open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
József Mátray

**József Mátray** [jOĵef mAtrai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mátray József** estis hungara aktoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Maczonaky Károly* [maconaki kAroj].

Károly Maczonaky http://www.imdb.com/name/nm1083036/ naskiĝis la  en Zenta (nuntempa Senta en Serbio), la mortodatenoj nekonatas.

## Biografio 
József Mátray akiris diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. En 1924 li aliĝis al trupo de Nándor Alapi. Inter 1927 kaj 1945 li apartenis al Gaja Teatro, sed inter 1940-1944 li havis rolojn ankaŭ en Teatro Madách. Post la 2-a mondmilito li apartenis al malgrandaj teatroj, fine li pensiuliĝis en Teatro Madách en  1962. Kelkfoje li ankaŭ reĝisoradis, ĝis 1951 li ofte havis filmajn rolojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Bíró: *Fölszállott a páva* - Levinszky
* Kaufman–Hart: *Örök keringő* - Everett Nash
* Bruckner: *Angliai Erzsébet* - Suffolk

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Budai cukrászda* (1935) – ĉefjuĝisto
* *Tavaszi szonáta* (1942) – fianĉo
* *Díszmagyar* (1949) – barono Kékesy
* *Különös házasság* (1951) - kanoniko

## Liaj reĝisoraĵoj 
* Burjakovskij: *Üzenet az élőknek*
* Vaszy: *Dankó Pista*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalia nitrito

**Kalia nitrito** estas neorganika salo, blanka aŭ iomete flava substanco, tre higroskopa substanco, kaj tre solvebla en akvo kreante jonojn de kalio kaj nitrito (NO2-). Ĝi estas forta oksidiganto kaj povas akceli bruladon de aliaj materialoj.

Samkiel ĉiuj nitritoj, kalia nitrito estas toksa substanco kiam englutita, kaj laboratoriaj testoj sugestas ke ĝi povas esti genetike mutacia aŭ teratogenia. Biologie, kalia nitrito estas vazodilatanto kaj uzata en traktado kontraŭ venenigo per cianido.

## Historio 
Nitritoj ĉeestas sub spurniveloj en la sojlo, naturakvoj, plantaj kaj bestaj histoj kaj sterkoj. La pura formo de la nitrito estis unue priskribita de la fama sveda kemiisto Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) kiam li laboradis en la laboratorio de sia apoteko en la urbo Köping. Li varmigis kalian nitraton ĝis ruĝiĝo dum duono da horo kaj estigis tion kion li agnoskis kiel "nova salo". Iom post, la du komponaĵoj (kaliaj nitrato kaj nitrito) estis karakterizitaj de Eugène-Melchior Péligot (1811-1890) kiu klarigis la reakcion.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Kalia nitrito estiĝas kiam plumbo oksidiĝas en ĉeesto de kalia nitrato:

### Sintezo 2 
* Kalia nitrito estas preparata per varmo-malkomponado de kalia nitrato:

### Sintezo 3 
* Teknike, kalia nitrito povas prepariĝi per agado de la nitrogenaj oksidoj en solvaĵo de kalia karbonato:

## Reakcioj 
Nitritoj kaj kalia nitrito uzatas por estigo de nitrogenaj oksidoj, laŭ elmontras la jenajn ekvaciojn:

### Reakcio 1 

### Reakcio 2 

### Reakcio 3 

## Literaturo 
* Chemical Book
* EPA United States Environmental Protection Agency 
* NCBI Resources
* Nitrite and Nitrate in Human Health and Disease, Nathan S. Bryan, Joseph Loscalzo
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 3, George A. Burdock
* Handbook of Food Preservation, Second Edition, M. Shafiur Rahman

## Vidu ankaŭ 
* Kalia karbonato
* Kalia formiato
* Kalia acetato
* Kalia klorido
* Kalia bromido
* Kalia nitrato

## Referencoj 
Kategorio:Saloj
Nitrito
Kategorio:Nitritoj
Kategorio:Oksidantoj
Kategorio:Konservantoj
Carl's Jr.

'''Carl's Jr.''' estas ĉeno de rapidmanĝejoj funkciigita de CKE Restaurant Holdings, Inc., kun vendejoj ĉefe en la Okcidenta kaj Sudokcidenta Usono. Ĝi estis fondita la 17an de Julio 1941. Nuntempe estas ĉirkaŭ 1,385 restoracioj en tiu ĉeno (Aprile 2015).

Kategorio:Rapidmanĝejoj
Kategorio:Restoracioj en Usono
Adolf Mérei

**Adolf Mérei,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mérei Adolf** estis hungara scenaristo, reĝisoro, tradukisto, teatrestro. Lia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Merkl Adolf József Mihály*, lia familia nomo estis laŭ http://www.imdb.com/name/nm0617719/ *Mérey*. Lia pseŭdonimo estis *Klado*.

Adolf Merkl http://www.imdb.com/name/nm0617719/ naskiĝis la  en Hatvan, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Adolf Mérei komence estis ĵurnalisto, poste arta sekretario de Teatro Magyar (1901), ekde 1903 ankaŭ reĝisoro. Ekde 1907 li laboris en *Népszínház* kaj aliaj muzikaj teatroj. En 1911 li estis reĝisoro en la ĵus fondita Népopera. Dum la 1-a mondmilito li gvidis muzikajn teatrojn aŭ kabaredojn en la ĉefurbo. Li verkis aŭ tradukis pli ol 200 muzikajn teatraĵojn (ĉefe operetojn), krome li faris preskaŭ ĉion en la teatroj. Li mortis tragike: li manĝis malbonan manĝaĵon en Berlino, hejmenveninta la kuracistoj jam ne povis savi lin.

Li havis edzinon.

## Elektitaj teatraj scenarlibroj 
* *Tilos a bemenet!* (muziko: Jenő Huszka, 1899)
* *Gyerünk csak!* (muziko: Béla Zerkovitz, 1913)

## Elektitaj kinaj reĝisoraĵoj (samtempe scenaristo) 
* *Simon Judit* (1915)
* *A szobalány* (1916)

## Elektitaj teatraj tradukaĵoj 
* Léon-Stein: *A víg özvegy* (muziko: Ferenc Lehár, 1906)
* Armont-Nancey: *Az éjjeliőr* (1915)

## Elektitaj originaj teatraĵoj 
* *Gotterhalte* (1903)
* *A sátán kutyája* (laŭ verko de Conan Doyle), 1907)
* *Katonadolog* (1913, vidu la bildon!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Listo de asteroidoj (51001–52000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 51001 al 52000**.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Plejparte el la asteroidoj restas sennomaj kaj havas nenian menciindecon.

## Plena listo 51001-52000 
### 51001-51050 
### 51051-51100 
### 51101-51150 
### 51151-51200 
### 51201-51250 
### 51251-51300 
### 51301-51350 
### 51351-51400 
### 51401-51450 
### 51451-51500 
### 51501-51550 
### 51551-51600 
### 51601-51650 
### 51651-51700 
### 51701-51750 
### 51751-51800 
### 51801-51850 
### 51851-51900 
### 51901-51950 
### 51951-52000 
## Eksteraj ligiloj 
*  Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 50 001 - 55 000
Kanoloj

eta|

La **kanoloj** (itale "cannolo" 'eta tubo'; plurale, *cannoli*) estas tipa dolĉaĵo de Sicilio, de kie ĝi venas. Ĝi konsistas el pasto tuboforma enruligita kiu intere havas plurajn ingrediencojn miksitaj kun fromaĝo (rikoto). Ĝi estas tiel populara en Sicilio ke preskaŭ ĉiuj dolĉaĵvendejoj ofertas ĝin dum la tuta jaro.

La kanoloj, ekde antikvaj jaroj, apartenis al la karnavaleskaj dolĉaĵoj tipaj de la itala kuirarto. Tamen, la ĝenerala kredo de la loĝantaro, ili estas konsiderataj kiel heredaĵo lasita de la araboj en la insulo, samkiel la kasato. Antaŭe ĝi estis enruligita en peco de kano (nuntempe tiun parton oni aĉetas jam farita aŭ enruliĝas per metalaj muldiletoj) kaj frititaj kun ĝin, poste ĝi estas farĉita kun la sukerumita rikoto kaj aromigita.

La interna farĉaĵo ellaboriĝas surbaze de rikoto (porokaze kaj malpli ofte estas uzata maskarpono) kiu estas gustigita kun malsamaj kombinaĵoj el vanilo, ĉokolado, pistako, rozakvo aŭ aliaj. Oftas la uzado de kelkaj ingrediencoj kiel ornamaĵoj en ĝiaj ekstremoj. La kanoloj ankaŭ havas diversajn grandojn kiuj varias ekde la "cannulicchi", ne pli granda ol fingro, ĝis la plej grandaj troveblaj kutime en Piana degli Albanesi, sude de Palermo, el 15 ĝis 20 cm kaj 4-5 cm larĝaj.

Kategorio:Sicilia kuirarto
Kategorio:Dolĉaĵoj
Esperanto-libraro (Bjalistoko)

La **Esperanto-libraro** en Bjalistoko estas la unua en Pollando publika Esperanto-biblioteko, filio n-ro 14 de Podlaĥia Libraro.

La filio kunlaboras kun Centro Ludoviko Zamenhof, infanĝardenoj, lernejoj kaj universitatoj. Ĉiujare ĝi kunorganizas literaturan konkurson de prozo, kies verkoj estas eldonataj en la formo de kajero titolita *Bjalistokaj Kajeroj*. Kun Bjalistoka Esperanto-Societo ĝi ankaŭ kunorganizas regulajn renkontiĝojn *Kundividu viajn librojn*, dum kiuj oni povas interŝanĝi kolektitajn librojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Retpaĝo de la biblioteko 
*  Historio de la streboj por havi Esperanto-bibliotekon en Bjalistoko 

Kategorio:Bibliotekoj en Pollando
Bjalistoko
Kategorio:Esperanto-movado en Bjalistoko
Kategorio:Bjalistoko
Zaĥo

**Zaho** aŭ **Zaĥo**, laŭ araba lingvo *زاخو‎‎* kurde *Zaxo*, sirie ܙܟܘ, aramee ܙ ܐ ܟ ܼ ܘ estas kurda universitata urbego de Gubernio Dahuk en norda Irako.
eta|eta|maldekstre|Ponto en Zaho
eta|Nova kvartalo en Zaho
eta|Panoramo en Zaho

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 440 m
* Loĝantaro: 102,991 (https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_im_Irak)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Strato de Zaho en la malnova kvartalo
Zaĥo situas en norda parto de la lando laŭ rivero en proksimeco de landlimo de Turkio. Dahuk troviĝas 42, Mosulo 98, Kirkuk 241, Sulajmanija 303, Ramadi 418, Faluĝa 433, Bagdado 451, Hilla 543, Kut (Irako) 591, Naĝaf 592, Divanija 609, Samava 691, Amara (urbo) 719, Nasirija 753, Basra 878, Zubajr 883, Fao (Irako) 961 kilometrojn.

## Historio 
Origine Zaĥo situis en insulo de rivero *Kabur*. La malnovgrekoj konis la urbon kiel *Xenophon.* En la malnovaj tempoj vivis tie judoj, kiuj konis la urbon *La Jerusalemo de Asirio*. La asiroj vivis en la urbo ekde la 5-a jarcento. La urbo longe estis ankaŭ katolika diocezo. Oni supozas, ke la fortikaĵo en la insulo estis konstruita en la 13-a jarcento, sed ĝi ofte estis trakonstruita. Dokumento priskribis kurdan komercan urbon en 1818. La armenoj establis sian komunumon post la armena genocido ekde 1915. En 1991 Zaho estis centro de rifuĝejo fare de britoj kaj usonanoj por protekti la irakajn kurdojn. La loĝantoj fuĝis al la montoj. Kiam la amerikaj trupoj alvenis, ili priskribis la urbon kiel fantomurbo. Naftoborado komenciĝis en 2005. La universitato ekfunkciis en 2010.
eta|Malnova ponto de Zaho
eta|Fortikaĵo de Zaho

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo
* malnova ponto el la 13-a jarcento; 114 metrojn longa, 4,7 metrojn larĝa; la meza (plej granda) aperturo estas 15,5 metrojn alta, 16 metrojn larĝa; krome estas po 3 aperturoj ambaŭflanke

## Trafiko 
Zaĥo havas ĉefvojojn al Mosulo kaj Turkio, krome estas alia vojo al la Aŭtonoma Regiono Kurdistano.

## Klimato 
Jare pluvas/neĝas en Zaho po 799 mm. Inter junio-septembro ne pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 12-25 °C.
eta|maldekstre|Kovrita bazaro de Zaho

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Irako
Rikoto

eta|*Ricotta salata*
La **rikoto** (el la itala **ricotta** kaj ĝi el la latina *recocta*, ‘rekuirita’), estas fromaĝo farata el dua procezado de la selakto produktita kiel derivaĵo en la ellaborado de fromaĝoj el mola pasto. Rikoto estas blanka, mildogusta, malmola kaj granuleca, kaj estas grava elemento de la itala kuirarto uzata en desertoj kaj salaj pladoj. Ĝi estas unu el la tradiciaj farĉaĵoj de pastaĵoj.

La produktado de rikoto estas tutitala sed la plej disvastigita versio estas la sicilia, sed aliaj grandaj produktistoj estas Kalabrio kaj Sardio.

Unu el la freŝaj specoj de rikoto - *Ricotta Romana* - estas produktata de ŝafa lakto, plejparte en la periodo inter novembro kaj junio. Ĝi estas protektita de Eŭropunia regularo pri Protektita Deven-nomado.

## Referencoj 
Kategorio:Sicilia kuirarto
Kategorio:Itala kuirarto
Kategorio:Argentina kuirarto
Kategorio:Fromaĝoj
Inovel Parc Nord (Tramtransporto en Parizo)

**Inovel Parc Nord** estas haltejo de Tramvojo T6 situanta en komunumo Vélizy-Villacoublay.

La nomo *Inovel Parc Nord* estas tiu de zono de entreprenoj en Vélizy.

## Interkonektoj 
*  23 24 40 60 307
*  N66

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T6
* Vélizy-Villacoublay

## Eksteraj ligiloj 
* T6 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T6
Kategorio:Vélizy-Villacoublay
Kalia acetato

**Kalia acetato** estas kalia salo de la acetata acido kaj uzatas kiel malglaciigagento anstataŭ kalcia klorido aŭ magnezia klorido. Ĝi donas la avantaĝon esti malpli agresema sur la sojlo kaj malpli koroda, kaj pro tiu kialo ĝi preferatas en la aviadilaj vojoj. Tamen, ĝi estas pli altkosta. Kalia acetato ankaŭ uzatas kiel fajrestigagento pro ĝia kapableco je malvarmigado krom formi kruston sur la brulantoleoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Kalia acetato estas preparata per agado de la kalia hidroksido sur acetata acido:

### Sintezo 2 
* Kalia acetato estas preparata per agado de la kalia karbonato sur acetata acido:

## Literaturo 
* Toxnet
* Merck Millipore
* Process Chemistry in the Pharmaceutical Industry, Volume 2: Challenges in an ..., Kumar Gadamasetti, Tamim Braish
* Organo-Clay Complexes and Interactions, Shmuel Yariv, Harold Cross
* Techniques and Experiments For Organic Chemistry, Addison Ault
* Adult IV Medications Manual, Cleveland Clinic Foundation
* Fluid and Electrolyte Balance, Norma M. Metheny

## Vidu ankaŭ 
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia nitrato
* Kalia nitrito
* Kalia sulfato
* Kalia sulfito
* Kalia bisulfato

## Referencoj 
Kategorio:Acetatoj
acetato
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Kategorio:Komponantoj de mortiga injekto
Ϗ

eta|dekstra|Du variantoj de *kaj*
eta|dekstra|100ra|Formo de *kaj* en arkaika malgranda litero
La skribsigno **ϗ** estas ligaturo de la konjunkcio "kaj" (, ), uzata en la greka kaj kelkfoje en Esperanto. La skribo de la kopta lingvo ankaŭ uzas similan simbolon, majuskle **Ϗ** kaj minuskle **ⳤ**, por la sama konjunkcio (kopte ). La greka ligaturo ϗ havas la formon de la litero κ (*kapa*, la unua litero de "kaj") kun mallonga hoketo aŭ vosteto sub ĝi. La kopta ligaturo ⳤ havas similan formon.

## Komputado 
La kaj-ligaturo respondas al la jenaj Unikodaj kodpunktoj:
:

## Historio 
La kaj-ligaturo ekestis dum la Malfrua Antikveco por mallonga skribado en papiroj kaj populariĝis dum la Mezepoko.

Post la invento de la presarto, la uzo de ligaturoj, inkluzive de "ϗ", maloftiĝis. Nuntempe en la greka, tiu ligaturo estas ĉefe uzata malformale manskribe., kaj ĝi aldoniĝis en Unikodon 3.0 kiel U+03D7.

## Uzo en Esperanto 
Iuj uzas la ligaturon ϗ en Esperanto por la Esperanta konjunkcio "kaj" kiel alternativon de la ordinara kaj-signo "&", ŝajne pro la fakto ke la Esperanta vorto "kaj" devenas de la greka vorto .

## Referencoj 
Kategorio:Interpunkcio
Analogaĵo de gonadotropin-liberiga hormono

**Analogaĵo de gonadotropin-liberiga hormono** (**GnLH-analogaĵo**), ankaŭ konata kiel  **luteigahormon-liberiga hormona agonisto** (**LHLH-agonisto**) aŭ **LHLH-analogaĵo** estas   sinteza peptida drogo  modeligita laŭ la homa hipotalama gonadotropin-liberiga hormono (GnLH). GnLH-analogaĵo estas dezajnita por interagi kun la GnLH-ricevanto kaj modifi la liberigadon de la pituitariaj gonadotropinoj FSH kaj LH por terapiaj celoj. Tuj post la eltrovo de GnLH fare de Nobel-laŭreatoj Guillemin kaj Schally, enketistoj provis modifi la GnLH dekapeptidon por sintezi stimulantajn kaj blokantajn variaĵojn. 

Ĉiaj GnLH-analogaĵoj estas kontraŭindikitaj dum gravedeco (gravedeca kategorio X).

## Agonistoj 
Gonadotropin-liberiga hormona agonisto (GnLH-agonisto)  estas  analogaĵo, kiu aktivigas la GnLH-ricevanton, rezultigante plian sekrecion de  FSH kaj LH. Komence oni pensis, ke agonistoj povus esti uzataj kiel potencaj kaj longdaŭraj stimulantoj de pituitaria gonadotropina liberigado, sed oni baldaŭ eksciis, ke agonistoj, post ilia komenca stimulo – nomita  “flagra” efiko - kaŭzas paradoksan kaj daŭrantan  falon de gonadotropina sekrecio. Ĉi tiu dua efiko estis nomita “subenregulado” kaj povas esti observita post ĉirkaŭ 10 tagoj. Kvankam ĉi tiu fazo estas inversigebla post ĉeso de la medikamento, ĝi povas esti daŭrigata kiam GnLH-agonista uzado estas daŭrigata dum longa tempo.

Ekzemplo de GnLH-agonisto estas leŭprorelino.

## Antagonistoj 
Gonadotropin-liberiga hormona antagonisto (GnLH-antagonisto) estas  analogaĵo, kiu blokas la GnLH-ricevanton, rezultigante tujan falon de gonadotropina  (FSHa, LHa) sekrecio. La GnLH-antagonisto estas ĉefe uzata en envitraj fekundigaj kuracoj por bloki naturan ovuladon.

Kategorio:Reproduktada medicino
Tamillingva Vikipedio

La **Tamillingva Vikipedio** (tamile ***தமிழ் விக்கிப்பீடியா***) estas tamillingva aŭtonomeca eldono de Vikipedio. Ĝi komenciĝis en septembro 2003. La -an de   ĝi enhavas  artikolojn. Per tio ĝi estas la tria plej granda vikipedia projekto de la hinda subkontinento (post la urdua kaj hindia - kaj la plej granda vikipedia projekto ene de la dravida lingvaro. 

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* la tamillingva Vikipedio

Tamila
Kategorio:Tamila lingvo
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2003
Urdulingva Vikipedio

La **Urdulingva Vikipedio** (urdue ***اردو وکیپیڈیا***) estas urdulingva aŭtonomeca eldono de Vikipedio. Ĝi komenciĝis en januaro 2004. La -an de   ĝi enhavas  artikolojn. Per tio ĝi estas inter la du pintaj vikipediaj projektoj de la hinda subkontinento (la hindia la -an de   enhavas  artikolojn).

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* la urdulingva Vikipedio

Urdua
Kategorio:Urdua lingvo
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004
Kalia sulfito

**Kalia sulfito** estas kalia salo de la sulfita acido, blanka nebrulema salo kaj redukta agento, uzata kiel nutro-aldonaĵo kaj nutro-konservaĵo sub E nombro E255. La blankaj kristaloj de kalia sulfito estas senodoraj kaj laŭgrade oksidiĝas en kontakto kun la atmosfero. En ĉeesto de diluitaj acidoj ĝi malkomponiĝas eligante sulfuran duoksidon. Kalia sulfito povas kaŭzi iriton en la okuloj kaj haŭto.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Kalia sulfito estiĝas per reakcio inter sulfita acido kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 2
* Kalia sulfito estiĝas per reakcio inter kalia karbonato kaj sulfura duoksido:

## Reakcio
* Kalia sulfito reakcias kun kalia permanganato kaj sulfata acido donante kalian sulfaton, **manganan (VI) sulfaton** kaj akvon.

## Literaturo
* Sulfur Oxides—Advances in Research and Application: 2013 Edition ...
* Sulfites, Selenites & Tellurites, M.R. Masson, H.D. Lutz, B. Engelen
* Advances in Food Research, Volume 5
* Silver-Halide Recording Materials: For Holography and Their Processing, Hans I. Bjelkhagen
* Handbook of Food Science, Technology, and Engineering, Volume 2, Yiu H. Hui
* Encyclopedia of Food Microbiology, Carl A. Batt

## Vidu ankaŭ
* Natria sulfato
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia nitrato
* Kalia nitrito
* Kalia sulfato
* Kalia bisulfato

## Referencoj
sulfito
Kategorio:Sulfitoj
Kalia sulfato

**Kalia sulfato** estas blanka neorganika kalia salo de sulfata acido, nature trovata sub la nomo **arkanito** kaj konata en la antikveco kiel "Kali Sulphuricum". Kiam kalia sulfato varmiĝas kun akvo, aŭ kiam agitata en flakono, la kristaloj estigas multebranĉan spiralan strukturon ĉe deponiĝo.

Kalia sulfato povas esti karakterizata por la esploroj pri spiralaj strukturoj en laboratorio. Kalia sulfato uzatas en la produktado de sterkoj (provizante plantojn kaj vegetalojn per kalio kaj sulfuro), kalia aluno, kalia karbonato kaj vitro-fabrikado. En analiza kemio, ĝi uzatas por la identigo de la nitrogeno per la Kjeldahl Metodo kaj de proteinoj en nutraĵoj.

Ĝi same uzatas pri la elektrostataj efikoj sur pKa valoroj por fragmentoj de aminoacidoj en la stafilokoka nukleazo. Ĝi ankaŭ utilas por separado de proteino per elektroforezo k uzatas kiel kemia reakcianto en laboratorio.

Kalia sulfato estas konata ekde la 14-a jarcento kaj estis studata de Johann Rudolph Glauber (1604-1670), Robert Boyle (1627-1691) kaj Otto Tachenius (1610-1680). Ĝi ricevis plurajn latinajn nomojn samkiel **polychrestum Glaseri** omaĝe al la apotekisto de la 17-a jarcento Christopher Glaser (1615-1678).

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Procezo Mannheim: Historie, kalia sulfato estas preparata per agado de la kalia klorido sur sulfata acido:

Tamen, kun la tempopaso kaj la kosto de la klorida acido en la procezo, aliaj naturaj procezoj estis malkovritaj malaltigante la kostojn kaj malpliigante la operaciajn procezojn.

### Sintezo 2 
Kalia sulfato ankaŭ prepareblas per endoterma reakcio de la kalia bisulfato kaj kalia klorido:

### Sintezo 3 
Kalia sulfato povas prepariĝi ankaŭ per reakci inter akva solvaĵo de sulfura duoksido, oksigeno kaj kalia klorido:

### Sintezo 4 
Alternative, kalia sulfato povas prepariĝi per reakcio inter akva solvaĵo de sulfura duoksido, oksigeno kaj kalia klorido:

## Reakcio 
* Kalia sulfato kaj aluminia sulfato fandiĝas por doni belajn kristalojn trovatajn en la naturo, konatajn kiel alunon:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Merck Millipore
* Toxnet
* NIST Webbook
* Chemical Fertilizers: Proceedings of the XVII International Congress ..., Giacomo Fauser
* Industrial Minerals & Rocks: Commodities, Markets, and Uses, Jessica Elzea Kogel
* Industrial Inorganic Chemistry, Karl Heinz Büchel, Hans-Heinrich Moretto, Dietmar Werner

## Vidu ankaŭ 
* Kalia bisulfato
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia nitrato
* Kalia nitrito
* Kalia pirosulfato
* Kalia sulfito
* Natria sulfato

## Referencoj 
sulfato
Kategorio:Sulfatoj
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Kategorio:Neorganikaj fekundigiloj
Ernesto de Bavario (apartigilo)

**Ernesto de Bavario**, , estas la nomo de pluraj personoj:

* Ernesto (Bavario) (1373–1438), duko de Bavario-München
* Ernesto de Bavario (1438–1460), filo de duko Albrecht la 3-a de Bavario-München
* Ernesto de Bavario (1500–1560), princo de Bavario, episkopo de Passau kaj Salzburg
* Ernesto de Bavario (1554–1612), princo de Bavario, ĉefepiskopo de Kolonjo

Ili ĉiuj estis anoj de la dinastio Vitelsbaĥoj.

*
Géza Marton (dirigento)

**Géza Marton,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marton Géza** estis hungara dirigento, komponisto. Lia familia nomvarianto estis *Marthon*.

Géza Marton http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/28/28844.htm naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1876) en Kótaj, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Géza Marton lernis muzikon en Vieno, poste en Muzikakademio de Budapeŝto. Li komencis sian dirigentan karieron en  Kassa en 1900. Inter 1906 kaj 1918 li estis dirigento de muzika *Teatro Király*, sed antaŭ la 1-a mondmilito li dirigentis en teatro de Londono. Liaj sekvaj muzikteatraj stacioj estis (kie li dirigentis):
* Teatro Városi (1918–1924)
* Operetoteatro (Budapeŝto) (1924–1928)
* Teatro Belvárosi (1929–?).
Li edziĝis kaj eksedziĝis dufoje. Li komponadis precipe muzikajn teatraĵojn, operetojn, revuajn muzikaĵojn.
 
## Elektitaj komponaĵoj 
* „Ott, ahol a Dnyeszter vize zúg” (soldata marŝo)
* *Petrarca szerelme* (1915, muzika teatraĵo)
* *Szilveszter* (1920, opereto)
* *Naplopó* (1929, muzika teatraĵo)
* *Sarajevo* (1940, filmo kun muzikoj de Géza Marton kaj Szabolcs Fényes)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ernesto de Bavario (Kolonjo)

**Ernesto de Bavario** (1554–1612) de la dinastio Vitelsbaĥoj estis princepiskopo de Freising, Hildesheim, Lieĝo, Monastero, princ-abato de la imperia abatejo Stablo-Malmedy, kaj de 1583 ĝis 1612 princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Kolonjo.

Li estis elektita en Kolonjo por konservi la katolikecon de Kolonjo kaj eviti ke Kolonjo kaj granda parto de norda Germanio fariĝu protestantaj, post kiam la antaŭa ĉefepiskopo, Gebhardo de Waldburg-Trauchburg, konvertiĝis al protestantismo. Lian elekton tuj konfirmis la papo, malgraŭ la malpermeso de la Koncilio de Trento kontraŭ tia amasigo de ekleziaj postenoj.

Lin postsekvis dum du jarcentoj multaj Vitelsbaĥaj princoj sur la kolonja posteno.

Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Abatoj
Kategorio:Princepiskopoj de Freising
Kategorio:Episkopoj de Hildesheim
Kategorio:Episkopoj de Lieĝo
Kategorio:Princepiskopoj de Monastero
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Kolonjo
Kategorio:Princoj-elektistoj de Kolonjo
Kategorio:Dukoj de Vestfalio
The Star Wars Holiday Special

***The Star Wars Holiday Special*** ("La vintrofestara specialaĵo de Star Wars") estas usona muzika sciencfikcia televida filmo el 1978 okazanta en la galaksio de Star Wars. En ĝi stelumas la ĉefrolularo de la unua filmo kaj enkondukiĝas la homĉasisto Boba Fett, kiu aperos en postaj filmoj. Ĝi estis unu el la unuaj oficialaj *Star Wars*-aj kromverkoj kaj enscenigita de Steve Binder.

La specialaĵo estas ĉefe varia spektaĵo kun liga rakonto: Chewbacca kaj Han Solo vizitas la hejmplanedon de Chewbacca, Kashyyyk, por celebri Vivotagon. Ilin ĉasas agentoj de la Galaksia Imperio, kiuj serĉas membrojn de la Ribela Alianco sur la planedo. La specialaĵo enkondukas tri membrojn de la familio de Chewbacca: lian patron Itchy, edzinon Malla, kaj filon Lumpy, kvankam tiuj nomoj poste estis klarigitaj kiel alinomoj; iliaj "realaj" nomoj estis Attichitcuk, Mallatobuck, kaj Lumpawarrump, respektive.

La programo ankaŭ prezentas multajn aliajn *Star Wars-*rolulojn, inkludante Luke Skywalker, C-3PO, R2-D2, Darth Vader kaj Princinon Leia (kiu kantas la "temkanzonon" de la filmo laŭ la *Star Wars-*temmuziko de John Williams, proksime al la fino); ĉiujn portretas la originalaj aktoroj. La programo inkludas arkivajn filmitaĵojn el *Star Wars* kaj ankaŭ prezentas desegnofilmon produktitan de la Toronto-bazita firmao Nelvana, kiu oficiale enkondukas la homĉasiston Boba Fett. Scenoj ankaŭ okazas en ekstera spaco kaj en kosmoŝipoj, inkludante la ŝipo *Millennium Falcon* kaj Imperia Steldestrojero. La variaspektaĵaj segmentoj kaj la desegnofilmo ankaŭ okazas en kelkaj aliaj ejoj, kiel  la drinkejo en Mos Eisley sur la dezerta planedo Tatooine kaj nova ruĝa oceana planedo nome Panna.

La specialaĵo estas fifama pro la ekstreme negativa respondo de ŝatantoj de Star Wars kaj kritikistoj, kaj neniam estis retelevidita aŭ oficiale disponita kiel hejma videaĵo. Ĝi sekve fariĝis ia kultura legendo pro la malvasta kono de sia ekzisto kaj de preskaŭ ĉiu perceptite terura kvalito. Oni spektis kaj distribuis ĝin per neoficialaj registroj faritaj de fervoruloj dum sia originala prezento; tiuj unue distribuiĝis per VHS-kasedoj kaj poste adaptiĝis al enhav-kunhavaj retejoj.
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1978
Kategorio:Star Wars
Géza Márky

**Géza Márky** [mArki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márky Géza** estis hungara aktoro, teatrestro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Márkly* kaj *Márfi*.

Géza Márky http://www.imdb.com/name/nm0617279/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Miskolc.
 
## Biografio 
Géza Márky frekventis filmaktoran privatan lernejon de Béla Gaál, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio de Budapeŝto. Post siaj studoj li estis kantisto en Svislando kaj Nazia Germanio du jarojn. Hejmenveninta en 1939 li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1946 kaj 1949 li apartenis al Nacia Teatro (Szeged), poste li estis teatrestro laŭvice de Teatro de Kecskemét kaj Teatro Szigligeti (Szolnok), fine li havis postenon en la ministerio. Ekde 1956 ĝis sia morto li estis membro de Teatro József Attila. Li edziĝis dufoje.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - vira titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - Ottó
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - vira titolrolo
* Lope de Vega: *A kertész kutyája* - markizo Ricardo
* Gogol: *La revizoro* - Hlestakov 

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Rákóczi induló (1933) – dancista knabo
* Sonĝoaŭto (1934) – kantisto
* *A miniszter barátja* (1939) - sekretario
* *Gerolsteini kaland* (1957)
* *Mit csinált Felséged 3-tól 5-ig?* (1964)
* *Imposztorok* (1969) - sinjoro

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Könnyű kis gyilkosság* (1967)
* *Őrjárat az égen'' (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalia formiato

**Kalia formiato** estas kalia salo de la formiata acido kun kalia hidroksido, blanka solidaĵo uzata kiel peranto en la produktado de kalio. Kalia formiato estas konsiderata substanco vivmedie harmonia kaj uzatas kiel senglaciiga salo en ŝoseoj dumvintre. Ĝi servas kiel koroda inhibanto, akvo-moliganto forigante kalciajn kaj magneziajn jonojn, funkcia fluidaĵo kaj uzata en la produktado de nafto.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Kalia formiato estas preparata per agado de la kalia hidroksido sur formiata acido:

### Sintezo 2 
* Kalia formiato estas sintezata per interagado de la kalia karbonato sur formiata acido:

### Sintezo 3 
* Kalia formiato povas sinteziĝi per sapigo de la **formamido** sur kalia hidroksido:

### Sintezo 4 
* Per interagado de **kalia hidrido** kaj **karbona duoksido**:

### Sintezo 5 
* Per interagado de **kalia hidrido** kaj **karbona unuoksido**:

### Sintezo 6 
* Per interagado de metila formiato kaj kalia hidroksido:

### Sintezo 7 
* Per interagado de kalia sulfato, kalcia hidroksido kaj **karbona unuoksido**:

### Sintezo 8 
* Pere de reago kun etanolo kaj **kalia hipoklorito** donante kloroformon, kalian kloridon, kalian hidroksidon kaj akvon:

## Reakcioj 
* Ĝi reakcias kun sulfata acido por estigi formiatan acidon:

* Sub temperaturoj pli altaj ol  ĝi fariĝas Kalia oksalato:

* Kaj Kalia oksalato malkomponiĝas en kalian karbonaton kaj karbonan unuoksidon:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Toxnet
* Proceedings of the Symposium on Energy and Electrochemical Processing for a ..., Clifford W. Walton, Eric J. Rudd
* ICIPEG 2016: Proceedings of the International Conference on Integrated ..., Mariyamni Awang, Berihun Mamo Negash, Nur Asyraf Md Akhir, Luluan Almanna Lubis, Abdul Ghani Md. Rafek
* Composition and Properties of Drilling and Completion Fluids, Ryen Caenn, HCH Darley, George R. Gray
* Hydraulic Fracturing Chemicals and Fluids Technology, Johannes Fink

## Vidu ankaŭ 
* Kalia acetato
* Kalia hidroksido
* Kalia nitrato
* Kalia nitrito
* Kalia sulfato
* Kalia sulfito
* Kalia bisulfato

## Referencoj 
Kategorio:Formiataj esteroj‎
Kategorio:Formiatoj
Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj
Komunista krimo

**Komunista krimo** (pole: *zbrodnia komunistyczna*; laŭ kompreno de la leĝo de la 18-a de decembro 1998 pri la Instituto pri Nacia Memoro - Komisiono pri Juĝprocesa Punado de Krimoj kontraŭ Pola Nacio) – ago farita de funkciulo de komunista ŝtato en la periodo de la 17-a de septembro 1939 ĝis la 31-a de julio 1990, konsistanta en aplikado de reprezalioj aŭ aliaj formoj de la tuŝo de homrajtoj kontraŭ unuopulo aŭ homgrupo, aŭ lige al ilia apliko, estanta krimo laŭ la pola puna juro valida dum ĝia faro.

Nocio pri la komunista krimo elpuŝis de la jurista lingvo nocion pri stalinismaj krimoj, kiun oni uzis komence de esploroj ligitaj kun respondeco pro ilia faro.

Komunistaj krimoj estantaj laŭ internacia juro krimoj kontraŭ la paco, krimoj kontraŭ la homaro aŭ militkrimoj ne fortempiĝas.

## Proponoj de eŭropaj reguligoj
Soveta disidento poldevena Vladimir Bukovskij estis la unua, kiu diris pri reprezalia psikiatrio en Sovetunio kaj postulis prijuĝon de komunistaj krimoj simile al la Nurenbergaj procesoj.

En 2010 Litovio, Ĉeĥio, Latvio, Bulgario, Hungario kaj Rumanio proponis punigon de la neado de komunistaj krimoj garantii surnivele de la leĝo de Eŭropa Unio. Eŭropa Komisiono forĵetis la proponon.

## Elektitaj ekzemploj
2.11.1985: Pola studento Marcin Antonowicz mortis — batita en Olsztyn de funkciuloj de milico post montro de legitimilo de la Universitato en Gdańsk (Gdańsk estis tiutempe asociata kiel lulilo de demokrata opozicio)

## Vidu ankaŭ
* Amasaj komunistaj krimoj
* Maksim Litvinov, soveta diplomato juddevena sukcesinta foratentigi la mondon de la komunistaj krimoj kiel kolektivigo aŭ granda teroro
* La nigra libro de la komunismo
* NKVD-ordono n-ro 00485
* Masakro de Katin
* Masakro sur placo Tian An Men
* Senkomunismigo

## Eksteraj ligiloj 
* Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instituto pri Nacia Memoro - Komisiono pri Juĝprocesa Punado de Krimoj kontraŭ Pola Nacio
* Communist Crimes (hosted by the Unitas Foundation)
* Kakolewnica Forest Massacre
* "Not Only Katyn" by Ireneusz Sewastianowicz and Stanisław Kulikowski
* The Augustow Roundup Augustów-traserĉo
* Hitler vs. Stalin: Who Killed More? by Timothy Snyder

Kategorio:Puna juro 
Kategorio:Krimoj 
Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj
Kategorio:Kontraŭkomunismo
Grzędzice Stargardzkie

**Grzędzice Stargardzkie** (ĝis 1945 ) estas fervoja haltejo en la pola vilaĝo Grzędzice, en distrikto Stargard, sur teritorio de la Okcidentpomeria Provinco. Ĝi estas lokita sur la uzata fervojlinio Poznań Główny – Szczecin Główny, 178,009 km de la komenca stacidomo Poznań Główny. Ĉi tiu haltejo troviĝas ĉe la strato Gryfa.

## Vidu ankaŭ 
* Grzędzice

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Fervojlinioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj en vilaĝa komunumo Stargard
Kalia bisulfato

**Kalia bisulfato** aŭ **kalia hidrogensulfato** (kun la kemia formulo **KHSO4**) estas neorganika komponaĵo, blanka, likveska solidaĵo kun iomete sulfura odoro, kalia salo de la hidrogeno-sulfata acido aŭ bisulfata acido. Merkalito, la erco enhavanta kalian bisulfaton estas rare trovata. Ĝi uzatas kiel laksigilo en medicino. Ĉar ĝi estas solvebla en akvo, ĝiaj solvaĵoj estas acidaj kaj korodaj. Ĝi estas toksa substanco kiam ingestita aŭ per haŭtokontakto. Per termolizo ĝi malkomponiĝas en pirosulfaton.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Kalia bisulfato estas preparata per agado de la kalia hidroksido sur sulfata acido:

### Sintezo 2 
* Kalia bisulfato estas preparebla per interagado de la kalia sulfato kaj sulfata acido:

### Sintezo 3 
* Kalia bisulfato estas preparata per agado de la kalia klorido sur sulfata acido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
Bisulfatoj donas sulfatojn kiam varmigitaj:

### Reakcio 2 
Bisulfatoj donas pirosulfatojn ĉe pli altaj temperaturoj:

### Reakcio 3 
Kalia bisulfato iĝas en kalia sulfato kiam fandiĝas kun kalia hidroksido:

### Reakcio 4 
* Bisulfato de kalio fandiĝas kun kalia klorido estigante kalian sulfaton kaj HCl:

### Reakcio 5 
Kiam fanditaj, kelkaj nesolveblaj oksidoj iĝas en solveblaj komponaĵoj:

## Literaturo 
* ThermoFisher 
* LabChem 
* Merck Millipore
* Chemical Book
* Analytical Methods for a Textile Laboratory, J. William Weaver
* Handbook of Preservatives, Michael Ash
* Academic Press Dictionary of Science and Technology, Christopher G. Morris, Academic Press

## Vidu ankaŭ 
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia acetato
* Kalia propionato
* Kalia buterato
* Kalia izobuterato

## Referencoj 
bisulfato
Kategorio:Sulfatoj
Kategorio:Acidaj saloj
Kalia bisulfito

**Kalia bisulfito** aŭ **kalia hidrogensulfito** (kun la kemia formulo KHSO3) estas kalia salo rezultanta el nekompleta neŭtraligo de la sulfata acido kun kalia hidroksido. Ĝi estas blanka senodora solidaĵo uzata kiel konservaĵo E228 por vinoj kaj nutraĵoj, sulfurigagento kiu liberigas sulfuran dioksidon en normalaj uzokondiĉoj. Ĝi estas antimikroba substanco uzata en sanigaj procezoj por nutraĵo-ujoj por redukti nutro-poluadon, ĉar ĝi estas antioksidiganto kaj inhibanto de nedezireblaj mikroorganismoj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Bisulfito de kalio estas preparata per agado de la sulfura duoksido sur kalia karbonato:

### Sintezo 2
* Reakcio inter kalia hidroksido kaj sulfura duoksido:

### Sintezo 3
* Reakcio inter kalia bikarbonato kaj sulfura duoksido:

### Sintezo 4
* Reakcio inter kalia dutionito kaj klorida acido:

### Sintezo 5
* Disproporcio de kalia dutionito en akvosolvaĵo:

### Sintezo 6
* Reakcio inter kalia dutionito kaj oksigeno en akvosolvaĵo:

### Sintezo 7
* Reakcio de kalia pirosulfito kaj akvo:

### Sintezo 8
* Reakcio inter kalia bikarbonato kaj sulfura duoksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1
* Reakcio inter kalia klorato kaj kalia bisulfito:

### Reakcio 2
* Reakcio inter kalia bisulfito kaj klorata acido:

### Reakcio 3
* Reakcio inter kalia bisulfito kaj dukloramino:

### Reakcio 4
* Reakcio inter kalia bisulfito kaj kalia hipoklorito:

## Literaturo
* Chemical Book
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 3, George A. Burdock
* Sulfur Oxides—Advances in Research and Application: 2013 Edition ...
* Code of Federal Regulations, Title 21, Food and Drugs, Pt. 170-199, Revised ...
* Sulfur Dioxide: Applications in Foods, Beverages, and Pharmaceuticals, Louis C. Schroeter
* Essentials of Inorganic Chemistry: For Students of Pharmacy, Pharmaceutical ..., Katja A. Strohfeldt

## Vidu ankaŭ
* Kalia acetato
* Kalia formiato
* Kalia hidroksido
* Kalia sulfato
* Kalia bisulfato
* Kalia klorido

## Referencoj
bisulfito
Kategorio:Bisulfitoj
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Kategorio:Manĝaj aldonaĵoj
Antal Matány

**Antal Matány** [?], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Matány Antal József** estis hungara aktoro, komikisto http://www.imdb.com/name/nm1062628/.

Antal Matány naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Matány komencis sian aktoran karieron province en 1908. Inter 1912 kaj 1914 li apartenis al Nacia Teatro (Pécs), kie li ricevis ankaŭ kantistajn rolojn. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li havis rolojn en pluraj kabaredoj kaj teatroj en sia naskiĝurbo (ekzemple Teatro Belvárosi (1920, 1925–1927), Teatro de Újpest (1922-1925), fine Nacia Teatro (Budapeŝto) (1927-1944)). Li edziĝis dufoje.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Guildenstern
** La Venecia Komercisto - Lancelot Gobbo
** Somermeznokta sonĝo - Orrondi
* Moliére: La Avarulo - majstro Jakobo
* Géza Gárdonyi: *A bor* - Baracs Matyi
* Rostand: Cyrano de Bergerac - Ragueneau
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Duzzog

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Arséne Lupin utolsó kalandja* (1921) – inĝeniero
* *A falu rossza* (1937) – cigano
* *Magyar sasok* (1943) – detektivo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Mario Magdaleno (Nagykörű)

La **Preĝejo Mario Magdaleno** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Nagykörű.

## Historio 
La unua mencio pri la kirko okazis en 1330. Dum dominado de turkoj la konstruaĵo restis netuŝita, tamen dum jarcentoj neniam okazis restaŭrado. En 1776 Károly Eszterházy konstatis la kirkon en malbona stato, tial li iniciatis la renovigajn laborojn, kiu finiĝis en 1784. La turo kaj la sakristio estis konstruita en 1825. La orgeno estis farita en 1912. En fino de la 2-a mondmilito la turopinto difektiĝis, la pli nova estis konstruita nur en 1994. La preĝejo mem plene renoviĝis en 2014.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto, kie krom la konstruaĵo troviĝas golgota vojo, ŝtona kruco kaj malnovaj tomboŝtonoj, krome pli ol 100 ĉerizarboj. Tiuj arboj apartenas al la hungara gena banko. En mezo de la fasado kvadrata turo reliefas kun la enirejo. La absido estas duonronda. La sakristio havas gotikan ŝtonan pordon. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1881.

## Interesaĵo 
Oni metis betonan blokon tuj apud la fundamento, tio estas grava fizika punkto por geofizikistoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/N/Nagyk%C3%B6r%C5%B1.html

Nagykörű
Nagykoru
Nagykörű
Kromverko

En la amaskomunikiloj, **kromverko** aŭ **kromprodukto **estas radia programo, televida programo, videa ludo, filmo aŭ ia ajn rakonta verko, derivita de unu aŭ pli jam ekzistantaj verkoj, kiu koncentras sin pli detale al iu parto de tiu originala verko (ekz.  temo, rolulo aŭ evento). En pluraj lingvoj nomata per la angla vorto *spinoff* aŭ *spin-off* .

En literaturo, la termino havas similan uzon ol en amaskomunikilaj verkoj; ĝi estas kutime uzata por indiki substancan *ŝanĝon de rakontaj vidpunkto kaj agado* el alia fikciaĵo, bazita sur la agado de la ĉefa protagonisto(j) de la serio, sed kun moviĝo al aliaj agado kaj rakonta fadeno de iu(j) alia(j) protagonisto(j), kiu iĝas la centra aŭ ĉefa fadeno (intrigo) de la nova kromserio. La nova protagonisto ĝenerale aperas unue kiel negrava aŭ subtena rolulo en la ĉefa rakonto. Estas tre ofte, ke la antaŭa protagonisto havas subtenan aŭ mallongegdaŭran rolon, almenaŭ kiel historia mencio, en la nova kromserio.

Kromverkoj ofte produktas siajn proprajn kromverkojn, kie la nova verko estas nur malmulte konektita al la originala.

Kategorio:Kreaj verkoj
Kategorio:Televida terminologio
János Manninger

**János Manninger** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Manninger János** estis hungara fotisto-raportisto, filmreĝisoro.

János Manninger http://www.imdb.com/name/nm0543400/ naskiĝis la  en Magyaróvár, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Manninger frekventis katolikajn gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Győr, poste li eklaboris en Budapeŝto en la filma produktejo. En 1924 li translokiĝis al Berlino, kie li laboris en filma produktejo, eĉ li estis vicreĝisoro kaj vickameraisto. En 1928 li faris la unuan avangardan mutan filmon proprakoste. Baldaŭ li estis fotisto-raportisto en Londono, sed li havis filmajn laborojn ankaŭ en Berlino kaj Budapeŝto. Filmo produktita dum la nazia erao ne ricevis permeson por prezenti ĝin al la publiko. Tio tamen sukcesis poste, sed la publiko negative akceptis ĝin, nur laŭ la kritikistoj ĝi estis altvalora avangardo. Pro la evidenta malsukceso li sinmortis postlasinta edzinon.

## Elektitaj filmoj 
* *Eine beinliche Angelegenheit* (1928) scenaristo, reĝisoro, kameraisto
* *Der Revolver (mallonga germana filmo)
* *Kék bálvány'' (1931, hungara) - fotisto (ne kameraisto!)
* ‘‘Végre!’‘ (1941, hungara) - fotisto
* ‘‘Fény és árnyék’‘ (1943, hungara) - scenaristo kun iu alia
* ‘‘Kétszer kettő’‘ (1944) scenaristo, reĝisoro kaj figuranto (en 1945 tralaborita)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj raportistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ĉu Lucyna estas knabino?

***Ĉu Lucyna estas knabino?*** () estas pola blankanigra amikaĵa komedio de 1934. Ĝia reĝisoro estas Juliusz Gardan kaj la scenaro estas de Konrad Tom.

## Resumo 
Lucyna, filino de sukcesa komercisto, finas sian studadon en Parizo kun titolo de inĝeniero kaj hejmenrevenas. Ŝi volas labori ĉe sia laboro; sed ŝia patro malpermesas al ŝi labori dirante, ke ĝi ne estas adekvata por la knabinoj de bonaj hejmoj.

La knabino ne submetiĝas. Ŝi alivestiĝas vire. Kiel viro, ŝi gajnas postenon de teknikisto kaj komencas labori kiel helpanto de la inĝeniero Żarnowski. Laboreje, ŝi ekamas lin. Ĉi tio kondukas al multaj ridigaj kaj embarasaj scenoj.

## Aktoraro 
* Jadwiga Smosarska kiel *Lucyna Bortnowska* kaj *Julian Kwiatkowski*,
* Eugeniusz Bodo kiel *inĝeniero Stefan Żarnowski*,
* Mieczysława Cwiklinska kiel *grafino Renata Czermińska*,
* Władysław Grabowski kiel *barono* *Amadeusz Maria de Witz*,
* Zygmunt Chmielewski kiel *Paweł Bortnowski, la patro de Lucyna*,
* Kazimiera Skalska kiel *Tunia Żmijewska*,
* Paweł Owerłło kiel *Braun, direktoro de la fabriko de Bortnowski*,
* Zofia Czaplińska kiel *Małgosia, la infanistino de Lucyna*,
* Elżbieta Antoszówna (ne aperas en la kreditoj) kiel *knabino el la noktoklubo “Eldorado”*,
* Jan Janusz (ne aperas en la kreditoj) kiel *la ĉefservisto de Bortnowski*,
* Zygmunt Karpiński (ne aperas en la kreditoj),
* Helena Larys-Pawińska (ne aperas en la kreditoj) kiel *gastino ĉe la vespermanĝo en la hejmo de Bortnowski*,
* Henryk Małkowski (ne aperas en la kreditoj) kiel *kelnero en la restoracio en Parizo*,
* Mieczysław Milecki (ne aperas en la kreditoj) kiel *kliento en la restoracio en Parizo, amiko de Lucyna*,
* Feliks Norski (ne aperas en la kreditoj) kiel *la kelnerestro de la “Eldorado”*,
* Henryk Rzętkowski (ne aperas en la kreditoj) kiel *kelnero en la restorancio “Wojtówka”*,
* Czesław Skonieczny (ne aperas en la kreditoj) kiel *trinkita homo de la klubo “Eldorado”*,
* Helena Sokołowska (ne aperas en la kreditoj),
* Helena Zarembina (ne aperas en la kreditoj) kiel *laboristo de la tualeto de la “Eldorado”*,
* Zbigniew Ziembiński (ne aperas en la kreditoj).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Czy Lucyna to dziewczyna? (1934)*, dosiero ĉe IMDb.com
* *CZY LUCYNA TO DZIEWCZYNA?*, dosiero ĉe FilmPolski.pl (pole)
* *Czy Lucyna to dziewczyna?*, dosiero ĉe filmweb.pl (pole)
* Fotogramoj de la filmo

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1934
Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Kategorio:Polaj komediaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Salamon Gajzágó

**Salamon Gajzágó** [ŝalamon gajzAgO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gajzágó Salamon** estis hungara-armena magnato, juristo, politikisto, parlamentano, oficiro, dramisto, la unua prezidanto de la hungara financkontrolejo. Li havis armenajn radikojn. Lia pseŭdonimo estis „Sali Bank”.
[eta|Foto pri Salamon Gajzágó en [1892]]
Salamon Gajzágó http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/g/g06250.htm naskiĝis la  en rando de Túrkeve, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Salamon Gajzágó frekventis gimnaziojn en Szolnok kaj Pest (urbo), poste li akiris diplomon en Reĝa Jura Akademio (Pozsony) en 1847. Li eklaboris ĉe István Széchenyi. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1848, poste li batalis en la liberecbatalo kiel leŭtenanto. Li estis militkaptito, sed li liberiĝis jam en 1849, poste li okupiĝis pri sia bieno kaj ankaŭ kontribuis en Hölgyfutár. En 1853 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. En 1861 li estis nomumita ĉefnotario de Belső-Szolnok, en 1867 ties ĉefjuĝisto. Li estis unua prezidanto de la financkontrolejo en 1870. Li estis parlamenta deputito (1892–1901), en 1893 senatano. En 1892 li pensiuliĝis, samtempe ricevis ordenon kaj titolon vera interna sekreta konsilisto.

## Liaj dramoj 
* *Békesi* (premiita dramo prezentita en Nacia Teatro (Budapeŝto))
* *Majláth Margit* (prezentita en Nacia Teatro (Kolozsvár))

## Memorigiloj 
* premio fondita depost la socialismo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Littasy

**György Littasy** [djordj litaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Littasy György** estis hungara operkantisto, (baso). Lia origina familia nomo estis *Littasi*, lia nomo erare estis *Littassy*, lia nomo depost 1956 estis *Georg Littasy*.

György Littasi https://hu.wikipedia.org/wiki/Littasy_Gy%C3%B6rgy naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en ?.

## Biografio 
György Littasy komence violonadis, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1938, poste li estis kantista aktoro en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1939 li apartenis al Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed inter 1945-1949 li apartenis al Nacia Teatro (Szeged). Dum la Hungara revolucio de 1956 li disidis kun sia familio al Vieno kaj li kantadis en Viena Ŝtata Operejo. Baldaŭe li kantadis en Darmstadt kaj Amsterdamo.

En 1941 li edziĝis, baldaŭ li havis 7 gefilojn.

## El lia repertuaro 
* Zoltán Kodály: *Háry János* - imperiestro Ferenc
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** La geedziĝo de Figaro - D-ro Bartolo
** Don Giovanni – Leporello
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Die Zauberflöte - Sarastro
** *Die Entführung aus dem Serail* - Ozmin (Salzburg, 1961)
* Giuseppe Verdi:
** La Forto de la Destino – Gvardian
** *Un balo in Maschera* – Samuel
** Aida – Ramfis
* Richard Wagner:
** Der Fliegende Holländer – Daland
** Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg – Hermann

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A piros bugyelláris* (1938) – kantisto
* *Jazzálom* (1940, mallonga filmo)
* *Gábor diák* (1955) - dublada kantista rolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Argentina signolingvo

La **argentina signolingvo** estas uzata en Argentino. Surduloj lernas ĝin en specialaj lernejoj.

## Vidu ankaŭ
* Signolingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Vortaroj de LSA  ( / )

Kategorio:Signolingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Argentino