Hofkapelle (Vieno)

La **Wiener Hofkapelle** (eo: viena kortegomuzikistaro) estas viena muzikistaro, fondita en 1498. Tamen jam antaŭe en la mezepoko ĉe la kortego ekzistis abunda muzika vivo kaj eĉ instituciita muziko.

## Historio 
eta
eta|dekstre|Ludwig Senfl, komponisto kaj muzikisto ĉe Maksimiliano la 1-a

### Fondado 
Unuafoja laŭdokomenta menciado de muzikensemblo nome *Hofkapelle* de la Habsburgoj okazis en la jaro 1296 dum la regado de Albreĥto la 1-a (1287–1309). Sub Rudolfo la 4-a la ensemblo *Hofkapelle* estis pligrandigita.

Verŝajne jam sub imperiestro Frederiko la 3-a (1415–1493) ekzistis po unu germana kaj franca kantistaro, same kiel emsemblo da blovinstrumentistoj kaj timbalistoj. Ankaŭ la hungara reĝo Matiaso la 1-a de Hungarujo, kiu inter 1485 kaj 1490 okupis Vienon, disponis pri germana kaj franca kantistaroj en Vieno. La »ora epoko« de muziko ĉe la viena kortego finis per la morto de imperiestro Karolo la 6-a en la jaro 1740.
eta|dekstre|150px|Chr.W. Gluck, estro de Hofkapelle 1774-1787

### Klerismo kaj Vienklasikismo 
Sub imperiestrino Maria Theresia kortegomuziko perdis sian pozicion kiel grava parto de kortega reprezentado. Kadre de ŝparado ŝi luis la muzikistaron al orgenisto Georg Reutter la pli juna. Reutter havis fiksan buĝeton, el kiu li financu la kortegan muzikon. Sekve de tio ne nur sinkis la kvalito, sed ankaŭ la nombro de muzikistoj (ekde 130 al proksimume 20). Kaj ankaŭ la celataj ŝparsumoj ne sukcesis, ĉar Reutter regule elprenis tro multe el sia buĝeto. Dum la vienklasikismo inter aliaj Christoph Willibald Gluck kaj Wolfgang Amadeus Mozart estis kortegaj komponistoj. Imperiestro Jozefo la 2-a limigis aparte la eklezian muzikon kaj la uzadon de muzikinstrumentoj en la diservo. Antonio Salieri estis la lasta italo, kiu deĵoris kiel estro de la Hofkapelle (1788–1824). La posteulo estis Joseph von Eybler (1824-1834).

### Ekde la 19-a jartempo ĝis la nuntempo 
eta|maldekstre|150px|Anton Bruckner, kortega orgenisto ekde 1878 ĝis 1892
La funkcio de la *Hofkapelle* pli kaj pli reduktiĝis sur la eklezimuzika kampo; en la deknaŭa jarcento ĝi preskaŭ nur prezentis eklezian muzikon. Franz Schubert kandidatiĝis sensukcese por la posteno de helpisto de la muzikestro. Inter la elstaraj muzikistoj en la fina deknaŭa jarcento troviĝas Anton Bruckner, kortega orgenisto ekde 1878 ĝis 1892, kaj orkestrestro Hans Richter, direktisto de la *Hofkapelle* ekde 1893 ĝis 1900. Post la kolapso de la monarĥio *Hofkapelle* estis submetita al la ministrejo por instruo. Novaj kantoknaboj ne estis dungitaj. Kantistinoj el la Viena Ŝtata Operĥoro transprenis la suprajn voĉojn en la ĥoro, ĝis kiam en 1922 la muzikistoj finis la deĵoron.

La ankoraŭ nun ekzistanta *Hofkapelle* konsistas el direktistoj, orgenisto, la Vienaj Kantoknaboj, virkantoj el la Viena Ŝtata Opero kaj membroj el la Vienaj Filharmoniistoj. Ĉiudimanĉe (escepte en julio kaj aŭgusto) la membroj muzikas en la *Hofburg*-kapelo. Kiel ordinariumo ili muzikas precipe ordinariumo-muzikigojn ekde renesanco ĝis la nuntempo kun pezocentro je vienklasika kaj romantisma muziko. La proprio konsistas el gregoria ĉanto; ĝin prezentas la ĉantistaro de la *Hofkapelle*, kiu konsistas parte el eksmembroj de la Vienaj Kantoknaboj. Artdirektisto estas ekde 2009 Erwin Ortner, aferdirektistino estas Brigitte Böck, rektoro estas Ernst Pucher.

## Literaturo 
* *Wien* (Art.), en: *MGG* vol. 14, kol. 600–627.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Wiener Hofburgkapelle

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj orkestroj
Kategorio:Muzikaj grupoj