open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eŭrovido-Kantokonkurso 1990

La 35-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 5-an de majo 1990 en Zagrebo (Jugoslavio, hodiaŭ la ĉefurbo de Kroatio). Helga Vlahovic kaj Olivar Mlakar prezentis la konkurson.

1990 estis jaro de ŝanĝoj en Eŭropo kun la tombo de la Fera Kurteno, la reunuiĝo de Germanio, multaj landoj de centra Eŭropo estis diserigitaj, ankaŭ la ŝtato Jugoslavio havis jam problemojn. La novaj situacioj en Eŭropo kaj la libereco estis temoj en kelkaj kantoj de la konkurso :
* "Somewhere in Europe" ("Ie en Eŭropo", Irlando);
* "Keine Mauern mehr" ("Ne plu muroj", Aŭstrio);
* "Frei zu leben" ("Vivi libere", Germanio);
* "Brandenburger Tor" ("Brandenburga pordego", Norvegio);
* "Fri?" ("Libera?", Finnlando).

Ankaŭ la venkinta kanto havis la temo Eŭropo: *Insieme 1992* de Toto Cutugno (Italio) parolis de la reunuiĝo de Eŭropo kaj gajnis.

## Finalo 
## Faktoj 
* Teknikaj problemoj kolerigis la grupon Azucár Moreno. Ili forlasis la scenon sed revenis poste.
* "Halo, Halo" jam estis titolo de la jugoslava kanto en 1982.
* Malnova vizaĝo: Ketil Stokkan (1986, Norvegio)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1990
Kategorio:Muziko en 1990
Kategorio:Kulturo de Jugoslavio
Kategorio:Zagrebo
Kategorio:1990 en Eŭropo
Mendes (Egiptio)

**Mendes** (Μένδης) estas greka nomo de la antikva egiptia urbo **Djedet** (hodiaŭ تل الربع *Tall al-Rubˁ*), urbo en la orienta Nildelto.

## Historio 
Ĝi estis ĉefurbo de Suba Egiptio kaj ĉefurbo de Antikva Egiptio dum la 29-a dinastio.

La urbo situis ĉe *mendesa Nilbranĉo*, kiu hodiaŭ ŝlimiĝis ĉirkaŭ 35 km oriente de Masura. La loko estas hodiaŭ unu el la plej grandaj arkeologiaj elfosejoj en la nila riverdelto kaj konsistas el *Tell al-Rub&#705;* kun restaĵoj de ĉeftemplo kaj *Tell Timai* en la sudo, kie oni trovis setlejon. Mendes havas ĉirkaŭ 3km-an nord-sudan etendiĝon kaj 900 m de oriento ĝis okcidento.

La ĉefaj dioj de Mendes estis ŝafdio *Banebdjedet (Ba, Moŝto de Djedet)*, nomata "Moŝto de Mendes", kaj lia kunulino la fiŝdiino *Hatmehit*. Al tiuj estas kalkulinda ilia filo *Har-pa-khered* (Horus la filo).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.touregypt.net/featurestories/niledeltaruins3.htm 
* http://www.egyptsites.co.uk/lower/delta/eastern/ruba.html  
* La granda steleo de Mendes  

Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Marco Zoro

**Marco Andrè KPOLO ZORO** (naskiĝis la 27-an de decembro, 1983 en Abiĝano, Ebur-Bordo) estas futbalisto kiu ludas en 2005 ĉe itala futbalteamo Messina.

Lia kariero ekis en ludsezono de 1998/1999 en Salernitana, kie li ludis ĝis januaro de 2003, kiam li aliĝis al Messina.

Zoro estas regula ludisto de la Ebur-Borda nacia teamo, akiris internacia atenton, kiam li - la 27-an de novembro 2005 - ŝtopis la ludfluon de Messina-Inter Milan pro rasismaj krioj de la zelotantoj, prenante la pilkon kun si. Lin trankviligis ludantoj de Inter (Adriano kaj Obafemi Martins). Tiuj faktoj kaŭzis, ke la itala futbala asocio petis pardonon kaj sekvasemajne ĉiu ludo malfruis 5 minutojn memorante pri rasismo.

eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mondomessina.it/squadra/scheda.asp?id=11  
* http://soccer-europe.com
* http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/4476412.stm 
* https://web.archive.org/web/20051202024716/http://www.iht.com/articles/2005/11/29/sports/cup.php 

Kategorio:Eburbordaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ebur-Bordo
Nildelto

**Nildelto** estas la riverdelto, kiun formas la afrika Nilo.

## Situo 
La Nila riverdelto troviĝas en norda Egiptio norde (t.e. sube) de Kairo ĉe la marbordo de la sudorienta Mediteraneo.

## Priskribo 
Ĝi okupas ĉirkaŭ 24.000 km², tra kiuj fluas la Nilo finfine al la Mediteraneo.

Ĉar oni konstruis de 1960 ĝis 1971 ĉe la Naserlago la Altan Baraĵon de Asuano, tiu retenis plimulton de ŝvebaĵoj kaj sedimentaĵoj, tiel malhelpante la naturan sterkadon de la subaj agroj. Tio estis ankaŭ la kaŭzo, ke la riverdelto ne akiras novajn areojn el la maro, sed ĝin frapas, mordas la marondoj.

## Lokoj en aŭ ĉe la Nildelto 
* Kairo (AL-Kahirah)
* Gizo (Al-Ĝizah)
* Heliopolis (Misr-al-Ĝaddiah)
* Imbabah
* Banha
* Ŝibin al-Kaŭm
* Ismailija (As Isma iliyah; ĉe Sueza Kanalo, kunligita per flankkanalo kun la riverdelto)
* Zagazig (Az-Zakazio)
* Tanto
* Al-Mahallat al-Kubra
* Mansuro (Egiptio)
* Naukratis (Nebireh)
* Damanhur
* Kafr Aŝ-Ŝejĥo
* Aleksandrio (Al-Iskandarijah)
* Port Said
* Damiato

Dosiero:Nile River and delta from orbit.jpg|Satelita foto de la nila delto
Dosiero:Egypt.NileDelta.01.jpg|Satelita foto de la nila delto
Dosiero:Rosetta stone.jpg|La Rozeta ŝtono, trovita en la Nildelto en 1799

## Vidu ankaŭ 
* Nildeltaj inunditaj savanoj
Karino

**Karino** povas signifi.

* en senco de mia **kara ino**, karesvorton
* la ina persona nomo **Karin**
**En Biologio**eta|birdo kun granda karino
* Karino (*carina*) estas la alta kresto sur la sternumo de birdoj aŭ krestoforma elemento memoriginta pri karino. (legu ankaŭ kareno)
* Karinuloj kaj senkarinuloj estas subklasoj de birdoj; kun kaj sen karino (senkarinulo estas ekz. struto, kazuaro).
* Karino (250-285) Romia imperiestro

Kategorio:Skeleta sistemo
Kategorio:Birda anatomio
Belle & Sebastian

**Belle & Sebastian** estas Skota popbando kiu fondiĝis en Glasgovo en januaro de 1996.

## Membroj 
La nuntempaj membroj estas:

* Stuart MURDOCH: 1996-nuntempa (vokaloj, gitaro kaj klavaro)
* Stevie JACKSON: 1996-nuntempa (vokaloj kaj gitaro)
* Chris GEDDES: 1996-nuntempa (klavaro)
* Sarah MARTIN: 1996-nuntempa (violono kaj vokaloj)
* Bobby KILDEA: 2001-nuntempa (gitaro kaj bazgitaro)
* Richard COLBURN: 1996-nuntempa (tamburoj)
* Dave McGOWAN: 2012-nuntempa (klavaro, bazgitaro kaj gitaro)

Eksmembroj estas:

* Isobel CAMPBELL: 1996-2002 (vokaloj kaj violonĉelo)
* Mick COOKE: 1998-2013 (trumpeto kaj bazgitaro)
* Stuart DAVID: 1996-2000 (bazgitaro)

## Diskoj 
* *Tigermilk*, 1996
* ''If You're Feeling Sinister*, 1996
* *The Boy with the Arab Strap*, 1998
* *Fold Your Hands Child, You Walk Like a Peasant*, 2000
* *Storytelling*, 2002
* *Dear Catastrophe Waitress*, 2003
* *The Life Pursuit*, 2006
* *Belle and Sebastian Write About Love* (2010)
* *Girls in Peacetime Want to Dance* (2015)
* *Days of the Bagnold Summer* (2019)

## EP-oj 
* *Dog On Wheels* (1997)
* *Lazy Line Painter Jane* (1997)
* *3.. 6.. 9.. Seconds Of Light* (1997)
* *This Is Just a Modern Rock Song* (1998)
* *Books* (2004)
* *Introducing… Belle & Sebastian* (2008)
* *How to Solve Our Human Problems (Part 1)* (2017)
* *How to Solve Our Human Problems (Part 2)* (2018)
* *How to Solve Our Human Problems (Part 3)* (2018)

## Kompilaĵoj 
* *Lazy Line Painter Jane*, 2000
* *Push Barman to Open Old Wounds*, 2005
* *Late Night Tales: Belle and Sebastian'', 2006

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.belleandsebastian.com 
* http://www.jeepster.co.uk/belleandsebastian  
* http://www.missprint.org/sinister  
* http://www.list.co.uk/article/2658-belle-and-sebastian-revealed-as-best-scottish-band-of-all-time/ 

Kategorio:Britaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Sendependa roko
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1996
Eksplodo

eta|Eksplodo
**Eksplodo** estas rapidega eksoterma kemia (fizika) reakcio, dum kiu la liberiĝanta reakcia varmo kaŭzas varmiĝon, dumtempe estiĝas grandvolumeno da gasoj, tiel la premo abrupte kreskas. Tiun subitan plivolumeniĝon de naskiĝantaj gasoj akompanas bruo, akra sonefiko kaj detrua efiko. La eksplodon fakte kaŭzas ĉenreakcioj.

La eksplodo okazas ĉe la t.n. eksploda temperaturo, kiu dependas - krom la kemiaj, fizikaj ecoj de la kombinaĵo - ankaŭ de la formo, grando, izolado de la ujo, ejo.

Oni parolas pri soneksplodo, kiam aviadilo trapasas la sonrapidon.

Naturaj eksplodoj okazas dum erupcio de vulkano aŭ sur la Suno. En astronomiaj skaloj, la plej fortaj eksplodoj estas novaoj, supernovaoj, hipernovaoj kaj gamo-radiaj ekbriloj. Eĉ pli forta estis la praeksplodo.

## Vidu ankaŭ 
* Eksplodaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Pliaj signifoj de vorto eksplodo
Gizo

**Gizo** (aŭ Giza, Gizeh aŭ Ĝiza;  *al-Ĝīza*) estas urbo en Egiptio proksime al Kairo. Ĝi estas sidejo de Provinco Gizo. La milionurbo havas  loĝantojn (stato 12-an de decembro 2020).

Tutmonde konataj estas la Piramidoj de Gizo.
maldekstra|eta|Piramidoj de Gizo
eta|maldekstra|Piramidoj en Gizo

## Geografio 
Gizo kuŝas en alteco 30 m laŭ la marnivelo. Ĉefurbo Kairo troviĝas 4, Kirdasa 10, Ŝubra al Ĥejma 11, Urbo Sesa de Oktobro 19, Helŭano 23, Fajumo 86, Suezo 125, Aleksandrio 182, Luksoro 501, Asuano 680 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Nomo 
*Gizeh* estas la elparolo en egipta araba lingvo. La ĝenerala araba lingvo elparolas ĝin kun "ĝ", pro tio en la angla transskribo ofte aperas kun "j" (tiel *Jizah*). La "h" vortofine estas muta. La finvokalo povas esti "a", "e'" aŭ "e". La nomo ofte aperas, kiel multaj arabaj nomoj, kun la difinita artikolo *al-* (dialekte *el-*). La esperantigo 'Gizo' aperas en Poŝatlaso de la mondo kaj en Etimologia Vortaro de la Propraj Nomoj (2005, de André Cherpillod).

## Servoj 
La ĉefa kampuso de la Universitato de Kairo estas en Gizo.

La Granda Egipta Muzeo (akronime GEM; arabe المتحف المصري الكبير, al-Matḥaf al-Miṣrī al-Kabīr, ankaŭ Giza Muzeo) estas muzeo konstruita de 2009 ĝis 2024 en Gizo, kiu elmontras eksponaĵojn el antikva Egiptio, inkluzive de la kompleta Tutanĥamona kolekto kaj multaj pecoj estas montritaj por la unua tempo.

* Kaira Supera Instituto de Kino

## Klimato 
Gizo situas en arida klimato (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas nur 17 mm, inter majo-oktobro neniam pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter . Ventoŝtormoj povas esti oftaj en marto kaj aprilo alportante polvojn.

## Ĝemelurboj 
*  Los-Anĝeleso, Usono
*  Rinkeby, Svedio

## Antikva Egiptio en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montris al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko dekomence el Egiptio, kaj kompreneble unu el ĉefaj rimarkindaĵoj estas la piramidoj de Gizo:

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri Gizo ruslingve
* www.aegypten-fotos.de - pri Gizo germanlingve
* Fotoj kaj faktoj pri Gizo

## Bildaro 

Dosiero:Gizeh Grosse Sphinx BW 1.jpg|La sfinkso
Dosiero:Gizeh Cheops Chephren Mykerinos BW 1.jpg|la tri grandaj piramidoj de Gizo
Dosiero:Gizeh Cheops BW 1.jpg|la granda piramido de Gizo


Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Kategorio:Urboj de Egiptio
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Egiptio
Naftorafinado

[eta|Naftorafinado, distilado en turo (sur la bildo, [LPG signifas likvan gason)]]
**Naftorafinado** estas ĥemi-inĝeniera procezaro por transformi nafton  al altvaloraj produktoj per distilado, purigo (sensulfurigo) kaj nobligo. Ĝi okazas en naftaj rafinejoj.

La natura *kruda ŝtonoleo* estas nomita dum rafinado antaŭ prilaboro *nafto* kaj post la rafinado *petrolo* (ŝtonoleo).

La nafto alvenas la rafinejon kun poluaĵoj, akvo, emulsio, tiel oni devas purigi ĝin. Oni komence sedimentigas la nafton en grandaj cisternoj, sed krom tio oni povas purigi ĝin per elektra kurento, varmo, kemiaj kombinaĵoj.

Oni alkondukas la purigitan nafton al tubforno, kie oni varmigas ĝin je 400 Celsius-gradoj kaj daŭre enkodukas al la distila turo. Tie okazas la apartiga proceso laŭ diversaj vaporiĝaj temperaturoj.

La produktoj laŭ distila temperaturo estas la malpeza benzino, keroseno, lampa petrolo, dizeloleo, hejtoleo, malpeza oleo. Pliaj kromproduktoj estas la ŝmiroleo, vakso, parafino, bitumeno, gudro, kokso.

## Vidu ankaŭ
* Petrolkemio

Kategorio:Nafto
Kategorio:Teknologio
Eŭrovido-Kantokonkurso 1992

La 37-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 9-an de majo 1992 en Malmö (Svedio). Lydia Capolicchio kaj Harald Treutiger prezentis la vesperon.

Kun la venko de Linda Martin (*Why me ?*) komenciĝis serio de venkoj por Irlando en la 1990-aj jaroj.

## Finalo 
## Faktoj 
* Nova rekordo: 23 partoprenintaj landoj.
* Malnovaj vizaĝoj: Stórnin (1990, Islando), Linda Martin (1984, Irlando), Wind (1985 kaj 1987, Germanio) kaj Mia Martini (1977, Italio).
* Nur kantoj en la angla sur la tri unuaj vicoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1992
Kategorio:Muziko en 1992
Kategorio:Kulturo de Svedio
Kategorio:1992 en Svedio
Brita Antarkta Teritorio

La **Brita Antarkta Teritorio** estas teritorio de Britio situanta en Antarkto de la Suda Poluso ĝis 60° S inter longitudoj 20° O kaj 80° O. La teritorio ekestis je la 3-a de marto, 1962, kvankam Britio unue asertis proprieton de ĉi tiu regiono de Antarkto en 1908. **Tamen, laŭ la Antarkta traktato de 1961, neniu lando rajtas posedi teron en Antarkto.**

La teritorio ne havas denaskan loĝantaron. Britio kaj kelkaj aliaj landoj uzas tri esplorejojn en la teritorio. Malgraŭ la manko de loĝantoj, la teritorio eldonas siajn proprajn poŝtmarkojn ekde 1963. Kvankam vizitantaj turistoj kaj loĝantaj sciencistoj uzas iom da ili, la plejparto estas vendataj al kolektantoj. La desegnoj temas pri aŭ antarkta esplorado aŭ naturo.

BAT map.gif|
Coat_of_arms_of_the_British_Antarctic_Territory.svg|
Alexander eiland.PNG|

## Vidu ankaŭ 
* Britaj transmaraj teritorioj

## Eksteraj ligiloj 
* Dokumenta filmo pri nuntempaj strebadoj dividi Antarkton (en E-o)
Datreveno

**Datreveno** estas ĉiujara samdata rememoro pri historia evento aŭ pri naskiĝtago, nomtago aŭ alia simila familia evento, kiu okazis je la sama dato dum iu de la antaŭaj jaroj.

Ekzistas kutimo nomi rondnumerajn datrevenojn per specialaj nomoj. Post dudek kvin jaroj post iu evento (geedziĝo, diplomiĝo ktp.) oni festas *arĝentan* jubileon, post 50 jaroj *oran*, post 60 *diamantan*, post 70 jaroj *platenan* jubileon.

## Vidu ankaŭ 
* Jubileo
* Naskiĝtago
* Geedziĝa datreveno
Gelasius Dobner

**Gelasius DOBNER** (naskiĝis la 30-an de majo 1719 - mortis la 24-an de majo 1790) estis ĉeĥa historiisto, pianisto, laŭdevene praga germano, kies atenton altiris la ĉeĥa historio.

Li kritike analizis la **Kronikon ĉeĥan** de Václav Hájek kaj tiamaniere starigis fundamentojn de la moderna ĉeĥa historia scienco. Li pruvis, ke Hájek multon elpensis kaj kvankam li ne dubis pri la patriotismaj intencoj de la kritikata aŭtoro, tamen li postulis, ke la historiisto serĉu veron, eĉ kiam ĝi ne estas agrabla.

Li eldonis plurajn antikvajn verkojn de la ĉeĥa latinlingva literaturo, ekz. Kristianon, kvankam li opiniis ĝin falsaĵo el postaj jarcentoj.

En 1769 Dobner fondis sciencan asocion, kiu iĝis en 1784 la *bohema akademio de sciencoj*.

## Verkoj 
* *Monumenta historica Bohemiae nusquam antehac edita* (Bohemiaj historiaj memoraĵoj, neniam antaŭe eldonitaj, 1764-1785)
* *Wenceslai Hagek a Liboczan Annales Bohemorum* (Bohema kroniko de Venceslao Hajek, 1761-1786, 6 volumoj)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Latinlingva literaturo
Ĥaramo

**Ĥaramo** aŭ **Jarama** (en Hispanio) estas:

## Rivero 
[eta|180ra|Rivero Ĥaramo proksime de [Titulcia]]

La rivero Jarama, trairas la hispanajn provincojn de Guadalajara kaj Madrido, kaj enfluas en la Taĵon proksime al Aranjuez. Ĝi longas 190 kilometrojn. Alfluantoj estas Henares, Tajuña, Lozoya, Manzanaro, kaj aliaj.

## Batalo 
En la riverbordoj de Ĥaramo okazis tre grava batalo dum la Hispana Enlanda Milito, en februaro 1937. Ĝi okazis kiam la frankistaj trupoj deziris tranĉi la vojon de Madrido al Valencio kiel surogato de la Batalo de Madrido, kaj la respublikanaj kontraŭbatalis. Okazis pli ol 20.000 mortoj en unu el la plej sangaj bataloj de la milito. Gravan rolon havis la Internaciaj Brigadoj, kio donis internacian renomon al la batalo.

## Romano 
*El Jarama*, estas romano de la hispana verkisto Rafael Sánchez Ferlosio, unu el la plej gravaj post la Hispana Enlanda Milito, kaj ĝi ricevis la premion Nadal en 1955.

## Kurejo 
**Jarama** estas la nomo de la kurejo de Formulo Unu, en Madrido.

## Vidu ankaŭ 
* Jarama (metroo de Madrido)

Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Madrida Regiono
Kategorio:Madrido
Daniel Brandt

**Daniel Brandt** estas verkinto de paĝoj Wikipedia Watch kaj Google Watch, kiu sur tiuj paĝoj aperigas siajn kritikojn pri firmaoj, organizoj.

Li helpis malvualigi anonimulon, kiu akuzis John Seigenthaler pri rilato al la Kennedy-murdoj.

Brandt, Daniel
Popola Fronto (Hispanio)

La **Popola Fronto**, en hispana origine *Frente Popular*, estis balota koalicio kreita januare de 1936 fare de la ĉefaj politikaj partioj de maldekstro en Hispanio. La 16a de februare ili sukcesis venki en la lasta balotado dum la Dua Respubliko, antaŭ la frankisma puĉo kiu estos tialo de la Hispana Enlanda Milito. La Popola Fronto ne prezentiĝis en Katalunio, kie simila koalicio formita ĉirkaŭ Esquerra Republicana de Catalunya, funkciis simile.

## La koalicio 
## Rezulto de la balotado 
## Puĉo 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Kategorio:Komunistaj partioj
Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Dua Hispana Respubliko
Eŭrovido-Kantokonkurso 1993

La 38-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 15-an de majo 1993 en Millstreet (Irlando). Millstreet estas la plej eta urbo en la historio kie la internacia finalo de la konkurso estis aranĝata.
La finalo estis prezentata sole de virino: Fionnula Sweeney.

Jugoslavio ne partoprenis plu post sia foriro el la EBU. Kompense, la novaj landoj Kroatio, Slovenio kaj Bosnio kaj Hercegovino volis partopreni, kiel kvar aliaj ŝtatoj de la orienta Eŭropo: Hungario, Slovakio, Estonio kaj Rumanio. 
La EBU havis problemon: Tro da landoj pri la konkurso. Do oni decidis aranĝi etan antaŭ-selektadon inter ĉi-tiuj landoj. La tri plej bonaj (Kroatio, Slovenio kaj Bosnio-Hercegovino) penetris en la internacian finalon.

Denove Irlando venkis, la kanto *In your eyes* de Niamh Kavanagh ne restis longe en la memoro de la spektantoj.

## Finalo 
## Faktoj 
* Estis la lasta fojo ke Luksemburgo aperis en la konkurso.
* 1-a partopreno: Bosnio kaj Hercegovino, Kroatio, Slovenio
* Nova rekordo: 25 partoprenantaj landoj.
* Malnovaj vizaĝoj: Tommy Seebach (1979 kaj 1981, Danio), Katri-Helena (1979, Finnlando) kaj Tony Wegas (1992, Aŭstrio).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1993
Kategorio:Muziko en 1993
Kategorio:Kulturo de Irlando
Kategorio:1993 en Irlando
Komintern

eta|250px|Raŭpa tirilo de pezaj kanonoj Komintern
**Komintern** () estis soveta raŭpa tirilo de pezaj kanonoj, kiu estis uzata en la dua mondmilito. La unua prototipo de la maŝino estis konstruita sur ĉasio de tanko T-24 en la jaro 1931. La seria produktado estis komencita en 1934. Antaŭ komenco de la milito estis granda parto de la maŝinoj aktivigita en Fora Oriento, grandan nombron uzis industrio. Ĝis la jaro 1941 estis fabrikitaj pli ol 2000 pecoj de tiuj ĉi tiriloj, kiuj kapablis tiri kanonojn ĝis kalibro 152 mm. En 1945 Ruĝa Armeo uzis 568 de tiuj ĉi tiriloj por transporti kanonojn kaj haŭbizojn. Generalsekretario estis kelkan tempon la bulgaro Georgij Dimitrov.

Kategorio:Sovetaj kaj rusaj artileriaj tiriloj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1991

La 36-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 4-an de majo 1991 en Romo (Italio). Ĝin prezentis la du personoj, kiuj gajnis por Italio en la konkurso: Gigliola Cinquetti (1964) kaj Toto Cutugno (1990).

Post la atribuaĵo de poentoj du landoj havas la saman numeron de poentoj: Francio kaj Svedio kun 146 poentoj estis sur la 1-a vico.
Feliĉe oni lernis de la kazo de 1969 kaj ekde 1989 ekzistis nova regulo de la EBU: Gajnus la lando kiu ricevis pli da 12-poentoj-atribuoj. Francio ricevis 12 poentojn el Italio, Aŭstrio, Israelo kaj Norvegio (4 landoj). Svedio ricevis 12 poentojn el Islando, Britio, Danio kaj Germanio – ankaŭ 4 landoj !

Oni decidis ke la numero de 10 poentoj devas decidi. Svedio ricevis 10 poentojn el Aŭstrio, Svislando, Belgio, Israelo kaj Portugalio (5 landoj). Francio ricevis 10 poentojn el Jugoslavio kaj Finnlando, nur 2 landoj. Do Svedio estis proklamata venkinto kaj Carola Häggkvist prezentis denove sian kanton *Fångad av en stormvind*.

## Finalo 
## Faktoj 
* Malto revenis post 16 jaroj.
* Malnovaj vizaĝoj: Carola Häggkvist (1983, Svedio), Thomas Forstner (1989, Aŭstrio), Hanne Krogh (1971 kaj 1985, Norvegio) kaj Eiríkur Hauksson (1986, Islando).
* 0 poentoj por Aŭstrio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1991
Kategorio:Muziko en 1991
Kategorio:Kulturo de Italio
Kategorio:Romo
Kategorio:1991 en Italio
Impulso (bulteno)

**Impulso** estis la ĉefa bulteno de Brazila Esperantista Junulara Organizo, unue trimonate ĝis 1982, poste teorie sesmonata, sed dum grandaj periodoj senapere. Ĝi havis multajn periodojn, unue estis literatura revuo dum Momenton! estis movada informilo. Poste ĝi fariĝis movada informilo kaj konkuris al Momenton. Dum multaj jaroj nek unu nek la alia aperis.

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1982

La 27-a Eŭrovido-Kantokonkurso, okazis la 24-an de aprilo 1982 en Harrogate (Britio). Ĝin prezentis Jan Leeming.

Venkis juna virino el Germanio kiu kantis pri paco: Nicole kun *Ein bißchen Frieden*. Ŝi finis la konkurson kun 161 poentoj, Israelo sur la 2-a placo havis nur 100 poentojn. Estis la sola venko de Germanio en la 50-jara historio de la konkurso. Post la publikigo de la germana venko, Nicole kantis la kanton denove – sed en kvar lingvoj.

## Finalo 
## Faktoj 
* Grekio ne partoprenis ĉar la ministraro de kulturo trovis ke la greka kanto estis tro malbona.
* 0 poentoj por la finnlanda kanto pri atombombo.
* Malnovaj vizaĝoj: Anna Vissi (1980 por Grekio) Jahn Teigen (1978) kaj Anita Skorgan (1977 kaj 1979, Norvegio)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1982
Kategorio:Muziko en 1982
Kategorio:Kulturo de Britio
Kategorio:1982 en Britio
Hemel Hempstead

**Hemel Hempstead** estas urbo en angla graflando Hertfordshire. Ĝi ekzistas kiel setlejo ekde la 8-a jarcento. En la urbo loĝas 81.143 (stato: 2001) loĝantoj. 

La  okazis tie grandaj eksplodoj en la loka petroldeponejo, en benzincisternoj.

## Geografio 
Hemel Hempstead situas inter la riveroj Gade kaj Bulbourne. Natura ĉirkaŭa areo estas la Chilterns.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hertfordshire-genealogy.co.uk/data/directories/directories-hemel-1797-des.htm 
* http://www.dacorumheritage.org.uk/gadebridge.htm 
* http://www.visionofbritain.org.uk/text/chap_page.jsp?t_id=Cobbett&c_id=8&p_id=573#pn_8
* Hemelweb  paĝo kun fotoj

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Urboj de Hertfordshire
Eŭrovido-Kantokonkurso 1995

La 40-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 13-an de majo 1995, kiel en 1994 en Dublino (Irlando). Ĝin prezentis Mary Kennedy.

Venkis kanto kiu enhavis nur malmultajn vortojn kantitajn. 10 jaroj post la unua venko, nun Secret Garden portis la dua venko al Norvegio kun *Nocturne*.

## Finalo 
## Faktoj 
* La venkanta kanto "Nocturne" enhavis nur 25 vortojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1995
Kategorio:Muziko en 1995
Kategorio:Kulturo de Irlando
Kategorio:Dublino
Kategorio:1995 en Irlando
Tondro

eta|Sono de tondro
eta|220ra
**Tondro** estas la bruo kiun oni aŭdas dum la ŝtormo post la fulma malŝargiĝo.

Pro tio ke la propagaj rapidecoj de la lumo kaj la sono estas tre malsamaj, estas tempodiferenco inter la vido de la fulmo kaj la ekaŭdo de la tondro, kvankam la fenomenoj samtempe okazas. Ju pli granda estas la distanco inter la fulmo kaj la observanto, des pli granda estas la tempopaso inter la observoj de fulmolumo kaj tondrosono.

## Kalkulado de distanco al fulmo 
La sonorapideco egalas al proksimume 300 m/s. La lumrapideco estas tiom grandega ke ne necesas tiuskale konsideri ĝin.
Se la fulmo estas je distanco de unu kilometro, la tempopaso egalas al 3 sekundoj.

**Formulo:** distanco (en kilometroj) **=** tempopaso (en sekundoj) **/ 3**

## Signifo en religio 
En la pasinteco, homoj havis multan timon al la fortegaj tondrobruoj.
Oni kredis ke la fulmotondro estis signalo de la dioj.
Tiele la egipta mitologia dio Seth forpelis per la tondro la malicajn malamikojn. La greka supera dio Zeŭso ĵetis fulmotondrojn sur siajn malamikojn. Ankaŭ la ĝermana dio Donar uzis la tondron. Same faris la dio Thor. En la slava mitologio, tondro estas atribuata al Peruno. Kaj en la ĉina imperio, oni atribuis la bruon de la tondro al la fabela bestego drako.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (7, kaj 6 pri fulmo, 2 pri fulmotondro) proverboj pri tondro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Meteologio
Iluzio

**Iluzio** estas eraro de sentumoj, pro kiuj ni rigardas falsajn ŝajnojn kiel realajn (optika iluzio, teatra iluzio, miraĝo).

Iluzio estas eraro de la spirito, pro kiu ni rigardas falsajn revojn kiel efektivaĵojn (fantazio, sonĝo, deliro, fikcio, halucino, ĥimero, utopio). Filozofie estas esploroj pri iluzio en logiko, en estetiko kaj en gnoseologio.

Iluziisto estas tiu amuzisto, kiu lerte trompas la rigardantojn per falsaj ŝajnoj kaj (aŭ) rapide faritaj ĵonglaĵoj. (ĵonglisto, prestidigitatoro).

## Listo de iluziistoj 
* David Copperfield
* Doug Henning
* Jean Eugène Robert-Houdin
* Harry Houdini
* Penn & Teller
* Hans Klok
* Hans Kazàn

Dosiero:Grid illusion.svg|Vida trompiĝo: nigraj punktoj
Dosiero:Roadmirage.jpg|Miraĝo super varma ŝoseo
Dosiero:Brunnen Ahmedabad.jpg|Memnutra fontano

## Vidu ankaŭ 
* Kogna biaso
* Halucino
* Hermann von Helmholtz
* Iluziisto

## Eksteraj ligiloj 
* Anglalingva retejo pri vidaj iluzioj (trompiĝoj) 
* http://www.soznanie-mnema.narod.ru/kontrillusion.htm 
* http://www.aftermbbs.com/updates/2005/11/hallucinations-please-dont-be-under.html 
* http://logosfoundation.org/kursus/3130.html 
* Best Rotating Illusions Video 
* Make own Illusion video
Bumba-meu-boi

**Bumba-meu-boi** /**bum**bameŭ-**boj**/ estas brazila kampara dramo tradicie prezentata en kamparo dum kristnaska periodo. Ĝia origino estas iberiaj tradicioj de 16-a jarcento, miksitaj kun aliaj eŭropaj influoj, kiel la itala popolkomedio, kun improvizaj dialogoj kaj ridindaj roloj. En tiu dramo, oni uzas maskojn kaj mankas inaj roluloj, kvankam, foje, maljunulinoj povas partopreni, ĉefe se mankas viroj.dekstra|etaLa prezentado komenciĝas per la eniro de ĉiuj roluloj, kiuj sin prezentas pere dialogoj, kanto kaj danco. Sekve eniras la ĉefa rolulo: la bovo (rolita de homo kun granda masko), kiu, post danci, mortas sen ke iu scias la kialon. La bovgardisto simbole dissendas pecojn de la bovo kaj, farante improvizajn versojn, pri-mokias la ĉeestantojn, oferante al ili kelkajn pecojn plej malnoblaj, kiel kornojn, intestojn, voston, ktp. La bovon revivigas kuracisto, pastro aŭ sorĉkuracisto. Post la reviviĝo, ĉiuj kantas, dancas kaj adiaŭas la publikon.

Estas ankaŭ festo Boi-bumbá en Amazonio kiu evoluis el bumba-meu-boi kaj fariĝis sendependa festo.

Kategorio:Brazila folkloro
Fulmo

775ra
eta|dekstra|Diversaj fulmtipoj, alte kaj malalte en la atmosfero
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri fulmoj.]]
**Fulmo** estas elektra malŝargiĝo en la atmosfero. Ĝi estas ofta fenomeno dum ŝtormo kaj ĝi estas akompanata de tondro.

La fulmo povas esti danĝera, ĉar ĝi foje kaŭzas incendiojn aŭ eĉ rekte trafas kaj mortigas homojn kaj bestojn.

Kvankam oni pensas pri la fulmo iranta de la nubo al la tero, fakte la elektro ofte iras en la malan direkton, de la tero ĝis la nubo.

La speco de nubo, kiu faras fulmon, nomiĝas kumulonimbo.

Seka fulmotondro estas tipo de fulmotondro kie estas fulmo kaj tondro, sed la plej multo de la precipitaĵo ne atingas la grundon.

Fulmo estas ankaŭ en iuj lingvoj metaforo, kiu diras ke io okazas tre rapide.

## Blufluoj 
En grandaj altoj (ĉ. 40&nbsp;km) estiĝas deksekundaj bluaj fulmoj, kiuj direktiĝas suben aŭ supren. 

Dosiero:Lightning animation.gif
Dosiero:Wide_lightning.jpg
Dosiero:Lightning cloud to cloud (aka).jpg

## En kulturo 
En diversaj mitologioj estas dio pri fulmo. Temas pri ekz.:
* Peruno (slava)
* Zeŭso (greka)
* Toro (skandinava)

Antaŭ ol aperis klopodis fulmoŝirmiloj, oni penis protekti sin kontraŭ la fulmo per magiaj ceremonioj. Rusoj starigis ĉe la fenestroj glasojn kun akvo, dismetante apude metalajn tranĉilojn kaj forkojn.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (6, kaj 7 pri tondro, 2 pri fulmotondro) proverboj pri fulmo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* 
* 

*

## Vidu ankaŭ 
* Kuglofulmo
* Fulmoŝirmilo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sciencedaily.com/releases/2003/11/031106051013.htm esploro pri fulmoj diskutigas fizikistojn (artikolo angla)
* http://www.dmoz.org/Science/Earth_Sciences/Atmospheric_Sciences/Meteorology/Weather_Phenomena/Thunderstorms_and_Lightning/  tondroŝtormoj kaj fulmoj (paĝoj anglaj)
* http://home.earthlink.net/~jimlŭ/lfacts.htm faktoj pri fulmoj (paĝoj anglaj)
* http://www.esdjournal.com/articles/lightn.htm  lasera fulmo dum japana eksperimento (paĝo angla)

## Referencoj 

Kategorio:Meteologio
Eŭrovido-Kantokonkurso 1996

La 41-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 18-an de majo 1996 en Oslo (Norvegio). Ingvid Bryn kaj Morten Harket prezentis la vesperon.

La EBU enkondukis novan reguladon por limi la nombron de partoprenantaj landoj per internacia sekreta finalo. Ĉi tia sekreta finalo inter ĉiuj landoj malkontentigis multajn landojn, speciale Germanion (granda financa kontribuanto) kiu unuan fojon en la historio ne povis partopreni. Kiel en 1963 la konkurso estis denove tre kritikata.

Finfine Norvegio atingis la duan vicon kaj Irlando gajnis la kvaran fojon en kvin jaroj. La venkinta kanto de Eimear Quinn: *The voice*.

## Finalo 
## Faktoj 
* Malnovaj vizaĝoj: Elisabeth Andreassen (1985 parto de "Bobbysocks" kaj 1994, Norvegio) kaj Marianna Efstratiou (1989, Grekio).
* Unuan fojon komputila tabelo estis uzata por montri la atribuaĵon de poentoj.
* Francio prezentis kanton en bretona lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1996
Kategorio:Muziko en 1996
Kategorio:Kulturo de Norvegio
Kategorio:Oslo
Kategorio:1996 en Norvegio
Ora Palmo

La **Ora Palmo** () estas la nomo de la plej altvalora premio de la internacia Filmfestivalo de Cannes.

## Venkintoj de la Ora Palmo 
eta|center|500px|Bendo de la festivalo kun la Palme d'Or ambaŭflanke.

## Notoj 

Kategorio:Kino-premioj
Gemoj de Diaj Misteroj

**Gemoj de Diaj Misteroj** (araba: *Javáhiru’l-Asrár*), estas libro de ''Bahá'u'lláh'', la Profeto-Fondinto de la Bahaa Kredo. Ĝi estis verkita dum Lia tempo en Bagdado (1853-1863) en la araba, kaj estis nur antaŭnelonge tradukita en la anglan, eldonite en 2002.

La plena teksto oni povas legi en la Interreto france kaj angle.

eta|maldekstra|180ra

Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Epistolo al la Filo de la Lupo

La **Epistolo al la Filo de la Lupo** estas la lasta grava verko de Bahá'u'lláh, Fondinto de la Bahaa Kredo, antaŭ Lia morto en 1892. Ĝi estas letero skribita al islama klerulo, agresema malamiko de la bahaanoj kiu, kune kun sia patro (nomita de Bahá'u'lláh "la lupo"), ankaŭ islama klerulo, mortigis aron de bahaanoj.

Baha'u'llah verkis pri sia propono al Kamál Páshá, otomana ministro, ke la registaraj funkciuloj en Konstantinopolo kunvoku kunvenon kaj elektu lingvon kaj skribon (alfabeton), instruendajn al ĉiuj infanoj.

En la libro *Dio Preterpasas*, Shoghi Effendi identigas la jaron de la koncerna kunveno, nome 1863. Nenio okazis ĝis 1891 kiam tiucele Baha'u'llah sciigis la taŭgan elpensitan novan lingvon, t.e. Esperanton.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bahaa Kredo
* Interligo de Baha'u'llah

Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Pandora

En helena mitologio, **Pandora** (helene Πανδώρα, *per ĉio donita*) estas la unua virino, fare de Hefesto el grundo laŭ ordono de Zeŭso kiel parto de puno kontraŭ homo por Prometeo ŝtelinta la sekreton de fajro. Iam, ŝi malfermis la skatolon de Pandora, kiu enhavis ĉiujn bonojn malfeliĉojn. Enrestis nur la espero.eta|180px|

Laŭ Palaifato, Pandora estis grekujino, tre riĉa. Kiam ŝi eliris, ŝi beliĝis, kaj ŝminkiĝis kun kosmetikaĵoj el tero. Ŝi estis la unua virino kiu utiligis multajn kolorajn teraĵojn.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* 55 Pandora

Kategorio:Mitoj pri kreado
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Eŭrovido-Kantokonkurso 1997

La 42-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 3-an de majo 1997 en Dublino (Irlando). Ĝin prezentis Carrie Crowley kaj Ronan Keating.

Kaŭze de la malkontenteco de multaj landoj la sistemo de rotacio estis ŝanĝata denove. Nun oni kalkulis la poentojn kiujn la landoj atingis en la antaŭaj kvin jaroj por fiksi la partoprenuloj. Ankaŭ nova ŝanĝo venis el kvin landoj: Germanio, Svislando, Britio, Svedio kaj Aŭstrio atribuis siajn poentojn ne per juĝistaro sed per telefona balotado. En la sekvantaj jaroj la telefona balotado atingis ĉiujn landojn de la konkurso kaj iĝis la sola ebleco pri la atribuaĵo.

La venkantoj Katrina & The Waves el Britio kreis novajn rekordojn: 10 landoj atribuis 12 poentojn al *Love shine a light* kaj la kanto havis 70 poentojn pli ol la dua vico.

## Finalo 
## Faktoj 
* Malnovaj vizaĝoj: Maarja-Liis Ilus (1996, Estonio) kaj Şebnem Paker (1996, Turkio).
* 0 poentoj por Norvegio kaj Portugalio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1997
Kategorio:Muziko en 1997
Kategorio:Kulturo de Irlando
Kategorio:Dublino
Kategorio:1997 en Irlando
Kangerdlugssuaq

La **Kangerdlugssuaq**-glaĉero troviĝas en orienta Gronlando. Ĝi estas la plej rapida glaĉero, kiu moviĝas 14 kilometrojn jare (nun en 2005 retiriĝis 5 kilometrojn). El ĝi degeliĝas 4 % jare, donante 10 kubajn kilometrojn da akvo al la oceano.

Ĝia flua rapido iĝis 3-obla kaj la glacitavolo je 100 m maldika dum unu jaro.

Kategorio:Geografio de Gronlando
Kategorio:Glaĉeroj en Nordameriko
Charles Messier

dekstra|150px
**Charles MESSIER** (26-a de junio, Badonviller, 1730 – 12-a de aprilo, Parizo, 1817) estis franca astronomo kiu en 1774 publikigis katalogon da 45 profundaj astroj kiel nebulozoj kaj stelamasoj. La celo de la katalogo estis helpi kometajn serĉantojn (kiel li mem) kaj aliajn astronomojn distingi inter daŭraĵo kaj maldaŭraĵoj en la ĉielo.

En 1781, la katalogo estis kreskita al 110 'Messier Objektoj'. La nomoj de ĉi tiuj astroj, de M1 al M110, estas ankoraŭ uzata hodiaŭ. La katalogo enhavas iujn da la plej gravaj noktĉielaj objektoj, de la Kraba Nebulozo (M1) al tre malgranda elipsa galaksio proksime al Andromedo (M110). Dum mesiera maratono, multaj amaturaj astronomoj konkursas vidi ĉiuj 110 de la astroj en unu-nokta periodo, ofte en marto kiam la kondiĉoj estas plej favora.

La kratero Messier sur la Luno kaj la asteroido 7359 Messier estis nomataj pro li.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo

Messier, Charles
Ĥaĝi Mamsurov

**Ĥaĝi MAMSUROV** (ankaŭ konata kiel *Aleksander KSANTI*) estis sovetia sekurecservisto kaj militisto, oseto laŭ etna deveno. Li estas aparte fama pro la partopreno en la Hispana Enlanda Milito (1936-1939). Lin mencias en siaj  verkoj la usona verkisto Ernest Hemingway.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Osetoj
Isa Plijev

**Isa** aŭ **Issa PLIJEV** (; osete *Плиты Иссæ*; 25-a de novembro 1903 — 2-a de februaro 1979) estis sovetia generalo, elstarigita kiel Heroo de Sovetunio (dufoje) kaj Heroo de Mongola Popola Respubliko.

Plijev naskiĝis en oseta vilaĝo Malnova Batako, en 1922 li aliĝis al armeo. En 1926 li finis en Leningrado kavalerian lernejon kaj ĝis 1930 militservis en Krasnodaro.

Li elstaris kiel komandanto dum la Dua mondmilito (en ambaŭ la orienta kaj la okcidenta frontoj).

Li estas tamen foje negative menciata lige kun la sangaj eventoj en Novoĉerkask (severe premita ribelo de laboristoj en Novoĉerkassk, junio 1962) kaj la Kariba krizo (preskaŭ komenciĝinta nuklea milito, oktobro 1962). Dum la Kariba krizo Plijev estris sovetiajn trupojn, kiuj lokiĝis en Kubo, kaj estus povinta lanĉi mondmiliton, kiu feliĉe ne okazis.

La tombo de Plijev estas en Vladikavkaz, ĉefurbo de Nord-Osetio. Omaĝe al li en la urbo estis fondita muzeo kaj komence de la 2000-aj jaroj starigita monumento ĉe rivero Terek en populara ripozloko de la urbanoj.

Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Osetoj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1999

eta|210ra|
eta|100ra|la venkintino *Charlotte Nilsson*
La 44-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 29-an de majo 1999 en Jerusalemo (Israelo). Ĝin prezentis *Dafna Dekel, Sigal Shahmon* kaj *Yigal Ravid*.

Nova jaro, novaj reguloj: Ekde nun la partoprenantoj ne devis plu kanti en siaj lingvoj, kio alportis anglan ondon en la konkurson. La kantistoj ankoraŭ kantis direkte sed ne plu kun la muziko de orkestro. Kaj la juĝistaroj forlasis la konkurson kaj iris en la reĝolandon de la historio, ĉiuj landoj devis atribui siajn poentojn per telefona balotado.

Kiel en 1974 la falo de la lingva regulo estis uzata de Svedio por gajni la konkurson. Charlotte Nilsson memorigis pri ABBA kun *Take me to your heaven*.

## Finalo 
## Faktoj 
* Malnovaj vizaĝoj: Doris Dragovic (1986 por Jugoslavio) kaj Darja Svajger (1995, Slovenio).
* Volante atribui la gravan premion, la antaŭa venkintino Dana International falis kaj faligis la premion.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


Kategorio:Muziko en 1999
Kategorio:Kulturo en Jerusalemo
Kategorio:1999 en Israelo
PWRficient

**PWRficient** estas procesoro fare de firmao P.A.Semi. Fundamento de la procesoro estas du procesorkernoj PowerPC, staplo 2 MB, kontrolilo de ĉefmemoro DDR2. Ĉefa trajto de la procesoro estas sistemo de en/eligo, kiun eblas aparte programigi kaj, kiu povas anstataŭigi ĉefĉiparon de tradiciaj ĉeftabuloj konstruitaj laŭ ĥaba arkitekturo. Frekvenco de la procesoro estas 2 GHz. Varmoelimino de la procesoro estas de 5 ĝis 25 vatoj, kio estas grandega sukceso por procesoroj de PowerPC-kernoj. Unu el ĉefaŭtoroj de **PWRficient** estas Den Dobberpul (Dan Dobberpuhl) (kunaŭtoro de procesoroj DEC Alpha).

Kategorio:Procesoroj
Eŭrovido-Kantokonkurso 1998

La 43-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 9-an de majo 1998 en Birmingham (Britio). Ĝin prezentis  Ulrika Jonsson kaj Terry Wogan.

La prezentadoj de du artistoj ŝajnis eksterordinare. La germana Guildo Horn estis la unua artisto en la historio de la konkurso kiu forlasis la scenon dum sia kurioza kanto, kaj Dana International estis la unua transseksulo kiu gajnis la konkurson - la kanto *Diva* estis la tria venko por Israelo.

## Finalo 
## Faktoj 
* Unua partopreno: Respubliko Makedonio
* 0 poentoj por Svislando.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


1998
Kategorio:Muziko en 1998
Kategorio:Kulturo de Britio
Kategorio:Birmingham (Anglio)
Kategorio:1998 en Britio
Eŭrovido-Kantokonkurso 2000

La 45-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 13-an de majo 2000 en Stokholmo (Svedio). Ĝin prezentis Kattis Ahlström kaj Anders Lundin.

La nova lando Latvio atingis jam la 3-an vicon dum Danio ricevis sian duan venkon post 37 jaroj. La Olsen Brothers gajnis kun *Fly on the wings of love*.

## Finalo 
## Faktoj 
* 1-a partopreno: Latvio
* Malnovaj vizaĝoj: Serafin Zubiri (1992, Hispanio) kaj Roger Pontare (1994, Svedio).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


2000
Kategorio:Muziko en 2000
Kategorio:Kulturo de Svedio
Kategorio:Stokholmo
Kategorio:2000 en Svedio
N!Xau

**N!Xau** (la nomo aperis pro tajperaro, lia naskiĝa nomo estis *Cgau Coma*, ĝuste dum la filma epoko **G!kau**) estis boŝmana aktoro (li naskiĝis la  en la dezerto Kalaharo, mortis la  kaj estis entombigita en Tsumkwe, Namibio) el Namibio. Li rolludis kiel "Xixo" en la 80-aj jaroj de la lasta jarcento en frenezaj komedioj *Dioj devas esti frenezaj* kaj ties daŭrigoj.

Post la filma kariero, N!xau kultivis maizon, kukurbon kaj fabon kaj bredis kelkajn bovojn. 

La preciza mortodato ne estas konata. N!xau ekiris serĉi lignon aŭ ĉasi perlokokon 1-an de julio 2003 kaj lia familio trovis lin morta. La polico firmigis la morton je la 5-a de julio 2003. Li verŝajne mortis je tuberkulozo, pro kiu li jam pli frue suferis.

## Eksteraj ligiloj 
* The Namibian: Sciigo pri lia morto (angle)

Kategorio:Namibiaj aktoroj
Libro de Certeco

La **"Libro de Certeco"** (arabe : كتاب الإيقان, -***Kitáb-i-Íqán*** - kaj perse : كتاب ايقان, t.e. ) estas unu el la multaj verkoj sanktaj al la Bahaa Kredo.

## Fono 
Tiu ĉi libro estis verkita parte en la persa kaj parte en la araba de ''Bahá'u'lláh*, Fondinto de la Bahaa Kredo, en januaro 1861 . *Bahá'u'lláh* loĝis tiutempe kiel ekzilito en Bagdado, tiama parto de la Otomana imperio. *Bahá'u'lláh* asertis, ke Li ricevis Sian revelacion fine de 1852 dum Sia malliberigo en la subtera karceraĉo de Teherano nomita *Síyáh-Chál* (t.e. la "Nigra Truo"), sed Li ankoraŭ ne malkaŝe deklaris Sian mision. Aludoj al Lia propra rango, do, aperas nur en vualita formo. Tiu ĉi libro estas respondo al la demandoj faritaj de la patrin-flanka onklo de la *Báb*, rilate al la valideco de la Afero de la *Báb*, kaj estis verkita dum du tagoj kaj noktoj.

Ĝi estas la plej grava teologia verko de *Bahá'u'lláh*, kaj tiel, de la Bahaa Kredo. Ĝi estas iame aludita kiel la plenigo de la Persa Bajano.

## Historio 
La onklo de la *Báb* estis mirigita, aŭdinte ke la Promesito de Islamo estis sia propra nevo. Kiam li aŭdis, ke tio estis la sama protesto de la onklo de la profeto de Islamo, li maltrankviliĝis kaj decidis traesplori la aferon. La demandoj, kiujn li sendis, rilatis al la pruvoj de la apero de la promesito.

## Enhavo de la Libro 
La libro estas dividita en du partojn: la unua parto traktas la fundamentan principon, ke dia revelacio estas progresema, kaj ke religioj devenas de unu fonto; ĉiuj grandaj religioj agnoskas la antaŭajn kaj, ofte uzante vualitajn terminojn, profetas la alvenon de la sekvonta. Pro tio, ke la demandanto estis islamano, *Bahá'u'lláh* uzis versojn de la Biblio por montri kiamaniere kristano povus interpreti siajn proprajn skribojn per alegoriaj terminoj kaj povus rekoni la novan diepokon. Konsiderante tion, oni povus ankaŭ uzi la saman metodon de interpretado por ke islamano rekonu la validecon de la pretendoj de la *Báb*. La dua kaj la plej granda parto de la libro traktas specifajn pruvojn, kaj teologiaj kaj logikaj, de la misio de la *Báb*. (Unu el la plej-konataj kaj plej-ŝatataj versoj de tiu ĉi parto estas konata kiel la "Epistolo de la Vera Serĉanto".)

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aliaj verkoj de *Bahá'u'lláh''
:Kitáb-i-Aqdas
:Sep Valoj
:Epistolo al la Filo de la Vulpo
:Kaŝitaj Vortoj

## Referencoj 
* Bahá'u'lláh (1862) Kitáb-i-Íqán: The Book of Certitude, Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. ISBN 1931847088.
Interrete legebla angle, france , arabe, kaj perse.

## Eksteraj ligiloj 
* Kitáb-i-Íqán en Esperanto Tradukita de Lidja Zamenhof

eta|maldekstra|180px

Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Kategorio:Verkoj el la esperantigita arablingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita perslingva literaturo
Venediko

La **Venediko** (propralingve **Wenedyk**) estas fikcilingvo kreita en 2002 de Jan van Steenbergen por la alternativa historio de Ill Bethisad.

**Specimeno:** La Patro Nia:
Patrze ność, kwał jesz en czołór, w sąciewkat szy twej nomię. 
W awnierszy twej rzeń. 
W faca szy twa włątać, komód en czołu szyk i spar ciora. 
Da now odzej ność kodzan pań. 
I dziemieść now noście dziewta, komód i nu dziemściem świe dziewtorze. 
I nie enducz noszcz en ciętacoń, maż liwra nosz dzie mału. 
Nąk twie są rzeń i pociesztać i głorza, a siąprz. Amen. 

## Eksteraj ligiloj 
* Wenedyk 
* La kulturoj de Ill Bethisad 

Kategorio:Fikcilingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Eŭrovido-Kantokonkurso 2001

La 46-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 12-an de majo 2001 en Kopenhago (Danio). Ĝin prezentis Natasja Crone-Back kaj Søren Pilmark.

La surprize venkinta kanto venis el Estonio: Dave Benton kaj Tanal Padar kun *Everybody*.

## Finalo 
## Faktoj 
* Dave Benton (50 jaroj) estis la plej maljuna venkanto en la historio de la konkurso.
* Pli ol 35.000 spektantoj en la Parken Stadium de Kopenhago.
* La nederlanda kaj la germana kantistino nomiĝas Michelle.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 


Kategorio:Muziko en 2001
2001
Kategorio:Kulturo de Danio
Kategorio:Eventoj en Kopenhago
Kategorio:2001 en Danio
Alvokoj de la Sinjoro de Armeoj

La **Alvokoj de la Sinjoro de Armeoj** estas kompilaĵo de la leteroj de ''Bahá'u'lláh*, Fondinto de la Bahaa Kredo, al la reĝoj kaj regantoj de la mondo. Dum Sia ekzilo en Adrianopolo kaj en la fruaj jaroj de Sia ekzilo al la fortikaĵo-urbo de Akko (* 'Akká*) en 1868, *Bahá'u'lláh* alvokis la regantojn de la Oriento kaj la Okcidento rekoni la Tagon de Dio kaj la Promesiton de ĉiuj religioj kaj ĉiuj epokoj. *Bahá'u'lláh* skribis: "Neniam ekde la komenco de la mondo estis la Mesaĝo tiel malkaŝite proklamita."

La libro konsistas el :
*la tuta *Súriy-i-Haykal* (la Surao de la Templo), unu el la plej defiaj verkoj de *Bahá'u'lláh*, kiu konsistas el mesaĝoj adresitaj al la Papo Pio la 9-a, al la franca imperiestro Napoleono la 3-a, al la Caro Aleksandro la 2-a, al la Reĝino Viktoria, kaj al la persa reĝo *Nás&#803;iri'd-Dín Sháh*
*la *Súriy-i-Mulúk* (la Surao de la Reĝoj), priskribita de *Shoghi Effendi* kiel "la plej grava Epistolo rivelita de *Bahá'u'lláh* en kiu Li, unuafoje, direktas Siajn vortojn kolektive al la tuta aro de la monarĥoj de Oriento kaj Okcidento"
*la *Súriy-i-Ra'ís* verkita en aŭgusto 1868 al la Otomana Ĉefministro `Alí Páshá
*la *Lawh&#803;-i-Ra'ís*, ankaŭ enhavanta certajn pecojn direktitajn al *`Alí Páshá*
*la *Lawh&#803;-i-Fu'ád* rivelita en 1869 nelonge post la morto de *Fu'ád Páshá*, kiu priskribas la spiritajn konsekvencojn de la misuzo de regado kiel ankaŭ de interlig-rompado, kaj antaŭdiras la malsukceson kaj renverson de *`Alí Páshá'' kaj de la Sultano.

Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Laborakcidento

La nocio **laborakcidento** (laboreja akcidento) uzatas nur pro distancigi ĝin jure de la libertempaj kaj sportaj akcidentoj.

Tramonde okazas jare nekalkuleble multaj laborakcidentoj, kiujn oni ofte ne raportas. Okaze de serioza akcidento, la laborejo devas pagi en multaj landoj 100 % de la salajro ĝis la resaniĝo de la dungito aŭ kompenson ĉe daŭra malsaniĝo.

Kutime ekzistas asekuro, iujlande deviga, por tiaj okazoj. En Germanio, la laboristoj estas asekuritaj pri akcidentoj ne nur dum laboro, sed ankaŭ dum al- kaj reveturo. La akcidentoj dum laboreja paŭzo ne formas kompensan bezonrajton.

En kelkaj profesioj, kie ne facilas distingi inter labora kaj nelabora tempo (ekz. kiam dungito multe vojaĝas), dungantoj kutimas asekuri siajn dungitojn kontraŭ ĉiaj akcidentoj.

## Vidu ankaŭ 
* Labormedicino
* Profesia malsano

## Eksteraj ligiloj 
* http://bundesrecht.juris.de/bundesrecht/sgb_7/index.html 

Kategorio:Ekonomiko
SpaceShipThree

**SpaceShipThree** estas proponita orbitanta kosmoaviadilo evoluigota de Virgin Galactic kaj Scaled Composites, se KosmoŜipoDu sukcesos je suborbita nivelo. 

Fruaj raportoj el 2005 indikis ke ĝi kapablos orbiti, kaj eble endokiĝi kun kosmostacioj. La firmao en 2008 do reviziis tion kaj celis rapidegan suborbitan flugon inter du punktoj (du horoj inter Londono kaj Sidnejo).

Kategorio:Kosmoŝipoj