open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Villa Hidalgo (Zacatecas)

**Villa Hidalgo** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Villa Hidalgo''.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16 540 loĝantojn. El tiuj estas 7 963 viroj kaj 8 577 virinoj. La komunumo havas surfacon de 355 kvadrataj kilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 160 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 400 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 21′ norda latitudo kaj 101° 43′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 13 637 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 2 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,01 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

9 042 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 7 43 alfabetoj kaj 606 analfabetoj. Do 15.41 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 4 002 alfabetoj kaj 787 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 16,43 %. Inter la viroj estas 3 641 alfabetoj kaj 606 analfabetoj, do 14,27 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32054a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Zacatecas (komunumo)

**Zacatecas** (en Esperanto *Zakateko*) estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. Laŭ ĝi la ŝtato havas sian nomon. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Zacatecas* - ĝi estas la administra centro de la subŝtato.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  loĝantojn. El tiuj estas  viroj kaj  virinoj. La komunumo havas surfacon de 444 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je  metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 46′ norda latitudo kaj 102° 34′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas  personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 284 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al  de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas  alfabetoj kaj  analfabetoj. Do  de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas  alfabetoj kaj  analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas . Inter la viroj estas  alfabetoj kaj  analfabetoj, do  el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32056a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Santa María de la Paz

**Santa María de la Paz** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santa María de la Paz*. La komunumo antaŭe estis parto de la komunumo Teul de González Ortega.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2,601 loĝantojn kaj ĝi havas surfacon de 277,18 km².

## Sociogeografio 
Laŭ la lasta popolnombrado en 2005 en la komunumo entute vivis 8 personoj, kiuj parolas indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32058a.htm

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Gigi Ravelli

**Gigi RAVELLI** [ĝiĝi raveli] (Laren NH, ) estas nederlanda antaŭa aktorino kaj prezentistino.

Post baletinstruado kaj studado pri ekonomio Gigi trapasis en 2003 kurson pri komunikado. En la sud-afrika Kaburbo ŝi trapasis kurson pri *Aktorado por studentoj* kaj post tio en Amsterdamo pri teatroinstruado por progresintoj ĉe la *Crea Theater*.

De septembro 2005 ĝis inkluzive marto 2007 Gigi aperis en la telefonludoj de NET 5 kaj SBS 6. Ŝi ankaŭ dum mallonga tempo faris radioprogramojn por la radiostacio Caz!.

Ekde la 17-a de aprilo 2007 ŝi ludas la rolon de Lorena Gonzalez en la sapserio de RTL 4  Bonaj tempoj, malbonaj tempoj. Lorena en la serio estas la filino de Rosa, la mastrumistino  de Ludo Sanders.

## Filmo/Televido
## Eksteraj ligiloj
*Imdb pri Gigi Ravelli
*Pasporta foto
*Gigi Ravelli

Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kategorio:Nederlandaj televidprezentistoj
Imre Haynal

**HAYNAL Imre**, (hajnal) *vitéz Váradi* estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj, universitata profesoro, ano de la Hungara Scienca Akademio, laŭreato de Kossuth-premio naskita en Beszterce la 12-a de novembro 1882 kaj mortinta en Budapest la 3-an de februaro 1979.

## Biografio 
Imre Haynal siajn medicinajn studojn faris en Koloĵvaro, kie li havigis diplomon en 1915. Dum la unua mondmilito li servis kiel soldatkuracisto en la rusa, itala kaj albana batalkampoj. En la batalo de Isonzo li vundiĝis. Inter 1919 kaj 1920 li laboris en la instituto de patologio numero 1-a en Budapeŝto. Ekde 1920 ĝis 1934 li estis praktikanto, asistanto, adjunkto en la kliniko pri internaj malsanoj numero 2-a. En 1927 li pasigis studtempon en la kuracila instituto de Vieno, en 1927-28 en la radiologia instituto de Londono. En 1931 li ricevis privatprofesoran, en 1938 eksterordinaran profesoran kvalifikojn. Inter 1934-1940 li gvidis la internan sekcion de la Malsanulejo Szent László, ekde 1940 de la Malsanulejo Rókus en Budapeŝto. Inter 1940 kaj 1945 li estis direktoro de kliniko pri la internaj malsanoj de la Universitato de Koloĵvaro kaj estis ordinara profesoro de la internaj kuracadoj. En 1944-45 li estis dekano. Inter 1946-1958 li estis direktoro de internkuracada kliniko numero 2-a de Budapeŝto. Li estis laŭreato de memormedalo Frigyes Korányi (1943).

## Verkoj 
* *Paroxysmal tachycardia. Pathogenesis and treatment of the supraventricular form*. (kun Jenő Matsch, Bp., 1968).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Flughaveno Phu Quoc

eta|dekstra|250px|Flughaveno Phu Quoc
**Flughaveno Phu Quoc** en Vietnamio estas negranda flughaveno por priservi lokajn flugojn, 2 kilometrojn oriente de Duong Dong. Situanta 300 kilometrojn for de Ho-Ĉi-Min-urbo, ĝi estas la plej ofta aviada ebleco de ties loĝantaro.

Oportuna publik-trafika ligo de la flughaveno kun Phu Quoc aŭ Kien Giang forestas, oni prenas taksion aŭ uzas propran aŭton.

Ĉiutagaj flugoj al Rach Gia, Ho-Ĉi-Min-urbo, Da Nang, malpli oftaj al aliaj direktoj.

La flughaveno interalie estas la aviada nabo de la flugkompanio *Air Mekong*.

Phu Quoc
Telince

**Telince,** hungare **Tild** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|dekstra|330ra|Telince situas en la plej griza distrikto
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 163 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 951 61
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ ĉefvojo Zvolen-Nitra (urbo). La lasta troviĝas 23 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1297. En 1910 loĝis en la vilaĝo 422 da homoj, (plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 277 da homoj, (221 slovakoj, 55 hungaroj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
László Bányai

**BÁNYAI László**, (ba:njai) *B. Bányai*, origina familinomo: *Baumgarten* estis rumanuja hungara publicisto, historiisto, docentdoktoro naskita en Körösbánya la 17-an de novembro 1907 kaj mortinta la 3-an de junio 1981 en Bukareŝto.

## Biografio 
László Bányai studis en Gyulafehérvár, pli poste en Budapeŝto, Grenoble kaj Parizo. Inter 1930 kaj 1933 li instruis en Miercurea Ciuc. En aŭtuno de 1933 oni arestis lin pro komunista agado. Ekde 1934 ĝis 1940 li estis centra sekretario de MADOSZ en Kluĵo. Inter 1940 kaj 1942 en Brassó, pli poste ĝis 1944 en Temesvár li estis neleĝa gvidanta partiaktivisto. Post 1944 li estis ano de komitato ekzekucia de MNSZ, ekde 1948 landkunvena deputito, ano de *Prezidenta Konsilanto* (1948-52), ministerikonsilanto (1950-52), universitata profesoro, rektoro de la Bolyai Tudományegyetem (1952-56), vicministro (1956-58), vicdirektoro de *Historia Instituto* de Bukareŝto (1959-66). Ekde 1970 li estis unu el vicprezidentoj de la *Akademio de Sociaj kaj Politikaj Sciencoj*, ano krespondanta de la rumana akademio.

## Verkoj 
* *La Iusse Orientale*, Párizs, 1930;
* *A magyarság a Duna völgyében*, Kvár, 1938;
* *Harminc év*. Jegyzetek a romániai magyarság útjáról, Bk. 1949;
* *Együtt élünk, együtt építünk*, cikkek, tan.-ok 1933-1957, Bk., 1957;
* * Tavaszi szél, poemoj, Mvh. 1958;
* *Hosszú mezsgye*, emlékek, jegyz.-ek 1928-1968, Bk., 1970;
* *Közös sors - testvéri hagyományok*, tört. vázlat, Bk., 1973 [rumane: 1971, france: 1972];
* * Kitárul a világ*, aŭtobiografio. jegyz., Bk., 1978;
* * Válaszúton*, aŭtobiografio jegyz., Bk., 1980.

## Tradukaĵoj 
* André Gide: *A tékozló fiú hazatérése'', Kvár, 1931.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Banyai, L
Banyai, L
Ferenc Földes

**FÖLDES Ferenc** (feoldeŝ) estis hungara kulturpolitikisto, filozofia verkisto. Li naskiĝis en Beszterce la 16-an de marto 1910 kaj mortis en Ukrainio la 13-an de januaro 1943.

## Biografio 
Ferenc Földes inter 1928 kaj 1932 pristudis filozofion en Parizo (Sorbonne), en Bologna, denove en Sorbonne. Li aliĝis al maldekstra organizo *Union Fédérale des Étudiants*. Li revenis en Hungarujon en 1932, sed kiel senlaborulo li instruis lingvojn. Inter 1932–34 li laboris en la *Országos Ifjúsági Bizottság* (Landa Junulara Komitato). En marto de 1934 oni kondamnis lin je kvarmonata malliberejo. Post elliberiĝo li komencis verki sociajn kaj filozofiajn artikolojn, studojn. En la fino de 1938 li doktoriĝis en Bologna. Liaj artikoloj aperis en *Népszava*, *Kelet Népe*, *Ország Útja*, Korunk kaj en *Üzenet* de Parizo. En 1941 aperis lia verko *A munkásság és a parasztság kulturális helyzete Magyarországon* (Bp., 1941). En somero de 1942 oni forportis lin al laborservo en Sovetunion. La 13-a de januaro 1943 li malaperis.

## Verkoj 
* *F. F. válogatott művei* (Elektitaj verkoj) (Bp., 1957).

## Fontoj 
* *Magyar Életrajzi Lexikon*

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Červený Hrádok

**Červený Hrádok,** hungare **Barsvörösvár** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Zlaté Moravce. La historia hungara nomo estis *Veresvár*.
eta|dekstra|300ra|Červený Hrádok situas en la plej griza distrikto
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 170 m
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 951 82
* Aŭtokodo: ZM
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Zlaté Moravce troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1386 en formo *"Verusuar"* (=ruĝa fortikaĵo). La turkoj okupis kaj detruis la vilaĝon kaj la fortikaĵon en 1599, sed en 1652 la loĝantoj forpelis la turkojn. Poste alvenis germanoj. En 1910 loĝis tie 470 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo apartenis al la sendependa Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 414 da homoj, (408 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1902
* restaĵoj de fortikaĵo kaj sentinela turo

## Famuloj 
En la iama Barsvörösvár naskiĝis hungara arkitekto Géza Maróti.

Kategorio:Municipoj en distrikto Zlaté Moravce
Trancoso

**Trancoso** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Trancoso*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28 760 loĝantojn. El tiuj estas 13 692 viroj kaj 15 068 virinoj. La komunumo havas surfacon de 215 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 190 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas ND milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 44′ norda latitudo kaj 102° 22′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 11 434 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 3 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,03 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

7 997 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 7 078 alfabetoj kaj 388 analfabetoj. Do 11,44 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli, estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 3 557 alfabetoj kaj 527 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 12,90%. Inter la viroj estas 3 521 alfabetoj kaj 388 analfabetoj, do 9,93% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32057a.htm

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Károly Bálint

**BÁLINT Károly** estas rumanuja hungara skulptisto naskita en Leordeni la 29-an de aprilo 1935.

## Biografio 
Bálint studis inter 1953-60 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kun majstroj Artúr Vetró, Ion Irimescu. Ekde 1960 li estis desegninstruisto en Târgu Mureş.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1980 • Miercurea Ciuc
* 1981 • Târgu Mureş
* 1992 • Gheorgheni
* 1992 • Debrecen
* 1995 • Târnăveni
* 1995 • Budapest

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1968 • Rumana Arta Ekspozicio, Moskvo.

## Kreaĵoj en publikplacoj 
* Sunbananto (veldita metalplako, 1965, Târgu Mureş, Strand)
* Patrineco (marmoro, 1975, Târnăveni, park)
* Juneco (márvány, 1982, Lăzarea)
* Sipos Domokos mellszobra (1992, Târnăveni)
* Busto de György Bernády (1996, Târgu Mureş).

## Literaturo 
* BANNER Z.: Erdélyi magyar művészet a XX. században, Budapest, 1990.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Fermiono

**Fermiono** (laŭ nomo de Enrico Fermi) estas fizika partiklo aŭ kvazaŭpartiklo kun valoro de spino egala al entjero plus duono. Al fermionoj aplikiĝas Statistiko de Fermi-Dirac kaj principo de Pauli: en unu kvantuma stato ne povas esti pli ol unu partiklo. Onda funkcio por sistemo de samaj fermionoj estas kontraŭsimetria al permutaĵo de iuj du fermionoj. Iu sistemo de nepara nombro de fermionoj mem estas fermiono (ekzemple, atomkerno kun nepara masnumero, atomo aŭ jono kun nepara sumo de masnumero plus nombro de elektronoj ktp.)

Ekzemploj de fermionoj inkluzivas kvarkojn (kaj kompositaj far ili protonojn kaj neŭtronojn) leptonojn (elektronojn, muonojn, neŭtrinojn ktp), truojn en duonkonduktiloj ktp. Pro principo de Pauli sistemoj de fermionoj estas stabilaj kaj pro tio povas ekzisti atomoj kaj kemiaĵoj.

La norma modelo konsideras entute 12 tipojn de fermionoj, kiuj laŭ ĝi nomiĝas *aromoj*. Tiuj tipoj dividiĝas en 3 grupoj (*generacioj*) po 4 partikloj. 6 de tiuj fermionoj estas leptonoj, aliaj 6 - kvarkoj. El la leptonoj tri estas neŭtrinoj kaj aliaj tri havas unuopan negativan ŝargon - la elektrono, la muono kaj la taŭono.

## Vidu ankaŭ 
* Bosono
* Principo de ekskludo
* Superkonduktiveco


Kategorio:Partikla fiziko
Kategorio:Subatomaj partikloj
Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Kategorio:Statistika mekaniko
Somogyszentpál

**Somogyszentpál** [ŝomodjsentpAl] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. La loknomo signifas: Somogy-Sankta Paŭlo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 29&nbsp;km²
* Supermara alteco: 100-120 m
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 8705
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ ekonomia fervojeto el Balatonfenyves (Kampara Fervojo de Balatonfenyves, *Balatonfenyvesi Gazdasági Vasút*). Balatono troviĝas 10, Marcali 9 km-ojn for.

## Historio 
Pli frue keltoj kaj pragermanoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1332 en formo *Keer*, kiu iĝis memstara vilaĝo **Varjaskér**. La vilaĝo havis preĝejon kaj fortikaĵon antaŭ la turkoj. Dume apude formiĝis alia vilaĝo, menciita en la 14-a jarcento en formo *Santo Paulo*. La vilaĝoj preskaŭ senhomiĝis dum la turkoj. En la 18-a jarcento slavoj alvenis kaj nomiĝis la vilaĝo **Tótszentpál**. La vilaĝoj unuiĝis en 1929 havanta la nomon *Somogyszentpál*.

## Vidindaĵoj 
* baroka preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de 1778, la turo estas 21 m-ojn alta
* ruinaĵoj de mezepoka preĝejo kaj fortikaĵo
* termala akvo
* et-ŝpura kampar-fervojo

## Famuloj 
* en Somogyszentpál naskiĝis:
** maŝininĝeniero Jenő Szabady
** László Polgár (operokantisto)
* en Tótszentpál naskiĝis:
** Ferenc Kovács (bestkuracisto)

## Komunumoj pri Sankta Paŭlo en Hungara reĝlando 
## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Euranet

**Euranet** estas la unua tuteŭropa radioprojekto
kaj estas survoje al plenumiĝo ekde
februaro de 2008. La projekto strebas al starigo
de kunlaborado inter eŭropaj
radioj, cele al proksimigo de Eŭropo
al siaj civitanoj. Temas pri tio,
krei reton de radioj, en kiu ĉiuj disvolvas
en sia lando kaj lingvo la
saman programtipon pri Eŭropo
kaj pri diversaj eŭropaj landoj.

Konkrete, Euranet ne tute estas
radiostacio, sed pli ĝuste vasta
program- kaj resursa informpartumsistemo.
Malfermita al ĉiuj stacioj,
ĉu naciaj aŭ regionaj,
publikaj aŭ privataj, Euranet arigas
hodiaŭ (2008) 16 staciojn de 13 EU-landoj.
Unuaetape, elsendoj estos
dissendataj en deko da lingvoj, kaj
laŭpaŝe en la 23 EU-lingvoj.

## Vidu ankaŭ 
* Euronews

## Eksteraj ligiloj 
* Euranet

Kategorio:Internaciaj radiostacioj
Kategorio:Plurlingvaj amaskomunikiloj
Kategorio:Radio en Eŭropo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2008
Sándor Bortnyik

**BORTNYIK Sándor** [bortnjik] estis hungara pentristo, dizajngrafikisto naskita en Marosvásárhely la 3-an de julio 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 31-an de decembro 1976.

## Biografio 
Sándor Bortnyik inter 1913-1915 vizitis la liberlernejon de Károly Kernstok, János Vaszary kaj József Rippl-Rónai. Lin influis precipe la arto de Kernstok. Li dizajnis sian unuan afiŝon en 1910 kaj iĝis la domgrafisto de parfumfabriko Savoly. En 1917 li konatiĝis kun Lajos Kassák kaj aliĝis al rondo de revuo *Ma*. En 1920 li elmigris Vienon, sed li restis kunlaboranto de *Ma*. Li dizajnis librokovripaĝojn por eldonaĵoj de *Bécsi Magyar Kiadó* kaj *Bán Verlag*. En 1921 aperis lia *Albumo*, kies kreaĵojn Kassák altetaksis en sia antaŭparolo. En 1922 li elpaŝis de *Ma* kaj li translokiĝis al Weimar, kaj li ekkontaktiĝis kun Bauhaus kaj Van Doesburg. En 1922 kaj 1923 Herwarth Walden prezentis liajn kreaĵojn en Berlin, en la *Sturm Galerie*. En 1925 li definitive revenis Hungarujon, (Budapest). En 1925-1926 li estis la fondinto de absurda teatro *Zöld Szamár* (Verda Azeno), ĝia scenejdekoraciisto, verkisto. En 1927 li estis artredaktoro, aŭtoro kaj grafikdizajnisto de revuo *Új Föld* (Nova Tero), En 1930 li estis fondintano de la *Magyar Könyv- és Reklámművészek Társasága*; inter 1929-1931 kiel ano de societo li ekspoziciis en la *Képzőművészek Új Társasága*; en 1932 li estis elektita komitatano de *Magyar Műhely Szövetség*. Inter 1928-1938 li havis grafikan privatlernejon *Műhely*, en kiu li instruis laŭ la principoj de *Bauhaus*. En 1933 li aperigis propran revuon kun titolo *Plakát* (Afiŝo). Ekde 1945 li havis rolon aktivan en la artvivo. En 1946 li estis ano de *Művészeti Tanács* (Arta Konsilantaro). Inter 1947-1949 li estis ĉefredaktoro de la revuo *Szabad Művészet* (Libera Arto); inter 1948-1949 li estis profesoro de la Industriarta Altlernejo; inter 1949-1956 direktoro de Belarta Altlernejo.

## Premioj, distingoj 
* Munkácsy-premio (1955),
* Meritartisto (1956),
* Eminenta artisto (1970),
* Kossuth-premio (1973).

## Elektitaj disĉiploj 
* Margit Bárdy
* Tihamér Csemiczky
* Vera Csillag
* Pál Fux
* Gyula Macskássy
* Tibor Szántó
* Ádám Würtz

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la artisto
* Kieselbach Galerio http://www.kieselbach.hu/sa-346
* Arto en Hungarujo http://www.hung-art.hu/index-en.html

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj afiŝistoj
Elek Benkő

**BENKŐ Elek** (benkoe:) estas hungara arkeologo naskita en Kluĵo la 23-an de aŭgusto 1954. Li estas filo de kulturhistoriisto Samu Benkő kaj de arthistoriistino Margit B. Nagy.

## Biografio 
Elek Benkő finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo 1978, la fakojn pri historio-arkeologio en ELTE en 1991. Inter 1979- 1988 li estis muzeologo de Dr. Molnár István Múzeum en Cristuru Secuiesc. En 1989 li translokiĝis Hungarujon kaj  li iĝis ĉefkunlaboranto de *Arkeologia Instituto* de MTA. Li estis fondintano de EME. Li estis nomumita korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio en 2016.

## Volumoj
**Székelykeresztúri kályhacsempék*, (kun István Uglhy, Buk., 1984.
**A középkori Keresztúr-szék régészeti toporáfiája*, Bp., 1992.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda.

## Eksteraj ligiloj 
*Benkő Elek - Demeter István - Székely Attila: *Középkori mezőváros a Székelyföldön*http://mek.oszk.hu/04300/04371/

 
 
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Stars on 45

**Stars on 45** (en kelkaj landoj konataj kiel **Starsound**) estis nederlanda muzika novaĵo, tre populara en Unuiĝinta Reĝlando, Eŭropo kaj Usono en komencaj 80-aj jaroj de la lasta jarcento. La grupo, konsistanta sole en , popularigis novan muzikan direkton - muzikan miksaĵon.

Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Nederlandaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1980
Pavľany

**Pavľany** (hungare *Szepesszentpál*) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Prešov, en distrikto Levoča. La oficiala hungara nomo estis *Pavlyán* ĝis 1899.
 
## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Levoča troviĝas 13&nbsp;km de ĉi tie.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1329. La kampoj apartenis al eklezio. En 1910 loĝis tie 252 da homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišské Podhradie, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. En 2001 loĝis tie 83 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo el la 20-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Levoča
Sânpaul (Șofronea)

**Sânpaul** (hungare **Szentpál**): estas vilaĝo apartenanta al Șofronea, en Rumanio, en departemento Arad.

## Situo 
Sânpaul situas 10 km de la landlimo al Hungario. Arad troviĝas 8 km-ojn sud-oriente de ĝi.

## Historio 
Preĝejo omaĝe al Sankta Paŭlo estis menciita unue en 1332 (laŭ aliaj: 1235). La vilaĝo estis kampurbo en 1471, sekve la urbeto estis centro de la proksimaj vilaĝoj. En la 16-a jarcento parte hungaroj, parte sudslavoj loĝis tie ĝis la verŝajna senhomiĝo, okazinta en 1596. Post du jarcentoj hungaraj tabakplantistoj refondis la komunumon. En 1919 la rumanoj okupis la regionon kaj ĝi nun apartenas al Rumanio. Je la censo de 2002 el la 611 loĝantoj 530 deklaris sin hungar-etnaj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo

## Komunumoj pri Sankta Paŭlo en Hungara reĝlando 
Vidu la artikolon listo de hungaraj loknomoj kun "szentpál".

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Suntory Mermaid II

La **Suntory Mermaid II** (*mermaid*, angle por sireno) estas la unua 9,5 metrojn longa, 3 tunojn peza katamarano, kiu havas du "vostojn", kiuj sorbas la energion de la ondoj supren- kaj malsuprenmoviĝante pro la tajdo.

La ŝipo estis dezajnita de Hiroshi Terao de la universitato Tokai. La 18-an de marto 2008, la ŝipo kaj ties kapitano Kenichi Horie forlasis Havajon por sia unua vojaĝo survoje al Japanio. La 17-an de aprilo Yomiuri Shimbun intervjuis Horie per satelita telefono. Tiu respondis ke la ŝipo antaŭeniris ĉ. 100 kilometrojn ĉiutage.

## Monda rekordo
La 4-an de julio 2008 Suntory Mermaid II atingis la celon, la kabon Hinomisaki de la duoninsulo Kii en la prefektujo Ŭakajama senprobleme. Horie, 69-jaraĝa, tiel faris la plej longan solan vojaĝon tra la okcidenta Pacifiko en ondo-povigita ŝipo uzanta verdan teknologion. 
Horie manĝis ĉefe rizon kaj kareon, kalmarojn kaj volantajn fiŝojn, kiujn li kaptis.

Kenichi forlasis Honolulon la 16-an de marto kaj alvenis post 110-taga sola vojaĝo ĉe sia celo, en la kanalo inter  Honŝuo kaj Ŝikoku antaŭ noktomezo (1500 GMT vendredon) post 7.000 kilometroj (3.780 maraj mejloj) senhalte de Havajo.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo (angle) 
*Suntory Mermaid II

 
Kategorio:Energio
Kategorio:Ŝipoj
Praga Jesuĉjo

[eta|dekstra|[Praga Jesuĉjo.]]
**Praga Jesuĉjo** (Ĉeĥe *Pražské Jezulátko*, Latine *Jesulus Pragensis*), **Sankta Jesuo Infano el Prago** aŭ **Praga Jesu-Infaneto** estas unu el la titoloj aŭ "alvoknomoj" de Jesuo en katolikismo. Kulto por naskiĝo de "Infano Jesuo" alfundigas radikojn en la komenco de kristanismo kaj inspiriĝas en "Evangelioj de infaneco": agnoskitaj de la Eklezio kiel "kanonaj", tiuj de Mateo kaj Luko aŭ "apokrifoj", altribuitaj al Sankta Jakobo kaj Sankta Tomaso.

Prezentado nur de Jesuo Infano (nek kun Sankta Maria Dipatrino, nek kun Sankta Josefo) sen aparta dekoracio, iniciis en Germanio en la 14-a jarcento. Komence statuoj estis precipe lignaj, dum en periodo de baroko ili estis eburaj, vaksaj, bronzaj. Precipe dum tempo de baroko, en la 16-a jarcento, evidentiĝas kulto al Sankta infano el Prago, kies statuo el vakso estis realigita fare de unu anonima hispana skulptisto. En Bohemion portis ĝin damo Maria Manrique de Lara y Mendoza, kiam ŝi edziniĝis al nobela ĉeĥo Vratislav el Pernŝtejn. Sekve ŝia filino Polysena ricevis ĝin kiel donaco okaze de la geedziĝfesto kaj en la jaro 1628 donacis ĝin al prioro de Senŝuaj Karmelanoj el Prago, kiuj havas sian sidejon ekde la jaro 1624 en la monaĥejo de Sankta Maria de Viktorio.

La skulpturo estis metita en la kapelon de novicejo kaj komenciĝis ties kultado, sed en la jaro 1631 invadis Pragon la saksoj, kiuj prirabis la monaĥejon. Statueto estis retrovita nur en la jaro 1637, inter ruinoj, malantaŭ la ĉefa altaro, de Pastro Cirillo de la Dipatrino, kiu estis la vera ties devoteca disvastiganto.

Cirillo devis, antaŭ ĉio, prizorgi restaŭradon de la manetoj, kiuj restis damaĝitaj. Estis la sama "Infaneto", kiu tion petus al li dum apero: "Kompatu min, mi kompatos vin. Redonu al mi miajn manojn kaj mi donos al vi pacon. Ju pli vi honoros min, des pli mi favoros vin".

La Sankta Infano revenis al kulta vivo kaj al ĝi estis atribuitaj multaj mirakloj. El la teologia vidpunkto estis deklarata, ke "Sankta Infano el Prago estas komprenebla nur en la mistera renkontiĝo inter la dia familio kaj la homa familio". La altaro dediĉita al la Infaneto estas dokumentado, ĉar ĝi reprezentas vertikale la misteron de la Triunuo kaj horizontale la enkarniĝan misteron. En Arenzano, proksime de Genova, la karmelanoj konstruis faman sanktejon, dediĉitan al la Sankta Infaneto de Prago. Ankaŭ ĝi altiras multnombrajn pilgrimantojn. En tuta mondo, ĉefe en Latinameriko, estas kopioj de la statuo en kirkoj dediĉataj al kulto de Jesuo el Prago.

## Vidu ankaŭ 
* Braga la bona Jezuo
* Beaune la eta reĝo de gracio
* Romo la santa bebo

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Religio en Prago
Kategorio:Statuoj en Ĉeĥio
Kategorio:Jesuo en arto
Kategorio:Memorindaĵoj en Ĉeĥio
Szentmargitfalva

**Szentmargitfalva** (sentmargitfalva) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye. La loknomo signifas vilaĝo-de-Sankta Margareta.

## Bazaj informoj 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 8872
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Szentmargitfalva situas en Montetaro Zala, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Letenye troviĝas 10, Zalaegerszeg 50, Budapeŝto 238 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=14225&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 laŭ la tiama nomo *stancti Wencezlai*. Apud la vilaĝo naftoputoj funkcias, la unua ekde 1938. La vilaĝo ricevis kurenton en 1960. En la iama lernejo funkcias kulturĉambro, kuracejo kaj mesejo. En Szentmargitfalva migra poŝto servas.

## Komunumoj de Sankta Margareta en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Libro de Baruĥ

**Baruĥ** estas libro de Tanaĥo respektive Malnova Testamento. Ĝi estas letero fikcie atribuata al la sufiĉe nota sekretario de profeto Jeremio, kaj eble sendita de Jerusalemo al diasporaj hebreoj por ilin, same kiel jam profeto Amos por siaj samtempuloj, restigi fidelaj al la Javea tradicio. Kvankam skribita eble en la hebrea, ĝin nun ni povas legi nur en la greka lingvo kutima rajde inter la unua kaj 2-a jarcento a.K..Teologia apartaĵo elstariĝas: la priparolata saĝeco manifestas ion personecan, kvazaŭ ekzistantan por si mem ĉe Dio: temo pli eksplicitigita en la saĝeco de Salomono; ĉi tie tamen oni ripetas la malnovan doktrinon de rekompenco: se ni suferas persekutojn tio okazas ĉar ni forlasis la Toraajn leĝojn.

Kategorio:Dua-kanonaj libroj
Margit Soó Zöld

**SOÓ ZÖLD Margit** (ŝo: zoeld) estis rumanuja hungara grafikistino, pentristino naskita en Kluĵo la 9-an de julio 1931 mortis la 8-an de marto 2022. 

## Premioj, distingoj
* Munkácsy premio, 2012.

## Biografio 
Soó Zöld studis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu en sia naskiĝurbo inter 1950-56. Inter 1957 kaj 1989 ŝi estis grafika redaktorino de revuo Napsugár. Ŝi ilustris plurajn eldonaĵajn kun tekstojn.

## Individuaj ekspozicioj
*1958, 1968, 1972, 1977 • Képzőművészeti Galéria, Kolozsvár
*1995 • Művészeti Múzeum, Kolozsvár.

## Literaturo 
*MURÁDIN J.: Beszélgetés képek előtt, Igazság, 1968. január 18.

## Fonto
*Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Retia fervojo

eta|300ra|dekstra|Mapo de la reto de la Retia Fervojo
[eta|300ra|dekstra|Trajno de la Retia Fervojo antaŭ [Palü-Glaĉero en 1911]]
La **Retia Fervojo** (mallonge: **RhB**; ; ; romanĉe *Viafier retica*) estas etŝpura fervojkompanio en Kantono Grizono en Svislando. Jure la kompanio estas Akcisocieto kun sidejo en Koiro. La akcikapitalo apartenas al la Kantono Grizono (51 %), al la Svisa Konfederacio (43 %) kaj al diversaj posedantoj kiel komunumoj kaj privatuloj (6 %).

La Retia Fervojo posedas vastan trajnreton kun longeco de entute 384&nbsp;km.

## Mapo 
centra|450ra

## Historio 
La konstruado de la Retia Fervojo estis rezulto de iniciato de la nederlanda inĝeniero Willem-Jan Holsboer, kiu havis la ideon pri trajnlinio de  al Davos, kiu fariĝis la unua linio de la reto de la posta Reta Fervojo. La *Schmalspurbahn Landquart–Davos AG (LD)* estis fondita la 7-an de februaro 1888. Origine estis planita dentoradfervojo por grimpi la altecdiferencon sur la montara vojo. Ankaŭ oni diskutis varianton kun pintturniĝoj, sed pro la sukceso de la Gotard-Fervojo sen dentoradoj kaj pintturniĝoj oni malakceptis ambaŭ variantojn kaj konstruis puran adhesian fervojon kun nur unu sola pintturniĝo en Klosters, kiu estis poste anstataŭigita per ordinara turniĝo. La komence planita norma ŝpuro pro manko de financaj rimedoj ne povis esti realigita; tial oni elektis mallarĝan ŝpuron unumetran. La konstrulaboroj komenciĝis la 29-an de junio 1888.

Jam en 1889 eblis malfermi la vojparton inter Landquart kaj Klosters, kaj nur ok monatojn poste estis finkonstruita la tuta vojo ĝis Davos.

Pro pliaj planoj, kiujn same iniciatis Holsboer, oni komencis konstrui aliajn relvojojn en aliajn partojn de la Kantono Grizono kaj tial ŝanĝis la nomon de *Landquart–Davos AG* en la jaro 1895 al *Retia Fervojo*, kiu nomo restis ĝis hodiaŭ.

En 1897 la Retia Fervojo post plebiscito fariĝis grizona ŝtata fervojo.

## Monda kulturheredaĵo de UNESKO 
La Albulo- kaj Bernino-Linioj de Retia Fervojo estis akceptitaj la 7-an de julio 2008 en la listo de la Monda Heredaĵo de UNESKO.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de fervojaj kompanioj en Svislando
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Mapo (PDF) 


Kategorio:Transporto en Svislando
Kategorio:Kantono Grizono
Kategorio:Fervojaj kompanioj en Svislando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Kategorio:Metra ŝpuro
Svisa Tektonika Areno Sardona

La **Svisa Tektonika Areno Sardona** (germane: **Glarner Hauptüberschiebung**) estas unu el la plej famaj geotopoj de la Glarusaj Alpoj, kiu situas en la svisaj kantonoj Glaruso, Grizono kaj Sankt Galo.

En la Svisa Tektonika Areno Sardona maljunaj ŝtonkuŝoj (de la afika kontinenta plado) situas sur pli junaj (de la eŭropa kontinenta plado), kiu ebligis ekkonojn pri la estiĝo de montaroj per tektonika puŝfaldiĝo de montarkuŝoj. Bone rekoneblas la puŝfaldiĝo ĉe la Tschingelhornoj inter Elm kaj Flims, kiuj videblas tra la tiel nomita Truo de Martino.

En la American Museum of Natural History en Novjorko videblas naturfidela kopio.

## Monda naturheredaĵo de UNESKO 
La regiono kun areo de 328,5&nbsp;km² estis akceptita la 7-an de julio 2008 de UNESKO kiel monda naturheredaĵo. Al la monda heredaĵo apartenas sep montoj kun alteco de pli ol 3000 m s.m., inter ili Piz Sardona, Ringelspitz kaj Pizol. La areno etendiĝas plej parte sur altalpa pejzaĝo sur la teritorio de 19 komunumoj inter la Antaŭa Rejnvalo, Linth-Valo kaj Valenlago. De tiuj komunumoj kvar (Laax, Flims, Trin kaj Tamins) situas en Kantono Grizono, ses en Kantono Sankt-Galo (Pfäfers, Bad Ragaz, Vilters, Mels, Flums kaj Quarten) kaj la ceteraj naŭ en Kantono Glaruso (Elm, Matt, Engi, Sool, Ennenda, Mollis, Filzbach, Obstalden kaj Mühlehorn).

## Fonto 
La artikolo baziĝas sur traduko de la artikolo "Glarner Hauptüberschiebung" en la germanlingva vikipedio.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Kategorio:Kantono Glaruso
Kategorio:Kantono Grizono
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Siraĥ

**La Saĝeco de Siraĥ** ankaŭ nomata nur **La Saĝeco** aŭ simple **Siraĥ** aŭ **Ecclesiasticus** (t. e., La Libro de la Eklezio) estas unu el dua-kanonaj libroj de la Biblio. Komence de la dua jarcento a. K. hebree lingve verkita (ĉe la Morta Maro plurajn hebrealingvajn fragmentojn oni trovis), nun estas tradukita al la esperanta el la unika greka de la Septuaginto. En la kanono ĝin ne entenas protestantoj kaj hebreoj.

Ŝajnas ke la libro estis verkita por haltigi eliron de hebreoj el propraj religiaj vivkonceptadoj al tiuj de helenismo. Preskaŭ ĉiuj duakanonaj verkoj manifestas tiun celon: evidente la forlaso okazis malgraŭ la tradicia obstina hebrea korinklino al siaj moroj kaj kutimoj. Temas ne pri mirinda filozofia katedralo, sed pri kolekto de moralaj sentencoj, kiuj ne ambicias resumi ĉion ekzistantan: ĉiu el ili havas valoron preskaŭ el si mem por konanto de la tradicio hebrea.

Kategorio:Apokrifoj de la Malnova Testamento
Kategorio:Dua-kanonaj libroj
Letero de Jeremia

**La Letero de Jeremia** estas aldono al la libro Baruĥ, kiu en katolikisma kaj ortodoksisma versioj de la Malnova Testamento de la Biblio estas la 6-a ĉapitro de la libro (tial nomatas ankaŭ **Baruĥ 6**), sed nek en protestantisma versio nek en la origina judisma Tanaĥo. Sekve temas pri unu el la dua-kanonaj tekstoj de la Biblio.

En tiu greklingva letero, datita en la lastaj du jarcentoj antaŭ Kristo, estas imagata admono de profeto Jeremio por ke la ekzilen irantoj al Babilono ne allogiĝu el gojaj dioj, pentritaj kaj statuigitaj kaj amuletigitaj: rezultas apologia satiro, vidiganta nur negative la gojan religion. Eble la kredo je la unika Dio estis ĉiam tentata fali en la plurdiecon.

Kategorio:Apokrifoj de la Malnova Testamento
Kategorio:Dua-kanonaj libroj
Zsófia Kóródy

[eta|Zsófia Kóródy parolas dum la [Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto, Neŭŝatelo 2015]]
**Zsófia KÓRÓDY** [ĵOfja kOrodi] estas hungara Esperanto-instruisto kaj ekde 2003 unu el la kernaj aktivuloj de la Interkultura Centro Herzberg en Germanio.

## Agado 
Ŝi diplomitiĝis pri Esperanto en la ELTE-universitato en Budapeŝto kaj laboris kiel profesia lingvoinstruistino por la angla, hungara kaj Esperanto ĉefe en gimnazio Németh László en Budapeŝto. Zsófia Kóródy verkis gramatikan ekzercaron kaj kunlaboris en la redaktado de la Hungara-Esperanta Mezvortaro.

Ŝi aktivas en la Esperanto-movado ekde 1978, estis vicprezidanto de HEJ, de TEJO, estrarano de HEA, kaj inter 2006-2015 estrarano de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) kiel respondeculo pri instrukapabligo, ekzamenoj kaj Esperanto-centroj. En 1982 ŝi fariĝis Honora Membro de HEA kaj en 2015 Honora Membro de ILEI.

Ekde 2003 ŝi vivas kaj laboras en Herzberg am Harz, instruas Esperanton en lokaj lernejoj kaj prizorgas la daŭre kreskantan Esperanto-bibliotekon de Interkultura Centro Herzberg. Ŝi multe kontribuis al tio, ke la urbo fariĝu Esperanto-urbo; ŝia instru- kaj organiza agado celas la disvastigon de Esperanto al la urbanoj kaj la konatigon de la urbo al la tuta mondo. En la UK 2007 en Jokohamo ŝi pro siaj aktivaĵoj estis honorigita per la Diplomo pri Elstara Agado de UEA.

## Funkcioj 
Zsófia Kóródy estas rajtigita ekzamenanto de Germana Esperanto-Instituto (GEI), UEA/ILEI, ITK (examinatorium programma Hungarici status] ankaŭ por KER-ekzamenoj, komisiito de GEA por instruado, ĉefkunlaboranto de Germana Esperanto-Centro/Interkultura Centro Herzberg, prezidanto de AGEI (Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj).

## Distingoj 
* En la UK 2007 en Jokohamo ŝi pro siaj aktivaĵoj estis honorigita per la Diplomo pri Elstara Agado de UEA.

* En 2024 la germana prezidento Frank-Walter Steinmeier distingis ŝin per Federacia Meritkruco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Multlingva paĝaro de Herzberg am Harz - la Esperanto-urbo
* Retpaĝo de urbo Herzberg am Harz
* Retpaĝo de Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj
* Retpaĝo de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj
* Intervjuo kun Zsofia Korody pri Herzberg am Harz

Kategorio:Herzberg am Harz
Kategorio:Interkultura Centro Herzberg
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Teoremo de Trahtenbrot

En logiko kaj finia modela teorio, la **teoremo de Trahtenbrot** (de Boris Trahtenbrot) statas ke la problemo de vereco en la klaso de ĉiuj finiaj modeloj estas nedecidebla. Fakte, la klaso de validaj frazoj super finiaj modeloj estas ne rikure numerigebla, kvankam ĝi estas kun-rikure numerigebla.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.math.psu.edu/simpson/courses/math457/trakh.pdf  Simpson, S. "Teoremoj de Church kaj Trahtenbrot". 2001.

Kategorio:Modela teorio
Kategorio:Rekursia teorio
Luda problemo

En matematiko kaj informadiko, **luda problemo** estas problemo kiu estas ne de senpera scienca intereso, sed estas uzata por ilustri trajtojn kiuj povas esti komunigitaj per aliaj, pli komplikaj, aperoj de la problemo, aŭ kiel maniero por ekspliki manieron de solvado de pli komplikaj problemoj.

Ekzemploj:

* Sekretaria problemo
* Problemo de simio kaj banano.
* n-reĝinoj

## Vidu ankaŭ 
* Luda modelo
* Luda teoremo

Kategorio:Matematika terminologio
Kategorio:Informadiko
Kategorio:Matematika edukado
Entute pozitiva matrico

En matematiko, **entute pozitiva matrico** estas matrico ĉe kiu determinanto de ĉiu kvadrata submatrico estas pozitiva. Ekzemple, matrico de Vandermonde kies verticoj estas pozitivaj kaj pligrandiĝantaj estas entute pozitiva matrico.

## Vidu ankaŭ 
* Pozitive difinita matrico
* Pozitive difinita dulineara funkcio

Kategorio:Matricoj
Kategorio:Determinantoj
Signo-cifera prezento

En matematiko, **signo-cifera prezento** estas nombrosistemo, maniero de priskribo de nombroj, ĉe kiu ĉiu cifero povas esti prefiksita per signo minus (-) por indiki ke ĝi estas negativa.

Signo-cifera prezento povas esti uzata en malalto-nivela programaro kaj aparataro por atingi pli grandan rapidon de adicio de entjeroj ĉar ĝi povas elimini portojn.

En la duuma sistemo estas speciala okazo de signo-cifera prezento - la ne-najbara formo.

## Balancita formo 
En balancita formo, ĉiu el la ciferoj estas en limigoj *-k* ... *(b-1) - k*, kie tipe k = \left\lfloor\frac{b}{2}\right\rfloor. Rimarkinda ekzemplo estas balancita (aŭ ekvilibra) triuma sistemo, kie la bazo estas *b=3* kaj *k=1*, do ĉiu cifero povas havi valorojn -1, 0 kaj +1 (malsimile al 0, 1 kaj 2 kiel en la norma triuma sistemo). En balancita dekuma sistemo estas *b=10* kaj *k=5*, do ĉiu cifero estas en limoj: -5 ... +4.

## Unikeco de prezento 
Signo-cifera prezento povas esti ne unika. Ekzemple, en ne-balancita formo:

: (0 1 1 1)2 = 4 + 2 + 1 = 7
: (1 -1 1 1)2 = 8 - 4 + 2 + 1 = 7
: (1 0 -1 1)2 = 8 - 2 + 1 = 7
: (1 0 0 -1)2 = 8 - 1 = 7

La ne-najbara formo garantias unikecon de prezento de ĉiu entjera valoro, same kiel balancita formo.

Se la signo-cifera prezento estas uzata por frakciaj nombroj, nenajbara kaj balancita formoj ne estas unikaj; ekzemple,

: (0 , (1 0)…)2 = 2/3 = (1 , (0 -1)…)2
: (0 , 4 4 4 …)10 = 4/9 = (1 , -5 -5 -5 …)10

Tiaj ekzemploj povas esti trovitaj per konsidero de la plej granda kaj plej malgranda eblaj prezentoj kun entjeraj partoj 0 kaj 1 respektive, kaj tiam notado ke ili estas egala.

Ĉi tia neunikeco estas ĉe ankaŭ kutimaj poziciaj nombrosistemoj:

: 1,(0)... = 0,(9)...

## Vidu ankaŭ 
* Negativa bazo
** Negativa duuma sistemo

Kategorio:Nombrosistemoj
Tuteca rilato

En matematiko, duargumenta rilato *R* super aro *X* estas **tuteca** se por ĉiuj *a* kaj *b* en *X* veras ke *a* estas rilatanta al *b* aŭ *b* estas rilatanta al *a* (aŭ ambaŭ):

:\forall a, b \in X,\ a R b \lor b R a

Ĉi tio implicas tion ke la rilato *R* estas refleksiva rilato.

Ekzemple, "malpli granda ol aŭ egala al" estas tuteca rilato super la aro de reelaj nombroj, ĉar por du reelaj nombroj *a* kaj *b*, *a≤b* (*a* estas malpli granda ol aŭ egala al *b*), aŭ *b≤a* (*b* estas malpli granda ol aŭ egala al la *a*), kaj ili ambaŭ veras se *a=b*. Aliflanke, "malpli granda ol" ne estas tuteca rilato, ĉar en okazo de du egalaj nombroj neniu veras el *a<b* kaj *b<a*.

La rilatoj "subaro de" kaj "pozitiva subaro de" ne estas tutecaj.

Sed rilato "malpli granda ol" estas malforta ordo kiu donas la tutecan ordon "malpli granda ol aŭ egala al".

Se transitiva rilato estas ankaŭ tuteca rilato, ĝi estas tuteca antaŭordo. Se parta ordo estas ankaŭ tuteca rilato, ĝi estas tuteca ordo.

Kategorio:Rilatoj
Laren (Norda Holando)

Dosiero:Loudspeaker.svg**Laren** ()
estas loĝloko kaj municipo de Nederlando. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*, en la okcidenta parto de la lando. Komence de  en la municipo vivis . Ĝi havas areon de 12,37 km² (de kiu 0,19&nbsp;km² estas akvo). De origino ĝi estas vilaĝo kun komungrunda placo (nederlande: brinkdorp aŭ esdorp).

## Naskiĝintoj en Laren
* Gigi Ravelli (28-a de junio 1982), aktorino kaj televidprezentistino

## Eksteraj ligiloj
*  ()

* Mapo el 1868 kaj satelita foto el 2006

eta|maldekstra|260px|Baziliko de Sankta Johano

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Severn

**Severn** [sevurn] estas rivero en Anglio kaj Kimrio (ĝi nomiĝas kimre *Afon Hafren*), kaj en Britio la plej longa kaj kun la plej granda akvotrafluo. Ĝia fonto estas en la Kambria montaro apud Llanidloes en la kimra provinco Powys. De tie ĝi fluas tra la anglaj provincoj de Shropshire, Worcestershire kaj Gloucestershire, kaj poste ĝi estiĝas la Severna Estuario, la Ŝanelo de Bristol kaj finfine fluas en la Keltan Maron.

## Mitologio 
La nomo Severn devenas ne de la angla *Seven* (sep) sed de legenda virino, Hafren (latinigita kiel *Sabrina*), kiu estas ankaŭ diino de la rivero en la kelta mitologio. Dum la tajda parto de la rivero la dio estas Noadu, kiu rajdas riveran tajdondon sur hipokampo.

## Ĉefaj urboj 
Survoje la rivero trafluas la jenajn urbojn (de fonto en la nordo ĝis maro en la sudo):

* Tra **Powys**:
** Newtown
** Welshpool
* Tra **Shropshire**
** Shrewsbury (provinca ĉefurbo)
** Ironbridge
** Bridgnorth
* Tra **Worcestershire**
** Bewdley
** Stourport
** Worcester (provinca ĉefurbo)
** Upton
* Tra **Gloucestershire**
** Tewkesbury
** Gloucester (provinca ĉefurbo)

## Transporto 
dekstra|300ra|La malnova ponto
Pro la longeco kaj - ĉe la fino - larĝo de la rivero, estas multaj kaj diversaj transvojoj. Krom multaj pontoj inter Gloucester kaj la fonto, dum la rivero estas relative mallarĝa, estas du grandaj pontoj por aŭtoŝoseoj; la unua, kiu malfermis en 1966 unue portis la aŭtovojo M4 inter Anglio kaj Suda Kimrio; en 1996 konstruado de la pli suda 'dua' ponto kompletiĝis; nun la M4 estas portata de la nova ponto kaj la malpli granda M48 de la malnova. La nova ponto havas longecon de 5.1 kilometroj kaj portas dekmilojn da aŭtomobiloj tage. Norde en Shropshire estas la plej malnova tute fera ponto en la mondo, Ironbridge, konstruita en 1779, kaj simbolo de la naskiĝo de la industria revolucio.

Pri fervojo, estas tunelo sub la Severn, proksimume samloke kiel la dua ponto, kiu estis parto de la ĉefa fervojo inter Londono kaj la urboj de suda Kimrio Caerdydd kaj Abertawe kaj aliaj. Gi konstruiĝis inter 1873 kaj 1886, kaj longas 7 kilometroj. Ankaŭ estas pli norda fervoja ligo inter Gloucester kaj Lydney.

Multaj kanaloj ligas al la Severn.

## Tajdo 
La rivero havas la duan plej grandan diferencon inter tajdoniveloj (proksimume 15m) de ĉiuj riveroj en la mondo (post la Golfo de Fundy). Tio ĉi kaŭzas la fenomenon de tajda riverondo - granda, sola ondo kiu povas atingi altecon ĝis 2 metroj, kaj sur kiu oni foje surfas.

Ankaŭ pro la fortaj tajdoj, oni multfoje proponis akvobaraĵon, por multaj kialoj. Plej laste, oni proponis grandegan baraĵon (eble pli ol 15&nbsp;km longe) por akvoenergio; tiu baraĵo produktus 8.6GW da 'verda' (sen produkto de karbondioksido) elektro, ekvivalenta al 5% de la uzo de la tuta Britio. La propono estas tamen tre polemika pro kaj la kosto (10-15 miliardoj da pundoj)kaj naturprotektismaj kialoj - la loko estas loĝejo por multaj specoj de riverbirdoj, kaj estas protektita laŭ eŭropa leĝo.

Kategorio:Riveroj en Anglio
Kategorio:Riveroj en Kimrio
Kategorio:Powys
Kategorio:Geografio de Shropshire
Kategorio:Worcestershire
Kategorio:Geografio de Gloucestershire
Kategorio:Bristol
Valeria-orgeno Sion

eta|350ra|dekstra|Orgeno en Sion (Svisio)
La orgeno de la baziliko de Valère en Sion/svisio estas krom la instrumentoj en Rysum, Kiedrich kaj Ostönnen unu el la plej malnovaj ludeblaj orgenoj tutmonde.

## Historio 
Pro la dato de la surpentrado de la kesto konsidereblas 1435 kiel konstrujaro de la orgeno . Ankaŭ la rezulto de la ekzamenado per la metodo Karbono 14 allasas tiun ĉi ekestojaron. Supozeble la orgeno havis tonamplekson ekde B-a2 kaj konsistis el blokpozitivo, kiu havis ĝis 18 faifilojn po tono.

Ekde ĝis 1686 ĝis 1688 Christoph Aebi alikonstruis la orgenon al barokinstrumento. Li renovigis la klavarojn, ventkestojn kaj mekanikon, aldonis registroŝaltilaron samkiel aliajn registrojn. Parto de la malnovaj fajfiloj estis reuzataj kaj ankoraŭ nuntempe estas konservita.

Post kiam la orgeno komence de la 20-a jarcento pli kaj pli kadukiĝis, en 1954 oni ĝisfunde restaŭrigis ĝin.

## Dispozicio 
* La metalfajfiloj por la tonoj B-f2 de la principalo 8', la oktavo 2', la kvinto minor 11/3' kaj la 1'-serio de la miksturo evidente sonserviĝis el gotika epoko.
* La metalfajfiloj el gotika epoko estas gisitaj el plumbo sur sablo, la antaŭa flanko de la fasadofajfiloj el stano.
* La kombinado de la miksturo Mixtur estas nekutima:
::

## Kesto 
La starejo de la orgeno en la t.n. „hirundonesto“ je la okcidenta flanko ŝajnas originali, kvankam verŝajne Aebi kreis ties nuntempan formon. La kesto konserviĝis kune kun la duklapa pordo pentrita Peter Maggenberg kaj la gotikaj ornamaĵoj. La pligrandigita ventkesto tamen malebligas la fermadon de la pordoj. Tial oni forprenis la eksterajn flankojn de la aloj kaj aparte ekspoziciis ilin.

## Literaturo 
* Jakob, Friedrich u.a.: *Die Valeria-Orgel*, Zürich 1991; ISBN 3-7281-1666-1

Sion, Valeria-orgeno
Kategorio:Siono (distrikto)
Luda teoremo

En matematiko, **luda teoremo** estas simpligita versio de iu pli ĝenerala teoremo. Luda teoremo estas kutime rezulto de iu plisimpligo de supozoj de la fonta teoremo.

Kutime, la luda teoremo estas uzata por ilustri la plenan teoremon. Povas ankaŭ esti utile studi pruvojn de luda teoremo derivitajn de pruvoj de la origina netriviala teoremo. Ludaj teoremoj havas ankaŭ klerigan valoron. Antaŭ aŭ post prezento de la plena teoremo, kiu havas alte netrivialan pruvon, oni povas, kiel facile kompreneblan indikon de tio, ke la teoremo efektive validas, doni pli simplan pruvon de luda versio de la teoremo.

Ekzemple, luda teoremo deriveblas el la teoremo de Brouwer pri fiksita punkto estas per konsidero de ĝia 1-dimensia kazo. Ĉi tiu teoremo de Brouwer pri fiksita punkto preskaŭ senpere sekvas el la teoremo pri intera valora de kontinua funkcio.

## Vidu ankaŭ 
* Luda modelo
* Luda problemo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Matematikaj teoremoj
Kategorio:Matematika terminologio