open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uruoj

[eta|Vendistino de [metiartoj]]
[eta|[Insuloj en Puno, Peruo.]]
eta|Chipaya - mapa etnia
eta|Indigenous woman of Peru showing her traditional textiles
eta|Ethno-photographies d'indiens Uros et Chipayas vers 1901, collectées et proposées en 1946 par Alfred Métraux au Bulletin de la Smithsonian Institution (Bureau of American Ethnology). Traduction du texte d'accompagnement : " Planche 117. — Indiens Uru et Chipaya. - En haut (à gauche) : un Uru fabriquant un tapis. - En haut (à droite): un Chipaya debout. En bas (à gauche): un Uru tenant un filet de pêche. En bas (à droite): un Uru assis. (Courtesy Alfred Metraux.) ".
La **Uruoj** estas popolo kiu vivas sur la - per pajlo faritaj - insuloj sur la Titikaka lago, en la regiono Puno en Peruo. La Uruoj origine konstruis la  por eskapi de la Inkaoj. La Inkaoj superregis en tiu tempo la firmteron. Hodiaŭ la Uruoj fakte fariĝis turisma allogaĵo.

La insuloj, hispane ankaŭ nomiĝas *islas flotantes* (flosantaj insuloj), estas farataj de la abunde kreskantaj junkoj. Ĉiufoje oni aldonas novajn junkojn sur la malnovaj, tiel la insuloj pluekzistas kaj ne forputros.

La insuloj konsistas el akvoplanto nomata totoro (*Schoenoplectus californicus ssp. Tatora*, kano-simila planto), kies kanoj estas sekigitaj kaj aspektas kiel pajlo. Krom la daŭra konstruado de la insuloj, ĉi tiu planto estas uzata de la insulanoj por manĝo, por trakti kapdolorojn, por konstrui siajn domojn (situantajn sur la insuloj) kaj iliajn boatojn kaj por fari diversajn artefaktojn.

Nuntempe vivas ankoraŭ proksimume 3000 posteuloj de la Uruoj, kvankam nur ĉirkaŭ cent de ili ankoraŭ vivas sur la insuloj kaj prizorgas ilin. La plejmulto foriris al la firmtero, kie iliaj infanoj povas iri al la lernejo. La Uruoj ankaŭ enterigas iliajn mortintojn sur la firmtero.

Ili komercas kun la Ajmaroj sur la firmtero kaj intermiksiĝis kun ili pro kio ekestis kruciĝoj de ambaŭ etnoj. Kelkaj 'forlasis' la lingvon de la Uruoj por la Ajmara.

Sur la pli grandaj insuloj loĝas proksimume 10 familiojn, dum sur la pli malgrandaj, ĉirkaŭ 30 metrojn larĝaj, nur estas loko por 2 aŭ 3 familioj.

La lokaj loĝantoj fiŝkaptas, ĉasas birdojn kaj paŝtas brutaron sur la insuletoj. Oni kuiras sur fajroj metitaj sur amaseto da ŝtonoj.

Tipaj ankaŭ estas la boatoj faritaj el sekigitaj junkoj, ofte en belegaj formoj finlaboritaj.

## Fotaro 

Uros vendiendo sus artesanias.jpg
Niña.JPG
Lago Uru Uru Chipaya 3.jpg
Poblacion Chipaya.jpg

Kategorio:Indianaj etnoj en Peruo
Kategorio:Indianoj
Kategorio:Artefaritaĵoj
Colette Besson

**Colette Besson** (naskiĝis  en Saint-Georges-de-Didonne (Charente-Maritime), mortis  en Angoulins (Charente-Maritime), estas franca atleto. En 1968, ŝi gajnis oran medalon de 400-metra kurado dum Olimpiaj Ludoj de Meksiko.

## Omaĝo 
En Parizo, haltejo '''' de tramvojo T3b, inaŭgurita la , portas ŝian nomon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Somera Olimpiko 1968

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Colette Besson (FFA)

Kategorio:Francaj sportistoj
Kategorio:Olimpikaj atletoj
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Hormono foliklostimulina

**Hormono Stimulina de Foliklo** konata kiel **Hormono Foliklostimulina **(**FSH **el la angla) estas hormono de la tipo gonadotropina, kiu situiĝas en homoj kaj aliaj inoj primataj.
 
Estas sintezita kaj sekreciita de ĉeloj gonadotropinaj de la antaŭa parto de hipofizo.

FSH regulas disvolviĝon, kreskon, maturiĝon puberecan, kaj procezojn reproduktadajn korpajn. En virinoj produktas maturiĝon de oocitoj kaj, en viroj, la produktadon de spermatozooj.

FSH kaj la hormono luteiga LH agas kunlabore en reproduktado.

FSH stimulas produktadon de oocitoj kaj de hormono nomita estradiolo dum la unua duono de ciklo menstrua.
 
En viroj, FSH stimulas produktadon de spermatozooj. 

FSH stimulas sekrecion de oestrogeno kaj, en pli malgranda mezuro, de inhibiciigo kaj aliaj produktoj poteinaj produktitaj de ĉeloj de foliklo ovola kaj de ĉeloj de Sertoli. Ankaŭ, ĝi pliigas la kvanton da riceviloj de LH, pliigante sentivecon de tiuj ĉeloj al LH.

Sekrecio de FSH estas reguligita de retroefiko, danke al ago de esteroidoj seksaj kaj aliaj hormonoj, kiuj atingas hipofizon.

## Regulado espermatogeneza fare de FSH kaj testosterono 
* En virinoj,  FSH regulas la fazon foliklan de ovolado.
* En viroj, FSH sekreciita kuniĝas kun specifaj riceviloj lokitaj en ĉeloj de testikloj. Produktas ĉelan kreskon kaj sekrecio de substancoj espermatozogenezaj, stimulante produktadon de spermatozooj. Siavice, testosterono difuzas al testikoloj, kie ĝi havas efekton nutra grava en espermatogenezo.

## Inhibina 
Inhibiciigo estas hormono produktita de ĉeloj de Sertoli de testikloj, kiu haltigas sekrecion de aliaj hormonoj el distanco. Estas la kazo de:
* Haltigado de FSH en hipofizo antaŭa.
* Haltigado de GnRH, gonadotropin-liberiga hormono en hipotalamo.

Kategorio:Peptidaj hormonoj
Kategorio:Ovario
Séverine

[dekstra|eta|Caroline Rémy pentrita de [Pierre-Auguste Renoir|Renoir]]
**Séverine**, naskonome **Caroline Rémy** (naskiĝis  en Parizo, mortis  en Pierrefonds) estis franca verkistino.

Konatiĝinte en 1880 en Bruselo kun Jules Vallès, ŝi iĝis fervora adepto de liaj teorioj, skribis en la socialismaj organoj kaj partoprenis en la eldono de romanoj de Vallès. Post lia morto, kaj ĝis 1888, ŝi gvidis la ĵurnalon kiun li fondis «Le Cri du peuple».

Ekde tiam Séverine laboris en diversaj organoj de la gazetaro, ĉiam estante varmega ĉampiono de ĉiuj subpremataj kaj ofendataj (aparte, ŝi apogis aktive Dreyfus kaj Sacco kaj Vanzetti). En 1892, ŝi ricevis grandan reeĥon de sia renkontiĝo kun papo Leono la 13-a, kun kiu ŝi parolis pri la socia demando. Ekde 1898, ŝi gvidis la virinan gazeton «La Fronde», kiu estis la organo de la feminisma movado (ĉiuj ĝiaj oficistoj estis virinoj) samtempe donante grandan atenton al ĉiuj aktualaj temoj.

Ŝi apogis la Oktobran Revolucion en Rusio, en 1921-1922 ŝi estis membro de la Franca Komunista Partio; ŝi forlasis ĝin por konservi sian membrecon en la Ligo de Homaj Rajtoj.

## Omaĝo 
En Parizo, haltejo '''' de tramvojo T3b, inaŭgurita la , portas ŝian nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* Séverine rebel in a black dress ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Francaj socialistoj
Kategorio:Francaj anarkiistoj
Kategorio:Virinbalotrajtistoj
Kategorio:Feministoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Gábor Eötvös

**Gábor Eötvös** [otvoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eötvös Gábor** estis supozeble la plej konata hungara cirkisto, klaŭno.
eta|Memortabulo pri Gábor Eötvös
Gábor Eötvös http://www.eotvoscirkusz.com/tortenet.php  naskiĝis la , li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Eötvös devenis el cirka dinastio 200 jarojn aĝa. Li naskiĝis en cirka ruldomo. Li aĝis 7, kiam li lernis trumpetadi. Li aĝis 12, kiam li debutis en la cirko. Dum sia vivo li faris spektaklojn en ĉiuj kontinentoj escepte Afrikon. En 1964 li spektaklis en Svislando, kiam persone Charlie Chaplin gratulis lin. Lasta spektaklo de Eötvös okazis en 2000 en Budapeŝto, tiam li transdonis la stafeton al sia samnoma filo. Li ricevis 5 hungarajn premiojn inter 1967-2001.

## Lia plej fama spektaklo 
Lia plej fama spektaklo havas la titolon "Estas io alia". Li aliĝas al orkestro, li komencas muzikadi, sed la muzikestro malpermesas ĝin kaj li forprenas la muzikilon. La klaŭno ekkrias: estas io alia! kaj el la poŝego li prenas pli novan muzikilon kaj denove muzikadas. Tio ripetiĝas eble dekfoje, la klaŭno ĉiam havas pli novan muzikilon. Tiu spektaklo estis sukcesega, tial ĝi estas protektata internacie. En Hungario la citita frazeto estas proverbo.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* Cirko Eötvös

## Fontoj 
* http://www.muvesz-vilag.hu/cirkuszmuveszet/interjuk/3225

Kategorio:Hungaraj cirkistoj
Kategorio:Hungaraj klaŭnoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
IPhone 7

La **iPhone 7** kaj **iPhone 7 Plus** estas poŝtelefonoj uzantaj iOS disvolvitaj de Apple. Ĝia apero estis anoncita la 7-an de septembro 2016 kaj okazis la 16-an de septembro 2016. La aparatoj estas parto de la iPhone serio kaj estis lanĉitaj la . La iPhone 7 serioj kune servas kiel posteulo al la iPhone 6S kaj iPhone 6S Plus.

eta|La nova fotila lenso de la iPhone 7

## Vidu ankoraŭ 
* iPhone

## Referencoj 
Kategorio:Aparataro de Apple
Kategorio:Poŝtelefonoj
Kategorio:Poŝkomputiloj
István Egri (aktoro)

**István EGRI** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Egri István** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, altlerneja instruisto, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Klein*, lia edzino estis Teri Náray, liaj filinoj estis Kati Egri kaj Márta Egri.

István Egri http://port.hu/adatlap/szemely/egri-istvan/person-24865 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Egri devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1929. Lia ĉefa instruisto estis Árpád Ódry. En la sekva jaro li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon, lia ĉefa instruisto estis Sándor Hevesi. Post la aktora diplomo li aliĝis al trupo de Internurba Teatro, baldaŭ al Teatro Magyar kaj aliaj ĉefurbaj teatroj. Ekde 1939 pro la kontraŭjudaj leĝoj li ne havis rolojn, tial li instruis kaj ĵurnaladis. En 1943 li iĝis trudlaboristo, poste li estis deportita al nazia koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico (koncentreja komplekso)). En printempo de 1945 li estis membro de la Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1946–1948 li instruis en la menciita akademio. Ekde 1948 li estis aŭ teatrestro, aŭ ĉefreĝisoro en pluraj ĉefurbaj teatroj. Ekde 1958 plej ofte li estis aktoro precipe en la Nacia Teatro (1965–1975, 1978-1980). Ekde 1971 li instruis ankaŭ en la Muzikakademio. Li ricevis premiojn en 1937, 1963, 1974.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Endre Fejes: *Rozsdatemető* - Sándor Seres
* George Bernard Shaw: *Genf, 1938* - Herr Battler
* Friedrich Schiller: Maria Stuart - Amias Paulet

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Édes mostoha* (1935)
* *Subplando da tero* (1948)
* *Állami Áruház* (1953)
* *Dolarpaĉjo* (1956)
* *Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1958)*
* *Édes és keserű* (1966)
* *Gyula vitéz télen-nyáron* (1970)
* *Színes tintákról álmodom* (1980)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Az utolsó budai pasa* (1963)
* *La nigra urbo (filmo)* (1971)

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Áron Tamási: *Énekes madár* (debuto)
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac
* Molière:
** La Avarulo
** Tartufo
* William Shakespeare: La komedio de eraroj

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Jean Gabin, Spencer Tracy, Louis de Funès kaj aliaj

## Lia libro 
* *Színház egy életen át* (1990)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Azino

**Azino** estas familio de organikaj kemiaj heterociklaj kombinaĵoj kun ses atomoj de karbono inter kiuj unu el ili estas la nitrogeno. La plej simpla azino, enhavanta nur unu atomon de nitrogeno estas la piridino. La samaj kombinaĵoj enhavantaj du atomoj de nitrogeno nomiĝas duazinoj k kun tri atomoj triazinoj, ktp. La oksazino enhavas unu atomon de nitrogeno k unu de oksigeno k la tiazino enhavas unu atomon de nitrogeno k alia de sulfuro.

## Vidu ankaŭ 

Pyridin.svg|Piridino
Pyrimidin.svg|**Duazino**
Triazine_isomers.PNG|**Triazino**
1,2,3,5-tetrazine_numbering.png|**Kvarazino**
Pentazine.svg|**Kvinazino**
Hexazine3.png|**Sesazino**

## Aliaj kemiaj strukturoj kun kvin atomoj de karbono 

Pyrrolidine-Structural Formula V.1.svg|Pirolidino
Tetrahydrofuran acsv.svg|**Oksolano**
Tetrahydrothiophen.png|**Tiolano**
Pyrrol2.svg|Pirolo
Furan.svg|Furano
Thiophen.svg|Tiofeno
István Erdős

**István Erdős** [iŝtvAn erdOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdős István** estis hungara pupteatristo.

István Erdős http://www.imdb.com/name/nm8094550/ naskiĝis la  en Debrecen kaj mortis la 6-a de februaro 2019.

## Biografio 
István Erdős finis siajn studojn en pupteatra studio en 1962, poste li aliĝis al trupo de Ŝtata Pupteatro. Li longe instruis en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Li ricevis premion en 1981, poste premion Kossuth en 1999. 
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: La ventego - Stephano
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer
* Béla Bartók: *A fából faragott királyfi* - reĝido
* Sándor Petőfi: *János vitéz* - franca reĝo
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Nuksrompilo - Drosselmeyer
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - vira ĉefvojo
* Fratoj Grimm: *Bremenaj muzikistoj* - hundo

## Elektitaj pupteatraj filmoj 
* *A csodálatos nyúlcipő* (1972)
* *Árgyílus királyfi és Tündér Ilona* (1987)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/erdos-istvan/person-19487
* https://www.jegy.hu/person/erdos-istvan-398

Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
Hungaria Germana Teatro

La **Hungaria Germana Teatro** aŭ origine ''''* estas la unusola germana teatro de Hungario, ankaŭ la unusola teatrejo en Szekszárd. Dum la spektakloj kiuj ne komprenas la germanan lingvon, estas hungara interpretado.
eta|Fasado de la teatrejo

## Historio 
La teatro estis fondita en 1983, en la sekva jaro okazis la unua spektaklo. Ekde 1985 la teatro funkciis en la kulturdomo. La teatro havas la nunan lokon ekde 1994. Dekomence la teatro funkciis helpe de financa apogo de la municipo, sed ekde 2003 ankaŭ aŭtonomio de la germanaj minoritatoj donas financajn apogojn. La teatra trupo estas samtempe migranta trupo, ofte oni faras spektaklojn en Pécs, Veszprém (urbo), Mór, Sopron, Budapeŝto, eĉ en Germanio kaj Aŭstrio. En 2010 la teatro havis 7 aktorojn kaj 19 aliajn dungitojn, krome rugule alvenas gastoreĝisoroj kaj aliaj fakuloj.
eta|maldekstre|Ornamaĵo kun surskribo super la enirejo

## Konstruaĵo 
La domego estis konstruita en 1913 kaj interne longe funkciis dekomence la unua kinejo de Szekszárd. En la 1960-aj jaroj incendio okazis, poste ĝi renoviĝis. Denova renoviĝo okazis en 1985, sed en la sekva jaro denova incendio okazis. Post la rekonstruo la germana teatro funkcias interne, krome en pli malgranda loko ankaŭ banko.

## Elektita repertuaro 
* Ferenc Molnár: *La diablo''
* Friedrich Schiller: Maria Stuart
* William Shakespeare: Reĝo Lear
* Fratoj Grimm: fabeloj por geinfanoj

## Elektitaj trupanoj 
* Péter Dóczy
* Judit Földesi
* Árpád Sopsits (reĝisoro)
* Ottó Viczián

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Teatroj en Hungario
Deutscher Alpenverein

***Deutscher Alpenverein*** estas la germanlingva nomo de la unuiĝo de asocioj por montogrimpado en Germanio. Ĝia fondodato estas la  kaj la nuna centra oficejo situas en [[]]. **Alpa asocio** aŭ **alpa klubo** aŭ ankaŭ **montara asocio**, estas unuiĝoj plej diversspecaj, kies hodiaŭa celo estas antaŭ ĉio subteni montogrimpadon, montaran migradon kaj la mediprotekton. La alpaj asocioj, kiuj precipe rilatas al la Alpoj nomiĝas plej ofte **alpa asocio** aŭ **alpoklubo**.

## Celoj kaj taskoj 
Origine tiaj asocioj havis kiel taskoj
* la sciencan esploradon de la Alpoj kaj
* la *turisman* evoluadon per la konstruado de alpaj kabanoj kaj montaraj vojoj.
Komuna montgrimpado kiel libertempa okupado nur jam fariĝis la ĉefa celo de tiuj asocioj en la frua 20-a jarcento. Tiam la migra movado estis tre disvastigita.

## Eksteraj ligiloj 
* membraj organizoj de la *Union Internationale des Associations d’Alpinisme* (Unio Internacia de Asocioj pri Alpismo, UIAA)
* Das Gegenrecht - preiswert unterwegs auf Hütten in Europa 2014-06-26 ()
*  ()
*  ()

Kategorio:Montogrimpado
Kategorio:Ekologia turismo
Kategorio:Sportaj organizaĵoj en Germanio
Alpa asocio

**Alpaj asocioj** estas unuiĝoj plej diversspecaj, kies hodiaŭa celo estas antaŭ ĉio subteni montogrimpadon, montaran migradon kaj la mediprotekton. Origine tiaj asocioj formiĝis en la landoj de la alpa regiono kaj havis kiel precipajn taskojn la sciencan esploradon de la Alpoj kaj la *turisman* evoluadon per la konstruado de alpaj kabanoj kaj montaraj vojoj.

Intertempe tamen ankaŭ asocioj en tute aliaj mondopartoj uzas la etikedon de **Alpa asocio** por fari similajn agadojn kaj samtempe per la nomo indiki referencon kaj emocian ligiĝon al la alpa regiono kaj la tieaj pioniraj montgrimpantoj, skiantoj, migrantoj kaj mediprotektantoj.

## Organizoj 
En 1932 komencis la fondado de la tegmenta organizaĵo Unio Internacia de Asocioj de Alpismo (*Union Internationale des Associations d’Alpinisme* ,**UIAA**). Ĝi estas kuniĝo por pli bone  realigi la interesojn kaj la normojn. Nur malmultaj asocioj ne estas membroj de  UIAA. 

## Listo de alpaj asocioj 
Pri la jenaj alpaj asocioj jam ekzistas artikoloj en Esperanto - bonvolu aldoni pliajn artikolojn nur al tiu listo, kiam artikolo en Esperanto vere kreiĝis:

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* membraj organizaĵoj de la *Union Internationale des Associations d’Alpinisme* (Unio Internacia de Asocioj pri Alpismo, UIAA)

Kategorio:Montogrimpado
Kategorio:Mediprotektado
Kategorio:Ekologia turismo
Teraso (apartigilo)

**Teraso** povas esti jeno:
* en konstruado teraso estas masonaĵo aranĝita en ĝardeno por ĝui belvidon aŭ faciligi promenadon kaj ankaŭ ebena tegmento aŭ planko sentegmenta kun balustrado.
* en agrikulturo teraso estas ebena agro, elformita sur deklivoj per konstruo de ŝtona aŭ tera digeto (vidu ankaŭ la tekston agroteraso). 
* en geografio ĝi estas ebena larĝa benko, interrompanta deklivon (PIV 2, p. 1152).
Teraso (agrikulturo)

[eta|Teraskampoj en Batad, [Filipinoj.]]
En agrikulturo, **teraso** estas terpeco de dekliva tereno kiu estis tranĉita en serio de sinsekvaj desceendaj ebenaj surfacoj aŭ platformoj, kiuj similas al ŝtupoj, por celoj de pli efektiva farmado. Tiu tipo de pejzaĝo estas nomata **terasejo** kaj la agado **terasado**. Laŭgradaj terasaj ŝtupoj estas ofte uzataj por farmadi sur monteca aŭ montara tereno. Terasaj kampoj (teraskampoj) evitas kaj erozion kaj surfacan akvofluon, kaj povas esti uzataj por elteni kultivaĵojn kiuj postulas irigacion, kiaj rizo. Tiele foje *rizkampo* estas kvazaŭ sinonimo de *teraskampo*. La Rizterasoj de Filipinaj Kordileroj estis deklarataj Monda heredaĵo de Unesko pro la gravo de tiu tekniko.

Terasigitaj rizkampoj estas uzataj amplekse por la kultivado de rizo, tritiko kaj hordeo en Orienta, Suda, kaj Sudorienta Azio, same kiel ĉe aliaj lokoj. Terasado en pli sekaj klimatoj oftas tra la Mediteranea Baseno, ekz., en Cadaqués, Katalunio, kie ili estas uzataj por vitejoj, olivarbaroj, korkokverko, ktp., en Majorko, kaj en Cinque Terre, Italio.

## Fotaro 

Dosiero:Terraced fields Sa Pa Vietnam.JPG|Teraskampoj en Sa Pa, Vjetnamio.
Dosiero:Tetang terraced fields.jpg|Teraskampoj en Tetang, Mustang, Nepalo
Dosiero:Kabal Swat valley.JPG|Teraskampoj en Kabal Sŭat valo, Pakistano.
Dosiero:Pisac006.jpg|Teraskampoj en Peruo, adoptitaj de Inkaoj.
Dosiero:Terraced hay field - NARA - 286147.jpg|Teraskampoj en la baseno de Supra Misisipo dum la 1930-aj jaroj.
Dosiero:1 bali jatiluwih rice terrace panorama.jpg|Rizterasoj de Jatiluwih en Bali, Indonezio.
Dosiero:Banaue Philippines Batad-Rice-Terraces-01.jpg|La rizterasoj de Batad en Ifugao, Filipinoj.
Dosiero:Rice cultivation Nepal Lower Himalayas.jpg|Rizkultivado, Malalta Himalajo, Nepalo.
Dosiero:Terrace field guangxi longji china.jpg|Rizterasoj de Longŝeng en Guangxi, suda Ĉinio.
Dosiero:Terrace field yunnan china.jpg|Abstrakta bildo de terasaj rizkampoj en Ĝuanĝang, Junano, Ĉinio
Dosiero:2007 1206 Cleared Hani rice terraces.jpg|Bildo el Ĝuanĝang, montranta rizterasajn murojn post rikolto, herboforigon, inundon kaj plugadon.
Dosiero:Chiang mai province road 1263.jpg|Teraskampoj en Norda Tajlando fine de la seka sezono
Dosiero:1 bali rice terrace 2011.jpg|Rizteraso en Bali
Dosiero:Coteauxlayon.jpg|Terasa vitejo en Layon ĉe Faye-d’Anjou, Maine-et-Loire, Francio
Dosiero:Samar terraced fields.jpg|Teraskampoj en Supra Mustang, Nepalo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Teraso (apartigilo)
* Agroteraso

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Irigacio
Kategorio:Agrikultura terminologio
Kategorio:Infrastrukturo
Südpfalz

350ra|eta|Rejnlando-Palatinato kun la kolorlegendo.
eta|la Südpfalz apud Gleisweiler
La **Südpfalz** aŭ **suda Palatinato** estas la la suda kaj sudorienta parto de regiono Palatinato en Rejnlando-Palatinato.

## Strukturo kaj limoj 
La regiono konsistas el la distriktoj Germersheim kaj Südliche Weinstraße kaj la urbo Landau. Pro la simila dialekto ankaŭ partoj en la oriento de la distrikto Südwestpfalz, precipe la regiono ĉirkaŭ Dahn, apartenas al la Südpfalz.

En la nordo la Südpfalz allimas al Vorderpfalz, en la oriento al la Rejno, en la sudo al franca malsupra Alzaco kaj la okcidento al Westpfalz.

## Urboj 
En Südpfalz situas jenaj mezaj kaj malgrandaj urboj:
* Landau in der Pfalz
* Germersheim
* Wörth
* Kandel
* Bad Bergzabern
* Annweiler
* Dahn

## Dialekto 
La sudpalatinata ne estas memstara dialekto, sed nur la suda vario de la antaŭpalatinata. Orelfrapa estas la ofta uzo de la vokalo *ä*, kiu estas formata el la diftongoj kiel *ei* kaj *au*. Krome la sudpalatinata anstataŭas la malmolan konsonanton *g* per la mola *ch*.

En la sekva tabelo estas la plej gravaj diferencoj inter la suda kaj la antaŭpalatinata dialektoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Wirtschaftsregion Südpfalz
CNIT

La **CNIT** [knit], akronimo de **Centre des Nouvelles Industries et Technologies** (), estas la unua konstruaĵo konstruita en La Défense apud Parizo. Ĝi okupas la terenon de la antaŭaj fabrikoj *Zodiac*.

Ĝia kreinto, Emmanuel Pouvreau, prezidanto de la sindikato de fabrikantoj de il-maŝinoj revis, ekde 1950, pri granda ekspozicia centro por la industrio. Surbaze de tenaceco, lia revo realiĝis en *La Défense*. Tiu kreaĵo estis sendube helpita de la bezono de grandaj surfacoj por pluraj grandaj ekspozicioj, tial ke la Grand Palais estis fariĝinta tro malgranda.

Ekde ĝia renovigo en 1989, ĝia celo estas esti palaco de kongresoj. Tamen, ĝi ankaŭ enhavas butikojn kiel Fnac, trinkejojn, restoraciojn kaj hotelon: La Hilton, kiu estas la daŭrigo de Sofitel.

La konstruado daŭris de 1956 ĝis 1958, laŭ teĥniko de duoblaj maldikaj veloj el armita betono (kun spanoj de 218 metroj). La arĥitektoj estis Robert Camelot, Jean de Mailly, Bernard Zehrfuss, ĉiuj tri Premioj de Romo akompanitaj de Jean Prouvé por la *fasadoj-kurtenoj*. La inĝeniero de la strukturo estis Nicolas Esquillan.

En 1988, la internaj strukturoj estis tute malplenigitaj kaj estis rekonstruitaj por ampleksi ĉirkaŭ  (anstataŭ la antaŭaj ). La arĥitektoj de tiu renovigo, Michel Andrault kaj Pierre Parat (ANPAR), Torrieri i Lamy kun Zehrfuss kiel konsilista arĥitekto, estis direktitaj de Christian Pellerin, prezidanto de la Sari, tiam posedanto de la loko.

La kongresa centro estas nuntempe administrata de *Unibail-Rodamco*.

## Publikaj transportoj 
*       '**
*   **'
*   ''''

## Vidu ankaŭ 
* Puteaux
* La Défense
* Granda Arko de La Défense

## Eksteraj ligiloj 
* CNIT
* CNIT - teĥnikaj detaloj kaj fotoj

## Tradukfonto 
Kategorio:La Défense
Kategorio:Puteaux
Kategorio:Kongresejoj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1958
Listo de famuloj naskiĝintaj en Kaposvár

Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en Kaposvár:

## A 
* Antal Ács, agronomo

## B 
* Zoltán Elizeus Bán, pastro
* József Bergel, kuracisto
* Antal Bolvári, akvopilkisto
* István Bors, skulptisto
* György Buzsáki, kuracisto

## C 
* Imre Császár, aktoro
* Ferenc Csík, naĝisto
* Zoltán Czibor, futbalisto

## D 
* Béla Drahos, flutisto

## E 
* Attila Epres, aktoro

## F 
* Béla Faragó, komponisto
* Jenő Feiks, karikaturisto
* Balázs Fila, muzikalkantisto
* László Fogarasi (Yonderboi), komponisto
* Imre Földes (verkisto)
* Péter Frankl (matematikisto)

## G 
* Sándor Galimberti, pentristo
* Rabán János Gerézdi, bibliotekisto
* István Gyenesei, ministro
* Leila Gyenesei, pentatlonisto
* György Győrffy, aktoro

## H 
* Péter Hanák, historiisto
* Lajos Haracsi, inĝeniero (pli precize en iama vilaĝo Toponár)
* János Haraszti, bestokuracisto
* Zsolt Homonnay, muzikalkantisto

## I 
* Márton Istvánovits, folkloristo (pli precize en iama vilaĝo Toponár)

## J 
* Antal Juranics, episkopo

## K 
* Mór Kaposi, kuracisto
* Jenő Károly, futbalisto
* István Kemény (sociologo)
* Miklós Kengyel, juristo
* Éva Kerekes, aktoro
* László Lóránt Keresztes, politikisto
* Lajos Keszthelyi, fizikisto
* Béla Király (politikisto)
* László Kiss (politikisto)
* Norbert Kiss, kegloludisto
* László Kollár, kemiisto
* Tibor Koppány, arkitekto

## L 
* Attila László (gitaristo)
* Vilmos Lázár (agronomo)
* Ernő Lendvai, muziksciencisto
* Árpád Lengyel (naĝisto)
* Andor Lukáts, aktoro-reĝisoro

## M 
* András M. Novák, pentristo
* Ferenc Martyn, pentristo
* György Mihály, fizikisto
* Ferenc Mikulás, produktoro

## N 
* Emil Nagy, politikisto
* Mari Nagy, aktoro (pli precize en iama vilaĝo Toponár)
* István Németh (urbestro)

## O 
* Tamás Olt, aktoro

## P 
* János Pap, ministro
* Sári Perczel, operetkantisto
* Anna Pfeffer, kajakisto
* Judit Pogány, aktoro
* Árpád Prandler, diplomato

## R 
* György Révész (kuracisto)
* József Rippl-Rónai, pentristo
 
## S 
* Ferenc Sánta (violonisto)
* Károly Sebestyén (kritikisto)
* Péter Siposhegyi, dramisto
* Gábor Somló, aktoro
* István Somló (1946-2012), aktoro
* Tamás Szabó Kimmel, aktoro
* Sándor Szalay (presisto)
* Márta Szirmay, operkantisto

## T 
* József Tigyi, pentristo
* József Tihanyi (altosaltisto)
* Armand Tóth, flutisto

## U 
* Lajos Ujváry, pentristo

## V 
* Ödön Pál Vajda, abato
* László Valkó, pentristo
* Klári Varga, aktoro
* János Vaszary (pentristo)

## Z 
* Irén Zilahy, aktoro

## Fontoj 
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

Kaposvár
Tiazino

**Tiazinoj** estas organikaj komponaĵoj kun farmakologaj aktivecoj enhavantaj unu ringon kun kvar karbonatomojn, unu nitrogenon kaj unu sulfuratomon. Kemiaĵoj enhavantaj tiazinojn uzatas kiel vermocidoj aŭ vermofugoj, tinkturoj, kvietigiloj kaj insekticidoj.

Multaj tiazinoj estas biologie aktivaj kaj plenumas gravan rolon en la traktado de pluraj malsanoj kaj elmontras promesplenaj rezultoj laŭ variaj gradoj kiam uzataj kiel antibakteriaj, antifungaj, antimalariaj, antivirusaj, ktp. La tiazino estis malkovrita en 1883 de Allen K Berntsen kaj Ludwig Knorr (1859-1921)..

La **fenotiazino**, iu derivaĵo de la tiazino estas malpli toksa ol arseno. Kelkaj tiazinoj posedas antitumorajn proprecojn. Aliaj derivaĵoj de la tiazino tia kia la klorpromazino agas kiel kvietigilo kaj la prometazina klorido ankaŭ konata kiel Fenergano estas longeaga antihistamino. La duetazina klorido ankaŭ konata kiel Diparkolo uzatas en la traktado de la parkinsona malsano.

## Derivaĵoj de Tiazino 

Methylene_blue.svg|Metilenbluo
Phenothiazine.svg|**Fenotiazino**
Morpholine_numbering.svg|Morfolino
Pyridine_numbers.svg|Piridino
Xylazin.svg|**Ksilazino**
Isothiazol_-_Isothiazole.svg|**Izotiazolo**
Thiazol.svg|**Tiazolo**
Thiomorpholine_numbering.svg|Tiomorfolino
Pyrazole_2D_numbered.svg|Pirazolo

## Literaturo 
* Chemspieder
* The Free Dictionary
* Sulfur Compounds—Advances in Research and Application: 2012 Edition

## Referencoj 
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Attila Epres

**Attila Epres** [epreŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Epres Attila** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.
Attila Epres http://www.imdb.com/name/nm0258408/ naskiĝis la  en Kaposvár.

## Biografio 
Attila Epres frekventis mezlernejon, dum li estis ankaŭ amatora aktoro. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1986. Post siaj studoj li aliĝis al malgranda trupo en Budapeŝto, inter 1987-1991 li estis membro de de Teatro Gárdonyi Géza. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro de Kecskemét (1991-1993, 1998-2003)
* Teatro Szigligeti (Szolnok) (1993-1995)
* Teatro Hevesi Sándor (1995-1998)
* *Vígszínház* (2003-2011)
* Teatro István Örkény (2011-).
Li estas ankaŭ amatora rajdanto, en 2014 li atingis la unuan lokon en ĉevalkonkursejo. Li ricevis plurajn premiojn inter 1981-2011.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Romeo kaj Julieta - Mercutio
** Otelo - Jago
** Somermeznokta sonĝo - Theseus, Oberon
** La komedio de eraroj - Dromio
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la ĉefroloj)
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* Molière: La Avarulo - Valér
* Friedrich Schiller: La rabistoj - Ferenc

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Szerencsés Dániel* (1983)
* *Szökés* (1997)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *A tanítónő* (1985)
* *Szomszédok* (serio, 1987–1999)
* *Indián nyár* (2006)
* *Kossuthkifli* (serio, 2014)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Ed Harris, Jason Statham, Alan Rickman, Daniel Craig, Kevin Costner, George Clooney, David Duchovny, Tom Cruise kaj aliaj

## Fontoj 
* http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz06/108.html
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/epres-attila/person-3310
* hungarlingva biografieto kun foto
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Ranschbach (Queich)

**Ranschbach** estas rojo en Südpfalz.

## Rojovojo 
La Ranschbach fontas en la ĉirkaŭo de Haardt, kiel la oriento rando de la Palatinata Arbaro nomiĝas. Ĝi trafluas la samnoman komunumon kaj tuŝas kelkajn kilometrojn pli oriente – jam sur la teritorio de Landau in der Pfalz – la nordan randon de la urboparto Arzheim. Ĝi enfluas la riveron Queich.

Kategorio:Südpfalz
Kategorio:Akvokolekta areo de Queich
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Distrikto Südwestpfalz
Mater Dolorosa

[eta|dekstre|*die Schmerzensmutter.*(dolorplena patrino) [Albrecht Dürer (Alte Pinakothek, Munkeno)]]
[eta|dekstre|*Mater dolorosa.* Ateliero de [Johannes Ruez, ĉ. 1720 (paroĥa preĝejo St. Gordianus kaj Epimachus, Aitrach)]]

***Mater Dolorosa*** (latine por „**Dolorplena patrino**“) estas termino, kiu estas uzata kadre de la pieco de Maria.

## Bildigo 
[eta|dekstre|*Dolorplena madono sub la Kruco * [Gotiko|gotika vandpentrado (Lärbro preĝejo, Gotlando, Svedio)]]
[eta|dekstre|*funebranta Maria kun Johanno kaj Magdalena.* [Johann Schwanthaler la pli maljuna, ĉ. 1760/1770 (Bode-muzeo Berlino)]]

La artistoj bildigis la dolorplenan patrinon de Jesuo diversmaniere, ĉu staranta aŭ sidanta, ofte ankaŭ kun sep glavoj en la brusto. Relative malofte estas la *krucumita grupo*, dekstre de la Kruco de Jesuo (lia plej ŝatata apostolo Johano maldekstre) aŭ sole kiel *Maria sub la Kruco*.

### Bildigoj de la dolorplena patrino 

Titian - Mater Dolorosa with her Hands apart (Museo del Prado).jpg|*Mater Dolorosa*, 1554 de Ticiano, Museo del Prado (Madrido)
Luis de Morales 021.jpg|*Mater Dolorosa*, 1570 de Luis de Morales, Muzeo de Belaj Artoj en Malago
Theotokos by Deacon Ioasaf Athonites.jpg|Ikono, 1860–1880 de Ioasaf Athonites (Ιωάσαφ ο Αθωνίτης), kapelo Theotokos Threnodi (Θρηνωδούσης Ολύνθου), Olintos, Ĥalkidiki
Mater Dolorosa, Werkstatt Meinrad Guggenbichler 1702.jpg|*Mater Dolorosa*, 1702 de Meinrad Guggenbichler, paroĥa kirko Faistenau (federacia lando Salcburgio), Aŭstrio

### Maria de la sep doloroj 

dosiero:Wolframs-Eschenbach Liebfrauenmünster Marienkapelle Gnadenbild detail.jpg|*Auxiliatrix Elchingensis.* (gracobildo de la abateja preĝejo Petro kaj Paŭlo en Oberelchingen)
dosiero:7 Schmerzen Bonn.JPG|*La sep doloroj de Maria.* (Sterntor en Bonn)
dosiero:Virgen_de_los_dolores_9.jpg|*Sanktega Virgulino de Doloroj de Huacho*, 1959

## Vidu ankaŭ 
* “Maria lacrimosa” (Madono de Larmoj)
* 208 Lacrimosa

## Referencoj 
* *Mater Dolorosa .* In: *Das grosse Kunstlexikon von P.&nbsp;W. Hartmann*
* *Mater dolorŏsa (lat., »Schmerzensmutter«).* In: Meyers Großes Konversations-Lexikon, 6. 13, Leipzig, 1908, paĝo 424 rete zeno.org
* E. Kirschbaum: *Lexikon der christlichen Ikonographie.* Rom, Freiburg, Basel, Wien 1994

Kategorio:Pasko
Kategorio:Maria en arto
Kategorio:Septembro
Kategorio:Kristana arto
Ŝtupo

**Ŝtupo** povas korespondi al jeno:
* *Ĉiu el la transversaj ŝtonaj platoj aŭ lignaj tabuloj, metitaj unu post k super alia por ebligi suprenpaŝon* (NPIV), tio estas ĉiu el la ero de ŝtuparo. Laŭ Francisko Azorín **ŝtupo** estas *Horizontala prismo, kiu ordigita kun aliaj faciligas la iradon inter malsamnivelaj lokoj.* Li indikas etimologion el la antikva germana *stuofa*. Kaj li aldonas la terminojn *ŝtuparo*, por *Aro da sinsekve ordigitaj ŝtupoj*; *ŝtuparejo*, por *Loko, kie estas konstruita ŝtuparo*. Kaj li listigas multajn teknikajn terminojn: ŝtupolarĝo, ŝtupolongo, ŝtupoalto, ŝtupofaco, ŝtuporando, ŝtupoplato, ŝtupara branĉo, ŝtupara akso, ŝtupara kavo, ŝtupara paŝlinio, ŝtupara rando, ŝtupara plato, ŝtupara haltejo, ŝtupara muro, ŝtupara volbo, interna ŝtuparo, ekstera ŝtuparo, helica ŝtuparo, dubranĉa ŝtuparo, armitbetona ŝtuparo.
* En montogrimpado aŭ transportoj, *Ĉiu el la analogaj rimedoj, uzataj por supren- aŭ malsupren-iri, ekz. la rungoj de eskalo, la entranĉoj faritaj en glacimuro por enmeti la piedojn, la breto(j) fiksita(j) al veturilo, vagono ks, por helpi la en- k el-iĝon k.a.* (NPIV)
* En sociologio, politiko, laborlokoj kaj simile *Ĉiu el la gradoj en progresado k malprogresado, promocio ks* (NPIV)
* En elektroniko, *Ero de kaskada cirkvitaro de elektronika aparato, funkcianta kiel amplifilo, rektifilo, oscililo ks* (NPIV)
* En kosmonaŭtiko, *Konsumiĝonta parto de raketo, kiu propulsas ĝin ĝis difinita altitudo* (NPIV)

## Vidu ankaŭ
* Stupo
* Ŝtuparo de Jakobo
* Ŝtuparo de Penrose
* Ŝtupetaro
* Rulŝtuparo
* Ŝtuparturo
* Ŝtupogablo
* Ŝtupoteorio

## Notoj
Ĉiĉo

eta|250ra|Viola ĉiĉo servita kun *pipeño*.
En Suda kaj Centra Ameriko, **ĉiĉo** kaj en hispana ***chicha*** [ĈIĉa] estas fermentita aŭ nefermentita trinkaĵo kutime derivita el maizo. Ĉiĉo povas esti tiele maiz-biero konata ankaŭ kiel *chicha de jora* kaj ne-alkohola trinkaĵo kiel *chicha morada* (viola ĉiĉo). Arkeobotanikistoj troviĝis pruvaron por *ĉiĉo* farita el maizo, el la frukto de la pipro *Schinus molle* kaj el faboj de *Prosopis*.

Kvankam *chicha* estas plej ofte asocia kun maizo, la vorto estas uzata en Andoj por preskaŭ ajna homfarita fermentita trinkaĵo, kaj multaj nefermentitaj trinkaĵoj. Multaj diversaj maizaj variantoj, grenoj aŭ fruktoj estis kaj povas esti uzataj por produkti *ĉiĉon* en diversaj regionoj.

La populara hispanlingva esprimo *Ni chicha ni limoná* (nek *chicha* nek lemonado) estas iome ekvivalenta al la anglalingva "neither fish nor fowl" (nek fiŝo nek birdo). (Tiele, ĝi estas uzata kiam io ne estas lokita en ajna kategorio, tio estas ke temas pri banalaĵo.)

[eta|Glaso de *chicha de jora*, nome tipo de maiz-[biero.]]
[eta|maldekstre|*[Chicha morada* de Peruo; nefermentita ĉiĉo farita el purpura maizo kaj boligita kun ananaso kaj spicoj.]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Chicha - an Ancestral Beverage to Feed Body and Soul
* The Chicha Page Receptoj kaj Informaro
* Chicha - the University of Pennsylvania's Dept. Of Biomolecular Archaeology  Informo pri la religia gravo de ĉiĉo de Inkaoj.
* Chicha de Muko Receptoj kaj Informaro pri preparado de tradicia *Chicha de Muko*

Kategorio:Fermentintaj trinkaĵoj
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Ĉilia kuirarto
Kategorio:Perua kuirarto
Kategorio:Maizo
Preposta preĝejo Sankta Remigius

[eta|eta|tomboplato de la grafo [Friedrich la 1-a (Veldenz)|Friedrich la 1a de Veldenz]]
[eta|eta|tomboŝtono de entombigitaj [vitelsbaĥoj|vitelsbaĥa linio Pfalz-Veldenz]]
eta|preposta preĝejo „Sankta Remigius“
eta|preposta preĝejo „Sankta Remigius“: longdomo kun ĥorejo (de okcidento)
eta|maldekstre |preposta preĝejo „Sankta Remigius“: longdomo kaj jubeo (de oriento)
maldekstre |eta|maldekstre|preposta preĝejo „Sankta Remigius“: norda vando de la longdomo kaj turo; masonitaj arkadoj, kiu antaŭe gvidas al la flanknavo, bone videbla
eta|maldekstre |rigardo en la kripto
La **preposta preĝejo Sankta Remigius** estas preĝejo sur la monto Remigiusberg inter Haschbach am Remigiusberg, Theisbergstegen kaj Rammelsbach en la distrikto Kusel. Ĝi estas la sole konservita konstruaĵo de la iama benediktana prepostejo Sankta Remigius. Ĝi estis konstruata ĉ. 1127. Ekde 1556 ĝi servis kiel tomba preĝejo de la grafoj de Pfalz-Veldenz. Ekde 1744 ĝi estas la paroĥa preĝejo de la katolika paroĥo „Remigiusberg“.

## Vidu ankaŭ 
* Prepostejo Sankt Remigius
* Michelsburg (Palatinato)

## Literaturo 
* „Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz Band 16: Kreis Kusel“ von 1999; Herausgegeben im Auftrag des Ministeriums für Kultur, Jugend, Familie und Frauen vom Landesamt für Denkmalpflege Rheinland-Pfalz; ISBN 3-88462-163-7, Wernersche Verlagsgesellschaft, Worms.

## Eksteraj ligiloj 
* Geschichte der Michelsburg, der Propstei und der Kirche mit Bildern 
* Rekonstruktionszeichnung von Propstei und Michelsburg 

Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Kusel
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Kusel
Kategorio:Haschbach ĉe Remigiusberg
Remigiusberg
Ĝanakoĉo

eta|220ra|Ormino de Ĝanakoĉo ĉe Cajamarca, Peruo.
**Ĝanakoĉo** aŭ en hispana **Yanacocha** (en kahamarka keĉua: *yana* = "nigra, malhela", *qucha* = "lago, lageto") estas ormino en la Departemento Kaĥamarkio de Nordaj Altaj Teroj, nome la plej malriĉa provinco de Peruo. Konsiderita la kvara plej granda ormino en la mondo, ĝi produktas 0.97 milionojn da uncojn de oro en 2014. La subĉiela mino de 251 kvadrataj kilometroj estas situa je ĉirkaŭ 30 kilometroj (14&nbsp;km laŭ rekta linio) norde de Kaĥamarkio, en alta pampo, super la akvobaseno. Ĝanakoĉo estas administrata de la entrepreno kun sidejo en Denver, Koloradio, Usono, nome *Newmont Mining Corporation*, nome la dua plej granda orminada firmao en la mondo kaj de *Buenaventura*, nome perua kompanio. La International Finance Corporation (IFC) havas 5% de investado de 150 milionoj de usonaj dolaroj por mindisvolvigo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Website of "Yanacocha" (hispanlingva) 
* "Halting the rush against gold", The *Economist*, 3a de Februaro 2005
* "The Cost of Gold"-Jane Perlez (Multimedia), *The New York Times*, 25a de Oktobro, 2005
* "Behind Gold's Glitter: Torn Lands and Pointed Questions"-By Jane Perlez and Kirk Johnson (registration required), *The New York Times*, 24a de Oktobro, 2005
* Andean villagers seek American justice / Mercury contamination near Peru mine leads to legal showdown in Denver court. Peter Hecht, *San Francisco Chronicle*, 14a de Marto, 2005.
* "Ingetec S.A." , Ingetec S.A. Ingenieros Consultores: Auditoría Ambiental y Evaluaciones Ambientales de las Operaciones de la Minera Yanacocha en Cajamarca - Perú 2003
Anaya, R. (2001). "Acute elemental mercury poisoning in three locations of the department of Cajamarca-Peru. In: Toxicology, Volume 164, Issue (1-3): p.&nbsp;1-266, p.&nbsp;69.
* Account about Maxima Acuña Chaupe (Itallingva) 
* "Yanacocha: Dividing and Polluting", Friends of the Earth

Kategorio:Oro
Kategorio:Ekonomio de Peruo
Kategorio:Minado
Escondida

[eta|300px|Loko de la kuprominoj La Escondida kaj [Ĉukikamato en Ĉilio.]]
**La Escondida** (Kaŝita) estas kupromino en la Atakama Dezerto en Antofagastio, Ĉilio. La kuŝejo Escondida estas unu el aro de porfirkupraj minoj en longa areo ĉirkaŭ 18 km nord-suda kaj 3 km orient-okcidenta kaj estas asocia kun la 600 km longa sistemo de Okcidenta Fendo (*Falla Oeste*), kiu siavice asocias kun plej el ĉefaj ĉiliaj porfirkuŝejoj. En la kuŝejo estas kalkocito kaj kovelito, kio siavice superkuŝas la netuŝitajn unuarangajn mineralejojo de kalkopirito, bornito kaj pirito.

Meze de 2007, Escondida havis totalajn kaj pruveblajn rezervejojn de 34.7 milionoj da tunoj el kupro, el kiuj 22.5 milionoj da tunoj estas ĉirkaŭkalkulitaj kiel rekupereblaj. Totalaj rimedoj (inklude rezervejojn) estis 57.6 milionoj de tunoj da kupro, el kiuj 33.0 milionoj da tunoj estu rekuperita. Esplorado pluas.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Minado
Kategorio:Atakamo
Kategorio:Kupro
Tokepala

[eta|300ra|La mino Toquepala el la [Internacia Kosmostacio la 22an de Septembro, 2003. Surface la malferma puto estas 2.5 kilometrojn larĝa, kaj pli ol 700 metrojn profunda.]]
**Tokepala** aŭ **Tokepalo** kaj en hispana **Toquepala** estas granda mino el porfiro-kupro en la Provinco Takna, Regiono Takna, Peruo. La mino estas subĉiela mino kiu produktas kupron, molibdenon, renion kaj arĝenton kun malpli da oro kaj zinko.

La mino Tokepalo kaj la fandejo de Ilo malfermiĝis en 1960 fare de la entrepreno *Southern Peru Copper Corporation*, poste filio de ASARCO. Oni aldonis procezon por solv-elfosado/elektrakirado (SX/EW) en 1995. La havaĵo de ASARCO en Southern Peru Copper, tiam 54.2%, pasis al Grupo Mexico, kiam tiu kompanio aĉetis ASARCO en 1999. La mino kaj fandejo estas nuntempe funkciata fare de Southern Copper Corporation, nome filio de Grupo Mexico.

En Oktobro 2000, Ollanta Humala estris ribelon de 50 insurekciatnoj kiuj okupis Tokepalon dum naŭ horoj, farante kvar ostaĝojn. Temis pri protesto pro la koruptado de Alberto Fujimori kaj lia konsilisto Vladimiro Montesinos en siaj lastaj tagoj en povo. Finfine la ostaĝoj estis liberigitaj kaj okazis nenio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tokepala mino kaj fabriko , ĉe Southern Copper Corporation
* SPCC historio de entrepreno
* Peru's Largest Mining Company, Marto 2009

Kategorio:Kupro
Kategorio:Ekonomio de Peruo
Kategorio:Minado
Huaso

[eta|Huaso en kampo de [tritiko en Ĉilio, 1940.]]
**Huaso** estas kamparano de Ĉilio kaj lerta ĉevalisto, simila al la usona vakero aŭ la meksika *charro*, la gaŭĉo de Argentino, Urugvajo kaj Rio Grande do Sul kaj la aŭstralia *stockman*. Ino de *huaso* estas **huasa**, kvankam la termino **china** [ĈIna] estas multe pli ofte uzata por lia edzino aŭ koramikino, kies vestoj videblas en dancado de *cueca*. Huasoj troviĝas tra tuta Centra kaj Suda Ĉilio kvankam la ŝafbredistoj de Magalana Regiono estas gaŭĉoj. La ĉefa diferenco inter huaso kaj gaŭĉo estas ke huasoj dediĉas sin ankaŭ al agrikulturo same kiel al brutobredado.

*Huasos* (plurale) troviĝas ĝenerale en la centra valo de Ĉilio. Ili rajdas ĉevalojn kaj tipe surkapigas pajlajn ĉapelojn nome *ĉupaja*. Ili vestas ankaŭ ponĉon — nome *manta* aŭ *ĉamanto* (kvankam tio estis origine rezervita al terposedantoj, ĉar ĝi estas multe pli kosta).

Huasoj estas grava parto de la ĉillia folklora kulturo kaj estas ŝlosila parto de paradoj, festoj, ferioj kaj popola muziko. La dancado de *cueca* en kiu la virino estas allogita de la persistema *huaso*, ambaŭ tradicie vestitaj, estas nepra ingredienco de tiaj okazoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Southamerica.cl/Chile/Huasos.htm

Kategorio:Kulturo de Ĉilio
Kategorio:Paŝtado
Kategorio:Okupoj rilataj al ĉevaloj
Gare de la Bastille

**Gare de la Bastille** () estis stacidomo en Parizo. La stacidomo estis malfermita en 1859 kaj servis kiel kapostacio de la -longa linio al Vincennes kaj Verneuil-l'Étang. La linio estis malfermita nur por priservi la Fortikaĵon de Vincennes, kaj estis plilongigita al La Varenne-Saint-Hilaire kaj poste al Brie-Comte-Robert. La linio fine atingis Verneuil-l'Étang en 1892, kaj estis konektita al la linio de Mulhouse. Parto de la linio estis inkluzivita en la RER A la . La stacidomo estis malkonstruita en 1984 por ke Operejo Bastille povu esti konstruita.

## Gare de Vincennes 
Estis surskribite «CHEMIN DE FER DE VINCENNES» (Fervojo de Vincennes) sur la fasado de la stacidomo, kaj oni unue referencis al ĝi per la nomo **Gare de Vincennes** (Stacidomo de Vincennes), kiel atestas malnovaj dokumentoj.

1920 Robelin Map of Paris, France - Geographicus - Paris-robelin-1920.jpg|Mapo de Parizo (1920)
Gare de la Bastille.jpg|Poŝtkarto: PARIS - Gare de Vincennes
INCONNU 83 - PARIS - La Gare de Vincennes (détail).jpg|Poŝtkarto (detalo)

## Vidu ankaŭ 
* Bastille
* Placo Bastille
* Operejo Bastille
* Bastille (pariza metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* SNCF Arĥiva filmo de *Gare de la Bastille* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Parizo
Kategorio:Pereintaj monumentoj en Parizo
Kategorio:12-a arondismento de Parizo
Ludwig Robert

**Ludwig ROBERT** (naskiĝinta la  en Berlino, mortinta la  en Baden-Baden) estis germana poeto el juda familio. Li estis la frato de la fama salonistino Rahel Varnhagen von Ense.

## Vivo
Robert mallongan tempon trejnitis kiel komercisto kaj baldaŭ dediĉis sin al filozofiaj studoj: unue en Halle (Saale), poste en Berlino. Tie entuziasmigis lin la prelegoj de Johann Gottlieb Fichte. Ili ebligis al lin bonan konatiĝon kun doktrinoj kristanaj. Li vojaĝis tra Germanujo, Nederlando kaj Franclando kaj vivis poste alterne en Berlino, Dresden, Karlsruhe kaj Stuttgart, kie li estis dum kurta periodo en 1814 legato de la rusa ambasadejo.

## Graveco
Kiel poeto li ne havis iun longdaŭran efikon. La plej grava inter liaj verkoj estas la burĝa tragedio »Die Macht der Verhältnisse« (Stuttgart 1819). Menciindas inter la aliaj verkoj jenaj: »Kämpfe der Zeit« (poemoj, Tübingen 1817); »Die Sylphen« (opero, Berlin 1806); »Die Tochter Jephthas« (tragedio, Tübingen 1820); »Cassius und Phantasus« (romantika komedio, Berlin 1825); »Staberl in höhern Sphären«, (burleskaĵo, 1826); »Gedichte« (Mannheim 1838, 2 partoj).

## Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 27, kio legeblas tie ĉi interrete.
Johann Christoph Kunze

**Johann Christoph KUNZE** (naskiĝinta la  en Artern, mortinta la  en Novjorko) estis amerika protestantisma pastoro, edukisto, verkinto kaj teologo.

## Vivo 
En 1758, kiam liaj gepatroj mortis, li komencis studi en la orfejo en Halle (Saale). Li ricevis klasikan trejnadon en la Monaĥeja lernejo Roßleben kaj en la gimnazio Merseburg antaŭ ol frekventi la Universitaton de Lepsiko. Tie li studis historion, filozofion kaj teologion. Li laboris kiel instruisto kaj orfejinspektisto antaŭ esti konsekrita pastoro.

En 1770 Kunze elmigris al Usono por funkcii kiel vica pastoro ĉe la Preĝejo Sankta Mikaelo kaj la Kirko Zion en Filadelfio. En 1771 li geedziĝis kun Margaretta Henrietta (1751-1831), la filino de Henry Melchior Mühlenberg. En 1779 li sukcedis Muhlenberg-on kiel ĉefan pastoron de Zion-kirko iĝante la plej altranga lutera ministro en Filadelfio kaj membro de la komisiono de kuratoroj de la Universitato de Pensilvanio. En 1780 li retiriĝis de la estraro por iĝi profesoro de la lingvoj germana kaj la hebrea.

Instruante, li kaj kolega germana lutera pastro, Justus Henry Christian Helmuth, provis malsukcese establi germanan kolegion ene de la universitato.

En 1784, Kunze estis elektita membro de Amerika Filozofia Societo (American Philosophical Society) kaj akceptis deĵoron sur posteno ĉe Kirko Triunuo kaj Kirko Kristo en Novjorko. Krome li iĝis profesoro de orientaj lingvoj ĉe Columbia College. En 1785, Kunze funkciis kiel oficiala tradukisto por la Usona Kongreso. Kunze estis flua en kvin lingvoj kaj ankaŭ studis medicinon, astronomion kaj numismatikon.
Post la morto de John Christopher Hartwick en 1796, Kunze iĝis la fondodirektoro de Hartwick-seminario. Kiel gvidanto de domo de Hartwick, Kunze laboris por establi Protestantisman seminarion en Ameriko. Kunze estis la persona elektito de Hartwick kiel direktoro de la seminario. Eminentaj politikaj kaj religiaj gvidantoj kiel Jeremiah Van Rensselaer kaj Frederick Muhlenberg konvinkis Kunze direkti la seminarion kaj kontinue instrui teologion hejme en Novjorko. En 1816, la parlamento de la ŝtato novjorka integrigis la novan lernejon - la unuan luterisman seminarion en Ameriko - kiel klasikan akademion kaj teologiseminarion sub la administradon de la urbo Hartwick.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri Kunze sur retpaĝaro de la Pennsylvania-universitato 

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Turingio
Kategorio:Pietismo
Kategorio:Misiistoj