open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kastelo de Peresznye

La **Kastelo de Peresznye** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj *Kastelo de Széchenyi-Esterházy–Trauttmannsdorf–Berchtold* [sEĉEnji-esterhAzi]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Peresznye. Tamen estas duboj pri kelkaj el la iamaj posedantoj. Kelkaj opinias, ke familio Széchenyi neniam estis tie posedanto.
eta|maldekstre|Fasado de la kastelo en Peresznye
eta|Aerfoto pri kastelo de Peresznye

## Historio 
Historio de la kastelo estas nebula. Pli frue estis tie kastelo, sed en la 18-a jarcento familio Esterházy (?) plene trakonstruis ĝin. En 1866 grafo Trauttmannsdorf aĉetis la kastelon. Pro geedziĝo la nova posedanto estis familio Berchtold (fonto mencias trakonstruon en 1880) ĝis la ŝtatiĝo depost la 2-a mondmilito. La ŝtato daŭre profitas ĝin kiel domo de gemaljunuloj.
eta|maldekstre|Ŝtuparejo en la arkadoj

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa konstruaĵo kun mansardo situas en mezo de la parko, aleo kuras al la kastelo. La konstruaĵo formas H-majusklon, sed la aloj estas neregulaj, simetrio estas nur en la malantaŭa flanko. En mezo de la fasado supre granda timpano (arkitekturo) etendiĝas, sub la timpano estas 4 arkadoj. En la arkado ambaŭflanke kuras ŝtuparejo kun balustrado kun ornamaj balustroj. En la malantaŭa fasado estas pli malgranda timpano, kiun 6 kolonoj tenas. Interne ofte la ĉambroj havas stukojn.
eta|Aleo al la kastelo
eta|Blazono de la kastelo

## Parko 
Nuntempe strato tranĉas la parkon. En proksimeco de la kastelo la parko similas al ornama ĝardeno kun baroka skulptaĵo el la 18-a jarcento, la alia parto estas pejzaĝa parko. En 1985 oni deklaris protektata imponan platanon (Platanus occienditalis). Menciindas ankaŭ diversaj pinoj, morusoj, eskuloj. En la pejzaĝa parko troviĝas artefarita lago kun insulo. En 2014 oni kreis en la parko sportejo kun ludiloj por infanoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 

Dosiero:Peresznye kastély főhomlokzat2.JPG|Parto de la kastelo
Dosiero:Gróf Berchtold Lipót maszk.JPG|La lasta grafo de la kastelo
Dosiero:Peresznye kastély kővázák.JPG|Ornamaĵoj en la parko
Dosiero:Peresznye Kehely.JPG|Ornamaĵo en la parko
Dosiero:Peresznye barokk ülőpad.JPG|Benko en la parko
Dosiero:Peresznye odvas keltike.JPG|Floroj en la parko
Dosiero:Peresznye allé a kehelyhez.JPG|La parko vintre
Dosiero:Peresznye Hali.JPG|La lago
Dosiero:Peresznye platán.JPG|La protektata platano
Dosiero:Peresznye Rousseau sziget.JPG|La insulo
Dosiero:Peresznye fittnes park.JPG|La sportejo
Dosiero:Peresznye új játszótér.JPG[La ludejo

Peresznye
Kleopatro de Makedonio

**Kleopatro de Makedonio** (en greka Κλεοπάτρα; ĉ. 355/354 – 308 a.K.), aŭ **Kleopatro de Epiro**, estis epir-makedona princino kaj poste reĝino regenta de Epiro. Filino de Filipo la 2-a (Makedonio) kaj Olimpia de Epiro, ŝi estis la nura kompleta fratino de Aleksandro la Granda. Ŝiaj aliaj fratinoj estis duonfratinoj Tesaloniko kaj Cinano, kaj duonfrato Filipo la 3-a (Makedonio).

Ŝi kreskiĝis zorgite de sia patrino en Pella, kiel normala princino. En 338 a.K., Kleopatro estis en Pella kun sia patro dum sia patrino Olimpia foriris al ekzilo en Epiro kun sia molosa frato Aleksandro la 1-a (Epiro) (onklo de Kleopatra), kaj la frato de Kleopatra nome Aleksandro forirs al Ilirio. Tuj Filipo decidis ke li devas alianciĝi al Aleksandro la 1-a proponante sian filinon en geedziĝo. Granda nupto inter Kleopatra kaj ŝia onklo Aleksandro la 1-a (Epiro) okazis en 336 a.K. Estis je la celebro de tiu nupto, kiam okazis la murdo de Filipo la 2-a.

## Eksteraj ligiloj
*Cleopatra  el Charles Smith, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* (1867)
*Cleopatra of Macedonia  el Livius pri antikva historio de Jona Lendering

Kategorio:Antikvaj princoj
Kategorio:Antikva Makedonio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en -308
Montjuïc

**Montjuïc** estas monteto superanta la malnovan urbon kaj malnovan havenon de Barcelono. Multnombraj konstruaĵoj estis konstruitaj tie por la Olimpiaj ludoj de 1992, interalie la Olimpika Stadiono Lluís-Companys.

## Toponimio 
La nomo de *Montjuïc* verŝajne devenas de la latina *Mons Jovis* aŭ *Mons Jovicius*.

## Geologio 
La monto datiĝas de Paleogeno kaj ĝia alteco sur la supro estas 185 metroj.

## Historio 
Kolonio de Iberoj verŝajne setlis en la supro antaŭ ol la Romianoj konstruis tie templon dediĉitan al Jupitero, dio de fulmotondro.

## Aktivecoj 
En Montjuïc troviĝas Botanika Ĝardeno de Barcelono, Arkeologia Muzeo de Katalunio, muzeo de olimpiismo kaj sportoj kaj Fondaĵo Joan Miró.

En parko de Montjuïc ankaŭ troviĝis la Kurejo de Montjuïc kie okazis multnombraj aŭtomobilaj kuradoj interalie la Granda Premio de Hispanio de 1969 ĝis 1975 alterne kun Circuito del Jarama.

La Kastelo de Montjuïc, kiu estis konstruita en la supro de la monteto, enhavas milististan muzeon. Ĝi utilis kiel fortreso kaj malliberejo.

La "Escalada ciclista a Montjuïc" estas bicikla kurado kiu okazas en oktobro.

## Bildgalerio 

Font_Magica.JPG|Magia fontano de Montjuïc
Circuit of Montjuic plate Barcelona.JPG|Memorplato de Kurejo de Montjuïc
Palau Nacional.jpg|Nacia Muzeo de Arto de Katalunio (MNAC)
TorreDeTelecomunicacionesDeMontjuicBarcelona.jpg|Telekomunika turo de Santiago Calatrava

Spain.Catalonia.Barcelona.Vista.Panoramica.Montjuic.jpg|Vido de Montjuïc el de Parko Güell
BarcelonaExpositionPanorama.1929.ws.jpg|Vido de la Internacia ekspozicio de 1929 el de Plaça de Espanya

## Vidu ankaŭ 
* Funikularo de Montjuïc
* Telfero de Montjuïc

## Tradukfonto 
Kategorio:Geografio de Barcelono
Kategorio:Montoj en Hispanio
28133 Kylebardwell

'*28133 *Kylebardwell'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kyle Thomas Bardwell*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la *Ossining High School'' de Ossining (Nov-Jorkio Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
28151 Markknopfler

'*28151 *Markknopfler'''* estas tre malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey'' (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomata en honoro de la skota komponisto, gitaristo kaj kantisto Mark Knopfler, fondisto de Dire Straits en 1977. Li estas inter plej bonaj gitaristoj en la mondo kaj nun estas soloa artisto, produktante muzikon kun kontrea, blusa kaj kelta inspiroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Etiopa ŝemida lingvaro

La **etiopa ŝemida lingvaro** (antaŭe konata kiel la **abisena lingvaro** Tamen, tiu nomo ankoraŭ ne estas vaste uzata.

La dividon al norda kaj suda branĉoj establis Cohen (1931) kaj Hetzron (1972) kaj ĝi vaste akceptiĝis, sed tiun klasigon lastatempe defiis Voigt.

Lasta studo de Kitchen k.a. proponis, per la uzo de Bajesaj komputaj filogenetikaj teknikoj, ke la hodiaŭaj etiopaj ŝemidaj lingvoj de Afriko spegulas unufojan enkondukon de la pralingvo el suda Arabio antaŭ 2800 jaroj, kaj ke tiu unufoje enkondukita pralingvo "rapide diversiĝis" en Eritreo kaj Etiopio.

## Lingvoj 
eta|400ra|Geneologio de la etiopaj ŝemidaj lingvoj
* **Nordaj etiopaj**
** Geeza lingvo (etiopa, kaj pli pasinte, abisena) – formortinta; liturgia uzado en la Etiopia Ortodoksa Eklezio, Eritrea Ortodoksa Eklezio, Etiopia Katolika Eklezio, Eritrea Katolika Eklezio, kaj fare de la Beta Israel.
** Tigraja
** Tigrea
** Dahlaka
* **Sudaj etiopaj**
** Transversaj
*** Amhara–Argoba
**** Amhara – nacia lingvo de Etiopio
**** Argoba
*** Harara–Orienta Guraga
**** Harara
**** Orientaj guragaj
***** Siltea
***** Zaja
** Eksteraj
*** n-grupo:
**** Gafata – formortinta
**** Soddoa
*** tt-grupo:
**** Mesmesa – formortinta (fojfoje konsiderata inora)
**** Muhera
**** Okcidentaj guragaj
***** Meskana (Maskana)
***** Sebatbetaj
****** Sebatbeta guraga
****** Inora

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Cohen, Marcel. 1931. *Études d’éthiopien méridional*. Parizo.
* Hetzron, Robert. 1972. *Ethiopian Semitic: studies in classification*. Manĉestro: Manchester University Press.
* Weninger, Stefan. Vom Altäthiopischen zu den neuäthiopischen Sprachen. *Language Typology and Language Universals*. Redaktoroj Martin Haspelmath, Ekkehard König, Wulf Oesterreicher, Wolfgang Raible, Vol. 2: 1762-1774. Berlino: Walter de Gruyter.

Kategorio:Ŝemida lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Etiopio
Kategorio:Lingvoj de Eritreo
Kategorio:Lingvoj de Sudano
Totenkopfstrasse

La **Totenkopfstraße** aǔ **Totenkopfstrasse** (germane por „ŝoseo de la mortokapo) estas 13,6 km longa montopasejo en la Palatinata Arbaro en la rejnland–palatinataj distriktoj Südliche Weinstraße kaj Bad Dürkheim. Ĝi iras de Sankt Martin tra la Haardt, nordokcidenten en la meza palatinata Arbaro ĝis Breitenstein. Ĉe la montoselo Totenkopf altas ĝis 513,7 m. Tie staras la Totenkopfhütte (= mortkapa kabano).

## Vidindaĵoj 
[eta|la [Totenkopfhütte sur la montoselo Totenkopf ĉe la Totenkopfstraße]]

### Mortkapa kabano 
La kabano, kiu staras sur la montoselo estas mastrumata protektita kabano de la Pfälzerwald-Verein, kiu transprenis ĝin en la jaro 1966.

### Vilaĝkerno de St. Martin 
La mezepoka vilaĝkerno de Sankt Martin situas proksime de la komenco de la Totenkopfstraße. Ĝi staras sub monumentprotekto.

### Paŝteja projekto Sandwiesenweiher 
### Burgo Breitenstein 
[eta|hochkant|Burgo [Breitenstein (Palatinato)|Burgo Breitenstein]]
Je la nordokcidenta fino de la Totenkopfstraße staras nordokcidente de la domareto Breitenstein la Burgo Breitenstein, kiu estis konstruita en la jaro 1246. Post la detruado en 1470/71 fare de la princelektisto Friedrich la Venkanto la burgo estiĝis ruino.

## Galerio 

Totenkopfstraße (tż).jpg|Totenkopfstraße
2012 Pfälzerwald 445 Ritterstein Hüttenhohl.JPG|„Ritter“-ŝtono 239 ĉe la montpasejo Hüttenhohl
Baum bei der Totenkopfhuette 02.jpg|arbo proksime de la kabano Totenkopfhütte
Breitenstein-2.JPG|haltejo de la Kukoltrajneto

Kategorio:Ŝoseoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Palatinata Arbaro
Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Pasejoj en Rejnlando-Palatinato
Glaŭkias

**Glaŭkias** (; regis ĉ. 335 – ĉ. 302 a.K.) estis reĝo de Ilirio de la ŝtato de Taulantioj kiu hegemoniis en la aferoj de Ilirio en la dua duono de la 4a jarcento a.K. Glaŭkias estis unua menciita kiel portanta konsiderindan forton helpe de Klejto de Dardanio, alia princo de Ilirio, kontraŭ Aleksandro la Granda, en la batalo de Peliono en 335 a.K. Ili estis, tamen, ambaŭ venkitaj, kaj Klejto estis devigita rifuĝiĝi ene de la teritorioj de Taulantioj, kie Aleksandro ne povis persekuti lin, dum lia atento estis alvokita aliloken pro la novaĵoj de la ribelo de Tebo.

Oni sciis poste pri Glaŭkias, preskaŭ 20 jaroj poste, havigante rifuĝon por la infanto Pirho, kiam lia patro Eacido de Epiro estis forigita el Epiro; la edzino de Glaŭkias nome Berea de Epiro apartenis al la Eacedoj de Molosanoj. Tiele li ofendis Kasandron, kiu intencis ekposedi Epiron por si mem, kaj kiu malsukcesis proponis al Glaukias 200 atikajn talantojn por transdoni la infanon.

Ne longe poste, la reĝo de Macedonio invadis liajn teritoriojn, kaj venkis lin batale; sed kvankam Glaŭkias ligiĝis per la traktato kiu evitis malamikaĵojn kontraŭ la aliancanoj de Kasandro, li ankoraŭ retenis Pirhon je sia kortego, kaj, post la morto de Alcetas la 2-a de Epiro, en 307 a.K., li kaptis la oportunon por invadi Epiron per armeo, kaj establis la junan princon, tiam 12 jarojn aĝa, en la tronon. La teritorioj de Glaŭkias bordis ĉe tiuj de Apolonio, Ilirio, kaj Epidamnos, kaj tiu proksimeco metis lin en oftaj malamikecoj kun tiuj ŝtatoj. En 312 a.K. li akiris kontrolon de Epidamno. La dato de sia morto ne estas menciitaj, sed ŝajne li estis ankoraŭ reganta en 302 a.K., kiam Pirho revenis al sia kortego, por esti ĉe la geedzeco de unu el siaj filoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
* *The Illyrians* de John Wilkes Paĝo 124 ISBN 0-631-19807-5
* ''Who's Who in the Age of Alexander the Great'' de Waldemar Heckel ISBN 978-1-4051-1210-9

Kategorio:Historio de Albanio
Kategorio:Historio de Grekio
Kategorio:Aleksandro la Granda
Kategorio:Antikvaj reĝoj
Ĉeriza ĝardeno

[eta|Sceno el la *Ĉeriza ĝardeno* ([Moskva Arta Teatro, 1904)]]

***Ĉeriza ĝardeno*** (ruse: Вишнëвый сад, *Viŝniovij sad*) estas rusa teatraĵo. Ĝi estas la lasta teatraĵo de la rusa aŭtoro Anton Ĉeĥov. Ĝi estis por la unua fojo surscenigita en la Moskva Arta Teatro je la 17-a de januaro 1904, en produktaĵo reĝisorita de Konstantin Stanislavski.

Ekde la unua surscenigo en Moskvo ĝi estis mondvaste tradukita al multaj lingvoj. Hodiaŭ ĝi estas konata kiel klasikaĵo. En preskaŭ ĉiu surscenigo ĝi estas iom alie interpretita. Kelkaj reĝisoroj de la teatraĵo estas Charles Laughton, Peter Brook, Andrei Serban, Eva Le Gallienne, Jean-Louis Barrault, Tyrone Guthrie kaj Giorgio Strehler.

eta|maldekstra|Stanislavski kiel Gajev en *Ĉeriza ĝardeno* ĉ. 1922
Temas pri komedio verkita en kvar aktoj, kun etoso en la ekonomia dekadenco de la rusa aristokrataro fine de la 19-a jarcento. Dum tiu periodo, la filoj de tiuj kiuj iam estis sklavoj riĉiĝis kaj okazis reversigo de roloj kio pridemandis la vivmanieron de la tradiciaj riĉaj klasoj.

*Ĉeriza ĝardeno* estas teatraĵo pri la historio de rusa nobela familio kiu pro malbona administrado de siaj havaĵoj devas solvi gravajn financajn kaj ekonomiajn problemojn. La aristokratoj vidas la danĝeron por la familia bieno kie troviĝas fama kaj bela ĝardeno de ĉerizarboj, ĉar ĝi estas aŭkciota. Cele al helpo, komercisto kies patroj estis servistoj de la familio, vidas, ke neniu decidas serioze kaj proponas savi la bienon igante ĝin distra kaj ripoza centro, por kio necesos transformo de la bieno kaj la forhako de la ĝardeno.

## Vidu ankaŭ 
* Olga Knipper

Kategorio:Teatraĵoj de Anton Ĉeĥov
Kategorio:Libroj aperintaj en 1903
Kategorio:Anton Ĉeĥov
Kategorio:Verkoj el la ruslingva literaturo
Antipatro

**Antipatro** aŭ **Antipater** (; ĉ. 397 - 319 a.K.) estis generalo de Macedonio kaj subtenanto de la reĝoj Filipo la 2-a (Macedonio) kaj Aleksandro la Granda. En 320 a.K., li iĝis regento de la tuta imperio de Aleksandro.

Post la triumfa Macedonia venko ĉe la Batalo de Keroneo en 338 a.K., Antipatro estis sendita kiel ambasadoro al Ateno (337–336 a.K.) por negoci pactraktaton kaj revenigi la ostojn de la Atenanojn kiuj estis falintaj en batalo. Li startis kiel granda amiko de kaj la juna Aleksandro kaj de la patrino de la junulo, nome Olimpia; estis eĉ onidiroj ke li estis la patro de Aleksandro. Li helpis Aleksandron en la lukto por sekurigi sian sukcedon post la morto de Filipo, en 336 a.K.

Antipatro komisiis la murdon de Demades.

## Literaturo 
* Lane Fox, Robin (2004). Alessandro il Grande. Einaudi. ISBN 88-06-17250-6.
* Phillips, Graham (2004). Alexander the Great: Murder in Babylon. Virgin Books. ISBN 1-85227-134-5.
* Smith, William (eldonisto); Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, "Antipater", Boston, (1867)
* Waterfield, Robin (2011). Dividing the Spoils - The War for Alexander the Great’s Empire (hardcover). New York: Oxford University Press. p.&nbsp;273. ISBN 978-0-19-957392-9.

Kategorio:Helenaj generaloj
Kategorio:Helenaj historiistoj
Kategorio:Aleksandro la Granda
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en -319
Lolosruhe

eta|maldekstre|Lolosruhe dum vintro
[eta|maldekstre|[Ritter-ŝtono 238:*Lolosruhe – kvin ŝtonoj*]]
**Lolosruhe** estas 573,8 m alta montpasejo en la mezmontaro Haardt, parto de la Palatinata Arbaro en Rejnlando-Palatinato. Ĝi situas en la arbaro de Gommersberg (Gommersberger Wald), eksklavo de la teritorio de la komunumo Gommersheim.

## Geografio 
### Situo 
La pasejo Lolosruhe situas en la Biosfera rezervejo Palatinata Arbaro – Nordaj Vogezoj kaj en la Naturparko Palatinata Arbaro. Ĝi estas la montoselo inter Morschenberg (alteco 608,3 m) en nordoriento kaj Steigerkopf (alteco 613,6 m) en sudokcidento. La pasejo ebligas la transiron de la valo de Edenkoben en la sudoriento al la valo de la rivereto Modenbach en la sudo kaj de la valo de Edenkoben al la valo de la rivereto Argenbach. Ĉe la pasejo troviĝas la „Ritter” ŝtono 238 *Lolosruhe– Kvin ŝtonoj*.

### Fluantaj akvejoj 
La sudoriente de Lolosruhe situanta Sauermilch-valo kun sia fonto,la Sauermilchbrunnen, enfluas post unu kilometro en la rivereton Triefenbach. Sube de la pasejo fontas la rojo Kleyenbach, kiu post ĉ. unu kilometro enfluas rivereton Argenbach. Tiu enfluas apud Breitenstein la rivereton Speyerbach.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Vorderpfalz
Kategorio:Montpasejoj en Germanio
Kategorio:Palatinata Arbaro
Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Montopasejoj en Rejnlando-Palatinato
Lajos Hőke

**Lajos Hőke** [lajoŝ hOke], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hőke Lajos** estis hungara juristo, historiisto.

Lajos Hőke http://somogy.hu/eletrajzok/hoke-lajos.html  naskiĝis la  en Endréd, li mortis la  en Csurgó.

## Biografio 
Lajos Hőke frekventis gimnazion en Gyönk, poste li studis juron kaj teologion en la kalvinana kolegio de Debrecen. En 1835 li ekinstruis en Hódmezővásárhely, en 1838 li estis juristo en juĝejo de Pest (urbo). En la sekva jaro li estis stenografisto-skribisto en la parlamento en Pozsony, en 1840 li advokatiĝis en urbo Pest. Inter 1841 kaj 1849 li estis familia edukisto. (Kelkaj fontoj mencias, ke li batalis dum la Hungara revolucio de 1848.) Inter 1850 kaj 1867 li laboris en la ŝtata administrado en diversaj urboj. En 1861 li estis nomumita subnotario de Hont, post 4 jaroj li estis arkivisto. En 1869 li ricevis neniujn postenojn, tial li pensiuliĝis kaj vivis plu en diversaj parencoj en Dombóvár, Kaposvár kaj Csurgó.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Elemi oktatástan, melylyel a két hazabeli magyar elemi oktatóknak kedveskedik egy növelés barát* (1847) 
* *Kis tükör, az ausztriai birodalmat, különösen Magyarorságot mutató* (1857)
* *Magyarország ujabbkori történelme 1815-től 1892-ig* (1893, 1894)
* diversaj signifaj manuskriptoj
* diversaj artikoloj (pli ol mil) en gazetoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 66-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Eblaa lingvo

La **eblaa lingvo** estas formortinta orienta ŝemida lingvo, kiun parolis popoloj de norda Sirio dum la 3-a jarmilo a.k.e..  Ĝi nomiĝis por la antikva urbo Ebla, en la okcidento de la hodiaŭa Sirio. Laŭ Cyrus H. Gordon, kvankam skribistoj eble fojfoje parolis ĝin, oni verŝajne ne multe parolis la eblaan kaj ĝi estis, anstataŭe, skribita lingvafrankao kun orienta kaj okcidenta kvalitoj.

Oni karakterizis la eblaan kiel orientan ŝemidan lingvon, kiu povus esti tre proksima al la antaŭ-Sargona akada lingvo; ĝia rilato kun ĉi lasta estas disputata:
* Richard I. Caplice, Ignace Gelb kaj John Huehnergard, interalie, opinias, ke la eblaa ne estu rigardata kiel frua akada dialekto pro tio, ke la diferencoj kun la aliaj akadaj dialektoj estas multegaj.
* Manfred Krebernik opinias, ke la eblaa "tiom proksime rilatas al la akada, ke oni povas klasigi ĝin kiel fruan akadan dialekton," kvankam iuj el la nomoj, kiuj aperas en la premaĵoj, estas nordokcidentaj ŝemidaj.

La eblaa estas konsiderata kiel orienta ŝemida lingvo, kiu montras kaj okcident-ŝemidajn, kaj orient-ŝemidajn trajtojn. Gramatike, la eblaa pli proksimas al la akada, sed laŭ vortprovizo kaj laŭ iuj gramatikaj formoj, la eblaa pli proksimas al la okcidentaj ŝemidaj lingvoj.

La lingvo estas konata per ĉirkaŭ 15 000 premaĵoj skribitaj per la kojnoskribo, kiujn oni trovis ekde la 1970-aj jaroj, plejparte en la ruinoj de la urbo Ebla.

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoj de Sirio
Kategorio:Mortintaj lingvoj de Azio
Kategorio:Ŝemida lingvaro
Poroso

**Poroso** aŭ **Poros** (el la greke Πῶρος, *Pôros*), estis reĝo de Pauravas, Hindio, kies teritorio en Antikva Panĝabio enhavis la regionon inter la riveroj Hidaspo (Ĝelum) kaj Acesines (Ĉenabo) en kio estas nuntempe Panĝabio. Poroso luktis kontraŭ Aleksandro la Granda en la Batalo de Hidaspo, supozeble ĉe la loko de nuntempa Mong, Panĝabio. Aleksandro estis tamen ege impresita de sia kontraŭulo kaj ne nur reinstatis lin kiel satrapo de sia propra regno sed ankaŭ garantiis al li dominadon super teroj sudoriente etende ĝis Hifasis (Beas).

Post la morto de Aleksandro en 323 a.K., Poroso estis murdita de unu el la generaloj de Aleksandro nome Eŭdemo iam inter 321 kaj 315 a.K.

## Literaturo 
* Ariano, *The Campaigns of Alexander*, book 5.
* *History of Porus*, Patiala, Dr. Buddha Parkash.
* Lendring, Jona. *Alexander de Grote - De ondergang van het Perzische rijk* (Alexander the Great. The demise of the Persian empire), Amsterdam: Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2004. ISBN 90-253-3144-0
* Holt, Frank L. *Alexander the Great and the Mystery of the Elephant Medallions*, California: University of California Press, 2003, 217pgs. ISBN 0-520-24483-4
* History of India: (from the earliest times to the fall of the Mughal Empire), Dr. Ishwari Prashad
* King Porus - A Legend of Old . Michael Madhusudan Dutt. Gloriga poemo, priskribas legendan venkon de Poroso super Aleksandro.

## Eksteraj ligiloj 
* Porus ĉe Livius, de Jona Lendering
* Wikisource-logo.svg Chisholm, Hugh, ed. (1911). "King Porus". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.

Kategorio:Historio de Pakistano
Kategorio:Historio de Hindio
Kategorio:Aleksandro la Granda
Kategorio:Panĝabio
Pál Keresztes (pastro)

**Pál Keresztes** [keresteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztes Pál** estis hungara pastro, teologo, altlerneja instruisto.

Pál Keresztes http://www.teol.hu/tolna/kozelet/kilencevnyi-szolgalat-utan-bucsuzik-453941  naskiĝis la  en Dunaföldvár kaj mortis la 8-a de oktobro 2021 en Paks.

## Biografio 
Pál Keresztes frekventis piaristan gimnazion en Kecskemét, poste li studis teologion. En 1969 li pastriĝis, en la sekva jaro li doktoriĝis, poste li estis vicpastro en pluraj lokoj de Baranya aŭ Tolna. Inter 1987 kaj 2003 li estis paroĥestro de Siklós, inter 1991-2006 li instruis en Teologia Altlernejo (Pécs). Inter 2003-2012 li estis paroĥestro en Paks, poste en Szigetvár. Li ofte kontribuas en katolikaj gazetoj.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Példabeszéd a farizeusról és a vámosról* (Szeged, 1997) 
* *Ki volt az Igazság Tanítója?* (2006) 
* *A sírok ereje* (2015) - tradukaĵo 

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo kun foto 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* http://pecsiegyhazmegye.hu/index.php

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kálmán Kittenberger

**Kálmán Kittenberger,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kittenberger Kálmán** estis hungara ĉasisto, vojaĝisto.

Kálmán Kittenberger http://tudosnaptar.kfki.hu/k/i/kittenberger/kittenbergerpant.html naskiĝis la  (estas fonto pri malsamaj datenoj) en Hungara reĝlando en Léva (nuntempa Levice en Slovakio), li mortis la  en Nagymaros.

eta|Kálmán Kittenberger en 1920
eta|Busto pri Kálmán Kittenberger
eta|Memortabulo pri Kálmán Kittenberger

## Biografio 
Kálmán Kittenberger frekventis gimnazion kaj pedagogian lernejon en sia naskiĝurbo, poste pedagogian altlernejon en Budapeŝto. Dum lernado li praktikadis en la bestoprepara laboro en la Hungara Nacia Muzeo. Post la pedagogia diplomo li ekinstruis, sed post monatoj li aliĝis al ekspedicio al Afriko. Li sendis kompense al la Nacia Muzeo resume 60 mil preparitajn bestojn, el ili 300 estis nekonata. Resume li estis en Afriko sesfoje dum 10 jaroj. Dum la 1-a mondmilito la britoj kaptis lin kiel malamikon kaj internis lin al Hindio, dum liaj iloj kaj kolektaĵoj malaperis. Li hejmenvenis en 1919, lia sola laborejo estis radakti ĉasistan revuon ĝis 1948. En la malfruaj 1920-aj jaroj li denove havis eblecon reviziti Afrikon. En 1948 la komunistoj deklaris lin "malamiko de la popolo", li vivis plu en Nagymaros, kie li ankaŭ edziĝis. Dum la Hungara revolucio de 1956 lia granda kolektaĵo pene bruliĝis. Post falo de la revolucio li estis rehabilitita.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vadász- és gyűjtőúton Kelet-Afrikában* (1927, Budapeŝto)
* *A megváltozott Afrika* (1930, Budapeŝto)
* *Kelet-Afrika vadonjaiban* (1955, Budapeŝto)
* *Vadászkalandok Afrikában* (1957, Budapeŝto)
* *Afrikai vadászemlékek: Válogatás Kittenberger Kálmán írásaiból*. (2-a eldono 1972, Budapeŝto)

## Memorigiloj 
* bestoĝardeno de Veszprém (urbo) (1958), antaŭe busto (2011)
* busto en Nagymaros
* hungara poŝtmarko (1981)
* memortabuloj en Levice kaj Balatonederics
* strato en Levice
* skolta taĉmento http://www.levaicserkesz.szm.com/kittenberger.htm
* 40 (ĝis tiam nekonata) besto estis nomumita pri Kittenberger (ekzemple Pachyonomastus kittenbergeri)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 79-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj ĉasistoj
Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Pascal Laugier

**Pascal LAUGIER** (naskiĝis ) estas franca scenaristo kaj reĝisoro specialiĝinta pri hororaj filmoj.

## Filmaro 
### Filmoj 
* 2004: *Saint Ange*
* 2008: *Martyrs*
* 2012: *The Secret*
* 2017: *Incident in a Ghost Land*

### Kurtfilmoj 
* 1993: *Tête de citrouille*
* 2001: *4e sous sol*

### Muzikvideoj 
* 2015: *City of Love* de Mylène Farmer

### Making of 
* 2001: *Le Pacte des loups* de Christophe Gans

## Eksteraj ligiloj 
* Pascal Laugier en IMDb
* Pascal Laugier en Allociné
Guzlo

eta|dekstre|250px|Guzlo.
**Guzlo** estas laŭ PIV estas gitarforma unukorda instrumento, uzata ĉe kelkaj slavaj popoloj, sed ankaŭ de aliaj popoloj. Ĝi estas simila al ribeko. Tiu muzika kordinstrumento formata de korpo kun formo de piro kaj unusola kordo; ĝi estas ludata surgenue, frotante la kordon per arko: la guzlo estas instrumento propra de Balkanio. Oni markas ankaŭ hispanan originon, uzata en suda Eŭropo, de moriska deveno (“El Caballero de Olmedo”, de Lope de Vega). Tiele ĝi kongruas kun diversaj difinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Guzlo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* MÉRIMÉE, Prosper: La Guzla, París, Librairie Hachette Et Cia, 1911; La Guzla Ou Choix De Poesies Illyriques: Recueilles Dans La Dalmatie, La Bosnie, La Croatie Et L’Herzegowinw (La guzlo aŭ selekto de iliriaj poeziaĵoj: kolektitaj en Dalmacio, Bosnio, Kroatio kaj Hercegovino). kolekto Rencontres, januaro de 1994.

Kategorio:Kordinstrumentoj
Adine Gemberg

**Adine GEMBERG** (naskiĝinta la  en Sankt-Peterburgo, mortinta la  en Wittenberg) estis germana verkistino.

## Vivo 
Filino de instruisto de la angla kaj de la germana lingvo ĉe la rusa cara kortego tuj post la frua morto de la patri iris al Karlsruhe, kie ŝi laboris kiel karitata evangelia misiistino en malsanulejo. Tie li verkis la unuan libron *Die evangelische Diakonie. Ein Beitrag zur Lösung der Frauenfrage*, kiu aperis en 1894 en Berlino. En la 1896-a jaro ŝi publikigis samloka la duan verkon, nome *Aufzeichnungen einer Diakonissin*.

Post edziniĝo al oficiro en 1886 ŝi provis perlabori unue kiel aŭtorino de humuraĵoj en la berlina gazeto "Berliner Volkszeitung". Antaŭ ĉio ŝi famiĝis per la novelo *Morphium* per kiu ŝi pledis kontraŭ la malfermita traktado de drogproblemoj en familiaj gazetoj. Poste ŝi verkis la en 1898 en Berlino aperintan romanon *Der dritte Bruder im Schlaf – Tod - Wahnsinn*, kiu servu por ankoraŭfoje substreki sian sintenon koncerne pridroga diskutado en la publiko.

## Literaturo 
* Eda Sagarra prie en: *Walther Killys Literaturlexikon: Autoren und Werke deutscher Sprache*. (15 Bände) Gütersloh; Münch en: Bertelsmann-Lexikon-Verl. 1988-1991 (kompaktdisko Berlin 1998 ISBN 3-932544-13-7) vol. 4 p. 107

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Tekstoj elinterrede elŝuteblaj

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Virinoj
Jenő Komjáthy

**Jenő Komjáthy** [komjAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komjáthy Jenő** estis hungara poeto, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *komjáti*.
eta|Busto pri Jenő Komjáthy
Jenő Komjáthy http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  en Szécsény, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Komjáthy frekventis gimnaziojn en pluraj urboj, fine li abiturientis en Esztergom. Li aĝis 18, kiam lia unua poemo aperis. Li studis 4 jarojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto, sed li ne akiris diplomon, nur poste en 1880. Tiutempe li konatiĝis kun Gyula Reviczky. Li ekinstruis en Balassagyarmat, kie en 1882 li edziĝis (baldaŭ li havis 5 gefilojn). En 1885 li estis rolanto en skandalo, baldaŭ li instruis en Szenice, kie li vivis kvazaŭ en ekzilo. Ĉefe tie li verkis ribelantajn poemojn. Lia debuta poemaro aperis ĝuste tiam, kiam li mortis. Li ĉerpis pensojn pri Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer, Baruch Spinoza.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A homályból* (Budapeŝto, 1895, 2-a eldono en 1910) - poemoj 1876-1894
* Elektitaj poemoj kun Gyula Reviczky, József Kiss (Budapeŝto, 1995)

## Memorigiloj 
* busto kaj 2 memortabuloj en Balassagyarmat

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 80-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Peonio (regno)

eta|La triboj de Peonio.
eta|La Peonianoj proksimaj al la Odrisia Regno.
eta|Peonianoj kaj la Regno de Macedonio.
En antikveco, **Peonio** aŭ **Paeonia** () estis la lando kaj regno de **Peonianoj** ().

En Iliado Peonianoj ŝajne estis aliancanoj de Trojanoj. Dum la Persa invado de Grekio la konkeritaj Peonianoj tiom for kiom ĝis la Lago Prasias, inklude la Peoplojn kaj la Siropajones, estis elterigitaj el Peonio al Azio.
En 355-354 a.K., Filipo la 2-a havis avantaĝon pro la morto de la Reĝo Agi de Peonio kaj kampanjis kontraŭ ili por konkeri ilin. Tiele la suda parto de antikva Peonio estis aligita de la antikva regno Macedonio kaj estis nomita Macedonia Peonio; tiu sekcio inkludis la urbojn *Astraion* (poste Strumica) *Stenae* (ĉe la nuntempa Demir Kapija), *Antigonia* (ĉe nuntempa Negotino) ktp.
La precizaj originaj limoj de Peonio, kiel la frua historio de ties loĝantoj, estas malhelaj, sed oni scias ke ĝi situis tuj norde de la antikva Macedonio (kiu korespondis pli malpli kun la nuntempa greka regiono Macedonio), kaj kun la sudoriento de Dardanio (kiu estis simila al la nuntempa Kosovo); en la oriento estis la Trakaj montoj, kaj en okcidento, la Iliroj. Ĝi estis separata el Dardanio per la montoj tra kiuj pasas la rivero Vardar el la tero de Skupi (nuntempa Skopjo) al la valo de Bilazora (nuntempa Veles).

Peonio pli malpli korespondas al la nuntempa Nord-Makedonio kaj al mallarĝa strio de norda Greka Macedonio, ĉe la limoj kun la Respubliko Makedonio, kaj malgranda parto de sudokcidenta Bulgario.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Howe, Timothy; Reames, Jeanne (2008). Macedonian Legacies: Studies in Ancient Macedonian History and Culture in Honor of Eugene N. Borza. Regina Books. ISBN 978-1-930-05356-4.
* Pausanias, Description of Greece. W. H. S. Jones (translator). Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. (1918). Vol. 1. Books I–II: ISBN 0-674-99104-4.
* Smith, William, A dictionary of Greek and Roman biography and mythology. London. Online at Perseus

Kategorio:Balkanio
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Eŭropo
Kategorio:Antikva Macedonio
Kategorio:Antikvaj popoloj
Duoninsula araba dialekto

La **duoninsula araba** aŭ **suda araba dialekto** temas pri la variaĵoj de la araba, kiujn oni parolas en la Araba Duoninsulo. Tio inkludas la landojn Sauda Arabio, Jemeno, Omano, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Kuvajto, Barejno, Kataro, suda Irako, kaj la tribaj popoloj (la historiaj loĝantoj) de Jordanio.

Ĉar tiu ĉi areo estas la hejmlando de la araba lingvo, la lingvo parolata tie estas pli proksima al la klasika araba ol aliloke. Iuj lokaj dialektoj tenis multajn arkaikajn trajtojn, kiujn la aliaj dialektoj perdis, ekzemple iuj konservas la nunigon de nedefinitaj substantivoj. Ili tenas la plimulton el la klasika sintakso kaj vortprovizo, sed ankoraŭ diferencas de la klasika araba, kiel la aliaj dialektoj.

## Variaĵoj 
La jenaj variaĵoj estas ordinare rimarkataj:
* Jemena araba dialekto, kiu montras pasintatempan flekcion per la tre arkaika sufikso *-k*, kiel en la sudaj ŝemidaj lingvoj. Estas rimarkende, ke la dialekto de Adeno havas /ɡʲ/ > [ɡ] kiel en Kairo.
* Heĝaza araba dialekto, parolata en Sauda Arabio laŭ la marbordo de la Ruĝa Maro, precipe en la urboj Mekko kaj Ĝido. Se paroli per severaj terminoj, estas du distingeblaj dialektoj en la regiono Heĝazo, unu parolata de la beduenaj eksterurbaj popoloj kaj alia de la urba popolo. Tamen, la termino plej ofte aplikiĝas al la urba variaĵo, parolata en urboj kiaj Ĝido, Mekko, kaj Jenbo.
* Naĝda araba dialekto, parolata en la centro de la duoninsulo en Sauda Arabio kaj karakterizata per la ŝanĝo de /q/ al [dz] kaj /k/ al [ts].
* Golfa araba dialekto, kiu inkludas la omanan araban, la dofaran araban, kaj la ŝihuhan.
* Bahrana araba dialekto, parolata en orienta Arabio, Omano, kaj Barejno.

Kategorio:Araba lingvo
Kategorio:Arabio
Kategorio:Lingvoj de Barejno
Kategorio:Lingvoj de Irako
Kategorio:Lingvoj de Jemeno
Kategorio:Lingvoj de Jordanio
Kategorio:Lingvoj de Kataro
Kategorio:Lingvoj de Kuvajto
Kategorio:Lingvoj de Sauda Arabio
Kategorio:Lingvoj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét)

La **Kalvinana Jura Akademio** en Kecskemét estis grava edukejo en Hungario.

## Historio 
Dum dominado de turkoj la kalvinanoj en Kecskemét havis liberecon pri la religio. Ili konstruis kalvinana bazlernejon en 1564. Ĝi bruldetruiĝis en 1678, pli nova domo estis konstruita en 1753. Intertempe la edukado okazis jam en meza nivelo. En 1831 oni konstruis la videblan konstruaĵon, kie jam altlernejo funkciis kun teologia kaj jura fakultatoj. Tiu dato estas naskiĝdato de la akademio. En 1835 oni deklaris ĝin liceo, en 1841 altlernejo. Post falo de la Hungara revolucio de 1848 la Habsburgoj mallevis la rangon al gimnazio. Pro la politikaj reformoj la altlernejo estis refondita en 1860, post 4 jaroj la studentoj lernis jam 4 jarojn. Ekde 1913 la altlernejo ricevis imponan novan domon. En 1924 la titolo oficiale iĝis universala kalvinana jura akademio, kiu plene ĉesis komence de la socialismo en 1949.

## Elektitaj instruistoj 
* Zsigmond Ács
* Dezső Buday (instruisto) (vicakademiestro)
* István Csekey
* Gyula Joó (akademiestro (1912–1921))
* Géza Magyary
* Pál Maday
* László Ottlik
* Zoltán Pázmány

## Elektitaj studentoj 
* Zsigmond Ács
* Miklós Bezegh-Huszágh
* Gyula Bielz
* **Mór Jókai**
* Elek Kada
* István Szappanos
* János Muraközy
* Károly Papp (pastro)
* Ödön Splényi
* József Tóth (advokato)

## Fontoj 
* http://www.bacstudastar.hu/hires-iskolak-kecskemeten 
* http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/telepulesek_ertekei/Kecskemet/pages/a_foter/019_ujkollagium.htm

Kategorio:Altlernejoj en Hungario
Kategorio:Kecskemét
Eŭska Esperanto-Asocio

**Eŭska Esperanto-Asocio** estas la (laŭ vidpunkto de administra politiko) regiona respektive (laŭ vidpunkto de kulturo kaj etneco) nacia organizaĵo por subteno de la internacia lingvo Esperanto en Eŭskio, do en la regiono de la okcidentaj Pireneoj kaj ties norda kaj suda ĉirkaŭaĵo, parte apartenanta al la politika ŝtato Hispanio, parte al Francio, kie tradicie parolatas la eŭska lingvo. La centra asocia oficejo situas en Bilbao. 

En 1993 kaj 1994 la asocio eldonis la bultenon Eŭska Kverko, karakterizata "eŭskisma kaj skandaleta", kiun en sia junaĝo ĉefredaktis la matematikisto kaj esperantlingva verkisto Joxemari Sarasua. 
Inter la plej gravaj publikaĵoj de la lastaj jaroj estas du verkaĵoj de Aitor Arana: la plej ampleksa vortaro Eŭska-Esperanta kaj Esperanta-eŭska (2015), dudirekta vortaro kun po ĉ. 20 000 kapvortoj en ĉiu direkto kaj multaj ekzemplaj frazoj kaj parolturnoj kaj lernolibro de Esperanto por parolantoj de la eŭska: *Esperantoa ikasgai* (unua eld. 1990, dua eld. 2016).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*De historio de la eŭska laborista movado
*Listigo de la eŭskaj esperantistoj   kiel loka grupo en Hispanio
*Bildo de numero de la gazeto Eŭska Kverko el la jaro 1991-a
 
Kategorio:Eŭskaj Esperanto-asocioj
Statira la 2-a

**Statira la 2-a** (; died 323 BC), eble ankaŭ konata kiel **Barsine**, estis la filino de Statira la 1-a kaj Dario la 3-a (Persio). Post la malvenko de ŝia patro en la Batalo de Iso, Statira kaj ŝiaj fratinoj iĝis kaptitaj de Aleksandro la 3-a ("Aleksandro la Granda"). Ili estis bone traktitaj, kaj ŝi iĝis la dua edzino de Aleksandro ĉe la Suzaj nuptoj en 324 a.K. En la sama ceremonio Aleksandro ankaŭ edzinigis ŝian kuzinon, Parisato, filino de la antaŭulo de Dario. Post la morto de Aleksandro en 323 a.K., Statira estis mortigita de Roksano, lia unua edzino.[eta|300ra|La [nupto de Statira la 2-a kun Aleksandro la 3-a de Macedonio kaj de ŝia fratino, Dripetis, kun Hefestiono ĉe Suzo en 324 a.K.]]

Statira signifas *la preĝanta junulino*. La origino de Statira estas Setatira. En persa *Seta* signifas *preĝanta* kio venas el la vorto *Setajeŝ*, Ankaŭ *Tira*, en malnova persa, estis sufikso uzita por inoj.

## Fontoj 
* Carney, Elizabeth Donnelly (2000), Women and Monarchy in Macedonia, Norman, OK: University of Oklahoma Press, ISBN 0-8061-3212-4
* O'Brien, John Maxwell (2001), Alexander the Great: The Invisible Enemy - A Biography, New York: Routledge, ISBN 0-415-10617-6
* Stewart, Andrew F. (1993), Faces of Power: Alexander's image and Hellenistic politics, Berkeley, CA: University of California Press, ISBN 0-520-06851-3
* Tarn, W.W. (2002), Alexander the Great: Volume II Sources and Studies, Cambridge University Press, ISBN 0-521-22585-X origine publikigita en 1948 de Cambridge University Press

## Eksteraj ligiloj 
* Pothos.org - Stateira, patrino kaj filino 
* Livius.org - Barsine/Statira 

Kategorio:Persaj reĝedzinoj
Kategorio:Aleksandro la Granda
28161 Neelpatel

'*28161 *Neelpatel'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Neel Sanjay Patel*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Li estis lernanto ĉe la *Oviedo High School'' de Oviedo (Florido, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Peter Hans Kolvenbach

**Peter Hans KOLVENBACH, SJ** (naskiĝis la 30-an de novembro 1928 en Druten, Nederlando, mortis la 26-an de novembro 2016 en Bejruto, Libano) estas nederlanda kleriko, pastro de Katolika Armena Eklezio, lekciisto de ĝenerala lingvistiko kaj de orientaj lingvoj, rektoro de Papa Orienta Instituto, ĝenerala superulo de la Societo de Jesuo

## Vivo 
Kolvenbach pasigis infanecon en Druten apud Nijmegen en Nederlando. Novicadon al Societo de Jesuo eniris la 7-an de aŭgusto 1948 en Mariendaal. Post finitaj en Nijmegen filozofiaj studoj estis sendita al Libano, kie doktoriĝis pri teologio en universitato al Sankta Jozefo en Bejruto. Nelonge poste, en 1961, ordiniĝis.

De 1964 ĝis 1976 en Hago, Parizo kaj Bejruto instruis orientajn lingvojn, kune kun la armena. Intertempe estis provincestro de vicprovinco (dependa de Francio) en Proksima Oriento (Libano, Sirio, Egiptio). En 1981 iĝis rektoro de Orienta Instituto ĉe Pontifika Gregoria Universitato en Romo.

La 13-an de septembro 1983, dum la 23-a Ĝenerala Kongregacio de la Societo de Jesuo, Kolvenbach estis elektita la 29-a generalo de la ordeno.

En 1987 gvidis antaŭpaskajn religiajn ekzercojn por la papo kaj Roma kurio.

La 2-an de februaro 2006 informis membrojn de la Societo de Jesuo, ke – laŭ scio kaj permeso de Benedikto la 16-a – intencas rezigni la postenon en 2008, kiam atingos aĝon de 80 jaroj. 25-a Kongregacio la 19-an de januaro 2008 elektis Adolfo Nicolás nova ordengeneralo.

## Verkoj 
* Une mission agréable (Munus suavissimum), Paray-le-Monial, 1988.
* Vous avez dit 'Jésuites'? (dialogue avec R. Giacomelli), Médiaspaul, Paris, 1991.
* Fous pour le Christ; sagesse de Maître Ignace, Lessius, Bruxelles, 1998.
* (en) The road from La Storta, Institute of Jesuit Sources, Saint-Louis, 2000.
* Faubourg du Saint-Esprit (entretiens avec J.-L. Ponthier), Bayard, Paris, 2004.
* Suivre le Christ, un choix exigeant, DDB, 2010.

## Vidu ankaŭ 
* Kongregacio por la evangelizado de la popoloj
* Kongregacio por la institutoj de konsekrita vivo kaj societoj de apostola vivo

## Eksteraj ligiloj 
* Peter-Hans Kolvenbach, SJ
* His Biography on jesuit.org.au ĉe Wayback Machine
* Literatur von und über Peter Hans Kolvenbach Katalogo de la Germana Nacia Biblioteko

Kategorio:Nederlandaj katolikaj pastroj
Kategorio:Nederlandaj orientalistoj
Kategorio:Nederlandaj teologoj
Kategorio:Nederlandaj filozofoj
Kategorio:Nederlandaj jezuitoj
Parisato la 2-a

**Parisato**, la plej juna filino de Artakserkso la 3-a de Persio, edziniĝis al Aleksandro la Granda en 324 a.K. dum la nomitaj Nuptoj de Suzo. Ŝi eble estis murditaj de la unua edzino de Aleksandro nome, Roksano, en 323 a.K.

## Biografio 
Post la morto de ŝia patro en 338 a.K., ŝia frato Arses regis dum mallonge, antaŭ esti sukcedita de sia duon-kuzo, Dario la 3-a, en 336 a.K. Ŝajne post la morto de sia patro, Parisato kaj ŝiaj fratinoj pluloĝis en la kortego de Persio. Dum la kampanjo de Dario kontraŭ la invado de Aleksandro la Granda, Parisato kaj ŝiaj fratinoj, kun multaj aliaj membroj de la persa elito, akompanis la persan armeon. Post la Batalo de Iso en 333 a.K., Parisato kaj multaj el ŝia parencoj estis kaptitaj en Damasko fare de la Macedonia generalo Parmenio.

## Aleksandro 
Eble Parisato restis en Suzo kun la virinoj de la familio de Dario dum Aleksandro kondukis kampanjon en Hindion. Tiuj nuptoj de Suzo daŭris kvin tagojn. Dum tiu tempo, 90 aliaj persaj nobelinoj estis edzinigitaj al Macedonianoj kaj al aliaj grekaj soldatoj kiuj estis fidelaj al Aleksandro.

## Referencoj 
## Fontoj 
* Carney, Elizabeth Donnelly (2000), Women and Monarchy in Macedonia, Norman, OK: University of Oklahoma Press, ISBN 0-8061-3212-4
* Garthwaite, Gene R. (2005), The Persians, Malden, MA: Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-860-3
* O'Brien, John Maxwell (2001), Alexander the Great: The Invisible Enemy - A Biography, New York: Routledge, ISBN 0-415-10617-6

Kategorio:Antikva Macedonio
Kategorio:Aĥemenida imperio
Kategorio:Antikvaj reĝinoj
Kategorio:Aleksandro la Granda
Dio de la truoj

La **Dio de la truoj** (ankaŭ konata kiel **Dio de la malplenaĵoj** aŭ **Dio truŝtopilo**) estas speco de teologia perspektivo en kiu la truoj aŭ malplenaĵoj en la scienco estas uzataj kiel evidentaĵo aŭ pruvo pri la ekzisto de Dio. La termino estis kreita de kristanaj teologoj ne kun la celo senkreditigi la diismon, sed por signali la paralogismon pri la fido je la teologiaj argumentoj por la ekzisto de Dio. Kelkfoje ĝi estas ankaŭ uzata kiel referenco al ia formo de  *argumentum ad ignorantiam*.

Ĝin oni ankaŭ uzas kiel derivaĵo de la diismo laŭ kiu tio kio ne eksplikeblas per la homa racio restas ekster la dia ago. Tial do, la agado de Dio restas enfermita kaj limigita al la truoj aŭ malplenaĵoj kiujn la scienco ankoraŭ ne povas ekspliki. Tiu ĉi koncepto supozigas interagadon inter la religiaj klarigoj de la naturo kaj la sciencaj klarigoj. La tradicia diismo asertas ke dio estas trans la naturo; kiel korolario, dum la scienco progresas la spaco kiu restas al dio malgrandiĝas.

La "dio de la truoj" ofte uziĝas por priskribi la deklivon de la religiaj klarigoj pri fizikaj fenomenoj, kiuj en la lastaj jaroj havas rigoran sciencan eksplikon. Kiel ekzemplo eblas citi la primitivajn priskribojn de la fenomenoj kaj fizikaj objektoj (la suno, la luno, la steloj, la tondro kaj la fulmotondroj) kiuj estis gedioj aŭ iliaj kreaĵoj. Kiam la sciencistoj trovis klarigojn tra la astronomio, la meteologio, la geologio, la kosmologio kaj la biologio, la "bezono" de iu ajn dio por klarigi tiajn fenomenojn progresive reduktiĝis ĉar restas malmultaj truoj en la sciado. Tiu ĉi rezonadlinio ofte konkludas ke, ĉar la scienco ĉiam eksplikas pli kaj pli, la spaco por la diismaj eksplikoj pri la naturo iĝas ridindaj kaj ke la hipotezo pri ekzisto de dio iĝas nenecesa.
  
## Vidu ankaŭ 
* *Deus ex machina*
* *Argumentum ad ignorantiam* 
* Kreismo
* Diismo
* Post-diismo
Kieselbach (Gaulsbach)

La rojo **Gaulsbach** estas orografie maldekstra flankrivero de la Nahe en la rejnlando-palatinata distrikto Bad Kreuznach. Ĝia supra parto nomiĝas **Kieselbach**.

## Geografio 
### Riveriro 
La Gaulsbach havas sian fonton kiel *Kieselbach* en la suda Soonwald inter ties montoj *Karchrech* kaj Alteburg iom sude de la „Kesselbrucher Linie“ sur alteco de ĉ. 520 m. De tie la rivero fluas suden tra Langenthal kaj atingas finfine Monzingen, ĉe ties suda rando ĝi enfluas sur alteco de 160 m, en la rivero Nahe.

### Alfluantoj 
* Steinbach (*dekstre*), orientnordoriente de Seesbach, 1,6&nbsp;km kaj 4,3&nbsp;km²
* Seesbach (*dekstre*), orientsudoriente de Seesbach, 2,6&nbsp;km kaj 4,5&nbsp;km²
* Müllerslochbach (*maldekstre*), ĉe la vilaĝrando de Langenthal, 1,6&nbsp;km kaj 1,6&nbsp;km²
* Auener Bach (*maldekstre*), mallonge post Langenthal, 4,9&nbsp;km kaj 7,1&nbsp;km²
* Getzbach (*maldekstre*), 1,4&nbsp;km kaj 0,4&nbsp;km²
* Kerrbach (*maldekstre*), en Monzingen, 4,0&nbsp;km kaj 5,1&nbsp;km²

Kategorio:Akvokolekta areo de Nahe
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Geografio de Hunsrück
Kategorio:Distrikto Bad Kreuznach
Batalo de Hidaspo

eta|Poroso atendas la atakon de Aleksandro, Julio 326 a.K.
[eta|dekstra|Imagita hindia milit-[elefanto kontraŭ la armeo de Aleksandro, de Johannes van den Avele.]]
La **Batalo de Hidaspo (aŭ de Ĝelum)** estis luktata de Aleksandro la Granda en 326 a.K. kontraŭ la reĝo Poroso de Pauravas, nome regno ĉe la bordoj de la rivero Hidaspo (nune konata kiel Ĝelum) en Panĝabio ĉe Bhera, supozeble situa ĉe la loko de la nuntempa urbo Mong, Pakistano. La batalo rezultis en kompleta venko de Macedonianoj kaj la aligo de Panĝabio, kiu estis trans la plej orientaj limoj de la jam absorbita Persa Imperio, ene de la Aleksandra Imperio.

La decido de Aleksandro trapasi la rivero inundanta pro musono spite la forta hindian vifladon, por kapti la armeon de Poroso flanke, estis referita kiel unu el liaj "majstroverkoj". Kvankam venka, ĝi estis ankaŭ la plej kosta batalo luktita de Macedonianoj. La rezisto fare de la reĝo Poroso kaj liaj trupoj ricevis la respekton de Aleksandro, kiu petis al Poroso iĝi pormacedonia satrapo.

La batalo estis historie grava ĉar malfermis Hindion al la grekaj politikaj (seleŭka, grek-baktria, hind-greka) kaj kulturaj influoj (Greka Budhismo), kiu plue havis efikon dum multaj jarcentoj.

## Notoj 
## Referencoj 
### Modernaj 
* Green, Peter (1974). *Alexander of Macedon: A Historical Biography*. ISBN 978-0-520-07166-7
* Rogers, Guy (2004). *Alexander: The Ambiguity of Greatness. New York: Random House*.
* 
* Fuller, John (1960). *The Generalship of Alexander the Great. New Jersey: De Capo Press*. ISBN 978-0-306-80371-0
* 

### Antikvaj 
* Diodoro Sicilia (90-30 a.K.). *Bibliotheca Historica*.
* Kinto Kurtio Rufo (60-70 p.K.). *Historiae Alexandri Magni*.
* Plutarko (75 p.K.). *La vivo de Aleksandro la Granda, Paralela vivoj*.
* Ariano (komenco de la 2a jarcento p.K.).
* Metz Epitome.

## Eksteraj ligiloj 
* Hydaspes (Jhelum) 

Kategorio:-326
Kategorio:Historio de Pakistano
Hidaspo
Hidaspo
Hidaspo
Anaksarĥo el Abdero

**Anaksarĥo el Abdero** (; ĉirkaŭ 380 – ĉirkaŭ 320 a.K.) estis greka filozofo de la skolo de Demokrito. Kune kun Pirono, li akompanis Aleksandron la Grandan en Azion. La informoj pri liaj filozofiaj vidpunktoj sugestas ke li estas antaŭulo de Grekaj skeptikuloj.

## Eksteraj ligiloj
* O'Keefe, Tim. "Anaxarchus". Internet Encyclopedia of Philosophy. http://www.iep.utm.edu/anaxarch/ Alirita la 29an de Novembro 2016.

Kategorio:Helenaj filozofoj
Kategorio:Aleksandro la Granda