Longflugilaj papagoj

**Longflugilaj papagoj** (*Poicephalus*) estas genro de afrikaj papagoj el subfamilio afrotropisaj papagoj (*Psittacinae*) de familio veraj papagoj (*Psittacidae*). Al ĝi apartenas ĉirkaŭ 10 specioj kun naturaj arealoj en afrotropisaj areoj. Ili troveblas en Subsahara Afriko ene de triangulo formita per Senegalo ueste, Etiopio eoste kaj Sudafriko sude. De loko al loko iuj specioj de longflugilaj papagoj formas lokajn variaĵojn aŭ subspeciojn. Kune kun la proksima genro de afrikaj papagoj (*Psittacus*), ambirdoj (*Agapornis*) kaj endemiaj en Madagaskaro Vaza-papagoj (*Coracopsis*) ili formas tipan papagan parton de afrotropisa zoogeografio.

Same kiel aliaj afrikaj papagoj, longflugilaj papagoj estas longe konataj kaj popularaj dombirdoj kaj kompaniaj birdoj. La plej fama specio tiudirekte estas la senegala papago (*Poicephalus senegalus*), anoj de kiu estis venditaj en Eŭropo kiel kompaniaj birdoj jam en komenco de la 19-a jarcento. Ili havas bonan reputacion kiel dombirdoj ĉar ili lernas rapide kaj havas paceman, amikeman konduton kun homoj. Kune kun , senegalaj papagoj estas inter la plej ofte importitaj afrikaj birdoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|200ra|Flugiloj de longflugila papago en ripoza stato preskaŭ tute kovras ĝian voston
Longflugilaj papagoj estas fortikaj birdoj kun mallongaj kaj vastaj vostoj, kaj relative grandaj kapoj kaj bekoj. Bekoj de brunkapa papago (*Poicephalus cryptoxanthus*) kaj de njamnjama papago (*Poicephalus crassus*) havas blankecajn mandiblojn kaj grizajn maksilojn, kaj aliaj specioj havas unukolorajn brunecajn aŭ grizecajn bekojn kun nur iom pli malhelaj pintoj. Ĉefplumoj de iliaj flugiloj estas ege longaj, preskaŭ atingantaj pinton de la vosto kiam la birdo sidas. Tio ĉi donas al la papago aspekton de nekutime longaj flugiloj, de kie devenas la ordinara nomo de la genro.

Laŭ H. Strunden, la latina nomo *Poicephalus* devenas de klasika greka vorto por "griza kapo" (*poliós* = griza, kaj *kefalé* = kapo). Verŝajne ĝi devenas de senegala papago, kiu vere havas grizan kapon, sed ne por ĉiu specio de la genro tio ĉi veras. Plejparto de specioj de longflugilaj papagoj havas plejparte verdan plumaron, sed koloro de iliaj kapoj kutime diferencas de la cetero de plumaro. Senegalaj papagoj havas malhele grizajn plumojn ĉe la kapo, brunkapaj papagoj malhele brunajn. Brunkola papago (*Poicephalus fuscicollis*) kaj kaba papago (*Poicephalus robustus*) havas grizec-brunajn aŭ arĝentecajn kapojn. Konga papago (*Poicephalus gulielmi*) havas gradientan verdan plumaron kiu estas nur iomete pli malhela ĉe la kapo, kaj nur grizaj plumoj ĉe orelareoj kaj ruĝec/oranĝeca makulo sur la frunto kontrastas. Iĉoj de papago de Rüppell (*Poicephalus rueppellii*), male, havas plejparte brunan plumaron kun iome arĝentecgriza nuanco sur la kapo kaj oreloj, kaj nur iomete verdeca nuanco sur la dorso. Inoj de la sama specio, aliflanke, havas brile bluajn dorsojn, kapojn kaj suprajn partojn de vosto kaj flugiloj, kaj grizecbluajn ventrojn kaj malsuprajn partojn.

Seksa duformismo observeblas en kelkaj specioj de la genro, sed ne en la aliaj. Krom la antaŭpriskribitaj papagoj de Rüppell, ankaŭ  (*Poicephalus rufiventris*) havas tre rimarkeblan duformismon: iĉoj havas ruĝajn aŭ oranĝkolorajn plumojn ĉe ventroj, brustoj kaj malsupraj partoj de la flugiloj, dum ĉe la inoj ili estas brunece aŭ grizece verdaj. Kontraste, senegalaj papagoj, brunkapaj papagoj aŭ papagoj de Meyer (*Poicephalus meyeri*) tute ne distingeblas je sekso laŭ aspekto.

Specioj de longflugilaj papagoj sufiĉe vaste diferencas je grando. La plej malgranda specio en genro *Poicephalus* estas papago de Meyer (*Poicephalus meyeri*), kies plenkreskaj anoj estas ne pli ol 22&nbsp;cm longaj kaj pezas ĉirkaŭ 120&nbsp;g. Aliflanke, la plej granda specio, la kaba papago (*Poicephalus robustus*), estas preskaŭ same granda kiel griza papago, kun plenkreskaj iĉoj atingantaj longon de 32&nbsp;cm kaj pezon de 400&nbsp;g. Kaba papago ankaŭ elstaras per ĝia nekutime forta kaj fortika beko, kiun ĝi uzas por manĝi sian ĉefnutraĵon, durŝelajn fruktojn de podokarpo. Brita papagsciencistino Rosemary Low rimarkis ke el longflugilaj papagoj nur la kaba papago povas rompi ŝelon de juglanda nukso per sia beko. Vere krom araoj kaj eble apartaj specioj de kakatuoj ne multaj papagoj povas fari tion.

## Distribuo 
Ĉiuj specioj de longflugilaj papagoj vivas en Afriko sude de Saharo. Iliaj arealoj estas inter marbordoj de Ruĝa maro kaj Adena Golfo en la nordo ĝis Drakensbergoj en Sudafriko kaj nordaj franĝoj de Kalaharo kaj Namibo en la sudo. Do, longflugilaj papagoj troveblas en ĉiu tropika aŭ subtropika habitato en Afriko krom la plej altaj montaroj, kvankam ili jes vivas en Afromontano kaj ĉe la bordo inter Kalaharo kaj Highveld. Kompreneble, dezertoj kaj duondezertoj kiel Sahelo, Kalaharo kaj Namibo estas  de ilia distribuo, ĉar ili tute ne havas taŭgajn biotopojn por papagoj. En la sudeostaj areoj senarbarigo plie limigas ilian distribuon, tiom ke populacioj de kaba papago, jam la plej minacata Afrika papago, iĝis diskonektaj en areoj inter Orienta Kablando kaj Kvazulu-Natalo.

Nur kelkaj insuloj ĉe Afrikaj bordoj havas longflugilajn papagojn. Brunkapaj papagoj troveblas sur Pembo kaj senegalaj papagoj sur Îles de Los en Gvineo. Zanzibaro iam havis longflugilajn papagojn, sed tie ili jam tute formortis.

Normale vivareoj de malsamaj specioj de longflugilaj papagoj ne interkongruas, sed kiam pro longa periodo de trosekeco aŭ alia okazaĵo la birdoj estas igitaj migri por trovi pli abundajn nutraĵojn, jes povas okazi ke anoj de malsamaj specioj troveblos en la sama regiono. Aliaj papagaj specioj kiuj de tempo al tempo kunekzistas kun longflugilaj papagoj estas griza papago, Afrika kolumpapago kaj diversaj specioj de ambirdoj: ruĝkapa ambirdo, ambirdo de Swindern, flavkola ambirdo, persikvizaĝa ambirdo, nigravanga ambirdo, ambirdo de Fischer, kaj ambirdo de Lilian.

## Habitato 
Krom la kaba papago kies preferata nutraĵo estas semoj de podokarpoj kaj celtidoj, longflugilaj papagoj estas adaptemaj ĉiomanĝantoj. Pro tio ili sukcesas disvastiĝi en tiel diversaj habitatoj kiel , , diversaj pluvarbaraj kaj sekarbaraj biomoj kaj partoj de Afrikaj savanoj.

Grizkapaj papagoj (subspecio de brunkola papago *Poicephalus fuscicollis suahelicus*) kaj papagoj de Meyer havas aparte vastan distribuon. Natura arealo de grizkapaj papagoj inkludas diversajn biomojn de sekaj malaltaj arbaraj savanoj ĝis humidaj montanaj pluvarbaroj en altecoj ĝis 4000&nbsp;m super marnivelo. Ankaŭ papagoj de Meyer troveblas en multaj diversaj habitatoj, oni povas renkonti ilin en ĉiuj malsekaj arbaraj biomoj de Subsahara Afriko kaj ankaŭ en arbustejaj kaj herbejaj savanoj.

De tempo al tempo oni povas renkonti longflugilajn papagojn en kulturaj areoj kie ili furaĝas fruktojn kaj grenon. Ili tamen ne estas gravaj agrokulturaj parazitoj ie en ilia distribuareo.

## Konduto kaj ekologio 
[eta|200ra|Desegnaĵo de *Pionias fuscicapillus* el la libro *Die Vogel Ost-Afrikas* (1870) far [Karl Klaus von der Decken.]]
Kvankam longflugilaj papagoj ne estas tre parencaj al Amerikaj amazonaj papagoj, ili estas tre similaj al la ĉi-lastaj je ekologia niĉo kaj ankaŭ je multaj ecoj de konduto.

Longflugilaj papagoj vivaj en malgrandaj familiaj grupoj kiuj konsistas je kelkaj plenkreskaj birdoj kaj iliaj idoj. Tiuj ĉi grupoj formas malfortajn asociojn kun aliaj similaj grupoj, kiuj kunekzistas ju pli bone des pli bonas la kondiĉoj. En bonaj sezonoj kiam estas sufiĉe da nutraĵoj tiaj asociaj birdaroj povas enhavi ĝis 100 birdoj aŭ plu.

Longflugilaj papagoj tranoktumas en arbaj kronoj. Ofte ĉiu aparta grupo preferas apartan arbon por tranoktumi. Matene ili strigliĝas antaŭ foriro por furaĝi. La foriron ili kutime anoncas per laŭtaj krioj. Depende de distribuo de nutraĵoj la papagoj povas veturi grandajn distancojn serĉante por manĝo. Konatas okazoj kiam  flugis pli ol 80&nbsp;km de iliaj "hejmaj" arboj por furaĝi. Iuj subpopulacioj de , kiuj tranoktumas alte en la montoj, povas subeniri ĝis 300&nbsp;m de alteco ĝis siaj nutrofontoj. Post matenmanĝo la papagoj ripozas en arboj apudaj al la nutrofonto, kie ili dormetas, strigliĝas aŭ sociumas. Ili revenas al la nutrofonto por tagmanĝi kaj poste revenas al siaj noktumaj lokoj.

Kvankam de tempo al tempo grupoj de longflugilaj papagoj furaĝas en homaj ĝardenoj kaj en maizaj aŭ miliaj kampoj, plej ofte ili estas timemaj kaj evitas resti longe apud homaj loĝlokoj.

### Dieto 
Plimulto de longflugilaj papagoj estas adaptemaj ĉiomanĝuloj, kiuj facile adaptiĝas manĝi semojn, fruktojn kaj ŝajnfruktojn, foliojn de diversaj arboj kaj arbustoj, florojn riĉajn je nektaro kaj diversspecajn insektojn, kvankam la lastaj neniam formas plejparton de ilia nutraĵo. Ĉar plej ofte ilia manĝaĵo ne enhavas na sufiĉe da likvaĵoj, longflugilaj papagoj ankaŭ bezonas havi fonton de akvo en ilia habitato.

La kaba papago estas escepto inter longflugilaj papagoj, ĉar ili manĝas nur kelkajn specojn de fruktoj de *Podocarpus* kaj *Celtis* arboj. Krom kaptado kaj habitatdetruo, tio ĉi ankaŭ estas kialo ke kaba papago estas la plej endanĝerita inter specioj de longflugilaj papagoj, listita kiel vundebla far IUCN.

Senegalaj papagoj kaj papagoj de Meyer estas parte migrantaj, kaj per tiuj ĉi migroj ili anstataŭigas nutrofontojn kiuj laŭsezone elĉerpiĝas kaj malaperas. Ili, tamen, neniam migras dum la bredsezono.

### Bredado 
Longflugilaj papagoj komencas bredi kiam ili aĝas tri jarojn. Ili nestas en naturaj arbotruoj, prefere en grandaj arboj kiel baobaboj kaj karobarboj. Kabaj papagoj preferas nesti en truoj de podokarpoj, sur kiuj ili furaĝas, kaj oni trovis nestojn de  en truoj de termitejoj. La papagoj ne kolektas materialon kaj nenion konstruas en siaj nestoj.

Ovaroj de longflugilaj papagoj konsistas plej ofte el du aŭ kvar ovoj. La ino kreas ilin dum unu ĝis kvar tagoj kaj kovas dum inter 26 kaj 28 tagoj. La iĉo ĝenerale restas apude de la nesto dum la tuta periodo de kovado kaj kelkajn tagojn post eloviĝo de idoj. Li portadas manĝaĵojn al la ino kaj viglas por danĝeroj. Post kiam la ino ĉesas resti ĉe la idoj tuttempe, la iĉo komencas porti manĝaĵojn ankaŭ al ili. La pezo de ĵuseloviĝintaj idoj nur mezuritas en kaptivbredantaj birdoj kaj estas ĉirkaŭ 5&nbsp;g por papago de Meyer kaj 6&nbsp;g por brunkapa papago. Idoj de ĉiuj specioj estas kovritaj je brunecaj aŭ grizecaj lanugoj. Dum la nesta periodo la papagoj iĝas malpli bruaj kaj pli atentemaj. Datumoj pri senegalaj kaj brunakapaj papagoj baziĝas je observoj de kaptivaj birdoj. Laŭ ili senegalaj papagoj elnestiĝas inter la 9-a kaj la 11-a semajno de ilia vivo kaj brunakapaj papagoj ĉirkaŭ la 12-a semajno. La patro manĝigas la idojn ĝis ili aĝas 15 semajnojn.

### Danĝeroj kaj malsanoj 
Nestantaj inoj kaj junaj idoj de longflugilaj papagoj estas vundeblaj por predado, ekzemple far dazipeltoj, bumslangoj, varanoj, viveroj, pavianoj, kaj mungotoj. Oni ankaŭ observis kiel poliboroido prirabas neston de longflugila papago, tenante sin ĉe la arbotruo per unu mano kaj kaptante idojn per la alia. Plenkreskaj bridoj estas malpli vundeblaj ol la idoj, sed ankaŭ ilin ĉasas sufiĉe grandaj agloj, akcipitroj kaj falkoj.

La plej kutimaj parazitoj de longflugilaj papagoj estas plumaj akaroj kaj birdopedikoj, kiuj vivas sur haŭto aŭ en plumaro de la birdo. Samkiel multaj aliaj animaloj, la papagoj povas esti infektitaj de enaj parazitoj kiel *Coccidia*, *Ascaridida*, *Capillaria* kaj *Cestoda*.

Ne multe estas sciata pri malsanoj de sovaĝaj longflugilaj papagoj, sed studoj de  kaj papagoj de Rüppell montris ke iliaj populacioj ade estas infektitaj per la psitaka bek-pluma malsano (PBPM). Kuraco por tiu ĉi malsano ankoraŭ ne ekzistas, kaj eĉ kvankam iuj birdoj ne montras simptomojn, ili tamen povas esti disvastigantaj la malsanon.

### Populacioj 
Populacioj kaj  de malsamaj specioj de longflugilaj papagoj ege malsamas, de malplej zorgiga ĝis minacata. Pli malpli prudentaj studoj de longflugilaj papagoj ĝis nun nur faratis en Namibio kaj Sudafriko, do la plej fidindaj datumoj pri populacioj de diversaj specioj kaj subspecioj de la genro venas el tiu regiono. Laŭ la retenciklopedio de World Parrot Trust online encyclopedia, precizaj grandoj de populacioj de plimulto de specioj ne estas konata, sed supozeble ili estas stabilaj, krom  kies populacioj ŝajne malkreskas. Hoppe kaj Welcke notis ke datumoj pri populacioj de preskaŭ ĉiu specio de longflugilaj papagoj estas aŭ nekompletaj, aŭ eksdataj, aŭ tute ne ekzistas.

Dum  kaj  estas ĝis nun sufiĉe kutimaj, iuj subspecioj de aliaj ĝenerale stabilaj specioj iĝis minacataj pro habitatdetruo kaj trokaptado. Tiel okazis, ekzemple, kun subspecio *Poicephalus gulielmi fantiensis* de Konga papago, kiu estas minacata pro senarbarigo kaj kaptado (malgraŭ ke CITES) malpermesas komercon de tiuj sovaĝe kaptitaj birdoj).

Ĝis nun ne estas fidindaj informoj pri , kiuj plejparte vivas en Ĉado kaj Centr-Afrika Respubliko, kaj , endemiaj en Etiopaj Altaĵoj. Oni povas supozi, ke populacioj de flavafruntaj papagoj malkreskas, ĉar intensa senarbarigo okazas en ĝia habitato. Informo pri  kaj papagoj de Rüppell estas nekonsista kaj kontraŭdira. Iuj studoj montras ke ambaŭ la specioj iĝis tre raraj en iliaj arealoj, la aliaj nur asertas ke iliaj kvantoj malkreskas sed ili ankoraŭ ne iĝis minacataj.

El la specioj pri kiuj ekzistas fideblaj datumoj, la plej draste endanĝerita specio de longflugilaj papagoj estas la Kaba papago, kies nutrado dependas je podokarpaj semoj. Ĉar kvanto de podokarpaj arboj malkreskas pro senarbarigo, tiu ĉi specio estas en danĝero de formorto. En 2018 oni kontis nur 1.453 specianojn de Kabaj papagoj. Tio ĉi estas tre malgranda kvanto, sed tamen iom pli ol en 2004, kio povas doni esperon eĉ kvankam la datumoj venas el malsamaj fontoj.

## Taksonomio 
La genron *Poicephalus* enkondukis angla naturalisto William John Swainson en 1837.
La tipa specio estas senegala papago. La nomo devenas de la antikvaj grekaj vortoj *phaios* "griza" kaj *kephalos* "kapo".

La genro enhavas 10 speciojn.

### Specioj 
### Subspecioj 
Multaj specioj de longflugilaj papagoj formis subspeciojn aŭ pro varieco de habitato, aŭ pro diseco de vivareoj. Onikrede, Kaba papago kaj Konga papago formas subspecian komplekson.

## Birdobredado kaj rilatoj kun homo 
Senegala papago, papago de Meyer, ruĝaventra papago kaj brunkapa papago estas popularaj dombirdoj, kiuj ofte vivas en homaj domoj en multaj landoj de la mondo. Ili estas ĥarizmaj, inteligentaj, kapablaj imiti homan parolon, kaj samtempe amikemaj al homoj kaj malpli bruaj ol plimulto de aliaj domaj papagoj. Pli raraj specioj de longflugilaj papagoj plej ofte ne troveblas en kaptiteco.

Iuj specioj de longflugilaj papagoj estas minacataj per habitatdetruo, aliaj, eĉ konsiderataj nezorgigaj, suferas pro kaptado por komerco. Ekzemple, senegala papago, kiun IUCN ĝis nun listas kiel malplej zorgiga, estas unu el la plej ofte kaptataj birdospecioj. Oni kontis ke ekde 1981 ĉirkaŭ 735 775 naturkaptitaj senegalaj papagoj eniris internacian komercon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
* http://www.alexfoundation.org 
* https://web.archive.org/web/20081203003726/http://www.geocities.com/shanlung9 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3430481.stm 

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Afriko