Paruedoj

[eta|300px|[Granda paruo]]

**Paruedoj** (*Paridae*) estas familio de paseroformaj birdetoj, renkonteblaj en Norda duonsfero (kaj Eŭrazio, kaj Nordameriko) kaj en multaj partoj de Afriko. Ili estas komunlingve nomataj simple paruoj, krome en Usono kaj Kanado oni iam nomas lokajn paruajn speciojn "ĉikadioj" laŭ loka onomatopea nomo (). 

Paruoj estas plejparte malgrandaj, korpulentaj arbaraj birdetoj kun mallongaj konusformaj bekoj kaj movivaj krestoj, en plimultaj specioj tro malgrandaj por rimarki. Ili estas de 10 ĝis 22&nbsp;cm longaj. Diete ili estas adaptivaj ĉiomanĝuloj, manĝantaj, depende de la habitato kaj la sezono, kaj insektojn kaj aliajn senvertebrulojn, kaj semojn, nuksojn kaj fruktojn, kaj, oportunisme, aliajn aferojn (eĉ lardon kaj saloon). 
Multaj specioj de paruoj vivas en aŭ apud homaj setlejoj kaj utiligas birdomanĝejojn, kiam tiuj estas establitaj.

## Morfologio 
Laŭ la supozata aĝo de la familio (6-7 milionoj da jaroj) paruoj estas konsiderataj kiel tre konservativa grupo morfologie. La familio rangas laŭ grando el 9 al 21&nbsp;cm longaj kaj el 5 al 49 g peze, sed kiam la tri monotipaj genroj nome Sylviparus, Melanochlora kaj Pseudopodoces estas ekskluditaj (kio inkludas la plej grandajn kaj malgrandajn paruojn), tiu rangas peze de 7 ĝis 29 g. La familio varias malmulte laŭ formo, kvankam estas konsiderinda variado en plumaro. Ili estas diketaj birdoj kun mallongaj plumoj, fortaj gamboj kaj fortaj mallongaj bekoj. Kelkaj specioj montras iom da seksa dimorfismo rilate bekograndon, korpon kaj plumaron.

## Sistematiko 
 originale apartenis al genro *Parus*, sed nun ĝi estas konsiderata parto de *Poecile*.]]
Ĝis antaŭnelonge granda plejparto de la familio apartenis al unu granda genro *Parus*. En la mez-1990-aj jaroj nur *Pseudopodoces*, *Baeolophus*, *Melanochlora* kaj *Sylviparus* estis konsiderataj apartaj genroj distinge de *Parus*.
Tamen, nun, pro novaj atingoj de molekula filogenetiko, tiu ĉi aranĝo estas komprenata parafiletika. La genro *Parus* estas disigita en kelkajn novajn genrojn, unue far Nordamerikaj aŭtoritatoj, kaj poste far la aliaj. Laŭ esploro de mtDNA b-citoĥromo, la plej raciaj limoj de genro *Parus* estas nur la klado de *Parus major*—*Parus fasciiventer*, kaj eĉ la ĉi-lasta kaj ĝiaj plej proksimaj parencoj povas esti konsiderata distinga genro.

Laŭ la taksonomio de Sibley kaj Ahlquist, la familio *Paridae* estas multe pli vasta kaj enhavas ankaŭ remizedojn kaj egitalojn. La ĉi-unua familio estas vere proksima al paruedoj, fakte povas esti ke la flavbrova paruo kaj la sultana paruo pli malproksimas de *Parus* ol remizedoj. 
Ekzistas proponata sistematiko, laŭ kiu nunaj paruedoj, remizedoj kaj eble ankaŭ stenostiredoj estu unuigitaj en unu familio kiel subfamilioj kun nomoj, laŭorde, *Parinae*, *Remizinae* kaj *Stenostirinae*. Egitaloj, aliflanke, tute ne estas proksime parencaj al iu ajn parua (sub)familio.

Alternativa sistematiko de la nuna *Paridae* proponas unuigi preskaŭ ĉiujn speciojn en unu gigantan genron *Parus* — krom la flavbrova paruo, la sultana paruo kaj eble la nuna *Cyanistes*, sed inklude la alaŭdoparuon.
Kiun ajn sistemon oni elektu, estas kvar principaj kladoj de "tipaj" paruoj: la malhelĉapaj paruoj (*Poecile* kaj *Sittiparus*); la krestataj paruoj (*Baeolophus* kaj *Lophophanes*), tufataj kaj blankvangaj nebrilkoloraj paruoj (*Periparus* kaj *Pardaliparus*); kaj, fine, *Parus sensu stricto* (inklude tiajn genrojn kiel *Melaniparus* kaj *Machlolophus*). Molekula filogenetiko per si mem, tamen, ne povas plene klarigi la interrilatojn inter tiuj ĉi kvar kladoj kaj inter genroj/specioj ene de la kladoj. Oni fortigu ĝiajn konkludojn per analizo de morfologio kaj biogeografio de la birdoj. 
La kvanto de specioj en ĉiu genro baziĝas sur speciolisto de AviList.

## Referencoj 
Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko