open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reĝimo

**Reĝimo** havas diversajn signifojn, inter ili:

* Reĝimo estas politika sistemo, laŭ kiu estas regata iu ŝtato
* Reĝimo estas sistemo, laŭ kiu estas administrata ia organizaĵo 
* Reĝimo estas kondiĉoj de funkciado aŭ funkcimaniero de maŝino, aparato aŭ cirkvito je difinita tempo
** Senŝarĝa reĝimo
** Realtempa reĝimo
* Reĝimo estas iel aranĝita vivmaniero, el higiena aŭ kuracada vidpunkto (komparu kun dieto)
* Reĝimo (statistiko) en statistiko estas la plej probabla aŭ la plej ofte estanta valoro.
Reĝimo (politiko)

Politika **reĝimo** estas politika sistemo, laŭ kiu estas regata iu ŝtato.

Ekzistas diversformaj politikaj reĝimoj:
* aristokratio
* aŭtoritara reĝimo (totalismo)
* demokratia reĝimo
* diktatora reĝimo
* feŭdismo
* monarĥio
* oligarĥio
* parlamenta reĝimo
* plutokratio


Kategorio:Registaroj
Monte Formoso

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Almenara* (esperante: *Aŭmenara''). Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Barenca maro

**Barenca maro** troviĝas rande de Atlantiko kaj de Arkta Oceano, norde de Norvegio kaj de la plejnordo de la eŭropa parto de Rusio (kiu estas parto de la orienteŭropa ebenaĵo). Ĝi estas nomita laŭ la nederlanda maristo Willem Barentsz. La Golfa Marfluo ebligas liberan tutjaran aliron al multaj havenoj de Barenca maro, kvankam ili troviĝas tre norde.

La Monda Natur-Fonduso (WWF) konsideras ĝin kiel maran ekoregionon kaj enmetas ĝin, kune kun Karaa maro, en Tutmondaj 200-unuon pro ĝia signifo por la biodiverseco.

## Historio 
La Batalo de la Barenca maro estis marbatalo de la Dua Mondmilito kiu okazis la 31an de decembro 1942 inter militŝipoj de la Germana Ŝiparmeo (*Kriegsmarine*) kaj Britaj ŝipoj kiuj estis protektintaj la konvojon JW 51B al Kola en Sovetunio. La perdoj estis iom similaj en ambaŭ flankoj: unu perdita kaj unu damaĝita ŝipoj, plus unu minforigilo brita; dum ĉe homoj 250 mortoj el britoj kaj 330 el germanoj.

## Bibliografio 
* Gerald Traufetter: *Urkraft aus der Tiefe. *en: *Der Spiegel.* Hamburg 2006, 29 (17.7.), 116ff. ISSN 0038-7452

## Eksteraj ligiloj 
*  euroarctic.com - novaĵoj pri la Barenca regiono 
*  WWF - medio ĉe la Barenca maro
*  Tutmondaj 200; numero 198 : Barenca-karaa maroj ( WWF ) 
*  Medio, klimatoŝanĝo kaj esplorhistorio
Krk

**Krk** (, , esperante **Kuriko**, venecie **Vegia**) estas la plej norda adriatika insulo de Kroatio. Ĝi ampleksas areon de 410 kvadrataj kilometroj, ĝia plej alta pinto estas Obzova (556 m). La insulo havas ĉirkaŭ  loĝantojn.

## Historio 
Ĝi estas loĝata jam ekde la nova ŝtonepoko, la romianoj aperis en la 1-a jarcento, la slavoj en la 7-a jarcento. La romianoj time retiriĝis al la okcidente situanta urbo *Curicum* (Krk), kiun oni nomis dum la bizanca rego *Vekla*. La grek-novlatina paroldialekto vivtenis tie ĝis la 19-a jarcento.

Ekde 1000 batalis por la insulo Venecio kaj la Kroata reĝlando, kiu estis ekde 1059 posedaĵo de la kroatoj. Ĝin posedis inter 1133 kaj 1480 la Frankopan-grafoj (*Frangepan*), kiuj akceptis regon de la hungara reĝlando kaj kiuj estis samtempe membroj de la venecia grandkonsilio.

Dum la kroata regado estiĝis (ĉ. 1100) la trovita surskribo de Baška, skribita en la glagolita slava aboco. Ĝi estas la plej grava kroata lingvomemoraĵo. Krk estis ĝis 1797 sub regado de Venecio poste de la Aŭstra Imperio. Post la unua mondmilito, ĝi estis parto de la Serba-Kroata-Slovena Reĝlando. Dum la dua mondmilito, ĝin okupis germanaj trupoj, poste iĝis parto de Jugoslavio, ekde sendependiĝo de Kroatio, parto de tiu.

## Geografio 
La orienta parto de Krk estas rokoza kaj senarba, la meza parto estas produktema, la okcidenta parto havas florantan agrikulturon (mediteraneaj fruktoj, vitokultivado, vinproduktado, besto- kaj abelbredado).

Pro la geologia strukturo de la insulo (karsta kalkŝtono kaj fliso), multas la rapidaj rojoj kaj fontoj. Ĝi havas du malgrandajn lagojn, kiuj servas ankaŭ por trinkakvo.

## Servoj 
eta|La ponto
La insulon interligas kun la tero – ekde 1980 - ponto longa de 1039 m (unu betonarko longas 390 m). La aŭtovojo sur ĝi larĝas 10 m, sed en la konstruaĵo havas lokon por la diversaj tuboj, ekz. naftotubo liveras nafton el haveno de Omišalj al la naftorafinejoj de Dalmatio. Same alvenas trinkakvo sur la insulon per tuboj.

La Flughaveno Rijeko sur la insulo Krk estas grava transportejo por la regiono.

## Urbo Krk 
eta|La urbo Krk en Kroatio
La urbo de Krk fondiĝis sur la monteto super la Krk-golfo. Ĝia fama vidindaĵo estas la katedralo el la 12-a jarcento kaj la fortikaĵoj de la Frangepan-familio.

## Referencoj 

Kategorio:Insuloj en Kroatio
Korala maro

400px|dekstra|eta|La Korala maro
La **Korala maro** aŭ **Koralmaro** troviĝas nord-oriente de Aŭstralio, kiu posedas samnoman insularon, la Koralmaraj Insuloj kun la Willis-insuloj, Coringa kaj Tregosse.

La Koralmaro estas tiel nomita pro sia ĉefa eco, la granda barilrifo, la plej granda korala rifo en la mondo.

Ĝi estas limigita okcidente de Aŭstralio, norde de la Salomonoj, oriente de Vanuatuo kaj sude de Nov-Kaledonio. Ĝi komunikas kun la Arafura maro per la Torres-markolo inter Aŭstralio kaj Nov-Gvineo kaj malfermiĝas nordokcidente al la Salomona maro.

La teritorio de la Koralmaraj Insuloj estas aŭstralia propraĵo, administrita el Canberra de la aŭstrala departemento pri medio.

## Historio 
La Batalo en Korala Maro, luktata el la 4a al la 8a de Majo 1942, estis grava marbatalo inter la Imperia Japana Ŝiparmeo kaj la ŝiparmeaj kaj aerarmeaj fortoj el Usono kaj Aŭstralio, okazinta en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. Tiu batalo estas historie grava kiel la unua militago en kiu aviadilŝipoj batalis unu kontraŭ alia, same kiel la unua en kiu ŝipoj de ambaŭ flankoj nek vidis nek pafis rekte unu kontraŭ la alia.

## Vidu ankaŭ 
* Koralmaraj Insuloj
* Listo de maraj ekoregionoj


Kategorio:Maroj en la Pacifiko
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kategorio:Aŭstralio
Blériot XI

eta|320px|Blériot XI Replika
La **Blériot XI** estis unusideja aviadilo de la franca aviada pioniro Louis Blériot.

