (24-a de decembro 1911 – Cluj-Napoca, 2-a de novembro 2002 ): piarista pastro, historiisto, lernolibrverkisto, tradukisto.
* Dezső Jenei (7-a de novembro 1919 – Kluĵo, 6-a de oktobro 2004): inĝeniero pri mekaniko, profesoro en la teknika universitato de Cluj-Napoca, vortarredaktoro.
* Veronica Micle, Veronica-Ana *Câmpeanu* (22-a de aprilo 1850 – Agapia, 4-a de aŭgusto 1889): poetino, amantino de Mihai Eminescu.
* Tibor Oláh (26-a de marto 1921 – Târgu Mureș, 3-a de majo 1996): literaturhistoriisto, kritikisto, redaktoro, tradukisto.
* Oszkár Engelberg (10-a de oktobro 1894 – Dej, 28-a de marto 1976): medicina fakverkisto.
* Constantin I. Moisil (8-a de decembro 1876 – 20-a de oktobro 1958, București): historiisto, arkeologo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Bistrița-Năsăud
Sângeorz-Băi

**Sângeorz-Băi** - jen rumane, prononco [sınĝjorz bǝj], hungare **Oláhszentgyörgy** [ola:sentdjordj], germane **Sankt Georgen** [zankt geORgn] - estas urbo en Rumanio ĉe la suda piedo de la Radna-montaro laŭ la rivero Someşul Mare, nordoriente de Năsăud. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cormaia kaj Valea Borcutului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 462 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 10 280 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1440. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, 1940 kaj 1944 denove al la respubliko Hungario, kaj estis parto de la departemento al Beszterce-Naszód.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj de Sankta Georgo en Transilvanio 
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Bácsszentgyörgy!

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Bistrița-Năsăud
Hunedoara (urbo)

**Hunedoara**  ( vajdahunjad, ) estas urbo en Rumanio ĉe la orienta piedo de Rusca-montaro laŭ la rivereto Cerna, sude de Deva, en la samnoma distrikto. Sian nomon ĝi ricevis de Johano Hunyadi, al kies familio donacis ĝin Sigismondo la 1-a. Administre apartenas al ĝi Buituri, Răcăştia, Peştişu Mare, Teliucu Superior. Oni aligis al ĝi antaŭ 1945 Zlaşti.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992  (rumanoj, 6,5% hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1265. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*. La fortikaĵo estas menciita unue en 1446. Ĝian konstruigon komencis Johano Hunyadi kaj finis lia filo Matiaso la 1-a. En 1482 li donacis kaj la urbon kaj la fortikaĵon al sia filo Johano Korvin.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Hunedoara

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Tibor Balázs (n. la 1-an de oktobro 1959): pentristo.
* Nicolae Bikfalvi (n. la 15-an de marto 1930): grafikisto.
* László Bogsch (n. la 28-an de septembro 1906 en Vajdahunyad, m. la 19-an de februaro 1986 en Budapeŝto): paleontologo, universita profesoro, kandidato de geologiaj sciencoj (1957).
* Károly Borbély (n. en 1976): politikisto, ministro pri trafiko kaj informatiko en la registaro de Rumanio.
* József Fekete (n. la 15-an de junio 1903 en Vajdahunyad, m. en 1979 en Oradea): skulptisto.
* János Kossalka (n. la 19-an de marto 1872 en Vajdahunyad – m. la 20-an de septembro 1944 en Hatvan): inĝeniero, teknikuniversitata profesoro.
* Ilona Kun Kriza (n. la 13-an de januaro 1953 en Turda): infanĝardenistino, komunumorganizantino, poetino.
* Béla Lantos (n. la 26-an de aprilo 1905 – m. la 16-an de marto 1967 en Târgu Mureş): aktoro.
* Angi Máté (n. en Hunedoara en 1971): verkistino.
* Nicolae Moldovan (n. la 20-an de julio 1962): komponisto, ĥorestro.
* Petru Suciu (n. la 17-an de septembro 1913 - ?): pentristo.
* Raoul Vajk (n. la 19-an de decembro 1896 – m. la 4-an de oktobro 1980 en Uniontown, Pensilvanio, Usono): geofizikisto.
* Gyula Winkler (n. la 14-an de marto 1964): inĝeniero pri elektroniko kaj telekomunikado, ekonomikisto, politikisto, ŝtatsekretario por la eksterkomercaj aferoj, ministro por komunikado kaj informatiko.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
*
Deva

**Deva** (, ) estas urbo en Rumanio ĉe la nordorienta piedo de la Rusca-montaro laŭ la meza fluo de Mureș sudokcidente de Cluj-Napoca. Administre apartenas al ĝi Archia, Bârcea Mică, Cristur kaj Sântuhalm. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Hunedoara.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 -  (rumanoj, 8&nbsp;% da hungaroj, romaoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1269. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Deva
* Eldonejo Corvin Déva

