Gyöngyös

**Gyöngyös** [djondjoŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: perla. Tio estas, se rapida rojo ŝaŭmas. La urbo estas konata kiel pordo de Mátra.
eta|maldekstre|Gimnazio en Gyöngyös

## Situo 
Gyöngyös situas sur ebenaĵo (la apartenaĵoj sur montoj), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc. En la sama direkto M3 aŭtoŝoseo preteriras. Estas mallonga fervojo el Vámosgyörk, krome estas 2 etspuraj fervojoj al Mátrafüred kaj Lajosháza. Apartenas al la urbo Mátrafüred (montara feriejo), Mátraháza (iama malgranda vilaĝo kaj feriejo) kaj Kékestető (montopinto de Mátra).
eta|Muzeo en Gyöngyös
eta|Akvoturo en Gyöngyös

## Historio 
La hungaroj fondis vilaĝon apud fortikaĵo de avaroj. Ĝi urbiĝis en 1334. La turkoj ne faris senhoma la urbeton, poste dum liberecbatalo de Rákóczi la komunumo estis grava bazo de hungaroj. En 1682 la urbo estis departementejo, poste distriktejo de Heves. En 1917 granda incendio okazis.

La urbo estas centro de vinbera regiono. En la urbo funkcias du altlernejoj kaj 6 mezlernejoj.

## Vidindaĵoj 
### Sakralaj vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo de apostolo Bartolomeo (Gyöngyös)
* franciskana Preĝejo Vizito de Maria (Gyöngyös)
* katolika Kirko Sankta Johano kuirita en oleo (Gyöngyös) en iama vilaĝo Gyöngyöspüspöki
* katolika Preĝejo Elizabeto de Hungario (Gyöngyös)
* katolika Preĝejo Sankta Urbano (Gyöngyös)
* katolika Preĝejo Johano Baptisto (Gyöngyös) en Mátraháza
* neuzita Kalvaria preĝejo (Gyöngyös)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Nikolao (Gyöngyös)
* Kalvinana preĝejo (Gyöngyös)
* Luterana preĝdomo (Gyöngyös)

### Profanaj vidindaĵoj 
* Urbodomo de Gyöngyös
* kastelo de Orczy, nun muzeo de Mátra
* bestoĝardeno
* malnova akvoturo

## Servoj 
* Altlernejo Károly Róbert

## Famuloj 
* en Gyöngyös naskiĝis kaj mortis:
** operkantisto Vilma Tihanyi
** psikologo András Fejes
* en Gyöngyös naskiĝis:
** aktoroj Nándor Bihary, Ignác Farkas, Zita Gordon kaj Eszter Nagy-Kálózy
** ĉefepiskopo Pál Széchenyi
** drumisto Ferenc Debreczeni
** geografo Gyula Pápay
** komponistoj Róbert Gulya kaj László Zimay
** karikaturisto Balázs Balázs-Piri
** kostumisto Hajnal Tordai
** kuracisto Pál Bugát
** literaturhistoriisto Sándor Galamb
** ministro Gábor Fodor
** László Polgár (pedagogo)
** pentristoj Margit Gréczi kaj Alajos Sajósy
** poetoj József Zalár kaj Sándor Vachott
** politikisto Pál Almásy
** redaktoro Imre Vahot
** reĝisoro András Szurdi
* en Gyöngyöspüspöki naskiĝis statistikisto Alajos Kovács
* en Gyöngyös mortis:
** arkivisto Ernő Orosz
** brodisto Józsefné Szakács
** hidrologo Imre Dégen
** inĝeniero Gyula-Frigyes Born
** Mihály Szegedi (jezuito)
** konstrumajstro Karl Joseph Rabl
** matematikisto Béla Kerékjártó
** monaĥo Ferenc Vágó
* en Mátraháza mortis:
** László Kalmár (matematikisto)
** verkisto Cécile Tormay

## Famaj nomportantoj 
* István Gyöngyösi
* Ivett Gyöngyösi
* János Gyöngyösi
* Katalin Gyöngyössy
* Zoltán Gyöngyössy

## Ĝemelurboj 
*  Târgu Secuiesc, Rumanio
*  Pieksämäki, Suomio
*  Ringsted, Danio
*  Sanok, Pollando
*  Zeltweg, Aŭstrio
*  Ŝuŝo (urbo), Azerbajĝano

Vármegyeház - Gyöngyös - panoramio.jpg|Iama departementejo
Synagogue désaffectée de Gyöngyös.jpg|Sinagogo
Former Mátra Hotel. Listed -1776. - 2, Mátyás király street, Gyöngyös, Hungary.JPG|Iama hotelo

## Referencoj 
Gyongyos
Kategorio:Vinvilaĝoj