open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hajlajfo

**Hajlajfo** () estas danca kaj muzika stilo en Ganao kaj Sieraleono, kiu estas trovebla ankaŭ en aliaj okcidentafrikaj landoj. La originoj de hajlajfo troviĝas en la 1920-aj jaroj precipe en Ganao. Ekde ĉi tie la stilo disvastiĝis en aliajn landojn de Okcidentafriko. Karakterize por hajlajfo estas elementoj el la ĵazo kaj la uzado de malsamaj gitaroj.

La nomo highlife aludas supozeble la personaron, por kiu oni ludis komence ĉi tiun distromuzikon, nome la regantan socian klason en la kolonioj (angle: *High Society*).

Hajlajfo ekestis kiel kunfandaĵo inter la tradiciaj elementoj de la muziko en Ganao kun la muzikinstrumentoj el Eŭropo. De ne troestimenda graveco je tio estis la membroj de la popolo de la Kruoj, kiuj konatiĝis kiel maristoj sur eŭropaj ŝipoj kun la gitaro kaj ĝin enigis en sian propran muzikon. Ankaŭ aliaj popolgrupoj kiel Akanoj kaj Fanteoj. La kolonia administrado jam komence de la 20-a jarcento havis la intereson distri la proprajn trupojn kaj administrajn oficistojn en la kolonioj. Ili do edukis tiucele indiĝenajn muzikistojn por armemuzikaj bandoj kaj policorkestroj kaj ekipis ilin per eŭropaj muzikinstrumentoj. La ganaaj muzikistoj malvolvis el la tradiciaj ritmoj al ili konataj, lige kun pli kaj pli forte elpaŝaj elementoj el la ĵazo, novan muzikstilon, kiun ili ludis per plejparte eŭropdevena instrumentaro (eĉ per violonoj). En la 1950-aj jaroj la muzikistaroj ankaŭ enprenis afrikokubajn perkutinstrumentojn. En la muzikon eniris rapidega pulso, kiu estas ludebla laŭ diversaj manieroj.

## Selekto de hajlajfaj muzikistoj 
* E. T. Mensah
* Gyedu Ambolley
* Jewel Ackah
* Kojo Antwi
* Net Brew
* George Darko
* Rex Gyamfi
* Cardinal Rex Lawson
* M. K. Frimpong
* Fela Kuti
* Victor Olaiya

## Literaturo 
* Wolfgang Bender: *Der nigerianische Highlife: Musik und Kunst in der populären Kultur der 50er und 60er Jahre*. Edition Trickster/Hammer Verlag, Wuppertal 2007; ISBN 978-3-7795-0061-2
* Graeme Ewens: *Africa O-Ye! A Celebration of African Music*. Guinness Publishing, Londono 1991; ISBN 978-0-306-80461-8
* Ronnie Graham: ''World of African Music: Stern's Guide to Contemporary African Music'' Pluto, Londono 1992; ISBN 0-7453-0552-0

## Referencoj 
Kategorio:Afrika muziko
Kategorio:Stiloj de ĵazo
Kategorio:Kulturo de Sieraleono
Kategorio:Kulturo de Ganao
EuroSprinter de Siemens kaj Krauss-Maffei

EuroSprinter estas elektra lokomotivo, konstruita en diversaj submodeloj ekde 1996 far kaj Krauss-Maffei kaj Siemens.

* Ŝpuro: 1'435&nbsp;mm
* Fonto de energio: elektro el suprentraka drato
* Maximuma rapideco: 140 Km/h aŭ 230 Km/h
* Povo: 6.4 MW

## ES 64 F 
Ŝarĝa lokomotivo, prototipoj estiĝis 1992, konstruita el 1996 al 2001.

## ES 64 F4 
Ŝarĝa lokomotivo, plibonigo de tipo **ES 64 F**, konstruita ekde 2003.

## ES 64 U 
Universala lokomotivo, konstruita ekde jaro 2000, maximuma rapideco 230 Km/h. Uzita far diversaj fervojaj kompanioj en Eŭropo. En jaro 2006 unu ekzemplero, plejparte sen specialaj modifoj, atingis dum testveturo rekordan rapidecon de 357 Km/h. La kompanio "ÖBB" uzas ĉi tiun lokomotivon portante la nomon "Taurus", por vartrajnoj, pasaĝeraj trajnoj, kaj la trajnon "Railjet", kiun la lokomotivo povas tiri aŭ puŝi.

*Siemens ES64U2
*Siemens ES64U4

Kategorio:Elektraj lokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Siemens
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Krauss-Maffei
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Aŭstrio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Danio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Germanio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Grekio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Hungario
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Pollando
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Slovenio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Svisio
Ŝafobredado

[eta|250ra|[Aŭstralio|Aŭstraliaj ŝafoj de raso Merino.]]
eta|250ra|Ŝafoj en Patagonio, Argentino.
[eta|250ra|Mezepoka [Ŝafo|ŝafejo en natura kaverno en norda Hispanio.]]
**Ŝafbredado** aŭ **Ŝafobredado** estas la aldomigo kaj bredado de bred-ŝafoj. Ĝi estas branĉo de bestobredado. Ŝafoj estas kreskigitaj ĉefe por sia viando, nome ŝafidaĵo, por sia lakto, aŭ por lano. Ili ankaŭ donas ŝaf-felon kaj pergamenon.

Ŝafoj estas konservitaj en grupoj en enfermejoj, en barejoj, aŭ garbejoj, aŭ en la malferma naturo. Ĵus tonditaj unujaraj ŝafoj povas esti tre vundeblaj pro humideco, vento kaj povas rapide suferi pro eksponado. Ŝafoj devas esti konservitaj sekaj dum unu al du tagoj antaŭe tondado tiel ke la lanugaĵo estu sufiĉe seka por esti prenita kaj por protekti la sanon de la tondistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Paŝtismo
* Paŝtistismo

## Eksteraj ligiloj 
* Accelerated lambing can work - Farmnews, NZ 
* 
* 
* Genetic origins of domestic sheep 
* Sheep farming in New Zealand 

Kategorio:Ŝafoj
Kategorio:Bestobredado
Paŝtismo

[dekstra|eta|300px|[Alvan Fisher, *Pastoral Landscape*, 1854]]

**Paŝtisma** vivostilo (vidu artikolon Paŝtistismo) estas tiu de paŝtistoj zorgantaj gregon ĉirkaŭ malfermaj areoj de tero laŭ la sezonoj kaj la ŝanĝo de disponeblo de akvo kaj paŝtaĵo. Ĝi havigas sian nomon al ĝenro de literaturo, arto kaj muziko kiu priskribas tian vivon en idealigita maniero, tipe por urba aŭskultantaro. *Paŝtismaĵo* aŭ *Pastoralo* estas verko de tiu genro, konata ankaŭ kiel **bukolika**, el la greka βουκολικόν, el βουκόλος, signife paŝtisman farmadon.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝafobredado
* Paŝtistismo

## Notoj 
Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Kategorio:Arto
Paŝtistismo

[eta|Nomada loĝotendo de [Baĥtiaroj, provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari, Irano.]]
[eta|[Kojoj malmuntantaj siajn kabanojn, prepare al moviĝo al novaj paŝtejoj. Akvatinto de Samuel Daniell (1805). La Kojoj praktikis paŝtadon dum miloj da jaroj en suda Afriko.]]
**Paŝtistismo** aŭ **Paŝtistado** estas la branĉo de agrokulturo koncerna kun zorgado de gregoj. Temas pri animala bredado: nome zorgado, tenado kaj uzado de animaloj kiaj kameloj, kaproj, bovoj, gjakoj, lamoj, kaj ŝafoj. "Paŝtistismo" ĝenerale havas moveblan aspekto, movigante la gregojn serĉe de freŝa paŝtejo kaj akvo (kontraste al bestobreda farmado, en kiu ne-nomadaj farmistoj bredas gregojn kaj plibonigas la paŝtejojn por ties gregoj).

**Paŝtistismo** estas sukcesa strategio por elteni loĝantaron sur malpli produkta tero, kaj adaptiĝas bone al medio. Ekzemple, en savanoj, paŝtistoj kaj ties animaloj kuniĝas kiam pluvakvo estas abunda kaj la paŝtejo estas riĉa, poste disiĝas dum la sekiĝado de la savano.

Paŝtistoj ofte uzas siajn gregojn por agadi super sia medio. Paŝtogregoj sur savanoj povas certigi la biodiversecon de savanoj kaj evito ke ili evoluu al arbustejo. Paŝtistoj povas ankaŭ uzi incendiojn por fari ekosistemojn pli taŭgajn por siaj manĝanimaloj. Ekzemple, la Turkanaoj de nordokcidenta Kenjo uzas incendiojn por eviti la invadon de la savano fare de lignaj plantospecioj. Biomaso de aldomigitaj kaj naturaj animaloj pliiĝas danke al pli alta kvalito de herbo.

Paŝtistismo troviĝas en multaj varioj tra la tuta mondo. Kompono de gregoj, administraj praktikoj, socia organizado kaj ĉiuj aliaj aspektoj de paŝtistismo varias laŭ areoj kaj laŭ sociaj grupoj. Multaj tradiciaj praktikoj ankaŭ devis adaptiĝi al ŝanĝanta cirkonstancaro de la moderna mondo, inklude klimatajn kondiĉojn tuŝantajn la disponeblon de herbo. Ranĉoj de Usono kaj ŝafejoj kaj bovejoj de Aŭstralio estas rigardataj kiel kelkaj modernaj varioj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Paŝtismo
* Ŝafobredado
* Bestprotektado
* Abelbredado
* Genetiko
* Rajto de libera paŝto
* Bestoselektado

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Zoologio
Stacio Ginan

**Stacio Ginan** (japane: 岐南駅 [ginan-eki], angle: *Ginan Station*) estas fervoja stacio en Ginan, Gubernio Gifu, Japanio. La stacio servas 1 linion de Meitetsu: Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa).

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Meitetsu**:
*** Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa)

## Historio 
* 2-a de junio 1914: Malfermiĝis la stacio de Meitetsu kiel **Stacio Sakaigawa** (境川駅).
* 20-a de septembro 1980: Estis renomita al **Stacio Ginan**.

## Kajoj 
### Meitetsu 
## Sekvaj stacioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Gifu
Kategorio:Stacioj de Meitetsu
József Szabó (dentkuracisto)

**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara kuracisto, dentkuracisto, profesoro.

József Szabó http://www.sk-szeged.hu/statikus_html/orvoslas-ekf/fogaszat/szabo.html  naskiĝis la  1874 en Budapeŝto. Li mortis la  1937 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Szabó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste Universitaton de Budapeŝto inter 1892 kaj 1897. Jam dum la studentaj jaroj li laboris en kuracista instituto. Ekde 1900 li laboris en stomatologia instituto. Post 5 jaroj li komencis instrui en la universitato en rango privata profesoro. En 1914 li gvidis klinikon pri dentkuracado, sed dum la 1-a mondmilito li estis kuracisto en la armeo. En 1921 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro, sed samtempe li gvidis la dentan klinikon. Inter 1931-1933 li estis dekano.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Gyakorlati fogászat* (1914)
* *Odontoiatria practica* (1928) 
* *Odontologia pratica* (Barcelona, 1933)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Senkorna gregaro

[eta|200ra|Tiu [Ŝetlanda (ŝafo)|Ŝetlanda ŝafo estas nature senkorana.]]
eta|200ra|Senkorna bovo Red Poll.
**Senkorna gregaro** estas gregaro sen kornoj en specioj kiuj estas normale kornohavantaj. La termino referencas kaj al rasoj aŭ branĉoj kiuj estas nature senkoranaj danke al selekta bredado kaj ankaŭ al nature kornohavaj animaloj kiuj estis senkornigitaj. Natura senkorneco okazas ĉe bovoj, gjakoj, akvobubaloj kaj kaproj, kaj en tiuj ĝi tuŝas ambaŭ seksoj same; tamen ĉe ŝafoj, ambaŭ seksoj povas esti kornohavaj, ambaŭ senkornaj aŭ nur inoj senkornaj.

## Ekzemploj 
* Corriedale ŝafo

## Referencoj 
Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Mamuloj
Kategorio:Anatomio
Alésia (pariza metrostacio)

**Alésia** [alezja] estas stacio de la Metroo de Parizo, sur linio 4 (&nbsp;-&nbsp;), en la 14-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
La stacio situas apud Placo Victor-et-Hélène-Basch, dominita de Preĝejo Saint-Pierre-de-Montrouge.

La nomo de la stacio devenas de Strato d'Alésia, kiu pasas tra tiu placo. Alesia estas gaŭla opidumo loko de decida batalo de Gaŭla Milito kiu oponis Julion Cezaron al gaŭla koalicio gvidita de Arverna Vercingetoriks en 52 a.K..

## Alirejoj 
La stacio disponas pri 6 alirejoj:
# Placo Victor-et-Hélène-Basch: 1-a ŝtuparo antaŭ n-ro 230, Avenuo du Maine
# Strato du Moulin-Vert: 2-a ŝtuparo antaŭ n-ro 230, Avenuo du Maine
# Avenuo du Maine: ŝtuparo antaŭ n-ro 205, Avenuo du Maine, sur la okcidenta flanko de Preĝejo Saint-Pierre-de-Montrouge
# Preĝejo Saint-Pierre-de-Montrouge: ŝtuparo antaŭ n-ro 82, Avenuo du Général-Leclerc, sur la orienta flanko de Preĝejo Saint-Pierre-de-Montrouge
# Avenuo du Général-Leclerc: rulŝtuparo el la kajo en direkto al '''' antaŭ n-ro 82, Avenuo du Général-Leclerc
# Strato d'Alésia: ŝtuparo antaŭ n-ro 75, Avenuo du Général-Leclerc

## Interkonektoj 
*  RATP 38 62 68 92 Traverse Bièvre Montsouris
*  N14 N21 N66

## Proksime 
* Kvartalo Petit-Montrouge
* Placo Michel-Audiard
* Preĝejo Saint-Pierre-de-Montrouge
* Strato d'Alésia
* Avenuo du Général-Leclerc

## Bildgalerio 

Alésia (métro Paris) typographie de la station.jpg|Nom-plato
Alésia 2022.jpg|Sidlokoj
Alésia (métro Paris) MP59 n°016 par Cramos.JPG|MP 59 eniras la stacion

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 4 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 4 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 14-a arondismento de Parizo
Niĉomerkato

**Niĉomerkato** aŭ **merkatoniĉo** estas la fako de la merkato al kiu specifa produkto fokusas. La merkatoniĉo difinas la produktajn karakterojn cele al kontentigo de specifaj merkato-necesoj aŭ -deziroj, same kiel al la prezo-gamo, produkta kvalito kaj al la demografio kiun oni celas. Ĝi estas ankaŭ malgranda merkato segmento. Ekzemple, sportaj kanaloj kiel STAR Sports, ESPN, STAR Cricket, kaj Fox Sports celas la niĉon de sportemuloj.

Ĉiu produkto povas esti difinita per sia merkatoniĉo. La niĉomerkato estas tre specializita, kaj celas survivi inter la konkurenco de nombraj entreprenegoj. Eĉ establitaj kompanioj kreas produktojn por diferencaj niĉoj, ekzemple, Hewlett-Packard havas ĉio-en-unu maŝinoj por printi, skani kaj faksi cele por la hejmoficeja niĉo dum samtempe havas separatajn maŝinojn kun nur unu el tiuj funkcioj por grandaj negocoficejoj.

Praktike, vendantoj de produktoj kaj komercaj negocoj estas ofte referencataj kiel *ĉefaj liverantoj* aŭ *mallarĝe demografie niĉomerkataj liverantoj* (populare mallongigite al nur *niĉomerkataj liverantoj*). Malgrandaj proviziantoj de kapitalo kutime kliniĝas al niĉomerkato kun mallarĝa demografio kiel rimedo por pliigi sian kvanton da gajno.

La fina produktokvalito (ĉu alta aŭ malalta) ne dependas el la prezelasteco aŭ peto, sed la specifaj necesoj kiujn la produkto celas kaj ĉe kelkaj kazoj aspektoj de agnosko aŭ rekono de la Varomarko (ekz. povo de prestiĝo, praktikebleco, monspezo, multekosteco, primedia konscio, ktp.).

## Notoj 
## Referencoj 
* Lotz, Amanda D. (2007) *The Television Will Be Revolutionized*. New York, NY: New York University Press. Ch. 3

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Merkato
Kategorio:Komerco
Kurt Huber

**Kurt HUBER** (n.  en Chur, m.  en Munkeno-Stadelheim) estis germana muzik-sciencisto kaj psikologo, profesoro ĉe Ludwig-Maximilian-Universitato en Munkeno. Li estis ano de la kontraŭ-nazia rezista grupo Blanka rozo *(Weiße Rose)*.

Huber ekde 1942 havis kontakton al la Blanka rozo kaj kunredaktis la kvinan kaj sesan flugfoliojn, kiujn la grupo dissendis. En la sesa, verkita de Huber kaj postredaktita de Hans Scholl kaj Alexander Schmorell, li kritikis la militan politikon de la Tria Regno. Ĵetante flugfoliojn en la universitatan korton la gefratoj Scholl estis observataj; post tio la sekreta polico arestis la tutan grupon.

Antaŭ la Popola Kortumo Huber defendis sin dirante, ke la nazia partio NSDAP (kies membro li estis) ne kreis veran ĝermanan kondukistan ŝtaton. Post kvartaga proceso li estis kondamnita al morto per gilotino kaj ekzekutita la saman tagon.

## Agadoj en Gräfelfing
Profesoro Huber loĝis en Gräfelfing kaj prelegis en 1942 kiel parto de la Literatura Socio de Gräfelfing.

## Honorado 
* La urbo Munkeno en 1946 nomis placon antaŭ la universitata ĉefkonstruaĵo laŭ Huber.
* La komunumo Gräfelfing nomis laŭ li la straton, en kiu li laste loĝis. Ankaŭ pluraj aliaj urboj nomis laŭ li stratojn.
* En 1966 gimnazio en Gräfelfing estis nomita *Kurt-Huber-Gymnasium Gräfelfing*.
* La katolika eklezio nomis Huber martiro-atestanto de la fido.

Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Germanaj muziksciencistoj
Stacio Hashimashiyakushomae

**Stacio Hashimashiyakushomae** (japane: 羽島市役所前駅 [Haŝimaŝijakuŝomae-eki], angle: *Hashimashiyakushomae Station*) estas fervoja stacio en Haŝima, Gubernio Gifu, Japanio. La stacio servas 1 linion de Meitetsu: Linio Meitetsu-Takehana.

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Meitetsu**:
*** Linio Meitetsu-Takehana

## Historio 
* 1-a de aprilo 1929: Malfermiĝis la stacio de Fervojo Takehana kiel **Stacio Takehana** (竹鼻駅).
* 1-a de marto 1943: Iĝis la stacio de Meitetsu.
* 1-a de januaro 1951: Estis renomita al **Stacio Nishi-Takehana** (西竹鼻駅).
* 1-a de aprilo 1959: Estis renomita al **Stacio Hashima** (羽島駅).
* 11-a de decembro 1982: Estis renomita al **Stacio Hashimashiyakushomae**.

## Kajoj 
### Meitetsu 
## Sekvaj stacioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Gifu
Kategorio:Stacioj de Meitetsu
József Szabó (luterana episkopo)

**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara luterana pastro, episkopo.

József Szabó http://www.cellbibl.hu/index.php/kemenesaljai-eletrajzi-lexikon/10-lexikon/102-szabo-jozsef naskiĝis la  1902 en Alsómesteri. Li mortis la  1986 en Győr.

## Biografio 
József Szabó frekventis bazlernejon en sia naskiĝvilaĝo, poste gimnazion kaj luteranan altlernejon en Sopron, fine li pastriĝis en Szombathely. Li komencis sian eklezian karieron en Győr, kie komence li estis vicpastro, poste instruisto. Li plulernis ankaŭ en Anglio. Post jaroj li okupiĝis ankaŭ pri luteranaj gazetoj. Li estis elektita episkopo en 1948, samtempe li estis lokita al Balassagyarmat. En 1952 pro politika influo li devis abdiki pri episkopeco, tamen li restis pastro de Balassagyarmat. En 1973 li pensiuliĝis kaj li revenis al Győr.

Krom la eklezia laboro li longe okupiĝis pri verkoj de Madách, tial li ricevis ŝtatan premion en 1983.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Evangélikus keresztyének képes Harangszó-naptára az 1946. évre* (1946)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - ornama reeldono de la verko kun notoj de József Szabó (1972)

## Memorigiloj 
* reliefo en Mesteri de 2002
* strato en Balassagyarmat de 1991

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Vavin (pariza metrostacio)

**Vavin** [vavɛ̃] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 4, inter la 6-a kaj 14-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita la . Ĝia nomo devenas de Strato Vavin, kiu omaĝas al Alexis Vavin (1792-1863) kiu estis notario. Elektita deputito de Parizo en 1839 li estis membro de Konstitua Asembleo, kaj de Leĝofara Asembleo. Favora al Monarĥio, li oponis la puĉon de Napoleono la 3-a.

## Alirejoj 
La stacio disponas pri kvar alirejoj antaŭ n-roj 101, 103, 106 kaj 108 de Bulvardo du Montparnasse.

## Interkonektoj 
*  RATP 58 68 82 91
*  N01 N02

## Proksime 
* Montparnasse

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 4 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 4 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 6-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 14-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1910
Kategorio:1910 en Francio
N'oubliez pas

"''''*" (ne forgesu) estas kanto de la franca kantistino Lisa Angell. La kanto reprezentis Francion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2015.

## Fono 
La kanto estis verkita de *Robert Goldman'' (kreditita kiel M. Albert) por Lisa Angell, kun la ideo krei "grandan kaj belan kanzonon kiu elvokas la Unuan Mondmiliton kaj kore ĉiujn militojn".

La 23-an de januaro 2014, Lisa Angell estis anoncita de televidstacio France 2 kiel la franca reprezentanto en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2015 kun "N'oubliez pas".

## Tujsendaj ludadoj 
La kanto publike ludiĝis unuafoje en koncerto en novembro 2014 memorfeste al la centjariĝo de la Unua Mondmilito. Kaj Lisa Angell kantis "N'oubliez pas" rekte sur televido por la unua fojo dum *Le Granda Rezulto*, elsendita sur France 2 la 28-an de februaro 2015.

La 23-an de majo 2015 Angell prezentis la kanton vive dum la finalo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2015 en la koncertejo *Wiener Stadthalle* en Vieno, Aŭstrio.

## Referencoj 
Kategorio:Franclingvaj kantoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2015
József Szabó (katolika episkopo)

**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara katolika pastro, episkopo, teologo, kanoniko, prelato, abato, profesoro.

József Szabó http://lexikon.katolikus.hu/S/Szab%C3%B3.html naskiĝis la  1805 en Mezőkomárom. Li mortis la  1884 en Esztergom.

## Biografio 
József Szabó frekventis mezlernejon en Veszprém (urbo), ekde 1823 li plulernis en Esztergom, Nagyszombat, fine en Vieno. Li pastriĝis en 1830. Li komence estis vicpastro en Marcali, poste en diversaj vilaĝoj. Inter 1841 kaj 1854 li instruis teologion en Nagyszombat. Li estis nomumita titulara kanoniko en Esztergom en 1854, (vera) kanoniko post 4 jaroj, prelato en 1859, en la sekva jaro titulara abato. En 1860 li ricevis ordenon. Inter 1862-1866 li estis rektoro en pastra lernejo de Pest (urbo). Li estis elektita episkopo en 1868, post 2 jaroj li iĝis preposto, en 1874 kanoniko.
 
## Elektitaj publikaĵoj 
* *Oratio academica, ...* (1850)
* *Az ó- és ujszövetségi szentírás kétszáz képpel* (1851)
* *Egyházi beszéd sz. István első apostoli magyar király ünnepén Budán* (1863)

## Fontoj 
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la ĝustan nomon)

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prelatoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kastelo Zichy (Óbuda)

**Kastelo Zichy** [ziĉi] estas baroka konstruaĵo en Budapeŝto, en distrikto Óbuda. Interne ĉefe muzeoj funkcias. Ĝi estas historia monumento.

## Geografio 
La kastelo etendiĝas proksime al la Danubo ĉe Árpád-ponto.

## Historio 
Óbuda iĝis apartenaĵo de grafa familio Zichy en 1695. La familio konstruis kastelon inter 1746 kaj 1752, sed la apudaj flankaj konstruaĵoj nur inter 1754 kaj 1757. En 1766 vidvino Zichy redonis al la ŝtato la plenan bienon, rekompence ŝi ricevis dumvivan renton. En la 19-a jarcento la konstruaĵo estis nur stokejo de vestaĵoj. En la frua socialismo oni interne trakonstruis ĝin loĝejoj. La ĉefa konstruaĵo en 1974 plene renoviĝis kaj funkciis plu kulturdomo.

Nun interalie muzeoj pri Lajos Kassák, Victor Vasarely kaj Óbuda estas videblaj. En la interna korto oni aranĝas diversajn somerajn subĉielajn koncertojn, krome estas videbla restaĵo de mezepoka kirko.

## Fontoj 
* http://vendegvaro.utazom.com/zichy-kastely-budapest  
* http://www.bmknet.hu/kozmuv-cdk/7/html/pages/20_20.html 
* multe da fotoj

Zichy
Buda
Heredeblo

En genetiko, la **heredebleco** aŭ **heredeblo** estas la proporcio de la fenotipa variado en difinita populacio atribuebla al la genotipa variado inter individuoj. La variado inter individuoj povas rilati al genetikaj aŭ mediaj faktoroj. La analizoj de heredeblo ĉirkaŭkalkulas la relativajn kontribuojn de la diferencoj en genetikaj kaj negenetikaj faktoroj al la fenotipa varieco totala en difinita populacio. La valoro de la heredeblo indikas laŭ kiu grado trajto aŭ malsano povas esti kaŭzata genétike aŭ medie.

## Bibliografio 
* Falconer, D. S. kaj T. Mackay. 1996. Introduction to Quantitative Genetics, Ed. 4. Longman, Essex, Anglio.
* Kempthorne, O (1957 [1969]) An Introduction to Genetic Statistics. John Wiley. Represita en 1969, eldonejo de la Iovaa Ŝtata Universitato.
* Lynch, M. & Walsh, B. 1996. Genetics and Analysis of Quantitative Traits. Sinauer Associates. ISBN 0-87893-481-2.
* Johnson, Wendy; Penke, Lars; Spinath, Frank M. (2011). "Understanding Heritability: What it is and What it is Not". European Journal of Personality 25 (4): 287–294. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/per.835/abstract doi:10.1002/per.835. ISSN 0890-2070. Arkivita (PDF) el la originalo en 2011 http://www.larspenke.eu/pdfs/Johnson_Penke_Spinath_2011_-_Heritability_rejoinder.pdf. Konsultita la 15-an de decembro 2013.

## Eksteraj ligiloj 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy, Heredity kaj Heritability
* Retejo de Quantitative Genetics Resources, inklude duvoluman libron de Lynch kaj Walsh. Senpaga aliro 

Kategorio:Genetiko
Stacio Kanō (Gifu)

**Stacio Kanō** (japane: 加納駅 [kanoo-eki], angle: *Kanō Station*) estas fervoja stacio en Gifu, Gubernio Gifu, Japanio. La stacio servas 1 linion de Meitetsu: Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa).

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Meitetsu**:
*** Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa)

## Historio 
* 2-a de junio 1914: Malfermiĝis la stacio de Tramvojo Mino kiel **Stacio Aratamachi** (安良田町駅).
* 10-a de januaro 1958: Estis renomita al **Stacio Kanō**.

## Kajoj 
### Meitetsu 
## Sekvaj stacioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Gifu
Kategorio:Stacioj de Meitetsu
Crimes of the Heart

***Crimes of the Heart*** (: **Krimoj de la Koro**) – estas teatraĵo verkita de Beth Henley. La teatraĵo gajnis la *Pulitzer-premion por dramoj* kaj la ''New York Drama Critics' Circle Award* dum la jaro 1981; kaj la *Theatre World Award* dum la jaro 1982.

[300px|eta|[Benedicta Boccoli (Babe), Paola Bonesi (Lenny) kaj Fulvia Lorenzetti (Meg) dum la agado de *Krimoj de la Koro'' en la Teatro Sankta Babila de Milano, 1-a de majo de 2015.]]

## Temo 
La teatraĵo estas metita en Hazlehurst, Mississippi, kie vivas Lenny, damo kiu prizorgas la malsanan avon.

Unu tagon, alvenis al la domo de Lenny ŝiaj du fratinoj: Babe, la turbulenta koro (pafis ŝian edzon kaj nun estas en amo kun dekkvin jara knabo) kaj Meg, kiuj provis sekvi kurson de kantisto sen sukceso.

La teatraĵo alportas mil memorojn malĝojajn kaj feliĉajn kaj kunigas la tri fratinojn kiel neniam antaŭe.

## Filma adapto 
La teatraĵo tutmonde aparte konatiĝis dum la jaro 1986, kiam produktiĝis kaj tutmonde ekmontriĝis kineja filmo pri ĝi, en kiu Diane Keaton, Jessica Lange kaj Sissy Spacek ludis la rolojn de la tri fratinoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Crimes of the Heart en Internet Broadway Database
*  Internet Off- Broadway Database listing, 2001 

Kategorio:Teatraĵoj
Kategorio:Anglalingva literaturo
Stacio Meitetsu-Gifu

**Stacio Meitetsu-Gifu** (japane: 名鉄岐阜駅 [mejtecu-gifu-eki], angle: *Meitetsu Gifu Station*) estas fervoja stacio en Gifu, Gubernio Gifu, Japanio. La stacio servas 2 liniojn de Meitetsu: Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa), Linio Meitetsu-Kakamigahara.

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Meitetsu**:
*** Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa)
*** Linio Meitetsu-Kakamigahara

## Historio 
* 11-a de februaro 1911: Malfermiĝis la stacio de Tramvojo Mino kiel **Stacio Ekimae** (駅前停留場).
* 21-a de aŭgusto 1913: Estis renomita al **Stacio Nagazumichō** (長住町停留場).
* 28-a de decembro 1928: Malfermiĝis la stacio de Fervojo Kagamigahara kiel **Stacio Nagazumichō** (長住町駅).
* 28-a de aprilo 1948: Estis renomita al **Stacio Shin-Gifu** (新岐阜駅).
* 29-a de januaro 2005: Estis renomita al **Stacio Meitetsu-Gifu** (名鉄岐阜駅).

## Kajoj 
### Meitetsu 
## Sekvaj stacioj 
## Apudaj stacioj 
* Stacio Gifu:
** Linio Tōkaidō (ĉefa) (JR)
** Linio Takayama (ĉefa) (JR)

Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Gifu
Kategorio:Stacioj de Meitetsu
Stacio Meitetsu-Ichinomiya

**Stacio Meitetsu-Ichinomiya** (japane: 名鉄一宮駅 [mejtecu-iĉinomija-eki], angle: *Meitetsu Ichinomiya Station*) estas fervoja stacio en Iĉinomija, Gubernio Ajĉi, Japanio. La stacio servas 2 liniojn de Meitetsu: Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa), Linio Meitetsu-Bisai.

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Meitetsu**:
*** Linio Meitetsu-Nagoya (ĉefa)
*** Linio Meitetsu-Bisai

## Historio 
* 24-a de januaro 1900: Malfermiĝis la stacio de Fervojo Bisai kiel **Stacio Ichinomiya** (一ノ宮駅).
* 1900: Estis renomita al **Stacio Shin-Ichimomiya** (新一宮駅).
* 29-a de januaro 2005: Estis renomita al **Stacio Meitetsu-Ichimomiya** (名鉄一宮駅).

## Kajoj 
### Meitetsu 
## Sekvaj stacioj 
## Apudaj stacioj 
* Stacio Owari-Ichinomiya:
** Linio Tōkaidō (ĉefa) (JR)

## Ĉirkaŭaĵo 
* Sanktejo Masumida

Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Ajĉi
Kategorio:Stacioj de Meitetsu
Profundopercepto

eta|Ekzemplo de kiel ŝanĝo povas funkcii kiel indiko de la loko de objektoj en spaco
eta|Stereoskopio estas aparato konsistanta el du rigardlensoj, antaŭ kiuj estas metita la stereoskopa bildo, tiel ke ĉiu okulo vidu unu el la du bildoj prenitaj de la fotilo.Kiam la stereografaj bildoj estas rigardataj tra la stereoskopio, la homa cerbo kunigas la du bildojn en unu, kaj ili aperas kiel tridimensiaj bildoj kun iluzia profundo.
eta|Laŭ la leĝo de fermita areo, fermita areo estas perceptita kiel tuta objekto. En la bildo - aldono de la liniojn, kiuj fermas la geometriajn formojn, forigas la iluzion de profundo.
**Profundpercepto** aŭ **Profundopercepto** estas la vidkapablo percepti la mondon en tri dimensioj (3D) kaj la distancon de objektoj. **Profundsenso** estas la ekvivalenta esprimo por bestoj, ĉar kvankam estas konata ke bestoj povas senti la distancon de objekto (pro sia kapablo moviĝi precize, aŭ respondi konstante, laŭ tiu distanco), estas ne konata ĉu ili "perceptas" ĝin en la sama subjektiva maniero kiel homoj faras ĝin.

Profundpercepto ekestiĝas de diverseco de profundindikoj. Tiuj estas tipe klasifikitaj en duokulaj signaloj kiuj estas bazitaj sur la ricevo de sensaj informoj en tri dimensioj de ambaŭ okuloj kaj unuokulaj signaloj kiuj povas esti reprezentitaj en nur du dimensioj kaj observitaj per nur unu okulo. Duokulaj signaloj inkludas stereopson, okulokonverĝon, malegalecon, kaj doni profundon de duokula vidkapablo tra uzado de paralakso. Unuokulaj signaloj inkludas grandecon: malproksimaj objektoj subtendas plie malgrandajn vidajn angulojn ol proksimaj objektoj, grenon, grandecon, kaj moviĝparalakson.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  In three volumes
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* What is Binocular (Two-eyed) Depth Perception?
* Why Some People Can't See in Depth
* Space perception  | Webvision.
* Depth perception  | Webvision.
* Make3D.
* Depth Cues for Film, TV and Photography 

Kategorio:Vidkapablo
Kategorio:Sensoj
Isidora Sekulic

**Isidora Sekulić** (en serba kaj cirila alfabeto: *Исидора Секулић*, 16a de februaro 1877 – 5a de aprilo 1958) estis serba proza verkisto, romanisto, aventuristino, poligloto kaj arta kritikanto.

## Vivo 
Sekulić naskiĝis en Mošorin, Bačka, kie estas nun la serba provinco de Vojvodina. Krom ŝiaj studoj en literaturo, Sekulić estis ankaŭ bone edukita en naturaj sciencoj tiel kiel en filozofio. Ŝi diplomiĝis de la pedagogia lernejo en Budapeŝto en 1892 kaj akiris ŝian doktoriĝon en 1922 en Germanio. Ŝiaj vojaĝadoj inkluzivis longan restadon en Anglio, Francio kaj Norvegio. Ŝiaj vojaĝoj de Oslo tra Bergen al Finnmark rezultis al  la verko *Pisma iz Norveške / Leteroj de Norvegio* meditativa vojaĝkalendaro en 1914. Ŝia kolekto de mallongaj rakontoj, *Saputnici*, estas nekutime detalita kaj penetra plenumo de mem-analizo kaj kuraĝa stila eksperimento. Ŝi ankaŭ parolis plurajn klasikajn tiel kiel naŭ modernajn lingvojn.

## Verko 
Sekulic-aj lirikaj, meditativaj, introspektivaj kaj analizaj skriboj venis ĉe la tagiĝo de serba proza skribo. Sekulic estas koncernita kun la homa kondiĉo de homo en ĝia nova, plene moderna sentemo. En sia ĉefa romano, *La Kroniko de Malgranda Urba Tombejo* (*Кроника паланачког гробља*), ŝi skribas en kontraŭstaro al la kutima kronologia evoluado de eventoj. Male, ĉiu parto de la libro komencas en la tombejo, poste revenanta al la tempo de movoplena vivo, kun ĉiuj ĝiaj ĝojoj kaj tragedioj. Roluloj kiel Gospa Nola, estas la unuaj fortaj virinaj roluloj en la serba literaturo, pentritaj en detalo en ĉiu sia kuraĝo, fiero kaj persistemo.

Isidora Sekulić ankaŭ skribis kritikajn skribojn en la areoj de muziko, teatro, arto, arkitekturo kaj literaturo kaj filozofio. Ŝi skribis gravajn studojn pri jugoslava, rusa, angla, germana, franca, itala, norvega kaj aliaj literaturoj.

## Libroj 
* Isidora Sekulić, *Književni pogledi Isidore Sekulić* (La Literaturaj Vidoj de Isidora Sekulić) Beogrado, Prosveta, 1986.

## Referencoj 
* Jugoslovenski Književni Leksikon (Encyclopedia de jugoslava Literaturo), Matica Srpska, Novi Malĝoja, 1984.
* Jovan Skerlić, *Istorija Nove Srpske Književnosti* (Beogrado, 1921) paĝo 476.

## Eksteraj ligiloj 
* Famaj serbaj virinoj
* Ŝia portreto

## Tradukfonto 
Kategorio:Serbaj verkistoj
Edwin E. Sheridan

**Edwin E. SHERIDAN** estas usona amatora astronomo.

Laŭ *Minor Planet Center* li malkovris 31 asteroidojn inter 1998 kaj 2009 sub la nomoj de "E. Sheridan" aŭ ""E. E. Sheridan".

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Periferia vidkapablo

**Periferia vidkapablo** estas parto de vida percepto kiu okazas ekster la mema centro de rigardo. Estas granda serio de ne-centraj punktoj en la vidkampo kiuj estas inkluditaj en la koncepto de *periferia vidkapablo*. "Malproksima periferia" vidkapablo ekzistas ĉe la bordoj de la vidkampo, "mez-periferia" vidkapablo ekzistas en la mezo de la vidkampo, kaj "preskaŭ-periferia", foje referencata kiel "para-centra" vidkapablo, ekzistas apude al la centro de la rigardo.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj
* Strasburger, Rentschler, Jüttner (2011). Peripheral vision and pattern recognition: a review. Journal of Vision, 11(5):13, 1–82.

Kategorio:Vidkapablo
Cité (pariza metrostacio)

**Cité** [site] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 4 en la 4-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
Ĝi estis malfermita la , tio estas iom pli ol du jaroj post la malfermiĝo de la linio. Ĝis tiam, vagonaroj trapasis sen halti.

Ĝi ŝuldas sian nomon al ties loko, sur Insulo Cité, kiun ĝi sola priservas.

## Alirejoj 
La stacio posedas unusolan alirejon ĉe n-ro 2 Placo Louis-Lépine.

## Interkonektoj 
*  RATP RATP 21 24 27 38 47 85 96 Bb OpenTour
*  N12 N13 N14 N15 N21 N22

## Proksime 
* Hôtel-Dieu (malsanulejo)
* Justica Palaco de Parizo
* Sankta Kapelo
* Dipatrino de Parizo
* Vendejo de floroj Reine-Elizabeth-II

## Bildgalerio 

Paris metrostation.jpg|Vido de kajoj kaj ŝtuparoj (2006)
Cité (Paris Metro), March 2013 (03).JPG|Kajoj de la stacio
Cité (Paris Metro), March 2013 (05).JPG|Detalo de karakteriza lampo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 4 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 4 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 4-a arondismento de Parizo
Juro Kobayashi

*Oni ne konfuzu lin kun la astronomoj Toru Kobayashi kaj Takao Kobayashi*.

**Juro KOBAYASHI** (japane : 小林寿郎, *Kobayashi Jurō* ; naskiĝis en 1949 en Kumamoto)
estas japana amatora astronomo, observanto de kometoj.

Li estas ano de la Astronomia Socierto de Kumamoto kaj partoprenis al la establado de la Civita Observatorio de Kumamoto en 1982.

Laŭ *Minor Planet Center* li malkovris 2 asteroidojn en 1996 kaj 1997. 

La asteroido 6022 Jyuro estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Toru Kobayashi

*Oni ne konfuzu lin kun la astronomoj Juro Kobayashi kaj Takao Kobayashi*.

**Toru KOBAYASHI** () estas japana astronomo.

Li estis aktiva en la 1970-aj jaroj en Imadate (urbo nun kunfandita en Eĉizen, gubernio Fukui).

Li kunmalkovris la kometon C/1975 N1 (Kobayashi-Berger-Milon).

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Manolo Blasco

**Manolo BLASCO** estas hispana astronomo.

Laŭ *Minor Planet Center* li malkovris aŭ kunmalkovris 5 asteroidojn
inter 1996 kaj 2000, unu en kunlaboro kun Salvador Sánchez.

## Referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Hispanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Jakobo la 3-a (Skotlando)

**Jakobo la 3-a** (naskiĝis en 1451 kaj mortis en 1488 en Sauchieburn) estis reĝo de Skotlando de 1460 ĝis 1488. Li estis la filo de Jakobo la 2-a kaj Maria de Geldern.

Li regis kun regentojn dum la unuaj jaroj de sia regado ĉar li estis neplenaĝa.

Li akiris la dominadon de la insuloj Orkadoj kaj Ŝetlandoj per sia edzeco kun Margerita de Danio, filino de Kristiano la 1-a. La geedzoj naskis tri filojn, el kiuj estis lia sekvanto:

* Jakobo la 4-a (1473 - 1513), estonta reĝo.

Fronte al la nobelaro, li malliberigis ĝian estron, sian fraton Aleksandro Stuarto, Duko de Albany.

Liberante sian fraton, Jakobo malkovris sekretan pakton inter li kaj Eduardo la 4-a.

Li estis mortigita dum nova nobela ribelo gvidita de sia filo Jakobo la 4-a, kiu sekvis lin.

## Fonto 
Kategorio:Skotlandaj reĝoj
Kategorio:Stuartoj
István Szívós

**István Szívós**  (Budapeŝto, la  ‒ Budapeŝto, la ),  laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szívós István**, estis hungara akvopilkisto (meza avanulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, dentisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis István Szívós (pli aĝa), lia filo estis Márton Szívós.

## Biografio 
István Szívós maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1966. Li akiris dentistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1974, trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1981. Ekde 1974 li laboris en dentista kliniko, eĉ li instruis inter 1974-2010 en la universitato. Li edzino naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1994-2018. 

### Sporta kariero 
István Szívós pro medicina konsilo li komencis naĝi en sia aĝo 10. Inter 1960-1980 estis akvopilkisto en 2 ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1966-1980 325-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968, Hungario en la Somera Olimpiko 1972, Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora, arĝenta kaj bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua 1973. Li estis trejnisto inter 1983-1990, krome li havis postenojn en la akvasporta vivo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Ádám (fiziologo)

**György ÁDÁM** [djordj AdAm], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ádám György** estis hungara kuracisto, fiziologo, profesoro, membro (korespondanta en 1970, ordinara en 1979) de Hungara Scienca Akademio.

György Ádám http://mta.hu/mta_hirei/elhunyt-adam-gyorgy-131281/ naskiĝis la  1922 en Rumanio en Oradea. Li mortis la  2013 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Ádám apartenis al la hungara minoritato en Rumanio (en Transilvanio). Post la abiturientiĝo komence li estis horloĝisto, sed poste li plulernis en Universitato Kolozsvár, poste en Universitato Pázmány Péter. Li akiris kuracistan diplomon en 1949. Post siaj studoj li laboris en hospitalo unu jaron, poste en universitata instituto. Inter 1952 kaj 1955 li esploris en Leningrad. Li kandidatiĝis en 1955, doktoriĝis en 1965. Ekde 1966 li instruis en Scienca Universitato Eötvös Loránd, kie estis inter 1967 kaj 1992 katedrestro, inter 1972 kaj 1978 rektoro. Li ofte kontribuis aŭ redaktis fakartikolojn. Li havis edzinon, kiu naskis filinon. Li ricevis premiojn inter 1961 kaj 2007.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az élettan tankönyve* (1963, 1965, 1968);  kiel *Lehrbuch der Physiologie* (1963)
* *Élettan pszichológusoknak* (1966) - studenta lernolibro
* *Interoception and Behaviour* (1967)
* *Összehasonlító élettan* (1975) - studenta lernolibro
* *Élettan biológusoknak* (1988)
* *Visceral Perception, Understanding Internal Cognition* (1998)
* *A rejtőzködő elme* (2004) - scienca eseo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sădinca

**Sădinca** [sədinka] estas vilaĝo en la rumana distrikto Sibiu. Ĝi apartenas administre al la komunumo Loamneș.

En 1910 ĝi havis 185 loĝantojn (135 rumanojn, 50 hungarojn); en 2002 estis nur 8; ĝis la censo de 2011 la loĝantaro rekreskis al 20.

En 2008 en Sădinca estis konstruita monaĥeja preĝejo; unu ĝian muron ornamas ok-strofa poemo de la rumana poeto Traian Dorz: *"Un lung tren ne pare viața"* (Longa trajno ŝajnas al ni la vivo).

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj de la monaĥeja preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Distrikto Sibiu
Sufolka ŝafo

eta|250ra|Virŝafo 7-monata de Sufolka ŝafo

eta|Sufolkuloj ĉe usona foiro: Sufolkuloj montras tre markatajn diferencojn el tradiciaj ŝafotipoj.
**Sufolka ŝafo** aŭ en angla **Suffolk sheep** estas raso de aldomigita ŝafo kun nigraj kapo kaj kruroj, senlana vizaĝo kaj kiu estas bredata ĉefe por ŝafidaĵo kaj duarange por lano.

Sufolkuloj origine disvolviĝis en Anglio kiel rezulto de kruciĝo de virŝafoj de raso Southdown kun ŝafinoj de raso Norfolka Kornulo. La produkto de tiu kruciĝo okazigis plibonigon super la rasoj de ambaŭ gepatroj.

## Karakteroj 
Temas pri raso de grandaj ŝafoj. Plenkreskaj virŝafoj pezas game el 110 al 160&nbsp;kg, dum ŝafinoj varias el 80 to 160&nbsp;kg. Ili havas nigrajn vizaĝojn kaj krurojn, grandan strukturon, kaj estas tre muskolecaj. Ties longo ĉefe gamas el 51 al 89&nbsp;mm.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* United Suffolk Sheep Association 
* anglalingva retejo pri Suffolk Sheep
* anglalingva retejo pri Suffolk Sheep 

Kategorio:Ŝafoj
Preĝejo Sankta Anna (Kiskassa)

**preĝejo Sankta Anna** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Kiskassa.

## Historio 
La preĝejo estis konstruita en 1771. En la 19-a jarcento ĝi estis parte trakonstruita. En 2012 oni ekvidis signifan difektiĝon ĉe la turo. Ankaŭ la germana minoritato uzas ĉi tiun preĝejon.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en proksimeco de la ĉefvojo, tamen en rando de la vilaĝo. La fasado estas la kvadrata turo mem, malantaŭe troviĝas la navo. Ĉe la enirejo estas videblaj 2 memortabuloj pri falintoj dum la mondomilitoj. La navo estas brikoforma, la sanktejo estas duonronda.

## Fontoj 
* hungare kun foto  
* hungare kun foto
* video

Kiskassa
Kiskassa
Rasnormo

**Rasnormo** (ankaŭ nomita **rasa standardo** aŭ **normo de punktoj**) en bestobredado aŭ maskotoj estas aro de gvidlinioj kiuj kutimas certigi ke la bestoj produktitaj fare de bredisto aŭ reproduktinstalaĵo harmoniu kun la detaloj de la normigita raso.

Rasnormoj estas elpensitaj fare de rasunuiĝoj aŭ raskluboj, ne de individuoj, kaj estas skribitaj por reflekti la uzadon aŭ celon de la specio kaj raso de la besto. Rasnormoj helpas difini la idealan beston de raso kaj disponigi celojn por bredistoj en plibonigado de la breditaj bestoj. En esenco rasnormo estas skizo por besta kongruo por la funkcio por kiu ĝi estis bredita - t.e. viando, lakto ktp. Rasnormoj estas ne sciencaj dokumentoj, kaj povas varii de unuiĝo al unuiĝo, kaj de lando al lando, eĉ por la sama specio kaj raso. Ekzistas neniu unika formato por rasnormoj trans ĉiuj specioj, kaj rasnormoj ŝanĝiĝas kaj estas ĝisdatigitaj dum tempo.

Ili povas aplikiĝis al hundoj, katoj, ĉevaloj, bovoj, ŝafoj, kortobirdoj ktp. Ĉefaj trajtoj rilatas al anatomio kaj morfologio, sed ankaŭ povas gravi konduto.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Breed Standard for Highland Cattle  ĉe bovoj
* Cattle breed associations ĉe bovoj

Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Rasoj
Corriedale ŝafo

dekstra|270px|eta|Corriedale ŝafo ĉe ranĉo en Charlo, Misia Valo, Montano, Usono
**Corriedale** estas raso de aldomigitaj ŝafoj kun duobla celo nome por produktado de lano kaj de viando nome de ŝafidaĵo. La Corriedale estas la plej antikva el la krucigitaj rasoj, ĉar okazis kruciĝoj de Merino kun Lincoln preskaŭ samtempe en Aŭstralio kaj en Novzelando kaj la rezultoj estis unuafoje alportitaj en Usonon en 1914. Corriedale estas internacie bredita, en Aŭstralio, Novzelando, Usono kaj en Patagonio. Krome ĝi estas unu el plej popularaj ŝafrasoj en Urugvajo.

Ili estas obeemaj, kaj ties patrinoj estas bonkondutaj kaj tre fekundaj. Ili adaptiĝas bone al ampleksa gamo de klimataj kondiĉoj. Ili estas senkornaj kaj havas larĝan korpon. Corriedales produktas dikan, densan lanon, tre populara ĉe ŝpinistoj. Post tondado plenkreskaj virŝafoj pezas 79 al 125&nbsp;kg, dum ŝafinoj pezas 59 al 82&nbsp;kg.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Australian Corriedale Association

Kategorio:Ŝafoj
Kategorio:Rasoj
Kolumbia ŝafo

eta|250px|Kolumbia ŝafidino
**Kolumbia ŝafo** estas unu el unuaj rasoj de ŝafoj disvolvigitaj en Usono. Oni intence produktis rason por la okcidentaj teritorioj de la lando (kie majoritato de la bredado de tiu ŝafo okazas). Ĝi estas unu el pli grandaj rasoj, kaj estas ofte uzata por krucbredado en komercaj okcidentaj ŝafaroj.

## Karakteroj 
Plenkreskaj virŝafoj pezas inter 125 kaj 181 kg, dum ŝafinoj pezas inter 79 kaj 136 kg.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Columbia Sheep Breeders Association

Kategorio:Ŝafoj
Kategorio:Rasoj
Lincoln (ŝafo)

dekstra|270px|eta|Linkolnulo montranta densan lanaĵon.
dekstra|270px|eta|Linkolna Longlanulo.
**Lincoln**, foje nomita **Lincoln Longwool** aŭ en Esperanto **Linkolnulo** aŭ **Linkolna Longlanulo**, estas raso de aldomigitaj ŝafoj el Anglio. La Linkolna estas la plej gran brita ŝafraso, disvolvigita specife por produkti la plej pezan, plej longan kaj plej brilan lanaĵon de ĉiu ajn ŝafraso en la mondo. Grandaj nombroj estis eksportitaj al multaj landoj por plibonigi la grandon kaj kvaliton de la lano de ties indiĝenaj ŝafrasoj. Tia utila lano estas de granda petego por ŝpinado, teksado kaj multaj aliaj metioj.

Ĝi estas nune unu el plej raraj ŝafrasoj de Britio, kategoriigita kiel "sub risko" fare de la *Rare Breeds Survival Trust* ekde kiam estas malpli ol 1500 registritaj reproduktaj inoj en Granda Britio.

## Karakteroj 
Plenkreskaj virŝafoj pezas el 110 al 160 kg, dum plenkreskaj ŝafinoj pezas el 91 al 113 kg. LA tondebla lanxjo estas enorma kompare kun aliaj rasoj kaj kvankam krispa kaj iome hareca, tia lano havas konsiderindan brilon.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* U.K. Asocio de Bredistoj

Kategorio:Ŝafoj
Kategorio:Rasoj
Péter Bálint (kuracisto)

**Péter BÁLINT,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bálint Péter** estis hungara kuracisto, nefrologo, fiziologo, patologo, profesoro, membro (korespondanta en 1970, ordinara en 1976) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Zoltán Bálint (arkitekto)

Péter Bálint http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s03.html naskiĝis la  1911 en Budapeŝto. Li mortis la  1998 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Péter Bálint akiris diplomojn en Universitato Pázmány Péter en 1934 kaj 1936. Post siaj studoj li laboris en kliniko de Scienca Universitato Erzsébet en Pécs apud Szilárd Donhoffer (sed dum la 2-a mondmilito li estis armea kuracisto). Ekde 1946 li estis ĉefkuracisto en kliniko en Budapeŝto, inter 1950 kaj 1981 li estis katedrestro en Universitato Semmelweis. En 1952 li kandidatiĝis, post 3 jaroj li doktoriĝis, en 1981 li pensiuliĝis. Li okupiĝis pri malsanoj de renoj.

En 1964 li ricevis ŝtatan premion.
  
## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az emberi szérumfehérjék aminósavtartalma, különös tekintettel a vércsoportokra* (1936)
* *Klinikai laboratóriumi diagnosztika* (eldonita trifoje inter 1952-1962)
* *Aktuelle Probleme der Nierenphysiologie* (1961)
* *Az élettan tankönyve* (1963, ankaŭ  kiel *Lehrbuch der Physiologie*)
* *Orvosi élettan* (5-foje eldonita inter 1972-1986) - studenta lernolibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj nefrologoj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Matematika Instituto de Clay

**Matematika Instituto de Clay** (angle: Clay Mathematics Institute (CMI)) – usona neprofitcela organizaĵo eksterregistara, fondita en  1998 de paro de milionuloj el Bostono: Landon T. Clay kaj lia edzino Lavinia D. Clay, kune kun fakula partopreno de matematikisto Arthur Jaff de Harvarda Universitato.

Celo de la Instituto estas profundigo de la nuna scio pri matematiko. La celo estas realigata en la scienca medio pere de popularigo de la plej novaj atingoj de matematiko, trovo kaj formuligo de ŝlosilaj problemoj de tiu ĉi kampo kiel ankaŭ pere de sistemo de premioj kaj kursoj por distingiĝantaj matematikistoj.

Vastan eĥon en la scienca medio kaŭzis formuligo en 2000 flanke de Instituto, de t.n. sep miljaraj problemoj. La ideo aludis al formulita cent jarojn pli frue fare de David Hilbert  listo de malfermitaj problemoj de matematiko. La instituto de Clay por solvo de ĉiu el la sep prezentitaj problemoj fondis premion de unu miliono da dolaroj.

## Miljaraj problemoj
* Demando P = NP
* Konjekto de Poincaré - solvita de Grigorij Perelman
* Rimana hipotezo

## Premiitoj
* Laurent Lafforgue
* Ngo Bao Chau
* Terence Tao
* Andrew Wiles

## Eksteraj ligiloj
* The Clay Mathematics Institute
* The Millennium Grand Challenge in Mathematics 
* The Clay Mathematics Institute Online Library 

Kategorio:Organizaĵoj en Usono