open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Les Champs-Géraux

**Les Champs-Géraux** (prononco , jen france, bretone *Maez-Geraod*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun .

## Historio 
La komunumo estis kreita en 1934, per apartigo de la komunumo Évran.

## Heraldiko 
## Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
* François Pinault, entreprenisto kaj artkolektisto, tie naskiĝis en 1936.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Francis Hervy, *Les craquelins des Champs Géraux*, en la libro *Le Pays de Dinan'', 1984, p.&nbsp;175-182

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor

### Eksteraj ligiloj 
* Les Champs-Géraux sur la retpaĝo de la Nacia Geografia Instituto

Champs-Geraux
Arkivisto

eta|Vido en arkivo**Arkivisto** aŭ **arĥivisto** (fakarkivisto ankaŭ estas nomita **arkivistikisto** aŭ **arĥivsciencisto**) estas edukita oficisto, kiu laboras en arkivo.
La arkivistoj organizas, konservas la dokumentojn, krome ili ebligas la sciencan esploron, donas informojn kaj verkas studojn. Pli malofte la arkivisto instalas ekspoziciojn kaj faras prelegojn. En la labora arkivo tempo post tempo ili ricevas diversajn novajn, freŝajn dokumentojn. La arkivistoj konservas la dokumentojn post elektado kaj studado. Ofte tiuj dokumentoj trovas novan lokon en la historia arkivo. Foje ili esploras kune kun historiistoj. La nuntempa laboro okazas helpe de komputiloj.

La arkivistoj laboras plej ofte en la ŝtataj arkivoj, sed precipe en la paseo ili laboris ankaŭ en familiaj arkivoj.

Grava branĉo de la arkivoj estas la genealogio, kiu okupiĝas pri la familia historio. Foje tiuj fakarkivistoj studas la blazonojn. La ĝenerala scienco pri arkivoj estas arkiviko.

## Kelkaj arkivistoj 
* Samu Barabás
* Ferenc Endrényi
* Albert Hadnagy
* János Hornyik
* Dénes Jánossy
* András Komáromy
* Gerard Malanga

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Arkivoj
Tivadar Margó

**Tivadar Margó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Margó Tivadar,** serbe **Теодор Марго** [teodor margo], greke **Θεοδώρος Μάρκου** estis hungara-serba-greka kuracisto (kirurgo kaj akuŝisto), zoologo, profesoro, membro (korespondanta en 1860, ordinara en 1870, honora en 1891) de Hungara Scienca Akademio. Malofte lia nomo aperis en formoj *Markovics aŭ Marku*.
eta|Memortabulo de Tivadar Margó
Tivadar Margó http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/m/m15145.htm naskiĝis la  1816 en Pest (urbo). Li mortis la  1896 apud Pestszentlőrinc.

## Biografio 
Tivadar Margó frekventis gimnazion kaj universitaton en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Vieno. Li komencis kuracadi en Vieno, sed baldaŭe li hejmenvenis por instrui en la universitato. Inter 1845-1853 li ankaŭ kuracadis serbojn en urbo Pest, dume en 1848 li aliĝis al la hungara armeo kiel kuracisto. En 1858 li esploris 2 jarojn en Vieno, poste li instruis en instituto de Universitato Kolozsvár. Post 2 jaroj li denove instruis en Pest, kie li estis dekano dufoje, rektoro en 1879. Li okupiĝis ankaŭ pri zoologio.

## Verkaro (elekto) 
* *Morbi lethales in clinico medico Pestiensi. Annis scholasticis 1828. et 1839* (1840)
* *Anatomisch-physiologische Untersuchungen an den Leichen von zwei Hingerichteten* (1851)
* *A tudományos állattan kézikönyve, I.* (Manlibro de la scienca bestkuracado), (1868)
* *Charles Darwin és az állatvilág* (Charles Darwin kaj la bestaro), (1868)
* *A magyar gyógyszerészkönyv* (La hungara farmacia libro), (1871)
* *A zoológia és az orvosi tudományok* (La zoologio kaj la medicinaj studoj), (1892)

## Memorigiloj 
* memortabulo kaj strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Serbaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj histologoj
Kategorio:Hungariaj grekoj
Kategorio:Hungariaj serboj
9014 Svyatorichter

'*9014 *Svyatorichter'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa pianisto Svjatoslav Teofilovitĉ Riĥter (cirile: *Святослав Теофилович Рихтер'', 1915–1997) : Stalin-premio en 1950; Artisto de la Popolo de Sovetio kaj Lenin-premio en 1961; Artisto de la Popolo de Rusio en 1955.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Arkivistiko

eta|250px|Bildo reprezentanta arĥivon.
**Arkivistiko** estas la studo ĉu teoria ĉu praktika pri principoj, proceduroj, metodologioj kaj problemoj koncernaj al la racia stokado de arkivoj kaj dokumentoj, per sistemo kiu ebligas la taŭgan konservadon de tiu dokumentaro laŭlonge de la tempo, kaj tiu estu facile kaj racie konsultita kaj klasita.

La Arkiviko delonge centriĝis al sistemoj de stokado, konservado kaj eĉ restaŭrado de fizikaj dokumentoj, sed post la apero kaj disvolvigo de la plurmedio, la Arkiviko ŝanĝiĝis al novaj formoj de stokado kaj administrado de la informaro. Tiu fako okupiĝas ankaŭ pri la kunteksto kie aperas tiu informo kaj pri la uzado kiu okazigos, kaj kvankam tiu profesio estis ofte asociigita kun la bibliotekoj kaj grandaj arkivoj, oni aliris ankaŭ al studado de teknikoj por malgrandaj arkivoj, kiaj familiaj, de organizaĵoj ktp.

La Arkiviko studiĝas kiel scienco en multaj universitatoj; en programoj de Bibliotekscienco, Dokumentiko kaj Muzeologio, nome *dokumentarsciencoj*; kaj foje ĉe Historio.

La unuaj gvidlibroj pri Arkiviko historie konataj estus presitaj en 1571, probable verkitaj dum la unua duono de la 16a jarcento, kies aŭtoro, nome la germana Jacob von Rammingen, estus konsiderita «patro» de la fako. 

## Arkivistiko kaj Esperanto 
Estis fondita la 22-an de januaro 2021 la Internacia Esperanto-Arkivo (IEAsp), oficiale agnoskita en Belgio kiel aspc (asocio sen profitdona celo) la 25-a de januaro 2021.

## Vidu ankaŭ 
Internacia Esperanto-Arkivo (IEAsp) 

Arkivo de UEA 

## Referencoj 
Kategorio:Bibliotekoj
Kategorio:Arkivoj
Kategorio:Dokumentoj
Dwain Chambers

**Dwain Chambers** (naskiĝis , do nun -jara) estas brita sportisto, kiu specialiĝis en kurado, aparte de la distancoj de 60 kaj 100 metroj, kaj krome konkurse aktivas en usona piedpilkado. Li gajnis internaciajn medalojn de monda kaj eŭropa niveloj (detalojn pri liaj plej gravaj atingitaj medaloj en internaciaj konkursoj de atletiko vidu en la informkesto dekstre) kaj estas unu el la plej rapidaj eŭropaj kuristoj en la historio de atletiko. Lia plej forta disciplino estas la 100-metra kuro, en kiu li havas la trian plej rapidan tempon el ĉiuj britaj atletoj. En 2002 li nomumiĝis "vira eŭropa atleto de la jaro".

## Notoj 
Kategorio:Kuristoj
Kategorio:Britaj sportistoj
Kategorio:Londonanoj
Kluzoparo Wanne-Eickel

eta|rekta=1.6|La nova suda kluzo de Wanne-Eickel, vidate ekde la malsupra akvo, kun la mastrumejo
eta|rekta=2|Mapo de la kanalo kun havenoj, kluzoj ktp.
La **Kluzo Wanne-Eickel** apartenas – ekde la Rejno – al la kvara el kvin kanalŝtupoj de la Rejn-Herne-Kanalo en Herne. La kluzoparo, kiu konsistas el norda kaj suda kluzo, troviĝas je kanala kilometro 31,20 kaj transpontas falalton de 8,40 metroj. La norda kluzo estas ekster uzo ekde 2003. Al la kanalŝtupo apartenas ankaŭ pumpstacio por la akvomastrumado en la Rejn-Herne-Kanalo.

## Historio 
La du kluzoj estis konstruata kune kun la kanalo inter 1906 kaj 1914 kaj havis uzeblan longecon de 165 metroj kaj larĝecon de 10 metroj. En la kluzokamero estis pro tio spaco por du el la tiam superregaj ŝiptipoj, kiuj estis longaj je 80 metroj kaj larĝaj je 9,5 metroj, havantaj 2,5 metrojn da mergoprofundo. Ĝis nun la norda kluzo konserviĝis en sia origina grando, ĝi tamen ĉitempe ne estas en uzo, ĉar por modernaj ŝipoj ĝi estus tro malgranda.

La suda kluzo estis novkonstruata en la jaro 1994 kaj havas uzeblan longecon de 190 metroj kaj larĝecon de 12 metro, ĝi do konvenas al la bezonoj de la nuntempa enlanda ŝiptrafiko. Pro riparlaboroj en la jaroj 1965 kaj 1983 la norda kluzo komence estis ankoraŭ en bona konstrua stato, pro kio oni prokrastis novkonstruadon pro financaj kaŭzoj. Pro tio la norda kamero konserviĝis ĝis nun en sia origina grando kun longeco de 163 metroj kaj larĝeco de 10 metroj kaj povis dum la sekvaj jaroj estis uzata kiel rezervokluzo por la kazo de pretertempa eksfunkciigo de la suda kamero.

En 2003 la norda kluzo devis esti daŭre fermita pro gravaj difektoj. Ĉar krome la norda kluzo estas tro malgranda por modernaj ŝipoj, novkonstruo laŭ la modelo de la uda skluzo estas planita. Supozeble la konstruo komenciĝus en 2015, kaj la kluzo ekfunkcius en 2019.

La Kluzoparo Wanne-Eickel estas ero de du temaj itineroj de la Itinero de la Industrikulturo: Ercfervojo kaj Emscher-Marĉejo kaj Kanaloj kaj Ŝiptrafiko..

## Galerio 

  dosiero:RHK Wanne Westhafen.jpg|Maldekstre kajomuro kaj transŝarĝo-instalaĵoj de fervojo kaj haveno, malantaŭe la norda kluzo.
  dosiero:RHK Lock Wanne 2.jpg|La eksfunkciigita norda kluzo kun la framo por la kondukado de la levopordego al la malsupra akvo
  dosiero:RHK lock Wanne 1.jpg|Supra akvo de la instalaĵo, delstre ŝarĝoŝipo kun ligneroj, en la malfono la karbo-elektrocentralo Herne-Baukau

## Referencoj 
## Literaturo 
* DIN 4054, Verkehrswasserbau, Begriffe, septembron de 1977

## Eksteraj ligiloj 
* La Kluzo Wanne-Eickel ĉe wsa-duisburg-meiderich.wsv.de 

Kategorio:Herne
Wanne-Eickel
Herne
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Epigenezo

[eta|200px|Caspar F. Wolff, [individugenezo de planto.]]

**Epigenezo** ( el la greka: **epi** = *super,* kaj **génrsis** = *generado*) estas embriologia teorio formulita en la 18-a jarcento, laŭ kiu la embrio disvolviĝas laŭgrade de sendiferenca ĝermo, per la sinsekva apero de organismaj partoj novaj laŭmorfologie kaj strukture.

## Historio 
La unua asertanto de tiu teorio estis germana fiziologo Caspar Friedrich Wolff (1734 - 1794) kiu ĝin eksponis en sia latinlingva verko "*Theoria generationis*". La teorio de Wolff 
sin kontraŭmetas al tiu antaŭformista, subtenata en la antaŭaj epokoj, laŭ kiu en la *ĝermo* (Ovo aŭ spermatozoo) troviĝas jam miniature antaŭkonstituita, kun ĉiuj ĝiaj partoj, la plenkreska individuo.

La ideo laŭ kiu la disvolvo de la individuaj organikaj formoj realiĝus de “ne-formito” estis pervere multe antikva, aranĝita en la 4-a jarcento a.K. (384 a.K. |384-322 a.K.) en lia libro "*Fiziko"*. Laŭlonge de la tuta 18-a jarcento prosperis verva polemiko inter la apogantoj de epigenezo kaj tiu de antaŭformismo, kiu ĉesis nur en la duono de la 19-a jarcento kun la definitiva onia akcepto de la ĉelteorio.

## Bibliografio 
* Felice Mondella. "Biologia e Filosofia" in Ludovico Geymonat (a cura di), *Storia del pensiero filosofico e scientifico*. Milano, Aldo Garzanti editore, 1971, Vol. III, Il Settecento, pp.&nbsp;270–314.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antaŭformismo
* Genetiko
* Abiogenezo

## Eksteraj ligiloj 
*Stanford Encyclopedia of Philosophy, Epigenesis and Preformation 

Kategorio:Filozofio de scienco
Kategorio:Disvolviĝ-biologio
Kategorio:Historio de scienco
Kategorio:Embriologio
József Marek

**József MAREK** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marek József** estis hungara bestokuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1938).
eta|Busto de József Marek
József Marek http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/09993.htm naskiĝis la  1868 en Hungara reĝlando en Alsószerdahely (nuntempa Dolná Streda en Slovakio). Li mortis la  1952 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Marek ricevis diplomon en Veterinara Akademio de Budapeŝto en 1892, kie li lernis ĉefe de Ferenc Hutÿra. Komence li kuracis bestojn en Vágújhely, poste en 1897 li ekinstruis en la bestkuracista akademio, sed li plulernis ankaŭ en Berno kaj Vieno. Ankaŭ en la akademio (jam altrangigita altlernejo) li laboris kun Hutÿra. Marek kreis diversajn ilojn por kuraci diversajn hejmbestojn. Baldaŭe speciala malsano estis nomita Marek-malsano. En 1935 la akademio perdis la memstarecon, tial Marek retiriĝis. Iom pli frue li iĝis senatano. Li ricevis premion Kossuthn en 1949, aliajn premiojn jam en 1916, 1931, 1936, fine postmortan premion en 2007.

## Verkaro (elekto) 
* *Állatorvosi belgyógyászat I–III* (1894–1898) (kun Ferenc Hutÿra) - tradukita al 11 lingvoj
* *Klinikai diagnosztika* (1902)
* *Über die Digitalistherapie* (1915)
* *A lovak fertőző kevésvérűsége* (1921)
* *Spezielle Pathologie und Therapie der Haustiere I–II* (1938) (Kun Ferenc Hutÿra kaj Rezső Manninger)

## Memorigiloj 
* busto kaj skulptaĵo en Budapeŝto
* faklernejo en Mohács havas la nomon "Marek József"
* skulptaĵo en Mohács de 1975
* memormedalo "Marek József" de 1974
* en Komárom strato havas tiun nomon de 1981

## Literaturo 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
100-metra kurado

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|Vidu la videon de konkurso
eta|maldekstra|
La **100-metra kurado** estas fako de la mallongdistanca kuro kaj parto de atletiko. En ĝi pluraj sportistoj kure konkursas unu apud la alia je rekta distanco de 100 metroj, kaj ĉiu kuristo ene de tiu distanco devas resti en sia asignita trako. En la modernaj Someraj Olimpikoj la 100-metra kurado estas la plej mallonga fako de mallongdistanca kuro.

## Vidu ankaŭ 
* 10-sekunda limo

Kategorio:Kurado
Orlando A. Naranjo

**Orlando Antonio NARANJO VILLARROEL** (naskiĝis en 1951) estas venezuela astronomo.

Li instruas pri astrofiziko en la Universitato de La Andoj, kiu estis fondita en 1785 kiel seminario en Merido.

Inter 1992 kaj 1999 li malkovris 38 asteroidojn el kiuj 3 kun Jürgen Stock.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Orlando A. Naranjo

Kategorio:Venezuelaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
9015 Coe

'*1985 *Coe'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en Holbæk.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Malcom Coe*, profesoro pri astronomio ĉe la Universitato de Southampton, Britio. Dum kvar jardekoj, liaj esploroj centriĝis pri la X-radiaj duopaj steloj "Be" en la Lakta Vojo kaj la Magelanaj Nuboj, ambaŭe en ikso-radioj kaj videblaj/infraruĝaj ondolongoj. Sed lia vera pasioi en la vivo estas la *Southampton Football Club''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Saxon

**Saxon** estas nomo kun pluraj signifoj:

## Geografia nomo 
* **Saxon-Sion** estas komunumo de la Departemento Meurthe-et-Moselle de la regiono Loreno en Francio.
* **Saxon VS** estas komunumo de la Distrikto Martigny en Kantono Valezo en Svislando.
** **Saxon (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saxon VS.

## Nomo de muzikgrupo 
* **Saxon (muzikgrupo)** estas brita pezmetala rokmuzikgrupo.
Urbodomo de Arnstadt

eta|La urbodomo post la lasta restaŭrado; en la longa alo estis iam bazarhalo. eta|La norda fasado kun moderna vitra tegmento; en la vestiblo troviĝas la akceptejo. 
La **Urbodomo de Arnstadt** () estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj konstruaĵoj en la urbokerno de Arnstadt, Germanio. Ĝi komplete restaŭriĝis de 2006-10 kaj ricevis por tio premion arkitekturan.

## Historio 
La duala komplekso estas sur ortangula grundo. La malnova konstruaĵo unuafoje dokumente menciitas en 1347, sed forbrulis en 1459. Sekvis novkonstruo en 1501, kiu parte estis damaĝita dum la fajrego de 1581. La arkitekto Christoph Junghans prizorgis ĝian rekonstruon dum 1582-86, uzante la antaŭan komplekson

## Fasadoj 
La suda fasado de la trietaĝa konstruaĵo rigardas al la centra bazarplaco (*Marktplatz*), dum la orienta fasado estas antaŭ la Bach-kirko, la iama Nova bazaro (*Neumarkt*). Tiu longa alo oriente sterniĝanta iam servis kiel bazarhalo. Formoj de la ejoj memorigas la influon de nederlanda arkitekturo renesanca; ĝi ja estis tre grava en la urbo kaj plej bone realiĝis de Gerhardt van der Meer per la konstruo de Kastelo Neideck.

Iama ŝtuparo antaŭ la suda fasado en 1753 malkonstruitis kaj anstataŭitis per balkono. El tiu tempo restis ankaŭ la tri grandaj arkigitaj fenestroj de la granda salono. Supre estas du niĉoj, en kiuj staras la du patronoj de la urbo: la Dipatrino kaj Sankta Bonifaco (skulptaĵoj el ligno de 1370/80). Meze de la frontono estas granda horloĝo el la malfrua 16-a jarcento flankita de figuroj de sovaĝa viro (*Wilder Mann*) kaj sovaĝa virino (*Wilde Frau*).

En la okcidenta parto de la suda fasado videblas reliefoj kun Iustitia (justeco) kaj Fortitudo (forteco); kronas la trabaron la aglo de la urboblazono kaj blazono de la konsilantaroj en kadro de alegoriaj figuroj de Fides (fido) kaj Caritas (karitato).

## Vidindaĵoj ene de la urbodomo 
* Hela vitre tegmentita vestiblo, kiu utiliĝas kiel akceptejo kaj loko por akceptoj respektive ekspozicioj.
* Historia registrejo pri civila stato el la 1940-aj jaroj, kvazaŭ unika pro sia origina stato.
* Horloĝa mekanismo (fabrikita en 1937 de Wilhelm Kühn el Gräfenroda) en la subtegmento kun impona trabaro.
* Bombŝirma kelo kun origina kaj funkcianta pumpilo por freŝa aero.
* Karcero mezepoka.
* Granda salono (por kunsidoj kaj koncertoj) en historiisma stilo.

De tempo al tempo okazas specialaj rondgvidadoj dum kiuj eblas vidi tiujn kaŝitajn trezorojn.

Dum la lasta restaŭrado oni strebis restaŭri la originan staton sur ĉiu etaĝo. La granda salono kiu servas ne nur por kunsidoj de la konsiliistoj sed ankaŭ por koncertoj, en historiisma stilo laŭ fotoj rekonstruitis. Ĝiaj originaj, nur parte konservitaj formoj datumas de 1826/27.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la urbo.
* Informoj pri la restaŭradoj kaj plej novaj alkonstruoj.

Kategorio:Konstruaĵoj en Arnstadt
Arnstadt
Losne

**Losne** estas franca komunumo en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
Losne situas ĉe la rivero Saône. La komunumo enhavas la urbo Losne kaj la vilaĝetojn Maison Dieu kaj Chaugey.

eta|maldekstra|Najbaraj komunumoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Chaugey (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Divers centre

**Divers centre** (esperantlingve *diversa centro*) (mallongigita franclingve **DVC**) estas, en Francio, etikedo por politika grupo, kiu arigas la kandidatojn kun centraj opinioj sed kiuj ne estas membroj de iu ajn centra partio, aŭ kiuj estas anoj de malgrandaj partioj, aŭ kiuj forlasis aŭ estis eksigitaj - pli malpli provizore - el sia origina politika partio.

Tiu marko povas esti provizora, por ekzemplo por la disidentoj, kiuj kandidatiĝis kontraŭ la oficiala kandidato de sia partio. Kaze de venko, post kelkaj monatoj kaj antaŭ maksimume du jaroj, ili estas ĝenerale reakceptitaj de ilia partio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Divers droite
* Divers gauche
* Sendependa
* Politika spektro

Kategorio:Franca politika spektro
Périgny (Val-de-Marne)

**Périgny** [], kelkfoje nomata ankaŭ *Périgny-sur-Yerres*, estas franca komunumo en la departemento Val-de-Marne, en la regiono Francilio. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
eta|maldekstra|Situo de Périgny
Périgny estas la plej suda komunumo de Val-de-Marne, ĉe la rivero Yerres,  sudoriente de la centro de Parizo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Val-de-Marne

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Val-de-Marne
Saxon VS

**Saxon** estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 4698 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Saxon situas en la franclingva Suba Valezo, oriente de la urbo Martigny ĉe la suda bordo de la rivero Rodano La komunumo konsistas el la vilaĝoj Saxon kaj Gottefrey kaj la setlejoj Bonatry, Boveresse, La Luy, L'Arbarey, Le Fa, Le Pérose, Les Oies, Le Vaco, Pierre Besse, Sapainhaut kaj Tovassière. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 23,23 km², de kiuj 49,4 % estas kovritaj de arbaro, 31,7% servas por agrikulturo kaj 10,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saxon limas en nordo al Saillon, en oriento al Riddes, en sudsudoriento al Bagnes, en sudsudokcidento al Vollèges, en okcidento al Charrat, kaj en nordokcidento al Fully.

## Trafiko 
Tra Saxon pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj laŭ la norda limo la svisa aŭtovojo A9, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Laŭzano al Siono.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Saxon datiĝas el la jaro 1153 kiel *de Saxone*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj objektoj el la bronzepoko kaj pladaj tomboj kaj moneroj el la epoko de la merovidoj. Dum mezepoko en Saxon ekzistis burgo, de kiu restis nur la turo. Saxon estis kune kun Entremont vicsenjorujo kaj poste senjorujo de la eklezio, kiun la militistoj de Saxon de 1163 ĝis 1352 administris kiel feŭdo. En la jaro 1263 Saxon frariĝis savoja subvoktejo, kiu en la jaro 1475 estis konkerita de kaj submetita al la Supraj Valezaj Dekonoj kaj atribuita ĝis la Helveta Revolucio de 1798 administra al la Voktejo Saint-Maurice kaj armee al la Flago de Entremont.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Saxon
* Saxon (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Saxon
Bovernier

**Bovernier** (malnova germanlingva nomo **Birnier**) estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 841 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Bovernier situas en la franclingva Suba Valezo, sude de Marigny ĉe la eniro al la Valo de Entremont. Tra la komunumo fluas la rivero Dranse, kiu formas impresan ravinon. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Bovernier kaj Les Valettes ĉe la vojo al la Granda Sankt-Bernardo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,86 km², de kiuj 70,3% estas kovritaj de arbaro, 6,9% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bovernier limas en nordo al Martigny, en nordoriento al Vollèges, en oriento al Sembrancher, en sudo al Orsières, kaj en okcidento al Martigny-Combe.

## Trafiko 
Tra Bovernier pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 21, kiu kondukas de Martigny al la Montpasejo Granda Sankta Bernardo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas proksimume 5 kilometrojn sude de la komunumo apud Martigny. Pere de la mallarĝspura vervojlinio de Martigny al Le Châble la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bovernier datiĝas el la jaro 1228 kiel *Burgus Warnierus*. Dum mezepoko Bovernier estis ministrejo, kiu dependis de la Subvoktejo Sembrancher. Post la konkero fare de la Kvin Supraj Valezaj Dekonoj en la jaro 1475 Bovernier ĝis 1536 estis parto de la Voktejo Suba Valezo, poste ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la Voktejo Saint-Maurice. En 1798 ĝi estis disigita de la grandkomunumo Entremont kaj fariĝis komunumo de la Distrikto Martigny.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Saint-Bernard Express
* Bovernier (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bovernier
Larĝfolia sedo

La **larĝfolia sedo** (*Sedum telephium*, *Sedum purpurascens* aŭ *Sedum purpureum*) estas staŭdo, kiu apartenas al la Krasulacoj (*Crassulaceae*).

La planto troviĝas sur humida, nutroriĉa grundo en vojrandoj, sub arbustaĵo, en malfermaj foliarbaroj kaj sur digoj. De nature ĝi troviĝas en Eŭrazio. Kultivaĵoj de ĝi estas plantitaj en ĝardenoj.

La planto fariĝas 25–60&nbsp;cm alta.

## Uzado 
[250ra|eta|maldekstra|[Terburdo sur larĝfolia sedo]]

Per rompo de la folio, membrano liberiĝas, kiu povas esti uzata ĉe la kuracado de malfermaj vundoj.

## Vidu ankaŭ 
* Sedo
* Fleksita sedo

Kategorio:Krasulacoj
Kategorio:Sukulentaj plantoj
Sendependa (politiko)

La marko **Sans étiquette** (SE) aŭ **sendependa** indikas politikiston ne agnoskantan sian apartenon al iu ajn politika partio aŭ asertantan sian sendependecon (senpartiecon) rilate al kutimaj politikaj dividoj kaj proponanta propran balotan programon.

## En Ameriko 
### Kanado 
En Kanado, la kandidatoj aŭ politikaj elstaruloj, kiuj ne estas ligitaj al iu ajn politika partio estas nomataj « sendependaj ».

## En Eŭropo 
### Francio 
En Francio, elstaruloj « sans étiquette » ("sendependaj") estas ofte kandidatoj okaze de komunumaj kaj kantonaj balotoj. Tiuj kandidatoj tre malofte prezentiĝas en naciaj balotoj (por ekzemplo José Bové en la prezidanta baloto en 2007).

En 1920, Alexandre Millerand estis elektita kiel prezidanto de la Respubliko sub la marko « sans étiquette ».

La politika marko « sendependa » ne plu aperas en la tabeloj de la ministerio pri enlandaj aferoj ekde 2001, multaj kandidatoj kaj listoj prezentiĝantaj kiel « sendependaj » estis klasitaj kiel DVD « divers droite » aŭ DVG « divers gauche » aŭ DVC « divers centre » aŭ AUT (aliaj) laŭ sia politika tendenco. La marko DIV (diversa) estis kreita por arigi precipe neklaseblajn elektitojn aŭ defendantajn kategoriajn interesojn kaj, la urbestrojn sen deklarita marko, kiuj ne postulas partenon al iu ajn politika tendenco. La marko AUT (aliaj) anstataŭas la markon DIV sen modifo de ties difino.

### Belgio 
En Belgio, multaj komunumaj elektitoj estas sendependaj, precipe en la etaj komunumoj kie la listoj ne estas ĉiam ligitaj al iu aŭ alia nacia partio (« Listo de la urbestro », « Komunumaj interesoj »). Elektitoj, disidentoj el sia origina partio sidas dum la tuta resta periodo kiel « sendependaj ».

## En Oceanio 
En Oceanio, ne malofte sendependaj kandidatoj prezentiĝas en la parlamentaj balotoj, kaj en iuj oceaniaj landoj, ili estas ofte elektitaj. En Tuvalo, en Nauro kaj en Palaŭo, ne ekzistas politikaj partioj, kaj ĉiuj deputitoj estas do sendependaj kaj ariĝas en neformalajn grupojn.

### Aŭstralio 
En Aŭstralio, malofte sendependaj kandidatoj estas elektitaj, sed sekve de la aŭstraliaj federaciaj parlamentaj balotoj en 2010, la Ĉambro de la deputitoj enhavas kvar sendependajn deputitojn el cent kvindek, kaj la apogo de tri el ili estas decida en la konsistigo de la registaro.

### Fiĝioj 
En Fiĝioj, ne malofte sendependaj kandidatoj prezentiĝas, sed relative malofte ili estas elektitaj. Sekve de la parlamentaj balotoj en 2006, estis du sendependaj deputitoj el sepdek unu, en la Ĉambro de la deputitoj. En Nov-Zelando, tiu fenomeno kvazaŭ ne ekzistas ; la parlamento ne havas sendependan deputiton sekve de la plej freŝaj balotoj, en 2008.

### Tongo 
En Tongo, plej multaj kandidatoj estas sendependaj, kaj sekve de la parlamentaj balotoj en 2010, la parlamento enhavas dek kvar deputitojn sendependajn el dudek ses, la ĉefministro mem estas sendependa En Salomonoj, sekve de parlamentaj balotoj en 2010, la parlamento enhavas dek naŭ sendependaj deputitoj el kvindek, kaj pluraj fariĝis ministroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Politika spektro
* Senpartieco

Kategorio:Politiko
Rovia kivio

La **okarita kivio** (), aŭ ankaŭ **Rovia kivio**, **Rovio** aŭ **Okarita bruna kivio**, estas membro de la familio de kivioj nome apterigedoj, priskribita kiel nova birdospecio por la scienco en 2003. La specio estas morfologie tre simila al la aliaj kivioj. Ĝi troviĝas en limigita areo de la arbaro ĉe la laguno Okarito en la Okcidentmarborda Regiono de la Suda Insulo de Novzelando, kaj havas populacion de nur ĉirkaŭ 300 birdoj Kelkaj Roviaj kivioj povas vivi ĝis 100 jaroj..

## Taksonomio kaj etimologio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Ĝia specia epiteto *rowi* estas la maoria nomo de tiu birdo.

## Priskribo
La sternumo de la okarita kivio ne havas kilon. Ĝiaj flugiloj estas minimumaj, kaj ĝi ne havas uropigan glandon. Ankaŭ ĝia palato estas distinga, kaj ĝiaj plumoj havas nek barbiojn nek postmudaĵojn. Aliaj karakteroj kiuj estas similaj al la aliaj kivioj estas malforta maĉstomako kaj la fakto ke ili estas senvostaj kaj havas nur vostostumpon.

## Teritorio kaj habitato 
La okarita kivio loĝas en la arbaro ĉe la laguno Okarito de la Okcidenta Marbordo de la Suda Insulo de Novzelando.

## Reproduktado 
La ino povas demeti ĝis tri ovojn, ĉiu en malsama nesto. Kaj la masklo kaj la ino kovas la ovojn. La ovo estas tre granda, kaj ĝi pezas 20% el la ina pezo (kiel ĉe ĉiuj kivioj). Plej paroj estas monogamaj dum siaj vivoj.

## Statuso kaj konservado 
Ties konservostatuso estas taksita "enlande kritika". Konservoklopodoj kiaj la *Operation Nest Egg* kaj la kontrolo kontraŭ ermenoj estis parte sukcesaj per restaŭrado de la populacio de Rovia kivio. Tamen la Rovio estas ankoraŭ ĉe febla stato. Predado, ĉefe fare el enmetitaj animaloj kiaj la ermenoj, estas ankoraŭ la plej granda minaco kontraŭ la Rovio. La Sudokarita Arbaro estis deklarita kivia rezervejo en 2000.

## Referencoj
* Clements, James (2007). The Clements Checklist of the Birds of the World (6 ed.). Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-4501-9.
* Davies, S.J.J.F. (2003). "Kiwis". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8. Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;89–90. ISBN 0-7876-5784-0.
* Gotch, A.F. (1995) [1979]. "Kiwis". Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. London: Facts on File. p.&nbsp;180. ISBN 0-8160-3377-3.
* New Zealand Department of Conservation (DOC) (2009). "Rowi: New Zealand native land birds". New Zealand Department of Conservation (DOC). Konsultita 2009-07-25.
* New Zealand Department of Conservation (DOC) (2009(a)). "Facts about Rowi". New Zealand Department of Conservation (DOC)". Retrieved 2009-07-25.
* Tennyson, A.J.D.; Palma, R.L.; Robertson, H.A.; Worthy, T.H.; Gill, B.J. (2003). "A new species of kiwi (Aves, Apterygiformes) from Okarito, New Zealand". Records of the Auckland Museum 40: 55–64.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotaro 

Kategorio:Kivioj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Neflugaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Laguno Okarito

La laguno **Okarito** estas ĉemarborda laguno de la Okcidentmarborda Regiono de la Suda Insulo de Novzelando. Ĝi situantas ĉe 130 kilometroj sude de Hokitika, kaj kovras areon de ĉirkaŭ 12&nbsp;km², kio faras ĝin la plej granda netuŝita nemodifita humidejo de Novzelando.

Kelkaj malgrandaj riveroj alfluas al la laguno, kaj ĝi alfluas el la Lago Mapourika. La laguno estas hejmo de multaj specioj de vadbirdoj, ĉefe la tre rara (en Novzelando) kōtuku (Orienta granda egreto). Okarito estas la ununura reproduktejo de la kōtuku en Novzelando.

Sude de la laguno estas la malgranda setlejo **Ōkārito**. Origine ormineja urbo, la populacio atingis ĉirkaŭ 1,500 en 1866. Ĝi havas nun nur 30 konstantajn loĝantojn - inter ili la ricevinto de la Premio Booker nome verkisto Keri Hulme kaj pejzaĝa fotisto Andris Apse.

En 1909 la ostoj de baleno surstrandiĝis en 1908, 6 mejlojn norde de la setlejo, tiuj estis portitaj al Canterbury kaj montritaj nome *Okarito Whale* (okarita baleno)

Eblas birdumado, ekoturismo kaj navigado per kajako sur la laguno, kaj estas nombraj lokaj padoj por piedirado.

Ankaŭ la plej rara specio de kivio, nome Okarita kivio, aŭ Rovio, troviĝas ankaŭ ĉe la urbo Ōkārito.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Okarito New Zealand Birds Limited
* Okarito Community Association 

Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
9022 Drake

'*9022 *Drake'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Michael Julian Drake (1946–2011), direktoro de la *Lunar and Planetary Laboratory* de la Universitato de Arizono kaj prezidento de la *Meteoritical Society''. Instruisto kaj esploristo pri kosmokemio kaj geokemio, li studis la evoluon de Tero, Luno, magmaj meteorŝtonoj kaj aliaj terecaj planedaj korpoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
9016 Henrymoore

'*9016 *Henrymoore'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona geologo *Henry (Hank) J. Moore* (1928–1998), de la *United States Geological Survey* de 1960. Moore partoprenis al la komenciĝanta astrogeologia programo, helpante instrui pri geologio la astronaŭtojn de la Projekto Apollo. Li partoprenis al analizo de specimenoj da , kiujn ili alportis kaj laboris sur la fotoj de la luna surfaco prenita elde orbito. Lia sperto en la elekto de punktoj de lunaj surteriĝoj estis transportita al la programo Viking sur Marso. Liaj laboroj pri la misioj *Mars Pathfinder* kaj *Sojourner'', estis inter liaj lastaj kontribuoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
9023 Mnesto

**9023 Mnesto** estas troja asteroido malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Orbito 
Ĝi orbitas, kun granda orbita klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Mnesto, troja militisto, kiu venis en Italion kiel oficiro de Eneo por batali kontraŭ la Latianoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Nowak

* Kazimierz Nowak (1897-1937) – pola vojaĝisto, kiu en la jaroj 1931-1936 solece trapasis afrikan kontinenton

* Měrćin Nowak-Njechorński (1900-1990) – soraba pentristo

* Jan Nowak-Jeziorański (1914-2005) – pola politologo, socia aganto, ĵurnalisto kaj soldato de Pola Enlanda Armeo

* Hans Peter Nowak (1932-) – aŭstra komponisto kaj orĥestrestro

* Jerzy Robert Nowak (1940-) – pola historiisto, publicisto

* Andrzej Nowak (1960-) – pola historiisto, publicisto, sovetologo
Insulo Blumine

La insulo **Blumine**, aŭ **Oruavairua** en Maoria lingvo, estas ĉe Riaro Marlborough en la Suda Insulo de Novzelando.

## Priskribo 
La insulo **Blumine** kovras areon de 337 ha Ĝi estas loko de spektakla rezervejo.

Vizito fare de kapitano James Cook lasis la insulon infestita el invadaj specioj, kiuj de tiam estis nuligitaj pere de la uzado de helikoptera venenfaligado, fare de la Departmento por Konservado. En Majo 2008 la insulo estis deklarita senpredanta kaj revenis klopodojn reenmeti indiĝenajn speciojn en la insulon.

## Kivioj 
La 29an de junio 2010, oni liberigis tri parojn de la plej rara kivio, nome Rovia kivio en la insulon.

## Notoj 
Blumine
Tiritiri Matangi

maldekstra|eta|Arbaro ĉe Tiritiri Matangi
**Tiritiri Matangi** estas insulo kiu kuŝas ĉe la Golfo Hauraki de Novzelando, 4&nbsp;km oriente de la Duoninsulo Whangaparaoa

La nomo, signife "lanĉita de la vento" en maoria, estas ofte populare mallongigita al Tiritiri. Maoria mitologio konsideras la insulon flosilo de fiŝkapta prareto.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Okcidentmarborda Regiono

La **Okcidentmarborda Regiono** (, ) estas unu el la administraj regionoj de Novzelando, situanta logike ĉe la okcidenta marbordo de la Suda Insulo, kaj estas unu el plej apartaj kaj plej dise loĝataj areoj de la lando. Ĝ estas formata de tri distriktoj: Buller, Grey kaj Westland. La ĉefaj urboj estas Westport, Greymouth kaj Hokitika. El inter aliaj setlejoj menciindas ekzemple Moana.

eta|dekstre|200px|Mapo montranta populacidensecon en la Okcidentmarborda Regiono ĉe la censo de 2006.

## Geografio 
* Laguno Okarito
* Paparoa Montaro

Kategorio:Regionoj de Novzelando
Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Prinzenhof (Arnstadt)

eta|La longa ejo, norda fasado rigardanta al la strato; nun urba biblioteko.
[eta|Historia fontano estinta iam en la korto de Prinzenhof, nun ĉe [Fasanengarten (loĝeja blokaro).]] 
La **Prinzenhof** (laŭvorte: *princidejo*) estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj konstruaĵoj en la urbocentro de Arnstadt, Germanujo. Hodiaŭ troviĝas en ĝi la urba biblioteko.

## Historio 
Ĝi estas neregula triala komplekso, alikonstruita plurfoje, sur la fundamentoj de la eksa benediktanina monaĥejo apud la Preĝejo Nia kara Sinjorino. Unue ĝi funkciis kiel la vidvina rezidejo por grafino Katharina von Nassau (1583).

De 1721-25 ĝi alikonstruitis en reprezentan kaj prestiĝan kasteleton por princo Wilhelm de Schwarzburg, respektive en 1803 por princo Karl Günther de Schwarzburg-Sondershausen.

Kiam en 1878 ĝi transformitis en gimnazion, oni grandstile ŝanĝis la ĉambrajn strukturojn. En 1990 la konstruaĵo estis restaŭrita por sekvonta uzo kiel municipa biblioteko.

## Priskribo 
Konserviĝis du fenestroj el al malfrua 16-a jarcento en la norda alo. De tiu tempo datumas ankaŭ la volbita kelo de la okcidenta alo. Super ĝi estas kelkaj ĉambroj kun modestaj stukitaj plafonoj el la 18-a jarcento. La suda alo starigitis dum la nova uzo kiel mezlernejo, samtempe la konstruo estis plilongigita orienten. Nur de tiu tempo datumas la aranĝo de la fasadoj.

## Literaturo 
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*,  eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, p.&nbsp;55-56, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
*Hejmpaĝo de la biblioteko. 

Kategorio:Konstruaĵoj en Arnstadt
Ovena kivio

La **Ovena kivio**, aŭ **eta kivio** () estas specio de kivio endemia de Novzelando. Kiel ĝia komunlingva nomo suggestas, la eta kivio estas la plej malgranda specio de kivio, nome ĉirkaŭ 0,9 al 1,9 kg, ĉirkaŭ la grando de nankoko.

En la pratempoj, la eta kivio troviĝis en ambaŭ ĉefaj insuloj, sed nun estas ĉefe limigita al kelkaj insuletoj kaj ĉefinsulaj rezervejoj protektitaj per bariloj kontraŭ damaĝaj bestoj.

La eta kivio preskaŭ formortis kiam konservada klopodo okazis antaŭ 100 jaroj. Kvin individuoj estis translokitaj de la Suda Insulo al Kapiti-Insulo por konservaj celoj. Hodiaŭ, la populacio de Kapiti-Insulo kreskis, kun ĉirkaŭ 1200 birdoj. Ili estis konsiderataj formortintaj sur la ĉefinsuloj, sen ekvido de 1978, ĝis ilia remalkovro en la naturo en 2025.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La eta kivio estis unuafoje priskribita kiel *Apteryx owenii* de John Gould, en 1847, baze sur specimeno el Novzelando.

## Aspekto 
eta|maldekstra|Ilustraĵo
La eta kivio longas de 35 al 45 cm. Maskloj pezas de 0,9 al 1,3 kg kaj inoj de 1 al 1,9 kg. Tio igas ĝin la plej malgranda specio de kivio. Ĝiaj plumoj estas helmakule grizaj, kun fajna blanka makulado, kaj estas hirtecaspektaj. La plumoj havas nek poŝtmudaĵojn nek barbiojn. Ili havas grandajn vibroharojn ĉirkaŭ la buŝtruo. Ili ne havas voston, sed nur malgrandan vostostumpon. oni supozas nun, ke ĝi estas pli nombra ol ĝenerale supozite. Laŭ la pritaksado de la populacigrando, tiu specio estis taksita ĝuste, kaj sekve subenlistita al statuso Preskaŭ Minacata en 2008 ĉar, kvankam ne rara, ties malgranda teritorio metas ĝin en riskon. Manko de predantoj, krom la vekaralo (*Gallirallus australis*), gravas ties pliiĝantaj nombroj. Ĝi havas loĝan teritorion de 31 km² kaj populacion de 1500 ĉirkaŭkalkulitaj en la jaro 2008.

## Referencoj
* BirdLife International (2008(a)). "Little Spotted Kiwi - BirdLife Species Factsheet". Data Zone. Konsultita 06a Feb 2009.
* BirdLife International (2008(b)). "What's New (2008)". IUCN RedList. Konsultita 04a Feb 2009.
* Davies, S.J.J.F. (2003). "Kiwis". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 89–90, 92–93. ISBN 0-7876-5784-0.
* Gotch, A.F. (1995) [1979]. "Kiwis". Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. London: Facts on File. p. 181. ISBN 0-8160-3377-3.
* "Little Spotted Kiwi". Kiwis for Kiwi. Konsultita 11a Decembro 2012.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet.
* Save The Kiwi  (iam Kiwi Recovery)

Kategorio:Kivioj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Parlamenta periodo

**Parlamenta periodo** estas la periodo, dum kiu elektita parlamento funkcias inter du balotoj.

## Vidu ankaŭ 
* Oficperiodo

Kategorio:Leĝofarado
Kategorio:Parlamenta juro
Kategorio:Politika glosaro
Kategorio:Parlamenta periodo
Valeyrac

**Valeyrac** - jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone *Valeirac* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france *Gironde* [] respektive okcitane kaj gaskone *Gironda*), en la administra regiono Nova Akvitanio (france *Nouvelle-Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france *Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Aquitània*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Lesparre-Médoc kaj al la kantono ''''. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Geografio 
Valeyrac estas vilaĝo en la duoninsulo Médoc, ĉe la estuaro Ĝirondo,  norde de Lesparre-Médoc.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ĝirondio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Gironde
Kategorio:Médoc
László Markó

**László MARKÓ** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markó László** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).

László Markó http://www.ch.bme.hu/document/249/original/2011_Marko_gyd.pdf naskiĝis en 1928 en Debrecen kaj mortis la 20-an de junio 2022.

## Biografio 
László Markó inter 1951-1965 laboris en instituto pri naftaĵoj. Inter 1965-1986 li estis katedrestro en Universitato de Panonio en Veszprém (urbo), krome inter 1965-1998 li gvidis esploran grupon pri nafto. Li estis gastoprofesoro en Würzburg, Chicago, Rennes, Toulouse, Modena. En 1996 li pensiuliĝis, spite tion li daŭre instruas en la universitato kaj li partoprenas en la esplorado. Li ricevis hungarajn kaj germanan premiojn inter 1988-2005.

## Verkaro (elekto) 
* *Szerves kémia I.* (Organika kemio 1.) - lernolibro por studentoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

 

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Sámuel Márkfi

**Sámuel Márkfi** [ŝAmuel mArkfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkfi Sámuel** estis hungara pastro, teologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1860).

Sámuel Márkfi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/10039 naskiĝis kiel *Markója Sámuel* la  1811 en Hungara reĝlando en Cserencsóc [ĉerenĉOc] (nuntempa Črenšovci en Slovenio). Li mortis la  1861 en Pest (urbo).

## Biografio 
Sámuel Márkfi frekventis gimnaziojn en Szombathely kaj Kőszeg, universitatojn en urbo Pest kaj en Vieno. Post la abituriento en 1826 li aliĝis al benediktanoj. En 1835 li pastriĝis. Inter 1837-1846 li instruis en Pannonhalma, poste jam en Reĝa Universitato de Pest. Baldaŭe li ricevis diversajn ekleziajn postenojn. En 1860 li estis elektita rektoro. Li strebis por uzado de la hungara lingvo. Li ricevis unuafoje premion.

## Verkaro (elekto) 
* *Hitkételyek* (1849) - premiita
* *Introductio in sacros libros novi testamenti. In usum auditorum scripta* (1856-1857, 1877)
* *Codex graecus quatuor evangeliorum e bibliotheca universitatis Pestinensis cum interpraetatione Hungarica editus* (1860)
* diversaj manuskriptoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
9018 Galache

'*9018 *Galache'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la novzelandaj geastronomoj Pamela M. Kilmartin kaj Alan C. Gilmore elde la Universitata Observatorio de Monto John, en Suda Insulo (Nov-Zelando).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *José Luis Galache*, kiu laboris ĉe la *Minor Planet Center'' de 2009 interalie pri la ĉeesto de sociaj komunikiloj. Por sia doktoria laboro, li studis la X-radiajn duopajn stelojn en la Malgranda Magelana Nubo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pamela M. Kilmartin
Kategorio:Malkovrita de Alan C. Gilmore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Kastelo Neideck

eta|Modelo de la kastelo.
eta|La kastela ĝardeno.
eta|La turo, iama gvat-turo.
eta|La oficeja komplekso Landratsamt, iama parto de la kastelo.

La **Kastelo Neideck** () estas iama akvokastelo en Arnstadt. Konservita estas ĝis hodiaŭ nur la kastela turo (iama belfrido kun spajro de 1554), la resto estas ruina.

## Historio 
La kastelon konstruigis inter 1553 kaj 1560 grafo Guntero la 41-a (Schwarzburg-Arnstadt). Ĝi estas renesancstila, farita de la fama nederlanda arkitekto Gerhardt van der Meer kun kvar regulaj aloj, iele laŭ la modelo de Torgau kaj kun la helpo de skulptistoj de la skolo de Simon Schröter. Ĝi starigitis sur fundamentoj de la jam en 1273 menciita Hersfeld-burgo, kiun uzis la abatoj de Hersfeld. La Schwarzburg-grafoj aĉetis ĝin de la urbo en 1332.

La kastelo sekve iĝis rezidejo de la grafoj de Schwarzburg-Arnstadt kaj tiu cirkonstanco promociigis Arnstadt al rezideja urbo. En 1694/95 modernigis la kastelon la arkitekto Johann Moritz Richter kaj kastelkapelo estis konsekrita en 1700.

Post la morto de princo Anton Günther la 2-a en 1716 la rezidejo translokigitis al Sondershausen. La kastelo eksfunkciis, estis neloĝata kaj utiligata kiel stalo. Oni malkonstruis ĝin kaj uzis la brikojn por konstrui pontojn. Ĝi ekkadukiĝis kaj en 1779 la kastelo parte terenfalis. En 1811 malkonstruitis la restintaj altvaloraj partoj por fari artefaritan ruinon en la parka korto de la Princidejo. Ili troviĝas nun en la muzeo en la Nova Palaco.

En aprilo 1945 damaĝis la turon daŭra pafado de la usona armeo. Cetere, la kastelo servas hodiaŭ kiel ekstera kuliso por la televida serio Schloß Einstein de la porinfana kanalo KiKA en Erfurto.

## Nuna stato 
En 1998/99 oni restaŭris la 65 metrojn altan turon kaj alirebligis ĝin. Ekde 1620 Caspar Bach estis dum 12 jaroj turgardisto. Li estis la unua de la Bach-klano en la urbo, kiu poste dum 119 jaroj pliriĉigis la muzikan vivon surloke. Krome estis elfositaj kaj stabiligitaj la restoj de la ruino. Sur la tereno admireblas, kune kun aliaj modeloj, miniatura ligna modelo de la kastelo en skalo de 1 por 20.

## Ĝardenistejo kun urbomodelo miniatura 
Bela urbomaketaĵo troviĝas en la iama ĝardenista domo en la Kastela parko.

## Kastela parko 
Rimarkinda estas la norde apudanta kastela parko, kiu en la 16-a jarcento nombriĝis al la plej grandaj de sia speco. De la origina koncepto nun nur malmulto dedukteblas. Konserviĝis i.a. la Fiŝpordego kun trapasejo.

## Teatro 
Rimarkindas, malgraŭ sia malgrandeco, la Teatrejo kastela de Arnstadt.

## Subnotoj 
## Vidu ankaŭ 
* La t.n. Nova Palaco

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la akvokastelo sur la retpaĝaro de la urbo.  
* 450 jaroj princa geedziĝo.
* Hejmpaĝo de la teatro.

Neideck
Kategorio:Akvokasteloj en Germanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Arnstadt