open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jenő Brandi

**Jenő Brandi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brandi Jenő** estis hungara akvopilkisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Brandeiszki* [brandejski].

Jenő Brandeiszki naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Brandi akiris diplomon en komerca akademio en 1932, poste li estis oficisto en sia naskiĝurbo. En 1963 li akiris ankaŭ trejnistan diplomon. Lia edzino naskis filinon.

### Sporta kariero 
Ekde 1927 li naĝadis en sportklubo, baldaŭ li akvopilkadis. En naĝado li estis hungara ĉampiono en 1934 (varia stafeto), en akvopilko li estis hungara ĉampiono trifoje, dum li estis membro de la hungara nacia akvopilka teamo 61-foje inter 1934-1948. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1936 kaj Somera Olimpiko 1948 kun ora kaj arĝenta medaloj, krome en Eŭropaj Ĉampionumoj li estis la en 1934 kaj 1938. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1949. Inter 1950-1980 li estis trejnisto, internacia arbitraciisto, fine li havis postenojn en la sporta vivo.

## Liaj libroj 
* *Az úszás, műugrás, vízilabdázás kézikönyve* (kunaŭtoro, 1960)
* *Vízilabdázás* (1968)
* *Szemüveget a bírónak!* (kunaŭtoro, 1968)

## Memorigiloj 
* memortabulo (Budapeŝto, 2003)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj arbitraciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2022

Ĉi tiu paĝo enhavas la liston de la **Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2022** en Kataro. La nombro de ludantoj elektitaj estas limigita al 26. Tamen, la FIFA trudis al la trejnistoj malkaŝi komencan liston de 55 ludantoj antaŭ la . La fina elekto de la 26 ludantoj kiuj konkuros en la Mondpokalo en Kataro estis prezentita al FIFA la .
__NOTOC__
## Anglio 
## Argentino 
## Aŭstralio 
## Belgio 
## Brazilo 
## Danio 
## Ekvadoro 
## Francio 
## Ganao 
## Germanio 
## Hispanio 
## Irano 
## Japanio 
## Kameruno 
## Kanado 
## Kataro 
## Kimrio 
## Kostariko 
## Kroatio 
## Maroko 
## Meksiko 
## Nederlando 
## Pollando 
## Portugalio 
## Sauda Arabio 
## Senegalo 
## Serbio 
## Sud-Koreio 
## Svislando 
## Tunizio 
## Urugvajo 
## Usono 
## Referencoj 
Kategorio:Futbala Mondpokalo 2022
Baria klorido

**Baria klorido** aŭ **duklorido de bario** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la baria hidroksido kaj klorida acido. Baria klorido estas blanka, senodora, higroskopa solidaĵo, solvebla en akvo kaj nesolvebla en alkoholoj, acetono, etila duacetato kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Baria klorido estas iomete solvebla en nitrata acido kaj klorida acido. Ĝi prezentas du klorajn jonojn ligitajn al bariatomo. Baria klorido konsistas je 1 bariatomo, 2 kloratomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj. Baria klorido donas flavverdan koloron al flamo.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **baria klorido** per traktado de **baria sulfido** kun **natria klorido**

### Reakcio 2 
* Preparado de **baria klorido** per traktado de **bario** kun **kloro**

### Reakcio 3 
* Preparado de **baria klorido** per traktado de **klorida acido** kun **baria karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **baria klorido** per traktado de **klorida acido** kun **baria oksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Tibor Cservenyák

**Tibor Cservenyák** [ĉervenjAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cservenyák Tibor** estas hungara akvopilkisto (golulo), dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, kemiisto.

Cservenyák Tibor naskiĝis la  en Szolnok.

## Biografio 
Cservenyák Tibor akiris kemiistan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1975, en la sekva jaro ankaŭ trejnistan diplomon en filio de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Inter 1980-1984 li instruis en altlernejo, poste en Svislando li estis kemiisto en pluraj lokoj, dum li estis ankaŭ trejnisto. Post la pensiuliĝo li ofte hejmenvenis kaj estis spertulo en Universitato de Kaposvár. Li ricevis ŝtatan premion en 2022.

### Sporta kariero 
Inter 1958-1972 li estis akvopilkisto en sia naskiĝurbo, poste en la ĉefurbo, ekde 1984 en Soloturno. Li estis membro de la hungara nacia teamo inter 1970-1984 134-foje. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1972 kaj Somera Olimpiko 1976 kun ora kaj arĝenta medaloj, krome en mondĉampionumoj lia teamo estis la unua en 1973.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva teksto kun foto 
* hungarlingva biografieto kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Agrivoltaiko

[eta| Rizejo en [Kamisu Japanio.]]
**Agrivoltaiko** aŭ **agrivoltaismo** estas etaĝigita sistemo kiu asocias produktadon de fotovoltaika elektro kaj agrikultura produktado sur sama tersurfaco. La kunekzisto de sunpaneloj kaj de kulturoj implicas dividon de la lumo inter tiuj du tipoj de produktado. Pluraj kulturoj povas profiti de tiu procedo, ĉefe la produktado de fruktoj, same kiel iuj bredadoj (kortobirdo, ŝafaro…). INRA (Franca Nacia Instituto pri Agrikultura Esplorado) montris en Francio, ke la ombro alportita de la paneloj povas duobligi la kreskon de la herbo.

Ekde 1981, la agrivoltaismo estis amase konstruita en Japanio kaj ekde 2004 disvolviĝis ankaù en Azio kaj en Eŭropo.

## Konceptado de agrivoltaismo 
En 1981, Adolf Goetzberger kaj Armin Zastrow proponis la ideon de kunloĝado inter produktado de fotovoltaika elektro kaj agrokultura produktado por plibonigi la ĝeneralan rendimenton.
[eta|Kulturo kovrita de fotovoltaikaj paneloj, [Efteling, Nederlando.]]

## Fontoj 
Tiu vorto elvenas el AGRI+VOLT-A-ISMO : Povas esti ankaŭ Agrovoltaismo, kiam temas nur pri plantoj, fruktoj ktp.

## Notoj 
Kategorio:Agrikulturo
Friedrich von Duhn

**Friedrich Carl von DUHN** (naskiĝinta la  en Lubeko, mortinta la  en Hajdelbergo) estis germana arkeologo. Li nuptis en 1880 la anglinon Florence Wolffson (kiu naskis unu filon) kaj en 1881 Maria von Boeckmann (kun ŝi li havis filon kaj du filinojn).

## Vivo 
Inklinoj kiujn jam la patro kaj juĝisto Carl Alexander estis havinta (liaj kunstudentoj estis Jacob Grimm kaj Karl Otfried Müller) plene ekfloris ĉe Friedrich Carl nome pri arkeologio. Baptopatro lia estis la fama juristo Friedrich Carl von Savigny. Dum kvar jaroj li estis disĉiplo de Hermann Usener, Reinhard Kekulé kaj Franz Bücheler ĉe la Bonna universitato. Samloke sukcesis en la 1874-a jaro la doktoriĝo.

Poste Friedrich Duhn vojaĝis stude Italujon, Sicilion kaj Grekujon kaj en 1879 li nomumitis privata docento en Göttingen. Nur semestron poste li sekvis vokiĝon Hajdelbergon kie li ĝismorte deĵoris kiel profesoro pri arkeologio. Tamen jam antaŭe evidentiĝis talento lia per la en Romo publikigita studaĵo *Über einige Basreliefs* kiu treege gravis por la rekonstruo de Ara Pacis Augustae. Li tre meritis en la perado inter prahistorio kaj klasika arkeologio kaj pri la evoluigo de esplorado de la italika prahistorio. Eble nur malmultaj germanoj tiom ŝatitis de italoj kiom li. La artikoloj rilataj al Italujo en la ebert-a verko *Reallexikon der Vorgeschichte* (1924 ss.) originas ankaŭ el lia plumo. Memkompreneble kelko el liaj konkludoj iom naive simplas sed ja daŭre gravos lia naskohelpo por relative nova fako. Por ĝi materialoj ĝis la apero de Duhn ne facile disponis. Kvankam li mem ne fondis propran skolon li ja influadis multegon da fakuloj. Inter liaj disĉiploj nombriĝu Rudolf Pagenstecher, Friedrich Pfister, Carl Schuchhardt, Otto Weinreich kaj Robert Zahn.

## Honoroj 
* eksterna membro de la Nacia Akademio de Linkoj, Romo

## Verkoj (elekto) 
* Über einige Basreliefs und ein römisches Bauwerk der ersten Kaiserzeit, ĉe: *Miscellanea Capitolina*, Romo 1879, p. 11-19
* Zum Wagenlenker von Delphi, ĉe: *Athen. Mitt.* 31, 1906, p. 421-429
* Ein Rückblick über die GräberF, 1911 (=Heidelberger Univ.-Reden);
* Pompeii, eine hellenistische Stadt in Italien, 1906, ³1918
* Italische Gräberkde. I, 1924, II (finite kaj prilaborite post la morto de Duhn far F. Messerschmidt; kun biografiaĵoj), 1939
* (eldonistece) Antike Bildwerke in Rom mit Ausschluß der größeren Sammlungen , verkis Friedrich Matz, poste prilaboriĝo fare de Duhn, 3 volumoj, 1881/82

## Fonto 
* Vacano, Otto-Wilhelm von, "Duhn, Friedrich von" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 4 (1959), p. 180 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Germanaj arkeologoj
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kantono Ogemaw

La **kantono Ogemaw** - angle *Ogemaw County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Miĉigano. Ĝia administra centro estas la urbo ''''. La kantono estis fondita la . 

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Miĉigano
Grek-katolika preĝejo Aŭspicio de Dipatrino (Ózd)

La **preĝejo Aŭspicio de Dipatrino** estas grek-katolika preĝejo en Hungario, en urbo Ózd.

## Historio 
En Ózd la grek-katolika grupo estis fondita en 1943. La membroj konstruis unue kapelon, poste paroĥejon. En la 1980-aj jaroj la kapelo estis pligrandigita, renovigita kaj ikonostazo estis kreita. En 1992 nova altaro estis farita, sed en la sekva jaro oni komencis konstrui novan paroĥejon, kirkon kaj kunvenejon. Tiu lasta estis preta jam post 2 jaroj, la kirko nur en 2000.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto. Ĝi havas plurlateran centran parton kun same plurlatera pinto aŭ tegmento. Pro la lateroj ĝi estas preskaŭ ronda. Pluraj aliaj konstruaĵpartoj (signife pli malaltaj) aliĝas al la centra parto. Interne Grigore Popescu pentris la freskojn.	

Kermeso okazas en la 1-an de oktobro aŭ en la plej proksima dimanĉo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* https://www.ozdiparokia.hu/parokiank-tortenete/
* https://www.facebook.com/%C3%93zdi-G%C3%B6r%C3%B6gkatolikus-Par%C3%B3kia-323325554372718/
* https://www.migorkat.hu/parokiak/ozd
* https://m.utisugo.hu/latnivalok/gorog-katolikus-kozossegi-haz-es-templom-ozd-85039.html

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Ózd
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Maria
Ozd
Mangana (II) klorido

**Mangana (II) klorido** aŭ **klorido de mangano (II)** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **mangana hidroksido** kaj klorida acido. Mangana (II) klorido estas rozkoloraj kristaloj, solvebla en akvo kaj uzata en kemiaj sintezoj. Mangana (II) klorido prezentas du klorajn jonojn ligitajn al manganatomo. Ĝi konsistas je 1 manganatomo kaj 2 kloratomoj

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **mangana (II) klorido** per traktado de **natria klorido** kun **mangana (II) sulfido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **mangana (II) klorido** per traktado de **mangano** kun **kloro**

### Reakcio 3 
* Preparado de **mangana (II) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **mangana (II) karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **mangana (II) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **mangana (II) oksido**:

### Reakcio 5 
* Mangana (II) klorido formiĝas per varma interagado de la **kuprika klorido** kun **mangano**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
István Hevesi

**István Hevesi**, prononco , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hevesi István** estis hungara akvopilkisto, naĝisto, dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono kaj oficiro.

 naskiĝis  en [[]] kaj mortis  en [[]].

## Biografio 
 en la sportklubo li estis devige ankaŭ oficiro. Li pensiuliĝis en rango kolonelo, poste dum mallonga tempo li estis taksiisto. Li akiris pli frue trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1967, sed li ne profitis el tio. Li ricevis premiojn inter 1954-2004.

### Sporta kariero 
 sportis ekde 1945, do ekde kiam li estis 13- respektive 14-jara, en sia naskiĝurbo, ekde 1952 jam en la ĉefurbo. Komence li havis rezultojn naĝe, pli poste akvopilke. Li estis hungara ĉampiono trifoje naĝe (4 × 200 m stafeta, rapida) en 1947, 1948, 1952. Lia akvopilka teamo estis la tria dufoje hungara ĉampionumo (1954, 1955), dum 1953-1960 li estis membro de la nacia teamo 73-foje.

Interalie kun la teamo li gajnis la Eŭropan ĉampionumonen 1954 kaj estis teamano en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo: Aparte elstarigindas pri la olimpiko de 1956 la duonfinala matĉo de akvopilko inter la teamoj de Hungario kaj Sovetunio, kiu iĝis aparte brutala kaj poste ricevis la nomon "Sango en akvo" - kaŭzo por la agresema etoso estis la invado de la ruĝa armeo de Sovetunio en Hungarion por perforte subpremi la Hungaran revolucion de 1956 monaton antaŭe. La teamoj de Hispanio, Nederlando kaj Svislando cetere pro tiu armea invado bojkotis la olimpikon, sed la hungara teamo ja partoprenis ĝin. Malgraŭ la sangaj vundiĝoj la hungara teamo de akvopilko sukcesis venki la duonfinalan matĉon kaj fine atingis oran medalon. István Hevesi estis inter tiuj teamanoj, kiuj ne tuj post la olimpiko revenis al Hungario, sed ekde februaro 1957 li jam denove aktive partoprenis en la nacia teamo, kaj en 1958 gajnis duafoje la Eŭropan ĉampionumonen.

En la Somera Olimpiko 1960 en Romo li kun la akvopilka teamo akiris bronzan medalon. Post tio li finis sian aktivan sportan karieron en 1960.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* artikolo pri li en retejo de lia budapeŝta akvopilka klubo *Honvéd*  (same )

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dezső Fábián

**Dezső Fábián** [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fábián Dezső** estis hungara akvopilkisto, naĝisto, dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

Dezső Fábián naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Fábián maturiĝis en mezlernejo en 1937. Li laboris ĝis sia frua morto en Hungara Nacia Banko. Li ricevis ŝtatan premion en 1948.

### Sporta kariero 
Dezső Fábián dum la mezlernejaj jaroj jam havis rezultojn en la akvaj sportoj. Li estis hungara naĝa ĉampiono kvarfoje (1937, 1940-1941), dum li estis membro de la hungara nacia naĝa teamo inter 1937 kaj 1941. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948 kaj Somera Olimpiko 1952 kun ora kaj arĝenta medaloj. Li estis membro de la hungara nacia akvopilka teamo 25-foje inter 1944-1952, krome li estis hungara akvopilka ĉampiono en 1943. Depost 1952 li finis sian sportan karieron kaj li estis trejnisto en la ĉefurbo.

## Memorigiloj 
* reliefo en Budapeŝto
* busto en Budapeŝto (1999) https://www.kozterkep.hu/18129/fabian-dezso

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
50724 Elizabethbrown

'*50724 *Elizabethbrown'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la angla suna observantino Elizabeth Brown (1830–1899), kiu tramonde vojaĝis por vidi eklipsojn. Ŝi estis unu el la ĉefaj movigantoj en la kreo de la *British Astronomical Association'' kaj la unua direktorino de ties Suna Sekcio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Sierra de los Blancos

**Sierra de los Blancos** estas nune senhoma loĝloko en Hispanio, en la regioneto *Cinco Villas*, apartenanta al la jurisdikcia distrikto de Ejea de los Caballeros, nordokcidente de la provinco Zaragozo, regiono Aragono, for 70 km de Zaragozo. Ĝi estas en alteco de 518 m.  La loknomo *Sierra de los Blancos* estas komprenebla kiel *Montaro de la Blankuloj* aŭ *Montaro de la Blankaĵoj*.

## Geografio 
Sierra de los Blancos situas en bela loko, kaj ĝi inspiras per aero de absoluta forlaso; la konstruaĵoj malgrandiĝas pro la favoro de la vetero kaj la arbustaĵo de la loko senĉese antaŭeniras. 

## Historio 
Situanta tre proksime al Biscarrués, tiu urbo estis forlasita en la 1970-aj jaroj. Post longa periodo de forlaso, dum 2011 ĝi estis provizore loĝata de ĉirkaŭ dek homoj. Tamen, pro manko de bazaj servoj kiel fluakvo, elektroprovizo kaj rubkolekto, ĝi estis denove forlasita, kaj estas kiel ĝi restas hodiaŭ. 

## Monumentoj 
Elstaras la preĝejo *Santa Águeda*: eta konstruaĵo kun unu navo kaj rekta kapo, kun du grandaj murapogiloj sur siaj flankaj muroj kaj belfrido-sonorilturo kun ununura okulo. 

La preĝejo, dum kelkaj jaroj estis rifuĝejo de domokupantoj. Konstruita en 1785, ĝi daŭre staras kiel simbolo de la vilaĝeto. Antaŭ ĝia konstruo, la loĝantoj de Sierra de los Blancos kutimis iri al la Miramonte-ermitejo. 

## Vidu ankaŭ 
* Aragona regioneto Cinco Villas. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Historio de Aragono
Cent Skoloj de Pensaro

La **Cent Skoloj de Pensaro** (en tradicia ĉina, 諸子百家; en simpligita ĉina, 诸子百家; en pinjino, zhūzǐ bǎijiā; Wade-Giles, chu-tzu pai-chia; laŭvorte, ‘ĉiuj filozofoj cent skoloj’) estis serio de filozofoj kaj skoloj kiuj aperis inter la jaro 770 ĝis 221 a.n.e., nome epoko de granda kultura kaj intelekta disvastigo en Ĉinio. Spite la fakton, ke tiu periodo - konata en ĝia plej frua epoko kiel Periodo de Printempo kaj Aŭtuno kaj kiel Militŝtata periodo en ĝia plej malfrua parto - estis plenplena je ĥaoso kaj bataloj, ĝi estas agnoskita ankaŭ kiel Orepoko de la ĉina filozofio pro la ampleksa gamo da pensaroj kaj idearoj, kiuj disvolviĝis kaj diskutiĝis libere. Tiaj pensaroj kaj idearoj faris enorman influon en la vivostilo kaj la socia konscio de la popoloj de Orienta Azio ĝis nuntempe. La intelekta aktiveco de tiu epoko karakteriziĝis per la agado de vagantaj saĝuloj, ofte komisiitaj de diversaj regantoj de diversaj ŝtatoj kiel konsilistoj pri regado, milito kaj diplomatio. Tiu periodo finiĝis per la alveno de la Dinastio Qin kaj la sekva elimino de opoziciaj ideoj. 

## Skoloj 
* Konfuceismo
* Taoismo
* Mohismo
* Jino kaj Jango
* Skolo de la Nomoj
* Leĝismo
* Agrikulturismo

Kategorio:Ĉinologio
Kategorio:Antikva Ĉinio
Kategorio:Historio de filozofio
Skolo de la kvin elementoj

eta|300ra|*Verdaj linioj: ciklo de generado*, *bluaj linioj: ciklo de dominado*.
La **Skolo de la kvin elementoj**, **Kvin Ĉinaj Elementoj** aŭ *teorio de la kvin elementoj* (en ĉina: 五行; en Pinjino: wǔxíng) estas maniero klasigi la naturajn fenomenojn, kaj iliajn interrilatojn, laŭ la tradicia ĉina filozofio. Pli preciza traduko estus *kvin fazoj* aŭ *kvin movoj*, por eviti perdon de la dinamika kaj transforma karaktero kiun tio havas en ĉina lingvo. Tiu teorio estas aplikata al fakoj tiom diversaj kiom la muziko, la ĉina tradicia medicino, la milit-strategio, la batalartoj aŭ la Fengŝuo. La kvin elementoj estas jenaj: fajro (火 huǒ), akvo (水 shǔi), ligno (木 mù), metalo (金 jīn) kaj tero (土 tǔ). La teorio priskribas la ciklojn de *generado* (生 shēng) kaj de *dominado* (克 kè) inter ili.

Laŭ la **ciklo de generado** (nomita ankaŭ **ciklo de kreado**):
* ligno nutras fajron,
* fajro per siaj cindroj produktas teron,
* tero gastigas mineralojn,
* mineraloj mutras akvon,
* akvo donas vivon al ligno.

Laŭ la **ciklo de dominado** (nomita ankaŭ **stelo de detruo**):
* ligno nutras sin el tero,
* tero retenas akvon,
* akvo estingas fajron,
* fajro fandas metalon,
* metalo tranĉas lignon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Elsa Capuntas, *Teoría Básica I*. 2010. ISBN 978-84-614-0281-6 Edita: Fundación Europea de Medicina Tradicional China

Kategorio:Ĉinologio
Kategorio:Antikva Ĉinio
Kategorio:Historio de filozofio
Kategorio:Ĉina filozofio
Kategorio:Taoismo
50725 Margarethuggins

'*50725 *Margarethuggins'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 4:9 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la irlanda-angla astronomino Margaret Huggins (1848–1915), pionirino de la fotografia spektrografio. Ŝi kunverkis la *Atlas of Representative Stellar Spectra'' (1899) kun sia edzo William.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Lingku (kanalo)

eta|Lingku kanalo.
eta|Itinero de la Lingku (malhelblue). Akvodislimo inter la basenoj de Jangzio (oriente) kaj de la Perlo Rivero (okcidente) estas proksimume montrita per verda linio.
La **Lingqu** (en simpligita ĉina 灵渠, en tradicia ĉina 靈渠, en pijino Líng Qú) estas kanalo en la kantono Xing'an, proksime de Gujlin, en la nordokcidenta angulo de Gvanŝio, Ĉinio. Ĝi konektas la riveron Ksiang (kiu enfluas norden en la Jangzion) kun la rivero Li (kiu enfluas suden en la riveron Gui kaj en la riveron Ksi), kaj tial ĝi estas parto de historia akvovojo inter Jangzio kaj la delto de la Perlorivero. Ĝi estis la unua kanalo en la mondo kiu konectis du rivervaloj kaj ebligis, ke boatoj veturu 2 000 km el Pekino ĝis Hongkongo.

En la jaro 214 a.n.e. la imperiestro startis la projekton de tiu granda kanalo por transporti liveraĵojn al la armeo. La kanalo ebligis akvotransporton inter norda kaj suda Ĉinio. La kanalo, 34 kilometrojn longa, ligus la riveron Ksiang kiu fluas en la riveron Jangzion kun la rivero Li Jiang, kiu fluas en la Perloriveron. La kanalo konektis du el la ĉefaj akvovojoj de Ĉinio kaj helpis la etendon de Qin en la sudokcidenton. La konstruado estis konsiderita unu el la tri grandaj agegoj de la inĝenierarto de Antikva Ĉinio, kaj la aliaj estus la Granda Murego kaj la sistemo de irigacio Dujiangĝan de Siĉuano.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Kanalo de Ĉinio

## Notoj 
## Bibliografio 
* Day, Lance and McNeil, Ian . (1996). *Biographical Dictionary of the History of Technology*. New York: Routledge. .

Kategorio:Kanaloj
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Heinrich XIII. Prinz Reuß

eta|Heinrich XIII. Prinz Reuß (2018)
**Heinrich XIII. Prinz Reuß**  (naskiĝis la  en Büdingen) estas germana entreprenisto pri nemoveblaĵoj kaj ano de la familio Reuß, kiu konatiĝis kiel aktivulo de la dekstre ekstrema *Reichsbürger*-movado. La , la germana polico arestis lin kaj pliajn 24 homojn pro indikoj ke ili planis terorisman puĉon kontraŭ la legitima registaro.

## Familio kaj nomo 
Heinrich XIII. Prinz Reuß estas ano de la familio Reuß, iama nobela dinastio germana. Ties du ĉefaj branĉoj Reuß älterer Linie kaj Reuß jüngerer Linie (formortintaj en 1927 kaj 1945) regis ĝis la Novembra Revolucio en 1918 du ŝtatetojn en Turingio.

Lia familia nomo estas **Prinz Reuß**. Ekde 1919 "Prinz" ne plu estas nobela titolo, sed parto de la nomo. Lia antaŭnomo estas **Heinrich XIII.** ("Henriko la 13-a"). Estas speciala tradicio en la familio Reuß, ke ĉiuj viraj familianoj portas la nomon Heinrich, kun aldono de romia cifero kiu kronologie numeradas ĉiujn Henrikojn en la sama familia branĉo. En la branĉo de Heinrich XIII., la numerado rekomenciĝas kun I. (la 1-a) en ĉiu jarcento – li do estas la 13-a vira branĉano naskita post 1900.

Reprezentanto de la familio Reuß, Heinrich XIV. Prinz Reuß (n. 1955), distancigis sin de sia parenco Heinrich XIII.

## Politika aktivado 
En 2019 Prinz Reuß prezentis paroladon en *Worldwebforum* en Zuriko, kie li kulpigis judojn kaj framasonojn pri militoj kaj revolucioj kontraŭ la monarĥio. Li fariĝis gvida figuro inter dekstraj ekstremuloj kaj konatiĝis per paroladoj kun antisemitisma, kontraŭdemokratia kaj konspirema enhavo. Li malagnoskas la legitimecon de la nuna germana ŝtato kaj anstataŭe asertas la pluekziston de la iama Germana Regno.

Laŭ informoj de la germana federacia prokurorejo (), Prinz Reuß estis gvida persono en grupo kiu planis fari armitan puĉon kontraŭ la registaro de Germanio kaj instali lin kiel novan ŝtatan regenton.

## Referencoj 
Kategorio:Germanoj
Kategorio:Antisemitismo
Kategorio:Reuß
Dujiangĝan (irigacio)

eta|Dujiangĝan.
**Dujiangĝan**, literumita ankaŭ *Dujiangyan* (en ĉina 都江堰, en pinjino Dūjiāngyàn) estas antikva sistemo de irigacio en la urbo Dujiangĝan, Siĉuano, Ĉinio. Origine konstruita ĉirkaŭ 256 a.n.e. fare de la ŝtato Qin kiel projekto por kontroli inundojn kaj por irigacio, ĝi estas ankoraŭ uzata nuntempe. La infrastrukturo de la sistemo disvolviĝas en la rivero Min (Minjiang), nome la plej longa alfluanto de Jangzio. Tiu areo estas en la okcidenta parto de la Ebenaĵo de Ĉengduo, inter la Siĉuana Baseno kaj la Tibeta Altebenaĵo. Origine, Min torentis el la Montoj Min kaj subite malrapidis post atingi la Ĉengduan Ebenaĵon, plenante la fluejon per sedimentoj, kio faris la najbarajn areojn tre suferantaj pro inundoj. La reĝo Ĵao de Qin komisiis la projekton, kaj la konstruado de Dujiangĝan bremsis la riverfluon uzante novan metodon por kanaligi kaj dividi la akvon pli ol simple baraĵigi ĝin. La skemo de akvoadministrado estas ankoraŭ uzata nuntempe por irigacii ĉirkaŭ 5 300 km² de tero en la regiono. La Dujiangĝan, la kanalo Ĵengguo en Shaanxi kaj la kanalo Lingku en Guangxi estas kolektive konata kiel la "tri grandaj projektoj de hidraŭlika inĝenierado de Qin."

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj inventoj
Kategorio:Naciaj parkoj de Ĉinio
Kategorio:Irigacio
Kategorio:Siĉuano
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ĉinio
Kong Anguo

**Kong Anguo** (en tradicia ĉina = 孔安國, en Wade-Gilles *Kung An-kuo*; ĉirkaŭ 156 – ĉirkaŭ 74 a.n.e.), laŭ socia nomo **Ziguo** (), estis konfuceisma fakulo kaj funkciulo de la okcidenta Dinastio Han de antikva Ĉinio. Posteulo de Konfuceo, li verkis la *Ŝangŝu Kongŝi Ĵuan*, kompilaĵo kaj komentario de la "Malnova Teksto" *Ŝangŝu*. Lia verko perdiĝis, sed falsaĵo de la 4-a jarcento estis oficiale agnoskita kiel Konfucea klasikaĵo dum ĉirkaŭ unu jarmilo.

En la kadro de subpremado al saĝuloj, Kong Anguo turnis la alkemiistojn (方士 *fāngshì*) en konfuceistoj (儒 *rú*) kaj interplektis la legendon de la martiroj kun stranga historio de remalkovro de perditaj konfuceaj libroj malantaŭ detruita muro en la hejmo de liaj prauloj.

## Notoj
## Bibliografio
*
*

Kategorio:Konfuceismo
Kategorio:Ĉinaj filozofoj
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kategorio:Ĉinaj politikistoj
György Vízvári

**György Vízvári** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vízvári György** estis hungara akvopilkisto (defendisto), olimpiano, olimpika ĉampiono, polica oficiro. Lia origina familia nomo estis *Vadler*, laŭ alia informo *Weiss*.

 naskiĝis je la  en [[]] kaj mortis je  en [[]].

## Biografio 
 akiris trejnistan diplomon en instituto en 1960, poste oficiran diplomon en polica altlernejo. Lia lasta rango estis kolonelo. Lia samnoma filo same estis policano. Li ricevis polican premion postmorte.

### Sporta kariero 
 inter 1938-1958 estis akvopilkisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj, tamen plej longe en Újpest. Li estis hungara ĉampiono kvarfoje (1950-1955), dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1949-1957 25-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kun ora medalo, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua post 2 jaroj. Depost fino de la aktiva sporta vivo li havis postenon en la sportklubo en Újpest.

## Referencoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto, legebla en la 13-a paĝo
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj policanoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Vértesy

'***, prononco , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vértesy József*', estis hungara akvopilkisto, naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, poste trejnisto, en la ekstersporta vivo bibliotekisto. Lia origina familia nomo estis *Vrábel*.

József Vrábel naskiĝis la  en Zombor (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sombor en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara Popola Respubliko).

## Biografio 
 en la ekstersporta vivo estis bibliotekisto, krome li instruis en gimnastika altlernejo en Prago en la frua socialismo. Nature li estis ankaŭ trejnisto, ankaŭ eksterlande.

### Sporta kariero 
 pro medicina konsilo li komencis naĝi, iom poste li estis talenta akvopilkisto. Li ludis en pluraj ĉefurbaj sportkluboj kaj li estis hungara ĉampiono sepfoje (1921-1940), dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1923-1934 70-foje. Kiel naĝisto li estis hungara ĉampiono en stafeta rapida 4x200 m en 1921, post 2 jaroj en teama rivernaĝo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1924, Hungario en la Somera Olimpiko 1928 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kun ora kaj arĝenta medaloj, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua kvarfoje (1926-1934).

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Stroncia klorido

**Stroncia klorido** aŭ **klorido de stroncio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **stroncia hidroksido** kaj **klorida acido**. Stroncia klorido estas blanka higroskopa, amargusta solidaĵo, solvebla en akvo, malmulte solvebla en etanolo kaj acetono, sed nesolvebla en likva amoniako. Stroncia klorido prezentas du klorajn jonojn ligitajn al stronciatomo. Ĝi konsistas je 1 stronciatomo kaj 2 kloratomoj, Kiam varmigita ĝis 61.4 °C ĝi perdas kvar molekuloj je kristalakvo, ĉe 100 °C ĝi iĝas delikva salo, kaj je 115 °C ĝi dissolviĝas en kristalakvo, kaj ĝi iĝas anhidra salo sub la fandopuknto je 873 °c.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **stroncia klorido** per traktado de **natria klorido** kun **stroncia sulfido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **stroncia klorido** per traktado de **stroncio** kun **kloro**

### Reakcio 3 
* Preparado de **stroncia klorido** per traktado de **klorida acido** kun **stroncia karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **stroncia klorido** per traktado de **klorida acido** kun **stroncia oksido**:

### Reakcio 5 
* Stroncia klorido formiĝas per varma interagado de la **kuprika klorido** kun **stroncio**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Ervin Zádor

'***, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zádor Ervin*' estis hungara akvopilkisto, olimpiano, olimpika ĉampiono kaj posta trejnisto.

 naskiĝis je la  en [[]] kaj mortis je  en Linden, kantono San Joaquin, Kalifornio, Usono.

Ervin Zádor estis olimpiano en la Somera Olimpiko 1956 en Melburno kaj fine kun sia teamo atingis oran medalon. Kadre de tiu olimpiko okazis la matĉo poste nomata "Sango en akvo" (hungare *Melbourne-i vérfürdő*, angle *"Blood Bath" of Melbourne*). Temis pri la duonfinala matĉo de akvopilko inter la teamoj de Hungario kaj Sovetunio. La matĉo okazis la 6-an de decembro 1956, estis ludita tuj post malvenko de la Hungara revolucio de 1956. La teamo de Hungario gajnis 4-0. La nomo de la matĉo devenas de lia sango, kiu kolorigis la akvon post bato de rusa rivalo. Post tiu nesporta konduto la publiko (grandparte favoriganta la hungarojn) provis propramane juĝofari. La juĝisto estis devigita rompi la matĉon antaŭtempe kaj doni venkon al la venkanta teamo.

## Historia fono
La matĉo estis ludata nelonge post subpremo de la Hungara revolucio de 1956. La hungara reprezentantaro ŝanĝis komunisman version de la flago de sia ŝtato al ties revolucia ekvivalento (kun eltondita emblemo enhavanta ruĝan stelon). La rusoj volis emfazi sian dominadon super la tuta Orienta Eŭropo. La hungarajn sportistojn kaj siajn subtenantojn en Melburno motivis rekompenco kontraŭ sanga subpremo de la revolucio fare de la Ruĝa Armeo.

## Biografio 
 ĝis la hungara revolucio de 1956 vivis nur en Hungario, kie li estis oficisto, tamen plejparte naĝisto, poste akvopilkisto. Ekde 1957 li vivis en Usono kaj havis diversajn profesiojn. Lia filino estis akvopilkisto.

### Sporta kariero 
 inter 1954-1956 estis akvopilkisto en ĉefurba fabrika sportklubo. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1955-1956 23-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo, krome en studenta mondĉampionumo li estis la unua en 1954.

## Rememoro pri Zádor 
„Mi pardonis la vangofrapon. Ni ne malamis lin kaj lian teamon. Kion la sovetianoj faris al la lando, tion ili ne faris. Kiu okazis en la naĝejo, tiu povus okazi ie ajn, ĝi ne estus sento. Ĝi okazis, ĉar ĝi okazis ĝuste ĉe la Olimpikoj, monaton post la revolucio.”

## Referencoj 
## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Penglai (monto)

[eta|dekstre|230px|Insulo Penglai (蓬萊仙島), Muzeo de la Palaco de la [Malpermesita Urbo, Pekino.]]
La monto **Penglai** (en tradicia ĉina, 蓬萊山; en simpligita ĉina, 蓬莱山; en pinjino, Pénglái shān), foje nomita *insulo Penglai* (en tradicia ĉina, 蓬萊仙島; en simpligita ĉina, 蓬莱仙岛; en pinjino, Pénglái xiāndǎo), estas mistikisma tero de la Ĉina mitologio. La legendo translokiĝis al Japanio, kie ĝi estis la origino de la mito de Hōrai (蓬莱 Hōrai?).

Kvankam ja ekzistas urbo Penglai en Ŝandongo, Ĉinio, oni ne konas ĉu vere ĝi korespondas al la origino de la legendoj. Tio ne malhelpas, ke tiu urbo reklamas por si estis la loko de la mito kaj eĉ oni mencias ian regionon de la urbo kiel elŝipiĝejo de la okopo de senmortuloj. Foje oni diras ankaŭ ke la monto estas videbla en iu el la oftaj miraĝoj kiujn generas la maro.

En la ĉina mitologio, la insulo kutime estas konsiderata la sidejo de la ok senmortuloj, aŭ almenaŭ la loko al kiu ili veturas por bankedo kun la magiisto Anqi Sheng. Supozite, ĉio en la montano aspektas blanka kun palacoj el oro kaj plateno kaj arboj en kiuj kreskiĝas juveloj. Oni konas nek doloron nek vintron en la insulo kaj la rizujoj kaj vinglasoj neniam malpleniĝas. Magiaj fruktoj kreskiĝas en Penglai havante kuracpovojn kapablajn kuraci ajnan malsanon, havigi senfinan junecon aŭ eĉ revivigi mortintojn. Qin Shihuangdi, serĉante la eliksiron de la vivo, klopodis trovi la insulon. La legendoj rakontas ankaŭ kiel Ŝju Fu, lia servisto sendita serĉi la insulon, malkovris Japanion anstataŭe.

## Notoj 
Kategorio:Ĉina mitologio
Kategorio:Japana mitologio
Kategorio:Mitaj lokoj
Kategorio:Mitaj insuloj
Kategorio:Utopioj
Mangana (IV) klorido

**Mangana (IV) klorido** aŭ **klorido de mangano (IV)** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **mangana (IV) hidroksido** kaj **klorida acido**. Mangana (IV) klorido estas solvebla en akvo kaj malstabila kombinaĵo kun mallonga enstoriga vivo. Mangana (IV) klorido prezentas kvar klorajn jonojn ligitajn al manganatomo. Ĝi konsistas je 1 manganatomo, 4 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj. Manganaj (IV) kombinaĵoj ne estas stabilaj en solvaĵo. En acidaj solvaĵoj ili forte inklinas sperti reduktadon, kvankam ili povas ankaŭ oksidiĝi al permanganatoj pere de potencaj oksidigaĵoj. En alkalaj solvaĵoj ili oksidiĝas al manganatoj eĉ sub la agado de la atmosfera oksigeno.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **mangana (IV) klorido** per traktado de **mangana (IV) oksido** kun **klorida acido**

 
### Reakcio 2
* Preparado de **mangana (IV) klorido** per traktado de **kloro** kun **mangano**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **mangana (IV) klorido** per traktado de **mangana (IV) oksido** kun **acetila klorido**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **mangana (IV) klorido** per traktado de **klorida acido** kun **mangana (IV) hidroksido**:

## Vidu ankaŭ
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Hermann Diels

**Hermann Alexander DIELS** (naskiĝinta la  en Biebrich, mortinta la  en Berlino) estis germana filologo klasika. En 1873 li nuptis Bertha Dübell kiu naskis tri filojn. Inter ili estis Paul Diels, profesoro pri slavistiko en Munkeno.

## Vivo 
Estante filo de fervojadminstranto li studis en Berlino kaj Bonn kaj doktoriĝis en 1870 ĉe Hermann Usener post defendo de disertaĵo pri Galeno. Kun li restis bonaj kontaktoj ankaŭ postuniversitate; la samo validis por la kunstudintoj Carl Robert, Georg Kaibel, August Fritze kaj Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Pro financaj kialoj Diels devis unue instruisti gimnazie; la lasta deĵorloko lerneja estis *Johanneum* en Hamburgo.

Nur en la 1881-jaro li vokitis je la Prusia Akademio de Sciencoj. En 1882 li fariĝis eksterorda,en 1886 orda profesoro. Ĝismorte li deĵoris ĉe la berlina universitato.

## Graveco 
Liaj multaj kaj ĉiam diligente faritaj laboraĵoj fundamentis por multaj fakbranĉoj: antaŭ ĉio gravis esploroj liaj pri antikvaj medicino kaj filozofio. Krom koncerne la publikigon de *Corpus medicorum Graecorum* kaj de aliaj antikvaj tekstoj li ege engaĝiĝis en la eldonado de la 26-a voluma aristotel-komenta kolekto *Commentaria in Aristotelem Graeca* (CAG), post kiam li mem iĝis fama en 1879 danke al la premiita verko *Griechische Doxographie*. Ĉefredaktiste je CAG li postantis Adolf Torstrik. La verkoj *Fragmente der Vorsokratiker* (oka eldono en 1956 fare de W. Kranz) kaj *Vorträge über antike Technik* (tria eldono en 1924) konatigis lin multloke. Li estis malferma por ĉiaj demandoj de intelektuala respektive politika vivo kaj modelis por multaj studentoj. Private li estis sinretenema kaj modesta persono gajnante respekton ĉe multaj kaj li honoritis de maleksterlandaj kaj eksterlandaj akademioj.

## Fonto 
* Franke, Peter Robert, "Diels, Hermann" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 3 (1957), p. 646-647 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* Vikifontaro
* ligiloj ĉe DDB

Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj
Kategorio:Germanaj profesoroj
50726 Anniemaunder

'*50726 *Anniemaunder'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la irlanda-angla astronomino kaj suna observantino Annie Scott Dill Maunder (naskiĝinta *Russell'' ; 1868–1947), de la Reĝa Observatorio de Greenwich. Ŝi disvolvis, kun sia edzo Edward, la " papilian diagramon " de latitudo de la sunmakuloj dum suna ciklo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Bernd Krause

**Bernd Krause** estas germana historiisto vivanta en Forchheim, Bavario. Laŭ la stato de 2012 li estis la prezidanto de Bavara Esperanto-Ligo (BEL), unu el 16 regionaj suborganizoj de Germana Esperanto-Asocio. Krome li relative amplekse verkas en la germana kaj parte ankaŭ en Esperanto, je granda parto ankaŭ pri la historio de la esperantista movado. Kiel ekzemploj menciiĝu la sube atingebla artikolo de li pri *"La Olimpiaj Ludoj de 1972 en Munkeno el esperantista perspektivo"* el 2015 kaj lia kontribuo *"La “Kvina” de Chautauqua – Kronologio de universala kongreso, kiu neniam okazis"* al la festlibro *En la mondon venis nova lingvo* de 2018.

## Eksteraj ligiloj 
* listo de publikaĵoj de li ( kaj ) en la usone bazita retejo *academia.edu*
* ekzempla artikolo de li "La Olimpiaj Ludoj de 1972 en Munkeno el esperantista perspektivo" en *Rerigardo 2015* de la Esperanto-grupo Nürnberg ( kaj )

Krause, Bernd
Krause, Bernd
Lago Minnetonka

**Lago Minnetonka** (dakote *Mní iá Tháŋka*) estas lago en Minesoto. Ĝi situas proksimume 26 kilometrojn sudokcidente de Mineapolo. Ĉirkaŭ la lago estas entute 23 nomataj lokoj kaj bajoj.

Minnetonka estas la naŭa plej granda lago de Minesoto. Ĝi estas populara loko por velado kaj fiŝado.

Minnetonka
Anĉji Ŝeng

**Anĉji Ŝeng** (esperantigite) aŭ **Anqi Sheng** (pinjine, , Wade-Giles *An-ch’i Shêng*) estis senmortulo de ĉina mitologio kaj magiisto, kiu estis jam ĉirkaŭ miljaraĝa en la tempo de Ĉjin Ŝiĥŭang, nome la unua imperiestro.

Oni diris, ke li loĝis en la monto Penglai kaj ke estis taoisma magiisto, kapabla fariĝi videbla aŭ nevidebla laŭvole. Laŭ hagiografio de Taoismo Lieŝjian Ĝŭan, Ĉjin Ŝiĥŭang parolis kun li dum tri tutaj tagoj (inklude la noktoj), kaj proponis al Anĉji jadon kaj oron. Ĉjin Ŝiĥŭang timis morton, kaj serĉis senmortecon, malsukcese. En 219 a.n.e., li sendis ekspedicion kun Ŝju Fu por trovi Anĉji kaj kunporti lin, kun la eliksiro de la vivo, kiu havigas senmortecon aŭ senfinan junecon. Kiam Ŝju Fu informis, ke mara kreitaĵo blokis la vojon de la ekspedicio, Ĉjin Ŝiĥŭang sendis arkopafistojn por mortigi ĝin. En 210 a.n.e., Ŝju Fu pluigis sian vojaĝon. Legendo diris, ke li anstataŭe trovis Japanion, proklamiĝis reĝo, kaj neniam revenis. La *Registroj de la Granda Historiisto* asertas, ke Li Ŝaojun vizitis Anĉji Ŝeng dum sia veturado. Tamen ne estas registro pri kie ili renkontiĝis aŭ ĉu li trovis la monton Penglai mem. En 130 a.n.e., ankaŭ la imperiestro Wu Di sendis ekspedicion por trovi Anĉji, kiu rezultis malsukcesa.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉina tradicia religio

## Referencoj 
* Materialo el la verko de Herbert Giles nome *A Chinese Biographical Dictionary* (London: Arthur Probsthain, 1898), kiu estas nun en la publika havaĵo.
* Fabrizio Pregadio. *The Encyclopedia of Taoism*. Routledge, 2008.

Kategorio:Ĉina mitologio
Kategorio:Diigitaj ĉinoj
Kategorio:Fikciaj ĉinoj
Kategorio:Fikciaj senmortuloj
Frederik Dreier

''''* estis dana socikritika verkisto. Li naskiĝis je la  en [[]] kaj mortis je  en [[]]. Li estis nomita "la unua socialisto de Danio".

Jam kiel lernejano, Dreier skribis kontribuojn al "Corsaren" (dane por "korsaro", kaperisto), unua grava satira revuo de Danio, fondita fare de la laŭ deveno juda filozofia eldonisto *Meïr Aron Goldschmidt*. Li studentiĝis en 1844, en aĝo de 16 jaroj, kaj komencis studi medicinon, natursciencon, ekonomikon kaj lastatempan socialisman literaturon. En la jaroj 1849–1851 li servis kiel subkuracisto en la dana armeo, sed mortis 25-jara antaŭ ol li finis sian medicinan diplomon.

Plena de entuziasmo por la progreso de la homaro kaj tute sendependa de konsidero por tradicio kaj kredo je aŭtoritato, Dreier aperis kiel la proparolanto de la revolucia, socialisma kaj liberpensa tendenco kiu ekestis en Francio, kaj publikigis serion de bone verkitaj pamfletoj, *Folkenes Fremtid, af en Friténker* ("La estonteco de la homaro, de liberpensulo") kaj *Fremtidens Folkopdragelse, af en Socialist* ("La publika eduko de la estonteco, de Socialisto", ambaŭ en 1848), *Aandetroen og den fri Tænkning* ("Spiritismo kaj libera pensado", 1852) same kiel la kontribuojn por la semajna revuo "Samfundets Reform" ("reformo de socio", 24 eldonoj de aprilo 1852 ĝis februaro 1853).

Dreier postulis la transformon de la socio laŭ socialismaj principoj, konsideris kosmopolitismon super la nacieco (li volis universalan lingvon), batalis kontraŭ religio kiel malnova superstiĉo kaj geedziĝo kiel nepra devigo kaj volis kolektivan infanedukadon sub la ŝtata administrado. Li aktive partoprenis en la *Håndværkerdannelsesforeningen* ("La Metiista Trejnado-Unuiĝo", 1847) kaj la *Foreningen por Arbejdsklassens Vel* ("Asocio por la Bonfarto de la Laborista Klaso") kaj volis fondi reformsocieton, kiu ankaŭ estus konsumanta asocio laŭ la angla modelo. Sub la nomo "Peter Vandal" li publikigis en 1851 *Et Blik paa det wendershistoriske Værk "Clara Raphael"'' ("'Rigardo al la mondhistoria verko 'Clara Raphael'", pri la debuta verko de la dana feminista verkistino *Mathilde Fibiger*) kaj en 1852 direktis amaran atakon kontraŭ *Meïr Aron Goldschmidt* (vidu supre en la teksto).

Esperantlingve, Jens Stengaard Larsen en unu el la eseoj de la festlibro En la mondon venis nova lingvo el 2018 prezentis Frederik Dreier kaj sian kritikan lingvokoncepton.

## Vidu ankaŭ 
* Utopio
* Utopia socialismo

## Fonto 
En la unua versio de tiu ĉi teksto interalie uziĝis la sveda vikipedia teksto pri li, en la versio de la 8-a de decembro 2022.

Kategorio:Danaj verkistoj
Kategorio:Danaj socialistoj
Kategorio:Utopiistoj
Kategorio:Studentoj
Kategorio:Danaj kuracistoj
Kadoja Hidenori

**HIDANORI Kadoja** estas japana historiisto naskiĝinta en 1970. Li finis la universitaton de Kioto en 1991 en la kampo de eŭropa socio-ekonomia historio mezepoka, kaj esploris ankaŭ en la universitato de Upsalo kiel gasto-esploristo. En la 2000-aj jaroj li ĉefe studis ankaŭ sociolingvistikon kiel duan fakon, pri kiu li interalie prelegis en la Internacia Kongresa Universitato kadre de la UK 2010 en Havano, kaj same en IKU kadre de la UK 2011 en Kopenhago. Nun li laboras kiel prelegisto en Cujama Ŝtata Kolegio de teknologio (津山工業高等専門学校, vikidatuma ero) en Japanio.

## Verkaĵoj (elekto) 
* Socilingvistiko en Agado (行動する社会言語学) en: Lingvo/Povo/Diskriminacio II (ことば／権力／差別Ⅱ), decembro 2017, ISBN 978 4883034499
* De lingvaj rajtoj al planlingvo (言語権から計画言語へ) en: Lingvo/Povo/Diskriminacio (ことば／権力／差別), paĝoj 107-130, 2012, ISBN  978 4883033157
* Sociolingvistiko de alfabetismo (red., 識字の社会言語学), Tokio, decembro 2010, ISBN 978 4903690667
* Vikinga epoko (ヴァイキング時代), Kioto, marto 2006, ISBN 978 4876988099
* La formiĝo de ŝtato en Svedio - Norda Eŭropo kiel la limo de la civilizo (スウェーデンにおける国家形成 文明の辺境としての北欧), K. Maekawa kaj aliaj (red.), Komparaj studoj de ŝtatoformiĝo, Tokio, 2005, ISBN 978 4311304873.

Ekde 2001 li estas ĉefredaktoro de la japana faka gazeto *Syakaigengogaku* (社会言語学, Sociolingvistiko). Krome Hidanori Kadoja tradukas faklibrojn el la sveda kaj la angla en la japanan, ekzemple la libron "Vikingo-urboj" de Björn Ambrosiani kaj aliaj, Tokio, 2001.

## Listoj de publikaĵoj 
* en la japana scienca retejo *researchmap.jp*
* en la usone bazita scienca retejo *academia.edu*

## Prelegoj 
* lia prelego "Vikinga epoko, naciismo kaj historiografio" (kun resumo esperanta, angla, franca kaj dana, sekve la plena teksto, paĝoj 55-65, en formato PDF) kadre de la Internacia Kongresa Universitato kadre de la UK 2011 en Kopenhago ()
** la sama prelego de 2011 filmite ()
* Al la festlibro En la mondon venis nova lingvo el 2018 li kontribuis prelegon *Sociolingvistika lokigo de Esperanto – de lingva rajto al informogarantio*. ()

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj historiistoj
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Guilherme Fians

**Guilherme Moreira Fians** estas brazila esperantisto, historiisto kaj doktoro pri filozofio. De februaro 2009 ĝis februaro 2015 li studis en la Federala Universitato de Rio-de-Ĵanejro, poste de septembro 2015 ĝis septembro 2019 en la Universitato de Manĉestro. Nun li laboras en la Universitato St. Andrews en Skotlando, ekde marto 2022 kiel membro de la esplorcentro pri transnacia historio, kaj krome oficas kiel kundirektoro de la Centro por Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (Nederlando/Usono).

Li mem esprimas, ke li esploras lingvan politikon, uzadon de ciferecaj amaskomunikiloj kaj politikan aktivadon, kun fokuso pri nuna Francio.

Tre atentiĝis lia anglalingva libro de decembro 2021 *Esperanto Revolutionaries and Geeks: Language Politics, Digital Media and the Making of an International Community* ("Esperanto-revoluciuloj kaj stranguloj: Lingva politiko, ciferecaj amaskomunikiloj kaj la kreado de internacia komunumo"), el la eldonejo *Palgrave Macmillan*, Londono, branĉo de la internacia eldona konzerno Springer

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* lia memprezento en la esplorcentro pri transnacia historio de la Universitato St. Andrews en Skotlando ()
* EsKu - Epizodo 22 - Guilherme Fians, jutuba filmeto en la kanalo EsKu - Esperanto-Kulturo - aperinta la 2022-10-27

Kategorio:Brazilaj lingvistoj
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
TGV POS

**TGV POS** estas TGV-trajno konstruita de la franca entrepreno Alstom, kiu estas funkciigita de la franca nacia fervoja kompanio, SNCF, sur la altrapidaj fervojlinioj de Francio. Ĝi estis origine mendita de SNCF por uzo sur la nova LGV Est, kiu estis enservigita en 2007. "POS" signifas , "Parizo, Orienta Francio, Suda Germanio".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Alstom
* TGV
* TGV M
* TGV Thalys PBKA

Kategorio:SNCF
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Francio
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Alstom