open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giurtelecu Șimleului

**Giurtelecu Șimleului** [ĝurteleku ŝimleuluj] () estas vilaĝo en Rumanio norde de Șimleu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 1322 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1149 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1259. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Măeriște.

Tra Giurtelecu Șimleului fluas la rivero Crasna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Dosiero:Giurtelecu Șimleului in the 18th century.jpg|Mapo (18-a jarcento)
Dosiero:Halta_Giurtelecu_Simleului.jpg|Fervoja haltejo

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Var (Jibou)

eta|300ra|Preĝejo de Var
**Var (Jibou)** (hungare: **Szamosőrmező**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Jibou. Administre Var apartenas al Jibou.

## Loĝantaro 
En 1910 Szamosőrmező havis 505 loĝantojn (rumanoj); en 1992 551 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1469. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Szilágy.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando ==
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

eta|300ra|Preĝejo de Var

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Nacidemokrata partio de Germanio

La **Nacidemokrata partio de Germanio** (germane **Nationaldemokratische Partei Deutschlands**, mallongigo **NPD**; nova nomo de junio 2023 ***Die Heimat*** ) estas malgranda, ekstremdekstra, naciisma politika partio en Germanio. Ĝi fondiĝis la 28-an de novembro 1964 en Hanovro kaj havas nuntempe 6000 membrojn. Ĝia nuntempa prezidanto estas Udo Voigt. La *Jungen Nationaldemokraten* kun 350 membroj estas la junulara organizado de la partio.

La NPD ne havas deputitojn en la federacia parlamento de Germanio (Bundestag). Ĉe la federaciaj balotoj de 2005 ĝi ricevis kun 1,6 % de la voĉoj sian plej bonan rezulton depost 1969. La partio havas 8 deputitojn en la parlamento de la federacia lando Saksio kaj 6 deputitojn en la parlamento de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝi ankaŭ estas reprezentata en kelkaj germanaj komunumaj parlamentoj.

La germana *Verfassungsschutz* (informservo pri protektado de la konstitucio) rigardas la partion kiel ekstreme dekstra kaj ksenofobia kaj daŭre observas ĝin.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

## Notoj
Kategorio:Dekstraekstremismaj kaj faŝismaj partioj en Germanio
Kategorio:Naziismo
Kategorio:Dekstre ekstremismaj partioj
Hans von Seeckt

eta|dekstra|Hans von Seeckt kaj Otto Gessler, 1930
**Hans von SEECKT** (n. 22-an de aprilo 1866, Schleswig, Prusio - m. 27-an de decembro 1936, Berlin) estis germana generalo, ekde 1920 ĝis 1926 gvidanto de Reichswehr; oni reorganizis la germanan armeon dum la Vajmara Respubliko.

Seeckt iĝis oficiro en 1885 kaj en 1889 jam iĝis membro de la armea gvidantaro. Li estis komandanto de la 11-a armeo dum la unua mondmilito (februaro de 1915.), pli poste generalstaba gvidanto de la turka armeo.

Post kiam oni nomumis lin en novembro de 1919 al gvidanto de armea komandejo  (Truppenamt), li sekrete establis malgrandan, sed fortan armeon. Li rekonis gravecon de la rusaj-germana asocio, tiel li apogis la traktaton de Rapallo (16-an de aprilo 1922) kaj li instigis ligon de pluaj sekretaj traktatoj kun la rusoj. La germanoj partoprenis en instruo de la sovetaj armeaj unuoj kaj finance apogis elkonstruon de la soveta malpeza industrio, reciproke la Reichswehr rajtis kaj ekzercis soldataron de la tankoj, aviadiloj sur teritorio de Sovetunio, elprovi novajn armilojn. Tiel Germanio evitis la devigojn de la versailles-a packontrakto.

Seeckt klopodis eviti la internajn konfliktojn en la armeo, tiel rezervi la reputacion kaj potencon de la armeo. Li faris do du gravajn erarojn en 1926: permesis la duelon inter la oficiroj kaj permesis ankaŭ partoprenon de Hohenzollern-princo en gvidanto de la Reichswehr. Li demisiis pro la publika kaj parlamenta indigno (8-an de oktobro 1926). Post tio li estis konservativa parlamentano en Reichstag (1930-32), poste agadis kiel konsilisto de la ĉina nacia armeo (1934-35).

## Memuaroj 
* Aus meinem Leben (1938)
* Aus seinem Leben (1940)

## Vidu ankaŭ 
* Soveta-germana kooperado

Kategorio:Germanaj generaloj
Gâlgău Almașului

**Gâlgău Almașului** [gılgəu almaŝuluj] (hungare **Almásgalgó** [almAŝgalgO]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bălan. Ĝia unua mencio skriba estas el 1560. Ĝis 1919 kaj 1940–1944 ĝi apartenis al Hungario (departemento Szilágy). En 1910 Almásgalgó havis 1&nbsp;186 loĝantojn, kaj 1&nbsp;639 en 1956. La loĝantoj estis ĉefe rumanoj ambaŭ fojoj.

En la vilaĝo troviĝas la 3-hektara la naturrezervejo *Grădina Zmeilor*. Zmeu estas rumana kaptema flugkapabla mita estulo, kiu povas havi kaj la formon de drako kaj de ulo, kaj Grădina Zmeilor signifas "La ĝardeno de Zmei" (*zmei* = pluralo de *zmeu*). La vilaĝa nomo Almásgalgó apartenas al pluraj hungaraj loknomoj kun la ero *almás*, kiu signifas "pomo/poma" aŭ "pomarbo".

eta|maldekstra|Naturrezervejo Grădina Zmeilor en Gâlgău Almașului
## Fontoj 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
John Rawls

**John RAWLS** (naskiĝis la 22-an de februaro 1921 en Baltimore, Maryland, mortis la 24-an de novembro 2002 en Lexington, Massachusetts) estis usona filozofo.

Li estas reprezentanto de la politika liberalismo. Lia ĉefa temo estis disvolvi liberala teorio de la justeco.

## Verkoj 
* 1958: *Justice as Fairness*
* 1971: *A Theory of Justice*
* 1993: *Political Liberalism*
* 1999: *The Law of Peoples*

## Vidu ankaŭ 
Lingva justeco

Will Kymlicka

Kategorio:Analizaj filozofoj
Kategorio:Politikaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj politologoj
Kategorio:Usonaj libertarianoj
Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Paternosterlifto

[eta|Paternosterlifto en la universitato de [Vieno]]
[eta|Paternosterlifto en la Financministerio [Berlino]]
La **paternosterlifto** estas liftsistemo de kajutoj sen pordoj, kiuj seninterrompe per ĉeno en du ŝaktoj supren kaj malsupren estas hisata. Oni povas je ĉiu dezirata etaĝo en- kaj eliri, kvankam tio bezonas iom da lerteco. La paternoster ne estas taŭga por handikapuloj. Pro tio tiaj liftoj rapide senfavoriĝas. Novaj ne plu estas konstruataj, malnovaj iom post iom eksuziĝas.

Konata rakonto pri la paternoster estas ke oni neniam restu en la lifto preter la plej alta etaĝo, ĉar alie oni renversiĝas. La kajuto tamen ĉiam restas en la sama pozicio.

La nomo de la lifto deriviĝis de la unuaj vortoj de la latina versio de la kristana preĝo ‘Patro Nia’. Certaj bidoj sur romkatolika rozario indikas kiam oni devas preĝi la ‘Patron Nian’.

Kategorio:Liftoj
Kategorio:Mekanika inĝenierado
Kategorio:Transportaj rimedoj
Orienta Kablando

**Orienta Kablando** (aŭ **Orienta Kaboprovinco**) estas provinco en Sud-Afriko. Ĝia ĉefurbo estas Bisho. Ĝi estas naskiĝloko de multaj elstaraj sud-afrikanoj, kiaj Nelson Mandela kaj Thabo Mbeki.

Ĝi estas granda je 169 580&nbsp;km² (13,9% de la tuta nacia areo) kaj enhavas 6 436 761 da loĝantoj (14,4% de la tuta nacia loĝantaro) laŭ popolnombrado farita en 2001.

## Geografiaj elementoj
* rivero Groot

## Servoj 
* Universitato Walter Sisulu

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Iskander Mirza

**Iskander MIRZA** (13-an de novembro, 1899, Murŝidabado, Bengalo – 12-an de novembro, 1969) estis la unua ŝtata prezidanto de Pakistano de 1956 ĝis 1958. Li estis la kvara guberniestro-generalo de Pakistano.

Iskander Mirza plenkreskis en Mumbajo, studis en la Royal Military Academy de Sandhurst kaj ekservis en Brita Hindia Armeo en 1920. Post ses jaroj, li iĝis sekretario en la defenda ministerio, kie li ellaboris dividon de la Brita Hindia Armeo al pakistano kaj Barato.

En 1954, li iĝis guberniestro de orienta Pakistano, en 1955 ĝenerala guberniestro, en 1956 - post akcepto de la unua konstitucio - prezidento de Pakistano.

Oni forigis lin per puĉo, Mirza vivis en ekzilo, Londono ĝis lia morto en 1969. Li estis entombigita en Teherano, Irano.

Kategorio:Prezidantoj de Pakistano
Richard von Kühlmann

Dr. jur. **Richard von Kühlmann** (n. 3-an de majo 1873 en Konstantinopolo; m 16-an de februaro 1948 en Ohlstadt) estis germana diplomato, industriisto kaj de la 6-a de aŭgusto 1917 ĝis 9-an de julio 1918 eksterafera ministro de la Germana Imperio.

Kühlmann studis juron en Leipzig, Berlin kaj München kaj post la promocio ekservis kiel diplomato.

eta|maldekstra|Richard von Kühlmann
Kiel germana ambasadora konsilisto en Londono, Kühlmann klopodis antaŭ la unua mondmilito por la germana-angla interkonsento. Inter 1917-18 li estis ŝtatsekretario en eksterlanda ofico kaj partoprenis en traktadoj de Brest-Litovsk kun Rusio. Tie li agadis eĉ kontraŭ deziroj de la militaraj gvidantoj, sensukcese.

Post la unua mondmilito, Kühlmann retiriĝis el la diplomata laboro kaj verkis librojn kaj entreprenis.

## Literaturo 
Richard von Kühlmann: *Erinnerungen*, Heidelberg 1948.

## Eksteraj ligiloj 
* Verhandlungen von Brest-Litowsk, germane

Kategorio:Germanaj diplomatoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Germanio
Muzeo Hammer

**Hammer Museum** (aŭ Muzeo Hammer) estas grava artmuzeo en Los Angeles (Kalifornio), funkciigita de UCLA. Ĝi enhavas impresionismajn kaj postimpresionismajn artaĵojn. La kernon de la kolektaĵo donacis fare de Armand Hammer, malfrua afergvidanto de Occidental Petroleum Corporation.

Ĝi gajnis internacian reputacion por reenkonduko de artistoj kaj movadoj kiuj estis preteratentitaj en la kanono de arthistorio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* UCLA Hammer Museum 

Kategorio:Artmuzeoj en Usono
Kategorio:Los-Anĝeleso
Dida

**Dida** estas artistnomo de **Nelson de Jesus SILVA**, brazila futbalisto kiu naskiĝis la . La sportisto interalie estis membro de la brazila nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Futbala Mondpokalo 2006.eta|dekstra|Dida

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Artistnomoj
Cafu

eta|dekstra|Cafu
**Cafu** /ka**fu**/ estas la artistnomo de **Marcos Evangelista de MORAES** (naskiĝis la  en San-Paŭlo), brazila futbalisto. Li partoprenis 138 maĉojn kiel membro de la brazila nacia teamo de futbalo, interalie dum la matĉoj de la Futbala Mondpokalo 2006. En 2001, la itala gazetaro kromnomis lin *Il Pendolino* (la ekspresa trajno).

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Artistnomoj
Lucimar da Silva Ferreira

eta|300px|Lúcio (Inter Mailand)
**Lucimar da Silva Ferreira** (naskiĝis la  en Planaltina) estas brazila futbalisto kiu uzas la kromnomon "Lúcio" laŭ la brazila moro nomiĝi futbalistojn per pseŭdonimoj. Li ludis por Planaltina Teamo, Sport Club Internacional, União São João Esporte Clube, Sociedade Esportiva do Gama, Bayer Leverkusen (2000-2004) kaj Bayern München (post 2004). La sportisto interalie estis membro de la brazila nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Futbala Mondpokalo 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Leverkusen who's who

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Engelbert Dollfuss

**Engelbert Dollfuß** (naskiĝinta la 4-an de oktobro 1892 en Texing, mortinta la 25-an de julio 1934 en Vieno) estis aŭstria Federacia Kanceliero.

Li demokratie enoficiĝis en 1932, sed provis agadi per diktatorecaj metodoj (elimini de la parlamenton kaj la opozicion) per dekretoj (aŭstrofaŝismo). Pro kontraŭstaro al Germanio, li proksimiĝis al Hungario kaj Italio. Lin murdis en puĉ-provo aŭstraj nazioj.

Li studis juron, okupiĝis ĉefe pri agrikulturo, agrikulturaj reformoj.

Li estis unu gvidanto de la Kristansociala Partio (CP). Li servis en 1931-32 kiel agrikultura ministro. Unu lia peranto de kontaktoj al socialdemokratoj estis la sociologo Ernst Karl Winter.

## Verkoj 
* *Das Kammersystem in der Landwirtschaft Österreichs*. Agrarverlag, Wien 1929
* Engelbert Dollfuß und Hans Walter: *Die Altersfürsorgerente in der Land- u. Forstwirtschaft Österreichs. Eine Anleitung für Oberösterreich*. Agrarverlag, Wien 1929
* Rudolf Mertha und Engelbert Dollfuß: *Die Sozialversicherung in der Landwirtschaft Österreichs nach dem Stande von Ende März 1929*. Agrarverlag, Wien 1929
* *Der Führer Bundeskanzler Dr. Dollfuß zum Feste des Wiederaufbaues. 3 Reden. 1. Mai 1934*. Österr. Bundespressedienst, Wien 1934
* Anton Tautscher (Hrsg.): ''So sprach der Kanzler. Dollfuss' Vermächtnis. Aus seinen Reden*. Baumgartner, Wien 1935
* Edmund Weber (Hrsg.): *Dollfuß an Oesterreich. Eines Mannes Wort und Ziel*. Reinhold, Wien 1935
* Wolfgang Maderthaner (Hrsg.): *"Der Führer bin ich selbst." Engelbert Dollfuß - Benito Mussolini. Briefwechsel*. Löcker, Wien 2004, ISBN 3-85409-393-4

## Literaturo (elekto) 
* Heinrich Bußhoff: *Das Dollfuß-Regime in Österreich*. Duncker & Humblot, Berlin 1968
* Eva Dollfuss: *Mein Vater. Hitlers erstes Opfer*. Amalthea, Wien 1994, ISBN 3-85002-354-0
* Ulrich Eichstädt: *Von Dollfuß zu Hitler. Geschichte des Anschlusses Österreichs 1933 - 1938*. Steiner, Wiesbaden 1955
* James William Miller: *Engelbert Dollfuss als Agrarfachmann*. Böhlau, Wien 1989
* Dieter Ross: *Hitler und Dollfuß. Die deutsche Österreich-Politik 1933 - 1934*. Leibniz, Hamburg 1966
* Franz Schausberger: *Letzte Chance für die Demokratie*. Böhlau, Wien 1993, ISBN 3-205-05141-6
* Gordon Shephard: *Engelbert Dollfuss*. Styria, Graz u. a. 1961
* Emmerich Tálos, Wolfgang Neugebauer (Hrsg.): *Austrofaschismus. Politik, Ökonomie, Kultur. 1933-1938*. 5. Aufl., Lit, Münster u. a. 2005, ISBN 3-8258-7712-4
* Gudula Walterskirchen: *Engelbert Dollfuß. Arbeitermörder oder Heldenkanzler''. Molden, Wien 2004, ISBN 3-85485-112-X

## Fontoj 
* Interreta enciklopedio pri Aŭstrio , germane kaj angle, kun video- kaj bildaro.

Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Juan Silveira dos Santos

**Juan Silveira dos Santos** (naskiĝis la  en Rio-de-Ĵanejro) estas brazila futbalisto.

Leverkusen who's who

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Roberto Carlos da Silva

**Roberto Carlos da Silva** (naskiĝis la  en *Garça*, San-Paŭlio) estas brazila futbalisto. De 1995 ĝis 1996 li aktivis en la unua vira teamo de la klubo Inter Milano, inter 1996 kaj 2007 en tiu de la klubo Real Madrid kaj de 2007 ĝis 2007–2009 en tiu de la klubo Fenerbahçe. Kadre de la brazila nacia teamo de futbalo li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Futbalistoj de la klubo Real Madrid
Adriano Leite Ribeiro

eta|dekstra|Adriano Leite Ribeiro

**Adriano LEITE RIBEIRO** (naskiĝis la  en Rio-de-Ĵanejro) estas brazila futbalisto.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kaká

**Ricardo Izecson dos Santos Leite** aŭ ***Kaká*** laŭ brazila moro nomiĝi futbalistojn per kromnomoj (naskiĝis la  en Braziljo) estas brazila futbalisto. Kaká estas protestanta kaj uzas futbalon por propagandi sian religion en Brazilo, puritanisma, li edziĝis virga kaj fieris pri tio. Li ludis per São Paulo Futebol Clube, AC Milan kaj Real Madrid.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kategorio:Artistnomoj
Ronaldinho

**Ronaldo de Assis Moreira** aŭ ***Ronaldinho*** (eta Ronaldo) aŭ ***Ronaldinho Gaúcho*** (gaŭĉa eta Ronaldo) (naskiĝis la  en Porto Alegre) estas brazila futbalisto. En komenco de sia kariero, oni en Brazilo komparis lin al Ronaldo. Li ludis por Grêmio Porto Alegrense, Paris Saint-Germain F.C., la Futbala Klubo de Barcelono kaj A.C. Milan.
Nuntempe li ludas por Flamengo.

## Eksteraj ligiloj 
* Blogo de Ronaldinho (itale)

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kategorio:Artistnomoj
Anthony Eden

**Anthony EDEN** (n. 12-an de junio 1897, Windlestone, Durham, Anglio – m. 14-an de januaro 1977, Alvediston, Wiltshire) estis brita eksterafera ministro (1935-1938; 1940-1945; 1951-1955), pli poste ĉefministro de 1955 ĝis 1957. 

Post la servo en la unua mondmilito, li studis orientajn lingvojn (araban kaj persan) en la oksforda kolegio "Christ Church". 

Oni elektis lin al la malsupra ĉambro en 1923, nomumis lin en 1931 vic-eksterafera ministro, en 1934 lorda sigelgardisto, en junio de 1935 al ministro pri aferoj de Ligo de popoloj. 

Li demisiis en 1938 pri ministeria posteno (pri eksteraj aferoj) pro politiko de Neville Chamberlain al la nazia Germanio kaj faŝista Italio. 

Eden helpis pacigi en 1954 pri la anglan–iranan naftokrizon, kaj la krizon inter Italio kaj Jugoslavio pri Triesto. Li helpis ankaŭ paciĝon en Hindoĉinio kaj establi la militaran organizon SEATO, parto de la Okcidenta Bloko. 

Li grave malsaniĝis en 1953 kaj oni plurfoje operaciis lin. Li neniam iĝis tiel sana kiel antaŭe. 

La 6-an de aprilo 1955, Eden estis nomumita al ĉefministro. Li malsukcesis en la Sueza krizo de 1956 kaj demisiis la 9-an de januaro 1957 pro sanaferoj.

Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj
Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Politikistoj de la Dua Mondmilito
Máté Zalka

eta|Máté Zalka|maldekstra
**ZALKA Máté** (naskiĝnomo **Béla Frankl,** n. la 23-an de aprilo 1896 en Matolcs, Hungario, m. la 11-an de junio 1937, en Huesca, Hispanio) estis hungara verkisto kaj revoluciulo. La pseŭdonimo *Máté Zalka,* estis inspirita de la urbo Mátészalka, proksima al lia naskiĝloko.

Li venis el etburĝa familio. Kiam li aĝis 18, li ek-soldatservis.

Zalka batalis en Italio kaj pri tio verkis la novelon "*Doberdó*". Li militkaptitiĝis en 1916 en la rusa fronto kaj en la prizonkampo (Krasnojarsk) konatiĝis kun la marksisma ideologio. Li batalis en Rusio kontraŭ la blankuloj kaj en 1920 kontraŭ Kolĉak. Kiam oni reakiris la or-rezervon de la soveta ŝtato, li akompanis ĝin de Aĉinsk ĝis Kazan. Li batalis ankaŭ kontraŭ Vrangel, iĝis ano de la Rusia Komunista Partio (1920), poste agadis en diversaj postenoj en Sovetunio (diplomatia kuriero, direktoro de la Ŝtata Libroeldonejo 1922-25, direktoro de la moskva Revolucia Teatro 1925-).

Li batalis en la hispana enlanda milito (1936) kiel Generalo Lukács. Li mortis en bombardado.

Post la fino de la enlanda milito, li okupiĝis pri literatura agado en Moskvo. Unua novelo en la rusa lingvo aperis en Moskvo en la jaro 1924.

## Verkaro 
Zalka verkis plurajn librojn inspiritajn de sia milita sperto dum la Unua Mondmilito kaj la Rusia enlanda milito, emfazante la fratecon inter la popoloj, la absurdaĵon kaj maljustecon de la mondmilito.

* *Doberdo* (Moskvo, 1936, Budapeŝto, 1947)
* *Ĉiuj liaj verkoj* (Moskvo, 1948)
* *Elektitaj rakontoj* (Budapeŝto, 1952)
* *Ivanov kaj aliaj rakontoj* (Budapeŝto, 1954)
* *La planedoj revenas* (Budapeŝto, 1966)
* *La Kantanta Malliberejo* (Budapeŝto, 1966)

## Bibliografio 
Doberdo. trad. János Petik, MAS, 2013, 317 p., ISBN 978-2-918300-90-8

## Referencoj 
Zalka, M
Lingua Eurana

**Lingua Eurana** estas planlingvo publikigita de la germana programisto Klaus H. Dieckmann el Kolonjo. En 1996 Dieckmann publikigis sian unuan version de la planlingvo, kiun li tiam nomis *Eurisch*, en 2004 *Lingua Eurana*.

La lingvo celas havi pli naturan gramatikon kaj pli maturan vortfaran sistemon ol Esperanto havas. Krome, *Lingua Eurana* estu nur eŭropa kaj ne monda lingvo.

En 2014, li nomis sian planlingvon **Eurêsa**. 

## Eksteraj ligiloj 
* Libro pri Eurêsa 

Kategorio:Planlingvoj
Patriarko Tiĥon

Sankta **Tiĥon de Moskvo** (naskiĝis la  en Toropec, Rusio, mortis la 7-an de aprilo 1925 en Moskvo, Sovetunio), naskiĝis kiel **Vasilij Ivanoviĉ Belavin**, , estis patriarko de Moskvo kaj Tuta Rusio de la rusa ortodoksa eklezio dum la fruaj jaroj de la Sovetunio, inter 1917 kaj 1925. Komence li akre kontraŭis la kontraŭeklezian agadon de la soveta ŝtato kaj rifuzis kunlaboron kun la ŝtate apogita, politikumema eklezia branĉo, la t.n. Viva Eklezio. Pli poste li aplikis pli elastan vidpunkton por mildigi la ŝtatan premon.

Li naskiĝis en rusa ortodoksa pastra familio kaj lernis en la Sankt-peterburga teologia akademio. Li jurpromesis en 1891 por iĝi monaĥo kaj tiam ricevis li la nomon *Tiĥon* aŭ *Tjiĥon*, kutima en la ortodoksa eklezio. Li rapide altiĝis en la eklezia rangŝtuparo: li estis episkopo de Lublin ekde 1897, oni sendis lin en 1898 al Alasko. Li vivis en Novjorko inter 1905 kaj 1907 kiel episkopo de la nord-amerika rusa ortodoksa eklezio. Li provis proksimigi la rusan eklezian organizon kaj la diservojn al la lokaj kulturaj kutimoj, malcentrigis la episkopan kontrolon, fondis rusan ortodoksan teologian lernejon kaj aperigis anglalingvan tekston de la rusa ortodoksa liturgio.

Li hejmenvenis en 1907 al Rusio, kie oni nomumis lin episkopo de Jaroslavl. En aŭgusto de 1917, la tutrusa koncilio elektis lin metropolito de Moskvo kaj patriarko de la rusa eklezio. Lia tasko estis la reorganizado de la rusa eklezio, reestablo de la patriarkeco – abolita de Petro la Granda en 1721. Post enpotenciĝo de la bolŝevikoj, li kondamnis la agadon de la soveta registaro, sed li ne esprimis vidpunkton en la interna milito (1918-22).

Li tute kontraŭis la konfiskon de la ekleziaj valoraĵojn dum la malsatego de 1921-22. Tial kaj pro akuzo pri konspiro kun eksterlandaj pastroj, oni internigis lin en klostro, sed oni ne kondamnis lin.

Ĉar la bolŝevik-fidela *Viva Eklezio* ne sukcesis akiri amasapogon, Tiĥon graviĝis por la ŝtato kaj li estis liberigita en junio de 1923, sed oni limigis lian agadterenon. En siaj lastaj jaroj li provis fortigi sian pozicion en la eklezio kaj refortigi ĝin.

Li estis kanonizita de la Ortodoksa Eklezio la 9-an de oktobro 1989.

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Anglikanaj sanktuloj
Kategorio:Usonaj sanktuloj
Kategorio:Kanadaj sanktuloj
Kategorio:Rusa Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Patriarkoj de Moskvo
Golfo de Santandero

[eta|300px|La [municipoj kolorigitaj per malhela ruĝo estas tiuj apartenantaj al la komarko de la golfo, kaj per hela ruĝo tiuj, kiujn oni kelkfoje konsideras tiaj.]]
La **Golfo de Santandero** () situas en Kantabrio kaj estas la plej granda estuaro en la norda marbordo de Hispanio, kun surfaco granda je 22,42 km² kaj larĝa je 5 km. Pro la influo de la kantabra ĉefurbo, Santandero, kaj ties aglomeraĵo, ĉirkaŭ ĝi loĝas preskaŭ duono el la tuta loĝantaro de Kantabrio, tial do sur la grundon okazas granda premo.

Antaŭ la enirejo de la golfo estas la plaĝo de El Sardinero, de kie videblas la Insulo Moŭro. Por eniri la golfon oni devas trapasi inter la Duoninsulo La Magdalena (en kies ĉirkaŭareo estas la Insulo La Torre, la Insulo Horadada) kaj la strando El Puntal, kiu estas longa terstrio el sablo kaj dunoj protektanta la trankvilajn akvojn ene de la golfo.

La originala pejzaĝo de la golfo draste ŝanĝiĝis dum la lastaj jarcentoj. Oni kalkulas, ke 50% el la praa surfaco estis ŝtopita per tero (kio sekigis vastan parton el la marĉoj) por krei paŝtejojn, pligrandigi la havenon de Santandero kaj krei industriajn, loĝejajn kaj servajn areojn (ekzemple, la flughavenon de Santandero). Nuntempe okazas kelkaj agoj por remarĉigi la plej ekologi-valorajn partojn.

## Riveroj kaj enfluejoj 
[eta|300px|Spektra bildo de la golfo, farita de la sputniko [LandSat (NASA).]]Diversaj riveroj verŝas sian akvon en la internan parton de la Golfo de Santandero. La plej gravaj enfluejoj estas en la sudo de la golfo: enfluejoj Solía kaj San Salvador, kiuj enverŝas siajn akvojn tra la enfluejo de El Astillero. En la orienta bordo estas la enfluejoj El Carmen kaj Raos. Laste, en la okcidenta bordo situas la enfluejo de Cubas, nomo kiun oni donas al la enfluejo de la rivero Miera.

## Insuloj 
* Insulo Moŭro
* Insulo Horadada
* Insulo La Torre
* Insulo Los Ratones

## Strandoj 
* Strando Bikinis
* Strando La Magdalena
* Strando Los Peligros
* Strando Punta de Parayas
* Strando de Pedreña
* Strando El Puntal
* Strando de Somo

## Geologio 
La grundoj de la Golfo de Santandero konsistas el vasta areo da salecaj rokaĵoj formita dum la epoko Terciaro. La materialaro konsistas el argilo kaj saloj (speciale kreto) el la triasa Keŭpro, kiuj suprenvenis pro la ĉeesto de terfendoj. Ĉi tio helpis rompi la tertavolojn kaj kuntrenis rokojn al pli altaj tavoloj. La malmola areo, kiun kreis la keŭpraj argiloj, estigis erozion pli fortan ol en aliaj kalkoŝtonaj kaj sabloŝtonaj areoj, kaj tiel do la maro avancis kaj la golfo kreiĝis.

## Flaŭro kaj faŭno 
* Hirunda ŝterno

## Municipoj 
* Santandero
* Camargo
* El Astillero
* Marina de Cudeyo
* Ribamontán al Mar
* Villascusa

center|eta|800px|Panoramo de la Golfo de Santandero.

## Vidu ankaŭ 
* Naturparko Masivo de Peña Cabarga

## Eksteraj ligiloj 
* Retkamerao en la Golfo de Santandero 
* Plia retkamero pli bonkvalita

Kategorio:Santandero
Kategorio:Geografio de Kantabrio
Santandero
Ruĝa Kristalo

eta|La Ruĝa Kristalo kiel neŭtrala simbolo internacinivele uzata
Je la 7-a de decembro 2005, dum internacia konferenco, ekestis nova simbolo uzota de la diversaj societoj de la movado Ruĝa Kruco ~ Ruĝa Krescento tra la mondo.
Ĝi aperos kiel flago aŭ kiel emblemo sur brakbendoj, konstruaĵoj, veturiloj, ŝipoj, k.t.p. .
La Ĝeneva Konvencio de 1949, kiu rajtigas la ekziston de la simboloj (la ruĝa kruco kaj la ruĝa krescento) devis esti modifata tiucelen.

La nova simbolo nomiĝas **ruĝa kristalo** kaj aspektas kiel ruĝa rombo : ĝi ne ekaperas por anstataŭi alia(j)n jam ekzistanta(j)n simboloj(n) sed nur intencas proponi alternativon, pli neŭtralan, internacie agnoskendan. Ekzemple, ĝi ebligas al iu lando ne elekti inter la kruco kaj la krescento de luno kiuj povas aperi kiel religiaj simboloj. La lando Israel, kiu neniam estis subskribinto de la Ĝeneva Konvencio, rajtas uzi kaj la Ruĝan Kristalon internacinivele kaj daŭrigi la uzadon, enlande, de sia propra simbolo, la Ruĝa David-Stelo.

Ĵaŭdon, la 22-an de junio 2006-a, la aprobon de la tria simbolo (la Ruĝa Kristalo) aplikis la gvidantoj de la Internacia Ruĝa Kruco, kiuj samtempe akceptis la aliĝojn de du novaj membroj kiel partneraj socioj, Israelo kaj Palestino.

Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Provinco Liberŝtato

**Liberŝtato** estas sud-afrika provinco, antaŭe nomata **Oranĝa Liberŝtato**. Ĝia ĉefurbo estas Bloemfontein (*florfontano*), kiu estas ankaŭ la juĝa ĉefurbo de la lando. La 9-an de julio 1995 ĝi eknomiĝis kiel nune. La nunaj terlimoj estas tiuj de 1994, kiam la bantustanoj estis abolitaj kaj enmetitaj en la provincojn de Sud-Afriko.

Ĝi sidas en la centro de Sud-Afriko. La grundo estas riĉa kaj la klimato estas bona, kio favoras la agroindustriajn aktivaĵojn. Tie estas pli ol 30 mil bienoj, kiuj produktas pli ol 70% de la grenoj konsumataj en la lando, kaj ankaŭ oraj kaj diamantaj minoj el la plej riĉaj de la mondo.

Grava urbo estas Welkom (614.517 loĝantoj en 2010).

## Distriktoj 
La provinco havas 5 distriktojn:
* Xhariep
* Motheo
* Lejweleputswa
* Thabo Mofutsanyane
* Northern Free State

## Servoj 
* Universitato de Liberŝtato

## Vidu ankaŭ 
* Bofutacvano
* Brita-bura milito
* Buroj
* Liberŝtato

Kategorio:Provincoj de Sud-Afriko
Răstolțu Deșert

**Răstolțu Deșert** [rǝstolcu deŝert] (hungare: **Pusztarajtolc**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 536 loĝantojn (rumanoj); en 1992 418 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1600. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágyi vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Agrij.

La komunuma vojo DC72 ligas Răstolțu Deșert al la komunuma centro en Agrij, tri kilometrojn nord-okcidente. Rekta veturebla vojo al la similnoma vilaĝo Răstolț, kvin kilometrojn sud-okcidente, ne ekzistas; necesas iri tra Agrij kaj Buciumi.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Ratin

**Ratin** (hungare **Ráton**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al komunumo Crasna.
## Loĝantaro
En 2002 ĝi havis 494 loĝantojn, el kiuj 253 estis hungaroj.
## Historio
Ĝi estas dokumentita unue en jaro 1270. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Sălaj
Ratovei

**Ratovei** [ratovej] (hungare: **Rátonvölgy**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Valcău de Jos.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
MAL

La tri-litera kombinaĵo **MAL** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***mal** estas kodo de malajala lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***MAL** estas ne uzata landokodo de Malajzio laŭ normo ISO 3166.
***mal-** estas prefikso en Esperanto.

## Rumanio
**Mal** estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

*Mal (Oțelu Roșu)
*Mal (Sâg)
Fizeș

**Fizeș** [fizeŝ] estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Fizeș (Berzovia) estas vilaĝo en distrikto Caraş-Severin.
* Fizeș (Băița) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
* Fizeș (Sâg) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
Fizeș (Sâg)

**Fizeș** [fizeŝ] (hungare: **Krasznafüzes**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Zalău. En 1910 ĝi havis 669 loĝantojn (rumanoj); en 1992 541 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1341. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sâg.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Bantuoj

eta|Infanoj el tribo Bantuo en Florido
**Bantuo** estas multnombra afrika nacio. Ili estas pli ol 400 malsamaj afrikaj etnaj grupoj havantaj samfamiliajn lingvojn kaj troveblaj de Kameruno ĝis Sud-Afriko.

## Internaj ligiloj 
* Bantuaj lingvoj
Rik Battaglia

dekstra|eta|Rik Battaglia kiel Rollins en filmo pri Winnetou
**Rik Battaglia** (Riccardo Battaglia) naskiĝis la 18-an de februaro 1927 en itala urbo Corbola (Rovigo). Li elkreskis en mizeraj rilatoj. Li neniam ekkonis sian patron, la patrinon li vidadis nur malofte. Pri lia edukado zorgis nur lia avino kaj onklino. Li trabatis sin tra la vivo en diversaj porokazaj okupoj, li laboris kiel rivera ŝipisto kaj kiel la 17-a jara li gvidis ŝarĝŝipon al Korfuo, e Istanbulon kaj ĝis Nigra maro. Kiam li laboris kiel laboristo en drinkejo en Milano, ekvidis lin reĝisoro Mario Soldati kaj li proponis al li ĉefan rolon en filmo *Die Frau vom Fluss* sur flanko de Sophia Loren. La filmo solenis grandean sukceson kaj ekstartis al Rik brilan aktoran karieron. Li ricevis aktoran klerecon en roma *Centro Sperimentale di Cinematografía* kaj antaŭ kamerao li venis ĉefe en "sandalaj" filmoj, kiel estis ekz. *Hannibal* aŭ *Julius Cäsar, der Tyran von Rom*. En 1957 li akiras rolon en ermana filmo *Liane, die weiße Sklavin*, kie li rolis surflanke de Marion Michael.

En 1963 Artur Brauner kontraktis lin por sia vesterno Old Shatterhand, sed rompo en lia kariero venas en 1964, kiam li akiras ĉefan rolon de malbonulo en orientala okazintaĵo *Ĵut*. Sekvas pluaj filmoj de May kiel *La trezoro de aztekoj* kaj *Piramido de dio de suno* (ambaŭ en 1965). Li fariĝas baza aktoro de ondo de la filmoj de May kaj en 1965 li kontrakte devligas sin al Horst Wendlandt al grava parto Rollins, murdisto de Winnetou, en filmo Winnetou III. Fine li rolis ankaŭ ĉe la tria el prodecentoj de filmoj de May de la 60-aj jaroj, ĉe fratoj Georg kaj Franz Marischka-oj - en filmo *La trezoro de inkaoj* (1966). Iom disigitan impreson lasis lia prezentiĝo en malfrua vesterno Old Firehand (1966): unufoje en sia filma prezento en filmoj de May Bataglia staris je flanko de bono - por fanuloj absolute neakceptebla. En fina filmo de winnetoua serio *Winnetou kaj Old Shatterhand en Valo de morto* (1968) li jan denove kreis rolon de malbonulo Murdock.

En plua periodo de sia vivo li ricevis rolojn en diversaj spageti-vesternoj kaj en filmaj adaptoj de Jack London. Li estis videbla ankaŭ en filmo de Sergio Leone *Todesmelodie* (1971) kaj li rolis ankaŭ surflanke de Terence Hill en filmo *Nobody ist der größte* (1975). En la 70-aj kaj la 80-aj jaroj li estis aperanta en duavicaj mafiaj filmoj kaj li suferis en tikliĝemaj seks-filmoj. Al la simpatia kaj la eminenta aktoro, kiu nun vivas kun la edzino en Romo, estis en la jaro 1995 donita prezo **Scharlih**, kio estas la plej malnova kaj la plej fama aprezo kunigita kun nomo de Karl May.

Battaglia
Battaglia
Battaglia
Battaglia
Bantustano

dekstra|199px|eta|Iamaj sudafrikaj bantustanoj
**Bantustanoj** aŭ hejmaj landoj (angle *home lands*) estis tribo-bazaj kvazaŭ-ŝtatoj kreitaj de la apartisma regado en Sud-Afriko celante restigi nigrulojn ekster kvartaloj kaj spacoj por blankuloj, sed sufiĉe proksime por ke ili servu kiel malaltkosta laboristaro.

La vorto Bantustano devenas de la nomo de la etna gruparo bantuo. Ĝi neniam estis uzata oficiale. Oficiala estis **hejma lando**.

## Bantustanoj 
* Bofutacvano
* Ciskejo
* Gazankulu
* Transkejo
* Vendo
* Zululando

Kategorio:Administraj unuoj de Sud-Afriko
Kategorio:Administraj unuoj laŭ klasnomoj
Șasa (Ileanda)

**Șasa** [ŝasa] (hungare: **Sasfalu**) estas vilaĝo en Rumanio. Administre ĝi apartenas al la komunumo Ileanda.

Șasa estas atingebla per la komunuma vojo DC31 de Dolheni, de kie la distrikta vojo DJ110C iras al la komunuma centro en Ileanda. Tie estas fervoja stacio kaj ligo al la nacia vojo DN1C.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 286 loĝantojn (rumanoj); en 1992 122 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1553. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Sasfalu apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Negreni (Ileanda)

**Negreni (Ileanda)** [negrenj] (hungare: **Konkolyfalva** konkojfalva) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al Ileanda.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 327 loĝantojn (rumanoj), en 1992 132 (rumanoj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1591. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Konkolyfalva apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Endre Kovács (n. 12-a de septembro 1918): biokemiisto, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Marin (Rumanio)

**Marin** (hungare: **Máron**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Şimleu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 702 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 199 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1458. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Crasna.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Ilija Ivezić

dekstra|200px|Ilija Ivezić en La trezoro sur Arĝenta lago
dekstra|200px|Ilija Ivezić en Winnetou I
**Ilija IVEZIĆ** naskiĝis la  en kroata urbo Ricice. Li komencis sian karieron sur teatraj scenejoj en Zagrebo, Splito kaj Zadar. Sed lia persona pasio estis filmo; li rolis en 70 filmoj. Plimulte temis pri jugoslavaj filmoj, danke al roloj en filmoj de May li sukcesis ricevi rolojn ankaŭ en projektoj de internacia kunprodukto. Ivezić restis aktiva aktoro ankaŭ post disfalo de Jugoslavio.

Ĉe filmoj de May Ivezić aperis tuj en La trezoro sur Arĝenta lago kiel Hilton, anstataŭanto de Cornel (Herbert Lom). Unu jaron poste li rolis en Winnetou I surflanke de Mario Adorf. En 1964 li estis en Winnetou II apud Anthony Steel kiel bandito Red. En filmo Inter vulturoj li prezentiĝis kiel Jackie. En Petrola princo li rolis Webster-on, en Winnetou III Clark-on, akompananton de Rollins (Rik Battaglia).

Kategorio:Kroataj aktoroj
Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de julio
Kategorio:Mortintoj la 14-an de aprilo
Irving Fisher

**Irving FISHER** (n.  en Saugerties, Novjorkio, Usono - m. , New Haven, Connecticut) estis usona ekonomikisto. Li havis gravan rolon en ellaboro de la moderna monetara teorio, en esploroj pri kapitalteorio.

Li studis en Yale (B. A. 1888; Ph. D. 1891) kaj poste instruis tie matematikon
(1892-95), poste ekonomikon (1895-1935). Li verkis la libron *The Purchasing Power of Money* (La aĉetpovo de la mono; 1911) kaj en tiu kreis modernan nocion pri rilato inter la ŝanĝoj de la monkvanto kaj la ĝenerala preznivelo.

Fisher publikigis inter 1912 kaj 1935 en pli ol 300 diversaj dokumentoj pri imagoj de enkonduko de la konstanta aĉetpova (alinome varbaza) dolaro. Li proponis ankaŭ tion, ke la bazunuo de la mono ne estu la oro, sed la prezindekso de la varoj difinu valoron de la dolaro.

La agadema ekonomikisto prezentis ankaŭ reformideojn en aliaj terenoj kiel pri sanitaraj aferoj, eŭgeniko, naturprotekto, alkoholaĵ-malpermeso, Ligo de Popoloj. Li sukcesis kiel negocisto; li surmerkatigis en 1910 propre evoluigitan kartotekan sistemon, el kiu prenis li grandan profiton. Li ankaŭ helpis la fondon de la Remington Rand, Inc. (1926). Fisher estis la prezidanto de tiu akcia kompanio ĝis sia morto.

## Gravaj verkoj 
eta|*Theory of interest as determined by impatience to spend income and opportunity to invest it*, 1930
* *Mathematical Investigations in the Theory of Value and Prices* (1892)
* *The Nature of Capital and Income* (1906)
* *The Making of Index Numbers* (1922)
* *The Theory of Interest* (1930)
* *Booms and Depressions* (1932).

Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Usonaj statistikistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj eŭgenikistoj
Kategorio:Esploristoj de tabako
DVU

**DVU**, plene **Deutsche Volksunion**, estas malgranda, ekstreme dekstra partio en Germanio. Ĝi fondiĝis la 5-an de marto 1987 kaj havas nuntempe 9000 membrojn. Ĝia prezidanto depost la fondiĝo estas la eldonisto kaj milionulo Gerhard Frey.

La DVU havas 6 deputitojn en la landan parlamenton de Brandenburgio kaj unu deputiton en la landan parlamenton de Bremeno. La partio neniam sukcesis eniri la germanan parlamenton Bundestag. Ĉe la federaciaj balotoj de 2005 ĝi havis kandidatojn en la listo de la NPD.

La germana *Verfassungsschutz* (informservo pri protektado de la konstitucio) rigardas la partion kiel ekstreme dekstra kaj ksenofobia kaj daŭre observas ĝin.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Naziismo
Kategorio:Dekstre ekstremismaj partioj
Bilderberg-konferenco

La **Bilderberg-konferenco** estas jara konferenco kun partopreno de ĉ. 100 influhavaj, eŭropaj, nord-amerikaj bankistoj, ekonomikistoj, politikistoj kaj registaraj oficistoj. La konferenco okazas en ĉiu jaro en alia (okcidenta) lando inter striktaj sekuraj reguloj. Ĉiu partoprenanto devas Silentio pri la tie aŭdatajn. Celo de la renkontiĝo estas ke la decidfarantoj pri eksteraj kaj internaj aferoj konatiĝu sen devigo, en bona etoso kaj oni priparolu la komunajn problemojn. La partoprenantoj – eĉ la pli fruaj partoprenantoj – ricevas la konfidencan raporton pri la konferenco, kie oni ne nomas iun, nur la landon.

## Historio 
La organizon de la konferenco iniciatis princo Bernardo de Nederlando konvinkita de la pola politikisto kaj elmigrinto Józef Retinger, ties konstanta sekretario ĝis sia morto. La nomo venas de la hotelo *De Bilderberg*, kie okazis la unua konferenco en 1954 (en Oosterbeek, apud Arnhem, Nederlando). La internacia organiza komitato invitas ĉiujare aliajn partoprenantojn. La konferenco havas malgrandan sekretariejon en Hago.

## Vidu ankaŭ 
* Monda Banko
* Monda registaro
* Monda Ekonomia Forumo
* Nova Monda Ordo (konspira teorio)

## Eksteraj ligiloj 
* BILDERBERG MEETINGS CHANTILLY, VIRGINIA, USA, 31 MAY-3 JUNE 2012
* BILDERBERG 2012 YILININ KATILIMCI LISTESI
* http://www.heise.de/tp/deutsch/inhalt/co/4258/1.html  ne timu la tutgloban eliton
* http://fosar-bludorf.com/bilderberger/  Konspira teorio pri Bilderberg-konferenco
* http://fosar-bludorf.com/bilderberger/Liste_2004.htm  partoprenantoj 2004
* http://fosar-bludorf.com/bilderberger/Liste.htm  partoprenantoj 2005
* http://www.svp.ch/?page_id=1160&l=2 
* http://www.dradio.de/dlr/sendungen/buchtipp/151869  

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Internaciaj neregistaraj organizaĵoj
Kategorio:Sekretaj societoj
Kategorio:Konspiraj teorioj
Robert Taft

dekstra|200ra
**Robert Alphonso TAFT** (naskiĝis la 8-an de septembro 1889 en Cincinnati, Ohio; mortis la 31-an de julio 1953 en Novjorko) estis frakciogvidanto de la Respublikana Partio en la Usona Senato dum 14 jaroj (1939–1953), reprezentanto de la konservativaj tradicioj. Li dufoje kandidatis pri prezidenteco - sensukcese.

Li estis filo de William Howard Taft, 27-a prezidento de Usono (1909-13). Li eklaboris en 1913, en Ohio-ŝtato kiel advokato, krom tio li iĝis sukcesa entreprenisto. Dum la unua mondmilito li laboris kiel nutraĵ- poste helpafera ministeria konsilisto. Li estis membro de parlamento de Ohio (1921-26) kaj de la senato (1931-32).

Oni elektis lin en 1938 en senaton de Usono kaj baldaŭ iĝis influa homo en Vaŝingtono. Li rifuzis la socialajn elementoj de la New Deal-programo kaj postulis ŝtatan ŝparemon, bilancitan buĝeton kaj limigon de rajtoj de la federacia registaro. Antaŭ japana bombardado de Pearl Harbor (decembro 1941), li forte kontraŭis usonan partoprenon en la dua mondmilito.

Kiam la respublikanoj en 1946 atingis plimulton en la Kongreso, Taft – kiel partia frakcigvidanto en la senato – akiris gravan influopotencon. Lia plej granda sukceso en la senato estis la akceptigo de la laborjura leĝo de Taft-Hartley (1947). Tiu leĝo limigis agadterenon de la sindikatoj.

Li reprezentis konsekvencan izolacian politikon, li kontraŭis ex post la dua mondmilito la mondpolitikan rolon de Usono (ekz. tra la NATO).

Taft
Cipriano Mera

**Cipriano MERA Sanz** (Madrido, 1896 - Parizo, 1975) estis hispana militista kaj politika figuro dum la Dua Hispana Respubliko kaj ĉefe dum la Hispana Enlanda Milito.

Li estis anarĥiista gvidanto de Confederación Nacional del Trabajo (CNT).

Oni kondamnis lin en 1943 je morto sed li liberiĝis en 1945 kaj li vivis kaj laboris ekde 1947 en Parizo ĝis morto, vivtenante sin kiel masonisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Cipriano Mera 

Kategorio:Hispanaj anarkiistoj
Kategorio:Homoj de la Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Membroj de la CNT
Lawrence Summers

**Lawrence "Larry" H. SUMMERS** (n. 30-an de novembro 1954 en New Haven, Connecticut) estas usona profesoro pri ekonomiko.

Summers estis inter 1991 kaj 1993 ĉefekonomo de la Monda Banko, financa ministro en registaro de Bill Clinton kaj ekde la 1-a de julio 2001 prezidanto de la Harvarda Universitato ĝis 2006. Li akiris atenton pro liaj kritikaj elparoloj pri rap-KD de Cornel West same pri virinoj en la natursciencoj kaj tekniko.

Li ekservis en la registaro de usona prezdianto Barack Obama, en 2009, kiel direktoro de la Nacia Ekonomia Konsilio de la Blanka Domo.

Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
National Industrial Recovery Act

La **National Industrial Recovery Act** (NIRA) (~~Reaktivigo de la Nacia Industrio) estis leĝo, akceptita la 16-an de junio 1933, kiel parto de la New Deal-programo de la prezidento Franklin Delano Roosevelt. Ĝi celis reguligi la negocajn agadojn en intereso de la ŝtato, publiko (apogo de prezoj, instigo por krei novajn laborlokojn ktp.). La partoprenantaj firmaoj rajtis uzis simbolon de **Blua Aglo** sur siaj produktoj.

La ŝtato apogis laborojn por la publiko (vojoj, kanaloj ktp.). La supera kortumo de Usono malvalidigis la leĝon 27-an de majo, 1935.

## Vidu ankaŭ 
* Agricultural Adjustment Act
* Granda Depresio

## Eksteraj ligiloj 
* *When the Supreme Court Stopped Economic Fascism in America*  fare de Richard Ebeling

## Literaturo 
* Best; Gary Dean. *Pride, Prejudice, and Politics: Roosevelt Versus Recovery, 1933-1938.* Praeger Publishers. 1991
* Hawley, Ellis W. *The New Deal and the Problem of Monopoly* Princeton UP (1968) the standard intellectual history
* Johnson; Hugh S. *The Blue Eagle, from Egg to Earth* 1935, memoir by NRA director
* Lyon, Leverett S., Paul T. Homan, Lewis L. Lorwin, George Terborgh, Charles L. Dearing, Leon Marshall C.; *The National Recovery Administration: An Analysis and Appraisal* The Brookings Institution, 1935
* Ohl, John Kennedy. *Hugh S. Johnson and the New Deal* (1985), academic biography.
* Schlesinger, Arthur Meier. *The Coming of the New Deal* (1958) pp 87–177 online version 
* Weinstein, Michael 1980, *Recovery and Redistribution under the NIRA.* New York, NY: North Holland.

Kategorio:Leĝdonaĵoj de Usono
Arrasate

eta|dekstra|300px|Mondragón
**Mondragón** (eŭske **Arrasate**) estas urbo en la provinco Gipusko en la hispana Eŭskio. Mondragón havis en 2001 23.151 loĝantojn.

La konateco de la urbo estas dankebla pro la tie fondita kooperativo **Mondragón Corporación Cooperativa**. Tiu entrepreno - influata de José María Arizmendiarrieta - estas la plej granda kooperativo de la mondo kaj en 2002 donis 3,7% de la eŭska MEP.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Municipoj de Gipusko
Kategorio:Urboj de Eŭskio
Kategorio:Urboj de Hispanio
International Baby Food Action Network

La **International Baby Food Action Network** (IBFAN) (~~Internacia Beba Nutraĵa Agada Reto) estas grupo proparola organizaĵo agante en promocio de la mamsuĉado de la beboj kaj por limigo de la neetika merkatadaj praktikoj de pulvoraj bebonutraĵoj. La asocio organizis la bojkoton de Nestlé. En 1998, la organizaĵo ricevis la premion *Right Livelihood Award*. 

## Eksteraj ligiloj 
* IBFAN-paĝo 

Kategorio:Humaneca helpo
Mosia lingvo

eta|180px|Areo de **morea lingvo** estas montrita per hela flava
eta|180px|Areo de **morea lingvo**
La **morea lingvo** (en la franca nomata *moré*; ISO 639-3 lingvokodo= mos) estas sudana lingvo, parolata interalie ĉirkaŭ la ĉefurbo de Burkino, Vagaduguo.

## Vidu ankaŭ 
* Niĝerkonga lingvaro
* Lingvoscienco
* Lingva familio

Kategorio:Gura lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Afriko
Kategorio:Lingvoj de Burkino
Kategorio:Lingvoj de Benino
Kategorio:Lingvoj de Ebur-Bordo
Kategorio:Lingvoj de Malio
Kategorio:Lingvoj de Ganao
Kategorio:Lingvoj de Togolando
Internacia Financa Korporacio

La **Internacia Financa Korporacio** ( – akronime konata  **IFC**) estas societo de la Monda Banko, kun sidejo en Vaŝingtono.[300px|eta|dekstra|Sidejo de Internacia Financa Korporacio, en [Vaŝingtono, D.K., Usono.]]La IFC estis fondita en 1956 kun la tasko malpliigi la malriĉecon, instigi pivatan sektoron en la evoluantaj landoj (per kreditoj).

En la librotena jaro de 2003, IFC engaĝis en 186 investaj projektoj en valoro de 5,4 md. US$ per luo kaj per propra investo de 4 md. US$.

Kun membriĝo de Malto en 2005, jam iĝis 178 membroŝtatoj de IFC.

La prezidandto de direktorio de IFC estas same prezidanto de la Monda Banko.

## Afergvidantaj vicprezidantoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ifc.org

Kategorio:Monda Banko