open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arkogravita akvobaraĵo

dekstra|eta|Elaviadila vido al akvobaraĵo Hoover.
dekstra|eta|Arkitektura plano de arkogravita akvobaraĵo Hoover.
**Arkogravita akvobaraĵo** aŭ simple **arkobaraĵo** estas akvobaraĵo kun la karakteroj kaj de arka akvobaraĵo kaj de gravita akvobaraĵo. Ĝi estas akvobaraĵo kiu kurvas supre en mallarĝa kurvo kiu direktas plej el la akvo kontraŭ la muraj rokoj de la kanjono, havigante forton por kunpremi la akvobaraĵon. Ĝi kombinas la fortojn de du oftaj formoj de akvobaraĵoj kaj ĝi estas konsiderata intermezo inter ambaŭ. Ili estas farataj el konvencia cemento, rulkunprema cemento (RKC), aŭ masonaĵo. Arkogravitaj akvobaraĵoj ne estas plifortigitaj escepte ĉe la defluejo. Tipa ekzemplo de akvobaraĵo el konvencia cemento estas la Akvobaraĵo Hoover. Akvobaraĵo Changuinola [ĉangiNOla] estas ekzemplo de RKC arkogravita akvobaraĵo. Arkogravita akvobaraĵo postulas grandan volumon de interna plenejo. Arkogravita akvobaraĵo povas esti pli maldika ol la pura gravita akvobaraĵo kaj postulas pli malgrandan volumon de interna plenejo.

## Vidu ankaŭ 
* Arka akvobaraĵo
* Gravita akvobaraĵo
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj

## Referencoj 
Kategorio:Akvobaraĵoj
Delto de la Mekonga Rivero

La regiono **Delto de la Mekonga Rivero** (, laŭvorte "Delto de la rivero de naŭ drakoj") estas la plej suda el la regionoj de Vjetnamio. Ĝi plejparte enhavas la malgrandajn sed dense loĝatajn provincojn en la delto de la rivero Mekongo. Ekzistas dek du provincoj, plus la urbo Cần Thơ. La teritorio ampleksas proksimume  kvadratajn kilometrojn.

## Provincoj 
An Giang
Bạc Liêu
Bến Tre
Ca Mau
Dong Thap
Hau Giang
Kien Giang
Long An
Soc Trang
Tien Giang
Tra Vinh
Vĩnh Long
Cần Thơ (municipo)

## Lokoj 
* Long Xuyên
* Óc Eo
* Rạch Giá

Kategorio:Regionoj de Vjetnamio
Kategorio:Riverdeltoj
Ernst Curtius

**Ernst CURTIUS** (naskiĝinta la  en Lubeko, mortinta la  en Berlino) estis germana arkeologo, historiisto kaj filologo. Laŭ takso de liaj samtempuloj Curtius takstitis "unu el la plej elanaj kaj enstude plej kompreneblaj idoj de la helenoj". Lia frato Georg Curtius estis grava filologo kaj lingvisto.

## Vivo 
Curtius studis filologion en Berlino kaj akompanis en 1838 profesoron Brandis al Ateno; de tie li vojaĝis kun sia instruisto O. Müller tra Grekujo. Poste li estis kelkan tempon en Italujo; en 1841 li doktoriĝis en Halle (Saale) kaj habilitiĝis en Berlino en la jaro 1843-a. En 1841 li ekestis eksterordinara profesoro kaj edukisto de la posta imperiestro Frederiko la 3-a: kun li li iris al Bonn. Revenis li Berlinon en la jaro 1850, en 1856 li estis en Göttingen, de kie li reiris en 1868 Berlinon kie li deĵoris ĉeuniversitate kiel profesoro pri malnova historio kaj ĉe la Reĝa muzeo kiel direktoro pri la antikveca sekcio. Ekde 1853 li estis membro de la Reĝa akademio de la sciencoj. Inter 1871–93 Curtius estis daŭra sekretario de la sekcio filologia-historia.

## Verkoj 
La fruktoj de pluraj vojaĝoj al Grekujo kaj Malgrandazio (laste en 1874 por prepari la elfosadon de germanoj en Olimpio) postlegeblas en serio da studoj de "Göttinger Gesellschaft der Wissenschaften" kaj de "Berliner Akademie", sed kelkaj eseoj ktp. eldonitis ankaŭ separite: »Naxos« (Berl. 1846); »Olympia« (1852); »Die Ionier« (1855); »Über den religiösen Charakter der griechischen Münzen«; »Beiträge zur Geschichte und Topographie Kleinasiens« (1872); »Ephesos« (1874). La ampleksaj festparoladoj, kiujn Curtius faris en Göttingen en la rolo de "professor eloquentiae", kolektite eldonitis en 1864 en Berlino. La enberlinaj paroladoj sub la titolo: »Altertum und Gegenwart« (Berlin 1875), ties 3-a volumo sub la titolo: »Unter drei Kaisern« (1889).

Ekster tiujn skribitaĵojn, la verkon »Klassischen Studien« (Bonn 1840), poetikajn tradukojn de helenaj poetoj (kune kun Em. Geibel), la verkon »Akropolis von Athen« (Berlin 1844) kaj diversajn studojn (ekz. »Beiträge zur geographischen Onomatologie der griechischen Sprache«, 1861) en arkeologiaj kaj filologiaj fakgazetoj (parte antologiite sub la titolo »Gesammelte Abhandlungen«, Berlin 1893–94) li publikigis kiel ĉefajn verkojn: »Peloponnesos« (Gotha 1851–52), sciencan geografian studon pri tiu duoninsulo, faman historion »Griechische Geschichte« (Berlin 1857–61) kaj »Die Stadtgeschichte von Athen« (1891). Krome li eldonis la landkartaron »Sieben Karten zur Topographie von Athen nebst erläuterndem Text« (Gotha 1868) kaj kun Kaupert la atlason »Atlas von Athen« (Berl. 1878) kaj »Karten von Attika« (1881–94), krome kun Adler kaj Hirschfeld »Die Ausgrabungen zu Olympia« (1877–81).

## Literaturo 
* Broicher, *Erinnerungen an Ernst Curtius*, Berlin 1897
* Friedr. Curtius, *Ernst Curtius, ein Lebensbild in Briefen*, Berlin 1903
* L. Gurlitt, *Erinnerungen an Ernst Curtius*, Leipzig 1902

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1906, p. 379-380, kio (tie ĉi interrete)

Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj arkeologoj
Kategorio:Akademianoj
27342 Joescanio

'*27342 *Joescanio'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko,
Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Joseph M. V. Scanio*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search* de 2011, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la *Choate Rosemary Hall'' de Wallingford (Konektikuto, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gravita akvobaraĵo

[eta|dekstra|Akvobaraĵo Willow Creek en [Oregono, Usono, nome gravita akvobaraĵo de rulkunpremita cemento.]]
**Gravita akvobaraĵo** estas akvobaraĵo konstruita el cemento aŭ ŝtona masonaĵo kaj desegnita por reteni pluvakvon ĉefe uzante nur la pezon de la materialo por rezisti la horizontalan premon de akvo premante kontraŭ ĝi. Gravitaj akvobaraĵoj estas desegnitaj tiele ke ĉiu sekcio de la akvobaraĵo estas stabila, sendepende de ajna alia sekcio de la akvobaraĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Arkogravita akvobaraĵo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Kollgaardand, E.B.; Chadwick, W.L. (1988). Development of Dam Engineering in the United States. US Committee of the International Commission on Large Dams.
* Dams of the United States - Pictorial display of Landmark Dams. Denver, Colorado: US Society on Dams. 2013.

Kategorio:Akvobaraĵoj
Ewerton Quadros

**Marŝalo Francisco Raimundo Ewerton Quadros** (konata kiel *Ewerton Quadros*, naskiĝis en 1841 en São Luís, Brazilo, kaj mortis en 1919 en Rio de Janeiro) estis doktora inĝeniero, marŝalo de la brazila armeo. En 1884 li ĉeestis en Rio de Janeiro kunvenon por fondo de Brazila Spiritisma Federacio. Li fariĝis ties unua prezidanto (1884-1888).
## Prezidanto de BSF
Eĉ post la fino de sia mandato Ewerton Quadros daŭre kontribuis kun Brazila Spiritisma Federacio per i.a. prelegoj, verkado de libroj, tradukoj kaj publikigo de artikoloj en Reformador.

## Referencoj
Kategorio:Brazilaj spiritistoj
Kategorio:Prezidantoj de Brazila Spiritisma Federacio
Kontraŭforta akvobaraĵo

[eta|300px|dekstra|Kontraŭfortoj kaj arko de la kontraŭforta akvobaraĵo Roselend en [Francio.]]
**Kontraŭforta akvobaraĵo** estas akvobaraĵo kun solida, fermitega supra flanko kiu estas subtenata je interspaco el la malsupra flanko pere de serio de kontraŭfortoj aŭ subteniloj. La muro de la kontraŭforta akvobaraĵo povas esti rekta aŭ kurva. Plej kontraŭfortaj akvobaraĵoj estas farita el plifortigita cemento kaj estas pezaj, premante la digon kontraŭ la grundo. Akvo premas kontraŭ la kontraŭforta akvobaraĵo, sed la kontraŭfortoj estas neflekseblaj kaj evitas ke la akvobaraĵo falu.

Kontraŭfortaj gravitaj akvobaraĵoj estas origine konstruitaj por reteni akvon por irigacio aŭ minado en areoj de malabundaj aŭ multekostaj rimedoj sed malmultekosta laborforto. Kontraŭforta akvobaraĵo estas bona elekto en larĝaj valoj kie solida rokaro raras.

Ĉar desegnoj iĝis pli prilaboritaj, la utiloj kaj malforteco de la kontraŭfortaj akvobaraĵoj iĝis pli evidentaj. La romianoj estis la unuaj kiuj uzis kontraŭfortojn por pliigi la stabilecon de muroj de kontraŭfortaj akvobaraĵoj. Kontraŭfortaj akvobaraĵoj de konstruado de cementaj blokoj iĝis popularaj en Usono en la komenco de la 20a jarcento pro la patentita procezo de norveg-usona civila inĝeniero Nils F. Ambursen.

## Ekzemploj 
* Asuana Malalta Baraĵo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Buttress dams Table of contents
* An introduction to buttress dams 

Kategorio:Akvobaraĵoj
Kategorio:Konstruarto
Al-Mukaddasi

**Al-Mukaddasi**, **Muḥammad ibn Aḥmad Ŝams al-Dīn al-Muqaddasī** (), ankaŭ por transliterumo **el-Mukaddasi** aŭ **al-Maqdisī** , (ĉ. 945/946 - 991) estis mezepoka araba geografo, aŭtoro de la verko *Aḥsan al-taqāsim fī maʿrifat al-aqālīm* (*La plej bonaj dividoj en la kono de la regionoj*).[eta|dekstra|300px|La regionoj de [Islamo en la 10a jarcento, baze sur la verko de al-Mukaddasi.]]

## Biografio 
Al-Mukaddasi, "la jerusalemano" naskiĝis en Jerusalemo en 946 p.K. Li havis la avantaĝon de elstara eduko kaj post fari la Pilgrimon al Mekko, decidis studi geografion. Por akiri la necesan informon li entreprenis serion de veturoj kiuj daŭris jarojn, kaj portis lin al ĉiuj landoj de la Islama mondo. En 985 li ekverkis sian libron, kiu havigas sisteman rakonton de ĉiuj lokoj kaj regionoj kiujn li estis vizitinta.

## Bibliografio 
* Al-Muqaddasi (Basil Anthony Collins (tradukisto)): The Best Divisions for Knowledge of the Regions. Ahasan al-Taqasim Fi Ma'rifat al-Aqalim. Garnet Publishing, Reading, 1994, ISBN 1-873938-14-4
* Mukaddasi (1886). Description of Syria, including Palestine. London: Palestine Pilgrims' Text Society.
* Collins, Basil Anthony: Al-Muqaddasi; the man and His Work, Michigan Geographical Publication, 1974,
* le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund

## Eksteraj ligiloj 
* Al-Muqaddasi
* Al-Muqaddasi: An Encyclopaedic Scholar
* Zakariyeh Mohammed: Maqdisi: An 11th Century Jerusalemite Consciousness Double Edition 22 & 23, 2005, Jerusalem Quarterly

Kategorio:Arabaj geografoj
Kategorio:Arabaj verkistoj
Dezful

**Dezful** (, prononce en persa , en loka dialekto , ankaŭ latinigita kiel **Dezfūl** kaj **Dezfool**; konata ankaŭ kiel **Dīzfūl**) estas urbo de kaj ĉefurbo de la Kantono Dezful, Provinco Ĥuzestano, Irano. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Laŭ la censo de 2011, la aglomeraĵo havis 420,000 loĝantojn en 105,000 familioj. En 2006, la urbo ankoraŭ havis 235,819 loĝantojn.

Kuŝe en areo kun historio kiu etendas al antikva civilizo, la urbo estas hejmo de ponto kiu datas el 300 a.K.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
*Azarka Dezful 
*Dezfula Turismo 
*Dezfula novaĵa retejo 
*Dezfula gazeto 
*Dezfula neoficiala retejo

Kategorio:Urboj de Irano
Azudo

[eta|Azud ĉe la rivero [Mijares pase tra la municipa teritorio de Villarreal (Hispanio).]]
**Azudo** (de la araba "as sad"), estas vorto de araba deveno kiu signifas 'bariero', kaj utilas por aludi al konstruaĵo plej ofte realigata por plialtigi la nivelo de fluejo aŭ rivero cele al devojigo de parto de tiu fluejo (akvokvanto) al la kanaletoj ĉu irigaciaj aŭ alicelaj.

Temas fakte pri akvobaraĵo, sed ĝi plej ofte konservas la arabdevenan nomigon kiam ĝi korespondas al malgrandaj akvobaraĵo kaj ĉefe se temas pri tiuj de islama deveno. Kvankam tiu vortuzo estas la plej ofta, ĝi estas uzata ankaŭ por norio (kiu estis movita ĉefe per akvo el azudo), kvankam tio jam ne plu estas tre uzata.

## Eksteraj ligiloj 
* Difino en la DRAE.

Kategorio:Akvobaraĵoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Akvobaraĵo Proserpina

[eta|Akvobaraĵo Proserpina, ĉe [Mérida (Hispanio).]]
eta|Arkeologiaj esploroj en la supra parto de romia baraĵo.

La **Akvobaraĵo Proserpina** estas romia gravita akvobaraĵo ĉe Mérida, Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, date el la 1a aŭ la 2a jarcento p.K.

## Priskribo 
Ĝi estis konstruita kiel parto de la infrastrukturo kiu liveris al la urbo Emerita Augusta akvon. Post la falo de la Romia Imperio la akvedukto kiu kondukis al la urbo falis en ruino, sed kaj la masonmuro kaj la terdigo kun retenanta muro estas ankoraŭ uzata. Ĉar temas pri tre populara loko por banado kaj kolekto de akvo, ĝi estis ĉiam uzita kaj suferis multajn transformojn laŭlonge de la jarcentoj.

Ĝi estis deklarita *Bien de Interés Cultural* (Havaĵo de Kultura Intereso) en 1912.

[eta|maldekstre|Skribŝtono en kiu aperas la vorto *Proserpina* ([Prozerpino) en la dua linio.]]
Ĝi estas ankaŭ parto de la Arkeologia Ensemblo de Mérida, nome Monda Heredo de UNESCO ekde 1993.

Iam ĝi estis nomata simple *Albuera* (arabdevena hispanlingva vorto por lageto); en la 18-a jarcento oni malkovris skribŝtonon en kiu oni alvokis la diinon Ataecina-Proserpina (Prozerpino), kaj ekde tiam ĝi ricevis la nuntempan nomon; tamen dum jardekoj la lokanoj nomis ĝin populare simple "la charca" ([ĈARka]) plej ofta hispanlingva vorto por lageto.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj

## Fotaro 

Nordorienta bordo.jpg|Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina.
Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina vespere.jpg|eta|Nordorienta bordo de Akvorezervejo Proserpina vespere.

## Referencoj 
* 

## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Akvobaraĵoj
Akvobaraĵo de Almonacid de la Cuba

eta|Akvobaraĵo de Almonacid de la Cuba
La **Akvobaraĵo de Almonacid de la Cuba** estis romia gravita akvobaraĵo en Almonacid de la Cuba, Provinco Zaragozo, Aragono, Hispanio, date el la 1a jarcento p.K. *Almonacid* estas arabdevena vorto, dum la vorto *Cuba* aludas al akvorezervejo. Tiu estas unu el la unuaj kaj plej altaj romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj en Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj
* Romia arkitekturo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Arenillas, Miguel; Castillo, Juan C. (2003), "Dams from the Roman Era in Spain. Analysis of Design Forms (with Appendix)", 1a Internacia Kongreso pri Konstruhistorio (20a – 24a de januaro), Madrido

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Akvobaraĵoj
Nordokcidento de Vjetnamio

La regiono **Nordokcidento** () de Vjetnamio, kiel facile diveneblas, estas la plej nordokcidenta el la regionoj de Vjetnamio. Ĝi enhavas kvar internajn (malmarajn) provincojn en la nordokcidenta parto de Vjetnamio: *Điện Biên, Hòa Bình, Lai Châu* kaj *Sơn La*. Du el ili limas al Laoso kaj unu limas al Ĉinio. Tiu teritorio ampleksas proksimume  kvadratajn kilometrojn. Foje ankaŭ kunkalkuliĝas la pli orientaj provincoj *Lào Cai* kaj *Yên Bái* - kun ili la teritorio ampleksas  kvadratajn kilometrojn.

## Provincoj 
## Referencoj 
Kategorio:Regionoj de Vjetnamio
Akvobaraĵo Esparragalejo

La **Akvobaraĵo Esparragalejo** estis romia multarka kontraŭforta akvobaraĵo en Esparragalejo [esparragaLEĥo] (asparagejeto), Provinco Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, date el la 1a jarcento p.K.

Tiele ĝi estas la plej frua konata el ties tipo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj
* Romia arkitekturo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Arenillas, Miguel; Castillo, Juan C. (2003), "Dams from the Roman Era in Spain. Analysis of Design Forms (with Appendix)", 1a Internacia Kongreso pri Konstruhistorio [20a–24a Januaro], Madrido
* James, Patrick; Chanson, Hubert (2002), "Historical Development of Arch Dams. From Roman Arch Dams to Modern Concrete Designs", Australian Civil Engineering Transactions, CE43: 39–56
* Schnitter, Niklaus (1978), "Römische Talsperren", Antike Welt, 8 (2): 25–32
* Schnitter, Niklaus (1987), "Die Entwicklungsgeschichte der Pfeilerstaumauer", in Garbrecht, Günther, Historische Talsperren, Stuttgart: Verlag Konrad Wittwer, pp. 57–74, ISBN 3-87919-145-X

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Geografio de Ekstremaduro
Kategorio:Akvobaraĵoj
Domenico Mezzadri

.

Li estis episkopo de Chioggia ekde la  ĝis la , lin sukcedis MS-ro Giacinto Giovanni Ambrosi OFM Cap..

## Biografio 
Li naskiĝis en San Rocco al Porto en 1867, kaj estis ordinita pastro en 1889.

La  li estis nomumita episkopo de la Diocezo de Chioggia, kaj estis konsekrita episkopo la  de MS-ro Pietro Zanolini.

Dum lia ministerio kiel episkopo li okazigis la unuan *Diocezan eŭkaristian kongreson*, en 1923, kaj faris du paŝtistajn vizitojn, en 1922 kaj 1930. En 1927 li malfermis la kulton de la preĝejo *Sankta Mikaelo en Brondolo* kaj en 1935 li inaŭguris la malgrandan preĝejon de la kapucenoj en la tombejo de Chioggia.

Li gvidis la diocezon ĝis sia morto la . Li estis entombigita en la dioceza katedralo.

Al Domenico Mezzadri estis dediĉita la placo de la paroĥa preĝejo de Caselle Landi, kie li estis paroĥestro en la unua jardeko de la dudeka jarcento; kaj strato en Sant'Angelo Lodigiano, kie li estis paroĥestro en la dua jardeko de la dudeka jarcento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Episkopo

## Eksteraj ligiloj 
*  Paĝo pri MS-ro Domenico Mezzadri en Catholic Hierarchy
*  Retejo de la Episkopolando de Chioggia
Historio de la Romia Imperio

eta|250px|Teritoria disvolvigo de Romia Respubliko kaj de Romia Imperio (animaciita mapo)
La **historio de la Romia Imperio** kovras la historion de Antikva Romo el la falo de la Romia Respubliko en 27 a.K. ĝis la abdiko de la lasta okcidentromia imperiestro en 476 p.K. Romo eketendiĝis tuj post la fondo de la Respubliko en la 6a jarcento a.K., kvankam ĝi ne etendiĝis ekster la Italia Duoninsulo ĝis la 3a jarcento a.K. Enlanda milito ekis en la Roma ŝtato en la mezo de la 1a jarcento a.K., unue inter Julio Cezaro kaj Pompeo, kaj fine inter Aŭgusto Cezaro kaj Marko Antonio. Antonio estis venkita ĉe la Batalo de Aktio en 31 a.K. En 27 a.K. la Senato kaj romana popolo faris Oktavianon *imperator* ("komandanto") kaj tiele komencis la Princlando, nome unua epoko de Romia imperia historio kiu kutime datis el 27 a.K. al 284 p.K.; ili poste havigis al li la nomon *Augustus*, nome "la venerata". La sukceso de Aŭgusto establis principojn de dinastia sukcedo estis limigita de lia supervivo al nombro de talentaj eventualaj heredantoj: nome la dinastio Juli-Klaudia daŭris dum kvar pliaj imperiestroj — Tiberio, Kaligulo, Klaŭdio, kaj Nerono — antaŭ ĝi lasis la pason en 69 p.K. al la militdetruita Jaro de la kvar imperiestroj, el kiu Vespaziano aperis kiel *victor* (venkinto). Vespaziano iĝis la fondinto de la mallongdaŭra Flavia dinastio, kiu estis sekvita de la Nerva–Antonina dinastio kiu produktis la «kvin bonajn imperiestrojn»: Nerva, Trajano, Hadriano, Antonino Pia kaj la filozofema Marko Aŭrelio. Laŭ la greka historiisto Kasjo Diono, nome tiutempa observanto, la ascendo de la imperiestro Komodo en 180 p.K. markis la descendon "el regno de oro al alia de rusto kaj fero"— nome fama komento kiu kondukis al kelkaj historiistoj, notinde Edward Gibbon, al konsidero de la regado de Komodo kiel komenco de la Falo de la Romia Imperio.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Romo

## Referencoj 
Kategorio:Romia Imperio
Arka akvobaraĵo

[eta|230px|La akvobaraĵo Morrow Point, [Koloradio, Usono, estas arka akvobaraĵo de duobla kurveco.]]
**Arka akvobaraĵo** estas solida akvobaraĵo farita el cemento kiu estas kurva supre laŭ la plano. La arka akvobaraĵo estas desegnita tiele ke la forto de la akvo kontraŭ ĝi, konata kiel hidrostata premo, premas kontraŭ la arko, kunpremante kaj plifortigante la strukturon ĉar ĝi pelas al ties fundamento aŭ abutmentoj. Arka akvobaraĵo estas plej taŭga por mallarĝaj gorĝoj aŭ kanjonoj kun deklivaj muroj de stabila rokaro por subteno de la strukturo kaj premoj. Ĉar ili estas pli maldikaj ol ajna alia tipo de akvobaraĵo, ili postulas multe malpli da konstrumaterialo, kio faras ilin malmultekostaj kaj praktikaj en malproksimaj areoj.

## Vidu ankaŭ 
* Arkogravita akvobaraĵo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* PBS Dam Basics
* Historical Development of Arch Dams. From Cut-Stone Arches to Modern Concrete Designs
* Key Developments in the History of Arch Dams, from archive.org
Gordy

***Gordy*** estas usona dramkomedia filmo de la jaro 1995. Temas pri porkido nomita Gordy, kiu serĉas sian mankantan familion. La filmo estis publikigita al kinteatroj la 12-an de majo de 1995. Ĝi estis distribuita de Miramax Family Films.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1995
Kategorio:Usonaj dramkomediaj filmoj
Kategorio:Miramax
Ilka Fáncsy

**Ilka Fáncsy** [fAnĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáncsy Ilka** estis hungara aktoro. Ŝia geedziĝa nomo (laŭ hungara sistemo) estis *Lendvay Mártonné*, ŝia patro estis Lajos Fáncsy.
eta|Ilka Fáncsy
Ilka Fáncsy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03975/04068.htm naskiĝis la  en Pest (urbo), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ilka Fáncsy jam frue en 1857 ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi ricevis rolojn pri infanoj. En la sekva jaro ŝi edziniĝis al Márton Lendvay (filo). Ŝi apartenis ĝismorte al Nacia Teatro. Ŝia prononco en la hungara lingvo estis altkvalita.

## Elektitaj roloj 
* William Shakespeare:
** *La Tragedio de Reĝo Lear* - Cordelia
** *Hamleto* - Ophelia
** *Somermeznokta sonĝo* - Helena
** *Otelo, la maŭro de Venecio* - Desdemona
** *Romeo kaj Julieta* - virina ĉefrolo
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Lujza
* Molière: *Les Femmes savantes (Kleraj virinoj)* - Armande

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Band-e Kaisar

La **Band-e Kaisar** (), **Pol-e Kaisar** ("Ponto de Cezaro"), **Ponto de Valeriano** aŭ **Ŝadirŭan** estis antikva arkoponto en Ŝuŝtar, Irano, kaj la unua en la lando kiu kombinis kun akvobaraĵo. Konstruita de romia laborforto en la 3a jarcento p.K. laŭ ordono de Sasanidoj, ĝi estis ankaŭ la plej orienta romia ponto kaj romia akvorezervejo, tute ene de teritorio de Persio. Ties duoblacela desegno faris fortan influon sur la irana civila inĝenierado kio estis fundamenta por la disvolvigo de la sasanidaj akvadministraj teknikoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
* Chaumont, M.-L. (1964), "Les Sassanides et la christianisation de l'Empire iranien au IIIe siècle de notre ère", Revue de l'histoire des religions, 165 (2): 165–202 (170)
* Hartung, Fritz; Kuros, Gh. R. (1987), "Historische Talsperren im Iran", in Garbrecht, Günther, Historische Talsperren, 1, Stuttgart: Verlag Konrad Wittwer, pp. 221–274, ISBN 3-87919-145-X
* Hodge, A. Trevor (1992), Roman Aqueducts & Water Supply, London: Duckworth, p. 85, ISBN 0-7156-2194-7
* Hodge, A. Trevor (2000), "Reservoirs and Dams", in Wikander, Örjan, Handbook of Ancient Water Technology, Technology and Change in History, 2, Leiden: Brill, pp. 331–339 (337f.), ISBN 90-04-11123-9
* Huff, Dietrich (2010), "Bridges. Pre-Islamic Bridges", in Yarshater, Ehsan, Encyclopædia Iranica Online
* Kleiss, Wolfram (1983), "Brückenkonstruktionen in Iran", Architectura, 13: 105–112 (106)
* Kramers, J. H. (2010), "Shushtar", in Bearman, P., Encyclopaedia of Islam (2nd ed.), Brill Online
* O'Connor, Colin (1993), Roman Bridges, Cambridge University Press, p. 130 (No. E42), ISBN 0-521-39326-4
* Schnitter, Niklaus (1978), "Römische Talsperren", Antike Welt, 8 (2): 25–32 (32)
* Smith, Norman (1971), A History of Dams, London: Peter Davies, pp. 56–61, ISBN 0-432-15090-0
* Vogel, Alexius (1987), "Die historische Entwicklung der Gewichtsmauer", in Garbrecht, Günther, Historische Talsperren, 1, Stuttgart: Verlag Konrad Wittwer, pp. 47–56 (50), ISBN 3-87919-145-X

## Eksteraj ligiloj 
* Livius.org: Ŝuŝtar 
* UNESCO: Monda heredo

Kategorio:Akvobaraĵoj
Kategorio:Pontoj en Irano
Kategorio:Monumentoj en Irano
István Szentpáli

**István Szentpáli** [iŝtvAn sentpAli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentpáli István** estis hungara juristo, urbestro, instruisto, politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *homoródszentpáli*, spite la nobelecon li ne uzis la ĝustan familian nomvarianton *Szentpály* [sentpAli].
[eta|István Szentpáli en [1900]]
eta|Memortabulo pri István Szentpáli
István Szentpáli https://hu.wikipedia.org/wiki/Szentp%C3%A1li_Istv%C3%A1n naskiĝis la  en Hungara reĝlando en (Halmi (nuntempa Halmeu en Rumanio), li mortis la  en Miskolc.

## Biografio 
István Szentpáli frekventis gimnazion en Szatmárnémeti kaj Igló, poste li studis en Vieno kaj Budapeŝto. Li akiris juran diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1887, poste li havis postenon en ministerio pri laboro kaj trafiko. Ekde 1890 li instruis en Miskolc, post 2 jaroj li edziĝis, baldaŭ li havis 3 gefilojn. Inter 1902 kaj 1912 li estis urbestro de Miskolc. La urbo dankas multe pri la tiutempaj evoluoj (tramo, antaŭurba fervojo, lernejoj, uzinoj). Inter 1912-1916 li estis parlamenta deputito, poste denove urbestro ĝis la pensiuliĝo en 1922, tamen li estis poste parlamentano ĝismorte.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Borsod-Miskolczi Közművelődési és Múzeum Egyesület 1901. évi Évkönyve* (1902)
* *Emlékirat Miskolcz város önállósítása tárgyában* (1906)

## Memorigiloj 
* strato en Miskolc
* memortabulo en Miskolc (1997) https://www.kozterkep.hu/~/8709/dr_szentpali_istvan_emlektabla_miskolc_varga_eva_1997.html
* faklernejo en Miskolc http://www.ker-misk.sulinet.hu/ 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Artúr Lakner

**Artúr Lakner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lakner Artúr** estis hungara dramaturgo, verkisto, scenaristo, reĝisoro, teatrestro.

Artúr Lakner http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz14/39.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Zólyom (nuntempa Zvolen en Slovakio), li mortis en 1944 en Nazia Germanio.

## Biografio 
Artúr Lakner devenis el juda familio. Li batalis dum la 1-a mondmilito, en 1916 li edziĝis, baldaŭ li havis filinon. Post la mondomilito li estis dramaturgo en produktejo de filmoj, poste samloke li havis signifan postenon. Inter 1925 kaj 1937 li gvidis gravajn kinejojn en Budapeŝto, poste li fondis reklaman firmaon. Ekde 1926 li aranĝis teatraĵojn kun infanaj aktoroj komence en kinejo, poste jam en teatrejo, li mem estis reĝisoro, scenaristo. En 1935 li respondecis pri la unua filmo, en kiu jam estis voĉoaktoroj. En 1944 li estis trudlaboristo en la nazia Germanio, kie li perdiĝis.

Li ricevis premion en 1934. Jen kelkaj infanaj aktoroj, kiuj debutis en teatraĵoj de Lakner: Adrienn Arányi, Zsuzsa Barlay, Violetta Ferrari, Erzsi Galambos, Tibor Kalmár, Árpád Kishegyi, Gabriella Lakatos, Lucy Igaz, Ferenc Pataki (kalkulisto), Iván Ruttkai, Éva Ruttkai, Ottó Ruttkai, Hédi Zsolnai.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Jégkirály Kincse* - muzika teatraĵo por infanoj
* *Füllentő Péter* (1932) - dramo
* *Édes mostoha* (1933) dramo kaj romano, filmo en 1935

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio  
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio  

Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
27343 Deannashea

'*27343 *Deannashea'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko,
Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Deanna Shea*, mentorino de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search* de 2011, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la *Shepton High School'' de Plano (Teksaso, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad)

La **Reĝa Katolika Jura Akademio** () estis signifa altedukejo en Hungara reĝlando en  Nagyvárad (nuntempe en Rumanio) en Oradea.
eta|Iam Jura Akademio - nun Liceo Mihai Eminescu
eta|Iam Jura Akademio - nun Liceo Mihai Eminescu
eta|Iam Jura Akademio - nun Liceo Mihai Eminescu
## Historio 
Ĝermo de la akademio estis gimnazio fondita en 1699 (sed antaŭ dominado de turkoj estis tie altlernejo). Ĝi estis la unua gimnazio de la urbo post la turka erao kaj ĝi funkciis kiel hungara gimnazio ĝis 1923. Nuntempe ĝi estas rumana liceo Mihai Eminescu. De 1717 ĝi funkciis kiel jezuita lernejo, ekde 1874 kiel premonstrata ĉefgimnazio. La akademio estis fondita en 1780 kun filozofia fakultato, post 8 jaroj ankaŭ la dujara jura fakultato ekfunkciis. La akademio longe funkciis en la sama domego, kiel la altgimnazio. Post falo de la Hungara revolucio de 1848 malevoluo komenciĝis, la filozofia fakultato estis translokita al la altgimnazio en 1850, samtempe la lernado okazis germane, sed post 5 jaroj la jura fakultato jam estis trijara. En 1861 la instrua lingvo denove estis la hungara. En 1871 oni lernis jam 4 jarojn kaj estis deklarita egaleco al la universitata nivelo. Ekde 1912 jam 10 katedroj funkciis: romia juro, jurfilozofio, puna juro kun ekonomio kun financo, ŝtata statistiko, hungara kaj aŭstra privata juro, juĝeja kaj eksterjuĝeja procesoj, komerca juro, administra kaj financa juroj, jurhistorio kun eklezia juro. En 1934 la jura akademio estis integrita al Universitato de Kluĵo.

## Elektitaj studentoj de la akademio 
* Ármin Adorján, advokato
* Ödön Alliquander (patro), inĝeniero
* József Bartóky, subministro
* István Berthóty, urbestro
* János Bokrányi, akademia instruisto
* József Bölöny (politikisto)
* Ioan Dragoș, hungara-rumana juristo
* Manó Gozsdu, hungara-rumana juristo
* Ernő György, juristo
* József Irinyi, politikisto
* Imre Kovács (nobela juĝisto)
* Lajos Kövér, dramisto
* Ákos Molnár (advokato)
* Márton Nagy, verkisto
* Sándor Nagy (juristo)
* János Papp (juristo)
* József Prick, politikisto
* Béla Rácz (advokato)
* József Szeredy, prelato
* Lajos Terényi (ĉefdepartementestro)
* Imre Vízkelety, oficisto

## Elektitaj instruistoj de la akademio 
* Péter Ágoston, instruisto
* Mihály Balugyánszky
* Farkas Beke, instruisto
* Alajos Bozóky, profesoro
* János Faliczky, juristo
* Mihály Fogarasy, subdirektoro
* János Földy, instruisto
* Gyula Hoványi, juristo
* Ferenc Rudolf Kádas, monaĥo
* Géza Kiss, jurhistoriisto
* Géza Magyary, juristo
* Jakab Ferdinánd Miller, muzeestro
* Ferenc Osvald, ĉefdirektoro
* Ervin Roszner, profesoro
* Hugó Szolcsányi, statistikisto
* Márton Varga (instruisto)

## Fontoj 
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/N/Nagyv%C3%A1radi%20Kir%C3%A1lyi%20Katolikus%20Jogakad%C3%A9mia.html 
* hungare kun foto
* http://www.muemlekem.hu/hatareset?id=1882 

Kategorio:Altlernejoj en Hungario
Kategorio:Oradea
27344 Vesevlada

'*27344 *Vesevlada'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomata en memoro de la ĉeĥa fakulo pri abeloj Vladimír Veselý (1933 – 2013), direktoro de la Esplora Instituto pri Abelbredado ĉe Dol de 1970 ĝis 1997. Li gajnis agnoskon pro la vastigo de la malferoca *apis mellifera carnica* en Ĉeĥa Respubliko kaj pro la lukto kontraŭ la abela malsano *varroa destructor'' per la disvolvo de kuraciloj kaj nacia organizo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
27347 Dworkin

'*27347 *Dworkin'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jason Dworkin*, Sciencisto de Projekto por la Misio de Asteroida Specimena Revenigo *OSIRIS-REx*. Li ankaŭ gvidis la teamon de zorgo pri infekto por *OSIRIS-REx''. Li estas distinga astrokemiisto konata pro sia laboro pri la karakteraj antaŭ-vivaj molekuloj el primitivaj meteorŝtonoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
(27346) 2000 DN8

**(27346) 2000 DN8** estas 
tre malgranda, tre hela marsrenkonta amora asteroido
malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko,
Usono).

Kvankam foje klasifikata ankaŭ kiel terrenkonta asteroido, ĝi restas nemaltrankviligante malproksima de Tero:
* La  ĝi pasis al 0,4449 AU (66,563 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,4469 AU (66,855 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi pasas nete pli proksime de Marso : ĝia marsa MOID estas 0,03146 AU, tie estas 4,706 milionoj da km.
* La 18-an de septembro 1953 ĝi pasis al 0,03493 AU (5,226 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,07668 AU (11,471 milionoj da km) de Marso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Robert Scheidt

[eta|Robert Scheidt en [2004 ]]
**Robert Scheidt**  (naskita la 15-an de aprilo 1973 en *São Paulo*, Brazilo) estas brazila regattisto. Li gajnis du ormedalojn (en 1996 kaj 2004), du arĝentmedalojn (en 2000 kaj 2008) kaj unu bronzmedalon (en 2012) en kvin Olimpiaj Ludoj. Li estas unu el la plej sukcesaj regattistoj de Olimpiaj Ludoj, kaj unu el la plej sukcesaj brazilaj olimpikaj atletoj.

Li komencis velŝipi en la Optimisto-klaso de veladolernejo en la lago de Guarapiranga (sude de *São Paulo*) kaj estis dufoje brazila kaj sudamerika ĉampiona infano en tiu klaso en en 1985 kaj 1986.

Pro sia pezo kaj grandeco, li ŝanĝis la Optimisto-klason al en la Snipe-klaso por daŭrigi sian trejnadon, klasifikitante la duan en la Junula Brazila Konkurso Snipe 1989 kaj gajnante konkursojn en 1990, 1991 kaj 1992. En 1990, li komencis alterni la Snipe-n kun la Laser-n kaj ankaŭ gajnis la brazilan Junulan Laser-ĉampionadon en 1990, 1991 kaj 1992. En 1991 li gajnis la mondan Junulan Laser-ĉampionadon. Ekde 1993 li prefereble konkursis en la Laser-klaso, kaj en tiu klaso li gajnis naŭ mondĉampionadojn (1995, 1996, 1997, 2000, 2001, 2002, 2004, 2005 kaj 2013). Li ankaŭ estis mondĉampiono kun Bruno Prada en la Star-klaso (pri kiu la skipo inkludas du regattistojn en la velŝipo) en 2007, 2011 kaj 2012.

En la Somera Olimpiko 2012, Scheidt gajnis sian kvinan olimpikan medalon: bronzmedalo en la Star-klaso; li bedaŭris ne havi la ormedalon, ĉar estis la lasta olimpika konkurso en la Star-klaso, sekvis ke li partoprenis en la Laser-konkurso dum la Somera Olimpiko 2016 (lia 6-a partopreno al Olimpiaj Ludoj).

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
27363 Alvanclark

'*27363 *Alvanclark'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina'' de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la eminenta usona astronomo Alvan Clark (1804–1887), konstruinto de teleskopoj. Li estas famkonata pro la grandaj refraktoroj, kiujn li konstruis, la plej granda estas tiu de 40 coloj de la Observatorio Yerkes, kiu restas la plej granda el tiaj instrumentoj en la mondo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Moscow (Idaho)

**Moscow** estas kantona sidejo kaj la plej granda urbo de la kantono Latah en norda Idaho, Usono. Tie situas la Universitato de Idaho, la primara kaj la plej malnova universitato de la subŝtato. La urbo havas loĝantaron de  dum la usona censo de la jaro 2010.

## Bildaro

Dosiero:Welcome to Moscow, Idaho.jpg|Bonvena ŝildo en Moscow
Dosiero:Moscow-id-us-main-st-rain.png|La urbocentro de Moscow
Dosiero:UI-admin-east-moscow-id-us.png|La administrejo de la Universitato de Idaho

Kategorio:Urboj de Idaho
27365 Henryfitz

'*27365 *Henryfitz'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina'' de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona amatora astronomo Henry Fitz (1808–1863),
frua fotisto kaj optikisto bone konata pro la granda kvalito de liaj astronomiaj lornoj tiam, kiam la vitro estis de malbona kvalito. Li konstruis plej grandajn refraktorojn de sia tempo en Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Akvobaraĵo Muel

La **Akvobaraĵo Muel** estis romia gravita akvobaraĵo en Muel, Provinco Zaragozo, Aragono, Hispanio, date el la 1a jarcento p.K. Tiu estas unu el la unuaj kaj plej altaj romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj en Hispanio. Ĝi estas 13 m alta.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj
* Romia arkitekturo

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Arenillas, Miguel; Castillo, Juan C. (2003), "Dams from the Roman Era in Spain. Analysis of Design Forms (with Appendix)", 1a Internacia Kongreso pri Konstruhistorio [20a–24a Januaro], Madrido

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Akvobaraĵoj
Kantono Latah

La **kantono Latah** - angle *Latah County* - estas kantono de Usono en la norda parto de la subŝtato Idaho. Ĝi estas la plej orienta limo de la Palouse-regiono. La administra centro estas la urbo '**, kie situas la universitato de Idaho, la unuaranga kaj la plej malnova universitato de la subŝtato.. La kantono estis fondita je la  per ago de la usona kongreso. Ĝi havas sian nomon de la rivereto **'. La nomo en la nezperca lingvo signifas "La loko de pino kaj pistilo." La tribo trovis ombron sub arĝent-pinoj por mueli *camas*-radikojn.

Laŭ la censo de aprilo [[]], kiu aktualiĝos nur post dek jaroj, en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Latah
Öskjuvatn

'''''' estas kratera lago en Islando. La lago situas en la kaldero de la vulkano Askja, en orienta parto de la lafa altebenaĵo , norden de la glaĉero Vatnajökull, sur la teritorio de la samnoma nacia parko.

## Ĝeneralaj informoj 
Areo de la lago estas . Ĝi profundas ĝis  kaj estas la plej profunda lago de la lando.

La lago formiĝis en 1875 rezulte de forta vulkana erupcio.

Apud  situas tervarma lago , kies akvo havas laktan-helbluan koloron.

La lagoj  (maldekstre) kaj  (proksime)|eta|maldekstre|altdekstre=1.8

## Pereo de germanaj esploristoj en 1907 
La  du germanaj esploristoj, geologo  kaj pentristo , malaperis kun sia malgranda boato dum studado de la lago. La fianĉino de , verkistino , organizis en 1908 serĉan ekspedicion, sed serĉado estis senrezulta. La sciencistoj supozeble pereis sub terglitoj, estiĝintaj pro sisma aktiveco de la vulkano.

Sur la okcidenta bordo de  estas starigita omaĝe al  kaj  memorsigno.

## Literaturo 
* 
* 

Kategorio:Lagoj en Islando
Kategorio:Krateraj lagoj
Johano la 11-a

**Johano la 11-a** (latine: *Ioannes Undecimus*, mortinta en la decembro de 935 en Romo) estis papo inter 931-935.

## Vivo 
Li proklamitis en februaro/marto 931 papo fare de sia patrino Marozia kiu tiutempe fakte regis la urbon; kiel papo li tute dependis de ŝi. Laŭ la imperiestrema historiografo Liutprando el Kremono li estis filo de la papo Serĝo la 3-a.

En la jaro 932 li arestitis kune kun la patrino fare de ties filo - do fare de sia duonfrato Alberiko el Spoleto - kaj mortis - verŝajne dum malliberiĝo - en la jaro 935 en Laterano..
Lia tombo troviĝis, laŭ Pavinio, ene de la Baziliko Sankta Johano de Laterano, dume la historiisto grava Louis Duchesne lokigis la tombon antaŭ la portaloj de la menciita kirko. Situo ekzakta ne konatas, la tombo nuntempe ne plu ekzistas. Eklezipolitike li tre favoris la Klunizan kongregacion kiu poste iĝis forta reformanta organizo ene de la Eklezio.

## Notoj 
## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Prie ĉe vaticanhistory.de

Kategorio:Papoj
Marozia

**Marozia** (ankaŭ: *Mariuccia*; naskiĝis ĉirkaŭ 892, mortis post 932) estis itala regantino.

## Vivo 
La filino de la roma senatano kaj konsulo Teofilakto la 1-a (Tuskulo) kaj de Teodora (kiu papigis verŝajne Johanon la 10-an) estis unu el la plej fifamaj virinoj siatempe. Ŝi edziniĝis trifoje: unue al margrafo Alberiko, poste al margrafo Gido de Tuskio kaj fine (ekde 932) al reĝo Hugo de Italujo.

Ŝi estis amatino de papo Serĝo la 3-a, ebla patrino kaj avino de du papoj (Johano la 11-a kaj Johano la 12-a) regante kelkan tempon super Romon kaj la Papan ŝtaton. Papon Johano la 10-an ŝi arestigis en la Kastelo de Sankta Anĝelo en 928, kie li murditis en 929. Ŝia (el la unua geedzeco) filo Alberiko incitis ribelon kontraŭ ŝi. Detaloj pri ŝia morto ne konatas.

## Fontoj 
* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 13. Leipzig 1908, p. 345, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 10-a jarcento
Kategorio:Italaj reĝedzinoj
Kategorio:Personoj de Romo
Kategorio:Grafoj de Tuskolo
Liutprando el Kremono

**Liutprando el Kremono** (itale: *Liutprando di Cremona*, latine: *Liutprandus Cremonensis*; naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 922, mortinta en 927) estis itala historiografo kaj romkatolika episkopo.

## Vivo 
La filo el nobela lombarda klano studis ĉe la kortego de reĝo Hugo de Italujo en Pavio kaj ekdeĵoris, post la forpelo de Hugo (945), por ties posteulo Berengaro la 2-a (Italio). La nova suvereno sendis lin en 949 por diplomati al Konstantinoplo. Poste ili malamikiĝis; Liutprando iris al Germanujo kaj sekvis imperiestron Oton la 1-an dum militiro italujena. Li fariĝis episkopo de Kremono. Nova legateco en Konstantinoplo ĉe imperiestro Nikeforo la 2-a (968) havis la ideon peti edzinigon de bizanca princidino por Oto la 2-a. Sed la plano fiaskis. En 970 li estis la lastan fojon menciita.

## Verkista agado 
Lia verko »Antapodosis« (laŭvorte: "venĝo" - en ĝi li ege kritikis Berengaron kaj ties edzinon Willa) kovras la tempon de inter 886 kaj 949; ĝi verkitis inter 958–962. En ses libroj rakontatas gravaj okazaĵoj en Germanujo, en Bizancio kaj aparte en Italujo - malgraŭ certa neprecizeco la verko estas stile tre viva kaj plena de anekdotoj, citaĵoj el klasikaj verkistoj el la Antikveco, do abunda fonto pri moroj kaj pensmanieroj tiutempaj.

Krome li verkis: »De rebus gestis Ottonis Magni imperatoris« (960–964), en lingvo pli digna kaj objektiva, krome: »De legatione Constantinopolitana« (ĝis la forlaso de la insulo Korfuo, 7.1.969), satiro malica pri la bizanca kortego.

## Literaturo 
* Köpke, *De vita et scriptis Liudprandi*, Berlino 1842
* Baldeschi, *Liudprando*, Giarre 1888
* Hantsch, *Über Liutprand von Cremona*, Leoben 1888

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 12. Leipzig 1908, p. 625, kiu legeblas tie ĉi.

Kategorio:Italaj historiistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj episkopoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Mezepokaj kronikistoj
Kategorio:Italaj diplomatoj
Mátyás Feld

**Mátyás FELD** [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feld Mátyás** estis hungara teatrestro, reĝisoro, verkisto, aktoro, filo de Zsigmond Feld. Lia frato estis Aurél Föld, lia fratino estis Irén Feld.

Mátyás Feld http://www.elib.hu/04000/04093/html/szocikk/11410.htm naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mátyás Feld devenis el juda familio. Jam kiel infano, li debutis en teatrejo de sia patro. Ekde 1894 li verkis teatraĵojn por infanoj, sed la sukcesoj venis post verkoj de skeĉoj, komikaĵoj, parodioj. Lia plenaĝa aktora debuto okazis en Székesfehérvár en 1896 en operetaj roloj. Post 2 jaroj li jam havis rolojn en Budapeŝto, tamen en ekstera teatrejo, ĉe la urba parko. Baldaŭ li komencis ankaŭ reĝisoradi. En 1919 li estis nomumita victeatrestro, en 1926 teatrestro de la apudparka teatro. En 1935 li ŝanĝis sian familian nomon al **Föld**. Post 3 jaroj li fondis teatran revuon.

## Elektitaj kontribuoj (teatraĵoj) 
* *A nevető Budapest* (1894)
* *Ócska brigadéros* (1901)
* *Szervusz Pest* (1914)
* *Nincs már zsidó Pesten* (1924)
* *Ne hagyd magad Dolfikám!* (1933)
* *Mindenki benne van* (1941) - memuaro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zsigmond Feld

**Zsigmond FELD** [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feld Zsigmond** estis hungara teatrestro, aktoro, framasono http://szabadkomuvesseg.hu/page/magyar-szabadkomuvesek, patro de Irén Feld, Mátyás Feld kaj Aurél Föld.
[eta|Zsigmond Feld en la [1900-aj jaroj]]
Zsigmond Feld http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz07/146.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Spáca (nuntempa Špačince en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsigmond Feld devenis el juda familio. Li frekventis aktoran lernejon en Vieno, poste li studvojaĝis en Germanio. Inter 1870 kaj 1875 li ricevis rolojn en Vieno, poste en Budapeŝto kaj en germanlingva, kaj en hungarlingva teatro. En 1876 li estis nomumita teatrestro de malgranda germanlingva teatro, post 3 jaroj li luis alian malgrandan teatron. Ekde 1888 li faris teatrajn prezentaĵojn por geinfanoj. Li gvidis porinfanan teatron inter 1889–1894. En 1889 li faris finon de la germanlingvaj teatraĵoj, poste nur hungarlingvaj teatraĵoj estis videblaj. Li estis populara teatrestro, ĉar li permesis la enirojn ankaŭ al malriĉuloj senpage. En 1926 li retiriĝis, samtempe li transdonis gvidadon de la teatro al sia filo.

## Elektitaj roloj 
* Raupach: A molnár és gyermeke
* Nárcisz (Brachvogel)

## Elektitaj aktoroj en teatro de Feld 
* Gusztáv Rónaszéki

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
DHL (firmao)

La firmao **DHL**, ekde la jaro 2002 kompanio kun limigita respondeco laŭ germana juro, estas parto de la akcia kompanio *Deutsche Post AG*. Ĝi specialiĝis pri transportado de pakaĵoj, dokumentoj kaj aliaj varoj. La nomo devenas de la komencaj literoj de la familiaj nomoj de la firmaaj fondintoj, sinjoroj *Dalsey, Hillblom* kaj *Lynn*. La firmao laŭ la stato fine de marto 2016 havis 494 849 en pli ol 220 suverenaj ŝtatoj kaj teritorioj de la mondo, estas la tutmonde gvida entrepreno pri aera kaj oceana transportado de kargo, kaj tutmonde la firmao transportado de pakaĵoj kaj dokumentoj kun plej alta spezo. La centra oficejo estas en la eksa registara kvartalo de la "federacia urbo" Bonno de Germanio.

## Referencoj 
eta|maldekstra|ekzemplera kamioneto el la firmaa veturilaro
eta|dekstra|300px|la "poŝta turo" el birda perspektivo

Kategorio:Germanaj firmaoj
Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Kategorio:Loĝistiko
Johann Brenz

**Johann BRENZ** (naskiĝinta la  en Weil der Stadt, mortinta la  en Stuttgart) estis evangelia luterana teologo kaj reformisto en la imperia urbo Schwäbisch Hall kaj en la duklando Virtembergo. Hazardokaze Brenco uzadis la pseŭdonimojn Huldreich Engster, Ulricus Enc(h)aust(i)us kaj Johannes Wit(t)ling(ius) pli malfrue dum sia kaŝejo en la Kastelo de Hohenwittlingen.

## Vivo 
Brenz studis ekde 1512 en Hejdelbergo okupiĝante pri reformaciaj ideoj. Jam en 1522 li fariĝis predikisto en Schwäbisch Hall. Li ĉeestis la faman disputon en Marburg en 1529, la intertraktojn ĉe la Reichstag de Augsburg (1530), la religiajn interparoladojn en Haguenau kaj Worms (1540) kiel ankaŭ en Regensburg en 1541 kaj 1546.
La rezisto kontraŭ la t.n. "Augsburga provizoraĵo" (Augsburger Interim) de imperiestro Karolo la 5-a irigis lin al Stuttgart kie li iĝis provosto en 1553.
Lia kateĥismo estis - krom la lutera malgranda - la unusola kiu en la germana protestantisma eklezio gravis dum jarcentoj. Liaj verkoj eldonitis en ok volumoj en Tübingen inter 1576-90.

## Literaturo 
* Hegler, *Johann Brenz und die Reformation in Württemberg*, Freiburg i. Br. 1899
* Köhler, *Bibliographia Brentiana*, Berlin 1902

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 392, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj reformistoj