open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
János Nepomuk Dercsik

**János Nepomuk Dercsik** [jAnoŝ derĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dercsik Nepomuk János** estis hungara pastro, titulara episkopo, kanoniko, profesoro, abato, lektoro. Lia familia nomo laŭ malnova ortografio estis *Dertsik*.

János Nepomuk Dercsik http://lexikon.katolikus.hu/D/Dercsik.html naskiĝis la  1785 en Hungara reĝlando en Csaca (nuntempa Čadca en Slovakio). Li mortis la  1842 en Buda.
 
## Biografio 
János Nepomuk Dercsik frekventis pastran mezlernejon, poste li lernis teologion en Vieno. Li doktoriĝis en 1806, en la sekva jaro li pastriĝis. Inter 1806 kaj 1809 li estis prefekto en la pripastra lernejo en Pest (urbo), poste li instruis en liceo de Nagyszombat ĝis 1814, fine en Reĝa Universitato de Pest. Li instruis orientajn lingvojn en la universitato, li estis dekano en la studjaro 1833, rektoro en 1835 http://www.elte.hu/rektorok. Pli frue en 1826 li estis nomumita kanoniko de Esztergom, en 1829 lektoro en Buda, en 1830 abato, en 1836 titulara episkopo.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Institutiones linguae arabicae in usum theologiae auditorum ad summas lineas reductae* (1817)
* *Parallela linguae aramicae seu: chaldaicae et syriacae institutio, in compendio exhibita* (1835)
* *Sermo dum regia universitatis hungarica bissecularem memoriam natalium suorum a Petro Pázmán…* (1836)
* *Grammatica Arabica et versiones e lingua Arabica* - manuskripto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero D, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj lektoroj
Aachener Nachrichten

***Aachener Nachrichten*** (prononco , mallonge **AN**) estas germana nacia gazeto. Ĝi fondiĝis en la urbo Akeno (germane *Aachen*) kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la 24-a de januaro 1945 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton. Kune kun la parenca gazeto *Aachener Zeitung* ĝi publikiĝas en eldonejo nomata *Aachener Zeitungsverlag*.

## Historio 
eta|maldekstra|eldono de la gazeto de la 8-a de majo 1945
La gazeto estas publikigita ekde la 24-a de januaro 1945 kaj estas la plej longe kontinue publikigita gazeto en Germanio. Ĝi estis la unua germania gazeto publikigita fare de la brita armeo, ekde la 27-a de junio 1945 daŭrigita laŭ licenca permeso de la armeo, ĉar Aachen jam en oktobro 1944 estis kaptita fare de la Aliancanoj. Tiel ĝi estis la sola ĵurnalo en Germanio, kiu sen nazia propagando povis raporti pri la senkondiĉa kapitulaco de Nazia Germanio la 8-an de majo 1945. Unua eldonisto de la gazeto post la milito estis la socialdemokrata printisto *Henry Holland*, kaj la unua germana ĉefredaktoro estis *Otto Pesch*.

## Eksteraj ligiloj 
* "Kelmis festas lingvon por pli ol 16 naciecoj", ekzempla artikolo pri Esperanto fine de aŭgusto 2013 en la parenca gazeto *Aachener Zeitung*  ()

Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aachen
Amonia glikolato

**Amonia glikolato**, **glikolato de amonio** aŭ **C2H3O3NH4** estas organika kombinaĵo rezultanta el reakcio inter la glikolata acido kaj amonia hidroksido. Ĝi uzatas en kosmetikaĵoj, en kremoj anti-aĝaj, vizaĝaj purigoj, mankremoj, vizaĝo-frotado, forigo de haŭteroj, sapoj kaj ŝampuoj. Amonia glikolata same posedas hidratigajn proprecojn.

## Reakcioj 
Amonia glikolata suferas malkomponiĝon estigante "glikolatan acidon" kaj amoniakon.

**\mathsf{C_2H_3O_3NH_4 \xrightarrow{varmo} C_2H_3O_3H + NH_3 \uparrow}**

## Literaturo 
* Cosmetics info 
* Chemical book
* Skin Care and Cosmetic Ingredients Dictionary, M. Varinia Michalun,Joseph DiNardo
* A Consumer's Dictionary of Cosmetic Ingredients: Complete Information About ..., Ruth Winter
* Toxic Substances Control Act (TSCA) Chemical Substance Inventory: User guide ...
* Glycolic Acid Peels, Ronald Moy, Debra Luftman, Lenore S. Kakita
* Handbook of Cosmeceutical Excipients and their Safeties, K Y Heng, T Y Kei, K J Singh,Li Hairui, Poh Ai-Ling, K Lifeng

## Referencoj 
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Palafito

]]
**Palafito** estas domo levita sur profunda fundamento super la surfaco de la grundo aŭ akvoareo, aparte de riveroj, maroj, lagoj aŭ marĉoj. Palafitoj estas konstruitaj ĉefe kiel protekto kontraŭ inundoj, sed ankaŭ utilas kiel protekto kontraŭ damaĝbestoj. La ombra spaco sub la domo povas esti uzita por laboro aŭ stokado.

 en la Bodenlago, komunumo Uhldingen-Mühlhofen, Germanio]]

En Eŭropo palafitoj el la prahistoria epoko dokumentiĝas de la 5-a ĝis 1-a jarmiloj antaŭ nia erao, aparte en la regiono ĉirkaŭ la Alpoj. Ankaŭ en la teritorioj de la nunaj ŝtatoj Francio, Skotlando, Slovenio, Litovio kaj Latvio, kaj en Italio sude de la Alpoj, la konstrumaniero tiutempe kutimis rande de lagoj. Nuntempe palafitoj ankoraŭ vaste uzatas ĉe la marbordoj de sudorienta Azio. 

Laŭ Francisko Azorín **palafito** estas *Surfosta domo super la akvo de lagoj, riveroj, k. c.; la prahomoj konstruis ĝin por sin defendi de la bestoj.* Li indikas etimologion el la latina *palus + fictus* (marĉa domo). 

## Vidu ankaŭ 
* Prahistoriaj palafitoj ĉirkaŭ la Alpoj

## Notoj 
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Domoj
József Rötth

**József Rötth** [jOĵef rot], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rötth József** estis hungara juristo, profesoro, parlamentano, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *réthei*.

József Rötth https://edit.elte.hu/xmlui/handle/10831/3221 naskiĝis la  1779 en Hungara reĝlando en Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la  1831 en Pest (urbo).

## Biografio 
József Rötth akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Li estis advokato en urbo Pest, krome li havis postenon en grafa familio Károlyi. En 1826 li estis elektita parlamenta deputito en Csongrád (reĝa departemento). Li instruis en la menciita universitato, eĉ li estis rektoro en la studjaro 1828 http://www.elte.hu/rektorok. Foje li estis juĝisto, foje prokuroro.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Propositiones ex universo jure ecclesiastico et ungarico quas in reg. Scient. Universitate ungar. publice propugnandas suscepit...* (1800)
* *Sermo inaug...* (1829)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografieto
* bildo 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Geja kvartalo

[eta|300px|Metrostacio en la geja kvartalo de [Montrealo, la plej granda tiaspeca kvartalo en Nordameriko.]]**Geja kvartalo** estas urba areo kun limoj agnoskataj kies loĝantaro estas precipe, aŭ almenaŭ plimulte, anoj de la GLATa komunumo: lesboj, gejoj, transgenruloj kaj ambaŭseksemuloj. Tiu ĉi specio de kvartaloj havas plurajn ejojn *gejaj*: trinkejoj, dancejoj, saŭnoj, restoracioj, librvendejoj, vojaĝagentejoj kaj aliaj celitaj al la GLAT-a komunumo.

La geja kvartalo reprezentas oazon el toleremo en la oftaj malamikaj urboj al samseksamuloj. Iliaj ejoj estas uzataj por interrilatiĝi gejoj kaj lesboj kaj esprimi siajn sentojn en libereco sen timo al la fremdaj rigardoj kaj opinioj, kaj ankaŭ por konigi siajn kulturajn aktivaĵojn.

Inter la plej gravaj kaj famaj gejaj kvartaloj mondskale troviĝas tiuj de San-Francisko (Usono) kaj Chueca en Madrido, Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Palermo (Bonaero)

Kategorio:GLAT
Kategorio:Kvartaloj
Jinotega

**Jinotega** estas la provinca ĉefurbo de la samnoma administra departemento. La urbo situas en la centro de Nikaragvo kaj havas ĉirkaŭ  loĝantojn.

## Partneraj urboj 
*  Solingen, Germanio, ekde 1985
*  Ulm, Germanio, ekde 1986
*  Zoetermeer, Nederlando, ekde 1982

eta|maldekstra|360px|

Kategorio:Urboj de Nikaragvo
Kastelo de Pácin

La **Kastelo de Pácin** (konata ankaŭ burgo de Pácin, krome konata pri la posedantoj burgokastelo *Mágóchy-Alaghy-Sennyei* estas historia monumento (interne muzeo) en Hungario en vilaĝo Pácin.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo en Pácin

## Historio 
La renesanca burgo-kastelo estis konstruita en la 16-a jarcento fare de familio Mágóchy [mAgOĉi]. Kiel videblas sur la foto - la konstruaĵo havas elementojn de kastelo (loĝejo de nobela familio) kaj de burgo, ĉar tiutempe estis necesa la defendo kontraŭ armitaj taĉmentoj. Tial estis konstruitaj la turoj kvazaŭ bastionoj.

Post la konstruado la posedantoj ofte ŝanĝiĝis, ekzemple iama posedanto estis Sigmundo Rákóczi (1544-1608). Laŭ priskribo en la 1680-aj jaroj la burgo estis forlasita kaj parte ruina pro la oftaj malgrandaj bataloj kaj militiroj. En la 19-a jarcento ĝi plene renoviĝis. La lastfoja renoviĝo okazis en 1987.
eta|Kastelo de Pácin

## Konstruaĵo 
La burgo situas apud la vilaĝo en proksimeco de la ĉefvojo inter arboj en granda korto. Inter la korto kaj la arbaro estis konstruita kvadrata defenda muro kun defendaĵoj. La unuetaĝa kastelo formas brikon, sed la elstaraĵoj (samtempe antaŭstaraĵoj) estas la kvinangulaj turoj en la anguloj. Ĝi havas ankaŭ kelojn kaj mansardojn.

## Fontoj 
* http://www.kastelyutak.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=162&Itemid=338  
* nur aerfotoj
* hungare kun multe da fotoj

Dosiero:A pácini Mágochy kastély homlokzatrészlete.jpg|Restinta ornamaĵo
Dosiero:A pácini Mágochy–Alaghy–Sennyei-kastély hátulról.jpg|Malantaŭa parto de la kastelo

Pacin
Pácin
Kategorio:Pácin
János Krobót

**János Krobót** [jAnoŝ krobOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krobót János** estis hungara pastro, profesoro, kanoniko. Lia familia nomo laŭ la malnova ortografio estis *Kroboth*.

János Krobót http://lexikon.katolikus.hu/K/Krob%C3%B3t.html naskiĝis la  1770 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la  1833 en Nyitra (nuntempa Nitra en Slovakio). 

## Biografio 
János Krobót frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis filozofion en Pozsony, teologion en Nyitra. En 1794 li pastriĝis, poste li estis episkopa sekretario 2 jarojn. Li instruis komence en Nyitra, poste en akademio en Pozsony. Li estis ekde 1808 vicdirektoro de pripastra lernejo en urbo Pest. Inter 1816 kaj 1825 li instruis edukadon en Reĝa Universitato de Pest. En la studjaro 1817 li estis dekano, en 1826 rektoro http://www.elte.hu/rektorok. En 1825 li iĝis kanoniko, en la sekva jaro li ricevis oran medalon, en 1827 li estis nomumita abato, en 1830 reĝa konsilisto. 

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Tentamen publicum e physica et oeconomia rurali e praelectionibus ... ( 1807)
* pedagogiaj prelegoj en la studjaro 1815
* *Oratio anniversaria die 47 instaurationis regiae scient. universitatis ... (1827)
* *Dissertatio de antiquioris Hungariae scholis et academiis quae interciderunt ...* (1830)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
UDIK

**UDIK** aŭ **Asocio por Socia Esplorado kaj Komunikado (UDIK)** () estis fondita en 2013 kiel la unua pac-aktivisma NRO en Bosnio kaj Hercegovino. UDIK havas oficejojn en Sarajevo kaj Brcko. La organizaĵo estas speciale koncernata kun mapado, memorigado kaj levado de vivantaj monumentoj. Fondinto kaj kunordiganto de UDIK estas Edvin Kanka Ćudić. UDIK helpas post-jugoslaviajn sociojn establi la jurŝtatecon kaj akcepti la respekton al homaj rajtoj, por establi la kriminalan respondecon de la krimintoj, servi justecon kaj malhelpi la ripetiĝon de krimoj. Ĝi estas aserto de la valoroj de malfermita civila socio, kun klare difinitaj prioritatoj en terminoj de promocio, protekto de homaj rajtoj, kaj junulara partopreno en socia kaj politika procezo tra porpaca aktivismo.

Kategorio:Homaj rajtoj
Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Sarajevo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2013
Maconge

**Maconge** [] estas franca komunumo, kiu situas en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La komunumo havas havenon borde de la kanalo de Burgonjo en la vilaĝeto Ecommes. En la komunumo estas ankaŭ eta flughaveno Meilly-sur-Rouvres (vidu ankaŭ Meilly-sur-Rouvres).
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Historio kaj vidindaĵoj 
eta|maldekstra|Preĝejo Sankta Anne
La preĝejo Sankta Anna datiĝas el la 15-a jarcento. Ĝi enhavas statuon de sankta Nikolao el la 17-a jarcento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Interna ligilo 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
*Paĝaro écho des communes

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Gettysburg

eta|memorejo pri la batalo de Gettysburg
**Gettysburg** [] estas urbeto en la subŝtato Pensilvanio de Usono. Internacie ĝi konatigis aparte pro la batalo de Gettysburg en la Usona Enlanda Milito. Laŭ la stato de 2010 en la urbo konstante vivas  loĝantoj, sed pliaj proksimume 2 milionoj ĉiujare vizitas la batalan memorejon.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Gettysburg estas
* 20ra León en Nikaragvo

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Flago de San-Francisko

La **flago de la urbo San-Francisko** en Kalifornio bildigas fenikson leviĝantan el fajro. Ofte esprimiĝis la supozo ke temus pri simbolo de la urbo restariĝanta post la tertremo de 1906 kaj sekvaj bruloj. Tamen, la flago mem datiĝas plurajn jarojn pli frue, ĉirkaŭ la jaro 1900. Ĝi estis oficiale adoptita kiel la flago de la urbo la 16-an de decembro 1940.

Kategorio:San-Francisko
Frankfurter Neue Presse

***Frankfurter Neue Presse*** (prononco , mallonge **FNP**) estas germana regiona gazeto. Ĝi fondiĝis en Frankfurto ĉe Majno kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde 15-a de aprilo 1946 aperas ĉiutage (la dimanĉa eldono nomiĝas *Neue Presse am Sonntag*). La redaktista stabo mempriskribas la gazetan politikan tendencon kiel "konservativa".

La regione ĉefaj konkuraj gazetoj estas la konservativa-liberala *Frankfurter Allgemeine Zeitung* kaj la maldekstre liberala *Frankfurter Rundschau*, sed ankaŭ la regiona eldono de la bulvarda gazeto *Bild*.

## Eksteraj ligiloj 
* "junulara monda kongreso de Esperanto kunvenas en Wiesbaden", ekzempla artikoleto pri Esperanto fine de julio 2015 en la gazeto ()

Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Frankfurto ĉe Majno
Ellen Vogel

**Ellen Marie Elze Anthing Vogel** (26-an de januaro 1922 - 5-an de aŭgusto 2015) estis nederlanda televido-, kino- kaj teatro-aktorino.

Ŝi naskiĝis en Hago, Nederlando kaj elkreskis en Amsterdamo.

Vogel geedziĝis kun Hans Jürgen Tobi en 1942 kaj divorcis en 1949. Ŝi havis amrilaton kun Fons Rademakers de 1950 ĝis 1955. Poste ŝi geedziĝis kun James Münninghoff en 1976 kaj tiu geedziĝo daŭris ĝis lia morto en 2012. Vogel havas filon kun Hans kiu nomiĝas Peter Paul.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Video- kaj aŭdomaterialo Ellen Vogel 

Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kölner Stadt-Anzeiger

***Kölner Stadt-Anzeiger*** estas germana regiona gazeto. Ĝi fondiĝis en Kolonjo kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la 14-a de novembro 1876 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton.

La gazeto apartenas al la kolonja eldonejo *M. DuMont Schauberg*. Ekde aprilo 2010 al redakcia komunumo de la eldonejo ankaŭ apartenas la gazetoj *Berliner Zeitung* en Berlino kaj *Mitteldeutsche Zeitung* en Halle, kaj ĝis februaro 2013 krome la gazeto *Frankfurter Rundschau* en Frankfurto ĉe Majno.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Kolonjo
Berliner Zeitung

***Berliner Zeitung*** estas germana regiona respektive nacia gazeto. Ĝi fondiĝis en Berlino kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la 21-a de majo 1945 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton.

## Kreo kaj komunisma epoko 
La Berliner Zeitung estas la unua germana ĉiutaga gazeto kiu estis fondita post la Dua Mondmilito. Ĝi de 1945 ĝis 1990 aperis nur en Orienta Berlino, ekde tiam en la reunuigita urbo Berlino.

La unua eldono de la gazezo eldonita la 21-an de majo 1945 konsistis el kvar paĝoj kaj havis la ĉeftitolon *Berlino vivas!*. Komence ĝi estis subtitolita "organo de la komandistaro de la Ruĝa Armeo". Unua ĉefredaktisto estis la sovetunia kolonelo Aleksandr Kirsanov (Александр Кирсанов). La redakcia kolektivo komence konsistis el sovetuniaj oficiroj, iamaj germanaj kontraŭfaŝismaj rezisto-batalantoj kaj aktivuloj de la Komunista Partio de Germanio. Poste, aliaj, plejparte malpli politike tendencaj ĵurnalistoj estis aldonitaj.

En julio 1945 la eldonisto estis transferita al la urbestraro de Orienta Berlino. La kontraŭfaŝisma kaj socialisma linio jam trapenetris la unuaj gazetajn eldonojn, longe antaŭ la fondo de la ŝtato GDR kaj ties unueca partio SED.

En 1953, la Berliner Zeitung estis subigita al la Centra Komitato de la komunisma ŝtata partio SED. La ĉiutaga ĵurnalo de la orientgermana ĉefurbo, kun ĉiutaga eldono de pli ol 345 000 ekzempleroj, ne oficiale nomiĝis "distrikta organo de la ŝtata partio SED" kiel la 14 aliaj regionaj ĵurnaloj en GDR, sed la "Berlina eldonejo" aperis kiel eldonisto kaj la raportado estis parte iomete pli malferma kaj kritika. Tamen, la Berliner Zeitung ĝis la jaro 1990 kalkuleblas kiel parto de la gazetara monopolo de la ŝtata partio.

Jam iom antaŭ la reunuiĝo de Germanio en oktobro 1990, la "Berlina eldonejo" kaj ties gazeto *Berliner Zeitung* transiris al komunentrepreno de konzerno de la brita gazeta entreprenisto *Ian Robert Maxwell* kaj al la eldonejo *Gruner + Jahr* en Hamburgo. En 1992, la eldonejo Gruner + Jahr plene aĉetis la gazeton kaj provis kun enorma financa elspezo transformigi la plej grandan gazeton en Orienta Berlino al "ĉefurba ĵurnalo" de eŭropa graveco. Tiuj ambicioj tamen ne vere realiĝis, kaj en 2002 la hamburga eldonejo retiriĝis el la komerco de ĉiutagaj gazetoj. La sekvaj jaroj estis ŝanĝiĝemaj.

Ekde aprilo 2010 la gazeto estas parto de redakcia komunumo de la eldonejo *M. DuMont Schauberg*, al kiu ankaŭ apartenas la gazetoj *Kölner Stadt-Anzeiger* en Kolonjo kaj *Mitteldeutsche Zeitung* en Halle, kaj ĝis februaro 2013 krome la gazeto *Frankfurter Rundschau* en Frankfurto ĉe Majno.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo en la gazeto de septembro 2009 mencias, ke maldekstra berlina ministrino pri mediprotekto tiam demonstraciis per granda glumarko "Atomenergio? Ne dankon!", sed devis demandi fakan tradukiston pri kiu lingvo temas… ()

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Berlino
Internacia Flughaveno Ben Gurion

**Internacia Flughaveno Ben Gurion** (; ) estas internacia flughaveno en Israelo. Tiu flughaveno estas la ĉefa internacia kaj la plej granda flughaveno en Israelo. Ĝi situas en la centro de la lando do proksima al la urbo Lud kaj en la regiono de Tel Aviv. 

eta|maldekstre|250px
eta|maldekstre|250px
Nomata honore al David Ben-Gurion, la fondinto de la ŝtata kaj la unua ĉefministro, ĝi estis la ununura internacia flughaveno en la lando, do ricevanta flugojn de eksterlande, sed ekde 2019 malfermiĝis la Ramon internacia flughaveno proksima al la urbo Eilat ĉe la pleg suda punkto de la lando. 

Laŭ statistikoj de 2018, okazis flugoj al kal el de 137 aliaj flughavenoj tra la mondo, per 157,312 flugoj, transportintaj pli ol 22 milionoj da pasaĝeroj, kaj enirintaj kaj elirintaj, 

Kiam okazas armita konflikto inter Israelo kaj unu el ŝiaj najbaroj, ekzemple je 2021 la pafo de raketoj per la Hamaso ĉe la Gaza Stiro, tiam tiu ĉi flughaveno estas fermita kaj internaciaj flugoj estas direktantaj al la alia plinova flughaveno.

## Eksteraj ligiloj 
* Ben Gurion International Airport, iaa.gov.il
* Israeli Aviation Charts for flight simulation (including Ben Gurion) , vatil.or

Ben Gurion
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1934
Szczecin Słoneczne

**Szczecin Słoneczne** (antaŭ pole: *Klęskowo*, *Szczecin Klęskowo*) estas ferma fervoja haltejo en la pola urbo Szczecin. Ĝi lokitas ĉe la vojkruciĝo de la stratoj Przelotowa kaj Łubinowa, sur teritorio de la urba setlejo Słoneczne. Distanco de la stacioj: Szczecin Lotnisko 2,7 km, Szczecin Dąbie 4,9 km. Malantaŭe de la stacio troviĝas branĉtrako ĝis Kijewo. La plej proksimaj haltejoj de la urba amasa transporto estas "Osiedle Słoneczne" kaj "Przelotowa". 

La haltejo situas sur la parte nuligata fervojlinio Szczecin Dąbie – Sobieradz.

## Fervojlinioj
## Interkonektoj
### Aŭtobusoj
#### Osiedle Słoneczne
* 54 Most Cłowy - **Osiedle Słoneczne** - Zakłady Mięsne
* 65 Osiedle Bukowe - **Osiedle Słoneczne** - Most Cłowy
* 71 Osiedle Słoneczne - **Osiedle Słoneczne** - Most Cłowy
* &nbsp;B&nbsp; **Osiedle Słoneczne** - Osiedle Arkońskie
* 531 Krzekowo - **Osiedle Słoneczne** - Osiedle Bukowe
* 534 Osiedle Bukowe - **Osiedle Słoneczne** - Wielgowo Bryczkowskiego
#### Przelotowa
* 65 Osiedle Bukowe - **Przelotowa** - Most Cłowy
* &nbsp;A&nbsp; Osiedle Bukowe - **Przelotowa** - Plac Rodła
* 531 Osiedle Bukowe - **Przelotowa** - Krzekowo
## Bibliografio
* fervojstacio "Szczecin Słoneczne" - www.kolej.one.pl
* pomeranica.pl - enciklopedio de Szczecin (CC-BY-SA 3.0)
* zditm.szczecin.pl
## Vidu ankaŭ
* Fervoja transporto en Szczecin
* Fervojlinio Szczecin Dąbie – Sobieradz
* Szczecin

S
Palaco de Kaserto

eta|dekstra|350px|Vidaĵo de la palaco fone kaj parto de ĝardeno
La **Reĝa Palaco de Kaserto** (itale: *Reggia di Caserta*) iama reĝa loĝejo, troviĝas en Kaserto, suda Italio, konstruita por la burbonaj reĝoj de Napolo. Ĝi estis la plej granda palaco kaj unu el la plej grandaj konstruaĵoj starigitaj en Eŭropo dum la 18-a jarcento. En 1997, la palaco estis enlistigita kiel Monda heredaĵo de Unesko, priskribita en ĝia nomumo kiel "la kanto de la cigno de la sensacia arto de la Baroko, de kiuj ĝi adoptis ĉiujn ecojn necesajn por krei la iluziojn de multdirekta spaco". Laŭ grando, la Reĝa Palaco de Kaserto estas la plej granda reĝa rezidejo de la tuta mondo kun du milionoj da kubaj metroj kovranta areon de 47,000 m².

La verko estis elpensita de la reĝo Karlo la 7-a kiel administra kaj kortega centro de la tiama ĵuskreita Napola reĝlando, samkiel simbolo de la reĝa potenco. La monarko volis doni al la dinastio Burbonoj-DuSicilioj rezidejon same grandan kiel tiu de Versajlo. Pri ĝia konstruado okupiĝis la napola arkitekto Luigi Vanvitelli, kaj ankaŭ partoprenis en ĝi Francesco Sabatini, kiu ankaŭ entreprenis verkojn en Madrido.

La elektita arkitekto estis Luigi Vanvitelli, en kies verkoj precipe elstaras la raciisma barko, tre proksima al novklasikismo. Vanvitelli okupiĝis pri la dizajno de la parko kaj la ĝardenoj, krom gvidado de la konstruado de la palaco.

Tamen, la reĝo Karlo neniam vidis la finkonstruon, ĉar li devis forlasi Napolon por entroniĝi en Hispanio post la forpaso de sia frato, Fernando la 6-a. La palaco servis kiel somra rezidejo por sia filo Fernando kaj por la ceteraj reĝoj de la Du-Sicilioj ĝis la aniĝo al la Itala reĝlando.

La reĝo Viktoro Emanuelo la 3-a ĝin donacis al la itala popolo en 1919. La konstruaĵo, kune kun la ĝardenoj kaj la arkitektura komplekso de Sankta Leucio, iĝis Monda heredaĵo en 1997. Nuntempe ĝi estas muzeo malfermita al la publiko kaj foje uzata kiel scenejo de fikciaj filmoj.

Kategorio:Kaserto
Kategorio:Palacoj en Italio
Kategorio:Napolo
George Pataki

**George Elmer PATAKI** (naskita la  en Peekskill, kantono Westchester, Nov-Jorkio) estas usona advokato kaj respublikana politikisto, kiu servis kiel la 53-a Guberniestro de Nov-Jorkio inter la jaroj 1995 kaj 2006. Li venkis kontraŭ la antaŭa oficanto, Mario Cuomo, kadre de la t.n. "Respublikana Revolucio" de 1994.

Avo de Pataki estis malriĉa hungara elmigrinto en la frua 20-a jarcento. Por gardi la hungarajn radikojn Pataki ricevis 2 hungarajn ŝtatajn premiojn.

Antaŭ estri Novjorkion, Pataki elektiĝis kiel urbestro de sia naskiĝurbo Peekskill (1981-84), sekve kiel membro de la malsupra (1985-1992) kaj poste de la supra (1993-1994) ĉambroj de la novjorkia parlamento.

La  li anoncis sian kandidatiĝon por la respublikana nomumo por la prezidenteco de Usono en la balotado de 2016. La , Pataki retiris sian prezidentan kandidatecon.

