open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Les Bois

**Les Bois** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 1154 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Les Bois troviĝas ĉe la nordokcidenta pinto de la kantono estante samtempe la plej norda kaj la plej orienta komunumo de Kantono Ĵuraso. La komunumo situas sur la ĵurasa altebenaĵo de la Liberaj Montoj. La rivero Doubs formas en nordokcidento de la komunumo la limon al Francio. Pro historiaj kialoj la limo ne situas en la plej profunda loko de la rivero, sed laŭ la svisa riverbordo. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Les Bois mem, la vilaĝetoj Le Bois-Français, Le Peu-Claude, Le Boéchet, Les Prailats, Sous-les-Rans, Les Rosées, Le Cerneux-Godat, Biaufond, kaj La Large-Journée.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Les Bois limas en nordo al Charquemont (Francio), en nordoriento al Le Noirmont, en oriento al Saint-Imier (BE), en sudoriento al Sonvilier (BE), en sudo al La Ferrière (BE), en sudokcidento al La Chaux-de-Fonds (NE), kaj en nordokcidento al Fournet-Blancheroche (Francio).

Biaufond estas domgrupo ĉe la rivero Doubs sur la landlimo. En tiu loko la kantono Ĵuraso tuŝas la kantonon Neŭŝatelo, la kantono Berno estante 100 metrojn oriente sen rekta kontakto kun la landlimo.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Delemonto al La Chaux-de-Fonds, kaj ĝi disponas pri du stacidomoj ĉe la mallarĝŝpura trajnlinio de la Ĵurasaj Fervojoj de Le Noirmont al La Chaux-de-Fonds, nome en la ĉefvilaĝo  mem kaj en .

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Les Bois datiĝas el la jaro 1484 kiel *Des Boix*. Ĝis Les Bois fariĝis memstara paroĥo en la jaro 1619 ĝi unue apartenis ĝis 1596 al la paroĥo Montfaucon kaj poste al Le Noirmont. La vilaĝeto Le Cerneux-Godat en la jaroj 1815 kaj 1871 vane provis sendependiĝi de Les Bois kaj fariĝis aŭtonoma komunumo.

Dum mezepoko Les Bois apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 Les Bois apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon Les Bois al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Les Bois apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

## Ĝemela komunumo 
Les Bois estas ĝemela komunumo de la itala komunumo Charvensod en la franclingva Aosta Valo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Les Bois (stacidomo)
* La Large-Journée (stacidomo)
* Le Boéchet (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Les Bois
* Les Bois en la Historia Leksikono de Svislando
Ostiolo

La **ostiolo** estas eta malfermaĵo de diversaj organoj :
Ekzemple ostiolo de peritecio, ostiolo de stomo aŭ la ostiolo de la figoj (ĉi tiu ostiolo estas ekspluatita de aparta speco de vespo, nomita figvespo, kies celo estas eniri en la figon por demeti la ovojn).

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Plantanatomio
Kategorio:Funganatomio
Ruĝ-ŝlima katastrofo en Hungario

eta|300ra|Mapo de la katastrofo
[eta|300ra|Ruĝa ŝlimo en la stratoj de [Devecser, Hungario pro la katastrofo.]]
La **ruĝ-ŝlima katastrofo en Hungario** estis industria akcidento en okcidenta Hungario, kiu komenciĝis la 4-an de oktobro 2010, je la 12:25&nbsp;, kiam ruĝa ŝlimo trarompis la rezervujan digon kaj inundis la pli sube situantajn lokojn apud rojo **Torna**, nome Kolontár, Devecser, Somlóvásárhely, Tüskevár, Apácatorna kaj Kisberzseny.

## La evento 
La ruĝ-ŝlima rezervujo estis deponejo de la aluminia produkta firmao MAL AG (Magyar Aluminium), kies centro estas en la proksima urbo Ajka.

La ruĝa ŝlimo trarompis la digon ĉe vilaĝo Kolontár. La vilaĝon inundis 700.000 kubmetroj da ruĝa ŝlimo, kemiaĵo kun malpezaj metaloj kaj natrona lesivo (pH 12). En la vilaĝo Kolontár la ŝlimo inundis kelkloke en alto de 2 metroj ene de sekundoj la domojn kaj la vojojn. Mortis 8 homoj en la fluo, 123 personoj vundiĝis ĉefe pro la lesiva likvaĵo, oni evakuis 400 homojn.

La inundo trafis ĉ. 40 kvadratajn kilometrojn, detruis ĉiun vivaĵon en la rojo **Tarna** kaj plufluis en rivereton Marcal ene de kelkaj horoj. La rivereto Marcal ĉe Karakó alfluas riveron Rába, kiu ĉe Győr alfluas Danubo-n.

La produktado en la aluminia fabriko estis tuj ĉesigita, oni arestis la direktoron de la firmao la 11-an de oktobro. Simile la registaro asertis, ke ĝi transprenos la regadon de la entrepreno, almenaŭ provizore. Krome oni anoncis ke estas danĝero pri rompo de dua digo kaj sekva dua inundo de ruĝa ŝlimo por kio jam oni faris la provizorajn taskojn devojigi la okazontan inundon al la jam inunditaj areoj.

## Agado kontraŭ la ekologia katastrofo 
La ĉefa tasko estas la neŭtraligo de la lesivo, oni provas maldensigi la ŝlimon, tie la firmao BorsodChem certigis 150.000 litrojn da salacido. Oni ŝutis en la unuaj tagoj plue 1.000 tunojn da gipso en rivereton Marcal.

Kategorio:Katastrofoj en 2010
Kategorio:Historio de Hungario
Eŭropa Medio-Agentejo

eta|220px|Membrara mapo de EVA.
[eta|220px|Sidejo de EVA en [Kopenhago.]]
La **Eŭropa Medio-Agentejo**, mallonge **EMA** ( aŭ ***EEA*** ), estas agentejo de la Eŭropa Unio kiu kunordigas observadan reton pri la eŭropa vivmedio. Ĝi estas direktata de estraro, kiu konsistas el reprezentantoj de la registaroj de la 32 membroŝtatoj, du reprezentantoj de la Eŭropa Komisiono, kaj du sciencistoj, indikitaj de Eŭropa Parlamento, asistataj de komitato de sciencistoj. La EMA subtenas daŭripovon kaj favoras la signifohavan kaj mezureblan plibonigon de la eŭropa vivmedio havigante adekvatajn fidindajn informojn al la decidantoj kaj al la publiko. Ĝi devas kolekti fidindajn informojn per kiuj la EU-membroŝtatoj povas ellabori taŭgan politikon por protekti la medion. Tiucele ĝi kunordigas la Eŭropan Informan kaj Observan Reton pri la Medio (Eionet), kiu konsistas el Landaj Fokuspunktoj en la membraj aŭ kunlaborantaj regnoj kaj Eionet-grupoj pri specifaj mediaj temoj.

## Funkciado 
La EVA estis fondita surbaze de Reglamento 1210/1990, amendita de Reglamento 933/1999 kaj Reglamento 401/2009; ĝi ekfunkciis en 1994. La sidejo troviĝas en Kopenhago, Danujo.

Ĝi estas regata de Administra Konsilio kaj de Konsilia Estraro. Krome, ĝi posedas Sciencan Komitaton kiu rolas kiel konsulta instanco. La plenuma direktoro respondecas al la Administra Konsilio pri la efektivigado de programoj kaj la administrado de EMA. La laborplano de la organizo estas konstruita ĉirkaŭ Strategio ĝis 2030 kaj Trijaraj Programoj. Leena Ylä-Mononen estas la nuntempa ĝenerala direktorino de la agentejo.

Ĉar EMA estas eŭrop-unia organizaĵo, membroregnoj de EU aŭtomate estas membroj de EMA; tamen la koncerna reglamento antaŭvidis ke aliaj ŝtatoj povas membriĝi pere de konvencioj kontraktitaj inter ili kaj la Eŭropa Unio. Ĝi estis la unua eŭrop-unia organizaĵo por malfermi sian membrecon al 13 kandidat-landoj en 2004. En 2023 ĝi havas 32 membrojn :
* 27 membroŝtatoj de Eŭropa Unio
* 3 membroj de la Eŭropa Ekonomia Areo : Islando, Norvegujo, Liĥtenstejno
* 1 eŭrop-unia kandidat-lando : Turkujo
* Svisujo ekde 1 April 2006

Estas ankaŭ 6 kunlaborantaj landoj en sud-orienta Eŭropo:
* Albanujo, Bosnujo kaj Hercegovino, Kroatujo, Nord-Makedonujo, Serbujo kaj Montenegro.

EMA havas 26 oficialajn lingvojn.

La stabo kreskis de 70 laborantoj en 1999 ĝis 172 en 2008..

EVA estas aktiva membro de la Reto de Eŭropaj Agentejoj pri Medio (angle *EPA Network*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de EVA 
* European Topic Centre on Land Use and Spatial Information (ETC LUSI)  
* European Topic Centre on Air and Climate Change(ETC/ACC)  
* Model Documentation System (MDS)  
* The European Environment Agency's near real-time ozone map (ozoneweb) 
* EnviroWindows  .

Kategorio:Agentejo de Eŭropa Unio
Kategorio:Organizaĵoj en Eŭropo
Kategorio:Internaciaj sciencaj organizaĵoj
Kategorio:Mediprotektaj organizaĵoj
Ujreuza garantiaĵo

[eta|dekstra|220ra|Aparato en [superbazaro por boteloj kaj kestoj kun garantiaĵo]]
**Garantiaĵo** estas mono pagenda por boteloj kaj aliaj pakumoj.
Post la konsumo de la enhavo oni povas reporti la botelojn aŭ pakumojn al la butiko aŭ superbazaro kaj rericevi la monon.
La boteloj aŭ pakumoj povas esti reuzataj.

Garantiaĵo iam komenciĝis kiel metodo por liverantoj de produktoj por redukti la kostojn de pakuma materialo. Per reuzado de boteloj oni faris tion. Ĉirkaŭ 1980 la kostoj de pakumoj, kiel vitro, tiel reduktiĝis, ke reuzado ne plu valoras la penon. Nuntempe oni kolektas uzitan (pakum)vitron per vitrujo, post kio ĝi estas refandata al nova vitro, anstataŭ purigi kaj denove plenigi ĉar ankaŭ transporto kaj purigado estas medipoluaj.

Nuntempe garantiaĵo pli estas rimedo por redukti la amason da rubaĵo sur la stratoj kaj en la naturo.

Kategorio:Mono
Kategorio:Poluado
Lajos Tőkés

**Lajos Tőkés** [lajoŝ toe:ke:ŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **TŐKÉS Lajos** estis hungara piarista monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, natursciencisto.

 naskiĝis  en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Oradea en Rumanio), li mortis  en Budapeŝto.

## Kariero
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste en 1890 li aliĝis al la piaristoj en 1890 en Vác. Post la novicado li studis teologion en Nitro, en la jaroj 1893 kaj 1894 li instruis en Selmecbánya, samtempe li studis en Akademio de Selmec. Li studis plu en Scienca Universitato Ferenc József, kie li akiris pedagogian diplomon pri biologio-geografio en 1898, dum en 1895 li monaĥiĝis, jaron poste li pastriĝis. Jan ekde 1896 li instruis en Vác, ekde 1900 en Temeŝvaro (kie li fondis kaj redaktis la gazeton *Természettudományi Füzetek*), ekde 1907 en Selmecbánya. En tiu lasta urbo li estis ankaŭ lektoro en la Minada Altlernejo de Selmecbánya. Inter 1908-1950 li instruis laŭvice en Nagykanizsa, Nagykároly, denove dufoje en Temeŝvaro, Cluj, Sighetu Marmației, Debrecen kaj Sátoraljaújhely. Li pensiuliĝis, poste en Jászberény li estis deportita kiel monaĥo. Li verkis plurajn lernolibrojn.

## Verkoj
* *Vác és környékének edényes növényzete* (Vác, 1899); 
* *Ásványhatározó* (Bp., 1900); 
* *Az elterjedés növénybiológiai alapjelenségei* (Temesvár, 1901); 
* *Temesvár környékének edényes növényzete* (Temesvár, 1905);
* *Levélkulcs a fák és cserjésk…megismeréséhez* (Nagykanizsa, 1909). 

## Fontoj
* Magyar Életrajzi Lexikon 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj

## Referencoj
Ĉara konkurso

eta|Ĉara konkurso sur romia mozaiko
eta|La "Delfa ĉar-gvidisto", unu el la plej famaj skulptaĵoj el la antikva Grekio, montras la formon de la ĉara rajdanto, alta kaj maldika - kutime knabo.
**Ĉar-konkurso** estis tre ŝatata sporto en la antikva Grekio kaj Romio. Oni vetis je sukceso de iu armea ĉaro, reprezentinta diversajn grupojn (kiel "verdaj", "bluaj", sed ankaŭ "blankaj" kaj "ruĝaj"). La armeajn ĉarojn tiris 2-4 ĉevaloj.

La unua literatura mencio de la sporto okazis en la Iliado, en la olimpiaj ludoj ĝi aperis ekde 680 a.K.. Male al la malnovgrekaj sportistoj, la ĉar-gvidistoj ne estis nudaj - verŝajne pro sekurecaj zorgoj. Ĉar la sukceso de la ĉara vetkonkurso signifis enorman socian prestiĝon, la potenculoj partoprenis, reprezentante sin per propra ĉaro.

En Romo, la ĉara konkurso okazis en la Circus Maximus. En Konstantinopolo ĝi okazis en la Hipodromo. La romianoj prenis la kutimon de la Etruskoj, kiuj mem prenis de la grekoj. Male al la grekoj, la romiaj gvidistoj tenis la kondukrimenon ne en la mano, sed ili rulis ĉirkaŭ la brako. Tiel ili havis pli firman prenon, sed ili akceptis per tio pli grandan danĝeron okaze de akcidento. Por tiun danĝeron malpliigi, ili kunportis tranĉilon por detranĉi la rimenon.

La plej fama ĉara konkurso de la kina historio okazis en la filmo Ben Hur. Ekde la 1990-aj jaroj okazas la *Marché-Concours national des chevaux* en Saignelégier en Svislando per romiaj armeaj ĉaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Ribelado Nika

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Ĉevalvetkuroj
Sesterco

[eta|200ra|Romiaj bronzaj moneroj, maldekstre sestercoj de [Hadrianus]]
La **sesterco** (latine *sestertius*) estis romia monero. Ĝi estis dum la respubliko etgranda arĝenta monero, poste (post monreformo de Augustus en 23) grandformata bronza monero. Oni uzis ĝin ekde la 3-a jarcento a.K. ĝis 293 p.K.. Unu sesterco valoris 4 asojn. Ĝi valoris kvaronon de la denaro (*denarius*). La bronza sesterco pezis 27,3 gramojn.

La **sestercio** estis kalkula monunuo en Romio, valorante mil sestercojn.

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Romia Imperio
778 Theobalda

'*778 *Theobalda'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ĉefa ano de la Teobalda familio al kiu ĝi donis sian nomon.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Franz Kaiser elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo derivas de la antaŭnomo de *Theobald Kaiser'', patro de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Franz Kaiser
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Bigamio

**Bigamio** laŭ PIV kaj Reta Vortaro estas 
# stato de viro havanta samtempe du edzinojn, aŭ de virino havanta samtempe du edzojn. 
# En jura lingvaĵo, temas pri delikto de tiu, kiu vivas bigamie en la landoj, kie tio estas leĝe malpermesata. 

Temas do pri specifa formo de poligamio (la stato de viro havanta samtempe plurajn edzinojn, aŭ de virino havanta samtempe plurajn edzojn, sendepende de la nombro de kunedzoj respektive kunedzinoj), kontraste al la mala stato de pareco inter ekzakte unu edzo kaj unu edzino, kiu nomatas monogamio.

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Historio
Kategorio:Biologio
Fermglobo

eta|Maketo de fermglobo en embrazuro de fuorto K S-5 U potoka
**Fermglobo** estas ekipaĵo, kiu estis uzata en porpafista ĉambro ĉe lokigo de paftuboj de armiloj de fortikigita objekto. Ĝi servis al tio, por ke ĝi desfilu ĉiun malplenan lokon, kiu estiĝus inter la paftubo de la armilo kaj eĝo de embrazuro tiel, por ke ĝi ŝirmu la priservon de la armilo eĉ la armilon mem. Tra la globo kondukis nur aperturoj por la paftubo mem, lorno eventuale por pleniganta armilo (mitralo).

Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj
HOTOL

dekstra|eta|HOTOL

*HOTOL, estas arte nomo pri  (angle: *Horizontal Take-Off and Landing*), "horizontala startanta  kaj alteriĝanta" spacoaviadilo. 
*HOTOL   estis brita aerospiranta spacoaviadilo-projekto, angle:*(space shuttle)* projekto de *Rolls Royce* kaj *British Aerospace* ekde 1986 ĝis 1988. 

## Vidu ankaŭ 
*Ĉielono; Skylon; estis simila pli moderna projekto kun du hibridaj SABRE-motoroj.  

## Eksteraj ligiloj 
*(desegnaĵo/ bildo)
*pri HOTO en jaro 2009, angle
*pri HOTOL en jaro 1986, angle 

Kategorio:Spacoaviadilo
Kategorio:Kosmoŝipoj
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Britio
Porpafista ĉambro

[eta|Porpafista ĉambro por 4cm kanono modelo 36 en fuorto [MO S-19 "Alej"|MO-S 19, malantaŭe ankaŭ ĝemelo de kunigitaj maŝinpafiloj]]
**Porpafista ĉambro** (ankaŭ **kazemato**) estas markigo por spaco, en kiu troviĝas iu certa artileria aŭ infanteria armilaro.

En pasintaj tempoj temis kutime pri volbita spaco, kiu estis lokigita en burgoj, burgaroj, urboj kaj ĉiuj specoj de fortikaĵoj. En novepoka fortifikado temas pri ĉambro lokigita en fuortoj, kiu estis sufiĉe ekipita por trafiko de novepokaj pafarmiloj (forkonduko de kartoĉoj, fumo ktp.) Kutime el porpafistaj ĉambroj faŭkas kelke da embrazuroj.

## Vidu ankaŭ 
*4cm kanono modelo 36

## Referencoj 
* Stehlík, Eduard: *Pevnosti a opevnění v Čechách, na Moravě a ve Slezku*. Praha: Libri, 2002, s. 454 - 455.

Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj
Kategorio:Armeo
Frederiko Vilhelmo la 2-a (Prusio)

**Frederiko Vilhelmo la 2-a**, germane **Friedrich Wilhelm II.** (naskiĝis la  en Berlino; mortis la  53-jara en Berlino) inter la jaroj 1786 kaj 1797 estis reĝo de Prusio kaj kiel margrafo de Brandenburgio ankaŭ kanceliero kaj princo-elektisto de la germanlingva Sankta Romia Imperio. Li ĝuis lukse vivi, tutkontraste al la antaŭa reĝo, lia onklo Frederiko la 2-a, kaj konsideratas multe malpli sukcesa reganto. Jam dum lia regotempo la civitanoj de Prusio moke nomis lin "la dika neniontaŭgulo" aŭ germane en tiutempa lingvaĵo *"Der dicke Lüderjahn"*. Frederiko Vilhelmo la 2-a estis rozkrucisto.
eta|maldekstra|statuo de Frederiko Vilhelmo la 2-a en la kastelo * Hohenzollern*

## Dispartigoj de Pollando
Frederiko Vilhelmo la 2-a partoprenis la 2-an kaj la 3-an dispartigon de Pollando. Li opiniis, ke meritas rekompencon pro malvenkoj dum la franca kampanjo. La 23-an de januaro 1793 subskribis kun imperiestrino de Rusio Katerina la 2-a la duan dispartigon de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Poste ordonis al sia armeo invadi Pollandon. Ankaŭ apogis Rusion subpremi la insurekcion de Kościuszko en 1794.

En 1795, post falo de la Pola Respubliko kaj eniro de prusa armeo al Krakovo, ekplanis rabon de la krona trezorejo sur Vavelo. Oni tiam ŝtelis 19 la plej valorajn polajn trezoraĵojn, en tio kronon de Boleslao la 1-a. Konforme al lia ordono ĉiujn objektojn oni kunfandis. La akirita oro estis utiligita en 1811 por moneroj kaj la juveloj venditaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Reĝoj de Prusio
Kategorio:Princoj-elektistoj de Brandenburgio
Kategorio:Hohencolernoj
Kategorio:Rozkrucismo
Aksuma Reĝlando

La **Aksuma Reĝlando** (geeze: መነገሠ ፡ አከሰመ) estis grava komerca reĝlando en la nordoriento de Afriko ĉe la marbordo de la Ruĝa Maro. Ĝi aperis en la praaksuma periodo ĉirkaŭ la 4-a jc. a.K kaj establiĝis en la 1-a jarcento. Ĝi estis tre ligita al la komercado kun Hindio kaj kun la oriento de la Mediteraneo. En la tria jarcento, Aksumio komencis interveni en la sudo de Arabio, kelkfoje kontrolante la okcidenton de la regiono Tihama, inter aliaj. Fine de la 3-a jarcento ĝi komencis eldoni sian propran monon. La profeto Mani konsideris ĝin kiel unu el la kvar plej potencaj ŝtatoj de la tiama mondo kune kun la Sasanida Imperio, la Romia Imperio kaj Ĉinio.[300px|eta|la reĝlando kaj la samepokaj najbaraj regnoj ĉe la [Ruĝa Maro kaj la Golfo de Adeno ĉirkaŭ la jaro 100 antaŭ nia erao]][eta|maldekstra|300px|Aksuma monero kun la bildo de la reĝo [Ezano]]
[300px|eta|la Aksuma Reĝlando en sia pleja etendiĝo en la 4-a jarcento - helverde skiziĝas la historia [periplo de la Eritrea Maro]]
En 325 aŭ 328 estis la dua ŝtato kiu konvertiĝis al kristanismo (nur post Armenio) sub la reĝo Ezano kaj ĝi estis la unua ŝtato kiu uzis la bildon de la kruco en siaj moneroj. En ĝia plej splendoro, Aksumio kontrolis la nordon de Etiopio, Eritreo, nordon de Sudano, Ĝibutio, okcidenton de Somalilando, Jemeno kaj la sudon de Sauda Arabio, kun ĉirkaŭ 1,25 milionoj da km². Post dua orepoko komence de la 6-a jarcento, ekiĝis ĝia dekadenco, ĉesante la moner-eldonadon komence de la 7-a jarcento. Fine ĝi malaperis per la invado de la pagana aŭ juda reĝino Gudit (aŭ "Judit" aŭ "Esato") kiu ĉirkaŭ 976 subpremis la kristanan loĝantaron kaj sukcesis renversi la aksuman dinastion. Post tio sekvis obskura epoko pri kiu oni malmulte scias ĝis la apero de alia kristana dinastio, kun gvido de Zague kaj kiuj sukcese kontraŭbatalis ŝin.

## Regantoj
* Abraha

Kategorio:Aksumo
Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Historio de Eritreo
Kategorio:Historio de Sudano
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Afriko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 10-a jarcento
Kontraŭtanka baraĵo

**Kontraŭtanka baraĵo** aŭ ankaŭ **kontraŭtanka fosaĵo** estas artefarite kreita profundaĵo, kiu estas malebligota al malamikaj veturiloj, inkluzive de tiuj kun alta trairebleco tra tereno, daŭrigi en vojo. Ĝi povas esti firmigita per betona muro kiel ŝirmo kontraŭ deŝovo de la muroj influe de erozio aŭ malamika batalagado. La muro povas esti lokigita sur deturnita flanko de la malamiko (kontreskarpo) kaj ankaŭ en flanko direkte al enlando (eskarpo) aŭ ambaŭflanke. La fundo de la baraĵo povas esti seka, akva aŭ surakviga.

## Rilataj artikoloj 
* Ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj
* Ĉeĥa erinaco
* Diamanta fosaĵo

## Vidu ankaŭ 
* Antverpena kontraŭtanka fosaĵo

## Pluaj fotoj 

Dosiero:Battle of Moscow.jpg|Sovetaj virinoj konstruas kontraŭtankan fosaĵon antaŭ Moskvo.
Dosiero:Row przeciwpancerny.jpg|Kontraŭtanka baraĵo apud ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj pripafata per 4cm kanono modelo 36 el infanteria fuorto.

## Eksteraj ligiloj 
* Stehlík, Eduard: *Pevnosti a opevnění v Čechách, na Moravě a ve Slezsku*. Praha: Libri, 2002, s. 500.

Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Tankoj
Kategorio:Kontraŭtankaj obstakloj
779 Nina

'*779 *Nina'''* estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ĉefa ano de la Nina familio al kiu ĝi donis sian nomon.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio, en Krimeo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la antaŭnomon de la fratino de la malkovrinto; la matematikistino *Nina Nikolajevna Neujmina*.

Oni ne konfuzu kun *357 Ninina''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Madianoj

La **madianoj** estis origina popolo de Kanaano, menciitaj en la Malnova Testamento precipe en Eliro kaj Nombroj kiel loĝantoj de Madian. Oni supozas ke la bopatro de Moseo, Ĥetro, kaj la edzino de Moseo, Sefora, estis madianoj; kaj estis inter ili kun kiuj kunvivis Moseo fuĝinte sin el Egiptio. En *Nombroj* oni povas legi ke la hebreoj havis tre violentan konflikton kontraŭ la madianoj, sed venkitaj. Laŭ ordono de Moseo iliaj urboj estis bruligitaj kaj iliaj valoraĵoj konfiskitaj, la viroj, infanoj kaj ne-virgaj inoj murditaj kaj la virgulinoj disdonitaj inter la viroj.
 
## Eksteraj ligiloj 
* Madianoj 

Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Ŝemidoj
Kategorio:Malnova Testamento
Halaĥo

[eta|La unua paĝo de la [Babilona Talmudo, Vilna eldono]]
**Halaĥo** (; transliterume: *Halaĥa*; signifo: "Iri tra la ĝusta vojo" kaj religia preceptaro de judismo) estas la kompilaĵo de la ĉefaj leĝoj de Judismo, kiuj inkluzivas la 613 micvojn, kaj poste la talmudajn kaj rabenajn leĝojn, kaj ankaŭ la tradiciojn kaj morojn. En la kristana medio kutime estas konata kiel "juda leĝo" aŭ kelkfoje *pervoĉa mosea leĝo* (oni ne konfuzu ĝin kun la "mosea leĝo", Torao).

Kiel la religiaj leĝoj en multaj aliaj kulturoj, judismo ne distingas la religian kaj la nereligian vivojn. Tial, *halaĥo* gvidas ne nur la religiajn preceptojn sed ankaŭ la ĉiutagan vivon. Sed la nivelo de la observado kaj praktikado varias laŭ la komunumoj kaj la tendencoj ene de judismo. Ortodoksaj judoj klopodas plenumi ĉiujn preceptojn dum la reformismaj konsideras ĝin kiel tre grava ilo sed ne deviga.

La Talmudo, kiu estis plejparte konsiderata libro de Halacha, fariĝis sendependa parto de Torahת kies praktiko kaj interpreto ne פךו estas konsiderataj Halacha-studo. Nuntempe ĝin anstataŭis la Ŝulĥan Aruĥ.

Tra la paso de la generacioj, judismo dividiĝis en malsamajn fluojn fone de halakaj verdiktoj. En iuj kazoj la disiĝo kaj sekvanta skismo temis pri la malsama interpreto de la Biblio, kiel ekzemple la disputo inter la Sadukeoj kaj la Fariseoj, aŭ la disputo inter la Karaitoj kaj la rabenoj pri la valideco kaj statuso de la parola Torao.

## Verkoj 
* Tanja Rabatio

## Vidu ankaŭ 
* Get (divorca dokumento)
* Ŝulĥan Aruĥ

Kategorio:Judismo
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Juraj sistemoj
Kategorio:Juda terminaro
Selimo la 2-a

eta|maldekstra|200ra|Selimo la 2-a
**Selimo la 2-a** (n. la 28-an de majo 1524 – m. la 12-an de decembro 1574) regis kiel sultano de la Otomana Imperio ekde 1566 ĝis sia morto. Li estis unu el la filoj de Solimano la Granda kaj ties ĉi favoritino Aleksandra Lisovska (konata ankaŭ kiel Hürrem aŭ Roxelana).

Post la surtroniĝo kaj okazoj de kelkaj palacaj intrigoj kaj familiaj disputoj, li estis la unua sultano kiu ne interesiĝis pri la militista kariero kaj forlasis la povon al siaj ministroj, kondiĉe esti libera por orgioj. Tial, li estis konata kiel Selimo «la Ebria».

Li estis sukcedita de sia filo Murad la 3-a.

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kvašov

**Kvašov** (hungare *Kvassó* [kvaŝO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kvašov situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Púchov troviĝas je 11&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1471 laŭ tiama hungara ortografio *"Quazzow"*. En 1784 loĝis tie 376 vilaĝanoj (73 familioj) en 69 domoj, en 1828 427 vilaĝanoj en 61 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kvassó 551 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kvašov 674 homoj, (670 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Púchov
Lazy pod Makytou

**Lazy pod Makytou** (hungare *Láz*) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Lazy pod Makytou situas ĉe la ĉeĥa landlimo en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Púchov troviĝas je 15&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri Lázalja en 1475, pri Láz en 1598 en formo *"Liezkowecz"*. En 1784 loĝis en Láz 1561 vilaĝanoj (290 familioj) en 261 domoj, en 1828 1833 vilaĝanoj en 214 domoj. En 1784 loĝis en Lázalja 500 vilaĝanoj (104 familioj) en 100 domoj, en 1828 en "Suba Lázalja" 452 vilaĝanoj en 62 domoj, en "Supra Lázalja" 46 loĝantoj en 16 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Láz 2132 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1964 la komunumoj unuiĝis. En 2001 vivis en Lazy pod Makytou 1462 homoj, (1430 slovakoj). En la vilaĝo ankaŭ somerumaj domoj troviĝas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al naskiĝo de Dipatrino de 1801
* luterana preĝejo de 1859

Kategorio:Municipoj en distrikto Púchov
Karmatoj

La **karmatoj** (arabe, **القرامطة al-qarāmiṭa**) estis politik-religia movado de la islamo ismaela de la 9-a kaj 10-a jarcentoj. Oni konsideras ilin kelkfoje kiel prakomunistoj, kaj ĉiam kiel militista sekto. Tamen, ne ekzistas abundaj informoj pri ili. En 902 la karmataj militistoj, gvidataj de Zikrawayh ibn Muhrawayh, konkeris kelkajn urbojn de la nordo de Sirio (Halepo, Homs, Hama). Ili estis venkitaj de la abazidaj trupoj iom poste. Alia estro, konata kiel la Viro de la Kamelino, atakis Damaskon, en kies batalo perdis sian vivon. Alia tria militisto, kiu konsideris sin mem Mahdi (persono kiu laŭ islama tradicio aperos en la tempofino), dum iom da tempo timigis parton de Sirio, ĝis la ekzekuto fare de la abazidoj en 904. Zikrawayh, estis mortigita en 907, per kio finiĝis tiaj sangaj epokoj en Sirio kaj Irako, dum tiuj jaroj.

En 913 estis murdita la fondinto de la ŝtato Barejno, Al-Yannabi, kaj sukcedita de sia filo, per kio kreiĝis dinastio de karmatoj. En 930, dum regado de Abu Tahir, la karmatoj atakis Mekaon, amasmortigis la loĝantojn kaj ŝtelis la Nigran Ŝtonon de la Kaabo, kiun ili ne redonis, ĝis la jaro 950 post multekosta aĉetado. La potenco de la karmatoj konsiderinde malfortiĝis ekde 939.

## Karmata dinastio de Barejno 
# Abû Sa`îd al-Hasan al-Yannâbî (894-913) (أبو سعيد الحسن الجنابي)
# Abû al-Qâsim Sa`îd (913-923) (أبو القاسم سعيد) 
# Abû Tâhir Sulaymân (أبو طاهر سليمان)	(923-944)
# Abû Mansûr Ahmad (944-972) (أبو منصور أحمد)
# Abû Ya`qûb Yûsuf (972-977) (أبو يعقوب يوسف)

Kategorio:Islamo
Girton College (Kembriĝo)

eta|140ra|Blazono de Girton

**Girton College** estas kolegio de la Universitato de Kembriĝo. Ĝi estis fondita en 1869 de Emily Davies kaj Barbara Leigh Smith Bodichon kiel nurvirina kolegio. Ĝi nuntempe akceptas kaj virajn kaj virinajn studentojn.

## Nuntempa kolegio 
La kolegio troveblas ĉirkaŭ 4 kilometrojn nordokcidente de la centro de Kembriĝo, en la vilaĝo de Girton laŭ kiu ĝi estis nomita. En 2010, la nuna mastrino de la kolegio estas Susan J. Smith. Ĝi enhavas 503 antaŭdiplomajn kaj 201 postdiplomajn studentojn.

Ĝia devizo estas: *Better is wisdom than weapons of war* (Pli bona estas saĝeco ol militarmilo).

## Historio de la kolegio 
eta|maldekstra|140ra|La kolegio dum la 1890-a jardeko.

La kolegio estis fondita je la 16-a de oktobro 1869 de Emily Davies kaj Barbara Leigh Smith Bodichon, kiel la unua internula kolegio en Britio, en *Benslow House*, Hitchin, Hertfordshire. Ĝi unue nomiĝis la *College for Women* (Kolegio por virinoj), kaj la unua estro estis Charlotte Speir Manning. En 1873 la kolegio translokiĝis al la vilaĝo Girton, apud Kembriĝo, kaj renomiĝis kiel Girton College.

En 1924 la kolegio ricevis reĝan ĉarton. Ĝi estis agnoskata kiel institucio por la altnivela eduko de virinoj, sed ankoraŭ ne estis oficiala kolegio. Ĝi finfine fariĝis plena membro de la universitato je la 27-a aprilo 1948.

En 1977 ĝi unue dungis virajn profesorojn, kaj en 1979 ĝi unue akceptis virajn studentojn.

## Notindaj eksstudentoj 
* Margareta la 2-a (Danio)

## Notoj 
* http://www.girton.cam.ac.uk/

Kategorio:Universitato de Kembriĝo
Lednica

**Lednica** (hungare *Lednic*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Lednica situas en valo de rojo proksime de la ĉeĥa landlimo, fine de 2 sakovojoj, kiuj renkontiĝas antaŭ la vilaĝo. Púchov troviĝas je 15&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1259 en formo *"Lednyche"*. En 1465 ĝi ricevis la rangon libera reĝa urbo de Matiaso la 1-a. En 1628 rifuĝintaj husanoj ricevis permeson tie loĝadi. En 1784 loĝis tie 657 vilaĝanoj (132 familioj) en 121 domoj, en 1828 805 vilaĝanoj en 112 domoj. En la 19-a jarcento la urbo iĝis kampurbo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lednic 805 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

### Burgo 
La unua mencio okazis ankaŭ pri la fortikaĵo en 1259. La posedantoj estis ekzemple Mateo Csák kaj Francisko Rákóczi la 2-a. La Habsburgoj bruldetruis la fortikaĵon en 1672. Ekde tiam ĝi estas ruino.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuko de 1735
* ruinoj de la fortikaĵo kun interna tunelo
* skulptaĵoj pri Sankta Floriano kaj Johano Nepomuko el la 18-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Púchov
Raskafrio

eta|dekstra|200ra|Urbodomo de Raskafrio
**Raskafrio** (hispane Rascafría) estas municipo ĉe la valo de Lozoya, en la nordokcidenta de la Madrida Regiono, Hispanio. Ĝi havas 1.998 loĝantojn, en surfaco de 150,27&nbsp;km², loĝdenso 13,3 loĝ./km² kaj troviĝas je 1.200 metroj sur la marnivelo. La urbeto konservas tipan arkitekturon de la Gvadarama Montaro, kaj ene de ĝia municipa teritorio troviĝas la Natura Parko Penjalaro kaj la Arboreto Giner de los Ríos. Inter kelkaj el ĝiaj monumentoj menciindas la Monaĥejo El Paular, unu el la plej gravaj de la norda parto de la Madrida Regiono.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Urbodomo de Raskafrio

Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Ponto de la Pardono

La **Ponto de la Pardono** () estas ŝtona ponto sur la rivero Lozoya, kiu datiĝas je la mezo de la 18-a jarcento. Ĝi troviĝas en la Gvadarama Montaro, en la municipo Raskafrio (Madrida Regiono, Hispanio). Ĝi troviĝas apud la Monaĥejo Sankta Maria de El Paular.

Ĝi utilis al la monaĥoj kiel alireblo al la papermuelejo de Los Batanes, unu el la ĉefaj industrioj kiujn uzis la kartuzianoj de Sankta Maria de El Paular. Laŭ anekdoto, el ĉi tiu papermuelejo oni prenis la paperon, per kiu estis presita la unua parto de Donkiĥoto, eldonita en Madrido en 1605.

Kategorio:Pontoj en Madrida Regiono
Monaĥejo Sankta Maria de El Paular

La **Reĝa Monaĥejo Sankta Maria de El Paular** (hispane: Real Monasterio de Santa María de El Paular) estis dum 450 jaroj monaĥejo de la kartuzianoj, ekde ĝia fondado en 1390. Nuntempe, ekde 1954, estas abatejo de la benediktanoj.

[maldekstre|eta|150px|Reĝa Monaĥejo Sankta Maria de El Paular ekde la [Ponto de la Pardono.]]
eta|230px|maldekstre|La renovigita interno de la klostro de la kartuzio de **Santa María del Paular** kun la pentraĵoj de Vicente Carducho.
Ĝi troviĝas en la municipo Raskafrio, en la madrida flanko de la Gvadarama Montaro, en la Madrida Regiono (Hispanio).

En ĝi troviĝas gravaj pentraĵoj de Vincento Karduĉo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Madrida Regiono
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Lúky

**Lúky** (hungare *Alsórétfalu* [alŝOrEtfalu]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Lúky situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉeĥio-Púchov. La lasta urbo troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1471 en formo *"Lwchky"*. En 1784 loĝis tie 842 vilaĝanoj (148 familioj), en 1828 953 vilaĝanoj en 112 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Lúki,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsórétfalu 718 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lúky 968 homoj, (958 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika romanika kaj gotika preĝejo, en 1792 barokiĝis
 

Kategorio:Municipoj en distrikto Púchov
Granda Moskeo de Kajruano

eta|200ra|dekstra|Granda Moskeo de Kajruano.
[eta|maldekstre|Hipostilo kiel preĝejo de la [Granda Moskeo de Kajruano, en Tunizio.]]
La **moskeo de Uqba** (arabe: جامع عقبة), ankaŭ konata kiel **Granda Moskeo de Kajruano** (arabe: جامع القيروان الأكبر), estas unu el la plej gravaj moskeoj de Tunizio kaj konsiderata kiel la plej antikva sanktejo de la islama okcidento. Konstruita de Uqba ibn Nafi en 670 (en la 50-a jaro laŭ la islama kalendaro) en la momento de la fondado de la urbo Kajruano, la moskeo okupas surfacon de 9.000 kvadrataj metroj kaj ĝia perimetro atingas 415 metrojn, mezuroj per kiu la Granda Moskeo gajnis gravecon inter la plej ampleksaj temploj de Nordafriko. Ĝi havas preĝejon, grandan korton parte pavimitan el marmoro, kaj minareton el maciza aspekto. Ĝi estas, kune kun la urbo Kajruano, Monda heredaĵo de UNESKO.

Kategorio:Kajruano
Kategorio:Moskeoj en Tunizio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Tunizio
Úhřetice

Municipo **Úhřetice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en valo de rivero Novohradka, 7&nbsp;km nordoriente de urbo Chrudim kaj 7&nbsp;km sude de urbo Dašice, ĉe ŝoseo n-ro 340 inter Chrudim kaj Dašice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
En la lasta kvaronjaro de 14-a jarcento posedis vilaĝon Úhřetice ĉeĥa mezepoka literatoro Smil Flaška el Pardubice kaj Rychmburk. En la jaro 1586 ekhavis Úhřetice Markéta Berka el Dubé, naskiĝinta Trčka el Lípa. Tiu estis bona mastrumantino kaj fondis en sudorienta rando de Úhřetice korton kaj kastelon. Rememoras ŝin blazonoj sur loĝdomo en la korto. En la jaro 1656 ŝia filino Anna Eŭsebie vendis Úhřetice al imperiestro Ferdinando la 3-a, kaj en la jaro 1728 akiris ĝin familiaro Kinský. En la jaro 1807 la kastelo forbrulis kaj jam ne estis rekonstruita.

Post la unua mondmilito en nova Ĉeĥoslovaka respubliko oni multe konstruadis kaj en Úhřetice ekfloris brikfabrikado, kiu plu daŭras. Per minado de argilo okazis multaj arĥeologiaj trovaĵoj atestantaj prisetlon de la teritorio jam en pratempo.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

 Úhřetice, Oseva, east view.jpg| Entrepreno Oseva riente de la municipo
 Úhřetice, post office.jpg| Poŝto
 Úhřetice, road to Pardubice.jpg| Ŝoseo al Pardubice

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Chrudim 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Chrudimka
781 Kartvelio

**781 Kartvelio** estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio, en Krimeo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la lando Kartvelio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kartvelio
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
782 Montefiore

'*782 *Montefiore'''* estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa la  elde la observatorio de Vieno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras, laŭ la fontoj: ĉu *Clarice Sebag-Montefiore*, edzino de *Alfons Von Rothschild*, ĉu *Arthur Montefiore'', ano de la Ekspedicio Jackson-Harmsworth.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Gábor Török

**TÖRÖK Gábor** (toeroek) estis hungara inĝeniero pri kemio, direktoro de esplorinstituto naskita en Abrudbánya la 17-an de januaro 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de novembro 1966.

## Kariero
Török diplomitiĝis en Budapeŝto en la teknikuniversitato (1926) kaj estis en 1926–27 esploristo kun stipendio en la elektrokemia katedro. De 1927 ĝis 1941 li estis inĝeniero, direktoro de la Krausz-Moskovits (pli poste Mezőkémia Rt., poste Erjedésipari Vállalat). Inter 1941 kaj 48 li estis adjunkto sen salajro. De 1959 li estis direktoro Központi Élelmiszeripari Kutató Intézet (Esplorinstituto de Centra Nutraĵindustrio). De 1962 li estis katefrestro pri kemio de la Felsőfokú Élelmiszeripari Technikum (Supergrada Teknillernejo pri Nutraĵinsustrio) de Budapeŝto. 

## Verkoj
* *A víz szerepe élelmiszereinkben* (doktora disertacio); 
* *A tartósítás alapelvei, célkitűzése és módszerei* (Bp., 1959). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
784 Pickeringia

'*784 *Pickeringia''''' estas meze granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf la , elde Winchester en Masaĉuseco (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonajn astronomoj Edward Charles Pickering kaj lian fraton William Henry Pickering.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (784) Pickeringia, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Irma Török

**TÖRÖK Irma** (toeroek) estis hungara dramaktorino naskita en Temesvár la 13-an de marto 1871 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de novembro 1945.

## Kariero 
Irma Török post fino de aktorakademio en 1893 estis dungita de Ede Paulay en la *Nemzeti Színház* (Nacia Teatro de Budapeŝto). Dum la mondekspozicio de Parizo ŝi faris teatran studvojaĝon eksterlande. En 1900 ŝi havis sukceson en Londono kiel poemdeklamistino. En 1914 ŝi retiriĝis. El 1924 ŝi iĝis eterna ano de *Nemzeti Színház*.

## Roloj 
* Jób Vilm – (Herczeg Ferenc: A dolovai nábob leánya,
* Ofélia (Shakespeare: Hamlet);
* Cordelia (Shakespeare: Reĝo Lear);
* Claire (Ohnet: Vasgyáros);
* Elektra (Hugo von Hofmannsthal)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bertalan Török

**TÖRÖK Bertalan** (toeroek) estis hungara politikisto, publicisto naskita en Nadjenjedo la 3-an de novembro 1847 kaj mortinta en Nagyenyed la 6-an de januaro 1915.

## Kariero
Török pristudis juron en Koloĵvaro kaj laboris en publikadministrado de 1867 ĝis 1896 en departemento Alsó-Fehér, de 1874 li estis ĉefnotario. De 1896 estis dum tri cikloj deputito de departemento. De 1881 li redaktis en Nadjenjedo dum 25 jaroj la politikan gazeton *Közérdek* 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
785 Zwetana

'*785 *Zwetana'''* estas mezgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Adam Massinger elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl; ĝi estis lia lasta malkovraĵo.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Zwetana*" referas al *Svetlana Popova*, filino de la bulgara matematikisto *Kiril Popov''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Adam Massinger
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
786 Bredichina

'*786 *Bredichina''''' estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Franz Kaiser elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan matematikiston Fjodor Aleksandroviĉ Brediĥin ().

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Franz Kaiser
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Sarmataj miksaj arbaroj

[eta|[Pinofitoj|Koniferoj estas superregantaj en tiu ĉi sarmata miksa arbaro en ekstrem-suda Suomujo.]]
[eta|220ra|[Vintro en arbaro de eŭropa fago en Larvik, Norvegujo. Krom koniferoj, tigfrukta kverko, ordinara frakseno, malglata ulmo, nigra alno kaj penda betulo estas pli komunaj en la sarmata miksa arbaro de Norvegujo.]]
[eta|[Marĉo en sarmata miksa arbaro apud Stokholmo.]]
eta|Rivero Tarvasjõgi en Arbarrezervejo Kõrvemaa, Estonujo.
La **sarmataj miksaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la eŭropa-siberia ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la terminologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi kongruas kun samnoma ekoregiono difinita de la Eŭropa Vivmedia Agentejo. Biome la ekoregiono apartenas al mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj.

## Priskribo 
La ekoregiono situas en Eŭropo inter la tajgo en la nordo kaj la foliarbara zono en la sudo. Ĝi kovras proksimume 846 100&nbsp;km² en ekstrem-suda Norvegujo, suda Svedujo, ekstrem-sudokcidenta Suomujo, Estonujo, Latvujo, norda Litovujo, norda Belorusujo kaj la centra parto de Eŭropa Rusujo. Ĝi limtuŝas la Baltan Maron kaj jenajn ekoregionojn : la skandinavan kaj rusan tajgojn (norde), la uralajn montarajn tundrojn kaj tajgojn (oriente), la orient-eŭropajn arbarajn stepojn (sudoriento), la mezeŭropajn miksajn arbarojn (sudokcidento) kaj la baltajn miksajn arbarojn (okcidente). La ekoregiono konsistas el miksaj arbaroj superregataj de tigfrukta kverko (kiu nur okaze troviĝas pli norde), ordinara piceo (kiu malaperas pli fore suden kaŭze de nesufiĉa humido) kaj arbara pino (en pli sekaj ejoj). Fitogeografie, la mezeŭropa kaj la orient-eŭropa flaŭraj provincoj el la ĉirkaŭboreala regiono de la holarktisa regno, partigas la ekoregionon.

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono PA0436 : Sarmataj miksaj arbaroj (WWF)
*  Sarmataj miksaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Sarmataj miksaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Sarmataj miksaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Sarmataj miksaj arbaroj (*Globalspecies*) 

*  Cifereca Mapo de Eŭropaj Ekologiaj Regionoj
*  Pri ekoregionoj (WWF)

Kategorio:Palearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj
Kategorio:Geografio de Belorusio
Kategorio:Geografio de Estonio
Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Geografio de Latvio
Kategorio:Geografio de Litovio
Kategorio:Geografio de Norvegio
Kategorio:Ekoregionoj de Rusio
Kategorio:Geografio de Svedio
Pál Török (historiisto)

**TÖRÖK Pál** (toeroek) estis hungara historiisto naskita en Koloĵvaro la 1-an de februaro 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de novembro 1943.

## Kariero 
Török studis en Budapeŝto, estis ano de Eötvös-kolegio, doktoriĝis en 1909 kaj li iĝis instruisto de la supera komerca lernejo en Győr. De 1934 li estis bibliotekisto de la MTA. En 1935 li estis privatprofesoro de la Universitato de Budapeŝto, plurajn jarojn redaktis la revuon Protestáns Szemle. Li pristudis multe la problemojn de diplomatia historio de la unua parto de la 16-a jarcento rilate precipe de hungara-turka kaj Habsburga-turka. Lia manuskripto pri raportoj el Konstantinopolo konservitaj en Vieno troviĝas en OSZK (Landa Széchényi Biblioteko).

## Verkoj 
* *A nemesi vármegye megalakulása* (Kolozsvár, 1907);
* *A mohácsi vész diplomáciai előzményei* (Mohácsi Emlékkv, Bp., 1926);
* *A Habsburgok első isztambuli rezidense* (Bp., 1929);
* *1. Ferdinánd konstantinápolyi béketárgyalásai* (Akad. Ért. a tört. tud. köréből, 1930);
* *Magyarország történelme* (Bp., 1943).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
787 Moskvo

**787 Moskvo** estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Maria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio, en Krimeo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon la ĉefurbo de Rusio: Moskvo.

La , Cyril V. Jackson malkovris objekton, kiu ricevis la provizoran nomon "1934 FD" kaj estis numerita "1317". En 1938, G. Neujmin konstatis, ke la asteroido 1317 ne estis alia ol 787 Moskvo. Sekve, la numero 1317 estis poste reuzita por objekto malkovrita la  far de Karl Reinmuth, nun nomita *1317 Silvretta*.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Moskvo
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Komplekso

Ĝenerale **komplekso** signifas tutaĵon el pluraj malsamaj elementoj (aŭ faktoroj) kiuj interrilatas en nesimpla maniero.

* En psikologio, **komplekso (psikologio)** estas koncepto kaj termino enkondukita de Alfred Adler, sed multe prilaborita de Carl Jung, kiu faris ĝin la centra koncepto de sia branĉo de psikanalizo.
* En matematiko, **kompleksa nombro** estas nombro, kiu havas aspekton **z=a+bi**, kie **a** kaj **b** estas reelaj nombroj, kaj **i²** egalas al la nombro **-1**.
** Kompleksa ebeno
** Kompleksa konjugito
** Kompleksa analitiko
** Kompleksa hiperpluredro
** Kompleksa geometrio
* En kemio, **komplekso (kemio)** estas certa speco de kemia kombinaĵo.
** Enekompleksa kombinaĵo

## Vidu ankaŭ 
* Komplikeco
Muriaux

**Muriaux** (malnova germanalingva nomo *Spiegelberg*) estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 496 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Muriaux situas sude de la distriktĉefloko Saignelégier sur la altebenaĵo de la Liberaj Montoj, oriente de la valo de la rivero Doubs. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Muriaux mem la vilaĝetoj Les Emibois, Les Chenevières, kaj Le Roselet, kaj krome la eksklavo Cerneux-Veusil, kaj ek de 2009 la iama sendependa komunumo Le Peuchapatte.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Muriaux limas en nordo al Saignelégier, en oriento al La Chaux-des-Breuleux, en sudo al Les Breuleux, kaj en okcidento al Le Noirmont. La eksklavo Cerneux-Veusil krome limas en sudoriento al Villeret kaj Saint-Imier, kiuj ambaŭ situas en Kantono Berno.

## Trafiko 
Tra la komunuma teritorio, tamen 600 metrojn okcidente de la ĉefvilaĝo, pasas la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Delemonto al La Chaux-de-Fonds, kaj ĝi disponas pri du stacidomoj ĉe la mallarĝŝpura trajnlinio de la Ĵurasaj Fervojoj de Saignelégier al La Chaux-de-Fonds, nome en la ĉefvilaĝo  mem kaj en .

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Muriaux datiĝas el la jaro 1301 kiel *Murival*. 

Dum mezepoko Muriaux apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 Muriaux apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon Muriaux al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Muriaux apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2009 la ĝis tiam sendependa komunumo Le Peuchapatte estis kunigita kun Muriaux.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Muriaux (stacidomo)
* Les Emibois (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Muriaux
* Muriaux en la Historia Leksikono de Svislando