Monaĥejo Aĥtala

La ***Monaĥejo Aĥtala*** (); ankaŭ konata kiel **Pghindzavank** (, kio signifas *Monaĥejo de la Kuprominejo*) estas monaĥejo de la 10-a jarcento kiu apartenas al la Armena Apostola Eklezio situanta en la urbo Aĥatala, en la provinco Lori, 185 kilometrojn norde de Erevano. La monaĥejo estas nuntempe neaktiva. 

250px|eta|maldekstre|Monaĥejo Aĥtala

La fortikaĵo ludis gravan rolon en la protektado de la nordokcidentaj regionoj de Armenio (Gugarko) kaj estas inter la plej bone konservitaj el ĉiuj monaĥejoj en la moderna Respubliko Armenio. La origina armena nomo de la setlejo kie la monaĥejo estas konstruita estas *Pghindzahank*, kio signifas *kuprominejo*. La setlejo de moderna Aĥtala estis konata kiel Agarak en la 5-a jarcento.

Aŝoto la 3-a establis la Lorian reĝlandon en Gugarko pro strategiaj kialoj kaj surtronigis Gurgenon en 982. Gurgen kune kun sia frato Smbat estas prezentitaj sur la skulptaĵoj de la patronoj kaj en Sanahin kaj Haghpat. Kiam la Loria reĝlando falis kiel rezulto de la atakoj de la selĝukoj, la kjurikidoj migris al Tavuŝo kaj Mecnaberd tamen ili konservis ligojn kun sia praula fortikaĵo kaj religia komplekso en Aĥtala. La fortikaĵo estis konstruita sur dekliva nuda roko ĉirkaŭita de profundaj kanjonoj el tri flankoj formantaj naturan protekton. La iom alireblaj partoj inter la klifoj estas plifortikigitaj per turoj kaj muroj. La nura enirejo al la komplekso estas sur la norda flanko protektita per sonorilturoj kaj muroj. La muroj kaj turoj de la fortikaĵo estas konstruitaj el blueta bazalto kaj kalka mortero. Gandzakeci skribis la jenon: "Ivane, la frato de Zakare, ankaŭ mortis [tiun jaron] kaj estis entombigita ĉe Pghndzahank proksime de la preĝejo, kiun li mem konstruis, prenante ĝin de la armenoj kaj transformante ĝin en kartvelan monaĥejon".

Pghndzahank fariĝis posedaĵo de Ivane Zakarjan en la 1180-aj jaroj. Dum la frato de Ivane, Zakare, estis armena apostola kredanto, Ivane akceptis kartvelan ortodoksecon en la kartvela kortego . Pluraj monaĥejoj en norda Armenio estis konvertitaj de la nobela familio Zakarjan-Mĥargrdzeli al la Kartvela Ortodoksa Eklezio, elstara ekzemplo estas la monaĥejo de Kobajr. Per tio Ivane plibonigis sian pozicion ene de la kartvela kortego kaj akiris influon inter la kalcedonaj armenoj, kiuj plejparte loĝis en la norda kaj nordokcidenta Armenio. La Zakarjanoj komencis perdi sian influon kaj regadon ekde la 1220-aj jaroj dum la katastrofaj mongolaj invadoj en Kartvelio. La filo de Ivane, Avag estis devigita rekoni sian subigon al la mongola gvidanto Ĉormakan.

Ekde la fino de la 18-a jarcento la monaĥejo estis uzata de etnaj grekoj, kiuj ekloĝis en Aĥtala, por labori en la oraj kaj arĝentaj minejoj. Ĉirkaŭ 800 grekaj familioj estis translokigitaj el Gümüşhane en la Otomana Imperio al Aĥtala en 1763 fare de la kartvela reĝo Irakli la 2-a. La grekoj nomis la monaĥejon "Meramani". La grekaj ministoj postlasis surskribojn sur la muroj de la monaĥejo.

dosiero:Akhtala_monastery_100.JPG|Suda murego ekde la nordo. Ununura enirejo al la komplekso.
dosiero:Ախթալա_1.JPG|Murego ekde la sudo.
dosiero:Akhtala_monastery_111.JPG|Murego kaj preĝejo.
dosiero:Ахтала_wiki_07.jpg|Orienta murego kaj la preĝejo.

## Preĝejo Sankta Dipatrino 
250px| thumb|Preĝejo Sankta Dipatrino.
La ĉefa konstruaĵo de la monaĥeja komplekso estas la preĝejo Surp Astvacacin (Sankta Dipatrino). La ĝusta dato de la konstruado de la preĝejo estas nekonata.  La bildoj de la Apostoloj Petro, Johano la Evangeliisto , Paŭlo kaj Mateo pluvivis. La komunaj kristanaj sanktuloj estas prezentitaj sub la Komunia sceno, inkluzive de Papo Silvestro, Sankta Jakobo la filo de Alfeo, Sankta Johano Krizostomo, Bazilo la Granda, Gregorio la Iluminanto, Jakobo de Mtsbin, Klemento de Romo, Gregorio la Taŭmaturgo, Cirilo de Aleksandrio kaj Eŭsebio de Cezareo. La murpentraĵoj sur la okcidenta muro prezentas la Ĉielan Regnon. La norda muro prezentas la proceson de Jesuo fare de la ĉefpastro Kajafas kaj de la romia prokuroro Pontio Pilato. Kelkaj murpentraĵoj estis renovigitaj en 1979. La arkoj, niĉoj kaj kolumnoj ankaŭ estas kovritaj de murpentraĵoj.

## Galerio 

Dosiero:Fresco de los doce apostoles.jpg
Dosiero:Vista amplia de frescos.jpg
Dosiero:Fresco en Akhtala.jpg
Dosiero:Fresco1, Akhtala..jpg
Dosiero:Frescos bizantinos, Akhtala..jpg
Dosiero:Frescos en el techo.jpg

## Aliaj strukturoj 
maldekstra|eta|Ruiniĝanta preĝejo ene de la monaĥeja komplekso Aĥtala.
La plej elstara strukturo post la preĝejo Sankta Dipatrino estas rektangula kapelo konstruita kontraŭ ĝia okcidenta muro. La restanta sekcio de la fasado de la ĉefa preĝejo situas tuj apud ĝi kun kresta tegmento. Ivane Mĥargrdzeli kaj lia filo Avag estis entombigitaj interne en 1227. Malgranda strukturo kun klinita tegmento estas ligita al la norda muro de la ĉefa preĝejo. Ĝi kutimis gastigi ceremoniaĵojn. Sur la nordokcidenta flanko de la monaĥejo, ununura navo kaj kresttegmentita preĝejo situas dekroĉitaj de la ĉefa preĝejo. Alia konstruaĵo, kiu ne plu vivas, troviĝis apud ĝi. Multaj kadukaj loĝejoj kaj helpaj strukturoj estas disigitaj en la teritorio de la fortikaĵo kiel ekzemple duetaĝa konstruaĵo kiu verŝajne estis loĝejo por gardistoj. Ekzistas tradiciaj retoj de tuneloj, kriptoj, akvorezervujoj kaj vinkeloj, trovitaj inter la plej multaj monaĥejoj de mezepoka Armenio. Ne malproksime de la monaĥejo oni povas trovi aliajn mezepokajn monumentojn kiel la monaĥejo Sankta Triunuo, preĝejo sankta Georgo, monumento de la 13-a jarcento, rusa kapelo de la 19-a jarcento, greka preĝejo same kiel diversaj ĥaĉkaroj kaj kapeloj.

## Konataj loĝantoj 
eta|Ringoforma moderna monumento kun eta granato surpinte.
Surskriboj de proksimaj ĥaĉkaroj substrekas ke la monaĥejo estis gvidita fare de Petreh en la 1240-aj jaroj. La plej elstara figuro, kiu loĝis en la monaĥejo, estis la tradukisto kaj skribisto Simon de Pghndzahank. Liaj taglibroj pluvivis. Li naskiĝis en 1188 kaj estis kleriko dum kelkaj jaroj ĉe la monaĥejo tradukante bizancan teologian literaturon. Li kunlaboris kun alia armeno fidela al la Koncilio de Kalcedono, Minas Sjunakjac de Trabzon. En 1227 Simon kompilis volumon de verkoj de Gregorio de Nyssa. Lia taglibro diras:

Simon ankaŭ tradukis en la armenan la *Elementojn de Teologio* de Proklo, *La Fonton de Saĝo* de Johano de Damasko, *Ŝtuparon de la Paradizo* de Johano Klimako, *Historion de Kartvelio* 'kaj *La Grekan Preĝlibron*. Simon ankaŭ rimarkis en siaj taglibroj, ke li nur tradukis verkojn, kiuj antaŭe ne estis tradukitaj al la armena lingvo. La elstara sovet-armena reĝisoro kaj artisto de la 20-a jarcento Sergej Paraĝanov filmis du epizodojn de sia filmo *La koloro de la granatoj* en la monaĥejo.

## Galerio 

dosiero:2579_Akhtala_Pghindzavank_Surb-Astvatsatsin_View-From-The-Road.jpg|Murego de la preĝejo ekde la aŭtovojo nordorienta
dosiero:2611_Akhtala_Pghindzavank_Surb-Astvatsatsin_Western-Southern-Facades_06-2016.JPG|Sankta Dipatrino ekde la sukdoriento
dosiero:2608_Akhtala_Pghindzavank_Surb-Astvatsatsin_Western-Facade_Fragment_06-2016.JPG|Fragmento de la okcidenta fasado
dosiero:2610_Akhtala_Pghindzavank_Surb-Astvatsatsin_Western-Facade_Fragment_06-2016.JPG|Fragmento de la okcidenta fasado

## Plia legado 
*  Alexei Lidov, Murpentraĵoj kaj arto de la kalcedonaj armenoj, "Historio de Antikva kaj Mezepoka Mondo"
*  Aĥtala, Armena Soveta Enciklopedio, vol. 1, Erevano (Armena SSR), 1974
*  Melikset-Bek L., La Kartvelaj Fontoj pri Armenio kaj la armenoj, volumo 3, Erevano, 1955
*  Jalalian A., Kotanjian N., Monaĥejo Sankta Dipatrino de Aĥtala, "Kristana Armena" Enciklopedio, Erevano, 2002
*  Durnovo L., Mallonga Historio pri la klasika armena pentrarto, Erevano, 1957
*  Durnovo L., Skizo de Mezepoka Armena Arto, Moskvo, 1979
*  Episkopo Kirion, Monaĥejo Aĥtala, Tbiliso, 2005

## Referencoj 
Kategorio:Monaĥejoj de Armenio
Kategorio:Armena Apostola Eklezio
Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Armena arto