Ŝejĥo Anta Diop

**Ŝejĥo Anta Diop** aŭ france **Cheikh Anta Diop** (n. la 29-an de decembro 1923 en Ceytu, regiono Diourbel en franca Senegalo; m. la 7-an de februaro 1986 en Dakaro) estas senegala erudiciulo, antropologo kaj politika figuro. Ŝejĥo Anta Diop estas unu el la ĉefaj eksponentoj de la afrikcentrismo kaj estas konsiderata kiel unu el la plej famaj egiptologoj de la afrika kontinento. Li apartenas al la unuaj historiistoj kiuj verkis pri la historio de la afrika kontinento, interalie pri la antikva Egiptio kiu estas je la bazo de la socioj afrikaj kaj eŭropaj kaj je la homa civilizacio entute.

## Vivkuro 
Diop naskiĝis en volofa aristokrata familio. Li faris siajn unuajn akademiajn paŝojn en tradicia islama lernejo. Li akiris la kolonian ekvivalenton de la franca metropola bakalaŭro en Senegalio antaŭ ol translokiĝi je la aĝo de 23 jaroj al Francio por studi en Parizo kie li pasigis 15 jarojn kaj studis fizikon ĉe Frédéric Joliot-Curie, la filo de Marie Curie. Li ankaŭ tradukis partojn de la relativeca teorio de Einstein en sia denaska lingvo, la volofa.

Anta Diop ankaŭ studis afrikan historion, egiptologion, lingvistikon, antropologion, ekonomikon kaj sociologion.

## Esploro 
En 1951 Diop prezentis sian doktorigan disertacion ĉe la Universitato de Parizo. En ĝi li disvolvis la hipotezon, ke la antikvaj egiptoj estis nigraj afrikanoj kaj ke la alta kulturo, kiun ili kreis, reprezentis originale (nigran) afrikan civilizon. Lia hipotezo estis komence malakceptita, sed Diop laboris pri sia tezo dum naŭ jaroj kaj alportis novajn kaj pli bonajn pruvojn. En 1960, li sukcesis defendi sian tezon kaj doktoriĝis.

En 1955 Anta Diop publikigis libron pri sia hipotezo sub la titolo *Nations nègres et culture* (*Nigraj nacioj kaj kulturo*). Ĉi tio igis lin unu el la plej polemikaj historiistoj de lia tempo.

En 1974, li estis unu el ĉirkaŭ 20 partoprenantoj ĉe simpozio de Unesko en Kairo, kie li prezentis siajn teoriojn al aliaj fakuloj pri egiptologio. Li ankaŭ verkis la Unesko-ĉapitron pri la originoj de la egiptoj en la ĝenerala historio de Afriko.

## Historio de Afriko 
La rilatoj inter antikva Egiptio kaj Grekio formis fokuson de lia esplorado. Sekve, multaj grekaj sciencistoj, kiel Pitagoro, estis en Egiptio por lerni matematikon. Pitagoro laŭdire restis en Afriko dum 22 jaroj. La debato inter Ŝejĥo Anta Diop kaj liaj iamaj kontraŭuloj nun daŭras en la debato pri Nigra Ateno pri la polemikaj tezoj de la brita historiisto Martin Bernals, kiu asertas, ke Egiptio influis la kulturon de Grekio en la antikva epoko.

Laŭ lia opinio, la civiliza debato kondukis al la fakto, ke multaj sciencistoj komencis *konsideri* la afrikan kontinenton kiel kontinento sen pasinteco kaj historio. Laŭ Anta Diop, la nigraj afrikanoj ne nur produktis civilizaciojn (la Regno de Benino, la Regno de Kuŝ, la ganaa regno de la soninkoj kaj la regno de la malinkeoj en la nuna Malio, la sonhajoj, la aŝantia imperio en la nuna Ganao, la svahila kulturo, Granda Zimbabvo, Aksuma Reĝlando, Kanem-Bornu Imperio kaj precipe Egiptio), sed ankaŭ regis la teknologion de la ekstraktado kaj prilaborado de metaloj kiuj kaŭzis progresan urbigon kaj ankaŭ evoluigus progreseman administradon. La situacio draste ŝanĝiĝus kun la malkovro de Ameriko en 1492 kaj la sklavkomerco. Laŭ Anta Diop, la afrikaj kulturoj estis iom post iom detruitaj pro la koloniismo kaj sklavkomerco.

Ŝejĥo Anta Diop estas la fondinto de afrikcentra egiptologio. Laŭ lia opinio, la kontakto inter Afriko kaj Eŭropo ne komenciĝis en la 18-a jarcento, sed jarcentojn antaŭe, ĉar interalie la ĉeesto de afrikaj erudiciuloj en Eŭropo estas dokumentita jam tre frue.

## Dokumenta filmo 
La vivo kaj laboro de Diop estas la temo de la dokumenta filmo *Kemtiyu. Séex Anta - Cheikh Anta* (2016) de Ousmane William Mbaye,  kiu estis montrita ĉe pluraj festivaloj, inkluzive de la *FESPACO* 2017 en Uagaduguo, kie ĝi gajnis la premion al *Plej bona Dokumenta filmo*,  kaj la *Internacia Filmfestivalo de Roterdamo*. Ĉi tiu filmo rakontas la historion de viro, kiu batalis sian tutan vivon por vero kaj justeco por restarigi la historian konscion kaj dignon de Afriko. La laboro de Diop levis gravajn demandojn pri la kultura antaŭjuĝo en scienca esplorado.

## Referencoj 
Kategorio:Afrika filozofio
Kategorio:Senegalaj politikistoj
Kategorio:Egiptologoj
Kategorio:Senegalaj sciencistoj
Kategorio:Historiistoj de Afriko
Kategorio:Senegalaj verkistoj
Kategorio:Antropologoj
Kategorio:Mortintoj en 1986
Kategorio:Mortintoj la 7-an de februaro
Kategorio:Naskiĝintoj en Senegalo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1923
Kategorio:Naskiĝintoj la 29-an de decembro