open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farĉo

eta|Farĉita kapsiko
[eta|Farĉo *[Macrolepiota procera*]]
**Farĉo** estas vianda, fiŝa aŭ vegetara aĵo, pecetigita en viandomuelilo aŭ permane per tranĉiloj, ne malofte kun aldono de legomoj (ordinare cepo kaj ajlo) aŭ/kaj fungoj.

**Farĉo** ankaŭ estas vianda aŭ alia hakita internaĵo por manĝaĵoj.

El farĉo plej ofte oni preparas kotletojn, pasteĉojn.

## Vidu ankaŭ 
* Farĉita dolĉa kapsiko
* Farĉitaj rumeksfolioj

Kategorio:Kuirarto
Fokuso (optiko)

eta|450px|Konverĝanta lenso.
Lumo el infinito (bluaj linioj) konverĝas en la *realan bildan fokuson* **F**'
eta|200px|La *ĉefa fokusa distanco* estas la distanco *f* inter la ĉefa fokuso **F** kaj la optika centro.

En optiko, **fokuso** estas punkto tra kiu pasas la lumaj radioj, trapasintaj *stigmatistan* optikan sistemon.

Etimologie, la nomo venas de la latina **Focus** (*fajroloko*), ĉar eblas estigi varmegon kaj fajron ĉe la fokuso de lupeo aŭ konkava spegulo (vidu: "Sunforno").

## Ĉefaj fokusoj 
Pri iu optika sistemo, estas du apartaj fokusoj tiel diritaj *ĉefaj fokusoj*.
* la **antaŭa ĉefa fokuso** (aŭ **objekta fokuso**): Objekto en la *antaŭa ĉefa fokuso* kreas bildon al la infinito
* la **malantaŭa ĉefa fokuso** (aŭ **bilda fokuso**): Objekto en la infinito kreas bildon en la *malantaŭa ĉefa fokuso*

## Reala kaj virtuala fokusoj 
* Kiam la lumaj radioj reale iras al aŭ pasas tra iu punkto, temas pri *reala fokuso*.
* Kiam la lumaj radioj elirante de la optika sistemo *ŝajnas veni* de iu punkto, tiu ĉi estas *virtuala fokuso*. Estas la kazo de la disigaj lensoj kaj konveksaj speguloj.

## Fokusa distanco 
La **ĉefa fokusa distanco** estas la longo (en metroj) inter la fokuso kaj la optika centro.
Oni ofte esprimas ĝin per ĝia inverso la *verĝenco* en m−1. Tial, optika sistemo kies fokusa distanco estas 25 cm (do, unu kvarono de metro) havas *verĝenco* de 4.

Se la fokusa distanco de iu optika sistemo estas *nefinata* (la fokusoj estas en la infinito), la sistemo estas tiel dirata *afokusa* kaj ĝia verĝenco estas nula.

## Eksteraj ligiloj 
* La lernolibro de János SÁRKÖZI.

Kategorio:Optiko
HabCat

la **Katalogo da enloĝeblaj planedsistemoj** 
(aŭ **HabCat** [HABkat] de la angla: "*Catalog of Nearby Habitable Systems*") estas katalogo da planedsistemoj kies planedoj havas eblon esti enloĝeblaj.

Tiu listo estis malvolvata far de Jil Tarter kaj Margaret Turnbull en la kadro de Projekto Fenikso de la Programo SETI.

Bazita sur la Katalogo Hiparko (kiu entenas 118&nbsp;218 stelojn) la listo entenas ĉi-tiam 17&nbsp;129 stelojn eble enloĝeblaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Celoj por SETI: nana stelo, amaso da steloj kaj la 100 plej proksilaj steloj 
* Enloĝeblaj steloj  - artikolo el la paĝoj de NASA
* Pri HabCat (france)

Kategorio:Kosmo
You FM

**You FM** (ĝis de 2003: *HR XXL*) estas radiostacio de la Germana Radiofonio.

La komenco de la sendado estis de HR XXL en 1998.

Kategorio:Germaniaj radiostacioj
Arondismento Aubusson

La **arondismento de Aubusson** (france ''arrondissement d'Aubusson'') estas unu el la du arondismentoj de la franca departemento Creuse. Ĝia ĉefurbo estas la subprefektujo Aubusson. La arondismento havis proksimume 40 mil loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

## Kantonoj 
La arondismento de Aubusson konsistas el la jenaj 12 kantonoj :
*kantono de Aubusson
*kantono de Auzances
*kantono de Bellegarde-en-Marche
*kantono de Chambon-sur-Voueize
*kantono de Chénérailles
*kantono de La Courtine
*kantono de Crocq
*kantono de Évaux-les-Bains
*kantono de Felletin
*kantono de Gentioux-Pigerolles
*kantono de Royère-de-Vassivière
*kantono de Saint-Sulpice-les-Champs

## Vidu ankaŭ 
*Arondismentoj de Creuse
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse

Aubusson
Arondismento Guéret

La **arondismento de Guéret** (france ''arrondissement d'Aubusson'') estas unu el la du arondismentoj de la franca departemento Creuse. Ĝia ĉefurbo estas la prefektujo Guéret. La arondismento havis proksimume 85 mil loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

## Kantonoj 
La arondismento de Aubusson konsistas el la jenaj 15 kantonoj :
*Kantono de Ahun
*Kantono de Bénévent-l'Abbaye
*Kantono de Bonnat
*Kantono de Bourganeuf
*Kantono de Boussac
*Kantono de Châtelus-Malvaleix
*Kantono de Dun-le-Palestel
*Kantono de Grand-Bourg
*Kantono Guéret-Nord
*Kantono Guéret-Sud-Est
*Kantono Guéret-Sud-Ouest
*Kantono de Jarnages
*Kantono de Pontarion
*Kantono de Saint-Vaury
*Kantono de La Souterraine

## Vidu ankaŭ 
*Arondismentoj de Creuse
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse

Guéret
Dormomato

eta|Kunvolvita dormomato

**Dormomato** estas mato el izola plasto uzata por submeti dormosakon sur la grundo.

La mato estas facile kunvolvebla, malpeza, oni povas ĝin facile fiksi al dorsosako kaj senprobleme marŝi.

La unuajn dormomatojn produktis angla firmao KARRIMOR, kies ĉefaj produktoj estas dorsosakoj kaj turistaj ŝuoj. Pro tio en multaj lingvoj la dormomato estas konata sub la nomo „karrimat“.

Kategorio:Turismo
Kategorio:Restado en naturo
Kategorio:Lito
Kategorio:Milita ekipaĵo
Ekstera otito

## Difino 
**Ekstera otito** estas inflamo de la ekstera orelo, kiu ĝenerale komencas en la ekstera orela kanalo.

## Kaŭzoj 
La precipa kaŭzo de ĉi tiu malsano estas la banado en naĝejoj, riveroj, lagoj aŭ en la maro, kaj pro tio ĝi okazas multe pli ofte dum la somero.

## Manifestiĝoj 
La ĉefaj simptomoj estas, laŭ ordo de apero, la intensa oreldoloro, la surdeco kaj la eligo de puso tra la ekstera kanalo. Nur malofte, en pli gravaj
kazoj, estas febro aŭ orelŝvelo.

## Diagnozo 
La diagnozo baziĝas sur la simptomoj kaj la otoskopio. Neniu komplementa diagnoza ekzameno estas kutime necesa.

## Kuracmetodo 
La plej efika kuracilo estas loka antibiotiko sub formo de gutoj. Oni devas ankaŭ rigide eviti la eniron de akvo en la kanalo.

Kategorio:Infektaj malsanoj
Kategorio:Orelaj malsanoj
Kategorio:Bestaj malsanoj
Novrenesanco

[250px|eta|dekstra|La [kastelo de Ferrières, finkonstruita en 1855, estas bona ekzemplo de la novrenesanca stilo.]]
**Novrenesanco** (neorenesanco) estas historiiganta arta stilo de la dua duono de la 19-a jarcento, kiu eliras el renesanco. Fine de la 19-a jarcento komenciĝas en la novrenesancaj konstruaĵoj aperi secesiaj elementoj. Ankaŭ estas ofte, ke novrenesanca konstruaĵo havas secesiajn internojn.

## Kelkaj arkitektoj de novrenesanca stilo 
* Antonín Barvitius
* Josef Schulz
* Ignác Ullmann
* Antonín Wiehl
* Josef Zítek

Kategorio:Arkitekturaj stiloj
Kategorio:Historiismo (arthistorio)
Germana aŭtovojo A4

La germana **aŭtovojo A4** () je longeco 533&nbsp;km kunigas la okcidentan (Nederlando) kaj orientan (Pollando) landlimojn de Germanio. Ĝi estas parto de la eŭropa ŝoseo 40 (). Centre de Germanio (vidu la informkestan mapon) mankas granda parto, sed per konektitaj aliaj aŭtovojoj oni povas facile ĉirkaŭvoji la truon.

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Transporto en Hesio
Kategorio:Transporto en Turingio
Kategorio:Transporto en Saksio
Olivkolora turdo

La **Olivkolora turdo** aŭ **oliveca turdo** () estas, en sia teritorio, unu el la plej komunaj birdospecioj de la genro de turdoj el la familio de turdedoj. Ĝi loĝas en orienta Afriko en altaj teroj el Eritreo kaj Etiopio al nordo de Bonespera Kabo sude. Ĝi estas birdo de arbaroj, sed surloke adaptiĝis al parkoj kaj grandaj ĝardenoj en ĉeurbaj areoj.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus olivaceus* Linnaeus, C, 1766 - oliveca turdo
******Turdus olivaceus milanjensis* Shelley, GE, 1893
******Turdus olivaceus swynnertoni* Bannerman, DA, 1913
******Turdus olivaceus transvaalensis* (Roberts, A, 1936)
******Turdus olivaceus culminans* Clancey, PA, 1982
******Turdus olivaceus olivaceus* Linnaeus, C, 1766
******Turdus olivaceus pondoensis* Reichenow, A, 1917

Nur en suda Afriko estas 5 subspecioj kiuj diferenciĝas ĉefe pro la relativa kvanto de blanka, oranĝa kaj bruna koloroj en la subaj partoj: *T. o. swynnertoni*, *T. o. transvaalensis*, *T. o. olivaceus*, *T. o. pondonensis* kaj *T. o. culminans*. La Karua turdo (*Turdus smithi*), la Somala turdo (*Turdus ludoviciae*) kaj la Kenja turdo (*Turdus helleri*) estas foje inkluditaj kiel subspecioj de la Olivkolora turdo aŭ konsiderataj separataj specioj, el kiuj la lasta estas ege endanĝerita. Aldone la taksonoj el norda parto de sia teritorio estas foje konsiderataj kiel ĉu unu (Norda Olivkolora turdo aŭ Montoturdo, *T. abyssinicus*) ĉu kelkaj separataj specioj (Abisinia turdo, *T. abyssinicus*, Oldea turdo, *T. oldeani* kaj Turdo de Roehl Usambara, *T. roehli*).

## Priskribo 
Ili povas atingi longon de 24 cm kaj pezon de almenaŭ 101 g. Vosto kaj **supraj partoj estas olivbrunaj**. La ventro estas blanka kaj la resto de la subaj partoj havas oranĝecan nuancon. La gorĝo estas makulita de blankaj punktoj. Ili troviĝas en ĉiamverdaj arbaroj, parkoj kaj ĝardenoj. Ties dieto konsistas el tervermoj, insektoj, helikoj, fruktoj kaj araneoj.

La ino konstruas tasforman neston, kutime 2 al 9 m supergrunde en arbo aŭ heĝo. La 1–3 (kutime 2) ovoj estas kovataj nur de la ino dum 14–15 tagoj antaŭ eloviĝo, kaj la idoj elnestiĝas post pluaj 16 tagoj.

La kanto de la masklo estas miksaĵo de flutecaj, fajfaj kaj trilaj frazoj, kiuj varias geografie. Ili foje eventuale imitas aliajn birdojn. 

## Bildaro 

Image:Turdus olivaceus 1.jpg
Image:Turdus olivaceus00.jpg

## Referencoj 
* La biologio de ĉeurbaj Olivkoloraj turdoj (*Turdus olivaceus olivaceus*) en Orienta Kablando, Sudafrikio 
*  Malplej zorgiga
* Clement kaj Hathaway, *Thrushes* ISBN 0-7136-3940-7
* Sinclair, Hockey kaj Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, ISBN 1-86872-721-1

## Eksteraj ligiloj 
* The Olive Thrush at www.answers.com

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kenja turdo

La **Kenja turdo** aŭ **taita turdo** (), ankaŭ konata kiel **Taita Olivkolora turdo** aŭ **Hellera Grundoturdo**, estas endanĝerita birdospecio el la familio de turdedoj, endemia en la montaro Taito en Kenjo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus helleri* (Mearns, EA, 1913) - taita turdo

La taita turdo estis antaŭe klasifikita kiel subspecio de la oliveca turdo (*Turdus olivaceus*), sed ĝi estis konsiderata kiel aparta specio ekde 1985.
Ĝi estis nomita laŭ la zoologo Edmund Heller (1875 -1939) partnero de la usona ornitologo Edgar Alexander Mearns (1856 - 1916) kiu priskribis tiun specion science en 1913.

## Aspekto 
Ĝi atingas longon inter 20 kaj 22 cm. La kapo, brusto kaj supraj partoj estas malhelaj. La subaj partoj estas blankaj kaj la flankoj havas ruĝecajn nuancojn. La okuloj kaj beko montriĝas paloranĝkoloraj.

## Distribuado 
La taita turdo havas tre malgrandan arealo, ĉar ĝi estas limigita al 4 tre fragmentitaj arbaroj de la Taita Montoj, en sudeosta Kenjo. Tiuj arbaroj estas Mbololo kun ĉirkaŭ 200 ha, Ngangao kun ĉirkaŭ 92 ha, Chawia kun ĉirkaŭ 50 ha kaj Yale kun 2 ha.

## Ekologio 
Ĝi estas limigita al montetaj humidaj arbaroj. Kvankam ĝia natura habitato estis draste senarbarigita pro lignoproduktado, ĝi evitas areojn de duarangaj arbaroj, arbustejoj kaj terkultivejoj. Spite vastan priserĉadon oni konstatis malmulte da migrado inter la fragmentitaj populacioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Birdlife factsheet - Turdus helleri  (angla)
* Taita-Hills Biodiversity Project Report (pdf., angla)
* Kenja turdo sur poŝtmarko

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Somala turdo

La **Somala turdo** aŭ **somalia turdo** (), ankaŭ konata kiel Somala merlo, estas kantobirdo de la familio de turdedoj. Ĝi estas endemia de norda Somalio.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Posta priserĉado trovis, ke la habitatoperdo ne estas tiom drasta kiom unue timosupozita kaj la specio estis listita kiel Vundebla en 2008. La lokaj konservoklopodoj helpis en la protektado de arbaroj kaj danke al tio nun la specio estas klasifikita kiel malplej zorgiga.

## Referencoj 
* 
*  (2008): 2008 IUCN Redlist status changes . Elŝutita la 23-an de majo 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Biberstein

** Biberstein** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1353 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Biberstein situas ĉe la norda bordo de la rivero Aro, 2 kilometrojn nordoriente de la kantonĉefurbo Araŭo.

La areo de la komunumo etendiĝas sur 4,10 km², de kiuj 2,08 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,41 km² de konstruaĵoj. La plej malalta punkto situas ĉe la bordo de la rivero Aro je alteco de 360 m s.m. kaj la plej alta punkto je alteco de 768 m s.m..

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Biberstein limas en nordo al Thalheim, en oriento al Auenstein kaj Rupperswil, en sudo al Rohr, kaj en okcidento al Küttigen.

## Trafiko 
La vilaĝo Biberstein situas flanke de la gravaj trafikvojoj, kiuj pasas aliflanke de la rivero Aro. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per buslinio al la kantonĉefurbo Araŭo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Biberstein datiĝas el la jaro 1280 jam en ĝia nuna skribmaniero.

En la vilaĝoparto *Hueb* arkeologoj malkovris alemanajn tombojn el la 6-a jarcento. La vilaĝo estiĝis en la 13-a jarcento ĉirkaŭ la samnoma kastelo, kies konstruistoj estas nekonataj.

De 1319 ĝis 1535 Biberstein estis nomita urbo, kvankam ĝi posedis nek urbajn nek merkatajn rajtojn, sed ĝi disponis pri ringa urbomuro ĝis la jaro 1399. En la jaro 1335 la tiamaj mastroj la Habsburgoj vendis la kastelon kaj la "urbon" al la komandisto *Rudolf von Büttikon*, kiu tie kreis johanitan komandejon. Dum la Ŝvaba Milito la trupoj de Berno okupis la vilaĝon, kiu poste ankaŭ formale estis vendita al ili en la jaro 1535. Ĝi restis berna ĝis la Helveta Revolucio kiel ĉefloko kaj parto de la samnoma kamparvoktejo en la jaro 1798. Ek de tiam ĝi apartenas al la distrikto Araŭo de la Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Biberstein
* Biberstein en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Grizdorsa turdo

La **grizdorsa turdo** () estas azia birdospecio el la familio de turdedoj. 

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. 

La ino similas al la masklo sed la supraj partoj estas pli olivecbrunaj. La gorĝo kaj la brusto estas malhele makulitaj.

## Distribuo kaj habitato
Ĝi troviĝas en Ĉinio, Japanio, Koreio, Rusio, Tajvano kaj Vjetnamio. 

Ĝia natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

## Reproduktado
Kaptiva bredoparo demetas 5 ovojn, kaj eloviĝo okazas post 14 tagoj por la unua ovo. Elnestiĝo okazas post 12 tagoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Turdus hortulorum. 2006 IUCN Riĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kantono Aubusson

La **kantono Aubusson** (france ''canton d'Aubusson'') estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la historia regiono Limoĝio. Ekde januaro 2016, ĝi iĝis parto de la nova administra regiono Nova Akvitanio. Post administra reformo de marto 2015 ĝi estas unu el la 15 kantonoj de la departemento kaj unu el 6 kantonoj de la arondismento Aubusson.  Laŭ la stato de  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Komunumoj ĝis 2015 
Post la administra reformo de marto 2015 al la kantono apartenas 21 francaj komunumoj. 

**Antaŭe** temis pri la sekvaj 10 komunumoj:

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse
*Komunumoj de Creuse

Kategorio:Aubusson (Creuse)
Aubusson
Karua turdo

La **karua turdo** () estas afrotropisa birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus smithi* Bonaparte, CLJL, 1850 - karua turdo

Tiu specio estis tradicie konsiderata kiel subspecio de la oliveca turdo (*Turdus olivaceus*), kun kiu oni scias, ke ĝi povas hibridiĝi, sed ĝi estas nun agnoskita kiel aparta specio.

## Aspekto 
Tiu mezgranda birdo havas longon de ĉirkaŭ 24 cm. Ĝi havas enverguron de inter 117 kaj 131 mm. Ĝi povas atingi pezon de almenaŭ 86 g. Ili diferenciĝas el la Olivkolora turdo pro sia pli longa kaj entute rimarkinde **oranĝkolora beko** (krom ne tiom videbla samkolora ĉirkaŭokula ringo), siaj pli longaj flugiloj kaj siaj pli grizaj flankoj.

## Distribuado 
Tiu specio loĝas en Sudafrikio (Namakvalando, Karuo (kio nomigas la specion) kaj Norda Kabo, Liberŝtato, Ĥaŭtengo, Limpopo, Mpumalanga kaj parto de la Nordokcidenta Provinco).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The biology of suburban Olive Thrushes (*Turdus olivaceus olivaceus*) in the Eastern Cape, South Africa 
* Identigo inter Olivkolora turdo /Karua turdo
* Birdoj de Sudafrikio - Karua turdo

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Japana turdo

La **Japana turdo** aŭ **japania turdo** () estas azia birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus cardis* Temminck, CJ, 1831 - japania turdo

## Aspekto
La masklo de tiu specio havas nigretajn suprajn partojn (tio estas kapo, brusto, dorso, flugiloj kaj vosto) dum la subaj partoj estas blanketaj kun, ĉe la ventro, nigraj punktoj kiuj densiĝas je flankoj kiuj vere estas nigretaj. Kiel ĉe la nigra turdo la malhela kapo kontrastas kun flavoranĝaj beko kaj okulringo. Fakte ĝi similas al nigra turdo kun blanka punktita ventro.

## Distribuo kaj habitato
La japania turdo troviĝas en Ĉinio, Japanio, Koreio, Laoso, Rusio, Tajvano, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Turdus cardis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kantono de Bellegarde-en-Marche

La **kantono de Bellegarde-en-Marche** (france *canton de Bellegarde-en-Marche*) estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 12 kantonoj de la arondismento de Aubusson.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de Bellegarde-en-Marche la jenaj 9 francaj komunumoj :

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse
*Komunumoj de Creuse

Bellegarde-en-Marche
Unukolora turdo

La **unukolora turdo** () estas azia birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus unicolor* Tickell, SR, 1833 - unukolora turdo

## Priskribo
La unukolora turdo  estas ĉiomanĝanta, kaj nutras sin el ampleksa vario de insektoj, tervermoj kaj beroj. La birdoj de tiu malgranda specio de turdo nestumas en arbustoj aŭ simile. Ili ne formas arojn. La masklo havas **uniforme blugrizajn suprajn partojn** (de kie devenas la nomo kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo, kie *unicolor* signifas precize *unukolora*), kaj blanketan ventron. Inoj kaj junuloj havas pli brunajn suprajn partojn.

## Distribuo kaj habitato
Ĝi estas komuna en malfermaj arbaroj de Himalajo. Populacioj moviĝas iom suden en Barato en vintro. 

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kantono Évaux-les-Bains

La **kantono Évaux-les-Bains** (france ''canton d'Évauxx-les-Bains'') estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 6 kantonoj de la arondismento Aubusson.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de Évauxx-les-Bains la jenaj 8 francaj komunumoj:

## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de la departemento Creuse
* Komunumoj de Creuse

Evaŭ-les-Bains
Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo

eta|300px|Baziliko en la jaro 2008
La **Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo** en Velehrad estas parto de Velehrada monaĥejo. Ĝi apartenas al la distrikto Uherské Hradiště kaj al la katolika ĉefdiocezo de Olomouc. La baziliko estas la plej signifa pilgrima preĝejo en Ĉeĥio.

Kategorio:Preĝejoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Velehrad
Kategorio:Bazilikoj en Ĉeĥio
Kategorio:Romanikaj preĝejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Jesukongregaciaj preĝejoj
Kategorio:Romkatolikaj preĝejoj en Ĉeĥio
Blankazona turdo

La **Blankazona turdo** aŭ **blankakola turdo** aŭ Blankazona merlo () estas azia birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus albocinctus* Royle, JF, 1840 - blankakola turdo

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Bhutano, Ĉinio, Barato, Birmo, Nepalo kaj Pakistano. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj arbustejoj de altaj altitudoj.

## Priskribo 
eta|maldekstra| ĉe Kullu – Distrikto Manali de Himaĉal Pradeŝ, Barato
Ĝi estas kurioza nekonfuzebla turdo ege simila al la nigra turdo, tio estas nigra kun flavoranĝaj beko, okulringo kaj kruroj, krom ke tiu ĉi specio montras kontrastegan **larĝan blankan kolon**, kio klarigas ĝia komunlingvan nomon.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Turdus albocinctus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kantono Felletin

La **kantono Felletin** (france *canton de Felletin*) estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 6 kantonoj de la arondismento Aubusson.

## Komunumoj 
Ĝis 2015 apartenis al la kantono la jenaj 9 francaj komunumoj:

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse
*Komunumoj de Creuse

Kategorio:Felletin
Felletin
Lojaleca insularo

eta|dekstra|250px|Mapo
La **Lojaleca insularo** ( [il lŭajotE]) estas arkipelago en la Pacifiko. Ĝi formas parton de la franca teritorio de Nov-Kaledonio, kies ĉefa tero estas 100 km for. Ĝi formas la "Provincon de Lojaleca insularo" (*province des îles Loyauté*), unu el la tri provincoj de Nov-Kaledonio.

La unua okcidenta kontakto estas atribuita al la brita ŝipestro William Raven el la londona komercoŝipo Britannia, kiu en 1793 estis tie survoje el Norfolkinsulo al Batavia. Tamen eble la vera malkaŝo kaj nomigo de la insularo devenas el la londona ŝipo *Loyalty* (ankaŭ *Loyalist*, ŝipestro Jethro Daggett), kiu estis en la Suda Maro de 1789 al 1790.

## Insuloj 
* Ouvea

Kategorio:Nov-Kaledonio
Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Insularoj en la Pacifiko
Erwin Wagenhofer

eta|Wagenhofer Erwin 2005
**Erwin WAGENHOFER** (*  en Amstetten) estas aŭstra aŭtoro kaj reĝisoro.

En 1981 li prezentis sian unuan mallongan filmon *Endstation normal*. Du jarojn poste lia mallonga filmo *Das Loch* (La truo) estis montrita ĉe la Krakova filmfestivalo.

De 1983 ĝis 1987 li laboris kiel reĝisora kaj fotista asistanto por pluraj produktaĵoj de ORF por kaj dramaj kaj dokumentaj filmoj. En 1987 li memstariĝis kiel aŭtoro kaj reĝisoro. En 1988 li portretis la artiston Oswald Oberhuber en *Das Fragmentarische an der Kunst* (La fragmenteco de arto).

De 1995 ĝis 2000 li instruis ĉe Donauuniversität en Krems. Depost 2002 li instruas ĉe Universität für angewandte Kunst en Vieno. Post 2001 li finverkis scenarojn por pluraj filmoj.

En 2005 Wagenhofer reĝisoris la longan dokumentan filmon *We feed the world* (Ni nutras la mondon), produktita de Allegro Film. Temas pri industriigo de manĝaĵproduktado kaj montras internacian agrikulturan politikon el kritika vidpunkto, precipe al la rolo de la Eŭropa Unio en tiu proceso. La filmo estis spektita de pli ol 800.000 homoj en Eŭropo. Montrita ĉe multaj festivaloj ĝi gajnis plurajn premiojn.

En oktobro 2008 lia sekva dokumenta filmo Let's Make Money (Ni faru monon) estis ekmontrita en Germanio, Aŭstrio kaj Francio. Ĝia temo estas la tutmonda financa sistemo kaj la malegala disdonado de riĉeco.

## Filmaro 
Mallongaj filmoj:
* 1981: *Endstation normal*
* 1982: *Der stumme Frühling*
* 1983: *Das Loch*
* 2001: *Limes... Aktion Limes* (dokumenta filmo)
* 2002: *Moving Vienna* (dokumenta filmo)
* 2002: *Agnes ...*

Televidaj filmoj (elekto):
* 1988: *Das Fragmentarische in der Kunst*
* 1990: *Wettertanz*
* 1995: *Chasing After The Molecule* (dokumenta filmo)
* 1997: *Off Screen*
* 1998: *Menschen am Fluss* (dokumenta filmo)
* 1999: *Die vergorene Heimat*
* 1999: *Daheim in Europa* (dokumenta filmo)
* 2000: *Der Gebrauch des Menschen*
* 2003: *Operation Figurini* (dokumenta filmo)

Kinejaj filmoj:
* 2005: *We Feed the World* (dokumenta filmo, 100 min)
* 2008: ''Let's Make Money* (dokumenta filmo, 110 min)

## Premioj 
* Motovun Film Festival 2006
* FIPRESCI-Preis por *We Feed the World''
* Amnesty International Human Rights Award

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Insula turdo

La **tasmanimara turdo**, antaŭe nomata **Insula turdo**, () estas formortinta birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi troviĝis sur la Insulo Lord Howe kaj Norfolkinsulo en la Pacifika Oceano.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. El tiu larĝa komplekso, nur 2 formortintaj subspecioj el la Tasmana maro restas en la origina specio.

### Subspecioj 
Nun nur 2 subspecioj estas agnoskitaj por tiu specio. Ambaŭ estas formortinta.
*†*T. p. poliocephalus*, kiu troviĝis sur la Insulo Lord Howe.
*†*T. p. vinitinctus*, kiu vivis en Norfolkinsulo. Ĝi estis relative komuna ĝis 1941, sed ĉirkaŭ 1975 formortis, pro la enmetita nigra rato, habitatoperdo kaj hibridiĝo sekve de la koloniigo de la proksime parenca nigra turdo.

## Referencoj
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Rubandoturdo

eta|240ra|Ilustraĵo
[eta|ovoj de *Turdus torquatus torquatus* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **Rubandoturdo** aŭ **kolringa turdo** () estas birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi troviĝas en Eŭropo, Nord-Afriko kaj Mezoriento.

Ĝi estas la montara ekvivalento de la tre rilata nigra turdo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj

## Etimologio 
La scienca genra nomo *Turdus* venas el latino kaj signigas "turdo". La scienca specia epiteto venas el la latina termino *torquatus* kaj signifas "kiu portas kolringon". Tio aludas la rimarkindan larĝan blankan lunarkon ĉe la supra parto de la brusto ĉe ambaŭ seksoj, kaj pluestas ĉe la komunlingvaj nomoj en la plimulto de la naciaj lingvoj kaj en Esperanto.

## Priskribo 
La Rubandoturdo estas ĉiomanĝanta, kaj nutras sin el ampleksa vario de insektoj, tervermoj, ronĝuloj, lacertoj kaj beroj. Ili nestumas en arbustoj aŭ inter rokoj, kie la ino demetas kelkajn palbluajn ovojn, kiuj estas makulitaj el bruna koloro, en simpla tasforma nesto.

Ĝi estas teritoria kaj kutime estas vidata ĉu sola ĉu pare, kvankam ili povas formi izolitajn arojn dum migrado. Kiam ili ne estas reproduktantaj, ankaŭ kelkaj birdoj povas asociiĝi en taŭgaj manĝareoj, kiaj fruktarbo, ofte kun aliaj turdoj. Ili vivas ĝis 8 jarojn.

La maskla plenkreskulo estas **tute nigra escepte pro tre kontrasta blanka duonluno ĉe brusto kaj flaveca beko**, anstataŭ flavoranĝa. La flugiloj havas arĝentecan aspekton pro blankaj plumobordoj. Ĝenerale tiu specio estas ne tiom nigra kiom merloj, ĉefe en subaj partoj kiuj aspektas pli ardeznigraj kaj skvamecaj. Temas pri birdo 23 al 24&nbsp;cm longa kun enverguro de 38 al 42&nbsp;cm kaj pezo de 90 al 130 g.

La masklo kantas sian laŭtan kaj plendeman kanton el arboj aŭ rokoj.

La ino estas simila, sed pli senkolora, kaj junuloj ofte ne havas la brustan duonlunon. Junuloj havas brunajn plumarojn.

Ili reproduktiĝas en la plej altaj regionoj de okcidenta kaj centra Eŭropo kaj ankaŭ en Kaŭkazo. Plej parto de populacioj estas migrantaj, kiu vintras en la regiono de Mediteraneo. Ili reproduktiĝas en ravinoj, rokaj areoj aŭ ŝtonaj deklivoj.

## Referencoj
*  Malplej zorgiga
* Clement kaj Hathaway, *Thrushes* ISBN 0-7136-3940-7
* En la franca pri tiu specio

## Vidu ankaŭ 
* Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Magyargéc

**Magyargéc** [madjargEc] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény. En la loknomo magyar signifas: hungara.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 895
* Poŝtkodo:3133
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Magyargéc situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szécsény troviĝas 8, Salgótarján 18, Pásztó kaj Bátonyterenye po 24, Balassagyarmat 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Dum la mezepoko 3 apudaj vilaĝoj formiĝis tie, kiujn poste la turkoj faris senhomaj. Baldaŭe ankaŭ la refondiĝoj okazis aparte kiel Suba, Meza kaj Supra "Géc". Baldaŭ la vilaĝetoj unuiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, familihelpa servo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika Preĝejo Marteno de Tours (Magyargéc) de 1787
Kantono Royère-de-Vassivière

La **kantono de Royère-de-Vassivière** (france *canton de Royère-de-Vassivière*) estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 12 kantonoj de la arondismento de Aubusson.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de Royère-de-Vassivière la jenaj 7 francaj komunumoj :

## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de la departemento Creuse
* Komunumoj de Creuse

Royère-de-Vassivière
Lewis Swift

**Lewis A. SWIFT** (naskiĝis la 29-an de februaro 1820 en Clarkson, mortis la 5-an de januaro 1913 en Marathon) estis usona astronomo.

Li estis la patro de Edward D. Swift.

## Honoraĵoj 
La asteroido 5035 Swift estis nomata pro li. En 1897 estis premiita per Jackson-Gwilt Medal de Royal Astronomical Society.

## Eksteraj ligiloj 
*  Historio de Lewis Swift
Teatro de Petr Bezruč

eta|250ra|La nuntempa konstruaĵo de la teatro sur strato *28. října*
**Teatro de Petr Bezruč** estas ostrava teatro malfermita unue neoficiale la 1-an de decembro 1945 per ludo  (esperante *Kiel Joĉjo lernis timi*) kaj oficiale poste la 13-an de decembro 1945 per premiero de ludo  (esperante *Ondro kaj drako*). Tiu ĉi scenejo havis de komence alian tipon de repertuaro ol ĉi tiea "granda" teatro. Ĝi orientiĝis ĉefe por juna spektanto.

La teatro unue nomiĝis Kytice (Bukedo), poste Divadlo mladých (Teatro de junaj), ekde la jaro 1948 Městské divadlo mladých (Urba teatro de junaj) kaj ekde la jaro 1957 Divadlo Petra Bezruče (Teatro de Petr Bezruč). Dum mallonga tempo ĝi estis parto de Ŝtata teatro Ostrava (nun Nacia teatro moraviasilezia). La scenejon kreis plejparte volontuloj; profesiajn aktorojn la spektantoj ĝisatendis nur komence de la kvindekaj jaroj de la 20-a jarcento. En 1961 la teatro transloĝiĝis en modernan konstruaĵon de Domo de kulturo de Vítkovice (nun Domo de kulturo de urbo Ostrava). De komence de la naŭdekaj jaroj de la dudeka jarcento agadas en la teatra konstruaĵo Blaník sur strato *28. října*. La teatro havas du scenejojn - grandan scenejon kaj kameran spacon nomata Márnice (Kadavrejo).

Ekde de sezono 1997/1998 ludas en la teatro memstara Teatra kompanio de Petr Bezruč. Ties agadon dotigas establinto (Magistrato de urbo Ostrava), dum administradon kaj teknikaj trafikon de la teatra konstruaĵo certigas Teatro de marionetoj Ostrava. En la jaro 2003 insceno de Dostojevskij *Idioto* reĝisorata de Sergej Fedotov lokigis sur la tria loko en enketo de *Teatraj ĵurnaloj* pri la plej bona insceno de la jaro. Nuntempa arta ĉefulo (ekde sezono 2005/2006 estas reĝisoro Jan Mikulášek.

## Vidu ankaŭ 
* Petr Bezruč

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj ttt-paĝoj

Petr Bezruč
Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Petr Bezruč
Márkháza

**Márkháza** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján. La loknomo signifas: domo de Marko.
eta|maldekstre|Vojo en Márkháza
eta|Kampanilo en Márkháza
eta|Márkháza

## Bazaj informoj 
* Areo: 6&nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 3075
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Márkháza situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bátonyterenye troviĝas 11, Pásztó 13, Salgótarján 14, Szécsény 20 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1548, kiam la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Baldaŭe slovakoj refondis la komunumon. Vilaĝservoj estas biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo
* tutlanda (blua) turista pado

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Bentoso

[eta|200px|Diversaj marvermoj ( el libro "Das Meer" de [Matthias Schleiden)]]
La **bentoso** (de la antikva greka βένθος, benthos, = *profundo*) estas la tutaĵo de la akvaj organismoj kiuj vivas en, sur aŭ proksime de la fundo de oceanoj, maroj aŭ lagoj (Benta zono). La bentoso kontraŭas al la pelago, kiu enloĝas la tutan akvan mason.

Laŭ ilia vivmaniero, la bentosaj estaĵoj estas dirataj:
* *Vagantaj* kiam ili moviĝas sur aŭ proksime de la fundo,
* *Epibentosaj* kiam ili estas fiksitaj ĉe la fundo,
* *Endobentosaj* kiam ili enfosiĝas en la fundon.
Laŭ sia grandeco, bentosaj estaĵoj estas dirataj:
* *Makrobentosaj*: pli grandaj ol 1 mm,
* *Mezobentosaj* de grandeco inter 63 µm kaj 1 mm,
* *Mikrobentosaj* malpli ol 63 µm.
La bentosa zono, laŭ sia profundo, estas nomata:
* la kontinenta ebenaĵo, de 0 ĝis 200 m de profundo,
* la kontinenta taluso, de 200 ĝis 2000 m,
* la marabismo, de 2000 ĝis 6000 m
* la hada zono, pli profunda ol 6000 m (ĝia malkulmino atingus 11&nbsp;000 m).

## Bildaro 

Dosiero:Benthic GLERL 1.jpg|Kelkaj bentosaj estaĵoj
Dosiero:Oceanarium corals.JPG|Korala rifo
Dosiero:Nerr0878.jpg|Diversaj marsteloj en Golfeto Kaĉemako

## Eksteraj ligiloj 
* Mediteranea bentoso

Kategorio:Bioindikiloj
Kategorio:Mara biologio
Kategorio:Ekologio
Mátraszőlős

**Mátraszőlős** [mAtrasOlOŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó. La loknomo signifas: Matra-vitejo.
eta|maldekstre|Preĝejo de Mátraszőlős

## Bazaj informoj 
* Areo: 29&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 200 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 3068
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Mátraszőlős situas en valo de rojo, preskaŭ laŭ ĉefvojo Hatvan-Salgótarján. Pásztó troviĝas 6, Bátonyterenye 14, Salgótarján kaj Szécsény po 22, Budapeŝto 90 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1229 en formo *"Zeuleus"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika-baroka Preĝejo Elizabeto de Hungario (Mátraszőlős) el la 14-a jarcento, en 1669 barokigita, en 1864 turo alkonstruiĝis
* kapelo de Rákóczi
* preĝejo de baptistoj
* klasikisma nobeldomo de Jankovich [jankoviĉ]
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka el la 18-a jarcento
Mátraszele

**Mátraszele** [mAtrasele] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján. La loknomo signifas: vento de Mátra.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 3142
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Mátraszele situas en valo de Zagyva, laŭ flankovojoj. Bátonyterenye kaj Salgótarján troviĝas po 11, Pétervására 19, Parád 22, Pásztó 25&nbsp;km-ojn.

## Historio 
En tiu loko longe funkcias minejo pri karbo, nun surfaca. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1935
* 2 fiŝkaptistaj lagoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Chirivel

**Chirivel** [ĉiriBEL] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almerio, sude de Hispanio en la komarko Los Vélez.

La areo de la municipo estas 197 km2 kie loĝas 1794 geloĝantoj, do loĝdenso estas 9.1 loĝ./km2. 
Chirivel situas je 139 km de la provinca ĉefurbo Almerio.

## Demografio
eta|maldekstre|250px|Montaro *Sierra de Chirivel*.
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1794 geloĝantoj de la municipo **Chirivel** estas 903 inoj kaj 891 viroj. En la 197-kvadratkilometra teritorio estas 2 vilaĝoj, kie loĝas 1459 geloĝantoj (Chirivel, 1276 loĝ., kaj El Contador, 183 loĝ.), kaj aliaj 335 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 13, 4 inoj kaj 9 viroj, kaj mortis 25, 16 inoj kaj 9 viroj. Tiel la natura kresko estis -12 (-0.7%). La laborkapabla loĝantaro estis 702 homoj (39.1%). 

## Historio
Chirivel atingis pinton en la 1950-aj jaroj kun pli ol 3500 loĝantoj; poste okazis elmigrado kaj oni falis ĝis la nunaj 1500, tio estis oni perdis pli ol duono.

eta|600px|center|Panoramo de Chirivel.

La toponimo Chirivel derivas el la latina vorto *Silvella*, kiu signifas arbareton.

La origino de la municipo devenas el aro da kampardomoj de la senjorlando de Los Vélez kiu atingis sendependecon disde Vélez Rubio en 1895.

Tamen, pro la trovitaj arkeologiaj kuŝejoj, oni povas paroli pri setlejoj en la loko ekde la Prahistorio. Estas restaĵoj ankaŭ de ibera kaj araba deveno, sed plej abundaj estas de romia deveno. En El Villar, proksime al la urbokerno, oni trovis luksajn pecojn, kiel kolonoj el marmoro kaj orumitaj kapiteloj, ĉpara algunos historiadores aquí se encontraba la mansión del Itinerario romano Ad-Morum. Discurría tambiéne la romia vojo inter Kartaĥeno kaj Kadizo. En 1985 oni trovis en El Villar statuon de Dionizo el mezo de la 2a jarcento p.K. Kelkaj fakuloj sugestas, ke eble temas pri Antinoo, amato de la imperiestro Hadriano. Tiu skulptaĵo iĝis simbolo de Chirivel, populare nomita "El Chiribello" [ĉiriBEĝo].

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj
*Chirivel - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*. 
 
## Referencoj
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Lucfalva

**Lucfalva** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Bátonyterenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 3129
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Lucfalva situas en valo sur deklivoj, fine de sakovojo. Bátonyterenye kaj Salgótarján troviĝas 14, Pásztó 15, Szécsény 17 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el la 13-a jarcento en formo *"Lucin"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* luterana baroka preĝejo kun aparta sonorilostablo
* baptista preĝejo
* muzeeto pri la vilaĝo
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito de 1924

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kantono Ahun

La **kantono Ahun** (france ''canton d'Ahun'') estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 11 kantonoj de la arondismento de Guéret. Ĝia ĉefurbo estas Ahun.

## Komunumoj 
Ĝis 2015 apartenis al la kantono la jenaj 11 francaj komunumoj :

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de la departemento Creuse
*Komunumoj de Creuse

Ahun
Kantono de Châtelus-Malvaleix

La **kantono de Châtelus-Malvaleix** (france *canton de Châtelus-Malvaleix*) estas franca kantono lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 15 kantonoj de la arondismento de Guéret. Ĝia ĉefurbo estas Châtelus-Malvaleix.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono de Châtelus-Malvaleix la jenaj 10 francaj komunumoj :

## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de la departemento Creuse
* Komunumoj de Creuse

Châtelus-Malvaleix
Ĝardena nano

eta|150ra|Ĝardena nano kun ĉarumo
**Ĝardena nano** (aŭ **ĝardena gnomo**) estas statuo, prezentanta folkloran nanon, gnomon, koboldon ktp, kiun oni uzas por ornami sian ĝardenon.

Ĝardenaj nanoj estas kreitaj ĝenerale el ĉipa materialo kiel gipso, terakoto aŭ plasto; figuras maljunajn viretojn kun rozkolora haŭto, ruĝa ĉapo, blanka barbo kaj akre koloraj vestoj. Ili tenas diversajn ĝardenajn ilojn: ĉarumon (uzatan kiel florpoto), akvumilon, segilon, hakilon; aŭ muzikilojn: akordionon, violonon, sakŝalmon.

Iliaj tradiciaj kunuloj estas statuoj de cervinoj, fungoj, putoj el pneŭoj kaj malgrandaj ventmuelejoj.

Iuj modernaj ĝardenaj nanoj estas inspirataj de la bildoj de la sep nanoj de Neĝulino el la desegnofilmo fare de Walt Disney.

## Historio 
[eta|120ra|maldekstra|Nano de ĝardeno de la [1990-aj jaroj]]
Iuj asertas, ke la unuaj ĝardenaj nanoj estis figuroj de la egipta dio Beso.

Pli malfrue, en la Ĝardeno de Boboli en Florenco oni povas vidi la statuon de la nano Pietro Barbino, fare de Valerio Cigoli.

La unuaj popularaj ĝardenaj nanoj estis fabrikataj en la urbo Gräfenroda (Turingio, Germanio) je la 17a jarcento. Ili disvastiĝis en Svision, Aŭstrion kaj aliajn landojn. Germanio gastigas 27 milionojn da nanoj de ĝardeno. La Muzeo pri ĝardenaj nanoj (germane: *Gartenzwergmuseum*) troviĝas en Gräfenroda, en la vilaĝocentro (Ohrdrufer Straße nr 1).

En 1847 la brito Sir Charles Isham venigis 21 ĝardenajn nanojn el Germanio por ornami sian domon en Northamptonshire.

En la 1990-aj jaroj la ĝardenaj nanoj reviviĝis kun la reveno de la kiĉa modo. Estis kreitaj nanoj en ridindaj (eĉ pornografiaj) pozicioj, vestitaj kiel huliganoj aŭ batalistoj, ĵetontaj bombojn, murdontaj aŭ murditaj.

Aperis ĝardenaj naninoj, ofte seksallogaj (almenaŭ, vidpunkte de nanoj).

----
[maldekstra|eta|120ra|Ĝarden-nanigita Zamenhof, provanta kapti stelon per papilireto, celante ĝin farbi verde - kaj tiel, iĝas duobla [Zamenhof/Esperanto-objekto|ZEO.]]
En Esperantio, en 2009, inaŭguriĝis en Sillingy (Francio) humura ĝarden-nana ZEO far la lokala grupo.(Bildo ĉi-kune. Kopioj el ceramiko estas anoncitaj, kiun oni baldaŭ povos aĉeti en la diversaj libroservoj).

----

## Bildaro 

Dosiero:Bacchino, Boboli.jpg|La statuo de Pietro Barbino
Dosiero:Garden gnomes - Götze.jpg|Germana katalogo de ĝardennanoj de 1910
Dosiero:German garden gnome.jpg|Germana ĝardennano
Dosiero:Gartenzwerg.jpg

## Eksteraj ligiloj 
*  Nanoj de ĝardeno sen landlimo 
*  Afero pri nazia ĝardena nano 
*  La fenomeno "Nano de ĝardeno"

Kategorio:Hortikulturo
Kategorio:Mitologiaj kreitaĵoj
Kategorio:Koboldoj
Kantono Lyon (Iovao)

La **kantono Lyon** () estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas ''*. La kantono estis fondita la .

La teritorio situas tute nordokcidente en la subŝtato. Ĝi norde havas limon al la najbara subŝtato Minesoto kaj okcidente al la najbara subŝtato Suda Dakoto.

## Municipoj kaj komunumoj
Jenaj urbaj municipoj (*cities'') situas en la kantono:
* Alvord, Doon, George, Inwood, Larchwood, Lester, Little Rock kaj la adiministra centro  Rock Rapids

Inter ili nur Rock Rapids havas pli ol 2000 loĝantojn kaj George iom pli ol 1000 - la aliaj havas signife malpli ol 1000 urbanojn. 

## Vidu ankaŭ 
* listo de kantonoj de Iovao

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Iovao
Apache Continuum

**Apache Continuum** [apaĉi kontijuem] estas libera programo por organizi la integradon (kunmetadon) de programaĵaj elementoj. Ĝi estas evoluigata de la Apaĉa Programaĵa Fondaĵo kaj bone kunlaboras kun ties kunmetilo Maven.

Continuum ruliĝas sur servila komputilo, kiu havas aliron al la programaĵa magazeno, kaj aŭtomate regule plenumas ekzemple jenajn taskojn:
* preni la aktualan version de ĉiuj programpartoj el la magazeno
* ruli ilian kunmetadon
* konstati problemojn kaj sendi mesaĝon al la koncernataj evoluigistoj
* post sukcesa kunmeto instali sur integrada komputilo
* ruli testojn

Ĉar Continuum prenas la fontojn de la programpartoj el magazeno, ĝi bezonas liberan (legan) aliron al la magazeno. Tiun ĉi oni indikas en la projekt-konstrua dosiero (pom.xml) en speciala sekcio, nomata *scm* ( = fonto-koda administrado). Se por tio necesas pasvorto, ĝi devas esti en la dosiero.

Continuum subtenas la procezon de daŭra integrado, ĉar ĝi ebligas oftan ripetadon de la menciitaj agoj, eĉ post nur malgrandaj modifoj en la programo, kiuj ne pravigus tujan integradon fare de homo.

Kategorio:Libera programaro
Continuum
Akvumilo

**Akvumilo** estas portebla likvimuna ujo, kiu utilas por transporti likvaĵon kaj elverŝi ĝin en precizan lokon. Oni uzas ĝin por ĉiuj laboroj, kiam necesas elverŝi likvaĵon en preciza loko (betonkonstruo) sed ĝia ĉefa uzado estas por irigacio kaj en ĝardenado kaj por endomaj potplantoj.

Akvumilo estas ujo kies enteno estas de 0,5 (por endomaj plantoj) ĝis 12 litroj kun verŝilo, kies fino havas ŝprucigilon, konsistiganta el fajna kribro, kiu utilas por pli disigi la akvon, celante ke ĝi estu utila ĉie ajn kaj ke ĝi ne forigu la teron de la ĝardeno.

Ĝi havas tenilon, kiu utilas kaj por ĝin transporti kaj por ĝin klini tiel ke la akvo elversiĝas. Por tio la tenilo de pli grandaj akvumiloj estas duone cirkloforma. Tradicie tiuj ujo estis fabrikataj el alojo aŭ metalo sed lastatempe plej ofte el plasto.

Elplastaj akvumiloj estas ŝatataj ludiloj por geinfanoj al kiuj plaxcas ludi per akvo ĉefe somere. Por akvumi florpotojn pendigitajn alte surmure foje oni uzas akvumilojn kiuj estas ligataj al ekstremo de longa bastono aŭ kano, ekzemple ĉe kortoj en Hispanio.

## Bildaro 

Dosiero:Watering Can Spout.jpg|Ŝprucigilo de akvumilo
Dosiero::Gießkanne.jpg|akvumilo el plasto
Dosiero:Gieter met broes (Watering can).jpg|Malnova akvumilo
Dosiero:RegadorPrimitivo.jpg|malnova dekoracia akvumilo

## Eksteraj ligiloj 
*  dekoraciaj akvumiloj
*  La ĝardena akvumilo
*  Akvumilo: inĝenia ilo

Kategorio:Ĝardenaj iloj
Kategorio:Ujoj
Daniel Robert Carmichaël

**Daniel Robert CARMICHAËL** (naskiĝis la 1-an de marto 1879 en Goodwater, Alabamo -- mortis la 2-an de majo 1967 en Merriam, Kansaso) estis usona matematikisto. Li doktoriĝis en Universitato Princeton en 1911. Li estis unua usonana matematikisto kiu aldonis ion al teorio de diferenciala ekvacio.

## Vidu ankaŭ
*Funkcio λ

Kategorio:Nombroteoriistoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Olly Ritterband

**Olly RITTERBAND** (naskita kiel *Olly Czitron* la  en Miercurea Nirajului) estas juda pentristo el Rumanio.

Ŝia familio vivis en grandparte hungara regiono de Rumanio; ŝia patro estis komercisto. En 1944 la familio estis pro sia judeco arestita de germanaj kaj hungaraj nazioj kaj malliberigita en Auschwitz.

Olly Czitron postvivis ne nur la kaptitecon, sed ankaŭ piediran transportadon (amas-marŝadon) al koncentrejo Bergen-Belsen en januaro 1945. Post sia liberiĝo en aprilo 1945 ŝi iris al Stokholmo kaj laboris kiel fotisto. En 1950 ŝi transloĝiĝis al Kopenhago. En la 1960-aj jaroj ŝi komencis pentradon kaj laboron per vitraj mozaikoj. En siaj artaĵoj ŝi provis esprimi siajn sentojn pri la koncentrejaj teruroj.

En 1999 ŝi verkis pri siaj travivaĵoj libron kun la titolo "Will to survive" (angle: la volo pluvivi).

## Eksteraj ligiloj 
* biografieto (dane)
* ŝia libro "Will to survive", kun kopioj de pentraĵoj

Kategorio:Rumanaj pentristoj
Kategorio:Holokaŭsto
Kategorio:Judoj
Nigreca turdo

la **Nigreca turdo** aŭ **fulga turdo** () estas amerika birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi estas endemia de la altaj teroj de Kostariko kaj okcidenta Panamo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

Du ŝajne similaj parencoj kunhavas la teritorion de tiu specio. La monta turdo estas uniforme bruna kun malhelaj nudaj partoj, kaj la Argilkolora turdo estas multe pli pala kaj flavbeka.

La Nigreca turdo kondutas kiel aliaj turdoj kiaj la migra turdo. Ili manĝas surgrunde, sole aŭ laŭ paroj, piedirante per saltetoj kaj ekiroj kun oftaj haltoj. Ili traturnas folirubon serĉe de insektoj kaj araneoj, kaj manĝas ankaŭ etajn fruktojn, ĉefe de Ericaceae kaj *Solanum*.

La reprodukta kanto estas gorgola kriega *ĉagvik ĉagvik siiĉrrzit siiĉrrzit siiĉrrzit siiĉrrzit ceeur ceeur ceeur tseeur*, kaj la alvoko estas ĉirpa *grrrrkk*.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga
* Clement kaj Hathaway, *Thrushes* ISBN 0-7136-3940-7
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko