Lupuso kaj ostoporozo

**Lupuso kaj ostoporozo** estas aktuala problemo, ĉar malsanuloj kun lupuso tre ofte suferas ankaŭ pro ostoporozo, ofte la sekundara, do kaŭzita de flankefikoj de kuracado.

## Ofteco kaj kaŭzoj 
eta|Vertebraro: normala kaj trafita de ostoporozo.
Osta minerala denseco (OMD) preskaŭ ĉiam malaltiĝas ĉe femurosto kaj lumbaj vertebroj. M. Petri kalkulis ke 24 el 364 (6,6%) liaj pacientoj kun lupuso havis netraŭmatajn frakturojn. 

La ĉefaj prediktoroj de la frakturoj estas granda aĝo kaj longdaŭra uzado de glukokortikoidoj. Kontribuas ankaŭ malrektaj faktoroj, ekzemple mialgioj, laceco kaj kronikaj artritoj malaltigas moviĝemon de malsanulo, kio negative influas OMD. Krome ĉe lupuso okazas hiperproduktado de citokinoj, kiuj influas ostan metabolismon, speciale interleŭkino 1, interleŭkino 6 kaj faktoro de tumora nekrozo α (FTNα). Resorbado de osta histo sub influo de la citokinoj povas okazi forme de ostoklastogenezo. Lupuso estas malsano, kontribuanta al produktado de citokinoj kaj la menciitaj citokinoj ludas ŝlosilan rolon en ĝia evoluo, do eble ili kontribuas ankaŭ al akompananta ĝin ostoporozo.

Perdo de la osta maso komenciĝas en la unuaj 6–12 monatoj kaj daŭras dum la tuta kuracado. En la unua jaro perdiĝas 5% ĝis 15% de la osta maso. Paralele kun malaltiĝo de OMD kreskas risko de frakturoj, plej ofte ĉe trabekulaj ostoj. Oni rimarkis ke pacientoj kuracataj per glukokortikoidoj rompas ostojn malgraŭ pli alta OMD ol ĉe pacientoj, ne kuracataj per glukokortikoidoj, kio atestas pri kvalitaj ŝanĝoj en la ostoj, kaŭzitaj de glukokortikoidoj.

Plej ofte je lupuso malsaniĝas junaj virinoj, kiuj ankoraŭ ne atingis maksimuman ostan mason. Lupuso kaj ĝia kuracado povas kaŭzi amenoreon kaj/aŭ fruan menopaŭzon, kiuj siavice sekvigas malkreskon de OMD. Al tio kontribuas ankaŭ malkresko de androgenoj kaj testosterono en la sango, altiĝo de foliklostimula hormono, hiperprolaktinemio. 

Al evoluo de ostoporozo ĉe lupuso povas kontribui antikoagulantoj, ludantaj ŝlosilan rolon en terapio de antifosfolipida sindromo, ofte akompananta lupuson. Longdaŭra kuracado per heparino influas la ĉelan konsiston de la sango, malaltigas nivelon de vitamino D kaj jonizita kalcio, kaŭzante ostoporozon kaj vertebrajn frakturojn. Heparine kaŭzita ostoporozo foje aperas dum kuracado de gravedulinoj kun lupuso, al kiuj oni ofte preskribas heparinon kiel ne penetrantan tra placenta bariero kaj efika por preventado kaj kuracado de trombozoj ĉe gravedulinoj kun lupuso kaj antifosfolipida sindromo. Kutime oni uzas malaltmolekulajn heparinojn, kiuj malpli forte influas la ostojn, havas pli longan duoniĝan periodon kaj pli bonan bioalireblon, kio ebligas preni ilin unufoje tage, dum aliaj aŭtoroj neas tion. Kaze de damaĝoj de la centra nerva sistemo uzeblas kontraŭkonvulsiiloj, kies longdaŭra uzado ankaŭ kontribuas al evoluo de ostoporozo. Oni plu diskutas pri rolo de kemioterapiaj agentoj. Oni pruvis ke Methotrexate estas tute sendanĝera rilate la ostojn de pacientoj kun reŭmatoida artrito, sed ĝian influon ĉe lupuso oni ankoraŭ ne esploris. Same malklare estas kiel influas la ostojn klorokino, hidroksiklorokino, Azathioprine kaj ciklosporino. Oni scias ke hidroksiklorokino koncentriĝas en ostoklastoj sur la osta surfaco, malhelpante ĝian resorbadon. Sed ĝi ankaŭ blokas eksterrenan sintezon de 1,25-hidroksivitamino-D3, kio ĉe lupuso povas akrigi deficiton de vitamino D kaj kontribui al ostoporozo. Oni registris pli oftajn patologiajn ostorompiĝojn ĉe pacientoj post transplantado de hepato, ricevintaj azatioprinon kaj ciklosporinon, kio sugestas ilian eventualan influon al la evoluo de ostoporozo.

La Usona Kolegio de Reŭmatologio kaj la Reĝa Kolegio de Kuracistoj (Britio) proponas jenajn rimedojn:
* altriskaj, ricevantaj glukokortikoidojn en la dozo >7,5 mg/tage (rekalkule al prednisolono), aŭ kun frakturoj en anamnezo, aŭ kun neebleco forigi modifeblajn risko-faktorojn;
* malaltriskaj kun T-kriterio ←1,5;
* malaltriskaj kun T-kriterio ←1,5, sed kun malkresko de OMD je almenaŭ 4% dum unu jaro de glukokortikoida terapio.

eta|maldekstra|Alendronato.
Esplorado en grandaj grupoj de virinoj post menopaŭzo pruvis ke por preventado kaj kuracado de ostoporozo efikas bifosfonatoj, kalcitonino, rekompenca hormona terapio, elektemaj modifiloj de estrogenaj receptoroj, parathormono, stroncia ranelato, kalcio, vitamino D. Sed efikeco de elektemaj modifiloj de estrogenaj receptoroj, stroncia ranelato kaj tiazidaj diuretikoj ĉe lupuso ankoraŭ estas ne esplorita. La pleja altiĝo estis registrita ĉe virinoj en menopaŭzo kompare al la viroj kaj menstruantaj virinoj. Esplorado de 21 pacientoj kun  malsanoj de konektaj histoj, kuracitaj per glukokortikoidoj, kaj profilakte prenintaj etidronaton, ankaŭ montris efikecon. Oni esploris ankaŭ grupon da virinoj kun aŭtoimunaj malsanoj (21 kun lupuso, 5 kun dermatomiozito, 3 kun sistema sklerodermio, 1 kun sarkoidozo) kaj vidis duoblan malaltiĝon de OMD ĉe pacientoj kiuj ne ricevis pamidronaton kompare al pacientoj ricevintaj ĝin; tamen malaltiĝo de OMD en femurosto dum unu jaro estis la sama en ambaŭ grupoj. Aŭtoroj de la esploro supozas ke malaltan efikecon de pilola pamidronato rilate profilakton de ostoporozo en femuro kompare al vertebraro eble kaŭizas ĝia malalta bioalireblo. Esploroj de efikeco de tiu kaj alia kuraciloj daŭras. Tamen Merigo E., Manfredi M., Meleti M. kaj iliaj kunaŭtoroj priskribis evoluon de ostonekrozo asociita kun bifosfonatoj ĉe 29 pacientoj, kiuj ricevis pamidronaton, zoledronaton kaj alendronaton pro ostaj metastazoj (14 pacientoj), plurloka mjelomo (12) kaj ostoporozo (3), el kiuj 6 havis plurlokan ostonekrozon. Bifosfonatoj subpremas aktivecon de ostoklastoj, barante ostan resorbon kaj malaltigon de la osta vaskuliĝo. Sed eble tion kaŭzis aliaj, nekonataj specifaĵoj de tiu ĉi malsanula grupo.

Eksperimente oni uzis Dehydroepiandrosterone, kiu helpis malaltigi aktivecon de lupuso, kio ebligis malaltigi dozon de glukokortikoidoj. Krome ĝi rekte influas la ostojn. Oni opinias ke grandan potencialon por malgrandigi dozon de glukokortikoidoj havas biologiaj agentoj, monoklonaj antikorpoj al CD20 aŭ al citokinoj. Efikecon montris denosumabo-monoklonaj antikorpoj al aktivigilo de receptoro de kelatiganto de nuklea faktoro kV (, RANKL), citokino de iFNα (faktoro de tumora nekrozo α), transigilo de ostoklasta osta resorbo. Tamen oni ankoraŭ ne testis ĝian efikecon kaj sekurecon ĉe pacientoj kun lupuso. Tamen oni ankoraŭ ne esploris efikecon kaj sekurecon de kreskohormono ĉe pacientoj kun lupuso.

## Vidu ankaŭ 
* Lupuso
* Lupuso kaj gravedeco
* Novnaskita lupuso
* Kuracile kaŭzita lupuso

## Referencoj 
ostoporozo
Kategorio:Ostoporozo