## Literaturo 
* *A Dévai Ferences Rendház 1850 előtti könyvei*, katalogo, kunmetis Henriette Szabó, 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Hunedoara
* Popolnombrado 2002
* Mapo de urbo

Dosiero: Deva jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Deva_CoA.png|La urba blazono
Dosiero: DevaDeSus.jpg|Deva, desupra vido
Dosiero: RO_HD_Deva_Centru.jpg|La urbocentro

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Malcolm X

**Malcolm X** (, Esperantigite **Malkom Eks**) (naskita la ; mortinta la  en Harlemo (Novjorko)) estis usonano, kiu batalis por civilaj rajtoj. Oni pafmurdis lin dum publika parolo.

Li naskiĝis en 1925 kiel **Malcolm LITTLE**, en multinfana nigra familio, Omaha, Nebrasko, Usono. Lia patro agadis por la rajtoj de nigruloj.

Pro frua morto de sia patro, li fariĝis al junkrimulo kaj la ŝtataj instancoj metis lin al blanka familio, kie li pasigis siajn plej feliĉajn jarojn. Li eksentis la unuajn rasismajn rifuton en la lernejo fare de siaj blankaj kunlernantoj. Spite al siaj elstaraj mezlernejaj rezultoj, li ne studis plu sed vivtenis sin per hazardaj laboroj.

Post kiam li setlis en Detroit, li laboris kiel kelnero, vendis drogojn kaj varbis klientojn por putinejo en Harlemo. En 1946 kaptis lin la polico kaj oni punis lin per 10-jara mallibero. En la prizono li konatiĝis kun ideoj de ŝajnislama organizo *Nacio de Islamo*, kies kredanto li iĝis. Li ricevis la nomon Malcolm X fare de la sektanoj.

Laŭ la *Nacio de la islamo*, la nigruloj estas elektita popolo de Alaĥo kaj la blankuloj estas kreaĵoj de diablo. Li agadis poste por rajtoj de la nigruloj kaj disvastiĝo de la islamo.

Ĉar li estas tro honesta por la korupta organizo, ĝi ekskludis lin en 1964. Tiam Malcolm pilgrimis al Mekka, kie li ekuzis la nomon *Malik-el Shabbas*. Post reveno, li fondis la organizon „Afro-amerika unuo”, kiu ne rifuzis kunlaboron kun la blankuloj.

Li prelegis la 21-an de februaro 1965 en Harlemo, kie eksplodis fulmobombo kaj iu pafis lin. La identecoj de la murdistoj ne estas konataj ĝis hodiaŭ.

## Vidu ankaŭ 
* Afrikusona Civilrajta Movado
* Martin Luther King
* Panafrikanismo
* Assata's Daughters

## Eksteraj ligiloj 
* Du artikoloj pri Malcolm X en Esperanto

Kategorio:Aktivuloj pri civilaj rajtoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1925
Kategorio:Mortintoj en 1965
Orăștie

**Orăștie** [orəŝtie] ( [sasvaroŝ], germane: **Broos**) estas urbo en Rumanio sudoriente de Deva.

## Loĝantaro 
En 1910 Szászváros havis 7&nbsp;672 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj, ciganoj); en 1992 24&nbsp;174 (rumanoj, 2,6&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estis en 1224; en 1332 ĝi estis ekleziejo. En la 11-a kaj 12-a jarcentoj tie loĝis sikuloj, kiuj plulokiĝis orienten, kaj alvenis saksoj anstataŭ ili. En 1324 ĝi estis jam urbo. En 1582 tie aperis unu el la plej fruaj rumanaj tradukaĵoj de la Malnova testamento per literoj cirilaj: *Palia de la Orăștie*. En 1663 Apafi la 1-a, landestro de Transilvanio, fondis kolegion en la urbo, kiu fariĝis gimnazio en la 19-a jarcento. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*.

Inter la 13-a kaj la 19-a jarcentoj Broos estis la okcidenta limo de la Reĝa tero.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis saksoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Orăștie

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Orastie jud Hunedoara.svg|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Orastie_CoA1.jpg|La urba blazono
Dosiero:Orastie 02.jpg|Orăștie de supre

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Prefektejo

**Prefektejo** estas ĉefurbo aŭ  de prefektlando aŭ domo kie funkcias la prefektaj oficoj.

## Romia imperio
La Romianoj nomis **prefektejoj** la urbojn regatajn de prefekto. La romiaj urboj povis havi ankaŭ du aliajn jurajn statutojn: municipo aŭ kolonio.

Poste, prefektejo estis ĉefurbo de prefektujo.

