open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĝiaĝing

La Imperiestro Ĝiaĝing (ĉine: 嘉靖; piĝine: Jiājng; Wade-Giles: Chia-ching; 16-an de septembro 1507 - 23-an de januaro 1567) estis la 12-a imperiestro de la Ming-dinastio kiu regis de 1521 ĝis 1567. Naskita kiel Ĵu Huokong, li estis la la kuzo de iama imperiestro Ĵengde. Lia patro, Ĵu Joujuan (1476-1519), la Princo de Xing, estis la kvara filo de la Ĉenghua Imperiestro (ĉ. 1465-1487) kaj la plej aĝa filo de tri filoj naskitaj de la imperiestro-konkubino, Ŝao. La regna nomo de la imperiestro Ĝiaĝing,signifas "admirinda trankvileco"

Kutimo diktis, ke imperiestro, kiu ne estis tuja posteulo de la antaŭa, estu adoptita de la antaŭa, por konservi seninterrompan linion. Tia postmorta adopto de Zhu Houcong de la Hongzhi-Imperiestro estis proponita, sed li rezistis, preferante anstataŭe, ke sia patro estu deklarita imperiestro postmorte. Ĉi tiu konflikto estas konata kiel la "Diskutado de Grandaj Ritaj". La imperiestro venkis kaj centoj da liaj kontraŭuloj estis ekzilitaj, skurĝitaj en la imperia kortumo (廷杖), aŭ ekzekutitaj. Inter la ekzilito estis la poeto Jang Ŝen.

Oni sciis, ke la imperiestro Ĝiaĝing estas inteligenta kaj efika; dum poste li strikis, kaj elektis ne partopreni iujn ŝtatajn kunvenojn, li ne neglektis la dokumentarojn kaj aliajn registarajn aferojn. La imperiestro ankaŭ estis konata kiel kruela kaj memgrandiga imperiestro kaj li ankaŭ elektis resti ekster la Malpermesita Urbo en Pekino por povi vivi izolite. Ignorante ŝtatajn aferojn, la imperiestro fidis je Ĵang Cong kaj Jan Song por pritrakti aferojn de la ŝtato. Post iom da tempo. La imperiestro ankaŭ forlasis la praktikon vidi siajn ministrojn entute ekde 1539, kaj dum preskaŭ 25 jaroj rifuzis doni oficialajn rendevuojn, elektante anstataŭe elsendi siajn dezirojn per eŭnukoj kaj oficiroj. Nur Jan Song, kelkaj eŭnukoj kaj taoismaj pastroj iam vidis la imperiestron. Ĉi tio poste kaŭzis korupton sur ĉiuj niveloj de la Ming-registaro. Tamen, la imperiestro estis inteligenta kaj sukcesis regi la kortegon.

La Ming-dinastio ĝuis longan pacon, sed en 1542 la mongola ĉefo Altan-Ĥano komencis ĉikani Ĉinion ĉe la norda limo. En 1550 li eĉ atingis la antaŭurbojn de Pekino. Poste la Ming-registaro pacigis lin donante specialajn komercajn rajtojn. La Ming-registaro ankaŭ devis trakti piratojn kiuj atakis la sudorientan marbordon. Ekde 1550, Pekino pligrandiĝis per la aldono de la ekstera urbo.

La plej mortiga tertremo de ĉiuj tempoj, la Tertremo en Ŝenŝjio de 1556, kiu mortigis pli ol 800.000 homojn, okazis dum la regado de la imperiestro Ĝiaĝing.

Post 45 jaroj sur la trono (la dua plej longa regado en la dinastio Ming), la imperiestro Ĝiaĝing mortis en 1567, eble pro trodozo de hidrargo ĉina veneniga eliksiro, kaj lin sukcedis sia filo, la imperiestro Longqing. Kvankam lia longa regado donis al la dinastio epokon de stabileco, la neglekto de la oficialaj devoj de la imperiestro Ĝiaĝing rezultigis la malkreskon de la dinastio fine de la 16-a jarcento. Lia stilo de regado, aŭ la manko de ĝi, estis imitita de lia nepo poste en la jarcento.
Dinastio Liu Song

eta
La **dinastio Song**, pli bone konata kiel la **dinastio Liu Song** (420–479 p.K; simpligita ĉina: 刘宋; tradicia ĉina: 劉宋; piĝina: Liú Sòng; Wade-Giles: Liu Sung), estis la unua el la kvar sudaj dinastioj en Ĉinio, sukcedante la orientan dinastio Jin kaj sekvita de la suda dinastio Qi.

La dinastio estis fondita de Liu Ju (劉裕) (363-422), kies familia nomoformas la komunan nomon por la dinastio. Ĉi tiu nomo estas uzita por distingi ĝin de pli malfrua dinastio de la sama nomo, la dinastio Song (960-1279, regata de la Domo de Zhao).

La dinastio Liu Song regis kiam estis multe da internaj tumultoj. Kelkaj imperiestroj estis nekompetentaj kaj aŭ tiranaj, kiuj almenaŭ parte kaŭzis multajn militajn ribelojn. Ĉi tiuj regantoj estas Liu Ŝao, imperiestro Xiaowu, imperiestro Qianfei, imperiestro Ming kaj imperiestro Houfei. Imperiestro Ming estis speciale furioza, murdante grandan nombron da siaj fratoj, nevoj kaj aliaj viraj parencoj, multaj el ili infanoj. Tia interna malstabileco poste kaŭzis la detruon de la dinastio. Tamen, ĝia fondinto Imperiestro Wu estis konsiderita unu el la plej grandaj generaloj dum la Suda kaj Norda Dinastioj, kaj la regado de ĝia tria imperiestro, Imperiestro Wen, estas konata pro ĝia politika stabileco kaj kapabla administrado, ne nur de sia imperiestro sed lia forta kaj honestaj oficialuloj. Ĉi tio estas konata kiel la Regado de Yuanjia (425-453) kaj unu el la relativaj oraj epokoj por la Sudaj Dinastioj.

Kategorio:Historio de Ĉinio
Franciskana preĝejo (Sibiu)

eta|Eksa franciskana preĝejo en Sibio, Transilvanio

La **Preĝejo Sankta Antonio de Padovo** (rumane: *Biserica Franciscană din Sibiu*; germane: *Franziskanerkirche in Hermannstadt*) estas kirko romkatolika situanta en Șelarilor-strato nr. 12-14 en Sibiu, Rumanio. Partoj de la eksaj monekajoj eroj troviĝas ankaŭ ĉe la stratoj Bărbierilor 2 (zonoj S+P) kaj Manejului 4.

## Historio 
La preĝejo estis, komence en la jarcento 15-a, ero de monakejo de la klaraninaj monaĥinoj, branĉo virina de la franciskanoj.

Post Reformacio la monakinejo estis neniigita kaj la preĝejo eĉ uzitis dum multe da tempo kiel deponejo por cerealoj. Memkompreneble kondukis tiu ĉi abuzo al malboniĝo arkitektura de la tuta komplekso.

