open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olgierd Wojtasiewicz

**Olgierd Adrian Wojtasiewicz** (naskiĝis la 11-an de decembro 1916 en Kielce, mortis la 7-an de aprilo 1995 en Varsovio) - pola lingvisto, ĉinologo, tradukisto. De 1946 lekciisto, kaj de 1976 profesoro de Varsovia Universitato. Membro de Scienca Societo Varsovia (TNW) de 1982. En la jaroj 1962-1987 gvidanto de la katedro pri formala lingvistiko.

## La plej gravaj sciencaj publikaĵoj 
* *Ciu Juan* (Qu Yuan) (1954)
* *Wstęp do teorii tłumaczenia* (Enkonduko al teorio de traduko) (1957)
* *Towards a General Theory of Sign System* (1962–1967)
* *Formalna i semantyczna analiza polskich spójników* (Formala kaj semantika analizo de polaj konjunkcioj (1972)

## Tradukoj 
* Mao Tun (Mao Dun), *Przed świtem* (Antaŭ aŭroro), Czytelnik, Warszawa 1956, p. 350
* Czuang-Tsy (Ĝuangzio), *Prawdziwa księga południowego kwiatu* (Vera libro de la suda floro), traduko kune kun Witold Jabłoński kaj Janusz Chmielewski, PWN, Warszawa, 1953, p. 364
* Lao Sze (Lao she), *Ryksza i inne opowiadania* (Rikiŝo kaj aliaj rakontoj), Czytelnik, Warszawa, 1953, p. 317
* Kuo Mo-Żo (Guo Moruo), *Czü Jüan doradca królewski: dramat w 5 aktach* (Qu Yuan reĝa konsilanto: dramo en 5 aktoj), Czytelnik, Warszawa, 1952, p. 138
* Kuo Mo-Żo, *Pisma wybrane* (Elektitaj verkoj) (traduko de la ĉina kaj angla kun du aliaj tradukistoj), PIW, Warszawa, 1955, p. 205
* Mao Tse-Tung (Mao Zedong, *Szesnaście wierszy* (Dekses versoj) (traduko de polaj verkistoj) Olgierd Wojtasiewicz – filologia prilaboro, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1959, p. 32

## Eksteraj ligiloj 
* Olgierd Wojtasiewicz en la bazo „Ludzie nauki” (Homoj de la scienco) de portalo Nauka Polska (Pola Scienco) (OPI).
* Zakład Sinologii Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego Fako de Ĉinologio de Orientalistika Fakultato ĉe Varsovia Universitato
* Ostatni wywiad z Olgierdem Wojtasiewiczem  La lasta intervjuo kun Olgierd Wojtasiewicz

Kategorio:Polaj ĉinologoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Polaj lingvistoj
Popola etimologio

[eta|[Isidoro de Sevilo, fama pro siaj popolaj etimologioj.]]
En lingvoscienco, oni nomas **popola etimologio**, **paretologio**, **krucetimologio** aŭ **asocia etimologio** al la pseŭdoscienca metodo klarigi la devenojn de la vortoj bazita ĉefe en popolaj kredoj kaj tradicioj, uzante la similaĵojn kun similaj aŭ homofonaj vortoj klopode serĉi la rilatojn inter ties signifoj. Tia kreado de falsaj signifoj manifestiĝas ĝenerale ĉu per semantika ŝanĝo aŭ per fonetika adaptado de vorto. En la naturaj lingvoj la fenomeno de *morfema reanalizo* rezultis en kelkaj popolaj etimologioj.

Wilhelm Wundt, germana filozofo kaj psikologo, difinis ĝin en 1911 kiel analogio fonetika-semantika. Poste Leo Spitzer nomigis ĝin spirita aŭ metafizika etimologio, pro subita intuicio aŭ sento kiu venas la stilisto rilate al la necesa kaj komunika ligilo kiu estas inter lingva detalo riptita kaj la strukturo de la vortaro de teksto, kio permesus elpreni la psikologian radikon de ĉiuj tiuj izolaj elementoj. Ĝi ricevas ankaŭ la nomon de evolua etimologio ĉar oni konsideras la naturan evoluon de la lingvo kaj sinkronia etimologio ĉar male oni studas ĝin kiel stata funkciado. Albert Dauzat en 1922 priskribis ĝin kiel homonima allogo pro sia apero per paronima allogo kaj Joseph Vendryes en 1953 nomigis ĝin vorta analogio.

En Esperanto specifa kazo de popolaj etimologioj, ĉu volaj ĉu nevolaj, devenas el koincido aŭ simileco de diversaj radikoj kaj afiksoj. Ekzemple la koincido inter sen-egala kaj senegal-a, ekskuzo kaj eks-kuzo, esper-anto kaj edz-peranto ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Etimologio
* Vortoj
* Retroakronimo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fernández López, Justo. «Ejemplos de etimología popular», Culturalia e Hispanoteca.
* Lodares, Juan Ramón. *Feudalismo y etimología popular*, Universidad Autónoma de Madrid.
* Seco del Cacho, Juan Manuel. *El iceberg analógico y el concepto de etimología popular*, 1998.
* Zuckermann, Ghil'ad (2003), *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1403917232.

Kategorio:Etimologio
Kategorio:Lingvokomparoj
Kategorio:Vortoj
Kategorio:Folkloro
Kategorio:Eraro
Repruntado

**Repruntado** (el prunto aŭ preno) en lingvoscienco estas la procezo en kiu unu vorto veturas el unu lingvo al alia kaj poste reen al la origina lingvo en diferenca formo aŭ kun diferenca signifo. Tiu vojo estas indikata kiel A→B→A, kie A estas la origina lingvo, kaj povas sekvi multajn diversajn formojn.

La rezulto estas foje duoblaĵo, kie la repruntita vorto kunekzistas kun la origina vorto, kvankam en kelkaj okazoj la origina vorto povus formortiĝi. Alternative, specifa senco de la pruntita vorto povas esti repruntita kiel semantika prunto; por ekzemplo, la anglalingva vorto *pioneer* estis pruntita el la meza franca en la senco de "elfosisto, piedsoldato, piediranto", poste akiris la sencon de "frua koloniano, plinovigisto" en angla, kio estis repruntita al la franca. En aliaj okazoj la termino povas esti paŭsita (pruntotradukita) iel, kiel ĉe la angla *ready-to-wear* → france *prêt-à-porter* (1951) → angle *prêt-à-porter* (1957).

En kelkaj okazoj la pruntoprocezo povas esti pli komplika kaj la vortoj povas moviĝi tra diversaj lingvoj antaŭ reveni al la origina lingvo. La simpla movo el unu lingvo al la alia estas nomata "prunto" (vidu Lingva prunto). Reprunto estas la rezulto de pli ol unu prunto, kiam la fina ricevanta lingvo estas la sama kiel la origina lingvo.

## Referencoj 
Kategorio:Historia lingvoscienco
Kategorio:Etimologio
Kategorio:Tipoj de vortoj
Kategorio:Vortfarado
Kartvellingva Vikipedio

La **kartvellingva Vikipedio** estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la kartvela lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon * ქართული ვიკიპედია*. Komencita en novembro 2003, la projekto atingis la 100&nbsp;000-an artikolon en 2015. La -an de   ĝi enhavas  artikolojn. 

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* la kartvellingva Vikipedio

kartvela
Kategorio:Kartvela lingvo
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2003
Judah ibn Kuraiŝ

**Judah ibn Kuraiŝ** (, ), estis nordafrika juda gramatikisto kaj leksikografiisto. Li naskiĝis en Tiaret en Nordafriko, kaj floris en la naŭa jarcento. Kvankam liaj gramatikaj verkoj antaŭenigis malmulton el liaj antaŭuloj, li estis la unua kiu studis komparan filologion en Hebrea, Aramea kaj Araba. Li agnoskis ke la varia ŝemidaj lingvoj estas derivitaj el nur unu fonto, kaj ke, kvankam diferencaj en sia disvolviĝo, ili estas rezulto de samaj lingvaj leĝoj. La gramatika esplorado de Judah ibn Kuraiŝ estas originala, kaj li faris siajn konsiderojn ekster la enhavo de *Miŝnah* kaj de *Talmud*; pro tio li estis erare konsiderata karaisma judo.

## Bibliografio 
* Goldberg, enkonduko al *Risalah,* Paris, 1857
* Gustav Karpeles, *Geschichte der Jüdischen Literatur,* i. 435 et seq., Berlin, 1886
* Winter kaj Wünsche, *Die Jüdische Litteratur,* ii.142-144.

## Referencoj 
* Tiu artikolo enhavas teksto el publikaĵo nune en publika havaĵo: Singer, Isidore; et al., eld. (1901–1906). "Judah ibn Kuraish". Jewish Encyclopedia. New York: Funk & Wagnalls Company. http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=J&artid=639

Kategorio:Alĝeriaj filologoj
Kategorio:Alĝeriaj judoj
Kategorio:Alĝeriaj sciencistoj
Kategorio:Hebreistoj
Kategorio:Judaj sciencistoj
Gyula Benka

**Gyula BENKA** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benka Gyula** estis hungara instruisto, ĵurnalisto.

Gyula Benka http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Benka_Gyula_(1838-1923)  naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Szarvas.

## Biografio 
Gyula Benka frekventis bazlernejon en Szarvas, kie lia instruisto estis Péter Vajda. Li plulernis en Sopron kaj Pozsony, poste en Berlino kaj Gotingeno. En 1862 li ekinstruis en la luterana gimnazio de Szarvas, en la sekva jaro li establis lernejan filion aŭ priinstruistan lernejon kun muzika lernejo. Li estis ties lernejestro inter 1884 kaj 1908. Li aprezis necesa instrui muzikon en ĉiuspecaj lernejoj. Li pianludis kaj orgenludis, ekde 1862 li gvidis la urban koruson. Inter 1880 kaj 1906 li ofte kontribuis en la urba gazeto, poste kelkajn jarojn li estis eĉ redaktoro.

Li ricevis reĝan premion en 1902.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kristóffy György élet- és jellemrajza* (Gyula, 1876)
* *Tanítóképzés főgymnásiumunk kapcsában* (Gyula, 1882)
* *A békési ág. hitv. ev. egyházmegye tulajdonát képező s az általa fenntartott szarvasi főgymnasium története* (Gyoma, 1895)
* *Adatok a szarvasi ág. h. ev. főgimnázium történetéhez* (Szarvas, 1907)
* *Az iskola és a társadalom* (La lernejo kaj la socio, manuskripto)

## Memorigiloj 
* busto (1926) kaj strato en Szarvas https://www.kozterkep.hu/~/20428/Benka_Gyula_Szarvas_1926.html
* lernejo "Benka Gyula Evangélikus Angol Két Tanítási Nyelvű Általános Iskola" en Szarvas http://www.benka.hu/index.php/hu/home 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 16-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Urba muzeo de Bad Staffelstein

eta|Urba muzeo de Bad Staffelstein, nome la malnova lernejo.
La **Urba muzeo de Staffelstein** (germane: *Museum der Stadt Bad Staffelstein*) estas bela regionhistoria muzeo en la centro de Bad Staffelstein, Germanio.

## Historio 
Tiu ĉi muzeo fondiĝis en la jaro 1910, kiam la urbaj konsilianoj transprenis la kolektojn de la distrikta ĉefpolitikisto Philipp Badum. Ili unue estis videblaj en la iama hospitalo, ekde 1921 en la urbodomo. La kolektoj menciitaj konsistis el arkeologiaj trovitaĵoj kaj fosilioj. Alia ĉambro estis dediĉita al Joseph Victor von Scheffel, kiu verkis por tiu ĉi regiono la t.n. *Frankonian kanton* (Frankenlied).

Dum la 1930-aj jaroj alvenis novaj objektoj de ĉie ajn. En la 1950-aj jaroj la kolektaro priesploritis kaj ordigitis - sed restis tamen inter la jaroj 1985-1990 en la deponejo. Finfine oni trovis en la Malnova lernejo de ĉe la Kirkoplaco dignan elmontrejon. Oni pluse instalis ĉambron por la fama matematikisto Adam Ries, filo de la urbo. En printempo 2013 faritis ankaŭ nova disponigo de la kolektoj geologiaj kaj arkeologia en konekso kun novaranĝo de klerigaj rondiradoj.

## Kelkaj detaloj 
* Adam Ries ja naskiĝis en Bad Staffelstein, sed furoris en Erfurto (lia eldonejo estis en la Domo de la nigra korno) respektive en Annaberg
* Post la incendio de julio 1684 la staffelstein-anoj solene promesis organizi regule pilgrimadojn: la promesdokumento videblas en la muzeo.
* Von Scheffel laŭdis la urban monton *Staffelstein* per sia fama Frankonia kanto: alia migradisto nome Ivo Hennemann akceptis en sia kabano migradistojn kaj eĉ subsignis poŝtkartojn kaj fotojn de li. Philipp Badum, kolektinte ĉion riceveblan de Scheffel, intencis fari maŭzoleon por Scheffel. Sed naturprotektantoj sukcese malhelpis tion. En la muzeo videblas la konkretaj sed ne realigitaj planoj prie.
* La unuaj boradoj pri sanigaj salfontoj okazis en 1975. Ekde 2001 Staffelstein nomiĝas oficiale kuracloko *(Bad Staffelstein)*. Ankaŭ pri tio ĉi informatas enmuzee.

## Eksteraj ligiloj 
Pri la muzeo troviĝas sur la urba retpaĝaro.

Bad staffelstein
Bad staffelstein
Kategorio:Regionhistoriaj muzeoj
Kategorio:Historiaj muzeoj en Germanio
István Berthóty

**István Berthóty** [iŝtvAn bertOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berthóty István** estis hungara urbestro, juristo.

István Berthóty https://library.hungaricana.hu/hu/view/Bekes_1929/?pg=292&layout=s naskiĝis la  en Németújfalu, li mortis la  en Szeged.

## Biografio 
István Berthóty frekventis bazlernejon en Mezőberény, gimnazion en Szarvas, poste li akiris juran diplomon en Jura Akademio (Nagyvárad) en 1893. Li doktoriĝis en Kolozsvár en 1903. Post siaj studoj komence li laboris en administrado de Bihar (historia departemento), ekde 1894 de Gyula. Post jaroj li estis subnotario, en 1902 titulara ĉefnotario. Inter 1906 kaj 1916 li estis nobela juĝisto de Orosháza, poste departementa ĉefnotario. En 1918 li estis elektita urbestro de Békéscsaba, ĉar pli frue li strebis por urbiĝo de Békéscsaba. En 1928 li ricevis la titolon ĉefkonsilisto. Pro la frua morto li ne estis nomumita departementestro.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Békéscsaba (1992)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 18-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Centra muziklernejo ĉe la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio

eta|Halo
**Centra muziklernejo ĉe la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio (kolegio)** estas unu el la plej famaj kaj prestiĝaj instruejoj de Rusio en la fakoj: *piano, kord-, blov- kaj frapinstrumentoj, muzikteorio*.

La kolegio situas en la historia centro de Moskvo, apud la antikvaj muroj de la Kremlo.

Ĝi estis establita en 1935 surbaze de la Speciala infana grupo de plej talentaj adoleskuloj (ĉ. 15 personoj), kiun organizis profesoro de la Konservatorio Aleksandr Goldenvejzer kaj direktoro Stanislav Ŝackij.

Post dekunu jaroj studentoj ricevas specialajn muzikan kaj ĝeneralan edukon.

Danke al la internulejo en ĝi studas talentaj infanoj el la tuta Rusio kaj eksterlando (tie jam diplomiĝis pli ol 400 ).

## Eksteraj ligiloj 
* http://cmsmoscow.ru/ oficiala paĝo  

Kategorio:Edukado en Moskvo
Kategorio:Edukaj organizaĵoj en Rusio
Kategorio:Muziklernejoj en Rusio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1935
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1930-1939
Albert Gyulay

Grafo **Albert Gyulay** [djulai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyulay Albert** (naskiĝis la  en Buda, mortis la  en Pest (urbo)) estis hungara-aŭstra oficiro.http://www.napoleon-online.de/AU_Generale/html/gyulay.html

Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marosnémeti kaj nádaskai*. Lia patro estis Sámuel Gyulay (generalo), lia frato estis Ignác Gyulay.

## Biografio 
Albert Gyulay iĝis kadeto en armeo de Habsburgoj. En 1789 li partoprenis kiel kapitano en militiro kontraŭ la turkoj. Li partoprenis en okupo de Beogrado, poste li ricevis premion. En 1793 li batalis kontraŭ revoluciuloj de Francio, poste li iĝis majoro. En 1799 li batalis kontraŭ Napoleono Bonaparte en Italio, en la sekva jaro jam en Hungarlando. En 1808 li atingis la rangon generalo. Post jaroj li retiriĝis. Li havis edzinon, kiu naskis 4 gefilojn.

## Fontoj 
* Biografio 

Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Aŭstraj generaloj
Kategorio:Hungaraj generaloj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Amarkant

**Amarkant** [amarkaant; hindie: अमरकांत] (1925 - 17-a de februaro 2014) estis barata verkisto. Li estis konata pro siaj noveloj en la tradicio de socia realismo. Li gajnis la prestiĝan premion Gjanpith en 2009.

Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
Kastelo de Hegyfalu

La **Kastelo de Hegyfalu** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Széchenyi* [sEĉEnji]) estas historia monumento, nun loĝejo de gemaljunuloj en Hungario, en vilaĝo Hegyfalu.
eta|maldekstre|Aerfoto pri fasado de la kastelo en Hegyfalu
eta|Aerfoto pri malantaŭa fasado de la kastelo en Hegyfalu
## Historio 
Oni taksas, ke ĉi tiu baroka kastelo estis konstruita en la 18-a jarcento. En 1794 murpentraĵoj estis pentritaj. En nekonata jaro familio Széchenyi aĉetis la kastelon, tiu familio faris klasikisma ĝin en 1815. En 1848 Lajos Batthyány dum rajdado falis teren, li estis flegata en la kastelo semajnon. Ekde la 20-a jarcento diversaj posedantoj havis la kastelon. En 1935 la konstruaĵo estis renovigita. Dum la 2-a mondmilito la aktuala posedanto detruis la relojn kaj forcejojn kaj la ferojn li vendis. Ekde 1943 la hungara sanservo aĉetis la kastelon kaj oni konstruis pavilonon kun koridoro. Inter 1949-2002 hospitalo pri pulmomalsanuloj funkciis. En 2005 plena renoviĝo okazis, poste servas la gemaljunulojn kun 140 litoj. 

## Konstruaĵo 
La teretaĝa konstruaĵo kun sutereno (kela nivelo, tamen iom pli alte) situas en meza parto de la vilaĝo en parko. La kastelo formas brikon, sed meza parto de la fasado reliefas kaj formas timpanon, kiun tenas 6 kolonoj. En la malantaŭa fasado etendiĝas pli malgranda timpano kun 4 kolonoj. Interne en la ĉambroj stukoj estas videblaj. 

## Parko 
La parko estas protektata, oni supozas, ke ĝi estis kreita kune kun la kastelo.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foteto
* hungare kun foto 
* Széchenyi-kastély hungare kun foto 
* hungare kun fotoj

Hegyfalu
Hegyfalu
Kategorio:Hegyfalu
Hochsimmerturm

eta|Hochsimmerturm
Lar **Hochsimmerturm** aŭ turo de Hochsimmer estas 18 m halta elrigardturo sur la Eifel-monto Hochsimmer, kiu troviĝas apud Ettringen en la distrikto Mayen-Koblenz, Rejnlando-Palatinato (Germanujo).

De la elrigarda platformo videblas la najbaranta monto Hochstein, la kunvilaĝo Ettringen kaj St.&nbsp;Johann kaj direkte al Mayen kaj Maifeld. Dum bona vetero videblas la katedralo de Kolonjo.

## Eksteraj ligiloj 
* *Der Hochsimmerturm bei Ettringen* , auf vordereifel.eu
* Ausblick vom Hochsimmerturm (Beschriftung von Sichtzielen zuschaltbar), auf panorama-photo.net

Kategorio:Belvederoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Kulturmonumento en la distrikto Mayen-Koblenz
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Mayen-Koblenz
Kategorio:Konstruaĵoj el ŝtono
Kategorio:Ettringen (Eifel)
Kategorio:Konstruaĵoj en la Ejfelo
Roklando de Dahn

[eta|maldekstre|[Teufelstisch (Hinterweidenthal)|Teufelstisch]]
[eta|maldekstre|[burgo-grupo]]
[eta|[Burgo Berwartstein]]

La  **roklando de Dahn** (germane: ** Dahner Felsenland**) estas pejzaĝo en la distrikto Südwestpfalz (Rejnlando-Palatinato). Ĝi situas en la nordokcidento de la  Vasgovio, mezmontaro, de la sudokcidento de la Palatinata Arbaro kaj la norda parto de la  Vogezoj. En la roklando de Dahn ekzistas multaj  rokformacioj de la grimpregiono Südpfalz.

La pejzaĝo estas preskaŭ identa kun la samnoma komunumaro, kiu konsistas el la urbo  Dahn kaj 14 vilaĝoj. La roklando de Dahn estas parto de la naturparko Palatinata Arbaro. Ĝi situas inter  200 (valoj) kaj 400 m alteco (montoj). Ĝi estas deakvigata de la rivero  Lauter, kiu ĉi tie ĉe sia supra parto nomiĝas  *Wieslauter*, al la Rejno.

## Vidindaĵoj 
En la roklando de Dahn troviĝas  16 burgoj respektive  burgruinoj kaj multaj rokformacioj el  sabloŝtono, kiuj estas uzataj por  sportogrimpado. Inter la burgoj la burgogrupo Dahn  Altdahn, Grafendahn kaj Tanstein,  Berwartstein kaj  Drachenfels estas la plej famoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Dahner Felsenland auf: Wanderportal Pfalz
* Touristeninformation Dahner Felsenland

Kategorio:Pejzaĝoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Distrikto Südwestpfalz
Kategorio:Südpfalz
Kategorio:Naturregionoj en la Palatinata Arbaro
Kategorio:Geografio de Palatinato
Grýla

**Grýla** estas figuro en la islanda mitologio. Originale ŝi estis gigantino kaj tiel ŝi estas nomita en rimversaroj de Snorra-Edda. Sed poste dumtempe ŝi en Islando ŝanĝiĝis en aĉan trolinon ligite al la Julo. Unue ŝi troviĝas ligita al Julo en la 17-a jarcento en *Poemo de Grýla* de la pastro Guðmundur Erlendsson (ĉ.1595–1670) en la bieno Fell en Sléttuhlíð. Kaj en islandaj popolrakontoj ŝi estas dirata patrino de la islandaj Julo-knaboj (islande: *jólasveinar*) kaj ŝia edzo, Leppalúði, kredeble ilia patro, sed antaŭ ol Grýla edziniĝis al Leppalúði ŝi havis multajn trolinfanojn kun aliaj gigantoj kiuj nomiĝis Boli (Virbovo) kaj Gustur (Blovego). Antaŭ Julo Grýla iras al la kamparo kaj tie klopodas trovi manĝaĵon, ĉefe malobeemajn infanojn en la bienoj, kiujn ŝi enmetas en sian sakegon kaj portas ilin en ĝi al sia groto en la montoj.

## Fontoj 
* *Íslenskar þulur og þjóðkvæði.* Ólafur Davíðsson hefir safnað.  Hið íslenska bókmenntafélag, Kaupmannahöfn 1898–1903. (*Islandaj rimversaroj kaj popolkantoj.* Kolektitaj de Ólafur Davíðsson. La Islanda literatura asocio. Kopenhago 1898–1903).

## Vidu ankaŭ 
* Ogroj, mitaj gigantaj homvoruloj

Kategorio:Kristnaskaj roluloj
Kategorio:Mezepokaj legendoj
Kategorio:Spiritualismaj legendoj
Kategorio:Gigantoj de la nord-ĝermana mitologio
Kategorio:Troloj
Kategorio:Ogroj
Duoblaĵo (lingvoscienco)

En etimologio, du aŭ pliaj vortoj en la sama lingvo estas nomataj **duoblaĵo** aŭ **etimologiaj fratoj** (aŭ eble ankaŭ trioblaĵo ktp.) kiam ili havas diferencajn fonologiajn formojn sed la saman etimologian radikon. Ofte, sed ne ĉiam, la variantoj eniris en la lingvon tra diferencaj vojoj. Ĉar la rilato inter vortoj kiuj havas la saman radikon kaj la saman signifon estas tre evidenta, tiu esprimo estas uzata ĉefe por karakterizi parojn de vortojn kiuj diverĝis almenaŭ iome en signifo.

En latinidaj lingvoj tre ofte la ekzisto de duoblaĵoj rilatas al la fakto de kunekzisto de hereda kaj nova vortoj, devena el sama radiko. Hereda estas unu vorto kiu estis ĉiam uzata dum la lastaj du jarmiloj, tio estas en latino kaj poste en la koresponda ida lingvo sen interrompo kaj suferante logike fortan fonetikan evoluon. Kompare ofte iu verkisto, sciencisto aŭ ĝenerale la parolantaro prenis en moderna epoko rekte el la latina vorton sen tiom da evoluo. Tiele ekzemple el la latina vorto "delicatum" en la hispana estas la hereda "delgado" (maldika) kaj la posteprenita "delicado" (delikata). Tio estas klara ekzemplo de duoblaĵo.

En Esperanto oni havas multajn tiajn parojn, ofte pro la neceso distingi per malgranda fonologia diferenco du fratajn nociojn sed kun nuancoj sufiĉe gravaj por produkti du diferencajn vortojn, ekzemple *trinki* kaj *drinki*, *stato* kaj *ŝtato*, *genro* kaj *ĝenro*, *speco* kaj *specio*, *justa* kaj *ĝusta*, *justico* kaj *justeco* ktp. Tre ofte, bedaŭrinde, komencantoj kiuj ne bone regas la lingvon povas konfuziĝi inter tiuj.

## Referencoj 
Kategorio:Tipoj de vortoj
Kategorio:Etimologio
Kategorio:Semantiko
Kategorio:Historia lingvoscienco
Middelbert

**Middelbert** (groninge: *Milbert*) estas vilaĝo en la nederlanda municipo Groningen. Ĝi situas oriente de la urbo Groningen. Ĝis 1969 ĝi apartenis al la antaŭa municipo Noorddijk. Origine Middelbert estis unu el la paroĥoj de la regiono Gorecht.

En Middelbert situas la Martinuskirko el la 13-a jarcento.

La signifo de la nomo Middelbert estas *meza kvartalo* aŭ *meza vilaĝo*.

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Groningo (urbo)
Homofonio (lingvoscienco)

**Homofonio** ( — sama +  — sono) - fenomeno, kiam du vortoj sonas same, sed skriboj estas aliaj kaj havas malsamajn signifojn.

En Esperanto tiu fenomeno montriĝas pro koincido de diversaj radikoj kaj afiksoj en vortoj: *sen-egala* kaj *senegal-a*, *ekskuzo* kaj *eks-kuzo*, *teamo* kaj *te-amo*, ktp.

En la franca montriĝas grandaj kolumnoj de homofonoj pro ofta nelegado de finaj konsonantoj: ver — verre — vers — vert.

## Vidu ankaŭ 
* Homofonio en muziko
* Homonimo

Kategorio:Semantiko
Kategorio:Tipoj de vortoj
Kategorio:Literatura tekniko
Kategorio:Disleksio
Skagafjörður

**Skagafjörður** estas fjordo en Norda Islando.

## Geografio 
Ĝi situas inter Skagi (La Duoninsulo) kaj Reykjaströnd (La Fuma Marbordo) okcidente kaj Tröllaskagi (La Duoninsulo de Troloj) oriente kaj ĝia longeco estas ĉirkaŭ 40 kilometroj. En la fjordo estas du grandaj insuloj: Drangey proksimume en la mezo de la fjordo kaj Málmey proksime al la orienta bordo. Iom pli sude ol Málmey estas granda kaj alta duoninsulo nomita Þórðarhöfði sur la orienta marbordo. Suden de la fjordo mem sin etendas malaltaĵo ĝis la granda montaro en sudo. Laŭ tiu ebenaĵo fluas granda rivero nomita Héraðsvötn kiu fendiĝas en du branĉoj kiuj fluas ambaŭflanke laŭlonge de la altaĵo Hegranes norden al la maro. La nomo Skagafjörður oni ne nur uzas pri la fjordo mem sed ankaŭ pri la regiono ĉirkaŭ la fjordo kaj sude de ĝi.
Plej sudokcidente apud la fjordo estas Sauðárkrókur, la sola urbeto en la regiono, kun proksimume 2600 loĝantoj. Ĝi estas la dua plej granda urbeto en norda parto de la lando. Tie aktivas la plej forta koopera societo en Islando kiu direktas viglan komercon kaj servadon kun la kamparanoj en Skagafjörður. En Sauðárkrókur estas hospitalo kaj mezlernejo kaj tie ankaŭ estas konsiderinda fiŝkaptado.

Hofsós vilaĝo sur la orienta marbordo de Skagafjörður kun ĉirkaŭ 200 loĝantoj.  Ankaŭ troviĝas du vilaĝetoj, Hólar en Hjaltadalur kaj Varmahlíð.

Kategorio:Fjordoj en Islando
Jerzy Zagórski

**Jerzy Zagórski** (naskiĝis la  en Kievo, mortis la  en Varsovio) estis pola poeto, eseisto kaj tradukisto, kunkreis literaturan grupon "Żagary" en Vilno.

Diplomito de gimnazio en Varsovio (1927), finis juron. Post la dua mondmilito estis kultura ataŝeo de pola ambasado en Parizo. Kunlaboranto de revuoj "Pion" kaj "Kultura Jutra" (eldonata dum la germana okupado). De 1957 loĝis en Varsovio. En lia antaŭmilita poezio, proksima al avangardo, dominas katastrofismo, en la pli posta – klasikismo.

Edzo de Maryna Zagórska (1906-1996), tradukistino de beletro. Kune kun ŝi distingita en 1979 per medalo "Justulo inter la popoloj".

Li tradukis interalie teatraĵon *Maskerado* de Miĥail Lermontov kaj la kartvelan eposon *La kavaliro en panterfelo*. En rememora artikolo "Morto de Słowacki" komparas Krzysztof Kamil Baczyński kun Juliusz Słowacki.

Entombigita en la Tombejo Powązki en Varsovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Anna Poray, Polish Righteous, Those Who Risked Their Lives en Wayback Machine (arkivigita februare 2008), 2004

## Zagórski en kantoj 
* 1995 – Grzegorz Turnau: *To tu, to tam* (Foje tie ĉi, foje tie)

Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Polaj eseistoj
Kategorio:Polaj diplomatoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la rusa lingvo
Kategorio:Kievanoj
Kategorio:Partoprenantoj de la Varsovia ribelo
Kategorio:Polaj justuloj inter la popoloj
Hajredin Barbarosa

**Hajredin Barbarosa**, **Hayreddin Barbarossa**, aŭ **Barbarossa Hayreddin Pasha** ( aŭ *Hızır Hayreddin (Hayrettin) Paşa*; ankaŭ *Hızır Reis* antaŭ esti plialtigita al la rango de *paŝao* kaj iĝi la Kaptan Paŝhao), denaske **Ĥizr** aŭ **Ĥidr** (Turke: *Hızır*; ĉ. 1478 – 4a de Julio 1546), estis Otomana admiralo de la ŝiparmeo kiu estis naskiĝinta en la insulo Mitileno kaj mortiĝis en Istanbulo, nome Otomana ĉefurbo. La ŝipaj venkoj de Barbarosa sekurigis la otomanan hegemonion super la Mediteraneo dum la mezo de la 16a jarcento, el la Batalo de Prevezo en 1538 ĝis la Batalo de Lepanto en 1571.

*Hajreddin* (en araba: *Ĥajr ad-Din* خيرالدين, kio laŭvorte signifas "dieco" aŭ "plej bona el religio" de Islamo) estis honora nomo donita al li de la sultano Sulejmano la 1-a. Li iĝis konata kiel "Barbarossa" ("Ruĝbarbulo" en itala) en Eŭropo, nomo kiun li heredis el sia pli aĝa frato Oruç Reis post Oruç estis mortigita en batalo kontraŭ la hispanoj en Alĝerio. Oruç estis konata ankaŭ kiel "Baba Oruç", kio sonis kiel "Barbarossa" (itale por "Ruĝbarbulo") al eŭropanoj, kaj ĉar fakte Oruç havis ruĝan barbon, la kromnomo ĝustis. En procezo de lingva reprunto, la kromnomo poste revenis al la indiĝena turka nomo de Hajreddin en la formo *Barbaros*.

## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj
* Encyclopædia Britannica
* An article on the Barbarossa brothers 
* Another article on the Barbarossa brothers
* Original Gazawat by Seyyid Muradi 
* Hayreddin Barbarossa's tomb in Beşiktaş
* Hayreddin Barbarossa'nın Hatıraları  (Memoirs of Hayreddin Barbarossa in Turkish)

Kategorio:Historio de Alĝerio
Kategorio:Mitileno
Kategorio:Piratoj
Kategorio:Paŝaoj
Kategorio:Ŝtatestroj de Alĝerio
Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Homoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Sulejmano la 1-a
Kategorio:Otomanoj
Kategorio:Turkaj militestroj
Dániel Boczkó (politikisto)

**Dániel Boczkó** [bockO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boczkó Dániel** estis hungara juristo, politikisto, parlamentano, komisaro de Transilvanio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *zászkali kaj deménfalvi*. Lia patro estis Dániel Boczkó (episkopo).
eta|Dániel Boczkó
Dániel Boczkó http://www.bekescsabaivarosvedok.hu/2009/02/15/erdekessegek-bekescsaba-tortenelmebol/  naskiĝis la  en Szarvas, li mortis la  en Csabacsűd.

## Biografio 
Dániel Boczkó akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Pozsony) en 1816. Post siaj studoj li estis prokuroro pri oficiroj en Békés (historia departemento). Post jaroj li plenumis diversajn jurajn postenojn (juĝisto, advokato), sed li ricevis taskojn ankaŭ de la luterana eklezio. Li komencis sian politikistan karieron en 1825 kiel opoziciulo (same kiel Lajos Kossuth). Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis elektita parlamenta deputito, sed li ricevis diversajn taskojn kiel komisaro. Post falo de la liberecbatalo li estis kondamnita je morto, sed poste je prizono. Li liberiĝis en 1856, poste li okupiĝis pri agrikulturo. En la jaro 1861 escepte okazis parlamentaj kunsidoj, ankaŭ li partoprenis en la laboro. Inter 1865-1870 li denove estis elektita deputito.

## Memorigiloj 
* busto en Békéscsaba (1998) https://www.kozterkep.hu/~/7967/Boczko_Daniel_Bekescsaba_1998.html
* strato en Békéscsaba inter 1911-1962

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 19-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Tavolo (geologio)

[250ra|eta|Tavoloj en [Provinco Salta|Salta (Argentino).]]
**Tavolo** en estas la geologia korpo, kiu havas platan formon, do ĝia dikeco estas oble pli malgranda ol ĝia areo. Ĝi havas homogenajn ecojn kaj estas limigita de pli-malpli paralelaj surfacoj: la supra (tegmento) kaj la malsupra (plandumo).

Dikeco de la tavolo estas difinata kiel la plej mallonga distanco inter la tegmento kaj la plandumo. Tavoloj formiĝas el sedimentaj, vulkandeveno-sedimentaj aŭ metamorfaj rokaĵoj. Ili povas konsisti el kelkaj iel interligitaj subtavoloj de malsamaj rokaĵoj.

Ofte oni parolas pri akvohavaj, naftaj, gasaj kaj ercaj tavoloj.

## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Datadmetodo
* Faŭlto
* Tavola energio
* Tavolpremo
* Tavola temperaturo
* Tavoleco (geologio)

Kategorio:Geologio
Kategorio:Stratigrafio
Dániel Boczkó (episkopo)

**Dániel Boczkó** [bockO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boczkó Dániel** estis hungarlandana slovaka luterana pastro kaj episkopo. Lia filo estis Dániel Boczkó (politikisto).

Dániel Boczkó http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b02047.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en tiama vilaĝo Deménfalu (nuntempa urboparto de Liptovský Mikuláš), li mortis la  en Szarvas.

## Biografio 
Dániel Boczkó apartenis al la slovaka minoritato en Hungarlando. Li frekventis diversajn lernejojn en Supra Hungarujo, ekde 1779 en Jena. Li komencis sian pastran karieron en 1782 en Moravio, baldaŭ li revenis al Supra Hungarujo. Inter 1786 kaj 1803 li servis en Szarvas, poste li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Ručny kancional* (1783)
* „Anleitung zur Glückseligkeit…” (1790) - tradukaĵo al la slovaka lingvo
* *Nowý Slabikár* (Vác, 1801, poste plurfoje eldonita) - fundamenta slovaka lernolibro
* *Swadebny winše negwjce pro obcy evang. dolňozemské* (Pest (urbo), 1804) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Władysław Jeliński

**Władysław Jeliński** (naskiĝis la 13-an de decembro 1912 en Kamienica Królewska (distrikto Kartuzy), mortis la 25-an de decembro 1997 en Kartuzy) – pola abelisto

## Vivo 
En 1935 estis kavaleriano de regimento en Starogard Gdański. Soldato de la defenda milito de 1939. Kiel militkaptito n-ro 3841 estis en stalagoj: IV B - Mühlberg, V C - Wildberg kaj aliaj kiel ekz. V A Ludwigsburg. De 1942 membro de Sekreta Militista Organizo "Gryf Pomorski" (Pomeria Grifo). En la jaroj 1944 - 1945 enprzonigita en la koncentrejo Sachsenhausen. Pos longa mortomarŝo tra Germanio akiris liberon danke al usonaj soldatoj apud Schwerin.

Konata kaŝuba abelisto el Siemirowice (distrikto Lęborski). Lia tombo estas en Sierakowice (distrikto Kartuzy).

Distingita interalie de Kruco de Oświęcim, Ora Merit-Kruco kaj Medalo "Pro partopreno en la defenda milito 1939".

## Bibliografio 
* M. Michno, *Pszczelarz - kombatant* (Abelisto - ekssoldato), "Pszczelarz Polski" (Pola Abelisto) 1998, n-ro 3, p. 28http://apiswiki.pl/archive/pub/pszczpol/pszczpol1998-3_28.pdf
* E. Pryczkowski, "Królowa Kaszub" (Reĝino de Kaŝubio), Sianowo - Banino 2002, p. 146

Kategorio:Postvivintoj en la koncentrejo Sachsenhausen
Kategorio:Poloj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Kaŝuboj
Kategorio:Polaj abelbredistoj
Kategorio:Militkaptitoj
Tavola temperaturo

**Tavola temperaturo** estas la parametro, kiu karakterizas la varmostaton de la tavolo. Ĝi formiĝas influata de la varmofluo, kiu direktiĝas el la internaj zonoj de la Tero al ĝia surfaco.

Distribuo de la varmo en la terkrusto okazas ĉefe per la konduktada varmotransdono (difinita de la termika konduktivo de la rokaĵoj) kaj per la konvekta transpreno (ligita al la moviĝo de la fluaĵoj en la rokaĵaj fendoj). Oni mezuras tavolan temperaturon per la geoterma gradiento kaj geoterma ŝtupo (la grando, inversa al la geoterma gradiento). Por la mezurado oni uzas hidrargajn, termistorajnen kaj aliajn termometrojn.

La tavolaj temperaturoj povas esti normalaj (fonaj) por respektiva areo aŭ enormaj. En la kuŝejoj ili dependas de ties profundeco kaj geotermaj specifaĵoj de la respektivaj areoj de la terkrusto. Estas registritaj tavolaj temperaturoj en diapazono ekde ĉirkaŭ 0 °C (la gasohidrataj kuŝejoj) ĝis la unuaj centoj °C (la profundaj kuŝejoj). 

Borado kaj rilataj operacioj perturbas la naturan distribuon de la tavolaj temperaturoj. Kutime ili revenas al la origina stato post 8-13 tagoj. Daŭreco de la restariga periodo dependas de diametro de borputo, daŭro de la tralavado de la puto, diferenco inter temperaturo de la tralava likvaĵo kaj tiu de la ĉirkaŭaj rokaĵoj kaj ties varmofizikaj ecoj. 

Ŝanĝo de la tavolaj temperaturoj kaŭzas ŝanĝon de la volumenoj de gaso, likvaĵo kaj enaj rokaĵoj. Altiĝo de la temperaturo estigas malaltiĝon de viskozeco de gaso. Se temperaturo altiĝas en la fermita ujo, do kreskas tavolpremo. La tavolaj temperaturoj influas ankaŭ ŝanĝon de la fazaj rilatumoj en la kuŝejoj kaj ŝanĝon de la dilueco de gasoj en nafto kaj akvo, kaj de saloj en akvo. 

Malaltiĝo de la tavolaj temperaturoj malfaciligas elmnigadon de la hidrokarbonoj kaj kaŭzas perdon de la valoraj produktoj (gasokondensato, viskoza nafto, parafino). Do ekspluatado de la naftominejoj (speciale de la parafinaj naftoj) okazas kun kresko de la tavolaj temperaturoj. Pro tio konoj pri la ekzaktaj tavolaj temperaturoj estas tre gravaj por borado kaj dezajnado de la hidrokarbonaj minejoj.

## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Tavola energio
* Tavolpremo

Kategorio:Geologio
Observatorio de Hamburgo

La observatorio de la urbo Hamburgo situas en ties plej orienta urboparto Bergedorf. La institucio de pluraj esplorejoj en vasta teritorio funkcias kiel astronomia esplorejo de la universitato de Hamburgo. 

En ĝi oni malkovris plurajn malbone konatajn asteroidojn de la asteroida zono. La unua el ili estis la astetorido 797 Montana, kiun tie malkovris la  la dana astronomo  Holger Thiele kaj kiu ricevis la nomon "*Montana*", latina vorto por "*Monto*", honore al la tiam nove konstruita observatorio de Bergedorf ("Monta Vilaĝo" en la germana). Holger Thiele en septembro 1916 ankaŭ trovis la asteroidon 843 Nicolaia.

En novembro 1916 sekvis la asteroido 846 Lipperta, kiun trovis la svedo Knut Anton Walter Gyllenberg, kaj en majo 1917 la asteroido 869 Mellena, trovita unue de Richard Schorr kaj sendepende tagon poste ankaŭ de Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl. 

Ankaŭ la sekvan trovon, 883 Matterania, la 14-an de septembro 1917 anoncis sendepende Richard Schorr en Hamburgo kaj Max Wolf en Hajdelbergo. En oktobro 1918 sekvis la trovo de 905 Universitas kaj 906 Repsolda fare de la germano Friedrich Karl Arnold Schwassmann, kaj en aprilo 1919 la trovo de 912 Maritima ankaŭ fare de li.

En 1919 en la observatorio dungiĝis la doktoriĝinto Walter Baade, kiu tie malkovris 10 asteroidojn, inter kiuj 930 Vestfalio kaj 934 Turingio, kaj la tre discentrajn objektojn 944 Hidalgon kaj 1566 Ikaron. Ankaŭ en la sekvaj jaroj kaj jardekoj viciĝis multaj pliaj trovoj de ĉielaj korpoj; interalie la 26-an de oktobro 1971 la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek tie unuafoje vidis la asteroidon (10003) 1971 UD1, la 4-an de oktobro 1972 la asteroidon (10260) 1972 TC.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Observatorioj en Germanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Hamburg-Bergedorf
Ĥazar-hipotezo pri la deveno de aŝkenazaj judoj

La **Ĥazar-hipotezo pri la deveno de aŝkenazaj judoj**, fojfoje ankaŭ nomata la **Ĥazar-mito** estas plejparte refutita hipotezo, laŭ kiu la aŝkenazaj judoj devenas de la ĥazaroj, mult-etna amasiĝo de tjurkaj popoloj, kiuj formis duonnomadan ĥanlandon en la areo, kiu etendas de orienta Eŭropo ĝis centra Azio. La hipotezo baziĝas sur mezepokaj fontoj, kia la Ĥazar-korespondo, laŭ kiuj iam dum la 8-a kaj 9-a jarcentoj, la reganta elito de la Ĥazaroj, laŭ Judah Halevi kaj Abraham ibn Daud, konvertiĝis al rabena judismo. La amplekso de tiu konvertiĝo en la ĥazara ĥanlando restas necerta, sed la evidenteco, uzata por ligi la aŝkenazajn komunumojn al la ĥazaroj, estas tre malmulta kaj kontraŭdire interpretata de proponanto al proponanto.

En la akademioj tiu hipotezo havis kompleksan historion. Kvankam la granda plimulto da hodiaŭaj akademianoj konsideras ĝin nekredinda, oni pasinte pli vaste argumentis la hipotezon, kaj eĉ aŝkenazaj judoj dum tempo vaste akceptis ĝin. En la malfrua 19-a jarcento, Ernest Renan kaj aliaj erudiciuloj supozis, ke la aŝkenazaj judoj de Eŭropo originis inter tjurkaj rifuĝintoj, kiuj migris okcidenten el la falinta ĥazara ĥanlando en Eŭropon, kaj interŝanĝis sian denaskan ĥazaran lingvon por la jida lingvo sed plu praktikis Judismon. Post tiam, kvankam fojfoje elvokita de pluraj erudiciuloj, la ĥazar-aŝkenaza hipotezo disvastiĝis al pli granda kvanto da homoj nur en 1976, kiam eldoniĝis libro nome *La dektria tribo* fare de Arthur Koestler.

Kiel tuto, genetikaj enketoj pri judoj trovis nenian substancan evidentecon pri ĥazara origino de aŝkenazaj judoj, sed kontraŭe, trovis fortan evidentecon pri rilato inter la aŝkenazoj kaj la aliaj ĉefaj judaj etnaj grupoj, precipe (sed ne nur) al la sefardoj, ambaŭ kun miksitaj originoj en popoloj de la Proksima Oriento kaj Suda Eŭropo. Pri la sudeŭropa rilato, tiuj studoj trovis precipe fortan ligon inter eŭropaj judoj kaj hodiaŭaj italoj, speciale Toskanianoj, kio povus interalie esti klarigata per itala kontribuaĵo al la juda genomo. Sed ili neniel trovis evidentecon por ligo inter judoj kaj ĥazaroj.

Eta malplimulto da genetikaj kaj lingvosciencaj fakuloj ankoraŭ argumentas favore de la Ĥazar-hipotezo; ĝin lastatempe revivigis Eran Elhaik, kiu en 2012 faris enketon, celante pravigi ĝin. Malgraŭ dubo, li reformulis la koncepton en 2016, evoluiginte novan metodon de genetika analizado, kiu utiligas la marĝenajn lingvosciencajn teoriojn de la fakulo pri la jida lingvo Paul Wexler.

Malgraŭ ke pli kredindaj hipotezoj ekzistas, la Ĥazar-hipotezon ankoraŭ uzas iuj kontraŭcionistoj por defii la ligon de la israelaj judoj al antikva Levantenio, kaj ĝi krome rolas en multaj kontraŭjudaj konspiraj teorioj.

## Referencoj 
Kategorio:Antisemitismo
*
Kategorio:Diskutoj pri judismo
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Konspiraj teorioj pri judoj
Kategorio:Loĝantara genetiko
Kategorio:Pseŭdohistorio
Kategorio:Ĥazaroj
Ĝabalija

**Ĝabalija**, ,  estas palestina urbego en la Gaza Sektoro. Apartenaĵo de la urbego estas la rifuĝejo en la nordo. La proksima urbo  Nazla estas parto de la Ĝabalija municipo. 
eta|Mapo pri la Gaza Sektoro
## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 82,877 (2006); 100,000 (takso en 2016)
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC+2, UTC+3 (somere)
*  

## Geografio 
Ĝabalija situas sur la marborda ebenaĵo de Mediteraneo 4 kilometrojn norde de Gaza-urbo.

## Historio 
eta|maldekstre|Panoramo al Ĝabalija
Laŭ la arkeologoj, filiŝtoj vivis en la regiono. Oni trovis tie grandan tombejon el la 8-a jarcento antaŭ Kristo. Oni trovis ankaŭ monaĥejon el la bizanca periodo. La sekva periodo apartenis al la mamelukoj, kiuj postlasis moskeojn. Ekde 1517 la loko apartenis al la Otomana Regno. Post la 1-a mondmilito Ĝabalija apartenis al Palestino kiel brita mandato. En la censo en 1922 Ĝabalija havis 1,775 islamanojn, en 1931 2,425 islamanojn kun 631 domoj, en 1945 3,520 arabojn. Ili produktis en la irigeblaj teroj citrusojn, bananojn, cerealojn. Post la fondiĝo de Israelo en 1947 Egipto okupis la Gazan Sektoron sed en 1967 Israelo reokupis ĝin. Ekde la Kontrakto de Kairo de 1994, ĝi staras parte sub rego de palestina registaro. En 2005 Israelo preskaŭ tute transdonis la regadon al la novelektita palestina registaro. Poste sekvis sennombraj konfliktoj, la urbego estas ruina.
eta|Ruina domo en Ĝabalija
eta|Detruita domo en Ĝabalija

## Trafiko 
Preter Ĝabalija kuras ŝoseo, kiu trairas la plenan Gazan Sektoron.

## Ĝemelurboj 
* Groningen, Nederlando

## Fontoj 
* http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Jabaliya_1203/index.html 
* Oficiala teksejo de la palestina administrejo de la Gaza-strio
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Gaza Sektoro
József Csabai-Wágner

**József CSABAI-WÁGNER** [jÖĵef ĉabai-vAgner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csabai-Wágner József** estis hungara pentristo, arkitekto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Wágner*, sed dum la studentaj jaroj li uzis jam la distingan nomon *Csabai-Wágner* (aŭ Csabai Wagner).

József Wágner http://www.bekescsabaivarosvedok.hu/2013/02/27/megemlekezescsabai-wagner-jozsef-epiteszrol/  naskiĝis la  en Mezőberény, li mortis la  en Mezőtúr.

## Biografio 
József Wágner frekventis mezlernejojn en Békéscsaba kaj Kolozsvár, poste li akiris arktektan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Jam dum la studentaj jaroj li ankaŭ pentradis kaj desegnadis. En Békéscsaba li projektis konstruaĵojn, ekzemple la muzeon. En la fruaj 1920-aj jaroj li lernis pentroarton de Ede Balló en Artista Altlernejo. Post lernado li studvojaĝis al Aŭstrio, Germanio, Italio, poste en Békéscsaba li pentradis. Depost la 2-a mondmilito li translokiĝis al Mezőtúr, kie li ankaŭ instruis en mezlernejo. Li ricevis premiojn en 1920, 1940, 1943.

## Liaj solaj ekspozicioj 
* 1948, 1964 • Mezőtúr
* 1965, 1986, 1988 • Békéscsaba
* 1987 Szolnok

## Liaj grupaj ekspozicioj 
* ekde 1920 plurfoje en Budapeŝto
* 1961-64 • Szolnok
* 1968 • Békéscsaba

## Memorigiloj 
* memormedalo http://www.mezotur.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=293:csabai&catid=19&Itemid=153 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 21-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* [hungarlingva biografio](http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Csabai-W%C3%A1gner_J%C3%B3zsef_(1888-1967)) 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Tavoldepresio

**Tavoldepresio** estas la diferenco inter la tavolpremo (Ptav) kaj putbuŝa premoзабойное давление (Pputb) en funkcianta puto:

: \Delta P/ = Ptav - Pputb.

Tavoldepresio karakterizas konsumadon de la tavolenergio en la puta drenareoдренажная область je alfluo de tergaso al la puto. Ĝi difinas produktivecon de la puto.

Dum dezajnado de la ekspluata reĝimo de la putoj oni difinas la plej supran tavoldepresion, kiu kongruas al la plej granda alfluo de la elminigata likvaĵo.

## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Tavola energio
* Tavolpremo
* Tavola temperaturo

Kategorio:Geologio
Dernbach (Eisbach)

La rivereto **Dernbach** estas apenaŭ 7,5&nbsp;km longa, orografie maldekstra respektive nordorienta font-rojo de la Eisbach en la distrikto Südliche Weinstraße (Rejnlando-Palatinato).

## Riveriro 
La Dernbach fluas en la suda parto de la meza Palatinata Arbaro. Ĝia fonto troviĝas sur alteco de 364 m ĉe la orienta deklivo de la monto Langentalkopf. De tie ĝi fluas ĉefe en suda direkto. Antaŭ Ramberg al ĝi fluas pluraj malgrandaj rojoj inter ili la de maldekstre respektive de la nordo alfluanta nur malmultajn metrojn longa Waltersbach. En la vilaĝo alfluas interalie la Ramberger Bach de la okcidento kaj la Ohlsbach de oriento. Poste la rojo trafluas la vilaĝon Dernbach. La rojo Dernbach kunfluas norde de la samnoma vilaĝo kun la rivereto Leinbach.

Malsupre de la bieno Vogelstockerhof, sur la teritorio de la urbo Annweiler am Trifels, unuiĝas sur alteco de 174 m kun la de dekstre venanta Eußerbach al la Eisbach, alfluanto de la Rejn-alfluanto  Queich.

La akvokolekta areo de la supra Dernbach limas en la nordoriento al la akvodislimo inter la rivero Queich en la sudo kaj la Speyerbach en la nordo.

## Alfluantoj 
* Waltersbach (*maldekstre*), 0,4&nbsp;km
* Nebelsbach (*Bach vom Drenselberg*) (*maldekstre*), 0,6&nbsp;km
* Holpertalbach (*maldekstre*), 0,7&nbsp;km
* Talbach (*maldekstre*), 0,5&nbsp;km
* Ramberger Bach (*Mutterbach* , *Dorfwiesenbächel*) (*dekstre*), 1,2&nbsp;km
* Ohlsbach (*maldekstre*), 1,2&nbsp;km
* Hermersbach (*Bach vom Schwörstein*) (*dekstre*), 1,1&nbsp;km
* Bach von den Wochenendhäusern (*maldekstre*)
* Leinbach (*maldekstre*), 1,3&nbsp;km
* Pfalzbach (*dekstre*), 0,7&nbsp;km
* Sandbach (*maldekstre*), 0,9&nbsp;km
* Waldbach (*maldekstre*), 0,6&nbsp;km

## Vidindaĵoj 
Proksime de la Dernbach situas la ruinoj de jenaj burgoj Meistersel, Neuscharfeneck kaj Ramburg, trans la valo de la Modenbach la ruino de Frankenburg.

Kategorio:Distrikto Südliche Weinstraße
Kategorio:Palatinata Arbaro
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Akvokolekta areo de Queich
Woogbach (Speyerbach)

La rojo **Woogbach**, la supra parto nomata **Nonnenbach**, estas 9&nbsp;km longa rojo en Rejnlando-Palatinato kaj maldekstra flankbrako de la Speyerbach de kiu ĝi ricevas la akvon kaj al kiu ĝi refluas. La rojo fluas en la regiono Vorderpfalz.

## Riveriro kaj alfluantoj 
La rojo Woogbach ne havas propran fonton, sed separiĝas sur alteco de 107m ĉe la okcidenta rando de Hanhofen, de la Speyerbach kies duona akvokvanto forfluas al maldekstro. En ĉefe orienta direkto la Woogbach trafluas Hanhofen kaj Dudenhofen, antaŭ ĝi atingas Speyer en kiu ĝi refluas sur alteco de 94 m en la Speyerbach. Post plia 800 m tiu enfluas ala Rejnon.

Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Akvokolekta areo de Speyerbach
Kategorio:Vorderpfalz
Germana vinvojo

300px|eta|
100px
100px
300px|eta|

La **Germana vinvojo** aŭ **Germana vinŝoseo** - germane *Deutsche Weinstraße* - estas unu el la plej aĝaj vinvojoj kaj entute de turismaj vojoj en Germanio. Ĝi iras paralele al la federaciaj ŝoseoj 38 kaj 271 tra la vinregiono de Palatinato, en la sudoriento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

La ŝoseo longas ĉ. 85 km. Ĝi iras de sudo al nordo kaj komenciĝas ĉe la "Germana vinpordego" en Schweigen-Rechtenbach ĉe la franca landlimo kaj finiĝas en la "domo de la Germana Vinvojo" en Bockenheim rande de Rheinhessen.

[eta|maldekstre|la [Palatinato|vinregiono Palatinato (ruĝa) kun la Germana vinvojo (flava)]]

Gimmeldinger-mandelblüte-am-neuberg-2002.jpg|migdala florado apud Gimmeldingen
Gimmeldingen-weinberg-im-herbst-mit-weinbiet.jpg|vitejoj antaŭ la kuliso de la Weinbiet
Weinberge bei Pleisweiler.JPG|vitejo apud Pleisweiler
Bei Gleisweiler.jpg|suda vinvojo apud Gleisweiler

[eta|"eventa tago Germana Vinvojo", jen en [Deidesheim]]

## Vidu ankaŭ 
* Listo de vinvojoj

## Eksteraj ligiloj 
* Deutsche Weinstraße

Kategorio:Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Turismaj vojoj
Kategorio:Vinkultivado
Kategorio:Palatinato
Kategorio:Vorderpfalz
Kategorio:Distrikto Südliche Weinstraße
Kategorio:Turismo en Germanio
Ewelina Wojnarowska

**Ewelina Wojnarowska**  (naskiĝis la 13-an de decembro 1986) estas pola kajakistino, mondĉampionino kaj vicmajstrino de Eŭropo. Ŝi estas membrino de la Sporta Klubo Warta Poznań.
Ŝia plej granda sukceso estas ora medalo de mondĉampioneco en Moskvo en 2014 en stafeta konkurso K1 4×200m.  gajnis ankaŭ tri arĝentajn kaj du bronzajn medalojn de tergloba ĉampioneco, kaj ankaŭ tri arĝentajn, kvar bronzajn kaj unu oran diskon de la Malnova Kontinento.
Dum Universiado en Kazano ŝi akiris bronzan medalon (K-4 500 m) kune kun Agnieszka Kowalczyk, Edyta Dzieniszewska kaj Magdalena Krukowska.

Kategorio:Polaj kanuistoj