open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montefrío

eta|maldekstre|Situo de **Montefrío** en la provinco de Granada.
**Montefrío** [monteFRIo] (Malvarma Monto) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco de Granada, sude de Hispanio kun areo de 254 km². En 2007 Montefrío havis 6400 loĝantojn; kaj 5433 en 2019. Ĝi estas en la norda parto de la komarko de Loja. Limas kun la municipoj granadaj Íllora, Villanueva Mesía, Loja kaj Algarinejo; kun la municipoj kordovaj Priego de Córdoba kaj Almedinilla; kaj kun la ĥaena Alcalá la Real.

La municipo montefria enhavas la kernojn Montefrío — inter du ravinoj — kaj Lojilla [loĤIĝa), same kiel la disaj submunicipoj Milanos, Los Molinos, La Viñuela, Fortaleza, Corcoles, Los Gitanos, Rincón de Turca, Campo Humano, Los Hospitales, Los Cerezos, kaj Baratas. Estas sur la deklivaro de la Sierra de Parapanda.

Montefrío estis deklarita Nacia Histori-Arta Komplekso en 1982. En oktobro 2015 estis konsiderata de la prestiĝa revuo "National Geographic" kiel unu el la dek vilaĝoj kun plej belaj vidaĵoj de la tuta mondo.

Ties koordinatoj estas la jenaj: .

250px|eta|maldekstre|Monteto kun la restaĵoj de la antikva fortikaĵo kaj la preĝejo, nuntempe Centro de Interpretado El Centinela.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Montefrio rete 
* Komunuma retejo 

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Vélez de Benaudalla

eta|maldekstre|Situo de **Vélez de Benaudalla** en la provinco Granada.
eta|maldekstre|250ra|Gorĝo de la rivero Guadalfeo.
eta|maldekstre|250ra|Baraĵo de la Akvorezervejo de Rules, en la municipo Vélez de Benaudalla.
**Vélez de Benaudalla** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. La areo estas 79 km², kaj estas 2885 loĝantoj (2017) kun loĝdenseco de 36,47 loĝ/km².

Ĝi estas sur la lastaj deklivoj de la Alpujarra Granada, sur milda monteto kaj ebenaĵo ĉe la rivero Guadalfeo. Ĝi estas ankaŭ sur la norda parto de la granada marbordo sed ne tute marborde. Limas norde kun Ízbor (de la municipo El Pinar), Lanjarón kaj Órgiva, sude kun Motril kaj Salobreña, oriente kun Lújar kaj okcidente kun Los Guájares.

La urbestro estas socialisto. La agrikulturo ŝanĝiĝas el olivarboj kaj migdalarboj al irigacio.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Vélez de Benaudalla
* Turisma informaro de Vélez de Benaudalla fare de Patronato de Turismo de Granada

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Villamena

eta|Situo de **Villamena** en la provinco de Granada.
**Villamena** [biĝaMEna] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco de Granada, sude de Hispanio. En 2016 estis 989 loĝantoj. Ĝi apartenas al la komarko Valle de Lecrín, borde de la rivero Dúrcal. Ĝi estas formata de la kunigo en 1974 de la du kernoj Cozvíjar [kozBIĥar] kaj Cónchar [KONĉar]. La urbodomo estas en Cozvíjar.

## Fotaro 

Dosiero:Atalaya conchar1.jpg|Gvatoturo de Cónchar
Dosiero:Atalaya conchar2.jpg|Gvatoturo de Cónchar

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Villanueva de las Torres

eta|maldekstre|Situo de **Villanueva de las Torres** en la provinco Granada.
**Villanueva de las Torres** (Nova Urbo de la Turoj) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la orienta parto de la komarko Los Montes, lime kun la municipoj Dehesas de Guadix, Gorafe, Guadix, Fonelas kaj Pedro Martínez. En 2016 estis 650 loĝantoj.

Villanueva de las Torres (Nova Urbo de la Turoj) estas konata populare kiel *la vilaĝo de la tri mensogoj*, ĉar estas nek nova, nek urbo nek havas turojn. Tamen eble ĉio pravis iam.

La urbestro estas maldekstra.

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Villanueva Mesía

eta|maldekstre|Situo de **Villanueva Mesía** en la provinco Granada.
eta|maldekstra|390ra|Panoramo de Villanueva Mesía.
**Villanueva Mesía** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. En 2018 estis 2024 loĝantoj el kiuj 997 estis viroj kaj 1027 virinoj. Estas sur la orienta parto de la komarko de Loja inkludita ene de la municiparo *Mancomunidad de la Ribera Baja del Genil*. Limas norde kun la municipo Montefrío, oriente kun Íllora, sude kun Moraleda de Zafayona, sudoriente kun Huétor Tájar, kaj okcidente kun Loja.

La urbestro estas socialisto.

Lastatempe progresis la rura turismo kaj tranatura marŝado kaj biciklado. La rivero Genil trafluas la lokon. Tiel en la blazono oni montras kaj la riveron kaj ponton.

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Ventas de Huelma

eta|maldekstre|Situo de **Ventas de Huelma** en la provinco Granada.
**Ventas de Huelma** (Gastejoj de H.) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la nordcentra parto de la komarko de Alhama, lime kun la municipoj Chimeneas, La Malahá, Escúzar, Agrón kaj Cacín.

En 2016 estis 640 loĝantoj.

La municipo huelma enhavas la domarkernojn Ventas de Huelma kaj Ácula. Menciindas ankaŭ la domaroj Ochíchar kaj Oasis.

## Loko 

## Historio 
eta|maldekstre|Ventas de Huelma.
En la 14a jarcento la granada historiisto Ibn al-Jatib menciis en siaj kronikoj dekunu domarojn de la zono, inter kiuj estis "al-Ŭalima" («la gastejestrino»); nomo kiu sugestas, ke en la zono estis gastejo aŭ ripozejo dum la epoko de Al Andalus, ĉirkaŭ kiu oni konstruis pli ampleksan kernon.

Kelkaj fakuloj asertas, ke ĝi iĝis centro de la distrikto El Temple survoje de la grndaj domaroj inter Granado kaj Alhamo. En la 17a jarcento Henríquez de Jorquera verkis pri la zono kaj menciis grandajn kampardomojn kiel "Güemal" [GŬEmal], apud la vilaĝo kiu nun estas Ventas de Huelma. Samjarcente Francisco de Velasco, pastro de San Matías de Granada, venis al teroj de Huelma kaj pasigis tie tempon ĝis sia morto; oni atribuas al li la rehabilitigon de kavo kiu estis loĝejo kaj ĉirkaŭ kiu poste oni konstruos la ermitejon de Ventas. En la 18a jarcento la teroj estis posedoj de la Jezuitoj, laŭ la informo de la Katastro de la Markizo de la Ensenada. Estis loĝantoj en kavoj, kio pluis ĝis la 1960-aj jaroj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Ventas de Huelma 
* Turisma informaro de Ventas de Huelma fare de Patronato de Turismo de Granada

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Víznar

eta|maldekstre|Situo de **Víznar** en la provinco Granada.
[eta|maldekstre|250ra|Víznar viole rilate al la Vega de Granada; la urbo [Granado helviole.]]
**Víznar** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas sur la deklivaro de la Sierra de la Alfaguara, en la centra parto de la komarko Vega de Granada je naŭ kilometroj de la provinca ĉefurbo Granado. La areo estas de 13 km². Ĝi estas sur altitudo de 1050 metroj kaj havas 978 loĝantojn (INE, 2017).

