open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gedeon Richter

**Gedeon Richter** [riĥter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Richter Gedeon** estis hungara kemiisto, farmaciisto, negocisto, kreinto de la hungara farmacia industrio.

Gedeon Richter http://inforadio.hu/hir/belfold/hir-691860  naskiĝis la  1872 en Ecséd. Li mortis la  1944 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gedeon Richter devenis el juda familio. Li aĝis 1, kiam li orfiĝis. Li frekventis mezlernejon en Gyöngyös, poste li akiris farmaciistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1895. Post 2 jaroj li vojaĝis al signifaj landoj de Eŭropo, kie li studis produktadon de medikamentoj. En 1901 li aĉetis apotekon, kie li produktis medikamentojn ne nur el kreskaĵoj, sed li estis la unua, kiu el bestoj. Post 6 jaroj li establis la unuan hungaran uzinon pri medikamentoj en Kőbánya (ankaŭ nun produktanta uzino). Antaŭ la 1-a mondmilito li havis 24 patentojn, antaŭ la 2-a mondmilito la uzino liveris varojn al ĉiuj kontinentoj, ĝi havis 10 filiojn kaj deponejojn en 34 landoj. En 1942 li ne rajtis plu labori. La nazioj mortpafis lin en jarfino de 1944.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto de 2009
* memormedalo Richter de 1972
* la naskiĝdomo nun estas lernejo, kiu prenis la nomon Richter Gedeon

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj fabrikistoj
Humberto de Silvacandida

**Humberto de Silvacandida** (Humberto de Silvakandida) (naskiĝis en Burgonjo 1000 / 1015, mortis en Romo, 5-an de majo 1061), estis francdevena kardinalo kaj episkopo.

Tre proksima kunlaboranto de papoj Leono la 9-a kaj Nikolao la 2-a, li estis, kun Petro Damiano kaj Ildebrando de Soano (estonta papo Gregorio la 7-a), unu el la plejgrandaj iniciatintoj de la reformo de la Eklezio de la 11-a jarcento.

## Biografio 
Naskiĝinte en Burgonjo aŭ Loreno, Humberto kulture formiĝis en la monaĥejo de Moyenmoutier, en la Vogezoj, kaj en 1015 fariĝis benediktana monaĥo.

Sekve funkciis kiel sekretario kaj konsilisto de la episkopo de Toul, Bruno, kiu, fariĝinte papo en 1049 kun la nomo de Leono la 9-a, lin levis al kardinalo-episkopo de suburba sidejo de Santa Rufina (Selva Candida =Silva Kandida) kaj al titulara ĉefepiskopo de Palermo ankaŭ se neniam povis instaliĝi en la episkopa sidejo.

Asertanto de la roma unuarangeco, kardinalo Humberto kontraŭis la unuiĝon de la latina eklezio kun la greka kaj, male, engaĝiĝis por igi unusolan la eklezio gvidita de la posteulo de Petro. Fakte al li, hodiaŭ, kelkaj historiistoj atribuas la precipan kaŭzon kiu igis neripareblan la rompo inter Leono la 9-a kaj la patriarko de Konstantinopolo Mikaelo la 1-a Kerulario. Kune kun Frederiko de Loreno kaj Petro de Amalfi, li estis sendita al Konstantinopolo por reprovi repacigon, sed spite de la respekta sinteno de la imperiestro Konstanteno la 9-a Monomako, la patriarko aspre atakis la ideon de la petra unuarangeco kaj, sekve, la 16-an de julio de 1054 en la baziliko de Sankta Sofia, spite de la morto de Leono la 9-a okazinta la 19-an de aprilo, la legatoj ekskomunikis Kerularion. Tiu fakto tre kontribuis al enradikiĝo de la granda orienta skismo.

Forta subtenanto de la papa unuarangeco kaj firme kontraŭa al la laikaj investituroj, en 1058 subtenis la papigon de Gerardo de Burgonjo (papo Nikolao la 2-a) kaj lin konvinkigis kunvoki en Laterano (13-an de aprilo 1059) la sinodon kiu aprobis la dekreton per kiu estis formale kaj reale ekskluzivitaj la romia imperiestro kaj la romaj nobeloj el ĉiu fazo de la papa elektado kaj eksplicite kondamnis ĉiujn formojn de nikolaismo kaj simonio: li kontribuis evidente kaj efike en la pretigado de la dekreto kiu prenis la nomo *In nomine Domini*.

## Eksteraj ligiloj 
*  Friedrich Wilhelm Bautz, *HUMBERT von Silva Candida*, in *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon*, 1990
*  The Cardinals of the Holy Roman Church-Humbert 

## Vidu ankaŭ 
*Nikolao de Antioĥio
*investitura konflikto
*Leono la 9-a
*Nikolao la 2-a

## Bibliografio 
**Katolikaj enciklopedioj:
*[http://letterepaoline.net/progetto-ec/ ] Enciclopedia_Cattolica
*Cathopedia
*http://www.newadvent.org/cathen/ Catholic_Encyclopedia

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Unuarangeco de Petro
Kategorio:Investitura konflikto
Kategorio:Romkatolikaj episkopoj
Kategorio:Italaj episkopoj
Kategorio:Kardinaloj
László Putnoky

**László Putnoky** [lAslO putnoki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Putnoky László** estis hungara kemiisto, profesoro.

László Putnoky http://mek.oszk.hu/02000/02060/html/putnoky.htm naskiĝis la  1888 en Felsőkázsmárk (nun Kázsmárk). Li mortis la  1948 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Putnoky frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Karlsruhe en 1911. En 1914 li samloke doktoriĝis. Hejmenveninta li ekinstruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1918 li estis nomumita publika eksterordinara profesoro, en 1921 katedrestro. Li gvidis la katedron 27 jarojn, kelkfoje li estis ankaŭ dekano. Li okupiĝis pri vitroj, emajloj, aluminiaj oksidoj. En 1947 li trudemeritiĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *The diffusion of Uranium* (1913 kun George de Hevesy)
* *Hazai homokok vastalanítása* (1929-1933)
* *Baŭitaufschliessungen mittels schwefeliger Säure zwecks Gewinnung der Tonerde* (1935) 
* *Az általános kémiai előadások vezérfonala* (1941) - signifa studenta lernolibro
* *A technika haladásával kapcsolatos időszerű gazdasági feladatok és e feladatok megoldásai* (1944)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Sankta Vincento de Paul (Budapeŝto)

**Kirko Sankta Vincento de Paul** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Budapeŝto, en distrikto Ferencváros.

## Historio 
En 1875 en la proksimeco ekde 1875 la monaĥoj funkciigis lernejon, post jaroj ankaŭ infanĝardenon. Ili konstruis ili konstruis preĝejon kaj monaĥejon. En 1930 paroĥo formiĝis. La preĝejo konstruiĝis en 1928, samtempe paroĥo kreiĝis. Post 2 jaroj la katolikoj akiris parcelon, kie oni konstruis la nun videblan kirkon en la jaroj 1935 kaj 1936. Apude paroĥejo konstruiĝis post 2 jaroj.
La orgeno estis kreita en 1943, en 1985 ĝi trakonstruiĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaroj de vojkruciĝo. La fasado estas malsimetria, dekstre kaj iomete malantaŭe la kvadrata turo altiĝas. En mezo de la ĉefnavo estas la enirejo, kiun kovras 3 arkadoj. Super la arkadoj granda fenestrorozo situas, sed antaŭe kalkaskulptaĵo pri Sankta Vincento de Paul estas videbla fare de Jenő Bory. La ĉefnavo havas krucnavon, la absido estas duonronda. Ĉe la absido funkcias la sakristio kaj urnejo (kie oni disŝutas kaj ne gardas la cindrojn), ili estas konektitaj per koridoro.

En mezo de la ĉefaltaro mozaiko estas videbla. La 5 fenestrobildoj de la sanktejo prezentas Sanktan Vincenton. Fenestrobildoj de la navoj prezentas la hungarajn sanktulojn. La predikejo estis farita el ŝtonoj kaj marmoroj. En 2015 László Dinyés pentris la alan altaron.

Kermeso okazas en la 27-an de septembro. En la kirko oni aranĝas foje koncertojn.

## Fontoj 
* (hungare kun 2 fotoj)
* (hungare kun foto) 
* hungare 
* hungare
* hungare
* hungare kun multe da fotoj 
* hungare kun fotoj

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Jenő Schlattner

**Jenő Schlattner** [ŝlatner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schlattner Jenő** estis hungara inĝeniero, kemiisto.

Jenő Schlattner http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/schlatt.html naskiĝis la  1896 en Salgótarján. Li mortis la  1975 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Jenő Schlattner akiris inĝenieran diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1921. Li lernis ĉefe de Géza Zemplén kaj Ignác Pfeifer. Post siaj studoj li laboris en Budapeŝto, ekde 1924 en Dorog. Li okupiĝis pri stufado de karboj, en 1933 li inventis novan sistemon pri tio. Post jaroj li okupiĝis pri produktado de koaksoj, tial li ricevis premion Kossuth en 1951. 

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A dorogi lepárlótelep és sajtolt kokszgyártás* (1936)
* *A magyar barnaszenekből előállítható kohókosz gyártása* (1953)

## Memorigiloj 
* strato en Dorog

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zawadzkiego-Klonowica

**Zawadzkiego-Klonowica** (esperante: *Setlejo de Zawadzki kaj Klonowic*) estas parto de la pola urbo Szczecin. Ĝi estas ekde la 28-a de novembro 1990 urba setlejo de Szczecin. Zawadzkiego-Klonowica estas lokita en la kvartalo Zachód. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 15-an lokon en la urbo kaj la 5-an lokon en la kvartalo; la 26-an de aprilo 2015 ĝi havis 16 034 loĝantojn.

Ĝi najbaras al la urbaj setlejoj Głębokie-Pilchowo kaj Osów (norde), Arkońskie-Niemierzyn (oriente), Krzekowo-Bezrzecze (okcidente) kaj Pogodno (sude).

La setlejo estis konstruita en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Tiu parto de Szczecin havas ĉefe slabokonstruaĵoj.

## Objektoj kaj konstruaĵoj 
* Aŭtobusa Entrepreno "Klonowica"
* Katolika Gimnazio de sankta Stanislao Kostka

## Bildoj 

Dosiero:Szczecin_Osiedle_Zawadzkiego_2.jpg|
Dosiero:Szczecin_Osiedle_Zawadzkiego_3.jpg|
Dosiero:Szczecin_Osiedle_Zawadzkiego_4.jpg|
Dosiero:Szczecin_Osiedle_Zawadzkiego_5.jpg|
Dosiero:Szczecin_Osiedle_Zawadzkiego_6.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Szczecin
* Zachód
* Szczecin

## Referencoj 
Kategorio:Administra divido de Szczecin
Parlamento de Irlando

**Oireachtas** [] (kun la artikolo  [], en Esperanto *la leĝdono*, foje ankaŭ  (**la leĝdono de Irlando**) estas la nacia parlamento de la Respubliko Irlando.

eta|maldekstra|300px|la domo *Leinster House* en Dublino, sidejo de la parlamento
Ĝi konsistas el la prezidanto de Irlando kaj du parlamentaj ĉambroj, la *Dáil Éireann* (malsupera ĉambro) kaj la *Seanad Éireann* ("Senato de Irlando", supera ĉambro). La malsupera ĉambro, ofte mallongigata *Dáil*, el inter ili havas la pli vastan potencon. Ambaŭ ĉambroj havas sian sidejon en la domo *Leinster House* en Dublino.

Kategorio:Naciaj malsuperaj ĉambroj
Kategorio:Duĉambraj Parlamentoj
Kategorio:Politiko de Irlando
Północ (Szczecin)

**Północ** (esperante: *Nordo*) estas kvartalo de la urbo Szczecin en Pollando. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 4-an lokon en la urbo; la 12-an de julio 2015 ĝi havis 56 215 loĝantojn. Północ estas la plej norda kaj la dua plej granda kvartalo de Szczecin, kun suma areo 57,9 km2 (post la kvartalo Prawobrzeże).

Ĝi najbaras al la urbaj kvartaloj Zachód (okcidente), Śródmieście (sude) kaj Prawobrzeże (per lago Dąbie, oriente).

En la jaroj 1954–1975 ĝi estis nomata "Nad Odrą". Nuntempa kvartalo estis establita la 28-an de novembro 1990. Per la kvartalo fluas la rivero Odra.

## Setlejoj 
La teritorio de la kvartalo konsistas el 7 setlejoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Szczecin
* Szczecin

Kategorio:Administra divido de Szczecin
Viborg (urbo en Danio)

**Viborg** () estas urbo en Danio. Ĝi estas la administra centro de samnoma, pli larĝa komunumo Viborg.

Poŝtkodo de la urbo estas 8800.

## Geografio kaj historio 
135ra|maldekstra|Katedralo de Viborg
La urbo estas administra centro de la Regiono Meza Jutlando, troviĝas en ties nordo. Antaŭe ĝi estis ĉefurbo de Jutlando. Areo de la urbo mem (sen la municipo) estas . En 2014 la urba loĝantaro kalkulis  homojn.

Viborg estas unu el la plej malnovaj urboj de Danio. En 1130 tie estis lanĉita katedralo, kies kripto ekzistas ekde la 12-a jarcento ĝis nun. Historia centro de la urbo konsistas el pluraj barokaj konstruaĵoj ĉirkaŭ la katedralo. Viborg estas luterana episkopejo.

Horzono estas UTC+1, kaj laŭ somera tempo UTC+2.

### Loĝlokoj
* Rindsholm

## Trafiko 
 konektiĝas per diversaj naciaj vojoj per individua motora trafiko kaj per publika transporto. Krome la urbo ankaŭ estas parto de la longdistanca biciklada vojo ***EuroVelo 3***, nomata *Pilgrima vojo*, internacia eŭropa vojo nur por bicikloj kaj aliaj senmotoraj veturiloj (precipe vicradaj glitiloj), kiu longas entute 5 122 kilometrojn kaj vojas en la eŭropaj ŝtatoj Norvegio, Svedio, Danio, Germanio, Belgio, Francio kaj Hispanio.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo 

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Meza Jutlando
Kategorio:Malnovaj urboj
Pelio

**Pelio** (helene * Πελιάς*, latine *Pelias*) estis en la helena mitologio filo de la mara dio Posejdono kaj ties amantino Tiro, edzino de Kreteo, fondinto kaj reĝo de Jolko.

## Mito 
eta|Jazono kaj Pelio
Pelio uzurpis regadon super Jolko perforte kaj kontraŭleĝe. Li eksigis Esonon, verán heredanton de la trono, kaj poste li ankaŭ ne agnoskis pretendon de ties filo Jazono. Pelio ne rifuzis lin rekte, sed postulis de li akiron de la ora ŝaffelo el la fora Kolĥido. Posedis ĝin la reĝo Eeto, kiu iam akceptis junan Frikson, kiun virŝafo kun la ora felo alportis el fora Orĥomeno.

Eeto konsideris la oran ŝaffelon simbolon de sia reĝa potenco. Por ke Jazono akiru ĝin, li devis plenumi tre malfacilan taskon: per sovaĝaj virbovoj plugi kampon kaj masakri soldataron el drakaj dentoj. Sed Jazono havis fortajn aliancanojn, diinojn el Olimpo kaj Medean, filinon de Eeto. Tiu per sorĉoj helpis superi la taskon kaj ŝteli la oran ŝaffelon. Post tiu ĉi faro Eeto persekutis ilin, sed ĉe tio li perdis sian filon Apsireon kaj fine devis pri persekutado rezigni, ĉar Jazono edziĝis kun Medeo kaj kune ili revenis en Jolkon. Ĉiuj ĉi eventoj estas priskribitaj en vasta mito pri Argonaŭtoj.

Post longa suferplena vojaĝo Jazono venke revenis Jolkon, sed eĉ post plenumo de malfacila tasko Pelio ne volis redoni la regadon al li. Medea kaj li interkonsentis pri murdo de Pelio. Per nekonscia helpo de ties filinoj efektivigis Medea sorĉan ceremonion. Sub preteksto de rejunigo preparis Medea sorĉan dekoktaĵon kiun la filinoj enverŝis en vejnojn de Pelio. Sed la dekoktaĵo fakte ne estis sorĉa kaj okazigis lian morton. La filinoj de Pelio ekzaltiĝis pro tio.

Jazono tamen ne fariĝis reganto en Jolko. Pro agoj de li kaj de Medea Akasto, filo de Pelio, elpelis ilin el la urbo.

Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Schwäbische Alb

**Schwäbische Alb** , en Esperanto Ŝvabia Ĵuraso, estas mezalta montaro en la federacia lando Baden-Virtembergo (je malgrandaj partoj ankaŭ en la najbara lando Bavario) de Germanio.

Ĝi situas norde de la Bodenlago, de la rivero Rejno inter la lago kaj Bazelo kaj de la fonto de la rivero Danubo, kaj oriente de la rivero Rejno ekde Bazelo kaj ties oriente lima montaro Nigra Arbaro.

eta|maldekstra|200ra|
La montoĉeno longas proksimume 200 kilometrojn kaj plejparte konsistas el kalkoŝtono. La reliefo klare montras, ke la nord-okcidenta flanko estas pli kruta (germane *„Albtrauf”* - ĵurasa eskarpo, klifo) ol la flanko al sudoriento. Ĉe la eskarpo troviĝas multaj burgoj, inter ili la tre konataj Hohenzollern, Hohenneuffen, Hohenstaufen, Teck kaj kastelo Lichtenstein.

## Vidu ankaŭ 
* Frankonia Ĵuraso (germane *Fränkische Alb*)
* Hohle Fels

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Kategorio:Ŝvabio
Chailly-sur-Armançon

**Chailly-sur-Armançon** estas franca komunumo, kiu situas en departemento Orbordo en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
### Najbaraj komunumoj 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Historio 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
*Paĝaro écho des communes

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Saneduko

[eta|Du knaboj en rura [Laoso interesiĝas en libro pri intestaj parazitoj.]]
**Saneduko** estas profesio kaj agado eduki homojn pri sano. Areoj ene de tiu profesio enhavas median sanon, fizikan sanon, socialan sanon, emocian sanon, intelektan sanon, kaj spiritan sanon. Ĝi povas esti difinita kiel la principo laŭ kiu individuoj kaj grupoj de personoj lernas konduti laŭ taŭga maniero por disvastigo, pluteno, aŭ restaŭro de sano. Tamen, ĉar estas multaj difinoj de sano, estas ankaŭ multaj difinoj de saneduko. La *Joint Committee on Health Education and Promotion Terminology* (Miksa Komitato pri Saneduko kaj Disvastigo de Terminologio) de 2001 difinis Sanedukon kiel "ajn kombino de planitaj lernespertoj bazitaj sur fortikaj teorioj kiuj havigas al individuoj, grupoj, kaj komunumoj la oportunon akiri informon kaj la kapablon necesaj por fari kvalitajn sandecidojn."  La Monda Organizaĵo pri Sano difinis Sanedukon kiel "enhavanta konscie konstruitajn oportunojn por lernado de engaĝigo de kelkaj formoj de komunikado dezajnita por plibonigi sanstudojn, kiel plibonigi konaron, kaj disvolvigo de vivkapabloj kiuj estas taŭgaj por individua kaj komunuma sano." 

La agado de Saneduko povas konsisti el informaj kampanjoj, enkonduko de santemoj en la studobjekto de lernejoj, helpo al esplorado en sansciencoj ktp.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lernejaj sanservoj
Vladimir Bakarić

**Vladimir Bakarić** (kroate, serbe per cirila alfabeto Владимир Бакарић; naskiĝis la 8-an de marto 1912 en Velika Gorica; mortis la 16-an de januaro 1983 en Zagrebo) estis politikisto en la Socialisma federacia respubliko Jugoslavio. Ekde 1948 li estis gvidanto de la Komunisma Partio de Kroatio, kaj konsideriĝis kvazaŭ prezidanto de Kroatio ene de la jugoslava socialisma federacio. Kune kun la slovena komunisto Edvard Kardelj, kiu estis lia amiko, li apartenis al la modera alo de la jugoslavia komunisma partio. En februaro 1948 ambaŭ estis ĉe la sovetunia ŝtatestro Josif Stalin; en junio 1948 la jugoslavaj komunistoj rompis la rilatojn al Sovetunio, insistantaj pri memstara politika vojo kaj malakceptantaj la doktrinon de Stalinismo. Vladimir Bakarić sekve de tio en Kroatio haltigis la antaŭe komencitan devigan komunigon de la agrikulturaj bienoj.

Li estis inter la iniciatintoj de la jugoslavia ekonomia reformo de 1964/65. En 1966 Vladimir Bakarić partoprenis en la senpotencigo de la antaŭa nacia interna ministro Aleksandar Ranković, kiu havis stalinismajn kaj serve naciismajn tendencojn. En la kroata amasa movado fine de la 1960-aj kaj komence de la 1970-aj jaroj, nomata "Kroata Printempo" ("Hrvatsko proljeće"), li estis peranto inter la jugoslaviemaj centristoj kaj la kroatemaj naciistoj.

Rilate al Esperanto menciindas, ke li estis la Alta Protektanto de la 38-a Universala Kongreso de Esperanto de somero 1953 en Zagrebo.

Kategorio:Kroataj politikistoj
Kategorio:Jugoslavaj politikistoj
Mira Župan

**Mira Župan** (naskiĝis la  en Otočac, mortis la  en Zagrebo) estis kroata televida, teatra kaj filma aktorino. Nacie ŝi famis interalie pro sia aktorado en la kinejaj filmoj *Lisinski* (1944), *Pad Italije* (1981) kaj *Dundo Maroje* (1983).

De 1958 ĝis 1964 ŝi membris en la Internacia Arta Teatro. Kadre de ĝi, ŝi interalie aktoris en la 43-a UK 1958, en Majenco, Germanio per la teatraĵo Reaperantoj de Henrik Ibsen, en la 48-a UK 1963, en Sofio, Bulgario kaj en la 49-a UK 1964, en Hago, Nederlando, per la teatraĵo Sen eliro de Jean-Paul Sartre.

## Eksteraj ligiloj 
* ()

Kategorio:Kroataj aktoroj
Kategorio:Kroataj esperantistoj
Perifeto

**Perifeto** (helene *Περιφήτης*, latine * Periphetus *) estis en la helena mitologio filo de la dio Hefesto. Sian ĉeeston en helenaj mitoj li meritis pro sia famo de timinda rabisto.

Laŭakspekte li estis grandega homo elstara per responda forto. Li agis precipe en montara pasejo sur limo inter Troizeno kaj Epidaŭro. Tie li gvatis alvenon de vojaĝantoj kiujn senhezite batmortigis per fera klabo.

Tio ne estis inda kiam juna Tezeo en sia deksesa jaro pilgrimis de sia avo, reĝo de Troizeno, Piteo, al sia duonpatro Egeo, reĝo de Ateno. Tezeo volis dum la vojaĝo travivi aventurojn, per kiuj li konkerus gloron kaj mondfamon.

En tiu ĉi etoso haltis lin Perifeto kaj laŭ proverbo "per kio oni traktas, per tio ankaŭ mortas" trovis tian morton kian li disdonadis - Tezeo elŝiregis la klabon de li kaj mortigis lin. Eble povus esti konsolo por Perifeto, ke simile sekvis lin Siniso, Skeirono, Kerkiono kaj Prokrusto.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Gwent

200px|dekstre
**Gwent** inter la jaroj 1974 kaj 1996 estis "administra graflando" kaj ekde tiam estas tiel nomata "konservita graflando" (*"preserved county"*) de Kimrio. Ĝi situas en la pleja sudoriento de la lando. Ekde 1974 ĝi konsistis el kvin distriktoj, kaj ekde 1996 konsistas el kvin "precipaj areoj", nome Blaenau Gwent, Caerphilly, Monmouthshire, Newport kaj Torfaen.

Partnera administra unuo en Eŭropa Unio estas la distrikto Karlsruhe en Germanio.

Kategorio:Geografio de Kimrio
Laborloka bonfarto

**Laborloka bonfarto** estas la celo de la kombinita klopodo de dungantoj, dungitoj kaj socio por plibonigi la sanon kaj farton de la laboristoj en la laborloko. La termino *laborloka bonfarto* celas kompletajn analizon kaj dezajnon ĉe homaj – organizaj – laborniveloj strategie kaj metodologe konduke al disvolvigo de sanrimedoj en la entrepreno.

La Monda Organizaĵo pri Sano priorigis la laborejon kiel loko por sanhelpo pro la granda eventuala aŭdantaro kaj influo sur ĉiaj la aspektoj de la vivo de persono. La Luksemburga Deklaracio asertas ke sano kaj bonfarto de dungitoj ĉe la laborejo povas esti plibonigita pere de kombinado de a) plibonigo de la organizado kaj de la labormedio, b) helpo de aktiva partopreno, kaj c) kuraĝigo de persona disvolvigo.

Ekde la vidpunkto pure ekonomia la laborloka bonfarto certe influas sur la celita produktiveco. Por mezuri tion oni povas uzi specifajn paŝnombrilojn. Se estas taŭga laborloka bonfarto, certe oni malpliigas absenteismon kio certe rezultas en pli alta produktiveco.

## Notoj 
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Laboro
Kategorio:Publika bonfarto
Philosophy: Who Needs It

***Philosophy: Who Needs It*** (Esperantigite *Filozofio: Kiu Bezonas Ĝin*) estas anglalingva kolekto de eseoj de Ayn Rand. Ĝi estis eldonita postmorte en 1982. Ĝi estas la lasta verko kiun ŝi verkis pri filozofio.

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Objektivismo
Supra Ŝvabio

**Supra Ŝvabio** (  aŭ ''* ) estas historia regiono en sudokcidenta Germanio, kiu estas parto de la pli larĝa regiono Ŝvabio. Norda limo estas suda rando de la mezalta montaro Schwäbische Alb (Ŝvaba Ĵuraso), formita per la valo de la rivero Danubo, sude la Bodenlago kaj oriente tradicie la rivero Lech: pli granda okcidenta parto de tiu triangulo apartenas al la federacia lando Baden-Virtembergo, pli eta orienta parto al la federacia lando Bavario. Nuntempe iuj fontoj (ekzemple la germanlingva enciklopedio *Brockhaus* de 1991) limigas la regionon al nur la okcidenta parto, kio signifus ke la rivero Iller, kiu tie konsistigas la landan limon inter Baden-Virtembergo kaj Bavario, estus la orienta limigo de la regiono

La historia regiono Supra Ŝvabio en la eŭropa mezepoko estis grava parto de la en 911 fondita duklando Ŝvabio, apartenanta al la Orientfranka imperio. Post ties disfalo fine de la rega epoko de la nobela dinastio Ŝtaŭfoj en 1283, grandaj partoj de Supra Ŝvabio ĝis la komenco de la 19-a jarcento apartenis al Antaŭa Aŭstrio, kaj tial ofte nomatis "Ŝvaba Aŭstrio" aŭ germanlingve *Schwäbisch-Österreich*. La rega teritorio "Ŝvaba Aŭstrio" ne administriĝis el la urbo Ensisheim en Alzaco, kiu kontrolis la reston de Antaŭa Aŭstrio, sed apartenis rekte al la regiona registaro en Innsbruck.

## Geografio 
Supra Ŝvabio situas en la sudoriento de Baden-Virtembergo kaj la sudokcidento de Bavario. Temas pri montetara pejzaĝo, precipe uzata por agrikulturo. En la valo *Schussental'' la agrikulturon dominas kultivado de lupolo kaj fruktoj, en la aliaj partoj precipe kultivado de greno kaj bredado de bovoj cele al ricevo de bovina lakto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Regiono Bodenlago-Supra Ŝvabio

Kategorio:Geografio de Baden-Virtembergo
Kategorio:Geografio de Bavario
Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Kategorio:Regionoj en Bavario
Kategorio:Ŝvabio
Raimonds Vējonis

**Raimonds VĒJONIS** (naskiĝis , do nun -jara) estas latva biologiisto kaj politikisto. Ekde la 8-a de julio 2015 li estas la ŝtata prezidanto de Latvio. Raimonds Vējonis reprezentas la politikan partion *Latvia Verda Partio*.

Kategorio:Latvaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Latvio
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
László Szebellédy

**László Szebellédy** [lAslO sebelEdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szebellédy László** estis hungara kemiisto, profesoro.

László Szebellédy http://lexikon.katolikus.hu/S/Szebell%C3%A9dy.html naskiĝis la  1901 en Rétság. Li mortis la  1944 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Szebellédy frekventis benediktanan gimnazion en Győr, poste li laboris en apoteko en Tét 2 jarojn. Li akiris farmaciistan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1923 kaj en 1926 li doktoriĝis. Post siaj studoj li instruis en la universitato ĉe Lajos Winkler, dume li studvojaĝis al Zuriko kaj Lejpcigo. En 1934 li estis nomumita privata profesoro. Ekde 1939 li gvidis universitatan kemian instituton ĝis sia morto en rango publika ordinara profesoro (ekde 1941). Li okupiĝis pri analitiko. Li havis edzinon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Calcium, strontium, baryum* (1926) 
* *Die coulometrische Analyse als Präzisionsmethode. Zeitschrift für analitische Chemie* (1938) 
* *A kvantitatív kémiai analízis elemei* (1940, 1942)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Rétság (2006) kaj Budapeŝto
* bronza medalo de 1991
* apotekoj en Győr kaj Sopron

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kareem Findi

**Kareem Findi** (1946, Dahuk) estas kurda verkisto kaj ĵurnalisto.

## Vivo 
Naskiĝinta en 1946 la urbo Dahuk, en 1974 gradiĝis en la Universitato de Mosul nome en la Altlernejo de Artoj kaj ties Departamento de Angla. Li iĝis profesoro en Dahuk. En 1986 pro siaj naciisma oriento li estis transferita al mezlernejo de Dohuk. En 1993 en la regiono Kurdistana Irako li iĝis ĝenerala direktoro de Kulturo kaj Arto de la Ministerio de Kulturo kaj de la provinca registaro.

Li estis unu de la kurdoj fondintoj de la Sindikato de Ĵurnalistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Findi Info

## Fontoj 
Kategorio:Irakaj verkistoj
Kategorio:Kurda lingvo
Kategorio:Kurdoj
Biostatistiko

**Biostatistiko** (aŭ **biologia statistiko**, **biomezuro** kaj **biometrio**) estas la aplikado de statistiko al ampleksa gamo de temoj en biologio. La scienco de biostatistiko enhavas la dezajnon de biologiaj eksperimentoj, ĉefe en medicino, farmacio, agrikulturo, demografio kaj fiŝkaptado; la kolekton, resumadon, kaj analizon de la informo el tiuj eksperimentoj; kaj la interpretadon de, kaj deduktojn el, la rezultoj. Ĉefa branĉo de tiu estas medicina biostatistiko, kiu estas ekskluzive koncerna kun medicino kaj sano.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Biokomputiko
* Epidemiologio

## Eksteraj ligiloj 
* The International Biometric Society
* The Collection of Biostatistics Research Archive
* Guide to Biostatistics (MedPageToday.com) 
* Biomedical Statistics 

Kategorio:Publika bonfarto
Kategorio:Demografio
Dániel Wágner (1800)

**Dániel Wágner** [vAgner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wágner Dániel** estis hungara kemiisto, apotekisto. Lia nobela antaŭnomo estis *zólyomi*.

Dániel Wágner http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/wagner.html naskiĝis la  1800 en Hungara reĝlando en Breznóbánya (nuntempa Brezno en Slovakio). Li mortis la  1890 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dániel Wágner akiris farmacian diplomon en Universitato de Pest en 1821, kemian diplomon kun doktoriĝo en Universitato de Vieno en 1825. Komence li estis apotekisto en Pozsony, ekde 1834 en Pest (urbo). El la apoteka laboratorio li evoluis uzinon pri kemiaĵoj, krome li interesiĝis pri botaniko pro la kuracaj plantoj. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis konsilisto pri sano, ĉefapotekisto. Li estis la unua, kiu faris analizojn por la juĝejoj. Li nobeliĝis en 1880. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Über das Kalium, die Verbindungen der ersten Stufe der Zusammensetzung desselben und über das Aetzkali...* (1825)
* *Pharmaceutisch-medicinische Botanik oder Beschreibung und Abbildung aller in der k. k. österreichischen Pharmacopoee...* (1828-29)
* *Die Heilquellen von Szliács in Ungarn in physikalisch-chemischer Beziehung untersucht* (1834)
* *Magyarországnak közgazdaságilag nevezetes termékeiről* (1844)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero W, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj apotekistoj
Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Asekurmedicino

**Asekurmedicino** estas agnoskita fako de medicino en kiu kuracistoj kaj aliaj kvalifikitaj sanprofesiuloj havigas fakan  riskan pritaksadon al asekurentreprenoj en la kampoj de mortindico (vivasekuro) kaj morbideco (longdaŭra zorgado, malkapabligo kaj sansekuro ĝenerale). La faka konsilado estas ŝlosila por fari decidojn el la flanko de la asekurentreprenoj. La sanlaboristoj povas certe indiki ĉu la derivita malsano, vundo, malkapablo, malkapabliĝo, malkapabligo aŭ portempa malhelpo, ĉefe al laboro, estas tiom aŭ ne tiom signifa.

## Vidu ankaŭ
* Asekuro
* Asekurkompanio
* Asekura terminaro seslingva

## Eksteraj ligiloj
*http://www.aaimedicine.org/
*http://www.climoa.com/
*https://www.iclam.org/
*http://www.mae.umontreal.ca/ 

Kategorio:Malsanokosta asekuro
Kategorio:Labormedicino
Kategorio:Jurmedicino
József Jakab Winterl

**Joseph Jacob Winterl** [jOĵef vinterl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Winterl József Jakab** (ofte nur *Winterl Jakab*) estis aŭstra, poste ankaŭ hungara kuracisto, botanikisto, kemiisto, profesoro.

Jakab Winterl http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16920/17112.htm naskiĝis la  1739 en Habsburga Imperio en Eisenerz (en alia informo en Steyr) (nun en Aŭstrio). Li mortis la  1809 en Pest (urbo).

## Biografio 
Jakab Winterl akiris kuracistan diplomon en Vieno. Komence li laboris en Supra Aŭstrio, poste li estis ĉefkuracisto en Supra Hungarujo. En 1769 li estis nomumita profesoro pri kemio kaj botaniko en la unusola hungara universitato, kie li tuj fondis novan katedron. Li estis katedrestro 4 jardekojn, krome dufoje rektoro spite tion, ke en 1777 la universitato translokiĝis al Buda, en 1784 al la najbara urbo Pest. En 1784 li aĉetis grandan parcelon en Pest, kie li establis botanikan ĝardenon. Kune kun Sámuel Tessedik disvastigis la fruktoarbojn en Hungario. Li instruis ĝis 1808.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Specimen medicum exhibens synopsim reptilium emendatum cum experimentis circa venena et antidota reptilium austriacorum* (1768)
* *Systematis chemici ex demonstrationibus* (1773)
* *Monatliche Früchte einer gelehrten Gesellschaft in Hungarn* (1784)
* *Über das Brownische System* (1798)
* *De aqua soteria thermarum Budensium* (1804)

## Memorigiloj 
* hungara poŝtmarko

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna tweksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Aŭstraj kuracistoj
Kategorio:Aŭstraj botanikistoj
Kategorio:Aŭstraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kesselberg (Palatinato)

La **Kesselberg**, proksime de Edenkoben en Rejnlando-Palatinata distrikto Südliche Weinstraße estas kun alteco de  post la monto Kalmit (alteco ) la dua plej alta monto de la Palatinata Arbaro kaj tria plej alta monto de Palatinato (la plej alta estas Donnersberg (alteco ).

## Geografia situo 
La monto Kesselberg troviĝas kiel la monto Kalmit en la montara ĉeno de la Haardt inter la valo de Edenkoben en la nordo kaj Modenbach-valo en la sudo. La antaŭe situanta monto Blättersberg (alteco 618 m) baras la rigardon de la rejna ebeno. Pro la kompleta arbarkovrado de la monto ne eblas rigardi al la najbaraj regionoj de la Palatinata Arbaro.

## Rokgrupok Kuglorokoj 
Sur la pinta ebenaĵo troviĝas sabloŝtono-rokoj, kiuj havas rondajn profundaĵojn , nomataj *Gletschermulden* (= glaĉeraj muldiloj). Ili estas protektitaj kiel naturmonumento *Felsengruppe Kugelfelsen*. La muldiloj ekestis kiel veterdisfalo el kugloformaj sabloŝtonaj partoj de la Karlstal-tavoloj.

## Bildoj 

dosiero:2012 Pfälzerwald 049 Kesselberg 662 m.jpg|Kesselberg, rigardo de la valo de Modenbach
dosiero:2012 Pfälzerwald 168 Dr Sprater Pfad Ritterstein 185.jpg|Ritter-ŝtono 185 ĉe Dr.-Sprater-pado
dosiero:Kesselberg_schild.jpg|malnoma nomŝildo sur Kesselberg (julio 2005) kun indikoj al muelejoj „Gletschermühlen“
dosiero:2012 Pfälzerwald 174 Kesselberg Gletschermulden Tafel.jpg|Nova indikilo sur Kesselberg (majo 2012)
dosiero:2012 Pfälzerwald 175 Kesselberg Gletschermulden.jpg|kuglorokoj, kompleta aspekto
dosiero:2012 Pfälzerwald 176 Kesselberg Gletschermulden.jpg|kuglorokoj, parta aspekto

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
László Szathmáry

**László Szathmáry** [lAslO satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry László** estis hungara kemiisto, profesoro.

László Szathmáry http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/szathmar.html naskiĝis la  1880 en Budapeŝto. Li mortis la  1944 en Miskolc.

## Biografio 
László Szathmáry frekventis mezlernejon en Pécs, poste li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1905. Komence li restis samloke por instrui, poste li esploris en Germana Regno helpe de stipendio. En 1909 li doktoriĝis en Budapeŝto, poste li reiris al Germanio, kie li okupiĝis pri farboj. En 1912 li hejmenvenis kaj instruis plu en la menciita universitato. Inter 1915 kaj 1940 li instruis en la komerca akademio. Li kolektis bibliotekon pri historio de kemio.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Báróczy mint alkémista* (1903)
* *Áruismeret* (1921, 1923) studenta lernolibro
* *A magyar alkémisták* (1928)
* *A gyufa története a XIX. sz. végéig* (Historio de la alumeto ĝis fine de la 19-a jarcento), (1935)
* *A magyarországi kémia története* (Historio de la kemio en Hungarlando) - manuskripto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Osburger Hochwald

eta|Osburger Hochwald
[eta|la monto Rösterkopf apud [Reinsfeld]]
[eta|[Osburger Hunsrück apud Thomm/Osburg kaj Osburger Hochwald fone, maldekstre la monto Hohe Wurzel, dekstre la Rösterkopf]]

La monta arbaro **Osburger Hochwald** situas sudoriente de Osburger Hunsrück. Ĝi havas areon de 75 kvadrataj kilometroj. Ĝi formas kune kun Schwarzwälder Hochwald la *Hochwald* (alta arbaro) en la mezmontaro Hunsrück (sudokcidenta parto de la Rejnlanda ardeza montaro) en Rejnlando-Palatinato. La areo apartenas al la Naturparko Saar-Hunsrück. Nordoriente de la Hochwald renkontiĝas Idarwald kaj Soonwald.

Piede de la monto Rösterkopf fontas la rivero Ruwer, dekstra flankrivero de la Mozelo.
Tra la Osburger Hochwald iras la akvodislimo inter Mozelo (Feller Bach, Ruwer) kaj Saar (Wadrill/Prims).

La homoj tie parolas la dialekton *Hohwäller*, kiu apartenas al la mozelfrankonia dialektgrupo de la germana.

## Historio 
Troviĝis kelkaj atestantoj el la megalita kulturo (2-a – 3-a jarcento a. K.): inter ili la menhiro de Farschweiler, la menhiro de Bescheid, la megalito de Beuren, la megalita tombo apud Bonerath/Holzerath. El kelta epoko (1-a jarcento a. K. ) estas pluraj megalitaj tomboj. El romia epoko (1-a – 4-a jarcento p.K. ) estis pluraj bienoj kun banejoj kaj trombaroj. Romia strato iris de Treviro direkte al Hermeskeil. La kelta lingvo de la treveranoj estis parolita ĝis la 4-a jarcento (vidu Hieronimo).

## Literaturo 
* Dittmar Lauer, Manfred Moßmann (Hrsg.): *Hohwäller. Ein Sammelband Hochwälder Mundart*; Kell am See: Verlag Alta Silva, 2006, ISBN 978-3-9810762-0-2 (Abbildung http://www.thomm-online.de/hohwaeller.jpg)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Naturregionoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Arbaro en Rejnlando-Palatinato
Schneifel

[eta|altdekstre|turo de la [dissendilo Schnee-Eifel sur Schwarzer Mann]]
La **Schneifel** aŭ **Schnee-Eifel** maksimume 699,1 m alta montoĉeno en la distrikto Bitburg-Prüm kaj distrikto Vulkaneifel en Rejnlando-Palatinato. Ĝi estas parto de la mezmontaro Ejfelo.

## Etimologio de la nomo 
La nomo „Schneifel“ ne rilatas al la germanaj vortoj „Schnee“ (= neĝo) kaj Eifel (= Ejfelo): Ĝi deriviĝas de la antaŭa lingvouzo de la regiono kaj signifas „Schneise“ (= senarba strio). Tiu senarba strio iris trans la altecoj de la mezmontaro. La pruso „germanigis“ la esprimon al "Schnee-Eifel", (= neĝa Ejfelo).

## Geografio 
### Situo 
La regiono Schneifel situas kelkajn kilometrojn nordokcidente de la urbeto Prüm. La regiono etendiĝas de la komunumo Brandscheid en la sudokcidento ĝis la komunumo Ormont en la nordoriento. Proksimas la limo al Belgio.

### Montoj 
La plej alta punkto de Schneifel estas senoma pinto kun alteco de 699,1 m proksime al la monto Schwarzer Mann. La dua plej alta punkto estas la pinto de Schwarzer Mann.

## Konstruaĵoj 
La Schneifel estas sur sia kompleta longeco kovrita de bunkro -ruinoj de la Siegfried-linio, kiuj estas konstruitaj en la nazia tempo.

## Referencoj 

 

## Vidu ankaŭ 
* listo de montoj de la Ejfelo

Kategorio:Naturregionoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Naturregioj en Ejfelo
Nutristo

**Nutristo** aŭ **nutradisto** estas persono kiu konsilas en aferoj de manĝo kaj manĝado kaj kiel tiuj efikas super sano. Diferencaj profesiaj terminoj estas uzataj en diversaj landoj, dungaj kampoj kaj kuntekstoj — kelka ekzemploj estas la jenaj: nutrosciencisto, nutristo de publika sano, dieto-nutristo, klinika nutristo, kaj sportonutristo.

## Regularo de la titolo "nutristo" 
Kelkaj konfuzas la terminojn "dietisto (do fakulo pri dietiko)" kaj "nutristo," kaj tio tendencas esti erara. Tamen en multaj landoj kaj jurisdikcioj, la titolo "nutristo" ne estas subjekto al profesia regularo; ajn persono povas nomiĝi nutrofakulo eĉ se estas tute memlernanto. En Britio, Aŭstralio, partoj de Kanado kaj plej el la usonaj subŝtatoj, la termino "nutristo" ne estas laŭjure protektita, dum la titolo de dietisto povas esti uzata nur de tiuj kiuj havas specifajn profesiajn postulojn.

## Vidu ankaŭ 
* Nutra sekureco

## Notoj 

Kategorio:Nutrado
Kategorio:Sanlaboristoj
Scundu (komunumo, Vâlcea)

**Scundu** [skundu] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el kvar vilaĝoj: Avrămești, Blejani, Crângu kaj Scundu (la sidejo).

Scundu situas ĉirkaŭ 15 kilometrojn sude de Băbeni, la plej proksima urbo. La partoj de la komunumo situas laŭlonge de la distrikta vojo DJ645, kiu ĉe Prundeni debranĉiĝas de la nacia vojo DN64 kaj ĉe Pesceana atingas la distriktan vojon DJ677A. La voje plej proksima fervoja haltejo estas en Orlești (8&nbsp;km).

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Hurdo (sporto)

eta|Vetkuradaj hurdoj
eta|Tradicia salikbranĉa hurdo
**Hurdo** estas aĵura plata plektaĵo el silikaj branĉoj aŭ metalfadenoj, por sekigi fromaĝojn aŭ fruktojn. (NPIV signifo 1)

Ankaŭ ĝi estas plektobaraĵo uzata en vetkuroj de homoj aŭ ĉevaloj. (NPIV signifo 2). Kelkfoje ĝi nomiĝas bariero kvankam tio fakte estas movebla barilo interalie uzata de doganistoj.

La ilo estas uzata interalie por barierokuro aŭ **hurdokuro** en atletiko.

Kategorio:Barierokuro
Kategorio:Atletiko
Nudbrankuloj

[eta|Nudbrankuloj (Nudibranchia) en [Kunstformen der Natur (1904) de Ernst Haeckel.]]
La **Nudbrankuloj** aŭ latine *Nudibranchia* estas klado de molkorpaj, maraj gastropodaj moluskoj kiuj demetas siajn konkojn post ilia larva stadio. Ili famas pro siaj ofte eksterordinaraj koloroj kaj okulfrapaj formoj. Nuntempe, konatas ĉirkaŭ 2 300 validaj specioj de nudbrankuloj.

La vorto "Nudibranchia" venas de la latina *nudus*, nuda, kaj la greka *βραγχια* [branĥia], branko.

Nudbrankuloj ofte ne-fake nomatas "maraj limakoj" (aŭ ekvivalente en aliaj lingvoj, ekzemple angle *sea slug*, france *limace de mer*, germane *Seeschnecke*), sed multaj "maraj limakoj" apartenas al taksonomiaj grupoj kiuj ne proksime parencas al nudbrankuloj. Kelkaj el tiuj aliaj maraj limakoj, kiel ekzemple la fotosintezanta klado *sacoglossa* kaj la kolorplena familio *aglajidae*, ofte konfuzatas kun nudbrankuloj.

## Taksonoj
* *Aphelodoris brunnea*

## Referencoj 
## Literaturo 
* Helmut Debelius kaj Rudie H. Kuiter:
::  *Atlas mondial des Nudibranches*, Éditions Eugen Ulmer, kolekto *«Faune sous-marine»*,‎ 2008, 360 p. (ISBN 2841383237),
::  *Nacktschnecken der Weltmeere*, Kosmos Verlag, 2007, ISBN 978-3-440-11133-8

Kategorio:Gastropodoj
Periclimenes imperator

***Periclimenes imperator***, konata per la ne-faka nomo "imperiestra salikoko" (aŭ ekvivalente en aliaj lingvoj, ekzemple angle *emperor shrimp* aŭ france *crevette impériale*), estas specio de salikoko kun ampleksa distribuo tra la Hinda kaj Pacifika Oceanoj. Ĝi vivas kunmanĝante sur pluraj specoj de gastigantoj, inkluzive la nudbrankulo *Hexabranchus*. A. J. Bruce unue priskribis ĝin en 1967 laŭ ok specimenoj de inter 4 ĝis 7,6 milimetroj.

La "imperiestra salikoko" vivas en akvo ĝis 45 metrojn sub la marsurfaco, kaj povas kreski ĝis longo de 1,9 centimetroj.

Kategorio:Krustacoj
Kategorio:Decapoda
Reĝa Pordego en Szczecin

**Reĝa Pordego** (, ) estas urba pordego en la pola urbo Szczecin. Ĝi lokitas ĉe la placo de Hołd Pruski (angulo de la strato de Jan Matejko kaj placo de Pola Soldato). La pordego estas konstruita en la jaroj 1725-1728, post la urbo estis aneksita de Prusio. Arkitekto de la konstruaĵo estis Gerhard Cornelius van Wallrawe.

La pordego estis parto de la defendaj muroj. Ĝi nomiĝas tiele pro sia origina germana nomo *Königstor*. Krome, en Szczecin troviĝas ankaŭ la dua nuntempe ekzistanta urba pordego: Havena Pordego.

En la jaro 1994 la konstruaĵo estis renovigita. En la pordego estis iam lokita la artgalerio, sed ekde la jaro 2000 ĝi situas la kafejo "Brama Jazz Cafe".

Ekde la 11-an de junio 1954 la pordego estas en la registro de monumentoj.

## Bildoj 

File:Szczecin Brama Krolewska Herkules.jpg|Herkulo kun la klabo kaj leona haŭto
File:Szczecin Brama Krolewska Mars.jpg|Marso kun la glavo kaj la ŝildo
File:Szczecin Brama Krolewska Order Orla Czarnego.jpg|Prusa aglo kaj ordono de la nigra aglo
File:Szczecin Brama Krolewska tablica Chlapowskiego.jpg|La memortabulo dediĉita al Dezydery Chłapowski
File:6_Szczecin,_Brama_Hołdu_Pruskiego_1.JPG|Frontono
File:PolandSzczecinKingsGate.JPG|Pordego en la jaro 2006
File:Stettin_1934_11_27_Königstor_a.jpg|Pordego en la jaro 1934

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Malnovaj bildoj de la pordego (sedina.pl)

## Vidu ankaŭ 
* Szczecin
* Havena Pordego en Szczecin
* Protektitaj monumentoj de Szczecin

Kategorio:Protektitaj monumentoj de Szczecin
Kategorio:Pordegoj en Szczecin
Lernejaj sanservoj

[eta|240px|Larneja [dentisto ekzamenante la dentojn de infanoj. Nederlando, 1935.]]
**Lernejaj sanservoj** aŭ **Lernejaj nutro kaj san-servoj** estas servoj havigitaj laŭ la tuta lerneja sistemo por plibonigi la sanon kaj bonfarton de la infanoj kaj en kelkaj kazoj el la koncernaj familioj kaj la ampleksa komunumo. Tiuj servoj estis disvolvigitaj en diferencaj manieroj ĉirkaŭ la mondo sed la fundamentaj estas konstantaj: nome frua detektado, korektado, preventado aŭ plibonigo de malsanoj, malkapabloj kaj subpremado pro kiuj la lernaĝaj infanoj povus suferi. En la landoj kie instruado estas deviga en difinita aĝo, tiu estas la taŭga epoko por plenumi la ĝeneralajn kampanjojn de vakcinado.

## Ekzemploj de ekzistantaj servoj 
* Aŭstralio http://www.health.wa.gov.au/services/category.cfm?Topic_ID=6
* Kanado http://www.phac-aspc.gc.ca/dca-dea/7-18yrs-ans/comphealth_e.html 
* Irlando http://www.dohc.ie/public/information/childrens_health/school_health_services.html
* Niĝerio havas neregistaran organizon dediĉitan al plibonigo de la sano de la niĝeriaj lernantoj http://www.actionhealthinc.org/
* Singapuro http://www.hpb.gov.sg/hpb/default.asp?pg_id=1161
* Pakistano http://ihspakistan.com/SchoolHealth.html 
* Barato havas neregistaran organizon dediĉitan al plibonigo de la sano de la barataj lernantoj http://www.schoolindia.org

## Notoj 
Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Publika bonfarto
Emil Wolf

**Emil Wolf** [volf], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wolf Emil** (naskiĝis la  1886 en Budapeŝto, mortis la  1947 en De Haan en Belgio) estis hungara kemiisto, negocisto. http://www.kislexikon.hu/wolf_emil.html
eta|Busto de Emil Wolf

## Biografio 
Emil Wolf akiris kemian diplomon en Munkeno. Komence li laboris en Germana Regno, post la hejmenveno en uzino de Gedeon Richter. En 1910 li fondis kemian uzinon "Alka", kiu nun funkcias kiel "Chinoin". Li la unua komencis produkti en Hungario la sintezajn medikamentojn. En 1944 li estis deportita al Germanio. En la sekva jaro li reorganizis la uzinon.

## Produktitaj medikamentoj (elekto) 
* ultraseptyl
* papaverin

## Memorigiloj 
* busto en Újpest de 2010

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Lőrincze

**Lajos Lőrincze** [lajoŝ lOrince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincze Lajos** estis hungara lingvisto.

Lajos Lőrincze http://mek.oszk.hu/00000/00022/html/ naskiĝis la  1915 en Szentgál. Li mortis la  1993 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Lőrincze abiturientis en kolegio de Pápa, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1941. Komence li laboris en instituto, poste li instruis en la menciita kolegio. En 1949 li ricevis postenon en la akademia lingvista instituto. En 1952 li kandidatiĝis, post jaroj li estis nomumita titulara universitata docento. En 1985 li pensiuliĝis, sed li partoprenis en lingvistaj laboroj. Li ricevis premiojn inter 1970 kaj 1992.

En 1952 li kreis programon en Hungara Radio sub titolo *Édes anyanyelvünk* (=Nia kara gepatra lingvo) kaj li fokusiĝis en intereso de la lando. Li partoprenis ankaŭ en redaktadoj de lingvistaj revuoj, post jaroj li aperis ankaŭ en televizio.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Földrajzi neveink élete* (1947)
* *Magyar nyelvjárási bibliográfia 1817–1949* (1951)
* *Édes anyanyelvünk* (1961)
* *Emberközpontú nyelvművelés* (1980)

## Memorigiloj 
* memortabulo, memorĉambro, reliefo en Szentgál
* lernejoj en Szentgál kaj Hegyeshalom

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tempadministrado

[eta|300ra|[Poŝhorloĝo. Horloĝo estas la plej baza ilo por kontroli la tempon kaj distribui la agadon inter la horoj kaj minutoj.]]
**Tempadministrado** estas la ago aŭ procezo de planado kaj ekzercado de konscia kontrolo super la kvanto de tempo dediĉita al specifaj agadoj, ĉefe por pliigi efektivecon, efikecon aŭ produktivecon.

Ĝi estas meta-agado kun la celo maksimumi la ĝeneralan profiton de serio de aliaj agadoj ene de la lima kondiĉaro de limigita kvanto de tempo.

Tempadministrado povas esti helpata de gamo de kapabloj, iloj, kaj teknikoj uzitaj por administradi tempon kiam oni plenumas specifajn taskojn, projektojn, kaj celojn ene de difinita dato. Dekomence, tempadministrado referencas al ĝuste negocaj aŭ laboraj agadoj, sed eventuale la termino plilarĝiĝis por inkludi ankaŭ personajn agojn. Sistemo de tempadministrado estas dezajnita kombino de procezoj, iloj, teknikoj kaj metodoj. Tempadministrado estas kutime neceso en ajn projekt-administrado ĉar ĝi determinas la projektan finigon de tempo kaj agado.

La ĉefaj temoj elirintaj el bibliografio por tempadministrado estas la jenaj:
* Krei medion kondukan al efektiveco
* Establado de prioritateco
* Produkti agadon ĉirkaŭ tiuj prioritatoj
* La rilata procezo de malpliigo de tempo uzita por neprioritatoj
* Stimuloj por modifi kutimaron por certigi plenumadon ene de tempo-rilataj limdatoj.

## Literaturo 
* 
* 
* 
*