open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Volano (sporto)

dekstra|eta|220ra|Volanoj el naturaj plumoj.
**Volano** estas plumprovizita pilketo, kiun ludantoj de badmintono interŝanĝas inter si per rakedoj (volanbatiloj). Volanoj ekzistas en diversaj specoj kaj estas dekoj da markoj. Kelkaj volanoj povas atingi rapidecon de 350 km/h. La pezo de volano estas proksimume 5 gramoj.
Akireblas du tipoj da volanoj : nilonaj volanoj kaj plumaj volanoj

## Nilonaj volanoj 
Nilonaj volanoj (multe) malpli rapide difektiĝas ol plumaj volanoj. Malavantaĝo tamen estas ke ili estas iom malpli preciza (ili ne ĉiam falas sur la sama loko kiam oni uzas la saman forton). La rapideco de nilonaj volanoj ne povas esti adaptita kaj tial ili haveblas en tri rapidecoj:
* rapida / frida / ruĝa
* meza / normala / blua
* lanta / varma/ verda

## Plumaj volanoj 
Plumaj volanoj konsistas el dekses anseroplumetoj. La plumetoj estas fiksitaj per peco da korko kun diametro de ĉirkaŭ 2,5 - 2,8 cm. La korko estas tegita per eta, maldika peco da ledo. La malavantaĝo de plumaj volanoj estas ke plumeto rapide difektiĝas. Pro difektita plumeto la rapideco de la volano malpliiĝas. La avantaĝo de plumaj volanoj estas ke ili, kiam sendifekta, havas tre precizan trajektorion. Per kurbigado de la plumetoj oni povas reguli la rapidecon. La plej bonaj volanoj estas faritaj el la plumoj de la maldekstra flugilo de ansero.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.intbadfed.org Internacia (Badmintono, Volanludo) Federacio
* http://www.worldbadminton.net WorldBadminton
* http://www.badmintoncentral.com Badmintono Centralo

Kategorio:Sportiloj
Kategorio:Sporto
Idisto

**Idisto** estas kutima nomo por personoj, kiuj scias kaj uzas la lingvon Ido.

## Uzo de la vorto 
Laŭ la franca lingvisto Louis Couturat, ne estu "idistoj", nur parolantoj de Ido, ĉar Ido ne estus ideologio, sed nur lingvo. Malgraŭ tio, aperis Ido-movado kaj Ido-movadanoj, iom simile al la modelo de Esperanto-movado kaj adeptoj de Ido nomis sin mem "idistoj".

La ĵurnalo *Advane* de februaro 1929 diris: "La franca samideani multe laboras por nia linguo e sucesis publikigar plura artikli pri IDO en jurnali." *(Esperanta traduko: "La francaj samideanoj multe laboras por nia lingvo kaj sukcesis publikigi plurajn artikolojn pri IDO en ĵurnaloj.")*. Sekve, eĉ la vorto "samideano" estas uzata inter idistoj.

## Famaj idistoj 
Kelkaj famaj idistoj estas jenaj:
* Andreas Juste (1918-1998)
* Andrés Bravo del Barrio
* Axel Wallensköld (1864-1933)
* Boris Aaronov (-1987)
* Béla Linder (1876-1962)
* Charles Lemaire (1863-1926)
* Dénes Berinkey (1871-1944)
* Filareto Kavernido (1880-1933)
* Frank Kasper (1960-)
* Friedrich Porzenheim (1939-)
* Gonçalo Neves (1964-)
* Hans Cornioley (1896-1977)
* Hans Stuifbergen (1961-)
* Heidi Neussner (1929-)
* Heinrich Pëus (1862-1937)
* Hellmut Röhnisch (1914-1996)
* Henry Meulen (1882-1978)
* Hjalmar Eklund (1880-1937)
* James Chandler
* Jean Martignon
* Jiří František Chaloupecký (1890-1922)
* Louis Couturat (1868-1914)
* Louis de Beaufront (1855-1935)
* Léon Neuens (1885-1936)
* Léopold Leau (1868-1943)
* Martin Lavallée
* Max Talmey (1867-1941)
* Mihály Babits (1883-1941)
* Otto Jespersen (1860-1943)
* Paul de Janko (1856-1919)
* Pál Dienes (1882-1952)
* Robert Castelló (1914-1998)
* Ronald Bijtenhoorn (1965-)
* Tazio Carlevaro (1945-)
* Theodore von Kármán (1881-1963)
* Valeria Dienes (1879-1978)
* Wilhelm Ostwald (1853-1932)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ido-movado
Remparmuelejo

eta|220ra|Muelejo “Rijn & Lek” super la Leuterpoort en Wijk bij Duurstede (Nederlando)
**Remparmuelejo** estas muelejo kiu estas konstruita sur la remparoj de ĉirkaŭmurita urbo. Pro tio la muelejo povas libere “kapti” la venton. Ĝi estis ankaŭ atingebla de la urbanoj, kiam la urbopordegoj estis fermitaj.

La urbestraro havis regulan enspezon el la imposto pro la muelado.
Por preventi, ke la urbestraro perdu enspezojn, ĝi ordonis "mueldevigon". Oni tiel estis devigita mueligi sian grenon en la urbomuelejo.

La urbomuelejoj plejofte estis luitaj de la urbestraro, per aŭkcio, al la muelisto, kiu proponis la plej altan prezon. Tiu estis devigita enkasigi la imposton kaj transdoni ĝin al la urbestraro. Krom tio la muelisto havis "ŝovelrajton", t.e. rajto reteni parton de la faruno kiel salajro por la muelado.

## Vidu ankaŭ 
* Muelejo
* Ventmuelejo
* Akvomuelejo

Kategorio:Muelejoj
Isabelle Dinoire

**Isabelle DINOIRE** (naskiĝis en 1967 en Valenciennes) estas la unua homo, kiu ricevis per transplantado novan vangohaŭton fare de iu mortinto. Ŝian vangon parte formordis ŝia hundo en majo de 2005, kiam ŝi enprenis multajn tablojdojn por mortigi sin kaj kuŝis surtere.

Post la beliga operacio en novembro samjara, ŝi aperis en televido komence de 2006. Laŭ kelkaj sciigoj, ŝi denove ekfumadis, kio danĝerigas ŝian bonkuraciĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Vangotransplantado
* Plastika kirurgio
* Makzelvizaĝa ĥirurgio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.netzeitung.de/wissenschaft/381029.html 

Kategorio:Mortintoj la 22-an de aprilo
Tongwancheng

**Tongwancheng** aŭ **Tongwan** estas praa ĉefurbo de la hunoj, en la regiono Shaanxi en Ĉinio. Tiu ĉi ruinkomunumo enhavas la solajn konstruaĵojn, kiujn la hunojn postrestis.

La 1600-jara ruin-areo troviĝas en subregiono Jingbian, en nordokcidento de Ĉinio, 500 km de Xi'an (iama Chang'an), iama ĉefurbo de la Ĉina Imperio.

La hunoj, kiuj estis en Azio, formis ĉefurbon en 419 en Tongwancheng. Ili nomis sian reĝlandon *Daksia* kaj ekzistis en la 5-a jarcento.

La urbo Tongwancheng konsistas el tri partoj: palaca, interna, ekstera kvartaloj. En la palaca kvartalo troviĝas la imperiestra palaco, en la interna kvartalo la registaraj oficejoj, loĝejoj de la reĝa familio, ties anoj, parencaro. La popolo vivis en la ekstera kvartalo.

Ĉe la kvar anguloj staris gardoturoj. La muroj dikis 16-30 m kaj konsistis el sablo, tero kaj akvo trafluinta rizkampojn. La riza likvaĵo kungluis la sablon kaj teron tiel estiĝis firma konstruaĵo.

La nordokcidenta urboparto situas pli alte ol la sudorienta.

Oni planas igi ĝin Monda kulturheredaĵo.

angle

Kategorio:Ĉinio
La Porkino kun sep porkidoj

dekstra|eta|Niko Pirosmani: "Blanka Porkino kun Porkidoj"
Laŭ la brazila folkloro, estis malbona posendantino de sklavoj, kiu havis sep gefilojn, ĉiuj ankaŭ kruelaj. Foje, nigra sorĉisto sukcesis transformi ilin en blankajn porkojn kaj kondamnis, ke ili estos porkoj ĝis trovi magian ringon. De tiam, ili iras tra la mondo fosante la plankon per nazego por trovi la ringon.
En kelkaj regionoj, oni diras ke ĝi aperas por turmenti virinojn kiuj faris laŭvolan aborton.

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Mitaj porkoj
Kategorio:Brazila folkloro
Provinco Udine

La **provinco Udine** (itale *provincia di Udine*, friule *Provincie di Udin*, slovene *Videmska pokrajina* kaj germane *Provinz Weiden* - jen la ĉefaj lingvoj de la teritorio) formale ĝis la 22-a de aprilo 2018 estis provinco de la regiono Friulo-Venecio Julia, kaj de la ŝtato Italio. Ekde aprilo 2018 ĝi ne plu estas oficiala administra unuo, post kiam oni pli dividis la teritorion ĝis la fino de 2019, nun ekde julio 2020 la tuta eksa provinca teritorio formale apartenas al administra unuo, per malpraktike longa nomo nomata itale *ente di Decentramento Regionale di Udine*, friula nomo ankoraŭ tute ne konatas, slovene ne oficiale konfirmate *Organ deželne decentralizacije Videm*, germane *Körperschaft regionaler Dezentralisierung Udine* - en Esperanto laŭ preciza traduko "administra unuo de malcentrigo regiona de Udino", kutime en tekstoj pli koncize, sed daŭre malpraktike longe nomata 'malcentra regiona unuo Udine'.

La italaj vikipediistoj atendas, ke oni fermas la antaŭan artikolon kaj komencas novan pri la nova administra unuo, kiu kovras saman teritorion, samajn urbojn kaj vilaĝojn, samajn civitanojn kiel la malnova "provinco Udine", administratas en samaj oficejoj kiel la malnova provinco, nur havas novan nomon. Tiun ekzemplon tamen neniu el la alilingvaj branĉoj de vikipedio ĝis komenco de 2023 sekvis: ne estas angla, franca aŭ hispana teksto pri komplete "nova administra regiono", kaj ankaŭ en la malplimultaj lingvoj de la regiono ankoraŭ ne estas signoj pri nova artikolo: la friula teksto ŝajnigas ke nenio okazis, la slovena diras ke la malnova provinco estas pasinta kaj silentas pri daŭrigo, kaj la germana en kvaronfrazo mencias la nomon de nova unuo. Ĉiuj krom la italaj redaktantoj kaj tiuj en vikidatumoj konsideras la ĝisnunan artikolon pri la malnova provinco sufiĉan por reprezenti ankaŭ la novan "administrna unuon de malcentrigo regiona de Udino", kaj tion ankaŭ la esperanta vikipedio faru, provizore tradukante la malpraktike longan italan oficialan nomon *ente di decentramento regionale di Udine* koncize per daŭrigo de la esperantlingva tradicia nomo "provinco Udino".

Ĉefurbo de la malnova kaj nova unuo estas Udine.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj kaj provincoj de Italio

Kategorio:Friulo-Venecio Julia
Kubuto

**Kubuto** (science: *Articulatio Cubiti*) estas la ĉarnira artiko inter la humero kaj ulno kaj la radiuso. Ĉi tiu artiko permesas la brakon mezfleksiĝi.

Kategorio:Artikoj
Kategorio:Homa anatomio
Leno (rivero)

**Leno** () estas rivero en Siberio (Rusio). Kun longo de 4400&nbsp;km ĝi estas la sesa plej longa rivero en Azio; ĝi havas la trian plej grandan basenon.

eta|Delto de Leno

La rivero fontas iom okcidente de la lago Bajkalo en alto de 1640 metroj de la Bajkala Montaro, direktiĝas unue orienten, poste norden kaj enfluas tra granda riverdelto en la Arktan Oceanon. Dum la pliparto de la jaro, de oktobro al junio, ĝi estas glacia. Dum la senglacia periodo ĝi estas navigebla ĝis urbo *Ust-Kut*, 3.500&nbsp;km de la riverdelto.

La plej grava urbo ĉe Leno estas Jakutsk (Jakuck), kiu situas ĉe la kurbiĝo, kie la rivero ŝanĝas sian direkton al nordo. Ĉe urbo Ust-Kut la Trasiberia Fervojo krucas la riveron.

Biogeografie la Leno-delto estas unu el la 53 dolĉakvo-unuoj de la Tutmondaj 200. Ĝi troviĝas en la Eŭropa-siberia ekoprovinco de la Palearkta ekozono. Tiuj unuoj estas nombro da ekoregionoj elektitaj far la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj la Nacia Geografia Societo pro sia graveco pri la naturprotekto.

## Alfluantoj 
* Vitim

## Kuriozaĵo 
La pseŭdonimo Lenin deriviĝas de la rivero Leno.

## Eksteraj ligiloj 
* Leno-delto ( WWF )  
* Tutmondaj 200; numero 160 : Leno-delto ( Nacia Geografia Societo ) 


Kategorio:Global 200

Kategorio:Riveroj en Siberio
Provinco Varese

La **provinco Varese** estas provinco de Italio. Ĝi situas en la regiono Lombardio de norda Italio kaj havas sian nomon pro la samnoma ĉefurbo Varese. Fine de  en la areo vivis entute . Ili etendiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun . 

Grava geografia elemento estas la Lago Varese.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj kaj provincoj de Italio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Lombardio
Kategorio:Provinco Varese
Örebro

* Koordinatoj: 
**Örebro** estas la sesa komunumo (de proksimume  loĝantoj) kaj la sesa urba aglomeraĵo ( loĝantoj) laŭ loĝantaro en Svedio.

La urbo situas sur la orienta rando de la lagego Hjälmaren en la historia provinco Närke (Neriko) kaj en la moderna sveda provinco Örebro län kies ĉefurbo ĝi estas.

Sur insuleto de la rivero Svartån kiu trafluas ĝian centron staras malnova kastelo laŭ renesanca stilo konstruita dum la epoko de Vasa.

## Esperanto en Örebro 
Tie la gesinjoroj Morariu loĝis kaj propagandis Esperanton.

## Konataj lokanoj 
* La esperantistino Puff Östling, multjara estrarano kaj ekde marto 2022 prezidanto de Sveda Esperanto-Federacio

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Neriko
Kategorio:Örebro län
Aniceto

**Sankta Aniceto** estis la 11-a papo, de 155 ĝis 167. Probable li naskiĝis en la romia provinco Sirio, eble en Emesa, la nuntempa urbo Homs, sed oni ne scias detalojn pri lia vivo. Li estis la unua papo, kiu oficiale kondamnis herezon, nome la montanismon. Aniceto malpermesis al la pastroj havi longajn hararojn, eble ĉar gnostikulojn uzis longan hararon.

Laŭ Ireneo, estis dum lia papado kiun la jaraĝa Polikarpo de Smirno, disĉiplo de Johano la evangeliisto, vizitis la Roman Eklezion. Polikarpo kaj Aniceto diskutis la festadon de Pasko. Polikarp okaj lia eklezio de Smirno festis la krucumon en la dek-kvara tago de Nisano, kiu koincidas kun Pesak aŭ Pasko. La tago ne estis grava en Oriento. Aliflanke, la Roma Eklezio festis Paskon dimanĉe, la tago de la resurekto de Jesuo. La du ne konsentis pri ofta dato, sed Aniceto koncedis al Polikarpo kaj al la eklezio de Smirno la kapablon reteni la daton al kiu ili estis alkutimitaj, tiel neante Paskon kiel aparta ferio. La polemiko estis akcelita en la kuro de la sekvantaj jarcentoj.

La kristana historiisto Hegesipo ankaŭ vizitis Romon dum la papado de Aniceto. Tiu vizito ofte estas citita kiel signo de la frua graveco de la Roma Eklezio.

Aniceto estas anoncita kiel suferanto de la martiriĝo dum la regado de la romia kun-imperiestro Lucius Verus. La 16-an, 17-an aŭ 20-an de aprilo kaj estas ĉio rilate la daton de lia morto, sed la 17-a de aprilo estas festita kiel lia festotago. Precizaj detaloj rilataj al la speco de martireco kiun li suferis ne estas konataj.

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Papoj
Sotero

**Sankta Sotero** estis la 12-a papo (167-174). Li estis grekdevena, sed naskiĝis en Napolo. Oni scias malmulte pri li. Li kontraŭbatalis montanismon kaj malpermesis al virinoj tuŝi la sanktajn ujojn aŭ oferi incenson dum la mesoj, ĉar montanismo permesis la pastrigon de virinoj.

Lia papa periodo estis dum regado de Marko Aŭrelio, kiu persekutadis la kristanojn. Tiam estis martirigitaj sanktaj Felicitas kaj Justino, sankta Polikarpo kaj miloj da kristanoj. Li ankaŭ estis martirigita.

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Papoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortintoj en 174
Retorika demando

**Retorika demando** estas demando starigita pli pro retorika celo ol pro la celo de ricevi respondon (ekzemple: "Kiom da fojoj mi jam diris al vi, ke vi ne eniradu la domon en malpuraj ŝuoj?").

Retorika demando strebas pensigi la aŭskultanton pri tio, kio devas esti la respondo al ĝi (aŭ almenaŭ tiu respondo, kiun celas aludi la demandanto). Se parolanto deklamas "Kiom longe ankoraŭ devas niaj homoj eltenadi tiun ĉi maljustaĵon?" aŭ "Ĉu nia kompanio pligrandiĝados aŭ malpligrandiĝados?", oni atendas neniun formalan respondon. Tia demando nome celas esti ilo uzata de la parolanto por aserti aŭ malaprobi ion.

En iuj kulturoj kaj en iuj naciaj lingvoj (aŭ eĉ en esperanto), iuj demandoj fariĝis retorikaj (oni ne plu vere eldiras ilin kun celo demandi) kaj kelkaj retorikaj demandoj fariĝis eĉ idiotismoj. Ekzemploj:

* "Kio okazas kun vi?"
* "Ĉu vi ne hontas?"
* "Ĉu la papo estas katoliko?"
* "Ĉu fiŝoj naĝas?"
* "Ĉu vi freneziĝis?"
* "Kiu zorgas?"
* "Kiel mi nur povus scii?"
* "Ĉu vi ŝercas?"

Kelkaj televidaj elsendoj havas retorikajn demandojn kiel titolojn, ekzemple la konkurso *Kiu volas esti milionulo?* (originale ).

Kategorio:Lingvo
Milionulo

*Se vi serĉas la televidan konkurson, vidu ĉe Kiu volas esti milionulo?*.

**Milionulo** estas persono kiu posedas netan valoron aŭ riĉaĵon de pli ol unu miliono usonaj dolaroj, eŭroj, britaj pundoj aŭ unuoj de kompareble valora monunuo.

## Miliardulo 
**Miliardulo** estas persono kiu posedas netan valoron aŭ riĉaĵon de pli ol unu miliardo (mil milionoj) usonaj dolaroj, eŭroj, britaj pundoj aŭ unuoj de kompareble valora monunuo.

## Vidu ankaŭ 
* Biliono
* Listo de miliarduloj
* miliono
* miliardo
* *Kiu volas esti milionulo?*

## Eksteraj ligiloj 
* http://moneycentral.msn.com/content/Savinganddebt/Savemoney/P103041.asp?GT1=6113  
* http://www.federalreserve.gov/releases/Z1/current/accessible/b100.htm  
* http://www.scb.se/templates/Publikation____113102.asp 
* http://www.irs.gov/taxstats/article/0,,id=102886,00.html 

Kategorio:Mono
Kiu volas esti milionulo?

eta|dekstra|180px|Emblemo de la brita versio de **Kiu volas esti milionulo?**.
***Kiu volas esti milionulo?*** () estas britdevena televida konkurso kiu proponas grandegajn mon-premiojn por ĝusta respondo de sinsekvaj plur-elektaj demandoj de kreskanta malfacileco. La maksimuma kontanta premio (en la originala brita versio) estas unu miliono da britaj pundoj.

La konkurso unue aperis en Britio je la 11-a de septembro 1998 kaj tuj fariĝis granda sukceso. En unu momento ludas nur unu konkursanto kaj la emfazo kuŝas ĉe prokrasto pli ol ĉe rapideco. Estas neniu tempolimo por respondi la demandon, kaj al la konkursanto oni unue malkaŝas la demandon, antaŭ ol tiu devas decidi ĉu indas provi respondi, aŭ fini la ludon.

Se en ajna momento la konkursanto ne certas pri la respondo al demando, li aŭ ŝi havas la eblon utiligi tri diversajn helpilojn:
* "Amiko ĉe telefono". La konkursanto elektas amikon (aŭ parencon) el listo de kvin antaŭe nomumitaj. La moderigisto vokas la amikon per telefono kaj la konkursanto poste havas 30 sekundojn por voĉlegi al tiu la demandon kaj la eblajn respondojn, kaj esperi ke la amiko scias la ĝustan respondon.
* "Demandi la publikon". La publiko en la televida studio estas petata voĉdoni per siaj klavaretoj. Al la konkursanto oni prezentas grafikaĵon, kiu montras la rezulton.
* "50:50". Komputilo hazarde forigas du malĝustajn respondojn kaj lasas la ĝustan respondon kaj unu malĝustan.
Ĉiu el tiuj ĉi helpiloj povas esti uzata nur unufoje. Tamen, du aŭ pli povas esti, se necese, uzataj por la sama demando.

Kvankam la konkurso devenas origine de Britio, ĝi estis aĉetita de televidaj kanaloj en plurdekoj da landoj tra la tuta mondo kaj estis/estas elsendata kun ĝenerale alta komenca sukceso ankaŭ tie, en iom ŝanĝitaj naciaj versioj.

Kategorio:Televido
Metropola urbo Venecio

La **Metropola urbo Venecio** (, ĝis 2014 *provincia di Venezia*) estas fakta provinco en Italio, kiu la 1-an de januaro 2015 ricevis la statuson de metropola urbo. Ĝi situas en la historia regiono Veneto, nordoriente de la Adriatika Maro. Ĉefurbo de la teritorio estas la samnoma urbo Venecio.

Ĝi najbaras nord-oriente al regiono Friulo-Venecio Julia kun ties provincoj Udine kaj Pordenone, okcidente kun provinco Padova kaj provinco Treviso kaj sude kun provinco Rovigo. Oriente situas la Adria Maro.

Al la provinco apartenas la insuloj de la Laguno de Venecio.

## Historio 
La provincon Venecio kreis la aŭstria imperio post la malvenko de Napoleono Bonaparte, en la limoj de la adria departemento, kiu siavice estis kreita de la regantoj de la napoleona regno italia. Tiu departemento ampleksis la teritorion de Dogado, al kiu laŭvice aldoniĝis la friulaj kantonoj de Aquileia, Latisana kaj Portogruaro. Aŭstrio kreis el ĝi la provincon Venecio, tamen forprenante la friulajn distriktojn, kiujn ĝi metis en la provincon Friulo, escepte de distrikto Portogruaro, kiu restis venecia.

eta|maldekstra|300px|Situo de la provinco de Venecio kaj de la aliaj provincoj de la regiono Veneto

## Gravaj municipoj 
* Venecio (Venezia) - 271.251 loĝantoj
* Chioggia - 51.336 loĝantoj
* San Donà di Piave - 38.072 loĝantoj
* Mira - 37.672 loĝantoj
* Mirano - 26.123 loĝantoj
* Portogruaro - 25.158 loĝantoj
* Jesolo - 23.465 loĝantoj

## Aliaj geografiaj elementoj 
* Laguna del Mort

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj kaj provincoj de Italio

Kategorio:Veneto
Gălăuțaș

**Gălăuțaș**  (hungare: **Galócás** [galocaŝ]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Gheorgheni. Al ĝi apartenas, krom la sidejo, la vilaĝoj Dealu Armanului, Gălăuțaș-Pârău, Nuțeni, Plopiș, Preluca, Toleșeni kaj Zăpodea.

## Loĝantaro 
En 1930 ĝi havis 1 591 loĝantojn el kiuj 829 rumanoj, 490 hungaroj, 117 judoj, 31 ciganoj; en 1992 2 766, el kiuj 2 031 rumanoj, 731 hungaroj.

En la censo de 2002 la 2 719 loĝantoj de la komunumo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

Preskaŭ ĉiuj ne-rumanoj vivis en la sidejo Gălăuțaș aŭ en Toleșeni.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Gălăuțaș apartenis al Hungario, al Csík. Ĝi memstariĝis en 1925 de Subcetate. La vilaĝo estas lignoindustria centro.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Ĝemelkomunumo 
*  Osztopán, Hungario

## Renomaj personoj 
* Margit Bege (6-a de marto 1926 – Budapest, 5-a de septembro 1967): aktorino
* Éva Blénesi (4-a de januaro 1959): literaturhistoriisto.
* Tibor Déry (1894 – 1977): verkisto, tie laboris en 1913 en la fabriko de sia onklo.
* Ferenc Fábián (2-a de novembro 1933 – Oradea. 9-a de marto 1979): aktoro.
* Márton Izsák ( – ): skulptisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Galautas jud Harghita.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Provinco Verĉelo

La **Provinco Verĉelo** () estas provinco en la regiono Piemonto, en la nord-okcidenta Italio. Ĝia ĉefurbo estas Verĉelo.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj kaj provincoj de Italio

Kategorio:Piemonto
Supino (Italio)

**Supino** estas komunumo de centra Italio. Ĝi situas en la regiono Latio kaj en la provinco Frozinono. Komence de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj .

## Vidu ankaŭ 
* Ferentino-Supino (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|350px|

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Latio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Frosinone
Márton Izsák

**IZSÁK Márton** [iĵAk] rumanuja hungara skulptisto naskita la 12-an de aprilo 1913 en komunumo Galócás (Hungara reĝlando, nuntempe en Rumanio) kaj mortinta la 1-an de februaro 2004 en Târgu Mureș.

## Biografio 
Márton Izsák studis en industria mezlernejo en Târgu Mureș kaj Budapeŝto ĝis 1933. Poste li pristudis arton en la Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo de Budapeŝto. Liaj majstroj estis Imre Simay kaj Lajos Mátrai. Inter 1945 kaj 1974 li estis la direktoro de la Artliceo de Târgu Mureș. La skulptaĵo *La du Bolyai* (János Bolyai kaj Farkas Bolyai) skulptita kune kun István Csorvássy staras sur la Placo Bolyai antaŭ la Liceo Bolyai Farkas en Târgu Mureș de septembro 1957.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Skulptaĵoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Provinco Salta

eta|dekstra|180ra|Urbo de Salta

**Salta** estas norda provinco de Argentino. Ĝia ĉefurbo estas Saltaurbo. En Salta troveblas allogaĵoj: riĉa folkloro kaj gastronomio, en kiuj intermiksiĝas tradicioj de praloĝantoj kaj hispanoj. Ĝi estas regiono de altkvalitaj vinoj. Tuta aro da antikvaj, pitoreskaj preĝejoj kaj kapeloj situas dise en la provinco. Estas taŭgaj lokoj por sportado, varmbanejoj kaj tri naciaj parkoj – du el ili por konservado de subtropika arbaro sur la orienta flanko de la Antaŭ-Andoj (El Rey kaj Baritú) kaj unu, kies ĉefa vegetaĵo estas kaktoj (Los Cardones).

## Geografiaj elementoj 
Llullaillaco aŭ **Jujajjako** estas dormanta stratovulkano ĉe la limo de Argentino (Salta Provinco) kaj Ĉilio. Ĝi kuŝas en la Puna de Atacama, nome regiono de tre altaj vulkanaj pintoj sur alta altebenaĵo ĉe la Atakama Dezerto, unu el la plej sekaj lokoj en la mondo. Ĝi estas la dua plej alta aktiva vulkano en la mondo post Ojos del Salado.

## Vidu ankaŭ 
* Monte-Arbedaro

## Bildaro 

File:Salta-Square2.jpg
File: Cable Car to the Cerro San Bernardo - Salta - Argentina.jpg
File: Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg
File: Argentine vineyard and mountains..jpg
File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg
File: Quebrada de las Flechas - Argentina.jpg
File:Iruya 1.jpg
File: Salinas Grandes 052.JPG
File:Cachi 01.jpg
File:Camino a Cachi.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Informate Salta
* Marta SOLÍS: ARGENTINO: Unika fervojo en Andoj el *Monato* (2005/04, p.19)
* Oficiala retejo

Salta
Coretta Scott King

eta|dekstra|200px
**Coretta Scott KING** ( – ) estis la edzino de murdita homrajta aktivulo Martin Luther King kiu ankaŭ estis notinda usona aktivulo pri civilaj rajtoj.

Dum la 1980-aj jaroj ŝi kontraŭis la apartismon de Sud-Afriko. Ŝi partoprenis serion de protestoj en Vaŝingtono, kiu spronis tutlandajn protestojn kontraŭ la ras-politiko de Sud-Afriko. En 1986, ŝi vojaĝis al Sud-Afriko kaj renkontis Winnie Mandela, dum lia edzo Nelson Mandela estis ankoraŭ politika senliberulo ĉe Robben Insulo. Kiam ŝi revenis al Usono, ŝi instigis Ronald Reagan por permesi sankciojn kontraŭ Sud-Afriko.

## Premio Coretta Scott King 
La Premio Coretta Scott King (angle "Coretta Scott King Award") estas medalo prezentata de la Usona Biblioteka Asocio estas gajnata de Afrika-Usonaj verkistoj kaj ilustristoj por elstara kaj inspirema kontribuoj de infana literaturo.
Studio Barrandov

La **studio Barrandov** (ĝis la jaro 1945 **Filmaj fabrikoj AB en Barrandov**, (ĉeĥe: **Filmové továrny AB na Barrandově**), ĝis la jaro 1991 **Filma studio Barrandov** (ĉeĥe: **Filmové studio Barrandov**)) estas komplekso de filmaj studioj en Prago en kvartalo Barrandov. Tiuj ĉi filmaj atelieroj estas la plej grandaj en Ĉeĥio kaj unu el la plej grandaj kaj la plej malnovaj filmaj studioj en Eŭropo. Dum la tempo de sia pli ol sepdekjara ekzistado oni tie filmis pli ol 2 500 ĉeĥajn kaj eksterĉeĥajn filmojn, kiujn la kompanio rekte produktis aŭ partoprenis dum ties produkto.

Filma kreado estas kompleksa agado, kiu postulas kunagadon de multaj disciplinoj kaj metioj. Ĉefa avantaĝo de la studio estas ĉeesto de absoluta plimulto de ĉiuj en unu loko – sur fama "monteto Barrandov super Prago", kien sian fabrikon por filmaj revoj lokigis komence de la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento ties patroj – fratoj Havel (Miloš kaj Václav Havel).

Malofte flirtas super Barrandov sole ĉeĥa flago. Atelierojn kaj koneksajn servojn eluzas tradicie ĉeĥaj filmistoj kaj kun ili eksterlandaj kreantoj – plej ofte el Usono, Britio, Francio, Germanio aŭ Rusio.

Estiĝas ĉi tie eĉ prestiĝaj hollywoodaj filmoj inkluzive de *Mission: Impossible*, *Casino Royale*, *The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe*, *Jojo Rabbit* kaj pluaj. De tempo al tempo oni kromnomas al Barrandov (precipe el buŝoj de eksterlandaj filmistoj) "Hollywood de Oriento", dank' al senĉesa intereso de okcidentaj produktoj.

## Pluaj fotoj

Barrandovstudio medieval town3.jpg|Daŭra dekoraĵo de mezepoka urbo en Barrandov Studio
Barrandovstudio medieval town4.jpg|Daŭra dekoraĵo de mezepoka urbo en Barrandov Studio
BarrandovStudio permanentset backlot.jpg|Daŭra dekoraĵo de mezepoka urbo en Barrandov Studio

## Libroj 
* *The Barrandov Studios: A Central European Hollywood* (2023, Amsterdam University Press, )

## Eksteraj ligiloj
* Fundus Barrandov Studio

## Referencoj
Kategorio:Prago
Kategorio:Barrandov
Kategorio:Ĉeĥaj firmaoj
Kategorio:Kinaj firmaoj
Ekzistanalizo

**Ekzistanalizo** - aŭ **ekzistadisma psikoterapio** - estas psikologia skolo, kiu esploras homan ekziston kaj limajn donaĵojn de homa ekzistado. **Ekzistanalizo** apartenas al branĉoj de humanisma psikologio. Ĝi filozofie fontas en la koncepto de ekzistadismo.

Tasko da la tradicia psikoterapio estas influa al la homa konscio por ŝanĝi animan vivon. **Ekzistanalizo**, kontraŭe, strebas direkti konscion al veraj spititaj esencoj. Celo de **ekzistanalizo** estas homo, kiu prenis kaj prikonsciis sian propran respondecon. Laŭ vidpunkto de ekzistencialismo homo estas Homo kiam li konscias sencon de sia vivo kaj prenadas respondecon je sia ekzistado. Ekzistanalizo estas branĉo de psikoterapio, kiu baziĝas sur ĉefaj postulatoj: respondeco kaj konscio pri senco de vivo estas ĉefaj "kolonoj" de homa ekzistado.

**Ekzistanalizo** estas psikoterapia skolo, kiu metodologie devenas el filozofio de ekzistencialismo kaj psikanalizo. Ekzistanalizo strebas helpi al homo ricevi eblon vivi kun interna konkordo. Tio signifas aktivado de aŭtentika homa libera volo kaj respondeco de la homo. **Ekzistanalizo** de sia apero multajn ideojn ĉerpis el psikanalizo, sed okupiĝas pri fenomenoj, kiuj apartenas al homoj sed ne al bestoj. Kelkaj 

Metodo, kiun oni uzas por ekzistanalizo, nomiĝas "Persona ekzistanalizo". Unu el branĉoj de ekzistanalizo ellaboris Viktor Frankl, kaj nomis ĝin "Logoterapio".

**Ekzistanalizo**  – estas branĉo de psikoterapio, kiu okupiĝas pri animaj problemoj de homo kaj pri tiaj psikaj rompoj kiel timoj, depresioj, dependecoj, psiko-korpaj malsanoj kaj psikozoj.

## Famaj ekzistanalizistoj 
*Viktor Frankl
*Ludwig Binswanger
*Jean-Paul Sartre

Kategorio:Psikologio
France Prešeren

**France PREŠEREN** () (naskiĝis la  en Vrba na Gorenjskem; mortis la  en Kranj) estis slovena poeto. Lia fervora, korema liriko, emociema sed neniam nur sentimentala, igis lin la ĉefa reprezentanto de la romantika skolo en Slovenio. Oni konsideras lin la ĉefa poeto de slovena poezio, kaj unu el la plej bonaj eŭropaj romantikistoj.
En la jaro 1844 li verkis poemon *Zdravljica* kiu estas oficiala himno de la Respubliko Slovenio.
[eta|maldekstra|140px|France Prešeren sur la [Sloveniaj eŭro-moneroj|slovenia monero de 2 €]]
''Krono de l' sonetoj (Sonetni venec)'' estas lia la plej fama verko (verkita 1834), kiun Josip Velebit (1973) kaj Tone Logar (1986) tradukis al Esperanto. Ĝi estis dediĉita al lia amata Primicova Julija, kaj ŝia nomo aperas en la verko kiel komencaj literoj de la sonetoj.
Lia mortodato estas slovena kultura festotago (oficiala festotago). Portreto de la poeto estis sur la bileto de 1000 slovenaj tolaroj kaj nun troviĝas sur la monero de 2 € de Slovenio.

## Aperis en Esperanto 
* Komenco de serenado , traduko de Antoni Grabowski, El Parnaso de Popoloj, 1913.

Kategorio:Slovenaj poetoj
Kategorio:Romantikaj poetoj
Kategorio:Verkistoj de naciaj himnoj
Kategorio:Slovenaj advokatoj
Skalaro (fiŝo)

dekstra|180ra
dekstra|250ra
**Skalaro amazona** (latine *Pterophyllum scalare*) estas fiŝo bredata en akvarioj.
alternative=Escalar o pez ángel (Pterophyllum scalare).jpg|eta|Escalar o pez ángel (Pterophyllum scalare)
Ĝi estis unuafoje alveturigita en Eŭropon en la jaro 1911 kaj dum mallonga tempo ĝi fariĝis la plej populara akvaria fiŝo. Ekde tiu tempo dum ĝia bredado en akvarioj estiĝis el la origina formo multaj per formo kaj koloro diferenciĝantaj mutacioj. Nuntempe ekzistas formoj kurtnaĝilaj, normalaj, longnaĝilaj kaj vualaj. El kolore – desegnaj mutacioj estas la plej konataj ora, ruĝa, nigra, marmora, albinotika, tigrumita, fumumita kaj arĝenta. La origina sovaĝa formo karakterizas per pli granda grandeco kaj hodiaŭ per rare troviĝanta transverse striita desegnaĵo kun ŝtala nuanco. Interese estas, ke la longnaĝilaj formoj ne atingas tian grandecon de la korpoj kiel skalaroj kun la normala longeco de naĝiloj.

Dum bredado en akvarioj ni eliras el kondiĉoj, kiujn tiuj ĉi fiŝoj havas en sia hejmo – la meza parto de sudamerika riverego Amazono. La ideala dureco de akvo devus esti mola preskaŭ duondura, reago je pH-valoro pli malalta ol neŭtrala, temperaturo de akvo 24 – 28&nbsp;°C. La temperaturojn en supra skalo de markita intervalo postulas kelkaj pli sentemaj formoj – ekz. nigraj skalaroj. Ĉe plimulto de formoj helpas plialtiĝo de temperaturo al 28&nbsp;°C evoluigon de reprodukta aktiveco.

Skalaroj apartenas al specioj de fiŝoj sentemaj al farmacia kuracado, tial ni solvas eventualajn sanproblemojn prefere per plialtigo de temperaturo (30 – 32&nbsp;°C).

Kategorio:Akvariaj fiŝoj
Skalaro

**Skalaro** povas signifi jenon:

* **Skalaro (fiŝo)** (*Pterophyllum scalare*) estas akvaria fiŝo.
* **Skalaro (matematiko)** fotaĵon matematika koncepto.
* **Skalaro (fiziko)** estas fizika koncepto, bazita sur la matematika koncepto de skalaro.

## Vidu ankaŭ 
* Skalara projekcio
* Skalara kampo
* Skalara produto
* Skalara multipliko
Jean Seberg

**Jean SEBERG** (naskiĝis la 13-an de novembro, 1938, mortis la 8-an de septembro, 1979) estis usona aktorino.eta|180px|Tombo de Jean SebergJean Seberg naskiĝis en Marshalltown, Iowa. Ŝia aktora kariero komenciĝis en la jaro 1957, kiam la reĝisoro Otto Preminger inter 18.000 aspirantinoj elektis ŝin por la rolo de Johana de Arko en la filmo *Saint Joan*. Unu jaron poste ŝi denove aperis en filmo de Preminger: *Bonjour Tristesse*, laŭ verko de Françoise Sagan.

Poste Jean-Luc Godard invitis ŝin al Francio. En lia filmo *À bout de souffle* ŝi kune kun Jean-Paul Belmondo prezentis la ĉefrolon. Dum la sekvaj jaroj ŝi laboris en Usono kaj Eŭropo. Ŝi engaĝiĝis politike por la nigrula movado *Black Panther Party*.

En la jaro 1974 ŝi elprovis sin kiel reĝisorino, sed ŝia projekto *Ballad for Billy the Kid* ne gajnis grandan sukceson.

En sia persona vivo Jean Seberg ne trovis veran feliĉon. Ŝiaj edzecoj fiaskis post mallonga tempo, unu ido mortis dutagojn post naskiĝo. Tio okazis pro fia ago de FBI.

En 1970, FBI kreis malveran rakonton per informanto bazita en San Francisco, ke feto de Seberg ne estis generita fare de ŝia edzo, Romain Gary, sed de Raymond Hewitt, membro de la Black Panther Party. La rakonto estis raportita fare de klaĉkolumnisto Joyce Haber de Los Angeles Times, apenaŭ kaŝinte Seberg. Tio estis presita ankaŭ en revuo Newsweek, en kiu Seberg estis rekte nomita. Tio kaŭzis ĉe Seberg trofruan naskon kaj la 23-an de aŭgusto 1970, naskis 1,8 kg pezajn knabineton. La infano mortis du tagojn poste. Seberg okazigis entombigon en ŝia hejmurbo kun malfermita kesteto, kiu permesis al raportistoj vidi la blankan haŭton de la bebo por kontraŭpruvi la onidirojn. 

Pro tio ŝi mem suferis de psikaj problemoj, uzis drogojn kaj plurfoje provis fari suicidon. Fine de aŭgusto 1979 ŝi malaperis, kaj kelkajn tagojn poste oni trovis ŝin morta en ŝia aŭto. Ŝi uzis trodozon da tablojdoj – probable mortigis sin mem. 

Ŝia lasta edzo, la verkisto Romain Gary mortigis sin mem dekses monatoj poste. Lia suicidletero, adresita al lia eldonisto, indikis ke li ne mortigis sin pro la perdo de Seberg, sed ĉar li ne plu povis produkti literaturajn verkojn.

Ŝia tombo troviĝas en la Pariza Tombejo de Montparnasse.

En la jaro 1995 aperis dokumenta filmo pri ŝia vivo: *Jean Seberg: American Actress*.

## Listo de filmoj 
* *Saint Joan* (1957)
* *Bonjour Tristesse* (1958)
* *The Mouse That Roared* (1959)
* *À bout de souffle* (Francio, 1959)
* *In the French Style* (1962)
* *Lilith* (1964)
* *The Beautiful Swindlers* (1964)
* *Backfire* (1964)
* *A Fine Madness* (1966)
* *La ligne de démarcation* (1966)
* *La Route de Corinthe* (1968)
* *Les oiseaux vont mourir au Pérou* (1968)
* *Pendulum* (1968)
* *Paint your Wagon* (1969)
* *Airport* (1970)
* ''L'attentat* (1972)
* *Kill!* (1972)
* *Camorra* (1972)
* *The Corruption of Chris Miller* (1973)
* *Les Hautes Solitudes* (1974)
* *Ballad for Billy the Kid* (1974)
* *Le grand délire* (1975)
* *White Horses of Summer* (1975)
* *Die Wildente'' (1976)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Place Bellecour

La **Belakorto-Placo** () estas la plej granda placo de Liono, kaj la tria plej granda de Francio. Ĝi mezuras 310 m x 200 m.

Ĝi estas ankaŭ la plej granda piedirantejo de Eŭropo: la nuraj aŭtovojoj de la placo lokiĝas ĉirkaŭ ĝi.

Ĝi troviĝas en la 2-a arondismento de Liono, inter la Saono kaj la Rodano, apud la kvartalo Vieux Lyon.

Sub la placo estas metrostacio de la linioj *A* kaj *D*. ''* estas la plej uzata metrostacio de Liono.

El la Belakorto-Placo eliras la du ĉefaj piedirantstrategoj de la Liona duoninsulo: la Respubliko-Strato (fr.: *Rue de la République*), kiu kondukas al la urbodomo, kaj la strato Victor Hugo (fr.: *Rue Victor-Hugo''), kiu direktiĝas al Perrache.

Centre de la placo, troviĝas ĉevala statuo de Ludoviko la 14-a, reĝo de Francio.

Kategorio:Liono
Bellecour
Tărcești

**Tărcești**  (hungare: **Tarcsafalva** ) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cristuru Secuiesc. Administre ĝi apartenas al la komunumo Șimonești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 379 (rumanoj, hungaroj, ciganoj) kaj en 1992 200 loĝantojn (hungaroj).

En la censo de 2002 ĉiuj 204 loĝantoj deklaris sin etne hungaroj kaj la hungaran sia precipa lingvo.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1333 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Tarcsafalva apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Sándor Benczédi (16-a de aprilo 1912 – Cluj-Napoca, 1-a de januaro 1998: hungara skulptisto.
* Albert Nárkos (4-a de junio 1878 – 17-a de novembro 1949, Cristuru Secuiesc): studverkisto, lernolibrverkisto.
* János Pálffy (10-a de januaro 1804 – samloke, 13-a de aprilo 1857): politikisto, verkisto.
* Károly Ürmösi (20-a de aprilo 1874 – Kluĵo, 6-a de februaro 1953): unitariisma eklezia verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Kvarfoliera trifolio

eta|dekstra|200px|
eta|199x199ra|Kvinfoliera trifolio
La **kvarfoliera trifolio** estas malofta variaĵo de la kutima trifolio. Tradicie la serĉo kaj ekrigardo de unu trifolio kun kvar folieroj estas komuna aktivado por infanoj, kaj tion oni konsideras kiel bonŝanco. Ankoraŭ pli malofta variaĵo estas la **kvinfoliera trifolio**. Laŭ racio oni asertas ke, ju pli la plurfoliera trifolio des pli maloftas ĝi estas!

Oni trovis jam sur unu trifolio 18 folierojn, kio aperis eĉ en Guinness-libro de rekordoj

Oni kalkulas, ke ĉ. ĉiu 10.000-a trifolio havas kvar folierojn. Tiun mirindaĵon kaŭzas eble genetike recesiva geno aŭ kunfunkcio de diversaj genoj.

La kvarfoliera trifolio estas ofte komerca signo de la loterio (ekz. en Hungario).

## Vidu ankaŭ 
* kunikla piedo
* huffero

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Simboloj
Villeurbanne

**Villeurbanne** estas urbo de Francio. La urba komunumo apartenas al la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj kaj la departemento Metropolo Liono. Villeurbanne norde kaj oriente apudas Lionon, kaj laŭ nombro de loĝantoj estas ties ĉefa antaŭurbo.

## Transporto 
* Metroo de Liono
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* Tramtransporto en Liono
** Gare de Villeurbanne

Kategorio:Villeurbanne
Kategorio:Komunumoj de Metropolo Liono
Akvario

eta|Akvario
eta|Akvario-globo
**Akvario** estas rezervujo el travidebla materialo (plimulte el vitro aŭ firma plasto) plenigita per akvo, en kiu oni kulturas akvajn kreskaĵojn kaj bredas akvajn animalojn (plimulte fiŝojn, kelkajn senvertebrulojn, sed ankaŭ mamulojn, amfibiojn kaj reptiliojn. Oni establas grandajn akvariojn pro klerigaj kaŭzoj ekzemple en zoologiaj ĝardenoj aŭ kiel viva dekoracio en publikaj spacoj. Modernaj publikaj akvarioj atingas grandegajn dimensiojn. Ekzemple akvario en japana Osako havas volumenon 5.400 m³ kaj kolekton de 580 specioj de akvaj animaloj.

Speciala tipo de akvario estas akvario-ekrano en kiu ĉiuj fiŝoj estas videblaj. Ĝi estas longa kaj alta sed ne larĝa.

## Popularaj akvariaj fiŝoj 
* Gupio
* Skalaro
* Beta
* Lorikariedoj
* Kisanta guramio
* Orfiŝo
* *Haplochromis*
* Labirintaj fiŝoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Publika akvario
* Terario

## Eksteraj ligiloj 
* Angle: Informo pri akvarioj 

*
Sasovo

**Sasovo** estas pluraj loknomoj.

* Sasovo (urbo) estas rusa urbo
* Sasovo (Taĉiv) estas ukraina vilaĝeto en distrikto Tjaĉiv
* Sasovo (Vinohradiv) estas ukraina vilaĝo en distrikto Vinohradiv
Sarov

**Sarov** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 22503.

La urbo estis fondita en jaro 1939 sur loko de monaĥejo fondita en la 17-a jarcento. En la rusa tradicio de ortodoksismo estas vaste konata la monaĥo Serafimo de Sarov (ruse Серафим Саровский, Serafim Sarovskij), per kiu tutlande konatiĝis la monaĥejo kaj la loknomo Sarov.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Arzamas-16 (Арзамас-16) ĝis 1991
* Kremlov (Кремлёв) en 1991 ... 1995

La interurba telefona kodo estas 83130, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En jaro 2002 la urbo havis 87,7 mil loĝantojn.
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sarov.ws 
* http://www.vniief.ru 
* http://www.sarov.net 
* http://www.sarov.info 

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Satka

**Satka** () estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75448.

La urbo estis fondita en jaro 1756 kiel loĝejo dum konstruado de karbonferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1937.

La interurba telefona kodo estas 35161, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur okcidenta deklivo de suda Uralo, ĉe rivero Bolŝaja Satka (Granda Satka, Большая Сатка).

En la urbo estas fervoja stacio, en 1896 ... 1900 estis konstruita linio Berdjaŝ (Бердяш) - Bakal (Бакал).

En jaro 1959 la urbo havis 43,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 49,7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Ĉelabinska provinco
Safonovo

**Safonovo** () estas urbo en Smolenska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 66241501.

La urbo estis fondita en jaro 1859.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1952.

La interurba telefona kodo estas 08142, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Vopec () (baseno de rivero Dnepr ()).

En la urbo estas fervoja stacio en linio Moskvo - Smolensk.

En jaro 1959 la urbo havis 31,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 48,2 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Smolenska provinco
Sajansk

**Sajansk** () estas urbo en Irkutska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25426.

La urbo estis fondita en jaro 1970.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1985.

La interurba telefona kodo estas 39513, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Oka (Ока) (baseno de rivero Angara (Ангара)).

En jaro 2002 la urbo havis 43,5 mil loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Sajansk en la retejo de la provinco
* http://www.sayansk-city.ru Retejo pri Sajansk
* http://www.Sayantsy.ru  Retejo pri sajansk-anoj

Kategorio:Urboj de Irkutska provinco
Svetlogorsk

**Svetlogorsk** () estas urbo en Kaliningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 27420.

La urbo estis fondita en jaro 1258.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1946.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Rauschen [Raŭŝn] de 1258 ĝis 1945 kaj Раушен [Raŭŝn] en 1945 kaj 1946.

La interurba telefona kodo estas 011533, la enurbaj telefonnumeroj estas kvarciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo (en jaro 2005).

La urbo estas sur bordo de nefrostiĝanta maro.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 6,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 11 mil loĝantojn.

## Aliaj signifoj 
* Svetlogorsk-1 (stacidomo)
* Svetlogorsk-2 (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco
Svetlograd

**Svetlograd** () estas urbo en Stavropola regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07246501.

La urbo estis fondita en jaro 1786.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Petrovskoje (Петровское) en 1750 ... 1965

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo ĉe rivero Kalaus (Калаус) (kiu enenfluas en riveron Vostoĉnij Maniĉ (Orienta Maniĉ,  *Восточный Маныч*).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 24,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 39,4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Stavropola regiono
Svetlij

**Svetlij** () estas urbo en Kaliningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 27425.

La urbo estis fondita en jaro 1640.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1955.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Zimmerbude (Циммербуде) ĝis 1946.

La interurba telefona kodo estas 01152, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

Traduko de nomo de la urbo estas "hela".

La urbo estas sur bordo de Kaliningrada mara kanalo kaj havas havenon.

En la urbo estas fervoja stacio Baltijskij Les (Balta Arbaro, Балтийский Лес).

En la jaro 1959 la urbo havis 6,7 mil loĝantojn; en jaro 2002 estis 21,7 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco
Svetogorsk

**Svetogorsk** (, finne *Enso*) estas urbo en Leningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41215514.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1940.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Enso (Энсо) ĝis 1948

La interurba telefona kodo estas 81378, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Traduko de nomo de la urbo estas "luma - monta".

La urbo estas sur bordoj de rivero Vuoksa (Вуокса).

En la urbo estas fervoja stacio, fina stacio de linio.

En jaro 1959 la urbo havis 10,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 15,7 mil loĝantojn.

eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|

## Vidu ankaŭ 
* Lesogorskij

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Svobodnij

*Urbo Ĉerepanovo en Novosibirska provinco en Rusio antaŭe nomiĝis kiel **Svobodnij**.*
----
**Svobodnij** () estas urbo en Amura provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10430.

La urbo estis fondita en jaro 1912.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1912.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Aleksejevsk (Алексеевск) en 1912 ... 1917.

La interurba telefona kodo estas 41643, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Zeja (Зея) (kiu enenfluas en riveron Amur (Амур)).

Traduko de nomo de la urbo estas "libera".

En la urbo estas fervojaj stacioj Svobodnij (: *Свободный*, : *Libera*) kaj Miĥajlo-Ĉesnokovskaja (: *Михайло-Чесноковская*), rivera haveno kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 56,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 63,9 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Amura provinco
Sándor Benczédi (skulptisto)

**BENCZÉDI Sándor**  estis hungara skulptisto en Rumanio naskita la 16-an de septembro 1912 en vilaĝo Tarcsafalva kaj mortinta la 3-an de januaro 1998 en Cluj-Napoca. Li estas la patro de aktoro Sándor Benczédi kaj de skulptistino Ilona Benczédi.

Por distingi lin de sia samnoma filo la hungara lingvo foje uzas postmetitan "id." (*idős* = maljuna).

## Biografio 
Sándor Benczédi akiris bazlernejan instruistdiplomon en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc kaj li pristudis skulptoarton en Budapeŝto inter 1938–1942 en la hungara arta altlernejo de Budapeŝto ĉe Zsigmond Kisfaludi Strobl. Post tio li estis instruisto inter 1945–1947 en Tărceşti kaj en Corund (Harghita). Inter 1949–1953 li estis universitata instruisto de la Belarta Altlernejo Ion Andreescu. Inter 1970–1974 li kreis la portretgalerion de rumanujaj hungaraj intelektuloj kaj donacis ilin al muzeo Csíki Székely Múzeum.

## Fonto 
* artportal.hu 
* Ekspozicio okaze de sia centjara naskiĝtago
* Portretfilmo okaze sia sepdekjara naskiĝtago

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Severobajkalsk

**Severobajkalsk** () estas urbo en Burjatio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 81420.

La urbo estis fondita en 1970-aj jaroj pro konstruado de fervojo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1980.

La interurba telefona kodo estas 30139, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur bordo de lago Bajkal.

Traduko de nomo de la urbo estas "nord-Bajkal-a", kaj la urbo vere estas je la norda fino de la lago.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 2002 la urbo havis 25,4 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Severobajkalsk (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Burjatio