open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sámuel Jósika (ĉefkanceliero)

**JÓSIKA Sámuel** barono (pr. jo:ŝika ŝa:muel) estis hungara politikisto, ĉefkanceliero de Transilvanio naskita en Koloĵvaro la 7-an de julio 1805 kaj mortinta en Vieno la 28-an de marto 1860.
thumbs|dekstra|200ra

## Biografio 
Barono Sámuel Jósika estis nomumita konsilanto al kortega kancelario de Transilvanio en 1831, poste li havis altrangon kortegan. En 1834 li ekstaris al la fronto de konservativa partio en la landkunveno de Transilvanio. En 1840–41 li partoprenis en la laboro de komisio por ellaboro de la kriman kodon (kune kun Ferenc Deák, Bertalan Szemere ktp.), en 1844 li iĝis vicprezidanto de kortega koncelario de Transilvanio. De 1846 ĝis 10-a de aprilo 1848 li estis ĉefkanceliero de Transilvanio. En 1848 li estis kontraŭ la unuigo de Hungario kun Transilvanio. Kune kun György Apponyi kaj Emil Dessewffy li instigis la kortegon de Vieno por venki la hungaran liberecbatalon. Post 1849 kiel ano de la malnova konservativa partio li deziris restarigi la konstitucion de 1847.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Josika, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj nobeloj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Langwies

**Langwies** (prononcu *langvis*; en la romanĉa lingvo: **Pralung** aŭ **Praliung**) estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 276 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Langwies situas en la supra orienta parto de la valo Schanfigg, ĉe la bordo de la rivero Plessur, kiu sur la komunuma teritorio unue fluas de sudo al nordo kaj tiam turniĝas okcidenten. En Langwies kuniĝas la valoj de Arosa, Fondei kaj Sapün. Al la komunumo apartenas krom la kerna vilaĝo Langwies la vilaĝetoj Platz, Litzirüti, Fondei kaj Sapün.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Langwies limas en nordo al Fideris, en nordnororiento al Conters en Prättigau, en oriento al Klosters-Serneus, en sudoriento al Davos, en sudokcidento al Arosa, kaj en okcidento al Peist.

## Trafiko 
Langwies estas konektita per la stacidomoj Langwies kaj  ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Arosa al la publika transportreto. Tra la komunumo pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa. En Lanwies flankeniras vojo al la direkto de Strelapasejo al Davos. La vojo tamen ne estas veturebla ĝis la pasejkulmino, tra kiu kondukas nur piedira pado.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Langwies datiĝas el la jaro 1384 kiel *die lang Wise*. La setlado en la malantaŭa parto de la valo de Schanfigg komenciĝis en la jaro 1273 je instigo de la katedrala paroĥo de Koiro kaj la Monaĥejo Sankt Luzi unue de retoromanoj venantaj de Peist kaj ek de 1307 de valzoj venantaj de Davos. La tribunala komunumo Langwies konstituiĝis en la jaro 1400 per unuiĝo de la germanlingvaj vilaĝoj Langwies, Praden, Fondei kaj Sapün. Landaj senjoroj estis ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz, sekvis la Grafoj de Werdenberg kaj en 1363 la Grafoj de Togenburgo. Ek de 1436 Langwies kune kun Sankt Peter formis Superan Tribunalejo interne de la Dektribunala Federacio. Male al la lokoj de la ekstera valo de Schanfigg, la Langwies havis sendependan malaltan tribunalon kaj elektis mem sian komunumestron, kiuj rajtoj estis konfirmitaj en la liberecletero de 1441. Post 1437 la Grafoj de Montfort estis la landaj senjoroj kaj ek de 1471 la Senjoroj de Matsch. En la jaro 1479 Langwies venis sub regado de Aŭstrio. en la jaro 1652 Langwies sin liberaĉetis de Aŭstrio kaj en 1657 ankaŭ de la feŭdo de la episkopo de Koiro. En la jaro 1877 estis malfermita la veturebla vojo al Koiro, en 1891 ankaŭ al Arosa, kaj en la jaro 1914 estis inaŭgurita la fervojlinio de Koiro al Arosa.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Langwies GR (stacidomo)
* Litzirüti (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Langwies

## Bildoj 

Dosiero:Kirche Langwies 20.jpg|Preĝejo de Langwies
Dosiero:Schanfigg Viadukt.jpg|Viadukto de la Retia Fervojo en Langwies
Pinto Marboré

La **Pinto de Marboré** estas montopinto de la Pireneoj en la montareto de Monto Perdido, situa sur pintokresto de pli da 3.000 m kiu faras limon inter Hispanio (Valo de Ordesa) kaj Francio (Cirklo de Gavarnie), kun teritorio kaj en la hispana Nacia Parko de Ordesa y Monte Perdido kiel en la franca Nacia Parko de Pireneoj.

Kun la *Montopintoj de la Akvofalo* formas la impresan nordan flankon de la Cirklo de Gavarnie, kun 1500 m de nivelŝanĝo el la malsupro de la valo kaj kie troviĝas la plej alta akvofalo de Eŭropo, nome la *Akvofalo de Gavarnie* kun 425 m de alto.

Kategorio:Pireneoj
Kategorio:Montoj en Hispanio
Kategorio:Montoj en Francio
Jozefa teritoria registrado

eta|Tempoj de la registrado
La **jozefa teritoria registrado** (: *Josephinische Landesaufnahme*) estis la unua tutlanda projekto pri mapa registrado de la habsburga teritorio de 1760–1780. Ĝi estis nomita laŭ Jozefo la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio kaj reĝo de Hungario, Kroatio kaj Slovenio.

La materialo, konservata en la milita arkivo de la aŭstria ŝtata arĥivo, mapis la regnon sur 3589 koloraj mapoj, mane desegnitaj. Poste okazis plivastigo, kaj fine la maparo konsistis el 4096 "sekcioj". Por citado oni kutime uzas la sekcian numeron.

La skalo de la mapoj estas de 1 viena colo al 400 vienaj klaftoj, tio estas proksimume 1:28.800.

Kvankam la projekto estis kompletigita dum la regado de Jozefo la 2-a, ĝin komencis Maria Tereza, laŭ propono de marŝalo Daun. Komence la mapoj estis ŝtata sekreto; de ĉiu folio ekzistis nur du ekzempleroj, por la imperiestro kaj la plej supera stratego de la regno.

Komence de la 19-a jarcento la franciska teritoria registrado anstataŭis la jozefan maparon.

*
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historiaj mapoj
Sámuel Jósika

Tiu estas hungara nomo kiu kongruas ekzemple kun:
* Sámuel Jósika (ministro)
* Sámuel Jósika (ĉefkanceliero)
1735 ITA

'*1735 *ITA*** estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Pelageja Fjodorovna Ŝajn elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en 1979, okaze de la 60-a daterveno de la fondigo de la ***I**nstituto de **T**eoria **A'*stofiziko*. Ĝia nomo, "*ITA*", estas la akronimo de ĉi-tiu instituto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pelageja Fjodorovna Ŝajn
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1948
Ťahanovce

250ra|maldekstra|eta|Alta nivelo de rivero Hornád en Ťahanovce
**Ťahanovce** (hungare *Hernádtihany* (hernAdtihanj)) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio, en Regiono Košice.

## Situo 
Ťahanovce situas laŭ maldekstra bordo de Hornád. Urbocentro de Košice troviĝas pli sude 4 km.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1463 en formo *"Tehan"*, sed pli frue (antaŭ ol 1249) laŭ alia informo germanoj fondis la vilaĝon. En 1397 la najbara urbo Kassa akiris la kampojn. En 1828 loĝis tie 878 vilaĝanoj en 112 domoj. En 1907 la oficiala hungara loknomo estis Hernádtihany por ne miskompreni kun Tihany. En 1910 loĝis tie 1668 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Hernádtihany rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno, ĉar tre forte ligiĝis al Kassa. Ekde 1969 Ťahanovce iĝis urboparto de Košice. Ekde 1985 nova loĝkvartalo konstruiĝis, kiu jam aparte estis parto de la urbo, kiel Sídlisko Ťahanovce. La restinta vilaĝoparto estas ŝatata ekskursejo.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1850
* romkatolika kapelo omaĝe al Johano Nepomuko de 1913

Kategorio:Distrikto Košice 1
Tamara Miĥajlovna Smirnova

**Tamara Miĥajlovna SMIRNOVA** (ruse : *Тамара Михайловна Смирнова*, naskiĝis la , mortis en 2001) estis rusa (kaj sovetunia) astronomino.

De 1966 al 1988 ŝi laboris en la Instituto pri Teoria Astronomio de Leningrado. En la Krimea astrofizika observatorio de
Nauĉno ; laŭ Minor Planet Center, ŝi malkovris 135 asteroidojn
(unu el de tiuj kun Ljudmila Ĉerniĥ) kaj kunmalkovris la  74P/Smirnova-Chernykh kun
Nikolaj Ĉerniĥ.

La asteroido 5540 Smirnova, la centa, kiun ŝi malkovris, estis tiel nomita en ŝia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova

Kategorio:Rusiaj astronomoj
Kategorio:Sovetiaj astronomoj
Miklós Józan

**JÓZAN Miklós** (pr. jo:zan miklo:ŝ) estis hungara/rumania hungara unitariisma episkopo, eklezia verkisto naskita en Torda la 6-an de decembro 1869 kaj mortinta en Tordatúr la 7-an de januaro 1946.

## Biografio 
Miklós Józan finis la teologion en Koloĵvaro, poste li studis filozofion kaj filologion en Oksfordo. Li estis pastro en 1896 en Torockó, 1899 en Budapeŝto. En 1920 oni elektis lin episkopa vikario. En 1922 li fondis kaj longtempon redaktis la gazeton *Unitárius Értesítő*. Li estis la direktoro de la publika afero de la unitarismaj eklezioj de Transilvanio. En 1927 li iĝis ano de la supera ĉambro. Inter 1941–46 li estis unitariisma episkopo kun sidejo en Koloĵvaro. Li verkis poemojn, komponis muzikon kaj ankaŭ tradukis.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Jozan, M.
Jozan, M.
Jozan, M.
Jozan, M.
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Virkoko

[eta|Kapo kaj kolo de virkoko, montranta [bridojn, orelbridojn kaj bridokreston.]]
eta|Bruna Livorna koko (Aŭstralio)
eta|Batalantaj virkokoj
eta|"Koko kaj vido de Lisbono kun la Baziliko Estrela en la fono" (1915), de Moura Girão
**Virkoko** (aŭ neologisme kokiĉo) estas la masklo de la koko, ĉefe aludante al la hejma koko, sed ankaŭ al tiu de la natura specio nome Bankiva koko, aŭ respektive de ties parencoj de la genro de la tipaj kokoj, kaj malpli ofte etende al la aliaj genroj de la sama familio de la Fazanedoj.

La virkoko estas poliginia kaj pri hejma koko estas konata lia seksa altrudo kaj posedo de la kokinaro de ĉirkaŭ deko da kokinoj. En la homa kulturo la frumatena kokalvoko markis la horon por ellitiĝo.

La aspekto de la virkoko elstaras pro montrado de rimarkindaj ruĝaj bridoj, orelbridoj kaj bridokresto. Same pro la uzado de spronoj. Tio estis kialo por ke en diversaj lokoj homoj bredas diversajn bredorasojn de luktantaj kokoj, kiuj uzatas kaj laŭleĝe kaj kontraŭleĝe por spektaklaj ludoluktoj, kie plej ofte unu el la virkokoj mortas.

Ankaŭ en homa kulturo en diversaj lokoj la virkoko estas simbolo de landoj, regionoj, ktp., kiel en Francio, Flandrio, Portugalio, Kenjo, sportaj teamoj ktp.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Kokoj
1736 Floirac

'*1736 *Floirac'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Guy Soulié elde la observatorio de Bordeaux.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la franca komunumo *Floirac'', kie situas la observatorio el kie ĝi estis malkovrita.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1967
Arkikatedralo Baziliko de Vilno

La **Arkikatedralo Baziliko de Vilno** () estas la ĉefa katolika katedralo de Litovio. Ĝi situas en la litova historia urboparto. Ĝi estas la katolika spirita vivo de la lando. En la Valo Šventaragis, sur la nuna loko de la katedralo de Sanktaj Stanislao kaj Ladislao, supozeble dum la paganaj tempoj, staris altaro, brulis eterna fajro aŭ eĉ estis la sanktejo de Perkūnas (Tondro). Supozeble, en 1251 post la kristanigo unuan katedralon fondis la granda duko Mindaugas. Ĝi estis ŝtona konstruaĵo kun masiva kvarangula turo en okcidenta flanko.

La kronadoj de la Granddukoj de Litovio okazis ene de ĝiaj limoj. Ene de ĝiaj kriptoj kaj ĉerkejoj, multaj famaj homoj, inter ili Vytautas (1430), lia edzino Anna (1418), lia frato Sigismondo (1440), kuzo Ŝvitrigajlo (1452), Sankta Kazimiro (1484), Aleksandro (1506), du edzinoj de Sigismondo la 2-a: Elizabeto de Habsburgo (1545) kaj Barbara Radziwiłł (1551), same kiel aliaj, estas enterigitaj en ĝi.

Interne, ekzistas pli ol kvardek artaĵoj ekde la 16-a ĝis 19-a jarcentoj; inkluzive de freskoj kaj pentraĵoj el diversaj grandoj. Dum la restarigo de la Katedralo, la altaroj de supozita pagana templo kaj la origina planko, estis metitaj dum la regado de reĝo Mindaugas. Krome, la restaĵoj de la katedralo konstruita en 1387 estis ankaŭ parto de ĝi. Fresko originanta de la fino de la 14-a jarcento, la plej malnova konata fresko en Litovio, estis trovita sur la muro de unu el la subteraj kapeloj de la katedralo.

Per la rekonstrulaboro de 2002 oficiale komencis rekonstrui la Reĝan Palacon de Litovio, malantaŭ la Katedralo. La lastatempe starigita palaco konsiderinde ŝanĝos la panoraman kuntekston de la Katedralo.

La Katedralo kaj la sonorilturo estis tute renovigitaj de 2006 ĝis 2008. La fasadoj estis kovritaj per freŝa plurkolora pentrolaboro, pliigante la eksteran aspekton de la konstruaĵoj kaj ties elementojn kiuj ne estis renovigitaj ekde la sendependeco de Litovio en 1990.

Kategorio:Vilno
Vilno
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Pilgrimejoj
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1780-1789
Kategorio:Aperis en 1783
1737 Severny

'*1737 *Severny'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan astronomon kaj astrofizikiston Andrej Borisoviĉ Severnij (ruse: *Андрей Борисович Северный'', 1913 - 1987).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
1738 Oosterhoff

'*1738 *Oosterhoff''''' estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Pieter Oosterhoff (1904 - 1978).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
Malnova Urbo (Košice)

eta|250px|maldekstra|Situa mapo de la centra kaj malnova urbo
eta|250px|maldekstra|Strato Hlavná en Košice en Malnova Urbo
eta|250px|maldekstra|Strato Hlavná en Košice en Malnova Urbo
250px|eta|maldekstra|Domo de Almozpetanto en Košice
**Malnova Urbo** (slovake: *Staré Mesto*) estas la iama origina, historia urbo de la nuna grandurbo Košice en Slovakio. Ĝia nomo estis Kassa dum periodo de Hungara reĝlando.

## Situo 
Staré Nesto situas laŭ Hornád, laŭ la iama komerca vojo (nomata ankaŭ vinovojo) Tokaj-Krakovo.
  
## Historio 
La unua mencio okazis en 1230. Košice havis gravan rolon en la hungara historio. Ĝi ricevis la rangon libera reĝa urbo en 1347. Parlamentado okazis en la urbo en 1374. En 1449 la husanoj estre de Johano Jiskra venkis la hungarojn. En 1604 princo de Transilvanio Stefano Bocskai okupis la urbon kaj komunukis liberecon de religioj. Post kelkaj jaroj tie mortis Bocskai. Princo de Transilvanio Gábor Bethlen en 1619 okupis la urbon, en 1625 edziĝis. Tie oni elektis princo de Transilvanio Georgo Rákóczi en 1644. Oni fondis ĉeflernejon kaj presejon en 1657. En 1677 la aŭstroj okupis la urbon kaj ili konstruis pli novan fortikaĵon, kiun grafo Emeriko Thököly okupis en 1682, sed iom poste la aŭstroj reokupis ĝin. En 1703 la urbo solene akceptis Francisko Rákóczi la 2-a, kiu elektis ĝin sia ŝatata urbo.

En 1910 la urbo estis departementejo de Abaúj-Torna, en la urbo loĝis 44&nbsp;211 da homoj (33&nbsp;350 hungaroj, 6547 slovakoj, 3189 germanoj, 453 poloj, 227 ĉeĥoj kaj 210 rutenoj). La ĉeĥa armeo okupis la urbon en 1918, sed la tiam komunista hungara armeo reokupis ĝin en 1919. Post Traktato de Trianon Košice igis parto de Ĉeĥoslovakio. Laŭ la Arbitracio de Vieno Kassa rehungariĝis. En 1941 nekonataj flugmaŝinoj bombatakis la urbon, sekve Hungario atakis Sovetunion. En 1944 la Ruĝa Armeo okupis la urbon, la regiono apartenis denove al Ĉeĥoslovakio, poste prezidanto Beneš tie deklaris dekretojn, laŭ kiu la hungaroj perdis siajn rajtojn, parte ili estis deportitaj. Dum la socialismo ĉirkaŭ la historia urboparto novaj kvartaloj formiĝis. Nun la interna urboparto estas zono de piedirantoj.

## Pentopolis 
Ĝi estis alianco de 5 gravaj urboj en orienta parto de Supra Hungarujo fine de la mezepoko. La loknomoj estas unue hungare (uzataj ĝis 1920), poste laŭ la nuna slovaka formo:
* Kisszeben Sabinov
* Kassa Košice
* Eperjes Prešov
* Bártfa Bardejov
* Lőcse Levoča

## Vidindaĵoj 
* romkatolika katedralo omaĝe al Elizabeto de Hungario el 1520
* muzeo pri Orienta Slovakio el la 19-a jarcento
* turo Orbán
* domo de Rákóczi

Kategorio:Košice
Kategorio:Distrikto Košice 1
Víska u Jevíčka

Municipo **Víska u Jevíčka** (antaŭe ĝis la jaro 1949 **Derflík**, ) situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, iom super la valo de rivereto Jevíčka, 2&nbsp;km norde de urbo Jevíčko. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Vilaĝo Viska u Jevíčka estis fondita dum la germana koloniigo kaj havis germanan nomon Dörfles, ĉeĥe Derflík. Nur de la jaro 1949 ĝi oficiale nomiĝas Víska u Jevíčka. Ankoraŭ antaŭ la Dua Mondmilito plejparto de la loĝantaro estis germana, ĉeĥoj estis nur minoritaj. La unua skriba mencio pri " Derflík" estas el la jaro 1258, kiam ĝi estis detirita sub juĝorajton de la urbo Jevíčko. Sed en la jaro 1398 ĝi jam estis parto de la sinjorejo Moravská Třebová kaj tia ĝi estis ĝis nuligo de feŭdismo en la jaro 1848.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
En la vilaĝo estas monumento kaj arbara tombejo de 143 militkaptitoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Moravská Třebová kaj Jevíčko 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Boskovica sulko
György Józsa

**JÓZSA György** (pr. jo:ja djoerdj) estis hungara instruisto, elektra instrumentisto, abelbredisto naskita en Zilah la 2-an de aprilo 1914 kaj mortinta en Budapest la 7-an de novembro 1984.
 
## Biografio
György Józsa havigis diplomon de instruisto en 1934 en Nagykőrös. En jaroj 1934-1936 li subtenis sin fare de okazaj laboroj. Post la dua mondmilito li partoprenis la projektadon kaj konstruadon de pluraj radiostacioj. Pri abelbreado li ekpriokupiĝis de 1961. Grade al grade li atingis la 60 abelfamiliojn, li kreis mem la abelujojn. Siajn observaĵojn li priskribis en vastaj fakartikoloj en revuo *Méhészet*. Li publikis ankaŭ en jugoslavaj revuoj.

## Verko
**Viaszváros* (Bp., 1984).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj elektraj instrumentistoj
Kategorio:Hungaraj abelbredistoj
János Józsa

**JÓZSA János** (pr. jo:ĵa ja:nos) estis rumania hungara studaĵverkisto, tradukisto naskita en Kajántó la 11-an de oktobro 1901 kaj mortinta en Kluĵo la 17-an de februaro 1973. Li estis la patro de lingvistino Mária Szilágyi Józsa

## Biografio 
János Józsa diplomiĝis en la Universitato de Kluĵo pri rumana lingvo kaj literaturo-mondhistorio en 1927. Poste li instruis en Aiud, Odorheiu Secuiesc, Alba Iulia, Klujo, inter 1945-59 li prelegis en la Universitato Bolyai. Kune kun Victor Marian li tradukis la manuskripton *Plentitudo vacui* de Ferenc Pápai Páriz. Li tradukis verkojn interalie de rumanaj verkistoj Vasile Alecsandri, Nicolae Bălcescu, Jean Bart, Al. I. Brătescu-Voineşti, Ion Luca Caragiale, Miron Costin, Ion Creangă, Barbu Ştefănescu Delavrancea, Victor Eftimiu, Emil Gîrleanu, Ion Neculce, Alexandru Odobescu, Cezar Petrescu, Liviu Rebreanu, Alexandru Vlahuţă; el hungara lingvo al rumana lingvo li tradukis la verkojn de Géza Gárdonyi, Domokos Gyallay, Mór Jókai, Kálmán Mikszáth, József Nyírő, Sándor Petőfi.

## Verkoj 
* *Cîteva monumente istorice din Judeţul Odorhei* (1932);
* *Szellemi párhuzam a XIX. század magyar és román irodalma között* (Preo-Cupări Literare, 1936);
* *Piariştii şi Românii pînă la 1918* (doktora disertacio, Nagyenyed, 1940).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj tradukistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Metropola areo de Asturio

eta|400px|Municipoj de la Centra Metropola Areo de Asturio.
La **Metropola areo de Asturio** estas la kunurbejo de la urbaj areoj formataj de 20 municipoj de la centra zono de Asturio en Hispanio. Laŭ la projekto AUDES5 temus pri kunurbejo de diversaj urbaj areoj, kaj havus populacion de 861.201 loĝantoj.

La ĉefaj urbaj zonoj de la Centra Metropola Areo de Asturio estas la jenaj:

* Urba areo de Gijón (Gijón, Carreño kaj Gozón). 299.228 loĝantoj.
* Urba areo de Oviedo (Oviedo, Ribera de Arriba, Llanera, las Regueras, Siero kaj Noreña) 298.285 loĝantoj.
* Urba areo de Avilés (Avileso, Castrillón, Corvera kaj Illas). 123.930 loĝantoj.
* Urba areo de Mieres (Mieres, Lena, Aller, Morcín kaj Riosa). 75.464 loĝantoj.
* Urba areo de Langreo (Langreo kaj San Martín del Rey Aurelio). 64.294 loĝantoj.

La totalo de la Metropola areo de Asturio es de 861.201 loĝantoj kaj estas rezulto de la sumo de la loĝantoj de la menciitaj urbaj areoj.

La fakto ke neniu el la urboj kiuj formas ĝin estas klare la centra urbo, kapabla pro grando au centreco de funkcioj fari la aliajn eniri en la rango de satelita urbo, malhelpas la aplikon propre de la koncepto de metropola areo. Temas tiele pri multcentra areo, kaj la sepa de Hispanio laŭ nombro de loĝantoj.

## Notoj 
Asturio
Kategorio:Asturio
Metropola areo de Alikanto-Elĉo

[eta|Situo de la **Metropola areo de Alikanto-Elĉo** ene de la [provinco de Alikanto: flave alikanto, verde Elĉo kaj ruĝe la resto de la areo.]]
La **Metropola areo de Alikanto-Elĉo** enhavas  loĝantojn (2007), kaj estas la oka areo metropola de Hispanio laŭ populacio. Temas pri aro de la urbaj areoj de Alikanto () kaj Elĉo-Krevijento ().

La *Plano de Teritoria Agado de la Metropola areo de Alikanto-Elĉo* aŭ *PATEMAE* difinas komunan areon fokusitan ĉe la municipoj de Alikanto kaj Elĉo kiu enhavus municipojn de Agost, Aguas de Busot, Alikanto, Busot, Crevillente, Elĉo, Campello, Jijona, Muchamiel, San Juan de Alicante, San Vicente del Raspeig kaj Santa Pola. Male al la projekto AUDES5, la PATEMAE ne inkludas municipojn de la *Vega Baja* kiel apartenanta al la metropola areo, sed inkludas Jijona.

## Notoj 
Alikanto-Elĉo
Kategorio:Provinco Alikanto
Metropola areo de Zaragozo

[200px|eta|Situo de la [provinco de Zaragozo en Hispanio.]] 
La **Metropola areo de Zaragozo** estas urba areo centrata ĉirkaŭ la urbo de Zaragozo (Hispanio).

Laŭ la klasigo de 1996 la MA estis formata de 18 municipoj kaj laŭ la studo publikita en 2001 jam estis tiam 26 la municipoj integrantaj, dum nune reeldono de tiuj studoj sendube implicus la sumon de almenaŭ aliaj 8 novaj municipoj troviĝantaj ĉirkaŭ la urbo de Zaragozo.

La MA de Zaragozo estas klasenda kiel "malabunda", dum la municipo de Zaragozo estas la kvina plej loĝata de Hispanujo kun  loĝ. ( loĝ. laŭ la municipa censo de 30a de septembro de 2010,), tiel ke la metropola areo rangigas Zaragozon al la deka loko kun  loĝantoj, sed laŭ la censa populacio de 2010 de la 34 municipoj kiuj troviĝas je cirklo de radiuso de  de la centro de la MA oni atingus  loĝantoj kaj laŭ pli ĵusaj studoj la funkcianta MA enhavus  loĝantojn, nome  de la populacio de la tuta regiono de Aragono.

## Klasigoj 
[300px|eta|Situo de la metropola areo de Zaragozo en la [Provinco de Zaragozo.]]

Tiu ĉi metropola areo organizeblas laŭ kvar zonoj laŭ kardinalaj punktoj. La zono norda korespondus al la municipoj ĉe la rivero Gállego, la suda al tiuj ĉe la rivero Huerva, kaj la zonoj kaj orienta kaj okcidenta al la municipoj situaj ĉe la rivero Ebro. Menciindas ke la demografia kresko estis pli granda ĉe la zonoj orientaj kaj sudaj.

## Notoj
Zaragozo
Kategorio:Zaragozo
Lorinčík

**Lorinčík**, (hungare *Szentlőrincke*) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice.

## Situo 
Lorinčík troviĝas de la urbocentro 4 km.
	
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1280 laŭ tiama nomo *" Gord"*, poste laŭ pli nova hungara nomo en 1406 *"Zenthlewrench"*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szentlőrincke 137 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Szentlőrincke rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1976 Lorinčík aliĝis al Košice kaj ili apartenas al Slovakio ekde 1993.

Kategorio:Distrikto Košice 2
Luník 9

eta|250px|maldekstra|Strato en Luník, kie loĝas cigana loĝantaro
**Luník 9**, laŭ slovaka ortografio *Luník IX* estas urboparto de Košice.

## Situo 
Luník troviĝas de la urbocentro al okcidento.
	
## Historio 
Modernaj loĝdomoj konstruiĝis en la 1970-aj jaroj precipe por policanoj kaj oficiroj, sed ricevis loĝejojn ankaŭ ciganoj. Post jardeko oni sisteme venigis tien ciganojn, ĉar ili faris problemojn en la malnovaj loĝejoj. Nuntempe en la praktiko loĝas tie nur ciganoj, do formiĝis geto. Tiu kvartalo estas granda politika problemo de la urbo.

Kategorio:Distrikto Košice 2
Myslava

**Myslava** (hungare *Miszlóka* [mislOka], germane *Teutschendorf*) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio.

## Situo 
Myslava situas de la urbocentro en okcidento.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1382 en formo *"Myzla"*, sed pli frue menciiĝis, kiel rojo. Supozeble la unuaj loĝantoj estis germanoj. En 1703 bierofarejo menciiĝis. Fabriko pri briko produktis inter 1707-1861, fandoforno ekfunkciis en 1851. En 1910 loĝis en Miszlóka 1230 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 Miszlóka rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno. Ekde 1993 Myslava apartenas al Slovakio.

## Vidindaĵoj
* romkatolika klasikisma preĝejo de 1788

Kategorio:Distrikto Košice 2
Pereš

**Pereš,** hungare **Peres** [pereŝ] estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio.

## Situo 
Pereš situas de la urbocentro en okcidento laŭ ĉefvojo.
  
## Historio 
Dum la hungara dominado arbaro estis tie. La vilaĝo fondiĝis en 1937. Inter 1939-1945 kaj ekde 1993 ĝi apartenas al Slovakio. En 1990 loĝis tie 609 homoj, en 2000 871. Ankaŭ nun la kvartalo aspektas vilaĝo.

## Vidindaĵoj
* sportejo
* kulturdomo

Kategorio:Distrikto Košice 2
1740 Paavo Nurmi

'*1740 *Paavo Nurmi''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la finlandan piedkuriston Paavo Nurmi (1876 - 1963).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1939
Poľov

**Poľov** (hungare *Pólyi* [pOji]) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio.

## Situo 
Poľov situas de la urbocentro en sudokcidento.
  
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1248 en latina formo *"villa Paul"*. En 1427 oni komputis tie 24 familiojn, en 1553 56 loĝantojn. La tutlanda geografia libro en 1796 taksis la lokon unuaklasa. En 1910 vivis en Pólyi 550 homoj (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 Pólyi rehungariĝis laŭ Unua Arbitracio de Vieno.

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo

Kategorio:Distrikto Košice 2
1741 Giclas

'*1741 *Giclas''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamanoj de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao) en Usono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Henry Lee Giclas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
1739 Meyermann

'*1739 *Meyermann''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Bruno Meyermann (1876 - 1963).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1939
Metropola areo de Bilbao

La **Metropola areo de Bilbao** aŭ **Metropola Bilbao** estas formata de la 22 municipoj biskajaj kiuj integras la komarkon de la Granda Bilbao plus la municipoj de Arrancudiaga, Barrica, Berango, Górliz, Lemóniz, Plencia, Sopelana, Miravalles, Urdúliz kaj Ceberio laŭ la *Directrices de Ordenación del Territorio de Euskadi* (eŭskaj regularoj pri ordigo de la teritorio) pere de difino de la areo funkcia de Bilbao metropola, sumante totalon de 35 municipoj.

Aktuale ĝi estas la kvina metropola areo de Hispanio laŭ populacio, ĉar ĝi havas **910.298 loĝantoj**, kio estas plej parto de la bizkaja populacio de 1.152.658 loĝantoj (2009), kaj preskaŭ duono de Eŭskio.

## Notoj
## Vidu ankaŭ 
* Proksimaĵoj Bilbao

Bilbao
Kategorio:Bilbao
Herbetswil

**Herbetswil** estas komunumo en la distrikto Thal en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 536 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Herbetswil situas ĉe norda flanko de la valo de la rivereto Dünnern en la Soloturna Ĵuraso proksimume 8 kilometrojn okcidente de Balsthal. Tra Herbetswil fluas li rivereto *Rickenbächli*, kiu sude de la vilaĝo alfluas al Dünnern. Al la komunumo apartenas la krom la kerna vilaĝo la setlejoj Vorder Hammer kaj Hinter Hammer, krome diversaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 16,35 km², de kiuj 63 % estas kovritaj de arbaro, 34 % servas por agrikulturo kaj 3 % por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Herbetswil limas en nordo kaj oriento al Aedermannsdorf, en sudoriento al Farnern (BE), en sudo al Günsberg, en sudokcidento al Balm ĉe Günsberg, en okcidento al Welschenrohr, kaj en nordokcidento al Seehof (BE).

## Trafiko 
Herbetswil situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Balsthal al Moutier. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Gänsbrunnen al Balsthal. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 12 kilometrojn oriente en Oensingen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Herbetswil datiĝas el la jaro 1400 kiel *Hebrechtzwilre*. Dum mezepoko Herbetswil apartenis al la Senjorujoj Alt-Falkenstein kaj Neu-Falkenstein. Kun tiuj Senjorujoj en la jaro 1402 (Neu-Falkenstein) kaj 1420 (Alt-Falkenstein) la rajtoj pri Herbetswil transiris al Soloturno. De tiam ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Herbetswil apartenis al la soloturna voktejo Falkenstein kaj la tribunalo Matzendorf.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Herbetswil

## Bildoj 

Dosiero:Hammer (komunumo Herbetswil) 114.JPG|Setlejo Vorderer Hammer
Dosiero:Duennern apud Herbetswil 112.JPG|La rivero Dünnern en la ombro de Schattenberg kaj Herbetswil en la suno
Dosiero:Herbetswil Schulhaus 7889.jpg|Lernejo de Herbetswil
Dosiero:Herbetswil kantona chefvojo nr-o 30 bildo 106.JPG|Kantona ĉefvojo n-ro 30 apud Herbetswil
1744 Harriet

'*1744 *Harriet'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis fotita la  de la usona astronomo Tom Gehrels per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar. En la kadro de la *Palomar–Leiden survey*, la  estis senditaj en Nederlandon kaj ekzamenitaj de Cornelis Johannes van Houten kaj Ingrid van Houten-Groeneveld en la observatorio de Leiden.

## Nomo 
La asteroido ricevis la virinan antaŭnomon "*Harriet''" en omaĝo al la unua edzino de la usona astronomo Paul Herget.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Malkovrita de Palomar–Leiden survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
1745 Ferguson

'*1745 *Ferguson''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo John E. Willis elde la Mararmea Observatorio de Usono de
Vaŝingtono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro al la usona astronomo James Ferguson, kiu malkovris tri asteroidojn elde tiu-ĉi observatorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Lucie Mannheim

**Lucie MANNHEIM** [Luci Manhajm] (naskiĝis la 30-an de aprilo 1899 en Köpenick, mortis la 18-an de julio 1976 en Braunlage) estis germana aktorino, juddevena.

## Vivo 
Lucie Mannheim naskiĝis en Köpenick, kiu nuntempe estas parto de Berlino. En la jaro 1916 ŝi komencis sian karieron kiel teatra aktorino, ĝis 1933 ŝi laboris en Kenigsbergo kaj Berlino.

Ekde 1923 ŝi aperis en diversaj mutfilmoj. Post ŝia unua sonfilmo (*Madame wünscht keine Kinder*, 1933) ŝi forlasis Germanion kaj fuĝis al Britio. En Londono ŝi laboris teatre, krome ŝi subtenis la germanlingvan programon de BBC. En la jaro 1935 ŝi havis rolon en la filmo *The 39 steps* de Alfred Hitchcock. En 1941 ŝi edziniĝis al la brita aktoro Marius Goring.

Dum la Dua Mondmilito ŝi ofte apelaciis al la germanaj soldatoj fini la militon. Ŝi kantis kontraŭ-Hitleran version de la ŝlagro *Lili Marleen* (origine kantitan de Lale Andersen) kaj partoprenis propagandan filmon *The True Story of Lilli Marlene*.

Post 1949 ŝi denove vizitadis Germanion, en 1953 ŝi denove ekloĝis tie kaj daŭrigis sian aktoran karieron. Sian lastan rolon ŝi en 1970 prezentis en la televida produktaĵo *Cher Antoine oder Die verfehlte Liebe*.

## Listo de filmoj 
## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva biografio
* anglalingva biografio
* bildoj

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Judaj rifuĝintoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1899
Kategorio:Mortintoj en 1976
József Judik

**JUDIK József** (pr. jo:ĵef) estis hungara financa kaj ekonomika fakulo naskita en Koloĵvaro la 3-an de oktobro 1891 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de septembro 1951. 

## Biografio
József Judik havigis jurdoktoradon en la Universitato de Koloĵvaro en 1915. Inter 1914–1919 li laboris ĉe la tribunalo de Koloĵvaro, de 1920 en Budapeŝto ĉe la Hungara-Itala Banko, de 1925 ĉe la Hungara Nacia Banko kiel prokuroro, de 1932 jurkonsilanto ĝis 1937. En 1944 la registaro Ferenc Szálasi pensiigis lin. Post 1945 li revenis al Nacia Banko kiel gvidanto de la Oficejo pri Ekonomika Konsildonado. Li estis de 1932 privatprofesoro en la Universitato de Budapeŝto, de 1940 titulara publika eksterordinara profesoro en la fakultato pri la jur-kaj ŝtatscienco.

## Verkoj
**Knapp elmélete és a pénzérték problémája* (Közgazdasági Szle, 1918); 
**Az aranykérdés* (Közgazdasági Szle, 1927); 
**A pénz* (Bp., 1932); 
**A magyar devizagazdálkodás és a külföldi tartozásaink* (Világgazdasági Szle, 1935).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Juhász

**JUHÁSZ László** (pr. juha:s lAslO) estis hungara klasika filologo, altlerneja profesoro, kandidato de lingvosciencoj (1952) naskita en Józseffalva la 21-an de januaro 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de julio 1970.
 
## Biografio
László Juhász finis helenan-latinan filologion en la Universitato de Segedo, poste li estis asistanto, lektoro. En 1930 li ekigis kiel privatpersono la serion *Bibliotheca scriptorum medii recentisque aevorum* (ĝis 1946 39 volumoj). En 1949 li laboris en la vortarredakcio ĉe la MTA. Post la morto de sia edzino literaturhistoriistino, bibliotekistino Helga Hajdu li sinmortigis.

## Verkoj
**Jókai Mór: De duabus salicibus Enyediensibus* (‚A nagyenyedi két fűzfa’ latin fordítása, kun gravuraĵoj de György Buday metszeteivel, Szeged, 1927); 
**De Iano Pannonio interprete Graecorum* (Szeged, 1928); 
**Scriptores latini* (Bp., 1930); 
**Vázlatos latin nyelvtan* (Bp., 1930); 
**Szemelvények a magyar történelem latinnyelvű kútfőiből* (kun Kálmán Eperjessy, Bp., 1935); 
**Ad panem* (himnusz a békéről, Szeged, 1950); 
**A Képes Krónika szövegkritikája* (Bp., 1966).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj klasikaj filologoj
1746 Brouwer

'*1746 *Brouwer''''' estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la Observatorio Goethe Link, apud Broklino, en la la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la nederland-usona astronomo Dirk Brouwer, en lia honoro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1963
Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj

[eta|220px|[Epifitoj de la pluvarbaro en Olimpa Nacia Parko.]]
La **centra-pacifikaj marbordaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la okcident-nordamerika ekoprovinco de la nearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al mezvarmaj koniferarbaroj de la marborda regiono de la nordokcidento de Nordameriko. Kune kun kelkaj aliaj ekoregionoj, la centra-pacifikaj marbordaj arbaroj konstituas la pacifikajn moderajn pluvarbarojn, tutmondaj 200-unuon.

## Priskribo 
La ekoregiono troviĝas proksime de Pacifika Oceano. Ĝi kovras 73 700 kvadratajn kilometrojn kaj etendiĝas ekde Vankuvera Insulo, tra la centro de Vaŝingtonio ĝis Oregono en la sudo. Ĝi etendiĝas ekzemple en Olimpa Duoninsulo, en Vankuvera Insulo kaj en Oregona Marborda Montaro.

Pluraj parkoj, el kiuj la Olimpa Nacia Parko kaj Stratkona Provinca Parko ĉeestas en la zono.

La ekoregiono karakteriziĝas de sablaj aŭ rokaj strandoj, de estuaroj borde de Pacifika Oceano sed ankaŭ de zonoj, kovrataj de arbaroj. La klimato de la regiono estas influata de la proksimeco de la oceano, kaj estas do mezvarma, sufiĉe malsevera kaj humida dum tuta la jaro. La jara precipitaĵo varias inter 2 000 kaj 4 000 mm. La natura medio forte varias laŭ la altitudo sed ankaŭ laŭ la latitudo.

## Flaŭro 
La montara zono esence konsistas el konifera arbaro. La plej notindaj specioj estas Menzies-pseŭdocugo, giganta tujo kaj okcidenta cugo.

## Faŭno 
La faŭno estas tre riĉa kun ekzemple *Odocoileus hemionus* ( cervedoj ), kanada cervo, amerika nigra urso kaj kalifornia kondoro. Iuj riveroj abunde gastigas plurajn speciojn de salmonedoj el genro *Oncorhynchus*.

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NA0510 : Ekoregiono NA0510 : Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (WWF)
*  Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (*Bioimages*)
*  Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj (*Globalspecies*) 
*  Situo de la ekoregiono : tajpu *Central Pacific coastal forests* 
*  Tutmondaj 200; numero 72 : Pacifikaj moderaj pluvarbaroj (WWF) 

Kategorio:Nearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mezvarmaj koniferarbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Arbaroj de Kanado
Kategorio:Arbaroj de Usono
Kategorio:Geografio de Brita Kolumbio
Kategorio:Geografio de Oregono
Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio
Metropola areo de Vigo

La **Metropola areo de Vigo** estas urba regiono kiu etendiĝas tra la provinco galega Pontevedro, ĉirkaŭ la urbo Vigo (Hispanio). Ne konfuzu kun la komarko de Vigo.

Ĝi ne konstituiĝis kiel jura ento laŭ la hispana leĝaro pri loka administrado.

## Projekto de oficiala difino
En majo de 2009, la konsilisto de Prezidenco de la *Xunta de Galicia* (aŭtonoma registaro de Galegio), anoncis, en Vigo, proponon de metropola areo, kiu dekomence enhavus totalon de 14 municipoj kiuj estus la jenaj: Vigo, Cangas do Morrazo, Moaña, Soutomaior, Fornelos de Montes, Pazos de Borbén, Redondela, Nigrán, Baiona, Gondomar, Mos, O Porriño, Salceda de Caselas kaj Salvaterra de Miño.

## Referencoj 
Metropola areo de Vigo
1747 Wright

'*1747 *Wright''''' estas malgranda hela marsrenkonta asteroido de la intera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Carl Alvar Wirtanen elde la observatorio Lick, sur la Monto Hamilton, apud San Jose (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomo William Hammond Wright (1871–1959).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carl Alvar Wirtanen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1947
Lüen

**Lüen** (historia romanĉlingva nomo *Leun*) estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 83 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Lüen situas sur la norda flanko de la valo de Schanfigg norde de la rivero Plessur. Al la komunumo apartenas krom la kerna vilaĝo en la valo ĉe la fervojlinio supre de la kantona ĉefvojo la setlejo Maiensässen kaj en la valfundo la du setlejoj Ladanna kaj Im Tal.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lüon limas en nordo kaj oriento al Sankt Peter-Pagig, en sudoriento al Molinis, en sudokcidento al Tschiertschen-Praden, kaj en okcidento al Castiel.

## Trafiko 
La kantona vojo de Koiro al Arosa pasas tra la komunuma teritorio alte 200 metrojn supre de la kerna vilaĝo, kiu aŭtomobile atingeblas per kurboriĉa vojeto, kiu flankeniras de la kantona vojo en Castiel malsupren al la vilaĝo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la stacidomo  ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Arosa. Kvankam la stacidomo nomiĝas Lüen-Castiel kaj situas sur la komunuma limo, ĝi reale estas nur stacidomo de Lüen, kies vilaĝokerno situas proksime de la stacidomo, dum Castiel situas alte super la valo ĉe la kantona vojo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lüen datiĝas el la jaro 1084 kiel *Leune*.

Ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz estis la mastroj de la regiono. Poste la Grafoj de Werdenberg kaj ek de 1363 la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 Lüen aliĝis kune kun la tribunalkomunumo Sankt Peter al la Dektribunala Federacio. Ek de 1479 la landa suvereneco apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1530 la komunumo aliĝis al la reformacio.
En la jaro 1652 la civitanoj de Lüen sin liberaĉetis de Austrio kaj en la jaro 1657 ankaŭ de la episkopejo de Koiro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lüen-Castiel (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lüen
Im Tal

**Im Tal** signifas en la germana lingvo *en la valo*. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Im Tal (Büetigen)** estas vilaĝo de la komunumo Büetigen de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando.

* **Im Tal (Lüen)** estas vilaĝo de la komunumo Lüen en la komunumaro Schanfigg de la distrikto Plessur en Kantono Grizono en Svislando.
Metropola Areo de Granado

[eta|275px|[Municipoj originaj de la Metropola areo de Granado *(malhelblue)*, kaj tiuj de la ampleksigo *(helblue)*]]

La **Metropola areo de Granado** konata ankaŭ kiel **Areo de Granado** estas demografia ento kiu integras la granadan ĉefurbon kaj ties najbarajn municipojn. Laŭ la difino de la *Plan de Ordenación del Territorio de la aglomeración urbana de Granada * (Urbaniza plano) enhavas populacion de 500.469 loĝantoj kaj etendon de 891,0 km².Oni povas konceptigi ĝin dumaniere nome kiel oficiala ento de la loka Publika Administrado aŭ kiel demografia ento, konstituita de la aglomeraĵo kiu transiras la najbarajn municipojn kun Granado kiel centro.

La Metroo de Granado (hispane *Metro de Granada* - oficiale *Metropolitano de Granada*) estas metrosistemo kiu servas al la urbo Granado kaj ties Metropola Areo.

## Notoj 
Kategorio:Provinco Granado
Granado
Plessur

**Plessur** estas rivero en Kantono Grizono. Ĝi trafluas la tutan distrikton Plessur, kiu laŭ la rivero nomiĝas.

## Fonto 
La fonto de Plessur situas en Aroso sur alteco de 2400 m s.m. ĉe la  En la fontregiono Plessur praktike nur dum pluvo kaj printempe dum la neĝofanda periodo havas akvon. Dum la cetera tempo la akvo plejparte forfluas subtere kaj aperas surtere nur en la kaldrono rekte antaŭ la lageto Älplisee.

## Fluvojo 
La rivero fluas okcidenten tra la valo Schanfigg, kiel la supra kaj meza parto de la Plessur-Valo nomiĝas. Post la fonto la rivero fluas unue norden pasas la Baraĵlagon de Aroso kaj poste en Langwies turniĝas okcidenten. Apud Langwies impresa viadukto de la Retia Fervojo de Koiro al Arosa transpontas la riveron sur alteco de 62 m super la rivero. Post Langwies la rivero fluas tra Peist. Tiam tra Molinis paralele al la limo inter Molinis kaj Sankt Peter-Pagig sed ĉiam sur teritorio de Molinis. Tiam la rivero fluas tra Lüen por poste formi la limon inter Lüen, Castiel, Calfreisen kaj Maladers norde de la rivero kaj Tschiertschen-Praden sude de la rivero. Tiam sur proksimume 2 kilometroj la rivero estas la limo inter Churwalden kaj Maladers, kaj fine ĝi fluas tra la tuta urbo Koiro.

## Alfluejo 
Okcidente de Koiro Plessur alfluas sur alteco de 560 m s.m. preskaŭ 2000 m sub la fonto al Rejno. La lastan parton de sia fluvojo tra Koiro, la rivero estas praktike komplete kanaligita.

## Historio 
La unua dokumenta mencio pri la rivero datiĝas el la 12-a jarcento kiel *Plassura*. Supre de la urbo Koiro jam dum mezepoko ekzistis du muelejriveretoj por komerca utiligado de la akvoenergio de la rivero. Ĝis la riverkorekto en la jaro 1765 la urbo Koiro suferis regule pro la gravaj inundoj de Plessur.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo Fiŝbredado Plessur (en alemana lingvo)

## Bildoj 

Dosiero:Langwieserviadukt3.jpg|La viadukto de Langwies
Dosiero:Plessur.jpg|La kanaligita rivero Plessur en Koiro

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Grizono
Kategorio:Alfluantoj de Rejno
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Kategorio:Plessur (distrikto)
Taiz

eta|maldekstra|250ra|Ĝardeno de Kastelo Kairo en Taiz
250ra|maldekstra|eta|La urbocentro kun la Aŝrafija-moskeo
**Taiz** (arabe تعزّ, latinliterigo *Taʿizz*) estas urbo de Jemeno. Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

La urbo situas en la samnoma gubernio Taiz kaj estas ties ĉefurbo.

## Geografio 
La urbo Taiz situas en la montara parto de Jemeno en alteco de 1370 metroj super la marnivelo inter la urboj Adeno kaj Sanao, sed ankaŭ havas ligojn al la jemenaj havenoj ĉe la Ruĝa Maro, Al-Hudaida kaj Mokha.

## Historio 
Sub la regado de la egiptia dinastio Ajubidoj (1178-1228) kaj la turkmendevena dinastio *Rasulidoj* (1228-1454), la urbo estis unu el la ĉefurboj de Jemeno. Tiu fakto kaŭzis signifan nombron de historiaj konstruaĵoj. Ekzemplo estas la Aŝrafija-moskeo, konstruita en la epoko de la Rasulidoj. La berbera esplorvojaĝisto Ibn Battuta en la 14-a jarcento nomas la loĝlokon "floranta urbo".

En la 16-a jarcento la urbo plurfoje estis okupata fare de la armeo de la Otomana Imperio. Tiutempe en la urbo ankaŭ ekzistis grava islama edukejo. Sub la regado de la jemena reĝo Ahmad ibn Jahja (1948-1962) la urbo lastfoje iĝis reĝa rezidejo kaj nacia ĉefurbo de Norda Jemeno.

## Ekonomio 
La urbo estas la centro de jemena kultivo de kafo. Krome floras la produktado de teksaĵoj, la metio de tanado kaj la juvelarto.

Kategorio:Urboj de Jemeno
Chalchofen

**Chalchofen** estas la nomo de la sekvantaj lokoj en Svislando:

* **Chalchofen (Aedermannsdorf)** estas setlejo de la komunumo Aedermannsdorf de la distrikto Thal en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Chalchofen (Wangen ĉe Olten)** estas setlejo de la komunumo Wangen ĉe Olten de la distrikto Olten en Kantono Soloturno en Svislando.
Denaska parolanto

**Denaska parolanto** estas iu kiu lernis paroli lingvon kiel parto de lia aŭ ŝia infanaĝa evoluo. La lingvo de denaskaj parolantoj estas kutime la lingvo kiun parolas siaj gepatroj kaj/aŭ la lingvo de ilia devenlando. Ĝi estas la nura lingvo de unulingva persono kaj probable la unua lingvo de plurlingva persono kiu estas akirita nature en denaska ĉirkaŭaĵo. Ĝi povas servi kiel bazo por ilia socilingva identeco. 

Multaj homoj kiuj dungas lingvoinstruistojn preferas denaskajn parolantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Denaskaj Esperanto-parolantoj

## Referencoj 
Kategorio:Lingvo