open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
26357 Laguerre

'*26357 *Laguerre''''' estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto Edmond Nicolas Laguerre (1834–1886) kiu abunde publikigis pri geometrio kaj analitiko. La klaso da polinomoj, kiuj nun portas lian nomon, trovis aplikojn en multenombraj kampoj de matematika fiziko, inklude la solvon de la ekvacio de Schrödinger.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Antal Ruprecht

**Antal Ruprecht** [rupreĥt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ruprecht Antal** estis hungara kemiisto, inĝeniero, metalurgo, profesoro.

Antal Ruprecht http://www.euchems.eu/policy-and-communication/publications/100-distinguished-european-chemists/18th-century/ruprecht-antal/  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio), li mortis la  en Vieno. 

## Biografio 
Antal Ruprecht akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1775, poste li laboris 2 jarojn en la minada administrado en Selmecbánya. Inter 1777 kaj 1779 li studvojaĝis helpe de stipendio al Saksio, Rejno-regiono, Svedio, Uppsala. Hejmenveninta li ekinstruis en la menciita akademio. En la 1780-aj jaroj li multe okupiĝis pri ercoj en Transilvanio. Li kolektis mineralojn, eĉ el la superfluaj eroj li donacis mineralojn al kolektaĵoj en Parizo kaj Milano. La kolektaĵon rigardis eĉ Alessandro Volta. En 1780 li estis nomumita kortega minkonsilisto. En 1786 li instalis modernan laboratorion kaj fandejon, kie li fandis platinojn (unue en la mondo) kaj manganojn. Li pluevoluis metodon de Ignác Born. Liaj eksperimentoj kaŭzis dubojn, sed Humphry Davy en 1808 agnoskis ilin. En 1792 li ricevis postenon en Vieno, li gvidis la minadon kaj metalurgion en la Aŭstra Imperio. En 1802 li emeritiĝis.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 147-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Roger Nkodo Dang

**Roger Nkodo Dang** estas la prezidento de la Tutafrika Parlamento. Ĝi estas ankaŭ membro de la Nacia Asembleo de Kameruno. La 27an de majo 2015 Dang estis elektita kiel sukcedanto de Bethel Nnaemeka Amadi, li akiris 85 voĉdonojn.

## Referencoj 
Kategorio:Kamerunaj politikistoj
Béla Barlai

**Béla Barlai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barlai Béla** estis hungara-germana inĝeniero, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis **Neuherz** ĝis 1904. Lia filo estis Ervin Barlai.

Béla Barlai http://www.nevpont.hu/view/2365 naskiĝis la  en Mosonszolnok, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Béla Barlai apartenis al la germana minoritato en Hungara reĝlando. Li frekventis ekleziajn gimnaziojn en Győr, Vác kaj Kecskemét, poste li akiris metalurgian diplomon en Akademio de Selmec en 1896 (inter 1894-1896 li faris la praktikajn laborojn en diversaj fandejoj). Post la diplomo li laboris 3 jarojn en diversaj metalurgiaj objektoj. En 1899 li ekinstruis en la akademio, en 1904 li estis nomumita eksterordinara profesoro, en la sekva jaro publika ordinara profesoro aŭ katedrestro. Intertempe en 1902 li doktoriĝis el kemio en Universitato Ferenc József. Inter 1906-1908 li establis metalurgian laboratorion en la akademio. En la sekvaj jaroj li ne nur instruis, sed li vizitis la ferajn-ŝtalajn metalurgiajn objektojn en Svedio, Norvegio, Belgio, Lotaringio, Luksemburgo. Li estis ankaŭ dekano, poste rektoro inter 1912-1914. Li ricevis la rangon mina ĉefkonsilisto en 1916. Post la 1-a mondmilito li translokiĝis al rest-Hungario.
  
## Elektitaj kontribuoj 
* *A vaskohászat kézikönyve. I. A vas metallurgiai chemiája és a vaskohászati salakok.* (1909)
* *A vaskohászat kézikönyve. II. Tüzeléstan.* (1912)
* *A m. kir. Bányászati és erdészeti főiskola vaskohászati kísérleti laboratóriuma* (1913)
* *A gazdaságosság érvényesítése az állami vasgyárak üzemeiben* (1915)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 23-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Goda Mejerovna Silbernik

**Goda Mejerovna Silbernik** (en Esperanto ankaŭ foje literumata *Zilbernik*) estis bopatrino de L. L. Zamenhof. Tio estas, ŝi estis patrino de Klara Zamenhof denaske Silbernik foje literumata "Zilbernik". Ŝi estis edzino de Aleksandro Silbernik.

Kategorio:Familio Zamenhof
István Balázs (inĝeniero)

**István Balázs** [iŝtvAn balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs István** estis hungara inĝeniero, profesoro.

István Balázs http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/00714.htm naskiĝis la  en la iama vilaĝo Kispalugya (kiu nun estas jam urboparto de Liptovský Mikuláš en Slovakio), li mortis la  en Sopron.

## Biografio 
István Balázs frekventis gimnazion en Körmöcbánya, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1902. Post siaj studoj li laboris 2 jarojn en ferfandejo, poste li revenis instrui al la akademio, ĵus levita al altlernejo. Interrompo okazis inter 1906–1908, tiam li vizitis diversajn metalurgiajn objektojn kaj enlande kaj eksterlande. Li batalis en la 1-a mondmilito, poste li revenis al la altlernejo, kie li estis nomumita minkonsilisto. Li partoprenis al translokiĝo de la altlernejo en 1919 al Sopron. Li instruis en Sopron kiel vickatedrestro kaj mina ĉefkonsilisto, ekde 1923 kiel privata profesoro kaj katedrestro. En 1929 li instalis metalurgian laboratorion, poste li gvidis ĝin. En 1934 li estis nomumita publika ordinara profesoro, post 4 jaroj li pensiuliĝis. Li ricevis oran diplomon en 1958.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Drótkötelek szilárdsági vizsgálata* (1912)
* *A füstgázok szénsav-, szénmonoxid és hidrogén tartalmának elektromos úton való meghatározása* (1924)
* *Mangánnal ötvözött öntöttvasfajták tulajdonságai* (1932)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 21-a paĝo)
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Duklando Arenberg

**Duklando Arenberg** estis teritorio en la Sankta Romia Imperio. Ĝi elkreskis el la **Reglando Arenberg** (pli malfrue **Graflando Arenberg**). La teritorio ekzistis ekde la mezepoko ĝis 1794/1801. Ĝi estas distingenda de la duklando Arenberg-Meppen de la sekva tempo.eta|Blazono de la dukoj de Arenberg

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rheinische-geschichte.lvr.de/orte/Gebiete_1789/herrschaften/Seiten/Arenberg.aspx
* http://www.arenbergfoundation.eu/de/history/index.html 

Kategorio:Germanaj duklandoj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Historiaj duklandoj en Germanio
Kategorio:Historiaj graflandoj en Germanio
(26375) 1999 DE9

**(26375) 1999 DE9** estas tre granda transneptuna objekto malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Jane X. Luu kaj Chadwick A. Trujillo elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 2 : 5 kun Neptuno kaj estas rigardita kiel objekto de la disa disko.

La minimuma distanco inter ĝia orbito kaj tiu de Neptuno (Neptuna MOID) estas 2,606 AU (390 milionoj da km).

## Fizikaj ecoj 
Observoj per la kosmoteleskopo Spitzer donis diametron de ĉ. 461 km; la malgranda vario de ĝia luma kurbo sugestas, ke ĝi estus preskaŭ sfera: **(26375) 1999 DE9** estas pro tio rigardita kiel kandidatan nanplanedon.

Spektroskopiaj observoj montris spurojn da glacio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptuna Objekto ; el la paĝoj de Robert Johnston

Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Disdiskanoj
Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu
Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
26332 Alyssehrlich

'*26332 *Alyssehrlich'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Alyssa Chelsea Ehrlich*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2010 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la *South Side High School'' de Rockville Centre (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Eberhardo la 1-a de Mark-Arenberg

**Eberhardo de Mark** pli malfrue **de Mark-Arenberg** (naskiĝinta antaŭ 1326; mortinta antaŭ 1378) estis komence preposto ĉe diversaj katedralaj kapituloj, antaŭ ol li geedziĝis por fariĝi la vera fondanto de la linio Mark-Arenberg.
## Vivo 
Eberhardo estis filo de Grafo Engelberto la 2-a de Mark kaj ties edzino Matilda de Arenberg. Per tio li estis samtempe nevo de la episkopo de Lieĝo, Adolfo la 2-a de Mark, kaj la pli aĝa frato de Grafo Adolfo la 2-a de Mark.

Eberhardo estis nomumata en 1326 al preposto de la katedralo Sankta Lamberto je Lieĝo. Pli malfrue li fariĝis preposto ĉe la katedralaj kapituloj de Kolonjo kaj Treviro, finfine katedrala kantoro je Kolonjo. Inter 1339 kaj 1347 li estis preposto ĉe la katedralo Sankta Paŭlo en Monastero.

Li forlasis la eklezian staton, por geedziĝi kun Maria von Looz. Per tio ankaŭ Lumen, Peer kaj Neufchâteau en la Ardenoj eniĝis en lian posedon. De sia patrino li krome transprenis la regecon pri Arenberg.

Posteulo fariĝis lia filo Eberhardo la 2-a
## Literaturo 
* Philipp Wirtgen: *Die Eifel in Bildern und Darstellungen, vol. 2: Das Ahrtal*. Bonn 1866, p. 76.
* Wilhelm Kohl: *Die Bistümer der Kirchenprovinz Köln. Das Bistum Münster, Bd. IV, 2: Das Domstift St. Paulus zu Münster* (= Germania Sacra/NF; vol. 17,2). De Gruyter, Berlino 1982, ISBN 978-3-11-008508-2, p. 28s.
Kategorio:Dinastio Mark
Kategorio:Dinastio Arenberg
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a aŭ 14-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento
Kategorio:Viroj
Béla Bartha (juristo)

**Béla Bartha** [barta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bartha Béla** estis hungara juristo, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *deési* [dEŝi].

Béla Bartha http://nevpont.hu/view/2454 naskiĝis la  en Fülesd, li mortis la  en Tiszafüred. 

## Biografio 
Béla Bartha frekventis luteranan gimnazion en Igló, poste li studis juron en kalvinana akademio en Sárospatak inter 1879–1882 fine li akiris po unu diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1887 kaj 1889. Intertempe li estis ankaŭ familia edukisto en riĉaj familioj. Inter 1883–1887 li estis ankaŭ kandidato pri advokato en Budapeŝto. Li instruis en
* luterana jura akademio en Eperjes (1887–1891)
* kalvinana akademio en Sárospatak (1891–1895)
* kalvinana jura akademio en Debrecen (1895–1905)
* Mina Altlernejo de Selmecbánya (1905-1910)
Li estis ankaŭ eklezia (kalvinana) subnotario inter 1902–1905. En 1910 li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Statisztikai tanulmányok a magyar protestantizmusról* (Statistikaj studoj pri la hungara protestantismo), (1890)
* *Laveley Emil egyházpolitikai tanulmányai. I–II.* (1893) - tradukaĵo
* *A magyar államgazdaságtan tan- és kézikönyve. I–II.* (1900–1901) - manlibro
* *A magyar bányászati közigazgatás tankönyve* (1907)
* *A magyar közigazgatási és belügyi közigazgatási jog tankönyve* (1908) - studenta lernolibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 24-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Jediot Aĥronot

**Jediot Ahronot** laŭ pli ekzakte **Jediot Aĥronot** - *hebree* **ידיעות אחרונות**,  , en angla transskribo *Yediot(h) Ahronot(h)*, laŭvorte "plej novaj novaĵoj" - estas israela hebrelingva taggazeto, aperanta en Tel-Avivo. Ĝi fondiĝis la 11-an de decembro 1939 fare de la ĵurnalisto *Gerŝom Komarov* en la tiutempa brita teritorio mandata Palestino kaj ekaperis en la formato de la brita gazeto *London Evening Standard*. Dum multaj jaroj la gazeto Jediot Aĥronot laŭ vendoj kaj cirkulado estis la plej granda gazeto de Israelo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Israelaj gazetoj
26376 Roborosa

'*26376 *Roborosa'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la slovaka amatora astronomo *Róbert "Robo" Rosa* (1964–1994), komputila grafikisto, kiu partoprenis al la enpaĝigo de la slovaka dumonata revuo *Kozmos*. Li mortis pro akcidento en *Fačkovské Sedlo'' dum la dekunua astronomia bicikla turniro "Ebicykl".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Idarkopfturm

La **turo de Idarkopf** en la Hunsruka parto Idarwald en Rejnlando-Palatinato estas 28 m

Kategorio:Turoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Konstruaĵoj en Hunsruko
Kategorio:Belvederoj en Rejnlando-Palatinato
(26379) 1999 HZ1

**(26379) 1999 HZ1** estas tre malgranda apolona asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido; ĝia minimuma distanco al Marso (marsa MOID) estas nun 0,14828 astronomia unuo tie estas 22,182 milionoj da km; ĝia tera MOID estas nun 0,131228 AU sed varios en la estonto pro perturboj ŝuldataj al la gravita altiro de planedoj.

* La  ĝi pasis al 0,134019 AU (20,049 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,130878 AU (19,579 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi estas ĉefe venusrenkonta asteroido : ĝia venusa MOID estas nun 0,02217 AU (3,317 milionoj da km):
* La  ĝi pasis al 0,0935976 AU (14,002 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,0869191 AU (13,003 milionoj da km) de tiu-ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kombina signo

eta|280px|La litero ŭ kodata per kombina signo
**Kombinaj** aŭ **kombiniĝaj signoj** en la informadiko estas signoj, kiuj en tipografia prezentado aperas ne aparte, sed kombinite kun apuda signo, ordinare la antaŭa. La rezulto estas diakritaĵo.

La kombinaj diakritoj iom similas la senpaŝajn klavojn, kvankam ili estas tajpataj en la inversa ordo; oni ne konfuzu ilin kun la *paŝigaj signoj*, kiaj estas i.a. la Askiaj ‹^› (U+005E), ‹`› (U+0060), ‹~› (U+007E).

En Unikodo eblas tiel prezenti ekzemple la esperantajn supersignajn literojn, kvankam ili havas ankaŭ apartajn reprezentaĵojn (signonumerojn). Por tia prezentado servas la kombina cirkumflekso (ĉapelo, tegmento) U+0302 kaj la kombina hoketo U+0306:
eta|90px|Greka alfo kun 2 diakritoj

eta|Kombinaj diakritoj
En Unikodo tiaj kombinaj diakritoj aperas en la bloko kiu komenciĝas ekde U+0300.

La kombineco de tiaj signoj koncernas nur la kodadon, ne la prezentadon. La tipografia rezulto de tia kombino ne nepre estas presado de la du signoj sur la sama loko; eblas (kaj indas) ekzemple konsideri la dimensiojn de la du signoj por krei plaĉan aspekton. Kutime do aparatoj, kiuj prezentas (vidigas, presas) tiajn signojn, havas apartajn signobildojn por la kombinitaj signoj, kvankam tiuj ne havas apartan signonumeron. Konataj ekzemploj estas la esperantaj literoj **ĵ**, kie la **ȷ** ne havas punkton, kaj **ĥ**, kie kelkaj tiparoj metas la ĉapelon super la strekon, dum kelkaj aliaj, super la genuon (la rondaĵon) de la h.

eta|Du manieroj kodi la literon ñ
Se kombinita signo havas ankaŭ propran signonumeron, kiel ekzemple la esperantaj ĉapelitaj literoj, la du kodmanieroj estas konsiderataj egalaj. Specialaj reguloj ebligas en Unikodo la kombinon de pli ol du signoj.

Jam antaŭ Unikodo la kodnormo ISO 6937, uzata por Teletekso, uzis la principon de kombinaj signoj por povi prezenti pli ol 256 signojn per 8 bitoj.

Kategorio:Diakritaj signoj
Kategorio:Tipografio
Kategorio:Signokodoj
Le Débat

***Le Débat*** estas dumonata franca periodaĵo fondita en 1980 fare de la historiistoj Pierre Nora kaj *Marcel Gauchet*. Ĝi karakteriziĝis kiel la "ununura plej influa intelektula periodaĵo" de Francio fine de la 20-a jarcento.

La unua numero de *Le Débat* aperis en la tago de la enterigo de Jean-Paul Sartre. Kiel eldonisto, Pierre Nora anoncis ke la revuo montrus novan, post-partizanan, rolon por francaj intelektuloj: libera de dediĉo al revolucia politiko, ili koncentriĝis je la ekzerco de 'reflekta juĝo'. Laŭ Nora, *Le Débat* vendiĝis en eldonkvantoj de inter 8000 kaj 15000 ekzempleroj po eldono en la 1980-aj jaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj gazetoj
Kategorio:Franclingvaj gazetoj
Faĥitoj

250px|eta|Faĥito el kokidaĵo.
La **faĥitoj** estas unu el la plej tradiciaj kaj popularaj pladoj de la teksas-meksika kuirarto kaj de la nordo de Meksiko. Ĝi tradicie konsistas el rostita viando kaj tranĉita strie, servata sur tortiljo el maizfaruno aŭ tritik-faruno. Origine la faĥitoj ellaboriĝis nur el bovoviando sed nuntempe ĝi ankaŭ fariĝas el kokidaĵo, porkaĵo, salikokoj kaj eĉ veganaj alternativoj. La plej popularaj spicoj uzataj por akompani la faĥitojn estas acidkremo, la gvakamolo, kokbeko, fromaĝo kaj tomato.

Kategorio:Meksika kuirarto
26386 Adelinacozma

'*26386 *Adelinacozma'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Adelina Corina Cozma*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2010 pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la * Bayview Secondary School'' de Richmond Hill (Ontario Kanado).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (26386) Adelinacozma ; de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Nacia Parko Białowieża

La **Nacia Parko Białowieża** (, kun la nomo Białowieża en genitiva formo) estas nacia parko en la provinco Podlaĥio de orienta Pollando ĉe la limo al Belorusio. Ĝi kovras kaj protektas signifan parton de la arbaro de Białowieża, la lasta moderklimata praarbaro de Eŭropo - plia nacia parko en Belorusio protekstas plian parton. La nacia parko de Pollando kovras areon de 152 kvadrataj kilometroj kaj situas 62 kilometrojn sudoriente de la urbo Bjalistoko. La praarbaro estas hejmo al la plej granda monda loĝantaro de eŭropaj bizonoj (pole *żubr*), la plej pezaj landaj bestoj de la kontinento. La limo inter la du ŝtatoj dividas la arbaron, la Nacia Parko Beloveĵskaja Puŝĉa najbaras ĉe la belorusia flanko de la limo. Ekzistas limtransirejo por migrantoj kaj biciklantoj en la arbaro.(germana)
eta|300x300px|

## Senarbarbarigo de la pola praarbaro 
eta|300x300px|
eta|300x300px|
En Marto 2016, la dekstrula konservativa registaro de Pollando komencis permesi la senarbarigon, pravigante ĉi tiujn mezurojn per la lukto kontraŭ la ŝelskarabo. La Eŭropa Komisiono jure persekutis Pollandon en julio 2017 antaŭ la Eŭropa Kortumo en Luksemburgio. La tribunalo petis la tujan haltigon de la senarbarigo kiun la pola naturmedia ministro Jan Szyszko (ĝis 2018-01-18) ne komprenis sed la nova media ministro Henryk Kowalczyk haltigis la faligon de la arboj. Komence de aŭgusto 2017 la Eŭropa Komisiono komunikis ekigi malobservan proceduroon kontraŭ Pollando se la senarbarigo daŭrigintus.

## Filmo 
*Białowieża, Polen-Weißrussland. Wildnis unter dem Dach der Urwaldriesen.* Dokumenta filmo, Germanio, 2003, 14:56', Libro kaj scenigo: Thomas Willers, Produktado: Südwestrundfunk (SWR), Serio: *Schätze der Welt – Erbe der Menschheit* (Mondtrezoroj - heredaĵo de la homaro), Enhavotabelo (germane)  kaj reta video de SWR.

## Literaturo 
* (germana) Bialowieza – Europas letzter Urwald. En: Natürlich (Magazino), 2005 / Litero.ch, 2016

## Eksteraj ligiloj 
* (pola) Oficiala retejo

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj parkoj de Pollando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Pollando
Kategorio:Praarbaro de Białowieża
26390 Rušin

'*26390 *Rušin'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Peter Kušnirák elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la slovaka astronomo *Vojtech Rušin'', sunfizikisto ĉe la Astronomia Instituto de la Slovaka akademio de sciencoj. Li estas fama pro sia kontribuo al la studo de la dinamiko  kaj de la korono. Li estas unu el la unuaj observantoj ĉe la Korona Stacio de Lomnický štít kaj forte engaĝiĝis en ties plua disvolvo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Nacia Parko Beloveĵskaja Puŝĉa

La **Nacia Parko Beloveĵskaja Puŝĉa** (, ) estas nacia parko en okcidenta Belorusio, ĉe la limo al Pollando. Ĝi kovras kaj protektas signifan parton de la arbaro de Białowieża, la lasta moderklimata praarbaro de Eŭropo - pli okcidenta nacia parko en Pollando protektas plian parton. La nacia parko de Belorusio kovras areon de 1 500 kvadrataj kilometroj kaj situas 70 kilometrojn norde de la urbo Bresto. La praarbaro estas hejmo al la plej granda monda loĝantaro de eŭropaj bizonoj, la plej pezaj landaj bestoj de la kontinento. La limo inter la du ŝtatoj dividas la arbaron, la Nacia Parko Białowieża () najbaras ĉe la pollanda flanko de la limo. Ekzistas limtransirejo por migrantoj kaj biciklantoj en la arbaro.
eta|250px|
eta|maldekstra|250px|
eta|250px|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo, jen angle  ruse kaj  beloruse 

Kategorio:Naciaj parkoj de Belorusio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Belorusio
Kategorio:Praarbaro de Białowieża
Plenuma Konsilantaro de la Afrika Unio

La **Plenuma Konsilantaro de la Afrika Unio** estas formita de ministroj pri eksteraj aferoj aŭ aliaj ministroj senditaj de la registaroj de la ŝtatoj membraj en Afrika Unio. Ĝi studas koncernajn temojn kaj preparas decidojn por la Asembleo, antaŭ kiu ili estas respondecaj. Ili faras decidojn en kvin diversaj temoj:

* eksterlanda komerco
* sociala sekureco 
* manĝo 
* agrikulturo  
* komunikado.

## Decidoj de la Plenuma Konsilantaro
* La Plenuma Konsilantaro faras decidojn per interkonsento aŭ, se malebli, per dutriona majoritato de Membraj Ŝtatoj. Tamen, proceduraj aferoj, kiaj la demando ĉu afero estas procedura aŭ ne, estos decidita per simpla majoritato.
* Du trionoj de la totala membraro de la Unio formas kvorumon je ajna kunsido de la Plenuma Konsilantaro.

## Eksteraj ligiloj
* Plenuma Konsilantaro de la Afrika Unio 

Kategorio:Afrika Unio
Kategorio:Afrikaj organizoj
Afrikunia Komisiono

La **Komisiono de Afrika Unio** funkcias kiel plenuma/administracia branĉo aŭ sekretariaro de AU (kaj estas iome analoga al la Eŭropa Komisiono). Ĝi konsistas el nombro de komisionanoj kiuj koncernas al diversaj areoj de politiko. La Komisiono havas sidejon en Adis-Abebo, Etiopio. Ĝi estu distingata el la Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj, (baze en Banĝulo, Gambio), kiu estas separata organismo kiu informas al la Afrika Unio.

Jean Ping estis Prezidanto de la Komisiono de Afrika Unio el 2008 al 2012.

La 15an de Julio 2012, Nkosazana Dlamini-Zuma estis elektita de la Afrikunia Komisio kiel ties voĉparolanto, kio faras ŝin la unua virino kiu estris la organizon (inklude ties antaŭaĵo, nome la Organizaĵo por Afrika Unueco).

## Vidu ankaŭ 
* Afriko

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Afrika Unio
Engelberto la 2-a de Mark

**Engelberto la 2-a de Mark** (mortinta la 18-an de julio 1328) estis grafo de Mark kaj per geedziĝo grafo de Aremberg.

## Familio 
Li estis filo kaj heredanto de Grafo Eberhardo la 2-a.  La 25-an de januaro 1299 li geedziĝis kun Meĥtilda de Aremberg (mortinta la 18-an de marto 1328), filino de Johano de Aremberg kaj Katarina de Jülich. Heredanto de Graflando Mark fariĝis la filo Adolfo. La Arenberga posedo iris al la filo Eberhardo.

## Vivo 
En 1299 Engelberto heredis Graflandon Arenberg (ankaŭ nomata Aremberg) de sia bopatro, kies linio 1299 en la vira gento estis estingiĝinta. Ekde 1308 li estis ankaŭ posteulo de sia patro kiel grafo de Mark kaj daŭrigis ties politikon. La plutenado de la marka potenco povis sukcesi tamen nur en konflikto kun la kolonja ĉefepiskopo Henriko la 2-a de Virneburg, kiu ankaŭ regis la najbaran duklandon Vestfalio, same kiel kun Episkopo Ludoviko la 2-a de Monastero. Tiu ĉi estis malliberigata en 1323 fare de la grafo kaj liberigata nur post pago de alta elaĉeta mono. Lige kun la tumultoj dum la tronkverelo inter Frederiko de Habsburgo kaj Ludoviko de Bavarujo Engelberto pretertempe alianciĝis kun la kolonja ĉefepiskopo, kiu subtenis Frederikon. Mallongan tempon poste la grafo tamen transpaŝis sur la flankon de la bavaro. Li enigis la ĉefepiskopon post tio tiel en premegon, ke tiu ĉi devis peti  bartalhalton.

Grafo Engelberto la 2-a validas kiel antaŭeniganto de la evoluo de Bochum. Male al simpliga prezentaĵo li tamen ne donis la urbajn privilegiojn. La 8-an de junio 1321 li konfirmis sur Kastelo Blankenstein nur faktajn statojn sur la kampo de la kompetencoj de ŝoltisoj. Per heredodispartigo lia unuenaskinta filo Adolfo la 2-a de Mark fariĝis posteulo en Mark, en Arenberg tamen heredis lia dua filo Eberhardo la 1-a de Mark-Arenberg. Tiu ĉi fondis la linion *Mark-Arenberg* estingiĝinta en 1541 je la vira gento, kiu ekde tiam prezentis la grafojn de Mark je Arenberg.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Grafoj de Mark
Kategorio:Dinastio Mark
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a aŭ 14-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 1328
Kategorio:Viroj
Nkosazana Dlamini-Zuma

**Nkosazana Clarice Dlamini-Zuma** (27a de januaro 1949) estas politikisto kaj kontraŭ-apartisma aktivulo de Sudafriko. Ŝi estis sudafrika Ministro pri Sano el 1994 al 1999, sub Prezidento Nelson Mandela, kaj poste Ministro pri Eksteraj Aferoj el 17a de junio 1999 al 10a de majo 2009, sub prezidentoj Thabo Mbeki kaj Kgalema Motlanthe. Ŝi estis translokigita al la posteno de Ministro pri Internaj Aferoj en la Ministraro de la Prezidento Jacob Zuma, ŝia eks-edzo, la 10an de majo 2009 posteno en kiu ŝi servis ĝis sia rezigno la 2an de oktobro 2012.

La 15an de julio 2012, Dlamini-Zuma estis elektita de la Afrikunia Komisio kiel ties voĉparolanto, kio faras ŝin la unua virino kiu estris la organizon (inklude ties antaŭaĵo, nome la Organizaĵo por Afrika Unueco). Ŝi enposteniĝis la 15an de oktobro 2012. Ŝi estis konsiderata futura estro de la Afrika Nacia Kongreso.

## Referencoj 
Kategorio:Politikistoj de la Afrika Nacia Kongreso
Kategorio:Kontraŭapartismaj aktivuloj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Sud-Afriko
Kategorio:Sudafrikaj ministroj pri sano
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Sud-Afriko
Kategorio:Oficiuloj de Afrika Unio
Kategorio:Sudafrikaj kuracistoj
Kategorio:Zuluoj
Jean Ping

[eta|Ping kun la usona Ministrino pri Eksterlandaj Aferoj nome [Hillary Clinton en 2011.]]
**Jean PING** (24a de Novembro 1942) estas diplomato kaj politikisto el Gabono kiu estis Prezidanto de la Komisiono de Afrika Unio el 2008 al 2012. Li estis antaŭe Ministro pri eksterlandaj aferoj de Gabono el 1999 al 2008 kaj servis kiel Prezidento de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj el 2004 al 2005. Li estas la filo de ĉina patro kaj patrino el Gabono.

## Referencoj 
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Oficiuloj de Afrika Unio
Kategorio:Konstantaj reprezentantoj de Gabono en Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Gabono
Kategorio:Ĉindevenaj gabonanoj
Kategorio:Gabonaj politikistoj
Ossy Kolmann

eta|La Popola operejo de Vieno, kie Kolmann ludis multjare
**Ossy KOLMANN** (vere: *Oskar Kolmann*; naskiĝinta la  en Vieno, mortinta samloke la ) estis aŭstra aktoro kaj kabaredisto.

## Vivo 
Kolmann estis laŭprofesie telefonteknikisto kaj vizitis ekde 1948 aktoradlernejon sindikatan. Lia unua apero sur scenejo estis en 1951 ĉe la kabaredo "Wiener Werkel", kun kies membroj li gaste ludis en Germanujo kaj Svisujo. En 1958 li iĝis membro de la legenda trupo de "Simpl" de Karl Farkas. Per la televidelsendo "Bilanz des Monats" li konatigitis unuafoje al ekranaĵadorantoj. Mallongan tempon li aktoris en 1970 kelnere en la televidserio poroldulara *Seniorenclub*.

Post gastaj adgadoj ĉe la Operetejo de Hamburg, ĉe Theater an der Wien, ĉe Wiener Volkstheater kaj ĉe Raimundtheater li fariĝis en 1973 membro de la truparo de Volksoper Wien kie li havis multegon da roloj.
En 1993 li ekaktoris ĉe Theater in der Josefstadt, kie li nomumitis en 1998 honora membro.

Ossy Kolmann estis en pli ol 100 televidelsendoj, i.a. ĉe "Ringstraßenpalais", "Cabarett Cabarett", "Alles ist möglich", "Tatort", "Der Unverbesserliche", en la ORF-serio "Das Lottostudio" kaj kiel portisto ĉe "Hallo, Hotel Sacher ... Portier!" Al radiaŭskultanoj li konatigitis ankaŭ danke la elsendo "Autofahrer unterwegs". Krome li produktigis kelkajn sondiskojn kiel kabaredisto, aktoro, kantisto kaj komikisto.

Lastatempe li ludis ĉe Theater in der Josefstadt kaj ĉe Kammerspiele en jenaj teatraĵoj ekz.: "Das lebenslängliche Kind", "Der müde Theodor" aŭ "Der keusche Ehemann". Per sia ĉiufaceta viena humuro li identigitis kiel tipa vienano kaj tre ŝatatis de la publiko.

## Honoroj (elekto) 
* Goldene Kamera, 1975
* Ehrenmedaille der Stadt Wien in Gold, 1984
* Honora membreco de Theater in der Josefstadt, 1998
* Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst erster Klasse, 1999
* Titolo "Kammerschauspieler“, 2003
* Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um das Land Wien, 2004

## Verkoj (elekto) 
* Mann im Schatten, 1961
* Das Mädel aus dem Böhmerwald, 1965
* Nacht zum Ostersonntag (Stahlnetz), 1965
* Paradies der flotten Sünder, 1968
* Alle Kätzchen naschen gern, 1969
* Dornwittchen und Schneeröschen, 1970
* Wiener Blut, 1971
* Die Abreise (televidfilmo), 1971
* Immer Ärger mit Hochwürden, 1972
* Hallo – Hotel Sacher … Portier! (televidserio), 1973-1976
* Das Wandern ist Herrn Müllers Lust, 1973
* Die Unverbesserliche (televidfilmo), 1977
* Die Straße (televidfilmo), 1978*
* Lasst uns lügen (televidfilmo), 1979
* Himmel, Scheich und Wolkenbruch / Traumschiff nach Casablanca, 1979
* Ringstraßenpalais (televidserio), 1981-1983
* Der gute Engel (televidserio), 1983
* Die Einsteiger, 1985
* Geld oder Leber!, 1986
* Zärtliche Chaoten, 1987
* Heiteres Bezirksgericht (televidserio), 1988
* Der brave Sünder (televidfilmo), 1989
* Ein Schloß am Wörthersee (televidserio), 1991-1993
* Tohuwabohu (televidserio), 1991-1998
* Der Salzbaron (televidserio), 1994
* Die Spanische Fliege (televidfilmo), 1995

## Notoj 
## Fonto 
Artikolo ĉe AEIOU

Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Aŭstraj artistoj
Kategorio:Aŭstraj kabaredistoj
Kategorio:Germanlingvaj kabaredistoj
Afrika Banko por Disvolviĝo

La grupo de la **Banko por Afrika Disvolviĝo** aŭ **Afrika Banko por Disvolviĝo** (**AfDB**) estas multflanka financa institucio por disvolvigo establita por kontribui al la ekonomia disvolvigo kaj socia progreso de afrikaj landoj. La ABD estis fondita en 1964 kaj enhavas tri entojn: nome la Afrika Banko por Disvolviĝo, la Afrika Fonduso por Disvolviĝo kaj la Niĝeria Fidata Fonduso.
La misio de ABD estas lukti kontraŭ la malriĉo kaj plibonigi la vivkondiĉojn en la kontinento pere de la helpo al la investado de publika kaj privata kapitaloj en projektoj kaj programoj kiuj estas intencitaj por kontribui al la ekonomia kaj socia disvolvigo de la mondoregiono.
La ABD estas financa liveranto al la afrikaj registaroj kaj al privataj entreprenoj por investadi en la membraj landoj de la mondoregiono. Dum ĝi havis origine sidejon en Abiĝano, Eburbordo, la sidejo de la banko translokiĝis al Tunizo, Tunizio, en 2003, pro la enlanda milito en Eburbordo; antaŭ revenin en Septembro 2014.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Afrika Unio

## Eksteraj ligiloj 
* Bank Information Center 
* African Development Bank home page
* African Development Bank page for African Development Fund 
* African Development Bank page for Nigeria Trust Fund 
* Regional Development Banks: Stepping Out of the Shadows - The African Development Bank 
* Past Presidents of the African Development Bank 
* Building Africa's Development Bank: Six Recommendations for the AfDB and its Shareholders 

Kategorio:Internaciaj bankoj
Kategorio:Afrikaj internaciaj organizoj
Kategorio:Bankoj
Ekonomia, Socia kaj Kultura Konsilantaro

La **Ekonomia, Socia kaj Kultura Konsilantaro** (**ESKK**) estas konsilantaro de la Afrika Unio planita por havigi al la civilsociaj organizoj (CSO-oj) voĉon ene de la institucioj kaj decido-faraj procezoj de AU. La ESKK estas formita de civilsociaj organizoj el ampleksa gamo de sektoroj kiaj laboro, negocoj kaj profesiaj grupoj, servohavigantoj kaj politik-ideantoj, kaj el ene de Afriko kaj el la afrika diasporo.

La provizora prezidento de ESKK estis la Kenja Nobelpremio Prof. Wangari Maathai. En 2008, ŝi estis anstataŭata kiel Prezidento fare de la kameruna advokato Akere Muna de la Tutafrika Unuiĝo de Advokatoj.

## Eksteraj ligiloj
* Ekonomia, Socia kaj Kultura Konsilantaro 

Kategorio:Afrika Unio
26396 Chengjingjie

'*26396 *Chengjingjie'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Cheng Jingjie*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2010 pro sia projekto pri ĉela kaj molekula biologio. Ŝi estis lernantino ĉe la Knabina Lernejo *Raffles'' en Singapuro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Bonaj spiritoj

**Bonaj spiritoj** estas ordo de spiritoj laŭ la spirita hierarkio ellaborita de Allan Kardec en La Libro de la Spiritoj. Karakterizas ilin i.a. "regado de la spirito super la materio, deziro al bono. Iliaj kvalitoj kaj ilia kapableco praktiki bonon rilatas kun la ŝtupo, kiun ili atingis: unuj posedas scion, aliaj saĝon kaj bonecon, kaj la plej progresintaj havas kune la scion kaj la moralajn kvalitojn. Ĉar ili ankoraŭ ne tute senmateriiĝis, tial ili konservas pli aǔ malpli nete, laǔ sia rango, postsignojn de la enkorpa vivo, elmontratajn ĉu per la parolo, ĉu per la kutimoj, en kiuj sin trovas eĉ kelkaj el iliaj manioj."
## Klasoj
Oni povas disdividi ilin en kvar *ĉefajn* klasojn:
*Bonfaremaj spiritoj
*Erudiciaj spiritoj
*Kleraj spiritoj
*Superaj spiritoj
## Vidu ankaŭ
*Puraj spiritoj
*Neperfektaj spiritoj
*Monda Spiritisma Asocio
## Eksteraj ligiloj
* Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj el la retejo de  Brazila Spiritisma Federacio
Kategorio:Spiritisma terminaro
## Referencoj
Nova Partnereco por la Afrika Disvolviĝo

La **Nova Partnereco por la Afrika Disvolviĝo** (**NoPAD**) estas programo de ekonomia disvolviĝo de la Afrika Unio. NoPAD estis adoptita je la 37a sesio de la Asembleo de Ŝtatestroj kaj Registarestroj de la Afrika Unio okazinta en julio 2001 en Lusako, Zambio. NoPAD celas havigi superrigardan vidon kaj politikan enkadrigon por akceli ekonomian kunlaboradon kaj integradon inter afrikaj landoj.

## Bibliografio
* The New Partnership for Africa’s Development (NEPAD): An Initial Commentary de Ravi Kanbur, universitato Cornell 
* Nepad’s APRM: A Progress Report, Practical Limitations and Challenges , by Ayesha Kajee
* "Fanon's Warning: A Civil Society Reader on the New Partnership for Africa's Development", eldonita de Patrick Bond, Africa World Press, 2002
* "The New Partnership for Africa's Development: Challenges and Developments", Centre for Democracy and Development (Nigeria), 2003
* "NEPAD: A New Path?" edited by Peter Anyang' Nyong'o, Aseghedech Ghirmazion and Davinder Lamba, Heinrich Boell Foundation, 2002
* "The African Union, NEPAD, and Human Rights: The Missing Agenda" by Bronwen Manby, Human Rights Quarterly - Volume 26, Number 4, November 2004, pp.&nbsp;983–1027
* "Economic Policy and Conflict in Africa" in Journal of Peacebuilding and Development, Vol. 2, No.1, 2004; pp.&nbsp;6–20
* "Pan-Africa: The NEPAD formula" by Sarah Coleman, World Press Review julio 2002 v49 i7 p 29(1)
* "Bring Africa out of the margins", The Christian Science Monitor la 5-an de ulio 2002 paĝo 10

## Eksteraj ligiloj
* NEPAD oficiala retejo

Kategorio:Afrika Unio
Kategorio:Aperis en 2001
Kategorio:Ekonomio de Afriko
Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj

La **Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj** (**AKHPR**) estas preskaŭ jura organismo taskigita per la helpo kaj protekto de kolektivaj kaj homaj rajtoj tra tuta Afriko same kiel per la interpretado de la Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj kaj la konsiderado de individuaj plendoj de rompoj de la Ĉarto.

La Komisiono originiĝis per la validigo, la 21an de oktobro 1986 de la Afrika Ĉarto (adoptita de la OAU la 27an de junio 1981). Kvankam ties aŭtoritato kuŝas sur sia propra traktato, nome la Afrika Ĉarto, la Komisiono informas al la Asembleo de Ŝtatestroj kaj Registarestroj de la Afrika Unio (iam la Organizaĵo por Afrika Unueco). Ties unuaj membroj estis elektitaj de la 23a Asembleo de Ŝtatestroj kaj Registarestroj de OAU en Junio 1987 kaj la Komisiono estis formale instalita por la unua fojo en la 2a de novembro tiujare. Dum la du unuaj jaroj de ekzistado, la Komisiono estis bazita sur la Sekretariaro de OAU en Adis-Abebo, Etiopio, sed en Novembro 1989 ĝi translokiĝis en Banĝulon, Gambio. La AKHPR estu distingita el la Afrikunia Komisiono, ĉar la Sekretariaro de OAU estis renomita ekde la kreo de la Afrika Unio.

La Komisiono kunsidas dufoje jare: kutime en Marto aŭ Aprilo kaj en Oktobro aŭ Novembro. Unu el tiuj kunsidoj okazas kutime en Banĝulo, kie sidejas la Sekretariaro de la Komisiono; la alia povas okazi en ajna afrika ŝtato.

## Vidu ankaŭ 
* Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj
* Homaj rajtoj

## Bibliografio 
* Ankumah, Evelyn A., African Commission on Human and Peoples' Rights, Kluwer, 1996
* Bösl, A & Diescho, J., Human Rights in Africa. Legal perspectives on their protection and promotion, with a foreword by Desmond Tutu, Macmillan 2009.
* Murray, RH. Human Rights in Africa: From the OAU to the African Union, Cambridge University Press, 2004.
* Evans, MD & Murray, RH (Eds.), The African Charter on Human and Peoples' Rights: The System at Work, Cambridge University Press, 2002.
* Evans, MD & Murray, RH (Eds.), The African Charter on Human and Peoples' Rights (Second Edition): The System in Practice 1986–2006, Cambridge University Press, 2008.
* Murray, RH & Evans, MD (Eds.), Documents of the African Commission on Human and Peoples' Rights, Hart Publishing, 2001.
* Numerous academic articles on the jurisprudence of the African Commission published in the African Human Rights Law Journal
* Reports and information about the ACHPR from the International Service for Human Rights 
* Reports of ACHPR cases published in the African Human Rights Law Reports
* Regular updates of news on the ACHPR published by the Netherlands Quarterly of Human Rights

## Eksteraj ligiloj 
* African Commission on Human and Peoples' Rights
* Text of African Charter on Human and Peoples' Rights 
* Decisions of the African Commission on Human and Peoples' Rights
* African Union 
* Institute for Human Rights and Development in Africa

Kategorio:Afrika Unio
Big Pun

**Christopher Rios** (Novembro 10, 1971 - februaro 7, 2000), konata sub lia artista nomo '*Big Pun* (*Big Punisher*') estis usona repo artisto kaj muzikisto de Bronx, Nov-Jorko. Li subskribis kun Loud Records en 1997. La vortumado de la kantoj de Pun elstaras pro sia teknika efikeco, minimumaj paŭzoj por spiri, forta uzado de aliteracio same kiel internaj kaj mult-silabaj rimaj skemoj.

Kategorio:Portorikaj kantistoj
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Kategorio:Portorikaj usonanoj
26401 Sobotište

'*26401 *Sobotište''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Peter Kušnirák elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la slovaka vilaĝo Sobotište, unue referencita en 1251. En 1845, kooperativa kreditejo, la unua en kontinenta Eŭropo, kreiĝis tie. La lokala observatorio, fondita en 1972, partoprenas al la observo de meteoroj kaj kaŝadoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Puraj spiritoj

**Puraj spiritoj** estas ordo de spiritoj laŭ la spirita hierarkio ellaborita de Allan Kardec en La Libro de la Spiritoj. Karakterizas ilin i.a. "nenia influo de la materio sur la spiriton; intelekta supereco, kun absoluta moraleco, kompare kun la spiritoj de la ceteraj ordoj."
## Unika klaso
Laǔ La Libro de la Spiritoj tiaj spiritoj "iris ĉiujn ŝtupojn de la hierarkio kaj seniĝis je ĉiuj nepuraĵoj de la materio. Atinginte la perfektecon eblan al iu kreito, ili jam ne devas sperti provojn kaj suferojn, kaj ne devas reenkarniĝi en pereemajn korpojn."
## Vidu ankaŭ
*Bonaj spiritoj
*Neperfektaj spiritoj
*Monda Spiritisma Asocio

## Eksteraj ligiloj
* Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj el la retejo de  Brazila Spiritisma Federacio
## Referencoj
Kategorio:Spiritisma terminaro
Nándor Illés

**Nándor Illés** [ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés Nándor** estis hungara arbaristo, akademia instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Nyulassy Farkas*.

Nándor Illés http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en iama vilaĝo Királyfia (nun parto de Šamorín en Slovakio), li mortis la  en Hungara reĝlando en Palánka (nuntempa Bačka Palanka en Serbio).
 
## Biografio 
Nándor Illés frekventis gimnaziojn en Selmecbánya kaj Rozsnyó, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1861, la pli grandan diplomon en 1864. Post siaj studoj li laboris en arbaro, sed tiutempe li ofte kontribuis en arbarista revuo. Inter 1868 kaj 1872 li instruis en la akademio, li multe strebis por la hungarlingva instruado kaj por la akademia botanika ĝardeno. Li partoprenis en kreo de hungara-germana arbarista vortaro. Ekde 1873 li denove estis arbaristo en diversaj arbaroj. En 1880 li ricevis postenon en la agrikultura ministerio, en la sekva jaro li ricevis la titolon ĉefkonsilisto pri arbaroj. En 1891 li pensiuliĝis. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *A makk és gubics termő erdőkről* (1863)
* *Erdőtenyésztéstan* (1871) - la unua hungarlingva plena libro pri la arbaro
* *A futóhomok megkötése, befásítása és használata* (1885)
* *Vadászat kezelése és gyakorlása* (1895)
* *A vadőr* (1907, 1926)

## Memorigiloj 
* busto en Sopron (1969) https://www.kozterkep.hu/~/12408/?url=%2F~%2F12408%2F

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 86-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj forstistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Tinduf

**Tinduf** aŭ **Tindufo** (Berbere: **Tinduf**, ) estas la ĉefa urbo, kaj komunumo en la Provinco Tinduf, en plej okcidenta angulo de Alĝerio, ĉe la limoj kun Maŭritanio, Okcidenta Saharo kaj Maroko. La komunumo havas ĉirkaŭ 160,000 loĝantojn sed la censo ne enkalkulas la okcidentsaharajn rifuĝintojn kiuj en la censo de 2008 estis 45,966, ĝis 25,266 en 1998, kaj jara loĝokresko de 6.3%. La setlejo Garet Djebilet kuŝas ene de la municipo Tinduf ĉe la limo kun Maŭritanio; tiu setlejo havas fero-minon kaj jam nefunkciantan flughavenon, kaj estas proksimume je 70&nbsp;km nordokcidente de Âouinet Bel Egrâ. Ekde 1975, ĝi ankaŭ enhavas kelkajn okcidentsaharajn rifuĝejojn kiuj estas funkciigataj fare de la Fronto Polisario, nome nacia liberiga movado kiu serĉas la memregadon de Okcidenta Saharo

## Referencoj
Kategorio:Geografio de Alĝerio
26414 Amychyao

'*26414 *Amychyao'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Amy Cindy Chyao*, kiu gajnis la "Plej bona en sia Kategorio" kaj la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2010 pro sia projekto pri kemio. Ŝi estis lernantino ĉe la * Williams High School'' de Plano (Teksaso Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
József Schittkó

**József Schittkó** [jOĵef ŝitkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schittkó József** estis hungarlandana akademia instruisto.

József Schittkó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/13549.htm naskiĝis en 1776, li mortis la  en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).
 
## Biografio 
Pri fruaj jaroj kaj lernado de József Schittkó mankas informoj. Li instruis en Linz, poste inter 1809 kaj 1833 en Akademio de Selmec. Li instruis matematikon, fizikon kaj mekanikon en rango konsilisto pri minejoj, sed samtempe li inventis pli novajn maŝinojn por la minejoj. Ili estis profititaj en la regionaj minejoj. Li faris la matematikon deviga studobjekto en ĉiuj altlernejoj en la Habsburga Imperio.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beiträge zur Bergbaukunde, insbesondere zur Bergmaschinen – Lehre* (1833) - 2 volumoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 156-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
(26416) 1999 XM84

**(26416) 1999 XM84** estas tre malgranda, meze hela duopa asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Satelito 
En 2014, P. Pravec, P. Kušnirák, K. Hornoch, A. Galád kaj J. Zizka malkovris sateliton per observoj de , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de ĉirkaŭ 1,19&nbsp;km, orbitan  taksata je 8,8&nbsp;km kaj orbita periodo de 0,865 ± 0,0004 tago (20,76 ± 0,01 horoj). La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
*  (26416) 1999 XM84; paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Heinrich David Wilckens

**Heinrich David Wilckens,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wilckens Henrik Dávid** estis germana-hungarlandana akademia instruisto, la unua instruisto pri arbaroj en Hungarlando.

Heinrich David Wilckens http://kalliope-verbund.info/de/eac?eac.id=118643320 naskiĝis la  en Malsupra Saksio en Wolfenbüttel, li mortis la  en Hungara reĝlando en Schemnitz (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

## Biografio 
H. D. Wilckens studis laŭvice en universitato de Helmstedt, akademio de Freinberg kaj Universitato de Göttingen. Post siaj studoj li estis apotekisto en Saarbrücken, inter 1795–1799 li instruis en Waltershausen. En 1808 li alvenis por instrui en Hungarion al Bergakademie. Li kolektis por la akademio burĝonojn, foliojn, florojn, semojn, li projektis la botanikan ĝardenon kaj arbaron por praktikadi. Li instruis kiel katedrestro inter 1809 kaj 1832 ĉ. 232 studentojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Die Forstmännische lehre von dem Oertlichen* (1800)
* *Die Aufgangsgründe der natürlichen Holzzucht* (1801)
* *Forstkunde* (5 volumoj restis en manuskripto)

## Memorigiloj 
Memorkolono kreita en 1912, sed la alvenantaj ĉeĥoj-slovakoj plene detruis ĝin en 1919, en Sopron en 1958 oni kreis memorŝtonon.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 189-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj