open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blanka armilo

eta|Japanaj blankaj armiloj.
**Malvarma armilo**, **blanka armilo**, **tranĉopika** aŭ **pikotranĉa** estas armilo, kian karakterizas ĝia kapablo tranĉi, vundi aŭ piki pere de akrigitaj aŭ pintaj eĝoj. Ĝin, krome, karakterizas tio, ke ĝi estas uzebla en batalo de korpo kontraŭ korpo. Kelkaj el ili povas esti ankaŭ ĵeteblaj armiloj. Malkiel pafarmiloj, blanka armilo estas pli rapide uzebla ĉar postulas nek ŝarĝadon nek manipuladon por ebligi pafadon.

Ili estas klasigeblaj laŭ ties longo en mallongaj armiloj, glavoj, sabroj kaj de longa tenilo kaj laŭ ties vunda kapablo en tranĉaj, pikaj, tranĉopikaj aŭ tranĉofrapaj.

Por porti kaj uzi blankajn armilojn en plej parto de landoj ne estas postulata jura permesilo. Male, por pafiloj, estas postulata en plej parto de landoj jura permesilo, foje eĉ ekzamenoj, psikologiaj analizoj ktp.

La blankaj armiloj ne postulas silentigilon por la momento de uzado, dum tio necesas por pafiloj, se oni volas ne esti aŭdata eĉ de malproksime. Alia avantaĝo de blankaj armiloj estas ke ili estas uzeblaj ene de akvo, dum plej parto el pafiloj ne uzeblas subakve.

## Kelkaj specoj 
:- bajoneto
:- batalhakilo
:- glaveto
:- glavo
:- halebardo
:- Japana glavo
:- ĵetlanco
:- lanco (pikstango)
:- maĉeto
:- milita falĉilo
:- ponardo
:- poŝtranĉilo
:- sabro
:- sago
:- stileto
:- svingoĵetilo
:- tranĉilo
:- tridento

## Bibliografio 
* Michele Byam (2010-11-30). Arms and Armor, Discover the story of weapons and armor-from Stone Age axes to the battledress of samurai warriors. New York: Dorling Kindersley.

Kategorio:Armiloj
Earl J. Hamilton

**Earl Jefferson HAMILTON** (1899–1989) estis usona historiisto, unu el la fondintoj de ekonomia historio, kaj elstara hispanisto.

Hamilton naskiĝis en Houlka, Misisipio.

Lia ĉefa kontribuo estis la historio de prezoj en kolonia Hispanio: la koncepto de Preza Revolucio en la 16a jarcento. La verko de Hamilton estis koincida intelekte kun Kejnsisma ekonomiko kaj la tiutempa krizo de 1929.

## Verkoj 
* *American Treasure and the Price Revolution in Spain, 1501-1650*, Harvard Economic Studies, 43. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1934.
* *Money, prices and wages in Valencia, Aragon and Navarre, 1351-1500*, Cambridge, Mass., 1936
* *War and Prices in Spain, 1651-1800*, Cambridge, Mass. Harvard University Press, 1947

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Hispanistoj
Kategorio:Hispana Imperio
Kategorio:Ekonomihistoriistoj
Taxco de Alarcón (urbo)

eta|maldekstre|Aera vido de la Ciudad de Taxco kie observeblas parto de ties teritorio.
**Taxco** (en nahuatla: tlaĉtli, co, ‘pilkoludejo’)?, estas urbo de Meksiko situa norde de la ŝtato Guerrero, ĝi estas la municipa ĉefurbo de Taxco de Alarcón. Estas unu de la turismaj centroj plej gravaj de tiu ŝtato, kaj ĝi apartenas al la turisma zono nome *Triángulo del Sol* (suna triangulo) kaj pro sia arkitektura belo ĝi estas konsiderata de la Sekretario de Turismo kiel *Ciudad Luz* (lumurbo, same kiel Parizo). Taxco apartenas al la turisma zono Triángulo del Sol de la ŝtato, kun Ixtapa, Akapulko kaj Zihuatanejo.

Estis 52 217 loĝantoj en 2010.

Tiu urbo estas naskoloko de la hispanlingva verkisto de la 17a jarcento, nome Juan Ruiz de Alarcón.

## Referencoj 
Kategorio:Guerrero
Kategorio:Historio de Meksiko
Miŝaroj

La **Miŝaroj** aŭ **Miŝaraj tataroj** (memdifino: мишәрләр mişärlär, ) estas subgrupo de la Volgaj tataroj kaj la indiĝenaj homoj de la Respublikoj Mordvio, Tatarstano, Baŝkirio kaj Ĉuvaŝio de Rusio, de la Provincoj Penza, Uljanovska, Orenburgo, Niĵnij-Novgoroda, Samara, Volgogrado kaj Saratovo, kaj enmigrinta minoritato de Finnlando. La plimulto de finnaj tataroj estas Miŝaraj tataroj. La Miŝara tatara dialekto estas unu el la du Volgaj Tataraj dialektoj.

Ili estas posteuloj el triboj de Kumanoj-Kipĉakoj kiuj estis miksitaj kun la Burtoj, inter la dekstra bordo de la Volgo al la dekstra bordo de la rivero Okao norde. La origino de Miŝaraj tataroj el Miŝara Jurto estis Volgaj finnoj, kiuj venis sub Tatara influo kaj adoptis la Mordvan lingvaron kaj la sunaisman islaman religion.

En la 19-a jarcento la ĉefa versio estis la turka influo de antikva finn-ugra tribo *Meŝora*. Inter la Miŝaroj, ofte, estas la vido de la origino de la Ora Hordo. Neniu sciencisto konsentas pri la temo.

Ankaŭ kontestata estas la demando pri la origino de la nomo. Krom la distordita versio de la vorto * Meshchora *, oni propagas hipotezon pri la termino de la rilato kun la nomo de la triba alianco *Mozhar/Madjars* (unu de la sep triboj konata kiel *magiaroj*, malnova tribo de la regiono de Danubo).

## Finnlando 
La tatara-finna komunumo devenas de enmigrado kiu okazis inter la jaroj 1800 kaj 1900. La ĉefa etna grupo estis la Miŝaroj (98%), krom de Kirgizoj, Uzbekoj, Turkmenoj kaj Turkoj. 

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Tataroj
Vilmos Lászy

**Vilmos Lászy** [vilmoŝ lAsi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ kompleta nomo **Lászy Vilmos József** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Lászi, Lásszy*.

Vilmos Lászy http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/l-76823/laszy-vilmos-76915/ naskiĝis en 1838 en Tállya, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilmos Lászy iĝis migranta aktoro en Eger en 1857, iom poste li estis ankaŭ reĝisoro. En la sekvaj jaroj li partoprenis en spektakloj ekzemple en Győr (1858-1860, 1871-1875), Buda. Li estis teatrestro en Kassa inter 1875–1878, en Kecskemét en 1880 kaj en pluraj aliaj lokoj. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pécs). En 1883 li plene retiriĝis de la scenejo. Ofte li mem tradukis la teatraĵojn. Lia edzino estis aktoro, kiu naskis filojn.

## Elektitaj tradukaĵoj (ĉiuj spektakloj) 
* Megerle: *Az asperni kém* (1865)
* Bittner: *Egy könnyelmű leány* - (1868) muzika spektaklo
* Girardin-Delacour: *Reggel négy órakor* (1877) komedio

## Elektitaj trupanoj 
* Sándor Dobó
* Gusztáv Eőry Pordán
* László Gonda
* Margit Hunyady
* Gyula Ladomérszky
* Lajos Mészáros (aktoro)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kazan-Passaĵirskaja (stacidomo)

**Kazan-Passaĵirskaja** (, ) estas la ĉefa fervoja stacidomo de Kazano, ĉefurbo de Respubliko Tatarstano, Rusio. La stacidomo situas en la centro de Kazano kaj la konstruaĵo estis inaŭgurita en 1894, konsiderita arĥkitektura monumento kaj simbolo de la urbo, dezajnita de Genriĥ Ruŝ.

La stacidomo proponas servojn de longdistancaj trajnoj, inkluzive de 13 regionaj trajnoj, kaj ankaŭ de elektraj kaj dizelaj trajnoj. Entute, la stacio servas pli ol ok milionoj da pasaĝeroj jare. La stacidomo havas 15 trakojn, kelkajn malaltajn kajojn kaj internajn trapasejojn super la trakoj, kun liftoj funkciantaj en ĉiuj kajoj.

## Historio 
La stacidomo estis malfermita baldaŭ post la alveno en la urbo en 1893 de la fervoja linio Moskvo-Kazano. Ekde la sovetia epoko la stacio estas zorgita de la subdivido de Fervojo de Gorki, branĉo de la Sovetiaj fervojoj kaj poste de la Rusaj fervojoj. En 1992 la ĉefa konstruaĵo suferis grandan incendion kaj estis rekonstruita en 1997.

La , por la Somera Universiado 2013 okazinta en Kazano, altrapida fervojo inter la stacidomo kaj la flughaveno estis kreita kun elektrotrajnoj de nova generacio, nome "Lastoĉka" de Aeroekspress.

## Bildgalerio 

kazan-railstation-suburban.jpg|Antaŭurba konstruaĵo
kazan-railstation-adm.jpg|Oficeja konstruaĵo
Kazan Railway station 08-2016 img2.jpg|La nova konstruaĵo
"Kazan-1" railway station.JPG|La fervoja stacidomo dumvintre
Desiro Rus 1.jpg|Siemens Desiro Lastoĉka ekuzita en 2013
Kazan-universiade-orgcars.jpg|Stacio dum la Universiado en 2013
Железнодорожный вокзал Казань-1.jpg|La ĉefa kaj antaŭurba konstruaĵoj dumnokte

## Vidu ankaŭ 
* Moskva-Kazana fervojo
* Metroo de Kazano
* Tramtransporto en Kazano
* Trolebusa transporto en Kazano

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Transporto en Kazano
Kazan
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1894
György Nádas

**György Nádas** [djordj nAdaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nádas György** estas hungara aktoro, humuristo, gitaristo.

György Nádas http://www.imdb.com/name/nm0638943/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Nádas frekventis muzikan bazlernejon, poste gimnazion jam en Esztergom, fine li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo, Li iĝis tutlande konata en 1982, kiam kune kun György Markos li atingis la unuan lokon en humura festivalo de Hungara Radio. La duopo daŭris la sukcesojn ankaŭ en teatretoj kaj televizio. Post jaroj aliĝis al la duopo Géza Boncz. Nádas estis ankaŭ aktiva gitaristo. En 1992 György Markos forlasis la triopon, en 2000 Géza Boncz mortis, Nádas daŭre restis humuristo en pluraj teatroj, televizioj, radioj. Li ricevis 2 premiojn en 1991.

## Elektitaj teatraj roloj 
* inter 1982-1992 ĉiuj spektakloj de *Scenejo Mikroszkóp*
* similaj humuraĵoj en pluraj malgrandaj teatroj, scenejoj en la postaj jaroj
* humuraĵoj en la televizio

## Elektitaj libroj 
* *Fogjuk a hasunkat. Jókedvű szakácskönyv* (2000, kuirlibro kun Géza Boncz)
* *Hugyosjózsi szülei, avagy A Markos-Nádas-sztori* (2012, rememoroj)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/nadas-gyorgy/person-146513
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Kategorio:Hungaraj gitaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kortegano de la Tabureto

eta|Henry Rich, 1-a Earlo de Holland, Kortegano de la Tabureto al Karlo la 1-a, ĝis 1643.
eta|upright|Klozeta tabureto ĉ. 1650. Kortega kolektaĵo Hampton
La **Kortegano de la Tabureto** (angle **Groom of the Stool**, el "Kortegano de la reĝa klozeta tabureto" "Groom of the King's Close Stool") estis la plej intima pozicio, titolo ĉe la angla kortego, respondeca pri asistado de la reĝo ĉe ekskrementado kaj rita purigo.

La fizika intimeco de la rolo nature igis lin (eĉ ŝin dum regado de reĝino) plej konfidinda viro/virino de la reĝo, kun kiu multaj reĝaj sekretoj estis dividitaj. Tiu akiro, aliro de sekretaj informoj kondukis lin/ŝin al timita kaj respektita homo, tiel potenca ene de la reĝa kortego, en sia propra rajto. La oficejo disvolvis laŭgrade dum jardekoj kaj jarcentoj en unu al administrado de la reĝaj financoj, kaj dum Henriko la 7-a, la Kortegano de la Seĝo iĝis potenca oficialulo, implikita en starigo de nacia fiska politiko, en la "ĉambro-sistemo" (angle "chamber system").

## Historio 
La Kortegano de la Tabureto estis en la plej fruaj tempoj tiu vira servisto en la kortego de la angla monarĥo, kiu respondecis por asistado de la reĝo dum ekskrementado kaj rita purigo, dume konservante aŭron de reĝa majesteco super la procezo.

Post surtroniĝo de Elizabeto la 1-a de Anglio en 1558, oni enkondukis novan titolnomon por la simila agado kiel Unua Damo de la Dormoĉambro (angle *First Lady of the Bedchamber*), unue okupita de Kat Ashley. Tiu ofico efektive ĉesiĝis, post kiam ĝi estis "neŭtraligita" en 1559. Post surtroniĝo de Jakobo la 1-a (Anglio), la ofico reviviĝis kiel Lordo de la Dormoĉambro (angle *Lord of the Bedchamber*). Dum regado de Karlo la 1-a (Anglio), la angla termino "stool" (tabureto) perdis sian originalan signifon de seĝo.

La ofico ne estis uzata post surtroniĝo de reĝino Viktoria (Britio), sed ŝiaj edzo kaj filo uzis korteganojn, tiam nomataj "Groom of the Stole", el la latina stola, longa mantelo aŭ robo portita fare de romaj sinjorinoj. Kiam Eduardo la 7-a surtroniĝis en 1901, li ĉesigis la oficon.

Kategorio:Kortegaj titoloj
Kategorio:Brita monarkio
Arĝenta bromido

**Arĝenta bromido** estas palflava, mola, akvo-nesolvebla (samkiel aliaj arĝentaj halogenidoj) neorganika salo kaj neordinare lumsensiva substanco. Ĉi-propreco permesis al la arĝentaj halogenidoj iĝi la bazon por la modernaj fotografiaj materialoj. Arĝenta bromido estas vaste uzata en fotogragiaj filmoj k oni kredas ke ĝi estis uzata por la kreado de la Mortotuko de Torino. La salo estas nature trovata en mineralo konata kiel **bromargirito** aŭ **bromirito**.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Arĝenta bromido prepareblas per interagado de arĝenta nitrato k natria bromido:
:\mathsf{AgNO_3+NaBr \rightarrow AgBr \downarrow + NaNO_3}

### Sintezo 2 
* Kvankam malpli konvena, la salo povas prepariĝi rekte el ĝiaj elementoj.
:\mathsf{2Ag+Br_2 \xrightarrow{150-200^oC} 2AgBr}

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Arĝenta bromido reakcias kun likva amoniako por doni grandajn variaĵojn da amino-kompleksaĵoj:
AgBr + nNH3 → Ag(NH3)21+
::::{AgBr(NH3)2} {AgBr2(NH3)2}1− {AgBr(NH3)} {AgBr2(NH3)}1−

### Reakcio 2 
* Reakcio de la arĝenta bromido kun trifenilfosfino:

## Literaturo 
* Bureau of Standards journal of research, Volume 12, United States. National Bureau of Standards
* Chemistry: The Practical Science, Volume 10, Paul B. Kelter, Michael D. Mosher, Andrew Scott
* Inorganic Chemistry, Egon Wiberg, Nils Wiberg
* Complete Chemistry, Rosemarie Gallagher, Paul Ingram
* Encyclopedia of nineteenth-century photography: A-I, index, Volume 1, John Hannavy
* New Scientist dez. 25, 1986 - jan. 1, 1987
* Reactions And Synthesis In Surfactant Systems, John Texter
* Chemical Book
* Chest of books

## Vidu ankaŭ 
* Bromida acido
* Arĝenta nitrato
* Arĝenta klorido
* Bromoacetata acido
* Bromofenolbluo
* Bromotimolbluo

## Referencoj 
Kategorio:Bromidoj
bromido
Kategorio:Metalaj halogenidoj
Kategorio:Fotografiaj kemiaĵoj
Kategorio:Lumsensivaj kemiaĵoj
ABBA - la muzeo

eta|ABBA la Muzeo konstruata en Stokholmo, Februaro 2013.
**ABBA La Muzeo** estas interaga ekspozicio pri la pop-grupo ABBA, kiu malfermiĝis en Stokholmo, Svedio en majo 2013. La kolektitaj aĵoj de ABBA estas montrataj ĉe la Sveda Muzikfamejo, nova ekspoziciejo ĉe Djurgården, Stokholmo. Ĝi ne estas kutima muzeo, ne havas esploradajn celojn kaj ankaŭ estas porprofita.

Muzeo
Kategorio:Stokholmo
Kategorio:Ekspozicioj en Svedio
Argirio

eta|dekstre|200px|Dum multaj jaroj, tiu nun 92-jaraĝa homo estis uzinta nazkuracilojn kiuj enhavas arĝenton.
La **argirio**, aŭ *sindromo de argirio*, (devena el *argyros*, arĝento en greka) estas malsano produktita pro la longdaŭra ekspono al la arĝento en formo de saloj aŭ de metalo kaj estas karakterizata per la kolorigo de la haŭto kaj de kelkaj organoj de la malsanulo al grizaj, bluecaj aŭ griz-bluecaj nuancoj, ĉefe en la zonoj eksponitaj al la suno.

La argirio povas esti akirita pro industria ekspono aŭ kiel rezulto de la engluto de kuraciloj kiuj enhavas salojn el arĝento.

La argirio estis atribuita ankaŭ al kirurgaj kaj dentokuracaj procezoj kiel estas la farado de tatuoj kaj la surmeto de alojoj el arĝento en la dentaj riparoj.

## Referencoj 
Kategorio:Haŭtmalsanoj
Kategorio:Arĝento
Paramillos de Uspallata

250px|dekstra|eta|Mapo de situo de Paramillos de Uspallata, Mendoza, Argentino.
250px|maldekstre|eta|Ruinoj de la mino de Paramillos de Uspallata (parta vidaĵo).
**Paramillos de Uspallata** [paraMIjos de UspaLJAta] estas regiono de la Departemento Las Heras, Provinco Mendoza, en la centr-oriento de Argentino. Ĝi estas unu de la areoj de tiu provinco de plej granda riĉo en heredaj, kulturaj, historiaj, naturaj kaj turismaj havaĵoj. La areo estas hejmo de atestiloj de la originaj loĝantaroj kaj de la historio de Mendoza; same kiel de paleontologiaj kuŝejoj; kaj de partikulara biologia diverseco kaj specifeco.

La areo nomita Paramillos de Uspallata, estas situa je 24 km nordoriente de la urbo Uspallata, en la Departemento Las Heras, provinco Mendoza. Oni alvenas al tiu regiono pere de la ŝoseo *Ruta Provincial nº 52* (iama *Ruta Nacional nº 7*), kiu ligas la urbon Mendoza, kun la menciita urbo, pasinte preter la iama Granda Hotelo Villavicencio kaj la varmobanejo de la sama nomo. Ĝi estas ene de la sistemo orografia-geologia nome *Precordillera* (antaŭmontaro), kaj enhavas parton de la okcidenta flanko de la montaro Sierra de Uspallata.

Kategorio:Provinco Mendoza
Botaj-kulturo

**La Botaj-kulturo** estas ĥalkolitika kulturo de la 4-a jarmilo a.K. en norda Kazaĥio. La nomdona trovejo situas ĉe la vilaĝo Botaj (Ботай), proksime al la ĉefurbo Astana. La Botaj-kulturo iĝis konata pro tio, ke kelkaj arĥeologoj tie vidas pruvojn por alhejmigo de la ĉevalo en 3500 a.K.

## Esplora historio 
La setlejo Botaj (ĉ. 3700–3100 a.K.) estis malkovrita en 1980 fare de la kazaĥa arĥeologo Viktor Zajbert kaj estas sisteme esplorata ekde tiam. Arĥeologoj el Carnegie Museum of Natural History, Pittsburg, Usono, same sciencistoj de University of Exeter, Britio esploras tie ekde jaroj intense la Botaj-kulturon.

La arĥeologoj malkovris restaĵojn de tri similaj setlejoj en la Koksetan-regiono, norda Kazaĥio, apud la rivero Iman-Burluk, ĉe vilaĝoj Krasnij Jar, Vasilkovka kaj Botaj, kiu estas nomdona por la kulturo.

Ties signifo estas la plej malnovaj arĥeologiaj pruvoj pri la ĉevala alhejmigo. La setlejo Botaj estas ĉ. 15 hektarojn granda kaj situas sur plata ebeno sur la dekstra bordo de la rivero Iman-Burluk. La spuroj de la fosdomoj estas grave rekoneblaj sur la surfaco. La arĥeologiaj elfosadoj trafis ĝis nun pli ol 10 000&nbsp;m², elfosante ĉ. 100 loĝlokojn ĉ. 300.000 artefaktojn kaj plurcent mil bestajn ostojn, kies 99,9 % venas de ĉevaloj.
Oni trovis restaĵojn de kumiso sur ceramikaĵoj. La ceramiko estis plej ofte ornamita kun geometriaj kombilaj kaj ŝnurmotivoj.

## Lingvo 
Asko Parpola supozas, ke la lingvo de la Botaj-kulturo ne estas identigebla kun neniu konata lingvo aŭ lingvofamilio. Laŭ li, laŭ la hungara *ló*, mansa *lū* kaj ĥanta *law* oni povas rekonstrui la ugran vorton **lox* por la „ĉevalo“, kies deveno ne estas konata kaj kiu ne similas al iu konata eŭrazia lingvofamilio, tiel ĝi estas pruntovorto el la lingvo de la Botaj-kulturo.

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Azio
Kategorio:Arkeologio en Kazaĥio
Kategorio:Arkeologio en Rusio
Kategorio:Neolitika Azio
Arĝenta klorido

**Arĝenta klorido** estas kemia neorganika komponaĵo, rezultanta el interagado de la arĝento kaj kloro. Ĝi estas blanka kristala salo kun malalta solvebleco en akvo, karakterizaĵo de la arĝentaj derivaĵoj. Ĝi estas stabila substanco en mallumo, ĉar en ĉeesto de lumo aŭ varmigado, arĝenta klorido malkomponiĝas en arĝenton kaj kloron, kiu perceptiĝas laŭ kolorŝanĝo el blanka al griza en kelkaj specimenoj. Arĝenta klorido estas nature trovata en la mineralo konata kiel **klorargirito**.

## Sintezo 
* Arĝenta klorido estas facile sintezebla per kombinado en akva solvaĵo de arĝenta nitrato kaj natria klorido:
**AgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3**

* Metodo de Rammelsbeerg: Kuproza klorido dissolviĝas en salaj solvaĵoj kaj reakcias kun **arĝenta sulfido** donante arĝentan kloridon, kuprikan sulfidon kaj metala kupro, laŭ la ekvacio:
:\mathsf{Ag_2S + Cu_2Cl_2\ \xrightarrow\ 2 \ AgCl + CuS + Cu}

* Arĝenta sulfido reakcias kun natria klorido en ĉeesto de oksigeno por doni arĝentan kloridon kaj natrian sulfaton.
:\mathsf{Ag_2S + 2 \ NaCl+2 \ O_2\ \xrightarrow{600^oC}\ 2 \ AgCl+Na_2SO_4}

* Arĝenta klorido sintezeblas per elektrokemia agado de la klorida acido sur arĝento:
\mathrm{: \ 2 \ Ag + 2 \ HCl \longrightarrow 2 \ AgCl + H_2}

## Reakcioj 
* Arĝenta klorido malkomponiĝas en acida medio en ĉeesto de zinko kaj sulfata acido:
:\mathsf{AgCl\ \xrightarrow{Zn - H_2SO_4}\ Ag + ZnCl}

* Arĝenta klorido reakcias kun NH3 por doni amoniakan kompleksaĵon konatan kiel arĝenta-duaminan kloridon:
:\mathrm{AgCl + 2 \ NH_3 \longrightarrow [Ag(NH_3)_2]^+ + Cl^-}

* Reduktado de la arĝenta klorido kun **hidrazino**:
:\mathrm{4 \ AgCl + N_2H_4 \longrightarrow 4 Ag + N_2 + 4 \ HCl}

## Literaturo 
* Methods in Plant Cell Biology, David W. Galbraith, Hans J. Bohnert, Don P. Bourque
* Vacuum Sealing Techniques, Alexander Roth
* Remington: The Science and Practice of Pharmacy, David B. Troy, Paul Beringer
* Handbook of Pharmaceutical Controlled Release Technology, Donald L. Wise
* Biology: A Functional Approach. Students' Manual, M. B. V. Roberts, T. J. King
* General Chemistry, Enhanced Edition Darrell Ebbing, Steven D. Gammon
* Advances in Catalysis, Volume 2

## Vidu ankaŭ 
* Bromida acido
* Arĝenta nitrato
* Arĝenta bromido
* Kloroacetata acido
* Trikloroacetata acido
* Dukloroacetata acido
* Triklorofenokso-acetata acido
* Duklorofenokso-acetata acido
* Klorofenokso-acetata acido

## Referencoj 
klorido
Kategorio:Kloridoj
Kategorio:Metalaj halogenidoj
Kategorio:Fotografiaj kemiaĵoj
Kategorio:Lumsensivaj kemiaĵoj
Kategorio:Kunordigaj kompleksoj
28488 Gautam

'*28488 *Gautam'''* estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Simanta Gautam*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri matematika scienco. Li lernis ĉe la *Albemarle High School'' de Charlottesville (Virginio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ministerio pri ŝtata sekureco

La **Ministerio pri ŝtata sekureco** signifas:
* Ministerio pri ŝtata sekureco (Ĉinio): Nuna ĉefa ŝtata sekureca organizaĵo de Ĉina Popola Respubliko.
* Ministerio pri ŝtata sekureco (Sovetunio): Ekzistis inter 1946 ĝis 1953. antaŭulo de KGB.
* Ministerio pri ŝtata sekureco (GDR): Ĉefa ŝtata sekureca organizaĵo de Germana Demokrata Respubliko, ekzistis inter 1950 ĝis 1990.

Kategorio:Sekretaj servoj
Internacia flughaveno Kazan

**Internacia flughaveno Kazan** (, ) (IATA-kodo: **KZN**, ICAO-kodo: **UWKD**) estas flughaveno de rusia urbo Kazano, situanta  sudoriente de la urbocentro. Ĝi estas la ĉefa flughaveno de Tartarstano kaj la dekkvina laŭ grandeco de trafiko en Rusio. Flughaveno Kazan, krom la urbo mem, servas al  milionoj da civitanoj de la regiono.

## Historio 
La  la flughaveno konata kiel Kazan 2 estis kompletigita. La , Kazan 1 (kiu situas ene de la urbo) estis fermita kaj Kazan 2 estis alinomita al Nacia flughaveno Kazan. La  ĝi estis nomita Internacia flughaveno Kazan. Tio estis drasta anonco, ĉar la Konsilio de Ministroj de Sovetunio malofte permesis al siaj civitanoj flugi eksterlanden.

En 1991, post la disfalo de Sovetunio, regiono Tatarstano apartiĝis de Sovetia nacia flugkompanio Aeroflot, kaj kreis flugkompanion "Tatarstan". La flugkompanio ne ricevis la atenditajn rezultojn en siaj 22 jaroj de servo kaj ĝia mastruma licenco finiĝis la . La , Kazan ricevis sian unuan regularan internacian flugon: Kazano - Istanbulo - Kazano. La flugo estis (kaj plu estas) funkciigita fare de Turkish Airlines kaj de tiam 145 vojaĝoj jare estas faritaj al kaj de Istanbulo, farante el tiu ĉi la plej popularan internacian vojon.

## Konektoj 
La flughaveno havas konekton per trajno kun , la ĉefa fervoja stacidomo de Kazano.

## Bildgalerio 

Kazan International Airport A1.jpg|Terminalo 1 A (majo 2014)
Интерьер терминала 1А аэропорт Казань.JPG|Interno de la moderna Terminalo 1 A
Казанский аэропорт внутри1.jpg|Interno de Flughaveno Kazan, forira halo
Kazan International Airport.jpg|Aerfoto de la instalaĵoj en vintro
ES1-021, aeroexpress in Kazan.jpg|Kazan Aeroekspress-Lastoĉka

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno
* Kazano
* Aviadila akcidento en Kazano (2013)

## Eksteraj ligiloj 
*  (//)

## Tradukfonto 
Kategorio:Flughavenoj de Tatarstano
Kategorio:Transporto en Kazano
Gábor Vaszary

**Gábor Vaszary** [vasari], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vaszary Gábor** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, scenaristo, ilustristo. Liaj gefratoj estis János Vaszary (reĝisoro) kaj Piri Vaszary.
eta|Gábor kaj Piri Vaszary
Gábor Vaszary http://www.imdb.com/name/nm0890886/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Lugano (Svislando).

## Biografio 
Gábor Vaszary frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Belarta Altlernejo. Li ricevis premion de Societo Szinyei Merse Pál en 1921. Lia majstro estis János Vaszary, sed li finis la studadon kaj li iĝis ĵurnalisto kaj grafikisto en Parizo inter 1924 – 1932. Hejmenveninta li estis sukcesa verkisto kaj scenaristo en Budapeŝto, inter 1927 kaj 1943 li verkis 15 popularajn romanojn kun propraj ilustraĵoj. Ekde 1935 liaj spektakloj estis videblaj en la ĉefurbaj teatroj, kie la ĉefrolanto estis Marica Gervay. En kelkaj spektakloj li estis ankaŭ reĝisoro aŭ aktoro aŭ dekoraciisto. En 1947 li disidis, ekde 1949 li vivis en Okcidenta Germanio. En 1952 li laboris en Radio Libera Eŭropo, poste li vivis plu en Svislando.

## Elektitaj verkoj 
* *Mesekönyv* (1928)
* *Monpti* (romano, 1934; tradukita ankaŭ al 28 lingvoj, trifoje ĝi estis filmita)
* *Tavaszi eső* (romano, 1941)
* *Adieu, mon amour (romano germane, 1950)
* *Die nächste Liebe, bitte* (romano germane, 1968)
* *Man nannte sie Céline* (romano germane, 1975)

## Elektitaj teatraj spektakloj 
* *Az ördög nem alszik* (1946, 1948, 1987, 1990, 1992, 2001–2002, 2011); ankaŭ filmo
* *Bubus* (1948–1949, 1982, 1985, 1991, 1998, 2004, 2009)
* *Ki van odafenn?* (1986)
* *A vörös bestia* (2005–2006)

## Elektitaj filmaj scenarlibroj 
* *Tokaji rapszódia* (1937)
* *Egy éjszaka Erdélyben* (1941)
* *Monpti'' (1957)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/vaszary-gabor/person-11467
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Morto de Dio

La frazo «***Dio mortis***» (en germana lingvo ), ankaŭ konata kiel **morto de Dio**, estas ofte atribuita al la germana filozofo Friedrich Nietzsche. Tamen, ĝi jam aperas ĉe Hegel (*Fenomenologio de la Spirito*, FCE, 435) kaj eĉ ĉe Dostoievski (*La fratoj Karamazov*).

«Dio mortis» ne volas signifi laŭlitere ke «Dio efektive mortis»; estas la maniero de Nietzsche diri ke la ideo pri Dio en si mem ne povas agi kiel fonto de morala aŭ teologia kodo. Nietzsche agnoskas la krizon kiun la morto de Dio reprezentas por la ekzistantaj moralaj konsideroj.

La morto de Dio volas diri ke la homoj ne kapablas kredi je ajna kosma ordo de kiam ili ne plu agnoskas ĝin. La morto de Dio kondukos, laŭ Nietsche, ne nur al la malakcepto de la kredo je fizika aŭ kosma ordo, sed ankaŭ al la malakcepto de la absolutaj valoroj — la malakcepto de la kredo je objektiveco kaj je universala morala leĝo, kiu regas super ĉiuj estuloj. Tiel do, la perdo de bazo de absoluta moralo kondukas al nihilismo. Pri tiu ĉi nihilismo Nietzsche laboris por trovi solvon al la revalorigado de la fundamentoj de la homaj valoroj.

Kategorio:Friedrich Nietzsche
Kategorio:Dio
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Nihilismo
Preĝejo Stefano la 1-a (Dömös)

**Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Dömös (Hungario).

## Historio 
En Dömös oni fondis katedralan kapitulon en 1107, la preĝejo estis preta en 1138. Post dominado de turkoj komence estis konstruita kapelo el ruinoj de la prepostejo, poste la nun videbla preĝejo inter 1733-1744. La turo konstruita el ligno forbruliĝis, la pli nova ŝtona turo estis konstruita en 1824. Komence de la 20-a jarcento la turopinto formanta bulbon estis ŝanĝita al oklatera piramida formo. La orgeno estis farita en 1905, ĝi estis trakonstruita en 1965. Apud la preĝejo polaj rifuĝintoj konstruis kolumnon el bazaltoj en 1940. Ekstere en 1964, interne post jardeko la preĝejo renoviĝis. Apud la kirko arkeologoj trovis romiajn ruinojn en la 1980-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola ĉe disbranĉiĝo de vojoj. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas, tie funkcias la enirejo. La navo formas brikon, apude sakristio kun enirejo estas videbla. En fino de la navo kvarlatera absido etendiĝas. Sur la ekstera muro pollingva memortabulo estas videbla. Interne la predikejo estis kreita en la 18-a jarcento. La ĉefaltara bildo prezentas reĝon Stefanon.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.dunakanyar.hu/latvanyossag_nevezetesseg/229_Romai-katolikus-templom-Domos.html
* hungare kun 2 fotoj
eta|maldekstre|Aerfoto pri la preĝejo en Dömös

Domos
Domös
Metilizotiazolinono

**Metil-izo-tiazolinono** aŭ **MIT** estas potenca sinteza biocido kaj konservanto ene de la grupo de la izotiazolinonoj, kiu estas uzata en sennombraj produktoj por personaj prizorgoj kaj vasta amaso da industriaj aplikadoj.

Biologie, ĝi estas citotoksino kiu povas afekcii malsamajn tipojn de ĉeloj. Ĝi estas uzata en vasta gamo da personaj produktoj por homoj, tiaj kiaj kosmetikaĵoj, locioj, humidigiloj, purigaĵoj, ŝampuoj, kaj protektiloj kontraŭ sunbrilo, pli ol duobliĝis dum la unua jardeko de la 21-a jarcento kaj estas nuntempe strikte reguligita pro ĝia relative alta sensiviga potencialo.

Laboratoriaj esploroj pri la cerbaj ĉeloj en mamuloj indikas ke metilizotiazolinono povas esti neŭrotoksa. Metilizotiazolinono estas vaste uzata kiel antisepsaĵo pro ĝia baktericida efiko. Ĝi povas kontroli bakteriojn, gistojn, gram-pozitivaj kaj gram-negativajn bakteriojn. Ĝi aplikiĝas en diversaj kremoj, rosaj sprajiloj, ŝampuoj, harkondiĉigiloj, porokulaj kosmetikaĵoj, ktp.

## Literaturo 
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Contact & Occupational Dermatology, James G Marks Jr, Vincent A DeLeo
* Management of Positive Patch Test Reactions, Jan E. Wahlberg,peter elsner,Lasse Kanerva,Howard I. Maibach
* Management of Positive Patch Test Reactions, Jan E. Wahlberg,peter elsner,Lasse Kanerva,Howard I. Maibach
* Challenging Cases in Allergic and Immunologic Diseases of the Skin, Massoud Mahmoudi
* Hair in Toxicology: An Important Bio-monitor, Desmond John Tobin
* Toxnet

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Methylisothiazolinone.svg|**Metil-izotiazolinono**
Methylchloroisothiazolinone_structure.svg|**Klorometil-izotiazolinono**
Benzisothiazolinone.svg|**Benzoizo-tiazolinono**
2-n-octyl-4-isothiazolin-3-one.svg|**Oktil-izo-tiazolinono**
Dichlorooctylisothiazolinone.svg|**Duklorooktil-izotiazolinono**

## Vidu ankaŭ 
* Azolo
* Tiazolo
* Tiazolino
* Tiazolidino
* Tiofeno
* Izotiazolinono

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Kategorio:Oksigenaj kombinaĵoj
Françoise Nyssen

**Françoise NYSSEN** (naskiĝis la 9an junio 1951 en Etterbeek, Belgio) estas franca editorino. Ŝi estis nomumata Ministro pri kulturo en la registaro de Édouard Philippe je la 17a de majo 2017, ŝi funkciis tiele ĝis la 16a de oktobro 2018. Ŝi estas fakulo pri urboplanado.

Kategorio:Francaj ministroj pri kulturo
Kategorio:Francaj eldonistoj
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Komandoroj de la franca nacia Ordeno de Merito
Kategorio:Belgidevenaj francoj
Defensiva demokratio

La **Defensiva demokratio** estas filozofio, kies ĉefa ideo estas ke ĝi necesas por protekti demokration de la provoj detrui demokratian sistemon, ekzemple de komunismo kaj naziismo. Nuntempe en multaj landoj funkcias defensiva demokratio, kiel konstitucia kortumo.

La famaj historiaj ekzemploj de defensiva demokratio estas dissolvoj de dekstra ekstremisma Socialisma Regna Partio ( SRD, Sozialistische Reischspartei Deutschlands) en 1952 kaj maldekstra ekstremisma Komunista Partio de Germanio (KPD) en 1956 en Okcidenta Germanio. Post la dua mondmilito, por preventi reaperon de ekstremisma, totalisma ŝtato kiel Nazia Germanio, la germana registaro kreis registarajn instituciojn kiel la Federacia Konstitucia Kortumo de Germanio kaj Federacia Oficejo pri Protekto de Konstitucio ( *Bundesamt für Verfassungsschutz*) por protekti demokration kontraŭ ekstremismaj politikaj grupoj.

Multaj landoj punas agadojn kontraŭ etnaj aŭ religiaj grupoj kiel malama parolo kaj malama krimo aŭ glorigadon, publikan propagandon de tiuj aktoj. Ekzemple, la Negado de la Holokaŭsto estas punenda en Francio, Germanio, Austrio, Ĉeĥio, Pollando. Publika montro de ekstremismaj simboloj kiel Rikoltilo kaj martelo kaj Svastiko ankaŭ estas punendaj en pluraj landoj de Orienta Eŭropo.

## Vidu ankaŭ 
* Demokratio
* Federacia Konstitucia Kortumo de Germanio

Kategorio:Tipoj de demokratio
Federacia Oficejo pri Protekto de Konstitucio

La **Federacia Oficejo pri Protekto de Konstitucio** (, ofte nomata kiel **Verfassungsschutz** (Konstitucia protekto)) estas sekureca agentejo de Germanio. La ĉefa celo de Oficejo estas kaj monitorado de ekstremismaj grupoj kiuj kontraŭas la (Konstitucion de Germanio). Partioj kiel La Maldekstro (Posteulo de Socialista Unueca Partio de Germanio) kaj NPD (Novfaŝisma politika partio, posteulo de Socialisma Regna Partio) inkluzivas en kategorio de monitorado.

## Organizaĵo 
La oficejo havas ok departmentojn:

* Departmento Z: Centra servo
* Departmento IT: Informadika Teknologio kaj Operada Teknologio
* Departmento 1: Bazaj aferoj
* Departmento 2: Dekstra ekstremismo kaj terorismo
* Departmento 3: Centra Operada Subteno
* Departmento 4: Kontraŭspionado, Persona kaj fizika sekureco, Kontraŭsaboto, Protekto kontraŭ industria spionado
* Departmento 5: Ekstremismo de eksterlando kaj Maldekstra ekstremismo
* Departmento 6: Islamismo kaj Islamisma Terorismo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Federacia Inteligenteca Servo

Kategorio:Registaro de Germanio
Kategorio:Sekretaj servoj
Gyöngyi Váry

**Gyöngyi VÁRY** [djondji vAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Váry Gyöngyi** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Vajk*, ŝia nomvarianto estis *Vári A. Gyöngyi*.

Gyöngyi Váry http://m.imdb.com/name/nm0904658/?ref_=m_ttfcd_cl31 naskiĝis la  en Arad, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyöngyi Váry devenis parte en serba familio. Ŝi akiris diplomon en Teatra Akademio, inter 1935–1939 ŝi apartenis al trupo de Gaja Teatro, sed ŝi havis rolojn ankaŭ en filia teatro de Gaja Teatro. En 1939 ŝi edziniĝis, poste ŝi plene retiriĝis de la scenejo. En 1940 kaj 1942 ŝi naskis filojn. En 1959 ŝi vidviniĝis, poste ŝi eklaboris havanta simplajn administrajn laborojn. En 1974 ŝi pensiuliĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Dezső Szomory: *Bodnár Lujza* - Ili
* Boothe: *Asszonyok* - Miss Trimmerback 
* Éri-Halász: *A tetovált nő* - S-ino Kornai

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Tisztelet a kivételnek* (1936) – lernantino
* *Az én lányom nem olyan* (1937) – ĉambristino
* *A kölcsönkért kastély* (1937) – ĉambristino
* *Rozmaring* (1938) – ĉambristino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
28509 Feddersen

'*28509 *Feddersen'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Matthew Troy Feddersen*, plej bona en lia kategorio kaj kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto en teamo pri medicino kaj sano. Li ricevis ankaŭ la Premion *Gordon E. Moore*. Li lernis ĉe la *Acalanes High School'' de Lafayette (Kalifornio, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
28513 Guo

'*28513 *Guo'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Yanping Guo*, kiu planis la trajektorion de la misio *New Horizons'' al Plutono kaj la Kujper-zono. En tiu rolo, ŝi faris fundamentan kontribuon al la esploro de la sunsistemo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Albert Schickedanz

**Albert SCHICKEDANZ** [ŝikedanc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schickedanz Albert** (naskiĝis la  en Galicio en Biala (nuntempa Bielsko-Biała en Pollando - mortis la  en Budapeŝto) estis hungara arkitekto, pentristo.

## Biografio 
Albert Schickedanz devenis el aŭstra familio, kiu ricevis hungaran ŝtatanecon en 1848. Li akiris diplomon en Karlsruhe, poste li plulernis en Vieno. Ekde 1868 li laboris komence ĉe Antal Szkalnitzky, poste ĉe Miklós Ybl. En 1878 li ekhavis administran postenon en Industriarta (alt)lernejo, post 2 jaroj li komencis instrui samloke ĝis la pensiuliĝo en 1901. Ekde 1880 li ekspoziciis. Inter 1893-1903 li ankaŭ laboris kune kun Fülöp Ferenc Herzog. Li okupiĝis ankaŭ pri pentrado, liaj pentraĵoj estas videblaj ankaŭ nun en muzeoj. Li havis edzinon.

## Elektitaj arkitektaj laboroj 

Batthyány Mausoleum 007.jpg|Maŭzoleo Batthyány fare de Albert Schickedanz
Heroes' Square in Budapest.jpg|Monumento en placo de Herooj
Budapest heroes Mucsarnok.jpg|Arthalo Budapeŝto
Budapešť 0056.jpg|Belarta Muzeo

* 1871. Maŭzoleo de Lajos Batthyány (Budapeŝto)
* 1895. Arthalo Budapeŝto (kun Herczog)
* 1897-1905. monumento en Placo de Herooj (la skulptisto estis György Zala)
* 1900-1906. Belarta Muzeo (Budapeŝto)
* 1906. vilao en Budapeŝto

## Elektitaj pentraĵoj 

Dosiero:Schickedanz Model.jpg|Modelo
Dosiero:Frida Schickedanz.jpg|Frida Schickedanz
Dosiero:Schickedanz Landscape with Church.jpg|Pejzaĝo kun preĝejo

* Matiaso-preĝejo (1891)
* *Frida Schickedanz* (en nekonata jaro)
* *Portreto de János Kováts* (en nekonata jaro)
* *Juna fraŭlino* (en nekonata jaro)
* *Pejzaĝo kun preĝejo* (en nekonata jaro)

## Fontoj 
* Albert Schickedanz http://artportal.hu/lexikon/klasszikusok/schickedanz-albert  
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
28516 Möbius

'*28516 *Möbius''''' estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana matematikisto August Ferdinand Möbius (1790–1868), profesoro pri astronomio en Lepsiko. Li studis la kaŝadojn de steloj far'de planedoj, sed lia ĉefa kaboro estis pri geometrio, inklude la inventon de la pezocentra kalkulo. Li estas ankaŭ memorata pro la malkovro de la rubando de Möbius, unu-latera surfaco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
János Vaszary (reĝisoro)

**János Vaszary** [jAnoŝ vasari], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vaszary János,** eksterlande konata kiel *Johann von Vásáry* estis hungara reĝisoro, teatrestro, verkisto, scenaristo. Liaj gefratoj estis Gábor Vaszary kaj Piri Vaszary, lia kuzo estis János Vaszary (pentristo).

János Vaszary http://www.imdb.com/name/nm0903160/ naskiĝis la  (laŭ kelkaj fontoj la naskiĝdato estas 11-a) en Budapeŝto, li mortis la  en Madrido.

## Biografio 
János Vaszary dum la 1-a mondmilito estis memserva soldato, poste li studis juron kelkajn jarojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto, samtempe li lernis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Magyar. Li vivis kelkajn jarojn en Parizo, kie li estis ĵurnalisto kaj lernis reĝisoradon. Hejmenveninta li havis reĝisorajn taskojn en pluraj teatroj (ekzemple Teatro Magyar, Teatro Belvárosi, Operetoteatro (Budapeŝto), Nacia Teatro (Budapeŝto)). Li estis foje ankaŭ teatrestro kaj ĉefreĝisoro. Inter 1931 kaj 1944 li verkis 10 spektaklojn, ĉiuj estis videblaj en teatroj. En 1944 li aĉetis bienon apud Kiskunhalas, kie li kaŝiĝis dum la nazia erao, sed post la 2-a mondmilito ankaŭ la komunistoj serĉis lin. En 1945 li rifuĝis kun Lili Muráti komence al Francio, poste al Madrido. Ekde 1949 li laboris en hungarlingva dissendo de la hispana radio.

Li unue estis edzo inter 1929-1938, post 2 jaroj li denove edziĝis al Lili Muráti.

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* István Békeffi–Stella A.: *Jöjjön elsején!*
* Gábor Vaszary: *Bubus*

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *Egy éj Velencében* (1934)
* *Egy éjszaka Erdélyben* (1941)
* *Egy nap a világ* (1944)

## Elektitaj verkoj 
* *A vörös bestia* (dramo, 1934)
* *Szajna-parti kaland* (romano, 1942)
* *A macska felugrott az asztalra* (romano, 1950, ankaŭ hispane kaj portugale)
* *Tubák csodálatos élete* (romano, 1958)
* *Kaland a vöröshajú lánnyal* (postmorta romano, 1990)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj hispanoj
Amt Ortrand

**Ortrand** estas komunumaro en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberspreewald-Lausitz de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn.

Al la teritorio apartenas la sekvaj komunumoj (inter krampoj la nombro de loĝantoj fine de ):

Kategorio:Distrikto Oberspreewald-Lausitz
Kategorio:Komunumaroj de Brandenburgio
Kategorio:Komunumaroj de Germanio laŭ alfabeto
Lorenzo Milani

**Lorenzo MILANI**; naskiĝis la 27-an de majo 1923 en Florenco, mortis la 26-an de junio 1967 en Florenco; vera nomo Lorenzo Carlo Domenico Milani Comparetti) estis itala pastro, instruisto kaj verkisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bitoteko.it/esperanto-vivo/eo/2017/05/27/lorenzo-milani/ 

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj pastroj
Kategorio:Italaj instruistoj
28521 Mattmcintyre

'*28521 *Mattmcintyre'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Matthew Karmen McIntyre*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la *Yorktown High School'' de Yorktown Heights (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
David Reimer

**David Peter REIMER** (naskiĝis la , mortis la ) estis kanada viro, kiu naskiĝis biologie vire, sed estis kreskigita kiel virino post kiam lia peniso estis detruita post fuŝa cirkumcido kiam li estis infano.

## Referencoj 
Kategorio:Medicina etiko
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Socia sekso
Kategorio:Transgenreco
Rodrigo Duterte

**Rodrigo "Rody" Roa DUTERTE** (28-an de marto, 1945), konata karesnome kiel **Digong**, estas advokato kaj politikisto de Filipinoj kiu estis la 16a prezidento de Filipinoj inter jaroj 2016 kaj 2022. Li estas la unua politikisto el Mindanao kiu tenas la postenon, kaj la kvaran de deveno el Bisajoj. Estante 71-jaraĝa, Duterte estas la plej aĝa persono kiu elposteniĝis kiel prezidento de Filipinoj; la rekordo estis antaŭe tenita de Sergio Osmeña 65-jaraĝa.eta|Rodrigo Duterte.La politika sukceso de Duterte estis helpata de sia esprimita subteno al la eksterjura mortigado de drogokonsumantoj kaj de aliaj krimuloj. Laŭ Reuters, grupoj por homaj rajtoj dokumentis ĉirkaŭ 1 400 eksterleĝajn murdojn fare de porpolicaj grupoj okazintaj en Davao inter 1998 kaj Majo 2016; la viktimoj estis ĉefe drogokonsumantoj, malgravaj krimuloj kaj stratinfanoj. Duterte foje konfirmis kaj foje malkonfirmis sian partoprenon en tiuj murdoj.

En oktobro 2021, Rodrigo Duterte anoncis, ke li ne kandidatas por vicprezidanteco en 2022 kaj retiriĝos de la politika vivo. Anstataŭ de li, lia filino Sara Duterte elektiĝis vicprezidanto en 2022 sub la estreco de Bongbong Marcos.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Registaro de la Filipinoj
* Kongreso de la Filipinoj

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filipinaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de la Filipinoj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Izotiazolinono

**Izotiazolinonoj** aŭ **izotiazolonoj** estas kemiaj biocidoj enhavantaj atomojn de nitrogeno, oksigeno kaj sulfuro en ringo kun tri karbonatomoj. Ĝi estas vaste uzata kiel antimikrobiaĵoj en la kontrolo de bakterioj, fungoj, algoj en malvarmigaj akvo-sistemoj, tankoj por storigo de brulaĵoj, pulpo kaj akvo-sistemoj por paperfabrikado, sistemoj por oleo-ekstraktado, ligno-konservado kaj agentoj kontraŭ akumuliĝo de mikroorganismoj en akvaj medioj. Izotiazolinoj same uzatas en produktoj por personaj zorgoj tiaj kiaj ŝampuoj kaj aliaj substancoj por harlavado, samkiel en certaj farbo-formulaĵoj.

## Literaturo
* ChemSynthesis
* NCBI Resources
* Handbook of Occupational Dermatology, L. Kanerva, P. Elsner, J.E. Wahlberg, H.I. Maibach
* The Principles and Practice of Contact and Occupational Dermatology in the ..., See Ket Ng, Chee Leok Goh
* Cosmetic Microbiology: A Practical Handbook, Daniel K. Brannan
* Disinfection, Sterilization, and Preservation, Seymour Stanton Block
* Microbicides for the Protection of Materials: A Handbook, W. Paulus
* Chemicalland21

## Kunrilataj kemiaĵoj

Methylisothiazolinone.svg|**Metil-izotiazolinono**
Methylchloroisothiazolinone_structure.svg|**Klorometil-izotiazolinono**
Benzisothiazolinone.svg|**Benzoizo-tiazolinono**
2-n-octyl-4-isothiazolin-3-one.svg|**Oktil-izo-tiazolinono**
Dichlorooctylisothiazolinone.svg|**Duklorooktil-izotiazolinono**

## Vidu ankaŭ
* Tiazolo
* Ketonoj
* Tiazolino
* Tiazolidino
* Tiofeno
* Tiazolinono

## Referencoj
Fomepizolo

**Metil-pirazolo** aŭ **fomepizolo** estas kemia organika heterocikla kombinaĵo uzata kiel antidoto kaj en kazoj de venenigo per metanolo kaj **etilena glikolo**. Ĝi estas uzata sole aŭ konjugita kun alia medikamento dum la traktado de la hemodializo.

Ordinare ĝi estas aplikata kiel vejna injekciilo sub la formo de glikolato aŭ okzalato kiuj respondecas ĉefe por la metabolaj acidozoj kaj renaj damaĝoj okazantaj dum venenigo de etilena glikolo.

La antizolo (fomepizolo) estas konkurenca inhibicianto de la alkohola malhidrogenazo. La alkohola malhidrogenazo katalizas la oksidadon de la etanolo al acetaldehido. La alkohola malhidrogenazo ankaŭ katalizas la komencaj etapoj en la metabolismo de la etilena glikolo kaj metanolo al iliaj toksaj metabolitoj.

## Literaturo 
* the NIST WebBook
* Chemical Book
* Drugbank
* Science Direct
* Medical Toxicology, Richard C. Dart
* Small Animal Toxicology - E-Book, Michael E. Peterson, Patricia A. Talcott
* Safe and Effective Medication Use in the Emergency Department, Victor Cohen

## Vidu ankaŭ 
* Pirazolo
* Pirazolino
* Pirazolidino
* Pirazolono
* Paracetamolo

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Pirazolino

**Pirazolino** estas heterocikla organika kombinaĵo konsistanta je tri karbonatomoj, du nitrogenatomoj kaj ses hidrogenatomoj. Ĝi raportiĝas kiel substanco kun granda spektro da biologiaj aktivecoj inklude de antibakteriaj, antifungaj, anti-inflamaj, kaj anti-deprimaj aktivecoj kaj ĝiaj derivaĵoj posedas vastan gamon da biologiaj kaj fiziologiaj aktivecoj tiaj kiaj anti-tumoraj, anti-artritaj, analgeziaj, imunosubpremaj aktivecoj. Antaŭ tio, pluraj pirazolinaj derivaĵoj estas sintezataj kaj preparataj pro ilia anti-inflama aktiveco.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Pirazolino estas preparata per interagado de la etileno kun **duazometano**:

### Sintezo 2
* Aldehidoj, ketonoj kaj acidoj povas ankaŭ kondensiĝi kun **hidrazino** por doni pirazolinojn.

### Sintezo 3
* Tute reduktitaj pirazolidinoj estas prepareblaj ekde la **1,3-duhalogenidoj** kaj **hidrazino**:

## Literaturo
* the NIST WebBook
* Chemical Book
* Organic Chemistry Portal
* Scholars Research Library
* Reactions and Reagents
* Pyrazole Chemistry Synthesis and Medicinal Applications, Dr. Shravan Y. Jadhav, Dr. Raghunath B. Bhosale

## Kunrilataj kemiaĵoj

1,5-dimethyl-2-phenyl-1H-pyrazol-3(2H)-one_200.svg|**Fenazono**
Ibipinabant.svg|**Ibipinabanto**
4-methyl-pyrazolidine.png|**Metil-pirazolidino**
3-Methyl-5-pyrazolone.png|**3-Metil-5-pirazolono**

## Vidu ankaŭ
* Pirazolo
* Pirazolidino
* Heterociklaj kombinaĵoj
* Pirolo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj