open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lupșa (Alba)

**Lupșa** [lupŝa] (hungare: **Nagylupsa**, germane: *Wolfsdorf*) estas komunumo en Rumanio oriente de Câmpeni, ĉe rivero Arieș. En 1910 ĝi havis 2964 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1358. Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1366. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). El ĝia teritorio disiĝis Valea Lupșii (Lupsapatak), kiu nun ree apartenas al la komunumo. Administre apartenas al ĝi: 23 vilaĝoj, interalie Geamăna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ruda (Ghelari)

**Ruda (Ghelari)** estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Brad. En 1910 ĝi havis 781 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 236. Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Ghelari.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Anna Zeitler Ráczné (Ruda, *10-a de aprilo 1920) lingvistino
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Gérardmer

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Vosges* (Vogezoj), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Dié-des-Vosges kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *géromois*.

[eta|300ra|maldekstra|Vido de Gérardmer kaj de ĝia [lago]]

## Geografio 
Gérardmer lokiĝas ĉe lago kiu havas la saman nomon (ĝi estas fama pro tiu-ĉi); la meza alteco estas 670 m. La plej alta loko estas la *Tête de Grouvelin* (Kapo de la Grouvelin) kiu kulminas je ĉ. 1 137 m.

La urbo havas multajn arbarojn, entute 3 721 ha , ĉefe piceajn, kverkajn, fagajn, abiajn.

Gérardmer estas ankaŭ fama pro la skio-aktivecoj.

## Ĝia nomo tra la tempo 
## Loĝantoj 
## Monumento 
eta|Kirko Sankta Bartelomeo
*Kirko de Sankta Bartolomeo konstruita per rozkolora grejso.

## Ĝemelurboj 
Gérardmer ĝemeliĝis kun jenaj urboj:
*
*
*

## Okazaĵoj 
* *Fantastic'Arts'' trilerfilma festivalo
* Festo de la flavaj narcisoj (teorie ĉiun jaron se eblas)

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 8 voĉoj (0,27 %) en 2004 kaj 10 (0,34 %) en 2009.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vosges
* Gérardmer (stacidomo)
* An American Werewolf in Paris (filmo), premiita en Gérardmer en 1998.


Kategorio:Komunumoj de Vosges
Kategorio:Vosges
Jucu de Sus

**Jucu de Sus** (hungare: **Felsőzsuk**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 522 loĝantojn (rumanoj). Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Post 1956 oni unuigis kun Jucu de Jos sub nomo Jucu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Hidrologio

eta|La akva cirklo|350x350ra
La **Hidrologio** (aŭ **akvoscienco**) (de la greka *hidros* "akvo" kaj *logos* "instruo") estas la scienco pri la akvo, ĝia spaca kaj tempa distribuo en la teratmosfero, sur la tersurfaco kaj sub ĝi, kaj la kun tio ligitaj biologiaj, kemiaj kaj fizikaj ecoj kaj efikoj de la akvo. Ĝi traktas pri la rilatoj kaj interefikoj de la diversaj aperformoj de la akvo, ĝia cirkulado, ĝia distribuo sur la tersurfaco kaj ties ŝanĝiĝoj per la influo de homo.

## Hidrologia artikolaro 
**Artikolaro**
* akva ciklo
* akvokolekta areo
* akvokvantoj
* hidraŭliko
* hidrografio
* hidrometrio
* ecoj de la akvo
** kemiaj ecoj
** fizikaj ecoj
* akvobilanco
** atmosfera precipitado
** vaporiĝo
** defluo
** tenado
** trosekeco
** hidromorfologio
* surteraj akvaĵoj
** rojoj
** riveroj
** lagoj
* subteraj akvaĵoj
** arteza puto
** grundakvejo
** grundakvo
* submaraj akvaĵoj
** maro
** oceano
** oceanografio
* trafluo
** akvonivelo
** hidrologia jaro
** inundo
** malinundo
* akvoprovizado
** trinkakvo
** uzakvo
** putkonstruado
** akvodistribua sistemo
* purkonservo de akvo
* poluakvo
** kanalaro
** akvopuriga instalaĵo

Kategorio:Geografio
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Ekologia disciplino
Jucu de Jos

**Jucu de Jos** [ĵuku de ĵos] (hungare: **Alsózsuk** [alŝo:ĵuk]) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 959 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 497. 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*). Oni unuigis ĝin post 1956 kun Jucu de Sus sub nomo Jucu. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Jenő Barát (27-a de septembro 1918 - ?): agrstatistikisto.
*József Döller (Alsózsuk, 1892 – Budapest, 1974): korbplektista popolartisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Sârbi (Fărcașa)

**Sârbi** - jen rumane, prononco , hungare **Oláhtótfalu**, germane **Wallachisch-Slawendorf** aŭ **Raitz** - estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 613 loĝantojn (rumanoj), en 1992 540. Ĝia unua mencio estas el 1424. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Fărcașa.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Cârța (Harghita)

**Cârța**  ( [*Csíkkarcfalva*]) estas komunumo en Rumanio sur la dekstra bordo de la rivero Olt en la Baseno de Superĉiko norde de Miercurea Ciuc. Administre apartenas al ĝi Ineu, kun kiuj ĝi tute kunkonstruiĝis.

## Loĝantaro 
En la jaro 1910 ĝi havis 1 245 loĝantojn, en la jaro 1992 estis 1 084 loĝantoj (99&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík*). Ĝia katolika fortikaĵpreĝejo estis konstruita en la 15-a jarcento en gotika stilo. En 1796 ĝia navo estis transkonstruita en barokan stilon. Dum somero 1907 Béla Bartók kolektis 22 popolmelodiojn en la komunumo.

## Renomaj personoj 
* Gyula Ádám (n. 28-a de novembro 1961): fotografisto.
* Levente Albert (n. 14-a de majo 1959): fotoraportisto.
* Margit Antal (n. 20-a de junio 1968) informadikistino, universitata instruistino.
* Ágoston Bartalis (18-a de novembro 1866 – Csíktaploca, 31-a de januaro 1935): publikadministracia fakulo, publicisto, lokhistoriisto.
* István Erőss (n. 20-a de aŭgusto 1964): grafikisto.
* Bonifác István Gidró, hungara monaĥo
* Tünde Fülöp (n. 1970): fizikistino, universitata profesorino en Svedujo
* Gyopár Kedves-Tamás (n. 6-a de junio 1974): ĵurnalistino
* Mária Kozma (n. 18-a de aŭgusto 1948): verkistino.
* Ödön Kozma (n. 8-a de februaro 1930): agronomo, ĵurnalisto, amatora pentristo
* Antal Lukács (1860–1910): eklezia verkisto.
* Arnold Macalik (n. 29-a de decembro 1972): arkitekto
* Sándor Pál-Antal (n. 26-a de septembro 1939): historiisto, arkivisto.
* Albert-László Barabási (n. 30-a de marto 1967): fizikisto, ano ekstera de la Hungara Scienca Akademio.
* Hunor Kelemen (n. 18-a de oktobro 1967): poeto, politikisto.
* Elemér Zágoni (24-a de septembro 1941): fakverkisto pri farmakologio

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Carta jud Harghita.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Poienița (Cârța)

**Poienița** [pojenica] (hungare: **Gainár**, germane: **Konradsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Făgăraș, sur la dekstra bordo de Olt. En 1910 ĝi havis 397 loĝantojn (rumanoj); en 1992 32. Ĝia unua skriba mencio estis en 1357. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Cârța.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Volal

**Volal** (hungare: **Karatnavolál**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Secuiesc. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1425 loĝantojn (hungaroj). 
## Historio
Ĝi formiĝis en 1899 fare de unuigo de du vilaĝoj. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). En 1917 oni aligis ĝin Turia.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj homoj
*Ilona Vén instruistino, dialektesploristino

*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Esperanta Finnlando

***Esperanta Finnlando*** estis organo de Esperanto-Asocio de Finnlando, kiu aperis inter 1918–1923, 1948–53, 1959–1987. Ekde 1989 ĝi aperas sub nomo *Esperantolehti*, sed uzas ankaŭ esperantlingvan nomon *Esperanta Finnlando*. Inter 1918 kaj 1923 la gazeton eldonis la granda libro- kaj gazet-eldona kompanio *Otava* (Sepstelaro). Pli frue (1907–1910, 1912–1914) aperis gazeto sub la nomo *Finna Esperantisto*.

## Historio 
La redaktoroj de *Esperanta Finnlando* estis:
* Vilho Setälä (1918–1923, 1946–1953 kaj 1959–1966), 
* Kaarlo Jokinen (–1961),
* Emil Stenholm (–1965),
* Simo Raumavirta (1961–1966),
* Harri Laine (1967–),
* Kirsti Marttinen (1967–),
* R. J. Milton (1967–),
* Pekka Virtanen,
* Tuomo Grundström.

En 1987 la Estraro de Esperanto-Asocio de Finnlando decidis nuligi la aperon de *Esperanta Finnlando* pro manko de redaktoro. Post tio kiel interna informilo funkciis *Cirkulero de EAF*.

## Eksteraj ligiloj 
* Jarkolektoj de Esperanta Finnlando en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Kelkaj artikoloj  *Esperanta Finnlando* en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-Asocio de Finnlando
Esperantolehti

**Esperantolehti** estas gazeto kaj organo de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF). La gazeto komencis ĝian aperon sub la nuna nomo en 1989. Pli frue aperis *Esperanta Finnlando*. La gazeto uzas ankaŭ esperantlingvan titolon *Esperanta Finnlando* kaj svedlingvan titolon *Esperantobladet*. Esperantolehti estas redaktata de redaktogrupo sub la respondeco de Juha Metsäkallas (la prezidanto de EAF).

## Enhavo 
Celante siajn membrojn, EAF proponas Finna-Esperantajn artikolojn, interalie raportojn aŭ anoncojn pri Esperanto-eventoj kaj -kunvenoj, ĉu de EAF ĉu de aliaj grupoj en Finnlando, kaj ankaŭ kulturajn artikolojn pri libroj kaj verkantoj.

Aperas ankaŭ artikoletoj pri forpasintoj, kaj kelkaj aparte menciindaj Gazetaraj Komunikoj de UEA.

## Eksaj redaktoroj 
* Jukka Pietiläinen
* Aimo Rantanen
* Anna Ritamäki
* Mikko Mäkitalo
* Robert Bogenschneider
* Tuomo Grundström

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-Asocio de Finnlando
Otavo (apartigilo)

;**Otavoj** (*Ottawa*) estas la nomo de nordamerika popolo, kiu donis sian nomon al
* **La Otavoj:** (sialingve, *Odaawa* aŭ *Aniŝinabe*; , ) estas indiĝena gento de Nordameriko.
* **Otavo:** (angle kaj ) estas la ĉefurbo de Kanado.
* **Otavio:** () estas administra regiono de Kebekio, sur la norda bordo de la rivero Otavo kaj do apud la landlimo de Ontario.
* **Otavo: ** estas rivero tra la loĝregiono de Otavoj en kebekia Kanado.

;Ne rilatas al la Otavo-popolo
* **Otava**, rivero en Ĉeĥio, situanta en Sudbohemia regiono. Ĝi estiĝas per kunfluo de riveretoj Vydra kaj Křemelná ĉe Čeňkova Pila  en la centra parto de la montaro Šumava,
* **Otava**, je plena nomo Eldona Akcia Societo Otava, unu el grandaj libroeldonaj kompanioj en Finnlando,
* **4405 Otava**, asteroido.
* **Otava**, unu el du loĝlokaj kernoj en la eksa Kampara komunumo de Mikkeli en Finnlando.
Woodstock (filmo)

***Woodstock*** (subtitolita "3 Days of Peace & Music" ~ 3 tagoj de paco kaj muziko) estas filmo farita en 1970 kies temo estas la Woodstock-festivalo okazinta en 1969. Ĝi estis farita de Michael Wadleigh kaj produktita de Martin Scorsese, kaj alia homoj. La oficiala filmo farita daŭras 225 minutojn. Ekzistas ankaŭ unu DVD-on farita de Jimi Hendrix pri sia koncerto en Woodstock.

## Artistoj per apero 
**) komenco kaj fino de la kanto (ne kompleta performo)*
***) ne estas en la originala versio*

## Vidu ankaŭ 
* Woodstock-festivalo
* Hipio

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Woodstock-festivalo
Sântandrei (Miercurea Nirajului)

**Sântandrei (Miercurea Nirajului)** [sıntandrej] (hungare: **Nyárádandrásfalva** njaradandraŝfalva) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 722 loĝantojn (hungaroj). En 1941 oni aligis ĝin al Miercurea Nirajului.

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1409. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Crosby, Stills, Nash & Young

**Crosby, Stills, Nash & Young** (CSNY) - en 1968, la unua jaro de ĝia ekzisto, nur **Crosby, Stills & Nash** - estas usona rokmuzika grupo. Komence ĝi konsistis el la membroj David Crosby (eksmembro de la grupo *Byrds*), Stephen Stills (eksmembro de la grupo *Buffalo Springfield*) kaj Graham Nash (eksmembro de la grupo *The Hollies*). La kanada kantisto Neil Young (same eksmembro de la grupo *Buffalo Springfield* iĝis membro post la unua disko de CSN, kaj la grupo de tiam havas la nunan nomon. La grupo estis partoprenento en la Festivalo de Woodstock. Ĝi estis grava grupo de 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. La junularo ŝatis ilin, ĉar ili estis en la sama movado de Hipioj, tiutempe tre populara protesta movado (ekzemple kontraŭ la vjetnama milito).

## Diskaro 
* *Crosby, Stills & Nash*, eldonejo Atlantic 1969, US #6 (dumtempe 6-a plej populara kanto en Usono)
* *Déjà Vu*, Atlantic 1970 *, US #1 (do dumtempe plej populara kanto en Usono)
* *Four Way Street*, Atlantic 1971 *, US #1
* *So Far*, Atlantic 1974 (kompilo) *, US #1
* *CSN*, Atlantic 1977, US #2
* *Replay*, Atlantic 1980 (kompilo; intertempe elĉerpita), US #122
* *Daylight Again*, Atlantic 1982, US #8
* *Allies*, Atlantic 1983 (intertempe elĉerpita), US #43
* *American Dream*, Atlantic 1988 *, US #16
* *Live It Up*, Atlantic 1990, US #57
* *CSN*, Atlantic 1991 (reeldono, kompilo), US #109
* *After The Storm*, Atlantic 1994, #98
* *Carry On*, WEA 1998 (kompilo)
* *Looking Forward, Reprise* 1999 *, #26
* *Greatest Hits*, Rhino 2005 (kompilo), #24
* *Déjà Vu Live*, 2008

## Vidu ankaŭ 
* Hipioj
* Woodstock-festivalo

Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Woodstock-festivalo
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1968
Gyude Bryant

**Charles Gyude Bryant** (naskiĝis , mortis ) estis la Ĉefulo de Transira Registaro de Liberio de la 14-a de oktobro 2003 ĝis la 16-a de januaro 2006, kiam enposteniĝis la elektita prezidanto Ellen Johnson-Sirleaf. La estigo de transira registaro estis parto de la pacakordo por fini la Duan Liberian Civilan Militon, kiu komenciĝis kiam la Unuiĝintaj Liberianoj por Rekuniĝo kaj Demokratio (LURD) ekrebelis kontraŭ la prezidanto Charles Taylor en 1999.

Kategorio:Liberiaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Liberio
Flowerpower

eta|200ra|Paco kaj Amo
**Flowerpower** aŭ **Flower Power** estas la angla vorto, kiu signifas **Flor-regado, Potenco de Floro(j)**.

Ĝi estas ligita kun la movado de hipioj. Ĝi enhavas la filozofion de neperforto;
vegetarismo estas ankaŭ tre granda punkto de la movado, ĉar ĝi estas neperforta kontraŭ la bestoj.

## Kritiko 
Ekzistas maniero karikaturi la homojn, subtenantajn na *Flowerpower*, per imago depersono kun la signo *V* el la fingroj, kiu kun rideto fumas haŝiŝon. Tia imago estas nur parte vera, sed, kiel en ajna karikaturo, estas partoj malveraj.

La filozofio de tiu movado subkomprenas:

* neperforta ago
* vegetarismo
* Paco kaj amo
* rok-muziko aŭ muziko

Kategorio:Hipio
Kategorio:1960
Stará rieka

''''* estas akva fluo de meza Slovakio, en  distriktoj Zvolen kaj Veľký Krtíš. Ĝi  estas dekstra alfluo de Tisovník kaj havas longecon 41&nbsp;km.
Elfontas v en montaro Javorie sub  monto *Priečne bralo* (1.023,4 m) en supermara alteco ĉirkaŭ  910 m s.m. sur la teritorio de Militareo Lešť. Fluas ĝi al sudorienta direkto tra Krupinská planina, de maldekstro alportas *Brožkov potok* kaj elfluas en mallarĝan valon. Tie alportas de maldekstra flanko pli gravan alfluon (455,8 m s. m.) kaj poste denove maldekstraflanka alfluo sub *Pasby* (368,5 m s.m.) kaj rivero fluas suden. Poste alportas de maldekstro *Leštiansky potok* kaj valo de rivero plialtiĝas, sekve alportas de dekstro *Hrádocký potok* (269,2 m s.m.), turniĝas sudooriente, lasas  Militareo Lešť kaj entras en  Ipeľská kotlina (Valkaldrono de Ipeľ). Trafluas vilaĝo Horné Strháre, de maldekstra flanko enbuŝas tunelo per kiu en estinteco kondukita parto de akvo de najbaraj valo  de *Koprovnica*. **Stará rieka** poste fluas tra ĉirkaŭ 0,5&nbsp;km longa tunelo, je  rando de vilaĝo obce Dolné Strháre kaj  domgrupo  *Slatinka*, de maldekstro alportas Koprovnica kaj fluas preter vilaĝo Pôtor. Ĉe Žihľava fluo de rivero turniĝas orienten kaj malantaŭ  domgrupo *Dolné Vátovce* denove sudeorienten. Entranĉas en  Pôtorska pahorkatina(Montetregiono de Pôtor) kaj meandras. Ĉe domgrupo *Karlov* alportas de maldekstro  *Bukovec'', turniĝas kaj enbuŝas en Tisovník norde de vilaĝo Muľa.

## Rilataj temoj 
*Distriktoj de Slovakio
*Regionoj de Slovakio

Kategorio:Distrikto Zvolen
Kategorio:Distrikto Veľký Krtíš
Kategorio:Akvokolekta areo de Ipeľ
Kategorio:Riveroj en Regiono Banská Bystrica
Moruț

**Moruț** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Moruț (Matei) en distrikto Bistrița-Năsăud
* Moruț (Sărmașu) en distrikto Mureș
Komputila vorto

**Komputila vorto** – tradicia unuo de informo uzata en programado konsistanta el du bitokoj. Minimuma kvanto de informo estas bitoko, tamen ĝi estas tro malgranda por programado kaj oni uzas **komputilan vorton**, kiu, ek de apero de procesoro Intel8086 (unua procesoro de arkitekturo x86), konsistas el du bitokoj (angle *word*). Tio okazis ĉar la procesoro estis 16-bita. Kiam aperis 32-bitaj procesoroj, ili (por gardi kongruecon kun 16-bitaj procesoroj) uzis la 32 bitojn en formo de duoblo de 16-bitaj **komputilaj vortoj** (angle *double word*). Do, tiel maniere, 64-bita procesoro uzas kvaroblan vorton (angle *quad word*) – kvar 16-bitajn **komputilajn vortojn**. Longeco de **komputila vorto** estas unu el trajtoj certigataj ĝeneralan bitecon de procesoro.

Kategorio:Procesoroj
Kategorio:Komputiko
Moruț (Matei)

**Moruț** [moruc] (hungare: **Aranyosmóric** [aranjoŝmo:ric], germane: **Moritzdorf**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 525 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 273 (rumanoj, 12 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Matei.

En la censo de 2002 la 259 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

Laŭ la censo preskaŭ ĉiuj germanoj (30 el 31) de la komunumo vivis en Moruț.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
AP-101

**AP-101** estas komputilo fare de firmao IBM, desegnita por kosmoŝipoj Space Shuttle. Ĉiu el la kosmoŝipoj havas po kvin komputilojn de la serio, muntitajn en nigrajn kuboformajn skatolojn, po 45 centimetrojn grandajn de unu faco. La komputilo estis projektita laŭ tasko de NASA ekde la jaro 1972. **AP-101** laŭ arketikturo estas parenco de fama serio de System/360 fare de IBM kaj havas kalkulpovon de proksimume duona miliono da kalkuloj en sekundo. Dum jaroj de ekspluatado de la sistemo la komputiloj estis kelkfoje modernigitaj, ekzemple memorsistemon oni ŝanĝis de diska sistemo al fleŝmemoro. Tamen la fundamento de la komputiloj restis sen ŝanĝoj. Programaro de **AP-101** estas farita per speciale verkita lingvo HAL/S (angle *high-order assembly language/shuttle*), posteulo de programlingvo Fortran. Ĉefa tasko de baza reganta programo (proksimume 400 mil programlinioj) estas analizo de informo, kiun sendas aro da mezuriloj (ĝis milfoje dum sekundo). Rezulte de la analizo la programaro regas sistemojn de la kosmoŝipoj. Por senerara funkcio de la programaro NASA havas apartan grupon de programistoj, kiu estas strikte organizita.

*Paĝaro de NASA pri **AP 101** (angle)

Kategorio:Komputiko
Biteco de procesoro

**Biteco de procesoro** – estas kvalito karakterizanta kapablon de procesoro  prilabori datenojn. Laŭ la kvalito procesoroj aŭ, ekzemple, operaciumoj  estas titolataj 8, 16, 32, 64, aŭ 128-bitaj.

Necesas rimarki, ke **biteco de procesoro** tute ne indikas maksimuman bitecon de prilaborataj nombroj. Ekzemple procesoro Intel 486 kapablis prilabori 80-bitajn nombrojn, en formato de longa duobla certeco kun glitkomo (angle *long duoble*). Interese, ke prilaborataj per SSE-instrukcioj operandoj (registroj XMM) estas 128-bitaj. Tamen la ekzemploj prezentas, ke **biteco de procesoro** ne dependas nur de longeco de prilaborataj nombroj.

**Bitecon de procesoro** certigas arkitekturo de baza instrukciaro ISA (angle *Instruction Set Architecture*) kaj bazaj ĝeneralaj registroj GPR (angle *General Purpose Registers*). Plej rimarkebla kvalito de 64-bita GPR estas kapablo uzi 64-bitan adresan spacon de memoro, kio permesas uzi pli ol 4 GB da ĉefmemoro (32-bitaj procesoroj estas limigataj je 4 GB da ĉefmemoro).

Unua 64-bita procesoro por PK estas procesoro PowerG5, far IBM, uzata en komputiloj de firmao Apple.

Kategorio:Procesoroj
Kategorio:Komputiko
Yarmouth (Nov-Skotio)

**Yarmouth** estas grava fiŝkapta kaj havena urbeto ĉe la Golfo de Majno en sudokcidenta regiono de Nov-Skotio (Kanado). Kelkfoje ĝi estas menciata kiel "La Enirpordo de Nov-Skotio".

Kategorio:Urboj en Nov-Skotio
Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado
Kategorio:Marhavenaj urboj
Arentèle

**Arentèle** estas franca rivereto en la depertemento Vosges. Ĝi fontas en la komunumo Bruyères kaj enfluas Mortagne ĉe Rambervillers.

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Vosges
Katineto

**Katineto** – unu el pioniraj komputilaj filmoj verkita en Sovetio en 1968 jaro. Iniciatinto de la filmo estas fama sovetia kaj rusa matematikisto Nikolaj KONSTANTINOV (ruse *Николай КОНСТАНТИНОВ*). Ideo de la filmo naskiĝis post renkontiĝo kun Valerij IVANOV, kiu tiame prezentis en Moskva Ŝtata Universitato animacian filmon pri molekulo de DNA. Nikolaj KONSTANTINOV rimarkis, ke la filmon estas pli facile verki per komputilo. Post la interparolo Nikolaj KONSTANTINOV kun studentoj Vladimir PONOMARENKO kaj Viktor MINAĤIN komencis laboron pri modeligo de ĉarnira sistemo kaj kiel ekzemplo de ties sistemo estis elektita movado de kato. Nikolaj KONSTANTINOV ellaboris bazajn ideojn pri fiksado de informo pri formo kaj modeligo de movoj. Por la modeligo estis uzataj diferenciaj ekvacioj de dua nivelo. La ekvaciojn verkis Viktor MONAĤIN. Komence li provis esplori movojn de reala kato, tamen la kato estis tro vigla, kaj li malsukcesis. Por solvi la problemon Viktor komencis analizi proprajn movojn. Li moviĝis laŭ propra loĝejo per kobutoj kaj analizis dinamikon de ĉiu paŝo kaj laboron de muskoloj. Certe la ekvacioj ne prezentis plenan mekanismon de paŝoj, tamen por la animacia filmo estis taŭgaj. Verko de komputila programo kaj ties matematika parto daŭriĝis dum kelkaj monatoj. Por la filmo estis uzataj komputiloj БЭСМ-4 (prononcas: *Be-ES-eM*). La kalkulojn plenumis per komputiloj en laboratorio gvidata de Aleksandr KRONROD en Instituto de Tioria kaj Eksperimenta Fiziko, en Instituto de Problemoj de Gvidado kaj en Pedagogia instituto nome de Lenin. En la institutoj estis printitaj sur papero kadroj de la filmo (tiel nomata *paperfilmo*). El la paperfilmo en katedro de scienca kinoarto de Moskva Ŝtata Universitato estis farita animacia filmo. Unua prezento okazis en la universitato. La filmo estis prezentita ankaŭ dum Tutsovetia matematika olimpiado kaj en Kolmogora Lernejo. Bedaŭrinde reago al la filmo estis seninteresa. Laŭ vortoj de Igorj FARAĜIJEV (potenca sciencisto el Instituto de Problemoj de Gvidado): “La ideo estas interesa, tamen en Sovetio oni konsentas fari nur tion kion oni faras en Usono. Se en Usono oni nenion faras, do neniu donos financojn”. Unua artikolo pri **Katineto** aperis en 1974 jaro.
* "Кошечка" — La filmo kaj artikolo el revuo **Problemoj de kibernetiko (en rusa lingvo).
* Николай Константинов: "Знает ли кошка, что она не настоящая?"  — artikolo en revuo **Компьютерра** (en rusa lingvo).
* Прибытие "Кошечки"  — artikolo en revuo **Компьютерра''' (en rusa lingvo).
* La plena artikolo de 1974 jaro - (dosiero djvu) en la rusa
* Vidu la filmon ĉe YouTube.com

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Komputila grafiko
Hurez (Beclean)

**Hurez (Beclean)** (hungare: **Huréz**, germane: **Reitzdorf**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente  de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Beclean.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 600 loĝantojn (rumanoj), en 1992 475. 
## Historio
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Fogaras*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Meza Ostrobotnio

**Meza Ostrobotnio** (, ) estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. La ĉefurbo estas Kokkola. Meza Ostrobotnio estas parto de historia regiono Ostrobotnio kaj ĝi estis formita en 1997 kiam la gubernioj kaj regionoj estis reformitaj. La plej granda lago en la provinco estas Lestijärvi. La popolkultura kaj dialekta Meza Ostrobotnio estas multe pli vasta ol la nuna provinco Meza Ostrobotnio. Ĝi inkludas el Ostrobotnio klare pli grandan parton ol la nuna oficiala provinco. En la 1950-aj jaroj oni planis gubernion Meza Ostrobotnio. Ĝi ne realiĝis. Laŭ la plano la gubernio Meza Ostrobotnio estus multe pli vasta ol la nuna oficiala provinco Meza Ostrobotnio. Ĝi inkludus ankaŭ grandan parton el tiu areo, kiu nun apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Komunumoj de Meza Ostrobotnio 
### Iamaj komunumoj 
* Himanka
* Kälviä
* Lohtaja
* Ullava

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Provincoj de Finnlando
Kategorio:Okcidenta Finnlando
Antverpeno (apartigilo)

**Antverpeno** estas la nomo de kvin administraj unuoj en Belgio:

* la urbo Antverpeno
* Antverpeno (provinco), unu el 10 subŝtataj unuoj de Belgio kaj unu el 5 nederlandlingvaj, 
* arondismento Antverpeno, unu el tri arondismentoj de la provinco Antverpeno, kiu kovras la nordokcidentan trionon kaj kovras 28 municipojn
* kantono Antverpeno, eksa parto de la arondismento, sed laŭ la nederlanda vikipedio la kantonoj ĉie en Flandrio estis malfonditaj en 2017, do tiu unuo estas nun nur historia,
* (urbo)distrikto Antverpeno, la centro de la urbo Antverpeno
* katolika diocezo Antverpeno, eklezia administra teritorio administrata per episkopo en la urbo, , 
* historie ekde la 10-a jarcento ankoraŭ ekzistis margraflando Antverpeno, ekde 1106 ĝin posedis la grafoj de Loveno kaj pli postaj dukoj de la duklando Brabanto, kun ĝi de 1481 kaj 1581 apartenis al la habsburgaj Dek sep Provincoj, poste inter 1581 kaj 1714 al Hispana Nederlando kaj  inter 1714 kaj 1797 al Aŭstra Nederlando.
Ruștior

**Ruștior** [ruŝtjor] (hungare: **Sajósebes**, germane: *Unterschebesch*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 578 loĝantojn (rumanoj); en 1992 654. Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. La rusinoj koloniigitaj  en la 15-a jarcento rumaniĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Șieuț.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Pantelejmon Kuliŝ

**Kuliŝ Pantelejmon** ukraine **Пантелеймон Куліш** ( – ) estis ukraina verkisto, poeto, etnografo, tradukisto, kaj eldonisto. Li estis la edzo de Hanna Barvinok.

Naskiĝis en Ĉernihiva gubernio, ĝis 1841 - studento en Kievo Universitato / Kijiva Universitato. Instruis en liceo de Lucko, rusan lingvon - en Peterburga universitato. Lernis slavajn lingvojn en Varsovio, sed estis arestita pro siaj kontaktoj kun Taras Ŝevĉenko kaj ukrainaj sekretaj societoj kaj ekzilita en Tulon. Aperigis du-voluman etnografian verkon pri Suda Rusio (Ukrainio); 1857 - historian romanon "Nigra Konsilio", ukrainan abocon, ukrainan gramatikon, rakontojn de Marko Vovĉok.

Laboris en Varsovio (1864-68), Vieno (1871), Peterburgo (de 1873).

Tradukis de la angla (Ŝekspiro, Bajrono / Byron), germana (Goeto / Goethe); la unua ukraina tradukisto de Biblio (la tradukon finverkis Ivan Neĉuj-Levickij kaj Ivan Puluj, Vieno, 1903).

Por Ukraina antologio fragmenton de la romano "Nigra Konsilio" tradukis Volodimir Ĥodin.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Ukrainaj poetoj
Kategorio:Ukrainaj tradukistoj
Panas Mirnij

**Panas MIRNIJ** (ps. de **Panas RUDĈENKO**) ukraine **Панас Мирний** (13-a de majo 1849 - 28-a de januaro 1920) estis prozisto kaj dramverkisto. Naskiĝis en urbo Mirhorodo, laboris en juĝejo. De 1871 loĝis en Poltavo kaj tie ĝis 1917 laboris kiel librotenisto en trezorejo kaj aliaj financaj institucioj, atinginte altan postenon de la ŝtat-oficisto.

Verkis rakontojn, novelojn, dramojn, preskaŭ ĉiuj de kiuj aperis eksterlande. Kolektis riĉan materialon de ukraina folkloro, kiun poste du-volume eldonis lia frato Ivan Bilyk. La aŭtoron glorigis romano "*Ĉu muĝas bovoj, se manĝejo plenas?*" (ukraine: Хіба ревуть воли, як ясла повні?), ĉapitron de kiu por Ukraina antologio esperantigas Gregoro Berezin.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Izvoarele (Cernești)

**Izvoarele** [izvŭarele] (hungare: **Balázsszeg**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Cavnic. En 1910 ĝi havis 88 loĝantojn (rumanoj), en 1992 65. Ĝia unua mencio estas el 1770. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Balázsszeg apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Cernești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Băltele

**Băltele** [bəltele] (hungare:**Báltfalva**) estas komunumo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 112 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Post 1919 oni aligis ĝin al Gurahonţ.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Ceaba

**Ceaba** [ĉaba] (hungare: **Bálványoscsaba**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 545 loĝantojn (rumanoj), en 1992 313 (rumanoj, 62% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1315. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Sânmărtin. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Vale (Aluniș)

**Vale** (hungare: **Bánffytótfalu**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 354 loĝantojn (rumanoj), en 1992 209 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944] ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Aluniș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Kainuu

**Kainuu** estas provinco en norda Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantaro malkreskas je 100 po monato. La ĉefurbo de Kainuu estas Kajaani. Proksimume 95 % el la areo estas arbaroj aŭ marĉoj.

Originaj loĝantoj de Kainuu estas sameoj, kiuj malaperis kiam finnoj transloĝiĝis al la provinco el sudo, el provinco Savonio. En 17-a jarcento la guberniestro de Finnlando Per Brahe donis al novloĝantoj de Kainuu dek jaran liberiĝon el impostoj.

## Komunumoj 
Kainuu havas 9 komunumojn. Ili havas propran deputitaron, kaj krome eksperimenta regiona deputitaro estas elektita en 2004.

## Geografiaj elementoj 
* Lagoj Nuasjärvi kaj Kivesjärvi.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kainuu.fi - oficiala retejo en la finna kaj la angla lingvoj.


Kategorio:Provincoj de Finnlando
Kategorio:Gubernio Oulu
Oșvarău

**Oșvarău** [oŝvarəŭ] (hungare: **Batizvasvári**, germane: **Eisenburg**) estas eksa vilaĝo en Rumanio nordoriente de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 740 loĝantojn (hungaroj, rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1215. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). En 1956 (laŭ aliaj en 1920) oni aligis ĝin al Botiz.

Ĉe Oșvarău iam estis tiunoma fervoja haltejo inter Satu Mare kaj Botiz, ĉirkaŭ 1&nbsp;km okcidente Botiz.

## Fonto
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Louis-Lucien Bonaparte

**Louis-Lucien Bonaparte** (naskiĝis la 4-an de januaro 1813; mortis la 3-an de novembro 1891), estis franca lingvisto. Li estis la tria filo de Lucien Bonaparte, frato de Napoléon Bonaparte.
Li famiĝis pro siaj sciencaj verkoj pri la eŭska lingvo.

File:Bonaparte euskalki mapa.jpg|Carte des sept Provinces Basques
File:BonaparteEuskara.png|Carte des sept Provinces Basques

## Eksteraj ligiloj 
Referenco:
Biografio detala en la "British Library"  

Kategorio:Italaj lingvistoj
Louis Lucien
Iajuddin Ahmed

**Iajuddin AHMED** (; naskiĝis la  en Munshiganj, mortis la  en Bangkoko) estis bengala politikisto kaj ekde 2002 ŝtatestro de Bangladeŝo. Li estas filo de Moulvi Ibrahim.

Post studado pri pedologio ĉe la universitato de Dako Iajuddin Ahmed promociiĝis en 1962 en Usono. Post studado ĉe la universitato de Viskonsino en Usono, li hejmeniris al Bangladeŝo kaj iĝis en 1973 profesoro kaj estro de la pedologa sekcio ĉe la Universitato de Dako. Aldone li estis dekano ĉe la fakultato pri biologiaj sciencoj en la ĉefurbo. Poste li akceptis gastprofesori en Germanio kaj Usono.

La 6-an de septembro 2002 li iĝis 17-a prezidento de Bangladeŝo post Badruddoza Chowdhury.

Ahmed, Iajuddin
Ahmed, Iajuddin
Ahmed, Iajuddin
Rusio.ru

frame|dekstra|Emblemo de Rusio.ru
**Rusio.ru** estas esperantlingva retpaĝaro, kiu publikigas novaĵojn pri Rusio. Ĝi estis kreita sekve de longa diskuto en la retforumo de Esperanto novosti (vd. http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=1606&postdays=0&postorder=asc&start=0 kaj http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=3159) kiel provo daŭrigi la laboron de la servo "Novaĵoj el Rusio" en la nova teknika nivelo. La ĉefaj agantoj malantaŭ Rusio.ru nun estas Dmitrij Ŝevĉenko (Moskvo) kaj Slavik Ivanov (Sankt-Peterburgo).

La projekto ne atingis grandan popularecon, nek havas multajn aktualajn informojn (laŭ la stato je fino de 2006). Tamen ĝi estis preta loko por testi ideojn pri tiudirekta agado, dank’ al kio aperis ankaŭ aliaj postaj provoj.

Foje en la paĝaro Rusio.ru aperis unika informo (kiel raporto pri solenaĵoj en Beslan la  kun la fotoj, nenie aliloke aperintaj).

## Ligilo 
* http://Rusio.ru

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Retejoj en Rusio
Vălanii de Beiuș

**Vălanii de Beiuș** [vəlanij de bejuŝ] (hungare: **Belényesvalány**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Beiuș, apartenanta al la komunumo Uileacu de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 432 loĝantojn (rumanoj); en 1992 329 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1838. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Lago de Gérardmer

eta|300px|La lago kaj la urbo
La lago de Gérardmer lokiĝas ĉe la urbo de la sama nomo, en la Franca departemento Vosges kaj Regiono Loreno. Ĝi disfluas en la rivero Vologne pere de la rivereto Jamagne.

## Karakteristikoj 
* Longitudo : 06° 93' E
* Latitudo : 48° 04' N
* Surfaco : 115,5 ha
* Maksimuma longo : 2200 m
* Maksimuma larĝo : 750 m
* Maksimuma profundo : 38,40 m
* Volumeno : 19 510 000 m³

## Formado de la valo de la lagoj 
Dum la Kvaternaro, la Vogezoj konis multaj glaciepokoj, sed ĝi estas en la malunua (la glaciepoko de Würm) (80 000 ĝis 100 000 jaroj antaŭ J-C, ke la tri lagoj naskiĝas :

* La lago de Retournemer
* La lago de Longemer
* Kaj la **lago de Gérardmer**

Gérardmer
Kategorio:Vosges
Nădăștia de Sus

**Nădăștia de Sus** [nədəŝtja de sus] (hungare: **Felsőnádasd**, germane: **Ober-Rohrbach**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al la urbo Călan.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 747 loĝantojn (rumanoj); en 1992 361 (rumanoj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1447. Ĝis 1919 Felsőnádasd apartenis al Hungario, al Hunyad.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vilaĝoj pri *Nádasd* en Hungara Reĝlando 
En la nomo oni rekonas la vorto nád (=kano), pri kiu oni nomis vilaĝojn kaj komunumojn. Pro la tutlanda poŝta servo oni distingis ilin: Abaújnádasd, Árvanádasd, Csallóköznádasd, Egyházasnádas, Szepesnádasd, nun en Slovakio, Fraknónádasd nun en Aŭstrio, Borsodnádasd kaj Tornanádaska en Borsod-Abaúj-Zemplén, Mecseknádasd en Baranya, Nádasdladány en Fejér, Nádasd en Vas (Hungario), Alsónádasd, Felsőnádasd, Görgénynádas, Hadadnádasd, Nádasdia, Nádaspapfalva, Szilágynádasd nun en Rumanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Ĵargono

**Ĵargono** estas laŭ PIV 2005

# lingvaĵo, konsistanta el pli-malpli kripligitaj vortoj pruntitaj el diversaj lingvoj, kaj uzata de alilingvanoj por faciligi la interkompreniĝon pri ĉiutagaj aferoj
# slango

## Ĵargonoj 
* Cigana ĵargono
* Ĉinuka ĵargono
* Esperant'
* Lunfardo

## Vidu ankaŭ 
* Dialekto
* Kreolo
* Piĝino
ADC Airlines

**Aviation Development Company** oder **ADC Airlines** estas niĝera flugkompanio el Ikeja en Niĝerio, kiu proponas naciajn regulajn flugojn kaj regionajn ĉartoflugojn. La hejma flughaveno estas Flughaveno Murtala Mohammed. La flugkompanio ĉesis funkcii en 2007.

## Historio 
La kompanio fondiĝis en 1984, sed ekis nur en januaro 1991 ĉartoflugi. Ekde 1992 ĝi proponas ankaŭ regulajn flugojn.

## Aviadilaro 
(Je la 30-a de oktobro 2006)
* 2 Boeing 737-200

## Akcidentoj/incidentoj 
* La 29-an de oktobro 2006 kraŝis Boeing 737-200 de la kompanio proksime de la flughaveno de la niĝera ĉefurbo Abuja. La akcidento mortigis ĉirkaŭ 100 homojn, kvar ĝis sep homoj supervivis. Ŝajnas ke troviĝis en la aviadilo politikistoj kaj religiaj gvidantoj de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de ADC Airlines 

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Niĝeraj flugkompanioj
Georgi Parvanov

**Georgi PARVANOV** (bulgare *Георги Първанов*; naskiĝis la 28-an de junio 1957 en vilaĝo *Siriŝtnik*, municipo *Kovaĉevci*, provinco Pernik) estis bulgara prezidento de 2002 ĝis 2012, dek jaroj precize je tago.

Li klare venkis dum la dua rondo de la prezidentbaloto en Bulgario, la 29-an de oktobro 2006.

Kategorio:Bulgaraj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Bulgario
Historioscienco

**Historioscienco** estas la scienco kiu okupiĝas pri historio.

## Historio de la fako
La verkadon pri historio oni tradicie nomas historiografio. Nur en la 19-a jarcento oni aranĝis la modernan fakon historioscienco en universitatoj. Al la pioniroj, kiuj enkondukis la precizan laboron kun skribitaj fontoj, apartenis Barthold Georg Niebuhr kaj Leopold von Ranke.

Tamen la du esprimoj historiografio kaj historioscienco ne estas tute klare disdividataj. Tamen, historioscienco devas evidente respondi al certaj reguloj de la fako. La okupiĝado pri historio estas scienca nur, se
*oni klopodas pri objektiveco
*la pens-iroj kaj rezultoj estas refareblaj, kontroleblaj.

Origine historioscienco emfazis la gravecon de la aktoj: oni verku historiografion ne plu surbaze de aŭtobiografioj kaj publikaĵoj, sed surbaze de aktoj estiĝintaj dum diplomatia kaj ŝtata laboro kaj arkivitaj. Ĉirkaŭ 1900 malrapide establiĝis socia historio, ankaŭ danke al impulsoj el la naciekonomiko. Tiaj novoj aliroj, kiel ankaŭ la historio de seksoj, mentalecoj, naturo ktp., ofte prezentis sin kiel elstara, nova vojo por kompreni la tutan historion, kaj fine ili estis integritaj en la tutan historiosciencon kiel subfakojn.

## Fako universitata
En universitato, historioscienco estas metita kutime en la fakultaton aŭ departementon pri filozofio, homsciencoj aŭ *literoj*. Foje ankaŭ studentoj de aliaj fakoj, ekzemple de lingvo aŭ de sociologio, devas aliĝi al kursoj pri historio.

Kelkaj universitatoj havas unu grandan departementon pri historio kun subfakoj, dum aliaj havas fakultaton en kiu la departemento pri "historio" estas unu inter multaj, kaj en kiu krome ekzistas departementoj pri "malnova historio" (antikvo), pri la historio de unuopaj regionoj de la mondo, pri historio de la seksoj ktp.

Apartaj, sed parencaj fakoj estas:

*arkeologio
*frua historio (pri ekz. ŝtonepoko)
*arthistorio
*arkivado

## Vidu ankaŭ
*Fonto (historio)
*helpaj historiaj sciencoj
*historiisto

## Eksteraj ligiloj 
* Historiografio de Esperanto de Tyron - vicprezidanto de TEJO, Retoso 2022, en Jutubo

Kategorio:Historio
Adrastejo

**Adrastejo** – helene Ἀδράστεια, signifanta *"de kiu oni ne povas fuĝi"* – estas titolo kiun havas kelkaj figuroj de la helena mitologio:
* Ĉe teatra verkisto de antikva Grekio Esĥilo ĝi estas identa al Nemesis, diino de justa repago, "de kiu oni ne povas fuĝi". Foje ŝin adulte sopiris Zeŭso kaj peladis ŝin tra la tuta mondo, sed ŝi ĉiam ŝanĝis sian aspekton. Fine ŝi ŝanĝiĝis en anseron, sed Zeŭso uzis ŝanĝon en cignon kaj adultigis ŝin. Pli poste Nemesis metis ovon, el kiu naskiĝis Helena.

* La nimfo kiu kune kun sia fratino Idaia edukis la dion Zeŭson. Lia patrino Reo sekrete naskis lin en Kreto en profunda groto Dikto, por ke ŝi savu lin de lia patro Krono, kiu ĝis tiam ĉiujn siajn gefilojn englutis. Per tio li volis antaŭigi danĝeron, ke liaj posteuloj senigos lin pri potenco super la mondo. Kiam Zeŭso naskiĝis, restis en Kreto ĉe Adrastejo. Kiam Reo revenis al Krono, donis al li anstataŭ novnaskito ŝtonon ĉirkaŭvolvitan per vindotuko. Krono englutis ĝin ne konjektante, ke lia filo kreskas en Kreta retirejo kaj ke estonte okazos fatalaĵo – post kelkaj jaroj Zeŭso liberigos ĉiujn siajn gefratojn kaj kun ili senigos Kronon pri potenco.

* La filino de Zeŭso kaj Ananko.

Laŭ Adrastejo nomiĝas la jupitera luno Adrasteo kaj la asteroido (239) Adrasteo

Kategorio:Dioj pri justeco
Kategorio:Epitetoj de la grekaj dioj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Nimfoj
Rengo

**Rengo** estas komunumo en la provinco Cachapoal Ĉilio 130 km-jn sude de Santiago.

Ĝi situas en la O'Higgins Regiono.

Ĝi havas areon de 591,5 km2 kaj 50 830 loĝantojn (2002).

## Esperantistoj
*Daniel Carrasco

Kategorio:Urboj de Ĉilio
Ĉasistoj-kolektistoj

[eta|Membroj de la tribo [Hadzoj|Hadza (norda Tanzanio) revenas de ĉasado, unu el la lastaj restaĵoj de vivstilo de ĉasistoj-kolektistoj.]]
**Ĉasistoj-kolektistoj** estas klasifiko por popoloj, kiuj ne konas la agrikulturon aŭ bredadon kaj sekve vivadas de la ĉaso kaj la kolekto de fruktoj kaj vegetaĵoj.

Laŭ tradicia teorio, kiun komencis Aristotelo en sia verko Politiko, en la komenco de la homaro, homoj estis **ĉasistoj-kolektistoj**, poste ili atingis la bredadon kaj poste la agrikulturon. Tiu vidpunkto estas taŭga al greka vidpunkto, laŭ kiu la plej alta formo de vivo estas la urba civitana vivo. Ankoraŭ hodiaŭ, multaj historiistoj ne dubas pri tiu ideo, sed ne kun la sama sinteno de Aristotelo.

Multaj antropologoj pensis ke en nuna mondo ankoraŭ estus popoloj, kiuj ne konas agrikulturon aŭ bredadon kaj vivas "primitive". Sed hodiaŭ oni ne pensas tiel. La nunaj popoloj kiuj vivas per la ĉaso kaj la kolekto, vere elektas tiun vivmanieron por ne konkurenci al siaj najbaroj kaj interŝanĝas agrikulturaĵojn per ĉasaĵo aŭ veĝetaĵoj. Multaj modernaj grupoj de ĉasistoj-kolektistoj antaŭe estis bredistoj aŭ agrikulturistoj, sed iĝis ĉasistoj-kolektistoj pro premo de aliaj popoloj, kiuj forprenis ilin de bonaj kamparoj por agrikulturo; pro tio, tiuj grupoj devis eniri arbarojn kaj vivi nomade. Tio okazis ofte al brazilaj indiĝenoj. Preskaŭ ĉiuj el ili tute certe konis agrikulturon antaŭ la alveno de eŭropanoj, uzante la ĉasadon kaj la kolektadon nur por suplementi sian nutraĵon, sed multaj estis forpelitaj al arbaroj, kaj disdividiĝis je malgrandaj grupoj kiuj bezonis ĉasi kaj kolekti por pluvivi.

Alie, la vivo de nunaj ĉasistoj-kolektistoj, kiel inuitoj, estas tre specialigita kaj tute malsama al la vivo de primitivaj popoloj, kiuj vivis en multe pli mildaj klimatoj. Sekve, laŭ moderna vidpunkto, la nunaj ĉasistoj-kolektistoj ne povas esti modeloj por studo de primitivaj nomadaj popoloj, kiel oni pensis ĝis la 1970-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Unuaj agrokulturistoj
* Anarki-primitivismo
* Kulturo de kombila ceramiko


Kategorio:Antropologio
Kategorio:Arkeologio
Amaltejo

**Amaltejo** – helene Ἀμάλθεια, *tenera diino* – estas nimfo en la helena mitologio, kiu kreskigis dion Zeŭso per la lakto de kaprino. En alia versio ŝi estas la kaprino mem. Ŝia korno estas simbolo de superfluo. Cetere Amaltejo estas la patrino de Pajno.[dekstra|eta|*Infanaĝo de Zeŭso*, [Jacob Jordaens, 1630aj (Louvre)]]

La verkisto Palaifato pensis ŝi estis juna kaj tre bela kelnerino renkontiĝis kaj amiĝis de Heraklo en gastejo.

## Notoj
## Vidu ankaŭ 
*113 Amaltejo

Kategorio:Bestoj en la helena mitologio
Kategorio:Nimfoj
Korno de abundeco

La **korno de abundeco** –  – estas mitologia simbolo de feliĉo. Ĝi estas plena per floroj kaj fruktoj kaj signifas fekundecon, riĉecon kaj universalan plenecon.[eta|[Hadeso kun la korno de abundeco kaj Persefono, amforo 470 a.K.]]El la helena mitologio la korno estis propraĵo de la nimfo Amaltejo, kiu kreskigis Zeŭson per kaprina lakto. Zeŭso donis al ĝi la povon liveri kiom ajn ĝia posedanto deziris.

Ankaŭ multaj aliaj helenaj dioj figuriĝas kun la korno de abundeco. Ĝi iĝis populara denove en la renesanco kaj ofte citiĝas ĝis nuntempe.

Laŭ la verkisto Palaifato, la korno de abundeco estis la korno kie la gasteja kelnerino, nomiĝis Amaltejo, deponis sian gajnon. Iolao (helene Ἰόλαος [Iolaos]), nevo de Heraklo, rabis ĝin kaj aĉetis por li kaj Heraklo, ĉion kion li volis.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* kornukopiano
* Abundantia

Kategorio:Mitologiaj objektoj
Guttenbrunn

**Guttenbrunn** (hungarlingve: Temeshidegkút) estis komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Arad. En 1910 ĝi havis 2 999 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj). Ĝia unua mencio estas en 1463. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad, de 1728 Temes vármegye). Ĉ. 1925 ĝi kuniĝis kun Zăbrani.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
* Ernest Wichner (1952) verkisto
* Gyula Luckhaub, hungara matematikisto, pedagogo

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad