Povumo

En fiziko, **povumo** (simbolo: **P**) povas esti aŭ mekanika, aŭ elektra aŭ optika.

## Mekanika povumo 
Mekanike, la povumo estas la kvanto da laboro ***W*** farita por unuo de tempo *t*. Eblas do vidi tion kiel fluon de energio, egale al rapido de ŝanĝo de energio en sistemo, difinite per:
: P = \frac{dE}{dt}
kie
* P estas povumo (unuo ekz. W)
* E estas energio aŭ laboro *W* (unuo ekz. Wh)
* t estas tempo (unuo ekz. s)
La mezurunuo de povumo estas do energio dividite per tempo.

### Povumo de forto 
Se la aplika punkto de forto  \vec {\mathrm {F}}  (en neŭtono) moviĝas laŭ momenta rapido \vec {v}  (en metro/sekundo), tiam la momenta povumo estas (en vatoj):
:  {P} = \vec {\mathrm {F}} \cdot \vec {v} \ .

Oni povas facile trovi tiun rezultaton per derivaĵo de la laboro de forto.

### Povumo de momanto de forto 
Se objekto rotacias sub la ago de momanto de forto  \vec {\mathrm {C}}  (en neŭtono.metro) kaj turniĝas kun angula rapido \vec {\Omega}  (en radiano/sekundo), tiam la momenta povumo estas (en vatoj):
:  {P} = \vec {\mathrm {C}} \cdot \vec {\Omega} \ .

### SI unuo 
La unuo de povumo laŭ SI estas vato (W), kiu estas unu ĵulo por sekundo (J/s).

### Ne-SI unuoj 
Kelkaj el ili estas:
* Ĉevalpovo (ĉP)
* Kilopondmetroj por sekundo (kpm/s)
* Kilovathoro (kWh)
* Povumo de Planck
* Lumeco de Suno

## Elektra povumo 
Elektre, pri kontinuaj tensio kaj kurento la povumo ***P*** donita al aparato estas:
:  P = I \cdot U \,\!
kiel
* P estas la povumo, mezurata per vatoj (W)
* U estas la tensio trans la aparato, mezurata per voltoj (V)
* I estas kurento trairanta ĝin, mezurata per amperoj (A)
Se komponaĵo estas rezistilo, tiam veras la ĵula leĝo:
: P=I^2 \cdot R \,\!
aŭ
: P=\frac{U^2}{R} 
kie
* R estas rezistanco, mezurata per omoj (Ω).

## Optika povumo 
eta|dekstra|150px|Diagramo de simpla optikilo: la ŝajna bildo estas pli granda ol la objekto.
Optike, la **angula grandigeco** ***G*** de optika sistemo (optikilo kiel konverĝa lenso, lupeo, mikroskopo) estas la kvociento de la angulo \alpha ', laŭ kiu oni vidas tra la sistemo la ŝajnan longon *L* de objekto, per la angulo \alpha, laŭ kiu oni rekte vidas objekton de longo *l* sen la optikilo:
:G = \frac{\alpha '}{\alpha} \; .
Kutime, oni proksimumas la angulojn per iliaj tangentoj:  
:\alpha ' \simeq \frac{l}{f} \; , (konsiderante, ke la okulo estas proksime de la ĉefa fokuso)
kie f estas la ĉefa fokusa distanco; 
:\alpha \simeq \frac{l}{d} \; ,
kie d estas la distanco inter la observantokulo, tielmaniere:
:G \simeq \frac{d}{f} \; . 
 
La **povumo**  ***P*** de optika sistemo estas la kvociento de la angulo \alpha ', laŭ kiu oni vidas objekton tra optikilo, per la longo *l*  de tiu objekto:
:P = \frac{\alpha '}{l} \; ,  la unuo de optika povumo laŭ SI estas radiano/metro.
Ju pli la angulo laŭ kiu oni vidas objekton estas granda, ju pli tamen tiu objekto estas malgranda, despli la povumo ***P*** estas granda.
Oni kutime konsideras la *aprioran povumon* P_i per la proksimuma valoro \alpha ', do:
:P_i = \frac{1}{f} \; , kies la mezurunuo estas la dioptrio;
esprimita ankoraŭ kiel funkcio de ***G***:
:P_i = \frac{G}{d} \; ,
Kutime la elektita valoro de *d* estas 25 cm (konsiderata kiel la minimuma vido-distanco), do laŭ SI unuoj:
:P_i = 4.G \; .
 
## Vidu ankaǔ 
* Mezurunuo
* Elektra povumo
* Hidraŭlika povumo