open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fuegia vaporanaso

La **Fuegia vaporanaso** (*Tachyeres pteneres*), nomata ankaŭ **Magelana nefluga vaporanaso**, estas nefluga anaso el Sudameriko. Ĝi apartenas al la grupo de la vaporanasoj nome genro *Tachyeres*. Ĝi loĝas en la rokaj marbordoj kaj marbordaj insuloj el suda Ĉilio kaj Chiloé al Fajrolando, ŝanĝante al apudaj ŝirmaj golfetoj kaj lagoj pli interne dum reproduktado.

## Aspekto 
Ĝi estas fortika akvobirdo 3.5 al 7 kg peza kaj 65 al 84 cm longa, kun maskloj rimarkindaj pli grandaj ol inoj. La enverguro estas de 85 al 110 cm. Tiu specio pezas multe pli ol ĉiu ajn alia natura specio nomata "anaso", kvankam tiu specio estas nur demalproksime rilata al plej veraj anasoj (ekzemple tiuj de la genro *Anas*). Ĉe maskloj, la kapo kaj kolo estas bluecgrizaj, kun pli palkoloraj krono kaj frunto. Li havas mallarĝan blankan okulringon kiu pluas malantaŭen kiel strio kaj ruĝecbrunan gorĝon. Ankaŭ dorso, brusto kaj flankoj estas malhelgrizaj, sed kun blanka skvameca makuleco. Lia abdomeno, ventra areo kaj subvostaj kovriloj estas blankaj kaj la vosto estas griza. Estas oranĝecflavaj beko (kun nigra centra pinto) kaj kruroj.

Inoj estas pli malhelgrizbrunaj en kapo kaj malhelruĝecaj ĉe gorĝo. Ŝiaj korpoj kaj flugiloj estas kiel ĉe maskloj, sed ŝi povas havi brunecvinan koloraron ĉe flugiloj. Junuloj estas similaj al ino, sed iome pli senkoloraj.

## Ekologio 
Tiu neotropisa specio nestumas ĉe akvo inter densa, arbustara vegetaĵaro aŭ en abandonataj pingvenaj nestotruoj en septembro al decembro. La ino demetas 4-11 ovojn, kun averaĝa ovaro de 9. La eburkoloraj ovoj estas 8.2 x 5.6 cm kaj pezas ĉirkaŭ 167 g. La kovado okazas dum 28 al 40 tagoj. La junuloj ekflugas post 120-130 tagoj kaj estas kondukitaj el la gepatra teritorio fare de la gepatroj kaj formas arojn kun aliaj nematuruloj. Ili iĝas sekse maturaj post 2 aŭ 3 jaroj. Masklaj plenkreskuloj estas tre agresemaj dum pariĝado, inklude al aliaj akvobirdoj, sed povas kuniĝi al miksaspeciaj vintrobirdaroj senprobleme. Por pariĝado la paro naĝas kune havante rektajn kapon indikante per beko al ĉielo je 45º superakve.

Estas kelkaj eventualaj predantoj de ovoj kaj junuloj: vulpoj, karakaraoj, mevoj, rabmevoj kaj la giganta petrelo. Sanaj plenkreskuloj povas ne havi naturajn predantojn. Tiu specio manĝas ĉefe salakvajn moluskojn, krustulojn kaj malgrandajn fiŝojn. Dum la reprodukta sezono, ili tendencas manĝi kaj manĝigi al siaj junuloj malgrandajn helikojn, insektolarvojn, amfipodojn kaj izopodojn.

Tiu specio estas surloke fama pro la agresema sinteno de masklaj plenkreskuloj. Okazis problemoj kiam rabia masklo estis lokigita de nesperta kolektanto inter plenkreskuloj de diversaj aliaj specioj de akvobirdoj kaj mortigis ĉiujn la aliajn birdojn per siaj povegaj, spronaj flugiloj.

## Bildaro 

File:Pair_of_Magellanic_Flightless_Steamer-Ducks.jpg|Paro ĉe Chiloé en Ĉilio.
File:Magellanic_Flightless_Steamer-Duck_Flapping.jpg|Individuo montrante siajn mallongajn flugilojn en insulo Chiloé, Ĉilio.

## Referencoj 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga

* 

Kategorio:Anasenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Surducel

**Surducel** [surduĉel] ( Kisszurdok) estas vilaĝo en distrikto Bihor en Rumanio. Ĝi situas 35 km sud-oriente de Oradea, meze en arbaro kaj estas voje atingebla nur de la komunuma sidejo Vârciorog.

Ĝis 1956 Surducel estis parto de Vârciorog (kiel vilaĝo); tiam ĝi havis 81 loĝantojn. Post 1966 (90 loĝantoj) ĝia loĝantaro malkreskis.

## Notoj
Kalvinana preĝejo (Domoșu)

La **Kalvinana preĝejo** en Domoșu estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Domoșu (ĝis la Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ la tiam oficiala hungara lingvo: Kalotadámos).

## Historio 
La katolika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento (laŭ kelkaj iom poste). Partoj el la gotiko ankaŭ nun estas videblaj. En 1606 jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En 1701 oni riparis la preĝejon, kaj la turo jam estis farita el ŝtono. En 1746 Lorenco Umling pli maljuna pentris kaj riparis la ĉeftablon, pordon kaj la predikejon. Li pentris ankaŭ la galerion kaj faris benkojn en 1753, kie estas legeblaj diversaj hungaraj tekstoj. En 1774 la tuta familio Umling pentris la kasonan plafonon kaj aliajn meblojn. La orgeno muzikas ekde 1813.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas ekstere muron. La kvadrata turo situas super la enirejo. La preĝejo havas unu navon.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Dosiero:Reformed church in Domosu, Cluj County, Romania.jpg|Malantaŭa parto de la preĝejo
Dosiero:Kalotadámosi templom szószéke.jpg|La predikejo
Dosiero:Kalotadámosi szószékkorona.jpg|Supra parto de predikejo
Dosiero:Fekete bivalyt emelő vörös kakas Kalotadámos templomából.jpg|Unu el la pentraĵoj de Umling

Domoșu
Katedralo de Akeno

La **Katedralo de Akeno** (germane *Aachener Dom* kaj france ''Cathédrale d'Aix-la-Chapelle*) estas katolika katedralo situanta en la germana urbo Aachen (Akeno), okcidente de la lando je malmultaj kilometroj de la landlimo kun Belgio kaj Nederlando.

La Katedralo de Akeno estas konsiderata kiel la plej antikva en la nordo de Eŭropo. Ĝiaj spuroj venas ekde la iama *Palaca Kapelo'' konstruita de la franka imperiestro Karolo la Granda fine de la 8-a jarcento kaj enhavas nun lian tombejon. Ekde tiu centra nukleo, la templo estis pligrandigata kaj pliriĉigata dum la sekvaj jarcentoj ĝis la nuna katedralo, kiu estas kunaĵo de diversaj stiloj.

La Katedralo de Aĥeno estis unu el la 12 unuaj lokoj inkluditaj en la listo de la Monda heredaĵo de Unesko. Ĝia spajro estas 72 metrojn alta.

[eta|maldekstra|[blazono de Germanio|imperia aglo sur busto de Karolo la Granda el la trezoro de la katedralo de Akeno, probable farita post 1349.]]

Akeno
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Germanio
Kategorio:Aachen
Zelandio

[eta|350ra|Topografio de Zelandio. Oni ne konsideras partoj de Zelandio la liniajn montojn nord-nordoriente kaj sudokcidente, direktitajn for de Nov-Zelando, aŭ [Aŭstralion (supre maldekstre), Fiĝion aŭ Vanuatuon (supre centre).]]

**Zelandio**, ankaŭ konata kiel la **Nov-Zelanda Kontinento**, estas plejparte subakvigita subkontinento, kiu sinkis forrompiĝinte de Aŭstralio antaŭ 85-60 milionoj da jaroj, apartiĝinte de Antarkto antaŭ inter 130 kaj 85 milionoj da jaroj.
Ĝi eble estis tute subakvigita antaŭ ĉirkaŭ 23 milionoj da jaroj, kaj la pleja parto (93%) restas sub la Pacifika Oceano.

La areo de Zelandio estas 3 500 000&nbsp;km², preskaŭ duone granda kiel Aŭstralio. Ĝi estas mallarĝa kaj etendiĝas de Nov-Kaledonio norde ĝis preter la subantarktaj insuloj de Nov-Zelando sude (de latitudo 19° sude ĝis 56° sude,
La ŝajne aparta Gilbert Seamount (nordokcidente de Fiordland) ankaŭ estas parto de la Nov-Zelanda kontinentero,
dum estas nekonate kiel forte Bollons Seamount (sude de Chatham-Insuloj) restas ligita al Nov-Zelando.

Zelandio subtenas signifan fiŝkaptadan industrion kaj enhavas la plej grandan tergasan kampon de NZ, proksime al regiono Taranaki. La registaro en 2007 donis permesilojn por naftoesplorado en la Granda Suda Baseno.
Submaraj mineralaj rimedoj estas fersabloj, vulkanaj sulfidoj kaj feromagneziaj buloj (nodetoj).

## Biogeografio 
[eta|altdekstre|fosiliiĝinta ŝtipo ĉe [Curio Bay.]]

Nov-Kaledonio troviĝas ĉe la norda fino de Zelandio, dum Nov-Zelando leviĝas ĉe la platbordo kiu duonigas ĝin. Tiuj landamasoj estas du kvazaŭinsuloj de la Antarktika Flaŭro, kiu enhavas kaj Araŭkariojn kaj Podokarpacojn. Ĉe Curio Bay, videblas ŝtipoj de fosiliiĝinta arbaro proksime rilata al modernaj kaŭrio (*Agathis*) kaj norfolka pino (*Araucaria heterophylla*), kiuj kreskis en Zelandio antaŭ ĉirkaŭ 180 milionoj da jaroj, dum la ĵurasio, antaŭ ol ĝi disiĝis de Gondvano.

Tiujn enterigis vulkanaj kotfluaĵoj, kaj iompostiome anstataŭigis silico por produkti fosiliojn nun malkaŝitaj de la maro.

Dum glaciepokoj, pli da Zelandio fariĝas tera anstataŭ mara medio. Ĝis antaŭnelonge oni kredis ke Zelandio ne havis teran mamulan faŭnon, sed la malkovro en 2006 de fosilia mamula faŭko el la Mioceno en la Otago-regiono refutis tion.

## Vidu ankaŭ 
* Novzelandaj ĉeantarktaj insuloj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Zealandia the New Zealand (drowned) Continent, el *Te Ara* 
*  The coast and beyond , inkludas mapon de la Nov-Zelanda kontinento, de GNS Science


Kategorio:Kontinentoj
Kategorio:Geografio de Oceanio
Kategorio:Geologio
Arondismento Saint-Claude

La **arondismento Saint-Claude** () estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Jura [], en la administra regiono Burgonjo-Franĉkonteo. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Saint-Claude. Komence de la jaro  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Kantonoj 
La arondismento Saint-Claude ekde 2015 konsistas el la jenaj 5 kantonoj:
* Kantono Coteaux du Lizon
* Kantono Moirans-en-Montagne (per 15 el 52 komunumoj)
* Kantono Morez
* Kantono Saint-Claude 
* Kantono Saint-Laurent-en-Grandvaux (per 8 el 67 komunumoj)

Antaŭ 2015, la arondismento konsistis el la jenaj 5 kantonoj :
* kantono Les Bouchoux
* kantono Moirans-en-Montagne
* kantono Morez
* kantono Saint-Claude
* kantono Saint-Laurent-en-Grandvaux

## Komunumoj 
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)

Kategorio:Saint-Claude (Jura)
Kategorio:Arondismentoj de Jura
Basildon

**Basildon** estas grandurbo en Unuiĝinta Reĝlando, en Anglio.
eta|190px|Loko de Basildon en Britio 
## Bazaj informoj 
* Supermara alteco:  m
* Poŝtkodo: SS13-SS16
* Telefonkodo: 01268
* Loĝantaro: 169.822 en 2010
* Areo:  km ²

## Geografio 
Basildon etendiĝas sur ebenaĵo, Londono troviĝas 41 km. 
eta|250px|Vendeja centro de Basildon
eta|230px|Vido en Basildon
## Historio 
La unua mencio pri la tiama vilaĝo okazis en 1086. La fervojo trafikas ekde 1856. En 1949 4 vilaĝoj (ekzemple vilaĝo Basildon) unuiĝis kaj formis novan urbon. En 1974 la urbo ricevis proksimajn areojn.

## Vidindaĵoj 
* teatro
* preĝejo

## Ĝemelurboj 
*  Heiligenhaus, Germanio
*  Meaŭ, Francio
*  Gweru, Zimbabvo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Anglio
Papirusoj de Elefantine

eta|juda peto je rekonstruo de templo
La **papirusoj de Elefantine** estas kolekto de antikvaj judaj manuskriptoj datitaj je la 5-a jarcento a.K. Ili venas de juda komunumo ĉe Elefantine, tiam nomita *Yeb*, la insulo en Nilo ĉe la limo al Nubio, kiu estis verŝajne fondita kiel armea instalaĵo en proksimume 650 a.K. dum la regado de Manasseh, helpi Faraonon Psammetichus 1-a en lia nubia kampanjo (militiro). La seka grundo de Supra Egiptujo konservis dokumentojn de la egiptaj limofortikaĵoj de Elefantine kaj Syene (Asŭano). Centoj de tiuj Elefantinaj papirusoj, skribitaj en hierata kaj demotika egipta, aramea, greka, latina kaj kopta, montras periodon de 1000 jaroj. Juraj dokumentoj kaj deponejo de leteroj pluvivis, aperis sur la loka "griza merkato" de antikvaĵoj, komence en la malfrua 19-a jarcento kaj estis disigitaj en plurajn okcidentajn kolektojn.

Kvankam kelkaj fragmentoj en papiruso estas multe pli malnovaj, la plej granda nombro da papirusoj estas skribita en aramea, la lingva frankao de la Persa Imperio. Dokumentoj de la juda komunumo inter soldatoj postenigitaj ĉe Elefantine sub persa rego, 495-399 a.K. La Elefantinaj dokumentoj inkludas leterojn kaj laŭleĝajn kontraktojn de familiaj kaj aliaj arkivoj: divorcaj tekstoj, liberigo de sklavoj, komercado, ĝi estas valora fonto de scio pri leĝo, socio, religio, lingvo kaj nomscienco, la foje surprize malkaŝa studo de nomoj.

La "Pesaĥa letero" de 419 a.K. (malkovrita en 1907), kiu donas detalajn instrukciojn por konvene konservi Pesaĥon, troveblas en la Egipta Muzeo de Berlino.

Pliaj Elefantinaj papirusoj troveblas en la Bruklina Muzeo. La malkovro de la Bruklin-papirusoj estas rimarkinda rakonto mem. La dokumentoj unue estis akiritaj en 1893 fare de Novjorka ĵurnalisto Charles Edwin Wilbour. Post kuŝado en stokejo dum pli ol 50 jaroj, la papirusoj estis ekspeditaj en la egipta sekcio de la Bruklin-Muzeo. Tiutempe la akademiuloj realigis, ke "Wilbour akiris la unuajn Elefantinajn papirusojn".

Kategorio:Papirusoj
Preĝejo Sankta Vitalo de Raveno

eta

[eta|290ra|dekstre|[Justiniano en la mozaikoj de la Preĝejo de Sankta Vitalo en Raveno.]]

La Preĝejo **Sankta Vitalo de Raveno** estas unu el la plej gravaj temploj de la bizanca arto,kaj kiel aliaj de la sama urbo, ĝi estis reformita pro deziro de la Imperiestro Justiniano surbaze de antaŭaj konstruaĵoj, kun la celo integri la konkeritajn teritoriojn al Bizancio. La verko estis financita kun la mono kolektita de la riĉa bankisto Juliano Argentario, el greka deveno, kaj estis gvidita de la ĉefepiskopo de la urbo, Maksimiano, kiu konsekris ĝin en 547. Ĉiuj tiuj personoj aperas en dekoraĵo farita inter 546 kaj 548, jaro kiam mortis la imperiestrino Teodora.

La preĝejo, kune kun aliaj sep konstruaĵoj de Raveno, estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en la jaro 1996.

Kategorio:Bizanca arkitekturo
Kategorio:Raveno
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Italio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Italio
Dunhuangaj manuskriptoj

eta|ĉina manuskripto sur silko, el la 5-a jc.
La **Dunhuangaj manuskriptoj** estas trovita en deponejo de gravaj religiaj kaj sekularaj dokumentoj malkovritaj en Ŝtonkavernaro de Mogao de Dunhuang, Ĉinio, dum la frua 20-a jarcento. Originante de la 5-a ĝis frua 11-a jarcento, la manuskriptoj inkluzivas verkojn intervalantajn de historio kaj matematiko ĝis popolkantoj kaj danco. Dum la plej multaj el la religiaj dokumentoj temas pri budhismo, ekzistas nombro pri taoismo, nestorianismo, kaj eĉ judismo. Ili estas skribitaj ĉefe en la ĉina, sed ankaŭ inkludas tibetan, palian, sogdian, kaj antaŭe nekonatajn lingvojn, kiel ekzemple ĥotanezan.

La dokumentoj estis malkovritaj fare de la taoista monaĥo Wang Yuanlu. Li poste vendis ilin al okcidentaj esploristoj, precipe Aurel Stein kaj Paul Pelliot. Rusaj kaj japanaj esploristoj ankaŭ akiris kelkajn. Sed plejparte pro la klopodoj de Luo Zhenyu, la ceteraj manuskriptoj estis konservitaj en Ĉinio. Tiuj aĉetitaj fare de okcidentaj akademiuloj estas nun konservitaj en institucioj ĉie super la mondo, kiel ekzemple en la Nacia Biblioteko de Ĉinio, Brita Libraro, kaj la Nacia Biblioteko de Francio. Ili ĉiuj estas diĝitigitaj fare de la Internacia Dunhuanga Projekto, kaj povas esti alirataj libere rete.

## Eksteraj ligiloj 
* la *International Dunhuang Project* 

Kategorio:Manuskriptoj
DJ Abdel

**DJ Abdel** (realnome **Abdel Lamriq**), (naskiĝis la  en Kazablanko (Maroko)), estas franca-maroka DĴ de hiphopo, ritmenbluso kaj funko.

## Biografio 
DJ Abdel naskiĝis en Kazablanko, en kvartalo de Bourgogne.

Li unue estis membro de grupo Black Blanc Beur, poste de Positive Black Soul kun kiu li iris al Nederlando, Germanio, Svedio, kaj eĉ al Novjorko kie li renkontis DĴ-on Cut Killer.

Li estis rimarkita pro sia partopreno al televida elsendo Nulle Part Ailleurs. Li poste kreis, kunlabore kun Cut Killer, societon Double H kiu produktis ankaŭ albumojn de 113.
Li ankaŭ kunlaboris kun pluraj radio-stacioj kie li oficis kiel DĴ por propra elsendo: Fun Radio (ĉiutaga elsendo Groove Station de la 18h ĝis la 20h), NRJ, FG DJ Radio.

Lia muzika stilo estas lerta miksaĵo de hiphopo, funko kaj nuntempa ritmenbluso, akorde kun liaj muzikaj ŝatoj.
En oktobro 2007, DJ Abdel estis vokita por ofici en ĉefaj elsendoj de Star Academy, en TF1, kiel oficiala DĴ. Li ankaŭ miksis dum ceremonio de Miss Francio 2008. Ĉi tiu artisto estas bone ĉirkaŭita ĉar li kunlaboris interalie kun Mister You, Soprano aŭ grupoj Sexion d’Assaut, Rohff, RIM-K, 113.

## Diskaro 
### Kompilaĵoj 
### Unuopaĵoj 
* 2002: ''Let's Boogie*
* 2003: *Funky Cops*
* 2011: *C'est Ma Life* (gast. Soprano)
* 2011: *Funk You* (gast. Mister You)
* 2011: *Donnez-Nous De La Funk* (gast. Wati Funk)
* 2011: *Bye Bye Sonyé* (gast. Indila)
* 2011: *Pas de nouvelle, bonne nouvelle'' (gast. Maitre Gims kaj Black Mesrimes)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Muzik-video: C'est Ma Life

Kategorio:Hiphopo
Kategorio:Diskĵokeoj
4017 Disneya

'*4017 *Disneya''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan bildliteraturiston kaj animaciiston Walt Disney (1901–1966).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Disney
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Henry Wadsworth Longfellow

eta
**Henry Wadsworth LONGFELLOW** (naskiĝis la 27-an de februaro 1807 en Portland (Majno), mortis la 24-an de marto 1882 en Cambridge (Masaĉuseco)) estis usona poeto kaj instruisto.

## Biografio 
Longfellow naskiĝis al Stephen Longfellow kaj Zilpah (Wadsworth) Longfellow en Portland (Majno), kiu tiam estis distrikto de Masaĉuseco, kaj li pasigis sian junaĝon en domo, kiu nun oni konas kiel Domo Wadsworth-Longfellow.

## Verkoj
### Poemoj
* Outre-Mer: A Pilgrimage Beyond the Sea (1835)
* Hyperion, a Romance (1839)
* The Spanish Student. A Play in Three Acts (1843)[56]
* Evangeline: A Tale of Acadie (1847)
* Kavanagh (1849)
* The Golden Legend (1851)
* The Song of Hiawatha (1855)
* The New England Tragedies (1868)
* The Divine Tragedy (1871)
* Christus: A Mystery (1872)
* Aftermath (1873)
* The Arrow and the Song

### Poezikolektoj
* Voices of the Night (1839)
* Ballads and Other Poems (1841)
* Poems on Slavery (1842)
* The Belfry of Bruges and Other Poems (1845)
* The Seaside and the Fireside (1850)
* The Poetical Works of Henry Wadsworth Longfellow Henry Wadsworth Longfellow (London, 1852), with illustrations by John Gilbert
* The Courtship of Miles Standish and Other Poems (1858)
* Tales of a Wayside Inn (1863)
** Kun Birds of Passage (1863)
* Household Poems (1865)
* Flower-de-Luce (1867)
* Three Books of Song (1872)[109]
* The Masque of Pandora and Other Poems (1875)[109]
* Kéramos and Other Poems (1878)[109]
* Ultima Thule (1880)[109]
* In the Harbor (1882)[109]
* Michel Angelo: A Fragment (nekompleta; publikigita postmorte)[109]

## En Esperanto aperis 
* *Sago kaj kanto. (The Arrow and the Song.) La pluva tago. (The Rainy Day.) Excelsior.* Tradukis Antoni Grabowski. En: *El Parnaso de Popoloj,* Varsovio 1913, paĝoj 19–23.
* ''En iu tag'.* En: *La muzino, Paderborn 1992, paĝo 237.

## Fontoj 
* Calhoun, Charles C. *Longfellow: A Rediscovered Life*. Boston: Beacon Press, 2004. ISBN 0-8070-7026-2.
* Sullivan, Wilson. *New England Men of Letters*. New York: The Macmillan Company, 1972. ISBN 0-02-788680-8.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj poetoj
4018 Bratislavo

**4018 Bratislavo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Bratislavo, ĉefurbo de Slovakio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Bratislavo
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Monaĥejo Dafni

eta|Mozaiko de Dafni
La **monaĥejo de Dafni** aŭ nur **Dafni** (greke Δάφνι) troviĝas je 11 kilometroj nordokcidente de la centro de Ateno, proksime al la samnoma arbaro. Ĝi estas parto de la Monda heredaĵo de Unesko ekde 1990. En la jaro 1999 estis severe damaĝita pro tertremo kaj ekde tiu dato ĝi estas fermita al la publiko pro riparado.

La monaĥejo apartenas al la Greka Ortodoksa Eklezio kaj estis fondata komence de la 6-a jarcento sur la sanktejo al Apolo en Dafni kiu estis detruita de la gotoj en 395. La ionikaj kolumnoj de la antikva templo estis reuzita por la konstruado de la monaĥejo. Tamen, hodiaŭ nur restas unu kolumno ĉar ĉiuj aliaj estis portitaj al Londono fare de Lord Elgin.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Grekio
Dafni
Kategorio:Monaĥejoj en Grekio
Rosalia Porcaro

**Rosalia PORCARO** (Casoria, 27-a de januaro 1966) estas Itala aktorino kaj humuristino.

## Kariero 
Kategorio:Italaj aktoroj
4019 Klavetter

'*4019 *Klavetter''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo James Jay Klavetter (1960–1997) profesoro pri fiziko en la Kalifornia Ŝtata Universitato ĉe Sakramento.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Fluganta vaporanaso

La **Fluganta vaporanaso**, *Tachyeres patachonicus*, aŭ laŭ la scienca nomo ankaŭ **Patagonia vaporanaso**, estas birdospecio de la grupo de la Vaporanasoj. Ĝi estas la plej disvastigata el tiu grupo kaj estas specio de loĝantaj birdoj en suda duono de Ĉilio kaj Argentino, Fuegio kaj Falklandoj, kie loĝas simpatrie kun la Falklanda vaporanaso, pro kio certe temas pri aparta specio. Ties plumaro estas tre simila al tiu de la aliaj vaporanasoj. Ĝi estas la ununura vaporanaso kiu povas flugi, kaj la ununura kiu loĝas en internaj fluantakvaj akvejoj, sed ankaŭ ĉe marbordoj.

## Aspekto 
eta|maldekstra|250px|Fluganta vaporanaso
Ĝi estas granda anaso 65 al 71 cm longa. La maskloj pezas el 2,8 al 3,1 kg, la inoj el 2,4 al 2,8 kg. Ĉar ĝi flugas, malkiel la samgenranoj, ĝi estas pli svelta kaj de pli grandaj kaj longaj flugiloj. Estas ĝenerale birdo grizeca supre (inklude la bruston) kaj blanka sube. La brusto kaj dorso estas tre blanke makuleca. En flugiloj la duarangaj formas tre markatan blankan areon kontraste kun la resto de la malhelgrizaj flugiloj. La kruroj estas oranĝecflavaj.

Temas pri specio kun ioma seksa duformismo. La beko estas oranĝecflava ĉe la masklo kaj oliveca kun flava bazo ĉe la ino. La masklo estas ĝenerale pli griza, sed estas pli hela en kapo kaj kolo. La ino havas pli malhelan kapon. Ambaŭ seksoj havas blankajn okulringon kaj postokulan strion, sed ĉe la ino ĉefe rimarkindas la ringo dum ĉe la masklo ĉefe la strio. La ino montras iomajn ruĝecajn nuancojn.

Oni ne konas subspeciojn.

## Ekologio 
Ĝi loĝas ĉemarbordoj, sed ankaŭ en fluantakvaj lagetoj kaj riveroj. Ĝi loĝas el marnivelo al 1.200 metroj de altitudo. Ili manĝas moluskojn kaj krustulojn. La populacio de tiu specio estas ĉirkaŭkalkulata je 11.000 al 26.000 individuoj.

### Reproduktado 
Ili konstruas sian neston surgrunde inter herbo kaj alia vegetaĵaro. La ino demetas 5 al 9 ovojn. La kovado dauras 30 al 40 tagojn kaj estas farata de la ino, dum la masklo restas proksime dum tiu periodo.

## Referencoj 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* En la hispana 
* Aves de la pampa  En la hispana, pampaj birdoj
* Aves de Chile En la hispana, ĉiliaj birdoj

## Literaturo 
* Josep del Hoyo, Andrew Elliot, Jordi Sargatal: *Handbook of the birds of the world- Volume 1, Ostrich to Ducks*. - Lynx Edicions, Barcelona, 1992. ISBN 84-87334-10-5
* Martin R. de la Pena, Maurice Rumboll, Gustavo Carrizo, Aldo A. Chiappe, Jorge R. Mata: *Birds of Southern South America and Antarctica*. - Princeton University Press, 1998. ISBN 0-691-09035-1
* Hadoram Shirihai: *A Complete Guide to Antarctic Wildlife - The Birds and Marine Mammals of the Antarctic Continent and Southern Ocean*, Alula Press, Degerby 2002, ISBN 951-98947-0-5
* Robin kaj Anne Woods: *Atlas of Breeding Birds of the Falkland Islands*, Anthony Nelson, Shorpshire 1997, ISBN 0-904614-60-3

Kategorio:Anasenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Patagonio
Kategorio:Argentino
Kategorio:Ĉilio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Monaĥejo de Batalha

eta|250px
eta|250px

La '*Monaĥejo *Sankta Maria de la Venko*** (ankaŭ konata kiel **Monaĥejo de Batalha*') troviĝas en Batalha, Portugalio, kaj estis konstruigita de la reĝo Johano la 1-a kiel dankemo pro la dia helpo kaj celebrado de la venko en la Batalo de Aljubarrota kontraŭ la hispanoj. Ĝi estas unu el la plej bonaj kaj plej originalaj ekzemploj de la malfrua gotika arkitekturo en Portugalio, kun miksaĵoj de la manuela stilo. Ĝi estas simbolo de la portugala nacia fiero.

La Panteono de Don Duarte restis el 1434 kiel nefinita konstruaĵo kaj precize tio estas parto de ties nuna allogaĵo, ĉar la taga lumo permesas vidi la internon de ege bela gotika konstruaĵo nome en la portugala Capelas imperfeitas (Nefinitaj Kapeloj). Fakte la diferenco inter tiu konstruaĵo kaj aliaj famaj nefinitaj konstruaĵoj estas ke tute oni ne intencas fini ties konstruadon, kio tute estus atenco kontraŭ la esenco de tiom antikva monumento.

La tertremo de 1755 okazigis plurajn damaĝojn en la konstruaĵo, sed pli grave estis la damaĝoj de la napoleonaj trupoj de Masséna, kiu forrabis kaj bruligis ĝin en 1810 kaj 1811. Poste, kiam la Dominikanoj estis forpelitaj de ĝi en 1834, la preĝejo kaj la monaĥejo estis forlasitaj kaj ruiniĝis.

En 1840 la reĝo Fernando la 2-a de Portugalio ekigis la restaŭradon de la forlasita monaĥejo, savante tiun juvelon de la gotika arkitekturo. Ĝi estis deklarita kiel nacia monumento en la jaro 1907 kaj en 1980 estis konvertita en muzeo.

En 1983 la monaĥejo de Batalha estis akceptita en la Monda heredaĵo de Unesko.

## Vidu ankaŭ 
* Nefinita konstruaĵo

Kategorio:Historiaj monumentoj en Portugalio
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Portugalio
Kategorio:Dominikanaj monaĥejoj en Portugalio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Portugalio
Kategorio:Distrikto Leiria
Sankta Sava

**Sankta Savao** (serbe: Свети Сава), (1175 aŭ 1176 - 14-an de januaro 1235 aŭ 1236), estis la unua ĉefepiskopo de Serbio (1219-1233), kaj unu el la plej gravaj sanktuloj de la Serba Ortodoksa Eklezio, kies fondinto li estas konsiderata, ĉar danke al li la Serba Eklezio oficiale ricevis la memstarecon de la Patrina eklezio de Konstantinopolo. Origine li estis princo kaj estis nomata **Rastko Nemanjić**. Filo de Stefano Nemanja, reganto kaj fondinto de serba mezepoka ŝtato kaj de Ana de Serbio, kaj frato de Stefano la 1-a Nemanjiĉ, unua reĝo de Serbio.

## Vidu ankaŭ 
* Nomokano

Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Serbaj sanktuloj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj

Kategorio:Dinastio Nemanjiĉ
Katedralo Sankta Savao

eta
La **Katedralo de Sankta Savao** (serbe: Храм Светог Саве aŭ *Hram Svetog Save*) en Beogrado, Serbio estas la ortodoksa preĝejo plej granda en Eŭropo kaj unu el la plej grandaj de la mondo. Ĝi estas konsekrita al Sankta Savao, fondinto de la memstara Serba Ortodoksa Eklezio grava religiulo en la mezepoka historio de Serbio. Ĝi estas konstruita en la municipo Vračar, sur la loko kie supozeble estis cindrigita la korpo de la sanktulo en 1595 fare de la osmanidoj. La konstruado de la templo, kiu ekiĝis en 1935 kaj ankoraŭ ne finita, estas financata nur per libervolaj donacoj..

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 

Kategorio:Katedraloj en Serbio
Kategorio:Konstruaĵoj en Beogrado
Savao
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 2000-2009
Monaĥejo de Kristo

eta|200px|dekstra|Suda portalo konstruita de Johano de Castillo en 1515.
eta|230px|maldekstra|Arta *manuelina* fenestro en la Monaĥejo de Kristo.
La **Monaĥejo de Kristo**, en Tomar, (Portugalio), apartenis al la Templanoj kaj estas unu el la plej gravaj monumentoj de la portugala arkitekturo.

Ĝi estis fondita en 1162 de la Granda Majstro de la Templanoj en Portugalio, Gualdim Pais. Nuntempe ĝi estas kulturejo, turismcela kaj religia. La arkitekturo enhavas elementojn de romaniko, gotiko, manuela stilo, renesanco, kaj baroko i.a.

Tomar-Convento de Cristo-204-Kirche-2011-gje.jpg
Tomar-102-Templerburg-1983-gje.jpg
Tomar-110-Templerburg-gekachelter Kreuzgang-1983-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-122-Claustro do Cemiterio-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-128-Claustro da Lavagem-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-150-Kirche-Chorgestuehl-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-194-Flur-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-190-Fenster des Kapitelsaals-Detail-2011-gje.jpg

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Portugalio
Kategorio:Monaĥejoj en Portugalio
Ponoarele

**Ponoarele** estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en distrikto Mehedinți en Rumanio. Ĝi ekestis en 1878 en la rumana reĝlando.

Ĝi konsistas el 15 vilaĝoj, kiuj laŭ la censo de 2002 havis jene da loĝantoj:
* Băluța (233)
* Bârâiacu (314)
* Brânzeni (88)
* Buicani (110)
* Ceptureni (172)
* Cracu Muntelui (262)
* Delureni (94)
* Gărdăneasa (355)
* Gheorghești (271)
* Ludu (111)
* Ponoarele (384), komunuma sidejo
* Proitești (128)
* Răiculești (103)
* Șipotu (215)
* Valea Ursului (100)

Ĉe Ponoarele troviĝas la natura monumento *Podul lui Dumnezeu* (ponto de Dio), roka ponto, sur kiu pasas la distrikta vojo DJ 670 inter Baia de Aramă kaj Drobeta-Turnu Severin.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mehedinți
Moskeo Hasano la 2-a

La **Moskeo Hasano la 2-a** () troviĝas en la urbo Kazablanko (Maroko) en la *Boulevard Sidi Mohammed Ben Abdallah* kaj estas la plej alta templo (la 200-metraj laseroj de la minaretoj vidiĝas ekde pluraj kilometroj), kaj la dua plej granda (post la moskeo de Mekko. Ĝi estas ekipita per la lastaj teknologiaĵoj kiel rezistado al tertremoj, plafono kiu aŭtomate malfermiĝas, planko kun varmigilo aŭ elektronikaj pordoj. Ĝi estas unu el la malmultaj moskeoj kiuj permesas la viziton de nemuzulmanaj turistoj. La nomumo de Kazablanko kiel loko por la konstruado de tia moskeo estis decidita de la reĝo Hasano la 2-a kiu, laŭ li, la ĉefurbo de la ekonomia potenco devus posedi emblemon kiu distingus ĝin inter la aliaj urboj de la lando. La interno de la moskeo havas 30,000 m² kaj povas gastigi ĝis 90.000 kredantoj.

Ĝi estis dizajnita de la franca arkitekto Michel Pinseau kaj la konstruado ekiĝis la 12-an de julio 1985 kaj estis inaŭgurita la 30-an de aŭgusto 1993. En la konstruado laboris ĉ. 2.500 personoj kaj 10.000 marokaj manfaristoj por ellabori la plafonojn, kolumnojn, plankon, ktp. Ĝi kostis ĉ. 5494 milionoj da dirhamoj (504,85 milionoj da eŭroj).

Kategorio:Moskeoj en Maroko
Kategorio:Kazablanko
4021 Dancey

'*4021 *Dancey'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Roy Dancey* kaj de ties filo *Bruce D. Dancey'', sinsekvaj estroj de la laborejo pri optiko de la Dominia Astrofizika Observatorio en Viktorio (Brita Kolumbio) de 1965 ĝis 1986.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (4021) Dancey, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Moskeo Badŝahi

eta|250px|La Moskeo Badŝahi.
La **Moskeo Badŝahi** (), aŭ «Moskeo de la Imperiestro», estis konstruita en 1673 de la mogola imperiestro Aŭrangzebo en Lahoro, Pakistano. Ĝi estas unu el la ĉefaj turismaĵoj kaj simboloj de la urbo ĉar ĝi estas juvelo de la arkitekturo de la mogola kaj samtempe, unu el la moskeoj plej belaj de la mondo.

Ĝi estas la dua plej granda moskeo de Pakistano, post la moskeo Fajsal en Islamabado, kaj en ĝi povas eniri ĝis 55.000 kredantoj samtempe. La arkitektura stilo kaj dizajno estas proksimaj al la Moskeo de la Vendredoj en Delhio, Barato, kiu estis konstruita en 1648 fare de la patro kaj posteulo de Aŭrangzebo, la imperiestro Ŝaho Jahano.

La Moskeo Badŝahi estas unu el la famaj lokoj kie Qari Basit legas la Koranon.

Kategorio:Moskeoj en Pakistano
Kategorio:Lahoro
Johano Avetaranian

**Johano AVETARANIAN** (kiel *Mohamedo Ŝukri Efendi* naskiĝinta la 30-an de junio 1861 en Erzurum, mortinta la 11-an de decembro 1919 en Wiesbaden) estis kristana misiisto en Ŝinĝango.

Li tradukis la Novan Testamenton en la ujguran lingvon. Deĵorante kiel mulao li konvertiĝis al la kristanismo. En 1892 li estis la unua misiisto de la Sveda Misiista Societo (*Det svenske misjonsforbund*), kies misiista deirpunkto estis Kaŝgar.

Lia patrino, blindulino kaj surdmuta, mortis kiam Johano estis 2-jaraĝa. Lia patro estis derviŝo.

## Literaturo 
* Richard Schäfer: *Johannes Avetaranian. Geschichte eines Mohammedaners, der Christ wurde*, Eldonejo Lepsius-Fleischmann-Grauer, Potsdam 1930, 2-a eldono.

## Eksteraj ligiloj 
* La angla traduko *A Muslim who became a Christian* de John Bechard / ISBN 0-7552-0069-1, interrete legebla. 
* Atanas Damianov: *Die Arbeit der Deutschen Orient-Mission unter den türkischen Muslimen in Bulgarien von Anfang des 20. Jahrhunderts bis zum 2. Weltkrieg*, Halle 2002, ISBN 3-8258-6311-5 

Kategorio:Misiistoj
Kategorio:Turkoj
Moskeo de la Vendredoj

eta|dekstra|300px|Jama Masjid aŭ Moskeo de la Vendredoj.

La **Moskeo de la Vendredoj** aŭ **Jama Masjid** estas unu el la plej grandaj moskeoj de Barato. Ĝi estas la ĉefa islama centro de Delhio, urbo kie ĝi troviĝas.

Situanta fronte al la Ruĝa fortikaĵo, la moskeo estis konstruita de la mogola imperiestro Ŝaho Jahano inter 1644 kaj 1658.

Ŝaho Jahano volis konstrui replikaĵon de la Moti Masjid, moskeo de la urbo Agra. La rezulto estis la miksaĵo de mogolaj kaj hinduaj arkitekturaj stiloj. La moskeo staras sur malgranda monteto alirebla tra ŝtuparo. Pro tiu privilegia situo ĝia fasado estas videbla ekde pluraj partoj de la regiono.

## Vidu ankaŭ 
* Islama arkitekturo
* Barata arkitekturo

Kategorio:Moskeoj en Barato
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Delhio
Pădureni (Viișoara)

**Pădureni** [pədurenj] ( *Erdőtelep*) estas vilaĝo en distrikto Bihor en Rumanio. Ĝi apartenas al la komunumo Viișoara.

Pădureni iam estis parto de Păgaia (3 km oriente) kaj iĝis memstara vilaĝo en 1956; tiam ĝi havis 69 loĝantojn.

## Etimologio 
La hungara kaj la rumana nomoj signifas proksimume "arbara setlejo", "arbarejo".

## Notoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
4022 Nonna

'*4022 *Nonna'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan nomon "*Nonna*" (karesformo por *Nojabrina*) en honoro de la rusa aktorino Nonna Viktorovna Mordjukova (cirile: *Нонна Викторовна Мордюкова'', 1925–2008).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Aŭrangzebo

eta|200px|La imperiestro Aŭrangzebo komence de sia regado
**Abul Muzaffar Muhy-ud-Din Muhammad Aurangzeb Alamgir** (urdue: ابلمظفر- محىالدين - محمد اورنگزيب- عالمگیر, hinde: अबुल मुज़फ्फर मुहिउद्दीन मुहम्मद औरंगज़ेब आलमगीर ) (n. la 4-an de novembro 1618 en Dahod - m. la 3-an de marto 1707), pli ofte konata kiel **Aŭrangzebo** (hinde :औरंगज़ेब) aŭ de lia elektita imperiestra titolo Alamgir (hinde: आलमगीर) ("Mondkonkeranto", urdue:عالمگیر), estis la sesa Mogola imperiestro de Barato, kies regado daŭris de 1658 ĝis la morto en 1707.

Badŝah Aŭrangzeb Alamgir la 1-a regis la plej grandan parton de la hinda subkontinento por preskaŭ duona jarcento, li estis la dua mogola imperiestro kiu pli regis post la legenda Akbar. En tiu periodo li provis forte ricevi pli grandan areon, precipe en suda Barato, sed post lia morto en 1707, la Mogola Imperio iom post iom komencis malkreski. Gravaj kialoj inkludas la malfortan ĉenon de posteuloj, neadekvatan konservadon de la centra administracio kaj laŭpaŝan malplenigon de la riĉaĵoj amasigitaj fare de liaj antaŭuloj kaj la kresko de sendependismaj sentoj inter la aliaj komunumoj de la imperio.

Male al siaj antaŭuloj, Aŭrangzebo vivis aŭstere kaj pie. Lia strikta aliĝo al Islamo kaj la plenumado de la Ŝario estis la pilieroj de lia regado. Li forlasis la religian toleron de la antaŭuloj, kaj dum lia regado, multnombraj hinduaj adorejoj estis detruitaj kaj multaj baratanoj islamaniĝis.

Kategorio:Mogolaj imperiestroj
Mekele

eta|la urbocentro de Mekele
**Mekele** – ankaŭ latinliterigata ''Mek'elē, Meqele* aŭ *Mekelle'', amhare መቀሌ, tigraje መቐለ - estas urbo de Etiopio. Laŭ la stato de la censo de oktobro 1994 ĝi havis 96 938 loĝantojn, kaj laŭ takso de la nacia statistika agentejo en julio 2006 havis 169 207 (ne kalkuliĝas la antaŭurba zono) – la urba administrado mem indikas 220 000 loĝantojn, kaj ĉiujaran kreskon de pli ol 5 procentaĵoj. Laŭ la informoj de la nacia statistika agentejo  kaj la vikipedia listo pri grandaj urboj de Afriko temas pri unu el sume 11 etiopiaj urbegoj de pli ol 100 000 loĝantoj. Mekele apartenas al la etiopia regiono Tigrajo kaj estas ties ĉefurbo. La urbo situas en la nordo de la lando, proksimume 500 kilometrojn norde de Adis-Abebo. Ĝi disponas pri universitato, kiu ebligas interalie agrikulturajn kaj ekonomikajn studojn. Aldone en la urbo situas unu el la plej grandaj aŭtomobilaj fabrikejoj de Etiopio, nomata Mesfin.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Etiopio
Bahir Dar

eta|200px|tradicia preĝeja konstruaĵo ĉe Bahir Dar
**Bahir Dar** – ankaŭ latinliterigata *Baher Dar* kaj *Bahar Dar*,  - estas urbo de Etiopio. Laŭ la stato de la censo de oktobro 1994 ĝi havis  loĝantojn, kaj laŭ takso de la nacia statistika agentejo en julio 2006 havis  (ne kalkuliĝas la antaŭurba zono). Laŭ la informoj de la nacia statistika agentejo  kaj la vikipedia listo pri grandaj urboj de Afriko temas pri unu el sume 11 etiopiaj urbegoj de pli ol 100 000 loĝantoj. Bahir Dar apartenas al la etiopia regiono Amhario kaj estas ties ĉefurbo, tamen havas iom malpli da loĝantoj ol la samregiona urbo Dese.

eta|maldekstra|240px|
La urbo situas en la norda centro de la lando, proksimume 450 kilometrojn nordokcidente de Adis-Abebo. Ĝi troveblas ĉe la suda rando de la lago Tana. Pli-malpli 30 kilometrojn sude de la urbo situas la Tisisat-akvofaloj de la Blua Nilo – la duaj plej grandaj akvofaloj de Afriko.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Etiopio
4024 Ronan

'*4024 *Ronan''''' estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita verkisto Colin Ronan (1920–1995), fakulo pri historio kaj filozofio de scienco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
4023 Jarník

'*4023 *Jarník''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la slovaka astronomo Ladislav Brožek elde la Observatorio de la monto Kleť apud České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeha matematikisto Vojtěch Jarník (1897–1970).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Ladislav Brožek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Cate Blanchett

**Cate BLANCHETT**, plennome: *Catherine Elise Blanchett* (naskiĝis en Melbourne, Viktorio, Aŭstralio, la 14-an de majo 1969 – ) estas aŭstralia aktoro kaj reĝisoro, kun Oskar-premio kaj premio Golden Globe.

## Biografio 
Ŝia patrino estis instruistino, ŝia patro Robert Blanchett estis mararmea oficisto, kiu mortis, kiam Cate aĝis 10 jarojn. Ŝi havas unu fraton kaj fratinon.

Ŝi diplomitiĝis en la aŭstrala *National Institute of Dramatic Art*, post tiam ŝi laboro ĉefe en teatro. Pro tiu aktorado ŝi estis distingita en 1993 kiel Plej bona talento, Plej bona aktorino en Sidnejo. Paralele al teatra laboro, ŝi komencis ludi en aŭstraliaj televidaj serioj.

Ŝia unua kineja filmo estis en 1997 *Paradise Road*, en kiu ŝi ludis kun Glenn Close kaj Frances McDormand. Ŝia aktorada trarompo okazis en 1998 per filmo *Elizabeth* pri reĝino de Britio, pro kio ŝi ricevis premion Golden Globe, unuan Oskar-kandidatigon kaj la premion *London Critics Circle Film Award* kiel Plej bona aktorino.

## Private 
Li vivas en geedzeco ekde 1997 kun aŭstrala scenlibra verkisto Andrew Upton. Ili havas tri filojn, ili vivas en Sidnejo.

## Filmaro 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  *(recenzo pri la filmo *La bona germano*)*

Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj televidproduktoroj
Ĝemilo

eta|Ruinoj de la Romia teatro
**Ĝemilo** (en arabe: جميلة transskribata kaj pli konata kiel '**Djémila**), aŭ ankaŭ **Kuikul**, estas romia arkeologiejo en Alĝerio, kiu estas en la listo de monda heredaĵo de Unesko ekde 1982. Ĉi tiuj ruinoj troviĝas en bela pejzaĝo de la montara regiono de la alĝeria marbordo, en la provinco Setif.

Kun forumoj, temploj, bazilikoj, triomfaj arkoj kaj rezidlokoj, ĉi tiu arkeologiejo estas bona ekzemplo pri romia urbo adaptita al montara tereno. La urbo estis fondita en tereto kun montetoj norde de Alĝerio fine de la 1-a jarcento p.K (en la jaro 96), probable fare de la veteranoj de Nerva.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Alĝerio
Ri Myung Hun

**RI Myung Hun** (naskiĝis la 14-an de septembro, 1967) estis centrulo en la nacia korbopilka teamo de la Popola Demokratia Respubliko de Koreio. Li estis konata ankaŭ kiel *Michael Ri*, post lia favorata korbopilka ludisto, Michael Jordan. Iam oni deklaris lin la plej alta vivanta homo en la mondo, lia alto estas la impona 2,35 m. Li volis ludi en la NBA en la 1990-aj jaroj, sed la politiko neebligis tion. La usona leĝaro nomita Trading With the Enemy Act (Leĝo pri komercado kun la malamiko) malpermesis komercadon kun Nord-Koreio. La Ŝtata Departemento de Usono permesis Ri labori, ludi en la lando en 2000 kun la ĉefkondiĉo, ke neniu el la salajro de Ri povus esti resendita al Nord-Koreio. Nord-koreaj oficistoj respondis per rifuzo doni permeson al Ri. Ri estis permesita fari intervjuon kun Mike Chinoy de CNN en kiu li estis citita kiel dirata "Mi estas granda homo. Mi deziras testi mian kapablon. Min ne interesaa mono aŭ politiko. Kiel sportulo, mi ĵus volas provi." Poste, Ri diris ke li estis kontenta resti ludante korbopilkon en la "sino" de nordkorea supera gvidanto Kim Jong-il. En ludo inter miksitaj teamoj de ludantoj de Nord-Koreio kaj Sud-Koreio, Ri gajnis 26 poentojn en 21 minutoj, kvankam lia "dankiol"-flanko (solidareco) perdis 141-138.

La 28-an de decembro 2011, nordkorea televido montris filmon pri entombigo de Kim Jong-il, en kiu nekutime alta persono estis vidita en la homamaso. La persono estis konjektita esti Ri Myung Hun.

Kategorio:Koreaj korbopilkaj ludistoj
Sibudu-kaverno

La **Sibudu-kaverno** (angle: *Sibudu cave*) estas sabloŝona kaverno en Abri, ĉ. 15 metrojn supre de la rivero Tongati en provinco KwaZulu-Natal en Sud-Afriko, ĉ. 40 km norde de Durban. ĝi estas grava arkeologia trovitaĵejo, kiu estis loĝata jam ekde 77.000 jaroj – en la t.n. meza ŝtonepoko – de homoj (*Homo sapiens*). Laŭ fakartikolo en *Antiquity*, oni trovis en la kaverno pruvaĵojn el tempo de 64.000 jarojn pli frue pri uzo de sagoj kaj pafarkoj, kiu – se tiu pruvaĵo veras – povas esti la plej malnova pruvaĵo pri tiu ĉastekniko. La elfosadojn gvidis ekde 1998 Lyn Wadley de Universitato Witwatersrand, ekde 2011 Nicholas Conard (Universitato de Tübingen).

La kaverno havas grundan surfacon de ĉ. 55 × 19 metroj. Oni povis identifigi multajn sinsekvajn setlejajn tavolojn, kiuj pruvas la daŭran uzon de la kaverno de 77.000 ĝis 38.000 jaroj de hodiaŭ. Tiu tempa intervalo donas tavoldikon de 8 metroj, en kiu oni trovis diversajn ŝtonajn ilojn, prilaboritajn ostojn (pinglon), pruvojn pri uzo de planta gluaĵo.

Oni trovis ankaŭ uzon de pnlantofolioj *Cryptocarya woodii* por dorma kuŝejo, la etera oleo de la folio servis kontraŭ insektoj kaj larvoj. Oni same trovis restaĵojn de ruĝa okraĵo, ornamaĵojn el mara helika konko.

Kategorio:Kavernoj en Sud-Afriko
Hipogloso (fiŝo)

***Hipogloso*** (Hippoglossus) estas genro de fiŝo el ordo akantopterigoj, familio pleŭronektedoj (Pleuronectidae). Ili havas fenditan voston kaj bongustan viandon.

## Nomo 
La latina vorto *hippoglossus* estas derivata el la greka *hippos*, signifante "ĉevalo", kaj *glossus*, signifante "lango" - referenco al formo de la fiŝo.

## Specioj 
* Atlantika hipogloso, *Hippoglossus hippoglossus* (Linnaeus, 1758).
* Pacifika hipogloso, *Hippoglossus stenolepis* (Schmidt, 1904).

Kategorio:Pleŭronektedoj
Hipogloso

**Hipogloso** povas esti

*langaj nervoj (*hypoglossi*; *nervus hypoglossus*), tiukaze, la grekdevena *hypo* signifas *sub*
* genro de pleŭronekto *Hipogloso (fiŝo)* (Hippoglossus)  tiukaze, la grekdevena *hippo* signifas *ĉevalo*
** Atlanta hipogloso, *Hippoglossus hippoglossus* (Linnaeus, 1758).
** Pacifika hipogloso, *Hippoglossus stenolepis* (Schmidt, 1904).
Movado de senteraj kamparaj laboristoj

La organizaĵo **Movado de senteraj kamparaj laboristoj** (portugale *Movimento dos Trabalhadores Rurais sem Terra*), ofte mallonge kiel **Movado de senteruloj** (*Movimento dos Sem Terra*), mallongigita **MST**, estas socia movado en Brazilo kun centro en San-Paŭlo, kiu agadas por radikala agra reformo kaj krom tio formas ankaŭ socialajn kaj politikajn postulojn. En 1991 al la organizaĵo estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

La movado estiĝis pro la ekstreme neegala divido de agroposedaĵoj en Brazilo, kie ĉ 10 procento de la loĝantaro posedas ĉ. 80 procentoj de la tero. Kvankam la agra problemo *questão agrária* ne estas nova problemo en Brazilo, ekzistas jam multaj similcelaj movadoj. Tiuj estis pli frue subpremitaj fare de la brazila militistaro aŭ ĉesis pro migrado de senagruloj al Amazonio.

Kiel senteruloj, ekzistas la sekvaj sociaj grupoj en Brazilo:
* *posseiros* (prilaboras teron senposedatan; post 30 jaroj, ĝi iĝas lia/ŝia posedaĵo, sed tio estas praktike nerealigebla, ĉar la terkultivistoj estas daŭre minacataj.)
* *assalariados*, *boia-frias* kaj *diaristas* (taglaboristoj)
* *parceiros* (luantoj, kiuj pagas procenton de la rikolto kiel lumono)
* *meeiros* (luantoj, kiuj donas 50 % al la posedanto)
* *arrendatarios* (luantoj, kies lumono estas antaŭe interkonsentita)
* *pequenos agricultores* (kamparanoj kun makusimuma agro de 5 ha)

La antaŭuloj de la MST estiĝis en la 1970-aj jaroj, kiam la modernigo kaj la agroindustriaj metodoj superfluigis laboron de multoj.

MST estis fondita en 1984 en urbo Cascavel (Paranao). Tion ebligis la demokratigo de la lando, finiĝo de la militista diktaturo. Dum la regada tempo de prezidento José Sarney, la posedantoj de bienegoj sabotis ĉiutipan agraran reformon per helpo de armilaj milicioj. Tiutempe la senteruloj organiziĝis per helpo de la eklezio (*Comissão Pastoral da Terra*, CPT, "Pastora terkomisiono").

la populareco de MST estas dankebla al ties aktiva agado. Tiel ĝi okupis agrojn, organizis grandajn protestojn, malsat-protestojn ktp. Ĝian renomon plibonigis la perforta agado de la polico, militistoj kontraŭ ili. Tiel okazis la 17-an de aprilo 1996 en *Eldorado dos Carajás* (Parao) masakro, en kiu mortis 19 MST-aktivistoj.

La movado iĝis pli kaj pli agresema. Pro tio en la lastaj jaroj fortiĝis la kritiko rilate ties agadon - pro malestimo de juro, leĝo, arbitra agado kaj la stalinisma agitado en la agrolernejoj de la movado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* prezento per la premia komisiono ()

Kategorio:Organizaĵoj en Brazilo
Kategorio:Politiko de Brazilo