open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El Tigre

**El Tigre** (signife La Tigro) estas urbego kaj universitata urbo en subŝtato Anzoátegui en Venezuelo.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 206.946 (en 2013)
* Supermara alteco: 265 m
* Areo: 703 km²
* Telefonkodo: 0283
* Poŝtkodo: 6050
* Horzono: UTC -4:30 (ankaŭ somere)
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Avenuo en El Tigre
El Tigre situas sur montetaro. Bolívar (urbo) troviĝas 115, Barcelono (Venezuelo) 146, Maturín 152, Guayana (urbo) 186, Santa Teresa del Tuy 303, **Karakaso** 342, Marakajo 396, Valencio (Venezuelo) 436, Barquisimeto 572, Coro (Venezuelo) 656, Cabimas 806, Marakajbo 833, San Cristóbal (Venezuelo) 886 km. 

## Historio 
Kiam la hispanoj alvenis, la areo estis loĝata de indianoj. Vilaĝo estis fondita. En 1776 hispanoj volis katolikan mision, kiu tian ne sukcesis. La oficiala fondo de la urbo okazis en 1923. Ĝi evoluis, ĉar oni trovis naftojn en la regiono. El Tigre iĝis sidejo de la plej gravaj kompanioj pri la industrio nomita Nigra Oro.

## Ekonomio 
La ĉefa industrio de El Tigre estas la oleo, la ĉefa motoro de la ekonomio. La urbego estas ankaŭ komerca motoro de Venezuelo. Menciindas ankaŭ la regiona agrikulturo (ĉefe arakidoj, krome akvomelonoj, melonoj, sorgoj, sojfaboj, tomatoj, maizoj, terpomoj). En 2004 oni instalis produktejon pri laktoj de sojfaboj.

## Trafiko 
El Tigre situas en mezo de ĉefvojo inter urboj Barcelono kaj Bolivar, krome kuras 2 malpli gravaj vojoj al aliaj direktoj. 2 flughavenoj funkcias ĉe la urbego.
eta|Placo en El Tigre

## Vidindaĵoj 
* monumento

## Fontoj 
* http://www.eltigre.gob.ve/  
* mapo, distancoj
* Germana Vikipedio helpe de Guglo
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/181867/El-Tigre 

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Reĝlando Afganio

La **reĝlando Afganio** (paŝtoe: د افغانستان واکمنان, Daria: پادشاهي افغانستان)  estis islama monarkio en la sudo de la Centra Azio kaj establita en 1926, sekvinte la Emirlandon Afganio post kiam Amanullah Ĥan iĝis reĝo kaj la proklamado de la reĝlando 7 jaroj post sia preno de la potenco.

## Historio 
La Emirlando Afganio (1823-1926) estis absoluta monarkio de Centra Azio, kies kapitaloj estis Kabulo kaj Peŝavaro.

Amanullah Ĥan komencis modernigi la landon, sekvis sociaj perturboj kun la afganaj konservativuloj plurfoje. Kiam li vojaĝis en Eŭropo en 1927, la ribelo denove komencis. Li abdikis en favoro de sia frato Inayatullah Shah, kiu nur regis dum tri tagoj antaŭ ol la triba ĉefo Habibullah Kalakani kaptis la potencon kaj reestablis la emirlandon.

Post 10 monatoj de ekzilo en Barato, la ministro de la Milito de la reĝo, Mohammed Nadir Ŝaho revenis en Afganio. Subtenita de la Britoj, li sukcesis detronigi Kalakani kaj ekzekutis lin. Nadir Ŝaho reestablis la reĝlandon kaj estis proklamita reĝo de Afganio en oktobro 1929. Li provis fari la reformojn de Amanullah Ĥan kaj estis sekvita de sia filo  Mohammed Zahir Ŝaho, kies regado komenciĝis en 1933 kaj daŭris 39 jarojn. Dum sia regado, Zahir Ŝaho volis fini la izolitecon kaj establi rilatojn kun la Unuiĝinta Reĝlando, Sovetunio kaj Usono.

La 27-an de septembro 1934, la reĝlando Afganio membriĝis en la Ligo de Nacioj (LN). Dum la Dua mondmilito, la lando restis neŭtrala sekvante diplomatan politikon de nealianciteco. Mohammed Daoud Khan, la afgana ĉefministro de tiu epoko, multe laboris por kreskigi modernajn industriojn kaj la edukon en la lando.

La reĝlando estis abolita per ŝtatrenverso gvidita de Mohammed Daoud Khan en 1973.

## Tradukfonto 

Afganio
Kategorio:Historio de Afganio
Afganio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1926
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1973
Etiopia Imperio

**Abisinio** ankaŭ konata kiel la **Imperio Etiopio** estas pereinta imperio. Ĝi inkluzivis Etiopion kaj Eritreon. Kiam ĝi atingis sian plej grandan areon, ĝi inkluzivis iomete da Egipto, Sudano, Jemeno kaj Sauda Arabio. Ĝi regis de 980 a.K. ĝis 1974, kiam ĝi estis faligita de komunistoj. Je la tempo de sia falo, la imperio estis la plej malnova reganta registaro en la mondo kaj unu el la du nacioj kiuj ne estis koloniigita en Afriko. Tamen la historiistoj kutime grupigas nur la lastajn sep jarcentojn de 1270 ĝis 1974 en unu epokon - kion faras ankaŭ vikidatumoj, kiel videblas en la informkesto dekstre.

## Vidu ankaŭ 
* Migrado al Abisenio

## Fonto 
En la unua versio de tiu ĉi artikolo uziĝis traduko de teksto el la vikipedia ĝerma artikolo *Abyssinia* (de marto 2013) en la baza angla.

Etiopio
Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Eksaj landoj de Afriko
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1974
Henry Laurens

**Henry Laurens**, naskiĝinta en 1954, estas historiisto kaj verkisto de referencaj verkoj pri la arab-islama mondo.

Agregaciulo pri historio kaj diplomita de literatura araba lingvo de la Nacia instituto pri orientaj lingvoj kaj civilizacioj, ŝtata doktoro, Henry Laurens estas ekde 2004, profesoro en Kolegio de Francio, kie li estas tenanto de la katedro de nuntempa historio de la Araba mondo. Li instruas ankaŭ en Nacia instituto pri orientaj lingvoj kaj civilizacioj, kaj estas membro de la ĉefartikola komitato de la revuo *Maghreb-Machrek* (Magrebo-Maŝreko).

## Verkoj 
* ''Aux sources de l'orientalisme : la Bibliothèque orientale de Barthélemi d'Herbelot*, 1978
* *Les Origines intellectuelles de l'expédition d'Égypte : l'orientalisme islamisant en France (1698-1798)*, 1987
* *Kléber en Égypte : Kléber et Bonaparte*, 1988
* *L'Expédition d'Égypte, Paris*, 1996
* *Le Royaume impossible : la France et la genèse du monde arabe* 1990
* *Le Grand Jeu : Orient arabe et rivalités internationales*, 1991
* *Lawrence en Arabie*, coll. “Découvertes Gallimard” (nº 155), 1992
* *L'Orient arabe : arabisme et islamisme de 1798 à 1945*, 1993, réédition en 2000.
* *Kléber en Égypte : Kléber commandant en chef*, 1995
* (éd.), *Campagnes d'Égypte et de Syrie de Napoléon Bonaparte*, 1998
* *Le Retour des exilés, la lutte pour la Palestine de 1869 à 1997*, 1998
* *Paix et Guerre au Moyen-Orient, l'Orient arabe et le monde de 1945 à nos jours*, 1999
* *La Question de Palestine Volumo 1 - L'invention de la Terre sainte (1799-1922),Fayard, 1999*, ISBN 9782213603490
* *La Question de Palestine Volumo 2 - Une mission sacrée de civilisation (1922-1947), Fayard, 2002*, ISBN 9782213612515
* *La Question de Palestine Volumo 3 - L'accomplissement des prophéties (1947-1967), Fayard, 2007*, ISBN 9782213633589
* *La Question de Palestine Volumo 4 - Le rameau d'olivier et le fusil du combattant (1967-1982), Fayard, 2011*, ISBN 9782213662718
* *La Question de Palestine Volumo 5 - La paix impossible (1982-2001), Fayard, 2015*, ISBN 978-2213686196
* *L'Orient arabe à l'heure américaine*, 2004
* *Orientales I : autour de l'expédition d'Égypte*, 2004
* *Orientales II : la IIIe République et l'Islam*, 2004
* *Orientales III : parcours et situations*, 2004
* *L'Empire et ses ennemis*, 2009
* *L'Europe et l’Islam : quinze siècles d’histoire*, kun Gilles Veinstein kaj John Tolan, 2009
* *Terrorismes : histoire et droit*, kun Mireille Delmas-Marty, CNRS Éditions, 2010.
* *Histoires orientales*, 2013

## Distingaĵo 
Li estas nomumita kavaliro de la Honora legio la 14-an de julio 2011

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo ĉe Libération la 10/07/2013, kie li "revenas sur la percepto de la islamo en la franco socio, okaze de la komenco de la ramadano"
* Notice biographique du Collège de France
* Clara Dupont-Monod, « Portrait de Henry Laurens  », *L'Histoire'' n° 353, majo 2010.
* 18px « Comment affronter le passé : quelques réflexions à propos de la France et des historiens français par rapport aux violences du premier XXe siècle », prelego de Henry Laurens al la Kolegio Belgio (2011).

Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Reĝlando Nepalo

La **Reĝlando Nepalo** (en nepale ) estis ŝtato formita en 1768 per la unuiĝo de Nepalo fare de la reĝo Prithvi Narajan kaj kiu ekzistis dum 240 jaroj ĝis la abolo de la monarkio en 2008.

## Vidu ankaŭ 
* Nepalo

## Tradukfonto 
Kategorio:Historio de Nepalo
Kategorio:Nepalo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1760-1769
Kategorio:Aperis en 1768
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2008
Dávid Gruby

**Dávid Gruby** [grubi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruby Dávid** estis hungara-franca kuracisto, mikrobiologo.
[eta|[Busto pri Dávid Gruby en tombejo Montmartre]]
eta|Dávid Gruby
Dávid Gruby http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/3066.html naskiĝis la  1810 en Hungara reĝlando en Kiskér (nuntempa Baĉko Dobro Polje en Serbio). Li mortis la  1898 en Parizo.

## Biografio 
Dávid Gruby devenis el juda familio. Li frekventis piaristan mezlernejon en Pest (urbo), poste li plulernis en Reĝa Universitato de Pest, sed li akiris diplomon en Vieno en 1839. Post siaj studoj li esploris en bestkuracista altlernejo en Francio. Li muntis mikroskopon, helpe de tio li fotis fungetojn kaj similajn erojn. Dum Hungara revolucio de 1848 li hejmenvenis kaj li apartenis al stabo de Jozefo Bem, kie li eĉ vundiĝis. Post jaroj li revenis al Francio. En 1856 li instalis laboratorion kun astronomia instituto. Post jaroj li forlasis la esploradon kaj li komencis kuracadi kremon de Parizo (Heinrich Heine, Frédéric Chopin, George Sand, Charles Gounod, Honoré de Balzac, ambaŭ Alexandre Dumas, Franz Liszt, Mihály Munkácsy, Mihály Zichy), eĉ li estis en kortumoj de Francio kaj Britio. En 1859 li estis la unua, kiu uzis vaton dum kuracado. Dum sieĝo de Parizo en 1871 li instalis armean hospitalon kun ambulanco, kie li mem kuracadis sola. Li frue uzis eteron dum kuracado.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Observationes microscopicae ad morphologiam pathologicam* (1840)
* *Morphologia Fluidorum pathologicorum* (1840)
* *De l’homme et de la machine* (1866)
* *Societés matérial de secours pour les blessés militaires* (1884)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj G, GY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lastfoje)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Kategorio:Hungaraj fungosciencistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Saint-Vincent
Georg Riesen

**Georg RIESEN** (naskiĝinta la 25-a de julio 1866, mortinta la 29-a de decembro 1925) estis germana marŝadisto kaj naturprotektisto.

Kune kun Franz Thomas li estris la en 1921 fondita *Düppel-komunumo* (germane: *Düppel-Gemeinde*). Ĝi havis ĉ. 70 membrojn kaj estis sekcio ene de "Bund Thüringer Berg-, Burg- und Waldgemeinden". Tiu asocio estiĝis post la Unua mondmilito; ĝiaj anoj ŝatis migradon kaj patrujan senton kaj helpis per sia intensega kluba vivo ankaŭ subteni - ofte savi - gastejojn regionajn. Fondo de la ŝirmsocieto estis en la 31.7.1921 en Waltershausen okaze de la 70-a datreveno naskiĝtaga de August Trinius.

La nomo de la loka Düppel-komunumo venis de la Gastejo Düppel supre de Seebergen, kiu konstruitis en 1862/63 fare de Ludwig Schüller. Ĉe Düppel gastis la Düppel-komunumo kaj la Löns-komunumo.

Je lia honoro starigitis en 1926 memorŝtono rekte ĉe la seebergen-a krestopado. Post 1945 ĝi detruitis. La nuna memorigilo estas de 2001.

## Literaturo 
Roland Geißler: *Die schönsten Wanderungen und Radtouren um die Drei Gleichen in Thüringen. Ein Wanderführer*, Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza 2004, ISBN 3-937135-57-X, p. 34.

## Vidu ankaŭ 
Vidindaĵoj sur Seeberg-areo en la germanlingva Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
*Heiko Stasjulevics: "Nach dem ersten Weltkrieg entdeckten die Thüringer das Wandern als Gruppenerlebnis" - ĉe: TA, 14.1.2014

Kategorio:Germanaj montogrimpistoj
Kategorio:Distrikto Gotha
Kategorio:Turismo en Germanio
Gottfried Scheibe

eta|Scheibe-ripozumloko
**Gottfried SCHEIBE** (naskiĝinta en 1901, mortinta en 1971) estis germana loka politikisto, natur- kaj migradamiko el Wandersleben.

En 1945 la usonaj okupadtrupoj faris lin urbestro en sia naskiĝloko. De 1966-71 li estris brigadon da pensiuloj. Ili okupiĝas pri la starigo de ripopzumbenkoj kaj riparo de migradovojoj. Ankaŭ la konstruo de la infanludejo ĉe la Malnova stelobservejo supre de Gotha kaj la zorgado de la kabano ĉe la kalkŝtonrompejo en Seebergen estis lia ideo.

Ĉe la nuna Scheibe-placo en Seebergen la societo IG "Natur- und Heimatfreunde Seebergen/Gotha" starigis benkaron. Simila loketo troviĝas sur la monto Kallenberg kontraŭe la Freudenthal: sed ĝi datumas jam de 1980 kiam la anoj de *Heimatfreunde des Kulturbundes Wandersleben* aktivis.

## Notoj 
## Literaturo 
Roland Geißler: *Die schönsten Wanderungen und Radtouren um die Drei Gleichen in Thüringen. Ein Wanderführer*, Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza 2004, ISBN 3-937135-57-X, p. 33.

Kategorio:Germanaj montogrimpistoj
Kategorio:Distrikto Gotha
Kategorio:Turismo en Germanio
Emirlando Afganio

La **emirlando Afganio** (1823-1926) estis absoluta monarkio de Centra Azio, kies ĉefurboj estis Kabulo kaj Peŝavaro.

## Historio 
En kunteksto de kreskantaj eŭropaj geopolitikaj interesoj en la regiono, la emirlando daŭrigis sian militon kun la Sika Imperio kaj establis siajn limojn al la nivelo de la montpasejo de Khyber. En 1926, la emirlando estis renversita kaj la reĝlando Afganio estis fondita. La reĝlando Afganio (paŝtoe: د افغانستان واکمنان, perse: پادشاهي افغانستان) estis islama monarkio en la sudo de la Centra Azio kaj establita en 1926, sekvinte la Emirlandon Afganio post kiam Amanullah Ĥan iĝis reĝo kaj la proklamado de la reĝlando 7 jarojn post sia preno de la potenco.

## Tradukita 
Afganio
Kategorio:Historio de Afganio
Afganio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1823
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1926
Giric

**Giric mac Dúngail** (skotgaele: *Griogair mac Dhunghail*; naskiĝis ĉirkaŭ 832 en Skotlando kaj mortis en 889), konata en la angla lingvo simple kiel **Giric** estis reĝo de la Piktoj aŭ de Alba de 878 ĝis 889. La irlandaj analoj registras nenion pri la regado de Giric nek anglosaksaj skriboj aldonas ion ajn kaj la malmulta informo kiu supervivas estas kontraŭdira. Modernaj historiistoj malkonsentas pri se Giric estis la sola reĝo aŭ regis kune kun Eochaid kaj se li devus esti konsiderita pikta reĝo aŭ la unua reĝo de Alba.

Kvankam oni scias malmulte pri Giric, li ŝajnas esti konsiderita kiel grava cifero en Skotlando dum la alta mezepoko kaj la malfrua mezepoko. Scotoj kronikistoj kiel Johano de Fordun, Andrew de Wyntoun, Hector Boece kaj la humanista scienculo Georgo Buchanan priskribis Giric kiel la "Reĝo Gregorio la Granda" kaj diris ke li konkeris duonon de Anglio kaj Irlando ankaŭ.

## Tradukfonto 
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
Kenneth la 1-a

**Kenneth la 1-a**, **Cináed mac Ailpín** (skotgaele: *Coinneach mac Ailpein*) aŭ **Kenneth MacAlpin** (naskiĝis en 810 kaj mortis la 13-an de februaro 858 estis reĝo de la Piktoj kaj laŭ la tradicio estas konsiderata kiel la unua reĝo de la Skotoj. Li estus la fondisto de la dinastio kiu regis Skotlandon dum granda parto de la mezepoko. Li regis de 841 aŭ 843 ĝis 858.

## Regado 
Li fariĝis reĝo de Dalriada dum kvar jaroj, helpis sin de sia kondiĉo de filo de skotlanda kaj pikta por konkeri la landon de la Piktoj kaj proklami sin reĝo post la destruo de sia reĝlando de la vikingoj en 843, sed ne estas registroj pri sia kronado. Li konservis la landon unuiĝinta malgraŭ la atakoj de la Angloj en Strathclyde kaj Vikingoj de la nordo. La plej grava fonto pri Kenneth estas la Kronikoj de la reĝoj de Alba de la frua 11-a jarcento.

## Tradukfonto 
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
Marpeso

En la helena mitologio, **Marpeso** - (helene Μάρπησσα, latine *Marpessa*) estis filino de aitolia reĝo Eveno kaj lia edzino Evena.[eta|upright=1.8|Idaso kaj Marpeso estas apartigataj de [Zeŭso de Apolono., proks. 480 a.K., Agrigento]]

Ŝi edziniĝis al fortulo Idaso, filo de mesenia reĝo Afareo. Idaso devis pro ŝi batali kontraŭ ŝia patro en konkurso de jungitaroj. Se li malvenkus, li perdus la kapon. Sed Idaso por tiu ĉi okazo elpetis de sia patro, dio de maroj Posejdono, flugilhavan veturilon kaj per ĝi venkis. La reĝo Eveno ne povis toleri tiun ĉi humiligon, mortigis siajn ĉevalojn kaj poste ankaŭ sin mem.

La duan duelon pri la edzino okazigis Idaso kontraŭ dio Apolono, kiu pri Marpeso ankaŭ klopodis. La batalo estis malfacila kaj kiam ŝajnis, ke al Apolono jam ne sufiĉos fortoj, aliĝis al batalo Zeŭso, duelon haltigis kaj decidis, ke la edzon al si elektos Marpeso mem. Kaj ŝi preferis Idason, ĉar ŝi ne fidis je Apolona fideleco kaj stabileco.

Sed ŝia edzineco ne daŭris longe. Idaso pereis en plena forto dum duelo kun kuzo Polideŭko, trafis lin Zeŭsa fulmo.

El tiu edzineco restis al Marpeso filino Kleopatra, kiu pli poste fariĝis edzino de kalidona heroo Meleagro (mitologio). Sed tiu pro volo de diinoj de sorto Moiroj mortis ankaŭ juna kaj oni diras, ke poste per sia propra mano mortis ankaŭ lia edzino kaj patrino.

## Tradukfonto 
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Odora latiro

**Odora latiro** (*Lathyrus odoratus*) estas florplanto en la genro de Latiro (*Lathyrus*) en la fabaco-familio (guŝoj), kiu endemias en Sicilio, suda Italio kaj la Egea Maro.

Ĝi estas unujara grimpplanto, kiu kreskas al alteco de 1-2 metroj, kie taŭga apogilo haveblas. La folioj estas pinatformaj, kun du folietoj kaj fina ĉiro, kiu ĉirkaŭplektas apogaj plantoj kaj strukturoj, kaj kiu helpas la latiron grimpi. La floroj de sovaĝaj latiroj estas purpuraj, 2-3.5 centimetroj larĝa; la multaj kulturvarioj havas pli grandajn kaj tre varikolorajn florojn.

La unujara specio, *L. odoratus*, konfuzeblas kun la latiro imortela, *L. latifolius*, kiu estas nenodora staŭda planto.

## Hortikultura evoluo 
La skota plantvartisto Henry Eckford (1823-1905), krucbredinte kaj evoluiginte la latiron, igis iom sensignifan sed dolĉodoran floron flora sensacio de la malfrua Viktoria epoko.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Ĝardenplantoj
Kategorio:Hibridaj plantoj
Kategorio:Faboideoj
Kategorio:Reboj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Esperanto en Benino

**Esperanto en Benino** La unua esperantisto en Benino estas Privas Tchikpe. Li lernis la lingvon per la helpo de Hans Bakker kaj Germain Pirlot. Tio okazis en 1981. En 1983 li fondis la nacian asocion nomatan Benina Esperanto-Asocio (BEA), kiu jam en 1985 havis pli ol 200 membrojn. Ĝi estis en rilatoj kun Universala Esperanto-Asocio.
Ĝi estas registrita ĉe la benina registaro. Tiu asocio organizis la Duan Afrikan Kongreson en la jaro 1991 en Kotonuo. 

En la jaro 2000 fondiĝis Asocio de Beninaj Esperantistoj, ABeE, kies sidejo situas en Lokossa. La Asocio de Beninaj Esperantistoj estas en rilatoj kun Universala Esperanto-Asocio.

Ekzistas ankaŭ ILEI-sekcio.

Ekzistas ankaŭ TEJO-sekcio.

## Okazaĵoj
En julio-aŭgusto 2008 okazis tutmonda ILEI-konferenco en Porto-Novo (Centro Songhai) kun proksimume 50 partoprenantoj el Afriko, Azio, Aŭstralio kaj Eŭropo. Okazis sesio de Internaciaj Ekzamenoj de UEA / ILEI. Mireille Grosjean, prezidanto de Internacia Ekzamena Komisiono, ĉeestis la konferencon. 
En Centro Songhai staras arbo kun ZEO-ŝildo "ARBRE DE L'ESPERANTO".

En novembro-decembro 2011 okazis en Kotonuo kurso en nivelo "Unua Kontakto" en Kotonuo kun 70 komencantoj. Tiu kurso estis starigita de la neregistara organizo Scio Sen Bariloj, kies prezidanto estas Privas Tchikpe.

En novembro 2012 okazis denove la kurso "Unua Kontakto"(KUK) en Kotonuo en la kulturcentro JoCa en Gbodjetin-Cotonou. Tio okazis post prelego de Mireille Grosjean pri "125 jaroj da justa komunikado per la Internacia Lingvo Esperanto. Aliĝis al KUK 26 personoj al la ekzameno, sukcesis 25.

Samesemajne okazis preparkurso kaj poste sesio de Internaciaj Ekzamenoj de ILEI UEA, elementa kaj meza niveloj.

Tiuj eventoj okazis sub la aŭspicioj de la NRO Scio Sen Bariloj.

En Kotonuo staras la Domo de Esperanto en Gbodjetin-Kotonuo en strateto "von en face du bar Zéro Souci".

En Kotonuo okazis la kvina Afrika Kongreso de Esperanto (AKE) de la 29a de decembro 2013 ĝis la 4a de januaro 2014.

En Kotonuo en kulturcentro JOCA okazadas diversaj eventoj ligitaj al Esperanto. TEJO-programo okazis tie. La NRO "Scio Sen Bariloj" agadas tie.

## Benino en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko kaj poste prezentas la venontan ĉiĉeronon nome Sunĝata Kejta; tiu omaĝas la historian gravon de la areo:

## Esperantistoj en Benino
* Jean Codjo;
* Latifou Gbadamassi; 
* Benoit Zinkpe;
* Privas Tchikpe

## Referencoj
Respubliko Kalifornio

eta|Flago de la Respubliko Kalifornio
La **Respubliko Kalifornio** (, ), ankaŭ nomita la **Respubliko de la flago de la urso** (hispane *República de la bandera del oso*, angle *Bear Flag Republic*), estis rezulto de ribelo gvidita de Usonanoj la 14-an de junio 1846 en la urbo de Sonoma kontraŭ la aŭtoritatoj de la meksika provinco de Alt-Kalifornio.

La ekzisto de la respubliko daŭris malpli ol unu monaton. La kapitano de la usona terarmeo John C. Frémont ĉirkaŭirigis onidoron de okazonta milita ago kontraŭ la pioniroj de la meksika registaro por kuraĝigi la ribelon. Grupo de tri dek tri homoj ekaperas en Sonoma, tirlevis flagon ornamitan de urso kaj stelo (la ursa flago, aŭ *Bear Flag*) por simboli la novan kalifornian respublikon, sendependa de Meksiko. La evento estas nomita la « Ribelo de la ursa flago » (*Bear Flag Revolt*) sekvante la uzon de la flago, kiu poste iĝoj (kun kelkaj ŝanĝoj) la oficiala flago de la usona ŝtato Kalifornio, en 1911.

La armeoj de Zachary Taylor kaj Winfield Scott sukcesis venki la Meksikanojn kaj okupadis Sonoma. Per la traktato de Guadalupe Hidalgo, la 2-an de februaro 1848, Meksiko devas cedi vastan teritorion al Usono (indikita sub la nomo de *meksika cedo*) el kiu Kalifornio estas parto.

## Tradukfonto 
Kategorio:Eksaj respublikoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1846
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1846
Distiko

**Distiko**, **distiĥo** aŭ **versduo** estas strofo de du versoj, kiuj rimas inter si, kies rimo povas esti ĉu konsonanca aŭ asonanca. Tiuj duversoj povas esti de ĉiu metrika longo (silabnombroj) aŭ eĉ ambaŭ versoj povas havi la saman silabnombron aŭ ne.

## Uzo 
Tiu ĉi estas la plej simpla el la strofoj, pro kiu ĝi estas uzata ofte por la proverboj. Ĝi rare estas uzata en lirika poezio, kvankam ja en la didaktika, la rakonta aŭ la epigrama. Ĝi abundas en la refrenoj.

La gazalo konsistas entute el distikoj. La anglalingva poemo *La Famodomo* konsistas el oksilabaj distikoj.

[eta|dekstra|Distiko por la [ĉina novjara festo sur la pordo]]
En la ĉina kulturo, oni ofte montras specialajn distikojn () por la Ĉina novjara festo sur la pordo.

## Referencoj 
Kategorio:Metriko
Kategorio:Ĝenroj de poezio
Kosroes la 2-a

**Kosroes la 2-a** (**Ĥosroo la 2-a** en klasikaj fontoj, titole "Aparvez"; poste ŝanĝita al **Parviz**), **"La Venkinto"**&nbsp;– (en mezpersa *Husrō(y)*; ankaŭ *Ĥusraŭ Parvēz*, en nova persa: en farsia خسرو پرویز *Ĥosro Parviz*), estis la lasta granda reĝo de la Sasanida Imperio, kiu regis el 590 al 628. Li estis la filo de Hormizd la 4-a (reĝis en 579–590) kaj la nepo de Kosroes la 1-a (reĝis en 531–579). Li estis la lasta reĝo de Persio kiu havis pli longdaŭran regadon antaŭ la Islama konkero de Persio, kiu ekis kvin jarojn post lia morto pro murdo. Li perdis sian tronon, poste rekuperis ĝin pere de romia helpo, kaj post jardeko, iris rivali la agadon de Aĥemenida Imperio, kaj konkeris la riĉajn orientromiaj provincoj de Mezoriento; multe el lia regado estis dediĉita al militoj kontraŭ la Bizanca Imperio kaj al luktado kontraŭ povaspirantoj kiaj Bahram Ĉobin kaj Vistahm.

Ĉe verkoj de Persa literaturo kiaj *Ŝahnameo* kaj *Ĥosro kaj Ŝirin* (en farsi خسرو و شیرین), nome fama tragedia amhistorio de Nizami Ganjavi (1141−1209), tre prilaborata fikcia versio de la vivo de Ĥosro faris lin unu el plej grandaj herooj de tiu kulturo, same multe kiel amanto kaj kiel reĝo. *Ĥosro kaj Ŝirin* rakontas la historion de lia amo por la Aramea princino Ŝirin, kiu iĝis lia reĝino post longa amserĉado kun diversaj malfaciloj.

## Vidu ankaŭ 
* Bizanca–Sasanida Milito de 602–628
* Ĥosro la 1-a, lia avo

## Notoj 
Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Sasanida Imperio
István Rosztóczy

**István Rosztóczy** [iŝtvAn rostOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rosztóczy István** estis hungara kuracisto, mikrobiologo, profesoro.

István Rosztóczy https://hu.wikipedia.org/wiki/Roszt%C3%B3czy_Istv%C3%A1n naskiĝis la  1942 en Budapeŝto. Li mortis la  1993 en Fuĵi-Monto pro akcidento.

## Biografio 
István Rosztóczy abiturientis en Hódmezővásárhely en 1960, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1966. Post siaj studoj li laboris en universitata mikrobiologia instituto, dume li plulernis en simila instituto de Birmingham en la jaroj 1971 kaj 1972. En 1969 li akiris laboratorian fakdiplomon, en 1980 mikrobiologian fakdiplomon. En 1977 li kandidatiĝis, en 1983 li docentiĝis. En la jaroj 1990 kaj 1991 li instruis kaj esploris en universitato en Baltimore. En 1993 li doktoriĝis.
 
Li edziĝis en 1966, baldaŭe li havis 2 filojn. Li ricevis 4 premietojn en la 1980-aj jaroj. Li mortis en Japanio, sed li estis entombigita en lia naskiĝlando.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Orvosi mikrobiológia gyakorlati és kiegészítő jegyzet* (1982)
* *Az interferon priming hatása* (1977)
* *Interferonok a cytokin rendszer szabályozásában* (1992)

## Fontoj 
* http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/jir.1994.14.145 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Muzeo de la Oranĝerio

La **Muzeo de la Oranĝerio** () estas artgalerio en Parizo, prezentanta verkojn de impresionistoj kaj post-impresionistoj, lokita en la Placo de la Konkordo. La muzeo montras pentraĵojn de Claude Monet, Paul Cézanne, Henri Matisse, Pablo Picasso, Pierre-Auguste Renoir, Amedeo Modigliani, André Derain, Ĥaim Sutin, Marie Laurencin, Maurice Utrillo, Paul Gauguin, Alfred Sisley, Henri Rousseau, Pierre-Auguste Renoir kaj aliaj artistoj.

La Muzeo de la Oranĝerio estas fama pro la fakto, ke ĝi havas pentraĵojn de Monet *La Nimfeoj*. La verko konsistas el ok partoj kaj okupas apartan ĉambron de la galerio. Oni ofte nomas ĝin la ovala ĉambro pro la foresto de anguloj. Meze estas malgranda divano por vizitantoj. La Muzeo de la Oranĝerio situas ĉe la okcidenta fino de la parko Tuileries, ne malproksime de Luvro kaj Musée d'Orsay.

La Muzeo de la Oranĝerio estas malfermita: de 9:00 al 18:00 ĉiutage krom mardo.

## Publikaj transportoj 
*  ''*

## Bildgalerio 

Femme Nue dans un Paysage, by Pierre-Auguste Renoir, from C2RMF cropped.jpg|Pierre-Auguste Renoir, *Nuda virino en pejzaĝo*
Amedeo Modigliani - Paul Guillaume, Novo Pilota - Google Art Project.jpg|Amedeo Modigliani, *Portreto de Paul Guillaume*
Paul Cézanne - Portrait of Madame Cézanne - Google Art Project.jpg|Paul Cézanne, *Portreto de S-ino Cézanne*
Paul Gauguin - Paysage (Musée Orangerie).jpg|Paul Gauguin, *Pejzaĝo*
Henri-Julien Félix Rousseau - La Carriole du Père Junier.jpg|Henri Rousseau, *Ĉeval-veturilo de Patro Junier*
Claude Monet - Argenteuil.jpg|Claude Monet, *Argenteuil*
Claude Monet 038.jpg|Claude Monet, *La Nimfeoj*
Pierre-Auguste Renoir - Claude Renoir en clown.jpg|Pierre-Auguste Renoir, *Portreto de Claude Renoir en klaŭno''

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* YouTube Muzeo de la Oranĝerio

## Tradukfonto 
Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:Artmuzeoj en Parizo
Kategorio:Naciaj muzeoj en Francio
Kategorio:Konstruaĵoj en la 1-a arondismento de Parizo
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1920-1929
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1927
Jean Gruault

**Jean Gruault** (naskiĝis  en Fontenay-sous-Bois, mortis ) estis franca scenaristo kaj aktoro. Li verkis 25 filmojn inter 1960 kaj 1995. Li estis nomumita al Oskar-premio por plej bona scenaro por la filmo ''Mon oncle d'Amérique* (1980).

## Parta filmaro 
* 1960: *Paris nous appartient*
* 1961: *Vanina Vanini*
* 1962: *Jules et Jim*
* 1966: *La Religieuse*
* 1971: *Les Deux Anglaises et le Continent*
* 1975: *L'Histoire d'Adèle H.*
* 1980: *Mon oncle d'Amérique*
* 1982: *Via degli specchi''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jean Gruault en IMDb
* Jean Gruault en Allmovie

## Tradukfonto 
Kategorio:Francaj scenaristoj
Messac (Charente-Maritime)

**Messac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 110 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Messac situas en la sudo de Charente-Maritime,  sudoriente de Jonzac.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Kontakto (amatora radio)

**Kontakto** en amatora radio estas fakvorto por konekto inter du radioamatoraj stacioj. Ĝi estis fiksita en 1972 en la pacifika rondo kaj aperis en la radioamatora vortaro eldonita de KH6GT.

ILERA rekomendas uzi tiun vorton anstataŭ la Q-kodo QSO.

Francaj, anglaj, hispanaj kaj italaj radioamatoroj, eble ankaŭ aliaj, uzas la saman aŭ similan vorton en siaj lingvoj.

Pli ol kontakto inter du radioamatoroj estas interŝanĝo de informoj inter la du stacioj. La regularoj kaj leĝoj kutime postulas minimume interŝanĝi:
* voksigno
* signalraporto per RST-kodo
* dato kaj horo
krome ankaŭ kutime oni interŝanĝas aliajn informojn kiel nomo, QTH (loĝloko), veterkondiĉoj, interŝanĝo de konfirmkarto, informoj pri partoj de la stacio, antenoj, sendriceviloj, povumo (en vatoj), mikrofono, nutrigiloj ktp.

## Referencoj 
Kategorio:Amatora radio
László Rosivall

**László Rosivall,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rosivall László** estas hungara kuracisto, nefrologo, profesoro.

László Rosivall https://kortan.semmelweis.hu/munkatarsak/Rosivall_Laszlo/Rosivall_Laszlo_oneletrajz.pdf naskiĝis la  1949 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
László Rosivall frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo en 1967, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1973. Li komencis labori en universitata instituto jam en 1971. Inter 1978 kaj 1985 li ofte studvojaĝis al diversaj landoj, kie li esploris aŭ instruis. Li kandidatiĝis (PhD) en 1980, li doktoriĝis (DSc) en 1987 antaŭ Hungara Scienca Akademio. En la studjaro 1994 li estis elektita rektoro, poste li gvidis universitatan instituton. Li edziĝis baldaŭe havanta 3 filinojn. Li ricevis diversajn premiojn inter 1969-2014.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Contribution of the renin-angiotensin system to the control of intrarenal hemodynamics* (1984)
* *Fluid flow in the jŭtaglomerular interstitium visualized in vivo* (2006)
* *Microvascular regulatory role and increased expression of vascular endothelial growth factor receptor type 2 in experimental gingivitis* (2013)

## Fontoj 
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://www.doki.net/tarsasag/nephrologia/upload/nephrologia/document/Rosivall_Laszlo_CV.pdf

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj nefrologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pierre Mattelaer

**Pierre Mattelaer** (naskiĝis la  en Kortrijk, mortis samurbe la ) estis apotekisto. Lia patro, Victor, estis komercisto.

Post baza lernejo en Kortrijk, li studis en la Episkopa Kolegio de Tielt. En la antaŭlasta jaro (la t.n. *Poësis*) lia instruisto estis la flandrema pastro Cyriel Verschaeve. En Kortrijk li konis la flandran poeton Guido Gezelle.

Brila studento, li en la universitato de Loveno ekstudis inĝenieran fakon. Post malsano dum la unua jaro li elektis studadon de farmacio. Dum siaj studentaj jaroj li malkovris kaj propagandis la ĵus aperintan Esperanton, interalie per multaj artikoloj en la loka gazetaro. Fondiĝis *Esperantista Katolik-Universitata Grupo* (EKG) je la 17-a de de marto 1903, en ĉambrego de la universitato, kun pli ol 50 membroj. Anoj de ĝia unua estraro estis s-roj Paul Blaise, F. Daels, H. Denoncin, J. Franck, O. Kaisin, Pierre Mattelaer, E. Van den Weghe, C. Van Nuffel kaj J. Vekemans. Mattelaer estis menciita en la Tutmonda Jarlibro Esperantista de 1906.

Post diplomiĝo kaj staĝo en Loveno, li en 1907 malfermis apetekon en Kortrijk. En la sama jaro li edziĝis kun Philomena Briers el Pellenberg, vilaĝo apud Loveno. El la dek infanoj de la paro Eugène Mattelaer (1911-1999), kuracisto kaj urbestro de Knokke, estis la plej fama.

Mattelaer post la Unua Mondmilito denove agadis por Esperanto. Laŭ unu fonto en 1926 li iĝis prezidanto de la refondita Esperanto-grupo de Kortrijk. Tamen, nur fine de 1927 Belga Esperantisto mencias vigliĝon de la esperantista vivo en Kortrijk. Ankaŭ ekde 1927 regule aperis artikoloj pri Esperanto en la kortrijka gazetaro. En oktobro 1928 prezidanto Mattelaer bonvenigis Léon Cogen, vicprezidanton de Belga Ligo Esperantista. Dum la sama monato la kortrijkanoj vizitis la samideanojn de Roubaix kaj tie estis akceptitaj en la urbodomo.

Aperis mallonga nekrologo en *Mededeelingen voor den Vlaamschen Esperantist*, la dummilita eldono de *Flandra Esperantisto*. La forpaso de Pierre Mattelaer estis menciita en *Flandra Katoliko* post la Dua Mondmilito.

## Bibliografio
* *Het leven van Apotheker Pierre Mattelaer (1880-1941)*, Bernard Mattelaer, Kortrijk, 1984
* *Meritplenaj Medicinistoj en Belgio dum la pasita jarcento*, Pierre De Backer, Kortrijk, 2001

## Referencoj
Kategorio:Belgaj esperantistoj
Jakob Christoph Heer

**Jakob Christoph HEER** (naskiĝis la  kaj mortis la ) estis svisa verkisto.
eta|lia naskiĝdomo en Winterthur-Töss
Li naskiĝis en Töss. Post fino de gimnazio en Winterthur, Heer akiris la diplomon de instruisto en 1879. En 1888 li publikigis sian vojaĝraporton *Ferien an Adria*. En 1892 li akceptis la postenon de redaktoro de la *Neue Zürcher Zeitung*. Dum 1899-1902 li redaktoris *Die Gartenlaube*. Ekde 1902 li okupis sin nur pri verkado. Lian romanon *Ĉe la Sanktaj Akvoj*, kiun li publikigis en 1898, tradukis en Esperanton Alfred Bader, Paul Le Brun kaj Jakob Schmid.

## Verkaro (elektita) 
* 1898, *An heiligen Wassern*
* 1900, *Der König der Bernina*
* 1901, *Felix Notvest*
* 1902, *Joggeli*
* 1905, *Der Wetterwart*
* 1908, *Laubgewind*
* 1918, *Heinrichs Romfahrt*
* 1920, *Nick Tappoli*
* 1922, *Tobias Heider*

## En Esperanto aperis 
* **Ĉe la sanktaj akvoj: romano el la svislanda montegaro**, el la germana lingvo tradukis: Alfred Bader, Paul Le Brun kaj Jakob Schmid, 2 volumoj, 1947-1948, Berno, Svislando, eldonis Svisa Esperanto-Societo.

Kategorio:Svisaj verkistoj
Gudrun

**Gudrun** estas romano de la dana verkisto kaj Nobel-premiito Johannes V. Jensen kiun oni publikigis en 1936.

Gudrun R. Jensen kaj H. E. Jensen esperantigis la verkon, kaj Dansk Esperanto-Forlag el Aabyhøj eldonis la tradukaĵon en la jaro 1977.

Gudrun estas fratino de Gunnar en Nordia mitologio.

## Enhavo 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de  CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1936
Kategorio:Verkoj el la esperantigita danlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Jurij Budanov

**Jurij Dmitrieviĉ Budanov** (naskiĝis en 1963, mortis en 2011) – rusa malrangigita en 2003 antaŭa kolonelo, kondamnita pro militkrimoj.

## Vivo 
Budanov estis komandanto de la 160-a Regimento de Tankoj, kiu partoprenis la duan rusan-ĉeĉenan militon. Li estis la unua rusa oficiro, kiun oni kondamnis pro militkrimoj en Ĉeĉenio. Oni lin akuzis pri homforkapto, seksperforto kaj murdo en 2000 de ĉeĉena 18-aĝa junulino Elza Kungajeva. Julie 2003, post dujara proceso, li estis kondamnita al 10 jaroj de gulago, malrangigo kaj forpreno de distingoj. La iama komandanto de la 58-a armeo Vladimir Ŝamanov, kiu estis lia superulo, apogis sian subulon dum la proceso, vizitis lin en malliberejo kaj sendis peton pri liberigo de la prizono. Kondiĉigita liberigo de Budanov la 15-an de januaro 2009 alfrontis kritikon de organizaĵoj pri homrajtoj kaj de registaro de Ĉeĉenio. Liaj kontraŭuloj ankaŭ postulis solvi problemon de ĉeĉenoj, kiujn Budanov ordonis forkapti, kaj kies korpoj estis trovitaj apud restadejo de lia taĉmento. Post liberigo li kaŝis sin en Ukrainio.

La 10-an de junio 2011 Budanov estis pafmortigita en la centro de Moskvo, kie restis trapase, per ses pafoj en la kapon fare de nekonataj kaŭzintoj. La atencistoj atendis lin en aŭtomobilo apud buroo de notario, kien li veturis.

Entombigo de Budanov la 13-an de junio amasigis centojn da personoj, en tio multajn soldatojn, naciistojn, pseŭdosportistojn kaj kozakojn. Budanov estis enterigita kun militistaj honoroj sur urba tombejo en Ĥimki apud Moskvo. Lige al la enteriga ceremonio oni alvenigis pluajn taĉmentoj de polico kaj de internaj funkciuloj, kiuj ĉirkaŭis ortodoksan preĝejon kaj la tombejon.

La 26-an de aŭgusto kiel suspektita pri la mortigo estis arestita la 41-jara ĉeĉeno Mahomet Sulejmanov.

## Vidu ankaŭ 
* Stanislav Markelov

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzekuto de murdisto de ĉeĉenino en la centro de Moskvo
* Enterigo de krimulo kun militistaj honoroj
* Kiu mortigis ekzekutiston el Ĉeĉenio?

Kategorio:Rusiaj murdistoj
Kategorio:Rusiaj koloneloj
Kategorio:Militkrimuloj
Kategorio:Murditoj
Kategorio:Homoj de la Unua Ĉeĉenia milito
Kategorio:Homoj de la Dua Ĉeĉenia milito
Preĝejo Sankta Familio (Terézváros)

La **kirko Sankta Familio** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Terézváros.

## Historio 
Tiu ĉi preĝejo estis konstruita en la fruaj 1930-aj jaroj. En 1942 la orgeno ekfunkciis. En 1945 bombo trafis la konstruaĵon, preskaŭ ĉio detruiĝis. En la jaroj 1947 kaj 1948 oni rekonstruis la kirkon, sed la ĉefaltaro plene pretiĝis en 1955. Zoltán Kodály financis la ĉefaltaran rekonstruon, li regule vizitis tiu ĉi kirkon. En 1961 en la sanktejo oni pentris malfreskon pri la Sankta Familio rifuĝinta al Egipto. En 1973 la sanktejo estis kovrita per ruĝa marmoro. En 1996 en la kelo kaj korto kolumbario ekfunkciis, oni donis la enspezojn por plena renoviĝo de la kirko, kiu okazis en 2000. 2 pli novaj malfreskoj estis pentritaj en 2003. En la sekva jaro oni faris fenestrajn (vitrajn) pentraĵojn pri Stefano la 1-a (Hungario), Gizela de Bavario, Emeriko de Hungario. En 2006 la orgeno renoviĝis.
 
## Konstruaĵo 
La preĝejo situas laŭ la trotuaro inter aliaj domoj. La fasado komenciĝas el 2 flankaj, vastaj turoj, tamen ili ne estas pli altaj, ol la navo. Malantaŭ la turoj komenciĝas la navo. Tie estas vestiblo, pli supre estas ŝtona skulptaĵo. Supro de la navo finiĝas en triangulo, sur la pinto estas kruco.

Kermesoj okazas en la sekva dimanĉo post Kristnasko.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://budapestcity.org/05-templomok/06/templom-Szondi-utca/index-hu.htm

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Familio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Sahabo

La termino ***aṣ-ṣaḥābah*** (en araba الصحابة signife "la kunuloj", el la verbo صَحِبَ signife "akompani", "akompani iun", "asociiĝi al") referencas al kompanoj, disĉiploj, skribistoj kaj familio de la islama profeto Muhammad. Tiu formo estas difinita plurale; la nedifinita singularo estas maskle *ṣaḥābī*, ine *ṣaḥābīyah*. En Esperanto tio donus **sahabo**.

Postaj fakuloj kaj religiuloj akceptis ilian ateston pri la vortoj kaj faroj de Muhammad, la okazoj en kiuj la Korano estis rivelita kaj variaj gravaj aferoj pri islamaj historio kaj praktiko. La atesto de la kunuloj, kiel ĝi estis paŝata tra ĉenoj de fidindaj rakontistoj (*isnad*), estis la bazo de disvolviĝinta islama tradicio. El la tradicioj (*hadito*) de la vivo de Muhammad kaj de liaj kunuloj eliras la islama vivmaniero (*sunao*), la kondutregularo (*ŝario*) kiun ĝi postulas kaj la jurfilozofio (*fikho*) laŭ kiu islamaj komunumoj estu regulataj. La du plej grandaj islamaj branĉoj, nome Sunaismo kaj Ŝijaismo, faras diferencajn alproksimiĝojn pri la pezo kaj la valoro de la atesto de la kunuloj, havas diferencajn *haditajn* kolektojn kaj, kiel rezulto, havas diferencajn konstruitajn vidpunktojn pri la *Sahaboj*.

## Vidu ankaŭ 
* Islamaj terminoj

## Bibliografio 
* Ibn Sa'd al-Baghdadi, Muhammad – *The book of The Major Classes*, parte tradukita al angla; *Men of Medina* kaj *Women of Medina* publikigita de Ta-Ha Publishers, kaj unuaj du volumenoj publikigitaj de Kitab Bhavan, Nov-Delhio.
* Wilferd Madelung – *The Succession to Muhammad*, Cambridge University Press, 1997.
* Maxime Rodinson – *Muhammad*, 1961, tradukita angle kaj publikigita en 1980 de Pantheon Books.
* William Montgomery Watt – *Muhammad at Medina*, Oxford University Press 1956.
* Osman, Amr, Companions, en *Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God* (2 vol.), Eldonita de C. Fitzpatrick kaj A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014.

## Eksteraj ligiloj 
* Sahaba: Companions of the Prophet
* Male Companions of the Prophet
* The Companions of the Prophet as seen by the Shi’a and the Sunnis  
* Sermons of the Commander of the Faithful, Imam Ali b. Abi Talib, el *Nahj al-Balaghah*

Kategorio:Islamo
Kategorio:Arabaj vortoj
Kastelo Bentheim

eta|La krucifikso de Bentheim
**Kastelo Bentheim** (*Burgo Bentheim*) estas mezepoka kastelo en Bad Bentheim en la Graflando Bentheim en Malsupra Saksio. La kastelo estis konstruita el sabloŝtonaj brikoj. Tiu sabloŝtono portas la nomon de la loko: Bentheima sabloŝtono. La kastelo ankoraŭ nun estas loĝata sed la fortikaĵoj kaj kelkaj historiaj akceptejoj estas enireblaj por la publiko. La loĝejo estas loĝata de la nobela familio *zu Bentheim und Steinfurt*.

## La konstruaĵo 
Se oni volas eniri la kastelon tiam oni pasas du pordegojn. La *malsupra pordego* datas el la 13-a jarcento. La *supra podego* estis fasonita en la 17-a jarcento fare de la nederlanda arkitekto Philips Vingboons (1614-1679). La *Kronenburg* estas la digna gotika loĝejo, kiu en la malfrua 19-a jarcento, laŭ historia ekzemplo, estis renovigita. La *Pulvoturo* kun sia mezepoka karcero akiris ĉ. 1525 sian hodiaŭan formon. En la kastelo do troviĝas pluraj konstrustiloj, kiel romantiko, gotiko kaj renesanco.
Ekde la tridekmetre alta mezepoka pulvoturo oni vidas, dum klara vetero, belan panoramon de Vestfalio kaj Tubantio. En la korto troviĝas la Krucifikso de Bentheim, sabloŝtona krucifikso el la 12-a jarcento.

## Bildaro 

Bad Bentheim - Schloßstraße - Burg - Batterieturm 01 ies.jpg|Baterituro
Onderste Poort Kasteel Bentheim.jpg|Malsupra pordego
Burg Bentheim, Hof mit Rosengarten.JPG|La korto
Kasteeltuin Kasteel Bentheim.JPG|Kastelĝardeno

Batterieturm met Loewendenkmal Kasteel Bentheim.jpg|Baterioturo kun leonomemorigilo
Bovenste Poort Kasteel Bentheim.jpg|Supra pordego
Kronenburg Kasteel Bentheim.jpg|Kronenburg
Burg Bentheim Wehranlage und Turm der Katharinenkirche.jpg|Kastelmuro kaj turo de la Katerinenkirko

## Eksteraj ligiloj 
* // Oficiala retejo

Kategorio:Kasteloj en Malsupra Saksio
Kategorio:Distrikto Grafschaft Bentheim
Raŝiduna Kaliflando

La **Raŝiduna Kaliflando** (, ĉ. 632–661) estas kolektiva termino enhavanta la unuajn kvar kalifojn — nome la "Ĝuste Gvidataj" aŭ Raŝidunaj kalifoj (en araba الخلفاء الراشدون *al-Ĥulafā’ ar-Rāŝidūn*) — en islama historio kaj estis fondita post la morto de Muhammad en 632 (jaro 11 HJ laŭ la Islama kalendaro). Je ties pinto, la kaliflando kontrolis ampleksegan imperion ĉe Araba Duoninsulo kaj Levantenio, ĝis Kaŭkazo en la nordo, Norda Afriko el Egipto al nuntempa Tunizio okcidente, kaj la Irana Altebenaĵo al Centra Azio en oriento. Ĝi estis la plej granda imperio en la historio laŭ terareo ĝis tiam.

## La Kvar Justaj Kalifoj 
La kvar kalifoj estis tre proksimaj al la profeto kaj estis elektitaj de la islama komunumo, male al la postaj kalifoj umajadoj kaj abasidoj.
# Abu Bakr
# Umar ibn al-Ĥattab
# Uthman ibn Affan
# Ali ibn Abi Talib

Kelkaj inkluzivas ankaŭ Hasan ibn Ali kiel la kvina bone gvidita kalifo.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Jarmuk


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 7-a jarcento
Kategorio:Aperis en 630-639
Kategorio:632
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 7-a jarcento
Kategorio:661
Jacek Trznadel

**Jacek Trznadel** (naskiĝis la 10-an de junio 1930 en Olkusz mortis la 23-an de januaro 2022) – estis pola verkisto, poeto, tradukisto, literatura kritikisto kaj publicisto.

## Vivo 
En 1964 iĝis doktoro, en 1976 habilitiĝis, kaj en 1992 ricevis la sciencan titolon profesoro. En 1952 iĝis laboranto de la Instituto de Literaturaj Esploroj de Pola Scienca Akademio.

De 1956 ĝis 1970 estis membro de Pola Unuiĝinta Laborista Partio. En 1975 subskribis la leteron de 59. De aŭtuno 1978 ĝis 1983 plenumis funkcion de direktoro de pola sekcio kaj profesoro de pola literaturo en la Pariza Universitato Sorbono. Ankaŭ kunlaboris kun monatrevuo *Kultura*.

En 1989 estis kunfondinto de Sendependa Historia Komitato pri Esploro de Katina Krimo, kaj en 1990 kuniniciatinto de la fondo de Pola Fondaĵo de Katin (membro de la Konsilio).

La plej konata verko de Trznadel estas *Hańba domowa* (Doma malhonoro), kolekto de intervjuoj kun verkistoj kreantaj en la periodo de la pola stalinismo. La libro kaj ties fragmentoj estis ankaŭ eldonitaj en la franca, angla kaj dana lingvoj

En 2010 en malferma letero al ĉefministro de Pollando Donald Tusk turinis sin pri establo de internacia teknika komisiono por esplori kaŭzojn de la katastrofo de pola aviadilo Tu-154M en Smolensk.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Twórczość Leśmiana. Próba przekroju* (Verkado de Leśmian) (1964)
* *Czytanie Norwida. Próby* (Legado de Norwid) (1978)
* *Hańba domowa* (Doma malhonoro) (1986)
* *Powrót rozstrzelanej armii. Katyń – fakty, rewizje, poglądy* (La reveno de dispafita armeo. Katin - faktoj, revizioj, konceptoj) (1994)
* *Z popiołu czy wstaniesz?* (Ĉu vi leviĝos de la cindroj?) (1995) [pri Katin
* *Wokół zamachu smoleńskiego* (Ĉirkaŭ la atenco de Smolensk) (2011)

Kategorio:Polaj literaturkritikistoj
Kategorio:Polaj poetoj
Banu Adi

**Banu Adi** estis klano de la Kurajŝoj. **Banu Adi** estis kun la mekkanoj kiel parto de la roto kiu antaŭis ĉe la Batalo de Badro, kaj ili ne aliĝis al la Kurajŝoj poste.

## Famaj membroj 
Inter la klananoj estis la jenaj:

* Umar ibn al-Ĥattab 
* Ĥattab ibn Nufajl: patro de la kalifo Omar
* Zajd ibn al-Ĥattab
* Zajd ibn Umar: filo de la kalifo Omar
* Abdullah ibn Umar: filo de la kalifo Omar
* Hafsa bint Umar: edzino de Muhammad
* Al-Ŝifa' bint Abdullah: la nura legopova ina sahabo

### Moderna epoko 
* Abu Turab al-Zahiri: naskiĝinto en Hindio de arabhindia deveno

## Referencoj 
Kategorio:Kurajŝoj
Kategorio:Historio de Islamo
Adi
Ĥattab ibn Nufajl

**Ĥattab ibn Nufajl** estis arabo el la tribo de Kurajŝoj. Li vivis dum la 6a jarcento kaj estis samtempulo de Muhammad. Li estis ankaŭ la patro de Umar ibn al-Ĥattab, kiu poste iĝos islamano kaj estas konsiderata de sunaismaj islamanoj kiel la dua "Juste gvidata kalifo" (en araba *"Raŝiduna"*), tiele li estis antaŭulo de *sahabo*.

## Vidu ankaŭ
*Sahabo

## Referencoj
Al Maarif, de Ibn Qutaybah, paĝo 77, Ĉapitro "Dhikr Umar" http://www.answering-ansar.org/answers/umme_kulthum/en/chap10.php

## Eksteraj ligiloj
*http://www.sunnahonline.com/ilm/seerah/0019.htm

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Araboj