open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heksila salikato

**Heksila salikato** aŭ **C13H18O3** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la salikata acido kaj heksila alkoholo. Heksila salikato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Heksila salikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heksila salikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de salikata acido kaj heksila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *salikata anhidrido* kaj heksila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de salikata acido kaj *heksila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria salikato kaj *heksila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de fenetila salikato kaj heksila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter salikata acido kaj heksila benzoato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila salikato kaj heksila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *heksila salikato*:

### Reakcio 2 
* Hidrolizo de la *heksila salikato*:

### Reakcio 3 
* Sapigo de la *heksila salikato*:

### Reakcio 4 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 5 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila alkoholo:

### Reakcio 6 
* Reduktigo de la *heksila salikato*:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun HCl:

## Vidu ankaŭ 
* Salikatoj

## Literaturo 
* The Good Scents Company
* Chemical Book
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Monographs on Fragrance Raw Materials
* The Salicylate Handbook: Your Guide to Understanding Salicylate Sensitivity
* Perfume & Flavor Chemicals
* Fundamentals of Fragrance Chemistry
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients

## Referencoj 
Kategorio:Salikatoj
salikato
Ruby Violet Payne-Scott

**Ruby Violet PAYNE-SCOTT** (naskiĝis la  en Graftono, mortis la  en Sidnejo) estis aŭstralia sciencistino, pionira en la kampoj de suna radiofiziko kaj radioastronomio. Ŝi estas memorita pro sia lukto favore al seksa egaleco en la kampo de la scienca esplorado. 

Payne-Scott ludis gravan rolon en la rapida evoluo de la radioastronomio en la postmilita periodo post la Dua Mondmilito. De 1944 ĝis 1951 ŝi laboris kiel radioastronomino kaj ŝi gvidis sciencan esploradon, provizante multajn novajn sciojn. Ŝiaj kontribuoj, de granda valoro por radioastronomio, helpis alporti Aŭstralion al la avangardo de ĉi tiu scienco dum jardekoj.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraliaj ateistoj
Kategorio:Aŭstraliaj astronomoj
Kategorio:Aŭstraliaj fizikistoj
Kategorio:Aŭstraliaj komunistoj
Kategorio:Aŭstraliaj virinrajtaj aktivuloj‎
Kategorio:Radioastronomoj
Tezo, antitezo, sintezo

La triopo **tezo, antitezo, sintezo** (; origine: Hegel neniam uzis la terminojn mem, ĉar anstataŭe lia triopo estis konkreto, abstrakto, absoluto. Tezo, antitezo, sintezo originiĝis de Johann Fichte.

La rilato inter la tri abstraktaj terminoj de la triopo, konata ankaŭ kiel dialektika metodo, estas resumita en la jena vojo en la *Encyclopedia of Sciences and Religions*:
(1) dekomenca propozicio nomata tezo, (2) rifuzo de tiu tezo nome antitezo, kaj (3) sintezo kie ambaŭ konfliktantaj ideoj estas reunuigitaj por formi novan propozicion.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Antitezo
* Tezo

Kategorio:Dialektiko
Kategorio:Filozofiaj esprimoj
Kategorio:Teorio de historio
Kategorio:Hegelismo
Empalme (metroo de Madrido)

**Empalme** () estas stacio sur  de la Metroo de Madrido, situanta en la interkruciĝo de Avenuo del Padre Piquer kun Strato Tembleque, en distrikto .

La stacio estis malfermita la .

## Vidu ankaŭ 
* Linio 5 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 5 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1961
Kategorio:1961 en Hispanio
Barrio del Puerto (metroo de Madrido)

**Barrio del Puerto** estas stacio sur  de la Metroo de Madrido, situanta sub Avenuo de España en samnoma kvartalo, en urbo Coslada.

La stacio estis malfermita la .

## Vidu ankaŭ 
* Linio 7 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 7 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2007
Kategorio:2007 en Hispanio
Aeropuerto T1-T2-T3 (metroo de Madrido)

**Aeropuerto T1-T2-T3** () estas stacio sur  de la Metroo de Madrido, situanta apud terminalo T2 de la Flughaveno Madrido-Baraĥo, en distrikto Barajas de Madrido.

La stacio estis malfermita la  sub la nomo *Aeropuerto*.

## Vidu ankaŭ 
* Linio 8 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 8 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1999
Kategorio:1999 en Hispanio
61912 Storrs

'*61912 *Storrs'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Susan D. Kern elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon kaj profesoron ĉe la Universitato de Taŭsono *Alex Storrs'', konatan pro la disvolvo de novigantaj teknikoj por observoj de sunsistemaj objektoj per la Kosmoteleskopo Hubble. Li ankaŭ pioniris esplorojn pri satelitoj de malgrandaj planedoj, kiuj montris akompanantojn de 87 Sylvia, 107 Camilla kaj aliaj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Susan D. Kern
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Bence Kutrik

**Bence Kutrik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kutrik Bence** estas hungara komponisto.
eta|Bence Kutrik (meze) kun aliaj muzikistoj
Bence Kutrik  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Bence Kutrik frekventis muziklernejon kaj faklernejon pri komputado. En 2002 li eklaboris en Usono, en la sekva jaro li studis en konservatorio de San Francisco poste li akiris diplomon en Universitato de Toronto en 2010. En Usono li ankaŭ komponadis simfoniajn verkojn kaj akompanajn muzikojn por filmoj kaj komputilaj ludoj. Inter 2010-2015 li sudis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt. Lia ĉefinstruisto estis János Vajda (komponisto). Ankaŭ tiutempe li komponadis. En 2017 li fondis komponistan grupon el junaj komponistoj. Li vivas en Dunabogdány. Lian unuan premion li ricevis en 2012 (tria loko en komponista konkurso), poste venis aliaj premioj.

## Elektitaj simfoniaj komponaĵoj 
* *Zongoraszonáta* (2007)
* *Suite for String Orchestra* (por violonorkestro, 2010)
* *Kitépett Lapok* (disertaĵa komponaĵo, 2013)
* *The Immortal Heart* (unuakta opero, disertaĵa komponaĵo, 2014)
* *Cycles* (por simfonia orkestro, 2019)

## Elektitaj aliaj komponaĵoj 
* *The Incidental* (filma muziko, 2011)
* *The Philosopher King* (filma muziko, 2014)
* *Halj már meg!* (hungara filma muziko, 2016)
* *Földrengés Londonban* (akompana muziko por teatraĵo, Gaja Teatro, 2016)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* aŭdebla muziko de Kutrik

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Béla Berki

**Béla Berki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berki Béla** estis hungara violonisto, orkestrestro.

Béla Berki  naskiĝis la  en Eger, li mortis la .

## Biografio 
Béla Berki frekventis frue muziklernejon, en aĝo 12 li aliĝis la orkestro, kiu konsistis nur el ciganaj muzikistoj. Ili faris koncertojn tutmonde. Iom poste li estis primara violonisto. En 1972 li atingis la unuan lokon en televizia konkurso. En 1976 li fondis propran orkestron kun 7 membroj, ili muzikadis en restoracioj, hoteloj. Baldaŭ li aliĝis al la Centmebra Cigana Orkestro, en 2000 li estis altrangigita primara violonisto.

## Memorigiloj 
* reliefo en Budapeŝto https://www.kozterkep.hu/25716/Berki_Bela_Budapest_2014.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* aŭdebla muziko de Berki

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalvinana preĝejo (Nyírgyulaj)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nyírgyulaj.

## Historio 
Oni konjektas, ke la (tiam katolika) kirko estis konstruita en la 13-a jarcento. Inter 1484-1511 ĝi gotikiĝis. Dum erao de la reformacio la kalvinanoj ricevis ĝin. En la 18-a jarcento ĝi estis kelkfoje trakonstruita laŭ baroko. La lasta signifa trakonstruo okazis en fino de la 19-a jarcento.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto sur iom pli alta loko. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La eniro povas okazi tra la turo, ŝtupoj kuras al la enirejo. La turopinto estas piramido. Anguloj de la navo estas apogitaj per pilieroj. La absido estas malpli larĝa, ol la navo. 

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 

Nyirgyulaj
Kategorio:Nyírgyulaj
61444 Katokimiko

**61444 Katokimiko** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:4 kun la Tero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia programo BATTeRS elde la observatorio de Bisei (gubernio Okajama, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomino *Kimiko Kato*, komisiita al eduko kaj publika popularigo pri la alfrapo de malgrandaj sunsistemaj malgrandaj korpoj ĉe la Tero. Ŝi ankaŭ studis  kaj la transiron K-T en Japanio. Ŝi estis anino de la Japana Asocio de Kosma Gvato de ties establado.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de BATTeRS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
61913 Lanning

'*61913 *Lanning'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Susan D. Kern elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Howard Lanning'' (1946–2007), kiu vailidigis astronomiaj programaroj kaj helpis astronomojn de Monto Wilson, de la Nacia Optika Astronomia Observatio kaj de la Scienca Instituto por la Kosmoteleskopo. Li ankaŭ studis  kaj katalogis tro-ultraviolajn stelojn por la " Dukolora Enketo pri la Galaksia Ebeno " de Allan Sandage.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Susan D. Kern
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
József Kozma

**József Kozma** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozma József,** eksterlande **Joseph Kosma** estis hungardevena franca komponisto, dirigento, helpekzercisto. Liaj foraj parencoj estis László Moholy-Nagy kaj Georg Solti.

József Kozma  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en La Roche-Guyon.

## Biografio 
József Kozma devenis el juda familio. Li komencis pianludi en la aĝo de 5, post 6 jaroj li verkis sian unuan operon. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis Leó Weiner, Albert Siklós kaj Béla Bartók. Dum la studentaj jaroj li estis dirigento de Teatro Renaissance, kie li ankaŭ komponadis. Inter 1926 kaj 1928 li estis helpekzercisto de Reĝa Operejo de Budapeŝto, sed li havis taskojn ankaŭ en aliaj teatroj. En 1929 li ricevis stipendion en Operejo de Berlino, sed iom poste li aliĝis al migra teatro de Bertolt Brecht. En Berlino li edziĝis. Liaj kolegoj estis Hanns Eisler kaj Kurt Weill. Pro la nazio li kaj lia edzino translokiĝis al Parizo en 1933. Li komponis pli ol 80 melodiojn por poemoj de Jacques Prévert. En 1949 li ricevis francan ŝtatanecon. Li ricevis premion pri la plej bona filma muziko en 1951 en Cannes.

## Elektitaj filmaj muzikoj 
* Élet, halál, szerelem (1929)
* Párizs lámpafénynél (1936)
* La Bête humaine (1938)
* Voyage surprise (1946)
* *La Belle que voilà* ("Jen la belulino") de 1950, drama filmo inspirita de romano fare de Vicki Baum
* L'amant de Lady Chatterley (1955)
* In the French Style (1963)

## Aliaj komponaĵoj 
* August Strindberg: Haláltánc (akompana teatra muziko, 1924)
* Ŝekspiro: Hamleto (akompana teatra muziko, 1925)
* *A lyoni takácsok* (oratorio, prezentita en Berlino, 1959)
* *Elektronikus szerelem* (opero, prezentita en Parizo, 1961, post 2 jaroj en Budapeŝto)
* *Fel, torreádor!* (opereto, 1965, prezentita en Győr)
* *Les feuilles mortes* (lia mondfama kanzono, aŭdebla post la reklamo https://www.youtube.com/watch?v=JWfsp8kwJto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj‎
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj filmaj komponistoj
Linalila heksanato

**Linalila heksanato** aŭ **C16H28O2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la heksanata acido kaj linalila alkoholo. Linalila heksanato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Linalila heksanato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Linalila heksanato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de heksanata acido kaj linalila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *heksanata anhidrido* kaj linalila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de heksanata acido kaj *linalila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria heksanato kaj *linalila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de fenetila heksanato kaj linalila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter heksanata acido kaj linalila salikato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila heksanato kaj linalila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *linalila heksanato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *linalila heksanato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *linalila heksanato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* World Health Organization
* FooDB
* Code of Federal Regulations
* Source book of flavors
* NIST National Institute of Standards and Technology
* The Good Scents Company
* Encyclopedia of Food and Color Additives

## Referencoj 
Kategorio:Heksanatoj
heksanato
BitChute

**BitChute** estas filmetŝirmeja servilo kiu uzas teknologion bazita sur samtavola ŝutado. Ĝi estis fondita kiel vojo ĉirkaŭiri enhavajn regulojn kiuj estas aplikitaj ĉe platformoj kiel YouTube, kaj kelkaj enhav-kreantoj kies kanaloj estis forviŝitaj aŭ senmonigitaj (forbaritaj ricevi ajnan reklamadan enspezon) transloĝiĝis el YouTube al BitChute.

## Referencoj 
Kategorio:Distraj retejoj
Kategorio:Alternativa dekstro
Kategorio:Ret-komunikaj protokoloj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2017
Colombia (metroo de Madrido)

**Colombia** () estas stacio sur linioj 8 kaj 9 de la Metroo de Madrido, situanta sub Strato Príncipe de Vergara inter Placo de la República Dominicana kaj la interkruciĝo kun Strato Colombia, en kvartalo Hispanoamérica, distrikto Chamartín.

La stacio estis malfermita la  sur linio 9 kaj la  sur linio 8.

## Vidu ankaŭ 
* Linio 8 (metroo de Madrido)
* Linio 9 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 8 de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 9 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1983
Kategorio:1983 en Hispanio
Pinar del Rey (metroo de Madrido)

**Pinar del Rey** () estas stacio sur  de la Metroo de Madrido, situanta sub Placo de Francisco Fernández Ordóñez, kie kunfluas Gran Vía de Hortaleza kaj Stratoj de Simón Bolívar kaj Andrés Obispo, en distrikto Hortaleza priservante la samnoman kvartalon kaj nordorientan parton de la kvartalo Canillas.

La stacio estis malfermita la .

## Vidu ankaŭ 
* Linio 8 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 8 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2007
Kategorio:2007 en Hispanio
Kūkai

**Kūkai** (空海, 774 - 835) estis Japana bikŝuo, fondinto de la skolo Shingon. Ene de la skolo, li estas konata kiel , , la postmorta nomo donita al li jarojn post lia morto de la imperiestro Daigo, aŭ kiel .

Li estis ankaŭ belskribisto kaj inĝeniero. Legende, li elpensis la skribsistemon *kana* kaj verkis la poemon *Iroha*, kiu estis uzita por ordigi kaj instrui la skribsistemon.

## Referencoj 
Kategorio:Budhismo en Japanio
Kategorio:Japanaj bikŝuoj
Kategorio:Shingon
Kategorio:Budhismaj filozofoj
Kategorio:Japanaj kaligrafiistoj
Kategorio:Japanaj poetoj
Kategorio:Japanaj religiuloj
Kategorio:Japanaj leksikografoj
István Láng (komponisto)

**István Láng** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng István** estis hungara komponisto, altlerneja instruisto.

István Láng  naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 23-a de oktobro 2023.

## Biografio 
István Láng studis inter 1950-1958 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Viski kaj Ferenc Szabó (komponisto). Jam inter 1957-1960 li estis asistanto en Teatro- kaj Filmoarta Altlernejo. Inter 1966 kaj 1984 li estis muzika konsilisto de Pupteatro (Budapeŝto). Li ankaŭ instruis en la Muzikarta Altlernejo inter 1973-2006, kie li atingis pli altajn instruajn rangojn. Kelkfoje li estis gastoinstruisto en Usono kaj Meksiko. Dum la plena instrua periodo li ankaŭ komponadis. Li ricevis premiojn inter 1961-2009.

## Elektitaj komponaĵoj 
* Brácsaverseny
* Sassonanti per sassofono alto 2000
* Fuvolavonal

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Callao (metroo de Madrido)

**Callao** () estas stacio sur linioj 3 kaj 5 de la Metroo de Madrido, situanta sub Placo del Callao, kie kunfluas Stratoj de Preciados, de Jacometrezo kaj Gran Vía, ĝia nomo estis donita honore al perua haveno de Callao, kie okazis batalo la , kiam Hispanio alfrontis Peruon, Ĉilion, Ekvadoron kaj Bolivion.

La stacio estis malfermita la  sur linio 3 kaj la  sur linio 5.

centra|450px|eta|Skemo de stacio *Callao*

## Vidu ankaŭ 
* Linio 3 (metroo de Madrido)
* Linio 5 (metroo de Madrido)
* Stacioj de la metroo de Madrido
* Metroo de Lima kaj Callao

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 3 de la metroo de Madrido
Kategorio:Linio 5 de la metroo de Madrido
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1941
Kategorio:1941 en Hispanio
Páteček

:*Estas ankaŭ Pátek.*

**Páteček** estas solejo en Ĉeĥio, parto de urbo Sušice en distrikto Klatovy. Kiel parto de municipo ĝi estis renovigita al la 1-a de septembro 2015, tial ĝi ankoraŭ havis al la jaro 2011 registritaj neniujn loĝantojn kaj domojn. Nuntempe (en ) ĉi tie loĝas .

## Loĝantaro 
## Galerio 

Páteček (004).jpg|Vojo
Páteček (006).jpg|Vojo
Páteček (008).jpg|Kabano

Kategorio:Solejoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Sušice
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro
Viktor Géza Lányi

**Viktor Géza Lányi** [lAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lányi Viktor Géza** estis hungara tradukisto, muzika kritikisto, komponisto. Lia patro estis Ernő Lányi, lia fratino estis Sarolta Lányi.

Viktor Géza Lányi  naskiĝis la  en Rákosfalva (nuntempa loĝkvartalo de Budapeŝto), li mortis la  en Bruselo.

## Biografio 
Viktor Géza Lányi studis en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto. Lia akademia ĉefinstruisto estis Viktor Herzfeld. Ekde 1910 liaj muzikaj kritikoj aperis en Nyugat kaj aliaj gazetoj. Li havis malgrandajn taskojn dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la falo li ricevis malliberejon. En 1921 li iĝis muzika gvidanto de kabaredo de Endre Nagy (verkisto). Li komponis kantojn al la plej signifaj hungaraj poemoj. Inter 1926 kaj 1931 li estis reĝisoro de Teatro Városi, poste li denove estis kritikisto. Dum la Hungara revolucio de 1956 li disidis kaj vivis en Bruselo.

## Elektitaj tradukaĵoj 
* pluraj verkoj de Honoré de Balzac, Louis Aragon, Gustave Flaubert, Anatole France, André Gide, Hugo von Hofmannsthal, Victor Hugo, Gottfried Keller, Heinrich Mann, Thomas Mann, Guy de Maupassant, André Maurois
* operaj tradukaĵoj: Fidelio, Faŭsto, Lohengrin, Parsifal

## Elektitaj libroj 
* Operakalauz (1937)
* Hungária zenei lexikon (1945)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj muzikkritikistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Malgranda Ameriko

**Malgranda Ameriko** (ĉeĥe: *Malá Amerika*), ankaŭ nomata **Rešná**, **Nákladový lom**, **Amerika**, **Školka** estas kalkoŝtona minejo sur teritorio de kampurbo Karlštejn en distrikto Beroun en Mezbohemia regiono en Ĉeĥio. Longo de la minejo estas 165&nbsp;metroj. La fundo estas en supermara alteco 348&nbsp;m (la 5-a min-etaĝo) kaj ĝi alteco de la 4-a min-etaĝo ĝi estas inundigita de akvo, kiu kreas lagon **Rešenské jezero**, kiu havas areon 0,86&nbsp;ha. Ĝi estas 165&nbsp;m longa kaj 57&nbsp;m larĝa. Ĝi situas en supermara alteco 361&nbsp;m.

## Ĉirkaŭaĵo 
maldekstra|eta|200px|Vido el galerio
La fundo estas inundigita, duoninsuleto ĉe norda flanko de la minejo estas alirebla nur surakve aŭ rokogrimpade el la tn. galerio, te. el fenestroj de la tn. ĉefa galerio aŭ tra subteraj koridoroj. Tra la norda rando de la minejo en la 3-a min-etaĝo (375&nbsp;m) kondukas Ĉefa kolekta koridoro, kiu estas kun nivelo de la 4-a min-etaĝo kunigita per vertikala ŝakto. La Ĉefa kolekta koridoro havas direkte en la minejon vicon da aperturoj (fenestroj), tial oni nomas ĝin *Galerio* en tiu ĉi sektoro. La lago troviĝas en nacia naturrezervejo Karlštejn en ŝirma pejzaĝa regiono Bohemia karsto.

## Akva reĝimo 
La lago ne havas surfacan alfluanton nek forfluanton. Ĝi situas sur dislimejo de rojoj Bubovický kaj Budňanský en akvejo de rivero Berounka.

## Alveno 
Piede laŭ  flava turisma marko:
* el Mořina
* de dub sedmi bratří

## Pluaj fotoj 

File:Hlavní štola, od východu ke Galerii c.jpg|Ĉefa galerio
File:Malá Amerika - panoramio (4).jpg|Malgranda Ameriko
File:Malá Amerika.jpg|Malgranda Ameriko

## Vidu ankaŭ 
* Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj)
* Granda Ameriko
* Meksiko

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Lomy Amerika (lomy-amerika.cz)
* Lomy „Amerika“ u Mořiny (privata paĝo)

Kategorio:Minejoj en distrikto Beroun
Kategorio:Inundigitaj minejoj
Kategorio:Lagoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Senelfluaj lagoj
Kategorio:Akvaro en distrikto Beroun
Kategorio:Akvejo de Berounka
Kategorio:Bohemia karsto
Kategorio:Karlštejn (distrikto Beroun)
Kategorio:Lagoj en Ĉeĥio
Malpeza Metroo de Madrido

La **Malpeza Metroo de Madrido** () estas tramo uzata por la transportado de pasaĝeroj en urbaj zonoj. La koncepto estas simila al moderna tramo, kaj unu el ĝiaj karakterizaĵoj estas la veturado tra propraj reloj, apartaj vojoj, kaj propra signalado, kvankam minimuma. La vagonoj estas aŭtonomaj puŝataj per elektro, tiamaniere la tramo denove traveturas Madridon post 35 jaroj.

La voja larĝo en la malpeza metroo estas  milimetroj (internacia larĝo). la linioj de la malpeza metroo, apartenantaj al la Metroo de Madrido, veturas dekstre.

Ĝia konstruado komenciĝis en decembro 2004. Entute  longa el kiuj parto traveturas Pozuelon kaj la distrikton Hortaleza. Ĝi havas kvar funkciantajn liniojn:

*  ML-1 '**–**':  kaj 9 stacioj, el kiuj 5 estas subteraj.
*  ML-2 '**–**':  kaj 13 stacioj, el kiuj 3 estas subteraj.
*  ML-3 '**–**':  kaj 16 stacioj, unu el ili estas subtera - kaj estas kundividita kun ML-2.
*  ML-4 Tramo de Parla:  kaj 15 stacioj.

## Veturanta materialo 
300px|dekstra|eta|Tramo de la Malpeza Metroo en februaro 2007
Alstom Citadis 302: La veturiloj servantaj la malpezajn fervojajn liniojn estas malalt-plankaj artikitaj tramoj en kvin-sekcia "boa" agordo, kiu permesas, maksimume, ĉirkaŭ 200 pasaĝerojn per tramo (60 sidantaj). Ili povas atingi maksimuman rapidon de 100 km/h, sed en la praktiko ili estas limigitaj al 70 km/h en plej multaj vojaj etendoj, kaj eĉ malpli en urbaj disiĝoj. La tramo havas sonorilan proksimecan averton, kiu aktiviĝas kiam la trajno alproksimiĝas al stacio aŭ ebena kruciĝo kun piedirantoj, kio kaŭzis plendojn de homoj vivantaj proksime al la vojoj pro la bruo generita. Sekurecaj ecoj ankaŭ inkluzivas avertaĵojn pri pordokomercoj pri pasaĝeroj kaj urĝbremsiloj relative pli efikaj ol en iu ajn alia trajno dediĉita al la metroservo, ĉar la tramoj, kvankam restantaj en siaj propraj vojoj, povas transiri vojojn kaj loĝatajn areojn.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Madrido
* Malpeza Metroo 1
* Malpeza Metroo 2
* Malpeza Metroo 3
* Metro Ligero Oeste
* Tramtransporto en Parla
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Alstom Citadis

## Eksteraj ligiloj 
* 
* UrbanRail.Net


Kategorio:Metroo de Madrido
Kategorio:Transporto en Madrido
Kategorio:Transporto en Madrida Regiono
Kategorio:Ŝpuro 1435 mm
Granda Ameriko

**Granda Ameriko** (ĉeĥe: *Velká Amerika*), ankaŭ nomata **Východní lom** aŭ **lom Východ**, estas kalkoŝtona minejo sur teritorio de kampurbo Karlštejn en distrikto Beroun en Mezbohemia regiono en Ĉeĥio. Ĝi estas el la plej grandaj el grupo de ĉi tieaj minejoj. La grandeco de la minejo estas proksimume 750×150&nbsp;metroj. La profundo de la minejo estas indikata en dislimiĝo 67 ĝis 80&nbsp;m. La fundo estas en supermara alteco 322&nbsp;m. (la 6-a min-etaĝo), dum kio neniu alia minejo en la grupo ne atingas ĝis tiu ĉi etaĝo.

Ĝis supermara alteco 335&nbsp;m (la 5-a min-etaĝo, la okcidenta duono de minejo) la minejo estas inundigita de senelireja lago.

En la orienta, pli alte situanta kaj tial neinundigita parto homoj kunmetas el ŝtonoj diversajn bildojn kaj surskribojn, tial oni nomas tiun ĉi parton "Bildarejo".

La minejo kreas impozan kanjonon kaj ĝi estas elserĉata turisma loko. Estis ĉi tie filmitaj ĉeĥaj filmoj, ekz.*Cesta na jihozápad* (1989), Limonádový Joe, Malá mořská víla, Micimutr, Vrah skrývá tvář (*Murdisto kaŝas sian vizaĝon*) kaj pluaj.

## Turisma eluzo 
Alveno rekte en la minejon kaj en nesekurigitajn lokojn nek senpere al ties randoj ne estas permesita kaj administrado de la minejoj ĉi tie batalas kontraŭ kontraŭleĝaj vizitantoj, kiuj nerespektas malpermesigajn tabulojn, superas barilojn kaj eluzas la lagon por refreŝigado aŭ por nepermesitaj esploroj. Ripetite ĉi tie dum similaj vizitoj okazis gravaj lezoj. El la orienta parto kondukas de proksima ŝoseo deglitvojo, kiu per mallonga tunelo ebligas enveturon en la minejon; en la komenco de tunelo estas pordego, kiu estas daŭre ŝlosita.

Sed la minejo komencis esti al la turisma intereso akomodata. Ĉe la orienta fino de la minejo estas nuntempe parkumejo. Proksimume ekde la jaro 2008 kondukas laŭlonge laŭ la norda rando de la minejo flave markita turisma vojo  n-ro 6161 por piedirantoj kun kelke da belvidaj plataĵoj, kiu al la orienta fino venas de municipo Mořina kaj ekde la okcidenta fino ĝi daŭrigas al minejo Meksiko kaj laŭlonge la minejoj de la okcidenta sistemo poste direkte al Karlštejn.

Proksime de la orienta rando de la minejo kondukas ŝoseo el Mořina al vojkruciĝo inter Bubovice kaj Kozolupy. Sur tiu ĉi ŝoseo traveturas kelke da komunikiloj de linio 311 de Praga integra transporto, proksime de la minejo estas haltejo *"Mořina, odb. lom"*.

## Pliaj fotoj

Image:Lom Velká Amerika.jpg
Image:Lom Velká Amerika1.jpg
Image:Lom Velká Amerika2.jpg
Image:Lom Velká Amerika3.jpg
Image:Lom Velká Amerika4.jpg
Image:Velká Amerika od západu (01).jpg
Image:Lom velka amerika.jpg
Image:Lom Amerika 1.jpg
File:Velká amerika.JPG
File:Velká amerika přiblíženo.JPG

## Vidu ankaŭ 
* Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj)
* Malgranda Ameriko
* Meksiko

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Lomy Amerika (lomy-amerika.cz)
* Lomy „Amerika“ u Mořiny (privata paĝo)

Kategorio:Minejoj en distrikto Beroun
Kategorio:Inundigitaj minejoj
Kategorio:Lagoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Senelfluaj lagoj
Kategorio:Akvaro en distrikto Beroun
Kategorio:Akvejo de Berounka
Kategorio:Bohemia karsto
Kategorio:Mořina
Kategorio:Lagoj en Ĉeĥio
Heksila oktanato

**Heksila oktanato** aŭ **C14H28O2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la oktanata acido kaj heksila alkoholo. Heksila oktanato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Heksila oktanato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heksila oktanato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de oktanata acido kaj heksila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *oktanata anhidrido* kaj heksila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de oktanata acido kaj *heksila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *natria oktanato* kaj *heksila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de fenetila oktanato kaj heksila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter oktanata acido kaj heksila salikato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter furfurila oktanato kaj heksila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *heksila oktanato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *heksila oktanato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *heksila oktanato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Vidu ankaŭ 
* Oktanatoj

## Literaturo 
* The Good Scents Company
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* Chemicals Used in Food Processing
* Compendium of Food Additive Specifications
* Encyclopedia of Food and Color Additives
* Directory of Chemical Producers
* Flavours and Fragrances: Chemistry, Bioprocessing and Sustainability
* Butyric Acids—Advances in Research and Application

## Referencoj 
Kategorio:Oktanatoj
oktanato
Vysoký Újezd

Nomon **Vysoký Újezd** portas en Ĉeĥio kelke da municipoj: 

* Vysoký Újezd (distrikto Benešov) en distrikto Benešov
* Vysoký Újezd (distrikto Beroun) en distrikto Beroun
* Vysoký Újezd (distrikto Hradec Králové) - ĝis la 1-a de januaro 2007 ĝi apartenis al distrikto Rychnov nad Kněžnou, nun ĝi estas en distrikto Hradec Králové

## Vidu ankaŭ
* Újezd
Gyula Farkas (violonisto)

**Gyula Farkas** [djula farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkas Gyula** estis hungara violonisto. Lia karesnomo estis *Faresz* [fares].

Gyula Farkas  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Farkas devenis en malriĉa cigana muzikista familio. Li ricevis violonĉelon en aĝo 6. Komence li lernis muzikon hejme, poste en muziklernejo, sed jam violonmuzikon. En aĝo 13 li aliĝis al cigana orkestro, ili muzikadis en signifaj restoracioj. En 1939 li fondis jam propran orkestron. Inter 1950 kaj 1960 li estis membro de la Ŝtata Popola Orkestro, krome ekde 1953 li estis arta gvidanto de 24-membra cigana orkestro ĝismorte. Li konstante varbis junajn talentajn muzikistajn ciganojn por la orkestro (ekzemple Zoltán Mága).

## Memorigiloj 
* reliefa memortabulo en Budapeŝto (2018) https://www.kozterkep.hu/35932/Farkas_Gyula_Faresz_Budapest_2018.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
AktivAmeriko

***AktivAmeriko*** estis la novaĵletero de la Amerika Komisiono de UEA. Inter 1998 kaj 2003 ĝia redaktisto estis James Rezende Piton kaj en 2003 Jorge Antonio Leoni De León estis ĝia redaktisto.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Amerika Komisiono de UEA
Kategorio:Esperanto-movado en Nordameriko
Kategorio:Esperanto-movado en Sudameriko
Kategorio:Aperis en 1998
Kategorio:Malaperis en 2003
Kategorio:Esperanto en 1998
Meksiko (minejo)

:*Estas ankaŭ Meksiko.*

**Meksiko** (ĉeĥe: *Mexiko*), ankaŭ nomata **Minejo de punitoj**, **Pluva minejo**, **minejo Schniloušák** estas kalkoŝtona minejo sur teritorio de municipo Mořina en distrikto Beroun en Mezbohemia regiono en Ĉeĥio. Popolaj nomoj eliras el tio, ke sur la fundo de la minejo neniam brilas suno. Sur la fundo troviĝas lago, kiu havas areon 0,17&nbsp;ha. Ĝi estas 80&nbsp;m longa kaj 30&nbsp;m larĝa. Ĝi situas en supermara alteco 361&nbsp;m.

## Ĉirkaŭaĵo 
Longo de la minejo estas proksimume 300&nbsp;metroj, larĝo 100&nbsp;m kaj profundo 80&nbsp;m. La neinundigitaj partoj de la fundo estas surkreskintaj de arboj kaj arbustaro. La lago troviĝas en ŝirma pejzaĝa regiono Bohemia karsto.

## Akva reĝimo 
La lago ne havas surfacan alfluanton nek forfluanton. Ĝi situas sur dislimejo de rojoj Bubovický kaj Budňanský en akvejo de rivero Berounka.

## Alveno 
Piede laŭ  flava turisma marko:
* el Mořina
* de dub sedmi bratří

## Vidu ankaŭ 
* Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj)
* Granda Ameriko
* Malgranda Ameriko

## Eksteraj ligiloj 
* Lomy Amerika (lomy-amerika.cz)
* Lomy „Amerika“ u Mořiny (privata paĝo)

Kategorio:Minejoj en distrikto Beroun
Kategorio:Inundigitaj minejoj
Kategorio:Lagoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Senelfluaj lagoj
Kategorio:Akvaro en distrikto Beroun
Kategorio:Akvejo de Berounka
Kategorio:Bohemia karsto
Kategorio:Mořina
Kategorio:Karlštejn (distrikto Beroun)
Kategorio:Lagoj en Ĉeĥio
BitArkivo

***BitArkivo*** estas projekto komencita en januaro 2016 de Iván García. Ĝia celo estas konservi esperantajn gazetojn, librojn kaj aŭdio-dokumentojn kiel podkastoj. Estas kaj estis aliaj retejoj kun sama aŭ simila celo kiel Bitoteko, Gazetoteko, ktp. Ĉiuj arkivitaj materialoj estas senpage alireblaj ĉe la oficiala retejo (kiu havas kopion ĉe la retarkivo *Wayback Maŝino*). Ĝis 2023 la projekto jam arkivis 108 E-periodaĵojn kaj indeksis la enhavon de 9696 numeroj, plus 50 GB da prilaborataj materialoj.

BirArkivo estas aŭspiciata de UEA pere de la **Fonduso Instigo**, kiu kolektas monon por bazaj pagoj de la retejo.

## Funkciado 
La projekto laboras per volontuloj kaj similcelaj projektoj kaj fakgrupoj.
# Bitarkivaj volontuloj uzas teksto-rekonan programon (OCR) por konservi la Esperantajn tekstojn en la formo PDF. Tiel eblos trovi la gazet-enhavon pere de interretaj serĉiloj kiel Google kaj aliaj.
# Ankaŭ la PDF-oj enhavos datumojn, kiuj ebligos pli facile trovi la dokumentojn.
# Bitarkivo alŝutos la revuojn al la reto kaj zorgos, ke ili neniam malaperu.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* BitArkivo ĉe Archive.org
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Arkivo
* Internacia Esperanto-Arkivo
* Bitoteko
* Gazetoteko

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2016
Kategorio:Esperanto-projektoj
Kategorio:Esperantlingvaj retejoj‎
Kategorio:Esperanto en 2016
Mořina

**Mořina** estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Beroun, situanta proksimume 11&nbsp;km oriente de Beroun. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo troviĝas en historiaj fontoj en la jaro 1338, kiam Štěpán z Tetín kun permeso de reĝo Johano de Luksemburgio kambiumis bienon kun Kavalira ordeno de krucanoj kun ruĝa stelo. Plu proprumis tiun ĉi kortumon kun kvar lanoj reĝo Karolo la 4-a, kiu luigis ĝin por dumvive al siaj ŝatataj belartistoj: en la jaro 1360 tio estis pentristo Mikuláš Wurmser ze Štrasburku kaj en la jaro 1367 Majstro Theodoriko. Dum regado de reĝo Venceslao la 4-a luigadoj daŭriĝis.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
Municipo Mořina konsistas el tri partoj sur du katastraj teritorioj:
* Dolní Roblín (ĝi situas en k. t. *Mořina*)
* **Mořina** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Trněný Újezd (ankaŭ nomo de k. t.)

## Memorindaĵoj 
* Turisme Mořina allogas precipe kiel elirpunkto al konataj minejoj Ameriko, el kiuj tiu plej vizitata, Granda Ameriko, troviĝas nur 1&nbsp;km okcidente de la municipo.

## Fotografioj 

Morina - zidovsky hrbitov.jpg|Juda tombejo
Mořina, nádrž.jpg|Rezervujo en vilaĝplaco
Mořina od Velké Ameriky (02).jpg|Mořina de Granda Ameriko
Amerika Quarry HDR.jpg|Minejo Granda Ameriko
MalaAmerika.jpg|Minejo Malgranda Ameriko
Mořina 2.jpg|Aviadila foto


Kategorio:Municipoj en distrikto Beroun
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Beroun
Kategorio:Setlejoj en Hořovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia karsto
Dialektika materiismo

**Dialektika materiismo** estas filozofio de scienco kaj naturo disvolvigita en Eŭropo kaj bazita sur la verkoj de Karl Marx kaj Friedrich Engels. Kontraste al la Hegela dialektiko, kiu emfazis la idealisman observon ke homa sperto estas dependa el la mensaj perceptoj, Marksisma dialektiko emfazas la gravon de la realmondaj kondiĉoj, laŭ terminoj de klaso, laboro, kaj sociekonomikaj interagoj. Marx supozis, ke tiuj materiaj kondiĉoj enhavas kontraŭdirojn kiuj celas solvon en novaj formoj de socia organizado.

Dialektika materiismo akceptas la evoluon de la natura mondo kaj la apero de novaj kvalitoj de la Esto je novaj stadioj de evoluo. Kiel Z. A. Jordan notis, "Engels faris konstantan uzadon de metafizika rigardo ke la alta nivelo de ekzisto aperas el kaj havas siajn radikojn en la malsupra nivelo; ke la plej alta nivelo konstituas novan ordon esti en ties neeviteblaj leĝoj; kaj ket tiu procezo de evolua antaŭeniro estas regata per leĝoj de disvolvigo kiuj reflektas bazajn proprecojn de 'materio en movo kiel tuto'."

La formulo de la soveta versio de dialektika kaj historia materiismo (kiel en la Stalina libro *О диалектическом и историческом материализме*, Dialektika kaj historia materiismo) en la 1930-aj jaroj fare de Jozefo Stalino kaj liaj asociitoj, iĝis la "oficiala" soveta interpreto de Marksismo. Ĝi estis kodigita kaj popularigita en lernolibroj kiuj devis esti legitaj en Sovetunio same kiel en kelkaj aliaj landoj de Orienta Eŭropo.

## Notoj
Margareta Tereza de Aŭstrio

**Margareta Tereza de Aŭstrio**, infantino de Hispanio, (naskiĝis la 12-an de julio 1651 - mortis la 12-an de marto 1673) estis la filino de la hispana reĝo Filipo la 4-a kaj de lia dua edzino, Mariana de Aŭstrio. Ŝi estis do ankaŭ la duonfratino de Maria Tereza de Aŭstrio, reĝino de Francio kaj edzino de Ludoviko la 14-a. Margareta Tereza edziniĝis kun sia onklo, la imperiestro Leopoldo la 1-a.

Kvankam ŝi mortis sufiĉe juna, la infantino restis tre fama pro siaj multnombraj portretoj, fare de la hispana majstro Velázquez. Tiuj pentraĵoj, precipe la rimarkinda *Portreto de la infantino Margareta Tereza* de 1659, estas tipaj de la baroka movado.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1651
Kategorio:Mortintoj en 1673
Kategorio:Hispanaj nobeloj
Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
Kategorio:Habsburgoj
Joseph Dietzgen

**Peter Josef DIETZGEN** (28a de oktobro, 1828 – 15a de aprilo, 1888) estis germana socialisma filozofo, marksisto kaj ĵurnalisto. Joseph naskiĝis en Blankenberg en Rejnprovinco de Prusio. Li estis la unua el kvin gefiloj de patro Johann Gottfried Anno Dietzgen (1794–1887) kaj patrino Anna Margaretha Lückerath (1808–1881). Li estis, kiel sia patro, tanisto de profesio; heredis la negocon de sia onklo en Siegburg. Tute mem-edukita, li disvolvigis la nocion de dialektika materiismo sendepende el Marx kaj Engels kiel sendependa filozofo de socialisma teorio. Liaj publikaĵoj havis gravajn influojn sur Vladimir Lenin kaj la Rusa Revolucio de 1917, kio estas rare komentata nuntempe. La verkoj de Ludwig Feuerbach havis grandan influon sur liaj pli fruaj teorioj. Li havis unu filon, nome Eugene Dietzgen. 

## Verkoj
[eta|maldekstre|[Poŝtmarko de GDR el 1978.]]

* Einige Worte über das Wesen des Geldes; Die Lassalleschen Ideen; Die Soziale Frage (Wirtschaftskrisen); Arbeit und Kapital; Die Kunst und das Handwerk; Die Wissenschaft und das Handwerk. In: Palmblatt, St. Petersburg 1868[10]
* Skizzen aus dem Gebiete der politischen Ökonomie. In: Gerber-Zeitung. Zeitung für die Lederfabrikation und Lederhandel. 31. Mai 1868
„Das Kapital“. Kritik der politischen Oekonomie von Karl Marx. Hamburg 1867. In: Demokratisches Wochenblatt. Nr. 31 Beilage vom 1. August 1868, Nr. 34 vom 22. August 1868, Nr. 35 vom 29. August 1869 und Nr. 36. vom 6. September 1868.
* Das Wesen der menschlichen Kopfarbeit. Dargestellt von einem Handarbeiter. Eine abermalige Kritik der reinen und praktischen Vernunft, Otto Meißner, Hamburg 1869 online
* Die bürgerliche Gesellschaft. Vortrag. Verlag der Genossenschaftsbuchdruckerei, Leipzig 1876
* Die Religion der Sozial-Demokratie. Fünf Kanzelreden. 3. verm. Aufl. Verlag der Genossenschaftsbuchdruckerei, Leipzig 1877
* National-Oekonomisches. Vorträge. 2. Abdruck. Verlag der Genossenschaftsbuchdruckerei, Leipzig 1877 Digitalisierte Ausgabe der Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf
* anonime: Verkappte Teologie. In: Die neue Zeit. Revue des geistigen und öffentlichen Lebens 1883, Heft 7, S. 327–331 rete
* Streifzüge eines Sozialisten in das Gebiet der Erkenntnißtheorie. Verlag der Volksbuchhandlung, Hottingen-Zürich 1887 (=Sozialdemokratische Bibliothek XVIII)
* Die menschliche Seele. In: Die neue Zeit. Revue des geistigen und öffentlichen Lebens. 6(1888), Heft 6, S. 272–278 Online
* Sämtliche Schriften, hrsg. von Eugen Dietzgen, Wiesbaden, 1911. 4. Auflage, Berlin, 1930.
* Schriften in drei Bänden, hrsg. von der Arbeitsgruppe für Philosophie an der Deutschen Akademie der Wissenschaften der DDR zu Berlin, Berlin, 1961, 1962, 1965.
* Das Wesen der menschlichen Kopfarbeit und andere Schriften. Herausgegeben und mit einem Nachwort versehen von Hellmut G. Haasis, Darmstadt, Neuwied, Luchterhand, Sammlung Luchterhand, Nr. 50, 1973. 

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj socialistoj
Kategorio:Germanaj ateistoj
Kategorio:Materiistoj
Kategorio:Usonaj marksistoj
Kategorio:Ateismaj filozofoj
Kategorio:Marksistaj teoriistoj
Propila kloroformiato

**Propila kloroformiato** aŭ **C4H7ClO2** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kloroformiata acido kaj propila alkoholo. Propila kloroformiato estas senkolora likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Propila kloroformiato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Propila kloroformiato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de kloroformiata acido kaj propila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *kloroformiata anhidrido* kaj propila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de kloroformiata acido kaj *propila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *natria kloroformiato* kaj *propila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de *fenetila kloroformiato* kaj propila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter kloroformiata acido kaj propila salikato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter benzila kloroformiato kaj propila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *propila kloroformiato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *propila kloroformiato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun formiata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun etila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *propila kloroformiato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Inchem
* The Good Scents Company
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Chemsrc
* Acute Exposure Guideline Levels for Selected Airborne Chemicals
* Applications of Solid Phase Microextraction
* Patty's Toxicology
* Handbook of Emergency Chemical Management

## Referencoj 
Kategorio:Kloroformiatoj
kloroformiato
Palais Mamming Museum

eta|Palais Mamming Museum
La **Palais Mamming Museum** estas la urba muzeo de Merano.
Ĝi troviĝas ekde la jaro 2015 sur la supra preĝeja placo en nove restaŭrita baroka palaco.

## Kolektoj 
La daŭra ekspozicio, dividita je 27 sekcioj, prezentas aspektojn de la historio de Merano kaj Tirolo, de la prahistorio ĝis la nuna tempo. Dank' al donacoj de civitanoj kaj kuracgastoj la muzeo posedas ne nur verkojn de konataj pentristoj kiel Friedrich Wasmann kaj Leo Putz, sed ankaŭ kuriozaj kaj valoraj objektoj, kiel egipta mumio, la mortmasko de Napoleono, kolekto de afrikaj armiloj venantaj de de la heredaĵo de Slatin Pascià kaj skribmaŝino de Peter Mitterhofer. La muzeo havas pli ol 100.000 objektojn kaj kolekton de 30.000 antikvaj libroj.

## Historio 
La merana muzeo estas la plej malnova en Sudtirolo. La asocio *Meraner Museumsverein* estis fondita en 1899, kaj en la sekva jaro estis malfermita la unua malgranda muzeo en la dometo *Glallhäusl* sur la Vintro-promenado . La unua direktoro estis la kuracisto Franz Innerhofer, kiu uzis la plejmulton de siaj havaĵoj por la muzeo. Pro spacaj problemoj necesis la konstruado de nova muzeo, kiu estis realigita en la Jahnstrato (nun Galilei-strato), kie la muzeo restis ĝis 1989. Post la fermo de tiu sidejo, malgranda parto de la objektoj estis elmontrita en la eksa gastejo "Roter Adler". En 1991 la municipo de Merano aĉetis la palacon *Palais Mamming*, por renovigi ĝin kaj poste translokigi la muzeon.

## La palaco 
En la jaro 1675 la barono Benedikt Mamming aĉetis du damaĝitajn domojn kaj konstruigis komfortan urban palacon en baroka stilo. Verŝajne la arkitekto estis Karl Delai pri kiu estas konate, ke li laboris por la barono Mamming en la jaro 1680. Origine la domo estis nomita *Steinachheim* aŭ *Palais Desfours* . La konstruaĵo estas protektita monumento ekde 1951.

## Galerio 

Algunder Menhir Stein 3.jpg|Menhiro de Algund, elfosita en 1942
Meran Steinachheim Deckenfresko I.jpg|Plafonfresko, Rabo de Proserpina, proksimume 1690
Meran Palais Mamming Museum Totenmaske Napoleon.jpg|Mortomasko de Napoleono
Peter Mitterhofer Modell Meran.jpg|Skribmaŝino de Peter Mitterhofer, modelo de Merano el 1866

## Aliaj projektoj 
* ligilo=https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it|24x24ra|Collabora a Wikimedia Commons Wikimedia Commons enhavas bildojn kaj aliaj dosieroj pri **Palais Mamming Museum**

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Muzeoj en Italio
Kategorio:Konstruaĵoj en Merano
Kategorio:Konstruaĵoj en Sudtirolo
Kategorio:Merano
Etosmuziko

**Etosmuziko** (, aŭ pli simple *Ambient)*, estas speco de muziko, kutime elektronika, kies limojn malfacilas difini. La Etosmuziko elvokas iun etoson kun ia kvalito "atmosfera", "vida"  aŭ "diskreta". Brian Eno, pioniro de la ĝenro, klarigas, ke *"Etosmuziko devas kapabli akcepti ĉiujn nivelojn de intereso sen devigi la aŭskultanton aŭskulti; ĝi devas esti diskreta kaj interesanta"*.

La termino *etosmuziko* tamen restas profunde enradikiĝinta en la kunteksto de la muziko de la 1970-aj jaroj, kiu ne nepre kongruas kun la nocio de *etoso* (angle: *ambient*), ĉar ne nepre elektronika kaj ne nepre simple instrumenta: Tangerine Dream, Klaus Schulze, Ash Ra Tempel, Heldon, Brian Eno, Harold Budd, Pink Floyd, sed ankaŭ minimumisma muziko (Steve Reich kaj Philip Glass notindaj, kaj eĉ Erik Satie). La Etosmuziko revenis dum la fino de la 1980-aj jaroj danke al la evoluo de la Haŭzaj kaj Tekna ĝenroj. Finfine, Etosmuziko iĝis modfenomeno en la 1990-aj jaroj. Komence de la 1990-aj jaroj muzikistoj kiel Aphex Twin estas klasifikitaj etoshaŭza, etostekna, IDM aŭ "ambient" fare de la speciala gazetaro. Idaj ĝenroj inkludas malhelan Etosmuzikon (aŭ Etosmuzikan industrian), etoshaŭzon, etosduobligon, psiketoson kaj etostrancon.

## Aliaj muzikistoj
* Rick Wakeman
* Woob

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* kosma muziko


Kategorio:Ĝenroj de elektronika muziko