Hidrargo

{{Informkesto kemia elemento

|simbolo                    = Hg
|numero                     = 80
|nukleona                   = 202
|nomo                       = Hidrargo
|latine                     = Hidrargyrum
|super                      = Cd
|sub                        = Cn
|maldekstre                 = oro
|dekstre                    = talio
|suba tabelo                = jes

|kemia grupo                =Transiraj metaloj 
|RN-CAS                     =7439-97-6
|grupo                      =12
|periodo                   = 6
|bloko                      = d
|pezono en terkrusto        =0,00004
|koncentracio en marakvo    =
|nombro de naturaj izotopoj =7
|dosiero                    = Pouring_liquid_mercury_bionerd.jpg
|dosiero_priskribo          = Likva hidrago ĉe ĉambra temperaturo
|aspekto                    =arĝentblanka

|relativa atompezo          = 200,59
|atoma radiuso              = 150
|kovalenta radiuso         = 132
|radiuso de van der waals   = 155
|elektrona konfiguracio     = Xe 4f14 5d10 6s2
|elektronoj en surfacoj     =2, 8, 18, 32, 18, 2
|oksidigxa nombro           =**2**, 1

|materia stato              = likva
|kristala strukturo         =romboedra
|denseco                    = (293,15 K) 13,5459
|malmoleco                = 1,5
|magneta konduto            =diamagneta (\chi_{m} = −0,28 · 10−4)
|degelpunkto c              = −38,84
|degelpunkto k              = 234,31
|bolpunkto c                = 356,73
|bolpunkto k                = 629,88
|molara volumeno            =14,09
|materia fandopunkto        = 2,295
|materia bolpunkto          = 59,11
|premo de satura vaporo     =(293,15 K) 0,163 Pa
|rapido de sono           =(293,15 K) 1407
|specifa varmokapacito       =138,8
|elektra konduktivo         =() 1,04 · 106
|elektra rezistivo         =() 961 nΩ·m 96,1 ·10–8
|termika konduktivo            = 8,34

|diversaj                   = jes
|elektroda potencialo      =(Hg2+ + 2 e−
→ Hg) 0,8535
|elektronegativeco          = 2,0
|brulvarmo je m3            =
|brulvarmo je kg            =
|ioniga energio             =1-a 1007 kJ/mol  2-a 1810 kJ/mol 3-a 3300
|ionta radiuso              =

|izotopoj=

}}

**Hidrargo** (, *hydro* = akvo, *argyrum* = arĝento) estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon **Hg** kaj atomnumeron 80. Ĝi estas peza, arĝentkolora transirmetalo, kaj unu el du elementoj, kiuj estas likvaj ĉe ĉambra temperaturo. La alia estas bromo, kiu ne estas metalo. Dum alia metalo galiumo fandiĝas nur ĉe temperaturo je 303 K (, do super la norma ĉambra temperaturo).

## Datenoj 
* **Simbolo:** Hg
* **Atomnumero:** 80
* **Atommaso:** 200,59 u
* **Kemia Serio:** transirmetalo
* **Bolpunkto:** 629,88 K (356,73 oC)
* **Fandpunkto:** 234,32 K (-38,83 oC)
* **Superkonduktiveco:** 4,15 K (-269 oC)
* **Denseco:** 13 579,04 kg/m3

## Produktado 
En Hispanio famas el historiaj epokoj (Romia Imperio) la minoj de cinabro el Almadeno, provinco de Ciudad Real.

## Uzado 
Hidrargo estis uzata en certaj specoj de ŝaltiloj, certaj specoj de lampoj (minimumaj kvantoj, kiel gaso, uzo daŭras), plie termometroj, barometroj, kaj aliaj scienciloj. Eĉ pli frue ĝi estis uzata por minado de oro kaj arĝento. Alojo (kunmiksaĵo) de hidrargo kun alia metalo (plej ofte arĝento) formas amalgamon.

## Danĝereco kaj malpermeso 
Hidrargo estas toksa elemento, kaj povas damaĝi interalie hepaton kaj cerbon. Pro la danĝereco estas uzado de hidrargo nuntempe plejparte malpermesita.

## Bildaro 

Dosiero:Hg-TableImage.svg|
Dosiero:Hg,80.jpg|
Dosiero:MercuryOreUSGOV.jpg|
Dosiero:Quecksilber 1.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Hidrarga veneniĝo
* Kemio
* Metilhidrargo
* Milimetro da hidrargo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri hidrargo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Hg/index.html 
* http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Hg.html 
* http://www.jtbaker.com/msds/englishhtml/m1599.htm 
* http://www.theodoregray.com/PeriodicTable/Elements/080/index.s7.html 

## Referencoj 

Kategorio:Metaloj
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Likvaĵoj