open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiazolinono

**Tiazolinono** aŭ **tiazolono** estas organika heterocikla kombinaĵo, ketona grupo el la familio de la tiazolino, kies derivaĵoj plenumas gravajn biologiajn rolojn. Ĝi estis studata de Pehr Victor Edman (1916-1977) kiu priskribis la aminoacidan sekvencon en la katenoj de la peptidoj. Pro ĝia malstabileco, ĝi ne estas adekvata por identigo de aminoacidoj, do, reakciigante ĝin en acida medio ĝi transformiĝas en la produkto konata kiel **feniltiohidantoino** kiu estas pli stabila.

## Literaturo 
* Principles and Techniques of Practical Biochemistry, Keith Wilson,John Walker
* Peptides and Proteins, Shawn Doonan
* Selected Topics in the History of Biochemistry: Personal Recollections VII, G. Semenza, A.J. Turner
* Mass Spectrometry: |:, Parte 1, Christopher R.B Merritt
* Organic Chemistry, Enhanced Edition, William Brown, Christopher Foote,Brent Iverson, Eric Anslyn
* The Proteins, Parte 3, Hans Neurath
* Chemicalland21 

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Methylisothiazolinone.svg|**Metila izotiazolinono**
1,2-Thiazol-3-one.png|**Izotiazolinono**
Thiohydantoin.png|**Tiohidantoino**
Hydantoin.svg|**Hidantoino**

Thiazolidinone.png|**Tiazolidinono**
Benzisothiazolinone.svg|**Benzoizotiazolinono**
1,2-Thiazol-3-one.png|**Izotiazolinono**
Isothiazol_-_Isothiazole.svg|**Izotiazolo**

## Vidu ankaŭ 
* Pehr Victor Edman (1916-1977)
* Tiazolo
* Ketonoj
* Tiazolino
* Tiazolidino
* Tiofeno
* Izotiazolinono

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
A United Kingdom

***A United Kingdom*** estas brita filmo de 2016 biografia kaj amafera reĝisorita de Amma Asante kaj verkita de Guy Hibbert, bazita sur la vera amafera historio inter Serece Ĥama kaj lia edzino Ruth Williams Ĥama. La geaktoroj David Oyelowo kaj Rosamund Pike ludas la rolojn de Serece kaj Ruth, respektive.

Tiu filmo estas bazata sur la vera historio de la heredanto al la trono de Beĉuanalando, nome Serece Ĥama, de la tribo Bamangŭato, kiu studas juron en Londono tuj post la Dua Mondmilito. Tie li renkontas blankulinon (nome Ruth Williams) kun kiu li finfine geedziĝas, spite la protestojn de iliaj familioj, kaj la opozicion el la registaro de Britio, kiu estas interesata pri la rilatoj kun Sud-Afriko kaj la stabileco de la tuta regiono de Suda Afriko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* *A United Kingdom*  ĉe The Plus Paper
* https://www.elseptimoarte.net/peliculas/a-united-kingdom-11551.html ĉe La Sepa Arto

## Referencoj 
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri rasismo
Kategorio:Bocvano
Popolŝtato Reuß

eta|Flago de Popolŝtato Reuß
La inter 1919 kaj 1920 ekzistanta **Popolŝtato Reuß** (germane: *Volksstaat Reuß*) estis demokratia lando de Germanujo en la eosto de la nuna federacia lando Turingio. Ĝi havis areon de 1143 km² (kun eksklavoj) kaj 211.324 loĝantojn en 1919. Ĝi konsistas en tri distriktoj (Landratsamt)

## Historio 
Jam antaŭ la Unua mondmilito la du princlandoj Reuß älterer Linie (Greiz) kaj Reuß jüngerer Linie (Gera) regatas personunie fare de lia princa moŝto Henriko la 27-a. Post la Novembra Revolucio kaj proklamo de respublika sistemo li demisiis en la 11.11.1918. La du reuß-aj princlandoj iĝis liberŝtatoj kaj formis ekde la 21.12.11918 administracian unuon. En la 2.2.1919 okazis balotadoj kun venko de USPD. En la 4.4.1919 akceptis la deputitoj de la unuiĝinta landa parlamento konstitucion provizoran (Gesetz über die Vereinigung der beiden reußischen Freistaaten zu einem Volksstaat Reuß, sowie über die vorläufige Verfassung und Verwaltung'). Post unuiĝo politika formiĝis registaro kun la ĉefministroj Carl von Brandenstein el Gera kaj William Oberländer el Greiz.

Flago de tiu ĉi stato estis la trikolora: nigra, ruĝa, orflava. La blazono montris laŭ la tradicio heraldika de la voktoj de Weida leonon oran kun ruĝaj defendiloj kaj ruĝa krono sur niĝra tabulo.

En la 1.5.1920 Popolŝtato Reuß kaj ses aliaj turingiaj etŝtatoj unuiĝis formonte la Landon Turingio (1920–1952).

## Voĉdonoj dum balotado 1919 
En ambaŭ partoj venkis la memstaraj socialdemokratoj (USPD) en la 2.2.1919.

### Reuß-Greiz 
* Seĝoj enparlamentaj: 15
* Partoprenantaj voĉdonrajtuloj: 74,7 %

### Reuß-Gera 
* Seĝoj enparlamentaj: 21
* Partoprenantaj voĉdonrajtuloj: 81,9 %

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Superrigardo pri Popolŝtato Reuß

Kategorio:Distrikto Greiz
Kategorio:Gera
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Reuß
Sarasota

**Sarasoto** (originala nomo: Sarasota, proksima prononco: ser-a-SO-ta) estas urbo en la usona ŝtato Florido, proksime al Sarasota Golfo. La areo estas fama pro sia arto, plaĝoj, la Sarasota Lernejo de Arĥitekturo, kaj la Ringling familio. En 2013, la loĝantaro estis 53,326. Sarasoto fondiĝis en 1902. 

La Ringling Kolegio de Arto kaj Desegno, Siesta Plaĝo, kaj la Marie Selby Botanikaj Ĝardenoj ĉiuj estas en Sarasoto. 

## Konataj urbanoj 
* Carla Gugino, aktorino
* László Csabay, operkantisto

## Bildaro

Dosiero:CZ Shoreline.JPG|La marbordo
Dosiero:Sarasota Ringling estate.jpg|Parto de la Ringling Muzeo de Arto 
Dosiero:Sonnenuntergang Sarasota west coast.jpeg|La sunsubiro. Sarasoto lokas en la uesta marbordo de Florido.
Dosiero:Ringling Brothers circus poster 1899.jpg|La Ringling Cirko lokis en Sarasoto en vintro
Dosiero:Sarasota FL Selby Gardens Payne Mansion01.jpg|Florido estas fama por orkidoj kaj aliaj epifitoj. Tiuj plantoj lokas en la Selby Ĝardenoj

Kategorio:Urboj de Florido
Jenő Várnai

**Jenő Várnai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várnai Jenő** estis hungara aktoro. Li prenis la familian nomon Várnai en 1918, ties nomvarianto estis *Várnay* [vArnai].

Jenő Várnai http://www.imdb.com/name/nm1091658/ naskiĝis la  en Debrecen, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Várnai frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1897. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de *Népszínház* (jam ne ekzistanta). Inter 1900 kaj 1921 li ludis en pluraj provincaj urboj, poste en Teatro Renaissance (1921-1924), Teatro Magyar (1924-1927), Teatro Belvárosi (1927-1929). En la sekvaj jaroj li nur malofte havis teatrajn rolojn, eĉ inter 1939-1944 li rajtis ludi nur en tratro por judoj. Lastfoje li apartenis denove al Teatro Magyar inter 1945–1947.

Li havis edzinon ekde 1900, kiu naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Hamleto - Polonius
* Molière: La Avarulo - Harpagon (ĉefrolo)
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Pyber
* József Katona: *Bánk Bán* - Tiborc

## Filmaj roloj 
* *A mozikirály* (1913) – Varju
* *Piri mindent tud* (1932) – kongresano

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Somera Universiado 2013

**Somera Universiado 2013** okazis en rusa urbo Kazano, la ĉefurbo de Respubliko Tatarstano, 800 kilometrojn oriente de Moskvo. La urbo havas la plej grandan studentan komunumon en la regiono.

La 27-a somera Universiado estis malfermita la  de Vladimir Putin kaj estis fermita la . Ĝi gastigis  sportistojn el 162 nacioj kiuj konkuris en 27 disciplinoj.

## Elekto de gastiganta urbo 
La urboj Kazano (rusio), Vigo (Hispanio) kaj Kŭangĵuo (Sud-Koreio) estis en diskuto por la Ludoj. La , FISU (Federacio Internacia de Sporto Universitata) anoncis ke la gastiganto fariĝu Kazano.

## Sportejoj 
La ludoj okazis en 64 lokoj. 36 el tiuj instalaĵoj estis specife konstruitaj por la Universiado. La ĉefaj lokoj estas:
* Kazan Arena (futbalejo) ( sidlokoj) - malferma/ferma ceremonioj, piedpilko.
* Centra stadiono ( sidlokoj) - piedpilko, atletismo.
* TatNeft Arena ( sidlokoj).
* Basket-Hall Arena ( sidlokoj) - korbopilko.
* Centro de Volejbalo de Sankt-Peterburgo (4 570 sidlokoj) - flugpilko
* Akvosporta palaco ( sidlokoj) - naĝado, plonĝado kaj okazaĵoj de Sinkrona naĝado.
* Tenisa akademio - teniso, badmintono.

## Medaloj 
Medaloj de Somera Universiado 2013

 ___  Gastiganta lando

## Bildgalerio 

Казань арена.jpg|Kazan Arena
Kazan-aquatics-palace1.jpg|Akvosporta palaco
Центр гребных видов спорта.jpg|Centro de remado
Kazan-universiade-village-ne.jpg|Vilaĝo de Universiado
Uni2013 medals.jpg|Medaloj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (//)

## Tradukfonto 
2013
Kategorio:Kazano
Kategorio:Sporto en 2013
Kategorio:Sporto en Rusio
Kategorio:Tutmondaj sportaj konkursoj
Kategorio:2013 en Kazano
Mihály Várkonyi

**Mihály VARKONYI** [mihAj vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várkonyi Mihály** estis hungara (poste usona) aktoro. Lia pseŭdonimo en Usono estis **Victor Varconi** [viktor varkoni].
eta|Victor Varconi en filmo en 1935
eta|Victor Varconi en plakato en 1927
Mihály Várkonyi http://www.imdb.com/name/nm0889511/ naskiĝis la  en Kisvárda (Hungara reĝlando), li mortis la  en Santa Barbara (Kalifornio), (Usono).

## Biografio 
Mihály Várkonyi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1912. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Kolozsvár), sed li apartenis ankaŭ al unua generacio de la hungaraj mutaj filmoj. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, tamen li povis plu partopreni en filmoj. Post la milito li edziĝis kaj li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Resume li havis rolojn en 38 hungaraj mutaj roloj. En 1920 li ricevis pli allogajn rolojn eksterlande en Aŭstrio, Germanio, Britio, fine eĉ Usono. Li havis ĉefe filmajn rolojn ekzemple de aliaj iamaj hungaroj Alexander Korda kaj Michael Curtiz, sed inter 1922–1925 li estis teatra aktoro en Vieno. Ekde 1930 li vivis en Usono, tamen kun kelkaj interrompoj. Inter 1930-1959 li havis 50 filmrolojn, kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro aŭ scenaristo. Pro vidviĝo en 1949 li denove edziĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: *Multa bruo pri nenio* - Johano
* Alexandre Dumas (filo): *La dame aux camélias* - Armande
* Ferenc Herczeg: *A fekete lovas* - Lutz
* Ferenc Molnár: *Liliom* (1954, hungarlingva teatro Novjorko)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Sárga csikó* (1913) - Csorba Laci
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1917) - Wibra Gyuri
* *Sodoma kaj Gomorra* (1922) aŭstra filmo
* *Neniiĝo de Pompei* (1926)
* "The Divine Lady" (1929)
* *Roberta* (1935)
* *Strange Cargo* (1940)
* *Federal Fugitives* (1941)
* *The Atomic Submarine* (1959)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Pirazolono

**Pirazolono** estas klaso da nesteroidaj anti-inflamaj agentoj, derivaĵo el la pirazolo kiu posedas aldonan ketonan grupon (-C=O) kaj uzatas en la traktado de artritoj kaj reŭmataj malsanoj. Ene de la pirazolona familio, multaj taŭtomeraj estas eblaj, sed por simpleco nur unu estas montrata.

En la 4-pirazolonoj la enola formo superstaras, kvankam la ketona formo ankaŭ estas observebla. Esploroj elmontras ke la fenilbutazono, iu acida pirazola derivaĵo, inhibas la produktadon de prostaglandinoj de makrofagoj, kies karakterizaĵo estas propra al antiinflamaj drogoj.Kiel anti-inflamaj drogoj, pirazolonaj preparaĵoj estas topike uzataj kontraŭ surfaca flebito kaj similaj inflamaj kondiĉoj.

## Sintezo 
* Kemisintezo de la pirazolonoj unue estis raportita en 1883 de **Ludwig Knorr** (1859-1921), per kondensiga reakcio inter etila acetoacetato kaj fenilhidrazino.
500px|eta|center|Sintezo de la 3-metil-pirazolono

## Literaturo 
* NCBI Resources
* A Survey of American Chemistry, National Research Council (U.S.). Division of Chemistry and Chemical Technology
* Organic Chemistry of Photography, Shinsaku Fujita
* Drugs During Pregnancy and Lactation: Treatment Options and Risk Assessment, Christof Schaefer, Paul W.J. Peters, Richard kaj Miller
* Reactions and Syntheses: In the Organic Chemistry Laboratory, Lutz F. Tietze,Theophil Eicher, Ulf Diederichsen, Andreas Speicher, Nina Schützenmeister
* Interpretation of MS-MS Mass Spectra of Drugs and Pesticides, Wilfried M. A. Niessen, Ricardo A. Correa C.
* History of color photography, Joseph Solomon Friedman

## Kunrilataj kemiaĵoj 

4-(dimethylamino)-1,5-dimethyl-2-phenyl-1H-pyrazol-3(2H)-one_200.svg|**Aminofenazono**
Aminophenazone-2d-skeletal.png|**Aminopirino**
Ampyrone_structure.png|**Ampirono**
Metamizole2DACS.svg|**Dipirono**
Phenacetin.svg|**Fenacetino**
1,5-dimethyl-2-phenyl-1H-pyrazol-3(2H)-one_200.svg|**Fenazono**
Phenidone.svg|**Fenidono**
Phenylbutazone.svg|**Fenilbutazono**
Chemical_structure_(one_tautomer)_of_Pigment_Yellow_10.png|**Flava pigmento 10**
3-Methyl-5-pyrazolone.png|**3-Metil-5-pirazolono**
Propyphenazone-2d-skeletal.png|**Propifenazono**
Tartrazine.svg|**Tartrazino**

## Vidu ankaŭ 
* Pirazolo
* Pirazolino
* Pirazolidino
* Pirolo
* Heterociklaj kombinaĵoj

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
28527 Kathleenrose

'*28527 *Kathleenrose'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kathleen Rose Maguire*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri mikrobiologio. Ŝi lernis ĉe la *Marlborough School'' de Los-Anĝeleso (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kalmunai

**Kalmunai,** laŭ sinhala lingvo *කල්මුනේ*, laŭ tamila lingvo *கல்முனை* estas urbego en Orienta Provinco (Srilanko).
eta|Mapo pri Srilanko, kie Kalmunai estas en la orienta marbordo

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 1 m
* Loĝantaro: 106,780 (en 2011)
* Horzono: UTC + 5:30 (somere UTC+6)
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
Kalmunai situas en la orienta parto de la lando laŭ la marbordo. Batticaloa troviĝas 36, Kandi (Srilanko) 131, Sri Jayawardenapura Kotte 218, Negombo 220, Kolombo (urbo) 224, Moratuva 225, Ĝafna 320 kilometrojn.

## Historio 
Kalmunai estas muslim-plimulta municipo. Kiam islamanoj el Kolombo estis forpelitaj fare de la portugaloj en la 17-a jarcento, ili fuĝis unue al Kandi, poste la 8000 rifuĝintoj estis translokigitaj al Kalmunai. Kalmunai tiam estis reĝa bieno. Ekde la 1980-aj jaroj la enlanda milito negative influis la areon kun nombro de malaperintoj. Cunamo en 2004 trafis ĉirkaŭaĵon de Kalmunai, multaj mortis kaj la marbordo detruiĝis.

## Trafiko 
Ĉefŝoseo laŭ la marbordo tuŝas la urbegon.

## Klimato 
Kalmunai situas en tropika klimato. La averaĝa jarpluvo estas 1651 mm. La musono daŭras de novembro al februaro, sed pluvas ankaŭ en la ceteraj monatoj, tamen malpli. La temperaturoj varias inter 24-31 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj laŭ la temperaturo.

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj

Kategorio:Urboj de Srilanko
Alsou Abramova

**Alsou** **Abramova**, realnome **Alsou Ralifovna Abramova** (), naskonome **Safina** () (naskiĝis  en Bugulma, Tatarstano, Sovetunio) estas rusa kantistino de pop-muziko kaj aktorino. Ŝi nun loĝas en Unuiĝinta Reĝlando.

Ŝi estis Artisto por Paco de Unesko.

Ŝia patro estas entreprenisto de tatara deveno kaj li estis nomita unu el la plej riĉaj viroj en Rusio fare de la revuo *Forbes*. Ŝia patrino estas arĥitekto.

Apenaŭ dek ses-jaraĝa ŝi partoprenis en Eŭrovido-Kantokonkurso 2000 en Stokholmo per la kanto *Solo* restante en dua vico, kio eklanĉis ŝian karieron ĝis la sukceso. En la jaro 2001 ŝi gajnis la Eŭropan premion de MTV por la plej bona rusa artisto. Ŝi ankaŭ eldonis unuopaĵon kun Enrique Iglesias.

Ŝi estas tre konata en Germanio, Usono, Kanado, Aŭstralio kaj en la plej multaj ekssovetiaj respublikoj.

La  ŝi edziniĝis kun la milionulo Jan Abramov.

Ŝi prezentis la finalon de Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 okazanta en Moskvo kune kun Ivan Urgant.

Ŝi estis artisto por paco de Unesko.

## Diskaro 
* 1999: *Алсу*
* 2001: *Alsou* (angla eldono)
* 2002: *Мне приснилась осень*
* 2003: *19*
* 2007: *Inspired*
* 2008: *Самое главное*

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Tataroj
Kategorio:Rusiaj popkantistoj
Kategorio:Rusiaj kantistoj
Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2000
Kategorio:Baŝkirlingvaj profesiuloj
Kategorio:Tatarlingvaj profesiuloj
Kategorio:Ritmenblusaj muzikistoj
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Unesko
Fülöp Ferenc Herzog

**Fülöp Ferenc Herzog** [hercog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Herzog Fülöp Ferenc** estis hungara arkitekto.

Fülöp Ferenc Herzog http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06289.htm naskiĝis la  en Aŭstra Imperio en Vieno, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Fülöp Ferenc Herzog akiris diplomon en la teknika universitato en sia naskiĝurbo. Li translokiĝis al Budapeŝto en la 1890-aj jaroj, kie li laboris kune kun Albert Schickedanz inter 1893 kaj 1903. La pli malsupre legeblaj arkitektaj planoj estas ĉiuj komunaj verkoj.

## Elektitaj arkitektaj verkoj 
* monumento (kun skulptaĵoj de György Zala) en Placo de Herooj (1897–1905)
* Arthalo Budapeŝto (1905)
* Belarta Muzeo (Budapeŝto) (1899–1907)
* tombomonumento de Ignaz Semmelweis

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Urba burgo en Banská Štiavnica

La **Urba burgo** aŭ la **Malnova burgo** estas bone konservita burga komplekso en Banská Štiavnica. Lokita en la centro de la urbo ĉe la piedo de la monteto Paradajs en la supermara alteo  kaj kreita ĉe la turno de la 15a kaj la 16a jarcento per rekonstruo kaj fortikigo de la paroĥa preĝejo. Hodiaŭ ĝi funkcias kiel la sidejo de la historia muzeo kaj de la Slovaka mineja muzeo.

## Historio 
La urba burgo de Banská Štiavnica estis konstruita kiel renesanca kontraŭ-turka fortikaĵo de la romanik-gotika preĝejo de la Virgulino Maria de la komenco de la 13a jarcento, kiu estis komence de la 16a jarcento rekonstruita kaj fortigita. La bazo de la komplekso tiel formas tri-nava, origine romanika, hodiaŭ gotika, baziliko, al kiu aldoniĝas la kapelo de la sankta Mikaelo. 
maldekstra|eta|La kastela korto
La ekeston de la Malnova burgo, kiu estas skribe dokumentita en la jaro 1486, antaŭis damaĝo de jam parte fortigita baziliko, pere de la soldatoj de Šimon Rozgony en la jaro 1442. Forbruligita preĝejo suferis pliajn difektojn ankaŭ dum la forta tertremo en la jaro 1443, tial, iom-post-iom ekis ĝia rekonstruo. En la jaroj 1495 ĝis 1515 estis la preĝejo rekonstruita en bazilikon kaj al fortikaj muroj estis aldonitaj rondigitaj bastionoj kaj paftruoj por la kanonoj. Muroremparojn kompletigis tranĉeo kaj terremparo, kiuj estis alkonstruitaj post la kresko de la turka minaco, kiu samtempe ŝanĝis la tutan alikonstruigon de la komplekso. Per signifa fortikigo de la muroj de la baziliko ekestis defenda fortreso – urboa burgo, kiu devintus protekti la minejan urbon. 

En la 60aj jaroj de la 16a jarcento estis faritaj pliaj ŝanĝoj, kaj la lastaj signifaj prilaboroj de la defenda komplekso estis faritaj en 1777, kiam estis alikonstruita la enira turo. En la 19a jarcento, kiam la origina funkcio de la fortreso pasis, servis ĝia parto por bezonoj de la urbaj arĥivo, biblioteko, polico, sed ankaŭ kiel glaciejo de buĉistoj aŭ korpoekzercejo. De 1a de Julio 1900 servas la Malnova burgo kiel urbo muzeo kaj la komplekso estas ekde jaro 1950 Slovakia nacia kultura monumento.

## Bildaro 

Banska stiavnica stary zamok.jpg|La burgo nokte
Banská Štiavnica - Hradná veža - Slnečné hodiny.jpg|Sunhorloĝo
Banská Štiavnica - Starý zámok - ,,veľký zvon,,.JPG|Granda sonorilo
Banská Štiavnica - Starý zámok - Studňa na nádvorí.jpg|Korta puto

## Fontoj 
* La malnova burgo ĉe zamnky.sk
* La malnova burgo sur la absida.sk

Kategorio:Konstruaĵoj en Banská Štiavnica
Banská Štiavnica
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Slovakio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Slovakio
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Slovakio
Pustý hrad (Zvolen)

**Pustý hrad** (esperante: *Dezerta burgo*) aŭ **(la malnova) burgo de Zvolen** aŭ **Malnova Zvolen** estas la burga komplekso en la katastra teritorio de la urbo Zvolen super la kunfluejo de la riveroj Hron kaj Slatina en supermara alteco 475  Ĝi konsistas el du burgaj kompleksoj: la Malsupra kaj la Supra burgoj. Inter ili troviĝas la tiel-nomita kuniga parto longa preskaŭ 400 metrojn, kiu en parto ĉe la Malsupra burgo konsistas el 206 metrojn longa muro. La totala areo de la burgo Pustý estas 7.6 ha. Kvankam temas pri ruino, kompare kun aliaj Eŭropaj, sed ankaŭ tutmondaj burgoj konstruitaj sur monto, ĝi estas verŝajne la plej granda (Siria Krak des Chevaliers havas areon proksimume 2,7 ha kaj dume temas pli pri fortikaĵo ol  pri burgo).

## Historio 
Multjara arkeologia esploro de Václav Hanuliak en la *Supra burgo* (1992 - 2008) klare pruvis la ekziston de pli malnova prahistoria ŝtongrunda terremparo, sur kiu estis konstruita la mezepoka murego. En la ŝutaĵo de la terremparo estis rompopeca materialo plejparte de la malfrua bronzepoko. Krom trovoj de la Luzica kulturo, estis ĉi tie trovitaj ankaŭ rempopecoj de kijatica kulturo. La strategia pozicio de la monteto estis uzita en la lasta ŝtona aĝo, pri kio atestas trovoj de la badena kulturo. Fruhistorian setladon pruvas bukoj kaj ceramiko de La-Tène-epoko. Sur la nordokcidenta deklivo de la Supra burgo Pustý estis en la jaro 1944 trovita trezoro de objektoj de la bronzepoko. Ĝi estis konservita sub proksimume 8 metrojn alta roko. La trovaĵo mem, tamen, havas ankaŭ sian novan historion. Post trovo fare de partizanoj en 1944, ĝi verŝajne estis dividita en plurajn partojn. Dume la lasta parto de ĉi tiu trezoro estis malkovrita en la jaro 2001. La unua sezono de esplorado ĉe la *Malsupra burgo* en la jaro 2009 montris ekziston de pli malnova praa terremparo sub la okcidenta linio de ĝia mezepoka murremparo. Origine ĝi havis ŝtongruzan konstruon kaj en ĝia ŝutejo estas trovata ceramiko ekskluzive de la malfrua ŝtonepoko. En la korto de la Malsupra burgo estas konfirmitaj trovoj de frua kaj malfrua bronzepokoj. 

## La burgo nuntempe 
Nuntempe videblas: 
* turo kaj enira pordego al la Malsupra burgo
* turo de la komitatregiona burgo kaj la turo 2 de la Supra burgo, la bastiono sur la Supra burgo
* areo de la tiel-nomita burgo de Dončo en la Supra burgo
* la ĉefa enira pordego de la Supra burgo
La burgon eblas aliri de la ĉefa fervoja stacio de Zvolen laŭ la blua turisma signo kaj laŭ eduka pado.

## Bildaro 

Dosiero:Zvolen, Pustý hrad, korto apud enirpordego.jpg|Korto proksime al la enira pordego
Zvolen, Pustý hrad, korto.jpg|Korto
Zolyom-felsovarcivertanlegi1.jpg|Aera vido
Dolný Pustý hrad.jpg|Malsupra burgo (Dolný hrad)
Dončov hrad, Pustý hrad, Zvolen.jpg|La burgo de Donč (Dončov hrad)

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la burgo, la arkeologia esplorado kaj galerio de fotoj
* Paĝo de la burgo Pustý
* Artikolo pri la historio de la burgo Pustý

Pustý
Kategorio:Zvolen
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 12-a jarcento
Philipp Friedrich von Hetsch

eta|Memportreto de Philipp Friedrich von Hetsch, antaŭ 1790
**Philipp Friedrich von HETSCH** (naskiĝinta la  en Stuttgart, mortinta samloke la ) estis germana pentristo.

## Vivo 
Li trejnitis ĉe la Alta Karla Lernejo (Hohe Karlsschule) ĉe Nicolas Guibal kaj Adolf Friedrich Harper kaj estis intima amiko de Ŝilero. En 1780 li iris Parizon por lerni ĉe Joseph Marie Vien kaj Claude Joseph Vernet. Post reveno en la jaro 1782-a li iĝis kortega pentristo kaj vivis inter 1785–87 en Romo. En 1795 li iĝis profesoro kaj dek jarojn pli malfrue galeridirektoro en sia naskiĝurbo.

## Graveco 
Li nombriĝis inter la plej gravaj artistoj de la klasikisma periodo. Tamen li neniam sukcesi forĵeti entute skolajn trajtojn akiritajn en Franclando. Li plejofte traktis heroajn intrigojn aŭ de mitologio aŭ de historio. Poste li prenis ankaŭ kristanajn rakontojn por bildigi ilin. Lia forto kuŝis pli en la farado de belaj detaloj ol en prezento de grandeco. La plejmulto de liaj bildoj troviĝas en la Reĝa rezideja kastelo de Stuttgart. En la Reĝa muzeo estas du bildoj: *Cornelia, die Mutter der Gracchen* kaj *Ritter Albonack, dem König Alfred seine Töchter zeigend*.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 284-285, kio legeblas interrete tie ĉi.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Tikei

**Tikei** estas insulo en la Tuamotua arkipelo en Franca Polinezio. Tikei ne estas tipa Tuamotua atolo, sed aparta insulo. La insulo estas 3,9&nbsp;km longa, 1,6&nbsp;km larĝa, kaj havas (ter)areon de 4 km2. La plej alta punkto estas 3m super marnivelo.

Geografie Tikei estas parto de la Insuloj de reĝo Georgo (Îles du Roi Georges) subgrupo, kiu inkludas Ahe, Manihi, Takapoto, Takaroa kaj Tikei.

Tikei estas neloĝata. Antaŭe estis homa loĝado kaj la ĉefvilaĝo estis nomata Tereporepo. La plej proksima insulo estas Takapoto, kiu situas 73&nbsp;km nordokcidenten. Tikei estas malmulte esplorita.

## Historio 
La unua registrita eŭropano kiu alvenis sur Tikei estis la nederlanda maristo Jacob Roggeveen je la 18-a de majo 1722. Li nomis la insulon "Carlshoff".

La rusa maristo Otto von Kotzebue venis al Tikei en 1816. Li nomis ĝin "Romanzov", laŭ la ĉefsponsoro de la ekspedicio.

## Administracio 
Tikei apartenas al la komunumo Takaroa, kiu konsistas el la insuloj Takaroa, Tikei kaj Takapoto.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Adolf Friedrich Harper

**Adolf Friedrich HARPER** (naskiĝinta la  en Berlino, mortinta la  samloke) estis germana pejzaĝpentristo.

## Vivo 
Estante filo kaj disĉiplo de la prusa registarpentristo Johann Harper li vojaĝis post la morto de la patro en Franclandon kaj Italujon. Tie li trejnitis ĉe Richard Wilson kaj faris multajn studojn laŭnaturajn. En la jaro 1756 li dungitis fare de la virtemberganoj. Unue li laboris ĉe la rezideja konstruado. En 1759 li nomumitis kortega pentristo kaj en 1761 profesoro ĉe la Arta akademio (ĝi starigitis la saman jaron fare de Duko Karlo). La akademio poste kunfandiĝis kun la Alta Karla Lernejo (Hohe Karlsschule). En 1784 li ankaŭ iĝis galeria direktoro. Ekde 1798, post la retiriĝo, li pasigis la lastajn jaroj en la naskiĝurbo Berlino.

## Graveco 
Harper, kiel multaj aliaj, tro frue kaj tro haste dungitis fare de duko Karlo por multaj grandaj aferoj (simila sorto trafis ekz. Reinhard Ferdinand Heinrich Fischer kaj Nicolas Guibal). Sekve li ne havis sufiĉe da tempo por disvolviĝo. Kelkfoje la tiel dungitaj artistoj ankaŭ reevoluis. Goeto nomis lin modela pejzaĝpentristo. Tamen, li devis pentri amason da aliaj aferoj, ekz. porteatrejaĵojn, aĵpentraĵojn, plafonojn (helponte Guibal). Li mem plende rimarkis certan mekanikecon kaj troan konvencion ĉe artofarado. Krome li kritikis la durecon de siaj koloroj. Tamen liaj ankoraŭ konserviĝintaj pejzaĝaĵoj en virtembergaj kasteloj havas multon da intersaj motivoj kaj imitindan teknikon. Senteblas ke li lernis en Romo ĉe la plej bonaj tradiciuloj. Kiel profesoro li influis multajn disĉiplojn.

## Fonto 
Artikolo "Harper, Adolf Friedrich" fare de August Wintterlin, en: *Allgemeine Deutsche Biographie*, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 10 (1879), p. 617, kio legeblas interrete tie ĉi.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Pejzaĝistoj
Kategorio:Akademianoj
Neresnica

**Neresnica** povas esti:
* la maldekstra alfluanto de la Slatina, vidu Neresnica (rivero)
* parto de la urbo Zvolen, vidu Neresnica (Zvolen)
* parto de la vilaĝo Pliešovce, vidu Neresnica (Pliešovce)
Pustý hrad

**Pustý hrad** estas nomo por pluraj objektoj:

* Ĉeĥio:
** Pustý hrad (Jevišovice) – alia nomigo por burgo ĉe Jevišovice
** Pustý hrad (Vrbno pod Pradědem) – alia nomigo por burgo Veisenštejn

* Slovakio:
** Pustý hrad (Sklené Teplice) – alia nomigo por burgo Teplica ĉe municipo Sklené Teplice
** Pustý hrad (Zvolen) – ruino de burgo super Zvolen
** Akva rezervujo Pustý hrad – akva rezervujo en katastra teritorio de municipo Sklené Teplice
** **Pustý hrad** – monteto kun ruino de burgo Cerovo super municipo Cerovo

## Vidu ankaŭ 
* Pustý zámek
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha

**Radiotelevisiun Svizra Rumantscha** (mallongigo: *RTR*, antaŭe konata kiel *Radio e Televisiun Rumantscha*) estas svisa dissenda staciero de la ŝtata Svisa Radia kaj Televida Kompanio (SRG SSR) ofertanta programon al retoromanĉe-parolantoj ene kaj ekstere de Svislando. 

## Historio
La unua radioprogramo romanĉa elsenditis en la 17.1.1925. La persono respondeca por tiu elsendo estis Felix Huonder. Regula romanĉa programado komenciĝis en 1943. *Las Cristallas*, la romanĉa "radioscola" (radiolernejo, aŭ prelegoj faritaj per radielsendo), havas sian premieron en la 27.1.1955. 
*Il Balcun Tort*, la unua televidprogramo en romanĉa, elsenditis en la 17.2.1963. Tiam festitis la 25-a datreveno de la proklamo de la romanĉa kiel kvara oficiala lingvo de Svislando.
## Dissendado
### Radio
*Radio Rumantsch* estas svisa radiostacio dissendanta en la romanĉa.

### Televido
*Televisiun Rumantscha* (TvR) estas svisa virtuala televidstacio romanĉa. Ĝi ne havas sian propran kanalon; anstataŭe SRF 1, RSI La 2 kaj SRF-info elsendigas TvR-programadon po kelkajn horojn portage.
Ĝi produktas 90 minutojn da televidelsendaĵoj semajne. Ĝiaj programoj inkluzivas ĉirkaŭ 50 horoj da endomaj produktadoj, 6 horojn da programoj aĉetitaj de alia dissendanto kaj 20 horoj da specialaj okazoj.

## Eksteraj ligiloj
*Hejmpaĝo

 

Kategorio:Aperis en 1925
Gábor Várkonyi (reĝisoro)

**Gábor Várkonyi** [vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várkonyi Gábor** estis hungara reĝisoro, scenaristo, dramaturgo. Lia patro estis Zoltán Várkonyi, lia patrino estis Vera Szemere.

Gábor Várkonyi http://www.imdb.com/name/nm0904649/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Várkonyi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris filmistan diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1966, poste li estis aktoro en filmo. Li plulernis post la filma rolo en simila altlernejo en Moskvo, poste li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en la menciita altlernejo en Budapeŝto en 1973, fine li vojaĝis al Usono, kie li akiris plian filman-reĝisoran diplomon en Sirakuso en 1976. Hejmenveninta li laboris ĝismorte en la Hungara Televizio. Li estis tie reĝisoro de pli ol 40 filmoj. Li ricevis premion en 1983. Li havis edzinon ekde 1973, kiu naskis filon.

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Gőzfürdő* (ankaŭ scenaristo, 1973)
* *Pesti emberek* (1983)
* *Kisváros* (serio 1-20, 1994)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *A vendég kockázata* (1984)
* *Várunk rám* (1992)

## Elektitaj dramaturgaj laboroj 
* *Ügyes ügyek* (1975)
* *Randevú Budapesten* (1987)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/varkonyi-gabor/person-11862
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gusztáv Vándory

**Gusztáv Vándory** [gustAv vAndori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vándory Gusztáv** estis hungara aktoro, instruisto.

Gusztáv Vándory http://www.imdb.com/name/nm0620819/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Vándory frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1904. Li lernis de Ede Újházi, Gyula Gál (aktoro), Imre Császár kaj Teréz Csillag. Post siaj studoj li debutis en teatro de Nagybecskerek, poste en aliaj provincaj teatroj. Inter 1907 kaj 1940 li apartenis al trupo de Teatro Magyar, sed kiel gasto, li ludis ankaŭ en Gaja Teatro. Ekde 1914 li estis ofte ĉefrolanto en mutaj filmoj, post ties ĉeso precipe figuranto, resume en ĉirkaŭ 250 filmoj. Inter 1943-1957 li estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), pli frue, dume kaj iom poste li ricevis rolojn ankaŭ en aliaj teatroj. Li instruis 2 jardekojn en filmteatra lernejo kaj iom en aktorlernejo de Szidi Rákosi. Li havis edzinon, kiu naskis filinon en 1906.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Maksim Gorkij: *Éjjeli menedékhely* - Satin
* Brandon Thomas: ''Charley's Aunt* - titolrolo
* Mór Jókai: *A dolovai nábob leánya* - Bilitzky

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Sárga liliom* (1914) - leŭtenanto
* *Az aranyember* (1918) - Kadisa
* Petőfi (1922) - Lajos Kossuth
* Hyppolit, la lakeo (1931) - unu el la gastoj
* Sonĝoaŭto (1934) - kelnero
* *Beszterce ostroma'' (1948)
* Erkel (1952) - aristokrato

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Xenoturbella churro

**Xenoturbella churro** estas specio de vermo el la genro *Xenoturbella*, kiu estis ĵus identigita kaj karakterizita. La specia nomo rilatas al ties formo kvazaŭ de *churro*.

## Priskribo 
La korpo estas 10&nbsp;cm longa, oranĝ- aŭ roz-kolora. Sur la dorsa flanko de la korpo estas kvar profundaj laŭlongaj sulkoj. Interfaco de la korpo estas rondigita, kun rimarkinde mallarĝa malantaŭo. La buŝo estas ovalforma. La epiderma neŭra reto kovras 1/3 de la ventra surfaco. Gametoj estas deponitaj en dorsaj kaj en ventraj flankojn de la korpo.

## Referencoj 
Kategorio:Amorphea
Kategorio:Duflankuloj
Supra kastelo (Greiz)

eta|La Supra kastelo en Greiz
La **Supra kastelo** () estas la urboemblemo de Greiz, Germanio, kaj konata kaj altvalora konstruaĵo.

## Priskribo 
De la piedoj sudaj la kastelo aspektas kiel simpla alta konstruaĵo. La renesancstilaj orieloj de la eosta alo pli perfidas la kastelan karakteron, dume de okcidento kaj de nordo la kastelo faras ĝis hodiaŭ impreson esti mezepoka burgo. Jam en la jaroj 1209 kaj 1225 estis unua mencio de burgo sur 50 metrojn alta monta kono el argila ardezo. Estinte burgo de la voktoj de Weida kaj Plauen ĝi montras ĝis nun restojn de la tiama rempararo. Interne troviĝis ĉirkaŭfermejo kies restoj videblas he la suda flanko. Disde suda elirejo kondukis, trans ponto, vojo koneksa al tura konstruaĵo kiu estis ĉe la plej suda pinto de la monto. Laŭ tio la nuna ĝardeno nomiĝas *Untere Schanze*.

## Historio 
Ekde la komenco de la 13-a jarcento la burgo estis rezidejo de la voktoj de Weida kaj Plauen kaj poste de dinastianoj de Reuß. Post fulmobato de la 3.6.1540 la burgo forbrulis entute kaj restariiti poste paŝon post paŝo. De ĉ. 1620 ĝis 1625 la belfrido sur izola rokokono ricevis la nunan aspekton. Tiam la plej granda parto de la remparaĵoj defendaj forigitis. Danke al pluraj nov- kaj alikonstruoj en malfrubaroka stilo iĝis inter la jaroj 1733-1753 la malsupra kastela korto. En urbobildo de 1714 tiu ĉi nova strato disurba la unuan fojon vidatas: ĝi estiĝis inter 1705-1737. La pli malnova ĉefenirejo estis ĉe la nuna Stelzen-pordego. Iam suprenveturado alburga eblis nur disde la okcidente situanta strateto Parkgasse.

La transklokiĝo de la Reuß-princoj en 1809 en la post la fajrego de 1802 novfaritan Malsupran kastelon kaŭzis ke la Supra kastelo iĝis sidejo de registaraj oficejoj de la Princlando Reuß ältere Linie. Temis pri la laŭteritorie plej malgranda princlando de la Germana Imperiestra Regno. En novembro 1918 la princo demisiis kaj la kastelo venis en la posedon de Popolŝtato Reuß, ŝtateto ekzistanta nur ĝis 1920 kiam fonditis Turingio.

Jam en 1884 la kastelanoj havis la staton de kastela komunumo kun propra urbestro kaj memadministracio. Nur en 1919 la tuto enkorpigitis en la urbon Greiz. Ĝis hodiaŭ kelkaj eroj de la burgo estas loĝejoj. En 1991 komenciĝis restaŭradlaboroj. Ankaŭ muzeo troviĝas ene. La t.n. Granda princosalono troviĝas en la eksa kapelo burga. Ĝi povas ankaŭ esti luprenita por diversaj privataj spektakloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Prie sur pormuzea retpaĝaro

## Literaturo 
* Lutz Scherf: *Das Obere Schloss in Greiz und seine hochmittelalterlichen Backsteinbauten*. In: *Archäologische Begleitung der Sanierung Oberes Schloss in Kooperation mit der Kaiserpfalz Cheb.* Greiz 2007, S. 34–51.
* Lutz Scherf: *Das Obere Schloss in Greiz und seine hochmittelalterlichen Backsteinbauten*. In: *Jahrbuch des Museums Reichenfels-Hohenleuben* 52, 2007, S. 5–27.
* Sibylle Putzke, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie (Hrsg): *Das Obere Schloss in Greiz : ein romanischer Backsteinbau in Ostthüringen und sein historisches Umfeld*. Reinhold, Altenburg, 2008. ISBN 978-3-937940-51-9

Greiz
Kategorio:Greiz
Kategorio:Muzeoj en Greiz
28534 Taylorwilson

'*28534 *Taylorwilson'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Taylor Ramon Wilson*, plej bonan en lia kategorio kaj kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri fiziko kaj astronomio. Li ankaŭ ricevis la Premion *Intel Foundation Young Scientist*. Li lernis ĉe la *Davidson Academy of Nevada'' de Reno (Nevado, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
MacBride raporto

***Multaj Voĉoj Unu Mondo***, ankaŭ konata kiel la **Raporto** **MacBride**, estis publikaĵo de la komisiono MacBride ĉe UNESKO, internacia komisiono por la studo de la Novmonda Informa kaj Komunika Ordo [epo] (angle New World Information and Communication Order [en]. Ĝi estis la unua dokumento produktita (en 1977) de internacia institucio pri malegaleco de la kulturaj kaj informadaj interŝanĝoj, akceptita dum ĝia Ĝenerala Konferenco en 1980. 

## Celo 
Ĝia celo estis analizi komunikadajn problemojn en modernaj socioj, precipe rilate al la amasmediaj komunikiloj kaj novaĵoj, sed ankaŭ prikonsideri la aperon de novaj teknologioj kaj sugesti Novan Mondan Informon kaj Komunikadan Ordon por malgrandigi ĉi tiujn problemojn por akceli pacon kaj homan evoluadon. La Komisiono MacBride produktis raporton titolitan "Multaj Voĉoj, Unu Mondo" , kiu skizis la ĉefajn filozofiajn punktojn de la Nova Monda Informa Komunikada Ordo.

Inter la problemoj kiujn la raporto identigis estis koncentriĝo kaj komercigo de la amasmediaj komunikiloj, neegala aliro al informado kaj komunikado. La komisiono petis demokratiigon de komunikado kaj plifortigon de naciaj amaskomunikiloj por eviti interalie dependecon de eksteraj fontoj. Sekve, interreto-bazitaj teknologioj konsideritaj en la laboro de la komisiono, servis kiel rimedo por antaŭenigi la viziojn de MacBride.

Dum la raporto havis fortan internacian subtenon, ĝi estis kondamnita de Usono kaj Britio kiuj konsideris ĝin kiel atako sur la libereco de la gazetaro. La protesto de ambaŭ landoj kondukis al tio ke ambaŭ landoj sin retiris de UNESKO en 1984 kaj 1985 respektive (kaj pli poste realiĝis en 2003 kaj 1997 respektive).

## Lingva malegaleco 
La MacBride raporto nur marĝene aludis al lingva malegaleco : "*la komisiono por la studo de komunikadproblemoj konstatis ke la disvastigo de facila kaj universala lingvo, komprenebla kaj alirebla por ĉiuj povus ebligi transcendi la lingvajn barojn en la komunikado inter diversaj popoloj".* La ideo de nova rilato inter la Tria kaj Unua Mondoj ne efektiviĝis laŭ la maniero antaŭvidata de MacBride, nek oni donis al la lingva demando la atenton, kiun ĝi meritis.

Kie estas la "egaleco en digno kaj rajtoj" kiam la utiligata lingvo estas en grava kontraŭdiro kun Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, artikolo 1 kaj estas esprimo de privilegio kaj de dominado? Aspektas ke oni persiste volis eviti la diskuton pri lingvaj malfacilaĵoj, ĉefe ĉar ĝiaj komisionanoj bone scipovis la anglan kaj tial verŝajne eĉ ne perceptas la problemon.. 

* (angle) Mustapha Masmoudi, '*The New World Information Orde*r', en: Journal of Communication, Vol. 29, n-ro 2 (Printempo 1979), p. 183.

## Vidu ankaŭ 
* Nitobe-simpozio
* Novmonda komunika ordo
* Internacia komunikado (Nova komunikada ordo)

## Eksteraj ligiloj 
* La Macbride raporto "*Komunikado kaj Socio Hodiaŭ kaj Morgaŭ, Multaj Voĉoj Unu Mondo, Al nova pli justa kaj pli efika monda informo- kaj komunikado-ordo"*. Kogan Page, London/Uniput, Novjorko/Unesko, Parizo. Unesko, 1980.

## Referencoj 
Kategorio:Unesko
Kategorio:Komunikado
Kategorio:Novaĵagentejoj
Árpád Gabányi

**Árpád Gabányi** [gabAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gabányi Árpád** estis hungara aktoro, verkisto, framasono http://szabadkomuvesseg.hu/page/magyar-szabadkomuvesek. Lia nobela antaŭnomo estis *olysói* [ojŝOi], lia filo estis László Gabányi.
eta|Árpád Gabányi en 1901
eta|Árpád Gabányi en 1897
Árpád Gabányi http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz08/8.html naskiĝis la  en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Gabányi frekventis gimnaziojn en Budapeŝto kaj Szatmárnémeti, poste li akiris diplomon en Teatra Edukejo en 1875. Li debutis kiel aktoro en Kassa, poste li estis membro de aliaj provincaj teatroj, foje li estis ankaŭ reĝisoro. Inter 1884 kaj 1912 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), kie en 1909 li iĝis "eterna membro de la teatro". Li estis tia aktoro, kiu okupiĝis eĉ horojn pri la teatra kostumo.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Molière:
** La Avarulo - Harpagon
** La malsanulo pro imago - Argan
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo - Zuboly, Vackor
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Keszeg, Malvolio

## Elektitaj verkoj 
* *Phaeton* (1875, teatraĵo)
* *Két vén gyerek* (1886, romano)
* *Az apósok* (1890, premiita komedio prezentita en Nacia Teatro (Budapeŝto); germane post 2 jaroj en Vieno)
* *A Kapi vár* (1892, dufoje premiita komedio)
* *A művészet nyomorultjai* (1893, romano)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
eta|maldekstre|Árpád Gabányi en 1903

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sketejo (Urba bosko)

eta|centre|774x774px|Larĝa foto pri la glaciejo/lago (maldekstre Fortikaĵo Vajdahunyad, dekstre domego por la sketejo)

eta|La lago kun Fortikaĵo Vajdahunyad
eta|La lago kun la sketeja konstruaĵo
eta|Subĉiela aranĝaĵo sur la laga betono
La **Sketejo en Urba bosko (Budapeŝto)** hungare *Városligeti Műjégpálya* estas prestiĝa vintra sportejo, somere loko de boatado en Budapeŝto (Hungario), en distrikto Zugló.

## Situo 
La sketejo situas inter Arthalo Budapeŝto, Placo de Herooj kaj Fortikaĵo Vajdahunyad. Estas ponto tra la lago. La sketejo estas loko de diversaj ĉampionadoj pri rapid-sketado kaj arta sketado.

## Historio 
En la malfrua 1869 Géza Kresz kun aliaj sketantoj fondis asocion. Ili havis la permeson establi sketejon en unu el la lagoj en Urba bosko kaj ili konstruis lignan dometon por servi la sketantojn. En la frua 1870 oficiale okazis la solena inaŭguro. La sketado estis senpaga. Tiam tiu ĉi lago estis la plej granda glacio en la mondo por sketadi. En 1874 la dometo plene cindriĝis, poste estis konstruita la nun videbla novbaroka konstruaĵo. Nuntempe ĝi estas historia monumento. Malsupre oni fiksis la sketilojn, en la supra nivelo estis diversaj ĉambroj. Ekde 1893 oni aranĝis konkursojn pri sketado. En 1908 oni fondis la tutlandan hungaran sketasocion. En 1926 oni aranĝis tie Sket-Ĉampionadon, en 1936 glacihokeistoj de Kanado ludis sur la glacio. Tiutempe en la betona fundo estis jam tuboj, kiuj laŭ la neceso fridigis la glacion/akvon. En 1968 laŭ la internacia postulo la glacio estis pligrandigita. Inter 2010-2013 la konstruaĵo estis plene renovigita.

## Somera uzo 
La subĉiela sketejo somere ĉiam estis lago por boatadi. La akvoprofundo ne estas granda. Foje oni aranĝas ankaŭ surbetonajn aranĝaĵojn.

## Bildaro 

05330-Budapest-1904-Eislaufplatz im Stadtwäldchen-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|La sketeja konstruaĵo en 1904
12296-Budapest-1910-Millenniumsdenkmal-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|La sketejo somere en 1910

GoróLajos-A városligeti jégpályáról.jpg
Mujeg2civertanlegi.jpg|Vintra aerfoto
Almog 5 Vajdahunyad.jpg|La sketejo tage
City Park Ice Rink - panoramio.jpg|La sketejo vespere
Budapest XIV., Műjégpálya. Fortepan 18512.jpg |La sketejo en 1930
Budapest XIV., Műkorcsolyázó világbajnokság 1939. február, Megan Taylor világbajnok. Fortepan 52492.jpg|Monda ĉampiono Megan Taylor en 1939

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* https://www.mujegpalya.hu/hu/archivum 
* hungare kun fotoj

Kategorio:Budapeŝto
Wacław Felczak

**Wacław Felczak** (naskiĝis la 29-an de majo 1916 w Golbice (distrikto Łęczycki), mortis la 23-an de oktobro 1993 en Varsovio) – pola historiisto, profesoro, konanto de mezeŭropa temaro, precipe la hungara kaj sudlava.

## Vivo 
Wacław Felczak naskiĝis kiel la oka, la plej juna infano en la familio de Antoni kaj Michalina el domo Pałczyński, posedantoj de ĉ. 20-hektara bieno (komunista juĝisto priskribis lin poste kiel filon de kulako). Lia patro estis surloka socia aganto. La patrino devenis de malriĉigita nobela familio, rezulte de caraj reprezalioj postinsukrekciaj (ŝiaj antaŭuloj partoprenis novembran ribelon kaj januaran ribelon kontraŭ Rusia Imperio kaj estis ekziligitaj en Siberion). Wacław estis edukita en kulto de la ribela tradicio.

Post abituro akirita en 1934 en Toruń li komencis studi historion en Universitato Adam Mickiewicz en Poznań. Pro sugestio de unu el profesoroj eklernis la hungaran lingvon kaj ekinteresiĝis pri historio de polaj-hungaraj rilatoj. Li fondis studentan Amik-Rondon de Hungario. Aŭguste 1936 unuafoje forveturis al Hungario por partopreni somerajn kursojn de la kulturo kaj la hungara lingvo. La lingvon ekposedis tiom bone, ke post fino de studoj junie 1938 elpaŝis pri stipendio, kiu permesus al li daŭrigi sciencan laboron en hungaraj arkivoj. Baldaŭ kiel stipendiulo de la pola registaro iris al Budapeŝto, kie komencis kolekti materialojn por doktoriga laboraĵo pri la polaj-hungaraj rilatoj dum la periodo de la Revolucio de 1848 kaj la januara ribelo. Samtempe li sendis korespondaĵojn al la gazetaro ligita kun Labor-Partio (lia frato Zygmunt Felczak estis aktivulo de tiu ĉi Partio).

Somere 1939 revenis por ferioj al Pollando, kaj post la septembra malvenko ligiĝis kun la Pola Subtera Ŝtato komencante kurieran servon. Dum la dua mondmilito, en la jaroj 1940-1945 estis kuriero de la pola registaro en ekzilo inter Londono kaj la lando.

## Publikaĵoj 
* Wacław Felczak, *Historia Węgier* (Historio de Hungario), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Vroclavo 1983, ​ISBN 83-04-01028-3​
* Wacław Felczak, *Historia Jugosławii* (Historio de Jugoslavio), (kun Tadeusz Wasilewski), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Vroclavo 1985, ​ISBN 83-04-01638-9​
* Wacław Felczak, *Ugoda węgiersko-chorwacka w 1868* ((Hungara-kroata pakto 1868)

## Bibliografio 
* W. Frazik, *Wacław Felczak (1916-1993)*, en: *Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny* (Konspiro kaj socia rezisto en Pollando 1944-1956. Biografia vortaro), volumo 2, Kraków-Warszawa-Wrocław 2004, p. 108-117.

## Eksteraj ligiloj 
* Wacław Felczak en la bazo „Ludzie nauki” (Homoj de la scienco) en portalo Nauka Polska (Pola Scienco) (OPI).

Kategorio:Polaj historiistoj
Kategorio:Polaj balkanistoj
Kategorio:Membroj de la Pola Enlanda Armeo
Kategorio:Anatemitaj Soldatoj