open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2587 Gardner

'*2587 *Gardner''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan matematikiston Martin Gardner (1914—2010).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Regulo de Gloger

La **Regulo de Gloger** estas zoologia regulo kiu asertas ke en specio de endotermaj bestoj, la pli forte pigmentataj formoj tendencas troviĝi en pli humidaj medioj, ekz. ĉe Ekvatoro. Ĝi ricevis nomon laŭ la zoologo Constantin Wilhelm Lambert Gloger, kiu la unua konstatis tiun fenomenon en 1833 en revizio de kunvarianco de klimato kaj birda plumarkoloro (Erwin Stresemann notis, ke tiu ideo estis jam esprimita de Pallas en *Zoographia Rosso-Asiatica* (1811)). Gloger trovis, ke birdoj en pli humidaj habitatoj tendencis esti pli malhelaj ol siaj parencoj el regionoj kun pli alta arideco. Ĉirkaŭ 90% de 52 nordamerikaj birdospecioj studataj kongruis kun tiu regulo.

Klarigo de Regulo de Gloger en la kazo de birdoj ŝajne estas la pliiĝanta rezisto de malhelaj plumoj al plumo- aŭ haro-degradantaj bakterioj kiaj *Bacillus licheniformis*. Plumoj en humidaj medioj havas pli grandan bakterian ŝarĝon, kaj humidaj medioj estas pli taŭgaj por mikrobia kresko; malhelaj plumoj aŭ haroj estas 

## Notoj 
Kategorio:Ekogeografia regulo
Gloger
Ĉina ventomuelilo

La **ĉina ventomuelilo** turniĝas ĉirkaŭ vertikala akso. Steloforme aranĝitaj veloj pelas ĝin.
eta|Ĉina ventomuelilo, desegnaĵo per krajono
eta|Ĉina ventomuelilo

## Historio 
En tombo en Liaoyang, (provinco Liaoning) oni trovis murpentraĵojn kiuj montras ventomuelilojn, kio pruvas la uzon de ventomueliloj jam dum la orienta Dinastio Han, 25 ĝis 220 post kristo, do ekde 1700 jaroj.

La mueliloj estis uzataj por akvopumpado kaj por produktado.

En 1959 ekzistis en la provinco Jiangsu pli ol 200.000 funkciantaj ventomueliloj. 

## Tekniko 
La veloj estas de la sama tipo kiel tiuj uzataj sur ĵonkoj, do kun aro da latoj el bambuo.
La veloj moviĝas dum la turniĝo aŭtomate en la ĝustan direkton. Dum unu turniĝo ĉiu velo faras du manovrojn, unu halson, t.n. patenthalson (vento de malantaŭe) kaj unu turnon (vento de antaŭe). La velo estas konstante bindita kaj ne bezonas iun prizorgadon.

La muelilo funkcias je iu ajn direkto de la vento. Kontraŭe al la eŭropa versio de ventomueliloj ĝi ne bezonas rearanĝon je alia direkto de la vento.

Funkcianta modelo estas videbla je

http://www.youtube.com/watch?v=GJG-QLG_VqE&NR=1

Oni bone vidas tie la svingantajn velojn farantaj halsojn.
Bedaŭrinde sub tiu adreso krom la ĉina tipo estas montritaj diversaj aliaj tipoj de vertikalaj mueliloj. La ĉina tipo havas la titolon

VAWT great chinese windmill open air test.AVI

## Rimarkoj 
La dua foto estas laŭ la klarigoj pri ĝi farita en dec. 2010 en ĉinio, do montras modernan, funkciantan muelilon kun almuntita akvopumpilo.
 Pliaj fotoj kaj informoj serĉendaj

Kategorio:Ventmuelejoj
Kategorio:Kulturo de Ĉinio
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉinio
Protestoj de majo 2011 en Hispanio

[300ra|eta|dekstra|[Sunpordo en Madrido]]

La **protestoj de majo 2011 en Hispanio**, nomitaj de iuj hispanaj amaskomunikiloj Movimiento 15-M (Movado 15-M) kaj Indignados laŭ la verko *¡Indignaos!* (Indignu!) de Stefano Heselo, kaj Spanish revolution en la internaciaj, estas serio de spontaneaj civitanaj protestoj generitaj en la sociaj kaj virtualaj retoj komencita de la civila kaj cifereca platformo ¡Democracia Real Ya! (Reala Demokratio Jam!), kiu akiris komence la apogon de pli ol 200 malgrandaj asocioj. Ĝi komencis la 15an de majo 2011 kun kunvoko en 58 hispanaj urboj.

La protestoj organiziĝis laŭ asembleoj okazantaj en la centraj placoj de ĉiu urbo, ekzemple en la Puerta del Sol de Madrido. En ĉefaj urboj krome oni organizis kampadejojn por pludaŭrigi la asembleojn. En Madrido okazis perforto fare de la polico kiu klopodis solvi la kampadejon, sed tiu perforto sukcesis allogi multajn pliajn apogantojn kaj de tiam jam ne oni klopodis finigi la proteston, eĉ la tagon antaŭ la municipaj kaj regionaj balotoj okazintaj la 22an de majo 2011, kvankam laŭ la hispana leĝo tiun tagon oni ne rajtas agi politike kaj fakte ankaŭ la koncerna juĝistaro malpermesis la asembleojn; tamen la madrida polico ne intervenis, okazis la balotado kaj la asembleoj pluis.

Post kelkaj tagoj la kataluna polico forigis perforte la asembleanojn de centra barcelona placo, laŭdire por permesi eventualajn celebrojn de la barcelona futbala teamo; denove la polica perforto allogis pliajn asembleanojn kaj la kampadejo pluis, dum la celebro futbala okazis apude.

La soci-politika programo disvastiĝis tra la tuta lando, ĉefe tiu de 16 punktoj. La protesto okazis ankaŭ antaŭ hispanaj ambasadejoj tutmonde antaŭ la balotado kaj en Francio poste.

## Vidu ankaŭ 
* 15-M
* Podemos

## Eksteraj ligiloj 
* Rubriko dediĉita al la eventoj sur la retejo de Sennacieca Asocio Tutmonda
* 15Mpedia, libera enciklopedio pri la 15M movado

Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Politiko en 2011
Ferenc Ocsvay

**OCSVAY Ferenc** (pro. oĉvai), Ocsvai estis hungara publicisto, juristo naskita en Csomafája la 1-an de februaro 1819 kaj mortinta en Koloĵvaro la 16-an de novembro 1887.

## Biografio 
Ferenc Ocsvay pristudis filozofion, juron kaj teologion en Koloĵvaro. Li estis en 1841 reĝa juristo de la departementoj Doboka kaj Kolozs. De 1841 li estis redaktoro de la *Erdélyi Híradó*, resp. *Kolozsvári Híradó*. Dum la hungara revolucio de 1848 li eldonis politikan ĵurnalon kun titolo *Honvéd* en Koloĵvaro subtenite de Jozefo Bem inter 28-a de decembro 1848 kaj 14-a de aŭgusto 1849. En 1853 oni kondamnis lin al 15 jara fortikaĵmalliberejo, el kiu li pasigis en Josephstadt 4 jarojn. En 1857 li estis teologia profesoro en Koloĵvaro, poste ĉefnotario de departementoj de Doboka kaj Kolozs. De 1861 li jurakademia profesoro redaktoro de *Kolozsvári Közlöny*. En 1865 li fariĝis deputito de departemento Doboka. De 1869 ĝis 1887 li estis kuria juĝisto.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Erzsi Olasz

**OLASZ Erzsi** (pro. olas) estis rumania hungara/hungara aktorino naskiĝinta en Marosvásárhely la 3-an de aprilo 1915 kaj mortinta en Eger la 12-an de decembro 1969.

## Biografio 
Erzsi Olasz finis aktorlernejon en Kluĵo, ŝi debutis en 1937 kaj ŝi ludis en Târgu Mureș, Satu Mare kaj Oradea. Poste li dungis sin al Kassa, de 1949 ŝi elpaŝis en Győr, Szeged, Békéscsaba. De 1966 ŝi estis ĝis sia morto anino de la teatro *Miskolci Nemzeti Színház*.

## Roloj 
* Elmira (Molière: Tartuffe); Millerné (Schiller: Ármány és szerelem); Fruzsina (Molière: A fösvény); Hanna Kennedy (Schiller: Stuart Mária).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Johann Oltard

**Johann Oltard** estis saksa pastro kronikisto en Transilvanio naskita en Nagyekemező la 17-an de julio 1576 kaj mortinta en Sibio la 9-an de majo 1630.
## Biografio
Johann Oltard estis en 1602 diakono de Sibio, pastro en 1606 en Veresmart, de la mezo de jaro en Nagydisznód, de 1617 en Sibio. Samloke li estis kanonikara dekano. 
## Roloj
**Chronicon Fuchsio-Lupino-Oltardinum sive annales Hungasici et Transsilvanici* (eldonis J. Trausch, 1 – 2. rész, Brassó, 1847 – 48): Album Oltardinum, 1526 – 1629 (Kemény József-E. Trauschenfels: Deutsche Fundgruben zur Geschichte Siebenbürgens, Kolozsvár, 1860)
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Oltard, J.
Kategorio:Transilvanianoj
Matlokito

{{Informkesto mineralo
|dosiero=Matlockit mineralogisches museum bonn.jpg
|dosiera teksto=Specimeno de Matlokito el Derbyshire, Anglio
|kategorio= Halidaj mineraloj
|formulo= PbFCl
|klasado de Strunz= 03.DC.25
|klasado de Dana= 9.2.11.1
|kristala simetrio= Tetragona 4/m 2/m 2/m ditetragono-dipiramida
|kristala strukturo= a = 4.11 Å, c = 7.23 Å; Z = 2
|koloro= Senkolora al flava kaj verdeca
|kristala aspekto= Platigita, tavolaj kristaloj troviĝantaj kiel agregaĵoj, kokard-simila, radianta, hemisfera; ankaŭ masiva
|kristala sistemo= Tetragona
|klivebleco= {001}, perfekta
|frakturo= Malebena al subkonkoida
|Tenaceco= Frakasiĝema
|Mohs-skalo= 2.5 - 3
|glaceo= Senceda, perleca en {001}
|diafaneco= Transparenta
|specifa denso= 7.1 - 7.2
|optikaj proprecoj= Unuaksa (-)
|refrakta indico= nω = 2.150 nε = 2.040
|referencoj= 
}}

**Matlokito** (: **Matlockite**) estas rara plumba halida mineralo, nomita laŭ la urbo Matlock en Derbyshire, Anglio, kie ĝi estis unue trovita La unua mencio pri Matlokito povus esti en la Mineralogio de Derbyshire en 1802 de John Mawe kie li donas detalan priskribon de fosgenito, kiu poste estas sekvata de mencio pri mineralo al kiu li referencas kiel "vitra plumbo" - priskribo kiu iom korespondas al la aspekto de matlokito. Ĝi estas hela, de diafana krem-flava koloro, sed peza havante denson kiu superas 7.1. 7&nbsp;cm specimeno estas trovebla en la kolekto de Muzeo kaj artgalerio de Derby.

Matlokito estis priraportita el nombro da lokoj depost ĝia malkovro en la "tip-loko" de Derbyshire. La mineralo estas ankaŭ trovata en Tiger, Arizono, Laurium en Grekio, minejo apud Essen en Germanio kaj proksime de Campiglia en Toskanio. Specimenoj estis ankaŭ trovitaj en lokoj de Sud-Afriko, Peruo, Ĉilio, Aŭstralio, Aŭstrio, Francio kaj Italio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
Hezikasmo

**Hezikasmo** (el la malnova greka lingvo: ἡσυχασμός *hesychasmos*, el ἡσυχία *hesychia* = kalmo, paco, trankvilo, senzorgo) estas doktrino kaj asketa praktiko disvastiĝinta inter la monaĥoj de la kristana Oriento ekde la tempoj de la Patroj de la dezerto (4-a jarcento).

Celo de hezikasmo estas la interna paco de la animo, unuiĝinte kun Dio kaj harmoniiĝinte kun la kreitaro. Hezikio kiel soleco, hezikio kiel silento, hezikio kiel paco.

## Origino de la asketa kaj mistika praktikoj 
Disvastigita de Evagrio Pontico (4-a jarcento) kaj de aliaj  inter kiuj elstaras sankta Johano Klimako aŭtoro de la Eskalo de Paradizo, la praktiko de hezikasmo estas ankoraŭ viva en la monaĥejoj de Monto Athos de la Ortodoksa Eklezio. Sur Athos ĝi ricevis decidan impulson per la iniciatemo de Gregorio Palamas (forpasinta en 1359) kaj en la sekvaj jarcentoj per la verkoj de teologoj kaj mistifikistoj kolektitaj en la Filokalio.

## Priskribo de la hezikasmaj ekzercoj 
Hezikistoj, kiu revigliĝis en la 14-a jarcento, praktikas la tieldiritan preĝon de Jesuo aŭ “preĝo de la koro”, kiu konsistas en la ripetado de la sama formulo, laŭ la spira ritmo: *(Sinjoro Jesuo Kristo, Difilo, kompatu min pekulon* (mezepokgreke: Κύριε Ιησού Χριστέ, Yιέ Θεού ελέησον με τον αμαρτωλό). Tia preĝo – renomigita nuntempe per la Rakontoj de rusa pilgrimulo, de anonimo de la 19-a jarcento, ofte plenumita kun kapo klinita sur la brusto, sugestis al iliaj kontraŭuloj la mokon de praktikado de “onfaloskopio”, nome kontemplo de sia umbiliko.

## Akuzo pri herezo kaj teologia debato 
Tiu mistika doktrino dekomence provokis fortajn kontrastojn en la bizanca imperio ĉirkaŭ la 14-a jarcento. La kontrasto, kiu havis politikajn implikaĵojn, akre dividis la religiajn ĉefojn de la imperio laŭ almenaŭ dek jaroj (1341-1351 ĉirkaŭ), damaĝante ankaŭ la rezistan kapablon antaŭ la minaco de la Turkoj.

Fine, konsiderita plene ortodoksa de multaj spiritaj majstroj kaj religiaj ĉefoj, tiu asketa ekzerco - fakte, formo de kristana meditado – influis la revigliĝon de la monaĥismo en la kristana Oriento kaj aparte en la slava mondo

## Referencoj 
## Literaturaj referencoj 
* *Rakontoj de rusa pilgrimulo*
* *La lumo de Oriento*

## Vidu ankaŭ 
* Meditado
* Filokalio


Kategorio:Kristana mistikismo
Kategorio:Asketismo
Kategorio:Ortodoksismo
2589 Daniel

'*2589 *Daniel'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "*Daniel"'', en honoro de la filo de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Claes-Ingvar Lagerkvist
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
2591 Dworetsky

'*2591 *Dworetsky'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon *Michael M. Dworetsky''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
Gyula Orient

**ORiENT Gyula** estis hungara farmakologo, kuracisto, universitata profesoro naskita en Nagybocskó la 21-an de oktobro 1869 kaj mortinta en Koloĵvaro la 9-an de oktobro 1940.

## Biografio 
Orient Gyula diplomitiĝis en 1891 en la Universitato de Budapeŝto, li doktoriĝis en 1900 en Koloĵvaro. Li posedis apotekon en Csetnek (1892). Inter 1898–99 li prelegis en la Universitato de Koloĵvaro. En 1906 li akiris diplomon de kuracisto, poste li faris studvojaĝon en Bazelo, Zuriko, Strasburgo. En 1918 li fariĝis profesoro de la Universitato de Koloĵvaro. Krome la kemian toksikologion kaj esploron de kancero li priokupiĝis ankaŭ medicinhistorion. Li fondis la muzeon pri farmacihistorio de Koloĵvaro.

## Verko 
* *A gyógyszerészi chemia fogalma és feladata* (Kolozsvár, 1918);
* *Az erdélyi és bánáti gyógyszerészet története* (Cluj–Kolozsvár, 1926);
* *Erdélyi alchemisták, Bethlen Gábor fejedelem alchemiája* (Cluj–Kolozsvár, 1927);
* *Adatok az erdélyi gyógyszertárak történetéhez* (Buletinul Farmacistilor, Cluj, 1928. 11. sz.);
* *A rák eredete, keletkezése, biológiai és biochemiai megvilágításban* (Praxis Medici, Cluj, 1939).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2592 Hunan

'*2592 *Hunan''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina provinco Hunano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hunano
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
Bruna falko

eta|Bruna falko uzata por falkado en Tasmanio
La **Bruna falko** aŭ Berigoro (*Falco berigora*), estas rabobirdo membro de la genro de falkoj kaj familio de Falkedoj, troviĝanta en la plej sekaj regionoj de Aŭstralio. Ties latina scienca nomo por la specio *berigora* kaj alternativa komuna nomo devenas el aborigena nomo por la birdo.

La flug- kaj ĉas-metodoj de la Bruna falko diferencas markate el tiuj de aliaj falkoj. Kaj flugilfrapoj kaj flugo estas relative malrapidaj. Ĝi estas kutime vidata senmova ripoze aŭ fluganta, alternative flugilfrape kaj glite per flugiloj tenitaj laŭ neprofunda formo de litero "V". Ĝi foje ŝvebas neefike, ĉefe dum ventaj tagoj, sed ĝi havas kapablon ŝvebi je grandaj altoj.

Tiu aŭstralazia birdo ne ĉasas sian predon dumfluge. Ties ĉefa metodo serĉi manĝon estas sidi senmove sur alta ripozejo kia mortinta branĉo en arbo aŭ elektra fosto. Ĝi ekfalas sur sian predon kaj kaptas ĝin per siaj ungoj. La Bruna falko ankaŭ serĉas predon dum glitado kaj flugado.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas kutime 10&nbsp;cm al 20&nbsp;cm longaj. Ili povas troviĝi en hela aŭ malhelaj formoj kaj vario de intermezaj. Animaloj tipe havas ruĝecbrunajn kapojn kun mallarĝaj nigraj strioj kun hela krono kaj blankeca mentono. Flugiloj havas ruĝbrunajn punktojn kun malhelbrunaj tigoj. Bekoj estas hele blu/grizaj, okuloj estas brunaj. La falkoj faras laŭtan klukan alvokon elsendatan ofte.

## Reproduktado kaj vivejo 
Brunaj falkoj reproduktiĝas el junio al novembro kutime en malnova nesto de alia specio kutime de akcipitro; ili foje nestas en neprofunda interbranĉo de arbo. La ino demetas 2-5 ovojn kiuj havas ruĝajn kaj brunajn punktojn kaj makuletojn.

Brunaj falkoj troviĝas en Aŭstralio. Pli malhelaj formoj troviĝas kutime en aridaj areoj; tio ne kongruas kun la disputata Regulo de Gloger. La Brunaj falkoj estis vidataj ankaŭ en Nov-Gvineo.

## Dieto 
La Bruna falko manĝas malgrandajn mamulojn, inklude dommusojn kaj junajn kuniklojn. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn birdojn, lacertojn, serpentojn kaj varion de senvertebruloj ĉefe raŭpoj, akridoj, griloj kaj skaraboj. Insektoj formas la kernon de la dieto de la falkoj vintre kaj ili ofte ĉasas la insektojn surgrunde.

## Bildaro 

Dosiero:Falco berigora.jpg|Ilustraĵo de John Gould
Dosiero:Brown falcon1444.jpg|Bruna falko
Dosiero:Brown falcon whole body444.jpg|Bruna falko
Dosiero:Brown Falcon flight bowra mar08a.JPG|Dumfluge, Sudokcidenta Kvinslando, Aŭstralio
Dosiero:Brown Falcon pikedale.ogv|Filmeto de birdo atendante predon, Pikedale, suda Kvinslando

## Literaturo 
*  Kriterioj por klasigo de la specio kiel Malplej Zorgiga.
* *Birds of The World* de Colin Harrison kaj Alan Greensmith.
* *Complete Book of Australian Birds* Readers Digest

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Griza falko

La **Griza falko**, *Falco hypoleucos*, estas rara mezgranda falko, unu el la enigmaj ‘misteraj’ birdoj de Aŭstralio, nek facile nek antaŭvideble vidata.

## Aspekto 
maldekstra|eta|lithografaĵo fare de Richter de nematura (maldekstre) kaj plenkreska specimeno, 1848
Ĉefe grizaj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj; pli malhela en pintoj de flugilplumoj; flava vaksaĵo. Korpolongo 30–45&nbsp;cm; enverguro 85–95&nbsp;cm; pezo 350-600 g. Inoj pli grandaj, kiel ĉe la aliaj falkoj.

## Distribuado kaj habitato 
La Griza falko estas endemio de Aŭstralio, kutime limigita al la arida interno. Malferma kamparo: herbejo de *Triodia*, arbustaro de *Acacia*, kaj maldensa lignoelproduktinta arida arbaro.

## Konservado 
Ĝi troviĝas je tre malaltaj densecoj, nombre nur je 1,000 reproduktantaj paroj, kaj la populacio povas esti stabila. Konstantaj altaj niveloj de tropaŝtado en aridaj teritorioj kaj klarigado de duonarida zono por farmado estas degradante ties habitaton.

### Internacie 
Ĝi estas konsiderata kiel Preskaŭ Minacata. Listita en la Apendico II de CITES.

### Aŭstralio 
La Griza falko ne estas listita kiel minacata fare de la aŭstralia *Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999*.

### Ŝtato de Viktorio, Aŭstralio 
* La Griza falko estas listita kiel **minacata** fare de la *Viktoria Flora and Fauna Guarantee Act (1988)*. Laŭ tiu dokumento, oni preparis *Action Statement* por la rekupero kaj futura administrado de tiu specio.
* En provizora listo de minacataj vertebruloj en Viktorio de 2007, la Griza falko estis listita kiel endanĝerita.

### Ŝtato de Kvinslando, Aŭstralio 
* La Griza falko estas listita kiel **rara** laŭ la *Nature Conservation Act 1992*.

## Kutimaro 
### Dieto 
Ĉefe birdoj, ĉefe psitakoj; ankaŭ malgrandaj mamuloj, reptilioj kaj insektoj.

### Reproduktado 
Nestas en arboj, uzante nestojn el bastonetoj fare de aliaj specioj. La ino demetas 2-3 ovojn.

## Referencoj 
* BirdLife International. (2006). Species factsheet: *Falco hypoleucos*. Downloaded from http://www.birdlife.org on 9/12/2006
* Marchant, S.; & Higgins, P.J. (Eds). (1993). *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Vol,2: Raptors to Lapwings*. Oxford University Press: Melbourne. ISBN 0-19-553069-1

## Eksteraj ligiloj 
* IUCN Ruĝa Listo

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
2590 Mourão

'*2590 *Mourão''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la brazilan astronomon Ronaldo Rogério de Freitas Mourão.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
2593 Burjatio

**2593 Burjatio** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la tiama Burjata Aŭtonoma Respubliko de Sovetio, nun Burjatio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Burjatio
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Bretejovce

**Bretejovce** (hungare *Sárosberettő* [ŝAroŝberetO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Bretejovce situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtovojo  Prešov-Košice. La lasta urbo troviĝas je 13 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1289 laŭ tiama hungara ortografio *"Berete"*. En 1787 323 vilaĝanoj loĝis en 37 domoj, en 1828 383 vilaĝanoj en 50 domoj. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Sárosberettő 354 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemešany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Bretejovce 383 homoj, (381 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1785
* klasikisma kastelo el la 19-a jarcento
 

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Hauenstein-Ifenthal

**Hauenstein-Ifenthal** estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 310 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Hauenstein-Ifenthal situas sur la kulmino de Suba Hauenstein-Pasejo sur la kresto de la Soloturna Ĵuraso. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Ifenthal kaj Hauenstein, la setlejo Wald kaj diversaj izolitaj bienoj.

## Trafiko 
Tra Hauenstein pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2, kiu de Olten tra Trimbach super la Suba Hauenstein-Pasejo tra Buckten al Bazelo. Al Ifenthal kondukas mallarĝa flanka vojo de Hauenstein. Per la buslinio de Olten al Wisen la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Krome ekzistas ankaŭ buslinio de Infenthal tra Hauenstein kaj Läufelfingen al Wisen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ifenthal datiĝas el la jaro 1189 kiel *Ifental*, kaj de Hauenstein el la jaro 1260 kiel *Horwen*. Dum mezepoko Ifenthal apartenis al la Senjoroj de Ifenthal, de kiuj ĝi transiris en la jaro 1263 al la Senjoroj de Eptingen kaj al la urbo Bazelo, de kiu ĝin la urbo Soloturno aĉetis en la 15-a jarcento. Hauenstein estis sub la regado de la Grafoj de Froburgo kaj estis parto de la voktejo Gösgen, kiun la urbo Soloturno aĉetis en la jaro 1458. Ĝis la jaro 1674 Hauenstein kaj Ifenthal apartenis al la komunumo Trimbach. Tiam Hauenstein-Ifenthal fariĝis memstara paroĥo kaj komunumo. Tra la Suba Hauenstein-Pasejo jam dum la romia epoko pasis grava pasejvojo, kiu konektis la tiamajn provincoĉefurbojn Vindonissa kaj Soloturnon. 

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Hauenstein

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hauenstein-Ifenthal

## Bildoj 

Dosiero:Ifenthal preghejo 115.JPG|Preĝejo Sankta Katarina en Ifenthal
Dosiero:Ifenthal preghejo 120.JPG|Preĝejo Sankta Katarina de interne
Dosiero:Ifenthal tombejo - en la malantauo la nuklea centralo Goesgen 125.JPG|Rigardo de la tombejo de Ifenthal al la valo, malantaŭe la nuklea centralo Gösgen
Dosiero:Wald (Ifenthal) 128.JPG|Rigardo de la tombejo Ifenthal al Wald
Dosiero:Hauenstein SO gastejo Loewen 102.JPG|Gastejo Löwen en Hauenstein
Dosiero:Hauenstein lernejo 130.JPG|Lernejo de Hauenstein
Joan Monleón

**Joan Monleón** (Valencio, Katalunaj Landoj, Hispanio, 18-a de oktobro 1936 - 28-a de decembro 2009) estis valencia aktoro, kantisto kaj prezentanto de radio kaj televido. Inter liaj plej konataj laboroj estas lia partopreno en la folkmuzika grupo *Els Pavesos* kaj la prezentado de la televidprogramo *El Show de Joan Monleon* en Canal Nou (Canal 9), ekde 1989 ĝis 1992.

## Vidu ankaŭ 
* El Show de Joan Monleon

Kategorio:Hispanaj televidprezentistoj
Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Katalunaj kantistoj
Kapušany

**Kapušany,** hungare **Kapi,** germane **Kapp** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kapušany situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vranov nad Topľou-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 8 km.

## Historio 
eta|maldekstra|250px|Kapušany kun burgo Kapušany

### Vilaĝo 
La plej frue jam en la frua ŝtonepoko tiu loko estis loĝata. La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1248 laŭ tiama hungara ortografio *"Kapy"*, kiu iĝis kampurbo en 1418. En 1427 65 familioj pagis impostojn. En 1786 628 vilaĝanoj loĝis en 94 domoj, en 1828 946 vilaĝanoj en 139 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kapi 784 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Eperjes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1971-1990 la municipo funkciis en Prešov. En 2001 vivis en Kapušany 2044 homoj, (1970 slovakoj).

### Burgo 
Supozeble la unua burgo konstruiĝis jam antaŭ dominado de hungaroj. Karlo la 1-a okupis kaj detruis la pli novan fortikaĵon en 1315. En 1410 nova fortikaĵo konstruiĝis, kiun la husanoj okupiĝis en 1444, baldaŭe Emeriko Thököly en 1685. En 1715 la Habsburgoj detruis ĝin.
eta|250px|Kapušany kun la burgo
eta|Elaera vido de burgo Kapušany

## Vidindaĵoj 
* Burgo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1789, post jardeko rekonstruita
* kastelo el la 18-a jarcento
* ruino de la fortikaĵo

## Famuloj 
En la iama Kapi naskiĝis hungara jezuito, misiisto Gábor Kapi.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de la burgo

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Ľubotice

**Ľubotice,** hungare **Kellemes** [kelemeŝ] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ĝis 1948 la oficiala slovaka loknomo estis **Kelemeš**.

**Ľubotice** situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vranov nad Topľou-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 4 km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1285 laŭ hungara formo *"Kellemes"*. En 1427 24 familioj pagis impostojn. En 1600 oni komputis tie 31 loĝdomojn, nobeldomon, paroĥon, templon kaj lernejon. En 1728 kaj en 1758 incendioj okazis. En 1787 565 vilaĝanoj (112 familioj) loĝis en 78 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kellemes 532 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Eperjes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1971-1990 la municipo funkciis en Prešov. En 2001 vivis en Ľubotice 2448 homoj, (2399 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Eta) de 1806, en 1993 renovigita
* kastelo el la 17-a jarcento, post jarcento trakonstruita
* sinagogo de 1833

## Eksteraj ligiloj 
* Ľubotice sur mapo de Slovakio

* Teksto el la hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Paŝo

eta
[eta|[Animacio de irado]]
**Paŝo** (**irado** aŭ **piediro**) estas speco de mekanika movo eluzanta subajn ekstremaĵojn, kiu estas propra al dupiedaj animaloj kiel estas ekzemple homo, ebliganta transporton el unu loko al loko alia. La piediro konsistas el unuopaj paŝoj, kiam regule alternas unu kruro post la alia, per kio okazas la irado.

Por la difino de paŝo, oni konsideras staton, kiam estas ĉiam almenaŭ unu kruro en kontakto kun la grundo. Se en la kontakto kun tero estas ambaŭ kruroj, temas pri starado. Se la movo estas tiom rapida, ke ambaŭ kruroj estas en la aero, temas pri kurado aŭ salto. Dum paŝo, la gravitocentro estas movebla kaj ĝi estas transprenata depende de la unuopaj paŝoj. Ĉe homo, la paŝo estas kunigita per tri artikoj - piedartiko, genua artiko kaj koksa artiko. Por pli facila kaj pli komforta paŝo la homo estas ekipita helpe de ŝuoj.

## Teknika paŝo
En la tekniko paŝo estas la distanco inter du punktoj. Ekzemple inter la pintoj de du dentoj de dentrado.

## Sporta paŝo
En la moderna kompreno paŝo estas ankaŭ atletika sporta fako praktikata en la tuta mondo en formo de rapid-paŝo, tio estas la **atletika marŝo**. Temas pri olimpika sporto, en olimpikoj oni konkursas en la marŝo por 20 kilometroj kaj 50 km.

## Rapideco de paŝo kaj marŝo
Permesante iri pli rapide ol paŝo estas kuro. Dum kuro, oni povas iri nur  pli mallongtempe ol paso, oni povas kuri senpaŭze. Do dum la mezproksima rapideco de la paŝo estas 5km/horo, rapideco de la kuro povas esti eĉ 24,5 km/horo (vidu kenja kuristo Ngany en olimpiko en Sidnejo 2000, kiu distancon 1500 m pasis per kuro kontraŭ 3 minutoj kaj 32 sekundoj).

## Vidu ankaŭ
* Marŝado
* Marŝapogilo
* Marŝo
* Piediranto
* Promenado

Kategorio:Ĉiutaga vivo
Kategorio:Irado
Kategorio:Movo
Kategorio:Sporto
Gastmuzikisto

**Gastmuzikisto**  estas muzikisto en muzika ensemblo, (orkestro, ĉambra muzikistaro, ĵazbandego ktp.), kiuj ne daŭre apartenas al ĉi tiu muzikistaro, sed estas dungita por certaj koncertoj aŭ sonregistradoj. Ĉi tio povas koncerni malofte ludatajn instrumentojn, kiuj tamen por certa peco estas nemalhaveblaj, ekz. saksofono en simfoniorkestro aŭ arĉinstrumentoj en ĵazbando. 

Gastmuzikistoj povas prezentebligi pli grandan spektron da repertuarverkoj – ekz. per aldonataj blovinstrumento en ĉambrorkestro, kies bazo konsistas nur el arĉinstrumentoj. Gastmuzikistoj ricevas kutime fiksan inkluzivpagon por provludo, tago aŭ prezentado. Multaj muzikistoj ĉefe laboras kiel gastmuzikistoj en variaj ensembloj. En ĵazo gastmuzikisto ofte ne nur estas mendebla muzikisto, sed jam fama kaj sukcesa muzikisto, kiu ornamas certan projekto (ekz. sonregistraĵo), enigante sian artistan renomon. 

## Literaturo 
*Hans-Jürgen Homann: *Praxishandbuch Musikrecht: Ein Leitfaden für Musik- und Medienschaffende*, Berlin: Springer 2007, S. 284f.

Kategorio:Muzikprofesioj
István Oroszlány

**OROSZLÁNY István** estis hungara inĝeniero, universitata profesoro naskita en Marosvásárhely la 14-an de julio 1914 kaj mortinta en Gödöllő la 21-an de oktobro 1984.

## Biografio
István Oroszlány diplomitiĝis en 1938 en la teknikuniversitato de Budapeŝto. Lia scienckampo estis la formoj granduzinaj de la irigado. Inter 1958-74 li estis katedrestro, universitata profesoro de katedro pri Geodezio kaj Kulturtekniko de la Agrarscienca universitato de Gödöllő.

## Distingoj
*Memormedalo Bogdánfy de Hungara Asocio pri Hidrologio (1958), 
*Premiito Pál Vásárhelyi (1974).

## Verko
*''Vízgazdálkodás a mezőgazdaságban (Bp., 1963)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Oroszlany, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nilgirio

[eta|dekstra|Mapo de la [Nilgiria Biosfera Rezervejo, montrante la Nilgiriajn Montojn ĉefe kovratajn de multaj apudaj protektitaj areoj]]
*Nilgirio* (aŭ *bluaj montoj*), ofte aludata kiel **Nilgiriaj Montoj**, estas ĉeno de montoj kun almenaŭ 24 montopintoj super 2000 m, en plej okcidenta parto de Tamilnado je kuniĝo de la subŝtatoj de Karnatako kaj Keralo en Suda Barato. Ili estas parto de la pli granda montoĉeno de la Okcidentaj Ghatoj kaj formas la sudokcidentan bordon de la Dekkana Altebenaĵo.

## Situo 
Tiuj montoj troviĝas separataj el la Karnataka altebenaĵo norde de la rivero Moyar kaj el la montoj Anaimalai kaj el Palani-Montetoj sude de Palghat Gap. La Nilgiria Distrikto de Tamilnado kuŝas en tiuj montoj. Ties latitudinaj kaj longitudinaj etendoj estas 130&nbsp;km (Latitudo: 11° 08' al 11° 37' N) por 185&nbsp;km (Longitudo: 76° 27' Or al 77° 4' Ok). Centra situo estas: . Ĝi havas areon de 2479&nbsp;km².

## Vidu ankaŭ 
* Nilgiria Biosfera Rezervejo

## Notoj 
Kategorio:Montaroj en Barato
Nigra falko

La **Nigra falko** (*Falco subniger*) estas rabobirdo membro de la genro de falkoj kaj familio de Falkedoj, troviĝanta kiel endemio nur en Aŭstralio. Ĝi troviĝas ĉefe en malfermaj herbejoj kaj arbaroj en duonaridaj internaj partoj de Aŭstralio. Unujaraj falkoj estas malhele nigrecaj kaj nuanciĝas al malhelbrune nigrecaj en sekvaj jaroj. Ĝi estas rapida fluganto per longaj pintecaj flugiloj.

La inoj estas kutime ĉirkaŭ 55 cm el beko al vosto (pezas de 610 g al 1000 g), dum la plej malgrandaj maskloj estas nur 45 cm longaj (pezas de 510 g al 7100 g). La enverguro estas de ĉirkaŭ 93 cm. Ambaŭ seksoj estas tre similaj escepte pro grando. Ili estas kompare pli helaj ol la Migra falko kun iome pli ampleksa enverguro kaj pli longaj kruroj. Ili estas pli viglaj surgrunde ol la Migra falko kvankam malpli ol la Bruna falko.

Ties rilatoj estas enigmaj, kiel ĉe multaj falkoj. Ili povus esti frua posteulo de la malnovmondaj hierofalkoj kiel la Tatarfalko. (Wink *et al.* 2004)

La predoj de la Nigra falko estas ĉefe birdoj, kiaj koturnoj, variaj specioj de psitakoj, fringoj, pigoj, korvoj, sturnoj ktp. Ili ofte kaptas predon dumfluge. Ili manĝas ankaŭ surgrunde loĝantajn animalojn kiaj lacertoj, kunikloj, ratoj, musoj kaj malgrandaj marsupiuloj. Ili estas piratoj de aliaj rabobirdoj kiaj cirkuenoj, turfalkoj kaj milvoj. Ili ofte ĉasas ĉe la bordoj de arbustaraj incendioj por kapti fuĝintajn predojn. Oni observis inojn mortigantajn Migrajn falkojn kaj mortigatajn de tiuj en areoj kie ambaŭ specioj konkurencas por manĝo. La Nigra falko estas unu el malmultaj falkoj kiuj estis observataj dum manĝo de kadavraĵo. Nigraj falkoj estas nomadeccaj ĉe plej parto de siaj teritorioj kutime sekve de koturnoj. Malkiel novmondaj falkoj la Nigraj falkoj ne agreseme defendas siajn nestojn el predantoj. Ties malpliiĝo laŭ nombroj povas esti certe atribuata al predado de falkidoj fare de enmetitaj sovaĝigitaj katoj. 

Oni ne konas subspeciojn de tiu aŭstralazia birdo .

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* Wink, Michael; Sauer-Gürth, Hedi; Ellis, David & Kenward, Robert (2004): Phylogenetic relationships in the Hierofalco complex (Saker-, Gyr-, Lanner-, Laggar Falcon). *In:* *Chancellor, R.D. & Meyburg, B.-U. (eds.): *Raptors Worldwide*: 499-504. WWGBP, Berlin. Kompleta artikolo
*Jimenez, M. (2003, Agosto 1). El halcón negro (falco subniger). Elŝutita la l5an de aprilo de 2011 http://www.damisela.com/zoo/ave/otros/falcon/falconidae/falco/subniger/index.htm
*  Kriterioj por klasigo kiel Malplej Zorgiga.
*  (2004): Phylogenetic relationships in the Hierofalco complex (Saker-, Gyr-, Lanner-, Laggar Falcon). *In:* : *Raptors Worldwide*: 499-504. WWGBP, Berlin. PDF plena teksto

Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Janovík

**Janovík,** hungare **Jánoska** [jAnoŝka] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Janovík situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtovojo Prešov-Košice. La lasta urbo troviĝas je 15 km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1330 en formo *"Jan"*. En 1427 16 familioj pagis impostojn. En 1787 215 vilaĝanoj loĝis en 31 domoj, en 1828 232 vilaĝanoj en 32 domoj. En 1831 la vilaĝanoj partoprenis en ribelo nomata pri ĥolero. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Jánoska 255 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Janovík 301 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto

## Eksteraj ligiloj 
* Janovík sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Dekkana Altebenaĵo

La **Dekkana Altebenaĵo**  aŭ **Dekkano**, **Dekano** estas etendega altebenaĵo en Barato, kio okupas plejparton de la suda parto de la lando. Ĝi altas centron da metroj norde, kaj leviĝas ĝis pli da unu kilometro alta sude, formante levatan triangulon ĉe la familiare konata subenpintan triangulon de la marbordo de la Hinda subkontinento.

## Geografio 
Ĝi etendas ĉe ok barataj subŝtatoj kaj enhavas ampleksan kvanton da vivejoj, kaj kovras plejparton de Centra kaj Suda Barato.

Ĝi situas inter tri montoĉenoj: la Okcidentaj Ghatoj formas ties okcidentan limon, kaj la Orientaj Ghatoj ties orientan limon. Ĉiu formas siajn proprajn marbordajn ebenaĵojn kaj preskaŭ kuniĝas ĉe la suda pinto de Barato. Ĝi estas separata el la Indus-Ganga ebenaĵo norde de la Satpura-Montaro kaj de la Vindhya-Montaro, kiu formas sian nordan limon.

* Rivero Kaveri

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Ĉotanagpur-Altebenaĵo
* Koromandela Marbordo

Kategorio:Altebenaĵoj en Barato
The King of Rome

[dekstra|eta|"The King of Rome" en [Muzeo kaj artgalerio de Derby|Muzeo de Derby]]

**The King of Rome** (t.e. "La Reĝo de Romo") estis la nomo de sukcesa leterkolombo de la specio *Columba livia f. domestica*, gajninta 1001 mejlojn longan flug-konkurson de Romo, Italio al Anglio, en 1913. Ĝi estis subjekto de kanto kaj libro, ambaŭ de Dave Sudbury, la kanto estis plej fame registrita de June Tabor.

## Birdo 
The King of Rome estis kurier-kolombo kiu gajnis 1001 mejlojn longan flug-konkurson de Romo, Italio al Anglio, en 1913. La birdo, blua virkolombo, ringo numero NU1907DY168, estis posedata Post la morto de la birdo li transdonis ĝian korpon al Muzeo kaj artgalerio de Derby kie ĝia remburita haŭto estis prezervita kun alir-numero DBYMU.1946/48. Kvankam antaŭe ekspoziciita en Derby kaj aliloke, interalie en Walsall Museum kaj Wollaton Hall en Nottingham,

## Kanto 
eta|Sudbury, en 2012
The King of Rome kaj ties posedanto estis la subjekto de kanto kaj libro de Dave Sudbury. La kanto estis plej elstare registrita de June Tabor.), Tabor registris ĝin por sia albumo de 1988 *Aqaba*. Brian McNeill, alia finalisto ĉe la evento, diris:

"The King of Rome" estis tre supera al ĉiuj aliaj kantoj kantitaj tiun nokton, kaj estus devinta venki.. Kanada folk-muzikisto Garnet Rogers registris ĝin por sia albumo de 2004 *Summer Lightning*. Usona folk-muzikisto Vance Gilbert ankaŭ registris ĝin en sia albumo *Edgewise* en 1994.

## Libro 
La liriko de Sudbury estis reproduktita kiel 32-paĝa libro, kun ilustraĵoj de Hans Saefkow.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Napoleono la 2-a por la titolo "Reĝo de Romo"

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Muzeo de Derby  – inkluzivas lirikon
* The King of Rome  – Retejo de Dave Sudbury pri la kanto
* Originala kant-versio de Sudbury en YouTube

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Famaj birdoj
Kategorio:Famaj bestoj
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
Kategorio:1913
Kategorio:Anglalingvaj kantoj
Ratko Mladić

**Ratko Mladić** (serbe cirile Ратко Младић) estas eksa bosnia-serba armea generalo kaj militkrimulo, kiu inter la jaroj 1992 kaj 1996 estis ĉefkomandanto de la armeo de la tiam internacie ne agnoskita Serba Respubliko (*Republika Srpska*) en Bosnio.

Kadre de tiu posteno kaj de la Bosnia Milito li estas akuzata pri multaj militkrimoj kaj krimoj kontraŭ Bosniaj kaj Kroataj civitanoj. Multaj el ili rilatas al la preskaŭ kvarjara sieĝo de Sarajevo kaj al la Masakro de Srebrenico en julio 1995, kadre de kio estis murditaj ĝis 8000 nearmitaj bosniaj viroj kaj knaboj. La Internacia Pun-Tribunalo por Eksa Jugoslavio ekde tiu jaro akuzas lin pri genocido kontraŭ la islamanaj bosnianoj, planata kune kun Radovan Karadžić kaj internacie serĉas lin cele al malliberiĝo kaj jura proceso. Post kiam li 15 jarojn povis kaŝiĝi kaj eviti tian malliberiĝon, fine la 26-an de majo 2011 li kaptiĝis en Serbio.

Je la 22-a de novembro 2017 Mladić estis kondamnita al dumviva enprizonigo pro partoprenado kaj kontribuoj al la *joint criminal enterprises* (komunaj krimaj entreprenoj) kiuj havis la celojn genocido, krimoj kontraŭ la homeco kaj militkrimoj.

## Notoj 
Kategorio:Jugoslavaj generaloj
Kategorio:Serbaj generaloj
Kategorio:Serbaj militkrimuloj
2594 Akamaso

**2594 Akamaso** estas troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Charles T. Kowal elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).

## Nomo 
"Akamaso" estis la nomo de du trojaj batalintoj de la Troja milito: Akamaso de Trakio kaj Akamaso de Dardanio, filo de Antenoro. (Atentu: estis tria Akamaso, kiu batalis ĉe la greka flanko, kvankam ne citata en la Iliado.)

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido orbitanta apud la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la grupo tiel nomata Troja Tendaro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Charles T. Kowal
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Lipníky

**Lipníky,** hungare **Lipnikpuszta** [lipnikpusta] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Lipníky situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vranov nad Topľou-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 14 km-oj.

## Historio 
La municipo formiĝis en 1990, tiam apartenanta al Ĉeĥoslovaka respubliko. Ekde 1993 la vilaĝo apartenas al Slovakio. En 2001 vivis en Lipníky 449 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj). En la vilaĝo lernejo funkcias.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Lipníky sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Emil Asboth

**ASBOTH Emil** (pro. aŝbot) estis hungara inĝeniero pri mekaniko, teknikuniversitata profesoro naskita en Újarad la 23-an de majo 1854 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de aprilo 1935.
## Biografio
Emil Asboth finis siajn studojn en Zuriko kaj li debutis kiel praktikanta inĝeniero en Augsburg. De 1878 li estis konstruktisto de la universitatoj de Riga, de 1880 de Zuriko. De 1882 li prelegis en la Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. De 1883 li estis publika ordinara profesoro. De 1899 li estis direktoro, poste ĝeneraldirektoro de la fabriko Ganz. En 1908 li ricevis reĝan premion.

## Fontoj
* hungare kun foto
* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00003/00465.htm 
* http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/007/pc000756.html#8 
* http://tudosnaptar.kfki.hu/a/s/asbothe/asbotherevai.htm 
* hungare kun foto la koncerna teksto estas legebla antaŭlastfoje
* hungare kun foto
* http://tortenet.sztnh.gov.hu/get6fb9.html  

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Monumento al Frederiko Ŝopen en Varsovio

**Monumento al Frederiko Ŝopen en Varsovio** – secesia monumento al Frédéric Chopin en la parko Łazienki en Varsovio estas fandita el bronzo statuo de la komponisto sidanta sub stiligita mazovia saliko. Krom monumento al Sireno, Kolumno de Sigismondo la 3-a Vasa, Palaco Łazienki aŭ Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco ĝi estas unu el la plej konataj bildoj ligitaj kun Varsovio. La monumento havas sennombrajn reproduktaĵojn kalendarajn, poŝtkartajn, filatelistajn ktp, kaj ankaŭ kopiojn, el kiu la plej konata, en la skalo 1:1, troviĝas en Japanio en la urbo Hamamacu.

## Detruo en 1940
Dum okupado la 31-an de majo 1940 laŭ rekomendo de guberniestro Hans Frank la monumento al Ŝopen estis de germanoj eksplodigita kaj tranĉita al pli malgrandaj partoj. La ferrubo estis tiamaniere uzita en industrio. Germanoj ankaŭ strebis detrui ĉiujn kopiojn de la monumento estantaj en polaj muzeoj.

## Bibliografio
* Hanna Kotkowska-Bareja, *Pomnik Chopina* (Monumento al Ŝopen), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1970.
* Tadeusz Łopieński, *Okruchy brązu* (Pecetojn de bronzo), PWN, Varsovio 1982.

Frédéric Chopin
Kategorio:Frédéric Chopin
Ambrus Orth

**ORTH Ambrus** (pro. ort) estis hungara arkitekto naskita en Újarad en 1871 kaj mortinta en Budapeŝto en 1931.

## Biografio 
Ambrus Orth diplomiĝis en la teknikuniversitato de Budapeŝto. Kunulrilate kun Emil Somló li projektis la konstruaĵojn de Universitata Biblioteko de Koloĵvaro, de la supera fraŭlinlernejo de Satmaro, de la industrilernejo de Segedo, de la konstruaĵo de tribunalo de Zombor kaj de la palaco de Sopron.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2595 Gudiachvili

'*2595 *Gudiachvili''''' estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Richard Martin West elde la Observatorio La Silla en Ĉilio. Ĝi estas unu el la plej grandaj anoj de la Gefiona familio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la kartvelan pentriston Lado Gudiaŝvili (kartvele ლადო გუდიაშვილი, 1896—1980).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Richard Martin West
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Sankta Jozefo (Misurio)

eta|centre|510ra|Silueto de la urbo Sankta Jozefo

**Sankta Jozefo** estas kantona ĉefurbo kaj plej granda urbo en la kantono Buchanan. En la usona ŝtato Misurio la urbo staras laŭ loĝantaro je la sepa rangloko. La urbo ĉe la rivero Misuro havis dum la popolcenso 72.651 loĝantojn kaj teritorion de 115,3 km², de kiuj 1,7 km² (1,48 %) estas akvosurfacoj.

La urbo estas sidejo de la *Missouri Western State University*.

## Geografio 
Sankta Jozefo situas en la nordokcidento de la federacia ŝtato rekte ĉe la landlimo al usona ŝtato Kansaso, ne malproksime de la landlimo al federacia ŝtato Nebrasko. 70 kilometrojn sude situas Kansasurbo kaj 190 kilometrojn en nordokcidenta direkto Omaha.

## Famuloj 
* Jane Wyman

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo
* Retpaĝo de *Convention & Visitors Bureau*

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Misurio
Atchison (Kansaso)

eta|300px|Centro de Atchison
**Atchison** estas urbo en usono en la usona ŝtato Kansaso. Ĝi estas ĉefurbo de la kantono Atchinson. En la jaro 2000  homoj vivis en Atchison; ĝis la oficiala taksado en la jaro 2009 la loĝantonombro plialtiĝis iomete sur .

La urbo situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Misuro.

La loko estis fondita en la jaro 1854 kaj estas konata kiel naskiĝloko de pilotino Amelia Earhart, je kies honorigo ĉiujare okazas festivalo, kiu ĉiun julion allogas inter  kaj  spektantojn.

Ankaŭ de Atchison devenis Jesse Stone, usona muzikisto kaj aranĝisto de ĵazo kaj ritmenbluso. *Jesse Stone and his Blues Serenaders* estis teritoria bando de la kansasurba ĵazo, kiu en la jaroj 1926–27 ludis en kaj ĉirkaŭ Kansasurbo ekde Atchison.

## Loĝantar-evoluo 
* 1860= 2616
* 1870= 7054
* 1880= 15105
* 1890= 13963
* 1900= 15722
* 1910= 16429
* 1920= 12630
* 1930= 13024
* 1940= 12648
* 1950= 12792
* 1960= 12529
* 1970= 12565
* 1980= 11407
* 1990= 10656
* 2000= 10232

  dosiero:Amelia Earhart Bridge.jpg|Ponto Amelia Earhart
  dosiero:Atchison Kansas downtown.jpg|Aĉetumstrato en Atchison
  dosiero:Atchison Kansas mall.jpg|Urbocentro de Atchison

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Urboj de Kansaso
Ferenc Orsós

**ORSÓS Ferenc** (pro. orŝo:ŝ), Spindl estis hungara kuracisto, universitata profesoro, ano de MTA (kor. 1928, ord. 1940 – 49) naskita en Temeŝvaro la 22-an de aŭgusto 1879 kaj mortinta en Mainz la 25-an de julio 1962.

## Biografio 
Ferenc Orsós estis patologo kaj tribunala kuracisto. Li diplomiĝis en Budapeŝto (1903). En 1913 li kvalifikiĝis pri patologio kiel privatprofesoro. De 1918 li estis gvidanto de la Instituto Patologia de universitato Debreceno, de 1921 de Instituto pri Tribunala Medicino. De 1935 li estis universitata profesoro de Budapeŝto, gvidanto de Instituto pri Tribunala Medicino. De 1946 li prelegis artanatomion en Mainz ĝis 1955. Pro lia falsa ekspertopinio kiel ano de en internacia komitato estigita de registaro Hitler oni konsideris lin militkrimulo. Li estis tutlanda prezidanto de Magyar Orvosok Nemzeti Egyesülete (MONE).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj patologoj