Suda giganta petrelo

La **Suda giganta petrelo** (*Macronectes giganteus*), konata ankaŭ kiel **Antarkta giganta petrelo**, **Giganta fulmaro**, aŭ **Haladzulo**, estas granda marbirdo de la sudaj oceanoj. Ties distribuado ege koincidas kun la simila Norda giganta petrelo, kvankam ĝi ĝenerale estas centrata iome pli sude. Plenkreskuloj de la du specioj povas esti separataj laŭ la koloro de ties bekopinto: nome verdeca ĉe la Suda kaj ruĝeca ĉe la Norda.

## Taksonomio 
La Suda giganta petrelo estas unu el du membroj de la genro *Macronectes*, kiu siavice, kun aliaj 14 genroj, komponas la familion de Procelariedoj. *Macronectes* estas aludata ankaŭ kiel gigantaj petreloj, kaj kun la genro *Fulmarus*, la Kaba petrelo, la Antarkta petrelo, kaj la Neĝopetrelo formas subfamilion ene de la pli grandan taksonon de la familio.

La Suda giganta petrelo estis unuafoje priskribita kiel *Macronectes giganteus* de Johann Friedrich Gmelin, en 1789, baze sur specimeno el Insulo Estados ĉe Fuegio.

## Aspekto 
[dekstra|eta|Flugante super insulo [Soledad.]]
Tiu petrelo estas la plej granda el la Procelariedoj nome 86 al 99&nbsp;cm kun enverguro de 185 al 205&nbsp;cm. La masklo pezas proksimume 5&nbsp;kg kaj la ino 3 al 8&nbsp;kg. Ili havas tre grandan bekon, kun verdeca pinto kaj grizbrunecajn krurojn. Estas du diferencaj morfoj, el kiuj la malhela similas al la Norda giganta petrelo, kaj la plej distinga estas hela morfo. Ĉe la malhela morfo la supra brusto, kapo kaj kolo estas helaj kaj la resto de ties plumaro estas makulecbruna. La antaŭa bordo de ties flugiloj estas pli hela same kiel la bazo de la internaj unuarangaj en la subaĵo. La hela morfo estas pli rara kaj tre distinga kun nur iomaj nigraj makuletoj sed la resto blankeca. Kiam junulo, la malhela morfo estas pli malhelbruneca kaj paliĝas pro aĝo.

Kiel membroj de la Procelarioformaj, ili kunhavas kelkajn identigajn karakterojn. Unue, ili havas nazajn trapasejojn kiuj ligiĝas al la supra beko, kvankam la naztruoj ĉe la albatrosoj estas flanke de la beko. La bekoj de la Procelarioformaj estas unikaj ankaŭ ĉe tio ke ili disiĝas en 7 al 9 kornecaj platoj. Ili produktas stomakoleon faritan el vaksecaj esteroj kaj trigliceridoj kiuj stokiĝas en la proventrikulo. Tio estas uzata kontraŭ predantoj same kiel energiriĉa manĝofonto por idoj kaj por plenkreskuloj dum ties longaj flugoj. Fine ili havas ankaŭ salglandojn kiuj situiĝas ĉe la naza trapasejo kaj helpas al sensaligo de ties korpoj, pro la alta kvanto de oceana akvo kiun ili englutas. Ili elpelas la salan solvaĵon tra sia nazo.

## Kutimaro 
maldekstra|eta|Junulo

### Reproduktado 
eta|*Macronectes giganteus*
La Suda giganta petrelo atingas seksan maturiĝon ĉe ses aŭ sep jaroj de aĝo; Ĝenerala populacitendenco montris ke en la 1980-aj jaroj estis 38,000 paroj kiuj falis al 31,000 fine de la 1990-aj jaroj kaj iris al la nunaj 46,800. La Falklandoj kaj plej el la Suda Georgio montris pliiĝojn el la 1980-aj jaroj al nuno. Adelilando montras drastan malpliiĝon al 10—15 paroj el 80 paroj en la 1980-aj jaroj. La oficiala 10/3 generacitendenco estis listita de BirdLife International je malpliiĝo de 1%—9%, sed oni asertis, ke temas pri konservativa nombro. Oni ĉirkaŭkalkulas por plej bona kazo pliiĝon de 17% kaj plej malbona kazo malpliiĝon de 7.2%.

Ĉefaj minacoj al la bonfarto de tiu specio estas la tipaj akcidentaj mortoj kaŭzita de multhokado same kiel pro trenreta fiŝkaptado ĉe la Falklandoj. Inter 2,000 kaj 4,000 estis mortigitaj en 1997—1998 pro kontraŭleĝa multhokado. Malpliiĝis ankaŭ la nombroj de Suda marelefanto, kiu estas grava manĝofonto kiel kadavraĵo. Ankaŭ homa ĝenado malbone efikis super tiu birdo.

Por helpi ĉe tiu birdospecio la kontinuan survivadon ĝi estis lokita en la Apendico II CMS de la Konvencio de Bonn kaj en la Anekso I ACAP de la Traktaĵo pri Konservado de Albatrosoj kaj Petreloj. Multaj el la insuloj kie ili reproduktiĝas estas naturrezervejoj, kaj la Insulo Gough kaj la Makvora Insulo estas Monda heredaĵo de Unesko. Oni faras monitoran kontroladon en Suda Georgio, Marion, Krozetoj, Adelilando, kaj Makvora Insulo. La insulo Gough havis 2 censojn en la lasta jardeko.

Oni proponis kontinuan monitoradon kaj enketojn ĉe la ĉefaj reproduktejoj, same kiel reserĉadon ĉe ties movoj kaj migrado.

## Bildaro 

Petrel gigante en Cabo Polonio.JPG
Southerngiantpetrelbeta.jpg
Southern Giant Petrel in the Drake Passage (6296238227).jpg
Giant petrel flies at soutg georgia.jpg
Giant petrel with chicks.jpg

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* Brooke, M. (2004). "Procellariidae". Albatrosses And Petrels Across The World. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 0-19-850125-0.
* Double, M. C. (2003). "Procellariiformes (Tubenosed Seabirds)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;107–111. ISBN 0-7876-5784-0.
* Ehrlich, Paul R.; Dobkin, David, S.; Wheye, Darryl (1988). The Birders Handbook (First ed.). New York, NY: Simon & Schuster. pp.&nbsp;29–31. ISBN 0-671-65989-8.
* Gotch, A. F. (1995) [1979]. "Albatrosses, Fulmars, Shearwaters, and Petrels". Latin Names Explained A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. New York, NY: Facts on File. pp.&nbsp;191–192. ISBN 0-8160-3377-3.
* Harrison, Colin; Greensmith, Alan (1993). "Non-Passerines". In Bunting, Edward. Birds of the World (First ed.). New York, NY: Dorling Kindersley. p.&nbsp;42. ISBN 1-56458-295-7.
* 
* Maynard, B. J. (2003). "Shearwaters, petrels, and fulmars (Procellariidae)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;123–133. ISBN 0-7876-5784-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Suda giganta petrelo

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Atlantiko
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Pacifiko