open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norvegio en la Vintra Olimpiko 2026

Kunordigis la teamon la Norvega Sporta Konfederacio kaj Olimpika kaj Paralimpika Komitato.

## Medalistoj
Jen unue la ĝisnunaj oraj medalistoj. Eblos kompreneble ankaŭ aldoni liston de arĝentaj kaj bronzaj medalistoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Olimpiko
Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2026
Kategorio:Norvegio en Vintraj Olimpikoj
Ruĝkapuĉa manako

La **ruĝkapuĉa manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *aureola* venas el la latina *aurĕŏlus* (= "ora", el *aurum* = "oro"), pro la flavoranĝa koloro de la facio kaj gorĝo de la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La ruĝkapuĉa manako troviĝas en eosta Venezuelo, en nordaj Gujanoj kaj en norda kaj centra Brazilo. Ĝi vivas en varzeaj arbaroj, densaj arbaroj laŭlonge de akvovojoj, subkreskaĵaro de duarangaj arbaroj, loke en mangrovoj; plejparte sub 300 m sed je 1200 m proksime de Monto Rorajmo, en Venezuelo..

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
György Gábor Ihász

**György Gábor Ihász** [djordj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ihász György Gábor** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, instruisto. Lia monaĥa nomo estis *György*.

 naskiĝis  (laŭ alia fonto la 12-an) en Vaszar, li mortis  en Eger.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Győr, poste en 1824 li aliĝis al la cistercianoj. Post la novicado li studis teologion en Pázmáneum kaj Reĝa Universitato de Pest, fine en 1830 li pastriĝis, supozeble tiutempe monaĥiĝis. Inter 1826–1842 li instruis en gimnazioj de Székesfehérvár, Pécs kaj Eger (en 1827 en centra seminario de Pest (urbo)), poste li estis pastro en pluraj vilaĝoj. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis armea pastro, tial poste li estis en prizono. En 1850 li ekinstruis en Eger, jaron poste li eksiĝis el la monaĥa ordeno, sed li restis pastro. De 1858 li estis institutestro, inter 1870-1875 li ricevis juĝajn taskojn, poste li pensiuliĝis. Post siaj studoj libertempe li okupiĝis ankaŭ pri la hungara lingvo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Magyar nyelvtan* (1846, poste almenaŭ 20-foje eldonita)
* *Mutatvány a magyar igeképzésből* (1850)
* *A magyar mondattan főbb szabályai* (1852)

## Memorigiloj 
* lernejo de Vaszar prenis la nomon "hász Gábor", samloke estas ankaŭ memortabulo

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 2-a alineo)
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Strivosta manako

La **strivosta manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 5 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *fasciicauda* estas kunmetaĵo el latino *fascĭa* (= "bendo") kaj *cauda* (= "vosto"), pro la blanka strio ĉe la vostobazo de la masklo

La maturiĝanta plumaro estas olivecverda ĝenerale, kun klaraj plumŝanĝaj limoj en la pli grandaj kovriloj. Junaj plumoj estas obtuze verdaj kun iom da flava nuanco. Novaj, pli grandaj kovriloj estas pli hele verda nuanco, kun pli densaj barbaĵoj kiuj elstaras 2-3 mm preter la malnovaj plumoj. La koloro de la irisoj varias de rozeca ĝis blanka, kaj la supra mandiblo de la beko aspektas griza kun pala bazo, dum la malsupra mandiblo de la beko plejparte konsistas el pala nuanco.

## Disvastiĝo kaj habitato
La strivosta manako troviĝas en eosta Peruo, Bolivio, sudeosta Paragvajo kaj centra Brazilo. Ĝi vivas en varzeaj arbaroj kaj galeriaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Sender Weida

**Sender Weida** estis radiosendilaro je mezaj ondoj kaj frekvencmodulado de GDR en Weida. Komencoj estis en la 1954-a jaro.

Ĉi stacio disaŭdigis la programon de *Berliner Rundfunk* (el Orienta Berlino) kun 5 kilovatoj mezonde kaj poste ankaŭ la programon de *Radio DDR II* (frekvencmodulado); kiam GDR troviĝis en siaj lastaj jaroj oni ankaŭ dorlotis la aŭskultantaron per programoj de la turinguja *Thüringer Rundfunk*. La modulada transportio estis telefonkablo. Antenoj ĝiaj ankaŭ estu ĵamstacio por malfaciligi la aŭskultadon de la uestberlina RIAS sur mezaj ondoj. La ĵamado ĉesis en novembro 1978.

En la kuro de la tempo *Sender Weida* ŝanĝis plurfoje siajn frekvencojn, ankaŭ por sekvi la proponjn de la t.n. *Ĝeneva ondara plano* kiu ekvvalidis en la 23.11.1978. Kiam moderna stacio je Ronneburg ekfunkciis, la antenaro de Weida estis forigita, inter 1993 kaj 1995.

Jen kelkaj frekvencoj utiligitaj de la Weida-anoj:
*nov. 1978-majo 1983: 1575 kHz,  *Berliner Rundfunk*
*majo 1983-novembro 1987: 1431 kHz, *Berliner Rundfunk* 
*decembro 1987-septembro 1990: 1458 kHz, *Berliner Rundfunk*
*julio 1990-oktobro 1990: 1458 kHz, *Thüringer Rundfunk – Regional Gera*
*de oktobro 1990: 1458 kHz, *Thüringen 1* 
*junio 1979-julio 1981: 92,0 MHz, *Radio DDR II – Regional Weimar*
*julio 1981-junio 1990: 97,8 MHz, *Radio DDR II – Regional Weimar*
*julio 1990-oktobro 1990: 97,8 MHz, *Thüringer Rundfunk – Regional Gera*
*de oktobro 1990: 97,8 MHz, *Thüringen 1*

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj
* ĵamstacioj el Weida

 ,

Kategorio:Radiosendiloj
Weida
Kategorio:Weida
Kategorio:Aperis en 1954
Kpalimé

**Kpalimé** estas urbo en Togolando, en la regiono *Plateaux* (franca por altebenaĵo). Ĝi estas unu el la plej grandaj urboj en Togolando kaj grava agrikultura kaj transporta centro. En la antaŭkolonia periodo, ĝi estis konata kiel *Agome-Palimé.* Kpalimé estas la administra centro de la prefektujo Kloto. 

## Geografio 
Kpalimé situas 120 km nordokcidente de la ĉefurbo Lomeo kaj 20 km de la limo kun Ganao. La urbo situas en monteta regiono proksime al Monto Agou (986 m) kaj Monto Kloto. La akvofaloj Yikpa kaj Womé ankaŭ estas proksime.

### Klimato 
La klimato estas pli malvarmeta ol la resto de Togolando, kun averaĝa jara temperaturo de 26°C. Plej multe da pluvokvanto okazas somere, kun averaĝa jara pluvokvanto de 1 446 mm.

## Loĝantaro 
En 2010, Kpalimé havis 75 084 loĝantojn, igante ĝin la kvara plej granda urbo en la lando post Lomeo, Sokodé kaj Kara. La urbo situas ene de la historia setleja areo de la eveoj, la plej granda etna grupo. 

## Historio 
De 1855 ĝis 1914, la urbo estis sub germana regado, de 1914 ĝis 1919  sub brita regado, kaj de 1919 ĝis 1960 sub franca regado.

## Ekonomio 
Pro sia klimato kaj montara pejzaĝo, la urbo estis populara feria celloko dum la kolonia epoko. 

Kpalimé iam estis la centro de la togolanda kultivado de kafo, kakao kaj citrusoj, sed ĉi tiu sektoro preskaŭ malaperis. Kpalimé estis grava komerca centro por ĉi tiuj produktoj, de kie ili estis transportataj per vojo aŭ fervojo al Lomeo. Hodiaŭ, ĝi estas konata pro sia ŝtofa kaj frukta merkato, kiu okazas mardojn kaj sabatojn. Palmoleo estas ankaŭ kultivata en la regiono. Praktikata estas ankaŭ forstado.

## Metioj 
Kpalimé estas la ĉefa centro de Togolando por metiaĵoj kiel lignoskulptaĵo, teksado, plektaĵo, ornamitaj kalabasoj, batikoj, pentrado, ceramiko kaj surmuntitaj papilioj.  Estas 36 metiistaj laborrenkontiĝoj, vendejoj kaj ankaŭ metiista trejnadlernejo en la urbo.

## Transporto 
La urbo Kpalimé estas konektita al la ĉefurbo de la lando per fervojo. La togolanda nacia vojo N5 trairas la urbon, kiu ligas al Lomeo kaj Atakpamé. 

## Turismo 
La urbo estas la sidejo de la Romkatolika Diocezo de Kpalimé ekde 1994. La Katedralo de la Sankta Spirito estis konstruita en 1913 sub germana regado. 

La regiono ĉirkaŭ Kpalimé estas konata pro sia beleco kaj tropika klimato. En klaraj tagoj , Monto Agou kaj Monto Kloto ofertas vidojn al la Lago Voltao. Pluraj akvofaloj (Tomegbe, Kpoeta, Woatti, Woma, Ykpa, Aklowa, Kpima kaj Amegape), same kiel kafo- kaj kakaoplantejoj, situas en la tuja ĉirkaŭaĵo.

### Kuirarto 
Lokaj specialaĵoj inkluzivas palmovinon kaj rostitan kokidon aŭ fiŝon, servatajn kun fufuo kaj arakida saŭco.

### Esperanto 
Kpalimé gastigos la 9-an Afrikan Kongreson de Esperanto de la 26-a ĝis 31-a de decembro 2026.

## Bibliografio 
* (franca) Maurice Piraux et Muriel Devey, , Paris, Éditions du Jaguar, coll. «Aujourd'hui», aŭgusto 2010, 256 p. (), pp. 146-151

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Togolando
Machaeropterus

***Machaeropterus*** estas genro de birdoj el la familio de pipredoj. Ĝi enhavas 5 speciojn, troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Pipridae - pipredoj
****Machaeropterus* Bonaparte, CLJL, 1854
*****Machaeropterus deliciosus* (Sclater, PL, 1860) - klabflugila manako
*****Machaeropterus striolatus* (Bonaparte, CLJL, 1838) - stria manako
*****Machaeropterus eckelberryi* Lane, DF; Kratter, AW; O'Neill, JP, 2017 - flavbrusta manako
*****Machaeropterus regulus* (Hahn, CW, 1819) - reĝa manako
*****Machaeropterus pyrocephalus* (Sclater, PL, 1852) - flamĉapa manako

## Etimologio
La scienca genra nomo *Machaeropterus* estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *μάχαιρα* (*makajra* = "tranĉilo"), kaj *πτερόν* (*pteron* = "flugilo"), ĉar maskloj havas modifitajn duarangajn flugilplumojn, kies pinto estas plidikigita kaj plilarĝigita, dum la vostoplumoj ankaŭ havas plidikigitan tigon. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Klabflugila manako

La **klabflugila manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon, per la vibrado de la kavaj klabformaj pintoj de la duarangaj flugilplumoj.

La specia epiteto *deliciosus* estas latina vorto signifanta "delica" aŭ "delikata"

## Disvastiĝo kaj habitato
La klabflugila manako troviĝas en la uesta deklivo de Andoj en suduesta Kolombio kaj uesta Ekvadoro. Ĝi vivas en humidaj montarbaroj, precipe kie estas musko, kaj ankaŭ malnovaj duarangaj arbaroj, plejparte je 600–1900 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Fadenvosta manako

La **fadenvosta manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *filicauda* estas kunmetaĵo el latino *fīlum* (= "fadeno") kaj *cauda* (= "vosto"), pro la longaj kurbaj filamentoj ĉe la fino de la vostoplumoj de ambaŭ seksoj de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La fadenvosta manako troviĝas en suda kaj uesta Venezuelo, Kolombio, eosta Ekvadoro, nordeosta Peruo kaj norduesta Brazilo. Ĝi vivas en galeriaj arbaroj, duarangaj arbaretoj, kaj en ĉiuj vivejoj proksime de riveretoj; plejparte sub 300 m, sed ĝis 500 m en Peruo, 750 m en Ekvadoro kaj 1000 m en Venezuelo.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Norbert János Juhász

**Norbert János Juhász** [jAnoŝ juhAs], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Juhász Norbert János** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, instruisto, prioro.

 naskiĝis  en Eger, li mortis  en Eger.

## Biografio 
 aliĝis al la cistercianoj en 1834. Post la novicado kaj studoj li pastriĝis en 1841, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Inter 1841-1844 li studis teologion en instituto en Vieno, poste li estis pastro jaron en Porva, pli poste 3 jarojn inspektoro de la novicoj en Székesfehérvár. En 1848 li doktoriĝis el teologio, poste li estis abata sekretario en Zirc. Inter 1849-1851 li estis pastro same en Zirc, poste gimnaziestro kaj monaĥejestro en Pécs, inter 1852-1855 li instruis en gimnazio en Eger, inter 1853-1866 samloke li estis gimnaziestro kaj prioro. De 1866 ĝis sia emeritiĝo en 1887 li havis altan pedagogian postenon en Kassa. Li ricevis premion en 1857.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az algymnásiumi hitoktatás és annak alapja* (1853)
* *Egyházi beszéd, melyet az egri r. kath. főgymnasiumi ifjúság zászlójának ...* (1861)
* *Az egri gymnasium.* (1864)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Alán Gyula Kalocsay

**Alán Gyula Kalocsay** [djula kaloĉai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kalocsay Alán Gyula** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Léva (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Levice en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 dum la gimnaziaj jaroj aliĝis al la cistercianoj en 1877, post la novicado li maturiĝis en gimnazio en Eger, poste li akiris teologian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1883. En la sama jaro li monaĥiĝis, jaron poste li pastriĝis. Post siaj studoj li instruis en la monaĥa altlernejo en Zirc, poste ekde 1887 en cisterciana gimnazio en Székesfehérvár. Li estis elektita parlamentano en 1896.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Emlék-versek a Bács-almáson emelt kápolnának ng. és ft. dr. Csicsáky József ...* (1882)
* *Szent beszédek (exhortatiók) a tanév minden vasárnapjára ...* (1889)
* *Üdvözlő dal mélt. és főt. Steiner Fülöp úrnak...székesfehérvári püspök ...* (1890)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografio hungare (legebla en la 265-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gvardejskij (Ĵambila provinco)

**Gvardejskij** () estas urbotipa loĝloko en Kordaja distrikto de Ĵambila provinco de Kazaĥio. Ĝi estas parto de Otara kampara distrikto. La KATO (Klasifikilo de administraj-teritoriaj objektoj) kodo estas 314851400.

## Geografia situo 
Gvardejskij situas ĉirkaŭ 70 km nordoriente de la vilaĝo Kordaj, ĉe la suda piedo de la montoj Kulĵabasi. La plej proksima fervoja stacio estas Otar (3 km).

## Klimato 
La klimato en Gvardejskij estas humida kontinenta. Dum la tuta jaro estas konsiderindaj precipitaĵoj, la averaĝa jara kvanto estas 550 mm. La plej seka monato estas aŭgusto. En aŭgusto la precipitaĵoj estas minimaj, la plej multaj precipitaĵoj falas en aprilo. La jara averaĝa temperaturo estas ĉirkaŭ 10 °C. Julio estas la plej varma monato de la jaro, kun averaĝaj temperaturoj de +24 °C. Januaro estas la plej malvarma monato, kun averaĝa temperaturo de −5 °C.

## Infrastrukturo 
En Gvardejskij funkcias kombinaĵo por vivbezonoj, mezlernejo, kulturdomo, biblioteko, naĝejo, malsanulejo. La loĝantoj estas ligitaj al aliaj loĝlokoj per aŭta kaj fervoja transporto.

## Loĝantaro 
## Historio 
La loĝloko ekestis en la 1950-aj jaroj rilate al la decido konstrui ĉi tie scienc-esploran instituton. Ekde 1951 oni komencis alporti ĉi tien konstrumaterialojn por la konstruado de loĝdomoj kaj konstruaĵoj de scienca institucio. La 7-an de aŭgusto 1958, per Dekreto de la Centra Komitato de la KPSU kaj de la Konsilio de Ministroj de la USSR, estis fondita la Scienc-Esplora Instituto de Agrikulturo, kiu specialiĝis pri malsanoj (virusoj) de agrikulturaj bestoj kaj agrikulturaj plantoj, okupiĝis pri esploroj por protekti la sudajn limojn de Sovetunio, precipe regionojn de Meza Azio kaj Kazaĥio kontraŭ aparte danĝeraj infektaj malsanoj de agrikulturaj kaj sovaĝaj bestoj, kiuj povus esti enportitaj el najbaraj landoj per subteno de Usono okupiĝinta pri evoluigo de biologia armilo.

La vilaĝo origine portis la nomojn Otar-2 kaj G-4094. Al la laboro en la instituto allogiĝis sciencistoj el la tuta Sovetunio. En majo 1970 ĉi tien estis translokigita la 80-a Gvardia Motorpafista Diviziono el la Uzbekia SSR, kio akcelis la konstruadon de domoj por familioj de militistoj kaj militaj instalaĵoj.

Kreskinte la loĝantaron, la vilaĝo estis renomita la 16-an de septembro 1970 al Gvardejskij. La 29-an de marto 1973 Gvardejskij ricevis la statuson de urbotipa loĝloko. Post la disfalo de la Sovetunio, la sovetia armeo foriris kaj la bazo estis transdonita al la administrado de la Armitaj Fortoj de Kazaĥio.

Hodiaŭ la instituto okupiĝas pri esplorado ne nur de aparte danĝeraj bestaj malsanoj, sed ankaŭ de homaj. Precipe, kune kun sciencaj organizaĵoj de la Usona Ministerio pri Defendo ĝi kondukas kunlaboron en studado de aparte danĝeraj malsanoj de bestoj kaj homoj. Ankaŭ la instituto okupiĝas pri evoluigo de vakcinoj, inkluzive kontraŭ kronvirusoj.

## Referencoj
Kategorio:Urboj de Kazaĥio
Matti Caspi

**Matti CASPI**, ankaŭ **Mati KASPI** (; naskiĝis la 30-an de novembro 1949 en Kibuco Ĥanita, Israelo; mortis la 7-an de februaro 2026 en Tel-Avivo), estis israela kantisto-kantverkisto, komponisto, same kiel instrumentisto, aranĝisto kaj produktoro. Li estas konsiderata unu el la plej popularaj muzikistoj de Israelo kaj kreinto de la ĝenro de hebrea kanto - zemer ivrí (hebrea kantado). 

Lia kreaĵo inkluzivas pli ol mil kantojn, kaj remalkovroj de pli malnovaj kantoj kaj originalaj kreaĵoj, kelkaj el ili komponitaj por aliaj prezentistoj, kaj aliaj prezentitaj de li mem. Ne facile estas klasifiki lian muzikan stilon; Liaj kantoj estas konataj pro siaj kompleksaj harmonioj kaj kvalitoj, lia stilo ampleksante elementojn de ĵazo, popmuziko, roko kaj artroko, klasika muziko, brazila kaj latinamerika muziko, rumana folkloro, ktp. 

Lin influis la muziko de komponisto Saŝa Argov, kun kiu li kunlaboris pri du albumoj. Multaj el liaj kantoj fariĝis furoraĵoj kaj eniris la israelan kulturan heredaĵon. Caspi majstris multajn muzikinstrumentojn - pianon, gitaron, violonon, darbukon, akordionon, sakŝalmojn, tamburojn, ktp.

Dum la Milito de Jom Kippur, li turneis militbazojn kun Leonard Cohen, kiu kunlaboris pri la aranĝo de lia kanto *"Amanto, Amanto, Amanto".*

Dum la 1970-aj jaroj, li kunlaboris muzike kun Ehud Manor (alia israela kantisto-kantverkisto) kaj surdiskigis siajn plej popularajn kantojn: "Lo Yadati SheTelchi Mimeni" (Mi ne sciis, ke vi forlasos min), "Brit Olam" (Monda Alianco), kaj "Shir HaYonah" (Kanto de la kolombo). La kanto *"Emor Shalom* ", kiun Matti Caspi kaj Ehud Manor verkis por la ina triopo Chocolate Menta Mastik , atingis la sesan lokon ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso de 1976 en Hago .

Dum la sekvaj jardekoj, Caspi havis tre produktivan muzikan karieron, surdiskigante dekojn da albumoj kaj kunlaborante kun kelkaj el la plej gravaj muzikistoj de Israelo de tiu periodo: Shlomo Gronich, Ehud Manor, Yehudit Ravitz, kaj Shalom Hanoch.

Lia lasta albumo, "Ĝemela animo" (), estis publikigita en 2010. Samjare li ricevis la Premion de la Israela Asocio de Komponistoj, Aŭtoroj kaj Eldonistoj pro sia tuta kariero.

## Diskaro 
eta|310x310ra|Caspi prezentinte sursceneje por sia muzikala teatraĵo "  ".

### Unuopaĵoj (elekto) 
* 1973: *ציור* (kun Shlomo Gronich)
* 1974: *איך זה שכוכב*
* 1974: *כשאלוהים אמר בפעם הראשונה*
* 1974: *נח* (kun Chocolate Menta Mastik )
* 1976: *ברית עולם*
* 1976: *הנה הנה*
* 1976: *לא ידעתי שתלכי ממני*
* 1978: *בלילות הקיץ החמים*
* 1982: *שיר ערש*
* 2014: *מסתובב* (kun Aviv Geffen)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejma retejo
*   
* Last.FM-paĝoj

Kategorio:Israelaj komponistoj
Kategorio:Israelaj kantistoj
Kategorio:Israelaj kantverkistoj
Kategorio:Israelaj muzikistoj
Kategorio:Israelaj rokkantistoj
Germanio en la Vintra Olimpiko 2026

Kunordigis la teamon la Germana Olimpika Sporta Asocio.

## Medalistoj
Jen unue la oraj medalistoj. Eblos kompreneble ankaŭ aldoni liston de arĝentaj kaj bronzaj medalistoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

Olimpiko
Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2026
Kategorio:Germanio en Vintraj Olimpikoj
Markiza apuseto

La **Markiza apuseto** aŭ **Markiza salangano** (*Aerodramus ocistus*) estas malgranda apuso de la genro *Aerodramus* kaj unu el 25 specioj de la genro. Ĝi estas endemia de Franca Polinezio. Ĝia natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj.

Kvankam tiu ĉi specio estas konsiderata propra specio en la IOC World Bird List (versio 15.1), la IUCN/BirdLife International traktas ĝin kiel subspecio (*Aerodramus leucophaeus ocistus*) de la Polinezia apuseto. 

Temas pri nigrecaj birdoj kun pli larĝaj kaj mallongaj flugiloj ol tiuj de tipaj apusoj, kaj kiel tiuj havas ioman forkoforman voston. Kiel ĉiuj apusoj, ankaŭ ili havas mallongajn krurojn kaj piedojn kiuj utilas por alkroĉiĝi al muroj aŭ vertikalaj facoj, sed ne por piediri surgrunde.

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Karl Otto

**Karl Otto** estis germana skiisto kaj pioniro de skiado. Li naskiĝis la 30-an de oktobro 1861 en Freimann, eksa komunumo ĉe Munkeno, kiu intertempe estas parto de la urbodistrikto 12, Schwabing-Freimann de Munkeno, kaj mortis en aĝo de 84 jaroj la 30-an de novembro 1945 en Garmisch-Partenkirchen. Li estis inter la unuaj, kiuj praktikis skigrimpadon, kiu nur en 2026 iĝis Vintra Olimpika disciplino, en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano kaj Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio.

En 1890 Karl Otto sukcese premiere surgrimpis per skioj la 1 790 metrojn altan monton *Heimgarten* en la Nordaj Kalkalpoj. En 1892 okazis la unua montogrimpo je la monto *Stuhleck* (1 782 metroj) en Aŭstrio, en 1893 je *Rax* (2 007 metroj) kaj en 1899 je la monto *Galzig* (2 185 metroj).

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj skigrimpistoj
Oscar Schuster

**Oscar Schuster**  estis germana skiisto, montogrimpisto, esploristo, kuracisto, publicisto kaj pioniro de skiado. Li naskiĝis la 1-an de oktobro 1873 en Markneukirchen, Bavario, kaj mortis en aĝo de 43 jaroj la 5-an de junio 1917 en Astraĥan. Li estis inter la unuaj, kiuj praktikis skigrimpadon, kiu nur en 2026 iĝis Vintra Olimpika disciplino, en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano kaj Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio.

La 23-an de marto 1898 li skie troviĝis sur Dufour-Pinto trarompinte la limon de kvar mil metroj.

## Referencoj 
Kategorio:germanaj skigrimpistoj
Atiua apuseto

La **Atiua apuseto** aŭ **Atiua salangano** (*Aerodramus sawtelli*) estas malgranda apuso de la genro *Aerodramus* kaj unu el 25 specioj de la genro. Ĝi estas endemia de Atiu en Kuk-insuloj, Nov-Zelando.

Tiu ĉi malgranda, malhela apuso estas 10 cm longa. Ĝi estas fulgobruna supre, iomete pli hela sube.

Ĝiaj naturaj vivejoj estas la filikejoj de la insulo kaj miksaj hortikulturaj areoj, super kiuj ĝi manĝas, kaj en makatea kalkoŝtonaj kavernoj, ene de kiuj ĝi nestas.

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Josef Lochmatter

**Josef Lochmatter**  estis svisa montogvidisto, skiisto kaj pioniro de skiado. Li naskiĝis la 19-an de junio 1872 en Sankt Niklaus VS kaj mortis la 18-an de aprilo 1915 en Brig-Glis, ambaux en Svislando. Josef Lochmatter estis inter la unuaj, kiuj praktikis skigrimpadon, kiu nur en 2026 iĝis Vintra Olimpika disciplino, en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano kaj Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio.

Li studvojaĝis ĉ. la jaro 1900 en Norvegio por rafini skiadteknikojn.

## Referencoj 
Kategorio:svisaj skigrimpistoj
Stria manako

La **stria manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 5 subspeciojn troviĝantaj en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon.

La specia epiteto *striolatus* estas latina vorto signifanta "fajne striita" (el *strĭa* = "sulko"), pro la distinga stria plumaro de la masklo ĉe la brusto kaj ventro

## Disvastiĝo kaj habitato
La stria manako troviĝas en suda kaj uesta Venezuelo, Kolombio, eosta Ekvadoro, nordeosta Peruo kaj norduesta Brazilo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj kaj maturaj duarangaj arbaretoj, foje en arbarlimoj precipe kie estas fruktarboj, kaj ombraj kafplantejoj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Hiperiono (Hölderlin)

***Hiperiono*** estas leterromano de la germana poeto Friedrich Hölderlin. Origine publikigita en du volumoj en 1797 (volumo 1) kaj 1799 (volumo 2), respektive, la plena titolo estas ***Hiperiono; aŭ, La Ermito en Grekio*** (). Ĉiu volumo estas dividita en du librojn. La verko estas rakontita en la formo de leteroj de la ĉefrolulo, Hiperiono, al sia germana amiko Bellarmin, kune kun kelkaj leteroj inter Hiperiono kaj lia amatino Diotima en la dua volumo de la romano, kaj estas konata pro sia filozofia klasikismo kaj esprimplena figuraĵo.

Ĝi estas lirika romano, en kiu la ekstera intrigo estas de duaranga graveco kompare kun la internaj spertoj, kaj kies fluanta emocia riĉeco estas kaptita en abundo da lingva soneco.

Lokita en Antikva Grekio, ĝi prezentas idealigitan realecon, nur nominale ligitan al historio. Literaturaj fakuloj vidas klarajn paralelojn inter la eventoj de la romano kaj specifaj eventoj en la vivo de Hölderlin. La senreciproka amo de la ĉefrolulo, Diotima, estas modelita laŭ Suzette Gontard, dum la rolulo de Alabanda kombinas trajtojn de Schiller, Fichte kaj Sinclair (amiko de la aŭtoro).

La nomo *Hyperion* (, en la germana kutime akcentita sur la antaŭlasta silabo) signifas  "tiu, kiu iras supren".

## Intriga resumo 
Hiperiono, rakontante sian vivon al sia amiko Bellarmin, kreskas meze de la 18-a jarcento en suda Grekio, ĉirkaŭata de la paco de la naturo. Lia saĝa instruisto Adamas enkondukas lin en la mondon de la herooj de Plutarko, poste en la magian sferon de la grekaj dioj, kaj ekbruligas lian pasion por la pasinteco de Grekio. Lia energia amiko Alabanda inicias lin pri la planoj por la liberigo de Grekio. En Kalaurea, li renkontas Diotima, kiu donas al li la forton agi. En 1770, li partoprenas en la unuaj okazaĵoj de la Greka Milito de Sendependeco kontraŭ la Osmanidoj. Tamen, la brutaleco de la milito naŭzas lin. Li estas grave vundita, Alabanda estas devigita fuĝi, kaj Diotima mortas. Hiperiono revenas al Germanio, sed la vivo tie fariĝas neeltenebla por li. Tial, li revenas al Grekio kaj vivas tie kiel ermito. En sia soleco, li trovas sin en la beleco de la pejzaĝo kaj naturo, kaj superas la tragedion enecan en ĉi tiu izoliteco.

Kategorio:Germanlingvaj romanoj
Kategorio:Grekio en fikcio
Kategorio:Libroj aperintaj en 1797
Jimmy Lai

**Jimmy LAI** aŭ **Lai Chee-Ying** (; naskiĝis la 8-an de decembro 1947 en Kantono) estas brit-ĉina entreprenisto kaj aktivulo. Li estas ŝlosila subtenanto de la por-demokratia movado en Honkongo. Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj kritikistoj de la ĉina gvidantaro kaj ĉefa defendanto de demokratiaj rajtoj en la Speciala Administra Regiono de Honkongo. Li estas la plej konata akuzito juĝita laŭ la Leĝo pri Nacia Sekureco de la urbo, enkondukita en 2020. En decembro 2025, la Alta Kortumo de Honkongo trovis lin kulpa pri, interalie, "komploto por kunlabori kun eksterlandaj fortoj" kaj publikigo de ribelemaj materialoj. La 9-an de februaro 2026, Lai estis kondamnita al 20 jaroj da malliberejo en ĉi tiu proceso.

Dum lia negoca kariero, li fondis la vestaĵfirmaon Giordano, la amaskomunikilan firmaon Next Digital (antaŭe Next Media), kiu estas listigita ĉe la Honkonga Borso, kaj la gazeton Apple Daily. Li estas kritikisto de la Ĉina Popola Respubliko kaj grava financanto de la Honkonga Demokrata Tendaro, precipe la Honkonga Demokrata Partio. Li estas brita civitano ekde 1996. Li estas nomita la "honkonga amaskomunikila magnato" . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj (anglalingvaj) 
* Profilo de la New York Times (pagita)
* Profilo de Asia Times
* Profilo de la revuo Time
* Profilo de la revuo Wired
* Profilo de Columbia Journalism Review
* Asiaweek-profilo
* Admart-retejo
* The Call of the Entrepreneur, dokumentario de 2007 produktita de la Acton Instituto
* La Apple Daily 
* La Honkongano: La Eksterordinara Lukto por Libereco de Jimmy Lai, dokumenta filmo de 2022 produktita de la Acton Instituto
* https://thehongkongermovie.comThe Hong Konger Movie - Filmo pri la aktivismo de Jimmy Lai en la lastaj jaroj
* Gusto de Ĉokolado - Filmo pri la fruaj jaroj de Jimmy Lai

Kategorio:Honkongaj aktivuloj
J. Cole

**Jermaine Lamarr COLE** (naskita la 28-an de januaro 1985 en Frankfurto ĉe Majno, Germanio), konata per sia artista nomo **J. Cole**, **The Therapist**, **Hollywood Cole**, **Kill Edward** aŭ **King Cole**, estas usona repisto, muzikproduktanto kaj basketbalisto. Li estis la unua artisto subskribinta kontrakton kun la muzikeldonejo de Jay-Z, *Roc Nation.*

Li estas la fondinto de Dreamville Records kaj gajninto  Grammy- premio . Ĉiuj ses el liaj *studiaj* albumoj estis atestitaj platenaj.  

Lia debuta mikstablo estis *The Come Up*, publikigita en 2007.

Li akiris vastan rekonon post la publikigo de sia debuta miksaĵglubendo, *The Come Up*. Li poste publikigis du pliajn miksaĵglubendojn: *The Warm Up* kaj *Friday Night Lights*.

Cole lernis memstare ludi la pianon, kaj ankaŭ laboras kiel produktanto. Cole produktis unuopaĵojn por artistoj kiel Kendrick Lamar kaj Janet Jackson, kaj ankaŭ la plej multajn kantojn en siaj propraj albumoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* J. Cole on MTV.com
* Basketball Africa League profile
* Proballers profile

Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Usonaj sondisko-produktistoj
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Martin Lambie-Nairn

**Martin John LAMBIE-NAIRN** (5-a de aŭgusto 1945 - 25-a de decembro 2020) estis angla dezajnisto kaj animaciisto. Li estis la fondinto de *Lambie-Nairn*. Li estis konata pro kreado de la originala emblemo de Channel 4. Li naskiĝis en Croydon.
Lambie-Nairn desegnis ankaŭ la identigilojn kaj la reklamajn apartigilojn de la maskita trobadoro por la svis-itala televidkanalo TSI.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*National Portrait Gallery Sitting
*

Kategorio:Anglaj artistoj
Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj de Ukrainio

La **Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj de Ukrainio** () estas la ministerio de la Ukrainia registaro kiu administras la rilatojn de Ukrainio kun aliaj landoj. Ekde la 5-a de septembro 2024, la ministro estas Andrij Sibiga.

## Priskribo 
La ministerio situas en la ĉefurbo de Ukrainio, Kijivo, en la historia supra kvartalo de la urbo, proksime al la ĵus rekonstruita Monaĥejo Sankta Mikaelo de la Orumitaj Kupoloj. La konstruaĵo de la ministerio ankaŭ situas sur la Placo Sankta Mikaelo, nomita laŭ la monaĥejo, kaj apud la parko de Volodimirska Monteto.

La nomumon de la Ministro pri Eksterlandaj Aferoj faras la Prezidanto de Ukrainio, male al la plej multaj nomumoj de Kabinetaj Ministroj, kiujn faras la Ĉefministro de Ukrainio. Ĉiuj nomumoj de ministroj devas esti aprobitaj de la Ukraina parlamento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ministerio pri Defendo de Ukrainio
* Asociiga interkonsento inter Ukrainio kaj Eŭropa Unio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Ministerioj pri eksteraj aferoj
Kategorio:Ekstera politiko de Ukrainio
Kategorio:Registaro de Ukrainio
Hece

**Hece** , laŭ simpligita ĉina skribo **菏泽**, laŭ tradicia ĉina skribo **菏澤,** laŭ pinjino **Hézé** estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ŝandongo en orienta Ĉinio.
eta|maldekstre|

## Demografio 
La prefektujnivela loĝantaro en 2020 estis .

## Geografio 
La tereno estas ebena, apartenanta al aluvia ebenaĵo de la Flava Rivero. La tuta areo estas  km² kaj konsistas el naŭ distriktnivelaj dividoj. Ĝjining troviĝas 105, Kajfen 112, provinca ĉefurbo Ĝinano 211, tutlanda ĉefurbo Pekino, 525, Ŝanhajo 716 km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/heze_china/jining_china.

## Historio 
Hece fanfaronas pri longa kaj riĉa kultura historio kun trovaĵoj el la neolitiko. Kiel prefektujnivela urbego, ĝi estis kreita en 2000. La 20-an de julio 2015, suicida bombisto mortigis sin, ankaŭ du aliajn homojn kaj vundis 23 aliajn en parka atako.

## Edukado 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbego funkciigas solan universitaton, la ceteraj lernejoj estas mez- aŭ baznivelaj.

## Ekonomio 
Tiu areo estas la plej granda centro en Ĉinio por kultivado de la "nacia floro" peonio. Nature ekzistas ankaŭ agrikulturaj kaj industriaj produktoj.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Kiel milionurbo sur ebenaĵo la trafik- kaj transportmanieroj estas tre bonaj fervoje, aŭtovoje, ŝipe kaj aviade. La flughaveno malfermiĝis la 2-an de aprilo 2021.

## Klimato 
Hece situas inter la humidaj subtropika kaj kontinenta klimatzonoj laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa/Dwa kun influo de musono, kun kvar klare difinitaj sezonoj. La averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La jara averaĝa precipitaĵo estas 627 milimetroj. Preskaŭ 70% de la jara precipitaĵo okazas de junio ĝis septembro. La la areo ricevas 2 411 horojn da sunbrilo ĉiujare. Samtempe Hece estas ankaŭ regiono ema al meteologiaj katastrofoj. Sekecoj kaj inundoj estas unu el ili, precipe sekecoj kiuj okazas ofte kaj havas grandan efikon.
eta|
eta|

## Vidindaĵoj 
* Peonia Ĝardeno
* turisma urbo Sunbin
* lago Fulong 
* preĝejoj
* muzeo

## Ĝemelurboj 
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Joplin Sibtain

**Syed Fahim Joplin SIBTAIN**, foje profesie agnoskita kiel **Chook Sibtain**, estas brita aktoro. Li naskiĝis en aŭgusto 1969 en Londono. Li estas konata pro la Netflix-serio *Safe*, siaj sezonoj ĉe la National Theatre, kaj sia rolo kiel Tarak Ital en la epizodo de *Doctor Who* titolita "The Waters of Mars". Li voĉigis la rolon de Olin en la videoludo *Horizon Zero Dawn*. Li gajnis la Premion por Plej Bona Aktoro ĉe la New York Movie Awards pro sia ĉefrolo en *Memory Man* kaj aperis kiel Brasso en la televidserio *Andor* de la *Star Wars*-franĉizo. Li ankaŭ ludis de 1993 ĝis 1997 la maskitan trobadoron en la identigiloj kaj la reklamaj apartigiloj de la svisa televidkanalo TSI.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*

Kategorio:Britaj aktoroj
Flavbrusta manako

La **flavbrusta manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon.

La specia epiteto *eckelberryi* estis donita omaĝe al la usona birda artisto Donald Richard Eckelberry (1921-2001).

## Aspekto
Ĝi estas morfologie identa al unu el la subspecioj de la stria manako (*M. striolatus aureopectus*). Maskloj estas identigeblaj per kombinaĵo de sia helruĝa ĉapo, ruĝec-striaj subaj partoj kaj sia helflava brustobendo. Dum inoj aliflanke estas identigeblaj per siaj ruĝec-brunaj strioj sur sia ventro kaj flankoj. Tamen, inoj de Flavbrusta manako ne havas la helruĝan ĉapon kaj flavan brustobendon, kiujn maskloj akiras.

## Disvastiĝo kaj habitato
La flavbrusta manako troviĝas en malgranda teritorio en Peruo limigita al la departemento San Martín kaj Loreto. Ĝi vivas en la mezetaĝa kanopeo de arbarojsur malriĉaj sablo-grundaj krestoj, inter 575 m kaj 1 600 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Papua apuseto

La **Papua apuseto** aŭ **Papua salangano**, ankaŭ **Trifingra apuseto** aŭ **Trifingra salangano** (*Aerodramus papuensis*) estas mezgranda apuso de la genro *Aerodramus* kaj unu el 25 specioj de la genro. Ĝi troviĝas en Nov-Gvineo. Temas pri nigrecaj birdoj kun pli larĝaj kaj mallongaj flugiloj ol tiuj de tipaj apusoj. Kiel ĉiuj apusoj, ankaŭ ili havas mallongajn krurojn kaj piedojn kiuj utilas por alkroĉiĝi al muroj aŭ vertikalaj facoj, sed ne por piediri surgrunde. 

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Mr. Men

***Mr. Men*** estas serio de 52 infanlibroj de Roger Hargreaves komencita en 1971. *Little Miss* estis alia serio de 39 libroj de la sama aŭtoro kun virinaj roluloj, kiu komenciĝis en 1981. Post la morto de Hargreaves en 1988, lia filo, Adam Hargreaves, komencis verki kaj ilustri novajn rakontojn pri la roluloj *Mr. Men* kaj *Little Miss*. Li kreis dek novajn rolulojn; kvar el ili estis inspiritaj de verkoj, kiujn Roger Hargreaves produktis antaŭ sia morto.

La rakontoj traktas la sociajn konfliktojn kaj personajn problemojn, kiuj rezultas el ĉiu individua karakterizaĵo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Libroj aperintaj en 1971
Kategorio:Porinfanaj libroj
Svedio en la Vintra Olimpiko 2026

Kunordigis la teamon la Sveda Olimpika Komitato.

## Medalistoj
Jen unue la oraj medalistoj. Eblos kompreneble ankaŭ aldoni liston de arĝentaj kaj bronzaj medalistoj.

	

## Eksteraj ligiloj 
*  de la Sveda Olimpika Komitato ()

Olimpiko
Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2026
Kategorio:Svedio en Vintraj Olimpikoj
Blankventra apuseto

La **Blankventra apuseto** aŭ **Blankventra salangano**, ankaŭ **Plumfingra apuseto** aŭ **Plumfingra salangano** (*Collocalia affinis*) estas malgranda apuso de la genro *Collocalia* kaj unu el 11 specioj de la genro. Ĝi troviĝas en kelkaj orientaj insuloj de la Hinda Oceano, la Malaja Duoninsulo, Sumatro, kaj malalta Borneo.

Ĝia natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi antaŭe estis konsiderata subspecio de la brilapuseto.

## Taksonomio
La Blankventran apuseton priskribis la angla ornitologo Robert Cecil Beavan en 1867 kiu  havigis ankaŭ la nunan duvortan nomn *Collocalia affinis*. La tipa loko estas Port Blair en Andamanoj. La specia epiteto *affinis* estas Latina por "rilata". Tiu ĉi Blankventra apuseto estis iam traktita kiel subspecio de la brilapuseto, sed estis plialtigita al specistatuso bazita sur la rezultoj de detala analizo de la apusetoj de la genro *Collocalia* publikigita en 2017.

Estas jenaj kvin subspecioj: La dorso kaj supra surfaco de la flugiloj estas unuforme malhelverdecbluaj kun modera brilo. La gorĝo kaj supra brusto estas malhelgrizaj, kunfandiĝante en grandajn grizecajn ĉevronojn super la malsupra brusto kaj flankoj, kutime fariĝante blankaj super la ventro. Estas tufo da malgrandaj plumoj sur la halukso, la malantaŭen direktita piedfingro. Ĉi tiu specio ne havas palan kontrastan pugon kaj ne havas blankajn makulojn sur la internaj retoj de la vostoplumoj.

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Reĝa manako

La **reĝa manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en eosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon.

La specia epiteto *regulus* estas latina vorto signifanta "princo", "reĝeto"

## Disvastiĝo kaj habitato
La reĝa manako troviĝas en sudeosta marborda Brazilo, de nordeosta Bahio suden ĝis norda Rio-de-Ĵanejrio. Ĝi vivas en humidaj ebenaĵaj arbaroj, ĉefe sub 200 m, sed loke ĝis ĉirkaŭ 600 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Flamĉapa manako

La **flamĉapa manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantaj en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiuj modifitaj plumoj estas uzitaj dum pariĝa ceremonio por produkti mekanikan bruon.

La specia epiteto *pyrocephalus* ankaŭ estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *πῦρ, πυρός* (*pur, puros* = "fajro"), kaj *κεφαλή* (*kefale* = "kapo"), pro la oraj ĉapo kaj nuko kun ruĝa meza strio ĉe la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La flamĉapa manako troviĝas en Venezuelo, Brazilo, Peruo kaj Bolivio. Ĝi vivas en humidaj arbaroj kaj maturaj duarangaj arbaretoj, ankaŭ en arbarlimoj, ĝis cirkaŭ 1200 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Grizpuga apuseto

La **Grizpuga apuseto** aŭ **Grizpuga salangano** (*Collocalia marginata*) estas malgranda apuso de la genro *Collocalia* kaj unu el 11 specioj de la genro. Ĝi estas endemio en Filipinoj, kie ĝi troviĝas en preskaŭ ĉiu insulo escepte en Mindanao.

Ĝia natura vivejo estas tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi antaŭe estis konsiderata subspecio de la brila apuseto.

## Aspekto 
La grizpuga apuseto estas 9–10 cm longa kun kvadrata vosto. La dorso kaj supra surfaco de la flugiloj estas malbrile malhelbluaj kun modera verda brilo. La pugo estas pli pala pro la blankaj randoj de plumoj formantaj la supravostajn kovrilojn. La gorĝo kaj supra brusto estas grizaj kun fajna blanka skvameco, kiu kuniĝas en pli grandajn grizecajn ĉevronojn super la malsupra brusto kaj flankoj, fariĝante blankaj super la ventro. Foje estas tufo da malgrandaj plumoj sur la halukso, la malantaŭen direktita piedfingro. Ĉi tiu specio ne havas la blankajn makulojn sur la internaj retoj de la vostoplumoj, kiuj ĉeestas en kelkaj specioj de *Collocalia*.

## Taksonomio
La Grizpugan apuseton priskribis la itala ornitologo Tommaso Salvadori en 1882 kaj havigis la nuntempan duvortan nomon *Collocalia marginata*. La tipa loko estas la insulo Cebuo en Filipinoj. 

La specia epiteto *maginata* es Latino por "borda" aŭ "randa". La Grizpuga apuseto estis iam traktita kiel subspecio de la brilapuseto sed estis plialtigita al specistatuso baze sur la rezultoj de detala analizo de apusetoj de la genro *Collocalia* publikigita en 2017.

There are two subspecies:

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj
Eliŝa

**Eliŝa** ( ʾĔlîšāʿ, "Dio helpas"; greke Ἐλισαῖος *Elisaîos*, latine *Elisaeus*, tiel en iuj romanidaj lingvoj *Eliseo*) estis juda profeto en la norda izraela reĝlando. La rakontoj pri li troviĝas en la Biblio en la 2-a libro de la Reĝoj, disigitaj inter [2 reĝ 2](https://eo.wikisource.org/wiki/Malnova_Testamento_(Zamenhof)/II._Re%C4%9Doj/2) kaj [2 reĝ 14](https://eo.wikisource.org/wiki/Malnova_Testamento_(Zamenhof)/II._Re%C4%9Doj/2). Tiel, Eliŝa regis dum la regadoj de tri reĝoj: Joram (יורם), Jehu (יהוא) kaj lia filo Joahaz (יהואחז). Li ankaŭ estas menciita en la Korano en surao 6, kaj estas konsiderata en islamo kiel la profeto *al-Yasa* aŭ *Aljasa* (skribita , *al-Yasaʿ*).

eta|maldekstra|200ra|
Eliŝa konsideriĝas ankaŭ kristana sanktulo laŭ la katolika eklezio, kiu festas lin la 14-an de junio. La plej multaj aliaj kristanaj eklezioj same festas memortagon pri li, sed konsideras lin simple profeto, ne sanktulo: la luterana, ortodoksa kaj kopta festotago same estas la 14-a de junio, nur la armena festotago estas tri tagojn pli poste la 17-an de junio.

Kategorio:Profetoj de la Malnova Testamento
Kategorio:Roluloj de la Tanaĥo
Konscio pri lingvoj

**Konscio pri lingvoj** (angle: ***Awareness of language,*** france: ***éveil aux langues***) estas plurlingva aliro por la instruado kaj lernado de la fremdaj lingvoj kiu naskiĝis en 1980 danke al Eric Hawkins (1915-2010), konata en la kampo de instruado de lingvoj kiel unu el la pioniroj de plurlingveco en lingva edukado. Hawkins kreis en Britio lingvopedagogian metodon kun la nomo *Awareness of Language*, intertempe uzata en dudeko da landoj, interalie en franclingva Belgio kie Nikolin' kontribuis al pedagogia dosiero enhavante kompaktdiskon kun kanto en Esperanto. Instruistoj devas dediĉi 50 minutojn semajne al konscio pri lingvoj. Sed ne necesas flue paroli ĉiujn lingvojn prezentitajn al la klaso; sufiĉas kelkaj bazaj scioj. 

Konscio pri lingvoj serĉis en la komenco, prioritate, disvolvi metalingvajn lertecojn kiuj favoru la unuan paŝon al la skribo, elirante de denaska lingvo al fremda lingvo, kaj per la agnosko de la lingvoj de la gelernantoj kiuj apartenas al lingvaj malplimultoj.

"Havi de bonaj kompetentecojn en la unua lingvo havas pozitivajn efikojn por la lernado de aliaj lingvoj. Laŭ la aktuala stato de la esplorado, la fakto promocii la unuan lingvon ne malhelpas kaj ne malakcelis la lernadon de  dua lingvo kaj de fremdaj lingvoj ĝenerale. Eĉ inverse: disponi pri bonaj kompetentecoj en la unua lingvo alportas avantaĝon kaj permesas pliigi ies profesiajn ŝancojn. Tiaj kompetentecoj ekzercas ankaŭ pozitivajn efikojn sur la kapablo orienti sin dum sociumado".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nikolin' (Nicole Pairoux)
* Multlingveco en muziko
* Plurlingveco

## Retaj ligiloj 
(fr) Historio pri konciiĝo al lingvoj (ekde la 1980-aj jaroj)

(fr) ''L'éveil aux langues en Fédération Wallonie-Bruxelles*, YouTube

(36 lingvoj) *The 36 languages song - Kanto kun 36 lingvoj'', YouTube
Kategorio:Lingvoj
Kategorio:Instruado de lingvoj
Kategorio:Plurlingveco
Timora apuseto

La **Timora apuseto** aŭ **Timora salangano** (*Collocalia neglecta*) estas malgranda apuso de la genro *Collocalia* kaj unu el 11 specioj de la genro. Ĝi estas endemio en Indonezio, nome en Malgrandaj Sundoj.

Ĝia natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi antaŭe estis konsiderata subspecio de la brila apuseto.

## Taksonomio
La Timoran apuseton priskribis la angla zoologo George Robert Gray en 1866 kun la dunoma nomo *Collocalia neglecta*. La tipa loko estas la insulo Timoro en la Malgrandaj Sundoj, kio nomigas la specion en la ordinara nomo. La specia epiteto *neglecta* devenas el Latina *neglectus* signife "nekonata", "preterrigardita" aŭ "neglektita". 

Ĝi estis iam traktita kiel subspecio de la brilapuseto sed estis plialtigita al specistatuso baze sur la rezultoj de detala analizo de apusetoj de la genro *Collocalia* publikigita en 2017.

Estas jenaj du subspecioj:

## Aspekto
La Timora apuseto estas 9–10 cm longa kun kvadrata vosto. Ĝi havas satenan grizbluan dorson kun iomete brilaj krono kaj vosto. La gorĝo kaj supra brusto estas mezgrizaj kun pli hela rando de la plumoj. La malsupra brusto, flankoj kaj ventro estas blankaj, sed la pugo estas malhela. Estas obtuze blankaj makuloj sur la internaj retoj de la vostoplumoj. Plej multaj birdoj havas plumtufon sur la halukso, la malantaŭen direktita piedfingro. Subspecio *perneglecta* estas pli malhela kaj havas pli da brilo sur la plumoj.

## Referencoj 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* 
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000) *Swifts: a Guide to the Swifts and Treeswifts of the World*, 2a eld., Pica Press, East Sussex.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Orienta Timoro