open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dichterliebe

**Dichterliebe** estas ciklo de 16 lidoj de la komponisto Robert Schumann, kiu kreis per sia opus 48 kulminon de la romantisma lido. La ciklo, kiu komence ampleksis 20 lidojn, el kiuj tamen nur 16 finfine estis presitaj, ekestis en 1840 pri poemoj el *Lyrisches Intermezzo* (lirika intermezo) de la poeto Heinrich Heine, kolekto de 65 poemoj, kiuj aperis en 1827 en lia Buch der Lieder (libro de lidoj).

Schumann ŝatis deiri je siaj lidocikoj de epizodo en si fermita kun baziĝanta poezia ideo. Ĉi tio respeguliĝas en la titolo "Dichterliebe" (Poeta amo), de li mem elektita. Ĉar li je tio sekvis propran dramecan koncepton, li kelkfoje alivicigis la poemoj de Heine. Heine ne titoligis la poemojn, pro tio oni povas konjekti, ke je la lidotitoloj plie temas pri tekstokapoj.

Post kiam Dichterliebe aperis jam en 1844 kiel presaĵo, ĝi estis unuafoje prezentita kiel tuteco en 1861 je Hamburgo.

Multaj renomaj lidkantistoj sonregistris la ciklon. Inter la plej gravaj kaj konataj interpretadoj troviĝas tiuj de Dietrich Fischer-Dieskau/Christoph Eschenbach, Peter Pears/Benjamin Britten, Fritz Wunderlich, Peter Schreier/Christoph Eschenbach, Brigitte Fassbaender, Ian Bostridge, Thomas Quasthoff, Christoph Prégardien kaj Christian Gerhaher.

## Titoloj 
# Im wunderschönen Monat Mai
# Aus meinen Tränen sprießen
# Die Rose, die Lilie, die Taube, die Sonne
# Wenn ich in deine Augen seh'
# Ich will meine Seele tauchen
# Im Rhein, im heiligen Strome
# Ich grolle nicht
# Und wüßten's die Blumen, die kleinen
# Das ist ein Flöten und Geigen
# Hör ich das Liedchen klingen
# Ein Jüngling liebt ein Mädchen
# Am leuchtenden Sommermorgen
# Ich hab' im Traum geweinet
# Allnächtlich im Traume
# Aus alten Märchen
# Die alten, bösen Lieder

Je la kvar lidoj, kiuj estis eligitaj ĉe la presado, temas pri:

* Dein Angesicht so lieb und schön 1840 Nr. 05. bei Heine Nr. 05.
* Lehn' deine Wang' an meine Wang' 1840 Nr. 06. bei Heine Nr. 06.
* Es leuchtet meine Liebe 1840 Nr. 15. bei Heine Nr. 46.
* Mein Wagen rollet langsam 1840 Nr. 16. bei Heine Nr. 54.

La lidoj aperis en la cikloj op. 127 (Dein Angesicht... dort 02., Es leuchtet..., dort 03.), publikigita en 1854 kaj op. 142, publikigita en 1852 (Lehn' deine Wang'..., dort 02., Mein Wagen..., dort 04.). Op. 127 kaj op. 142 enhavas krom ĉi tiuj poemoj de Heine ankaŭ poemojn de Justinus Kerner.

## Tekstekzemplo 
## Eldonoj 
* Faksimile nach dem Autograph der Staatsbibliothek zu Berlin Preußischer Kulturbesitz. Hg. von Elisabeth Schmierer. Laaber-Verlag, Laaber 2005. ISBN 3-89007-641-6

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Lidociklo
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Kategorio:Heinrich Heine
Paroĥo Sankta Johano la Baptisto

**Paroĥo Sankta Johano la Baptisto** ( *St. John the Baptist parish*,  *Paroisse de Saint-Jean-Baptiste*, prononco laŭ IFA-transskribo ) estas kantono en la usona subŝtato Luiziano.

Kiel ĉiuj luizianaj kantonoj ĝi nomiĝas en la angla lingvo *parish* (= paroĥo).

En la kantono ekzistas ses komunumoj: Edgard, Garyville, LaPlace, Reserve, Ruddock, Wallace. Edgard kaj Wallace situas sude de Misisipo, kiu trafluas la kantonon. En la kantono situas partoj de la lagoj Lac des Allemands, Maurepas kaj Pontchartrain.

## Vidu ankaŭ 
* paroĥoj de Luiziano

St John the Baptist
Zoltán Szakáts

**SZAKÁTS Zoltán** [pr. saka:ĉ] *Szakács* estis hungara aktoro naskiĝinta en Nagyszeben la 10-an de marto 1901 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de decembro 1947.

## Kariero 
Szakáts en 1920 ludis en Sibio mallongtempe en la germana trupo de Leo Bauer, poste li studis ekonomikon kaj frekventis la aktorlernejon de Szidi Rákosi en Budapeŝto. Li debutis en 1924 en Szeged, poste li elpaŝis en la teatroj Király Színház, en la Felvidéki Magyar, Kassa, Víg-, Kamara, Magyar Színház, Andrássy, Madách Színház. Inter 1945 ĝis 1947 li ludis en la Teatro Művész.

## Roloj 
* Mátyás király (Heltai J.: A néma levente);
* Polonius (Shakespeare: Hamleto);
* Priamo (Giraudoux: Trójában nem lesz háború).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ilona Szalay-Kocsis

**SZALAY-KOCSIS Ilona** [pr. salai-koĉiŝ] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 21-an de junio 1927. 
## Kariero
Ilona Szalay-Kocsis ekde 1950 ĝis 1984 estis membrino de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. 
## Roloj
*Ilma (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde); 
*Dorine (Molière: Tartuffe); 
*Erzsi (Szigligeti E.: Liliomfi); 
*Hajdúné (Lajos Barta: Zsuzsi)..
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sándor Suka

**SUKA Sándor** [pr. ŝuka] estis hungara aktoro naskiĝinta en Lupeni la 1-an de januaro 1921 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de septembro 1993.

## Lia kariero 
Sándor Suka en 1953 ricevis diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo, poste li dungiĝis al la Nacia Teatro (Peŝto), ekde 1971 ĝis 1984 al Operetoteatro (Budapeŝto), poste ekde 1986 denove al Nacia Teatro. Li ludis en pluraj filmoj kaj televidteatraĵoj.

## Premioj, distingoj 
* Jászai Mari-premiito (1959),
* Meritartisto(1979)
* Eminenta artisto (1988).

## El liaj roloj 
* Zuboly (Ŝekspiro: Szentivánéji álom [''A Midsummer Night's Dream*]);
* Angelo (Ŝekspiro: Tévedések vígjátéka [*Comedy of Errors*]);
* Truffaldino (Goldoni: Két úr szolgája [*Il servitore di due patroni'']);
* Berreh (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Cléante (Molière: Tartuffe);
* Galilei (Brecht: Galilei élete);
* Írnok (Németh L.: Galilei);
* Dollárpapa (Andor Gábor);
* Fater (Ernő Szép: Vőlegény);
* Miska (Kálmán I.: A csárdáskirálynő);
* Nagyherceg (Kálmán I.: A cirkuszhercegnő);
* Francia király (Kacsoh P.: János vitéz);
* Frosch (Strauss (filo): A denevér);
* Kormányzó (Jacobi V.: Sybill);
* Gróf Rottenberg (Jacobi V.: Leányvásár);
* Pietro (Szabolcs Fényes: A kutya, akit Bozzi úrnak hívnak);
* Doolittle (Lerner–Loewe: My Fair Lady);
* Schultz úr (Kander–Ebb: Kabaré);
* Sir Basil (Ferenc Lehár F.: Luxemburg grófja)

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Eudistoma

**Eudistoma** estas genro de tunikuloj el la familio *Polycitoridae*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Ergotoalkaloido
* Ecteinascidia turbinata

### Eksteraj ligiloj 
* Pibocin B 

Kategorio:Ĥorduloj
Ecteinascidia turbinata

**Eudistoma** estas specio de tunikuloj el la familio peroforedoj. La substanco aktiva de la kuracilo Yondelis uzata kontraŭ kelkaj kanceroj (liposarkomoj) estis origine eltiriĝita de *Ecteinascidia turbinata*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Tunikulo
* Eudistoma
* Kancero

### Eksteraj ligiloj 
* Yondelis 

Kategorio:Ĥorduloj
Geresdlak

**Geresdlak** [gereŝdlak] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.
eta|Preĝejo en Geresdlak

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 810
* Poŝtkodo: 7733
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°05′12″N 18°34'13″E

## Situo 
Geresdlak situas sur tre mildaj deklivoj laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis en 1968, tiam 2 vilaĝoj unuiĝis: **Geresd** kaj **Püspöklak**. La unua skriba mencio pri Geresd devenis 1292. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis ambaŭ vilaĝojn. En 2001 la germanoj estis 32 %.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Paŭlo de 1794
* romkatolika malfrubaroka preĝejo omaĝe al Sankta Bartolomeo de 1828
* kampanilo kun kruco en vilaĝparto Kisgeresd
* skulptaĵo pri Sankta Floriano

## Famuloj 
* En la iama Lak naskiĝis arkitekto Antal Szkalnitzky.
* En la iama Geresd naskiĝis grafikisto Károly Koffán.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Die alten, bösen Lieder

eta|dekstra|300px|*Die alten, bösen Lieder*, 1827
**„Die alten, bösen Lieder“** (La malnovaj, malbonaj lidoj) estas poemo de Heinrich Heine, kiu temas pri la necesa enterigado de malnovaj malbonaĵoj kaj suferoj. Heine ĉirkaŭskribas la neniigon de malnova doloro per variaj literaturaj bildoj. La teksto starigas la finadon de la sekcio *Lyrisches Intermezzo* (Lirika intermezo) en la poemkolekto *Buch der Lieder* de Heine. Ĉi tiu aperis en 1827, ekestis tamen jam en la tempo ekde 1816 ĝis 1826.

## Muzikigo fare de Robert Schumann 
Robert Schumann muzikigis la poemon de Heine kiel lasta lido de la lidociklo *Dichterliebe* (op. 48). Ĉi tiu ciklo el 16 lidoj laŭ Heine ekestis en 1840 dum tempo, en kiu Schumann komponis multajn lidojn. Schumann, kiu mem longtempe volis fariĝi verkisto, estis fervora pri la kreiva interŝanĝo de malsamaj artĝenroj. Kiel ega admiranto de Heine li muzikigis multajn el ties lirikaj verkoj. Unualinie por romantisto Schumann gravis la kunfandiĝo kaj unuecigo de poezia arto kaj muzika esprimo. Tiel la muzikigo fare de Schumann pri „Die alten, bösen Lieder” havas decidiĝintan, intensiĝintan karakteron.

## Pli posta akceptado 
Fatih Akin filmigis la lidon kiel germanan kontribuaĵon al kompilfilmo *Eŭropaj vizioj* de EU, konsista el 25 fimetoj de Lars von Trier. Kunagantoj estas ekz. FM Einheit kaj Idil Üner. Filmo kaj lido implicas en ĉi tiu kunteksto postulon al EU, „rigardi arton kaj kulturon de malsamaj landoj kiel ilo de repaciĝo“.

Georg Kreisler nomis sian memorlibron aperintan en 1989 ĉe Ueberreuter laŭ la kanto de Heine, kio estas komprenenda je ĉi tiu malicema satiristo precipe kiel omaĝo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Text in der von Schumann geringfügig veränderten Version 
* Aufnahme des Schumann-Lieds mit Peter W. Shea (Tenor) und Gregory Hayes (Klavier) im mp3-Format (Größe: 11,6 MB)

Kategorio:Literaturo de la 19-a jarcento
Kategorio:Liriko
Kategorio:Heinrich Heine
Kategorio:Lidoj
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Kaliro (luno)

**Kaliro** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis unue malkovrita la  de Jim Scotti, en la kadro de la programo Spacewatch kaj, konfuzita kun asteroido, ricevis la maldaŭran nomon 1999 UX18. Sed la neebleco kalkuli ĝian ĉirkaŭsunan orbiton sugestas al Timothy B. Spahr kaj lia teamo, ke temas pri jupitera luno.

La , kalkulo far de Brian G. Marsden montras, ke ja estas satelito de Jupitero, kiu ricevas la maldauran nomon **S/1999 J 1**.

## Nomo 
La , IAU
aprobis
por ĝi la nomon **Kaliro** laŭ Kalirhoo (greke: Καλλιρόη, Kalliroe): nomo de pluraj virinoj kaj nimfoj de la helena mitologio, inter kiuj: oceanidino, edzino de Krizaoro kaj patrino de Geriono; najado,
filino de la oceanido Aĥeloo; alia najado, filino de la oceanido Skamandro; libia princino, kiu helpis Diomedon, ktp.

## Orbito 
Kaliro estas ano de la pazifaa grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, kaj klinangulojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifa grupo estas videbla en centro-malalto.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Pasiphae CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kaliro, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Kaliro (angla versio) 
*  Nova ekstera jupitera satelito malkovrata
*  Nova jupitera luno 
*  Kaliro, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Gyula Szarvady

**SZARVADY Gyula** [pr. sarvadi djula] estis rumanuja hungara dirigento kaj helpekzercisto naskiĝinta en Arad en 1929 kaj mortinta en Kluĵo la .

## Kariero 
Gyula Szarvady maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1948. Ekde 1953 ĝis 1962 li estis helpekzercisto kaj dirigento de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo, poste ĝis 1972 de la Maros Művészegyüttes de Târgu Mureș, poste de la Operejo de Constanța. Lian operon titolitan *Isztrosz király* prezentis kaj la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo kaj la Operejo de Constanța. Ekde 1974 li denove estis ano de la Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj dirigentoj
Dániel Szathmáry

**SZATHMÁRY Dániel** [pr. satma:ri] estis hungara aktoro naskiĝinta en Marosvásárhely en 1808 kaj mortinta en Tiszaföldvár la 28-an de julio 1848.  
## Kariero
Dániel Szathmáry en 1831 ludis Pest, poste li estis ano de vaganttrupoj, unuavice en la Dunántúl. En 1843 li aperis en la landkunvena trupo en Pozsony, poste en Győr, Esztergom, en 1848 en Makó. Li mortis en la liberecbatalo de la hungara revolucio de 1848. 

## Roloj
*Kacsa Márton (Fáy A.: Régi pénzek); 
*Ibrahim basa (Szigligeti E.: Nagyidai cigányok); 
*Gémesi (Szigligeti E.: A szökött katona).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Szanati

**SZANATI József** [pr. sanati] estis rumanuja hungara kantisto (baso) naskiĝinta en Budapeŝto en 1914 kaj mortinta en Kluĵo 1975. 
## Kariero
József Szanati debutis en 1939 en la ĥoro de Operejo de Budapeŝto. Inter 1941 kaj 1944 li estis ano de la hungara Nacia Teatro de Koloĵvaro. En 1945 kaj 1947 li aperis ankaŭ en Szeged kaj Budapeŝto. Ekde 1949 ĝis 1967 li estis solisto de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.
## Roloj
*II. Fülöp (Verdi: Don Carlos); 
*Sparafucile (Verdi: Rigoletto); 
*Mephisto (Gounod: Faust); 
*Falstaff (Verdi); 
*Czillei (Erkel F.: Hunyadi László); 
*Pogner (Wagner: A nürnbergi mesterdalnokok)
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Szanati, J.
Lajos Szathmáry

**SZATHMÁRY Lajos** [pr. satma:ri] estis hungara aktoro naskiĝinta en Marosvásárhely la 2-an de aprilo 1867 kaj mortinta en Szentendre la 20-an de julio 1939.  

## Kariero
Lajos Szathmáry debutis en 1884 kaj ekde 1886 li ludis en provinco. Li ankaŭ reĝisoris kaj faris sekretariajn taskojn. En 1912 li estis ano de la Teatro Budapest, inter 1914 kaj 1932 de la Teatro Nacia (Nemzeti Színház) de Budapeŝto. 

## Premio
*1921-Farkas–Ratkó-premio. 

## Roloj
*Tarján Gida (Herczeg F.: A dolovai nábob lánya); 
*Baracs Imre (Gárdonyi G.: A bor); 
*Vén haramia (Herczeg F.: Déryné ifiasszony).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Szamosközy

**SZAMOSKÖZY László** [pr. samoŝkoezi] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Cetăţuia la 15-an de septembro 1934. 
## Kariero
László Szamosközy debutis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe (1958–1970). En 1970 li elmigris Kanadon. Ekde 1976 li vivas en Vancouver. 
## Roloj
*Krogstad (Ibsen: Nóra); 
*Haimon (Sofoklo: Antigono); 
*Lúdas Matyi (Fazekas M.); 
*Hlesztakov (Gogol: A revizor); 
*Móka (Tamási Á.: Énekes madár
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Unita matrico

En matematiko, **unita matrico** estas *n×n* kompleksa matrico *U* kontentiganta kondiĉon

: *U*U = UU* = In*

kie *In* estas la *n×n* identa matrico kaj *U** estas la konjugita transpono (ankaŭ nomata kiel la hermita adjunkta) de *U*.

Ĉi tiu kondiĉo, laŭ difino de inversa matrico, implicas ke matrico *U* estas unita se kaj nur se ĝi havas inverson kiu estas egala al ĝia konjugita transpono

: *U−1 = U**

Unita matrico en kiu ĉiuj elementoj estas reelaj estas orta matrico. Simile al tio kiel orta matrico *Q* konservas la reelan enan produton de du reelaj vektoroj

: * = *

tiel ankaŭ unita matrico *U* kontentigas

: *&lt;U**x**, U**y**> = *

por ĉiuj kompleksaj vektoroj ***x*** kaj ***y***, kie ** estas la norma ena produto sur * **C**n*.

Se *U* estas *n×n* matrico tiam jeno estas ĉiuj ekvivalentaj kondiĉoj:
* *U* estas unita
* *U** estas unita
* La kolumnoj de *U* formas ortonormalan bazo de * **C**n* kun respekto al ĉi tiu ena produto
* La linioj de *U* formas ortonormalan bazon de * **C**n* kun respekto al ĉi tiu ena produto
* *U* estas izometrio kun respekto al la normo de ĉi tiu ena produto, kio estas ke multipliko je *U* konservas longon de ĉiu vektoro ***x***: *||U**x**||2=||**x**||2*.
* *U* estas normala matrico (kio estas ke *U*U = UU*) kun ĉiu el la ejgenoj estas de modulo 1 (*|λi|=1* por *i=1...n*, kio estas ke ĉiuj ejgeno kuŝas sur unuobla cirklo en kompleksa ebeno).

## Ecoj de unitaj matricoj 
* Ĉiuj unitaj matricoj estas normala, kaj la spektra teoremo pro tio aplikas al ili. Tial ĉiu unita matrico *U* havas malkomponaĵon de formo

: *U = VΣV**

:kie *V* estas unita, kaj *Σ* estas diagonala kaj unita. Tio estas, unita matrico estas diagonaligebla per unita matrico.

* La absoluta valoro de determinanto de ĉiu unita matrico estas 1. Ĉi tio sekvas de propraĵoj de determinanto:

: *1 = det(I) = det(U*U) = det(U*)det(U) = (det(U))*det(U) = |det(U)|2*

* Produto de ĉiuj du unitaj matricoj *U* kaj *V* de la sama amplekso estas unita matrico. Pro tio ke *U−1* kaj *V−1* ekzistas, ekzistas ankaŭ *UV−1* kaj

: *(UV)−1 = V−1U−1*

kaj

: *(UV)* = V*U* = V−1U−1*

kaj

: *(UV)−1 = (UV)**

kaj do *UV* estas unita.

* Ĉiu kvadrata matrico estas la averaĝo de du unitaj matricoj. Sekve de tio, ĉiu kvadrata matrico matrico estas lineara kombinaĵo de du unitaj matricoj.
* Por ĉiu *n*, la aro de ĉiuj *n×n* unitaj matricoj kun matrica multipliko formas grupon *U(n)*, nomatan la unita grupo.
* Se determinanto de unita matrico egalas al 1 ĝi estas nomata kiel **speciala unita matrico** (analoge al speciala orta matrico). Por ĉiu *n*, la aro de ĉiuj *n×n* specialaj unitaj matricoj kun matrica multipliko formas subgrupon *SU(n)* de la grupo *U(n)'', nomatan kiel la speciala unita grupo (analoge al la speciala perpendikulara grupo de specialaj ortaj matricoj).

## Vidu ankaŭ 
* Memadjunkta matrico
* Kunplektita matrico
* Unita grupo
* Speciala unita grupo
* Unita operatoro
* Difekto de unita matrico
* Matrica malkomponaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Matricoj
Kategorio:Unuargumentaj operatoroj
Kornélia Szamossy

**SZAMOSSY Kornélia** [pr. samoŝi] estis rumanuja hungara aktorino, aktorpedagogino naskiĝinta en Kluĵo la 20-an de oktobro 1932. 

## Kariero
Kornélia Szamossy estis dungita en 1955 de teatro Székely Színház de Târgu Mureş. Ŝi ankaŭ instruis en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. En 1979 ŝi elmigris kune kun sia familio al Germana Federacia Respubliko. 
László Szamosközy debutis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe (1958–1970). En 1970 li elmigris Kanadon. Ekde 1976 li vivas en Vancouver. 

## Roloj
*Rosalinda (Shakespeare: Ahogy tetszik); 
*Diana (Vega: A kertész kutyája); 
*Tünde (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde); 
*Margareta Aldea (Kiritescu: Darázsfészek); 
*Orbán Rozália (Németh L.: A két Bolyai); 
*Giza (Örkény I.: Macskajáték).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mihály Szegedi (teatrestro)

**SZEGEDI Mihály** [pr. segedi] estis hungara teatrestro naskiĝinta en Máramarossziget en 1833 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de aprilo 1887.

## Kariero
Mihály Szegedi debutis kiel aktoro je la komenco de 1866 en Sárospatak, sed ne havis sukcesojn kaj tial li establis propran trupon en 1869 kaj li vizitis la provincajn urbojn kun varia programo, ekzemple: *Tolonc* (Tóth E.); *Szép Helena* (Offenbach); *Parlagi Jancsi* (Théaulon de Lambert); *Egy katona története* (D’Ennery-Common).

## Membroj de teatra kompanio de Szegedi (elekto) 
* Dezső Nagy (teatrestro)
* Béla Tóth (teatrestro)

## Fontoj
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Pulma kancero

[eta| bildigo de pulmo, kunmetita el pluraj bildoj de [komputila tomografio, kun pulma kancero (sago)]]
**Pulma kancero** aŭ **bronka kancero** estas kancero de la pulmaj bronkoj kaj bronketoj. Temas pri unu el la plej oftaj homaj kanceraj malsanoj. Ĉefa kaŭzo estas la inhala fumado de tabako. Krome ekzistas iuj pliaj kemiaj substancoj, kiu povas kaŭzi la specon de kancero, ekzemple asbesto aŭ kromo - kun ili homoj povas kontaktiĝi proprofesie. Ĉiuj aliaj eblaj kaŭzoj, ekzemple influoj de naturaj substancoj en la medio, kiel la gaso radono, estas statistike nesignifaj rilate al la ekesto de kancero.

La ŝancoj kuraci pulman kanceron daŭre estas malbonaj: kvin jarojn, post kiam oni eltrovis la diagnozon de pulma kancero, ankoraŭ vivas malpli ol 10 procentaĵoj de la pacientoj, malgraŭ ĉiaj terapioj. Pli da homoj mortas pro pulma kancero ol pro mama, prostata kaj kojla kancero kune. Kialo pro tio aparte estas, ke la kancera kresko komence ne kaŭzas senteblajn simptomojn. Kiam fine ja eksenteblas simptomoj kiel kronike raŭka voĉo aŭ tusado de sango, plejparte tro malfruas ankoraŭ komenci sanigan terapion. Tamen en la kazo de ĝustatempa trovo de pulma kancero, kutime hazarda ekzemple per komputila tomografio, la ŝanco sanige terapii ĝin laŭ la Usona Societo pri Kancero (*American Cancer Society*) estas je 47 procentaĵoj.

## Notoj 
Kategorio:Kanceroj
Kategorio:Sindromoj en toraka kirurgio
Kategorio:Sindromoj en pneŭmonologio
Kategorio:Spira sistemo
Posttertremo

**Posttertremo** estas tertremo kiu okazas post antaŭa forta tertremo en la sama areo (la ĉefa ŝoko). Se la posttertremo estas pli intensa ol la ĉefa ŝoko, tiu posttertremo estas rekvalifikata kiel la ĉefa tremo, kaj la originala ĉefa ŝoko iĝas sekve la antaŭtremo. Posttertremoj estas malpli intensaj tertremoj formitaj kiam la terkrusto ĉirkaŭ la delokigita krusto adaptiĝas al la efikoj de la ĉefa ŝoko.

Kategorio:Tertremoj
István Szeibert

**SZEIBERT István** [pr. sejbert] estas hungara operetkantisto, bonvivanto (tenoro) naskiĝinta la  en Máramarossziget (tiam en Hungario, nun en Rumanio kiel Sighetu Marmației).

## Kariero 
István Szeibert komence estis oficisto. Baldaŭ li plulernis kaj debutis kiel bonvivanto de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. Li figuris plurajn ĉefrolojn de operetoj, sed pli ofte li kantis ankaŭ operojn. En 1982 pro konflikto li estis forigita, sed post monatoj pro fortaj premoj de la publiko li denove povis kanti. Post la emeritiĝo li tamen restis aktiva sur la scenejo.

## Roloj
* Alfred (Johann Strauß (filo): Die Fledermaus);
* Kean (Comişel: London csillaga);
* Ion (:en:Cornel Trăilescu: Puss in boots);
* Gábor diák (Jenő Huszka: Gül Baba);
* Petrov (Viktor Jacobi: Sybill);
* Tom (Viktor Jacobi: Leányvásár);
* Kukorica Jancsi (Pongrác Kacsóh: János vitéz);
* Baracs (Albert Szirmai: Mágnás Miska);
* grafo Tasziló Endrődy-Wittenburg (Imre Kálmán: Marica grófnő);
* Radjami (Imre Kálmán: A bajadér);
* princo Edwin Ronald (Imre Kálmán: Csárdáskirálynő).

## Aŭdu ankaŭ 
* https://soclassiq.com/it/video_player/Giuseppe_Verdi%252C_Rigoletto_-_Cortigiani_vil_razza_dannata/ID/995110/

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* la koncerna teksto estas legebla en la 237-a paĝo
* https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM109548/46db0919-373a-41f4-9575-a89304a41675/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kantistoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Signumo

**Signumo** estas ajna el la signoj + (pluso) kaj − (minuso) en prezento de entjera aŭ reela nombro, indikanta ĉu la nombro estas respektive pozitiva aŭ negativa. Se en nombroprezento de tia nombro nenia signumo estas indikita, tiam la nombro estas pozitiva. Nul estas escepto kaj malhavas signumon.

Ekzemple +36{,}6;\ {-}273;\ 142. La lasta nombroprezento malhavas signumon, kaj tial estas traktata kiel pozitiva.

Minuso kaj pluso indikas signumon en nombroprezentoj, sed ili ne estas signumoj se ili aperas antaŭ variablo aŭ algebra esprimo. Ekz‑e en -t;\ a+b;\ -(a^2+b^2) minuso kaj pluso estas ne signumoj, sed operacisimboloj. Tamen sencas paroli pri signumo de la valoro de tiaj esprimoj; tial utilas ĝeneraligi la nocion: signumo estas la eco de nombro (eventuale prezentita per variablo) esti pozitiva aŭ negativa; tian econ oni povas testi per la signuma funkcio.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Pozitivaj kaj negativaj nombroj
* Signuma funkcio

Kategorio:Matematikaj simboloj
Serba Ortodoksa Eklezio

La **Serba Ortodoksa Eklezio** (serbe *Српска православна црква* en cirila alfabeto aŭ en la latina alfabeto *Srpska pravoslavna crkva*) aŭ **Eklezio de Serbio**, estas laŭ antikveco la sesa el la ortodoksaj memstaraj eklezioj. Tiu ĉi eklezio havas 16 milionojn da membroj en Serbio, Montenegro, Bosnio-Hercegovino, Makedonio kaj Kroatio, kaj ĝi ankaŭ havas ekzarkejojn (d:Q2998465) kaj preĝejojn kun patriarka reprezentado en aliaj partoj de la mondo kie troviĝas komunumoj de serba diasporo. La Patriarko de Serbio estas la unua inter egalaj ene de sia eklezio. Lia kompleta titolo estas "Ĉefepiskopo de Peĉ, Metropolito de Beogrado kaj Karlovci, kaj Patriarko de la serboj".

La serba ortodoksa eklezio fariĝis sendependa de Konstantinopolo en 1219 kiam Sankta Sava (unu el la plej gravaj sanktuloj de tiu eklezio) fariĝis episkopo kaj per lia laboro ĝi fariĝis memstara. Tamen, la eklezio perdis tiun rajton en la jaro 1523 ĝis 1920 kiam denove fariĝis memstara. Du jarojn poste en 1922 la Konstantinopola Ortodoksa Eklezio agnoskis la memstarecon kiu daŭras ĝis la nuntempo. Dum epoko de socialismo la eklezio kaj ĝiaj gvidantoj estis persekutataj kaj multaj posedaĵoj estis konfiskataj. Post ĝia falo la eklezio fariĝis pli forta kaj influa en la vivo de la serboj. En la diservado ĝi uzas la serban lingvon kaj por la festoj la julianan kalendaron.

## Vidu ankaŭ 
* Ortodoksa Eklezio 
* Serba Ortodoksa Eklezio en Aŭstrujo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Patriarkato de Serbio
Ferenc Székely

**SZÉKELY Ferenc** [pr. se:kej] estis rumanuja hungara aktoro, dramaturgo, teatrestro naskiĝinta en Curteni la 26-an de julio 1932. 
## Kariero
Ferenc Székely finis en 1959 en SZISZI de Târgu Mureş,  ekde 1954 li estis dramaturgo de la teatro Székely Színház de Târgu Mureş. Inter 1961 kaj 1964 li estis direktoro de la pupteatro, poste ĝis 1992 denove laboris kiel dramaturgo. Li ankaŭ figuris epizodrolojn.
## Verko
**Leánykérés holnap*, teatraĵo.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
József Székely (aktoro)

**SZÉKELY József** [pr. se:kej] estis hungara aktoro kaj teatrestro naskiĝinta ? kaj mortinta en Nagyvárad la 28-an de aŭgusto 1831. 

## Kariero
József Székely estis ekde 1802 ano de la trupo de Koloĵvaro kaj ludis kun ili ankaŭ en Debrecen, Nagyvárad, Marosvásárhely. Inter 1815–1819 li estis direktoro de trupo de Marosvásárhely, en 1828–29 de Kolozsvár. 

## Roloj
*Gusztáv, Szellem (Shakespeare.–Schröder: Hamlet); 
*Lear király (Shakespeare); 
*Gróf Tornallyai (Holbein: Frigyesi Elek); 
*Abellino (Zschokke); 
*Moór Ferenc (Schiller: Haramiák); 
*Hugo (Müllner: A vétek súlya).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Anna Székely

**SZÉKELY Anna** [pr. se:kej] estis rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Ogra la 10-an de majo 1935 kaj mortinta en Târgu Mureş la 18-an de julio 1993. 

## Kariero
Anna Székely ekde 1959 ludis en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. 

## Roloj
*Malvin (Csiky G.: Buborékok); 
*Klütaimnesztra (Gyurkó L.: Szerelmem, Elektra); 
*Olga (Ĉeĥov: Három nővér); 
*Gertrudis (Katona J.: Bánk bán); 
*Jászai Mari (Kocsis I.: A megkoszorúzott); 
*Ogudalova (Ostrovskij: A hozomány nélküli lány).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
József Székely (aktoro, pli juna)

**SZÉKELY József** [pr. se:kej] *pli juna*  estis hungara aktoro naskiĝinta ? kaj mortinta ?.
## Kariero
József Székely estis ekde 1810 ano de la trupo de Koloĵvaro kaj li ludis en 1817 en Marosvásárhely, en jaroj 1819–1822 denove en Kolozsvár. 
## Roloj
* Lord Kent (Shakespeare: Reĝo Lear); 
*Öreg Guelfo (Schröder: A kettősök).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Adrienne Székelyhidy

**SZÉKELYHIDY Adrienne** [pr. se:kejhidi] estis hungara aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro la 26-an de aŭgusto 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de septembro 1981.

## Kariero
Adrienne Székelyhidy ludis en provincaj trupoj, ekzemple: en 1928–29 en Kolozsvár, en 1929–31 kaj 1935–37 en Pécs, en 1931–32 n Szeged. En 1932–33 ŝi aperis en trupo de Sándor Iván, en jaroj 1933–35 en Debrecen. 

## Roloj
* Gerendainé (Bibó L.: Csodadoktor); 
*Anna (Shaw: Tanner John házassága); 
*Vilma (Mikszáth K.–Harsányi Zs.: A Noszty fiú esete Tóth Marival).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
SkyTrain (Vankuvero)

**SkyTrain** ( ĉieltrajno) estas la metroa sistemo de Vankuvero (Kanado). Ĝiaj trajnoj veturas aŭtomate, sen stiristo. Ĝiaj trakoj plejparte ne estas sub-, sed superteraj, sur pilieroj.

En 2010 SkyTrain havas reton de 68,7 km kun 47 stacioj; per tio ĝi estas la plej longa aŭtomata fervoj-sistemo en la mondo kaj la plej longa urba fervojo de Kanado. Ĝi konsistas el tri linioj; ĉiuj komenciĝas en stacio ''*:

* [[Expo Linio|]] () estis malfermita en decembro 1985 por servi al la monda ekspozicio *Expo 86''. Ĝi trafikis inter la stacioj '** kaj **' kaj estis plilongigita al '** inter 1989 kaj 1984.
* [[Millennium Linio|]] () estis malfermita en 2002. Ĝi uzas la trakojn de Expo Linio ĝis stacio **', tiam bukle reiras al stacio *Commercial Drive* kaj iras plu al '**.
* [[Canada Linio|]] () estis malfermita en aprilo 2009. Ĝi de **' iras suden, subtere ĝis *Marine Drive*, plu al '** kaj tie disbranĉiĝas al **' kaj al Internacia Flughaveno Vankuvero (nomata YVR laŭ sia IATA-kodo).
Ekzistas plano pri kvara linio (*Evergreen Line*), inter *Lougheed* kaj *Douglas*.

La du unuaj linioj estas administrataj de *British Columbia Rapid Transit Company*. La Canada Linion prizorgas la kompanio *Protrans BC*; ĝi ankaŭ uzas alispecajn veturilojn ol la aliaj du.

450ra|centra|eta|Reto de SkyTrain (Vankuvero)

## Historio de la konstruado 
## Vidu ankaŭ 
* TransLink (Brita Kolumbio)
* Expo Linio
* Millennium Linio
* Canada Linio
* West Coast Express
* Historia tramo de Vankuvero
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Translink, posedanto kaj organizanto de SkyTrain

Vankuvero
Vankuvero
Kategorio:Vankuvero
Kategorio:Fervojo en Kanado

Kategorio:Ŝpuro 1435 mm
Megaklito (luno)

**Megaklito** estas neregula satelito de Jupitero. Ĝia orbito estas retrograda.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández kaj Eugene A. Magnier post observoj inter la  kaj la , per la teleskopo de 2,2 m de de la Universitato de Havajo.

La , ili anoncis la malkovron de dek jupiteraj satelitoj inter kiuj **Megaklito**, kiu, oka jupitera satelito malkovrita en 2000, tiam ricevis la maldaŭran nomon **S/2000 J 8**.

## Nomo 
La , ĝi ricevis, kun aprobo de IAU la nomon **Megaklito**, laŭ *Megaklito* (greke; Μεγακλίτη), unu mitologia ulino, amata de Zeŭso kiu igis ŝin patrino de geherooj nomataj Teba kaj Lokruso.

## Orbito 
Megaklito estas ano de la pazifaa grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro kaj dicentrecojn inter 0,25 kaj 0,43.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Pasiphae CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifaa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Megaklito, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Megaklito (angla versio) 
*  Dekunu novaj jupiteraj lunoj en 2000, (el la paĝaro de "*Universitato de Havajo*")
*  La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Dramaturgo (profesio)

**Dramaturgo** estas verkisto de dramoj, tio estas, kiu verkas teatraĵojn, ĉar Dramo estas sinonimo de teatraĵo. Tre simila koncepto estas dramisto.

La dramaturgio estas kaj la arto de teatra verkado kaj la teoriaro pri tiu arto (PIV). Ĝi ekis historie el la antikva parola tradicio, per kiu grekaj rapsodoj kaj aedoj iris el urbo en urbon rakontante kaj kantante fragmentojn de Iliado kaj Odiseo. Oni supozas, ke tiuj "parolaj rakontistoj" estas la unuaj dramaturgoj de la eŭropa tradicio.

Pli moderna senco la dramaturgo estas faka spertulo kaj konsilisto, kies taskoj inkluzivas provlegado, komentado, reverkado de la prezentotaj dramtekstoj kaj labori kun la aŭtoro por krei la finan version. Ri ankaŭ partoprenas en ellaborado de la programpolitiko.

## Historio 
La unuaj dramaturgoj kiuj estas menciataj en la eŭropa literaturo estis la antikvaj grekoj, kies kelkaj verkoj datiĝas el la 5-a jarcento a.K.. Tiuj verkoj estas konsiderataj klasikaj kaj ankoraŭ estas legataj kaj ludataj kiel referencpunktoj. Elstaras kaj menciindas Esĥilo, Sofoklo, Eŭripido kaj Aristofano.

### 17a jarcento 
Shakespeare estas konsiderata elstara dramaturgo kiu verkis tragediojn kaj komediojn kiuj havigis temarojn al aliaj verkoj kaj verkistoj. Ekzemple, *Kiss my ass* de KISS estas bazata sur *The Taming of the Shrew* (*La Dresado de la megero*), kaj *Romeo and Juliet* (*Romeo kaj Julieta*) estis rekreata kaj reverkata diversmaniere de multaj verkistoj.

Krom Shakespeare, en la 17a jarcento, elstaris:

* Christopher Marlowe . Li estis murdita mistere en fitrinejo de Londono de la Elizabeta epoko; oni diras ke li estas spiono.
* Ben Jonson; kvar brilaj komedioj solidigis lian reputacion de dramaturgo: *Volpone* (1606), *Epiceno* (1609), *La alĥimiisto* (1610) kaj *La foiro de Sankta Bartolomeo* (1614).

En Hispanio elstaris:
* Lope de Vega per *Fuenteovejuna*, *El caballero de Olmedo* kaj *La dama boba*.
* Tirso de Molina, per El burlador de Sevilla, praulo de la fama trompisto Don Juan, kaj Don Gil de las calzas verdes.
* Pedro Calderón de la Barca
* Francisco de Rojas Zorrilla

En Francio elstaris:
* Pierre Corneille
* Molière
* Jean Racine

### 18a jarcento 
* Johann Wolfgang von Goethe, per *Faŭsto*.

### 19a jarcento 
* José Zorrilla en Hispanio.

### 20a jarcento 
#### En Hispanio 
* Alejandro Casona
* García Lorca
* Ramón del Valle-Inclán
* José Sanchís Sinisterra

#### En Britio 
* Harold Pinter

#### En Francio 
* Eugène Ionesco

Kategorio:Teatro
1220-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* 1228–1229: 6-a Krucmilito sub gvido de Frederiko la 2-a - Kristanoj rekonkeris Jerusalemon.
* 1219–1221: Mongolaj invadoj de Ĥorezmo

### Eŭropo 
*1220: Frederiko la 2-a fariĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
##### Mongola Imperio 
*Ĝingis-Ĥano, regis 1206 ĝis 1227

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
*Frederiko la 2-a, regis 1220-1250

##### Francio 
*Filipo la 2-a, regis de 1180 ĝis 1223.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Bildoj 
[eta|maldekstra|250px|[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a rekonkeris Jerusalemon okaze de la 6-a Krucmilito]]

## Notoj kaj referencoj
Ferenc Székelyhidy

**SZÉKELYHIDY Ferenc** [pr. se:kejhidi] estis hungara operkantisto (tenoro) kaj altlerneja instruisto naskiĝinta Tövis la 4-an de aprilo 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de junio 1954. Lia edzino estis Rózsi Marschalkó.

## Kariero 
Ferenc Székelyhidy pristudis juron kaj paralele kanton sub direkto de Ödön Farkas en Koloĵvaro. En 1909 dungis lin la Operejo kaj debutis en la titolrolo de *Hunyadi László* (Ferenc Erkel). Li estis ĝis 1945 solisto de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste kantomajstro, en 1923 ĝia eterna ano. Inter 1933–44 li estis instruisto en la muzikakademio. Li havis sukcesojn ankaŭ kiel oratorikantisto kaj kanzonisto. En 1923 li kantis okaze de la premiero de *Psalmus Hungaricus* de Zoltán Kodály la tenorsolon.

## Liaj disĉiploj (elekto) 
* Éva Kutrucz

## Roloj 
* Stolzingi Walter (Wagner: A nürnbergi mesterdalnokok);
* Parsifal (Wagner);
* Canio (Leoncavallo: Bajazzók);
* Don Ottavio (Mozart: Don Giovanni);
* Belmonte (Mozart: Szöktetés a szerájból).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj oratorikantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Ruĝgorĝa pipio

La **Ruĝgorĝa pipio** (*Anthus cervinus*) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en malproksima nordo de Eŭropo (Norda Skandinavio) kaj Azio (Norda Siberio), kun ekinvado en norda Alasko. Ĝi estas longdistanca migranta specio kiu moviĝas vintre al Afriko, suda kaj orienta Azio kaj okcidenta marbordo de Usono. Ĝi estas vaganto en okcidenta Eŭropo.

Tiu estas malgranda pipio (14,5&nbsp;cm longa), kies plenkreskuloj estas facile identigataj dum la reprodukta sezono pro sia **brikruĝaj vizaĝo** (kiel elstaras tre nigra okulo sub ruĝeca superokula strio) **kaj gorĝareo**. En aliaj plumaroj ĝi estas nedistingeblaspekta specio, tre strieca kaj bruna supre, kun **blankecaj dorsostrioj** eĉ en pugo, kaj nigraj markoj en blanka fono sube ĉefe en brusto kaj ventroflankoj. Ĝi diferencas el la Herbejpipio pro pli da nigreco kaj markeco en strieco en tiuj subaj partoj. Ties flugo estas forta kaj rekta, kaj ĝi konsistas el karaktera alvoko "psii".

La reprodukta habitato estas malferma kamparo inklude montojn, marĉojn kaj tundron, foje eĉ humidajn terkultivejojn. La nesto estas surgrunda, ĉe amaseto en marĉo, la ino demetas 4-6 ovojn. La Ruĝgorĝa pipio estas insektovora, kiel siaj parencoj, sed ĝi manĝas ankaŭ semojn.

eta|300ra|maldekstra|Thumamah, Saŭdarabio 1992

[eta|ovoj de *Anthus cervinus* - [Muzeo de Tuluzo]]
## Literaturo 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 53138, Anthus cervinus, 9a Majo 2006. Malplej zorgiga.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ágnes Szatmári

**SZATMÁRI Ágnes** [pr. satma:ri] estas rumanuja hungara scenejdekoraciistino kaj kostumdizajnistino naskiĝinta en Satu Mare la 17-an de marto 1932.

## Kariero
Ágnes Szatmári ekde aŭtuno de 1957 ĝis sia pensiuliĝo estis la scenejdekoraciistino kaj kostumdizajnistino de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. 

## Premio
*1958 - Premio kaj diplomo pro la plej bona scenejbildo (Baranga *Kerge birka*).

## Dizajnoj
*Goodrich–Hackett: Taglibro de Anne Frank; 
*Bródy S.: A tanítónő; 
*Goldoni: A chioggiai csetepaté; 
*Albee: Nem félünk a farkastól.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Kategorio:Rumanaj scenejdekoraciistoj
Cinamopipio

La **Cinamopipio** (*Anthus cinnamomeus*) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Afriko. Ĝi estis iam kunigita kun la Granda, Novzelanda, Monto- kaj la Rufa pipioj en ununura specio, nome Pipio de Richard (*Anthus novaeseelandiae*), sed ili estas nuntempe plej ofte traktataj kiel separataj specioj.

## Distribuado kaj habitato 
Ili loĝas en herbejoj kaj kamparoj en Suda, Centra kaj Orienta Afriko, sudoriente de linio el Angolo tra la Demokratia Respubliko Kongo al Sudano. Ĝi troviĝas ankaŭ en sudokcidenta Arabio. Estas izolata populacio en la altaj teroj de Kameruno kiu foje estas konsiderata separata specio: **Kameruna pipio** (*Anthus camaroonensis*).

## Aspekto 
maldekstra|eta|Cinamopipio ĉe Bŭindi, sudokcidenta Ugando|alt=Cinamopipio ĉe Bŭindi, sudokcidenta Ugando
La Cinamopipio estas 15 al 17&nbsp;cm longa kaj estas svelta birdo kun rekta sinteno. Ĝi estas sablokolora al bruna supre kun pli malhela strieco. La subaj partoj estas blankecaj aŭ palsablokoloraj kun **strieca helbruneca brusto** kaj senmarkaj ventro kaj iom **brunecnuancaj flankoj**; el tiuj helbrunecaj nuancoj devenas la komuna nomo de Cinamopipio kaj la latina scienca nomo kie *cinnamomeus* aludas al la sama ideo. La vizaĝo montras bildon de pala strio super la okulo kaj malhela subvizaĝa strio. La eksteraj vostoplumoj estas blankaj. La kruroj estas longaj kaj rozkolorecaj kaj la svelta beko estas malhela kun flaveca bazo ĉe la suba makzelo. Junuloj havas punktecan bruston, strietecon ĉe supraj partoj kaj iom da strieco en flankoj.

La birdokanto estas ripetata serio de babilecaj notoj, elsendataj dum ondeca flugokanto aŭ el malalta ripozejo.

La Kameruna pipio estas iom pli granda kaj malhela kun sablokoloraj subaj partoj.

## Konservostatuso 
BirdLife International disigis kaj unuigis la Cinamopipion kun la Granda pipio, kaj pro tio ne indikis separatan konservostatuson. Tamen Zimmerman, Turner, kaj Pearson (1999) konsideras ĝin kiel "la komuna orientafrika pipio."

## Referencoj
* Peacock, Faansie (2006) *Pipits of Southern Africa *. Konsultita la 25/06/07.
* Sinclair, Ian & Ryan, Peter (2003) *Birds of Africa south of the Sahara*, Struik, Cape Town.
* Zimmerman, Dale A.; Turner, Donald A. & Pearson, David J. (1999) *Birds of Kenya & Northern Tanzania*, Christopher Helm, London.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de Cinamopipio, Pipioj de Suda Afriko

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Reinhard Mey

**Reinhard Friedrich Michael MEY** (naskiĝis la 21-an de decembro 1942 en Berlino) estas germana kanzonisto kaj kantaŭtoro, vivanta en la kvartalo *Frohnau* de la urbodistrikto *Reinickendorf*. Li estas konata ankaŭ sub la nomo *Frédérik Mey* (en Francio), *Alfons Yondraschek* kaj *Rainer May* .

Li kantas ĉefe en germana lingvo, sed ankaŭ en la franca kaj nederlanda. Liaj (ofte sentimentalaj) kanzonoj temas pri plej diversaj temoj - ekzemple pri ĉiutaga vivo, familio, paco aŭ bestoprotektado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Reinhard Mey (germanlingva)
* Kanto "Super la nuboj" (en filma prezento germanlingva, kun aldona tekstotraduko en Esperanto)
* "La plej bona kanzonisto de la mondo" (el lernu.net, arkivigita)

eta|maldekstre|300ra|

Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Germanaj kantaŭtoroj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Germanlingvaj kantistoj
Kategorio:Nederlandlingvaj kantistoj
Kategorio:Reinickendorf
Flago de Bulgario

La **flago de Bulgario**, emblemo de la ŝtato, konsistas el tri horizontalaj strioj egale larĝaj, blanka, verda kaj ruĝa.

Ĝis 1990 la blanka strio enhavis, ĉe la interna flanko, nacian emblemon kun leono (kiel en la nacia blazono). Ĝi menciis la jarojn 681 (fondo de la unua bulgara ŝtato) kaj 1944 (liberiĝo de la nazia rego).

Bulgaraj instancoj uzas apartajn flagojn por la mar-armeo, por la marborda gardistaro kaj por civilaj ŝipoj.

## Historiaj flagoj 

Dosiero:Flag of Bulgaria (1948-1967).svg|1946–1967
Dosiero:Flag of Bulgaria (1967-1971).svg|1967–1971
Dosiero:Flag of Bulgaria (1971-1990).svg|1971–1990

## Aliaj projektoj 
Bulgario
Kategorio:Naciaj simboloj de Bulgario
Novzelanda pipio

La **Novzelanda pipio** (*Anthus novaeseelandiae*) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en malferma kamparo en Aŭstralio, Novzelando kaj Nov-Gvineo.

Ĝi estis iam kunigita kun la Granda, Cinamo-, Monto- kaj Rufa pipioj en ununura specio: nome la Pipio de Richard, *Anthus novaeseelandiae*. Kelkaj fakuloj disigis la Aŭstralazia pipio en du specioj: **Aŭstralia pipio** (*Anthus australis*) en Aŭstralio kaj Nov-Gvineo kaj la **Novzelanda pipio** (*Anthus novaeseelandiae*) en Novzelando.

## Aspekto 
Ĝi estas svelta birdo, 16 al 19&nbsp;cm longa, kaj peza ĉirkaŭ 40 g. La plumaro estas **bruna supre kun malhela strieco**. La subaj partoj estas palaj kun strieco en brusto. Estas sub malhelbruna krono larĝa pala strio super la nigra okulo kaj malhela traokula strio. La longa vosto estas malhelbruna al nigreca (kiel la flugiloj) kaj havas blankajn eksterajn plumojn kaj ĝi estas ofte movata supren kaj suben. La kruroj estas longaj kaj rozbrunecaj dum la beko estas svelta kaj bruneca.

Ĝi havas paserecan kaj longdaŭran alvokon "cŭii".

## Ekologio 
eta|maldekstra|Chicks
Ĝi estas birdo de malferma habitato kiaj herbejoj, farmoj, ŝosebordoj, sekaj riverujoj, sablaj dunoj kaj malferma arbaro. Ili manĝas surgrunde malgrandajn senvertebrulojn kiaj skaraboj, araneoj kaj larvoj de insektoj. Ili manĝas ankaŭ semojn kiaj tiuj de herboj.

La reprodukta sezono ekas en aŭgusto, printempe en Suda Hemisfero. La tasforma nesto estas situata baze de vegetaĵaro aŭ ŝirme de ŝtono. Ĝi estas farata de herbo kaj konstruata de la ino. Ŝi demetas 2 al 5 ovojn, 3 aŭ 4 plej komune. Ili estas blankecaj al sablokoloraj kun bruna punkteco kaj estas kovataj dum 14 al 15 tagoj. Junuloj estas manĝigataj de ambaŭ gepatroj kaj povas flugi post 14 al 16 tagoj.

La birdonombroj malpliiĝis en partoj de Novzelando pro la pliigo de paŝtejoj, uzado de pesticidoj kaj predado fare de enmetitaj specioj.

## Subspecioj 
[eta|Novzelanda pipio *A. n. aucklandicus* kaj [megaherboj ĉe Kampbeloj]]
Oni agnoskas kelkajn subspeciojn nome:
* Grupo de la Aŭstralia pipio
** *A. n. australis*, *A. n. bilbali* & *A. n. rogersi* - kontinenta Aŭstralio
** *A. n. bistriatus* - Tasmanio
** *A. n. exiguus* - Nov-Gvineo
* Grupo de la Novzelanda pipio
** *A. n. novaeseelandiae* - Norda, Suda kaj Stewart-insuloj (birdoj de Norda Insulo estas foje traktataj kiel separata subspecio *A. n. reischeki*).
** *A. n. aucklandicus* - Aŭklandoj & Kampbeloj
** *A. n. chathamensis* - Ĉatĥamoj
** *A. n. steindachneri* - Antipoda Insularo

## Referencoj 
* Heather, Barrie D. & Robertson, Hugh (1996) *The Field Guide to the Birds of New Zealand*
* Pizzey, Graham & Knight, Frank (1997) *The Graham Pizzey & Frank Knight Field Guide to the Birds of Australia*, HarperCollins, London, UK.
* Watts, Dave (2002) *Field Guide to Tasmanian birds*, Reed New Holland, Sydney.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo
1200-aj jaroj

## Eventoj 
* La homa loĝantaro sur la tero atingis proksimume 400 milionojn da personoj.

### Afriko 
### Amerikoj 
* Chichén Itzá, malnova ĉefurbo de la majaoj estis forlasita.

### Azio 
* 1206: Ĝingis-Ĥano surtroniĝis kiel imperiestro de la Mongola Imperio.

### Eŭropo 
* 1209: Fondiĝo de la ordeno de la Franciskanoj.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
* 1200: Estis kreita la Inkaa imperio.

#### Azio 
##### Mongola Imperio 
* Ĝingis-Ĥano, regis 1206 ĝis 1227

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Oto la 4-a regis 1198 ĝis 1218.

##### Francio 
*Filipo la 2-a, regis de 1180 ĝis 1223.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Bildoj 
[eta|maldekstra|250px|Piramido de Kulkulcán en [Chichén Itzá]]

## Notoj kaj referencoj
Stein AG

**Stein** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2825 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|La katolika preĝejo de Stein
Stein situas ĉe la sudorienta bordo de la rivero Rejno, kiu en la nordo de la komunumo unue fluas orienten, tiam kurbiĝas suden, fluas nun proksimume unu kilometron suden por poste kurbiĝi denove okcidenten. Du grandaj pontoj ligas la komunumon kun Germanio aliflanke de la rivero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,83&nbsp;km², de kiuj 0,62&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,10&nbsp;km² de konstruaĵo. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 490 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Eickerberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 285 ĉe la bordo de Rejno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Stein limas en nordo al la germana urbo Bad Säckingen, en okcidento al Mumpf, en sudo al Obermumpf, en sudoriento al Münchwilen, kaj en nordoriento al Sisseln.

## Trafiko 
La stacidomo  estas haltejo de la rapidtrajnoj de Bazelo tra Frick kaj Brugg al Zuriko. Krome de Stein disbranĉiĝas la linio al Laufenburg.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo al Zuriko kaj en Stein disbranĉiĝas de ĝi la kantona ĉefvojo n-ro 7 al Vinterturo. Tra la komunumo ankaŭ pasas la svisa aŭtovojo A3, al kiu ĝi havas propran alveturejon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Stein datiĝas el la jaro 1281 kiel *Steine*.

Dum mezepoko Stein apartenis al la Monaĥejo Säkingen. La alta jurisdikcio apartenis al la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la regiono estis konkerita de francaj trupoj. Post mallonga franca regado, Stein kun la tuta Frick-Valo, kiu tiam estis propra kantono, fariĝis en 1802 parto de la Helveta Respubliko, kaj en 1803 ĝi fariĝis komunumo de la distrikto Rheinfelden en la nova Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Stein
* Stein-Säckingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Stein