open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sebeș (Alba)

**Sebeș** [sebeŝ] (hungare: **Szászsebes** sAsŝebeŝ, germane: **Mühlbach**, latine: Sabesium) estas urbo en Rumanio laŭ la rivero Sebeș sude de Alba Iulia. Administre apartenas al ĝi Lancrăm, Petreşti, Răhău, Sebeşel.

## Loĝantaro 
En 1910 Szászsebes havis 8 504 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 23 227 (rumanoj, 1,3 % hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1245, en 1332 estis ekleziejo. La saksoj estis koloniigataj tien en la 12-a jarcento, post kiam la sikuloj estis translokitaj orienten. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Szeben vármegye*). Tie mortis en 1540 Johano la 1-a (Szapolyai). Ĝi estis loko de pli multaj landkunvenoj de Transilvanio.

## Elstaruloj
* Friedrich Wilhelm Schuster, etnologo, pedagogo kaj teologo
* András Ádám (atomfizikisto)

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis saksoj.

## Renomaj personoj 
* Franz Binder (Szászsebes, 1824 – Alvinc, 11-a de aprilo 1875) transilvania saksa vojaĝisto, malkovrinto
* Dániel Fábián (?, ? 1749 – Szászsebes, 29-a de aprilo 1830): redaktoro.
* György Nagy (7-a de novembro 1879 – Budapest, 29-a de marto 1923): jurverkisto, poeto, ĵurnalisto.
* Doina Lie (*1-a de junio 1929): skulptistino.
* Lajos Bardócz (*24-a de oktobro 1936): grafikisto, pentristo.
* Carl Filtsch (28-a de majo 1830 – Venecio, 11-a de majo 1845): komponisto, pianisto.
* Eremia Profeta (*1-a de majo 1941): pentristino.
* Radu Stanca (5-a de marto 1920 – Cluj, 26-a de decembro 1962): poeto, dramverkisto
* János Szapolyai; *Zápolya*, I. János, Johano la 1-a (Hungario), (Szepesvár, 1487 – Szászsebes, 22-a de julio 1540): reĝo de Hungario (1526–1540).
* Elemér Zalotay (origina nomo: Schupiter Elemér, Szászsebes, 24-a de novembro 1894 – Szombathely, 1-a de marto 1968): arkeologo, bibliotekisto, redaktoro, muzeestro.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Târșolț

**Târșolț** [tırŝolc] (hungare: **Tartolc**, Tarsolc) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Negrești-Oaș. En 1910 ĝi havis 1 849 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 estis 3 204 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1482. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Aliceni.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
*Ion Sasu (n. 23-a de aŭgusto 1939): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Administra mapo de la distrikto 

Dosiero: Tarsolt jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Galda de Jos

**Galda de Jos** (prononco pli-malpli [galda de ĵos], germane **Unterhanenberg** [untaHA:nenberk], hungare **Alsógáld** [ALŝogalt]) estas komunumo en Rumanio norde de Alba Iulia. Administre apartenas al ĝi Benic, Cetea, Galda de Sus, Mesentea, Lupşeni kaj Poiana Galdei.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 455 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1 631.
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1280. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Crăciunelu de Jos

**Crăciunelu de Jos** [krəĉunelu de ĵos] (hungare: **Alsókarácsonfalva**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 404 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1 934. Ĝia unua mencio estas el 1324. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér vármegye*).

Administre ĝis 2006 apartenis al ĝi Bucerdea Grânoasă, Cornu, Pădure kaj Pânca, kiuj nun konsistigas la komunumon Bucerdea Grânoasă.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Ioan Bunescu (17-a de septembro 1852 – Bukareŝto, 22-a de januaro 1928): rumana komponisto.
* Géza Gidófalvy (1840 – Gyulafehérvár, 3-a de aŭgusto 1916): oficisto en kortega kancelierejo, pioniro de grafika stenografio.

## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Craciunelu de Jos jud Alba.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Alba
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Poșaga de Jos

**Poșaga de Jos** [poŝaga de ĵos] (hungare: **Alsópodsága**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Alba Iulia. Ĝi estas sidejo de komunumo Poșaga. En 1910 ĝi havis 678 loĝantojn (rumanoj), en 1956 804. Ĝia unua mencio estas el 1365. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Preter Poșaga de Jos pasas la nacia vojo DN 75 inter Turda kaj Câmpeni. Proksime situas la naturaj rezervejoj *Cheile Poșăgii* kaj *Scărița-Belioara*.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Navahoj

eta|maldekstra| juna reprezentanto de Navaho tribo
[eta|300px|dekstra|Navahaj ĉasistoj , [1887]]
**Navahoj, navaĥoj** aŭ **navajoj** estas la plej granda (ĉ. 170.000 nur en la rezervejo, ĉirkaŭ 300.000 en tuta Usono) indiana popolo en Usono. Ili vivas ĉefe en Arizono, Nov-Meksiko, kaj Utaho. Ili parolas la navahan lingvon, apartenantan al la apaĉaj lingvoj. La du popoloj migris kune en la 10-a ĝis la 12-a jarcento el Kanado al sudokcidento. Ilin forte influis sude la pueblaj indianoj de kiuj ili lernis agrokulturon kaj brutobredadon.

En la 17-a kaj la 18-a jarcentoj, al la navajoj aliĝis pueblo-indianoj, hopioj, el kiuj ĉefe la pueblo-indianoj influis la indianan arton.

Laŭ ilia legendo, homoj venas el subteraj mondoj. Ili praktikas multajn ritojn.

La usona registaro ekmilitis kontraŭ ili en 1863 (sub kolonelo Kit Carson). Dum la militmarŝo, la registaraj soldatoj neniigis agrarproduktojn de la navahoj kaj brutarojn, enprizonigis 8.000 navahojn kaj 400 meskalerajn apaĉojn en Bosque Redondo (en la nuna Nov-Meksiko). Ilia kaptiteco daŭris 4 jarojn.

La rezervejo de la navahoj estas entute 64.000&nbsp;km2 en la tri menciitaj ŝtatoj, sed situas en seka areo kaj ne certigas plene la vivtenon.

## Vidu ankaŭ 
* Navaha Nacia Monumento
* http://vladimir-okc.hotbox.ru/UU-html/truu23.htm Unuetaĝa Usono Renkonto kun indianoj , , 

Kategorio:Indianaj etnoj en Usono
Vidra

Vidra estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Vidra (Alba) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Vidra (Vârfurile) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
Afrika franko

La **afrika franko** (loke nomata *CFA franko* aŭ simple *franko*) estas la monunuo uzata en dek du iamaj Francaj kolonioj, en unu iama Portugala kolonio kaj en unu iama Hispana kolonio en Afriko. La nomo *CFA* origine estis la mallongigo de ''Franc des Colonies Françaises d'Afrique* (Franko de la Francaj kolonioj en Afriko). En 1958 ĝi ŝanĝiĝis al *Communauté française d'Afrique'' (Franclingva komunumo de Afriko) Ekde 1960 la valuto estas klasifikita kiel Afrika Mona Unio en la kazo de okcidentafrikaj ŝtatoj kaj kiel Afrika Mona Unio en Mezafriko. Iam la valoro estis ligita al la franca franko, nun al eŭro.

## Du versioj 
dekstra|frame
Ekzistas du versioj de la afrika franko, kiuj ambaŭ estas garantiataj de Francio: la okcidentafrika franko (ISO-simbolo XOF) kaj la ekvatorafrika franko (ISO-simbolo XAF). Ili estas samvaloraj (1 EUR = 655,957 XAF/XOF), sed ne interŝanĝeblaj surloke.

La okcidentafrika franko estas uzata en:
** Benino
** Burkino
** Ebur-Bordo
** Gvineo-Bisaŭo
** Malio
** Niĝero
** Senegalo
** Togolando

La ekvatorafrika franko estas uzata en:
** Kameruno
** Centr-Afrika Respubliko
** Ĉado
** Respubliko Kongo ("Kongo Brazavila")
** Ekvatora Gvineo
** Gabono

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva retejo pri la franko 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Okcidenta Afriko
Kategorio:Centra Afriko
Kategorio:Ekonomio de Benino
Kategorio:Ekonomio de Burkino
Kategorio:Ekonomio de Ebur-Bordo
Kategorio:Ekonomio de Gvineo Bisaŭa
Kategorio:Ekonomio de Malio
Kategorio:Ekonomio de Niĝero
Kategorio:Ekonomio de Senegalo
Kategorio:Ekonomio de Togo
Kategorio:Ekonomio de Kameruno
Kategorio:Ekonomio de la Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Ekonomio de Ĉado
Kategorio:Ekonomio de la Respubliko Kongo
Kategorio:Ekonomio de Ekvatora Gvineo
Kategorio:Ekonomio de Gabono
Navaha Nacia Monumento

**Navaha Nacia Monumento** () situas en nordokcidenta parto de Navaha rezervejo en norda Arizono, proksime al urbo Tonalea.

eta|maldekstra|220px|Klifaj loĝejoj Keet Seel
La monumento estas tri grandaj praaj loĝejaroj, fosita en ŝtono. Oni konas multajn similajn loĝejojn tie, sed la plej bone rezervitaj estas la Betatakin (navaho: „Klifa domo”), Keet Seel („Rompita argilaĵo”) kaj Surskriba domo, entute sur ĉ. 146 hektaroj. Oni (la blankuloj) malkovris la plej grandan (Keet Seel) en 1895. La tropan monumenton oni deklaris nacia monumento en 1909 per prezidenta deklaro.

La monumento estis loĝejo de la formortinta popolo, la *kayenta anasazi* inter 1250 kaj 1300. Ili ekloĝis, konstruis ilin, kiam ekkultivis la agron, sed pro klimataj ŝanĝoj forlasis ilin.

La 135 loĝejoj de *Betatakin* situas sur 115 m larĝa kornico al 140 m alta klifomuro. *Keet Seel* konsistas el 160 loĝejoj kaj 6 ritejoj, en klifa golfo. La Surskriba domo (*Inscription House*) havas 74 ĉambrojn (fermita en 1968 al la turistoj).

Oni povas viziti la ruinojn nur kun gvido de la parkistoj, en grupo.

La **Navaha Nacia Monumento** estis listita en la Nacia registaro de historiaj lokoj, la 15-an de oktobro, 1966.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiale: Navajo National Monument
* Betatakin, a Photo Gallery

## Vidu ankaŭ 
* Canyon de Chelly National Monument
* Mesa Verde National Park

Kategorio:Arizono
Kategorio:Monumentoj en Usono
Alemanoj

__NOTOC__La **alemanoj** aŭ **alamanoj** estis ĝermana tribo. Ili loĝis ĉe la Rejno kaj Konstanca Lago, kie hodiaŭ troviĝas regiono de alemanaj dialektoj, do en germanaj federaciaj landoj Baden-Virtembergo kaj Bavario, en germanlingva Svisio, Liĥtenŝtejno, Francio (Alzaco) kaj en la aŭstria federacia lando Vorarlbergo kaj eta minoritato en la aŭstria lando Tirolo. La regionon loĝatan de la alemanoj oni nomas Alemanujo.

eta|300px|alemana ekspansio de 3-a ĝis 6-a jarcento

## Nomo 
La nomo aperis unuafoje dum la jaro 289 a.K. en latina formo *Alamanni* kaj poste *Alemanni*. La fonto estas verŝajne ĝermana kaj signifas "la ĝeneralaj viroj", eble "ĉiuj viroj".

## Historio 
La alemanoj devenas de malnovaj ĝermanaj, praalemanaj triboj (Semnonoj, Jutungoj ktp.) kiuj vivis inter Rejno, Majno kaj Leĥo.

Ili dividiĝis en *Bucinobantes*, *Brisigavi*, *Lentienses*, *Raetovarii* kaj Jutungoj.

Ili unuafoje penetris la romian teritorion inter la jaroj 233 kaj 234. Sub la reĝo *Chrocus* ili atakis en Italio kaj Gaŭlio en 268 kaj ekloĝis malantaŭ la Limeso. Iliaj setlejoj stariĝis ofte en aŭ apud konkerintaj romiaj kastrumoj. Dum la jaro 351 frankoj kaj alemanoj kuntransiris la rejnlimon. La alemanoj ekokupis Palatinon, Alzacon kaj nordorientan Svislandon. Poste la venko de Juliano la Apostato apud Argentoratum (Strasburgo) dum la jaro 357 kontraŭ la alemana gvidanto Chnodomar, restariĝis la rejna limo. Dum 365 kaj 368 refoje la alemanoj invadis la romian teritorion kaj marodis Majencon (Mogontiacum). 369 la imperiestro Valentiniano la 1-a venĝis kaj sekurigis la limon per novaj kastroj. Dum 374 la alemanoj sub ilia reĝo Makrian kontraktis pacon kun la Romia Imperio.

Certe la romianoj renovigintus la pakton kun la alemanoj 396 kaj 398, sed la gotoj devigis la romianojn forlasi la regionon de la rivero Rejno ekde 401. Poste la alemanoj marodis Gaŭlion ek de 406.

[eta|maldekstra|Alemanio kaj Alta [Burgundio en la 10-a kaj 11-a jarcento]]
Ekde la jaro 455 la alemanoj ekspandiĝis al Gaŭlio kaj Noricum, inter 496 kaj 507 ili malvenkis apud Zülpich kontraŭ armeo de la franka reĝo Klodvigo la 1-a. Dum 536 ĉiuj alemanoj subiĝis sub franka regado.

Kreiĝis la Duklando Alemanio sub la regado de la frankoj. Post kelkaj disputoj inter frankaj kaj alemanaj dukoj dum la jaro 746 la duklando dissolviĝis. La nomo Alemanio aperis en 10-a jarcento kiel germana regno. Post la "ŝvaba milito" de la jaro 1499 la nomo Alemanio nur markis la regionon sude de de la Rejno.

Nuntempe homoj en la germana federacia lando Baden-Virtembergo, la francia (dum la pasintaj jarcentoj je granda parto germanlingva) regiono Alzaco kaj la germanlingva parto de Svisio nomas sin "alemanoj" kaj sian dialekton de la germana lingvo "alemana".

La franca vorto "allemand" por "germano" kaj "germana" devenas de la nomo por tiu ĝermana tribo: al homoj franclingvaj, la alemanoj estis kaj estas la plej proksimaj germanlingvaj najbaroj.

## Vidu ankaŭ sub 
* Alemana lingvo
* Alemanujo
* Duklando Alemanio

Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Ĝermanoj
Horea

**Horea** estas nomo de pluraj aĵoj en Rumanio:

*Horea (Alba) estas vilaĝo en la distrikto Alba.
* Horea estas vilaĝo en la komunumo Sanislău de la distrikto Satu Mare.
*Horea (ribelestro) (1731-1785) estis rumana estro de malsukcesa ribelo.
Tynaarlo

Dosiero:Loudspeaker.svg**Tynaarlo** () estas nederlanda municipo en la nordo de la provinco Drento (*Drenthe*) en Nederlando kaj la nova nomo por la municipo Zuidlaren. La municipo ekestis en 1998 pro kuniĝo de la municipoj Eelde kaj Vries.

En la komenco la municipo nomiĝis Zuidlaren, sed post protestoj el la antaŭaj municipoj Vries kaj Eelde oni decidis elekti pli neŭtralan nomon, nome tiu de relative malgranda vilaĝo kiu situas inter la tri grandaj vilaĝoj. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². De tiu teritorio 3,93 km² estas akvo: partoj de la Zuidlaardermeer kaj la Paterswoldsemeer situas en la municipo)

Je la 7-a de majo 2004 oni ekuzis la novan komunuman domon en Vries. Ĝis tiam la oficistoj laboris dise sur diversaj lokoj de antaŭ la komunuma kunfandiĝo.

## Ĉefgrupoj 
La municipo Tynaarlo havas deknaŭ oficialajn ĉefgrupojn.

Nombro da loĝantoj po ĉefgrupo je la 1-a de januaro 2006:

| width="20" |
|

|}

***** Inkluzive de Schuilingsoord, Westlaren en Zuides
****** Inkluzive de Bunnerveen

Fonto: CBS

## Publika transporto 
La fervojlinio Zwolle-Groningen iras tra la municipo, sed sen haltejo (en la pasinteco ĉe la vilaĝo Tynaarlo estis *haltejo Zuidlaren*). La bustransporto estas prizorgata de la kompanio *Arriva*, kaj estas celata por granda parto je la urbo Groningen.

Buslinioj:
* linio 44: Hoogezand-De Groeve-Zuidlaren-Westlaren-Tynaarlo-Vries
* linio 50: Groningen-Haren-De Punt-Vries-Assen (parto Haren-De Punt rapidservo, do sur la A28)
* linio 51: Groningen-Haren-Glimmen-De Punt-Vries-Assen
* linio 650: Groningen-Vries-Assen (rapidservo dum pinthoroj)
* linio52: Station Groningen Noord-Korrewegwijk-Groningen CS-De Wijert-Eelderwolde -Paterswolde-Eelde-De Punt (kuniĝo al linio 51 kaj linio 50 de/al Assen)
* linio 653: Groningen-Eelde (Lerneja linio al la "Terra College")
* linio 58: Groningen-Haren-Midlaren-Zuidlaren-Annen-Assen
* linio 658: Groningen-Haren-Midlaren-Zuidlaren-Annen-Gieten
* linio 86: Groningen-Peize-Donderen-Norg
* kvartalbuso  93: Zuidlaren-De Groeve-Zuidlaarderveen-Annen
* Q-liner 318: Groningen-Westlaren-Zuidlaren-Annen

## Urbestroj 
* 1998 - 2005 - Hein Pannekoek
* 2005 - 2008 - Jan Rijpstra
* 2008 - 2013 - Frank van Zuilen
* 2013 - nun - Piet Adema 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Drento
Parko Güell

La *Parc Güell* (diru: "guejl") estas parko situanta en Barcelono. La fama verkisto kaj arĥitekto Antoni Gaudí kreis ĝin inter la jaroj 1900 kaj 1914, ĝi kompleksas areon de . Komisianto por la parko estis la industriisto Eusebi Güell. Ekde 1984 la parko estas akceptita kiel Monda Heredaĵo de UNESKO.

## Bildaro 

Dosiero:Parc gueell 1.jpeg|La parko kun rigardo al Barcelono
Dosiero:Parc guelle wegkonstruktion.jpg|Vojkonstruaĵo
Dosiero:Park Güell entrada.png|Dekoro sur muro
Dosiero:Colonnadeparkguell.jpg|Kolonaro

## Parko Güell kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas la Parkon Güell kiel unu el ĉefaj mirindaĵoj de Barcelono:

:Sed nun jam Fidiaso al Dilmunido parolas,
:gvidante lin denove en la rondira vojaĝo,
:dum aŭskulteblas ankaŭ trobadorkanta muziko:
:-Ni nun ŝvebadas super la Barcelona grafurbo,
:kie alfingras nuben Sanktfamilia Preĝejo,
:kun orgenblovaj turoj kaj Gŭejla parko fabela,
:pri kiu vere ŝajnas, ke faris ĝin la feinoj.

## Notoj 
## Aliaj projektoj 
Kategorio:Konstruaĵoj de Gaudí
Kategorio:Parkoj en Hispanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Katalunio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Geografio de Barcelono
Mümling

La rivereto **Mümling** longas pli-malpli 50&nbsp;km kaj donas nomon al la valo *Mümlingtal* en la mezmontaro Odenwald en suda Hesio kaj la pleja nord-okcidento de Bavario. Ĝi fontas en Beerfelden meze de la mezmontaro kaj fluas en la Majnon ĉe Obernburg.

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|

## Komunumoj trafluataj 
Beerfelden, Erbach, Michelstadt, Bad König, Höchst im Odenwald, Breuberg, Mömlingen, Obernburg

## Nomo 
La romianioj nomis la rivereton *Nemaninga*, kaj dum la 9-a jarcento post Kristo ĝi menciiĝas kiel *Mimininga*. La nomo *Mümling* apartenas al la t.n. "pra-eŭropa grupo de rivero-nomoj", kaj ĝi estas paralela formo de la rivero-nomo *Nemunas* (germane *Memel*, pole *Niemen* ktp).

## Rilatoj al Esperanto 
Ĉe la urboparto *Zell* de Bad König la rivereton de okcidente enfluas la rojo *Brombach*, ĉe kiu vivas la esperantisto kaj eksa prezidanto de Germana Esperanto-Asocio Andreas Emmerich kun sia familio, kiu profesie laboras en la urbocentro de Michelstadt, proksime de la baseno de la rivereto *Mümling*. Plue en la urbeto Bad König la rivereto preterfluas la ejon de la Germana Esperanto-Kongreso de 2005. Post sep kilometroj da plia akva vojo, apudrivere en la loĝloko Höchst im Odenwald inter la jaroj 2001 kaj 2007 vivis kaj laboris la esperantisto kaj kuracisto Thomas Pusch kun sia familio.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Hesio
MEP

**MEP** povas esti mallongigo por la jenaj:
* Membro de la Eŭropa Parlamento
* Malneta enlanda produkto
* Moraviaj Esperanto-Pioniroj
***mep** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.

Kategorio:Mallongigoj
Junulara Ekumena Esperanto-Tendaro

**Junulara Ekumena Esperanto-Tendaro** (**JET**) estis junulara renkontiĝo organizata de la kristanaj Esperanto-asocioj IKUE kaj KELI. Ĝin fondis en 1997 la pastroj Adolf Burkhardt kaj Bernhard Eichkorn. La lasta JET okazis en 2007.

Nur la 1-a JET en 1997 (kun ĉ. 60 partoprenantoj) estis memstara aranĝo. La 2-a kaj 4-a JET okazis kadre de la (ĝenerale neesperantistaj) junularaj renkontiĝoj de la Komunumo de Taizé. Ĉiuj aliaj JET-oj okazis kadre de Ekumenaj Esperanto-Kongresoj (EEK), kie la JET-anoj loĝis ne en tendoj, sed en la kongresejo (plej ofte eklezia klerigejo) aŭ en hotelo.

La plej granda JET estis la 3-a JET en 1999 kun pli ol 80 partoprenantoj.

JET celis esti ekumena aranĝo. Tamen kutime partoprenis ĝin plejparte katolikaj junuloj, ĉefe el Pollando, Ĉeĥio kaj Hungario.

## Listo de la Junularaj Ekumenaj Esperanto-Tendaroj
*1-a JET 1997 Unterkirnach (Nigra Arbaro, Germanio)
*2-a JET 1998 Taizé (Francio)
*3-a JET 1999 Gliwice (Pollando), kadre de EEK
*4-a JET 2000 Taizé (Francio) 
*5-a JET 2001 Zagreb (Kroatio), kadre de EEK
*6-a JET 2003 Rimini (Italio), kadre de EEK
*7-a JET 2005 Piliscsaba (Hungario), kadre de EEK
*8-a JET 2007 Pelplin (Pollando), kadre de EEK

## Eksteraj ligiloj
* Retejo de la JET-oj ĝis 2003

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Eŭropo
Kategorio:Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Tweed

**Tweed** povas rilati al:

* tvido, specifa tekstilaĵo
* Harris-tvido, luksa kepro, manteksita sur insulo Harris, Outer Hebrides, Skotlando
* Tweed (Ontario), Kanado
* riverojn kun nomo Tweed
** Tweed (Anglio)
** Tweed (Novsudkimrio)
** Tweed (Nov-Zelando)
* Tweed Heads (Nova Sud-Kimrio)
* Boss Tweed, novjorka politikisto en la 19-a jarcento
Berend Botje

eta|300px|La statuo de Berend Botje en Zuidlaren
**Berend BOTJE** estas la titolo de populara nederlanda infankanto.

Verŝajne en la kanto oni indikas la ununuran marheroon kiu venis el la provinco Drenthe : Lodewijk van Heiden (1773-1850)

Statuo kun fontano de Berend Botje situas en la vilaĝo Zuidlaren.

## Teksto de la kanto 
## Historio 
eta|200px|Berend Botje?
La statuo de Berend Botje situas je la Stationsweg en Zuidlaren. Tiu statuo emfazas la legendon de la vireto Berend Botje. Kiu estis tiu ulo? La eksa “Stichting Recreatiebelangen Zuidlaren” (Fondaĵo Distro-interesoj Zuidlaren) en 1964 lanĉis la planon por realigi artaĵon, prezentante Berend Botje. La statuo estas formplanita de sinjoro Pot, kiu en tiu tempo loĝis en Son (Norda-Brabanto.)
La statuo estis inaŭgurita je la 1-a de julio 1967 de la prezidanto de la “Drents Genootschap” (Societo de Drenthe) kaj la “Culturele Raad” (Kultura Konsilantaro) Dr. K. van Dijk.

Sed kiu li nu estas?. La opinioj diverĝas. Berend Botje estus farmisto el Borger, kiu antaŭ longa tempo kun sia boateto veturis sur la Hunze al Zuidlaren. Li alvenis sur la “Zuidlaardermarkt” (foiro de Zuidlaren) kaj neniam revenis.

Aliuloj asertas, ke “Bommen Berend “ (la kromnomo de la episkopo de Münster, kiu en 1672 bombardis la urbon Groningen) kaŝis sin post tiu nomo.

Aliuloj diras ke Berend Botje estis marheroo, nome la nobelo “Lodewijk van Heiden tot Laarwoud” (pli fruaj loĝantoj de la nobeldomo Laarwoud en Zuidlaren estis i.a. la familioj van Heiden Reinestein). Tiu Lodewijk naskiĝis en Zuidlaren. Li oferis siajn servojn al la rusia caro. En Sankt-Peterburgo estas monumento por li. En 1832 li estis akceptita kiel heroo en Zuidlaren, post tio foriris kaj neniam revenis.

Sekva versio estas ke Berend Drenth (kromnomo Berend Botje), estis riĉa ŝipposedanto el Groningen, kiu forsendis siajn kadukajn ŝipojn al la Balta maro por pliposte, kiam la ŝipoj pereis, enkasigi la asekuran monon. Ne tiu Berend Drenth, sed la ŝipanaro neniam revenis.

Botje ankaŭ estis la nomo de nederlanda monero, kiu havis valoron de 2 1/2 cendo. “Botje bij Botje leggen” estas nederlanda proverbo kiu signifas: kune pagi ion.

Berend Botje ankaŭ povintus eliri al la Vadomaro por tie, kiel fiŝisto, kapti fleson. La nederlanda nomo por fleso estas "bot" kaj fleseto estas "botje".

Sufiĉaj versioj do pri tiu tre konata ulo. Kiu scias la veran version, rajtas tion diri. La vero verŝajne neniam malkovriĝos.

Kategorio:Infankantoj
Kategorio:Drento
Tvido

[eta|[Harris-tvido]]
**Tvido** (el la angla *tweed*) estas lana drapo (lanteksaĵo) kaj la tekseco igas ornamecan vidŝajnon. Devene la drapospeco fariĝis nur el lano, sed nuntempe ankaŭ fariĝas el kotono kaj nenaturaĵoj.

Pri la deveno de la angla »*tweed*« ekzistas duboj. Venas el la rivernomo *Tweed*, aŭ laŭdire, oficisto misskribis la skotan vorton *tweel* (»twill«, kepro) kiel *tweed* en mendo de la jaro 1826. La ornamo je la tvido samis ol la tvida koloro. Plejkutimaj teksornamoj estas fiŝostoj, romboj, zigzagoj, keproj, kaj ŝaktabuloj.

Angluje, uziĝas kiel eksterdomaj vestaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Harris-tvido

Kategorio:Surfacoj
Kategorio:Teksaĵoj
Dezerta vitro

eta|dekstra|Libia dezerta vitro
**Dezerta vitro** aŭ **Libia dezerta vitro** (*LDG*) estas trovita en (dekkilometraj) sablaj dezertaj regionoj en la Libia dezerto, Afriko. Dezerta vitro ankaŭ troviĝas en suda Aŭstralio.

La plej akceptita teorio pri deveno de la vitro estas la meteoritfrapo. Tion fortigis osmium-izotopaj mezuroj kaj enfermaĵoj en ĝi. Laŭ mezuroj, la vitro estiĝis antaŭ 28,5 milionoj da jaroj.

Kvankam oni jam pli frue konis tiujn vitrojn, fakte Patrick A. Clayton konigis ilin post sia ekspedicio en 1932. Laŭ nunaj kalkuloj, maso de la vitro en 150x50 km-a areo sumas 1400 tunojn. Oni kalkuals la originan mason je 14 milionoj da tunoj.

La vitro similas plej ofte al vulkana vitro (obsidiano), ĝi estas strukture amorfa kaj kolore hela. La SiO2-enhavo estas 96,5-99%.

## Vidu ankaŭ 
* Tektito
* Evento de Tungusko
* Kebira-kratero Gilf Kebir

## Eksteraj ligiloj 
* Google Scholar: "Desert Glass"

Kategorio:Dezertoj
Obernburg

**Obernburg** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la nordo de la distrikto Miltenberg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio situas en la nordokcidento de Bavario, iom sude de Aschaffenburg, borde de la rivero Majno kaj la odenvalda rivereto *Mümling*, kiu tie enfluas la Majnon.

## Historio 
Inter la jaroj 83 kaj 85 post Kristo la romia armeo starigis la fortikaĵon *Nemaninga* okcidente de la Majno, por sekurigi ĉi tie la limon inter la romia imperio okcidente kaj ĝermana teritorio oriente. La malnova urbo de Obernburg ankoraŭ nun reflektas la fortikaĵajn fundamentojn. Dum la jaroj 259 kaj 260 la ĝermana tribo de Alemanoj venkis la fortikaĵon, sed la loko restis loĝata ankaŭ post la retiriĝo de la romianoj kaj la posta disfalo de la romia imperio. Dum 1313 la urbo ricevis urban statuton de la episkopo de Majenco (*Mainz*). Ĝis 1803 la urbo apartenis al la episkopejo kaj korona princejo de Majenco. Dum la postaj sep jaroj ĝi apartenis al la "princejo de Aschaffenburg", dum kvar jaroj al la "princejo de Frankfurt", kaj de 1914 ĝis hodiaŭ al Bavario. Ekde la jaro 1972 la antaŭe najbara komunumo Eisenbach *[Ajznbaĥ]* apartenas al Obernburg.

## Urbopartnereco 
20px Partnera urbo estas Aszód en Hungario.

### Vidindaĵoj 
Vidindas la restoj de la mezepoka urba muro (aparte la Supra Pordego, la Almoza Turo kaj la Ronda Turo), la urbodomo kaj ĉapelo Anna en Obernburg, sed ankaŭ la baroka preĝejo de Eisenbach. Romia muzeo en Obernburg informas pri la lokaj spuroj de tiu epoko antaŭ dumil jaroj, kaj regiona muzeo en Eisenbach pri la postaj jarcentoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la distrikto ()

Kategorio:Distrikto Miltenberg
Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Klingenberg

**Klingenberg** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Miltenberg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. La urba teritorio situas flanke de la rivero Majno, en la distrikto Miltenberg kaj en la okcidento de la distriktaro Malsupra Frankonio de Bavario. La urbo konatas precipe pro bona loka ruĝa vino.

Tri urbopartoj formas la komunumon: Klingenberg, Röllfeld kaj Trennfurt.

eta|maldekstra|300px|rigardo al la urbo
eta|maldekstra|fortikaĵo *Clingenburg*

## Historio 
Arkeologiaj spuroj atestas pri romianoj, alemanoj kaj frankonoj, kiuj loĝis ĉi tie. Dum la jaro 1100 nobelo kun nomo Henriko nomis sin laŭ malnova fortikaĵo *Clingenburg*. "Novan" fortikaĵon *Clingenburg* ĉirkaŭ la jaro 1177 konstruigis la nobelo Conradus Colbo, *Mundschenk*, do kortuma respondeculo pri trinkaĵoj, de la germana cezaro. Dum la jaro 1276 la urbo vale sub la fortikaĵo unuafoje skribe menciiĝis. Ĉirkau la jaro 1500 ĝi iĝis parto de la episkopejo kaj korona princejo Majenco, kaj dum 1814 parto de la reĝejo Bavario.

Dum 1976 la antaŭe memstaraj najbaraj komunumoj Trennfurt kaj Röllfeld iĝas parto de Klingenberg.

## Ekonomio, kulturo kaj festoj 
Ekde la 17a jarcento en Klingenberg oni elfosas argilon, kiu interalie uzatas por produkti krajonojn, kaj de tiam signife kontribuis al la urba prospero. Plej gravas tamen la kultivado de vinberoj en vitejoj de la montoj flanke de rivero Majno kaj la farado de vino el ili. Ĉiujare dum aŭgusto okazas vina festo, kiu apartenas el la plej malnovaj tiaj festoj ĉe rivero Majno. Dum junio kaj julio krome ĉiujare okazas kultura festivajo en la fortikaĵo *Clingenburg*.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la distrikto ()
* historiaj paĝoj pri la regiono, germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Miltenberg
Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Harris-tvido

eta
eta|Harris Tweed
Harris-tvido (*Harris Tweed*) estas luksa formo de tvido, kiun oni povas produkti nur sur insuloj de Eksteraj Hebridoj.

## Difino 
La *Harris Tweed Act* el 1993 tiel difinas Harris-tvidon:
:*Harris Tweed is cloth that has been handwoven by the islanders of Lewis, Harris, Uist and Barra in their homes, using pure virgin wool that has been dyed and spun in the Outer Hebrides.*

Übersetzung:
:*Harris-tvido estas tiu lanaĵo el pura lano, kiu estas manteksita fare de la loĝantoj de inseloj *Lewis, Harris, Uist* kaj *Barra* kaj kolorigitaj kaj ŝpinitaj sur la eksteraj Hebridoj.*

Ĉiu vesto el Harris-tvido havas origin-etikedon.

## Historio 
Tvido origine estis produktita en tuta Skotlando. Post la industria revolucio, la manteksado iĝis malekonomia kaj teksomaŝinoj anstataŭigis la teksoseĝon. La manteksado restis nur ĉe eksteraj Hebridoj.

Harris-tvido en 1910 iĝis protektita marko kaj surportas ekde tiam la konmarkon *Orb and Maltese Cross*. La *Harris Tweed Authority* protektas la kvaliton kaj la ekskluzivecon de la Harris-tvido.

## Specialaĵoj de Harris-tvido 
* Kostas 5-oble ol normala tvido
* Ĝi ne traakvumas, dum pluvo materialo de tvido mal-loziĝas
* En varmo la materialo de tvido loziĝas

## Eksteraj ligiloj 
* La Harris Tweed Authority
* Angla teksto de *Harris Tweed Act*, akceptita en 1905, en la londona parlamento
Kategorio:Teksaĵoj
Santău

**Santău** - jen rumane, prononco , hungare **Tasnádszántó** [taŝna:dsa:nto:] - estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Tășnad. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Chereușa kaj Sudurău.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 459 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 estis 1 999 (rumanoj, 34&nbsp;% da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1213. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Közép-Szolnok*, de 1977 *Szilágy*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
* Bálint Bölöny: rakontisto
*Márta Jakobovits, *Sárközy* (n. 22-a de septembro 1944) ceramikistino, artverkistino.
*Béla Kovácsy (22-a de novembro 1861 – Budapest, 6-a de junio 1931): bestbredista fakulo, ekonomia verkisto.
*János Zsisku (29-a de junio 1936): poeto, rakontisto

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Santau jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Humura Esperantista Libera Aranĝo

**Humura Esperantista Libera Aranĝo** (**HELA**) estas Esperanto-renkontiĝo organizita de la Pola Esperanto Junularo kaj klubo Varsovia Vento. Ĝi okazas ĉiu-jare komence de majo en urbo Hel, je duoninsulo Hel en Pollando.

## Filmkonkurso
Dum HELA grupoj de partoprenantoj realigas amatorajn filmojn. La lastan vesperon de aranĝo okazas filmkonkurso. La premioj, kiujn ĉiujare atribuas la Hela Akademio de Amatoraj Filmoj, estas Hellenoj en kvar kategorioj: Humura, Esperantista, Libera kaj Aranĝa. Krome ekzistas premio de publiko, kiu nomiĝas Ora Kuniklo.

## 2006 
Ĉeestis 24 esperantistoj el 4 landoj.

Ekster la konkurso estis kreita filmo *Rememoro* (Google Video) 

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro 

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Kategorio:Aranĝoj de PEJ
Afrodito

La gloso **Afrodito** povas signifi la jenajn:

* **Afrodito**, diino de helena mitologio
* **Afrodito**, (Latina: *Aphrodita*) estas genro de vermoj en filumo Anelidoj
Alzenau

La urbo **Alzenau** [prononcu Alce Naŭ] situas en la distrikto Aschaffenburg en la nord-okcidento de la distriktaro Malsupra Frankonio *(Unterfranken)* kaj de Bavario. La ekonomia centro de Frankfurto ĉe Majno en Hesio foras malpli ol 40 kilometrojn. Ĝis 1972 la urbo estis administra centro de propra distrikto, kiu nomiĝis laŭ la urbo. Fine de  la urbo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj kaj areoj .

Urbopartoj estas Alzenau, Albstadt [prononcu Alpŝtat], Hörstein [prononcu pli-malpli Herŝtajn], Kälberau [Kelba Raŭ], Michelbach [Miĥlbaĥ] kaj Wasserlos [Vasa Los].

## Historio 
La urbo unuafoje skribe menciiĝis dum la jaro 950 sub la nomo *Wilmundsheim*. Dum la 12a jarcento la najbaraj lokoj *Wilmundsheim* kaj *Somborn* ekhavis la rajton decidi pri lokaj juraj konfliktoj. Inter 1395 kaj 1399 konstruiĝis la fortikaĵo Alzenau, laŭ decido de la episkopoj de Majenco *(Mainz)* cele al protekto de la regiono. Dum 1401 Wilmundsheim ricevis urbajn kaj merkatajn rajtojn. Ekde 1500 la urbo dum du jarcentoj estis komune regita de la episkopo de Mainz kaj la grafoj de Hanau. Dum 1740 la regiono dividiĝis kaj Alzenau komplete iĝis parto de la episkopejo Mainz. La urba blazono, kiu montras la radon de Mainz, ankoraŭ memorigas pri tiu tempo. Ekde 1816 la urbo apartenas al Bavario, kaj de 1862 estis centro de propra distrikto. Dum 1951 la loko, kies mezepoka urba statuso ne validis en moderna Bavario, denove estis proklamita urbo.

### Partneraj urboj 
* 20px Sint-Oedenrode (Nederlando)
* 20px Pfaffstätten (Aŭstrio) (partnera komunumo de la urboparto *Hörstein*)
* 20px Thaon-les-Vosges (Francio)

## Ekonomio 
En Alzenau oni ne nur kultivas vinon (kiun dum la mezepoko la monaĥoj de Seligenstadt enkondukis en la regionon). Same en la urbo hejmas pluraj entreprenoj, grandparte el la elektronika industrio.

### Trafiko 
Alzenau situas ĉe la aŭtoŝoseo A 45, kiu gvidas al Aschaffenburg sudoriente kaj al centra Hesio kaj la regiono de Dortmund nordokcidente. Proksimas la aŭtoŝoseo A 3, kiu ligas al la ekonomia centro de Frankfurto ĉe Majno kaj ĉirkaŭaĵo okcidente, kaj al Würzburg kaj Nürnberg oriente. Fervoja linio konektas kun la komunumoj Kahl am Main kaj Hanau (de kie eblas pluvojaĝi per interurbaj trajnoj IC kaj ICE).

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo *Burg Alzenau*
* baroka preĝejo "St. Justinus"
* kastelo *Maisenhausen* [Majznhaŭzn']
* pilgrima preĝejo Kälberau
* historiaj vitejoj
* kastelo *Schloss zu Wasserlos* (la nuna distrikta hospitalo)
* scienca promenejo *Solarparcours*
* panorama turo kaj gastejo sur monto '*Hahnenkamm*
* juda tombejo inter Hörstein kaj Wasserlos
* preĝejo de Hörstein, kies turo aĝas pli ol 1000 jarojn
* fortikaĵa bestotenejo *Randenburg*

Somere "arbara naĝejo" kaj lago *"Meerhof"* invitas al banado.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo, germanlingvaj
* komparaj bildoj malnovaj kaj modernaj pri Alzenau

Kategorio:Distrikto Aschaffenburg
Kategorio:Urboj de Bavario
Erlenbach am Main

**Erlenbach** aŭ formale **Erlenbach am Main** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Miltenberg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. La urba teritorio situas ĉe rivero Majno en la nordokcidento de la federacia lando Bavario de Germanio, iom sude de la urbo Aschaffenburg en la distriktaro Malsupra Frankonio *(Unterfranken)*. Ĝi estas la plej granda urbo de la distrikto Miltenberg, havas unu el la du distriktaj hospitaloj kaj konatas pro bonaj vinoj.

## Historio 
La loko estis frue loĝata. Tomboj el la bronza epoko (ĉirkaŭ 1550-1250 antaŭ Kristo) kaj pliaj de ĉirkaŭ 1000-800 antaŭ Kristo atestas pri tio. Dum la unua jarcento post Kristo la romia imperio etendiĝis ĝis ĝuste ĉi tie. La limon ĉe la rivero Majno, kiu dividis romian teritorion okcidente kaj ĝermanan oriente, la romia armeo sekurigis per fortikaĵoj. Por eviti eblan atakon de la romianoj, la ĝermanoj oriente de la rivero tamen translokiĝis for de la limo orienten, kaj eĉ post la disfalo de la romia imperio daŭris ĝis la jaro 531, kiam (ĝermanaj) frankonoj denove ekloĝis ĉe la orienta bordo de la Majno. La unuaj farmbienoj, kiuj formis la bazon de la hodiaŭa urbo, nur konstruiĝis inter 800 kaj 950 post Kristo. Ĉirkaŭ la jaro 1183 la germana cezaro *Friedrich Barbarossa* (la "ruĝbarbulo") permesis al la komunumo havi merkaton, promesis al ĝiaj loĝantoj liberecon kaj protekton. La negocado, sed ankaŭ produktado de vino sur la sunoplenaj montoj flanke de la rivero ekde tiam prosperas.

Nuntempe kultura halo gastigas teatraĵojn kaj koncertojn, kaj intelektula kinejo same altiras vizitantojn ne nur el la bavariaj distriktoj Miltenberg kaj Aschaffenburg, sed ankaŭ el la proksimaj hesiaj distriktoj Odenwald kaj Darmstadt-Dieburg okcidente (aŭte venante de tie, cetere bone eblas parki ĉe piedira ponto en komunumo Wörth okcidente de la Majno kaj simple piediri trans la ponto en la urbon).

## Partneraj urboj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la distrikto ()
* paĝoj de la kinejo *Kinopassage*, germanlingvaj

Kategorio:Distrikto Miltenberg
Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Großostheim

La germana komunumo **Großostheim** *[Grososthajm]* - formala kategoriigata foira komunumo - situas en la distrikto Aschaffenburg en la nord-okcidento de la distrikto Malsupra Frankonio *(Unterfranken)* kaj de Bavario. La okcidentan limon konsistigas la distrikto Darmstadt-Dieburg de la najbara federacia lando Hesio. La ekonomia centro de Frankfurto ĉe Majno en Hesio foras malpli ol 40 kilometrojn nordokcidente. Großostheim konsistas el la partoj *Großostheim, Pflaumheim, Wenigumstadt* kaj *Ringheim*. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj (en horloĝa direkto) Stockstadt am Main, la urbo Aschaffenburg, Niedernberg, Mömlingen, Schaafheim kaj Babenhausen - la lastaj tri el tiuj situas en la najbara lando Hesio.

## Historio 
Dum *Ringheim* de ĉiam estis parto de Groß-Ostheim, la antaŭe sendependaj komunumoj *Pflaumheim* kaj *Wenigumstadt* aliĝis nur en 1978.

"Ostheim", kiel nomiĝis la komunumo ĝis la 17-a jarcento, unue skribe menciiĝis en dokumento de la monaĥejo Fulda, skribita inter 780 kaj 799. Ĝi apartenis al diversaj regnoj, ĝis en la jaro 1278 ĝi fariĝis parto de la episkopejo kaj korona princejo Majenco.

La komunuma parto Ringheim havas sian nomon de antaŭa vilaĝo kun tiu nomo, kiu tamen ĉesis ekzisti komence de la 16a jarcento: la muelejo Ringheim, hodiaŭ gastejo kaj farmbieno, estas la sola restinta konstruaĵo de tiu vilaĝo. La moderna Ringheim ekestis post 1945 sur tereno de antaŭa armea flughaveno, kaj rapide kreskis.

Pflaumheim estis, kvankam tutproksime al la pli granda Ostheim, ĝis 1978 ĉiam estis sendependa komunumo, kiu unuafoje skribe menciiĝis dum la jaro 794 en dokumentoj de la monaĥejoj Lorsch kaj Fulda.

Wenigumstadt skribe menciiĝas unuafoje dum 1229 sub la nomo "villa Omestad minore". Tamen homoj certe multe pli frue tie loĝis, ĉar arkeologiaj trovoj pruvas spurojn de homoj de ĉiuj lokaj kulturaj epokoj de la pasintaj 7000 jaroj.

Ĉiuj lokoj de la komunumo, ekde 1278 kaj ĝis 1803 estis parto de la episkopejo kaj korona princejo de Majenco. Dum la postaj sed jaroj ili apartenis al la "princejo de Aschaffenburg", dum kvar jaroj al la "princejo de Frankfurt", kaj de 1914 ĝis hodiaŭ al Bavario.

Nuntempe, la komunumo estas kaj industria kaj agrikultura. Plej konata firmao de la komunumo estas la eŭropa centro de *Nintendo*, kiu produktas aparatojn por elektronikaj ludoj.

### Trafiko 
La komunumon pasas la federaciaj stratoj B 469, kiu gvidas suden al Obernburg kaj Miltenberg, kaj B 26, kiu gvidas okcidenten al Dieburg kaj Darmstadt. Tre proksimas la aŭtoŝoseo A 3, kiu ligas la komunumon al la ekonomia centro de Frankfurto ĉe Majno kaj ĉirkaŭaĵo okcidente, kaj al Würzburg kaj Nürnberg oriente.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo, germanlingvaj

eta|maldekstra|300ra|la komunumocentra historia bieno *Nöthig*

Kategorio:Distrikto Aschaffenburg
Kategorio:Urboj de Bavario
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Guðmundur Böðvarsson

**Guðmundur Böðvarsson** (1904-1974) sekvis baze tradiciajn formojn en sia poezio sed ilin renovigis ritme kaj rime en multaj poemoj. Li estis bienulo kaj liaj temoj havas siajn radikojn en la islanda kamparo, sed estas ofte disvolvitaj simbole kaj filozofie. En multaj poemoj la poeto pritraktas mondajn aferojn kiel kontraston al la simpleco kaj paco de la islanda kamparana vivo.

## En esperanto aperis 
* *Kaŝita en la herbo*, poemo en La Tradukisto, dudeksepa numero, 12. novembro 1997 tradukita de Baldur Ragnarsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Halldór Stefánsson

**Halldór Stefánsson** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda verkisto.

Li estis unu el la plej konataj novelistoj islandaj, kvankam lia unua novelo aperis kiam li estis preskaŭ 30-jara. Lia unua novelkolekto aperis 1930, presita en Germanio. Iuj el liaj noveloj tamen aperis en germanlingvaj gazetoj per helpo de judino loĝanta en Berlino longe antaŭ ol lia nomo fariĝis konata en Islando. La unua novelo nomiĝis *Hjálp* (Helpo) kaj aperis en la socialdemokrata gazeto Vorwärts 1924.

Halldór estis socialisto, li travivis du mondmilitojn kaj la grandan ekonomian krizon ĉirkaŭ kaj post 1930. Tiuj faktoj multe influis lian temaron kaj en liaj verkoj speguliĝas ofte kontrastoj: riĉo - malriĉo, reganto - regato. Alternas malĝojo kaj ironio, kiuj frape elstaras en la konciza stilo de Halldór.

Halldór studis kelkajn lingvojn (eksterlerneje) inter ili esperanton.
Malgraŭ la fakto, ke Halldór laboris kiel dungito dum sia tuta vivo, plej longe kiel banka oficisto, sed ankaŭ kiel presisto. La amplekso de lia verkaro estas konsiderinda kiel montras la sekva bibliografio:

## Ĉefaj verkoj 
Krom la supre menciitaj verkoj aperis en diversaj gazetoj aliaj noveloj, poemoj, recenzoj kaj aliaj eseoj.

## En Esperanto aperis 
* *Krueleco* (Grimmd), novelo, en La Tradukisto, tridektria numero, 12. novembro 1999 en traduko de Ólafur S. Magnússon.
* *Dua persono singularo* (Önnur persóna eintölu), novelo, en La Tradukisto, dudekoka numero, 12. marto 1998 en traduko de Hallgrímur Sæmundsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Dramaturgoj
Seligenstadt

La urbo **Seligenstadt**  situas en la oriento de la distrikto Offenbach en Hesio, 25 kilometrojn oriente de Frankfurto ĉe Majno kaj en tuja proksimeco al la limo al Bavario. Ĝi troviĝas en la distriktaro Darmstadt de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro  la urba komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie norde al la komunumo Hainburg, oriente al la komunumo Karlstein (distrikto Aschaffenburg de Bavario), sudoriente al la komunumo Mainhausen, sude al la urbo Babenhausen (distrikto Darmstadt-Dieburg) kaj okcidente al la urbo Rodgau.

## Historio 
eta|maldekstra|altdekstre|nuntempa fronta vido de la bazikilo *Einhard*
Seligenstadt unuafoje skribe menciiĝas dum 815 – la tiama nomo estas *Obermühlheim*. La urbo fondiĝis de monaĥo *Einhard*, la biografo de la franka reĝo Karolo la Granda. Post kiam li ricevis la frankan vilaĝon *Obermulinheim* dum 815 de la franka reĝo Ludoviko la Pia (posteulo de Karolo), Einhard ĉi tie fondis benediktinan monaĥejon. La adorataj ostoj de la kristanaj martiroj *Petrus* kaj *Marcellinus*, ŝtelitaj el Romo, transportiĝis de la baziliko *Steinbach* (proksime de la hodiaŭa Michelstadt) en la mezmontaro Odenvaldo al *Obermühlheim*, kiu pro tio ŝanĝis sian nomon al Seligenstadt (tradukebla al Esperanto per "urbo de la beatuloj"). Ĉirkaŭ la jaro komenciĝas la konstruo de la baziliko *Einhard*, kiu de tiam estas la simbolo de la urbo.

eta|maldekstra|eksa benediktina abatejo
Dum 1028 en la urbo okazis katolika sinodo, kies plej grava rezulto estis la enkonduko de kvarfoje tri fastaj tagoj dum la katolika jaro, por kiuj oni difinis striktajn regulojn. Dum 1063 la imperiestro Henriko la Kvara konfirmis al la episkopo de Mainz la laŭleĝan posedon de la abatejo.

La imperiestro Frederiko Barbarosa, la "ruĝbarbulo", dum 1188 okazigas kortuman konsilion en Seligenstadt. Dum sia regado la loko ricevas urbajn rajtojn kaj palaco konstruiĝas borde de la rivero Majno.

Dum 1527 la episkopo de Mainz enkondukas novan urboleĝaron, kiu tre limigas la civitanajn rajtojn. Tamen la urbo plu profitas de la proksimeco al la rivero Majno kaj komerce interŝanĝas multajn varojn. Dum la tridekjara milito de 1618 ĝis 1648 la regiono kiel tuta Germanio tre suferas je milita detruo kaj sekvaj epidemioj. Parte la sveda armeo protektas la abatejon. Dum 1685 la abatejaj konstruaĵoj nove konstruiĝas.

Dum la jaro 1803 la ekleziaj posedaĵoj malfondatas. La katolika ŝtato *episkopejo kaj princejo Mainz* malaperas, Seligenstadt iĝas parto de la duklando *Hesio-Darmstadt* kaj la abatejo malfondiĝas.

## Urbopartnerecoj 
Seligenstadt partneras kun la komunumo *Triel-sur-Seine* () kaj *Heel* ().

Dosiero:Seligenstadt - Torturm.jpg|la urbomura pordego *Steinheim*
Dosiero:Seligenstadt - Fachwerkhaus.jpg|trabfaka domo
Dosiero:Seligenstadt - Marktplatz.jpg|la merkata placo
Dosiero:Seligenstadt Basilika.jpg|la baziliko kun ĝardeno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝoj pri la Esperanto-Rondo de Frankfurto kaj la Regiono *Rhein-Main*

Kategorio:Distrikto Offenbach
Kategorio:Urboj de Hesio
Kategorio:Urboj ĉe rivero Majno
Patriarko

**Patriarko** estas laŭ PIV

# hebrea prapatro
# respektinda maljunulo, ĉefo de granda familio,
# episkopo de la unuaj episkopaj katedroj (Patriarko de Antioĥio, Patriarko de Aleksandrio, Patriarko de Konstantinopolo, Patriarko de Jerusalemo kaj Patriarko de Romo),
# honortitolo de kelkaj katolikaj ĉefepiskopoj (la Patriarko de Venecio, de Patriarko de Lisbono), aŭ
# ĉefo de unu el la ortodoksaj eklezioj (la Patriarko de Bulgario, de Patriarko de Moskvo). (patriarko Tiĥon de Moskvo, sanktulo).
# ĉefo de Nacia katolika apostola eklezio de Brazilo.
# kelkaj mormonaj pastroj.


Kategorio:Eklezio
Kategorio:Titoloj
Turț

**Turț** [turc] (hungare: **Turc**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Negrești-Oaș (Avasfelsőfalu). En 1910 ĝi havis 3 692 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 5 947 (rumanoj, 1,5&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1387. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa vármegye). Administre apartenas al ĝi Gherța Mare kaj Turț-Băi.

*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Administra mapo de la distrikto 

Dosiero: Turt jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Sohodol

**Sohodol** estas la nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Sohodol (Alba) estas komunumo en distrikto Alba.
*Sohodol (Lelese) estas vilaĝo en la komunumo Lelese de la distrikto Hunedoara.
*Sohodol (Căbești) estas vilaĝo en la komunumo Căbești de la distrikto Bihor.
*Sohodol (Bran) estas vilaĝo en la komunumo Bran de la distrikto Brașov.
Vadu Moților

**Vadu Moților** [vadu mocilor] (hungare: **Aranyosvágás**, Mócokréve, Szekatura) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 967 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 634. Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1770 (laŭ aliaj: 1909). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre apartenas al ĝi: Bodești, Burzești, Dealu Frumos, Lăzești, Necșești, Poduri-Bricești, Popeștii de Jos, Popeștii de Sus, Tomuțești, Totești, Vâltori.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba