open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homoj por la Etika Traktado de Bestoj

**People for the Ethical Treatment of Animals** (en esperanto: ***Homoj por la Etika Traktado de Bestoj*** (PETA, stiligita PeTA) estas usona bestorajta organizo kies sidejo troviĝas en Norfolk, Virginio, kaj gvidata de Ingrid Newkirk, ĝia internacia prezidanto. Neprofitocela organizo kun preskaŭ 400 dungitoj, asertas, ke ĝi havas 6,5 milionojn da membroj kaj subtenantoj, krome, ĝi same diras, ke ĝi estas la "plej granda grupo pri bestaj rajtoj en la mondo". Ĝia slogano estas "Bestoj ne estas niaj por manĝi, vesti, provi, uzi por distro, aŭ misuzi alimaniere."

Fondita en marto 1980 de Ingrid Newkirk kaj kunulo de la movado por bestaj rajtoj Alex Pacheco, la organizo unue kaptis la atenton de la publiko en la somero de 1981 dum tio, kio estis konata kiel la kazo de la Simioj de Silver Spring, vaste diskonigata disputo pri eksperimentoj faritaj en 17 makakaj simioj ene de la Instituto de Konduta Esplorado en Silver Spring, Marilando. La kazo daŭris 10 jarojn, implikis la solan polican rastadon kontraŭ besto-laboratorio en Usono, kaŭzis amendon en 1985 de tiu lando pri Bestprotekta Juro, kaj establis PETA kiel internacie konata organizo. Hodiaŭ, ĝi fokusiĝas sur kvar ĉefaj temoj, opozicio al intensa bestobredado, bestotestado kaj distriĝo per bestoj. Ĝi ankaŭ kampanjas por vegana vivstilo kaj kontraŭ manĝado de viando, fiŝkaptado, mortigo de bestoj konsiderataj kiel plagoj, malpermesado de vetludoj per hundoj, kokoj kaj taŭroj.

La grupo estas la fokuso de diskutado, kaj interne kaj ekster la movado pri bestaj rajtoj kaj ĉirkaŭ la mondo. Newkirk, kaj antaŭe Pacheco, estas konsiderata kiel la plej grava eksportanto de bestaj rajtoj al la pli tradiciaj bestogardistaj grupoj en Usono, sed sekcioj de la movado tamen diras ke PETA ne estas sufiĉe radikala. Jura profesoro Gary Francione listigas la grupon inter ili kion li nomas "la novaj usonistoj", argumentante ke ĝia laboro kun industrioj por atingi reformon, kiu daŭras en la tradicio de Henry Spira, igas ĝin bonfara grupo sed ne animalisma grupo.

## Kritikoj, polemikoj kaj plendoj 
PETA estis objekto de sennombraj kritikoj pro kiel ĝi uzas la interreto kaj en siaj publikaj movadoj kaj propagandaj kampanjoj, ĝi estis mokita, atakita kaj eĉ pridubita pri esti konsiderata kiel bestprotektejo.

### Ĉeesto en sociaj retoj 
PETA, uzante sociajn retojn (kiel ekzemple Twitter) ataki, ridindigi, konspiri kaj kalumnii multajn publikajn figurojn, ordinarajn homojn, famulojn, influantojn, organizojn kaj eĉ grandajn videoludajn kompaniojn, kiel Nintendo, estante ĝia ĉefa objekto de kritiko. Krom eldonado de falsaj novaĵoj pri scienco sen ajna bazo aŭ rekono de la scienca komunumo, tuŝante temojn de aŭtismo, misformiĝoj en seksorganoj en beboj, kaj la kronvirusa pandemio; asertante ke la ĉefa kaŭzo de ĉi tiuj estas bova lakto, kokaĵo, kaj viando-bazitaj dietoj, respektive.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Veganismo
Kategorio:Nutraĵopolitiko
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1980
Kategorio:Organizaĵoj en Usono
Tana-skribo

**Tana-skribo** aŭ **Thaana** estas la moderna skribsistemo uzata por la *diveha* aŭ maldiva lingvo, la oficiala lingvo de la Maldivoj. La tana skribo havas trajtojn kaj de abugido (speco de silaboj) kaj de alfabeto (ĉiuj vokaloj estas skribataj). La konsonantoj estas derivataj de arabaj ciferoj kaj la vokaloj de interpunkciaj markoj indikas arabajn vokalojn. La ortografio estas ĉefe fonema.

eta|La moderna, oficiala Tana skribsistemo.|maldekstra
Komence, nur sorĉistoj kutimis skribi la skribon. Poste, maldivaj akademianoj, kiuj havis ĉiujn konojn pri magio, vidis la avantaĝojn de verkado en ĉi tiu simpligita, sekreta skribo kaj tiel la tana skribo estis poste akceptita por ĉiutaga uzado.

## Transliterado de la nomo 
HCP Bell, la unua serioza esploristo de maldivaj dokumentoj, skribis la nomon *tahnaa* kiel *Tāna*. Tamen, kun la enkonduko de la latina transliterumado en la mezaj 1970-aj jaroj, ĝi estis literumita Thaana.

## Unikodo 
Tana estis aldonita al la normo Unikodo en septembro 1999, kun la eldono de la versio 3.0. La Unikodo-bloko por tio estas U+0780–U+07BF .

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la alfabeto

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la afrikansa Vikipedio, je la 23-an de julio 2018.

Kategorio:Skriboj kun kvarliteraj kodoj laŭ ISO 15924
Kategorio:Skribsistemoj
Kategorio:Kulturo de la Maldivoj
Kategorio:Abugido
Lavpasto

eta
**Lavpasto** estas surfaktanto aŭ miksaĵo de surfaktantoj kun purigaj ecoj ĉe diluitaj solvaĵoj. Ĉi tiuj substancoj estas kutime alkilbenzenaj sulfonatoj, familio de kunmetaĵoj similaj al sapo sed estas pli solvaĵeblaj en saturita akvo, ĉar la polusa sulfonato (de lavpastoj) estas malpli probabla ol la polusa karboksilato (de sapo) por ligiĝi al kalcio kaj aliaj jonoj en saturita akvo.

En la plej multaj hejmaj kuntekstoj, la termino lavpasto memstare referencas specife al lavpulvoro aŭ pasto por purigi telerojn, male al man-sapo aŭ aliaj specoj de purigaĵoj. Lavpastoj estas ofte disponeblaj kiel pulvoroj aŭ koncentritaj solvaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Lavpulvoro

Kategorio:Surfaktantoj
50 Years of Star Trek

**50 Years of Star Trek** [50 jaroj de Stelvojaĝo] estas televida dokumentfilmo pri Star Trek aperinta en 2016 en Usono. Ĝia unua elsendo estis en la 14-a de aŭgusto 2016 kaj daŭris 84 minutojn.

La rolantaro, skipo, kreintoj kaj kritikistoj diskutas la efikon de Star Trek ekde ĝia kreo de Gene Roddenberry al la nuntempo kaj en la estonteco. Montras bildojn de la origina provepizodo kun Jeffrey Hunter de 1965.

Ĉi tio estas dokumenta filmo konsistanta el intervjuoj (el malsamaj lokoj) kun franĉizaj rolantaro kaj fanoj kvankam la foresto de William Shatner estas malfacile ignorebla. Ili parolas pri si mem, kaj nature preskaŭ ĉiuj estas pozitivaj.

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2016
Občina Podvelka

**Občina Podvelka** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Karintio. La municipo konsistas el 11 komunumoj kovrante areon de 103,9 km². Komence de 2018 tie loĝis 2358 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Podvelka.

## Loko, priskribo 
Občina situas ĉirkaŭ 25 km okcidente de Maribor kaj 20 km nordoriente de Slovenj Gradec.

Laŭ la rivero estas la ĉefa vojo n-ro 1 kaj la fervojo. Ili konektas Dravograd kaj Maribor.

La Rivero Drava fluas tra la centro de la areo de okcidento ĝis oriento. La alteco estas ĉirkaŭ 280-300 m. Norde de la rivero fontas en la montaro Kozjak areo. Ĉi tie ĝi atingas altecon de ĝis 800 m. Sude, la areo leviĝas al Pohorje kaj atingas preskaŭ 1200 m super marnivelo.

Hidroelektra centralo HE Ožbalt estas konstruita sur la rivero Drava proksime al la vilaĝo Ožbalt.
eta|280x280ra|Občina Podvelka
La apudaj municipoj estas: Občina Selnica ob Dravi oriente, Občina Lovrenc na Pohorju en la sudoriento, Občina Ribnica na Pohorju al la sudokcidento, Občina Radlje ob Dravi en la okcidento. En la nordo, pasante tra la limo kun Aŭstrio.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 11 vilaĝoj:

Brezno, Janževski Vrh, Javnik, Kozji Vrh, Lehen na Pohorju, Ožbalt, **Podvelka**, Rdeči Breg, Spodnja Kapla, Vurmat, Zgornja Kapla.

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-koroska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T13_F408:93_x531160.406_y159931.1015_s12_b4 

Podvelka
Podvelka
Litamo

alternative=Litamo portata de tuarega viro el Alĝerio.|eta|Litamo portata de tuarega viro el Alĝerio.
alternative=Litamo.|eta|Litamo.
**Litamo** (en araba: لِثَام‎, translit. DMG *lithām*, foje prononcita lifam), ankaŭ alilingve **litham** aŭ **tagelmust** (Tamasheq, *la homoj de la vualo)* sed ankaŭ konata kiel **cheich (ŝeŝo)** aŭ en la berbera : **cheche** aŭ **éghéwed**) estas lin-vestaĵo el tinkturita kotono ofte en indigo sed nuntempe ankaŭ en aliaj koloroj, iel inter turbano kaj vualo. Ĝin portas tuaregaj kaj beduenaj viroj en diversaj ŝtatoj de okcidentafriko kaj povas esti ĝis 15&nbsp;metroj longa.

## Funkcioj 
La litamo trovis praktikan uzadon en la Saharo, ĉar ĝi ne nur protektas kontraŭ la suno kaj sablo, sed pro la vualo, malhelpas la enspiradon de sablo (precipe dum sabloŝtormoj). Tuaregoj vidas en ĝi idealon de beleco kaj kredas ke Indigo subtenas la sanon de tiu kiu portas ĝin; haŭto. Kune kun la litamo oni ĉiam portas longan pantalonon, ĉar oni konsideras ke la du vestaĵpecoj estas fratoj (proverbo de la Tuarego).

La litamon oni turbanstile envolviĝas ĉirkaŭ la kapo kaj depende de la longeco ĝi ankaŭ estas ligita al iu socia prestiĝo aŭ festa karaktero : ju pli grava personeco des pli longa kaj je pli longa, ankaŭ despli festa.

Kulture la litamo aperas ankaŭ inter aliaj etnaj grupoj kiel ekzemple la Haŭsoj aŭ la Sonhajoj. En la hodiaŭa tempo, aliaj koloroj ol Indigo regule ekaperas. La novaj generacioj de Tuaregoj (*Ishumar)* ankaŭ portas helajn kolorojn kiel ekzemple flava, ruĝa, turkiso, rozkolora, oranĝa kaj verda.

## Vidu ankaŭ 
* Hiĝabo
* Kaptuko
* Tagelmusto
* Turbano

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Afrikaj vestoj
Kategorio:Tuaregoj
Kategorio:Berbera kulturo
Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vualoj
Kategorio:Skarpoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Carol J. Adams

**Carol J. Adams** (naskiĝis en 1951) estas usona verkisto, feministo, kaj defendanto de bestaj rajtoj. Ŝi estas la aŭtoro de pluraj libroj, inkluzive de *The Sexual Politics of Meat* (1990) kaj* The Pornography of Mea*t (2004), temigante precipe kion ŝi argumentas estas la ligoj inter la subpremo de virinoj kaj tio de ne-homaj bestoj. Ŝi estis enkondukita en la Halon de Famo de Bestaj Rajtoj en 2011.

Kategorio:Usonaj feminismaj verkistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj vegetaranoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Vegetaranaj aktivuloj
VeganArto

eta|Emblemo de la retpaĝaro VeganArto.
**VeganArto.net** estis esperantlingva retpaĝaro pri veganismo kaj bestaj rajtoj kaj precipe pri receptoj. VeganArto.net estis kreita en februaro 2014, fare de Andy Hernández kiu okupiĝis pri la enhavo kaj Enric Baltasar, pri la teknika flanko. Krom la retpaĝaro, VeganArto.net aktivis en aliaj sociaj retoj kiaj Tvitero, Instagramo, Jutubo kaj Fejsbuko. Ĝi celis diskonigi veganajn, sanajn manĝaĵojn el diversaj mondopartoj kaj eventuale novaĵojn rilate al bestaj rajtoj. La retpaĝaro havis informejon kun eta teksto pri veganismo kaj pri esperanto en 41 lingvoj. La retpaĝaro estis aktualigata ĝis 2019.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de VeganArto  (arkiva versio)
* Ĉe instagramo
* Ĉe tvitero
* Ĉe jutubo

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Veganismo
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2014
Kategorio:Retejoj pri manĝaĵoj kaj trinkaĵoj
Ken Lynch

**Kenneth E. LYNCH** konata kiel **Ken Lynch** (1910 – 1990) estis usona aktoro kun pli ol 180 partoprenoj en aktoraĵoj. Li estis ĝenerale konata pro rolado de policanoj kaj detektivoj.

Li debutis kiel voĉaktoro en 1940 en la radio-serio *The Bishop and the Gargoyle*. Li ludis Gargoyle, anstataŭigante la aktoron Milton Herman, li rolis la voĉon de "Tank", la mekanikisto, kiu helpas la titoligan rolulon en *"Hop Harrigan"*. Li komencis sian aktoran karieron en kino per Gentleman's Agreement en 1947 kaj en televido per televidserio **Suspense** en 1949.

Li estis la ĉefa rolulo en televidserio *The Plainclothesman* de 1950 ĝis 1953 krima programo, kun tordaĵo - lia rolulo la leŭtenanto neniam estis vidita per foto, ĉar la programo uzis la subjektivan unuan personan fotilan teknikon kiel la filmo de 1947 Lady in the Lake "[Sinjorino en la Lago]". 

Lynch dum 1950-aj jaroj ankaŭ laboris ĉe kinfilmoj  When Willie Comes Marching Home , Run Silent Run Deep, The Bonnie Parker Story, Man or Gun, Voice in the Mirror, I Married a Monster from Outer Space, Unwed Mother, Pork Chop Hill, North by Northwest, Anatomy of a Murder, The Legend of Tom Dooley, inter aliaj krom ĉe multaj televidaĵoj kiel Zorro, Bat Masterson, The Twilight Zone kaj The Rifleman.

En 1960-aj jaroj li aperis en kinfilmoj The Dark at the Top of the Stairs, Seven Ways from Sundown, The Honeymoon Machine, Walk on the Wild Side, Days of Wine and Roses, Dead Ringer, Apache Rifles, Dear Heart, Mister Buddwing, Hotel, P.J., Never a Dull Moment, inter aliaj kaj ankaŭ en televidaĵoj kiel Tightrope, Have Gun - Will Travel, Portrait of a Mobster, Maverick, Checkmate, Bronco, The Untouchables, FBI Code 98, Laramie, Perry Mason, Dr. Kildare, The Munsters, Wagon Train, The Fugitive, The Wild Wild West, Laredo, Star Trek, The Invaders, The Outcasts, That Girl, Gomer Pyle: USMC, The Big Valley, Lancer, The Virginian, The Name of the Game ktp. 

Dum 1970-a jardeko li partoprenis kinfilmojn Tora! Tora! Tora!, Across 110th Street, W kaj ankaŭ televidaĵojn kiel Run, Simon, Run, Alias Smith and Jones, Bonanza, Kung Fu, The Rookies, All in the Family, Gunsmoke, Ironside, Kolchak: The Night Stalker, Cannon, Police Story, The Life and Times of Grizzly Adams, The Rockford Files, Barnaby Jones kaj Battlestar Galactica. 

En la 1980-aj jaroj Lynch laboris ĉe televido per Galactica 1980, *Rooster* kaj *The Winds of War*.

Post forlasi la karieran aktoradon, li dediĉiĝis al florkulturo kaj florkomercado.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Metila acetilsalikato

**Metila acetilsalikato** aŭ **C10H10O4** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetilsalikata acido kaj metanolo. Metila acetilsalikato estas blanka solidaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Metila acetilsalikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metila acetilsalikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de acetilsalikata acido kaj metanolo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *acetilsalikata anhidrido* kaj metanolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de klorometano kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de metila klorido kaj *natria acetilsalikato*:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter metila fenilacetato kaj *etila acetilsalikato*:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter metila cinamato kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter *alila acetilsalikato* kaj metanolo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *metila acetilsalikato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *metila acetilsalikato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun benzoata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun metanolo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *metila acetilsalikato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Fisher Scientific
* [NIST National Institute of Standards and Technology](https://webbook.nist.gov/cgi/inchi/InChI=1S/C10H10O4/c1-7(11)14-9-6-4-3-5-8(9)10(12)13-2/h3-6H,1-2H3)
* Journal of the American Chemical Society
* Effects of Herbal Supplements on Clinical Laboratory Test Results
* Clinical Chemistry, Immunology and Laboratory Quality Control
* Handbook of Biotransformations of Aromatic Compounds
* Pharmacology and Pharmacotherapeutic
* Emergency Medicine Secrets E-Book

## Referencoj 
acetilsalikato
Kategorio:Acetilsalikatoj
Bonan Apetiton

**Bonan Apetiton** estas retpaĝaro pri veganaj kaj vegetaraj receptoj laŭ plej diversaj kategorioj. Eblas krei propran konton, komenti receptojn kaj doni poentojn. Tiu ĉi retpaĝaro celas disvastigi senviandajn opciojn. Tamen, male al VeganArto, ĝi ne estas skrikte vegana, kvankam multaj el ĝiaj receptoj veganas. Krom receptoj, ĝi diskonigas artikolojn pri tre diversaj aferoj rilate al vegetarismo. 

## Eksteraj ligiloj 
* Bonan Apetiton 

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Vegetara kuirarto
Alfa-linolenata acido

eta|kemia strukturo de la linolenata acido
eta|3D kemia strukturo de la linolenata acido
**Alfa-linolenata acido** (ALA) estas grasacido omego-3. Ĝi estas unu el du esencaj grasacidoj (la alia estas linoleata acido), tiel nomataj, ĉar ili estas necesaj por sano kaj ne povas esti produktitaj en la homa korpo. Ili devas esti akiritaj per dieto. ALA estas grasacido omego-3 trovebla en semoj (ĉiao, linsemo, kanabo), nuksoj (precipe juglandoj) kaj multaj oftaj plantoleoj. 

Alfa-linolenata acido estas karboksilata acido. La radiko *linoleno* estas neregula deveno  de la greka vorto  (lino). Saturado de la duobla ligo omego-6 de la linoleata acido produktas oleatan acidon.

## Referencoj 
Kategorio:Grasacidoj
Hawaii Five-O

***Hawaii Five-O*** (Havajo 5-0) estas usona pripolica drama televidserio produktita de CBS Productions kaj kreita de Leonard Freeman. La agado okazas en Havajo, kaj la origina produkto estis elsendita dum 12 sezonoj el 1968 al 1980, kaj pluis kiel reelsendoj. Je la publikigo de sia lasta epizodo estis la plej longdaŭra policdramo en la historio de la usona televido.

eta|maldekstra|altdekstre|Jack Lord portretis la rolon de la polickapitano Steve McGarrett.
Jack Lord portretis la rolon de la polickapitano Steve McGarrett, nome estro de speciala ŝtata polica taskforto kiu baziĝis sur reala unuoj kiu fakte ekzistis sub milita juro en la 1940-aj jaroj. La muziko komponita de Morton Stevens iĝis speciale populara.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Havajo
Kategorio:Aperis en 1968
Kategorio:Malaperis en 1980
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1960-1969
MiaPlado

eta
**MiaPlado** (angle ***MyPlate***) estas la nutraĵa gvidilo de la Departemento pri Agrikulturo de Usono. La gvidilo proponas manĝi porciojn de fruktoj, legomoj, grenoj, proteinoj kaj laktaĵoj. La retejo MyPlate enhavas rekomendojn pri nutrado kaj nutra sekureco. MiaPlado estas unu el la plej gravaj manieroj informi la loĝantaron pri la proporcio de fruktoj kaj legomoj, kiujn ĝi devas konsumi ĉiutage dum la manĝoj kaj estas alia maniero uzi la teorion de koloroj aplikita al ekvilibra manĝo.

MyPlate estas la plej nova nutraĵogvidilo de la Departemento pri Agrikulturo. Ĝiaj unuaj dietaj reguloj  estis publikigitaj en 1894 de Dr. Wilbur Olin Atwater kiel bulteno de kultivistoj. Ekde tiam, la Departemento provizis diversajn nutradogvidlistojn por la publiko, inkluzive de la Bazaj 7 (1943-1956), la Bazaj 4 (1956-1992), la Piramido de Manĝaĵa Gvidilo (1992-2005), kaj MyPyramid (2005–2013).

Multaj aliaj registaroj kaj organizoj kreis nutradogvidlistojn. Iuj, kiel la Eatwell Plate de Britio, la aŭstralia Gvidilo al Sana Manĝado, kaj la sistemo Kreu vian pladon de la American Diabetes Association, ankaŭ uzas pladajn diagramojn.

En decembro de 2018, la Departemento pri Agrikulturo de Usono diskonigis planojn por modifi la limojn de MyPlate pri lakto, natrio, lerneja matenmanĝo kaj lernejaj manĝ-opcioj.

Kategorio:Manĝopiramidoj
The Wild Wild West

***The Wild Wild West*** estas usona vakera televidserio pri sciencfikcio produktita de CBS kiu elsendis ĝin dum kvar sezonoj el septembro 1965 ĝis aprilo 1969. Oni faris du televidajn filmojn kun la origina aktoraro en 1979 kaj 1980 kaj la serio estis adaptita por kina filmo en 1999.

Disvolvigita kiam la vakeraj televidprogramoj perdis hegemonion antaŭ la spiona ĝenro, tiu serio estis planita de sia kreanto, Michael Garrison, kiel "James Bond ĉevalrajde." La agado okazas dum la regotempo de la Prezidento Ulysses Grant (1869–77), kaj la serio sekvas la agentojn de la Sekreta Servo nome James West (Robert Conrad) kaj Artemus Gordon (Ross Martin) dum ili solvis krimenigmojn, protektitaj rekte de la Prezidento, kaj nuligis la planojn de megalomaniaj maliculoj. La serio montris nombrajn fantaziajn elementojn, kiel ekzemple teknologie progresintaj aparatoj uzitaj de la agentoj kaj iliaj kontraŭuloj. La kombino de tempokadro de Viktoria epoko kaj la uzado de Verne-eska teknologio inspiris la konsideron ke tiu serio estas unu el plej "videblaj" praaĵoj de la ĝenro de vaporpunko. Tiuj elementoj estis plifortigitaj en la kina adapto de 1999.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Vesternaj televidaj serioj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Aperis en 1979
Kategorio:Malaperis en 1980
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1970-1979
Alfa-hidroksida acido

eta
La **α-hidroksida acido**, aŭ **alfa-hidroksida acido**, estas speco de kemiaj komponaĵoj konsistantaj el karboksilata acido anstataŭigita per hidroksila grupo sur la apuda karbono. Ili povas esti naturaj aŭ sintezaj. La alfa-hidroksida acido estas bone konata pro ĝia uzo en la kosmetika industrio. Ili troviĝas ofte en produktoj, kiuj helpas redukti faltojn, kiuj moligas fortajn, difinajn liniojn, kaj kiuj plibonigas la ĝeneralan aspekton de la haŭto. Ili estas uzataj ankaŭ kiel kemiaj ŝeloj.

Kategorio:Kosmetikaj kemiaĵoj
Kategorio:Karboksilataj acidoj
47649 Susanbrew

'*47649 *Susanbrew'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Susan Brew*, kiu servis kiel Administrantino de Sistemo por la Universitato de Arizono kaj la Arizona Kosma Subvencia Konsorcio de la NASA de la komenco de la programo en 1988. Susan senpere subtenis pli ol 1 300 gvidantoj, mentoroj kaj sekvantoj en *STEM* (Scienco, Tekniko, *Engineering'', Matematiko), kaj ŝia laboro pozitive influis la vivon de sennombraj aliaj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Robert Hart

**Robert HART** estas usona poeto kiu naskiĝis la 1-an de marto 1941, premiito de la Premio Pulitzer. Li estis Laŭreata poeto de Usono de 1995 ĝis 1997.

Robert naskiĝis en San-Francisko, Kalifornio, Hass estas bone konata poeto en Usono pro la temo de siaj verkoj kaj pro la sinteno kiu regas en liaj poemoj. La alkoholismo de lia patrino estas unu el la plej gravaj temoj de lia kolekto de poemoj en 1996, *Sun Under Wood*. Dum la 1950-aj jaroj li alproksimiĝis al Gary Zinder kaj Allen Ginsberg, fakto kiu instigis lian proksimecon al la beatnikaj poezioj. Post diplomiĝo ĉe la Katolika Lernejo de la Mararmeo, en 1958 li interesiĝis pri orientalismo kaj sekve atentis literaturajn eventojn kiel hajko. Nuntempe Hass estas edziĝinta kun la poeto kaj kontraŭmilita aktivulino Brenda Hillman, instruistino en Saint Mary's College of California.

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj tradukistoj
Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj
Unesko-atlaso de la lingvoj riskantaj malaperi

La **Unesko-atlaso de la lingvoj riskantaj malaperi**, foje **Atlaso de minacataj lingvoj de Unesko** aŭ **Unesko-atlaso de endanĝerigitaj lingvoj** (angle: ''UNESCO-Atlas of the World's Languages in Danger,* mondatlaso de minacataj lingvoj), antaŭe konata sub la nomo **Ruĝa libro de minacataj lingvoj** (france: *Livre rouge des langues en danger*) estas publikigata fare de UNESKO kaj donas plenan listigon de ĉiuj endanĝerigataj lingvoj, lingvoj kiuj estas minacataj de formorto. En januaro 2009 estis kreita interaga reta versio kaj presitan eldonon 

La celo de la projekto estas altiri la atenton de aŭtoritatoj, lingvokomunumoj kaj ĝenerala publiko pri la problemo de endanĝerigataj lingvoj kaj la neceso konservi la mondan lingvan diversecon

Laŭ la UNESKO pli ol duono de la proksimume 6000 lingvoj (taksoj varias de 3000 ĝis 10000 depende de la maniero kiel oni difinas kio estas "lingvo") en la mondo malaperos. De tiuj 6000 lingvoj 96% estas parolataj de nur 4% de la monda loĝantaro. Mezume malaperas ĉiun duan semajnon unu lingvo.

La plej nova versio de la atlaso, eldonita en 2010 kun la subteno de la norvega registaro, enhavas ĉirkaŭ 2 500 lingvojn (el kiuj 230 malaperis depost 1950). Por ĉiu lingvo, la atlaso indikas nomon, nivelon de viveco (vidu sube), kaj la landon aŭ landojn kie ĝi estas parolata. La reta publikigo ankaŭ liveras informojn pri la nombro de parolantoj de ĉiu lingvo, la necesajn mezurojn por ĝia konservado, projektojn ligitajn al la lingvo, informfontoj, koncernaj ISO 639-3-kodoj kaj geografiaj datumoj.

## Klasifiko 
La atlaso montras la gradon de konservado de la lingvo surbaze de naŭ faktoroj, el kiuj la plej grava estas la transdono de la lingvo inter generacioj. Depende de tio, estas atribuata al ĉiu lingvo unu el la jenaj statusoj:

* sekura (en: *safe*): multaj generacioj parolas la lingvon, la lingva transdono ne estas interrompita (tiaj lingvoj ne estas listigitaj en la atlaso);
* vundebla (en: *vulnerable*): lingvo parolata de la plimulto de infanoj, sed ĝia distribuo eble limigita al kelkaj kampoj (la lingvo ekzemple estas nur hejme uzata);
* minacata (en: *definitely endangered*): infanoj hejme ne plu estas edukataj en la gepatra lingvo;
* grave minacata ( *grave endanĝerigita* ): la pli maljuna generacio parolas la lingvon; la pli juna generacio de gepatroj povas kompreni ĝin, sed ne plu parolas ĝin kun infanoj aŭ inter si;
* kritike endanĝerigata (en: *severely endangered*): la plej multaj parolantoj estas maljunaj homoj, kiuj parolas la lingvon nur parte kaj malofte;
* formortinta (en: *extinct''): la lasta parolanto ne plu vivas (en la atlaso estas listigitaj nur lingvoj formortintaj ĝis la 1950-aj jaroj).

## Vidu ankaŭ 
Fondumo por Minacataj Lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
UNESCO-Atlas of the World's Languages in Danger

## Notoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la nederlandlingva vikipedio, je la 13-a de marto 2013.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Endanĝerigataj lingvoj
Kategorio:Unesko
Kategorio:Indiĝenaj rajtoj
Kategorio:Indiĝenaj popoloj
Kategorio:Indiĝenaj lingvoj
Propila acetilsalikato

**Propila acetilsalikato** aŭ **o-propila acetilsalikato** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetilsalikata acido kaj propanolo. Propila acetilsalikato estas , uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Propila acetilsalikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Propila acetilsalikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de acetilsalikata acido kaj propila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *acetilsalikata anhidrido* kaj propila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de *propila klorido* kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *propila klorido* kaj *natria acetilsalikato*:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter propila fenilacetato kaj *etila acetilsalikato*:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter propila cinamato kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila acetilsalikato kaj propila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *propila acetilsalikato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *propila acetilsalikato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun benzoata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun alila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *propila acetilsalikato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Synthesis and Transdermal Properties of Acetylsalicylic Acid Derivatives
* Chemicalland21
* CRC Handbook of Chemistry and Physics
* Technology of Cellulose Ethers
* Excerpta medica
* A survey of nitrocellulose lacquer
* Organometallic Compounds
* Monographs

acetilsalikato
Kategorio:Acetilsalikatoj
Kategorio:Esteroj
Maverick

***Maverick*** estas usona drama televidserio pri vakeroj produktita de ABC kiu elsendis ĝin dum kvin sezonoj el septembro 1957 ĝis julio 1962. Maverick estas kartludisto, ludita de aktoro James Garner. Al li aliĝis la frato de la rolulo, nome Bart Maverick, ludita de aktoro Jack Kelly.

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Vesternaj televidaj serioj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Vakeroj
Kategorio:Fikciaj hazardludistoj
Kategorio:Aperis en 1957
Kategorio:Malaperis en 1962
Kategorio:Vakera ĝenro
Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1950-1959
Městys Bílá Voda

**Městys Bílá Voda** (1880 *Bílá Voda (městec)*, , ) estas parto de municipo Bílá Voda en distrikto Jeseník en Ĉeĥio. Ĝi situas en katastra teritorio de Bílá Voda u Javorníka kun areo 12,83&nbsp;km². Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Memstara domaro Městys Bílá Voda estiĝis en la jaro 1748 pro avanco de norda parto de ĝisnun memstara municipo Bílá Voda al kampurbo (urbeto). En tiu ĉi parto troviĝis ĉefa institucio de la vilaĝo, la piarista hejmo kun preĝejo. Sed sekve de randa situo la urbeto neniam akiris urban karakteron. Ĝi principe estis kunligita kun historio kun Ves Bílá Voda (priskribita komune en artikolo Bílá Voda).

En Městys Bílá Voda estas registritaj 48 adresoj, plejparte numeroj orientigaj (daŭraj objektoj). Dum kalkulado de popolo en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 40 domoj, el tio 30 daŭre loĝigitaj.

## Loĝantaro 
## Fotogalerio 

Městys_Bílá_Voda_A._Domov_pro_seniory.jpg|Hejmo por senioroj
Městys_Bílá_Voda_D._Dům_se_sochou.jpg|Domo n-ro or.&nbsp;5 kun statuo de Virgulino Maria
Městys_Bílá_Voda_F._Autobusová_zastávka.jpg|Aŭtobusa haltejo
Městys_Bílá_Voda_G._Rozcestník.jpg|Vojmontrilo
Městys_Bílá_Voda_2._Socha_sv._Jana_Nepomuckého,_celek_západ.jpg|Statuo de Johano Nepomuka
Městys_Bílá_Voda_B._Socha_sv._Floriána,_polodetail.jpg|Statuo de sankta Floriano

Kategorio:Bílá Voda
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Setlejoj en Vidnava malaltebenaĵo
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Brad Weston

**Brad WESTON** (1928-1999) estis usona aktoro ĉefe en vesternoj kaj verkisto. Li estas patro de aktorino Heidi Von Beltz. Li ankaŭ uzis la artnomon *Brad Von Beltz*.

Li komencis sian karieron per televidserio *Panic!* en 1958 kaj daŭriĝis ĝin per televidaĵoj kiel The Rifleman, Maverick, Have Gun - Will Travel, Laramie, Combat!, Gunsmoke, Star Trek kaj The Virginian, Weston debutis en kino per Savage Sam en 1963 kaj partoprenis ankaŭ kinfilmojn Stagecoach kaj Rough Night in Jericho. 

En 1970-aj jaroj li aperis en kinfilmo *Barquero*, *Hot Lead and Cold Feet* kaj *Kill the Golden Goose* kaj en televidserio *The Oregon Trail*.

Lia lasta aktorado estis en filmo The Doors, kies scenaron li verkis.

Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
Osta porcelano

[eta|Osta porcelanaĵo de la jaroj 1815–20, [Muzeo Viktoria kaj Alberto]]
**Osta porcelano** estas speco de porcelano kunmetita el osta cindro, feldspata materialo kaj kaolino. Ĝi estis difinita kiel "varo kun diafana korpo" enhavanta minimumon de 30% el fosfato derivita el besta osto kaj kalcia fosfato. Osta porcelano estas la plej forta el la porcelanoj aŭ porcelana ceramiko, enhavante tre altan mekanikan kaj fizikan forton kaj pezon-reziston, kaj estas konata pro ĝiaj altaj niveloj de blankeco kaj travidebleco. Ĝia fortikeco permesas ĝian produktadon en pli maldikaj transversaj sekcioj ol aliaj specoj de porcelano. Kiel ŝtonaĵo ĝi estas vitrigita, sed estas diafana pro malsamaj mineralaj trajtoj.

Meze de la 18-a jarcento, anglaj potistoj ne sukcesis krei malmolan pasteblan porcelanon (kiel farite en orienta Azio kaj Meissen-porcelano) sed trovis molan pasteblan porcelanon kiu estas utila por porcelanaj miksaĵoj, donante fortikecon. Ĉi tio iĝis normala ĉe la fabriko de Bow-porcelano en Londono (funkcianta ekde 1747), kaj disvastiĝis al iuj aliaj anglaj fabrikejoj. La moderna produkto estis evoluigita de la potisto Josiah Spode en la komenco de 1790-aj jaroj. Spode inkludis kaolinon, do lia formulo, foje nomata "Staffordshire osta porcelano", estis efike malmola, sed pli fortika, kaj versioj estis adoptitaj de ĉiuj ĉefaj anglaj fabrikejoj ĉirkaŭ 1815.

De ĝia komenca evoluo kaj ĝis la lasta parto de la 20-a jarcento, osta porcelano estis preskaŭ ekskluzive angla produkto, kun produktado precipe en Stoke-on-Trent. La plej multaj gravaj anglaj firmaoj faris aŭ ankoraŭ faras ĝin, inkluzive de Fortnum & Mason, Mintons, Coalport, Spode, Royal Crown Derby, Royal Doulton, Wedgwood kaj Worcester.

En Britio, referencoj al "porcelano" povas aludi rekte al osta porcelano, kaj "angla porcelano" estis uzita kiel termino por ĝi, kaj en Britio kaj ĉirkaŭ la mondo.

Kategorio:Porcelano
Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Ceramikaj materialoj
Kontraŭgripa vakcino

[eta|Flegistino vakcinas [Usona Mararmeo|usonan mararmeanon.]]
La ***kontraŭgripa vakcino***, estas vakcino kiu protektas kontraŭ infekto de gripaj virusoj. Nova versio de la vakcino estas disvolvita dufoje jare, ĉar la gripa viruso rapide ŝanĝiĝas. Kvankam ties efikeco varias de jaro al jaro, la plej multaj el ili provizas modestan ĝis altan protekton kontraŭ gripo. Usona Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj taksas ke vakcinado kontraŭ gripo reduktas malsanon, medicinajn vizitojn, enhospitaligojn, kaj mortojn. Kiam imunizita laboristo malsaniĝas pro la gripo, ili averaĝe ree laboras duonan tagon pli frue. Vakcina efikeco en malpli ol du jaraĝulojn kaj pli ol 65 jaraĝaj restas nekonata pro la malalta kvalito de la esplorado. Vakcinataj infanoj povas protekti la ĉirkaŭantojn.

La Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas jaran vakcinadon por preskaŭ ĉiuj homoj ĉirkaŭ la aĝo de ses monatoj, precipe tiuj kun alta risko. La Eŭropa Centro por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj ankaŭ rekomendas ĉiujaran vakcinadon por grupoj altriskaj. Ĉi tiuj grupoj inkluzivas gravedajn virinojn, maljunulojn, infanojn inter ses monatoj kaj kvin jaroj, tiujn kun aliaj sanproblemoj, kaj tiujn, kiuj laboras en kuracejoj aŭ aliaj publikaj ejoj kun kontakto amase al multaj homoj.

La vakcinoj estas ĝenerale sekuraj. Febro okazas en kvin ĝis dek procentoj de vakcinitaj infanoj. Eventuale povas okazi ankaŭ muskolaj doloroj aŭ laceco. En kelkaj jaroj, la vakcino estis ligita al pliigo de la sindromo de Guillain-Barré inter pli aĝaj homoj laŭ rapideco de ĉirkaŭ unu okazo por miliono da dozo. Ĝi ne devus esti donita al tiuj kun severaj alergioj al antaŭaj versioj de la vakcino. Kvankam la plej multaj gripaj vakcinoj estas produktitaj uzante ovajn teknikojn, bovinoj estas tamen rekomenditaj por homoj kun ov-alergioj, eĉ se severaj. La vakcinoj venas en ambaŭ neaktivaj kaj malfortigitaj virusaj formoj. La neaktiva versio devas esti uzata por tiuj kiuj estas gravedaj. Ili venas per formoj injektitaj en muskolo, ŝprucitaj en la nazo aŭ injektitaj en la meza tavolo de la haŭto.

Vakcinado kontraŭ gripo komenciĝis en la 1930-aj jaroj kun grandskala havebleco en Usono ekde 1945. Ĝi estas sur la Listo de Esencaj Medikamentoj de la Monda Organizaĵo pri Sano, la plej efikaj kaj sekuraj medikamentoj bezonataj en sansistemo. La pogranda prezo en la evoluanta mondo estas ĉirkaŭ $ 5,25 USD po dozo ekde 2014. En Usono, ĝi kostis malpli ol $ 25 USD en 2015. 
 

Kategorio:Gripo
Kategorio:Esencaj medikamentoj
Muskola kontrahiĝo

eta
**Muskola kontrahiĝo** estas la aktivigo de streĉ-generaj lokoj ene de muskolaj fibroj. En fiziologio, muskola kontrahiĝo ne nepre signifas muskolan mallongigon ĉar muskola streĉiĝo povas esti produktita sen ŝanĝoj en muskola longeco kiel tenado de peza libro aŭ haltero ĉe la sama pozicio. La finaĵon de muskola kontrahiĝo sekvas muskola malstreĉiĝo, kiu estas reveno de la muskolaj fibroj al ilia malalta tensi-generiga stato.

Muskolaj kontrahiĝoj povas esti priskribitaj surbaze de du variabloj: longo kaj streĉeco. Muskola kontrahiĝo estas priskribita kiel izometria se la muskola streĉiĝo ŝanĝiĝas sed la muskola longo restas same. En kontrasto, muskola kontrahiĝo estas izotona se muskola streĉiĝo restas la sama dum la kontrahiĝo. Se la muskola longo mallongiĝas, la kontrahiĝo estas centra; se la muskola longo longiĝas, la kontrahiĝo estas ekscentra. En naturaj movadoj sub la movkpablo, muskolaj kontrahiĝoj estas multfacetaj ĉar ili povas produkti ŝanĝojn en longeco kaj streĉiĝo laŭ tempo-varianta maniero. Tial, nek longo nek streĉiĝo verŝajne restos la sama en muskoloj kiuj kontraktas dum la movkapablo.

En vertebruloj, skeletaj muskolaj kontrahiĝoj estas neŭrogenaj ĉar ili postulas sinapson de motoraj neŭronoj por produkti muskolajn kontrahiĝojn. Ununura motorneŭrono kapablas senmovigi multajn muskolajn fibrojn, tiel ke la fibroj kontrahiĝas samtempe. Post kiam senvalorigitaj, la proteinaj filamentoj ene de ĉiu skeletaj muskolecaj fibroj glitas preter unu la alian por produkti kontrahiĝon.

Kategorio:Muskoloj
Kategorio:Neŭrologio
Ĉela divido

eta|300ra|dekstra|Tri tipoj de ĉela divido
**Ĉela divido** estas la procezo per kiu gepatra ĉelo dividiĝas en du aŭ pli da ĉelidoj. Ĉela dividado kutime okazas kiel parto de pli granda ĉela ciklo. En eŭkariotoj, estas du klaraj specoj de ĉela divido: vegetativa divido, per kiu ĉiu ĉelido estas genetike identa al la gepatra ĉelo (mitozo), kaj reprodukta ĉela divido, per kiu la nombro de kromosomoj en la ĉelidoj estas malpliigita je duono por produkti haploidajn gametojn (mejozo). Mejozo produktas kvar idajn ĉelojn sub unu rondo de DNA-reproduktado sekvata de du dividoj. Homologaj kromosomoj estas apartigitaj en la unua divido, kaj frataj kromosomoj estas apartigitaj en la dua divido. Ambaŭ ĉi ciklaj dividaj cikloj estas uzataj en la procezo de seksa reproduktado en iu momento de ĝia vivciklo. Ambaŭ verŝajne ĉeestas en la lasta eŭkariota komuna praulo.

Prokariotoj (bakterioj) travivas vegetan ĉelan dividon nomatan duuma fisio, kie ilia genetika materialo estas apartigita egale en du ĉelidojn. Dum duuma fisio multaj estas la rimedoj de divido de plej multaj prokariotoj, estas alternativaj manieroj de divido, kiel burĝonanta, kiuj estis observitaj. Ĉiuj ĉelaj sekcioj, sendepende de organismo, estas antaŭitaj de unu sola rondo de DNA-reproduktado.

Por simplaj unuĉelaj mikroorganismoj kiel la amebo, unu ĉela divido estas ekvivalenta al reproduktado, tuta nova organismo estas kreita. Je pli granda skalo, mitotika ĉeldividaĵo povas krei idaron el multĉelaj organismoj, kiel ekzemple plantoj kiuj kreskas post tranĉoj. Mitotika ĉeldividaĵo ebligas per seksa reproduktado de organismoj formiĝi el la unuĉela zigoto, kiu mem estis produktita per meiota ĉeldividado de gametoj. Post kreskado, ĉela dividado per mitozo permesas kontinuan konstruadon kaj riparon de la organismo. La homa korpo travivas proksimume 10 kvaronojn da ĉelaj sekcioj dumvive.

La ĉefa zorgo de ĉeldividado estas la konservado de la originala genoma ĉelo. Antaŭ ol dividado povas okazi, la gena informo konservita en kromosomoj devas esti reproduktita, kaj la duobligita genaro devas esti apartigita inter ĉeloj. Multe da ĉela infrastrukturo implikas en konservado de gena informo inter generacioj.

Kategorio:Ĉelaj procezoj
Kategorio:Ĉela ciklo
Kategorio:Telomeroj
Kategorio:1835
Ĉela signalado

**Ĉela signalado** estas parto de iu komunikada procezo kiu regas bazajn agadojn de ĉeloj kaj kunordigas ĉiujn ĉelajn agojn. La kapablo de ĉeloj percepti kaj ĝuste respondi al sia mikromedio estas la bazo de disvolviĝo, riparado de histoj kaj imuneco, same kiel normala homeostazo de histoj. Eraroj pri signalado de interagoj kaj prilaborado de ĉelaj informoj respondecas pri malsanoj kiel kancero, memimuneco kaj diabeto. Per kompreno de ĉela signalado, malsanoj povas esti traktataj pli efike kaj, teorie, artefaritaj histoj povas esti kreitaj.

La biologio de sistemoj studas la subestajn strukturojn de ĉelaj signalaj retoj kaj, kiel ŝanĝoj en ĉi tiuj retoj povas influi la dissendon kaj fluon de informoj. Tiaj retoj estas kompleksaj sistemoj en sia organizo kaj povas montri kelkajn emerĝajn propraĵojn inkluzive de dustabileco kaj ultrasenseco. Analizo de ĉelaj signalaj retoj postulas kombinon de eksperimentaj kaj teoriaj aliroj, inkluzive la evoluon kaj analizon de simuladoj kaj modelado. Longdistanca alosterio ofte estas grava ero de ĉela signalado de eventoj.


Kategorio:Ĉelbiologio
Kategorio:Ĉela interkomunikado
Kategorio:Sistema biologio
Kategorio:Endokrina sistemo
Kanada Pediatria Societo

La **Kanada Pediatria Societo** (angle ***Canadian Paediatric Society***) estas kanada nacia asocio de pediatriuloj.

Kiel volontula profesia asocio, la Pediatria Societo reprezentas pli ol 3.000 infankuracistojn, pediatriajn subspecialistojn, pediatriajn loĝantojn, kaj aliajn homojn, kiuj laboras kun aŭ prizorgas infanojn. Ĝi estas regata de elektita Estraro de direktoroj reprezentanta ĉiun provincon kaj teritorion.

Kategorio:Kanadaj asocioj
Kategorio:Pediatrio
Kategorio:Sanservo en Kanado
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1922
Skvaleno

**Skvaleno** estas natura organika kombinaĵo origine akirita por komercaj celoj ĉefe el ŝark-hepata oleo (tial ĝia nomo, kiel *Squalus* estas genro de ŝarkoj), kvankam nun ankaŭ plant-fontoj (ĉefe vegetalaj oleoj) estas uzataj, inkluzive de amarant-semo kaj nerafinita rizo, tritika ĝermo kaj olivoj. Gistaj ĉeloj estis genetike modifitaj por produkti komerce utilajn kvantojn de "sinteza" skvaleno.

Squalen_CH3.svg|Kemia strukturo de la skvaleno
Squalene-from-xtal-3D-balls-A.png|Tridimensia kemia strukturo de la skvaleno

## Biologia rolo 
Ĉiuj plantoj kaj bestoj produktas skvalenon kiel interan biokemion, inkluzive homojn. Ĝi okazas en altaj koncentriĝoj en la stomakoleo de birdoj en la Procelarioformaj birdoj. Skvaleno estas hidrokarbonido kaj triterpeno, kaj estas antaŭulo por sintezo de ĉiuj plantoj kaj bestaj steroloj, inkluzive de kolesterolo kaj steroidaj hormonoj en la homa korpo.

## Referencoj 
Kategorio:Biomolekuloj
Kategorio:Hidrokarbonidoj
Kategorio:Triterpenoj
Kategorio:Alkenoj
50719 Elizabethgriffin

'*50719 *Elizabethgriffin'''* estas tre malgranda, treege hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la kanada astronomino *Elizabeth Griffin'', fakulino en spektroskopia studo de duopaj steloj. Ŝi estis tutmonda fervora advokatino de la ciferecigo kaj la konservado de la  kaj de la uzo de ĉiaj malnovaj sciencaj datumoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Bonmanĝa Plado

La **Bonmanĝa Plado** (angle *Eatwell Plate*) estas bilda resumo pri la ĉefaj manĝogrupoj kaj iliaj rekomenditaj proporcioj por sana dieto. Ĝi estas la metodo por ilustri dietajn konsilojn de la Fako de Sano, publikigita oficiale de la registaro de Britio. La Bonmanĝa Plado antaŭe estis konata kiel La Ekvilibro de Bona Sano.

## Rekomendoj 
La specoj de manĝaĵo estas dividitaj en kvin kategoriojn: 

*  Multe da fruktoj kaj legomoj (almenaŭ sep porcioj tage). 
*  Multe da terpomoj, pano, rizo, pasto kaj aliaj amelaj manĝaĵoj. 
*  Iom da lakto kaj lakto kaj/aŭ kalcio fortigita sojlakto. 
*  Iuj viando, fiŝo, ovoj kaj/aŭ nelaktaj fontoj de proteino (kiel faboj kaj pulsoj).
*  Nur malgranda kvanto da altaj grasaj/sukeraj manĝaĵoj. 

Estas ankaŭ konsiloj pri limigado de la salo-konsumado, kaj trinkado almenaŭ 6-8 glasojn da akvo aŭ nedolĉigitajn trinkaĵojn tage, evitante refreŝigaĵojn kaj nealkoholaĵojn altajn en sukero.  

Kategorio:Sanservo en Britio
McMillan & Wife

***McMillan & Wife*** (McMillan kaj edzino, konata simple kiel **McMillan** en 1976–77) estas usona drama televidserio pri policaj aventuroj produktita de NBC kiu elsendis ĝin el 1971 al 1977. Stelulis Rock Hudson kaj Susan Saint James en la ludado de la nomigaj roluloj; la serio premieris en epizodoj kiel parto de la radseriaro de Universal Television nome NBC Mystery Movie, rotacie kun Columbo kaj McCloud. Dekomence elsendita merkrede nokte, la origina plano estis ŝanĝita al dimanĉoj en la dua sezono, tago en kiu ĝi estis elsendita por la cetero. Por la fina sezono, konata kiel *McMillan*, oni faris nombrajn ŝanĝojn, inklude la murdon de la rolulo de Saint James nome Sally McMillan.

*McMillan & Wife* estis la unua elemento kreata por la branĉo Mystery Movie. 

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Detektivaj televidaj serioj‎
Kategorio:Aperis en 1971
Kategorio:Malaperis en 1977
Kategorio:Televidaj programoj de NBC
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1970-1979
Fenila acetilsalikato

**Fenila acetilsalikato** aŭ **C15H12O4** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetilsalikata acido kaj fenolo. Fenila acetilsalikato estas blanka kristalpulvoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Fenila acetilsalikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Fenila acetilsalikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de acetilsalikata acido kaj fenolo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *acetilsalikata anhidrido* kaj fenolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de klorobenzeno kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de fenila klorido kaj *natria acetilsalikato*:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter fenila fenilacetato kaj etila acetilsalikato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter fenila cinamato kaj acetilsalikata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter alila acetilsalikato kaj fenolo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *fenila acetilsalikato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *fenila acetilsalikato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun benzoata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun alila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *fenila acetilsalikato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* CRC Handbook of Chemistry and Physics
* 1998 Freshman Achievement Award
* Pharmacological and Chemical Synonyms
* Journal of the Chemical Society
* Technology of Cellulose Esters
* Lange's Handbook of Chemistry
* Principles of regulatory drug analysis
* Extra Pharmacopoeia

## Referencoj 
acetilsalikato
Kategorio:Acetilsalikatoj
Kurier

***Kurier*** estas germanlingva ĉiutaga gazeto bazita en Vieno, Aŭstrio. Kurier estis fondita kiel *Wiener Kurier* fare de la usonaj fortoj en Aŭstrio en 1945, dum la aliancita okupado post la dua mondmilito. En 1954 la ĵurnalo estis akirita kaj reestigita de Ludwig Polsterer kiel *Neuer Kurier*.

Funke Mediengruppe posedas 49% de la gazeto. La firmao ankaŭ parte posedas Kronen Zeitung. La eldonisto de Kurier estas Kurier-Zeitungsverlag und Druckerei GmbH. 

Kurier estis la dekoka plej granda gazeto tutmonde kun trafiko de 443,000 ekzempleroj en la malfruaj 1980-aj jaroj. Estis la tria aŭstra ĵurnalo plej vendita en 1993 kun trafiko de 390.000 ekzempleroj.

La cirkulado de Kurier estis 263,000 ekzempleroj en 2001. Ĝi estis la tria plej vendita aŭstria ĵurnalo en 2002 kun cirkulado de 252,000 ekzempleroj. La ĉiutaga gazeto havis trafikon de 254,000 ekzempleroj en 2004. Ĝia cirkulado en 2005 estis 172,000 ekzempleroj. La cirkulado de la gazeto en 2007 estis 169,481 ekzempleroj. 

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aŭstriaj gazetoj
Kategorio:Amaskomunikiloj en Vieno
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1954