open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fine! Nun mi komprenas la radion!

***Fine! Nun mi komprenas la radion!*** estas amuza kaj populara enkonduko en la radioteknikon. La libron verkis originale en Esperanto Eŭgeno Aisberg. Ĝi ampleksas 140 paĝojn, enhavas 245 bildojn kaj desegnojn de H. Guilhac kaj aperis en 1934. 

La libro konsistas el 16 "babiladoj", el kiuj 8 aperis jam en *Internacia Radio-Revuo.* La verko estis eldonita en lingvoj bulgara, ĉeĥa, estona, franca (11 eldonoj), germana (11 eldonoj), greka, hungara, itala, latva, nederlanda, rumana, rusa kaj slovena, entute 13 lingvoj. El la Esperanta eldono oni tradukas ĝin ankaŭ en polan, anglan kaj svedan lingvojn.

## Vidu ankaŭ 
*Fakverko:Radiofonio
*Ĝermolisto de fakverkoj

## Eksteraj ligiloj 
*  *Fine mi komprenas la radion* - la tuta libro en la dosierformo HTML.
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
*Katalogo de Libraro Ludovika
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Elektra inĝenierarto
Kategorio:Radio
Kategorio:Scienca literaturo
Kategorio:Sciencaj libroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1934
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Pierre Flageul

**Pierre FLAGEUL** [flaĵöl] (naskiĝis la  en Maumusson apud Nantes) estis franca esperantisto, oficisto en la nacia monfabrikejo kaj, flanke, profesoro de stenografio.

Li tre interesiĝis pri stenografio, gvidis kursojn, fondis societojn, kunlaboris al multaj stenografiaj gazetoj, adaptis la sistemon Duployé al la skribo Braille kaj poste al Esperanto. Li gvidis kursojn Esperantajn en Paris kaj la ĉirkaŭo, faris konstantan propagandon en la stenografiaj medioj per multaj artikoloj, per paroladoj, kursoj, proponoj favoraj al Esperanto en francaj kaj internaciaj kongresoj. Li verkis, skribis kaj presis mem multajn lernolibrojn kaj propagandilojn; li eldonis gazeton *Fluganta Skribilo.* Komence de la 1930-aj jaroj estis fondita societo "Stenografa Instituto Tutmonda" (STT), kiu celas disvastigon de la Stenografio Duployé-Flageul. Li estis kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.
## Verkoj
***Esperanta Stenografo laŭ la sistemo Duploye**. 4-a eld.Eld. Eld. Fluganta Skribilo, Issy-les-Moulineaux, 1924.
***Methode de Stenographie Esperantiste et de stenographie française**. 2-a ed. Eld. Fluganta Skribilo, Issy-les-Moulineaux, 1924. 28 paĝoj. — 16.5 x 22 cm. 
***Poezioj de L. L. Zamenhof, skribitaj en Esperanta-stenografio Duploye-Flageul**. Eld. de Esperanto-Stenografio, Issy-les-Moullineux, 1930? 16 pg.
***Doktoro Pierre Corret. Esperantisto kaj Stenografisto. ** Eld. *Stenografa Instituto Tutmonda*, Issy-les-Moulineaux, 1938(?), 24 pĝ

### Recenzoj
Pri *Methode de Stenographie Esperantiste et de stenographie française*

----
Pri *Doktoro Pierre Corret.*

----
Pri *Esperanta Stenografo laŭ la sistemo Duploye*. 

F
Flageul, Pierre
94

En la jaro **94** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
La romia senatejo *Curia Julia* en la Roma Forumo, konstruita sub Julio Cezaro en 44 post du antaŭaj konstruaĵoj, sed forbruligita en la granda incendio de Romo en 64 sub Nerono estis restarigita sub Domiciano

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Curia Julia.jpg|
92

En la jaro **92** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* probabla naskiĝo de Aniceto, estonta papo

## Mortoj 

11-St.Anicetus.jpg|
91

En la jaro **91** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Plinio la pli juna elektiĝis pleba tribuno en Romio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Pline le Jeune, Caius Plinius Caecilius Secundus (61-114) CIPB1135 (cropped).jpg|
90

En la jaro **90** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ekesto de fortikaĵo Saalburg  nordokcidente de la nuna urbo Frankfurto ĉe Majno

## Naskiĝoj 
* Ptolemeo

## Mortoj 

Saalburg Main Gate (Porta Praetoria).jpg|
PSM V78 D326 Ptolemy.png|
89

La jaro **89** post Kristo estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde. En tiu jaro okazis, interalie:
## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
88

En la jaro **88** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klemento la 1-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Kleto

StClement1.jpg|
CCletus.jpg|
Flandra Esperantisto

***Flandra Esperantisto*** estis flandra Esperanto-revuo fondita en 1929; formato 27x18 cm. Redaktis kaj administris ĝin Jan Van Schoor.

La unua numero de *Flandra Esperantisto* estis tiu de julio 1929. Ĝi havis kiel subtitolon "Organo de la Flandra Esperanto-Movado". La celoj de la revuo estis konigi al eksterlandaj Esperanto-parolantoj la flandran kulturon, propagandi la uzon de Esperanto en Flandrujo, batali kontraŭ la milito kaj kunlabori kun esperantistoj de malgrandaj subpremataj popoloj. Ĝia devizo estis "Libera Flandrujo en paca mondo". Krom la ĉefo-redaktoro Jan van Schoor al la unuaj numeroj kunlaboris Adriaan Kloek, Leopold Van der Poel (sub pseŭdonimoj Pol Vaerèns kaj Pol Varens, Hector Vermuyten kaj Martha Vervloet.

Ekde la kvara jarkolekto (julio 1932) ĝi estas la oficiala organo de Flandra Ligo Esperantista. 

La unuaj jarkolektoj konsistis precipe el literaturaj kontribuoj i.a. de Juul Karnas kaj Jan Van Schoor, el raportoj de la lokaj Esperanto-grupoj de Flandrio kaj el raportoj de Esperanto-organizaĵoj el aliaj lingve kaj kulture subpremataj teritorioj kiel Katalunio kaj Ukrainio. Ne mankis multaj polemikaj artikoloj kontraŭ Belga Ligo Esperantista, kiu varbis pri Esperanto nur inter la "franclingva elito" kaj kontraŭ UEA, kiu en Universalaj Kongresoj ne ebligas al flandroj, katalunoj, ukrainoj kaj aliaj "senŝtataj" nacioj saluti la kongresanojn. La revuo ankaŭ subtenis la esperantiston Andreo Cseh, kiu ne rajtis partopreni en la Universala Kongreso de Krakovo ĉar "La Ĉe-instituto tro malhelpas al la Esperanto-movado".

Ekde decembro 1932 Gerard Debrouwere transprenas de Jan Van Schoor la administradon de la revuo. Fine de 1933 Jan Van Schoor forlasis la movadon pro personaj kialoj, kaj do ankaŭ la postenon de redaktoro de *Flandra Esperantisto*. Provizore venis redakcia sekretario en la persono de Henri (Rik) van Durme kaj ekde oktobro 1934 transprenis la redaktadon Juul Karnas, ĝis lia morto en februaro 1935, post kiam provizore transprenis la laboron A. Lodema el Antverpeno. Postaj redaktoroj estis Constant Schroeyers (ekde nov. 1935), Achiel Pittoors (ekde feb. 1937), S. Broodcoorens (ekde junio 1939), Frans van Dooren kaj A. de Troeyer (ekde julio 1939).

Ekde 1939 kune kun *Flandra Esperantisto* aperis la revueto *Flandra Studanto*.
 
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Reta skanaĵo de la speciala numero (septembro 1954) pri la Universala Kongreso en Harlemo, de la bulteno *Flandra Esperantisto* (ok paĝoj, en Esperanto)
* 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Belgaj gazetoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Andreo Fiŝer

**Andreo FIŜER** (naskiĝis en 1855 en Orjol, mortis la 27-an de majo 1930 en Leningrad) estis rusa esperantisto.

Andreo Fiŝer laboris kiel kuracisto en Orel kaj Tiflis kaj fine kiel ĉefkuracisto en akuŝista instituto en Leningrad.

Li lernis Esperanton en 1892 kaj de tiam senlace laboris por ĝi. Li kunfondis kaj prezidis multajn jarojn la Kaŭkazan Esperanto-Societon. Li partoprenis multajn UK-jn kaj eble verkis la unuan verkon pri la historio de Esperanto.
## Originalaj verkoj
***Historieto de Esperanto**. (Premiita ĉe la literatura konkurso de la VII Universala Kongreso de Esperanto en Antwerpen 1911). Eld. la aŭtoro, Tiflis, 1912.

## Tradukoj en libroformo 
* Ivan Turgenev: *Kanto de triumfanta amo*. Paris: Librairie de l'Esperanto, 1908.

* Ivan Turgenev: *Anjo* (= Esperanta Biblioteko de Kaŭkazaj Esperantistoj 12). Tiflis: Progreso, 1910.
* Ivan Turgenev: *Fantomoj* (= Esperanta Biblioteko "Danubo" 1). Bucureşti: Editura Esperanto, 1912.
* Avedis Aĥaronjan: *La patrinoj,* rakonto (= Esperanta biblioteko "Danubo" 3). Bukareŝto: Editura Esperanto, [proksimume 1910].
* Nikolaj Gogol: *Portreto.* Paris: Presa Esperantista Societo, 1911.
* Aleksandr Puŝkin: *Tri Noveloj* (= Internacia Mondliteraturo 10). Leipzig: Hirt, 1923.
* Aleksandr Puŝkin: *La Pafo* (Leipzig: Hirt, 1913)

Li kompilis *Esperantan legolibron por lernantoj* (Tiflis: Progreso, 1910 kaj 1913), *Historieton de Esperanto* (Tiflis: Presejo Esperanto, 1911, 48 paĝoj) kaj lernolibron por armenoj. Kunlaboris je *La Bela Mondo, Universo, Danubo, Literaturo, Juna Esperantisto, La Ondo de Esperanto.*

## Bildaro 

Dosiero:1911 OvS 01 Andreo Fisher.jpeg
Dosiero:1911 OvS 02 Andreo Fisher.jpeg|Subskribo, 1911
karikatura bildkarto el ĉ. 1913
Robert-Fisxer.jpg|
Dosiero:1911 Portreto - rakonto 1.jpg
Dosiero:1911 Portreto - rakonto 2.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Historiistoj de Esperanto
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Floretoj

***Floretoj : porinfanaj rakontoj***, trad. de la Vendreda Klubo en Winschoten. 1931, 64 p.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Floretoj* en *Enciklopedio de Esperanto*/F
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Rakontoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1931
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Otto Flatauer

**Otto FLATAUER** [FLAtaŭer] (naskiĝis en 1880; mortis pro gripo la ) estis germana esperantisto, direktoro kaj posedanto de du privataj komercaj lernejoj en Berlin.

Li enkondukis Esperanton kiel laŭplanan fakon en siajn lernejojn.

Li verkis artikolojn, kaj provis krei mondoteatron per Esperanto. Depost sept. Ekde 1924 li publikigis preskaŭ ĉiusemajne Esperantajn poemojn krom multaj lerte verkitaj artikoloj en ĵurnalo „Berliner Tageblatt“ kaj ankaŭ multe helpis la eldonejon R. Mosse je ĝia okupo pri Esperanto.

## Eksteraj aferoj 
* Vikifontaro
* instalo de Esperanto-lernejo en Berlino/Dirksenstraße 23, inter 1924-1931

Flatauer, Otto

Flatauer, Otto
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Isaac Flower

**Isaac Flower** (flaŭer) estas angla vestaĵ-tranĉisto kaj esperantisto, kiu naskiĝis la 31-an de marto 1901 en Londono. Li estis esperantisto kaj SAT-ano de 1923. Flower funkciis kiel sekretario de la laboristo Esperanto-klubo en Londono inter la jaroj 1923 kaj 1929, kaj kiel sekretario de Brita Laborista Esperanto-Asocio (BLEA) ĝis 1929. Poste li  loĝis en Göteborg (Svedio), Haarlem (Nederlando) kaj Mecklenburg (Germana Regno), laborinte ankaŭ por Esperanto. Reveninte al Londono li gvidis kursojn kaj en 1932 fariĝis sekretario de la brita SAT-organizo. Artikoloj en *Sennaciulo*. Lia ekzakta mortodato ne konatas.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
Fluganta Skribilo

**Fluganta Skribilo** estis gazeteto pri esperantlingva stenografio laŭ la Duployé-sistemo. La periodaĵo aperis ekde la jaro 1913 kaj estis trimonata. Multjara redaktoro estis Pierre Flageul en Issy-les-Moulineaux apud Parizo. En la jaro 1914 en la germana urbo Oberursel (apud Frankfurto ĉe Majno), „Fluganta Skribilo“ organizis sian unuan internacian konkurson de Esperanta Stenografio. En 1933 estis fondita societo "Stenografa Instituto Tutmonda" (STT), kiu celis disvastigon de la Stenografio Duployé-Flageul, kaj uzis la periodaĵon „Fluganta Skribilo“ kiel sia organo. 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Stenografio
Kategorio:Esperanto-movado en Francio
John Carl Flugel

**John Carl FLUGEL**, alinome **Flügel**, (naskiĝis la  en Liverpool; mortis la ), filo de Mary Flugel, estis angla psikologo, profesoro en Londona Universitato. Li verkis pri psikologiaj temoj kaj prelegis ĉe Somera Universitato de 17-a Universala Kongreso de Esperanto en Ĝenevo 1925.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Britaj psikologoj
Fokso-Nukso

**Fokso-Nukso** estas instrua kaj averta rakonto de Ignat Herrmann, tradukita de moraviaj Esperanto-Pioniroj. 1932. 65 p 

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la esperantigita ĉeĥlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Folioj de la Vivo

**Folioj de la Vivo**. De Santiago Rusiñol i Prats, el la kataluna tradukis Alfons Sabadell. 1909, 104 p.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1909
Kategorio:Verkoj el la esperantigita katalunlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Fonografo

eta|250ra|Fonografo
**Fonografo** estas akustika-mekanika registrilo (gramofono). La nocio signifas parolmaŝinon de Thomas Alva Edison, eltrovitan en 1877 kaj nomitan fonografo.

## Funkciado 
Fonografo konsistas el cilindro, kovrita per staniolfolio. Antaŭ la cilindro staras funelo, kies fino estas fermita per maldika membrano kaj je kiu estas alfiksita pinglo.

La latunan (flav-kupran) cilindron (C) portas la akso A–A', en kies duono A' estas entranĉita ŝraŭbkanelo, al kiu servas la aksa lagro kiel ŝraŭbingo. Sur la supra surfaco de la cilindro estas ŝraŭboforma kanelo kun sama helico kiel A'. La cilindro estas kovrita per staniolfolio kaj la aparato pretas akcepti la signojn.

eta|maldekstra|signodona aparato de la fonografo

Aŭtune de 1929, Edison devis ĉesigi – pro la tutmonda ekonomia krizo – la produktadon de sonportantoj; tiel finiĝis la erao de la fonografoj. Specialaj vaks-cilindraj aparatoj kun suriga funkcio restis surmerkate en Usono ĝis la 1950-aj jaroj kiel diktiloj por la burolaboroj.

## Bildaro 

Dosiero:EdisonPhonograph.jpg|
Dosiero:PhonographPatentEdison1880.jpg|
Dosiero:Gr igla 01 ubt.jpeg|

## Vidu ankaŭ 
* Edisono
* Internacia Federacio de la Fonografia Industrio

## Eksteraj ligiloj 
* http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu16.htm *Unuetaĝa Usono*
* http://www.grammophon.ch
* http://www.cylinder.de
* http://cylinders.library.ucsb.edu/index.php
* http://www.ushistory.net/toc/phono.html 

Kategorio:Muzika teknologio
Rudolf Foltánek

**Rudolf FOLTÁNEK** estis viena librovendisto en la unua duono de la 20-a jarcento, kiu parton de sia stokejo disponigis al Esperanto. Li kunlaboris kun la granda eldonejo Ferdinand Hirt und Sohn el Leipzig kaj servis kiel ĉefa deponisto de iliaj publikaĵoj por Aŭstrio kaj Hungario, kio estis grava helpo por la tiutempa Esperanto-movado. Lia librovendejo, fondita en aprilo 1923, situis en la centra 1-a distrikto de Vieno, je la adreso *Herrengasse 2-4*. Post kiam Aŭstrio estis integrigita al Nazia Germanio en marto 1938, la librovendejo en 1942 oficiale registriĝis kiel distribuisto de ĵurnaloj ĉe la librovendeja gildo *Börsenverein des Deutschen Buchhandels* en Frankfurto ĉe Majno.

## Referencoj 
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio
Kategorio:Librovendistoj
Bartomeu Font Cantallops

**Bartomeu FONT CANTALLOPS** [bartoméŭ font kantaljóps] (naskiĝis la  en Llucmajor, Majorko, mortodato nekonata) estis kataluna esperantisto kaj katolika pastro. Li starigis la vilaĝon Son Ferriol ene de la municipo Palma de Majorko, kie centra strato nomiĝas Esperanto, kaj fondis la grupon Esperanto-Klubo Palma de Majorko (1907).

## Fonto 
* Margais, Xavier. *El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938)*. Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p. 256-258]

## Referencoj 
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Palma
Jeanne Flourens

**Jeanne FLOURENS** , ankaŭ konata kiel **Roksano** (naskiĝis la  en Vias, apud Montpellier, mortis la  en Marsejlo) estis franca esperantistino kaj komercistino.

Flourens esperantistiĝis en 1903, kaj ne ĉesis propagandi ĝis la morto. Ŝi fondis grupon en Béziers, gvidis kursojn, varbis la estrojn de la lokaj gazetoj, en kiujn ŝi enpresigis regulajn artikolojn por Esperanto. En 1922 ŝi translokiĝis al  *Marseille*, kie ŝi daŭrigis la laboron kaj direktis Esperanto-Hejmon. Sed precipe kiel verkistino ŝi estas konata; ŝi skribis sennombrajn propagandajn artikolojn, kaj ankaŭ multajn aliajn ĉiuspecajn en E-aj gazetoj, inkluzive Tra La Mondo kaj L' Espérantiste. Ŝiaj artikoloj temas precipe pri literaturaĵoj, tradukoj kaj la modo.

Flourens estis membro de la Lingva Komitato de 1910.

## Verkoj
Flourens verkis kaj publikigis aparte: 
**Duonsurda*, komedieto, 1907. 
**La Fianĉiniĝo de Sovaĝulineto*; komedio, 1909. 
**La Senlaca Sinofero*, 1911 (Unua premio en la Konkurso de Belga Esperantisto, Antverpeno okaze de la UK 1911).  
**La Morgaŭa Virino* 1912.  Eltiraĵo el la memorskriboj de Tolstoj 1911.
**Geedziĝopeto*: triakta komedio, 1913

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Verkoj de kaj pri Jeanne Flourens en la Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
For la Neŭtralismon!

***For la Neŭtralismon!***  estis devizo de plejmulto el la klasbatalaj Esperantistoj, laŭ kiu ili ne partoprenas en la neŭtrala Esperanto-movado kiel UEA. Samtitole presiĝis broŝuro de Eŭgeno Lanti (1922, 16 paĝoj), aperinta en pluraj eldonoj kaj en diversaj lingvoj. 

Tiu broŝuro rapide disvendiĝis kaj post elĉerpiĝo de la unua eldono de februaro 1922 okazis aliaj reeldonoj:
* aŭguste 1925 (ĉe SAT)
* aprile 1928 (ĉe SAT) 
* en kompilaĵo titolita *El Verkoj de E. Lanti* kaj laste reeldonita en 1991 (ĉe SAT-Broŝurservo)

## Enhavo 
La verketo estas kunigo de tri artikoloj verkitaj sub la pseŭdonimo "Sennaciulo" kaj publikigitaj sinsekve en la revuo *Esperantista Laboristo* :

# For la Neŭtralismon! (n° 3)
# Por-esperanta organizado (n° 4-5)
# Per-esperanta organizado (n° 6)

Tie li detale pritraktis la organizan demandon kaj konkludis
# ke Esperanto por laboristoj ne estas celo, sed rimedo,
# ke tial la laboristaj esperantistoj devas organizi sin tute memstare,
# ke necesas ne nur propagandi, sed ankaŭ uzi, apliki la lingvon,
# ke la laboristaj esperantistoj ne devas organizi sin en speco de Internacio kuniganta la naciajn asociojn (LEA-ojn), sed ke ili devas interligiĝi unu kun la aliaj senpere en mondorganizo sennacieca.

Ĉi tiuj ideoj renversis multajn el la ĝistiamaj perceptoj pri la tutmonda organizado, tamen iom post iom ilin akceptis la plej aktivaj kaj plej klarvidaj laboristaj esperantistoj. La asocio Liberiga Stelo gajnis membrojn en multaj landoj kaj la kreskanta influo de *Esperantista Laboristo*, kiu depost oktobro 1920 estis ĝia oficiala organo, plifortigis ĝian pozicion. En 1921 SAT estis fondita de la aktivuloj el la Liberiga Stelo kaj "For la Neŭtralismon!" aperis sekve al tio kiel klariga teksto al la freŝe aliĝintaj membroj pri la gvidlinio de la ĵus fondita asocio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *For la Neŭtralismon!*, retlibro de SAT-EFK (2007)
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Sennacieca Asocio Tutmonda
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1925
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1928
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1991
Kategorio:Eldonaĵoj de SAT-Broŝurservo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Formortinta Delsuno

***Formortinta Delsuno***   (nederlanda : *Van Zon-zaliger. Door hem zelf*) estas rakonto de René Vermandere, tradukita el la nederlanda de Oscar Van Schoor, publikigita en 1910 ĉe Centra Esperantista Belga Oficejo en Antverpeno. Ĝi ampleksas 119 paĝojn kaj 18 bildojn.

## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Originala, nederlandlingva teksto de *Van Zon-zaliger. Door hem zelf*.
* Katalogo de  Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Kategorio:Rakontoj
Delsuno
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Ilonka Fiedler

**FIEDLER Ilonka** (fidler), hungarino, oficistino de keramikfabriko. Naskiĝis en Pécs. Paroladoj kaj kursoj. Artikoloj precipe en Katolika Mondo, Espero Katolika kaj Katolika Vivo. Plej persista propagandisto en Pécs. (V. H. Heroldo, 1930. N-o 6.)

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortojaro nekonata
Framasonoj

**Framasonoj**. Komuneco de libere pensantaj homoj, kunigataj en loĝioj. La deveno estas de mezepokaj gildoj de la masonistoj. La konstruado estas komprenata laŭ morala senco. Konstitucio 1721 verkita de Anderson. Pro politikaj kaj religiaj konsideroj ofte atakataj." (UEA-1928) Jam dum la 1-a UK 1905 oni fondis Universalan Framasonan Ligon kaj ankaŭ dum aliaj UK-I la framasonoj aranĝis fakkunvenojn, ekz. dum la 7-a UK kun helpo de la lokaj loĝioj. En 1907 svisaj framasonoj (Bern) decidis larĝe uzi E-n por int. rilatoj, tiucele estis eldonita en E broŝuro kaj dissendita tra la tuta mondo, sed mankas informoj pri la efektiva uzado.
Franca Esperantisto

***Franca Esperantisto***, dum iuj epokoj france *Revue française d’espéranto*, estas la organo de pluraj Esperanto-organizoj en Francio. Ĝi aperis en pluraj serioj. 

## Unua serio (1908-1912)
Kiam en Junio 1908 Louis de Beaufront, prezidanto de ''Société pour la propagation de l'Espéranto* (SFPE) transiris al Ido, tiu societo trapasis gravan krizon. La plejmulto de la francaj Esperantistoj tamen deklaris sin por Esperanto kaj intertraktis por anstataŭi la societon per "Fédération de France" kaj la gazeton *L'Espérantiste* per *Franca Esperantisto*. En decembro 1908 jam aperis la 1-a numero. Ĝi ĉesis en dec. 1912. Ĉefo-redaktoro antaŭ la milito estis Félicien Menu de Ménil.

## Dua serio (1920-1921)
*Franca Esperantisto* reaperis post la unua mondmilito de apr. 1920 ĝis dec. l921. IV-VIII+16-24 p. 25x19. Ĉefo-redaktoro post la milito estis Théophile Cart. *Franca Esperantisto* tiuepoke estis precipe propaganda gazeto kaj enhavis nur malampleksan literaturan parton. 

## Tria serio (1933-1940)
*Franca Esperantisto* reaperis en 1933. (Paul Tarnow en *Enciklopedio de Esperanto*, 1934).

## Kvara serio (1945-1958)
## Kvina serio (1959-1979)
Tiuepoke la precipa titolo estis la franca *Revue française d’espéranto*, la kromtitolo *Franca Esperantisto*.

## Sesa serio (1980-2000)
## Vidu ankaŭ
* Esperanto-movado en Francio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Franca Esperantisto, kompleta 1908-1921
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* Kelkaj artikoloj  el Franca Esperantisto en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "FrancE" en la kampo "Fonto")
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo (1908-1958) de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo (1959- ) de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Specialaj literaturaj numeroj de *Franca Esperantisto* en katalogo "Erfgoedbib" (*LibraryThing'')

Kategorio:Francaj gazetoj
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Kategorio:Esperanto-movado en Francio
Karl Franz

**Karl FRANZ** (franc) estis aŭstro-germana, ŝparkasa ĉefoficisto en Wels. Li estis longjara UEA-deligito kaj bona parolanto de Esperanto. Li organiziĝis multajn kursojn.

Franz, Karl
Fremdvortoj en Esperanto

***Fremdvortoj en Esperanto***  estas libro de Paul Neergaard, unuafoje eldonita en 1932, kun 60 paĝoj. Kvankam la lingvo multe evoluis de tiu tempo, la libro estas ofte konsultata eĉ nuntempe.

La titoloj de la ĉapitroj estas : la naturo kaj la fonto de la fremdvortoj, starigo de principoj aplikeblaj je elekto de Esperantaj formoj de fremdvortoj, ktp. Ĝi estis siatempe rekomendata de ISAE.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* *Fremdvortoj en Esperanto*  (eLibrejo)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Karl von Frenckell

eta|dekstra|Karikatura bildkarto (el ĉ. 1912)
**Karl (Frans Robert) von FRENCKELL** [karl fon frenkel] (naskiĝis la  en Helsinko, mortis la  en Frankfurto ĉe Majno) estis finna esperantisto, sed loĝis en Germanio. Li estis konsulo de Finnlando, diplomita inĝeniero kaj bankestro.

Karl von Frenckell studis en la Teknika Universitato de Dresdeno. En 1904 aŭ 1905 la banko de Max Arnhold kaj esperantisto Georg Arnhold.

En "Germana Esperantisto" No 2, 1912 paĝo 45 li informas pri la avantaĝoj de Ĉekbanko Esperantista, fondita en Londono. La Bankhaus Gebr. Arnhold en Dresdeno akceptas monon de germanaj Esperantistoj kaj transdonas sen apartaj kromkostaj.

Karl von Frenckell estis dumviva membro de UEA. En 1908 li fariĝis estrarano de Saksa Esperanto-Instituto. De 1909 ĝis 1919 li estis prezidanto de la Esperanto-societo en Dresdeno. Dum jaroj li estis afergvidanta sekretario de Germana Esperanto-Asocio. Ambaŭ societojn li kondukis tre lerte kaj diplomate tra multaj krizoj. Li estis prezidanto de la 14-a Universala Kongreso de Esperanto 1922 en Helsinko. En 1911 kaj 1921 li aranĝis internaciajn antaŭkongresojn en Dresdeno. Li eldonis la gazeton *Dresdenaj Esperanto-Sciigoj* kaj verkis artikolojn.

En 1919 Karl von Frenckell fariĝis honora senatano de la Teknika Universitato de Dresdeno. Li estis sekretario kaj unu el la ĉefaj aktivuloj de Rotario-klubo en Dresdeno. Li propagandis Esperanton ankaŭ inter Rotarianoj.

Post la dua mondmilito Karl von Frenckell loĝis en Kronberg im Taunus.

## Verkoj 
Frenckell, [Karl] v. : Freimaurer und Esperanto. Bericht über ein von der Esperanto Framasona einberufenen Zusammenkunft von Frmrn. verschiedener Oriente in Dresden 1908, Dresdener Logenblatt, Vol. 39 1908-1909 p. 50-52

## Fontoj 
Honore al la 25-jara jubileo en Deutscher Esperantist 1933, paĝo 161 iomete biografie.

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Framasonoj
Roman Frenkel

**Roman FRENKEL** estis rusa esperantisto kaj direktoro de gimnazio en Enisejsk (Siberio). Li verkis originalan poemaron *Verdaj Fajreroj* (1-a eldono 1908, 2-a eldono 1992, 43 paĝoj), tradukis la rakonton *Maja Nokto* de Nikolaj Gogol (1912) kaj kompilis *Krestomation por Infanoj* (1911). Li kunlaboris je *Tra La Mondo*, *La Revuo*, *La Bela Mondo*, *Danubo* kaj *Juna Esperantisto*.
## Recenzoj
Pri *Verdaj Fajreroj*

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Rudolf Michael Frey

**Rudolf Michael FREY** (frej), aŭstriano, kalkulkonsilanto de la magistrato en Vieno. Naskiĝis la 1-an de februaro 1885 en Vieno mortis tie la 14-an de julio 1949.

Frey faris siajn gimnaziajn studojn kaj akiris la ateston pri sukcesplena abiturienta ekzameno. Kiel juna oficisto li unue venis en la servon de la Landa Registaro de Malsupra Aŭstrio kaj post kelka tempo li akceptis postenon kiel oficisto de la magistrato de la urbo Vieno kaj akiris la rangon de kalkulkonsilanto.

Konatiĝis kun Esperanto per L. Siedi pro tia Esperanta insigno dum febr. 1919.

Fondita de li: Tramvojista Esperanto-Unuiĝo de Vieno, 1922, Austria Esperantista Pacifista Societo, 1924, Esperanto-Organizo de la Ofichavantoj de Vieno, 1925.

En 1931 s-ano Frey pro malsano kaj por povi pli intense labori por la E- inovado petis esti pensiita por du iaroj, kion la magistrato konsentis. Sed tiu templimigita eksiĝo el la aktiva servo pli poste pro personara superstato estis ŝanĝata sen la volo de s-ano Frey en daŭran pension. Tiamaniere pro sia aktiva okupiĝo pri Esperanto li en relative junaj jaroj estis antaŭtempe pensiita kaj suferis daŭran financan malprofiton. Aliflanke s-ano Frey nun havis sufiĉe da tempo povi sin ĉiuforte dediĉi al la E-movado en Aŭstrio kaj eĉ en eksterlando.

Faris en 1931 (15 febr.-26 marto) propagandvojaĝajn lumbildon kaj filmon "por Aŭstrio" tra Svedlando, Norvegujo kaj Danlando kun subteno de oficialaj instancoj de Aŭstrujo kaj de la nordaj landoj kaj sekve de tio en Vieno multajn paroladojn per lumbildoj kaj filmoj pri la skandinavaj landoj kun speciala propaganda por Esperanto. Iniciatinto de la Esperanta Internacia Konferenco: Esperanto en la Lernejon kal la Praktikon, Vieno, majo 1934.

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Henriko Fridöri

**Henriko FRIDÖRI** (naskiĝtago nekonata, mortis la 12-an de aprilo 1928) estis svisa esperantisto de 1906 kaj membro de la Lingva Komitato. 

Fridöri laboris por Esperanto precipe inter instruistoj. Li estis prezidanto de la Esperanto-Societo Zuriko kaj ano de la ekzamena komitato. Li adaptis al Esperanto la instrumetodon de G. Egli, 1912 (Orcell Füssli) kaj kunlaboris je la periodaĵoj *Esperanto* (UEA) kaj *Svisa Espero*.

Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
Kategorio: Akademio de Esperanto
Friedrich Ellersiek GmbH

**Friedrich Ellersiek GmbH** (la mallongigo GmbH germane signifas kompanio kun limigita respondeco) estis Esperanto-eldonejo en Berlino.

Ĝi devenis de la plej malnova Esperanto-eldonejo en Germanio. En novembro 1903 fondiĝis la "Esperanto-Verlag Möller & Borel", kun propra presejo. Adreso estis *Prinzenstraße 95* en la kvartalo *Kreuzberg*, kie okazis ankaŭ la fondo de la Berlina Esperanto Grupo 1903, poste ekde 1909 *Lindenstr. 18-19, Berlin S.W.*, same en la kvartalo *Kreuzberg*. Posedantoj estis la fratoj Jean kaj Jules Borel (v.). La firmo eldonis la lernolibron de Borel, krome vortarojn de Christaller, Jürgensen kaj Zamenhof, diversajn aliajn verkojn kaj la kolekton Esperanta Biblioteko Internacia (EBI).

En februaro 1904 aperis ĉe la firmao la monata gazeto "Esperantistische Mitteilungen" (Esperantistaj Sciigoj), kiu poste estis alinomata Germana Esperantisto. En aprilo 1909 la firmao fondis propagandejon, nomatan "Deutsche Esperanto-Centrale" (Germana Esperanto-Centro), kiun gvidis D-ro Linse. Ĝi celis konigi Esperanton en Germanio per flugfolioj kaj propagandaj broŝuroj kiujn ĝi eldonis.

La plej konata estis la flugfolio "Die Esperanto-Sprache auf einem Blatte" (La lingvo Esperanto sur unu folio), kiu ankoraŭ nun ekzistas.

D-ron Linse anstataŭis Friedrich Ellersiek ekde la 1-a de novembro 1909. La tuta eldonejo aktive laboris, sed pro la daŭra malsano de Jean Borel kaj la necesa pligrandigo de la presejo, la entrepreno kunfandiĝis kun tiu de Friedrich Ader, ekzistinta de 1909 en Dresden. La nova firmao sub nomo Ader und Borel G. m. b. H. ekfunkciis la 1-an de aŭgusto 1912. En marto 1922 Friedrich Ader eksiĝis el la firmao, lin anstataŭis Friedrich Ellersiek, alligante la dume fonditan propran eldonejon. La nomo de la firmao ŝanĝiĝis al Ellersiek und Borel kun sidloko en Wilmsstr. 5, same en la kvartalo *Kreuzberg* de Berlino.

En tiu tempo apartenis jam al la eldonaĵoj de la firmo la Demandaro de Ladaveze, Dokumentoj de Möbusz, kaj la gazeto "Esperanto-Praktiko" aperanta de 1919. De 1927 sola posedanto estas Friedrich Ellersiek, adreso estis Berlin SW 61, Johanniterstraße 9, kaj la nomo de la firmo prenis la nunan formon.

En aprilo 1929 ankaŭ la firmao de Rudolf Mosse transdonis al Friedrich Ellersiek siajn Esperanto-eldonaĵojn. La tiel kunigitaj firmaoj ĝis la jaro 1934 eldonis 2.100 diversajn volumojn en la vendovaloro de ĉ. 200 svisaj frankoj.

Ekde la mezo de la 1920-aj jaroj la firmao aranĝis ankaŭ karavanojn, do komunajn vojaĝojn, al diversaj Esperanto-kongresoj.

## Libroserioj de la eldonejo
* Esperanta Biblioteko Internacia
* Esperanto-Libraro
* Nova Esperanto-Biblioteko

## Vidu ankaŭ 
* la vikipediajn kategoriojn Eldonaĵoj de Friedrich Ellersiek respektive Eldonaĵoj de Ellersiek & Borel.

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Esperanto en Berlino
For la batalilojn!

***For la batalilojn*** () estas germanlingva romano verkita de Bertha von Suttner, kiu unue aperis en 1889. El la germana esperantigis   ĝin Armand Caumont. Tiu 320-paĝa verko eldoniĝis en la jaro 1914 en Dresdeno ĉe Ader & Borel. 

Duan eldonon aperigis la eldonejo KAVA-PECH. Ĝi estas envicigita kiel n-ro 57 en la serion de Universala Esperanto-Asocio, Oriento-Okcidento. 

Du filmoj estis faritaj surbaze de la libro, unu en 1914 kaj la alia en 1952. 

## Enhavo 
La heroino Marta Althaus, aŭstra grafino, priskribas siajn angorojn, kiam en 1859 ŝia unua edzo, Grafo Arno Dotskij, juna husara oficiro, devis foriri militi en Italujon kaj estis tie mortigita per grenado. Kaj novaj angoroj aperis, kiam ankaŭ ŝia dua edzo, la barono Friedrich Tilling, devis militi unue kontraŭ danoj, poste kontraŭ prusoj en terura milito en 1866 apud Hradec Králové. Ŝi alveturis al la batalejo por serĉi lin kaj priskribas teruraĵojn, kiujn ŝi tie vidis. Dume li revenis hejmen nur negrave vundita, sed baldaŭ ekfuriozas epidemio de ĥolero, kiu mortigas plurajn ŝiajn parencojn kaj geservistojn. 

Ŝia patro, emerita generalo, ĉiam defendas la militojn kiel necesaĵon por la progreso de la homaro, same predikas pastroj. Lernejoj instruas al infanoj, ke morti por la imperiestro kaj patrujo estas la plej grava kaj bela devo de la homo. Ŝi kaj ŝia edzo aliĝas al pacifistoj. 

Frederick retiriĝas de la militistaro por apogi la pacagadojn de sia edzino. Dum la Francia-Prusia Milito li ne povas reveni hejmen kaj novole restas en Parizo, kaj Althaus vojaĝis por savi lin. Tamen ŝi malfruas kaj li estis pafmortigita de la Pariza Komunumo pro suspekto esti prusa spiono. Rudolph, la filo de Althaus de ŝia unua geedzeco, daŭrigas la vojon de sia patrino en pacisma agado.

## Akcepto 
Suttner verkis la libron post ŝi mem spertante la Rusa-turka milito (1877–1878) dum restado en Balkano, publikigante la libron en Dresdeno, la Germana Imperiestra Regno, ne nur por esprimi siajn pacistajn vidpunktojn sed ankaŭ por subteni sian familion. La recenzoj de la libro ne estis aparte pozitivaj. Lev Tolstoj resumis ĝin kiel "profundajn kredojn, sed sen talento." Tamen la libro havis grandegan sukceson. En la germana ĝi estis presita en 37 eldonoj antaŭ 1905, kaj tradukita en dek ses lingvojn.

## Recenzoj pri la  Esperanto-eldono 
## Bibliografio 
* en nekrologo por Berta von Suttner en *Pola Esperantisto*, 1914 p.&nbsp;84

## Eksteraj ligiloj 
* *For la Batalilojn* en *Enciklopedio de Esperanto*
* La libro ĉe KAVA-PECH
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1889
Kategorio:Pacismo
Kategorio:Serio Oriento-Okcidento
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Jenő Forster

**FORSTER Jenő**, hungaro, tajloro naskiĝis en 1853. Mortis 66-jara en Budapeŝto en la 14-a de oktobro 1919. Kasisto de HES dum multaj jaroj, ĉefdelegito de UEA en Budapeŝto. Tradukis la romaneton Fantomo en Lubló de Mikszáth. "Pro Esperanto li ofte ne zorgis pri sia propra tajlora negoco, kio kaŭzis multan ĉagrenon al lia familio" (Hungara Esperantisto, nov 1919.)

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Forster en *Hungara Esperantisto*, novembro 1919

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Tajloroj
Norman Wentworth Frost

**Norman Wentworth FROST** (naskiĝis la  en Cambridge) estis usona esperantisto, historiisto kaj geografiisto. Li estis filo de la fama usona pejzaĝa pentristo George Albert Frost.

Ekesperantistiĝis de 1905 kaj redaktisto de *Amerika Esperantisto* de 1918 ĝis 1922.

## Verkoj 
* *Tricent jaroj da historio Bostona.* Bromfield, 1921. 24 paĝoj.
* *Spoken Esperanto. By the direct method for beginners.* Praktika manlibro por instruistoj. Cambridge (Massachusetts): Norman W. Frost, 1923. 91 paĝoj.

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Karl Hjalmar Fröding

**Karl Hjalmar FRÖDING** (naskiĝis la  en Mullsjödal, mortis la  en New Auburn) estis sveda esperantisto, lignaĵisto kaj Esperanto-instruisto.

Karl Fröding lernis Esperanton en 1902 en Svedujo. Li organizis Esperanto-klubon en Rockford, Usono, en 1904, kaj gvidis diversajn kursojn. Li fondis Skandinavan Esperanto-Instituton, poste Amerikan Esperanto-Instituton. Li eldonis kaj redaktis *Skandinavan Esperantiston* (1916-17 kaj 1922-23) kaj *Sciencan Gazeton* (1932).

## Verkaĵoj 
* *An easy course in Esperanto for correspondance schools.* Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1931. 20 paĝoj.
* *Kort lärobok i Esperanto: åtta lektioner.* Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1934. 20 paĝoj.

## Tradukaĵoj 
* Jack London: *La forto de la fortaj.* Amsterdam 1914. 20 paĝoj. (*Serio da eldonaĵoj de Internacia Socia Revuo* 18.)
* G. W. Barnert: *De viandomanĝado al senvenena dolĉfrukta dieto.* Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1932. 15 paĝoj.
* Upton Sinclair: *Jimmie Higgins.* Paris: Sennacieca Asocio Tutmonda, 1934. 369 paĝoj.
* Jiddu Krishnamurti: *La problemoj de la vivo. Demandoj kaj respondoj.* Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1935. 16 paĝoj.
### Recenzoj
Pri *De viandomanĝado al senvenena dolĉfrukta dieto*

## Referencoj 
Fröding, Karl Hjalmar
F
Paul Fruictier

eta|maldekstra|Paul Fruictier kun Lidja Zamenhof en 1935
**Paul Fruictier** (naskiĝis la 4-an de januaro 1879 en Amiens, mortis en 1947) estis franca doktoro de medicino, ĉefredaktoro de du francaj medicinaj gazetoj kaj Esperanto-gramatikisto.

Esperanton Fruictier lernis en 1900; post ses semajnoj li renkontiĝis en Parizo kun sveda kuracisto, d-ro S. E. Krikortz, kaj povis interparoli kun li kaj gvidi lin en la Universala Ekspozicio.

Fruictier estis komitatano de la SFPE. Kiam li malfermis kursojn, inter liaj lernantoj estis interalie Théophile Cart kaj Georges Warnier. Dum multaj jaroj li partoprenis en la klopodoj de la fondintoj de la Pariza Esperanto-grupo - kvankam la vorto "grupo" estas maltroigo: antaŭ la Unua Mondmilito Parizo estis kvazaŭ la centro de la Esperantista agado, kie agadis Carlo Bourlet, Théophile Cart, Hippolyte Sebert kaj aliaj, aperis la Revuo kaj Lingvo internacia kaj funkciis la Centra Oficejo. Ekde 1905 li membris en la Lingva Komitato.

En 1902 li fariĝis ĉefredaktoro de *Lingvo Internacia,* kiun presigis Paŭlo Lengyel en Szekszárd (Hungario). Kun tiu ĉi li en 1905 fondis la Presan Esperantistan Societon en Parizo. Krome li en 1904 fondis kaj ĝis 1906 redaktis la *Internacian Sciencan Revuon.* En 1906 li aperigis kelkajn numerojn de *Internacia Medicina Revuo,* redaktita en Esperanto kaj en diversaj naciaj lingvoj, por disvastigi Esperanton inter kuracistoj; sed tiu entrepreno estis antaŭtempa, kaj la gazeto baldaŭ malaperis. Poste li vojaĝis, precipe en Oriento.

Fruictier verkis multajn artikolojn en Esperanto; la plimulto aperis en *Lingvo Internacia*, subskribitaj per kaŝnomoj, ekzemple *O. Wood* aŭ *P. Aliamet.*

## Verkoj 
* *Esperanta sintakso* (1903), unua provo de plena gramatiko en Esperanto.
* *Esperanta sintakso, laŭ verkoj de Sro Dro Zamenhof kaj aliaj aŭtoroj* (reeldono de *Esperanta Sintakso*) (1907)
* *La Esperanta Vortfarado laŭ Fundamento* (1913)
* *Kompleta Gramatiko kaj Vortfarado de Esperanto* (1930)
### Recenzoj
Pri *Esperanta sintakso*

## Tradukoj 
* Henry Dunant: *Rememoroj pri Solferino* (tradukis A. Vaillant kaj Paul Fruictier)

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta sintakso ĉe Projekto Gutenberg

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Theodor Fuchs

**Theodor FUCHS** [fuĥs] (naskiĝis la  en Prešov, Slovakio; mortis la  en Steinach am Brenner, Aŭstrio) estis aŭstra esperantisto, geologo kaj paleontologo.

Fuchs laboris en la Naturhistoria Muzeo (Vieno) kaj dum ties komencaj tempoj grave kontribuis al ĝia geologia-paleontologia fako. Li esploris terciarajn sedimentojn en la Mediteraneo kaj la Viena baseno. Krome li instruis en la Universitato de Vieno kaj estis membro de Akademio por Sciencoj en Vieno. 

Li faris paroladojn pri Esperanto kaj aperigis kelkajn broŝurojn. Li tradukis fragmenton de la verko *Das Antlitz der Erde* de sia kolego Eduard Suess al Esperanto *(La vizaĝo de la Tero)* kaj la faman poemon *La vojo* al la germana.

Liaj postlasaĵoj troviĝas en la Arkivo pri Scienca Historio de la Naturhistoria Muzeo.

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Aŭstraj geologoj
Kategorio:Aŭstraj paleontologoj
Kategorio:Paleontologoj
Josef Friedrich

eta|maldekstra|250px|Sesdekjara Josef Friedrich kun sia filino Janinka

**Josef FRIEDRICH** (fridriĥ) (naskiĝis la 13-an de januaro 1890 en Kroměříž - mortis la 17-an de decembro 1968 en Brno) estis ĉeĥa esperantisto, fervoja konsilisto en Košice (Kassa), komitatano kaj prezidanto de ĈAE, honora prezidanto de Esperantista klubo de Brno.

Esperantisto ekde 1906, do depost sia 16-a jaro. En 1907 li forveturis al Francio kiel legionano. 
Li kunfondis Esperanto-Societon en Olomouc 1911, estis unu el la fondintoj de Moraviaj Esperanto-Pioniroj, kiam li kun Jaroslav Mastný eldonis glumarkojn kun tekstoj el la verkaro de Komenio. Dum la unua mondmilito li vivis kiel militkaptito en Berezovka (orienta Siberio) kun Julio Baghy.

Depost 1919 gvidis la Esperanto-laboron en Košice (grupfondo en 1922) kaj en orienta Slovakujo, ĉar li fariĝis fervojista juristo en Košice. De tie li gvidis Esperanto-aranĝojn de tutŝtata signifo. Tie ankaŭ mortis lia edzino Emmy Friedrichová la 17-an de oktobro 1930.  En 1933 li ellaboris projekton de nova statuto de ĈAE laŭ postulo de la komitato, kies membro li estis kiel kasisto. Li organizis plurajn prelegvojaĝojn al fremdlandaj esperantistoj kaj gvidis karavanajn vizitojn al eksterlando. En 1934, 1935 kaj 1936 sub lia gvido fervojistoj vizitis Rumanujon kaj Nederlandon, po kelkaj dekoj da personoj. Li planis prepari ion similan ankaŭ por ne-fervojistoj kaj 
eĉ por neesperantistoj, sed post eldono de koncernaj prospektoj „Al nordo“ en 1938 venis milito.

En 1939 germanaj faŝistoj okupaciis Ĉeĥoslovakion kaj dividis ĝin je Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato kaj Karpata Rutenio. Ĉeĥoj vivantaj en Slovakio devis reveni en la protektoraton. Josef Friedrich transloĝiĝis al Brno kiel supera konsilisto de la ŝtata fervojo.  ĈAE devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio kaj el la komitato devis eksiĝi pluraj homoj. La 16-an de septembro 1939 la asocia kunveno elektis novan komitaton, Josef Friedrich akceptis la funkcion de prezidanto. En 1940 Gestapo ordonis likvidi la asocion.

Post la milito li plurfoje rakontis en la klubejo de Brno pri siaj eksterlandaj vojaĝoj kaj kontribuis tiel al la kluba programo ĝis 1965 per 25 prelegoj.

En 1950 li estis prezidanto de komitato, kiu organizis la tutŝtatan kongreson de ĉeĥoslovakaj esperantistoj en Brno.

## Fontoj
*Starto 1/1969, p.&nbsp;8 - nekrologo indikas mortodaton 17.12.1968
*Bulteno de EK Brno, 1/1969, p.&nbsp;3-4, nekrologo indikas mortodaton 17.12.1968, entombigo okazis 21.12.1968, do li ne povis morti 27.12.1968, kiel indikas aliaj fontoj
*Stanislav Kamarýt: Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, Praha 1983, p.&nbsp;240 indikas mortodaton 1968-12-27 (redaktis Jan Werner)
*Jaroslav Mařík: Kiu kiam?, Saarbrücken 1987, p.&nbsp;22 indikas mortodaton 1968-12-27
*Progreso 6/1930, p.&nbsp;68 (informo pri morto de lia edzino)

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Fuĵisaŭa Ĉikao

**FUĴISAŬA Ĉikao** (japane 藤沢親雄, en la Hepburn-transliterigo *Fujisawa Chikao*, laŭ okcidenta vortordo *Ĉikao Fuĵisaŭa* aŭ *Chikao Fujisawa*, naskiĝis la 18-an de septembro 1893 en Tokio, mortis la 23-an de julio 1962) estis japana esperantisto. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto li antaŭ 1934 estis membro de la Konstanta Sekretariejo de la Ligo de Nacioj en Ĝenevo kaj profesoro pri historio moderna de internacia politiko en la imperia Universitato de Kjuŝuo; krome li ankaŭ havis postenon en la privata universitato *Kokuŝikan* en la kvartalo Setagaja de Tokio. Kiam en 1934 publikiĝis la Enciklopedio de Esperanto, li laboris kiel publicisto kaj kiel sekretario de studejo de spirita kulturo en la nacia ministerio por edukado de Japanio. Li interalie laboris por plibonigi la kulturajn rilatojn inter Japanio kaj Ĉinio. Li fondis Japanan Esperanto-Instituton kun Ossaka Kenji kaj Erin Asai kaj grandan parton de sia vivo estis ties direktoro. Same multajn jarojn li estis membro de la Lingva Komitato, kaj elektiĝis honora membro de Hungarlanda Esperanto-Societo. Kun Edmond Privat li penis por ke la Ligo de Nacioj faru utilan rezolucion por Esperanto kaj sukcesis. Li ĉeestis la Universalajn Kongresojn de Esperanto en Hago (1920) kaj Prago (1921), kaj estis prezidanto de la Japanaj Esperanto-Kongresoj en Hukuoka en 1927 kaj Tokio en 1932. La Enciklopedio de Esperanto priskribas lin kiel flua Esperanto-oratoro kaj poligloto. Interalie li verkis la librojn "Japanujo kaj mondlingvo" en 1922 kaj "Pri historia evoluado de moderna Japanujo, kondukinta al la renovigo de imperiestra reĝimo en 1868" en 1926.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Elstaruloj pri edukado en Japanio
Fundamentoj de la Kvakerismo

***Fundamentoj de la Kvakerismo***  . De Stephen, el la angla trad. Butler. 1916, XV kaj 154 p. Historio kaj principoj de la Societo de Amikoj (v). Bona traduko.
## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/F en sia originala formo en la Interreto
* Legu la tutan libron ĉi tie
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Kvakerismo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Fundamentoj de Leninismo

***Fundamentoj de Leninismo***  estas 122-paĝa libro redaktita fare de Josif Stalin. Ĝi estas el la rusa lingvo tradukita de G. Stellih kaj eldonita en la jaro 1931 ĉe Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO) en Lepsiko. 

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Fundamentoj de Leninismo* en *Enciklopedio de Esperanto*
* Teksto en la hispana
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Komunismo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience