Arnulfo de Karintio

**Arnulf de Karintio** - germane *Arnulf von Kärnten*, ankaŭ *Arnolf* kaj *Arnolph*, latine *Arnulphus Carintiae* - estis germana reganto el la dinastio de Karolidoj. Li naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 850 kaj mortis la 29-an de novembro 899 en Regensburg. Inter la jaroj 876 kaj 887 li estis margrafo de Karantanio (antaŭulo de la posta Karintio), inter 887 kaj 899 reĝo de la Orientfranka imperio, inter 894 kaj 899 reĝo de Italio kaj de 896 ĝis 899 imperiestro de la Sankta Romia Imperio.

Arnulfo de Karintio (germane: Arnulf von Kärnten), naskita ĉirkaŭ 850 kaj mortinta la 8-an de decembro 899 en Regensburgo, estis karolida monarko, kiu estis Reĝo de Orienta Frankio ekde 887 kaj Imperiestro de Okcidento ekde 896 ĝis sia morto.

Dum lia antaŭulo kaj onklo, Karlo la Dika, estis la lasta karolida reganto, kiu unuigis la tutan karolidan Imperion sub sia regado, Arnulfo sukcesis renversi lin kaj mem transpreni la reĝecon de la Orienta Frankio, heredaĵon de sia avo, Ludoviko la 2-a de Ĝermanujo.

Li ankaŭ sukcesis plifirmigi sian regadon super Lotaringio kaj la Regno de Italio. Lia venko ĉe la Batalo de Loveno, en 891, forpelis la vikingojn (normanojn) de la kontinento. Li estis kronita imperiestro en februaro 896 de Papo Formoso en Romo.

## Biografio
## Originoj
Prapranepo de Karolo la Granda kaj nepo de reĝo Ludoviko la 2-a de Germanio, Arnulfo estis filo de la franka reĝo Karlomano de Bavario kaj lia konkubino Liutvinda (830-899). Kiel tia, li portis karolidan nomon rezervitan por ekstergeedzaj filoj. Laŭ la kronikoj de Regino de Prüm (842-915) kaj Notker la Balbutulo (840-912), lia patrino estis de bavara nobelaro; tiel, ŝi finfine estis parenca al markgrafo Leopoldo de Bavario (850-907). Ekde 856, Karlomano regis la orientajn markgraflandojn de Bavario, agante nome de sia patro, Ludoviko la 2-a.

Ĉirkaŭ 861, Karlomano forlasis sian amantinon por edziĝi al filino de Ernesto (800-865), grafo de la bavara Nordgau. Samtempe, li ribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia patro. Post periodo de repaciĝo komenciĝanta en 865, li fariĝis Reĝo de Bavario je la morto de Ludoviko, en 876. Malgraŭ esti naskita ekster geedzeco, Arnulfo ricevis la bavarajn Markiojn de Panonio kaj Karantanio (la estonta Karintio) de sia patro, Karlomano, en 876, kune kun sia rezidejo en la kastelo Musburgo.
eta|maldekstre|300px|Arnulfo de Karintio, Reĝo de Orientfranka imperio kaj Imperiestro de la Sankta Romia Imperio.

[eta|dekstre|400px|Ekde la Batalo de Loveno, la 1-an de septembro 891 - en tiu tago, Arnulfo de Karintio, karolida monarko, estonta Imperiestro de la Okcidento, disbatis la vikingojn ĉe la bordo de la [Dejlo|Rivelo Dejlo.]]

eta|maldekstre|300px|Arnulfo de Karintio, pridisputata Reĝo de Italio kaj Imperiestro de la Sankta Romia Imperio

[eta|dekstre|400px|La regno de [:en:Carloman of Bavaria|Karlomano de Bavario, la patro de Arnulfo de Karintio, (violklore) ene de la Karolida Imperio.]]

## Reĝo de Germanio
La morto de reĝo Ludoviko la 2-a de Germanio, post kvindekjara regado, ekigis rapidan sinsekvon de liaj filoj en Orienta Frankio: Karlomano kaj lia pli juna frato, Ludoviko la 3-a la Juna, mortis en 880 kaj 882 respektive; la filoj de Ludoviko la juna jam estis mortintaj kelkajn jarojn antaŭe. Rezulte, la plej juna filo, Karlo la Dika, povis, por mallonga tempo, establi sian regadon super ĉiuj frankaj regnoj.

Tamen, en la sekvaj jaroj, li ŝajnis sufiĉe nekapabla restarigi la ordon, pacon kaj justecon en sia regno, eble pro sia malfortiĝanta mensa sano. Germanaj nobeloj kritikis liajn plilongigitajn restadojn en Okcidenta Frankio kaj Italio. Samtempe, vikingaj atakoj invadis Frankion, kaj la imperiestro restis nedecida pri la farenditaĵo. La geedziĝo de Karlo kun Rikarda de Ŝvabio restis seninfana.

En majo 887, Karlo la Dika adoptis sesjaran Ludovikon, la filon de la forpasinta reĝo Bozono de Provenco. Lia regado estis ĉiam pli trafita de malsano kaj senileco. La 11-an de novembro, dum dieto, kiun Karlo kunvokis por la tago de Sankta Marteno ĉe Trebur, proksime de Majenco, Arnulfo gvidis ribelon de nobeloj, kiuj bojkotis la aŭtoritaton de la imperiestro. Kunveninte en asembleo ĉe Forŝhajmo en decembro, la magnatoj de la kvin etnaj duklandoj (Ŝvabio, Bavario, Frankonio, Saksio kaj Turingio) elektis Arnulfon, kiu ĝuis flatan militistan reputacion, kiel reĝon de Orienta Frankio.

Baldaŭ poste, la 12-an de januaro 888, Karlo la Dika mortis forlasita kaj sen legitima heredanto ĉe la reĝa kastelo de Neudingen en Ŝvabio. En Okcidenta Frankio, la grafo Eŭdo de Parizo, al kiu Karlo donis honorojn, ekregis, kaj en Italio, la markizo Berengaro de Friulo estis elektita reĝo de la longobardoj ĉe Pavio — Arnulfo ne protestis kontraŭ la limigo de la postuloj de la karolida dinastio al la orienta regno. Krome, la nobeloj de Lotaringio elektis reĝon Rudolfo la 1-a (859-912) de Burgonjo kiel sian reganton printempe de 888.

Arnulfo, kiu ekregis post ribelo, ne povis fidi nur je sia karolida devenfamilio. Por plifirmigi sian potencon, li klopodis kunlabori kun la aliaj regantoj de sia regno, kiel ekzemple la bavara markgrafo Leopoldo, kiu sukcedis lin en Panonio kaj Karantanio. Li ankaŭ helpis Eŭdon de Parizo certigi la subtenon de ĉiuj gvidaj figuroj de Okcidenta Frankio, formaligita per dua kronado en Reims la 13-an de novembro 888, uzante la reĝajn insignojn (mantelon, kronon, sceptron) senditajn de Arnulfo.

Multaj aliaj profitantoj, kiel ekzemple sekularaj regantoj same kiel multaj diocezoj, kapituloj kaj monaĥejoj (Sankta Galo, Reichenau, Fulda, Lorsch, Metten, Corvey, Gandersheim, Prüm, Sankta Maksimino de Treviro, Sankta Arnouldo en Metz, Ötting kaj Kremsmünster), estas atestitaj per reĝaj ĉartoj. Inter la armeaj sacerdotoj de Arnulfo estis, interalie, la Episkopo Salomono la 3-a de Konstanco (860-920), la Abato de Sankt-Galo kaj la Ĉefepiskopo Hatton de Majenco.

En Frankonio, li fidis je la Konradida dinastio, kiu, per lia subteno, kontraŭbatalis la influon de la Babenbergan (Poponidan) dinastion en iliaj teroj. En 892, li nomumis la Konradidan Grafon Rudolfo, Episkopo de Würzburg. Sub la regado de Arnulfo, Bavario, la patrujo de lia patro, fariĝis la dua plej grava regiono en centra Orienta Frankio, kune kun Rejna Frankonio. La kronikistoj de la Analoj de Fulda kritikis la reĝon pro oftaj restadoj en Ratisbono, anstataŭ vojaĝi inter palacoj.

## Kampanjoj
En la 9-a jarcento, la frankaj regnoj spertis multajn vikingajn atakojn; imperiestro Karlo la Dika ŝajnis senpova kontraŭ la atakoj kaj, dum la sieĝo de Parizo, en majo 887, pagis grandan sumon por persvadi la invadantojn retiriĝi - tiu ago signife kontribuis por misfamigado de la karolida dinastio.

En la somero de 891, Arnulfo kampanjis kontraŭ la vikingoj: li unue iris al Arras kaj poste al Loveno, kie li venke batalis kontraŭ la vikingoj ĉe la bordoj de la rivero Dejlo en oktobro. La atakoj tiam estis redirektitaj al Okcidenta Frankio, kaj Arnulfo povis plifirmigi sian potencon sur Germanio.

En julio 892, ĉe la kapo de granda armeo konsistanta el frankoj, alemanoj kaj bavaroj, li gvidis venkan ekspedicion en Grandan Moravion. La morava dinastio de la Mojmiridoj faris pacon kun la Orienta Frankio en 874, kaj Arnulfo komence konservis bonajn rilatojn kun princo Svatopluk.

Tamen, post lia venko super la vikingoj, la celo de Arnulfo estis plifortigi sian pozicion en la Oriento. Li tiam alvokis la hungarojn en Panonio por invadi la princlandon Moravion, kiu malaperis en la jaroj post la morto de Svatopluk en 894.

La reĝo faris nur mallongan viziton al la Duklando Saksio, en 889, por batali kontraŭ la slava tribo de la abodritoj ĉe la orienta limo. Tamen, la saksaj nobeloj, precipe la otonana dinastio, konsentis esti gvidataj de li. Grafo Otono la Glora komencis alpreni longdaŭran gvidan pozicion.

Printempe de 897, Zendeboldo, ekstergeedza filo de Arnulfo kun sia konkubino Vinburga (m. 898), edziĝis kun Oda, filino de Otono. Tamen, la rilatoj inter Arnulfo kaj Otono ĵus fariĝis streĉitaj pro la rivalecoj de la saksa reganto kun la Konradida dinastio en Frankonio.

La teritorio de Lotaringio, fragmentita en malgrandajn senjorlandojn, estis plene absorbita de Orienta Frankio sub Reĝo Ludoviko la 3-a la juna post la Traktato de Ribemont en 880. Post la falo de sia posteulo, Karlo la Dika, en 887, :fr:Reĝo Rudolfo la 1-a de Burgonjo faris siajn repostulojn sur Lotaringio, sed lia ambicio estis defiita de Arnulfo, kiu forpuŝis liajn fortojn en Alzaco. Ĉe la Dieto de Vormjo en majo 895, li nomis sian filon Zendeboldon "Reĝon de Lotaringio", revivigante la tradicion de la antikva Meza Frankio (regnum Lotharii).

## Okcidenta Imperiestro
En Italio, ekde 888, la frankaj dinastioj de la Unroĥidoj kaj la Vidonidoj batalis inter si kaj kontraŭ la karolidoj pri potenco. Markizo Berengaro de Friulo estis elektita "Reĝo de la longobardoj" en Ticinum la 6-an de januaro 888. Kiam Arnulfo denove prezentis armeon, Berengaro submetiĝis al lia regado; tamen, li estis venkita la sekvan jaron de sia rivalo, la duko Gi la 3-a de Spoleto (832-894)(Vido la 3-a de Spoleto). Ĉi-lasta estis elektita reĝo siavice la 16-an de februaro 889, kaj kronita imperiestro de Papo Stefano la 5-a, kune kun sia filo Lamberto.

Jam en 890, Papo Stefano la 5-a, kies fido al Gi de Spoleto malkreskis, alvokis Arnulfon. Tamen, nur ekde 893 la konkero de Italio kaj la restarigo de la karolida Imperio fariĝis lia celo. Komence de 894, Arnulfo establis sian aŭtoritaton en Norda Italio kaj gvidis la atakon kontraŭ Bergomum kaj Pavio. Reveninte el tiu ĉi ekspedicio komence de majo 894, ĉe la ĝenerala asembleo okazinta en la palaco Treburium, ŝajnis ke la reĝo de Germanio havas la regadon.

Baldaŭ poste, ĉe la asembleo de Vormjo en junio 894, li agis kiel arbitracianto de la Okcidento kaj subtenis sian junan kuzon, Karlo la 3-a la Simpla, kiel heredonton de Ludoviko la 2-a la Balbutulo. La sekvan jaron, kiam la situacio plimalboniĝis en Okcidenta Frankio, li arbitraciis favore al la reĝo Eŭdo de Francio, kiu aperis antaŭ li kun donacoj, kontraŭ la partio subtenanta lian kuzon, kiu ne estis farinta la vojaĝon.

Post la morto de Gi de Spoleto en decembro 894, Arnulfo iris al Romo, kie la Papo Formoso kronis lin Imperiestron de Okcidento la 22-an de februaro 896. Li poste estis agnoskita kiel Reĝo de Italio en Pavio en 897.

Dum kampanjo en Italio kontraŭ Lamberto de Spoleto, filo de Gi la 3-a, Arnulfo suferis apopleksion, kiu devigis lin reveni al Bavario en 897. Ĉesinte regi fakte ekde tiu dato, li mortis en Regensburgo la 8-an de decembro 899.

Lia sukcedanto estis lia filo Ludoviko la 4-a de Germanio, konata kiel la Infano, la lasta el la karolidoj en Germanio.

Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Karolidoj
Kategorio:Margrafoj
Kategorio:Karintio
Kategorio:Orientfranka imperio
Kategorio:Lotaringo
Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio