open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiskunfélegyháza

eta|center|540px|

**Kiskunfélegyháza** [kiŝkunfEledjhAza] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskunfélegyháza, kies centro estas. La loknomo signifas: eta-kumana-duona-eklezio.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Kiskunfélegyháza

## Situo 
Kiskunfélegyháza situas sur ebenaĵo, laŭ aŭtoŝoseo M5 kaj ĉefvojo inter Budapeŝto-Szeged, krome estas ĉefvojo al Csongrád, laŭ fervojo Budapeŝto-Szeged, krome estas fervojoj al Szolnok, Csongrád kaj Baja.

## Historio 
eta|Paroĥa katolika kirko de Kiskunfélegyháza
eta|Malnova domo en Kiskunfélegyháza
Reĝo Adalberto la 4-a donacis terojn al kumanoj inter riveroj Danubo kaj Tiso. Ili fondis la urbon, kion la turkoj detruis. Hungaroj refondis ĝin en 1743. La komunumo iĝis kampurbo en 1774 kun rajto pri foiro jare po 4. Alvenis ankaŭ grekoj, kiuj formis la urbeton komerca urbo, sed paralele la agrikulturado restis grava. En 1948 traktoristoj de kooperativo de Kiskunfélegyháza ricevis premion Kossuth. Dum la socialismo ankaŭ la industrio aperis.

## Famuloj 
* en Kiskunfélegyháza vivis **Sándor Petőfi**

* en Kiskunfélegyháza naskiĝis:
** abelisto Imre Boczonádi Szabó
** aktoroj Erika Balogh, Péter Bregyán, Aladár Ihász, Lajos Ihász, László Molnár kaj Zoltán Seress
** altlerneja instruisto József Móczár
** entomologo László Móczár
** geografo Ferenc Győri
** inĝeniero pri arbaroj Béla Keresztesi
** kuracistoj Miklós Julesz, Tamás Fazekas, Csaba Tóth kaj László Vécsei
** luktisto László Réczi
** Sándor Lederer (oficisto)
** pentristoj László Holló kaj Attila Orbán
** pentristo kaj verkisto Piroska Szántó
** poeto Tamás Falu
** politikisto Imre Szivák
** skulptistoj Ferenc Kovács kaj Gusztáv Pálfy
** verkisto **Ferenc Móra**

## Vidindaĵoj 
* Urbodomo de Kiskunfélegyháza
* Kirko Stefano la 1-a (Kiskunfélegyháza)
* baroka Preĝejo Vizito de Maria (Kiskunfélegyháza) el la 18-a jarcento
* kapelo de Kalmár
* golgoto
* Protestanta preĝejo (Kiskunfélegyháza)
* ventomuelejo

## Servoj 
Kiskunfélegyháza havas 6 mez- kaj 8 bazlernejojn.

## Ĝemelurboj 
* 20px| Corund, Rumanio (1993)
* 20px| Braunfels, Germanio (1992)
* 20px| Kjellerup, Danio (1998)
* 20px| Die, Francio (2000)
*  Sighișoara, Rumanio (2001)
*  Feltre, Italio (2005)
*  Silkeborg, Danio (2009)
*  Bagnols-sur-Cèze, Francio (2010)
*  Uhrovec, Slovakio (2010)
*  Kikinda, Serbio (2011)
*  Turda, Rumanio, (2012)
*  Rabka-Zdrój, Pollando (2013)


Kategorio:Vinvilaĝoj
Zoltán Andrásy

**ANDRÁSY Zoltán** (andra:ŝi) estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita en Nagyszeben la 3-an de aprilo 1910 kaj mortinta en Kluĵo la 1-an de januaro 2006.

## Biografio 
Inter 1928–1929 Zoltán Andrásy studis en Belarta Altlernejo de Kluĵo kaj Temeŝvaro; inter 1929–1933 en Bukareŝta Belarta Akademio; inter 1949–1975 li estis profesoro de Koloĵvara Belarta Altlernejo "Ion Andreescu". En Pásztortűz li ilustraciis la poemojn de rumanujaj hungaraj poetoj. En 1942 li estis la desegnisto de gazeto Erdélyi Gazda.

## Ekspozicioj 
### Individuaj ekspozicioj 
* 1945 • Kolozsvár

* 1957 • Hanoi

* 1958 • Moskvo

* 1981, 1987 • Kolozsvár.

### Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1956 • 28-a Venecia Bienalo, Venecio

* 1960 • 30-a Venecia Bienalo, Venecio

* 1961 • Bukareŝto.

### Kreaĵoj en publikaj placoj 
* Sgrafitoj en la antaŭhalo de Kolozsvári Állami Magyar Színház (1960 (kun Tibor Cs. Erdős)

* Komerca halo Dej (ceramikmuro, 1970).

## Bibliografio 
* Banner Z.: Erdélyi magyar művészet a XX. században, Budapest, 1990

* Beke Gy.: A bukaresti diákélet reális életszemléletem alapja lett, A H

## Fonto 
* Artportalo.hu 
* Kariertabelo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Baja

**Baja** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja, kies centro estas. Baja praturke signifas taŭro.
eta|maldekstre|Urbodomo de Baja
eta|maldekstre|Preĝejo en Baja

## Bazaj informoj 
* Areo: 178&nbsp;km²
* Loĝantaro: 37400
* Poŝtkodo: 6500
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo havanta gravajn havenon kaj ponton, laŭ ĉefvojoj Budapeŝto-Sombor kaj Bátaszék-Szeged, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Bátaszék. Budapeŝto troviĝas 167 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La turkoj konstruis fuorteton, kion la aŭstra-hungara armeo okupis en 1687. La komunumo iĝis kampurbo en 1696. Inundo en 1751, incendio en 1840 okazis. Inter 1919-1921 la serboj okupis la urbeton kun Pécs kaj proklamis apartan respublikon. Pli frue la urbeto estis distriktejo. Inter 1920-1941 kaj 1945-1950 ĝi estis departementejo de Bács-Bodrog.
eta|Ortodoksa preĝejo en Baja

## Vidindaĵoj 
eta|Kirko Koro de Jesuo en Baja
eta|Kirko Sanktaj Petro kaj Paŭlo en Baja
eta|Strato en Baja
* Urbodomo de Baja, pli frue kastelo
* La urbo famas pri festivalo pri fiŝista supo.

### Sakralaj vidindaĵoj 
* Golgota kapelo (Baja)
* Preĝejo de Sankta Antonio de Padovo (Baja)
* Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Baja)
* Kapelo de Sankta Roĥo (Baja)
* Sinagogo de Baja - Biblioteko Ady Endre.

## Eduko 
* Altlernejo Eötvös József

## Famuloj 
* en Baja naskiĝis kaj mortis:
** István Abonyi (maŝininĝeniero)
** bredisto Bálint Báldy
* en Baja naskiĝis:

** akademia instruisto József Hültl
** arkeologo Gyula Hajnóczi
** arkitekto Máté Major
** arkivisto Dénes Jánossy
** bankestro Radovan Jelasity
** aventuristo András Jelky; la aventura vivo de la fama urbano András Jelky estas legebla elektronike: La aventuroj de Andreo Jelky
** ĉefepiskopo József Ijjas
** ekologo István Mihály Szabó
** oficiro István Türr
** komponisto Emma Sándor (edzino de Zoltán Kodály)
** kuracisto Jenő Ernst
** József Bayer (literaturhistoriisto)
** lingvisto Gyula Csefkó
** ministroj Lázár Mészáros kaj Ferenc Schnetzer
** pentristoj Andor Endre Fenyő, Vilmos Beck kaj Erzsébet Udvardi
** poeto Károly Beck
** reĝisoro István Komor
** skulptistoj Andor Albert, Zoltán Karmó kaj Ede Telcs
** verkisto Juliane Déry
** atleto Tamás Kazi
* en Baja mortis:
** bibliotekisto Ferenc Bárdos
** ĉefepiskopo László Dankó
** Mihály Kubinszky (episkopo)
** instruistoj Bálint Bellosics kaj Sarolta Pécsiné Ács
** komponisto Géza Allaga
** muzeologo Ede Solymos
** oraĵisto Joachim Szvetnik
** pentristo Adolf Weinträger
** zoologo Samu Bartsch

## Famaj nomportantoj 
* Ferenc Baja
* Jenő Bajai

## Esperanto 
Estas delegito de UEA kaj gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Ĝemelurboj 
* Zombor, Serbio
* Hódmezővásárhely, Hungario
* Marosvásárhely, Rumanio
* Erdőszentgyörgy, Rumanio
* Waiblingen, Germanio
* Argentan, Francio
* Thisted, Danio
* Labin, Kroatio

## Pilgrimloko 
Proksime estas pilgrimloko kun kapelo kaj golgoto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Sinjoro Hulot

eta|Monsieur Hulot.
**Sinjoro Hulot** (: **Monsieur Hulot**) estas fikcia kina persono kreita kaj interpretita de Jacques Tati, unuafoje en la filmo *Les Vacances de M. Hulot* aperinta en 1953.

## Priskribo 
Tiom lia karakteriza alpaŝo, kiom liaj eterna pluvmantelo, pipo kaj ĉapelo, lia neadapto al la socio faras el li kortuŝan personon.

Sinjoro Hulot estas persono transirinta el kino muta al mondo parolanta. Li kunpuŝiĝas kun teĥnologio, kun senpersona mondo plena de aĵoj. Jacques Tati uzis liajn mimo-kapablojn por konfronti lin kun misfunkcioj, ritoj kaj ridindeco de ŝanĝiĝanta mondo.

Jen kion Jacques Tati diras pri li: «Tiam mi ekhavis la ideon prezenti Sinjoron Hulot, tute sendependan personon, absolute malavaran, kies nepripenso, lia ĉefa difekto, faras el li neadaptiton al nia funkcia epoko.»

## Filmaro 
* 1953: *Les vacances de M. Hulot* de Jacques Tati.
* 1958: *Mon oncle* de Jacques Tati.
* 1967: *Playtime* de Jacques Tati.
* 1971: *Trafic* de Jacques Tati.

## Inspiro 
Sinjoro Hulot estas la posteulo de grandaj komikuloj kiel Max Linder, Charlie Chaplin, Harold Lloyd, Buster Keaton, ktp.

Por krei tian personon, Jacques Tati inspiriĝis el sia najbaro arĥitekto, la avo de Nicolas Hulot.

## Vidu ankaŭ 
* Jacques Tati

## Eksteraj ligiloj 
* http://perso.wanadoo.fr/topsurf/

## Referencoj 
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Fikciaj francoj
Clarksville

**Clarksville** estas nomo de kelkaj urboj en Usono:

*Clarksville (Alabamo)
*Clarksville (Arkansaso)
*Clarksville (Kalifornio)
*Clarksville (Delavaro)
*Clarksville (Florido)
*Clarksville (Idaho)
*Clarksville (Ilinojso)
*Clarksville (Indianio)
*Clarksville (Iovao)
*Clarksville (Marilando)
*Clarksville (Miĉigano)
*Clarksville (Misurio)
*Clarksville (Nov-Hampŝiro)
*Clarksville (Nov-Jersejo)
*Clarksville (Albania Konteo, Nov-Jorkio)
*Clarksville (Alegania Konteo, Nov-Jorkio)
*Clarksville (Ohio)
*Clarksville (Oklahomo)
*Clarksville (Oregono)
*Clarksville (Pensilvanio)
*Clarksville (Tenesio) (plej konata urbo kun ĉi tiu nomo)
**"Last Train to Clarksville" (Lasta trajno al Clarksville), #1 kanto de The Monkees, referencas al Clarksville (Tenesio)
*Clarksville (Teksaso)
*Clarksville Historia Distrikto, Aŭstino, Teksaso
*Clarksville (Virginio)

## Aliaj landoj
*Clarksville (Nov-Zelando)
Kjell Magne Bondevik

**Kjell Magne BONDEVIK** [] estas norvega politikisto. Li naskiĝis la 3-an de septembro 1947 en Molde, laŭ profesio origine estas pastro kaj apartenas al la Kristana Popola Partio *(Kristelig Folkeparti)*. Laŭ ŝanĝiĝantaj koalicioj kaj plimultoj en la nacia parlamento, la Storting, inter la jaroj 1997 kaj 2000 kaj duafoje inter 2001 kaj 2005 li estis ĉefministro de la ŝtato Norvegio.[eta|dekstra|200px|Kjell Magne Bondevik dum vizito en [Usono ĉe ties tiama prezidento Bill Clinton]]

La 3-an de marto 2000 li devis demisii kaj transdoni sian postenon al la politikisto Jens Stoltenberg de la socialdemokratia Laborista Partio *(Arbeiderpartiet)*, post kiam li en la parlamento perdis fidan voĉdonon en konflikto pri la norvegia energia ekonomio.

Post kiam la Laborista Partio dum la sekvaj parlamentaj balotoj de la jaro 2001 amplekse perdis voĉojn, la norvega reĝo Harald la 19-an de oktobro 2001 denove nomumis lin ĉefministro. Li gvidis malplimultan registaron en koalicio de la konservativuloj, la liberala Venstre-partio kaj lia propra Kristana Popola Partio.

Dum la parlamentaj balotoj de la 12-a de septembro 2005 lia koalicio perdis kontraŭ la opozicia partia ligo el Laborista Partio, la Maldekstraj Socialistoj *(Sosialistisk Venstreparti)* kaj la ekologie kaj kamparane orientita Centra Partio *(Senterpartiet)* - la 17-an de oktobro 2005 denove Jens Stoltenberg iĝis ĉefministro de Norvegio.

Kategorio:Norvegaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Norvegio
Parlamento de Norvegio

La **Storting** (norvege *Stortinget* kun la finaĵo -et, kiu korespondas al la gramatika artikolo "la"), laŭvorte plimalpli "granda kunveno", estas la nacia parlamento de Norvegio.

Ĝi konsistas el du parlamentaj ĉambroj, *Lagting* kaj *Odelsting*. Post parlamentaj balotoj la elektitaj deputitoj memstare dividiĝas inter la du ĉambroj, kiuj aparte dum la diskuto de ampleksaj leĝoj laboras dise. Kvarono de la parlamentanoj konsistigas la *Lagting*, kaj la plimulta resto la *Odelsting*. La historia divido de la du ĉambroj per leĝo de la 20-a de februaro 2007 malvalidiĝis, sed la ŝanĝo nur efektiviĝis post la parlamentaj balotoj de la jaro 2009.

Momente estas 169 parlamentanoj - el ili 150 estas rekte elektataj en la norvegaj provincoj, kaj la restaj 19 estas aldonaj parlamentaj seĝoj por ekvilibrigi la nombron de parlamentanoj po partio kun la la tutlandaj procentaĵoj po partioj laŭ la voĉdonaj rezultoj.

Tipa por la politika klimato de Norvegio estas la fakto, ke la seĝoj de la parlamenta plenkunsido ne dividiĝas laŭ frakcioj, do laŭ grupoj de sampartianoj, sed laŭ reprezentantoj de la unuopaj geografiaj regionoj.

## Disdivido de la parlamentaj seĝoj laŭ la balotoj de septembro 2013 
Parlamenta prezidanto estas *Olemic Thommessen*, kaj la unua kunsido de la oficperiodo okazis la 9-an de oktobro 2013.

## Disdivido de la parlamentaj seĝoj laŭ la balotoj de septembro 2009 
Parlamenta prezidanto estis *Dag Terje Andersen*, kaj la unua kunsido de la oficperiodo okazis la 8-an de oktobro 2009.

## Disdivido de la parlamentaj seĝoj laŭ la balotoj de septembro 2005 
(inter krampoj la nombro da seĝoj en la antaŭa oficperiodo 2001-2005)

Dum la parlamentaj balotoj dum septembro 2005 la maldekstruloj gajnis voĉojn, dum la ĝisnuna konservativa malplimulta registato de Kjell Magne Bondevik perdis la regopovon. Kreiĝis plimulta registaro en koalicio inter la partioj Arbeiderpartiet, Sosialistisk Venstreparti kaj Senterpartiet. Ĉefministro estas Jens Stoltenberg, kiu jam antaŭe havis la postenon.

Parlamenta prezidanto estis Thorbjørn Jagland, kaj la unua kunsido de la oficperiodo okazis la 11-an de oktobro 2005.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la parlamento
* Henrich Steffens: *"La norvega Storting dum la jaro 1824. Historia prezento." (germanlingva eseo en originalo)*. Berlino 1825

Kategorio:Konstruaĵoj en Norvegio
Norvegio
Glenn Gould

eta|maldekstra|250px|Glenn Gould en sia junaĝo.
**Glenn Herbert GOULD** (naskiĝis la 25-an de septembro 1932 en Toronto, Ontario, Kanado, mortis la 4-an de oktobro 1982, Toronto) estis pianoartisto en Kanado, fama pro brila, ofte surpriza ludprezento, pureco de la kontrapunkta ludo.

Li pianoludis jam en aĝo de 3 jaroj, komponis en aĝo de 6. Li ekstudis en la Reĝa Muzika Konservatorio de Toronto en aĝo de 10 kaj finis la studadon en 1946. Li izolis sin tute en 1952 kaj laboris nur per magnetofono, elformis propran ludstilon (li tenis la kapon horizontale super la klavaro). Liaj prezentaj koncertoj okazis en 1955 en Novjorko kaj Vaŝingtono kun sukcesego. Post tio li subskribis kontrakton pri sondisko-registro. La sonregistaro el ludoj je J. S. Bach (Goldberga variaĵaro) (1956) estis tre propulara.

Lia repertuaro konsistis ĉefe el kontrapunktaj verkoj (precipe Bach, malfrua Beethoven kaj Arnold Schönberg, sed li evitis romantikan muzikon de la 19-a jc.)

Li ŝanĝis en 1964 de koncertejo al sonregistra studio, kie li estis produktanto, verkisto kaj prezentisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
The Glenn Gould Archive Oficiala deponejo de la arĥivoj de Glenn Gould

Gould, Glenn
Brahmo

**Brahmo** (, *brahma*; pli konata per sia radiko, *brahman* ब्रह्मन्) estas absoluto en Hinduismo. Brahmo estas la realeco neŝanĝanta, enrestanta, kaj transcenda kiu estas la Fundo Dia de la tutaj materio, energio, tempo, spaco, esto, kaj ĉio transa en ĉi-tiu universo. La naturo de Brahmo priskribatas tiel kiel transpersona, persona, kaj nepersona laŭ malsamaj skoloj saĝamaj. En la Rigvedo, Brahmo ekzistigas la estaĵo praa *Hiranjagarbha*, kiu egaligatas kun la dio kreanta Brahmao. La trimurti sekve tiel konsidereblas kiel personigito de *Hiranjagarbha* kiel la principo aganta kiu realigas la aperaĵojn de la universo. La vidantoj kiuj plivigligis la verkadon de la Upaniŝadoj asertis ke la animo liberigita (*ĝiŭanmukta*) realigintas ĝian samecon kun Brahmo kiel ĝian memon veran.

La vorto “Brahmo” devenas de la verba radiko *bṛh-*, kiu signifas „kreski, ŝveli, elvolvi“, kaj sugestas grandecon. Tekstas la Upaniŝado *Mundaka*:
 

Laŭ Francisko Azorín **Brahmo** estas *Dio, kiu formas kun Viŝnuo k. Sivao la hinda triunuo [tiel: sen akuz.]; reprezentita de la artistoj per kvarkapa estaĵo.* Li indikas etimologion el sanskrita *Brahma* (preĝopovo, pastro, dio). Kaj aldonas terminojn brahmano, brahmanismo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kaŝmiraj Panditoj

Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Religio
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Ekologia anarkiismo

**Ekologia anarkiismo** (aŭ **verda anarkiismo**) estas anarkiisma pensoskolo, kiu emfazas la naturmedion. Iuj ekologiaj anarkiistoj estas nomataj anarki-primitivistoj aŭ "kontraŭ-civilizaj" anarkiistoj, sed ne ĉiuj ĝin tute malakceptas. Foje, oni priskribas ekologian anarkiismon kiel aŭ porteknologian aŭ kontraŭteknologian, por noti la malsamojn inter tiuj, kiuj porpledas la uzadon de altnivela ekologia teknologio por krei kaj daŭrigi anarkiisman socion, kaj tiuj, kiuj ĉefe vidas civilizon kaj modernan teknologion kiel ion malbonan. Ne-primitivistaj ekologiaj anarkiistoj, kiel la antropologo Brian Morris, ofte elĉerpas influon de la socia ekologio de Murray Bookchin.

## Vidu ankaŭ
* Naturprotektismo
* Ekologia socialismo
*Poststrukturismo
*Postmaldekstra anarkiismo


Kategorio:Anarkiismaj pensoskoloj
Kategorio:Naturprotektismo
Kategorio:Verda politiko
Gatineau

**Gatineau** aŭ **Gatino** (fr. *Gatineau*) estas urbo en la okcidento de Kebekio, Kanado. Ĝi lokiĝas sur la norda bordo de la rivero Otavo, ĝuste kontraŭ la urbo Otavo (Ontario) kaj lokiĝas en la Nacia Ĉefurba Regiono de Kanado.

La nuna Gatineau, ĉefurbo de la kebekia regiono Otavio, estas rezulto de kunigo de pluraj urboj: Aylmer, Hull, Gatineau, Buckingham and Masson-Angers. Hull konsideriĝis la centro de la urba aglomeraĵo, kvankam Gatineau havis pli grandan areon kaj loĝantaron; oni elektis la nomon Gatineau interalie ĉar ekzistas pluraj toponimoj Gatineau en la regiono.

## Ekonomio 
Diversaj oficejoj de la federala kaj provinca registaroj troviĝas en Gatineau. Federala politiko celante distribuon de postenoj ambaŭflanke de la rivero Otavo instigis la konstruadon de pluraj konstruaĵegoj en la centro de la antaŭa urbo Hull, el kiuj la plej grandaj estas Place du Portage kaj Terrasses de la Chaudière.

Turismo ankaŭ gravas; la Kanada Muzeo de Historio lokiĝas en Gatineau, samkiel la Casino de Lac Leamy, kiu ricevas jaran piroteknikan konkurson. La natura situo de la urbo proksime de la piedmonto de la Laŭrenca tabulo, valorigita per pluraj parkoj, ankaŭ spronas la turismon.

## Edukado 
La urbo entenas kampuson de la Universitato de Kebekio, la Universitato de Kebekio en Otavio (*Université du Québec en Outaouais*, UQO).

Oni ankaŭ troviĝas du Cégeps (kebekiaj antaŭuniversitataj kolegioj): la Cégep de l'Outaouais kaj la Heritage College. La Nacia Universitato de Meksikio havas ankaŭ kampuson en Gatineau.

## Transporto 
Gatineau havas malgrandan lokan flughavenon, sed oni plejparte uzas la flughavenon internacian Macdonald-Cartier de Otavo.

Neniu granda rapidŝoseo aktuale ligas Gatineau-on kun Montrealo, la metropolo de Kebekio, kaj ne ekzistas ŝoseegon ligante Gatineau-on kaj la ŝoseojn de Otavo. Oni antaŭvidas la kompletigon de ŝoseo inter Gatineau kaj Lachute cele al Montrealo kaj la Laŭrentida turisma regiono.

## Loĝantaro kaj demografio 
Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Oni rimarkas ke la popolo de Gatineau estas sufiĉe homogena : 92,0 % estis blankhaŭtaj kaj 90,0 % romkatolikaj, kaj la franca estis la ĉiutaga lingvo de 87,6 % el la hejmoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Urbo Gatineau 

Kategorio:Urboj en Kebekio
Kiskőrös

**Kiskőrös** (kiŝkOroŝ) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskőrös, kies centro ĝi estas. Kis signifas: malgranda, estas urbo Nagykőrös, kie nagy (=granda) faras diferencon inter ambaŭ urboj.
eta|maldekstre|Naskiĝdomo de Petőfi

## Bazaj informoj 
* Areo: 102&nbsp;km²
* Loĝantaro: 15100
* Poŝtkodo: 6200
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
Kiskőrös situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Solt-Kiskunhalas, laŭ fervojo Budapeŝto-Beogrado.

## Historio 
Pli frue antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj loĝis tie. Dum la turkoj la komunumo senhomiĝis, en 1718 slovakoj refondis ĝin. La komunumo iĝis kampurbo en 1784, urbo en 1972. En la urbeto naskiĝis Petőfi en 1823, pli precize la 1-an de januaro, ĝuste dum noktomezo. Post semajno la familio translokiĝis al Kiskunfélegyháza.

## Vidindaĵoj 
* naskiĝdomo de Petőfi
* Luterana preĝejo (Kiskőrös)
* Preĝejo Sankta Jozefo (Kiskőrös)
* Kalvinana preĝdomo (Kiskőrös)
* Baptisma preĝejo (Kiskőrös)
* Adventista preĝdomo (Kiskőrös) (iama sinagogo)
* urbodomo

## Famuloj 
* En Kiskőrös naskiĝis:
** inĝenieroj János Eisler kaj Mihály Gohér
** juristo Pál Bajory
** kemiisto István Pálinkó
** Tibor Szilágyi (meteologo)
** muzeologo Edit Fél
** pentristo Csaba Szegedi
** muzikisto Adrián Horváth.
* En Kiskőrös mortis kuracisto István Barra.

## Ĝemelurboj 
*  Marghita, Rumanio
*  Krimpen, Nederlando
*  Liptovský Mikuláš, Slovakio
*  Tarnow, Pollando

## Referencoj 
eta|maldekstre|Urbodomo de Kiskőrös
eta|Luterana kirko de Kiskőrös
eta|maldekstre|Sinagogo de Kiskőrös

Kategorio:Kiskőrös
Kategorio:Vinvilaĝoj
Anarkiismo kaj bestaj rajtoj

ALF|dekstra|eta|La komencliteroj de la Fronto de Besta Liberigo (ALF) kun anarkiisma A-simbolo inkluzivita en la desegno.
eta|Anarkiistoj kaj kontraŭfaŝistoj protestantaj por besta liberigo
**Anarkiismo kaj bestaj rajtoj** ofte estas ligitaj; la anarĥiisma filozofia kaj politika movado kelkmaniere konektiĝas al elementoj de la movado por besta liberiĝo. Multaj anarĥiistoj estas vegetaranoj aŭ veganoj kaj ludas gravan rolon en luktado kontraŭ perceptataj maljustoj kontraŭ bestoj. Ili kutime priskribas la lutkon por la liberigo de nehomaj bestoj kiel natura elkresko de la lukto por homa libereco.

## Frua historio 
Lev Tolstoj (1828-1910) estis vegetarano, pacisto, kaj kristana anarkiisto. En *Pri Civila Malobeo* li skribis "Viro povas vivi kaj sani sen mortigi bestojn por manĝaĵo; do, se li manĝas viandon, li partoprenas en mortigi bestojn nur pro sia apetito. Kaj agi tiel estas nemorala."

## Rekta agado 
Rekta agado, grava filozofia koncepto de anarkiismo, ankaŭ estas ofta en la movado por bestaj rajtoj. Grupoj kiel *Ĉesigu Bestokruelecon de Huntingdon* (angle *Stop Huntingdon Animal Cruelty* aŭ *SHAC*), Fronto de Besta Liberigo (angle *Animal Liberation Front* aŭ *ALF*), Milico por Bestaj Rajtoj (angle *Animal Rights Militia* aŭ *ARM*), kaj Justeca Departemento (angle *Justice Department*) uzas teknikojn de rekta agado, inkluzive de besta liberigo kaj detruo de posedaĵoj, kaj foje — en la kazo de Milico por Bestaj Rajtoj kaj Justeca Departemento — perforto kontraŭ homoj.

La sencentra kaj senestra strukturo de la Fronto de Besta Liberigo videblas kiel ekzemplo de anarkiista organizado.

## Gravaj rolantoj kaj eventoj 
Rod Coronado estas ekologia anarkiisto kaj estas neoficiala parolisto por la Fronto de Besta Liberigo kaj la Fronto de Tera Liberigo. Je la 28-a de februaro, 1992, Coronado brulige atakis esplorejojn ĉe la Universitato de la Ŝtato Miĉigano (MSU), kaj liberigis lutrelojn el farmo sur la lernejgrundo, ago pro la ALF, kaj pro tio Coronado poste estis konviktita.

En 1997, la redaktistoj de la magazino *Green Anarchist* (aŭ *Verda Anarkiisto*) kaj du britaj subtenantoj de la ALF estis akuzitaj pri konekto kun komploto inciti perforton, en tiu kiu eventuale nomiĝus la Proceso GANDALF.

Kategorio:Anarkiismo
Kategorio:Bestaj rajtoj
Bácsalmás

**Bácsalmás** [bAĉalmAŝ], germane **Almasch** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás, kies centro estas. Almás estas pomoarbaro.

## Bazaj informoj 
* Areo: 108&nbsp;km²
* Loĝantaro: 7600
* Poŝtkodo: 6430
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
Bácsalmás situas sur ebenaĵo, preskaŭ ĉe la landlimo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Bátaszék.
eta|Kolono de Sankta Triunuo en Bácsalmás

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la avara erao. Komence la komunumo nomiĝis simple Almás. Post la turkoj alvenis komence serboj, poste germanoj, slovakoj kaj hungaroj. La komunumo havis preĝejon ekde 1740, iĝis kampurbo inter 1808-1871 kaj distriktejo inter 1873-1962. En 1903 la fervojo ekfunkciis, ekde 1904 la oficiala nomo estas Bácsalmás. Inter 1919-1921 la serboj okupis la urbeton kun Pécs kaj proklamis apartan respublikon. Dum la 2-a mondmilito la urbeto travivis ĉiujn tragikaĵojn. Unue la judoj estis deportitaj, kiujn la germanoj sekvis (5100 da germanoj!), la hungareco suferis pro trudlaboro, fine okazis loĝantarŝanĝo inter slovakoj kaj hungaroj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Kruco (Bácsalmás)
* Kalvinana preĝejo (Bácsalmás)
* Kolono de Sankta Triunuo

## Famuloj 
En Bácsalmás naskiĝis:
* aktoroj Irén Bódis kaj Gyula Kamarás
* episkopo József Udvardy
* germanisto Csaba Földes
* ministro Imre Oltványi
* akordionisto Zoltán Orosz
* Tibor Boromisza (pentristo)
En Bácsalmás mortis:
* hungara-kroata juristo József Rudics

== Komunumoj pri *almás* (= poma aŭ pomarbaro) en Hungara reĝlando ==
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin en Bălan (Sălaj)!

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Vinvilaĝoj
Ernő Gáll

**GÁLL Ernő** (ga:l) estis rumania hungara redaktoro, sociologo, filozofo, universitata profesoro naskita en Nagyvárad la 4-an de aprilo 1917 kaj mortinta en Kluĵo la 17-a de majo 2000.

## Biografio 
Ernő Gáll la mezlernejon finis en Oradea, la universitaton li komencis en Kluĵo en la jurfakultato, poste li daŭrigis kaj finis la fakon pri filozofio (1941). Siajn unuajn sociologiajn kaj politologiajn verkojn li aperigis en 1935–36 la Nagyváradi Napló, ekde 1938 en la revuo Korunk. Ekde aŭtuno de 1942 li faris laborservon kaj en novembro 1944 li estis deportita. Li liberiĝis el la internejo de Buchenwald la 11-an de aprilo 1945. Post la hejmenveno, li iĝis la ĉefredaktoro de gazeto Igazság de Kluĵo, de februaro 1949 profesoro pri filozofio en la Universitato Bolyai de Kluĵo, poste ekde 1959 en Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo. Dume li estis respondecredaktoro de Utunk (1949–52), vicrektoro de Universitato Bolyai (1952–56), fine la ĉefredaktoro de reaperinta *Korunk* (1957-1984).

## Ĉefaj verkoj 
* *A romániai polgári szociológia*, tan., Bk., 1958 [rumane: Bk., 1965];
* *Idealul prometeic*, Bk., 1970, hungare: A humanizmus viszontagságai, Bk., 1972;
* *Gîndirea sociologică din România* [kun Miron Constantinescu kaj Ovidiu Bădina], Bk., 1973;
* *A tudomány helye és szerepe művelődésünkben*, Kvár, 1973;
* *Antonio Gramsci: A gyakorlat filozófiája*, elekt., enkonduko, Bk., 1974;
* *Tegnapi és mai önismeret*, Bk., 1975;
* *Nemzetiség, erkölcs, értelmiség*, studaĵo., 1978;
* *Dimensiunile convieţuirii*, studaĵoj, Bk., 1978;
* *Vasile Goldiş: Válogatott írások*, elekt., enkonduko, Bk., 1978;
* *C. Dobrogeanu-Gherea: A kritikáról*, kunmet., enkonduko, Bk., 1978;
* *Pandora visszatérése*. A reményről és a méltóságról, eseo, Bk., 1979;
* *Az erkölcs dilemmái*, eseoj, Kvár, 1981;
* *Mikó Imre: Változatok egy témára*, enkonduko, red., 1981;
* *A sajátosság méltósága*, eseoj, 1983;
* *Az ezredforduló kihívása*, Bk., 1986;
* *Kelet-európai írástudók és a nemzeti-nemzetiségi törekvések*, 1987;
* *A nacionalizmus színeváltozásai*, Nagyvárad, 1994;
* *Számvetés*. Huszonhét év a Korunk szerkesztőségében, Kvár, 1995;
* *J. Gabel: Jobboldali és baloldali zsidóellenesség*, tradukaĵo, 1995;
* *A felelősség új határai*, Napvilág Kiadó, 1999.
* *Napló* I. 1977–1990, 2003.
* *Napló* II. 1990–2000, 2003.
* *Gáll Ernő levelezése*, red. Horváth Andor, Korunk–Napvilág, 2009.http://www.holmi.org/2010/10/szilagyi-julia-egy-tortenelmi-postalada-gall-erno-levelek-1949%E2%80%932000,http://www.korunk.org/?q=node/8&ev=2009&honap=8&cikk=10923

## Fonto 
* *Romániai magyar irodalmi lexikon*

## Literaturo 
* *Nemzetiség – felelősség*. Írások Gáll Ernő emlékére (Verkoj al memoro de...). Red.: Földes György - Zsolt Gálfalvi. Napvilág, Bp., 2005

## Eksteraj ligiloj 
* Gáll Ernő életmű-bibliográfiája 1938-2004 
* Pri la libro de interkorespondado

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Mortintoj en Rumanio
Jánoshalma

**Jánoshalma** [jAnoŝhalma] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Jánoshalma, kies centro estas. La loknomo signifas: holmo aŭ monteto de Johano.
eta|maldekstre|Urbodomo en Jánoshalma

## Situo 
Jánoshalma situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Bátaszék. Mélykút troviĝas 12, Baja 34, Kiskunfélegyháza 71, Szeged 76, Kecskemét 86, Budapeŝto 158 km.

## Historio 
En la komunumo pli frue loĝis sarmatoj, hunoj kaj avaroj. Post la tatara invado alvenis kumanoj inter la hungarojn. En 1439 la bienoj apartenis al familio Hunyadi, tiutempe la vilaĝo nomiĝis Jankószállás. Post la turkoj alvenis serboj, slovakoj kaj hungaroj. La komunumo iĝis kampurbo inter 1807-1886. En 1903 la fervojo ekfunkciis, ekde 1904 la oficiala nomo estas de Jankovác al Jánoshalma. La iama kampurbo urbiĝis en 1989.
eta|Preĝejo en Jánoshalma

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Sankta Anna (Jánoshalma) el 1788
* sinagogo el 1828
* novromanika kapelo kaj golgoto el 1866
* nova kapelo el 1992
* preĝdomo de baptistoj el 1927
* impona muelejo
* ventomuelejo
* fiŝkaptista lago tre proksime

## Famuloj 
* En Jankovác naskiĝis:
** asekuristo Henrik Lévay
** redaktoro Adolf Ágai.
* En Jánoshalma naskiĝis:
** László Péter (bibliotekisto)
** instruisto Károly Árpás
** lingvisto György Lakó
** futbalisto Máté Fenyvesi
** Antal Ádám (konstitucia juĝisto)
** politikisto József Faddi.

## Ĝemelkomunumo 
*  Rafajnovo, Ukrainio

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Jánoshalma
Kategorio:Vinvilaĝoj
Miklós Oláh

**Nicolaus Olahus** (latine por "Nikolao, la Valaĥo", , ; naskiĝis la  en Nagyszeben, mortis la  en Nagyszombat) estis ĉefepiskopo de Esztergom, humanisto kaj historiografo.

## Biografio 
Laŭ la branĉo de sia patro li devenis el rumana nobelfamilio el Valaĥio. Li edukiĝis en kortego de Vladislao la 2-a, poste ekde 1516 alpaŝis eklezian karieron. Li fariĝis kanoniko de Pécs, poste de Esztergom, ĉefdekano de Komárom, en 1526 sekretario de Ludoviko la 2-a, poste de lia vidvino, reĝino Maria. En 1527 li akompanis la reĝinon en Nederlandon, kie restadis ĝis 1542. Hejmenveninte ekde 1543 li iĝis episkopo de Zagrebo, en 1548 de Eger. En majo 1553 li fariĝis ĉefepiskopo de Esztergom. Kiel homo ŝatata de Ferdinando la 1-a li fariĝis ekde 1543 kanceliero, ekde 1560 ĉefprefekto de la Departemento Hont, ekde 1562 por iom da tempo reĝa leŭtenanto. Por la Kontraŭreformacio en 1561 li koloniigis en Hungarujon la jezuitan ordenon. Li faris multe por levo de la katolikaj eklezia vivo kaj instruado. En 1558 li levis al akademia rango la kaptalanan lernejon de Nagyszombat. Li interkorespondadis kun humanistoj samtempaj, apartenis al rondo de Erasmo.

## Ĉefaj verkoj 
* *Hungaria et Atila* http://mek.oszk.hu/06000/06072/ (Vindobonae, 1763, denove eldonis Juhász László, Bp., 1938);
* *Oláh Miklós levelezése* (Eldonis Arnold Ipolyi, Mon. Hung. Hist. II., 25. Bp., 1875).

## Bibliografio 
* Szemes József: O. M. (Esztergom, 1936),
* Schleicher Pál: O. M. és Erasmus (Bp., 1941).

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Latinlingva literaturo
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungariaj rumanoj
Kategorio:Kontraŭreformacio
Tiszakécske

**Tiszakécske** [tisakEĉke] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Tiszakécske, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Tiso apud Tiszakécske

## Situo 
Tiszakécske situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (kontraŭe situas Nagyrév), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Szolnok. Tiu lasta urbo kaj Kecskemét troviĝas po 34, Kiskunfélegyháza 35, Budapeŝto 115 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332. La turkoj faris preskaŭ senhoma la vilaĝon. Alvenis slovakoj kaj hungaroj, kiuj fondis apudan komunumon Új-Kécske (=nova Kécske), la malnova vilaĝo iĝis Ó-Kécske (=malnova Kécske). En 1867 la fervojo ekfunkciis. Ambaŭ vilaĝoj unuiĝis en 1950 havanta novan nomon Tiszakécske. Ĝi urbiĝis en 1986.
eta|Katolika preĝejo en Tiszakécske

## Salvo 
Dum la revolucio amaso ariĝis en la ĉefplaco. Ankaŭ nun nekonatulo sendis mesaĝon al flughaveno de Kecskemét. Sekve batalaviadilo mitralis la senarmilan amason. Multaj mortis kaj grave vundiĝis. Post la tuja helpo en la preĝejo oni uzis eĉ ĉiujn tukojn preĝejajn.

## Vidindaĵoj 
eta|Banejo en Tiszakécske
* Preĝejo Sankta Triunuo (Tiszakécske)
* Kalvinana preĝejo (Tiszakécske)
* termala kuracakva banejo
* oni profitas mineralakvon nomatan Aqua viva

## Famuloj 
En Újkécske naskiĝis:
* episkopo Izidor Marosi
* radiologo Károly Gefferth
* reĝisoro Sándor Buglya
* Miklós Kovács (tekstilartisto).
En Tiszakécske mortis:
antropologo Gyula Henkey.

## Ĝemelurboj 
*  Gyimesfelsőlok, Rumanio
*  Lübbecke, Germanio

## Fontoj 
* distancoj


Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Ĝenro

**Ĝenro** estas kategorio de verkoj kun komunaj karakterizoj.

Tiuj verkoj povas esti literaturaj, kinaj, muzikaj, teatraj, ktp.

## Kelkaj ekzemploj pri ĝenroj 
En alfabeta ordo:

* Agfilmo
* Biografio
* Dokumentario
* Krimfikcio
* Mistero
* Poezio
* Prozo
* Literatura ĝenro
* Muzika ĝenro
* Sciencfikcio
* Suspenso
* Vesterno

## Vidu ankaŭ 
* Arta movado
* Granda formo
* Malgranda formo


Kategorio:Literaturo
Kategorio:Kino

Kategorio:Teatro
Teatro Kiss Stúdió

dekstra|eta
**Kiss Stúdió Színház** (kiŝ ŝtudio sinhaz) (KSSz) estas teatro en hungara lingvo en Oradea.

## Historio 
La Kiss Stúdió Színház estis fondita en marto 1994. Ĝi estas la unusola konstante funkcianta hungarlingva privatteatro en Transilvanujo, kiu ricevas nenian ŝtatan subtenon. Ĝia subtenanto estas la fonduso *Kiss Stúdió Alapítvány*, kiu per helpo de konkursoj funkciigas la teatron. La teatro ne havas proprajn aktorojn, ili ludas en teatrejo laŭ invito. En 2007 ĝi ricevis Premion *Magyar Örökség*.

## Gvidantaro de teatro 
Direktoro de KSSz estas Ildikó Kiss Törék- aktorino, la fondanto de la teatro; la artgvidanto de KSSz estas Vilmos Varga- aktoro, reĝisoro, fondanto de teatro.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de teatro

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Oradea
Sámuel Köteles

**KÖTELES Sámuel** (koteleŝ) estis hungara filozofo, altlerneja profesoro, ano de la MTA (1830) naskita en Újtorda la 30-an de januaro 1770 kaj mortinta en Nagyenyed la 17-an de majo 1831.

## Biografio 
Sámuel Köteles lernis en Nagyenyed, ekde 1796 en Jena, kie li estis studento de Johann Gottlieb Fichte. Reveninte, ekde 1799 li instruis filozofion en Marosvásárhely, poste de 1818 en Nagyenyed, en 1830 li estis la rektoro de kolegio. Li estis sekvanto de Immanuel Kant. Lia merito estas la estigo de hungara filozofia terminaro.

## Ĉefaj verkoj 
* *Logika, vagy az értelem tudománya* (Marosvásárhely, 1808);
* *Az erkölcsi filosófiának eleji* (I–II., Marosvásárhely, 1517);
* *A Philosophia oncyclopaediája* (Nagyenyed, 1829);
* *Philosophiai antropológia* (Buda, 1839).

## Bibliografio 
* Kállay Ferenc: Emlékbeszéd (MTA Évk. I. 1833);
* Sándor Pál: A filozófia története (Bp., 1965)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kalocsa

**Kalocsa** [kaloĉa] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa, kies centro estas. La urbo estas unu el la 4 hungaraj ĉefepiskopejoj.
eta|maldekstre|Aerpanoramo al katedralo kaj palaco en Kalocsa

## Situo 
Kalocsa situas sur ebenaĵo, la Danubo preterfluas, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Sombor, fine de iama fervojo el Kiskőrös. Hajós troviĝas 20, Kiskőrös 31, Solt 34, Kecskemét 81, Budapeŝto 117 km.
eta|dekstra|Ĉefepiskopa palaco en Kalocsa
eta|dekstra|Katedralo de Kalocsa

## Historio 
Stefano la 1-a (Hungario) fondis ĉefepiskopejon en 1001. La loko iĝis "libera reĝa urbo" en 1011. Inter 1529-1686 Kalocsa apartenis al la Turka Imperio, dume en 1602 kalvinanaj hajdukoj forrabis la komunumon. En 1875 incendio okazis. La fervojo funkciis inter 1882-2007. Inter 1886-1921 Kalocsa perdis la titolon urbo. En 1897 malliberejo konstruiĝis, nuntempe virinaj arestitoj troviĝas ene.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Ĉefkatedralo Ĉieliro de Maria (Kalocsa) kun 2 turoj de 1774, la turoj estas po 56 m-ojn altaj
* Preĝejo Stefano la 1-a (Kalocsa)
* Preĝejo Sankta Jozefo (Kalocsa)
* Preĝejo Sankta Petro (Kalocsa)
* Preĝejo Emeriko de Hungario (Kalocsa)
* Ĉefepiskopa palaco (Kalocsa)
* Kalvinana preĝdomo (Kalocsa)
* la urbo famas pri kapsiko kaj havas termalan banejon.

## Ĝemelurboj 
* Cristuru Secuiesc, Rumanio
* Kirchheim unter Teck, Germanio
* Totana, Hispanio

## Famuloj 
* En Kalocsa naskiĝis:

** aktoroj Róbert Alföldi, Sári Kürthi kaj Tibor Mertz
** arkeologo Tibor Kovács
** bestkuracisto János Mócsy
** Tibor Boromisza (episkopo)
** József Szabó (geologo)
** fagotisto György Lakatos
** gitaristo Sándor Cziránku
** juĝisto Alajos Daruváry
** ĵazkantisto Ágnes Lakatos
** karikaturistoj Dezső Bér kaj Antal Gáspár
** komponisto Árpád Kákonyi
** ministro Ágoston Valentiny
** muzeologoj Mátyás Pál Aradi kaj Ede Solymos
** operkantisto László Szvétek
** pentristo Péter Prokop
** politikisto Zoltán Bagó
** reĝisoro Gusztáv Barlay
** skulptistoj István Kákonyi kaj Miklós Schöffer.
* En Kalocsa mortis:
** astronomo Gyula Fényi
** ĉefepiskopoj József Grősz, Endre Hamvas, Lajos Haynald, József Ijjas, Péter Klobusiczky, László Kollonich, Ferenc Nádasdy, Ádám Patachich, Gyula Városy kaj Gyula Zichy
** historiisto István Katona
** jezuitoj István Komárik, László Molnár, Márton Takáts, Mike Mihály Tóth kaj Imre Vajkovics
** piaristoj János Endrődy kaj Imre Szemes
** politikisto Gábor Klauzál.

## Famaj nomportantoj 
* Alán Gyula Kalocsay
* Kolomano Kalocsay
* Zsuzsa Kalocsai

## Fontoj 
* distancoj 


Kategorio:Banlokoj
Péter Bodor

**BODOR Péter** estis hungara mekanikisto, sikula ĉiukonstruanto naskita en Erdőszentgyörgy la 22-an de junio 1788 kaj mortinta en Kolozsvár la 17-an de aŭgusto 1849.
## Biografio
Post la fino de la unua klaso de kolegio en Marosvásárhely Bodor servis ĉe transilavanujaj magnatoj, poste prilernis la metiojn de lignaĵisto, horloĝisto, ĝardenisto kaj seruristo. En 1806 li studis en politeknikejo de Vieno, poste vojaĝis eksterlanden. Li revenis en 1815 kaj estis konstruist-instrumentisto ĉe Lajos Bethlen. En 1818 li loksidiĝis en Marosvásárhely. Li konstruis por urbo nur el ligno, sen fernajlo la 8 metrojn larĝa, 63 metrojn longa Maros-ponton. Pro monfalso en 1820-22 li estis en preventa arestaĵo, ekde 1827 en malliberejo de Szamosújvár. Li konstruadis plurajn originalajn maŝinojn, interalie memfunkcianta ŝpinilon, muelilojn, akvokonduktilojn, fontanojn. La plej konata estas la muzikuma fonto starigita en 1820-22 en la foirplaco de urbo (oni malkonstruis ĝin en 1911). Ties fidelan kopiaĵon oni rekonstruis en 1935-36 en Insulo Margareta de Budapeŝto. Pro malliberejpuno li falis malankolion, vivis retiriĝinte kaj li konstruis precipe orgenojn.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
*erdelyweb.hu
## Eksteraj ligiloj
*Dokumentfilmo

## Bibliografio
*Lévai Lajos: B. P., a székely ezermester (Élet és Tud., 1963. 26. sz.).
*Szőcs István: *Üvegfedő* romano, Kvár, 1971. 
 

Bodor, P
Bodor, P.
Kategorio:Seruristoj
Bunnik

Dosiero:Loudspeaker.svg**Bunnik** ()
estas loĝloko kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis 14 236 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj havas areon de 37,62 km² (de kiu 0,62 km² estas akvo).

eta|260ra|maldekstra|Vidaĵo ekde Rhijnauwen
eta|260ra|maldekstra|La Beesde aŭ "Cammingha"
eta|260ra|maldekstra|Malnova Amelisweerd
eta|260ra|Antaŭa municipejo
eta|260ra|maldekstra|Vilaĝa kirko kun Romia turo el la 13-a jarcento
eta|260ra|La kurba Rejno ekde la Vagantojpado

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Solt

**Solt** ([ŝolt], ) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. Solt estis filo de Árpád.
eta|maldekstre|Urbodomo de Solt

## Geografio 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo havanta havenon kaj ponton, (kontraŭe estas Dunaföldvár), laŭ ĉefvojoj Budapeŝto-Sombor, Dunaföldvár-Kecskemét kaj Dunaföldvár-Szabadka, laŭ fervojo Kunszentmiklós-Dunapataj. Budapeŝto troviĝas 100, Kecskemét 55&nbsp;km-ojn.
eta|dekstra|Mondomilita monumento en Solt

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko. Ankaŭ la romianoj uzis la trapasejon, krome inter Dacio kaj Panonio estis ilia vojo ekster la Imperio. Antaŭ la hungaroj avaroj setlis. La unua skriba mencio devenis el  1145. Ĝi iĝis kampurbo en 1384, kiun tenis ĝis 1867, dume perdis ĝin dum la turkoj. Dum liberecbatalo de Rákóczi la loko estis milita bazo por okupi Transdanubion. La preĝejoj luterana baroka en 1715, katolika baroka en 1776, kalvinana en 1806 konstruiĝis. En 1848 taĉmento de la loĝantoj sukcese venkis malgrandan taĉmenton de aŭstroj. La fervojo en 1902, la termala banejo en 1926, la Danubo-ponto en 1930 ekfunkciis. La komunumo urbiĝis en 1997. Dum la socialismo 3 kolĥozoj formiĝis.

La urbo famas pri radiostacio, nuntempe la plej forta en Hungario. 

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Solt fare de familio Vécsey [vEĉei] de 1816
* Kalvinana kirko (Solt), kiu unue konstruiĝis el ligno en 1560, kelkfoje ĝi bruldetruiĝis, en 1755 pligrandiĝis, la turo estas 43 m-ojn alta
* romkatolika paroĥa preĝejo Nomo de Sankta Maria (Solt)

## Famuloj 
* en Solt naskiĝis:
** Gábor Báthory (episkopo)
** András Zakar (psikologo)
** scenaristo Ferenc Rajna
* en Solt mortis akademiano Zsigmond Benyovszky

## Famaj nomportantoj 
* 6974 Solti
* **Georg Solti**
* Bertalan Solti
* Gizella Solti
* Hermin Solti
* János Solti
* László Solti
* Líviusz Solti
* Miklós Solti

## Ĝemelurboj 
*  Habichtswald, Germanio - 2001.
*  Dănești (Harghita), Rumanio - 2005.
*  Papozze, Italio
*  Lunca Mureșului (Aluniș), Rumanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Vido al kirko en Solt

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Solt
The Wild Bunch

***The Wild Bunch*** estas disputiga 1969-jara vesterna filmo direktita de Sam Peckinpah, kaj aktorita de William Holden, Ernest Borgnine, Robert Ryan, Edmond O'Brien, Warren Oates, Jaime Sánchez, Ben Johnson, Strother Martin, L.Q. Jones, Bo Hopkins kaj Dub Taylor. La filmo rakontas pri maljuna rondo de krimuloj ĉe la landlimo de Teksaso kaj Meksiko en 1913, dum la Meksika Revolucio. La krimuloj provas adapti al la moderniganta mondo.

La filmo estas notinda pro ties ega perforto dum malferma bankrabado-sceno, kaj fina batalo inter la krimuloj kaj la Meksika Armeo. Ĝi ankaŭ estas pionira en la kompleksa redaktado de malrapida movado kaj normala movado de multaj kamera-anguloj. *The Wild Bunch* inspiris reĝisorojn post multaj jaroj kiam montrantaj film-agadon kaj perforton.

La scenaro verkita de Walon Green, Roy N. Sickner, kaj Sam Peckinpah, estis kandidatigita por Akademia Premio por plej bona originala scenaro, kaj la filmmuziko estis kandidatigita por Akademia Premio por plej bona filmmuziko. En 1999, la filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial preservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Vesternaj filmoj
Kategorio:Agfilmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1969
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kiskunmajsa

**Kiskunmajsa** [kiŝkunmajŝa] estas kuracbanloko kaj urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskunmajsa, kies centro estas.

## Situo 
Kiskunmajsa situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Bátaszék. Kiskunhalas troviĝas 23, Kiskunfélegyháza 28, Szeged 43, Kecskemét 53, Budapeŝto 137 km.
eta|dekstra|Aerfoto pri kirko de Kiskunmajsa

## Historio 
Pli frue hunoj kaj avaroj loĝis tie. La tatara invado maldensigis la loĝantaron en 1241, tial poste reĝo Adalberto la 4-a setligis kumanojn inter riverojn Danubo kaj Tiso. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Post la turka erao la Ordeno de germanaj kavaliroj setligis posteulojn de jasoj en 1743. La komunumo iĝis kampurbo en 1837.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo Naskiĝo de Maria (Kiskunmajsa) el 1744
* moderna kalvinana preĝejo (Kiskunmajsa)
* termala banejo
* muzeo pri revolucio en 1956

## Famuloj 
En Kiskunmajsa naskiĝis:
* aktoroj Zsuzsa Czinkóczi kaj Mária Kunsági
* bestokuracisto István Tóth-Baranyi
* halterlevisto János Benedek
* Ferenc Grezsa (kritikisto).
En la urbo vivis kaj laboris:
* Gyula Bulyovszky, esperantista kuracisto.

## Ĝemelurboj 
*  Gheorgheni, Rumanio
*  Bačka Topola, Serbio
*  Lommatzsch, Germanio
*  Bad Schönborn, Germanio
*  Lubliniec, Pollando

Kategorio:Kiskunmajsa
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Modern Times

***Modern Times*** ("Modernaj Tempoj") estas komedia filmo de Charlie Chaplin de 1936, kiu rakontas pri lia "Trampo", fikciulo luktanta kontraŭ la vivo en la moderna mondo. La filmo estas komentario pri la senespera laborkrizo de la Granda Depresio, problemoj kaŭzitaj (laŭ Chaplin) pro moderna industriigo. Chaplin mem aktoris en la filmo, kun Paulette Goddard, Henry Bergman, Stanley Sandford, kaj Chester Conklin. Ĝi ankaŭ estis verkita kaj direktita de Chaplin. Ĝi estis la lasta apero de la Trampa fikciulo, kaj lia lasta muta filmo, kun tamen sonefikoj kaj muziko aŭdeblaj.

En 1989, ĉi tiu filmo estis elektita de la Usona Kongresa Biblioteko kiel "kulture grava", kaj tial prezervita ĉe la Usona Nacia Film-Registro. La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound*.

Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1936
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Charlie Chaplin
Kategorio:Ekonomiaj filmoj
Izsák

**Izsák** [iĵAk] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskőrös. La loknomo estas hungare biblia nomo de Isaak.
maldekstre|eta|Preĝejo de Izsák

## Situo
Izsák situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kecskemét-Fülöpszállás. Tiu lasta troviĝas 13, Szabadszállás 14, Kiskőrös 24, Kecskemét 29, Nagykőrös 46, Budapeŝto 95 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1279 en formo *Isak*, en 1426 ĝi jam havis preĝejon. Dum dominado de turkoj oni menciis ĉi tie 4 domojn. La urbo famas pri vinkulturo, la produktado estas impona. Aparta muzeo prezentas alkoholaĵojn. Apud la urbo lago troviĝas kun maloftaj kreskaĵoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Mikaelo (Izsák)
* Kalvinana preĝejo (Izsák)

## Famuloj 
En Izsák naskiĝis:
* János Keserű, agronomo
* Gerzson Ádám, instruisto
* Kálmán Szily (lingvisto)
* János Gerecs, operkantisto.
En Izsák mortis:
* Lajos Romsauer (psikiatro).

## Famaj nomportantoj 
* Margit Izsáky

## Ĝemelurboj 
 Strullendorf, Germanio

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Izsák
Kategorio:Vinvilaĝoj
Fuzeo

eta|Meĥanika fuzeo
**Fuzeo** aŭ **eksplodigilo** estas ilo, per kiu oni provizas obuson, bombon ks., por eksplodigi ĝin, kiam ĝi trafas malmolan surfacaĵon (perkuta fuzeo) aŭ antaŭ tiu momento (fuza fuzeo) aŭ post ĝi (prokrasta fuzeo).

Ĝi povas esti mekanika, kemia kaj elektronika.

Kategorio:Artilerio
Ŝrapnelo

**Ŝrapnelo** estas grenada kartoĉo (obuso), plenigita per metalaj kugloj kaj provizita per malgranda ŝargo, sufiĉa nur por dissplitigi la obuson kaj disŝuti la kuglojn proksime de la celo.
eta|Ŝrapnelo
eta|125 mm-a grenado de soveta tanko

Ĝia nomo venas de Henry Shrapnel (1761–1842), angla infanteria oficiro, kiu malkovris ĝin en 1803. La antaŭulo de la ŝrapnelo estis la kartoĉo. La ŝrapnelo entenis plumberon aŭ pli grandan plumban kuglon kaj eksplodaĵon. La ŝrapnelon eksplodigis fuzeo, prokrastita je la malamikaj soldatoj, trupoj. La grandrapidaj plumbokugloj kaj splitoj ofte mortvundis la soldatojn. Ĝi estis tre ofta uzata en la unua mondmilito fare de la artilerio.

En la dua mondmilito, oni uzis frakasan eksplodaĵojn, kiuj efike splitigis la metalmantelon de la pafaĵo. Ekde tiam, la uzo de la metalkugloj iĝis superfluaj, oni nomumis ŝrapnelo splitojn de la pafaĵa mantelo.

Kategorio:Artilerio
Dur-Ŝarukin

**Dur-Ŝarukin** (la akada nomo signifis fortikaĵo *Ŝarukin*) estis ĉefurbo, rezidejo de novasira reĝo Ŝarukin la 2-a. Ĝi situas en la hodiaŭa Irako, proksime al la vilaĝo Horsabad, loĝata de asiraj kristanoj.

## Historio 
La urbo estis ekkonstruita en 717 a.K., kiam reĝo Ŝarukin decidis translokigi la tiaman rezidejon el Kalhu je 50 km pli norde. La inaŭguro de la urbo okazis en 706, sed posteulo de Ŝarukin (Sin-ahe-eriba) forlasis la urbon jam en 705, post morto de Ŝarukin. La nova rezidejo iĝis Ninive. La loĝantaro forlasis la urbon post 100 jaroj, post kolapso de la Asira imperio.

La urbon malkovris la mosula konsulo de Francio, Paul-Émile Botta en 1843. Li trovis antaŭjare ruinojn de Ninive, ricevis monapogon de la pariza registaro por fosado (1842-1844). Pli poste gvidis novajn fosadojn (1852-1855) Victor Place, kiu sendis reliefojn en Eŭropon. Inter 1928 kaj 1935, usonaj arĥeologoj esploris la urbon.

La plimulto de trovitaĵoj de Dur-Ŝarukin nun videblas en la Louvre kaj British Museum.

## La urbo 
La urbo kuŝas sur 280 hektaroj kaj havas la bazformon de kvadrato. La eksteraj muroj estas dividitaj per sep pordegoj kaj longas 1700x1750 metrojn. Sur la nordokcidenta parto de la urbo altiĝis la citadelo, kiun ĉirkaŭis aparta muro kaj en kiu lokiĝis la palacoj, temploj.

Kategorio:Mezopotamio