La skandalo pro Jozefo

**La skandalo pro Jozefo** estas origine esperantlingva romano de la ĉeha Esperanto-aŭtoro **Valda Vinař**, unue eldonita en la 1980-aj jaroj kaj reeldonita en 2001.

Originala, drameca prilaboro de la biblia rakonto pri Jozefo, jam tradukita el Esperanto en la Ĉeĥan kaj Japanan.

Ĝi estas priskribita kiel **kvinobla aŭtenta atesto pri la tikla evento malnovtestamenta**, bazita sur la biblia rakonto el Genezo 39 pri Jozefo kaj la edzino de Potifar. La verko prezentas la eventon per kvin malsamaj vidpunktoj en formo de monologoj/atestoj, kun elementoj de dramo, ironio, socia kritiko kaj esplorado de subjektiveco de la vero. Ĝi estas relative mallonga (ĉ. 68–88 paĝoj depende de eldono), en leĝera, sed profunda stilo.

La verko unue aperis en 1981 ĉe la Ĉeĥa Esperanto-Asocio (ĈEA, serio Panoramo). Represita en 2002 fare de Inko (Tyresö), kun ilustraĵoj de Radim Vácha. 

La ĉefa temo estas la demando pri **veraĵo** kaj **malvero** en historiaj/religiaj rakontoj: la "oficiala" biblia versio kontraŭas pluraj personaj perspektivoj, kiuj malkaŝas sociajn maljustaĵojn (sklavismo, potenco, sekso, envio, rasismo), personajn pasiojn kaj hipokritecon de la socio.

La verko estas grava ekzemplo de moderna esperanta literaturo, kiu uzas biblian temon por kritiki sociajn strukturojn kaj esplori la naturon de vero, kaj estas rekomendata pro sia originala aliro kaj psikologia profundo.

La strukturo konsistas el enkonduka parto, kvin atestoj (ĉiu kun sia titolo) kaj aldona klarigo.

## Enkonduko 
La aŭtoro prezentas la problemon de malkaŝado de **absoluta vero**: oni ne povas fidi unu atestanton, sed devas miksi plurajn eldirojn el "kaldrono" por kribri erojn de vero. Listigas la kvin atestantojn: negra sklavino, la edzino de Potifar, Jozefo, Potifar kaj korpogvardiano. Citas Genezon 39, 17–18 pri la akuzo de la edzino kontraŭ Jozefo. La celo estas montri, ke la "oficiala" rakonto kaŝas plurajn tavolojn de realo.

### La atestantoj: 
* Negra sklavino
* La Potifar-edzino
* Jozefo la Hebreo
* Potifar
* Korpgvardiano

## Eldiras babilema negrino 
Atesto de sklavino, kiu observis la domon. Ŝi rakontas sian suferan vivon (batadoj, humiligoj), rilaton kun alia sklavo (Marimbo), admiron al Jozefo pro lia boneco, kaj la skandalon: la edzino provis delogi Jozefon, li rifuzis, ŝi akuzis lin falskulpigante. La negrino malŝatas la edzinon pro krueleco kaj envias Jozefon pro lia favora pozicio. Stilo naiveca, babilema, kun socia kritiko pri sklavismo.

## Konfeso de la Potifar-edzino 
Monologo de la edzino: ŝi priskribas sian malamon al la maljuna edzo Potifar, enuon de riĉa vivo, subitan amon al la bela sklavo Jozefo, sian provokon kaj rifuzon de li. Post humiligo ŝi akuzas lin pri atenco por venĝi sin. Ŝi ĝojas pri lia puno, sed malkaŝas internan suferon kaj kompleksajn emociojn. Perspektivo de pasia, humiligita virino en patriarka socio.

## Plendoj de Jozefo arestita 
Jozefo en malliberejo plendas pri sia sorto: familia perfido (vendita de fratoj), sklavismo en Egiptio, sukceso en la domo de Potifar, la skandalo (inkluzive sonĝo pri la edzino), dubojn pri Dio ("Ĉu Vi vere helpas min?"), kaj observojn pri maljusteco de la socio. Li emfazas sian honeston kaj suferon pro fremda peko.

## Potifar, la bonkorulo 
Potifar defendas sin: li sciis la veron (kulpo de la edzino), sed ne povis puni ŝin publike pro familia reputacio kaj sociaj normoj. Li priskribas sian scivolon pri Jozefo, lian utilon kiel administranto, kaj decidon transdoni lin al la faraono post la skandalo. Pragmatisma, politika vidpunkto de potenca homo, kiu evitas skandalon.

## Korpogvardia veterano 
Atesto de la gvardiisto en la malliberejo: li priskribas la punon de Jozefo, dubas lian kulpon, sed malŝatas lin pro rapida sukceso kaj "fremdeco". Li emfazas militistan obeemon, potencon de la armeo kaj cinikan vidon pri sklavoj kaj justeco. Socia kritiko pri hierarkio kaj milita vivo.

## Klariga aldono 
La eldonisto (aŭ fikcia "redaktoro") klarigas, ke la verko ne estas fikcio, sed "ĉesas" anstataŭ finiĝi, rifuzas aldoni pli da interpretoj, kaj emfazas la celon: riveli veron per aŭtentikaj dokumentoj kaj pluraj vidpunktoj, sen unuflanka moralo.

## Eldonoj 
* ĈEA, Panoramo, 70 paĝoj.
* KAVA-PECH, 2001, 88 paĝoj, 21 cm.
* Ĉeĥa traduko: *Skandál kolem Jozefa*, tradukis Renata Mauserová, KAVA-PECH, 2001 (aŭ 2002). 

## Vidu ankaŭ 
* Jozef kaj la edzino de Potifar

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto en Tekstaro de Esperanto
* eLibro de Inko
* Informoj en Katalogo de UEA 

* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-novelaroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1981

Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Kategorio:Biblio en populara kulturo