open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Figbirdo

La **Figbirdo** (*Sphecotheres viridis*) estas rimarkinda kaj tre komuna mezgranda paserina birdo de la familio de Orioledoj kiu enhavas ankaŭ la oriolojn de la genro *Oriolus*. Tiu ĉi estas la ununura specio de sia genro (kelkaj fakuloj markas du kromajn speciojn ene de tiu ĉi; vidu sube) kaj tiu genro la ununura en la familio krom *Oriolus*.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas indiĝena de Indonezio, Novgvineo, norden kaj orienten ĝis Aŭstralio, kaj la najbaraj insuloj.

## Aspekto 
Junuloj kaj inoj de Figbirdoj estas senkoloraj, kvazaŭ kiel la Olivdorsa oriolo, sed maskloj havas videblegajn brilverdan aŭ flavan plumaron kaj nekonfuzeblan kaj rimarkindan pecon de nuda **ruĝega haŭtaĵo ĉirkaŭ la okulo** ege kontrasta inter la grizverdeca kapo kaj brusto, kaj kie krome kontrastas la nigra okulo. En la suda parto de ties teritorio, el ĉirkaŭ Sidnejo norden al ĉirkaŭ Proserpine, maskloj de Figbirdoj estas pli brilolivverdaj, kaj pli brikaj kaj pli flavaj pli norde, ĝis la birdoj de la tropika nordo, kiu estas preskaŭ pure orflavaj.

## Kutimoj 
Figbirdoj faras rimarkindan nombron de diferencaj mallongaj alvokoj. Malkiel plej parto de orioloj, Figbirdoj estas gregemaj, kaj formante arojn de 20 al 40 birdoj for de la reprodukta sezono, kaj reproduktanta en etaj kolonioj, ofte per nombro de nestoj en malgranda areo.

## Aliaj 
Kelkaj klasigoj disigas tiun birdon en tri specioj: La Figbirdo de Wetar *Sphecotheres hypoleucus*, La Timora Figbirdo *Sphecotheres viridis* kaj simple la Figbirdo *Sphecotheres vieilloti*.

eta|300px|maldekstra|Rush Creek, SOr Kvinslando, Aŭstralio

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de Figbirdoj ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Orioledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
James Marr

**James William SLESSOR MARR** (n. en 1902 - m. la 30-an de aprilo 1965) estis skotlanda marbiologo kaj polusa esploristo. Li naskiĝis en Aberdeenshire (Skotlando). Li kaj Norman Mooney estis du junaj skoltoj elektitaj de Ernest Shackleton por aniĝi al la ekspedicio Shackleton-Rowett de 1921, sur la ŝipo *Quest*. Li poste verkis la libron *Into the Frozen South* (1923) pri tiu travivaĵo.

Marr ankaŭ partoprenis al la *British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition* kune kun Douglas Mawson. Li poste fariĝis marbiologo kaj fakuliĝis pri antarktaj bestoj.

La leŭtenant Marr estris la operacion Tabarin dum la Dua Mondmilito al Antarkto, cele al la kreado de senhalte loĝitaj stacioj.

Kategorio:Skotaj esploristoj
Kategorio:Skotaj biologoj
Kategorio:Britoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Britaj oficiroj
Kategorio:Esploristoj de Antarkto
Karol Pedowski

**Karol PEDOWSKI** estis pola advokato kaj aktivulo de *Żegota* (*Konsilantaro por Helpo al Judoj*) kaj *RGO* (*Centra Bonfarto-Konsilantaro*).
Kun sia avino Helena li helpis savi judojn el la Varsovia geto. Ili savis la Szper-familion, Romana Zamenhof kaj aliulojn.

Kategorio:Poloj
Kategorio:Politikaj aktivuloj
Kategorio:Varsovianoj
Humpolec

:*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Regiono Vysočina. Pri parto de urbo Sušice temas artikolo Humpolec (Sušice).*

**Humpolec** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la regiono Vysočina, distrikto Pelhřimov, sudoriente de la ĉefurbo, proksimume duonvoje sur aŭtoŝoseo D1 inter Prago kaj Brno. Centro de la mikroregiono Zálesí. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la urbo devenas el la jaro 1178. Statuon de la urbo ĝi akiris proksimume cent jarojn pli poste.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Paroĥa preĝejo de Sankta Nikolao el 1233
* Protestantisma preĝejo
* Tombeja preĝejo de Sankta Johano Nepomuka
* sinagogo kaj juda tombejo
* Muzeo de Aleš Hrdlička (Horní náměstí - Supra placo)
* Ekspoziciejo (Dolní náměstí - Suba placo)
* Muzeo de pesiloj
* Burgruino Orlík (1&nbsp;km de la urbocentro)

## Famaj personoj 
En la urbo naskiĝis
* Aleš Hrdlička, antropologo
* Gustav Mahler, komponisto (en la proksima vilaĝo Kaliště)
* Jan Želivský, husana predikisto

## Famigis la urbon 
* Hliník - fikcia figuro el filmo *Marečku, podejte mi pero!*

Proksime de la urbo mortis dum aŭtoakcidento Alexander Dubček.

## Bildgalerio 

Výhled na Humpolec ze zříceniny Orlík.jpg
Humpolec, kostel.jpg
Humpolec (7).jpg
Zřícenina hradu Orlík (6).jpg


Kategorio:Urboj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Municipoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Nord-Borneo

**Norda Borneo** estis protektorato de Britio sub administrado de la suverena "Brita Kompanio pri Norda Borneo" inter la jaroj 1882 kaj 1946. Post la Dua Mondmilito ĝi iĝis kronkolonio de Britio inter la jaroj 1882 kaj 1963, kaj tiutempe nomiĝis "Brita Norda Borneo". La teritorio konsistis el la nordorienta parto de la insulo Borneo. Ekde la jaro 1963, la areo apartenas al la ŝtato Malajzio kaj nun konsistigas ties subŝtaton Sabaho.

La Somera Olimpiko 1956 en Melburno estis la sola olimpika evento, en kiu partoprenis suverena teamo de sportistoj el Norda Borneo sub ties flago.

## Vidu ankaŭ 
* Britia Borneo

Kategorio:Historio de Malajzio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Borneo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1882
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1963
Rey Mysterio

eta|dekstra|150ra|En tiu lukto luktistoj kutime maskas sin
**Óscar Gutiérrez RUBIO** aŭ kiel sporta nomo **Rey Mysterio**, tio estas Mistera Reĝo, (naskiĝis la 11-an de decembro 1974) estas meksika profesia luktisto. Li laboras en la World Wrestling Entertainment (WWE). Tiu sporto likto aŭ libera lukto estas ege populara en Meksiko kaj suda Usono. Kelkaj televidkanaloj elsendas tiajn programojn, kie Rey Misterio estas heroo. Li venkis unufoje en Monda ĉampionado, kvarfoje en porpara ĉampionado kaj okfoje en mezpeza ĉampionado.

## Kariero 
Li komencis sian karieron en Usono en la federacio ECW en la jaro 1995. De 1996 ĝis 2001 li laboris en la WCW. Post 2002 li laboris en la WWE.

## Rilataj temoj 
* Spektakla luktado

Kategorio:Luktistoj
Hidroplano

[eta|250ra|Hidroplano de la tipo [De Havilland Canada DHC-3 Otter.]]
**Hidroplano** (aŭ malpli fake *akvoaviadilo*) estas aviadilo, provizita per rimedoj (speciala ŝelo, flosiloj ktp) por normale ekflugi de sur la akvo (maro, lago aŭ rivero) kaj suriĝi sur ĝin. La vorto devenas la greka vorto *hydros* (akvo).

Dum aviadilo kapablas surteriĝi sur tero kaj elteriĝi el ĝi, hidroplano kapablas surmariĝi sur maro kaj elmariĝi el ĝi. Amfibia aviadilo estas subklaso de hidroplano, kiu ne nur kapablas surmariĝi kaj elmariĝi sed ankaŭ surteriĝi kaj elteriĝi.

La unua pilotita flugo de hidroplano okazis sur la Sejno la 6-an de junio 1905 : la aviadilo estis desegnita, konstruita kaj pilotita de Gabriel Voisin.

## Listo de famaj hidroplanoj 
Kategorio:Aviadilaj tipoj
Kategorio:Akvoveturiloj
Galmudugo

eta|200px|Situo de Galmudugo en Somalio
**Galmudugo**, estas memdeklarita ŝtato en centra Somalio. La administra ĉefurbo, Suda Galkajo, estas fakte la suda duono de la urbo kaj distrikto de Galkajo. Norde estas Puntlando, okcidente Etiopio kaj sude estas la resto de Somalio, lastatempe sub la kontrolo de la Transira Federa Registaro (TFR). La nomo estas kombino de Galguduud kaj Mudug. Malkiel la disiĝema Somalilando de nordokcidenta Somalio, Galmudugo, kiel la norda somalia regiono de Puntlando, ne celas internacian agnoskon kiel separata lando. Ili konsideras sin kiel federa dividaĵo ene de la pli granda federa respubliko de Somalio, kiel estas difinita de la Tansira Federa Konstitucio de 2004 (TFR).

## Situo 
Galmudugo estas la plej centre situa areo en Somalio. La landareo - unu el la plej ampleksaj de la 16 originaj regionoj de Somalio - estas 100,000 km². kaj ĝi estas bordita oriente de la Hinda Oceano, okcidente de Etiopio, norde de la regiono Nugal (nuntempe Puntlando) kaj sude de la regiono Galgadud. La tri iamaj distriktoj de la regiono de Mudug kaj Galkajo, kun 25 vilaĝetoj havas kombinan populacion ĉirkaŭkalkulatan de 500,000 loĝantoj ariĝitaj en klanoj.

### Rilato kun Puntlando 
Galmudugo konfliktas kun Puntlando pro la fakto ke ili estis ofte viktimoj de kolektivaj punoj de la Islamaj Kortumoj dum ties regado de plej parto de suda Somalio en 2006. Ekzemple oktobre Puntlando malpermesis flugoj el kaj al suda Somalio, inklude, pro proksimeco, Galmudugo. Galmudugo ege malakceptis tiun decidon.

Galmudugo kaj Puntlando konfliktas lastatempe pro la kontrolo de la Flughaveno de Galkajo, kiu situas en la suda parto kontrolita de Galmudugo, sed la flughaveno mem estas kontrolita de Puntlando, kio kaŭzis kelkajn okazaĵojn kiel misilatako kontraŭ la flughaveno el la zono de Galmudugo la 1an de junio de 2008.

### Milito kontraŭ la Islamaj Kortumoj 
Galmudugo kaj la IK konfliktiĝas pli kaj pli ekde oktobro kaj novembro de 2006, kaj la IK invadis la zonojn de Galinsoor, Hobjo, Harardere, Bandiradlej kaj la bazo de Abdi Qeybdiid en la marehana urbo de Abudwaq en novembro kaj decembro. Kombina etiopia-puntlanda armeo intervenis por eviti, ke la IK kaptu la urbon de Galkajo (la plej grava urbo en la regiono), kies norda duono estas administrita de Puntlando. La alianco Etiopio-Puntlando-Galmudugo-Abdi Qeybdiid venkis kaj rekaptis la zonojn de Bandiradlej kaj Galinsoor.

La 1an de januaro de 2007, Abdi Qeybdiid kaj la armeo puntland-etiopia lasis la Galmudugon kaj sekvis al Mogadiŝo, okupante dum mallonge la zonojn de Adado kaj Dusamareb. Lastatempe, la statuso de la plej parto de Galgadud (escepte Gelinsoor, administrita de Galmudugo) estas nesolvita.

## Notoj 
## Bibliografio 
* A. Jimale (ed), *The Invention of Somalia*. Lawrenceville, NJ, 1995
* Cassanelli, Lee V., *The Shaping of The Somali Society- Reconstructing the History of a Pastoral People, 1600-1900*. Philadelphia, Pennsylvania Univ. Press, 1982.
* Middleton, John. *The World of the Swahili- An African mercantile civilisation*. Yale University 1992.

Kategorio:Administraj unuoj de Somalio
Pola landvojo n-ro 71

La **pola landvojo n-ro 71** (**DK71**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 56 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Lodza Provinco. Ĝi estas norda, okcidenta kaj suda pretervojo de Łódź.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK71 
* Stryków ()
* Zgierz ()
* Aleksandrów Łódzki ()
* Konstantynów Łódzki
* Pabianice ()
* Rzgów ()
Disentis/Mustér

**Disentis/Mustér** estas komunumo en la distrikto Surselva, Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2122 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006. Ĝis 1962 la komunumo nomiĝis nur Disentis.

## Geografio 
La vintrosport- kaj kuracloko situas en la supra parto de Surselvo ĉe la kunfluejo de *Medelsa Rejno* kun Antaŭa Rejno.
La komunumo konsistas el la kernvilaĝo Mustér-Vitg (kio signifas *Monaĥejo-Centro*) kaj la municipoj Mompé-Tujetsch, Segnes, Acletta, Funs/Clavaniev, Disla, Cavardiras kaj Mompé-Medel. Escepte de la du municipoj Mompé, tiuj municipoj siavice konsistas ĉiu el pluraj setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Disentis/Mustér limas en nordo al Silenen (Kantono Urio) kaj Linthal (Kantono Glaruso), en oriento al Sumvitg, en sudo al Medel (Lucmagn), kaj en okcidento al Tujetsch.

## Trafiko 
Disentis estas la elirpunkto de la pasejvojoj tra Oberalp al Andermatt en Kantono Urio kaj Lukmanier al Biasca en Kantono Tiĉino.

En Disentis renkontiĝas la antaŭarejna linio de la Retia Fervojo kun la Matterhorn-Gotthard-Fervojo. Pasas tra ĝi la fama *Glacier Express* (en Esperanto *Glaĉer-Ekspreso*) de Poschiavo tra Koiro, Andermatt kaj Brig al Zermatt.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Disentis datiĝas el la jaro 765 kiel *Desertina*. La historio de Disentis estas forte ligita kun la historio de la samnoma monaĥejo.

## Romanĉa lingvo 
Disentis estas la centro de la romanĉa lingvo. En Disentis ĉefe estas parolata la surselva dialekto de la romanĉa. La gimnazio de la Monaĥejo Disentis estas ankoraŭ hodiaŭ la plej grava edukejo de la regiono kaj unu el la kulturaj bastionoj de la romanĉa malplimulto en Svislando.

## Planlingva movado 
En la 1950-aj jaroj ekde Disentis la konata benediktana pastro Flurin Maissen propagandis la planlingvon Occidental.

## Fontoj 
* Historia Leksikono de Svislando
* Andreas E. Künzli: Enciklopedio *Univiersalaj Lingvoj en Svislando* (p. 137)

## Vidu ankaŭ 
* Disentis-Mustér (stacidomo)
* Acla da Fontauna (stacidomo)
* Mumpé Tujetsch (stacidomo)
* Segnas (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Disentis/Mustér
* Disentis/Mustér en la Historia Leksikono de Svislando
Pola aŭtovojo A8

**Autostrada A8** - (*aŭtovoja pretervojo de Wrocław*) estas aŭtovojo en Pollando. Ĝi havos veturejojn de po du lenoj en ĉiu direkto.

Kategorio:Aŭtovojoj en Pollando
Kategorio:Vroclavo
Pola aŭtovojo A18

**Pola aŭtovojo A18** - estas nun konstruata aŭtovojo en sudokcidenta parto de Pollando sur terenoj de Lubuŝa Provinco kaj Malsuprasilezia Provinco. Ĝi estas parto de 3-a transeŭropa transporta trako . Ĝi komencas el pola landlimo kun Germanio tra Bory Dolnośląskie ĝis nodo en Krzyżowa'' apud Bolesławiec.
Classe tous risques (filmo)

***Classe tous risques*** (***Ĉiuriska klaso***) estas filmo de Claude Sautet, aperinta en 1960.

Temas pli la plej granda filmo de Claude Sautet dum lia dua periodo.

## Temo 
Kondamnita gangstero forfuĝas el Italio kaj revenas al Francio. Li venĝos sin de tiuj, kiuj perfidis lin.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Classe tous risques*
* Reĝisoro: Claude Sautet
* Scenaro: José Giovanni, Claude Sautet kaj Pascal Jardin, adaptita de romano de José Giovanni (éditions Gallimard)
* Dialogo: José Giovanni
* Help-reĝisoro: Jean Lefèvre, LU. Léone, Mary Gréco kaj Bernard Bertrand
* Muziko: Georges Delerue, (eldonoj: Impéria)
* Foto-direktoro: Ghislain Cloquet
* Operatoro: Pierre Goupil, helpita de Jean Chiabaut kaj François Lauliac
* Dekoroj: Rino Mondelini, helpita de Jacqueline Moreau kaj Jacques Dugied
* Sono: Jacques Lebreton
* Muntado: Albert Jurgenson, helpita de Eric Pluet
* Inspektoro: René Fargeas
* Skriptistino: Ginette Diamant-Berger
* Ŝminkado: Billy Bonnard
* Platforma fotisto: Paul Apoteker
* Akcesoraĵisto: Raymond Lemarchand
* Registrado Western-Electric - Société Optiphone
* Luita kamerao Chevereau
* Rivalado: Laboratoire L.T.C Franay Saint-Cloud
* Trukoj: LAX
* Formato: 35mm, nigra-blanka
* Filmita de la  ĝis la , en studioj Francoeur
* Produkto: Filmsonor, Mondex, Odéon, Zébra - (Franca-Itala)
* Ĉefo de produkto: Jean Darvey
* Direktoro de produkto: Jacques plante
* Produkta administratoro: Simone Chotel
* Distribuo: Cinédis
* Daŭro: 104 minutoj
* Ĝenro: Polica filmo
* Aperdato: 
* Ekspluata vizo: 22432

## Rolularo 
* Lino Ventura: Abel Davos, fuĝanta gangstero
* Jean-Paul Belmondo: Eric Stark, juna ŝoforo
* Sandra Milo: Liliane, juna virino de teatra trupo
* Marcel Dalio: Arthur Gibelin, ricelisto
* Jacques Dacqmine: Komisaro Blot
* Claude Cerval: Raoul Fargier, antaŭa komplico de Abel
* Bernard Dhéran: Blastone, direktoro de teatra trupo
* Michel Ardan: Henri Vintran, alinomita: Riton, antaŭa komplico de Abel
* Stan Krol: Raymond Naldi, komplico de Abel
* Simone France: Thérèse Davos, edzino de Abel
* René Génin: S-ro Chapuis, muzeo-gardisto
* Jeanne Pérez: Jacqueline Chapuis
* Charles Blavette: S-ro Bénazet
* Aimé de March: Jean Martin, alinomita: Petit Jeannot
* Betty Schneider: Juna dom-servistino
* Evelyne Ker: Filino de Gibelin
* Sylvain Lévignac: Detektivo de privata agentejo
* Michèle Méritz: Sophie Fargier, edzino de Raoul
* Jean-Pierre Zola: Direktoro de privata agentejo
* France Asselin: Denise Vintran, edzino de Henry
* Corrado Guarducci: Ferrucci, itala peranto
* Robert Desnoux: Pierrot, unua filo de "Davos"
* Thierry Lavage: Daniel, dua filo de "Davos"
* Marcel Bernier: Inspektoro
* Albert Daumergue: Viro ĉe Riton
* Marcel Gassouk: Viro ĉe poŝt-oficejo
* Laure Paillette: virino ĉe lifto

## Eksteraj ligiloj 
* Classe tous risques en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1960
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kunova Teplica

**Kunova Teplica,** hungare **Kuntapolca** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|330px|Kunova Teplica situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 256 m
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 049 33
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Kunova Teplica situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Slavošovce-Plešivec. La lasta troviĝas 8, Rožňava 23 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1243 en formo *"Toplucha"*. En 1710 pro pesto restis en la komunumo nur 7 homoj. Baldaŭe ferogisejoj ekfunkciis en tiam nomata "Taplóc". En 1828 oni komputis tie 54 domojn kaj 694 homojn. En 1910 loĝis en Kuntapolca 831 homoj, (676 hungaroj, 138 slovakoj, 16 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Kuntapolca rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Kunova Teplica 653 da homoj, (366 slovakoj, 269 hungaroj, 12 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* luterana klasikisma preĝejo de 1805
* ferofarejo el la 18-a jarcento
* termoakva fonto

## Famuloj 
En la iama Taplóc naskiĝis luterana episkopo Pál Bilnitza.

## Eksteraj ligiloj 
* Kunova Teplica en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kováčová (distrikto Rožňava)

**Kováčová,** hungare **Kiskovácsvágása** [kiŝkovAĉvAgAŝa] estas tre malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Kováčová situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 15 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1254 en formo *"Kouachy"*. En la 16-a jarcento la setlejo senhomiĝis. En 1828 oni nombris 115 domojn kaj 924 homojn. Oni longe minadis en la apudaj montoj ferercon. En 1910 loĝis en Kiskovácsvágása 271 homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Kiskovácsvágása rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Kováčová 95 homoj, (85 hungaroj, 8 slovakoj).
 
## Vidindaĵo 
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Francisco Xavier de 1866

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Metodi Galeski

**Metodi GALESKI** estas unu el la pioniroj de la Esperanto-movado en Prilep, Makedonio, tiama Jugoslavio, dum la 20a jarcento. Galeski estas unu el la fondintoj de la Esperanto-societo "La Progreso" en 1963. Krom tio Galeski gvidis multajn esperantaj kursojn en Prilep, estis prezidanto de Makedonia Esperanta Ligo (MEL), delegito en UEA kaj estrarano de la societo "La Progreso".

Kun Gjorgji Pop-Atanasov li verkis la ĝis nun solan vortaron makedonan-Esperanto-makedonan (1977).

## Verkoj 
* **1977**: Galeski, Metodi; Pop-Atanasov, Gjorgji. Esperanto-makedona kaj makedona-Esperanta vortaro kun konciza gramatiko. Prilep: Esperanto-Societo “La Progreso”, 1977. 283 p.

Kategorio:Jugoslavaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kobeliarovo

**Kobeliarovo** (hungare *Kisfeketepatak* (kiŝfeketepatak), germane *Schwarzen-Seifen* (ŝvarcen-sejfen)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Kobeliarovo situas sub monto 857 m alta en valo de rojo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 18 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1466 en formo *"Fekethepathak"* (=nigra rojo). Apude oni longe minadis ercojn de kupro, fero, bizmuto kaj zinko. En 1710 pro pesto 303 loĝantoj mortis. En 1828 oni komputis tie 54 domojn kaj 436 homojn. En 1910 loĝis en Kisfeketepatak 344 homoj, (329 slovakoj, 6 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Kobeliarovo 423 homoj, (395 slovakoj, 7 hungaroj, 5 ciganoj, 3 ĉeĥoj).
 
## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo el la 14-a jarcento, trakonstruita en 1664 kaj en la 19-a jarcento
* luterana paroĥo el la 18-a jarcento
* memormuzeo pri Pavel Jozef Šafárik en la romkatolika paroĥo

## Famulo 
* slovaka poeto, lingvisto kaj arkeologo Šafárik naskiĝis en 1795

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Markovi Kuli

eta|200ra|dekstra|
**Prilep** estas mezepoka urbo en Makedonio. la origina urbo troviĝis en la loko **“Markovi Kuli”** ("Turoj de Marko") 250 m super la lokoj, kie hodiaŭ kuŝas urbo Prilep. En la plej alta punkto inter la defend-muroj kaj grandaj ŝton-skulptaĵoj estis plej fortigita parto de la urbo Prilep t.n. “Goren grad” (Supra urbo). Sube, en la ebenaj supraĵoj, estis pliaj konstruaĵoj : domoj, sanktejoj ...

La fortikaĵo “Markovi Kuli” prezentas simbolon de urbo Prilep. Per ĝi Prilep estas konata en la Balkana duoninsulo pro tiu dominanta fortikiga sistemo. Pli ĝuste ĝi estas inter la kvin plejfortaj nekonkereblaj fortikaĵoj en la Balkana regiono. La plej malnovaj spuroj devenas el 4 kaj 3-a jarcentoj antaŭ Kristo, kio montras, ke ili estis konstruitaj dum la tempo de potencaj makedonaj reĝoj, kaj estas ĉirkaŭitaj per tri murvicoj.

Per scienc–esploraj laboroj, kaj same per konservadaj–restarigaj intervenoj oni malkovris riĉajn arkeologiajn trovitaĵojn el diversaj epokoj. Ke ĝi estis granda kaj konstante loĝigata loĝloko atestas multaj nekropoloj, kiuj devenas el la frua ferepoko, kaj dum la antikva ĝis la malfrua mezepoko. La fortikaĵo konsistas el kvar defendozonoj, sed la plej vidindaj estas la restaĵoj de la mezepokaj konstruaĵoj. Ĝi ricevis la nomon de la lasta slava reganto de Makedonio – princo Marko, kaj tuj post lia morto en la jaro 1395 Makedonio komplete falis sub turka jugo. En la 1970-aj jaroj oni malkovris ŝtonajn pentraĵojn, kiuj estas parto de la prahistoria kulturo, kio ekzistis en ĉi–tiuj areoj.

Ili estas nur parto de pliaj restaĵoj de la ŝtona arto, elkovritaj lastajn jarojn tra la tuta teritorio de Makedonio, sed aparte en ĉi–tiu regiono. Fortikaĵo “Markovi Kuli” hodiaŭ estas konata laŭ sia lasta reĝo Marko, sed ĝi ŝanĝis pli da mastroj: post la batalo ĉe la montaro Belasica en 1014 ĉi-tie azilon serĉis reĝo Samoilo. Poste sekvas mastroj: Bizanco, bulgaroj, denove Bizanco, kaj en 1322 jaro urbo kaj fortikaĵo estis konkerataj de reĝo Milutin. Reĝo Duŝan en 1350 nomis ĝin “glora urbo”. Nova konkerinto estas Vukaŝin, kiu ĉi-tie proklamis sin reĝo en 1366. De 1371 ĝis 1394 jaro ĝia mastro estas filo de Vukaŝin – Marko.

Post falado sub la Otomana Imperio, fortikaĵo “Markovi Kuli” perdis sian gravecon kiel granda fortikaĵo. Iu tempo en ĝi estis malgranda milita ekipaĵo, sed poste ĝi restis forlasita, kaj restis nur legendoj pri lasta makedona reganto princo Marko kaj lia batalo kontraŭ la turkoj, malgraŭ estas konata ke li estis nur turka vasalo, kiu mortis en la batalo apud urbo Rovinj en 1395 j. kiel turka vasalo. De la iama urbo kaj fortikaĵo, nun restis dek turoj, ligitaj kun muroj, kaj en la urbo entere oni povas vidi restaĵoj de domoj kaj aliaj objektoj. Ĉefa fortikaĵo estis sur la plej alta pinto de Urbo de Marko, kaj ĉefa fortikaĵ-zono, kiu defendas la urbon, troviĝis sur la sudokcidenta flanko al la vilaĝo Varoŝ.

Kategorio:Historio de Balkanio
Kategorio:Geografio de Nord-Makedonio
Kategorio:Kasteloj en Eŭropo
Lúčka (distrikto Rožňava)

**Lúčka** (hungare *Lucska* (luĉka)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Lúčka situas sub monto 816 m alta, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 16 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1409 en formo *"Luchka"*. En 1828 oni komputis tie 69 domojn kaj 574 homojn. Oni longe minadis en la apudaj montoj ferercon, en 1853 fergisejo ekfunkciis. En 1910 loĝis en Lucska 406 homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Lucska rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Lúčka 219 homoj, (192 hungaroj, 21 slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Johano de 1926
* kalvinana preĝejo de 1926
* ruinoj de preĝejo de la husanoj el la 13-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Lommis

**Lommis** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo Lommis situas en suda Turgovio en la Lauchevalo, ĉe la piedo de la monto *Immenberg* sude de la rivero Lauche, alfluanto de Murg. Lommis konsistas el la vilaĝoj Lommis, Kalthäusern kaj Weingarten. Tra la vilaĝo Lommis fluas la rivereto Kaabach, kiu inter Lommis kaj Weingarten alfluas al Lauche.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lommis limas en nordo al Thundorf, en oriento al Affeltrangen, sudoriento al Tobel-Tägerschen, en sudo al Bettwiesen, en sudokcidento al Wängi, kaj en okcidento al Stettfurt.

## Kastelruino Spiegelberg 
Nordoriente de Weingarten situas la ruino de la iama *Kastelo Spiegelberg*. Ĝi estis konstruita en la 13-a jarcento de la libersinjoroj de Spiegelberg. Ekde la jaro 1639 ĝi estis posedaĵo de la Monaĥejo Fischingen. En la jaro 1821 la kastelo kun ĝia kapelo estis malkonstruita.

## Trafiko 
Lommis atingeblas per poŝtaŭto ek de Frauenfeld kaj Affeltrangen. La plej proksimaj konektoj al la aŭtoŝoseo A1 apud Münchwilen kaj Matzingen atingeblas en proksimume 5 minutoj.

## Aerodromo 
eta|maldekstra|120px|Motoraviadilo sur la aerodromo Lommis
En Lommis troviĝas malgranda aerodromo. Ĝi havas herbejan kurvojon kun longeco de 615 m kaj estis konstruita en la jaro 1962. Ĝin funkciigas la *Motorfluggrupo Turgovio* (germane *Motorfluggruppe Thurgau*). Ĝia ICAO-Kodo estas *LSZT*.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lommis datiĝas el la jaro 824 kiel *Loubmeissa*, kaj la municipo Kalthäusern menciiĝis unuan fojon en 1296 kiel *Kalthusiren*.

La municipkomunumo Lommis konsistis ek de 1803 post la fino de la Helveta Respubliko ĝis 1994 el Lommis, Kalthäusern, Weingarten, Bettwiesen kaj Wetzikon. La 1-an de januaro 1995 kadre de la turgovia komunumreformo la malnova municipkomunumo estis malfondita kaj kreita la nova politika komunumo Lommis, kiu nun konsistas el Lommis, Weingarten kaj Kalthäusern.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lommis
* Retejo de la Motorfluggrupo Turgovio
* Lommis en la Historia Leksikono de Svislando
* Kalthäusern en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Lommis reformita preghejo 091.JPG|Reformita preĝejo
Dosiero:Lommis reformita preghejo 096.JPG|Reformita preĝejo de interne
Dosiero:Lommis katolika preghejo 138.JPG|Katolika preĝejo
Dosiero:Lommis katolika preghejo 135.JPG|Katolika preĝejo de interne
Dosiero:Lommis faktrabdomo 108.JPG|Faktrabdomo
Dosiero:Lommis komunuma domo 105.JPG|Komunuma domo
Dosiero:Weingarten - komunumo Lommis 089.JPG|Weingarten
Dosiero:Lommis 116.JPG|Rojo Kaabach
Dosiero:Lommis 144.JPG|Rigardo al la vilaĝo de oriento
Dosiero:Lommis 087.JPG|Rigardo al la vilaĝo de okcidento
Rakovnica

eta|dekstra|330ra|Rakovnica situas en la plej griza regiono

**Rakovnica,** hungare **Rekenyeújfalu** (rekenjeUjfalu) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. La historia nomo estis **Rekená**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Supermara alteco: 345 m
* Loĝantaro: 580
* Poŝtkodo: 049 31
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Rakovnica situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 5&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1327 en formo *"Rakunchas"*. En 1710 pro pesto 109 vilaĝanoj mortis. En 1828 oni komputis tie 42 domojn kaj 448 homojn. En 1910 loĝis en Rekenyeújfalu 517 homoj, (476 slovakoj, 26 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Rekenyeújfalu escepte rehungariĝis. Spite la unuan Arbitracion de Vieno la vilaĝo tute ligiĝis al Rozsnyó, tial Hungario rericevis ĝin. En 2001 loĝis en Rakovnica 608 homoj, (590 slovakoj, 14 hungaroj, 2 ĉeĥoj, unusola cigano).

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Magdalena el la 13-a jarcento
* luterana klasikisma preĝejo de 1836, en 1866 renovigita
* romkatolika preĝejo de 1827

## Eksteraj ligiloj 
* Rakovnica en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Arturo la 1-a (Bretonio)

**Arturo la 1-a** (n. la 29-an de marto 1187, m. aprilon 1203) el la dinastio Plantaĝenetoj estis duko de Bretonio de 1196 al 1203.eta|200pxLi estis la postmorta filo de Ĝofredo la 2-a (Bretonio) (m. 1186), kies edzino Konstanca (Dukino de Bretonio) naskis lin sep monatojn post la morto de Ĝofredo. Ĝofredo estis la kvara legitima filo de Henriko la 2-a (Anglio), kaj Arturo estis nevo de Rikardo la 1-a (Anglio) kaj Johano (Anglio).

En 1191, kiam li estis en Sicilio survoje al la Sankta Lando, Rikardo la 1-a formale agnoskis Arturon (prefere al Johano) kiel sia heredonto kaj Tankredo (Sicilio) promesis ke unu el liaj filinoj edziĝos Arturon kiam li plenaĝos.

En 1196, kiam Arturo havis sep jaron, Konstanca aranĝis ke li estu proklamata Duko de Bretonio.

En 1199 mortis Rikardo la 1-a, kaj Johano kroniĝis kiel reĝo de Anglio. Tamen multaj nobeloj de liaj francaj posedaĵoj rifuzis agnoski lin. Ili preferis Arturon, kiu deklaris sin vasalo de Filipo la 2-a (Francio), ne de Johano. Komence Filipo subtenis Arturon sed, post mallonga milito, en 1200 Filipo agnoskis Johanon la rajta reĝo de Anglio kaj Duko de Normandio.

Sed Filipo daŭre agnoskis Arturon rajta reganto de Bretonio, Majno (Francio), Poitou kaj Anĵuo. Johano invadis Francion en 1202. Dum Arturo sieĝis sian avinon, Eleonoron de Akvitanion, armeo de Johano surprizis kaj kaptis lin. Li estis enkarcerigata ĉe Falaise kaj poste Rouen kie Vilhelmo de Braose (7-a Barono de Abergavenny) gardis lin. Li malaperis en 1203. Pri lia sorto oni ne certas: estis diversaj onidiroj. Verŝajne li estis mortigata. Ankaŭ kaptata estis Eleonoro (konata kiel la bela knabino de Bretonio), la fratino de Arturo. Laŭ unu raporto (en la *Analoj de Margam*), Johano mem ebriiĝis la ĵaŭdon antaŭ Pasko, mortigis lin, plipezigis la kadavron per granda ŝtono, kaj ĵetis ĝin en la Sejnon: fiŝisto rete kaptis la kadavron, kiu estis sekrete entombigata en Abatejo Bec. Post la morto de Arturo, Vilhelmo de Braose ĝuis la favoron de Johano, kaj ricevis grandajn bienojn: pro tio estis suspektate ke li estis kompleco en la murdo. Multajn jarojn poste, kiam Vilhelmo kaj Johano kverelis, Maud de Braose (edzino de Vilhelmo) akuzis la reĝon pro la murdo de Arturo. Pro tio ŝi kaj ŝia filo (ankaŭ nomata Vilhelmo) enkarceriĝis en Kastelo Windsor kie ili malsatmortis: sed Vilhelmo de Braose eskapis kaj fuĝis en Francion, kie laudire li verkis raporton pri la morto de Arturo, kvankam neniu kopio troviĝis.

La verŝajna murdo de Arturo estis kerna elemento en la teatraĵo Reĝo Johano de William Shakespeare.

Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Plantaĝenetoj
Teloschistes chrysophthalmus

***Teloschistes chrysophthalmus*** estas arbusteca likeno el la familio *Teloschistaceae*. Ĝi kreskas sur la suna flanko de arboj. Ĝi malfortiĝas en Eŭropo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* *Teloschistes chrysophthalmus*  en retpaĝaro de Association Française de Lichénologie  ()

Kategorio:Lecanoromycetes
Kategorio:Likenoj
Kategorio:Fungospecioj
Jerzy Stelmach

**Jerzy Marian STELMACH** (naskiĝis en 1954 en Krakovo) estas pola juristo kaj filozofo, profesoro de Jagelona Universitato, kie li gvidas Katedron de Filozofio kaj Etiko de Juro, honora doktoro de la universitato de Heidelberg.

Jerzy Stelmach estas aŭtoro de multaj vaste konataj verkoj, ĉefe temantaj pri teorio kaj filozofio de juro. Inter ili troviĝas
ekzemple: "*Co to jest hermeneutyka"* ("Kio estas hermeneŭtiko") kaj "*Filozofia prawa XIX i XX wieku"* ("Filozofio de juro en la 19-a kaj 20-a jarcentoj").

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj juristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
Pača

eta|dekstra|330px|Pača situas en la plej griza regiono
**Pača,** hungare **Andrási** (andrAŝi), estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Pacsa** (paĉa), poste honore al terposedanto grafo *Andrássy* la vilaĝo ricevis novan nomon.

* Areo: 26 km²
* Supermara alteco: 428 m
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 049 41
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Pača situas en valo de rojo, fine de aĉa sakovojo el Krásnohorské Podhradie. Rožňava troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1338 en formo *"Patcha"*, apartenanta al fortikaĵo Krasznahorka. En 1828 oni komputis en Pacsa 97 domojn kaj 730 homojn. En 1910 loĝis en Andrási 589 homoj, (532 slovakoj, 37 hungaroj, 11 germanoj). En 1913 incendio okazis. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Andrási escepte rehungariĝis. Spite la unuan Arbitracion de Vieno la vilaĝo tute ligiĝis al Krasznahorkaváralja, tial Hungario ricevis ĝin. En 2001 loĝis en Pača 642 da homoj, (625 slovakoj, 6 hungaroj, 4 ciganoj kaj aliaj).

## Eksteraj ligiloj 
* Pača en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Semajno de Kulturo Internacia

La **Semajno de Kulturo Internacia** (**SKI**) estas semajndaŭra manifestacio kiun organizas sen fiksa ofteco la Itala Esperantista Junularo (kunlabore al la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) en pluraj italaj urboj, kunlabore al la lokaj komunumestraroj. Ĝi naskiĝis en 2008 laŭ iniciato de la piza esperantisto Brunetto Casini.

La kernon de la programo konsistigas renkontoj inter junaj eksterlandaj esperantistoj, gastigataj de la lokaj komunumoj, kaj lernantoj el la lokaj mezgradaj kaj superaj lernejoj. Kunlabore al la lokaj urbestraroj, dum SKI estas ankaŭ organizitaj pluraj kulturcelaj agadoj, kiel koncertoj (dum la unua SKI ludis Ĝanfranko kaj Piero Nissim), teatraĵoj (dum la unua SKI Mario Migliucci surscenigis la teatraĵon *Doktoro Esperanto*), prelegoj por la civitanaro, kuirado de tipaj pladoj, kaj tiel plu.

## Pasintaj fojoj 
La manifestacio unuafoje okazis en San Giuliano Terme kaj aliaj komunumoj en la ĉirkaŭaĵoj de Pizo ekde la 18-a ĝis la .

La dua fojo okazos en Terranuova Bracciolini, en la provinco de Arezzo, denove en Toskanio. La dato ankoraŭ ne estas fiksita.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la Itala Esperantista Junularo pri SKI  
* *Al via la prima settimana di cultura internazionale* 
* http://www.eventiesagre.it/Eventi_Culturali/21621_Settimana+di+Cultura+Internazionale.html 
* http://iltirreno.repubblica.it/notizie-dal-web/dettaglio/Calci-(FI)---Settimana-di-Cultura-Internazionale/37794417?edition=Elba 

## Notoj
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Italio
HTTP ETag

**ETag** (*entity tag*) estas responsa kapo de HTTP 
liverita de ret-servilo komformema HTTP/1.1 uzita por sciigi ŝanĝon en la enhavo de iu URL.
Kiam nova HTTP respondo enhavas la saman ETag ol antaŭa HTTP respondo, la enhavo estas konsiderata kiel sama kaj ne bezonas pluan elŝutadon.
La kapo estas utila por ponto-aparatoj kiuj agas kaŝmemoron, samkiel por klientoj TTT-legiloj kiuj kaŝmemorigas la rezultojn.
Unu el la metodoj generantaj la ETag-ojn uzas la lastan modifo-tempon de dosiero kaj grandecon de dosiero, alia metodo uzas  checksum.

Se ETag estas malkorekte generita, tio povas kaŭzi ke ĝisdatigitaj dosieroj ne estus elŝutitaj de la klienta aplikaĵo, aŭ dosieroj kiuj jam estas en la kaŝmemoro plu elŝutiĝas.

## Referencoj 
* {en} ETag in HTTP/1.1 specification
* {en} Apache HTTP Server Documentation - FileETag Directive
* {en} Old SQUID Development projects - ETag support  (completed in 2001)
* {en} Concerning Etags and Datestamps  by Lars R. Clausen (2004)
* {en} ETag in Lighttpd

Kategorio:Interretaj protokoloj
Nana hipopotamo

La **nana hipopotamo** (laŭ nova PIV) (latine *Choeropsis liberiensis* aŭ *Hexaprotodon liberiensis*) estas granda mamulo hejma en la arbaroj kaj marĉoj de okcidenta Afriko (la latina scienca specia klasifiko signifas "de Liberio", ĉar en tiu ŝtato la vasta plimulto de la nanaj hipopotamoj vivas). La nanaj hipopotamoj estas precipe dumnokte aktivaj. Tiu afrotropisa specio estas unu el nur du restintaj specioj de la biologia familio de hipopotamedoj (latine *Hippopotamidae) - la alia estas la multe pli granda parenco, la kutima hipopotamo.

[maldekstra|eta|250px|nana hipopotamo en la zoo de [Louisville]]
[maldekstra|eta|250px|beba nana hipopotamo staras proksime de sia panjo aŭ paĉjo en la zoo de [Jihlava, Ĉeĥio]]
[maldekstra|eta|250px|filmeto pri nana hipopotamo baniĝanta por preventi troan sekiĝon de sia haŭto - en la zoo *Ueno'' de [Tokio, Japanio]]

## Referencoj 
Kategorio:Hipopotamedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Afriko
Kategorio:Liberio
Zoo de Londono

La **Zoo de Londono** () estas la tutmonde unua bestoĝardeno, kiu donis al si la nomon "zoologia ĝardeno" kaj sekve jam en la nomo akcentis la sciencan, bestosciencan karakteron de la institucio.

eta|

En la zoo laŭ la stato de la jaro 2006 vivas 2236 bestoj el 732 specioj.

La institucio dum la jaro 1828 malfermiĝis kiel kolekto de besto por sciencaj, esploraj celoj kaj komence nur alireblis por membroj de la zoologia societo. Por la publiko ĝi malfermiĝis dum la jaro 1847.

La zoo situas ĉe la norda fino de la Reganta Parko () en Londono. Kanalo (la '**) samkiel la ringŝoseo **' dividas la teritorion. La zoon posedas kaj administras la "Zoologia Societo de Londono" ('**), kiu ankaŭ posedas la "parkon **' de sovaĝaj bestoj" () en Bedfordshire, kie vivas la pli grandaj bestoj, kiel elefantoj kaj rinoceroj.

La zoo ne nur estis la tutmonde unua science gvidita zoologia ĝardeno, ĝi ankaŭ havis la unuan domon por reptilioj (1849), la unuan akvarion (1853), la unuan domon por insektoj (1881) kaj la la unuan "porinfanan zoon" (1938).

## Arkitekturo 
eta|

De la komenco pri la arkitekturo de la zoaj konstruaĵoj respondecis gvidaj arkitektoj:

* la *Clock Tower* ("horloĝturo", dum 1828 konstruita por lamoj kaj la domo por ĝirafoj (1836–1837) estis konceptitaj de *Decimus Burton*,
* la *Mappin Terraces* (1913–1914) estis planitaj de *Sir Peter Chalmers Mitchell* kaj *John James Joass*,
* la baseno por pingvenoj (1934), la "ronda domo" (1932–1933) por la goriloj kaj la "kiosko de la norda pordego" (1936) estis konceptitaj de *Berthold Lubetkin*,
* la birdejo *Snowdon aviary* (1962–1964) projektiĝis de '*Lord Snowdon, Cedric Price* kaj *Frank Newby*, kaj
* la eksa domo por elefantoj kaj rinoceroj (1962–1965) de *Sir Hugh Casson* kaj *Neville Conder*.

## Famaj bestoj 
La egiptia hipopotamo *Obajŝ* de sia alveno dum la jaro 1850 ĝis la morto dum 1878 estis aparta vidindaĵo, kiu parte altiris ĝis 10.000 da vizitantoj ĉiutage al la zoo. La elefanto *Ĝumbo* ekde la jaro 1865 same estis aparta altiraĵo, Aparte pro la granda atento, kiun krom la publiko ankaŭ la gazetaro donis al la besto, la vendo de la elefanto al la usona cirkoposedanto *P. T. Barnum* iĝis nacia skandalo. Dum la jaro 1914 la zoo ricevis nigran urson, kiu baptiĝis *Winnie*, donace de kanada oficiro. La aŭtoron Alan Alexander Milne la urso inspiris al la rakontoj pri Winnie-la-Pu.

## Apartaj eventoj 
De la 26-a ĝis 29-a de aŭgusto 2005 la zoo en la kaĝego por ursoj ekspoziciis ok homojn kiel aparta bestospecio. La kampanjo celis videbligi la apartenon de la homo al la bestaro kaj montri, ke la aparta disvastiĝo de la homa specio estas granda problemo por la aliaj bestoj.

En la londona zoo krome ankaŭ jam pli ofte okazis filmadoj por kinejaj filmoj. Interalie dum la jaro 2001 en la reptiliejo okazis la filmado de la sceno kun serpento en la kineja filmo Hari Poter kaj la ŝtono de la saĝuloj. La zoo estas malfermita ĉiutage de 9:00 a.m. ĝis 6:00 p.m.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la zoo (angle)
* la londona zoo dum la 19-a jarcento (angle)

Zoo
Londona zoo
Ricevanto (biologio)

**Ricevanto** estas (laŭ PIV) molekulo, al kiu ligiĝas hormono aŭ peranto, el kio rezultas ŝanĝiĝo de la formo de la ricevanto kaj konsekvence de la ĉela metabolo.
eta|maldekstra|**Ricevanto** en membranoE=Domajno eksterĉela; I=Domajno enaĉela; P=Membrano.

## Eksteraj ligiloj 
*  IUPHAR GPCR Database and Ion Channels Compendium 
*  Medical Subject Headings

## Referencoj
Pola landvojo n-ro 73

**Droga Krajowa n-ro 73** (**DK73**) - landvojo je longeco ĉirkaŭ 192 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Sanktakruca Provinco, Malgrandpollanda Provinco kaj Ĉekarpata Provinco. Ĝi kunigas Wiśniówka-n, kiu lokiĝas en pretervojo de Kielc (DK7), ĝis Jasło.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK73 
* Wiśniówka (DK7),
* Kielce (DW745, DK74, DW760, DW762, DW704)
* Morawica (DW763, DW766)
* Chmielnik (DK78)
* Busko-Zdrój (DW973)
* Stopnica (DW756, DW757)
* Pacanów (DK79)
* Szczucin (DW982)
* Dąbrowa Tarnowska (DW975)
* Lisia Góra (DW984)
* Tarnów (DW977, DK4)
(DK73 en parto Tarnów-Pilzno havas komunan trakon kun DK4)
* Pilzno (DK4)
* Jasło (DK28, DW992)
Pola landvojo n-ro 74

**Pola landvojo n-ro 74** (**DK74**) estas landvojo kiu kunigas Sulejów-n apud Piotrków Trybunalski kaj apud Kielce kun Zamość kaj pola trairejo kun Ukrainio en Zosin.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK74 
* Sulejów
* Kielce
* Opatów
* Annopol
* Kraśnik
* Janów Lubelski
* Frampol
* Szczebrzeszyn
* Zamość
* Hrubieszów
Kosmos (raketo)

[eta|100px|Bildo de la raketo [Kosmos-3M.]]
**Kosmos** estas la nomo de Soveta familio de raketoj, kiuj baziĝas sur la misiloj R-12 kaj R-14. La plej konata raketo de ĉi tiu familio estas la Kosmos-3M, kiu plenumis pli ol 440 lanĉoj kaj ankoraŭ estas uzata. La familio konsistas kaj en sondaj raketoj kaj portaj raketoj. Entute, pli ol 700 lanĉoj estis faritaj kun raketoj de ĉi tiu familio.

## Variantoj 
## Referencoj 
Kategorio:Raketoj
Rochovce

eta|dekstra|330ra|Rochovce troviĝas en la plej griza parto

**Rochovce,** hungare **Rozsfalva** (roĵfalva), germane **Rachensdorf** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Rochfalva**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Supermara alteco: 371 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 049 36
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Rochovce situas sub monto 882 m-ojn alta en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Magnezitovce-Plešivec. Rožňava troviĝas 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1318 en formo *"Rezemch"*. En 1570 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1710 pro pesto 180 homoj mortis. Ekde 1774 paperofarejo ekfunkciis. En 1828 oni komputis tie 72 domojn kaj 596 homojn. Ekde la 19-a jarcento oni minadis ferercon. En 1910 loĝis en Rozsfalva 450 homoj, (397 slovakoj, 42 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Rochovce 322 homoj, (270 slovakoj, 26 ciganoj, 18 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1785, turo alkkonstruiĝis en 1922

## Eksteraj ligiloj 
* Rochovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Rudná (distrikto Rožňava)

eta|dekstra|330ra|Rudná situas en la plej griza regiono

**Rudná,** hungare **Rozsnyórudna** (roĵnjOrudna) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 369 m
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 048 01
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Rudná situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 3 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1291 en formo *"Rodna"*. Ekde 1583 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Oni longe minadis apude ercojn de plumbo, oro kaj fero. En 1828 oni komputis tie 61 domojn kaj 515 homojn. En 1910 loĝis en Rozsnyórudna 503 homoj, (358 hungaroj, 104 slovakoj, 6 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Rozsnyórudna rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Rudná 768 homoj, (439 slovakoj, 321 hungaroj, 3 ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1913
* luterana preĝejo de 1930
* ligna sonorilostablo el la 18-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Rudná en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kis Jankó Bori

**Kis Jankó Bori** estis hungara brodaĵistino, antaŭdesegnanto, vivis en urbo Mezőkövesd 1876 - 1954. La nomo estas kromnomo. Ŝi uzis kromnomon de sia avo Kis Jankó, kiu estis majstro, pelisto. Ŝia vera nomo estis Gáspár Mártonné, la fraŭlina nomo Molnár Borbála.

Ŝi estis antaŭdesegnisto kaj evoluiganto de matjoaj brodaĵoj en Mezőkövesd. La moŝton A népművészet mestere (Majstro de popolartoj) ŝi gajnis en j. 1953 . De j. 1963 ŝia domo estas muzeo. Ŝian nomon fidele gardas Landa Brodaĵkonkurso Kis Jankó Bori, kiu estas aranĝata en ĉiu dua jaro.

Kategorio:Hungaraj artistoj
Zoo de Melburno

[eta|[Sumatro|sumatra tigro en la zoo de Melburno]]

La reĝa **Zoo de Melburno** – angle oficiale *Royal Melbourne Zoological Gardens*, kutime mallonge *Melbourne Zoo* – enhavas bestojn de pli ol 350 specioj el Aŭstralio kaj aliaj regionoj de la mondo. Fakuloj konsideras ĝin unu el la plej grandaj mondaj zooj. La bestoĝardeno situas 4 kilometrojn norde de la urbocentro de Melburno. Ĝi atingeblas fervoje pere de la stacio "Reĝa Parko", kaj ankaŭ per aparta biciklovojo estas ligita al la urbocentro.

## Historio 
La zoo de Melburno estas la plej aĝa zoologia ĝardeno de Aŭstralio kaj ekestis laŭ la modelo de la zoo de Londono. Dum la jaro 1862 la zoo malfermiĝis sur areo de 22 hektaroj kadre de la "Reĝa Parko" sur teritorio donacita de la urbo Melburno. Antaŭ tio, diversaj bestoj jam estis gastigataj en la botanikaj ĝardenoj de la urbo.

Origine la zoo aparte gravis por la alkutimiĝo de eŭropaj bestoj al la klimato de Aŭstralio kaj por ilia ripoziĝo post la longa ŝipa vojaĝo al la kontinento. Nur post la jaro 1870 ankaŭ pli ekzotaj bestoj estis akiritaj por publika prezento, kaj la ĝardenoj kaj piknikejoj estis evoluigitaj.

Vizitantoj povas vidi historiajn kaĝojn inkluzive de la domo por elefantoj, kiu deklariĝis nacia heredaĵo kaj kiu estis renovigita kaj adaptita por la gastigo de vizitantoj pagintaj por tranoktato en tendoj en la zoo kadre de la kampanjo "dormi inter bestaj muĝoj". Tiu kampanjo ebligas al la publiko vidi iujn el la nokte aktivaj bestoj de la zoo en gvidadoj de la bestogardistoj. Inter la plej famaj bestoj de la zoo estis la elefanto *Queenie* ("reĝinjo").

Zoologiaj ĝardenoj nuntempe ludas gravan rolon por la regiona konservo de bestospecioj en danĝero de formorto, por esploraj programoj, edukaj aktivecoj kaj internaciaj bredaj programoj por tiaj bestospecioj, kaj la zoo de Melburno ne estas escepto de tio.

La zoaj konstruaĵoj situas inter floraj ĝardenoj kaj piknikejoj. Multaj el la bestoj nun organiziĝas laŭ bioklimataj zonoj: La areo "afrika pluvarbaro" kune gastigas gorilojn, mandrilojn, nanajn hipopotamojn kaj papagojn, la areo "azia pluvarbaro" kune prezentas tigrojn kaj lutrojn, kaj la areo "aŭstralia praarbaro" kunvivigas koalojn, kanguruojn, emuojn, ekidnojn kaj la nazharajn vombatojn en danĝero de formorto. Aparte ŝatataj ankaŭ estas la domo de papilioj, la granda birdejo taŭga por flugado de la tie vivantaj birdoj, kaj la "pado de elefantoj".

La zoo inkluzivas larĝan edukan parkon por lernejoj kaj gastigas multajn lernejajn klasojn ĉiujare, kuraĝigante la lernejanojn engaĝiĝi pri la konservo de la bestospecia diverseco.

La "zoologia komitato de Viktorio" administras la zoon samkiel la kroman "malferman herbejan zoon *Werribee*" (*Werribee Open Range Zoo*), kiu prezentas herbomanĝajn bestojn kadre de malferma herbejaro, kaj la areon "Healesville Sanctuary" sur 175 hektaroj de praarbaro prezentanta la faŭnon de Aŭstralio.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la zoo de Melburno kaj la aliaj du zoaj areoj de Viktorio (angle)
* informoj por korpe handikapitaj zoaj vizitantoj (angle) 

Zoo
Melburna zoo
Melburna zoo
Melburna zoo