Louis Blériot skizis en 1908 sian plej sukcesan aviadilan modelon, la Blériot XI, monoplanon.

En 1909, li anstataŭis la 23 ĈP-motoron per 25 ĈP-motoro kaj akiris la 26-an de junio 1909 eŭropan flugrekordon de 36 minutoj kaj 55 sekundoj. Unu monaton poste, li sukcese traflugis la Markolan Kanalon kaj iĝis internacie fama. Danke al la sukceso, estiĝis granda debito (mendodeziro) por tiu modelo.

Fine de 1913, Blériot vendis jam 800 aviadilojn. Al tiu nombro, oni devas alkalkuli aliajn aviadilojn, konstruitajn laŭ lia licenco en Italio kaj Britio (Humber-kompanio). Je komenco de la unua mondmilito, Blériot konstruis skoltajn aŭ artileri-observajn aviadilojn ĉar ĝi donis al la spektantoj bonan vidkampon.

La aviadiloj Blériot XI estis eltiritaj el la fronto en 1915 kaj servis nur kiel ekzercaj, lernejaj aviadiloj kiel ekz. en la fluglernejo de Issy-les-Moulineaux.

## Konstruo 
La maŝino konsistis el fraksena korpo, estis stabiligita per apogŝtreboj (kontraŭapogiloj) kaj streĉigaĵo. La portaj surfacoj estis el ligno. La ĉefaj elementoj estis la du grandaj radoj (de motorrado), kompletigante per malgranda posta rado.

Ĉe la unua flugo, la maŝino estis antaŭ ekipita per plusa stabiliga parto, kiun Blériot - pro manko de la efikeco - poste forigis.

La aviadilo tiutempe estis movita per R.E.P.-flugmotoro kun povumo de 21 kW (28 ĈP), kiu estis antaŭ la dua flugo (27-an de majo 1909) ŝanĝita al Anzani-motoro kun 18,4 kW (25 ĈP).

## Ekonomia sukceso 
La flugo super la Markola kanalo alportis grandan debiton je la aviadilo, tiel Blériot ekzemple nur en 1913 vendis ĉ. 800 ekzemplerojn, dum la tuta franca aviadila produktado estis ĉ. 1.300. Por plenumi la debiton, li permesis produkti la aviadilojn ankaŭ fare de subentreprenoj.

Baldaŭ ekinteresigis pri la aviadilo la aerarmeoj. Tiel la itala aerarmeo uzis la aviadilojn en 1911 kaj 1912 en Cyrenaica kaj en Libio kontraŭ Turkio.

Blériot evoluigis el XI dusidejan modelon kun pli grandaj mezuroj kaj pli forta motoro, nomita XI-2. El tiu tipo (Bleriot XI-2), produktis - laŭ licenco - Britio 104 kaj Italio 70 aviadilojn . Komence de la Unua Mondmilito, oni uzis la Bleriot XI-2 por ĵeti bombojn kaj flugsagojn (permane) je surteraj celoj.

Ambaŭ versioj servis ĉe la franca aerarmeo dum komenco de la unua mondmilito.

Komence de 1915, oni eltiris la XI el la fronto kaj ili servis ĉefe en fluglernejoj.

## Teknikaj datenoj 
## Variantoj 
* XI-BG (Blériot-Gouin): dusideja skolta monoplano
* XI-3: trisideja aviadilo kun 88 kW (120 ĈP)-motoro
* XI E1: unusideja lerneja aviadilo
* XI-2bis: dusideja, la sidejoj unu apud la alia
* XI R1 "Pingouin": senflugila maŝino, servis por ekzercado en ruliĝoj

Kategorio:Eksperimentaj aviadiloj
Meppel

Dosiero:Loudspeaker.svg**Meppel** () estas municipo kaj urbo en la ekstreme sudokcidenta parto de la provinco Drento (*Drenthe*) en Nederlando. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

eta|maldekstra|250px|urbocentra kafejo
eta|maldekstra|250px|la urboestrejo
eta|maldekstra|300px|urbocentra skulptaĵo
eta|maldekstra|300px|

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Drento
Kategorio:Municipoj de Drento
Villalba

Ekzistas pluraj lokoj nomitaj **Villalba** (tiu esprimo pli-malpli signifas *blankan urbon* en la hispana kaj itala lingvoj):

## Italio 
* Villalba (Italio) estas municipo de Sicilio

## Porto-Riko 
* Villalba estas municipo de Porto-Riko.

## Hispanio 
* Collado Villalba, konata simple kiel *Villalba* kaj Villalbilla (*Malgranda Villalba*), estas municipoj de la Madrida Regiono.
* Vilalba estas municipo de la provinco de Lugo, Galegio.
* Villalba de los Barros estas municipo de la provinco de Badajoz, Ekstremaduro.
* Villalba de Rioja estas municipo de la regiono de La Rioja.
* Villalba de los Alcores kaj Villalba de la Loma estas municipoj de la provinco de Valadolido, Kastilio kaj Leono.

## Venezuelo 
* Villalba (Venezuelo) estas municipo de la ŝtato Nueva Esparta en Venezuelo.
Kvarlatero

eta|Ekzemplaj kvarlateroj
En geometrio, **kvarlatero** estas plurlatero kun kvar lateroj kaj kvar verticoj aŭ anguloj. La enaj anguloj de kvarlatero sume estas 360 gradoj.

Kvarlatero povas esti simpla (ne sin-sekcanta) aŭ komplekso (sin-sekcanta). Simpla kvarlatero povas esti konveksa aŭ konkava.

## Konveksaj kvarlateroj 
Konveksaj kvarlateroj estas klasifikitaj:

* Trapezo: du kontraŭaj lateroj estas paralelo.
* Izocela trapezo: du transaj lateroj estas paralelaj, la du katetoj estas de egala longo, kaj la du finoj de ĉiu paralela latero havas egalajn angulojn. Ĉi tiu implicas ke la diagonaloj estas de egala longo.
* Paralelogramo: ambaŭ paroj de transaj lateroj estas paralelaj. Ĉi tiu implicas ke transaj lateroj estas de egala longo, kontraŭaj anguloj estas egalaj, kaj la diagonaloj dusekcas unu la alian.
* Kajto (deltoido): du najbaraj lateroj estas de egala longo kaj la aliaj du lateroj ankaŭ de egala longo. Ĉi tiu implicas ke tiu aro de kontraŭaj anguloj estas egala, kaj tiu diagonalo orte dusekcas la alian.
* Rombo: ĉiuj kvar lateroj estas de egala longo. Ĉi tiu implicas ke transaj lateroj estas paralelo, kontraŭaj anguloj estas egala, kaj la diagonaloj orte dusekcas unu la alian.
* Romboido: paralelogramo en kiuj najbaraj lateroj estas de neegalaj longoj kaj anguloj estas oblikvaj (ne ortoj).
* Ortangulo: ĉiuj kvar anguloj estas ortoj. Ĉi tiu implicas ke transaj lateroj estas paralelaj kaj de egala longo, kaj la diagonaloj dusekci unu la alian kaj estas de egala longo.
* Kvadrato (regula kvarlatero): ĉiuj kvar lateroj estas de egala longo (egallatera), kaj ĉiuj kvar anguloj estas egalaj (egalangula), kun ĉiu angula orto. Ĉi tiu implicas ke transaj lateroj estas paralelaj (kvadrato estas paralelogramo), kaj ke la diagonaloj orte dusekcas unu la alian kaj estas de egala longo. Kvarlatero estas kvadrato se kaj nur se ĝi estas ambaŭ rombo kaj ortangulo.
* Cikla kvarlatero: la kvar verticoj kuŝas sur ĉirkaŭskribita cirklo.
* Tuŝa kvarlatero (tangenta kvarlatero): la kvar lateroj estas tuŝaj al enskribita cirklo.
* Ducentra kvarlatero: ambaŭ cikla kaj tuŝa.

## Aliaj kvarlateroj 
* Mem-sekcanta kvarlatero estas **kruco-kvarlatero**, **papilia kvarlatero** aŭ **banta kvarlatero**.
* Egalangula kvarlatero estas ortangulo se konveksa, kaj simila al cifero "8" kun anguloj je verticoj de ortangulo se ne-konveksa.
* En solido (geometrio), kvarlatero kies verticoj ne kuŝas en ebeno estas **dekliva kvarlatero**. Transaj lateroj de dekliva kvarlatero estas (segmentoj de) deklivaj linioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Teoremo de Van Aubel
* Paralelogramoj de Varignon kaj Wittenbauer
* Kompendia geometrio analitika geometrio de kvarlateroj
* Kvarlateroj formita per perpendikularaj dusekcantoj
* Projekcia paraleleco
* Interaga klasifiko de kvarlateroj de tranĉi-la-nodon
* Difinoj kaj ekzemploj de kvarlateroj
* Difino kaj propraĵoj de kvarlateroj
Norvega maro

La **Norvega Maro** estas maro de la Arkta Oceano ĉe la marbordoj de Nord-Eŭropo. Ĝi situas inter Islando okcidente, Skotlando sude kaj Norvegio oriente. En ĝi troviĝas la Ferooj. Ĝi komunikas kun la Atlantiko kaj la Norda Maro sude, la Barenca Maro oriente kaj la Gronlanda Maro norde.
Norda Eŭropo

eta|dekstra|250px|Nord-eŭropaj landoj laŭ difino
**Norda Eŭropo** respektive **Nord-Eŭropo** estas difinita kutime kiel Eŭropo de la nordaj landoj kaj/aŭ Skandinavio. Oni povus eĉ konsideri, ke norda Eŭropo estas la tuta norda duono de Eŭropo.

El geografia vidpunkto, oni povas difini Nord-Eŭropon kiel la aron de landoj, kiuj malfermiĝas je la Norda kaj Balta Maroj (same kiel oni povas difini Sud-Eŭropon rilate al la Mediteraneo.

La ĝermanaj lingvoj kaj protestantaj tradicioj estas ofte konsiderataj gravaj ecoj de la nord-eŭropa kulturo.

## Minimuma difino 
dekstra|eta|240px|La regionoj de Eŭropo:
La minimuma difino de Nord-Eŭropo enhavas jenajn landojn:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vasta difino 
Al la minimuma difino oni aldonas kutime jenajn landojn:
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*  (la norda parto borde de la Norda kaj Balta maroj)

## UN-difino 
[eta|maldekstra|240px|Eŭropaj regionoj laŭ [UN:

]]
Laŭ Unuiĝintaj Nacioj (vidu la artikolon Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Eŭropo) Norda Eŭropo entenas la jenajn landojn:

* Skandinavio
** 
** 
** 
** 

* 
* 
* 
* 

* Baltio
** 
** 
** 

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropo
* Orienta Eŭropo
* Okcidenta Eŭropo
* Mezeŭropo
* Suda Eŭropo
* Sudorienta Eŭropo

## Eksteraj ligiloj 
* (fr) Martrafiko de la Balta Maro ĝis la Oceano de la 16-a ĝis la fino de la 18-a jarcento
Monte Carmelo

**Monte Carmelo** estas brazila municipo en la ŝtato Minas-Ĝerajso. Ĝia laŭtaksa populacio, laŭ IBGE-datumoj en 2019, estas  loĝantoj.

La ĉefa ekonomia agado de la urbo estas produktado de kaheloj, brikoj, ceramikaj artefaktoj kaj ankaŭ estas prezentita en produktado de tanaro kaj pakado, kaj ankaŭ kafoproduktado.

La komunumo kune kun Araguari, Uberaba kaj Patrocínio estas la centro de la produktado de la plej bona savana kafo por eksportado en Brazilo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Aprilaj tezoj

**Aprilaj tezoj** estis programo, ellaborita de Lenino post lia reveno el la svislanda ekzilo kaj kiu celis subigi la ŝtatpotencon al la sovetoj. Ĝi aperis en aprilo de 1917 kaj antaŭhelpis la ribelon en julio kaj enpotenciĝon de la bolŝevikoj en oktobro de 1917. 

Dum la februara revolucio, la potenco duobliĝis: parte regis la provizora registaro, parte la Soveto de la Laboristaj kaj Soldataj Komisiitoj de Sankt-Peterburgo. En la soveto multnombris la socialistoj, kiuj rigardis la februaran revolucion burĝa registaro kaj apogis la burĝaron por akiri la potencon. Tiel ili akceptis decidojn de la provizora registaro. La soveto pretis por kunlaboro kun la registaro en intereso de la laboristoj kaj soldatoj. 

Lenino rigardis la du potencajn centrojn kiel du konkurantajn asociojn, reprezentantaj sociajn tavolojn. Li sentis tiel, ke la venkonta asocio likvidas la malvenkotan asocion, tiel ili ne povas longtempe paralele ekzisti. Liaj tezoj baziĝis sur tiu teorio kaj instigis la bolŝevikojn
*forpreni la apogon disde la provizora registaro,
*tuj forlasi la militon
*dividi la agrojn
*ŝtatproprigi la bankojn, 
*ke la sovetoj kontrolu la produktadon kaj dividon de la produktoj.

Lenino unuafoje publikigis siajn tezojn en kunsido de la socialdemokratoj, pli poste en bolŝevika komitata kunsido (17-an de aprilo 1917, laŭ nova kalendaro), sed ambaŭ kunsidoj rifuzis tion. 

La gazeto de la bolŝevikoj (Pravda) publikigis la tezojn, sed singardeme notis, ke tiuj punktoj respegulas nur vidpunkton de Lenino. Spite al tio, post kelkaj semajnoj la sepa titlanda kongreso de la partio (inter la 7-a kaj 12-a de majo) akceptis la tezojn kiel sia programo, kaj ankaŭ la vokfrazon de „Ĉiun potencon al la sovetoj”. 

La tezoj iĝis tre popularaj inter la sankt-peterburgaj laboristoj kaj soldatoj, kiuj volis puĉon jam en julio. 

## Vidu ankaŭ
*Rusia revolucio de 1917
*Oktobra Revolucio
*Aleksandr Kerenskij
*Februara revolucio

## Eksteraj ligiloj 
* La aprilaj tezoj en la germana

Kategorio:Februara revolucio
Kategorio:Oktobra Revolucio
Kategorio:Verkoj de Lenin
Kategorio:Libroj aperintaj en 1917
Kategorio:7-a de aprilo
Taivalkoski

**Taivalkoski** estas komunumo en la provinco Norda Ostrobotnio en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu.

Taivalkoski estas naskiĝloko de Kalle Päätalo, unu el la plej popularaj finnaj verkistoj de la 20-a jarcento kaj Tapio Räisänen, eksa skisaltisto. Ankaŭ la fama esperantisto Osmo Buller, Ĝenerala Direktoro kaj eksa estrarano de UEA, naskiĝis en Taivalkoski.

En Taivalkoski, troviĝas boacoj kiuj vagadas en la vastaj pejzaĝoj kaj ankaŭ troviĝas la "Arbaro de Zamenhof", fabela arbaro kun arboj nomumitaj de vizitantoj el la tuta mondo
.

Taivalkoski estas la plej finnlingva komunumo de Finnlando. En Taivalkoski estas forta spirita forto konservativa lestadianismo. Ekzemple televida dokumento *Maailmassa*, kiu komparas du malsimilajn vizaĝojn, estis farita grandparte en Taivalkoski, kie Mikko Karjalainen, konservativa lestadiano el konservativa lestadiana familio, patro de naŭ infanoj, prezentis la pozitivan flankon de konservativa lestadianismo.

Tie estas la lago Kostonjärvi.

Taivalkoski estas la plej finnlingva komunumo en Finnlando.

## Referencoj 

File:Taivalkoski Town Hall 20070727.JPG|Urbodomo
File:Bridge Taivalkoski 20110523.JPG|Ponto en Taivalkoski
File:Korvua railway station.jpg|Iama fervojstacidomo

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Norda Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
La Rioja (argentina urbo)

**Rioĥo** (*La Rioja*, plennome *Ciudad de Todos los Santos de la Nueva Rioja*) estas urbego, ĉefurbo de la provinco de Rioĥo en Argentino.
eta|Malnova arkitekturo en La Rioja

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 178 872 en 2010
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: F5300
* Telefonkodo: +54 3822
eta|maldekstre|Vido en La Rioja
eta|maldekstre|Monumento en La Rioja

## Geografio 
La Rioja situas en la nordokcidenta parto de la lando laŭ la Rioja rivero ĉe la piedo de la Velasco Montoj. San Miguel de Tucumán troviĝas 132, Córdoba 137,Mendoza (urbo) 427, Saltaurbo 536, Rosario 706, Bonaero 960, Quilmes 999, Mar del Plata 1282 km.

## Historio 
La oficiala fondiĝo okazis je la 20-a de majo 1591, fare de Juan Ramírez de Velazco. Tiutempe esploristoj por oro kaj arĝento vivis tie aŭ en la ĉirkaŭaĵo. La Rioja longe restis malgranda komerca kaj administra centro. En 1894 pro tertremo oni rekonstruis la urbon.

## Ekonomio 
La ekonomio de la tuta provinco estas historie ligita al bovobredado kaj agrikulturo, same kiel la vinoproduktado. En la 1970-aj jaroj komenciĝis la industriiĝo. La apuda akvobaraĵo estas grava fonto de elektro kaj akvumado.

## Klimato 
eta|Hotelo en La Rioja
La Rioja situas en duonarida klimato, kie jare pluvas nur po 411&nbsp;mm falante preskaŭ ekskluzive dum la somero, kiam humida tropika aero de la nordoriento eniras la regionon. La averaĝa temperaturo varias inter 14-. Averaĝe en julio estas nur , en decembro .

## Famuloj 
Eksprezidento María Estela Martínez de Perón estis naskita en La Rioja.

## Eksteraj ligiloj 
* Municipa retejo 
* angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj 
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/326479/La-Rioja 
* vetero

Kategorio:Urboj de Argentino
Foso

eta|Kapkranio de Foso (*Cryptoprocta ferox*)

**Foso** (*Cryptoprocta ferox*) estas afrotropisa karnomanĝanta besto. Ĝi estas la plej granda surtera karnomanĝanta besto en Madagaskaro, kie ĝi estas endemia.

## Vidu ankaŭ 
* Madagaskaraj sekaj deciduaj arbaroj

## Referencoj 
## Utilaj ligiloj (aŭtomataj tradukoj esperante) 
* 
* 

Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Endemiismoj
Glareoledoj

**Glareoledoj** estas familio de birdoj de la vadbirdoj aŭ subordo *Charadri* de la ordo de Karadrioformaj birdoj. Tiu familio loĝas ĉefe regionojn de la Malnova Mondo, pli precize ties tropikajn zonojn kaj estas pli granda diverseco en Afriko. Ili troviĝas en dezertoj kaj savanoj kaj kelkaj specioj rilatas al akvo. Plej granda parto loĝas en malaltaj altitudoj, sed foje ili videblas ĝis 2 000 m super marnivelo kaj eĉ pli alte. Ĝi enhavas du diversajn grupojn:

* La glareoloj: kiuj havas mallongajn krurojn, longajn pintajn flugilojn kaj longajn forkoformajn vostojn. Ili ĝenerale ĉasas iliajn predojn ĉefe insektojn dumfluge kiel hirundedoj.
* La kuruloj: kiuj havas longajn krurojn, mallongajn flugilojn kaj longajn pintajn bekojn subenkurbajn. Ili loĝas en dezertaj, stepaj kaj similaj sekegaj regionoj.

## Genroj 
* Glareoloj
** *Stiltia*
** *Glareola*
* Kuruloj
** *Pluvianus*
** *Cursorius*
** *Rhinoptilus*

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kantono Stevens (Vaŝingtonio)

**Kantono Stevens** [stIvenz] (angle: *Stevens County*) estas administra unuo en la nordorienta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en la plej larĝa urbo, Colville. La kantono ampleksas areon de 6 580 km² (el kio 161 km² estas akvo), kaj havis 40 066 loĝantojn en 2000. Oni kreis la kantonon la .

## Setlejoj 
* Northport

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Stevens
Melchior Schildt

**Melchior SCHILDT** (naskiĝis 1592 aŭ 1593 en Hanovro; mortis 18-a de majo 1667 samloke) estis komponisto kaj orgenisto de la Nordgermana Orgenskolo.

## Vivo kaj verkaro 
eta|Variacioj de Melchior Schildt pri *Paduana Lachrimae*
Melchior Schildt ricevis unuan muzikinstruon supozeble de sia patro kaj de kantoro Crappius. Ekde 1609 ĝis verŝajne 1612 li estis lernanto ĉe Jan Pieterszoon Sweelinck en Amsterdamo. Sian unuan dokumentitan dungitecon Schildt ricevis en 1623 ĉe la preĝejo *Marienkirche* en Wolfenbüttel. Tiun ĉi postenon li tenis ĝis 1626, iĝonte kortegorgenisto ĉe Christian la 6-a de Danio. Post kiam la reĝo en 1629 pretigis al li laŭdan maldungan ateston, li transprenis la postenon de sia patro kiel orgenisto ĉe la preĝejo *Marktkirche* de Hanovro, kiun li tenis ĝis sia morto.

Schildt du fojojn edziĝis. El sia dua edzeco devenis kvar gefiloj, el kiuj du supervivis sian patron. Laŭ la testamento de Schildt, li estis bonstata viro.

Preskaŭ ĉiuj el la postlasitaj orgenverkoj de Schildt estas ĥoralaranĝoj kaj montras egajn diferencojn. La sola konservita voĉkanta verko estas ĥoralkonĉerto pri *Ach mein herzliebes Jesulein*.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Orgenistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)

**Kantono Ferguson** (angle: *Ferguson County*) estis administra unuo en Vaŝingtona Teritorio. Ĝi enhavis pli-malpli la saman enhavon kiel la nunaj kantonoj Yakima kaj Kittitas. La teritoria parlamento kreis la kantonon la  kaj malfondis ĝin la .

Kategorio:Vaŝingtonio
Ferguson
Kategorio:Historio de Vaŝingtonio
Prizonula Dilemo

dekstra|200ra|Malliberulo
La **Prizonula Dilemo** estas speco de matematika ludo originale farita por Merril Flood kaj Melvin Dresher en 1950. Pli malfrue, Albert W. Tucker formaligis ĝin kun la temo de la kondamno je tempo de prizono kaj donis al la ĝenerala problemo tiun ĉi specifan nomon.

Du ludantoj elektas sekrete, ĉu silenti ĉu perfidi la alian ludanton. Se unu ludanto elektas "silenti" kaj aliaj elektas "perfidi", la perfidanto gajnas maksimume kaj la silenta prizonulo malgajnegas. Tamen, se la du prizonuloj ambaŭ elektas "silenti", la du prizonuloj ankaŭ gajnas.

## Vidu ankaŭ 
* Ambaŭgajna strategio
* Nash-ekvilibro
* Simultana politiko

Kategorio:Ludoteorio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Teoria biologio
Okulvitra urso

La **okulvitra urso** (*Tremarctos ornatus*) aŭ konita kiel **Anda urso**, **Ukumari** (Keĉua lingvaro) kaj **Jukumari** (Ajmara lingvo), estas specio de mamulo, ordo karnovoroj el familio Ursedoj. Ĝi la sola urso, kiu loĝas en Sudameriko. Ĝi estas la lasta postvivanta neotropisa specio el la origine nearktisa subfamilio de *Tremarctinae*. La okulvitra urso ne dormas dum la vintro, ĉar ĝi vivas en varma klimato.

Kompare kun aliaj ursoj ĝi havas mezgrandan amplekson, ĝi paŝas de 1,30 m al 1,90 m, kaj pezas inter 80 kaj 125 kg, estas la viro pli granda ol ino. Ĝia farbo estas nigra aŭ bruna, la muzelo estas mallonga kaj blanka aŭ helbruna, ĝi disvastigi ĉirkaŭ la okuloj kaj la nazo tra la vangoj malsupreniranta sur la kolo. *Okulvitra urso* havas kvin fingrojn kun longaj kaj kurvaj ungegoj ne kuntiriĝeblaj, ĝi havas interfingrajn harojn en siaj piedoj por facile grimpi en la arboj. De diurna kutimo, solecaj, ĉiomanĝuloj, kaj grimpuloj. Ĝia nutraĵo estas ĉefe vegetara.

Ĝi disvastigis tra la Anda montaro de Kolombio kaj Venezuelo ĝis Bolivio, de marbordaj dezertoj, ĉiamverdaj arbaroj ĝis paramoj.

## Vidu ankaŭ 
* Boliviaj jungaoj
* Tropikaj Andoj

Kategorio:Ursedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Saŭriskioj

eta| Saŭriskia pelvostrukturo (maldekstra flanko)
**Saŭriskioj** (*Saurischia*) estas ordo de dinosaŭroj. La nomo "saŭriskio" venas de la malnovgrekaj vortoj *σαυρος* 'lacerto' kaj *ισχιον* 'kokso'. La "lacert-koksaj" saŭriskioj distingiĝas disde la "bird-koksaj" ornitiskioj per tio ke ili konservas la pratempan aranĝon de la kokso-ostoj. Ĉiuj karnomanĝantaj dinosaŭroj (la teropodoj) estas saŭriskioj, kiel ankaŭ unu el la du grandaj grupoj de herbovoroj, la saŭropodomorfoj. Fine de la kretaceo ĉiuj ne-birdaj saŭriskioj formortis: oni nomas tion la kretacea-tercia formorta evento.

## Taksonomio 
* '*Superordo Dinosaŭroj *Dinosauria***
** **Ordo Saŭriskioj *Saurischia'''*
*** ?*Agnosphitys*
*** ?*Eoraptor*
*** *Guaibasaurus*
*** ?*Teyuwasu*
*** ?**Infraordo Herrerasauria**
*** *'Subordo Saŭropodomorfoj *Sauropodomorpha*'*
**** Infraordo Prosaŭropodoj *Prosauropoda*
**** Infraordo Saŭropodoj *Sauropoda*
*** *'Subordo Teropodoj *Theropoda***
**** Superfamilio Coelophysoidea
**** Infraordo Ceratosauria
**** **Klado Tetanurae'*
***** Superfamilio Megalosauroidea
***** Infraordo Karnosaŭroj *Carnosauria*
***** *'Klado Celurosaŭroj *Coelurosauria*'*
****** Superfamilio Tiranosaŭroideoj *Tyrannosauroidea*
****** Infraordo Deinonychosauria
****** Infraordo Ornitomimosaŭroj *Ornithomimosauria*
****** Infraordo Oviraptorosaŭroj *Oviraptorosauria''
****** Infraorder Segnosauria

## Referencoj
Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)

**Kantono Wahkiakum** [ŭakAjakam] (angle: *Wahkiakum County*) estas administra unuo en sudokcidenta Vaŝingtonio, laŭ la norda bordo de Kolumbio. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, Cathlamet. La relative malgranda kantono ampleksas areon de 743 km² (el kio 58 km² estas akvo). En 2000 oni nombris 3 824 loĝantojn.

La kantonon oni kreis el parto de Kantono Cowlitz la .

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Wahkiakum
Oregona teritorio

dekstra|frame|Stampilo de la Oregona teritorio.
La **Oregona teritorio** (anglalingve *Oregon Territory*) estis oficiale kreita laŭ akto de la Usona Kongreso je la 14-a de aŭgusto 1848, el la parto de la Oregona lando situanta sub la 49-a norda paralelo (konforme al la Oregona traktato de 1846). Tiu apartigo ĉesigis la malkonkordon inter Britio kaj Usono pri tiu teritorio. La Oregona teritorio ekzistis ekde 1848 ĝis la 14-a de februaro 1859, kiam Oregono fariĝis usona ŝtato.

La Oregona teritorio estis pli vasta ol nuna Oregono : ĝi tute kovris Idahon, Oregonon kaj Vaŝingtonion, sed ankaŭ etendiĝis sur partoj de la nunaj Montano kaj Vajomingo. En 1853, la parto de la teritorio lokita norde la rivero Kolumbio kaj norde de la 46-a paralelo estis organizita kiel aparta, Vaŝingtonia teritorio.

La unua ĉefurbo de la Oregona teritorio estis Oregon City. Ĝi pliposte fariĝis Salem en 1851.

Image:Wpdms_oregon_territory_1848.png|Originala Oregona teritorio, en 1848
Image:Wpdms_oregon_washington_territories_1853.png|Oregona teritorio (blue) kaj Vaŝingtonia teritorio (verde) en 1853
Image:Wpdms_oregon_washington_territory_1859.png|La ŝtato Oregono (blue) kaj la Vaŝingtonia teritorio (verde) en 1859

## Vidu ankaŭ 
* Oregono
* Oregona lando
* Oregona traktato

Kategorio:Oregono
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1848
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1859
Hadrosaŭredoj

**Hadrosaŭredoj** (*Hadrosauridae*) estas membroj de la dinosaŭra familio inter kies membroj estas inter aliaj edmontosaŭro (*Edmontosaurus*) kaj parasaŭrolofo (*Parasaurolophus*). Ili estis multe disvastiĝintaj herbovoroj dum la malfrua kretaceo en tio kio nun estas Azio, Eŭropo, kaj Nordameriko. Ili estas posteuloj de la igvanodontiaj dinosaŭroj de la malfrua ĵurasio/frua kretaceo kaj havis similan morfologion.

Oni dividas la hadrosaŭredojn inter du subfamilioj: la lambeosaŭrenoj (*Lambeosaurinae*) havis grandajn kraniajn krestojn aŭ tubojn kaj estas malpli grandaj, dum al la hadrosaŭrenoj (*Hadrosaurinae*) havis la kraniajn krestojn aŭ tubojn kaj ili estas pli grandaj.

## Taksonomio 
*Superfamilio Hadrosauroidea
**'*Familio Hadrosaŭredoj *Hadrosauridae'''*
***?*Claosaurus*
***?*Gilmoreosaurus*
***?*Koutalisaurus*
***?*Pararhabdodon*
***?*Secernosaurus*
****'Subfamilio Hadrosaŭrenoj *Hadrosaurinae***
******Tribo Edmontosaurini'*
******Anatotitan*
*****Edmontosaŭro *Edmontosaurus*
******Shantungosaurus*
******Tanius*
*****'Tribo Hadrosaurini
*****Griposaŭro *Gryposaurus*
******Hadrosaurus*
******Telmatosaurus*
******Tribo Maiasaurini**
******Brachylophosaurus*
******Maiasaura*
******Tribo Saurolophini**
******Anasazisaurus*
******Kerberosaurus*
******Kritosaurus*
******Lophorhothon*
******Naashoibitosaurus*
*****Prosaŭrolofo *Prosaurolophus*
*****Saŭrolofo *Saurolophus*
***'*Subfamilio Lambeosaŭrenoj *Lambeosaurinae'''*
*****Amurosaurus*
*****Bactrosaurus*
*****Jaxartosaurus*
*****Tsintaosaurus*
******Tribo Lambeosaurini**
******Barsboldia*
*****Koritosaŭro *Corythosaurus*
******Hypacrosaurus*
*****Lambeosaŭro *Lambeosaurus*
******Nipponosaurus*
******Olorotitan*
******Tribo Parasaurolophini**
******Charonosaurus*
*****Parasaŭrolofo *Parasaurolophus''
Fort Vancouver

dekstra|250ra
**Fort Vancouver** estis 19-a jarcenta posteno de la Kompanio de la Hudsona Golfo, uzita kiel pasejo por peltkomerco sed ankaŭ kiel estrarejo de la kompanio en la Oregona lando/Kolumbia Distrikto. Ĝi havis la nomon de la kapitano George Vancouver, kaj estis lokita je la norda bordo de la rivero Kolumbio, apud la teritorio de moderna Vankuvero, apud Portland (Oregono).

Post la Oregona traktato de 1846, Fort Vancouver fariĝis usona teritorio, kaj la loka estrarejo de la kompanio estis do movita al Viktorio (Brita Kolumbio).

## Vidu ankaŭ 
* Kompanio de la Hudsona Golfo

Kategorio:Vaŝingtonio
Pola-Litova Unio

[eta|240px|La teritorio de la [Pola-Litova Unio tio estas Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en **Deulino** (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
**Legendo:**

]]
La **Pola-Litova Unio** estis kuniĝo de la Krono de la Regno de Pollando kaj la Granda Duklando de Litovio (Litvo). Komencis ĝin la Kreva Unio (1385). Ĝis 1569 la konfederacio estis persona unio, en kiu kuna estis la persono de la ŝtata gvidanto, sed la ŝtataj institucioj estis apartaj. Post la Lublina Unio temis pri reala unio, federacia ŝtato nomata Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Ĝian ekziston finis la 3-a dispartigo de Pollando kaj Litovio en 1795.
[eta|[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]
La ĉefa kaŭzo de la unio estis minaco flanke de agreso de Grandprinclando Moskvo, la armee ekspansiema Ordeno de germanaj kavaliroj kaj tio, ke Ludoviko la Hungara ne havis viran idon. Ludoviko volis transdoni la potencon al sia filino - Jadviga, sed laŭ pola tradicio virino ne rajtis esti surtronigita. En 1374 Ludoviko eldonis la privilegion de Košice, laŭ kiu la pola reĝo ne rajtis fari novan imposton al la nobelaro. Por la privilegio, nobelaro konsentis surtronigi Jadviga'n en 1384. Kiam ŝi edziniĝis kun Jogaila, la grandduko de Litovio, tiu transprenis la polan kronon kaj alprenis la polan reĝan nomon Ladislao la 2-a, dum lia kuzo Vytautas transprenis la kronon de la grandduko de Litovio. Kaj Jogaila kaj Vytautas en la traktato pri la Kreva Unio 1385 interkonsentis pri konstanta alianciĝo inter Pollando kaj Litovio, kaj tiu kuniĝo restis ĝis 1795.

Laŭ Oskar Halecki ĉefa premiso por la unio kaj federacio estis evito de armita konfronto de la ambaŭ ŝtatoj sur teritorioj de ekspansiema Rusa carlando. La Lublina unio por kelkaj jarcentoj difinis ĉefajn direktojn de la komuna politiko. La pola historiozofo Jan Matejko pentris ĝin okaze de la 350-a datreveno.

## Vidu ankaŭ 
* Unio de Horodło (1413)
* Respubliko de Ambaŭ Nacioj (1569-1795)

Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Unuiĝo de ŝtatoj
Kategorio:16-a jarcento en Litovio
Kreva Unio

300px|eta|dekstra|la Pola Regno kaj la Granda Duklando en 1387
La **Kreva Unio** estis kuniĝo de la Reĝlando Pollando kaj la Grandprinclando Litovio per persona unio (kuna reĝo) en urbo Krevo, la 14-an de aŭgusto 1385.

La unio estis unu el ses internaciaj traktatoj inter ambaŭ ŝtatoj. Oni decidis ke la grandduko de Litovio, Jogajlo, edziĝu kun Jadviga kaj iĝu reĝo de Pollando. Krome li konsentis baptiĝi (faris tion unu jaron poste kaj tiam ricevis nomon Ladislao), igi Litovion kristana, bataladi kontraŭ la Ordeno de germanaj kavaliroj kaj liberigi politikajn malliberulojn.

La unio finiĝis en 1399 post la morto de Jadvigo.

## Vidu ankaŭ 
* Pola-Litova Unio

Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Litova juro
Kategorio:14-a jarcento en Litovio
Ornitiskioj

[eta|Ornitiskia [pelvo-strukturo (maldekstra flanko)]]
**Ornitiskioj**  (*Ornithischia*) estas ordo de bek-havantaj, herbovoraj dinosaŭroj. La nomo "ornitiskio" venas de la malnovgrekaj vortoj *ορνιθειος* 'birda' kaj *ισχιον* 'kokso'. Oni nomas la orniskiajn dinosaŭrojn "bird-koksaj" pro iliaj birdecaj koksostrukturoj, kvankam birdoj efektive devenas de la saŭriskioj. Estante herbovoroj kiuj ofte vivis grege, la ornitiskioj estis pli multnombraj ol la saŭriskioj. Ili estis predobestoj de la teropodoj kaj malpli grandaj ol la saŭropodoj.

## Klasado 
### Taksonomio 
Lineaj rangoj laŭ Benton (2004):

* '*Ordo Ornitiskioj *Ornithischia'''*
** Familio Pisanosaŭredoj *Pisanosauridae*
** Familio Fabrosaŭredoj *Fabrosauridae*
** **Subordo Thyreophora** - (armored dinosaurs)
*** Familio Scelidosauridae
*** *'Infraordo Stegosaŭroj *Stegosauria***
*** **Infraordo Ankilosaŭroj *Ankylosauria***
** **Subordo Cerapodoj *Cerapoda***
*** Familio Heterodontosauridae
*** **Infraordo Ornithopoda'*
**** Familio Hypsilophodontidae*
**** Familio Hadrosaŭredoj *Hadrosauridae*
*** *'Infraordo Pakicefalosaŭroj *Pachycephalosauria***
*** **Infraordo Ceratopoj *Ceratopsia*'*

### Filogenio 
Oni dividas la orniskiojn inter du kladoj: la tireoforoj (*Thyreophora*) kaj la cerapodoj (*Cerapoda*). Inter la plej konataj tireoforoj estas la stegosaŭroj (kiel stegosaŭro (*Stegosaurus*)), kaj la ankilosaŭroj (kiel ankilosaŭro (*Ankylosaurus*)). Inter la plej konataj cerapodoj estas la margincefaloj (ceratopoj kiel la kolkrispaj ceratopoj kaj pakicefalosaŭroj) kaj la ornitopodoj (inter ili hadrosaŭroj kiel edmontosaŭro (*Edmontosaurus*)). La cerapodoj estas grupo identigita relative lastatempe (Sereno, 1986), kaj povas esti ke ĝi povos montriĝi identa kun la pli malnova grupo de *Ornitopoda*.

 **Ornithischia**
 |-?*Pisanosaurus*
 `--+-?Fabrosauridae
    `--Genasauria
       |--Thyreophora
       |  |--*Scutellosaurus*
       |  `--Thyreophoroidea
       |     |--*Emausaurus*
       |     `--Eurypoda
       |        |--Stegosauria
       |        `--Ankylosauromorpha
       |           |--*Scelidosaurus*
       |           `--Ankylosauria
       `--Cerapoda
          |--*Stormbergia*
          |--*Agilisaurus*
          |--*Hexinlusaurus''
          |--Heterodontosauridae
          `--+--Ornithopoda
             `--Marginocephalia
                |--Pachycephalosauria
                `--Ceratopsia

## Referencoj
Fuorto Assiniboine

**Fuorto Assiniboine** estas historia komercposteno de la Kompanio de la Hudsona Golfo, lokita en Kanado en la provinco Alberto. Ĝi troviĝas nordokcidente de Edmontono, ĉe la bordo de la rivero Atabasko kaj proksime al aŭtovojo.

Tie kie estis la fuorto nun estas **Fort Assiniboine**, vilaĝo de proksimume 200 loĝantoj. La vilaĝeto malnovtempe estis haltejo sur la vojo al Klondike. Ĝia nomo devenas de la tribo Assiniboine.

Kategorio:Historio de Alberto
Eŭropaio

**Eŭropaio** estas propono de rekonstruita lingvo, kiu baziĝas sur la eŭropaj dialektoj de la hindeŭropa pralingvo, do sur la prabalta, prakelta, praĝermana, praitalika, praslava kaj toĥaria lingvoj. La projekto de rekonstruo estis lanĉita en 2004 de membroj de la universitato de Ekstremaduro. La ĉefa celo de la rekonstruo estas krei komunan lingvon por la Eŭropa Unio.

## Vidu ankaŭ
*Sindhueuropaiom

## Eksteraj ligiloj
* Portalo de Eŭropaio 
* Dnghu Grupo
* Paĝaro de Sindhueuropaiom 
* Novaĵoj de Terra.es
* Indo-European Dictionary by Gerhard Köbler (contains PIE Grammar in Vorwort section and is more perfect than MIE)

Kategorio:Planlingvoj
Tour de France (metiartoj)

Ĝis en la 19-a jarcento, oni nomis **Tour de France** (= rondiro de Francio) la vojaĝon, kiun  francaj gildaj metiistoj faris por perfektiĝi je sia metio laborante en pluraj francaj urboj.

Similan utilon havis la vojaĝo al Italio por eŭropaj artistoj post Renesanco.

## Vidu ankaŭ 
*Submajstro
*Majstro
*majstroverko

Kategorio:Vojaĝo
Kategorio:Francio
Oregona traktato

eta|200px|Mapo de la pridiskutitaj landoj
La **Oregona traktato** (anglalingve *Oregon Treaty*), oficiale konita kiel la « Traktato kun Britio, Koncerne Limojn Okcidente de la Roka Montaro », aŭ cetere alikonita kiel la **Traktato de Vaŝingtono**, estas traktato inter la Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono. Ĝi estis subskribita je la 15-a de junio 1846 en Vaŝingtono.

La traktato ĉesigis la kverelon pri la landlimoj de la Oregona lando, okcidente de la Roka Montaro, per la difino de la 49-a norda paralelo kiel nova limo inter Kanado kaj Usono. La regiono estis okupita kaj de Usono kaj de Britio depost la traktato de 1818.

## Vidu ankaŭ 
* Oregona teritorio
* Oregono

Kategorio:Traktatoj de la 19-a jarcento
Traktato
Kategorio:Politiko en 1846
Fuorto Edmontono

[eta|dekstra|200px|*Fort Edmonton*Pentraĵo far [Paul Kane (1810-1871).]]
**Fuorto Edmonton** (originale *Edmonton House*) estis fortikaĵeto kreita en 1795, kiel komerca antaŭposteno de la Kompanio de la Hudsona Golfo ĉe la suda bordo de la rivero Nord-Saskaĉevano, en la kanada provinco Alberto.

Ĝi troviĝis apud Fuorto Augustus, posteno de la rivala Nord-Okcidenta Kompanio ĉe la norda bordo de la rivero, sur la teritorio de hodiaŭa Fort Saskatchewan. La fortikaĵo moviĝis kvinfoje al kvin malsamaj lokoj : la lastaj el ili kongruas kun la nuna loko de la provinca parlamentejo, en la centro de Edmontono. La fortikaĵo estis vakigita en 1915.

Ekde tiam, ĝi aliformiĝis en la **parkon Fuorto Edmonton**, kaj fariĝis tre populara loko por la turistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Edmontono (Alberto)

Edmonton
Kategorio:Muzeoj en Edmontono
Peter Skene Ogden

**Peter SKENE OGDEN** (aŭ **Skeene**, **Skein**, **Skeen**) (baptita la 12-an de februaro 1790 - mortis la 27-an de septembro 1854) estis kanada peltĉasisto kaj esploristo de okcidenta Nord-Ameriko. Li organizis plurajn ekspediciojn, dum kiuj li esploris partojn de Oregono, Vaŝingtonio, Nevado, Kalifornio, Utaho, Idaho kaj Vajomingo.

Sian karieron li komencis kiel ĉasisto por la Nord-Okcidenta Kompanio, antaŭ la kunuiĝo de tiu ĉi kun la Kompanio de la Hudsona Golfo.

Ogden, Peter Skene
Ogden Peter Skene
Johann Friedrich Alberti

**Johann Friedrich Alberti** (* 11-a de januaro 1642 en Tönning, Schleswig; † 14-a de junio 1710 en Merseburg) estis germana orgenisto kaj komponisto.

Sian edukadon li ricevis en Lepsiko ĉe Werner Fabricius kaj en Dresdeno ĉe Vincenzo Albrici. Poste li laboris kiel katedralorgenisto en Merseburg ĝis sia eksiĝo en la jaro 1698, kaŭze de paralizo de sia dekstra mano sekve de apopleksio.

Pro tio oni dungis lian lernanton Georg Friedrich Kauffmann kiel substituanto, kiu post la morto de Alberti sukcedis tiun kiel princa saksa merseburga kortega kaj katedrala orgenisto ĉe la kortego de la duko de Saksio kaj la katedralo de Merseburg.

Alberti kreis ĥoralpreludojn kaj ĥoralmuzikigojn samkiel diversajn sakralajn kantaĵojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* [Eintrag in der ADB](http://mdz.bib-bvb.de/digbib/lexika/adb/images/adb001/@ebt-link?target=idmatch(entityref,adb0010229))

Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Rotacia motoro

dekstra|eta|rotacia dustela motoro el 1914, Germana Muzeo
eta|Animacio
**Rotacia motoro** estas eksplodmotoro, ĉe kiu la moviĝo okazas male kompare al la tradicia piŝta motoro. Ĉe la rotacia motoro ne ekzistas rotacianta krankoŝafto, sed la aro da cilindroj moviĝas, rotacias ĉirkaŭ la lev-pivoto. Ĝi estis uzebla ĉefe en la pionira epoko de la aviado (ekz. Blériot XI, Fokker E1, Fokker E3).

La motoron inventis la francaj fratoj Laurent kaj Louis Séguin.

## Du-stelaj motoro 
La du stelaj rotacia motoro UIII estas de motorofabriko *"Oberursel"* en Germanujo de 1914/1915 kun 14 cilindrojn, la cilindroj enhavoj estas 23,6 litroj; la motoro havas maksimuma 115&nbsp;kW/160 PS-n (ĉevalpovojn) kun 1200 min-1 (1200 rotacioj per minuto).

## Referencoj 
## Literaturo 
* Harold Pollard - *Classic aeroengines : types, systems, carburetion, magnetos* / Harold Pollard, *Reprint*, *Bremen* : *Europäischer Hochschulverlag,* 2010, (Eŭropa altlernejo-eldonejo, Bremeno
66 paĝoj. : *Ill, .(TecBooks)*, ISBN 978-3-86195-307-4 ISBN 3-86195-307-2 

## Vidu ankaŭ 
* Piŝta motoro
* Stela motoro

Kategorio:Aviado
Kategorio:Motora teknologio
Flugsago

eta|Flugsagoj de la svisa armeo (1915)
**Flugsago** estas pinta, 12-15 cm longa metala stangeto, kiun oni grandkvante subenĵetis el aviadiloj kaj aerŝipoj dum la unua mondmilito. Pro ĝia trafa malefiko, oni baldaŭ ĉesis uzi ĝin.

## Literaturo 
* C. G. Grey: *The War In The Air *. Artikolo en: The War Illustrated, 23-a de januaro 1915, paĝo 22 

## Vidu ankaŭ 
* ŝurikeno

Kategorio:Armiloj
Daniel Erich

**Daniel Erich** (* 19-a de februaro 1649 en Lübeck; † 30-a de oktobro 1712 en Güstrow) estis germana orgenisto kaj komponisto.

Dum kelkaj jaroj li estis lernanto de Dietrich Buxtehude, antaŭ ol oni transdonis al li en 1679 la orgenistopostenon ĉe la parokopreĝejo en Güstrow, kie li laboris ĝis la fino de sia vivo.

Li bonfamis kiel orgena instruisto kaj spertulo kaj estis en intima kontakto kun la orgenkonstruisto Arp Schnitger. Li komponis ĥoralpreludojn kaj versetojn, orgenaĵoj, kiuj en ĥoralo anstataŭas kantatan verson.

Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Lucie Aubrac

**Lucie AUBRAC** (propranome **Lucie Samuel**, naskiĝnome **Lucie Bernard**) (naskiĝinta la  el familio de Saône-et-Loire, mortis la  en Issy-les-Moulineaux), estis franca rezistulino kontraŭ la germana okupado kaj kontraŭ la ŝtatformo de Vichy dum la Dua Mondmilito.

## Filmoj 
* *Lucie Aubrac* de Claude Berri aperinta en 1997 estas inspirita de la vera historio de Lucie Aubrac, rakontita en ŝia verko ''Ils partiront dans l'ivresse''. La rolo de Lucie Aubrac estas ludata de Carole Bouquet.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Raymond Aubrac
* Bagneux - Lucie Aubrac (pariza metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* "Aubrac / La faktoj kaj la kalomnio", de François Delpla (franclingve).
* "Funebra apologio de la prezidento de la franca Republiko Jacques Chirac al Lucie Aubrac"  (franclingve).
* "La verbo rezisti devas ĉiam kombiniĝi laŭ prezenco", intervjuo kun Lucie kaj Raymond Aubrac", de François Ruffin (franclingve).

Kategorio:Politika rezisto
Kategorio:Ĝermoj pri biografio
Aubrac, Lucie
Kategorio:Francaj rezistantoj
Westerveld

Dosiero:Loudspeaker.svg**Westerveld** ()
estas municipo en la sudokcidenta parto de la provinco Drenthe ne malproksime de Meppel en Nederlando. La municipo ekestis en 1998 pro kunfandiĝo de la municipoj Havelte, Diever, Dwingeloo kaj Vledder.

Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Drento
Nova Lupeno la 3-a (specialaj epizodoj)

***Nova Lupeno la 3-a: specialaj epizodoj*** (japane: 新ルパン三世SPECIAL [ŝin rupan sansei supeŝaru]), estas kolekto de la du ununuraj epizodoj de la televida serio "Lupeno la 3-a: Parto 2" (Nova Lupeno la 3-a), kiujn Mijazaki Hajao verkis kaj reĝisoris (sub la pseŭdonimo "Teruki Cutomu") por la granda japana kina kaj televida firmao Tōhō. "Nova Lupeno la 3-a: specialaj epizodoj" aperis en Japanio kiel laserdisko kaj poste en Usono ankaŭ kiel VHS.

"Nova Lupeno la 3-a" estas la dua televida serio pri "Lupeno la 3-a" (Lupeno la 3-a: Parto 2) kaj tiuj du epizodoj estas memstaraj aventuroj de Lupeno:

## Intrigo 
Epizodo 145: "**Albatros, la flugiloj de morto**"

Fuĝiko aperas (kaj transkuras kaj malaperas) neatendite en la loĝveturilo de Lupeno. Ŝi "perdas" tie malgrandan objekton en la formo de sparkilo, dum ŝi estas persekutita de pafantaj homoj en helikoptero. La stranga objekto estas eksplodigilo por kompakta atombombo ŝtelita de Fuĝiko. La malica industriisto, kiu volas detrui la mondon, ĉasas Fuĝikon, sukcese kaptas ŝin kaj poste proponas al Lupeno interŝanĝon de Fuĝiko kontraŭ la eksplodigilo kaj Lupeno iras tien.

La titolo de la aventuro rilatas al giganta aviadilo "*Albatros*", en kies flugiloj la malbonulo kaŝas produktilojn por atombomboj, kaj okazas grandegan aerbatalo inter Lupeno kaj la malbonulo.

Epizodo 155: "**Adiaŭ, karega Lupeno!**"

En la urbocentro aperas tuje grandeja homoforma roboto, kiu iras en bankon kaj en juvelan vendejon kaj prenas tuton perforte, mortigante homojn. Ĉiuj provoj haltigi ĝin ne sukcesas. Ĉiufoje post la rabado la roboto postlasas indikon, ke Lupeno la 3-a estu la rabisto, sed Lupeno mem scias nenion pri tio kaj timas perdi sian "bonan reputacion". Pro tio li iras por malkaŝi la misteron. Finfine li trovas junulinon misuzatan per malbonuloj.

## Interesaĵoj 
Epizodo 145:
La batalo de Lupeno kontraŭ la giganta aviadilo "*Albatros*" de la malbonulo montras kelkajn similecojn al batalo de Konan kontraŭ la giganta aviadilo "*Giganto*" el la antaŭa kinofilmo "Futura junulo Konan" de 1978.

Epizodo 155:
La grandega kaj nevinkebla roboto de la junulino reaperis poste kiel "robotoj de Laputa" en la kinofilmo "Ĉiela kastelo Laputa" de 1986. Tia roboto ankaŭ staras nun kiel statuo sur la tegmento de la muzeo de "Ghibli" en Japanio.

## Titolo en aliaj lingvoj 
Kategorio:Animeo
Kategorio:Lupeno la 3-a
Kategorio:Japanaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Hayao Miyazaki
Kategorio:Japanaj televidaj serioj
Koritosaŭro

**Koritosaŭro** (*Corythosaurus*; malnovgreka: "kaska lacerto" < *korythos* = 'kasko' kaj *σαυρος* = 'lacerto') estas genro de hadrosaŭredoj vivintaj en tio kio nun estas Nordameriko dum la malfrua kretaceo, antaŭ 75-65 milionoj da jaroj.

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Hadrosaŭroj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Specioj de Jurassic Park