open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pola Popola Partio

eta|maldekstra|Władysław Kosiniak-Kamysz
[eta|dekstra|[Jerzy Buzek kaj **Janusz Piechociński** (dekstre) - la antaŭa prezidanto de **Pola Popola Partio**]]
**Pola Popola Partio** (, PSL) estas centrisma kaj kamparana partio de Pollando, kreita la  per unuiĝo de du Polaj Popolaj Partioj - '** (Renaskiĝo) kaj Pola Popola Partio de Wilanów. Ĝi daŭrigas la tradicion de samnoma partio funkcianta en Aŭstrio-Hungario kaj Dua Pola Respubliko, kaj ĝi estas la plej granda pola partio laŭ la membraro (pli ol 120 mil membroj).
border|maldekstra|40px
[eta|200px|maldekstra|[John Godson, de februaro 2015 li estas membro de parlamenta klubo de Pola Popola Partio, antaŭe vicprezidanto de La Pollando Ensemble, Esperanto-amiko]]
De februaro 2015 vicprezidanto de la partio La Pollando Ensemble John Godson estas membro de parlamenta klubo de Pola Popola Partio.
[eta|220px|dekstra|[Paweł Bejda, vic-vojevodo de Lodzio de la jaro 2012, de oktobro 2015 parlamentano de Pola Sejmo kaj de septembro 2016 la ano de la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE)]]

## Pola Popola Partio kaj Esperanto 
En septembro 2013 John Godson transdonis al Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) la institucian skriban apogdeklaracion por Nacia Instituto de Kultura Heredaĵo pri la enskribo de Esperanto sur la Landan Liston de Nemateria Kultura Heredaĵo.

Alia E-amiko en la Pola Popola Partio estas Vic-vojevodo de Lodzo Paweł Bejda (filo de esperantisto Ladislao Bejda), li apogas Esperanton - partoprenis kiel **Alta Protektanto de la Senata Esperanto-ekspozicio en Loviĉo** la 15an de julio 2014, li ĉeestis persone la finan vernisaĝon de la Senata Esperanto-ekspozicio kaj dum elpaŝo laŭdis Esperanton.
En la jaro 2009 danke al la apogo de Paweł Bejda kaj la Distrikt-Starostejo en Loviĉo oni eldonis la koloran E-prospekton "**Eltondu Łowicz-Teron'''" en la Centro de Kulturo, Turismo kaj Promociado de la Łowicz-Tero (Tekstoj kaj grafika prilaboro: Jacek Rutkowski; E-Traduko: Eduardo Kozyra, Sofia Śmistek, Roberto Kamiński kaj Jarosław Parzyszek).

La 16an de junio 2014 venis de Lodzo dum sia turneo tra Pollando la Senata Esperanto-ekspozicio al Loviĉo. La ekspozicio okazis de la 15a de julio ĝis 15a de aŭgusto 2014 en Loviĉa Centro de Kulturo sub la Alta Patroneco de la Lodza Vojevodo kaj kunorganizantoj estas la Loviĉa Urbestro, Loviĉa Centro de Kulturo kaj Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando). La solena fina vernisaĝo okazis la 15an de aŭgusto 2014 je la horo 17:30 kun persona ĉeesto de Vic-Vojevodo Paweł Bejda kies patro estis esperantisto (ekzistas eĉ portalo de la Vojevodio de Lodzo, kie aperis la speciala artikolo pri la E-evento.).

Parlamentano Paweł Bejda de la jaro 2016 estas ano de la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Politikaj partioj en Pollando

Kategorio:Kamparanaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990
402 Kloeo

**402 Kloeo** estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rolulino de la greka bukoliko "Dafniso kaj Kloeo", verkita de Longoso en la 2-a aŭ la 3-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Handan

**Handan** estas prefektujnivela milionurbo kaj romkatolika episkopa sidejo en provinco Hebejo en Ĉina Popola Respubliko.

## Historio 
Handano estis komerca centro dum la okcidenta kaj orienta Han-dinastio, sed malrapide ĝi malkreskis, eble pro la multaj bataloj. Dum la socialismo Handano industriiĝis. En la proksimeco oni trovis karbon, tial la urbo produktas ŝtalon.

## Ekonomio 
Handano estas industria urbo, kies evoluon la liverado kaj la telekomunikado helpis. Oni okupiĝas pri feraĵoj, teksaĵoj, kemiaĵoj kaj cemento.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Ĉinio
* Listo de milionurboj

eta|240ra|maldekstra|Monumento en Handano

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Rohožník (distrikto Malacky)

eta|maldekstra|250ra|Rohožník el rokaro Taricové skaly
**Rohožník** [rohoĵnIk], (hungare *Nádasfő* [nAdaŝfO], germane *Rohrbach*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky. La historia slovaka loknomo estis *Rarbok*.

## Situo 
Rohožník situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zohor-Plavecký Mikuláš. Malacky troviĝas je 10&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Baldaŭe keltoj alvenis. Ĝis apero de la hungaroj la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. En 1296 la vilaĝo supozeble apartenis al fortikaĵo de Detrekő. La unua certa mencio okazis pri la vilaĝo en 1397. En la 18-a jarcento uzino pri papero ekfunkciis. En 1828 vivis tie 1140 loĝantoj en 156 domoj. En 1866 armeo de prusoj parte bruldetruis la vilaĝon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nádasfő 1344 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony, al distrikto de Malacky, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Ekde 1975 produktejo pri cemento funkcias. En 2001 vivis en Rohožník 3349 homoj (3242 slovakoj, 51 ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* Romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda) de 1860
* Malnova preĝejoturo, la fundamento devenas el la 4-a jarcento
* Kapelo omaĝe al Sankta Rosalia

## Famuloj 
* En ĉi tiu vilaĝo mortis la hungaran verkiston Petro Bornemisza.

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
404 Arsinoo

**404 Arsinoo** estas granda asteroido de la ĉefa asteroida zono, kun malhela karboneca surfaco.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la franca astronomo Auguste Charlois, la  elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
En la helena mitologio, Arsinoo estis la filino de Fego, reĝo de la urbo Psofiso en Arkadio. Alia Arsinoo estis la filino de Leŭkipo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Swiss International Air Lines

La entrepreno **Swiss** aŭ pli longe **Swiss International Air Lines** estas svislanda flugkompanio kun administra sidejo en Bazelo. Ĝi estas 100-procenta filio de la entrepreno Lufthansa kaj havas sian ĉefan flughavenon en Zuriko. Ekde la 7-a de aprilo 2006 ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 13,8 milionojn da pasaĝeroj kaj dispondas pri 85 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **LX**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **LWR**.

## Historio plej koncize 
De la jaro 1931 ĝis bankrotiĝo kaj malfondiĝo en marto 2002, la kompanio *Swissair* estis la nacia flugkompanio de Svislando. Paralele, en 1978 samlande fondiĝis la regiona flugkompanio *Crossair*, kiu en 2002 transformiĝis al la nova kompanio "Swiss", por transpreni la rolon de nacia svislanda flugkompanio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo - (angle, germane, france kaj itale)

Kategorio:Svisaj flugkompanioj
405 Thia

'*405 *Thia'''* estas granda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la , de la franca astronomo Auguste Charlois, elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝia nomo venas de tiu de la titanino Teja (greke *Θεία'') de la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Enareto

[eta|[Sizifo, la plej fama filo de Enareto, estis punita senĉese puŝi rokon supren. Pentraĵo de Tiziano, 1548-49, Prado-Muzeo (Madrido).]]
Laŭ la helena mitologio, **Enareto** (el la greka Ἐνάρετη, *virta*) estis filino de Deimako kaj edzino de Eolo, reĝo de Eolido (Tesalio) kaj eponimo de la eolianoj. Kun li, ŝi havis multnombran idaron, origine kvar, kiu simbolas la diversajn eoliajn tribojn: Kreteo (fondinto de Jolko), Sizifo, Salmoneo kaj Atamanto. Sed postaj verkistoj klopodis pravigi la apartenon de la diversaj lokaj reĝoj al la Eola genealogio, kaj pro tio oni atribuis al ŝi pli da filoj, kiaj Dejoneo, Periero, Cerkafaso kaj laŭ kelkaj aŭtoroj, Magneso (kiun kutime oni prezentas kiel frato de Macedono kaj Etlio) kaj Makareo. Filinoj ŝiaj estis Kanaco, Kalico, Pisidico, Perimelo kaj eble Arno kaj Alkiono.

Enareto kaj sia idaro loĝis kune en la flosanta insulo Liparo, en palaco ĉirkaŭita de bronza murego kaj apika montaro. Ili ĝuis trankvilan kaj festeman vivon, ĝis kiam Eolo malkovris la sang-adoltan amrilaton inter sia filo Makareo kaj lia fratino Kanaco. Hontoplene, Makareo mortigis sin, kaj kiam la bebo, frukto de tiu rilato, naskiĝis, Eolo ĵetis lin al hundaro kaj sendis glavon al sia filino, per kiu Kanace obeeme finis sian vivon. Pro la stranga reago de iliaj ceteraj gefiloj, Enareto kaj Eolo malkovris ke ĉiuj el ili, kiuj ĝis tiam loĝis en la insulo izolite de la mondo, ankaŭ pariĝis libere inter ili, senkonscie pri la sociaj reguloj. Eolo timis eblan punon de Zeŭso, ĉar nur la dioj rajtis unuiĝi al familianoj, kaj pro tio li ordonis siajn filojn foriri el Liparo. Tiel, la filoj de Enareto atingis Sicilion kaj Italion, kie ili fondis novajn reĝlandojn kaj iĝis virtaj kaj prudentaj reĝoj, kiel ilia patro.

## Notoj kaj Referencoj 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Suĝoŭo

eta|La fama kanala strato
**Suĝoŭo** () estas prefektuja (triaranga) milionurbo, ankaŭ universitata urbo en la Ĉina Popola Respubliko en provinco Ĝjangsuo, kiu famas pri ŝtonopontoj, pagodoj kaj ĝardenoj. La plej belaj ĝardenoj apartenas al Monda Heredaĵo. Pro la kanaloj ĝi nomiĝas "Venecio de Ĉinio".

Laŭ la stato de  en Suĝoŭo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun provincoj .

## Geografio 
eta|la pagodo Beisi
eta|Alta urbomuro ĉirkaŭ Suĝoŭo
Suĝoŭo situas sur ebenaĵo proksime de Jangzio, marbordo kaj lago Taihu.

## Historio 
Suĝoŭo estas unu el la plej maljunaj urboj en la regiono, menciita jam en 514 a.K. En 209 a.K. okazis ribelo. Post finkonstruo de la Granda Kanalo de Ĉinio la urbo trovis sin strategie situante sur grava komercvojo. Invado de mongoloj okazis en 1275. La unua vojaĝo de Ĉeng He startis la 11an de julio 1405, el Suĝoŭo.

Post oftaj internaj militoj en 1937 okazis japana invado.

## Klimato 
La prefektujnivela milionurbo havas humidan subtropikan klimaton kun varmaj, humidaj someroj.

## Trafiko 
Suĝoŭo havas 2 flughavenojn. La fervoja, voja kaj ŝipa trafiko estas vigla. En la urbo metroo funkcias.

## Edukado 
* Kedge Business School

## Vidindaĵoj 
* templo de 327, rekonstruita en 1871
* templo de 503
* pavilono de 1696
* ĝardeno de 1342
* Pordego de la Oriento (la plej alta konstruaĵo de la urbo)
* urba muzeo
* muzeo pri silko
* ponto de 816, rekonstruita en 1442
* pagodo de 961
* pagodo de 1009

## Ĝemelurboj 
Pro sia kultura signifo, Suĝoŭo havas pli ol 50 ĝemelurboj, pli ol iu ajn alia urbo en Ĉinio.

:  Venecio, Italio
:  Viktorio, Kanado
:  Ikeda (Osaka), Japanio
:  Kanazavo, Japanio
:  Portland (Oregono), Usono
:  Tulcea, Rumanio
:  Ĝonĝu, Sud-Koreio
:  Kameoka, Japanio
:  Rigo, Latvio
:  Ismailio, Egiptio
:  Grenoble, Francio
:  Nijmegen, Nederlando
:  Esbjerg, Danio
:  Konstanz, Germanio
:  Taupo, Nov-Zelando
:  Nabari, Japanio
:  Porto Alegre, Brazilo
:  Jacksonville (Florido), Usono
:  Riihimäki, Finnlando
:  Taebaek, Sud-Koreio
:  Nowy Sącz, Polio
:  Kievo, Ukrainio
:  Zaporiĵo, Ukrainio
:  Logan, Aŭstralio
:  Antananarivo, Madagaskaro
:  Santiago del Estero, Argentino
:  Viña del Mar, Ĉilio
:  Jeongju, Sud-Koreio
:  Daisen, Japanio
:  Riesa, Germanio
:  Rotorua, Nov-Zelando
:  Santa Luċija, Malto
:  Hirokavo, Japanio
:  Portland (Viktorio), Aŭstralio
:  Eiheiji, Japanio
:  Marugame, Japanio
:  Ajabe, Japanio
:  Sendai, Japanio
:  Townsville, Aŭstralio
:  Whittier, Usono
:  Brest, Francio
:  South El Monte, Usono
:  Grootfontein, Namibio
:  Tahara, Japanio
:  Tottori, Japanio
:  Rosolina, Italio
:  Uĉinada, Japanio
:  Bourgoin-Jallieu, Francio
:  Dubbo, Aŭstralio
:  Ĉiba, Japanio
:  Hvaseong, Sud-Koreio
:  Nago, Japanio
:  Leoben, Aŭstrio

## Vidu ankaŭ 
eta|maldekstre|Malnova urboparto de Suĝoŭo

* Ĝjangsuo
* Listo de urboj de Ĉinio
* Listo de milionurboj
* Metroo de Suĝoŭo

Kategorio:Urboj de Ĝjangsuo
Kategorio:Urboj de Ĉinio
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ĉinio
407 Arakno

**407 Arakno** estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Arakna, virino de la helena mitologio, kiu sin asertis pli bona teksistino ol Atena.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Air India

La entrepreno **Air India** (hinde एअर इंडिया) estas ŝtata barata flugkompanio kun sidejo en Mumbajo. Probable printempe 2011 ĝi iĝos membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 disponas pri 114 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **AI**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **AIC**.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (angle, france kaj germane) 

Kategorio:Barataj flugkompanioj
VARIG

La entrepreno **VARIG** estas Brazila flugkompanio kun sidejo en Sao-Paŭlo. Ĝis la jaro 2006 ĝi estis membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*, en kiu ĝis membriĝis ankoraŭ dum ties fondojaro 1997: La kompanio bankrotiĝis en 2005; la posteula kompanio *VRG Linhas Aéreas* ne plu plenumis la kondiĉojn de alianca membro kaj estis malmembrigita (tamen la kompanio kaj ĝiaj aviadiloj internacie daŭre havas la nomon "VARIG"). La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 disponas pri 26 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **RG**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **VRN**.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (portugale, alidirektilo al la retejo de la nuna tegmenta entrepreno *Gol Transportes Aéreos*)

Kategorio:Brazilaj flugkompanioj
408 Fama

'*408 *Fama'''* estas granda, meze hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, malrapide rotacianta (unu turno en pli ol 8 tagoj).

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Fama'', diino kaj de la Famo, kaj de la klaĉoj, en la romia mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
409 Aspazio

**409 Aspazio** estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Aspazio, prostituitino de antikva Grekio, kiu iĝis kunulino de Periklo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1895
Saint-Méen-le-Grand

**Saint-Méen-le-Grand** [sɛ̃ mɛ̃ lə ɡʁɑ̃] estas urbo de Francio, kiu troviĝas en la departemento de Ille-et-Vilaine kaj en la regiono Bretonio.
## Demografio
## Vidindaĵo 
* Abatejo Sankta-Méen
* Muzeo Louison Bobet

## Famuloj 
* Louison Bobet

## Ĝemelurboj 
*
*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Saint-Méen (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Urboj de Bretonio
Kategorio:Komunumoj de Ille-et-Vilaine
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Tumbeso

eta|220ra|Bildo de Tumbeso
La **Tumbeso** (hispane **Río Tumbes** en Peruo, **Río Puyango** en Ekvadoro) estas rivero en Sudameriko.

La fontoj de la rivero situas inter la ekvadoraj provincoj El Oro kaj Loja . Ĝi konstituas limon inter El Oro kaj Loja, kaj poste inter Loja kaj Tumbesio en Peruo. Je sia kunfluo kun Kazaderos-Rivero, ĝi eniras la nordan marbordan regionon de Peruo kaj elfluas en la Pacifikan Oceanon apud Guajakila Golfo. La plej granda urbo sur siaj riverbordoj estas Tumpiurbo.

## Vidu ankaŭ 
* Tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* [Ŝtonigita Arbaro de Pujango, signita kiel Monda heredaĵo de Unesko(https://eo.wikipedia.org/wiki/Monda_hereda%C4%B5o_de_Unesko).] 

Kategorio:Riveroj en Peruo
Kategorio:Riveroj en Ekvadoro
Bodo Sperling

**Bodo SPERLING** (naskita la 6an de majo 1952 en Hanau, Germanio) estas germana artisto, pentristo, inventisto kaj sinestetikisto.
eta|Crystal Object, Objectivism, 8°36'44" 49°43'33" 19:00h

## Vivo 
Bodo Sperling kreskis en Frankfurto ĉe Majno, Leipzig, Amsterdamo kaj Berlino. Li kreis kaj vendis siajn unuajn pentraĵojn sur la stratoj kaj en la kluboj de Amsterdamo. Arta influo venis de sia preskaŭ ĉiutaga ĉeesto en la Paradiso, muzika kaj kultura centro kien li venis kune kun artistoj de ĉirkaŭ la mondo. Unu fokuso de lia laboro estas la evoluo de sciencaj modeloj per aspektado ĉe la estetiko, kaj la efektivigo de sciencaj modeloj en objektoj. En 1985 li evoluigis la artodirekton "Objektivismo".  En 1991 li kreis ĉe la nacia ekspozicio en Kaselo, videinstalaĵo kiu alfrontis la spektanton pri la objektiva dokumentado de tempo. Ĝi estis instalita sur pluraj tunoj da ŝtonaltaro sur kiu eltenis ŝtalobaseno. En tiu ŝtalobaseno formiĝis tempokristaloj de bolanta solvo. La tuta procezo estis dokumentita dum pluraj semajnoj per aŭtomata fotilo.  La bazon de lia laboro li vidas en linio kun esplorado de Rupert Sheldrake kaj lia teorio de *morfia kampo*.

## Referencoj 
Kategorio:Moderna arto
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Konceptaj artistoj
Vilém Mathesius

**Vilém Mathesius** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1882 en Pardubice – mortis la 12-an de aprilo 1945 en Prago) estis ĉeĥa lingvisto kaj literatura historiisto, kunfondinto kaj unu el la ĉefaj reprezentantoj de la Praga Lingvistika Rondo kaj fondinto de la ĉeĥa anglistiko. Lia kuzo estis tradukisto Bohumil Mathesius.

## Vivo 
Li estis dua filo de gantisto Bedřich Mathesius kaj patrino Eva, fraŭline Wenigová en Pardubice. Post abiturientiĝo en gimnazio de Kolín li studis en filozofia fakultato de Karola universitato en Prago. Li suferis pro okulmalsano kaj tuberkulozo. 

## Scienca kariero 
Vilém Mathesius en 1912 iĝis la unua profesoro de anglistiko ĉe Karola Universitato . En 1926 li partoprenis ĉe fondo de Praga Lingvistika Rondo. Li estis reprezentanto de ĉeĥa struktura lingvistiko.

Li okupiĝis precipe pri anglaj kaj ĉeĥaj gramatiko, stilistiko kaj fonologio kaj pri ĝenerala lingvistiko.

## Verkoj 
* Alžbětinské divadlo (Teatro en la tempo de reĝino Elizabeta)
* Čeština a obecný jazykozpyt (La ĉeĥa lingvo kaj la ĝenerala lingvistiko)
* Co daly naše země Evropě a lidstvu (Kion donis niaj landoj al Eŭropo kaj al la homaro)
* Dějiny literatury anglické v jejích hlavních proudech a představitelích (La historio de la angla literaturo en ĝiaj ĉefaj fluoj kaj reprezentantoj)
* Kulturní aktivismus: anglické paralely k českému životu (Kultura aktivismo: anglaj paraleloj al la ĉeĥa vivo)
* Možnosti, které čekají: epištoly o tvořivém životě (Ebloj, kiuj atendas: epistoloj pri kreiva vivo)
* Nebojte se angličtiny! (Ne timu la anglan lingvon!)
* Několik zásadních slov o kongrueci (Kelkaj principaj vortoj pri la kongruenco)
* Obsahový rozbor současné angličtiny na základě obecně lingvistickém (Enhava analizo de la nuntempa angla lingvo sur la bazo ĝenerale lingvistika)
* Řeč a sloh (Parolo kaj stilo)
* William Shakespeare: tři kapitoly o jeho životě a hrách (William Shakespeare: tri ĉapitroj pri liaj vivo kaj dramoj)
* Jazyk, kultura a slovesnost (Lingvo, kulturo kaj literaturo - artikolaro)
* Paměti a jiné rukopisy (Memoroj kaj aliaj manuskriptoj)

## Fontoj 
* Vilém Mathesius: *Jazyk, kultura a slovesnost* (Lingvo, kulturo kaj literaturo, Odeon, Praha 1982, 527 p.)
* Vilém Mathesius: *Paměti a jiné rukopisy* (Memoroj kaj aliaj manuskriptoj, Praha, Karolinum 2009, 394 p.)

Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturhistoriistoj
Kralupy nad Vltavou

**Kralupy nad Vltavou** () estas urbo en Ĉeĥio, en distrikto Mělník, situanta ĉe la rivero Vultavo kaj 20&nbsp;km malproksime de la ĉefurbo Prago, ĉe grava fervoja linio inter Prago kaj Ústí nad Labem. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio estas de la jaro 1253. En la jaro 1881 estis Kralupy per imperiestra decido promociita al urbeto. La 1-an de junio 1884 Kralupy ricevis blazonon. Tiu ĉi blazono ne ŝanĝiĝis post promocio al urbo en la jaro 1902. Post la fondiĝo de Ĉeĥoslovakio en 1918 estis el ĝi forigita monogramo de la imperiestro Francisko Jozefo la 1-a. Je la 22-a de aprilo 2002 Kralupy ricevis flagon..

### Ponto de Tomáš Garrigue Masaryk 
[maldekstra|eta|200px|Ponto de [Tomáš Garrigue Masaryk sur Vultavo en Kralupy]]
La ponto, nomita laŭ la unua ĉeĥoslovaka prezidento Tomáš Garrigue Masaryk, estis konstruata ekde la 4-a de februaro 1926 ĝis la 21-a de oktobro 1928, kiam ĝi solene estis malfermita por trafiko.
La ponton projektis Ing. Dr. techn. Jarolim Farský, arkitekte zorgis arĉ. ing. Jiří Kroh. La ponto longas 200 metrojn.

### En ĉirkaŭaĵo 
Vizitinda estas vilaĝo Nelahozeves, kie naskiĝis Antonín Dvořák (laŭ li ankaŭ nomiĝas mezlernejo en Kralupy).

## Ĝemelaj urboj 
Kralupy nad Vltavou havas ĝemelajn rilatojn kun sekvaj urboj:
* 
* 
* 
* 
* 

## Transporto 
### Trajna transporto 
Tra *Kralupy nad Vltavou* kondukas ĉefa fervoja vojo de Prago al Děčín numero 090. Krom EuroCity kaj noktaj trajnoj ĉi tie haltas ĉiuj rapidtrajnoj kaj personaj trajnoj. De Kralupy nad Vltavou kondukas ankaŭ linio numero 110 al Slaný ĝis Louny kaj linio numero 092 al Neratovice kaj linio numero 111 al Velvary.

## Esperanto 
En Kralupy nad Vltavou okazis en la 16-a de majo 2010 solena festo de 5-a datreveno de la refondiĝo de la Ĉeĥa Esperanto-Junularo.

## Referencoj 

Kategorio:Urboj en distrikto Mělník
Kategorio:Municipoj en distrikto Mělník
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Vinkultivada subregiono Mělník
Tumbes (apartigilo)

**Tumbes** povas koncerni  :  

* Tumpiurbo, ĉefurbo de departemento kaj provinco  en Peruo;
* Tumbeso, rivero en Ekvadoro kaj Peruo;
* Tumbesio, departemento de marborda Peruo;
* Tumbes-Provinco, provinco en Tumbesio;
* Mangrovoj de Tumbes, ekoregiono apud Guajakila Golfo;
* Naturrezervejo de Tumbes ( en Tumbesio );
* Mangrovoj de Nacia Sanktejo de Tumbesio.

La vorto "Tumbeso" povus esti uzata kaj por la rivero kaj por la provinco.

## Vidu ankaŭ
*Tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj
Robin Tunney

**Robin TUNNEY** (* 19-an de junio 1972 en Ĉikago, Ilinojo) estas usona aktorino kun irlanda deveno.

## Biografio 
Tunney studis aktoradon en *Chicago Academy for the Performing Arts*. Ŝi translokiĝis en aĝo de 18 jaroj al Los Angeles. Ŝi ludis en kelkaj televidaj serioj kiel *Law & Order*, *Dream On* kaj *Alles Okay, Corky?*. Lian trarompon internacie alportis la filmo *The Craft* en 1996, en kiu ŝi ludis kun Fairuza Balk, Neve Campbell kaj Rachel True. Ŝi ludis en 1999 en la filmo End of Days kun Arnold Schwarzenegger kaj Gabriel Byrne.

## Persona vivo 
Ŝi geedziĝis en 1997 kun filma produktisto Bob Gosse, ili divorcis en 2002. Ŝia nova edzo estas ekde 2007 la aŭstrala reĝisoro kaj scenejlibra verkisto Andrew Dominik.

## Filmaro 
* 1992: ŝtonepoko Junior
* 1995: Empire Records
* 1996: *The Craft*
* 1997: *Julian Po*
* 1997: Niagara, Niagara
* 1998: *Montana*
* 1998: *Naked City: Justice with a Bullet*
* 1999: End of Days
* 2000: Vertical Limit
* 2000: Supernova
* 2001: Investigating Sex
* 2002: Cherish
* 2003: Neegala paro
* 2004: Shadow Of Fear
* 2004: Paparazzi
* 2004: Dr. House
* 2005: Prison Break (televida serio)
* 2005: *The Zodiac*
* 2005: Runaway
* 2006: *Hollywoodland*
* 2008: August
* 2008: The Burning Plain
* ekde 2008: The Mentalist (televida serio)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Amanda Righetti

**Amanda RIGHETTI** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1983 en St. George, Utaho) estas usona aktorino.

Righetti havas sep gefratojn, kiuj ĉiuj estas pli aĝaj ol ŝi.

Ŝi ludis inter aliaj en la serioj *O.C., California* (kiel Hailey Nichol) kaj *CSI: Crime Scene Investigation*, sed ankaŭ en la filmo *Haunted Hill*.eta|Amanda Righetti

## Filmaro 
* 2001: CSI: Crime Scene Investigation
* 2002: Angel Blade
* 2002: Greg the Bunny (1 epizodo)
* 2003: No Place Like Home
* 2003-2005: The O.C. (12 epizodoj)
* 2004-2005: North Shore (20 epizodoj)
* 2005: Romy and Michele: In the Beginning
* 2005-2006: Reunion (13 epizodoj)
* 2006: Enemies
* 2006: Entourage
* 2006: Scarface: The World Is Yours (parola rolo)
* 2007: Marlowe
* 2007: Pipeline
* 2007: Return to House on Haunted Hill
* 2007: K-Ville (3 epizodoj)
* 2008: Matter
* 2008: *Role Models*
* 2008-201?: The Mentalist
* 2009: *Friday the 13th*

## Oficiala paĝo 
* oficiala paĝo 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
The Mentalist

**The Mentalist** estas usona policista (prikrima) televida serio, kiu ekis la 23-an de septembro de 2008, ĉe la usona televida entrepreno CBS.

## Temo 
*The Mentalist* (La mentalisto) estas Patrick Jane, kiu pli frue vivtenis sin per psiĥaj trompoj de bonintencaj personoj. Tiam li ludis mediumon, kiu kapablas paroli kun la spiritoj kaj legi pensojn de personoj. Li mem ne estas konvinkita, ke li havas mistikajn fortojn, sed tio ne ĝenis lin ĉe surmerkatigo de tiu aserto. Li kelkfoje helpis la policon, malkaŝi krimagojn. Kiam Jane per tio fieris ĉe televida elsendo kaj li anoncis sian gravan kontribuon je trovo de la seria murdisto „Red John”, tiu koleriĝis je Jane. Mallonge post tio, la murdisto murdis ankaŭ filinon kaj edzinon de Jane.

La temo de la televida serio komenciĝas kelkajn jarojn post tiu evento. Jane estis dumtempe en fermita psikiatrejo, poste kiel konsilisto de la *California Bureau of Investigation* (CBI) [si:bi:a:j] (Kalifornia Esplorservo). Li helpas la agentinon Teresa Lisbon kaj ŝian teamon ĉe klarigo, solvo de murdoj kaj esperas samtempe trovi spurojn de „Red John”. Li laboras per netradiciaj metodoj (observado, psikaj trikoj per homkono) la enigmoplenajn aferojn. Li ofte uzas eĉ sian kapablon je hipnotizado.

## Seriaj figuroj 
### Ĉefaj figuroj 
#### Patrick Jane 
La ĉefrolanto de la serio. Post murdo de la familianoj, li finis sian karieron kiel mentalisto. Pro liaj elstaraj observaj kaj homkonaj kapabloj dungis lin la *California Bureau of Investigation* (CBI) kiel konsiliston. Kvankam li estas kelkfoje ekscentra, sed tre atentema kaj fidebla. Tio helpas lin solvi murdaferojn, en kiuj agas CBI. Al karaktero de Jane apartenas ankaŭ la loza traktado de antaŭskriboj por la policejaj oficistoj kaj la ŝato trapasi ilin.

#### Teresa Lisbon 
Ĉefino de la policista teamo. Ŝi estimas Jane kaj akceptas liajn konsilojn, sed ofte ĉagreniĝas pro lia konduto. Ŝia patrino mortis dum akcidento (ebria stirado), tiel Lisbon devis zorgi pri sia frato kaj la ebriema patro.

#### Kimball Cho 
Li havas sekan humuron kaj estas amiko de Rigsby. Cho ofte estas la sola, kiu travidas trikojn de Jane, staras kun siaj pensoj sur firma grundo. Antaŭ ol li alvenis CBI, li servis en la armeo. Dum sia junaĝo, li estis en junula krimbando, pro tio li estis en junula prizono.

#### Wayne Rigsby 
En li evoluiĝas fortaj amsentoj al Van Pelt, li estas bona amiko de Jane, havas bonan kontakton al Cho.

#### Grace Van Pelt 
Van Pelt estas la plej nova membro de la teamo. Ŝi havas profundan kredon je religio kaj paranormalaj fenomenoj. En la dua seria parto, ŝi havas kaŝitan amrilaton al Rigsby.

## Rolantoj 
Mentalist, The
Kategorio:Detektivaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
413 Edburga

'*413 *Edburga''''' estas meze granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
La kialo de ĝia nomo estas nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1896
414 Liriopo

**414 Liriopo** estas granda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la nimfo Liriopo, patrino de Narciso en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1896
Saulcy

**Saulcy** (prononcu: *solsi*) estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 256 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Saulcy situas ĉe la norda flanko de la Liberaj Montoj jam en la distrikto Delemonto sur alteco de 910 m s.m. sur kresto de la Ĵurasa Montaro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,89&nbsp;km², de kiuj 50% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo kaj nur 3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saulcy limas en nordo al Glovelier, en oriento al Undervelier, en sudoriento al Rebévelier (BE), en sudo al Lajoux, kaj en okcidento al Saint-Brais.

## Trafiko 
Saulcy situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per buslinio de Tramelan al Glovelier.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Saulcy datiĝas el la jaro 1327 kiel *Sacis*.

Ĝis la jaro 1793 Saulcy estis parto de la komunumo Glovelier kaj dividis ties historion. Tiam ĝi sendependiĝis, kaj fariĝis politika komunumo de la franca departemento *Mont-Terrible* kaj ek de 1800 de Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi estis de la Viena Kongreso atribuita al la svisa Kantono Berno kaj fariĝis parto de la distrikto Delemonto. Ekde la 1-a de januaro 1979 ĝi estas parto de la nove fondita Kantono Ĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Saulcy

## Bildoj 

Dosiero:Saulcy vilagheniro 136.jpg|Vilaĝeniro
Dosiero:Saulcy Hotelo Bellevue 147.JPG|Hotelo Bellevue en Saulcy
Dosiero:Saulcy preghejo kaj tombejo 146.JPG|Preĝejo kaj tombejo
Dosiero:Saulcy preghejo 149.JPG|Interno de la preĝejo de Saulcy
Ebalo

Laŭ la helena mitologio, **Ebalo** (el la greka Οίβαλος, kun pridiskutita signifo) estis reĝo de Sparto. Li estis filo de Kinorto, kaj iĝis la dua edzo de Gorgofono, kiu faris lin patro de Tindaro kaj Ikario. Ebalo amindumis ankaŭ la najadon Batio, kun kiu havis filon nomita Hipokoonto.

Apolodoro anstataŭis Ebalon per Periero (la unua edzo de Gorgofono) kiel reĝo kaj filo de Kinorto. Tiel, Periero estis la patro de Afareo, Leŭkipo, Tindaro kaj Ikario; kaj Ebalo restus nur kiel patro de Areno (la edzino de Afareo) kaj laŭ malmultaj tradicioj, ankaŭ de Jacinto. Tria versio, kiu klopodas akordigi la antaŭajn, asertas ke Ebalo estis filo de Periero.

Post sia morto, Ebalo estis kultita kiel heroo, kaj oni atribuis la patro-nomon *Ebaido* ne nur al lia idaro, sed ankaŭ al ĉiuj spartanoj (ekzemple Jacinto, Kastoro, Polukso kaj Heleno ricevis tiun kromnomon).

## Aliaj personoj kun la sama nomo 
Krom la antaŭa, diversaj roluloj de la helena mitologio nomiĝis **Ebalo**:

#Reĝo de Kampanio kaj aliancanto de Turno kontraŭ Eneo, en Italio. Liaj gepatroj estis Telono, reĝo de la teleboanoj, kaj la nimfo Sebetiso, filino de la rivera dio Sebeto, proksime de Napolo.
#Spartano kiu partoprenis la armeon de la Sep kontraŭ Tebo kaj estis mortigita dum la sieĝo de la urbo.

## Referencoj 
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Mitaj reĝoj de Italio
Kategorio:Mitaj reĝoj de Sparto
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Sep kontraŭ Tebo
Glovelier

**Glovelier** estis ĝis la 31-a de decmebro komunumo kaj kaj ekde la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Haute-Sorne en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 1186 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Glovelier situas proksimume 12 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Delemonto. La nordoriento de la komunumo situas en la Baseno de Delemonto, kie troviĝas la ĉefaj setlejoj, dum en okcidento la komunumo etendiĝas ĝis la kresto de la Ĵurasa Montaro. Al Glovelier apartenas ankaŭ la vilaĝeto Sceut, kiu situas sur alteco de 870 m s.m. ĉe la norda deklivo de la monto Tabeillon.

## Iamaj najbaraj komunumoj 
La komunumo Glovelier limis antaŭ la integriĝo al Haute-Sorne en nordoriento al Boécourt, en oriento al Bassecourt, en sudoriento al Undervelier, en sudo al Saulcy, en sudokcidento al Saint-Brais kaj en nordokcidento al Clos du Doubs.

## Trafiko 
Glovelier estas ĵurasa fervojnodo, kie kuniĝas la mallarĝŝpura trajnlinio de la Ĵurasaj Fervojoj de Glovelier tra Saignelégier al La Chaux-de-Fonds kaj la linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bazelo tra Delemonto al Porrentruy.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Delemonto al La Chaux-de-Fonds kaj ĝi disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A16 de Bielo tra Delemonto al Porrentruy.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Glovelier datiĝas el la jaro 1139 kiel *Lolenviler*.

Kiel unu de la 13 liberaj vilaĝoj de la regno Delemonto Glovelier fariĝis en la jaro 1271 havaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Glovelier apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iamaj komunumoj Bassecourt, Courfaivre, Glovelier, Soulce kaj Undervelier estis kunigitaj al la nova komunumo Haute-Sorne kaj ĉesis do ekzisti kiel aŭtonomaj komunumoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Glovelier (stacidomo)
* Combe-Tabeillon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Glovelier
* Glovelier en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Glovelier stacidiomo 026.JPG|Stacidomo de Glovelier
Dosiero:Glovelier 030.JPG|Strato en Glovelier
Dosiero:Glovelier 028.JPG|Vilaĝa vendejo
Dosiero:Glovelier vilagheniro 023.JPG|Segejo ĉe la vilaĝeniro de Glovelier
Flavaŝultra iktero

La **Flavaŝultra iktero** (***Icterus cayanensis***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. La Moriĉa iktero, iam konsiderata  distinga specio (*I. chrysocephalus*) estas nune lokata ĉi tien kiel subspecio.

Ĝi troviĝas en centra Argentino, norda kaj orienta Bolivio, Brazilo ĉefe sude de Amazono, Kolombio, Gujanoj, Paragvajo, orienta Peruo kaj Urugvajo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj, sekaj arbustaroj, kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Temas pri specio ĝenerale **nigra** kun iom da malhelbruna nuanco ĉe flugiloj kaj tre rimarkindaj **flavaj makuloj en ŝultroj** (kio nomigas la specion en la komuna nomo) kaj ankaŭ en femuroj ĉe ia subspecio. Male al granda parto de ikteroj tiu ĉi specio montras multe pli da nigra koloro ol flava, dum ĉe multaj aliaj ikteroj la kombino estas pli ekvilibra. Tamen ne nur tiu ĉi specio havas tiujn menciitajn flavajn ŝultromakulojn.

Estas kelkaj subspecioj inter kiuj la ĉefa diferenco estas la koloro de la ŝultromakuloj kiu varias el bruneca al flava. La subspecio *I. c. tibialis* karakteras pro flavaj ŝultromakulo kaj flavaj femuroj. La subspecio *I. c. valenciobuenoi* havas okroranĝajn ŝultromakulojn kaj malhelajn flugilmakulojn. Estas konsiderinda dubo pri la preciza taksonomio de tiu specio kaj eble la subspecioj kun flavaj ŝultromakuloj estas pli proksime rilataj al la Moriĉa iktero, *Icterus chrysocephalus*, dum la subspecioj kun malhelaj ŝultromakuloj povus esti separata specio. Howard kaj Moore kunigis la Moriĉan ikteron ene de la Flavaŝultra iktero, tiele ke ĉio estas iom konfuza.

Tiu specio estas kutime vidata sola aŭ en paroj aŭ kiel parto de aro. Ĝi kutime manĝas insektojn, sed ankaŭ suĉas nektaron.

## Referencoj 
* BirdLife International 2006.  Icterus cayanensis .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
TAM Linhas Aéreas

La entrepreno **TAM Linhas Aéreas** estas brazila flugkompanio kun sidejo en Sao-Paŭlo. Ekde la 13-a de majo 2010 ĝi estas membro de la flugkompania alianco *"Star Alliance"*. La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 30,4 milionojn da pasaĝeroj kaj dispondas pri 135 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.

La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon **JJ**; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas **TAM**. **TAM** estas mallongigo por "Táxis Aéreos Marília" (Marília Aer-taksioj) kaj "Marília" estas la nomo de urbo de ĝia unua sidejo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (portugale, angle, france, germane, hispane kaj itale) 

Kategorio:Brazilaj flugkompanioj
Pesthidegkút

**Pesthidegkút** estas iama vilaĝo en Hungario, nun urboparto de Budapeŝto, kune kun malpli gravaj komunumoj ili formas la 2-an distrikton de Budapeŝto.
eta|maldekstre|Kulturdomo de Pesthidegkút

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1255. En 1526 la turkoj neniiĝis la vilaĝon. En 1702 germanoj refondis la vilaĝon. En 1739 pro pesto multaj mortis, en 1840 pro incendio preskaŭ ĉiuj domoj cindriĝis. En 1946 la germanoj deportiĝis al Germanio. Post 4 jaroj Pesthidegkút aliĝis al Budapeŝto. Nuntempe tiu parto apartenas al la verda pulmo de la ĉefurbo, kie loĝas ofte riĉuloj kun luksaj domoj.

## Kirkoj 
* Pilgrima Baziliko omaĝe al Dipatrino en Máriaremete
* la romkatolika preĝejo konstruita en 1899 estas pilgrimloko
* Kirko Vizito de Maria (Pesthidegkút)
* Kirko Sankta Spirito (Remetekertváros)

## Vidindaĵoj 
* memorparko pri György Bánffy (aktoro)

## Ĝemelkomunumo 
*  Mosbach, Germanio

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

eta|Memorŝtono pri germanoj en Pesthidegkút

Kategorio:Kvartaloj de Budapeŝto
Hipokoonto

Laŭ la helena mitologio, **Hipokoonto** (el la greka Ἱπποκόων, *ĉevalstalo*) estis eksterleĝeca filo de la reĝo Ebalo de Sparto kaj la nimfo Batio. Li kaj liaj dek du filoj (kies nombro kaj nomoj varias dependante de la verkistoj), la Hipokoontidoj, forprenis la tronon al liaj duon-fratoj Tindareo kaj Ikario, filoj de Ebalo kaj la reĝino Gorgofono. Tamen, kelkaj verkistoj asertas ke Ikaro apogis Hipokoonton.

Tindareo rifuĝis ĉe la kortego de Testio, en Etolio, kaj edziĝis al lia filino Ledo. Dume, Heraklo alvenis al Sparto por ke ĝia reĝo senpekigu lin de la murdo de Ifito. Sed Hipokoonto rifuzis tion fari, kaj li helpis la reĝon Neleon defendi Piloson de la atako de la heroo, kio ege malamikigis Heraklon al Hipokoonto kaj lia idaro. Krome, Eono, amiko de Heraklo kiu promenis tra Sparto, defendis sin de hundo per batado, kaj la hipokoontidoj ofendiĝis kaj siavice batadis lin ĝis morto. Heraklo kuris helpi sian amikon, sed alvenis tro malfrue kaj estis ankaŭ vundita de la filoj de Hipokoonto. Li tiam iris al templo de Demetro en Eleŭso, kie Asklepio sanigis lin.

Tiam Heraklo unuigis armeon, kaj petis al reĝo de Tegeo, Celeo, aliĝi kun liaj dudek filoj. Li tion faris, nevolonte sed timante la malamikecon de tiel fama heroo, kaj ĉiuj kune atakis Sparton. En la sieĝo mortis Celeo kaj la plimulto de siaj filoj, sed Heraklo sukcesis mortigi kaj Hipokoonton kaj ĉiujn iliajn filojn. Poste, Heraklo redonis la tronon al Tindareo kaj starigis templon al Hero ĉar ŝi, strange, ne intervenis malfavore al heroo. Lia unua ofero estis kaprinoj (la nuraj bestoj kiujn li trovis) kaj pro tio la diino ricevis la kromnomon *Kaprin-manĝantino* en Sparto. Heraklo starigis templojn ankaŭ por Ateno kaj Asklepio. Troviĝas en Tegeo statuon de vundita Heraklo, memore al tiu adventuro.

## Idaro 
## Aliaj personoj kun la sama nomo 
Krom la antaŭa, **Hipokoonto** estis la nomo de diversaj roluloj de la helena mitologio:

# Trakia komandanto en la Troja milito, kiu batalis favore al reĝo Priamo. Li malkovris la masakron farita de Odiseo kaj Diomedo inter la trakianoj. En la Eneido, Hipokoonto partoprenis la arko-konkurso dum la funebrajn ludojn honore al Anĥizo. Sago lia deturniĝis kaj trafis la foston kie pendis la celo.
# Filo de Hirtako, kiu partoprenis la ludojn, kiujn Eneo establis dum sia elpatrujado en Sicilio.
# Patro de Neleo.
# Patro de Zeŭksipo, avino de Amfiarao (unu el la *Sep kontraŭ Tebo*).

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Batalantoj en la Troja milito
Kategorio:Mitaj reĝoj de Sparto
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Armea Spaco Záhorie

**Záhorie** estas armea spaco en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.
 
## Historio
La speciala areo fondiĝis en 1950.

Kategorio:Armeaj spacoj en Slovakio
Suchohrad

**Suchohrad,** hungare **Dimvár,** germane **Dimburg** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky. Hrad, vár kaj burg signifas: fortikaĵo. La historiaj loknomoj estis hungare *Dimburg*, slovake *Dimburk*.
dekstra|eta|320ra|Suchohrad en la mapo de Slovakio troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 145 m
* Loĝantaro: 573 en 2004
* Poŝtkodo: 900 64
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 033

## Situo 
Suchohrad situas laŭ maldekstra bordo de Morava, laŭ traira flankovojo. Malacky troviĝas je 13, Bratislavo je 35&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua skriba mencio okazis pri la vilaĝo en 1511. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dimvár 841 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony, al distrikto de Nalacka, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Suchohrad 556 homoj (538 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo de 1935

## Eksteraj ligiloj 
* Suchohrad sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara, slovaka kaj germana Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Kinorto

Laŭ la helena mitologio, **Kinorto** (el la greka Κυνόρτας) estis reĝo de Lakonio. Laŭ Apolodoro, li estis filo de la reĝo Amiklo kaj de Diomedo, filino de Lapito. 

Kinorto heredis la tronon post la morto de sia plej aĝa frato Argalo, kaj havis du filojn: Periero kaj Ebalo, kiu sukcedis lin. Lia tombejo troviĝis en Sparto, proksime de tiu, de Scio.

 
## Referencoj 
Kategorio:Mitaj reĝoj de Lakonio
Vysoká pri Morave

**Vysoká pri Morave,** hungare **Nagymagasfalu** [nadjmagaŝfalu], germane **Hochstetten** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky. Vysoká, magas kaj hoch signifas: alta. La historia slovaka loknomo estis *Hochštetno*.
eta|maldekstre|Vojo en Vysoká pri Morave
dekstra|eta|320ra|Vysoká pri Morave en la mapo de Slovakio troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 34 km²
* Supermara alteco: 144 m
* Loĝantaro: 1965 en 2006
* Poŝtkodo: 900 66
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 02

## Situo 
Vysoká pri Morave situas laŭ maldekstra bordo de Morava, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zohor-Záhorska Ves. Bratislavo troviĝas je 26&nbsp;km-oj.

## Historio 
En la 6-a kaj 7-a jarcentoj slavoj vivis tie. La unua skriba mencio okazis pri la vilaĝo en 1271. En la 16-a jarcento rifuĝintaj kroatoj alvenis. La vilaĝo longe estis doganprena loko. Gildo de la fiŝistoj en 1697 fondiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagymagasfalu 2472 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al departemento kaj distrikto de Pozsony, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Vysoká pri Morave 1847 homoj (1790 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Andreo de 1660, en 1892 pligrandiĝis
* kapeloj omaĝe al Sankta Roĥ, Sankta Vendelo kaj Johano Nepomuka

## Famuloj 
En la iama Magasfalu naskiĝis hungara olimpika ĉampiono Zoltán Halmay.

## Eksteraj ligiloj 
* Vysoká pri Morave sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Jan Śniadecki

**Jan Śniadecki** (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1756 en Żnin, mortis la 9-an aŭ 21-an de novembro 1830 en Jašiūnai proksime al Vilno) – pola astronomo, matematikisto, filozofo kaj geografo.

## Biografio 
Li okupiĝis pri problemoj de pedagogio, lingvoscienco kaj filozofio. Oni diris pri li, ke li estas: *arkisacerdoto de scipovoj en la tuta Pollando kaj Litovio* (Karol Libelt). Meznivelan edukitecon akiris en gimnazio en Trzemeszno. Studis ĉe Akademio de Lubrański kaj en Krakova Akademio. Ankaŭ estis studento de Universitato en Parizo, kie daŭrigis matematikajn studojn. En 1781 fariĝis profesoro de matematiko kaj astronomio en Krakovo. En 1782 proponis projekton krei astronomian observatorion en Krakovo ene de Botanika Ĝardeno. En 1784 (unu jaron post la fratoj Montgolfier) kune kun Jan Jaśkiewicz konstruis la unuan en Pollando balonon. En filozofio estis malamiko de metafiziko kaj romantikismo, spekulativeco kaj aprioraj esploroj. Li estis adepto de empiriismo kaj kontraŭulo de Immanuel Kant. Lia ĉefa filozofia verko estis *Filozofia umysłu ludzkiego* (Filozofio de homa intelekto; 1822). Laŭ lia personeco Adam Mickiewicz kreis staturon de Maljunulo en sia balado *Romantikeco*. Li publikigis *Geografia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi* (Geografio aŭ matematika kaj fizika priskribo de la Tero; 1804).

Li kontribuis al popularigo de la pola matematika terminologio.

En 1812 fariĝis membro de kreita de imperiestro Napoleono Bonaparte Komisiono de Provizora Registaro de Granda Duklando de Litovio.

Omaĝe al li oni nomumis unu asteroidon 1262 Sniadeckia kaj unu lunan krateron – Sniadecki. Li estas patrono de la 30-a Ĝeneralkleriga Liceo en Varsovio.

## Eksteraj ligiloj 
*Sfera trigonometrio analize prezentita...* 

Kategorio:Polaj astronomoj
Kategorio:Polaj matematikistoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj geografoj
Efiko de Moegel Dellinger

Dum jaroj kun intensa aktiveco de la Suno povas okazi intensa rentgena radiado de la suno, nomita *flare* en angla. Kiam tiu elektromagneta energio atingas la atmosferon de la Tero, la rentgena radiado povas atingi la D-tavolon de la jonosfero, t.e. ĝis ĉirkaŭ 70&nbsp;km super la surfaco de la Tero kaj forte ionizi ĝin. La **efiko de Moefel Dellinger** malpliigas la disvastiĝon de frekvencoj ĝis ĉirkaŭ 300 &nbsp;MHz. Tio okazas nur je la taga flanko de la Tero. Post ripetitaj *fortaj radiadoj* povas okazi parta ĝis tuta foriĝo de radio-kontaktoj je mallongaj ondoj. La fenomeno povas daŭri kelkajn minutojn ĝis kelkajn horojn. La efiko estis trovita ĉirkaŭ 1930 de la germano  Hans Mögel elp. Megel. 1935 la usonano John Howard Dellinger prezentis ĝin al la usona standardiga oficejo.

## Literaturo 
* Alois Krischke: *Rothammels Antennenbuch.* DARC-Verlag, 12. Auflage, 2001 (germana)

## Vidu ankaŭ 
* sunmakulo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.dk0wcy.de/8.htm
* http://www.dw-world.de/dwelle/cda/detail/dwelle.cda.detail.download/0,3830,498913_63887,00.pdf

Kategorio:Vetero
Kategorio:Planeda scienco
Kategorio:Amatora radio