open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Porkaĵo

eta|300ra|Skemo pri dispecigo de porkaĵo
**Porkaĵo** estas viando de porko. Temas pri ĉiaj manĝeblaj partoj. En Eŭropo kaj Orient-Azio porkaĵo estas la plej ofte manĝata viando. Ĝi estas konsiderata blanka viando. En Germanio en 2004 la po-homa konsumo estis je 39,5&nbsp;kg (39,3&nbsp;kg en 2003 / tuta viandokonsumo je 61,3&nbsp;kg).

Kontraŭe en kelkaj religioj (ekz. islamo kaj judismo, porkaĵo estas tute malpermesita.

Porkoj estas nuntempe buĉitaj ĉirkaŭ 180-tagaj kun pezo inter 95 kaj 110&nbsp;kg. Specoj de porkaĵo inkludas aparte ŝinkon kaj lardon.

**Porkaĵisto** estas vendisto de ĉiaj porkaĵojn.

## Produktlandoj 
La plej granda produktlando de porkaĵo estas Ĉinio, sekvas Usono kaj Germanio. Aliaj gravaj eŭropaj produktlandoj estas Hispanio, Francio, Pollando kaj Danio.

Fonto: Handelsblatt – *Die Welt in Zahlen* (2005)

## Diversaj receptoj 
[eta|300ra|[Batakoj|Bataka varianto de *Babi pangang* en Indonezio.]]
**Babi pangang**, en Indonezio kaj Malajzio skribita kiel *babi panggang*, estas la nomo por diversaj manĝaĵoj el la Fora oriento farita el porkaĵo. En restoracioj plej ofte troviĝas tri variantoj:
* Babi panggang lardo
* Babi panggang magra viando
* Ĉina babi pangang, ankaŭ konata kiel *char siew*/, *cha sieuw* aŭ *char siu*.

## Vidu ankaŭ 
* Gvanĉalo
* Islama regularo
* Juda regularo
* Kotleto
* Lardo
* Nutrotabuo
* Panĉeto
* Porkobuĉo
* Ŝinko
* Ŝmalco

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Viando
Politiko de Tanzanio

Tanzanio estas federala respubliko, kie la prezidento estas samtempe la ŝtatestro kaj registarestro.

La reĝimo estas parlamenta, kaj multpartia.

## Politika kunteksto 
La kontinenta parto Tanganjiko iĝis sendependa en 1961 kaj fariĝis membro de la UN. Unu jaron poste ĝi transformiĝis al respubliko sub gvido de prezidento Julius Nyerere, sed restis membro de la Brita Komunumo. Tanganjiko unuiĝis en 1964 kiel federacia ŝtato kun insulo de Zanzibaro (kiu estis brita protektorato ĝis 1963) kaj ŝanĝis la landonomon al Tanzanio.

La konstitucio de 1977 garantiis aŭtonomion de Zanzibaro (kaj la al ĝi apartenanta Pemba) ene de Tanzanio, sed la konstitucio rekonis nur sola leĝa politika partio la partion de Nyerere, la Tanzanian Revolucian Partion.

La reĝimo de Nyerere estis modelo de *afrika vojo al socialismo*, kiu baziĝas je *ujamaa* (familieco), je familiaj mastrumejoj kaj memvolaj kooperativoj. Tiu socia eksperimento malsukcesis - spite al la eksterlanda financa kaj teknika helpo.

Dum la 1970-aj, 1980-aj jaroj, la manko de la ekonomia efikeco, la kontraŭstaro de la kamparanoj, la koruptado, la prezoeksplodo de la importita nafto kaŭzis financan ŝuldiĝon de la lando. En 1985, la nova prezidento iĝis Ali Hassan Mwinyi (anstataŭ Nyerere). Mwinyi promesis malpliigon de la ŝtata rolo en la ekonomio, tiel esperante fluon de investoj kaj helpoj en la landon. La ekonomia krizo ne mildiĝis, sed alvenis amaso da rifuĝintoj el la najbaraj landoj.

La multpartieco alvenis en 1992, kiam estis leĝigitaj dek unu partioj. En 1994 okazis la unuaj plurpartiaj elektoj, kaj en ĝi venkis la Chama Cha Mapinduzi (*Revolucia ŝtata partio*, CCM).

En la prezidenta elekto de 2000 la kandidato de la CCM, Benjamin Mkapa, venkis siajn tri ĉefajn rivalojn per 71% de la balotoj. La CCM akiris 202 de la 232 seĝoj de la Parlamento. Abeid Amani Karume, filo de la antikva prezidento Abeid Karume gajnis la prezidentajn elektojn de Zanzibaro. Grandaj protestoj okazis post la balotoj

## Nuntempe 
La nuna prezidento de Tanzanio, elektita per rekta baloto en 2005, estas Jakaya Kikwete de la partio Chama Cha Mapinduzi. La daŭro de la prezidanteco estas 5 jaroj.

La prezidento nomumas la ĉefministron. La nuna ĉefministro estas Edward Lowassa.

La Parlamento havas 274 seĝojn, el kiuj 232 elektitajn per direkta voĉdono, 37 rezervitajn al virinoj nomumitaj de la prezidento kaj 5 por reprezentantoj de la Parlamento de Zanzibaro.

Zanzibaro posedas gravan aŭtonomion por siaj propraj aferoj.

Prezidento en 2021 estas Samia Suluhu kaj vicprezidento Philip Mpango. Ĉefministro estas Kassim Majaliwa.

## Vidu ankaŭ 
* Abdallah Kigoda


Tanzanio
Tanzanio
Kategorio:Tanzanio
Ruĝventra tinokoro

La **Ruĝventra tinokoro**, *Attagis gayi*, estas vadbirdo kiu estas loĝanta reproduktanto en montaro Andoj de Suda Ameriko suden el Ekvadoro.

Ĝi estas membro de la familio de Tinokoredoj, grupo de etaj gregemaj birdoj kiuj adaptiĝis al vegetarana dieto de semoj kaj alia vegetala materialo.

## Disvastiĝo 
Tiu neotropisa birdo troviĝas en altaj Andoj ĝis 4000 m altitude, kvankam ĝi povas ĉeesti tiom malalte kiom ĝis 2000 m sude de sia teritorio. Ĝi estas tre fortika kaj ne moviĝas suben eĉ pro krudaj kondiĉoj.

## Aspekto 
220ra|eta|maldekstre|Ekzemplero de ruĝventra tinokoro *(Attagis gayi)*
La Ruĝventra tinokoro, kiam estas surgrunde, aspektas kvazaŭ kiel perdriko laŭ strukturo kaj bekoformo. Ĝi havas mallongajn krurojn kaj longajn pintajn flugilojn kaj aspektas plie kiel vadbirdo aŭ pteroklo dumfluge. Ĝi estas la plej granda tinokoro, ĉar ĝi estas 29-31 cm longa kun enverguro de 19-21 cm.

Ambaŭ seksoj estas similaj kaj ankaŭ junuloj estas kiel plenkreskuloj, sed multe pli striecaj. La alvoko estas akra *ĉaaa*.

## Subspecioj 
La nomiga raso *A. g. gayi* kiu reproduktiĝas en Ĉilio kaj Patagonio havas markohavajn helruĝajn suprajn partojn kaj ruĝbrunajn suprajn partojn, kun multe da strieco. *A. g. latreillii* de Ekvadoro estas pli avelkolora sube kaj pli malhela supre. *A. g. simonsi* de Peruo, Bolivio kaj nordokcidenta Arĝentino estas intermeza laŭ aspekto.

## Reproduktiĝo 
La Ruĝventra tinokoro demetas 2-3 ovojn en neprofunda trueto surgrunda kaj la idoj kapablas piediri tuj post eloviĝo.

## Fontoj 
*  Ne minacata
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de Ruĝventra tinokoro ĉe Interreta Birdo Kolekto

## Referencoj 
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Blankventra tinokoro

La **Blankventra tinokoro** (***Attagis malouinus***) estas specio de birdo de la familio de Tinokoredoj.

Ĝi troviĝas en sudaj Arĝentino kaj Ĉilio, insuloj Malvinoj kaj Suda Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj. Ties natura medio estas mezvarmaj herbejoj kaj marĉoj.

## Aspekto
eta|maldekstre|220ra|
La Blankventra tinokoro estas 26,5 ĝis 29 cm longa kaj pezas proksimume 310 ĝis 400 g. Ambaŭ seksoj estas esence similaj. La supraj partoj kaj brusto de maskloj havas komplikan skvamecan ŝablonon de sablo, cinamo kaj nigra koloroj; iliaj mentono kaj ventro estas blankaj. Inoj havas iom malpli akran dividon inter la brusto kaj ventro ol maskloj. Junuloj estas tre similaj al plenkreskuloj sed estas iomete pli palaj kaj havas iom pli fortan skvamecan bildon.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Attagis malouinus . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 28a de Julio 2007.

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Thinocorus

*** Thinocorus *** estas genro de Tinokoroj, grupo de etaj gregemaj birdoj de Suda Ameriko, kiuj adaptiĝis al vegetarana dieto de semoj kaj alia vegetala materialo. Tiu genro enhavas la du plej malgrandajn el la kvar specioj de Tinokoroj.

Tiuj birdoj ŝajnas kvazaŭ paseroj, perdrikoj aŭ koturnoj laŭ strukturo kaj bekoformo. Ili havas mallongajn krurojn kaj longajn flugilojn.

La ino demetas 2-3 ovojn en malprofunda trueto engrunda.

## Specioj 
** Grizbrusta tinokoro, *Thinocorus orbignyanus*
** Malgranda tinokoro, *Thinocorus rumicivorus*

## Etimologio
La genronomo devenas el la greka *thin*-, *thinos*- (θινος) 'sablo' aŭ 'dezerto' kaj latina 'corys' (el greka κορυδος) 'alaŭdo'. 

## Referencoj 
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Popola Partio

**Popola Partio** havas du signifojn:
* Partio, kiu ne reprezentas nur unu intereson aŭ interesogrupon, sed intencas reprezenti la tutan popolon.
* Nomo de kelkaj diversaj politikaj partioj kaj grupoj en malsamaj landoj. La esprimo estas pli ofte uzata por centro-dekstraj partiaj, kaj specife por kristandemokratoj. La grupo, kiu kunordigas la konservativajn partiojn je eŭropa nivelo, nomiĝas Eŭropa Popola Partio. Ekzemple:
** Aŭstrio: Aŭstra Popola Partio
** Finnlando: Sveda popola partio
** Hispanio: Popola Partio
** Portugalio: Portugala Popola Partio
** Svedio: Folkpartiet

Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Konservativaj partioj
Vendelo

[eta|statuo de la sanktulo Vendelo en la Bode-muzeo en [Berlino (farita en Frankonio inter la jaroj 1770 ĝis 1780)]]
**Vendelo** estas vira persona nomo el la germana, signifante: *apartenanta al la vandaloj*. Virina paro estas Vendela. La nomo, precipe la virina estas malofta.

## Nomtago 
* la 20-a de oktobro

## Famaj Vendeloj 
Sankta Vendelo, patrono de bredistoj

## La nomo en aliaj lingvoj 
* ĉeĥe:Vendelin
* pole: Wendelin
* hungare: Vendel

Laŭ la sanktulo nomiĝas ekzemple la urbo Sankt Wendel en la federacia lando Sarlando de Germanio.

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Écs

**Écs** (Eĉ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma.
eta|300ra|Preĝejo de Écs

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9083
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1700

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko, antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. La vilaĝo longe apartenis al la eklezio, kie kultivis vinberon. La turkoj, poste aŭstroj detruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1956 post la revolucio okazis bataleto inter Ruĝa Armeo kaj hungaraj liberecbatalantoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, etbanko, kuracejo, dentokuracejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Écs)
* kapelo
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kategorio:Vinvilaĝoj
Ravazd

**Ravazd** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono *Okcidenta* Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma. La loknomo estas hungare malofte uzata nomo de vulpo.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9091
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 29 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1200

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém apud Pannonhalma.

## Historio 
La komunumo estis loĝata pli frue de la romianoj. La vilaĝo longe apartenis al la eklezio, kie kultivis vinberon. La turkoj detruis la vilaĝon. En 1992 foriĝis Tarjánpuszta kaj iĝis memstara vilaĝo.

Vidindaĵoj estas katolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno kaj fonto de reĝo Béla la 4-a. Apud la vilaĝo estas artefarita fiŝkaptista lago.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tarjánpuszta

**Tarjánpuszta** [tarjAnpusta] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Pannonhalma. Tarján estas praa hungara gentonomo, puszta signifas tion, ke estas iama detruita loko.
eta|Tarjánpuszta vintre

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9092
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 390

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém, proksime estas Pannonhalma.

## Historio 
Tarjánpuszta longe apartenis al la eklezio. La turkoj detruis la vilaĝon kaj iĝis pusto. En 1992 Tarjánpuszta memstariĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo

## Komunumoj pri *Tarján* en Hungara reĝlando 
Tarján apartenas al la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Bovaĵo

eta|300ra|Skemo pri dispecigo de bovo
eta|300ra|bovaĵo
**Bovaĵo** estas viando de bovo. Ĝi estas unu el la plej konsumataj viandoj en la mondo. 

La diversaj muskolpartoj de la bovo estas kuiritaj entute (ekz. rostaĵo), tranĉe (ekz. bifsteko), dispecigita (ekz. gulaŝo) aŭ hakita (ekz. hamburgero).

Viandobovoj estas bovoj bredataj por viando-produktado (distinge el laktobovinoj, uzitaj por laktoproduktado). La viando de maturaj bovoj estas konata ĉefe kiel *bovaĵo*.

## Viandospeco 
Laŭ pecigo ekzistas diversaj viandospecoj:

# **bovokolo**, **kresto** aŭ **nuko**
# **transripo**
# **bovbrusto**
# **altripo**
# **antaŭripo** aŭ **alta rostbefo**
# **rostaĵo** aŭ **plata rostbefo**5 kaj 6 estas la **rostbefo** aŭ **interripaĵo**
# **bovlumbaĵo**
# **streĉripo**
# **ventraĵo**
# **ŝultro**
# **supra ŝelo**, **malsupra ŝelo** kaj **nukso**
# **flanko**
# **kokso** kun **bifsteko** kaj **ostaĵo**, **rumsteko**
# **suro**
La nomoj povas ŝanĝi laŭregione. Jam en Aŭstrio kaj Svisio ekzemple la dispecigito ne estas farita same.

## Vidu ankaŭ 
* Rostbovaĵo
* Ruĝa viando
* Ĉevalaĵo
* Porkaĵo

## Konsumo 
eta|300px|Bovoduonoj
Ekde la unuaj publikigitaj BSE-kazoj en Britio komence de la 1990-aj jaroj multaj konsumantoj malpligrandigis sian bovaĵkonsumon pro timo infektiĝi per la malsano de Creutzfeldt-Jakob. La vendokvantoj malpligrandiĝis de po 10,4&nbsp;kg en 1999 al po 9,6&nbsp;kg en 2000 kaj po 6,8&nbsp;kg en 2001 kiam en Germanio aperis la unuaj BSE-kazoj, sed post kelkaj semajnoj la spezo stabiliĝis denove. En la jaro 2004 la konsumo en Germanio atingis denove po 8.8&nbsp;kg da bovaĵo kaj bovidaĵo, la tuta viandokonsumo estinte po 61,3&nbsp;kg.

 Evoluo de la po-kapa-konsumo de bovaĵo kaj
 bovidaĵo en kg en Germanio
 --------------------------------------------
 1999  2000  2001  2002  2003  2004
 10,4  9,6  6,8  8,4  8,4  8,8
 --------------------------------------------
 (fonto: *Deutscher Fleischerverband*)
 
### Nutra valoro  
Kalkulitaj valoroj por hakita viando kun 15% graso, rostita ; 
nutra valoro  por 100 g : 

## Produktlandoj 
La tri plej ĉefaj landoj, kiuj produktas bovaĵon estas Usono, Brazilo kaj Ĉinio. La plej gravaj eŭropaj produktlandoj estas Francio, Germanio kaj Italio.

Fonto: Handelsblatt - *Die Welt in Zahlen* (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo pri aŭstraj specialaĵoj 
* Lebensmittellexikon.de
* Heinz Pohl - dispartigo de bovaĵo

## Referencoj 

Kategorio:Viando
Trnovec (apartigilo)

**Trnovec** estas  pluraj lokoj aŭ riveroj en pluraj distriktoj en Slovakio:

vilaĝoj:
*Trnovec (vilaĝo situanta en distrikto Skalica),
*mallongiga nomo de vilaĝo Trnovec nad Váhom en distrikto Šaľa,
*mallongiga nomo de vilaĝo Liptovský Trnovec en distrikto Liptovský Mikuláš,

akvofluoj:
*alfluanto de Váh  vidu Trnovec (alfluanto de Váh),
*alfluanto de Cirocha  vidu Trnovec (alfluanto Cirocha).
Ĉevalaĵo

eta|250ra|Ĉevalaĵsalamo
**Ĉevalaĵo** aŭ **ĉevalviando** estas nuntempe malofte konsumata en Eŭropo, kvankam ekzistas en Germanio, Svisio, Francio kaj Belgio specialaj vendejoj por ĉevalaĵo. En Germanio ekzistis en 2006 ĉirkaŭ 100 tiuj ĉevalaĵejoj. En Svisio ankaŭ la distribuantoj Coop kaj Migros vendas ĝin.

## Ecoj 
Ĉevalaĵo estas ruĝa ĝis malhelruĝa kaj malmola. Viando de junaj ĉevaloj estas helruĝa kaj gustas preskaŭ kiel bovaĵo. Nur la viando de plej maljunaj ĉevaloj havas la tipajn malhelan koloron kaj guston. Ju pli aĝa la besto, des pli mola la viando.

Ĉevalaĵo enhavas multe da fero kaj estas tre malriĉa je graso.

100 gramoj da ĉevalaĵo enhavas averaĝe:
* proteinoj: 20,6 g
* graso: 2,7 g
* natrio: 45,0&nbsp;mg
* magnezio: 25,0&nbsp;mg
* fero: 4,7&nbsp;mg
* vitamino A: 0,02&nbsp;mg
* vitamino B1: 0,11&nbsp;mg
* vitamino B12: 0,063&nbsp;mg
* vitamino E: 0,23&nbsp;mg
* vitamino B2: 0,15&nbsp;mg
* vitamino B6: 0,5&nbsp;mg

## Bibliografio 
* M. A. Levine: *Eating horses: the evolutionary significance of hippophagy.* In: *Antiquity.* 72 (275). 1998. ISSN 0003-598X
* Agnes Ulrike Gudehus: *Die Entwicklung der Pferdeschlachtung und des Pferdefleischkonsums in Deutschland unter Berücksichtigung der gesetzlichen Änderungen.* Dissertation Ludwig-Maximilians-Universität München 2006, 185 S. (Onlinefassung; PDF, 4,43 MB )

## Vidu ankaŭ 
* bovaĵo
* viando
* nutrotabuo
* ruĝa viando

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri ĉevalaĵo 
* Multegaj informoj pri ĉevalaĵo

;Referencoj
----

Kategorio:Viando
Skalica (apartigilo)

**Skalica** povas esti pluraj lokoj en Slovakio:

* Skalica (urbo situanta en distrikto Skalica),
* Loka parto de urbo Podbrezová vidu Skalica, 

ankaŭ:
* Rojo en supra parto de riverbaseno rivero Hron vidu Skalica.

## Similaj nomoj 
* Skalice
* Skalička
Győrasszonyfa

**Győrasszonyfa** [djOrasonjfa] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Pannonhalma. La loknomo estas hungare: ringo-virino-vilaĝ', signifante tion, ke la vilaĝo estis reĝina bieno.
eta|Blazono de Győrasszonyfa

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9093
* Telefonkodo: 96
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500

## Situo 
Győrasszonyfa situas sur malebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1150 en latina formo *"villa Ahchyn"*. La turkoj detruis la vilaĝon kaj ĝi iĝis senhoma. En 1862 incendio okazis.

En Győrasszonyfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
En 1793 romkatolika preĝejo konstruiĝis.

## Famuloj 
En Győrasszonyfa naskiĝis lingvisto Emil Jakubovich.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Teplička

**Teplička** estas nomo por pluraj lokoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

En **Ĉeĥio**:
*Teplička  (distrikto Karlovy Vary) (vilaĝo situanta en distrikto Karlovy Vary),
* rivereto en riverbaseno de rivero Morava  vidu Teplička  (alfluanto de Oskava)

En **Slovakio**:

vilaĝoj:
*Teplička (distrikto Spišská Nová Ves) (vilaĝo situanta en distrikto Spišská Nová Ves),
*mallongiga nomo de vilaĝo Liptovská Teplička,
*mallongiga nomo de vilaĝo Teplička nad Váhom,
akvofluoj:
* alfluo de Čiery Váh vidu Teplička,
*alfluanto de Rybnický potok en riverbaseno Sikenica (en la norda parto de distrikto Levice) vidu Teplička (alfluanto de Rybnický potok),
*alfluanto de Váh ĉe Trenčín vidu Teplička (alfluanto de Váh, Trenčín)
*alfluanto de Váh ĉe Žilina  vidu Teplička ((alfluanto de Váh, Žilina).
Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj

La **Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj** estas la “konstitucio” de la Unuiĝintaj Nacioj (UN). Ĝi estis subskribita la 26-an de junio 1945 de la 50 fondomembroj en Sanfrancisko (Pollando subskribis poste kaj fariĝis per tio la 51-a fondomembro) kaj ekvalidis la 24-an de oktobro 1945, post kiam ĝi estis ratifita de la tiam kvin konstantaj membroj de la Konsilio pri sekureco de la Unuiĝinta Naciaro Britio, Ĉinio, Francio, Sovetunio (ekde 1991 Rusa Federacio), Usono kaj de la plimulto de la ceteraj subskribintoj.

Tiu ĉarto kiel popoljura traktato devigas ĉiujn membrojn kaŭze de la tiurilataj dispozicioj de la popoljuro. Ŝanĝoj de la ĉarto postulas du-trionan plimulton, inter kiuj devas esti la konsento de ĉiuj kvin konstantaj membroj de la Konsilio pri Sekureco.

## Enhavo de la UN-Ĉarto 
# ĉapitro: Celoj kaj principoj de la Unuiĝintaj Nacioj (Art. 1, 2)
# ĉapitro: Membreco (Art. 3-6)
# ĉapitro: Organoj (Art. 7, 8)
# ĉapitro: La Ĝenerala Asembleo (Art. 9-22)
# ĉapitro: La Konsilio pri Sekureco (Art. 23-32)
# ĉapitro: La paca solvo de disputoj (Art. 33-38)
# ĉapitro: Disponoj ĉe minaco aŭ pacorompo kaj ĉe agresaj agoj (Art. 39-51)
# ĉapitro: Regionaj interkonsentoj (Art. 52-54)
# ĉapitro: Internacia kunlaborado sur ekonomia kaj sociala kampo (Art. 55-60)
# ĉapitro: La Ekonomia kaj Socia Konsilio (Art. 61-72)
# ĉapitro: Deklaro pri suverenec-regionoj sen memregado (Art. 73, 74)
# ĉapitro: La internacia kuratelsistemo (Art. 75-85)
# ĉapitro: La kuratel-konsilio (Art. 86-91)
# ĉapitro: La internacia Kortumo (Art. 92-96)
# ĉapitro: La sekretariejo (Art. 97-101)
# ĉapitro: Diversaĵoj (Art. 102-105)
# ĉapitro: Provizoraj disponoj pri sekureco (Art. 106, 107)
# ĉapitro: Ŝanĝoj (Art. 108, 109)
# ĉapitro: Ratifo kaj subskribo (Art. 110, 111)

## Esperanta versio 
La teksto de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj ekzistas en Esperanto libroforme: *Unuiĝintaj Nacioj: Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj; Universala Deklaro de Homrajtoj; Konsilantaro pri Homrajtoj; Internacia Traktato pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj; Internacia Traktato pri la Civilaj kaj Politikaj Rajtoj; Konvencio pri la Rajtoj de la Infano; Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj; Protokolo pri Abolo de Mortpuno; Konvencio pri Indiĝenaj kaj Tribaj Popoloj*, tradukitaj de Vilhelmo Lutermano, Monda Asembleo Socia (MAS), 2009.

La teksto de tiu libro elŝuteblas ĉe http://vlutermano.free.fr/UDH.pdf.

## Vidu ankaŭ 
* Konferenco pri Internacia Organizado de Unuiĝintaj Nacioj
* Deklaro de la Unuiĝintaj Nacioj
* UN-klaŭzo pri malamikaj ŝtatoj
* Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj
* Pakto Briand-Kellogg
* Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta teksto de la Ĉarto
* Teksto de la Ĉarto el la lingvoj angla, ĉina, franca, hispana, rusa (originalaj, egale aŭtentikaj) kaj araba
* Okcident-Eŭropa Informejo de UN Teksto de la Ĉarto trovebla en pluraj lingvoj de Eŭropo

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Diplomatio
Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Politiko en 1945
Amplitudo

[eta|1 estas la amplitudo de [Sinusoido]]
**Amplitudo** – malnegativa valoro difinanta grandecon de perioda funkcio.

Amplitudo *A* en sinuso-similaj funkcioj estas:
:y=A \sin(\omega t +\varphi) (1)
Se estas funkcio kun konstanto, amplitudo koncernas al sinuso-parto:
:y=A \sin(\omega t +\varphi) +B (2)
Amplitudo **estas** A sed ne **A+B**

Pli ĝenerale, A = {{y_{maks} - y_{min}} \over 2}

:**Rimarku 1**: termo de amplitudo estas erarata kun diferenco inter maksimuma kaj minimuma valoro (ĉi tiu diferenco estas 2**A**)
:**Rimarku 2**: **ne** estas ĝusta difino, ke amplitudo estas mezo el absolutaj valoroj de minimumo kaj maksimumo (alinome  \over 2); ĉi tia difino estas ĝusta **nur** por simetriaj funkcioj ekz. sinuso ĉar |y_{maks}|=|y_{min}|.

**Amplitudo** estas la grando aŭ forteco de ondo. 

----

La ondo povas esti mekanika aŭ elektra aŭ iu ajn en la tempo varianta fenomeno.
La amplitudo estas laŭ difino la diferenco inter la averaĝa valoro, la "nulo" kaj la maksimuma valoro.

En la elektro, la amplitudo egalas al la signala forteco kaj ĝi povas esti mezurata per la unuo volto.

La amplitudo de la pendolo estas difinita kiel la distanco inter la neŭtrala ekvilibra punkto kaj la plej malproksima loko kiun la pezopunkto atingas. Ĝi estas mezurata per la unuo metro.

## En meteorologio kaj klimatologio 
Estas diferenco inter minimumaj kaj maksimumaj valoroj de nombroj kiuj priskribas ian elementon de vetero en ia periodo (tago, monato, jaro, ktp. ). La termo ankaŭ 
koncernas al hezito de meza valoro.

## Ĝenerala signifo 
Amplitudo, ĝenerale, estas la diferenco inter la ekstremaj valoroj de alterne varianta grando aŭ kvanto ( PIV2 ).

## Vidu ankaŭ 
* Amplitudo-frekvenca karakterizo
* Osciloskopo

Kategorio:Fiziko
Marlborough (Konektikuto)

**Marlborough**  estas urbeto en la kantono Hartford, Konetikuto, Usono.  Ĝi entenas la censonomitan lokon *Terramuggus*. Laŭ la stato de la jaro  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj
*Urbo Marlborough
*Centra Regiona Turisma Distrikto
*Artcentro de Marlborough
*Lerneja Distrikto de Marlborough
*Memorbiblioteko Richmond 
*Entreprenasocio de Marlborough 

Kategorio:Urboj de Konektikuto
Napkelet

**Napkelet** (Sunleviĝo)
*1. Hungarlingva revuo literatura kaj kritika de *Magyar Irodalmi Társaság* en Budapeŝto inter januaro 1923 kaj aŭgusto 1940 redaktita de Cécile Tormay kaj Miklós Kállay (de junio 1937). 
*2. Duonmonata hungarlingva literatura kaj arta revuo aperinta en Kluĵo (Rumanio) inter 15-a de septembro 1920 kaj 1-a de majo 1922. 

## Radaktoroj 
Ĝia ĉefradaktoro estis Árpád Paál, redaktoroj Ernő Ligeti kaj Imre Kádár , helpredaktoro Jenő Szentimrei.

## Kunlaborantoj 
La listo de ĉefkunlaborantoj: Oszkár Bárd, Jenő Janovics, Károly Kós, Dániel Nagy, József Nyírő, Tivadar Rédey, Zoltán Szitnyai, István Szombati-Szabó, Géza Tabéry, Béla Zsolt. Pere de ili ĝi ligiĝas al Keleti Újság.

## Ĝia enhavo 
Dum ĝia ekzisto ĝi publikis pli ol 220 poemojn de pli ol 60 poetoj, preskaŭ 120 prozaĵojn de 50 verkistoj kaj kvazaŭ 120 literaturtemajn artikolojn kaj studojn. Ĝiaj plej ofte publikantaj transilvaniaj poetoj: Lajos Áprily , Bárd Oszkár, Bartalis János, Becski Irén, Berde Mária, Endre Károly, Finta Zoltán, Kádár Imre, Szentimrei Jenő, Szombati-Szabó István; prozaistoj: Berde Mária, Kuncz Aladár, Molter Károly, Nagy Dániel, József Nyírő, P. Gulácsy Irén, Sipos Domokos, Tabéry Géza. Sed publikis en ĝi ankaŭ Mihály Babits, Béla Balázs, Barta Lajos, Mihály Boross, Milán Füst, JUHÁSZ Gyula, Sándor Márai, Zoltán Somlyó, Lőrinc Szabó, Ernő Szép, Árpád Tóth. Bárd Oszkár, Kádár Imre, Zsigmond Móricz publikis dram- kaj romanfragmentojn. Romanojn tutajn publikis ĝi de Balázs Béla (Isten tenyerén), Tibor Déry (A toronyőr), Tabéry Gézá (Októberi emberek). El la universala literaturo ĝi publikis de Charles Baudelaire, Karel Capek, Anatole France, Francis Jammes, Stéphane Mallarmé, Nietzsche, Rainer Maria Rilke, Carl Sandburg, Tagore. Memkompreneble la revuo konatigis ankaŭ la samtempan rumanan literaturon.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Repertoriumo de revuo.

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Raguo

eta|Raguo el rapidvoja restoracio
[eta|Tipa belga [volovano aŭ reĝinmanĝeto]]
**Raguo** (el la franca *ragoûter*, „allogi la palaton, doni apetiton“) estas  vianda, legoma aŭ fiŝa manĝaĵo kuirita en spicita saŭco.

La viando aŭ legomoj estas pecigitaj kaj la saŭco ofte dikigita. Ekzemploj estas la franca *ragoût fin* (fajna raguo), la svisa *Zürcher Geschnetzeltes* (zurika pecigaĵo) aŭ la itala *Ragù alla bolognese* (bolonja raguo). Ankaŭ gulaŝo kaj *Bœuf Stroganoff* (bovaĵo Stroganofo) estas raguoj. 

Ĉe **blanka raguo** oni kuiras aparte helan viandon, kiel kokaĵo, bovidaĵo aŭ kuniklaĵo, kaj el la ricevita buljono oni preparas blankan saŭcon, ligita per faruno, ovoflavo kaj kremo. Rezultas de tiu hela, malspica plado kun multe da saŭco.

Kategorio:Manĝaĵoj
Táp

**Táp** (tAp) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma. La nomo estas hungare: nutro.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9035
* Telefonkodo:
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 710

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo laŭ flankovojoj, la plej proksima urbo estas Pannonhalma.

## Historio 
En la vilaĝo pli frue loĝis avaroj. En la mezepoko reĝaj sagistoj vivis, poste la komunumo apartenis al la eklezio. En 1881 incendio okazis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1959 la vilaĝo ricevis la rangon kolĥozvilaĝo.

## Vidindaĵoj 
En 1882 luterana preĝejo konstruiĝis, sed estas ankaŭ katolika preĝejo. Aliaj vidindaĵoj estas la malnovaj popolaj kamparanaj domoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Augusto de Lima

**Augusto de Lima** povas rilati al:

*Antônio Augusto de Lima (1859-1934) - brazila verkisto.
*Augusto de Lima - brazila urbo, kiu ricevas la nomon de tiu ĉi supra verkisto.
Tápszentmiklós

**Tápszentmiklós** [TAPsentmikloŝ) estas vilaĝo en Hungario, en la subregiono Pannonhalma de departemento Győr-Moson-Sopron. Ĝi situas sur malebenaĵo laŭ traira flankovojo, la plej proksima urbo estas Pannonhalma. Tatabánya-Pápa fervojo ĉesis en 2007.

La komunumo apartenis al la eklezia grandbieno. En 1683 la turkoj, en 1945 la germanoj forbruligis la vilaĝon. En 1751 katolika preĝejo, en 1835 luterana preĝejo konstruiĝis.

## Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Keleti Újság

Keleti Újság (Orienta Ĵurnalo) estis la plej longvivanta hungarlingva ĵurnalo inter la du mondmilitoj aperinta en Kluĵo (Rumanio) inter kristnasko de 1918 kaj verŝajne 6-a de oktobro 1944. Oni ŝanĝigis la 15-an de junio 1944 ĝian titolon je *Keleti Magyar Újság* (Orienta Hungara Ĵurnalo).

## Redaktoroj kaj kunlaborantoj 
La ĵurnalon aperigis la *Lapkiadó Részvénytársaság* sub prezideco de Gyula Ferenczy. Ĝiaj unuaj respondecredaktoroj estis: Szentmiklósi József, István Zágoni. Ĝia spirita gvidanto ekde la komenco de 1920 ĝis oktobro de 1924 estis Árpád Paál. Intertempe – en la dua parto de 1922 – la ĉefredaktorajn farendojn faris Ignotus, la civila radikala elmigrinto. Inter la internaj kunlaborantoj troviĝis Ottó Ámon, Hajdu István, Szentimrei Jenő, Kádár Imre, Ligeti Ernő, Kőmíves Lajos, Imre Mikes, Győző Murányi , Székely Béla, László Dienes, Ormos Ede, Darvas Simon, Sándor Kacsó, József Nyírő.

## Ĝia politika tendenco 
En ĝiaj unuaj jaroj ĝi estis civila radikala, sed ekparolis en ĝi ankaŭ socialistaj kaj komunistaj aŭtoroj. Ĝi luktis kontraŭ la konservativa kaj nacionalista politiko kaj por la pliprosimiĝo rumana-hungara. Ekde aŭtuno 1924 ĝia programo gradece mallarĝiĝas kaj pro tio kelkaj kunlaborantoj eliĝis (Paál Árpád, Nyírő József, Zágoni István, Kacsó Sándor kaj Gergely Jenő stenografisto, matematikinstruisto). La 14-an de aŭgusto 1927 la advokato Sándor Weiss, la ĉefakciulo de la *Lapkiadó Társaság* vendis la ĵurnalon al Országos Magyar Párt. De tiam ĝis 1939 la ĉefredaktoro estis Endre Szász kaj sekve la respondecredaktoro József Nyírő, la direktoro Somodi András, poste Jenei László. Ekde 1927 ĝiaj literaturaj redaktoroj estis Dsida Jenő kaj sekve Finta Zoltán.

## Literaturo en la ĵurnalo 
Ĝi havis gravan rolon en la disvolviĝo de la transilvania hungara literaturo. Ĝia plej grava verkisto estis sendube Domokos Sipos. Kune kun li aperis Ede Ormos, Kiss Ida, Sándor Kacsó. Ĝi publikas ankaŭ de Tibor Déry  (*Utolsó pillanatban*, 1921) és Zsigmond Móricz (*Bajban*, 1924). Dum kelkaj jaroj ĝi aperigis verkojn de 86 poetoj, 144 prozaistoj, 10 dramverkistoj, 85 literaturkritikistoj kaj publicistoj, 39 tradukistoj. La plej ofte publikantaj aŭtoroj estis: Ferenc Balázs, Oszkár Bárd, Lajos Barta, János Bartalis, Irén Becski, Elek Benedek, Lajos Biró, Darvas Simon, Hajnal László, Jakab Géza, Illés Kaczér, Imre Kádár, Endre Kakassy, Benő Karácsony, Sándor Kibédi, Kiss Ida, Ernő Ligeti, Dániel Nagy , Ormos Ede, Pap József, Somlai Károly, Jenő Szentimrei, István Szombati-Szabó kaj Béla Zsolt. Je ĝia unua novelkonkurso (1922) sendis Áron Tamási ĝian unuan kreaĵon (*Szász Tamás, a pogány*), kiu aperis en ĵurnalo la 23-an de julio 1922. En ĝia literatura rubriko regas la mallongaj verkoj, sed ekde 1925 ĝi aperigis ankaŭ felietonromanojn (Rodion Markovits *Szibériai garnizon*). 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Zord Idő

**Zord Idő** (Malmilda Tempo) estis hungarlingva duonmonata reformita revuo aperinta en Târgu Mureș (Rumanio) inter aŭgusto 1919 kaj julio 1921.

## Redaktoraro 
Kálmán Osvát, Mária Berde, Kálmán Dékáni, Károly Molter, István Hajdu. 

## Kunlaborantoj 
Lajos Áprily, Sándor Farcádi, Domokos Gyallay, Sándor Makkai, Sándor Reményik, László Ravasz, Mihály Szabolcska.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Literaturo
*Antal Kicsi kaj László Kocziány *A marosvásárhelyi "Zord Idő"* (en la studaĵvolumo de Pedagogia Altlernejo, Marosvásárhely, 1969);

## Eksteraj ligiloj 
*Repertoriumo de la revuo 

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Aldemar de Andrade Câmara

**Aldemar de ANDRADE CÂMARA**, brazila esperantisto naskiĝis en Montes Claros (Minas Gerais) la . En 1930 estis kasisto de Junulara Esperantista Societo de Minas Gerais. En 1938 iĝis kuracisto per *Universidade Federal de Minas Gerais*.

Li transloĝiĝis al Goiânia en 1940 kiel flegisto dum la konstruado de *Escola Técnica Federal*. Dum multaj jaroj li laboris kiel kuracisto en Goiânia, estis unu el unuaj profesoroj de *Faculdade de Farmácia e Odontologia de Goiás* kaj *Universidade Federal de Goiás* kaj unu el la fondantoj de *Associação Médica de Goiás* (Medicina asocio de Goiás) kaj de *Conselho Regional de Medicina de Goiás* (Regiona konsilio de medicino de Goiás).

Kategorio:Brazilaj kuracistoj
Kategorio:Akademianoj
Specimenado

eta|Specimenado
En signal-prilaborado, specimenado estas ŝanĝo de kontinua signalo en cifereca signalo (diskreta temo). Specimenado estas uzata en muzika kaj en videa prilaborado. Bazo de grandaj eblecoj specimenado estas teoremo pri specimenado.

Kategorio:Signal-prilaborado
Teoremo pri specimenado

Laŭ la **teoremo pri specimenado** (teoremo de Nyquist–Shannon–Kotelnikov, teoremo de Whittaker–Shannon–Kotelnikov, teoremo de Whittaker–Nyquist–Kotelnikov–Shannon, aŭ pli simple teoremo de Nyquist):

preciza rekreo de kontinua signalo eblas, se signalo havas maksimuman frekvencon (f_{max}) kaj la frekvenco de specimenado (*frekvenco de Nyquist*, f_N ) estas pli ol dufoje la maksimuma frekvenco.

## Vidu ankaŭ 
* Muestro
* Specimenado
* Harry Nyquist
* Claude Shannon

Kategorio:Signal-prilaborado
Departemento de Esperanto Zamenhof

La **Departemento de Esperanto Zamenhof** ( Departamento de Esperanto Zamenhof - DEZ) estas fako de União Espírita Mineira (Minasa Spiritisma Unuiĝo) celanta disvastigi kaj instrui Esperanton al spiritistoj de Minas Gerais, laŭ la artikolo 30-a de la statuto de la Unuiĝo. Laŭ art. 37-a, Esperanto-kursoj estu senpagaj por lernantoj. La DEZ ankaŭ celas disvastigi spiritismon inter esperantistoj.

## Respondecoj 
Interalie:
* Gvidi la organizadon de klasoj por la lernado de la Internacia Lingvo
* Subteni, orienti kaj apogi la fondon de Esperanto-grupoj
* Ellabori kaj disdoni materialojn kun administraj kaj doktrinaj informoj por lernado kaj disvastigo de Esperanto
* Proponi kaj disvolvi programojn por la instruado kaj lernado de Esperanto
* Okazigi prelegojn, kursojn kaj Esperantajn aranĝojn
* Rilati kun la neŭtrala Esperanto-movado
* Kunlabori en internacia disvastigo de Spiritismo per Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta angulo en la retejo de la Unuiĝo 

Kategorio:Esperanto-movado en Brazilo
Kategorio:Spiritismo en Brazilo
Bodonhely

**Bodonhely** [bodonhej] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9134
* Areo: 11 &nbsp;km
* Loĝantaro: 320
* Telefonprefikso: 96

## Situo 
Bodonhely situas sur ebenaĵo, for de ĉefvojo kaj fervojo, laŭ flankovojo, laŭ maldekstra flanko de Rába. Tie estas ponto, grava trapasejo, kiu daŭriĝas al ponto tra Marcal. Tét troviĝas 12, Csorna 16, Győr 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1446 laŭ tiama hungara ortografio *"Bodonhel"*. Post la mezepoko antaŭ la turkaj atakoj fortikaĵo konstruiĝis por defendi la trapasejon.

En Bodonhely migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la katolika preĝejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Grizbrusta tinokoro

La **Grizbrusta tinokoro** (*Thinocorus orbignyianus*) estas specio de birdo de la familio de Tinokoredoj.

Ĝi troviĝas en okcidenta Arĝentino, sudokcidenta Bolivio kaj orienta Ĉilio en Andoj kaj en pli marbordaj areoj de Peruo. Ties natura medio estas mezvarma herbejo, subtropikaj aŭ tropikaj herbejoj de alta altitudo kaj marĉoj.

## Aspekto
eta|maldekstre|220ra|Grizbrusta tinokoro.
La Grizbrusta tinokoro estas 19 ĝis 24 cm longa kaj pezas 96 ĝis 140 g. La masklo havas grizajn kapon, kolon kaj supran bruston, kaj blankan gorĝon kun nigra bordo. Ĝiaj supraj partoj estas cinamo-sablokoloraj en vermeteca ŝablono. La flugiloj montras blankajn striojn supre kaj sube dumfluge. La malsupraj brusto kaj ventro estas blankaj; mallarĝa nigra bendo apartigas ilin de la supra brusto. La kapo kaj brusto de la ino estas pale sablokoloraj kun fortaj malhelaj strioj. La du subspecioj estas esence similaj kvankam *T. o. ingae* havas pli mallongajn flugilojn kaj krurojn ol la nomiga.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Thinocorus orbignyianus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 28a de Julio 2007.

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Malgranda tinokoro

La **Malgranda tinokoro** (*Thinocorus rumicivorus*) estas specio de birdo de la familio de Tinokoredoj.

Ĝi troviĝas en areoj de Antarkto, suda duono de Arĝentino, sudokcidenta Bolivio, suda Brazilo, Ĉilio, suda Ekvadoro, marborda Peruo kaj insuloj Malvinoj, Suda Georgio kaj suda Sandviĉo kaj suda Urugvajo. La teritorio de la Malgranda tinokoro estas ĉirkaŭ 1 300 000&nbsp;km2 granda. Ties natura medio estas mezvarma herbejo, subtropikaj aŭ tropikaj herbejoj de alta altitudo kaj paŝtejoj.

## Etimologio
La genronomo devenas el la greka *thin*-, *thinos*- (θινος) 'sablo' aŭ 'dezerto' kaj latina 'corys' (el greka κορυδος) 'alaŭdo'. La specia nomo devenas el la latina *rumicis* 'okzalo' kaj *vorā* 'manĝanto'.

## Taksonomio
Estas tri subspecioj de la Malgranda tinokoro:
**T. r. cuneicauda*, (Peale, 1848): sufokcidenta Ekvadoro kaj marborda Peruo
**T. r. bolivianus*, (Lowe, 1921): suda Peruo, okcidenta Bolivio, norda Ĉilio kaj nordokcidenta Argentino
**T. r. rumicivorus*, (Eschscholtz, 1829): Patagonio ĝis Fuegio

## Aspekto
La Malgranda tinokoro estas, kiel ĝia nomo sugestas, la plej malgranda membro de la familio de Tinokoredoj. Ili havas mallongajn vostojn kaj longajn pintajn flugilojn. Iliaj kruroj kaj piedfingroj estas tre verdetflavaj. La beko de la Malgranda tinokoro estas cindrokolora kaj konusforma kiel tiu de fringo aŭ pteroklo. Plenkreskaj maskloj havas grizajn vizaĝon, kolon kaj bruston, kaj havas nigrajn liniojn en la centro de la gorĝo kiuj formas inversan "T" formon. La okuloj estas de malhelgriza koloro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Thinocorus rumicivorus.
* 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 28a de Julio 2007.

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kisbabot

**Kisbabot** [kiŝbabot] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Tét.
eta|Ĉefplaco de Kisbabot
eta|maldekstre|Vilaĝdomo de Kisbabot

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9133
* Telefonkodo: 96
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 240

## Situo 
Kisbabot situas sur ebenaĵo for de ĉefvojo kaj fervojo, laŭ flankovojo, laŭ dekstra flanko de Rába, tie ĉi estas ponto, grava trapasejo. Tét troviĝas 13, Győr 29, Budapeŝto 146 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=2413&i2=9566 .

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1222. Unue la turkoj, poste en 1636 germanaj solduloj, en 1848 banuso Josip Jelačić detruis la vilaĝon. En 1700 inundo, en 1748 incendio okazis.

En Kisbabot migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la luterana preĝejo el 1812.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Oranĝa Renkontiĝo

eta|Kelkaj partoprenantoj de ORo 2007.

**Oranĝa Renkontiĝo** (mallongita **ORo**) estis serio da internaciaj esperantaj junularkunvenoj en Svedio, kiuj okazis ekde 2007 ĉiujare ĝis almenaŭ 2014. Ĝin aranĝis Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo (SEJU) kaj Hernusanda Esperantista Klubo (HEK). La nomo *Oranĝa Renkontiĝo* devenas kaj de la emo de la organizantoj grapoligi homojn kaj de la oranĝkoloraj aŭtunaj foliarboj ĉirkaŭeje.

Ekde 2007 HEK kaj SEJU aranĝis la Oranĝan Renkontiĝon ĉiujare aŭtune ekster Hernusando, inter 21-a kaj 23-a de septembro. ORo estis la unua junularkunveno esperantista en Svedio ekde la 2003-a IJK, kaj ĝi multe helpis revigligi la svedan junularan esperantistan movadon. Je 2007 partoprenis la ORon 15 junuloj de 5 eŭropaj landoj, kaj je 2009 la nombro altiĝis ĝis 26 homoj de 8 landoj. Ĝis nun, krokodilado preskaŭ forestis dum tiu ĉi renkontiĝo. 

ORo iĝis konata kiel mojosa kaj iom eksperimentema internacia renkontiĝo por junuloj en bela naturo. La programo kutime miksas seriozajn prelegojn, muzikon, poezion, saŭnon, homfutbalon, bretajn ludojn kaj tiel plu. Laŭ la posta taksado la partoprenantoj estis tre kontentaj, speciale aprezantaj la belajn ejojn, la bonan etoson kaj la abundajn eblecojn muzikumi. Artistoj kiuj prezentis sin dum ORo estas inter aliaj La Perdita Generacio, Sara Török kaj Inicialoj dc. Kreiĝis tradicio kiu temas pri mondĉampionado en Bakio okazanta dum la ORo.

## Oranĝa afrika renkontiĝo 
Inspirite de la Oranĝa Renkontiĝo en Eŭropo, ankaŭ ekestis en Afriko la ideo de *Oranĝa Renkontiĝo* organizita de la Afrika Esperanto-Instituto kun la celo ekskluzive paroli en Esperanto en tiu aranĝo. Eĉ novuloj ŝajnas alproprigi la lingvon plej rapide, ĝuste ĉar la celo tiel evidente estas uzi la lingvon kaj aparteni al la komunumo. "En la havaja lingvo '*ohana*' indikas intencajn ligojn inter personoj kiuj celas kunlabori kaj memori unu la alian: jen Oranĝa Renkontiĝo, nova, ne biologia familio".

## Eksteraj ligiloj 
* Oranĝa Renkontiĝo 2013 en la paĝaro de SEJU, arkivigite laŭ stato de marto 2016
* fotaj impresoj pri la Oranĝa Renkontiĝo 2011 en la retejo *flickr*

* Hernusanda Esperantista Klubo en la retejo *ipernity*, arkivigite laŭ stato fine de 2015

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000-2009
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2010-2019
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj aperintaj en 2007
Blankaj noktoj

[eta|200px|blanka nokto - [noktomezo en Helsinko dum 2005]]
**Blankaj noktoj** estas noktoj, dum kiuj la suno nur subiras por mallonga tempo, tial ke ankaŭ nokte restas hele. Blankaj noktoj ekzistas dum la fino de junio kaj komenco de julio en ĉiuj lokoj inter 60° da norda longitudo kaj la norda arkta cirklo, kaj dum la fino de decembro kaj komenco de januaro en ĉiuj lokoj inter 60° da suda longitudo kaj la suda arkta cirklo. Oni festas la blankajn noktojn aparte en la nordo de Eŭropo, en norda Skandinavio, en Baltio (do Litovio, Latvio plus Estonio) kaj en la nordo de Rusio. Speciale famaj estas la blankaj noktoj de Sankt-Peterburgo, kiuj estas la temo de samnoma novelo de Fjodor Dostojevskij el la jaro 1848 - novelo ankaŭ legebla en esperantlingva versio de la jaro 2002. Plurfoje en Sankt-Peterburgo - iufoje ankaŭ en Arĥangelsko - ekde la fino de la 20-a jarcento ankaŭ okazis internaciaj Esperanto-renkontiĝoj kun la nomo "Blankaj Noktoj".

Norde de la norda arkta cirklo dum junio-julio kaj sude de la suda arkta cirklo dum decembro-januaro tute ne subiras la suno, tial ke dum la tuta tagnokto restas hele: tiun fenomenon oni nomas noktomeza suno.

## Metafora uzo 
En la itala lingvo la termino "blankaj noktoj" ("Le notti bianche") hodiaŭ estas sinonimo por trafestataj noktoj: origine oni parolis pri "passare le notti in bianco" (pasigi la noktojn en blanko), por esprimi, ke persono dum la tuta nokto restis veka. Pri tio aludas ankaŭ la filmo "Le notti bianche" de la reĝisoro Luchino Visconti, kie la nocio ricevas plian signifon, ĉar en la filmo dum la noktoj daŭre neĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva paĝo pri la filmo "Le notti bianche" 

Kategorio:Skandinavio
Kategorio:Baltio
Kategorio:Sankt-Peterburgo
Tupinamba (tribo)

eta|Tupinambaoj en gravuraĵo de la 16-a jarcento
**Tupinambaoj** estis tribo de kanibalaj indianoj, kiuj vivis ĉe la marbordo de Brazilo kaj parolis tupinambaon.

La Tupinamba-tribo estis preskaŭ neniigita pro la malsanoj venintaj kun eŭropanoj kaj pro rekta forto. La supervivintoj miksiĝis kun la cetera popolo de Brazilo, kvankam ilia lingvo disvastiĝis.

Famis la raporto de Hans Staden pri lia kaptado far Tupinambaoj. Jean de Léry vivis ĉe tiu tribo de marto 1557 ĝis januaro 1558.

## Referencoj 
Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo
Tranĉo

**Tranĉo** havas plurajn signifojn:

* **Tranĉo (geometrio)** estas operacio je hiperpluredroj kaj kahelaroj.
* Tranĉilo estas ilo por **tranĉi** materiajn objektojn.
* "**Tranĉi-la-nodon**" estas kleriga retejo pri matematiko.

## Vidu ankaŭ 
* Fortranĉa frekvenco
Noktomeza suno

eta|Noktomeza suno
Norde de la norda arkta cirklo dum junio-julio kaj sude de la suda arkta cirklo dum decembro-januaro tute ne subiras la suno, tial ke dum la tuta tagnokto restas hele: tiun fenomenon oni nomas **noktomeza suno**.

[eta|maldekstra|Noktomeza suno ĉe la [Norda Kabo]]
[eta|Somera nokto proksime de *Skibotn* en [Norvegio]]
Se oni staras rekte sur punkto de la arkta cirklo, la suno dum ekzakte unu nokto de la jaro - norde la somera kaj sude la vintra solstico - ne subiras. Noktomeze ĝi atingas plej malaltan pozicion super la horizonto, kaj sekve denove leviĝas. Ju pli oni somere iras norden de la norda arkta cirklo direkte de la norda poluso, aŭ vintre suden de la suda arkta cirklo direkte de la suda poluso, des pli multiĝas la noktoj de noktomeza suno. Ekzakte ĉe la du geografiaj polusoj devus esti hele dum ekzakte duono de la jaro, kaj malhele dum la alia duono. Pro la refrakto de la suna lumo en la tera atmosfero tamen la polusa tago daŭras iom pli ol la duonon de la jaro, kaj la polusa nokto iom malpli.

## Sub polusa cirklo 
En latitudoj sub arkta cirklo, ĝis 60° de latitudo norde kaj sude, alia fenomeno simile noktomeza suno okazas somere, nome la *blanka nokto*. Estas nokto kiam suno estas kuŝigita, sed ne sufiĉe por ke la nokto estu nigra. Ĝi povas esti sufiĉe hela por legi libron sen uzi alian lumon. Tiu ĉi fenomeno estas vidita en Skotlando, Rejkjaviko (Islando), Sankt-Peterburgo (Rusio), Rigo (Latvio), Vilno (Litovio), Talino (Estonio) aŭ Helsinko (Finnlando) kaj laŭ la arktaj bordoj de Rusio de la Finnlanda landlinmo ĝis Beringa Markolo, pasanta per nordo de Siberio aŭ ankoraŭ en Anchorage (Alasko) kaj granda-nordo de Kanado kaj en plejparto de sudo de Gronlando.

## Galerio

dosiero:Polar_Day's_Night-HD.webm|Polusa tago en Finnlando.
dosiero:Midnight_sun_on_Lake_Kolvitskoye.webm|Polusa tago sur la lago Kolvitskoye.
dosiero:Solstice_Timelapse_-_Day_and_Night_in_the_Midnight_Sun.webm|Lumigo dum la polusa tago.

## Vidu ankaŭ
* Polusa nokto
 

Kategorio:Astronomiaj eventoj
Kategorio:Suno
Kategorio:Nokto
Hluboká nad Vltavou

**Hluboká nad Vltavou** () estas urbo en Ĉeĥio, populara ripozloko kun vasta turisma oferto. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, sur la maldekstra bordo de rivero Vultavo, 9&nbsp;km norde de České Budějovice. Ĝi havas 1263 domojn kaj  ().

Hluboká nad Vltavou estas tre atrakta urbo, la plej granda allogaĵo por vizitantoj estas novgotika kastelo Hluboká nad Vltavou. Krome ĉi tie troviĝas pluajn atraktaj celoj: Zoo Ohrada, luksa golfejo, princa kortego kaj Sudbohemia galerio Aleš. Senpere apud la urbo troviĝas Bezdrev, la dua plej granda fiŝlago de Ĉeĥio, sur kiu oni abunde praktikas akvajn sportojn, ekzemple jaĥtado. Sur herbejo *Podskalská* oni ĉiujare aranĝis ĉevalvetkuro. La vetkurejo estis pli poste reguligita en golfejon.

## Partoj de urbo 
* Bavorovice; katastra teritorio *Bavorovice*, 5,25 km²
* Buzkov; k. t. *Jeznice*, tute inundigita de akva rezervujo Hněvkovice
* **Hluboká nad Vltavou**; k. t. *Hluboká nad Vltavou*, 34,10 km²
* Hroznějovice; k. t. *Hroznějovice*, 5,52 km²
* Jaroslavice; k. t. *Jaroslavice u Kostelce*, 3,71 km², tute inundigita de akva rezervujo Hněvkovice
* Jeznice; k. t. *Jeznice*, 6,07 km²
* Kostelec; k. t. *Kostelec*, 4,51 km²
* Líšnice; k. t. *Líšnice u Kostelce*, 12,57 km²
* Munice; k. t. *Munice*, 5,70 km²
* Poněšice; k. t. *Poněšice*, 6,31 km²
* Purkarec; k. t. *Purkarec*, 7,39 km², el granda parto inundigita de akva rezervujo Hněvkovice

Plu al la urbo apartenas korto Vondrov (ekde la jaro 1964).

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Hluboká nad Vltavou, kastelo

## Pluaj fotoj 

Hluboká nad Vltavou - panoramio.jpg|Restoracio
Hluboká nad Vltavou, Nad Parkovištěm 01.jpg|Ŝoseo al parkumejo
Hluboká nad Vltavou. (003).jpg|Hluboká de malproksime
Hluboká nad Vltavou, Penny.jpg|BVendejo
Židovský hřbitov Hluboká nad Vltavou - panorama.jpg|Juda tombejo
Železniční stanice Hluboká nad Vltavou Zámostí.jpg|Fervoja stacio
Městský úřad Hluboká nad Vltavou - panoramio.jpg|Urba ofico
Plavební komora Hluboká nad Vltavou 1.jpg|Kluzo
Hluboká nad Vltavou - panoramio (3).jpg|Statuoj
Hluboká nad Vltavou ( České Budějovice ) (7).jpg|Preĝejo
Hluboká nad Vltavou, Czech Republic - panoramio.jpg|Aleo de Hluboká
Závišův pomník.jpg|Monumento de Záviš

## Eksteraj ligiloj 
* Turisma gvidanto 


Kategorio:Municipoj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Jakobaj vojoj en Ĉeĥio