Charlotte Stuart

**Charlotte STUART, dukino de Albany** (n. la 29-an de oktobro 1753 - m. la 17-an de novembro 1789) estis la nelegitima filino de la jakobita pretendanta princo Charles Edward Stuart (kromnomita *Bonnie Prince Charlie* aŭ la *Juna Pretendanto*) kaj la sola el liaj infanoj, kiu ne mortis fruaĝe. Ŝia patrino estis Clementina Walkinshaw, kiu restis la amantino de la princo ekde 1752 ĝis 1760. Post pluraj jaroj da mistraktadoj, Clementina forlasis la princon kaj forprenis Charlotte kune kun si. Charlotte pasis la plej grandan parton de sia vivo en francaj monaĥinejoj, neglektita de sia patro, kiu ĉiam rifuzadis fari iun ajn demarŝon por ŝi. Ĉar ŝi ne povis edziniĝi, ŝi samkiel sia patrino fariĝis amantino kun nelegitimaj gefiloj, elektante la ĉefepiskopon de Bordozo kiel sia amanto kaj protektanto. Ŝi finfine reamikiĝis kun sia patro en 1784, kiam li legitimigis ŝin kaj donis al ŝi la prestiĝan titolon "dukino de Albany". La familio Walkinshaw posedis la terenojn de Barrowfield kaj Camlachie, kaj la patro de Clementina estis riĉa kaj bonhava komercisto de Glasgovo, kiu interalie fondis la teksistan vilaĝon Calton. Li, tamen, ankaŭ estis anglikana jakobito, kiu batalis por la patro de la princo Charles Edward Stuart dum la ribelo de 1715 kaj estis kaptita okaze de la batalo de Sheriffmuir, antaŭ ol forsavi sin el la kastelo de Stirling kaj fuĝi al Eŭropo. La princo vizitis Sir Paterson komence de januaro 1746, okaze de kio li por la unua fojo renkontis Clementina. Li revenis pliposte dum la sama monato por ricevi ŝian flegadon, onidire pro kataro. Ĉar Clementina tiam vivis sub la protektado de sia onklo, ŝi verŝajne ankoraŭ ne estis la amantino de la princo.

Post la katastrofa malvenko spertita de la princo dum la batalo de Culloden en aprilo 1746, Charles fuĝis el Skotlando al Francio. Dum la sekvaj jaroj, li kaŭzis skandalon pro amrilato kun sia dudekdujara kuzino Louise de Mountbazon : ŝi estis la edzino de unu el liaj plej karaj amikoj, kaj la princo forkuris el la geedzoj kiam gravediĝis Louise. Charles tiam spertis alian amrilaton kun la princino de Talmont, kiu tiam estis proksimume kvardekjara. En 1752 lernis la princo, ke Clementina restadis en Dunkirko kaj havis financajn problemojn. Li sendis al ŝi 50 luidorojn kiel helpmono, kaj sekve sendis sian serviston Sir Henry Goring por konvinki ŝin, ke ŝi venu al Gento kaj fariĝu lia amantino. Goring priskribis Clementina kiel "*malbona virino*" kaj plendis, ke li estis uzita "*ne pli bone ol parigisto*" : li iom poste demisiis el sia posteno ĉe la princo. Clementina kunvivis kun Charles ekde novembro 1752, kaj restis lia amantino dum la sekvaj ok jaroj. La paro transloĝiĝis al Lieĝo, kie naskiĝis ilia nura infano Charlotte la 29-an de oktobro 1753. Charlotte estis baptita laŭ la romkatolika kredo en la preĝejo Sainte-Marie-des-Fonts.

## Apartigo disde ŝia patro (1760-1783) 
[eta|200ra|dekstra|La [kardinalo Henry Stuart, onklo de Charlotte.Portreto fare de Anton Raphael Mengs, 1756.Muzeo Fabre, Montpeliero.]]
La rilato inter la princo kaj lia amantino rapide montriĝis katastrofa. Kiam ili ekis vivi kune, Charles jam estis senrevigita, kolerema alkoholulo. Li poste fariĝis violenta kaj sensence ĵaluza pri Clementina. Okaze de vojaĝo al Parizo, la leŭtenantoj de la princo raportis pri la aĉaj, publikaj kvereloj de la paro, kaj cetere rimarkis, ke la alkoholismo kaj la ekscesa konduto de la princo ege difektis lian reputacion (en 1750, okaze de anonima vizito al Londono, Charles malkonfesis katolikismon kaj konvertiĝis al anglikanismo.

### Restado en Francio 
Dum la sekvaj dekdu jaroj, Clementina kaj Charlotte pluvivis en variaj francaj monaĥinejoj, danke al ĉiujara pensio da 10 000 puntoj sendita de James Stuart. Charles neniam pardonis la fuĝon de Clementina, ĉar tio senigis lin je lia infano : li konstante kaj obstine rifuzis pagi iun ajn por subteni ilin. James mortis la 1-an de januaro 1766, sed Charles (ekde tiam rigardante sin kiel Karlo la 3-a de Britio) denove rifuzis zorgi pri la patrino kaj ŝia infano. Tio devigis Clementina, kiu tiam kromnomis sin "grafino Alberstroff", peti la helpon de la frato de Charles, la kardinalo Henry Stuart. Henry donis al ŝi 5 000 puntojn ĉiujare sed kompense kondiĉis deklaron skribitan de Clementina, en kiu ŝi agnoskis, ke ŝi neniam estis la edzino de Charles - tiun deklaron ŝi poste provis nuligi. Pro tiu malpli granda sumo, ili devis trovi malpli multekostajn loĝejojn en la monaĥinejo Notre-Dame de Meaux-en-Brie.

[eta|dekstra|200ra|La princino [Louise de Stolberg-Gedern, la edzino de Charles, estis nur pli aĝa je kelkaj monatoj ol lia filino.]]
En 1772, la tiam 51-jara princo edziĝis kun la 19-jara princino Louise de Stolberg-Gedern, kiu estis nur pli aĝa je unu jaro ol Charlotte. Charlotte samtempe suferis pro malriĉeco, kaj plusendis leterojn al sia patro dum iom da tempo. En siaj leteroj ŝi malfiere petegis, ke lia patro legitimigu ŝin, donu al ŝi helpmonon kaj forkonduku ŝin ĉe li al Romo (antaŭ la ebla naskiĝo de vira heredanto). Charles estis tiam loĝanta en la palaco Muti, kiu estis la loĝejo de multaj ekzilitaj Stuartoj. En aprilo 1772, Charlotte redaktis kortuŝan kaj plendeman leteron al "*mia Aŭgusta Paĉjo*". Ĝi estis sendita danke al la estro de la Skota Kolegio en Romo. Charles plidolĉiĝis por la unua fojo, kaj proponis alkonduki Charlotte al Romo, sed nur kondiĉe, ke ŝi venu sole kaj lasu sian patrinon en Francio. Tion rifuzis Charlotte pro lojaleco al sia patrino. Charles furioziĝis, kaj ĉesis kontakti Charlotte.

### Amantino de ĉefepiskopo 
Fine de la jaro 1772, Clementina kaj Charlotte tute neatendite alvenis al Romo por petegi la helpon de Charles, despli ke tia multekosta vojaĝo plu malriĉigis Clementina. Sed la princo kondutis kolereme kaj rifuzis eĉ vidi ilin, kio devigis la du virinojn reveni al Francio, el kie Charlotte denove redaktis petleterojn. Tri jarojn poste, Charlotte iĝis 22-jara kaj jam eksuferis de malbona sano : ŝi verŝajne havis hepatmalsanon tre kutiman inter la Stuartoj. Ŝi komprenis, ke ŝi nepre devis edziniĝi kiel eble plej rapide. Sed Charles firme malakceptis, ke ŝi edziniĝu aŭ eĉ fariĝu monaĥino. Charlotte povis nur atendi pli bonan humuron de sia patro.

Sen legitimeco kaj sen permeso, Charlotte jure ne kapablis edziniĝi. Ŝi tial ekserĉis potencan protektanton kaj prizorganton. Ŝi fariĝis la amantino de Ferdinand Maximilien Mériadec de Rohan, la ĉefepiskopo de Bordozo kaj de Cambrai, verŝajne kaŝante tion al sia patro. Ankaŭ Ferdinand de Rohan, rilatita persange al la Stuartoj sed ankaŭ al la Burbonoj, ne rajtis edziĝi, ĉar li kiel la pli juna filo de nobela familio devis fariĝi kleriko. El la rilato naskiĝis tri infanoj : du filinoj, Marie-Victoire kaj Charlotte, kaj laste unu filo, Charles Edward. La ekzisto de ŝiaj infanoj restis sekreta, kaj plejparte nekonata ĝis la 20-a jarcento. Kiam Charlotte finfine decidis forlasi Francion por vivi en Florenco, ŝi estis ankoraŭ resaniĝanta el la nasko de sia filo. Ŝi konfidis siajn infanojn al sia patrino : krom Charlotte kaj ŝia patrino, ŝajne tre malmultaj homoj - kaj certe ne ŝia patro - tiam sciis pri la infanoj.

## Reamikiĝo 
[eta|maldekstra|180ra|Charlotte Stuart, denove fare de [Hugh Douglas Hamilton.]]
Nur kiam ĉesiĝis lia seninfana edziĝo kun Louise kaj kiam Charles iĝis serioze malsana, la maljuna princo finfine interesiĝis pri sia filino Charlotte. Ŝi estis jam tridekjara, kaj vidis sian patron por la lasta fojo, kiam ŝi estis sepjara. La 23-an de marto 1783, Charles modifis sian testamenton, por ke Charlotte fariĝu lia heredantino. Unu semajnon poste, li subskribis akton pri la legitimigo de sia filino.

En julio 1784, tuj post kiam li legalizis sian separon el Louise, Charles alvokis Charlotte al Florenco, kie li estis tiam loĝanta. En novembro, li enloĝigis ŝin en la palacon Guadagni, kiel la "Reĝa Moŝto Dukino de Albany".

### Kompanino de ŝia patro 
[eta|dekstra|220ra|[Charles Edward Stuart en 1775, fare de Hugh Douglas Hamilton.Skota Nacia Portretgalerio, Edinburgo]]
Kiam Charlotte alvenis ĉe sia patro en 1784, ŝi malkovris, ke Charles estis fariĝinta maljuna, malsana alkoholulo. Lia fizika stato estis ege difektita. Li cetere suferis pro komenco de intelekta degenerado kaj uzadis portliton por ĉiuj siaj vojaĝoj. Charlotte konstante, kaj ofte sensukcese, klopodis por obteni donacojn, juvelojn aŭ monon el sia maldonema patro, verŝajne ne pro si mem sed pro la komforteco de siaj patrino kaj infanoj. Dum la unua monato, post kiam ŝi alvenis al Florenco, ŝi tamen sukcese konvinkis sian patron, kie li finfine prizorgu Clementina.

### Lastaj monatoj 
En decembro 1785, Charlotte obtenis la helpon de Henry Stuart por rekonduki Charles al la palaco Muti de Romo. Tie, ŝi restis la diligenta flegantino kaj kompanino de sia patro, kaj ŝajne agadis kiel eble plej bone por plidolĉigi lian vivon antaŭ lia morto pro kormalsano, du jarojn poste, je la 31-a de januaro 1788. Ŝia sindonemo por Charles estis sufiĉe konsiderinda, ĉar pro sia korinklino por sia patro ŝi devis longdaŭre forlasi sian patrinon kaj tri infanojn en Parizo. Laŭ sia testamento, redaktita nur tri tagojn antaŭ sia morto, Charlotte lasis al sia patrino Clementina 50 000 pundojn, kaj pension da 15 000 pliaj pundoj ĉiujare. Sed du plenaj jaroj pasis antaŭ ol Henry Stuart, plenumanto de la testamento kaj ekde tiam rigardita de la jakobitoj kiel Henriko la 9-a, akceptis cedi tiun grandan sumon. Li nur konsentis pri tio, kiam Clementina subskribis kvitancon, laŭ kiu ŝi en sia nomo kaj en la nomo de siaj idoj definitive rezignis ĉiujn depostulojn pri la familiaj terenoj. Charlotte estis entombigita en la preĝejo San Biagio, tio estas en la sama kvartalo, kie ŝi mortis. Kiam la preĝejo estis detruita de la francoj en 1797, la postrestaĵoj de Charlotte estis movitaj al la kapeleto Santissima Trinità. Kiam tiu ĉi fermis en 1961, ŝia monumento kaj eble ŝiaj postrestaĵoj estis movitaj al la proksima Chiesa della Santissima Trinità.

## Heredaĵo 
Dum multaj jaroj, la tri infanoj de Charlotte restis tute nekonitaj de historio, kaj oni antaŭe kredis, ke la rekta dinastio de la Stuartoj estingiĝis per la morto de Henry en 1807. En la 1950-aj jaroj, studadoj fare de la historiistoj Alistair kaj Henrietta Taylor tamen malkaŝis la ekziston de du filinoj kaj unu filo de Charlotte. La historiisto George Sherburn tiam malkovris la leterojn de Charlotte al ŝia patrino, danke al kiuj li verkis biografion de Charles Edward.

### Infanoj 
eta|maldekstra|200ra|Marie-Victoire, princino de Rohan, sekreta nepino de Charles Edward.
Evidentiĝas hodiaŭ, ke Clementina postvivis en Svislando ĝis sia morto en 1802 kaj, ke ŝi mem zorgis pri la infanoj de Charlotte. Ili estis edukitaj anonime, kaj devis maski siajn verajn nomojn per variaj kromnomoj aŭ ruzaĵoj : ili estis menciitaj ne eĉ en la detalita testamento de Charlotte. La teksto nur mencias ŝian patrinon kaj iom mistere esprimas la esperon, ke Clementina kapablu prizorgi "*siajn senhavajn konatulojn*" estis laŭdire konfiditaj al la diligenteco de Thomas Coutts, bankisto de Londono kaj distanca parenco de la familio Walkinshaw. Ili tie restis anonimaj, kaj oni kredas, ke ili havis simplan vivon kaj adaptiĝis al angla socio. Li vojaĝis abunde, vizitante Hindion, Amerikon kaj Karibion, antaŭ ol enloĝiĝi en Anglion kaj Skotlandon. Liaj rakontoj pri lia deveno kaj aventuroj estis kutime tiel bombastaj, ke nur malmultaj homoj vere kredis lian reĝan prapatrecon. Ne antaŭ la 20-a jarcento konfirmis la historiisto George Sherburn, ke li ja estis tiu, kiu li proklamis esti.

Oni kelkfoje asertis, ke la princo Charles fakte edziĝis kun Clementina kaj konsekvence, ke Charlotte estis lia legitima filino kaj rajtis fariĝi la posteulino de sia patro. Tamen, la pruvoj prezentitaj de Pininski montriĝas "*ofte nerektaj, se ne elipsaj*" : Rohan estis sufiĉe larĝa familio, kies multaj membroj estas facile konfuzeblaj.

### En la jakobita folkloro 
La eksterordinara destino de Charlotte Stuart rapide eniris la jakobitan folkloron. La skota poeto Robert Burns (1759-96), proksima samtempulo, redaktis plurajn verkojn, kiuj celebris la tragikan romantikismon de la jakobita movado. Inter ili menciendas *The Bonnie Lass of Albanie*, lamentpoemo dediĉita al Charlotte Stuart kaj verŝajne verkita ĉirkaŭ la dato de ŝia morto. Laŭ neeldonita kolektaro da leteroj senditaj de Burn al Robert Ainslie, la poeto estis fascinita de Charlotte, kaj li eĉ konsideris doni la saman baptonomon al unu el siaj propraj  .

## Prapatraro 
** Prapatraro de Charlotte Stuart ĝis tri generacioj**

## Notoj 
## Bibliografio 
* Kybert, Susan Maclean *Bonnie Prince Charlie: A Biography* London, 1988 Unwin ISBN 0-04-440387-9
* Magnusson, Magnus *Scotland:The Story of a Nation* London, 2000 HarperCollins ISBN 0-00-653191-1
* McFerran, Noel S *Charlotte, Duchess of Albany* www. The Jacobite Heritage
* Pininski, Peter, ''The Stuarts' Last Secret* Tuckwell Press, 2001 ISBN 1-86232-199-X
* 
* Uilleam Stiùbhart, Domhnall *The cursed fruits of Charlie's loins?* in *The Scotsman'' (The Scotsman.com)

## Eksteraj ligiloj 
* The Jacobite Heritage (kolekto da eseoj, referencaj tekstoj kaj aliaj fontoj, fare de Noel S. McFerran)

 

Charlotte
Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Dukoj de Albany