open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Béla Mihályffy

**Béla Mihályffy** [mihAjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihályffy Béla** estis hungara aktoro, teatrestro, juristo. Lia origina familia nomo estis *Mihályfi*, lia patro estis Károly Mihályfi.

Béla Mihályfi https://hu.wikipedia.org/wiki/Mih%C3%A1lyffy_B%C3%A9la, http://www.imdb.com/name/nm0586271/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Mihályffy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ĝis la 1-a mondmilito li laboris en la ĉefurba municipa administracio, poste li batalis en la milito. En 1918 li eklernis en Reĝa Teatra Lernejo, sed post monatoj li jam en provinco estis aktoro, ekde 1919 en Budapeŝto. Inter 1920 kaj 1935 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al Teatro Belvárosi (1935-1937) kaj Teatro Magyar (1939–1941). Li estis teatrestro de Nacia Teatro (Kolozsvár) inter 1942–1944. Pli frue li partoprenis en forigadoj de judaj aktoroj, tial depost 1945 li ne povis esti aktoro.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Sebastiano
** Hamleto - Laertes
** Somermeznokta sonĝo - Demetrius
* Ibsen: *Vadkacsa* - Werle
* Ferenc Molnár: *Liliom* - Linzmann

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Az ellopott szerda’‘ (1933) - ĉefdetektivo
* ‘‘Tokaji aszú’‘ (1940-1941) - Tornay
* ‘‘Majális’‘ (1943) - direktoro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Acetilcisteinamido

**Acetilcisteinamido** estas amida derivaĵo de la acetilcisteino kiu laŭŝajne posedas plibonan tralasivecon de la sango-cerba bariero, biodisponeblecon kaj similajn antioksidigajn kapablecojn. Ĝi estas antaŭaĵo de la glutationo kaj plibonigas la neŭronajn mitokondriajn bioenergiaĵojn, reduktas histo-damaĝojn kaj plifortigas funkciajn rekuperojn sekvata el damaĝo de la dorsa medolo en ratoj. Ĝi ankaŭ plibonigas konduto-rekuperadon en ratoj rezulte de cerba lezo. Ĝi estas neŭroprotekta drogo.

## Literaturo
* Chemical Book
* EPA United States Environmental Protection Agency 
* Sigma Aldrich
* Advances in Brain Stem Research and Application: 2012 Edition: ScholarlyBrief
* Amino Acids, Peptides, and Proteins: A Review of the literature published ..., R. C. Sheppard
* Amino Acids and Peptides, Volume 22, J H Jones

## Vidu ankaŭ
* Cisteino
* Cistino
* Acetilcisteino
* Glutationo
* Glutamata acido
* Aminoacido

## Referencoj
Kategorio:Acetamidoj
Kategorio:Tioloj
Listo de asteroidoj (50001–51000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 50001 al 51000**.
La asteroidoj ricevas numerojn nur kiam iliaj orbitoj estas konfirmitaj ; tio, kio povas okazi tre longtempe post iliaj malkovroj. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Plejparte el la asteroidoj restas sennomaj kaj havas nenian menciindecon.

## Plena listo 50001-51000 
### 50001-50050 
### 50051-50100 
### 50101-50150 
### 50151-50200 
### 50201-50250 
### 50251-50300 
### 50301-50350 
### 50351-50400 
### 50401-50450 
### 50451-50500 
### 50501-50550 
### 50551-50600 
### 50601-50650 
### 50651-50700 
### 50701-50750 
### 50751-50800 
### 50801-50850 
### 50851-50900 
### 50901-50950 
### 50951-51000 
## Eksteraj ligiloj 
*  Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 50 001 - 55 000
Ödön Faragó

**Ödön Faragó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Faragó Ödön** estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Frank*.
eta|Ödön Faragó rolas en Szeged
Ödön Faragó http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/kulturalis_ertekek_a_vilagban/a_szegedi_szinjatszas_kronikaja_a_koszinhaz_tort_1883_1944/pages/018_farago_odon.htm naskiĝis la  en Dunaadony, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ödön Faragó devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo en 1896. Post siaj studoj li aliĝis al trupo en Nyíregyháza, poste li havis rolojn ekzemple en Szeged (1897, 1903–1905), Debrecen (1901), Teatro Magyar (1902), Népopera (1913). Intertempe li estis reĝisoro en Hungara Teatro en Kassa (1905-1910), ĉefreĝisoro en Kolozsvár (1910-1913). En Kolozsvár li funkciigis ankaŭ aktorlernejon kaj li studvojaĝis al Vieno, Prago, Munkeno, Berlino. Ekde 1913 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Kassa), sed depost Traktato de Trianon li laboris jam en Ĉeĥoslovakio, kie la hungaraj teatroj ricevis malpli da subvencioj, ol la slovakaj. En la teatra jaro 1926 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Szeged), poste li venis al la ĉefurbo, kie li estis aktoro preskaŭ en ĉiuj teatroj. Ekde 1941 li ne povis aperi sur scenejo pro la kontraŭjudaj leĝoj. Ekde 1945 ĝis sia morto li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto).

En 1917 li edziĝis, post 8 jaroj li eksedziĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - titolrolo
** La Venecia Komercisto - Shylock
* József Katona: *Bánk bán* - banuso Petur
* *Edmond Rostand*: *A sasfiók* - Flambeau
* Ede Szigligeti: *A cigány* - titolrolo

## Elektitaj trupanoj 
* Olly Pálffy

## Liaj libroj 
* 1912 – *Impresszióim*
* 1918 – *A vidéki színészet újjáépítése*
* 1933 – *Irások és emlékek*
* 1942 – *Írásaim és emlékeim*
* 1946 – *A magyar színészet országútján*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Acetoacetamido

**Acetilacetamido** estas acetil derivaĵo de la acetamido kaj natura substanco trovata en la semoj de la Colchicum autumnale. Acetoacetamido povas estiĝi dum stokado de trinkaĵoj dolĉigitaj kun kalia acesulfamato' kaŭzanta malbonajn efikojn al sano. Sed, ĉar la kvanto de acetoacetamido kiu povas estiĝi en trinkaĵoj estas treege etaj, la produktigo de ĉi-substanco ne estas konsiderata prizorgo-kaŭzon. Do, acetoacemido estas biokemiaĵo kun toksaj proprecoj kiam larĝaskale konsumitaj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Acetoacetamido estas preparata per rekta interagado de la **duketeno** kaj NH3:

### Sintezo 2 
* Acetoacetamido ankaŭ estas preparebla per agado de la **acetoacetata fluorido** kaj amoniako:

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* ChemSrc
* The Alkaloids: Chemistry and Pharmacology
* Speciality Chemicals: Innovations in industrial synthesis and applications, B. Pearson
* Acetic Acid and its Derivatives, Victor H. Agreda
* Mn Manganese: Coordination Compounds 5
* NIST Webbook

## Vidu ankaŭ 
* Amidoj
* Acetata acido
* Acetata anhidrido
* Metila acetato
* Etila acetato
* Acetamido
* Acetamidino

## Referencoj 
Kategorio:Acetamidoj
Acetamido

**Acetamido** aŭ **etanamido** estas plej simpla amido derivata el la acetata acido, senkolora higroskopa solidaĵo kun mucida odoro. Ĝi estas neakordigebla kun fortaj acidoj, fortaj oksidigaj agentoj kaj fortaj bazoj. Acetamido estas ĉefe uzata kiel solvanto, plastiganto, humidiga kaj penetriga agento.

Acetamido estas milde irita al homa haŭto dum longedaŭra ekspozicio. Laboratoriaj eksperimentoj elmontras ke akuta ingestado povas kaŭzi moderan toksecon. Ripeta ingestado povas kaŭzi hepato-tumorojn. Ĝi estas antaŭaĵo de la tioacetamido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Acetamido estas preparata per senhidratigo de la amonia acetato:

### Sintezo 2 
* Acetamido ankaŭ sintezeblas per hidratigo de la acetonitrilo:

### Sintezo 3 
Acetamido ankaŭ prepareblas per interagado de la **acetila klorido** kaj amoniako:

## Reakcio 
### Reakcio 1 
* Pro la amfotera karaktero de la acetamido, ĝi reakcias kun fortaj neorganikaj acidoj por estigi malstabilajn salojn, tian kian la **acetamido-hidrokloridon**:

### Reakcio 2 
Acetamido ankaŭ reakcias kun kalia hidroksido estigante **acetamido-kalion** kaj akvon:

## Literaturo 
* Organic Syntheses
* Chemical Book
* Small Animal Toxicology, Michael Edward Peterson, Patricia A. Talcott
* Hazardous Chemicals: Safety Management and Global Regulations, T.S.S. Dikshith
* Progress in Botany: Genetics Physiology Systematics Ecology, Karl Esser,Ulrich Lüttge,Wolfram Beyschlag,Jin Murata
* Handbook of Chemicals and Safety, T.S.S. Dikshith

## Vidu ankaŭ 
* Amidoj
* Acetamidino
* Acetoacetamido
* Tioacetamido
* Acetamidino
* Amonia acetato
* Amonia klorido
* Acetilcisteino
* Fenil-acetamido
* Kloro-acetamido
* Fluoro-acetamido
* Cianoacetamido

## Referencoj
Konstantin Pavloviĉ

**Konstantin Pavloviĉ** (; 27a de aprilo 1779 - 27a de junio 1831) estis Grandduko de Rusa Imperio kaj la dua filo de la Imperiestro Paŭlo la 1-a kaj Maria Feodorovna aŭ Sophie Dorothee de Virtembergo. Li estis la Carido de Rusio tra la regado de sia pli aĝa frato Aleksandro la 1-a, sed li sekrete estis rezigninta sian rajton al la trono en 1823. Tio okazis pro lia geedziĝo kun pola princino de la duklando Łowicz (Loviĉo) **Joanna Grudzińska**, filino de la lasta posedanto de la urbo kaj la kastelo en Chodzież (en Grandpolio) **Antoni Grudziński**. La geedziĝo okazis la 27an de majo 1820a jaro en la Reĝa Kastelo en Varsovio, tamen tio estis morganata geedzeco - kio estis en rondoj de eŭropa nobelaro tia geedzeco, en kiu unu el geedzoj havas el vidpunkto de nobela hierarkio malpli altan devenon ol la alia (ekzemple barono kaj princo). Tia ĉi geedzeco estas ja valida kaj la infanoj elirintaj el ĝi estas konsiderataj kiel laŭleĝaj, sed kutime ili heredas sole titolon de la malpli postenigita generinto kaj ili estas eliminitaj el eventuala sekvanteco al trono.

Dum 25 tagoj post la morto de Aleksandro la 1-a, el la 19a de novembro/1a de decembro 1825 al la 14a de decembro/26a de decembro 1825 li estis konata kiel **Lia Imperia Majesto Konstantin la 1-a Imperiestro kaj Aŭtokrato de Ĉiuj Rusioj**, kvankam li neniam regis kaj neniam aliris al la trono. Lia pli juna frato Nikolao iĝis Caro en 1825. La polemiko pri sukcedo iĝis tuja okazigo de la Decembrista revolucio.

## Referencoj 
* Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki (2001). A Concise History of Poland. Cambridge University Press. ISBN 0-521-55917-0.

## Bibliografio 
* Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Constantine Pavlovich". Encyclopædia Britannica. 7 (11a eld.). Cambridge University Press. pp.&nbsp;1–2.
* Karnovich's The Cesarevich Constantine Pavlovich (2 vols., St Petersburg, 1899).
* Pienkos, Angela T. (1987): The Imperfect Autocrat. Grand Duke Constantine Pavlovich and the Polish Congress Kingdom, New York.

Kategorio:Personoj de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Homoj de la Napoleonaj militoj
Kategorio:Rusiaj nobeloj
Kategorio:Romanovoj
Kategorio:Rusiaj militestroj
Kategorio:Aleksandro Nevskijaj Ordenitoj
Kategorio:Grandaj krucoj de la Honora Legio
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Sankta Mikaelo
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de la Ora Ŝaffelo
Mail de la Plaine (Tramtransporto en Parizo)

**Mail de la Plaine** estas haltejo de Tramvojo T6 situanta en komunumo Clamart.

La nomo *Mail de la Plaine* ("Promenejo de la Ebenaĵo") estas tiu de apuda aleo en Clamart.

## Interkonektoj 
*  RATP 190
*  475

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T6
* Clamart

## Eksteraj ligiloj 
* T6 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T6
Kategorio:Clamart
Lajos Parlagi

**Lajos Parlagi** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Parlagi Lajos** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Parlaghy* [parlagi].

Lajos Parlagi https://opac-nevter.pim.hu/record/-/record/PIM111057, http://www.imdb.com/name/nm7926383/ naskiĝis la  en Szentes, li mortis en 1944 en la nazia koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico), (Nazia Germanio).

## Biografio 
Lajos Parlagi lernis aktoradon en privataj aktorlernejoj de Zoltán Horváth (aktoro) kaj Szidi Rákosi, poste li aliĝis al Teatro Magyar. Baldaŭ li estis membro de teatra trupo de Jenő Janovics, kie en la fina periodo li estis anstataŭanto de Janovics [janoviĉ]. Inter 1921 kaj 1924 jam dum dominado de rumanoj li estis teatrestro de Ŝtata Teatro Szigligeti Társulat de Oradea. Li estis akuzita pro iredentismo, tial li abdikis kaj kun iu li fondis kinejon, kie malofte li prezentis ankaŭ spektaklojn. Inter 1928-1933 li denove estis teatrestro en Oradea, poste li estis victeatrestro en Cluj. Li havis edzinon, kiu naskis filinon en 1910. Li mortis en 1944 en koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico), (Nazia Germanio).

## Lia sola filma rolo 
* *Az utolsó éjszaka* (1917) - kelnero

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Irén Biller

**Irén Biller,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Biller Irén** estis hungara-usonana aktoro, operetkantisto, primadono. Ŝia nomo estis en Usono *Irene Biller Stanley*.
[eta|Irén Biller en [1926]]
Irén Biller http://www.imdb.com/name/nm0082373/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Carmel-by-the-Sea (Monterey, Kalifornio, Usono).

## Biografio 
Irén Biller frekventis studion de Gaja Teatro, poste ŝi akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo en 1914. Ŝi debutis en la sama jaro en Székesfehérvár, en la sekva jaro ŝi aliĝis al trupo de Ödön Faragó (en 1917 eĉ ŝi edziniĝis al la ĵus menciita teatrestro). En 1921 ŝi havis rolojn en Teatro Városi, poste en *Teatro Király* (1922), Operetoteatro (Budapeŝto) (1923-1926), Gaja Teatro (1925–1926) fine en similaj ĉefurbaj teatroj aŭ en la jam menciitaj teatroj. En 1931 ŝi edziniĝis al usonano, post jaroj al alia usonano, en tiu geedziĝo ŝi naskis filinon en 1951. En 1933 ŝi translokiĝis al Holivudo, sed en la sekva jaro ŝi estis filmaktoro en sia naskiĝurbo. Escepte en 1938 ŝi revenis al Budapeŝto kaj ŝi havis rolojn en Teatro Magyar, poste ŝi retiriĝis en Holivudo. Lastfoje ŝi vizitis Hungarion en 1967.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Lehár: *A három grácia* – Marietta (rolo 300-foje kun sukcesoj)
* Jenő Huszka: *Bob herceg* – Denise
* Hervé: ''Mam'zelle Nitouche* - Denise
* Leo Fall: *Pompadour* – Belotte
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - titolrolo

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Biller Irén mulat* – (1929)
* *Egy férfi, aki mer* (usona filmo, 1933)
* *Lila ákác'' – (1934) - dancistino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Sudlanda regiono (Nov-Zelando)

250ra|dekstra
La **Sudlando Regiono** (, ) estas la plej suda regiono de Nov-Zelando. Ĝi konsistas de la tri distriktoj de Invercargill, Gore, kaj Southland, kaj ĝi kovras Rakiuran Insulon kaj la sudokcidentan parton de la Suda Insulo. La regiono havas pli ol tridek miliardojn da kvadrataj metroj da tero kaj pli ol  kilometroj da marbordo.

## Geografio 
La terbordo de Sudlando etendas el la okcidenta marbordo ĉe Fjordlando sude al la orienta marbordo ĉe la Catlins-Marbordo. Multo da la okcidenta parto de la regiono estas ene de la Fjordlanda Nacia Parko, kiu establiĝis dum 1905 kaj estas la plej granda nacia parko en Nov-Zelando. La parko estas tre arbara kaj havas multajn belajn fjordojn, kiel ekzemple Piopiotahi-Fjordo kaj Patea Fjordo. En la centro de la regiono, la Sudlanda Ebenaĵo inter la Waiau-Rivero kaj la Mataura-Rivero estas abunda agrikultura areo. La plej granda urbo, Invercargill, kaj la dua plej granda urbo, Gore, situas tie. Ĉe la sudorienta angulo de la regiono estas la Catlins-Marbordo, konata pro sia bela pejzaĝo kaj malmilda vetero. Pli sude situas Rakiura Insulo, kiu estas apartigita de la Suda Insulo per la Foveaux-Markolo.

### Homa geografio 
La ĉefurbo de Sudlando estas Invercargill, kiu havas  loĝantojn. Ĉi tiu estas proksimume duono da la tuta loĝantaro de la regiono. La regiono estas tre maldense loĝata, kaj Fjordlando havas preskaŭ neniom da daŭra homa loĝado.

## Referencoj
Acetamidino

**Acetamidino** estas kemia komponaĵo klasita kiel amidino, senkolora solidaĵo kiu aldonas al akva solvaĵo fortan alkalan reakcion, kiu per milda varmigado ĝi dissociiĝas en amoniako kaj acetata acido.  Acetamidino estas amidino kie la karbonila grupo (=C=O) de la amido estas anstataŭata de NH grupo.

Acetamidinoj estas startigaj materialoj por la sintezo de multaj kemiaj substancoj, tiaj kiaj imidazoloj, pirimidinoj kaj triazinoj, kiuj uzatas por la produktado de biologie aktivaj komponaĵoj samkiel energiajn materialojn. La acetamidina klorido estas unu el la plej komerceblaj saloj de la acetamidina grupo.

## Sintezo
* Acetamidino estas preparata per agado de la klorida acido sur acetonitrilo sekvata per amoniigo  de la acetonitrilo-klorido:

## Literaturo
* Organic Synthesis
* Acta Crystallographica Section C
* The Pyrimidines, Desmond J. Brown
* Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal ..., Paul M. Dewick
* Protein Deimination in Human Health and Disease, Anthony P. Nicholas, Sanjoy K. Bhattacharya
* Transition Metal Catalyzed Pyrimidine, Pyrazine, Pyridazine and Triazine ..., Xiao-Feng Wu, Zechao Wang

## Vidu ankaŭ
* Benzamidino
* Acetamido
* Acetoacetamido
* Ciano-acetamidino
* Fenil-acetamidino
* Hidrokso-acetamidino
* Fluoro-acetamidino
* Kloro-acetamidino
* Ciklopropil-acetamidoino
* Acetamidino-acetato
* Acetamidino-klorido

## Referencoj
Kategorio:Esteroj
Kategorio:Amidinoj
Lago Szelidi

La **Lago Szelidi,** hungare **Szelidi-tó** estas malgranda salakva lago, tamen signifa turista celloko en proksimeco de Dunapataj (Hungario). La lago estas la kvina (ne artefarita) plej granda en Hungario.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la lago

## Bazaj informoj 
* larĝo: 150-200 m
* profundo: 3-4 m
* kombinaĵoj en la akvo: natria karbonato, kalia karbonato, natria jodido
eta|Aerfoto pri la lago

## Historio 
Tiu loko estis iam branĉo de la Danubo, kiun baldaŭ la rivero forlasis. Dum dominado de turkoj apud la lago situis vilaĝeto *Szelid* (menciita lastfoje en 1560), kiu senhomiĝis, tamen la lago portas la nomon. Jam ekde tiam oni daŭre profitis la lagon la malsanuloj por resaniĝi.

## Priskribo 
La suda bordo estas sabla, tial oni establis somerajn strandojn. Dunapataj establis ankaŭ feriejon kaj kampadejon. La lago mem estas ankaŭ parto de nacia parko "Kiskunság." Estas vojeto perpieda aŭ bicikla 2400 metrojn longa kun 12 stacioj, kiuj prezentas la plenan naturon de la lago. Ankaŭ fiŝkaptistoj profitas la lagon.

La akvo estas senodora kaj spite la kemiajn kombinaĵojn la akvo ne estas deklarita kuracakvo.

## Fontoj 
* http://szelidinyar.hu/szelidi-to/szelidi-to-neveredet-es-tortenelem/
* http://www.szelidi-to.hu/

Szelidi
Alajos Mészáros (aktoro)

**Alajos Mészáros** [alajoŝ mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros Alajos** estis hungara aktoro.
eta|Alajos Mészáros (maldekstre la dua)
Alajos Mészáros http://www.imdb.com/name/nm1090737/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alajos Mészáros lernis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste en 1899 li debutis en Pozsony. Inter 1900 kaj 1903 li apartenis al Nacia Teatro (Miskolc), poste al Nacia Teatro (Kolozsvár). En 1908 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie li restis ĝis sia tragika morto. Antaŭ sia hejmo iu murdis lin. Lia edzino estis Kató Berky, kiu naskis filinon en 1909.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - stultulo
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Fábián
** Somermeznokta sonĝo - Oberon
* Johann Wolfgang von Goethe: Faust - adepto
* Henrik Ibsen: *A vadkacsa* - Molvik

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Márta* (1913) - vichararisto
* *Nagymama* (1916) - Ernő
* *Szép Ilonka* (1920) - stultulo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Milito de la Oranĝoj

[eta|[Manuel de Godoy prezentante al la reĝino María Luisa branĉon kun oranĝoj.]]
[eta|dekstra|250px|Portreto de [Manuel Godoy kiel venkinto de la Milito de la Oranĝoj, fare de Goya. Real Academia de San Fernando, Madrido.]]
La **Milito de la Oranĝoj** (; ; ) estis mallonga konflikto en 1801 en kiu hispanaj fortoj, instigitaj de la registaro de Francio, kaj krome subtenita de la Franca militistaro, invadis Portugalion. Ĝi estis antaŭaĵo de la Duoninsulaj Militoj, rezulte en la Traktato de Badajoz, kun perdo de Portugalia teritorio, nome partikulare Olivenza, same kiel la fina preparo por la kompleta invado de la Iberia Duoninsulo fare de la Francaj fortoj.

La hispana atako al Portugalio startis la 20an de Majo, kaj fokusigis al la landlima regiono de Portugalio kiu inkludis la ĉefajn fortikaĵojn de Elvas kaj la pli malgrandaj fortikaĵaj urboj Campo Maior, Olivença (Olivenza en hispana) kaj Juromenha. La ĉefa forto de la Hispana Armeo antaŭeniris al Elvas, dum du divizioj antaŭeniris al Campo Maior kaj alia divizio antaŭeniris al Olivença kaj Juromenha. Tre malfortaj kun nur defendantaj milicanoj, Olivença kaj la najbara Juromenha tuje kapitulacis al la hispanaj fortoj. La Portugalia soldataro de Campo Maior - estre de la Leŭtenant-kolonelo Dias Azevedo - rezistis la atakon dum 17 tagoj, devigante la hispanojn teni du tutajn diviziojn en ties sieĝo. La ĉefa hispana forto - estrita rekte de Godoy - klopodis ataki Elvas, sed ĝi estis facile elpelita pro la forta Portugalia soldataro komandita de la Generalo Francisco de Noronha. La hispanaj trupoj tiam retiriĝis, ĉar Godoy ne kuraĝis reataki antaŭ la fino de la milito. Tiu eniris en sakostrato, kun plej el la hispanaj fortoj retenitaj en sieĝoj de fortikaĵoj kaj la cetero malkapabla fronti la blokadon fare de la ĉefa kerno de la Portugalia Armeo, por antaŭeniri ene de Portugalio. Spite tion, laŭlegende Godoy plukis oranĝon el la ekstero de Elvas kaj sendis ilin al la Reĝino de Hispanio kun la mesaĝo ke ili devenas el Lisbono. Tiele, la konflikto iĝis konata kiel "Milito de la Oranĝoj".

Ĝenerale oni ĉirkaŭkalkulis 80,000 soldatoj el Portugalio kontraŭ 200,000 soldatoj de kombinita forto hispan-franca.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* "War of the Oranges". Encyclopædia Britannica. 2005.
* Vicente, António Pedro (2007). Guerra Peninsular: História de Portugal Guerras e Campanhas Militares [Duoninsula Milito: Historio de Portugalaj Militoj kaj Militkampanjoj] (en Portugala). Lisbono, Portugalio: Academia Portuguesa da História/Quidnovi.

Oranĝoj
Kategorio:Konfliktoj en 1801
Oranĝoj
Oranĝoj
Oranĝoj
Oranĝoj
Kategorio:19-a jarcento en Hispanio
Kategorio:19-a jarcento en Portugalio
Szczecin Zdunowo

**Szczecin Zdunowo** (ĝis 1945 ) estas fervoja haltejo en la urbo Szczecin en Pollando. Ĝi estas lokita sur la limo inter du urbaj setlejoj: Zdunowo kaj Wielgowo (partoj de la urba setlejo Wielgowo-Sławociesze-Zdunowo en kvartalo Prawobrzeże), ĉe la strato Sokołowskiego. 

Distanco de stacidomo al ĉefaj fervojaj stacioj:

* Szczecin Dąbie: 6,4 km
* Stargard: 18,7 km
* Szczecin Główny: 21,4 km (per Dziewoklicz)

Proksimaj stacioj (uzataj):
* Reptowo: 6,3 km

## Priskribo 
La fervojhaltejo troviĝas sur la uzata fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny, proksime de la urba limo kaj Arbaro de Goleniów.

## Interkonektoj 
Proksime de la stacidomo situas la bushaltejoj "Zdunowo dworzec" kaj "Wielgowo".

### Aŭtobusoj 
#### Haltejo Zdunowo dworzec 
**Tagaj linioj**
* 73 Basen Górniczy ↔ Basen Górniczy
* 93 Basen Górniczy ↔ Basen Górniczy
* G Wielgowo Borsucza ↔ Plac Rodła

**Noktaj linioj**
* 534 Osiedle Bukowe ↔ Wielgowo Borsucza

#### Haltejo Wielgowo 
**Tagaj linioj**
* 73 Basen Górniczy ↔ Basen Górniczy
* 93 Basen Górniczy ↔ Basen Górniczy

**Noktaj linioj**
* 534 Osiedle Bukowe ↔ Wielgowo Borsucza

## Fervojlinioj 
## Bibliografio 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Fervoja transporto en Szczecin
* Fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny
* Szczecin

Z
Reĝlando Portugalio

La **Regno Portugalio** aŭ **Reĝlando Portugalio** (Latine: *Regnum Portugalliae*, Portugale: *Reino de Portugal*) estis monarkio sur la okcidenta parto de la Iberia Duoninsulo kaj antaŭaĵo de la nuntempa Portugalio. Ĝi ekzistis el 1139 ĝis 1910. Post 1248, ĝi estis konata ankaŭ kiel **Reĝlando Portugalio kaj Algarvo**, kaj inter 1815 kaj 1822, ĝi estis konata kiel Unuiĝinta Reĝlando de Portugalio, Brazilo kaj Algarvo. La nomo estis ankaŭ ofte aplikita al la Portugala Imperio, kun etendaj transmaraj kolonioj.

La kerno de la Portugala ŝtato estis la Graflando Portugalio, establita en la 9a jarcento kiel parto de la *Reconquista*, fare de Vímara Peres, nome vasalo de la Reĝo de Asturio. Tiu graflando iĝis parto de la Reĝlando Leono en 1097, kaj la Grafoj de Portugalio establis sin mem kiel regantoj de sendependa regno en la 12a jarcento, post la batalo de São Mamede. Tiu regno estis regata de la Alfonsa Dinastio ĝis la krizo de 1383–85, post kio la monarkio pasis al la Dinastio Aviso.

Dum la 15a kaj la 16a jarcentoj, portugala esplorado establis vastan kolonian imperion. El 1580 al 1640, la Regno Portugalio estis persona unio kun la Habsburga Hispanio.

Post la Portugala Milito de Restaŭrado de 1640–1668, la regno pasis al la Dinastio de Braganza kaj poste al la Dinastio de Braganza-Sachsen-Coburg kaj Gotha. El tiu tempo, la influo de Portugalio malpliiĝis, sed ĝi restis grava potenco pro sia plej valora kolonio, nome Brazilo. La Portugala Enlanda Milito okazis inter 1828 kaj 1834. 

Post la Sendependiĝo de Brazilo, Portugalio klopodis establi sin en Afriko, sed estis laste devigita cedi al la Britaj interesoj, kio kondukis al la falo de la monarkio en la Revolucio de 5a de Oktobro 1910 kaj al la establo de la Unua Portugala Respubliko.

Portugalio estis decidiga absoluta monarkio antaŭ 1822. Ĝi ŝanĝadis inter absoluta kaj konstitucia monarkio el 1822 ĝis 1834, kaj estis decidite konstitucia monarkio post 1834.


Portugalio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1130-1139
Kategorio:Aperis en 1139
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1910
Gonadotropino

**Gonadotropinoj** estas glikoproteinaj plurpeptidaj hormonoj liberigataj de gonadotropaj ĉeloj de la antaŭa pituitario de vertebruloj. Ĉi tiu familio inkluzivas la mamulajn hormonojn foliklo-stimulantan hormonon (FSH), luteigan hormonon (LH) kaj la placentajn/korionajn gonadotropinojn homan korionan gonadotropinon (hKG) kaj ĉevalan korionan gonadotropinon (ĉKG), plus almenaŭ du formojn de fiŝaj gonadotropinoj. Ĉi tiuj hormonoj estas centraj al la kompleksa endokrina sistemo, kiu reguligas normalan kreskadon, seksan evoluadon kaj reproduktan funkcion. LH kaj FSH estas liberigataj de la antaŭa pituitario, dum hKG kaj ĉKG estas liberigataj de la placento en gravedaj homoj kaj ĉevaloj, respektive. La gonadotropinoj agas al la gonadoj, kontrolantaj gametan kaj seksan hormonan produktadon.

Gonadotropino estas fojfoje mallongigita kiel Gn.

Estas diversaj preparaĵoj de gonadotropinoj por terapia uzo, plejparte kiel fekundigaj medikamentoj. Estas ankaŭ moddietaj aŭ ĉarlatanaj preparaĵoj, kiuj estas kontraŭleĝaj en diversaj landoj.

## Referencoj 
Kategorio:Peptidaj hormonoj
Acetanilido

**Acetanilido** estas senkolora kemia solidaĵo kun floko-simila ŝajno kun karakteriza odoro. Ĝi estis unu el la unuaj analgeziaĵoj enkondukitaj en Francio kaj Germanio kun la celo anstataŭi la derivaĵojn de la morfino en la traktado de la febro. Pro ĝiaj hepatotoksaj proprecoj ĝi ne plu uziĝas kaj ankaŭ pro la seriozaj problemoj kaŭzataj en la transporto-sistemo de oksigeno. Ĝi estis tute anstataŭita de aliaj salikatoj tiaj kiaj la aspirino kaj la paracetamolo.

## Historio 
Acetanilido estis unue priskribita en 14-a de aŭgusto 1886 de la germanaj kuracistoj Arnold Cahn (1858-1927) kaj Paul Hepp en la traktado de la febro de kelkaj pacientoj. Tiuepoke, ili estis testantaj la naftalenon kiel eblan vermifugon. La unuaj rezultoj ne estis stimulaj, do, Hepp provis la acetanilidon (kiu estis misidentigita kiel naftaleno) en paciento prezentanta variaĵon da plendoj, inklude pri vermoj.

Iom poste, Hepp raportis al sia kolego ke la naftaleno havis miraklan proprecon je febro-reduktado. Penante konstati tiun observon, ili malkovris ke la botelo, kiun ili kredis esti naftaleno, laŭŝajne estis misetikedigita. Ĉe analizo de la specimeno konservata en la botelo, ili malkovris ke ne temis pri la naftaleno, pro manko de la karakteriza odoro. Seniluziigitaj, ili alkuris al kuzo de Hepp, kiu estis kemiisto, kaj ili malkovris ke la ĉeestanta substanco de la boteleto verdire estis la acetanilido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Acetanilido estas produktata per interagado de la acetata anhidrido kaj anilino kun acetata acido kiel kromprodukto:

### Sintezo 2 
* Acetanilido estiĝas ankaŭ per reduktado de la paracetamolo en acida medio (H+):

### Sintezo 3 
* Preparado de *acetanilido*, paracetamolo, fenacetino kaj *bucetino* ekde la anilino. Unue, anilino reakcias kun acetata acido por formi *acetanilidon*. Due, acetanilido oksidiĝas en ĉeesto de oksidiganto (K2Cr2O7 aŭ KMnO4) por doni paracetamolon. En la tria etapo, paracetamolo reakcias kun jodoetano por formi *fenacetinon* kaj laste fenacetino reakcias kun 1-kloro-etanolo por doni *bucetinon*:

## Literaturo 
* NIST Webbook
* Comprehensive Experimental Chemistry, V. K. Ahluwalia,Sudha Raghav
* Chlorosulfonic Acid, Richard James William Cremlyn
* Experimental Organic Chemistry: A Miniscale & Microscale Approach, John C. Gilbert, Stephen F. Martin
* Comprehensive Practical Organic Chemistry: Preparations And Quantitative ..., V.K. Ahluwalia, R. Aggarwal, V.K. Ahluwalia
* Drug Discovery: A History, Walter Sneader
* Introduction to Organic Laboratory Techniques: A Small Scale Approach, Donald L. Pavia

## Vidu ankaŭ 
* Julius Axelrod (1912-2004)
* Bernard Brodie (1907-1989)
* Adolf Kußmaul (1822-1902)
* Arnold Cahn (1858-1927)
* Nitroacetanilido
* Acetamido
* Benzokaino
* Aspirino
* 2-Fenilacetamido

## Referencoj 

Kategorio:Amidoj
Kategorio:Eksigitaj drogoj
Kategorio:Fotografiaj kemiaĵoj
Szczecin Zdroje

**Szczecin Zdroje** estas fervoja haltejo en la urbo Szczecin en Pollando. Ĝi troviĝas en la urba setlejo Zdroje (parto de la kvartalo Zachód), supre de la strato Walecznych.

Distanco de stacidomo al ĉefaj fervojaj stacioj:

* Szczecin Dąbie: 2,7 km
* Szczecin Podjuchy: 6,4 km
* Szczecin Główny: 8,6 km (per Port Centralny)
* Szczecin Główny: 11,8 km (per Dziewoklicz)

## Priskribo 
La fervojhaltejo lokitas sur la uzata fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny. Ĉi tiu haltejo situas 500 m de la ĉefa vojkruciĝo en Zdroje, proksime de la Arbara Parko Zdroje. Antaŭe funkciis ankaŭ la fervoja haltejo Szczecin Zdroje Wschodnie.

La malnova stacio, kiu havis nomon Buchheide, estis lokita ĉe la nuntempa strato Letniskowa. La unua pola nomo de la fervojhaltejo post la Dua Mondmilito estis Zaborsko. 

## Interkonektoj 
Proksime de la stacidomo situas la urba biciklostacio "PKP Szczecin Zdroje" kaj la bushaltejo "Zdroje dworzec".

### Aŭtobusoj 
**Tagaj linioj**
* 54 Basen Górniczy ↔ Zakłady Mięsne
* 84 Basen Górniczy ↔ Kijewo

## Fervojlinioj 
## Bibliografio 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Fervoja transporto en Szczecin
* Fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny
* Szczecin

Z
Musako

eta|Musako el terpom-lamenoj.
eta|Musako el kukumo kaj terpomoj.

La **musako** (el la greka μουσακάς [musakás]) estas tradicia manĝaĵo el Balkanio kaj Mezoriento surbaze de melongenoj. La greka versio estas la plej konata internacie kaj konsistas el tavoloj de haketita viando, lamenigita melongeno kaj tomatoj, la tuto kovrita je blanka beŝamelo.

La vorto estas arabdevena kaj venas el *saqqaʿa*, ‘frostigi, blankiĝi’, sed ĝi venis al la lingvoj de okcidenta Eŭropo tra la greka.

## Farado 
En la araba mondo, musako estas salato kuirita precipe el tomatoj kaj melongenoj, simile al la kaponato de Italio, kaj ofte estas malvarme servata kiel aperitivo. Kvankam ĝi havas araban nomon, ĝi estas kutime konsiderata greka en Okcidento. La versioj bulgara, serbia, bosnia, kaj rumana prepariĝas per terpomoj anstataŭ melongenoj.

En la komuna greka recepto (3tavola), la malsupra tavolo konsistas el melongenoj frititaj en olivoleo, la meza el ŝafida haketita viando kun muelitaj tomatoj kaj la supra el beŝamelo (plej probable enkondukita de Celementes en la 1920-aj jaroj). Oni povas fari ĝin sen la butero de la beŝamelo aŭ malpliigi ĝian kvanton aŭ eĉ anstataŭi ĝin per kremo. En la cetero de balkanaj landoj, la supra tavolo ofte estas miksaĵo de lakto aŭ kremo kaj ovo.

## Variantoj 
Ekzistas variantoj de la baza recepto, kelkfoje sen saŭco, kelkfoje kun aliaj vegetaĵoj. La plej ofta en Grekio povas inkluzivi kukurbetojn, terpomojn aŭ ĉampinjonojn krom la melongeno. Eĉ ekzistas varianto por Karesmo en la receptaro de Celementes kiu ne uzas viandon aŭ saŭcojn kaj nur uzas vegetaĵojn kaj panerojn.
Ekzistas ankaŭ veganaj versioj de musako. Ili kutime faras beŝamelon el maragarino, maizamelo kaj sojlakto kaj anstataŭas viandon per teksturigita sojo, sejtano aŭ lentoj.

Kategorio:Greka kuirarto
Kategorio:Rumana kuirarto
Kategorio:Mezorienta kuirarto
Kategorio:Turka kuirarto
Kategorio:Balkana kuirarto
Kategorio:Melongenaĵoj
Reptowo (fervojstacio)

**Reptowo** (ĝis 1945 ) estas fervoja stacio en la pola vilaĝo Reptowo, en distrikto Stargard, sur teritorio de la Okcidentpomeria Provinco. Ĝi estas lokita sur la uzata fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny, 185,715 km de la komenca stacidomo Poznań Główny.

## Vidu ankaŭ 
* Reptowo

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Fervojlinioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj en komunumo Kobylanka
Jerry Lewis

**Jerry LEWIS** (naskiĝinta la  en Newark, mortinta la  en Las Vegas) estis usona aktoro, reĝisoro kaj filmproduktisto.
eta|Jerry Lewis en 2013

## Vivo 
La filo de geamuzigistoj pasigis la junulajn jarojn ĉe parencoj. Post la frekvento de la mezlernejo - kiun li interrompis antaŭ la ĝusta tempo - li prezentis sin sursceneje en noktaj kluboj. En 1946 li renkontis la tiam ankaŭ ankoraŭ nekonatan kantiston Dean Martin. Ambaŭ formis duon kaj iĝis la tiutempe plej konataj komikistoj usonaj sur scenejoj, en kinejoj, ĉe televidkanaloj. Ambaŭ videblis en la televida serio *The Colgate Comedy Hour* (1950-1952) kaj moderigis propran radielsendon (1949-1952). En 1948 ili subsignis kontrakton ĉe Paramount kaj faris sub la reĝisorado de George Marshall la unuan komedion kinfilman *My Friend Irma* (1949), al kiu sekvis en la unua duono de la 1950-aj jaroj aliaj, interalie *At War with the Army* (1950), * The Stooge* (1952) kaj *The Caddy* (1953).

La kunlaboro kun Martin profitis de la alieco de la du karakteroj. Dean ludis la rolon de amanto kuraĝa, dume Lewis ĉiam restis la aminda mallertulo. Inter la plej bonaj filmoj nombriĝas *Artists and Models* (1955).

En 1956 subite ĉesis la kunlaboro kun Martin. Lewis tamen plievoluigis sian rolon, ofte sub la reĝisorado de Frank Tashlin. Jen filmoj el tiu ĉi periodo: *The delicate Delinquent* (1957), *Rock-a-Bye Baby* (1958), *Cinderfella* (1960). Kelkaj tiuj komedioj implicite kritikis la usonan vivmanieron. Baldaŭ Lewis mem ekreĝisoris, ekz. ĉe *The Bell Boy* (1960), *The Errand Boy* (1961), ''The Ladies' Man* (1961) aŭ *The Nutty Professor* (1963). La laste menciita verko estis imitado ironia de la intrigo de "Jekyll kaj Hyde" de Robert Louis Stevenson.

Dum la 1970-aj jaroj Lewis retiriĝis. Reĝisor-reekiĝo dum la 1980-aj jaroj malsukcesis. Sed kiel aktoro li faris denove diversajn tre bonajn filmojn. En la filmo *The King of Comedy* de Martin Scorsese (1982) li havis la rolon de televidmoderigisto forkondukita de fanatikulo. En la tragika komedio *Arizona Dream* de Emir Kusturica (1993) Lewis havis la rolon de vendisto de luksaj aŭtoj.

## Notoj 
## Libroj 
* 1971: *The Total Film-Maker*
* 1982: Rememoroj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Hejmpaĝo de Lewis 
* Senses of Cinema: Great Directors (datumaro pri gravaj reĝisoroj 
* Intervjuo ĉe "Süddeutsche Zeitung" 
* *Hollywood Walk Of Fame''

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj komikistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Judaj kantistoj
Jacob Bronowski

**Jacob BRONOWSKI** (naskiĝis la 18-an de januaro 1908 en Lodzo, mortis la 22-an de aŭgusto 1974 en East Hampton (Nov-Jorkio) en Usono) – brita verkisto kaj sciencisto pol-juddevena.

## Vivo 
Liaj gepatroj estis: Abram Bronowski (proprietulo de firmao kun pasamentoj, kiu komercis inter Pollando kaj Londono) kaj Celia Flatto. Kiam germanoj okupis Pollandon dum la unua mondmilito, la familio elmigris al Germanio, kie ili loĝis ĝis fino de la milito. Poste, en 1920, translokiĝis al Londono.

Bronowski akiris stipendion pri matematiko en Jesus College kaj tie komencis studi matematikon. Tiutempe estis kunredaktoro, kune kun William Empson, de literatura revuo "Experiment", kiu unuafoje aperis en 1928. La plej bona studento en 1930.

La vivo de juna "Bruno" - kiel estis nomata de konatoj - ne estis facila. Kiam li alvenis al Anglio ne konis la anglan lingvon. Tio signifis malfacilaĵojn en la komenco en Central Foundation School en Londono. En la lernejo baldaŭ trovis komunan parton por siaj du hobioj - literaturo kaj scienco.

Pli poste li skribis:
*Kune kun plenkreskado mi iĝis indiferenta koncerne diferencojn inter literaturo kaj scienco, kio en mia juneco estis simpla, mi gajnis sperton lernante ambaŭ lingvojn samtempe*.

Bronowski verkis doktoran disertaĵon pri algebra geometrio. Ankaŭ estis poeto (loĝis proksime al Laura Riding kaj Robert Graves en Majorko en la 30-aj jaroj)

La 50-aj jaroj malkaŝis ŝanĝon de liaj interesiĝoj. Li esprimadis sin per la vortoj:
*Mi estas matematikisto aganta en fiziko, kiu estis enportita en vivo-sciencojn mezaĝe pere de serio da feliĉaj bonŝancoj.*

Kiam ekinteresiĝis pri biologio, estis kunfondinto kaj de 1964 direktoro de Instituto Salk por Biologiaj Studoj en La Jolla.

## Verkista kreado 
* *The Origins of Knowledge and Imagination* ("Fontoj de scio kaj imago" laŭ pollingva eldono, PiW, 1984, ​ISBN 83-06-01051-5​)
* ''The Poet's Defence*
* *William Blake and the Age of Revolution* ​ISBN 0-7100-7277-5​ ​ISBN 0-7100-7278-3​
* *Potęga wyobraźni* (Potenco de imago), PIW, 1988, ​ISBN 83-06-01308-5​ (angla eldono *The Ascent of Man*, ​ISBN 0-613-12463-4​, ligita kun dokumenta serio de BBC The Ascent of Man)
* *The Face of Violence*
* *The Common Sense of Science*
* *Science and Human Values*
* *Insight* (libro laŭ BBC TV serioj Insight)
* *The Identity of Man*
* *Nature and Knowledge: The Philosophy of Contemporary Science*
* *William Blake, 1757-1827; a man without a mask*
* *The Western Intellectual Tradition*
* *A Sense of the Future*

## Cetera verkado 
Aŭtoro de dokumenta serio de BBC-televido The Ascent of Man, kiu inspiris Carl Sagan al kreo de popularscienca televida serio sub la titolo Cosmos.

Lia filino estas brita sciencistino Lisa Jardine.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en matematikaj biografiaj paĝoj
* Eseo - *Jacob Bronowski: A Retrospective''

Kategorio:Lodzanoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Britaj judoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Judaj sciencistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Universalaj kleruloj
Kategorio:Historiistoj de scienco
Kategorio:Mortintoj pro koratako
Kategorio:Usonaj biologoj
Kategorio:Judaj verkistoj
Tioacetamido

**Tioacetamido** estas organosulfura komponaĵo, blanka kristala solidaĵo solvebla en akvo kaj uzata kiel organika solvanto en la industria produktado de ledo, papero, kaj kiel akceligilo en la kaŭĉuka vulkanizado de la sinteza poli-butadueno, kaj kiel stabilizilo de motoro-fueloj. Tamen, ne estas evidentaĵoj ke ĝi hodiaŭe uzatas en ajna el tiuj celoj. Nuntempe, tioacetamido uzatas kiel anstataŭaĵo de la hidrogena sulfido en kvalitaj analizoj kaj kiel reakcianto en la produktado de nanopartikloj de metalaj saloj.

Sintezo de la tioacetamido estas unue priskribita en Usono en la jaro 1921. En 1977, minimume mil funtoj da tioacetamido estis produktitaj. En 2009, tioacetamido estis produktita de sep fabrikantoj en Hindio kaj unu en Orienta Azio kaj estis disponebla en 45 provizantoj, inklude de 26 usonaj. La ĉefaj vojoj je potenca homekspozicio al tioacetamido estas per inhalado kaj haŭto-kontakto.

## Sintezo 
* La plej facila maniero prepari tioacetamidon estas per interagado de la acetonitrilo kun sulfida acido:

## Reakcioj 
* Antaŭlonge tioacetamido uzatas kiel analiza reakcianto por precipitigo de metalaj sulfidoj. Tioacetamido povas hidroliziĝi ene de larĝa gamo de pH.

* La supra reakcio povas okazi laŭ du vojoj, unu en kiu la karbono-sulfura ligilo unue rompiĝas, donante acetamidon kaj sulfidan acidon:

* Alia ebla vojo okazas kiam la karbona-nitrogeno ligilo unue rompiĝas por doni tioacetatan acidon kaj amoniakon, kiuj poste hidroliziĝas en acetata acido kaj H2S:

## Literaturo 
* Chemical Book
* World Health Organization
* Veterinary Toxicology: Basic and Clinical Principles Ramesh C. Gupta
* Microsomes, Drug Oxidations and Chemical Carcinogenesis, Volume 2, Minor Coon
* A Manual for the Chemical Analysis of Metals
* Chemical Solution Deposition Of Semiconductor Films, Gary Hodes

## Vidu ankaŭ 
* Amidoj
* Acetamido
* Acetamidino
* Benzamido
* Benzamidino
* Acetanilido
* Amido

## Referencoj 
Kategorio:Tioamidoj
Kategorio:Kancerigiloj
Kategorio:Hepatotoksinoj
Napoleona epoko

La **Napoleona epoko** estas periodo en la historio de Francio kaj de Eŭropo. Ĝi estis ĝenerale klasita inkludante la kvaran kaj finan stadion de la Franca Revolucio, el kio unua ero estus la Nacia Asembleo (), la dua la Leĝofara Asembleo (), kaj la tria la Direktoraro. La Napoleona epoko ekus proksimume pro la puĉo fare de Napoleono Bonaparte, elpelante la Direktoraron, establante la Konsularon, kaj finus dum la Cent-Tagoj kaj lia malvenko en la Batalo de Waterloo (9a de Novembro 1799 – 28a de Junio 1815). La Kongreso de Vieno tuj restaŭris Eŭropon al la tagoj antaŭaj al la Franca Revolucio.

Napoleono alportis politikan stabilecon al lando tumultita de revolucio kaj milito. Li faris pacon kun la Romkatolika Eklezio kaj ŝanĝis la plej radikalajn religiajn politikojn de la Konvencio. En 1804 Napoleono promulgis la Civilan Kodon, nome reviziita korpuso de civila juro, kiu ankaŭ helpis stabiligi la Francan socion. La Civila Kodo plifirmigis la politikan kaj juran egalecon de ĉiu plenkreskaj homoj kaj establis merit-bazan socion en kiu individuoj progresu en edukado kaj dungado pro talento pli ol pro nasko aŭ socia klaso. La Civila Kodo konfirmis multajn el la moderaj revoluciaj politikoj de la Nacia Asembleo sed retiris decidojn aprobitajn de la pli radikala Konvencio. La kodo restaŭris patriarkecajn aŭtoritaton en la familio, por ekzemplo, farante virinojn kaj infanojn subservantoj al masklaj ĉefoj de familioj.

Dum li klopodis stabiligi Francion, Napoleono klopodis ankaŭ etendi sian aŭtoritaton tra la tuta Eŭropo. La armeoj de Napoleono konkeris la Iberian kaj Italan duoninsulojn, okupis landojn, kaj li devigis Aŭstrion, Prusion, kaj Rusion alianciĝi kun li kaj respekti la Francan hegemonion en Eŭropo. La Unuiĝinta Reĝlando malakceptis agnoski la Francan hegemonion kaj pluigis la militon.

La Unua Imperio komencis dissolviĝi en 1812, kiam li decidis invadi Rusion. Napoleono subkalkulis la malfacilaĵojn kiujn lia armeo devos fronti dum la  okupado de Rusio. Konvinkita ke la caro estis konspiranta kun liaj Britaj malamikoj, Napoleono estris armeon de 600,000 soldatoj al Moskvo. Li venkis super la Rusian armeon ĉe Borodino antaŭ kapti Moskvon, sed la caro retiriĝis kaj Moskvo estis incendiita, lasante la enorman armeon de Napoleono sen taŭga ŝirmejo aŭ provizaro. Napoleono ordonis retiriĝon, sed la akra Rusia vintro kaj ripetitaj rusaj atakoj elĉerpis sian armeon, kaj nur restaĵo de 30,000 soldatoj sukcesis reveni al Franca teritorio. La aliancanoj tiam pluigis unuigitan klopodon kontraŭ Napoleono ĝis ili sukcesis ke Parizo petu lian abdikon en 1814. Lia reveno al povo la venontan jaron estis rezistita de ĉiuj la aliancanoj kaj lia armeo estis venkita de Angl-Alianca forto en Waterloo.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Unua Franca Imperio
Kategorio:Napoleono Bonaparte
Kategorio:Historio laŭ periodoj
Kategorio:Franca Revolucio
Kató Berky

**Kató Berky** [berki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berky Kató** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Berki Zsófia*, ŝiaj gefratoj estis József Berky kaj Lili Berky, ŝia bofrato estis Gyula Gózon, ŝia edzo estis Alajos Mészáros (aktoro).

Zsófia Berki http://www.imdb.com/name/nm2419394/ naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kató Berky komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Kolozsvár) en 1908. En la sama jaro ŝi edziniĝis, en la sekva jaro ŝi naskis filinon. Ŝi havis rolojn ankaŭ en filmoj. Ekde 1920 ŝi translokiĝis al Budapeŝto, kie ŝi vidviĝis. Ŝi havis rolojn ekzemple en Teatro Renaissance kaj Teatro Magyar.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A szökött katona (1914) – Juliska
* *A paradicsom* (skeĉo, 1915) – servistino
* *A dolovai nábob leánya'' (1916) – S-ino Szentirmay

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalia karbonato

**Kalia karbonato** estas blanka salo, solvebla en akvo, rezultanta el interagado de la kalia hidroksido kaj karbonata acido. Ĝi estas nature trovata kiel erco sed en la pasinteco ĝi estis produktita per cindrigo de lignoj kaj organikaj materialoj.

Ekde la mezo de la 19-a jarcento, la salrestaĵoj de la ŝton-sala industrio kaj saldeponaĵoj estas la krudmaterialoj por produktado de kalia karbonato. Nuntempe, la plej grava industria procezo estas la karbonigo de la kalia hidroksido elektrolite produktita.

Duono de la kalia hidroksido estas saturita per karbona duoksido. La fina solvaĵo parte vaporiĝas kaj la hidrato de kalia karbonato precipitiĝas permesante la separadon. Post sekigo, la produkto povas komerciĝi kiel hidratigita materialo aŭ kalcinita en rotacia forno kun temperaturo inter  kaj .

Kalia karbonato uzatas en la fabrikado de sapoj, vitraĵoj, kiel sekigagento, moliganto de akvo kaj bufrigagento en la produktado de vino kaj medo

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de karbonata acido kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *karbona duoksido* kaj natria hidroksido:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de karbonata acido kaj kalia formiato:

### Sintezo 4 
* Preparado per traktado de kalia klorido kaj etila karbonato:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de metila karbonato kaj kalia formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida interŝanĝo de karbonata acido kaj kalia acetato:

### Sintezo 7 
* Preparado per duobla interŝanĝo de izopropila karbonato kaj kalia hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la **kalia karbonato**

### Reakcio 2 
* Reakcio kun sulfata acido:

### Reakcio 3 
* Preparado de kalia butanato per acida interŝanĝo inter *kalia karbonato kaj *buterata acido'':

### Reakcio 4 
* Preparado de metila karbonato per alkohola interŝanĝo de kalia karbonato kaj metanolo en acida medio:

### Reakcio 5 
* Senkarboksiligo de la kalia karbonato:

### Reakcio 6 
* Preparado de kalia sulfito per interŝanĝo de kalia karbonato kaj sulfita acido:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

### Reakcio 8 
* Preparado de kalia nitrato per interŝanĝo de kalia karbonato kaj nitrata acido:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Breckland Scientific 
* West Liberty University
* Chemistry in Context, Graham Hill, John Holman
* A Manual for the Chemical Analysis of Metals
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 3, George A. Burdock
* Industrial Inorganic Chemistry, Karl Heinz Büchel, Hans-Heinrich Moretto, Dietmar Werner

## Vidu ankaŭ 
* Karbonatoj
* Lago Szelidi
* Kalia hidroksido
* Kalia nitrato
* Kalia cianido
* Kalia permanganato
* Kalia klorido
* Kalia dukromiato
* Vitrofarejo

## Referencoj 
Kategorio:Saloj
karbonato
Kategorio:Karbonatoj
Kategorio:Sekigiloj
Kategorio:Fotografiaj kemiaĵoj
Kategorio:Manĝaj stabiligiloj
Georges Millandy (Tramtransporto en Parizo)

**Georges Millandy** estas haltejo de Tramvojo T6 situanta en komunumo Meudon.

La nomo *Georges Millandy* estas tiu de apuda strato en Meudon, omaĝe al franca kantaŭtoro Georges Millandy (1870-1964).

## Interkonektoj 
*  N66

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T6
* Meudon
* :fr:Georges Millandy ()

## Eksteraj ligiloj 
* T6 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T6
Kategorio:Meudon