open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The American Heritage Dictionary of the English Language

***The American Heritage Dictionary of the English Language*** (***AHD***) estas usona vortaro de Angla lingvo publikita de Bostona eldonejo Houghton Mifflin, kies unua eldono aperis en 1969. Ties kreado rilatis al polemiko pri la ''Webster's Third New International Dictionary*.

## Historio 
James Parton, posedanto de la historia gazeto *American Heritage*, estis malkontenta kun la troa permesemo de la *Webster's Third*, publikigita en 1961, kaj klopodis aĉeti la entreprenon G. and C. Merriam por fari ŝanĝojn. Kiam tio malsukcesis, li kontraktis kun Houghton por publikigi novan vortaron. La *AHD'' estis eldonita de William Morris kaj baziĝis sur uzantara stabanaro de 105 verkistoj, parolantoj kaj elstaraj personoj elektitaj pro ties bone konata konservativismo en la uzado de la lingvo. Tamen, Morris faris senbazan usason de la vortaristoj, ofte ignorante ties avertojn kaj enmetante siajn proprajn opinionojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Membroj de Uzantaro
* American Heritage Dictionary of the English Language rete 
* The American Heritage Dictionary Software 
* Boston Globe revizio de la AHD 3a eldono (1992)

Kategorio:Anglalingvaj vortaroj
Kategorio:Usona angla lingvo
9554 Dumont

'*9554 *Dumont'''* estas asteroido de la interna asteroida zono (do de la hungaria familio), malkovrita la  de la franca astronomo Robert Chemin elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomino kaj matematikistino *Simone Dumont*, de la Observatorio de Parizo ĉe Meudon. Ŝi studis la  de tipo * T Tauri*, la , la  kaj la historion de la astronomio. Ŝi estis ĉefredaktorino de la revuo *L'Astronomie'' dum pluraj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Zewenerbach

La rojo **Zewenerbach** estas 4,107 km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo en Treviro,germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La rivero havas sian fonton ene *Trier-Herresthal*. Ĝia akvokolekta baseno havas surfacon de
4,414 km². La rivero enfluas la Mozelon en la trevira urboparto *Zewen-Oberkirch*.

## Referencoj 
Kategorio:Alfluantoj de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Nazosto

eta|Nazosto
La **nazosto** *(os nasale)* estas osto en la kranio, inter aliaj de la homo. Fakte ĝi estas kunkreskiĝo de du partoj, kaj tiel formas la glabelon. La linio inter tiuj du glabeloj nomiĝas *sutura internasalis*. La nazosto mem estas pinta kaj triangule konstruita. Ĝi diversas en formo kaj grando depende de la persono.

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Skeleta sistemo
Tim Bendzko

**Tim Bendzko** (naskiĝis  en Berlino, do nun -jara) estas germana kantisto-komponisto.

## Kariero 
Bendzko kreskis en la urboparto Köpenick de Berlino, la unuajn 5 jarojn en GDR, poste en la unuigita Germanio. Kiel junulo li estis lernejano en sporta gimnazio kaj ludis futbalon en la klubo *FC Union*, la en la epoko de GDR gvida futbala klubo de la tiama orienta Berlino, post la ŝtata reunuiĝo unu el pluraj similfortaj urbaj futbalkluboj. Poste li studis teologio de protestantismo kaj de nekristanaj religioj. Lia muzika kariero komenciĝis per lecionoj pri gitarludado en infana aĝo. 16-jaraĝa li verkis siajn unuajn kantojn. Kiel venkinto de porjunula muzika konkurso, li en la somero 2009 koncertis antaŭ 20 000 spektantoj en la moderna amfiteatrejo *Waldbühne* de Berlino, unu el pli granda koncertejoj de Eŭropo . Poste li dediĉis sin tute al profesia muzikado. Li ricevis kontrakton de la produktejo *Sony Music* kaj en 2010 interalie estis malfermo artisto en koncertoj de la muzikgrupo *Silly*.

La 17-an de junio 2011, li eldonis sian unuan albumon *Wenn Worte meine Sprache wären * ("Se vortoj estus mia lingvo") , el kiu la unuopaĵo *Nur noch kurz die Welt retten* ("Nur rapide savi la mondon ") estis eldonita la 27-an de majo 2011. La albumo atingis la pozicion kvar en la germana ranglisto popmuzika. kaj la unuopaĵo la pozicion du.  La unuopaĵa kanto, verkita de Tim Bendzko, Mo Brandis kaj Simon Triebel, ricevis platenan premion en Germanio pro vendoj de pli ol 300 000 ekzempleroj. Ĝi ankaŭ ricevis platenan premion en Svisio kaj oran en Aŭstrio. La kompleta albumo, kiu vendiĝis je pli ol 300 000 ekzempleroj, estis honorigita per tri oraj premioj. La teksto de la kanto *Nur noch kurz die Welt retten* ("Nur rapide savi la mondon") povus bone priskribi la vivkoncepton de multaj socie engaĝitaj junuloj, ankaŭ de aktivuloj de la Esperanto-movado aŭ de forte engaĝitaj vikipediistoj: knabo per poŝtelefono en naiva misiemo klarigas al sia koramikino, ke li malfruiĝas al ŝi pro urĝa socia agado - inter alie, li klarigas, ke cele al savo de la mondo necesas ke li ankoraŭ devas tralegi la 148 713 elektronikajn poŝtaĵojn en la persona retpoŝtkesto. Reago de la amikino ne estas menciata en la kantoteksto, sed dubindas ĉu ŝi emas atendadi la knabon ĝis post kiam li "savis la mondon".

En somero 2011, Tim Bendzko estis malferma artisto en la koncertoj de Elton John en Kolonjo kaj Lepsiko, kaj malferma artisto en la koncertoj de Joe Cocker dum sia turneo germania. La 29-an de septembro 2011, li revenis al sia hejmurbo Berlino por partopreni la kantokonkurson per la kanto *Wenn Worte meine Sprache wären* kaj gajni ĝin. La 10-an de novembro 2011 li gajnis la premion *Bambi* de plej bona nova artisto.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Kantaŭtoroj
Kategorio:Berlinanoj
Sándor Wilhelm

**Sándor WILHELM** estas rumania hungara biologo. Li naskiĝis en Marghita la 7-an de novembro 1945.

## Kariero
Sándor Wilhelm abiturientis en sia naskiĝurbo en 1963, poste li diplomitiĝis pri biologio-zoologio (1968). Li doktoriĝis en 1980 en Biologia Instituto de Bukareŝto. De 1968 li instruis en Săcueni. Li pensiuliĝis en 2005. Lia esplorkampo estis la fiŝbiologio.

## Libroj
*Mint hal a vízben. A halak viselkedése (Buk. 1990); Halak bonckés alatt (Kv. 1998); Halak a természet háztartásában. Édesvízi halaink biológiája (samloke, 2000); Vizek vallatása (Nv. 2005); A lápi póc (Kv. 2008).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Enipeo

Laŭ la helena mitologio, **Enipeo** (el la greka *Ενιπεύς*) estis unu el la oceanidoj, t.e. personigo de samnoma rivero. Ĝi trafluas Tesalion, el monto Oito (Ftiolando) norden ĝis sia alfluo en la riveron Peneo. Kiel ĉiuj riverdioj, Enipeo estis filo de la titanoj Okeano kaj Tetiso.[eta|250px|[Tesalio|Tesalia ebenaĵo trafluata de Peneo. En tiu ĉefa rivero alfluis la rivero **Enipeo**.]]Laŭ Homero, la fluado de Enipeo estis la plej bela en la tuta Tero, kaj pro tio ĝi iĝis aparte alloga por la nimfoj kaj mortemulinoj. Ekzemple, princino nomiĝinta Tiro, filino de Salmoneo kaj Alkidiko, iam enamiĝis al Enipeo, malgraŭ sia edziniĝo al reĝo Kreteo, kaj ŝi ofte venis al ĝiaj bordoj por ploradi pri sia destino. Tamen, la riverdio daŭre rifuzadis ŝiajn amproponojn. Tion profitis Posejdono, kiu aliformiĝis en Enipeo por tiel allogi la knabinon. Inundo de li formita portis la princinon al subakva kaverno, kie ili plenumis sian amon. El tiu fia agado Tiro iĝis la patrino de la ĝemeloj Peliaso kaj Neleo.

Laŭ Ovidio, Posejdono ankaŭ aliformiĝis en Enipeo por allogi la nimfon Ifimedio, per kiu li estis la patro de la aloadoj, la gigantoj Oto kaj Efialto, kiuj defiis la olimpan ordon.

Ĉe la riverbordoj de Enipeo okazis la batalo de Farsalio, dum la dua interna milito de la Romia Respubliko inter Julio Cezaro kaj Pompeo, kie la situo de la rivero iĝis decida.

## La elisa Enipeo 
Enipeo estis ankaŭ la nomo de plia oceanido, dio de rivero kiu trafluas Elison kaj alfluas en la akvo de Alfeo. Verŝajne la amrakonto pri Tiro estis origine asociita al ĉi tiu diaĵo, sed posta tradicio unuigis ambaŭ rolulojn.

Alternativa versio priskribas ke Enipeo estis ŝafisto kiu enamiĝis al Tiro, kaj transformiĝis en rivero por surprizigi ŝin. Kiam la princino vidis la puregan akvon de la ĵuskreita fluaĵo, ŝi emis baniĝi kaj gravediĝis de la ĝemelojn nur pro tio.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio
Kategorio:Oceanidoj
Kategorio:Ŝafistoj
Kategorio:Tesalia mitologio
József Willer

**József WILLER** rumania hungara publikoficisto, politikisto, redaktoro, muzikisto. Li naskiĝis en Kecskemét la 22-an de majo 1884 kaj mortis la 29-an de decembro 1972 en Budapeŝto. 

## Kariero
József Willer pristudis juron kaj muzikon en Budapeŝto. En 1922 kune kun Elemér Jakabffy kaj István Sulyok li establis la revuon Magyar Kisebbség en Lugoj kaj ĝis 1942 li estis ĝia kunlaboranto kaj nome kunulredaktoro. En 1925 li estis redaktoro de Brassói Lapok, ĥorestro de Brassói Dalárda. Li estis elektita parlamenta deputito de Departemento Ciuc en 1926 kaj 1927.
En 1938 li retiriĝis el politika vivo, relokiĝis en Lugojon kaj li instruis muzikon. Inter siaj disĉiploj troviĝas interalie Traian Grozăvescu, Zeno Vancea, Ede Teller, Ferenc Balogh, Mária Neumann, Franz Metz, Zoltán Udvardy. Li estis entombigita en Lugoj la 16-an de februaro 1973. 

## Paroladoj
*Küzdelem a nemzetkisebbségek nyelvhasználatáért. Kamarai beszéde a közigazgatási javaslat általános vitájában az 1936. febr. 25-i ülésen (Lugos 1936); A Magyar Párt megnyilatkozása a törvényhozás előtt. Beszéde a felirati vitában a kamara 1936. nov. 25-én tartott ülésén (samloke, 1936). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Abatejo Romainmôtier

eta|300px|dekstra|Preĝejo de la Abatejo Romainmôtier
La **Abatejo Romainmôtier** estas la ĉefa vidindaĵo de la komunumo Romainmôtier-Envy en la Distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo en Svislando.

## Historio 
La Abatejo Romainmôtier estis fondita en la mezo de la 5-a jarcento. Tiu unua monaĥejo estis detruita en la 6-a jarcento. En la jaro 632 Félix Chramnélène fondis duan monaĥejojn laŭ la reguloj de Sankta Kolumbano. En la jaro 753 la papo Stefano la 2-a vizitis la monaĥejon kaj submetis ĝis rekte al la Vatikano. Poste la abatejo perdis sian rangon kaj fariĝis krona monaĥejo de la burgonjaj reĝoj, kiuj ĝin en la jaro 928 koncedis al la reforma Abatejo de Klunizo. Ĝis 1447 Romainmôtier estis nur ankoraŭ priorejo, tiam ĝi denove ricevis la rangon de abatejo. Post la konkero fare de Berno la monaĥejo post la reformacio en la jaro 1536 estis malfondita kaj ĝiaj havaĵoj transprenitaj de la berna ŝtato. El la abateja preĝejo en la jaro 1537 fariĝis reformita pastra preĝejo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri la miljara jubileo de la abatejo 

## Bildoj 

Dosiero:Abbatiale de Romainmotier - 01.jpg |Abatejo
Dosiero:Abbatiale de Romainmôtier - Chapelle Saint Michel.jpg|Kapelo Sankta Miĥaelo en la kruckoridoro
Dosiero:Abbatiale de Romainmôtier - vitrail Christ.jpg|Pentritaj vitroj en la abateja preĝejo
Dosiero:Abside Romainmotier.JPG|Fortika turo de la abatejo

Kategorio:Kantono Vaŭdo
Romainmôtier
Walter Willmann

**Walter WILLMANN** rumania hungara poeto, ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 25-an de februaro 1958. 

## Kariero
Walter Willmann publikigas poemojn de 1975 en Utunk, Megyei Tükör, Fáklya. De 1975 li havis recitalojn. En 1990 li estis unu el fondintoj de gazeto Európai Idő, paralele kunlaboranto de Háromszék ĝis printempo 1991. Li tradukis el rumana, germana kaj angla presaro. 

## Lernolibroj tradukitaj
* Gabriela Lichiardopol: Technológiai ismeretek (az V. és VI. osztály számára, Buk. 2005); Technológiai nevelés (uo. 2005); Mariana Tănăsescu – Gabriela Li­chiar­dopol: Méréstechnika (a X. osztály számára, uo. 2005).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Coldeportes

**Coldeportes** - mallongigo de ***Col**ombia* (Kolombio) kaj ***deportes*** (sportoj), plennome hispane ekde la 3-a de novembro 2011 **Departamento Administrativo del Deporte, la Recreación, la Actividad Física y el Aprovechamiento del Tiempo Libre**, do "departamento administra de sporto, ldistriĝo, fizika aktiveco kaj uzo de libera tempo", ĝis tiu dato pli koncize **Instituto Colombiano del Deporte**, do "instituto kolumbia de sporto", estas la nacia registara departamento de sporto en kaj por Kolombio. Ĝi subtenas, planas kaj organizas la naciajn aktivecojn de sporto kaj sporta eduko. Ekzemplo de pli-ol-nacie grava aktiveco estis la subteno de la Mondaj Ludoj de 2013 en Santiago de Cali, kies investan buĝeton de 59 milionoj da usonaj dolaroj, disponigitan de la kolombia registaro, administris la departamento. La plejmulto de la mono estis investita en sportejoj. Al tiu kapitalo oni aldonis investon el privataj entreprenoj.

Kategorio:Sporto en Kolombio
Kategorio:Bogoto
9556 Gaywray

'*9556 *Gaywray'''* estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la International Near-Earth Asteroid Survey elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Gay Firestone Wray'', fervora kunlaborantino al astronomia esploro per ŝia post-doktora partopreno al la Smithsonian Astrofizika Observatorio. Voluntula estrino al multaj bonfaraj organizoj, ŝi kontribuis multe al la mandato de la Smithsonian Institution por la "pliigo kaj disvastigo de la scio".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de International Near-Earth Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Vektopesilo

eta|maldekstre|Vektopesilo
La **vektopesilo** estas aparato por mezuri la mason de korpoj. Ĝi baziĝas sur la fizika principo de levilo.

eta|dekstre|Peziloj por preciza vektopesilo
 
Vektopesiloj konsistas el transversa stango (vekto), kiu povas oscili ĉirkaŭ sia akso. Al la vekto estas  pendigitaj du pesilteleroj. Por la mezuro la korpo, kies maso mezurendas, estas metita sur unu de la pesilteleroj. Sur la alian oni metas la necesajn pezilojn por ekvilibri la pesilon. 

La precizeco de la vektopesilo dependas de ĝia konstrumaniero (longo de vekto kaj pozicio de ĝia masocentro) kaj de la precizeco de la uzataj peziloj.

Vektopesiloj, kontraŭe al la risortopesiloj, estas tute nedependaj de la loka gravita koeficiento, ĉar la mezuro okazas per rekta komparo de masoj.

Kategorio:Pesiloj
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Mezuriloj
Sudslava Esperanto-Ligo

**Sudslava Esperanto-Ligo** - ofte ankaŭ nomata **Jugoslava** respektive **Jugoslavia Esperanto-Ligo** - estis esperantista organizaĵo fondita en 1923. Ĝi havis sian centran oficejon en Zagrebo, kie okazis ankaŭ la unua Sudslava Esperanto-Kongreso en 1923, kaj agadis paralele al la eldonejo kaj librovendejo *Sudslava Esperanto-Servo* jam fondita en 1922, ambaŭ sub gvidado de d-ro Duŝan Maruzzi. Sekretario kaj vic-prezidanto dum pluraj jaroj estis Ivo Rotkvić. La Dua Mondmilito finigis la agadon de la organizaĵo. Sekvaĵo post la milito estis Jugoslavia Esperanto-Federacio fondita en 1946.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado en Jugoslavio
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
9555 Frejakocha

'*9555 *Frejakocha'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la teamo de la Observatorio de la Universitato de Kopenhago elde la Observatorio Brorfelde apud Holbæk (Danio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Freja Koch Augustesen'' (naskiĝintan en 2008), nepinon de unu el la malkovrintoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Joaquín Francisco Pacheco

**Joaquín Francisco Pacheco y Gutiérrez Calderón** (Écija, Sevilo, 1808 - Madrido, 1865), estis hispana politikisto, juristo kaj verkisto.

## Biografio 
Li studis en Kordovo kaj el 1823 en la Altlernejo pri Juro de la Universitato de Sevilo, kie konis la politikistajn kaj literaturajn etosojn de la urbo, kun kolego kaj amiko, Juan Donoso Cortés. El 1829, fine de universitataj studoj, eklaboris en Kordovo kiel sekretario de la Markizo Benamejí.

En 1832 li en Madrido eklaboris kiel advokato, sed ankaŭ kliniĝis al literaturo kaj ĵurnalismo, fondante en 1834, la gazeton "La Abeja" (la abelo), kiu iĝis esprimilo de la modera partio. Same li kunlaboris en aliaj gazetoj kiaj *El Artista* kaj *El Español*.

Pri juro, li fondis en 1836, kun Bravo Murillo, la jurgazeton "El Boletín de jurisprudencia y legislación" kaj en 1844 ekprofesoris pri Politika Konstitucia Juro de la Ateneo de Madrido post pri Leĝaro (1836-1838) kaj Punjuro (1839-1840).

Pri politiko, li membris ekde la komenco de la Regenteco de María Cristina de Borbón-Dos Sicilias, en la Modera Partio. Ekde 1837 ĝis 1858, okupis preskaŭ seninterrompo sidlokon en la Parlamento, pro la provinco Kordovo. En 1858 li estis elektita senatoro.

En marto de 1847, li estis nomumita Prezidanto de la Registaro de Hispanio, posteno kiun li okupis nur kvin monatojn kaj apenaŭ sen eblo decidi politike sen apogo de la Parlamento kaj kontraŭstaro de la edzoreĝo Francisco de Asís de Borbón. Poste li revenis al la registaro de Hispanio, kun Espartero, en 1854, kaj kun Alejandro Mon, en 1864. Li estis ankaŭ ambasadoro en Romo, akuzisto de la Supera Tribunalo kaj membro de la Reĝaj Akademioj pri Lingvo, Historio, Moralaj kaj Politikaj Sciencoj kaj de Belartoj.

Li kolektis artikolojn sub la titolo *Literatura, historia y política* (1864), kaj veturimpresojn en *Italia* (1857). Li publikigis ankaŭ poemojn kiel "Meditación" kaj "A la amnistía". Kiel aŭtoro de teatro li verkis *Alfredo* (1835), romantisma verko kies agado okazas en mezepoka Sevilo, tre laŭdaita de José de Espronceda kaj Juan Donoso Cortés, plena je troigoj kaj violentoj, pri amo de junulo al lia duonpatrino. Kiel *Don Álvaro*, ĝi finas per memmortigo kaj ne mankas elementoj de fatalo, destino kaj emocia frenezo. La temo iome alproksimiĝas al *El castigo sin venganza* de Lope de Vega. Li verkis ankaŭ la historian teatraĵon *Los infantes de Lara* (1836). Estas aŭtoro de *Historia de la Regencia de María Cristina* (1841).

## Vidu ankaŭ 
* Hispana literaturo de la Romantismo
* Hispanlingvaj verkistoj
* Romantikismo
* Hispana literaturo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Ricardo Navas Ruiz, *El Romanticismo español*. Madrid: Cátedra, 1982 (3.ª ed.).

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Joaquín Francisco Pacheco en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Antonis Samarakis

**Antónis Samarákis**, greke: Αντώνης Σαμαράκης, (naskiĝinta la 16-a de aŭgusto 1919 en Ateno, mortinta la 8-a de aŭgusto 2003 en Piloso), estis greka verkisto.

## Vivo 
Li studis juron en Ateno kaj deĵoris en la Ministerio pri laboro. Kiel sendito de la ministerio kaj de Internacia Organizaĵo de Laboro li vojaĝis tra multaj eŭropaj, amerikaj kaj afrikaj landoj. Dum la 1980-aj jaroj li partoprenis du agadojn de UNESKO en Etiopio en la kadro de kontraŭmalsatega luktado.

## Verkista vivo 
Jam en lia unua libro *Ζητείται ελπίς / Zitíte elpís* (1954) oni klare vidas la temojn kaj la stilon karakterizajn por la tuta verkaro. La historioj de la tomo havas normalajn homojn kiel ĉefrolludantojn kaj la efekto rakonta kuŝas en la malkovro de pli aŭ malpli kriminalaj strukturoj. Tio frapu la leganton. La mesaĝoj estas klaraj kaj absolute konkretaj, ekzemple: danĝero de atoma katastrofo; subpremo fare de diktatura reĝimo; fremdigo kaj samigo de la homo en moderna societo.

La samon oni trovas en lia plej fama verko, la romano *Το λάθος / To láthos* (1965), kiu furiozis kaj en Greklando kaj ekstere. En totalitara ŝtato (kiu tamen ne nome identiĝis) iu estas arestita pro laŭdira konspiro. Oni nun skizas planon por konfesigi lin; tiu plano baziĝas sur intimeco de la akuzito kaj de la esplorjuĝisto. Ĝuste tia intimeco malhelpos finfine la akuzon. Kvankam la skribtekniko ŝajnas supraĵa, la kombino inter krima, politika kaj psikologia romano tamen impresas.

Aliaj verkoj i.a. estas la romanoj *Σήμα κινδίνου / Síma kindínu* (1959), *Εν ονόματι / En onómati* (1998) kaj la rakontaroj *Αρνούμαι / Arnúme* (1961), *Το διαβατήριο / To diavatírio* (1973) kaj *Η κόντρα / I kóntra* (1992).

## Kritiko 
Malgraŭ granda ŝato fare de vasta legantaro, la verkisto ne ĉiam same taksatas ĉe la kritikistoj. Oni riproĉas al li supraĵan kaj malseriozan stilon kaj nuran aspiron al sensaciaj efektoj. Krome aperus abstrakte ĝeneraligita humanismo kaj tro sensaciaj emocioj. La temoj estus prenitaj de la amaskomunikiloj kaj ne invitus al pliprofundiĝo. Ŝajne ĉefe pro la facileco de liaj mesaĝoj li sukcesis, kio atestas ankaŭ la tradukoj en pli ol 30 lingvojn.

## Literaturo 
Dimosthenis Kurtovik: *Griechische Schriftsteller der Gegenwart. Ein kritischer Leitfaden*, eldonejo Romiosini, Kolonjo 2000, ISBN 3-929889-35-8, p. 244-246.

Kategorio:Grekaj verkistoj
Kategorio:Greka literaturo
Dokumento sacerdota

**Dokumento sacerdota ** (*P* komencas letera de la germana "priester-Presbyter") estas, laŭ la sekvatoj de tiu biblia kritika teorio, unu el la kvar fontoj de la nuna Pentetateŭko laŭ la Hipotezo dokumenta. Oni opinias ke tiu fonto reirigus al epoko proksima al falo de la Izraela reĝlando de la Nordo. Aliaj antaŭaj sciencaj teorioj volus ke la sacerdota dokumentaro datiĝus al epoko postekzila. 

La alia tri fontoj laŭ la subtenantoj de Hipotezo dokumenta teksta kritika teorio estas: Elohista dokumento, Javista dokumento kaj Readoma dokumento. 

## Karakterizoj de la sacerdota dokumento 
Kritikistoj de la teksto insistas ke la sacerdota fonto estas larĝeinvadanta ĉe la origino de la libro de Levidoj. Fonto P estiĝas kaj estigas la vidpunkton de la pastraro kaj de Aaron, kaj ĉiam substrekas la ĉeeston de tiu lasta kiam Moseo plenumas ion je laŭordone de Dio, kaj kooperas tiel ke la bona efikiĝo de la mirakloj ŝuldeblas kaj al unua kaj al la alia. P emus, foje, malpliiĝi la kapablon de Moseo plenumi siajn funkciojn de reganto: ekzemple, precizigante ke li estis tiom ŝanĝita post la ricevo de la Dekalogo ke neniu povus lin rigardi: *(Eliro 34,29-35)*
*29 Kiam Moseo estis malsupreniranta de la monto Sinaj kaj la du tabeloj de atesto estis en la manoj de Moseo dum lia malsuprenirado de la monto, Moseo ne sciis, ke la haŭto de lia vizaĝo lumradiis pro tio, ke li parolis kun Li. 30 Kaj Aaron kaj ĉiuj Izraelidoj ekvidis Moseon, kaj jen la haŭto de lia vizaĝo lumradias;* **kaj ili timis alproksimiĝi al li.**"

P rekoneblas pro ripetado de listoj, pro longaj kaj komplikaj interrompoj de la rakonto, pro priskriboj senemociaj kaj pro literatura kvalitoj tre febla. P mencias Dion sub la terminoj de *Elohim* aŭ *Shadday aŭ El Shaddai*, kaj Lin pritraktas kiel estulon transcendan kaj foran, kiu agas nur pere de la pastroj, malsame ol kion faras la javista dokumento. En la sacerdota fonto, se Dio estas justa, Li estas ankaŭ senkompatema (malsame en aliaj fontoj), kaj punkorektas per punoj brutalaj kaj senpiecaj kiam liaj leĝoj estas neobeataj: okazas ke masakro de 12.000 personoj pro la simpla motivo ke oni kritikis. P-aj tekstoj, laŭ juĝo de spertuloj, estas aparte senelenganta kaj facile individueblaj, 

## Vidu ankaŭ 
* Elohisto
* Hipotezo dokumenta
* Torao
* Kodo de sankteco
* Javisto

## Bibliografio 
• Van Seters, John (2004). The Pentateuch: a social-science commentary. Continuum International Publishing Group.
* Van Seters, John ‘’The Pentateuch". In Steven L. McKenzie, Matt Patrick Graham. The Hebrew Bible today: an introduction to critical issues. Westminster John Knox Press, (1998).
* Stackert, Jeffrey Rewriting the Torah: literary revision in Deuteronomy and the holiness code. Mohr Siebeck, 2009.

## Eksteraj ligiloj 
*  Sacerdota dokumento sur wikisource

Kategorio:Historio de religioj
Kategorio:Hermeneŭtiko
La Polico

***La Polico*** estis internacia Esperanto-gazeto, fondita en 1922 kaj aperinta foje pli, foje malpli regule ĝis la jaro 1930. La gazeto estis redaktata en Budapeŝto fare de la hungara polica inspektoro Ágoston Marich, kiu jam en 1908 provis eldoni gazeton *Polica Revuo*, kiun tamen mon­manko tre baldaŭ ĉesigis. Alia antaŭaĵo estis la revuo *Internacia Polica Bulteno*, ekde 1911 en Parizo eldonita fare de la prezidanto de la Polica Klubo Esperantista de Parizo A. Miguiere kaj ĝia sekretario, E. Tison, policinspektoroj, kiuj ankaŭ fondis projekton de Internacia Esperantista Polica Asocio, kvankam kaj ilia gazeto kaj la asocio estis ĉesigitaj fare de la Unua Mondmilito. Ĉiuj tiuj iniciatoj inkluzive de la gazeto *La Polico* de 1922 celis la uzon de Esperanto kiel internacia lingvo de la polica servo.

Ágoston Marich uzis fantaziajn statistikojn pri milo da membroj kaj sekretarioj de la same laŭ lia iniciato en 1923 fondita *Tutmonda Polica Ligo* (TPL), kiu uzis la gazeton *La Polico* kiel sia organo. Daŭre li eksperimentis per provoj laŭ subitaj ideoj: Malgraŭ promesoj kaj certigoj, *La Policisto* aperis ne regule, ĉiujare nur kelkfoje, ĝis fine en 1928 ĝi malaperis. Post dujara silento li en 1930 ekeldonis en Nederlando *La Policiston* mimeografite, ŝajnigante plenan interkonsenton de la liganaro.

Per helpo de Internacia Centra Komitato (ICK) kaj Universala Esperanto-Asocio (UEA) la reorganizado de la movado por uzo de Esperanto en la internacia polica servo iom post iom sukcesis, proponiĝis nova ligo, kiu nomiĝis Internacia Polica Ligo (IPL) kaj efektive en 1930 estis fondita en Dresdeno. Per tio en tiu jaro definitive finiĝis la apero de la gazeto *La Polico*.

## Vidu ankaŭ 
Pri pli kompleta historia superridardo rilate al la movado por uzo de Esperanto kiel internacia lingvo de la polica servo vidu la artikolan ĉapitron Polico kaj Esperanto.

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Gábor Lónyay (parlamentano)

**Gábor Lónyay** [lOnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lónyay Gábor** estis hungara juristo, politikisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nagy-lónyai* kaj *vásárosnaményi*.

Gábor Lónyay http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/065/pc006567.html#10 naskiĝis la  1805 en Hungara reĝlando en Deregnyő (nuntempa Drahňov en Slovakio). Li mortis la  1885 en Habsburga Imperio en Teplice (nuntempe en Ĉeĥio).

## Biografio 
Gábor Lónyay lernis juron en Sárospatak, universitaton en Budapeŝto inter 1958-1963. Li ricevis diversajn jurajn taskojn interalie en Pest (urbo) en la 1820-aj jaroj. En 1830 li okupiĝis nur pri la familia bieno. En 1835 (baldaŭe en 1844, 1848, 1875) li estis elektita deputito parlamenta. Li konsekvence strebis por la hungaraj interesoj, li estis kunlaboranto de Lajos Kossuth. Li multe verkadis en diversaj gazetoj. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

## Verkaro (elekto) 
* *A mezőgazdaság tankönyve* (Lernolibro de la agrikulturo), (1852-1854) - tradukaĵo
* *Jószágrendezésről* (1884)
* parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Pont Marie (pariza metrostacio)

**Pont Marie** [pɔ̃ maʁi] estas stacio de la linio 7 de la Metroo de Parizo, en la 4-a arondismento de Parizo.

## La stacio 
La stacio estis malfermita en 1926. Ĝi situas apud Ponto Marie (Placo du Bataillon-Français-de-l’ONU-en-Corée).

## Interkonektoj 
*  RATP 67

maldekstra|eta|Enirejo de la stacio *Pont Marie* de la metroo de Parizo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 7 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 7 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 4-a arondismento de Parizo
Eurenerbach

La Eurenerbach estas maldekstra alfluanto de la Mozelo en Trier-Euren, en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato . Ĝi estas 4,372 km longa kaj ĝia akvokolekta areo estas 8,591 m³. La rojo enfluas la Mozelon apud la kluzo en Trier-Euren.

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Pont-Neuf (pariza metrostacio)

**Pont-Neuf** [pɔ̃ nœf] estas stacio de la linio 7 de la Metroo de Parizo, en la 1-a arondismento de Parizo.

*Pont-Neuf* signifas en la franca *Nova Ponto*.

## La stacio 
La stacio estis malfermita en 1926, sur la dekstra bordo de Sejno apud ponto Neuf. En la mezo de siaj kajoj, ĝi prezentas reproduktojn de diversaj moneroj kun grandaj dimensioj, elvokante la Monnaie de Paris (monfarejon de Parizo), kies sidejo, Hôtel de la Monnaie (Hotelo de la Mono), situas vid-al-vide sur la maldekstra bordo de la riverego. Tiuj reprezentoj komencas sur unu flanko de la kajoj kaj kunigas la alian trapasante tra la volbo. Aliflanke, la kajoj enhavas malnovan mon-baskulon kaj du montro-fenestroj ekspozicias verajn monerojn.

## Interkonektoj 
*  RATP 21 24 27 58 67 69 70 72 74 75 76 81 85 OpenTour
*  N11 N15 N16 N24

## Proksime 
* Ponto Neuf
* Preĝejo Saint-Germain-l'Auxerrois
* Urbodomo de la 1-a arondismento de Parizo
* Luvro
* Conciergerie
* Placo Dauphine

maldekstra|eta|Montro-fenestro ekspozicianta monerojn (maldekstre)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Alinomitaj stacioj de la Metroo de Parizo
* Linio 7 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 7 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 1-a arondismento de Parizo
Sirzenicher Bach

La **Sirzenicher Bach** estas maldekstra alfluanto de la Mozelo en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato . Ĝia fonto estas apud Trierweiler-Sirzenich. eta|maldekstra|akvofalo de rojo en la supra valo de Busen
Ĝi estas 4,5 &nbsp;km longa kaj ĝia akvokolekta areo estas 6,55 m³. La rojo enfluas la Mozelon en Treviro.

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
János Podani

**János Podani** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Podani János** estas hungara biologo, profesoro, membro (korespondanta (2010), ordinara (2016)) de Hungara Scienca Akademio.

János Podani http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=22371 naskiĝis la  1952 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Podani doktoriĝis en 1998. Li estas katedrestro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Li ricevis 4 premiojn inter 1990-2005.

## Verkaro (elekto) 
* *Néhány klasszifikációs és ordinációs eljárás alkalmazása a malakofaunisztikai és cönológiai adatok feldolgozásában* (1978)
* *Syntaxonomic congruence in a small-scale vegetation survey* (1985)
* *Numerikus cönológiai vizsgálatok a Sas-hegy (Budai hg.) dolomitsziklagyepjeiben* (1998)
* *A szárazföldi növények evolúciója és rendszertana* (2003)
* *Components of beta diversity in hierarchical sampling desings: a new approach* (2013)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* http://ramet.elte.hu/~podani/subindex.html  

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gillenbach (Sirzenicher Bach)

eta|maldekstra|upright|Gillenbach: akvofalo tuj antaŭ la buŝo
thumbtime=2|eta|Gillenbach: akvofalo en decembro 2011
La **Gillenbach** estas 1,77 km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo , kiu enfluas la Sirzenicher Bach tuj antaŭ ties enfluo en la Mozelon en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia akvokolekta areo estas 1,61 m³.

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Simon Marius

eta|250ra|
La matematikisto, kuracisto, astronomo kaj kalendarfaristo **Simon Mayr** (1573 – 1624) el Gunzenhausen, Germanio, kiu nomis sin mem *Marius*, estis kortega matematikisto de la margrafoj en Ansbaĥ. Samtempe kiel Galileo Galilei li malkovris la lunojn de Jupitero, sed nur post tiu publikigis tion, sekve Galileo akuzis lin pro plagiato. Hodiaŭ estas klare, ke Marius malkovris la jupiterajn lunojn tute sendepende de Galilei kaj ke liaj observoj parte estis pli ekzaktaj. Jam dum lia vivo oni akceptis, ke li malkovris la Andromedan galaksion, kvankam ĝi estis jam konita de mezepokaj araboj.

En 2014 la Nurenberga Astronomia Societo okaze de la 400-jariĝo de la publikado kreis plurlingvan portalon, ankaŭ en Esperanto, en kiu troveblas ĉiuj konataj dokumentoj de kaj pri Simon Marius.

## Eksteraj ligiloj 
* Marius-portalo Matematikisto – kuracisto – astronomo ()

Kategorio:Germanaj astronomoj
Kyll

La **Kyll** (prononco laŭ sistemo IFA ) estas 142&nbsp;km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo, kiu enfluas la Mozelon en la norda kvartalo *Ehrang* de la urbo Trier en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La fonto de la rivero estas en la *Zitterwald* (germane por „tremarbaro“) en la komunumo Hellenthal ĉe la limo inter Germanio kaj Belgio. Ĝia akvokolekta areo estas 844,6&nbsp;km². Kyll estas kaj laŭ la longeco kaj laŭ la akvoenhavo la plej granda flankrivero de la Mozelo.

## Etimologio 
La nomo Kyll venas de la kelta vorto por rojo “gilum” kiu fariĝis “kila” en la Mezepoko. La romia historiisto Aŭsonio nomis la riveron „celbis“.

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Lajos Podhorszky

**Lajos Podhorszky** [lajoŝ podhorski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Podhorszky Lajos** estis hungara lingvisto, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

Lajos Podhorszky http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/12288 naskiĝis en 1815 en Hungara reĝlando en Feketelehota (nuntempa Čierna Lehota (distrikto Rožňava) en Slovakio). Li mortis la  1891 en Parizo.
 
## Biografio 
Lajos Podhorszky post lernado komence li instruis pianoludon, dume li lernis diversajn lingvojn. Inter 1838-1840 li estis ĉehejma edukisto en barona familio, poste en Pest (urbo) li instruis skermadon. Baldaŭe li edukis filojn de István Széchenyi, dume li lernis eĉ la sanskriton. En 1848 li apogis la revolucion, li instruis la soldatojn pri skermado. Li rifuĝis al la Turka Imperio en la sekva jaro, kie li lernis turke, poste li esploris en biblioteko en Parizo. Baldaŭe li ricevis postenon en urbo Pest.
  
## Verkaro (elekto) 
* *Iliade chant premier traduit en Française du XIII-me siècle par E. Littré et redigé…* (1876)
* *Etymologisches Wörterbuch der magyarischen Sprathe genetisch aus chinesischen Wurzeln und Stämmen erklärt* (1877)
* La tragedio de l' homo tradukita al la franca

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Judit Winkler

**Judit WINKLER** rumania hungara historiistino, fakverkistino pri numismatiko. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 10-an de januaro 1925 kaj mortis la 26-an de marto 1985 en Kluĵo 

## Kariero
Judit Winkler estis deportita en Aŭŝvico, de tie en Wüstegiersdorfon kune kun sia fratino. Ili revenis la 9-an de majo 1945 kaj ŝi maturekzameniĝis en 1948 en Juda Liceo de Kluĵo, poste inter 1948–52 ŝi studis geografion-historion en Universitato Babeş de Kluĵo.

## Verkoj
*Descoperiri de monede antice în Transilvania. Studii şi Cercetări Numismatice (1958. 401–412); Despre activitatea numismatică a lui Michael Pop Szatmari (1747–1812) (uo. 1960, 433–447); Note despre colecţia monetară a lui Daniel Leszay. Studii de Cercetări Numis­matice (uo. 1960. 451–463); Circula­ţia monetară la Apulum. Acta Musei Napocensis (1965. 215–256); Monede poloneze din secolele XV-XVII în Transilvania. Acta Musei Napocensis (1966. 197–211); Monede cehe şi morave în tezaure monetare medie­vale din Transilvania (kune kun Ferenc Pap, Apulum 1968); Consideraţii despre moneda Koson. Studii şi Cercetări de Istorie Veche (1972/2. 173–199); Colecţia monetară a bibliotecii *Batthyaneum (Apulum 1975. 35–48); Le portrait du prince régnant dans l’art monétaire de la Transylvanie aŭ XVIe – XVIIe siècles (in: La numismatiques, source de l’art et de l’histoire des idée. Buk. 1981. 88–93).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj numismatikistoj
9561 van Eyck

'*9561 *van Eyck'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Jan van Eyck (~1390–1441), ĉefe konata pro La "Genta altaro" (1432), montrita en la katedralo de Sankta Bavo en Gento. Estas iom da mistero pri dua nomo, *Hubert'', aperanta sur tiu artaĵo : Hubert estis ankaŭ flandra pentristo kaj verŝajne la frato de Jan.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Gyula Wojticzky

**Gyula WOJTICZKI** [vojticki] rumania hungara poeto, publicisto. Li naskiĝis en Tiszabő 1887 kaj mortis en 1958 en Kluĵo. 

## Kariero
Gyula Wojticzky komencis siajn studojn en juda porinstruista lernejo de Budapeŝto, sed ne finis ĝin. De 1920 li estis kunlaboranto de dulingva ekonomika semajngazeto *Consum* de Kluĵo, de 1929  respondecredaktoro, poste ĉefredaktoro de *sendependa politika ĵurnalo* Mai Világ  (sub nomo Gyula Wojticzky-Kelemen ), sed li laboris ankaŭ  en la redakcio de *Vas- és Fémmunkás*. samtempe li estis redakciano sub nomo Gyula Kelemen de Romániai Népszava.

## Volumoj
* Az Újak irodalmáról (eseo, kun Emil Szittya, Bp. 1909); Versek a XXX. századból, poemoj. 1913); Iramok hátán (poemoj, Kv. 1927); Kötőszók (poemoj, samloke. 1934); Boszorkány farsang (fabelteatraĵo en 3 aktoj kun prologo kaj epilogo, uo. 1936); Egy szocialista kiáltványa (poemoj, uo. 1947).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Gabino Tejado y Rodríguez

**Gabino Tejado y Rodríguez** (Badajoz, 1819 - Madrido, 1891), estis ĵurnalisto kaj verkisto hispana.

Li estis redaktoro de la liberala gazeto *El Extremeño* (la ekstremadurano) de Badajoz. Poste li iĝis tradiciista kaj novkatoliko. Disĉiplo de Juan Donoso Cortés, kies *Obras* (1854-1856) ordonis kaj enkondukis. Amiko de Francisco Navarro Villoslada, kunlaboris en liaj gazetoj *El Padre Cobos* (pastro Cobos) kaj *El Pensamiento Español* (la hispana penso). Akademiano en 1880, legis kiel enira diskurso "La España que se va" (forira Hispanio). Inter liaj verkoj elstaras la teatraĵo *La herencia de un trono* (1848); la romanoj *El caballero de la reina* (1847), *Víctimas y verdugos* (1859) kaj *La mujer fuerte*, kiu konis variajn eldonojn, kaj la eseo *El catolicismo liberal* (1875). Tradukis *Los novios*, el La gefianĉoj de Alessandro Manzoni, kaj estis teatra kritikisto de *El Laberinto*, kie juĝis pri Manuel Bretón de los Herreros, Juan Eugenio Hartzenbusch kaj José Zorrilla. Aperis en *Los españoles pintados por sí mismos* per "El retirado" (la emerito), de tono nostalgia kaj tradiciista, kie oni priskribas la militiston kiel viktimo de la politikaj ŝanĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Gabino Tejado y Rodríguez en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España

## Vidu ankaŭ 
* Hispana literaturo de la Romantismo
* Hispanlingvaj verkistoj
* Romantikismo
* Hispana literaturo

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Romantikuloj
John Charles Polanyi

**John Charles Polanyi** [ĝon ĉals polanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Polányi János Károly** estas juda-hungara-germana-kanada kemiisto, fizikisto, profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (2001), membro ordinara de Papa Akademio de la Sciencoj. Lia patro estis Mihály Polányi.
[eta|Memortabulo pri John Charles Polanyi en [Eger]]
John Charles Polanyi http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19387 naskiĝis la  1929 en Berlino.

En 1982 li estis premiita la Wolf-Premio pri Kemio. 

## Biografio 
John Charles Polanyi devenis el juda-hungara familio. Pro la nazioj la familio translokiĝis al Manchester, kie John frekventis universitaton. Li ricevis diplomon B.Sc en 1949, en la sekva jaro M.Sc, en 1952 Ph.D, poste 2 jarojn li ricevis stipendion en Kanado. Ekde 1956 li vivis en Toronto, kie li ekinstruis en la universitato. En 1958 li edziĝis. Li profesoriĝis en 1962. Li ricevis Nobel-premion en 1986, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *The Dangers of Nuclear War* (1979)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hompaĝo  

## Notoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Kanadaj judoj
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Berlinanoj
Kategorio:Hungaraj nobeloj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Kanadaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Societo de Kanado
Kategorio:Kanadaj kemiistoj
Kategorio:Kanadaj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Wolf-premiitoj pri kemio
Kategorio:Kanadaj Nobel-premiitoj
Quintbach

eta|la artefarita lago „Kaiserhammerweiher“ ĉe la Quintbach
La **Quintbach** estas 9,5&nbsp;km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo , kiu enfluas la Mozelon okcidente de Schweich en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La rojo formas la okcidentan komunuman limon de la urbo Schweich. Ĝia akvokolekta areo estas 18,8&nbsp;km².

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Föhrenbach (Mozelo)

La **Föhrenbach** estas 11&nbsp;km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo, kiu enfluas la Mozelon en Schweich en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La rojo havas sian fonton apud Naurath (Eifel) en la arbaro Meulenwald. Ĝia akvokolekta areo larĝas 22&nbsp;km².

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
9562 Memling

'*9562 *Memling'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Hans Memling (~1440–1494), el la pentrarta "Skolo de Bruĝo". Li estas ĉefe konata pro sia triptiko "*La Adorado de la Magoj''" : li faris tipan du-panelan pentraĵon, kun portreto de la "donacanto" sur unu panelo kaj la Dipatrino kun Infano sur la alia panelo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Mehringer Mühlenbach

La **Mehringer Mühlenbach** (esperanto: „muelila rojo de Mehringen“ ) estas 3,976 km longa maldekstra alfluanto de la Mozelo en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato, kiu enfluas la Mozelon en Mehring. Ĝia akvokolekta areo larĝas 3,441 km².

## Referencoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Mozelo
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
9569 Quintenmatsijs

'*9569 *Quintenmatsijs''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Quinten Matsijs (1466–1530), ĉefe konata pro liaj monumentaj triptikoj. Li estas ankaŭ aŭtoro de "La maljunulo kaj la korteganino" kaj de "La oropesisto kaj lia edzino", en kiuj li montris grandan subtilecon, pentrante individuajn emociojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Premio Ada Fighiera-Sikorska

La **premio Ada Fighiera-Sikorska** inter la jaroj 2004 kaj 2018 en ĉiu aŭtuno atribuiĝis kadre de la Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo en Katalunio. Ĝi memorigis pri la la pola-itala esperantistino Ada Fighiera-Sikorska, en 1962 transpreninta de Teodor Jung la gazeton Heroldo de Esperanto, kaj ĝin redaktinta dum 36 jaroj ĝis sia forpaso: unue, dum 17 jaroj en Bruselo, poste, dum 9 jaroj en Madrido, fine, de 1988 ĝis 1996, en Torino. La Premio konsistis el medalo kaj diplomo sur kiu, krom la nomo de la Internacia Esperanto-Semajno, aperis reliefa bildo de Ada Sikorska kaj - dorse - la gravurita nomo de la premiito, dato kaj loko de la Semajno. Unua premiito la 3-an de oktobro 2004 en Salou fariĝis Augusto Casquero el Valencio pro sia plurjardeka sindediĉa agado por Esperanto en diversaj landoj kiel kursgvidanto, preleganto, organizanto de multaj naciaj kaj internaciaj kongresoj..

En 2005 per la premio distingiĝis Raymond Bore. En 2007 honoriĝis Antonio Marco Botella, en 2008 Baldur Ragnarsson,en 2009 Katalin Kováts, kaj la 5-an de oktobro 2010 per ĝi honoriĝis Maria Rafaela Urueña Àlvarez. En 2012 la premiito estis la germano Vilhelmo Lutermano, kaj en 2013 la pola-germana esperantistino Alicja Lewanderska-Quednau.

En 2017 premiiĝis Ana Manero kaj la projekto de bitoteko kaj en 2018 Barbara Pietrzak pro sia agado kadre de Pola radio.

## Listo de premiitoj 
* 2004 Augusto Casquero
* 2005 Raymond Bore
* 2006 Leo Lentaigne
* 2007 Antonio Marco Botella
* 2008 Baldur Ragnarsson
* 2009 Katalin Kováts
* 2010 Maria Rafaela Urueña Àlvarez
* 2011 Eugène de Zilah
* 2012 Vilhelmo Lutermano
* 2013 Alicja Lewanderska-Quednau
* 2014 Trini García kaj Josep Colom
* 2015 Halina Kuropatnicka-Salamon
* 2016 Zsófia Kóródy
* 2017 Ana Manero 
* 2018 Barbara Pietrzak 

## Referencoj 
Ada Fighiera-Sikorska
9576 van der Weyden

'*9576 *van der Weyden'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Rogier van der Weyden (aŭ *Rogier de la Pasture'', 1399–1464), kiu ĉefe pentris en Francio, Germanio kaj Hispanio. Disĉiplo de Robert Campin, li ankaŭ estis influita de Jan van Eyck. Sekvante la spiriton de sia epoko, li pentris sian faman "Deprenon de la Kruco".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Jill Johnson

**Jill Johnson** (naskiĝis la 24-an de majo 1973) estas sveda kantistino.

## Diskaro 
* 1996 - Sugartree
* 1998 - När hela världen ser på
* 2000 - Daughter of Eve
* 2001 - Good Girl
* 2003 - Discography 1996-2003
* 2004 - Roots and Wings
* 2005 - Being who you are
* 2005 - The Christmas In You
* 2007 - Music Row
* 2008 - Baby Blue Paper
* 2009 - Music Row II
* 2010 - The Well-Known And Some Other Favourite Stories
* 2010 - Baby Blue Paper Live
* 2011 - Flirting With Disaster
* 2011 - Välkommen jul
* 2012 - A Woman Can Change Her Mind
* 2013 - Duetterna
* 2014 - Livemusiken från Jills veranda
* 2014 - Songs for Daddy

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj kantistoj
Rudolf Wolf

**Rudolf WOLF** [volf] rumania hungara historiisto. Li naskiĝis en Oradea la 7-an de majo 1951 kaj mortis la 9-an de septembro 2008 en Kluĵo.

## Kariero
Rudolf Wolf akiris diplomon pri historio-filozofio en UBB de Kluĵo (1971–75) kaj doktoriĝis en 1998 pri salminado en Transilvanio en periodo 1541–1691. Li instruis en Distrikto Sălaj, de 1979 en Kluĵo. Li publikigis en revuoj Acta Musei Porolissensis, Korunk, Erdélyi Híradó, Művelődés, Transylvanian Review, Acta Musei Napocensis, Napoca Uni­versitară, en volumoj  Szilágysági magyarok. Buk. 1981; Din istoria arhivelor ardelene. Kv. 1995), memorlibroj (Emlékkönyv Jakó Zsigmond születésének nyolcvanadik évfordulójára. Kv. 1996; Emlékkönyv Imreh István születésének nyolcvanadik évfordulójára. sl. 1999; Omagiu profe­so­rului Magyari András Emlékkönyv. Samloke,. 2002) estis kunulaŭtoro de *Kolozsvár 1000 éve* (uo. 2000), *Apáczai Csere János Elméleti Líceum Évkönyv* (uo. 2003).

## Studaĵoj
*Tordai törvények a XVII. századból, konkurso EME 1991, 1-a premio; Ó- és Újtorda viszonya, censo de 1713.

## Libro
*Torda város tanácsi jegyzőkönyve. 1603–1678 (Kv. 1993 = Erdélyi Történelmi Adatok).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj