open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Roque (Badajoz)

**San Roque** [sanROke] (Sankta Roĥo) estas kvartalo en la orienta zono de Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, kun ĉirkaŭ  loĝantoj.

## Historio
Temas pri kvartalo ekster la iamaj muregoj de Badajoz, apartigita de la urbocentro per la rojo Rivilla. Estis antaŭaj setlejoj, sed la kvartalo San Roque kiel tio, kreiĝis komence de la 20-a jarcento kiel unu de la unuaj ekstermuregaj kvartaloj de Badajoz. Ĝi kreiĝis ĉirkaŭ ermitejo dediĉita al Sankta Roĥo, patrono kontraŭ pesto, pro kio tiuj ermitejoj kutime estis ekster la urboj; la terenon havigis la armeo. El 1912 la municipo ekurbanizis ĝin.

En 1927 oni ampleksigis la terenojn de la kvartalo. La municipo rajtigis konstrui, sed retenis la posedon de la kvartalo. Dum la Hispana Enlanda Milito la insurekciuloj atakis la urbon tra tiu ĉi kvartalo dum la batalo de Badajoz kaj post la milito la kvartalo kreskiĝis ordigite laŭlonge de centra akso, nuna Avenuo Ricardo Carapeto (iama ŝoseo al Madrido). Tiu kvartalo estis formita ĉefe per domoj unuetaĝaj, escepte ĉe la centra akso, tipaj por malalta kaj mezalta klasoj.

* 
Kategorio:Badaĥozo
Kategorio:Urbaj kvartaloj de Hispanio
San Fernando (Badajoz)

**San Fernando** [sanferNANdo] (Sankta Ferdinando) estas kvartalo en la okcidenta zono de Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, kun ĉirkaŭ  loĝantoj. Ĝi kuŝas sur la dekstra bordo de la rivero Gvadiano, dum la urbocentro kaj cetero de la urbo kuŝas trans la rivero. 

La kvartalo kreiĝis je la konstruado de la fervoja stacio de la urbo. Ekde tiam la kvartalo suferis diversajn ŝanĝojn kaj pligrandigojn. Ĝi naskiĝis kiel industria kaj laborista kvartalo kaj aktuale ĝi estas kvartalo tute loĝeja.​ 

Ĝi havas du ĉefajn aksojn: nome la avenuoj Augusto Vázquez kaj Carolina Coronado. Tiu lasta estis la unua strato de la kvartalo, kiu ligigis la tiaman nuran ponton de la urbo, nome Ponto Palmas, kiam alvenis la fervojo, kun la stacio mem.

En la kvartalo estas sancentro, tri lernejoj, seminario, ĉeriveraj parko kaj promenejo, tri preĝejoj ktp. 

* 
Kategorio:Badaĥozo
Kategorio:Urbaj kvartaloj de Hispanio
4-Etilveratrolo

**4-Etilveratrolo** aŭ **4-etila-1,2-dumetoksobenzeno** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **1,2-dukloro-4-etilbenzeno** kaj **metanolo**. Ĝi estas senkolora oleeca likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. 4-Etilveratrolo posedas 10 karbonatomojn, 14 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. 4-Etilveratrolo uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **4-Etilveratrolo** per traktado de **1,2-dukloro-4-etilbenzeno** kaj **metanolo**:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-Etilveratrolo** per traktado de **4-kloro-1,2-dumetoksobenzeno** kaj **etano**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-etilveratrolo** per traktado de **1,2-dukloro-4-etilbenzeno** kaj **natria metoksido**:

### Sintezo 4 
* Preparado de la **4-etilveratrolo** per traktado de **4-etilkatekolo** kaj **dumetila sulfato**:

## Vidu ankaŭ 
* Etero

## Referencoj 
Kategorio:Eteroj
Dā də bātorāno kor

**""** (en paŝtuna lingvo: دا د باتورانو کور‎, «Tiu estas la Hejmo de la Kuraĝuloj») ekde 2021 estas la fakta nacia himno de la Islama Emirlando Afganio regata de la talibanoj. Temas pri kanto akapela (*nasheed*) ĉar muzikinstrumentoj estas malpermesitaj (*haramo*) fare de kelkaj islamaj ulemoj, kiujn sekvas la talibanoj.

La Islama Emirlando Afganio ne havas formalajn leĝojn kiuj precizigas siajn simbolojn, kiel flago kaj himno. Tiu *nasheed* estis ĝenerale uzita en la malfermoj de la elsendoj de *Da Shariat Zhagh* (Voĉo de la Ŝario), nome la oficiala radio de la talibanoj, ekde fino de la 1990-aj jaroj, kiam la grupo ekkontrolis la plimulton de la teritorio de Afganio, same kiel en la filmetoj publikigitaj de Komisiono de Kulturaj Aferoj. Ĝi estis uzita ankaŭ dum oficialaj ceremonioj. En 2013 kiam la Emirlando malfermis oficejon en Doha, Kataro, oni sonigis tiun kanton dum la flaghisado. Pro ĉio tio, oni konsideras ĝin kvazaŭ nacia himno *de facto* kaj de la grupo taliba kaj de ilia registaro.​

La registraĵo ĝenerale uzita estis alŝutita rete en 2011, kaj sonigas la voĉon de la mulao Faqir Muhammad Darwesh, nome populara *munshid* (kantisto de *nasheed*).

Kategorio:Naciaj himnoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Afganio
Alicante Terminal (stacidomo)

**Alicante Terminal** (oficiale **Alacant / Alicante Terminal**, ) estas la ĉefa stacidomo de la hispana urbo Alakanto, en la samnoma provinco. Ĝi estas fina stacidomo origine konstruita de la firmao MZA en 1858, kvankam la reformoj kiujn ĝi spertis dum sia historio igas ĝian aspekton, precipe ĝian ĉefan fasadon, sufiĉe malsama de kio estis origine elpensita.

## Bildgalerio 

Estacion-Alicante-Terminal-ADIF.jpg|Ekstero
Alacant, interior de l'estació de tren.jpg|Interno
Estació d'Alacant, tenda de regals.jpg|Suvenira vendejo

## Vidu ankaŭ 
* Alakanto
* Universidad de Alicante (stacidomo)
* LAV Madrid-Levante

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Alakanto
Kategorio:Stacioj de Proksimaĵoj Murcio-Alakanto
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Córdoba (stacidomo)

**Córdoba** () estas la ĉefa stacidomo de la samnoma hispana urbo. Ĝi estis malfermita la , anstataŭigante la malnovan stacion Córdoba Central, malfermitan en 1859 kaj kiu poste estis konvertita en la lokan ĉefsidejon de RTVA (Radio kaj Televido de Andaluzio).

## Bildgalerio 

Estación de Ferrocarril de Córdoba Central (España).jpg|Ekstero
Estacion Cordoba - Raquel morrison.jpg|Enirejo
202112 Arrival Concourse of Cordoba Station.jpg|Interno
Tren Al Andalus - Estación de Córdoba.jpg|Trajno "Al Andalus"

## Vidu ankaŭ 
* Kordovo (Hispanio)
* LAV Madrid-Sevilo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kordovo (Hispanio)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Stapferhaus

La **Stapferhaus** estas muzeo en la distrikto Lenzburg en Svislando . En 2020, la muzeo ricevis la premion plej bona eŭropa muzeo.

Stapferhaus estis fondita en 1960 kaj nomita laŭ la svisa filozofo Philipp Albert Stapfer. Dum tri jardekoj, Stapferhaus organizis konferencojn kaj debatojn en la samloka kastelo Lenzburg. En la 1990-aj jaroj, ili komencis krei temeitajn ekspoziciojn ĉirkaŭ la grandaj demandoj de la tago, destinitaj por pli granda spektantaro. En oktobro 2018, Stapferhaus povis translokiĝi en novan konstruaĵon proksime al Lenzburg-stacio kaj kolekti ekspoziciojn, eventojn, oficejojn en unu loko. 

Pri la premio ĝi diras: La premio por 2020 iras al muzeo kiu demandas malfacilajn demandojn, esploras grandajn ideojn kaj kreas kulturon de debato. La muzeo elektas temojn surbaze de tio, kio estas grava en la socio, temoj pri kiuj la plej multaj muzeoj ne zorgus. La muzeo havas novigan, kreivan kaj estontecan aliron; ĝi pensas pri muzea laboro kiel laboratorio por la vivarto - io ĉiuj muzeoj devus esti. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sybille Lichtensteiger 
* Kantono Aargau dek unu kulturaj flagŝipoj 
* Premio de plej bona arkitektoj
* MUSE desegnaj premioj
* AIT premio
* svisa LGBTI–etikedo
* svisa gravuraĵa premio
* Prix Lignum
* Hochparterre Die Besten
* Premio Dasa

Kategorio:Muzeoj en Svislando
Előd Takáts

**Előd Takáts** [elOd takAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Takáts Előd** estis hungara bankisto, ekonomikisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris ekonomikan diplomon en Budapeŝta Ekonomika Universitato en 1999, post 3 jaroj majstran diplomon en Mez-Eŭropa Universitato, fine en 2006 li doktoriĝis (Ph.D.) en Universitato Princeton. Jam post la unua diplomo li laboris en pluraj bankoj en Budapeŝto. Inter 2006–2009 li estis en Internacia Monunua Fonduso, poste en Banko por Internacia Kontoreguligo. En 2021 li ricevis hungaran inviton kaj li estis rektoro de Universitato Corvinus de Budapeŝto 2 jarojn, poste li estis konsilisto kaj instruisto. Lia edzino naskis 5 gefilojn.

## Lia libro 
* *Finance: The economics of money laundering.* (kunaŭtoro, 2006)

## Fontoj 
* intervjuo kaj biografio hungare kun fotoj
* biografio angle kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bankistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cuenca Fernando Zóbel (stacidomo)

**Cuenca Fernando Zóbel** () estas rapidtrajna stacidomo ĉe la periferio de la urbo Kvenko, administrata de Adif, kaj inaŭgurita de la princoj de Asturio kaj la Ministro de Publika Konstruo, José Blanco, kun la inaŭgura vojaĝo de la rapidtrajna linio Madrido-Kvenko-Albacete kaj kiu ekfunkciis kun la inaŭguro de la sekcio Madrido-Kvenko-Albacete/Valencia de la rapidlinio Madrid-Levante, la .

## Vidu ankaŭ 
* Kvenko (Hispanio)
* LAV Madrid-Levante
* Cuenca (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kvenko
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Rise to Fall

*Rise to Fall* (Esperanto: Leviĝi por Faliĝi) estas melodia mortmetala muzikgrupo de Bilbao, Hispanio. Ĝi konsistas el Dalay Tarda, Dann Hoyos, Hugo Markaida, Javi Martín kaj Xabi “Txamo”. La grupo havas 5 albumojn: nome *Restore the Balance*, *Defying the Gods*, *End VS Beginning*, *Into Zero* kaj *The Fifth Dimension*.

## Referencoj 
Kategorio:Metalroko
As I Lay Dying (muzikgrupo)

eta|dekstra|*As I Lay Dying* je 2022.
*As I Lay Dying* (Esperanto: dum ke mi kuŝi morte) estas metalkora muzikgrupo de San-Diego, Usono. Ĝi konsistas el Tim Lambesis, Phil Sgrosso, Ken Susi, Ryan Neff kaj Nick Pierce. La grupo havas 7 albumojn: nome *Beneath the Encasing of Ashes*, *Frail Words Collapse*, *Shadows Are Security*, *An Ocean Between Us*, *The Powerless Rise*, *Awakened* kaj *Shaped by Fire*.

## Referencoj 
Kategorio:Metalkoro
LAV Madrid-Levante

**LAV Madrid-Levante** () estas altrapida linio de la fervoja reto en Hispanio. La linio, komence inaŭgurita la , kulminante la  kun la lasta sekcio, etendiĝas de la stacio Chamartín-Clara Campoamor en Madrido orienten kun branĉoj kiuj finiĝas en la urboj Valencio, Alakanto kaj Murcio.

La itinero estis desegnita laŭ la teknikaj specifoj de kunfunkciebleco de Eŭropa Unio por altrapidaj fervojaj linioj. Ĝi konsistas el duobla trako de norma aŭ internacia ŝpuro (1435 mm) kaj taŭgas por maksimuma rapideco de 350&nbsp;km/h. Elektra tensio, kiel en ĉiuj hispanaj altrapidaj linioj, estas 25&nbsp;kV alterna kurento kaj administrado estas farita per ERTMS (European Rail Traffic Management System) kun signalado ETCS (European Train Control System) nivelo 1 inter  kaj Torrejón de Velasco, niveloj 1 kaj 2 inter Torrejón de Velasco kaj Valencio, aŭ nur nivelo 2 inter Forkiĝo Albacete kaj Alakanto kaj inter Forkiĝo Murcio kaj Beniel.

centra|450ra|eta|Mapo

## Stacioj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* LAV Madrid-Toledo
* LAV Madrid-Sevilo
* Administranto de Fervojaj Infrastrukturoj
* Renfe Operadora
* Société nationale des chemins de fer français
* ILSA
* Iryo

## Eksteraj ligiloj 
*  (ADIF)

Kategorio:Fervojaj linioj en Hispanio
Kategorio:Ŝpuro 1435 mm
Kategorio:Transporto en Madrida Regiono
András Tállai

**András Tállai** [andrAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Tállai András László** estis hungara urbestro, ekonomikisto, parlamentano.

 naskiĝis  en Debrecen.

## Biografio 
 akiris ekonomikan diplomon en Financa Altlernejo de Budapeŝto en 1980, krome licencojn pri impostkonsilisto kaj librotenisto. Post la diplomo li estis oficisto en Tiszaújváros, inter 1983-1992 li havis postenon en lernejo en Mezőkövesd, poste li havis propran entreprenon. En 1997 li komencis politikadi jaron en municipo de Mezőkövesd, en la sekva jaro li aliĝis al Fidesz kaj iĝis parlamenta deputito, 2 jarojn subministro, inter 2002–2010 ankaŭ urbestro de Mezőkövesd. Lia edzino naskis dufoje.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* oficiala paĝo 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
POSCO

**POSCO**, antaŭe **Pohang Iron and Steel Company**, estas multnacia ŝtalproduktanta firmao kun ĉefsidejo en Pohang, Sud-Koreio. La firmao produktis 35.4 milionojn da tunoj da pura ŝtalo en 2010, igante ĝin la kvina plej granda ŝtalproduktanto de la mondo laŭ tiu mezuro . En la sama jaro, ĝi estis la plej granda ŝtalproduktanto de la monda laŭ merkata valoro .

POSCO funkciigas du integrajn ŝtalfabrikojn en Sud-Koreio, en Pohang kaj Gwangyang. Krome, POSCO funkciigas la USS-POSCO komunentreprenon kun US Steel en Pittsburgh, Kalifornio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* POSCO
* Oficiala novaĵĉambro de POSCO
* Posco Barato
* Media portalo de Barato por rimedoj pri POSCO
* Historio de POSCO 1968-2010

Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Kategorio:Ŝtalfabrikaj firmaoj
Kategorio:Sud-Koreio
Vilaĝpreĝejo de Seitenroda

La **preĝejo de Seitenroda** (germane: *Dorfkirche Seitenroda*) troviĝas en Seitenroda, proksime de Kahla en Germanujo. Apartenas ĝi al la paroĥa sekcio de Trockenborn ene de la distrikto de Eisenberg de la Evangelia eklezio en Meza Germanujo.

Malpost la kirko altiĝis la majesta Kastelo Leuchtenburg de kiu la kirko bone videblas. Pli eoste situas Stadtroda.

## Historio
Konkreta stariĝdato ne estas konata. Klaras ke la ejo havis plurajn alikonstruadojn kies simpatia modesteco interne kaj malinterne egalas. Norde kaj oriente estas fenestroj kun ogivaj arkoj el la 16-a kaj 17-a jarcentoj kaj la galerioj en la naveto. La vitraloj rektangulaj sudaj alvenis post alikonstruo en la 1838-a jaro. La orgenon konstruis en 1838/39 Friedrich Menger el Paulinzella. De tiam datumas ankaŭ la galerioj (ĉiuflanke krom eoste) kaj fenestroj similas al la aferoj en la kastelkapelo de ĉe Leuchtenburg. Tio ŝuldiĝas al la deĵorantaj pastoroj kiuj ĉiam respondecis ankaŭ pri la surburga animzorgado. Ne forgesendas ke Leuchtenburg longe estis prizono kie pastroj ĉiam necesas.

## Eksteraj ligiloj
* prikirkaj informoj fare de la eklezidistriktadministrado en Eisenberg
* priorgenaj detaloj 

Kategorio:Distrikto Saale-Holzland
Seitenroda
Hela giganto

**Hela giganto** - estas speco de steloj, situanta unter branĉoj de supergigantoj kaj gigantoj en diagramo de Hertzsprung-Russell. Apartaĵo de la speco de steloj estas en heleco, komparebla kun ties de supergigantoj, kaj maso (ĝi ne superas kelkajn ), kia ne estas sufiĉa por aparteni ilin al supergigantoj.

Helaj gigantoj situas en diagramo de Hertzsprung-Russell sub supergigantoj kaj konsistas el steloj de spektra klaso de **B** ĝis **M**. Lumeco de helaj gigantoj averaĝe estas 650  kaj ili aparteniĝas al klaso de lumeco II, kio signifas absolutan magnitudon −2,2m.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 

Kategorio:Stela evoluo
Helaj gigantoj
Kategorio:Specoj de steloj
València Joaquín Sorolla (stacidomo)

**València Joaquín Sorolla** () estas la provizora fina altrapida stacidomo de la urbo Valencio (Hispanio).

## Bildgalerio 

Valencia-Joaquin-Sorolla-Station-300416.JPG|Ekstero
Valencia Joaquin Sorolla - panoramio (1).jpg|Enirejo
Valencia Sorolla station 2015 I.jpg|Interno
Last concentration for the victims of Metrovalencia's accident 19.jpg|Metrostacio *Jesús*

## Vidu ankaŭ 
* Joaquín Sorolla
* Valencio
* València-Cabanyal (stacidomo)
* València Estació del Nord (stacidomo)
* València La Font de Sant Lluís (stacidomo)
* València-Sant Isidre (stacidomo)
* LAV Madrid-Levante
* Metroo de Valencio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Valencio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Albacete Los Llanos (stacidomo)

**Albacete Los Llanos** () estas la ĉefa fervoja komplekso en la hispana urbo Albacete en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi havas ampleksajn altrapidajn, longdistancajn kaj mezdistajn servojn funkciigatajn de Renfe.

## Bildgalerio 

Vialia Estación de Albacete-Los Llanos. Albacete 3.jpg|Ekstero
J29 349 Bf Albacete los Llanos, Eingang.jpg|Butikcentro Vialia
Interior Estación Albacete-Los Llanos.JPG|Interno

## Vidu ankaŭ 
* Albacete
* LAV Madrid-Levante

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Albacete
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Preĝejo Sankta Vendelo (Dunavarsány)

La **preĝejo Sankta Vendelo** estas sakrala konstruaĵo en Hungario, en Dunavarsány, en loĝkvartalo Nagyvarsány [nadjvarŝAnj].

## Historio 
La unua mencio okazis pri paroĥa kirko en 1332. Dum dominado de turkoj la kirko malaperis, forgesiĝis. En la sekvaj jarcentoj la katolikoj eklezie apartenis al Taksony. Pli vigla katolika vivo komenciĝis nur en la 20-a jarcento. Tiu malgranda kirko estis konstruita en 1937 kaj ĝi plene renoviĝis en 2011.

## Konstruaĵo 
La simpla konstruaĵo situas sola en korto, sed antaŭe maldekstre ligna krucifikso, dekstre statuo estas videblaj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas, ene 2 sonoriloj loĝas. La enirejo funkcias tra la turo, pli supre ligna pluvŝirmilo estas, kiun 2 kolonoj tenas. La turpinto estas piramida. La fasado ne havas fenestrojn, nur la turo ĉe la supra parto. La navo havas krucnavon ĉe la fina parto. Ene koruso funkcias.

Kermeso okazas en la 20-an de oktobro aŭ en la sekva dimanĉo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto  

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Vendelo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Dunavarsány
Hibatullah Aĥundzada

Mulao **Hibatullah Aĥundzada**, literumita ankaŭ *Haibatullah Aĥunzada*, estas afgana deobandisma islama fakulo, klerika, kaj juristo kiu estas la suprema estro de Afganio. Li estris la talibojn ekde 2016, kaj enpoviĝis post ilia venko super la uson-apogitaj fortoj en la milito de 2001–2021. Li estas tre sekretema figuro, kaj preskaŭ mankas lia reta aktivado, escepte de nekonfirmita foto kaj kelkaj sonregistraĵoj de diskursoj.

Aĥundzada estas bone konata pro siaj fatvoj pri talibanaj aferoj. Male al multaj talibanestroj, li ne estas aktivuldevena. Li servis kiel Islama juĝisto de ŝariaj tribunaloj de la talibana registaro de 1996–2001. Li estis elektita kiel estro de la talibana juĝsistemo komence de la talibana insurekcio, kaj restis en tiu posteno ĝis li estis elektita supera estro de la taliboj en Majo 2016. Ajman az-Zaŭahiri, estro de Alkaido, apogis Aĥundzada kiel ''Amir al-Mu'minin*, kio plifortigis la ĝihadisman reputacion de Aĥundzada inter la talibanaj aliancanoj. En 2019, Aĥundzada nomumis Abdul Ghani Baradar por pancgocadi kun Usono, kio rezultis en la subskribo en 2020 de la Doha Interkonsento kiu malfermis la vojon por la kompleta retiriĝo de usonaj trupoj el Afganio.

Aĥundzada kondukis la talibojn al venko kontraŭ la afgana registaro en 2021 pere de militofensivo — dum ankoraŭ estis okazanta la usona retiriĝo - kaj poste iĝis la absoluta reganto de Afganio kaj trudis totalisman Islaman registaron. Lia registaro estis kritikita pro konstantaj perfortoj kontraŭ la homaj rajtoj, kiel ekzemple kontraŭ la virinaj rajtoj kaj de junulinoj al laboro kaj edukado. Je liaj ordonoj, la talibana administracio malpermesis al plimulto de junulinoj reveni al mezlernejoj. En Julio 2022, ĉeestante religian kunvenon en Kabulo, Aĥundzada atakis la postulojn de la internacia komunumo al lia registaro, spite al ajnan kompromiso pri sia "islama sistemo" de regado.

## Bibliografio 
* Burnett, M. Troy (2020). *Nationalism Today: Extreme Political Movements Around the World* [2 Volumoj]. ABC-CLIO. ISBN 978-1440850004.
* Kuehn, Felix; van Linschoten, Alex Strick (2018). *The Taliban Reader: War, Islam and Politics in their Own Words*. Oxford University Press. ISBN 978-0190935054.
* Provost, René (2021). *Rebel Courts: The Administration of Justice by Armed Insurgents''. Oxford University Press. ISBN 978-0190912222.

* 

Kategorio:Afganaj politikistoj
Kategorio:Talibano
Kategorio:Islamistoj
Kategorio:Paŝtunoj
Kategorio:Registaro de Afganio
Kategorio:Totalismo
Homoveratrolo

**4-Metilveratrolo** aŭ **3,4-dumetoksotolueno** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **3,4-Dukloro-tolueno** kaj **metanolo**. Ĝi estas senkolora, blanka aŭ flaveca likvaĵo aŭ solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en nepolaraj oorganikaj solvantoj. 4-Metilveratrolo posedas 9 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. 4-Metilveratrolo uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 3,4-Dumetokso-tolueno estas ege malforta bazo kaj troviĝas en la teo, kiu igas ĝin potenca biomarkilo por la konsumado de ĉi-produkto.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **4-metilveratrolo** per traktado de **3,4-Dukloro-tolueno** kaj **metanolo**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **4-metilveratrolo** per traktado de **4-kloro-1,2-dumetoksobenzeno** kaj **metano**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **4-metilveratrolo** per traktado de **3,4-Dukloro-tolueno** kaj **natria metoksido**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **4-metilveratrolo** per traktado de **4-metilkatekolo** kaj **dumetila sulfato** en ĉeesto de natria hidroksido:

## Vidu ankaŭ
* Etero

## Referencoj 
Kategorio:Eteroj
Mohammad Hassan Aĥund

**Mohammad Hassan Aĥund** (naskiĝinta inter 1945 kaj 1958) estas afgana mulao, politikisto kaj estro de Talibanoj kiu nuntempe servas kiel defakta ĉefministro de Afganio ekde la 7a de Septembro 2021.

Aĥund estas unu el la fondintaj membroj de Talibano kaj estis veterana estro de la movado. En la unua Talibana registaro (1996–2001), li servis kiel ministro por eksterlandaj aferoj. Male al multaj Talibanestroj, Aĥund ne partoprenis en la Sovet–Afgana milito (1979-1989). Aĥund estas unu el la plej aĝaj membroj de Talibanoj, kaj estis asociano de Mohamed Omar, nome unua estro de la movado. Lia nomumo estas konsiderata kiel kompromiso inter la Talibanaj moderuloj kaj radikaluloj. Li enposteniĝis la 7an de Septembro 2021.

## Bibliografio
* Burnett, M. Troy (2020). *Nationalism Today: Extreme Political Movements Around the World* [2 Volumoj]. ABC-CLIO. ISBN 978-1440850004.
* Kuehn, Felix; van Linschoten, Alex Strick (2018). *The Taliban Reader: War, Islam and Politics in their Own Words*. Oxford University Press. ISBN 978-0190935054.
* Provost, René (2021). *Rebel Courts: The Administration of Justice by Armed Insurgents*. Oxford University Press. ISBN 978-0190912222.

 

* 

Kategorio:Afganaj politikistoj
Kategorio:Talibano
Kategorio:Islamistoj
Kategorio:Paŝtunoj
Kategorio:Registaro de Afganio
Kategorio:Totalismo
CASA-1000

La **Centr-Azia Sud-Azia energiprojekto**, en angla *Central Asia-South Asia power project*, ofte konata laŭ sigloj **CASA-1000**, estas projekto de 1.16 mil milionoj de usonaj dolaroj nune konstruata kiu ebligos eksportadon de plusa hidroelektro el Kirgizio kaj Taĝikio al Afganio kaj Pakistano. Ekkonstruado de la projekto okazis en Majo 2016 kun ĉeesto de estroj de la kvar landoj. Oni esperas, ke la tuta projekto estu kompletigita ĉirkaŭ 2025.

La projekto ebligos eksportadon de 1 300 megavatoj de elektro dum la someraj monatoj kiam kaj Taĝikio kaj Kirgizio havas plusan elektrogeneradon el hidroelektraj akvobaraĵoj.

## Referencoj
* 

Kategorio:Ekonomio de Afganio
Kategorio:Ekonomio de Kirgizio
Kategorio:Ekonomio de Taĝikio
Kategorio:Ekonomio de Pakistano
Kategorio:Infrastrukturo en Azio
Turkmen-Afgan-Pakistan-Barata dukto

La **Turkmen-Afgan-Pakistan-Barata dukto**, en angla *Turkmenistan–Afghanistan–Pakistan–India (TAPI) Gas Pipeline*, konata ankaŭ kiel **Trans-Afgania Dukto**, estas duktoprojekto por natura gaso disvolvigata de *Galkynysh – TAPI Pipeline Company Limited* kun partopreno de la Banko por Azia Disvolviĝo. Konstruado de la projekto startis en Turkmenio la 13an de Decembro 2015, kvankam la konstruado de la Afgani-Pakistana parto de la dukto prokrastiĝis ĝis Februaro 2018. Proponintoj de la projekto konsideras ĝin kiel moderna pluigo de la Silka Vojo.

Je 2023, la konstruado de la dukto restis haltigita.

## Referencoj
* 
Kategorio:Ekonomio de Afganio
Kategorio:Ekonomio de Turkmenio
Kategorio:Ekonomio de Pakistano
Kategorio:Ekonomio de Barato
Kategorio:Infrastrukturo en Azio
Metila t-butila etero

**Metila t-butila etero** aŭ **metokso-t-butano** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **metanolo** kaj **t-butila klorido**. Ĝi estas senkolora, volatila, brulema likvaĵo kun etera odoro, solvebla en akvo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila t-butila etero posedas 5 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. Metila t-butila etero uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **metila t-butila etero** per traktado de **metanolo** kaj **t-butanolo**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **metila t-butila etero** per traktado de **metanolo** kaj **t-butila klorido**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **metila t-butila etero** per traktado de **metila t-butila sulfido**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **metila t-butila etero** per traktado de **metila klorido**, **t-butila klorido** kaj **natria hidroksido**:

### Sintezo 5
* Preparado de la **metila t-butila sulfato** per traktado de **metila t-butila etero** kaj **sulfura trioksido**:

### Sintezo 6
* Preparado de la **metila jodido** per traktado de **metila t-butila etero** kaj **jodida acido**:

### Sintezo 7
* Preparado de la **metila butila etero** per traktado de **metila t-butila etero** kaj **metila klorido** en ĉeesto de kalia hidroksido:

## Vidu ankaŭ
* Etero

## Referencoj 
Kategorio:Eteroj
Lazurŝtono

alt=Piedras preciosas lapislázuli.|eta|Lazurŝtono.
**Lazurŝtono**, aŭ neologisme *lapislazuro* (de la latina *lapis*, 'ŝtono', kaj de la klasika araba *lāzaŭard*, devena siavice de la persa *lağvard* aŭ *lažvard*, devena siavice de la sanskrita *rājāvarta*, 'buklo de reĝo') estas gemo de karaktera *transmara* blua koloro, tre aprezata en juvelarto ekde la antikveco. 

La lazurŝtono estas roko uzita kiel gemo (duonvalora), komponita de lazurito, malplimulto de ekzemple pirito kaj calcito, malpli multe ankaŭ de diopsido kaj sodalito. 

Lazurŝtono uziĝis jam antaŭ 7 000 jarojn kiel gemo, do kiel valoraj ornamaj ŝtonoj. La ŝtonoj estis la plej multekostaj el la gemoj de antikva Egiptio kaj mortintaj faraonoj ricevis ilin por la vojaĝo al la postmorta mondo. Pro sia multekosteco tamen ankaŭ en antikva Egiptio unuafoje aperis trompocele faritaj falsigoj de lazuritoj kaj turkisoj per blue respektive bluverde farbita vitro.

La plej bonaj trovejoj situas en la okcidento de la alta montaro Hindukuŝo en la provinco *Badaĥŝan* de Afganio. En la afgania interna milito de la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento la rego de la valo *Panĝir*, krom sia armee strategia signifo, aparte gravis pro la minejoj de la internacie multekoste vendeblaj lazuritoj. La minejo de la urbo *Badaĥŝan*, en kiu ankoraŭ nuntempe troviĝas lazuritoj, jam funkciis dum la epoko de antikva Egiptio.

Pliaj trovejoj estas *Ovalle* en Ĉilio, *Malobistrinskoje* ĉe la Bajkala lago en Siberio kaj Kalifornio.

## Vidu ankaŭ
* Lazurito

## Eksteraj ligiloj 
* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio
* germanlingva paĝo pri la produkto de lazurita pigmento

* 
Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Ĥoroŝovo-Mnjovniki (distrikto de Moskvo)

**Ĥoroŝovo-Mnjovniki ** () estas teritoria dividaĵo (distrikto, aŭ rajono) en Nord-Okcidenta administra arondismento, unu el la 125 en la federacia urbo Moskvo, Rusio. Ĝi situas proksimume 7 km okcidente de la centro de Moskvo. La Moskva rivero limas la okcidentan kaj sudan flankojn. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bulvar Generala Karbiŝeva (Rublovo-A. linio)
* Ĥoroŝovo (Centra ringo de Moskvo)
* Mnjovniki (BKL Moskvo)
* Narodnoe Opolĉenije (BKL Moskvo)
* Narodnoe Opolĉenije (Rublovo-A. linio)
* Serebrjanij Bor (Rublovo-A. linio)
* Tereĥovo (BKL Moskvo)
* Zorge (Centra ringo de Moskvo)
* Zvenigorodskaja (Rublovo-A. linio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Geografio de Moskvo
Kategorio:Arondismentoj de Moskvo
Nacia Muzeo de Afrika Arto

La **Nacia Muzeo de Afrika Arto** (, akronime **NMAfA**) estas muzeo de la Smithsonian Institution en Vaŝingtono. Ĝi situas ĉe la National Mall kaj specialiĝas pri afrika arto kaj kulturo. Ĝi estis fondita en 1964 kiel privata muzeo kaj oficiale iĝis parto de la Smithsonian Institucio en aŭgusto 1979. 

La ĉefenirejo estas inter la Smithsonian Castle- ĝardenoj kaj Independence Avenue. Kiel la Freer Gallery of Art and the Arthur M. Sackler Gallery, la Nacia Muzeo de Afrika Arto estas subtera muzeo. La muzeo ofte estas konfuzita kun la **Muzeo por Afrika Arto** en Novjorko.

La kolekto estis temigis tradician afrikan arton.

En 1987, la muzeokonstruaĵo, plejparte subtera, estis kompletigita. Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj muzeoj en la Smithsonian Institucio.

La muzeo havas kolekton de pentraĵoj de la fama moderna afrika artisto Hassan Fathi, kiu estas konsiderita la unua moderna artisto en la historio de afrika arto.

## Historio 
eta|originala loko de La muzeo sur la Kapitola Monteto
La radikoj de la muzeo venas de oportuna aĉeto en la fruaj 1960-aj jaroj. Warren M. Robbins aĉetis joruboan ĉizaĵon por 15 USD. Jaron poste, Robbins akiris pliajn 32 erojn de afrika arto. Post lia reveno al Usono, li kunportis sian kolekton kaj ekspoziciis ĝin en sia loĝejo en Vaŝingotno. Post gazeta raporto pri lia kolekto, la unuaj vizitantoj aperis ĉe lia pordo kaj estis invititaj eniri por rigardi la kolekton . 

En 1963, Robbins aĉetis parton de la domo (316-18 A Street Northeast). La domo estis la loĝejo de kontraŭsklavisto Frederick Douglass de 1871 ĝis 1877. Kiam ĝi malfermiĝis en 1964, la muzeo estis la unua muzeo en Usono se temas pri temigi ekskluzive afrikan arton. La **Frederick Douglass Instituto de Nigra Arto kaj Historio** estis fondita en 1966. En postaj jaroj, Robbins akiris monon por aĉeti la alian duonon de la Douglass-domo kaj nomis ĝin la **Muzeo de Afrika Arto**. Ĉar lia kolekto kreskis, li aĉetis najbarajn hejmojn ĝis lia muzeo konsistis el 9 urbodomoj, 16 garaĝoj kaj 2 kaleŝodomoj . 

En 1979, la Kongreso jesis transpreni la servon de la kolekto de la Smithsonian Institucio. Robbins estis la unua direktoro de la muzeo. Li tenis tiun postenon ĝis 1983, kiam li estis nomita **Founding Director Emeritus** kaj **Smithsonian Senior Scholar** kaj estis anstataŭigita kiel direktoro per Sylvia Williams. La muzeo estis translokigita de sia loko sur Capitol Hill al la National Mall en 1987 kaj renomita la Nacian Muzeon de Afrika Arto . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Naciaj muzeoj
Kategorio:Artaj muzeoj kaj galerioj
Kategorio:Afrika arto
Veratrilamino

**Veratrilamino** aŭ **3,4-dumetoksobenzilamino** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **veratrila klorido** kaj **amoniako**. Ĝi estas palflava, lumsensiva likvaĵo, malmulte solvebla en akvo, sed solvebla en kloroformo, benzeno kaj metanolo. Veratrilamino posedas 9 karbonatomojn, 13 hidrogenatomojn, 2 oksigenatomojn kaj 1 nitrogenatomon. Veratrilamino uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **veratrilamino** per traktado de **veratrila alkoholo** kaj **amoniako**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **veratrilamino** per traktado de **veratrila klorido** kaj **amoniako**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **veratrilamino** per traktado de **3,4-duklorobenzilamino** kaj **metanolo**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **veratrilamino** per traktado de **3,4-duklorobenzilamino** kaj **natria metoksido**:

## Vidu ankaŭ
* Amino

## Referencoj 
Kategorio:Aminoj
Hipivojo

, 1976.]]
**Hipivojo** (en angla *Hippie trail*) estas nomo havigita por translanda vojo fare de membroj de la hipia subkulturo kaj aliaj veturantoj el la mezo da la 1950-aj jaroj ĝis fino de la 1970-aj jaroj veturantaj el Eŭropo kaj Okcidenta Azio tra Suda Azio kiel ĉe Afganio, Pakistano, Barato, Nepalo, Srilanko, Bangladeŝo ĝis Tajlando. La hipivojo estis formo de alternativa turismo, kaj unu el la ŝlosilaj elementoj estis veturado tiom malmultekoste eble, ĉefe etendante la longdaŭron eksterhejme. La termino "hipio" iĝis aktuala meze ĝis fine de la 1960-aj jaroj; "beatnik" estis antaŭa termino por la finaj 1950-aj jaroj.

En ĉiu grava haltejo de la hipivojo, estis hoteloj, restoracioj kaj kafejoj por okcidentanoj, kiuj estis ligitaj per reto unu kun la sekva laŭlonge de la vojo orienten kaj okcidenten. La hipioj kutime interagadis kun la lokanoj pli ol la tradiciaj turistoj.

Ekde la malfruaj 1960-aj jaroj, Afganio estis populara ero de la fama Hipivojo, altirante multajn eŭropanojn kaj amerikanojn. El Irano la vojo kondukis tra diversaj afganaj provincoj kaj urboj, interalie Herato, Kandaharo, kaj Kabulo, antaŭ transiro al norda Pakistano, norda Barato, kaj Nepalo.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* *Grand Tour*
* *Lonely Planet*
* Silka Vojo
* *Whole Earth Catalog*

## Bibliografio 
* MacLean, Rory (2008), Magic Bus: On the Hippie Trail from Istanbul to India, London, New York: Penguin Books, Ig Publishing.
* Brosnahan, Tom (2004), Turkey: Bright Sun, Strong Tea: on the Road with a Travel Writer, Istanbul, New York: Homer Kitabevi, Travel Info Exchange.
* Dring, Simon (1995) On the Road Again BBC Books ISBN 0-563-37172-2
* A Season in Heaven: True Tales from the Road to Kathmandu (ISBN 0864426291; compiled by David Tomory) - accounts by people who made the trip, mostly in search of enlightenment.
* Hall, Michael (2007) Remembering the Hippie Trail: travelling across Asia 1976-1978, Island Publications ISBN 978-1-899510-77-1
* Silberman, Dan (2013) In the Footsteps of Iskander: Going to India, Amazon.com, Amazon.UK ISBN 978-1-61296-246-7

* 
Kategorio:Hipio
Kategorio:Vizitindaĵoj
Kategorio:Turismo laŭ tipoj
Serenity

eta|dekstra|Serenity je 2018
*Serenity* (Esperanto: sereneco) estas simfonia metalroka muzikgrupo de Tirolo, Aŭstrio. Ĝi konsistas el Georg Neuhauser, Andreas Schipflinger, Fabio D'Amore, Christian Hermsdörfer kaj Marco Pastorino. La grupo havas 8 albumojn: nome *Words Untold & Dreams Unlived*, *Fallen Sanctuary*, *Death & Legacy*, *War of Ages*, *Codex Atlanticus*, *Lionheart*, *The Last Knight* kaj *Nemesis AD*.

## Referencoj 
Kategorio:Metalroko
Pál Tar

**Pál Tar,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tar Pál** estas hungara bankisto, ambasadoro.

 naskiĝis  en Gyula.

## Biografio 
 maturiĝis, poste en 1950 li studis jaron en Teknikuniversitato de Budapeŝto. La lernado rompiĝis ĉar li estis deportita al Szikszó, poste inter 1953-1956 li estis simpla laboristo en Budapeŝto. Depost fino de la hungara revolucio de 1956 li disidis al Parizo, kie li akiris diplomon en 1960 en politikscienca altlernejo. Post la diplomo li laboris en banko, ekde 1967 li havis altan postenon en banko en Bruselo, ekde 1969 en Hongkongo, ekde 1973 en Los-Anĝeleso, ekde 1977 en Houston (Teksaso), ekde 1984 en Parizo. Depost fino de la socialismo li hejmenvenis kaj inter 1991-1994 li estis ĉefambasadoro en Vaŝingtono, Vatikano kaj Malta Ordeno. Li pensiuliĝis en 2002. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premion en 2011.

## Elektitaj kontribuoj 
* *In memoriam Antall József. Tanú és szereplő* (2003)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bankistoj
Kategorio:Hungaraj ambasadoroj
Amaranthe

eta|dekstra|Amaranthe je 2023
*Amaranthe* estas metala/metalkora muzikgrupo de Gotenburgo, Svedio. Ĝi konsistas el Olof Mörck, Elize Ryd, Morten Løwe Sørensen, Johan Andreassen, Nils Molin kaj Mikael Sehlin. La grupo havas 7 albumojn: nome *Amaranthe*, *The Nexus*, *Massive Addictive*, *Maximalism*, *Helix*, *Manifest* kaj *The Catalyst*.

## Referencoj 
Kategorio:Metalroko
Kategorio:Metalkoro
Lothar Zitzmann

]]
**Lothar ZITZMANN** (naskiĝinta la  en Kahla, mortinta la  en Halle) estis germana pentristo kaj altlernejprofesoro.

## Vivo
Post trapasigo de la abiturienta ekzameno en Jena en la 1944-a jaro li studis ĉe la vajmara altlernejo pri arĥitekturo kaj vidaj artoj kaj, post soldatado kaj militkaptitetco, de 1948 ĝis 1951 psikologion, filozofion kaj artpedagogion ĉe la universitato de Jena. 

Ĝis 1949 estis li liberprofesia pentristo, krome li gvidis rondon de interesatoj ĉe la popolproprieta entrepreno Carl Zeiss Jena. De 1953 Zitzmann docentis pri vanda pentrado ĉe la Instituto pri artistaĵdizajno ĉe la altlernejo apud Burgo Giebichenstein. En 1955 Zitzmann evoluigis sisteman bazdoktrinon kiu ĝis hodiaŭ nomiĝas por li. De 1965 li profesoris kaj inter 1970 kaj 1977 li direktoris je la sekcio *Künstlerische und wissenschaftliche Grundlagen der Gestaltung*.

Apud Karl Erich Müller kaj Willi Sitte li nombriĝis inter la pli maljunaj protagonistoj de la artfarado en Halle kaj famis pro preciza didaktika artperado. 

Liaj aĵpentraĵoj en la 1950-aj jaroj ankoraŭ havis elementojn de kubisma formlingvo kaj bildoj kiel *Kartenspieler* deduktigas onin pri Fernand Léger kiel modelo. Bildoj kiel *Mittagspause* aŭ *Bildnis einer Gärtnerin* de 1956 klare faris koncedon al socialisma realismo. En la 1960-a jaroj li ekinteresiĝis pr latinamerika arto kaj kopiis la magian realismon de Meksiko kaj tie florantan publikan murpentradon. En la 1970-aj jaroj li artiste pritraktis la puĉon en Ĉilio. 

En GDR kaj eksterlande li faris ne malmultajn personajn ekspozicion. Li ankaŭ liveris verkojn por eksponiĝo kun aliaj, ekz. de 1953 ĝis 1978 okaze de la 3-a, 5-a, 6-a, 7-a kaj 7-a Artekspozicio de GDR en Dresdeno.

Por li oni nomis en 1991 la straton *Zitzmannstraße* en Jena.

## Publikaj kolektoj kun verkoj de Zitzmann (elekto)
* Berlino: Nationalgalerie
* Chemnitz: Kunstsammlungen Chemnitz
* Dresdeno: Galerie Neue Meister 
* Gera: Otto-Dix-Haus

, Berlino]]

## Literaturo 
* "Zitzmann, Lothar". Ĉe: Dietmar Eisold (eld.): Lexikon Künstler in der DDR. Verlag Neues Leben, Berlin, 2010. ISBN 978-3-355-01761-9, p. 1074-1075

* *Grundlagen visueller Gestaltung. Dokumente zur visuell-gestalterischen Grundlagenausbildung,* Eldonis: Hochschule für industrielle Formgestaltung Halle – Burg Giebichenstein, 1990 
* *Lothar Zitzmann. Aus den Arbeiten zur Theorie der Gestaltung. Gemälde, Wandmosaiken.* Eldonis: Rat des Bezirks Gera und Kunstgalerie "Orangerie" Gera, 1976 (ekspozicikatalogo)

* *Lothar Zitzmann. Pädagoge und Maler*(ekspozicikatalogo). Eldonis: Hochschule für industrielle Formgestaltung, 1989

* Marcus Kenzler: *Der Blick in die andere Welt. Einflüsse Lateinamerikas auf die Bildende Kunst der DDR* (= *Theorie der Gegenwartskunst.* Bd. 18). Teil 1 und 2. LIT Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-643-11025-1, [Teil 1:] p. 87, 324-325; [Teil 2:] p. 565, 629, 780, 802, 811, 845  
## Eksteraj ligiloj
* bildindekso
* iama hejmpaĝo 
## Notoj
Kategorio:Kulturo de GDR
Kategorio:Homoj rilataj al Halle
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1924
Kategorio:Mortintoj en 1977
Afgana Flugkompanio Ariana

**Afgana Flugkompanio Ariana** (; en daria lingvo هواپیمایی آریانا), konata ankaŭ simple kiel **Ariana**, estas la flagkompanio kaj plej granda flugkompanio de Afganio. 

n kaj bluan fonon reprezentantan la valoran lazurŝtonon; ĝi estis ŝajne persone desegnita de la tiam Reĝo de Afganio, Zahir Ŝaho.]]
Fondita en 1955, Ariana estas la plej antikva flugkompanio en la lando kaj estas posedaĵo de la ŝtato. La kompanio havas sian ĉefan bazon en la Kabula Internacia Flughaveno, el kiu ĝi funkciigas enlandajn flugojn kaj internaciajn konektojn kun Ĉinio, Barato, Pakistano, Rusio, Saudarabio, Turkio, kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. La flugkompanio havas sidejon en la kvartalo Ŝare Naŭ de Kabulo. La Afgana Flugkompanio Ariana estas en la listo de flugkompanioj kiuj ne rajtas flugi en la Eŭropa Unio ekde 2006.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*
*Official website

* 
Kategorio:Ekonomio de Afganio
Kategorio:Aviado en Azio
Kategorio:Transporto en Azio
Karvakrilamino

**Karvakrilamino** aŭ **karvakrilamino** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **karvakrila klorido** kaj **amoniako**. Ĝi estas senkolora aŭ flava likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo, eteroj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Karvakrilamino posedas 10 karbonatomojn, 15 hidrogenatomojn kaj 1 nitrogenatomon. Karvakrilamino uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 
 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **karvakrilamino** per reduktado de **2-nitro-4-kumeno**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **karvakrilamino** per traktado de **karvakrila klorido** kaj **amoniako**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **karvakrilamino** per traktado de **2-kloro-5-izopropilanilino** kaj **metano**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **karvakrilamino** per traktado de **5-kloro-2-metilanilino** kaj **izopropila klorido**:

## Vidu ankaŭ
* Amino

## Referencoj 
Kategorio:Aminoj
CosmoCaixa Barcelono

eta|centra|800x800ra

**CosmoCaixa Barcelono** estas sciencmuzeo en Barcelono . Ĝi antaŭe nomiĝis *Museu de la Ciència de Barcelona*, ​​sed ŝanĝis sian nomon kiam ĝi estis rekonstruita kun subteno de La Caixa en 2004 .

La muzeo estas dividita en kvar temojn:

* Malrapida materio - traktas la tempon de la Praeksplodo ĝis la komenco de vivo sur la Tero
* Vivanta materio - traktas la tempon ĝis la origino de la homo
* Inteligenta materio - traktas la evoluon de homa inteligenteco kaj scio
* Civilizita materio - kovras historion kaj sciencon de fruaj inventintoj ĝis la sukceso de informa teknologio

En 2006, la Eŭropa Muzeo-Forumo aljuĝis al ĝi la Eŭropan Muzeon de la Jaro-Premion, premion kiu ĉiujare rekonas novajn muzeojn kiuj faris progresojn kaj novigojn en la muzeokampo. En 2021, CosmoCaixa denove ricevis la Kenneth Hudson-premion ĉe la Plejbona Eŭropa Muzeo de la Jaro-Premioj, aljuĝita fare de la Eŭropa Muzea Forumo, por ĝia "kapablo kontinue reinventi sin kaj defii vizitantojn pensi kaj senti kiel ili povas kunlabore krei pli bonan mondon..” )

## Vidu ankaŭ 
Muzeo pri Naturaj Sciencoj de Barcelono

## Referencoj 
Kategorio:Planetarioj
Kategorio:Sciencaj muzeoj en Hispanio
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Etnografia Muzeo en Ĝenevo

eta|La biblioteko de la muzeo
eta|La malnova konstruaĵo de la Musée d’ethnographie de Genève
La **Etnografia Muzeo en Ĝenevo** (, akronime **MEG**) estas muzeo en Ĝenevo, Svislando; establita en 1901 pro iniciato de profesoro Eugène Pittard, la unua profesoro pri etnografio en Ĝenevo . La muzeo estas unu el la plej gravaj en sia fako en Svislando. Granda parto de la kolektoj de la muzeo estas havebla per la interreto.  

La muzeo situas en la urbocentro; tri konstruaĵoj, la malnova muzeokonstruaĵo, la nova MEG kaj bazlernejo, situas ĉirkaŭ kvadrata korto kun arboj kaj floroj .

En 2014, la muzeo malfermis sian novan konstruaĵon. Ĝi estas pagodforma konstruaĵo, dezajnita fare de *Graber Pulver Architekten AG*. La ekspozicioj kaj aŭditorio estas sur la kela etaĝo, la kafejo, muzeobutiko kaj akceptejo estas sur la unua etaĝo, kiu turniĝas al la ĝardeno. En la supra etaĝo oni trovos la bibliotekon, kiu estas nomita laŭ la malavara donacanto, Marie Madeleine Lancoux. En la biblioteko, vizitantoj povas aŭskulti muzikon el la tuta mondo. La malnova konstruaĵo de la muzeo ankaŭ estis renovigita, kaj hodiaŭ enhavas regionon por etna muziko.

La muzeo estas sur la Svisa Varlisto de Kultura Propraĵo de Nacia kaj Regiona Signifo.

En 2017, la muzeo ricevis la premion kiel Muzeo de la Jaro en Eŭropo.

## Galerio 

Dosiero:Sacrifice_shaped_bottle-ETHAM_021795-IMG_9792-gradient.jpg
Dosiero:Sachihongo_mask-ETHAF_018740-IMG_9997-gradient.jpg
Dosiero:Fragment_of_buddhic_triad-ETHAS_038665-IMG_9946-gradient.jpg
Dosiero:Me-bina-ETHAS_020104-P8190705-gradient.jpg
Dosiero:Wooden_mask-ETHAM_K001651-P8190666-gradient.jpg
Dosiero:Warrior-shaped_bottle-ETHAM_053454-IMG_9809-black.jpg

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Musée d'ethnographie de Genève

Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Muzeoj en Svislando
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĝenevo
Tunelo de Salang

eta|maldekstra|La Tunelo de Salang, iam la plej alta tunelo en la mondo, havigas gravegan irejon inter la nordo kaj sudo de la lando.
eta|dekstra|Alia enirejo al la Tunelo de Salang.
La **Tunelo de Salang** estas ŝosea tunelo de Afganio. Ĝi estas la ĉefa ligilo inter la ĉefurbo Kabulo kaj la nordo de Afganio; ties longo estas de 2,67 km kaj ĝi konektas la provincojn Parvan kaj Baglan. 

La tunelo havas pintojn respektive je altitudoj de 3360 m kaj 3363 m pro kio ĝi estas la tria ŝosea tunelo plej alta de la mondo aktuale funkcianta.​ La larĝo kaj alto de la tunelo estas nur de 7 metroj. La trafiko povas atingi ĉirkaŭ 1000 vehiklojn tage. Ĝi estas unu de la plej danĝeraj tuneloj de la mondo. Manko de aerumado kaj de lumo, polvo kaj fumoj malpliigas la videblecon al nur malmultaj metroj. Incendio en 1982 mortigis almenaŭ 168 personojn kaj la akumulado de karbona monooksido mortigis 16 sovetajn militistojn en 1980. La sekvaj militoj foje malebligis la uzadon de la tunelo. Pli ĵuse eksplodo de naftokamiono kaj incendio ​en 18a de decembro 2022 rezultis en ĉirkaŭ 30 mortoj.

* 
Kategorio:Geografio de Afganio
Kategorio:Tuneloj
Kromosomo Y

La **Kromosomo Y** estas unu de la seksaj kromosomoj (gonosomoj aŭ heterokromosomoj) de la heterogamaj individuoj. Ĝi ekzistas nur en la masklaj individuoj se la animalo estas mamulo. Se la animalo estas ovonaskulo, la Kromosomo X estas propra de inoj. Al ceteraj animaloj plej ofte mankas seksaj kromosomoj, ĉar la sekso ne dependas de ili sed de aliaj aferoj. Ĉe kelkaj insektoj la sekso estas determinita pere de la nombro de kopioj de la Kromosomo X, pere de diploidio (XX) aŭ haploidio (X) de tiu kromosomo. En tiuj okazoj. la inoj estas diploidiaj kaj la maskloj haploidiaj.

Pere de la filogenetiko eblas dedukti, ke la kromosomo Y aperas en la evoluo sufiĉe poste al la kromosomo X, ĉar temas pri mutacio de tiu kromosomo X. La perdo de unu de la segmentoj de X rezultis en la struktura formo de la kromosomo Y. Tiel, ĝenerale, la dimensioj de la kromosomoj Y estas sufiĉe pli reduktitaj ol tiuj de la kromosomoj X. La kromosomo Y, pro sia malgrando, inkludas ankaŭ malpli da genetika informaro ol la cetero de la kromosomoj, de kio oni povas dedukti rilaton inter la grando kaj la kvanto de informaro enhava. 

## Vidu ankaŭ
* Mitokondria Eva

* 
Kategorio:Kromosomoj
Kategorio:Evoluo
Kategorio:Andrologio
Mitokondria Eva

thumb|250px|Afrika mitokondria evoluo.
La **mitokondria Eva**, en homa genetiko, estis afrika virino kiu, en la homa evoluo, korespondus al plej ĵusa komuna praulo kiu havis la mitokondriojn de kiuj descendas ĉiuj mitokondrioj de la nuntempa homaro, laŭ pruvoj de proporcioj de mutacio de mitokondria genaro.

La mitokondria Eva ricevas sian nomon de tiu Eva kiu estas priskribita en la libro Genezo de la Biblio. Sed, nek la nomo de "Eva" nek la termino "mitokondria Eva" estis uzitaj de Allan Charles Wilson, Mark Stoneking kaj Rebecca L. Cann, la aŭtoroj de la dekomenca esplorado titolita «mitokondria DNA kaj homa evolucio» publikigita en la revuo Nature la 1an de januaro 1987.​ Tiun artikolon akompanis ĝia respektiva informo, subskribita de Jim Wainscoat, kun la titolo «For de la ĝardeno de la Edeno»,​ kiu ekdisvastigis la koncepton "Eva" el la amaskomunikiloj. Poste, la 26an de januaro 1987, la revuo Time publikigis artikolon en kovrilpaĝo, titolita «Genealogia ĉiesa patrino: Biologoj spekulativas, ke "Eva" vivis en subsahara Afriko». La propra Allan Charles Wilson preferis la terminon "One lucky mother" (unu bonsorta patrino),​ kaj ke la uzado de la nomo "Eva" estas bedaŭrinda. La preciza termino "mitokondria Eva" aperis por la unua fojo la 2an de oktobro 1987, en artikolo de la revuo Science verkita de Roger Lewin, titolita "La senmaskigo de la mitokondria Eva".​ La miskompreno finfine setliĝis en la publika opinio kiam la revuo Newsweek de la 11a de januaro 1988 publikigis artikolon titolitan «La serĉado de Adamo kaj Eva»,​ kun reprezento de Adamo kaj Eva en la kovrilpaĝo. Sekvante la genealogian linion patrinflankan de ĉiu persono en la genealogia arbo de la tuta homaro, la mitokondria Eva korespondus al komuna praulino kiun kunhavas la tuta aktuala homaro (*Homo sapiens*).

## Vidu ankaŭ
* Kromosomo Y

* 
Kategorio:Kromosomoj
Kategorio:Evoluo
Kategorio:Andrologio
Ŝoseo 1 (Afganujo)

en 2010.]]
**Nacia Ŝoseo 01** aŭ **NŜ01**, formale nomita **Ringoŝoseo** (; en dariaشاهراه حلقوی افغانستان), estas 2 200 km longa durela reta vojo cirkulanta ene de Afganio, konektanta la jenajn gravajn urbojn (laŭhorloĝe): Kabul, Maidan Ŝahr, Ghazni, Kandahar, Delaram, Herat, Maimana, Ŝebergan, Mazar-i Ŝarif, Pul-i Ĥomri kaj reen al Kabulo. Ĝi havas etendojn kiuj konektas kun Ĝalalabado, Bamijano, Ĥost, Laŝkar Gah, Zaranĝ (Ŝoseo 606), Farah, Islam Kala, Torghundi, kaj Kunduz. Ĝi estas parto de AH1, la plej longa ŝoseo de la Azia Reto de Aŭtoŝoseoj. Nacia Ŝoseo 01 konsistas el kvar ĉefaj partoj, NH0101 ĝis NH0104, ligantaj la ĉefajn ekonomiajn centrojn.

## Referencoj
* 
Kategorio:Geografio de Afganio
Kategorio:Ŝoseoj en Azio