open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kurt Waldheim

**Kurt Josef WALDHEIM** (naskiĝis  en Sankt Andrä-Wördern, Aŭstrujo; mortis  en Vieno) estis aŭstra konservativa diplomato, la kvara ĝenerala sekretario de Unuiĝintaj Nacioj kaj la naŭa prezidento de Aŭstrio inter 1986 kaj 1992.

## Vivo 
### 1918 ĝis 1986 
Kurt Waldheim naskiĝis kiel filo de instruisto kaj li studis juron en la Viena universitato. Li batalis en la Dua Mondmilito kaj iĝis aŭstra diplomato en 1945. Ĝis 1951 li laboris en la ambasadorejo en Parizo. Ekde 1964 ĝis 1968 same kiel komence de la 1970-aj jaroj, li servis kiel ambasadoro de Aŭstrujo ĉe Unuiĝintaj Nacioj, kaj inter 1968 kaj 1970 li estis ministro pri eksteraj aferoj en la aŭstra registaro.

Post la elekto de alia registaro, li akiris postenon en la Internacia Atomenergia Organizo (IAEO) kaj provis iĝi aŭstra prezidanto en la baloto de 1971, sed ne jam sukcesis tiutempe. Unu jaron poste, tamen, li estis elektata la kvara ĝenerala sekretario de UNO kaj multe engaĝiĝis pri la plibonigo de la situacioj en diversaj landoj, i.a. Nikaragvo kaj Bangladeŝo. En 1981, Waldheim ne povis esti denove elektata pro vetoo de Ĉinujo, sed jam 5 jarojn poste li kandidatis kiel aŭstra prezidanto denove kaj nun sukcesis.

### Waldheim-skandalo 
Dum sia tempo kiel prezidanto de la aŭstra respubliko, Waldheim publikigis sian aŭtobiografion *En la vitra palaco de la mondpolitiko* (germanlingve: *Im Glaspalast der Weltpolitik*), en kiu li ne skribis ion pri sia tempo kiel soldato inter 1942 kaj 1945. Sekve de tio komenciĝis vasta konflikto, en kiu kelkaj judaj organizaĵoj asertis, ke Waldheim iam apartenis al la naziaj grupoj *Sturmabteilung* (SA) kaj la *Germana Nazia Ligo de Studentoj*. Fine, la registaro en Vaŝingtono eĉ malpermesis al Waldheim vojaĝi al Usono.

Kiel konsekvenco de ĉi-tio, Waldheim kaj lia familio konsistinta krome el lia edzino kaj tri infanoj estis observata de sekreta servoj. En 2001, longe post la fino de la ofica tempo de Waldheim, la CIA publikigis la akton pri li, laŭ kiu li neniam laboris kiel agento.

### Kariera fino kaj morto 
En 1992, post kiam li ofte defendis sin kontraŭ postuloj pri sia eksiĝo, Waldheim ne denove kandidatis por la ofico de prezidanto. Ajnkaze li estis izolata en sia ofica tempo, ekzemple nur kelkaj islamaj kaj komunismaj ŝtatoj vizitis lin aŭ permesis al li esti vizitataj. Krome Waldheim ne plu engaĝiĝis en iu ajn kampo de la politiko, sed fine retiriĝis. En 2007 li mortis kaj estis entombigata en la viena *Zentralfriedhof*. La entombigan ceremonion ne rajtis viziti eksterlandaj gastoj laŭ la deziro de Waldheim enskribita en sia testamentaĵo.

## Notoj 
Waldheim, Kurt Josef
Waldheim, Kurt Josef
Waldheim, Kurt Josef
Waldheim, Kurt
Douangdeuane Viravongs

**Douangdeuane VIRAVONGS**, alias **Dok Ked** (née 1947) estas laosa verkistino.

Ŝi estas la vidvino de Outhine Bounyavong kaj ŝi eldoniĝis poemojn, teksaĵojn librojn de teksaĵojn kaj romanoj kaj multajn tradiciajn artikolojn kiel *Kam Pha Phi Noi* (*La malgranda orfo kaj la spirito*).

## Eksteraj ligiloj 
* Laos Cultural Profile (Ministry of Information and Culture/Visiting Arts) 

Kategorio:Laosaj verkistoj
Adriaen van Utrecht

**Adriaen van UTRECHT** (naskiĝis en Antverpeno en 1599, mortis samloke en 1652) estis flandra baroka pentristo de natura beleco. Li laboris kiel trejnisto en Francio, Germanio kaj Italio. Li helpis plurajn pentristojn kun ilia laboro.[eta|300px|Pentraĵo de Adriaen van Utrecht, [1644]]

Kategorio:Flandraj pentristoj
Fuji Television

La **AK Fuji Television** (; , en Esperanto **Fuĵi-Televido**, kodo laŭ la borso de Tokio 4676) estas japana televida reto baziĝanta en Odaiba, kvartalo Minato, Tokia Metropolo, Japanio. Ĝi estas konata kiel **Fuji TV** (フジテレビ [fuji terebi] ). Ĝi estas la flagŝipa televida stacio de *Fuji News Network (FNN)* kaj *Fuji Network System* (フジネットワーク) aŭ **FNS**. Ĝi ankaŭ havas rilaton kun la radiostacio *Nipona Dissenda Sistemo*.

## Oficejoj 
La centra oficejo estas lokigita ĉe 2-4-8, Daiba, kvartalo Minato, Tokia Metropolo, Japanio. La Kansaja oficejo troviĝas ĉe Aqua Dojima East, Dojima kvartalo Kita, Osako, Osaka gubernio, Japanio. La Nagoja Oficejo troviĝas ĉe Telepia, Higashi-sakura, kvartalo Higaŝi-ku, Nagojo, gubernio Aiĉi, Japanio.

## Vidu ankaŭ 
* Great Teacher Onizuka

Kategorio:Televidkanaloj
Lemsterland

Dosiero:Loudspeaker.svg**Lemsterland** (; )
estas municipo en la provinco Frislando (Nederlando), kun  loĝantoj sur areo de , de kiu  akvo.

Ĝis la  1970-aj jaroj la lingvolimo inter la frisa lingvo kaj la dialekto  tratranĉis la municipon. Nuntempe  estas malmulte uzata.

La Ir. D.F. Wouda drenmaŝino ĉe la ĉefloko Lemmer estas sur la listo de Monda Heredaĵoj de UNESKO.

## Vilaĝoj 
La municipo Lemsterland havas naŭ oficialajn vilaĝojn. La nederlandaj nomoj estas la oficialaj.

Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004:

Fonto: CBS

Cetera oficiala vilaĝo:
* Oosterzee-Buren (*Eastersee-Buorren*)

## Vilaĝetoj 
Krom la oficialaj vilaĝoj en la municipo troviĝas la sekvaj vilaĝetoj:
* Brekkenpolder
* Commissiepolle
* Schoterzijl (stellingwerfse: *Schoterziel*)
* Zevenbuurt

## Eksteraj ligiloj 
* Follega-Eesterga

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Gregorio la 2-a

Sankta **Gregorio la 2-a** (naskiĝis ĉ. 669 en Romo, mortis la  en Romo) estis papo de 715 ĝis lia morto en 731. En tiu funkcio antaŭis lin  kaj sekvis lin .

Li estis antaŭ la papeco subdiakono kaj eklezia trezoristo. Oni elektis lin papo la . Li kiel papo forte apogis la kristanigan laboron de Sankta Bonifaco kaj Sankta Korbiniano inter la germanoj. Li episkopigis ilin ambaŭ en 722.

Kvankam li estis fidulo de la Orient-Romia Imperio, li sukcese kontraŭbatalis la klopodojn de la bizanca reganto (Sira) Leono la 3-a. La imperiestro ordonis neniigon de ĉiu figurigo de la sanktuloj. Gregorio la 2-a kondamnis tiun decidon de Leono kaj tiel komenciĝis la bildodetrua disputo. Leono kiel respondo volis murdigi Gregorion.

La papo luktis dum la tuta lasta vivo kontraŭ la bildodetruo, per apogo de la romianoj kaj la langobardoj. Spite al ĉio, la skismo inter la Roma kaj Bizanca Imperioj iĝis pli kaj pli forta dum la 8-a jarcento.

Li estis agnoskita sanktulo du tagojn post sia morto.

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Papoj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Baza tunelo de Lötschberg

eta|dekstra|300px|Mapo de la traceo de la Lötschberg-fervojo

La **baza tunelo de Lötschberg** estas fervoja tunelo, kiu ligas la svisajn urbojn Frutigen kaj Raron. Ĝi longas 34,6 km kaj trairas la monton Lötschberg, laŭ sia nomo, je la baza (vala) nivelo, inter 650 kaj 830 m super marnivelo. Ĝi do situas multe malpli alte ol la antaŭa tunelo de Lötschberg de 1913, kiu situas 1200 metrojn super marnivelo.

La tunelo estis inaŭgurita la . Plena ekfunkcio devis okazi la , kiam la jaraj horaroj ŝanĝiĝis. Ne estas klare, ĉu la persona trafiko vere efektiviĝis.

La tunelo estas parto de la svisa alt-rapida fervoja projekto AlpTransit.

## Karakterizaĵoj 
La tunelo estis la unua kompletigita parto de projekto *AlpTransit*. Pro kostaj restriktoj nur la orienta tubo de la tunelo estis kompletigita; la trako de la okcidenta tubo ekzistas nur en la suda parto kaj poste enbranĉiĝas al la orienta trako, uzata ambaŭdirekte. La meza parto de la okcidenta tubo ekzistas, sed ne estas instalita per trako; la lastaj, nordaj 8 km ankoraŭ ne ekzistas. La suma longo de ĉiuj tunelaj tuboj estas 88,1 km.

Kie ekzistas du tuboj, la dua servas kiel eskapejo kaj protektejo en la okazo de incendio. Kie estas nur unu plengranda tubo, la sonda tunelo servas kiel eskapejo. Krome estas du flankaj elirejoj kaj la pordo de Steg, kiu permesas al trajnoj venantaj de Berno eniri la tunelon direkte al Sion sen ŝanĝi la veturdirekton en Visp.

La maksimuma deklivo en la tunelo estas 1,3 milonoj (1,3 metroj per kilometro).

eta|dekstra|200px|Suda enirejo de la tunelo ĉe Raron
Internaciaj varaj trajnoj tra la baza tunelo trafikos inter Germanio kaj Italio tra Basel – Olten – Bern – Thun – Frutigen – Raron – Brig. Por pasaĝeraj trajnoj la veturtempo inter Bern kaj Brig reduktiĝas de 87 al 64 minutoj. La pluveturado de *Brig* al Domodossola en Italio iras tra la Sempion-tunelo de 1906. Ankaŭ ĝi estas baza tunelo (alto ĉ. 700 metroj); inter 1995 kaj 2003 ĝi estis altigita je ĝis 40 cm.

La tunelo de Lötschberg de 1913 estos plu uzata de nerapidaj trajnoj, kiuj ne povos uzi la novan tunelon. Ĉe plena reĝimo ĉiutage iros ĉirkaŭ 66 trajnoj en la malnova kaj 110 en la nova tunelo. El la 110 estos 30 pasaĝeraj kaj 80 varaj trajnoj, inkluzive de kamionaj trajnoj.

La rapidoj de la trajnoj estos inter 100 km/h (var-trajnoj) kaj 250 km/h por rapidaj pasaĝeraj trajnoj kun kliniĝanta ĉelo.

La trakoj estis finitaj la ; en decembro 2006 speciala mezurtrajnoj efektivigis provajn veturojn tra la tunelo kaj atingis rapidon de 281 km/h. Per tio ĝi konsiderinde superis la tiaman svisan rekordon de 244 km/h el la jaro 1996.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (de)
* Oficiala retejo (fr)
* Oficiala retejo (it)
* La baza tunelo de Lötschberg (de unu ties konstruinto) (de - fr)

Loetschberg
Loetschberg
Loetschberg
Platbotelo

eta|antikva platbotelo de gladiatoro
**Platbotelo** estas plata botelo por teni kaj kunporti dumvoje trinkaĵojn, ofte pendigita ĉe zono aŭ tenata en poŝo (pro kio la formo). Ĝi servis pli frue por kampaj laboristoj, soldatoj kaj oni entenis en ĝi alkoholaĵojn.

La platbotelo povas esti produktita el ceramikaĵo, ligno, metalo, plasto, kun aŭ sen tenilo. Speciala formo havas meze rondan truon, tra kiu oni povas etendi la brakon (krakena platbotelo). Oni ofertis trinkaĵon dum amuzaj, geedziĝaj festoj.

La ligna platbotelo (*ĉutoro*) estas el acera ligno kaj estas kovrita per ledo, ornamita kaj portita per rimenoj. Ties internon oni konservas per vakso. Ĝi populariĝis tra la etnografio. La ekzempleroj el la 20-a jarcento servas nur kiel endomaj ornamaĵoj.

La ekskursantoj, skoltoj, soldatoj uzas senornaman, aluminian aŭ plastan platbotelon.

## Vidu ankaŭ 
* flasko
* termoso

Kategorio:Trinkujoj
Hemfriĉa mevo

[eta|oeufs de *Ichthyaetus hemprichii* - [MHNT]]
La **Hemfriĉa mevo** (*Ichthyaetus hemprichii*) estas mezgranda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. La nomo rememorigas tiun de la germana natursciencisto, Wilhelm Hemprich (1796-1825), mortinta dum ekspedicio en Eritreo.

## Disvastiĝo 
Multaj restas la tutan jaron en la Ruĝa Maro kaj golfo de Adeno, sed aliaj post la reprodukta sezono disiĝas al golfo de Irako, Omano kaj tiom suden kiom ĝis Mozambiko; la specio estas komuna vintra vizitanto en Kenjo kaj somera vizitanto en Pakistano. Ili nestas en marbordoj kaj sekaj insuloj. Ili manĝas ĉe strandoj, havenoj kaj koralrifoj.

## Aspekto 
Ĝi estas mezgranda mevo 42 ĝis 45&nbsp;cm longa kun enverguro de 110 ĝis 120&nbsp;cm. En ĉiu plumaro la specio estas tre simila al la Blankokula mevo, tio estas por plenkreskuloj nigra kapo somere, helgriza brusto, blankaj kolo kaj ventro, malhelgrizaj dorso kaj flugiloj, sed la Hemfriĉa mevo aspektas pli granda, flugillonga kaj bekofortika. Ĝi havas ne la du okulajn duonringojn, sed plej ofte nur la supran. La beko ne estas ruĝa, sed verdoflaveca kun ruĝnigra pinto. La kruroj estas verdflavecaj, la irizo bruna kaj la okulringo ruĝa.

Junuloj atingas plenkreskulan plumaron la trian vintron.

## Loĝantaro 
Ne minacata. Monda loĝantaro ĉirkaŭas 100 000 parojn.

## Kutimoj 
Tiu specio manĝas ĉefe fiŝojn kaj tre ofte sekvas la ŝipojn aŭ ĉeestas la havenojn. Ĝi povas rabi aliajn rabobirdojn kaj kutime piediras la tajdejojn ĉu sole ĉu grupe. Malofte tiu mevo plonĝas. Ili manĝas ankaŭ ovojn kaj birdidojn.

La **Hemfriĉa mevo** (*Ichthyaetus hemprichii*) nestas en kolonioj, sed ankaŭ sole. La nesto estas truo engrunde kovrita de planteroj. Plej ofte en koralrifoj aŭ inter plantoj. La ino demetas 1 ĝis 3 ovojn. Kovado daŭras pli ol 3 semajnojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva ejo pri **Hemfriĉa mevo**

## Referencoj 
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Majk Johannsen

eta|maldekstra|Majk Johannsen
**Johannsen Majk** ukraine **Майк Йогансен** (1895-1937) estis ukraina poeto kaj prozisto. Li naskiĝis en Ĥarkivo en familio de latvadevena instruisto de la germana lingvo. Laŭ onidiroj, lia patro havis svedan aŭ germanan radikojn.

Li magistriĝis en 1917 en Ĥarkiva Universitato. En tiu tempo li posedis la helenan, latinan, flue parolis la anglan, germanan, hispanan, italan, francan kaj ankaŭ kelkajn skandinavajn kaj slavajn lingvojn. Li ekverkis en 1919, post la kruelaj bolŝevist-agoj en Kievo. De 1920 li ekverkis nur ekskluzive en la ukraina. Unu el la fondintoj de literatura organizaĵo "Hart'. Li partoprenis lingvan ekspedicion apud Poltavo, kolektinte materialojn en dialektologio de la ukraina.

Kiel poeto proksimiĝis al Vasil Ellan-Blakitnij, Mikola Ĥvilovij, Pavlo Tiĉina, Volodimir Sosjura. Dum 17 kreaj jaroj aperogis 8 poemkolektojn, 10 proz-librojn, 4 - porinfanajn, 2 - literaturologiajn. Kompilis rus-ukrainan proverbaron.

En aŭgusto de 1937 li estis arestita kaj akuzita je ukraina naciismo kaj terorisma agado. La 27an de oktobro li estis pafmortigita en Kievo, kie estis lia simbola tombo je Lukjaniva tombejo.

La rakonton "Deksep minutoj" esperantigis Viktor Pajuk (Ukraina Stelo, novembro, 2011).

Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Johannsen,Majk
Telefonista telefono

eta|maldekstra|300ra|Telefonista mentona telefoneto
* **Telefonista telefono** estas esence malpeza aŭdparolilo. Pere de tio la telefonistoj manipulas la neaŭtomatan telefoncentralon.

Dum eltrovo de la telefoncentralo oni uzis tiutempajn telefonojn. Baldaŭ la krankinduktilo kaj la tintilo iĝis konsistaĵo de la centralo, sekve ankaŭ la forko estis superflua parto de la telefonista telefono. Por esti libera ambaŭ manoj, komence la telefonistinoj uzis brustan telefoneton. Sur unu el la orelojn aŭdilo estis fiksita, sur la brusto pendis mikrofono. La ceteraj konsistaĵoj estis en la centralo. La pli moderna estas la mentona telefoneto. La mikrofono estas fiksita ĉe la mentono, kiel la foto prezentas. Tio estas pli bona solvo, ĉar se la kapo turniĝas, tion sekvas ankaŭ la mikrofono, do la voĉo atingas konstante la mikrofonon. Kaze de malgrandaj vilaĝaj telefoncentraloj oni uzis nur mikrotelefonon, kiu estis apartaĵo de la centralo.

Dum la historio telefonistinoj uzis ĉi tiujn telefonetojn, sed ankaŭ riparistoj de telefonlineoj uzis ĝin, ĉar ofte ankaŭ ili uzis ambaŭ manojn.

Kategorio:Komunikado
*
Pordotelefono

eta|dekstra|270px|Pordotelefono.

**Pordotelefono** nur laŭ la nomo apartenas al la telefonoj. Ĝi estas elektronika aparato, kiu faras parolan interligon inter la ekstera enirejo kaj la antaŭĉambro. Ĉe enirejo de la familiaj domoj estas butono kaj laŭttelefono, en la antaŭĉambro elektronika tintilo, butono kaj telefoneto. La enireja butono funkciigas tintilon, la alia butono aŭtomate malfermas la pordon. Kie loĝas multe da familioj, tie ĉe la enirejo estas butonaro aŭ ciferaj butonoj. Ĉiuj familioj havas po unu antaŭĉambran aparaton. Oni povas tintiladi nur al difinita familio, kiu povas respondi, pluraj tintilado kaj parolado ne povas okazi.
eta|maldekstra|250px|Moderna enireja butonara pordotelefono

Kategorio:Telefono
Inagi

eta|300px|
**Inagi** (稲城市 [inagi-ŝi]) estas urbo en Tokio en Japanio.

En 2008, la urbo havas estimitan loĝantaron de 81 134 kaj denseco de 4 096,33 personoj por km². La tuta areo estas 17,97 km².

La urbo estis fondita la 1-an de novembro 1971.

## Historio 
250px|eta|dekstra|Urbo Inagi

Inagi kiel komunumo estis fondita l-an de aprilo 1889 kiel "Vilaĝo Inagi" en la tiutempe Distrikto Minami-Tama. La 1-a de aprilo 1957, vilaĝo Inagi plialtigis kiel urbeto Inagi.

La 1-an de novembro 1971, Urbeto Inagi denove plialtigis kiel Urbo Inagi, solvante Distrikto Minami-Tama. Inagi kun Tama estis la lastaj urbetoj en iama Distrikto Minami-Tama.

Kategorio:Urboj en Tokio
Onpu Channel

**Onpu Channel** (おんぷちゃんねる esperante "nota kanalo") estas fama fervoj-fana retforumaro en Japanio.KUGA ♪ soichi ( japane:くが♪そ～いち 
kanĵi:久我蒼一 ) malfermis la retforumaron.

## Eksteraj ligiloj 
*http://rail-uploader.khz-net.com/

Kategorio:Japana socio
Kategorio:Fervojo
Kosmopramo Discovery

'*Kosmopramo *Discovery'''* (Esperante: Malkovro) (NASA Orbita Veturila Specifado: OV-103) estas unu el la tri restantaj kosmoveturiloj en la kosmoprama floto posedata de Usono. Usona Nacia Aeronaŭtika kaj Kosma Administracio (NASA), kune kun Atlantis kaj Endeavour. Unue flugite en 1984, *Discovery* estas la tria operacia kosmopramo kaj la plej maljuna pramo en servico. *Discovery* estas farinta misiojn kaj esplorajn kaj muntajn de la Internacia Kosmostacio.

eta|maldekstra|250px|Kosmopramo Discovery
La kosmoveturilo prenas sian nomon de antaŭaj ŝipoj de esplorado nomitaj *Discovery*, primare HMS Discovery, la vela ŝipo kiu akompanis la faman esploriston James Cook dum lia tria kaj fina maĵora vojaĝo. Aliaj inkludas la ŝipon *Discovery* de Henry Hudson kiun li uzis dum 1610-1611 serĉi por Nordokcidenta Pasejo, kaj RRS *Discovery*, ŝipo uzita por ekspedicioj al Antarktio dum 1901-1904 de Robert Falcon Scott kaj Ernest Shackleton (kaj ankoraŭ prezervita kiel muzeo). La pramo kundividas nomon kun *Discovery One*, la fikcia kosmoŝipo al Jupitero de la kinaĵoj *2001: A Space Odyssey* kaj *2010: The Year We Make Contact*.

*Discovery* estis la pramo kiu lanĉis la Kosmoteleskopo Hubble. La dua kaj tria Hubble-aj servicaj misioj estis ankaŭ faritaj de *Discovery*. Ĝi ankaŭ lanĉis la Sondo Ulysses kaj tri TDRS-aj satelitoj. *Discovery* estas elektita dufoje kiel la orbitilo por rekomenco de flugoj, unue en 1988 kiel la orbitilo por rekomenco de flugoj post la 1986-a *Challenger*-a Katastrofo, kaj tiam por la ĝemelaj misioj por rekomenco de flugoj en julio 2005 kaj julio 2006 post la 2003-a Colombia-a Katastrofo. *Discovery* ankaŭ portis kosmonaŭto John Glenn de Project Mercury, kiu estis 77 jara tiutempe, refoje en la kosmon dum STS-95 je la 29-a de oktobro, 1998 fare al li la plej maljuna homo veturi en kosmon.

Se la planita misio de Vandenberg Air Force Base por la Usona Departamento de Defendo okazis, *Discovery* flugus tiujn ĉi misiojn.

## Flugoj 
Kosmopramo *Discovery* ĝis decembro 2006 flugis 33 foje, trapsais 241.95 tagojn en kosmo, kompletis 3 808 orbitojn, kaj flugis 158 859 429 km tute. Ĝi estas fluginta la plej multajn flugojn da ĉiuj kosmopramoj ĝis nun. Tio estas honora titolo kiu ĝi verŝajne retenos. *Discovery* estas fluginta pli da individuaj flugoj ol iu ajn alia kosmoveturilo en historio kaj retenos tiun ĉi honoro longatempe pro ke neniu planita lanĉa veturilo (nek usona nek internacia) havas konstrukciitan vivdaŭron da pli ol 10 flugoj. *Discovery'' flugis ambaŭ "rekomencon de flugoj" misiojn post la Challenger-a kaj la Colombia-a katastrofoj: STS-26 en 1988 kaj STS-114 en 2005.

## Vidu ankaŭ 
* Supratmosfera Esplorsatelito

Kategorio:Kosmoŝipoj
Brumo

[eta|Brumo per [Kondensado|rekondensiĝo de vaporiĝinta akvo el la plantoj]]

**Nebuleto**, aŭ neologisme **brumo**, estas maldensa nebulo. Ĝi konsistas el amaso da akvogutetoj aŭ glacio-kristaletoj en akompano de mikroskope malgrandaj higroskopiaj (akvoaltiraj) partikloj.

Brumo reduktas la vidodistancon al malpli ol 5&nbsp;km, kiam la vidodistanco estas malpli ol 1&nbsp;km, oni parolas pri nebulo.

## Bildaro 

Brume a ouessant.jpg|Surmara brumo

## Vidu ankaŭ 
* Meteologio
* Precipitaĵo

Kategorio:Meteologio
Vetao

eta|180ra|*Deinacrida fallai* - ĉi tiu specimeno havas entute longon de 200 mm
eta|180ra|Defensiva virseksa velingtona arba vetao
eta|180ra|Ina velingtona arba vetao
**Vetaoj** (Maorie *Wētā*) estas grupo de ĉirkaŭ 70 specioj de nativaj Aotearoaj (Nov-Zelandaj) insektoj de ordo Ortopteroj, parencaj al kutimaj Griloj kaj Lokustoj. Antaŭ kelkaj jaroj entomologiistoj kredis, ke tio estas unu familio, sed nun oni decidis disi la grupon je du familioj: *Anostostomatidae* kaj *Rhaphidophoridae*.
Vetaoj aspektas kiel iu mikso inter grilo kaj blato kun longaj kruroj. Ili ankaŭ estas tre grandaj por insektoj, kelkaj eble estas la plej grandaj kaj pezaj insektoj en la mondo. La vorto *Wētā* ofte tradukatas de Maoria lingvo kiel "Dio de ĉio malbela".

Kategorio:Faŭno de Nov-Zelando
Kategorio:Ortopteroj
Miroslav Verner

**Miroslav VERNER** (naskiĝis la 31-an de oktobro 1941 en Brno) estas ĉeĥa arkeologo, egiptologo kaj epigrafo kun multjara arkeologia praktiko en Egipto jam ekde 1964.

Li okupiĝas pri arkeologio, historio kaj paleografio de Egipto en la tempo de la 3-a jarmilo antaŭ Kristo. Li specialiĝas precipe pri konstruantoj de la piramidoj.

En la jaroj 1974-2000 li estis direktoro de Ĉeĥoslovaka (poste Ĉeĥa) egiptologia instituto de Universitato de Karolo.
Li membras en komisiono de Unesko por memoraĵoj de la antikva Egipto kaj Nubio, en gvida komitato de Internacia Asocio de Egiptologoj kaj estas honora membro de Germana Arkeologia Instituto kaj de Aŭstria Arkeologia Instituto.

Li popularigas egiptologion per libroj kaj televida serio (**En la lando de la faraonoj**) pri la piramidoj, sed ĉefe li verkas fakajn librojn kaj artikolojn.

## Popularaj verkoj 
* **František Lexa, zakladatel české egyptologie** (František Lexa, fondinto de la ĉeĥa egiptologio, 1989)
* **Objevování starého Egypta** (Malkovrado de la antikva Egipto, 1991)
* **Ztracené pyramidy, zapomenutí faraoni** (Perditaj piramidoj, forgesitaj faraonoj, 1994)
* **Pyramidy, tajemství minulosti** (Piramidoj, mistero de la pasinteco, 1997)
* **Ilustrovaná encyklopedie starého Egypta** (Ilustria enciklopedio de la antikva Egipto, 1997)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala biografio

Kategorio:Ĉeĥaj arkeologoj
Matadoro

[eta|300px|Matadoro en la [areno Las Ventas, Madrido, Hispanio]]
**Matadoro** (el la hispana: *matador*, mortiganto) estas homo, kies profesio estas mortigi per spado virbovon en virbovaj batalludoj.

## Figure 
Figure **matadoro** estas homo tre influa, ludanta ĉefan rolon en iu afero, ekzemple *la matadoroj de la financo*, *la matadoroj de la administracio*.

## Vidu ankaŭ 
* Toreo

## Fotogalerio 

Image:Torero.jpg|Matadoro en areno
Image: Antonio Barrera.jpg|Matadora vesto (lumvesto)
Image:Faena pendant les fêtes de la Madeleine.jpg|Matadoro dum *faena*

Kategorio:Hispanio
Kategorio:Profesioj
Palos de la Frontera

**Palos de la Frontera** estas urbo en la provinco Onubo en la lando Hispanio. En la jaro 2006 la loĝantaro estis 8.415. Ĝia surfaco estas 50&nbsp;km², do ĝia loĝantara denseco estis 168,3 loĝ/km². Ĝi situas sur 37º 14' N, 6º 53' O, 23 metroj sur la marnivelo kaj 14 kilometroj de la provinca ĉefurbo, Onubo, je la maldekstra de la Tinto rivero, tre proksime de la elfluejo kaj de la kunigejo kun la Odiel rivero.

## Historio 
La plej fama momento de la historio de Palos de la Frontera estas kiam Kristoforo Kolumbo eliris el tie ĉi por sia unua vojaĝo al Ameriko.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstra|Preĝejo de Sankta Georgo eta|maldekstra|Statuo de Martín A. Pinzón. eta|dekstra|***La Fontanilla***, en Palos.
eta|dekstra|Monaĥejo de La Rábida eta|dekstra|kopiaĵoj de «Las tres Carabelas» en el ***Muelle de las Carabelas*** de Palos.

Inter ĝiaj monumentoj, indas vidi la preĝejon de Sankta Georgo (gotika-mudeĥara, kiu havas mudeĥaran pordon kiu nomiĝas "la pordon de la gefianĉoj". Ene oni povas rigardi anglan alabastron de la 13-a jarcento, ceramikan retablon de Toskano de la 17-a jarcento kaj fresko-pentraĵojn de la 16-a jarcento. Apud ĉi tiu konstruaĵo, troviĝas la restaĵoj de la malnova kastelo de Palos.

Estas ĉi tie ankaŭ statuo de Martín Alonso Pinzón, kunulo de Kolumbo en la unua vilaĝo kaj reginto de la urbo. En la dom-muzeo de Martín Alonso Pinzón, oni povas rigardi ilojn por navigi, pentraĵojn kaj mapojn rilataj al la vojaĝo. Nuntempe, se oni volus ĝin viziti, devas kontakti unue la urbo-domon.

En la eliro de Palos oni alvenas al la fontano nomata Fontanilla. Apud ĝi estis la haveno de la vojaĝo de Kolumbo. El tiu fonto, oni diras, la tri karabeloj proviziiĝis per akvo.

En la vojo al Onubo, oni trovas la monaĥejo de La Rábida, unu el la plej belaj lokoj en la vilaĝo, kaj ene estas la monaĥejo de franciskanoj, kie oni planis la unuan alamerikan vojaĝon. Speciale vizitinda estas ĝia mudeĥara preĝejo.

Estas ankaŭ vizitinda la botanika parko José Celestino Mutis, kiu enhavas lokajn kaj amerikajn speciojn, kaj, ne malproksime, estas la monumento al la Malkovrintoj. Inter la parko kaj la monumento estas avenuo, kun la blazonŝildoj de la amerikaj landoj. Proksime, kopio de la tri karaveloj estas tie (vidu artikolon Santa María (ŝipo)).

## Famuloj 
* Gonzalo Guerrero
* Vicente Yáñez Pinzón

## Palos kaj Esperanto 
Dum julio de 2007 okazis la 66a Hispana kaj 12a Andaluzia Esperanto-Kongresoj. Tiukadre oni eldonis la broŝuron "Mallonga historio de Palos de la Frontera" fare de la Urbestraro de Palos de la Frontera. En tiu libreto oni parolas pri la urbonomo, la fondo, historio, Martín Alonso Pinzón, lia vojaĝo, Vicente Yáñez Pinzón, aliaj lokaj maristoj, la dekadenco, monumentoj, pejzaĝoj, festoj kaj frataj urboj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la urbestraro  (hispane)
* Retejo de la Esperanto-kongreso 2007
* Alia retejo de la Esperanto-kongreso

Kategorio:Urboj de Hispanio
Linio Nambu

eta|251px|dekstra|Trajno de Linio Nambu, E233
**Linio Nambu** (南武線 [nanbu-sen], angle: *Nambu line*) estas linio de la fervoja reto Japana Fervojo (**JR**). La linio apartenas al Orient-Japania Fervoja Kompanio. Ĝi etendiĝas 39,6 km de urbo Kaŭasaki ĝis Taĉikaŭa, kaj branĉa linio de Ŝitte ĝis Hama-Kaŭasaki.

## Vagonoj 
* Serio 205-0 de JR Orient-Japania
* Serio 205-1200 de JR Orient-Japania
* Serio 209 de JR Orient-Japania
* Serio 205-1000 de JR Orient-Japania (branĉa linio)

Nambu
Nambu
Drenmaŝino Ir. D. F. Wouda

eta|300px|
La **drenmaŝino Ir. D.F. Wouda** estas la plej granda ankoraŭ funkcianta vapordrenmaŝino de la mondo. La drenmaŝino situas ĉe Tacozijl (apud Lemmer) Nederlando kaj estas uzata por malaltigi la akvonivelon en Frislando kiam la drenmaŝino J. L. Hoogland ĉe Stavoren ne povas liveri sufiĉan kapaciton.

La drenmaŝino oni nomis laŭ ir. D.F. Wouda, ĉefinĝeniero de la provinca administracio de la akvovojoj, kiu kune kun ir. Diĵhoorn formplanis ĝin. La kvar tandem-kompundaj vapormaŝinoj kaj la ok centrifugaj pumpiloj estis konstruitaj de *N.V. Machinefabriek Jaffa* en Utrecht.

La drenmaŝino estis inaŭgurita je la 7-a de oktobro 1920 fare de reĝino Vilhelmina.

Ekde 1998 la konstruaĵo estas sur la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Nederlando
Kategorio:Frislando
Regantaj kapitanoj (San-Marino)

Du **regantaj kapitanoj** plenumas kolege la regan funkcion (regnestran kaj registarestran) de la Respubliko San-Marino.

La duonjaraj ofic-periodoj de la regantaj kapitanoj komenciĝas la 1-an de aprilo kaj la 1-an de oktobro. En la somera periodo estas ankaŭ la san-marina novjara festo, kiu okazas je la 3-a de septembro.

La regantajn kapitanojn elektas kiel duon (do kune en unu voĉdonado) la Granda kaj Ĝenerala Konsilio el inter siaj anoj, per absoluta plimulto de la voĉoj. Kandidatoj devas havi almenaŭ 25 jarojn kaj esti denaskaj sanmarinanoj.

La unuaj regantaj kapitanoj, *Filippo da Sterpeto* kaj *Oddone Scarito*, estis elektitaj la ; ili ankoraŭ portis la latinan titolon *consules* (konsuloj). Fine de la 13-a jarcento ili alprenis la titolojn "kapitano" kaj "defendanto". De la fino de la 16-a jarcento validas malpermeso de re-elekto dum tri jaroj, kiu preskaŭ ĉiam estis respektata.

## Vidu ankaŭ 
* Politikaj institucioj de San-Marino
* Kunprinco de Andoro


Kategorio:Politiko de San-Marino
Fausta Morganti Rossini

**Fausta Simona MORGANTI ROSSINI**, (naskita la , m. la 2-a de februaro 2021) estis san-marina politikisto kaj pedagogo.

Ŝi estis, kun Cesare Gasperoni, reganta kapitano (ŝtatestro) de San-Marino dum la somera periodo 2005 (de la 1-a de aprilo al la 30-a de septembro).

De 1978 al 1992 ŝi estis membro de la Ŝtatkongreso (komparebla al ministraro) kaj prizorgis la fakojn publika klerigo, justico, kulturo kaj universitataj aferoj. Dum sia oficado ŝi subtenis la fondon de Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino, antaŭenigis ankaŭ la realigon de la san-marina stud-universitato (*università degli studi*) kaj subtenis la kulturajn movadojn de la lando.

Ŝi estis membro de la Granda kaj Ĝenerala Konsilio (*Consiglio Grande e Generale*) de 1974, kiam la pasiva elektorajto por virinoj estis enkondukita unue en la Komunisma Partio San-Marina kaj la Partio de la San-Marinaj Progresistoj kaj Demokratoj (poste ankaŭ en la Partio de la Demokratoj kaj la Partio de la Socialistoj kaj Demokratoj). En la baloto de 2006 ŝi ne estis elektita.

Ŝi estis membro de la delegitaro de la ŝtata kongreso ĉe la OEKE. De 1974 al 1990 ŝi estis ano de la centra komitato de la Komunisma Partio San-Marina.

Ŝi diplomiĝis pri lingvoj kaj instruis ĉe la supra lernejo (gimnazio) de San-Marino.

Pro siaj meritoj pri la fondo de AIS ŝi estas ties honora membro.

Kategorio:AIS
Kategorio:Sanmarinaj pedagogoj
Kategorio:Regantaj kapitanoj (San-Marino)
Kategorio:Registarestroj
Kategorio:San-Marinanoj
Integrated development environment

Integrita disvolva medio, konata laŭ ĝia mallongigo en la angla lingvo, *integrated development environment* (*IDE*) estas programaro konsistanta el iloj kiuj faciligas la programadon al programisto.

Ĝi povas esti nur por unu programlingvo aŭ por kelkaj.

## Ekzemploj 
* Anjuta (GTK, pensita por GNOME)
* C++Builder kaj TurboC++ Explorer de Borland (nun de CodeGear)
* Clarion
* Code::Blocks
* CodeWarrior
* Delphi kaj Turbo Delphi de Borland (nun de Embarcadero)
* DevCpp kaj wxDev-C++
* e-Des
* Eclipse
* GPS por Ada
* IntelliJ IDEA
* JBuilder de Borland (nun de CodeGear)
* JDeveloper de Oracle_Corporation
* JCreator
* KDevelop (QT, pensita por KDE)
* Lazarus
* MS Visual Studio .NET kaj Visual Studio Express de Microsoft
* MonoDevelop
* NetBeans
* RadRails  por Ruby on Rails
* RHIDE por DJGPP
* #develop
* Turbo C kaj Turbo C++ de Borland
* Turbo Pascal de Borland
* vDevelop de Velneo
* Watcom C/C++ Compiler kaj OpenWatcom
* Xcode kaj Apple
* WinDev kaj PC SOFT
* IntelliJ IDEA

Kategorio:Programaro
Kategorio:Programado
Hida (Japanio)

**Hida** (飛騨市 [hida-ŝi]) estas urbo de Gubernio Gifu en Japanio.

Kategorio:Urboj de Gubernio Gifu
Aŭtonomaj himnoj en Hispanio

* Andaluzio: Himno de Andaluzio - sen alia nomo
* Aragono: Himno de Aragono - sen alia nomo
* Asturio: Asturias, patria querida - Asturio, kara patrio
* Balearoj: ĝi ne havas oficiale
** Majorko: La Balanguera
* Ekstremaduro: Himno de Ekstremaduro - sen alia nomo
* Eŭska Aŭtonoma Komunumo: Eusko Abendaren Ereserkia (Himno de la eŭska etneco)
* Galegio: Os pinos (La pinarboj)
* Kanarioj: Arrorró aŭ Himno de Canarias (Himno de Kanarioj)
* Kantabrio: Himno a la Montaña (Himno por la monto)
* Kastilio kaj Leono: ĝi ne havas oficiale; oni estas uzata: *Madre Castilla* (Patrino Kastilio)
* Kastilio-Manĉo: ĝi ne havas oficiale; oni estas uzataj: *La rosa del azafrán* aŭ *Canción del Sembrador*
* Katalunio: Els Segadors (La Rikoltistoj)
* Madrida Regiono: Himno de la Comunidad de Madrid (Himno de Madridio)
* Murcia Regiono: ĝi ne havas oficiale; oni estas uzata: *El Canto a Murcia*
* Navaro: Himno de las Cortes (Himno de la Kortesoj)
* Rioĥo: La Rioja (Rioĥo)
* Valencia Komunumo aŭ Valencilando: Himne de l'Exposició (Himno de la Ekspozicion)

Aŭskultu la Aŭtonomajn himnojn

Kategorio:Hispanio
Gaino

eta|130px|Gaino (rozkolora)
eta|130px|Moderna gaino
**Gaino** estas virina subvesto kiu strikte alĝustiĝas al la korpo. Ĝi estas farita el elasta ŝtofo kaj ĉefe kovras la koksojn. Oni surmetas la gainon ŝovante ĝin laŭlonge de la korpo. (PIV)
[eta|meza|Gaino kun [ĵarteloj]]
eta|meza|Gaino sen ĵarteloj
Gaino estas ankaŭ "Tubo metala aŭ plasta, ofte fleksebla, ŝirme entenanta telefondratojn, elektrokablojn ks, enigotajn en muron, betonon, teron k.a." Tiukadre vidu artikolon Foldomaŝino.

## Notoj 
Kategorio:Subvestoj
Granda kaj Ĝenerala Konsilio (San-Marino)

La **Granda kaj Ĝenerala Konsilio** () estas la unu-kamera parlamento de la Respubliko San-Marino.

Ĝi konsistas el 60 konsilianoj, elektitaj ĉiujn kvin jarojn per ĝenerala voĉdono. La Konsilio reprezentas la elektantaron kaj posedas la leĝodonan povon. Prezidantoj de la Konsilio estas du regantaj kapitanoj, kiuj kolege plenumas la oficon de prezidanto.

La Konsilio dissolvas sin, kiam mankas pli ol duono ("la duono plus unu") de ĝiaj anoj.

## Historio 
Jam el la 12-a jarcento estas atestaĵoj pri la ekzisto de 60-ana asembleo, kiu dividis la povon kun la arengo kaj la Konsilio de la 12.

La organo dum la paso de jarcentoj alprenis elstaran pozicion kaj ekde la 17-a jarcento iĝis esprimo de la oligarĥio, kiu posedis la povon. Ĝis la *arengo* de 1906 la Konsilio rejuniĝis per propra alelekto kaj konsistis el po 20 membroj de la tri statoj (nobeloj, urbanoj kaj anoj de la kamparaj kasteloj); post tiu tempo okazis demokrataj elektoj, unue ĉiujn tri jarojn, poste ĉiujn kvin.

Dum la tempo oligarĥia kaj la faŝisma reĝimo ĝi nomiĝis *Consiglio Principe e Sovrano* (princa kaj suverena konsilio).

## Vidu ankaŭ 
* Politikaj institucioj de San-Marino

Kategorio:Politiko de San-Marino
Nagaa sito

**Nagaa sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Aspekto 
Ĝi estas 12.5 al 14&nbsp;cm longa birdo, kun ĉefe palgrizaj supraj partoj (pli malhelaj kaj pli bluecaj malsupre) kaj ĉefe blankecaj subaj partoj, malhela okulstrio kun nur iome da hela superokula strio. La flankoj estas tre ruĝecbrunaj kio videblas eĉ ripoze kiel tia makulo sub flugiloj. La subvosto estas nigra sed montras horizontalan blankan centran strion. La subpugo estas ruĝecbruna sed montranta ankaŭ blankajn punktojn. La gamboj estas brunaj sed kun nuancoj ĉu verdecaj ĉu de diversaj koloroj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Ĉinio (Junano, Siĉuano), nordorienta Barato, Laoso, Birmo, Tajlando kaj izolita populacio en Vjetnamo, tio estas en Sudorienta Azio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. Estas tri subspecioj.

## Nutrado 
Oni ne scias multe, sed oni supozas, ke ili manĝas nur insektojn dum la reprodukta sezono kaj ke vintre ili manĝas ankaŭ semojn kaj berojn. Kiel ĉe aliaj sitoj en arboj, sed ankaŭ surgrunde kaj inter rokoj.

## Vivmaniero 
Ili vivas solaj aŭ en paroj. Por manĝi ili povas kuniĝi al kunmanĝantoj de miksitaj specioj.

## Reproduktado 
Ili nestas en arbotruoj ĉirkaŭ 10 m supergrunde. Ili foje reduktas la enirejon per koto. Ene estas liteto el arboŝeleroj kaj musko. La ino demetas 2 al 5 blankajn ovojn kun ruĝecaj makuletoj.

## Voĉo 
Estas iu "ci-ci" aŭ pli ripeta "ĉi-ĉi-ĉi".

## Rilatoj 
## Stato de protektado
## Referencoj 
* En la franca pri tiu specio
* BirdLife International 2004. Sitta nagaensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Himalaja sito

**Himalaja sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Aspekto 
Ĝi estas birdo 12 cm longa, kun pli eta beko ol la parenca kaj najbara *S. cashmirensis*, tre grizblua supre kun ruĝecoranĝaj subaj partoj (blanka gorĝo) kun nemarkita brilruĝecaj subvostaj kovriloj, blanko en supraj vostokovriloj malfacile videbla ennature. Kiel aliaj sitoj, tiuj montrs traokulan nigran strion kun malgrandega blankeca supraokula strieto. Ankaŭ la gamboj kaj beko estas nigrecaj.

## Disvastiĝo 
El Himalajo el nordorienta Barato al sudokcidenta Ĉinio, surloke orienten al Vjetnamio

## Nutrado 
Ili manĝas insektojn kiujn ili serĉas grimpe sur arbotrunkoj kaj branĉoj.

## Vivmaniero 
Ili vivas solece kaj ne gregeme.

## Reproduktado 
La nesto estas arbotruo.

## Notoj 
## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Viktoria sito

**Viktoria sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Aspekto 
11.5 cm longa, grizecaj supraj partoj pli malhele malsupre kaj ĉefe blankecaj subaj partoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas endemia en Birmo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montetarbaroj.

La endanĝerita Viktoria sito estas konata nur el la areo de la Monto Victoria de Birmo, kie arbaroj de ĝis 2,000 m estis preskaŭ entute klarigitaj kaj la habitato inter 2,000 kaj 2,500 m estis ege degradita. La populacio estas de nur kelkaj miloj de birdoj kaj malpliiĝas, krom ne estas konservada politiko..

## Nutrado 
Ili manĝas insektojn kiujn ili serĉas sur arbotrunkoj kaj branĉetoj.

## Vivmaniero 
Ili estas solecaj birdoj.

## Reproduktado 
Ili nestumas en arbotruoj.

## Notoj 
## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Sitoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kaŝtanventra sito

**Kaŝtanventra sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Aspekto 
Ĝi estas birdo 13&nbsp;cm longa, kies koloro varias inter subspecioj. Ĝi montras brunajn subajn partojn kun helbrunaj aŭ ruĝecaj nuancoj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo. La subaj partoj estas grizecaj, sed la kapo kun iom da bruneca nuanco. Kiel aliaj sitoj, tiu montras nigran traokulan strion el la nigra beko al la ŝultroj; sub ĝi estas pli malgranda blanka strio. Ĉiukaze estas la ununura grizdorsa, ruĝecventra sito en sia teritorio.

## Disvastiĝo 
Kvar rasoj en la deklivoj de Himalajo el nordorienta Barato al okcidenta Junano kaj Tajlando estis proponitaj kiel separata specio el la nomiga formo kiu reproduktiĝas en norda kaj centra Barato.

## Notoj 
## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Kaŝmira sito

**Kaŝmira sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro.

## Aspekto 
Ĝi estas 14&nbsp;cm longa, kun ĉefe grizecaj supraj partoj, brunruĝecaj subaj partoj kun pli pala gorĝo kaj eĉ pli pala mentono. Kiel aliaj sitoj, ili montrs nigran traokulan strion. Ankaŭ la vosto estas nigra, sed montras sube blankan horizontalan strion.

## Disvastiĝo 
Ĝi loĝas en suda Azio, nome el orienta Afganio al okcidenta Nepalo. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Nutrado 
Ili manĝas ĉefe insektojn kiujn ili serĉas sur arbotrunkoj kaj branĉoj.

## Vivmaniero 
Ili vivas solece. Ne estas gregemaj birdoj

## Reproduktado 
Ili nestumas en arbotruoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Sitta cashmirensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Junana sito

**Junana sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (escepte de roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas nemigranta birdo. Ĝi loĝas en suda Ĉinio (provinco Junano, kio nomigas la specion) kaj norda Birmo.

## Nutrado 
Ĝi manĝas insektojn.

## Vivmaniero 
Ĝi havas kapablecon, kiel aliaj sitoj, grimpi "kaposube" sur la trunkoj de arboj. 

## Aspekto 
Grandeco de la birdo estas inter 6,5 -7,5 cm. Koloraĵo: La korpo de la birdo estas griza supre kaj blanka sube. Kapo estas griza kun nigra okulstrieto. Inter ili super okulo estas blanka supraokula strieto. Nuko estas pli hela kaj mentono kaj vangoj estas blankaj.

## Rilatoj 
Ĝi estas parenca kun aliaj "supercilaj" (havantaj blankajn superokulajn strietojn) sitedoj - *S. ledanti, S. whiteheadi, S. canadensis, S. vilosa kaj S.kruperi*. 

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Blankvanga sito

**Blankvanga sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj. Ili estas kune kun la amerika Karolina sito la ununuraj membroj de la sitoj kiuj ne havas nigran traokulan strion, sed la tutan vizaĝon blankan.

## Aspekto 
Ĝi estas 13 cm longa birdo, ne nur kun blankaj vangoj, kiel la nomo sugestas, sed ankaŭ kun tre **blankaj vizaĝo, mentono, gorĝo kaj brusto**, dum la resto de subaj partoj nome ventro kaj flankoj estas ruĝecaj kiel ĉe aliaj sitoj; supraj partoj estas nigra krono kaj ĉefe malhelgrizaj kun blueca nuanco. La subvosto montras blankan horizontalan strion. La kontrasto inter la malhelaj supraj partoj kaj la blankaj vizaĝo kaj subaj partoj estas pli markita ĉe tiu specio ol ĉe aliaj sitoj. Ne estas traokula strio.

## Disvastiĝo 
eta|Blankvanga sito (*Sitta leucopsis*)
El Orienta Afganio al okcidenta Nepalo kaj okcidenta Ĉinio(10 milionoj). Ties natura habitato estas borealaj arbaroj kaj moderklimataj arbaroj.

## Nutrado 
Ili manĝas insektojn, kiujn ili serĉas sur arbotrunkoj kaj branĉetoj.

## Vivmaniero 
Ili estas solecaj birdoj.

## Reproduktado 
Ili nestumas en arbotruoj.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Sitta leucopsis . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Persia sito

**Persia sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel la roka sito la Persia sito loĝas en rokecaj aŭ arbarrokecaj teritorioj.

## Disvastiĝo 
Norda Irako kaj okcidenta Irano orienten tra Centra Azio (43,000 al 100,000 nur en Rusio) tio estas en Afganio, Armenio, Azerbajĝano, Kartvelio, Barato, Irano, Irako, Kazaĥio, Pakistano, Rusio, Taĝikio, Turkio kaj Turkmenio.

## Aspekto 
16 al 18 cm longa, grizacaj supraj partoj kaj blankecaj subaj partoj, rozkoloreca subpugo. Klare nigraj beko kaj **traokula strio**, karaktera ĉe plej parto de sitoj.

## Nutrado 
Ili manĝas ĉefe insektojn kiujn ili kaptas inter rokoj.

## Vivmaniero 
Ili vivas pli malpli solece; negregemaj.

## Reproduktado 
Ili fermas la enirtruon de la nesto per koto.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Sitta tephronota. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano
Flavbeka sito

**Flavbeka sito**, *Sitta solangiae*, estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Aspekto 
Ĝi estas 12.5 al 13.5 cm longa birdo, kun blankecaj subaj partoj ĉefe ĉe gorĝo, bluecaj supraj partoj kaj nigraj markoj en frunto kaj traokula strio kiu kontrastas kun flava iriso, do estas simila al la proksima parenco nome Velurfrunta sito, sed sen tiom blueca dorso (flugiloj) kaj kun **flava beko** anstataŭ ruĝa, kio nomigas la specion.

## Disvastiĝo 
Vjetnamo, Laoso kaj Hainan, Ĉinio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. Ĝi estas minacata pro perdo de habitato.

## Nutrado 
Ili manĝas ĉefe insektojn.

## Vivmaniero 
Ili ne estas gregemaj.

## Reproduktado 
Ili nestumas en arbotruoj.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

Kategorio:Sitoj
Blua sito

**Blua sito**, *Sitta azurea*, estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

[eta|300px|maldekstra|Matura birdo Fraser's Hill, [Malajzio 1994]]

## Disvastiĝo 
Tiu specio loĝas en Indonezio kaj Malajzio.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj malaltaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montaroj.

## Aspekto 
Tiu ĉi specio malsimilas de aliaj sitoj pro pli **blua plumaro**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo, pli precize tiu birdo havas **blankajn gorĝon kaj bruston** kaj **bluajn suprajn partojn**, ekzemple malhelbluan kapon ĝis la bekalto kun blankaj okulringoj kaj helegaj irizoj (sama malhelblua koloro estas ankaŭ en la plumaro sur la kruroj, kiuj estas bluecaj). La blua dorso estas dividita: la supra duono estas belege brilblua kaj la suba helblua, kaj la limo konsistas el ĉeno de helbluaj plumoj kun malhelblua konturo (4 grandaj centre kaj tri malgrandaj komence). Ankaŭ la vosto estas blueca.

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8

## Eksteraj ligiloj 
* filmo de Blua sito

Kategorio:Sitoj
Velurfrunta sito

**Velurfrunta sito** estas eta paseroforma birdo. Ĝi apartenas al sita genro. Simile kiel aliaj membroj de sitedoj (krom roka sito kaj persia sito) ĝi loĝas en arbaraj aŭ arbar-similaj teritorioj.

## Disvastiĝo 
La birdo loĝas en suda Azio, de Barato kaj Srilanko orienten al suda Ĉinio kaj Indonezio.

## Aspekto 
La Velurfronta sito havas la tipan sitan grandan kapon, mallongan voston kaj potencan bekon kaj piedojn. Ĝi estas 12.5 cm longa kun **viol-blua supro**, kun lavendkoloraj vangoj kaj suba korpo kun pli blankeca gorĝo. Ĝia beko estas ruĝa kaj super ĝi estas **nigra makulo sur la frunto**. La virseksuloj ankaŭ havas nigran superokulan strion. Ĉe inoj mankas la *supercilio* kaj havas pli varman koloron de subo. La irisoj estas flavaj. La gamboj estas nigraj kaj la ungoj longegaj. Junuloj estas pli hela versio de plenkreskuloj. Kvar subspecioj estis priskribitaj laŭ koloro kaj nuancoj.

## Voĉo 
Ĝi estas bruema birdo, ofte estas priatentita per ĝia laŭta ripeta “sit-sit-sit”” voĉo.

## Nutrado 
La birdo estas aktiva serĉanto de insektoj kaj araneoj, kaj povus esti trovata en miksitaj birdaroj kun aliaj paseroformaj birdoj.

## Vivmaniero 
La birdo estas nemigranta loĝanto de ĉiuj tipoj de arbaroj, kvankam la plej taŭga arbaro por ĝi estas ĉiam-verda arbaro optimuma vivejo. Ĝi havas la kapablon, kiel aliaj sitoj, grimpi kaposuben, malsame de specioj kiel pegedoj, kiuj povas iri nur supren.

## Reproduktado 
Ĝia nestoj estas en kavoj de arbotrunkoj aŭ fendetoj, sternitaj per musko, pelto kaj plumoj, aŭ fibroj de herbo. Ofte la birdo devas malgrandigi la nestotruon per argilo. Ino demetas tri ĝis ses ovojn, blankajn ruĝe punktatajn.

## Bildaro 

Image:Velvet-fronted Nuthatch (Sitta frontalis)3.jpg|Fronte
Image:SittaFrontalis.svg|Diagramo
Image:Velvet-fronted Nuthatch (Sitta frontalis)2.jpg|En Hongkongo

## Libroj 
* Tits, Nuthatches and Treecreepers, Harrap and Quinn, (angle) ISBN 0-7136-3964-4
* The Nuthatches, Erik Matthysen, Academic Presss 1998, (angle) ISBN 0-85661-101-8
* *Birds of India* by Grimmett, Inskipp and Inskipp, (angle) ISBN 0-691-04910-6

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Sitoj