open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apotropaismo

[eta|12-a jarcento, apotropaicaĵo en preĝejo de [Kilpeck, Herefordshire]]

**Apotropaismo**, el la klasika greka αποτρέπειν (*apotrépein* = "forigi") aludas al supozita kvalito posedata de persono aŭ objekto per kiu foriĝas aŭ nuliĝas malbonaj influoj. Oni parolas, ekzemple, pri juvelo, rito aŭ gesto apotropaismaj.

En la komuna onidiro tiu vorto alprenas ankaŭ la sencon de rito, individua aŭ kolektiva, kiu forigas la malbonon, do ekzorca. Eblas ankaŭ ĝin sinonimu kun "ago ekzorca": oni memorigu la apotropaismajn ritojn rezervitajn al la triumfantaj generaloj de la antikva Romo.

Kiel apotropaisma simbolo en psikiatrio oni difinas simbolon kapablan forigi ideon kiun la kunteksto (ekzemplo estu la sonĝo) ŝajnas anstataŭe realvoki. Tiun tipon de simboloj aŭ objektoj oni ofte renkontas en la fabeloj kaj en rakontoj de la mitologio, kie ili ofte realigas la saman funkcion ene de sonĝo aŭ rememoraĵo surfaciĝinta dum porsana psika analizo. La psikologia signifo de tiu neceso "sin separi de io", konscie aŭ nekonscie, alvojigas al meĥanismoj forfuĝigaj el supozita damaĝo aŭ formovigaj de traŭmataj eventoj.

Troviĝas apotropaismaj objektoj kutime ankaŭ antaŭ misteraĵoj: en tiu kazo ili utilas por forigi la timon foje kaŝitan.

## Apotropaismo en la religioj 
Ankaŭ en religioj aperas tiuj defendiloj kaj forigiloj de la dieca reago antaŭ la sanktaĵo: en Biblio, ekzemple, fakuloj trovas spurojn de tiu psikologia fenomeno en la epizodo de la sonĝo de Jakobo (Gn 28). En la Biblio, tamen, tiu bezono apotropaice sin defendi estas kontraŭata de la koncepto pri la Dio “emanuela” (Dio inter ni), la patreco kaj patrineco de Dio (ĝenerale la profetoj).

Facile konfuzeblas la koncepto de apotropaismo kun tiu de devoteco: la unua atribuas efikon al la objekto aŭ gesto, la dua atribuas la efikon al libera volo de alpreĝata Dio (aŭ sanktulo). La unua similas al superstiĉo, la dua plenumas veran religian agon.

## Bildaro de apotropaismaj objektoj 

Dosiero:Mosaique El Jem Fatma.jpg|Mano de Fatima, detalo de moderna mozaiko, El Jem
Dosiero:Horseshoe lucky on door.jpg|Huffero sur pordo
Dosiero:Bible Museum - Bordellzeichen.jpg|*Ĉi tie bonŝanco*. Faluso, ĉi tie, reprezentas prosperon kaj gardon kontraŭ la malbono (el la malnova *Pompei*, Italio)

## Bibliografio 
* JN Adams *The Latin Sexual Vocabulary* 1990 (vidu "Apotropaic and ritual obscenity" pp.4-7)
* http://serracapriola.net/costumi/religione/popolare/fotarch.html
* http://www.letradizioni.net/superstizione/ 
* Giuseppe Iaci, PSICOLOGIA RELIGIOSA, analisi psicologica dell'uomo e del suo raporto con Dio, 2008, Italia.

## Vidu ankaŭ 
* Devoteco
* Ekzorco
* Hermo
* Preĝo
* Superstiĉo
* Timo antaŭ Dio

Kategorio:Religia antropologio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Magio
Kategorio:Superstiĉoj
Kategorio:Folkloro
Nat Hentoff

**Nathan Irving** „**Nat**“ **HENTOFF** (naskiĝinta la  en Bostono) estas usona ĵurnalisto, historiisto kaj ĵazkritikisto.

Kiel ĵazkritikisto li estis inter 1953 kaj 1957 kuneldonisto de Down Beat kaj ekde 1958 ĝis 1961 kuneldonisto de Jazz Review. Ĉe Down Beat li estis maldungita en 1957. Laŭ lia eldiro en intervjuo  la kaŭzo estis, ke li dungis nigrulan sekretariinon. Oficiale oni maldungis lin, ĉar li ne petis pri tio la permeson de la posedanto de la ĵazrevuo. Li verkis kelkajn librojn pri ĵazo (i.a. la intervjuaron ''Hear Me Talkin' to Ya* el 1955 kun Nat Shapiro) kaj estis konsilanto por la filmo *The Sound of Jazz* de Robert Herridge el 1957. Li verkis multajn kovriltekstojn por ĵazdiskoj de la plej variaj stiloj kaj verkis en la 1990-aj jaroj pri ĵazo por Wall Street Journal. En 1960 li ankaŭ laboris kiel muzikproduktisto kaj muzika direktisto de diskeldonejo *Candid Records* kaj produktis diskojn i.a. kun Benny Bailey, Abbey Lincoln, Charles Mingus, Phil Woods kaj Cecil Taylor.

## Eksteraj ligiloj 
* Liaj opinioj kontraŭ abortigo (anglalingva)
* Kolumnoj en *Jewish World Review*
* Biografio ĉe *Washington Post*
* Biografio de la paĝo de *NEA*
* Intervjuo el 2009 en *Jazzwax*
* Fino ĉe *Village Voice'' en 2009 post 51 jaroj 

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj muzikaj kritikistoj‎
Kategorio:Verkistoj pri ĵazo
Kategorio:Usonaj muzikaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj eseistoj
Kategorio:Usonaj kontraŭabortaj aktivuloj
Oľšov

eta|maldekstra|250px|Oľšov
**Oľšov** (hungare *Olysó* [ojŝO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Oľšov situas fine de sakovojo el Torysa. Sabinov troviĝas je 21, Prešov je 37 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1309 en formo *"Olsowa"*. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1600 oni komputis tie 20 domojn. En 1787 282 vilaĝanoj loĝos en 30 domoj en 1828 327 vilaĝanoj en 42 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Olysó 160 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Oľšov 417 homoj, (411 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* moderna preĝejo de 2001

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Árpád-ponto

**Árpád-ponto** estas grava ponto en Budapeŝto (inter Óbuda kaj Angyalföld) trans la Danubo. Arpado estis la plej fama hungara tribestro.
* tuta longo: 981 m
* larĝo: 27.6 m

La ponto havas 2×3 striojn por aŭtoj, po 1 striojn por tramo kaj por perpieduloj-biciklistoj. Ĝi plilongigas la plej grandan bulvardon al Buda.

## Historio 
eta|maldekstra|300ra|Árpád-ponto
Jam la romianoj havis en tiu loko ponton. La hungaroj komencis konstrui la ponton en 1939, sed pro la 2-a mondmilito la konstruado haltis. Kelkaj elementoj de la ponto jam pretiĝis, sed uzebleco ne estis. Tial tiu ĉi ponto ne detruiĝis en 1945. En 1947 Sovetunio forprenis kelkajn partojn el la pontopartoj. Fine en 1950 ĝi pretiĝis, tiam jam havanta novan nomon Stalino. Ĝis 1955 ankaŭ trajnoj uzis la tramrelojn. En 1958 la ponto rericevis la originan nomon **Árpád**. En 1980 la ponto plilarĝiĝis, tial ĝi havas la plej grandan trafikon en Budapeŝto. Tage po 150&nbsp;000 veturiloj uzas tiu ĉi ponton.

Ĉe la pontofinaĵo en Pest kuracbanejo etendiĝas. Meze de la ponto estas vojo (ankaŭ por aŭtoj) al Insulo Margareta. En proksimeco de Buda la ponto tuŝas insulon "Óbudai", sed mankas iu ajn alirejo.

|Árpád-ponto sur poŝtmarko (1964)
Dosiero:Budapest May2009 020.jpg|Fora vido al Árpád-ponto

Kategorio:Pontoj en Budapeŝto
Kategorio:Pontoj trans Danubo
Ostrovany

**Ostrovany,** hungare **Osztrópatak** [ostrOpatak]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
eta|maldekstra|Ostrovany
## Situo 
Ostrovany situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj (sed ĉefvojo kaj fervojo estas en la alia rojobordo). Prešov troviĝas je 12 km.
eta|Ostrovany
## Historio 
Tiu ĉi loko estis loĝata daŭre ekde la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1248 en formo *"Osztropotoka"*. En 1427 45 familioj pagis impostojn. En 1737 kaj en la sekva jaro incendioj okazis. En 1787 360 vilaĝanoj loĝis en 47 domoj, en 1828 464 vilaĝanoj en 62 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Osztrópatak 376 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Kisszeben, poste jam kiel Ostrovany al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ostrovany 1500 homoj, (789 slovakoj, 659 ciganoj). En 2009 oni konstruis betonan baraĵon 2 m alta kaj 150 m longa inter la slovakaj kaj ciganaj loĝdomoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika romanika preĝejo omaĝe al Sanktaj Kosmo kaj Damiano, en 1530 renesanciĝis, en 1741 barokiĝis, en 1852 klasikismiĝis, en 1992 pligrandiĝis (la turo restis renesanca)
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito de 1920
* kastelo el la 18-a jarcento, post jarcento trakonstruiĝis kaj parko pretiĝis
* klasikisma nobeldomo de 1841, post jardekoj trakonstruiĝis
eta|maldekstra|250px|Ostrovany

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Duonopero Gotthelf

**Duonopero "Gotthelf"** estas svisa muzikalo pri la temo  "La fromaĝejo en la Bovĝojo".

## Ejo
En jaro 2011 de 12-a julio ĝis 27-a aŭgusto 2011 oni montris duonoperon "Gotthelf" de Charles Lewinsky, kun muziko de Markus Schönholzer ĉe Lago de Thun, en la laga scenejo, en  Thun, Kantono Berno, Svisujo. La ludestro estis Stefan Huber.

## Temo
La temo de la duonopero estas de la libro "La fromaĝejo en la Bovĝojo". 

## Aktoroj
Sabine Schädler (prononco: "ŝaedler") ludas la rolon de la juna "Aneto", en germana dialekto: "Aenneli"

## Vidu ankaŭ
* Jeremias Gotthelf
* Duonopero

Kategorio: Muzikaloj
Kategorio: Operoj
Kategorio: Svisa muziko
Olejníkov

**Olejníkov** (hungare *Olajpatak* germane, *Holenitz* rutene, *Олеників* [olenikiv]) estas vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Olejníkov situas laŭ traira flankovojo. Sabinov troviĝas je 12 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1322. En 1828 loĝis tie 359 vilaĝanoj en 46 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Olajpatak 431 homoj, (slovakoj en majoritato, rutenoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Olejníkov 368 homoj, (210 slovakoj, 139 ciganoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
TV6 (Estonio)

**TV6** estas komerca televida kanalo kotize spektebla en Estonio. Ĝi dissendas grandparte usonajn distrajn programojn. TV6 lanĉiĝis la 24-an de marto 2008.

## Fontoj 
* Angla vikipedio

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo 

Kategorio:Televidkanaloj en Estonio
2763 Jeans

'*2763 *Jeans''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la brita astronomo, fizikisto kaj matematikisto James Hopwood Jeans (1877–1946).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Dammam

eta|300px|Vido en Dammam
**Dammam**, aŭ **Ad Dammām**, arabe: **الدمام‎** estas metropolo, marhaveno kaj universitata urbo en Sauda Arabio. Ĝi estas la ĉefurbo de ties Orienta Provinco (regiono *Ŝarkija*).
 
## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 800
* Supermara alteco:  m
* Loĝantaro: 905.084 (2010)
* Telefonkodo: 3

## Geografio 
Dammam troviĝas sur dezerta ebenaĵo laŭ Persa golfo.

## Historio 
Dammam estis loĝata jam en tempo de Kristo aŭ eĉ pli frue. En la fruaj jaroj de la 20-a jarcento estis pluraj vilaĝoj por fiŝkaptado kaj perloj. En la 1930-aj jaroj oni trovis tie nafton, supozeble la plej grandan en la mondo. La fiŝkaptistaj kabanoj malaperis kaj oni konstruis betonajn domegojn por la naftoindustrio. Nature ankaŭ la servoj evoluis.

## Trafiko 
Dammam havas imponajn internacian flughavenon, aŭtovojojn kaj havenon. Fervojo trafikas al Rijado.

## Klimato 
Dammam havas senpluvan klimaton. Jare pluvas nur po 67mm. En novembro kaj decembro pluvas, foje pluvetas inter januaro-majo. Dum la ne menciitaj monatoj neniam pluvas. somere foje polvoŝtormoj okazas. La temperaturo estas proksimume , ankaŭ vintre estas varmo, spite tion, ke foje tio falas ĝis forstopunkto.

## Servoj 
* Internacia Flughaveno Reĝo Fahd

## Vidindaĵoj 
* feriejo Corniche
* plaĝo
* insulo kun lumturo
* muzeo
* reĝa parko
* amuziĝoparkoj

Kategorio:Urboj de Sauda Arabio
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Marhavenaj urboj
2765 Dinant

'*2765 *Dinant''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la belga urbo Dinant.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Malkovrita de Giovanni de Sanctis
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Johannes Kepler ATV

[200px|eta|Johannes Kepler (ATV-002) post disiĝo de la [Internacia Kosmostacio la 20-an de junio 2011]]
La '''*Johannes Kepler* ATV**, aŭ **Aŭtomatigita Translokiga Veturilo 002** (**ATV-002'*), estis senhoma transporta kosmoŝipo de la Eŭropa Kosma Agentejo (EKA, angla mallongigo ESA). Ĝi havas sian nomon laŭ la germana astronomo Johannes Kepler. La kosmoŝipo ekvojis la 17-an de februaro 2011, en misio provizi la Internacian Kosmostacion (IKS, angla mallongigo ISS) per gaso por movado de la stacio, per aero kaj per seka kargo. La transportata kargo en tiu misio pezas 700 kg, kaj la tuta veturilo 20 000 kg. De la 24-a de februaro kaj la 20-a de junio la veturilo ligiĝis al la kosma stacio. Post plenumo de la misio, je la nokto al la 22-a de junio 2011 en suda parto de Pacifiko estis dronigita la kosma veturilo.

*Johannes Kepler'' estis la dua ATV, post unua misio de 2008 nomata laŭ la franca scienc-fikcia verkisto Jules Verne.

## Eksteraj ligiloj 
* bazaj informoj de EKA pri la misioj ATV
* kontinua informa servo de EKA pri la temo
* informa filmeto pri la temo (ĉiuj tri retejoj anglalingvaj) 

## Notoj 
Kategorio:Kosmoŝipoj
Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Kategorio:Johano Keplero
2767 Takenouchi

'*2767 *Takenouchi'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan astronomon *Tadeo Takenouchi''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1967
2768 Gorky

'*2768 *Gorky''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rus-sovetan verkiston Maksim Gorkij (1868–1936).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
J. C. Heard

**James Charles „J. C.“ Heard** (* 8-an de oktobro 1917 en Dayton, Ohio; † 27-an de septembro 1988 en Royal Oak, Miĉigano) estis usona ĵaz-frapinstrumentisto.

J. C. Heard estis tre adaptiĝpova frapinstrumentisto, kiu partoprenis kaj multajn svingajn, bibopajn kaj ankaŭ ritmenblusajn improvizadkunsidojn kaj prezentis resp. surdiskigis kun tiel malsamaj muzikistoj kiel Gene Ammons, Sidney Bechet, Wardell Gray, Charlie Parker, Ike Quebec, Sarah Vaughan, Ben Webster kaj Lester Young.[eta|dekstra|240px|J. C. Heard, Novjorko, proks. julion de 1946. Foto de [William P. Gottlieb.]]Li ludis jam 14-jara frapinstrumentaron, komence en lokaj orkestroj, poste en la bandoj de Teddy Wilson (1939-41), Benny Carter (1941-42) kaj Cab Calloway (1942-45), intertempe duonan jaron en la bandego de Benny Goodman. Post 1946 li direktis ankaŭ propran ensemblon, kun kiu li prezentis en la novjorka Cafe Society kaj faris sonregistraĵojn por ŝelakdiskoj de Continental, estis membro de la bando de Erroll Garner, akompanis en 1952 Lesteron Young je ties disko *Lester Young with the Oscar Peterson Trio* kaj koncertvojaĝis en 1953 kun Jazz At The Philharmonic tra Eŭropo. En 1953 li pretertempe ekloĝis en Japanujo, kie li koncertis kun Toshiko Akiyoshi, en Filipinoj kaj en Aŭstralio. En 1958 li ludis kun JATP ĉe la ĵazfestivalo en Cannes kaj je la Internacia Ekspozicio en Bruselo. Samrjare li muzikis kun Roy Eldridge, Coleman Hawkins, Lester Young (kun la kvaropo de Oscar Peterson) kaj kun propraj bandoj. La plej konataj sonregistraĵoj, je kiuj kunlaboris J. C. Heard, estas „*Congo Blues*“ kaj „*Slam Slam Blues*“ de Red Norvo *and His Selected Sextet* (kun Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Teddy Wilson, Flip Phillips kaj Slam Stewart, 6-an de junio 1945). Kun Charlie Parker li surdiskigis je la 4-a de septembro 1945 ankaŭ la titolon „*The Street Beat*“ (kun Charles Thompson & His All Stars).

En la jaro 1966 J. C. Heard ekloĝis Detrojton, kie li aktivis ankoraŭ ĝis meze de la 1980-aj jaroj kiel bandestro kaj mentoro por junaj muzikistoj. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj li prezentis kun pluraj ĉiustelularoj en Eŭropo.

J. C. Heard ne estas konfuzenda kun basisto John Heard.

## Selekta diskografio 
* Red Norvo (*and His Selected Sextet*): *The Modern Red Norvo* (Savoy Records, 1945-50)

## Literaturo 
* Richard Cook & Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6th Edition, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.
* John Jörgensen & Erik Wiedemann: *Jazzlexikon*, Mosaik, Hamburgo, 1967
* Peter Niklas Wilson & Ulfert Goeman: *Charlie Parker - Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten, Schaftlach, Oreos (Collection Jazz), 1988, ISBN 3-923657-12-9*

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵazaj frapinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj ĵazbandego-direktistoj
Savoy Records

**Savoy Records** estis usona diskeldonejo por ĵazo kaj gospelo. Ĝi konsiderinde kontribuis al la sukceso de bibopo kaj poste de malmolbopo.

## Gravaj diskoj 
* 1944 - Lester Young: *The Master’s Touch*
* 1944 - Charlie Parker: *The Immortal Charlie Parker*
* 1945 - Charlie Parker: *The Charlie Parker Story*
* 1946 - Fats Navarro: *Memorial*
* 1946 - J. J. Johnson: *Jazz Quintets*
* 1947 - Charlie Parker: *Charlie Parker Memorial Volume 1*
* 1947 - Charlie Parker: *Charlie Parker Memorial Volume 2*
* 1949 - Charlie Parker: *The Bird Returns*
* 1949 - George Wallington: *The George Wallington Trio*
* 1950 - Dizzy Gillespie: *Groovin’ High*
* 1954 - Charles Mingus, Teo Macero, John LaPorta: *Jazz Composers Workshop*
* 1955 - George Shearing: *Great Britain’s Marian McPartland & George Shearing*
* 1955 - Kenny Clarke: *Bohemia After Dark*
* 1955 - Duke Jordan: *Duke Jordan Trio & Quintet*
* 1955 - Hank Jones: *Quartet/Quintet*
* 1955 - Gigi Gryce: *Nica’s Tempo*
* 1956 - Milt Jackson: *The Jazz Skyline*; *Jackson’s-Ville*
* 1956 - Lee Morgan: *Introducing Lee Morgan*
* 1957 - Red Rodney: *Fiery*
* 1957 - Sahib Shihab: *Jazz Shihab*
* 1958 - Wilbur Harden und John Coltrane: *Tanganjika Strut*; *Mainstream 1958*, *Jazz Way Out*
* 1959 - Curtis Fuller: *The Curtis Fuller Jazztet with Benny Golson*
* 1959 - Curtis Fuller: *Blues-ette*
* 1961 - Su Ra: *The Futuristic Sounds of Sun Ra*

## Subeldonejoj de Savoy Records 
* Acorn Records (1949 - 1951)
* Gospel Records (1958 - frühe 1970er)
* Regent Records (1947 - 1964)
* Sharp Records (1960 - 1964)

## Eksteraj ligiloj 
* jazzdiscography.org

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Erik Wiedemann

**Erik Wiedemann** (* 7-an de majo 1930 en Kopenhago; † 2-an de marto 2001) estis dana ĵaz-sciencisto kaj -verkisto. Wiedemann validis kiel unu el la ĉefaj verkistoj pri ĵazo kaj „populariganto“ de ĵazo en Danujo, simile al Joachim Ernst Berendt en Germanujo. Li fondis en 1956 la Danan Ĵaz-Ligon kaj publikigis jam en la 1950-aj jaroj librojn pri ĵazo

## Literaturo 
* Erik Wiedemann „Jazz i Danmark - i tyverne, trediverne og fyrrerne“, Band 1-3, Gyldendal 1982 (doktortezo)
* Erik Wiedemann, John Jörgensen, Hans-Georg Ehmke „Jazzlexikon“, Mosaik Verlag, München 1966 (kaj Bertelsmann 1967), danlingva Wiedemann, Sven Møller Kristensen, John Jørgensen „Jazzens hvem hvad hvor“, Politikens Verlag Kopenhagen, 1953, 2-a eldono 1962
* Wiedemann „Jazz in Dänemark 1933-1945“, en Knauer „Jazz in Europa“, Darmstädter Beiträge zur Jazzforschung Bd.3, Wolke Verlag 1994
* la sama „Jazz in Dänemark“, en Wolbers Hrsg. „Thats Jazz“ 1988
* la sama "Montmartre 1959–76: Historien om et jazzhus i København", 1997 (samkiel en Musik og Forskning Bd.21, 1996, 274)
* la sama „Jazz og jazzfolk“, Aschehoug Dansk Forlag, Kopenhagen 1948, 1960
* la sama „ Jazzen i blodet - udvalgte artikler 1951-2000“ (eseoj, eld. Christian Braad Thomsen), Gyldendal 2001
* la sama “Duke Ellington: The Composer” in: Annual Review of Jazz Studies, Bd. 5, 1991, S. 37-64 (kaj danlingva en Musik og Forskning vol. 11, 1986, S.77-90).

## Eksteraj ligiloj 
* Arĥivaĵoj kolektitaj de Wiedemann, Reĝa Biblioteko, Kopenhago
* Nekrologo en la Duke Ellington Music Society

Kategorio:Verkistoj pri ĵazo
Kategorio:Danaj verkistoj
Mijako

La urbo **Miyako** — japane 宮古市 (prononco Mijako-ŝi, laŭ transliterigo Hepburn *Miyako-shi*) — apartenas al la gubernio Ivate de Japanio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi troveblas marborde en la oriento de la gubernio, en la regiono Tōhoku (japane 東北地方, Tōhoku-ĉihō) kaj en la nordoriento de la insulo Honŝuo. La teritorio havas komunan limon kun .

La 11-an de marto 2011 ĝi post la tertremo de Sendajo en 2011 estis trafita de 7,3 metrojn alta cunamo, kiu detruis 4500 domojn, mortigis pli ol 400 kaj malaperigis pli ol 350 urbanojn. La 23-an de junio 2011 matene en la nord-orienta parto de Japanio je 06:50 loka horo okazis du pliaj tertremoj fortaj je 6,7 gradoj laŭ la skalo de Richter. Ilia epicentro troviĝis en la pacifika oceano 50 kilometrojn for de la urbo.

eta|maldekstra|marborda impreso en la urba areo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Japanio
Kategorio:Municipoj de Japanio
Kategorio:Urboj de Gubernio Ivate
Peter Niklas Wilson

**Peter Niklas Wilson** (* 30-an de majo 1957; † 26-an de oktobro 2003) estis germana ĵaz-kontrabasisto, muziksciencisto kaj -ĵurnalisto. Wilson studis muzikon ĉe la universitatoj je Göttingen kaj Hamburgo kaj instruis partatempe kiel profesoro pri ĵazhistorio ĉe la muzikaltlernejo je Hamburgo kaj kiel libera instruisto ĉe la muzikscienca instituto. Kontrabasiste li laboris i.a. kun Fred Frith, Marion Brown, Gene Coleman, Vinko Globokar, Barry Guy, Peter Kowald, Evan Parker, Keith Rowe, Derek Bailey, Anthony Braxton, Malcolm Goldstein, David Malazonia, John Tchicai kaj Daniel Ott kaj aŭdeblas kiel gastmuzikisto sur pli ol kvindek diskoj.

## Verkoj 
* *Hear and Now. Gedanken zur improvisierten Musik*, Wolke Verlag, Hofheim 1999, ISBN 978-3-923997-88-6
* *Reduktion - zur Aktualität einer musikalischen Strategie*, Schott Verlag, Mainz 2003
* Peter N. Wilson (Hrsg.), *Jazz-Klassiker*, 2 Bde., Reclam Verlag, Ditzingen 2005, ISBN 978-3150300305 (98 Portraits)
* mit Ulfert Goeman *Charlie Parker*, Oreos Verlag, Waakirchen 1988
* *Ornette Coleman* Oreos Verlag 1989 (anglalingva ĉe Berkeley Hills Books 1999)
* *Anthony Braxton*, Oreos Verlag 1993
* *Sonny Rollins*, Oreos Verlag 1991 (englisch Berkeley Hills Books 2001)
* *Spirits Rejoice! - Albert Ayler und seine Botschaft*, Wolke Verlag, Hofheim 1996
* *Miles Davis*, Oreos Verlag 2001

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Jazzinstitut Darmstadt kun listo de publikaĵoj
* Plua nekrologo kun foto kaj ligoj eksteren

Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Verkistoj pri ĵazo
Kategorio:Germanaj ĵazaj basinstrumentistoj
Sesano

eta|Mapo de Sesano ( signita blue, supre dekstre )
**Sesano**, estas rivero kiu fluas tra centra Vjetnamujo kaj nordorienta Kamboĝo. Ĝi estas ĉefa alfluanto de la Mekongo. Mallonga porcio de la rivero estas parto de la internacia limo inter Kamboĝo kaj Vjetnamujo.
eta|maldekstra|Sesano

## Vidu ankaŭ 
* Centra-hindoĉinaj sekaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Situo en Guglaj Mapoj

Kategorio:Riveroj en Kamboĝo
Kategorio:Riveroj en Vjetnamio
Candid Records

**Candid Records** estas diskeldonejo pri ĵazo, kiun Archie Bleye fondis en 1960 je Novjorko. Kiel produktisto de la firmao laboris ĵazkritikistoj kaj luktanto por civitanaj rajtoj Nat Hentoff. Ĝi eldonis i. a. Charles Mingus („Mingus“ 1960, „Charles Mingus presents Charles Mingus“), Abbey Lincoln kaj Max Roach (kun la programeca „We Insist! Freedom Now Suite“) kaj Eric Dolphy. La eldonejo ekzistis nur ĝis 1961 (kantisto Andy Williams tamen republikigis kelkajn sonregistraĵojn per sia eldonejo Barnaby), ĝin tamen revivigis en 1988 la angla produktisto Alan Bates (fondinto de Black Lion Records). Bates noveldonis la tutan katalogon, same kiel kelkajn, antaŭe ne publikigitajn sonregistraĵojn. Candid eldonis en Anglujo i.a. la kantistojn Jamie Cullum, Clare Teal kaj Stacey Kent, el kiuj Cullum (kies unua disko aperis ĉe Candid) tamen je evoluanta sukceso iris al Verve Records kaj Clare Teal al Sony.

## Eksteraj ligiloj 
* Aktuala reta sinprezentaĵo de la eldonejo
* Diskografio de la eldonejo

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Ljudmila Georgijevna Karaĉkina

**Ljudmila Georgijevna KARAĈKINA** (ruse Людмила Георгиевна Карачкина, ukraine Людмила Георгіївна Карачкіна) naskita en 1948, estas ukraina soveta astronomino.
Ŝi estas konata de Minor Planet Center sub la nomo "*Karachkina L. G.*".

Ŝi laboras en la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio, elde kie ŝi malkovris multenombrajn asteroidojn, el kiuj estas la amora asteroido 5324 Lyapunov kaj la troja asteroido 3063 Makaono.

Ŝia unua malkovraĵo, 2892 Filipenko, estis nomita en honoro de la kirurgio *Aleksandr Grigorieviĉ Filipenko*, kiu savis la vivon de ŝia edzo.

Ŝi havas du filinojn: Maŝa kaj Renata.

La asteroido 8019 Karachkina estis nomita en ŝia honoro.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina

Kategorio:Ukrainaj astronomoj
Kategorio:Sovetiaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Poloma

eta|maldekstra|250px|Preĝejo en Poloma
**Poloma** (hungare *Polony* [polonj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Poloma situas en valo, laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas je 32 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1330 en formo *"Polom"*. En 1427 27 familioj pagis impostojn. En 1600 oni komputis tie 28 loĝdomojn. En 1787 338 vilaĝanoj loĝis en 58 domoj, en 1828 529 vilaĝanoj en 69 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Polony 464 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Poloma 946 homoj, (942 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1851 klasikismiĝis, en 1899 kaj en 1924 renoviĝis, en 1992 pligrandiĝis, interna skulptaĵo farita en 1520 estas videbla en Bratislavo, en Nacia Galerio
* klasikisma laŭvoja kapelo omaĝe al Neĝa Dipatrino de 1892

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Letovice

:*Eble vi serĉas: Letonice.*

[thumb|Virino en popolkostumo el [Hanakio]]
**Letovice** estas urbo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Blansko. Vivas ĉi tie  ().

## Geografio 
Krom rivero Svitava fluas tra urbo ankaŭ rivero Křetínka.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Kastelo en Letovice - vidu paĝaron www.zamekletovice.cz
* Kastela parko en Letovice
* Skanseno Isarno - www.isarno.com

## Partoj de urbo 
Letovice havas 17 partojn. Tio estas:
* Babolky
* Dolní Smržov
* Chlum
* Jasinov
* Kladoruby
* Klevetov
* Kněževísko
* Kochov
* Lhota
* Meziříčko
* Novičí
* Podolí
* Slatinka
* Třebětín
* Zábludov
* Zboněk

## Famuloj 
En Letovice mortis slovaka-hungara ĉefepiskopo György Szelepcsényi.

## Esperanto 
En Letovice naskiĝis:
* esperantisto Dalibor Chalupa
* aŭstrohungara ministro Gusztáv Kálnoky.

## Transporto 
Tra Letovice kondukas grava fervoja linio numero 260 de Brno al Česká Třebová.

## Referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Blansko
Kategorio:Urboj en distrikto Blansko
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Kategorio:Setlejoj en Boskovica sulko
2766 Leeuwenhoek

'*2766 *Leeuwenhoek''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandanon Antoni van Leeuwenhoek, pioniron de la mikroskopa observado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Zdeňka Vávrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Ratvaj

eta|maldekstra|250ra|Ratvaj
eta|maldekstra|250ra|Preĝejo en Ratvaj
**Ratvaj** (ankaŭ hungare) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ratvaj situas laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas je 15 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1374 en formo *"Rathway"*. En 1427 18 familioj pagis impostojn. En 1787 130 vilaĝanoj loĝis en 17 domoj, en 1828 156 vilaĝanoj en 20 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ratvaj 95 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ratvaj 141 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Kámen

Nomo **Kamen** aŭ **Kámen** povas esti:

## Setlejo en Ĉeĥio 
* Bílý Kámen – municipo en distrikto Jihlava
* Kámen (distrikto Děčín) – municipo en distrikto Děčín
* Kámen (distrikto Havlíčkův Brod) – municipo en distrikto Havlíčkův Brod
* Kámen (distrikto Pelhřimov) – municipo en distrikto Pelhřimov
* Bílý Kámen, blanka "Kamen", parto de municipo Podhořany u Ronova en distrikto Chrudim
* Kámen  – parto de urbo Kraslice en distrikto Sokolov
* Kámen (Křenice) – parto de municipo Křenice en distrikto Klatovy
* Ostrý Kámen – parto de municipo Karle en distrikto Svitavy
* Suchý Kámen – parto de municipo Chudenín en distrikto Klatovy

## Burgo 
* Kámen (burgo) -- burgo en municipo Kámen en distrikto Pelhřimov

## Setlejo en Germanujo 
* Kamen

## Cetere 
* 70936 Kámen -- asteroido
Anticipo

**Anticipo** estas la ago 
# fari, plenumi, preni ion antaŭ la konvena, deviga aŭ kutima tempo; 
# diri, fidi ion antaŭ ĝia fariĝo; aŭ
# antaŭpagi sumon antaŭ la antaŭvidita dato.

Aparte en multaj literaturaj verkoj, kinaj kaj televidaj filmoj, anticipo (ekzemple de estonta horora evento) estas grava stila elemento.

Kategorio:Psikologio
Ražňany

eta|maldekstra|250ra|Preĝejo en Ražňany
**Ražňany** [raĵnjani], (hungare *Nyársardó* [njArŝardO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis **Naršany**.

## Situo 
Ražňany situas inter montoj, laŭ flankovojoj. Sabinov troviĝas 2 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1248 en formo *"Ardounyars"*. Apartaj vilaĝoj "Nyárs" kaj "Ardó" kune havis 32 familiojn, kiuj pagis impostojn en 1427. En 1787 561 vilaĝanoj loĝis en 85 domoj, en 1828 724 vilaĝanoj en 98 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta), precipe la ĉerizo estis laŭdata. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyársardó 747 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ražňany 1434 homoj, (1385 slovakoj, 41 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Demetrio de 1510, en 1540 pligrandiĝis, en 1778 kaj 1908 renoviĝis
* kastelo el la 17-a jarcento
* malfrubaroka etaĝa konstruaĵo por agrikulturado de 1840

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Trilero

**Trilero** (angle *thriller* [] de la anglalingva verbo *thrill*, „nerve eksciti“) estas ĝenro de literaturo, komputilaj ludoj, kinaj kaj televidaj filmoj, kiu uzas suspenson, tension kaj psikan eksciton kiel ĉefaj stilaj elementoj. Ĉefa kategorio ene de la ĝenro nomiĝas "psikologia trilero". Post la atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy, filmoj kaj romanoj de la subĝenro "politika trilero" kaj "paranoida trilero" populariĝis. Elstaraj ekzemploj de filmoj ĉi-ĝenraj estas la filmoj de Alfred Hitchcock.

## Priskribo 
Filmoj kaj romanoj de la ĝenro forte stimulas la emocion de la spektanto respektive leganto, per granda kvanto da anticipo de en la filmo/romano baldaŭ okazonta horora evento, necerteco, angoro, suspenso, ekscitiĝo, psikologia tensio kaj sento kvazaŭ en koŝmaro. Krome ene de la fikcia rakonto ofte miksiĝas scenoj, kiuj estu realaj, kaj scenoj, kiun rolulo sonĝas aŭ (en aŭ timo aŭ psika malsano) imagas, kaj ofte miksiĝas tre mallongaj filmeroj, parte ripetitaj aŭ iom variigitaj, kiel en maltrankvila sonĝo, tiel ke al la spektanto aŭ leganto malfacilas ne iritiĝi kaj konfuziĝi. Komuna elemento en ĉiuj verkaĵoj de la ĝenro estas, ke de la spektanto/leganto longan tempon estas kaŝataj iuj informoj gravaj por kompreno de la rakonto, kvankam ĉiu subĝenro havas siajn proprajn karakterizaĵojn kaj metodojn fari tiel.

Komunaj agoj en krimaj trileroj estas murdoj, preno de ostaĝoj, venĝaj krimaj agoj kaj rabaj atakoj. Komunaj elementoj en psikologiaj trileroj estas hororiga "ludo" per rolulo, persekuto de persono kaj parte pelo en mortigajn kaptilojn kaj la psike malsana motivigo de iuj roluloj, ofte obsedataj de sia tasko.

## Filmoj 
Ekzemplaj filmoj de la ĝenro estas
* Le Cri du hibou (filmo)
* Les Diaboliques (filmo)
* Les Fantômes du chapelier (filmo)
* Que la bête meure (filmo)
* Psycho (1960-a filmo)
* Wild at Heart

## Aŭtoroj 
* John Grisham
* Ken Follett


Kategorio:Literaturo
Kategorio:Kino
Kategorio:Televido
Graflando Fear Manach

La **graflando Fear Manach** aŭ **graflando Fermanagh** (el irlanda *Fear Manach*, signife homojn de Manach) estas unu el la ses kantonoj kiuj formas la teritorion de Nord-Irlando, situa en la nordo de la insulo de Irlando. Ĝi estas la ununura kantono en Nord-Irlando kiu ne limas kun la Lough Neagh.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Enniskillen estas la kantona ĉefurbo.

Fermanagh situas ĉefe en la baseno de la Rivero Erne. La kantono estas proksimume je 120&nbsp;km el Belfast kaj je 160&nbsp;km el Dublino.

Kategorio:Geografio de Nord-Irlando
Durligno

[250px|dekstra|eta|[Eŭropa fago|Fago estas populara durligno de moderklimataj zonoj.]]
**Durligno**, **durecligno**, **dura ligno** aŭ **malmola ligno** estas ligno el angiospermaj arboj (pli precize dirate neunukotiledonaj angiospermaj arboj). La termino povas esti uzata por tiuj arboj mem: tiuj estas kutime larĝafoliaj; en moderklimataj kaj borealaj latitudoj ili estas ĉefe deciduaj, sed en tropikoj kaj subtropikoj ĉefe ĉiamverdaj.

Durligno kontrastas kun mola ligno (kiu venas el koniferoj). Durligno estas ne nepre pli malmola ol la mola ligno. En ambaŭ grupoj estas enorma variado en vera lignodureco, kun gamo en denseco ĉe duraj lignoj komplete inklude tiujn de molaj lignoj; kelkaj duraj lignoj (ekz. balzo) estas pli molaj ol multaj duraj lignoj, dum taksuso estas ekzemplo de dura ligno. La plej dura durligno estas multe pli dura ol ĉiu ajn mola. estas ĉirkaŭ centfoje tiom da multaj dirlignoj ol molaj lignoj.

La termino "durligno" ne estu konfuzata kun la durameno de la kerno de la trunko (kio estas kaj ĉe durlignoj kaj ĉe molaj lignoj).

## Bibliografio 
* Schweingruber, F.H. (1990) *Anatomie europäischer Hölzer—Anatomy of European woods.* Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landscaft, Birmensdorf (Hrsg,). Haupt, Bern und Stuttgart.
* Timonen, Tuuli (2002). *Introduction to Microscopic Wood Identification*. Finnish Museum of Natural History, University of Helsinki.
* Wilson, K., kaj D.J.B. White (1986). *The Anatomy of Wood: Its Diversity and variability.* Stobart & Son Ltd, London.

## Vidu ankaŭ 
* Kebraĉo

Kategorio:Ligno
2772 Dugan

'*2772 *Dugan''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Raymond Smith Dugan (1878–1940).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Orogenezo

[eta|400ra|dekstra|Skema reprezento de kolizio de kontinentoj, plattektona situacio kiu povas konduki al montariĝo. [Tektona plato estas parto de la litosfero (2), de kiu la terkrusto (1) estas parto. La maldekstra plato ŝoviĝas sub la dekstran kaj konsistis el oceana krusto (4) kaj kontinenta krusto (1), antaŭ ol la unua pro subdukcio subŝoviĝis en la astenosferon (3). Post tio ekestis kontinenta kolizio, dum kiu la krusto dikiĝis kaj la montaro (5) ekestis. Je (6) formiĝas plataĵo.]]

**Orogenezo** aŭ **montariĝo**, estas rezulto de platotektonismo, moviĝo de platoj unu apud la alia, unu sur la alia kaj unu for de la alia. Dum tiuj ĉi moviĝoj foje ekestas montaro, kvankam tio ĉi estas plejofte nur la kaŭzo de moviĝoj kiuj kunpremas.

## Nomo 
Orogenezo devenas el la grekaj vortoj ὄρος (*oros* = monto) kaj γένεσις ('*genesis* = naskiĝo). La vorto estas neoficiala.

## Notoj  
## Vidu ankaŭ 
* Montarmasivo
* Platotektoniko
* Terstrukturo
* Tektona levo

Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Montaroj
Kategorio:Geologio
2771 Polzunov

'*2771 *Polzunov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 26-an de septembro 1978 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan inventiston Ivan Ivanoviĉ Polzunov (cirile *Иван Иванович Ползунов'', 1728–1766).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
2774 Tenojoki

'*2774 *Tenojoki''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finnlanda-norvega rivero Tenojoki, fama fiŝkaptloko de salmoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Mario Draghi

**Mario DRAGHI** (naskiĝis la  en Romo) estas itala ekonomikisto.

Jama prezidanto de la itala centra banko, li iĝis prezidanto de Eŭropa Centra Banko la , kiel posteulo de Jean-Claude Trichet. Tiukadre la du unuaj serioj de Eŭro-bankbiletoj estis subskribitaj de Mario Draghi. Ekde la 13-a de februaro 2021 ĝis la  li estis ĉefministro.

Kategorio:Italaj bankistoj
Kategorio:Italaj ekonomikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Italio
2775 Odishaw

'*2775 *Odishaw''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan terfizikiston Hugh Odishaw (1916–1984).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1953
2776 Bajkalo

**2776 Bajkalo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 25-an de septembro 1976 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la lago Bajkalo de orienta siberio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Bajkalo
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Lester Young with the Oscar Peterson Trio

[eta|dekstra|190px|Lester Young, prezentado en la novjorka [Ĵazklubejoj de la 52-a Street|Famous Door, proks. septembron de 1946. Foto de William P. Gottlieb.]]

**Lester Young with the Oscar Peterson Trio** (#1 & 2) estas ĵaza muzikalbumo de Lester Young, registrata la 28-an de novembro 1952 en Novjorko kaj komence publikata fare de Norgran Records kiel du 25-cm-diametraj sondiskoj. La registraĵoj de ĉi tiu kunsido aperis finfine kompleta en 1997 sur la lumdisko *The President Plays with the Oscar Peterson Trio*. Prilaborita lumdisko-versio aperis en 2005 ĉe Verve Records sub la originala titolo.
eta|maldekstra|Pianist Oscar Peterson en 1977 en Munkeno

## Personaro 
En la studio je Novjorko Norman Granz produktis la sonregistraĵojn kun jena personaro:
* tenorsaksofono, kantado (13): Lester Young
* piano: Oscar Peterson
* gitaro: Barney Kessel
* baso: Ray Brown
* frapinstrumentaro: J. C. Heard
Barney Kessel|eta|165px

## La titoloj 
* Norgran Records (MGN 5, MGN 6, MGN 1054 (LPs), Verve 521 451-2 (CD)
# Ad Lib Blues (Young) - 5:50
# I Can't Get Started (Vernon Duke/Ira Gershwin)- 3:39
# Just You, Just Me (Jesse Greer/Raymond Klages)- 7:37
# Almost Like Being in Love (Frederick Loewe/Alan Jay Lerner) - 3:31
# Tea For Two (Vincent Youmans/Irving Caesar) - 7:42
# There Will Never Be Another You (Mack Gordon/Harry Warren)- 3:25
# (Back Home Again In) Indiana (James Hanley/Baillard McDonald)- 7:01
# On the Sunny Side of the Street (Dorothy Fields/Jimmy McHugh) 3:24
# Star Dust - (Hoagy Carmichael/Mitchell Parish) - 3:32
# I'm Confessin' (Daugherty/Reynolds/Neiburg) - 3:39
# I Can't Give You Anything But Love (McHugh/Fields) - 3:19
# These Foolish Things (Harry Link/ Jack Strachey/ Holt Marvell) - 3:24
# (It Takes) Two to Tango (Al Hoffman/ Dick Manning) 6:04
# I Can't Get Started (False Start) 0:52

Kategorio:Ĵazo
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1952
Andratx

**Andratx** [andrAĉ] estas komunumo kaj vilaĝo sur insulo Majorko, la plej okcidenta el ties komunumoj. Kun areo de 81,5 km² kaj 11.682 loĝantoj (en 2010) ĝi havas loĝdenson de 143/km².

La komunumo konsistas el jenaj kvin setlejoj (parenteze la loĝantar-nombro en la setlejo kaj kun la ĉirkaŭaĵo):
* Andratx (6444 / 6929)
* Es Camp de Mar (197 / 231)
* Port d’Andratx (2548 / 3033)
* Sant Elm (341 / 369)
* S’Arracó (521 / 786)
Kiel montras la listo, preskaŭ ĉiuj komunumanoj vivas en la sideja setlejo aŭ en ties marborda havenejo ''Port d'Andratx'' (= haveno de Andratx). Pro la agrabla klimato, la marhaveno kaj la turisma infrastrukturo tie estas ne nur multaj turistoj, sed ankaŭ konstante loĝantaj alilandanoj (29,6 % aŭ 3.081 en 2006).

La provinca vojo Ma-1 ligas la setlejon Andratx sud-okcidenten al Port d'Andratx kaj orienten al la ĉefurbo Palma. Ĝi estas parte kvarkoridora.

Super la setlejo Andratx situas impona defend-kirko, la preĝejo de St-a Maria.

Al la komunumo apartenas la insulo Sa Dragonera, 4 km longa, kiu estas la plej okcidenta (administra) parto de Majorko.

Dosiero:Andratx, vido de sudo.jpg|Vido de sudo al la vilaĝo
Dosiero:Andratx.jpg|Elaera vido
Dosiero:Andraitx-villa-rafax.jpg|Strata vido
Dosiero:Andratx, església de Santa Maria.jpg|Preĝejo de S-ta Maria

Kategorio:Municipoj de Balearoj
2778 Tangŝano

**2778 Tangŝano** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina urbo Tangŝano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
2779 Mary

'*2779 *Mary'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Mary*" en omaĝo al *Maryanna Ruth Thomas*, edzino de la malkovrinto.

*Ne konfuzu kun 170 Maria, nek kun 12931 Mario.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
2773 Brooks

'*2773 *Brooks''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker sur fotaj platoj eksponitaj far de Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus en la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la brit-devenan usonan astronomon William Robert Brooks (1844–1921).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
William J. Kirkpatrick

**William James KIRKPATRICK** (27-a de februaro, 1838 – 20-a de septembro, 1921) estis usona komponisto, ĉefe konata pro siaj himnomuzikaj komponaĵoj. Li naskiĝis en Duncannon (Pensilvanio); la patro, Thomas Kirkpatrick, estis instruisto kaj muzikisto.

En 1854 William translokiĝis al Filadelfio por studi la muzikon kaj la ĉarpentistikon. Tie li studis voĉan muzikon sub profesoro T. Bishop. Kirkpatrick ludis interalie la violonĉelon, fajfilon, fluton, orgenon, kaj violonon. Li aliĝis al la eklezi-muzikaj societoj Harmonia Sacra kaj Societo Haydn, ekkonante tie multajn eminentajn komponistojn. En 1855 li fariĝis ĥorestro en metodista preĝejo. Ekde 1858, Kirkpatrick laboris kun A. S. Jenks, kiu helpis lin eldoni sian unuan himnokolekton, *Devotional Melodies*, en 1859. Per sia aktiveco en la societo Harmonia, li ekkonis d-ron Leopold Meignen, sub kiu li studis ĉefe la muzikan teorion kaj komponadon.

En 1861, Kirkpatrick edziĝis al sia unua edzino. Nelonge post la nupto, li aliĝis al la 91-a regimento de la Pensilvaniaj Volontuloj kiel flutetmajoro. En oktobro 1862 oni abolis tiun postenon. Li revenis Filadelfion kaj laboris kiel ĉarpentisto por vivteni la paron. Dum la postaj 11 jaroj, Kirkpatrick elektiĝis ĉeforgenisto de Metodisma-episkopisma kirko Ebenezer, studis la tub-orgenon, daŭrigis voĉlecionojn, kaj komencis eldonadi multajn himnojn. Ankaŭ tiuperiode li ekkonis John R. Sweeney. Ili baldaŭ fariĝis muzikkarieraj partneroj. La morto de la edzino en 1878 instigis lin forlasi ĉarpentadon kaj dediĉi sin tute al muziko kaj komponado. Inter 1880 kaj 1897, Sweeney kaj Kirkpatrick eldonis 49 gravajn librojn. Ankaŭ tiuperiode Kirkpatrick ricevis la mastradon pri la tuta muzika programo ĉe la Metodisma-episkopisma kirko Grace. En 1893 li denove edziĝis, kaj fariĝis mondvojaĝanto kun sia edzino. Tra la jaroj li eldonis preskaŭ 100 gravajn verkojn, kaj multajn ĉiujarajn verkojn kiel ekzemple paskaj, kristnaskaj kaj porinfanaj antemoj.

William J. Kirkpatrick mortis la 20-an de septembro, 1921, en Germantown (Pensilvanio). Lia tombo estas en Filadelfio.

Kategorio:Usonaj himnoverkistoj
Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Usonaj flutistoj
Kategorio:Usonaj orgenistoj
Kategorio:Usonaj violonĉelistoj
Kategorio:Usonaj violonistoj
William Martin (naturalisto)

**William MARTIN** (naskiĝis en 1767 en Mansfield, mortis la  en Macclesfield) estis angla naturalisto kaj paleontologo kiu proponis ke scienco uzu fosiliojn kiel ateston por subteni la studadon de natura historio. Martin publikigis la unuajn kolorajn bildojn de fosilioj kaj la unuan sciencan studon pri fosilioj en la angla.

## Biografio 
Martin naskiĝis en Mansfield en 1767. Lia patro laboris kiel ŝtrumpisto, sed li foriris por fariĝi aktoro en Irlando sub pseŭdonimo de *Joseph Booth*. Lia patro estis ankaŭ inventisto kaj portretisto kiu mortis en Londono en 1797. La forlasita patrino de Martin, naskiĝnome Mallatratt, estis ankaŭ aktorino.
eta|maldekstra|Erismolithus – unu el la koloraj gravuraĵoj el lia publikaĵo de 1809 *Petrificata derbiensia*

Ankoraŭ infano, li aperis sur scenejo, ambaŭ kiel kvin-jaraĝa dancisto, kaj poste recitante. Estis aranĝite ke Martin lernu desegnadon de James Bolton en Halifax. De 1782 ĝis 1785 li estis kun la teatra trupo de Derbyshire kiam li renkontis White Watson kun kiu li estis kunlaboronta en laboro pri fosilioj de Derbyshire.
[eta|dekstra|Alia ilustraĵo de Martin – "Kornforma koralo". Tiuj ĉi estis la unuaj koloraj ilustraĵoj de britaj fosilioj. sed la partnereco ne bone funkciis kun Watson pretendanta ke li ne ricevis sufiĉan krediton. Martin poste publikigis laboron de Watson pri fosilioj uzante nur sian propran nomon kaj sen doni krediton al Watson. Martin havis ses infanojn kun sia "malfeliĉa, sed interesa" edzino

Martin estis dungita kiel instruisto de skribado, komence laboranta en Burton-on-Trent en 1798, poste en [Buxton. Fine, en 1805, li translokiĝis al Macclesfield, kie li instruis ĉe "Macclesfield Grammar School".

Martin ankaŭ publikigis *Outlines of an Attempt to establish a Knowledge of Extraneous Fossils on Scientific Principles* en 1809. Martin estis publikiginta la unuan sciencan studon pri fosilioj kaj paleontologio en la angla,

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby

Kategorio:Anglaj paleontologoj
Kategorio:Anglaj natursciencistoj
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby