Agüimes

**Agüimes** [aGŬImes] estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj. Ĝi etendiĝas sur la sudorienta parto de la insulo Gran Canaria. La loknomo *Agüimes* estas rilata al aliaj similaj en la insularo, kiel Güime de Lanzarote kaj Güímar de Tenerife, ĉiuj devenaj el guanĉoj.​

## Geografio 
eta|maldekstre|230ra|Cruce de Arinaga.
Agüimes estas en la sudorienta parto de la insulo Gran Canaria, je 28.5&nbsp;km de la provinca kaj insula ĉefurbo. Ĝi enhavas areon de 79.28&nbsp;km², kiel la 7a plej granda teritorio de la insulo.

La municipa teritorio limas kun tiuj de Ingenio (norde) kaj Santa Lucía de Tirajana (sude). Guayadeque, Arinaga kaj Los Marteles estas inkluditaj en la Reto Natura 2000 kiel zonoj de speciala konservado (ZSK), kun la marbordo el Punta de la Sal (norde) ĝis la haveno de Arinaga (sude) kaj inter La Cerca kaj la monto de Arinaga kaj la strando Vargas.​

## Historio 
eta|maldekstre|230ra|Preĝejo de Sankta Sebatiano en Agüimes.
En la areo estis grava setlado de guanĉoj, kiuj hegemoniis en la regno de la sudoriento de la insulo en la areo de la nunaj Ingenio kaj Agüimes (estis alia regno nordokcidente). Ili praktikis brutobredadon kaj agrikulturon, kiel atestas pluraj restaĵoj de tiu epoko, kiel la propra kerno de Agüimes mem, Guayadeque kaj Temisas. Post la konkero de la insulo kaj ĝia aligo al Kastilio en 1483, oni establis miksan sistemon de administracio kun reprezentanto de la eklezio, kio rezultis en konfliktoj, ĉefe pro la dispono de akvo por irigacio. Dekomenca kultivo estis sukerkano, sed meze de la 1580-aj jaroj ĉesis la sukerproduktado, kaj tomato kaj kukumoj iĝis novaj produktoj por eksportado.

En novembro 1718 okazis tumultaj protestoj kaj la reĝo Filipo la 5-a apogis la lokanojn per havigo de novaj teroj kaj fondo de municipoj Santa Lucía de Tirajana, Vecindario, Ingenio, San Bartolomé de Tirajana kaj Arguineguín.​

Same kiel en la cetero de la sudoriento de Gran Canaria, parto de la loĝantaro de Agüimes elmigris al Kubo, Puerto Rico kaj al aliaj amerikaj landoj. Aktuale male ĝi estas zono de enmigrado, pro la prospero de turismo en la sudo de la insulo kaj de aliaj aktivecoj de servoj. Krome estas grava la industria zono de Arinaga, ĉe la samnoma haveno.

## Demografio 
La municipo havis 31 619 loĝantojn je 2019, estante la 8a en la provinco kaj la 6a de la insulo.

Historie el malpli ol 8 000 loĝantoj en la 1950-aj jaroj oni kreskiĝis ĝis nunaj pli ol 32 000 loĝantoj, tio estas oni kvarobligis la populacion.
eta|Strando de Arinaga, marborda zono de la municipo.

### Teritoria organizado 
eta|Strando de Arinaga, marborda zono de la municipo.
Agüimes dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:

### Arkeologio 
eta|Arkeologia kuŝejo de Morros de Ávila.
* Stokejo de Cuevas Muchas
* Grotoj de Morros de Ávila
* Rokarto de ravino Balos
* Kuŝejo de ravino Guayadeque
* Grotoj kaj stokejoj de La Audiencia
* Grotoj de la Giganto
* Grotoj kaj «konkarejo» de Montaña de Arinaga

### Preĝejoj kaj civilaj 
eta|Lumturo de Punta de Arinaga.
* Preĝejoj de Sankta Sebastiano, de Sankta Mikaelo de Temisas kaj Kapelo de Cueva Bermeja
* Historia urba kerno de Agüimes
* Kvartalo Temisas
* Kalkofornoj de Arinaga
* Salproduktejoj de Arinaga
* Lumturo de Punta de Arinaga

### Naturaj lokoj 
* Ravino Guayadeque
* Monto Arinaga
* Monto Agüimes
* Roque Aguayro
* Strando Vargas
* Strando Cabrón

## Bildaro 

Montaña de Arinaga.jpg|Monto Arinaga.
Agüimes.jpg|Agüimes kaj fone Ravino Guayadeque.
Ciudad de Arinaga.jpg|Arinaga.
Arinaga salinas 01.JPG|Salproduktejoj.
0901gc arinaga hornos de cal.JPG|Kalkofornoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Agüimes

* 

Kategorio:Municipoj de Gran Canaria
Kategorio:Municipoj de provinco Las Palmas