open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elemér Jancsó

**JANCSÓ Elemér** (janĉo) estis hungara literaturhistoriisto, kritikisto, redaktoro naskita en Marosújvár la 10-an de aprilo 1905 kaj mortinta la 12-an de novembro 1971 en Kluĵo. Li estis la patro de aktoro, verkisto de Miklós Jancsó kaj la avo de poetino Noémi Jancsó.

## Biografio 
Elemér Jancsó la mezlernejon finis en Kluĵo (1922) la hungaran-francan fakojn en Budapeŝto. Post doktoriĝo li studis du jarojn en Parizo ĝis 1929. Ĝis 1942 li instruis en sia iama mezlernejo. Dume li vojaĝis en Finnlandon, en Nord-Afrikon. Ekde 1934 li estis ano de KZST, ekde 1942 scienca esploristo de ETI, ekde 1945 gvidantprofesoro de Universitato Bolyai, poste ekde 1959 de Universitato Babeş–Bolyai. Li interesiĝis precipe pri periodo de klerismo kaj reformetapo de hungara literaturo de Transilvanio.

## Teksteldonaĵoj 
* Az erdélyi magyar színészet hőskora 1792–1821 (rememoraĵoj de Káli Nagy Lázár (Erdélyi Ritkaságok 1. 1939, 2. kiadás Kv. 1943);
* Bölöni Farkas Sándor: Nyugateurópai utazás (Erdélyi Ritkaságok 11. Kv. 1943);
* Az új Erdély hajnalán, taglibro de Sándor Bölöni Farkas el 1835–36 (Erdélyi Ritkaságok 15. Kv. 1944);
* Batsányi János Válogatott munkái (Haladó Hagyományaink 13. 1953);
* Magyar irodalom (külön kötetben a VII., IX. és X. osztály számára, 1953–54);
* Az Erdélyi Magyar Nyelvmívelő Társaság iratai (1955);
* Csokonai Vitéz Mihály Válogatott művei (1958, 1969);
* Kazinczy Ferenc Válogatott munkái (1960);
* Mint az égő fáklya, mely setétben lángol. Szemelvények a felvilágosodás irodalmából (1962);
* Vörösmarty Mihály: Válogatott lírai költemények (Tanulók Könyvtára 1965);
* Kuncz Aladár: Fekete kolostor. Feljegyzések a francia internáltságból (1965);
* Berde Mária: Tüzes kemence – Szent szégyen (1967);
* Kazinczy Ferenc: Fogságom naplója (1969);
* Lucian Blaga Legszebb versei (1970);
* Bölöni Farkas Sándor naplója (Téka 1971);
* A barokktól a romantikáig (Rohonyi Zoltánnal, 1971).

## Memstaraj volumoj 
* Északafrikában (útijegyzetek, Kv. 1931);
* Északi rokonainknál (Nv. 1932);
* A bukovinai magyarok mai helyzete (Bp. 1934);
* Az erdélyi magyar líra tizenöt éve (Kv. 1934);
* Az irodalomtörténetírás legújabb irányai (ETF 65. Kv. 1934);
* Társadalomtudományi szempontok a magyar irodalomban (Kv. 1934);
* Erdély irodalmi élete 1918-tól napjainkig (Bp. 1935);
* Az erdélyi magyarság életsorsa nevelésügyének tükrében 1914–1934 (Bp 1935);
* A magyar szabadkőművesség irodalmi és művelődéstörténeti szerepe a XVIII. században (Kv. 1936);
* Erdély a felvilágosodás századában (Kv. 1937);
* Nyelv és társadalom (ETF 92. Kv. 1937);
* Reményik Sándor élete és költészete (Erdélyi Füzetek 1. Kv. 1942);
* Bölöni Farkas Sándor élete és munkássága (Kv. 1943);
* Erdélyi jakobinusok (Kv. 1947);
* A magyar irodalom a felvilágosodás korában (egyetemi tankönyv, Kv. 1969);
* Irodalomtörténet és időszerűség (tanulmánygyűjtemény 1929–1970. Szigeti József bevezetőjével és Réthy Andor J. E.-bibliográfiájával, 1972);
* Kortársaim (tanulmányok, cikkek, portrék, bírálatok 1928–1971, sajtó alá rendezte Mózes Huba, 1976).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Aŭtoĥtono (antikva Grekio)

Laŭ la helena mitologio, **aŭtoĥtonoj** aŭ **aŭtoktonoj** estis homoj kreskintaj el la Tero. Pro tio, ili estis por ĉiam speciale ligitaj al ĝi. Tamen, ili ne estis filoj de la diino de la Tero, Geo, ĉar ili, nure kaj simple, havis nek patron nek patrinon, ili kreskis sur la tero kiel plantoj.

Ĉi tiu nask-maniero okazis kiam la Destino ĉesis direkti la Universon, kaj ĝi, laŭ sia propra impeto, renversis la direkton de ĝia movado. En tiuj tempoj teruraj ŝanĝoj ekstermis multajn bestajn specojn, kaj nur elektitaj homoj pluvivis. Ili subite ekvivis inverse: maljunuloj pli kaj pli juniĝadis kaj junuloj malkreskadis, iĝis ĵusnaskitoj kaj poste simple malaperis.

Tiel, la seksa reproduktado ne eblis, kaj ankaŭ morto malaperis en tiu mondo, kie tempo kuris renverse kaj vivantaj estaĵoj juniĝadis. Ironie, kvankam morto ne plu ekzistis, specoj malaperadis. Tamen, kiam la novaj dioj ekregis en la mondo, vivo denove disvolviĝis enorde kaj la supervivantaj generacioj, kiuj spertis juniĝadon, poste maljuniĝis kaj rakontis al iliaj idoj pri tiu nekutima fakto.

Kelkaj el la plej konataj aŭtoĥtonoj estis:

* Amfiktiono, filo, laŭ aliaj verkistoj, de Deŭkaliono kaj Pirra. Li estis reĝo de Atiko post venki Kranaon, sed li estis siavice venkita de Eriktonio.
* Araso, la unua homo, kiu loĝis en Fliasio, ĉe la istmo de Korinto. Lia idaro estis reĝoj de ĉi tiu urbo kaj de Argoso.
* Kastalio, foceano kies filino Tia organizis unuafoje orgiojn honore al Dionizo kaj naskis Delfoson, la homo kiu nomis tiu konatan urbon.
* Cekropo, duone homa kaj duone serpenta. Li estis la unua reĝo de Ateno, kiu estis dediĉata al diino Atena dum lia reĝado. Aliaj verkistoj rakontis ke li estis filo de Geo, ĉar lia nekutima naskiĝo.
* Koreso, fondinto de la templo de Artemiso en Efezo.
* Kranao, reĝo de Ateno venkita de Amfiktiono, kiu spertis la diluvon.
* Eriktonio, kiu, same kiel Cekropo, estis reĝo de Ateno kaj duone homa kaj duone serpenta. Aliaj versioj asertas, ke li ne estis aŭtoĥtono, sed filo de Hefesto kaj Geo, Atisa aŭ Atena.
* Evenoro, atlantidano kies filino estis amita de Posejdono.
* Indo, praulo de la indanoj mortitaj de Zeŭso.
* Lelekso, unua reĝo de Lakonio, kiu alvenis de Egiptio. Eble liaj veraj gepatroj estis Posejdono kaj Libio.
* Palektono, patro de Pelasgo laŭ Esĥilo.
* Pelasgo, kiu eble ne estis aŭtoĥtono, sed filo de la antaŭa aŭ de Zeŭso kaj Nioba. Li estis reĝo de la Peloponezo kaj de Argoso.
* Perifaso, reĝo de Atiko antaŭ Cekropo. Zeŭso transformis ĝin en aglo.
* Figalo, reĝo de Figalio (Arkadio). Eble li estis filo de Likaono.
* Flegiaso, reĝo de flegianoj (Beotio) murdita de Liko. Aliaj verkistoj asertas ke li estis filo de Areso, la belaspekta helena dio de milito, kaj la mortulinoj *Dotisa* (greke Δωτίς, Dotis) aŭ *Krisa* (greke Χρύση, latinigite *Chryse*, "ora").
* Tilo, patro de Halio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.maicar.com/GML/AUTOCHTHONOUS.html
Loránd Daday

**DADAY Loránd** (dadai), plumnomo *Székely Mózes* estis rumanuja hungara verkisto naskita en Beszterce la 6-an de novembro 1893 kaj mortinta en Dej la 23-an de julio 1954.

## Biografio 
Loránd Daday finis teologion en Koloĵvaro kaj en 1924 doktoriĝis en Budapeŝto pri filozofio. Li mastrumadis en sia bieno en Semesnye ĝis 1940. En 1944 li estis urbestro de Deĵo, post 1944 sub kaŝnomo *Kovács Bálint* li estis kunlaboranto de revuo Utunk. Ekde 1946 li estis mezlerneja instruisto en Dej.

## Ĉefaj verkoj 
* *Zátony* (romano, 1930);
* *A térkép* (dramo, bem. Belvárosi Színház, Bp., 1933);
* *Csütörtök* (romano, 1935);
* *Malomszeg* (rekontoj, 1954).

## Bibliografio 
* Fenyő Miksa: Sz. M. (Nyugat, 1930);
* Kós Károly: Sz. M. (Erdélyi Helikon, 1931).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Daday L
Daday L
Moritz Leuenberger

**Moritz LEUENBERGER** estas svisa politikisto kaj membro de la Socialisma Partio de Svislando. Li naskiĝis la 21-an de septembro 1946 en Bielo. Li elektiĝis en 1995 al la Federacia Konsilantaro de Svislando. Li estas la gvidanto de la Federacia Departemento por Medio, Trafiko, Energio kaj Komunikado. Moritz Leuenberger nuntempe estas la plej longe oficanta membro de la svisa registaro. Li oficis 2001 kaj 2006 laŭvice kiel federacia prezidanto. Leuenberger estas advokato kaj honora doktoro de la Universitato Udine.eta|250px|dekstra|Moritz Leuenberger
## Lia vivo 
Leŭenberger naskiĝis en Bielo kiel filo de pastro. Li studis juron en la Universitato de Zuriko kaj aliĝis 1969 al la social-demokrata partio. De 1972 ĝis 1980 li prezidis ties zurikan sekcion. En ĉi-tiu funkcio li estis la unua subskribinto de la Demokrata Manifesto kontraŭ la aktivecoj de la nacia konsilanto de la radikal-demokrata nacia konsilanto Ernst Cincera. Kiel advokato li defendis en tiu tempo ankaŭ membrojn de la zurika junulara movado kiel Stefan Flüeler kaj Dietrich Michael Weidmann. Ek de 1972 li ankaŭ estis membro de la Komunuma Konsilantaro de la urbo Zuriko kaj de 1986 ĝis 1991 li estis prezidanto de la Asocio de svisaj luantoj. De 1991 ĝis 1995 li estis registara konsilianto de la Kantono Zuriko kaj en tiu ĉi funkcio estro de la kantona departemento pri internaj aferoj kaj justico. 1979 li elektiĝis en la nacian konsilantaron, tio estas la granda ĉambro de la svisa parlamento. En tiu periodo li prezidis la parlamentan enketokomision, kiu malkovris la sliparskandalon. La 27-an de septembro li elektiĝis kiel posteulo de Otto Stich al la Federacia Konsilio.
Moritz Leuenberger vivas en Zuriko kaj edziĝis 2006 kun la arkitektino Gret Loewensberg, kun kiu li vivis jam multajn jarojn. Li havas du plenkreskajn filojn kaj estas civitano de Rohrbach.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* reta notejo de Moritz Leuenberger 

Kategorio:Svisaj politikistoj
Kategorio:Svisaj vegetaranoj
Kategorio:Zurikanoj
Kategorio:Federaciaj konsilantoj de Svislando
Hiperpluredro

En geometrio **hiperpluredro** estas ĝeneraligo al *ĉiu* dimensio de plurlatero en du dimensioj, pluredro en tri dimensioj, kaj plurĉelo en kvar dimensioj.

## Konveksaj hiperpluredroj 
**Konveksa hiperpluredro** estas hiperpluredro, kiu estas konveksa, aŭ kiu estas la konveksa koverto de finia aro de punktoj.
Konveksa hiperpluredro povas ankaŭ esti prezentita kiel la komunaĵo de duonspacoj (rando de ĉiuj duonspaco estas hiperebeno). Ĉi tiu komunaĵo povas esti skribita kiel la matrica neegalaĵo:

:Ax \leq b
kie *A* estas *m* per *n* matrico, *m* estante la kvanto de barantaj duonospacoj kaj *n* estas la kvanto de dimensioj de la afina spaco **R***n* en kiu la hiperpluredro estas enhavita; kaj *b* estas *m* per 1 kolumna vektoro. La koeficientoj de ĉiu linio de *A* kaj *b* korespondi kun la koeficientoj de la lineara neegalaĵo difinanta la respektivan duonospacon
Ĉi tiu difino alprenas ke la hiperpluredro estas *n*-dimensia; se ne do la solvaĵo de *Ax* &le; *b* kuŝas en pozitiva afina subspaco de **R***n*.
Notu, ke la komunaĵo de ajna aro de duonspacoj ne nepre estas barita sed ĝi difinas konveksan hiperpluredron se kaj nur se ĝi estas barita.

*n*-dimensia konveksa hiperpluredro estas barita per iu kvanto de *(n-1)*-dimensiaj facetoj. Ĉi tiuj facetoj estas mem hiperpluredroj, kies facetoj estas *(n-2)*-dimensiaj krestoj de la originala hiperpluredro. Ĉiu kresto ekestas kiel la komunaĵo de du facetoj (sed la komunaĵo de du facetoj ne nepre esti kresto). Krestoj estas denove hiperpluredroj kies facetoj estas *(n-3)*-dimensiaj kulminoj de la originala hiperpluredro, kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Kahelaro (geometrio)
* Regula hiperpluredro
** Simplaĵo
** Hiperkubo
** Kruco-hiperpluredro
* Listo de regulaj hiperpluredroj
* Simbolo de Schläfli
* Grupo de Coxeter
* Abstrakta hiperpluredro
* Diskreta orientita hiperpluredro
* Komunaĵo de pluredro kun linio
* Laŭ dimensio:
** 2-hiperpluredro aŭ plurlatero
** 3-hiperpluredro aŭ pluredro
** 4-hiperpluredro aŭ plurĉelo
** 5-hiperpluredro
** 6-hiperpluredro
** 7-hiperpluredro
** 8-hiperpluredro

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Mallonga ĝenerala priskribo de historio de malkovro de regulaj kaj duonregulaj konveksaj hiperpluredroj 

Kategorio:Geometriaj formoj
Kategorio:Hiperpluredroj
Listo de polaj verkistoj

Literaturo>Pola literaturo>Listo de polaj verkistoj
----
[center|eta|500px|*Babie lato*- [Józef Chełmoński]]

## Anglalingvaj 
eta|dekstra|150px|Joseph Conrad
* Joseph Conrad
* Jerzy Kosiński
* Isaac Bashevis Singer

## Beloruslingvaj 
* Symeon Połocki
* Jan Czeczot
* Jan Barszczewski

## Esperantlingvaj 
eta|dekstra|150px|Kazimierz Bein- Kabe
* Leo Belmont
* Kazimierz Bein
* Izrael Lejzerowicz
* Adam Zakrzewski
* Jozefo Wasniewski
* Jean Forge
* Roman Dobrzyński
* Tomasz Chmielik

## Franclingvaj 
eta|dekstra|150px|Jan Potocki
* Jan Potocki
* Adam Mickiewicz
* Guillaume Apollinaire

## Germanlingvaj 
* Stanisław Przybyszewski
* Stanisław Lem

## Jidlingvaj 
* Ichok Lejb Perec
* Abraham Suckewer
* Chaliastra- literata grupo de Varsovio

## Latinlingvaj 
eta|dekstra|150px|Maciej Kazimierz Sarbiewski
eta|dekstra|150px|Jan Kochanowski
eta|dekstra|150px|Jan Andrzej Morsztyn
* Gall Anonim
* Wincenty Kadłubek
* Jan Długosz
* Biernat z Lublina
* Stanisław Hozjusz
* Mikołaj Rej
* Jan Kochanowski
* Maciej Sarbiewski

## Litovlingaj 
eta|dekstra|150px|Adam Mickiewicz
eta|dekstra|150px|Cyprian Kamil Norwid
* Abraham Kulwieć
* Konstantinas Sirvydas
* Konstanty Szyrwid
* Jan Seklucjan
* Józef Albin Herbaczewski
* Antanas Baranauskas
* Salomėja Nėris

## Pollingvaj 
eta|dekstra|150px|Witold Gombrowicz
eta|dekstra|150px|Zbigniwe Herbert
eta|dekstra|150px|Czesław Miłosz
* Mikołaj Rej
* Jan Kochanowski
* Hieronim Morsztyn
* Jan Andrzej Morsztyn
* Mikołaj Sęp-Szarzyński
* Wacław Potocki
* Jan Chryzostom Pasek
* Franciszek Bohomolec
* Wojciech Bogusławski
* Ignacy Krasicki
* Julian Ursyn Niemcewicz
* Adam Mickiewicz
* Juliusz Słowacki
* Zygmunt Krasiński
* Cyprian Norwid
* Henryk Sienkiewicz
* Eliza Orzeszko
* Bolesław Prus
* Stanisław Wyspiański
* Leopold Staff
* Kazimierz Przerwa-Tetmajer
* Jan Kasprowicz
* Bolesław Leśmian
* Julian Tuwim
* Anatol Stern
* Tytus Czyżewski
* Tadeusz Peiper
* Bruno Schulz
* Władysław Reymont
* Stefan Żeromski
* Jarosław Iwaszkiewicz
* Witold Gombrowicz
* Stanisław Ignacy Witkiewicz
* Krzysztof Kamil Baczyński
* Tadeusz Gajcy
* Marek Hłasko
* Edward Stachura
* Wisława Szymborska
* Czesław Miłosz
* Zbigniew Herbert
* Tadeusz Różewicz
* Stanisław Lem
* Stanisław Barańczak
* Adam Zagajewski
* Leszek Engelking
* Andrzej Stasiuk
* Marcin Świetlicki

## Ukrainlingvaj 
eta|dekstra|150px|Bohdan-Ihor Antoniĉ
* Bohdan-Ihor Antoniĉ
* Iwan Zlatokudr

Vidu ankaŭ:

* Pola literaturo
* Pollando

Kategorio:Literaturo de Pollando
Philippe Claudel

**Philippe CLAUDEL** [elparolu fiLIP kloDEL] (naskiĝis la 2-an de februaro 1962 en Dombasle-sur-Meurthe en la franca regiono Loreno, apud Nancio) estas franca verkisto.

## Infanaĝo kaj klerigado 
## Literatura kariero 
Philippe Claudel dediĉis disertacion por André Hardellet. Li estas "konferencestro" maître de conférences en la Nancia Universitato, kie li instruas en la Eŭropa Instituto por Kinarto kaj Aŭdvidaj Helpiloj (Institut Européen du Cinéma et de l'Audiovisuel).
Li patronis la 16-an Festivalon de la Unua Romano (Festival du Premier Roman, en Chambéry, dum 2003.
Aparte korligita al sia regiono, Loreno, li prezidis de 2003 ĝis 2006 la Premion Erckmann-Chatrian.

### Romanoj kaj noveloj 
* ''Meuse l'oubli* [Mozo, forgeso], Balland, Paris, 1999, 141 p.  selektita far la *13-a Festivalo de la Unua Romano*, en Chambéry, dum 2000.
* *Quelques-uns des cent regrets : roman* [Kelkaj el la cent bedaŭroj : romano], Balland, Paris, 1999, 171 p. 
* *J'abandonne : roman* [Forlasas Mi], Balland, Paris, 2000, 105 p. 
* *Le Café de l'Excelsior* [Kafejo Ekselsior], fotografaĵoj de Jean-Michel Marchetti, La Dragonne, Nancy, 1999, 90 p. 
* *Barrio Flores : petite chronique des oubliés : roman* [Barrio Flores : malgranda kroniko de la forgesitoj, fotografaĵoj de Jean-Michel Marchetti, La Dragonne, Nancy, 2000, 94 p. 
* *Le Bruit des trousseaŭ* [La Bruo de la ŝlosilfaskoj], Stock, Paris, 2001, 92 p.  Rakontoj el lia sperto kiel instruisto pri la franca en malliberejo.
* *Les Petites Mécaniques : nouvelles* [La Malgrandaj Meĥanikoj], Mercure de France, Paris, 2002, 158 p. 
* *Les Âmes grises* [La Animoj grizaj], Stock, Paris, 2003, 284 p.  Premio Renaudot 2003. Kaj ĝia adaptaĵo por la kino Adaptation au cinéma, 2005.
* *Trois petites histoires de jouets* [Tri Malgrandaj Historioj pri ludiloj], Virgile, « Suite de sites », Besançon, 2004, 78 p. 
* *La Petite fille de Monsieur Linh* [La Nepino de Sinkoro Linh], Stock, Paris, 2005, 159 p. . Kaj ĝia adaptaĵo por la kino Adaptation au cinéma, dum 2008.
* *Le Monde sans les enfants et autres histoires* [La Mondo sen la infanoj kaj aliaj rakontoj], desegnaĵoj de Pierre Koppe, Stock, Paris, 2006, 181 p. 
* *Le Rapport de Brodeck'' [La Raporto de Brodeck], Stock, Paris, 2007, 414 p. 

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Premiitoj per premio Renaudot
Meza Grekio

**Meza Grekio** (, laŭvorte (sed **ne** en preciza geografia senco) "**firma Grekio**" aŭ "**solida Grekio**" en la senco de "**kontinenta Grekio**") estas unu el la 13 administraj regionoj de Grekio. La regiono, kies administra centro estas la urbo Lamia, ampleksas centran parton de la kontinenta parto de Grekio kaj la insulojn Eŭbeo kaj Σκύρος [], ambaŭ inkluzive de iuj signife pli malgrandaj insuletoj.

Ĝi dividiĝas en kvin provincojn ("prefektujojn", νομοί - *nomí*):

* Evritanio (Nomos Evrytanias), administra centro *Karpenisi*
* Ftiotido (Nomos Fthiotidos), administra centro Lamia
* Beotio (Nomos Viotias), administra centro *Levadia*
* Eŭbeo (Nomos Evvias), administra centro *Ĥalkida*
* Focido (Nomos Fokidas), administra centro *Amfisa*

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la administraj regionoj Tesalio norde, Atiko sude kaj, ne mirige, Okcidenta Grekio okcidente. Do la historia termino Στερεά Ελλάδα, *Stereá Elláda*, laŭvorte "firma Grekio" aŭ "solida Grekio" en la senco de "kontinenta Grekio", neniel en geografia senco signifas la tutan kontinentan parton de Grekio kaj mem konsistas je pli-malpli triono el insuloj kaj insuletoj. Tial ekster la greka lingvo la "pli fidela" traduko al termino "kontinenta Grekio" estas evitata, ĉar geografie oni per tiu termino komprenus la mal-insulan parton de la nuna respubliko, kio estus io tute alia.  

Eĉ pli konfuzige estas, ke ankoraŭ ekzistas la koncepto de pli vasta historia regiono Centra Grekio (), kiu ampleksas areon de sume 24 818,3 kvadrataj kilometroj kaj kuninkluzivas la nunajn administrajn regionojn Atiko kaj la nordan, "kontinentan" parton la la administra regiono Okcidenta Grekio.
 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Okcidenta Grekio

**Okcidenta Grekio** (greke Δυτική Ελλάδα -, *Ditikí Elláda*) estas unu el la 13 administraj regionoj ("periferioj", greke περιφέρεια) de Grekio. Parto de ĝi troviĝas ĉe la sudokcidenta marbordo de la kontinenta parto de Grekio, kaj alia parto konsistigas la nordokcidenton de la preskaŭinsulo Peloponezo. Ekde la jaro 2004 ambaŭ partoj interligiĝas pere de la *Rion-Antirion-Ponto* super markolo inter la Golfo de Patraso kaj la Golfo de Korinto. Okcidenta Grekio havas proksimume 708.000 loĝantojn, el kiuj pli-malpli kvarono vivas en la regiona centro Patraso.

La administra regiono konsistas el tri provincoj ("prefektujoj, greke plurale νομοί / *nomí*, oingulare νομός / *nomós*):
* Aĥeo (Αχαΐα / *Achaía*), 322.789 loĝantoj, administra centro Patraso (Πάτρα / *Pátra*)
* Etolio-Akarnanio (Αιτωλοακαρνανία / *Etoloakarnanía*), 224.429 loĝantoj, administra centro *Mesolongi* (Μεσολόγγι / *Messolóngi*)
* Eliso (Ηλεία / *Ilía*), 193.288 loĝantoj, administra centro *Pirgos* (Πύργος / *Pírgos*)


Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Puhdys

**Puhdys** estas germana rokmuzika grupo. Ĝi estiĝis en 1969. Puhdys enviciĝas inter la plej sukcesaj germanaj grupoj de ĉiuj tempoj, ili vendis pli ol 20 milionojn da albumoj. Ili estis la unua grupo el Orienta Germanio, kiu povis koncerti en Okcidento. eta|maldekstra|Maschine
eta|maldekstra|Bimbo

## Antaŭ la falo de la Berlina Muro 
Antaŭulo de la grupo estis la Udo-Wedel-Combo, fondita en 1965. La nuna grupnomo P..U..H..D..ys kreiĝis el la komencliteroj de la antaŭnomoj de la "pramembroj" Peter Meyer (klavarinstrumento), Udo Jakob (frapinstrumentoj), Harry Jeske (basgitaro) kaj Dieter Hertrampf (gitaro, kanto). La unua prezentiĝo sub la nomo *Puhdys* okazis en Freiberg je la 19a de novembro en 1969.

La aktualaj membroj estas Dieter "Maschine" Birr, Peter "Eingehängt" Meyer, Dieter "Quaster" Hertrampf, Peter "Bimbo" Rasym kaj Klaus Scharfschwerdt. Eksaj membroj: Gunther Wosylus (frapinstrumentoj) kaj Harry Jeske (baso).
eta|maldekstra|Quaster
eta|dekstra|Peter Meyer
eta|maldekstra|Klaus Scharfschwerdt

Komence Deep Purple, Uriah Heep aŭ Led Zeppelin estis modeloj por ili. Per propraj komponaĵoj kaj tekstoj de Wolfgang Tilgner kaj Burkhard R. Lasch la Puhdys evoluis al la plej sukcesa GDR-rokbando dum la 1970-aj jaroj.

Ili estis unu el malmultaj orientgermanaj rokbandoj, kiuj donis koncerton en okcidenta eksterlando. Komerce la Puhdys estis la plej sukcesa eksportaĵo de la GDR-rokmuziko. Kelkaj muzikalbumoj vendiĝis en okcidentaj landoj kaj alportis profiton per impresaj devizoj al la DDR.

## Post la falo de la Berlina Muro 
En la jaroj 1988/89 la bando adiaŭis per granda vojaĝo (parte kun la Lords) tra GDR kaj FRG. Tamen en la jaro 1992 la bando reunuiĝis. La 35-jaran jubileon la Puhdys festis en 2004.

Intertempe kelkaj infanoj de Puhdys-membroj sukcese muzikas ĉe Bell, Book and Candle kaj Stamping Feet. Ankaŭ la unuaj nepoj aspiras karieron kiel muzikistoj.

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1969
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1965
Scardafella

*** Scardafella *** estis genro de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Tiu ĉi genro enhavis du speciojn de grundokolomboj kiuj nun estas inkluditaj en la parenca genro *Columbina*, vivas en Ameriko kaj estas jenaj: 
* Inkaa kolombo, *Scardafella inca*
* Skvamokolombo, *Scardafella squammata*

Ili estas malgrandaj, longvostaj kolomboj kun tre skvameca plumaro, kaj ruĝeca makulo de primaraj flugilplumoj tre rimarkinda dumfluge. Eli estas tre surgrundemaj kaj kutime estas en paroj aŭ etaj aroj en malfermaj areoj, inkludante arbustejojn kaj terkulturejojn.

## Referencoj
*
*
* **Stiles kaj Skutch**, *A guide to the birds of Costa Rica*. ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Kolombedoj
Eveline Widmer-Schlumpf

**Eveline Widmer-SCHLUMPF** naskiĝis la 16-an de marto 1956 en Felsberg apud Koiro, Kantono Grizono, Svislando. Ŝi estas la filino de la eksa federacia konsilanto Leon Schlumpf. Ŝi estas svisa politikistino, iama registar-konsilantino de la Kantono Grizono kaj ĝis junio 2008 membro de la Svisa popol-partio. La 12-an de decembro 2007 ŝi elektiĝis en la Federacian Konsilion anstataŭ la malelektita Christoph Blocher. Eveline Widmer-Schlumpf estas advokatino, edziniĝinta kaj patrino de tri infanoj.eta|dekstra|Eveline Widmer-SchlumpfEveline Widmer-Schlumpf elektiĝis kontraŭ la volo de sia partio al la svisa registaro. Ĉar ŝi akceptis post unu-taga pripensado sian elektiĝon, la kunpartianoj la Svisa popol-partio insultis ŝin perfidistino kaj malakceptis ŝin en la parlamenta frakcio de la partio. Tiel ŝi nun kune kun sia ankaŭ el la frakcio eksigita parti-kolego Samuel Schmid nun estas senfrakcia. En junio 2008 Svisa Popolpartio eksigis sian tutan grizonan sekcion, ĉar unuflanke Widmer-Schlumpf rifuzis libervole forlasi la partion kaj aliflanke ankaŭ la grizona kantona sekcio de SVP rifuzis eksigi ŝin. La kantona sekcio de Svisa Popolpartio en Grizono nun donante al si la novan nomon Burĝa Partio Svislando fondis novan partion.

Dum la elektoj de la naciaj parlamentanoj de Svislando la Burĝa Partio Svislando kaj ĝiaj aliancanoj perdis multajn seĝojn favore al Svisa Popolpartio. Tial la pozicio de Eveline Widmer-Schlumpf en la Federacia Konsilio fariĝis malfacila kaj ŝi decidis demisii je fino de 2015, kvankam en la popolo ŝi ĝuis grandan subtenon. Kiel ŝia posteulo estis elektita la 9-an de decembro 2015 la vaŭda nacia konsiliano Guy Parmelin.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento de Eveline Widmer-Schlumpf sur la retejo de la svisa departemento pri polico kaj justico 

Widmer-Schlumpf, Eveline
Widmer-Schlumpf, Eveline
Inkaa kolombo

La **Inkaa kolombo** (*Columbina inca*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiuj inkludas kolombojn kaj turtojn. Ĝi estas eta kolombo de la genro *Columbina* kiu vivas en Ameriko. 

## Disvastiĝo 
La specifa teritorio estas de sudorienta Usono kaj Meksiko tra Centrameriko ĝis Kostariko. La Inkaa kolombo vivas nur ĉe la Pacifika marbordo de Centrameriko. Spite la fakton, ke ĝia nomo devenas de la Inkaa imperio, tiu ĉi specio ne loĝas en iu el la landoj kiuj konsistigis tiun regionon.  La Inkaa kolombo  estas ofta aŭ abunda en sia teritorio kaj plivastiĝas norden kaj suden.

## Aspekto 
La Inkaa kolombo atingas longon de 16.5&nbsp;cm kaj pezon de 47-48 g. Ili estas sveltaj, kun grizbruna korpo kovrita de plumoj kiuj aspektas skvamecaj (pli grizblua ĉekape kaj iom ruĝecnuanca ĉebruste). La vosto estas longa kaj kvadrata, bordita de blankaj plumoj kiuj povas svingiĝi dumfluge. Tiam la subflugiloj estas ruĝecaj kile ĉe aliaj grundokolomboj kaj ĉe ekflugo la flugiloj produktas diferencigan kaj malbrueman brueton.

## Kutimoj 
Temas pri surterema specio, kiu ariĝas en etaj aroj en malfermaj areoj inklude de arbustejoj kaj terkultivejoj. Ili povas manĝi en urbaj areoj, nutrante sin per herbosemoj kaj profitante facilan disponeblon je akvo pro agrikultura kaj suburba akvumado. La kanto, laŭta kverado kiun homo aŭdas kiel "kaŭ-kuu" aŭ "PUU-pap", aŭskulteblas el arbo, kablo aŭ alia malferma alta ripozejo kiel eĉ televida anteno.

## Reproduktado 
Tiu ĉi specio konstruas feblan neston el bastonetoj 1–8 m altan en arbo, ofte en dorna specio, kie la ino demetas du blankajn ovojn en plej oftaj ovodemetadoj.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* Sibley, David Allen, *The Sibley Field Guide to Birds of Western North America*. ISBN 0-679-45121-8
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica*. ISBN 0-8014-9600-4
* 

## Eksteraj ligiloj 
* La **Inkaa kolombo** (USGS) 
* La **Inkaa kolombo** (Pristudo de Urbaj Birdoj - Cornell)
* Fotaro de *Inkaa kolombo*  VIREO
* Firmoj de **Inkaa kolombo** ĉe Interreta Birdo Kolekto

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Skvamokolombo

La **Skvamokolombo** (*Columbina squammata*) estas neotropisa specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiuj inkludas kolombojn kaj turtojn. Ĝi estas eta kolombo de la genro *Columbina* kiu vivas en Ameriko. 

## Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Franca Gujano, Paragvajo, Trinidado kaj Tobago kaj Venezuelo. Tiu teritorio estas pli suda ol tiu de ĝia samgenra specio, la Inkaa kolombo, spite ties nomo. Ties natura medio estas subtropika aŭ tropika seka arbustejo, subtropika aŭ tropika humida arbustejo, subtropika aŭ tropika laŭsezone humida aŭ inondebla malalta herbejo kaj tre degradita eksarbaro.

## Aspekto
Temas pri grizbruna specio kovrita de plumoj kiuj aspektas skvamecaj (kaj de tie devenas la specinomo). La vosto estas longa. 
## Referenco
* BirdLife International 2004.  Columbina squammata. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Neotropisa faŭno

Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Somera Olimpiko 1964/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1964 
### Unuope 
### Teame 
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1964
Mezőpeterd

**Mezőpeterd** [mezOpeterd] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Berettyóújfalu. Mező signifas kampo, Peterd estas familia nomo (ankaŭ nun).

## Bazaj informoj 
* Areo: 18&nbsp;km²
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 4118
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Mezőpeterd situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nagyvárad. Berettyóújfalu estas proksime. Debrecen troviĝas je 46, Budapeŝto je 225 km-oj.

## Historio 
La komunumo aperas unuafoje en 1291 en skribitaj dokumentoj. En la 17-a jarcento ĝi senhomiĝis kaj refondiĝis en 1733. La fervojo ekfunkciis en 1858. En 1919 la rumanoj okupis la regionon.

## Vidindaĵoj 
Ne menciitaj vidindaĵoj estas la ortodoksa preĝejo kaj la kalvinana preĝdomo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Dombasle-sur-Meurthe

**Dombasle-sur-Meurthe** ​[dɔ̃bal syʁ mœʁt] estas franca komunumo en la departemento Meurthe-et-Moselle kiu troviĝas en la regiono Grand Est.

## Geografio 
Dombasle-sur-Meurthe situas ĉe la enfluejo de la rivereto Sânon en la riveron Meurthe, je 17 km oriente de Nancio kaj 15 km okcidente de Lunéville.

## Historio 
*Ĉeesto de frankoj.
*Terbulo el la mezepoko malaperis antaŭnelonge.
*Post la fondiĝo, en 1873, de la fabriko Solvay [solVE], Dombasle fariĝis la ĉefa centro en la mondo por la produktado de sodo.

## Famuloj 
Dombasle estas la naskiĝ- kaj loĝloko de la verkisto Philippe Claudel.

## Partneraj urboj 
* 20ra Filderstadt

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Meurthe-et-Moselle
* Dombasle-sur-Meurthe (stacidomo)
* Rosières-aux-Salines (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Meurthe-et-Moselle
Atiko

**Atiko** () estas la nomo de antikva pejzaĝo kaj ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis moderna administra regiono ("periferio" nome Atiko (regiono)) de la ŝtato Grekio, kiu samtempe estis provinco ("prefektujo", *nomos*) de Grekio. Ekde 2011 la teritorio apartenas al la administra regiono Meza Grekio.

Dum la epoko de antikva Grekio Atiko estis la ĉirkaŭaĵo de la urboŝtato (poliso) Ateno, kun sanktejo de la diino Atena sur la Akropolo kaj templo de la dio Posejdono ĉe la kabo *Sunion* en la sudoriento de la pejzaĝo. Ankaŭ hodiaŭ Ateno estas la ĉefa loĝloko kaj la administra centro de la regiono.

eta|260px|
eta|250px|
eta|Atiko, do la regiono de Grekio kie situas Ateno.

## Geografio
Atiko okcidente limas al Beotio kaj Megara. Historie gravaj lokoj estas la haveno de Pireo proksime de Ateno kaj la loko Maratono en la nordoriento. Ĉe la orienta marbordo dum la antikva epoko situis la urbo *Thorikos*, ĉe kiu laŭ la helena mitologio albordiĝis la diino Demetra.

Famaj montoj estas Parnizo, Himeto, Egaleo.

## Provincaj distriktoj () 
* Ateno ( Athina)
* Orienta Atiko ( Anatoliki Attiki)
* Pireo ( Pireas)	
* Okcidenta Atiko ( Dytiki Attiki)

## Kulturo
eta|300px|
Francisko Azorín parolas pri la atika arkitekturo kaj priskribis ĝin tiele:

## Vidu ankaŭ
* Atika (dialekto)
* Atiko (arkitekturo)
* Atiko (regiono)
* 1138 Atiko

## Notoj 
Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Peloponezo (administra regiono)

[eta|maldekstra|250px|la templo de [Apolono en Korinto]]
[eta|maldekstra|250px|la apostola preĝejo de [Kalamata]]
**Peloponezo** () estas la nomo de unu el la 13 administraj regionoj (greke περιφέρεια - *periféria*) de Grekio. La administra regiono ne ampleksas la tutan teritorion de la geografia preskaŭinsulo Peloponezo, sed nur iom pli ol du trionojn ekskluzive de la nordo kaj okcidento, kiuj apartenas al la regiono Okcidenta Grekio. La teritorio do inkluzivas la historiajn regionojn Mesenio, Arkadio, Lakonio, Argolando kaj la ĉirkaŭaĵon de la urbo Korinto, kiu inkluzivas la Istmon de Korinto kaj malgrandan teritorion norde de la istmo sur la kontinenta parto de Grekio.

La administra regiono Peloponezo dividiĝas en kvin provincojn ("prefektujoj", greke plurale νομοί - *nomí*, singulare νομός - *nomós*):
* Argolando (Αργολίδα/Argolída), administra centro *Nafplion* (Ναύπλιο/Náfplio)
* Arkadio (Αρκαδία/Arkadía), administra centro *Tripoli* (Τρίπολη/Trípoli)
* Korintio (Κορινθία/Korinthía), administra centro Korinto (Κόρινθος/Kórinthos)
* Lakonio (Λακωνία/Lakonía), administra centro Sparto (Σπάρτη/Spárti)
* Mesenio (Μεσσηνία/Messenía), administra centro Kalamata (Καλαμάτα/Kalamáta)

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Kategorio:Geografio de Peloponezo
Longvosta grundokolombo

La **Longvosta grundokolombo** (*Uropelia campestris*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiuj inkludas kolombojn kaj turtojn. Ĝi estas la ununura kolombospecio de la genro *Uropelia* kiu vivas en Ameriko. 

## Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en arbara pejzaĝo nome *cerrado* de centra kaj nordorienta-centra Brazilo kaj ĉe najbara Bolivio en sudokcidento. Ties natura medio estas seka savano kaj subtropika aŭ tropika laŭsezone malseka aŭ inondita malalta herbejo.

## Aspekto
230px|eta|maldekstre
Ĝi estas malhelgriza en kapo kaj dorso kaj helgriza en subaj partoj. La beko estas malhela, sed la kruroj kaj la okulringoj estas flavaj. La vosto estas longa (de tie la nomo) kaj montras nigrajn kaj blankajn plumojn. Ankaŭ en dorso videblas du paroj de strioj nigroblankaj.

## Referenco
* BirdLife International 2004.  Uropelia campestris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.
## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de "Longvosta grundokolombo" ĉe Interreta Birdo Kolekto
*Fotaro de "Longvosta grundokolombo"  VIREO Photo-High Res
*Photo-High Res; Article & species synopsis arthurgrosset—"Birds of South America"
*Photo-High Res(close-up: shows *yellow eye-ring*); Artikolo geometer–"Brazil Birds"

Kategorio:Birdoj de Bolivio
Mark Foley

**Mark Adam FOLEY** (nask. la 8-an de septembro 1954 en Newton (Masaĉuseco), estas usona politikisto, kiu servis kiel respublikana membro de la Usona Domo de Reprezentantoj de 1995 al 2006, reprezentante la 16-an Distrikton de la subŝtato Florido.

Antaŭe kontite kiel militisto kontraŭ infana turmentado kaj ekspluatado, Foley rezignis de Kongreso la 29-an de septembro, 2006, post kiam aperis kulpigoj, ke li sendis retpoŝtojn kaj tujmesaĝojn de seksa enhavo al adoleskantoj, kiuj antaŭe servis kaj kontinuis servi kiel kongresaj paĝioj. Kiel rezulto de ĉi tiuj aperaĵoj, la FBI (Federala Buroo de Esploro) kaj la Florida Departamento de Leĝ-Efikado komencigis esplorojn pri la mesaĝoj por trovi eblajn krimajn kupigojn. La Komitato pri Etiko de la Domo de Reprezentivoj ankaŭ komencis esplori la konduton de la Doma respublikana gvidec kaj ilian stabon pro pli fruaj avertoj pri la konduto de Foley.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
The Audacity of Hope

***The Audacity of Hope: Thoughts on Reclaiming the American Dream*** (Esperante: ''L'Aŭdaco del' Espero: Pensoj pri restaŭri la usonan revon'') estas la dua libro skribita de tiama usona senatano Barack Obama. Ĝi estis la tria libro en la furorlisto de gazeto New York Times pri nefikciaj libroj en oktobro 2006. La libro prezentas la personan manifeston de Obama por lia kandidateco por la prezidenteca nomumo de la demokratana partio.

Kiam Obama estis kandidato por la senato, li faris la komenc-paroladon ĉe la demokrat-partia kunveno de 2004, kies titolo estis "L'Aŭdaco de l' Espero", kiu puŝis lin al nacia konateco. Per malpli ol 20 minutoj bezonataj pro fari la alparolon Obama estis katapultita al tuja famo, pro kiu multaj analizistoj antaŭvidis, ke Obama povus esti en bona pozicio por eniri la prezidentan vetkuron. En 2006 Obama eldonigis ''L'Aŭdacon de l' Espero'', libre longan rakonton, kiu ekspansiis multe de la temoj, kiujn li origine priparolis dum la kunvenparolo.

Audacity of Hope
The Searchers

***The Searchers*** (anglalingve: "La Serĉantoj") estas grandioza 1956-jara vesterna filmo direktita de John Ford, kiu rakontas de mezaĝa solulo kaj veterano de la Usona Interna Milito (ludata de John Wayne) kiu pasigas jarojn serĉanta por sia forkaptita nepino. Ankaŭ aperas en la filmo estas Jeffrey Hunter, Natalie Wood, Vera Miles kaj aliaj.
eta|maldekstra|250ra|Natalie Wood en *The Searchers*
Ĝi estis ignorita de la Usona Film-akademio kaj ne estis rigardita kiel klasiko. Tamen lastatempe la prestiĝo de la filmo plialtiĝis. Nun ĝi estas vaste rigardita kiel unu el la plej bonaj vesternoj faritaj. Ĝi ankaŭ rangita kiel 12-a en la listo de la Usona Filmo Instituto pri la plej bonaj filmoj. Ĝi estas tre influema filmo, kaj estas inspirita kaj aliajn vesternojn kaj dramaj, sciencfikciajn, kaj Bollywood filmoj.

En 1989, *The Searchers* estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro. La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound*.

Kategorio:Vakeraj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1956
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Told

**Told** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 4117
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fine de sakovojo el la proksima Biharkeresztes. Berettyóújfalu troviĝas je 25, Hajdúszoboszló 57, Debrecen 59, Budapeŝto je 239 km-oj.

## Historio 
La komunumo longe apartenis al familio Toldi, en la 14-a jarcento havis preĝejon. La vilaĝo senhomiĝis en la 17-a jarcento, en 1769 hajdukoj refondis ĝin. En 1919 la rumanoj okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon.

En Told migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas kalvinana preĝejo. Apud la vilaĝo estas restaĵo de Remparo de Ĉorso.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Mezősas

**Mezősas** [mezOŝaŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Berettyóújfalu. La nomo signifas "kampo-aglo", sed laŭ la unua dokumento tio ne estas aglo (hungare *sas*), sed karekso *(sás);* karekso kreskas dense en la tuta regiono. Pli poste okazis ortografia misskribo.
* Areo: 26&nbsp;km²
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 4134
* Telefonprefikso: 54

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, la plej proksima urbo estas Berettyóújfalu.

La komunumo aperas unuafoje en 1213 en skribitaj dokumentoj. En 1605 ĝi iĝis hajduka setlejo. La turkoj okupis Nagyvárad, sekve la urbeto en 1660 senhomiĝis. La refondiĝo okazis en 1740. En 1919 la rumanoj okupis la regionon. Kolĥozo pri *Konkordo* formiĝis en 1950.

Vidindaĵo estas kalvinana preĝejo. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, poŝto.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Megalito

[eta|200px|dekstra|Megalitoj ĉe [Mörön en Mongolio.]]
**Megalito** (el la malnova greka: μέγας (mégas) „granda“ kaj λίϑος (líthos) „ŝtono“) estas ŝtonega monumento el prahistoriaj tempoj.

Laŭ Francisko Azorín **Megalito** estas *Prahistoria konstruaĵo formita per grandegaj ŝtonoj.* Li indikas etimologion el la greka *megas + lithos* (granda ŝtono). Kaj li aldonas la terminojn ciklolito, paralelito, menhiro, kromleĥo, dolmeno.

## Vidu ankaŭ 
* Dolmeno
* Kojnotombo
* Kromleĥ
* Menhiro
* Prahistoria arto
* Stonehenge
* Trilito

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Megalitoj kaj mapoj (angle)
* Menhiroj (germane) 
* Holtorf
* Megalitoj kaj dolmenoj en Rusio 
* Megalitoj, asteroidoj, Stonehenge, Carnac, ... 
* Ttt-ejo pri ŝtonoj
* Privata ttt-ejo pri menhiroj, ŝtonrondoj kaj dolmenoj


Kategorio:Arkeologio
Bojt

eta|dekstra|300ra|Kvastoj, pri kio la vilaĝo nomiĝas
**Bojt** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Berettyóújfalu. La nomo signifas kvasto, sed verŝajne estas ankaŭ familia nomo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27&nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 4114
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Bojt situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el la proksima Biharkeresztes. Debrecen troviĝas je 61 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo en 1208, en 1333 ĝi havis preĝejon. Dum la turkoj Bojt restis viva. La vilaĝo liberiĝis de turkoj en 1692. En 1919 la rumanoj okupis la regionon.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, poŝto, vendejoj, klubo de maljunuloj.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas kalvinana preĝejo, kies turo estas 25 m-ojn longa.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Pivotradiko

[eta|280px|[Oficina taraksako kun pivotradiko]]
**Pivotradiko**, **aksradiko** aŭ **palisradiko** (ĉefradika sistemo) estas radiko, kiu estas pli forta, dika ol la flankaj radikoj. Aksradiko ofte penetras pli suben en la grundon ol la aliaj radikoj.

Aksradiko karakterizas pinojn, juniperojn, larikojn, abiojn, kverkojn, cedrojn, fraksenojn, baobabojn, panfruktarbojn.

La aksradiko servas kiel rezervaĵa organo de iuj legomoj. Oni trovas ankaŭ multjarajn kaj unujarajn herbojn (ekz. *Oenothera biennis*) kun aksradiko uzata kiel manĝaĵo. Vidu la apudan bildon pri leontodo.

La alia ĉefa tipo de radiko estas kvasta radiko (plata, fibra, difuza radiko).

## Vidu ankaŭ 
* Mikorizo
* Radikoharo
* Vaporiĝ-transpiro

## Referencoj 
Kategorio:Radikoj
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Arbara mastrumado
Madejra regolo

eta|* Regulus madeirensis *
**Madejra regolo** estas tre eta paseroforma birdo, inter 8 kaj 8,5 cm longa. Ĝi estas endemiulo sur la insulo Madejro.

Ĝi estas membro de familio regoledoj, kies scienca nomo **Regulidae** devenas el la latina vorto *regulus* aŭ "eta reĝo" aŭ princo, kaj derivas el la koloraj kronoj de plenkreskuloj, kaj estas tre proksime rilata al Fajroverta regolo kaj longaj tempoj ĝi estis konsiderata, kiel nur ĝia subspecio. Diferencoj inter **Madejra regolo** kaj **Fajroverta regolo** estas: malpli longa superokula strio, pli pala oranĝa krono, pli longa beko kaj diversa kantado kaj loĝado.

La birdo serĉas nutradon en lando koverita per eriko (*Erica arborea*) en  kaj en ĝardenoj.

Neston la birdo konstruas de fibroj de plantoj kaj musko, kiuj kunvolvas en formo de globo.
La birdo nutras sin per insektoj.

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 
* Sangster, G., et al. (2005). Taxonomic recommendations for British birds. *Ibis* 147: 821-826 haveble Interrete online.
* Madeira Birds: Madeira Firecrest

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Bedő

**Bedő** (bedO) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu.
eta|200ra|Blazono de Bedő

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 4128
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nagyvárad estas ne tro for. Berettyóújfalu troviĝas je 24, Debrecen je 49, Budapeŝto je 239 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo en 1555. La turkoj faris senhoma la komunumon en 1686, baldaŭ rumanoj refondis ĝin. Komence de la 20-a jarcento oni komputis tie 237 vilaĝanojn en 47 domoj. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon. En 2002 vivis en Bedő rumanoj (53%), hungaroj (45%).

En Bedő migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La grekokatolika (ortodoksa) preĝejo konstruiĝis inter 1845-1850, kies turo plialtiĝis en 1889. Apud la vilaĝo estas restaĵo de Remparo de Ĉorso.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Nagykereki

**Nagykekeki** [nadjkereki] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. La loknomo signifas: granda-rada, sed pli frue signifis ronda arbaro.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Nagykereki

## Bazaj informoj 
* Areo: 37&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 4127
* Telefonprefikso: 54

## Geografio 
Nagykekeki situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo, laŭ traira flankovojo, laŭ la fervojo Debrecen-Nagyvárad. Nuntempe la fervojo finiĝas en Nagykereki.

## Historio 
Antaŭ la turkoj la setlejo estis ankaŭ biencentro kun burgo, kiu en 1592 trakonstruiĝis fortikaĵo. En 1604 la aŭstroj vane sieĝis ĝin. Tial la komunumo iĝis kampurbo. La fortikaĵo trakonstruiĝis baroka kastelo en 1782. En 1919 la rumanoj okupis la regionon. En 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo.

Nuntempe tie funkcias vigla rumana aŭtonomio. En la Kastelo de Nagykereki biblioteko kaj muzeo funkcias.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, klubo de maljunuloj, komuna kuirejo, kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Nagykereki
* Kalvinana preĝejo (Nagykereki)

## Famuloj 
En Nagykereki naskiĝis aktoro Dezső Vidor.
Váncsod

**Váncsod** (vAnĉod) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Berettyóújfalu.
200ra|Blazono de Váncsod

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1350
* Poŝtkodo: 4119
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Váncsod etendiĝas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Mezőpeterd, la ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nagyvárad estas ne tro for. Ĉe la komunumo fluas rojo Eta-Körös, ŝatata fiŝkaptista loko. Berettyóújfalu troviĝas je 15, Debrecen je 51, Budapeŝto je 230 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1213 pri la vilaĝo. Baldaŭe la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1919 la rumanoj okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
La postbaroka kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1790 (laŭ alia informo en 1806, la turo estas 36 metrojn alta. Apud la vilaĝo oni trovis restaĵon de Remparo de Ĉorso.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, apoteko, poŝto.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Kofun

[eta|Daisenryo-kofun, la tombo de la [Listo de imperiestroj de Japanio|imperiestro Nintoku en Sakai, Japanio (5-a jarcento)]]
***Kofun*** (japane: 古墳, *malnova tumulo*) estas malnovaj tumuloj, t.e. montettomboj, en Japanio en Kofun-epoko. Tiaj tomboj devenas el Ĉinio. Ankaŭ megalitaj tomboj estas nomataj *kofun*. Al japanaj *kofun*-oj similaj tomboj troviĝas ankaŭ en Koreio.

[eta|*Noge-Otsuka*-kofun en [Tokio (5-a jarcento]]
[eta|Ishibutai-kofun en [Asuka (Nara)|Asuka, supozita tombo de Soga no Umako.]]
eta|Kofun de Ishibutai en Asuka

## Bibliografio 
Hildja Yukino Wittig: *Megalithgräber in Yamato aus drei Perioden der Kofun-Zeit : mit einem Exkurs über das Fujinoki-kofun (zwischen 560 und 590)*. Mit einer Teilübersetzung des "Sanryōshi" : (1808) / von Gamō Kunpei. Mikrofiche-Ausg. Hänsel-Hohenhausen, Egelsbach 1994, ISBN 3-8267-2070-9

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de la urbo Sakai (angle) 


Kategorio:Kofun-epoko
Kategorio:Asuka-epoko
Kategorio:Nara-epoko
Kategorio:Arkeologio de morto
Kategorio:Holmoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio
Naftoardezo

eta|
**Naftoardezo** aŭ oleo-ardezo estas bitumeneca materialo, fajnograjna sedimenta rokaĵo, el kies solida organika enhavo oni povas gajni nafton per ardigo.

La naftoardezojn karakterizas, ke la tavoloj de rokmineraloj varias inter vera rokaĵo kaj la malhelaj organikaj materialoj. Tiu organika kombinaĵo estas ĉefe kerogeno, nesolvebla finprodukto de bakteria malkonstruado de iamaja plantaj kaj bestaj restaĵoj.

Naftoardezo estiĝis en baseno de iamaj grandaj lagoj, malprofundaj marpartoj, iamaj marĉoj, lagunoj.

La naftoardezo gravas, se oni povas gajni pli da energio el gajnota kerogeno ol mem gajno la kerogenon. Tiu efika punkto estas ĉe ĉirkaŭ 2,5 pezprocento, kiam la foruzata kaj gajnata energio egalas. En la Usono, oni minas, prilaboras nur tiujn naftoardezojn, el kiuj eblas gajni pli ol 42 l kerogenon je tuno.

## Produktado de ardeza nafto 
Post la minado, oni diserigas la naftoardezon kaj ardigas je ĉirkaŭ  kaj la kerogeno transformiĝas al hidrokarbonoj kaj aliaj organikaj kombinaĵoj.

En alia metodo, oni eksplod-diserigas la ardezon en la profundo kaj ekbruligas la rokaĵojn. La hidrokarbonojn oni pumpas sur la surfacon.

La produktado bezonas multe da akvo, mono, dum estiĝas karcinogenaj kombinaĵoj. Pro tio oni nur malmultloke minas naftoardezon tiel en Estonio, Ĉinio, Brazilio kaj Usono (Parachute Creek, Koloradio).

## Vidu ankaŭ 
* Eesti Energia
* naftosablo
Lajos Kuthy

**KUTHY Lajos** (kuti) estis hungara roman- kaj dramverkisto, ano de MTA naskita en Érmihályfalva la 9-an de januaro 1813 kaj mortinta en Nadjvarado la 27-an de aŭgusto 1864.

## Biografio 
Lajos Kuthy pristudis teologion, sed li iĝis guvernisto, jurpraktikanto, poste vicnotario en departemento Bihar. En 1836–37 li estis malliberigita por unu jaro pro partopreno en la junulara universitata movado. Post la liberiĝo li vivis en Nadjvarado, poste en Koloĵvaro li redaktis la landkunvenan ĵurnalon. En 1838 li translokiĝis en Peŝton. En 1843 li estis sekretario de Lajos Batthyány. En 1848 oni nomumis lin oficejestro de ministeriprezidenta oficejo. En 1849 li estis ministeria sekcikonsilanto. Ekde 1845 li estis membro de Societo Kisfaludy. Post la senarmiĝo en Világos li mallonge kaŝis sin, poste li submetis sin al absolutismo.

## Ĉefaj verkoj 
* K. L. munkái (Prózai művek, I–IX. Pest, 1841–53);
* Egy iskolai kaland (Bp., 1898)
* Polgári szózat Kelet' népéhez 1841

## Bibliografio 
* Váli Béla: K. L. élete és munkái (Bp., 1888);
* Wallentinyi Dezső: K. L. életrajza (Rimaszombat, 1897);
* Meggyes Ede: K. L. mint regényíró (Bp., 1939).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj