open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaliptomenedoj

La **kaliptomenedoj** (latine Calyptomenidae) estas familio el la ordo de la paseroformaj birdoj. Ĝi enhavas 6 speciojn en 2 genroj. La tipa genro de tiu familio estas *Calyptomena*, Esperantigita "kaliptomeno", sed ĝeneralige ĉiuj kaliptomenedoj estas nomataj "kaliptomenoj", jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu familio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Etimologio
La scienca nomo Calyptomenidae venas el la antikva greka *καλυπτομένα* (*kaluptomena*) kiu estas la neŭtra pasiva participo de la verbo *καλύπτω* (*kalupto* = kaŝi) kaj kiu do signifas "kaŝata", ĉar tiuj birdoj verde koloritaj tre bone kamufliĝas en la kanopeo.

## Disvastiĝo 
Kaliptomenoj troviĝas en Afriko (la specioj de la genro *Smithornis*), kaj Sudorientazio (la specioj de la genro *Calyptomena*).

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Nigraflava eŭrilajmo

La **nigraflava eŭrilajmo** () estas birdospecio el la familio de eŭrilajmedoj. Ĝi troviĝas en Sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj birdoj havas "larĝan gorĝon" kun ekstra dekkvina kolvertebro. Pro tio la birdo ekz. germane estas nomata larĝfaringulo (*Breitrachen*) dum multaj aliaj lingvoj nomas ĝin larĝbekulo (ekz. svede *Brednäbb*, angle *Broadbill*, itale *Beccolargo*, pole *szerokodziób*, estone *lainokk*, ĉine 阔嘴鸟).

La specia epiteto *ochromalus*, ankaŭ venas el la antikva greka, *ὠχρός* (*okros*) = pale flava, kaj *μέλας* (*melas*) = nigra, pro la koloro de la plumaro La specio montras iom da seksa dimorfismo, ĉar inoj havas interspacon en la centro de la nigra brustobendo. Junuloj ne havas klare difinitan brustobendon kaj havas palflavan superokulon (strio de la beko ĝis super la okulo) kun grizblankaj subaj partoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigraflava eŭrilajmo troviĝas suda Mjanmao, suduesta kaj suda Tajlando, Malajzio, Singapuro, Brunejo kaj Indonezio (ĉefe Sumatro kaj Borneo). Ĝi vivas en larĝa gamo da arbaroj, ĉiamverdaj arbaroj, miksitaj dipterokarpaj arbaroj, erikejaj arbaroj, marĉaj arbaroj, arbaraj randoj, kaj kultivataj plantejoj (kakao, kaŭĉuko kaj albizio).

## Referencoj
Kategorio:Eŭrilajmedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Federacia vojo 58

La **federacia vojo 58** - germane *Bundesstraße 58* - estas parto de reto de duarangaj interregionaj vojoj en Germanio. Tiu reto da vojoj kompletigas la unuarangan reton de la germanaj aŭtovojoj. Ĝi vojas 180 kilometrojn tra la federaciaj landoj . Dum aŭtovojo nur konektiĝas kun aliaj vojoj per tiel nomataj  eksternivela vojkruciĝoj kaj krome pasas aliajn vojojn, fervojajn liniojn, riverojn, kanalojn kaj similajn trafikajn "obstaklojn" nur per pontoj aŭ tuneloj, en federacia vojo ankaŭ permesatas vojkruciĝoj kun trafiklumoj kaj ĝenerale pasoj tra loĝlokoj, kvankam oni ankaŭ en loĝlokoj provas organizi la fluon de veturiloj tiel ke estas laŭeble malmultaj haltoj. Tiel ankaŭ la federacia vojo 6 ĝenerale ebligas pli rapidan fluon de la motoraj trafikiloj kiel aŭtoj, kamionoj, motorcikloj kaj busoj.Skeme skizite, la vojo kondukiĝas de la Nederlanda-Germania limo proksime de Venlo okcidente tra Geldern, Wesel, Haltern am See, Lüdinghausen, Ahlen kaj Beckum ĝis Langenberg en la distrikto Gütersloh oriente.

eta|maldekstra|280ra|

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Niktibioformaj

**Niktibioj** (familio **Niktibiedoj**) estas grupo de birdoj rilataj al la guaĉaro, kun kiu ili kunhavas la subkladon *Sedentaves*. La familio Niktibiedoj estis iam inkludita kun la kaprimulgoj en la ordo Kaprimulgoformaj, sed nun ĝi estas metita en aparta ordo, **Nyctibiiformes**. Estas sep specioj en du genroj en tropikaj Centra kaj Suda Ameriko. Fosilia pruvaro indikas, ke ili vivis ankaŭ en Eŭropo dum la Paleogeno.

Niktibioj estas noktulaj insektovoruloj al kiuj mankas la bridaj harecplumetoj ĉirkaŭ la buŝo troveblaj ĉe la veraj kaprimulgoj. Ili ĉasas el ripozejo kiel lanioj aŭ muŝkaptuloj. Dumtage ili ripozas sintenrekte sur arbostumpoj, kamufle aspektante parto de la stumpo. La nura trovita ovo estis demetita rekte sur la pinto de la stumpo.

En Argentino, ili estas konataj kiel **kakuy** aŭ **kakuj** el keĉua signife 'resti'. En Bolivio ili estas nomataj *guajojo*, pro la sono de ilia alvoko. En Brazilo kaj Paragvajo, ili estas nomataj **urutau** el gvarania *gujra* 'birdo' kaj *tau* 'fantomo'.

## Specioj 
Estas sep specioj en du genroj en tropika Sudameriko:

Genro *Nyctibius* 
* Granda niktibio, *Nyctibius grandis*
* Longvosta niktibio, *Nyctibius aethereus*
* Norda niktibio, *Nyctibius jamaicensis*
* Anda niktibio, *Nyctibius maculosus*
* Griza niktibio, urutauo aŭ ordinara niktibio, *Nyctibius griseus*
* Blankflugila niktibio, *Nyctibius leucopterus*

Genro *Phyllaemulor* 
* Rufa niktibio, *Phyllaemulor bracteatus*

## Referencoj 
*Cestari, C., Guaraldo, A., & Gussoni, C (n.d.). "Nesting behavior and parental care of common potoo (Nyctibius griseus) in southern Brazil". *The Wilson journal of ornithology*, pp. 102–106
*Meek, K. (n.d.) Mobbing. *Mobbing*, 1–12

## Eksteraj ligiloj 
*filemtoj ĉe Internet Bird Collection

Kategorio:Niktibioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Elemér Károly Lovas

**Elemér Károly Lovas** [kAroj lovaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lovas Elemér Károly** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Leitner* [lejtner] ĝis 1906.

 naskiĝis  en Sümeg, li mortis  en Pannonhalma.

## Biografio 
 aliĝis al la benediktanoj en 1906, poste li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1913, krome li akiris pedagogian diplomon en Pannonhalma same en 1913, eĉ li doktoriĝis. Post siaj studoj li instruis en benediktanaj gimnazioj en Pápa, Kőszeg kaj Győr, krome en monaĥa altlernejo de Pannonhalma. En 1919 li laboris en episkopa arkivejo de Veszprém (urbo). Inter 1922-1940 li instruis denove en Győr, kie li estis ankaŭ muzeestro. Li gvidis ankaŭ arkeologiajn elfosaĵojn. Poste li instruis en altlernejo de Pannonhalma, samtempe li estis arkivisto kaj li respondecis pri la arkeologia kolektaĵo. En 1942 li malsaniĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Árpádházi B. Margit és kora.* (disertaĵo, 1913)
* *B. Margit történetének részletes forráskritikája.* (1916)
* *A győri szentbenedekrendi Czuczor Gergely katholikus gimnázium története 1900-1926.* (1926)
* *Pannonhalma környéke az ó- és középkorban.* (studoj, 1937) 
* *Győr város régészeti katasztere.* (1942)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono )la koncerna teksto estas legebla en la 3-a alineo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Silezia Universitato

**Silezia Universitato** povas esti:
* Universitato de Silezio en Katowice, universitato en Pollando, fondita en 1968
* Silezia Universitato en Opava, universitato en Ĉeĥio, fondita en 1991
Bonifác János Maar

**Bonifác János Maar** [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Maar Bonifác János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Devecser, li mortis  en Balatonfüred.

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en Pápa, Komárom kaj Sopron, en 1804 li aliĝis al la benediktanoj. La novicado okazis en Pannonhalma, poste li studis samloke en la altlernejo, ankaŭ en Győr. Li pastriĝis en 1811, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Post siaj studoj li instruis en gimnazioj de Nagyszombat kaj Pozono po du jarojn, intertempe li instruis la novicojn dum lernojaro en Pannonhalma. Poste li estis ĉefamilia edukisto en Vieno, krome li ankaŭ studis en Universitato de Vieno, fine en 1818 li diplomiĝis en Reĝa Universitato de Pest. Inter 1818-1820 li estis bibliotekisto en Pannonhalma, poste li instruis lernojaron en la altlernejo samloke, inter 1821-1850 en Jura Akademio (Győr), fine li estis monaĥeja pastro en Győr. Li mortis pro ĥolero.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Fuxhoffer Demjén jubiláris ünnepe alkalmára írt költemény.* (odo, 1809)
* *Elegia ill. ac rev. dno Thomae Kovács o. s. B. archiabbati occasione solemnis eius installationis.*  (1830)
* *Egyetemes történelem, melyet érettebb ifjak és olvasók számára írt. Első kötet. Őskor.* (1853-1854) 

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Verda kaliptomeno

La **verda kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn troviĝantajn en Sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Aspekto
La birdo estas ĉirkaŭ 17 cm longa, kun brilverda plumaro kun nigra orelmakulo, larĝe gapanta beko, rondeta kapo, mallonga vosto kaj tri nigraj strioj sur ĉiu flugilo. La beko mem estas tre malforta kaj preskaŭ kaŝita de la kresto super ĝi. Ambaŭ seksoj estas similaj. La ino estas pli senbrila kaj ne havas nigrajn markojn sur sia orelmakulo kaj flugilkovriloj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La verda kaliptomeno troviĝas en suda Mjanmao, Tajlando, Malajzio, Brunejo, Singapuro kaj Indonezio (ĉefe Sumatro kaj Borneo). Ĝi vivas en la kanopeo de tropikaj humidaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Silezia Universitato en Opava

La **Silezia Universitato en Opava** (, akronime SU) estas ĉeĥa universitato fondita en 1991 kun kampusoj en Opava kaj Karviná.

Ĝi estas unu el la pli junaj universitatoj en Ĉeĥio; fondita post la falo de komunismo en Ĉeĥoslovakio, la 17-an de novembro 1989.

Ĝi estis establita sub la nomo "Silezia Universitato" la 28-an de septembro 1991 el du fakultatoj de la Masaryk-Universitato en Brno, kiuj estis establitaj jaron pli frue.

La Universitato de Opava ofertas studojn pri filozofio, natursciencoj, scienco kaj ekonomiko. En 2006, proksimume 4 000 studentoj studis ĉe ĝiaj filioj en Opava, Krnov kaj Karviná. La universitato ankaŭ gastigas la Instituton de Kreiva Fotografio.

La Silezia Universitato en Opava ofertas studprogramojn je la niveloj de bakalaŭra, magistra kaj doktora (Ph.D.), plentempe aŭ kombinitan formon. 

## Organizo 
La Universitato de Silezio konsistas el tri fakultatoj kaj du institutoj. La Universitata Biblioteko ankaŭ estas parto de la universitata strukturo.

* Fakultato de Filozofio kaj Natursciencoj
* Fakultato de Komerca Administrado en Karviná
* Fakultato de Publika Politiko
* Instituto de Matematiko

## Galerio 

Dosiero:SU_rektorat.jpg|alternative=Main building of the university|Ĉefkonstruaĵo de la universitato
Dosiero:SUFPF3.jpg|alternative=Hauerova Campus|Hauerova Kampuso
Dosiero:SUFPF4.jpg|alternative=Film theater at Hauerova Campus|Filmteatro ĉe la Hauerova Kampuso
Dosiero:SUFPF1.jpg|alternative=Bezručovo náměstí|Senpaga nomo
Dosiero:SUFVP3.jpg|alternative=Alumni hall at Bezručovo náměstí|Eks-studenta halo ĉe Bezručovo náměstí
Dosiero:SUFPF10.jpg|alternative=White Hole Observatory Opava|Observatorio de Blanka Truo en Opava

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Silezia Universitato

Kategorio:Konstruaĵoj en Opava
Kategorio:Universitatoj en Ĉeĥio
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1991
Nigragorĝa kaliptomeno

La **nigragorĝa kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi troviĝas en Borneo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Aspekto
La plej granda specio en la genro *Calyptomena*, la Nigragorĝa kaliptomeno estas 24–27 cm longa, kun maskloj pezantaj 142–171 g kaj inoj pezantaj 150–163 g. Maskloj estas vigle verdaj, kun iom da nigro sur la supro de la kapo, nigraj makuloj sur la orelkovriloj kaj nuko, kaj granda nigra makulo sur la malsupra gorĝo kaj supra brusto. Ili ankaŭ havas ampleksajn nigrajn markojn sur la flugiloj kaj supra dorso, okulfrapajn striojn sur la subaj partoj, kaj nigrecajn vostojn kaj flugplumojn. La irisoj estas malhelbrunaj, la piedoj estas olivecverdaj ĝis grizecverdaj, kaj la beko estas nigra kun pala malsupra mandiblo. La frunto havas grandan plumtufon, kiu preskaŭ kovras la bekon. Inoj estas pli malgrandaj ol maskloj, kun pli malgranda tufo sur la frunto, sen nigra marko sur la kapo, kaj pli senkolore verdaj subaj partoj sen nigra strio. Junuloj similas al plenkreskuloj sed havas malpli da nigraj markoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigragorĝa kaliptomeno estas endemia de Borneo. Ĝi loĝas en la norda kaj centra partoj de la insulo, kie ĝi troviĝas en montaj regionoj de Kinabalu-Monto suden ĝis Kayan Mentarang kaj Monto Batu Timbang. Ĝi vivas en montarbaroj aŭ arbarlimoj, je 900–1700 m, sed povas ĉeesti jam de 600 m kaj ĝis ĉirkaŭ 1980 m.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Béla Norbert Legányi

'*** [legAnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Legányi Béla Norbert*' estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto, prioro, abato.

 naskiĝis  en Pestszentlőrinc, li mortis  en Pannonhalma.
eta|

## Biografio 
 maturiĝis en Budapeŝto, poste aliĝis al la benediktanoj en 1924, pli poste li studis teologion en Pannonhalma (1925-1929) kaj li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1930. Jam en 1929 li monaĥiĝis, jaron poste li pastriĝis. Post la diplomo li instruis lernojaron en Győr, poste en Pannonhalma, sed li estis tie ankaŭ pastro kaj havis monaĥan taskon. Inter 1935-1937 li instruis en Esztergom, poste 3 jarojn denove en Győr, sed li estis ankaŭ monaĥeja zorgisto. Inter 1940-1946 li same instruis aŭ zorgis en pluraj lokoj, inter 1947-1950 li estis gimnaziestro, monaĥejestro kaj zorgisto en Kőszeg. Ekde 1950 li estis gimnaziestro en Pannonhalma, inter 1952-1956 prioro, inter 1958-1969 abato, poste li emeritiĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A szem ideghártyájának csapjai és pálcái; Az elektromos ívfény elméletének mai állása* (1931)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Piliscsaba (2011)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)
* biografio hungare (legebla en la 4-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Emilián János Mann

**Emilián János Mann** [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mann Emilián János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Pozono (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis  en Lambach (Aŭstrio-Hungario, Supra Aŭstrio).

## Biografio 
 aliĝis al la benedektanoj en 1813. Post la novicado li studis teologion en altlernejo de Pannonhalma. Li pastriĝis en 1823, sed pli frue ekde 1818 li instruis en benediktanaj gimnazioj de Győr, poste de Sopron (1819–1821). Inter 1823–1830 li instruis en liceo Győr, poste 2 jardekon en Reĝa Jura Akademio (Pozono), inter 1850–1859 li instruis la novicojn en Pannonhalma. En 1859 li iris al monaĥejo de Lambach, kie li denove estis novico. Baldaŭ li estis prioro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Világtörténet. A hajdankor.* (1841)
* *Bechrachtungen am Fusse des Kreuzes. Von einem Benedictiner Ordens-Priester.* (1850)
* *Compendium asceseos benedictinae.* (1852)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Universitato SWPS

La **SWPS-Universitato de Sociaj Sciencoj kaj Homecoj**, aŭ simple **SWPS-Universitato** () estas neprofitcela privata universitato en Varsovio. La universitato havas pli ol 16 000 studentojn enskribitajn en 30 malsamaj programoj kaj pli ol 70 specialiĝaj kursoj.

SWPS en la pola signifas Superan Lernejon de Socia Psikologio (). En 2015, laŭ pola juro, la eduka institucio ricevis universitatan statuson. Ĝi estis la unua privata universitato en la lando. 

SWPS estas unu el la plej grandaj privataj universitatoj en Pollando. Ĝi havas pli ol dek kvar mil studentojn, bakalaŭrajn kaj postbakalaŭrajn, inkluzive de mil ducent internaciaj studentoj el pli ol sesdek landoj. La universitato havas kvin kampusojn situantajn en gravaj polaj urboj: Varsovio, Vroclavo, Sopot, Poznań kaj Katowice.

## Organizo 
* Fakultato de Psikologio (Varsovio)
* Fakultato de Filozofia kaj Socia Scienco (Varsovio)
* Jura Fakultato (Varsovio)
* Fakultato de Psikologio (Sopot)
* Fakultato de Psikologio (Katowice)
* Fakultato de Psikologio (Vroclavo)
* Fakultato de Juro kaj Komunikado (Vroclavo)
* Fakultato de Sociaj Sciencoj kaj Dezajno (Poznano)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Studentaj organizaĵoj de SWPS
* Bibliotekoj de SWPS

SWPS
Maro Bellingshausen

[eta|Mapo de la [Antarkta duoninsulo|Antarkta Duoninsulo montranta la Bellingshausen-Maron ĉe la malsupra maldekstra parto de la mapo)]]
La **Maro Bellingshausen** estas bordomaro de la Suda Oceano kaj situas apud la marbordoj de English (d:Q3751806), Bryan (d:Q4980030), kaj Eights (d:Q2983456) de la Lando Ellsworth (d:Q1134547) en Okcidenta Antarkto. Ĝi etendiĝas de la insulo Aleksandro la 1-a je 57° 18′ O oriente ĝis la insulo Thurston (d:Q583990) je 102° 20′ O okcidente kaj la insulo Petro la 1-a nordokcidente. Laŭ la limigo de la IHO, Kabo Mascart ĉe la norda fino de la insulo Adelajdo (d:Q353920) estas la plej norda kaj plej orienta limo de la Maro Bellingshausen. 

a Maro Bellingshausen estis nomita laŭ Fabian Gottlieb von Bellingshausen, balta germana navigisto, kiu servis en la rusa mararmeo kaj unue velis ĝin en 1821.

La Maro de Bellingshausen kovras areon de 600 000 km². Ĝi havas maksimuman profundon de 4 094 metroj.  Laŭ aliaj fontoj, la maro grandas 487 000 km² kaj havas maksimuman profundon de 4 470 m. 

Fine de la Paleoceno, antaŭ ĉirkaŭ 2,15 milionoj da jaroj, la asteroido Altanin falis en la maron. La alfrapa kratero, kiun ĝi kreis, estas la solea konata kratero sur la Tero en profunda oceana baseno. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
* NASA Bellinghausen Sea satelita foto
* Klimatologia malaltprema sistemo de la Bellinghausen-maro

* USGS mapo de la Maro de Bellingshausen

Bellingshausen
Kategorio:Golfoj en Antarkto
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Velura fabo

**Velura fabo** (*Mucuna pruriens*) estas rapide kreskanta, legumena, tropika grimpplanto, kies semoj estas uzataj en ajurveda medicino. 

## La planto
La planto kreskas ĝis ĉirkaŭ 3 metrojn alta, kun folioj de ĉirkaŭ 45 cm longaj, dividitaj en tri ovoformajn, pintajn foliojn. El la faskoj de blankaj aŭ purpuraj papiliaj floroj (ĉirkaŭ 5 cm longaj) kreskas grandaj plataj fazeolaj guŝoj kiuj estas 9 cm longaj kaj 2 cm larĝaj. La guŝoj enhavas tri al ses nigrajn, blankajn aŭ (flavajn) brunajn semojn de ĉirkaŭ 1 cm longaj. Kelkaj guŝoj estas kovritaj per longaj ruĝaj oranĝecaj iritaj (brosaj) haroj. Krom la haroj de la guŝoj, utilas la radiko kaj precipe la semoj. Aliaj guŝoj estas kovritaj per velurecaj lanugaj haroj, tial la nomo velura fabo.

la semoj ankaŭ estas uzataj kiel afrodiziigaĵo

eta|Semoj

Kategorio:Fabacoj
Ĉijuan

**Ĉijuan,** per simpligita ĉina skribo **济源,** per tradicia ĉina skribo **濟源** per pinjino *Jìyuán* estas distriktonivela urbego (laŭ loĝantaro metropolo) en provinco Henano en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: "fonto de la rivero Ĉiŝui".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la distriktonivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
Ĉijuan situas ĉe la norda bordo de la Flava Rivero kaj la sudaj promontoroj de la Taihang Montaro sur areo de 965 km². Cjaoĉo troviĝas 60, provinca sidejo Ĝengĝoŭo 105, ĉefurbo Pekino 634, Ŝanhajo 929 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre|
Laŭ la plej novaj arkeologiaj trovaĵoj jam antaŭ ĉirkaŭ dek mil jaroj, ĝuste ĉe la fino de la paleolitiko kaj la komenco de la neolitiko homoj loĝis ĉi tie. Ĉijuan estis fondita ĉirkaŭ 2000 a.K. sub la nomo "Juan" (原). Post diversaj administraciaj ŝanĝoj la 25-an de junio 1988 la Ŝtato rajtigis tiun areon iĝi urbo je distrikta nivelo. Tamen, Ĉijuan restis sub la administro de Cjaoĉo. Fine, ekde la 1-a de januaro 1997 Ĉijuan estis forigita de Cjaoĉo kaj metita rekte sub la provincan registaron.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|
La ĉefa ekonomia sektoro estas la minindustrio. En 2022 la ĉefa elminitaj metaloj estis la plumbo kaj arĝento. Ĉijuan ankaŭ havas grandan ŝtalfabrikon. Akvoenergia centralo funkcias ĉe la Flava Rivero, krome ankaŭ granda termika elektrocentralo funkcias. La plej signifaj agrikulturaj kultivaĵoj estas tritiko, arakido, kotono, batato kaj maizo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La distriktonivela urbego estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj.

## Klimato 
La klimato estas modera kaj humida subtropika klimato (Cwa) kun musonaj influoj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 588 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte julio kaj aŭguste, sed inter decembro kaj februaro apeneaŭ estas precipitaĵo. 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio
Marko Grgić

'''''' estas germana manpilkisto. Li naskiĝis la 11-an de septembro 2003 en Eisenach, Turingio, do nun estas -jaraĝa. Ekde majo 2024 li estas membro de la germana vira nacia teamo de manpilkado.

 

Kategorio:Germanaj manpilkistoj
Jannik Kohlbacher

'''''' estas germana manpilkisto. Li naskiĝis la 19-an de julio 1995 en Bensheim, Hesio, do nun estas -jaraĝa. Ekde novembro 2015 li estas membro de la germana vira nacia teamo de manpilkado, post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj.

 

Kategorio:Germanaj manpilkistoj
Yrjö Jyrinkoski

**Yrjö Armas JYRINKOSKI** (17-a de majo 1920 – 7-a de marto 1981) estis finna deklamisto.

Jyrinkoski publikigis dudek tri literaturajn registraĵojn, precipe en la 1960-aj jaroj. Dum jardekoj li turneis finnajn lernejojn donante deklamadojn. Li estas aparte memorata kiel interpretisto de la poemoj de Eino Leino. Li ankaŭ interpretis la poemon *Leipää ja suolaa* de Tapio Nousiainen sur kasedoj.

Kategorio:Finnoj
Bluventra kaliptomeno

La **bluventra kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi troviĝas en Borneo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Aspekto 
La Bluventra kaliptomeno estas 19–21 cm longa, kun inoj pezantaj averaĝe 92 g kaj maskloj pezantaj 102–115 g. Maskloj havas brilverdajn suprajn partojn, kun granda plumtufo sur la frunto kovranta plejparton de la beko kaj maldika palverda okulringo. Estas nigra makulo antaŭ la okuloj kaj nigraj makuloj malantaŭ la orelkovriloj, sur la dorso de la kolo, kaj trans la supra dorso. La flugilkovriloj havas okulfrapajn cirklajn nigrajn makulojn kaj la flugplumoj estas nigraj kun verdaj randoj. La brusto estas indigblua kaj la ventro kaj subvostaj kovriloj estas lazurbluaj.

Inoj diferencas pro siaj pli malgrandaj fruntotufoj, pli palaj supraĵoj kun iometa olivkolora nuanco, kaj kalkoverdaj subaĵoj kun ĉielblua anstataŭ lazurblua. Ili ankaŭ havas kalkverdajn okulringojn kaj neniun nigron sur la kapo krom la makulo antaŭ la okulo. La irisoj estas nigrecaj, la beko estas malhelbrunnigra ĝis nigra, kaj la piedoj estas malhelolivverdaj. Junuloj estas plejparte similaj al inoj, sed junaj maskloj havas malhelajn plumojn sur la nuko. Nematuraj maskloj estas similaj al plenkreskaj maskloj, sed mankas al ili la plej multaj el la kapmarkoj kaj havas malpli da bluo sur la subaj partoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La bluventra kaliptomeno estas endemia de Borneo. Ĝi loĝas en la norda kaj centra partoj de la insulo, kie ĝi troviĝas malkontinue de Kinabalu-Monto suden ĝis la Müller-Montaro kaj Kayan Mentarang, kaj eosten ĝis la duonisulo Sangkulirang. Ĝi vivas ĉefe en dipterokarpaj arbaroj sur montetaj deklivoj, malaltaj montaj arbaroj, malaltebenaĵaj arbaroj, kaj arbaroj kun kalkŝtonaj rokpingloj. Ĝi troviĝas ĉefe je altitudoj de 600–1 220 m, sed videblas jam de 300 m kaj ĝis ĉirkaŭ 1 680 m.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Grizkapa kaliptomeno

La **grizkapa kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn troviĝantajn en Afriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Andrew Smith studis multajn birdojn en Sudafrikio kaj unuafoje priskribis la parencan specion *Smithornis capensis* en 1839.

La specia epiteto *sharpei* rememorigas la anglan ornitologon Richard Bowdler Sharpe, kiu multe laboris pri tiu birdofamilio kaj unuafoje priskribis la parencan specion *Calyptomena whiteheadi* en 1887 kaj *Calyptomena hosii* en 1892.

## Disvastiĝo kaj habitato
La grizkapa kaliptomeno troviĝas en ekvatora Afriko. Ĝi vivas en subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj.
**S. s. sharpei* troviĝas en Bioko.
**S. s. zenkeri* troviĝas en plej sudeosta Niĝerio, uesta kaj suda Kameruno, Ekvatora Gvineo, norda Gabono, norduesta Respubliko Kongo and suduesta Centrafriko.
**S. s. eurylaemus* troviĝas en eosta Demokratia Respubliko Kongo.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nigraĉapa kaliptomeno

La **nigraĉapa kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi havas 9 subspeciojn troviĝantajn en Afriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Andrew Smith studis multajn birdojn en Sudafrikio kaj unuafoje priskribis la nigraĉapan kaliptomenon kiel * Platyrhynchus capensis* en 1839.

La specia epiteto *capensis*, estas la latinigo de la Kabo de Bona Espero ĉar la nomiga subspecio troviĝas en Sudafrikio, kvankam ne en la kaba regiono Ĝi estas 12–14 cm longaj kaj en Sud-Afriko maskloj pezis 21–26,9 g kaj inoj 17,4–27,5 g.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigraĉapa kaliptomeno troviĝas en Afriko, malkontinue de Gvineo ĝis la eosta marbordo de Kenjo ĝis Kvazulu-Natalo. Ĝi vivas en la meza tavolo de ĉiamverdaj aŭ malaltaj arbaroj, en densaj deciduaj arbustaroj aŭ aliaj densaj arbaroj inkluzive de riveraj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Longvosta niktibio

**Longvosta niktibio** (*Nyctibius aethereus*) estas specio de niktibioj kaj ĝi estas vaste distribuata tra Suda Ameriko, nome en ĉiu lando, escepte en Ĉilio kaj Urugvajo. Tre simile al strigoj, ĉi tiu specio estas noktula. Ĝi predas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn, kiujn ĝi kaptas per flugosaltoj de altaj ripozejoj.

## Taksonomio kaj sistematiko
La longvosta niktibio havas tri subspeciojn, la nomigan *Nyctibius aethereus aethereus*, *N. a. chocoensis*, kaj *N. a. longicaudatus*. Pluraj aŭtoroj asertas, ke *longicaudatus* devus esti traktata kiel aparta specio kun *chocoensis* kiel ĝia subspecio.

## Aspekto
La longvosta niktibio estas 42 ĝis 58 cm longa kaj pezas 280 ĝis 447 g. La supraj partoj de la nomiga subspecio estas flavecbrunaj. La krono kaj nuko havas sablokorajn makuletojn kaj punktetojn kaj nigrecbrunajn striojn. La mantelo, dorso kaj pugo estas makulitaj brunaj kaj flavbrunaj kaj havas nigrecbrunajn striojn. La vosto estas laŭgrada kaj ĝenerale bruna, kun flavecbruna strieco kaj brunaj strioj aŭ vermikuleco. Granda parto de la vizaĝo estas flavecbruna kaj ĝi havas sablokoloran "lipharon". La flugiloj estas ĝenerale brunaj kun larĝaj palaj sablokoloraj strioj. La mentono kaj gorĝo estas grizec-sablokoloraj. La brusto kaj flankoj estas brunaj kun sablokoloraj makuletoj, nigrecbrunaj strioj kaj tre sablokoloraj kaj nigrecbrunaj makuloj. La malsupra ventro estas sablokolora kun brunaj strioj kaj vermikuleco.

*N. a. longicaudatus* estas pli malgranda ol la nomiga subspecio; ofte ĝi estas pli sablokolora ĝenerale kaj precipe sur la brusto. *N. a. chocoensis* estas pli malgranda ol *longicaudatus* sed pli malhela. La nigraj strioj sur la supraj partoj estas pli grandaj kaj pli fortaj kaj la bruna baza koloro tendencas al kaŝtankoloro. Kvankam *N. a. longicaudatus* havas tre larĝan teritorion, Amazonio spertas kreskantan senarbarigon. La aliaj du subspecioj havas tre limigitajn teritoriojn kaj la vivejo de la Atlantika Arbaro de la nomiga subspecio estis reduktita al restaĵoj.

## Referencoj
* Borerro, J. 1974. "Notes on the structure of upper eyelid of potoos". *The Condor*, 76: 210–211.
* 
* Holyoak, D.T. (2001): *Nightjars and their Allies: the Caprimulgiformes*. Oxford University Press, Oxford, New York. 

## Eksteraj ligiloj 
*Long-tailed potoo photo gallery VIREO
*Photo-High Res; Artikolo ĉe tropicalbirding

Kategorio:Niktibioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Insulo San Kristobal

**San Cristóbal** (), ankaŭ konata kiel angle **Chatham,** estas la plej orienta el la Galapagoj same kiel unu el la plej malnovaj geologie.

Ĝi situas proksimume 965 km okcidente de la ekvadora kontinenta marbordo kaj havas areon de 558 km². Ĝia plej alta punkto estas estingiĝinta, forte eroziita vulkano, kiu atingas 730 metrojn. La rezulta pluvokvanto kreas tre humidan klimaton, dum la plata nordorienta duono de la insulo estas tre seka. Koloniigo signife influis la akvan ekvilibron de la insulo, reduktante la tipan malsekregionan vegetaĵaron al kelkaj izolitaj areoj. Intensaj rearbarigaj klopodoj celas restarigi la originan staton de ĉi tiuj malsekejoj. Setlejado ankaŭ draste ŝanĝis la faŭnon de la insulo.

La hispana nomo San Cristobal honoras Sanktan Kristoforon, la patronsanktulon de maristoj. La pli malnova angla nomo Chatham honoras la iaman britan ĉefministron William Pitt, unuan grafon de Chatham.

## Flaŭro kaj faŭno 
San Cristóbal estas hejmo al multaj belegaj fregatedoj (Q203472), marleonoj, gigantaj testudoj, blukruraj kaj ruĝkruraj suloj, igvanoj kaj mevoj. La vegetaĵaro de la insulo inkluzivas plantojn kiel *Calandrina galapagos* kaj *Leocarpus darwinii*, kaj arbojn kiel *Lignum vitae* kaj *Matazama*.

Delfenoj, ŝarkoj, rajoj kaj omaroj vivas en la maro ĉirkaŭ la insulo. En la suda duono de la insulo, en la altebenaĵoj de San Cristóbal, kuŝas *Laguna El Junco*, la plej granda dolĉakva lago en la Galapagos-arkipelago. La Galapaguera estas hejmo al bredejo por gigantaj testudoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Insulo San Kristobal - galapagosonline.com

Kategorio:Galapagoj
Kategorio:Krateraj lagoj
Kategorio:Marbirdaj kolonioj
Japana vira nacia teamo de manpilkado

La **japana vira nacia teamo de manpilkado** reprezentas Japanion ĉe internaciaj ĉampionadoj de manpilkado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* japana virina nacia teamo de manpilkado

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Manpilkado en Japanio
Japanio
Rufaflanka kaliptomeno

La **rufaflanka kaliptomeno** () estas birdospecio el la familio de kaliptomenedoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en Afriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Andrew Smith studis multajn birdojn en Afriko kaj unuafoje priskribis la parencan specion *Smithornis capensis* en 1839.

La specia epiteto *rufolateralis* venas el la latinaj *rūfus* (= rufa) kaj *lătĕrālis* (= flanka), pro la distinga oranĝa makulo ĉe la flankoj de la brusto de tiu specio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La rufaflanka kaliptomeno troviĝas en intratropika subsahara Afriko, malkontinue de Sieraleono ĝis Ugando. Ĝi vivas en subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Kaliptomenedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kasszián Kázmér Mattyasovszky

'*** [kasiAn matjaŝovski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mattyasovszky Kasszián Kázmér*' estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto, skolto. Lia monaĥa nomo estis *Kasszián*, lia pseŭdonimo estis *Monostori Kázmér* [monoŝtori].

 naskiĝis  en Esztergom, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en benediktana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la benediktanoj en 1897. Li pastriĝis kaj monaĥiĝis en 1902, eĉ li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, 3 jarojn poste li doktoriĝis. Jam post la diplomo li instruis en gimnazio de Kőszeg ĝis la doktoriĝo, poste en monaĥa altlernejo de Pannonhalma 2 jarojn. Li denove instruis en gimnazioj en Győr (1907-1910) kaj Esztergom. En tiu lasta loko li estis levita gimnaziestro kaj monaĥejestro en 1924. Ekde 1931 li denove estis gimnaziestro jam en Budapeŝto, 2 jarojn poste ankaŭ monaĥejestro. Intertempe li estis skolto, precipe en la akva branĉo, ja li naskiĝis laŭ la Danubo. Li estis murdita, kiu faris tutlandan ŝokon en la publiko.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Descartes-féle koordináta transzformáció-csoportok differenciál-invariánsai.* (1905)
* *Fizika. A középisk. felsőbb osztályai számára. 7. osztály.* (lernolibro, 1914; 2-a eldono: 1921)
* *A fizika elemei. A gimn. és reálgimn. 3. o. sz.* (lernolibro, 1926; 3-a plibonigita eldono: 1931)
* *A bencés diák kalauza.* (kunaŭtoro, 1933)

## Memorigiloj 
* strato en Esztergom (1944)
* reliefo en Esztergom (1938, neniigita en 1949)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj skoltoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Engelbert Nándor Mázy

**Engelbert Nándor Mázy** [mAzi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mázy Engelbert Nándor** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, abato.

 naskiĝis  en Péterd, li mortis  en Tihany.

## Biografio 
 frekventis gimnazion en Győr, en 1882 li aliĝis al la benediktanoj. Li studis en Benediktana Altlernejo (Pannonhalma) kaj Scienca Universitato de Budapeŝto, fine li akiris pedagogian diplomon en 1889, samjare li pastriĝis, supozeble tiutempe ankaŭ monaĥiĝis. Post la diplomo li instruis jardekon en la benediktana altlernejo, poste li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Kőszeg. Inter 1907-1920 li estis gimnaziestro en  Kassa, poste en Miskolc li estis regiona pedagogia ĉefo, inter 1924 kaj 1927 li estis gvidanto de ĉiuj benediktanaj gimnazioj, poste abato de Tihany ĝis sia morto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Paedagogiai alapfogalmak*. (disertaĵo, 1893)
* *Szerzetes szellem Wolter Mór „Praecipua ordinis monastici elementa” cz. műve nyomán* (1894)
* *Általános paedagogia, különös tekintettel a középiskolai tanárvizsgálati követelményekre*. (1895)
* *A tiszta erkölcs érdekében*. (1908)
* *Szt Benedek tanítása az alázatosságról*. (1922)

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Etel József Méry

**Etel József Méry** [jOĵef mEri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Méry Etel József** estis hungara benediktana monaĥo, instruisto, arkeologo, muzeologo.

 naskiĝis  en Magyarszőgyén (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa parto de Svodín en Slovakio), li mortis  en Győr (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Hungario).

## Biografio 
 frekventis benediktanan gimnazion en Esztergom, en 1851 li aliĝis al la benediktanoj. Post la novicado li studis teologion en altlernejo de Pannonhalma. En 1855 li monaĥiĝis, 2 jarojn poste li pastriĝis. Inter 1857 kaj 1862 li instruis en benediktana gimnazio de Pápa, poste en simila lernejo en Győr. Aldone al sia instrua laboro ekde 1864 li ankaŭ partoprenis la arkeologiajn laborojn iniciatitajn de Flóris Ferenc Rómer. Li partoprenis en la elfosadoj ĉirkaŭ la urbo, organizis la benediktan muzeon kaj kolektis koncernajn restaĵojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Archaeologiai levelek.* (1872)
* *A győri homokgödrök kősírja Domitian idejéből.* (sen eldonjaro)
* *A győri főgymnasiumi múzeum s a vidék nevezetesebb régiségei.* (sen eldonjaro)
* *A Győri Múzeum Római Éremgyűjteménye, s valami a lelőhelyek fontosságáról.* (1873–1874)
* *Arrabona temetői. Győr harmadik római temetője.* (1875–1876)
* *Pázmándi Horváth Endre élet- és jellemrajza.* (1879)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare 
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Lasse Bredekjær Andersson

'''''' estas dana manpilkisto. Li naskiĝis la 11-an de marto 1994 en Valby, Kopenhago, Reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde novembro 2015 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Kevin Møller

'''''' estas dana manpilkisto en la pozicio de golulo. Li naskiĝis la 20-an de junio 1989 en , en la plej suda parto de la duoninsulo Jutlando, regiono Suda Danio, Reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde junio 2015 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Emil Bergholt

'***, pasporta nomo **Emil Siersbæk Bergholt*', estas dana manpilkisto. Li naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1997 en , regiono Meza Jutlando, reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde marto 2023 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Lukas Lindhard Jørgensen

'''''' estas dana manpilkisto. Li naskiĝis la 31-an de marto 1999 en Lejre, Reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde januaro 2023 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento en la datumaro de la eŭropa federacio EHF ()

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Mathias Gidsel

'''''' estas dana manpilkisto. Li naskiĝis la 8-an de februaro 1999 en , komunumo Ringkøbing-Skjern, meza Jutlando, Reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde novembro 2020 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado, post kiam la antaŭajn kvar jarojn ekde novembro 2016 li jam kunkonkuris en la nacia teamo de sub-18-, poste sub-19-, sub-20- kaj sub 21-jaruloj.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Mads Hoxer Hangaard

'''''' estas dana manpilkisto. Li naskiĝis la 6-an de decembro 2000,  sur la insulo Vendsyssel-Thy norde de Jutlando, Reĝlando Danio, do nun estas -jaraĝa. Ekde majo 2021 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado, post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam kunkonkursi en la junulaj naciaj teamoj de sub-17-, sub-18 kaj sub-19-jaruloj.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Alfredo Baquerizo

**Alfredo BAQUERIZO MORENO** [bakeRIzo] (naskiĝis la 28-an de septembro 1859 en Guayaquil; mortis la 20-an de marto 1951 en Novjorko) estis ekvadora politikisto kaj trifoje Prezidanto de Ekvadoro.

Baquerizo estas vaste aklamita kiel unu el la plej influaj Prezidantoj de Ekvadoro. lia plej longa periodo de la 1-a de septembro 1916 ĝis la 31-a de aŭgusto 1920.

Lia oficperiodo koincidis kun la komenco de la planita setlejo de la Galapagoj. Honore al li, la nove fondita ĉefurbo San Cristóbal estis nomita Puerto Baquerizo Moreno.

Krom politiko, li estis membro de la Ekvadora Akademio de Lingvo kaj aŭtoro de poezia prozo, reprezentanto de simbolismo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la ekvadora registaro pri la historio de la prezidanto de la lando 

Kategorio:Prezidantoj de Ekvadoro
Kategorio:Vicprezidantoj de Ekvadoro
Jóhan á Plógv Hansen

'''''' estas dana manpilkisto, kiu devene estas el la Ferooj. Li naskiĝis la 1-an de majo 1994 en Tórshavn, do nun estas -jaraĝa. Ekde 2020 li estas membro de la dana vira nacia teamo de manpilkado.

Kategorio:Danaj manpilkistoj
Aude (apartigilo)

**Aude** (franca prononco [od]) estas termino, kiu aperas pri diversaj temoj.
* **Aude** ĉestas franca departemento de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj,
** **Aude** estas almara rivero en la ĉi-supra departemento.
* **Aude** estas asteroido de la asteroida zono en la sunsistemo..

## Vidu ankaŭ 
* **Audes** estas franca komunumo de la departemento en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Anda niktibio

**Anda niktibio** (*Nyctibius maculosus*, laŭ kio ankaŭ *Makulniktibio*) estas specio de niktibioj kaj ĝi estas vaste distribuata tra Suda Ameriko. Tre simila al strigoj, ĉi tiu specio estas noktula. Ĝi predas grandajn insektojn, kiujn ĝi kaptas per flugosaltoj de altaj ripozejoj. Ĝi elstaras pro sia grando, flavaj okuloj kaj larĝa buŝo. Niktibioj estas noktulaj kaj estas rilataj al kaprimulgoj kaj podargoj. Al ili mankas la karakteraj bridaj harecplumetoj ĉirkaŭ la buŝo, kiujn havas la veraj kaprimulgoj. Tiu ĉi specio troviĝas en disaj areoj de Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Iam la Anda niktibio estis konsiderita subspecio de la Blankflugila niktibio (*Nyctibius leucopterus*), sed grando, plumaro, voĉo, kaj alta distribuado diferencigis ilin. Tiuj du specioj, la norda niktibio (*N. jamaicensis*), kaj la griza niktibio (*N. griseus*) estas pli proksime rilataj unu al alia ol al aliaj niktibioj. La Anda niktibio estas monotipa. Ĝi estas konsiderata de malofta ĝis malofta, kvankam eble preteratentata. Senarbarigo estas ebla minaco, sed "ĝi povas toleri arbaron, kiu estis elekteme dehakita."

## Referencoj
* Borerro, J. 1974. "Notes on the structure of upper eyelid of potoos". *The Condor*, 76: 210–211.
* Holyoak, D.T. (2001): *Nightjars and their Allies: the Caprimulgiformes*. Oxford University Press, Oxford, New York. 
*Clements, James F. (2007) *The Clements Checklist of Birds of the World*, 6a eld., Cornell University Press, Ithaca, New York.
* Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, London. 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Niktibioformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Zvičina

:*Pri vilaĝo, la konsisto de municipo Třebihošť temas artikolo Zvičina (Třebihošť).*

**Zvičina** estas monteto en katastra teritorio Zvičina de municipo Třebihošť en&nbsp;distrikto Trutnov. La pinto de Zvičina situas en supermara alteco 672&nbsp;metroj, proksimume 0,5&nbsp;km oriente de vilaĝo Zvičina.

La pli akraj nordorientaj deklivoj estas deakvigataj de rojo Brusnický potok en riveron Elbo, la pli mildaj sudokcidentaj deklivoj estas deakvigataj en rivereton Bystřice. La nordorientaj deklivoj estas kontraŭe la sudokcidentaj pli multe arbarigitaj, superas kreskaĵaroj de piceo.

Zvičina estas populara turisma celo kaj signifa vojkruciĝo de turismaj vojoj (, , , ). Sur la pinto situas baroka preĝejo de sankta Johano Nepomuka el la jaro 1706, Turisma kabano de Rais kun belvidejo kaj du mastoj de radiokomunikiloj. Dum favoraj kondiĉoj estas en trafiko skitelferoj.

## Eksteraj ligiloj
* Historio sur paĝaro de Ski areo Zvičina
* Ski areo Zvičina

Kategorio:Montoj en Karkonoŝa cismontaro
Kategorio:Montoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Třebihošť
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Ĝoŭbi sŭanĝjing

[eta|dekstra|Vida testo de la [Pitagora teoremo por la (3, 4, 5) triangulo kiel ĉe la verko "Ĝoŭbi sŭanĝjing" 500–200 a.n.e. La Pitagora teoremo estas rezulto de la Eŭklida metriko.]]

**Ĝoŭbi sŭanĝjing** aŭ pinjine *Zhoubi suanjing* (en ĉina: 周髀算經; Wade–Giles: ‘’Chou pi suan ching’’) estas unu el la plej malnovaj ĉinaj matematikaj tekstoj. "Zhou" aŭ "Ĝoŭ" referencas al la antikva Dinastio Zhou (1046–256 a.n.e.); "bi" signifas femuron kaj laŭ la libro, ĝi referencas al la gnomono de la sunhorloĝo. La libro estas dediĉita al astronomia observado kaj kalkulado. "suan jing" aŭ "klasiko de aritmetiko" estis aldonita poste honore al la atingoj de la libro en matematiko.

Tiu libro datas el la periodo de la Dinastio Ĝoŭ, kvankam ties kompilado kaj aldonado de materialo plue okazis el la dinastio Han (202 a.n.e.–220 p.n.e.). Ĝi estas anonima kolekto de 246 problemoj trovitaj de la Duko de Ĝoŭ kaj de lia astronomo kaj matematikisto, Ŝang Gao. Ĉiu demando havis sian nombran respondon kaj korespondan aritmetikan algoritmon. Tiu libro enhavas ankaŭ unu el la unuaj registritaj pruvoj de la Pitagora teoremo.

Komentistoj kiel Liu Hui (263 p.n.e.), Zu Gengĵi (komence de la 6a jarcento), Li Ĉunfeng (602–670 p.n.e.) kaj Ĝang Hui (1270 p.n.e.) etendis tiun tekston.

## Bibliografio 
* Boyer, Carl B., A History of Mathematics, John Wiley & Sons, Inc., 2a eldono, (1991). ISBN 0-471-54397-7.
* Tseng, Lillian Lan-ying (2011). Picturing Heaven In Early China. Harvard East Asian Monographs (1a eld.). Cambridge: The Harvard University Asia Center. ISBN 978-0-674-06069-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de *Zhoubi Suanjing*, kaj diagramoj - Chinese Text Project.
* Teksto de *Zhoubi Suanjing*, en Project Gutenberg
* Christopher Cullen. ''Astronomy and Mathematics in Ancient China: The 'Zhou Bi Suan Jing''', Cambridge University Press, 2007. 

Kategorio:Ĉinaj klasikaj tekstoj
Kategorio:Dinastio Han
Kategorio:Dinastio Zhou
Kategorio:Kulturo de Ĉinio
Larĝbeka sapajoo

La **larĝbeka sapajoo** () estas amerika birdospecio el la familio de sapajoedoj. Tiu malgranda unutipa familio konsistas el ununura genro (sapajoo) kaj tiu ĉi ununura sensubspecia specio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Etimologio
La scienca genra nomo *Sapayoa* estas latinigo de la loknomo *Río Sapáyo* (ankaŭ nomata *Río Zapállo Grande*), kiu estas rivero en la ekvadora provinco Esmeraldas, kaj apud kiu la holotipaj specimenoj estis kolektitaj.

La specia epiteto *aenigma*, venas el la latina *ænigma* (= enigmo) ĉar la pozicio de tiu birdo en la iamaj klasifikoj estis malfacile lokebla

## Disvastiĝo kaj habitato
La larĝbeka sapajoo troviĝas en Panamo (uesten de la kanalo), uesta Kolombio (pacifika marbordo kaj uesten ĝis meza Magdalena Valo) kaj suden ĝis plej norduesta Ekvadoro (Esmeraldas kaj norduesta Pichincha). Ĝi loĝas en humidaj arbaroj, en malaltaj kaj mezaj tavoloj, ofte proksime de riveretoj kaj ravinoj, ĝis 1100 m.

## Referencoj
Kategorio:Sapajoedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Athenäum (revuo)

***Athenäum*** estas faka revuo pri romantikismo kaj precipe pri Friedrich Schlegel. Ĝi eldoniĝadas de Brill kunlabore kun la Societo Friedrich Schlegel kaj redaktiĝas de Andrea Albrecht, Christian Benne, Klaus Birnstiel, kaj Kirk Wetters. Ĝi publikigas esplorojn kaj recenzojn pri Friedrich Schlegel kaj aliaj aŭtoroj de eŭropa romantikismo, pri posta traktado de romantikismo en literaturo, filozofio, amaskomunikiloj, scienco kaj politiko, kaj pri la internacia kaj interfaka influo de romantikismo. La titolo aludas al *Athenaeum*, revuo eldonita de Friedrich kaj August Wilhelm Schlegel de 1798 ĝis 1800. 

## Historio
La revuo fondiĝis en 1991. Ĝis 2007 ĝi subtitoliĝis *Jahrbuch für Romantik* ("Jarlibro pri romantikismo") kaj redaktiĝis de Günter Oesterle, Jochen Hörisch, kaj Ernst Behler, komence kun Alexander von Bormann (1991-1992) kaj fine kun  (2002-2007). Recenzantoj de fruaj volumoj taksis la aludan titolon iom misgvida, ĉar anstataŭ la diverseco de la originala *Athenäum* ĝi konsistis preskaŭ nur el modernstilaj fakaj esplorartikoloj, escepte de unuopaj "dialogoj de mortintoj" kun roluloj el la romantika epoko. Ili ankaŭ kritikis foreston de inaj fakuloj. 

En 2008 la originaj redaktantoj transdonis la revuon al Ulrich Breuer kaj Nikolaus Wegmann de la nove fondita Societo Friedrich Schlegel, kaj la subtitolo ŝanĝiĝis al *Jahrbuch der Friedrich Schlegel-Gesellschaft* ("Jarlibro de la Societo Friedrich Schlegel"). Breuer kaj Wegman laboris de 2008 ĝis 2018. Ekde 2019 transprenis la redaktadon nova teamo de Andrea Albrecht, Christian Benne, kaj Kirk Wetters.

## Referencoj
Kategorio:Sciencaj gazetoj
Kategorio:Literaturscienco
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Germanio
Kategorio:1991