open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Downton Abbey (filmo)

***Downton Abbey*** estas historia drama filmo de 2019 verkita de Julian Fellowes, kreinto kaj verkisto de la samnoma televida serio, kaj reĝisorita de Michael Engler. La filmo estis produktorita de Carnival Films kaj Perfect World Pictures kaj ĝi sekvas la intrigan linion el la serio, uzante la revenon de multo de la origina geaktoraro. 

Ĝi ricevis ĝenerale pozitivajn recenzojn el kritikistoj kaj enspezis 194 milionojn da dolaroj tutmonde. Sekvaĵo nomita *Downton Abbey: A New Era* publikiĝis en Britio la 29an de Aprilo 2022. 

## Intrigo
La filmo, kies agado okazas en 1927, rakontas reĝan viziton al la bienego de la nobela familio Crawley en Yorkshire. Dum la reĝa akompanantaro venas al Downton, ankaŭ murdisto venas intence murdi la monarkon. La familio Crawley kaj iliaj servistoj devas elturniĝi kontraŭ la reĝa akompanantaro, inter kiuj honordamo de la reĝino, kiu apartiĝis disde la familio Crawley, speciale disde la grafino Dowager, pro afero de heredo. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Hugh Bonneville kiel Robert Crawley, 7a Grafo de Grantham
* Laura Carmichael kiel Edith Pelham, Markizino de Hexham
* Jim Carter kiel Charles Carson
* Raquel Cassidy kiel Phyllis Baxter
* Brendan Coyle kiel John Bates
* Michelle Dockery kiel Lady Mary Talbot
* Kevin Doyle kiel Joseph Molesley
* Michael C. Fox kiel Andy Parker
* Joanne Froggatt kiel Anna Bates
* Matthew Goode kiel Henry Talbot
* Harry Hadden-Paton kiel Bertie Pelham, 7a Markizo de Hexham
* Robert James-Collier kiel Thomas Barrow
* Allen Leech kiel Tom Branson
* Phyllis Logan kiel Elsie Hughes
* Elizabeth McGovern kiel Cora Crawley, Grafino de Grantham
* Sophie McShera kiel Daisy Mason
* Lesley Nicol kiel Beryl Patmore
* Maggie Smith kiel Violet Crawley, *Dowager* Grafino d Grantham
* Imelda Staunton kiel Maud Elliot, *Dowager* Baronino Bagshaw

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*
* en imdb

Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2019
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Anglio en fikcio
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
József Havasi (monaĥo)

**József Havasi** [jOĵef havaŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Havasi József,** (malofte *P. Havasi József* [pE]) estis hungara salesiana monaĥo.
eta|

József Havasi naskiĝis  en Rákosszentmihály, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Havasi pro financaj problemoj rekte ne povis lerni por monaĥiĝi. Tamen li estis salesiana kandidato en 1943 en lernejo en Nyergesújfalu, post 3 jaroj en Mezőnyárád. Li sekrete monaĥiĝis en 1951, ĉar la ŝtato tiam malpermesis ĉiujn ekleziajn ordenojn. Inter 1950-1952 li studis en seminario de Vác, sed poste li devis labori en pluraj laborlokoj. En 1956 li akiris pedagogian diplomon. Dum la hungara revolucio de 1956 li disidis al Italio kaj li finis la religiajn studojn proksime al Padovo. Li pastriĝis en 1960 en Torino, poste li estis sendita al Vieno, kie li estis en mezlernejo, iom poste levita altlernejo. Depost fino de la socialismo en Hungario li tuj hejmenvenis kiel gvidanto de salesianoj. En 2008 li transdonis la estrecon al la sekva monaĥo. Li ricevis premiojn en 2013, la sekvan jam postmorte en 2019.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Józsikám, újra kezdjük! Hét évtized szalézi történelem Havasi József atya szemszögéből* (2014)

## Memorigiloj 
* monumento en lernejo en Nyergasújfalu (2020)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj salesianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
Horowitz

**Horowitz** (, *Horovic*, ), en diversaj tradukoj ankaŭ **Horovitz**, **Hurvitz**, **Gurjevič** aŭ **Hovorovic**, estas juda familia nomo devenanta el la nomo de mezbohemia urbo Hořovice en lingvo  jidiŝo. Inter ĝiaj portantoj apartenas:

* Jeŝaja Horowitz, la patro de Žalman Horowitz, mortis en 1517 en Prago 
* Aharon Meŝulam Zalman Horowitz, nomata *Munka Hořovský* (cca 1470–1545) – praga juda financisto, politikisto kaj konstruinto de Sinagogo de Pinkas
* Ŝabtaj Ŝeftl Horowitz pli aĝa (1565–1619) – praga rabeno, klerulo kaj kabalisto
* Jeŝaja Horowitz (1565–1630), juda rabeno, klerulo kaj kabalisto
* Ŝabtaj Šeftl Horowitz pli juna (proksimume 1590–1660) – praga, germana kaj viena rabeno, klerulo 
* Ŝmu'el Šmelke Horowitz (1726–1778) – ĥasidista rabeno kaj kabalisto
* Miĥail Gureviĉ (1893–1976) – soveta aviadila konstruisto de aviadiloj MiG
* David Horowitz (1899–1979) – israela ekonomo kaj guberniestro de Israela centra banko
* Vladimir Horowitz (1903–1989) – rusa-usona pianisto
* Israel Albert Horowitz (1907–1973) – usona ŝakisto, internacia majstro , ŝakpublicisto 
* Aron Jakovlevič Gureviĉ (1924–2006) – rusia sciencisto, kulturologo kaj historiisto-medievalisto
* Israel Horovitz (1939–2020) – usona dramisto, reĝisoro kaj aktoro
* Richard Horowitz (1949–2024) – usona muzika komponisto
* Anthony Horowitz (* 1956) – brita verkisto kaj scenaristo
* Scott Horowitz (* 1957) – usona kosmonaŭto
* David Horovitz (* 1962) – israela ĵurnalisto, ĉefredaktisto de tagĵurnalo The Jerusalem Post, pli poste fodinto de portalo The Times of Israel
* Nican Horowitz (* 1965) – israela politikisto kaj deputito
* Ben Horowitz (* 1966) – usona teknologia entreprenisto, blogero kaj aŭtoro de libroj

Samtempe temas pri la naskoma familia nomo de la jenaj homoj:
* Amos Hadar, naskonome Amos Horowitz – israela politikisto kaj deputito
* Popa Chubby, naskonome Ted Horowitz – usona blusa kantisto
* Winona Ryder, naskonome Winona Laura Horowitz – usona aktorino

Nomvariantoj Horovitz:
* Jenő Horovitz, hungara politikisto
* Lipót Horovitz, hungara pentristo

Kategorio:Judaj familiaj nomoj
Pintaj 100 Britaj filmoj

En 1999, la *British Film Institute* sondis mil gravulojn el la etoso de la britaj kino kaj televido por produkti **liston de la plej grandaj britaj filmoj de la 20-a jarcento**. Oni petis al la voĉdonantoj elekti ĝis 100 filmoj kiuj estu "kulture britaj". 

## Informoj
* La 1960-aj jaroj estas pintaj en la listo kun 26 elektitaj filmoj en tiu jardeko.
* La plej reprezentitaj jaroj, kun po kvar filmoj, estas 1949, 1963, kaj 1996.
* La plej frua filmo elektita estis *The 39 Steps* (1935), kaj nur aliaj du filmoj de la 1930-aj jaroj eniris en la liston.
* David Lean estas la plej multe reprezentita reĝisoro en la listo, kun sep filmoj, tri inter la kvin pintaj kaj *The Bridge on the River Kwai* en la dekunua rango.
**Michael Powell sekvas kun kvin elektitaj filmoj, kunreĝisorante kvar el ili kun Emeric Pressburger kiel parto de la kinfara partnereco *Powell and Pressburger* ("The Archers").
** Ankaŭ John Schlesinger reĝisoris kvar.
** Alexander Mackendrick kaj Tony Richardson reĝisoris po tri filmojn.
* La studioj Ealing produktis sep filmojn de la listo, ĉiuj inter 1949 kaj 1955.
* Alec Guinness estas la plej multe reprezentita aktoro, kun naŭ filmoj- el kiuj ses en ĉefroloj kaj tri en duarangaj roloj.
* Julie Christie estas la plej multe reprezentita aktorino, kun ses filmoj en la listo.

## La 10 pintaj
## Referencoj
Kategorio:Furorparadoj
Kategorio:Kino
Kategorio:Brita kino
Evil Under the Sun

***Evil Under the Sun*** (Malbono subsuna) estas brita mistera drama filmo de 1982 bazita sur la samnoma romano de Agatha Christie de 1941, scenarita de Anthony Shaffer kaj reĝisorita de Guy Hamilton. La filma protagonisto estas la belga detektivo Hercule Poirot, ludita de Peter Ustinov por la dua fojo post *Death on the Nile*, plus stelula aktoraro inter kiuj elstaras Maggie Smith, Jane Birkin,
Colin Blakely, Nicholas Clay, James Mason, Roddy McDowall, Sylvia Miles, Denis Quilley, kaj Diana Rigg inter aliaj.

## Intrigo
La detektivo Hercule Poirot veturas feritempe al luksa hotelo sur insulo ĉe la marbordo de Albanio por sekvi fama aktorino supozeble ŝtelinta diamanton. Sed la aktorino estas trovita murdita sur strando de la insulo. Poirot devas tiukadre trovi kaj la murdiston kaj la diamanton. Nura problemo: ĉiuj aliaj klientoj de la hotelo havantaj tialon por deziri la murdon de tiu aktorino, havas ankaŭ alibion; Poirot klopodas trovi tiun kiu sukcesis fabriki falsan alibion. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Peter Ustinov kiel Hercule Poirot
* Maggie Smith kiel Daphne Castle, posedantino de la luksa hotelo kie okazas la agado.
* Colin Blakely kiel Sir Horace Blatt, riĉa industriisto kiu estis engaĝiĝinta kun Arlena.
* Diana Rigg kiel Arlena Stuart, aktorino, malŝatata kaj enviita.
* Dennis Quilley kiel Kenneth Marshall, la nova edzo de Arlena.
* Emily Hone kiel Linda Marshall, adoleska duonfilino de Kenneth Marshall kiun Arlena malestimas.
* Roddy McDowall kiel Rex Brewster, ĵurnalisto kaj teatra kritikisto kiu verkas la biografion de Arlena.
* James Mason kiel Odell Gardener, teatra produktoro kaj posedanto de teatro kie Arlena ludis ĝis sia subita foriro.
* Silvia Miles kiel Myra Gardener, teatra produktoro kaj edzino de Odell Gardener.
* Nicholas Clay kiel Patrick Redfern, bela juna ĝigolo kun kiu Arlena havas amaferon.
* Jane Birkin kiel Christine Redfern, edzino de Patrick Redfern.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Misteraj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Death on the Nile

***Death on the Nile*** (Morto ĉe Nilo) estas brita mistera drama filmo de 1978 bazita sur la samnoma romano de Agatha Christie de 1937, reĝisorita de John Guillermin kaj adaptita de Anthony Shaffer. La filma protagonisto estas la belga detektivo Hercule Poirot, ludita de Peter Ustinov por la unua fojo, plus stelula aktoraro inter kiuj elstaras Maggie Smith, Angela Lansbury, Bette Davis, Mia Farrow, Jane Birkin, David Niven, George Kennedy, kaj Jack Warden. La filmo estas sammedia sekvaĵo de la filmo de 1974 nome *Murder on the Orient Express*.

La agado okazas en Egiptio en 1937, ĉefe dum veturado per padelŝipo sur la Nilo. Kelkaj famaj lokoj de Antikva Egipto aperas en la filmo, kiel la Grandaj Piramidoj, la Sfinkso, kaj la temploj de Abu Simbel kaj Karnak.

*Death on the Nile* ricevis la Oskar-premion al la Plej Bona Kostumdesegnado en la 51a okazo de la Akademiaj Premioj.

## Intrigo
La intrigo temas pri la riĉa heredantino Linnet Ridgeway (Lois Chiles), kiu edziniĝas al Simon Doyle (Simon MacCorkindale), la fianĉo de sia plej bona amikino, Jacqueline de Bellefort (Mia Farrow). Kolera, Jacqueline persekutas la paron dum ilia mielmonato, por kiu ili enŝipiĝas sur krozoŝipo laŭ la rivero Nilo, en kiu ĉiuj pasaĝeroj, escepte la detektivo Hercule Poirot (Peter Ustinov) kaj lia amiko la kolonelo Race (David Niven), havas kialojn por mortigi ŝin. La junulino estas murdita kaj Poirot malkovras la murdiston, sed dume okazas aliaj murdoj dum la veturado. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Peter Ustinov kiel Hercule Poirot
* Lois Chiles kiel Linnet Ridgeway-Doyle
* Mia Farrow kiel Jacqueline de Bellefort
* Simon MacCorkindale kiel Simon Doyle
* David Niven kiel Colonel Race
* Bette Davis kiel Marie Van Schuyler
* Maggie Smith kiel Miss Bowers
* Angela Lansbury kiel Salome Otterbourne
* Olivia Hussey kiel Rosalie Otterbourne
* Jon Finch kiel James Ferguson
* Jack Warden kiel Dro. Ludwig Bessner
* Jane Birkin kiel Louise Bourget
* George Kennedy kiel Andrew Pennington
* I. S. Johar kiel Mr. Choudhury
* Harry Andrews kiel Barnstaple
* Sam Wanamaker kiel Rockford

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1978
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Britio en fikcio
Kategorio:Egiptio en fikcio
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Misteraj filmoj
Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés

***Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés*** (mallongigo ***MEDEL***; Libera traduko al Esperanto: "Eŭropaj Juĝistoj kaj Akuzistoj por Demokratio kaj Liberecoj") estas eŭropa organizaĵo de juĝistoj kaj prokuroroj. Ĝi estis fondita en 1985 pro iniciato de 10 asocioj de juĝistoj kaj prokuroroj el Eŭropo. La longtempa prezidanto estis Edmondo Bruti Liberati, kiu ankaŭ estis prezidanto de la itala juĝisto-asocio ANM. Filipe Marques (ASJP - Portugalio) estras la asocion ekde decembro 2017.

## Membro-organizaĵoj 
En 2006, MEDEL havis 15 000 membrojn kaj 23 organizaĵoj de juĝistoj kaj prokuroroj el eŭropaj landoj estis membroj de MEDEL.

## Monitorado de SISMI 
En frua julio 2007, la Supera Konsilio de Juĝistoj de Italio rivelis ke la itala armea spionagentejo SISMI monitoris eminentajn juĝistojn kaj prokurorojn en Italio inter 2001 kaj 2006. Tiuj tuŝitaj inkluzivis prokuroron Antonia Ingroia, kiu esploris ligojn inter la mafio kaj politiko, la prokurorojn kiuj esploris pri Silvio Berlusconi en Milano kaj la prezidanton de MEDEL, Edmondo Bruti Liberati. Interalie, la retpoŝta trafiko de la juĝistoj estis monitorita. Rezulte de tio, multaj eŭropaj juĝistoj kiuj estis membroj de MEDEL ankaŭ estis monitoritaj. El la 203 kontrolitaj juĝistoj, 47 estis italaj, la ceteraj venis el 12 aliaj eŭropaj landoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Internacia asocio de akuzistoj
* Giuliano Turone

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de MEDEL

## Referencoj 
Kategorio:Organizaĵoj en Eŭropo
Kategorio:Aperis en 1985
Kategorio:Juĝistoj
Kastelo Rosenau

**Kastelo Rosenau** (germane: *Schloß Rosenau*) estas konstruaĵo ene de belega pejzaĝa ĝardeno en Rödental en la distrikto Coburg de la germana federacia lando Bavario. Ĝia kerno estas mezepoka; regis tie la senjoroj de Rosenau. Naskiĝis tie Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao, edzo de reĝino Viktoria; li revenis viziti ĝin en la 1845-a jaro. La tuto ankaŭ servas kiel belvedero en la direkto de la valo *Itztal*. La senjoroj de Rosenau posedis ekde 1410 la koburgan Monstampmajstran Domon.

## Historio kaj parko
]]

La unua mencio estis en 1397; en 1453 estis starigita akvokastelo. Lia duka moŝto Francisko (Saksio-Koburgo-Saalfeld) estis akirinta ĉi bienon laŭ volo de tronheredanto Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao). Post kiam eksuverenis Ernesto komenciĝis alikonstruiĝo de kaduka komplekso laŭ novgotika stilo (ĝis 1817) kaj ideojn liveris la elstara arĥitekto Karl Friedrich Schinkel. Intencis la duko havigi someran rezidejon por si kiu karaktere neniel neu sian situon ene de simpla kampara medio. Finfaro sukcesis en 1817, la jaron kiam Erneston edzigis Ludovikino (Saksio-Gotao-Altenburg). 

Ene estas ne nur novgotikaĵoj (ekz. pentraĵoj), sed ankaŭ multaj mebloj laŭ bidermajro. Aranĝo de la ĉirkaŭanta parko (ne pure angla!) ankaŭ estis ideo de duko Ernesto. Ja konserviĝis kelkaj ejoj: ekonomiaj domoj, turnea kolono, akvofalo ĉe roka groto, te-dometo klasikisma. La parkaro ricevis en la jaro novan parcelaron kun informa elmontrado de historia legomprovizado. En 2008 malfermiĝis en nova konstruaĵo la  Eŭropa muzeo pri modernaj vitraĵoj.

## Eksteraj ligiloj
*paĝaro pri koburgaj kasteloj
*informoj ĉe *coburg-rennsteig.de* (transfederacilandlima porturisma agentejo)
Potigvara Esperanto-Asocio

**Potigvara Esperanto-Asocio** (portugale *Associação Potiguar de Esperanto*, mallongigo *APE*) estas neprofitocela asocio komenciĝinta en 1940 en la brazila urbo Natalo, ĉefurbo de subŝtato Norda Rio-Grando. La 24-an de januaro 2023 ĝia tiama prezidantino alvokis asembleon okazigotan la 11-an de februaro 2023 por pritrakti financajn raportojn, malfondon de la asocio kaj destinon de ĝiaj havaĵoj. 

## Historio 
La 28-an de septembro 1940, en la sidejo de Asocio de Instruistoj de Natal, kun la ĉeesto de pluraj aŭtoritatuloj civilaj, militistaj kaj ekleziaj, instruistoj, ĵurnalistoj, kaj granda nombro da personoj, estis fondita "*Esperanta Asocio de Rio Grande do Norte"*. Prezidis la solenaĵon verkisto Luiz da Câmara Cascudo, kiu deklaris fondita la asocion kaj sinsekve, per aklamo, estis elektita la jena estraro: Prezidanto, Moacir da Silva Cunha; Ĝenerala Sekretario, Luiz M. Alves; 1-a Sekretario, Arlindo Castor de Lima; 2-a Sekretario, José de Alcântara Barbosa, Kasisto, A. Calmon Costa, Bibliotekistino, Prof-ino Edite Câmara, Direktoro de la Departemento de Propagando kaj Kulturo, Raul Lemos. Estis elektitaj kiel honoraj membroj: la verkisto Luiz da Câmara Cascudo, D-ro Alberto Couto Fernandes kaj Prof. Ismael Gomes Braga”.

La 5-an de majo 1941 estis fondita la “*Lidja Zamenhof Esperantistina Grupo*”, kies estraro, elektita kaj enpostenigita la 26-an de la sama monato, estis jena (virinaro): Prezidanto, Cremilda dos Santos; 1-a Sekretario, Alba Medeiros; 2-a Sekretario, Maria Aparecida Bezerra; Parolanto, Valdomira Lopes; Kasisto, Aliete Silva; kaj Bibliotekistino, Mariete Leite”. Dum la unuaj jaroj de la ekzisto de LZEG la movado estis vigla; estis okazigitaj kursoj, ceremonioj kaj ekskursoj, danke al la entuziasmo de multaj sinjorinoj el kvartalo *Bairro do Alecrim*”. La 14-an de julio 1946 estis elektita nova estraro, kies Prezidanto estis D-ro Adauto Azevedo, urbestro de Natalo; 1-a Sekretario, Arlindo Castor de Lima; 2-a Sekretario, Genar Bezerril, Notario de la 2-a Notario de la Ĉefurbo. La 28-an de oktobro 1948 la Statuto estis registrita sub la akronimo kaj nomo: *APE – Associação Potiguar de Esperanto*, publikigita en la Oficiala Subŝtata Gazeto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Fejsbukpaĝo

Kategorio:Brazilaj Esperanto-asocioj
Coudray-domo

**Coudray-domo** (germane: *Coudrayhaus*, *Bade- und Gesellschaftshaus*) estas iama kuracbana kaj iel kluba domo en Bad Berka (Turingio) kiu estis konstruita en 1824/25. 

## Historio 
Ĉefkonstruisto landa Clemens Wenzeslaus Coudray planis ĉi ejon laŭ komisio de grandduko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) por kuracbangastoj. Johann Wolfgang von Goethe estis postulinta establon de tia ejo ekde la estiĝo de bano en la 1813-a jaro. En 1825 finfine sukcesis ties solena inaŭguro. Multe da aplaŭdo gajnis Coudray por bone funkcianta kaj arkitekturestetika senriproĉa domo. Oftis kiel gastoj kaj lia grandduka moŝto kaj Goethe. Tipe por tiaj verkoj de Coudray estas severa simetrio sublineate de meza avankorpo, granda tripartita duonronda fenestro kaj triangula tegmentogablo.

La planojn de la kuracbana domo respektive de la pavilono konseriĝas kaj eniris la monografion pri Coudray skribitan fare de Rolf Bothe. Ili ne laŭplane estis realigitaj kaj restis ene de la privataj aktoj de Coudray. Li mem skribis en siaj rememoroj esti farinta plurajn planojn kaj esti elpensinta komplekson pli grandan. Inverse perdiĝis la originaj planoj de la finfine realigita propono.

Modelis por Coudray i.a. la loĝioj de Andrea Palladio kaj aĵoj de Robert Adams faritaj por  Witham, Somerset kaj Edinburgo. Goethe, kiu dum la tuta vivo restis fanatiko de Berka, unufoje tien veturis kune kun Johann Peter Eckermann, pri kio tiu ĉi aludis je *Gespräche mit Goethe*. Bedaŭrinde la raportoj de Eckermann pri la 24.9.1824 nenion konkretan diras pri la domo mem.

Ekde la komenco estis ĉi domo centro kultura-socia de Berka. Krom gastronomio ofertiĝis baloj, koncertoj, teatraĵoj ktp. Post la Dua mondmilito ĝi estiĝis t.n. tutpopola kuracbanejo *(Volksheilbad)*, dume ekde 1994 re-ekposedis la municipo. Nuntempe ene gastis daŭra ekspozicio pri la kuracbana kaj hospitala historio de Bad Berka. Iam kaj iam ankaŭ spekteblas nedaŭral elmontradoj de artistoj (ekz. de Siegfried Körber, Norbert Gladis)

## Eksteraj ligiloj 
* prezento de la kuracbanloka parko
* Coudray-domo sur porturisma paĝaro

## Notoj 
Kategorio:Bad Berka
Bad Berka
Liane Moriarty

**Liane MORIARTY** (naskita la 15an de novembro 1966, en Sidnejo, Novsudkimrio, Aŭstralio) estas aŭstralia verkistino, kiu ĝis 2024 verkis naŭ romanojn, inkluzive de furorlibro de la New York Times, *Big Little Lies*, kiu estas adaptita en televidserio ĉe HBO.

## Vivo 
Moriarty kreskis en Sidnejo, Aŭstralio, en familio de kvin filinoj kaj unu filo. Du el ŝiaj fratinoj ankaŭ estas verkistoj (Nicola Moriarty kaj Jaclyn Moriarty). Ŝia fratino Jaclyn atestis, ke ilia patro kuraĝigis ŝin kaj ŝiajn fraton kaj fratinojn skribi rakontojn, kaj por ĉiu kajero kiun ili plenigis, li donus al ili dolaron kaj duonon.

Post studentiĝado ĉe lernejo, Moriarty laboris en reklamado kaj merkatigo por eldonfirmao. Ŝi tiam prizorgis sian propran kompanion dum iom da tempo antaŭ ol eklabori kiel sendependa publikeca agento. En 2004, post kompletigado de ŝia magistro en Universitato Macquarie, ŝia debuta romano, *Three Wishes*, estis publikigita kiel parto de ŝia akademia laboro .

En 2017, la drameca mini-serio *Big Little Lies* estis publikigita, surbaze de ŝia samnoma libro. En 2021, alia filmadaptigo estis publikigita - *Nine Perfect Strangers* (*Naŭ Kompletaj Nekonatuloj*) fare de Hulu en televidminiserion, produktita kaj ĉefroligante de Nicole Kidman . Pliaj ŝiaj romanoj estos adaptitaj en filmojn aŭ televidseriojn .

Aldone al romanoj por plenkreskuloj ŝi ankaŭ verkas infanlibroj.

Ĝis oktobro 2020, pli ol 15 milionoj da kopioj de ŝiaj libroj estis venditaj tutmonde kaj tradukitaj en 39 lingvojn  .

## Verkaro 
### Romanoj 
* *Three Wishes* (*Tri Deziroj*, 2004)
* *The Last Anniversary* (*La Lasta Datreveno*, 2005)
* *What Alice Forgot* (*Kion Alico Forgesis*, 2009)
* ''The Hypnotist's Love Story (La Amrakonto de la Hipnotisto*, 2011)
* *The Husband's Secret* (*La Sekreto de la Edzo*, 2013)
* *Big Little Lies* (*Grandaj Malgrandaj Mensogoj*, 2014)
* *Truly Madly Guilty* (*Vere Freneze Kulpa*, 2016)
* *Nine Perfect Strangers* (*Naŭ Kompletaj Nekonatuloj*, 2018)
* *Apples Never Fall* (*Pomoj Neniam Falas*, 2021)
* *Here One Moment* (*Ĉi tie Unu Momento'', 2024)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Liane Moriarty
* Blogo de Liane Moriarty
* 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1966
Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj
Internacia asocio de akuzistoj

La **Internacia asocio de akuzistoj**, angle ***International Asociation of Prosecutors***, mallonge **IAP**) estas neprofitcela organizaĵo, kreita de la Unuiĝintaj Nacioj en 1995 havante ĝian sidejon en Vieno, Aŭstrio kaj kiu kunigas akuzistojn kaj asociojn de akuzistoj el la tuta mondo. 

## Historio 
IAP havas (2024) proksimume 250 000 individuajn membrojn kaj 183 organizajn membrojn en pli ol 177 landoj.  En 1999 la asocio evoluigis 'normojn de profesia respondeco kaj esencaj devoj kaj rajtoj de akuzistoj' (*Standards of professional responsibility and statement of the essential duties and rights of prosecutors*), t.e. specifa kondutkodo por akuzistoj en iliaj profesiaj kaj privataj vivoj.

La kreado de la IAP havis sian originon en la rapida kresko de transnacia krimo en la 90-aj jaroj pro teknologiaj progresoj en transporto kaj telekomunikado, precipe por trakti krimojn kiel ekzemple kontrabandado de drogoj, monlavado kaj fraŭdo.

## Konferencoj 
La asocio donas al siaj membroj la rajton ĉeesti sian jaran asembleon kaj partopreni en debatoj kaj konferencoj de profesia kaj socia enhavo, ofertante la ŝancon establi kontaktojn kun akuzistoj de diversaj landoj kaj lerni pri iliaj defioj je nacia kaj tutmonda nivelo.

IAP organizas ĉiujarajn konferencojn dediĉitajn al elektitaj temoj. Jen kelkaj ekzemploj:

* 1997 en Otavo (Kanado) pri ekstradicio kaj reciproka jura asistado
* 1998 en Dublino (Irlando) pri krimoj kontraŭ infana bonfarto kaj elektronika fraŭdo
* 1999 en Pekino (Ĉinio) pri fraŭdo kaj korupto
* 2024 en Bakuo (Azerbajĝano) pri la rolo de la akuzisto en la subteno de la regado de la leĝoj. 

## Eldonaĵoj 
Per la retejo de la asocio, kiu enhavas la *Forumon por Internacia Krima Justeco* - ilo tre vizitata de akuzistoj tra la mondo, eblas aliri ankaŭ informojn pri tutmondaj fiskaj krimoj kaj grandan kvanton da informoj pri la uzo de kiberspaco por krimaj aktivecoj. La asocio ankaŭ publikigas periodajn bultenojn kiuj estas distribuitaj inter siaj membroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Akuzisto
* Internacia Puna Kortumo
* Kriminala juro

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la IAP
* Bakuo

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Organizita krimo
Kategorio:Paĝoj kun etikedoj de Vikidatumoj sen traduko
A Private Function

***A Private Function*** estas brita komedia filmo de 1984 en kiu stelulis Michael Palin kaj Maggie Smith. La filmo estis prezentita en la fako *Un Certain Regard* de la Kinfestivalo de Cannes de 1985.

## Intrigo
En vilaĝeto de Norda Anglio en 1947, la civitanoj plue suferas porciumadon. Kelkaj lokaj negocistoj volas organizi feston por celebri la reĝan nupton de la Princino Elizabeth (kiu estos poste la reĝino Elizabeto la 2-a) kun la Princo Philip kaj eksterleĝe decidas bredi porkon por tiu okazo. Tamen, la porko estas ŝtelita de Gilbert Chilvers, kiun kuraĝigis fari tion lia edzino Joyce. Dume, la loka inspektisto por manĝaĵoj estas decidita haltigi aktivaĵojn kiuj estas kontraŭ la porciumaj reguloj. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Michael Palin kiel Gilbert Chilvers
* Maggie Smith kiel Joyce Chilvers
* Denholm Elliott kiel Dr. Swaby
* Richard Griffiths kiel Allardyce
* Tony Haygarth kiel Sutcliff
* John Normington kiel Lockwood
* Bill Paterson kiel Wormold
* Liz Smith kiel Patrino
* Alison Steadman kiel Mrs Allardyce
* Jim Carter kiel Inspector Noble
* Pete Postlethwaite kiel Nuttal
* Reece Dinsdale kiel P.C. Penny
* Don Estelle kiel Barraclough, la buĉisto

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1984
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Britaj komediaj filmoj
The Lonely Passion of Judith Hearne

***The Lonely Passion of Judith Hearne*** (La soleca pasio de Judith Hearne) estas brita drama filmo de 1987 en kiu stelulis Bob Hoskins kaj Maggie Smith. La filmo estis reĝisorita de Jack Clayton. La scenaron verkis Peter Nelson el la romano *Judith Hearne* de la nordirland-kanada verkisto Brian Moore. La historio prezentas "rolulstuda filmo pri la kolero de virino kontraŭ la eklezio pro sia elĉerpita vivo". Moore verkis la romanon lasinte Irlandon, parte pro la religia konflikto tie, kaj estis jam loĝanta en Kanado.

## Intrigo
Judith Hearne estas solema, mez-aĝa, irlanda fraŭlino el riĉa familio sed ŝi mem en nebonaj cirkonstancoj kiuj instruas pianon sendepende, sed ŝi estas perdanta lernantojn. Translokiĝinte en luitan ĉambron en Dublino, ŝi trafas kaj iĝas altirita al la vidva frato de la dommastrino, la ĉarma James Madden, kiu estis reveninta el Usono. Madden notas ŝiajn hereditajn juvelojn kaj kredas erare, ke ŝi estas riĉa kaj povus investi en lia negocideo. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Maggie Smith kiel Judith Hearne
* Bob Hoskins kiel James Madden
* Wendy Hiller kiel Aunt D'Arcy
* Marie Kean kiel Mrs. Rice
* Ian McNeice kiel Bernard Rice
* Prunella Scales kiel Moira O'Neill
* Peter Gilmore kiel Kevin O'Neill
* Aine Ni Mhuiri kiel Edie Marinan
* Kate Binchy kiel Sister Ignatius
* Rudi Davies kiel Mary

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1987
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Tea with Mussolini

***Tea with Mussolini*** (en itala: *Un tè con Mussolini*; en Esperanto: *Teo kun Mussolini*) estas duonmembiografia primilita komedi-drama filmo de 1999 reĝisorita de Franco Zeffirelli, kun scenaro de John Mortimer, kiu rakontas la historion de juna italo edukita en etoso de britaj kaj usonaj virinoj antaŭ kaj dum la Dua Mondmilito. 

## Intrigo
Luca, orfo de patrino kun patro kiu malakceptas lin, estas akceptita en Florenco en la 1930-aj jaroj fare de Mary (Joan Plowright), angla damo. Ŝi formas parton de grupo de anglosaksaj virinoj altklasaj kiuj kutime rendevuas por teumi kaj kiuj amas kulturon. Tiukadre, tiuj damoj klopodas trempi Luca en la amo kiun ili sentas por la itala kulturo kaj speciale por Florenco. Pri Lady Hester Random (Maggie Smith), la aŭtenta animo de la grupo de virinoj, ŝi krome sentas obsedon por la figuro de la diktatoro Benito Mussolini. Lia enpoviĝo senorientigas ilin ĝis la punkto ke ili decidas persone kunveni kun li por certigi, ke faŝismo ne estos malprofita por iliaj interesoj. Sed baldaŭ ili ŝanĝos opinion. 

Maggie Smith jam ludis rolon de virino obsedita pro la figuro de la diktatoro Benito Mussolini en *The Prime of Miss Jean Brodie* (1969).

## Geaktoraro kaj roluloj
* Cher: Elsa Morganthall Strauss-Almerson
* Maggie Smith: Lady Hester Random
* Judi Dench: Arabella
* Lily Tomlin: Georgie Rockwell
* Joan Plowright: Mary Wallace
* Charlie Lucas: Luca (infano)
* Baird Wallace: Luca (adoleskulo)

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Itallingvaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Britaj komediaj filmoj
Kategorio:Italio en filmoj
Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Italaj komediaj filmoj
The World Ends With You

. La fama stripasejo ĉe la Ĉiovendejo 109 (maldekstre supre fone) aperas ofte en la ludo kaj videblas fone en la ludokovrilo.]]
***The World Ends with You*** (La mondo finiĝas je vi, konata en Japanio kiel ''It's a Wonderful World* - すばらしきこのせかい, Subarashiki Kono Sekai. Mirinda Mondo) estas agado-rilata videoludo disvolvita de Square Enix kaj Jupiter por la Nintendo DS. Ĝi estis lanĉita en Japanio en julio 2007, kaj poste en Nordameriko kaj Eŭropo en aprilo 2008. La disvolviĝo de la ludo estis inspirita de elementoj de la antaŭa ludo de Jupiter, *Kingdom Hearts: Chain of Memories*.

La ludo okazas en la moderna aĉetodistrikto Ŝibuja en Tokio, kie Neku Sakuraba kaj liaj aliancanoj estas devigitaj partopreni en ludo kiu decidos ilian sorton. La bataladsistemo utiligas multajn unikajn funkciojn de la Nintendo DS, inkluzive de bataloj sur ambaŭ ekranoj kaj atakoj kiuj estas faritaj per movoj sur la tuŝekrano aŭ kriante en la mikrofono. Krome, elementoj de la japana junulara kulturo, kiel modo, manĝaĵo, kaj poŝtelefonoj, ludas gravan rolon en la misioj kaj progresado de la roluloj.

*The World Ends with You* ricevis grandajn laŭdojn pro siaj grafikoj, muzikaro, kaj la maniero en kiu la ludmekanikoj estis integrigitaj en la medio de Ŝibuja. Tamen, kelkaj kritikoj estis direktitaj al la malfacileco kompreni la bataladsistemon kaj la foje neprecizaj kontroloj de la tuŝekrano. En la unua semajno de sia lanĉo, la ludo estis la dua plej vendata titolo por la Nintendo DS en Japanio, kaj la plej vendata en Nordameriko.

Poste, plibonigita versio nomata ***The World Ends with You: Solo Remix*** estis publikigita por iOS-aparatoj en 2012, kaj poste por Android en 2014. En 2018, alia versio, ***The World Ends with You: Final Remix***, estis lanĉita por la Nintendo Switch, enhavante novajn funkciojn kiel subteno por la Joy-Con-regiloj kaj novan scenaron.

Ankaŭ estis farita animea adaptado fare de Square Enix, DOMERICA, kaj Shin-Ei Animation, kiu estis elsendita de aprilo ĝis junio 2021. Sekvan ludon, *NEO: The World Ends with You'' estis publikigita tutmonde en julio 2021 por la Nintendo Switch kaj PlayStation 4, kaj poste por Windows en septembro 2021.

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 2007
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Japanio
Kategorio:Videoludoj de Square Enix
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Nintendo DS
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Nintendo Switch
Kategorio:Rolaj videoludoj
József Vándor (monaĥo)

**József Vándor** [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vándor József,** estis hungara salesiana monaĥo, pastro. Lia origina familia nomo estis *Wech* [veĥ].

József Wech naskiĝis  (laŭ wikidata ) en Dorog, li mortis  en Santa Clara (Kubo).

## Biografio 
La juna József Wech renkontis la salesianojn ĉe Pélipöldszentkereszt. En 1927 li aliĝis al Salesanoj de Don Bosco. Li ne estis timigita de la malfacilaĵoj de tiuj tempoj kaj la granda malriĉeco. Li feliĉe entreprenis la vojon de malriĉeco, obeemo kaj ĉasteco. En 1932 li engaĝiĝis por ĉiam al la Salesiana ordeno en Pélipöldszentkereszt. Li akiris teologian diplomon en Torino, kie poste li pastriĝis en 1936. Pli poste li iris al Kubo kiel misiisto por helpi siajn hungarajn salesianojn. Liaj superuloj baldaŭ rimarkis liajn bonegajn kapablojn, do li estis nomumita lernejestro. Depost la komunisma revolucio li ne povis agi kiel monaĥo, tial li estis pastro en Santa Clara ĝis sia morto.

## Fontoj 
* [biografio hungare kun foto](https://www.szaleziak.hu/_static/elhunyt_szaleziak.php?id=204&name=V%C3%A1ndor%20(Wech)%20J%C3%B3zsef)
* [biografio hungare kun foto](https://www.szaleziak.hu/_static/tiszteletremeltoak.php?id=60&name=Tiszteletrem%C3%A9lt%C3%B3%20Vandor%20J%C3%B3zsef%20(Jos%C3%A9))
* biografio hungare
* datenoj kun foto
* biografio angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj salesianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Kubaj pastroj
Trolebusa transporto en Merido

La **Trolebusa transporto en Merido** () estas amastransporta sistemo kiu konsistas el du trolebuslinioj kaj plie tria funikularo aŭ metrokabla sistemlinio nomita *Trolcable*. La projekto estis konstruita en la urboj Merido kaj Ejido en Venezuelo, kun la celo disponigi integran transportsistemon por la metropola areo kiun ili formas (aldone kun la urbo Tabay).

Ĝi estas sistemo influita de similaj projektoj kiel la Integrita Transporta Reto de la urbo Kuritibo kaj la TransMilenio de Bogoto en Kolombio, sed adaptita por urbo kiel Merido kun relative malalta demografia denseco, estante la unua amastransporta sistemo en konstruita en urbo de malpli ol  loĝantoj en Latinameriko (Tamen ĝiaj transportunuoj estas nesufiĉaj por la alta nivelo de uzantoj kiuj uzas la servon).

Ĉi tiu transporta sistemo karakteriziĝas per sia amplekso, ĉar ĝi havas sistemojn de haltejoj, signalado kaj informado, veturilaj kaj piediraj trafiklumoj, elektroprovizo, telekomunikado kaj biletkolekto, krom funkciado kiel turisma transportrimedo per sia dezajno de grandaj panoramaj fenestroj kiuj ebligas la elvidon de la malsamaj naturaj pejzaĝoj, kiuj ĉirkaŭas kaj konsistigas ambaŭ urbojn, krom la fakto, ke la itinero ebligas transportadon inter emblemaj turismaj haltejoj de la anda metropolo.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Merido (Venezuelo)
* Ejido (Venezuelo)
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  (Tromerca) ()

Kategorio:Merido (Venezuelo)
Merido
Kris Kristofferson

**Kristoffer "Kris" KRISTOFFERSON** (naskiĝis la 22-an de junio 1936 en Brownsville, Teksaso - mortis la 28-an de septembro 2024 en Hāna (Maui), Havajo) estis usona kontrea kantisto, kantverkisto kaj aktoro. Dum sia 60-jara kariero, li vendis sep milionojn da albumoj nur en Usono. Li estis premiita per la Grammy tri fojojn kaj ricevis la Honoran Vivatingopremion .

## Kariero
Liaj plej konataj kunmetaĵoj inkludas *Me and Bobby McGee*, *Help Me Make It Through the Night* kaj *Sunday Morning Coming Down*  *.* En 1985 kunigis fortojn kun Waylon Jennings, Willie Nelson kaj Johnny Cash por formi la muzikgrupon *The Highwaymen* .

Kristofferson ankaŭ estis kinoaktoro kaj ludis en proksimume kvindek filmoj. Inter tiuj estas *Pat Garrett and Billy the Kid* (1973), ''Alice Doesn't Live Here Anymore* (1974), *A Star Is Born* (1976, kun Barbra Streisand,  Oran Globon), *Convoy* aŭ *Heaven's Gate* (1978), *A Soldier's Daughter Never Cries* (1998), *la Blade-*trilogio (1998-2004, la lasta estis *Blade: Trinity*) kaj *Payback* (1999).

Lia granda influo estis en la kampo de furorkantoteksto de la kontreoĝenro, tiamaniere ke la kantoj kiujn li verkis donis personan esprimon kaj estas konsiderataj pli profundaj. Laŭ taksoj de 1987, liaj kantoj estis prezentitaj fare de 450 artistoj.

## Diskaro (studioalbumoj) 
* 1970: *Kristofferson*
* 1971: *The Silver Tongued Devil and I*
* 1972: *Border Lord*
* 1972: *Jesus Was a Capricorn*
* 1974: *Bring Me the Head of Alfredo Garcia*
* 1974: *Spooky Lady's Sideshow*
* 1975: *Who's to Bless and Who's to Blame*
* 1976: *Surreal Thing*
* 1978: *Easter Island*
* 1979: *Shake Hands with the Devil*
* 1981: *To the Bone*
* 1986: *Repossessed*
* 1990: *Third World Warrior*
* 1995: *A Moment of Forever*
* 1999: *The Austin Sessions*
* 2006: *This Old Road*
* 2009: *Closer to the Bone*
* 2013: *Feeling Mortal*
* 2016: *The Cedar Creek Sessions*

## Filmaro 
* *Pat Garrett and Billy the Kid*, 1973
* *Blade: Trinity*, 2004

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kristofferson Fervorula Retejo 
* La Malnova Oxonion Blusmuziko 1959 profilo en *Tempo''
* Kristofferson ĉe la Kontrea Muzika Halo de Famo
* Kris Kristofferson ĉe Novaj Okcidentaj Registraĵoj
* 
* 

* Kris Kristofferson ĉe Elsenda Muziko, Inc.
* Kris Kristofferson Playlist - Poma Muziko
* Kris Kristofferson Playlist - Spotify

Kategorio:Svedaj usonanoj
Kategorio:Mortintoj en 2024
Kategorio:Naskiĝintoj en 1936
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Kontreaj kantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj rokgitaristoj
Kategorio:Usonaj pilotoj
Károly Zafféry

**Károly Zafféry** [kAroj zafEri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Zafféry Károly János,** estis hungara salesiana monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Zafféri*, lia pseŭdonimo estis *P. Angelicus* ekde 1885.

 naskiĝis  en Hosszúmező (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Câmpulung la Tisa en Rumanio), li mortis  en Nyergesújfalu (Hungara reĝlando).
eta|

## Biografio 
 maturiĝis en Szatmár, poste en la sama urbo studis teologion, fine li pastriĝis en 1864, sed li ne ricevis pastran statuson. Li estis edukisto ĉe grafa familio en Vieno, poste li ekstudis en Reĝa Universitato de Pest kaj li akiris pedagogian diplomon 1867, post jaro li doktoriĝis el filozofio kaj teologio. Li instruis en gimnazio de Szatmár, poste li estis lernejestro en Fiume. Inter 1881-1900 li havis disrompitan sorton, li havis perditan familian proceson, dum li vivis inter pluraj monaĥaj ordenoj. Fine en 1900 la salesianoj akceptis lin en Italio kaj en 1908 li monaĥiĝis. Li aĝis 74, kiam li revenis al Hungarlando, en Pélipöldszentkereszt. Li estis la unua hungara salesiano.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hol az ördög?* (1877)
* *Elemi számtan. I. rész.* (lernolibro, 1879)
* *Aufnahmsbüchlein für diejenigen, die in den Lebendigen Rosenkranz treten wollen.*  (1885)
* *Délutáni beszélgetés a gyónásról.* (1889)
* *Szent beszéd.* (1899)

## Memorigiloj 
* koncerna mezlernejo en Nyergesújfalu prenis la nomon "Zafféry Károly" en 2016

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj salesianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Trolebusa transporto en Pekino

La **Trolebusa transporto en Pekino** estas unu el la publikaj transportretoj en la urbo Pekino, Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Pekino
* Metroo de Pekino
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala retejo (, plurlingva)

Kategorio:Pekino
Pekino
Trolebusa transporto en Ĝinano

La **Trolebusa transporto en Ĝinano** () priservas la urbon Ĝinano, en la provinco Ŝandongo, Ĉinio. Malfermita en 1977, la sistemo estas funkciigata de "Jinan Public Transport Corporation", kaj nuntempe konsistas el 15 linioj.

centra|400ra|eta|Mapo (BRT)

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Ĝinano
* Metroo de Ĝinano
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Ĝinano
Ĝinano
Bruno Ninaber van Eyben

**Bruno Ninaber van Eyben** (naskiĝis la 3-an de novembro 1950, do nun -aĝa) estas nederlanda juvelisto kaj industria dezajnisto. Li dezajnis la lastan serion de moneroj de la valuto nederlanda guldeno kaj la dorsflankon de ĉiuj cirkulantaj nederlandaj eŭro-moneroj.

## Persona vivo
Bruno Ninaber van Eyben naskiĝis la 3-an de novembro 1950 en Boxtel, Nederlando. Li nuntempe loĝas en Delft.

## Dezajnisto
En 1971 Bruno Ninaber van Eyben diplomiĝis kun laŭdo ĉe la Kolegio de Arto en Maastricht kiel juvelarta dezajnisto. En la 1970-aj jaroj li dizajnis bracelethorloĝon (1973), juvelhorloĝon (1976), kaj fluoreskan lumsistemon (1977). En 1979 li ricevis la premion *Kho Liang Ie*, nederlandan premion por industria dezajno.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*retejo de lia arta studio ( kaj )

Kategorio:Nederlandaj artistoj
Kategorio:Numismatiko
Peter Shaffer

Siro **Peter Levin SHAFFER** (naskiĝis la 15-an de majo 1926 en Liverpool, Anglio - la 6-an de junio 2016 en Graflando Cork, Irlando) estis brita dramisto kaj scenaristo, gajninto de la Ora Globo kaj la 1985-datita Oskar-Premio por Plej bona scenaro por la filmo  *Amadeus *.

Li verkis interalie la teatraĵojn *Black Comedy* (*Nigra Komedio, 1965*), kiu estas kutime prezentata kun *The White Liars* (*Blankaj mensogoj*), *Equus* (1973, filmita 1977) kaj *Amadeus* (1979, filmita 1984).

## Vivo 
Shaffer estis naskita en judan familion en Liverpool, la filo de Reka (naskita Fredman) kaj Jack Shaffer, dommakleristo. Li estis ĝemelfrato, kaj la frato ankaŭ estas dramisto, Anthony Shaffer.

Shaffer estis edukita en St Paul's School en Londono kaj tiam stipendio al Trinity College ĉe la Universitato de Kembriĝo, kie li studis historion. Li estis karboministo dum la Dua Mondmilito kiel unu el la "Bevin Boys", viroj eligitaj kiel parto de deviga militservo. Li tiam okupis kelkajn laborlokojn, inkluzive de laborado en librovendejo kaj kiel asistanto en biblioteko, antaŭ malkovri sian talenton por dramo.

En 1979, sub la influo de la "eta tragedio" de A. S. Puŝkin *Mozart kaj Salieri* kaj la samnoma opero de N. A. Rimskij-Korsakov, li kreis sian plej faman teatraĵon, *Amadeus.*

Li ricevis la premio Tony dufoje, kaj por *Equus* kaj *Amadeus *.

## Elektita verkaro 
* *The Salt Land* (televido, 1955)
* *Five Finger Exercise* (1958)
* *The Private Ear* (1962)
* *The Public Eye* (1962)
* *The Royal Hunt of the Sun* (1964 but completed by 1958),  teatraĵo pri Atahualpa, la lasta imperiestro de la Tahuantinsuyu.
* *Black Comedy* (1965)
* *The White Liars* (1967)
* *Equus* (1973)
* *Amadeus* (1979)
* *Yonadab* (1985)
* *Lettice and Lovage* (1987)
* *The Gift of the Gorgon* (1992) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo en *La Gardanto* (6 junio 2016)
* 
* 
* Transskribaĵo kaj tranĉetoj de intervjuo de Mike Wood por la William Inge Centro por la Artoj.
* Listo de Eldonoj.

Kategorio:Tony-premiitoj
Kategorio:Anglaj scenaristoj
Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj judoj
Kategorio:Lernantaro de Trinity College
Kategorio:Mortintoj en 2016
Kategorio:Naskiĝintoj en 1926
Yitzhak Yosef

**Jicĥak JOSEF** (hebree יצחק יוסף, naskita  la 16-an de januaro 1952 en Jerusalemo) estas israela rabeno. De la 14-an de aŭgusto 2013 ĝis frua julio 2024, li estis la Sefarda Ĉefrabeno de Israelo (sukcedante Shlomo Amar) . Lia ekvivalento aŝkenazo estis David Lau .

Lia patro, Ovadja Josef, ankaŭ estis la ĉefrabeno de Israelo de 1973 ĝis 1983. Lia frato, David Josef, estas la ĉefrabeno de Israelo de 2024 ĝis 2034 .

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1952
Kategorio:Israelaj rabenoj
David Yosef

**David JOSEF** (hebree דוד יוסף, naskita  la 10-an de aŭgusto 1957 en Jerusalemo) estas israela rabeno. De 2024 ĝis 2034, li estas la Sefarda Ĉefrabeno de Israelo (sukcedante lia frato Yitzhak Yosef) . 

Lia patro, Ovadja Josef, ankaŭ estis la ĉefrabeno de Israelo de 1973 ĝis 1983 .

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1957
Kategorio:Israelaj rabenoj
János Árvay

**János Árvay** [jAnoŝ Arvai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Árvay János,** estis hungara statistikisto.

 naskiĝis  en Rátka, li mortis  en Ĝenevo.

## Biografio 
 maturiĝis en komerca mezlernejo en 1944, poste li estis soldato, respektive militkaptito en Sovetunio ĝis 1948. Hejmenveninta li estis ie oficisto, inter 1952-1993 en la tutlanda statistika oficejo. Intertempe en 1954 li  akiris statistikan licencon en 1954, agronomian diplomon en 1959, li kandidatiĝis en 1975. Dufoje li laboris en organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj en Ĝenevo inter 1979–1985 kaj 1994–1996. Li okupiĝis pri baza esplorado en la ekonomia statistiko. Li edziĝis en 1956, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1957 kaj 1962. Li ricevis premiojn inter 1960-1994.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az állami gazdaságok statisztikai beszámolási rendszere.* (1951)
* *A nemzeti jövedelem alakulása 1938– 1963 között.* (1964)
* *Nemzeti termelés, nemzeti jövedelem, nemzeti vagyon.* (disertaĵo, 1973)
* *A nemzeti vagyon fogalmi rendszere.* (1989)
* *A magánszektor és a rejtett gazdaság súlya Magyarországon.* (kunaŭtoro, 1994; angle: 1995)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Trolebusa transporto en Ŝanhajo

La **Trolebusa transporto en Ŝanhajo** () estas unu el la plej malnovaj trolebusretoj ankoraŭ funkciantaj en la mondo, priservante la urbon Ŝanhajo, Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Ŝanhajo
* Metroo de Ŝanhajo
* Tramvojo de Songjiang
* Trolebusa transporto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala retejo (, plurlingva)

Kategorio:Ŝanhajo
Ŝanhajo
Erasma premio

La **Erasma premio** aŭ **premio Erasmo** estas ĉiujara premio donita de la estraro de la fondaĵo *Praemium Erasmianum* en Nederlando al individuoj aŭ institucioj kiuj faris esceptajn kontribuojn al kulturo, socio aŭ socia scienco en Eŭropo kaj la resto de la mondo.
* 1959: Robert Schuman, Karl Jaspers
* 1960: Marc Chagall, Oskar Kokoschka
* 1962: Romano Guardini
* 1963: Martin Buber
* 1964: Internacia Akademia Unio
* 1965: Charlie Chaplin, Ingmar Bergman
* 1966: Herbert Read, René Huyghe
* 1967: Jan Tinbergen
* 1968: Henry Moore
* 1969: Gabriel Marcel, Carl Friedrich von Weizsäcker
* 1970: Hans Scharoun
* 1971: Olivier Messiaen
* 1972: Jean Piaget
* 1973: Claude Lévi-Strauss
* 1974: Ninette de Valois, Maurice Béjart
* 1975: Ernst Gombrich, Willem Sandberg
* 1976: Amnestio Internacia, René David
* 1977: Werner Kaegi, Jean Monnet
* 1978: Marioneta teatro
** *La Marionettistica* de la fratoj Napoli
** *Țăndărica* de Margareta Niculescu
** *Théatre du Papier* de Yves Joly
** *Bread and Puppet Theater* de Peter Schumann

* 1979: Die Zeit, Neue Zürcher Zeitung
* 1980: Nikolaus Harnoncourt, Gustav Leonhardt
* 1981: Jean Prouvé
* 1982: Edward Schillebeeckx
* 1983: Raymond Aron, Isaiah Berlin, Leszek Kołakowski, Marguerite Yourcenar
* 1984: Massimo Pallottino
* 1985: Paul Delouvrier
* 1986: Václav Havel
* 1987: Alexander King
* 1988: Jacques Ledoux
* 1989: Internacia Komisiono de Juristoj
* 1990: Sir Grahame Clark
* 1991: Bernard Haitink
* 1992: Simon Wiesenthal, Ĝenerala Arkivo de Indioj
* 1993: Peter Stein
* 1994: Sigmar Polke
* 1995: Renzo Piano
* 1996: William Hardy McNeill
* 1997: Jacques Delors
* 1998: Mauricio Kagel
* 1998: Peter Sellars
* 1999: Mary Robinson
* 2000: Hans van Manen
* 2001: Adam Michnik, Claudio Magris
* 2002: Bernd kaj Hilla Becher
* 2003: Alan Davidson
* 2004: Abdolkarim Soruŝ, Sadik al-Azm kaj Fatima Mernissi
* 2005: Simon Schaffer, Steven Shapin
* 2006: Pierre Bernard
* 2007: Péter Forgács
* 2008: Ian Buruma
* 2009: Antonio Cassese, Benjamin Ferencz
* 2010: José Antonio Abreu
* 2011: Joan Busquets
* 2012: Daniel Dennett
* 2013: Jürgen Habermas
* 2014: Frie Leysen
* 2015: Vikipedio
* 2016: Antonia Susan Byatt
* 2017: Michèle Lamont
* 2018: Barbara Ehrenreich
* 2019: John Adams
* 2020: ne atribuiĝis
* 2021: Grayson Perry
* 2022: David Grossman
* 2023: Trevor Noah
* 2024: Amitav Ghosh
* 2025: Donna Haraway

## Referencoj 
Kategorio:Premioj
Jeŝivo de Hebron

**Jeŝivo Hebron - Kneset Israel** (, antaŭe: **Jeŝivo Selvodka**) estas ultra-ortodoksa (litvoka) granda kaj alta jeŝivo en Jerusalemo kiu estas konsiderita unu el la du plej gravaj kaj prestiĝaj jeŝivoj en la ultra-ortodoksa komunumo, kune kun Jeŝivo de Poneveĵ en Bnej-Brak.

Kiel ĉiuj jeŝivoj, ĝi estas dediĉita al la studo de la Talmudo, kaj ĉefe la Babilona. La jeŝivo nuntempe havas ĉirkaŭ  studentojn .

La studpedagogio de la jeŝivo estas bazita sur la metodo de la "grandeco de la homo" de ĝia fondinto, rabeno Natan Zvi Finkel (konata kiel "la avo de Selvodka"), unu el la gvidantoj de la Mosarmovado.

Ĝiaj radikoj iras reen al urboparto Slobodka en Kaŭno, Litovio, sed ĝi estis fondita en 1924 talmudan akademion en  Hebrono, en la Mandato de Brita Palestino. Dum la Hebron-masakro de 1929, 24 el ĝiaj studentoj estis masakritaj en ĉi tiu pogromo . Sekve la jeŝivo translokiĝis al Jerusalemo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *jeŝivo de Slobodka*, YIVO Encyclopedia de Judoj en Orienta Eŭropo

Kategorio:Judaj lernejoj
Kategorio:Jeŝivoj en Israelo
Grayson Perry

**Grayson Perry** estas angla amaskomunikila artisto, kinisto, brodisto, ceramikisto, gravuristo kaj grafikartisto. En 2021 li honoriĝis per la Erasma premio, ĉiujara premio donita de la estraro de la fondaĵo *Praemium Erasmianum* en Nederlando al individuoj aŭ institucioj kiuj faris esceptajn kontribuojn al kulturo, socio aŭ socia scienco en Eŭropo kaj la cetero de la mondo. Ĝi estas unu el la plej eminentaj premioj de Eŭropo. La premio estas nomita laŭ Erasmo de Roterdamo, siatempe ofte latine nomita *Desiderius Erasmus*, nederlanda renesanca humanisto.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj artistoj