open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homojdia

**Homojdia** [homoĵdia] (hungare: **Homapatak**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 370 loĝantojn (rumanoj); en 1992 185 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1514. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Curtea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Savasse

''''*, aŭ , estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Drôme*, en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Nyons kaj al la kantono [[kantono |]].  

La teritorio havas komunan limon kun . najbara norde je Montélimar en la departemento Drôme, en la regiono Rodano-Alpoj.

## Geografio 
La komunumo disvastiĝas de la aŭtostrado A7 al Rodano oriente.
Centre, sur la kulmino de ĝia monteto (398 m), estas instalita telekomunikada kaj televida relajo.
Iu panoramo eblas supre la valo de Rodano, la departemento Ardèche (la montomasivo de *Coiron*) kaj Vercors.
La milo da loĝantoj dividiĝas tra la tuta vasta teritorio.
La pluraj domaretoj de la komunumo estas :
* *l'Homme d'Armes*, laŭlonge de la Route Nationale 7 kaj de la hokfadeno da fervojo,
* *Chabert*, sudoriente,
* *Les Auberts*, norde,
* *Les Gilles*, nordoriente,
* *Croze*, urbeta zono ĉirkaŭ la urbodomo
* kaj la malnova vilaĝo.

La najbaraj komunumoj estas, laŭ la la senco de la kudrilo de brakhorloĝo, de la nordo La Coucourde, Sauzet, Saint-Marcel-lès-Sauzet, Montélimar kaj Ancône.

## Historio 
## Loĝantaro 
## Lokoj kaj monumentoj 
* Ĝia malnova vilaĝokarno
* Ĝia preĝejo *Notre-Dame-la-Blanche'' () konstruita en la 12-a jarcento

## Famaj personoj 
* Jean d'Aulan, olimpika ĉampiono kaj rezistanto naskiĝinta en la komunumo en 1900
* Michel Vauzelle, politikisto naskiĝinta en la komunumo en 1944
* Jean Durand, ĵurnalisto ĉe *Dauphiné Libéré* kaj verkisto (elsendejo *La Mirandole*)

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Drôme

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* en la TTT-ejo de la Franca Geografia Instituto 

* en la TTT-ejo de Quid 
* Mapo en Mapquest

Kategorio:Komunumoj de Drôme
Traktato de Rastatt

eta|dekstra|300ra|Alegorio de la paco de 1714
eta|dekstra|300ra|Eŭropo post la paco de 1714
La **Traktato de Rastatt** estis internacia traktato subskribita la 6-an de marto 1714 en Rastatt, Badeno. Kune kun la antaŭa traktato de Utrecht, ĝi ĉesigis la Militon de hispana sukcedo.

La teksto estis subskribita de la Francio de Ludoviko la 14-a kaj de Aŭstrio post longa traktado, kiu komenciĝis en novembro 1713.

La traktato de Rastatt gravas en la historio de interlingvoj; ĝi estis la unua, kiu estis diskutita kaj skribita per la franca lingvo (komencante du jarcentojn da "franca lingvo: lingvo de diplomatio"); ĝis tiam la internaciaj traktatoj estis traktataj kaj skribitaj en Latino.

Rastatt
Kategorio:1714
Hyacinthe Rigaud

**Hyacinthe RIGAUD**, aŭ laŭ sia kompleta nomo **Jacint-Ferran-Honorat-Matias-Pere-Martir-Andreu Joan Rigau Ros i Serra** (naskiĝis la 20-an de julio 1659 en Perpignan - mortis la 27-an de decembro 1743 en Parizo) estis franca pentristo de la komenco de la 17-a jarcento.

Dum 62 jaroj, li plenumis ĉirkaŭ tridek aŭ kvardek portretojn ĉiujare. Unu el siaj plej famaj verkoj estas portreto de la franca reĝo Ludoviko la 14-a. Liaj pentraĵoj plejofte manifestas la barokan stilon de la franca absoluta monarkio je tiu epoko.

Kategorio:Francaj pentristoj
Comloșu Mic

**Comloșu Mic**  (hungare: **Kiskomlós**, germane: **Ostern**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1855 loĝantojn (germanoj); en 1992 928 (rumanoj, 15 % da germanoj). La germanoj estis koloniigitaj en la jaroj 1764, 1772 kaj 1781.

La germana nomo de la vilaĝo signifas "pasko", ĉar la setlantoj en 1772 alvenis je pasko.

Ĝis 1919 Comloşu Mic apartenis al Hungario (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Comloșu Mare.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Tomas Frejarö

**Tomas Frejarö** (ĝis 2013 **Tomas Q Nilsson**, en Esperantujo konata ankaŭ kiel *Tomio*, naskiĝis en 1975) estas sveda muzikanto, filozofo, poeto ktp. Li estas fonda membro de muzikgrupo La Perdita Generacio kaj verkinto de multaj de ĝiaj kantoj.

Li naskiĝis en Eriksdal, vilaĝeto ekster Skellefteå en norda Svedio. En 1993 li membriĝis en La Verda Partio de Svedio, ekde tiam estis mediaktivulo, kaj skribe kontribuis al la ideologia evoluado de la verdista movado. Li estis elektita en la komunuma parlamento de Skellefteå 1994-1998. Nilsson havas titolojn de la universitatoj en Uppsala, Dar es Salaam kaj Umeå. La ekzamenaĵo enhavas disertacieton pri la nobelpremio Wangari Maathai. Lasttempe Nilsson agadas en Hernusando.

Li fondis la muzikgrupojn *Suckerfish* (1992), *Ahimsa* (1993), *Den förlorade generationen* (1995), *Tomas Tvivlaren* (1996) kaj la progresivan esperantan muzikgrupon La Perdita Generacio (2003), en kiu li ludas gitaron kaj klarneton kaj kantas. Li estas fama kiel la ĉefa verkanto de multaj el la kantaĵoj de la grupo. Li estas prezidinto de la hernusanda grupo de JAK Membrobanko. Krome estis unu el la fondintoj kaj estraranoj de Hernusanda Esperantista Klubo, HEK. Inter 2007 kaj 2009 li estas ĝia prezidanto. Ekde 2008 Nilsson redaktas la kluban bultenon *Aŭroro*.

Li gajnis klubajn konkursojn en ŝako en Boliden (1990) kaj Österfärnebo (1997-1999) kaj en 2005 kaj 2007 estis la mondĉampiono en Bakio.

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj muzikistoj
Smiltynė

eta|250ra|la pramo, kiu transportas homojn kaj varojn inter Klaipėda kaj Smiltynė

Smiltynė (germane ĝis 1923 *Sandkrug*) estas fiŝista kaj feria urbeto ĉe la norda pinto de la Kurona Duoninsulo en Litovio, apartenanta al la urba komunumo Klaipėda kaj al la Distrikto Klaipėda. Pli nordas sur la duoninsulo nur Kopgalis (germane ĝis 1923 *Süderspitze*), plia kaj pli eta teritorio de la urbo Klaipėda, kie troviĝas la *Nacia Mara Muzeo*.

La tuta teritorio de Smiltynė apartenas al la *Nacia Parko Kurona Duoninsulo*, kaj estas ligita al la "kontinenta" parto de Litovio per du pramoj, el kiuj unu nur transportas piedirantojn kaj biciklantojn, kaj nur la dua ankaŭ aŭtojn. La teritorio konsistas el sabla plaĝo kaj grandaj dunoj en la okcidento kaj pinaj arbaroj en la oriento.

Sude limas la urba komunumo Neringa, kaj plej proksimas ties urbeto Juodkrantė.

Kategorio:Vilaĝoj de Litovio
Kategorio:Klaipėda
Mako

**Mako** estas nomo de: 
## Lokoj
*Makó, urbo en Hungario
*Makung, urbo ĉe la tajvana markolo 

## Popolo
*MAKO, membro de Bon-Bon Blanco
*Princino Mako
*Mako (1933–2006), japana-usona aktoro, ludis en Memoirs of a Geisha (Memoraĵoj de Gejŝo)
*Benjamin Mako Hill
Iecea Mică

**Iecea Mică** (jeĉa mika) (hungare: **Kisjécsa**, germane: **Kleinjetscha**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Timișoara. Administre ĝi apartenas al Cărpiniş (Timiş).
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1363 loĝantojn (germanoj); en 1992 1113 (rumanoj, 3% hungaroj, 2% germanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1467. Dum la turka submetiĝo ĝi pereis. La germanoj estis koloniigitaj en 1770 kaj 1771. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Torontál). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj homoj
*Ferenc Márki pastro, historiisto, publicisto
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Cireșu (Timiș)

**Cireșu** [ĉireŝu] (hungare: **Cserestemes**) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 932 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, ukrainoj); en 1992 372 (rumanoj, 1 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1603. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Criciova.

En la censo de 2002, 69 el la 368 loĝantoj deklaris sin etnaj ukrainoj.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Jdioara

**Jdioara** [ĵdiŭara] (hungare: **Zsidóvár**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 1 310 loĝantojn (rumanoj, rusinoj); en 1992 647 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1320. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes, poste Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Criciova.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Hodoș (Darova)

**Hodoş (Darova)** [hodoŝ] (hungare: **Krassóhódos**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 680 loĝantojn (rumanoj); en 1992 396 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1334. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Krassó-Szörény. Administre ĝi apartenas al Darova.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
== Komunumoj pri *hód* (=kastoro) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Sacoșu Mare

**Sacoșu Mare** [sakoŝu mare] (hungare: **Magyarszákos**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 3283 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1220 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1369. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Darova.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Breștea

**Breștea** [breŝtja] (bulgare: **Брещя**, hungare: **Berestye**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1004 loĝantojn (bulgaroj, hungaroj); en 1992 589. La vilaĝo estiĝis per koloniado en 1846. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Denta.

En la censo de 2002, 460 el la 535 loĝantoj deklaris sin etnaj bulgaroj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Rovinița Mică

**Rovinița Mică** [rovinica mikə] (hungare: **Gézafalva**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Denta. Ĝi estis fondita en 1895.

La origina nomo de la vilaĝo estis *Omoru Mic*, laŭ la hungara *Kisomor*, malgranda "Omor". Ĝi estis ŝanĝita, ĉar en la rumana lingvo la vorto "omor" signifas "mortigo".

La censo de 2002 registris por ĝi 9 loĝantojn, la censo de 2001 registris 7.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Makó

**Makó** [mako:] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó, kies administra centro estas.
eta|maldekstre|Teatro de Makó nomata "bulbodomo"
eta|dekstra|Bulbo el Makó signifas kvaliton

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, ĉe dekstra bordo de Maros, oriente de Szeged, proksime al la landlimo kun Rumanio, laŭ ĉefvojo Szeged-Arad. Antaŭ jaroj estis ankaŭ fervojo en la sama direkto, nun jam nur estas restaĵo de tio ĝis Makó, sed oni planas nuligi ankaŭ tion. Nuntempe oni konstruas aŭtoŝoseon M43 preter la urbo.

## Historio 
La urbo estis loĝata jam en la kuprepoko, de tiu tempo restis kurganoj. En la mezepoko la komunumo profitis de Maros, kie el Transilvanio alvenis salo kaj ligno per floso. Je la fino de la turka erao la setlejo estis senhoma, sed malrapide denove enpopoliĝis. En 1730 ĝi iĝis departementa centro de Csanád. La urbodomo konstruiĝis en 1836. En 1919 ankaŭ ĉi tie estis proklamita la Konsilantara Respubliko. En 1920 la urbo trovis sin apud la nova ŝtatlimo.

La urbo famas pri bulbo. Bulbo el Makó signifas kvaliton. Ĉiujare oni aranĝas festivalon pri bulbo.

Preĝejoj: po 2 katolikaj, kalvinanaj, po 1 luterana, grek-katolika, sinagogo, krome 3 kapeloj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Makó)
* Preĝejo de Ladislao la 1-a (Hungario) (Makó)
* Preĝejo de Sankta Antonio (Makó)
* Preĝejo de Egido de Dionaskanto (Makó)
* Kapelo de Sankta Anna (Makó)
* Episkopa kapelo (Makó)
* Golgota kapelo (Makó)
* Luterana preĝejo (Makó)
* Kalvinana malnova preĝejo (Makó)
* Kalvinana nova preĝejo (Makó)
* Ortodoksa sinagogo (Makó)
* Placo Széchenyi (Makó) kun Urbodomo de Makó
* termala banejo
* Hotelo Korona (=krono)
* moderna nova teatro

## Famuloj 
* en Makó naskiĝis kaj mortis:
** Imre Csepregi, katolika pastro
** István Cseresnyés, ĵurnalisto
** kuracisto István Bálint Nagy
** György Szabó (kuracisto)
** violonisto Mihály Fátyol
* en Makó naskiĝis:
** Joseph Pulitzer
** aktoroj Kati Berek kaj Antal Páger
** Dénes Szabó (dirigento)
** gobelinisto Anna Kubinyi
** grafikisto Lajos Lengyel
** hidrologo Károly Herrich
** historiistoj Elemér Mályusz kaj Dezső Szabó
** inĝenieroj Imre Babos, József Galamb, Antal Hajnal kaj Sándor Fekete
** kemiisto Károly A. Tettamanti
** kuracistoj Péter Adler, Judit Méray kaj Emil Nagel
** poeto Emil Makai
** politikistoj Ferenc Erdei kaj József Kristóffy
* en Makó mortis:
* advokato József Könyves-Kolonics
* instruistoj Béla Abaffy, Károly Árpás kaj Viktor Vajda
* juristo Ágoston Bárány
* komponisto Károly Dobozy
* Aladár Tóth (kuracisto)

## Nomportantoj 
* Lajos Makó, aktoro
* Pál Makó, matematikisto
* Péter Makó, muzikisto

## Ĝemelurboj 
eta|dekstra|350px|Ĝemelurboj de Makó
eta|dekstra|300px|Hotelo de Makó
*  Ada, Serbio
*  Atça, Turkio
*  Csíkszereda, Rumanio
*  Jasło, Pollando
*  Kiryat Yam, Israelo
*  Löbau, Germanio
*  Martinsicuro, Italio
*  Radomsko, Pollando
*  Sinjan, Ĉinio
*  Želiezovce, Slovakio

## Esperanto-movado 
En 2006 okazis tie la 19-a Internacia Junulara Semajno (IJS).

Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Referencoj 

Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Hezeriș

**Hezeriș** [hezeriŝ] (hungare: **Lugosegres**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Coșteiu.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 563 loĝantojn (rumanoj); en 1992 267 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas en 1401. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Păru

**Păru** [pəru] (hungare: **Bégakörtés**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Timișoara. Administre ĝi apartenas al Coşteiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 626 loĝantojn (rumanoj); en 1992 estis nur 285 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1723. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (departemento Krassó-Szörény).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Țipari

**Țipari** [ciparj] (hungare: **Szapáryfalva** sapa:rifalva) estas vilaĝo en Rumanio norde de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Coșteiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1.743 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 752 (rumanoj, 75 % hungaroj).

## Historio 
Ĝi formiĝis en 1881. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* János Lovas (*17-a de novembro 1946), folkloristo, lingvisto

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Valea Lungă Română

**Valea Lungă Română** [valja lungə romınə] (hungare: **Bégahosszúpatak**) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Coşteiu.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 567 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 152. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1510. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Opatița

**Opatița** [opatica] (hungare: **Magyarapáca**, germane: **Ungarisch-Opatitz**) estas vilaĝo en Rumanio ĉe la urbo Deta. Administre ĝi apartenas al Deta.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 944 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 632 (rumanoj, 2 % da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1333. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Colonia Bulgară

**Colonia Bulgară** [kolonija bulgarə] (hungare: **Bolgártelep**, germane: **Bulgarische Kolonie**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Lugoj. En 1910 ĝi havis 725 loĝantojn (bulgaroj, hungaroj, germanoj); en 1992 103 (rumanoj, 44% hungaroj). Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al Dudeştii Vechi.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Hanušovice

**Hanušovice**, simile kiel apartenantaj al ĝi vilaĝoj **Vysoké Žibřidovice** kaj la hodiaŭa vilaĝo **Žleb** (antaŭa ***Valteřice***), apartenas al la plej malnovaj urboj de distrikto Šumperk en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). Laŭ la urbo nomiĝas Hanuŝovica montetaro.

## Historio 
Hanušovice havis ekde la jaro 1351 preĝejon kaj paroĥejon, kiun oni nomas en la fondanta dokumento de episkopejo de Litomyšl.

En 1852 ĉi tie estis fondita moderna reguligejo de lino kaj ankoraŭ ĝis la fino de la 50-aj jaroj de la 19-a jarcento ĉi tie Eduard Oberleithner, la plej granda šumperka entreprenisto, fondis du ŝpinejoj de la lino. Komence de la 70-aj jaroj estis en tiu ĉi plej granda entrepreno de tiu ĉi speco en Moravio kaj Silezio okupitaj jam 800 gelaboristoj kaj laŭ teknika flanko ĝi prezentis pintan entreprenon en tiama aŭstria-hungaria monarkio. Plua faranto, rolanta okaze de Hanušovice kaj ties ĉirkaŭaĵo gravan rolon, estis kunigo kun la ĉirkaŭa mondo per fervoja linio Šternberk - Šumperk - Králíky en 1873, kiu estis en duono de 80-aj jaroj kunigita en Hanušovice kun fervojlinio Olomouc - Bruntál - Krnov - Frývaldov (nun Jeseník). En 1874 kompanio de šumperkaj entreprenistoj establis en vilaĝo **Holba** bierfarejon, kiu portas ĝis nun samnomatan markon de biero - Holba.

En 1923 okazis administra aligo de vilaĝo Holba, kiu jam estis konstrue kunigita kun Hanušovice kaj Hanušovice estis avancigita je urbeto. Hanušovice fariĝis dum la unua respubliko centrejo de germana kaj ĉeĥa lernejaferoj por la tuta vasta ĉirkaŭaĵo. Dum nazia okupado bedaŭrinde ĝi ankaŭ fariĝis loko, en kiu kaj en ties ĉirkaŭaĵo estis dislokigita vico da tendaroj por militkaptitoj kaj sur la parcelo de ŝpinejo estis establita ankaŭ filio de koncentrejo Gross Rosen por proksimume 250 polaj judaj virinoj.

Post la dua mondmilito, post forŝovo de germanaj loĝantoj, la vilaĝo plu kreskis: en 1949 estis al Hanušovice aligita vilaĝo **Hynčice nad Moravou**, ekde 1975 vilaĝo **Kopřivná**, kiu denove memstariĝis en 1991.

La 3-an de majo 1975 pasis 650 jarojn de la unua skriba mencio pri Hanušovice. Dum tiu ĉi okazo kaj rilate al la postmilita kresko de nombro de loĝantoj kaj industrio Hanušovice estis en 1975 avancigita je urbo.

## Membribo de urbo 
Urbo Hanušovice dividiĝas en kvin partojn, kiuj estas identaj kun la katastraj teritorioj:
* **Hanušovice**
* Hynčice nad Moravou
* Potůčník
* Vysoké Žibřidovice
* Žleb

## Loĝantaro 
## Ĝemelkomunumo 
*  Nitrianske Pravno, Slovakio


Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Urboj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Listo de Kulturaj Semajnfinoj de SEL

La Kulturaj Semajnfinoj de Sarlanda Esperanto-Ligo okazas de multaj jaroj (ekde la 21a KSF) en Homburg, Sarlando.

Kategorio:Listoj
Kokaku

**Kokaku** (光格天皇, naskiĝis la 23-an de septembro 1771; mortis la 11-an de decembro 1840) estis la 119-a Imperiestro de Japanio. Lia patro estis Princo Sukehito de la imperiestra domo ''Kan'in no miya'' (閑院宮典仁親王　japane: Kan'in no miya Sukehito Shinnō), kiu devenis de la imperiestro Higashiyama. Li volis doni al sia patro la titolon *Daijō-tennō* (太政天皇), kiu signifas eksimperiestro post abdiko. Sed tia ideo ne plaĉis al la ŝoguno kaj ekis disputo inter la kortumo kaj la ŝoguna reĝimo.

Kategorio:Japanaj imperiestroj
Bulgari

**Bulgari** estas itala entrepreno, produktanta luksaĵojn (parfumojn, juvelojn, akcesoraĵojn kaj mansakojn).

[eta|Bulgari-butiko en [Milano, Italio.]]La entrepreno estis fondita en 1884 fare de la greka *Sotirios Voulgaris* en Romo (la nomo Bulgari baziĝas je ŝanĝo de la familia nomo).

Bulgari havas 194 vendejojn en 40 landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* BVLGARI, oficiala paĝo

Kategorio:Firmaoj
Ŝnuro

[eta|200ra|Ŝnuristo el la [16-a jarcento]]
**Ŝnuro** estas farita el kuntorditaj malpli dikaj fadenoj. La fadenoj povas esti vegetaĵaj, metalaj aŭ plastaj.

Ŝnurego estas forta, dika ŝnuro, kun diametro de pli ol 4 mm, servanta por streĉi maston, pendigi ŝarĝon, tiri veturilon, treni barĝon. Oni uzas ĝin por kunligi aĵojn ekzemple sur velŝipoj.

*Ŝnuro* povas esti ankaŭ:
* matematike: ĥordo, t.e.rektosegmento, kiu kunligas du punktojn de cirklo aŭ, pli ĝenerale, du punktojn de ia ajn kurbo;
* kablo (ekzemple: telefonŝnuro, ŝnurkonduktilo).

Laŭ Francisko Azorín **ŝnuro** estas *Kunplektitaj linaj, kotonaj, kanabaj, metalaj fadenoj, uzata por ligi aŭ pendigi objektojn.* Li indikas etimologion el la sanskrita *snasa* (nervo), kaj de tie la greka *neuron* kaj gota *snorjo, snuor*.

## Esprimoj 
* *tordi ŝnurojn el sablo* (vane peni)
* *trostreĉi la ŝnuron* (tro ofte uzi unu saman rimedon)

## Vidu ankaŭ 
* Dekdunoda ŝnuro
* Grimpado sur ŝnurego
* Nodo
* Plata nodo
* Laĉo
* Preĝoŝnuro
* Saltoŝnuro
* Ŝnurponto
* Ŝnurtira lukto
* Splisado (ŝnuro)
* Haŭsero
* Kanabo
* Rektoŝnuro (aloprofilo de aviadilo)
* Ĥordo (geometrio)

## Notoj 
Kategorio:Manlaboriloj
Kategorio:Materialoj
Grapfrukto

La **grapfruktujo**  (*Citrus paradisi*) estas arbo de la genro citruso estiĝinta en Antiloj sekve de kompleksa hibridado inter pampelmusujo kaj oranĝujo, nun vaste kultivata en Ameriko, la mediteraneaj regionoj kaj Sud-Afriko por ties frukto, la grapfrukto.

La **grapfrukto** multe similas al  pampelmuso (*Citrus maxima* = *Citrus grandis*) kaj estas duontropika citrusfrukto. La grapfrukto ekestis el kruciĝo de pampelmuso kun oranĝo (*Citrus sinensis*). La hodiaŭaj grapfruktspecioj pli kaj pli similas al pampelmuso. Kelkaj konataj specioj estas: Duncan, Foster, Thompson, Ruby Red, Marsh.

La **grapfruktujo**  plejofte altas 5 ĝis 6 m, sed kelkfoje povas atingi alton de 15 m. La folioj estas maldikaj kaj malhelverdaj, kaj fariĝas 15&nbsp;cm longaj. La floroj estas blankaj. La frukto havas flavan ŝelon kaj diametron de 10 ĝis 15&nbsp;cm. La sarkokarpo estas flava aŭ roza pulpo dividita en segmentoj.

Ĝis la fino de la 19-a jarcento la grapfrukto estis kultivata kiel dekoracia planto. Nur post tio ankaŭ la manĝado de la frukto laŭmodiĝis.

Grapfruktoj havas reciprokan influon je diversaj drogoj kaj bremsas la efikon de kelkaj enzimoj. Ili ankaŭ estas uzataj en sveltiĝaj dietoj, pro la supozo ke ili favoras la metabolon kaj bruligon de grasoj.

Estas danĝere uzi la drogon Terfenadine trinkinte grapfruktan sukon.

## Historio 
Unu praulo de la grapfrukto estis la jamajka dolĉa oranĝo (Citrusa sinensis), antikva hibrido de Azia deveno. La alia estis pampelmuso (C. maxima). Legendo pri la deveno de frukto diras, ke kapitano Shaddock alportis pampelmusajn semojn al Jamajko kaj bredis la unuan frukton. Tamen, ĝi verŝajne devenis kiel natureokazanta hibrida.

## Referencoj 
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Citruso
Fadeno

[eta|200ra|dekstra|[Fadenbobenoj]]
**Fadeno** (el germana *Faden*) estas la baza ero de teksaĵoj. Fadeno estas longa kaj maldika kaj oni povas ĝin teksi, triki aŭ uzi alimaniere por fabriki maldikan aĵon kiel ŝtofoj, vestaĵoj, tapiŝoj, ktp. Komerce, fadenoj estas kutime vendataj sub la formo de bobeno (ekz. fadenbobeno de kotono) aŭ de bulo (ekz. fadenbulo de lano).

[eta|200ra|dekstre|Buloj de ligfadeno aŭ [ŝnuro|ŝnureto ]]

Dikan aŭ kunligitan fadenon oni nomas ŝnureto, ŝnuro kaj ŝnurego, maldika fadeno povas esti fibro, sed ankaŭ fadeno ofte konsistas el kunligitaj fibroj.

Per fadeno enmetita en la trueto de kudrilo oni povas kudri teksaĵon farante vestaĵon.

Araneoj kaj raŭpoj kapablas produkti fadenon kiun ili poste teksas. La fadeno de la silkraŭpo estas uzita de la teksaĵindustrio por produkti silkon.

Laŭ Francisko Azorín **fadeno** estas *Maldika ŝnureto el kuntorditaj fibroj, uzata por kudrado, teksado, ligado, k.c. Longa maldika fibro.* Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj fadenaro, fadenego, fadeneto, fadenbulo, fadenigilo, fadenkomputilo, fadenkalibrilo, metalfadeno, orfadeno, kuprofadeno, ŝtala fadeno.

## Kulturhistoria simboleco de la fadeno 
En antaŭkristanaj kaj antaŭislamaj religisistemoj la fadeno simbolis la sorton. La grekaj Mojroj kaj la norvegaj Nornoj teksis la sorton streĉante la fadenon por ĉiu vivo, mezurante kaj tranĉante ĝin je la antaŭdifinita longeco. El tiu *sortofadeno* estis teksita la vivo de la homoj. Ankaŭ hodiaŭ oni diras en la germana ke *la vivo pendas de silka fadeno* aŭ ke *ies vivofadeno estis tranĉita*.

En la greka mitologio troviĝas la ariadnofadeno, donaco de la princino Ariadno al Tezeo, helpe de kiu li trovis sian vojon tra la labirinto, kie troviĝis la minotaŭro, kiun li mortigis.

La sorteca signifo de la fadeno kondukis ankaŭ al multaj superstiĉoj. Tiel je la tagoj de iaj sanktuloj estis malpermesite kudri. En kelkaj centreŭropaj regionoj oni ne rajtis ripari vestaĵon kiun oni portis ankoraŭ je la korpo, por ne alporti malbonŝancon distranĉinte la fadenon.

## Esprimoj 
* *iu perdis la fadenon* (iu ne plu memoras pri kiu oni parolis, iu ne plu povas daŭrigi la ĉenon de argumentoj)
* *ruĝa fadeno* (estas baza simbolo, vojo aŭ rektlinio)
* *ruĝa fadeno videblas* (oni rekonas revenantan strukturon aŭ celon; tiu esprimo estas de Johann Wolfgang von Goethe)

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (4) proverboj pri fadeno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Materialoj
Kategorio:Teksaĵindustrio
Go-Momozono

**Go-Momozono** (後桃園天皇, naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1758; mortis la 16-an de decembro 1779) estis la 118-a Imperiestro de Japanio. Li estis filo de la imperiestro Momozono.

Kategorio:Japanaj imperiestroj
Gubernio Orienta Finnlando

**Orienta Finnlando** estis gubernio en meza parto de orienta Finnlando. Al ĝi apartenis la provincoj Norda Savonio (Pohjois-Savo, ĉefurbo Kuopio), Suda Savonio (Etelä-Savo, ĉefurbo Mikkeli) kaj Norda Karelio (Pohjois-Karjala, ĉefurbo Joensuu). Ĝia ĉefurbo estis Mikkeli. La gubernio estis formita en 1997 kiam la malnovaj gubernioj estis kunigitaj al ses novaj grandaj gubernioj. La 31-an de decembro 2009 pro reorganizo de la regiona ŝtata administrado la ses gubernioj (finne *lääni*) estis malfonditaj.


Kategorio:Eksaj gubernioj de Finnlando
Grutas-Parko

eta|200ra|maldekstre|
La **Grutas-Parko** () estis iniciatita de la litova entreprenisto *Viliumas Malinauskas* kaj malfermiĝis la 1-an de aprilo 2001. Intertempe la parko estas turista magneto.

Ĝi troviĝas proksime de la litova turisma urbo Druskininkai en la sudo de Litovio. En la parko troviĝas impresa nombro da skulptaĵoj el la tempo de la sovetia okupo de Litovio, kiuj estis forigitaj de siaj originaj pozicioj en la urbocentroj, sed ĉi-tie "rubaĵigitaj" kaj - meze de pina arbaro, en por propagandaj statuoj intence groteske stranga ĉirkaŭaĵo - restarigitaj.

En suvenirejo aĉeteblas specialaj glasoj kun portretoj de Stalino, Lenino, Ĥruŝĉovo kaj Breĵnevo samkiel bildoj de junaj komunistoj, oktobro-revoluciuloj kaj modelaj komunistaj gelaboristoj. En restoracio kelnerinoj en pioniro-uniformaj ĉemizoj servas vodkon kaj manĝaĵojn tipajn por la epoko - en tipaj, senorname solidaj ujoj. "Bestokaresa parketo" allogas la plej etajn gastojn, kiuj naskiĝis longe post la fino de la soveta erao kaj ne interesiĝas pri propagandaj statuoj aŭ vodko.

Meze de pinoj, la parko kreiĝis en marĉa tereno de la Nacia Parko Dzūkija. Multaj detaloj rememorigas vizitantojn pri la "Gulagoj", la Sovetuniaj Malliberejaj Kampadejoj: lignaj padoj, gardoturoj kaj bariloj. Iuj kritikantoj protestas, ke ĝi revekas dologigajn memorojn, kaj la parko daŭre havas fortajn kontraŭantojn - kvankam ne ekzistas disputo pri la fakto, ke la parko plenas je ironio kaj celas same amuzi kiel informi.

eta|maldekstra|120ra|
Cetere la internacia magazino Monato dum la numero februaro 2002 sur paĝo 30 sub la titolo "Kurioza parko allogas turistojn" amplekse en Esperanto informis pri la parko - antaŭ la enirejo de la parko prezentiĝas pligrandigitaj diverslingvaj artikoloj pri la parka malfermo, kaj inter ili tre videble la Monato-artikolo.

## Eksteraj ligiloj 
* informa paĝo de *Balticroads.lt* en la angla 

Kategorio:Parkoj
Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Litovio
Kategorio:Etnografiaj subĉielaj muzeoj
Kategorio:Skulptaĵaj parkoj
Kategorio:Monumentoj en Litovio
Kategorio:20-a jarcento en Litovio
Zé Roberto

eta|altdekstre|Zé Roberto en 2010
**Zé Roberto** (pseŭdonimo de **José Roberto da Silva Júnior** laŭ la brazila moro nomi futbalistojn per kromnomoj), estas brazila futbalisto. Li naskiĝis la  en San-Paŭlo.

## Ligiloj 
* Leverkusen who's who

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Artistnomoj
Rogério Ceni

135ra|eta|Rogério Ceni
**Rogério Ceni** (naskiĝis la ) estas brazila futbalisto.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Cicinho

eta|dekstra|Cicinho
**Cicinho** estas artistnomo de Cícero João de Cezare (naskiĝis la  en Pradópolis, San-Paŭlio), brazila futbalisto. Li ludis en Botafogo de Ribeirão Preto, Atlético Mineiro, Botafogo FR, São Paulo FC kaj Real Madrid, krom en la Brazila nacia teamo de futbalo.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kategorio:Artistnomoj
Cristiano Marques Gomes

**Cristiano Marques Gomes**, nomata en Brazilo **Cris**, laŭ brazila moro nomi futbalistoj per kromnomoj, (naskiĝis la ) estas brazila futbalisto. Li estis rigardata kiel malbona ludisto teĥnike en Brazilo, sed iris al Olympique Lyonnais en kiu li multe plibonigis.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Dekdunoda ŝnuro

La **Dekdunoda ŝnuro** estas simpla ilo per kio oni povas konstrui ortan angulon  (90°). La bazo estas la teoremo de Pitagoro, aŭ pli precize ties inverso, laŭ kiu triangulo havas ortan angulon, se la kvadrato super la plej longa flanko havas la saman surfacon, kiun havas kune la du kvadratoj super la pli mallongaj flankoj.

La ŝnuro estas disdividita per dek unu nodoj je dek du samlongaj eroj; la dekdua nodo ligas la komencon de la ŝnuro kun la fino. La ŝnuro estas streĉita je triangulo kun la flankolongecoj 3 : 4 : 5. La flankolongecoj plenumas la teoremon de Pitagoro  (3\cdot 3+4\cdot 4 = 5\cdot 5), kaj tial oni atingas ortan angulon inter la du pli mallongaj flankoj de la triangulo.

Jam la egiptoj konis tiun proceduron. Post la ĉiujara superfluo de la Nilo ili uzis la dekdunodan ŝnuron por mezuradi denove la kampojn. Neniu teksto pruvas ke ili konis la uzon de dekdunoda ŝnuro por bildigi ortan angulon.
mini|inverse Aufspannung

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Geometrio
Kategorio:Eŭklida geometrio
Carlos Luciano da Silva

**Carlos Luciano da Silva** (naskiĝis la  en Porto Alegre) estas brazila futbalisto.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Frederico Chaves Guedes

**Frederico Chaves Guedes**, kutime nomata nur **Fred** (prononco ), estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en *Teófilo Otoni*, subŝtato Minas-Ĝerajso (Minas Gerais), do nun estas -jara.

[eta|maldekstra|Fred en 2013, tenante la trofeon de la [Pokalo de FIFA-konfederacioj de 2013]]

Ekde la jaro 2009 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Fluminense FC* en la kvartalo *Laranjeiras* de Rio-de-Ĵanejro - antaŭe li profesiis de 2005 ĝis 2009 en la franca klubo *Olympique Lyonnais* de Liono. Krome Fred ekde la jaro 2005 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, matĉe en la nacia teamo tiam rekoneblis per la numero "9", kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, matĉe li tiam rekoneblis per la numero "18".

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Júlio César Soares de Espíndola

**Júlio César Soares de Espíndola** (naskiĝis la  en Rio-de-Ĵanejro), kutime nomata nur **Júlio César**, estas brazila futbalisto, aktiva kiel golisto. Li naskiĝis  en *Duque de Caxias*, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la angla klubo *Queens Park Rangers* en la kvartalo *White City* de Londono - antaŭe li profesiis de 2005 ĝis 2012 en la klubo *Inter Milano*. Krome Júlio César ekde la jaro 2010 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio kaj Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, kaj ankaŭ kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo. Matĉe li en la nacia teamo de 2014 rekoneblis per la numero "11".

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Robinho

**Robinho** (naskiĝis la ) estas brazila futbalisto. Li kadre de la brazila nacia teamo de futbalo partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio kaj en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko.

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Artistnomoj
Carlos Alberto Parreira

**Carlos Alberto Parreira** (naskiĝis la  en Rio-de-Ĵanejro) estas brazila futbala trejnisto.

Kategorio:Brazilanoj
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Lebanono (Pensilvanio)

**Lebanono**, () nomiĝis angle "Steitztown," sed nun nomiĝas "Lebanon", kiel la montaro Lebanono en la okcidentazia lando Libano (ankaŭ "Lebanon" angle), ĉar la cedroj similas la lebanonajn cedrojn. Ĝi lokiĝas en la samnoma kantono Lebanon en la subŝtato Pensilvanio de Usono. La urbo kaj do ankaŭ la ĉirkaŭa kantono situas rekte inter la pli grandaj urboj Harrisburg kun la kantono Daŭfeno okcidente kaj Reading kun la kantono Berks pli oriente. En 2020,  homoj loĝis en la urbo Lebanono (por komparo, en 2000 estis , la urbo do modere kreskas). La urbo estis ekloĝigata de neindianoj en 1720 kaj en 1753 la urbo estis planita. La 25-an de novembro 1885 ĝi urbiĝis oficiale. Lebanono havas 4 konsilantaranojn kaj urbestron.

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Rinovirusoj

**Rinovirusoj** estas ekscitiloj de facilaj malsanoj de spiraj vojoj, nomiĝas infektan nazkataron, kiu prasas sen temperaturo. Ili povas kaŭzi malsanojn nur ĉe homoj kaj ĉimpanzoj. 

## Proprecoj de rinovirusoj 
La diametro de viriono estas 20-30 nm, fundamentalaj proprecoj de viruso similas proprecojn de enterovirusoj. Karaktera indico kiu distingas ilin de homaj enterovirusoj estas perdo de infekta aktiveco en acida medio (pH 3.0 - 5.0). Oni povas konservi virusojn dum multe jaroj ĉe temperaturo -70°C, kaj ĉe temperaturo +4°C mallonge.
Oni reproduktas virusojn en kulturo de homaj fibroblastoj kaj en organaj kulturoj de trakea epitelio de homoj kaj putoroj. Optimumaj kondiĉoj estas inkubacio ĉe temperaturo 33°C. Estas ebla adaptado al kulturo de bovetaj ĉeloj.

## Variaĵoj 
Oni scias 113 serotipojn de rinovirusoj. Transmisio de homo al homo efektiviĝas per aero-guta vojo. Infektita persono ekskrecias viruson ankoraŭ antaŭ apero de malsanaj simptomoj kaj precipe dum unuaj tagoj de malsano. 
Inkubacio daŭras 2-4 tagojn, malsano ĉirkaŭ 6 tagojn. Ĝin karakterizas nazkataro, tuso, kapdoloro kaj ĝenerala malforteco. Precipe infanoj malsanas. 

Eblaj komplikaĵoj:

* otito
* trakeobronkito
* pneŭmonio

Malsano lasas mallongan imunecon, oni povas reinfektiĝi per tiu serotipo. Imuna protektado efektiviĝas per specialaj antikorpoj (IgA) de nazofaringo.
Oni ne konas specialajn metodojn de kuracado. 

## Vidu ankaŭ 
* Viruso
* Gripo
* Enterovirusoj

Kategorio:Virusologio
Vsesvit

**Vsesvit** (el la ukraina Всесвіт - Universo) - ukraina revuo de fremda literaturo, fondita en 1925 de Vasil Ellan-Blakitnij, Mikola Ĥvilovij kaj Oleksandr Dovĵenko. De tiu tempo en la revuo aperis pli ol 500 romanoj, miloj da poemoj, noveloj kaj dramoj, miloj da artikoloj, eseoj, intervjuoj de aŭtoroj el 105 landoj, tradukitaj de 84 lingvoj. Ĉiuj tradukoj aperis kaj aperas en ukraina lingvo. Ĝis la jaro 1993 en redakcio estis senŝanĝa principo: la revuo aperigis tradukojn la plej unua en eksa Sovetio.

La revuo estas eldonata en Kijivo.

## Esperanta literaturo en *Vsesvit* 
* Julio Baghy, "*La metropolo malsatas*", 2007, 3-4, trad. Viktor Pajuk;
* Clelia Conterno Guglielminetti, "*Vivo kaj morto de Wiederboren*", 2007, 3-4, trad. Viktor Pajuk;
* Paulo Sergio Viana, "*Sekretoj*", 2007, 3-4, trad. Viktor Pajuk;
* Viktor Pajuk, "*William Auld. Poemoj*", 2007, 3-4;
* William Auld, poemoj, 2007, 3-4, trad. Petro Timoĉko (7), Petro Korobĉuk (3), Viktor Pajuk;
* Leser Jolanthe, "*La limo*", 2002, 3-4, trad. Viktor Pajuk;
* Vasilij Eroŝenko, "*La trimova ŝakproblemo*", 2000, 7-8, trad. Viktor Pajuk;
* Viktor Pajuk, "*Sur fora kaj proksima Malto*", 1988, 3;
* Tibor Sekelj, "*Neĝhomo*", "*La trezoro de inkaoj*", 1986, 6, trad. Nadija Hordijenko Andrianova;
* Sándor Szathmári, "*Liriko*", 1967, 8, trad. Nadija Hordijenko Andrianova.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la revuo *Vsesvit*

Kategorio:Ukrainaj periodaĵoj
Răchita

Răchita estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Răchita (Săsciori) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Răchita (Şopotu Nou) estas vilaĝo en Distrikto Caraş-Severin.
*Răchita (Dumbrava) estas vilaĝo en Distrikto Timiş.
Răchita (Dumbrava)

**Răchita (Dumbrava)** [rəkita] (hungare: **Rekettyő**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 1 637 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 229 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1393. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Dumbrava.
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Bucovăț

**Bucovăț**  estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Bucovăț (Dumbrava) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
*Bucovăț (Timiș) estas vilaĝo kaj komunumo en distrikto Timiș.

Vidu ankaŭ:
*Bukovec
Kvinslando

**Kvinslando** – angle *Queensland* ["**kŭinz**lend"] – estas subŝtato de Aŭstralio, en la nord-oriento de la lando.

La ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Brisbano, sidejo de la ĉefa kampuso de la Universitato de Kvinslando.

## Setlejoj 
* Banano
* Bundaberg
* Kuktaŭno
* Rockhampton

## Geografiaj elementoj
* Insuloj Whitsunday
* Kabjorka Duoninsulo
* Kantono Kanalo
* Nacia Parko Eungella

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Aŭstraliaj ŝtatoj kaj teritorioj
* Karpentaria Golfo
* Expo '88
* Kvinslandaj tropikaj pluvarbaroj
* Lokaj Registaraj Regionoj de Kvinslando
* Naciaj Parkoj en Kvinslando

## Eksteraj ligiloj 
ĉiuj en la angla

* oficialaj paĝoj de Kvinslando
* Turisma retejo
* La guberniestro de Kvinslando
* La parlamento de Kvinslando
* La ĉefministro de Kvinslando
* "Sendependa kaj neoficiala portalo pri Kvinzlando" 
* Galerio de moderna arto 
* South Bank Parklands 
* Translink – Publika transporto, busoj, trajnoj, pramoj
* The Long Paddock – Veteraj kaj klimataj mapoj

Kategorio:Ŝtatoj de Aŭstralio
Alioș

**Alioș**  (hungare: **Temesillésd** [temeŝilesĵd], germane: **Aliosch**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Timișoara. Administre ĝi apartenas al la komunumo Mașloc.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 869 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 960 (rumanoj).

En la censo de 2002 la 953 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1333 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 Temesillésd apartenis al Hungario (*Temes*).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Cheglevici

**Cheglevici** [kegleviĉ] (hungare: **Keglevichháza**, germane: **Keglewitsch**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 191 loĝantojn (germanoj, hungaroj); en 1992 577 (rumanoj, 31% hungaroj, 6% germanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1333 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al Dudeştii Vechi.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Remetea Mică

**Remetea Mică** [remetja mikə] (hungare: **Németremete**, germane: **Königshof**, serbe **Мали Ремете**, Mali Remete) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Timișoara (esperante **Timiŝoaro** kaj ankaŭ **Temeŝvaro** (hungare: **Temesvár** temeŝvar; germane: **Temeswar**, **Temeschburg**, en germanaj dialektoj ankaŭ *Temeschwar*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Maşloc (hungare: **Máslak** [ma:ŝlak], germane: **Blumenthal**).

## Loĝantaro
En 1910 Németremete havis 750 loĝantojn (germanoj); en 1992 487 (slovakoj, rumanoj, 4% hungaroj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1471. Ĝis 1919 Németremete apartenis al Hungario, al Temes. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
== Komunumoj pri *német* (=germano) en Hungara reĝlando ==

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Drăgșinești

**Drăgșinești** [drəgŝineŝtj] (hungare: **Drágfalva**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 287 loĝantojn (rumanoj); en 1992 190 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1453. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Fârdea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Giarmata Vii

**Giarmata Vii** [ĝarmata vij] (jen rumane, *Vii* signifas "vitejoj", hungare *Kisgyarmatpuszta*) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Ghiroda.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kantabra Montaro

[dekstra|eta|250px|La ruĝa kadro montras la areon de la Kantabra Montaro, en la nordo de [Iberio.]]
La **Kantabra Montaro** aŭ **Kantabra Montoĉeno** () estas montara sistemo en Hispanio etendiĝanta paralele al la bordo de la Kantabra Maro, laŭlonge de 480 kilometroj, de la okcidentaj Pireneoj ĝis la limoj de orienta Galegio, ĉe la rivero Minjo. Ĝi konsistigas la geografian regionon Kantabra Kornico.

## Geografio 
Ĝi okupas partojn de la aŭtonomaj komunumoj Galegio, Asturio, Kastilio kaj Leono, Kantabrio kaj Eŭskio: nome tion, al kio oni donas la nomon *Verda Hispanio*. Ĝi estas la dividilo inter la ĉe-mara kaj malseka Kantabra Kornico kaj la pli arideca Norda Altebenaĵo.

La suda akvokolekta areo de la ĉi-montaj riveroj, konsistanta el ebenaĵo en la nordo de Kastilio kaj Leono, ne estas kruta, tamen tiu norda ja estas tia pro la proksimeco de la maro. En la nordo kurtaj kaj torentecaj riveroj kun forta erozi-povo fluas tra V-formaj valoj. En la plej altaj lokoj (ĉefe en Asturio, okcidenta Kantabrio kaj nordaj Leono kaj Palencia) la montoj altas super 2.000 metroj. La plej alta monto estas Torrecerredo (2.648 m), en Picos de Europa, kaj la plej profunda kavaĵo estas la kavo-sistemo de Trave, la plej profunda en Hispanio kaj la sesa en la tuta mondo. La lastaj reliefaj modifiĝoj okazis dum epoko Terciaro, ĉefe sur sedimentoj estiĝintaj dum Mezozoiko. En la tuta montaro ankaŭ abundas trajtoj karstaj kaj glaciaraj.

Vento el oceano blovas kontraŭ la montoĉeno, supreniras, malvarmiĝas kaj kondensiĝas. Pro efekto de feno okazas multaj precipitaĵoj (eĉ ĝis 2 000 mm jare) kaj la vento sekve avancas senakve suden, kie estiĝas arida klimato.

## Flaŭro 
La falfoliaj arboj abundas, kiel eŭropaj fagoj en ombrecaj areoj kaj kverkoj (tigfrukta, petra kaj pirenea kverkoj) en subsunaj areoj. Rimarkindas, ke preskaŭ ne estas arbaroj de pinofitoj. Super 1 800 metroj la plej abundaj vegetaĵoj estas betuloj, makisoj kaj herbecaj plantoj, ĉefe paŝtejoj el graminacoj uzitaj de brutbredistoj.

## Montoj 
* Cantu la Jorcaúra apud la vilaĝo Tresviso

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtoŝoseo de la Altebenaĵo
* Kantabra Kornico
* Norda Altebenaĵo
* Pluvombro

Kategorio:Montaroj en Hispanio
Traian Vuia (Timiș)

**Traian Vuia** [trajan vuja] (hungare: **Bozsor**) estas vilaĝo kaj sidejo de samnoma komunumo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 659 loĝantojn (rumanoj), en 1992 451 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1364. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario departemento Krassó-Szörény. Administre apartenas al ĝi Jupani, Săceni, Surducu Mic, Susani kaj Sudriaș.

Ĝis 1950 la vilaĝo nomiĝis, rumane, Bujoru. Tiam ĝi ŝanĝis sian nomon honore al Traian Vuia, naskiĝinta tie en 1872.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Traian Vuia jud Timis.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Bucovăț (Dumbrava)

**Bucovăţ (Dumbrava)**  [bukovəc] (hungare: **Bukovec**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 787 loĝantojn (rumanoj); en 1992 683 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1371. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Dumbrava.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Hotelo de la Invalidoj

eta|773x773ra|Hotelo de la Invalidoj ĉe la norda flanko

La **Hotelo de la Invalidoj** (), aŭ pli simple «**la Invalidoj**» ('**) estas fama monumento de Parizo, kies konstruo estis ordonita de la reĝo Ludoviko la 14-a je la 24-a de februaro 1670 por gastigi la kriplulojn aŭ la aliajn invalidojn de la armeoj.

Hodiaŭ la hotelo ankoraŭ zorgas pri vunditaj militistoj, sed ankaŭ entenas plurajn muzeojn (inkluzive de ) kaj militistan nekropolon. Sub la fama, oraspekta kupolo de la Hotelo troviĝas la tombmonumento de Napoléon Bonaparte. La muzeo estas malfermita ĉiutage de 10:00 a.m. ĝis 6:00 p.m.

[eta|centra|280px|La **Hotelo de la Invalidoj''' en [Parizo, kun ĝia oraspekta kupolo, ĝis nun gastigas vunditajn militistojn.]]

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Muzeo de Armeo (Parizo)
* Invalides (pariza metrostacio)
* Invalides (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Invalidoj 
* Ampleksa kolekto da bildoj 

Kategorio:Parizaj kupoloj
Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:Militmuzeoj en Francio
Kategorio:Tombejoj de Parizo
Kategorio:Malsanulejoj de Parizo
Kategorio:Konstruaĵoj en la 7-a arondismento de Parizo
Kategorio:Historiaj monumentoj de Parizo
Kategorio:Historiaj monumentoj klasitaj en 1862