open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eŭropa Biblioteko

**Eŭropa Biblioteko** () estas cifereca biblioteko, kiu ofertas sur sia retpaĝo aliron al 45 naciaj bibliotekoj de Eŭropo.

La Eŭropa Biblioteko ekestis dum la jaroj 2001-2004 rezulte de la kunlaboro de la naŭ naciaj bibliotekoj: finna, franca, germana, itala, nederlanda, portugala, slovena, svisa kaj brita, financata de la 5-a Kadra Programo de la Eŭropa Komisiono. En 2005 la programon alvenis ankaŭ bibliotekoj aŭstria, kroata kaj serba kaj poste ankaŭ aliaj.

La celo de la Eŭropa Biblioteko estas prezenti riĉecon kaj diversecon de la eŭropa kultura heredaĵo kaj plifaciligi aliron al la bibliotekaj stokoj. Lige kun la iniciato "i2010: ciferecaj bibliotekoj" de la Eŭropa Komisiono, la Eŭropa Biblioteko ekestis la fundamento por lanĉita la 20-an de novembro 2008 la Eŭropa Cifereca Biblioteko - Europeana, kiu ebligas integriĝitan aliron al la ciferecaj stokoj ne nur de la plej abundaj bibliotekoj de Eŭropo, sed ankaŭ de iliaj arkivoj kaj muzeoj.

## Vidu ankaŭ 
* Europeana

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Eŭropa Biblioteko

Kategorio:Ciferecaj bibliotekoj
Kategorio:Naciaj bibliotekoj
Kategorio:Eŭropa kulturo
Kategorio:Eŭropa Unio
Trio (muzika formo)

**Trio** aŭ **triteto** estas en kelkaj muzikaj formoj interaĵo, kiun enkadras du trairaĵoj de la ĉefa triparta muzikpeco. Ekzemple en menueto en sinfonio, sonato aŭ suito la sinsekvo de la formpartoj estas jene:  menueto -trio - menueto. Trioj ankaŭ ekzistas en skercoj kaj marŝo. La nomo devenas el la itala, kie ĝi signifas triopo. Historie ĝi unue estis intermuzikaĵo por tri muzikistoj, sed poste la nomo havis neniun rilaton al la nombro de muzikistoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Trio (muzikensemblo)

## Literaturo
Meyers Handbuch über die Musik. Hrsg: Heinrich Lindlar / Redaktion Musik des Bibliographischen Instituts Mannheim/Zürich 1966

Kategorio:Muzikaj formoj
9-a simfonio (Mahler)

La **Simfonio n-o 9** de Gustav Mahler estis komponita inter 1909 kaj 1910. Temas pri la lasta simfonio, kiun Mahler finfaris. Li ne indikis por la verko tonalonomon.

La simfonio konsistas el la kvar movimentoj:
# Andante comodo (D-maĵoro)
# Laŭ tempo de senhasta *Ländler*. Iomete plumpa kaj tre robusta (C-maĵoro)
# Rondo-burleskaĵo: Allegro assai. Tre spitema (a-minoro)
# Adagio. Tre malrapida kaj ankoraŭ retenema (D♭-maĵoro)

Mahler verkis ĝin por orkestro konsistanta el kvar flutoj, fluteto, tri hobojoj, angla korno, kvar klarnetoj (kun E♭-klarneto), basklarneto, kvar *fagoto*j (kontrafagoto), kvar kornoj, tri trumpetoj, tri trombonoj, 1 tubjo, *frapilaro* (konsista el *timbalo*j (2 ludantoj), granda tamburo, malgranda tamburo, cimbaloj, triangulo, kampaneto, tamtamo kaj 3 basaj sonoriloj en F♯, A, B), harpo (duoble okupita) kaj arĉinstrumentoj (violonoj vjoloj, violonĉeloj kaj kontrabasoj).

Kvankam la simfonio konsistas el kvar tradiciaj movimentoj, estas nekutime, ke la unua kaj la kvara movimento estas ja malrapidaj. En tio, same kiel en la pli rapidaj mezaj movimentoj, ĝi similas al la Simfonio *„Pathétique“* de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij en b-minoro. Oni atentu, ke ĉi tio estas la paralela tonalo de D-maĵoro, la tonalo de la kapa movimento!

La unua movimento komencas per ĝema motivo, kiu memoras pri la profunda spirado de viro sur mortolito.

La dua movimento estas sudgermana-aŭstra danco nome *Ländler*; tamen ĉi tiu movimento ne aperas kiel danco. Pli vere ĝi prezentas mortodancon (komp. 4-an simfonion). Mahler parte ŝanĝas tradiciajn sonojn en preskaŭ nerekoneblajn variaciojn.

La tria movimento laŭ formo de rondelo-burlesko montras la kontrapunktan stilon de Mahler. Ĝi komencas per dissona temo en la trumpeta voĉo, kiu ĉiam denove revenas. La movimento estas unika pro la ligo inter dissonaĵoj kaj kontrapunkto de la baroko. Interesa je ĉi tiu rondelo estas la abundo de citaĵoj. Mahler jen eltiras el sia dumviva verkaro centrajn temojn kaj enmetas ilin en ĉi tiu skerco trio ankaŭ estas malkovrebla!) en sian komponaĵon, parte kun esenca fremdigo. En la trio troveblas malakcela momento, kiun oni povas rigardi kiel antaŭindikado de la lasta movimento.

La kvara movimento komencas sole kun la arĉinstrumentoj, kio post la drameca dinamiko kaj diverseco de la instrumentoj en la dua kaj tria movimentoj rezultigas fortan efikon. La verko finiĝas kviete per pli kaj pli mallaŭtiĝaj violonoj, dum kiam la vjoloj kaj violonĉeloj kelkfoje ludas mallongajn motivojn, kio estas interpretebla kiel la adiaŭo de Mahler de ĉi tiu mondo, ĉar Mahler mallonge post la finfaro de la 9-a simfonio mortis. Tamen Mahler verkis pri sia 10-a simfonio, kiun li tamen jam ne finkomponis.

La unua prezentado de la verko okazis la 26-an de junio 1912 en Vieno far la Vienaj Filharmoniistoj sub dirigento Bruno Walter.

## Literaturo 
* Renate Ulm (Hrsg.): *Gustav Mahlers Symphonien. Entstehung – Deutung – Wirkung. * Bärenreiter, Kassel 2001, ISBN 3-423-30827-3

#09.
Spiloptilo

La **Spiloptilo** aŭ Grila longvostulo (***Spiloptila clamans***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj, kiu apartenas al la genro ***Spiloptila***; ĝi estis ofte la ununura specio inkludata en tiu genro sed foje oni metas ankaŭ la specion de la Ruĝfruntulo.

Temas pri nekonfuzebla specio ĝenerale helbruneca, sed kun tre markataj **areoj nigrablankaj** nome **en frunto kaj krono** estas nigreca strieco sur blankeca fono kaj same **en vosto kaj centraj flugiloj** subŝultre estas nigraj plumoj kun tre markitaj blankaj bordoj. En vosto tiu kontrasto rimarkindas ĉefe en pinto kaj en flugiloj speciale por marki mezon inter du zonoj (ŝultro kaj flugiloj) kun  ruĝeca nuanco. La subaj partoj estas blankecaj al helflavecaj kaj same la vizaĝo kie videblas ruĝecbruna ne tre markata traokula strio el la helruĝa bekobazo (la pinto estas pli malhela) al la ruĝecaj okuloj. Ankaŭ la kruroj estas ruĝecaj.

Ĝi troviĝas el Maŭritanio kaj Senegalio suden, tra Malio, Niĝero kaj Burkino al Kameruno kaj Niĝerio orienten al Ĉado, Sudano Eritreo kaj Etiopio. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Spiloptila clamans.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). Pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers'' Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ruĝfruntulo

La Uroripiso, **Ruĝfruntulo** aŭ Ruĝfrunta apaliso (*Urorhipis rufifrons*) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj, kiu apartenas al la genro ***Urorhipis***; ĝi estas plej ofte la ununura specio inkludata en tiu genro. Ĝi troviĝas en subsahara Orienta Afriko nome en Ĉado, Ĝibutio, Eritreo, Etiopio, Kenjo, Somalio, Sudano, Tanzanio kaj Ugando. Ties natura habitato estas seka savano.

Karaktera eco de tiu helgriza birdo estas la **brunruĝeca frunto** kiu nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *rufifrons* estas du radikoj kiuj signifas kune “ruĝeca frunto”. Fakte tiu ruĝecbruna areo pluas tra la krono kaj nuanciĝas ĉe la nuko al griza dorso kie ankoraŭ restas ruĝecbrunaj nuancoj. Ankaŭ estas ruĝecaj la okulringo kaj la beko kiu malheliĝas pinte. La flugiloj kaj ĉefe la longa vosto estas preskaŭ nigrecaj. La subaj partoj estas tre helaj kun iom da helflaveca nuanco en ventro. Ankaŭ la kruroj estas ruĝecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Spiloptila rufifrons.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers'' Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Filolao (birdo)

La **Filolao** (***Phyllolais pulchella***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj, kiu apartenas al la genro ***Phyllolais***; ĝi estas plej ofte la ununura specio inkludata en tiu genro. 

Tiu estas malgranda, senmarka birdo de savano kaj akaciarbaro. Ĝi ĉefe preferas *Acacia xanthophloea* kaj *Acacia abyssinica* kie manĝas paroj aŭ malgrandaj grupoj. Ĝi estas malfacile videbla, sed povas ariĝi al miksitaj kunmanĝantaroj.

Ĝi estas griza supre (pli malhela en flugiloj kaj vosto) ĝis la okulo en kapo, sed el la rozkoloreca beko estas flaveca vizaĝo kaj subvizaĝo; la gorĝo estas blankeca kaj la ventro flaveca. La kruroj estas rozkolorecaj.

Tiu afrotropisa specio troviĝas en centrorienta Afriko el norda Tanzanio kaj nordorienta Demokratia Respubliko Kongo al Niĝerio kaj Kameruno okcidenten kaj al Centrafrika Respubliko, Ĉado, Eritreo, Etiopio, Kenjo, Ruando, Sudano,  kaj Ugando orienten. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj,  savano kaj arbustaro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Phyllolais pulchella .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers'' Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Géza Hajdu

**HAJDU Géza** estas rumanuja hungara aktoro naskita en Sântion en 1947.

## Premioj, distingoj 
* Publikpremio: 2003, 2006;
* Virluda premio - Sfântu Gheorghe, 1992;
* Nivelpremio, 1993, 2000, 2002;
* Varadinum–premio, 1998;
* A Magyar Köztársaság Arany Érdemkeresztje, 1998, Budapest;
* Eterna ano – Határon túli magyar színházak X. fesztiválja, Kisvárda, 1998;
* Bánffy Miklós–premio- 2001, Kluĵo – az Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület (EMKE);
* Premio de vivkariero – Magyar Nemzeti Kulturális Örökség Minisztériuma, 2005;
* Kiválósági díj – Bihar Megyei Művelődési-, Vallási és Nemzeti Kulturális Örökség Igazgatósága, 2006
* Memormedalo de Oradea okaze de sia 35-a. aktorjubileo, 2006;
* Honora civitano de vilaĝo Bors okaze de sia 60-a naskiĝtago, 2007.

## Kariero 
Li finis en la aktorfako en 1970 de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş kaj li ludis ekde tiam en la la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Inter 1971 kaj 1981 li estis la gvidanto de la Kortárs Színpad '71. Inter 1989 kaj 1997 li estis la artgvidanto de la teatro.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=16http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3589

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Nigrakola eremomelo

La **Nigrakola eremomelo** (***Eremomela atricollis***) estas specio de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj) kaj genro de Eremomeloj, kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kiuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj. 

Nigra marko en kolo nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *atricollis* signifas precize “de nigra kolo”.

Ĝi troviĝas en Angolo, Demokratia Respubliko Kongo kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj savano.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Eremomela atricollis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Levente Dimény

**DIMÉNY Levente** [dime:nj] estas rumanuja hungara aktoro, artdirektoro naskita en Odorheiu Secuiesc la 2-an de septembro 1975.
## Premioj, distindgoj
*2008 - Földes Kati-premio
## Kariero
Li studis en aktorfako de la Universitato Babeş-Bolyai kaj li ludas ekde 1999 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. 
## Eksteraj ligiloj
*Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=13http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3218

Dimeny, L.
Eremomeloj

**Eremomeloj** estas komuna nomo de ***Eremomela***, genro de paserinaj birdoj de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj), kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kiuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj.

Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Nigrakola eremomelo (*Eremomela atricollis*)
* Ruĝeckrona eremomelo (*Eremomela badiceps*)
* Flavpuga eremomelo (*Eremomela flavicrissalis*)
* Karua eremomelo (*Eremomela gregalis*)
* Verdakrona eremomelo (*Eremomela scotops*)
* Turnera eremomelo (*Eremomela turneri*)
* Brulkola eremomelo (*Eremomela usticollis*)
* Flavventra eremomelo (*Eremomela icteropygialis*)
* Verdadorsa eremomelo (*Eremomela pusilla*)

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Hartertulo

La **Hartertulo** (***Hartertula flavoviridis***) estas malgranda birdo endemia de orienta Madagaskaro. Tiu specio iĝis kaŭzo de taksonomia konfuzo, ĉar ĝi estis origine lokata kun la birdoj de la genro *Neomixis* (Cistikoledoj) antaŭ esti lokata en sia propra monotipa genro ***Hartertula***, sed ankoraŭ konsiderata proksima al *Neomixis*. Ĵusaj studoj indikas, ke ĝi estas parto de endemia radiado de Madagaskaro nuntempe konata kiel Madagaskaraj silvioj (Cibois *et al.* 2001).

La Hartertulo estas malgranda, svelta birdo 12–13&nbsp;cm longa kaj peza ĉirkaŭ 10 g. La plumaro estas **brilflava sube kaj olivecverdeca en krono, flugiloj kaj dorso**; el tiu mikso de flava kaj verda koloroj devenas la specifa nomo en la latina scienca nomo kie *flavoviridis* signifas preskaŭ kiel en Esperanto “flavaverda”. La okulo havas blankecan okulringon kaj estas trapasata per pala superokula strio. Ne estas seksa dimorfismo en la plumaro de plenkreskuloj, kaj ankaŭ junuloj havas similan plumaron. La alvoko ripete produktita dum manĝado, estas nazeca *cii ziiziiziiziiziizii*.

Hartertuloj loĝas en densaj areoj de pluvarbaroj oriente de Madagaskaro. Ili komune troviĝas en mezaltaj pluvarbaroj inter 500–1400 m, kaj estas pli raraj je pli malaltaj altitudoj kaj tute forestas super 2300 m. En pluvarbaroj ili manĝas en malalta subkreskaĵaro, kaptante insektojn el subaj partoj de folioj kaj branĉoj, ofte pendantaj kapalteren por fari tion. Ili estas ankaŭ lertaj eltirantoj de insektoj el folioj kaj araneretoj ĉe la branĉopintoj. Ili manĝas en malgrandaj grupoj kaj ankaŭ kuniĝas al miksitaj kunmanĝantaroj. Ili nestumas en malgrandaj elherbaj nestoj bulformaj penditaj 1–2 m supergrunde. Oni scias malmulte pri ties reprodukta kutimaro, sed oni scias ke la ino demetas 2 ovojn.

La Hartertulo estas kutime listata kiel **Preskaŭ Minacata** fare de la IUCN kaj BirdLife International. Tiu specio estas limigita en mezaltitudaj pluvarbaroj, sed tiu estas nuntempe la malplej minacata arbarhabitato en Madagaskaro. Estas iom da danĝero de habitatoperdo, kaj tiu specio ne estas komuna ie ajn en sia teritorio.

## Referencoj 
***Cibois**, Alice; Slikas, Beth; Schulenberg, Thomas S. & Pasquet, Eric (2001): An endemic radiation of Malagasy songbirds is revealed by mitochondrial DNA sequence data. *Evolution* **55**(6): 1198-1206. DOI:10.1554/0014-3820(2001)055[1198:AEROMS]2.0.CO;2 PDF fulltext 
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378–492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers* Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4
***BirdLife International** (2007) Species factsheet: *Neomixis flavoviridis*.  Konsultita el http://www.birdlife.org on 10/7/2007

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Levernois

**Levernois** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
### Demografio 
### Ekonomio 
eta|maldekstra|Restoracio Mc Donald's
Levernois proponas golfon, diversajn hotelojn kaj restoraciojn. Post multaj disputoj, la unua restoracio Mac Donalds de la komunumaro malfermis
tie la 1-an de februaro 2010.

## Historio 
La preĝejo enhavas romanikan parton.

## Vidindaĵoj 
En Levernois troviĝas kruco de 1816 kaj kruco de 1853.

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Tibor Ebergényi

**EBERGÉNYI Tibor** [eberge:nji] estas rumanuja hungara aktoro, reĝisoro naskita en Kluĵo en 1931.
## Kariero
Li finis en la aktorfako en 1955 de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş kaj li dungiĝis al la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. 
## El liaj roloj
*Tatár (Gorki: Éjjeli menedékhely); 
*Forintos (Szabó L.: Hűség); 
*Káderes (Baiesu: Alibi).
## El liaj reĝisoraĵoj
*Aristofano: Lüszisztráté; 
*József Attila-recitalo
*Majakovski-recitalo.

Ebergenyi, T.
Sasandro (rivero)

eta|180ra|La Sasandro
eta|180ra|Mapo de Ebur-Bordo montrante la Sasandron en la okcidenta parto de la lando
La **Sassandra**, aŭ Esperantegite **Sasandro**, estas rivero de okcidenta Ebur-Bordo en Okcidentafriko. Ĝi estiĝas ĉe la kunfluo de la rivero Tienba, kiu originas en la altaĵaroj de nordokcidenta Ebur-Bordo, kaj la rivero Gouan, kiu fontas okcidente en la altaĵaroj de Gvineo. La Sasandro fluas sud-sudorienten por malpleniĝi en la Gvinea Golfo je la Atlantika Oceano.

La Akvobaraĵo de Buyo estis konstruita en 1980 tra la meza itinero de la rivero, ĵus laŭflue de la kunfluo kun la rivero Nzo, por krei rezervujon nomata Lago de Buyo. La rivero Davo sin turnas al Sasandro ĵus antaŭ atingi la oceanon. La samnoma havena urbo Sasandro troviĝas je la marbordo apud la rivera elfluejo.

La rivero longas 650&nbsp;km kaj sia akvokolekta areo kovras 75 000&nbsp;km².
Ĝi konstituas la limon inter du ekoregionoj : la Okcident-gvineaj malaltaĵaj arbaroj kaj la Orient-gvineaj arbaroj.

Kategorio:Geografio de Ebur-Bordo
Kategorio:Riveroj en Ebur-Bordo
Alojzia Éder

**ÉDER Alojzia** *Lujza* estis hungara kantistino (mezosoprano), aktorino naskita en Oradea. Nek la naskiĝjaro nek la mortojaro kaj la mortoloko estas konata.

## Kariero
Ŝi debutis en 1828 kaj ŝi ludis en 1834 en Kolozsvár, en 1835–36 en Budai Várszínház, en 1836 Kassai Társulat. Ekde 1837 ĝis 1843 ŝi aperis en la Pesti Magyar Színház, respektive en la Nacia Teatro. Inter 1837 kaj 1850 ŝi estis sekundara kantistino de la Nacia Teatro. 

## El ŝiaj roloj
*Mátyás (Erkel F.: Hunyadi László, bem.); 
*Adalgisa (Bellini: Norma).

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Edit Firtos

**FIRTOS Edit** [firtoŝ] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Oradea la 2-an de junio 1964.  
## Kariero
Firtos finis en la aktorfako en 1988 de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş kaj ŝi ludis ekde tiam en la la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. 
## Eksteraj ligiloj
*Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=15http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3215

Firtos, E.
Réka Fodor

**FODOR Réka** estas rumanuja hungara aktorino naskita en Kluĵo la 7-an de novembro 1976.
## Kariero
Réka Fodor finis en la aktorfako en 2000 de la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo kaj ŝi ludis ekde tiam en la la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Krimmedicina fakulo finfine deklaris la pugon de trejnistino Réka Fodor vera.

## Eksteraj ligiloj
* Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=10http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3586

## Referencoj 
Fodor, R.
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Birrwil

## Pri la komunumo 
** Birrwil** estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 935 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Vilaĝenirejo de Birrwil ĉe la kantona ĉefvojo venante de Beinwil
Birrwil situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Hallwil sur kvar mallarĝaj terasoj ĉe la orienta deklivo de la montoj *Eichhalde* kaj *Güggeliberg*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,53 km², de kiuj 0,88 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,45 de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 771 m s.m. sur la monteto *Eichhalde* kaj la plej malalta punkto sur alteco de 449 m s.m. ĉe la bordo de la Lago de Hallwil.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Birrwil limas en nordokcidento al Leutwil, en nordo al Boniswil, en oriento aliflanke de la lago al Meisterschwanden, en sudo al Beinwil ĉe la lago, en sudokcidento al Reinach kaj en okcidento al Zetzwil.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|La preĝejo Birrwil super la [Birrwil (stacidomo)|stacidomo kaj la kantona ĉefvojo]]
Birrwil situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Lucerno, la tiel nomita *Seetal-Fervojo*. La komunumo ankaŭ estas servata de ŝiplinioj sur la Lago de Hallwil.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Lencburgo tra Hochdorf al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 15 kilometrojn sude en Lencburgo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Birrwil datiĝas el la jaro 1185 kiel *Beriuuillare*.

En mezepoko en Birrwil unue regis la Grafoj de Lencburgo, ilin sekvis en la jaro 1773 la Grafoj de Kiburgo kaj en la jaro 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj. En ties nomoj la habsburgaj vasaloj, la Senjoroj de Birrwil kaj ek de 1326 la Senjoroj de Liebegg plenumigis la malaltan jurisdikcion en la loko.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Birrwil troviĝis nun sub la servuteco de la urbo Berno kaj formis tribunalan distrikton kun subvokto en la voktejo Lencburgo.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Birrwil fariĝis komunumo de la distrikto Kulm en la nove fondita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Birrwil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Birrwil
* Birrwil en la Historia Leksikono de Svislando
Csilla Ababi

**ABABI Csilla** estis rumanuja hungara aktoro.

Csilla Ababi naskiĝis en Oradea la 19-an de julio 1983, ŝi mortis la 16-an de septembro 2019.

## Kariero
Ababi finis en la aktorfako en 2005 de la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo kaj ŝi estas ano ekde 2006 de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Ŝi ricevis 2 premiojn en 2016. Ŝi mortis post longa malsano.

## Elektitaj roloj 
* Claire (Mihály Eisemann: Fekete Péter)
* Marja Antonova (Nikolaj Gogol: La Revizoro) 
* Irina (Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj)
* Madelaine (Szabolcs Fényes: Maya)
* Eliante (Molière: La mizantropo)
* Eszti (Józsi Jenő Tersánszky: Kakuk Marci)

## Fontoj
*Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=3http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5816

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Brulkola eremomelo

La **Brulkola eremomelo** (***Eremomela usticollis***) estas specio de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj) kaj genro de Eremomeloj, kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kiuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj. 

Ĝi estas specio griza supre kaj blankeca sube. En la griza kapo ege elstaras la **tre blankaj irisoj**, kiuj havigas minacan mienon. La subaj partoj estas blankecaj kun iom da helbruna aŭ helflava nuanco ĝenerale sube, dum la gorĝo estas pli pure blanka kaj ambaŭ areoj esta separataj de **bruneca antaŭkola marko** (simila al tiu de brulaĵo en blanka papero aŭ tolaĵo) kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *usticollis* aludas al kolo per radiko simila al tiu esperanta. La kruroj estas rozkolorecaj kaj la beko helflaveca sube kaj pli griza en supra makzelo.

Ĝi troviĝas ĉefe en Malavio kaj Zambio sed ankaŭ en najbaraj suda Angolo, norda Bocvano, okcidenta kaj suda Mozambiko, norda duono de Namibio, nordorienta Sudafriko kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, seka savano kaj arbustaro. Ĝi estas komuna en fajnfoliaj arbaroj de genro *Acacia* kaj pli rare moviĝas al ĝardenoj kun arboj *Acacia* kaj larĝfoliaj arbaroj.

La nesto estas delikata taso konstruita el milda plantomaterialo kovrita per sekaj folioj aŭ kokonoj, kiu estas kutime pendigita el kelkaj branĉetoj de kanopeo de Akacioj. La nestosezono estas el septembro al aprilo kaj ĉefe el oktobro al marto. La ino demetas 1-4 ovojn, kiuj estas kovataj de ambaŭ seksoj, kiuj ankaŭ zorgas kaj manĝigas la idojn.

Ili manĝas insektojn kaj ties larvojn, araneojn kaj foje la nektaron de la Monta aloo (*Aloe marlothii*). Ili ofte ariĝas al miksita kunmanĝantaro kun aliaj paserinoj, kaptante insektojn el folioj kaj branĉoj en la kanopeo. 

## Referencoj 
* http://www.biodiversityexplorer.org/birds/sylviidae/eremomela_usticollis.htm 
* BirdLife International 2004.  Eremomela usticollis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Klorida acido

**Klorida acido** estas solvaĵo de hidrogena klorido en akvo. Ĝi estas forta neorganika acido. Ĝia formulo estas *HCl*.

La saloj de klorida acido estas la kloridoj. Inter ili estas natria klorido, ordinare uzata por spici manĝaĵojn.

La maksimuma solviĝo de hidrogena klorido en akvo estas 42,7 % (laŭ maso: 823 g da HCl en 1.000 g da akvo ĉe ).

Klorida acido estas aplikata en la kemia industrio. La mondan produktadon oni taksas je 20 milionoj da tunoj jare. Oni ofte komercas 10-%-an acidon, kun flaveta koloro, kiun kaŭzas jonoj de fero.

La stomakoj de homoj kaj multaj bestoj sekrecias kloridan acidon por helpi la digeston.

## Mineralaj acidoj 
## Kombinaĵoj 
* Anizila jodido
* Anizila klorido
* Kloro-anizolo

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de hidrogeno

## Referencoj 
Kategorio:Neorganikaj acidoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Kloraj kombinaĵoj
Ghissa Éghy

**ÉGHY Ghissa** [e:gi] rumanuja hungara dancistino naskita en Temeŝvaro la 5-an de februaro 1905 kaj mortinta en Târgu Mureş la 2-an de septembro 1982. 

## Kariero
Ghissa Éghy studis en Vieno, Salzburg, Dresdeno kaj Parizo. Ŝi havis ekde 1924 por jarcentkvarono dancartan lernejon en Arad. Ekde 1949 ĝis sia pensiuliĝo ŝi estis instruistino pri movarto de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş, koreografino de la Székely Színház kaj de aliaj hungaraj teatroj de Transilvanujo.

## Fontoj
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj dancistoj
Kategorio:Koreografoj
Kálmán Egri

**EGRI Kálmán** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro naskita en Nagykároly la 15-an de novembro 1842 kaj mortinta en Kiskunhalas la 27-an de junio 1907.

## Kariero
Egri debutis en 1863 en trupo de Jakab Gerő. Inter 1877–1881 li ludis en Népszínház de Pest, poste li dungiĝis al provincaj trupoj (Ignác Krecsányi, Károly Mosonyi, Gerő Aradi). Li ricevis unue permesilon por estri teatron en 1970. Ekde 1889 ĝis 1896 li trairis la Felvidék kaj Transsilvanujo. Ekde 1899 li aperis en Pest en Magyar Műszínkör.

## El liaj roloj
*Laci (Csepreghy F.: A sárga csikó); 
*Gyuri (Ede Szigligeti: Cigány). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

 

Kategorio:Hungaraj aktoroj

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Francio Liberecoj-Fondaĵo de Danielle Mitterrand

eta|dekstra|200px|Danielle Mitterrand en 2005

**France Libertés - Fondation Danielle Mitterrand** (Francio Liberecoj-Fondaĵo Danielle Mitterrand) estas fondaĵo fondita en 1986 fare de Danielle Mitterrand, edzino de la eks-prezidento de la Franca Respubliko François Mitterrand, por agi pri mondskalaj problemoj. Ĝia sidejo estas en Parizo.

Agnoskita pro sia publika utileco, ĝi bazas sian agon en la internacia kampo, ĝi akiris de 1991 la konsultiĝan statuson ĉe la UN, organizo de Unuiĝintaj Nacioj.

La celo de la organizo ekde 1986 estas « konstrui mondon pli justan kaj pli solidaran en kiu ĉiu povas uzi sian liberecon en la respekto de aliulo. »
La misioj de France Libertés estas defendi la homrajtojn, la rajton de ĉiuj ricevi akvon kaj la rajton al memdecido de la . Ĝi subtenas la rezistadon de la popoloj kaj uloj subpremataj en siaj liberecoj kaj subtenas « ĉiujn, kie ajn ili estas, kiujn iliaj sociaj kondiĉoj aŭ naturaj elementoj submetas al senhaveco kaj mizero ».

La fondaĵo de Danielle Mitterrand partoprenis en multaj gravaj bataloj kiel la batalado kontraŭ la rasismo, la subteno al la tibeta popolo, aŭ la batalo kontraŭ la apartismo en Sud-Afriko. Ĝi partoprenas en vastaj helpprojektoj en sudaj landoj kiel la rekonstruado de la sistemo sociala kaj eduka en Kamboĝo, aŭ la batalo por la sanitara kaj nutra sekureco en Afriko. La rajto por ĉiuj libere disponi pri senpaga trinkebla akvo iĝas nun unu el la plej gravaj bataladoj de la ne-registara organizaĵo.

France Libertés naskis la movadon de la akvo-portistoj kaj la instalon de novaj indikiloj pri la novaj riĉaĵoj.

## Ĉefaj ago-kampoj 
La kvar ĉefaj ago-temoj de la fondaĵo aktuale estas :

* akvo
* edukado
* prirespondeca ekonomio
* demokratiaj praktikoj

## Ago-rimedoj 
* Grava financa subteno favore al lokaj projektoj portataj de la lokaj loĝantaroj. (Helpo al financado de programo por rikolto de pluva akvo en Barato por disvolvigi la pornutran kultivadon kaj la havigon de trinkebla akvo).
* Interesigo de la monda publikopinio kaj de la lokaj loĝantaroj. Kampanjoj de komunikaĵoj pri la akvo, filmo de Yann Arthus-Bertrand kun Danielle Mitterrand.
* Premo sur la ŝtatpotencoj kaj la internaciaj organizoj cele al konkretaj kaj realistaj solvoj. (Enskribo de la rajto al akvo en la konstituciojn kaj la internaciajn konvenciojn, kreado de Monda Konsilio pri akvo interne de Unuiĝintaj Nacioj.)
* Partopreno en mondaj socialaj forumoj, aranĝoj de kunvenoj inter organizoj kaj ekspertoj, realigoj de interesigaj laboroj, trejnado kaj disvastigo de alternativaj solvoj proponitaj fare de aliaj kulturoj.

## Direktantoj 
* Prezidantino: Danielle Mitterrand
* Vicprezidantoj: Federico Mayor, eksdirektoro ĝenerala de Unesko kaj Claude Vercoutère
* Kasisto : Georges Abadie
* Direktorino : Jérémie Chomette

## Eksteraj ligiloj 
* France Libertés - Fondation Danielle Mitterrand oficiala retejo

## Referencoj 
## Fonto 
La bazaj informoj de tiu ĉi artikolo fontas plejparte el la franclingva Vikipedia paĝo.

Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Kategorio:Franca socio
Kategorio:Fondaĵoj
Verdadorsa eremomelo

La **Verdadorsa eremomelo**, *Eremomela pusilla*, estas specio de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj) kaj genro de Eremomeloj, kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kiuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj. Ĝi troviĝas kiel komuna birdojloĝanta reproduktulo en tropika Afriko el Senegalio suden al Demokratia Respubliko Kongo kaj nordorienten al suda Sudano. 

Tiu malgranda paserina birdo troviĝas kutime en malferma arbaro. Ĝi konstruas tasforman neston el folioj kaj fibroj malalte en arbusto aŭ arbo. La ino demetas kutime 2 ovojn.

Tiuj 10.5 cm longaj birdoj havas olivecbrunajn suprajn partojn kaj **tre flavajn subajn partojn**. La gorĝo estas blanka. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto.

Kiel plej parto de cistikoledoj, ankaŭ la Verdadorsa eremomelo estas insektovora. Ties alvoko estas akra *tuuu* kaj la kanto estas trilado.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife Internationa, 2004, 52549, Eremomela pusilla, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Flavventra eremomelo

La **Flavventra eremomelo**, *Eremomela icteropygialis*, estas specio de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj) kaj genro de Eremomeloj, kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kiuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj. Ĝi troviĝas kiel komuna specio en Subsahara Afriko en sia habitato de malferma arbaro, savano kaj seka arbustaro.

## Aspekto 
La Flavventra eremomelo estas tre malgranda birdo 10 cm longa kaj peza ĉirkaŭ 9 g. Ties supraj partoj estas grizaj, pli malhelaj kaj pli olivverdecaj ĉe flugiloj kaj vosto. Estas fajna palgriza superokula strio kaj nigreca strio traokula. La griza brusto nuanciĝas al **citronflava ventro**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *icteropygialis* signifas precize same tion. La beko estas nigreca. La subspecioj varias en la etendo kaj intenseco de la flava ventro, kaj birdoj de okcidenta suda Afriko havas blankecajn gorĝon kaj bruston.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas pli senkolorajn flavajn subajn partojn ol plenkreskuloj. La alvoko estas altatona ripetata  *ĉii-ĉii-ĉuut*.

## Kutimaro 
La Flavventra eremomelo konstruas tasforman neston sur la branĉoj de arbo aŭ arbusto el herboj kaj araneretoj, kie la ino demetas 2 al 4 blankajn ovojn, kiuj estos kovataj dum 13-14 tagoj, probable fare de ambaŭ seksoj; la idoj estos manĝigataj ankaŭ de ambaŭ gepatroj, kaj elnestiĝo okazos post 15-16 tagoj, post kio la idoj restos ĉe la gepatroj dum ĉirkaŭ pliaj 2 semajnoj aŭ plue. Tiu teritoriema specio estas monogama kaj pariĝas porvive. La nestosezono estas el aŭgusto al januaro kaj ĉefe el septembro al novembro.

Tiu birdo estas kutime vidata sola, en paroj aŭ en familiaj grupoj (foje kun miksitaj kunmanĝantaroj), dum ili manĝas surgrunde aŭ inter foliaro insektojn (cimojn, skarabojn, larvojn, raŭpojn, termitojn, formikojn) kaj aliajn malgrandajn senvertebrulojn, krom iom da fruktoj, semoj kaj nektaro de Aloo.

## Konservadostatuso 
Tiu komuna afrotropisa specio havas grandan teritorion de ĉirkaŭ 7,100,000 km². Oni supozas, ke ankaŭ la populacio estas granda kaj ke la specio ne alproksimiĝas al la kriterioj por malpliiĝo de la IUCN Ruĝa Listo kaj pro tio ĝi estas konsiderata kiel Malplej Zorgiga.

Ĝi havas du ĉefajn populaciojn en Afriko; une tra la Sahelo el Maŭritanio al Sudano kaj la alia el Etiopio tra Tanzanio al Zambio kaj al suda Afriko (Namibio, Bocvano kaj Sudafriko), kie ĝi estas pli komuna en arbustaroj de Kalaharo kaj Karuo, okupante ankaŭ savanon ĉefe de akacioj kaj fruktoĝardenojn.

## Referencoj 
* http://www.biodiversityexplorer.org/birds/sylviidae/eremomela_icteropygialis.htm 
* Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Nacia Parko Kruger 

## Eksteraj ligiloj 
*Bildo ĉe ADW 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Linio Mason–Dixon

eta|La originala linio Mason-Dixon
**Linio Mason–Dixon** estis geometrie mezurita inter 1763 kaj 1767 de *Charles Mason* kaj *Jeremiah Dixon*. Ĝi estas parto de la limoj de kvar usonaj subŝtatoj:
* Suda limo de Pensilvanio
* Norda limo de Okcidenta Virginio (tiam Virginio)
* Okcidenta limo de Delavaro
* Orienta kaj norda limoj de Marilando

eta|Ĉefŝtono de la linio Mason-Dixon
La linio estis markita per ŝtonoj je ĉiu mejlo; ĉiu kvina ŝtono (ĉefŝtono) estas aparte granda. La ŝtonoj estis alportitaj el Anglio. La linio havas simbolan karakteron; multaj vidas en ĝi kulturan limon inter norda kaj suda partoj de Usono.

La linio konsistas el du partoj, kiuj estas proksimume, sed ne perfekte rektliniaj. La okcident-orienta parto inter Pensilvanio norde kaj Okcidenta Virginio kaj Marilando sude mezume sekvas la nordan latitudon de 39°43'20", sed vere situas inter 39°43'15" kaj 39°43'23". La nord-suda parto inter Marilando kaj Delavaro estas iom komplika; ĝi konsistas el tri partoj:
* La "arka linio", kiu sekvas cirklon kun radiuso de 19km () ĉirkaŭ urbo Newcastle en Delavaro; tiu cirklo estis garantiita kiel parto de Delavaro.
* La "tanĝa linio", kiu tanĝas la cirklon kaj ligas ĝin al la mezo de okcident-orienta linio inter la Atlantiko kaj golfo Chesapeake Bay.
* La "norda linio", kiu ekde la tanĝa punkto de la arka kaj tanĝa linioj iras precize norden; tamen ĝi validas kiel limo nur tie, kie ĝi situas okcidente de la arka linio.
Je la komenco de la mezurado ne estis klare, ĉu la tuta cirklo ĉirkaŭ New Castle situas oriente de la norda linio (ĉu do la tanĝa linio iras nord-okcidenten aŭ nord-orienten); montriĝis, ke efektive la cirklo sekcas la nordan linion. Do la arka linio vere estas parto de la limo.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Usono
Kategorio:Historio de Usono
Bligny-lès-Beaune

**Bligny-lès-Beaune** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
Bligny-lès-Beaune enhavas la vilaĝon Bligny-lès-Beaune kaj la vilaĝeton Curtil.

La komunumo havis proksimume 300 loĝantojn en 1285 kaj 850 en 1842.

## Historio 
La preĝejo datiĝas de la 11-a jarcento. De tia epoka estas ankaŭ la turo kaj la Ĥorejo.
En 1584 kaj en 1594, la kalvina landsenjoro de Tailly agresis la vilaĝon; en 1584 li detruis la kapelon de la Rèpe kaj en 1594, li detruis la navon de la kirko. La familio Richard de Bligny posedis la kastelon de Bligny ĝis 1794.

La fratinoj de la "providence" zorgis pri la instruo de la knabinoj dum la 19-a jarcento (ĝis 1902).
La 18-an de junio 1940, la germana armeo okupaciis Bligny. Ĝi forlasis la urbon la 6-an de septembro 1944.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn en 2004 (0,68%) sed 0 voĉdonon en 2009 kaj en 2014.

## Famuloj 
* Fabienne Laboureau Pentristino
* Jean Des Vignes Rouges Verkisto

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Paliako (luno)

**Paliako** estas neregula satelito de Saturno, ano de la inuita grupo.

Ĝi estis malkovrita de teamo estrita de Brett J. Gladman, John J. Kavelaars kaj aliaj. Ĝi ricevis la maldaŭran nomon **S/2000 S 2**.

## Ecoj 
Ĝia koloro, helruĝa, kaj ĝia infraruĝa spektro simila al tiuj de Siarnako kaj de Kiviuko plifortigas la
hipotezon, laŭ kiu la lunoj de la inuita grupo originas el ununura diserigata objekto

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Paliako,
inuita ŝamano en la rakonto *The Curse of the Shaman* de Michael Kusugak. Tia nomo estis proponita de Kavelaars, astronomo en la Universitato McMaster, por liberiĝi el la etnocentrisma helena mitologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paliako, discentra luno 
* Notoj pri proksimaj renkontoj de saturnaj satelitoj Ijirako kaj Kiviuko 
* Paliako el "Cassini-misio ekvinoksa"  
* Paliako, kaj aliaj neregulaj saturnaj satelitoj, el la paĝaro de Jean-Michel 
* La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*")  
* La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*) 

Kategorio:Lunoj de Saturno
Hunor Pál

**PÁL Hunor** [pa:l] estas rumanuja hungara aktoro kaj skulptisto pri lignoj naskita en Târgu Mureş la 16-an de majo 1976.

## Kariero 
Hunor Pál apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li maturiĝis en liceo en Sângeorgiu de Pădure, poste li studis muzikpedagogion kaj finis en la aktorfako en 2007 de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Li ludis ekde tiam en la la hungarlingva teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En 2014 li venis en Hungarion kaj membriĝis en Teatro Csokonai (Debrecen). Li komencis okupiĝi ankaŭ pri skulptado kaj ekde 2017 li ekspoziciis. Li ricevis hungaran premion en 2012.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare: La komedio de eraroj - policano
* István Örkény: *Macskajáték* – Józsi
* Albert Szirmai–Andor Gábor: *Mágnás Miska* - grafo Mixi
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Gyuri (kelnero)
* Sofoklo: Reĝo Edipo - koruso
* Jean Racine: Fedro (dramo) - Hippolytos

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Kossuth papja* (2015) - Sándor Arany

## Eksteraj ligiloj 
* Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=33http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=7743
* hungarlingva biografio kun foto 
* oficiala paĝo 
* roloj

## Referencoj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Monotona funkcio

**Monotona funkcio** – funkcio, kiu konservas difinitan generon de ordo de aroj.

## Matematika analizo 
Estu f\colon A \to B laŭvola funkcio difinita sur forte ordigitaj aroj (*A*, (B, \prec), tiel kiel ekz. subaro de entjeroj, de racionalaj aŭ de realaj nombroj. Kaj a_1, a_2 estu laŭvolaj elementoj de *A*.

Tia funkcio *f* estas nomata:
* **kreskanta** aŭ **forte kreskanta**, kiam
*: a_1 
* **malkreskanta** aŭ **forte malkreskanta**, kiam
*: a_1 

Se aroj (A, \leqslant) kaj (B, \preccurlyeq) estas malforte ordigitaj, tia funkcio f estas nomata:
* **nemalkreskanta** aŭ **malforte kreskanta**, kiam
*: a_1 \leqslant a_2 \Rightarrow f(a_1) \preccurlyeq f(a_2);
* **nekreskanta** aŭ **malforte malkreskanta**, kiam
*: a_1 \leqslant a_2 \Rightarrow f(a_2) \preccurlyeq f(a_1).

Kategorio:Tipoj de funkcioj
Iĵirako (luno)

**Iĵirako** estas neregula satelito de Saturno, ano de la inuita grupo.

Ĝi estis malkovrita de teamo estrita de Brett J. Gladman kay John J. Kavelaars. Ĝi ricevis la maldaŭran nomon **S/2000 S 6**.

## Ecoj 
Ĝia koloro estas pli ruĝa ol tiu de Siarnako, de Paliako aŭ Kiviuko. Ĝia ruĝeco kaj ĝia infraruĝa spekto memorigas tiujn de transneptunaj objektoj kiel Sedno.

Ĝia orbito estas proksima al tiu de Kiviuko. Oni supozas ke la du satelitoj travivas resonancon de Kozai, tio estas, ke la inklino kaj discentreco de iliaj orbitoj periode interŝanĝas.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Iĵirako, infantimigulo de la inuita mitologio. Tia nomo estis proponita de Kavelaars, astronomo en la Universitato McMaster, por liberiĝi el la etnocentrisma helena mitologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Iĵirako, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Iĵirako (angla versio) 
*  Notoj pri proksimaj renkontoj de saturnaj satelitoj Ijirako kaj Kiviuko
*  Iĵirako el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  Kiviuko kaj Iĵirako el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Aŭrangabado

eta|300ra|la maŭzoleo *Bibi-ka Maqbara*
eta|300ra|Fontano en Aŭrangabado
dekstra|eta|300ra
**Aŭrangabado** (औरंगाबाद, el la persa *de la trono fondita*) estas universitata kaj milionurbo en la federacia ŝtato Maharaŝtro en la okcidento de Barato.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Oficiale la urbego ricevis novan nomon *Chhatrapati Sambhajinagar* aŭ pli mallonge *Sambhajinagar* en 2023.

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 568 m
* Areo: 196 км²
* Horzono: UTC + 5:30
* Telefonkodo: 240
* Poŝtkodo:
* 

## Historio 
Aŭrangabado fondiĝis ĉirkaŭ la jaro 1610 je la nomo Kirki de la armeestro *Malik Ambar* veninta el Etiopio - li servis la regantojn de la sultanlando *Ahmadnagar*. Inter la jaroj 1682 kaj 1707 la urbo estis la rezidejo de la barata mogolo *Aurangzeb*. Honore al li la urbo ricevis sian nunan nomon.

## Ekonomio 
En la urbo nun interalie troviĝas fabrikejo de la aŭtomobila firmao Audi. Pluraj fabrikoj prilaboras kotonon.

## Klimato 
En Aŭrangabado duon-seka klimato regas. La temperaturo varias inter 9-. Plej ofte dum musono pluvas (junio-septembro). Jare pluvas po 725&nbsp;mm.

## Trafiko 
Ĉe Aŭrangabado flughaveno funkcias.

## Vidindaĵoj en la ĉirkaŭaĵo 
* kavaj temploj de Ellora; en distanco de 30&nbsp;km, el la 5-a ĝis 10-a jarcentoj
* Historiaj konstruaĵoj kiel la * Bibi-ka Maqbara*, la maŭzoleo de la plej ŝatata edzino de Aurangzeb, kiu en 1679 estis konstruita modele la la konstruaĵo Taĝ-Mahalo, memorigas pri la epoko de la Mogola Imperio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

## Literaturo 
* Carmel Berkson: *The Caves at Aurangabad. Early Buddhist Tantric Art in India*. Novjorko: Mapin Int. 1986.

Kategorio:Urboj de Maharaŝtro
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Milionurboj
Sinaia

**Sinaia** [sinaja] estas urbo situanta en la distrikto Prahova en Rumanio, en la valaĥia regiono, ĉe la malsupro de la montoj Buĉeĝi kaj Baiu, en la Prahova Valo.

Ĝia meza alteco estas 880m super la marnivelo.

## Historio 
Sinaia estis unuafoje menciita en dokumentoj en la jaro 1690, sub la nomo Izvorul (La Fonto).

Ekde 1874 ĝi portas la nunan nomon – "Sinaia" – nomo pri kiu la tiutempaj dokumentoj supozas ke ĝi devenas el "Sinajo", la Sankta Monto, vizitita de Spătarul Mihai Cantacuzino (Princo Mihajlo Kantakuzino) – tiu, kiu konstruigis en la urbo la monaĥejon "Endormiĝo de la Dipatrino" (1690–1695), laŭ la modelo de la monaĥejo "Sankta Helena" sur la monto Sinajo.

eta|maldekstra|280ra|
## Monumentoj 
### Monaĥeja preĝejo 
La monaĥeja kirko estas konstruita laŭ la spirito de la epoko de la princo Constantin Brâncoveanu (Konstanteno Brankovano) kaj ĝian internon pentris en originala rumana stilo la fama tiutempa pentristo Pârvu Mutu kaj Arsenie Boca.

### Kastelo Peleŝ 
La reĝo Karolo la 1-a deklaris Sinaia "reĝa somerrezidejo" kaj konstruigis tie la Kastelon Peleŝ, kiu restas la ĉefa pitoreskaĵo de la urbo. Konstruita inter 1873–1883 (la unua etaĝo) kaj 1896–1914 (la dua etaĝo) en la arkitektura stilo de la Germana Renesanco, laŭ la planoj de la viena arkitekto Vilhelmo de Doderer kaj de la germana Johano Schultz el Lembergo, la kastelo estos transformata laŭ gotika maniero de la ĉeĥa arkitekto Karel Liman, en la jaroj 1896–1914. La tuta konstruaĵo konsistas el 160 ĉambroj kaj havas centran turon altan je 66 metroj, kiu donas al ĝi fabelan bildon.

Nuntempe la Kastelo Peleŝ estas unu el la plej vizitataj rumanaj muzeoj. Ĝiaj salonoj, ĉambroj, koridoroj diversstilaj proponas al la vizitantoj agrablajn surprizojn, la sinsekvo de diversaj stiloj estas vera leciono pri arto. La fajna meblaro, la speguloj de Murano, barokaj baldakenoj, la ĉambroj remburitaj per kordova ledo kaj mirindaj vitraloj estas tiom da altiraĵoj, kiuj atendas tiujn, kiuj eniras en la fantastan mondon de tiuj internaĵoj. La biblioteko enhavas valorajn librojn kaj inkunablojn senprezajn, kaj la korto de la palaco havas multnombrajn statuajn grupojn, dignajn je subĉiela muzeo.

### La Kazino 
Ĝi estis konstruita en 1912 laŭ la modelo de la montekarla kazino.

### Muzeo George Enescu 
Ĝi estas vilao konstruita inter la jaroj 1921–1922 laŭ la planoj de la muzikisto, kiu tie verkis parton de sia verkaro. Ĉi tie Enesku gastigis dum tri sinsekvaj someroj sian grandan amikon Yehudi Menuhin.

Hodiaŭ Sinaia estas grava turisma centro, kie okazas prestiĝaj sciencaj, kulturaj kaj artaj aranĝoj naciaj kaj internaciaj.

## Ekonomio 
Sinaia estas skisportejo, kie oni organizas ĉiujare sportajn aranĝojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba konsilio ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Prahova
Opel Ampera

eta|Opel Ampera, hibrida aŭtomobilo
**Opel Ampera** estas hibrida veturilo de Opel, kiu aĉeteblas ekde 2011. Ĝi estas preskaŭ la sama kiel Chevrolet Volt.

Male al tradiciaj hibridaj veturiloj, Ampera estas pelata rekte per elektro. La enkonstruita brulmotoro servas nur por ŝargado de la baterio, kiel generatoro.

La elektromotoro de Opel Ampera havas la povumon de 110&nbsp;kW (150&nbsp;ĈP) kaj turnomomanton de 370&nbsp;Nm. (Por komparo: la 1,8-l-a 103-kW-a (140-ĈP-a) benzinmotoro de Opel Insignia havas 175&nbsp;Nm, la 2,8-l-a 190-kW-a (260-ĈP-a) motoro havas 350&nbsp;Nm.)

La litia-jona baterio kun 16&nbsp;kWh ebligas atingopovon de 60 km, kun la brulmotoro 500 km. La brulmotoro povas uzi benzinon aŭ E 85.

La akcelo de 0 al 100&nbsp;km/h okazas en 9 sekundoj, la rapideco maksimuma estas 161&nbsp;km/h.

La produktanta firmao informas pri konsumo de 1,6 l/100 km por la unua 100 km, ĉiuj pliaj 100 km – sen bateria ŝargo – konsumas ĉ. 4,8 l/100km.

Opel Ampera estis prezentita en marto de 2009 en la Ĝeneva aŭtomobila ekspozicio.

Ampera
Kategorio:Aŭtomobilmodeloj
Kategorio:Germanaj aŭtomobiloj
Kategorio:Elektraj aŭtomobiloj
Kategorio:Hibridaj elektraj veturiloj
Kategorio:Ŝalteblaj hibridaj elektraj veturiloj