Kanada kuirarto

eta|Fotomuntaĵo nutraĵoj kaj pladoj el la kanada kuirarto
[eta|[Sandviĉo el fumaĵita viando.]]
La **kanada kuirarto**  (, ) ampleksas la diversajn manĝkulturojn de la loĝantoj de Kanado, kaj indiĝenaj kaj enmigrintaj. Ĉi-lastaj malmulte diferencas de la kuirarto de Usono, ĉar etnaj fonoj kaj vivkondiĉoj en ambaŭ landoj estas tre similaj.  

La kanada konstitucio agnoskas tri indiĝenajn grupojn kaj ilian unikan heredaĵon, kulturon kaj kutimojn: la Unuaj Nacioj, Metisoj kaj Inuitoj. Tamen, indiĝenaj popoloj en Kanado pli kaj pli ŝanĝas siajn dietojn. Ili konsumas pli malgrandan totalan kvanton da lokaj tradiciaj manĝaĵoj kaj pli importitajn, komercajn manĝaĵojn. La transiro de la aŭtarkio provizita per ĉasado, kolektado kaj kaptado en natura medio al setlita vilaĝa vivo estas asociita kun konsiderinda malkresko de fizika kaj mensa sano. Limigita aliro al manĝaĵoj el la tero kondukas al dependeco de manĝaĵoj vendataj en vendejoj. Ĉi tiu ŝanĝo en la dieto minacas la scion bezonatan por konservi tradiciajn nutraĵsistemojn. 

## Priskribo 
Estas neeble nomi iun ajn pladon nacia plado en Kanado. Kanado estas multregiona kaj multetna lando, kie la kuirarto varias laŭ regiono. La antaŭa kanada ĉefministro Joe Clark diris ĝin jene: "Kanado havas multajn kuirartojn. Ĝi ne estas miksaĵo, ĝi estas bufedo."

La originalaj radikoj de la kanada kuirarto kuŝas en la tradicioj de indiĝenaj nordamerikaj popoloj, same kiel en la brita kaj franca kuirarto. Tial, la kanada kuirarto estus pli precize priskribita kiel angla-usona-kanada kuirarto. La indiĝena kuirarto estis poste kompletigita per postaj ondoj de enmigrado en la 18-a kaj 19-a jarcentoj el Centra, Suda kaj Orienta Eŭropo, same kiel el Ĉinio.

Gravaj komponaĵoj de la kanada kuirarto inkluzivas regionajn kuirartojn: akadian, kebekian, maran, rokmontaran, Pacifikan Nordokcidenton, torontan, same kiel multajn etnajn kuirartajn tradiciojn: eskiman (inkluzive de tlingita), ĉina, kaj aliajn.

Ekzistas pluraj markoj de loke produktita viskio en la lando.

## Tradiciaj pladoj kaj produktoj 
[eta|Banok-pano ([d:Q806901) bakita super malferma fajro]]Ĉiutagaj kanadaj pladoj inkluzivas pladojn faritajn el naturaj viandoj kiel ekzemple bifsteko, rostbovaĵo kaj langeto. Sufiĉe sukcesa plado de la kanada kuirarto estas fileobroĉeto () (pecoj de lumbaĵo, lardo, fungoj kaj cepoj surŝovitaj sur ŝpatilon). Unuaj pladoj de la kanada kuirarto inkluzivas pureigitajn supojn faritajn el legomoj, florbrasiko, kukurbo kaj tomatoj, same kiel buljonojn kun krutonoj, nudeloj kaj herboj. La plej popularaj pladoj en Kanado estas kukurba supo (d:Q1797271) kaj acera siropo.

## Vino 
Kanada vino antaŭe baziĝis sur industria produktado el amerikaj vinberoj, kio donis al ĝi apartan vulpecan guston. Ĉi tiujn plejparte anstataŭigis vitoj de *Vitis vinifera*. La ĉefaj vinregionoj koncentriĝas en Brita Kolumbio kaj Ontario.

En Brita Kolumbio, la vitejoj koncentriĝas en la seka, dezerteca Okanagan-valo, karakterizita per altaj tagtempaj temperaturoj kaj tre malvarmetaj noktoj. Ĉi tie, la vitoj de Rislingo, Auxerrois, Chardonnay, Pinot Noir kaj Merlot bezonas irigacion.

En Ontario, la vitejoj ĉefe situas sur la Niagara Duoninsulo, kie temperaturoj estas moderigitaj de la Lagoj Erie kaj Ontario. Vasta gamo da vinberoj estas plantita, inkluzive de Chardonnay, Gewürztraminer, Riesling, Cabernet Franc, Pinot Noir kaj Merlot. Multaj hibridaj variaĵoj ankaŭ estas kultivataj, inkluzive de Maréchal Foch, Baco Noir, Seyval Blanc kaj Vidal. Deserta vino farita el frostaj vinberoj, konata kiel glacivino, estas aparta specialaĵo de kanadaj vinoj kaj ofte estas farita el Vidal aŭ Riesling-vinberoj.

## En Esperanto aperis 
* "En Kanado, reviviĝas indiĝena kuirarto", Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin" pĝ. 19-21, -esperantigis Trefflé Mercier (Kanado).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Indiana kuirarto
* bannoko (d:Q806901)

## Eksteraj ligiloj 
* CBC Digital Archives – My Canada Includes Tourtière
* Canadian Packaged Food Image Gallery