open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
49-a Hispana Kongreso de Esperanto

La **49-a Hispana Kongreso de Esperanto** - hispane *49 Congreso Español de Esperanto* - okazis de la 19-a ĝis 23-a de julio 1989 en Bilbao, la plej granda urbo de Eŭskio, Hispanio. Kiel la antaŭaj esperantlingvaj eventoj en Eŭskio, ĝi estis aparte atentata kaj aprezata fare de la eŭskaj esperantistoj, kiuj konsideras sin porparolantoj de du malgrandaj lingvoj, kaj de Esperanto kaj de la eŭska lingvo, al kies internacia rekono povas kontribui eksterlandaj esperantistoj partoprenantaj en internacia kongreso en Eŭskio, kiuj pro la programo, per ekskursoj kaj pro personaj spertoj pli konatiĝas kun la eŭska kulturo.

Post bonvenigoj interalie de s-ro Aragay, tiutempa prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio, kaj s-ro Bringas, prezidanto de la organiza komitato, Amador Diaz, prezidanto de la Esperanto-Asocio de Britio, en prelego informis pri la nuna stato de la Esperanto-movado en la mondo laŭ malsamaj fokusoj, ekzemple el ekologia vidpunkto, aŭ la uzo de Esperanto en la interreto. En la kultura programo interalie la bulgara kantistino Maria Angelova recitis poezion de Julio Baghy kaj kantis esperantlingvajn ariojn. Kadre la kongresa urbopromeno okazis ankaŭ oficiala akcepto de la provizora urbestro, kiu esprimis sian bondeziron por la Esperanto-movado. Okazis kunveno de la federacia estraro kaj la delegitoj de la lokaj Esperanto-grupoj, kaj jarasembleo de la federacio. Kaj fine la kongresan flagon transprenis la kataluna delegitino Trini García el la urbo Sant Cugat del Vallés, kie sekve okazis la 50-a, jubilea Hispana Kongreso de Esperanto. Aliaj delegitoj ankaŭ prezentis pliajn projektojn, inkluzive de organizado de la 77-a Universala Kongreso de Esperanto dum somero 1992 en Valencio

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri la kongreso en la artikolaro "El Esperanto en el Pais Vasco y Navarra" (hispane)

Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto
Kategorio:Bilbao
Hispana Kongreso
Kategorio:1989 en Hispanio
Magnetito

eta|Magnetit-minejo en Kiruna
**Magnetito** (Wilhelm Haidinger, 1845) aŭ **magneta fererco** estas feroksido, kies formulo estas **Fe2+Fe23+O4**. Ĝi estas la plej grava fererco. Ĝi havas nigran koloron, denson de 4,9-5,4 gr/cm3, Mohs-durecon de 5–6.

Ĝi estas grandamase trovebla en Kiruna, Svedio, kie oni kalkulas je plurcentmilionoj da tunoj da fererco. En Rusio, en ĉirkaŭo de Magnitogorsk sur areo de ĉirkaŭ 500&nbsp;km² oni kalkulas je fererca resurso de 300&nbsp;000 milionoj da tunoj da fererco. Oni malkovris ĝin pro la magnetaj anomalioj. Pliaj gravaj troviĝejoj estas en Utaho (Usono), Sud-Afriko, Bolivio kaj Aŭstralio. Ĝi estas feromagmetisma materialo.

Kategorio:Minado
Kategorio:Fero
Kategorio:Ercoj
Kategorio:Feraj mineraloj
Keith O'Brien

eta
'''Keith Michael Patrick O'Brien''' (naskiĝis la 17an de marto 1938) estis skota Kardinalo de la Romkatolika Eklezio. Li servis kiel la Ĉefepiskopo de Saint Andrews kaj Edinburgo de 1985 ĝis 2013. Li estis levita al la kardinaleco en 2003.

## Vivo 
O'Brien naskiĝis en Ballycastle en Graflando Antrim, Nord-Irlando, la 17-an de marto 1938. Post bazlernado en Ballycastle, li transloĝiĝis kun sia familio al Skotlando kie lia patro servis kun la Reĝa Mararmeo ĉe Faslane. Lia familio tiam transloĝiĝis al Edinburgo, kie li finis sian mezlernadon en la Holy Cross Academy, kaj studis ĉe la Universitato de Edinburgo, kie li gajnis bakalaŭron je kemio en 1959 (kaj poste diplomon je edukado en 1966). Liaj sacerdotaj studoj estis ĉe St Andrew's College en Drygrange, Roxburghshire, kaj li estis ordinata pastro je la 3-a aprilo 1965 de sia antaŭulo, Kardinalo Gordon Gray. De 1966 ĝis 1971 li instruis matematikon en Fife. Poste li laboris en Kilsyth, Bathgate, Drygrange, kaj Aberdeen.

Li servis kiel ĉefepiskopo de la 5-a aŭgusto 1985 ĝis la 25-a februaro 2013. Oni nomis lin la "Kardinalo de la Polemiko" pro liaj asertoj pri Skotlanda sendependiĝo kaj sociaj demandoj kiel la embria eksperimentado kaj la samseksa edzeco.

### Demisio 
Februare 2013 kaze de elekto por nova papo, post demisio de Benedikto la 16-a, li estis akuzita de seksaj maldecaĵoj fare de kvar pastroj; tio estus okazinta dum la 1980-aj jaroj. Sekve li demisiis kiel kardinalo (kelkaj semajnoj antaŭ sia 75-a naskiĝtago, la dato planita) kaj la papo akceptis lian demision. Li estis estunta la ununura britia reprezentanto en la elekto. Je la 22-a, dum intervjuo, li estis espriminta subtenon por la pastra edzeco.

Li konfesis plene je la 3-a de marto: "Mi volas uzi la okazon por konsenti ke fojfoje mia seksa konduto falis sub la nivelo kiun oni postulas el mi kiel pastro, ĉefepiskopo, kaj kardinalo. [...] Mi ne agos plu en la publika vivo de la Katolika Eklezio en Skotlando."

## Notoj 
Kategorio:Kardinaloj
Kategorio:Skotoj
Lenka Kotková

.
Ŝi laboras en la Observatorio Ondřejov, proksime de Prago. Krom multnombrajn asteroidojn de la ĉefa zono ŝi ankaŭ malkovris la  9671 Hemera kaj la asteroidon 21804 Václavneumann de la Hilda grupo.

## Biografio 
Lenka Kotková studis pri meteologio ĉe la universitato pri Matematiko kaj fiziko de la Universitato de Karolo de Prago. Ŝi poste dungiĝi en la Observatorio de Ondřejov, proksime de la eponima urbo Ondřejov (Mezbohemia regiono). Tie, ŝi ĉefe malvolvis la datumbazojn pri la spektroskopiaj kaj fotometriaj observoj kaj traktado de la datumoj.

Dum ŝi laboris en la departemento pri interplaneda materialo, sia ĉefa rolo estis la observado de apud-teraj asteroidoj. Kune kun Petr Pravec kaj Peter Kušnirák ŝi identigis grandan proporcion de la konataj duopaj asteroidoj. En la sama periodo ŝi malkovris aŭ kunmalkovris pli ol cent asteroidojn.

Poste Lenka Kotková laboris en la depertemento pri steloj kiel observantino per la teleskopo de 2 metroj de la Observatorio Ondřejov.

Laŭ Minor Planet Center ŝi malkovris aŭ kunmalkovris 250 asteroidojn sub la nomo de "L. Sarounova" inter 1995 kaj 2003.

## Honoroj 
En 2000 ŝi ricevis la Premion *Zdeněk Kvíz* de la Ĉeĥa Astronomia Societo pro signifa laboro pri la  .

La asteroido 10390 Lenka, malkovrita de ŝiaj kolegoj Petr Pravec kaj Marek Wolf en 1997, estas nomata laŭ ŝi. La asteroido 60001 Adélka, malkovrita de ŝi en 1999, ricevis la antaŭnomon de ŝia filino.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková

## Eksteraj ligiloj 
*  Lenka Šarounová : persona paĝo

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Observatorio de Ondřejov
Asimilado de programaro

dekstra|Literoj
**Asimilado de programaro** estas adaptado de programprodukto al la tradicioj, bezonoj kaj kutimoj de etna aŭ regiona uzantaro.

La plej evidentaj partoj de asimilado estas adaptado de la uzant-interfaco (fasado) kaj traduko de la instrukcioj (dokumentaro). Ekzemple, esperantigo de la Vikipedia uzant-interfaco inkludas la eblon uzi iksojn por enigi ĉapelitajn literojn.

Malpli evidentaj ekzemploj estas la mezurunuoj (ĉu coloj aŭ milimetroj? ĉu gradoj Celsiaj aŭ Farenhejtaj?), la aranĝo de datoj («la 4ª de majo» aŭ «May the 4th»), la paperformatoj.

## La terminoj 
La termino *asimilado* estas inspirita de la similsencaj «asimilitaj fremdaĵoj», precipe la *asimilitaj nomoj*, kiel la oportunigitaj *Vindozo* aŭ *Varsovio* rilate al la originalaj *Windows, Warszawa*.

La angla termino *localization* (t.e. «allokigo» aŭ (lingva) lokaĵigado) ne tute trafas en Esperanto: poresperanta asimilado, t.e. esperantigo, ne estas adaptado al iu ajn *loko*.

## Rilataj nocioj 
Oni ofte konfuzas asimiladon kun internaciigo (ekzemple la angla Vikipedio traktas ambaŭ nociojn en unu artikolo Internationalization and localization). La du nocioj estas reciproke komplementaj, kiel «vendi» kaj «aĉeti»: la internaciigo *provizas* aron da rimedoj por krei *diversajn* asimilatajn versiojn de programo; la asimilado laŭeble *profitas* tiujn rimedojn por krei adaptaĵon al *specifa* kulturo.

Unu el la plej gravaj internaciigaj rimedoj estas la lokaĵaroj.

Ekzemplojn pri asimilado vidu en la artikolo Esperantigitaj programoj.

## Vidu ankaŭ 
Lokaĵigo (lingva) 

## Referencoj 
Kategorio:Programaro
7644 Cslewis

'*7644 *Cslewis'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (de 1993 en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la nordirlanda verkisto Clive Staples Lewis (1898–1963), konata pro lia porinfana fantasta verko *The Chronicles of Narnia''. En siaj 3 romanoj de sciencfikcio, li priskribis la lukton inter la Bono kaj la Malbono en la sunsistemo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
7635 Carolinesmith

'*7635 *Carolinesmith'''* estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, tiam en Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Caroline Smith*, Estrino de Kolektoj pri Terscienco kaj Ĉefa Konservistino de la Meteorŝtonoj ĉe la Muzeo pri Natura Historio de Londono. Ŝi studis la mineralogion de la meteorŝtonoj, notinde de la ureilitoj, por kompreni la planedajn procezojn, kolektis meteorŝtonojn en Aŭstralio kaj estas la ĉefa eldonistino de *the Meteoritical Bulletin''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Nikos Anastasiades

**Nikos Anastasiades** (greke: Νίκος Αναστασιάδης; naskiĝis la 27-an de septembro 1946) estas grekokipra politikisto, la ĉefo de la dekstra politika partio DISY (La Demokratia Kunveno) kaj la prezidonto de la Respubliko Kipro. En la prezidentaj elektoj de la 24-a de februaro 2013, li gajnis 57,48 % de la voĉoj.

Anastasiades estas juristo kaj la fondinto de la firmao Nikos Ĥr. Anastasiades kaj Asociitoj. Li diplomiĝis je leĝo ĉe la Universitato de Ateno kaj kompletigis postdiploman studadon je ŝipada juro ĉe University College en Londono (Universitato de Londono). Dum sia studado li estis ano de la Centra Koalicio, bazita en Ateno, kiun formis Georgios Andrea Papandreu.

Li elektiĝis en la Parlamenton en 1981, kaj gvidas sian partion ekde la 8-a de junio 1997. Anastasiades subtenis la Annan-planon en 2004, kvankam 61 % de lia partio ĝin malakceptis. Li anoncis planon malpliigi la konskripcion en Kipro al nur 14 monatoj dum la unuaj cent tagoj de lia prezidanteco, kaj deklaris sian intencon peti tuj por kipra membriĝo de NATO ekde 2013 (kiun lia antaŭulo, Dimitris Ĥristofias, vetois en 2011).

Lia edzino nomiĝas Andri Mustakudi kaj ili havas du filinojn.

## Ligiloj 
* Retejo de Nikos Anastasiades 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Prezidantoj de Kipro
Kategorio:Kipraj politikistoj
(7637) 1984 DN

**(7637) 1984 DN** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Santa Ponsa

eta|centre|775ra|Panoramo

**Santa Ponsa** (katalune: **Santa Ponça**) estas feriejo kiu situas en la sudokcidenta parto de Majorko kaj apartenas al la komunumo Calvià. La loko havas proksimume 9000 loĝantojn. Santa Ponsa estas komplete ĉirkaŭita de golfeto (bahia de Santa Ponça) kie ankaŭ situas la jakt-haveno (Club Nautico de Santa Ponça). Ĝi estas turisma ejo. Santa Ponsa havas 3 golfejojn. La plaĝo iom post iom malsupreniras en la maron. La amuzejoj koncentriĝas je la eta trafikcirklo kaj la C. Ramon de Montcada.

Jakobo la 1-a (Aragono) (*Jaume*) albordiĝis je la 12-a de septembro 1229 sur ĉi tiu loko por konkeri la insulon de la Maŭroj. En la haveno estas monumento pro tiu albordiĝo.

eta|Plaĝo
eta|Golfeto

Koordinatoj:

Kategorio:Majorko
Kategorio:Insuloj en Hispanio
Origlio

**Origlio** estas komunumo de la komunumaro Capriasca kaj la distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 1383 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Origlio situas proksimume 6 kilometrojn norde de la distriktĉefurbo Lugano. En la centro de la komunumo situas la lago, kiu portas la nomon de la komunumo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Origlio, Magi, kaj Carnago.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,07 km², de kiuj 55,0% estas kovritaj de arbaro, 12,8% servas por agrikulturo kaj 28,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Origlio limas en nordo al Ponte Capriasca, en oriento al Capriasca, en sudoriento al Comano, en sudo al Cureglia, en okcidento al Lamone, kaj en nordokcidento al Taverne-Torricella.

## Trafiko 
Origlio situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Origlio pasas konekta vojo de Torricella-Taverne al Cureglia. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 estas Lugano-Nordo, kiu situas proksimume 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Manno. Pere de la buslinioj de Lugano al Tesserete kaj de Carnago al Taverne-Torricella la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Origlio datiĝas el la jaro 1335 *Orellio*. Dum mezepoko en Origlio estis dokumentita turo. La vilaĝo apartenis al la valkomunumo de Lugano. En la jaro 1484 en Origlio okazis grava peŝtoepedemio. Sub la regado de la Svisa Ĵurkomunumo Origlio estis atribuita al la Voktejo Lugano, el kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis la Distrikto Lugano.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Origlio

## Bildoj 

Dosiero:OriglioEingang.JPG|Domeniro en Origlio
Dosiero:OriglioWandbild.JPG|Murfresko en Origlio
Dosiero:Lago di Origlio (2004-04-25).jpg|Lago de Origlio
Carnago

**Carnago** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Carnago (Varese)** estas komunumo de la Provinco Varese en la regiono Lombardio en Italio.
* **Carnago (Origlio)** estas vilaĝo de la komunumo Origlio de la distrikto Lugano en Kantono Tiĉino en Svislando.
7738 Heyman

'*7738 *Heyman''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio Oak Ridge en Harvard (Masaĉuseco, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Ira Michael Heyman, (1930–2011), sekretario kaj ĉefa aganto de diversaj kaj senkompare riĉaj programoj de la Smithsonian Institution. Edukisto, erudiciulo pri leĝoj, ĉampiono de la civilaj rajtoj, li senmanke apogis la esplorojn ĉe la limoj de la astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Oak Ridge
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Sarzens

**Sarzens** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 82 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Sarzens situas en la Vaŭdo Mezlando sur la molasaj montetoj inter la valoj de Brojo en nordokcidento kaj de Glano en sudoriento. Oriente de la komunumo la rojo *Ruisseau des Vaux* formas en arbaro profundan ravinon. Al la komunumo apartens krom la vilaĝo Sarzens kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,44 km², de kiuj 15,2% estas kovritaj de arbaro, 75,9% servas por agrikulturo kaj 8,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sarzens limas en nordo al Curtilles, en oriento al Lovatens, en sudo al Brenles, kaj en okcidento al Chesalles-sur-Moudon.

## Trafiko 
Sarzens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Sarzens pasas kurboriĉa flanka vojo de Chesalles-sur-Moudon al Lovatens. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 22 kilometrojn norde apud Estvayer-le-Lac. Pere de poŝtaŭtolinio de Moudon al Romont la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 996 kiel *villa sarningis*. Dum mezepoko Sarzens apartenis al la Senjorujo Curtilles, kiu estis havaĵo de la episkopo de Laŭzano, kaj estis submetita al la Subvoktejo Lucens. Sub la berna regado ek de 1536 la komunumo apartenis al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis integrita al la nova Distrikto Brojo-Vully.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj informoj pri la komunumo Sarzens
7639 Offutt

'*7639 *Offutt''''' estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio Oak Ridge en Harvard (Masaĉuseco, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Warren B. Offutt, je la okazo de ties 70-a naskodato la . Post emeritiĝo el sia kariero de inĝenierio, Warren Offutt turnis sin al la astronomiaj aplikoj de la CCD-lumkaptiloj, precipe pri ties uzo far'de amatoraj astronomoj. Elde lia observatorio en Nov-Meksiko li faris gravajn observojn de pluraj el la objektoj malkovritaj en la Kujper-zono la lastajn jarojn, kaj ankaŭ de kometoj kaj de asteroidoj ĝis la 22-a magnitudo. Lia sekvado de S/1997 U 2, unu el la du ĵus malkovritaj satelitoj de Urano, havis gravan rolon por la determino de la orbito de tiu luno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Oak Ridge
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Stacio Niŝi-Hiranaj

eta|dekstre|Stacio Niŝihiranaj

**Stacio Niŝihiranaj** (西平内駅 [nishi-hiranai-eki]) estas stacio de Fervojo Aojmori. Ĝi lokiĝas en la urbeto Hiranaj, Gubernio Aomori, Japanio.

## Linioj 
* Fervojo Aojmori:
** Linio Aojmori

Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Aomori
Kategorio:Stacioj de Fervojo Aojmori
(7643) 1988 VQ1

**(7643) 1988 VQ1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroshi Mori kaj Masaru Arai elde Jorii (gubernio Sajtama, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Mori
Kategorio:Malkovrita de Masaru Arai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Wedgwood Memorial College

**Wedgwood Memorial College** estas malgranda kolegio por plenkreskulaj kursanoj en Barlaston, proksime de Stoke-on-Trent en la provinco Staffordshire de Anglio. La kolegio de 1945 ĝis 2012 estis posedata kaj vivtenata de la urbo Stoke-on-Trent; la 23-an de februaro 2012 la urba konsilio decidis fermi kaj vendi la kolegion, sed ĝis la stato de februaro 2013 ĝi ankoraŭ ne vendiĝis.. Ekde la jaro 1960 la kolegio estis nacie grava kiel centro de Esperanto-edukado, kaj ekde 2002 la al la kolegio ligata Esperanto-domo Barlaston estas la sidejo de la Esperanto-Asocio de Britio.

La kolegio, membro de la nacia asocio *Adult Residential Colleges Association* pri plenkreskulaj kolegioj, proponas (respektive ĝis 2012 proponis) kursojn pri literaturo kaj lingvoj (franca, germana kaj Esperanto), politika scienco kaj historio, kaj arto, arthistorio kaj arkitektura historio. La kolegio havas bibliotekon kun 15 000 volumoj disponeblaj por biblioteka esplorado kaj studado, do ne pruntedonas librojn. La konstruaĵoj estas ankaŭ ludonataj por geedziĝoj, festoj kaj malgrandaj konferencoj, kun ok salonoj por inter 10 kaj 40 gastoj po salono. Unu el ĉi tiuj salonoj estas estas la Biblioteko Montagu C. Butler, lokita en Esperanto-domo Barlaston sur la kolegia tereno.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informo pri la kolegio en la retejo *visit Stroke* 
* retejo "Save Wedgwood Memorial College"  
* artikolo *"Campaigners fight to save Wedgwood Memorial College"* (kampanjantoj batalas por savi Wedgwood Memorial College) de la 8-a de decembro 2011 en la retejo de la amaskomunikila korporacio BBC 
* *"Bid to save college Wedgwood Memorial College fails"* (aĉetoferto por savi kolegion Wedgwood Memorial College malsukcesas), retejo *This is Staffordshire*, la 31-an de marto 2012 

Kategorio:Lernejoj en Anglio
Kategorio:Esperanto-movado en Britio
Rialto (Kalifornio)

**Rialto** estas urbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Bernardino.       
eta|Situo de Rialto en Kalifornio kaj en la kantono
## Bazaj informoj 
* Areo: 58&nbsp;km²
* Loĝantaro: 99.171 (en 2010)
* Supermara alteco: 383 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h) 
* Poŝtkodo:  
* Telefonkodo: 
eta|maldekstre|La unua kristana preĝejo en Rialto

## Geografio 
Rialto situas sur montetaro en la sudokcidenta landparto de Usono, en la suda parto de la subŝtato. Fontana (Kalifornio) troviĝas 7, San Bernardino (Kalifornio) 8 km.

## Historio 
En la nuna Rialto indianoj vivis jam en la 16-a jarcento. Laŭ dokumento bieno estis tie en 1842. En 1887 la fervojo faris ligojn al San Bernardino kaj Pasadena (Kalifornio). En la sekva jaro ankaŭ lernejo konstruiĝis. En 1911 Rialto oficiale urbiĝis. En 1920 incendio okazis.

## Klimato 
Rialto situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas po 410 mm.
eta|dekstre|Iam deponejo, nun restoracio en Rialto

## Famuloj 
En Rialto mortis Rodney King.

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Theodor Uhlig

**Theodor Uhlig** (naskiĝinta la 15-an de februaro 1822 en Wurzen; mortinta la 3-an de januaro 1853 en Dresdeno) estis germana muzikisto, recenzisto kaj komponisto.

## Vivo 
Theodor Uhlig estis eksteredzeca filo de reĝo Frederiko Aŭgusto la 2-a de Saksujo. Ekde 1841 li estis violonisto en la Dresdena Kortegokapelo. Tie li konatiĝis kun Richard Wagner kaj fariĝis unu el la plej intimaj amikoj kaj fidinda helpanto, precipe en la zurika ekzilo de Wagner. Post la Dresdena Majribelo Uhlig vivis pretertempe en Parizo. Li komponis ĉambromuzikajn pecojn, verkis la pianopartituron por Lohengrin, estis muzikrecenzisto kaj publikigis precipe en la „*Neuen Zeitschrift für Musik*“. Tie li polemikis interalie kontraŭ Meyerbeer kaj la „juda muziko“ kaj pledis por la ideoj de Wagner. Tiu ĉi omaĝis al Uhlig sian traktaĵon Oper und Drama. Uhlig vizitis Vagneron plurfoje en Zuriko, malsaniĝis pro ftizo kaj mortis en la aĝo de 31 jaroj la 3-an de januaro 1853. Lia intensa leterkomunikado kun Wagner havas historian gravecon.

## Fontoj 
* Digitale Bibliothek, Berlin: *Richard Wagner; Werke, Schriften und Briefe*. Eldonisto Sven Friedrich.
* Richard Wagner Briefe: Ausgewählt und kommentiert von Hanjo Kesting. Munkeno 1983.

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Richard Wagner
La tri Gracioj

Per la termino **La tri Gracioj** oni povas referenci al:

* Tri famaj roluloj de la greka mitologio, nome Gracioj.
* **La tri Gracioj**, nome pentraĵo de Rafaelo Sanzio.
* **La tri Gracioj**, nome pentraĵo de Petro Paŭlo Rubens.
* La tri Gracioj aperas en la pentraĵo *Primavera* de Sandro Botticelli.
Kalvinana preĝejo (Víziváros)

La **Kalvinana preĝejo** estas impona religia konstruaĵo en Hungario, en la ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Vár, en loĝkvartalo Víziváros. Víziváros signifas: akva urbo, tio estas mallarĝa strio inter montoj kaj Danubo. La preĝejo estas videbla laŭ la rivero.

## Historio 
En Víziváros la kalvinanoj kun permeso uzis la luteranan preĝejon ekde 1885. La nun videbla impona preĝejo konstruiĝis en la 1890-aj jaroj. La arkitektoj iomete imitis la ĵus konstruitan kirkon Koro de Jesuo en Józsefváros. En 1915 oni aranĝis tie edziĝfeston de Endre Ady. Dum la 2-a mondmilito la preĝejo difektiĝis, inter 1945-1950 renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola sur placo ĉe la Danubo. Apude monumento pri la liberecbetalo en 1848 troviĝas. La konstruaĵo havas 4 flankonavojn ĉirkaŭ la dekangula kupolo kaj ĉefnavon. La tegoloj estis faritaj en uzino de Vilmos Zsolnay. Ĉe la enirejo svelta turo altiĝas. Interne en la mezo la ĉeftablo troviĝas. La predikejo estas kvinangula.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Budapeŝto-Viziváros
Bungartz

**Bungartz** estas nomo de ...
* Everhard Bungartz, germana entreprenisto 
* Hans-Joachim Bungartz (* 1963), germana informadikisto 
* Jean Bungartz, germana pentristo kaj aŭtoro

* Bungartz & Co., firmao fondita de E. Bungartz
László Sikó

**SIKÓ László** estas rumania hungara bestkuracisto. Li naskiĝis en Barót la 25-an de junio 1941.

## Biografio 
László Sikó akiris diplomon en 1965 pri bestkuracado en Bukareŝto. En 1982 li fariĝis ĉefkuracisto, en 1988 doktoro. Inter 1966–89 li estis kunlaboranto de bestsanafera laboratorio de Distrikto Covasna, de 1978 ties gvidanto. Inter 1979–90 li estis prezidanto de distrikta organizo de Ligo de Bestkuracistoj. Li publikigis studaĵojn en fakrevuoj en hungara, rumana kaj franca lingvoj.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj bestkuracistoj
Kategorio:Bestokuracistoj
Göddertz

** Gödertz** estas familia nomo de jenaj personoj:

*Aloys Göddertz (1812–1872), germana komercisto, publicisto kaj politikisto
*Wolfgang Göddertz  (1944–2016), germana artisto
Neuböck

**Neuböck** estas familia nomo de jenaj personoj:

* Fritz Neuböck (* 1965), aŭstra dirigento kaj komponisto
* Max Neuböck (1893–1960), aŭstra pentristo 
* Peter Neuböck ( *1855 en Obdach, † 1928 en Graz) aŭstra skulptisto
Hans Ritz

**Hans Ritz** estas nomo de jenaj personoj:

* Hans Ritz (elektroteĥnikisto) (1902–1971), germana elektroteĥnikisto
* *Hans Ritz*, pseŭdonimo de Ulrich Erckenbrecht (* 1947), germana aŭtoro
La kavaliro de la mano surbruste

300px|eta|dekstre|El caballero de la mano en el pecho
**La kavaliro kun la mano surbruste** aŭ **La ĵuro de la kavaliro**, en hispana ***El caballero de la mano en el pecho*** —aŭ ***El juramento del caballero***— estas unu el plej famaj portretoj fare de Doménikos Theotokópoulos *El Greco*. Estas oleo sur tolo pentrita ĉirkaŭ 1578 kaj 1580, nome ties unua hispana epoko.

Oni ne konas certe la identeco de la portretita persono, sed lastatempe oni konsideras, ke li estas la markizo de Montemayor kaj ĉefnotario de Toledo, sed ĝis antaŭ nelonge oni supozis, ke temas pri figurigo de Miguel de Cervantes Saavedra.

## Priskribo 
Estas unu el la hispanaj portretoj plej konataj en la mondo. Kavaliro havante manon surbruste rigardas la spektanton kvazaŭ farante pakton kun li. La sinteno de la mano ŝajnas esprimo de ĵuro.

## Notoj 
Kategorio:El Greco
Kategorio:Hispana pentrarto
Kategorio:Pentraĵoj
La tri Gracioj (Rubens)

300px|eta|dekstre|*La tri Gracioj*
***La tri Gracioj*** estas pentraĵo de Rubens ekspoziciita en la Muzeo Prado de Madrido, Hispanio. Temas pri oleo sur tolo 221 cm de alto por 181 cm de larĝo.

## Analizo de la pentraĵo 
Kiel ĉe aliaj pentraĵoj de tema mitologia, Rubens prezentas ĝin ege distinge el la antaŭaj artistoj. Efektive tiu verko de la nomita princo de la flandraj pentristoj estas antitezo de antaŭa verko de Rafaelo Sanzio nome *La tri Gracioj*, karakterizita per ĝenerala sento de ĉasteco. La Gracioj de Rafaelo reprezentas la filinoj de Zeŭso kaj povus esti cititaj kiel tipo de belo ideala, dum ĉe Rubens ili povus korespondi al la plej sensa belo. Aglajo, Talio kaj Eŭfrozino estis por Rubens nur ekskuzo por pentri tri akademiajn nudajn virinojn, reproduktado de la karn-ekscesaj formoj de siaj kutimaj modeloj.

La kompono respektas la klasikan modelon kiu reprezentas la Graciojn tute nudaj kaj kunaj, sed ŝanĝas la rilaton inter la tri figuroj kiuj estas konektitaj inter si pere de la brakoj, la travidebla vualo kiu kovretas ilin, kaj ties rigardoj, tio estas, psikologie, haviginte novan unuecon al la grupo. La dispono de la Gracioj formas triangulon, kaj tiu meza montras dorson, kun turnita kapo kaj apogita sur siaj kunulinoj.

La tri belulinoj karakteras pro la superabundo de siaj konturoj. Ili aspektas pli tri diboĉaj bakĥantinoj ol la ĉastaj Gracioj de la greka mitologio. Krom tiuj tendencoj al realismo, la kompona stilo de la granda artisto de Flandrio elstaras pro la eleganto per kiu kuniĝas la tri figuroj kaj pro la granda kono kiun li montras ĉe la muldado de la karno kiu pro ties moleco kaj freŝeco aperas kvazaŭ vibrantaj. Tiuj helaj karnaĵoj elsendas lumon al la resto de la verko. La triopo estas markita maldekstre de arbo kaj dekstre de orumita abundokorno el kiu ŝprucas akvo, kun florgirlando supre.

Oni diras, ke almenaŭ unu el la figuroj estas reprodukto de la dua edzino de Rubens, nome Helena Fourment, aŭ eĉ variaĵoj pri la sama vizaĝo de lia edzino. Aliaj fakuloj opinias ke oni povas rekoni la trajtojn de ambaŭ edzinoj de la pentristo: nome Isabella Brant kaj la jam menciita Helena Fourment.

Tiu pentraĵo estis akirita de la reĝo Filipo la 4-a (Hispanio) inter la havaĵoj de la pentristo, aŭkciitaj post ties morto la 30an de majo de 1640. La nun fama pentraĵo dekoris unu el la salonoj de la Reĝa Alkazaro de Madrido, kaj en la 19a jarcento ĝi instaliĝis en la Muzeo Prado.

## Notoj 
*La enhavo de tiu artikolo inkludas materialon de la *Diccionario Enciclopédico Hispano-Americano* de 1898, kiu estas de publika havaĵo*

## Referencoj 
* Cirlot, L. (dir.), *Museo del Prado I*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 6, Espasa, 2007. ISBN 978-84-674-3809-3, pág. 185

* *Las tres Gracias* en el sitio del Museo del Prado

* Audioguía educativa sobre el cuadro de *Las tres Gracias* 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Pentraĵoj de Petro Paŭlo Rubens
Kategorio:Flandra pentrarto
Kategorio:Petro Paŭlo Rubens
Kategorio:Prado-Muzeo
Kategorio:Helena mitologio
7633 Volodymyr

'*7633 *Volodymyr'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la vic-prezidanto de la Ukraina Astronomia Asocio kaj direktoro de la Observatorio de la Kijiva Universitato: *Volodimir Volodimiroviĉ Telnjuk-Adamĉuk* (cirile: *Володимир Володимирович Тельнюк-Адамчук''). Li estas sperta pri astrometrio kaj estas la aŭtoro de katalogo de observoj kaj resumoj de precizaj stelaj pozicioj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Kató Hámán

**Kató Hámán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hámán Kató,** laŭ la edzinonomo **Tóth Györgyné** estis hungara komunisto, esperantisto.

Kató Hámán http://www.polhist.hu/index.php?option=com_phlev&controller=rep&fond_id=275&Itemid=68 naskiĝis la  1884 en Kompolt. Ŝi mortis la  1936 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kató Hámán post lernado eklaboris kiel fervojista kasistino. Ŝi frue aliĝis al sindikato. Baldaŭe ŝi gvidis la kemian sindikaton. En 1919 ŝi esperantiĝis, baldaŭe ŝi gvidis lingvokursojn. Ŝi estis tre aktiva inter la komunistoj dum la Hungara Sovetrespubliko. En 1923 ŝi estis unu el la organizantoj de la subtera komunista movado. En 1925 kune kun Mátyás Rákosi ŝi estis akuzita, poste ofte ŝi estis en malliberejo.

## Memorigiloj 
Dum la socialismo stratoj kaj lernejoj portis ŝian nomon, sed ili parte estis alinomitaj post 1990. En 1960 la Poŝto de Hungario eldonis poŝtmarkon pri ŝi kaj alian — en 1984. En Budapeŝto estas memortabulo.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Baróti

**BARÓTI Lajos** (nask. Kratofill) estis hungara futbalisto, trejnisto, kapitano de la ligo de la hungara elektita futbalteamo. Li naskiĝis en Barót la 19-an de aŭgusto 1914 kaj mortis en Budapeŝto la 23-an de decembro 2005. Li estis la frato de la literaturhistoriisto Dezső Baróti.

## Biografio 
Lajos Baróti pristudis juron en Szeged, poste en 1947 li akiris diplomon de trejnisto, en 1956 faktrejnisto en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Li komencis piedpilkon ludi en 1928 en Szegedi AK (de 1936 en Szeged FC). De 1946 li ludis du jarojn en Győri ETO. En 1941 li estis ĉampiona bronzmedalisto en Szeged. En 1939 kaj 1941 po unufoje li ludis en la hungara elektita futbalteamo. En 1935 li estis ano de la altlerneja mondĉampionteamo.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Rudolf Nilius

eta|Ĉambro-muzikistoj.
**Rudolfo NILIUS** (naskiĝinta la 23-a de marto 1883 en Vieno, mortinta la 31-a de decembro 1962 en Bad Ischl) estis dirigento kaj komponisto.

Li iĝis dirigento en 1912 kaj en 1928 direktoro de la jam ne ekzistanta orkestro de la *Wiener Tonkünstler*. Krome li estris la kantistaron de la Societo de Muzikŝatantoj (*Gesellschaft der Musikfreunde*) en Vieno. En la 1921-a jaro li fondis la koncertserion filharmonian de ĉambra muziko.

## Elektitaj disĉiploj 
* Filaret Barbu
* Hilde Konetzni
* Erwin Leuchter
* Zoltán Pongrácz
* Wilhelm Stärk

## Literaturo 
* *Nilius, Rudolf*, en: Kurt Pahlen: *Musiklexikon der Welt*, Orell Füssli Verlag, Zürich 1956, p. 216
* *Nilius, Rudolf*, en: Paul Frank, Wilhelm Altmann: *Kurzgefaßtes Tonkünstler-Lexikon, 1. Teil*, Neudruck der Ausgabe von 1936, 15-a eldono, Heinrichshofen’s Verlag, Wilhelmshaven 1971, p. 429

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri la artisto en la Aŭstria Muzikleksiko.
* Eta historio de la vienaj Tonkünstler en la kadro de la Wiener Symphoniker. 
* Gesellschaft der Musikfreunde

Kategorio:Aŭstraj dirigentoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Aŭstraj muziksciencistoj
Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Kategorio:Vienanoj
Gyula Csikai

**Gyula Csikai** [djula ĉikai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csikai Gyula** (malofte *P. Csikai Gyula*) estis hungara fizikisto, profesoro, rektoro, vicministro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985), membro de Academia Europaea.

Gyula Csikai http://mta.hu/oldmta/?pid=421&TID=122 naskiĝis la  1930 en Tiszaladány kaj mortis la 19-a de aprilo 2020.

## Biografio 
Gyula Csikai frekventis universitaton en Debrecen inter 1948-1953. Li ekhavis postenon en instituto pri atomoj, kiu estis filio de MTA. En 1967 li ekinstruis en la universitato de Debrecen, kie li estis rektoro inter 1981-1986. Li okupiĝis ĉefe pri atomoj, neŭtronoj, nukleoj. Lia edzino estas same fizikisto. Li ricevis diversajn premiojn inter 1957-2005.

## Verkaro (elekto) 
**Photographic Evidence for the Existence of the Neutrino* (1957)
**Observation of the (n, He3) Reaction* (1965)
**Magreakciók kísérleti vizsgálata 14 MeV körüli neutronokkal* (1968)
**A gyors neutron adatok és a fúziós reaktorok* (1987)
**Improved Gas-cell D-D Neutron Sources* (1994)
**Activation Cross-sections of Long-lived Products of Proton-induced Nuclear Reactions on Zinc* (2005)

## Fontoj 
* biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj atomfizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
R. k. Sharpe

La **Sharpe-Rezolucio** (*R. v. Sharpe*, [2001] 1 S.C.R. 45, 2001 SCC 2) estas jura rezolucio adoptita en 2001 de la Supera Tribunalo de Kanado, ratifikanta la disponojn de la Kanada Kriminala Kodo pri posedo de infana pornografio kiel validan limigon de la rajto al parollibereco.

## Fundamentoj 
John R. Sharpe, kanada verkisto kaj pedofilo, iĝis konata en 1999 pro sukcese ŝanĝi, sen jura reprezentado, plurajn partojn de la Kanada leĝaro koncerne infanan pornografion pro esti prezentinta apelacion pri kontraŭkonstitucieco en kiu li argumentis, ke la Kanadaj leĝoj malobservas la rajton al parol- kaj pens-libereco pro persekuti la kreon de  pornografiaj verkoj en kiuj partoprenas fikciajn neplenaĝuloj, post esti arestita en 1995 sub akuzoj de posedo kaj distribuado de infana pornografio surbaze de fotografioj de adoleskantoj havante seksrilaton kaj taglibroj kaj manuskriptoj priskribantaj fikciajn adoleskantojn seksumante trovitaj ĉe li post domicila traserĉo.. En januaro 1999, Sharpe estis kvitigita el la akuzoj pri posedo de infana pornografio fare de la Supera Tribunalo de Brita Kolumbio kaj en majo la Apelacia Tribunalo konfirmis la verdikton per 2-1 balotoj. La Apelacio Tribunalo manifestis, ke la leĝoj pri infana pornografio "[estas] vere je unu paŝo krimigi pro havi malagrablajn pensojn".

En 2001, la Supera Tribunalo de Kanado adoptis juran rezolucion ratifikanta la dispoziciojn de la kriminala kodo pri posedo de infana pornografio kiel validan limigon de la rajto al parollibereco. La decido preniĝis post apelacio pri kontraŭkonstitucieco prezentita de John R. Sharpe, pedofilulo arestita pro posedo de infana pornografio, kiu argumentis antaŭ la tribunaloj, ke la kanadaj leĝoj pri infana pornografio malobservas la rajton al parol- kaj pens-libereco.

## Notoj 
## Referencoj 
Kategorio:Juro
Kategorio:Pedofilio
Ajun-el-Atrus

**Ajun-el-Atrus** (arabe العيون), estas la ĉefurbo de la administra regiono Hod-el-Garbi en sudo de la okcidentafrika ŝtato Maŭritanio.

La merkata urbo ĉe rando de klifmontoj situas ĉe Route de l’Espoir, ĉe la sola okcident-orient-dierekta asfaltita vojo de la lando, 215&nbsp;km oriente de Kiffa kaj 280&nbsp;km okcidente de  Timbédra. Tie ekzistas simplaj tranoktaj eblecoj.

La loĝantaro de la urbo daŭre kreskis. Ĝi estis 8.528 en 1977 kaj  12.445 en 1988, en 2000 malpliiĝis je 11.867. Oni kolkulis en 2005 la loĝantaron je 12.635, tiel ĝi estis la 32-a plej loĝata urbo de Maŭritanio en 2005 kaj la 2-a en la regiono Hod-el-Garbi, post  Tintane.

## Vidu ankaŭ 
* Salkaravanoj en la Saharo

Kategorio:Urboj de Maŭritanio
Néma (Maŭritanio)

**Nema** (arabe النعمة), estas ĉefurbo de la administra unuo Hod-eŝ-Ŝarki en sudoriento de la okcident-afrika ŝtato Maŭritanio kaj situas ĉe la limo al najbara ŝtato Malio. Ĉ. 120 km sudokcidente situis Koumbi Saleh, ĉefurbo de la Imperio de Ganao. Nema estas finpunkto de la Route de l'Espoir, la sola maŭritania longvojo en la okcidenta-orienta direkto. 

La loĝantaro de la urbo duobliĝis en la 1970-aj, 80-aj jaroj, 7.949 de 1977 al 15.747 en 1988 kaj tie stabiliĝis. En 2000, en la urbo vivis 13.759 loĝantoj, en 2005 oni kalkulas je 15.310, tiel ĝi estas la kvina plej granda urbo en tiu regiono de Maŭritanio, post urboj Adel Bagrou kiel plej granda, Boû Gâdoûm, Timbédra kaj Boû Steïlé.

Kategorio:Urboj de Maŭritanio
Arguin

**Arguin** aŭ **Arkin** () estas insulo, kiu situas 12 kilometrojn de la okcident-afrika kontinenta marbordo kaj estas parto de la sablobenko Arguin. La insulo hodiaŭ apartenas al Maŭritanio.

Kiel multflanka medio kun sablodunoj, vadmaro, malprofundaj lokoj, insuletoj kaj la najbara dezerto estas ideala travintrumejo por la migrobirdoj. La fiŝoriĉa areo kun martestudoj kaj delfinoj apartenas al la Nacia Parko Banc d'Arguin

## Historio 
La akvoareo de la Arguin-golfo estis vizitita unuafoje fare de eŭropanoj en 1441, nome la portugala maristo kaj malkovristo Nuno Tristão en komisio de Henriko la Navigisto.

La portugala Nuno Tristão aŭ Gonçalo de Sintra malkovris en 1443 la insulon situantan ĉe Kabo Blanko. Arabaj komercistoj funkciigis tie sklavomerkaton, sed komercis ankaŭ kun orpulvoro, eburo kaj aliaj varoj. Álvaro Fernandes, nevo de João Gonçalves Zarco, priesploris la insulon en 1445 el Madeira pli precize kaj establis ankaŭ la unuajn lignopalisojn. Tiel estiĝis sur la insulo la unua konstanta komerca apogpunkto, kiun la portugaloj situigis al la marbordo. De tie evoluiĝis ilia afrika komercado, kiu penetris profunde en la Saharon. La portugaloj ofertis por la sklavoj kaj orpulvoro ĉefe ŝtofon, ĉevalojn kaj tritikojn. Inter 1455 kaj 1461 establis Soeiro Mendes – veninte el Èvora -, la pli posta guberniestro de Arguim, ŝtonan fortikaĵon. La 5-an de februaro 1633, la holandoj okupis la portugalan fortikaĵon. Pli poste la okupantoj ŝanĝiĝis jene: 1685-1721 posedis ĝin Brandenburgio-Prusio, 1721-22 Francio, 1722-24 Nederlando, 1724-28 Francio, poste fakte regis tie maŭritaniaj klanĉefoj. Nur en la frua 20-a jarcento iĝis Arguin parto de la francia kolonio Mauritanio (kiel parto de la Francia Okcidenta Afriko) kaj en 1960 memstara kun tiu.

Kategorio:Maŭritanio
Lucio Fontana

eta|250px|Skulptaĵo "Natura" (1959-1960) en Nederlando.
**Lucio Fontana** estis pentristo, ceramikisto kaj skulptisto ital-argentina naskiĝinta en Rosario (provinco Santa Fe), de patro itala (Luigi) la 19-a de februaro de 1899, kaj mortinta en Comabbio, Italio, la 7-a de septembro de 1968.

Li vivis la unuajn jarojn en Italio, formis parton de la Itala Armeo, luktis en la Unua Mondmilito, estis vundita kaj ricevis arĝentomedalon. En 1921 revenis al Argentino, kie li restis ĝis 1928, laboris kiel skulptisto ĉe sia patro ĝis kiam li malfermis sian propran studion.

En 1928 revenis al Italio, kie en 1930 li prezentis sian unuan ekspozicion, organizita de la galerio Il Milione, en Milano. En la venonta jardeko li veturis fojojn inter Italio kaj Francio, kaj laboris kun artistoj de abstraktismo kaj ankaŭ kun ekspresionismo. Poste li engaĝiĝis en nova tendenco *spacismo*.

Kategorio:Argentinaj skulptistoj
Kategorio:Argentinaj pentristoj
Kategorio:Italaj skulptistoj
Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Italdevenaj argentinanoj
Zsuzsanna Nagy

**NAGY Zsuzsanna** [nadj] estas rumania hungara kuracistino, poetino. Ŝi naskiĝis en Baraolt la 29-an de marto 1964. Ŝi estas la filino de pedagogino, lokhistoriistino Rozália Bede Nagyné.

## Biografio
Zsuzsanna Nagy akiris diplomon de kuracisto en OGYI de Târgu Mureș (1989). Ŝi doktoriĝis en Oksfordo (1994) laŭ la disertacio *Az Alzheimer-kór patológiája*. Ŝi publikigis en fakrevuoj  *Dementia*, *The Lancet*, *JNEN*. Ŝi prelegis en internaciaj konferencoj (Liverpool 1993; Notingham 1994; Oxford, Cambridge 1995). Ŝi havis literaturan deklamadon (*Harminckét sor a boldogságról*) el poemoj de Domokos Szilágyi en 1989 Târgu Mureș, en 1990 en Baraolt, en 1993 en Londono. Ŝi publikigis poemon en literatura revuo *Szivárvány* de Chicago (1991). Ŝi vivas en sia naskiĝurbo. 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Sablobenko Arguin

**Sablobenko Arguin** estas areo ĉe la okcident-afrika marbordo, sur sablobenkoj kaj malprofundaj rifoj. Ĝi etendiĝas de la marbordo de la hodiaŭa Maŭritanio ĝis tridek marmejloj en la Atlantikon. Tie daŭre regas kontinenta-mara vento, ĉar la Saharo etendiĝas ĝis la marbordo kaj la varmego de la kontinento alsuĉas daxure la pli malvarmajn aeromasojn super la maro.  

La sablobenko Arguin estas la plej danĝera sur la okcidentafrika marbordo. La ŝipoj ĝenerale preterveturas la sablobenkon en larĝa distanco. Tio okazis jam en la 19-a jarcento. La plej kutima  vojo okazis de Kabo Finisterre ĉe la nord-okcidenta marbordo de Hispanio en okcidentan direkton. Nur profunde okcidente en la Atlantiko oni ŝanĝis la direkton suden kaj preterŝipis  Madeira kaj la Kanariojn ĉe ties okcidentaj bordoj. Nur post oni atingis la latitudon de St. Louis, oni veturis orienten kaj tiel evitis proksimecon de la sablobenko. Okcidenta landoformo por identigo de tiu sablobenko estas Cap Blanc. 

Plurfoje okazis gravaj ŝipakcidentoj ĉe tiu marborda parto, inter 1791 kaj 1816 minimume 30 ŝipoj ankriĝis en la sablon. Tie surbenkiĝis en 1815 la usona ŝipo *Commerce*, la maristojn kaptis lokaj tribanoj. En 1816 surbenkiĝis la franca fregato *Méduse*. Ĉar la savboatoj ne sufiĉis por ĉiu, oni konstruis floson kaj uzis tiun 157 el la 400 personoj. La flosaĵo flosis plurajn tagojn en la Atlantiko sen ia direktado, oni ne havis sufiĉe da akvo, nutraĵo.  Sur la floso oni ekpraktikis kanibalismon kaj brutalajn kverelojn. Travivis nur 15 personoj. La ŝipakcidento estas unu el la plej konataj en la 19-a jarcento kaj estis pentrita, eternigita de Gericault en La floso de la Meduzo.

## Ĉirkaŭo 
En areo de la sablobenko troviĝas la samnoma insulo (Arguin), kiu havas viglan historion spite al la danĝereco de la areo.  

La  Sablobenko Arguin estas parto de la Nacia Parko Banc d'Arguin.

## Literaturo 
* Jean-Baptiste H. Savigny, Alexandre Corréard: *Der Schiffbruch der Fregatte Medusa*. Matthes & Seitz, Berlin, 2005, ISBN 3-8822-1857-6 
* Jonathan Miles: *The wreck of the Medusa*, Grove Press, New York 2007, ISBN 978-0-8021-4392-1

Kategorio:Geografio de Maŭritanio
Kategorio:Sablobenkoj
Kataluna ŝafhundo

eta|Kataluna ŝafhundo
**Kataluna ŝafhundo** (, ) estas raso de ŝafhundo (*Canis lupus familiaris*) devena el Pireneoj en Katalunio. La femaloj de ĉi tiu raso estas priskribitaj kiel havantaj unikan patrinan instinkton. Breditaj por esti paŝtistaj hundoj, ili estas komunaj en Eŭropo, aparte en Finnlando, Germanio kaj Svislando. Kun kvalitoj kiuj inkludas vigladon, kuraĝon kaj energion, ili estas ankoraŭ konsiderataj kiel bonaj gardhundoj, uzataj eĉ dum polica agado en sia hejmlando.

Fizike ĝi estas granda besto, kiu povas pezi ĝis 20 kg. Ĝia hararo estas glata, longa kaj iomete ondeca ĉe la finoj, kiu povas prezenti kolorojn kiuj iras de griza al nigra kaj de nigra al bruna.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Fogle, Bruce. Cães. 1ª ed. Brasil: Jorge Hazar, 2009. ISBN 9788537801338

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hundrasoj
* Listo de ŝafhundoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Brasileira de Cinofilia
* Clube Português de Canicultura
* Fédération Cynologique Internationale (hispane)
* Utilidades gerais - DogTimes 

Kategorio:Hundorasoj
Kategorio:Ŝafhundoj
7645 Pons

'*7645 *Pons''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (de 1993 en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca astronomo Jean-Louis Pons (1761–1831), kiu malkovris 37 kometojn inter 1801 kaj 1827. Komence dungita kiel la pordisto de la Observatorio de Marsejlo, li baldaŭ montris sian kapablon por ambaŭe konstrui kaj uzi teleskopojn. En la fino de sia kariero li estis direktoro de observatorioj en Toskanio. Li malkovris la kometon 2P/Encke en 1805 kaj 1818, kaj kvankam ĝi estas nomita laŭ la astronomo, kiu montris, ke estis du aperoj de la sama kometo, Encke mem ĉiam referis pri ĝi kiel "Kometo Pons".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Unckel

**Unckel** estas familia nomo de jenaj personoj:

* Curt Unckel (1883–1945), germana etnologo
* Per Unckel (1948–2011), sveda politikisto
7695 Přemysl

'*7695 *Přemysl''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (de 1993 en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la mita heroo Přemysl la Plugisto, edzo de la princino Libuše. Ili estis la mitaj gefondintoj de la dinastio Premislidoj, kiu reĝis Bohemion ĝis 1306. Bohemiaj reĝoj Přemysl Otakar la 1-a (? – 1230) kaj Přemysl Otakar la 2-a (? – 1278) estas rigarditaj kiel plej estimindaj anoj de tiu dinastio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Premislidoj
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Nouamghar

**Nouamghar** estas marborda vilaĝo en Maŭritanio, en regiono Daĥlet Nuadibu, proksime al regiono Inŝiri. Ŝi situas ĉe la Kapo Timiris, ĝi estas unu enirejo al la Nacia Parko Banc d'Arguin.

En 2000, Nouamghar havis 4151 loĝantojn.

Kategorio:Daĥlet Nuadibu