Georga Puto (Eisenach)

**Georga Puto** (germane: *Georgsbrunnen* aŭ *Gülden-Manns-Brunnen*) estas en 1549 starigita akvoprovizejo en Eisenach (Germanujo) kaj grava urbhistoriaĵo. Memoru ĝi la patronecon urban de sankta Georgo kaj la ĵuĝadprivilegion kiel foira urbo troviĝante sur la centra bazarplaco antaŭ la Georgo-kirko.
## Historio 
En 1549 en la ateliero de la municipa ĉefkonstruisto Hans Leonhard kreiĝis la plastika, grejza figuro de la kavaliro kaj drakmortigisto Georgo. Estante de malsuper natura grandeco, ĝi portas orumitan kirason kun ĥimeron aŭ drakon surpiede. La kiraso verŝajne muldiĝis el kavaliraj ekipaĵmodeloj de inter 1550 kaj 1560. Populariĝis jam dum mezepoko la nomo *Güldenmannsbrunnen* (laŭlitere *puto de la ora vireto*).

Tamen ne ĉiam troviĝas ĉi puto samloke!

* Komence staris la puto antaŭ la eosta ĥorejo de la Georgo-kirko kie ĝi obstrukciadis iel la trafikon. Ĉi unua puto videblas sur skiza desegnaĵo kun ujo kun diametro de tri metroj. Meze estas la bazo kun supra figuro de la sanktulo.

* Ĉi unua versio malkonstruiĝis en aŭgusto 1789 sed ja konserviĝis la kavalira figuro. Ĝi estis alimetita sur la nova puta fundamento staronte ĝis la 1938-a jaro norde de Georgo-preĝejo, meze sur la foirejo. Tiutempe oni ege pligrandigis la putan pelvon kun ok feraj akvotuboj kaj ŝtonaj sokloj kaj kvar ŝtuparoj. Tien la *akvoportistoj* demetis siajn sitelojn ŝovante tiel la moveblajn elfluejojn en la bona direkto por plenigi la alportitajn vazojn. Malgraŭ bona cela funkcio tio ne tro belis estetike. 

* En la 1938-a jaro la magistrato frontis novajn politikajn postulojn: por pligrandigi la spacon por politikaj procesioj necesis aliloki la puton en la uesto de Georgo-kirko. Ankaŭ la Bach-monumento estis forigenda. Krome oni denove malpligrandigis la gigantan akvo-ĉerpejon. Alvenis kompense etaj drakoj kaj baziliskoj kiel gargojloj. 
*La lasta alimetiĝo okazis inter 1999 kaj 2001 kiam estis ĝenerala restaŭrado de la foirejo. Ĉar la puto ĝenis la spektoradegon de ĉiujara kristnaska kermeso.

## Akvoprovizaj detaloj kaj folkloro 
La puto ricevis sian akon el tri fontoj el kiuj la plej malproksima troviĝis je *Marktbörner Feld* (en distanco de ĉ. tri kilometroj). Transporto akva ebliĝis per nesekura akvedukteto ĉe la ponto je *Amrischer Rasen* tra rivero Hörsel kaj tra la urbocentra fosaro (i.a. *Mühlgraben*). Alia tubaro kondukis de la sudeosta urborando (strato *Bornstraße*)  kaj de la lageto *Hainteich*. Aliaj profitantoj estis diversaj bierfarejoj survojaj. Post kiam ekde 1870 estiĝis vera enurba akvoproviza tubaro, la puto tuj perdis sian gravan publikan funkcion.  

Anoj de la *Metiista societo de Eisenach* en la 1990-aj jaroj elpensis la urban feston *Hanjörgfest*; ĝia unua (sukcesega) eldono ĝueblis en majo 1995. Por distingiĝi de liaj festoj fontanaj kaj mezepokaj oni krome igis trajtojn specialajn nur por Eisenach. Oni do elektis la (danke al diversaj publikaĵoj kaj bildkartoj) tre konatan putan Georgon kiel emblemon. Ĉi nomo estas kripliĝo de la nomo *Johano-Georgo*. Pro unikeco noma ankaŭ la festo klare atribueblas al Eisenach. 

## Literaturo 
* Helmut Scherf: "Hans Leonhard, der Schöpfer des Goldenen-Manns-Brunnens", ĉe: *Stadtjournal*, MFB, Eisenach 1995, p. 21-24

## Eksteraj ligiloj 
## Notoj 
Eisenach
Kategorio:Konstruaĵoj en Eisenach