Post habsburgiĝo de Transilvanio, komandanto kaj generalo Stefano de Steinville ricevis fare de la oficialuloj urbaj la permeson en 1716 ke franciskanoj venu al Sibio; kaj fakte monakoj setlis en la eksa klaranina ejaro. En la 13.6.1716 celebritis sankta meso, la unua postreformacia fare de lia pastra moŝto Anton Schirmer. En 1776 la altarejo terenfalis; ĝi rekonstruitis kaj tiukontekste ankaŭ ŝanĝitis la uesta fasado.

En la periodo inter la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito la preĝejo uzitis kaj de la Rumana grek-katolika eklezio. En 1949 dum komunismo la monakejo fermitis kaj la monakoj senditis al internigejoj. La ambito ankoraŭ bone videblas dekstre de la ĉefa enirejo.

## Arkitekturo 
Preĝejo konstruitis en stilo gotika kio poste barokiĝis. Ene konserviĝas statuo de la Dipatrino gotika valora kaj en la kripto estas diversaj tomboj, i.a. de la governiestro transilvania Johano Haller (kaj de ties edzino) kiu forpasis en la jaro 1756-a. En la interno estas ĉe la norda vando de la ĥorejo funebra monumento de generalo Damian Hugo von Virmond (1666-1722), armea komandanto transilvania kaj legato en Konstantinopolo. La turo troviĝas ĉe la suda flanko. Supre de trionfa arko estas la sceno kie Sankta Francisko el Asizo predikis al la birdoj. Du flankaj altaroj havas tipajn aŭstrajn barokajn pentraĵojn.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Prie ĉe porturista paĝajo
* El la paĝoj de la urbestrejo sibia
* Prie ĉe siebenbuerger.de

Sibiu
Kategorio:Konstruaĵoj en Sibiu
Sibiu
Louis Crompton

**Louis CROMPTON** (naskiĝis la 5-an de aprilo 1925, Port Colborne, Ontario; mortis la 11-an de julio 2009, El Cerrito, Kalifornio), estis kanada akademiano, profesoro, verkisto, kaj pioniro de la kviraj studoj.

En 1970, Crompton instruis klason pri kviraj studoj, la dua tia kurso ofertita en Usono, ago kiu levis konscion pri GLATaj universitatoj, Nebrasko kaj la nacio. La kurso provokis unu ŝtatan leĝdonanton de Nebraska enkonduki leĝon, kiu malpermesus ajnan instruadon pri samseksemo en iu ajn publika kolegio de Nebrasko; la leĝopropono ne fariĝis leĝo. Tamen, Crompton decidis ne proponi la kurson denove, sed daŭre traktis la temon per esplorado kaj publikigo.

Kategorio:GLAT-aktivuloj
Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Kanadaj historiistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Yunji Qiqian

La **Yunji Qiqian** estas (ĉ. 1029) antologio de la (1016) Taoisma Kanono, kiun la oficiala akademiano Zhang Junfang kompilis por Imperiestro Ĵenzong de la dinastio Song. La Yunji Qiqian registras multajn fruajn taoismajn tekstojn perditajn de la 11-a jarcento, kaj estas grava rimedo por kompreni mezepokan taoismon.

Kategorio:Mezepoka filozofia literaturo
Kategorio:Taoismo
Kategorio:Ĉina filozofio
Kategorio:Filozofiaj verkoj
Lawrence v. Texas

***Lawrence v. Texas*** (Lawrence kontraŭ Teksaso), 539 U.S 558 (2003), estas civitanrajta orientita kazo  fare de la Supera Kortumo de Usono. La kortumo malsukcesigis la kontraŭ-sodomian leĝon en Teksaso per decido 6 kontraŭ 3 kaj, per etendo, malvalidigis kontraŭsodomian leĝon en 13 aliaj ŝtatoj, leĝigante la seksan agadon en ĉiuj usonaj ŝtatoj kaj teritorioj. La Kortumo, kun kvin-jura plimulto, renversis sian antaŭan decidon pri la sama afero en la kazo de 1986, Bowers v. Hardwick, kie ĝi konfirmis defiitan Georgian statuton kaj ne trovis konstitucian protekton de seksa privateco.

Kategorio:Diskriminacio de GLAT-personoj en Usono
Kategorio:Usona juro
Kategorio:Historio de Teksaso
Kategorio:2003
Malhelpaĵo de realpreno

[dekstra|eta|160x160ra|Eskitalopramo, [selektiva malhelpaĵo de realpreno de serotonino, uzata kiel kontraŭdeprimaĵo.]]
**Malhelpaĵo de realpreno** estas droga tipo, konata kiel realprena variigaĵo, kiu malhelpas la ĉelmembranan transportilo-mediaciatan realprenon de nervotransigilo el la sinapso en la antaŭsinapsan neŭronon. Tio kondukas al eksterĉela plikoncentrigo de la nervotransigilo kaj pliigo de nervotransigado. Diversaj drogoj faras siajn psikologiajn kaj fiziologiajn efikojn per realprena malhelpo, inkludante multajn kontraŭdeprimaĵojn kaj psikostimulaĵojn.

Plej multaj konataj malhelpaĵoj de realpreno efikas al la unuaminaj nervotransigiloj serotonino, noradrenalino (kaj adrenalino) kaj dopamino. Tamen, ekzistas ankaŭ pluraj kuraciloj kaj esploraj kemiaĵoj, kiuj agas kiel malhelpiloj de la realpreno de aliaj nervotransigiloj, kiaj glutamata acido, gamo-amina butirata acido (GABA), glicino, adenozino, kolino (la prekursoro de acetilkolino) kaj la endokanabinoidoj, inter aliaj.

## Tradukfonto 
Kategorio:Farmakologio
58535 Pattillo

'*58535 *Pattillo'''* estas asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 1:3 kun Marso, malkovrita la  elde la Observatorio George en Needville (Teksaso, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Leonard Pattillo*, fondita membro kaj iama oficisto de la Astronomia Klubo de *Fort Bend'', kiu senlace promociis astronomion al la lernejoj kaj la publiko, organizinte volontulajn aktivojn kaj popularigajn festojn de la steloj " Astronomio sur Radoj ".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio George
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
58534 Logos

'*58534 *Logos*** estas granda treege hela duopa transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj, tie estas, objektoj kiuj ne estas en orbita resonanco kun ia sunsistema planedo (precipe Neptuno).

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde unu el la Observatorioj de Mauna Kea sur la vulkano Mauna Kea en Hawaii, (Usono).

Ĝia ĉefa komponanto ricevis la nomon de ***Logos*** kaj la malĉefa (satelito), tiun de ***Zoe'''*. En la gnostikisma tradicio, *Logos* (vorto, racio) kaj *Zoe* (vivo, ekzisto) estas ambaŭ emanoj de la Diaĵo kaj parto de la mito de la Kreo, en tiu tradicio.

## Duopa sistemo 
**Zoe**, la satelito, estis malkovrita la 17-an de novembro 2001 de Keith S. Noll, Denise C. Stephens, William M. Grundy, John Spencer, Robert L. Millis, Marc William Buie, Dale Cruikshank, Stephen C. Tegler kaj William Romanishin, uzinte observojn per la kosmoteleskopo Hubble, anoncita la .

[maldekstra|eta|220px|Du korpoj kun similaj masoj [elipso (matematiko)|elipse orbitantaj ĉirkaŭ komuna baricentro (**+**). La interago inter Logos kaj Zoe similas tion]]
**Logos** kaj **Zoe** havas proksimume samajn grandojn kaj masojn (respektive : 82 kaj 67&nbsp;km de diametro; 2.7 × 1017 kaj 1,5 × 1017 kg de maso); la kombinata maso de ambaŭ korpoj estas taksata je 4.58×1017 ± 6.9×1015 kg kaj ilia denso estas proksima de 1&nbsp;g/cm³. Ili sekvas discentrajn orbitojn ĉirkaŭ komuna baricentro, kun granda duonakso de 8217&nbsp;km, orbita periodo de 309,9 tagoj kaj discentreco de 0,546.

La  de ambaŭ korpoj estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
*  Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el *Johnston's Archive''
*  (58534) Logos kaj Zoe; el la paĝoj de Robert Johnston

Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Kubevanoj
Galao

eta|Antikva sumera statueto kiu montras du galaajn sacerdotojn, ĉirkaŭ 2 450 a.K., eltrovita en la templo de Inano en Sirio
La ***Galaoj*** (sumere: *gala*, akade *kalû*) estis pastroj de la sumera diino Inano, signifaj nombroj de la personaro de ambaŭ temploj kaj palacoj, la centraj institucioj de mezopotamiaj urbo-ŝtatoj, individuoj kun nek viraj nek inaj genroj.

Origine specialistoj en kantado pri lamentadoj, la galaoj ekaperas en templaj skribaĵoj el la 3-a jarmilo a.K. Laŭ malnova babilona teksto, Enki kreis la galaojn specife por kanti "kore trankvilajn lamentojn" por la diino Inano. Kojnoformaj referencoj indikas la seksan karakteron de la rolo. La priplorado kaj plorado origine eble estis inaj profesioj, tiel ke viroj, kiuj eniris la rolon, adoptis inajn formojn. Liaj himnoj estis kantitaj en dialekto sumera dialekto konita kiel eme-sal, kutime uzita por prononci la paroladon de inaj dioj, kaj iu galao prenis inajn nomojn.

Kategorio:Sumero
Kategorio:Tria sekso
Kategorio:Transgenro kaj religio
Kategorio:Samseksemo en mitologio
Občina Gornja Radgona

**Občina Gornja Radgona** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de regiono Pomurska. La municipo enhavas 30 komunumojn kaj ĝia areo estas 74,6 km². Komence de 2018 tie loĝis 8403 homoj. La administra centro estas la urbo Gornja Radgona.

## Loko, priskribo 
eta|280x280ra|Občina Gornja Radgona
La apudaj municipoj estas:

Občina Radenci en la oriento, Občina Sveti Jurij ob Ščavnici kaj Občina Cerkvenjak la sudo, Občina Sveta Trojica v Slovenskih Goricah la sudokcidento, Občina Benedikt kaj Občina Sveta Ana en la okcidento kaj Občina Apače en la nordokcidento. En la nordo kaj nordoriento estas la ŝtata limo kun Aŭstrio (Bad Radkersburg). Ĉi tiu estas la Mura Rivero.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 30 vilaĝoj:

Aženski Vrh, Črešnjevci, **Gornja Radgona**, Gornji Ivanjci, Hercegovščak, Ivanjski Vrh, Ivanjševci ob Ščavnici, Ivanjševski Vrh, Kunova, Lastomerci, Lokavci, Lomanoše, Mele, Negova, Norički Vrh, Očeslavci, Orehovci, Orehovski Vrh, Plitvički Vrh, Podgrad, Police, Ptujska Cesta, Radvenci, Rodmošci, Spodnja Ščavnica, Spodnji Ivanjci, Stavešinci, Stavešinski Vrh, Zagajski Vrh, Zbigovci

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:29_x573811.781_y166257.56650000002_s12_b4 

Gornja Radgona
Gornja Radgona
Henry Morgan

**Sir Henry MORGAN** (kimre: Harri Morgan, ĉ. 1635 - 25-an de aŭgusto 1688) estis kimra korsaro, terposedanto, sklavposedanto kaj, poste, vicreganto de Jamajko. Ekde sia bazo en Port Royal, Jamajko, li trudeniris koloniojn kaj ekspediciojn al la hispanaj teritorioj de Ameriko, riĉiĝante kiam li faris tion. Per la rabo-mono de la atakoj li aĉetis tri grandajn sukerkan-plantejojn sur la insulo.

Multe de la frua vivo de Morgan estas nekonata. Li naskiĝis en Suda Kimrio, sed oni ne scias, kiel li iris al Karibio, aŭ kiel li komencis sian karieron kiel korsaro. Li verŝajne estis membro de grupo de rabistoj gvidita de Sir Christopher Myngs en la komencaj 1660-aj jaroj. Morgan iĝis proksima amiko de Sir Thomas Modyford, la Guberniestro de Jamajko. Kiam diplomatiaj rilatoj inter la la reĝlandoj Anglio kaj Hispanio plimalboniĝis en 1667, Modyford donis al Morgan letereton, permesilon por ataki kaj kapti hispanajn ŝipojn. Morgan poste faris sukcesajn kaj tre profitajn atakojn kontraŭ Princa Haveno (nun Camagüey en moderna Kubo) kaj Porto Bello (en nuna Panamo). En 1668 li ŝipis al Marakajbo kaj Ĝibraltaro, ambaŭ ĉe la lago Marakajbo en nuntempa Venezuelo. Li trudeniris ambaŭ grandurbojn kaj forrabis la riĉaĵojn antaŭ detruado de granda hispana eskadrono kiam li eskapis.

En 1671 Morgan atakis Panamurbon, alteriĝante sur la kariban marbordon kaj trairante la istmon antaŭ ol li atakis la urbon, kiu estis sur la Pacifika marbordo. La batalo estis malvenko por la hispanoj, kvankam la korsaroj profitis malpli ol en aliaj atakoj. Por pacigi la hispanojn, kun kiuj la angloj subskribis pacan traktaton, Morgan estis arestita kaj sendita al Londono en 1672, sed estis traktita kiel heroo fare de la ĝenerala popolo kaj de la ĉefaj reprezentantoj de la registaro kaj reĝo, inkluzive de Karlo la 2-a.

Morgan estis nomumita Kavaliro en novembro 1674 kaj revenis al Jamajko baldaŭ por servi kiel la vicguberniestro de la teritorio. Li deĵoris en la Asembleo de Jamajko ĝis 1683 kaj dum tri okazoj li funkciis kiel Guberniestro de Jamajko en la foresto de la reganto. Memoraĵo publikigita de Alexandre Exquemelin, iama ŝipkamarado de Morgan, akuzis la korsaron de ĝeneraligita torturado kaj aliaj deliktoj; Morgan alportis kalumnion kontraŭ la anglaj eldonistoj de la libro kaj venkis, kvankam la nigra bildo portretita de Morgan tuŝis la vidpunkton de la historio pri la kimra korsaro. Li mortis en Jamajko la 25-an de aŭgusto 1688. Lia vivo estis romantikigita post lia morto kaj li iĝis la inspiro por pirat-temaj verkoj fikciaj.

Kategorio:Korsaroj
Kategorio:Piratoj
Kategorio:Historio de Jamajko
Anizila glutarato

**Anizila glutarato** aŭ **C21H24O6** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la glutarata acido kaj anizila alkoholo. Anizila glutarato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Anizila glutarato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Anizila glutarato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de glutarata acido kaj anizila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *glutarata anhidrido* kaj anizila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de glutarata acido kaj *anizila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *natria glutarato* kaj *anizila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de propila glutarato kaj anizila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter glutarata acido kaj anizila acetato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila glutarato kaj anizila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *anizila glutarato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *anizila glutarato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun benzoata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun alila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *anizila glutarato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Journal of Biological Chemistry
* British Chemical Abstracts
* Food Chemicals Codex
* Dictionary of flavors
* Handbook of Vanilla Science and Technology
* Code of Federal Regulations
* The Enzymes
* Glutamine and Glutamate Mammals

Kategorio:Glutaratoj
glutarato
Bartholomew Roberts

**Bartholomew ROBERTS** (Haverfordwest, Kimrio, 1682 - Kabo Lopez, Gabono, la 10-an de februaro 1722), naskiĝis kiel **John Roberts**, estis kimra pirato, kiu havis tre sukcesan agadon inter 1719 kaj 1722, atakante kaj kaptante ŝipojn de la marbordoj de Ameriko kaj Okcidenta Afriko. Li estis la plej sukcesa pirato de la Pirata orepoko, se taksite per la nombro de ŝipoj kaptitaj: oni kalkulas ilin je 470 dum lia tuta kariero.
Alexandre Exquemelin

**Alexandre Olivier EXQUEMELIN**, ankaŭ konata kiel **Esquemeling**, **Exmelin** aŭ **Œxmelin** (Honfleur, 1646 - Harfleur, 1717) estis franca filibustro kaj kirurgo konata pro sia aŭtoreco de la aŭtobiografio, kiu donis pli da detaloj pri la 17-a-jarcenta piratado: ''Histoire d'avanturiers qui se sont signalez dans les Indes*. La libro aperis por la unua fojo en 1678 en la nederlanda eldonita de Jan Ten Hoorn en Amsterdamo kun la titolo *De Americaensche Zee-Roovers*. Jaron poste germana traduko aperis kun la titolo *Americanische Seeräuber*. Ĉi tio sekvis tri jarojn poste per zorga eldono en la hispana nomata *Piratas de la América* kaj poste en 1684 angla traduko de ĉi tiu hispana versio eldonita de William Crook: *Bucaniers of America''.

Kategorio:Francaj piratoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Praga

**Praga** estas kvartalo de Varsovio, la ĉefurbo de Pollando. Ĝi situas laŭlonge la orientaj bordoj de la rivero Vistulo, kies granda atuto estas natura karaktero. 

## Historio
La nomo devenas de la verbo *prażyć* (bruligi), ĉar ĝi establiĝis sur terenoj post forbruligita arbaro.

La plej malnovaj dokumentoj pri Praga datas el 1432.

En 1648 pola reĝo Ladislao la 4-a atribuis al ĝi urborajton, forprenitan en 1974 de Rusa Imperio pro la Insurekcio de Kościuszko.

En 1974 post la Defendo de Praga sekvis rusa genocido de ties loĝantaro.

Dum la dua mondmilito estis detruita 25%. 

## Administra divido 
La nuna Praga estas administre dividita en du partoj:
* Praga Północ (Praga-Norda)
* Praga Południe (Praga-Suda)

Praga Południe kaj Praga Północ enhavas la sekvajn urbopartojn:
* Saska Kępa
* Grochów
* Szmulowizna
* Gocław
* Kamionek

## Konindaj personoj
Wanda Zamenhof kaŝe loĝis tie kun filo Ludoviko Kristoforo dum la fino de la dua mondmilito. Postmilite loĝis pola spertulo pri la hinda filozofio Leon Cyboran, tradukisto el sanskrito de la unuaj traktatoj pri jogo.

Stefan Wiechecki estis ĵurnalista verkisto kiu verkis pri ĉiutaga vivo de Varsovio kaj fine de la 1930-aj jaroj malfermis ĉokoladan vendejon en la kvartalo Praga, kio iĝis lia ĉefa fonto de enspezo.

## Bibliografio
* *Warszawskiej Pragi dzieje dawne i nowsze * (Malnova kaj nova historio de la Varsovia Praga), Wydawnictwo Jeden Świat, Varsovio 2006, ISBN 83-89632-34-9.
* Józef Kazimierski (red.), *Dzieje Pragi* (Historio de Praga), Państwowy Instytut Wydawniczy, Varsovio 1970

Kategorio:Historio de Varsovio
Kategorio:Administraj partoj de Varsovio
Mary Read

**Mary READ** (naskiĝis en Reĝlando Anglio, 1685 - mortis en Port Royal, Jamajko, 28-an de aprilo 1721), ankaŭ konata kiel Mark Read, estis angla piratino. Ŝi kaj Anne Bonny estas du el la plej famaj virinaj piratoj el ĉiuj epokoj, kaj inter la malmultaj virinoj konataj pro eksterleĝa piratado en la frua 18-a jarcento, ĉe la pinto de la "Pirata orepoko".

Read naskiĝis en Anglio en 1685. Ŝi komencis vesti sin kiel junulo frue de ŝia patrino por ricevi heredaĵan monon kaj tiam kiel adoleskanton por aliĝi al la brita armeo. Ŝi tiam geedziĝis kaj post la morto de ŝia edzo translokiĝis al Karibio ĉirkaŭ 1715. En 1720 ŝi renkontis Jack Rackham kaj aliĝis al sia skipo, vestante sin kiel viro kune kun Anne Bonny. Ŝia tempo kiel pirato sukcesis sed estis mallonga vivo, ĉar ŝi, Bonny kaj Rackham estis arestitaj en novembro 1720. Kvankam Rackham estis rapide mortigita, kaj Read kaj Bonny asertis esti gravedaj kaj ricevis malfruajn verdiktojn. Read mortis pro febro en aprilo 1721, verŝajne pro komplikaĵoj pro la gravedeco.

Kategorio:Londonanoj
Laura Mancinelli

**Laura MANCINELLI** (naskiĝis la  en Udine, kaj mortis la  en Torino) estis italia germanisto, mezepokista, tradukistino kaj verkistino, Universitata lektoranto, tradukisto, eseisto (multaj eseoj pri mezepoka historio) kaj aŭtoro de historiaj romanoj.

Ŝi gradiĝis pri modernaj beletroj en la Universitato de Torino, per disertacio pri germana literaturo.

## Vivo kaj verko 
Laura Mancinelli naskiĝis en Udine en 1933 kaj loĝis en Rovereto kvar jarojn antaŭ ol translokiĝi al Torino kun sia familio en 1937.

Post sia lerneja edukado kaj studoj, ŝi studentiĝis ĉe la Universitato de Torino en 1956 kun licenco en germana literaturo kun fokuso sur moderna literaturo.

En la jaroj post sia doktoriĝo ŝi instruis sen iam rezigni sian pasion por mezepoka germana kulturo. En 1969 ŝi verkis la eseon *La kanto de la Nibelungoj. Problemoj kaj valoroj*.

En la 1970-aj jaroj ŝi instruis ĝermanan filologion en la Universitato de Sassari kaj poste alvokis en Venecio la ĝermanan Ladislao Mittner, en 1976 ŝi fondis la Fakon pri Historio de Germana Lingvo en la Venecia Universitato Ca 'Foscari.

Laŭ konsilo de sia kolego kaj amiko Claudio Magris, en 1972 ŝi redaktis kaj tradukis al la itala el la originala volumo, la *Nibelungoj*, sekvita en 1978 de *Tristan* (Gottfried von Straßburg) kaj en 1989 de *Gregorio* aŭ *la bona pekinto* kaj *La povra Henriko* (Hartmann von Aue).

Post reveno al Torino kiel posedanto de la universitata katedro pri ĝermana filologio, en 1981 Laura Mancinelli debutis en fikcio, eldonante *I dodici abati di Challant*, historia romano aŭtoro komencis verki en 1968. Poste venis *Il fantasma di Mozart* en 1986 kaj *Il miracolo di santa Odilia* en 1989.

En la fruaj 1990-aj jaroj, trafita de multloka sklerozo, Laura Mancinelli forlasis la katedron pri germana filologio.

De 1994 pluen, ŝi dediĉis sin tute al verkado kaj publikigis pli ol dek kvin verkojn tra la jardeko, malgraŭ hospitalaj restadoj kaj longa rehabilitado.

En 2009 ŝi publikigis la romanon *Gli occhiali di Cavour*, sekvitan de ''Due storie d'amore* en 2011, senpagajn interpretojn de la historio de du famaj paroj, Krimhilda kaj Sigfrido, Tristan kaj Iseult.

Mancinelli mortis la 7an de julio 2016 en Torino kiel rezulto de sia malsano. La adiaŭa ceremonio okazis la 11an de julio 2016 en la monumenta tombejo de Torino; la funebro okazis en Exilles en la Suzo-Valo, kie la verkistino starigis unu el siaj romanoj.

## Bibliografio 
**I dodici abati di Challant* (1981)
**Il fantasma di Mozart* (1986)
**Il miracolo di santa Odilia* (1989)
**Gli occhi dell'imperatore'' (1993)

## Vidu ankaŭ 
* Filologio
* Germanlingva literaturo
* Minnesang

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj eseistoj
Kategorio:Italaj literaturkritikistoj
Kategorio:Italaj mezepokistoj
Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Italaj germanistoj
Kategorio:Postmodernaj verkistoj
Matelotado

La ***matelotado*** (el la franca *matelot*, 'maristo' aŭ 'viro de maro') estis institucio simila al la geedzeco kiu ekzistis inter la piratoj de la 16a kaj 17a jarcentoj.

Ĝi estis formala kaj konstanta kuniĝo inter du plenkreskaj maskloj. Ambaŭ aliĝis al iliaj propraĵoj, batalis kune kaj prizorgis unu la alian en okazo de malsano. Kelkfoje la traktado esprimis kontrakton kondiĉe, ke, okaze de morto de unu el ili, lia partnero heredos ĉiujn liajn valoraĵojn kaj ekonomiajn rimedojn; kutime estis servistoj, viroj kiuj vendis siajn servojn dum specifa nombro da jaroj aŭ aĉetis sklavojn.

Kvankam samseksemaj praktikoj estis oftaj inter piratoj kaj korsaroj, *matelotado* ne ĉiam implicis tian rilaton. Ekzistis okazoj en kiuj unu el la piratoj ankaŭ estis edziĝinta al virino; en tiu situacio, la edzino povus esti seksume komuna al ambaŭ. Oni notu, ke iuj reguloj aŭ pirataj kodoj strikte malpermesas virinojn en la ŝipoj kaj ke la puno por ĉi tiu malobservo estis morto.

Ĉi tiu praktiko estis ofta en la insuloj loĝataj de piratoj aŭ korsaroj, kiel Insulo de la Testudo kaj Hispaniolo, ĉar la ina loĝantaro estis tre malgranda kaj la indiĝenoj estis en ferocaj kaj malamikaj grupoj. Inter rekonitaj gravuloj kiuj praktikis la matelotadon estis Alexandre Olivier Exquemelin, franca kirurgo de la ekspedicio de Henry Morgan; pirato Bartholomew Roberts kaj John Walden; Robert Culliford kaj John Swann.

La kutimo de piratoj kaj korsaroj uzi kromnomojn anstataŭ iliajn realajn nomojn, precipe kiam ili alvenis en Karibion, devis resti anonimaj antaŭ eŭropa socio, kaŝi siajn piratajn agadojn, praktikojn kaj seksajn preferojn kiel ekzemple matelotado. Ekzemple, sur la insulo Hispaniolo, nur tiuj, kiuj laboris en la plantejoj kaj estis edziĝintaj al virinoj, uzis siajn verajn nomojn.
Johano Haller

**Johano Haller de Hallerstein** (; naskiĝis en 1692, mortis la  en Sibiu) estis guberniestro de Transilvanio inter 1734 kaj 1755 kien lin instalis la Habsburgoj.

## Origino 
Li devenis el familio malnova nobela kun radikoj germanaj kiu en la kuro de la tempo komplete hungariĝis. Patro lia estis Stefano Haller, iama prezidanto de la landa konsilantaro (germane: *Landesdeputation*).

Ekde 1729 li estis suprema juĝisto de Șumuleu, Gyergyó kaj Kászonszék; antaŭe estas atestitaj pluraj restadoj en Vieno. Li estis nomumita en 1734 fare reĝo Karolo la 3-a guberniestro kontraŭ la ordonoj de la t.n. Leopolda diplomo (laŭ kiu la parlamento decidu) Simila arbitra decido sen parlamenta partoprenigo okazis ĉe la nomumo de Sigismondo Kornis. Dumdeĵore li estis arestita en 1738 pro malveraj akuzoj faritaj fare de la kalvinisma episkopo István Szigeti-Gyula kaj de pluraj nekatolikaj nobeloj. En 1746 estis tensioj inter la parlamentanoj de Transilvanio kaj la aŭstra suverenino Maria Tereza. Haller pli kaj pli iĝis plenumanto de ordoj venantaj el Vieno sen iaj propraj iniciativoj. Tamen estis lia guberniestreco la plej longa en la 18-a jarcento.

Li estis tri fojon edziĝinta. Kun Sofio Daniel li havis kvar filinojn.

Lia antaŭulo estis Franz Anton Paul Wallis, lia posteulo Franz Wenzel Wallis. Lia tombo troviĝas en la Franciskana preĝejo de Sibiu.

## Literaturo 
* *Anuarul Institutului de Istorie Naţională Cluj*, nr. IX, Tipografia "Cartea Românească din Cluj", Sibiu, 1944

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Haller en rumana historia surreta enciklopedio

## Notoj 
Kategorio:Guberniestroj de Transilvanio
George Villiers

**George VILLIERS** OĜ (Brooksby, Leicestershire, la 28-an de aŭgusto 1592 - m. la 23-an de aŭgusto 1628) estis la unua Duko de Buckingham kaj favorato, laŭ kelkaj, amanto, de reĝo Jakobo la 1-a. Malgraŭ tre diskretaj politikaj kaj militaj rezultoj, li daŭre ĝuis la reĝan favoron dum la unuaj du jaroj de la regado de Karlo la 1-a, ĝis li estis murdita. Li estas unu el la plej rekompencitaj reĝaj korteganoj de la tuta historio.

Kategorio:Anglaj dukoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Anglaj filantropoj
Kategorio:Anglaj mecenatoj
Kategorio:Personoj de tridekjara milito
Kategorio:Villiers-familio
Eŭgenila glutarato

**Eŭgenila glutarato** aŭ **C25H28O6** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la glutarata acido kaj eŭgenolo. Eŭgenila glutarato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Eŭgenila glutarato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Eŭgenila glutarato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. Krom tio ĝi uzatas kiel konservaĵo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de glutarata acido kaj eŭgenila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *glutarata anhidrido* kaj eŭgenila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de glutarata acido kaj *eŭgenila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *natria glutarato* kaj *eŭgenila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de propila glutarato kaj eŭgenila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter glutarata acido kaj eŭgenila acetato:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila glutarato kaj eŭgenila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *eŭgenila glutarato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *eŭgenila glutarato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun benzoata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun alila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *eŭgenila glutarato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Food Chemicals Codex
* Safety Evaluation of Certain Food Additives
* Source Book of Flavors
* Common fragrance and flavor materials
* Commercial organic analysis
* Concepts in Biochemical Pharmacology
* Science of synthesis
* Concepts in Biochemical Pharmacology

Kategorio:Glutaratoj
glutarato
Spiezer Schilling

eta
***Spiezer Schilling *** estas bildigita kroniko de Diebold Schilling la maljuna de Berno, farita en la 1480-aj jaroj surbaze de sia *Berner Schilling*. Ĝi priskribas interesajn faktojn tiutempajn, ekzemple la unua alveno de ciganoj ĉe Berno, nomitaj *getoufte heiden*, tio estas "baptitaj paganoj" (p. 749). Alia epizodo estas la brulekzekuto de la kavaliro Hohenberg kaj lia servisto antaŭ la murego de Zuriko pro sodomio en 1482.

Kategorio:Mezepokaj kronikoj
Kategorio:Aperis en la 15-a jarcento
Buggery Act (1533)

La *Buggery Act 1533*, formale ***An Acte for the punishment of the vice of Buggerie*** (Akto por la puno de la sodomia malvirto), estis Ago de la Parlamento de Anglio kiu estis sukcese aprobita dum la regado de Henriko la 8-a.

Ĝi estis la unua civila kontraŭ-sodomia leĝo de la lando, tiaj ofendoj antaŭe traktitaj de la ekleziaj tribunaloj.

La Akto difinis misagadon kiel nenatura seksa ago kontraŭ la volo de Dio kaj homo. Ĉi tio poste estis difinita de la tribunaloj por inkludi nur anusan penetradon kaj zoofilion. La Akto restis vigla ĝis ĝi estis nuligita kaj anstataŭita de la *Offences Against the Person Act 1828*, kaj kalumnioj restos grava ofendo ĝis 1861.

Kategorio:Angla juro
Kategorio:GLAT-historio
Kategorio:GLAT-rajtoj en Britio
Kategorio:1533
Edward Carpenter

**Edward CARPENTER** (29-an de aŭgusto 1844 - 28-an de junio 1929) estis angla socialisma poeto, filozofo, antologo, kaj frua aktivulo por gejaj rajtoj.

Poeto kaj verkisto, li estis proksima amiko de Rabindranath Tagore, kaj amiko de Walt Whitman. Li korespondis kun multaj famaj elstaruloj, kiel Annie Besant, Isadora Duncan, Havelock Ellis, Roger Fry, Mahatma Gandhi, Keir Hardie, JK Kinney, Jack London, George Merrill, E.D. Morel, William Morris, Edward R. Pease, John Ruskin kaj Olive Schreiner.

Kiel filozofo li estis aparte konata pro sia publikigo de *Civilisation, Its Cause and Cure *, en kiu li proponas, ke civilizacio estu formo de malsano trapasita de homaj socioj.

Frua rekomendanto de seksaj liberecoj, li influis super kaj D. H. Lawrence kaj Sri Aŭrobindo, kaj inspiris la romanon *Maurice* de E. M. Forster.

En 1908, dum la dua Kongreso de la Internacia Vegetarana Uniĝo, Carpenter parolis aprobe "pri Esperanto kaj varme rekomendis al ĉiuj, partopreni aktive" en la Esperanto-movado.

## Referencoj 
Kategorio:Kritikistoj de kristanismo

Kategorio:Anglaj GLAT-aktivuloj‎
Kategorio:Anglaj socialistoj
Kategorio:Anglaj anglikanoj
John Cleland

**John Cleland** (n. la 24-an de septembro 1709 - la 23-an de januaro 1789) estis tre fama angla romanverkisto konata pro verkado de Fanny Hill. John Cleland estis la lasta filo de William Cleland (1673/4 - 1741) kaj Lucy Du Pass. Li naskiĝis en Kingston upon Thames, en Surrey, Londono. Lia patro estis oficiro de la brita mararmeo.

En novembro de 1749, Cleland estis arestita, kune kun la eldonistoj de Fanny Hill. En la tribunalo, Cleland malakceptis la romanon kaj diris, ke li nur povas "deziri el mia animo", ke la libro estu "entombigita kaj forgesita". La libro tiam estis oficiale forpelita. Ĝi ne estis laŭleĝe publikigita dum pli ol cent jaroj. Tamen, ĝi daŭre vendis bone en pirataj eldonoj. En marto de 1750, Cleland produktis tre leĝeran version de la libro, sed ĝi ankaŭ estis malpermesita. 

Kategorio:Skotdevenaj angloj
Jezuita preĝejo (Sibiu)

eta|Jezuita preĝejo en Sibiu
eta|Interno de la jezuita kirko sibia
La **Preĝejo Sankta Triunuo** (rumane: *Biserica Parohială Romano-catolică Sf. Treime*; germane: *Jesuitenkirche Zur Heiligen Dreifaltigkeit in Hermannstadt*) estas eksa jezuita kirko en baroka stilo. Ĝi situas ĉe Granda Placo Sibiu en Rumanio formante unuon kun la iama jezuitanejo, la nuna romkatolika paroĥestreja.

## Historio 
Ekde 1543 ĉiuj kirkoj estis protestantismaj. Nur kiam Transilvanio habsburgiĝis reestiĝis katolika komunumo.

Post 1689 ceditis al la jezuitoj vend-pergoloj de sur Granda placo. Kiam ili postulis konstruareon kirkan samloke la urba magistrato rifuzis. En 1721 la komandanta generalo Damian Hugo von Virmont prezentis finvortigitan kontrakton laŭ kiu la jezuitoj ricevis sufiĉe da areo kaj por kirko kaj por palaco. La fundamenta ŝtono metitis en 1726. En 1733 la konstruo finiĝis kaj konsekron faris en la 13.9. lia episkopa moŝto Gregor Sorger La arkitekture memstara turo, tra kiu kondukas strateto inter la Granda kaj la Malgranda placo aldonitis nur en 1738. Post neniigo de la ordeno en 1773 la konventa kirko iĝis simpla paroĥuja preĝejo por la romkatolikaj fideluloj.

## Ekipaĵo 
Tiu ĉi kirko estas murpilastra kirko (t.n. *Vorarlberg-stilo*) kun du flankaj kapeloj en ĉiu navero kaj supraj transaj galerioj. La tuto finiĝas en barelvolbeto.

Inter la ĉefe baroka aferaro interna plej valoras pentraĵo de la Dipatrino kun Infano supre de la tabernaklo; specialistoj taksas ĝin la plej grava barokpentraĵo de tuta Sibio. Ĉe la suda vando de la altarejo estas monumento tomba de feldmarŝalo Otto Ferdinand von Abensperg und Traun (1677–1748), verko de la skulptisto Anton Schuchbauer. La vitraloj kun motivoj bibliaj, hagiografiaj kaj alegoriaj faritis en 1901 en Budapesto en klasikisma stilo. Pentrotrompo ŝajnigas diversajn artistaĵojn esti pli grandaj ol ili vere estas. La bildojn en la navo faris la germana pentristo Ludwig Kandler en 1904.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kirko sur turismoportalo

Kategorio:Konstruaĵoj en Sibiu
Sibiu
Sibiu
Sibiu
Kategorio:Barokaj preĝejoj
58569 Eboshiyamakouen

'*58569 *Eboshiyamakouen''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la parko *Eboshiyama Kouen* en la suda parto de Nan'jo, oazo por la civitanoj. Multenombraj turistoj vizitas la parkon por vidi la sakurojn je la printempo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Thomas Cannon

**Thomas CANNON** estis ebla literatura kunlaboranto de John Cleland, aŭtoro de Fanny Hill, krom esti la verkisto de tio, kio povus esti la unua defendo de la samseksemo en la angla, nome ''Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplify'd'' (1749; "Malnova kaj moderna Pederastio esplorita kaj ekzempligita").

 
Kategorio:Anglaj verkistoj

Kategorio:GLAT-verkistoj
Jeremy Bentham

**Jeremy BENTHAM** (15-an de februaro 1748 - 6-an de junio 1832) estis angla filozofo, juristo, kaj socia reformisto konsiderata kiel la fondinto de moderna utilismo. Li iĝis ĉefa teoriulo en la brit-usona jurfilozofio, kaj radikala politikisto kies ideoj influis super la disvolvigo de bonfartismo. Li defendis konceptojn kiel la individuaj kaj ekonomiaj liberoj, la apartigo de eklezio kaj ŝtato, la parollibereco, egaligaj rajtoj por virinoj, la rajto al divorco, kaj la senkriminaligo de samseksemo.

Enkonduko en la principojn de moralo kaj leĝofarado (angle *An Introduction to the Principles of Morals and Legislation*) estas libro de Jeremy Bentham "origine presita en 1780, kaj unue publikigita en 1789." Ĝi estas "la plej grava teoria verko" de Bentham. En ĝi li evoluigis por la unua fojo en ampleksa libro la teorion de utilismo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Bentham, Jeremy "Gulphs in Mankind's Career of Prosperity: A Critique of Adam Smith on Interest Rate Restrictions". Econ Journal Watch. Fairfax. 5 (1): 66. Januaro 2008.
* Campos Boralevi, Lea (2012). Bentham and the Oppressed. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-086983-5.

Kategorio:Anglaj filozofoj
Kategorio:Britaj ateistoj
Kategorio:Britaj etikistoj
Kategorio:Britaj feministoj
Kategorio:Britaj logikistoj
Kategorio:Anglaj politikaj teoriistoj
Kategorio:Epistemologoj
Kategorio:Moralaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de menso
Kategorio:Ateismaj filozofoj
Kategorio:Anglaj politikaj filozofoj
Kategorio:Britaj virinbalotrajtistoj
Kategorio:Konsekvencistoj
Kategorio:Britaj reformistoj
Kategorio:Ontologoj
Kategorio:Mumioj
Kategorio:Filozofoj de logiko
Kategorio:Kritikistoj de kulturo
Kategorio:Filozofoj de etiko kaj moralo
Kategorio:Britaj homrajtaj aktivuloj‎
Kategorio:Utilistoj
Kategorio:Filozofoj de kulturo
Kategorio:Filozofiaj verkistoj
Kategorio:Bestrajtaj aktivuloj
Havelock Ellis

**Henry Havelock ELLIS**, konata kiel **Havelock Ellis** (2-an de februaro 1859 - 8-an de julio 1939), estis angla kuracisto, verkisto, progresema intelekta kaj socia reformisto, kiu studis homan seksecon. Li kunverkis la unuan medicinan lernolibron en la angla pri samseksemo en 1897, kaj ankaŭ publikigis verkojn pri diversaj seksaj praktikoj kaj inklinoj, kaj ankaŭ pri transgenrula psikologio. Ellis estis inter la pioniraj enketistoj de psikedelaj drogoj kaj aŭtoro de unu el la unuaj skribaj raportoj al publiko pri sperto kun meskalino, kiun li kondukis sur si mem en 1896. Li apogis eŭgenikon kaj servis kiel prezidanto de la Eŭgenika Societo. 

## Verkaro 
* *The Criminal* (1890)
* *The New Spirit* (1890)
* *The Nationalisation of Health* (1892)
* *Man and Woman: A Study of Secondary and Tertiary Sexual Characteristics* (1894) (reviziita 1929)
* translator: *Germinal* (by Emile Zola|Zola) (1895) (reissued 1933)
* *Sexual Inversion* (1897) (kun J.A. Symonds)
* *Affirmations* (1898)
* *The Evolution of Modesty, The Phenomena of Sexual Periodicity, Auto-Erotism* (1900)
* *The Nineteenth Century* (1900)
* *Analysis of the Sexual Impulse, Love and Pain, The Sexual Impulse in Women* (1903)
* *A Study of British Genius* (1904)
* *Sexual Selection in Man* (1905)
* *Erotic Symbolism, The Mechanism of Detumescence, The Psychic State in Pregnancy* (1906)
* *The Soul of Spain* (1908)
* *Sex in Relation to Society* (1910)
* *The Problem of Race-Regeneration* (1911)
* *The World of Dreams* (1911)
* *The Task of Social Hygiene* (1912)
* *Impressions and Comments* (1914-1924) (3 vols.)
* *Essays in War-Time* (1916)
* *The Philosophy of Conflict* (1919)
* *On Life and Sex: Essays of Love and Virtue* (1921)
* *Kanga Creek: An Australian Idyll* (1922)
* *Little Essays of Love and Virtue* (1922)
* *The Dance of Life* (1923)
* *Sonnets, kun Folk Songs from the Spanish* (1925)
* *Eonism and Other Supplementary Studies* (1928)
* *The Art of Life* (1929) (selected and arranged by Mrs. S. Herbert)
* *More Essays of Love and Virtue* (1931)
* ed.: *James Hinton: Life in Nature* (1931)
* *Views and Reviews* (1932)
* *Psychology of Sex* (1933)
* ed.: *Imaginary Conversations and Poems: A Selection*, by Walter Savage Landor (1933)
* *Chapman* (1934)
* *My Confessional* (1934)
* *Questions of Our Day* (1934)
* *From Rousseau to Proust* (1935)
* *Selected Essays* (1936)
* *Poems* (1937) 
* *Love and Marriage* (1938) (kun aliaj)
* *My Life* (1939)
* *Sex Compatibility in Marriage* (1939)
* *From Marlowe to Shaw* (1950) (redaktita far  J. Gawsworth)
* *The Genius of Europe* (1950)
* *Sex and Marriage* (1951) (redaktita far  J. Gawsworth)
* *The Unpublished Letters of Havelock Ellis to Joseph Ishill* (1954)
Scienc-Humanitara Komitato

eta|Eldono de julio 1914 de la "Jarlibro por la Studo de Meza Sekseco"
La **Scienc-Humanitara Komitato** (, **WhK**) estis fondita en Berlino la 14-an aŭ 15-an de majo 1897 por kampanji por la socia agnosko de gejaj kaj transgenraj viroj kaj virinoj kaj por batali kontraŭ ilia persekutado laŭ la artikolo 175 de la germana kriminala jura kodo. Ĝi estis la unua tiaspeca komitato en la historio.

La Komitato estis fondita la kvar tagojn antaŭ la liberigo el karcero de Oscar Wilde, de Magnus Hirschfeld, kune kun la eldonisto Max Spohr, la juristo Eduard Oberg kaj la verkisto Franz Joseph von Bülow ĉe lia domo en Berlino. La celo de la komitato estis mobilizi la kritikan publikon favore al la forigo de la artikolo 175 de la germana puna kodo, kiu kondamnis malliberejajn punojn por viroj. Adolf Brand, Benedict Friedlaender kaj Kurt Hiller, inter aliaj, aliĝis al la organizo.

Kategorio:Organizaĵoj en Germanio
Kategorio:Magnus Hirschfeld
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1897
Magnus Hirschfeld

**Magnus HIRSCHFELD** (14-an de majo 1868 - 14-an de majo 1935) estis germana kuracisto kaj seksologo edukita ĉefe en Germanio; li bazis sian praktikon en Berlino-Charlottenburg. Malkaŝa defendanto de seksaj malplimultoj, Hirschfeld fondis la Scienc-Humanitaran Komitaton. Historiisto Dustin Goltz karakterizis ĉi tiun grupon kiel plenuminta "la unuan lobiadon por rajtoj pri samseksemaj kaj transgenraj homoj". "La radikalaj ideoj de Hirschfeld ŝanĝis la manieron kiel germanoj pensis pri sekseco."

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj seksologoj
Kategorio:Socialistaj feministoj
Kategorio:Germanaj socialistoj
Kategorio:Feminismaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Germanaj feministoj
Kategorio:Seksa orientiĝo kaj medicino
Kategorio:Seksaj edukistoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Usonaj judoj
John Addington Symonds

**John Addington SYMONDS** (n. la 5-an de oktobro 1840 - m. la 19-an de aprilo 1893) estis angla poeto kaj literatur-recenzisto. Kultura historiisto, li estis konata pro sia laboro pri la Renesanco, kaj ankaŭ pro multnombraj biografioj de verkistoj kaj artistoj. Kvankam li geedziĝis kaj havis familion, li estis frua rekomendanto de vira amo (samseksema), kiun li kredis povus inkludi samkiel egalajn rilatojn, aludante ĝin kiel ''l'amour de l'impossible'' (amo al neebleco). Li ankaŭ verkis multe da poezio inspirita de siaj samseksemaj aferoj.

Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Anglaj ĵurnalistoj
Kategorio:Anglaj literaturkritikistoj
Kategorio:Kvir-teorio
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:GLAT-poetoj
Kategorio:Anglaj GLAT-aktivuloj‎
Fanny Hill

eta
***Fanny Hill: Memoirs of a Woman of Pleasure*** (populare konata kiel ***Fanny Hill***) estas erotika romano de John Cleland publikigita en Anglio en 1748. Verkita dum la aŭtoro estis en malliberejo por ŝuldantoj en Londono, ĝi estas konsiderata kiel "la unua angla pornografia prozo, kaj la unua pornografiaĵo, kiu uzas la formon de romano." Ĝi estas unu el la plej persekutitaj kaj cenzuritaj libroj en la historio, kaj fariĝis sinonimo de obsceneco.

Ĉi tiu romano estis adaptita multfoje en la kinarto, kiel en "La bordeloj de Paprika", de Tinto Brass.

## Galerio 
Ilustraĵoj de Édouard-Henri Avril por *Fanny Hill*:

Image:Édouard-Henri_Avril_(11).jpg|I La inicada ceremonio de Fanny
Image:Édouard-Henri_Avril.jpg|II S-ro Croft provas sedukti Fanny-on
Image:Édouard-Henri_Avril_(1).jpg|III Polly Philips kaj la juna italo
Image:Édouard-Henri_Avril_(2).jpg|IV Charles forprenas la virgan floron de Fanny
Image:Édouard-Henri Avril (3) crop.JPG|V Fanny varmigas William
Image:Édouard-Henri_Avril_(4).jpg|VI S-ro. H... surprizigas Fanny kaj William
Image:Édouard-Henri_Avril_(5).jpg|VII Louisa kaj la filo de la domluanto
Image:Édouard-Henri_Avril_(6).jpg|VIII La ĉarmaĵoj de Fanny elmontritaj
Image:Édouard-Henri_Avril_(7).jpg|IX Fanny kaj la maristo
Image:Édouard-Henri_Avril_(8).jpg|X Fanny vipas S-ron. Barville
Image:Édouard-Henri_Avril_(9).jpg|XI La bana festeno
Image:Édouard-Henri_Avril_(10).jpg|XII Charles kaj Fanny

Kategorio:Britaj romanoj
Kategorio:GLAT-literaturo
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Kategorio:Libroj pri sekseco
Kategorio:Fikciaj amoristinoj
Kategorio:Verkoj de 1748
Artikolo 175

eta|Grafiko de kondamnoj laŭ Paragrafo 175. Pinto okazas dum nazia epoko, kaj malpliiĝas post parta nuligo en 1969.
**Artikolo 175** estis dispozicio de la germana kriminala punkodo de la 15-a majo 1871 ĝis la 10-a de marto 1994. Ĝi krimigis la samseksemajn praktikadojn kaj en fruaj revizioj la artikolo ankaŭ krimigis zoofilion same kiel formojn de prostituado kaj neplenaĝaj seksaj misuzoj. Entute ĉirkaŭ 140.000 viroj estis juĝitaj laŭ la leĝo.

La statuto prenis leĝan influon de antaŭaj similaj leĝoj, inkluzive de tiuj entreprenitaj de la Sankta Romia Imperio kaj prusaj ŝtatoj. Ĝi estis ŝanĝita plurfoje. La Nazioj plivastigis la leĝon en 1935; en la sekvaj akuzoj, miloj mortis en koncentrejoj ĉar ĝeneraligita socia persekutado de samseksemuloj okazis.

Kategorio:Germania juro
Kategorio:Persekutado de GLAT-personoj en Germanio
Kategorio:Aperis en 1871
Elisar von Kupffer

**Elisar von KUPFFER** naskiĝis la 7-an de februaro 1872 en Sophienthal, Estonio, kaj mortis en Minusio, Svislando la 31-an de oktobro 1942. Li estis balt-germana artisto, antologo, poeto, historiisto, tradukisto kaj dramisto. Li uzis la pseŭdonimon *Elisarion* en plej multaj el siaj verkoj.

Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Germanaj baltoj