open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jusztin Kocsisovszky

**Jusztin Kocsisovszky** [justin koĉiŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kocsisovszky Jusztin** estis hungara aktoro, teatrestro, oficiro. Lia edukita filino estis Borcsa Kocsisovszky.
eta|
Jusztin Kocsisovszky naskiĝis en 1817, li mortis la  en Győr.
 
## Biografio 
Pri fruaj jaroj de Jusztin Kocsisovszky mankas informoj. Li estis migra aktoro, kiun li interrompis dum la hungara revolucio de 1848 kaj estis oficiro. Lia migra teatra trupo ludis en Léva (1858), Eger (1858), Losonc, Rozsnyó (1860), Miskolc (1862), Szatmár (1865), Kecskemét, Szeged (1865–68), Győr, Sopron, Komárom, Kassa (1861). Inter 1868 kaj 1871 li estis teatrestro en Győr.

## Elektitaj trupanoj 
* Miklós Tihanyi (pli aĝa)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Bona-bona-tabornokok-torzstisztek-1/hadnagyok-es-fohadnagyok-az-184849-evi-szabadsagharcban-2/k-D7B/kocsisovszky-jusztin-F55/
* https://gyorihirek.hu/Gyor750_-_Kocsisovszky_Jusztin/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Carpentras (stacidomo)

**Carpentras** estas franca stacidomo sur linioj  -  kaj  - Carpentras, situanta en  Carpentras, en departemento Vaucluse, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Orange - L'Isle-Fontaine-de-Vaucluse (926000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Sorgues-Châteauneuf-du-Pape - Carpentras (927000).

400px|centra|eta|Fervoja linio Avignon - Carpentras

## Vidu ankaŭ 
* Carpentras

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Vaucluse
Kategorio:Carpentras
Miklós Kalocsay

**Miklós Kalocsay** [miklOŝ kaloĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kalocsay Miklós** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia edzino estis Helga Kolti.

Miklós Kalocsay naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto (laŭ WikiData en Baja).

## Biografio 
Miklós Kalocsay akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1973. Lia ĉefinstruisto estis László Vámos. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Madách. Ekde 1980 li estis membro de pluraj teatroj, ekzemple Nacia Teatro (Budapeŝto) (1980-1989), Nacia Teatro (Szeged) (1989-1990). Intertempe li havis ankaŭ filmajn rolojn. Li ricevis aktoran premion en 1988. Lia edzino naskis filon. Li frue mortis pro kormalsano.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - vira titolrolo
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Zoli
* Victor Hugo: *A királyasszony lovagja* - Ruy Blas

## Liaj kinaj filmaj roloj (elekto) 
* *Prés* (1971)
* *Fedőneve: Lukács* (1977)
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Tony Curtis, Alain Delon, Jack Nicholson, Michael York

## Liaj televiziaj filmaj roloj (elekto) 
* *Sganarelle, avagy a képzelt szarvak* (1972) - Lelie
* *Halál a pénztárban* (1981) - Géza Menyhárt
* *Öcsi, a sztár* (1988) - patro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* https://port.hu/adatlap/szemely/kalocsay-miklos/person-121850

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
William Lloyd Garrison

**William Lloyd GARRISON** (naskiĝis  – mortis ) estis usona elstara kontraŭsklavisto, ĵurnalisto kaj socia reformisto.

Li estas konata pro sia laboro kiel redaktoro de la radikala aboliciista ĵurnalo *The Liberator* kaj kiel fondinto de la Usona Kontraŭsklavista Societo.

Li lasis sian nomon kiel unu el la plej radikalaj oponantoj al la sklaveco en Usono. Siaj ideoj pri emancipiĝo rimarkigis la “neperforto” kaj pasiva rezisto, kio alportis multajn sekvantojn. Dum aliaj aboliciistoj de la epoko apogis pogradan abolicion, Garrison pledis por “tuja kaj kompleta liberigo de ĉiuj sklavoj”.

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Kontraŭsklavistoj
Civilulo

[eta|280px|*Montreal Daily Star*: "Germany Quit", 7-a de majo 1945. Civiluloj legas informon pri la fino de la [Dua Mondmilito.]]
[eta|280px|Anarkiismaj milicaninoj dum la [Hispana Revolucio (1936)|Hispana Revolucio de 1936. Civiluloj povas iĝi militistoj. En la foto nur unu portas armilon.]]
**Civilulo** estas, opozicie al militisto, persono kiu ne estas membro de armeo. Ĝenerale, la termino "civila" referencas al ĉio kio temas pri ne-militistoj, ĝenerale al civitanoj partikulare, pro kio ili nek povas plenumi aŭtoritaton nek ordoni al militisto. Tiukadre oni parolas pri civila aviado aŭ civila protekto (aro de rimedoj kiuj celas la protekton de civiluloj kaj en tempo de paco kaj en tempo de milito); pri civila stato (maniero konstati la staton de la personoj - geedzeco aŭ ties manko, gepatroj, dato kaj, naskoloko de nacimiento, etc.); de civila juro (aro de leĝoj kiuj regas la rajtojn kaj devojn de ĉiu persono); aŭ eĉ de "civila milito" (nome milito kiu frontas la civitanojn de unu lando, unuj kontraŭ aliaj), sed plej ofte se tiuj civilaj civitanoj uzas armilojn, ili iĝas armeanoj, ĉu regulaj ĉu neregulaj (ekzemple en gerilo) kaj tiam jam ne temas pri "civila" milito, sed pri interna milito.

Ataki intence al civilulo en tempo de milito estas konsiderata, de la Konvencio de Ĝenevo, kiel militkrimo. Tamen, oftas ke la civiluloj rezultas viktimoj de milito, ĉefe kiam okazas bombardado. La milita ĵargono konsideras tion kiel "flankaj damaĝoj". Povas okazi ke dekomencaj civiluloj uzas armilojn por rezisti perforte kontraŭ militaj stato aŭ ŝtato aŭ eksterlanda forto de okupacio, kaj tiam oni parolas pri rezistomovado; tiuokaze la dominanta establita povo, siaflanke, konsideras ilin ofte kiel teroristoj.

## Vidu ankaŭ 
* Civila geedzeco
* Civila kodo
* Civila libereco
* Civila malobeo
* Civila socio
* Militkrimo
* Kvara Ĝeneva Konvencio
* Gerniko (pentraĵo)
* Procento de civilaj viktimoj
* Rifuĝinto

Kategorio:Milita scienco
Pipra aerosolo

eta|Ekzemplo de uzado de la pipra aerosolo.
**Pipra aerosolo** aŭ *kapsika aerosolo* estas kemia kombinaĵo kiu iritas la okulojn ĝis punkto okazigi larmojn, doloron kaj eĉ portempan blindecon. Ĝi estas uzata por disigi tumultojn fare de polico aŭ kiel persona defendilo fare de civilulo. En esceptaj okazoj tio povas rezulti en la morto de la tuŝito.​

La aktiva ingredienco estas la kapsikino, kemia kombinaĵo derivita de la fruktoj de plantoj de la genro *Capsicum*.

La pipraj aerosoloj plej ofte komerciĝas en ujoj sufiĉe malgrandaj por ebligi transportadon kaj kaŝadon en poŝo aŭ mansako. Ekzistas ankaŭ pafaĵo de pipra aerosolo, pafebla per pistolo de *paintball*.

Tiu gaso okazigas la tujan fermon de okuloj kaj sekvan portempan blindecon kun daŭro de 15-30 minutoj, ardosenton en la haŭto kun daŭro de 45-60 minutoj, malfacilon spiri kaj paroli dum 3 ĝis 15 minutoj, jukon ĉe nazo kaj tusadon. La daŭro de tiuj efikoj dependas de la forto de la aerosolo, la preciza korpareo tuŝita kaj la fizikas stato de la tuŝito, sed la averaĝa kompleta efiko daŭras ĉirkaŭ 30 ĝis 45 minutoj, kaj pli malgrandaj efikoj povas daŭri horojn. La ekspono al tiu gaso longdaŭre estas sendamaĝa, sed la ripeta eksponado povas rezulti longdaŭre en perdo de la sentivo de la korneo. La gazeto *Los Angeles Times* informis, ke almenaŭ 61 mortoj estis asociaj kun la uzado fare de policanoj de la pipraj aerosoloj ekde 1990 en Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Larmiga gaso

## Notoj 
Kategorio:Larmigaj gasoj
Kategorio:Kemiaj armiloj
Kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj (Fegyvernek)

La **kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj** estas romkatolika moderna konstruaĵo en urbo Fegyvernek (Hungario), en urboparto Szapárfalu.
 
## Historio 
En Szapárfalu venis penso pri konstruo de propra kirko jam en 1923 kaj poste plurfoje, sed pro financaj aŭ politikaj cirkonstancoj ĝi restis ĉiam nur sopiro. Tamen en fina periodo de la socialismo en 1985 tio sukcesis. La moderna kirko estis konstruita inter 1988-1992.

## Konstruaĵo 
La kapelo situas sola ĉe nova parko. La kapelo havas 3 partoj, sed ili estas ligitaj. Dekstre kvadrata alta kampanilo altiĝas. La kampanilo havas enirejon el la strata trotuaro kaj la supro estas malalta piramido. Meze la navo etendiĝas meze kun larĝa enirejo. La absido estas plurlatera havanta mallarĝajn kaj altajn fenestrojn. Sur la teretaĝa nivelo estas ankaŭ po unu fenestroj. Sur la tegmenta nivelo estas sola mallarĝa kaj alta fenestro. Maldekstre la aldonparto etendiĝas same kun absido. Ĝi similas al la navo, tamen pli malgranda kaj sur la tegmenta nivelo mankas fenestro.
 
## Fontoj 
* hungare kun fotoj

Fegyvernek
Fegyvernek
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Fegyvernek
Milita taktiko

La **milita taktiko** estas la parte de la milita strategio kiu zorgas pri la uzado de la agadrimedoj por atingi sukceson en kampanjo aŭ venkon super la malamiko.​ Temas pri la agado de la estroj kaj de la trupoj rilate al la malamiko; la taktiko kondukas la operacojn de la arneoj aŭ de parto el ili.

Kiam alvenas la momento de la fizika milita kunfronto, tion, kion la milita strategio planis, la milita taktiko plenumas, se eble rapide kaj diskrete, per multaj kombinoj. La taktiko devas konsideri la naturon de la tereno, la barojn superendajn, la videblecon, la eblajn ŝirmejojn, favore de riveroj, arbaroj, konstruaĵoj ktp. Tiel la milita taktiko estas agado, dum la strategio estas la dezajno kaj serio de preparaj movoj. La milita taktiko estas la scienco agadigi la militfortojn en difinitaj cirkonstancoj. Oni povas esti bonkvalita taktikisto, estante malbona stratego, kaj inverse. La taktiko postulas minimume analizi la malamikon, kaj la kondiĉojn kaj mediajn kaj geografiajn de la batalkampo.

Ĉio tio konstateblas en tre diversaj historiaj ekzemploj, kiaj jenaj:

* La taktiko de Antikva Grekio ŝanĝiĝas kiam Filipo la 2-a de Makedonio modifas la armaĵon kaj la armilaron.
* Antikva Romio asimilas taktikojn de aliaj civilizoj, kaj kiam pro supereco flankenlasas defendajn taktikojn, la romiaj armeoj estas superataj de la ĝermanoj kaj slavoj.
* La feŭdismo estas subtenita de la monopolo fare de la senjoro de la armaĵo kaj la ĉevalrajdado.
* La ekuzado de la pulvo ŝanĝegas la taktikojn kaj malproksimigas la kontraŭantojn.
* Dietrich Heinrich von Bülow konvertas la studadon de taktikoj en aplika scienco.
* La erao de novaj teknologioj denove tute modifas la konsiderojn de militaj taktikoj.

## Referencoj
102617 Aliumo

**102617 Aliumo** estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la svisa amatora astronomo Stefano Sposetti elde la Observatorio de Gnosca (Svislando).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la florplanto Aliumo, tutmonde uzata de miljaroj. Inter multenombraj specioj, *Allium sativum* estas la komuna kultivata specio kaj povas esti trovita preskaŭ la tuta jaro, sed en printempo, en Gnosca kaj ĉirkaŭ, la homoj rikoltas kaj manĝas la bongustan *Allium ursinum*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Stefano Sposetti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Peter Arnett

**Peter Gregg ARNETT** (13a de Novembro 1934) estas Novzeland-devena ĵurnalisto, kiu posedas ŝtatanecon kaj de Nov-Zelando kaj de Usono, Li estas konata pro sia kovro de la Vjetnama Milito kaj de la Golfa Milito. Li ricevis en 1966 la Pulitzer Premion pri Internacia Informado pro sia laboro en Vjetnamo el 1962 ĝis 1965, ĉefe informante por Associated Press.

Arnett laboris por la gazeto *National Geographic*, kaj poste por diversaj televidkanaloj, plej notinde dum preskaŭ du jardekoj por la CNN. Arnett publikigis memorlibron, ''Live from the Battlefield: From Vietnam to Baghdad, 35 Years in the World's War Zones'' (1994). En Marto 1997, Arnett intervjuis Osama bin Laden, estro de Al-Qaeda. La ĵurnalisma lernejo de la Suda Instituto de Teknologio en Nov-Zelando estis nomita laŭ Arnett.

Dum Usono klopodis prezenti la militon en Irako kiel militon kun kirurgia precizeco kun tre malmultaj civilaj viktimoj, Peter Arnett ne timis rakonti pri la sekvoj de la milito kiel li vidis ilin. Ĉar ĝi estis forta armilo kontraŭ la milita diskurso, lia raportado ricevis subtekston "Tiu ĉi filmeto estis permesita de irakaj cenzuristoj" en usona televido por kredigi, ke oni ne kredu kion oni vidas.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Sully, François, "Associated Press' Peter Arnett testing the first flame thrower captured from the Vietcong in Vietnam", photograph; 8a de Decembro 1965. Copyright Healey Library, UMass Boston; via *openvault.wgbh.org*.

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Malliberejo de Abu Ghraib

[eta|Tiu foto de prizonulo dum torturo iĝis internacie fifama, kaj eventuale estis en la kovrilpaĝo de la gazeto *[The Economist*.]]
La **malliberejo de Abu Ghraib** (, *Sijn Abū Ghurayb*) estis prizona komplekso en Abu Ghraib, Irako, 32&nbsp;km okcidente de Bagdado. La prizono de Abu Ghraib estis malfermita en la 1950-aj jaroj kaj servis kiel prizono de maksimuma sekureco kie okazis torturo, ĉiusemajnaj ekzekutoj, kaj penigaj vivkondiĉoj. El la 1980-aj jaroj, la prizono estis uzata de Saddam Hussein kaj poste de Usono por reteni politikajn prizonulojn. Ĝi disvolvis reputacion por torturo kaj eksterjuraj ekzekutoj, kaj estis fermita en 2014.

La prizono de Abu Ghraib atigis internacian atenton en 2003 post la invado de Irako, kiam estis disvastigita skandalo pri torturoj kaj fitraktado de arestitoj faritaj de militistoj en parto de la komplekso funkciigita de la uson-koaliciaj okupaciaj fortoj. Ankaŭ israelaj pridemandistoj estis en Irako, kun la Koalicio, ĉar ili parolas la regionan araban.

En 2006, Usono transigis la kompletan kontrolon de Abu Ghraib al la federacia registaro de Irako, kaj estis remalfermita en 2009 kiel *Bagdada Centra Prizono* (en araba: سجن بغداد المركزي *Sijn Baġdād al-Markizī*) sed estis fermita en 2014 pro aferoj de sekureco dum la Iraka Enlanda Milito (2014–2017). La prizonkomplekso estas nune malplena, kaj Saddam-epokaj amastomboj estis malkovritaj en la loko.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Malliberejoj
Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj
Kategorio:Usona juro
Militpeno

[eta|dekstra|Civila porciigo: vendisto kontrolas la kuponojn de kliento en [Britio dum aŭ post la Dua Mondmilito.]]
**Militpeno** (aŭ militklopodoj) en politiko kaj militplanado estas kunordiga mobilizo de la rimedoj de socio - kaj industriaj kaj homaj - cele al la subteno de milita forto. Depende de la militemo de la kulturo, la relativa grando de la armitaj fortoj kaj de la socio kiu devas subteni ilin, la stilo de registaro, kaj de la fama subtenemo de la militaj celoj, la militpeno povas gami el malgranda industrio redirekto ĝis tute kompleta komando de la socio.

Kvankam multaj societoj estis historie perceptitaj kiel engaĝiĝintaj aŭ suferintaj pro miltipeno, la preciza koncepto ne estis ĝenerale uzata ĝis la lasta jardeko de la 18-a jarcento, kiam la estroj de la Franca Revolucio alvokis por *levée en masse* (amasa konskripcio) kaj ĝenerala mobilizado de la socio por eviti, ke la monarkiistaj fortoj reklamu rekontrolon de la franca registaro.

La koncepto estis poste adaptita kaj uzita de Rusio, Britio, kaj Usono, speciale dum la Unua kaj la Dua Mondmilitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Totala milito

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Collection of Photographs of World War II War Effort  en Usono

Kategorio:Militoj
110702 Titostagno

'*110702 *Titostagno'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 3:7 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Campo Imperatore Near Earth Object Survey'' (CINEOS) elde la Stacio de Campo Imperatore de la Observatorio de Abruco (L'Aquila, Italio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la italan televidan ĵurnaliston Tito Stagno. Kiel raportisto, li sekvis la tutan serion de la misioj Apollo kaj en 1969 li faris senperan komenton pri la surluniĝo de la unua homo sur la Luno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Campo Imperatore Near Earth Object Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Sorgues - Châteauneuf-du-Pape (stacidomo)

**Sorgues - Châteauneuf-du-Pape** estas franca stacidomo sur linioj Paris-Lyon -  kaj Sorgues - Châteauneuf-du-Pape - , situanta en  Sorgues, en departemento Vaucluse, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Sorgues-Châteauneuf-du-Pape - Carpentras (927000).

## Vidu ankaŭ 
* Sorgues
* Châteauneuf-du-Pape

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Vaucluse
Kategorio:Sorgues
Delfenputoj vajmaraj

En kaj ĉirkaŭ Vajmaro (Germanujo) estas tri **Delfenputoj** (germane: *Delphinbrunnen*): en la urbokerno ĉe Teich-placo. Ĝi nomiĝas laŭ la alvalennaĝantaj delfenoj ĉepiede de la okangula putokolono. Alia estas en la oranĝeja ĝardeno de Kastelo Belvedere. Proksime de Vajmaro, ĉe Wieland-bieno en Oßmannstedt staras la tria tia.

## Delfeno kiel ornammotivo sur vajmaraj dekoracifontanoj 
Delfenaj dekoracioj ne nur troviĝas surpute sed ankaŭ alie, ekz. sur la portalo de la bastilo de Urbokastelo vajmara kiel ĉirkaŭilo de la blazono (kun putto surdorse) kaj nereido apuda. Ĉe Goeto-puto delfeno estas gargojlo kiel en Oßmannstedt (tie kun delfenkapo kuŝanta sur konko). Ĉe Herder-puto apud Vilhelmo-Ernesto-gimnazio eĉ tri delfenoj ornamas krateron putokolonan kaj memkompreneble gravegas delfeno ĉe Neptuno-puto antaŭ la urbodomo de Vajmaro.

Delphinbrunnen Weimar.jpg|Delfenputo ĉe Teichplatz
Orangerie & Delphinbrunnen des Schlosses Belvedere (Weimar).jpg|Delfenputo ĉe Kastelo Belvedere
Oßmannstedt, der Delphinbrunnen.jpg|Delfenputo en Oßmannstedt

## Delfenaĵo sur Teich-placo 

La puto kun tutronda pelvo kaj enen kaj malenen svinganta vandaĵo faritis en 1847 fare de Carl Dornberger, skulptisto el Bad Berka kaj donacitis fare de granddukino Maria Pavlovna Romanova. La sur la putokolono estanta figuro de trinkanta knabino estas nur pli posta aldonitaĵo kies dokumentado - laŭ Hans-Joachim Leithner - ne pli fruas ol en 1928. Eble faras ĝin Arno Zauche. Iam ĝi estas el sabloŝtono el Bad Berka kaj anstataŭigitis komence de la 20-a jarcento per grejso el Cotta (Dohma).

## Delfenaĵo en la Malnova oranĝeriĝardeno de Belvedere-kastelo 
eta|detalo de la puto en la oranĝera ĝardeno de Kastelo Belvedere

Dua tia puto estas sur placo antaŭ la oranĝejo de Kastelo Belvedere (Malnova oranĝejĝardeno/Alter Orangeriegarten). Ĝia kreinto ne konatas. Ankaŭ tiu ĉi havas ujon tutrondan fiksita entere kaj havante nur ĉ. 20 centimetrojn altan dikan randon supre de la akvonivelo. Ene de la putokolono la akvo altiĝas tra ronda pelvo, supre de kies rando la tuto superfluas en la grandan pelvon. Tie ĉi denove la tri alvalenaĝantaj delfenoj dekoracias la putokolonon malsupre de la ujo, kiun ili tenas per naĝiloj siaj. La kolono estas el sabloŝtono. Temas pri kopio de 1971/72. Rimarkindas ankaŭ la ensemblo de florbedo ĉirkaŭe.

## Delfena puto en Oßmannstedt 

Unue por la geografia proksimeco ĝi apartenas iel al Vajmaro kaj due pro la longjara posedinto de la bieno, Christoph Martin Wieland, konata vajmarano. Ĉe la pavilonsimila fontanejo la envalennaĝanta delfeno estas gargojlo kun kapo kuŝanta sur konko. Krome aliaj delfenoj ornamas la pavilonon. Tre proksimas la bieno *Osmantinum* ĉe artefarita lageto. La baroka konstrulingvo estas klarega. Fakte starigis la tutan komplekson en 1757 la regna grafo Heinrich von Bünau al kio apartenas ankaŭ la belega puta ensemblo.

## Eksteraj ligiloj 
* Putoj kaj fontanoj de Vajmaro, ĉe Weimarer-Brunnen.de
* Rita Dadder: Weimar-Lese | Delphinbrunnen
* https://www.klassik-stiftung.de/wielandgut-ossmannstedt/gutspark-ossmannstedt/

## Notoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Kategorio:Delfeno en arto
Vajmaro
Ĉi tio estis ilia plej bona horo

**Ĉi tio estis ilia plej bona horo** (angle: **This was their finest hour**) estas la nomo kaj la fino de la parolado, kiun faris Winston Churchill, nome la brita ĉefministro dum la Dua Mondmilito, antaŭ la Ĉambro de Komunuloj de la Brita Parlamento la 18an de junio, 1940, monaton post kiam li ekregis kiel ĉefministro de nacia unueca registaro, kiu inkluzivis ĉiujn membrojn en la parlamento. 

Ĝi estis la tria parolado en serio de tri paroladoj, kiujn Churchill prononcis dum la batalo de Francio kaj antaŭis tiun konatan kiel "Sango, laboro, larmoj kaj ŝvito" de la 13a de majo, kaj "Ni batalos ĉe la strandojn" de la 4a de junio.

En sia parolado, Churchill pravigis la malmultan subtenon, kiun la francoj ricevis de Unuiĝinta Reĝlando de post la eventoj en Dunkerko kaj raportis pri la sukceso de evakuadoj de Dunkerko de la fortigaj fortoj en Operacio Dinamo. Li rezistis premon formi akordan koalicion kontraŭ Nazia Germanio. Li ankaŭ prienketis la fortojn disponeblajn al Unuiĝinta Reĝlando por eviti invadon de la Britaj Insuloj kaj prienketis subtenajn leterojn de la Regnoj, kiuj fortigis la kredon je la venko de Britio.

La parolado finiĝis per frazo:

Kategorio:Britio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Batalo de Francio
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
112338 Seneseconte

'*112338 *Seneseconte'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en  1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Campo Imperatore Near Earth Object Survey'' (CINEOS) elde la Stacio de Campo Imperatore de la Observatorio de Abruco (L'Aquila, Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Senese Antonella* kaj *Conte Paolo*, sciencaj gepopularigistoj, kiuj ĉefe laboras en lernejoj, klarigante la ĉielon per planetarioj, teleskopoj kaj laboratorioj. Paolo estas ankaŭ eldonisto kaj gastiganto ĉe Radio3 Scienza, la ĉiutaga elsendaĵo de la Rai, nacia publika firmao de radiotelevido de Italio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Campo Imperatore Near Earth Object Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
113671 Sacromonte

'*113671 *Sacromonte'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio G.V. Schiaparelli en Luvinate, proksime de Varese (Italio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al *Sacro Monte di Varese*, malgranda monto tuj norde de Varese, kie dekkvar kapeloj kaj unu sanktejo estis konstruitaj inter 1604 kaj 1623, dediĉita al la misteroj de la Rozario. De 2003, *Sacro Monte'' estas monda heredaĵo de Unesko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
119846 Goshiina

'*119846 *Goshiina'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono,

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana komponisto kaj aranĝisto Go Shiina (japane : 椎名豪). Li komponis muzikon por multenombraj videoludoj, animeoj, serioj kaj filmoj, inklude la populara animeo *Demon Slayer'' kun Yuki Kajiura.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Kvanto de viktimoj de la unua mondmilito

[eta|upright=1.1|Tombejo en Douaumont de la Franca Armeo, kiu enhavas restaĵojn de francaj kaj germanaj soldatoj kiuj mortis dum la [Batalo de Verdun en 1916.]]
La diversaj nombroj de viktimoj de la unua mondmilito dependas el la fontoj kaj konsideroj pri kiuj mortintoj (vunditoj, forpelitoj ktp.) rilatas rekte al la milito aŭ ne. Ĝenerale oni konsideras, ke dum lukto mortis naŭ milionoj (po ses mil ĉiutage), kio estas multege pli ol antaŭaj militoj. Ekzemple oni komparu kun la Napoleonaj Militoj en kiuj mortis ĉirkaŭ du milionoj da personoj laŭlonge de 25 jaroj! Terure estas konsideri, ke mortis, krom luktintoj ĉirkaŭ 12 milionoj da civiluloj konsekvence de la milito: genocidoj, malsatego, bombadoj, ŝipvrakoj, amasaj elpeladoj, epidemioj...

Ĉar ekde la printempo de 1918 etendiĝis kaj tra Eŭropo kaj transoceane la nomita hispana gripo. En Berlino, Vieno aŭ Parizo estis miloj da viktimoj. En Londono la gazetaro informis, ke en oktobro jam estis mortintaj 2,225, tio estas pli ol dummilite sub bombado. Totale oni parolas pri pli ol 40 milionoj da mortintoj: ĉirkaŭ 15 milionoj en Hindio,3 % el la total apopulacio en Madagaskaro, en Italio ĉirkaŭ 400,000; en Hispanio ĉirkaŭ 300,000.

## Mortintaj soldatoj aliancanaj 
* Belgio: 13.700
* Brita Imperio: 908.000
** Aŭstralio: 60.000
** Kanado: 55.000
** Hindio: 25.000
** Novzelando: 16.000
** Sudafriko: 7.000
** Unuiĝinta Reĝlando: 715.000
* Francio: 1.240.000
** Francaj kolonioj: 114.000
* Grekio: 5.000
* Italio: 650.000
* Japanio: 300
* Montenegro: 3.000
* Rumanio: 336.000
* Rusio: 1.700.000
* Serbio: 45.000
* Usono: 50.600

## Mortintaj soldatoj de la centraj potencoj 
* Germanio: 1.770.000
* Aŭstri-Hungara Imperio: 1.200.000
* Bulgario: 87.500
* Turkio: 325.000

## Mortintaj civiluloj 
* Armenio: 900.000 (Armena genocido)
* Germanio: 760.000
* Aŭstri-Hungara Imperio: 300.000
* Belgio: 30.000
* Unuiĝinta Reĝlando: 31.000
* Bulgario: 275.000
* Francio: 40.000
* Grekio: 132.000
* Rumanio: 275.000
* Rusio: 3.000.000
* Serbio: 650.000
* Turkio: 1.000.000

## Individuaj viktimoj 
* Lajos Gulácsy, hungara pentristo, freneziĝinta pro la milito
* Manfred von Richthofen, germana flug-aso

## Notoj 
Kategorio:Unua mondmilito
Kategorio:Viktimoj de militoj
Messukylä

**Messukylä** estas eksa komunumo de Finnlando, kiu situis en la provinco Pirkanmaa. Ĝi estis ligita al Tampere en 1947. En 1947 Messukylä havis 7 340 loĝantojn. La areo de la komunumo estis 82,5 km², el kio estis tero 71,21 km². Jam en 1877 parto de Messukylä estis ligita al Tampere. Kalle Päätalo skribis pri Messukylä en sia *Iijoki*-libroserio.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nuna komunumo Tampere ( kaj )

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Abu Ghraib

**Abu Ghraib**, **Abu Graib** aŭ **Abu Guraib**, en araba: أبو غريب‎, Abū Ghuraib) estas urbo en la Gubernio Bagdado, ĝuste okcidente de la urbocentro de Bagdado, aŭ nordokcidente de la Bagdada Internacia Flughaveno. Ĝi havas populacion de 189 000 (2003). La malnova vojo al Jordanio trapasas tra Abu Ghraib. La registaro de Irako kreis la urbon kaj la distrikton de Abu Ghraib en 1944.

La loknomo estis tradukita kiel "patro de la korvetoj" (en la senco de "loko abunda je korvetoj"), sed tiu traduko estas konsiderita ekzemplo de popola etimologio, kaj anstataŭe la nomo devus esti rilata al gharb ("okcidente").

Abu Ghraib estis konata pro la Infannutra Fabriko de Abu Ghraib, kiun okcidentaj spionagentejoj konstante montris kiel instalaĵo de produktado de biologiaj armiloj. Tiu fabriko estis konstruita en 1980 kaj farbita per kamufla modelo dum la Iran–Iraka Milito. Ĝi estis bombita dum la Golfa Milito, kaj la Iraka registaro permesis al ĵurnalisto de la CNN Peter Arnett filmi la detruitan konstruaĵon kio estis elsendita kiel preparita manipulita informado. Irako parte rekonstruis la instalaĵon poste, kaj la Usona Sekretario de Ŝtato Colin Powell false citis ĝin denove kiel fabriko de armiloj dum la okazado de la Iraka Milito, kvankam la propra esplorado de CIA estis konkludanta, ke la loko estis bombitaj “en la erara kredo ke ĝi estas ŝlosila instalaĵo de BA [Biologiaj Armiloj].” Ankaŭ, ekzamenado de supozitaj instalaĵoj de armiloj fare de la Iraka Esplorgrupo poste determinis, ke la fabriko, neuzita por iome da tempo, utilis por nutrado de abandonitaj infanoj, sed ne trovis pruvaro de armoproduktado.

La urbo estas ankaŭ la loko de la Prizono de Abu Ghraib, kiu estis unu el la lokoj en kiuj politikaj disidentoj estis enkarcerigitaj en la epoko de Saddam Hussein. Ŝajne kelkaj el tiuj disidentoj estis torturitaj kaj ekzekutitaj. Post la falo de Saddam Hussein, la prizono de Abu Ghraib estis uzata de la usonaj fortoj en Irako similcele. En 2003, la prisono de Abu Ghraib akiris internacian famon pro torturoj kaj fitraktado fare de membroj de la Usona Armeo dum la post-invada periodo.

## Notoj 
Kategorio:Loĝlokoj de Irako
Dungana ribelo (1862–1877)

eta|320px|Mapo de la Dungana ribelo.
La **ribelo de Dunganoj** estis etna milito kiu okazis en Ĉinio inter 1862 kaj 1877. Foje estas konata laŭ tiu sama nomo aliaj samepoka konflikto, la ribelo *panthaj* de Junano, sudokcidente de Ĉinio. Strikte, la ribeloj de la dunganoj tuŝis la ĉinajn provincojn Ŝenŝjio, Gansuo, Ningŝjao kaj Ŝinĝango, kie stariĝis diversaj islamaj grupoj kontraŭ la Dinastio Qing. Finfine la ribelio estis subpremita kaj la dunganoj fuĝis amase al periferiaj landoj. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke mortis 16 milionoj da homoj.

## Bibliografio 
* Hodong, Kim. Holy War in China: The Muslim Rebellion and State in Chinese Central Asia, 1864-1877. Universitato de Stanford. ISBN 0-8047-4884-5.

Kategorio:Ribeloj en Ĉinio
Kategorio:Militoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Konfliktoj en 1860-1869
Kategorio:Konfliktoj en 1870-1879
Kategorio:19-a jarcento en Azio
Monteux (stacidomo)

**Monteux** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Monteux, en departemento Vaucluse, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Sorgues-Châteauneuf-du-Pape - Carpentras (927000).

## Vidu ankaŭ 
* Monteux

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Vaucluse
Kategorio:Monteux
Pirkko Mannola

**Pirkko MANNOLA** (naskiĝinta 27-a de decembro 1938 en Sääksmäki) estas finna kantisto kaj aktoro. Ŝi estis en 1950-aj jaroj modelo de entrepreno Suomen Trikoo Oy. Ŝia frato sendis fotojn pri ŝi al aranĝantoj de konkurso Fraŭlino Finnlando 1958. Ŝi estis invitita al la konkurso kaj venkis la konkurson. En 1959 ŝi komencis sian kinaktoran karieron. Ŝi aktoris ankaŭ en teatrejo. Ŝi estis kandidato por reprezentanto de Finnlando en Eŭrovido-Kantokonkurso 1963.

## Pirko Manola 
La duoblaj konsonantoj estis lasitaj ekster la nomo de Mannola por ke la germana publiko ekkonu lin kun la pli facile prononcebla nomo "Pirko Manola". La unuaj registradoj por la germana merkato estis la kantoj "Bam-Schi-Bam" kaj "Weil es die Liebe so will", kiuj estis publikigitaj sur la Decca etikedo. La germanaj diskoj de Mannola ne estis aŭditaj en Finnlando tiutempe, ĉar Decca en Finnlando estis etikedo sub Fazer kaj tiel la konkuranto de Scandia. Mannola travojaĝis grandskale ĉirkaŭ Okcidenta Germanujo kun Kurt Edelhagen kaj la orkestroj de Hugo Strasser. Por Scandia, Pirkko registris "Bam-Schi-Bam" en la finna sub la titolo "World's Best Record".

Kategorio:Finnaj kantistoj
Kategorio:Finnaj aktoroj
Zoltán Horváth (arkitekto)

**Zoltán Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Zoltán** estas hungara arkitekto, membro de Hungara Arta Akademio (2017).

Zoltán Horváth naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Horváth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1986, poste li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1992. Post la diplomo li laboris jaron en arkitekta ateliero de Imre Makovecz, poste en firmao *Triskell,* kie li estis kunposedanto ekde 2008. Intertempe en 2006 li fondis ankaŭ propran atelieron. En 2011 li estis levita ĉefarkitekto. Ekde 1996 li vivas en Ócsa. Lia edzino naskis 2 filinojn. Li ricevis arkitektajn premiojn inter 2001-2019.

## Liaj planitaj konstruaĵoj (elekto) 
* Herend, hoteleto (1995)
* Csurgó, kuracejo (2007)
* Budaörs, muzeo (2017)
* Gyömrő, bazlernejo (2020)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cahiers d'exercices - Espéranto débutants

'''Cahiers d'exercices - Espéranto débutants'* estas kajero de ekzercoj por franclingvaj komencantaj lernantoj de esperanto verkita de Henrri-Sébastien Erhard en la kolekto *Cahiers d'exercices* kaj eldonita de Assimil.

Tre praktika kaj amuza, ĉi tiu ekzercaro por komencantoj prezentas 160 ekzercojn kun planita progresado kaj en la formo de ludoj, akompanataj de iliaj respondoj. Fine de ĉiu ĉapitro, vi ankaŭ povas memtaksi vian lingvonivelon. Neniu aspekto de la lingvo estis forgesita: gramatiko, ortografio, vortprovizo, konjugacio aŭ elparolo.

* Preskaŭ 160 esperanto-ekzercoj
* Ludoj, plurelektaj demandaroj, ŝtop-ekzercoj, ktp.
* Gramatiko, konjugacio, ortografio, prononco...
* Taksu vian nivelon per memtaksado

## Ĉapitroj 
# Prononcer l’espéranto et se présenter (*Elparolu Esperanton kaj prezentu vin*)
# Reconnaître les mots grâce à leur « carte d’identité » (*Rekonu vortojn per siaj "identigiloj"*)
# Pouvoir conjuguer tous les verbes (*Ebleco konjugacii ĉiujn verbojn*)
# Conjuguer à tous les temps (*Konjugaciu je ĉiuj tempoj*)
# Indiquer l’objet de l’action grâce à l’accusatif (*Indiku la objekton de la ago per la akuzativo*)
# Utiliser l’accusatif en d’autres circonstances (*Uzante akuzativon en aliaj cirkonstancoj*)
# Former la négation (*Indiku la neadon*)
# Poser des questions (*Faru demandojn*) 
# Compter jusqu’à l’infini (*Kalkulu ĝis senfineco*)
# Décrire et comparer avec les adjectifs (*Priskribu kaj komparu per adjektivoj*)
# Indiquer les circonstances avec les adverbes (*Indiku cirkonstancojn per adverboj*)
# Construire les mots comme du Lego® (*Konstruu vortojn kvazaŭ per Lego®*)
# Relier les mots et les phrases à l’aide des prépositions et des conjonctions (*kunligu vortojn kaj frazojn per prepozicioj kaj konjunkcioj*)
# Faire le point sur les « 45 mots logiques » (*Faru bilancon pri la "45 logikaj vortoj"*)
* Résumé grammatical (*Gramatika resumo*)
* Jeu royal de mémoire (*Reĝa memorludo*)
* Solutions (*Solvoj*)
* Tableau d’autoévaluation (*Memtaksa tabelo'')

## Preskoboldoj 
* Paĝo 22: unklo → onklo.
* Paĝo 80: kvardrato → kvadrato.

## Vidu ankaŭ 
* Assimil
* L'espéranto sans peine
* Espéranto de poche

## Eksteraj ligiloj 
* eldoneja informo
* prov-ekzerco

Kategorio:Francaj libroj
Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Batalo de Chesapeake

eta|dekstre|300px|Batalo de la Golfo Chesapeake.
La **batalo de la Golfo Chesapeake** estis grava batalo kiu ludis decidan rolon en la Usona Milito de Sendependeco. Ĝi okazis la 5an de Septembro 1781 ĉe la eko de la Golfo Chesapeake inter floto de Britio, estrita de la kontraŭadmiralo sir Thomas Graves, kaj floto de Francio, estrita de la kontraŭadmiralo grafo de Grasse. El la vidpunkto de la milita taktiko, la batalo ne finiĝis al klara rezulto, sed el la vidpunkto de la milita strategio ĝi estis granda venko de la francoj, ĉar ĝi kondukis rekte al la sendependigo de Usono, kiu estis la celo de la milito.

En la batalo partoprenis preskaŭ po dudeko da ŝipoj el ĉiu flanko. De la flanko de britoj oni registris ĉirkaŭ 90 mortojn, dum de la flanko de francoj preskaŭ 200. La fina venko de la franca floto malhelpis, ke la brita Reĝa Mararmeo liveru necesaĵojn al la fortoj de la generalo Lord Cornwallis en Yorktown, Virginio. Krome ĝi ankaŭ malhelpis, ke la britoj baru la alvenon de trupoj kaj necesaĵoj el Novjorko por la armeoj de George Washington través la golfo Chesapeake. Kiel rezulto de tio ĉio, Cornwallis kapitulacis sian armeon post la mallonga bataleto de Yorktown (nome la dua brita armeo kiu kapitulacis dum la milito) kaj Granda Britio devis agnoski la sendependigon de la tiama Usono.

## Bibliografio 
* Allen, Joseph, Battles of the British Navy, Bohn (1852) p. 322, via Google Books- alirita 2008-01-06.
* Jean-Claude Castex (2004). Dictionnaire des batailles navales franco-anglaises. Presses Université Laval. ISBN 2-7637-8061-X.
* Davis, Burke (2007). The Campaign that Won America. Nueva York: HarperCollins.
* Weigley, Russell. The Age of Battles: The Quest For Decisive Warfare from Breitenfeld to Waterloo. Indiana University Press. 1991 ISBN 0-7126-5856-4.
* Duffy, Michael (1992). Parameters of British Naval Power, 1650–1850. University of Exeter Press. ISBN 978-0-85989-385-5. Konsultita la 15an de Septembro 2021.

Kategorio:1781
Chesapeake
Chesapeake
Chesapeake
Kategorio:Usona Milito de Sendependeco
Chesapeake
Gábor Becker

**Gábor Becker** [beker], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Becker Gábor** estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Gábor Becker naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Becker maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1975. Dum la junaj jaroj li ankaŭ violonĉelis kaj gitaris. Li komence laboris en arkitekta instituto, sed en 1983 helpe de stipendio li revenis al la universitato por instrui. Lia rango altiĝis de asistanto ĝis katedrestro. Li akiris sciencan gradon DLA en 1999, lia habilitiĝo okazis en 2006, tiam li estis ankaŭ dekano. Li ricevis arkitektan premion en 2013, ŝtatan en 2015. Lia edzino same estas arkitekto.

## Liaj kontribuoj (elekto) 
* *Restoration of a Baroque Roof Construction* (2005)
* *Restoration of a modern concrete ribbed glass wall* (2010)
* *Possibilities of simulations in the planning of the retrofit of historical double skin windows* (kunaŭtoro, 2014)

## Elektitaj planoj 
* Kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj (Fegyvernek) (1988-1992)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Altnivela instruado

[eta|[Universitato de Kalifornio en Berkeley]]
La termino **altnivela studado**, **altnivela instruado** aŭ **altnivela edukado**, ĝenerale nomumas la klerigadon disponigitan de universitatoj, kolegioj, lernejoj, institutoj kaj aliaj institucioj diplom-donantaj. Ĉi tiuj studoj celas akiri "pli altan" nivelon de kapabloj, ĝenerale per registriĝo aŭ aliĝaj ekzamenoj, poste kursaro punktita de ekzamenoj.

Ĉi tiuj studoj ofte okazas ĉirkaŭ kampuso, laŭ publika aŭ privata sistemo.

La specoj de diplomoj evoluas laŭlonge de la tempo, sed emas fariĝi homogenaj ĉe eŭropaj kaj internaciaj niveloj kun licencioj, magistroj kaj doktorecoj por faciligi sistemojn de ekvivalenteco aŭ reciproka agnosko de diplomoj. Ĉi tiu trejnado inkluzivas kursojn kaj staĝojn, kaj povas ankaŭ inkluzivi partoprenon en scienca esplorado (precipe ĉe la doktora nivelo) kaj integri profesian edukadon, sed ofte ankaŭ akceptas "liberajn lernantojn", kiuj simple venas por pligrandigi siajn ĝeneralajn aŭ fakajn sciojn. La atribuo de la plej alta eduknivelo okazis en la landoj de La Antikva Oriento pli ol mil jarojn antaŭ nia epoko. Tiam, en ĉi tiu etapo, junuloj studis filozofion kaj poezion.

## Vidu ankaŭ 
* Eduko
* Instruo
* Universitato
* Altlernejoj

Kategorio:Altnivela edukado
Chimamanda Ngozi Adichie

**Chimamanda Ngozi Adichie** (n. la 15-an de septembro 1977 en Enugu, Niĝerio) estas niĝeria verkistino , prelegantino, fama pro siaj prezentoj "Ni ĉiuj devas esti feministoj" kaj "La danĝero de ununura rakonto". La 15-an de marto 2012 en Guildhall (Londono), ŝi prelegis pri la temo de kulturaj rilatoj inter la landoj de la Komunumoj de Nacioj opiniante ke legi realisman literaturon estas serĉi la homaron (angle: *“To Instruct and Delight: A Case For Realist Literature”*).

Ŝi estas nomata la plej elstara el "kelkaj junaj anglalingvaj aŭtoroj, kiuj sukcesis atentigi novan leganton de afrika literaturo" .

## Vivkuro 
Ŝi estis la kvina infano en familio kun ses infanoj. Ŝia patro estis universitata profesoro. La gepatroj volis ke ŝi studu medicinon, sed post unu jaro ŝi ne ŝatis tiun studon kaj forlasis Niĝerion por iri al Usono por faru studojn pri komunikado kaj politikajn sciencojn antaŭ ol obteni magistron en afrikaj studoj kaj literatura kreado en la universitato Yale.

## Verkaro 
Romano publikigita en 2003 ricevis sep premiojn, inkluzive nomumon por la literatura premio "Oranĝa" (2004), kaj du literaturajn premiojn en la kategorioj "Plej bona Unua Libro (Afriko)" kaj "Plej bona debuto (entute)".

La titolo de ŝia dua libro "Duono de Flava Suno" (angle *Half of a Yellow Sunà*, reflektas unu el la motivoj de la flago de Biafro, ne-agnoskita ŝtato, kiu ekzistis sur la teritorio de Niĝerio dum la niĝeria interna milito en 1967. Tiu romano montras kiel la interetna konflikto inter la popoloj haŭsa kaj igbo, influis la sorton de la ĉefroluloj - la kampara junulo Ugwu, lia mastro Odenigbo kaj du ĝemelaj fratinoj, Olanna kaj Kainene.

### Tradukoj 
Ekde majo 2014, la verkoj de Chimamanda Ngozi Adichi estis tradukitaj en 27 lingvojn

## Referencoj 
Kategorio:Anglalingvaj poetoj
Kategorio:Niĝeriaj verkistoj
Éva Rebecca Kovács

**Éva Rebecca Kovács** [rebeka kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Éva Rebecca** estas hungara aktoro.

Éva Rebecca Kovács naskiĝis la  en Veszprém (urbo).
eta|maldekstre|

## Biografio 
Éva Rebecca Kovács maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1989, poste ŝi akiris aktoran diplometon en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1995 ŝia diplometo estis levita (kvazaŭ diplomo). Post la Nacia Teatro (1989-1995) ŝi havis rolojn en pluraj teatroj, ekzemple Teatro József Attila (1993), Teatro Thália (Budapeŝto) (1995-1997). Ŝi aliĝis al teatreto de Annamária Detre, ili kune prezentas spektaklojn por infanĝardenanoj, lernantoj. Ŝi kelkfoje estis reĝisoro kaj kostumisto. En 2010 ŝi akiris diplomon en Universitato de Okcidenta Hungario.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo - Babvirág; Hippolyta
** La Venecia Komercisto - Jessica
** Makbeto - S-ino Makbeto
** *Pericles* - fiŝistino
** *Cymbeline* - sorĉistino
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Mírígy
* Endre Fejes: *Rozsdatemető* - Orsolya
* Ferenc Molnár: *Liliom* - Marika
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Nusi

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* Cyrano de Bergerac (franca kina filmo, 1990) - damo
* *Varg Veum* (norvega filmo, 2011 - kuracistino
* *Kisváros* (hungara televizia serio, 1998) -

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio
* http://ujnemzeti.hu/kovacs-eva-rebecca/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kalvinana preĝejo (Fegyvernek)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (ekde 2004) en urbo Fegyvernek (Hungario).

## Historio 
8 % de la loĝantoj en Fegyvernek estas kalvinanoj, tial tiu ĉi kirko estis konstruita en 1928. Plena rekonstruo okazis inter 2007 – 2013.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas malsimetria, ĉar dekstre altiĝas la kvadrata turo. La turopinto estas plurlatera piramido. Mem la navo estas simetria, meze la enirejo troviĝas, kiu iomete reliefas. Super la enirejo estas triopo de 3 fenestroj.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado

## Fontoj 
* hungare kun foto
* https://hu-hu.facebook.com/Fegyverneki-Reform%C3%A1tus-Egyh%C3%A1zk%C3%B6zs%C3%A9g-1241051019258349/about/
* http://www.muemlekem.hu/muemlek/show/12515

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Fegyvernek
Fegyvernek
Erasmus+

**Erasmus+** estas la programo de la Eŭropa Komisiono por edukado, trejnado, junularo kaj sporto por la periodo 2014-2020, sukcedanta la antaŭan dumvivan edukan kaj trejnan programon 2007-2014, kiu sukcedis la Programon Sokrato-Leonardo. Kiel integra programo, Erasmus+ ofertas pli da moviĝeblaj ebloj por lernantoj kaj dungitaranoj kaj kunlaboron inter la edukaj, trejnaj kaj junularaj sektoroj, kaj estas pli alirebla ol ĝiaj antaŭantoj, kun financaj reguloj simpligitaj kaj pli strukturo faciliganta la programan administradon.

La programo estas malfermita al studentoj, staĝantoj, instruistoj, prelegantoj, junuloj, volontuloj, junularaj laboristoj kaj homoj, kiuj laboras en popolaj sportoj. Ĉirkaŭ du trionoj de la buĝeto estas asignitaj al eksterlandaj lernaj okazoj por individuoj, en la EU kaj ekster, la lasta triono subtenas partnerecojn inter edukaj institucioj, junularaj organizaĵoj, entreprenoj kaj lokaj kaj regionaj aŭtoritatoj, kaj ankaŭ reformojn celantajn modernigi edukajn, trejnajn kaj junularajn sistemojn.

La programo Erasmus + estas efektivo de la strategio Eŭropo 2020 por kresko, dungado, socia egaleco kaj inkluzivo, kaj por la celoj de la strategia kadro "Edukado kaj trejnado 2020".
Erasmus + fokusiĝas pri antaŭenigo de la daŭripovan disvolviĝon de partneraj landoj en la fako de la altnivela edukado kaj celas atingi la difinitajn celojn de la Junulara Strategio de Eŭropa Unio.

La programo emfazas jenajn celojn

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Erasmus
* Programo Sokrato-Leonardo
* Erasmus Mundus

* Eŭropa Volontula Servo

Kategorio:Edukado en Eŭropa Unio
Kategorio:Politiko de la Eŭropa Unio
Kategorio:Universitato
123794 Deadwood

'*123794 *Deadwood''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 3:7 kun Marso, malkovrita la  de la usona astronomo Ron Dyvig elde la Observatorio de Badlands en Quinn (Suda Dakoto, Usono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la kontraŭleĝa mina kampo Deadwood (Suda Dakoto), establita en 1876 dum la Orimpetego al la Nigraj Montetoj, kie loĝis multenombraj buntaj personoj de la sovaĝa okcidento inklude Wild Bill Hickok, Calamity Jane kaj Seth Bullock. La nomo estis proponita de la Klaso de 1961 de la Liceo de Deadwood.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ron Dyvig
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Veselka

**Veselka** povas esti:

;nomo de setlejo
* Veselka (Kněževes), parto de municipo Kněževes en&nbsp;distrikto Blansko
* Veselka (Olbramovice), parto de municipo Olbramovice en&nbsp;distrikto Benešov
* Veselka (Trhové Sviny), parto de urbo Trhové Sviny en&nbsp;distrikto České Budějovice
* Veselka (Troubsko), domaro, baza setlejunuo de municipo Troubsko en&nbsp;distrikto Brno-provinco
* Veselka (Vimperk), parto de urbo Vimperk en&nbsp;distrikto Prachatice
* Lhota Veselka, parto de municipo Postupice en&nbsp;distrikto Benešov

;akva fluanto
* Veselka (alfluanto de Jizera) – maldekstraflanka alfluanto de Jizera en&nbsp;distrikto Mladá Boleslav
* Veselka (alfluanto de Libuňka) – dekstraflanka alfluanto de Libuňka en&nbsp;distrikto Semily

;monto
* Veselka (Hanuŝovica montetaro), monteto super urbo Králíky
* Veselka (Luzacia montaro), monteto en Luzacia montaro ĉe&nbsp;Kerhartice (460&nbsp;metroj super maro)
Indianaj mitologioj

eta|Kojoto kaj *Opossum* aperas en historioj de kelkaj popoloj.
La indiĝenaj popoloj de Ameriko estas membroj de tre diversaj kulturoj. Ĉiuj el ili havas siajn proprajn mitologiojn. Kelkaj el ili estas tre distingaj, sed ankaŭ kelkaj temoj estas kunhavitaj tra kulturaj limoj.

Malgraŭ la kulturaj diferencoj inter la diversaj kulturoj ekzistas kelkaj eroj, kiuj similas ĉe la plejmultaj indianaj etnoj. Tiel la tre disvastigita kredo je bestanimuloj, vizicela fastado kaj mito, ke Ameriko estis starigita sur la dorso de akvotestudo. Tiu mito troviĝas tra la tuta duobla kontinento.

## Nordameriko 
Ne estas ununura mitologio de nordamerikaj popoloj, sed nombraj diferencaj kanonoj de tradiciaj rakontoj asociaj kun religio, etiko kaj kredoj. Tiaj historioj estas tre bazitaj sur Naturo kaj estas riĉaj je simbolismo de sezonoj, vetero, plantoj, animaloj, tero, akvo, fajro, ĉielo, kaj la ĉielaj korpoj. Komunaj elementoj estas la principo ĉio-enhavanta, universala kaj ĉioscia Granda Spirito, konekto al la Tero kaj al ties pejzaĝoj, kredo en paralela mondo en la ĉielo (foje ankaŭ subgrunde kaj/aŭ subakve), diversaj kreorakontoj, vizitoj al la 'lando de mortintoj', kaj  de antikvaj sanktaj prauloj. Karaktera de multaj el la mitoj estas la forta rilato inter homaj estaĵoj kaj animaloj (kiel birdoj kaj reptilioj). Ili ofte enhavas formo-ŝanĝojn inter animalaj kaj homaj formoj. Geedzeco inter personoj kaj diversaj specioj (partikulare ursoj) estas komuna temo. En kelkaj historioj, animaloj zorgas homajn infanojn.

## Centra kaj Suda Ameriko 
[eta|*Ĉakana* [amuleto ĉizita el loka mola ŝtono el (Jujuy, Argentino). ]]
En Centrameriko menciindas la mitologio de Aztekoj, Majaoj, Olmekoj kaj Purepeĉoj. Serpentoj ofte aperas en ties kredaroj. En Sudameriko menciindas la mitologio de Inkaoj, Gvaranioj, Mapuĉoj kaj Mŭiska-oj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Rosalind Kerven (2018) Native American Myths collected 1636 – 1919. Talking Stone. ISBN 9780953745487
* Erdoes, Richard kaj Ortiz, Alfonso: American Indian Myths and Legends (New York: Pantheon Books, 1984)
* Thompson, Stith: Folk Tales of the North American Indians (Indiana University Press 1929)
* Young, Frank W. "A Fifth Analysis of the Star Husband Tale." In: Ethnology 9, no. 4 (1970): 389-413. doi:10.2307/3773045.

Kategorio:Mitologio
Kategorio:Nordamerika indiĝena mitologio