Abesivo

En lingvistiko la **abesivo** aŭ **foresta kazo** (mallongigita kiel ABE aŭ **ABESS**), **karitivo** aŭ **manka kazo**, kaj **privativo** aŭ **senhaviga kazo** (mallongigita kiel PRIV) estas nomoj de gramatika kazo esprimanta la mankon aŭ foreston de la markita substantivo. En Esperanto la sama signifo estas esprimata per la prepozicio *sen *aŭ la prefikso *sen-*.

La nomo *abesivo* estas derivita de la latina *abesse* "foresti" kaj estas precipe uzata ĉe uralaj lingvoj. La nomo *karitivo* estas derivita de la latina *carere* "manki" kaj estas precipe uzata ĉe kaŭkazaj lingvoj. La nomo *privativo* estas derivita de la latina *privare* "senhavigi".

## En afrik-aziaj lingvoj 
### Somalia lingvo 
En la Somala lingvo, la abesivo estas markata per *-laa* aŭ -la kun forigo de ĉiu krom la unua silabo ĉe iuj vortoj. Ekzemple:
: *jeceylaa* "amo"
: *jeelaa* "senama"
: *dar* "vestaĵo"
: ''dharla'aan* "senvestaĵa," t.e., nuda

## En aŭstraliaj lingvoj 
### Martutunira lingvo 
En la martutunira, la privativo estas formata per du sufiksoj, *-wirriwa* kaj *-wirraa*. Ne estas klare kio determinas la konvenan sufikson por ajna situacio.

## En uralaj lingvoj 
### Finna lingvo 
En la finna lingvo, la abesivo estas markata per -tta ĉe malfrontaj vokaloj kaj *-ttä* ĉe frontaj vokaloj laŭ vokala harmonio. Ekzemple:
: *raha* "mono"
: *rahatta* "sen mono"
Ekvivalenta konstruo eblas per la prepozicio vorto *ilman* kun la partitivo:
: *ilman rahaa* "sen mono"
aŭ, malpli ofte *ilman* estas postpozicio:
: *rahaa ilman* "sen mono"
La abesivo de substantivoj estas malofte uzata skribe kaj eĉ malpli ofte parole, kvankam kelkaj abesivaj formoj estas pli oftaj ol la ekvivalentaj *ilman*-formoj:
: *tuloksetta* "sen sukceso, sen profito"
: *Itkin syyttä.* "Mi ploris sen kialo."

En pli malnova finna lingvo oni uzis la vorton *ilman* kun la abesivo, ekzemple "ilman rahatta". Nuntempe tia estas konsiderata erara uzo.

La abesivo tamen estas ofte uzata en nominalaj formoj de verboj (formataj per la afikso -ma- / *-mä-*), kiel *puhu-ma-tta* "sen paroli", *osta-ma-tta* "sen aĉeti," *välittä-mä-ttä* "sen prizorgi:"
: *Juna jäi tulematta.* "La trajno restis sen veno," t.e. "La trajno ne venis."
Ĉi tiu formo ofte povas esti anstataŭigita per la negativa formo de la verbo:
: *Juna ei tullut.*
Fojfoje eblas aŭdi ion, kio estas konsiderata kiel malĝusta uzo de la abesivo en la finna, kie la abesiva kaj *ilman*-a formoj estas kombinitaj:
: *ilman rahatta*
Estas debato ĉu tion kaŭzas influo de la estona.

En malpli nova finna oni ofte uzis kune abesivon kaj *ilman*, ekzemple *ilman rahatta*, sed nuntempe oni ne akceptas tion.

### Estona lingvo 
Ankaŭ la estona uzas la abesivon, kiu estas markata per *-ta*, en kaj la ununombro kaj la plurnombro:
: *(ilma) autota* "sen aŭto" (la prepozicio *ilma* "sen" ne estas nepra)
Malsame ol en la finna, la abesivo estas ofte uzata en la estona kaj skribe kaj parole.

La nominalaj formoj de verboj estas markataj per la afikso *-ma-* kaj la abesiva montrilo *-ta*:
: *Rong jäi tulemata.* "La trajno ne venis."
Talino havas du trinkejojn, kiuj ludas pri la uzoj de la komitativo kaj abesivo, la *Nimeta baar* (la sennoma trinkejo) kaj *Nimega baar* (la trinkejo kun nomo).

### Skolt-samea lingvo 
La abesiva montrilo por substantivoj en la skolt-samea estas *-tää* aŭ *-taa* en kaj la ununombro kaj la plurnombro:
: *Riâkkum veäʹrtää.* "Mi ploris sen kialo."
La abesiveca nefinita verba formo (konverbo) estas -ǩâni aŭ *-kani*:
: *Son vuõʹlji domoi mainsteǩâni mõʹnt leäi puättam.* "Li/ŝi iris hejmen sen diri kial li/ŝi venis."
Malsame ol la finna, la skolt-samea abesivo ne havas konkurantan esprimon signifante ies mankon.

### Anar-samea lingvo 
La abesiva montrilo por substantivoj en la anar-samea estas *-táá.* La ekvivalenta nefinita verba formo estas -hánnáá, -hinnáá aŭ *-hennáá*.

### Aliaj sameaj lingvoj 
La abesivo ne estas produkte uzata en la okcidentaj sameaj lingvoj, kvankam ĝi povas okazi kiel nememstara morfemo.

### Hungara lingvo 
En la hungara, la abesivo estas markata per -talan ĉe malfrontaj vokaloj kaj *-telen* ĉe frontaj vokaloj laŭ vokala harmonio. Fojfoje, ĉe iuj radikoj, la sufikso fariĝas -tlan aŭ *-tlen.* Ekzemple:
: *pénz* "mono"
: *pénztelen* "sen mono"
: *haza* "hejmo(lando)"
: *hazátlan* "(iu) sen hejmlando"
Estas ankaŭ la postpozicio *nélkül*, ankaŭ kiu signifas "sen," sed ne estas uzata por foresto de fizikaj lokoj.
: *Cukor nélkül iszom teát.* "Sen sukero mi trinkas teon."
: *Testvér nélkül éltem.* "Sen gefratoj mi vivis."
: *Eljöttél Magyarországra testvéred nélkül?* "Ĉu vi venis al Hungario sen viaj gefratoj?"

## En tjurkaj lingvoj 
### Baŝkira lingvo 
En la baŝkira la sufikso estas -һыҙ/-һеҙ (-hïð/-hĭð).

### Turka lingvo 
La sufikso -siz (variaĵoj: -sız, -suz, *-süz*) estas uzata en la turka.

Ekz.: *evsiz* (*ev* = domo, do sendoma/senhejma), *barksız*, *görgüsüz* (*görgü* = bonmoroj, do malbonmora), *yurtsuz*.

### Ĉuvaŝa lingvo 
En la ĉuvaŝa la sufikso estas *-сĂр*.

### Kirgiza lingvo 
En la kirgiza la sufikso estas *-сIз''.

## Vidu ankaŭ 
* Esivo
* Inesivo

Kategorio:Gramatikaj kazoj