Estis inter tiu loko kaj Alfacar kie estis murdita la fama hispana poeto Federico García Lorca en julio 1936.

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Zafarraya

eta|maldekstre|Situo de **Zafarraya** en la provinco Granada.
eta|maldekstre|Runoj de la preĝejo detruita de la tertremo de 1884.

**Zafarraya** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Estas sur en la okcidenta pinto de la komarko de Alhama, je 79 km de la granada ĉefurbo. Limas kun la municipoj granadaj Loja kaj Alhama de Granada kaj kun la malagaj Periana kaj Alfarnate. La municipo zafarraya enhavas la domarkernojn Zafarraya, El Almendral, Venta de la Leche kaj Rincón de los Reinas.

Zafarraya estas konata pro malkaŝo de makzelo de Neandertalo en kavo (Cueva del Boquete) en 1983 fare de Cecilio Barroso kaj Paqui Medina. Tiu makzelo estis datita je 30,000 jaroj antaŭ nuntempo (aK), kaj tiam reprezentis la plej fruajn restaĵojn de Neandertalo . Ĉe la makzelo oni trovis ilojn de la Musteria epoko de 27,000 jaroj aK. Tiu trovaĵo estis unu el la unuaj eroj de definitiva pruvo, ke la Neandertaloj kaj moderna homo koincidis en Eŭropo dum longa tempo.

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Zújar

*Por la rivero alfluanto de la rivero Gvadiano vidu la artikolon Rivero Zújar.*

eta|maldekstre|Situo de **Zújar** en la provinco Granada.
eta|maldekstre|250ra|Preĝejo Anunciación, en Zújar.
**Zújar** [ZUĥar] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la nordokcidenta parto de la komarko de Baza, lime kun la municipoj granadaj Cortes de Baza, Baza, Freila kaj Cuevas del Campo, kaj kun la municipo ĥaena Pozo Alcón.

La municipo zujar-a enhavas la domarkernojn Zújar kaj Carramaiza. Ĝi estas ĉe la monto Cerro Jabalcón, el kies pinto videblas preskaŭ la tuta komarko. La monto disponas el zonoj por elflugo taŭgaj por glisparaŝutado kiu servis en variaj okazoj por la okazigo de la Ĉampionado de Hispanio. Je naŭ kilometroj de la vilaĝo estas la Banejo de Zújar, nome naturaj termofontoj sulfurhavaj uzata por ripozejo.

Fine de la 19a jarcento estis pli ol 2000 loĝantoj; dum la unua duono de la 20a jarcento oni supreniris ĝis la pinto de 9178 lokanoj. Poste la loĝantaro malsupreniris ĝis sub 3000 en la 21a jarcento.

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Vegas del Genil

eta|maldekstre|Situo de **Vegas del Genil** en la provinco Granada.
**Vegas del Genil** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la centra parto de la komarko Vega de Granada, lime kun la municipoj Granado —pro la distrikto Ronda—, Churriana de la Vega, Cúllar Vega, Las Gabias kaj Santa Fe. Tra ĝia municipa teritorio fluas la rivero Genil.

Tiu municipo estas unu de la 34 entoj kiuj komponas la Metropolan Areon de Granado, kaj enhavas la domarkernojn Belicena, Ambroz, Purchil — municipa ĉefurbo —, Casas Bajas kaj malgrandan parton de El Ventorrillo, situa sur la limo kun Cúllar Vega.

Ambroz, Belicena kaj Purchil estis tri municipoj sendependaj ĝis la 23a de januaro 1976, kiam oni kunigis ilin en unusola nome Vegas del Genil, kaj la municipa ĉefurbo venis al Purchil ĉar ĝi estas survoje meze de la aliaj du.

Tradicie estis kultivo de kanabo, fine de la 19a jarcento de beto, kaj poste de tabako, kies folioj aperas en la maldekstra duono de la blazono. Nun estas dormurbo de Granado. La urbestroj estas socialistoj.

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Granda Komoro

**Granda Komoro** (, komore **Njazidja**) estas la plej granda insulo de la ŝtato Komoroj kaj de la komora insularo.

## Geografio 
La insulo kovras areon de 1012,9&nbsp;km² kaj situas proksimume 400&nbsp;km oriente de Mozambiko.

Granda Komoro geologie estas la plej juna insulo de la arkipelago. Ĝi dominiĝas per la sude de la insulo situanta vulkano *Karthala* (2361&nbsp;m), la per kratera diametro de pli ol kilometro havas la plej grandan aktivan per vulkanan krateron de la tero. Ekde la jaro 1857 okazis proksimume dekduo da erupcioj, la lasta erupcio estis en 1977. La kratera lago *Niamaouy* subtere ligatas al la maro. La nordo estas ŝtona ebenaĵo (*La Grille*). Agrikulturo tie apenaŭ eblas, ne nur pro la ŝtona grundo, sed ankaŭ pro tre malabunda nesala akvo.

Rimarkindas, ke ĉe la marbordoj de la insulo vivas celakantoformaj fiŝoj.

## Loĝantaro 
La proksimume 345.000 loĝantoj de la insulo estas posteuloj de arabaj, afrikaj kaj madagaskaraj enmigrintoj kaj parolas lingvon parencan al la svahila, la komoran (*Shingazidja*). La plej granda urbo de la insulo (ĉ. 60.000 loĝantoj) – kaj samtempe ĉefurbo de la Komoroj – estas Moroni ĉe la okcidenta marbordo.

## Historio 
Kiam portugalaj maristoj atingis la insulon en la jaro 1500, ĝi estis dividata en dekdu konkurantajn sultanejojn, kiuj tamen havis komunan elektitan gvidanton. Tiun postenon, nomata *Sultan Tibé*, en la 19-a jarcento interŝanĝe havis la gvidantoj de la sultanejoj *Bambao* kaj *Itsandra*. La portugaloj okupis la insulon dum kvin jaroj, sed tiam cedis al la rezisto de la lokuloj kaj malfondis la kolonion.

En 1864 kaj 1871 la armeo de Francio, kiu jam en 1844 estis stariginta unuan armean kaj komercan bazon, armee intervenis en la internajn konfliktojn de la insulanoj. Iom post iom ĝi sen milito sukcesis transformi la insulon al franca kolonio, en 1892 la sultanejoj malfondiĝis.

Post la jaro 1885 la franco Léon Humblot fariĝis iaspeca "blankhaŭta sultano" de la insulo kaj transformis ĝin al speco de privata reĝlando, ĝis en la jaro 1896 li estis malpotencigita pere de la francia kolonia administrantaro.
Römerswil LU

**Römerswil** estas urbo
komunumo en la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1577 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo situas ĉe la sudokcidenta bordo de la Lago de Baldegg kaj ĉe la orienta flanko de la monta ĉeno *Erlosen*. Al la komunumo Römerswil apartenas ankaŭ la vilaĝo Herlisberg, kiu ĝis la 31-a de decembro 2004 estis memstara politika komunumo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Römerswil limas en nordo al Ermensee, en nordoriento al Hitzkirch, en oriento al Hochdorf, en sudo al Rain, en sudokcidento al Hildisrieden, en okcidento al Neudorf kaj en nordokcidento al Beromünster.

## Trafiko 
Herlisberg kaj Römerswil estas konektitaj per la buslinio de Beromünster al Hochdorf al la publika trafikreto. La plej proksima alveturejo al la nacia svisa aŭtovojo A2 troviĝas en distanco de 7 km en Sempach.

## Historio 
La unua certigita dokumenta mencio de Römerswil datiĝas el la jaro 1270 kiel *Remerswil*. La vilaĝo Herlisberg jam estis menciita en la jaro 1150 kiel *Erlinsberg* en dokumento de la Monaĥejo Allerheiligen en Ŝafhaŭzo.

Ambaŭ vilaĝoj ĝis la Batalo de Sempach en la jaro 1386 apartenis al la Habsburgoj. Dum Herlisberg apartenis poste ĝis 1803 apartenis al la voktejo Richensee-Hitzkirch, Römerswil siaflanke apartenis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 al la lucerna voktejo Rothenburg kaj tiam ĝis 1803 al la helveta distrikto Hochdorf. Ek de 1803 ambaŭ komunumpartoj apartenas al la lucerna distrikto Hochdorf.

Kun efiko je la 1-a de januaro 2005 la du komunumoj Herlisberg kaj Römerswil kuniĝis, kaj la nova komunumo portas la nomon Römerswil.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Römerswil

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Römerswil
* Herlisberg en la Historia Leksikono de Svislando
* Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono

## Bildoj 

Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 181.JPG|Römerswil vidita de nordo
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 193.JPG|La preĝejo de interne
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 217.JPG|Komunuma domo
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 189.JPG|Vilaĝa vendejo
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 231.JPG|Lernejo
Römerswil

**Römerswil** havas plurajn signifojn:

* **Römerswil LU** estas komunumo de la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno en Svislando.
* **Römerswil (Sankt-Urso)** estas vilaĝo de la komunumo Sankt-Urso en Kantono Friburgo en Svislando.
* **Römerswil (Greppen)** estas setlejo de la komunumo Greppen en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno en Svislando.
Montejícar

eta|maldekstre|Situo de **Montejícar** en la provinco Granada.
**Montejícar** [monteĤIkar] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Limas kun la municipa teritorio de Huelma (provinco Ĥaeno).

Oni ne konas la fondon de la vilaĝo. Dum la Reconquista estis militista setlejo. Ĝi estis konkerita en 1486 fare de la Katolikaj Gereĝoj. Estas restaĵoj de arabaj kastelo kaj murego, romia ponto, ermitejo kaj preĝejo.

La urbestroj estas maldekstraj.

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Torvizcón

eta|maldekstre|Situo de **Torvizcón** en la provinco Granada.
eta|maldekstre|300ra|Kvartalo de la preĝejo de Torvizcón.
**Torvizcón** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. En 2016 estis 682 loĝantoj. Ĝi estas en la suda parto de la Alpujarra Granada. Limas kun la municipoj La Taha, Almegíjar, Cástaras, Albondón, Sorvilán, Polopos kaj Órgiva.

La ĉefaj kultivoj estas migdalarboj, vitoj kaj figarboj.

Granda parto de la teritorio estas ene de la Historia Loko de la Alpujarra. En la municipa teritorio, estas diversaj kampardomaroj kun tre diversaj devenoj, ekde la plej ĵusaj en la 19a jarcento ĝis la plej antikvaj el araba epoko.

Post la ribelo de la moriskoj restis nur du familioj en la vilaĝo kiu ne estis reloĝata.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Torvizcón 
* turisma loko de Torvizcón fare de Patronato de Turismo de Granada

Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Ortaháza

**Ortaháza** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. Háza signifas: ies domo.

## Bazaj informoj
* Areo: 7 km² 
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 8954
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°37′21″N 16°40′55″E﻿

## Situo
Ortaháza situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. La fervoja linio disigas la komunumon de Kissziget. Nova troviĝas 9, Lenti 13, Letenye 26, Zalaegerszeg 31, Budapeŝto 233 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4950&i2=9566.

## Historio
La unua mencio pri vilaĝo devenis el 1389. En 1664 la turkoj disrabis la vilaĝon, poste ĝi senhomiĝis. En 1890 la fervoja linio ekfunkciis. En 1959 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservo estas la migra poŝto.

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Csertalakos

**Csertalakos** [ĉertalakoŝ] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. En la loknomo lakos signifas: loĝanto.
eta|300ra|Hoteleto de Csertalakos
eta|300ra|Elvidejo en Csertalakos

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 8951
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°39′N 16°42'E﻿

## Situo 
Csertalakos situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ traira flankovojo (kiu estas la unusola strato), laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. Nova troviĝas 7, Lenti 16, Letenye 29, Zalaegerszeg 30, Balatono 50 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1353 en latina formo *Possesio Lakus* baldaŭ *Cheplakus*. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, sed poste rehimiĝis. Vilaĝservoj estas municipa administracio kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* elvidejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kissziget

**Kissziget** [kiŝsiget] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: malgranda insulo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 8954
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°37′27″N 16°40′01″E﻿

## Situo 
Kissziget situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. La fervoja linio disigas la komunumon de Ortaháza. Nova troviĝas 9, Lenti 12, Letenye 26 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio pri vilaĝo devenis el 1426 en formo *"Zyegyth"*. Tiutempe la vilaĝo troviĝis inter marĉoj en insulo. En 1663 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1890 la fervoja linio ekfunkciis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas la municipa administracio kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj
* sonorilostablo el la 19-a jarcento
* fiŝkaptista lago kun fiŝobredado

== Komunumoj pri *sziget* (= insulo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Tófej

**Tófej** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalaegerszeg. La loknomo signifas laŭvorte: lago-kapo (komprenu: lago-komenco).

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 8946
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°40′08″N 16°47'57″E

## Situo 
Tófej situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. Nova troviĝas 12, Pacsa 21, Zalaegerszeg 23, Lenti 26&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1307 laŭ tiama hungara ortografio *"Thofeu"*. Laŭ la vilaĝanoj tiutempe estis tie lago. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj - estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Familio de 1933.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Belvedero

eta|Elvidejo en Auersberg
[eta|42 metroj alta belvedero [Höhenpark Killesberg|Killesbergturm en Stuttgart]]
**Belvedero**, **belvidejo**, **elrigardoturo** estas turo, kiu konstruiĝis por vidi la tutan panoramon en 360 °. Ĝi havas ĉefe turisman celon kaj uzon. Belvidaj turoj konstruiĝas ekzemple el ŝtono, ligno, betono aŭ, fero. Ilia nombro grandiĝis precipe depost invento de lifto.

Simila konstruaĵo estas gardoturo, sed ĝin ĝenerale ne rajtas viziti civiluloj.

Elvidejoj foje servas ankaŭ aliajn celojn. Ekzemploj estas telekomunikaj turoj, preĝejoturoj, ventocentraloj aŭ akvoturoj. Ofte elvidejoj konstruiĝas sur montopintoj, ekzemple en Budapeŝto sur monto *Jánoshegy*. Konata elvidejo estas Eiffel-Turo, kiu servas ankaŭ kiel ornamaĵo de Parizo, restoracio kaj telekomunika turo.
[eta|maldekstra|upright|en [Hamburgo]]

## Belvederoj 
* Eiffel-Turo en Parizo, Francio
* Eschkopfturm sur la monto Eschkopf en la Palatinata Arbaro
* Hochsimmerturm sur la monto Hochsimmer, Germanio
* Idarkopfturm en Idarwald, Germanio
* Luitpoldturm, proksime de Merzalben, Germanio
* Killesbergturm en Stutgarto, Germanio
* Rehbergturm sur monto Rehberg (Vasgovio)
* Pado en la nuboj, en Ĉeĥio
* Bolt Tower, en Ĉeĥio

## Esperanto 
Elvidejo nomata Zamenhof konstruiĝis en 1973 fare de Esperanto-grupo en Vác. Ekde tiam dum la socialismo ĉiujare oni aranĝis ekskurson tien, kiu troviĝas en Hungario, en montaro Börzsöny, proksime de Kismaros. Post disfalo de la socialismo la ekskurso forgesiĝis, ĉar ties nomo estis "Zamenhof Internacia Pacmarŝo". En 2003 esparantistoj denove ekskursis la elvidejon, kaj ili konstatis, ke la arboj jam superis la elvidejon.

## Bildaro 

Schaenzelturm.JPG|la Schänzel-turo en novembro 2007.
Luitpoldturm.jpg|La Luitpold-turo sur la monto Weißenberg.
Näkötorni Puijo Kuopio.jpg|La Puijo-turo en Kuopio, Finnlando.

## Vidu ankaŭ 
* Monoptero
* Kiosko
* Pavilono
* Elrigardejo
* Gardoturo

## Notoj 
Kategorio:Turoj
Dachstein (montargrupo)

eta|300px|la masivo *Dachstein*, vidata el perspektivo 3600 metrojn super la marnivelo
La **montargrupo Dachstein** estas grupo de montomasivoj en la Alpoj, laŭ AVE (Alpenvereinseinteilung der Ostalpen, klasifiko de la Orientalpoj fare de Alpenverein) numero 14.
Ĝi konsistas el:
* la montomasivo Dachstein striktasence kun la ĉefpinto Hoher Dachstein (2.995 m super marnivelo]
* la Grimmig (2.351 m super marnivelo) oriente, apud la supera stiria valo de Enns
* la Sarstein (1.957 m super marnivelo) norde, apud la rivero Traun.

## Fontoj 
Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Salcburgio
Kategorio:Alpoj
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Geografio de Aŭstrio
Kiŝo

eta|dekstra|250px|Freŝa lorena kiŝo
**Kiŝo** () aŭ **lorena kiŝo** estas nedolĉa torto, plejofte farita el foliopasto kun ovoj, lardo kaj kremo. Oni plejofte surtabligas kiŝon, kiam ĝi estas ankoraŭ varma.

La nomo estas francdevena, sed origine deriviĝis de la germana vorto *Kuchen* (kuko).

Estas multaj receptoj kun diversaj legomoj (poreo, brokolo, ĉampinjonoj, ...), kun fiŝaĵo kaj viando, kaj kun fromaĝo, sed tiuj ne nomiĝu lorena kiŝo. Aliaj variantoj estas tiuj kun ekstra fromaĝo (*vogeza kiŝo*) kaj kun cepoj (*alzaca kiŝo*).

Kategorio:Franca kuirarto
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Tortoj
Markizinsuloj

**Markizinsuloj** () grupo de vulkanaj insuloj en Pacifika Oceano. Ili estas parto de Franca Polinezio, en distanco 1497 km norde de Tahitio.

Malkovrita en 1595 de la hispano Álvaro de Mendaña de Neira. La nomo de la insuloj devenas de la nomo Markizo de Mendoza, tiutempa vicreĝo de Peruo.
dekstra|eta|300px|Flago de la Markizinsuloj

La insularo estas la plej granda arkipelago el ĉiuj kiuj formas la francian Polinezion, kun ĉirkaŭ 1.274 km² kaj ĉirkaŭ 8.712 loĝantoj en 2002.

Situas inter 700 kaj 1.000 km sude de la ekvatoro kaj je ĉirkaŭ 1.800 km nordoriente de Tahitio.

## La plej gravaj insuloj 
1) al komunumo Nuku Hiva

2) al komunumo Hiva Oa

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj
* Markizinsula kanbirdo
* Sudpacifik-insulaj arbaroj


Kategorio:Maraj ekoregionoj
Mohéli

**Moheli** (aŭ ankaŭ **Mohéli**, komore **Mwali**) estas la plej malgranda el la tri ĉefaj insuloj de la arkipelaga ŝtato Komoroj kaj de la komora insularo.

## Geografio 
Mohéli situas proksimume 50&nbsp;km sude de Granda Komoro. La insulo grandas 290&nbsp;km².

Kiel la aliaj insuloj de la Komoroj, ankaŭ Mohéli ekestis per vulkana aktiveco. Inter okcidento kaj oriento vulkana montoĉeno pasas la insulon, la plej granda altaĵo per 790&nbsp;m estas la monto *Mzé Koukoulé*. La kratera lago *Dziani Boundouni* proksime de la marbordo havas saletan akvon.

La fekunda vulkana grundo kaj multaj akvofontoj rezultigas abundan kreskon de vegetaĵoj. Ĉefe en pli altaj regionoj dominas tropika pluvarbaro, dum la ebenaĵoj estas uzataj agrikulture. Precipe plantiĝas kaj rikoltiĝas kafo, kakao, kokoso kaj *ilangilango*, kiu estas fonto de volatila oleo.

En la sudo de la insulo tri najbaraj insuletoj kreas nature protektitan havenon, la insuleto *Ŝisiŭa Unefu* pasintece estis kolonio por Lepro-malsanuloj.

## Loĝantaro 
La proksimume 40 000 loĝantoj estas posteuloj de afrikaj, arabaj kaj madagaskaraj enmigrintoj kaj parolas *ŝimŭali*, dialekton de la komora lingvo. Krome la araba kaj franca estas oficialaj lingvoj.

Ĉe la norda marbordo situas, protektite de apudmarborda korala rifo, *Fomboni*, la plej granda loĝloko de la insulo.

## Historio 
De la 15-a ĝis 19-a jarcento la insulo Mohéli apartenis al la sultanejo Anjuano, sed iom post iom iĝis memstara politika unuo. La ekestinta memstara sultanejo inter la jaroj 1832 kaj 1885 estis regita de la sultana dinastio Ramanetaka veninta el Madagaskaro. La sultanino Djumbe Fatima, nomata Raketaka, en 1842 vokis la armeon de Francio protekte de la ekspansianta sultanejo Zanzibaro. Dum la sekvaj jardekoj pli kaj pli fortiĝis la francia influo. En 1861 kaj 1871 la armeo de Francio armee intervenis en la internajn konfliktojn de la insulanoj. En 1886 Mohéli oficiale iĝis francia protektejo, administrata de la guberniestro de Majoto. La sultanejo tamen formale restis ĝis la jaro 1912. Post la murdiĝo de la lasta sultano de la dinastio *Ramanetaka*, ekde la jaro 1885 regis la arabdevena dinastio *Ŝeĥe-Muĥtar*. Ekde 1897 ne estis sultano, kaj en 1912 ĉiuj komoraj insuloj iĝis parto de francia kolonio.

En 1975 la insulo Mohéli iĝis parto de la sendependiĝinta ŝtato Komoroj. En 1997 la anoj de la insulo samkiel tiuj de Anjuano deklaris sendependecon de la Komoroj, kion tamen rekonis neniu alia ŝtato. Post konstitucia reformo kaj referendumo en 2001 la insulo konsistigas unu el tri subrespublikoj en la nove fondita ŝtato Komora Unuiĝo.
Inglefield

**Inglefield** povas esti:

## Geografio 
En **Gronlando**:
*Inglefield-fjordo

En **Kanado**:
* Inglefield-montaro en sudorienta Ellesmere-insulo. 

En la **Usono**:
* Inglefield (Indianao)

## Mararmea historio
* HMS Inglefield, surmarita en 1936, uzita en la dua mondmilito en la Reĝa Mararmeo kiel detruŝipo. Ĝi sinkis la 25-an de februaro 1944. 

## Personoj
* Siro Thomas Englefield (aŭ *Inglefield*) (ĉ. 1450–1514), estis Porparolanto de la Brita Domo de Komunumoj de Anglio, de 1496 ĝis 1497 kaj denove en 1509.
* John Nicholson Inglefield (1748-1828), oficiro de Reĝa Mararmeo kaj patro de Samuel Hood Inglefield.
* Samuel Hood Inglefield (1783-1848), distingita oficiro de la Reĝa Mararmeo, artisto kaj patro de Edward Augustus Inglefield.
* Siro Edward Augustus Inglefield (1820–1894), oficiro de Reĝa Mararmeo, arkta esploristo kaj patro de Edward Fitzmaurice Inglefield.
* Edward Fitzmaurice Inglefield(1861-1945), oficiro de Reĝa Mararmeo, inventisto de la Inglefield-klipo kaj poste Sekretario de Lloyd's of London.
* Frederick Samuel Inglefield (1854-1921), admiralo de Reĝa Mararmeo.
* Siro Derrick William Inglefield Inglefield-Watson (1901-1987) kaj Sir John Forbes Inglefield-Watson (1926-2007), 4-a kaj 5-a *Vatsonaj Baronetoj* de Earnock.  
* Siro Gilbert Inglefield (1909-), Lordo-Urbestro de Londono en 1967.

## Aliaj
* Inglefield-klipo, klipo por rapide, facile kaj sekure kunteni flagajn hisilojn.
Inglefield-fjordo

La **Inglefield-fjordo** estas granda fjordo ĉe la nordokcidenta bordo de Gronlando. Ĉe ĝia norda flanko situas la loko Qaanaaq. La loko ricevis sian nomon laŭ la brita admiralo Edward A. Inglefield.

Somere aperas narvaloj amase en la fjordo.

Kategorio:Fjordoj en Gronlando
Kategorio:Fjordoj
Kategorio:Geografio de Gronlando
Gaisberg (Salzburg)

La monto **Gaisberg**,  super marnivelo alta, estas unu el la panoramaj montoj ĉirkaŭ la urbo Salzburg. Ĝi estas etendaĵo de la montogrupo Osterhorngruppe kaj limigas la basenon de Salzburg en la oriento, ĝi do apartenas al la rando de la Nordaj kalkalpoj. Pro sia situo kaj facila atingebleco ĝi estas unu el la plej gravaj apudurbaj ripozumejoj de Salzburg kaj donas tre belan rigardon al la urbo kaj la Alpoj de Berchtesgaden.

eta|maldekstra|Gaisberg: Sendemast

Kategorio:Salcburgio
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Montoj en Aŭstrio
Iñigo Azpitarte

**Iñigo Azpitarte Pardo** estas eŭska aktoro kaj kantisto kiu estas konata pro sia rolo de *Beñat* en la eŭska muziktelefilmo *Go!azen*. Ankaŭ, li estas kantisto de la muzik-grupo *Indigo*. Sian junaĝon li pasigis en Zarautz, Gipusko kaj studis entrepreno-administradon en la Universitata Lernejo pri Entrepreno-Studado en Donostio.

## Eksteraj ligiloj 
*    Intervjuo kun Iñigo Azpitarte, en *www.irrika.net* retloko.

Kategorio:Eŭskaj aktoroj
Kategorio:Eŭskaj kantistoj
Sárhida

**Sárhida** [ŝArhida] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. La loknomo signifas: koto-ponto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 810
* Poŝtkodo: 8944
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′39″N 16°50'40″E

## Situo 
Sárhida situas sur mildaj deklivoj en Montetaro Zala, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Rédics-Zalaegerszeg. La lasta urbo troviĝas 11, Pacsa 17, Nova 18 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1382 en formo *"Sárhyda"*. En 1642 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sanktaj gardanĝeloj
* monumento de falintoj dum la mondomilitoj

## Famuloj 
En Sárhida naskiĝis animaciisto Ottó Foky.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Untersberg

**Untersberg** estas la proksimume 70&nbsp;km² granda kaj maksimume  super marnivelo alta plej norda etendaĵo de la montarmasivo Berchtesgadener Alpen, lime de la federaciaj landoj (subŝtatoj) Bavario (Germanio) kaj Salcburgio (Aŭstrio).

Dosiero:Untersberg 030704.jpg| Rigardo trans *Mittagsscharte* kaj la altareo kun arbaro de montaj pinoj, maldekstre fone la monto *Salzburger Hochthron*
Dosiero:Untersberg Geiereck.jpg| Pintostacio de la Untersbergseilbahn (telfero de Untersberg) sur la monto Geiereck

## Eksteraj ligiloj 
* Turisme kaj historie orientita, sed bona mapo por geologoj
* Höhlenforschung, u.&nbsp;a. Priskribo de la plej profunda kavo de Germanio, la „Riesending“ 
* Marmoro de Untersberg
* La Sovaĝa Ĉasado de la Untersberg en Salzburg-Wiki
* Variaĵo de la sagao pri la imperiestro Karolo la Granda
* Informoj pri la grimpopado Hochthron de DAV Berchtesgaden
* Informoj pri Untersbergbahn (telfero al Untersberg)

Kategorio:Salcburgio
Kategorio:Geografio de Bavario
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Geografio de Aŭstrio
Ganterbrücke

**Ganterbrücke** estas ŝosea ponto el armita betono en la svisa kantono Valezo sur la komunumo Ried-Brig, en altitudo de 1&nbsp;450&nbsp;m.

Per ĝi la Nacia Ŝoseo N9 (plilongigo de la svisa aŭtovojo A9 al Sempionopasejo) superpasas la valon de Ganterbach (alfluanto de rivero Saltina).

Ĝia konstruado daŭris de la mezo 1976 al decembro 1980, estrita de la inĝeniero Christian Menn.

## Dimensioj 
Ĝi longas je 678&nbsp;m, ĝi havas sep kolonojn; du ĉefajn kaj kvin pli malgrandajn. La pli granda havas alton de 150&nbsp;m. La interkolonoj estas de 35&nbsp;m, 50&nbsp;m, 80&nbsp;m, 127&nbsp;m, 174&nbsp;m, 127&nbsp;m, 50&nbsp;m, kaj 35&nbsp;m. La ponto havas la formon de inversa "*S*", la ĉefa interkolono (174&nbsp;m longa) estas rekta, la interkolonoj de 127&nbsp;m,
estas kurbaj kun radiuso de 200&nbsp;m.

## Terglito 
La maldekstra bordo konsistiĝas el moreno kiu, pro kompaktiĝo, glitas al la rivero po de 6 al 10&nbsp;mm ĉiu jaro, tiu, kiu neprigas ŝoveblajn apogilojn, kiuj permesas glitigi la bazon de la kolonoj. Tion oni faris en 2008: la kolonojn oni ŝovigis de 105&nbsp;mm. La venonta alĝustigo estas antaŭvidata por 2050.

## Eksteraj ligiloj 
*  Ganterbrücke, el la "*Guide des ponts du Valais*" 
* 

Kategorio:Pontoj en Svislando
Kategorio:Kantono Valezo
Apudurba ripozumejo

**Proksima ripozumregiono** estas areo, kutime senkonstruaĵa, en la proksimejo de urbegoj aŭ aglomeraj zonoj, kiu estas konata al la loĝantaro kiel loko de ripozumo aŭ libertempumo. Ekzemple arbarojn, lagopejzaĝojn aŭ sportejojn oni nomas proksima ripozumejo. Ne nepre devas temi pri naturrezervejo.

Jam malgranda naĝolago en la proksimejo por urba regiono povas havi la funkcion de proksima ripozumejo.

Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Kategorio:Libera tempo
Subsidenco (geologio)

**Subsidenco** aŭ **subsidiĝo** en Geologio nomiĝas la iompostioma procezo, per kiu la terkrusto sinkiĝas.

Ĝi povas okazi ĉu per la relativa movado de la tektonaj platoj kiuj inkluzivas kaj ilian konverĝon kaj ilian diverĝon aŭ, sur pli malgranda skalo, per la setliĝo de la grundo en sedimentaj basenoj (ofte akcelita de homa ago, kiel en la kazo de naftobasenoj) aŭ per la ĉeso de vulkana agado en reduktitaj areoj ĉirkaŭ la vulkanoj mem, kiel en la kazo de atoloj. Okaze de subsidiĝo, la marnivelo povas altiĝi.
eta|Stabiligo de damaĝitaj domoj pro minado en Bradenville (Usono)

La malo de subsidiĝo estas leviĝo, kiu rezultigas plialtiĝon de la alteco de la solida surfaco de nia planedo kaj, sekve, malkreskon de marnivelo.

La subsidenco ofte kaŭzas ekeston de sedimenta baseno kun dikeco de multaj centoj ĝis pluraj miloj da metroj. Ekzemple en la Nordgermana baseno la sedimenttavolo kelkloke estas ĝis 10 km dika.
eta|maldekstra|500ra|Tipoj de subsidiĝo de terenoj

Kategorio:Geologio
Human Rights Watch

***Human Rights Watch*** aŭ **Observejo pri homaj rajtoj** estas internacia ne-registara organizaĵo kiu disvolvas esplorojn kaj aktivadojn rilate al homaj rajtoj en la internacia juro de homaj rajtoj. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en Novjorko (Usono) kaj havas oficejojn en Berlino, Bruselo, Ĉikago, Ĝenevo, Johanesburgo, Londono, Losanĝeleso, Moskvo, Parizo, Sanfrancisko, Tokio, Toronto, kaj Vaŝintono.

La organizaĵo havas tutmonde 275 kunlaborantoj kaj havis en 2006 jaran budĝeton de 29,8 milionoj da usonaj dolaroj. *Human Rights Watch* financiĝas nur per donacoj de privatuloj kaj fondaĵoj. Financa subteno de naciaj registaroj estas sistema rifuzata.

## Historio 
*Human Rights Watch* estis fondita en 1978 sub la nomo *Helsinki Watch* (observado de Helsinko) por atenti pri la plenumo de la Helsinka Interkonsento fare de Sovetunio kaj por subteni sovetiajn asociojn por homaj rajtoj. En 1988 unuiĝis *Helsinki Watch* kaj aliaj internaciaj organizaĵoj, kiuj sekvis similajn celojn, al *Human Rights Watch*.

*Human Rights Watch* koncentriĝas ĉefe al serĉado kaj publikefika raportado de agadoj kontraŭ homaj rajtoj. La organizaĵo okupiĝas ĉefe pri diskriminado pro socia stato aŭ pro sekso, korupto de registaroj kaj misuzo de ŝtata forto (ekzemple torturo). Suborganizaĵo okupiĝas nur pri homaj rajtoj de virinoj.

*Human Rights Watch* estis unu el la ses ne-registaraj organizaĵoj, kiuj fondis en 1998 la koalicion kontraŭ uzo de infansoldatoj (Coalition to Stop the Use of Child Soldiers).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo de HRW en pluraj lingvoj

## Referencoj 
Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
Kategorio:Homaj rajtoj
Suspensio (tekniko)

eta|Suspensio de rado

En teĥniko, **suspensio** estas tuto de la aranĝo, kiu ebligas, ke korpo, aparato, parto de maŝino aŭ io simila pendu de supraĵo per rimedoj, kiuj estas elastaj, kaj tamen certigas ĝian stabilecon.

Por veturiloj suspensio estas komplekso da pecoj, pecnodoj kaj meĥanismoj, kunigantaj la korpon de la veturilo kun apogaj elementoj (radoj, rulcilindroj, skioj ktp). La suspensio estas destinita por malpliigi dinamikajn ŝarĝadojn kaj egalmezure distribui ilin sur apogajn elementojn dum veturado. Ĝi servas ankaŭ por pliigi tirfortajn ecojn de veturilo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Risorto
* Skusorbilo

Kategorio:Mekanismoj
Baktüttös

**Baktüttös** [baktutoŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. En la loknomo bak signifas inter alie: virkapro.

## Bazaj informoj
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 8946
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°42′05″N 16°49'09″E

## Situo
Baktüttös situas sur Montetaro Zala, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. Nova troviĝas 13, Pacsa 18, Zalaegerszeg 19, Lenti 29&nbsp;km-ojn.

## Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1239 en formo *"Teu Teus"*. En la 16-a jarcento la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Ekde 1718 ĝi rehomiĝis.

En Baktüttös migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* romkatolika mesoĉambro
* sonorilostablo
* ŝtonaj krucoj
* ruino de fortikaĵo

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Eŭstazio

**Eŭstazio** nomiĝas la relativa ekologia stabileco de la ekosistemo de iu pejzaĝo. Ne temas pri longdaŭra stabileco de ekologiaj kondiĉoj en terhistoria skalo, sed pri stabileco kadre de jardekoj aŭ jarcentoj.

Tipa ekzemplo de *eŭstazio* troviĝas sur la tereno de **eŭstaziaj variadoj de la marnivelo**. Dum la glaciepokoj regis la **glacieŭstazio**, kiam dum jarcentoj respektive jarmiloj grandaj kvantoj de marakvo estis retenitaj kiel kontinenta glacio. Tio kaŭzis tutgloban malleviĝon de la marnivelo je ĝis 130 m.

Per la alternado de glaciperiodoj kaj interglaciperiodoj en la plejstoceno daŭre ekestis ŝanĝiĝinta ekvilibro de terareoj kaj marareoj, ĉar la marbordlinioj per la leviĝo kaj malleviĝo de la marnivelo daŭre ŝanĝiĝis. La ripetiĝo de tiuj ŝanĝiĝoprocezoj en la alternado de glaciaj kaj interglaciaj epokoj kaŭzis la ekeston de maraj terasŝtuparoj je la marbordoj.

*Eŭstaziaj variadoj de la marnivelo* ne nur estas rezultoj de glaciepoka klimatŝanĝiĝo, ili povas ekesti ankaŭ per la supervarmiĝo de la teratmosfero. La plivarmiĝo de la tuta akvokvanto de ĉiuj maroj de la mondo ekzemple je 0,1 gradoj C kaŭzas eŭstazian leviĝon de la marnivelo je 60 cm.

Kategorio:Klimatologio
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Oceanografia terminologio
Kantono El Paso (Teksaso)

**Kantono El Paso** (*El Paso County*, ) estas la plej okcidenta el la 254 kantonoj de la usona subŝtato Teksaso (*Texas*). Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 679.622 loĝantojn. La areo estas 2.629&nbsp;km2. La kantona ĉefurbo estas la samnoma urbo El Paso. La rivero Rio Grande estas ĝia sudokcidenta limo, kaj Meksiko situas aliflanke. Norde kaj okcidente situas Nov-Meksikio kaj oriente la teksasa kantono Hudspeth.

## Municipoj kaj komunumoj
Jenaj urbaj municipoj (*cities*) situas en la kantono:
*El Paso.
* Horizon City.
* Socorro.
 

Aliaj komunumoj (*towns*) estas:	
* Anthony.
* Clint.
 

Ankaŭ jena vilaĝo (*village*) estas municipo en la kantono:	
* Vinton.
 

Kaj jenaj nealigaj komunumoj (*unincorporated communities*) situas en la kantono:
* Montana Vista.
* Newman.

[eta|400px|center|Komunumoj en la kantono kun ĉefurbo [El Paso (Teksaso)|El Paso emfazita]]

## Vidu ankaŭ 
* la liston de kantonoj de Teksaso.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* El Paso County, Texas, statistikoj ĉe usona censa oficejo.

El Paso
Septembro de 2009

Jen **listo de okazaĵoj en septembro de 2009**.

## 3-a de septembro 
* Ali Bongo Ondimba, filo de la forpasinta prezidanto Omar Bongo, estis formale voĉbalotita kiel la nova prezidanto de Gabono kun 41% da favoraj voĉdonantoj. La rezulto de la baloto kaŭzas popolajn protestojn.

## 6-a de septembro 
* Unuafoje en la epoko de la Islama respubliko de Irano, virino estis akceptita de la konservativa superregita parlamento por fariĝi ministro. La nomumita virino Marzieh Vahid Dastĝerdi estros la ministerion pri Sanaferoj http://www.eventeo.net/web/index.php/mezoriento/politiko/1631-virino-unuafoje-ministrino-en-irano . Jam dum la periodo de la Ŝaho estis ministrinoj en la lando.

## 8-a de septembro 
* Forpasis Pavel Popoviĉ (n. 1930), la 4-a sovetia kosmonaŭto.

## 10-a de septembro 
* La usona prezidento Barack Obama faris unu el la plej gravaj paroladoj de sia prezidenteco, kiam li alfrontis la usonan Kongreson pri la plano por la reformo de sanzorgo http://www.eventeo.net/web/index.php/nordameriko/socio/1634-obama-varbas-kongreson-pri-sansistemo

## 16-a de septembro 
* Hatoyama Yukio, la estro de DP, elektiĝis al la 93-a Ĉefministro de Japanio. Li lanĉis sian kabineton.

## 27-a de septembro 
* Balotado en Germanio kaj Portugalio: Angela Merkel kaj José Sócrates restos kiel ĉefministroj laŭ la unuaj rezultoj.

## 30-a de septembro 
* Ripetitaj tertremoj okazigas timegon kaj milon da mortintoj en Sumatro, Indonezio kaj en la insularo de Samoo en la formo de cunamo. En Sumatro granda parto de la mortoj okazis en la turisma urbo Padango.

## Referencoj 
09
Kategorio:Septembro laŭ jaroj
Rab (insulo)

**Rab** estas kroatia insulo en norda Adriatiko. Ĝi havas ankaŭ la nomojn *Arbe*, *Arbia*, *Arve* kaj *Arba*.

Rab estas 22 km longa kaj havas areon de 91 km². Fine de  sur la insulo vivis , kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia nomo kredeble devenas de la ilira vorto *arb*, kiu signifas "malhela" aŭ "malhel-arbara".

Laŭ legendo de Rab venis ŝton-skulptisto Marino, kiu fondis San-Marinon.

eta|Rab ĉe la orienta adriatika bordo

## Komunumoj 
* Barbat
* Banjol
* Kampor
* Mundanije
* Supetarska Draga
* Lopar
* Rab

Kategorio:Insuloj en Kroatio
El Paso

**El Paso** (*la pasejo*, ) estas komuna nomo de pluraj lokoj:
## En Usono 
* El Paso, granda urbo en Teksaso.
* La samnoma kantono enhavanta la urbon.
* El Paso (Arkansaso)
* Kantono El Paso (Kolorado) 
* El Paso (Ilinojo)
* El Paso (Viskonsino) 
## En Hispanio 
* El Paso (La Palma), municipo en kanaria insulo La Palma.
## En Kolombio 
* **El Paso**, plennome San Antonio de El Paso del Adelantado, municipo en la departemento César.
Reunia saksikolo

La **Reunia saksikolo** aŭ Tekteko, ***Saxicola tectes***,
estas afrotropisa birdo el la Muŝkaptuledoj, iam konsiderata de la Turdedoj en la genro *Saxicola*. Ĝi estas endemia de la insulo Reunio. Tiu malgranda paserina birdo estas komuna en klarejoj kaj malfermaj montararbustejoj. Ĝiaj **superokulaj strioj** estas la plej elstara ekstera diferenco kun la *Saxicola torquata*, la Afrika saksikolo, kies brovoj estas nigraj.

Ĝi estis dumtempo inkludita en la "Komuna saksikolo" (*Saxicola torquata*), sed ĝi estas tre distinga; ĝi estas insula posteulo el la Afrika saksikolo. Ties prauloj diverĝis el stirpo de subsahara Afriko kaj disvastiĝis tra la tuta kontinento antaŭ 2-2.5 ma dum la Malfrua Plioceno.(Wink *et al.* 2002)

## Vidu ankaŭ 
* Maskarenaj arbaroj

## Referencoj 
* Malplej zorgiga
* **Wink**, M.; Sauer-Gürth, H. & Gwinner, E. (2002): Evolutionary relationships of stonechats and related species inferred from mitochondrial-DNA sequences and genomic fingerprinting. *British Birds* **95**: 349-355. PDF plena teksto

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Reunio
Blankavosta saksikolo

La **Blankavosta saksikolo** (***Saxicola leucurus***) estas birdo el la Muŝkaptuledoj, iam konsiderata de la Turdedoj en la genro *Saxicola*. *Saxicola* devenas el la latina *saxum*, roko + *incola*, loĝanto, dum *leucurus* estas latinigitaj vortoj el la grekaj vortoj “leŭkos” (blanka) kaj “uros” (vosto). Tiu estas la ĉefa distingilo el aliaj specioj de la sama genro.

La masklo de la specio havas **nigrajn kapon kaj gorĝon, ruĝecan bruston kaj blankecajn flankojn kaj ventron**. La kolflankoj estas larĝaj blankaj makuloj kaj la supraj partoj estas malhelaj. Ĝi estas tre simila al la Eŭropa saksikolo kaj al la Afrika saksikolo.

Temas pri azia specio. Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Barato, Birmo, Nepalo kaj Pakistano.

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Saxicola leucurus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Rothenburg LU

**Rothenburg** estas komunumo en la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 7118 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Rothenburg situas norde de la urbo Emmen kaj apartenas kune kun Emmen al la aglomeraĵo de la kantonĉefurbo Lucerno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rothenburg limas en nordo al Rain, en oriento al Eschenbach, en sudo al Emmen, kaj en okcidento al Neuenkirch.

## Trafiko 
Rothenburg disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno.

La nacia svisa aŭtovojo A2 pasas laŭlonge de la suda komunumlimo kaj la plej proksima alveturejo situas 2 km de la vilaĝocentro en Emmen-Nordo.

## Historio 
La unua skriba mencio de Rothenburg datiĝas el dokumento de la jaro 1130, kiu mencias certan Senjoron *Walther von Rodemburg*.

La Baronoj de Rothenburg estis unu el la plej potencaj kaj militemaj familioj de la tuta regiono kaj flegis intensivan malamikecon kun la urbo Lucerno. En la jaro 1285 la familio formortis. La Habsburgoj estis la heredantoj de la Rothenburgoj kaj transformis ilian posedaĵon al voktejo. En la jaro 1371 ili koncedis al Rothenburg la urborajton por krei kontraŭpotencon kontraŭ la fortiĝanta urbo Lucerno. La 28-an de decembro 1385 la lucernanoj konkeris la urbeton kaj detruis la kastelon kaj la urbomuron.

Post la Batalo de Sempach en la jaro 1386 la lucernantoj tiam transprenis la regadon en Rothenburg, kiu tiel perdis sian urborajton. La Lucernanoj kreis nun lucernan distrikton Rothenburg, kies vokto havis sian sidejon en Lucerno. Rothenburg tamen estis nur la ĉefloko de la interna parto de la voktejo, dum la ĉefloko de la ekstera voktejparto estis Hochdorf. Ek de 1803 Rothenburg estas parto de la lucerna distrikto Hochdorf.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Rothenburg
* Rothenburg Station (stacidomo)

## Fontoj 
Tiu-ĉi artikolo baziĝas plej-parte sur libera traduko de la teksto pri Rothenburg en la germanlingva vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rothenburg
* Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono

## Bildoj 

Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 294.JPG|Preĝejo de Rothenburg
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 284.JPG|Interno de la preĝejo
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 317.JPG|Malnova ligna ponto trans Rotbach
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 320.JPG|Nova ponto trans Rotbach
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 274.JPG|Centro de Rothenburg
Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 279.JPG|Puto en la vilaĝocentro