Marĉkultivado

eta|mamuta plugilo por plugi marĉojn ĝis dikeco de 145 cm
**marĉkutivado** estas kultivigi  marĉajn grundojn por ricevi agrikulturajn areojn por kultivi utilplantoj por la homa nutrado. Depende de la  marĉotipo kaj la situo evoluiĝis – precipe en Nederlando kaj norda Germanujo- diversajn metodojn de la kultivigado de marĉoj.

## Altmarĉoj 
### Marĉbruliga kulturo 
La marĉbruliga kulturo okazis ekde la 16a jarcento, unue en Nederlando kaj poste ankaŭ en Germanujo. La pluvmarĉaj areoj estis deakvigitaj malprifunde antaŭ la vintro. En la sekvanta printempo oni bruligis la areon. Poste oni dissemis tritikon, arvenon aŭ  fagopiron en la ankoraŭ varman cindron. La ventodirekto kaj la al profundo pli granda malsekeco plimalsekecon de la marĉa grundo reguligis la flamojn. La tiel maniere ricevita areo povas esti kultivata ses jarojn. Poste necesis 30-jara novalo. Poste la marĉoj evoluiĝis al marĉerikejoj. Pro la ĝenado de la forta fumo kiu okazas dum tiu metodo, ĝi estas  malpermesita en Germanujo ekde 1923.

### „Fehn“-kulturo 
Tiu kultiviga metodo evoluiĝas en Nederlando  kaj estis farata ankaŭ en nordokcidenta Germanujo ekde la 17a jarcento. Kiel unua germana marĉkultivigado fondiĝis 1630 la Fehn-kolonio Papenburg. Ĉe tiu kultiviga formo oni konstruis unue ŝipeblajn kanalojn, ofte ankaŭ kun flankajn kanalojn. Per tio la allimajn marĉajn areojn povas esti deakvigataj parte. La setlistoj fosis la pli malsupre kuŝanta nigran torfon sekigis ĝin kaj transportis ĝin per velŝipoj (nomata  Tjalk en la frisa lingvo)) por vendi ĝin kiel konstrumaterialo. Reveturante la ŝipoj transportis  riverŝlimon. Tiun oni miksas kun la blanktorfo kaj la mineralan grundon. Poste la nova grundo estas kultivebla Ambaŭflanke de la kanaloj estiĝis tipaj  setlejo.

### Germana Altmarca Kulturo 
La marĉbruliga kulivigado estas ekde 1877 anstataŭigita de la „Germana Altmarĉa Kulturo (Deutschen Hochmoorkultur). La altmarĉo estis senakvigita, la vegtaĵaro forigita, la grundo sterkigita kaj tuj kultivata. Detorfigado kaj miksado kun la subgrunda minerala grundo ne okazis. Tiu metodo estis la antaŭkondiĉo por grandskala intensiva agrokulturo kaj setlado de vastaj areoj. Dum multjara kultivado okazis kompaktigon de la grundo kaj per tio al aermanko en la grundo. Tial sur tiuj areoj ankoraŭ nur eblas utiligado kiel herbejo aŭ paŝtejo. Sekve de la utiligado de marĉoj estiĝis en nordokcidenta Germanujo 250 marĉkoloniojn.

### Sablo-Miksa Kulturo 
Post la Dua Mondmilito nur malgrandaj marĉoj estis kultivigitaj. Pere de  profundplugado ĝis  1,8 m profunda sablaj kaj torfaj tavoloj estis renversigataj. tiuj oblikvaj tavoloj plibonigis la tralaseblecon, akvomastrumadon kaj profundecon.

## Malsupra Marĉo 
### Marĉdiga Kulturo 
La metodo de  marĉdiga kulturo deakvigaj fosaĵoj estis konstruataj tra  malaltmarĉoj. Sur la surfaco de la marĉoj oni metis tavolon de malfajna sablo, kiu estis sterkigita kun kalifosfato. El la malgranda elvaporiga povo, el la pli alta grundtemperaturo kaj el la malgranda  kresko de fiherboj rezultis altan pligrandigon de la rikoltaĵoj.

### Nigra Kulturo 
Ĉe tiu metodo la surfaco de malalta marĉo plurfoje estas prilaborita,  sterkigita, precipe kun fosforo/fosfato, kalio kaj kalko kaj fine glatigita per kamporulo.

## Literaturo 
* *Moor- und Torfkunde*, hrsg. v. Karlhans Göttlich unter Mitarb. von Fritz-Rudolf Averdieck. 2. Aufl. Stuttgart: Schweizerbart, 1980. ISBN 3-510-65317-3

## Vidu ankaŭ 
* Marĉo
* Marĉolonigado
* Marĉa akvonivelo
* Mamuta plugilo

## Eksteraj ligiloj 
*Moormuseum Meppen, Emsland
*Moorkultivierung in Nordwestdeutschland
*Das Bild vom Moor im Wandel der Zeit 

!kultivigado
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Historio de la medioprotekto