## Nuna epoko
La **prefektejo** estas aŭ la ĉefurbo de administraj zonoj (prefektujoj), aŭ la oficejo de la prefekto.

### Francio
En Francio, estas prefektejo en ĉiuj departementoj (departementaj prefektoj) kaj regionoj (regionaj prefektoj), ĝenerale en la plej granda urbo.

Kaj ekde la falo de la reĝeco en Francio, maraj prefektoj anstataŭas la eksajn admiralojn. La tri francaj maraj prefektejoj estas:
*Brest (fr: TTT-ejo)
*Tulono (fr: TTT-ejo)
*Ĉerburgo (fr: TTT-ejo)

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Prefektejoj de Francio
Dyan Cannon

**Dyan CANNON**, origine: **Samile Diane FRIESEN** (naskiĝis la 4-an de januaro, 1937 en Tacoma, Vaŝingtono) estas usona aktorino.

Du-foje ŝi estis nomumita por la Oskaro: pro *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969) kaj *Heaven can wait* (1978).

De 1965 ĝis 1968 ŝi estis la edzino de Cary Grant.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Valo de la lupoj - Irako

**Valo de la lupoj - Irako** (turke *Kurtlar Vadisi - Irak*) de Serdar Akar estas turka kinofilmo de 2006, kiu apartenas al televida serio. La kinifilmo diferenciĝas de la serio, ĉar en la televida filmo, la ĉefrolulo *Polat Alemdar* aperas kiel sekreta agento kaj batalas kontraŭ la mafio. En la kinofilmo, li estas en sekreta komisiono en Irako kaj batalas kiel Rambo. Kun la produktaj kostoj de ĉ. 10 milionoj da USD, ĝi estas la plej kosta turka filmo. 

## La filmo 
La filmo baziĝas je veraj eventoj. La 4-an de julio 2003, arestis usonaj soldatoj en la nordiraka urbo Silemani 11 turkajn soldatojn kaj sekretajn oficirojn kaj samtempe 13 civilulojn. Ilia kapo estis kovrita per sako kaj ili estis forkondukitaj. Tiu t.n. "sakafero" vundis la turkajn naciistojn.

La filmo prezentas la venĝon de la bonaj turkoj kontraŭ la malbonaj usonanoj kaj ties vazaloj, la kurdoj (laŭ la filmo). 

La filmo unuafoje surscenigas turmentojn fare de la usonaj soldatoj en Abu-Ghuraib-prizono kaj eĉ masakron de partoprenantoj de iraka geedziĝa festo. 

La filmo estas tre sukcesa en Turkio, kie spektis ĝin en la unua semajnfino 1,1 milionoj da homoj.

La filmo estas tute produktita laŭ la halivudaj skemoj, sed el islama vidpunkto. La filmon traplektas antisemitismo (juda kuracisto vendas organojn de mortintaj irakanoj), antiusonismo kaj antikristanismo.

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Turklingvaj filmoj
Bombardilo

[eta|Bombardilo, Kastelo de [Malbork (Pollando)]]

**Bombardilo** (de la greka:bombos... bruo) estas sieĝarmilo kiu por la unua fojo, en la Okcidento, estis uzata en la 14-a jarcento. Ĝi havis la formon de kaverna cilindro kiu tre similas al oblonga barelo plifortigita per feraj ringoj; la bombardilo estis ŝargata laŭ la paftubo. Pliposte oni nomis tiajn armilojn kanonojn.

La armilo estis metita sur ligna bloko kaj pafas pafaĵojn el fero aŭ ŝtono kiuj estis propulsitaj per la forto de eksplodanta pulvo. La ŝargado de bombardilo estis temporaba kaj ne estis sen danĝero por la funkciigantoj.

La plej malnova pruvo por la uzado de la armilo estas reliefo, farita de budhistaj monaĥoj el Ĉinio en 1128. En la Okcidento ili aperis, i.a. dum la sieĝo de Metz en 1324 kaj dum la batalo inter angloj kaj skotoj, en 1327 sur la batalkampoj.

En marto 1375 Jehan le Mercier, unu el la konsilantoj de la franca reĝo Karlo V, estis komisiita por fari grandan feran kanonon (*grand canon de fer*). Sur la vendoplaco de Caen li konstruigis tri forĝejojn. Oni uzis 2 300 funtojn da fero. La paftubo de la bombardilo konsistis el longaj feraj bendoj kiuj estis kunforĝitaj; la tuto estis plifortigita per feraj ringoj. La armilo estis per 90 funtoj da ŝnuro fikse ligita kaj enpakita en kunkudritaj feloj kiel protekto kontraŭ pluvo kaj humido.

La vorto bombardi rememoras nin al ĉi tiu mezepoka armilo.

## Vidu ankaŭ 
* Alain Bombard

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Pafiloj
Kategorio:Artilerio
Annie Jump Cannon

**Annie Jump CANNON** (naskiĝis la 11-an de decembro, 1863; mortis la 13-an de aprilo, 1941) estis usona astronomino, kies laborado pri katalogado de astroj estis esenca en moderna stel-klasifikado.

Ŝi ĉeestis la universitaton en Wellesley College en Masaĉuseco, tiam unu el la plej bonaj akademiaj lernejoj en Usono. La malvarma vintra klimato estigis multajn malsanojn, kaj ŝi malsanis pro skarlata febro. Tial, ŝi iĝis preskaŭ tute surda.

Cannon laboris dum granda parto de sia vivo en la observatorio en Harvard. Frue, ŝi pristudis la variantajn stelojn, kaj multe okupiĝis pri iliaj klasifikadoj. En 1911, ŝi ricevis la postenon de kuratoro pri fotoj ĉe la Observatorio Harvard.

La asteroido 1120 Cannonia ricevis sian nomon en ŝia honoro.

## Vidu ankaŭ 
* Premio Annie Jump Cannon de Astronomio

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Surduloj
Gorĝo (heraldiko)

**Gorĝo** estas la heraldika **ruĝo**, unu koloro el la plej oftaj el la grupo de la *farboj*.

:Ne gravas la ruĝa nuanco, ĝi nur estu profunda koloro, same kiel la ceteraj farboj (lazuro, sablo, sinoplo,...), por bone kontrasti kun la helaj koloroj de la metaloj (oro kaj arĝento).
:Oni ĝin bildigas per vertikalaj haĉoj, kiam koloroj ne disponeblas.

:Gorĝo referencas al la tradicia anglo-normanda terminaro (france *gueules*, angle *gules*) kiu fontas el la gorĝoj de foinoj, laŭdire uzataj kiel feltoj. Pli verŝajne, ĝi fontas el teknika vorto uzataj de la mezepokaj tinkturistoj por nomi la ruĝan tinkturon.
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Heraldiko
Kategorio:Koloroj
Gorĝo (anatomio)

eta|200px|Gorĝo
En anatomio, **gorĝo** estas la parto de la kolo antaŭ la spino. Ĝi konsistas el la faringo kaj la laringo.

La gorĝo enhavas multajn angiojn, multajn faringajn muskolojn, la traĥeon kaj la ezofagon. La hioido, *os hyoideum*, estas la nura osto situanta en la gorĝo de mamuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Gorĝa doloro
* Gorĝa kantado
* Tireoido

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri gorĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Piednotoj 
Kategorio:Homa anatomio
Sablo (heraldiko)

dekstra|122ra
**Sablo** estas la heraldika **nigro**, unu koloro el la grupo de la farboj*.

:Ĝi estas profunda koloro, same kiel la aliaj *farboj* (gorĝo, lazuro, sinoplo...), por bone kontrasti kun la helaj koloroj de la *metaloj* (oro kaj arĝento).
:Oni ĝin bildigas per horizontalaj kaj vertikalaj haĉoj kiam koloroj ne disponeblas.

:Sablo referencas al la tradicia anglo-normanda terminaro (france kaj angle *sable*) kiu fontas verŝajne el *zibelo'' kaj ties nigra felto. Cetere, prae, "sablo" funkciis kiel pelto.

:Sablo oftas sur la blazonoj, sed ĉefe sur la germanaj.

Kategorio:Heraldiko
Regiona Konsilio (Francio)

La **Regiona Konsilio** (franclingve *Conseil régional*) estas la balotita asembleo de ĉiu franca regiono.

## Historio 
La subdivido de Francio laŭ regionoj datiĝas de 1956, sed ili estis tiam nur administraciaj kaj formalaj subdividoj, ekzemple samkiel arondismentoj aŭ kantonoj hodiaŭ. Post la malsukceso de referendumo en 1969 pri la kreaĵo de potencaj, politikaj regionoj (kiu aliparte kaŭzis la demision de Prezidento Charles de Gaulle), la sinsekvaj registaroj elektis pli gradan metodon. Tiel la Regionaj Konsilioj estis kreitaj de la leĝo de la 5-a de julio 1972

Tiam, ĉiu konsilio konsistis el la parlamentanoj (deputitoj kaj senatanoj) de la regiono, kaj el de la delegitoj de la Ĝeneralaj Konsilioj kaj komunumoj de la regiono. La konsilantoj balotis ĉiujare malgrandan buĝeton, subtenitan per kelkaj fiskaj taksoj.

En 1982 kaj 1983, la leĝoj pri sencentralizo konfidis al la regionoj plurajn taskojn, precipe pri la subteno de liceoj aŭ pri profesia formado. Nur en 1986 fariĝis la regionoj veraj "teritoriaj kolektivoj", samkiel departementoj aŭ komunumoj.

## Funkciado 
Ekde 1986, la regionaj konsilantoj estas balotitaj per rekta universala voĉdono. Iliaj mandatoj daŭras 6 jarojn, kaj ili estas sekve reelekteblaj. La konsilantoj balotas la prezidenton de la Regiona Konsilio, kiu disponas la ekzekutivan potencon ekde 1986 (antaŭe, tiun posedis la regiona prefekto).

La prezidento devas plenumi la decidojn de la Konsilio kaj rekruti la regionan laboristaron.

La regiona prefekto kontrolas la konformecon de la regionaj decidoj kun la naciaj leĝoj, kaj povas okazeble submeti peton al la administra tribunalo.

Ĉiu regiono, metropola aŭ transmara, enhavas Regionan Konsilion, escepte de Korsiko, kiu posedas specialan, pli aŭtonoman insulan asembleon. 

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Francio
* Departementa Konsilio (Francio)

Kategorio:Politiko de Francio
William Conrad

**William CONRAD**, origine: **William CANN** (naskiĝis la 27-an de septembro, 1920, mortis la 11-an de februaro, 1994) estis usona aktoro de radio, filmo, kaj televido, konata pro kaj lia baritona voĉa kaj lia notinda dikeco.

Li interalie estis la ĉefrolulo en la usona televida serio *Cannon*.

## Filmoj
* *The Pink Panther*, 1963

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/name/nm0002016/ IMDB 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Alta-islanda lingvo

eta|250px|dekstra|Alta-islanda propagando-similaĵo: Islandanoj, lingvo purigada specio.
La **alta-islanda lingvo (Háfrónska)** estas purismega formo de la moderna islanda. Ĝi nomiĝis laŭ "høgnorsk" (alta-norvega), konservema formo de la norvega. La vorto "frónska" devenas de "frón", la parnasa nomo por Islando, kiu estis unu el la Ternomoj menciitaj en la Proza Edda. La alta-islanda plej emfazas “málgjörhreinsun” (purismegon), la plej ekstrema formo de lingvistika purismo. Pétur Þorsteinsson estas la prezidanto de la alta-islanda lingva movado. La lingvo havas nenian oficialan statuson en Islando.

## Eksteraj ligiloj 
* Alta-islanda Lingvo Centro 

Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Kategorio:Islanda lingvo
Kategorio:Lingva purismo
Călan

**Călan** [kəlan] ( [pustakalan], , sed ankaŭ *Kalan, Deutsch-Kalan, Krischen* kaj *Oed-Klandorf*) estas urbo en Rumanio oriente de Hunedoara (urbo), ĉe rivero Strei. Ĝi estas grava industria urbo. Administre apartenas al ĝi Batiz, Călanu Mic, Grid, Nădăștia de Jos, Nădăștia de Sus, Ohaba Streiului, Sâncrai, Sântămăria de Piatră, Strei, Strei-Săcel, Streisângeorgiu, Valea Sângeorgiului.

En la romia epoko la loko estis nomata *Aquae* (akvoj) pro siaj termaj fontoj.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 024 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 10 849 (rumanoj, 7&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1387. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*. Ĝia industria evoluo komenciĝis post la Dua mondmilito.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* Antal Orbán (Pusztakalán, 24-a de aprilo 1887 – Budapeŝto, 2-a de novembro 1940): skulptisto, profesoro en la Industriarta Altlernejo en Budapeŝto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Calan jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Calan_CoA.png|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Lucio Kornelio Sulao

[eta|dekstra|220px|Busto de nekonato, laŭaserte tiu de Sulao, [Gliptoteko de Munkeno (inv. 309)]]
**Lucio Kornelio SULAO** (latinlingve *Lucius Cornelius Sulla*) (naskiĝis en 138 a.K., mortis ĉe Kumo en 78 a.K.) estis romia politikisto kaj generalo.

Lia kariero ekis en -105 en Afriko. Tiel kiel legato, li direktis la malpublikajn traktadojn kiuj ebligis lian generalon Gajo Mario venki Jugurton de Numidio. Poste, li asertis sian pozicion gajnante sukcesojn dum la invadoj kimbraj kaj teŭtonaj (de -105 al -101) kaj dum la socia milito (de -91 al -89). Iĝinte grava persono de romia politiko, li konkuris kontraŭ Mario kiu defendis la movadon de la demagogaj popolistoj (*populares*). Sulao aliĝis al la partio de la senata konservativa aristokrataro (latine *optimates*).

Konsulo en -88, li estris venkan militon kontraŭ Mitridato, reĝo de Ponto (*Pontus*), por regi la multajn grekajn urbojn en Malgrand-Azio, romia provinco ekde -129. Konflikto okazis por decidigi kiu direktos la unuan militon kontraŭ Mitridato. Sulao iris eĉ al Romo kun siaj rotoj por malebligi la nomumadon de Mario kiu estis favorata de la plebo sed ne de la senato.

Ree en Italio post la paco de Dardano en -85 kaj la reorganizado de la provinco Asia, li kun siaj aprobantoj devis fronti la aprobantojn de Mario kiuj ekregiĝis dum sia foresto. Post la unua interna milito en -81, dank'al venko de Sulaanoj, li estis nomumata ĉiama diktatoro. Li prenis tiam la kromnomon *Felix* (bonŝanca) kaj iniciis proskribadojn kiuj kondukis al la mortoj de multaj gravaj romanoj. Li restaŭris la potencon de la roma Senato en -79, esperante savi la aristokratan Respublikon, kaj limigis la potencon de la plebaj tribunoj, kiuj liaopinie ofte misuzis siajn rajtojn.

En -81, li igis Alerion, en Korsiko, romia kolonio. En -80, li igis ankaŭ Pompejon romian kolonion nomatan *Colonia Veneria Cornelia Pompeii*: la romiaj koloniistoj anstataŭis tiam la eks-loĝantojn forpelantajn el iliaj domoj.

Post tiaj reformoj, en -80, li emeritiĝis el la politiko. Li mortis du jaroj poste.

## Vidu ankaŭ 
* *Lucio Silla*, estas itallingva serioza opero triakta komponita de Wolfgang Amadeus Mozart pri la figuro de Sulao.

Kategorio:Romiaj diktatoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 2-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en -78 
Kategorio:Romiaj politikistoj
Uricani

**Uricani** [urikanj] ( [hobicaurikanj], ) estas urbo en Rumanio laŭ la rivero Jiu sudokcidente de Petroșani. En 1910 ĝi havis 1 466 loĝantojn (rumanoj); en 1992 12 253 (rumanoj, 5&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1818. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*

Administre apartenas al Uricani la vilaĝoj Câmpu lui Neag kaj Valea de Brazi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
* Márton Simó (1963), verkisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Uricani jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Uricani_CoA.jpg|La urba blazono
Dosiero: 3_iulie_07_(4).JPEG|PAnorama vido de Uricani

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Simeria

**Simeria** [simerija] ( , *Piski* ; germane *Fischdorf*, sed ankaŭ *Pischkendorf*) estas urbo en Rumanio, sur la bordo de la rivero Mureș, sudoriente de Deva. Administre apartenas al ĝi Bârcea Mare, Cărpiniș, Sântandrei, Săulești, Simeria Veche kaj Uroi.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 099 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 11 946 (rumanoj, 4&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1276, sed nur en la 19-a jarcento ĝi atingis signifon, precipe kiel fervoja nodo.

Simeria estas fervoja nodo (Arad-Alba Iulia; Hunedoara-Petroșani). Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*. La nuntempa Simeria estiĝis per unuiĝo kun Simeria Veche, Uroi, Cărpiniș, Săulești, Biscaria.

La nomo Simeria etimologie deriviĝas de Sankta Maria.

## Famaj loĝantoj 
* Ibolya B. Kőrössy (n. 23-a de marto 1928): tekstilartistino.
* György Bánfyy, grafo (24-a de decembro 1746 – Kolozsvár, 5-a de julio 1822): gubernatoro de Transilvanio
* Ábrahám Barcsay (2-a de februaro 1742 – Csóra, 3-a de marto 1806): poeto, korpgardistoficiro.
* László Barcsai (?, 1772 – Piski, 5-a de septembro 1814): subprefekto de departamento *Hunyad*, poste ĉefjuĝisto
* Ilona Dajbukát (14-a de novembro 1892 – Budapest, 22-a de januaro 1976): aktorino, laŭreatino de titolo meritartisto (1964).
* Dan Bimbea (n. 29-a de januaro 1941): pentristo.
* Bujor Dânșorean (14-a de januaro 1939): muzikkritikisto, muzikologo.
* Béla Fáy: grandbienulo, la iama posedanto de la loka kastelo
* Ferenc Feketehalmy-Czeydner (Piski, 22-a de novembro 1890 – Zsablya, 5-a de novembro 1946): oficiro, militkrimulo.
* Adriana Grand (n. 28-a de januaro 1960): grafikistino, scenej- kaj kostumdizajnistino
* Ferenc Ottrok (1911-1972): operkantisto.
* Károly Szász (28-a de aprilo 1915 – Târgu Mureș, 16-a de aŭgusto 1989) muzikologo, primuzika verkisto
* Margit Timkó (1906-1988): pianistino.
* Sigismund Toduță (17-a de majo 1908 – Kluĵo, 4-a de julio 1991): komponisto.
* Zoltan Terner (n. 13-a de septembro 1932): filmreĝisoro, poeto, eseisto.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Urbestra retejo
* Kastelo 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Simeria jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Simeria_CoA.jpg|La urba blazono
Dosiero: Center_Simeria.jpg|La urbocentro

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Ŝnurparko

eta|Du infanoj ĉe ŝnurĝardeno en Novjorko
**Ŝnurparko**, **ŝnurĝardeno** aŭ **ŝnura kurso** estas ludejo por diversaj ekzercoj farataj per ŝnuroj.

Ili estas de diversa nivelo de danĝereco kaj pro tio malfacileco de organizado.

**Ekzemploj:**
Simpla ekzerco:
Estas N homoj (N=3...8), ili havas ringan ŝnuron. Ili devas kun fermitaj okuloj fari (N-1) aŭ (N+1) angulan ĝustan plurangulon el tenita ŝnuro.

Malsimpla ekzerco:
Sufiĉe dikaj ŝnuroj estas muntitaj sur arboj aŭ fostoj je alto ĉirkaŭ 20 metroj. Homo devas salti de la unuaj ŝnuroj al la aliaj.

Estas multaj profesiuloj kaj profesiaj teamoj kaj firmaoj, laboro de kiuj estas organizado de ŝnuraj kursoj.

## Vidu ankaŭ 
* arbaraventurejo
* "ŝnurludejo" d:Q16572235, ŝnura parto de infanludejo por pli junaj homoj

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Instruado
Aninoasa (Hunedoara)

**Aninoasa** [aninŭasa] (hungare: **Aninószabányatelep** [aninosabanjatelep]) estas urbo en Rumanio en la valo de la rivero Jiu, sudokcidente de Petroșani. Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Iscroni.

En 1989 Aninoasa ricevis la rangon de urbo; tiutempe ĝi superis la necesan limon de 5 000 loĝantoj.

## Loĝantaro 
En 2002 ĝi havis  5147 loĝantojn. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando en Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la reĝa repartemento *Hunyad*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Attila Horváth (n. 14-a de majo 1931): instruisto, biologo.
* Emese Kis, *Horváth* (n. 8-a de februaro 1929): lingvistino, adjunktino, verkistino.
* István Márkus (n. 2-a de septembro 1929): agronomo, scienca esploristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Aninoasa jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Aninoasa_CoA1.png|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Petrila

**Petrila** (hungare *Petrilla*, germane *Petrill*, sed ankaŭ *Sankt Petri, Petrilla* kaj *Sankt Peterel*) estas urbo en Rumanio proksime de la kunfluejo de la riveroj *Jiul de Est* **(**Orienta Jiu, *Taia* kaj *Jieț***,** en la Valo de Jiu, distrikto Hunedoara, Transilvanio**.** nordokcidente de Petroșani. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cimpa, Jieț, Răscoala kaj Tirici.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 9 271 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 29 302 (rumanoj, 9&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1733. Ĝiaj brunŝtonkarbominejoj malfermiĝis en la dua parto de la 19-a jarcento. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
* László Albert (n. 3-a de decembro 1926): pentristo.
* Lajos Bács (19-a de januaro 1930): orkestrestro, komponisto.
* Ferenc Doór, hungara pentristo.
* Ion Barbu, konata karikaturisto
* Frieda Fodor Imling (n. 10-a de aprilo 1928): dekoraciartistino.
* Josef (joĵi) Kappl (16-a de januaro 1950): komponisto, basisto.
* János Lukács (n. 5-a de februaro 1931): ĵurnalisto, radioredaktoro.
* Ion Sârbu D. (28-a de junio 1919 – Craiova, 17-a de septembro 1989): verkisto.
* György Szécsey (5-a de novembro 1920 – Budapest, 17-a de aŭgusto 1978): kuracisto, enzimologo, kandidato pri medicinaj sciencoj (1967).
* Béla Szlamka (Petrozsény, 1919 – 1979): pentristo
* Mária Tasnádi Fekete: (16-a de novembro 1911 – Munkeno, 16-a de marto 2001): hungarlingva kantistino, teatra kaj filmaktorino.

## Vidu ankaŭ 
En Eŭropo ie, filmo en kiu ŝi rolis

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Popolnombrado 2002 

Dosiero: Petrila jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Petrila_CoA.jpg|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Cugir

**Cugir** - jen rumane, prononco [kuĝir], ( [kudĵir],  - estas urbo en Rumanio ĉe la norda piedo de la Cugir-montaro sudokcidente de Sebeș. Administre apartenas al ĝi Bucuru, Bocșitura, Călene, Goașele, Fețeni, Mugești kaj Vinerea.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4 866 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 29 437 (rumanoj, 2 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas industria urbo kaj elirpunkto por la turistoj al la Cugir-montaro.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1493 (laŭ aliaj: 1330). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Ĝia ferlaborejo konstruiĝis en 1801.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
* Mária Érsek (11-a de decembro 1908 – Budapeŝto, 4-a de oktobro 1976): pianistino, muzikpedagogino.
* Valeria Stoica (n. 10-a de majo 1920): pentristino.

## Eksteraj ligiloj 
* Urba retejo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Brad

**Brad** (hungare **Brád**, germane **Tannendorf** kaj **Tannenhof**) estas urbo en Rumanio en la valo de la rivero Crișul Alb norde de Deva (Rumanio). Administre apartenas al ĝi Mesteacăn, Potingani, Ruda-Brad, Țărățel kaj Valea Bradului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4272 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 16 180 (rumanoj, 2&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estas la centro de orminado. En la 19-a jarcento ĝi havis gimnazion en la rumana lingvo. Ĝia unua mencio skriba estas el 1585. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga regno Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Hunyad vármegye*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* István Eliezer Barzilay (familinomo: *Kugel* (21-a de julio 1906 – Tel-Avivo, 23-a de julio 1981): ĵurnalisto, rakontisto, poeto.
* Sándor Csóka (1841 – Szeged, 1-a de majo 1905): aktoro, teatrodirektoro.
* Mihály Gündisch: kuracisto
* László Pataky (24-a de decembro 1857 – Alvinc, 4-a de marto 1912): pentristo.
* Ilona Prada Jánky (n. 20-a de marto 1933): pianistino, docentino.
* Lajos Seres-Sturm (n. 21-a de aŭgusto 1931): kuracisto, universitata profesoro.
* Sándor Söpkéz (20-a de septembro 1866 – Budapest, 24-a de oktobro 1938): inĝeniero pri mekaniko, teknikuniversitata profesoro.
* Tibor Weszely (n. 16-a de januaro 1936): matematikhistoriisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Brad jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Brad_CoA.jpg|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Hunedoara
Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)

La dinastio de **Saksio-Koburgo kaj Gotao** aŭ **Saksio-Koburgo-Gotao**, branĉo de la dinastio Wettin, el la samnoma duklando forte partoprenis en la regado de Eŭropo. La lastaj reĝoj de Portugalio apartenis al branĉo Bragança-Saxe-Coburgo-Gotha (aŭ Bragança-Wettin). Ankaŭ la britaj reĝoj Eduardo la 7-a kaj Georgo la 5-a portis tiun dinastian nomon, ĝis kiam Georgo, pro milito kontraŭ Germanio, dekretis, ke lia branĉo de la dinastio rifuzas la nomon kaj ŝanĝis sian nomon al Windsor. La lasta caro (reĝo) de Bulgario, Simeono la 2-a, estas el tiu dinastio. Li inter 2001 kaj 2005 (kun la civila nomo *Sakskoburggocki*) estis ĉefministro. Ankaŭ la reĝoj de la belgoj estas el tiu dinastio, kaj ankaŭ la patrino de la sveda reĝo Karolo la 16-a Gustavo.

## Portugalio 
Portugalaj reĝoj de duon-dinastio - **Bragança-Saxe-Coburgo-Gotha** (aŭ **Bragança-Wettin**). Vidu ankaŭ: Dinastio de Braganzo

* 1853-1861 Petro la 5-a
* 1861-1889 Ludoviko la 1-a
* 1889-1908 Karlo la 1-a
* 1908-1910 Emanuelo la 2-a

## Britio 
Britaj reĝoj de dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao

* 1901–1910 Eduardo la 7-a
* 1910–1936 Georgo la 5-a. En 1917 li ŝanĝis la nomon de sia dinastio al Windsor.

### Dinastio Windsor 
* 1910–1936 Georgo la 5-a
* 1936 Eduardo la 8-a
* 1936–1952 Georgo la 6-a
* 1952–2022 Elizabeto la 2-a
* 2022– nun Karlo la 3-a

## Belgio 
Belgaj reĝoj de dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao

* 1831-1865 Leopoldo la 1-a
* 1865-1909 Leopoldo la 2-a
* 1909-1934 Alberto la 1-a
* 1934-1951 Leopoldo la 3-a, abdikis
* 1944-1951 Princo Karolo de Belgio, regento
* 1951-1993 Baldueno la 1-a
* 1993-2013 Alberto la 2-a, abdikis
* 2013-nun Filipo la 1-a (Belgio)

## Bulgario 
Bulgaraj reĝoj (caroj) de dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao

* 1887-1918 Ferdinando la 1-a
* 1918-1943 Boriso la 3-a
* 1943-1946 Simeono la 2-a

Post morto de la caro Boriso la 3-a en 1943 surtroniĝis la neplenaĝa Simeono la 2-a, la regentokonsilion reprezentis princo Kiril.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de reĝoj de Portugalio
* Listo de britaj reĝoj
* Listo de belgaj reĝoj
*  Historio de Bulgario


Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Dinastioj
*Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Germana monarkio
Kategorio:Historio de Turingio
*Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Belga monarkio
Kategorio:Historio de Belgio
*Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Brita monarkio
Kategorio:Historio de Britio
*Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Historio de Bulgario
*Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Historio de Portugalio