open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sándor Csányi (bankisto)

**CSÁNYI Sándor** [ĉanji ŝandor] (n. Jászárokszállás, la 20-an de marto 1953) estas hungara entreprenisto, prezidanto-ĉefdirektoro de la banko OTP.

## Biografio 
Li naskiĝis kiel dua filo de kampogardisto de la loka kooperativo kaj patrino kiu laboris en la teksaĵa industrio. La geedza paro prizorgis tri filojn kaj vivtenis sin krom la ordinara laboro ankaŭ el ablebredado kaj kultivado de sukerbeto.

Li lernis en Ekonomia Mezlernejo en Budapeŝto, poste studis en la Financa kaj Kontotenada Altlernejo kaj samtempe laboris kiel nokta kolegia eduka instruisto.

Li estis ekde 1974 dungito de la financa ministerio, dumtempe diplomiĝis en la Budapeŝta Ekonomika Universitato kaj poste doktoriĝis.

Li laboris ekde 1983 en la Agrikultura kaj Nutraĵ-afera ministerio. Tie li ricevis loĝejon kaj ekŝatis la ĉasadon. Li laboris ekde 1986 en la Hungara Kreditbanko, ekde 1989 vicdirektoro de la Komerca kaj Kreditbanko.

Li iĝis en 1992 prezidanto-ĉefdirektoro de la banko *OTP Bank Rt.*. Li maldungis en la unua monato ĉiujn 215 gvidantojn kaj nur 150 estis redungita.

Dum lia regado, la OTP-banko retenis monopol-staton en la hungara banka merkato (ekz. la ŝtataj oficistoj devis komence en tiu banko malfermi kontojn).

Li estas la plej riĉa hungaro, oni estimis lian riĉecon je 160 miliardoj da hungaraj forintoj en 2008.

Kategorio:Hungaraj bankistoj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj miliarduloj
Samaksa kablo

**Samaksa kablo** estas dupolusa kablo kun koncentra konstruo. Ĝi konsistas el interna kondukilo, kiun ĉirkaŭas ekstera kondukilo. La interspaco konsistas el izolatoro aŭ dielektrikumo, kiu estas ofte aero. La ekstera kondukilo estas kovrata per izola, korodimuna, akvorezista ekstera mantelo.

Kutimaj samaksaj kabloj havas la diametron de 2 ĝis 15&nbsp;mm, speciale de 1 ĝis 100&nbsp;mm.
[400ra|eta|Samaksa kablo RG-213 kun diametro 10,3&nbsp;mm. Oni uzas ĝin ofte por amatora radiado.1. Interna kondukilo2. Izolaĵo aŭ [dielektrikumo inter la interna kondukilo kaj la kabla kovraĵo3. Ekstera kondukilo kaj kovraĵo4. Protekta mantelo]]

## Vidu ankaŭ 
* DOCSIS

Kategorio:Komputila aparataro
Masakro ĉe monto Meadows

[eta|330px|Mapo kun la punkto de Mountain Meadows al la sudoriento de [Utaho por kie pasis la nomitan Hispanan Veturon direkte al Nevado kaj Kalifornio.]]

La **Masakro ĉe monto Meadows** okazis 300 mejlojn sude de Salt Lake City, la 11-an de septembro 1857. Tiam la usona armeo kaj lokaj indianoj murdis ĉ. 120 setlantojn.

Setlantoj estis survoje de ŝtato Arkansas al Kalifornio, kiuj uzis ĉaregojn tiritajn per bovoj. Ili veturis tra la Rok-montaro. La 137 laciĝintaj veturantoj - plimulto estis virino, infano - ripozis en la valo de Monto Meadows en Utaho, en printempo de 1857. Tie atakis ilin nekonatuloj la 7-an de septembro kaj murdis multajn. La loka mormona gvidanto - John D. Lee - tiam aliris la setlantojn kun blanka flago en la mano kaj sciigis, ke la atakantoj estis pajutaj indianoj kaj li povas certigi liberan forveturon post transdono de la armiloj.

La setlantoj transdonis la armilojn, la mormonoj poste murdis preskaŭ ĉiun. la mormonoj tiutempe ĉiun respondecon ŝovis je la indianoj. Pro la usona interna milito ekde 1861, la juĝproceso estis prokrastita kaj rekomenciĝis en 1871 laŭ atesto de iama mormono, kiu senvualigis Lee. Li iĝis perfekta propeka kapro kaj li estis juĝita je morto kaj unu jaron poste ekzekutita.

## Antaŭeventoj 
Prezidento James Buchanan (1857-1861) rigardis Utahon (tiam ankoraŭ ne usona membroŝtato) kiel minaca forto kaj por aneksi ĝin militiris kun 2500 soldatoj al Utaho. Ĉar la mormonoj estis ofte atakitaj, ili vidis ĉie spionojn, perfidulojn. Tiu minacsenta stato kondukis al la masakro.

Kategorio:Masakroj
Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Clémence Gautier

**Clémence GAUTIER** (naskiĝis la 19-an de julio 1994 en Parizo) estas francino, kiu estis en publika atento komence de 2007, kiam ŝi 12-jaraĝa aperis kiel infana aktorino en la kineja filmo *Jacquou le Croquant*. Ŝi estas nevino de Mylène Farmer (filino de ŝia frato Jean-Loup Gautier, mortinta en 1996), kaj kuzino de Lisa Gautier.

## Filmaro 
* 2007: Jacquou le Croquant: Lina, infano

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lisa Gautier
* Mylène Farmer

## Eksteraj ligiloj 
* Clémence Gautier en AlloCiné
* France Dimanche No.3003, marto 2004, arkivigita en oktobro 2008

Kategorio:Francaj aktoroj
Teodoro de Bry

**Teodoro DE BRY** (naskiĝis en 1528 en Lieĝo; mortis la 27-an de marto 1598 en Frankfurto ĉe Majno, Germanio) estis desegnisto, gravuristo kaj eldonisto. Li famiĝis pro siaj priskriboj ilustritaj de la unuaj eŭropaj ekspedicioj en Ameriko, kiujn li publikigis en Frankfurto en la kolektaĵo nomata *grandaj vojaĝoj*.
[eta|maldekstre|300px|"Indiĝena danco de la Tupinambaoj", gravuraĵo de Teodoro de Bry, [1592.]]

Lia unua instruisto estis verŝajne lia patro, la juvelisto Tiri de Bry, la juna. Kial li forlasis Lieĝon por Strasburgo? Ŝajnas ke oni akuzis lin pri herezo kaj ekzilis lin post malposedigo de liaj havaĵoj. Oni supozas, ke li jam estis en Strasburgo en la jaro 1560. Strasburgo estis tiam riĉa protestanta urbo, kiu gajnis artan famon, pro akcepto de multaj personoj, inter ili juvelistoj kaj gravuristoj, fuĝintaj persekutojn. Teodoro fondis tie hejmon kaj edziĝis al Catherine Esslinger.

Li loĝis en Londono inter 1587 kaj 1588, antaŭ ol translokiĝi al Frankfurto. Li mortis tie en 1598, 70-jaraĝa.

## Verkoj 
Li estas konata, kiel ankaŭ lia filo Johano Teodoro Debry (1561-1623), pro pluraj publikaĵoj , ĉefe la kolektaĵo de *grandaj kaj malgrandaj vojaĝoj* titolita *Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem*, Frankfurto ĉe Majno, 1590-1634, in-fol., kun ilustraĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Teodoro de Bry: portreto, biografio, verkoj.
* Artaj kolektoj de la universitato de Lieĝo 
* La lieĝa renesanco kaj la batalo kontraŭ la reformo 
* Teodoro de Bry kaj liaj « grandaj vojaĝoj » ilustritaj 
* Enhavo de la «*grandaj vojaĝoj*», de Teodoro de Bry. Eldonoj en la latina kaj la germana
* La «*Grandaj vojaĝoj*» de Teodoro de Bry. Unuaj ekspedicioj al la nova mondo. 
* La kolonio de Roanoke en «Virginio» laŭ la «*Grandaj vojaĝoj*» de Teodoro de Bry .
* Gravuroj de Teodoro de Bry 
* Akvareloj kaj gravuroj de Teodoro de Bry

Kategorio:Germanaj gravuristoj
Kategorio:Renesancaj gravuristoj
Kategorio:Gravuristoj de la 16-a jarcento
Alanis Morissette

**Alanis MORISSETTE** (naskiĝis la 1-an de junio 1974 en Ottawa, Ontario, Kanado) estas tutmonde fama kantistino. Ŝi ricevis famegon en la 1990j. Pli ol 30 milionoj da kopiaĵoj de ŝia albumo, "Jagged Little Pill", estis venditaj, kaj ĝis nun, Alanis Morissette vendis pli ol 50 milionoj da albumoj tutmonde.

## Diskografio 
### Albumoj 
* 1991: Alanis
* 1992: Now Is The Time
* 1995: Jagged Little Pill
* 1998: Supposed Former Infatuation Junkie
* 1999: MTV Unplugged
* 2002: Under Rug Swept
* 2002: Feast On Scraps
* 2004: So-Called Chaos
* 2005: Jagged Little Pill Acoustic
* 2005: The Collection
* 2008: Flavors Of Entanglement

## Videografio 
### Spektakloj/Muzik-videoj 
* 1997: Jagged Little Pill Live
* 2002: Alanis Morissette: Live in the Navajo Nation
* 2002: Under Rug Swept DVD Audio
* 2002: Feast On Scraps (CD/DVD)
* 2005: VH1 Storytellers: Alanis Morissette
* 2005: The Collection CD/DVD Edition

## Filmografio 
### Filmoj 
* Just One of the Girls (1993)
* Dogma (1999)
* The Vagina Monologues (1999)
* Jay and Silent Bob Strike Back (2001)
* De-Lovely (2004)
* Fuck (2005)
* Radio Free Albemuth

### Televido 
* You Can't Do That on Television (1986)
* Malhação (1996)
* Sex and the City ("Boy, Girl, Boy, Girl") (1999)
* Class Dismissed (2001)
* We're with the Band (2002) ("Hands Clean", "Baba", "You Oughta Know", "Thank U")
* Curb Your Enthusiasm ("The Terrorist Attack") (2002)
* The Exonerated (2003)
* Celebridade (2003)
* American Dreams ("What Dreams May Come") (2004)
* Degrassi: The Next Generation ("Goin' down the Road: Part 1") (2005)
* Global Warming: The Signs and The Science (2005)
* Lovespring International (2006)
* Nip/Tuck (2006)
* The Great Warming (2006)
* Head-case (2007)

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Francaj ontarianoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de junio
Paŭhatanoj

La **Paŭhatanoj** (aŭ **Powhatan**, **Powatan**, **Powhaten**) aŭ **Powhatan Renape** (litere, la *paŭhatanaj homoj*, estas nomo de indiana tribo de Nord-Ameriko. Ĝi estas ankaŭ la nomo de potenca konfederacio de triboj, kiun ili gvidis. Konataj ankaŭ kiel la **Virginiaj Algonkinoj**, ili parolis orient-algonkinan lingvon, nomata ankaŭ *paŭhatana lingvo*, kaj vivis en la nuna orienta parto de Virginio kiam alvenis la unuaj anglaj setlistoj.

## Famaj paŭhatanoj 
[eta|180px|maldekstra|[Opekankano]]
* Ĉefo Paŭhatano
* Opekankano

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Masakro de Jamestown

## Bibliografio 
* A. Bryant Nichols Jr., *Captain Christopher Newport: Admiral of Virginia*, Sea Venture, 2007

## Eksteraj ligiloj 
* La anglaj-paŭhatanaj militoj
* Powhatan Renape Nation — Rankokus, indiana rezervejo
* Teksto pri virginiaj indianoj kaj Jamstown: la unua jarcento
* National Geographic Magazine Jamestown/Werowocomoco Interactive
* UNC Charlotte linguist Blair Rudes restores lost language, culture for 'The New World' 
* Kiel lingvisto revivigis lingvon de la nova mondo
* Princino Kleopatro 

Kategorio:Indianaj etnoj en Usono
Kategorio:Indiana historio
Kategorio:Virginio
Kategorio:Historio de Usono
Nimfeacoj

La **nimfeacoj**.

## Karakterizaĵoj 
[80px|eta|maldekstre|Flordiagramo de [nimfeo]]
La nimfeacoj estas marĉaj plantoj, kies radiktigoj lokiĝas en la ŝlimo, subakve.

La folioj etendiĝas sur la akva surfaco, la floroj estas grandaj, okulfrapaj.

La stamenoj lokiĝas spirale, ilia nombro ne estas difinita. Iliaj angiotuboj lokiĝas sporade en la tigo, kio estas karakterizaĵo de la unukotiledonoj. Tamen, laŭ la klasifiko APG IV (2016) tiuj plantoj ne apartenas al tiu klaso, sed al la bazaj angiospermoj (*Protoangiospermae*).

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (29 apr. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Nymphaeales* Salisb. ex Bercht. & J.Presl - nimfealoj
*** *Nymphaeaceae* Salisb. - nimfeacoj
**** *Barclaya* Wall. - barklajo
**** *Euryale* Salisb. - eŭrialo
**** *Hydrostemma* - hidrostemo
**** *Nuphar* Sm. - nufaro
**** *Nymphaea* L. - nimfeo
**** *Nymphozanthus* Rich. - nimfozanto*
**** *Ropalon* Raf. - ropalo
**** *Victoria* Lindl. - viktoriao

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

La genro eŭrialo (*Euryale*) enhavas ununuran specion, la ferocan eŭrialon (*Euryale ferox*), kiu estas kultivata en Ĉinio por siaj grajnoj. Ĝiaj folioj estas pli malgrandaj ol tiuj de la *Victoria*-specioj, sed la folirandoj ne kliniĝas supren.

*Victoria* estas sud-amerika genro, kun specioj *V. amazonica* kaj *V. cruziana*. Ili havas grandegajn foliojn, kies diametro povas atingi eĉ 4 metrojn en la natura medio.

## Vidu ankaŭ 
* Lotusaj floroj
* Plantaj vivoformoj laŭ Raunkiær

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Nimfealoj
Kategorio:Nimfeacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Miristikacoj

alternative=Myristica fragrans - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-097.jpg|eta|Myristica fragrans - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-097
La **miristikacoj**.

Tiuj plantoj troviĝas en la tropikaj kontinentaj areoj. Ili estas monoikaj aŭ dioikaj. La floroj estas unuseksaj, grupiĝas en infloresko. La florpartoj formiĝas en rondoj. La ovario estas unugrajna kaj elformiĝas nur el unu karpelo.

La plej konata specio estas la bonodora miristiko, aŭ muskatarbo, kiun oni uzas raspinte kiel spicaĵon.

Oni produktas el la grajno eĉ buteron. Ĉar la grajno entenas la venenan miristikinon, tiel konsumado de duona nukso povas kaŭzi morton.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (1 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Magnoliales* Bromhead - magnolialoj
*** *Myristicaceae* R.Br. - miristikacoj
**** *Bicuiba* W.J. de Wilde - bikuibo
**** *Brochoneura* Warb. - brokoneŭro
**** *Cephalosphaera* Warb. - cefalosfero
**** *Coelocaryon* Warb. - celokario
**** *Compsoneura* Warb. - kompsoneŭro
**** *Doyleanthus* Sauquet - dojleanto
**** *Endocomia* W.J. de Wilde - endokomio
**** *Gymnacranthera* (A. DC.) Warb. - gimnakrantero
**** *Haematodendron* Capuron - hematodendro
**** *Horsfieldia* Willd. - horsfildio
**** *Iryanthera* (A. DC.) Warb. - iriantero
**** *Knema* Lour. - knemo
**** *Mauloutchia* Warb. - maŭluĉio
**** *Myristica* Gronov. - miristiko
**** *Osteophloeum* Warb. - osteofleo
**** *Otoba* (A. DC.) H. Karst. - otobo
**** *Paramyristica* W.J. de Wilde - paramiristiko
**** *Pycnanthus* Warb. - piknanto
**** *Scyphocephalium* Warb. - scifocefalio
**** *Staudtia* Warb. - staŭtio
**** *Virola* Aubl. - virolo

## Bildaro 

Dosiero:Myristica_fragrans_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-097.jpg|Muskatarbo (*Myristica fragrans*)
Dosiero:Muskatnussbaum Zenker.jpg|Ilustraĵo de muskatarbo (*Myristica fragrans*)
Dosiero:Muskatnuss.jpg|Fruktoj kaj semoj de muskatarbo (*Myristica fragrans*)
Dosiero:Muskatnussbaum.jpg|Folioj kaj frukto de muskatarbo (*Myristica fragrans*)
Dosiero:NuezMoscada.jpg|Muskato

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Magnolialoj
Kategorio:Miristikacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Maŭzoleo de Mohamedo la 5-a

**Maŭzoleo de Mohamedo la 5-a** (arabe **ضريح محمد الخامس**) estas maŭzoleo en Rabato, en Maroko. Tio estas loko de ripozo de la mortinta sultano Mohamedo la 5-a kaj liaj du filoj - de Hasano la 2-a kaj de Mulaj Abdullah. La maŭzoleo estis konstruita en tradicia maroka stilo kun verda tegmento, simboliganta islamon, kaj riĉaj ornamaĵoj. La konstruaĵo situas sur loko kontraŭe al Turo de Hasano kaj ruinoj de fora moskeo. Arkitekto estis vjetnamo Vo Toan. La konstruaĵo estis finita en la jaro 1971.

Kategorio:Rabato
Kategorio:Islama arkitekturo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Maroko
Kategorio:Maŭzoleoj
Kalfatrado

eta|200px|Tradicia kalfatrado
eta|200px|Kalfatriloj kun martelo kaj stupo
**Kalfatr(ad)o** estas tekniko dum kiu oni fermas la fendojn inter la tabuloj de ŝelo aŭ korpo de ŝipo (ĉefe ĉe la kareno) aŭ ferdeko per stupo (disfadenigita ŝnuro) el natura fibro (plejofte kanabo) kaj peĉo aŭ gudro.

Por enigi la fibrojn en la fendoj oni uzas (lignan) martelon kaj feran ĉizilon (kalfatrilon). La ĉizilo estas ekstreme malakra, aŭ eĉ havas rondan kanelon, por eviti ke la fibroj estas de detranĉataj dum la laboro. Post kiam la stupo estas metita en la fendo ĝi estas kovrita per peĉo kiu estas fluidigita per varmigo.

La akvorezista ŝtopfermo estas bazita sur la eco de naturaj fibroj kiuj ŝvelas kiam ili absorbas likvon. Pro tio eventuala liko estas fermata per la akvo kiu tralikiĝas.

Kategorio:Ŝipoj
Norrköping

**Norrköping** (prononco ) estas urbo en la sveda provinco *Östergötlands län* kaj la historia provinco Östergötland de suda Svedio. La urbo estas la centro de samnoma komunumo. En Norrköping loĝas Sten Johansson.

eta|center|unu el la multaj urbaj akvofaloj

## Geografio 
Norrköping situas borde de la Balta Maro, proksime de la golfeto *Bråviken*. La urbo estas trafluata de la akvoriĉa rivero *Motala*, kiu kondukas la akvon de la lago Vättern al la maro kaj kiu ĉi tie nur nomatas *Strömmen*.

En la urbo mem la rivero, kiu estas plurfoje transpontata, kreas signifajn akvofalojn, ĉar ene de la urba teritorio ĝi falas 22 metrojn. Norde, oriente kaj okcidente de la probable dum la frua mezepoko fondita loĝloko etendiĝas agrikulturaj areoj, dum en la sudo ekzistas ampleksaj arbaroj.

## Partneraj urboj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Norrköping

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Ostrogotio
Martin's Hundred

'''Martin's Hundred''' (la cento de Martino) estis en la frua 17-a jarcento plantejo ĉirkaŭ 10 mejlojn norde de la rivero James en la kolonio Virginio, oriente de Jamestown en Usono.

Martin's Hundred estas detale priskribita en la eponima libro de Ivor Noel Hume, publikigita unue en 1979.

## Historio
Martin's Hundred estis unu el la plantejo de la Virginia Kompanio de Londono. La societo de Martin's Hundred, nomita laŭ Sir Richard Martin, ĝia posedanto  kaj patro de la konsiliano de Jamestown, John Martin. Sir John Wolstenholme estis unu el la investintoj. La administracia centro de Martin's Hundred (*Hundred* estis subdivido de angla *county*) estis Wolstenholme Towne, fortigita setlejo de lignaj kabanoj. 

Kiel la tuta grundo, kiun la angloj pretendis laŭ la rivero, la 21.500 akroj de la plantejo estis iam parto de la lando de la Paŭhatanoj, asocio de indianaj triboj gviditaj de ĉefo Paŭhatano. La 22-an de marto 1622 la paŭhatanoj mortigis ĉiujn anglojn, kiujn ili trovis en ties hejmoj aŭ kampoj. Inter la nuntempaj Richmond kaj Newport News la paŭhatanoj bruligis kaj detruis ĉion. Ĉirkaŭ 400 angloj estis mortigitaj. Martin's Hundred perdis 50, eble 70 homojn. Oni ne indikis la apartajn nombrojn por Wolstenholme. 

La masakro de Jamestown preskaŭ atingis sian celon. La angloj retiriĝis al sekureco en Jamestown. Wolstenholme Towne estis loĝata denove post jaro, sed forlasita denove iom post 1645.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Virginio
Kategorio:Brita koloniado de Ameriko
David Icke

**David Vaughan ICKE** (prononcata *ajk*), naskita la 29-an de aprilo 1952, estas brita verkisto kaj publika preleganto kiu dediĉadis sin ekde 1990 al esplorado de "kiu kaj kio vere regadas mondon." Profesia futballudisto kaj televida prezentisto de sportoj, li estas aŭtoro de 20 libroj kiuj klarigas liajn ideojn.

Icke argumentas ke li evoluigadas moralan kaj politikan mondrigardon kiu kombinas novepokan spiritualismon kun pasia kondamno de tio kion li vidadas kiel totalismajn tendencojn en la moderna mondo.

Ĉe koro de teorioj de Icke estas la vido ke la mondo estas regadata de sekreta grupo nomata la "Tutmonda Elito" aŭ "Iluminatoj" kiu ligiĝis al La Protokoloj de la saĝuloj de Ciono. En 1999, li publikigis libron titolitan "La Plej Granda Sekreto", en kiu li skribis ke "Iluminatoj" estas raso de reptiliaj homoidoj, kaj ke multaj eminentuloj estas reptiliaj, inkluzive George W. Bush, Reĝino Elizabeto la 2-a, Kris Kristofferson kaj Boxcar Willie.

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Konspiraj teorioj
Pezigo (klavaro)

Kiel **pezigo** oni nomas la inertecon de la unuopaj klavoj de muzikilo.

Je piano la mekaniko kondiĉas la pezigon. La klavoj efikas depende de la ludmaniero (ekz. malmole aŭ mole ekfrapita) diference pezaj kaj inertaj. Tiu ĉi ludosento povas varii de piano al piano kaj validas inter spertaj pianistoj kiel nemalhavebla.

Malmultekostaj digitalaj pianoj nur simulas la frapdinamikon de piano, sed rezignas pri la pezigo. Je multaj elektronaj klavariloj aŭ elektronikaj orgenoj ambaŭ mankas. 

## Vidu ankaŭ 
*Frapmaniero (piano)
*Frapdinamiko 

Kategorio:Klavarinstrumentoj
Kategorio:Piano
Karoserio

eta|Karoserio de Audi A2
**Karoserio** estas la tuta supra parto de aŭtomobilo aŭ alia veturilo, okaze de ne-memporta karoserio kaj kontraste al la ĉasio. Okaze de memporta karoserio, oni ne povas apartigi ĉasion (plimulto de la hodiaŭ produktitaj personaj aŭtomobiloj) kaj oni devas paroli pri karoserio rilate al la tuta aŭtomobila skeleto. 

Karoserio estas konstruita plej ofte el zinkizita ŝtalo, malofte el aluminio (Audi A8 aŭ Opel Speedster), plasto (Chevrolet Corvette, Trabant). La karoserio de la unuaj aŭtomobiloj estis parte el ligno (DKW F8).

Oni dividas la karoseriojn ankaŭ al memporta, ne-memporta aŭ skeleta karoserio. 

Laŭ PIV, karoseriisto estas tiu, kiu fabrikas aŭ riparas karoseriojn.  

## Vidu ankaŭ 
* kaleŝaĵo

Kategorio:Aŭtomobilismo
Ĉasio

[eta| Ĉasio kun [suspensio (tekniko)|suspensio]]
Pri aŭtomobiloj, **ĉasio** estas porta parto de tiuj veturiloj, kiuj ne havas memportan karoserion. Tiu estas tipa ĉe ŝarĝaŭtomobiloj uzataj por kargotransportado.

Oni muntas je la ĉasio ĉiujn radkonektaĵojn, motoron, karoserion kaj aliajn partojn. Ĉasio, principe, veturkapablas eĉ sen karoserio.

Pri elektro, **ĉasio** estas masframo

## Referencoj 
Kategorio:Aŭtomobilismo
Kategorio:Elektro
Stari most

:*Tiu ĉi artikolo temas pri ponto en Mostar. Pri parto de urbo Most temas artikolo Starý Most.*

**Malnova Ponto** () estas ponto en la bosna urbo Mostar, kiu interligas la du bordojn de la rivero Neretva. Tamen tiun nomon ĝi ricevas per antonomazio kaj pro tio ĝi estas tutmonde konata, sed en slavaj landoj estas multaj aliaj pontoj de sama nomo.

## Historio 
La unua mencio pri la urbo kaj tiu ponto okazis la 3-an de aprilo 1452. La nomo Mostar aperis unuafoje en 1468-1469. La unua ponto estis konstruita el ligno. La konstruon de nova ponto ordonis sultano Sulejmano la 1-a en 1557. La ŝtonponto estis finkonstruita en 1567, laŭ planoj de konstruisto **Mimar Hajrudin**, sekvanto de Mimar Sinan. Ĉe tempo de la konstruado, tiu ponto estis la plej granda unuapertura ŝtonponto en la mondoregiono, la arko etendis 30 metrojn en alto de 24 m super la averaĝa akvonivelo. La ponto baldaŭ iĝis simbolo.

La ponto estis konstruita el hela, loka kalkŝtono. Oni kunligis la ŝtonojn per ŝtalaj kejloj, la kejloj konformiĝis al bortruoj, oni ŝtopigis la bortruojn per plumbo.

Post la sendependiĝo de Bosnio-Hercegovino en 1992 komenciĝis la serba-bosnia milito, la bosnianojn helpis la kroatoj. Post la sieĝo, la kroatoj tuj turnis sin kontraŭ la bosnianoj kaj la 450-jaran ponton detruis kroata tanko la 9-an de novembro 1993, eble sub la komando de Slobodan Praljak. Post finiĝo de la milito, tuj komenciĝis organizado por rekonstruo de la ponto. Oni uzis la malnovan teknikon por kunfiksi la ŝtonojn.

La oficiala inaŭguro de la malnova ponto okazis la 23-an de julio 2004. Nuntempe ĝi estas unu el la plej turismaj vidindaĵoj de la regiono. De ties pinto saltas lokaj atletoj, kiuj pro tio petas monon al turistoj.

Stari Most kaj ĝia kvartalo apartenas al la Monda heredaĵo de Unesko de 2005.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Pontoj en Bosnio kaj Hercegovino
Kokso

**Kokso** estas ĉiu el la du simetriaj partoj de la korpo, ekstere elstarantaj, kie la femuro estas kunligita kun la trunko. Tiu vorto devenas de Latino (*coxa*), kiel la plejmulto el la Esperanta anatomia terminaro.

Kokso estas artiko, kiu roligas du ostojn: la koksoston kaj la femuroston.
La koksosto (aŭ iliako) konsistas el tri kunlutiĝintaj ostoj: ilio, iskio kaj pubio.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Homa anatomio
Manly Palmer Hall

**Manly Palmer Hall** (naskiĝis la 18-an de maro 1901, mortis la 29-an de aŭgusto 1990) - usona esploristo de religioj kaj esoteraj tradicioj kanaddevena, verkisto pri memperfektigo, mistikulo, okultisto, framasono. Plej famiĝis pro sia verkaĵo *La Sekretaj Instruoj de Ĉiuj Epokoj: Enciklopedieca Skizo de Framasona, Hermetika, Kabala kaj Rozkrucisma Simbola Filozofio*, eldonita en 1928 kiam li estis 27-jaraĝa.

Li iĝis kavalira patrono de la Framasona Esplorgrupo de San Francisco en 1953. Hall estis agnoskita kiel 33º framasono (la plej alta honoro aldonita de la Supera Konsilio de la Skota Rito).

## Verkoj, la plej gravaj 
* Ĉefverko: The Secret Teachings of All Ages: An Encyclopedic Outline of Masonic, Hermetic, Qabbalistic and Rosicrucian Symbolical Philosophy, kolekto de eseoj Symbolic Essays, serio de publikaĵoj The Adepts Series, krome:
* Atlantis, An Interpretation
* Initiates of the Flame
* Lady of Dreams: A fable in the manner of the Chinese
* Lectures On Ancient Philosophy: An Introduction to Practical Ideals
* Lectures On Ancient Philosophy: An Introduction to the Study and Application of Rational Procedure
* Masonic Orders of Fraternity
* Meditation Symbols In Eastern & Western Mysticism – Mysteries of the Mandala
* Noah and His Wonderful Ark
* Rosicrucian and Masonic Origins (19-a ĉapitro)
* The Blessed Angels
* The Lost Keys of Freemasonry
* The Secret Destiny of America
* The Story of Healing

## Literaturo 
* Norbert Wójtowicz, Hall Manly Palmer, en: N.Wójtowicz, *Masoneria. Mały słownik* (Framasonismo. Malgranda vortaro), Warszawa 2006, p. 150
* Louis Sahagun, *Master of the Mysteries. The Life of Manly Palmer Hall*, Process 2008 ISBN 1-934170-02-X.
* Mitch Horowitz, (2009). *Occult America: The Secret History of How Mysticism Shaped Our Nation*, Bantam, New York 2009, ISBN 978-0-553-38515-1.
* Ronnie Pontiac, *The Maestro and the Boy. The Kindness of Manly P. Hall*, 2012

Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Mistikuloj
Kategorio:Hermetikismo
Kategorio:Usonaj universitatanoj
Kategorio:Kanadaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Teozofoj
Spirosigno

eta|spirosigno

**Spirosigno** indikas en notacio lokojn, ĉe kiuj la kantisto aŭ blovinstrumentisto povas spiri. Je tio la muzikisto ne interrompu la melodifluon. Spirosigno do ne estas paŭzo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĥora spirado
* Pausa (Neume)

Kategorio:Muzika notacio
Ĥora spirado

**Ĥora spirado** estas spirtekniko por ĥorokantistoj aŭ ankaŭ blovinstrumentistoj de plurkape okupita voĉgrupo, je kiu por aŭskultanto ne ekkoneblas spirpaŭzeto en la akustika tuteco. Por ke ili ĥore spiru, la muzikistoj ne spiras je lokoj, kiuj fakte invitas al spirado, sed je aliaj ajn, kiun ĉiu muzikisto hazarde elektas por si mem. Je kio oni eĉ foje toleras, ke unuopaj muzikistoj preterlasas dum la spirado tonojn. 

Per ĉi tiu tekniko la spirpaŭzoj de la unuopaj muzikistoj distribuiĝas statistike, kaj ekestas ŝajne traira muzikfluo sen paŭzoj. Ĥoran spiradon ne nepre oni aplikas sur tutaj muzikaĵoj, sed nur tie, kie nepre evitendas spirpaŭzoj.

## Vidu ankaŭ 
* Frazigo (muziko)

Kategorio:Kantado
Kategorio:Ĥoroj
Frazarko

La **frazarko** estas grafika elemento de notacio de muziko, kiu markas komencon kaj finon de iom granda muzika sencunuo.

## Historio 
Por signi muzikan frazon komponistoj utiligas ekde la fino de la 18-a jarcento  – antaŭe oni antaŭkondiĉis de la interpretoj la senton por frazoj – indikojn pri frazigo, precipe koncertadinstrukcioj kiel spirosignoj, fermatoj, ligarkoj, stakatopunktoj aŭ paŭzoj. En la 80-aj jaroj de la 19-a jarcento Hugo Riemann evoluigis en sia frazoinstruo la frazarkon por marki, kiujn tonoj apartenas al formala kunteksto (analoge al gramatika frazo). Dum la prezentado oni povas frazigi la muzikan parton ekz. per artikulacio, pliigo aŭ malpliigo de laŭteco aŭ agogiko.

## Notado 
Riemann komence uzis rektan krampon por la teoria demonstrado; baldaŭ tamen oni aldonis ankaŭ ĉe la eldonado de komponaĵoj arkon superrangan al ligarkoj kaj ligaturoj, sed grafike saman. Pro tio oni facile povas konfuzi la frazarkon kun
* ligaturo, kiu ligas notojn de sama tonalto al ununura tono, kaj
* ligarko aŭ legatoarko, kiu signifas, ke la ligitaj notoj estas ludendaj e, do densege unu post la alia. La konfuziĝo kun la ligarko precipe ekestas, se tiu ĉi etendiĝas trans tuta frazo.

Jena ekzemplo montras la tri specojn de arkoj: ligaturoj (1) transligas notvalorojn, ligarkoj (2) servas kiel ludinstrukcio. La superranga frazarko (3) markas muzikan frazon, kiu siaflanke entenas ludinstrukciojn kiel legato kaj tenuto.

Dosiero:Ties slurs and ligature.svg

## Literaturo 
* Hugo Riemann: *Musikalische Dynamik und Agogik: Lehrbuch der musikalischen Phrasierung*. Hamburg 1884

Kategorio:Muzika notacio
Lajos Pánczél

**PÁNCZÉL Lajos** (pa:nce:l) estis hungara ĵurnalisto, verkisto, filmhistoriisto naskita en Temeŝvaro la 10-an de januaro 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de marto 1971.

## Biografio 
Post siaj gimnaziaj studoj Lajos Pánczél iĝis ĵurnalisto. Lia unua artikolo aperis en junio de 1915 en *Temesvári Hírlap*. En 1916 kune kun Béla Balázs li establis la filmakademion de Pest. Inter 1917–20 li estis kunlaboranto de la *Színház és Divat*. En 1918 li estis adepto de Mihály Károlyi. En 1920–24 li estis kunlaboranto de la Hungara Telegrafa Agentejo, ekde 1924 por 17 jaroj kunlaboranto de *Újság*, poste ĝia redaktoro. Dume li redaktis ankaŭ filmgazeton. Inter 1941 kaj 1944 li estis gvidanta kontrolleganto de Eldonejo Körmendy. Post 1945 li estis preseja legantredaktoro de ĵurnalo *Szabadság*. Pli poste li fondis kaj ĝis 1948 li redaktis la filmgazeton *Mozi Élet* . Ekde 1951 li estis ĉefkunlaboranto de Hungara Telegrafa Agentejo. Li verkis opereton sub titolo *Délibáb* (ĝin prezentis la Budai Színkör, 1922), en 1946 li faris mallongan aktorfilmon (*Mesél a film*).

## Verkoj ĉefaj 
* *Regény a futball világából*, romano, (Bp., 1922);
* *Pereg a film*, (Bp., 1923);
* *Jackie Coogan* (Bp., 1924);
* *Az én hangos mozim* (Bp., 1930);
* *Szabad egy tangót?* (romano, Bp., 1932);
* *Yturbidé második halála* (romano, Bp., 1933);
* *Ágról szakadt úrilány* (romano, Bp., 1943);
* *Az 50 éves mozi* (Bp., 1946);
* *A hír útja* (Bp., 1957);
* *A film világtörténete* (en serio *A Kultúra Világa*; Bp., 1960).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Filmhistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mehmedo la 4-a

dekstra|eta|Sultano Mehmedo la 4-a
**Mehmedo la 4-a** (* la ; † la ) estis sultano de la Otomana Imperio inter la jaroj 1648 ĝis 1687. Li estis filo de la sultano İbrahim kaj kun sia armeo sendukcese sieĝis Vienon.

La reganto konatis sub la nomo Mehmed Avcı („Mehmedo la ĉasisto“), kaj efektive laŭdire la plejparton de sia regotempo pasigis ĉasante. La regadon de la imperio prizorgis la veziro *Mehmed Köprülü*. Köprülü konkerigis en la Otomana-Venecia milito 1645–1669 la insulojn de la Egea Maro, interalie la insulon Kreto, de la Respubliko Venecio, kaj sukcese bataligis sian armeon kontraŭ la regno Aŭstrio en milito de la jaroj 1663–1664. Krome lia armeo elstaris en milito de la jaroj 1672–1676 kontraŭ Pollando-Litovio. La provo konkeri la tutan teritorion de Ukrainio en la Rusa-Otomana Milito de 1676–1681 tamen malsukcesis pro la forta rezisto de la kozakoj de regiono oriente de la rivero Dnepro kaj oriente de Kievo – tiuj kozakoj estis alianciĝintaj kun la Rusia Imperio.

[eta|220px|maldekstra|[Kozakoj de Zaporoĵo respondas al sultano Mehmedo la 4-a. Pentraĵo de Ilja Repin, 1880-1891]]
La pli posta veziro *Kara Mustafa* estis malpli sukcesa. Li dum 1683 subtenis la hungaran ribelon de Emeriko Thököly kontraŭ la aŭstraj regantoj, marŝis kun la otomana armeo tra la reĝlando Hungario kaj sensukcese sieĝis Vienon, por fine esti venkata per la armeo de la reĝo Johano la 3-a Sobieski de Pollando-Litovio.

La sultano strangoligis sian veziron Kara Mustafa, sed tio ne helpis pri lia politika pozicio. Kadre de la milito de 1683 ĝis 1699 la Otomana Imperio fine unuafoje estis en defenda, ne ataka pozicio, kaj dum la malsukcesa daŭrigo de la milito la sultano estis fine senpotencigita kaj malliberigita en Edirne.

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Kladodio

[eta|200px|[Pika rusko (*Ruscus aculeatus*)]]eta|200px|*Asparagus plumosus*
eta|200px|*Phyllanthus mirabilis*
**Kladodio** (latine *Phyllocladium*) aŭ **filokladio** estas modifiĝo de ŝosakso por fotosintezo. Kladodioj estas verdaj, plataj, flankaj ŝosoj, kiuj ĉe plantoj transprenas funkcion de folioj. Ĉar ili havas limigitan longokreskon, tiuj folioj ofte aspektas kiel veraj folioj. Oni povas identigi kladodion jene:
* Ĉe bazoj de la kladodioj lokiĝas la ofte skvamformaj, reduktitaj veraj folioj.
* La floroj kreskas sur tiuj modifiĝintaj ŝosoj.

Oni uzas la nomon filokladio, kiam la kladodio enhavas plurajn internodajn partojn.

Kladodio aperas ekz. ĉe la sekvaj familioj kaj genroj.
* asparagacoj (*Asparagaceae*): asparago (*Asparagus*)
* filantacoj: *Phyllanthus*
* fabacoj (*Fabaceae*): akacio (*Acacia*)
* podokarpacoj (*Podocarpaceae*): *Phyllocladus*
* ruskacoj (*Ruscaceae*): *Danae*, rusko (*Ruscus*), *Semele*
* folikaktoj

Similaj modifiĝoj estas
* platikladioj: platiĝinta ĉefŝoso, kiuj ne estas tute foliforma,
* filodioj: plataj kaj foliformaj foliteniloj.

## Fontoj 
* PIV 2005
* Encyclopædia Universalis

Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Plantanatomio
Illmitz

**Illmitz** (ilmic), hungare **Illmic** estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
Illmitz situas sur ebenaĵo, proksime de lago Fertő, laŭ traira flankovojo. Neusiedl am See troviĝas 25 km-ojn.

## Historio
Pli frue romianoj loĝis tie. En 896 hungaraj gentoj okupis la Karpatan basenon. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1217 en formo Igmellech. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529 kaj en 1683. Longe estis 2 apudaj vilaĝoj "Supra" kaj "Suba" Illmic, kiuj unuiĝis en 1905. En 1910 1867 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungario, al Moson, al distrikto de Nezsider, poste al  Aŭstrio. Fromaĝo de la komunumo havis agnoskon.

## Vidindaĵoj
* baroka romkatolika preĝejo el la 18-a jarcento
* kolono pri Sankta Marteno
* statuoj pri Johano Nepomuka, Madono kaj Pieta

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Anjono

[eta|180ra|[Elektra potencialo|Elektrostatika potencialo en la nitrata jono (NO3−). Areoj kolorigitaj je ruĝa estas malpli energiaj ol areoj kolorigitaj je flava.]]

**Anjono** estas negative ŝargita jono. Ĉar la negative ŝargitaj jonoj dum la elektrolizo migras al la anodo (al pluspoluso), oni elektis por ili la nomon anjono. La anjonoj estiĝas el atomoj, molekuloj per akcepto de elektrono.

Ĉiu anjono - ekz. oksid- (O2−) aŭ sulfid-anjono (S2−) - povas kombiniĝi kun diversaj katjonoj, tiel estiĝas gravaj stabilaj kemiaj grupoj (ekz. oksidoj kaj sulfidoj). Oksidoj kaj sulfidoj formas multajn rokaĵojn kaj ercojn kaj tiel tre gravas en la mineralogio kaj metalurgio.

Ĉar ekzistas grandnombra kombinado de la jonoj, precipe okaze de organikaj kombinaĵoj, el inter la ĉ. miliono de anjonoj, ni listigas tie ĉi nur la unuatomajn anjonojn.

## Gravaj unuatomaj anjonaj grupoj 
### Anjonoj de la 7-a ĉefgrupo 
* Halogenido X−
** Bromido Br−
** Klorido Cl−
** Fluorido F−
** Jodido I−
** Astatido At−

### Anjonoj de la 6-a ĉefgrupo 
* Oksido O2−
* Sulfido S2−
* Selenido Se2−
* Telurido Te2−
* Polonido Po2−

### Anjonoj de la 5-a ĉefgrupo 
* Nitrido N3−
* Fosfido P3−
* Arsenido As3−
* Antimonido Sb3−
* Bismutido Bi3−

### Anjonoj de la 4-a ĉefgrupo 
* Karbido C4−
* Silicido Si4−
* Germanido Ge4−

### Anjonoj de la 3-a ĉefgrupo 
* Borido Bx−

## Vidu ankaŭ 
* Katodo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lenntech.com/Periodic-chart-elements/ionization-energy.htm Kemiaj elementoj listigitaj laŭ joniga energio
* http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast07sep99_1.htm  Plasmo
* https://web.archive.org/web/20060824033600/http://www.ed.gov.nl.ca/edu/k12/pub/pg2_periodic_table_ions.pdf Perioda tabelo de jonoj
Busov

**Busov** povas esti en Slovakio:
*  montaro en orienta Slovakio vidu Busov;
* monto (1 002,0 m s. m.) en samnoma montaro vidu Busov.
Bruckneudorf

**Bruckneudorf,** hungare **Királyhida** estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. Bruck kaj híd signifas: ponto.

## Situo 
Bruckneudorf situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Leitha, aŭtoŝoseo kaj fervojo tie trapasas la riveron (kontraŭe troviĝas Bruck an der Leitha). Tial iam la vilaĝo nomiĝis ankaŭ Újbruck. La vilaĝo estis longe limpasejo inter Aŭstrio kaj Hungario. En Hungario la vilaĝo havis ankaŭ simbolan signifon: trans Lajta kaj maltrans Lajta (komprenu: Aŭstrio aŭ Hungario).

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata de la neolitiko. En 896 hungaraj gentoj okupis la Karpatan basenon. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1430 en formo Neudorf. La loko longe estis milita tendaro, fine en 1898 formiĝis nova vilaĝo. En 1910 1034 da loĝantoj loĝis, hungaroj en majoritato, aŭstroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungario, al Moson, al distrikto de Nezsider, poste al Aŭstrio.

## Famuloj 
* en la iama Királyhida naskiĝis:
** hungara arkitekto József Fischer (1873)
** en 1908 hungara aktorino Mária Sulyok [ŝujok]

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Katjono

**Katjono** estas pozitive ŝargita jono. Ĉar la pozitive ŝargitaj jonoj migras sum elektrolizo al la katodo (minusa poluso), oni elektis por ili la nomon katjono.

Katjonoj estiĝas el atomoj aŭ molekulo per fordono de elektronoj aŭ akcepto de hidrogenjonoj H+(protonoj).

La saloj konsistas ĉiam el katjonoj kaj anjonoj.

## Ekzemploj 
* simplaj katjonoj:
** unuvalenta: K+, Na+, Li+, H+
** duvalenta: Mg2+, Ca2+, Ba2+
** trivalenta: Al3+
** kvarvalenta: Pb4+
* kunmetitaj katjonoj (molekulaj katjonoj):
** NH4+ (amonio-jono)
** H3O+ (oksoniumo-jono)
** [NO]+ (Nitrozil-jono)

## Estiĝo de simplaj katjonoj 
* Na → Na+ + 1e−
* Mg → Mg2+ + 2e−
* Al → Al 3++ 3e−
:eliĝo de elektrono rezultas katjonon

## Vidu ankaŭ 
* Alkala metalo
* Teralkala metalo
* Okopa regulo
* Jono
* Elektrolizo


Kategorio:Atoma fiziko
Kategorio:Fizika kemio
Hidrato

eta|Kobalt-(II)klorida heksahidrato Co(H2O)6Cl2

**Hidrato** estas esprimo en la neorganika kaj organika kemio por signi, ke la kombinaĵo enhavas akvon.

Ekz. en la organika kemio, etanolo (CH3—CH2—OH) povas estis rigardata kiel hidrato de etileno (CH2=CH2), per akcepto de akvo en formo de H al C kaj OH al C.

En la neorganika kemio, la hidrato estas ofte ligita al centra metalatomo, kristalizite.
Émile-Charles Achard

**Emile-Charles Achard** (24a de julio 1860 - 7a de aŭgusto 1944) estas franca profesoro de medicina kliniko de la Medicina Fakultato de Parizo, kuracisto en la hospitalo Cochin, membro de la Akademio de Medicino, elektita kiel membre de la Akademio de sciencoj  la 18an de marto 1929 (sekcio de medicino kaj kirurgio).

Li kun Raoul Bensaude (1866-1938) identigis la mikroban aganton respondeca pri la paratifoida febro en 1896. Li evidentigis la "haran virecon asociita al diabeto“ (sindromo de Achard-Thiers). Kun Joseph Castaigne, li eksperimentis urinan teston per metilenbluaĵo por ekzameni la funkciadon de la renoj (Achard-Castaigne-testo). Ambaŭ kunverkis manlibron pri la malsanoj de la digesta tubo *Manuel des maladies du tube digestif*.

## Bibliografio 
* ''Nouveaux Procédés d'exploration, leçons de pathologie générale professées à la Faculté de médecine par Ch. Achard, ... recueillies et rédigées par P. Sainton'' (Novaj procedoj de esplorado, lecionoj pri ĝenerala patologio instruitaj fare de Ch. Achard, kolektitaj kaj redaktitaj fare de P. Sainton). Sen indikoj pri la eldonisto kaj loko. Jaro 1902.

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Francaj akademianoj
Bamir Topi

**Bamir Myrteza TOPI** (naskiĝis la  en Tirano) estis prezidanto de Albanio inter 2007 kaj 2012, kiam sekvis lin en tiu pozicio Bujar Nishani.

Li diplomitiĝis kaj doktoriĝis pri biologio. Li estis direktoro de la Tirana Veterinar-scienca Instituto. Li trifoje kandidatiĝis sukcese en la albanan parlamenton, kiel membro de la Albana Demokrata Partio, unuafoje en 1996. Li estis dum du jaroj frakcia gvidanto de la partio. Post tio, oni elektis lin al vico de Sali Berisha. Li gvidis en 1996-97 la Agrikulturan kaj Nutraĵ-aferan Ministerion. Li estas honorprezidanto de KF Tirana.

Bamir Topi - post elektiĝo al prezidanto - rezignis pri postenoj en la Albana Demokrata Partio kaj eĉ forlasis la partion, pro publika deziro, ke ŝtatprezidanto membriĝu en neniu partio.

Kategorio:Albanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Albanio
Kategorio:Albanaj biologoj
Kategorio:Albanaj islamanoj
Duobla ligo

**Duobla ligo** estas formo de kemia ligo, ĉe kiu du atomoj interligiĝas tra du diversaj atomligoj. Plej ofte, duobla ligo konsistas el unu σ- kaj unu π-ligo.

tipaj duoblaj ligoj
# duobla ligo C=C (alkeno):
# duobla ligo C=O (karbonilo: ketono, aldehido, karbonacido);
# duobla ligo C=N (imino)

Kategorio:Kemio
Kittsee

**Kittsee**, slovake **Kopčany**, hungare **Köpcsény**, kroate **Gijeca**, estas vilaĝo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

eta|maldekstra|la nova kastelo el birda perspektivo

## Situo 
Kittsee situas sur ebenaĵo, laŭ la slovaka landolimo (kontraŭe troviĝas novaj kvartaloj de Bratislavo, laŭ ĉefvojoj al Vieno, Budapeŝto kaj Gattendorf. Neusiedl am See troviĝas 32&nbsp;km-ojn.
eta|la ruina malnova kastelo ...
eta|... flanke de ĝi la juda tombejo
## Historio 
Ekde la 11-a jarcento la loko estis grava limodefenda centro de Hungara reĝlando, kie servis peĉenegoj. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1291. Tie okazis paco en 1291 inter Andreo la 3-a kaj princo Albert Babenberg. En 1527 Ferdinando la 1-a ĵuris je la hungara juraro. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529 kaj en 1683. En 1910 3123 da loĝantoj loĝis, (aŭstroj 1180, kroatoj 1054, hungaroj 756). Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungario, al Moson, al distrikto de Rajka, poste al Aŭstrio (parto de kampoj apartenis al Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito inter Aŭstrio kaj Ĉeĥoslovakio Fera kurteno konstruiĝis. Dum fina periodo de la socialismo Kittsee iĝis butikovilaĝo, slovakoj amase venis por butikumi. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas la interna zono de Schengen, sekve la limo estas senĝene trapasebla.

## Vidindaĵoj 
* turorestaĵo de mezepoka katolika preĝejo
* katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1736
* kastelo de 1668, ekde 1974 muzeo

## Famuloj 
* aŭstrohungara violonisto Joseph Joachim

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Listo de flughavenoj de Eritreo

Jen **listo de flughavenoj de Eritreo**, laŭ geografia situo. 

__TOC__
## Listo 
## Eksteraj ligiloj 
*Listo de flughavenoj de Eritreo interrete :
** Great Circle Mapper
** Aircraft Charter World 


Eritreo
Erzsébet Kol

**KOL Erzsébet** estis internacifama hungara algoesploristino naskita en Koloĵvaro la 8-an de julio 1897 kaj mortinta la 15-an de novembro 1980 en Budapest.

## Biografio 
Erzsébet Kol havigis diplomon de mezlerneja instruisto en Szeged en 1924, doktoradon en 1925. Ŝi estis docentino ekde 1932 de la katedro de ĝenerala botaniko de la universitato. Oni habilitis ŝin privatprofesoro en 1937. Inter 1940 kaj 1948 ŝi instruis en la Universitato de Koloĵvaro kaj poste ĝis sia pensiuliĝo en 1969 ŝi laboris en la Planttenejo de la budapeŝta Nacia Muzeo. Ŝi esploris ĉefe la algojn vivantajn sur neĝo kaj glacio. Ŝia algokolekto kaj ŝiaj mikrofotografioj estas unikaj raraĵoj de muzeo.

## Verkojĉefaj 
* *Comparative algological and hydrobiological studies in rice fields in Hungary* (Bp., 1956);
* *A termesztett algák* (kun László Nachay, Bp., 1961);
* *Kryobiologie. Biologie und Limnologie des Schnees und Eises. I. Kyrovegetation* (Stuttgart, 1968).

## Literaturo 
* Hajdu Lajos: Dr. K. E. (Hidrol. Közt., 1981. 11. sz.);
* P. Komáromy Zsuzsa: In memoriam dr. E. K. (Ann. Mus. Nat. Hung., 1982).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj algologoj
Reuven Ramaty

**Reuven Ramaty** rumanuja juddevena usona sun- kaj astrofizikisto: Temeŝvaro, 25-a de februaro 1937 - Silver Spring (Marilando) 8-a de aprilo 2001.

## Biografio 
Lia familio translokiĝis Israelon en 1948 kaj li havigis diplomon de fizikisto en Telavivo en 1961. Li instruis tri jarojn en mezlernejo kaj poste li doktoriĝis en 1966 en Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso. Ekde 1967 por 30 jaroj li laboris ĉe la Spacflugcentro Goddard de NASA. Inter 1983 kaj 1993 li estis estro de laboratorio Teoria Ofico, ekde 1983 li estis adjunktprofesoro pri fiziko en Universitato de Marilando. Li havis pli ol 200 publikaĵojn. Lia esplorkampo estis la sunfiziko, gama-radia astronomio, nuklea astrofiziko kaj kosma radiado.

## Verkoj ĉefaj 
* *Gamma Ray Lines: A New Window to the Universe* en revuo Physics Today, 1978;
* *Cosmic Rays, Nuclear Gamma Rays and the Origin of Li, Be and B*, Physics Today, 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto kaj biografio pri la fizikisto en angla lingvo http://hesperia.gsfc.nasa.gov/hessi/news/ramaty.html 

Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Israelaj astronomoj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Usonaj astrofizikistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Usonaj judoj
Anglaj-paŭhatanaj militoj

La **anglaj–paŭhatanaj militoj** estis du militoj inter anglaj setlistoj kaj indianoj de la paŭhatana konfederacio en Virginio. La unua milito daŭris de 1609 ĝis 1613 kaj finiĝis per packontrakto. La dua milito daŭris de 1644 ĝis 1646 kaj finiĝis per kompleta malvenko de la indianoj, kiuj devis forlasi sian landon.

## La unua angla-paŭhatana milito
La unua angla-paŭhatana milito (1609–1613) estis milito inter la koloniistoj bazitaj en Jamestown (Virginia) ekde 1607 kaj la indianoj  de la paŭhatana konfederacio. 

La koloniestro, kapitano John Smith, oficiro peranta inter la setlistoj kaj la indianoj estis vundita en akcidenta pulvo-eksplodo kaj forvelis al Anglio en decembro 1609. Post lia foriro la paŭhatanoj iĝis pli atakemaj, ili kaptis kaj mortigis la novan estron John Ratcliffe. 

La nova guberniestro, Thomas West (“Lord Delaware”), alvenis al Jamestown el Anglio en junio 1610. Delaware enkondukis *irlandajn taktikojn*, t.e. ke liaj trupoj atakis indianajn vilaĝojn, bruligis domojn, ŝtelis manĝaĵojn kaj detruis maizkampojn. Tamen la Pamunkejoj estritaj de Opekankano kontraŭatakis defendante sian landon kaj atakis la fortikaĵon de Jamestown. La indianoj preskaŭ sukcesis forpeli la anglojn el la regiono de Jamestown.

Packontrakto finis la militon en 1614 kaj estis sigelita de la geedziĝo de Pokahontas kaj la koloniisto John Rolfe. Tio estis la unua konata interrasa geedziĝo en Virginio kaj helpis dum mallonga periodo starigi pli bonajn rilatojn inter indianoj kaj ekseŭropanoj.

## La dua angla-paŭhatana milito
La dua angla-paŭhatana milito ekis en 1644 kiel lasta klopodo de la indianoj forpeli anglajn setlistojn el la kolonio Virginio kaj lasta klopodo de la setlistoj ekstermi la paŭhatanoj. La indianoj malvenkis duan fojon. La rezulto estis la preskaŭ kompleta neniigo de la triboj de tiu regiono de Virginio. La packontrakto de 1646 finis iajn esperojn pri paca kunloĝado de koloniistoj kaj indianoj. La indianoj estis forpelitaj el sia lando, kaj ekestis distingo inter indiana kaj blankula lando, antaŭaĵo de la posta rezerveja sistemo.

## Referencoj
Grenier, John.  The First Way of War, American War Making of the Frontier, 1607-1814. Cambridge University Press.  2005. pp. 24-25.

## Bibliografio
Steve Rajtar's book, "Indian War Sites" (McFarland and Company, Inc., 1999)

## Vidu ankaŭ
*Masakro de Jamestown

Kategorio:Militoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Indiana historio
Piramido de bezonoj laŭ Maslov

La **piramido de bezonoj laŭ Maslov** (fakte: hierarkio de bezonoj) aŭ **Maslova piramido** baziĝas sur modelo pri la motivoj de homoj, publikigita en 1943 de la usona psikologo Abraham Maslow (originala titolo: A. H. Maslow, *A Theory of Human Motivation*, Psychological Review 50 (1943):370-96.).

La homaj bezonoj formas ŝtuparon, sur kiu ĉiu supra ŝtupo baziĝas sur la pli suba, kiu pli gravas. La homoj do provas, laŭ tiu modelo, kontentigi unue la bezonojn de la plej suba ŝtupo antaŭ ol la sekva ŝtupo iĝas nova kaj pli grava bezono. Pli forta bezono plialtigas la motivon kontentigi tiun.

**Ekzemploj por la 6-ŝtupa piramido:**
# **Korpaj (fiziologiaj) bezonoj pri la ekzistado:** Libereco, spirado, varmeco, nutraĵoj, dormo, vestaĵoj, sano, spaco por loĝi.
# **Sekureco:** Rajto kaj ordo, protekto kontraŭ danĝeroj, laborloko, sekureco.
# **Sociaj rilatoj:** Familio, amikeco, partnereco, amo, proksimeco, seksa intimeco, komunikado.
# **Socia estimo:** Pli alta estimo per la socia stato, respekto, laŭdo, premioj, bonfarto, mono, influo, privataj kaj profesiaj sukcesoj, mensa kaj korpa forteco.
# **Memkompreniĝo:** Individueco, talentdisvolvado, perfekteco, spiriteco.
# **Memtranscendo**

Kategorio:Psikologio