## Referencoj 
* La artikolo estas koncizegigita versio de la anglalingva vikipediero.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Guberniestroj de Nov-Jorkio
Kategorio:Usonaj romkatolikoj
Burlington

**Burlington** estas la laŭ nombro de loĝantoj plej granda urbo en la subŝtato Vermonto de Usono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la loĝloko apartenas al la kantono *Chittenden* kaj estas ties ĉefurbo. La urbo situas 72 kilometrojn sude de la kanada-usona limo (inter Kebekio norde kaj Vermonto sude) kaj 151 kilometrojn sude de Montrealo.

## Servoj 
* universitato de Vermonto

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Burlington estas
* 20ra Arad en Israelo
* 20ra Betlehemo, Palestina aŭtonomio 
*  Ełk, Pollando
*  Honfleur, Francio
*  Moss Point (Misisipo) 
*  Puerto Cabezas, Nikaragvo
*  Jaroslavl, Rusio

## Referencoj 

eta|maldekstre|774ra|


Kategorio:Urboj de Vermonto
János Reisinger

**János Reisinger** [jAnoŝ rejzinger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reisinger János** estis hungara kuracisto, biologo, profesoro.

János Reisinger http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s23.html naskiĝis la  1784 en Győr. Li mortis la  1852 en Peŝto.

## Biografio 
János Reisinger akiris kuracistan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1806, kirurgian diplomon en la sekva jaro. Kelkajn monatojn li kuracadis en Szeged, poste li reiris al Pest por instrui en la menciita universitato. En 1809 li estis armea kuracisto en la kontraŭnapoleona milito, sed poste li daŭris la instruadon. Inter 1813 kaj 1815 li estis dekano, en 1825 rektoro. En 1848 li pensiuliĝis, pli frue en 1840 li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li okupiĝis pri botaniko, mineralogio kaj protektado de bestoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Enchiridion anorganosiae* (1820)
* *Speciemen ichthyologiae-sistens pisces aquarum dulcium Hungariae* (1830)
* *A nemek különbsége és elsősége természet-, boncz- és élettani tekintetben* (1845)
* *Állattan a gerinczésekről* (1848)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Pál Markovics

**Pál Markovics** [markoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markovics Pál** estis hungara juristo, profesoro.

Pál Markovics http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/10063.htm naskiĝis la  1758 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la  1832 en Pest (urbo).

## Biografio 
Pál Markovics frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis juron en Jura Akademio (Győr) kaj Reĝa Universitato de Buda. Li doktoriĝis en 1783. Inter 1784 kaj 1811 li instruis en universitato en Zagrebo, poste ĝis 1823 en Reĝa Universitato de Pest (ja intertempe la universitato translokiĝis el Buda al Pest). En la lernojaro 1812 li estis dekano, en 1824 rektoro http://www.elte.hu/rektorok. En 1795 li nobeliĝis. Li pensiuliĝis en 1830, samtempe li estis nomumita reĝa konsilisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Oratio funebris dum regio scientiarum universitas Hungarica…* (1820)
* diversaj manuskriptoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kuckssee

**Kuckssee** estas komunumo en Germanio, kreita la 1-an de januaro 2012 el la antaŭe sendependaj administraj komunumoj Krukow, Lapitz kaj Puchow. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj estas parto de la komunumaro *Amt Penzliner Land* . Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.

eta|maldekstra|300px|
eta|maldekstra|300px|
eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Distrikto Meklenburga Lagaro
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Adolf von Wilbrandt

[eta|dekstra|busto en la [Burgoteatrejo en Vieno]]
**Adolf von Wilbrandt** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1837 en Rostock; mortis la 10-an de junio 1911 samloke) estis germana verkisto, aparte de teatraĵoj kaj noveloj, kaj direktoro de la Burgoteatrejo en Vieno.

## Vivo 
Adolf Wilbrandt, kvina el naŭ infanoj de la profesoro *Christian Wilbrandt*, en la universitato Rostock komencis studi juron, sed baldaŭ plustudis historion kaj filozofion. Poste li daŭrigis la studadon en la Humboldt-universitato Berlino kaj la universitato Munkeno fort. Post la filozofia doktoriĝo li laboris kiel ĵurnalisto en la redakta stabo de la gazeto *Münchner Neueste Nachrichten*, la antaŭaĵo de la nuna gazeto *Süddeutsche Zeitung*.

Post ampleksaj vojaĝoj li en 1871 translokiĝis al Vieno, kaj du jarojn pli poste edziĝis kun la aktorino *Auguste Baudius*. Ekde la 10-a de novembro 1881 li estis la direktoro de la renoma Burgoteatrejo en Vieno, ĝis en 1887 li decidis reveni al Rostock. Lia edzino restis en Vieno. Jam en 1884 la bavara reĝo Ludoviko la 2-a (Bavario) per atribuo de la Maksimiliano-ordeno honorigis lin per persona, ne hereda nobeleco. Ekde tiam lia familia nomo estis *von Wilbrandt*, sed la nobelan nomeron "von" li uzis en neniu el la sekvaj publikaĵoj.

Li verkis ŝlosilromanojn, historiajn tragediojn kaj poemojn. Pro sia drama verkaro Vilhelmo la 1-a, imperiestro de la Germana Regno, en 1877 honorigis lin per unu el sume nur tri atribuitaj Schiller-premioj. Krome li aktivis kiel literatura kaj teatra tradukisto al la germana lingvo, ekzemple de pluraj teatraĵoj de Sofoklo el la antikva greka kaj de pluraj verkaĵoj de William Shakespeare el la 16-jarcenta angla.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj dramistoj
Kategorio:Universitato Rostock
Kategorio:Vienanoj
Elater ferrugineus

eta|
***Elater ferrugineus*** estas insekto el familio de elateredoj.

Ĝi longas ĉ. 2 cm. Ĝia larvo evoluas nur en tiuj maljunaj arboj, ĉe kiuj elformiĝis putraĵ-kavoj. La larvoj konsumas la humidan putraĵon de la kavo kaj eĉ foje la kavo-loĝantan larvon de *Osmoderma eremita*. Laŭ helpo de signalkemiaĵoj (kairomonoj, ĉikaze γ-dekalaktono) de la virinsektoj de *Osmoderma eremita*, la *Elater ferrugineus* tie demetas siajn ovojn, kie *Osmoderma eremita*.

Kategorio:Elateredoj
Nokto de la Destino

La **Nokto de la Destino** (arabe *Laylatu l-Qadr* **لیلۃ القدر**), estas la celebrado de du gravaj festoj en Islamo dum la sankta kaj fasta monato Ramadano.

Islamanoj kredas ke dum tiu nokto decidiĝas la destino de la sekva jaro kaj pro tio, ili preĝas al Dio dum la tuta nokto, petante lian mizerikordon kaj savon. Tiu ĉi praktiko estas konata kiel Ehyaa ("renaskiĝo").

Laŭ islama tradicio, onidire, en tiu nokto mem estis revelaciitaj la unuaj versoj de la Korano, kiun “La spirito de la revelacio” Gabrielo transdonis al Mohamedo kiam li estis kvardekjaraĝa. Tial do, dum tiu ĉi dato ankaŭ estas celebrata la nokto kiam la Korano estis plene revelaciita al Mohamedo.

Ĉiuj islamanoj kredas ke la *nokto de la destino* okazis en la lasta triono de la monato Ramadano, sed ne ekzistas interkonsento inter ili pri la ĝusta dato. La sunaistoj ĝenerale kredas ke estis 21a, 23a, 25a, 27a, aŭ la 29a de Ramadano, dum la ŝijaistoj kredas ke tio okazis la 19an, 21an aŭ la 23an.

Kategorio:Islamo
Abatino (monaĥa)

frame|Gertrudo de Nivelles, abatino de Nivelles.
La termino **abatino**, devenanta el la maskla abato, indikas la superulinon de virina monaĥejo de iuj religiaj kristanaj ordenoj. Ŝia administra jurisdikcio egalas al tiu de abato.

La okcidenta monaĥismo (sed ankaŭ praktike en tiu orienta), jen vira jen virina, komenciĝis en la 4-a jarcento. Post la fazo de la "ermitoj", viroj kaj virinoj, kiuj antaŭe retiriĝis en la dezerto aŭ en grotoj en kompleta izolado, disvastiĝis iniciate de Sankta Paŭlo la Ermito kaj de Sankta Pakomjo la fazo de cenobitismo. La cenobita vivo ne antaŭvidis veran kaj propran konventon, sed multajn ĉelojn aŭ grotojn izolitajn, najbare de komunuma kapelo aŭ preĝejo.

Nur kun Benedikto de Nursio kaj ties fratino sankta Skolastika de Nursio naskiĝis la okcidenta monaĥismo. Al la benediktanaj ordenoj flankiĝis aliaj monaĥaj komunumoj, kiel tiuj de Marteno de Tours, episkopo, kaj Paŭlino de Nola, episkopo. Estas la Benediktanoj kaj la Benediktaninoj, tamen, la donantoj originon kaj strukturon al la konventa vivo. La ĉeloj, fakte, de la monaĥoj kaj monaĥinoj troviĝas en proksimaj strukturoj. El tio naskiĝis la neceso havi abaton kaj abatinon, kiu gvidu la tutan komunumon.

Nur kun la reformo de Cluny naskiĝos strukturoj de koordinado, diritaj *provincoj*, kiuj regos diversajn komunumojn-monaĥejojn., sed en la benediktana praktiko ĉiu monaĥejo havis sian plenan aŭtonomion.

La abatino funkciis por la monaĥinoj, tial, patrino kaj majstrino. Kiel la abato aŭ episkopo, ŝi surhavas ĉe kolo krucon, simbolon pri sia aŭtoritato sur la kunfratinoj.
eta|220px|Modelo de aŭtoritata signo de katolika abatino. La koncilio de Trento multe dekretis pri abatinoj.

Kutime estas tasko de la abatino gvidi la preĝadon, asigni la oficojn kaj allasi esceptojn al la monaĥa regulo, precipe por la malsanaj monaĥinoj kaj novicinoj.

## Imperia abatino 
"Imperia abatino" estis tiu kiu gvidis iun '"imperian abatejon".
La "Imperiaj Abatejoj" (germane: *Reichsabteien* aŭ *Reichsklöster* aŭ *Reichsstifte*) estis religiaj domoj de la Sankta Romia Imperio kiuj laŭlonge de sia ekzisto estis konservintaj la staton de *Reichsunmittelbarkeit* (imperia senpereco): pro tio multaj estis submetitaj al la sola imperiestra aŭtoritato kaj en multaj koncernataj teritorioj la abato/abatino estis “suvereno”, nome sendependa el iu ajn teritoria aŭtoritato. Tiu *status* alportis diversajn avantaĝojn politikajn kaj financajn, kiel la leĝan liberigon el la lokaj aŭtoritato de la episkopo, krom donacojn kaj rajtojn de diversaj naturo kaj origino.
Ĉefis kutime en tiuj Imperiaj Abatejoj "Imperia Abato" (*Reichsabt*) aŭ, por la porvirinaj monaĥejoj, "Imperia Abatino" (*Reichsäbtissin*).

## Vidu ankaŭ 
* Abato
* Duobla monaĥejo
* Cenobito

Kategorio:Religiaj profesioj
Kategorio:Ekleziaj altranguloj
Kategorio:Kristana monaĥismo
Asocio de Poloj en Latvio

**Asocio de Poloj en Latvio** (pole: *Związek Polaków na Łotwie*, mallongigo: ZPŁ; latve: *Latvijas Poļu savienība*) – asocio de poloj en Latvio fondita en 1990 en Rigo, daŭriganto de Związek Polaków w Łotwie.

## Historio
La asocio fondiĝis la 14-an de januaro 1990 dum Kunsido de Poloj el Latvio rezulte de la transformo de Societo de Pola Kulturo ekzistanta de 1988. Ĝi difinis sin kiel jura heredanto de polaj organizaĵoj agantaj en Latvio, antaŭ ĉio de Związek Polaków w Łotwie (1922–1934; 1939–1940). La unua prezidanto de ZPŁ iĝis Ita Kozakiewicz.

## Celoj de agado kaj aktivado
Agad-celo de la organizaĵo estas protekto de identeco de poloj en Latvio, konservo de la pola lingvo kaj de la kultura heredaĵo ligita kun poleco en Latvio.

Sidejo de la organizaĵo troviĝas en Rigo en konstruaĵo de la Societ-Asocio de Naciaj Kulturoj de Latvio je la nomo al Ita Kozakiewicz (1955-1990). Aktuale la asocio konsistas el 15 filioj: Rigo, Dyneburg/Daugavpils, Rzeżyca/Rēzekne, Krasław/Krāslava, Jēkabpils, Jełgawa/Jelgava, Jurmała/Jūrmala, Lipawa/Liepāja, Tukums, Lucyn/Ludza, Małta, Kieś/Cēsis, Dobele, Bauska kaj Windawa/Ventspils. La nuna prezidanto de la asocio estas Ryszard Stankiewicz, kaj vicprezedanto - plurjara antaŭa prezidantino de ZPnŁ, Wanda Krukowska.

## Eksteraj ligiloj
http://www.radiownet.pl/publikacje/karta-polaka-miec-taki-dokument-to-wielki-zaszczyt-korespondencja-z-lotwy  Karto de polo. Havi tian dokumenton estas granda honoro – korespondaĵo de Latvio. En: Intervjuo kun prezidanto de ZPŁ por Radio Wnet, 21-05-2011.

Kategorio:Rigo
Kategorio:Polaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Latvio
Kategorio:Etnoj en Latvio
Moss Point

**Moss Point** estas la laŭ nombro de loĝantoj plej granda urbo en la subŝtato Misisipo de Usono. Laŭ la stato de 2010 en la urbo vivas 13 687 loĝantoj. La 29-an de aŭgusto 2005, la urbo estis trafita fare de la uragano Katrina, kaj granda parto de la urbo detruiĝis. Post tio, la urbo Burlington en la norda usona subŝtato Vermonto iĝis partnera urbo kaj provizis multan helpon por la rekonstruo. 

Kategorio:Urboj de Misisipo
Urbodomo de Kiskunfélegyháza

La **Urbodomo de Kiskunfélegyháza** estas impona historia monumento en Kiskunfélegyháza.
eta|Urbodomo de Kiskunfélegyháza

## Historio 
Ankaŭ la malnova urbodomo funkciis en la sama loko. Pli nova estis konstruita inter 1909–1911. Ekde tiam en la domego okazas administrado de la urbo, eĉ nuntempe administrado de la distrikto. La konstruaĵo estis plena renovigita en 1965 kaj 2009.

## Konstruaĵo 
La duetaĝa urbodomo formas U-literon. La fasado estas preskaŭ simetria, tamen maldekstre estas videbla turo 47 metrojn alta. La turo sube estas kvarangulo, supre okangula. Komence la fajrobrigado profitis rondan terason de la turo, ĉar la ebla fajro estis tuj konstatebla. Estas okulfrapaj ornamaĵoj de ceramikaĵoj fare de en uzino de Vilmos Zsolnay. Interne la ornamaĵoj plej ofte estas stukoj. En la ĉefĉambro estas videbla portreto de Lajos Kossuth. La ĉefĉambro havas 200 sidlokojn, kie oni aranĝas ankaŭ koncertojn kaj solenaĵojn.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
* http://epa.oszk.hu/01600/01639/00009/pdf/EPA01639_elso_szazad_2013_tavasz_103-135.pdf 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

Kiskunfélegyháza
Kategorio:Kiskunfélegyháza
Maria (Burgonjo)

**Maria de Burgonjo** (naskiĝis la  en Bruselo, mortis la  en Bruĝo) estis burgonja dukino.
Ŝi estis la sola infano de la duko Karlo la brava. Ŝi pasigis sian tempon en batalo por defendi siajn rajtojn je heredaĵo de sia patro, disputataj de la franca reĝo Ludoviko la 11-a.

## Familio 
Ŝi estis sola filino de la duko de Burgonjo Karlo la Brava (1433-1477) kaj de Izabela de Burbono (1437-1465). Ŝi edzigis Maksimilianon la 1-an de Habsburgo, kiu poste iĝos imperiestro de la Sankta Roma Imperio. Ŝi naskis tri gefilojn. Ŝia tria infano Francisko mortis kiel infaneto.

Kategorio:Burgonjaj dukoj
⚭Maria (Burgonjo)
Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
Kategorio:Dukoj de Luksemburgo
Bennington

**Bennington** estas urbeto en la subŝtato Vermonto de Usono. Laŭ la stato de 2010 en la urbo vivas 15 764 loĝantoj. La urbo nacie konatas pro la "batalo de Bennington", kiu okazis en 1777 kadre de la Usona Milito de Sendependeco. Larĝa obelisko en la urbeto memorigas pri la evento.

Kategorio:Urboj de Vermonto
Ádám Tomcsányi

**Ádám Tomcsányi** [tomĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tomcsányi Ádám** estis hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro.

Ádám Tomcsányi http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/t/t27964.htm naskiĝis la  1755 en Hungara reĝlando en Kamánfalva (nuntempa Kamanová en Slovakio). Li mortis la  1831 en Pest (urbo).

## Biografio 
Ádám Tomcsányi lernis en Reĝa Universitato de Buda, poste en Institutum Geometricum. Li akiris 2 diplomojn en ambaŭ lernejoj (la lastan en 1787). Ekde 1790 li instruis en Institutum Geometricum, poste en akademioj de aliaj hungaraj urboj. Inter 1801 kaj 1831 li instruis en Reĝa Universitato de Pest, ĉar intertempe la universitato translokiĝis el Buda al Pest. En la studjaro 1804 li estis dekano, en 1822 rektoro. Li estis la unua en Hungario, kiu okupiĝis pri graveco de elektro, eĉ li komencis profiti ĝin en la medicino.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Tentamen publicum ex physica in reg. univ. Pestiens. e praelectionibus...* (1801, 1803, 1807-8, 1811-12)
* *Dissertatio de theoria phaenomenorum electricitatis galvanianae* (1809, 1810)
* *Dissertatio de terrae motu in genere, ac in specie Moórensi* (1814) - Pionira kontribuo pri sismo en Mór kun Pál Kitaibel
* *Institutiones physicae quas compendio dedit...* (1820-21, 1823-24)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Ivane Maĉabeli

Princo **Ivane Maĉabeli** (kartvele: ივანე მაჩაბელი) (n. la 28-an de januaro 1854 - mortis ĉ. 1898) estis kartvela verkisto, ĵurnalisto kaj publika figuro konata pro liaj tradukoj en la kartvelan de Ŝekspiro. Ivane estis akvita membro de la Naci-Liberiga Movado.

Li naskiĝis en malnova aristrokrata familio *Maĉabeli* en la vilaĝo Tamaraŝeni, proksime de Cĥinval. Maĉabeli studis en Sankt-Petersburgo (Rusia Imperio), Germanio, kaj Parizo (Francio). Revenante en Kartvelio, li estis proksima al Ilia Ĉavĉavadze, gvidanto de kartvela intelekta kulturo de tiu tempo, al kiu Maĉabeli ofertis sian asistadon en ĉiuj iniciatoj direktitaj kontraŭ revivigado de kartvela kulturo kaj opozicio al la regado de la imperia Rusio. Li estis ĉefredaktisto de la gvidaj kartvelaj naciaj revuoj *Iveria* (1882-3) kaj *Droeba* (1883-5). Malgraŭ lia okupiĝo pri bonfaradoj, aparte orfejoj, kaj ampleksa ĵurnalisma agado, Maĉabeli faris el Ŝekspiro sian vivoverkon. Kvankam, li neniam vizitis Anglion, li produktis, de 1886 ĝis 1898, la brilajn tradukojn de Hamleto, Othello, Makbeto, Rikardo Tria , Julio Cezaro, Antono kaj Kleopatro , kaj Koriolano , kiuj ĝis nun funkcias kiel la normoversioj por la repertuaro de la Teatro Rustaveli. Maĉabeli forlasis sian loĝejon en Tbiliso la 26-an de junio 1898, kaj neniam estis vidita denove. Li subite malaperis samkiel la armena verkisto Ĥaĉatur Abovjan.

La muzeo dediĉita al Maĉabeli situas en lia naskiĝloko Tamaraŝeni, kiu troviĝas en la daŭranta kartvel-oseta konflikta zono. Ĝi estis grave difektita, la 23-an de julio 1997, pro eksplodo supozeble organizita de lokaj osetaj naciistoj, kaj tute detruita post la sudoseta milito en 2008.

Kategorio:Kartvelaj verkistoj
Kategorio:Kartvelaj ĵurnalistoj
Kategorio:Kartvelaj tradukistoj
Rutland (Vermonto)

**Rutland** estas urbo en la subŝtato Vermonto de Usono, nomata laŭ la samonoma loĝloko Rutland en Anglio. Laŭ la stato de 2010 en la urbeto vivas 16 495 loĝantoj. La urbo lokiĝas proksimume 105 kilometrojn norde de la limo al Masaĉuseco kaj 32 kilometrojn oriente de la limo al Novjorkio.

Kategorio:Urboj de Vermonto
Barre

**Barre** estas urbo (angle *city*) en la subŝtato Vermonto de Usono. Laŭ la stato de 2010 en la urbo vivas 9 052 loĝantoj, kaj pliaj 7 924 vivas en ĉirkaŭa areo, nomata urbeto (angle *town*) Barre. La subŝtata ĉefurbo Montpelier situas najbare, en la sama distrikto.

Kategorio:Urboj de Vermonto
Jerusalema Malpeza Fervojo

eta|300px|dekstra|Mapo de la Jerusalema Malpeza Fervojo.
[eta|300px|dekstra|[Pendoponto de Jerusalemo.]]
**Jerusalema Malpeza Fervojo** (הרכבת הקלה בירושלים - HaRakevet HaKala Birushalayim) estas malpeza fervojlinio en Jerusalemo, malfermita en 2011. Ĝi komencis esti konstruita en 2002 kaj estis finita en 2010 post multaj fiaskoj kaj bankroto de la konstru-kompanio. Malpeza relo estas fama pro la Pendoponto ĉe la okcidenta enirejo al Jerusalemo el la Ŝoseo 1.

## Vidu ankaŭ 
* Jerusalemo
* Jerusalema Centra Bus-stacidomo
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Alstom Citadis

## Eksteraj ligiloj 
* CityPass Operator's website 
* Governmental Website
* UrbanRail.Net
* From Mule Tracks to Light Rail Transit Tracks: Integrating Modern Infrastructure into an Ancient City — Jerusalem, Israel

Kategorio:Jerusalemo
Jerusalemo
Jerusalemo
Jerusalemo
Måns Zelmerlöw

eta|250px|Måns Zelmerlöw en Eŭrovido
**Måns ZELMERLÖW** , plennome *Måns Petter Albert Sahlén ZELMERLÖW*, (naskiĝis la 13-an de junio 1986 en Lund, Svedio) estas sveda kantisto. Li reprezentis la televidan koncerton *Allsång på Skansen* inter 2011 kaj 2013. Post du antaŭaj partoprenoj en 2007 kaj 2009 kaj prezenti la eldonon de 2010, li venkis en *Melodifestivalen* 2015 kun la kanto *Heroes*, iĝante tiel la reprezentanto de Svedio en Eŭrovido 2015. En la festivalo, post la kvalifiko por daŭrigi en la dua duonfinalo la 21-an de majo, li iĝis la 23-an de majo 2015 la venkinto kun 365 poentoj, akirante la sesan kronon por Svedio en la granda premio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝaro (svede)

Kategorio:Svedaj kantistoj
Kategorio:Popkantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2015
Kategorio:Svedaj televidprezentistoj
Amonia glufozinato

**Amonia glufozinato**, **glufozinato de amonio**, aŭ **C5H9O4PNH4NH2** estas grandaspektra sistema herbicida salo, amonia derivaĵo el "glufozinato". Fosfinatricino neinversigeble inhibas "glutaminan ligazon", iu enzimo necesa por la estiĝo de "glutamino" kaj amonia maltoksiĝo. Apliko de fosfinatricino al plantoj kondukas al reduktiĝo de glutamino kaj altegaj amoniaj niveloj en histoj, ĉesigante fotosintezon kaj rezultante en plantomorto. Ĝi trovatas en multaj ne-selektivaj sistemaj herbicidoj.

## Historio 
La malkovro de la herbicidaj proprecoj de la fosfinatricino en la jardeko 1970 rezultis je ĝia apliko en multaj malsamaj komercaj herbicidoj. La ne-selektiva herbicidaj efikoj igas ĝin ideala por kontrolado de variaj fiherboj en hortikulturaj, kultivaj kaj agrikulturaj aplikoj.

Fosfinatricino kutime uzatas kiel herbicido laŭ tri situacioj:

* Direktaj sprajoj por fiherbaj kontroladoj

* Uzo kiel kolekto-sekigaĵo por plifaciligi la rakolton

* Uzo de produkto genetike modifita por fosfinatricina-rezistaj rakoltoj.

Glufozinato ankaŭ klare elmontras iom da protektado kontraŭ pluraj planto-malsanoj, kaj same ĝi agas por mortigado de fungoj kaj bakterioj kiam aplikita.

Glufozinato-rezistaj produktoj estis unue komercitaj en kolzoleo, en 1995, kaj ekde tiam ĝi daŭre komerciĝas por aliaj rakoltoj samkiel maizo (1997), kotono (2004) kaj sojo (2011). Uzante la horizontan gentransiĝon (HGT) el la Streptomyces hygroscopicus aŭ la PAT-geno el la "Streptomyces viridochromeogenes", rikoltoj transformiĝas por rezisti al la herbicidaj proprecoj de la kemiaĵo.

La du genoj enkodigas alte homogenaj enzimoj "fosfinotricina acetil-transiĝazo" kiuj katalizas la n-acetiligon de la glufozinato, transformante ĝin en komponaĵon kiu ne inhibas la glutaminan ligazon. Uzo de HGT aŭ PAT genoj produktas tre alta nivelo da rezisto al la herbicido dum la tuta tempodaŭro de la plantovivo.

## Literaturo 
* T3DB
* TheGoodScentsCompany
* Alanwood.net
* FarmChemicalsInternational
* Mindfully.prg 
* Caymanchem

## Referencoj 
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Amonia glukonato

**Amonia glukonato**, **glukonato de amonio** aŭ **C6H11O7NH4** estas organika blanka kristala solido rezultanta el reakcio inter la glukonata acido kaj amonia hidroksido. Ĝi estas akvosolvebla kaj uzatas kiel emulsiilo en la fabrikado de fromaĝoj, salato-spicaĵoj kaj kiel katalizilo en tekstila industrio. Ĝi konsideratas milde irita kaj povas esti damaĝa al okuloj, haŭto kaj mukozaj membranoj. Ĝi povas esti danĝera per ingestado, inhalado kaj haŭtoabsorbiĝo. Sub brulkondiĉoj ĝi eligas danĝerajn fumojn.

## Literaturo 
* Chemical book
* Chemnet
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock
* Handbook of Industrial Toxicology and Hazardous Materials, Nicholas P. Cheremisinoff
* HazMat Data: For First Response, Transportation, Storage, and Security, Richard P. Pohanish
* Inorganic Chemistry, Michelle Davidson

## Referencoj 
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Glukonatoj
Alajos Batthyány

**Grafo Alajos Batthyány** [alajoŝ batjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Alajos** estis hungara pastro, monaĥo, ĉambelano, politikisto, oficiro. Lia grafa nobela antaŭnomo estis *németújvári*.

Alajos Batthyány http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01266.htm naskiĝis la  1750 en Polgárdi. Li mortis la  1818 en Debrecen.

## Biografio 
Alajos Batthyány lernis teologion en Nagyszombat, dum li aliĝis al la jezuitoj en 1767. Post 2 jaroj li forlasis la ordenon kaj li iĝis soldato. Post jaroj li estis ankaŭ parlamenta deputito en la supera ĉambro, li strebis por la egaleco kaj kontraŭ la ordenoj. Li sekvis politikojn de Montesquieu kaj Jean-Jacques Rousseau.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Ad amicam aurem* - ĉefverko
* *Oratio in comitiis 1790. habita* (1790)
* *Oratio bonis civis et veri nominis christiani…* (1791; ankaŭ  kaj )
* *Tausend und ein Irrthum des Verfassers der ungrischen Irrthümer* (1791)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj