open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cabrejas del Pinar

**Cabrejas del Pinar** [kaBREĥas delpiNAR] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, nordokcidente de la provinco Sorio kaj en la *Komarko Pinares* (Komarko Pinaroj) en la nordokcidento de la provinco. La loknomo *Cabrejas del Pinar* estas etimologie komprenebla kiel *Kapretoj de la Pinaro*, kaj tiurilate estas du kaproj ĉe pino sur blua fono en la maldekstra duono de la municipa blazono.

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|*[Komarko Pinares|Komarko Pinaroj* en la nordokcidento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Cabrejas del Pinar en la [provinco Sorio.]]
250px|eta|maldekstra|Lageto La Fuentona.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 124,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 346 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 600 loĝantojn el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 34 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Arroyo de la Dehesa kaj Sierra de Cabrejas.

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 3 hektarojn, nome 1 % de la teritorio kaj la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sabinares Sierra de Cabrejas*, okupanta 6 054 hektarojn, nome 49 % de la teritorio.

## Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Ĝis 1985 estis fervoja stacidomo.

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la romanika preĝejo, ruinoj de kastelo, tradicia arkitekturo kaj proksima lageto La Fuentona.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Robert Andrews Millikan

**Robert Andrews MILLIKAN** (22-an de marto 1868, Morrison, Ilinojso, Usono – 19-an de decembro 1953, San Marino, Kalifornio) estis usona fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1923 pro laboro pri la baza elektra ŝargo kaj la lumelektra efiko.

Li studis en universitatoj de Berlino kaj Göttingen, poste li eklaboris en la Ĉikaga Universitato. Li faris tie en 1909 la faman oleo-gutan eksperimenton, per kiu li difinis valoron de la baza elektra ŝargo. Li konfirmis lumelektran ekvacion de Einstein, difinis precizan valoron de la Planck-konstanto.

Millikan en 1921 iĝis direktoro de la pasadena Fizika Instituto Norman Bridge de la Kalifornia Teĥnika Universitato. Li komencis tie eksperimenti pri kosmaj radioj. Li estis prezidanto de la plenuma komitato de la Instituto ĝis 1945, ĝis lia retiriĝo.

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Calatañazor

**Calatañazor** [kalatanjaZOR] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*, foje atribuita ankaŭ al Komarko de Sorio. La loknomo *Calatañazor* estas etimologie derivata el araba kun signifo *Kastelo de Agloj* aŭ *Kastelo de Gvatoturoj*.

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|Komarko *[Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Calatañazor en la [provinco Sorio.]]
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 64,82 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 49 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 450 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 31 km de Sorio, provinca ĉefurbo kaj limas kun Cabrejas del Pinar, Abejar, Villaciervos, Blacos, Golmayo kaj Rioseco de Soria. La municipo enhavas la loĝlokojn Abioncillo de Calatañazor kaj Aldehuela de Calatañazor. Estas gravaj arbaroj de junipero.

## Historio
Je 1 km de la nuna setlejo estis ŝajne urbo Voluce de arevakoj, kio ŝajne restis dum la romia epoko. Je la invado de la ĝermanaj popoloj, la loĝantaro ŝajne translokiĝis al la nuna monteto. De epoko de visigotoj ŝajne estas la homfomraj tomboj ĉe la kastelo.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Somere de 1002 Almanzoro (Al-Mansur, tio estas, «la venkinto»), generalo de la armeoj de la kordova kalifo Hiŝam la 2-a fakta estro de Al-Andalus, rabadis kiel ĉiujare la kristanajn areojn el Santiago de Compostela ĝis Barcelona. Laŭlegende ĉe Calatañazor okazis batalo kaj venko de kristanoj super araboj.

300px|eta|maldekstra|Panoramo de la kastelo.
Laŭlonge de la Mezepoko Calatañazor estis ligita al aliaj diversaj gravuloj de Kastilio kiel Alfonso la 10-a, Sanĉo la 4-a aŭ María de Padilla. Jam en la 17-a jarcento Calatañazor pasis el Padilla al la dukoj de Medinaceli, kaj post unu jarcento ĝi pasis al la markizo de Feria.

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas popola arkitekturo, kastelo, preĝejo kaj ermitejo.

## Bildoj

Calatañazor.jpg|Popola arkitekturo
Soportales Calatañazor.JPG|Popola arkitekturo
Calatañazor-Calle.jpg|Popola arkitekturo
Calatañazor-Castillo.jpg|Kastelo
Iglesia de Nuestra Señora del Castillo de Calatañazor.JPG|Preĝejo
Ermita de la Soledad de Calatañazor.JPG|Ermitejo

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Candilichera

**Candilichera** [kandiliĈEra] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Candilichera* estas etimologie eble rilata al la hispanlingva vorto *candil* (olelampo).

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|*[Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Candilichera en la [provinco Sorio.]]
220px|eta|maldekstra|Preĝejo de Mazalvete.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 44,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 100 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 550 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 24 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Candilichera, Carazuelo, Duáñez, Fuentetecha y Mazalvete. Ĝi limas kun Renieblas, Aldehuela de Periáñez, Arancón, Alconaba, Cabrejas del Campo kaj Aldealafuente. Siavice la eksklavo Mazalvete, oriente, limas kun Arancón, Almenar de Soria kaj Cabrejas del Campo. 

## Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Ĝi apartenis al la *Comunidad de Ciudad y Tierra de Soria* formante parton de la *Sexmo de Arciel*. En la *Censo de Pecheros* de 1528 oni registris 38 *pecheros*, tio estas, impostopagantaj familioj.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Carazuelo, Duáñez, Fuentetecha kaj Mazalvete. 

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Pedro Teixeira (Minas-Ĝerajso)

**Pedro Teixeira** estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Juiz de Fora*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en marto 1963. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kemény Zsigmond Társaság

**Kemény Zsigmond Társaság** [kemenj ĵigmond tarŝaŝag] [societo Zsigmond Kemény) plimallongigite KZST – estis literatura asocio de 1876 ĝis 1948 en Marosvásárhely. 

## Historio 
Ĝia iniciatinto kaj fondinto estis Lajos Tolnai, kiu sub prezidado de Károly Apor estis ĝia unua sekretario. Ĝia unua bulteno estis *Erdélyi Figyelő* sub redaktado de Lajos Tolnai de aŭgusto 1879 ĝis junio 1880. Ĝi denove aperis en 1883 sub titolo *Figyelő*. La funkciado de asocio ĝis 1896 paŭzis, kiam István Petelei estis elektita prezidanto de la asocio kaj kun titolo *Marosvásárhelyi Füzetek* oni eldonis revuon, kies 6 kajeroj aperis.

## Kunlaborantoj 
Inter 1909 kaj 1916, kiam estis György Bernády la urbestro, alvenigis en la urbon multaj altkvalfikitaj intelektuloj, partoprenis en la laboro de la asocio: Endre Antalffy, Mária Berde, Pál Büchler, Csergő Tamás, Elek Farczády, Erna Kabdebó, László Árpád, Albert Metz, Károly Molter, Emma Nagy, Simor Jenő, Rezső Zsizsmann. De 1928 János Kemény estis la prezidanto, László Sényi la ĉefsekretario ĝis ĝia ĉeso en majo 1948.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Bibliografio 
*Dávid Gyula-Marosi Ildikó: *A marosvásárhelyi Kemény Zsigmond Társaság levelesládája (1876-1948)*

Kategorio:Hungaraj institucioj kaj institutoj en Transilvanio
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Societoj
Germania (personigo)

**Germania** estis konsiderata, precipe dum la 19-a jarcento, kiel alegorio de la germana nacio, de Ĝermanio.

Ekde la romia imperio troviĝis bildo de virino por reprezenti Ĝermanion; ekzemple, sur moneroj de imperiestro Domiciano legeblas kun tia bildo: "Germania capta", kio signifas el la latina "Kaptita Ĝermanio" pro aludo al romia venko super la Ĥatoj.

[eta|250x250ra|maldekstra|Sklavina, Germania, Gallia kaj Roma omaĝas imperiestron [Oto la 3-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la 3-a. (mezepoka bildigo ĉirkaŭ 990)]]
Same, dum la mezepoko, troviĝas en evangelilibro de imperiestro Otto la 3-a alegorio de Germanio, Germania, kune kun Roma, Gallia kaj Sclavinia.

Dum la unua parto de la 19-a jarcento, strebadoj por unuigi Germanion, kiu estis disigita en multaj ŝtatetoj, ekaperis samtempe kiel kreskanta naciismo. Ĝi evidentiĝis unue tra la poezio kaj kreskis dum bataloj por konkeri nordan teritorion "Ŝlesvigo-Holstinio"; dum la 1850-aj kaj 1860-aj jaroj, ĝi manifestiĝis ekzemple en la pentrarto kaj plastikarto, favorigita dum la festoj organizitaj de pafantoj, kantistoj kaj aliaj gimnastikistoj kiuj strebadis ĉiuj al unuiĝo de la nacio.

La unua populara reprezentaĵo de Germania estis kreita de pentristo el Düsseldorf, Lorenz Clasen: Germania kiel gardistino ĉe la Rejno ().

Germania estas kutime priskribata kiel forta virino kun longaj, fluaj, ruĝblondaj haroj kaj kun kiraso. Ĝi ofte tenas la imperian glavon (**Reichsschwert**), kaj tenas mezepok-stilan ŝildon kiu foje portas la figuron de nigra aglo sur ora kampo. Krome, ĝi foje montriĝas kiam ŝi portas la imperian kronon de la Sankta Romia Imperio.

eta|Niederwalddenkmal
La disvastigo de tiu alegorio pligrandiĝis dum la jaroj 1870-1871: multnombraj monumentoj (triumfaj aŭ aliaj) aperigis novajn stilojn; inter tiuj fariĝis la monumento de Niederwald , far Johannes Schilling, la plej populara. Tiu Germania estas miksaĵo de valkirio, virgulino de la batalkampoj, kaj de germana patrino kiu materiigas la ĉion-brakumantan patrujon.

## Elementoj en ŝia aspekto kaj ilia simbola signifo 
250px|dekstra
* Frakasitaj mankatenoj - Germanio estanta libera lando
* Aglo brodita sur la brusto - simbolo de la Germana Imperiestra Regno kaj forto en si mem
* Krono de kverkofolioj - Heroeco
* Glavo - forto kaj pretemo batali
* Olivbranĉoj ĉirkaŭ la glavo - deziro al paco
* Nigra-ruĝa-ora trikoloro - La liberal-naciisma flago en 1848, malpermesita de germanaj princoj
* La sunradioj malantaŭe - la komenco de nova epoko

Kategorio:Naciaj simboloj de Germanio
Kategorio:Ĝermanio
Kategorio:Naciaj personigoj
Pequeri

''''* estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la subŝtato Minas-Ĝerajso, en la mezoregiono Zono de la Ĝangalo (portugale *Zona da Mata*) kaj en la mikroregiono *Juiz de Fora'', en la sudorienta regiono de Brazilo. Fine de  en la komunumo vivis . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Caltojar

**Caltojar** [kaltoĤAR] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

La loknomo *Caltojar* estas de araba deveno: kalat ‘fortikaĵo’ kaj thagr ‘landlimo’, kio sugestas la ekzistadon de kastelo.

## Geografio 
[150px|eta|maldekstra|*[Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Caltojar en la [provinco Sorio.]]

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 84,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 57 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 800 loĝantojn el la 1940-aj jaroj.

Ĝi distas 64 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Velamazán, Barca, Villasayas, Baraona, Rello, La Riba de Escalote kaj Berlanga de Duero. Ĝi enhavas la loĝlokojn Bordecorex, Caltojar kaj Casillas de Berlanga.

## Historio 
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Ĝi apartenis ekde ĝia kreado al la komunumo *Tierra de Berlanga* ĝis en 1695, oni nuligis la vicgraflandon de Arenillas, kaj oni kreis la markizlandon de Caltojar.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Bordecorex.

## Aktualo 
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la romanika preĝejo de Sankta Mikaelo, tri islamdevenaj gvatoturoj kaj la mozaraba ermitejo de Sankta Baŭdeljo de Casillas de Berlanga, kies murpentraĵoj nerabitaj estas ekspoziciataj en la Muzeo Prado, dum en la ermitejo mem videblas kopioj.

## Bildoj 

CaltojarIglesia.jpg|Preĝejo de Sankta Mikaelo.
PorticoCaltojar.jpg|Pordego de la preĝejo de Sankta Mikaelo.
La Veruela (12).JPG|Islamdevena gvatoturo.
Ermita de San Baudelio, Casillas de Berlanga, Soria, España, 2021-08-28, DD 28-30 HDR.jpg|Mozaraba ermitejo de Sankta Baŭdeljo.
San Baudelio Pilar.jpg|Centra kolono de la ermitejo de Sankta Baŭdeljo.
Elephant and Castle (Fresco in San Baudelio, Spain).jpg|Murpentraĵo de la ermitejo de Sankta Baŭdeljo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj 
## Bibliografio 
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Paul Rivet

**Paul RIVET** (naskiĝis en 1876; mortis en 1958) estis franca etnologo kaj antropologo. Li starigis teorion pri deveno de sudamerikanoj el Aŭstralio kaj Melanezio.

Paul Rivet fondis grandan antropologian muzeon en Parizo, ''Musée de l'Homme* (muzeo de la homo).

Lia teorio diras ne nur, ke Azio estas la lulilo de indianoj, sed ankaŭ ke migradoj el Aŭstralio ekzistis de antaŭ 6000 jaroj, kaj el Melanezio iom pli poste. Lia verko, *Les Origines de l'Homme Américain* (deveno de la amerikana homo), publikigita en 1943, enhavas lingvistikajn kaj antropologiajn argumentojn por pruvi lian tezon.
contient des arguments linguistiques et anthropologiques qui tendent à prouver sa thèse de la

## Eksteraj ligiloj 
* *Paul Rivet (1876-1958), Le savant et le politique'' (sciencisto kaj politikisto ), Christine Laurière

Kategorio:Francaj antropologoj
Kategorio:Deputitoj de la kvara Franca Respubliko
Kategorio:Francaj rezistantoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Paleolingvistoj
Kelet Népe

**Kelet Népe** (Popolo de Oriento)
# Kelet Népe (Kluĵo)
# Kelet Népe (Budapeŝto) - revuo redaktita de Zsigmond Móricz.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio

Kategorio:Budapeŝto
Cochise

**Cochise** ([koĉiz], brulligno, malmola ligno) aŭ **Cheis** aŭ **A-da-tli-chi** estis ĉefo de la ĉokono-apaĉoj (nomitaj ankaŭ *Chiricahua-apaĉoj*). Li naskiĝis inter 1810 kaj 1823 kaj mortis la 8-an de junio 1874 en la nuntempa Arizona, Usono. La kantono Cochise en Arizono estas nomata honore al li.

[dekstra|eta|250px|"Naches" aŭ "Wei-chi-ti", filo de Cochise, kaj ties edzino, ĉ. [1884]]

## Bibliografio 
* Dee Brown: *Begrabt mein Herz an der Biegung des Flusses* (enterigu mian koron ĉe la riverkurbiĝo, ĉapitro 9, paĝoj 193 ĝis 217), Hoffmann und Campe Verlag, Hamburgo 1972; ISBN 3-455-00720-1
* Edwin R. Sweeney: *Cochise: Chiricahua Apache Chief*. Norman, eldonejo *University of Oklahoma Press* de la Universitato de Oklahomo, 1991

## Vidu ankaŭ 
* Indianoj
* Usonaj indianoj

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj bildo de Cochise
* Aliaj bildoj de Cochise kaj de tiamaj personoj

Kategorio:Viroj
Kategorio:Indianaj ĉefoj
Kategorio:Mortintoj en 1874
Freneza Ĉevalo

[eta|dekstra|300px|Freneza Ĉevalo en [1877 (aŭtenteco pridubinda, verŝajne temas pri frato de Freneza Ĉevalo)]]
**Freneza Ĉevalo** aŭ **Taŝunka-Vitko** (Thašųka Witko aŭ Thašuŋka Witko, , "enigma ĉevalo"; naskiĝis inter 1838 kaj 1840; mortis la 5-an de septembro 1877 en *Fort Robinson*, Nebraska) estis ĉefo de la Lakotoj, parto de la okcidentaj Siuoj.

## Vivo 
Li naskiĝis en la nuna Suda Dakoto, proksime al Rapid City. Naskiĝdato ne estas certa – oni ankaŭ indikas ĉ. 1842. En 1865 li kontraŭstaris batale planojn konstrui vojon al orhavaj kampoj en Montano. En 1874 rifuzis forlasi terenojn atribuitaj al Siuoj, kiuj iĝis objekto de interesiĝo fare de orserĉantoj. Tio kondukis al venka por indianoj batalo ĉe Powder Creek (la 17-an de junio 1876). En tiu ĉi batalo partoprenis ankaŭ ĉejenoj.

Poste Freneza Ĉevalo iris norden, por ke tie ĉe la rivero Little Bighorn unuiĝi kun la ĉefaj fortoj de Siuoj. Li estis unu el la ĉefaj komandantoj de indianoj kaj aŭtoroj de la venko en la batalo de Little Bighorn, kiu finiĝis per kompleta detruo de la kavaleria regimento de George Armstrong Custer. Sekve de tio li revenis kun sia gento al gepatraj terenoj. Persekutata de generalo Crook, subiĝis al li en Nebrasko en 1877 pro malsato de sia popolo, persvadita de sia onklo Bunta Vosto. Sed antaŭe li partoprenis dutagan batalon la 7-an kaj 8-an de januaro kun la armeo de generalo Miles en ĉirkaŭaĵo de Wolf Mountain.

Enkarcerigite en la Fuorto Robinson en Nebrasko, kie li estis mortigita per bajoneto de gardisto dum provo fuĝi.

Gigantan, kreiĝantan monumenton al Freneza Ĉevalo, skulptatan en roko - de la poldevena skulptisto Korczak Ziółkowski - oni povas rigardi proksime al Custer City en County Custer de la subŝtato Suda Dakoto.

## Vidu ankaŭ 
* Indianoj
* Usonaj indianoj

Kategorio:Indianaj ĉefoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento
Tierras Altas (Sorio)

**Tierras Altas** estas regiono ("komarko") de la provinco Sorio.

Ĝia ĉefurbo estas San Pedro Manrique.

## Komunumoj 
: Aldealices, Almarza, Arévalo de la Sierra, Ausejo de la Sierra, Carrascosa de la Sierra, Castilfrío de la Sierra, Castilruiz, Cerbón, Cigudosa, El Royo, Estepa de San Juan, Fuentes de Magaña, Fuentestrún, La Póveda de Soria, Las Aldehuelas, Magaña, Oncala, Rebollar, Rollamienta, San Felices, San Pedro Manrique, Santa Cruz de Yanguas, Sotillo del Rincón, Suellacabras, Trévago, Valdeavellano de Tera, Valdegeña, Valdelagua del Cerro, Valdeprado, Valtajeros, Villar del Ala, Villar del Río, Vizmanos, Yanguas

## Subkomarkoj 
* Almarza
* Tierra de Ágreda

## Vidu ankaŭ 
* Total (filmo)

Kategorio:Regionoj de Sorio
Árkád

Árkád estas publikviva semajngazeto aperanta en Zalău fondita en 2006. Ĝia ĉefredaktoro estas Beksy Ida kaj ĝiaj kunlaborantoj: Bodola János, Kállai Sándor, Keresztes József Róbert, Szilágyi Enikő, Veres Piroska.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de gazeto 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Zalău 
Arkád
Jabuka

**Jabuka,** serbe kaj makedone **Јабука,** estas vilaĝo en Serbio, en municipo de Panĉevo, distrikto Suda Banato, aŭtonomio Vojvodino. Jabuka situas ĉirkaŭ 27&nbsp;km nordoriente de Belgrado, proksime al la rivero Timiș, en la sudo de la historian regionon Banaton. Ĝi havis  loĝantojn en 2011, kaj la loknomo signifas "pomo".eta|upright=0.8|Jabuka situas en la mapo en la verda municipoLa plej fruaj artefaktoj kiuj oni trovis en la areo de Jabuka estis faritaj dum Neolitiko, la malfrua Ŝtonepoko. Oni ne scias kiam Jabuko estis fondiĝita. Laŭ nekonfirmiĝita legendo, slavaj fiŝistoj fondis la vilaĝon en la malfrua 17-a kaj la frua 18-a jarcento. Minimume ekde la malfrua 19-a jarcento ĝis mezume de la 20-a, la plej granda loĝantara grupo estis germanoj. Nuntempe la plej granda grupo estas serboj, sed Jabuka ankaŭ havas multe grandan makedonan loĝantaron, kaj post la Dua mondmilito, la makedonoj eĉ estis la plej granda loĝantara grupo. La vilaĝo ankaŭ ofte havis sufiĉe grandan rumanan minoritaton.

eta|Malnova loĝdomo en Jabuka
eta|Loko de iama katolika preĝejo en Jabuka

## Bazaj informoj 
* Areo: 49&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 79 m
* Loĝantaro:  (en 2011)
* Poŝtkodo: 26201
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Nomo 
La loknomo *Jabuka* signifas "pomo" en la serba lingvo, kaj la hungara kaj germana nomoj entenas same la vorton. En la hungara, la vilaĝo estas konata kiel *Torontálalmás* (oficiala nomo 1898–1920) – *almás* signifas "poma, pomujplena", kaj Torontál estis reĝa departemento de la Hungara Reĝlando. Germane oni uzas la nomo Jabuka, sed dum la okupo de la areo de Nazia Germanio en la Dua mondmilito, ĝi oficiale inter marto 1943 kaj septembro 1944 nomiĝis *Apfeldorf* – "Pomvilaĝo".

Laŭ legendo, Jabuka estis fondita de slavaj fiŝistoj, kiu konstruis siajn domojn ĉirkaŭ pomarbo sur la maldekstra riverbordo de Timiș. Cetere, Torontálalmas estas unu de multaj hungaraj loknomoj kiuj enhavas la ero *almás*.

## Historio 
Ŝtonaj iloj, ostoj de bestoj, kupro kaj bronzo kaj eroj de ujoj de argilo estis trovita en la areo de Jabuko dum arkeologiaj elfosadoj. Oni identifiĝis tiuj artefaktoj kiel specimenoj de la neolitikaj Vinĉa kaj Starĉeva kulturoj, la ĥalkolitika (de kuproepoko aŭ kuproŝtonepoko) Badena kulturo, la Hallstatt-kulturo, kaj ankaŭ de la periodo de elorienteŭropaj popolmigradoj.

Ne ekzistas historian dokumenton kun pruvoj aŭ iu informo pri la fondigo de Jabuka. Nekonfirmiĝita legendo unue publikigita en 1912, diras ke Jabuka estis fondita de slavaj fiŝistoj en la malfrua 17-a kaj frua 18-a jarcento. Laŭdire, ili trovis pomarbo sur la maldekstra riverbordo de Timiș, kaj ĉirkaŭ ĝi ili konstruis Jabuk – "Pomo".  En 1788 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1921, en la vilaĝo loĝis  personoj, el kiuj estis  germanoj, 348 rumanoj, 73 hungaroj, 20 serboj kaj kroatoj, 2 slovenoj, 2 rusoj, kaj 1 anglo.

Dum la Dua mondmilito, la vilaĝo suferis la germanan okupadon, tial post la milito la serboj forpelis ĉiujn germanojn. En 2002, en la vilaĝo loĝis  personoj, el kiuj  estis serboj kaj  makedonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Komarko de Almazán

**Komarko de Almazán** estas regioneto ("komarko") de la provinco Sorio.

Ĝia ĉefurbo estas Almazán.

## Historio 
En la arkeologiaj esploroj rilatigitaj kun la romiaj tendaroj de la numantiaj militoj, oni ĉirkaŭkalkulas, ke la areo de Almazán povas esti atribuita al la konsulo Nobilior konstruita por bone protekti la vojon inter Medinaceli kaj la granda tendaro de "Atalayón", proksime de Renieblas, fronte al Numantio.

## Komunumoj 
* Adradas
* Alentisque
* Almazán
* Alpanseque
* Arenillas
* Baraona
* Barca
* Barcones
* Berlanga de Duero
* Borjabad
* Caltojar
* Centenera de Andaluz
* Coscurita
* Escobosa de Almazán
* Frechilla de Almazán
* La Riba de Escalote
* Maján
* Matamala de Almazán
* Momblona
* Morón de Almazán
* Nepas
* Nolay
* Rello
* Soliedra
* Taroda
* Velamazán
* Velilla de los Ajos
* Viana de Duero
* Villasayas

## Vidu ankaŭ 
* Historia de la Comarca de Almazán 

Kategorio:Regionoj de Sorio
Nigra Cervo

**Nigra Cervo** aŭ **Hehaka Sapa** (naskiĝis verŝajne en decembro 1863; mortis en aŭgusto 1950) estis *wichasha wakan* (ŝamano, sankta viro) de la Lakotoj. En la jaro 1876, nur 12-jara, li partoprenis en la Batalo de Little Bighorn. La amasmurdon de Wounded Knee en 1890 li supervivis, sed estis grave vundita.

## Citaĵo 
Neforgeseblaj estas jenaj vortoj de Nigra Cervo:
*"Ne gravas, kio okazos al via korpo, ĉar kiam ĝi mortos, nur herbo kreskos sur ĝi! Via animo, ĝi ĝuu!"*

## Verkoj 
* *Nigra Cervo - Mi vokas mian popolon* (skribta de John Niehardt)
* *Nigra Cervo - La sankta pipo* (skribita de Joseph Epes Brown)
* *La sesa avo: Instruoj de Nigra Cervo transdonitaj al John G. Neihardt*
* *Nigra Cervo - viro kun vizio* (skribita de Carol Greene)

Kategorio:Indianaj ĉefoj
Kategorio:Ŝamanismo
QIP

**QIP** (angle: Quiet Internet Pager) estas malgranda, rapida kaj facila tujmesaĝilo por Vindozo. En nova testa versio (Infium) ĝi subtenas multajn protokolojn (Jabber kaj ICQ), Unikodon, kromprogramojn ktp.

QIP estas programo kun fermita fonto kaj ne estas portita al Uniksoj, sed oni povas ruligi ĝin en Linukso per programo wine.

## Vidu ankaŭ
*Trillian
*Miranda IM
*Gaim

## Eksteraj ligiloj
* qipim.com - ĉefpaĝo de QIP 
* qip.ru  - ĉefpaĝo de QIP 
* rusa kaj angla retforumoj

Kategorio:Tujmesaĝiloj
Dennis Stanford

**Dennis STANFORD** (13-a de majo 1943 - 24-a de aprilo 2019) estis usona arkeologo, li estis la estro de la arkeologia departemento kaj direktoro de la programo pri praindianoj ĉe la nacia muzeo de natura historio de la Smithsonian Institution. Kune kun Dr. Bruce Bradley, Stanford subtenas la hipotezon Solutreen, kiu supozas, ke la teknologio pri ŝtonaj iloj de la Solutreen-kulturo en prahistoria Eŭropo influis la evoluon de la Clovis-kulturo en Ameriko.

## Eksteraj ligiloj 
* Department of Anthropology, National Museum of Natural History, Smithsonian Institution 

Kategorio:Usonaj arkeologoj
Neder-Betuwe

Dosiero:Loudspeaker.svg **Neder-Betuwe** () estas municipo en la nederlanda provinco Gelderland. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 0,49 km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun .

La municipo ekestis ja la 1-a de januaro 2002 pro fuzio de la municipoj Dodewaard, Echteld kaj Kesteren. Inter la 1-a de januaro 2002 kaj 1-a de aprilo 2003 la municipo nomiĝis "Kesteren". Pli poste oni ŝanĝis la nomon en Neder-Betuwe.

## Vilaĝoj 
La municipo konsistas el ses vilaĝoj: Dodewaard, Echteld, IJzendoorn, Kesteren, Ochten kaj Opheusden (municipejo).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Peter Camper

eta|dekstra|Peter Camper
**Peter CAMPER** aŭ **Petrus CAMPER** (naskiĝis la 11-an de majo 1722 en Leiden, Nederlando; mortis la 7-an de aprilo 1789 en Den Haag) estis nederlanda kuracisto.

Camper studis medicinon en Leiden kaj iĝis en 1750 profesoro pri medicino en Franeker, en 1755 pri kirurgio en Amsterdamo kaj en 1763 pri kirurgio kaj Botaniko en Groningen.

En 1733 li ĉesis labori kaj ekvojaĝis. Post kiam li iĝis membro de la ŝtata konsilio en 1787 li transloĝiĝis al Den Haag, kie li mortis en 1789.

Peter Camper pruvis klarigi belecon de la homa vizaĝformo per certaj principoj..

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj kuracistoj
Banko de Anglio

**La Banko de Anglio** estas la centra banko de la Unuiĝinta Reĝlando. Ekde 1997 ĝi respondecas pri la mona politiko de la lando, sendepende de la registaro, kaj havas gravan influon sur la brita financa sistemo. Ĝi servas ankaŭ kiel la banko por la registaro, monopole eldonas mon-biletojn (presatajn de komerca kompanio) de Anglio kaj Kimrio, kaj mastrumas la ŝtatajn rezervojn de oro kaj de alilandaj valutoj.

La Banko fondiĝis en 1694. Ĝi troviĝis en Threadneedle Street, Londono. La aktuala prezidanto ekde  estas la bankisto .

Per la eniro de Britio en la Ekonomian kaj Monan Union de la Eŭropa Unio, deciditan per la traktato de Mastriĥto en 1992, la Banko de Anglio iĝis membro de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj.

Kategorio:Ekonomio de Britio
Kategorio:Politiko de Britio
Kategorio:Konstruaĵoj en Londono
Anglio
Britio
Heti Új Szó

**Heti Új Szó** (Semajna Nova Vorto) estas semajngazeto en Timișoara disvastigita en distrikto Timiș, distrikto Arad, distrikto Hunedoara kaj distrikto Caraș-Severin. 
## Redaktoroj
*János Graur: ĉefredaktoro, Ildikó Mészáros: redaktorino.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Eksteraj ligiloj 
*Retejo

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kipra pundo

La **kipra pundo** ĝis la 31-a de decembro 2007 estis la valuto de la Respubliko Kipro: Ekde la 1-a de januaro 2008 la oficiala pagilo en la respubliko estas la komuna eŭropa valuto Eŭro. Unu pundo (enlande kutima mallongigo «C£») egalvaloris al 100 cendoj.

Cirkulis la sekvaj monbiletoj:

* C£ 1 | C£ 5 | C£ 10 | C£ 20

La sekvaj moneroj estas cirkulantaj:

* 1 cendo | 2 cendoj | 5 cendoj | 10 cendoj | 20 cendoj | 50 cendoj

Ĉar krom la greka lingvo la turka lingvo estas dua oficiala lingvo de la Respubliko Kipro, la monbiletoj havis surskribojn en ambaŭ lingvoj.

La kipra pundo tamen ne estis objekto de valuta komerco ekster Kipro. La enlandaj komercaj bankoj ĉiutage fiksis kurzon de la kipra pundo rilate al ĉiuj eksterlandaj komercaj valutoj, kaj la nacia banko de Kipro ĉiutage publikigis oficialan kurzon de la pundo kompare al la eŭro, la usona dolaro kaj la brita pundo.

## Importo kaj eksporto de eksterlandaj valutoj kaj oro 
Post la aliĝo de Kipro al la Eŭropa Unio, la 1-an de majo 2004, eksterlandaj valutoj aŭ oro povis estis importataj kaj eksportataj ĝis valoro de 7.300 C£ respektive 12.500 €.

## Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II 
La Respubliko Kipro la 1-an de majo 2004 iĝis ŝtatomembro de la Eŭropa Unio. La 29-an de aprilo 2005 la kipra valuto kune kun la valutoj de la insula lando Malto kaj la balta ŝtato Latvio aliĝis al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II: ekde tiam la kipra pundo — prepare al la estonta enkonduko de la komuna eŭropa valuto Eŭro en Kipro — estas ligita al la Eŭro kun kurzo, kiu rajtas maksimume ŝanĝiĝi je 1 procento.

La 12-an de februaro 2007 la registaro de la Respubliko Kipro oficiale petis pri la enkonduko de la Eŭro en sia lando. La 16-an de majo 2007 la Eŭropa Komisiono deklaris sian subtenon akcepti kaj Malton kaj la Respublikon Kipro en la Eŭrozono. La 5-an de junio ankaŭ la kunveno de ĉiuj financaj ministroj de la ŝtatoj de la Eŭrozono jesis al la enkonduko de la Eŭro en Malto. La 10-an de julio 2007 fiksiĝis la devinitiva kurzo de 1 eŭro po 0,585274 kipraj pundoj. Unuaj eldonoj de la kipraj eŭro-moneroj delonge estis produktitej. La Respubliko Kipro do ekde la 1-a de januaro 2008 uzas la eŭropan valuton kiel ŝtata pagilo.

## Vidu ankaŭ 
* la paĝon pri la kipraj eŭro-moneroj.

## Norda Kipro 
En la internacie plejparte ne agnoskata Turka Respubliko Norda Kipro en la nordo de la insulo Kipro daŭre uzatas la valuto de Turkio, do la turka liro. Pri tio nenio ŝanĝiĝis post la 1-a de januaro 2008.

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Kipro
Moldava leo

La **moldava leo** (laŭ la rumana vorto *leu*, pluralo *lei*, por "leono") estas la oficiala valuto en Moldavio. Unu leo egalvaloras al 100 *bani* (*ban*, pluralo *bani*, mallongigo "b"). La monero de plej eta valoro egalas al 1 *ban*. Post la malfondiĝo de Sovetunio kaj la ŝtata sendependiĝo de la Respubliko Moldavio, dum novembro 1993 la rusia rublo perdis la funkcion de oficiala valuto en la lando, kaj enkondukiĝis la propra ŝtata valuto.

Inter la jaroj 1993 kaj 1999 la kurzo de la valuto tre malstabilis kaj tial daŭre ne tre aprezatas de la landa civitanaro. Pli kaj pli la homoj kutimiĝis kalkuli kaj pagi per usonaj dolaroj. Daŭre la usona dolaro en Moldavio estas ĝenerale akceptata, ekonomie stabila pagilo. Kaze ke usona monbileto estas en nedifektita stato, apenaŭ ie en Moldavio estas problemo pagi per ĝi. Ekde pli-malpli la jaro 2005 la komuna eŭropa valuto eŭro pli kaj pli aprezatas, kaj pli kaj pli da vendaĵoj ŝanĝas siajn prezojn de usonaj dolaroj al eŭroj.

Ankaŭ la bankoj de Moldavio ne estas alte respektataj de plej multaj civitanoj. Plej multaj homoj ne ŝparas monon en kontoj, sed hejme stokas rezervojn da dolaro- aŭ eŭro-monbiletoj.

## moneroj 
eta|dekstra|monero: 1 moldava *ban*
* 1 ban
* 5 bani
* 10 bani
* 25 bani
* 50 bani

## monbiletoj 
eta|dekstra|monbileto: 1 moldava leo
* 1 Leu - "Mănăstirea Căpriana"
* 5 Lei - "Biserica Sf. Dumitru din Orhei"
* 10 Lei - "Mănăstirea Hîrjauca"
* 20 Lei - "Cetatea Soroca"
* 50 Lei - "Mănăstirea Hîrbovăţ"
* 100 Lei - "Cetatea Tighina"
* 200 Lei - "Primăria Municipiului Chişinău"
* 500 Lei - "Chişinău Catedrala"
* 1000 Lei - "Parlamentul Republicii Moldova"

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la nacia banko de Moldavio (en la angla kaj rumana lingvoj)
* informoj pri la moneroj de Moldavio (en la angla)

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Moldavio
Szeben

**Szeben** (seben) estis historia reĝa departemento en la sud-orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Sibiu**. Ŝajnas, la nomo originas el la slava kornuso.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Szeben

* Departementejo: Nagyszeben
* Areo: 3619 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 176.921 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 93.859 (66,3%) rumanoj
* 41.965 (29,7%) germanoj
* 3.071 (2,2%) hungaroj
* 2,579 (1,8%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 113.672 (64,3%) rumanoj
* 49.757 (28,1%) germanoj
* 10.159 (5,7%) hungaroj
* 3.333 (1,9%) ceteraj

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejo samas:

* Nagydisznód
* Nagyszeben, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Szászsebes, samtempe konsilantrajta urbo
* Szelistye
* Szerdahely
* Újegyháza

La departemento situis en sudaj Karpatoj. Grava rivero estas Olt. Karpatoj estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. En la norda parto jam ne estas altaj montoj, nur montetoj, deklivoj.

En la 13-a j.c. tataroj faris senhoma la regionon. Poste saksoj are setlis. Fine de la mezepoko turkaj atakoj okazis. En 1442 János Hunyadi venkis kontraŭ la turkoj. Poste la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. Ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj. En 1849 Józef Bem okupis kaj longe tenis la regionon. La departemento formiĝis en 1876 el diversaj partoj. La departemento estis kultura centro de saksoj kaj aliaj germanoj. En 1919 la rumanoj sukcese okupis Transilvanion, eĉ dum mallonga tempo preskaŭ tutan Hungarion.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio. La saksoj estis disfrakasitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Sinkronismo (historio)

**Sinkronismo** (el la greka) signifas historian okazaĵon je la sama dato, kaj en la historiscienco ĝi signifas la koincidon de diversaj eventoj en la sama kronologia momento. La sinkrona tempotabelo do servas la kompareblon de eventoj laŭ la dato de la kalendaro.

Ekzemplo: Jules Verne: Mondvojaĝo en 80 tagoj, 1873: La heroo de la rakonto gajnas unu tagon pro sia rondiro de la mondo trans la datlimo.

La sinkronismo do malsamas al sinkroneco. Alia malpli severaj konceptoj pri samtempeco ankaŭ ekzistas.

Kategorio:Historio
Perdizes

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Araxá''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Malta liro

275px|eta|la monbiletoj de maltaj liroj dum 2006

La **malta liro** (malte: *Lira Maltija*, Lm., £, ISO-kodo: MTL) ĝis la 31-a de decembro 2007 estis la valuto de la insula ŝtato Malto: Ekde la 1-a de januaro 2008 la oficiala pagilo en Malto estas la komuna eŭropa valuto Eŭro. Unu liro egalvaloris al 100 cendoj kaj al 1000 *Mils*.

La malta liro estis la posteula valuto de la «malta pundo», kaj iuj insulanoj daŭre nomis la ŝtatan valuton «pundo».

Monbiletoj ekzistis en valoro de 20, 10, 5 kaj 2 Lm, moneroj en valoro de 1 Lm, 50, 25, 10, 5, 2 kaj 1 cendoj.

Ĝis la jaro 1981 produktiĝis ankaŭ moneroj en valoro de 2, 3 kaj 5 *Mils*.

## Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo 2 
Malto la 1-an de majo 2004 iĝis ŝtatomembro de la Eŭropa Unio. La 29-an de aprilo 2005 la malta valuto kune kun la valutoj de la insula lando Kipro kaj la balta ŝtato Latvio aliĝis al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo 2: ekde tiam la malta liro – prepare al la estonta enkonduko de la komuna eŭropa valuto Eŭro en Malto – estis ligita al la eŭro kun kurzo, kiu rajtas maksimume ŝanĝiĝi je 1 procento.

La 27-an de februaro 2007 la registaro de Malto oficiale petis pri la enkonduko de la eŭro sur la insulo. La 16-an de majo 2007 la Eŭropa Komisiono deklaris sian subtenon akcepti kaj Malton kaj la Respublikon Kipro en la Eŭrozono. La 5-an de junio ankaŭ la kunveno de ĉiuj financaj ministroj de la ŝtatoj de la Eŭrozono jesis al la enkonduko de la Eŭro en Malto. La 10-an de julio 2007 fiksiĝis la devinitiva kurzo de 1 eŭro po 0,429300 maltaj liroj. Unuaj eldonoj de la maltaj eŭro-moneroj delonge estis produktitaj. Malto do ekde la 1-a de januaro 2008 uzas la eŭropan valuton kiel ŝtatan pagilon.

## Vidu ankaŭ 
* la paĝon pri la maltaj eŭro-moneroj.

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Malto
Somera Olimpiko 1912

eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|

## Sportoj 
* akvosportoj
* atletiko
* biciklado
* rajdado
* skermo
* futbalo
* gimnastiko
* moderna pentatlono
* remado
* velado
* pafado
* teniso
* ŝnurtira lukto
* lukto

eta|250ra|maldekstra|
eta|dekstra|

## Partoprenantoj 
Oficiale la teamoj de 28 nacioj aperis en Stokholmo. La olimpika difino de nacio en tiu ĉi olimpiko jam estis kompromiso pro la kreskanta nacia konsciiĝo. Fakte la 28 nacioj grupiĝis nur en 19 ŝtatoj (parte la ŝtataj flagoj malkaŝas tion): Finnlando estis parto de la Rusa Imperio, Aŭstralazio, Kanado kaj Sud-Afriko de la Brita Imperio, Aŭstrio-Hungario fakte estis unu ŝtato, kiu inkluzivis ankaŭ Bohemion kaj Serbion, kaj formale ankaŭ Egiptio estis parto de Turkio, tiam ankoraŭ nomata la otomana Imperio. Sed la kompromiso ne estus tiom vasta ke ankaŭ irlandanoj, kroatoj, litovoj aŭ poloj rajtus partopreni en apartaj teamoj. Kaj flanke notindas ke tiam Japanio ankaŭ inkluzivis tutan Koreion.

Cetere atentu ke la internaj ligiloj de la landonomoj ne gvidas al la landaj artikoloj, sed al artikoloj de la unuopaj sportistaj olimpikaj teamoj - en la kazo de la luksemburga kaj serba teamoj al suma aritikolo pri ĉiuj olimpikoj, sed en la kazoj de ĉiuj aliaj teamoj specife al la teamoj en la Somera Olimpiko 1912.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* '**
* 
* 
* 
* 
* **'
* 
* 
* 
* 
* 

## Medala klasifiko 
----
----

----

Kategorio:1912 en Svedio
Kategorio:Stokholmo
Manuela Gretkowska

**Manuela GRETKOWSKA** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1964 en Lodzo)- pola verkistino, felietonistino, ĵurnalistino, politikistino kaj ĉefo-fondinto de Partio de Virinoj (*Partia Kobiet*).eta|400px|dekstra|Manuela Gretkowska

## Vivo 
Ŝi studis filozofion en Jagelona Universitato en Krakovo. En 1988 jaro ŝi venis al Francio kaj studis ĉi tie antropologion ĉe École des hautes études en sciences sociales. Ŝi revenis al la lando en la komenco de 1990oj. Ŝi komencis verki en revuo "BruLion" kaj ŝi estiĝis la anino de "Pokolenie BruLionu" (Marcin Świetlicki, Olga Tokarczuk, Jacek Podsiadło). Ŝi estiĝis vicestrino de la virina revuo *Elle*. Ŝi verkis ankaŭ felietonojn al *Cosmopolitan*, *Wprost*, *Polityka*, *Machina* kaj *Cogito*.

Manuela Gretkowska debutis literature per sia romano "My zdies' emigranty" (1991) en kiu ŝi priskribis mentalon de elmigrantaj el Pollando homoj. Apreciis ĝin Czesław Miłosz. Poste ŝi verkis *Tarot paryski* (1993), *Kabaret metafizyczny* (1994), *Podręcznik do ludzi. Tom pierwszy i ostatni: czaszka* (1984)- la trilogio pri siaj francaj impresoj. En siaj libroj ŝi fascinis pri gnozo, kabalo, la persono de Maria Magdalena kaj la motivo de kranio en la monda kulturo. Oni ŝin konis kiel skandalistino kaj postmodernistino. En 1997 jaro ŝi loĝis en Svedio kie ŝi verkis *Namiętnik*- la rakontaro. Plej gravaj verkoj de ŝi estas feminismaj- *Polka* (2001), la taglibro de titola Polino kaj *Europejka* (2004), opinioj pri Pollando ŝanĝanta dum unuaj jaroj post la revolucio de Solidareco. De 2003 jaro ŝia viva partnero estas Piotr Pietrucha.

Tre bulversa kaj simbola estis cenzuro de la unu de 2007aj numeroj de revuo *Sukces* kun ŝia felietono kontraŭanta al la politiko de fratoj Lech (la prezidanto de Pollando) kaj Jarosław Kaczyński (la premiero de Pollando). La ekzemploj estis venditaj en kioskoj kun fortranĉitaj paĝoj kun tiu felietono. En 2007 jaro ŝi organizis la *Partia Kobiet* (Partio de Virinoj).

## Verkaroj 
### Romanoj 
* ''My zdies' emigranty* (1991)
* *Tarot paryski* (1993)
* *Kabaret metafizyczny* (1994)
* *Podręcznik do ludzi* (1996)
* *Namiętnik* (1998)
* *Światowidz* (1998)
* *Silikon* (2000)
* *Polka* (2001)
* *Sceny z życia pozamałżeńskiego* (2003)
* *Europejka* (2004)
* *Kobieta i mężczyźni* (2007)

### Filmaj scenarioj 
* *Szamanka* (1996)
* *Egoiści* (1999)
* *Miasteczko'' (serialo)

Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Pollingvaj verkistoj
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Kategorio:Polaj scenaristoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj feministoj
Kategorio:Lodzanoj
Kipraj eŭro-moneroj

Kipro aliĝis al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II la 29-an de aprilo 2005. Ekde tiam la kipra pundo ligitas al la eŭro per fiksa averaĝa kurzo de 1 EUR = 0,585274 CYP kaj rajtas superi aŭ malsuperi tiun kurzon nur je maksimume 15 procentoj. Ĉar ŝtata valuto devas almenaŭ dum du jaroj esti ligita al tiu mekanismo, antaŭ ol havi la rajton transiri al la komuna eŭropa valuto, enkonduko de la eŭro en Kipro eblas la 1-an de januaro 2008. La 13-an de februaro 2007 publikiĝis, ke Kipro oficiale petis pri enkonduko de la eŭro en la lando. Dum la jaro 2006 du el la plej gravaj kriterioj por enkonduko de la eŭropa valuto, la ŝtata ŝuldiĝo, kiu ne rajtas superi kvoton de 3 procentoj, kaj la inflacio estis ene de la postulataj limoj, kio subtenis la kipran peton.

La 16-an de majo 2007 la Eŭropa Komisiono en Bruselo kaj la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno publikiĝis, ke la eŭro ekde la 1-a de januaro 2008 rajtas esti la ŝtata valuto de Kipro. La decidon la 21-an de junio konfirmis la ŝtataj kaj registaraj gvidantoj de la Eŭropa Unio.

La 14-an de oktobro 2007 finiĝis nacia konkurso pri la dezajno de la kipraj eŭro-moneroj. La konkursaj kondiĉoj jam difinis la estontajn motivojn:

* 1 eŭro-cendoj, 2 eŭro-cendoj, 5 eŭro-cendoj: muflono, kipra sovaĝa ŝafo (reprezenta por la naturo).
* 10 eŭro-cendoj, 20 eŭro-cendoj, 50 eŭro-cendoj: la antikva *ŝipo de Kirenia* (reprezenta por la maro).
* 1 eŭro, 2 eŭroj: la *idolo de Pomos*, 5000 jarojn aĝa prahistoria figuro, ekspoziciata en la arkeologia muzeo de Kipro (reprezenta por la kulturo).

## Vidu ankaŭ 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto eŭro
* la antaŭa valuto kipra pundo

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* informoj pri la enkonduko de la eŭro en Kipro kaj la estontaj kipraj eŭro-moneroj 
* bildoj de la kipraj eŭro-moneroj sur la paĝoj de la Eŭropa Centra Banko (paĝoj jen en la greka, sed ankaŭ haveblaj en 19 aliaj eŭropaj lingvoj

Kategorio:Kipro
Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Polaj eŭro-moneroj

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 17 el la 27 landoj de la Eŭropa Unio kaj de kelkaj aliaj eŭropaj landoj.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi-tiuj varias, ekde simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

Pollando ekde majo 2004 estas ŝtatomembro de la Eŭropa Unio, sed tio ne aŭtomate signifis transprenon de la komuna eŭropa valuto, kvankam la aliĝo estis ligita al deklaro de la pola ŝtato enkonduki la eŭropan valuton dum la venontaj jaroj (kaj tiam ankaŭ havi proprajn polajn eŭro-monerojn). 

Pollando tamen ĝis nun ne aliĝis al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II, kaj daŭre uzas sian nacian valuton, la polan zloton. Membreco en la Mekanismo dum almenaŭ du jaroj estas antaŭkondiĉo por enkonduko de la eŭropa valuto. La pola registaro klare jesas la enkondukon de la komuna valuto, sed ne traktas la temon urĝe. Komence de la jaro 2006 la tiama pola ministrino pri financoj, *Zyta Gilowska*, diris en intervjuo, ke Pollando ne enkondukos la eŭron antaŭ 2010, kaj ne aliĝos al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo antaŭ 2008.

Konsekvence ankaŭ la estontaj polaj eŭro-moneroj ne jam prezentiĝis, kontraŭe al la najbaraj ŝtatoj Litovio kaj Slovakio, kiuj jes ja jam prezentis siajn naciajn eŭro-monerojn, kvankam ankaŭ ili ne jam akceptiĝis al la Eŭrozono.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto Eŭro
* la ĝisnuna valuto pola zloto

Kategorio:Ekonomio de Pollando
Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Bulgaraj eŭro-moneroj

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 21 el la 27 landoj de la Eŭropa Unio kaj de 4 aliaj eŭropaj landoj. Bulgario estas uzas ĝin ekde la 1a de januaro 2026.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi-tiuj varias, ekde simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.Bulgario ekde januaro 2007 estas ŝtatomembro de la Eŭropa Unio, kaj la bulgara ŝtato celas laŭeble baldaŭ anstataŭigi la ĝisnunan nacian valuton bulgara levo per la komuna eŭropa valuto, se la kondiĉoj estas plenumataj, do precipe la ŝtata ŝuldiĝo kaj la linflacio restas sub difinitaj limoj. Plia kondiĉo, nome la almenaŭ dujara membreco de la ŝtata valuto en la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II, kiu fikse ligas la kurzon de la nacia valuto al la eŭro, ne plenumendas, ĉar ĉiukaze jam ekde 1997 la bulgara levo estas fikse ligita al la eŭro per la sama kurzo kiel la siatempa germana marko http://www.sofiaecho.com/article/bulgaria-could-join-euro-zone-ahead-of-other-eu-countries/id_12411/catid_38 . La bulgara registaro en 2007 anoncis celi al enkonduko de la eŭro en Bulgario laŭeble la 1-an de januaro 2010 http://money.ibox.bg/news/id_1554539859 , sed ĝis nun tiu paŝo ankoraŭ ne efektiviĝis. 

Okaze de la subskribo de la Traktato, kiu ebligis la aliĝon de Bulgario al Eŭropa Unio, la 25-an de aprilo 2005 la nacia banko de Bulgario eldonis memorigan monerojn kun valoro de 1,95583 bulgaraj levoj, kun formala valoro de ekzakte unu eŭro.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto Eŭro
* la iama valuto bulgara levo

Kategorio:Ekonomio de Bulgario
Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj