Charles Méray

**Charles MÉRAY** (mere), (nask. en la 12-a de Novembro 1835 en Chalon-sur-Saône, mortis en la 2-a de Februaro 1911 en Diĵono) estis franca matematikisto, fondinto de la matematika teorio de reelaj nombroj. Li ankaŭ estis esperantisto kaj vinkultivisto.

Li estis sufiĉe malkonata ĉar li faris ĉion eblan por malplaĉi al akademianoj kaj al la publiko. 

LeN 1866 LI estis nomumita profesoro ĉe la Universitato de Liono, sed ne daŭris eĉ unu jaron. En 1867 li fariĝis profesoro pri diferenciala kalkulo ĉe la Universitato de Dijon, kie li fariĝis dekano ĝis sia emeritiĝo. En 1899 li estis elektita membro de la Franca Akademio de Sciencoj en la sekcio pri geometrio, ĉar li elpensis novan metodon por instrui la geometrion. 

## Verkaro 
Kvankam malmulte memorigita, Méray estas la verkinto de verko, nome "*Remarques sur la nature des quantités définées par la condition de servir de limites à des variables données"* (1869) donante rigoran difinon de neracia nombro. Temis pri pionira verko ĉar ĝi antaŭis tiujn donitajn fare de Dedekind kaj Kronecker .

Unu jaron pli frue (1868) li jam publikigis universitatan tezon pri diferenciala kalkulo: **Remarques sur les principes fundamentaux du calcul**, en kiu li establis la disvolviĝon de funkcioj en serioj de Taylor kiel la bazon de kalkulo. 

En 1872 li publikigis unuan traktaton pri kalkulo kaj inter 1894 kaj 1898 aperis la kvar volumoj de lia granda traktato pri diferenciala kalkulo, verkita kunlabore de lia disĉiplo Charles Riquier. 

## Esperanto 
Li hazarde eksciis pri Esperanto ĉe parolado farita en 1900 de lia kolego Charles Lambert. Lia akra kaj penetrema spirito estis tuj frapita de la kreaĵo de L. L. Zamenhof. Arde li sin ĵetis en la bataladon multigante paroladojn, gazetajn artikolojn, leterojn, personajn klopodojn por diskonigi Esperanton en ĉiuj sciencaj rondoj: tiel li gajnis fervorajn adeptojn ne nur en la Diĵona Universitato, sed en la Scienca Akademio, en la Pariza Universitato kaj la Parizaj liceoj. Li varbis generalon Sebert, kiu jam antaŭe aprobis la ideon, Carlo Bourlet, Charles Laisant, Paul Appell, d-ron Bouchard, dekanon Recoura, rektoron Émile Boirac, prof. Lepine, ktp. Resume li estis la granda propagandisto inter la scienculoj. En Diĵon mem li akiris la aliĝon de la Universitato, urbestraro, ktp. En 1901 li fondis kaj prezidis la Diĵonan grupon. Samjare, kun Sebert, li prezentis Esperanton al la Scienca Akademio. Li daŭrigis sian Esperanto-agadon ĝis la fino.

En 1905 Méray fariĝis membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK) kaj restis LK-ano ĝis 1910. Li verkis kelkajn propagandajn broŝurojn. 

En la esperantlingva bitforma bildstrio "Vivo de Zamenhof" de la franca esperantisto kaj pentristo Yanpetro KAVLAN aperis informo ke Méray admiris la logikecon kaj artan valoron de Esperanto, kiu allogis lin al tiu lingvo.

## Literaturo 
* (Esperanto) Louis BASTIEN en "Enciklopedio de Esperanto", 1933.
* (franca) Jacqueline BONIFACE, ''Les Constructions des nombres réels dans le mouvement d'arithmétisation de l'analyse*, Ellipses, kolekto «IREM - *Épistémologie et Histoire des mathématiques*», la 15-an de aŭgusto 2002 ()
* (angla) Jacqueline BONIFACE. *The Concept of Number from Kant to Kronecker». A: The Shaping of Arithmetic after C.F. Gauss's Disquisitiones Arithmeticae,*. Springer, 2007, pp. 315-342. . 
* (franca) Pierre DUGAC, "*Charles Méray (1835-1911) et la notion de limite*". *Revue d'histoire des sciences et de leurs applications'' , Vol. 23, n-ro 4, 1970, p. 333-350. DOI : 10.3406/rhs.1970.3163 . ISSN : 0048-7996 .

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Francaj matematikistoj