open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baseno de Meksiko

300 px |eta|La Baseno de Meksiko kun la lagoj de la 16a kaj 21a jarcentoj.

La **Baseno de Meksiko** estas la nomo por la arigo de kvar valoj en la centra parto de la teritorio de Meksiko, situa ene de la 26a hidrologia regiono nome Pánuco kaj la 13a regiono nome “Valo de Meksiko kaj Sistemo Kutzamala”, kun altaĵoj minimumaj inter 2,150 m super marnivelo al 2,390 m.s.m. en sia valoj kaj de 5,800 m.s.m. en la vulkanoj ĉirkaŭaj, kvankam kun averaĝa alto de 2,900 m.s.m. de la montoj ĉirkauaj. Ene de ĝi troviĝas la urboj Pachuca, Tizayuca, Amecameca, Texcoco, Apan, inter aliaj kaj preskaŭ la tuta Metropola Zono de la Valo de Meksiko, kun escepto de la zono apartenanta al la municipo de Huixquilucan. Tiu baseno estas dividita administracie inter kvar federaciaj entoj kaj tiuj estas el pli granda areo al pli malgranda, Subŝtato Meksiko, Meksikurbo, Hidalgo kaj Tlaxcala kun malgranda zono en la ŝtato Puebla.

Foje kaj eĉ registarnivele oni konfuzas ĝin kun la Valo de Meksiko ĉar oni konsideras ke, ĉar enhavataj de la Lago de Tekskoko la valoj de Meksiko kaj de Cuautitlán, temas pri la sama valo kaj pro etendo la valo de Meksiko enhavus la tutan basenon de Meksiko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Estudios sobre la hidrología de la Cuenca de México 
* Hundimiento de la Cuenca de México y de la Cuenca del valle de México
* Organismo de CONAGUA encargada de la Cuenca de México. 
* Página oficial de la Comisión Nacional del Agua “CONAGUA” (México). 
* Enlace sobre la diversidad biológica de la cuenca, en especial la cuenca del valle de México.
* Oficiala retejo de la Comisión Nacional para el Conocimiento y Uso de la Biodiversidad “CONABIO” (México).
* Mapa de Regiones Hidrológicas, CONAGUA (México). 

Kategorio:Meksikurbo
Kategorio:Hidrografio en Ameriko
O-Kumarata acido

**o-Kumarata acido** estas o-hidrokso-cinamata acido, natura organika kombinaĵo hidroksa derivaĵo el la cinamata acido. Ekzistas tri stereoizomeroj de la kumara acido, o-kumarata acido, m-kumarata acido kaj p-kumarata acido kiuj diferenciĝas per la pozicio de la hidroksilo en la fenila grupo.

Aliaj hidrokso-cinamataj acidoj estas la ferulata acido, kaj kafeata acido kiuj estas fenolaj komponaĵoj biologie sintezitaj per la fenil-propanoida vojo. La hidrokso-cinamataj acidoj servas kiel antaŭaĵoj por la sintezo de la lignino, flavonoidoj, antocianinoj, **stilbenoj** kaj aliaj fenolaj komponaĵoj.

La hidrokso-cinamataj acidoj ankaŭ trovatas kombinitaj kun diversaj komponaĵoj inklude de ĥinata acido, hidroksilataj acidoj kaj aminoj. La konjugaĵoj surbaze de **hidrokso-cinamoilamino ** tiaj kiaj la **tiraminoj** kaj la **fenetilaminoj** estas konsiderataj potencaj deirpunktaĵoj en la disvolvo de antivirusaj kaj anti-kanceraj drogoj.

## Literaturo
* Phenol Explorer
* Merck Millipore
* Flow Through Radioactivity Detection in Hplc, H. Parvez
* Fruit Phenolics, Jean-Jacques Macheix, Annie Fleuriet
* Fungal Toxins, Solomon Kadis, Alex Ciegler, Samuel J. Ajl
* Improving the Safety of Fresh Fruit and Vegetables, Wim Jongen

## Vidu ankaŭ
* Kumarino
* m-Kumarata acido
* p-Kumarata acido
* Cinamata acido
* Ferulata acido
* Cinamila alkoholo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Nagyvárad tér (metrostacio)

La **Nagyvárad tér** [nadjvArad tEr] (=placo Nagyvárad) estas metrostacio en Budapeŝto, inter 1976-1980 ĝi estis finstacio. La nomo venis de la placo, kies malsupro situas la stacio.
eta|maldekstre|Skizo pri la reloj ĉe la stacio

## Historio 
Inter 1970–1976 okazis konstruado de tiu ĉi stacio kune kun la subirejo. En 1980 la linio estis plulongigita, tial ĉesis la provizora finstacio. Tiu metrostacio (eĉ metrolinio) ĝis 2017 neniam estis renovigita. Kelkaj asertas, ke la metrolinio jam estas vivdanĝera. En 2017 kelkaj vagonoj estis ŝanĝitaj al pli modernaj, la malnovaj estis faritaj en Sovetunio, la novaj en Rusio.

## Stacio 
La metrostacio estas atingebla nur tra subirejo, post la stacia enirejo troviĝas galerio, de kiu al la kajo kondukas ŝtuparejoj. La kajo lokiĝas nur 7 metrojn sub la tersurfaco kaj enhavas etan pavilonon. Antaŭe la vagonoj post la stacio veturis iom plu laŭ trakoj por turniĝi al la reira direkto. Tiuj trakoj funkcias ankaŭ nuntempe, do se necesas redirekti la vagonojn, tio povas okazi facile.

## Kontaktoj 
La pasaĝeroj povas ŝanĝi publikajn veturilojn al tramoj kaj aŭtobusoj. Laŭ la placo aŭ proksime situas Universitato Semmelweis, pluraj hospitaloj, muzeo kaj armea akademio.

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m3.html 
* http://www.metros.hu/mutargy/allomas.html 
* hungare kun fotoj 

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

Dosiero:Budapest, M3 metró, Nagyvárad tér, 17.jpg
Dosiero:Budapest, M3 metró, Nagyvárad tér, 66.jpg

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1976
Kategorio:1976 en Hungario
Kodekso Azkatitlan

La **Kodekso Azkatitlan**, aŭ en hispana ***Códice Azcatitlan*** aŭ ***Azcatitlán***, formas parton de la grupo de meksikaj kodeksoj realigitaj post la Konkero de Meksiko. Oni ne konas la precizan daton de ties produktado, sed oni supozas, ke iam inter meze de la 16a jarcento kaj fino de la 17a jarcento. [eta|300px|Paĝo de la Kodekso kie oni montras la hispanan armeon, kun [Cortés kaj la Malinĉe antaŭantoj.]]

## Karakteroj 
Tiu kodekso estas verkita en eŭropa papero kaj bindita ankaŭ kiel eŭropa kajero ankaŭ en eŭropa formato. Ĝi konsistas el 25 folioj (50 paĝoj) de 21 cm per 28 cm. Ĉiuj paĝoj montras kolorajn bildojn kiuj troviĝas en eksterordinara konservostato. Ses paĝoj de tiu dokumento estas perditaj, kaj tion oni scias ekde antikvaj tempoj. La dokumento estis restaŭrita en 1959.

## Referencoj 
* Nacia Biblioteko de Francio: *Codez Azcatitlan*, faksimila eldono kun komentario.

Kategorio:Hispana koloniado de Ameriko
Kategorio:Historio de Meksiko
Azkatitlan
Zakato Bahaa

**Zakát** ( arabe :  زكاة, "Purigado") estas deviga almozo religia kaj unu el la "Kvin Pilieroj" de Islamo. ''Bahá'u'lláh* validis tiun koncepton en sia "Plej Sankta Libro" (*Kitáb-i-Aqdas*)  verkita en 1873, kiu estas  ĉarta dokumento de la Bahaa Kredo.

*Bahá'u'lláh* deklaris, ke la bahaa leĝo de la *Zakát* konformiĝas al tio revelaciita en la Korano  . Ĉar la korana teksto ne precizigas kiel pagi ĝin, *Bahá'u'lláh* decidis, ke la detalojn devas estonte klarigi la Universala Domo de Justeco . La "Gardanto de la Afero de Dio" Shoghi Effendi indikis, ke ĝis tiam la bahaanoj regule kontribuu laŭ siaj ebloj kaj rimedoj al la bahaaj fondusoj .

## Referencoj 
* *Bahá'u'lláh* (1992). *The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book'', Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA. ISBN 0-85398-999-0. Interrete legebla en la lingvoj  angla, franca kaj araba.

Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Ritoj Bahaaj
Tlatoani

eta|Ickoatl, skulptaĵo de Jesús F. Contreras en la Ĝardeno de la Triopa Alianco.
**Tlatoani** (el naŭatla *tlahtoāni* [] "kiu parolas, oratoro"; pl. **tlatoke**, *tlahtoqueh*) estis la termino uzata de variaj popoloj de naŭatla lingvo en Mezameriko por aludi al la regantoj de la *āltepētl* aŭ urboj, kiuj estis la elektitoj de la *pīpiltin* (“nobeloj”) kiel regantoj de inter unu familio aŭ dinastio reganta en la diversaj setlejoj. La regantaj *tlatoani* de variaj *āltepētl* (kiel ĉe la meksikoj) estis nomitaj *huēy tlahtoāni* 'granda oratoro'). La termino estis tradukita al modernaj aŭ eŭropaj lingvoj iom malĝuste kiel reĝo aŭ eĉ imperiestro, kio certe estas malpreciza ĉar ne formis la popoloj de Mezameriko reĝoregnojn aŭ imperiojn, kaj la indiĝena termino ne estis uzataj nur de la meksikoj sed ĝi estis komuna termino ankaŭ inter la aliaj popoloj de naŭatloj.

## Kelkaj *tlatoani* 
* Aksajakatlo
* Kuaŭhtemok
* Kuitlahuako
* Moktezumo la 2-a

## Vidu ankaŭ 
* Aztekoj
* Ĉimalpopoka
* Historio de Meksiko
* Iztapalapa
* Tenoĉtitlano

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo de la Plejgranda Templo: Bilda reprezento de naŭ *Tlatoani*
* Arte e Historia de México: Señores Mexicas 
* Motecuhzoma Xocoyotzín - sen mito

Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Aztekoj
Kategorio:Reĝaj titoloj
Militkasko

eta|Ekzemplo de moderna militkasko (Brita Mk 6 kun vesta kovro).
**Militkasko** estas kasko uzata por milito, normale fare de armitaj fortoj, soldatoj ktp, sed ne nur; ankaŭ ĵurnalistoj, perantoj, kuracistoj ktp., povas uzi ilin por eviti gravajn vundojn. Tre ofte ili estas fabrikitaj el ŝtalo, pro kio oni uzas ankaŭ la nomo **ŝtalkasko**.

La Adriana kasko estis kasko de la franca armeo pionira kiel ŝtalkasko dum la Unua Mondmilito.

## Helmo 
[eta|Helmo de la fino de la [Mezepoko kun okulprotektilo.]]
**Helmo**, vorto de ĝermana deveno *helm*, estas la elemento de la armaĵo kiu protektas la kapon kaj la vizaĝon de la militisto. Ĝi havis pintan momenton en la fino de la Mezepoko kiam ĝi iĝis grava peco de la mezepoka armaĵo; poste ĝi plu estis uzata en padaroj, kaj sportaj konkurencoj por sekureco.

Aktuale ili estas fabrikata por armaĵoj kun ornamaj kaj dekoraj celoj; krome por ties origina celo ĝi plu estas uzataj kiel sportaj kaskoj kaj por policaj unuoj kontraŭ tumultoj.

### Kulture 
Famas la **helmo de Mambrino**, reale bovlo de barbiro kiun Don Quijote de la Mancha uzas kiel helmo. Don Quijote kutime estas reprezentata en multaj bildoj aŭ filmoj portante tiun "helmon" surkape (ĉapitro 21; tamen tio iom malĝustas ĉar tiu *bacía* (bovlo) aperas nur en malgranda parto de la verko kaj don Quijote fakte neniam uzas ĝin kiel helmo). Cervantes elprenis tiun elementon el antaŭaj verkoj, como *Orlando Furioso* de Ludovico Ariosto.

## Vidu ankaŭ 
* Kasko

## Referencoj
Afŝana

**Afŝana**, **Afŝona** aŭ **Afŝena** (arabe أفشنة, latinliterigo laŭ sistemo DMG *Afšana*) estis la supozita loko kie naskiĝis Aviceno. Ĝi estis vilaĝo proksime de Buĥaro (en aktuala Uzbekio), la ĉefurbo de la Samanidoj, persa dinastio en Mezazio kaj Granda Ĥorasano. Ne estas klaraj informoj pri ĝi.

Kategorio:Aviceno
Kategorio:Geografio de Uzbekio
Kategorio:Historio de Uzbekio
Kategorio:Persoj
Kabus

eta|dekstre|250px|Tombo de Kabus en Gonbad-e Kavus.
**Kabus** aŭ **Qabus ibn Wushmagir** (kompleta nomo: *Abol-Hasan Qābūs ibn Wušmagīr ibn Ziyar Sams al-maʿālī*, ; (m. 1012) (r. 977–981; 997–1012) estis la reganto de Zijaridoj en Gurgan kaj Tabaristano en mezepoka Irano. Lia patro estis Vuŝmgir kaj lia patrino estis filino de la Bavandi Ispahbad Ŝarŭin la 2-a.

Kvankam li formale agnoskis la kalifon kiel suverenon, Kabus regis fakte kiel sendependa reganto por la cetero de sia regado. Li ekhavis rilaton kun Mahmud de Gazni, kio preparis la vojon por la eventuala Gaznavida konkero de Zijaridoj, dum la Bujidoj ne entreprenis pliajn kampanjojn kontraŭ li. Internaj problemoj, tamen, tuj perdigis al Kabus lian postenon. Lia malfacila alproksimiĝo al la oficiroj de la armeo eventuale okazigis konspiron kiu formiĝis kontraŭ li.

## Eksteraj ligiloj 
* Richard Frye, *Notes on the Renaissance of the 10th and 11th Centuries in Eastern Iran*, Central Asiatic Journal I (1955) 137-143.
* Chaliand, Gerard (1994). The Art of War in World History: From Antiquity to the Nuclear Age. https://books.google.dk/books?id=aXuxw070d-wC&dq=falak+%22al+ma+ali%22&hl=da&source=gbs_navlinks_s Alirita la 25an de Januaro 2014.
* R. N. Frye (1975). *The Cambridge History of Iran, Volume Four: From the Arab Invasion to the Saljuqs*. 

Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Mortintoj en 1012
Kategorio:Irananoj
Keolis

[250px|dekstra|eta|Trajno Keolis en [Amersfoort]]
**Keolis** estas franca-kebekia privata operatoro de publika transporto el la sektoro de pasaĝera transporto, operatoro de busoj, de metrooj kaj de tramoj. Ĝi ankaŭ mastrumas retojn de aŭtoĉaroj, de luotaj bicikloj, de parkumejoj, de maraj pramoj, de funikularoj, de trolebusoj kaj de flughavenaj servoj. La firmao, bazita en Parizo, estas posedata je 70% de SNCF kaj je 30 % de "Caisse de dépôt et placement du Québec". Ĝia spezo estis  da eŭroj en 2015. Keolis estas parto de la Grupo SNCF.

Ĝi havas pli ol  dungitojn en dek kvin landoj en Eŭropo (Francio, Germanio, Belgio, Danio, Luksemburgo, Nederlando, Unuiĝinta Reĝlando, Svedio, Portugalio, Norvegio) kaj en la mondo (Aŭstralio, Kanado, Ĉinio, Usono, Barato).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Société nationale des chemins de fer français
* Optile
* Bus Verts du Calvados
* Transkeo
* Twisto
* CDG Express
* Tramtransporto en Parizo T9
* Tramvojo de Songjiang

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 

Kategorio:Aŭtobusaj kompanioj
Kategorio:Publika transporto en Francio
Zoltán Szitnyai

**Zoltán Szitnyai** [sitnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szitnyai Zoltán** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, membro de Societo Petőfi.

Zoltán Szitnyai http://mek.oszk.hu/02200/02227/html/04/649.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio), li mortis la  en Salzburg (Aŭstrio).

## Biografio 
Zoltán Szitnyai akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Inter 1917 kaj 1927 li estis ŝtata oficisto en Győr, poste li estis ĵurnalisto en Budapeŝto. Li kontribuis ekzemple en Nyugat kaj Napkelet. En 1934 li edziĝis. En 1945 la tribunalo kondamnis lin pro kontraŭkomunismo, sed post unu jaro li ricevis amnestion. En 1949 li rifuĝis al Aŭstrio, poste li vivis en Salzburg. Li daŭris la publikadon, li ricevis tian premion en 1958, kiun la migrantaj-rifuĝintaj hungaroj fondis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az én arcom* (noveloj, Győr, 1916)
* *Élni akarok* (romano, Budapeŝto, 1929)
* *Hodinai Hodinák* (romano, Budapeŝto, 1936)
* *5-ös számú őrház* (scenarlibro, Budapeŝto, 1942)
* *Titkok tolvaja* (romano, Munkeno, 1951)
* *Háború van, háború* (romano, Cleveland, 1966)
* *A sátán követe* (romano, Munkeno, 1977)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kolegio Itako

**Kolegio Itako** (*Ithaca College*) estas malgranda kolegio en Itako, Nov-Jorkio. La kolegio estas lokata sur la suda monteto de Itako. Ĝi famas por muzika edukado. Ĝi servas por 6,769 studentoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Universitatoj en Novjorko
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1890-1899
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1892
Bianka Maleczky

**Bianka Maleczky** [malecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maleczky Bianka** estis hungara operkantisto, (koloratursoprano). Ŝia patro estis Vilmos Maleczky, ŝia patrino estis Jozefa Maleczkyné Ellinger, ŝia frato estis Oszkár Maleczky (ĉiuj operkantistoj). Post la geedziĝo ŝia nomo estis laŭ hungara sistemo ankaŭ **Pászt Vilmosné**.

Bianka Maleczky http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/m-76AF9/maleczky-bianka-paszt-vilmosne-76BB2/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Bianka Maleczky komence lernis kantadon hejme en la familio, poste de Kálmán Chován, Adele Passy-Cornet kaj Richárd Pauli. Ŝi debutis en trupo de Ignác Krecsányi. Inter 1912 kaj 1925 ŝi estis privata kantisto de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ekde 1921 ĝis 1944 ŝi ankaŭ instruis en la Muzikakademio, kie ŝiaj pli gravaj lernantoj estis Anna Báthy, Mária Budanovits, Vera Rózsa.

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - Melinda
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte - Reĝino de Nokto

## Elektitaj disĉiploj 
* Ilonka Farkas
* Anni Kőrössi
* Paula Takács
* Magda Tiszay

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kromono

**Kromono** estas derivaĵo el la benzopirano aldonita de ketona grupo sur la pirana ringo. Ĝi estas izomero de la kumarino kaj estas heterocikla komponaĵo vaste disdonata en naturo. Dum multaj jaroj, la kromono estas valida deirpunkto por malkovro de novaj drogoj kaj disvolvaj programoj.

Efektive, pluraj kromon-derivaĵoj estas raportitaj kiel komponaĵoj posedantaj biologiajn proprecojn tiaj kiaj anti-alergenaj, anti-inflamaj, anti-kanceraj, anti-oksidigaj kaj anti-fungaj. Ne antaŭlonge, kromonaj derivaĵoj estis priskribitaj kiel novaj malkovraĵoj por la disvolvo de inhibantoj de la Monoamina oksidazo kaj ligantoj de la adenozina ricevilo, kun potenca terapeŭtika apliko en neŭrodegeneraj kaj/aŭ karcinomogenaj malsanoj.

Kromonoj estas trovataj en pluraj tropikaj plantoj tiaj kiaj Ageratum conyzoides, Sarcolobus globosus kaj Eucryphia cordifolia.

## Literaturo 
* UpToDate 
* Organic Chemistry Portal
* Science Direct
* Research Gate
* The Chemistry of Heterocyclic Compounds, Chromenes, Chromanones, and Chromones, Gwynn P. Ellis
* Heterocyclic Chemistry, John A. Joule, Keith Mills

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Altechromone A.svg|**Altekromona A**
Cromoglicic_acid.svg|**Kromoglikata acido**
Eugenin.svg|**Eŭgenino**
Eugenitin.svg|**Eŭgenitino**
Furanochromone.svg|**Furano-kromono**
Fumarin.png|**Fumarino**
Bromadiolone.png|**Bromadiolono**
Eugenin.svg|**Eŭgenino**

## Vidu ankaŭ 
* Kumarino
* Cinamata acido
* p-Kumarata acido
* o-Kumarata acido
* m-Kumarata acido
* Ferulata acido

## Referencoj
Imre Szirmai

**Imre Szirmai** [sirmai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szirmai Imre** estis hungara aktoro, operetkantisto, teatrestro, instruisto, bonvivanto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Schlesinger Ignác*.
[eta|Imre Szirmai en 1894 en rolo de [Napoleono]]
Imre Szirmai http://www.imdb.com/name/nm1091414/ naskiĝis la  en Szeged, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Szirmai frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1883. Post la diplomo li komencis sian aktoran karieron en trupo en Szeged, sed ekde la sekva jaro jam li apartenis al pluraj teatroj en Budapeŝto (ekzemple Népopera (1913-1920)). En 1889 li edziĝis. Ekde 1908 li ankaŭ instruis en aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste en konservatorio. Inter 1920 kaj 1924 li estis teatrestro, poste denove aktoro ĝis la emeritiĝo en 1930.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Hervé:
** *Lili* - Plinchard
** ''Mam'zelle Nitouche* - Champlatreux
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Lajos
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Lipót

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Mágnás Miska* (1916) – grafo Korláth
* *A nagymama'' (1916) – kolonelo Örkényi

## Elektitaj disĉiploj 
* Olly Pálffy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla dekstre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Preĝejo Sankta Andreo (Szőce)

**Preĝejo Apostolo Sankta Andreo** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Szőce (Hungario).

## Historio 
La kirko kun malgranda navo kaj rektangula absido estis konstruita en la malfrua 13-a jarcento, en la sekva jarcento ĝi trakonstruiĝis. En la 15-a jarcento la konstruaĵo estis pligrandigita, ankaŭ nova oklatera sanktejo konstruiĝis. En la 17-a jarcento luteranoj uzis la kirkon, sed en 1733 la katolikoj rericevis ĝin kaj la preĝejo barokiĝis. La nuna formo estas videbla ekde 1830. La orgeno estis farita en  1903. En la jaroj 1998 kaj 1999 arkeologoj esploris la konstruaĵon, poste ĝi plene renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. Ĉe la enirejo granda ŝtona kruco etendiĝas en la korto. En mezo de la fasado la turo iomete reliefas, tie meze funkcias la enirejo. La navo kaj la absido estas apogitaj per pilieroj. Interne laŭ la muroj restis ŝpuroj de sidniĉoj. Sub la sanktejo kripto kuŝas el la 18-a jarcento.

Kermesoj okazas en la lasta dimanĉo de novembro kaj dimanĉe post 17-a de julio.

## Fontoj 
* http://lexikon.katolikus.hu/S/Sz%C5%91ce.html
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj
* http://szoce.hu/helyi-latnivalok/arpad-kori-romai-katolikus-templom/ 

Szőce
Szoce
Benzopirano

**Benzopirano** estas ducikla systemo konsistante je unu benzena ringo fandita al heterocikla pirana ringo. Benzopiranaj derivaĵoj estas potencaj anti-inflamaj agentoj pro ilia kapableco je inhibado de la transduktaj signal-dependaj vojoj de la kinaza proteino. Krom tio, kelkaj derivaĵoj de la benzopirano elmontris inhiban aktivecon en la produktado de la prostaglandino E2. Benzopiranaj derivaĵoj estas ankaŭ altira modelo por identigado de potencaj antikanceraj agentoj.

Ekzistas du izomeroj de la benzopirano kiuj varias laŭ la fando de la du ringoj kompare al la oksigeno, rezultante en la 1-benzopirano aŭ kromeno kaj 2-benzopirano aŭ izo-kromeno. La numero indikas kie lokiĝas la oksigenatomo laŭ norma nomenklaturo de la naftaleno.

## Literaturo
* Chemical Book
* Chemistry of Heterocyclic Compounds: Chromenes, Chromanones, and Chromones, Volume 31
* Organic Chemistry Portal
* C&En

## Vidu ankaŭ
* Benzofurano
* Benzonitrilo
* Benzoata acido
* Benzotiazolo
* Benzotriazolo
* Benzodiazepinoj
* Kromano
* Kromono
Tomasz Miśkiewicz

**Tomasz Miśkiewicz** (naskiĝis la 9-an de julio 1977) – pola islama kleriko, muftio de Islama Religia Asocio en Pola Respubliko kaj prezidanto de Supera Kolegio de Islama Religia Asocio.

## Vivo 
Kiel ŝaria edukito kaj licenciulo pri la islama leĝo en Saud-Arabio plenumis funkcion de imamo en la komunumo de Bjalistoko. Muftio iĝis la 20-an de marto 2004 dum la 15-a Kongreso de Islama Religia Asocio.

Li gvidas reprezentejon de Monda Asembleo de Islama Junularo (WAMY) por Orienta Eŭropo kaj fondaĵon por konstruo de komerca-moskea centro en Varsovio. Disvolvas kamparan turismon en la regiono de polaj malnovaj tataraj moskeoj - Podlaĥio.

## Distingoj 
En 2006 estis distingita per Arĝenta Merit-Kruco pro la meritoj favore al popularigo de la kulturo de naciaj minoritatoj kaj agado por ekumena dialogo. En 2011, pro la meritoj en agado por islama socio en Pollando kaj interreligia- interkultura dialogo, estis distingita per Ora Merit-Kruco.

## Literaturo 
* Piotr Borawski, Aleksander Dubiński, *Tatarzy polscy* (Polaj tataroj), Iskry, Varsovio 1986, p. 270. ISBN 83-207-0597-5
* Piotr Borawski, *Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej* (Tataroj en malnova Respubliko), LSW, Varsovio 1986, p. 317. ISBN 83-205-3747-9
* Jan Tyszkiewicz (1989). *Tatarzy na Litwie i w Polsce; studia z dziejów XIII-XVIII* (Tataroj en Litovio kaj Pollando; studoj pri la historio de la 13-18 jarcentoj), PWN, Varsovio, p. 343. ISBN 83-01-08894-X
* Ryszard Saciuk (1989). *Tatarzy podlascy* (Podlaĥiaj tataroj), Regiona Muzeo de Bjalistoko, p. 36.

Kategorio:Polaj teologoj
Kategorio:Islamaj teologoj
Kategorio:Imamoj
Kategorio:Muftioj
Kategorio:Polaj tataroj
Kategorio:Sunaistoj
Peripatetisma skolo

eta|360px|*La Lernejo de Aristotelo*, de Gustav Adolph Spangenberg.
La **peripatetikisma skolo** estis filozofia cirklo de la Antikva Grekio. Esence, ĝi sekvis la instruojn de Aristotelo, ĝia fondinto. Ĝiaj sekvantoj ricevis la nomon **peripatetikoj** (περιπατητικοί), t.e. promenantoj.

Tiu skolo aŭ lernejo situis en Ateno ĉe la templo dediĉita al Apolono Licio. La lernejo posedis ĝardenon, tra kiu, laŭ la tradicio, la majstro kutime promenis kun siaj disĉiploj, meditante kaj disputante pri la vivo. En greka *peripatêín* signifas *promeni*, pro tio la sekvantoj de Aristotelo estis nomataj peripatetikoj, kaj la skolo *Peripatos*.

Post la morto de Aristotelo la skolo dediĉis sin pli al naturismaj kaj sciencaj esploradoj ol al strikte filozofiaj demandoj.

## Bibliografio 
* Fritz Wehrli (Eld.): *Die schule des Aristoteles*, teksto kaj komentarioj. 10 Hefte und 2 Supplemente. Basilea 1944-1959, 2. Aufl. 1967-1969.
* Fritz Wehrli: «Der Peripatos bis zum Beginn der römischen Kaiserzeit», en: *Neuer Überweg*, Antike, Bd. 3 (1983), S. 459-599. (2., überarb. Aufl. 1994).
* Lynch, John Patrick (1972): ''Aristotle's school. A study of a greek educational institution''. Berkeley (California): University of California Press, 1972.

## Eksteraj ligiloj 
* Texto  angle en la retejo Onthology (Ontologio).

Kategorio:Antikva filozofio
Kategorio:Helenaj filozofoj
Kategorio:Aristotelo
Gurgano

**Gorgan** (; iam **Astrabad** aŭ **Astarabad** () estas la ĉefurbo de la provinco Golestano, Irano. Ĝi kuŝas proksimume 400 km nordoriente de Teherano, kaj je ĉirkaŭ 30 km el la Kaspia Maro. En la censo de 2006 estis 269,226 loĝantoj, en 73,702 familioj.

Historie la urbo estis konata kiel Jurjān (جرجان), nome arabigita formo de la persa vorto.

Gorgan (same kiel ĉe la tuta Golestana provinco) havas tutmondan famon pro sia industrio de tapiŝoj, nome la Turkmena tapiŝo, fare de  Turkmenoj. La modeloj de tiuj tapiŝoj devenas el la antikva Persia urbo de Bukaro, kiu estas nune en la nuntempa Uzbekio.

## Vidu ankaŭ
* Gorgan, vilaĝo en Rumanio.
* Aŝuradeh

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Irano
Kategorio:Golestano
Kategorio:Hirkanio
Glaĉera lago

[dekstra|eta|280x280ra|La Sep Rilaj Lagoj en [Rila, Bulgario estas tipaj reprezentantoj de lagoj kun glacieja origino]]
[eta|maldekstra|280x280ra|La [Grandaj Lagoj (Nordameriko)|Grandaj Lagoj el kosmo. La Grandaj Lagoj estas la plej grandaj glaciaj lagoj en la mondo.]]
[eta|280x280ra|La prahistoria glaĉera [lago Agassiz unufoje enhavis pli da akvo ol ĉiuj lagoj en la mondo hodiaŭ.]]
**Glaĉera lago** estas lago deveninta el fandiĝinta glaciejo. Ĝi ekestis kiam la glaciejo eroziis la landon kaj poste degelis, plenigante per akvo la kavon kiun ĝi kreis.

La plimulto de la nuntempaj glaĉeraj lagoj estiĝis antaŭ ĉirkaŭ 10000 jaroj, t.e. ĉirkaŭ la fino de la lasta glaciepoko, kiam ĝiaj glaciejoj komencis malgrandiĝi kaj ofte fandiĝante kreis lagojn.

Kutime, la glaĉeraj lagoj estas ĉirkaŭitaj de morenoj, drumlinoj, migraj ŝtonegoj kaj aliaj postsignoj de la pasinta glaciejo.

## Gravaj glaĉeraj lagoj 
Kompreneble, glaĉeraj lagoj estas troveblaj nur en lokoj atingitaj de glaciejoj dum glaciepokoj. La plej grandaj estas meze de vastaj ebenaĵoj; multaj sed kutime malpli grandaj estas ankaŭ je la piedo de altaj montaroj.

En pluraj okazoj, estis dikaj glaciejoj en lokoj kie la tero nature estis pli malalta ol ĉirkaŭe (tektonaj fosaĵoj). Glacio pliprofundigis la foson kaj donis formon al lago, kiu do kutime estas taksata glacia; sed fakte ĝia origino estas miksita. Grava ekzemplo estas Lago Ladoga.

### Nordameriko 
En Nordameriko estas la plej granda glaĉera lago en la mondo, la Supra Lago (ĉ. 82mil km²), kiu ankaŭ estas la plej granda lago de nesala akvo en la mondo.

Ankaŭ la ceteraj kvar Grandaj Lagoj kaj la Granda Ursa Lago, la Granda Sklava Lago, la Lago Vinipego estas tre gravaj glaciaj lagoj (kelkaj kun miksita origino). Ili havas areon de po 15mil km² aŭ pli.

### Eŭropo 
La plej granda glaĉera lago en Eŭropo estas Lago Ladoga (ĉ. 18mil km²).

Famaj glaĉeraj lagoj estas en Alpoj, kaj en la norda flanko (Lemano, ankaŭ nomata Lago de Ĝenevo; Bodenlago aŭ Konstanca Lago; ktp) kaj en la suda flanko (Garda, Majora Lago ktp).

### Azio 
Ĉiuj ĉefaj lagoj en Azio havas tektonan originon kaj jam ekzistis antaŭ la glaciepokoj.

### Sudameriko 
Kelkaj malgrandaj glaĉeraj lagoj estas ankaŭ en Sudameriko; ekzemple la Lago San Martín, ankaŭ nomata O'Higgins.

## Malaperintaj glaĉeraj lagoj 
Kiam la fino de la lasta glaciepoko alproksimiĝis, estiĝis grandegaj lagoj en Nordameriko kaj en Nordeŭropo: la Lago Agassiz kaj la Balta Lago. Ili daŭris nur proksimume 3-4 milojn da jaroj; en Nordameriko, la Lago Vinipego estas malgranda restaĵo de tiu monstra lago, dum en Eŭropo la restaĵoj de la Balta Lago (nesala) estas la nuna Balta Maro (sala), la lago Ladoga kaj pluraj aliaj lagoj en Rusio, Svedio, Finnlando.

## Novaj glaĉeraj lagoj 
maldekstre|250ra|eta|Lago Tasman en Nov-Zelando
Ĉar glaciejoj ankoraŭ malgrandiĝas (kaj eĉ pli rapide pro la forceja efiko), novaj glaciaj lagoj daŭre aperas.

Ekzemplo estas la Lago Tasman en Suda Insulo (Nov-Zelando), kiu datiĝas je 1990.
Faĥr al-Din al-Razi

**Faĥr al-Din al-Razi** aŭ **Faĥruddin Razi** (en la araba: ابو عبدالله فخر الدين الرازي القرشي‎‎) estis irana sunaisma islama teologo kaj filozofo Li naskiĝis en 1149 en Rey (en nuntempa Irano), kaj mortiĝis en 1209 en Herato (en nuntempa Afganio). Li verkis ankaŭ pri medicino, fiziko, astronomio, literaturo, historio kaj juro.

Li lasis tre riĉan korpuson de filozofiaj kaj teologiaj verkoj kiu montras influon el la verkoj de ibn Sina, Abu'l-Barakāt al-Baghdādī kaj al-Ghazali. Du el liaj verkoj titolitaj ''Mabahith al-mashriqiyya fi 'ilm al-ilahiyyat wa-'l-tabi'iyyat* (Orientaj studoj en metafiziko kaj fiziko) kaj *al-Matalib al-'Alya'' (La plej altaj aferoj) estas kutime konsiderataj kiel liaj plej gravaj filozofiaj verkoj.

## Referencoj
Kategorio:Iranaj verkistoj
Kategorio:Iranaj filozofoj
Kategorio:Islamaj filozofoj
Kategorio:Kosmologoj
Kategorio:Mezepokaj fizikistoj
28831 Abu-Alshaikh

'*28831 *Abu-Alshaikh'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Salahaldeen Ibrahim Abu-Alshaikh*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2013 pro sia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la *Jubilee School'' de Amano (Jordanio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Mundolingua

**Mundolingua** estas muzeo en Parizo kies ambicio estas prezenti al la publiko informojn pri lingvoj, lingva diverseco, alfabetoj, lingvistiko. Ankaŭ Esperanto estas prezentita al la publiko en bone ekipita loko.

## Historio 
La projekto de la muzeo estis komencita en 2010 fare de Mark Oremland, novzelandano kiu sekvis studojn en lingvistiko ĉe la universitato Paris V. La muzeo situanta en la 6-a arondismento de Parizo malfermis siajn pordojn la 11-an de oktobro 2013 kaj estis inaŭgurita de Jean-Pierre Lecoq, urbestro de tiu arondismento:

## Kolektoj 
alternative=Pariza muzeo pri lingvoj, lingvaĵo kaj lingvistiko - Mundolingua.|eta|Pariza muzeo pri lingvoj, lingvaĵo kaj lingvistiko – Mundolingua.
Organizita sur du niveloj (teretaĝo kaj subtera etaĝo), la muzeo donas aliron al dokumentejo pere de tuŝekranoj, ludoj kaj interagoj kun objektoj . Pere de aŭdiloj eblas aŭskulti sono-ekzemplojn el inter 1000.

* Salono pri ludoj kun la lingvo: amuza spaco dediĉita al kodoj, slango, humuro, inventitaj lingvoj kaj Esperanto, proverboj kaj aliaj ludoj kun lingvo.

* Salono pri la historio de la lingvistiko kaj novaj teknologioj: historio de la lingvistiko (de la grekoj ĝis Edward Sapir, Umberto Eco, Noam Chomsky), samkiel novaj teknologioj en rilato al la lingvaĵo kiel ekzemple maŝintradukado, parolrekonado kaj voĉrekono.

## Aktivecoj 
La muzeo proponas du itinerojn por specifaj vizitoj de lernejaj grupoj, kiuj estas invitataj respondi al demandaro. Ĝi ankaŭ proponas temovesperojn sub formo de konferencoj aŭ debatoj i.a. pri Esperanto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-muzeoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la muzeo Mundolingua: www.mundolingua.org
* Fotogalerio sur la blogo de Mirejo

Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:6-a arondismento de Parizo
Kategorio:Sciencaj muzeoj en Francio
Kategorio:Historio de lingvoscienco
Der Medicus

**La kuracisto** (en germana: *Der Medicus*) estas germana aventura filmo de 2013 bazita sur la samnoma romano *The Physician* de Noah Gordon. La filmo fokusas al orfo el angla urbo de la 11-a jarcento kies patrino mortiĝis pro mistera malsano. La knabo dediĉas sin al la studo de medicino kaj decidas veturi al Persio por koni la faman kuraciston Aviceno kaj studi la alte evoluintan medicinon de Persio en la universitato de Isfahano.

La rolo de Aviceno estis ludita de Ben Kingsley.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* The Physician (Der Medicus): Berlin Review on hollywoodreporter.com
* The Physician. A masterpiece. Vasile Francisc, Hannover Unlimited, 2014
* 'Der Medicus' At #1 In Germany And Spain on bertelsmann.com/

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Aviceno
Kategorio:Aventuraj filmoj
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2013
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Isfahano
Louis L'Amour

'''Louis Dearborn L'Amour''' (22a de Marto 1908 – 10a de Junio 1988) estis usona romanisto kaj novelisto. Liaj libroj konsistis ĉefe el romanoj de vakeroj (kvankam li nomigis sian verkon 'landlimaj historioj'); tamen, li verkis ankaŭ historian fikcion (*The Walking Drum*), scienc-fikcion (*The Haunted Mesa*), ne-fikcion (*Frontier*), same kiel poezion kaj novel-kolektojn. Multaj el liaj historioj estis transpasitaj al kino kaj John Wayne iam faris la dubindan aserton ke L'Amour estas la plej interesa homo en la mondo. La libroj de L'Amour pluestas popularaj kaj plej iris tra multaj presaĵoj. Je la tempo de lia morto preskaŭ ĉiuj el liaj 105 ekzistantaj verkoj (89 romanoj, 14 novelaj kolektoj, kaj du tut-longaj verkoj de nefikcio) estis ankoraŭ presataj, kaj li estis konsiderata "unu el la plej popularaj verkistoj".eta|354x354px|Louis L’Amour & Ronald Reagan, 1983

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Grub Line Rider foreword de Jon Tuska publikigita de Dorchester Publishing Co. New York, NY March 2008 ISBN 0-8439-6065-5
* Jon Tuska, Louis L'Amour's Western Fiction, A Variable Harvest, McFarland & Co., 1990 ISBN 0-89950-454-X
* Jean Henry Mead, Maverick Writers, Caxton Press, Caldwell, ID. 1989 ISBN 978-0870043314

## Eksteraj ligiloj 
* Louis L'Amour oficiala retejo
* Louis L'Amour ĉe Internet Book List 
* 
* Renaissance Man of Western Novels – Intervjuo de Hank Nuwer 
* Excerpt from *Maverick Writers* 1987 intervjuo kun Louis L'Amour de Jean Henry Mead

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj oficiroj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Francaj usonanoj
San Pietro in Ciel d'Oro

eta|La "Ora Ĉielo" en la absido.
'''San Pietro in Ciel d'Oro''' (Itala por "Sankta Petro en Ora Ĉielo") estas katolika baziliko (kaj iama katedralo) de Aŭgustenanoj en Pavio, Italio, en la regiono Lombardio. Ties nomo aludas al la mozaikoj el orfolio malantaŭ la vitraj pecoj kiuj iam ornamis la plafonon de la absido. La ĉefa ekstero estas el briko, kun sabloŝtonaj anguloj kaj fenestraj markoj. La pavimo de la preĝeja planko estas nune pli malalta ol la moderna stratonivelo de la placo Piazza San Pietro in Ciel d'Oro, kiu kuŝas antaŭ ties fasado.

## Bibliografio 
* Shanon Dale, 2001. "A house divided: San Pietro in Ciel d'Oro in Pavia and the politics of Pope John XXII", in *JMH* 27, p.&nbsp;55ff
* Harold Samuel Stone, 2002. ''St. Augustine's Bones: A Microhistory'' (Studies in Print Culture and the History of the Book) (Amherst: University of Massachusetts Press) 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* "Pavia's Augustinian Church" 
* "The Tomb of Augustine" 

Kategorio:Romanikaj preĝejoj en Italio
Kategorio:Pavio
Kategorio:Aŭgustenanoj
Kategorio:Bazilikoj en Italio
Eszter Szilágyi Szabó

**Eszter Szilágyi Szabó** [ester silAdji sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Szabó Eszter** estis hungara aktoro.

Eszter Szilágyi Szabó http://www.imdb.com/name/nm0844097/ naskiĝis la  en Hódmezővásárhely, pri la morto mankas informoj.

## Biografio 
Eszter Szilágyi Szabó lernis la aktoran profesion en privata lernejo de Kálmán Rózsahegyi. Ekde 1937 li havis rolojn en Nacia Teatro (Szeged), en trupo de Géza Kardoss en Pécs kaj Kassa. Ekde 1937 ŝi ricevis rolojn ankaŭ en filmoj. Inter 1940 kaj 1945 ŝi apartenis al pluraj malgrandaj teatroj ĉefe en Budapeŝto, poste ŝi forlasis la landon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Titania
* Ferenc Herczeg: *Kék róka* - Cecil

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Segítség, örököltem!* (1937) - figuranto
* *Mária két éjszakája’‘ (1940) - pentristino
* *Enyém vagy!’‘ (1942) - modisto
* ''Gyanú’‘ (1944)- edzino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/szilagyi-szabo-eszter/person-101280

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Józef Gara

**Józef GARA** (naskiĝis en 1929, mortis la 10-an de julio 2013) – emerita ministo, poeto kaj aŭtoro de kantoj en mortanta vilamovica lingvo - wymysiöeryś.

En la jaroj 2004–2006 okupiĝis pri instruo de la vilamovica lingvo en baza lernejo en Wilamowice.

En la jaroj 2012-2013 kunlaboris kiel volontulo kun Asocio Wikimedia Polska. Li ebligis aliron al sia verkaro laŭ licenco Creative Commons partoprenante sesiojn dum kiuj oni surbendigis elparolon de la vortoj en la vilamovica lingvo.

Entombigita la 13-an de julio 2013 en Wilamowice.

## Bibliografio 
* Józef Gara, *Zbiór wierszy o wilamowskich obrzędach i obyczajach oraz słownik języka wilamowskiego* (Kolekto de versoj pri kutimoj kaj moroj kaj vortaro de la vilamovica lingvo), TIMEX – Stowarzyszenie Na Rzecz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Miasta Wilamowice "Wilamowiane" (Asocio por Protekto de Kultura Heredo de Urbo Wilamowice "Wialmowiane"), Bielsko-Biała 2004, ISBN 83-914917-8-1.
* Józef Gara, *Kronika historyczna miasteczka Wilamowice* (Historia kroniko de la urbeto Wilamowice), TIMEX, Wilamowice 2007.
* Jolanta Danek (redakto): *Wymysöjer śtytła: miasteczko Wilamowice oraz jego osobliwości zawarte w zbiorze piosenek wilamowskich Józefa Gary* (Wymysöjer śtytła: urbeto Wilamowice kaj ties apartaĵoj en kolekto de wilamowicaj kantetoj de Józef Gara), Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, Wilamowice 2007.

Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Inventintoj de skribsistemoj
Kategorio:Polaj ministoj
László Szilassy

**László Szilassy** [lAslo silaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilassy László** estis hungara aktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *soproni* [ŝoproni], lia origina familia nomo estis *Szabó* [sabO], kiun li ŝanĝis pro troa ofteco de la nomo.
eta|László Szilassy (dekstre)
László Szilassy http://www.imdb.com/name/nm0844083/ naskiĝis la  en Nyírcsászári, li mortis la  en San-Paŭlo (urbo) (Brazilo).

## Biografio 
László Szilassy frekventis gimnaziojn en Nagykároly kaj Nagykálló, poste li studis juron en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li aliĝis al teatra trupo sen jura diplomo. Ekde 1933 li apartenis al pluraj teatroj (ekzemple Nacia Teatro (Szeged) (1934), Teatro Belvárosi (1937-1939), Operetoteatro (Budapeŝto) (1942)). En 1944 li migris al Brazilo, sed inter 1950 kaj 1960 li vivis en Argentino, kie li estis membro de la loka hungara teatra trupo. Post la 2-a mondmilito en Hungario li estis deklarita nazio, sed tio estis erara. Li mortis pro kancero.

Li edziĝis trifoje, la tria edzino naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Jenő Huszka: *Erzsébet* - Kálmán
* Mihály Eisemann: *Tokaji aszú* - Pista
* Lajos Zilahy: *A tábornok* - Korponai

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Uz Bence* (1938) - Bágyoni László (vidu la foton!)
* *A beszélő köntös* (1941) - sultano
* *A színház szerelmese* (1944) - Benedek Máté

## Lia libro 
* *Laci* (1941)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/szilassy-laszlo/person-6453
* http://szemle.unideb.hu/wordpress/wp-content/uploads/bsk-pdf-manager/260_2014-07-18.PDF

Kategorio:Hungardevenaj brazilanoj
Muroj de Durrington

775px|eta|Panoramo de la instalaĵo.

La **muroj de Durrington** estis laŭ la hodiaŭa esplora stato la plej granda ŝtonepoka setlejo en norda Eŭropo. La instalaĵo apartenas al la tiel nomata henĝo-monumentoj kaj situas en Wiltshire, en la Unuigita Reĝlando. La henĝo de la klaso II (laŭ Stuart Piggott) konsistas el ovalaj remparoj, kun fosaĵo. La ovalo grandas ĉirkaŭ 10 hektaroj kaj havas enirejojn en la sudoriento kaj nordokcidento. Intertempe la arĥeologoj, supozas ke minimume 300 konstruaĵoj staras sur la arealo. La instalaĵo estis konstruita dum la tempo de la neolitika noĉita ceramikaĵo.

La muroj de Durrington estas ekde la jaro 1986 kune kun la najbaraj instalaĵoj Stonehenge, Avebury kaj Asociaj Lokoj Monda Heredaĵo de UNESKO.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|rigardo de [Woodhenge el sur la muroj de Durrington.]]

## La ŝtonvicoj 
Vince Gaffney, arĥeologo de la Universitato de Birminghamo, kredis malkovri per radaresploroj de la instalaĵo ŝtonmetadon de entute 90 ŝtonoj, sub la remparo. La plej grandaj ŝtonoj havas altecon de 4,5 m. Dum pli novaj esploroj oni kalkulis ĉ. 200 ŝtonojn . La ŝtonoj estis starigataj antaŭ ĉ. 4500 jaroj kaj formas la sudan finoceramikaĵon de granda kulta arealo. La ŝtona vico ŝajnas esti la plej granda megalita konstruaĵo, kiu malkovriĝis en Grandbritio.

## Komparaj instalaĵoj 
La instalaĵo apartenas al la plej grandaj instalaĵoj de tiu formoj. Nur la instalaĵo de Avebury estas konservita pli bone. (Wiltshire).

## Literaturo 
* Geoffrey Wainwright/Ian Longworth, Durrington Walls excavations, 1966–1968 (Society of Antiquaries of London 1971). Reports of the Research Committee of the Society of Antiquaries 29.
* Juliet Clutton-Brock, Excavations at Grimes Graves, Norfolk, 1972–1976, Teil I. Neolithic antler picks from Grimes Graves, Norfolk and Durrington Walls, Wiltshire, a biometric analysis (London, British Museum 1984).
* M. Stone, Stuart Piggott & A. St. J. Booth: Durrington Walls, Wiltshire: Recent Excavations at a Ceremonial Site of the early second millennium BC. Antiquaries Journal 34, 1954, S. 155–177.
* Rodney Castleden: The Stonehenge People: an exploration of life in Neolithic Britain, 4700–2000 BC 1990. London, Routledge, S. 40–42, 44, 54, 57–63. ISBN 0-415-04065-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Universität von Sheffield: http://www.shef.ac.uk/mediacentre/2007/729.html wayback=20070218192523 *Sheffield archaeologists unearth huge settlement at Stonehenge * de 31/01/2007
* Spiegel Online: *Stonehenge-vilaĝo estis grandurbo dum la ŝtonepoko* de 07/11/2007.

## Referencoj 
Kategorio:Henĝoj
Kategorio:Eŭropa ŝtonepoko
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Wiltshire
Henĝo Marden

**henĝo Marden** (ankaŭ nomata (**tervorko Hatfield **) estas la plej granda henĝo en la Unuiĝinta Reĝolando. Situas en la valo de Pewsey, 16 km sudoriente de Marden, apud Devizes en Wiltshire. Ĝi longas 450 x 330 m, kiu egalas al 14 hektaroj. La henĝoj de la muroj de Durrington kun 12 ha kaj Avebury kun 11,5 ha estas la instalaĵoj kiuj nomiĝas „superhenĝoj” pro sia grandeco.
eta|maldekstra|henĝo Marden

Partoj de la malaltaj remparoj kaj fosaĵoj ankoraŭ estas videblaj. Je la sudokcidenta flanko la marĉa apudrivera tero de la rivero Avon estas la natura limo. La ovala instalaĵo havas alirejojn en la nordo kaj oriento kaj estis konstruataj ĉirkaŭ 2500 a.K.

Ene de la henĝo situas „Hatfield Barrow“, tre damaĝita rondmonteto, kiu estas la kvare plej granda (minimume 11 m alta kaj kun diametro de 60 m), kiu ankaŭ nomiĝas rikolta monteto. La plej granda monteto estas Silbury Hill. La Hatfield Barrow estis elfosita en 1818. Ĉar la arĥeologoj ne trovis spurojn de entombigadoj, la monteto verŝajne estis altara monteto.

Tiel nomata ronddomo de la tipo *The Sanctuary* (probable Palisocirklo) kun diámetro de ses metroj situas ankaŭ en la henĝo Marden. Konstruaĵoj de tiu tipo estis konstruitaj en 3200–2700 a. K., do pli malnova ol henĝo.

## Literaturo 
* R. Castleden: The Stonehenge People: An Exploration of Life in Neolithic Britain, 4700-2000 BC 1990 ISBN 0-415-04065-5

## Eksteraj ligiloj 
* Marden Henge und Hatfield Barrow

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Wiltshire
Marden
Benzotiazolino

**Benzotiazolino** estas nesaturita organika komponaĵo konsistanta je unu benzena ringo fandita al alia tiazola ringo. Benzotiazolinoj kaj derivaĵoj raportiĝas kiel efikaj biologiaj kaj farmakologiaj aktivecoj tiaj kiaj anti-tuberkulaj, anti-tumoraj, anestezia loka aktiveco, anti-mikrobaj, anti-konvulsiaj, anti-fungaj, anti-helmintaj, analgeziaj kaj anti-inflamaj. 

Benzoheterociklaĵoj tiaj kiaj la benzotiazolinoj, benzimidazoloj kaj benzoksazoloj povas utili kiel unikaj kaj multagaj konstrublokoj por la eksperimenta disvolvo de multaj drogoj. Inter tiuj benzoheterociklaĵoj, benzotiazolino okupas apartan lokon en la scienca kampo ĉefe en la sinteza samkiel farmakologia kemio pro ilia potenca aktiveco kiel medikamento.

Nuntempe vasta gamo da metodoj disponeblas por la sintezado de la benzotiazolina kerno kaj ĝiaj derivaĵoj, tamen vera neceso ekzistas por novaj proceduroj kiuj eltenas multaj tipoj da strukturaj diversecoj kaj diversaj substituadoj. 

## Literaturo
* Organic Chemistry Portal
* Research Gate
* General and practical synthesis of Benzothiazolines
* World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences
* De Gruyter
* [Journal of Physical Organic Chemistry](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/(SICI)1099-1395(199801)11:1%3C1::AID-POC964%3E3.0.CO;2-%23/abstract)

## Vidu ankaŭ
* Benzamido
* Benzamidino
* Benzimidazolo
* Benzoizotiazolino
* Benzoksazolo
* Benzotriazolo
* Izotiazolinono
* Metilizotiazolinono
* Oksazolo
* Pirazolo
* Tiazino
* Izotiazino
* Tiazolidino
* Tiazolinono
* Tiazolo

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
László Szilágyi

**László Szilágyi** [lAslO silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi László** estis hungara scenaristo, ĵurnalisto.

László Szilágyi http://www.imdb.com/name/nm0844105/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Szilágyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li iomete studis juron, fine li iĝis ĵurnalisto en 1918. En la sekvaj jaroj li verkis ankaŭ poemojn, novelojn, skeĉojn, la opereto *Levendula* portis grandan sukceson en 1923. En la sekvaj jaroj li verkis ĉefe libretojn por operetoj kaj scenarlibrojn por filmoj. Li edziĝis en 1934. Nepre menciindas liaj ŝlagrotekstoj: „Negyvenhatos sárga villamoson”, „János legyen fenn a János hegyen”, „Köszönöm, hogy imádott”, „Pá, kis aranyom”,  „Lehet könny nélkül sírni”, „Kis kacsa fürdik”, „Éjjel az omnibusz tetején” kaj filmoŝlagroj: Sonĝoaŭto, Hyppolit, la lakeo.

## Elektitaj operetaj libretoj 
* *Amerika lánya* (1924)
* *Eltörött a hegedűm* (1928, ankaŭ filmo en Holivudo)  
* *Én és a kisöcsém* (1933)  
* *Mária főhadnagy* (1943)

## Elektitaj filmaj scenarlibroj 
* *Tokaji rapszódia* (1937, kun Gábor Vaszary)
* *Pepita kabát* (1940)
* *Kölcsönkért férjek* (1941)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Malnova Rejno (apartigilo)

**Malnova Rejno  **   aŭ ** Malnovrejno** estas la esperantigita nomo de la jenaj  akvejoj rilate al la Rejno:

* malnova Rejno (trafosaĵo de Diepoldsau), parto de malnova fluejo apud Diepoldsau
* malnova Rejno (traflosaĵo de Fußach), parto de la fluejo apud Rheineck; kun la kanalo de Rheintal laŭ la svisa federacia oficejo por la medio
* rejnrestaĵoj en Germanujo, vidu artikolon listo de la Rejnaj malnovaj akvejoj

## Vidu ankaŭ
* Malnova Rejno (Rejna delto), parto de la riverdelto de la malsupra Rejno
Alstom Citadis

**Citadis** estas tramo kun malalta planko produktita de Alstom Transport. Entute, pli ol  vagonaroj de tiu modelo estis venditaj, al preskaŭ 55 urboj tutmonde; tiuj vagonaroj trairis pli ol 245 milionojn da kilometroj kaj transportis pli ol  miliardojn da pasaĝeroj (en aprilo 2012),. En Francio, pli ol 800 vagonaroj estis venditaj al 23 retoj de transporto**:**
* Citadis 205 aŭ Citadis Compact - 22 ĝis 24 metroj, 3 vagonoj, 100 % malalta planko,
* Citadis 305 - 32 ĝis 37 metroj, 5 vagonoj, 100 % malalta planko
* Citadis 405 - 43 ĝis 45 metroj, 7 vagonoj, 100 % malalta planko
**Tramtrajnoj**
* RegioCitadis - 3 vagonoj, malalta planko en 70 % de la vagonaro (tramtrajno por Germanio kaj Nederlando)
* Citadis Dualis (tramtrajno por la franca merkato)

## Bildgalerio 

Strasbourg tramway Citadis juin 2012.jpg|*Citadis 403* en Strasburgo
Lyon gold tram II.jpg|1000-a *Citadis* en Liono
Istanbul T1 line Alstom Citadis tram.jpg|Tramo *Citadis* en Istanbulo
Interieur Tram Mulhouse.JPG|Interno de *Citadis* en Mulhouse
Citadis n°60 Vaucanson trottoir (tram Tours) par Cramos.JPG|Tramo en Tours
Tramway-line-T3B-in-Paris-near-porte-de-Chaumont--DSC 0173.jpg|*Citadis 402* en Parizo
Citadis 302 à Orléans.jpg|*Citadis 302* en Orléans
Tramway Caen rame 1009.jpg|*Citadis 305* en Caen

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Alstom
* Alstom Citadis Dualis

## Eksteraj ligiloj 
* Tramway Citadis en Oficiala retejo de Alstom

## Tradukfonto 
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Alstom
Kategorio:Tramvojo