Esztergom

**Esztergom** [estergom]  (germane: **Gran**, ) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en distrikto de Esztergom, kies centro estas. La urbo estis departementejo de Esztergom (reĝa departemento) kaj estas sidloko de primaso (ankaŭ sidejo de ĉefdiocezo) de Hungario.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Esztergom

## Situo 
La urbo situas sur montetoj, laŭ dekstra bordo de Danubo havanta ponton, fine de ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Esztergom. Kontraŭe troviĝas iama distriktejo Párkány la nuna Štúrovo.

Urbopartoj estas Búbánatvölgy, Szamárhegy kaj Kerektó.
alternative=Esztergom infobox-1.jpg|eta|364x364ra|Esztergom infobox-1
eta|Vido al la baziliko

## Historio 
La urbo estas pitoreska kaj belsitua loko kiu dum ĉiuj tempoj estis loĝata. La Frankoj nomis ĝin Oster-ringun (orienta fortikaĵo), kaj tio tordiĝis tra la mezepoka *Strigonium* al la nuna nomo. Sur apenaŭ alta plataĵo (157 m) en la malkovrita Fortikaĵo rezidis la unua reĝo, Stefano la 1-a (Hungario), kaj Esztergom restis ĉefurbo de la lando ĝis la tatara invado. La iama Reĝa Palaco en la Fortikaĵo prezentas erojn el la frua mezepoko: gotika halo, loĝĉambro el la 12-a jarcento, kaj malnovaj arkitekturaĵoj indas je vizito. La kapelo parte restis sendifekta, kun eminentaj historiaĵoj (kapitelo kun homa kapo).

Sur tiu de bastionmuroj ĉirkaŭata plataĵo staras la monumenta Baziliko, sur fundamentoj de jarmilon pli frue konstruita antaŭulo. Ĝi estas la plej granda preĝejo en la lando (118×40 m), inaŭgurita en la nuna formo en 1856 – per la "Meso de Esztergom" de Francisko Liszt.

Estas aparte rimarkindaj: la "Bakócz-kapelo", konstruita en la 16-a jarcento el ruĝmarmoro, vere admirinda renesanca kreaĵo; la grandega altarbildo (13×6,4 m), kun eksterordinaraj dimensioj, laŭ Ticiano de Michelangelo Grigoletti. El marmoro blanka de Carrara fariĝis kovraĵoj kaj statuoj, inter ili ankaŭ de Canova. En la Trezorejo de la Baziliko videblas tre riĉaj ekleziaj juveloj kaj aliaj atributoj, jarmilo kolektitaj, sekve troviĝas tie arthistorie elstaraj majstraĵoj, kaj historie gravaj, koncerne la kronadajn ceremoniojn de la reĝoj.
eta|Rigardo de Štúrovo al la Danubo kaj la Baziliko de Esztergom
En la Primas-Palaco, kiu ekstere-interne portas renesancan karakteron, rezidas la ĉefepiskopo de la romkatolika eklezio. Ĝia Muzeo Kristana enhavas grandan kolekton de grandaj italaj pentristoj kaj de mezepokaj hungaraj pentraĵoj. Altvaloraj estas la majstra ĉerkveturilo Dia (uzita dum liturgio), kaj la malnovaj kodeksoj kun pra-presaĵoj.

Urbodomo rokoko-stila, kaj aliaj belaj, admirindaj domoj ĉe ĉarmaj stratoj kaj placoj, apud multaj interesaj vidindaĵoj vekas la atenton de la promenantoj, vizitantoj de Esztergom.

Aliflanke de Danubo situas la (nun slovakia) urbo Štúrovo (hungare Párkány), nun unu el la ĝemelaj urboj de Esztergom. La du urbojn ligas ponto, detruita en la dua mondmilito kaj rekonstruita nur en 2001.

En la urbo produktas aŭtomobilojn la firmao Suzuki.

## Edukado 
* Teologia Altlernejo (Esztergom)

## Partneraj urboj 
* 20ra Espoo (Finnlando) ekde 1974
* 20ra Štúrovo (Slovakio) ekde 1991
* 20ra Bamberg (Germanio) ekde 1992
* 20ra Cambrai (Francio) ekde 1992
* 20ra Ehingen (Germanio) ekde 1992
* 20ra Maintal (Germanio) ekde 1993
* 20ra Gniezno (Pollando) ekde 1994
* 20ra Mariazell (Aŭstrio) ekde 2002
* 20ra Canterbury (Anglio) ekde 2004

## Vidindaĵoj 
eta|Fortikaĵo de Esztergom
* Fortikaĵo de Esztergom
* Urbodomo de Esztergom

## Sakralaj vidindaĵoj 
eta|Primasa Baziliko de Esztergom
* Primasa Baziliko de Sankta Adalberto kaj Dipatrino
* Primasa Palaco (Esztergom)
* Preĝejo de Sankta Anna (Esztergom)
* Franciskana preĝejo de Sankta Anna (Esztergom)
* Preĝejo de Sankta Georgo (Esztergom)
* Preĝejo de Ignaco Lojola (Esztergom)
* Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Esztergom)
* Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Esztergom)
* Kapelo de Sankta Rozalia (Esztergom)
* Kirko Sankta Mikaelo (Esztergom)
* Preĝejo Prezento de Sankta Maria (Esztergom)
* Kapelo de Bona Pastoro (Esztergom)
* Malnova kapelo de Bona Pastoro (Esztergom)
* Golgota kapelo (Esztergom)
* Kapelo de Dolora Virgulino (Esztergom)
* Kapelo de Stefano la 1-a (Hungario) (Esztergom)
* Kapelo de Johano Baptisto (Esztergom)
* Sinagogo (Esztergom)

## Famuloj 
* en Esztergom naskiĝis kaj mortis:
** advokato József Gróh
** Kálmán Mészáros (monaĥo)
** pastro-instruisto Antal Pór
** pentristo Ágost Bajor
* en Esztergom naskiĝis:

** **Sankta Piroska**
** **Jolanda de Hungario**
** agronomo Imre Deininger
** akademiano Gyula Forster
** aktoroj Ilona Mattyasovszky kaj Soma Szarvasi
** altlerneja instruisto Endre Kaposi
** episkopo Károly Rimely
** instruisto Norbert Duka-Zólyomi
** juristoj István Ereky kaj Imre Krajner
** János Szabó (kanoniko)
** kanoniko Ferenc Osvald
** kemiistoj Gyula Gróh kaj István Schenek
** pentristo Imre Magyarász
** politikisto Károly Ereky
** reĝisoro Ágoston Kollányi
** Imre Szabó (trejnisto)
** Béla Révész (verkisto)
** violonisto Nándor Zsolt
* en Szentgyörgymező (nun parto de Esztergom) naskiĝis:
** juristo Zoltán Pázmány
* en Esztergom mortis:

** aktoro Paula Környey
** arkitekto János Packh
** ĉefepiskopo János Vitéz
** episkopoj Ágoston Forgách, Károly Hornig, István Majer, Pál Palásthy, József Szabó kaj Gyula Walter
** juristo Károly György Rumy
** Ferenc Komlóssy (kanoniko)
** preposto Lajos Crescens Dedek
** primasoj Dénes Szécsi, József Kopácsy, László Lékai, Jusztinián Serédi, János Simor, János Csernoch kaj János Scitovszky
** reĝo **Stefano la 1-a (Hungario)**
** poeto **Bálint Balassi**
** Károly Somogyi (teologo)
** titularaj episkopoj Mihály Bogisich kaj József Pellet

## Vidu ankaŭ 
* liston de urboj en Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(blogaĵo pri ekskursa vizito en 2016)*


Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Kategorio:Vinvilaĝoj