open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Floraj Ludoj

La **Floraj Ludoj** estis literatura konkurso en la okcitana lingvo establita en Tuluzo en la jaro 1323 kaj okazinta ĝis 1484. Ekde 1393 ĝis la fino de la 15-a jarcento ĝi okazis ankaŭ en Barcelono, aŭspicie de la reĝoj de Aragono.

La Floraj Ludoj de Barcelono denove stariĝis en 1859, danke al la iniciato de Antoni de Bofarull kaj Víctor Balaguer. Ilia devizo *Patria, Fides, Amor* (Patrio, Fido, Amo) aludis al la tri regulaj premioj: la Natura Floro (katalune: *Flor Natural*) aŭ honora premio, kiun oni atribuis al la plej elstara am-poemo, la Ora Englantino (''Englantina d'or*) al plej elstara patriotisma poemo kaj la Ora kaj Arĝenta Violo (*Viola d'or i argent*) al la plej elstara religia poemo. La gajninto de tri regulaj premioj estis investita Florluda Majstro (*Mestre en Gai Saber*). La Floraj Ludoj fariĝis mejloŝtono por la t.n. Renaskiĝo de la kataluna literaturo kaj famigis verkistojn kiel Jacint Verdaguer, Àngel Guimerà, Narcís Oller kaj Josep Maria de Segarra.

La Floraj Ludoj havis kontinuecon laŭ la tempo kaj superis multajn sortobatojn kiujn devis alfronti la kataluna kulturo. Tiel, okaze de la ĉesigo ordigita de la milita aŭtoritato (1902), la Floraj Ludoj okazis en Sant Martí del Canigó (norda Katalunio en la franca ŝtato); poste, sub la diktaturo de Primo de Rivera ili trovis rifuĝon en Tuluzo (1924) kaj en privataj domiciloj. Nur la Enlanda Milito sukcesis interrompi la historian kontinuecon de la artkonkurso; sed, ekde 1941, ili reokazis en la ekzilo, per la nomo de Floraj Ludoj de la Kataluna Lingvo, kaj ili okazis senĉese en diversaj amerikaj kaj eŭropaj urboj. La lastaj Ludoj de la ekzilo okazis en Munkeno (1977); la sekva jaro okazis denove en Barcelono kaj ili kuniĝis kun tiuj, kiuj ekde 1941, kaŝite, kaj ekde la 1971 publike, okazis en la kataluna ĉefurbo. En 1981 la barcelona magistrato faris modifojn por revigligi la Florajn Ludojn ĉefe per konsiderinda pligrandigo de la ekonomia asigno krom modernigo de la organizado, forigo de la arkaisma kaj anakronisma elekto de la Reĝino de la Floraj Ludoj.  Per la ŝanĝoj enigitaj en 1992, la Floraj Ludoj integriĝis en la Semajno de la Poezio de Barcelono.

La Floraj Ludoj estis enkondukitaj en la Esperanto-literaturon okaze de la 5-a Universala Kongreso en Barcelono (1909) kaj ekde 1911 organizitaj de Kataluna Esperantista Federacio sub la nomo *Internaciaj Floraj Ludoj''.

Kategorio:Okcitanlingva literaturo
Kategorio:Katalunlingva literaturo
Kategorio:Esperantlingva literaturo
Pudding Lane

**Pudding Lane** estas strato de Londono lokita en la kvartalo City. Ĝi situas antaŭ la strato Eastcheap, proksime al la ponto de Londono. La plej proksima metro-stacio estas "Monument". Tie situis la panvendejo de Thomas Farryner, el kiu komenciĝis la granda incendio de Londono en 1666.

Laŭ la kronikisto John Stow, la strato estis nomita laŭ la angla vorto *puddings*, tio estas mezepoka vorto por "intestaro", ĉar la tripoj onidire falis el la ĉaretoj, kiuj venis el la viandistoj de Eastcheap al la Tamizo. Ekzistas sur muro de konstruaĵo, nomita "Faryners House", plato indikante la lokon de la incendio.

Kategorio:Stratoj aŭ placoj de Londono
Pikniko

[eta|Manĝo surherba, de [Edouard Manet]]
[eta|Pikniko, de [Pál Szinyei Merse, 1873]]
**Pikniko** estas eksterdoma senceremonia manĝo en plena aero.

Kontraŭe al manĝeto aŭ hastmanĝaĵo, kiu estas kutime rapida, pikniko estas agrabla manĝo, antaŭpreparita kaj ofte longdaŭra.

Pikniko ebligas profiti de bela vetero kaj de la naturo, sed ankaŭ retrovi familianojn aŭ amikojn kaj dividi la manĝaĵojn, kiujn ĉiuj kunportis. Piknikmanĝaĵoj estas ofte malvarmaj.

Kategorio:Manĝoj
Milon

**Milon** de Kroton aŭ Krotona Milono (Milo) estas la plej fama luktisto de la antikva Grekio, kiu agadis fine de la 6-a jarcento a.K.

Li naskiĝis en akhaja kolonio (hodiaŭ Crotone, Italio, Calabria-duoninsulo), kie oni tre estimis lin.

Li gvidis je venko armeon de Kroton en 510 a.K. kontraŭ la sibaritoj. Li venkis sesfoje en la grekaj olimpikoj (540 kaj inter 532 kaj 516) kaj same sesfoje venkis en la pithiaj ludoj, okazinta same kvarjare. Li entute venkis 32-foje en luktado. Onidire, unufoje li portis ŝultre taŭron en la olimpika stadiono.

Laŭ la legendo, en maljuna aĝo, li provis permane distiri arbon, kiun oni jam provis distranĉi per kojno, sed la kojno elfalis kaj mano de Milon kaptiĝis en la ligno. Li ne povis foriri kaj murdis lin la atakantaj lupoj.

Kategorio:Luktosportistoj
Kategorio:Antikvaj grekoj
Koroibos

**Koroibos de Elis** estis atleto naskiĝita en Elis, kiu estis unua (nome) konata olimpika venkinto. Li venkis la 21-an aŭ 22-an de julio 776 a.K. dum la Antikvaj Olimpikaj Ludoj en stadiona kuro je 192 m. 

## Literaturo 
* Ingomar Weiler: *Der Sport bei den Völkern der Alten Welt. Eine Einführung*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1981, ISBN 3-534-07056-9.
* Judith Swaddling: *Die Olympischen Spiele der Antike*. Reclam, Stuttgart 2004, ISBN 3-15-018293-X.

Kategorio:Olimpikaj atletoj
Stacidomo Waterloo

**Stacio Waterloo** estas unu el la gravegaj stacioj de Londono, ĉar tie kruciĝas gravaj trajn- kaj metro-linioj. Ĝi situas en la sudo de la urbokerno, ĵus sude de rivero Tamizo. La nomon ĝi ricevis laŭ la batalo de Waterloo.

Fakte *Waterloo-stacio* estas staciaro:
* trajnstacio - **Waterloo central station**
* stacio de rapidtrajnoj "Eurostar" - **Waterloo International**
* trajnstacio **Waterloo East**
* metrostacio de griza, nigra kaj bruna linioj - **Waterloo**

En 2005 62,388 milionoj da pasaĝeroj uzis la stacion de en-Britiaj trajnoj, kaj 68,427 milionoj da pasaĝeroj la metro-stacion.

**Situo:** 

## Ĉefstacio Waterloo ("Waterloo central station") 
Tiu kapostacio estis inaŭgurita la  de "London and South Western Railway" (L&SWR) por trajnoj al la sudokcidento de Britio.
Ĝi estas prikantata de rokbando The Kinks : "Waterloo Sunset", 1967.

## Internacia stacio de Eurostar ("Waterloo International") 
225ra|eta|Stacidomo Waterloo International
Inter 1994 kaj 2007 trafikis la trajnoj al Belgio kaj Francio tra la Manika Tunelo. En decembro 2007 la internacia servo translokiĝis al Stacidomo Sankta Pankracio por uzi novan rapidan linion por internaciaj trajnoj. La internacia stacidomo ĉe Waterloo nun estas neuzita, kvankam estas planoj uzi ĝin por lokaj trajnoj.

## Waterloo East 
**Waterloo East** estas memstara najbara stacio por trajnoj al la sudoriento de Britio kaj al Kent.

## Metro-stacio 
eta|225ra|Metro-liniaro de Londono
Ĉi tie trafikas metrooj de linioj "Bakerloo Line", "Jubilee Line", "Northern Line" kaj "Waterloo & City Line".

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj de *Network Rail*
* Horaro kaj vojaĝinformoj de *National Rail*

Kategorio:Fervojaj stacioj en Britio
Kategorio:Metroo de Londono
Kategorio:Stacidomoj de Londono
Lokomotivestro

[eta|250px|La laborejo de lokomotivestro en germana [InterCityExpress|ICE-Trajno]]

**Lokomotivestro** aŭ **trakciilkondukisto** estas persono, kiu ŝoforas trajnon (vagonaron) kaj respondecas pri la lokomotivo kaj pri sekura veturado.

## Trejnado 
Pro la multo de necesaj scioj la speciala trejnado de lokomotivestro daŭras kelkloke plurajn jarojn. Antaŭkondiĉo, kiu varias de lando al lando ofte estas finlernado de teknika profesio aŭ finekzameno de teknika/matematika gimnazio kaj aĝo de minimume 21 jaroj, bona vidkapablo (aparte nenia kolorblindeco).
La lernendaĵoj inkluzivas: scion pri la fizikaj ecoj de trajno kaj reloj, rapido, reago ĉe deklino, krome scion pri la relo-reto, la stacioj, vojoj kun specialaj malfacilaĵoj, rapidlimigoj, fervojosignaloj, la juraj rajtoj kaj devoj. Kaj ĉion ĉi lokomotivestro en internacia trafiko devas scii ankaŭ pri la najbaraj landoj.

## Taskoj 
La taskoj de lokomotivestro korespondas al tiuj de piloto de aviadilo:
ŝi aŭ li respondecas pri sekura laŭregulara veturado de trajno, kaj kompreneble pri obeo al la horaro.

## Eksteraj ligiloj 
* en - Run-A-Locomotive. TTT-ejo kun trajnpilota simulatoro de museo en Kalifornio.
Pri specialaj kondiĉoj de trenado de trajnkondukistoj en
* Usono ()
* Barato ()

Kategorio:Transporto
Kategorio:Fervojo
Kategorio:Profesioj
Libroeldonejo Kriterion

***Kriterion Könyvkiadó***, rumane: ***Editura Kriterion*** (Libroeldonejo Kriterion) estas ŝtata libroeldonejo en Rumanio.

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1969 en Bukareŝto. 

## Fondintanoj 
La fondintanoj estis: Géza Domokos (direktoro 1969-1990), Lajos Bálint (teknikredaktoro en Cluj-Napoca, Pál Bodor, Emma Botár, Gyula Dávid (redaktoro en Cluj-Napoca), Ferenc deák, Hedi Hauser, Kacsó Gáborné, Erzsébet Kovács.

## Redaktoroj 
La pli malfruaj redaktoroj: János András, V., András Bodor, László Csiki, Éva Gergely, Judit Kacsó, Gusztáv Molnár, Rudolf Németi, Judit M. Szemlér, Annamária Osvát, Gyula H. Szabó, Sándor Szilágyi N. Readaktoroj en Cluj-Napoca: Ferenc Bréda, László Csiki, Tibor Kálmán Dáné, Péter Egyed, János Géczi (teknikredaktoro), Ferenc Hatházy, Imre Mikó, Géza Páskándi, Anikó Salamon, Zsolt Szabó, Mária Vofkori.

## Eldonaĵoj 
Ĝi eldonis originalajn kaj tradukitajn verkojn unuavice beletristikajn, sed ankaŭ sciencajn, artajn, historiajn kaj etnografiajn en la lingvoj de nacimalplimultoj kaj en rumana lingvo por rumanoj pri la rumaniaj nacimalplimultoj. Ĝi eldonis ĝis 1990 entute 3504 (2158 hungare) titolojn en 13 lingvoj, en 28 milionoj da eldonnomro (24,5 milionoj hungare). La duono de la libroj aperintaj en hungara lingvo en Rumanio en tiu periodo estis eldonitaj de tiu eldonejo. La nuna direktoro estas Gyula H. Szabó. 

## Bibliografio 
* Domokos Géza: *Igevár*. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kriterion.ro/Ĝia retpaĝo.
* Retejo de la eldonejo

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Kategorio:Libroeldonejoj en Rumanio
Anous

**Noĉoŝternoj** estas ordinara nomo por birdoj membroj de la familio Laredoj kaj subfamilio de Ŝternenoj en la genroj *Anous*. Ili estas tropika grupo, karaktera pro noĉoformaj vostoj (kaj ne forkoformaj, kiel la ŝternoj de la genro *Sterna* kaj aliaj); ili estas birdoj marbordaj kaj pelagaj ĉe oceanoj. 

Genro ***Anous***
* Bruna ŝterno aŭ *Ordinara noĉoŝterno*, *Anous stolidus* (Linnaeus, 1758) LC
** *A. s. pileatus* (Scopoli, 1786)
** *A. s. galapagensis* Sharpe, 1879
** *A. s. ridgwayi* Anthony, 1898
** *A. s. stolidus* (Linnaeus, 1758) 
* Malhelbruna ŝterno, *Anous minutus* (Boie, F, 1844) LC
** *A. m. worcesteri* (McGregor, 1911)
** *A. m. minutus* (Boie, 1844)
** *A. m. marcusi* (Bryan, 1903)
** *A. m. melanogenys* (Gray, 1846)
** *A. m. diamesus* (Heller kaj Snodgrass, 1901)
** *A. m. americanus* (Mathews, 1912)
** *A. m. atlanticus* (Mathews, 1912) 
* Bruna noĉoŝterno, *Anous tenuirostris* (Temminck, 1823) LC
** *A. t. tenuirostris* (Temminck, 1823)
** *A. t. melanops* (Gould, 1846)
* Blua ŝterno, *Anous cerulea* (Bennett, FD, 1840) LC
** *A. c. saxatilis* (Fisher, 1903)
** *A. c. ceruleus* (Bennett, 1840)
** *A. c. nebouxi* (Mathews, 1912)
** *A. c. teretirostris* (Lafresnaye, 1841)
** *A. c. murphyi* (Mougin & Naurois, 1981) 
* Griza ŝterno, *Anous albivitta* (Bonaparte, 1856) LC
** *A. a. albivitta* (Bonaparte, 1856)
** *A. a. skottsbergii* (Lönnberg, 1921)
** *A. a. imitatrix* (Mathews, 1912) 

## Referencoj 
* Bridge, E. S.; Jones, A. W. & Baker, A. J. (2005): A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **35**: 459–469. PDF plena teksto 
* Harrison, C.S. (1990): *Seabirds of Hawaii, Natural History and Conservation*. Comstock: Cornell ISBN 0-8014-2449-6

Kategorio:Ŝternedoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Aeroĝelo

eta|2,5-kg-a briko sur 2,38-grama aeroĝelo
**Aeroĝelo** estas solida materialo kun tre malgranda denso. Ĝi estiĝas el ĝelo, en kiu oni anstataŭigis la likvan komponanton per gasa.

Ĝi havas specifajn fizikajn proprecojn (ekz. kiel izolaĵo), ĝi estas diafana, blueca kaj havas internan refrakton.

## Historio 
La aeroĝelon inventis Steven Kistler en 1931, post veto kun Charles Learned, ke li povas en ĝelo ŝanĝi la likvon en gason, sen kunfaligi la ĝelon. La unuaj tiaj ĝeloj estis silikonĝeloj. Ekde tiam evidentiĝis, ke oni povas prepari ĝelon el diversaj materialoj.

## Propraĵoj 
Kiam oni tuŝas aeroĝelon, oni sentas malpezan, sed solidan ŝaŭmon. Se oni premas ĝin, tio ne lasas spuron sur ĝi, sed forta premo kaŭzas restantan kreviĝon. Je tre forta premo, ĝia strukturo kolapsas kaj la aeroĝelo disfalas kiel vitro. Spite al la lasta propreco, ĝi estas strukture tre rezista kaj povas subteni 2000-oblan mason (kompare al la propra maso). Tio estas dankinda al la dendrita mikrostrukturo, en kiu la ringoformaj korpuskloj (grandaj 2-5&nbsp;nm) formas nodojn, elformante tre porecan, preskaŭ fraktalan strukturon, kies poroj estas pli malgrandaj ol 100 nanometroj.

## Uzo 
eta|Termoizolado
* termoizolado
* absorba materialo
* katalizilo aŭ katalizilo portanto

La aeroĝelo havas varmokonduktan kapablon en aero ĉe 300  de 0,017 ĝis 0,021 W/(m·K) kaj tipan valoron de 0,02 W/(m·K), kio estas treege malgranda kaj nuntempe, laŭ la Guinness-libro de Rekordoj por materialoj, ĝi estas la plej bona varmoizola materialo.

Oni en 2000 produktis flekseblan aeroĝelon miksante fibrojn en la materialon. Tiele la uztereno plivastiĝis.

Ĝia plej konata uzo estis, kiam NASA kolektis interstelaran polvon per ĝi (sur satelito).

La karbonbaza aeroĝelo estas bone uzebla por pretigo de superkondensatoro. Pro la grandega surfaco de la aeroĝelo, ili povas esti 2000-5000-one grandaj ol tradiciaj kondensatoroj.

Silicoksidaeroĝeloj povas esti uzitaj en bildigaj aparatoj, optiko, kaj lumgvidistoj.

Aeroĝeloj estas uzitaj en Inertial Confinement Fusion (ICF) kaj Rentgenfotaj laserceloj. En ICF, ĝi estas utiligita kiel malalt-densecaj celmaterialoj por krei ŝaŭmcelojn kiuj helpas en simulado de la kondiĉoj necesaj por fuzio. Ilia malalt-denseca strukturo permesas precizan kontrolon de la fuzia fuelo, faciligante efikan kunpremadon kaj hejtadon per la laserenergio.

La firmao Dunlop uzas ĝin por interna rigidigo de la tenisbatiloj.

## Referencoj 
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Materialoj
Nelly et Monsieur Arnaud (filmo)

***Nelly et Monsieur Arnaud*** (**Nelly kaj Sinjoro Arnaud**) estas franca filmo de Claude Sautet aperinta en 1995.

## Rakonto 
Por alfronti monajn malfacilaĵojn kaj akiri sendependecon, ĵus eksedziniĝinta juna virino akceptas helpi riĉan emeritulon por verki liajn memoraĵojn.

## Rolularo 
* Michel Serrault: Pierre Arnaud
* Emmanuelle Béart: Nelly
* Jean-Hugues Anglade: Vincent Granec
* Claire Nadeau: Jacqueline
* Michel Lonsdale: Dollabella
* Françoise Brion: Lucie
* Michèle Laroque: Isabelle
* Charles Berling: Jérôme
* Jean-Pierre Lorit: Christophe
* Michel Albertini: Taieb
* Coraly Zahonero: Marianne
* Graziella Delerm: Laurence
* Olivier Pajot: Jean-Marc
* Alexandre Chappuis: Luc
* Karine Foviau: Sandrine
* Laure Chamay: knabino en trinkejo
* Sylvie Jobert: Valérie
* Janine Souchon: Maria
* Judith Vittet: Bénédicte
* Mathilde Vitry
* Thierry Heckendorn
* Abel Jefry
* Philippe Lelièvre
* Suzy Marquis

## Pri la filmo 
* Originala grafio en la afiŝo kaj la enkonduko estis ***Nelly et Mr. Arnaud***, kio tipografie signifas: *Nelly kaj Mister Arnaud*.
* Tiu filmo ricevis premion "Prix Louis-Delluc" en 1995.

## Eksteraj ligiloj 
* Nelly et Monsieur Arnaud en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1995
Dušan Třeštík

**Dušan Třeštík** (naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1933, Sobědruhy apud Teplice — mortis la 22-an de aŭgusto 2007, Praha) estis ĉeĥa historiisto kaj publicisto.

En la jaroj 1951-1956 li studis historion ĉe Universitato de Karolo. Ekde 1958 li laboris en la Historia Instituto de Akademio de Sciencoj de Ĉeĥa respubliko. Li specialiĝis pri la historio de la frua mezepoko en la centra kaj orienta Eŭropo kaj pri filozofio de historio. Laste li aktivis en Centro de mezepokaj studoj ĉe la ĉeĥa Akademio de Sciencoj.

## Verkoj 
* *Kosmova kronika* (La kroniko de Kosmas, 1968)
* *Románské umění v Čechách a na Moravě* (Romanika arto en Bohemio kaj Moravio, 1983)
* *Počátky Přemyslovců* (Komencoj de Premislidoj, 1981)
* *Počátky Přemyslovců – Vstup Čechů do dějin (510–935)* (Komencoj de Premislidoj - Enpaŝo de ĉeĥoj en la historion - 510-935, 1997)
* *Mysliti dějiny* (Pensi la historion, 1999) - eseoj
* *Češi. Jejich národ, stát, dějiny a pravdy v transformaci* (Ĉeĥoj. Ilia nacio, historio kaj veroj en la transformiĝo, 1999)
* *Moravští Přemyslovci ve znojemské rotundě* (kun Barbara Krzemieńská, Anežka Merhautová) (Moraviaj Premislidoj en la rotondo de Znojmo, 2000)
* *Vznik Velké Moravy. Moravané, Čechové a střední Evropa v letech 781-871* (Estiĝo de Granda Moravio. Moravianoj, Bohemoj kaj la centra Eŭropo en la jaroj 781-871, 2001)
* *Králové a knížata zemí Koruny české* ( kun J. Čechura, V. Pechar) (Reĝoj kaj princoj de la landoj sub la Bohema Krono, 2002)
* *Mýty kmene Čechů (7.-10. století). Tři studie ke ´Starým pověstem českým´* (Mitoj de la gento ĉeĥa, 7-a ĝis 10-a jarcentoj, tri studaĵoj pri la Malnovaj mitoj ĉeĥaj, 2003)
* *Češi a dějiny v postmoderním očistci* (Ĉeĥoj kaj la historio en la postmoderna purtagorio, 2005) - eseoj

## Eksteraj ligiloj 
* Bohema frua mezepoko - retejo de Dušan Třeštík 
* Biografia artikolo

Kategorio:Ĉeĥaj historiistoj
Berkelland

Dosiero:Loudspeaker.svg**Berkelland** ()
estas municipo en la regiono Achterhoek, en la nederlanda provinco Gelderland. Berkelland ekestis, je la 1-a de januaro 2005, pro kunfandiĝo de la municipoj Borculo, Eibergen, Neede kaj Ruurlo pro komunuma rearanĝo. La municipo estas laŭ la nombro de loĝantoj la dua plej granda municipo de la regiono Achterhoek: En  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun .

La nomo de la nova municipo estas derivita de la rivereto *Berkel*, kiu fluas tra la antaŭaj municipoj Eibergen kaj Borculo.

## Loĝlokoj 
Avest, Beltrum, Borculo, Brammelerbroek, Brinkmanshoek, Broeke, De Bruil, De Haar, De Heurne, Eibergen, Geesteren, Gelselaar, Haarlo, Holterhoek, Hoonte, Hupsel, Leo-Stichting, Lintvelde, Lochuizen, Loo, Mallem, Neede, Noordijk, Noordijkerveld, Olden Eibergen, Rekken, Rietmolen, Ruurlo kaj Veldhoek. 

Kategorio:Municipoj de Gelderlando
120-ĉelo

{{Hiperpluredro
|nomo=120-ĉelo
|bildo=Schlegel wireframe 120-cell.png
|bildo-priskribo=Figuro de Schlegel
|speco=Konveksa regula plurĉelo
|ĉeloj=120 dekduedroj (5.5.5) 25px
|edroj=720 kvinlateroj {5}
|lateroj=1200
|verticoj=600
|vfiguro=Kvaredro (3.3.3)
|vbildo=Tetrahedron.png
|Schl= {5,3,3}
|CD=(o)5o3o-o
|grupo=H4, [3,3,5]
|duala= 600-ĉelo
|propraĵoj=Konveksa
}}
En geometrio, la **120-ĉelo** aŭ **centdudekĉelo** estas la konveksa regula plurĉelo kun simbolo de Schläfli {5,3,3}.

Ĝi povas esti konsiderata kiel la 4-dimensia analogo de la dekduedro.

La rando de la 120-ĉelo estas komponita el 120 dekduedraj ĉeloj kaj 4 el ili kuniĝas je ĉiu vertico. Kune ili havas 720 kvinlaterajn edrojn, 1200 laterojn kaj 600 verticoj. Estas 4 dekduedroj, 6 kvinlateroj, kaj 4 lateroj kuniĝantaj je ĉiu vertico. Estas 3 dekduedroj kaj 3 kvinlateroj kuniĝantaj je ĉiu latero.

La duala hiperpluredro de la 120-ĉelo estas la 600-ĉelo. La vertica figuro de la 120-ĉelo estas kvaredro.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de 600 verticoj de la 120-ĉelo centrita je (0, 0, 0, 0) estas ĉiuj permutoj de
: (0, 0, ±2, ±2)
: (±1, ±1, ±1, ±√5)
: (±τ−2, ±τ, ±τ, ±τ)
: (±τ−1, ±τ−1, ±τ−1, ±τ2)
kaj ĉiuj paraj permutoj de
: (0, ±τ−2, ±1, ±τ2)
: (0, ±τ−1, ±τ, ±√5)
: (±τ−1, ±1, ±τ, ±2)
kie τ estas la ora proporcio (1+√5)/2.

## Bildoj 
## Vidu ankaŭ 
* Uniforma plurĉelo
* Rektigita 120-ĉelo
* Senpintigita 120-ĉelo
* Dutranĉita 120-ĉelo
* Laterotranĉita 120-ĉelo
* Rektigitotranĉita 120-ĉelo
* Edrotranĉita 120-ĉelo
* Edroverticotranĉita 120-ĉelo
* Entutotranĉita 120-ĉelo

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regulaj hiperpluredroj*, 3-a. red., Doveraj Eldonoj, 1973. ISBN 0-486-61480-8.
* **Kalejdoskopoj: Elektitaj skriboj de H.S.M. Coxeter**, redaktita de F. Arthur Sherk, Peter McMullen, Anthony C. Thompson, Asia Ivic Weiss, Wiley-Interscience Publication, 1995, ISBN 978-0-471-01003-6 http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0471010030.html 
** (Papero 22) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj I*, [Math. Zeit. 46 (1940) 380-407, MR 2,10]
** (Papero 23) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj II*, [Math. Zeit. 188 (1985) 559-591]
** (Papero 24) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj III*, [Math. Zeit. 200 (1988) 3-45]
* John Horton Conway kaj Michael Guy: *Kvar-dimensiaj arĥimedaj hiperpluredroj*, Paperoj de la Kolokvo sur Konvekseco je Kopenhago, paĝo 38 kaj 39, 1965
* Norman Johnson: *La teorio de uniformaj hiperpluredroj kaj kahelaroj*, Ph.D. Disertaĵo, Universitato de Toronto, 1966

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 120-ĉelo (32) de *konveksaj uniformaj plurĉeloj* de George Olshevsky
* http://www.polytope.de/c600.html Pri 120-ĉelo en regulaj hiperpluredroj de Marco Möller en R4
* 120-ĉelo  - iuj projekcioj de la 120-ĉelo al 2 dimensioj.
* 120-ĉela esploristo - libera interaga programo kiu permesas lerni pri la 120-ĉelaj simetrioj. La 120-ĉelo estas projekciata al 3 dimensioj kaj tiam bildigata per OpenGL.
* Hiperpluredroj  - projekcio de la 120-ĉelo al 3 dimensioj kun latentaj detaloj forprenitaj , meze en la paĝo.

Kategorio:Plurĉeloj
Ĝelo

eta|180ra|Harĝelo
eta|180ra|Japana plantĝelo (el *konnyaku*)

**Ĝelo** estas gelateneca substanco, rezultanta el la koaguliĝo de koloida solvaĵo (ekz. araba gumo, agaragaro, silicia hidroksido, gelatoj, farungluo, fiŝgluo ktp.). Ĝi estas denseflua koloidsistema materialo. Ĝi konsistas el likvaĵo kaj el korpuskloj, ne videblaj per ordinara optika mikroskopo.

La ĝelo povas esti elasta aŭ gelatena kiel frukta ĵeleo aŭ tre solida kaj rigida kiel silikata ĝelo (oni uzas ĝin por sekigo).

La ŝrumpiĝon de la ĝelo, kiam eliĝas la likvo el ĝi, oni nomas *kseroĝelo*.

## Vidu ankaŭ 
* Aeroĝelo
* Aloo vera
* Gelateno
* Koloido


Kategorio:Fizika kemio
Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Fazoj de materio
Kategorio:Substancoj
600-ĉelo

{{Hiperpluredro
|nomo=600-ĉelo
|bildo=Stereographic polytope 600cell.png
|bildo-priskribo=Figuro de Schlegel
|bildo1=Cell600-4dpolytope.png
|bildo1-priskribo=Orta projekcio
|speco=Konveksa regula plurĉelo
|ĉeloj=600 kvaredroj (3.3.3) 25px
|edroj=1200 trianguloj {3}
|lateroj=720
|verticoj=120
|vfiguro=Dudekedro (3.3.3.3.3)
|vbildo=Icosahedron.png
|Schl= {3,3,5}
|CD=o5o3o-(o)
|grupo=H4, [3,3,5]
|duala= 120-ĉelo
|propraĵoj=Konveksa
}}
En geometrio, la **600-ĉelo** aŭ **sescentĉelo** estas konveksa regula plurĉelo kun simbolo de Schläfli {3,3,5}.

Ĝi povas esti konsiderata kiel la 4-dimensia analogo de la dudekedro.

La rando de la 600-ĉelo estas komponita el 600 kvaredraj ĉeloj kaj 20 el ili kuniĝas je ĉiu vertico. Kune ili formas 1200 triangulajn edrojn, 720 laterojn kaj 120 verticojn. La vertica figuro estas dudekedro. La duala hiperpluredro de la 600-ĉelo estas la 120-ĉelo.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de la 600-ĉelo centrita je (0, 0, 0, 0) estas kun lateroj de longo 1/φ (kie φ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio) estas:
:16 verticoj - ĉiuj de formo (±½,±½,±½,±½),
:8 verticoj - ĉiuj permutoj de (0,0,0,±1)
:96 verticoj - ĉiuj paraj permutoj de ½(±1,±φ,±1/φ,0).

La unuaj 16 verticoj estas verticoj de la 4-hiperkubo, la duaj 8 estas verticoj de la 16-ĉelo, kaj kune ili estas 24 verticoj de la 24-ĉelo. La lastaj 96 verticoj estas verticoj de la riproĉa 24-ĉelo, kiu povas esti konstruita per disdivido de ĉiuj 96 lateroj de la alia 24-ĉelo (duala al la unua) en la ora proporcio en konsekvenca maniero.

## Simetrio 
La geometria simetria grupo de la 600-ĉelo estas la grupo de Weyl de H4. Ĉi tiu estas grupo de ordo 14400.

## Vidu ankaŭ 
* Uniforma plurĉelo
* Rektigita 600-ĉelo
* Senpintigita 600-ĉelo
* Dutranĉita 600-ĉelo
* Laterotranĉita 600-ĉelo
* Rektigitotranĉita 600-ĉelo
* Edrotranĉita 600-ĉelo
* Edroverticotranĉita 600-ĉelo
* Entutotranĉita 600-ĉelo

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regulaj hiperpluredroj*, 3-a. red., Doveraj Eldonoj, 1973. ISBN 0-486-61480-8.
* **Kalejdoskopoj: Elektitaj skriboj de H.S.M. Coxeter**, redaktita de F. Arthur Sherk, Peter McMullen, Anthony C. Thompson, Asia Ivic Weiss, Wiley-Interscience Publication, 1995, ISBN 978-0-471-01003-6 http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0471010030.html 
** (Papero 22) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj I*, [Math. Zeit. 46 (1940) 380-407, MR 2,10]
** (Papero 23) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj II*, [Math. Zeit. 188 (1985) 559-591]
** (Papero 24) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj III*, [Math. Zeit. 200 (1988) 3-45]
* John Horton Conway kaj Michael Guy: *Kvar-dimensiaj arĥimedaj hiperpluredroj*, Paperoj de la Kolokvo sur Konvekseco je Kopenhago, paĝo 38 kaj 39, 1965
* Norman Johnson: *La teorio de uniformaj hiperpluredroj kaj kahelaroj*, Ph.D. Disertaĵo, Universitato de Toronto, 1966

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 600-ĉelo (35) de *konveksaj uniformaj plurĉeloj* de George Olshevsky
* http://www.polytope.de/c600.html Pri 600-ĉelo en regulaj hiperpluredroj de Marco Möller en R4

Kategorio:Plurĉeloj
Aldo Lavagnini

**Aldo LAVAGNINI**, okultisto, naskiĝis en Italio, mortis en Meksikurbo, 1962Magistro de framasonismo, ano de Academia pro Interlingua, fondinto de la Asociación Biosófica Universal 1917
kreinto de la planlingvoj "Monario" 1925 kaj "Mondi Lingua" 1939, esperantidoj kaj "Unilingue", modifita latina (1921).
La projektoj de Lavagnini, laŭ oni pensas, estis tre influita de ideoj de aŭtoro pri la "perfekteco" de sanskrito kaj kelta lingvo, ĉefe laŭ verba aspekto. Pro tio, la verbaj formoj estas tre malsimplaj, kiel en Volapuko.
Li estis framasonisto ano de la Martinismo en Italio.
En lia tekstoj framasonaj oni vidas influojn de Teozofio, astrologio kaj jogo, ankaŭ rimarkindaj en la teorioj de la Asociación Biosófica, kion li fondis en Ameriko.

## Verkoj 
* *Colección de manuales masónicos*
* ''Grammatica dell' Unilingue od Interlingue*, Rom 1923.
* *Corso di Monario*, Rom 1926.
* *Interlexiko Monario: italiano, francais, english, deutsche*, Rom 1926.
* *Kurso astrologis*, 1926.
* *Short lessons on Mondi Linguo*, Mexiko 1945.
* *Hacia una lengua internacional*, Mexiko 1956.
* *Origin astronomic del Alfabeto'' (s.j.).

Kategorio:Interlingvao
Kategorio:Lingvokreintoj
Levirato

**Levirato** (*Leviratus*), aŭ boedziĝo, estas praa kutimo, kelkfoje devo, ĝenerala ĉe la antikvaj popoloj, inkluzive hebreoj, laŭ kiu la frato aŭ plej proksima parenco de senfile mortinta devas edziĝi al ties vidvino. Tiu kutimo helpis la vidvinon, kiu ne povis vivteni sin.

La esprimo venas el la latina *levir* (bofrato). Ĝi servis inter la antikvaj popoloj, ke la devena linio de la senfile mortinta viro ne finiĝu kaj samtempe oni apogu la vidvinon. La okcidentaj judaj komunumoj ne praktikas la kutimon ekde la mezepoko, tio validas ekde la 1950-aj jaroj por ĉiu komunumo. 

La leviraton praktikis ankaŭ la mongoloj kaj la tibetanoj kaj multaj aliaj popoloj.

Kategorio:Familio
Dutranĉita 120-ĉelo

{{Hiperpluredro
|nomo=Dutranĉita 120-ĉelo
|nomo1=Dutranĉita 600-ĉelo
|bildo=Bitruncated cosmotetron stereographic close-up.png
|bildo-priskribo=Rektlinia sfera projekcio (proksime)
|speco=Uniforma plurĉelo
|ĉeloj=120 senpintigitaj dudekedroj (5.6.6) 25px  600 senpintigitaj kvaredroj (3.6.6) 25px
|edroj=4320
|lateroj=7200
|verticoj=3600
|vfiguro=Dulatera dukojnosimilaĵo (malregula kvaredro)
|Schl= t1,2{5,3,3}
|grupo=H4, [3,3,5]
|propraĵoj=Konveksa
|B=Xhi
}}
En geometrio, la **dutranĉita 120-ĉelo** aŭ **dutranĉita 600-ĉelo** estas uniforma plurĉelo. Kiel la nomoj sugestas, ĝi povas esti farita per dutranĉo de la regula 120-ĉelo aŭ per dutranĉo de la regula 600-ĉelo.

## Vidu ankaŭ 
* Uniforma plurĉelo
* 120-ĉelo
* Senpintigita 120-ĉelo
* Senpintigita 600-ĉelo

## Referencoj 
* **Kalejdoskopoj: Elektitaj skriboj de H.S.M. Coxeter**, redaktita de F. Arthur Sherk, Peter McMullen, Anthony C. Thompson, Asia Ivic Weiss, Wiley-Interscience Publication, 1995, ISBN 978-0-471-01003-6 http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0471010030.html 
** (Papero 22) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj I*, [Math. Zeit. 46 (1940) 380-407, MR 2,10]
** (Papero 23) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj II*, [Math. Zeit. 188 (1985) 559-591]
** (Papero 24) H.S.M. Coxeter, *Regulaj kaj duonregulaj hiperpluredroj III*, [Math. Zeit. 200 (1988) 3-45]
* John Horton Conway kaj Michael Guy: *Kvar-dimensiaj arĥimedaj hiperpluredroj*, Paperoj de la Kolokvo sur Konvekseco je Kopenhago, paĝo 38 kaj 39, 1965
* Norman Johnson: *La teorio de uniformaj hiperpluredroj kaj kahelaroj*, Ph.D. Disertaĵo, Universitato de Toronto, 1966

## Eksteraj ligiloj 
* 120-ĉelo (39) en *konveksaj uniformaj plurĉeloj* de George Olshevsky
* Dutranĉita 120-ĉelo en *arĥimedaj hiperpluredroj* en R4 de Marco Möller

Kategorio:Plurĉeloj
Grund-nivela elektro-prizorgo

300px|eta|dekstra|Trako kun APS, dum konstruado en Placo Paul Doumer, Bordeaux.
300px|eta|dekstra|Parto de APS-a trako, montranta neŭtralajn sekciojn kaj povumajn segmentojn kaj keston, kiu interligas la mekanikajn kaj elektrajn partojn de la APS-aj relaj segmentoj.
[300px|eta|dekstra|[Tramtransporto en Bordeaux|Bordoza tramo, uzante APS.]]
**Grund-nivela elektro-prizorgo**, konata ankaŭ kiel **surfaca kurentakolektado** aŭ **Alimentation par Sol** (**APS**) estas moderna metodo de trirela elektrokapto por strataj tramoj. Ĝi estis inventita por la Bordoza tramo, estis konstruata ekde 2000 ĝis 2003 (12&nbsp;km). Momente ĝi estas la sola loko, kie oni uzas iun eksperimentan teknologion, sed proponas por aliaj lokoj.

La grund-nivela elektro-prizorgo (plie kiel APS) estas sendanĝera, ĉar oni elformis 8-metrajn segmentojn kun neŭtralaj sekcioj ene. La tramo povas kapti la elektron, se ĝi eligas signojn ke ĝi iras super iu relo. Tiam la sistemo donas elektron en la signita segmento, tramo povas tie uzi la elektron. Tiel nur la tramo povas elektrizigi segmentojn, tiel la teknologio estas sendanĝera por homoj, konvena en promenaj stratoj, urboj.

Sola problemo kun la teknologio estas, se akvo akumuliĝas ĉe la reloj (post forta pluvego).

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Bordeaux
* Tramtransporto en Ĝuhaj
* Tramtransporto en Zaragozo

Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Tramvojo
Midnight Cowboy

***Midnight Cowboy*** (*Noktomeza vakero*) estas 1969-a filmo bazita de la 1965-a romano de la sama titolo de James Leo Herliihy. La scenaro estis verkita de Waldo Salt, reĝisorita de John Schlesinger. Aperas en la filmo steluloj Dustin Hoffman kaj tiama novulo Jon Voight kiel la titola rolo. Ankaŭ aperas en la filmo Sylvia Miles, John McGiver, Brenda Vaccaro, Barnard Hughes, Ruth White, Jennifer Salt (la filino de la scenaristo) kaj Bob Balaban. La filmo rakontas la vivon de viro de Teksaso kiu transloĝas al Novjorko kaj iĝas prostituisto.

Ĝi gajnis Akademian Premion por plej bona filmo, kaj ĝi estas la nura filmo kun "X" (pro nudeco kaj unu sceno aludanta al geja seksumo) kiu ricevis tiun honoron. Ĝi ankaŭ gajnis la Premion BAFTA por plej bona filmo.

Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Premio BAFTA por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1969
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Distrikto Schwarzwald-Baar

La **distrikto Schwarzwald-Baar** -  - situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Villingen-Schwenningen. La distrikto estas parto de la distriktaro Frajburgo kaj de la regiona ligo Nigra Arbaro-Baar-Heuberg.

La distrikto havas areon de 1 025&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Ortenau kaj Rottweil norde, Tuttlingen oriente, Konstanz sudoriente, Waldshut kaj Breisgau-Hochschwarzwald sudokcidente kaj Emmendingen okcidente. Krome sude limas la kantono Ŝafhaŭzo de Svislando.

Cetere en la vilaĝo Unterkirnach fine de la 70-aj kaj komence de la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento plurfoje okazis internaciaj someraj tendaroj de Germana Esperanto-Junularo.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 20 komunumoj, el kiuj 10 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Bad Dürrheim (12.868)
# Blumberg (10.402)
# Bräunlingen (6.203)
# Donaueschingen (21.343)
# Furtwangen im Schwarzwald (9.519)
# Hüfingen (7.826)
# St. Georgen im Schwarzwald (13.588)
# Triberg im Schwarzwald (5.172)
# Villingen-Schwenningen (81.851)
# Vöhrenbach (4.065)

**Neurbaj komunumoj**:
# Brigachtal (5.320)
# Dauchingen (3.644)
# Gütenbach (1.281)
# Königsfeld im Schwarzwald (6.150)
# Mönchweiler (3.162)
# Niedereschach (6.072)
# Schonach im Schwarzwald (4.220)
# Schönwald im Schwarzwald (2.458)
# Tuningen (2.878)
# Unterkirnach (2.845)

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Villingen - Bickentor.jpg|Villingen-Schwenningen
Dosiero:Musikantenbrunnen-Donaueschingen.jpg|Donaueschingen
Dosiero:Triberg1.jpg|Triberg im Schwarzwald


S
S
Bruna noĉoŝterno

La **Bruna noĉoŝterno** (*Anous tenuirostris*) estas marbirdo de la familio de Laredoj kaj subfamilio de Ŝternenoj. Ĝi multe similaspektas kun la Bruna ŝterno kaj kun la Malhelbruna ŝterno.
## Aspekto 
Tiu ĉi ŝterno estas eta, 29–34&nbsp;cm longa kaj kun enverguro de 57–64&nbsp;cm. Ĝi estas tre malhelbruna kaj krome estas blanka krono kiel kasko, pli hela ĉefrunte kaj poste nuance miksita ĉe la nuko kaj sen tiom precizaj limoj. La beko estas tre longa (pli ol la kapo), fortika kaj maldika. La blanka frunto ne estas tiom blanka ĉe junuloj. Ankaŭ la kruroj estas malhelbrunaj kaj tutretaj. La flugiloj estas longaj kaj mallarĝaj kaj la vosto noĉoforma, kiel sugestas la nomo Bruna noĉoŝterno. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj ne estas plumarŝanĝo laŭ sezonoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas tropikaj kaj subtropikaj marbordoj kaj insuloj de Hinda Oceano, nome en Komoroj, Kenjo, Liberio, Maŭricio, Sejŝeloj ĉefe en insulo Cousin, Sudafriko, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj okcidenta Aŭstralio (subspecio *A. T. melanops*).

La tutmonda populacio estas supozata je ĉirkaŭ 1 200 000 individuoj.
## Kutimoj 
Tiu specio konstruas sian neston el folioj de algoj gluitaj per guano sur branĉoj de manglejoj. Ili nestas kolonie kaj translokigas la koloniojn por ne haltigi la kreskadon de la manglarboj.

Ili manĝas el la mangloj per plonĝado sur etajn fiŝojn kaj kalmarojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Anous tenuirostris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  24a de Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭstralia registaro 

Kategorio:Ŝternedoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Maldivoj
The Best Years of Our Lives

***The Best Years of Our Lives*** (anglalingve signifas "La Plej Bonaj Jaroj de niaj vivoj") estas 1946-a drama filmo de reĝisoro William Wyler, kiu rakontas pri tri soldatoj reparintaj siajn vivojn rekte post la Dua mondmilito. Aperas en la filmo gesteluloj Fredric March, Myrna Loy, Dana Andrews, Teresa Wright, Virginia Mayo kaj Hoagy Carmichael.

## Premioj 
La filmo gajnis 7 Akademiajn Premiojn. Malgraŭ sia emocia Oskar-kandidatiĝan ludadon, Harold Russell ne estis profesia aktoro sed li estis eks-soldato sen manoj. Tial la Film-Akademio konsiderata lin kiel neverŝajne kandidato por gajni. Do, al li estis donita honora Oskaro por "porti esperon kaj kuraĝon al aliaj veteranoj per sia apero". Tamen, li gajnis la premion por plej bona subtena aktoro laŭ granda laŭdado. Do, li estas la sola aktoro ricevanta du Akademiajn Premiojn por la sama ludado.

* Plej bona filmo - Samuel Goldwyn, produktisto
* Plej bona aktoro - Fredric March
* Plej bona subtena aktoro - Harold Russell
* Plej bona reĝisoro - William Wyler
* Plej bona redaktado - Daniel Mandell
* Plej bona originala muziko - Hugo Friedhofer
* Plej bona adaptita scenaro - Robert E. Sherwood
* Honora Akademia Premio - Harold Russell

Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Premio BAFTA por plej bona filmo
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1946
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Lekanteto

**Lekanteto** (*Bellis perennis* L.), alinome *plurjara beliso*, estas kreskaĵo indiĝena en norda, okcidenta kaj meza Eŭropo. Ĝi disvastiĝis ankaŭ en Norda Ameriko, kie ĝi estas konsiderata invada trudherbo. Kiel pensigas sian nomon ĝi estas malgranda lekanto.

Lekanteto estas herbeca, malalta, kun ĉiamverdaj folioj 2–5 centimetrojn longaj. Ĝi kreskas proksime al la grundo kaj ankaŭ tial bone toleras tondadon. La kapituloj ("floroj", fakte florgrupiĝoj) estas 2–3 cm larĝaj kaj plej ofte havas blankajn flankpetalojn kaj flavan mezon. La florportantaj tigoj estas senfoliaj, 2–10 cm altaj.

## Uzoj 
Pro sia malalteco kaj plurjara subtera tigo (rizomo), lekanteto bone toleras tondadon kaj estas tial iam konsiderata trudherbo en gazonoj, kvankam ĝi estas ankaŭ kulturata pro la ornamaj floroj. Pluraj kulturvarioj kaj hibridoj estas evoluigitaj, kun blankaj, helrozaj aŭ ruĝe purpuraj petaloj kaj eĉ 5–6-centimetra floraĵo (kapitulo).

*Bellis perennis* estas ankaŭ vaste uzata kiel homeopatia kuracilo. Kuracherbistoj uzas ĝin por renaj problemoj, reŭmatismo, artrito, bronkito kaj diareo. Ĝi havas ankaŭ adstringajn ecojn.

## Bildaro 

Image:Daisy's eye view.jpg
Image:Bellis perennis macro.jpg
Image:Bellis perennis dsc00906.jpg

## Eksteraj ligiloj 
;Notoj kaj referencoj

Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Kőszegdoroszló

**Kőszegdoroszló** [kOsegdoroslO] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. La loknomo germane estas **Deisdorf**.
maldekstra|eta|Luterana preĝejo de Kőszegdoroszló

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9725
* Telefonkodo: 94
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 250
dekstra|eta|Katolika preĝejo de Kőszegdoroszló

## Geografio 
Kőszegdoroszló situas laŭ rojo inter Cák kaj Lukácsháza http://www.iranymagyarorszag.hu/terkep/koszegdoroszlo. Distancoj de Kőszegdoroszló: Kőszeg 9, Szombathely 17, Budapeŝto 226 km.

## Historio 
Kőszegdoroszló estis loĝata dum la ferepoko. En la romia epoko tie oni kultivis vinberojn. Dum la hungaroj la komunumo apartenis foje al familioj Németújvár, foje Garay, foje Esterházy. La loĝantaro grandparte elektis la luteranan religion.

En Kőszegdoroszló migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Marteno de Tours (Kőszegdoroszló)

## Famuloj 
En Kőszegdoroszló naskiĝis agronomo Gyula Széles (1914).
maldekstra|eta|Ĉefstrato de Kőszegdoroszló

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Subtavolo (lingvoscienco)

En lingvoscienco, **subtavolo** estas lingvo aŭ lingvoj, kiuj sur difinita teritorio, estis anstataŭitaj de alia (plej ofte pro koloniado aŭ konkero), sed kiuj ankoraŭ influas en la novan lingvon per lingvaj trajtoj, plej ofte vortoj.

Ekzemple la gaŭla lingvo estas subtavolo de la franca lingvo. La gaŭloj -kelta gento- loĝis en Gaŭlio antaŭ la romia konkero. La gaŭloj iom post iom forlasis sian lingvon favore al Latino. La gaŭla lingvo malaperis, sed lasis spurojn sur la franca.

## Vidu ankaŭ 
* Supertavolo
* Lingva anstataŭado

Kategorio:Lingvoscienco
Kőszegszerdahely

**Kőszegszerdahely** [kosegserdahej] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg.
eta|maldekstre|Ĉefstrato de Kőszegszerdahely

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9725
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 490

## Historio 
eta|Katolika preĝejo de Kőszegszerdahely
En Kőszegszerdahely loĝis keltoj en la ferepoko. En la romia epoko tie oni faris brikojn. En la frua hungara epoko ĉiumerkrede okazis foiro, tiun gardis la vilaĝnomo: hungare Kőszeg-merkredo-loko. La vilaĝo apartenis al bieno de fortikaĵo Rohonc. En 1532 la turkoj faras ruina la tutan ĉirkaŭaĵon. Baldaŭe laŭvice familioj Sibrik, Nádasdy kaj Batthyany (batjAnji) posedis la komunumon. Ekde 1920 Rechnitz iĝas aŭstra, la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo. Inter 1948-1989 laŭ la aŭstra limo oni faris **fer-kurtenon**. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, la limo estas senĝene trapasebla. En Kőszegszerdahely migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Kőszegszerdahely)

## Famulojoj 
* en ekstera parto de Kőszegszerdahely naskiĝis Vilmos Pröhle (turkologo)

## Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando 
La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Henry Tingle Wilde

**Henry Tingle Wilde** naskiĝis la 21-an de septembro 1872, mortis la 15-an de aprilo 1912 sur ŝipo *Titanic*. Li elkreskis en urbo Walton. En Liverpool li fariĝis maristo kaj kiel juna oficiro li komencis labori ĉe kompanio Maranhan Steamship kiel la dua oficiro. Baldaŭ li akiris ateston **Extra Master** kaj komencis labori ĉe kompanio White Star Line kiel juna oficiro. Sur *Titanic* li estis vickapitano.

Wilde
Wilde
Wilde
Kategorio:Mortintoj pro drono
Distrikto Rottweil

La **distrikto Rottweil** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Rottweil. La distrikto estas parto de la distriktaro Frajburgo kaj de la regiona ligo Nigra Arbaro-Baar-Heuberg.

La distrikto havas areon de 769&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Freudenstadt norde, Zollernalb oriente, Tuttlingen kaj Schwarzwald-Baar sude kaj Ortenau okcidente. La distrikto limas al la baden-virtembergaj distriktaroj Karlsruhe kaj Tübingen, kaj distancas nur 10 kilometrojn de la distriktaro Stutgarto.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 21 komunumoj, el kiuj 6 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Dornhan (6.212)
# Oberndorf (Neckar) (14.658)
# Rottweil (25.691)
# Schiltach (4.026)
# Schramberg (22.106)
# Sulz (Neckar) (12.565)

**Neurbaj komunumoj**:
# Aichhalden (4.169)
# Bösingen (3.517)
# Deißlingen (6.081)
# Dietingen (3.939)
# Dunningen (6.035)
# Epfendorf (3.522)
# Eschbronn (2.110)
# Fluorn-Winzeln (3.228)
# Hardt (2.656)
# Lauterbach (3.126)
# Schenkenzell (1.824)
# Villingendorf (3.313)
# Vöhringen (4.181)
# Wellendingen (3.087)
# Zimmern ĉe Rottweil (5.969)

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Rottweil kapellenkirche.jpg|Rottweil
Dosiero:Oberndorf view1.jpg|Oberndorf (Neckar)


R
R
Erdélyi Szépmíves Céh

**Erdélyi Szépmíves Céh** [pron: *erdeji sepmiveŝ ce*] (Transilvania Zorgemlabora Gildo) estis libroeldonejo en Rumanio fondita en 1924 en Cluj kaj refondita en 1990 eldoninta hungarlingvajn librojn. 

## Fondintanoj 
La fondintanoj estis la jenaj transilvaniaj verkistoj: Imre Kádár, Károly Kós, Ernő Ligeti, József Nyírő, Árpád Pál kaj István Zágoni. Je la ekiro donis gravan materian subtenon Miklós Szántó.

## Historio 
Inter 1924 kaj 1944 en 14 libroserioj (pojare 4-10 volumoj) ĝi eldonis 166 verkojn la plej multajn (15 verkoj) en 1928 kaj la plej malmultajn (4 verkoj) en 1926, 9,7% de la libroj en tiu periodo. Krome la serioj ĝi eldonis ankoraŭ 3 librojn, 8 kalendarojn kaj propagandeldonaĵojn. Kun emblemo de Erdélyi Helikon ĝi eldonis 9 verkojn. Ĝi fariĝis la eldonejo de Verkista laborkomunumo Helikon. 
Inter 1990 kaj 1995 refondis la eldonejon Géza Szőcs (prezidanto), Jenő Kiss (honora prezidanto) kaj Károly Tar (administranto). En tiu periodo ĝi eldonis 6 librojn.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*''Erdélyi Szépmíves Céh Emlékkönyv, 1924-1944, 1990-1995 http://mek.oszk.hu/01900/01926
*La eldonaĵoj 
*Dokumentoj pri la eldonejo (hungarlingve)
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Kategorio:Libroeldonejoj en Rumanio
Supertavolo (lingvoscienco)

En lingvoscienco, supertavolo estas la spegula bildo de subtavolo. Kiam lingvo postvenas alian, la novan oni nomas la *supertavolo* kaj la antaŭan *subtavolo*. Ekzemple, ĉe la franca lingvo, vulgara Latino estas la supertavolo kaj la gaŭla lingvo estas subtavolo.

## Vidu ankaŭ 
* Subtavolo
* Lingva anstataŭado

Kategorio:Lingvoscienco
Zoni

eta|250ra|dekstra|*Zoni*
***Zoni*** () aŭ ***ozoni*** (), estas japana buljono kun moĉio, legomoj, sojsaŭco aŭ blanka *miso*, kiun oni manĝas per salikaj haŝioj nelakitaj. La ingrediencoj varias laŭ regionoj. Oni manĝas *zoni* ĉefe dum la novjara festo.

## Historio 
Ŝajnas ke *zoni* devenas de la kuirejoj de samurajoj. Oni preparis ĝin sur batalkampoj antaŭ ol ĝi eniris la familiajn manĝojn.

## Enhavo 
Plej ofte, *zoni* estas farita el klara buljono (*sumashi-jiru*) parfumita de *dashi* (出汁), farita el sekigita bonito. En la orienta parto de Japanio oni prefere aldonas sojsaŭcon, en la okcidenta parto misoon.

Poste aldoniĝas moĉio-pecoj, ortangulaj en la orienta parto, rondaj en la okcidenta. Foje moĉio estas anstataŭita de *sato-imo* (farita el *taro*) aŭ de *tofuo*. Tian *zoni* oni trovas en kelkaj insuloj aŭ montaraj regionoj, kie rizo maloftas.

Fine oni aldonas viandon (kokinaĵon, viandbuletojn, ...) aŭ fiŝaĵon, foliajn legomojn (ekzemple *komatsuna* aŭ spinaco), *mitsuba*-n (speco de petroselo japana), *kamaboko*-n (蒲鉾) (*naruto* aŭ alia), karoto-pecojn kaj *yuzu*-ŝelojn (柚, speco de citrono).

## Vidu ankaŭ 
* Osechi

Kategorio:Japana kuirarto
Kategorio:Supoj
Lingvoanstataŭado

**Lingvoanstataŭado** estas sociolingvistika termino, kiu rilatas al procezo, fine de kiu lingva komunumo fariĝas parto de alia lingva komunumo pro forlaso de sia lingvo.

La forlaso de la grupa lingvo evidentiĝas per iom-post-ioma geografia izoliĝo kaj teritoria malkresko, kaj per la reduktiĝanta uzo de la lingvo ĉe ties parolantaro, la malkresko de la parolantaro kaj de uzo-sferoj. Tiu ĉi regreso montriĝas kiel konsekvenco de la perdo de uzo-sferoj, ankaŭ per la malkresko de la interna diverseco, en la unuflankaj lingvaj interferoj, en la ŝanĝiĝo de la normoj pri lingvo-uzado kaj en ties perdo de valoro por la lingvanoj.

La lingvo-anstataŭado povas finiĝi per plena malapero de lingvo. Tio povas esti la celo de difinita lingvopolitiko per lingvoplanado.

Por mezuri la uzadon de lingvo laŭlonge de ies vivo, aŭ pli ofte laŭlonge de diversaj generacioj de lingva komunumo, oni uzas la **indicon de asimilado**. Tiu datumo konsistas en la procento de homoj kun difinita denaska lingvo, kiuj hejme pli ofte parolas alian.

La ŝlosila momento de la procezo de lingvoanstataŭado okazas, kiam lingva komunumo fariĝas du-lingva en alia lingvo, la sama por ĉiuj ties membroj, al kiu ĝi iom post iom transdonas sian lojalecon. Tiu ĉi transdono de lojalo povas antaŭi la akiron de kompetento en la nova lingvo kaj sekve povas fariĝi fundamenta kialo de la dulingviĝo kaj anstataŭado. Tamen tiu ĉi dulingviĝo tuŝas nur la regresan lingvon kaj ne la hegemonan aŭ ekspansian, tiel ke temas pri unuflanka dulingvismo.

Aliaj karakterizaĵoj de la stato de minoritatigo kaŭzita de la procezo de lingvoanstataŭado estas la lingva intermeto kaj la unuflanka kaj amasa interfero tuŝanta ĉiujn subsistemojn de la lingvo. La intermeto kaj la interfero malhelpas la ĝisdatigon de la lingvo per propraj rimedoj kaj ties videbleco de la flanko de aliaj lingvaj komunumoj.

La lingvoanstataŭado estas mala al la procezo de lingvonormaligo kaj, sekve, estas parte aŭ plene inversigebla. La procezoj de lingvonormaligado rezultas ankaŭ el lingvoplanado kaj, tial, devenas el konscia lingvopolitiko, por kies plenumo necesas politika potenco. Ankaŭ la lingvomorto estas inversigebla, kiel tion pruvis la hebrea, sed necesas escepte pozitivaj cirkonstancoj, kiel montras, negative, la irlanda.

La intergeneracia transdono kaj la socia reprezentado, kiun la parolantoj havas pri sia lingvo, estas la ĉefaj variabloj en la anstataŭada procezo.

## Historio 
La fiksado kaj ĝeneraligo de la terminoj *substitution* far Antoine Meillet kaj *shift* far Leonard Bloomfield komenciĝis ĉ. 1930. Poste laboris super ĝi Karl W. Deutsch (1953), Morris Swadesh (1948), Uriel Weinreich (1953) kaj Joshua Fishman (ekde 1964).

## Vidu ankaŭ 
* Lingvoŝanĝiĝo
* Lingvonormaligo
* Lingvaj rajtoj

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Sociolingvistiko