open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Usonaj Malgrandaj Insuloj

eta|maldekstra
La **Usonaj Malgrandaj Insuloj** estas dependa teritorio de Usono precipe en Oceanio. La oceania teritorio konsistas el la Bejkerinsulo, Ĵarvisinsulo, Haŭlandinsulo, Jonstonatolo, Kingmanrifo, Midvejinsuloj, Palmira atolo kaj Vejkinsulo. El tiuj, la Vejkinsulo geografie apartenas al Mikronezio, la aliaj oceaniaj insuloj geografie estas partoj de Polinezio.

Krome ankoraŭ estas iuj malgrandaj, ĉiuj neloĝataj insuloj en la Karibio, el kiu nur menciindas unu, la Navasa Insulo, parto de la insularo	Grandaj Antiloj en la Jamajka markolo, kiu krome disputatas inter Usono kaj Haitio.

Kvankam nur unu ISO-a landkodo rilatas al ili, la insuloj estas administrataj aparte. Ĉ. 70 % de ilia areo estas naturrezervejoj.

* **Landkodo:** UM.
* **Areo:** 34,2&nbsp;km².

**Loĝantaro:** La loĝantaro de la diversaj insuloj tre malsamas de jaroj al jaroj. Tamen ne ĝustas la antaŭa aserto ke la insularoj estus tute sen konstantaj loĝantoj. Laŭ la usona censo de aprilo 2010 en la insularo vivis sume 190 loĝantoj, el ili 40 en la Midvejinsuloj kaj 150 en la Vejkinsulo - la aliaj insuloj en 2010 ne havis loĝantojn. Tamen tio tra la jardekoj nur validas por la Bejkerinsulo, Ĵarvisinsulo, Haŭlandinsulo, Kingmanrifo kaj Palmira atolo: la Jonstonatolo laŭ la ciferoj de la antaŭa usona censo de 2000 havis 315 konstantajn loĝantojn, preskaŭ ĉiuj kiuj tiam sume vivis en la insularo. La suma loĝantaro de la insularo estis aparte granda en la 1960-aj ĝis 1970-aj jaroj: en 1960 estis 3 609 insulanoj, en 1970 rekorda sumo de 4 874, poste en 1980 ankoraŭ 1 082 kaj ekde tiam ĉiam estas malpli ol 400 (en 2000 sume estis 316, ĉio laŭ la oficialaj usonaj sensoj). 

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj Malgrandaj Insuloj
Kategorio:Insuloj en Oceanio
Kategorio:Dependaj teritorioj
Universala dekuma klasifiko

**Universala dekuma klasifiko (UDK)** estas internacia universala sistemo por hierarkie klasifiki ĉiujn specojn de dokumentoj, kiuj rilatas la homan sciadon, per dekumaj indeksoj. Paul Otlet kaj Nobel-premiito Henri La Fontaine adaptis ĝin el la Dekuma klasifiko de Melvil Dewey. La UDK unue eldoniĝis (france) inter 1904 kaj 1907. Poste, ĝi estis multe reviziita kaj evoluigita. Ĝia strukturo ebligas facile enordigi novajn evoluaĵojn kaj novajn kampojn de scio. La ciferoj estas sendependaj de difinita lingvo aŭ skribado. Ĝi konsistas el numeraloj kaj komunaj signoj. La UDK estas tutmonda kaj estas eldonita tute aŭ parte en 23 lingvoj.

En 2013 resumo de UDK estis esperantigita.

## Strukturo 
:0 Ĝeneralaĵoj
:1 Filozofio
:2 Religioj
:3 Sociologio
:4 (nun libera)
:5 Matematiko. Natursciencoj.
:6 Aplikataj sciencoj. Medicino. Tekniko.
:7 Arto. Aplikata arto. Arĥitekturo. Fotografio. Muziko. Amuzo. Sportoj.
:8 Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
:9 Geografio. Biografioj. Historio.

Ĉiu klaso per aliaj ciferoj dividiĝas je subklasoj:

:8 Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
:80 Lingvistiko. Filologio
:800.89 Artefaritaj lingvoj.
:800.892 Esperanto.

:669.245=089 Literaturo pri alojoj de nikelo en Esperanto

La detalan supervidon pri la numerado UDK eldonas la internacia organizo FID.

## Vidu ankaŭ 
* Dekuma nombrosistemo

## Referenco 
## Bibliografio 
* *Uniwersalna klasyfikacja dziesiętna. UDC-P022*, Wydanie skrócone dla bieżącej bibliografii narodowej i bibliotek publicznych, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1997, s. 420, ISBN 83-7009-227-6

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto-versio de UDK
* Udk-biblioteko en Vikilibroj
* UDC Consortium
* [Esperantlingva UDK-listo de la biblioteko de Flandra Esperanto-Ligo(https://eo.wikipedia.org/wiki/Flandra_Esperanto-Ligo)]

Kategorio:Klasifikaj sistemoj
Kategorio:Normigo
Ulrich Plenzdorf

**Ulrich PLENZDORF** [ulriĥ plencdorf] (naskiĝis la 26-an de oktobro 1934 en Berlino, mortis la 9-an de aŭgusto 2007 samloke) estis germana verkisto, dramaturgo kaj scenaristo.

Ulrich Plenzdorf (en Orienta kaj Okcidenta Germanio) famiĝis pro la socikritika teatraĵo *Die neuen Leiden des jungen W.*, kiu laŭ la ekzemplo de la Goethe-verko *Die Leiden des jungen Werthers (1774)* priskribas la senfruktan provon de junulo, eskapi el sia filistreca medio. Uzante la ĵargonon de la orientgermana junularo de la 1970-aj jaroj, la verko ankaŭ tre bone respegulas la vivon en tiu ĉi tempo.

## Listo de verkoj 
* *Die neuen Leiden des jungen W.* (teatraĵo, 1972)
* *Die Legende von Paul und Paula* (filmscenaro, 1973)
* *Kein runter, kein fern* (rakonto, 1978)
* *Legende vom Glück ohne Ende* (romano, 1979)
* *Vater Mutter Mörderkind *(1993/94, televidaĵo kaj teatraĵo)

Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Universala Tempo Kunordigita

[eta|[Horzonoj en Eŭropo (UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3)]]
eta|Hipotezaj horozonoj en Eŭropo kaze ke ĉiu lando sisteme apliku la mezan sunan tempon de tie, kie troviĝas la ĉefa parto de la lando (UTC-1, UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3).
[eta|[Horzonoj en la Mondo]]

Estas '*-- *T*  en UTC**
(vidu W3C Formoj de dato kaj tempo)

**Universala Tempo Kunordigita** (**UTK**, konata kiel **UTC*' ekster Esperantujo) estas la tempo ĉe la nula longitudo de 0° (UTC+0) kaj estis antaŭe nomita GMT. UTC estas *kunordigita* kun GMT per la iafoja aldono de supersekundo tiel, ke:

UTC - GMT 

La supersekundo estas necesa ĉar la rapideco de la tera rotacio variadas.

La internacia mallongigo "UTC" venas el kompromiso inter *CUT*, el anglalingva *Coordinated Universal Time* kaj *TUC*, el francalingva *Temps universel coordonné* kaj estas neŭtrala por ambaŭ.

GMT ankaŭ estas la tempo de la nula longitudo, sed estas malsamo inter GMT kaj UTC: GMT sekvas la movadon de la Suno (aŭ, alivorte, la rotacion de la tero), dum UTC sekvas la Tempon Atoman Internacian (TAI -- la mezan tempon de 200 precizaj atomaj horloĝoj tra la mondo).
UTC kiel referenca nulo por la longitudo, estas ankaŭ kelkfoje nomita Zulua tempo (**Z**). La UTC de +1 al +12 oriente de Grenviĉo ricevas la literojn A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M. Same, Okcidente de Grenviĉo en UTC de -1 al -12 la horzonoj ricevas la literojn de N ĝis Y. Do ekz. UTC+2 ricevas la literon **B** (Bravo) kaj korespondas al la Orienteŭropa Tempo (EET); same UTC-7 ricevas la literon **T** (Tango) kaj korespondas al la Usona kaj Kanada Montara Norma Tempo (MST).

Ofte oni ne diras UTC sed mallonge UT, universala tempo. En normala praktiko ne gravas la supersekundo, aŭ ono de ĝi.

## Vidu ankaŭ 
* La nuna tempo de UTC laŭ la *Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj*
* sekundo
* SI
* BIPM
* horzono
* somera tempo
* Horzonoj en Eŭropo
* Horzonoj en Eŭropo dum Somero

## Eksteraj ligiloj 
* Tempozonoj de UTC de A ĝis Z
* Formo de dato kaj tempo de W3C.

Kategorio:Tempo
Kategorio:UTC
Ulysses S. Grant

**Ulysses Simpson GRANT** [julisiz simpsn grant], la dek-oka prezidento de Usono, naskiĝis la 27-an de aprilo 1822 en Point Pleasant, Ohio. Li mortis 63-jaraĝa, la 23-an de julio 1885, en Mount McGregor, Nov-Jorkio, pro kancero en la gorĝo. Lia tombo estas en Novjorko.

Grant estis la generalo por la Nordo en la Usona Enlanda Milito, kiu fine povis venki la ribelintan Sudon en 1865. Sed bona generalo ne ĉiam estas bona prezidento. Dum lia prezidentado (1869–1877) estis multaj skandaloj en sia administrado.

Julia Boggs Dent el Pensilvanio estis lia edzino, kaj la paro havis kvar gefilojn. Li estis metodisto.

Dum lia administrado (1869–1877) okazis;

* 1871 La traktato de Vaŝingtono
* 1873 La Paniko de 1873 – ekonomika depresio inter 1873 kaj 1878
* 1875 La Akto de Civilaj Rajtoj
* 1875 La Rekomenco de la Akto de Metalmono

## Interesaĵoj, rilate al li 
* La 50-dolaraj monbiletoj montras bildon de Grant.
* Grant estis konata vizitanto de Willard Hotel por eskapi el la streso hejma kaj politika. Li vizitis la hotelon, ĉar lia edzino ne permesis fumadon hejme. Li nomis la tie amase kolektiĝintajn personojn en la antaŭĉambro (angle *lobby*) kiel "tiuj damnitaj lobiistoj", tiel kreante la vorton rilatan al lobiado. 

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Generaloj de la Usona Enlanda Milito
Kategorio:Sklavposedantoj
Urantio

alternative=La Urantia emblemo|eta|La Urantia emblemo
**La Urantia Libro** (angle: *The Urantia Book*) estas libro publikigita en la angla en 1955, en kiu la termino "Urantia" estas enkondukita kiel la efektiva nomo de la planedo Tero. La kerno de la urantia spirita movado estas la studgrupoj, da kiuj estas plurcentoj tra la mondo. La Urantia Libro unue eldoniĝis en 1955 de anonima aŭtoro kaj estis tradukita en 23 lingvojn, inkluzive de la japana, korea, hebrea, rusa kaj indonezia lingvoj. La traduko en  Esperanto estas suvoje (2020).

La Urantia Libro (2 097 paĝoj) enhavas kompleksajn konceptojn pri spirito, filozofio kaj religio.

Laŭ *La Urantia Libro*, Urantio estas alia nomo por la planedo Tero. La libro estis unue publikigita en 1955, kaj estus verkita de ĉielestuloj kunlabore kun la kuracisto William S. Sadler, kiu loĝis en Ĉikago, Usono. Kelkaj homoj tiam, nomitaj la "Kontakta komisiono", kuniĝis sub la estreco de tiu kuracisto por transskribi *La Urantia Libro*.

Laŭ la libro *Urantia: The Great Cult Mystery* (Urantio: la misterega kulto) verkita de Martin Gardner, la Kontakta komisiono devenas el grupo de eksaj Adventistoj de la sepa tago. Li suspektas, ke la *Urantia Libro* estis elverŝita tra d-ro John Harvey Kellogg, kuracisto kaj amiko de Sadler.

La urantia doktrino celas interpacigi la multajn kontraŭdirojn inter scienco kaj religio. La doktrino plejparte baziĝas sur la instruado de Kristanismo, sed ekzistas signifaj malsamecoj inter la urantia kaj kristana opinio pri Jesuo Kristo. eta|*The Urantia Book* (1955)

## La Urantia Libro en Esperanto 
Ĉirkaŭ 2003, *La Urantia Libro* jam estis tradukita en Esperanton de JeanMarie Chaise, kiu subite mortis en 2004. Tial en 2020 la libron korektadas aro de esperantistoj, kie en iu sceno li eĉ uzis la urantian simbolon en la scenejaj instrukcioj por la lumigado kaj adaptis la kostumojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *(en) Oficiala retejo de La Urantia Libro (The Urantia Book): www.urantia.org*
* (eo) Esperanta traduko de la Urantia libro
* (en) Urantia internacia asocio: urantia-association.org/
* (en) *Urantia Chronicals*
* (en) Taking It to a New Level: The Urantia Book in Esperanto, junio 2021
*  Anna Lobo de Carvalho prezentas la Urantia Libron okaze de la reta evento Malkongreso en novembro 2021 

Kategorio:Novaj religioj
Vjetnamoj

**Vjetnamoj** (), aŭ **Kinh-homoj**, estas la ĉefa etno loĝanta en Vjetnamio. Ili parolas la Vjetnaman lingvon, kiu estas tonlingvo, kaj kiu malgraŭ kelkaj supraĵaj similecoj al la Ĉina, apartenas al la aŭstralazia lingvaro, ne al la ĉinotibeta, kaj nuntempe estas skribata per latinaj literoj, antaŭe ĝi estas ankaŭ skribita per ĉinaj literoj (chữ nôm).
Dum la Vjetnama milito multaj Vjetnamoj fuĝis el sia lando, kaj nuntempe ekzistas granda Vjetnama diasporo tra la tuta mondo.

Etna grupo parolanta la vjetnaman ĉirkaŭ en Gŭangŝjio nomiĝas ĝingoj (ĉine: 京族, *Jīngzú*; vjetname: *Người Kinh*).

## Tradicia vivo 
Tradicie la vjetnamoj loĝis en vilaĝoj po de kelkcent ĝis kelkmil da loĝantoj, apud riveroj. Ili estis terkulturistoj. Ilia vivmaniero necesigis kunlaboron. Tradiciaj vjetnamaj domoj estis konstruitaj rekte sur la grundo kaj lokitaj danke al geomanciistoj. La socio estis patriarka, tio estis organizo en kiu la viroj estras sian familion kaj donas sian nomon al la infanoj. Oni nomas la klanon *tộc*

2001 HLA studo estrita de laboratorioj ĉe la Mackay Memorial Hospitalo en Tajpeo (Tajvano) klasifikas la vjetnaman popolon en la sama genetika fasko kiel la Miao (Hmonga), Southern Han (Suda ĉina), Buyei (Bo Y-homa) kaj taja, kun diferenca familio konsistante Taja ĉina kaj Singapura ĉina, Minnan (Hoklo) kaj Hakka .

## Noto pri la nomo de *Vjetnamio* 
En sia Listo de Normaj Landnomoj de 1989, la Akademio de Esperanto rekomendis la formon "Vjet-Namo" por la lando (kaj sekve Vjet-Namanoj por la vjetnamoj). En sia Listo de Rekomendataj Landnomoj de 2009 ĝi ŝanĝis sian rekomendon al "Vjetnamujo/Vjetnamio" laŭ la superrega lingvouzo.

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Etnaj grupoj en Vjetnamio
* Vjetnamoj en Tajvano
* Vjetnama lingvo


Kategorio:Etnoj en Vjetnamio
Verda teo

*Kuireco > Teo*
----
eta|Verda teo en diversa formo por manĝi; kiel teo por trinki, kiel glaciaĵo, kiel dolĉaĵo.

## Farado 
**Verda teo** estas teo kiu spertis specialan traktadon. Post la rikolto, la folioj estas varmigitaj por forigi akvon. Sekve, la folioj estas metitaj en metalan marmiton kaj varmigitaj ĝis  por sekigi ilin.

Dum la du varmigadoj, la folioj povas esti ruligitaj (mane aŭ maŝine) en streĉa bulo. Post la sekigo, el tio fariĝos "kanonpulva teo" (*Gunpowder* anglalingve) ĉefe uzata por fari la nordafrikan tepreparadon kun mento.

Verda teo gustas kiel herbo.

## Preparado 
Verdaj teoj estas preparitaj laŭ ia ajn ceremonio (vidu ĉe Teo), escepte Gong Fu Cha, pro la tro alta temperaturo de la akvo, kiu bruligus la foliojn.

## Verdaj teoj 
* Kanonpulvo teo (*Gunpowder*), uzata por fari teon kun mento.
* *Sencha* [senĉa], preparita laŭ iom malsama japana metodo.
* Kukiĉa, japana tego-teo.
* *Gyokuro* [gjokuro]. Antaŭ la rikolto, la tearboj estas ombrigitaj por pligrandigi la kvanton de klorofilo kaj tiel ŝanĝi la guston. Fama teo.
* *Matcha* [maĉa] estas pulvorigita teo uzata por la japana teceremonio. Oni uzas altkvalitan verdan teon por fari ĝin. Precipe *Gyokuro* [gjokuro] estas uzata por la pulvorigado.
* *Longjing tea*, laŭvorte "draka puta teo" en Hangĝoŭo kaj Ĝeĝjango, Ĉinio.
* *Huangshan Maofeng*, el Anhujo, Ĉinio.
* *Trà xanh, chè xanh*: Vjetnamaj verdaj teoj havas pli malaltan enhavon da kafeino kompare kun ĉinaj verdaj teoj sed pli altaj kafeinaj niveloj ol japanaj verdaj teoj.

Kategorio:Teoj
VEKejo

VEKejo signifas ***V**irtuala **E**speranto-**K**ongres**ejo***. Ĝi estas la teknika mezo de la GIEB.  Oni konektas al la VEKejo per telnet aŭ ĝavo.  La VEKejo estas originale tradukita de angla versio de Duncan Thomson *(babileje: sciuro)*, kaj poste plupoluris ĝin Holger Dürer *(babileje: holĉjo)*, ĉe kiu tiam rulis la programo.  Poste (ĉirkaŭ en 2000), Michiel Meeuwissen *(babileje: miĥil)* prenis la kodon, kaj aldonis aferojn en la VEKejo kiu rulas en lia komputilo.

## Eksteraj Ligiloj 
*Originala paĝo pri la VEKejo
*Informoj pri la VEKejo 

Kategorio:Interreto
Vendsyssel

:*Por la insulo, vidu Vendsyssel-Thy.*

**Vendsyssel** [vensisl] ("Provinco de Vandaloj"; etimo necerta) konsistas el la norda pinto de Jutlando kaj plej granda parto de insulo Vendsyssel-Thy. Sude ĝi limas al fjordo Limfjorden.

eta|*Vendelbrog,* neoficiala flago por Vendsyssel
La flago *Vendelbrog* estas neoficiala kaj tre malofte trovebla, sed tamen sufiĉe forte indikas la tieularan mens-apartecon kaj rezistemon kontraŭ la ĉefurba regado. Ĝi simbolas  (rufo) kaj la maro – Atlantiko okcidente, aliflanke Kattegat (norde de la Balta Maro).

Vendsyssel havas ses subprovincojn:
* Horns
* Vennebjerg
* Børglum
* Dronninglund
* Kær
* Hvetbo

## Vidu ankaŭ 
* Jutlanda regionismo

Kategorio:Norda Jutlando
Vatikano (apartigilo)

**Vatikano** povas esti:

* Sankta Seĝo
* Roma kurio
* Vatikano
* Vatikano (monteto)
* Vatikana palaco
* Vatikana biblioteko
Vermonto

eta|

**Vermonto** () estas unu el la 50 subŝtatoj de Usono, havante proksimume 630.000 homojn kaj 24.900&nbsp;km² da areo. Ĝi estas ŝtato de Nov-Anglio en la nordoriento de la lando, inter Nov-Jorkio kaj Nov-Hampŝiro, kaj inter Masaĉuseco kaj la kanada provinco Kebekio. Ĝi estas la dua malplej multhoma usona ŝtato kaj aere la ses malplej granda ŝtato.

Vermonto signifas "Verda Monto" (aŭ *Vert Mont* en la franca.) Ĝi havas tre belan pejzaĝon kun multaj montaroj kaj arbaroj. Turismo estas grava industrio de Vermonto.

La franca esploristo Samuel de Champlain vizitis lagon Champlain en la jaro 1609 kaj pretendis la landon por la reĝo de Francio. En 1690 nederlanda kaj brita grupo setliĝis en okcidenta-centra Vermonto. En ĉi tiu regiono okazis la milito inter la francoj kaj la britoj (1754-1763) kaj la milito inter la britoj kaj la usonanoj (1775-1777). Vermonto fariĝis la 14-a ŝtato de la usona unuiĝo je la 4-a de marto 1791. Du usonaj prezidentoj, Chester A. Arthur kaj Calvin Coolidge, naskiĝis en Vermonto.

La ĉefurbo de Vermonto estas Montpelier ( loĝantoj). Aliaj urboj estas Bennington, Brattleboro, Burlington (la laŭ nombro de loĝantoj plej granda urbo de la subŝtato), Rutland, kaj Barre. La plejmulto da vermontanoj loĝas en la kamparo.

## Servoj 
* Ŝtata Universitato de Vermonto

## Bildoj 

Springtime in Vermont.jpg|printempo en Vermonto
Burlington, Vermont.jpg|
Municipal Center Brattleboro.jpg|
Montpelier vermont state house 20.jpg|

Kategorio:Subŝtatoj de Usono
Kategorio:Nov-Anglio
Valonio

eta|La valona flago
[eta|200ra|Valonio en [Eŭropo]]
200ra|eta|Valonio en Belgio

**Valonio** aŭ **Valonujo** (france: *Wallonie* [ŭaloNI], valone: *Waloneye* [ŭalonEJ] / *Walonreye* [ŭalonREJ]) estas unu el la tri regionoj de Belgio. Namuro estas ĝia ĉefurbo. Kiel priskribas la kvina artikolo de la belga konstitucio, ĝi havas 5 provincojn: Valona Brabanto, Henegovio, Lieĝo, Namuro kaj Luksemburgo. Je la 1-a de januaro 2016, Valonio kovras 16 844km² por 3 598 058 loĝantoj. Ĝi estas la plej granda regiono de Belgio (55,18% de la areo de Belgio) kaj la malpli densa kun 213,61 loĝantoj/km².

Norde estas la centra belga altebenaĵo kiu estas relative ebena kaj terkulture produktema. Poste, estas la valo de Sambro kaj Mozo, kie situas la plej granda parto de la valonaj urboj kaj du trionoj de la valonoj. Ĝi estas la antaŭa industria spino de Belgio. Sude estas Ardenoj, monteta, arbara kaj popole maldensa.

La  estas la franca kaj la germana. Iuj ankoraŭ parolas la valonan lingvon. La plej multaj valonoj parolas la francan. La germanparolantoj (75 000 loĝantoj) loĝas en orienta parto, la Germanlingva Komunumo de Belgio. Ili ĝuas sendependecon pri edukado kaj kulturo, havas propran parlamenton kaj registaron. Kelkaj vilaĝoj apud la landlimo kun Flandrio ĝuas facilaĵojn en la nederlanda lingvo. Notinda estas Neŭtrala Moresneto kiu iam uzis Esperanton kiel oficialan lingvon.

Dum la industria revolucio, Valonio iĝis la dua industria lando post Britio, dank'al ĝia vastaj deponejoj de karbo kaj fero. Dum la 19a kaj 20a jarcentoj Valonio estis la plej riĉa regiono de Belgio.

La nacia himno de Valonio estas *Le chant des Wallons*.

Ĝia politika instanco estas la Valona Regiono. Ĝi estis kreita en 1970. La valona Parlamento kaj la valona registaro havas sian sidejon en Namuro. Ĝia ministro-prezidanto ĉi-momente (2022) estas Elio Di Rupo.

La rajtoj de la regiono estas registritaj en la belga konstitucio kaj la speciala leĝo pri la reformoj de la institucioj. La regionoj precipe respondecas pri area planado, medio, natura protektado, loĝado, akvopolitiko, energiopolitiko kaj laborigo.

## Provincoj de Valonio 
## Trafiko kaj transporto 
La valona transportkompanio TEC respondecas pri la transporto per buso kaj tramo ene de Valonio. La Valona Regiono ankaŭ administras la regionajn vojojn en Valonio.

## Urboj 
[650ra|eta|dekstra|Lieĝo kun la rivero [Mozo.]]
* Charleroi (201 223)
* Lieĝo (191 276)
* Namuro (107 173)
* Mons (91 142)
* La Louvière (77 213)
* Tournai (67 500)
* Seraing (60 741)
* Verviers (53 570)
* Mouscron (52 822)
* Herstal (37 300)
* Braine-l'Alleud (37 196)
* Châtelet (35 627)

## Vidu ankaŭ 
* Franclingva Komunumo de Belgio
* Ŝtata reformo (Belgio)


Kategorio:Regionoj de Belgio
Kategorio:Geografio de Belgio
Kategorio:Regionoj en Eŭropo
Kategorio:Aŭtonomaj regionoj
Viljandimaa

**Viljandimaa** aŭ **Viljandi maakond** estas distrikto de Estonio. La distrikta centro estas la urbo Viljandi.
Apudaj distriktoj estas Pärnumaa, Järvamaa, Jõgevamaa, Tartumaa kaj Valgamaa

## Urbaj municipoj 
* Mõisaküla
* Viljandi
* Võhma

## Esperante 
* Ĝi estis la regiono, kie Augustin Pung estis aktivulo.

Arussaare õigeusu kirik.jpg|
Suure-Kõpu mõisa peahoone 2012.jpg|
Heimtali mõisa viinaköök1.jpg|
Pärsti mõisa peahoone 2012.jpg|

Kategorio:Distriktoj de Estonio
Veneto

**Veneto** (itale Veneto ) (aŭ **Venecilando**, laŭ NPIV) estas nordorienta regiono de Italio.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
maldekstre|eta|Surfaco de Veneto per altimetraj zonoj

Veneto samlimas okcidente kun Lombardio, oriente kun Friulo-Venecio Julia, norde kun Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj sude kun Emilio-Romanjo, kaj geografie estas inter la montĉeno de Alpoj kaj la Adriatika maro. Ĝin trairas du gravaj riveroj, Pado kaj Adiĝo.

La ĉefurbo de la regiono estas Venecio, kiu estas ankaŭ la ĉefurbo de la eponima provinco; kaj la aliaj provincoj estas Beluno, Padovo, Rovigo, Trevizo, Verono kaj Viĉenco.

### Ĉefaj urboj 
Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj.

## Historio 
eta|maldekstra|250ra|Situo de la provincoj de la regiono Veneto
Tiu regiono estas riĉega de artaj kaj kulturaj trezoroj. Ĝiaj heredaĵoj enhavas la unikajn konstruaĵojn kaj pontojn de Venecio, kaj multaj vilaoj de Andrea Palladio. Verono havas arenon, kiu estas antikva romia amfiteatro kaj tradicie gastigas operajn spektaklojn. Ankaŭ la varmaj banoj de Abano Terme estas famaj.

## Ekonomio 
La regiona ekonomio, kiu antaŭe tute dependis de la agrokulturo, nuntempe orientiĝas aparte al pintoteknologia industrio kaj al la modbutikoj (ekzemple Benetton); krome, ludas ŝlosilrolon kultura turismo.

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Vladimir (urbo)

**Vladimir** () estas ĉefurbo kaj administra centro de la Vladimira provinco, Rusio, situanta ĉe la rivero Kljazma, ĉ. 200 kilometrojn (120 mejlojn) oriente de Moskvo. Ĝi estas servata de fervojo kaj la aŭtovojo M7. Ĝi kalkulas 349 951 loĝantojn (Censo 2021 ) .

Vladimir estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj memoraĵoj.

## Historio 
Vladimiro estis unu el la mezepokaj urboj de Rusio, kun signifaj konstruaĵoj pluvivantaj de la 12-a jarcento. Du el ĝiaj rusaj ortodoksaj katedraloj, monaĥejo, kaj rilataj konstruaĵoj (Blankaj Monumentoj de Vladimiro kaj Suzdal) estis nomumitaj kiel Monda Heredaĵo de Unesko. En la pasinteco, la grandurbo ankaŭ estis konata kiel **Vladimir-na-Kljazma** (Владимир-на-Клязьме)  kaj **Vladimir-Zaleski** (Владимир-Залесский), por distingi ĝin de alia Vladimir, nome Volodimir en Volinio (nuntempe en Ukrainio).

## Kernaj informoj 
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17401.

La urbo estis fondita en jaro 1108.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1108.

La interurba telefona kodo estas 0922, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°08' norde, longitudo 40°25' oriente.

La urbo sur alta maldekstra bordo de rivero Klazjma ().

En jaro 2002 la urbo havis 397 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Vidindaĵoj 
[maldekstra|eta|[Katedralo Sankta Dimitro kiu servis kiel modelo por katedraloj ĉie en Rusio]]
Rimarkindaj monumentoj de la antaŭ-mongola rusa arkitekturo troviĝas en la najbareco. Por pliaj informoj pri ili, vidu Suzdal, *Ю́рьев-По́льский* (Juriev-Polski), *Боголю́бово* (Bogoljubovo) kaj *Кидекша* (Kidekŝa).

## Esperanto 
En urbo Vladimir okazis de la 19-a de aprilo 2001 ĝis la 2-a de majo 2001 Esperanto-renkontiĝo kies temo estis Antikvaj civilizoj: Oriento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Monda heredaĵo de Unesko
* Trolebusa transporto en Vladimir

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Vladimira provinco
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Verso

**Verso** (etimologie de la Latina verbo *vertere* = *turni*: skribita linio, ĉe kies fino la plumon oni turnas alidirekten por ekskribi novan linion) sin prezentas aro da vortoj, aranĝitaj laŭ valoro aŭ nombro de siaj silaboj, konsistiganta stilistikan unuon, kun regula kontinueco kaj periodeco. Ekzemple ekzistas jambaj versoj, trokeaj versoj, daktilaj versoj, anapestaj versoj kaj, eble plej kutime, miksitaj versoj.
Oni ankaŭ, precipe en pli "moderna" poezio, parolas pri libera verso. Tio estas versoj, kiuj - se legi la tutan poemon - prezentas ŝajne sensisteman alternadon de rekoneblaj aŭ ne-rekoneblaj versoformoj. Foje sen, foje kun rimoj.

Heksametro, ekzemple, estas verso, kiu konsistas el alternadoj de daktiloj kaj spondeoj, ĉe kio la lasta "piedo" ĉiam estas nur dusilaba. Heksametrojn jam uzis Homero kaj post li multegaj aŭtoroj, precipe por pli longaj poemoj.

Ĉiu **verso** estas grafike markita en aparta linio.

La versfarado estas arto aŭ maniero fari versojn. La perfekta versfarado sin bazas sur triobla harmonio: mezura, akcenta kaj rima.

La silabnombraj versoj estas versoj verkitaj en silabnombra metriko aŭ silabismo, t.e. metriko en kiu la ĉefa karakterizaĵo de verso estas la nombro de ĝiaj silaboj. 

La silabmezuraj versoj estas versoj verkitaj en silabmezura metriko, t.e. metriko bazita sur alternado de pezaj kaj malpezaj silaboj laŭ certa skemo. La pezo de silabo dependas je la longeco de ĝia vokalo kaj je la ĉirkaŭa konsonantaro, kiel priskribite en la moraa teorio. 

La vorton **verso** kelkfoje, sed iom malpli stilistike-fakece, oni uzas ankaŭ ĝenerale por iom mallonga poemeto.

Poemeto povas foje havi strofojn, senkonsidere de la formo de ĝiaj versoj.

Por doni ekzemplon pri tiaj strofoj: 
*la Sapfoaj strofoj estas poemoj, kies strofoj ĉiuj konsistas el po kvar versoj; la unuaj tri versoj konsistas el du trokeoj, unu daktilo kaj ree du trokeoj; la kvara verso el daktilo kaj trokeo. 
 
Ekzemple: Katulo - Poemo 51:

Tiu al mi Dion simili ŝajnas,
tiu, se nur decas, superi Diojn,
kiu daŭre kontraŭ vi sidas kaj vin
spektas kaj aŭdas

(kaj tiel plu). 
(Traduko de Gerrit Berveling)
---

Bone distingu **verso**n disde **versiklon**.

Transpaŝo kiel nocio en la poetiko signifas malkoincidon de pensofino kaj versfino. 

Prozmetro estas poezia komponaĵo kiu uzas kombinon de prozo kaj verso.

## Referencoj
Kategorio:Literaturo
Vedoj

**Vedoj** estas la plej antikvaj sanktaj libroj de Hinduismo, sin prezentas kolekto de himnoj, sorĉaj ritoj kaj religiajn ceremonioj. Konserviĝis nur kvar kolektoj, plej fruaj partoj apartenas al la mezo de la dua jarmilo a.K., sed dum unu jarmilo ili reverkadis kaj la fina versio estis farita en tempoj proksimaj al nia erao.

# **Rigvedo** - la unua kaj plej antikva libro de la hindaj Vedoj, entenanta religiajn himnojn.
# **Samavedo** - kolekto de himnoj, ripetanta tekstoj de Rigvedo, sed aldonas per ceremonia-rita instrukcioj.
# **Jaĝurvedo** - priskribas Vedajn ceremoniojn kaj regulojn de viktimado.
# **Atharvavedo** - kolekto de sorĉaj ritoj kaj formuloj.

## Vidu ankaŭ 
* la forviŝitan artikolon Jaĝurveda medicino (kiel vidi forviŝitan artikolon?)
* Varuno
* Veda Civilizo
* Ĉanakja
* Veda lingvo

Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Jogo
Valgamaa

La distrikto **Valgamaa** () estas distrikto ('''') en Estonio. La ĉefurbo de la distrikto estas Valga.

## Geografio 
Ĝi situas en la sudokcidenta parto de la lando kaj limas al la distriktoj Viljandi, Tartu, Põlvamaa, Võrumaa kaj al la limo kun Latvio.

## Politiko 
Laŭ leĝo de la 13-a de decembro 1995 la distriktestron enpostenigas laŭ interkonsento kun la distrikta administrado la ĉefministro de Estonio.

## Urboj kaj Komunumoj 
eta|dekstra|250ra|Urboj kaj Komunumoj en la distrikto Valgamaa

La distrikto konsistas el 2 urboj kaj 11 landkomunumoj.

### Urboj 
* Tõrva
* Valga

### Komunumoj 
* Helme
* Hummuli
* Karula
* Otepää
* Palupera
* Puka
* Põdrala
* Sangaste
* Taheva
* Tõlliste
* Õru

Taagepera mõisa peahoone2.jpg|
Taagepera kirik.jpg|
Holdre mõisa peahoone.jpg|
Sangaste mõisa peahoone1.jpg|
Kuigatsi mõisa tuuleveski.jpg|
Hummuli mõisa peahoone 2012.jpg|

Kategorio:Distriktoj de Estonio
Vladislav Vančura

**Vladislav VANČURA** (legu Vladislav Vanĉura) (naskiĝis la 26-an de junio, 1891, mortis la 1-an de junio, 1942) estis ĉeĥa verkisto, ekzekutita de nazioj.

Vančura naskiĝis en Háj u Opavy. Komence li volis fariĝi pentristo (du jaroj en art-industria teknikumo), sed fine li studis medicinon ĉe Karola Universitato en Prago. En Zbraslav apud Prago li praktikis kuracadon dum kelkaj jaroj, sed poste plene dediĉis sin al literaturo. Politike li estis komunisto. Nazioj lin pafmortigis en Prago. Lia onklo estis Jiří Mahen.

Lia bonhumora rakonto *Kaprica Somero* estis sukcese filmigita de Jiří Menzel, kvankam multaj dubis, ĉu lia poetismo estas interpretebla per la filma lingvo. Filmitaj estis ankaŭ romanoj *Fino de Malnovaj Tempoj* kaj historia rakonto *Margareta Lazarová* (Markéta Lazarová). Tiun verkon filmigis František Vláčil kaj laŭ opinio de kritikistoj temas pri la plej bona ĉeĥa filmo, sed por artamaj spektantoj. Eble plej multe legataj estas liaj *Bildoj el la Historio de la Ĉeĥa Nacio*, vico da rakontoj el diversaj epokoj, kiujn li ne povis jam fini.

Pro sia komplika kaj riĉa lingvaĵo Vančura estas respektata kiel la plej granda majstro de la ĉeĥa lingvo, sed liaj lirikaj verkoj ne estas facila legaĵo por ĝenerala publiko.

## Listo de verkoj 
### Prozo 
* *Amazonský proud* ("Amazona fluo", 1929)
* *Dlouhý, Široký a Bystrozraký* ("Longulo, Dikulo kaj Akrevidulo", 1924)
* *Pekař Jan Marhoul* ("Bakisto Jan Marhoul", 1924)
* *Pole orná a válečná* ("Kampoj plugaj kaj militaj", 1925)
* *Rozmarné léto* ("Kaprica somero", 1926)
* *Poslední soud* ("La lasta juĝo", 1929)
* *Hrdelní pře anebo Přísloví* ("Gorĝoriska konflikto aŭ Proverbaro", 1930)
* *Kubula a Kuba Kubikula* ("Kubulo kaj Kubo Kubikulo", fabelo, 1931)
* *Markéta Lazarová* ("Margareta Lazarová", 1931)
* *Luk královny Dorotky* ("Pafarko de reĝina Dorotinjo", 1932)
* *Útěk do Budína* ("Fuĝo al Buda", 1932)
* *Konec starých časů* ("Fino de la malnovaj tempoj", 1934)
* *Tři řeky* ("Tri riveroj", 1936)
* *Rodina Horvatova* ("La familio de Horvat*, 1938)
* *Obrazy z dějin národa českého* ("Bildoj el la historio de la ĉeĥa nacio", 1939, nefinita dua volumo)

### Dramo 
* *Učitel a žák* ("Instruisto kaj lernanto", 1927)
* *Nemocná dívka* ("Malsana knabino", 1928)
* *Alchymista* ("Alkemiisto", 1932)
* *Jezero Ukereve* ("Lago Ukereve", 1935)
* *Josefína* ("Jozefino", postmorte trovita)
* *Pražský žid'' ("Praga judo", postmorte trovita)

## En Esperanto aperis 
* **Fuĝo** (tr. O. Sklenčka, en: Ĉeĥoslovaka antologio, 1935)
* **Tri riveroj** (fragmento el romano, tr. Oldřich Kníchal, en: Oldřich Kníchal: Mediteme, Panoramo 1980, literatura almanako de Starto)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Ekspresionismo
Kategorio:Ĉeĥaj kritikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj publicistoj
Kategorio:Ĉeĥaj scenaristoj
Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Kategorio:Ĉeĥaj kuracistoj
Kategorio:Personoj de ĉeĥoslovaka kontraŭnazia rezistmovado
Venuso (diino)

**Venuso**, ankaŭ nomata **Venero**Z, estis malgrava diino en Romo, ĝis la romanoj identigis ŝin al la bela greka diino pri Amo kaj Beleco, Afrodito. Tiam Venuso fariĝis grava diino. Ŝia latina nomo estas *Venus* (nominative), kaj pro sia beleco ŝi donis sian nomon al Venuso, la plej bela kaj hela planedo en la ĉielo.

Venuso edziniĝis kun la lama dio Vulkano. Sed Venuso amis ankaŭ la dion Marso, kaj ŝi naskis Kupidon, la junan dion pri Amo.

Venuso amis ankaŭ du mortemulojn, nome Adonison kaj Anĥizon. Venuso kaj Anĥizo estis la gepatroj de Eneo. Granda heroo, Eneo postvivis la falon de Trojo, kaj fondis la novan nacion de Latio en Italio. Eneo estis praulo de Romulo. Pro tio, la romanoj kredis Venuson la patrino de sia gento.[eta|Detalo el *La naskiĝo de Venuso*, [William Adolphe Bouguereau]]Al Venuso la romianoj dediĉis tagon de la semajno, nome vendredon.

## Famaj artaĵoj 
* Naskiĝo de Venuso
* Venuso ĉe sia spegulo
* Venuso de Dresdeno
* Venuso de Mediĉoj
* Venuso de Urbino
* Venuso kaj muzikisto
* Melosa Venuso

## Vidu ankaŭ 
* De figuris Veneris
* Veneraj malsanoj


Kategorio:Diinoj
Kategorio:Dioj pri amo kaj sekso
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Patrinaj dioj
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
VEB

**VEB** havas plurajn signifojn:

* **VEB** estas kodo de valuto Venezuela bolivaro de lando Venezuelo laŭ normo ISO 4217.
* **Virtuala Esperanto-Biblioteko**
* Mallongigo por *Volkseigener Betrieb* (popolproprietaj entreprenoj en GDR).
Virtuala Esperanto-Biblioteko

La **Virtuala Esperanto-Biblioteko** estas kolekto de retligiloj kun rilato al Esperanto. Ĝi estis fondita de Martin Weichert en 1997, sed depost 2002 restas senŝanĝa.

Siatempe ĝi estis unu el la plej gravaj interretaj projektoj por Esperanto, kiam ekzistis malmulte da tiaj centraj lokoj. Ĝian rolon transprenis DMoz.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo 

Kategorio:Esperanto en interreto
Věra Ludíková

**Věra Ludíková** (n. 16-an de junio 1943) estas ĉeĥa poetino. Post abiturientiĝo ŝi eklaboris en la fabriko Pragovka, ekde 1969 aktivis en la eldonejo Odeon, en la 90-aj jaroj en la eldonejo de Ivo Železný. Poste konsilistino de la ĉeĥa parlamento. Posedantino de la eldonejo Chronos. Ŝi verkas poemojn kaj rakontojn. Kelkaj poemoj tradukitaj al Esperanto kaj aliaj lingvoj. Ŝi eldonis la poemon "Ekaŭdi la animon" en 16 lingvoj, la poezian prozon "Estas printempo" en 37 lingvoj.

## Poemaroj kaj eseoj 
* *Váhy* (Pesiloj, 1992)
* *Oni netuší* (Ili ne scietas, 1993)
* *Uslyšet duši* (Ekaŭdi la animon, 1994)
* *Uslyšet duši – básně a texty* (Ekaŭdi la animon - poemoj kaj tekstoj, 1997)
* *Uslyšet duši* (Ekaŭdi la animon, 1998 + traduko al Esperanto)
* *Uslyšet duši 1+10* (Ekaŭdi la animon, 1999 + traduko al 10 lingvoj)
* *Uslyšet duši 1+16* (Ekaŭdi la animon, 2000 + traduko al 16 lingvoj)
* *Kantáta* (Kantato, 2001, kun tradiko al 12 lingvoj)
* *Je jaro* (Estas printempo, 2002, traduko al 36 lingvoj)
* *Pošli to dál* (Sendu ĝin pluen, 2003)
* *Pošli to dál II* (Sendu ĝin pluen II, 2004)
* *Pošli to dál III* (Sendu ĝin pluen III, 2005)
* *Věk nadějí – Posílej dál slova vyslyšivá* (La epoko de esperoj - Sendu pluen vortojn aŭskultotajn, 2006)
* *Vzkříšení – Služba lásky a oběti* (Resurekto - Servo de amo kaj ofeero, 2007)
* *Kamkoli půjdeš...* (Kien ajn vi iros ...., 2008)
* *Eseje* (Eseoj, 2009)
* *Pocta Boženě Němcové* (Omaĝo al Božena Němcová, 2010)
* *Až jednou budu se s tebou loučit, Praho* (Kiam mi foje devos adiaŭi vin, Prago, 2011)
* *Otisky vesmíru* (Premsignoj de la universo, 2012)
* *Malý básník* (Malgranda poeto, 2013)
* *Vlna nad vlnu stoupá, Vzpomínky na pana kardinála Tomáše Špidlíka* (Ondo super ondon ascendas. Rememoroj pri sinjoro kardinalo Tomáš Špidlík 2014)
* *Duše neumírá* (La animo ne mortas, 2015)
* *Usedám nad bílou stránku* (Mi eksida super blanka paĝo, 2016)
* *Podobnost věčných témat: Po stopách Gilgamešových* (Simileco de eternaj temoj: Laŭ spuroj de Gilgameŝ, 2017)

## Tekstoj en libroj 
* *Ohlasy Starého zákona v čes. liter. 19. a 20. stol.* (Resono de Malnova Testamento en la ĉeĥa literaturo de la 19-a jc, 1997),
* *Podorlická poezie – výbor* (Poezio de regiono sub montaro Orlické, 1996),
* *Krajem lidí a kamenů II* (Tra la regiono de homoj kaj ŝtonoj, 2004),
* *Před hradbami noci* (Antaŭ la muregoj de la nokto, 2004),
* *Zdeněk Hajný* (2004),
* *Do Ciebie Ojecze… Antologia Modlitw Wspólczesnych* (Antologio de pola poezio, 2003),
* *O životě, člověku a Bohu* (Pri la vivo, homo kaj Dio, 2005)
* *Biblický třpyt v české poezii* (Biblia rebrilo en la ĉeĥa poezio, 2007),
* *Ptáci z podzemí* (Birdoj el sub la tero, 2013),
* *Jen krůček od tajemství* (Nur unu paŝon de sekreto, 2013),
* *Pastýři noci* (Paŝtistoj de la nokto, 2014)
* *Almanach mladých básníků Podorlicka I, II* (Almanako de junaj poemoj de de regiono sub montaro Orlické, 2001, 2002)

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de Věra Ludíková

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Vladimír Váňa

**Vladimír VÁŇA** (naskiĝis la 17-an de februaro 1932 - mortis la 25-an de marto 2000) estis ĉeĥa esperantisto kaj filatelisto el Plzeň, tradukinto de la fama verko de Jaroslav Hašek, *La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito*.

Li estas konata precipe el *Paŝoj al Plena Posedo* de W. Auld kiel aŭtoro de la plej komika rakonto Kiel ni mortigadis leporon por la antaŭkristnaska vespermanĝo (Paŝo 26). Li verkis ankaŭ aliajn rakontojn aprezitajn dum Belartaj Konkursoj: (Kiel mi eniris Parnason, Kisteho, Maljuna koro, Milita danco, La Fortuno, Kiel kondutas al ni kelkaj oficistoj, La konscienco). La rakontoj aperis libroforme en 2002 sub la nomo *Rakontoj ne nur ŝercaj*.

Grava parto de lia verkaro estas tradukoj. En 1965 eldonis Stafeto lian tradukon de tragedia novelo *Romeo, Julieta kaj la tenebro* de Jan Otčenášek kun antaŭparolo de Louis Aragon, verkita por tiu ĉi Esperantlingva eldono (vidu PIV, p. 1099: *Romeo, Julieta kaj la Tenebro* estas majstre tradukita").

Sian talenton li elprovis ankaŭ ĉe la ĉefverko de Jaroslav Hašek **La aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito**, kiu aperis fine de la jaro 2004 en la serio Oriento-Okcidento, eldonita de KAVA-PECH. Jam antaŭe estis la traduko publikigita elektronike en eLibrejo.

Kiel filatelisto li gajnis ofte medalojn kaj ĉefajn premiojn pro sia Esperanto-kolekto de poŝtmarkoj modele aranĝita, plej ofte en neesperantistaj filatelaj ekspozicioj (la lastan du semajnojn antaŭ la morto). Li verkis ankaŭ artikolojn pri modela aranĝado de filatelista ekspozicio.

## Verkoj 
* *Katalogo pri Esperanto-poŝtmarkoj* (EKIK, 1967)
* *Rakontoj ne nur ŝercaj* (2002)
* * Kiel krei filatelan ekspozicion je la temo Esperanto* (1977)
* *Tutaĵoj je la temo Esperanto* (1986)

## Tradukoj 
* Jan Otčenášek: *Romeo, Julieta kaj la tenebro* (1965)
* Jaroslav Hašek: *Aventuroj de la Brava Soldato Ŝvejk dum la Mondmilito* (2004, serio Oriento-Okcidento)

Plie li tradukis plurajn rakontojn, kiuj aperis en gazetoj:
* Stefania Grodzieńska: *Elflugos la birdeto; Kiel ĉiam*
* Jaroslav Hašek: *Kial Baĉi havis haltigita la avancon; Kunveno de nia komunuma reprezentantaro en Mejdlovary*
* Jiří Haussmann: *Danoj en Praha*'
* František Němec: *Alberto sur erara vojo; Sinjoro Sanytr postulas sian subtason*
* Eduard Petiška: *Prometeo*
* Karel Poláček: *Joakimo kaj la parencaro; La kompensa komerco I*

## Eksteraj ligiloj 
* eLibrejo 
* [Verkoj de kaj pri Vladimír Vána](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=vladimir+vana&vid=ONB&fn=search) en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Vistavision

**Vistavision** [angle, *VIStaviĵn*] estas variaĵo de la kutima kina filmformato 35mm far de Paramount Pictures dum la jardeko 1950. La filmo aranĝiĝas horizonte, kiel en senmova fotografio, je longo de 8 truoj (38&nbsp;mm aŭ 1,5 coloj) po bildo anstataŭ la kutima vertikala formato. Tio farigas pli vastan bildproporcion de 1.67 kontraŭ la kutima 1.33, kaj pli klaran bildon pro la pli larĝa bildareo.

Tamen ĝi neniam fariĝis la normo, ĉar ĝi postulis novan aŭ modifitan ilaron ekde la kamero ĝis la projekciilo, kaj duoble de filmo. Finfine, Vistavision malgajnis la ĝeneralan merkaton je la malpli multekostaj anamorfaj filmformatoj kaj la pli kapabla filmo 70mm. Ekde 1977, la formato iome renaskiĝis kiel perilo por filmi specialajn efektojn, danke al la pli klara bildo kaj facila adaptebleco de kompaktaj fotokameroj al la formato.

Kategorio:Videa kaj kina teknologioj
Vultavo

**Vultavo** (,  - ĉiuj signifas "sovaĝa akvo") estas rivero en Bohemio fontanta sude en la montaro Šumava kaj iranta norden tra la grandaj urboj České Budějovice kaj Prago kaj apud la urbo Mělník ĝi enfluas en la riveron Elbo. Longeco 435&nbsp;km, baseno 28 090 kv. km, averaĝa trafluo ĉe la enbuŝiĝo 150 kubaj metroj en sekundo. Digolagoj Lipno 1, Lipno 2, Orlík, Kamýk, Slapy, Štěchovice, Vrané. De Slapy ŝipebla.

Vultavo estas pli granda ol Elbo ĉe la kunfluiĝo, sed la antikvuloj en Bohemio kaj Germanio ne konis la fontojn, nek la kunfluon, ili simple donis nomojn al riveroj, sur kies bordo ili vivis, ne sciante pri ilia rilato.

## Vidu ankaŭ 
* Naturparko Mezo de Bohemio
* Ponto Žďákovský
* 2123 Vltava


Kategorio:Riveroj en distrikto Prachatice
Kategorio:Riveroj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Riveroj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Riveroj en distrikto Písek
Kategorio:Riveroj en distrikto Příbram
Kategorio:Riveroj en distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Riveroj en Prago
Kategorio:Riveroj en distrikto Prago-oriento
Kategorio:Riveroj en distrikto Mělník
Kategorio:Riveroj en Šumava
Kategorio:Riveroj en Šumava cismontaro
Kategorio:Riveroj en Ĉeskobudejovica baseno
Kategorio:Riveroj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Riveroj en Mezelba tabulo
Vico

**Vico** estas sinsekvo da personoj aŭ objektoj aranĝitaj laŭ unu linio, unu apud aŭ post alia. Ĉi-sence ĝiaj samsignifaj nocioj povas esti: ĉeno, serio, spaliro, procesio k.a.

## Vico en matematiko 
**Vico** en aro **E** estas bildigo de iu subaro de la aro de entjeroj al **E**, ekzemple: la nombra funkcio, kiu estas difinita sur la aro de naturaj nombroj, sin prezentas nefinia nombra vico.

**f** vico, kies signifoj estas a_1=f(1), a_2=f(2),\ldots, a_n=f(n), \ldots  signatas per simboloj a_1, a_2,\ldots a_n, \ldots aŭ (a_n), kie a_1 estas la unua termo de la vico, a_2 - la dua, a_n - **n**-a aŭ ĝenerala termo.

Oni povas doni vicon diversmaniere:
* per finia vico - eblas vicigi la termojn, laŭ kresko de iliaj numeroj en la vico;
* per laŭvorta priskribo de la ĝenerala regulo;
* per formulo, ekz. X_{n}=n^2-3n, kie **n** estas la vicnumero;
* per rikura regulo, se estas eksplicite donitaj la unua aŭ kelkaj komencaj termoj kaj la regulo por trovi ceterajn termojn.
 
Rimarkindaj vicoj estas: polinomo, progresio, serio, rimarkindaj ecoj de vico: barita, konstanta, kreskanta, malkreskanta, konverĝa.

:La vico povas esti **konstanta** (kies komuna termo X_n=c, kie **c** estas iu nombro), **kreskanta** (kies ĉiu membro estas pli granda ol antaŭa) aŭ **malkreskanta** (kies ĉiu membro estas pli malgranda ol antaŭa). Vicoj kreskantaj kaj malkreskantaj estas nomataj **monotonaj**.

:La vico **(Xn)** estas **barita** tiam kaj nur tiam, se ekzistas tiaj nombroj **m** kaj **M**, ke por ĉiu **n** plenumiĝas malegalaĵo: **m ≤ Xn ≤ M**.

:La nombro **a** estas nomata **limeso** de nefinia barita vico, se la ĝenerala termo pli kaj pli alproksimiĝas al ĝi (t.e. al nombro **a**). Ekzemple, la senfina vico 1/2, 2/3, 3/4,\ldots (n-1)/n, \ldots pli kaj pli alproksimiĝas al la nombro **1**. Tiuokaze oni diras ke la vico **konverĝas** al **1**. Se la vico ne havas limeson, oni diras ke ĝi **diverĝas**.

## Vidu ankaŭ 
* Serio (matematiko)
* Konverĝo
* Vico de Fourier


Kategorio:Kalkulo
Vetaĵo Preakness

[eta|180ra|Siro Barton, venkinto de Vetaĵo Preakness en [1919]]

La **Vetaĵo Preakness** () estas ĉevalvetkuro kiu estas oficiala evento de la Marilanda Ĵokea Klubo kaj okazas ĉe la Vetkurejo Pimlico en Baltimoro, Marilando. La Vetaĵo Preakness estas la dua vetkuro en la Triobla Krono.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pimlico.com - la TTT-ejo de Vetkurejo Pimlico en la angla

Kategorio:Ĉevalvetkuroj
Kategorio:Marilando
Kategorio:Rajdado
Vetaĵo Belmont

La **Vetaĵo Belmont** (aŭ *Belmont Stakes* en la angla) estas ĉevalvetkuro kiu estas oficiala evento de la Novjorkia Vetkura Asocio kaj okazas ĉe la vetkurejo Parko Belmont en Elmont, Novjorkio. La Vetaĵo Belmont estas la tria vetkuro en la Triobla Krono.

* *La TTT-ejo de la vetkurejo Parko Belmont en la angla http://www.nyra.com/belmont/*
* *La TTT-ejo de la Novjorkia Vetkura Asocio http://www.nyra.com*

Kategorio:Parkoj
Vanuatuo

eta|maldekstra|Mapo de Vanuatuo kaj Nov-Kaledonio
**Vanuatuo**, oficiale **Respubliko de Vanuatuo** (, , ), estas oceania ŝtato en Melanezio, en la Korala Maro (Pacifika Oceano). Ĝi estas insularo konsistanta el 83 insuloj, plejparte vulkanaj.

En la insularo unue loĝis melanezianoj. Eŭropanoj malkovris ĝin en 1606 kiam alvenis Pedro Fernandes de Queirós al la insulo Espiritu Santo. Nomita “Novaj Hebridoj” post James Cook, la insularo spertis koloniigon de eŭropanoj inter la 18-a kaj 19-a jarcentoj. En 1904, Francio kaj Britio decidis kunregi ĝin: de 1906 ĝis 1980, Novaj Hebridoj estis la sola kolonio regata de du landoj. En 1980, ĝi sendependiĝis kaj eknomiĝis Vanuatuo.

La nomo *Vanuatu* devenas de la vortoj *vanua* (“lando”) kaj *tu* (“stari”), kiuj ekzistas en pluraj el la lokaj lingvoj.
maldekstra|eta

## Geografio 
eta|maldekstra|Satelita foto de Vanuatuo
Vanuatuo troviĝas en la Korala Maro,  oriente de Aŭstralio kaj  nordoriente de Nov-Kaledonio.

Pro ĝia insuleco, Vanuatuo ne havas landlimojn, sed havas marajn limojn kun Salomonoj norde, Francio (ĉe Nov-Kaledonio) sude kaj Fiĝioj oriente.

Biogeografie Vanuatuo situas en la Aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi entenas la ekoregionon: Vanuatuajn pluvarbarojn.

## Historio 
En Vanuatuo komencis loĝi melaneziaj popoloj inter 45000 a.K. kaj 1500 a.K. (Lapita kulturo).

La unua eŭropano, kiu malkovris la insularon, estas la portugalo Pedro Fernandes de Queirós en 1606.

La insuloj estis koloniigitaj de kaj Britio kaj Francio en la 18a jarcento, tuj post kapitano James Cook vizitis la insulojn. La du landoj eventuale subskribis interkonsenton por organizi brit-francan kunposedaĵon, kiu dividis Nov-Hebridojn en du separataj komunumoj: unu angleparolanta kaj alia franceparolanta. Tiu divido pluas eĉ post la sendependiĝo, kaj la lernejoj instruas ĉu en unu lingvo aŭ en la alia, kaj ankaŭ estas diferencaj politikaj partioj. Tiu kondominio aŭ kunposedaĵo daŭris el 1906 ĝis 1980, kiam Novaj Hebridoj akiris sian sendependecon kiel Vanuatuo.

## Insularo 
La tuta teritorio de Vanuatuo estas insularo konsistanta el 81 insuloj, plus du (insulo Matthew kaj Hunter) kiuj estas kontestataj de Francio (kiu konsideras ilin parto de Nov-Kaledonio). La insularo estas preskaŭ  longa, laŭ nord-suda akso, kaj kovras areon de pli ol .

La tri plej grandaj insuloj estas Espiritu Santo, Malekula kaj Efate.

Preskaŭ ĉiuj insuloj estas vulkanaj. Tiuj lingvoj plejparte ne estas minacataj de la bislama (kvankam ili pruntas vortojn el ĝi), krom en la urboj, kie ĝi fariĝas la ĉiutaga lingvo de la loĝantoj.

## Loĝantaro 
Vanuatuo havas  loĝantojn

## Nov-Hebridoj en Esperanto 
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 33an ĉapitron "Fabelo el Nov-Hebridoj" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas fabelon pri "La Edzino de la Suno".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de insulaj nacioj
* Listo de sendependaj ŝtatoj
* Melanezio
* Oceanio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la registaro de Vanuatuo 


Kategorio:Membroj de la Komunumo de Nacioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1980
Věroslav Berger

**Věroslav BERGER** estis ĉeĥa pentristo, skulptisto, grafikisto kaj ilustristo. Li naskiĝis la 25-an de majo 1928 en Lomnice nad Popelkou, distrikto Semily, en familio de lignoskulptisto kiel la plej juna el ses infanoj, kaj mortis la 31-an de oktobro 2022 en Prago. 

Inter 1943-46 li lernis metion de delikata mekanikisto ĉe la firmao Logia en Prago. De 1950 ĝis 1958 li frekventis vesperajn kursojn de pentrado en la eksa Ukrainia Akademio (Profesoro Jiří Krejčí). En 1952 li edziĝis al Zdenka Vovsová-Bergrová, verkistino, tiutempe ĉefe tradukistino de poetoj el la 19-a jarcento.

Inter 1948-60 li laboris en Meopta (fabriko de otikaj aparatoj) kaj 1960-68 en Esplorinstituto Geodezia, Topografia kaj Kartografia en Prago, ekde 1965 kiel estro de esplorlaborejo. Li estas kunaŭtoro de patento n-ro 147719. Inter 1958-63 li studis en Lernejo de Plastikaj Artoj en Prago ĉe Hollar-placo (Prof. Jaroslav Bartoš kaj Prof. Jaroslav Vondráček).

Ekde 1967 kandidato de Ĉeĥoslovaka Asocio de Plastikaj Artistoj en Prago, post 1968 nur registrita. Ekde 1990 membro de Unio de Plastikaj Artistoj, nun en Ligo de Pragaj Pentristoj. Ekde 1959 li aranĝis dudek ses memstarajn ekspoziciojn kaj partoprenis en kvardeko da kolektivaj ekspozicioj. Prezentita en artgalerioj: Nacia Galerio en Prago, skulptaj kaj grafikaj kolektoj. Muzeo de Nacia Literaturo. Galerio de la Ĉefurbo Prago. Armea Plastik-arta Studio. Regiona Galerio de Moderna Arto en Hradec Králové. Galerio de Artoj en Karlovy Vary. Muzeo Terezín. Galerio de Artoj en Lomnice nad Popelkou. Galerio Zirc, Hungario. Li ilustris tridek ses librojn, plej ofte poezion. Li realigis monumenton en la tombejo de Vyšehrad, tombo n-ro 74, ŝtono, metalo.

Honorigoj: Medalo kaj diplomo de *Eŭropa Cirklo Franz Kafka*, Prago 1998. Li estas indikita en enciklopedio ''Who's Who in the World* (Edition 2000, Marquis, Usono), en Ĉeĥio en enciklopedio Diderot, plue en enciklopedio *Outstanding Artists and Designers'' (Kembriĝo, Anglio).

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj skulptistoj