Eduard Vilde

**Eduard VILDE** (naskiĝis la 4-an de marto 1865 en Pudivere; mortis la 26-an de decembro 1933 en Talino) estis estona verkisto kaj fondinto de la estona realismo, kaj ankaŭ ĵurnalisto.

## Vivo 
Eduard Vilde devenis de familio de domservistoj. Li kreskis en Muuga (germane: *Münkenhof*, nun parto de la municipo Laekvere). De 1878 ĝis 1882, li frekventis la distriktan lernejon en Talino. De 1883 ĝis 1886, li laboris en la redakcio de la gazeto *Virulane*, kaj de 1887 ĝis 1890 por *Postimees*. En 1890, li ekloĝis en Berlino kiel sendependa ĵurnalisto. De 1883 ĝis 1905, li denove aktivis en Estonio, laborante por diversaj gazetoj, inkluzive de *Virmaline* en Narva, *Eesti Postimees* kaj *Teataja* en Talino, kaj *Uudised* en Tartu. En 1896, li loĝis nelonge en Moskvo.

Pro siaj agadoj kontraŭ la cara registaro, li devis forlasi la landon post la Rusia Revolucio de 1905. Ĝis la Februara Revolucio de 1917, li vivis en ekzilo kun sia edzino Linda Jürmann (1880–1966), inkluzive de Svislando, Finnlando, Germanio, Usono (1911) kaj Kopenhago (1911–1917).

Post reveno al Estonio, li laboris kiel dramaturgo ĉe la Estonia Teatro en 1917/18. En 1919/20, li servis en la diplomatia servo de la juna Respubliko Estonio kiel estona sendito al Berlino, kie li vivis kiel sendependa artisto de 1920 ĝis 1923. En 1923, li revenis al Talino.

## Verkado 
Eduard Vilde estis unu el la plej produktivaj, multfacetaj kaj famaj estonaj ĵurnalistoj kaj verkistoj de sia tempo. Li estas konsiderata la fondinto de kritika realismo en la estona literaturo. Lia ĉefa verko estas la historia trilogio *Mahtra sõda* (1902), *Kui Anija mehed Tallinnas käisid* (1903), kaj *Prohvet Maltsvet* (1905–1908). Ĉi tiuj verkoj estas centraj al konscie spertita estona identeco kaj engaĝiĝo kun la historio de la estona popolo ĉe pivotaj punktoj de ĝia pasinteco. La romanoj estas riĉaj je fontomaterialo kaj personaj rememoroj, kiujn Vilde majstre enkorpigis.

En siaj verkoj, Eduard Vilde prezentis la ruinon kaj malriĉiĝon de la estona vilaĝo kaj la proletigon de la kampula klaso (romanoj " En la Malvarman Landon " ("Külmale maale", 1896), " Feraj Manoj " ("Raudsed käed", 1898), ktp.).

Eduard Vilde verkis historian trilogion pri la kamparana maltrankvilo en Estonio fine de la 1850-aj jaroj: " Milito en Mahtra " ("Mahtra sõda", 1902), " La migrantoj el Anija " ("Kui Anija mehed Tallinnas käisid", 1903), kaj " Profeto Maltsvet " ("Prohvet Maltsvet", 1905–1908). La trilogio estas trapenetrita de la ideo, ke la liberiĝo de la popolo de la subpremo de la baltaj germanaj bienposedantoj ne povus okazi sen la aktiva lukto de la kamparanaro.

Aliaj signifaj verkoj inkluzivas la romanon "La laktisto el Mäeküla" (Mäeküla piimamees, 1916), kiu estis adaptita por la ekrano en 1965 fare de la Tallinnfilm- studio , kaj la teatraĵon "La koboldeto" (Pisuhänd, 1913), kiu estis adaptita en televidan teatraĵon en estona televido en 1981.

Kelkaj el liaj verkoj estis tradukitaj en la finnan, germanan, latvan kaj rusan lingvojn.

## Verkaro 
* *:en:Musta mantliga mees* (1886)
* *Kuhu päike ei paista* (1888)
* *Kõtistamise kõrred* (1888)
* *Karikas kihvti* (1893)
* *"Linda" aktsiad* (1894)
* *Külmale maale* (1896)
* *:en:Raudsed käed* (1898)
* *:en:Mahtra sõda* (1902)
* *:en:Kui Anija mehed Tallinnas käisid* (1903)
* *:en:Prohvet Maltsvet* (1905–1908)
* *Jutustused* (1913)
* *:en:Mäeküla piimamees* (1916)
* *:en:Tabamata ime* (1912)
* *:en:Pisuhänd* (1913)
* *Side* (1917)
* *Rahva sulased* (nefinita, Looming 1934/1–3)
* story *Jobu*
* *:en:Minu esimesed triibulised*

## Galerio 

Dosiero:Statues_of_Wilde_and_Vilde_in_Galway.jpg|alternative=Statues of Oscar Wilde and Eduard Vilde in Galway. The original of this sculpture is located in Tartu.|Statuoj de Oscar Wilde kaj Eduard Vilde en Galway. La originalo de ĉi tiu skulptaĵo troviĝas en Tartu.
Dosiero:Kadrioru_lossi_kastellaani_maja.jpg|alternative=House in Kadriorg, where Eduard Vilde lived from 1927 to 1933|Domo en Kadriorg, kie Eduard Vilde loĝis de 1927 ĝis 1933
Dosiero:Eduard_Vilde_haud.jpg|alternative=Grave of Eduard Vilde at Tallinn's Forest Cemetery|Tombo de Eduard Vilde ĉe la Arbara Tombejo de Talino
Dosiero:MuugaMõisaPark.jpg|alternative=Monument of Vilde in the park at Muuga Manor|Monumento de Vilde en la parko ĉe Muuga Manor
Dosiero:E._Vilde_monument_Harju_tn_2.jpg|alternative=Memorial to Vilde in Tallinn|Monumento al Vilde en Talino

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj verkistoj
Kategorio:Estonaj politikistoj