Instituto Carnegie por Scienco

La **Instituto Carnegie por Scienco** (aŭ **Instituto Carnegie de Scienco**, , akronime **CIS**, foje ankaŭ referita kiel la , akronime **CIW**, sed tiu estis ŝanĝita en 2007 ĉar nur parto de la instalaĵoj situas en Vaŝingtono) estas usona, sendependa, neprofitcela organizaĵo kaj fondaĵo por la antaŭeniro de scienca esplorado . La sidejo de la instituto situas en Vaŝingtono. Ĝiaj ses esplorkampoj estas: botaniko, evolubiologio, ekologio, geologio kaj planedologio, kaj astronomio. 

La fondaĵo nuntempe financas de preskaŭ unu miliardo da dolaroj . Signifa subteno venas de federaciaj subvencioj kaj privataj donacoj. Estraro de kuratoraro, kunmetita de gvidantoj en komerco, scienco, eduko, kaj publika servo, kontrolas la agadojn de Carnegie. Ĉiu el la ses dividaĵoj havas sian propran sciencan direktoron, kiu administras la ĉiutagajn operaciojn, helpate de la subtena teamo. Carnegie ankaŭ estas engaĝita en eduko sur la pli malaltaj niveloj.

Nuntempe, Carnegie-sciencistoj laboras en ses sciencaj dividaĵoj sur la okcidenta kaj orienta marbordoj kaj la ĉefsidejo de la organizaĵo estas en Vaŝingtono. La instituto okupiĝas pri la sekvaj ses esplorkampoj organizitaj en ses dividaĵoj **:**

* Planedscienco kaj Astronomio en la dividaĵo de Tera Magnetismo en Vaŝingtono kaj la observatorioj (**Carnegie Observatories**, akronime **OCIW**) situantaj en Pasadeno, Kalifornio kaj ĉe la Atakama-Dezerto (Los Campanas) en Ĉilio, fondita en 1904 .
* Laboratorio de Geofizika - Tero kaj Planedscienco en la dividaĵo de Tera Magnetismo en Vaŝingotno kaj estis fondita en 1905 .
* La dividaĵo de Tutmonda Ekologio en la fakultato de Ekologio de Universitato Stanford, Kalifornio, estis fondita en 2002 .
* Genetiko kaj evolubiologio en la dividaĵo de Embriologio en Baltimoro, Marilando, estis fondita en 1913 kune kun la fakultato de Anatomio de la Universitato Johns Hopkins.
* La dividaĵo de Tera Magnetismo - situanta en Vaŝingtono kaj estis fondita en 1904 .
* La dividaĵo de Botaniko en la plantbiologia fakultato de Universitato Stanford, Kalifornio, estis fondita en 2003.

## Nomo 
Pli ol 20 sendependaj organizaĵoj estis establitaj tra la filantropio de Andrew Carnegie kaj nun havas lian familian nomon. Ili faras laborojn kun temoj tiel diversaj kiel arto, eduko, internaciaj rilatoj, monda paco kaj scienca esplorado.

En 2007, la Institutio Carnegie de Vaŝingtono adoptis la publikan nomon "Carnegie Institution for Science" por pli bone diferencigi sin de aliaj organizaĵoj establitaj fare de kaj nomita laŭ Andrew Carnegie. La institucio oficiale kaj laŭleĝe restas la Carnegie Institution of Washington, sed nun havas publikan identecon kiu priskribas ĝian laboron

## Historio 
"Estas proponite fondi en la grandurbo de Vaŝingtono institucion kiu ... devas, en la plej larĝa kaj plej liberala maniero, instigi enketon, esploradon kaj eltrovaĵon [kaj] montri la aplikon de scio al la plibonigo de la homaro ..." - Andrew Carnegie , la 28-an de januaro 1902Ĝi estis fondita fare de Andrew Carnegie en 1902, kun la intenco ke la institucio estu hejmo por eksterordinaraj homoj (sciencistoj kaj inventistoj) - viroj kaj virinoj de eksterordinaraj imago kaj sindediĉo, kiuj kapablas labori ĉe la avangardo de iliaj esplorkampoj.

La Institutio Carnegie estis formale establita la 7-an de decembro 1903 per fondleĝo de la Usona Kongreso. La unua prezidanto de la CIW estis Daniel Coit Gilman, la fondinto de la Johns Hopkins Medicina Fakultato.

Komence de la 20-a jarcento estis granda intereso pri eŭgeniko en Usono. Tiu movado estis apogita fare de la Carnegie Instituto inter aliaj.

Interalie, la CIW subtenis arkeologiajn esplorojn sur la duoninsulo Jukatanio de 1910 ĝis 1940. Tio inkluzivis elfosadojn (gviditajn fare de Sylvanus G. Morley) de tiaj bonkonataj Mayaj grandurboj, kiel Ĉiĉen Ica, Copán, Uaxactùn kaj Kaminaljuyú.

## Aliaj 
La asteroido 671 Carnegia, malkovrita en 1908, estas nomita laŭ la Instituto Carnegie.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 20a jarcentaj eldonaĵoj de la Carnegie Instituto por Scienco, de HathiTrust

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1902
Kategorio:Esploraj institutoj en Usono