open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stefano la 4-a (papo)

**Stefano la 4-a** aŭ **la 5-a** () naskiĝis nekonatan daton en Romo el nobela familio kaj mortis en 817. Papo li estis ekde 816 ĝis sia morto. Li kronis la imperiestron Ludoviko la Pia kaj ties edzinon Irmengardis en 817.

Nombro de papoj kun nomo "Stefano" estas diskutinda, legu pri Stefano la 2-a (elektita papo). Preskaŭ nenion oni scias pri Stefano la 4-a, krom ke li studis en Laterano.

Kategorio:Papoj
Leo von Caprivi

**Georg Leo von Caprivi de Caprera de Montecuccoli** (ekde 1891 grafo, naskiĝis la 24-an de februaro 1831 en Charlottenburg; mortis la 6-an de februaro 1899 sur la bieno *Skyren* en Messow apud Krosno ĉe Odro) estis prusa generalo kaj politikisto. Caprivi lernantis ĉe Gimnazio de Friedrichwerder.

En 1890 li fariĝis posteulo de Otto von Bismarck kiel regna kanceliero de Germanio. Li regis ĝis 1894.eta|300px|Portreto de Leo von Caprivi En la politiko al eksterlando, li provis priproksimigi la regnon al Britio kaj pli intensigi komercan politikon. Ĉesis sub li la politiko de protektaj doganoj. En la politiko interna li celis interpaciĝon. Lia politiko renkontis fortan kontraŭon de la ekstremaj naciistoj kaj la konservativaj agrarkulturistoj. Ĝis 2013 la Caprivi-regiono de Namibio, ekde tiam nomata Zambezi-regiono, portis lian nomon, kaj daŭre geografie la nomo de la Caprivi-streko, do la "duoninsulo", kiu elstaras nordoriente el la konturo de Namibio, etendiĝante al rivero Zambezo ĝis preskaŭ la Viktoria Akvofalo, memorigas pri li.

Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Pribeta

**Pribeta,** hungare **Perbete** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
eta|maldekstre|Kulturdomo de Pribeta

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3130
* Alto super marnivelo: 136 m
* Poŝtkodo: 946 55
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fervojo Budapeŝto-Vác-Bratislavo preteriras, laŭ flankovojoj. La plej proksima urbo estas Komárno 24 km-ojn for.
eta|Malnova domo de Pribeta

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1312 en formo *Perbethe*. Ĝuste tiam armeo de Mateo Csák [ĉAk] detruis la vilaĝon, ĉar ĝi apartenis al la malamika ĉefepiskopejo de Esztergom. Malgranda fortikaĵo konstruiĝis en la 15-a jarcento, kiun baldaŭe la turkoj detruis kune kun la vilaĝo. La vilaĝo refondiĝis en la 17-a jarcento. En 1910 loĝis 3438 da homoj, (3421 hungaroj). La komunumo ĝis Traktato de Trianon apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto de Udvard, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis, kiu ankaŭ nun funkcias en demokrata formo. La loĝantaro okupiĝas pri vinkulturo aŭ laboras en la loka uzino pri mebloj. En 2001 loĝis tie 3137 da homoj, (2403 hungaroj, 713 slovakoj).
eta|Katolika preĝejo de Pribeta

## Vidindaĵoj 
* katolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1733, poste ĝi klasikismiĝis
* baroka skulptaĵo de 1788
* kalvinana preĝejo de 1784, la turo alkonstruiĝis en la 19-a jarcento
* kruco de 1792
* baroka-klasikisma kapelo omaĝe al Dipatrino de 1762

## Famuloj 
* En la iama Perbete naskiĝis:
** hungara aktoro László Gárdonyi
** hungara terkultivisto Géza Glaser.
* En Pribeta naskiĝis:
** hungara aktoro Lajos Pándy
** esperantisto Ernesto Geleta.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Süttő, Hungario
*  Szárazd, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Priotelus

***Priotelus*** estas genro de birdoj de la familio Trogonedoj kaj la ordo Trogonoformaj. La du specioj de la genro loĝas en Ameriko kaj pli precize en Karibio. Ĉiuj birdoj de tiu familio montras **belajn kolorojn**, kiuj distingas masklojn el inoj.

La genro enhavas la jenajn speciojn:
* Kuba trogono, *Priotelus temnurus*
* Hispaniola trogono, *Priotelus roseigaster*
Jean Becker

**Jean BECKER** (naskiĝis  en Parizo (Francio)) estas franca reĝisoro, aktoro kaj scenaristo.

Li estas la filo de reĝisoro Jacques Becker.

## Biografio 
Frato de Étienne Becker kaj de Sophie, edzino de Pierre Vaneck, **Jean Becker** ankaŭ estas filo de reĝisoro Jacques Becker. Li komencis sian karieron kiel staĝanto en la filmo de sia patro, *Touchez pas au grisbi* en 1953, filmo kiu kontribuis relanĉi la karieron de Jean Gabin. Li restis asistanto-reĝisoro de filmoj de Jacques Becker por *Montparnasse 19* (1958) kaj *Le Trou* (1959). Li ankaŭ estis asistanto-reĝisoro por Julien Duvivier kaj Henri Verneuil.

Lia patro mortis tuj post la fino de filmado de *Le Trou* kaj Jean Becker lanĉis sin en reĝisora aventuro per *Un nommé La Rocca* kun Jean-Paul Belmondo (1961), kiun li roligis en *Échappement libre* kaj *Tendre Voyou*. Tiuj filmoj fariĝis komercaj sukcesoj.

Post realigado de epizodoj de sukcesa televida serio *Les Saintes Chéries* kaj *Pas de caviar pour tante Olga*, neatendita aliro al komika kino, li paŭzis dum preskaŭ dudek jaroj antaŭ ol reveni malantaŭ kamerao por realigi *L’Été meurtrier* kun Isabelle Adjani kaj Alain Souchon (1983).

La filmo akiris grandegan sukceson kaj estis nomumita en Festivalo de Cannes por Ora Palmo kaj en César-oj.

En 1986, li gajnis César-on por plej bona reklama filmo por *Le Clémenceau*.

Depost la publika kaj recenza sukceso de *Élisa* kun Vanessa Paradis kaj Gérard Depardieu, Becker regule filmis kun la samaj aktoroj, interalie Jacques Villeret, Suzanne Flon kaj André Dussollier por la sukcesaj *Les enfants du marais* (kun Michel Serrault), *Un crime au paradis* (kun Josiane Balasko), inspirita de filmo *La Poison* de Sacha Guitry, kaj *Effroyables jardins* (kun Thierry Lhermitte kaj Benoît Magimel) laŭ samnoma libro de Michel Quint.

Antaŭ nelonge, li filmis kun Daniel Auteuil kaj Jean-Pierre Darroussin en *Dialogue avec mon jardinier*, aperinta en 2007.

Poste enviciĝis Albert Dupontel por ludi la ĉefrolon de lia lasta filmo: *Deux jours à tuer*, kie li partigis la afiŝon kun Marie-Josée Croze kaj Pierre Vaneck.

En septembro 2009, li filmis *La Tête en friche*, en sia regiono de Charente-Maritime, kun Gérard Depardieu kaj Gisèle Casadesus.

## Filmografio 
### Aktoro 
* 1974: *Dites-le avec des fleurs*: Komisaro
* 1977: *Emmenez-moi au Ritz* (TV): Ŝarĝaŭtisto
* 1979: *Confidences pour confidences*: Patro de eta Bernard
* 1977: *La fabrique, un conte de Noël* (TV): Pordisto
* 1998: *La femme du cosmonaute*

### Reĝisoro 
* 1961: *Un nommé La Rocca*
* 1964: *Échappement libre*
* 1965: *Pas de caviar pour tante Olga*
* 1965: *Les Saintes Chéries* (Televida serio)
* 1966: *Tendre Voyou*
* 1983: ''L'Été meurtrier*
* 1991: *Contre l'oubli*
* 1995: *Élisa*
* 1999: *Les enfants du marais*
* 2001: *Un crime au paradis*
* 2003: *Effroyables Jardins*
* 2007: *Dialogue avec mon jardinier*
* 2008: *Deux jours à tuer*
* 2010: *La Tête en friche''

## Eksteraj ligiloj 
* Jean Becker en IMDb

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Kategorio:Francaj aktoroj
Puĉo de Kapp

[eta|monumento por la falintaj Kapp-anoj sur la Nova tombejo en [Arnstadt]]
La **Puĉo de Kapp** (ankaŭ: *Kapp-Lüttwitz-Putsch*) estis puĉo kontraŭ la Vajmara Respubliko, gvidata de Wolfgang Kapp kaj Walther von Lüttwitz. Tiu ĉi dekstra puĉo-provo en marto 1920 puŝis Germanion preskaŭ en civilan militon kaj devigis la regnan registaron fuĝi el Berlino al Stuttgart. La plej multaj puĉistoj estis eksaj anoj de la imperiestra armeo.

Partoj de la aktuala armeo simpatiis kun la puĉo, kaj aliloke en Germanio la komunistoj ribelis. Sed la laboristaj partioj alvokis al ĝenerala striko, kaj precipe: la ministeriaj administracioj en Berlino rifuzis kunlabori kun la puĉistoj, kiuj cetere malkonsentis pri la celoj. Kapp fuĝis al Svedio.

Sekvo de la puĉo estis malfortiĝo de la respublikemaj partioj. Anstataŭe, en la parlamenta baloto de junio 1920 multe gajnis la ekstremaj partioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* "Kampf um die Republik". Fare de: *Bundeszentrale für politische Bildung*
* "Kapp-Putsch in Kiel".
* Robin Hetzel: "Als sich Soldaten Hakenkreuze auf die Helme malten". Ĉe: *sueddeutsche.de*, 17.3.2020
* informoj de DHM/Berlino

Kategorio:Vajmara Respubliko
Kapp
Kategorio:Konfliktoj en 1920
Voyage d'une Parisienne à Lhassa

'''"Voyage d'une Parisienne à Lhassa" aŭ *Vojaĝo de iu Parizanino en Lasao*''' estas la vojaĝlibro de Alexandra David-Néel dum sia 3-a vojaĝo tra Tibeto ĝis Lasao. Ĝi aperis en 1927 kiel la kvaran libron de ADL.eta|400ra|dekstra|Aleksandra David NeelŜia libro temas pri la vivo de normala tibetano. Pri la "malkovro" de diversaj provincoj de Tibeto kiuj neniam antaŭ ŝia esploro, estis vidataj de eŭropano. La aŭtoro estis inter la unuaj raraj eksterlandanoj kiuj eniris Tibeton dum tiu epoko, kaj ŝi estis en 1924 la unua eŭropdevenanta virino kiu eniris Lasaon.

En tiu libro, ŝi klarigas al la leganto la etoson de tiu lando dum la dudekaj jaroj, same kiel la vivmanieron de la tibetanoj. Por eniri en Tibeton, ŝi devis kaŝi sian identecon kaj paroli, vesti kaj travivi kiel malriĉa tibetanino.

Kategorio:Libroj aperintaj en 1927
Kategorio:Literaturo de Francio
Kategorio:Tibeto
Novembra Revolucio (Germanio)

La **Novembra Revolucio** en **Germanio** estis serioj de eventoj fine de la Unua Mondmilito, de novembro 1918 ĝis fakte marto 1919. La monarkio (Germana Imperiestra Regno) estis anstataŭigita per la Vajmara Respubliko.

La revolucion kaŭzis la decido de la mar-armea supera komandantaro sendi la mar-armeon al lasta batalo kontraŭ la brita mar-armeo. La maristoj rifuzis. Tiu ribelo disvastiĝis el Kiel kaj Wilhelmshaven tra la tutan landon. Sekvo estis ke la armea gvidantaro devigis imperiestron Vilhelmon la 2-an abdiki. Samtage, la 9-an de novembro 1918, la socialdemokrato Philipp Scheidemann proklamis la respublikon.

Okazis eventoj similaj al enlanda milito, precipe pro la provo de ekstremaj maldekstruloj revolucii simile kiel en Rusio. Alia problemo estis la senarmigo de la armeaj amasoj. Certa fino de la revolucio estis la alpreno de nova konstitucio, la Vajmara Konstitucio, nomata laŭ la urbo en kiu okazis la Nacia Asembleo.

La Bavara Soveta Respubliko (germane *Bayerische Räterepublik*) estis la mallongdaŭra klopodo por establi socialisman ŝtaton en la Libera Ŝtato de Bavario dum la Germana Revolucio.

## Vidu ankaŭ 
* Respubliko Prusujo
* Laborista kaj soldata konsilantaro
* Spartakismo
* Spartakisma Insurekcio
* Roza Luksemburg
* Leo Jogiches
* Paul Levi
* Karl Liebknecht
* Clara Zetkin

Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Revolucioj en la 20-a jarcento
Kategorio:Konfliktoj en 1918
Kategorio:1918 en Germanio
Kategorio:1919 en Germanio
Géza Vida

**VIDA Géza** estis rumanuja hungara skulptisto naskita en Nagybánya la 28-an de februaro 1913 kaj mortinta samloke la 11-an de majo 1980. Li estis la patro de arthistoriisto György Vida.

## Biografio 
Vida lernis ĉe Sándor Ziffer en Baia Mare. Inter 1942-44 li studis en Budapeŝto en Hungara Arta Altlernejo ĉe Bory Jenő. En 1950 li iĝis instruisto en la loka arta mezlernejo, ekde 1954 ĝia direktoro. Ekde 1947 li ekspoziciis. Li laboris per ligno kaj tre malofte per ŝtono.

## Premioj, distingoj 
* 1953: Ŝtata Premio;
* 1957: Eminenta Majstro de Arto;
* 1963: Loborordeno I-a grado;
* 1968: Kultura Meritordeno I-a grado;
* 1971: Premio de Ŝtata Komisio por Kulturo kaj Arto;
* 1974: Ano korespondanta de Rumana Akademio.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1948 • Kolozsvár
* 1948, 1958 • Bukarest.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1958 • XXIX. Velencei Biennálé, Venecio

## Publikplacaj kreaĵoj 
* Monumento pri rumana soldato (1964, Carei)
* Partizan-monumento (ŝtono, 1972, Moisei).

## Bibliografio 
* Marin Mihalache:*Vida Géza*, Corvina Kiadó, Budapest, 1975.
* MURÁDIN J.: ~ vallomásos szobrai, Utunk, 1986. szeptember 5.
* FLORESCU, M.: Comemorare ~, Arta, 1988/2.
* NAGY P.: Barangolás a képzőművészetben, Budapest, 1999.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Vida G
Monumento de Lincoln

eta|dekstra|250px|Monumento de Lincoln.
**Monumento de Lincoln** situas en la Nacia Kampo en Vaŝingtono, ĉefurbo de Usono, kaj estas dediĉita al la memoro de Abraham Lincoln, la 16-a prezidento de Usono. La monumenton arkitektis Henry Bacon, la skulptisto estis Daniel Chester French, kaj la muraĵpentristo estis Jules Guerin.

La konstruaĵo estas en formo de greka dora templo, kaj entenas skulptaĵon de sidanta Lincoln, kaj skribaĵojn de du bone konataj paroladoj de Lincoln. La monumento estis la situo por iuj famaj paroladoj, inkluzive de la parolado "Mi havas Revon" de Martin Luther King.

La monumenton prizorgas la Nacia Park-Servo, kaj ĝi estas malfermita al publiko tagnokte.

## Desegnado 
La Asocio de Monumento al Lincoln korporaciiĝis marton de 1867 por aranĝi la konstruadon de monumento al Lincoln. Oni elektis lokon por la monumento nur en 1901, en tereno tiutempe marĉa. La unua ŝtono estis metita je okazo de naskiĝtago de Lincoln, la 12-an de februaro 1914. Ĝin dediĉis eksprezidanto de Usono, kaj tiam Ĉefjuĝisto de la Alta Juĝistaro de Usono William Howard Taft en 1922.

Kontraste kun aliaj konstruaĵoj en Vaŝingtono pli romiaj, la Monumento de Lincoln estas en stilo antikvagreka, kun 36 kolonoj, ĉiu 10 metrojn alta. La 36 indikas, laŭ posta pensado, la ŝtatojn en usona unuiĝo je momento de morto de Lincoln. La nomo de la 48 ŝtatoj de la unio je konstruado de la monumento estas skribitaj ĉirkaŭ la supro de la monumento, kaj platoj por Alasko kaj Havajo estis fiksitaj post ties ŝtatiĝoj en 1959.

## Interno 
La ĉefa influo al la stilo de la monumento estis la Templo de Zeŭso ĉe Olimpio, Grekio. La fokuso de la monumento estas skulptaĵo de Lincoln, sidanta sur trono. La mieno de la statuo estas laceta kaj pensema, kaj li rigardas la artefaritan lageton kaj malantaŭ ĉi tio, la Vaŝingtonan Monumenton. Sub la manoj de Lincoln troviĝas romiaj faŝoj, simbolo de povo. La tuta alto de la statuo estas 6 metroj, kaj ĝi 6 metrojn larĝas. Ĝi estas skulptita el 28 blokoj de blanka marmoro, minita en Georgio.

Flanke de centra ĉelo estas du malpli grandaj ĉeloj. En unu, la vortoj de la parolado ĉe Gettysburg estas skribitaj sur la suda muro, kaj vortoj de lia parolado okaze de lia dua inaŭguro estas skribitaj en la alia ĉelo, sur norda muro. Super la tekstoj estas murpentraĵoj, kiuj montras anĝelon (kiu reprezentas veron), liberigon de sklavo (super Gettysburg-a parolado), kaj unuecon de usonaj nordo kaj sudo. Malantaŭ kaj super la ĉefa figuro de Lincoln troviĝas la anglalingva dediĉo (en la dekstra kolumno ĉi-sube, maldekstre estas traduko):

## Vidu ankaŭ
* Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero

Kategorio:Konstruaĵoj en Vaŝingtono
Kategorio:Monumentoj en Usono
Wilhelm Marx

**Wilhelm Marx** (n. 15-an de januaro 1863 en Kolonjo; m. 5-an de aŭgusto 1946 en Bonn) estis germana juristo kaj politikisto (katolika Zentrumspartei).eta|200ra|Wilhelm MarxEn 1923/24 kaj 1926-1928 li estis regna kanceliero (ĉefministro). Li estis tiu kanceliero kiu plej longe regis dum la Vajmara Respubliko. En 1925 li sensukcese kandidatis por la regna prezidanteco.

## Vivo 
Marx naskiĝis kiel filo de instruisto, studis en Bonn juron kaj laboris poste ĉe tribunaloj. Post fondiĝo de la respubliko en 1919 la katoliko Marx povis pli bone sekvi sian karieron ol en la imperiestra regno. Li fariĝis prezidanto de la landa tribunalo en Limburg an der Lahn, baldaŭ poste prezidanto de la landa tribunalo en Berlino.

Li estis edzo de Johanna Verkoyen ekde 1891, kun kiu li havis kvar infanojn.

## Politiko 
Marx fariĝis aktiva en la *Deutsche Zentrumspartei* (Centro), la partio de la katolikoj en Germanio. Ekde 1899 li gvidis la lokan grupon en Elberfeld.

De 1899 ĝis 1918 li estis membro de la prusa parlamento, ekde 1910 ankaŭ de la germana. Li aktivis precipe pri lerneja kaj kultura politiko, konata kiel modera kaj trankvila politikisto.

Dum la unua mondmilito Marx subtenis la pacrezolucion de la parlamento kaj kontraŭiis tro grandajn aneksojn. Post la milito li elektiĝis en la Nacian Asembleon en Weimar. En 1923 li akceptis fariĝi regna kanceliero kaj oficis ĝis januaro 1925, denove en 1926-1928. Liaj unuaj du kabinetoj estis burĝaj minoritataj el la Centro, bavara kaj la du liberalaj partioj, la lasta kabineto konsistis el la samaj partioj plus la konservativa Deutschnationale Volkspartei. La socialdemokratoj subtenis la eksterlandan politiko de Marx.

Ĉe la elektoj al la regna prezidanteco Marx estis kandidato de la vajmaraj (demokratiaj) partioj, sed ĉar la bavara partio kaj aliaj katolikaj grupoj ne subtenis lin, elektiĝis la konservativa protestanto Paul von Hindenburg.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Vajmara Respubliko
Nacia Asembleo (Germanio 1919)

La **Vajmara (konstitucidona) Nacia Asembleo** estis elektita la 19-an de januaro 1919 por doni al la germana ŝtato novan, respublikanan konstitucion, post la perdita Unua Mondmilito. Ĝi funkciis ankaŭ kiel parlamento ĝis la balotoj de junio 1920.

La Asembleo kunvenis la 6-an de februaro 1919 en Weimar en centra Germanio, por eviti la revoluciajn batalojn en la ĉefurbo Berlino. La 31-an de julio la Asembleo akceptis la Vajmaran Konstitucion kun granda plimulto.

En la Asembleo partoprenis, unuafoje en la germana parlamenta historio, ankaŭ 41 virinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Novembra Revolucio (Germanio)
* Nacia Asembleo (Germanio 1848)

Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Parlamento
Challans

**Challans** estas franca komunumo situanta en la nordokcidenta parto de la departemento Vendeo. Kun 19.000 loĝantoj Challans estas la dua plejgranda urbo de la departemento. Ĝi situas je 15 kilometroj de la marbordo.

## Historio 
La originoj de Challans datumas de la Prahistorio kiel tion atestas la menhiro eltrovita en la vilaĝeto "La Vérie". La nomo de la urbo devenas el la antaŭhindoeŭropa vorto "kal" kiu signifas "rifuĝejo", "rifuĝkelo".
La 16-an 1956, en la loko "Les Villates", la kaŝejo de bronzepoka gisisto estas eltrovita kaj ties trezoro kiu konsistas el 298 pecoj, nuntempe estas ekspoziciata en la **Nacia Muzeo de Antikvaĵoj** situanta en Saint-Germain-en-Laye.
Dum la merovida epoko kiu sekvas la romia okupado, Challans estas evangelizita ĉefe sub la influo de la monaĥo Sankt-Filiberto.

Je la 12-a kaj 13-a jarcento, la komercfoiroj kontribuas al nova prospero por la vilaĝo kiu tiam troviĝas sub la aŭtoritato de la Baronlando de Commequiers. Daŭre de la 17-a jarcento, reĝa ordo translokas la feŭdan administracion el Commequiers al Challans, donante tiel ĝian unuan kreskon al tio kio estas tiam nur vilaĝo.

Dum la Franca Revolucio de 1789, la novaj administraj dividoj deciditaj de la Nacia Asembleo, plifortigas Challans en ĝia rolo de loka ĉefurbo en nordokcidenta parto de la tutnova departemento Vendeo.
Je Marto 1793, kore de la vendea kontraŭrevolucia ribelego, la urbeto estas la kialo de multaj bataloj inter la "bluaj" respublikaj soldatoj kaj la "blankaj" vendeaj ribelantoj. La 6-an de Junio 1794, sub la ordoj de la estroj Stofflet kaj Charette, la ribelantoj atakas la urbon sed la "bluaj" rezistas kaj eĉ finvenkas ilin en loko nomita "Le calvaire" (esperante : la kalvario).

Je la Resurtronigo, la kreado de multaj novaj vojoj donacas al la urbo daŭran kreskon ĉar Challans fariĝas efektive grava vojkruciĝo inter la heĝkamparo kaj la maro.

Dum la Tria Respubliko, La nova fervojo de Nanto al la vendea marbordo (Saint-Gilles), pligrandigas la kreskon de la urbo. La prospero de Challans manifestiĝas ankaŭ tra la konstruo de nova preĝejo (1897) kaj de nova urbodomo (1913).

Post la dua mondmilito, Challans fariĝas dinamika industria urbeto danke al la iniciativoj de ĝiaj lokaj entreprenistoj.

## Geografio 
Situanta en la Nordokcidenta parto de Vendeo, ĉefurbo de la **Bretona Marĉo** (france : Marais Breton), Challans profitas de ĝia privilegia geografia posicio. Je la vojkruciĝo de ok gravaj vojoj, Challans trudiĝis kia la turnplato de la **Bretona Marĉo**.
Nuntempe, la kresko de la vendea vojreto garantias al Challans radiadon kiu etendiĝas de la atlantika marbordo al la regiona ĉefurbo Nanto.

## Devizo 
*In viam prosperitatis et pacis* (latine: Sur la vojon de la prospero kaj la paco)

## Demografio 
## Ĝemeliĝo 
Challans estas ĝemeliĝinta kun la itala urbo Saronno.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vendée
* Challans (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala TTT-ejo de Challans
* oficiala TTT-ejo de la turismoficejo 


Kategorio:Komunumoj de Vendée
Narina trogono

La **Narina trogono**, *Apaloderma narina*, estas mezgranda birdo (ĝis 34cm longa) **tre verda** el la familio de Trogonedoj. Multaj el tiuj birdoj havas belkolorajn plumaron, tre ofte distingaj inter maskloj kaj inoj. Ĉe tiu ĉi specio la masklo havas ege verdajn suprajn partojn, grizecajn flugilojn, brilruĝajn subajn partojn kaj **makulojn de blua haŭto** en la vizaĝo. La ino havas brunan vizaĝon, purpurverdan plumaron, bluan cirklon ĉirkaŭ ĉiu okulo kaj estas ne tiom ruĝe sube. La longa vosto estas blanka sube kaj grizblua supre kun blanka vertikala bordo.

La Narina trogono estas disvastigita en arbaroj tra Afriko, el Sieraleono tra la tuta marbordo de la Gvinea Golfo kaj el Etiopio suden tra Orienta Afriko ĝis Sudafriko kaj Kongo. Ĝi nestumas en arbotruo. La dieto konsistas ĉefe el insektoj kaj etaj senvertebruloj.
 
Tiu bela membro de la trogonoj estis nomita tiele laŭ Narina, la koja kunulino de la franca ornitologo François Le Vaillant.

Disvastigita tra ties granda teritorio, la Narina trogono estas konsiderata kiel Malpli Zorgiga ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.
## Referencoj
*  Ne minacata
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo
Strivosta trogono

La **Strivosta trogono** (***Apaloderma vittatum***) estas mezgranda birdo el la familio de Trogonedoj.

Ĝi troviĝas en Afriko sub Saharo kaj pli precize sude de la Gvinea Golfo, nome en Angolo, Burundio, Kameruno, Demokrata Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Niĝerio, Ruando, Tanzanio, Ugando, kaj Zambio.

Ĝi loĝas en arbaroj; la preferita altitudo, super ĉirkaŭ 1600 m (1 mejlo), estas tipe pli altema birdo ol la Narina trogono, sed la du koincidas en kelkaj lokoj.

La **Strivosta trogono** estas 28&nbsp;cm longa. La beko kaj piedoj estas flavaj, kaj la vosto, longa kaj larĝa kiel kutime inter trogonoj, havas la subon striitan nigroblanke. Multaj el la birdoj de tiu familio havas belkolorajn plumaron, tre ofte distingaj inter maskloj kaj inoj. Ĉikaze la kapo de la masklo estas **blunigra kun bronzkoloraj brilegoj**. Sub la okulo estas du flavaj aŭ **oranĝaj makuloj** de nuda haŭto; super la okulo estas flava aŭ griza makulo. La supra brusto estas **brilega el viola al bluverda**; la resto de la subaj partoj estas ruĝaj. La dorso estas verda kaj la supra vosto estas blunigra aŭ purpurnigra. La kapo de la ino estas bruna kun malpli ornama nuda haŭto kaj ties gorĝo kaj brusto estas helcinamokoloraj; aliparte ŝi similas al la masklo. Nematurulo estas simila al la ino, sed havas blankan ventron kaj helajn punktojn en la flugiloj formitaj de lapintoj de la flugilkovriloj kaj internaj duarangaj plumoj.

La voĉo estas priskribita kiel pliiĝanta hurlado , "*jau, jau, jau, jau…* or *vuk-vuk-vuk-vuk…*." La ino faras iun "ploreman *ĉi-uu*."

eta|250ra|centre|Fotita ĉe Bwindi, Ok. Ugando

## Notoj 
Kategorio:Trogonedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Vereinigte Kommunistische Partei Deutschlands

**Vereinigte Kommunistische Partei Deutschlands** (VKPD, germane; *Unuigita Komunista Partio de Germanio*) estis en 1920-22 la kroma nomo de la Komunista Partio de Germanio. En decembro 1920 la granda maldekstra alo de la Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands (USPD) estis aliĝinta al la komunistoj. Proksimume en 1922, kiam la resto de USPD iris al la socialdemokratio, la komunista partio reiris al sia malnova nomo KPD.

Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Germanio
Georg Michaelis

**Georg MICHAELIS** (n. 8-an de septembro 1857 en Haynau, Silezio; m. 24-an de julio 1936 en Bad Saarow, Brandenburgio) estis germana juristo kaj politikisto. En 1917 li estis dum tri kaj duona monatoj regna kanceliero (ĉefministro) kaj prusa ĉefministro.

eta|Alia foto lia
Li venis el jurista familio kaj studis juron en Breslau, Leipzig kaj Würzburg. De 1885 ĝis 1889 li instruis juron en Tokio. En Germanio li faris karieron de ŝtatoficisto. En 1909 li fariĝis subŝtatsekretario (vicministro) en la prusa ministerio pri financoj.

Dum la unua mondmilito estis fakte ne la imperiestro, sed la supera armea gvido kiu faris Michaelis posteulo de Theobald von Bethmann-Hollweg kiel kanceliero. Michaelis estis preskaŭ tute nekonata, kiam la 14-an de julio 1917 li fariĝis surprize kanceliero kaj prusa ĉefministro.

La nepolitika oficisto estis troŝarĝata de siaj novaj taskoj. Jam post kvin tagoj li faris la parlamentan plimulton malamiko, kial li publike bagateligis la pacrezolucion de la parlamento. Cetere li kontraŭis al demokratiaj reformoj. Jam la 31-an de oktobro 1917 li demisiis. Li malakceptis ministran postenon en la nova kabineto.

En 1918/1919 Michaelis estis supera prezidanto de la prusa provinco Pomerio. Poste li aliĝis al la konservativa Deutschnationale Volkspartei kaj engaĝiĝis en la luterana landa eklezio.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Harpactes

***Harpactes*** estas orientalisa genro de birdoj de la familio Trogonedoj kaj la ordo Trogonoformaj. La specioj de la genro loĝas en Suda Azio. Ĉiuj birdoj de tiu familio montras **belajn kolorojn**, kiuj distingas masklojn el inoj.

La genro enhavas la jenajn speciojn:
*** Bluvosta trogono, *Harpactes reinwardtii*
*** Blankkoluma trogono, *Harpactes fasciatus*
*** Ruĝnuka trogono, *Harpactes kasumba*
*** Diarda trogono, *Harpactes diardii*
*** Filipina trogono, *Harpactes ardens*
*** Trogono de Whitehead, *Harpactes whiteheadi* 
*** Cinamopuga trogono, *Harpactes orrhophaeus*
*** Skarlatpuga trogono, *Harpactes duvaucelii*
*** Ruĝkapa trogono, *Harpactes erythrocephalus*
*** Oranĝbrusta trogono, *Harpactes oreskios*
*** Gvarda trogono, *Harpactes wardi* 

## Referencoj
Kategorio:Trogonedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Hermann Müller

**Hermann MÜLLER** (n. 18-an de majo 1876 en Mannheim; m. 20-an de marto 1931 en Berlino) estis germana politikisto de la socialdemokratia partio SPD.

Filo de estro de trinkaĵfaristo en Saksio, li lernis komercistecon en Frankfurto. Ekde 1893 li membris en la socialdemokratia partio kaj elektiĝis en la estraron en 1906 je propono de August Bebel. En januaro 1919 li elektiĝis partia prezidanto komune kun Otto Wels.

En 1920 kaj de 1928 ĝis 1930 Müller estis regna kanceliero (germana ĉefministro). Lia dua kanceliereco (li estis jam malsana) ĉesis pro disputo kun la dekstre-liberala partio Deutsche Volkspartei pri la alteco de la pagoj al la senlaboruloj. La falon de lia kabineto oni taksas nuntempe komenciĝon de la fino de la Vajmara Respubliko.

## Verkoj 
* *Die Novemberrevolution. Erinnerungen*, Berlin 1928.

## Literaturo 
* Andrea Hoffend: *„Mut zur Verantwortung" - Hermann Müller*. Kleine Schriften des Stadtarchivs Mannheim Nr. 17. Verlagsbüro von Brandt, Mannheim. 2001. ISBN 3-926260-49-1 (Biographie)
* Rainer Behring: *Wegbereiter sozialdemokratischer Außenpolitik: Hermann Müller*, en: *Frankfurter Allgemeine Zeitung* de 26-a de aprilo 2006, p.&nbsp;8.

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Vajmara Respubliko
Pangazio

La **pangazio** (*Pangasius pangasius*) estas fiŝo el la familio de la Pangazedoj (*Pangasiidae*) kaj tial apartenas al la ordo de la Siluroformaj (*Siluriformes*). La fiŝo povas atingi longon de 300 cm. 

## Vivmedio
La *pangazio* vivas en sensala kaj saleta akvo. La fiŝo preferas tropikan klimaton. La disvastiĝa areo estas limigita al Azio. La profundodisvastiĝo estas 0 ĝis 50 m sub la akvonivelo. 

## Rilato al la homo
La *pangazio* estas por la profesia fiŝkaptado de konsiderinda graveco. Hokfiŝantoj malmulte ĉasas la fiŝon.

Hodiaŭ la fiŝo estas kultivata, antaŭ ĉio en la vjetnama mekongodelto. Pangazio estas bona alternativo por endanĝerigitaj fiŝospecioj kiel moruo kaj havas mildan guston.

## Retejoj
*Fotoj de *Pangasius pangasius* je FishBase

Kategorio:Fiŝoj
Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst

**Chlodwig Carl Viktor Fürst zu Hohenlohe-Schillingsfürst**, Princo de Ratibor kaj de Corvey (*&nbsp;31-a de marto 1819 en Rotenburg an der Fulda; † 6-a de julio 1901 en Ragaz) estis germana politikisto.[eta|Chlodwig Fürst zu Hohenlohe-Schillingsfürst (pentrita de [Franz von Lenbach, 1896)]]Inter 1866 kaj 1870 li estis bavara ĉefministro kaj de 1894 ĝis 1900 regna kanceliero de la Germana Imperiestra Regno kaj ĉefministro de Prusio.

Hohenlohe-Schillingsfürst estis liberalema, sed havis la malfacilecon trovi respekton de la absolutismema imperiestro kaj ties anaro. Li ne favoris la ideon "puĉi" por forigi la demokratian balotrajton, sed ja opiniis ke la katolika Zentrumspartei kaj la socialdemokratoj estis negativaj fortoj kiuj malfaciligas la laboron de la konservativa-liberala registaro. Malfacilis trovi plimultojn en la parlamento. Malantaŭ la kulisoj leviĝis jam en la kvara jaro de la kanceliereco de Hohenlohe-Schillingsfürst Bernhard von Bülow, la posteulo kiel regna kanceliero en 1900.

Chlodwig
Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Sileziaj dukoj
Kategorio:Ĉefministroj de Prusio
Akuoj

La **akuoj** estas etno en la afrika ŝtato Gambio. La akuoj estas idaro de liberigitaj sklavoj, kiuj en la 19-a jarcento unue en Sieraleono estis setligitaj. Poste, kiam Fritaŭno (Freetown) en Sieraleono estis multnombre loĝataj, oni komencis setligi liberigitajn sklavojn ankaŭ en *Bathurst* (malnova nomo de la hodiaŭa ĉefurbo Banĝulo (Banjul)) en Gambio. Tiu etno, kiu vivas nur en Gambio, nomiĝas akuoj. 

La akuoj konsistigas proksimume unu procenton de la loĝantaro de Gambio kaj plejparte estas kristanoj kaj ofte portas anglajn nomojn.

Ili havas altan nivelon de edukado kaj gvidi ekskluzive okcidenta vivstilo. Monogama malgrandaj familioj formas la bazon de la socia strukturo. Spirita kulturo estas sintezo de Eŭropaj kaj Afrikaj komponantoj, kiu estas reflektita en aku folkloro, precipe en muziko.

Multaj akuoj estas sukcesa komercistoj kaj negocistoj, tiel kiel gravaj registaraj oficialuloj. aparato de la lando. Vesto kaj materiala kulturo estas Eŭropa.

Ili vivas en Creole-stilo domoj faris de briko aŭ betono kun tegolita tegmento, foje du-storeyed.

La manĝaĵo estas plejparte legomo: Fufu farita de radiko legomoj, legomaj supoj, kaĉo farita el manao tuberoj aŭ rizo kaj maizo faruno.

## Lingvo 
La akua lingvo estas dialekto de la kreola lingvo 'krio', kiun oni ankaŭ nomas *Gambia Krio*.

## Eksteraj ligiloj 
La akua lingvo en www.ethnologue.com
Krioj
Krioj
Kategorio:Piĝinoj
Wollaston-insuloj

**Wollaston-insuloj** estas grupo de insuloj en troa sudo de Ĉilio, proksime al Horna Kabo. La insuloj estas ene de la Hornakaba Nacia Parko, apartenanta al komunumo de Horna Kabo en Antarkta Ĉilia Provinco de la Ĉilia Regiono de Magalanoj kaj Antarkto.

Ili apartenas al la arĥipelago Fajrolando.

## Vidu ankaŭ 
* Hermite-insuloj
* Konflikto Beagle

Kategorio:Insularoj
Kategorio:Insuloj en Sudameriko
Kategorio:Insuloj en Ĉilio
Baloneto

[eta|Balonetoj ene de [aerŝipo]]**Balonetoj** estas aer-plenitaj ujoj, lokumitaj ene de korpo de la aerŝipo. Aerŝipo havas du balonetojn, unu antaŭe, alian malantaŭe. La balonetoj estas similaj al balastujo de la submarŝipo. 
Ĉar aero estas pli peza ol heliumo, la balonetoj estas plenigitaj aŭ malplenigitaj por alterigi aŭ deterigi la nerigidajn aŭ duonrigidajn aerŝipojn. Ĝi servas ankaŭ ĉe la nerigidaj aerŝipoj por certigi la necesan internan tropremon (ĉ. 5 milibarojn) por streĉigi la eksteran ŝelon. Tiukaze la reguligado okazas aŭtomate per ventilo.

Kategorio:Aviado
Giacomo Meazzini

**Giacomo MEAZZINI**  estis itala sacerdoto, esperantisto kaj vortaristo, kiu poste transiris al la planlingvo Ido kaj fine en 1928 publikigis propran planlingvan projekton Ido reformita.

## Vivo 
Meazzini fariĝis profesoro je 21a de septembro 1922 en Trieste, sed libervole rezignis je 22a de marto 1925 favore al Corrado Grazzini. Li vivis en San Giovanni Valdarno en la provinco Areco de Toskanio.

## Verkoj 
Meazzini verkis *Dizionario italiano-esperanto* (italan-esperantan vortaron), kiu estis vaste uzata: 1a eld. 1907, 2a 1912, 3a 1923. En 1922 aperis en San Vito lia *Novo vocabolario Esperanto-Italiano* (Nova vortaro Esperanto-itala) kun antaŭvorto de Giuseppe Peano. En tiu jaro li estis membro de la Lingva Komitato.

Li kunlaboris al la itala gazeto ''L'Esperanto*, tamen disiĝinte de la Zamenhofaj principoj tiom, ke Bruno Migliorini, kiu lingve kontrolis la gazeton en 1922 (p. 131) deklaris: "mi deziras ke la legantoj sciu ke mia kontrolo neniel rilatas la artikolojn kaj recenzojn de Prof. J. Meazzini, pri kiuj nur li portas respondecon".

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Migliorini, Elio 1982 : *Pionieri dell'Esperanto in Italia*, Roma, p. 17
* Courtinat, Léon 1964-1966 : *Historio de Esperanto''. Bellerive-sur-Allier, vol. I, p. 98b (foto).

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Giacomo Meazzini en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Giacomo Meazzini en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Idistoj
Kategorio:Okcidentalistoj
Albert Hofmann

**Albert HOFMANN** (, Baden  — , Burg im Leimental) estis svisa kemiisto, plej famkonata pro la malkovro de LSD.

En 1938 serĉante medikamenton por sangocirkulado li laboris pri derivaĵoj de lizerga acido, substanco el ergoto, kiu havas sangohaltigan efikon kaj estas uzata ekzemple post naskoj. 
Bestoj ricevintaj la substancon LSD-25 montris nur maltrankviliĝon. En dua serio, kvin jarojn poste, la , dum li studis denove la substancon li hazarde absorbis malgrandan kvanton de la medikamento tra siaj fingropintoj kaj malkovris ĝiajn potencajn efikojn. Li decidis fari mem-eksperimenton per iom pli granda dozo, la , kies protokolo tre famiĝis: 

Poste li priskribas halucinaciojn kaj kolorviziojn:

LSD estis komence surmerkatigata kiel medikamento psikoterapia por trakti alkoholismon kaj seksmisfunkcion. 

Hofmann daŭre prenis malgrandajn dozojn de LSD dum multe de sia vivo, kaj ĉiam esperis trovi uzon por ĝi. En sia memoraĵo, li emfazis ĝin kiel "sanktan drogon": "Mi vidas la veran gravecon de LSD en la ebleco provizi materialan helpon al meditado celanta la mistikan sperton de pli profunda, ampleksa realeco." tamen, post la populariĝo de la drogo por celoj nemedicinaj, Hofmann nomis LSD sian *problemfilon*. Li koncedis, ke ĝi povus esti danĝera se misuzata, ĉar relative alta dozo de 500 mikrogramoj havos ekstreme potencan psikoaktivan efikon, precipe se administrita al unuafoja uzanto sen taŭga superrigardo. 

En la 1960-aj jaroj LSD estas malpermesata de plej multaj registaroj.

La  Albert Hofmann mortis pro korinfarkto en sia domo en aĝo de 102 jaroj.

## Bibliografio 
* Wasson, Robert Gordon / Hofmann, Albert / Ruck, Carl A. P. (1978): *The Road to Eleusis: Unveiling the Secret of the Mysteries (Ethno-Mycological Studies, No. 4)*. Harcourt. ISBN 0-15-177872-8
* Schultes, Richard Evans / Hofmann, Albert (1980): *Plants of the Gods: Origins of Hallucinogenic Use*. Random House / Arrow. ISBN 0-09-141600-0
* Hofmann, Albert (1981): *LSD, My Problem Child*. McGraw-Hill. ISBN 0-07-029325-2
* Hofmann, Albert (2001): *LSD - Mein Sorgenkind*. Klett-Cotta. ISBN 3-608-94300-5

## Eksteraj ligiloj 
* Fondaĵo Albert Hofmann
* Albert Hofmann: *LSD - My problem Child*. – kompleta teksto, enrete  
* Zauberpilz (Albert Hofmann: *LSD, My Problem Child*. – outra fonte online)
* Stain Blue press: "Profilo de Albert Hofmann "
* SwissInfo:  "Colourful moments with the man who invented LSD" – 11 Jan 2001
* MAPS: "Stanislav Grof intervjuas D-ron Albert Hofmann" – 1984)
* psychedelic.ch:  "Drogen und Drogen" [Drogoj kaj drogoj] – video-intervjuo 
* Kolekto Albert Hofmann: "LSD and Psilocybin-related Papers"

Kategorio:Svisaj sciencistoj
Kategorio:Svisaj kemiistoj
Kategorio:Svisaj centjaruloj
IFOR

1) **IFOR (Internacia Kunularo por Repaciĝo)** – *International Fellowship of Reconciliation*

2) **IFOR (The Implementation Force)** – plurŝtataj armeaj unuoj servintaj en iama Jugoslavio dum la malpacoj
Nehipotenuza nombro

En matematiko, **nehipotenuza nombro** estas natura nombro kies kvadrato *ne povas* esti prezentita kiel sumo de kvadratoj de du nenulaj entjeroj. Ekvivalente ĝi estas nombro kiu *ne povas* esti longo de hipotenuzo de orta triangulo kun entjeraj longoj de ĉiuj tri lateroj, aŭ alivorte ne povas esti la plej granda ero de pitagora triopo.

Ĉiuj nombroj 1, 2, 3 kaj 4 estas nehipotenuzaj nombroj. Nombro 5 ne estas nehipotenuza nombro ĉar 52=32+42.

La unuaj 50 nehipotenuzaj nombroj estas:
:1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 14, 16, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 31, 32, 33, 36, 38, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 49, 54, 56, 57, 59, 62, 63, 64, 66, 67, 69, 71, 72, 76, 77, 79, 81, 83, 84

Nehipotenuzaj nombroj estas tiuj entjeroj kiuj ne havas primajn faktorojn de formo *4k+1*.

Kvankam nehipotenuzaj nombroj estas komuna inter malgrandaj entjeroj, ili estas des pli maloftaj ju pli grandaj nombroj estas konsiderataj. Tamen estas malfinie multaj nehipotenuzaj nombroj, kaj la kvanto de nehipotenuzaj nombroj ne pli grandaj ol *x* estas asimptote skalata kiel *x/(log x)*.

## Vidu ankaŭ 
* Pitagora triopo
* Teoremo de Pitagoro
* Konstanto de Landau-Ramanujan

## Eksteraj ligiloj 
*  - la vico de nehipotenuzaj nombroj

Kategorio:Entjeraj vicoj
Sendependa Socialdemokratia Partio de Germanio

[eta|dekstra|Invito al konferenco en [Gotha, kie fondiĝis la partio USPD]]
**Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands** (USPD, esperante: **Sendependa Socialdemokratia Partio de Germanio**) estis socialista partio en la Germana Regno. Ĝi ekzistis de 1917 ĝis 1922 kiel amasa partio sed poste nur kiel malgranda splitaĵo. En 1931 oni dissolvis ĝin.

Ĝi estiĝis dum la unua mondmilito pro protesto de maldekstraj socialdemokratoj kontraŭ la politiko de la plimulto en la partio (SPD), kiu principe subtenis la registaron. Sian plej grandan influon la partio havis en la Novembra Revolucio en 1918, kiam ĝi komune kun la SPD formis la registaron (Konsilio de Popolkomisiitoj). Dum iom da tempo ĝi havis preskaŭ duonan milionon da membroj, simile kiel SPD.

USPD disdividiĝis en oktobro 1920 pri la demando ĉu aliĝi al la Komunista Internacio de Lenin. La plimulto de la partia kongreso tiam aliĝis al la komunistoj al Vereinigte Kommunistische Partei Deutschlands, kaj la resto reiris en 1922 al SPD. Nur danke al la plimulto de USPD la komunistoj entute ricevis amasan bazon en Germanio.

## Vidu ankaŭ 
* **Socialdemoktratia Partio de Germanio**

Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1917
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1920
August Bebel

eta|August Bebel
**Ferdinand August BEBEL** (22-a de februaro 1840 en Deutz apud Kolonjo; 13-a de aŭgusto 1913 en Passugg, Svislando) estis gvidanto de la laborista movado kaj kunfondinto de la socialdemokratia partio en Germanio, SPD.

Li naskiĝis malriĉa kiel filo de suboficiro en Rejnlando. Li lernis la metion de lignotornado. Komune kun Wilhelm Liebknecht li fondis la radikaldemokratian Saksan Popolpartion, en 1866. Sub gvido de Bebel kaj Liebknecht la popolpartio kaj kelkaj laboristaj asocioj fariĝis en 1869 la Sozialdemokratische Arbeiterpartei, SDAP. En 1867 li elektiĝis en la parlamenton de Nordgermana Federacio.

Kvankam parlamentano dum multaj jaroj, li estis ankaŭ malliberigita pro politikaj kialoj. En tiuj tempoj li verkis teoriajn traktaĵojn pri socialismo. De 1900 ĝis sia morto en 1913 li estis prezidanto de la socialdemokratia partio. En Germanio kaj internacie Bebel ĝuis eksterordinaran reputacion kiel laborista gvidanto.

Nekrologo aperis en Internacia Socia Revuo, septembro 1913, p. 217-220.

Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Germanaj politikistoj
Konsilio de Popolkomisiitoj

**Konsilio de Popolkomisiistoj** (germane *Rat der Volksbeauftragten*) nomiĝis la germana registaro de novembro 1918 ĝis februaro 1919. Ĝi estis kreita je la 10-a de novembro 1918 post la abdikiĝo de Vilhelmo la 2-a kaj la proklamo de la vajmara respubliko. La konsilio estis koalicio de la du socialdemokratiaj partioj kaj trovis aprobon de la berlinaj laboristaj kaj soldataj konsilioj. Ĝi estis la unua demokratie elektita registaro de Germanio laŭ universala voĉdonrajto. Kiam en decembro 1918 la regna kongreso de tiuj konsilioj voĉdonis kontraŭ la konsilia sistemo kaj por la elekto de nacia asembleo, la koalicio disiĝis. 

Ĝis la 29-a de decembro al la Konsilio de Popolkomisiitoj konsistis el tri socialdemokratoj (SPD; inter ili Friedrich Ebert kaj tri sendependaj socialdemokratoj (USPD, inter ili Hugo Haase). Ebert kaj Haase estis ambaŭ prezidantoj, sed Ebert havis neformale pli altan rangon en la perspektivo de la ministeriaj oficistoj.

Kategorio:Vajmara Respubliko
Badjuoj

La **badjuoj** estas la loĝantoj de la kabo-verda insulo Santiago.

Pri la origino de la nomo oni donas du klarigojn:

* **vadiu** (malnovportugale: forfuĝinto)
* **baldio** (portugale: ne plu loĝata, distance for de loĝata lando)

*Badius* estis retiriĝinte vivantaj komunumoj el fugintaj sklavoj kaj punuloj en la interno de la insulo kun aparta kondutregularo, kiu protektis ilin kontraŭ la rekaptiĝo. Ilia sendependeco, memadministrado en kristana religio kun laikprediko kaj ilia sentimeco je rabatakoj al bienoj provizis ilin per aparta renomo, kiu ŝanceliĝis inter timo kaj admiro.

Kiam en la malfrua 19-a jarcento kaj per la batalo por la sendependeco (vidu Amílcar Cabral) ekestis kabo-verda nacieckonscio, identigis sin la loĝantaro de Santiago kun la tradicioj de la badjuoj kaj la nomo fariĝis la nomo de la tuta loĝantaro de la insulo kaj ties lingvo.

En la badjua lingvo oni nomas la homojn de la aliaj etnoj sur la insuloj sampaĝuduoj.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Kabo-Verdo
Šrobárová

**Šrobárová,** hungare **Szilasháza** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
eta|300ra|Katolika preĝejo de Šrobárová
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 510
* Alto super marnivelo: 122 m
* Poŝtkodo: 946 32
* Telefonprefikso: 0 35

## Situo 
La vilaĝo situas inter ebenaĵo kaj montetoj, laŭ traira flankovojo. Komárno troviĝas 19&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Dum la historio estis tie nur kampoj kaj bienocentro *Szilas* (silaŝ). Ekde 1920 la tuta ĉirkaŭaĵo apartenis al Ĉeĥoslovakio. La slovakoj fondis en 1921 novan komunumon nomatan pri slovaka politikisto *Vavro Šrobár*. Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu loko estis malgranda slovaka insulo inter la hungareco, sekve la vilaĝeto kompromise iĝis parto de Hungario. En 2001 loĝis tie 514 da homoj (492 slovakoj kaj 18 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1929
* kruco de 1937
* monumento de la fondintoj
* monumento pri la 2-a mondmilito

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
Unuforma pluredra kombinaĵo

En geometrio, **unuforma pluredra kombinaĵo** estas pluredra kombinaĵo kies komponantoj estas identaj (kvankam eble diversaj reflektaj variantoj) unuformaj pluredroj, en ordigo kiu estas unuforma: la geometria simetria grupo de la kombinaĵo agas transitive sur la kombinaĵaj verticoj, alivorte ĝi estas vertico-transitiva.

La unuformaj pluredraj kombinaĵoj estis unue nombritaj de John Skilling en 1976, kun pruvo ke la listo estas plena. Jen estas tabelo de ili.

## Vidu ankaŭ 
* Unuforma pluredro
* Regula pluredra kombinaĵo
* Unuforma kahelaro
* Unuforma hiperpluredro

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Unuformaj Kombinaĵoj de Unuformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp.&nbsp;447–457, 1976.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.interocitors.com/polyhedra/UCs/ShortNames.html - simboloj de Bowers por unuformaj pluredraj kombinaĵoj

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Peter Benson

**Peter John BENSON**, nask. en 1940, estas usona teknika tradukisto rusa-angla, esperantisto kaj vortaristo.

Post teknika edukado li fariĝis tradukisto specialigita sur la teknika terminaro angla kaj rusa de spaco-veturado. Profesie li laboras pri nova teknika vortaro rusa-angla.

Benson lernis Esperanton en la 1960-aj jaroj kaj baldaŭ komenciĝis verki personan glosaron kiel suplementon al la malnovaj anglaj Esperanto-vortaroj haveblaj tiuepoke. Ĝi fariĝis la nukleo de lia *Comprehensive English-Esperanto Dictionary* (CEED) aperigita en 1995 de Esperanto League for North America (ELNA) kun ĉirkaŭ 28 000 kapvortoj.

## Eksteraj ligiloj 
[Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=peter+j.+benson&vid=ONB&fn=search) de Peter J. Benson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1940
UC

**UC** havas plurajn signifojn:

***UC1** ... **UC75** estas simboloj de uniformaj pluredraj kombinaĵoj en geometrio.
***UC** estas mallongigo de Universitato de Kalifornio (angle *University of California*).
***UC**, **U2C3**, **UC2** estas variantoj de urania karbido, kemiaj kombinaĵoj de uranio kaj karbono.
***uC** estas simbolo de mezurunuo mikrokulombo kiu estas 10−6 kulomboj, ĝi devus esti skribita kiel "μC".
Aguascalientes (urbo)

eta|250px|Aguascalientes
**Aguascalientes** estas la ĉefurbo de la meksika subŝtato Agvaskaljento kaj de la samnoma komunumo. La urbo troviĝas en la sudcentra parto de la ŝtato (koordinatoj: 21°52′51″N, 102°7′46″O), en samnoma valo. La urbo ŝuldas sian nomon al la riĉeco rilate al varmakvaj fontoj. Oni diras ke Aguascalientes estas unu de la plej sekuraj urboj de la lando. Konata estas Aguascalientes ĉefe pro teksaĵindustrio kaj la foirejo "San Marcos".

Laŭ unu de la lastaj popolnombradoj en 2005 Aguascalientes havis 663.679 loĝantoj. Preskaŭ 100 % de la enloĝantaro parolas la hispanan lingvon. Kune kun la ĉirkauo Aguascalientes tamen atingas pli ol 800.000 loĝantojn.

Aguascalientes situas en la Meksika Altebenaĵo je nivelo de ĉ. 1880 metroj super la marnivelo. La meza temperaturo en la jaro estas 18 gradoj. La plej varma monato estas junio, la plej malvarma januaro. La meza pluvkvanto estas je 500 mm. En somero pluvoj estas multe pli oftaj ol en la aliaj sezonoj.

La sidejo de la Nacia Instituto pri Statistiko, Geografio kaj Informadiko INEGI estas en la sudo de la urbo. Oni elektis tiun lokon char la verŝajno de naturaj katastrofoj (tertremoj, uraganoj) en Aguascalientes estas tre malalta.

La urbo fondiĝis je la 22a de oktobro 1575 fare de Juan de Montoro Rodriguez. Dr-o Jerónimo de Orozco sendis la koncernan leteron (permeson) pri la fondo de la Villa de la Asunción de las Aguas Calientes.

Antonio López de Santa Anna dekretis la 23an de majo 1835 la dividon de la partio zakatekana kaj nomumis kiel provincestron Pedro García Rojas. Post la franca atako al Meksiko Maximilano de Habsburgo reintegriĝis Aguascalientes al Zacatecas. Nur post 1857 Aguascalientes aperis en la politika konstitucio kiel ŝtato

Hodiaŭ Aguascalientes estas floranta urbo. Sendube Aguascalientes apartenas al la plej interesaj meksikaj urboj. En Aguascalientes estas multaj parkoj, multaj interesaj historiaj konstruaĵoj kiel ekzemple la registara palaco, la komunuma palaco, la legislativa palaco, la teatro Morelos. Estas diversaj kulturaj centroj kaj multaj interesaj preĝejoj kiel ekzemple la bazilika katedralo, la templo de San Antonio, la templo de Guadalupe, la templo de del Señor del Encino, la templo de la Merced o Rosario.

Aguascalientes ankaŭ invitas al aĉetumado. Estas multaj komercaj centroj kie oni povas aĉeti interesajn varojn.

Inter la 1a kaj la 5a de majo 2008 en Aguascalientes okazis la 9a Meksika Esperanto-Kongreso. Aguascalientes estas la sidejo de la Meksika Esperanto-Instituto (MEI) sub la gvido de sia direktoro Vicente Valdes Bejarano.

Kategorio:Urboj de Meksiko