open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jan Willem Sevenhuijsen

eta|Lia tomboŝtono kun esperanta surskribo
**Jan Willem SEVENHUIJSEN** (naskiĝis la  en Brouwershaven, mortis la  en Harlemo, Nederlando) estis nederlanda lernejestro kaj konata persono en esperantista, vegetarana kaj instruista rondoj.

Sevenhuijsen estis prezidanto de la Vegetara Ligo Esperantista, la Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj kaj estrarano de loka grupo, verŝajne en Harlemo. Sevenhuijsen reprezentis la nederlandan Ministron de Instruado, Artoj kaj Sciencoj (OKW) en la 12-a kaj 13-a Universala Kongreso (1920 kaj 1921). Kiel esperantista instruisto li interalie verkis lernolibron por infanoj kaj bildkartojn, kiuj klarigas gramatikon. Lia tombomonumento en Harlemo havas kvar piedojn, sur kiuj po unu idealisma vorto. La vortoj estas:

* Opvoeding (eduko);
* Vegetarisme (vegetarismo);
* Geheelonthouding (abstemio);
* Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Edukistoj

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj vegetaranoj
Kategorio:Senalkoholaj aktivuloj
Stranga Heredaĵo

***Stranga Heredaĵo***   estas romano originale verkita de Heinrich August Luyken kun multaj aludoj al Esperanto, eĉ la heroo de la romano mem estas eminenta esperantisto, kiu havas detektivajn kapablojn. Eldoniĝis 1922.

## Konciza enhavo de la romano
Juna esperantisto Leonard Marston laboras en fabriko, kiu apartenas al vidvo Hugo Vincent kaj lia duonfratino Delfino Haverford, kiu okupiĝas pri spiritismo. S-ro Vincent havas du infanojn, knabon Malkomo kaj duonfilinon Lorna. Kiam la patro de Leonardo estas mortanta, li konfesas, ke la jam forpasinta s-ino Vincent estis lia unua amo kaj ke li ĵuris al ŝi, ke li sekrete protektos ŝiajn infanojn kontraŭ danĝeroj de la vivo. Sed ĉar li mem nun mortas, li postulas de la filo ĵuron, ke li transprenos tiun taskon.

Delfino Haverford amis Roberton Travers, sed li forveturis al Afriko post sia vizito ĉe Hugo Vincent. Delfino estas konvinkita ke Hugo ŝin kalumniis antaŭ ŝia fianĉo. Foje ŝi ekvidis ĉe la lago spiriton de Roberto kaj post kelkaj tagoj venis informo, ke Roberton mortigis berberoj.

Pasis dek jaroj. Montriĝis, ke Delfino venĝas kontraŭ sia duonfrato per lerta ruinigo de liaj infanoj. Al la knabo ŝi donadis drogojn, kiuj lin venigis je rando de frenezeco. Kaj knabinon ŝi enlogis en la domon de spiritistaj fanatikuloj.

Leonardo foje ekvidis fremdulon, kiu sin nomis David Hill, sed Leonardo rekonis en li la „mortintan“ Roberton Travers. Li sekvas lin ĝis Meksiko, kie ili renkontiĝas dum aventura evento - ili savas homan viktimon oferbuĉotan sur altaro de malnovaj aztekaj dioj. S-ro Travers konfesis, ke mortigita estis lia amiko Hill kaj ke li akceptis lian nomon kaj ŝajnigis propran morton. Por Delfino li donis al Leonardo leteron. Kiam Delfino konstatis, ke ŝia amato ankoraŭ vivas, ŝi ekhontis, ke ŝi venĝis kontraŭ la infanoj. Leonardo savis knabinon Lorna el la domo de spiritistoj, sed la knabino malsaniĝis kaj mortis.

Eksplodas la unua mondmilito, dum kiu Leonardo servas kiel flegisto kaj meditas, ĉu esperantismo aŭ aliaj pacifismaj movadoj povas garantii la pacon.

## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
*Stranga heredaĵo ĉe *Project Gutenberg*
* Samtempajn recenzojn pri la libro ĉe Originala Literaturo Esperanta.
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Struvelpetro

***Struvelpetro*** estas en 1845 eldonita porinfana rakonto de la germana kuracisto Heinrich Hoffmann. Ĝi absurde troigite priskribas junulojn kun simptomoj de tipaj malsanoj de infana psikiatrio, kiel anoreksio kaj Atentomanka-hiperaktiva perturbo, kaj ilian ankoraŭ pli absurde troigitajn vivosortojn. La unua esperanta eldono en traduko de Jakob David Applebaum aperis en 1921. Beletaj rakontoj, komikaj bildoj. Hirthara Petro, nova traduko de Rudolf Fischer aperis en 1988.

La verko estas tre disvastigata en la tuta mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Germanlingva literaturo por infanoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Fikciaj infanoj
Charles Granville Stuart-Menteth

**Charles Granville STUART-MENTETH** [stjuat mentith'] (naskiĝis la  en Malvern) estis angla esperantisto kaj instruisto de angla lingvo.

Li esperantistiĝis en 1902. Li verkis *Anglan kaj Esperantan Etimologion* kaj multajn gazetartikolojn.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Albert Edward Styler

**Albert Edward STYLER** [stajler] (naskiĝis la  en Feckenham; mortis la  en Eastbourne) estis angla esperantisto kaj instruisto de lingvoj. 

Li aŭdis prelegon de Mudie la  kaj du monatojn poste eldonis originalan skizaron: *En la Montoj.* En 1914 aperis *En la Dolomitoj* (plejparte poemoj) kaj bona traduko de *In Memoriam* (Tennyson).
## Verkoj
**En la Montoj*. Eld. Brita Esperantista Asocio, Londono, 1913.
**En la Dolomitoj*. 1914. 

### Recenzoj
Pri *En la Montoj*

----
Pri *En la Dolomitoj*

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Subjunktivo

**Subjunktivo**. Ĝi estas identa kun la ordona modo. Oni uzas ĝin ĉiam kun la konjunkcio “ke”, en kazoj, kiam la ĉefpropozicio esprimas celadon aŭ neceladon, helpon aŭ malhelpon, devigon aŭ malpermeson por io (deziri, voli, pretendi, peti, postuli, proponi, ordoni, instigi, helpi, lasi, konsenti, permesi, konsili, necesi, bezoni ktp. kaj ĉies ĉi malo).

PMEG unuigas imperativon kaj subjunktivon en unu sola modo nomata "vola modo". Ĝi montras "ke la ago aŭ stato ne estas reala, sed dezirata, volata, ordonata aŭ celata".

Ĉar la konjunkcio ,por ke' enhavas ĉiam la sencon de celado, post ĝi oni devas uzi ĉiam subjunktivon.

Post esperi oni devas uzi futuron, same post timi. Tamen ĉe Zamenhof oni renkontas post timi subjunktivon kun ne: „Mi timas, ke vi ne malsukcesu“. Ĉi tiun frazkonstruon eble oni povus klarigi per la subkompreno de “deziri”: „Mi time deziras, ke vi ne malsukcesu“.

Multaj diras, ke en Esperanto ne ekzistas subjunktivo; la fundamento de Esperanto diras (en Esperanto)«us : markas la kondicionalon (aŭ la subjunkcion) / finaĵo de kondiĉa en verboj / indikas la kondiĉan (aŭ subjunkcion) / signifas kondiĉan inklinon /signifas kondiĉa » laŭ ili la ordonan modon postulas ne la verbo de l' ĉefpropozicio, sed la senco de l' dependa prop-o. „Mi volas, ke vi iru“ diras simple: „Mi volas, iru.“ Sed ĉi tiu rezonado fiaskas ĉe la mal-verboj.

„Mi malpermesas, ke vi iru“ certe ne diras: „Mi malpermesas, iru!“ Kaj vere, Sentis eĉ proponas, ke oni diru: „Mi malpermesas, ke vi iros.“ Sed tio estus tia rompo de la vivanta tradicio de l' lingvo, ke ŝajnas nepre preferinde rekoni la ekziston de la subjunktivo. Tamen aliflanke, por ne erarigi pri tio, ke la subjunktivo en Esperanto estus uzata same larĝe kiel en aliaj lingvoj, pli bone estas ne uzi en Esperanto la nomon subjunktivo, sed nomi ĝin volitivo aŭ efikeca modo.
KALOCSAY

Noto de M. C. Butler. Kelkaj diras, ke ĉar -u montras deziron, oni ne rajtas diri: ,Mi malpermesas, ke vi -u.“ Tamen mi mem preferus uzi tion, ol . . . ke vi iros.“ Ĉu oni nepre devas diri: „Mi malpermesas vian iron“. (kiel diras Bailey)?

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto 
Kategorio:Gramatiko
K. R. C. Sturmer

**Kenelm Ralph Creusé Sturmer** (pseŭdonimo: Kenelm Robinson) (naskiĝis la  en Poole, mortis la  en Londono) estis brita esperantisto kaj denta teknikisto. 

Li estis la kvara infano de kulturburĝaj gepatroj kaj ekde 1917 loĝis en Londono. Lin varbis al Esperanto en 1922 parolado de Margaret Lilly Blaise. Li eklaboris por Esperanto en Sudlondona Esperanto-Klubo, de 1925 por Londona Esperanto-Klubo, kies vicprezidanto li estis en 1927. Ekde 1928 li estis konsilanto de BEA. Ekde 1929 li estis vicĉefredaktoro de *International Language,* ekde 1930 ĉefredaktoro. Li kunaranĝis la Universalan Kongreson en Oxford 1930. Ekde 1932 li estis ano de BLEA. Inter aliaj meritoj estas menciinda lia sukcesa iniciato enkonduki Esperantajn kursojn - kun normala pagado de la instruisto - inter la vesperkursoj de la Londona *County Concil.*

Li faris multon por seriozigi la kritikadon per sentimaj recenzoj. La pikeme titolita novelo *Por Recenzo* (1930) kaj liaj dise aperintaj noveletoj estas esence psikologiaj. En ili la agado estas ekstreme simpla. La kvietaj gestoj kaj paroloj de la figuroj valoras nur kiel signoj pri eventoj, kiuj okazas anime. Surface ilia societa vivo aspektas konvencie korekta, sed sube regas sentkonflikto, amo, ĵaluzo, envio kaj izoliga diverseco: sub civilizita glacitavolo la akvoj kirliĝas senripoze. 

Per Sturmer la influo de modernaj romanistoj anglaj kaj francaj atingis la Esperanto-literaturon. Skizoj kaj noveletoj estis la literatura formo plej taŭga al lia talento, ĉar lia vivkoncepto estis kalejdoskopa, ne kinofilma, kaj ĉar pli kontinua sintezo trostreĉus lian teknikan paciencon. Tiun opinion cetere li pravigis ankaŭ per la publikigo de sia *Notlibro* (1934).

En siaj *Rimportretoj* Kalocsay karakterizas lin jene:

K. R. C. Sturmer, La Timata. 
Poetojn manĝas dekduope, 
Kritikdekretas episkope 
Sur sia tron' aŭtoritata.
## Emo al diktatoreco
Diris Sturmer en *El la Notlibro de Praktika Esperantisto*:

## Verkoj
eta|*Homarisma Laboro*, 1931
**Facila Legolibro* (1932)
**Apud Stacidomo Victoria* (1930)
**El la Notlibro de Praktika Esperantisto* (1934)
**Esperanto Literature : notes and impressions* (1930)
**Homarisma Laboro*: (unuaktaĵo, 1931)
**Por Recenzo!* (1930)
**Se Grenereto...* (1930)
### Recenzo pri **Homarisma Laboro**
## Tradukoj
*Burroughs, Edgar Rice: *Princino de Marso* (1938)
*Cunningham, Allan: *La Hantataj Ŝipoj* (Trad. el la angla lingvo L. N. Newell kaj K. R. C. Sturmer, 1928)

## Literaturo
* Sten Johansson: *Londonaj universoj.* En: *Kroze – proze.* Literatura esearo. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2013. Paĝoj 50–54.

## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Teknikistoj
Esperanto-movado en Sud-Afriko

**Esperanto-movado en Sud-Afriko** estas Esperanto-movado pri kaj por Esperanto en Sud-Afriko.

## Frua historio
La unuaj Esperanto-pioniroj en la tiuepoke angla kolonio Kablando estis W. Way kaj H. Clark. En 1908 en Velingtono estis fondita Esperanto-grupo. Pioniro en Transvalo estis W. Coquelin (1901)  en Johanesburgo (Johannesburg) A. F. Whiteside (1905) kaj en Pretoria H. Carter, kiu fondis tie en 1906 la unuan Esperanto-grupon. La centro de la movado estis Pretoria, kie fondiĝis Esperanto-Societo en 1908. Dum 1926 tie okazis 12 Esperanto-kursoj, gviditaj de James kaj s-ino R. Spero. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 en Kablando troviĝis Esperantistoj en kvar lokoj kaj en Transvalo en sep lokoj. UEA-delegitoj estis en 1933 en Beaufort West, Kaburbo (*Cape Town*), East London kaj Johanesburgo.

## Movado
Esperanto-Asocio de Suda Afriko estis fondita en 1962 kaj aliĝis al UEA en 1969.

Inter la ĉefaj aktivuloj citindas Edwin de Kock, kiu krom verkisto estis prezidanto de la asocio de 1977 ĝis 1989 kaj redaktoro de la landaj Esperanto-periodaĵoj *Afrika Esperantisto*, 1955–1957 kaj de *Bona Espero*, 1977–1979, 1986–1987.

La 3-a Sudafrika Subkontinenta Esperanto-Kongreso okazis de la 27-a de aprilo ĝis la 5-a de majo de 2006 en Muizenberg apud Kaburbo (Cape Town). Ĝin partoprenis esperantistoj el Sudafriko, Ganao, DR Kongo, Namibio, Zimbabvo kaj Pollando (vidu raporton)

En la 46a Konferenco de ILEI en Herzberg, Germanio en 2013 estis akceptita ILEI sekcio de Sud-Afriko.

## Fama verkisto
Edwin de Kock  estis prezidanto de la Esperanto-Asocio de Suda Afriko de 1977 ĝis 1989 kaj redaktoro de la landaj Esperanto-periodaĵoj *Afrika Esperantisto*, 1955–1957 kaj de *Bona Espero*, 1977–1979, 1986–1987. Plie li estas unu el la plej bonaj poetoj de la Movado. Li loĝas en Usono.

## Literaturo
Edwin de Kock, *Sub Fremdaj Ĉieloj* (Flandra Esperanto-Ligo, 2007) p.&nbsp;131-154: *100 jaroj da Esperanto en Sud-Afriko*.

## Eksteraj ligiloj
*Retejo de EASA 


Kategorio:Sud-Afriko
Sud-Afriko
Sub la Neĝo

***Sub la Neĝo*** . De *Jean Jacques Porchat*, taglibro de juna loĝanto de la Ĵuraso. La verko, el la franca tradukita fare de Jean Borel, aperis unuaeldone 144-paĝe en 1908, kaj duaeldone en 1923. 

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* **Skanaĵo de la dua eldono** en Vikimedia Komunejo
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Eldonaĵoj de Ellersiek & Borel
Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo

Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Supera kurso de Esperanto

***Supera Kurso de Esperanto***   estas 68-paĝa lernolibro verkita kaj eldonita de Leopold Dreher. Ĝi unue aperis en 1928 en Krakovo. La aŭtoro reaperigis ĝin kvar jarojn poste. La libreto eldoniĝis triafoje 72-paĝe en Varsovio en la jaro 1958 ĉe "Asocio de Esperantistoj en Pollando".

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Bildaro 

Dosiero:1958 Supera Kurso de Esperanto.jpg|*Supera Kurso de Esperanto", tria eldono, 1958.

## Eksteraj ligiloj 
* Skanaĵo de la 2-a eldono, 1932, en Vikimedia Komunejo
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto'' en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1932
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1958
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Supereco de Esperanto super la naciaj lingvoj

Pri **supereco de Esperanto super la naciaj lingvoj** skribis Anakreon Stamatiadis en sia libro *Nova gramatika libro de la internacia helpa lingvo "Esperanto"* eldonita en la jaro 1928.

Laŭ li, kun nur 2635 radikoj (uzataj en la Universala Vortaro ene de la Fundamento de Esperanto) estis eble al d-ro Zamenhof starigi riĉan materialon por sia vortaro, kiu tradukas pli da ideoj, ol enhavas la nacilingvaj vortaroj mem; kaj dum en ĉiuj naturaj lingvoj, precipe la novlatinaj, estas neeble dispartigi la vortojn en apartajn lingverojn, en la lingvo Esperanto la dismembrigo de ĉiu vorto en memstarajn elementojn fariĝas ebla. Tiu ĉi ebleco devenas de tio, ke la nombro de la radikoj, unusignifaj gramatikaj signoj kaj afiksoj estas limigita kaj esprimas ideojn precize difinitajn.

Tamen, ĉirkaŭ 1930 la oficiala Akademia vortaro de Esperanto entenis jam 4184 radikojn. Laŭ Petro Stojan Esperanto havas pli ol 10 000 elementojn, kiujn oni povas klasigi jene:
* Finaĵoj: 12
* Afiksoj: 53
* Rilataj vortoj: 205
* Radikoj: 10.000
Dume, la Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana de Eugen Wüster entenas ĉirkaŭ 18 000 radikojn kaj 45 000 derivaĵojn.

Ĉe tia lingvo kompreneble oni ne bezonas paroli pri devenigo de vortoj, sed nur pri vortfarado, ĉar la nombro de la elementoj estas limigata al tia minimumo, kiun posedas Esperanto.

Efektive tiuj elementoj enhavas ne nur la gramatikon kaj la sintakson, sed ili igas tute superfluaj la "mil" regulojn kun sennombraj esceptoj kaj la specialan sintakson, kiun oni bezonas en la naciaj lingvoj.

Kategorio:Esperanto-movado
Sur Sanga Tero

***Sur Sanga Tero***  estas romano originale Esperantlingve verkita de Julio Baghy. 1933, 240 p.; kvara eld. 1991 Eldonejo Fenikso. 

La romano estas daŭrigo de la romano *Viktimoj* de Baghy.

## Recenzoj 
## Literaturo 
* Sten Johansson: *Scenoj el Siberio.* 
** En: *La Ondo de Esperanto* 2 (184), 2010.
** En: *Kroze – proze.* Literatura esearo. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2013. Paĝoj 36–39.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Baza legolisto

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1991
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
John Joseph Sussmuth

**Johannes Joseph SÜSSMUTH** [susmut] (angle **John Joseph SUSSMUTH;** naskiĝis la  en Oberaltstadt, Moravio, tiam en Aŭstrio, nun urboparto de Trutnov en Ĉeĥio; mortis la ) estis aŭstra-usona esperantisto, inĝeniero, fabrikisto de teksaĵoj, inventisto de teksindustriaj maŝinoj kaj aŭtoro de teknikaj libroj.

## Vivo 
La gepatroj de Johannes Joseph Süssmuth mortis jam en 1884 kaj 1885. Li kreskis ĉe diversaj parencoj kaj vizitis lernejojn en Bohemio, Germanio (Emsdetten) kaj Svedio (Södertälje). Poste li fakiĝis pri teksaĵmaŝinoj.

De 1905 ĝis 1907 li militservis en Germanio kiel komunikisto kaj fariĝis kaporalo.

En 1907 li ekloĝis en Usono. Baldaŭ li eklaboris ĉe teksaĵofabriko ''Salt's Mill* en Bridgeport (Konektikuto). Tie li ekkonis Felicia Alexandra Nagorski, enmigrintino el Grodno. Ili geedziĝis la  en la katolika preĝejo de sankta Mikaelo en Derby, Konektikuto. De 1912 ĝis 1923 ili ekhavis kvar gefilojn. En 1913 li fariĝis civitano de Usono.

## Esperanto 
Süssmuth legis facile dekduon da lingvoj. Esperantisto li estis de 1899 (n-ro 5191 laŭ la Zamenhofa adresaro). En 1900 li fondis la klubon „Unulingveco“ en Södertälje, kiu poste fariĝis la Societo Internacia de Esperantistoj (SIDE), antaŭiranto de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Li faris propagandan vojaĝon por SIDE tra Germanio kaj al Moravio, kie li helpis starigi la gazeton *Revuo Internacia*. De 1902 ĝis 1905 li instruis klasojn en Budapeŝto, Hungario, estis sekretario de la loka grupo kaj kunfondinto de la gazeto *La Verda Standardo*, kies eldonanto kaj redaktisto, A. Marich, estis lia lernanto. Li fariĝis membro de la Lingva Komitato en 1905.

En 1921 John Joseph Sussmuth kunfondis la „Esperanto Service Corporation“, kun oficejo je 500 Fifth Ave, New York. Krome li fondis la „Hudson County Esperanto Society“, estis ĝia prezidanto por multaj jaroj kaj en 1923 aranĝis EANA-kongreson en Union City. De 1921 ĝis 1923 li estis vicprezidanto de EANA, 1921-23, de 1929 ties sekretario.

Li verkis lernolibrojn en sveda kaj angla lingvoj kaj multegajn artikoloj pri Esperanto en diverslingvaj gazetoj. Li kunlaboris por multaj Esperanto-gazetoj. Li estis redaktisto de *Amerika Esperantisto* kaj de la Almanako de EANA de 1930.
## Verkoj
*Esperanto course for beginners. Eld. EANA, Fort Lee, 1932(?)
**A Short Outline of Esperanto.'' Eld. American Esperanto Institute, Rockford, 1936.

## Referencoj 
## Literaturo 
* **1914**: Kandidatoj al la Lingva Komitato. Sussmuth, Johano Josefo - Bridgeport, Conn. (Usono) Oficiala Gazeto Esperantista 6-a jaro, 1914, n-ro 08 (63), p. 187
* **1931**: Jubileums-Matrikel - Jubilea Matrikulo 1931. Stockholm: Svenska Esperanto-Förbundet 1931, 123 p. kun plia junaĝa foto p. 15

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Johannes Joseph Süssmuth en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo (aldone serĉu je "süssmuth" kun umlaŭto)
* Artikoloj  de kaj pri Johannes Joseph Süssmuth en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "ssmuth")

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Esperanto-movado en Sudano

La **Esperanto-movado en Sudano** hodiaŭ ne ekzistas en organizita formo.

## Historio 
Ankoraŭ en 1897 en Segu estis Esperantisto Ch. de Troismonts. Dum pluraj jaroj faris prop-on A. Depuis en Tomouctou kaj Avid, radiotelegrafisto kaj UEA-del. en Bamako. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 Esperantistoj troviĝis en unu loko. Laŭ la ICK-raporto en 1930 „S-ro Marin ankaŭ en tiu ĉi lando povis kunigi dekon da indiĝenaj adeptoj. Li sukcesis fari paroladon en la Gordon-Kolegio en Ĥartum.“ Izolaj Esperantistoj nun estas en diversaj lokoj. En Atbara stariĝis grupo konsistanta el araboj, sirianoj kaj koptoj.“ (1933.)
Georges Stroele

**Georges STROELE** [strole] (naskiĝis la  en Couvet, mortis la ) (ps. **Goso**, **G.S.**) estis svisa esperantisto, membro de la Lingva Komitato kaj profesoro (duagrada instruisto).

Stroele estis ano de la socialista partio, laboris por instruistaj asocioj ktp. Dum jaroj li estis estro de la loka Esperanto-grupo de Couvet (kantono Neŭŝatelo). Li gvidis multajn kursojn. Prezidanto de la Ekzamena Komitato de Svisa Esperanto-Societo (SES). Precipa recenzanto en la revuo *Esperanto* (UEA). Tradukaĵoj en *Esperanto*, en *La Revuo* ktp. Kunlaboranto de *Enciklopedio de Esperanto*.

:*Stroele, el recenzista gildo*
:*Karesas ame ĉiun belon, *
:*Kvankam atentas la nivelon,*
:*Recenzas li kun kora mildo.*
::(Kalocsay, Rimportretoj.)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Jakob, Hans 1933 *Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933*, Universala Esperanto-Asocio, Genève, p. 53 (kun foto)
* Kalocsay, Kálmán 1931 : *Rimportretoj*, Literatura Mondo, Budapest, p. 106
* Künzli, Andreas 2006 : *Universalaj Lingvoj en Svislando*, Svisa Esperanto-Societo, La Chaux-de-Fonds, 649 paĝoj (kun fotoj)

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Karl Otto Svanbom

**K. Otto SVANBOM** (naskiĝis la  en Malarp) estis sveda paroĥa pastro kaj preposto en Söderfors. Svanbom estis unu el la pioniroj de Esperanto en Svedujo, kunfondinto de Klubo Esperantista en Upsalo en 1891. Li fervore propagandis dum la unua periodo kaj daŭre per paroladoj, kursoj kaj verkado por la Esperantaj gazetoj.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj pastroj
George Arthur Sutherland

**George Arthur SUTHERLAND** (suth'erland) estis skoto, fizikisto. Naskiĝis la 6-an de februaro 1891 en New Deer, Aberdeenshire kaj mortis 1970 en Lancaster.  Estro de kolegio Dalton Hall, en Manchester kaj speciala prelegisto en Universitato de Manchester. Specialaĵo: akustiko de aŭdejoj. Iniciatis diversajn Esperanto-grupojn. Prelegis pri mundlingva ideo kaj la sukceso de Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Skotaj esperantistoj
Suzuki Masao

**SUZUKI Masao**, japano d-ro med., vicprof. de fiziologio en Med. Fakultato de Tiba. Nask. 8 sept. 1899 en Nagoya. Fondis en 1924 „Eskulapidan Klubon“ E-istan en Med. Fak. de Imp. Univ. de Tokyo. Ĉeestis 23-an kaj 24-an UK-jn. Inspektoro de JEI. Kun aliaj trad. en E: Hayashi kaj Tamura, „Farmakologia Praktiko por Studentoj“, 1925. Verkis: „Pri ĥemia terminaro“, (J), en „La Revuo Orienta“, apr. 1926.

SUZUKI, Masao

SUZUKI, Masao
Oskar Svantesson

'''*Oskar* Vilhelm SVANTESSON,'* 1904–1995, estis sveda popollerneja instruisto kaj esperantisto.

Svantesson estis esperantisto de 1924, kasisto kaj ekde 1932 sekretario de *Sveda Instruista Esperanto-Federacio,* kaj en 1931 iniciatinto de *Sveda-Esperanta Gazetara Informo-Servo,* SEGIS, kiu liveris esperantajn novaĵojn al la sveda gazetaro.  li gvidis multajn kursojn, 

En la sekcio pri lokaj aĝantoj, EdE listiĝas lin kiel *O. Svantesson,* kiu estas indiko ke *Oskar'' estis lia kutime uzata nomo. Li naskiĝis la  en Tådene apud Vänern kaj ekster Lidköping, kaj mortis la  en Gotenburgo.

## Fontoj
* 
* 

SVANTESSON, Oskar Vilhelm
Leifr Eiríksson

**Leifr Eiríksson** [lejvr EJri:ksson], modernislande **Leifur Eiríksson**, modernnorvege **Leiv Eiriksson**
(naskiĝis 973 en Islando, mortis 1020 en Gronlando)
estis norveg-islanda esploristo, konata kiel la unua eŭropano kiu alteriĝis en
la kontinenta parto de Nord-Ameriko.[eta|Statuo de Leifr Eiríksson en [Seattle]]Filo de la vikingo Eriko la ruĝa, Leifr naskiĝis en Islando, ĉar tien lia patro estis fuĝinta pro tio, ke li estis mortiginta viron en Norvegio. Tre scivolema, en sia infanaĝo Leifr multfoje preskaŭ mortis pro sia manko de singardo.

En 982 la familio estis devigata translokiĝi, ĉar Eiríkr estis forpelita de Islando. Li decidis ankoraŭ fuĝi okcidenten kun sia edzino, filino, kaj
filoj. Ili trovis Gronlandon kaj ekloĝis tie.

En 986 Leifr aŭdis, ke alia vikingo, Bjarni Herjólfsson, estis vidinta
kelkajn rokojn ie okcidente de Gronlando. Daŭre scivolema, li ekmiris, ĉu tio
eble povus esti nekonata lando. (Li fakte pravis, sed neniu sciis tion tiam.
La rokoj verŝajne estis la insulo Novlando.)

Multajn jarojn poste, dum vojaĝo al sia "patrujo" Norvegio, Leifr iĝis kristano
kaj ekhavis novan filozofion pri la vivo. Li komencis kredi, ke homoj devus
fari bonon kaj ne mortigi unu la alian. Kiam li revenis al Gronlando, li
aĉetis la boaton de Bjarni Herjólfsson kaj ekiris okcidenten por esplori la
landon kiun Bjarni estis vidinta. Tio plej verŝajne estis en la jaro 1000.

Post kvintaga marvojaĝo Leifr kaj liaj maristoj trovis teron. Ili alvenis al
lokoj preskaŭ sen vivaĵoj, konsistantaj ĉefe el rokoj, sablo kaj tundro.
Verŝajne tio estis Baffin Island kaj Labradoro.
Ili velis suden de tie kaj iom post iom trovis pli mildan klimaton.
Tie ili konstruis domojn kaj restis ĝis la sekva jaro.
Laŭ kelkaj rakontoj, ilia germana sklavo Tyrkir
rekonis tie la vinberplanton, kiu kreskis ankaŭ en Germanio.
Leifr decidis nomi la novan landon Vinlando. Li revenis al Gronlando
kaj raportis pri sia vojaĝo al lando kun multe da arbaroj, fiŝoj, birdoj,
plantoj kaj bestoj. Post tio pluraj vikingoj provis ekloĝi en
Vinlando, sed ili estis ĉiam atakitaj de indianoj, kaj pro tio
Vinlando neniam iĝis vera norvega kolonio.

La vikingoj priskribis post siaj vizitoj al Vinlando plurajn plantojn kaj
bestojn kiuj ekzistas nur en Ameriko. Laŭ kelkaj teorioj, vikingoj velis
suden ĝis Sudameriko (ĉar kelkaj el la priskribitaj plantoj sonas kiel
sudamerikaj kreskaĵoj), sed nur en Novlando oni estas trovinta pruvon ke ili
fakte ekloĝis: En 1960, Helge Ingstad trovis tie restaĵojn de vikingaj domoj.

Dosiero:Faroe stamps 225-226 Discovery of America.jpg|
Dosiero:Viking at MN Capitol.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.reportret.info/gallery/leifericsson1.html 
* http://www.heimskringla.no/original/islendingesagaene/graenlendingasaga.php 
* http://www.mnc.net/norway/Leif.htm 
* http://www.heimskringla.no/original/islendingesagaene/eirikssagarauda.php

Kategorio:Vikingoj
Kategorio:Norvegaj esploristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 973
Sveda Antologio

***Sveda Antologio*** estas Esperanta antologio redaktita de Sam Jansson, Björne Backman kaj Arne Lenner. La unua 228-paĝa parto aperis en la jaro 1934 en Stokholmo ĉe Eldonejo Socialista ESPERANTO. La dua parto, paĝoj 231-432, aperis samjare.

## Recenzoj 
Pri la unua parto

----
Pri la dua parto

## Enhavo 
* Antaŭparolo 
* Sveda literaturo 
* AUGUST STRINDBERG (1859-1912)
** Stokholma birdperspektivo 
** Por pli alta celo
** Amo kaj greno
** Falĉada festeno
** Gustav Vasa
* GUSTAF AF GEIJERSTAM (1858-1909)
** En la arĥipelago
** Neĝovintro
* VICTORIA BENEDICTSSON (Ernst Ahlgren) (1850-1888)
** Krimulo pro heredo
** La kokino de panjo Malena
* ANNE CHARLOTTE EDGREN-LEFFLER (1840-1892)
** Onklino Malvina
* VERNER VON HEIDENSTAM (1859—
** Kristnaska kanto de la pilgrimanto
** Domo de la memoroj
** Facile homaj vangoj fajroruĝas
** La nokto
** Ĉe la preĝejo
** Pura blanka ĉemizo
** Inter la svedaj ŝeroj
** Preĝo kaj promeso
** Ĉe la limŝtono
** Ĉe la vojfin'
* OSCAR LEVERTIN (1862-1906)
** Novjara kanteto mezepoka
** Mónika
** En la juda tombejo de Praha
** La ĝardena vojeto
** En Österos
** La popolo de Nifelhem
** La gepatra lingvo
* PER HALLSTRÖM (1866—
** Tragedieto
** La islanda falko
* ELLEN KEY (1849-1926)
** Vivlinioj
* SELMA LAGERLÖF (1858—)
** La legendo pri la birdnesto
** Onklo Ruben
** La tombvortoj
** La Ingmaroj
* GUSTAV FRÖDING (1860-1911)
** Gazelo
** La mondo
** Vintra kanteto
** Al Salem
** Kan', kan', kantu
** La poeto Vennerbom
** Fylgia
** Idealismo kaj realismo
** Devus esti steloj
** Maljuna monto-monstro
** Maja kanteto
** Maŝino en malordo
* HANS LARSSON (1862—)
** Intencoj
* ERIK AXEL KARLFELDT (1864-1931)
** La prapatroj
** Plenrajta kolero
** Vagabondo
** Temp' atenda
** Ĉieliro de Profeto Elija
** Virgulino Maria
** Portas la nomon Sopir' la kastel'
** Malsano
** Gejunularo
* PELLE MOLIN (1864-1896)
** Danco kun urso dum Panjo atendas
* ALBERT ENGSTRÖM (1869—)
** La grizfoko
** Johano
** La malriĉulejo
* HJALMAR SÖDERBERG (1869—)
** La pelto
** Blom
* BO BERGMAN (1869—)
** Marionetoj
** Adaĝo
** La Revuloj
** Nun iras ŝip'
** Infana kanteto
** Nia sorto
** Lilio en paradizo
** La lasta stalo
* WILHELM EKELUND (1880—)
** Tiam estis helaj la fagoj
** Kvieto
** La urbo
** Adoro
* SIGFRID SIWERTZ (1882—)
** La Melarfratuioj
** La krio
** La rabista kastelo
* SVEN LIDMAN (1882—)
** Eüridike Berg
** Konvertiĝo de Nanna Rosén
* HJALMAR BERGMAN (1883-1932)
** Studenta ekzameno
** La ĉefo Sinjorino Ingeborg
* ANDERS ÖSTERLING (1884—)
** Evangelio
** Monokordo

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/S en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la esperantigita svedlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Dezső Szentmáriay

**SZENTMÁRIAY Dezső** [sentmárjai] estis hungara esperantisto kaj ĉefapelacia juĝisto. Li estis prezidanto de HES de 1908 ĝis 1911. LI tre multon klopodis ĉe oficialaj faktoroj por Esperanto.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Esperanto-movado en Svislando

La **Esperanto-movado en Svislando** estas jam dokumentita ekde 1898.

## Ĝis 1934 (laŭ la Enciklopedio de Esperanto 
## 2000aj jaroj 
En 2003 Svisa Esperanto-Societo festis en granda soleno sian 100-jariĝon. Nuntempe la Svisa Esperanto-vivo koncentriĝas en la franca parto de Svislando en La Chaux-de-Fonds ĉefe CDELI sub la gvido de Claude GACOND (fako de la urba biblioteko ekde 1967); sed ankaŭ en la urboj Laŭzano kaj Ĝenevo. Aliflanke en alamana Svislando en Wil kie aktivas la familioj Pochanke kaj en Zuriko, kie viglas Esperanto-Societo Zuriko sub la gvido de Dietrich Michael Weidmann. Mejloŝtono en 2006 estas la apero de la Svisa Enciklopedio sub la redaktado de Andy Künzli (http://www.planlingvoj.ch/).

Kiom da esperanto-parolantoj vivas en Svislando? La nombro de aktivaj esperantistoj en Svislando estas proksimume 150, dum la nombro de Esperanto-parolantoj estas tre malfacile taksebla. En la tradiciaj kursoj de la lokaj grupoj CDELI kaj KCE jare lernas la lingvon proksimume 30 novaj personoj, multe pli signifa estas nuntempe la nombro de perretaj lernantoj - por kalkuli ilian ciferon ne ekzistas rimedo, ĝi kun certeco estas pli granda ol la nombro de tradiciaj lernantoj. La nombro de novlernantoj jare do estas inter 60 kaj 200 personoj, taksante averaĝan vivodaŭron de persono post la eklernado je 50 jaroj tio donas kvanton el inter 3000 kaj 10000 personoj, kiuj havas konon de Esperanto en Svislando. Tio estas cifero kongruanta ankaŭ kun la spertoj de enketoj kaj reagoj de legantoj, se en la gazetaro aperas artikoloj pri Esperanto.

(Ekverkis supran paĝon Ernst von May (1922 - 1-a de julio 2004) estis membro de la movado en Oberuzwil.)

Ekde 2006 Svisa Esperanto-Societo estas gvidata de du kun-prezidantoj: alemana viro Dietrich Michael Weidmann kaj romanda virino Mireille Grosjean.

Ekde la jaro 2008 grava renkontiĝo okazadas ĉiun jaron en oktobro: SFERO, Svisa Familia (aŭ Feria) Renkontiĝo Esperantista. Tiu evento grupigas ĉefe la familiojn, kie denaskuloj kreskas.
Jenő Szilágyi

**SZILÁGYI Jenő**, hungaro, doktoro advokato. Li naskiĝis je la 27a de septembro 1877 en Temesvár (nun Timişoara en Rumanio). Esperantisto de 1908. Ĉefsekretario de HES de 1933, jura konsilanto de diversaj ES-j. Ankaŭ lia edzino agas aktive por Esperanto.

SZILÁGYI, Jenő
SZILÁGYI, Jenő
SZILÁGYI, Jenő
Mieczysław Sygnarski

**Mieczysław SYGNARSKI** (naskiĝis la 30-an de novembro 1889, mortis la 26-an de majo 1979 en Krakovo, Pollando) estis pola instruisto, esperantisto, honora membro de UEA. Li ricevis ŝtatan distingon "Polonia Restituta" pro la laboro por Esperanto.
Unu el la plej fervoraj propagandistoj de Esperanto inter instruistoj kaj en lernejoj. 117 prelegoj ekde 1920 ĝis 1933. Gvidis kursojn; de 1931 pli ol 800 lernantoj. Verkis lernolibron por gimnazianoj, de la ministerio aprobitan, tradukis romanon *Kiu kulpas* de Reytan.

Dum preskaŭ duona jarcento li aktivis en la Pola Esperanto-movado kiel gimnazia instruisto kaj poste universitata lektoro de la Internacia Lingvo kaj kiel aŭtoro de pluraj lernolibroj. Jagiellona Universitato en Krakovo, kiu dungis lin kiel lektoron de Esperanto, ankaŭ eldonis lian plej popularan polan lernolibron "Pełny Kurs Międzynarodowego Języka Esperanto". La antaŭparolon por tiu verko skribis alia eminenta pola esperantisto, lingvisto Zenon Klemensiewicz.

Prof. Sygnarski vekis intereson kaj simpation por Esperanto inter multaj polaj eminentuloj kaj institucioj, ekzemple en 1948 verkante memorandon por Unesko pri Esperanto, kiun subskribis i. a. la vicministro pri klerigo de Pollando. En 1978 aperis lia traduko de *Tra dezerto kaj praarbaro*, porjunula romano de la klasika pola verkisto Henryk Sienkiewicz.

## Verkoj 
* *Kurs elementarny Esperanto: pomocniczego języka międzynarodowego w 15 lekcjach* (1947)
* *Lecionoj de mondlingvo "Esperanto": la unua lernolibro por lerneja gejunularo*
* *Pełny kurs Esperanto pomocniczego języka międzynarodowego w 25 lekcjach*
* *Pełny kurs międzynarodowego języka Esperanto* (1958)
* *Podręcznik do nauki międzynarodowego języka Esperanto: metoda konwersacyjna w 34 lekcjach* (1961)
* *Podręcznik języka Esperanto* (1963)

## Tradukoj 
* Sienkiewicz, Henryk: *Tra dezerto kaj praarbaro* (1978)
* Reytan: *Kiu kulpas?*

SYGNARSKI, Mieczyslaw
Grete Waitz

**Grete WAITZ** [GREte vajc] (naskiĝis la 1-an de oktobro
1953 en Oslo, mortis la 19-a de aprilo 2011) estas norvega sportistino (kuristo), naŭfoja gajninto de *New York Marathon* (Novjorka Maratono), dufoje gajninto de *London Marathon* (Londona Maratono) kaj plurfoja atinginto de nova mondrekordo je la distanco 3&nbsp;000m por virinoj.

Ŝi cetere gajnis norvegiajn landajn ĉampionecojn 33 fojojn, gajnis la maratonon
dum la monda ĉampioneco de 1983, kvinfoje gajnis la mondan ĉampionecon de
trakampa kuro, gajnis la arĝentan medalon en maratono dum la someraj Olimpiaj ludoj en 1984 kaj sepfoje gajnis *la Reĝan Pokalon* en Norvegio.

Legu ankaŭ pri aliaj longdistancaj kurantoj!

WAITZ, Grete
WAITZ, Grete
WAITZ, Grete
Sonja Henie

**Sonja HENIE**  (naskiĝis la 8-an de aprilo
1912, mortis la 12-an de oktobro 1969) estis norvega sportistino, kiu pro sia juna aĝo de nur 15 jaroj en la Vintra Olimpiko 1924 estis aparta favorato de la publiko. Ŝi gajnis la ormedalon en arta sketado kadre de la norvega teamo dum la vintraj olimpikoj de 1928, 1932 kaj 1936.

Ŝi estis la unua virino, kiu uzis mallongan jupon dum dancoj sur glacio, kaj la unua dancistino sur glacio, kiu uzis koreografion.

Poste ŝi iĝis aktorino kaj faris multajn filmojn dum longdaŭra kariero.

## Vidu ankaŭ 
* Arta sketado

Kategorio:Norvegaj aktoroj
Kategorio:Norvegaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 12-an de oktobro
Kategorio:Artsketistoj
Vladimiro fon Ŝmurlo

**Vladimiro fon Ŝmurlo** ( [Vladimir Franceviĉ fon Ŝmurlo], ofte duonpole-duongermane latinliterigita **Vladimír von Szmurlo**, plene germanlingve *Wladimir von Schmurlo* (kiam li de 1905 ĝis 1908 loĝis en la Germana Regno), naskiĝis la  en Ĉeljabinsk; mortis la  en Rigo) estis rusa esperantisto kaj fervoja inĝeniero.

Vladimiro fon Ŝmurlo studis en Peterburgo. Li estis Volapukisto kaj tre frue aliĝis al Esperanto. Li iniciatis la unuan literaturan Esperanto-konkurson en Peterburgo 1896. Post la rusia revolucio de 1905 li loĝis de 1905 ĝis 1908 en Stuttgart, kaj ekde 1908 en Rigo. En 1910 li fondis la Esperanto-gazeton *Riga Stelo*, en 1911 ankaŭ samnoman Esperanto-klubon, kaj fariĝis ties unua prezidanto. De 1910 ĝis 1915 li estis delegito de UEA en Rigo.

Je 1916 li estis eldonisto de esperantlingva ĵurnalo «Verda Radio».

Li eldonis:
* Bibliotekon de Lingvo Internacia Esperanto (1895),
* Jarlibron Esperantistan (1897),
* Esperantan Universalbibliotekon (1910-1914),
* kolekton de Esperanto-originalaĵoj *Verda Radio* (1911).

Li kunlaboris en *La Esperantisto, Internacia Scienca Revuo, Lingvo Internacia* kaj *Scienca Gazeto.* Li redaktis kaj eldonis la revuon *Riga Stelo,* de 1910 ĝis 1911. Li verkis *ANA (Alfabeta Nomaro-Adresaro),* alinomita *Ariadna fadeno*, unuan provon de Esperanto-enciklopedio, en 1916/1917 la kiu, pro la milito, aperiĝis nur ĝis la litero E kaj havis tre magran enhavon. Li kompilis *Komplementan rus-Esperantan vortaron* (дополнительный русско-эсперантский словарь) en 1916. Dum siaj lastaj jaroj li precipe interesiĝis pri ĉiuj sistemoj de Lingvo Internacia.

En 1920 li kreis esperantidon Arlingo, simpla "korektado" de Esperanto, kiu daŭris nepublikita.

## Recenzo
Pri *Komplementa rus-Esperanta vortaro*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Vladimír Szmurlo en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la aŭstra nacia biblioteko ()
* portreta foto de li el 1921 en la retejo de la aŭstra nacia biblioteko
* https://digital.onb.ac.at/rep/osd/?111C660A plia portreta foto de li el 1927 en la sama retejo de la aŭstra nacia biblioteko]

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Latvaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio
Kristiano la 8-a (Danio)

**Kristiano Frederiko**, ,
estis reĝo de Norvegio de la 17-a de majo 1814 ĝis la 14-a de aŭgusto 1814,
kaj estis reĝo **Kristiano la 8-a** de Danio en la jaroj 1839 ĝis 1848.

## Vivo 
Estante ekde 1813 guberniestro en Norvegujo li tuj proklamitis, post kiam Norvegujo iĝis sveda en la 14.1.1814 (pro la traktato de Kiel), suvereno. En la 17.5. li elektitis fare de la regna asembleo de Eidsvoll reĝo de Norvegujo. Sed jam en la 10.10. li devis rezigni pri la krono perfortite de Svedujo kaj aliaj tiamaj superpotencoj kaj reiri al Danujo.

Li dediĉis sin al natursciencaj studoj kio igis lin multe vojaĝi. Je la fino de 1839 li ekregis post la morto de sia duonkuzo Frederiko la 6-a. Kristiano nur pro absolutismaj tendencoj sed ankaŭ pro sia politiko rilate al Ŝlesvigo-Holstinio igis la dukujojn malamikaj. Kontraŭ lia malferma letero (8.7.1846), en kiu li promesis garantii integrecon de dana kompleta ŝtato per enkonduko de tronsukcedo ankaŭ en Ŝlesvigo-Holstinio, protestis kaj la dukujoj kaj la agnatoj kaj Germana Federacio. Reage Kristiano faris trankviligan proklamon en la 18.9. kiu ne efikis koncerne daŭrigotan unuecon de Danujo.

En la lasta vivoperiodo li planis doni konstitucian monarkon al la ŝtato por reklami por la dania integreco ĉe la dukujoj.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1906, p. 108-109 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Ŝlesvigo
Kategorio:Dukoj de Holstinio
Kategorio:Dukoj de Saksio-Lauenburg
Saarbrücken

'''** estas la ĉefurbo de Sarlando, en Germanio. Ĝi troviĝas borde de la rivero Saro (la nomo signifas "ponto sur la Saro") kaj la urboteritorio limas al Francio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn inkluzive de la antaŭurboj apartenantaj al ĝi. Saarbrücken estas la kultura kaj ekonomia ĉefurbo de Sarlando.

France la urbo nomiĝas **', la lokuloj parolas pri *Saarbrigge*. En Esperanto oni nomis ĝin aŭ Sarbrukeno aŭ Sarbruko.

Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas: .

Ekde januaro 2008 la urbo estas la centro de la nove fondita Regiona Ligo Saarbrücken, kiu estas aparta speco de teritoria unuo de Germanio, iusence komparebla al distrikto. Simile kiel la Distrikto Regiono Hanovro, ĝi grupigas grandan urbon kaj ĝian geografian ĉirkaŭaĵon.

## Kvartalo Saarbrücken-Klarenthal 
'''''' estas kvartalo en la okcidenta parto de  kaj la naskiĝloko de la germana esperantisto Josef Burger.

## Famuloj rilataj al Saarbrücken 
* Béla Brandenstein, filozofo
* György Apponyi (politikisto)

* Nils Minkmar, ĵurnalisto

## Partneraj urboj 
* 20ra Nantes (Francio)
* 20ra|kadra Tbilisi (Kartvelio)

## Kulturo 
Saarbrücken havas relative fortan proponadon de veganaj manĝaĵoj, interalie ekde 2020 ĝis la jaro 2022 la Esperante nomitan restoracion Venu Manĝi.

## Esperanto 
En la urbo plurfoje okazis Esperanto-renkontiĝoj, ekzemple la 15-a IF 1998/99 kaj la 23-a IF 2006/07. Je la jarŝanĝo 2009/10 tie okazis la 8-a Novjara Renkontiĝo (NR) kaj la unua Novjara Internacia Semajno (NIS) (por junuloj kaj junaj plenkreskuloj).

En la universitato de  ekde 1968 Reinhard Haupenthal estis instrukomisiito pri esperantologio en la departemento de prof. Max Mangold. Tiun taskon li havis almenaŭ ĝis la okdekaj jaroj. La universitata biblioteko gardas kolekton de almenaŭ mil Esperanto-libroj.

## Rilatoj al Esperanto 
* Simone Fischer-Sorg
* Daniel Svejda
* Saskia Idzerda
* Yvonne Winkler von Mohrenfels

## Vidu ankaŭ 
* Sarlanda Radio
* Saarbahn

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* paĝoj de la Sarlanda Universitato
* paĝoj de la flughaveno Saarbrücken

Dosiero:Tbilisser-platz-saarbruecken.jpg|Placo de Tbilisi, en la germana kaj kartvela lingvoj
Dosiero:Saarbruecken-Johanniskirche 02250131a.jpg|Enirejo de la preĝejo de Sankta Johano
Dosiero:Jenseits des Flusses (1695018889).jpg|la ŝtata teatrejo borde de la rivero Saro


Kategorio:Regiona Ligo Saarbrücken
Kategorio:Urboj de Sarlando
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Germanio
Karolo la 13-a (Svedio)

eta|maldekstra|180px|Karolo la 13-a (Svedio) pentrita 1815 de Per Krafft la pli juna
**Karlo la 13-a de Svedio** kaj **Karlo la 2-a de Norvegio**
(naskiĝis la 7-an de oktobro 1748,
mortis la 5-an de februaro 1818),
estis reĝo de Svedio ekde 1809,
kaj reĝo de la unio Svedio-Norvegio de 1814, ĝis sia morto.

Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Svedaj reĝoj
Oskaro la 1-a (Svedio)

**Oskaro la 1-a**, svede *Oscar I*, (naskiĝis la 4-an de julio 1799, mortis la 8-an de julio 1859) estis reĝo de la unio Svedio-Norvegio de 1844 ĝis sia morto.

Oskaro estis la sola filo de Karolo la 14-a / la 3-a, la iama franca marŝalo Bernadotte. Post ties morto li ekoficis kiel reĝo de Svedio kaj Norvegio. Li realigis plurajn liberalajn reformojn kaj akceptis liberalulojn en la Ŝtatan Konsilion. En eksterlanda politiko li forlasis la por-Rusian politikon de sia patro kaj proksimiĝis al Britio. Li subtenis Danion en milito (1848–1851) kontraŭ Prusio kaj la Germana Federacio. Lia sano malboniĝis, kaj en 1857 li transdonis la regadon al sia filo Karolo la 15-a / la 4-a.

Dosiero:Oscar I of Sweden.jpg|
Dosiero:Oscar I porträtterad 1836 av Fredric Westin.jpg|
Dosiero:Oscar i foto.jpg|

Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Konvertitoj de katolikismo al luteranismo
Karolo la 15-a (Svedio)

**Karlo la 15-a de Svedio** kaj **Karlo la 4-a de Norvegio**
(naskiĝis la 3-an de majo 1826,
mortis la 19-an de aŭgusto 1872)
estis reĝo de la unio Svedio-Norvegio
de 1859 ĝis sia morto. Praktike li regis jam ekde 1857, ĉar lia patro estis grave malsana.
Karolo mortis ne havante heredorajtajn filojn, tial lin sekvis lia frato Oskaro.

Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Universitato de Upsalo
Karolo la 14-a Johano (Svedio)

**Karolo la 14-a Johan de Svedio** kaj **Karolo la 3-a Johano de Norvegio** (naskiĝis la 26-an de januaro 1763, mortis la 8-an de marto 1844) faris mirindan karieron de franca oficiro ĝis reĝo de Svedio-Norvegio.

Denaske li estis franco, kun la nomo *Jean Baptiste Bernadotte*. Li rapide avancis en la franca armeo kiel elstare bona oficiro, fariĝis militministro kaj "Marŝalo de Francio" sub Napoleono. Li ricevis la titolon "princo de *Pontecorvo*", antaŭ ol oni proponis al li la svedan reĝan tronon.

Li estis reĝo de la unio Svedio-Norvegio de 1818 ĝis sia morto.

Li estas la unua reĝo (kaj la prapatro) de la dinastio Bernadotte.

Li edziĝis la 17an de aŭgusto 1798 al Désirée Clary, filino de marseila silkkomercisto kaj fratino de Julie Clary, edzino de Joseph Bonaparte. Désirée antaŭe fianĉiĝis kun Napoleono. Bernadotte kaj Désirée naskis nur unu filon, Oskaro la 1-a, reĝo de Svedio, kiu regis post la morto de sia patro.

Li estis alta viro kaj multaj rakontoj estis teksitaj pri la alteca diferenco inter li kaj la imperiestro. Populara mito, kiu ne estis konfirmita, asertas, ke post lia morto en 1844, la tatuo "Mort aux rois" ("Morto al la Reĝoj") estis trovita sur lia korpo, memoraĵo de la tagoj de la Revolucio.

Post sia morto li estis entombigita en la preĝejo *Riddarholmskyrkan* en Stokholmo.

Dosiero:Karl XIV Johan, king of Sweden and Norway, painted by Fredric Westin.jpg|
Dosiero:Statue of Charles XIV John at Slussplan, Stockholm.jpg|

Kategorio:Mortintoj en 1844
Kategorio:Naskiĝintoj en 1763
Kategorio:Francaj marŝaloj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Konvertitoj de katolikismo al luteranismo
Kategorio:Paŭo (Francio)
Oskaro la 2-a (Svedio)

**Oskaro la 2-a Frederiko**, svede *Oscar II Fredrik*
(naskiĝis la 21-an de januaro 1829,
mortis la 8-an de decembro 1907)
estis reĝo de la unio Svedio-Norvegio
de 1872 ĝis la fino de la sved-norvega unio en 1905, kaj reĝo de Svedio ĝis sia morto.

## Familio 
* nepo Princo Carl Bernadotte

Dosiero:Oscar II of Sweden.jpg|
Dosiero:Oscar II by Zorn from Hildebrand Sveriges historia.jpg|

Kategorio:Mortintoj en 1907
Kategorio:Naskiĝintoj en 1829
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Bernadotte
Olavo la 5-a (Norvegio)

**Olavo la 5-a**, aŭ *Olav la 5-a*, (naskiĝis la 2-an de julio 1903, mortis la 17-an de januaro 1991) estis la reĝo de Norvegio de 1957 ĝis sia morto. Li apartenis al la origine germanlingva dinastio Glücksburg, la gepatroj estis la antaŭa norvega reĝo Haakon la 7-a kaj Maud de Kimrio. Post lia morto
en 1991, lia filo Haroldo la 5-a transprenis la reĝecon.

Dum la Dua Mondmilito li ludis (ankoraŭ kiel kronprinco) gravan rolon en la rezisto de la norvegoj kontraŭ la nazia okupacio de Norvegio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Dinastio Glücksburg
Haakon la 7-a (Norvegio)

**Haakon la 7-a**, norvege *Haakon VII* aŭ *Håkon VII*  (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1872, mortis la 21-an de septembro 1957) estis la reĝo de Norvegio de 1905 ĝis sia morto. Li estis frato de la dana reĝo Kristiano la 10-a.

[maldekstra|eta|225px|La reĝa [maŭzoleo ĉe la fortreso de Akershus. Haakon la 7-a kaj lia edzino, Reĝino Maud, enteriĝis tie ĉi. En la verda sarkofago estas la filo Olavo la 5-a kaj lia edzino, Kronprincino Märtha.]]

## Eksteraj ligiloj 
* La reĝa norvega ordeno de Sanktulo Olavo 
* Oficiala Retejo de la norvega reĝa familio 
* La reĝuloj

Kategorio:Naskiĝintoj en Danio
Kategorio:Mortintoj en Norvegio
Kategorio:Aleksandro Nevskijaj Ordenitoj
Kategorio:Dinastio Glücksburg
Kategorio:Eŭropaj kristanoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Norvegoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito