open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natsume Sōseki

**NATSUME Sōseki** aŭ **NACUME Soseki** (japana: 夏 目 漱 石; naskita la  en Edo; mortinta la ) estis unu el plej eminentaj japanaj verkistoj de la epoko de la Meiji-restarigado, dum kiu okazis malfermado al la okcidenta kulturo. Fakte, en la japana literaturo, Soseki plej bone reprezentas tiun novan Japanion.

Soseki lernis la klasikan ĉinan lingvon kaj la anglan, sed kvankam li ne ŝatis la formon de studo en la universitato, li tamen elstaris en siaj studoj; En 1891 li publikigis anglan tradukon de Hojoki, klasikaĵo de la Kamakura epoko. Post diplomiĝo ĉe universitato, li iĝis licea instruisto por angla lingvo.

En 1900, Soseki estis sendita por studi en Britio fare de la japana Edukministerio por periodo de du jaroj, kiel "la unua japana akademiano pri angla literaturo"; Li studis dum pluraj monatoj en la Universitato de Londono, kaj dum proksimume jaro kun specialisto pri la verkoj de Ŝekspiro. Li pasigis la plej grandan parton de sia tempo legante, kaj tial li daŭre studis anglan literaturon. Soseki, kiu vivis en soleco kaj malriĉeco, estis torturita de sia restado en la fremda lando, kie li sentis sin kiel "hundo inter lupoj". Reveninte al Japanio en 1903, li instruis anglan literaturon en la universitato de Tokio kiel posteulo de Lafcadio Hearn en lia funkcio. Sed li havis malfacilaĵon kun la studentoj kaj ne ŝatis tiun funkcion.

Post la sukceso de "Mi estas Kato", satiro kiu prezentas la vivojn de etburĝaj familianoj el la vidpunkto de ilia kato, li eksiĝis kaj eniris la stabon de la ĵurnalon Asahi Ŝimbun kiel literatura kritikisto. Tiu ĵurnalo eldonis plejparte el liaj romanoj.

Ĉefaj romanoj:
* *Wagahai wa neko de aru* "Mi estas kato" (1905-1906)
* *Botchan* "Monaĥeto" (1906)
* *Kusamakura* "Herbkuseno" (1906)
* *Sanshirō* "Sanŝiro" (1908)
* *Sorekara* "Kaj poste" (1909)
* *Higan sugi made* "Preterpasi la ekvinokso" (1912)
* *Kokoro* "Koro" (1914)
* *Meian* "Lumo kaj obskuro" (1916), ne finita verko.

## En Esperanto aperis 
* *La turo de Londono*. Trad. Seiho Nishi. Maebaŝi, 1960.
* *Kiel rosperloj sur folio*, en traduko de Ujeki Ŝiger (en komuna volumo kun *La dancistino*, de Mori Ōgai, ambaŭ origine japane), Tokio: Zamenhof-Klubo, 1984.
* *La pordego*. Trad. Doi Ĉieko. Toyonaka-si: Japana Esperanta Librokooperativo, 2020.

Dosiero:1000 yen Natsume Soseki.jpg|portreto sur la averso de 1000-jena monbileto
Dosiero:Natsume Soseki house Clapham.jpg|lia domo en Clapham, Suda Londono
Dosiero:Soseki Natsume 2.jpg

Kategorio:Japanaj verkistoj
-386

En la jaro **386 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tebo kaj Ateno komencas militon kontraŭ Sparto.
Torben Kehlet

**Torben KEHLET** (naskiĝis la , mortis la  en Kalvehave) estis dana esperantisto kaj eldonisto. Komence de la 1970-aj jaroj li translokiĝis al Antverpeno.

Kehlet estis unu el la plej grandaj kaj aŭdacaj eldonistoj de la lastaj jardekoj. Sub la markoj Eldonejo TK (en Danlando) aŭ Eldonejo TK/Stafeto (en Belgio), li produktis kelkdekon da titoloj merkate ofte furoraj, kiuj elstaris per siaj kvalito kaj fojfoje ankaŭ amplekso. 

Li venigis al la mondo verkojn kiel *La Nobla Korano* (1969), *ABZ de amo* (1972), la Ĉu-serion de Johán Valano/Balano (Claude Piron; ekde 1978), *La Granda Kaldrono* de John Francis, *Esperantologiaj Studoj* de Eugen Wüster kaj *Pri Lingvo kaj Aliaj Artoj* de William Auld (1978), *Ĉiu Ĉiun* de Teo Jung (1979) aŭ *Li kaj Ni* (1985). Li ankaŭ staris kiel eldonisto ĉe la lulilo de la revuo *Monato* (1980).

Ĉiam preta apliki ĝisdatajn teknikojn, li pionire ekuzis novaĵojn, de ofsetado ĝis Interreto: li ekzemple inter la unuaj rekonis la gravecon de reta nom-registrado kaj funkciigis la retejon esperanto.net kaj eldonis ne plu ekzistantan libron mikrofilme. La lasta iniciato de Kehlet estis eldoni sur kompaktaj diskoj la verkaron de Ivo Lapenna kaj ĉiujn siajn eldonaĵojn. La lasta libro pri kies eldono li laboris estis *Eseoj Memore al Ivo Lapenna*.

Li unue edziĝis al Eliza Kehlet kaj poste al Dmitri Kehlet. 

Kehlet estis dumviva membro kaj delegito de UEA. Li mortis pro embolio.

## Bibliografio 
* Anonimulo 1977 : "Stafeto" translokiĝas al Danlando : Régulo kaj Kehlet kune, *Esperanto*, 853(1), p. 2
* Anonimulo 2001 : Nekrologo, *Esperanto*, n-ro 6, p. 120.
* Staes, Johan 1971 : Uniek bedrijf van jonge Deen. In Schoten wordt Esperanto gedrukt voor heel de wereld, *Gazet van Antwerpen*, 1971-04-04, FelixArchief, Antwerpen, document 2233-186, 1 blz. 

## Eksteraj ligiloj 
*esperanto.net – retpaĝo iniciatita de Torben Kehlet

Kategorio:Danaj esperantistoj
-387

En la jaro **387 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Akademio estis fundata de Platono en Ateno.
* Ateno, Korinto, Tebo kaj Argoso venkis Sparton.
* Keltoj invadis Romon kaj ekis loĝi en Nordo de Italio.
Abe Kobo

**ABE Kobo** (naskiĝis la 7-an de marto, 1924 en Tokio, mortis la 22-an de januaro, 1993 samloke) estis japana verkisto. Liaj verkoj plenas de sento simila al tiu de la Absurda Teatro, li estas iel iu Franz Kafka aŭ Samuel Beckett de Japanio.

## Listo de verkoj 
* La virino en dunoj

## En Esperanto aperis 
* *La invaduloj,* notoj kaj epilogo. Tradukis Konisi Gaku. - En: *Postmilita japana antologio,* paĝoj 145–171.
* *Ruĝa kokono* (novelaro). Tradukis Hayasi Kenn. Inkluzivas jenajn novelojn.
** *Ruĝa kokono*
** *Inundo*
** *Magia kreto*
** *Entrepreno*
** *Mano*
** *Vivo de poeto*
** *Insido de Plutono*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kirjasto.sci.fi/koboabe.htm  
* http://www.themodernword.com/scriptorium/abe.html  La Moderna Vorto: ABE Kobo
* http://www.ibiblio.org/abekobo/ 

Kategorio:Japanaj verkistoj
Albano (sanktulo)

Sankta **Albano** estis kristana sanktulo kiu mortis ĉirkaŭ la jaro 209. Li estas la unua brita martiro.

Festotago pri li laŭ la tradicio de la katolika kaj anglikana eklezioj estas la 22-a de junio.

[eta|maldekstra|relikvujo pri li en la [Abatejo de Sankta Albano]]

Kategorio:Anglaj sanktuloj
Kategorio:Anglikanaj sanktuloj
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 4-a jarcento
Kategorio:Katolikaj sanktuloj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 209
-396

En la jaro **396 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Pro erupcio de Etno, la armeo de Kartago ne povis militmarŝi al Catania.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Joanot Martorell

**Joanot MARTORELL** (naskiĝis 1413/1414, mortis 1468) estis kavaliro kaj verkisto.

Martorell loĝis en Gandia (Valencia Reĝlando). Li estis kavaliro de la reĝo Alfonso la Grandanima (*Alfons el Magnànim*). Li verkis katalune la romanon *"Tirant lo Blanc"*. La libro rakontas la kavalirajn (militajn kaj amajn) aventurojn de Tirant, kiu iras al Konstantinopolo por defendi la Bizancan Imperion kontraŭ la turka danĝero. Komence de la romano estas rakontata la historio de kavaliro nomata Guillem de Varoic. Tiu parto estas traduko el la libro pri Guy de Warwick, verko kiun la aŭtoro ekkonis en vojaĝo al Anglio. Kiel kuriozaĵo, aperas en la romano la legendo pri la origino de la Ordeno de la Ĝartero, kiu estas la plej antikva konata teksto pri tiu kavalira ordeno. Kvankam en multaj eldonoj, oni ripetadas ke la romano apartenas al Joanot Martorell kaj al Martí Joan de Galba, nuntempe estas ĝenerala interkonsento ke la unusola aŭtoro estas Martorell. Ĉi tiu komencis redakti la romanon en 1460 kaj finis antaŭ 1468, jaro de sia forpaso.

eta|220px|maldekstre|Titolpaĝo de *Tirante el Blanco* de Joanot Martorell. Unua traduko al kastilia lingvo eldonita en 1511.
*Tirant lo Blanc* estis publikigita en Valencio en la jaro 1490, kaj denove presita en Barcelono en 1497. Hispana traduko aperis en Valladolid en 1511. Itala traduko, fare de Lelio di Manfredi, aperis en Venecio en 1538. En 1737 aperis franca resumita traduko el la itala versio. En la 20-a jarcento la romano estis tradukita dufoje en la anglan fare de David H. Rosenthal kaj de Ray La Fontaine, en la nederlandan fare de Bob de Nijs, denove en la francan fare de Jean-Marie Barberà, en la japanan fare de Ko Tazawa, kaj en plurajn aliajn lingvojn.

## Vidu ankaŭ 
* Roger de Flor

Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingva literaturo
Butero

eta|Butero kun tranĉilo
eta|Buterigilo el ligno
**Butero** estas laktaĵo, farita el freŝa kremo de kelkaj mamuloj (precipe bovinoj) per buterigilo. La laktokremon oni kolektas en la buterigilo kaj en tio batadas la kremon, ĝis kiam la butero apartiĝas de la akvo. La butero konsistas tiukaze el 80 elcentoj da graso kaj 20 elcentoj da akvo.

Estas plej primitiva formo, uzita en Rusio (laŭ libroj de Tolstoj) kaj en Eŭropo dum mezepoko kaj ankoraŭ uzata en kelkaj lokoj, ekzemple en la nordoriento de Brazilo. Oni ekfermentas la kremon kaj ekbatas en ujo per kuleroj. Ĉar la batado ne estas perfekta, necesas kuiri la ekbatitan kremon, ĝis kiam la graso apartiĝos de aliaj partoj de la kremo. Tiun specon de butero oni nomas en Brazilo "botelan buteron", ĉar ĝi estas pli likva ol kutima butero.

En Hindio oni uzas klarigitan buteron kun la nomo Gio por fritado.

## Vidu ankaŭ 
* Margarino

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri naskiĝo de la butera industrio en Siberio, Rusio)*

Kategorio:Laktaĵoj
-392

En la jaro **392 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Koan iĝis Imperiestro de Japanio;
* Aristofano publikigis *Ecclesiazousae*;

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Kameledoj

eta|dekstra|Kamelo
**Kameledoj** (*Camelidae*) estas origine nearktisa familio de parhufuloj enhavanta 4 - 5 speciojn.

Klasifiko († signas speciojn mortintajn)
:genro : † tanupolamo - Tanupolama
:genro : † protomeriko - Protomeryx
:genro : † pliaŭĥenio - Pliauchenia
:genro : † rakomilo - Rakomylus
:genro : † altikamelo - Alticamelus
::specio : † altikamelo alta - Alticamelus altus
:genro : Kamelo - Camelus
::specio : † kamelo sivala - Camelus sivalensis
::specio : † kamelo giganta - Camelus gigas
::specio : kamelo Dromedaro - Camelus dromedarius
::specio : Duĝiba kamelo - Camelus ferus
::: subspecio : kamelo duĝiba sovaĝa - Camelus ferus ferus
::: subspecio : kamelo duĝiba hejma - Camelus ferus bactrianus
:genro : LAMO - Lama	(LJAMO)
::specio : lamo Gvanako - Lama guanicoe - guanako (huanaco)
::: subspecio : lamo gvanako sovaĝa
::: subspecio : lamo gvanako malsovaĝa
:genro : Vikuno - Vicugna
::specio : vikuno Vikuno - Vicugna vicugna
::specio : vikuno Alpako - Vicugna pacos

## Vidu ankaŭ 
* Hibrida kamelo
* Kamelluktado


Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Familioj de mamuloj
Shichinin no samurai

**La sep samurajoj** (七人の侍 ***Shichinin no samurai***) estas filmo de Akira Kurosawa pri historia temo.

## Priskribo 
Tio estas la plej konata el la filmoj kiun Kurosawa Akira realigis en 1954, kaj verŝajne la plej bonkvalita. La rakonto estas tiu de vilaĝeto en la japana kamparo de la 17a jarcento ofte atakita per rabista bando. La vilaĝanoj decidas dungi senmastrajn samurajojn por defendi la vilaĝon. Post multaj malfacilaĵoj ili dungas unue Kanbei kiu estos la samurajestro. Li elektas kvar aliajn samurajojn. Aniĝos Kacuŝiro, kiu insistas por iĝi disĉiplo de Kanbei, kaj Kikuĉijo kiu havas kamparanan devenon sed volus esti rekonota kiel samurajo. Tiu sepopo kun la kamparanoj, al kiuj ili instruos iom da batalteknikoj, fine venkos, sed kvar el ili mortos.

Super tia fono estas ankaŭ multaj paralelaj rakontoj: tiu pri la trapaso de la juna Kacuŝiro al plenkreska aĝo, tiu pri la renkonto de Kikuĉijo kun sia infanaĝo, tiu pri la edzino de la vilaĝestro, ktp. Tiel la filmo ŝajnas tre mallonga malgraŭ la tri horoj kiujn ĝi daŭras.

En tiu filmo Kurosawa ankaŭ uzas novan filmteknikon, kiel la uzadon samtempe de multaj kameraoj aŭ filmlantigado dum batalo, kiuj estas nuntempe kutimaj.

La filmo ricevis la arĝentan leonon de la festivalo de Venecio. La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound*. La filmintrigo estis ripetita en la usona vakera filmo *The Magnificent Seven*.

## Ĉefrolantoj 
* Toshiro Mifune: Kikuĉijo
* Takashi Shimura: Kanbei
* Keiko Tsushima:
* Isao Kimura: Kacuŝiro
* Daisuke Katō:
* Seiji Miyaguchi: Kjuzo
* Yoshio Inaba: Gorobei
* Minoru Chiaki:
* Kamatari Fujiwara:
* Kokuten Kōdō:
* Yoshio Tsuchiya:
* Yukiko Shimazaki:
* Eijirō Tōno:
* Bokuzen Hidari:

Kategorio:Japanaj filmoj
Kategorio:Luktosportaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1954
Kategorio:Fikciaj glavobatalantoj
Kategorio:Filmoj reĝisoritaj de Akira Kurosawa
Beogrado

eta|Parlamentejo en Beogrado.
**Beogrado** (aŭ *Belgrado*; ) estas milionurbo, la ĉefurbo de Serbio. Beogrado estas la universitata, industria, komerca kaj trafika centro de la lando. La historia hungara loknomo estas ''*.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Geografio 
Beogrado situas apud la kunfluejo de la riveroj Danubo kaj Sava. Ĝia areo estas 3222,68 km²; ĝia horzono estas GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro). La averaĝa supermara alteco estas 132m, kiu varias inter 70-303m, sed la proksima monto Avala estas 511 m-ojn alta.

## Historio 
La plej frue keltoj vivis tie, poste Beogrado apartenis al Romia Imperio, kiel *Singidunum''. Slavoj alvenis en la 7-a jarcento. En 1403 ĝi estis ĉefurbo de Serbio, inter 1918-2003 ĉefurbo de Jugoslavio, inter 2003-2006 ĉefurbo de Serbio kaj Montenegro, ekde 2006 denove ĉefurbo de Serbio. En 1456 la turkoj vane sieĝis la fortikaĵon, kiun hungaroj defendis. En 1521 la turkoj havis la urbon ĝis 1867. Dum la 1-a mondmilito tie komenciĝis la bataladoj. En 1941 la germanoj, post 3 jaroj la britoj, en 1999 NATO bombardis la urbon.

## Vidindaĵoj 
* Fortikaĵo Beogrado
* Palaco de Serbio
* preĝejo, la plej granda ortodoksa preĝejo de la mondo
* nacia teatro
* reĝa palaco
* etnografia muzeo
* Muzeo Nikola Tesla
* Nacia Muzeo de Serbio de 1844
* Nacia Biblioteko de Serbio
* Botanika Ĝardeno Jevremovac
* Parkoj Pionira, Kalemegdan, de Amikeco kaj Akademia ĉe Studentski trg
* Ponto Ada
* Televidturo Avala

## Servoj
* Universitato de Beogrado
* Lernejo por Lernantoj kun Difektita Vidkapablo Veljko Ramadanović

## Amaskomunikiloj 
* Politika kaj Danas (ĉiutagaj gazetoj)

## Homoj rilataj al Belgrado 
* hungara-serba aktoro Aleksandar Bačvanski
* hungara ministro Béla Linder
* hungara-serba pentristo Péter Dobrovits
* hungara inĝeniero pri minado Vilmos Fuchs
* Zoran Žiletić, filologo

## Ĝemelurboj 
*  Ateno, Grekio
*  Banja Luka, Bosnio kaj Hercegovino
*  Pekino, Ĉinio
*  Berlino, Germanio
*  Kievo, Ukrainio
*  Ljubljano, Slovenio
*  Milano, Italio
*  Moskvo, Rusio
*  Romo, Italio
*  Skopjo, Makedonio
*  Zagrebo, Kroatio
*  Coventry, Britio
*  Chicago, Usono
*  Podgorico, Montenegro
*  Lahore, Pakistano

## Beogrado kaj Esperanto 
En la urbo okazis kongreso de SAT en 1956, la UK 1973 kaj denove kongreso de SAT en 2006.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj
* Beograd centar (stacidomo)
* Beograd glavna (stacidomo)
* Novi Beograd (stacidomo)
* Topĉider (stacidomo)
* Vukov spomenik (stacidomo)
* Zemun (stacidomo)
* Nikola Tesla Flughaveno Beogrado
* Metroo de Beogrado
* Tramtransporto en Beogrado
* Trolebusa transporto en Beogrado
* Eŭrovido-Kantokonkurso 2008

## Notoj

Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Havenurboj
Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo
Dorothea Christiane Erxleben

**Dorothea Christiane ERXLEBEN** , origine: **Dorothea Christiane LEPORIN** (naskiĝis la 13-an de novembro 1715, mortis la 13-an de junio 1762) estis la unua germana virino, kiu doktoriĝis pri medicino.

Naskiĝinte en Quedlinburg, la filino de kuracisto jam frue interesiĝis pri medicino. La patro subtenis la inklinojn de sia filino, instruis ŝin, kunportis ŝin al siaj pacientoj kaj fine ankaŭ permesis al ŝi, labori en la praktikejo.

Virinoj tiutempe ne rajtis studi en universitatoj. En la jaro 1740 ŝi pro tio petis la prusan reĝon Frederiko la 2-a pri la permeso, kiel unua virino studi medicinon en la universitato de Halle (Saale). Li reagis pozitive, tamen ŝi nur jarojn poste realigis sian revon pri universitata kariero. 

En 1742 ŝi edziniĝis al la vidviĝinta diakono Johann Christian ERXLEBEN. Samjare aperis ŝia verko *Gründliche Untersuchung der Ursachen, die das weibliche Geschlecht vom Studiren abhalten*, kiu atakis antaŭjuĝojn, laŭ kiuj virinoj ne taŭgus por intelektaj okupoj. Dum la sekvontaj jaroj ŝi edukis la kvin idojn de sia edzo, krome ŝi mem naskis kvar infanojn.

La medicinajn okupojn ŝi daŭrigis, sed la lokaj kuracistoj akuzis ŝin pro ĉarlatanado. Por esti agnoskata, ŝi devis havi doktoran ekzamenon. En 1754, post la naskiĝo de sia kvara ido, la 39-jarulino vojaĝis al Halle kaj doktoriĝis kun granda sukceso.

Poste ŝi daŭrigis sian kutiman vivon, edukis la infanojn, prizorgis la dommastrumadon kaj dediĉis sin al siaj pacientoj. En 1762 ŝi mortis en Quedlinburg.

La 20-an de aprilo 1899 germanaj virinoj unuafoje oficiale rajtis trapasi ŝtatajn ekzamenojn pri medicino, dentomedicino kaj farmacio. En la universitatoj de Prusio nur ekde la vintra semestro 1908/09 virinoj rajtis studi medicinon.

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj feministoj
Kategorio:Germanoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Universitato de Halle
Pere Calders

**Pere CALDERS i Rossinyol** (naskiĝis 1912, mortis 1994, prononco en la kataluna lingvo: [ˈpeɾə kəlˈdez i rusiˈɲɔl]) estis kataluna verkisto.

Naskiĝinte en Barcelona, li studis pentrarton kaj desegnarton, laboris en reklamagentejo, ankaŭ estis ĵurnalisto kaj faris karikaturojn por la gazetoj *El diario mercantil*, *Avui* kaj ''L'esquella de la torratxa*, ĉi-lastan li direktoris kun sia amiko kaj verkisto Avel·lí Artís Gener. En 1936 li publikigis la romanon *La Glòria del doctor Larén* kaj la novelaron *El primer arlequí*. Dum la hispana enlanda milito (1936-1939) Calders kunlaboris en politikaj publikaĵoj kaj aliĝas al la respublika armeo, kie li laboris kiel kartografo en Teruel. El tiuj spertoj li verkis la romanon *Unitats de xoc*. Post la milito li forvojaĝis en Meksikon, kie li ekrilatis kun aliaj elmigrintoj kiel la poeto Josep Carner, pri kiu li poste verkis biografion.

En Meksiko Calders pasigis 23 jarojn kaj la kulturo de ĉi tiu lando influis en kelkaj literaturaĵoj kiel la novelo *Aquí descans Nevares* (1967). En la Ameriko li laboris por la eldonejo UTEHA, kaj ankaŭ kunlaboris en revuoj faritaj de katalunoj rifuĝintaj en Meksikon, kiel la fama revuo *Pont Blau*. Li daŭre verkis romanojn kaj novelojn, kaj aperigis siajn fikciaĵojn en Barcelono. En 1955 aperas la novelaro *Cròniques de la veritat oculta*, en 1957 *Gent de l'alta vall*, kaj en 1959 *Demà a les tres de la matinada*. Alia tre interesa verko estas la romano *Gaeli i l'home déu*, kiun li verkis en 1938 sed la libro ne eldoniĝis ĝis la jaro 1986.

La meksika eldonejo kie li laboris, aĉetis la barcelonan firmaon *Montaner i Simon*, kio faciligis lian revenon en Katalunion. Denove en Barcelono li verkis por revuoj *Tele-Estel*, *Canigó*, *Serra d'or* kaj *El temps*. En 1964 li publikigis la premiitan romanon *L'ombra de l'atzavara*, kaj en 1966 la romanon *Ronda naval sota la boira* (kiu, laŭ la kritikistoj, estas lia plej bona verko, kaj tre estimata de la aŭtoro mem). En 1978 Calders publikigis novan kolekton de rakontoj en *Invasió subtil i altres contes*. Aliaj libroj de Pere Calders estas *Tot s'aprofita*, *De teves a meves*, *L'honor a la deriva* kaj *El barret fort''.

En literaturo de Calders abundas fantazio, absurdo kaj ironio; la rolantoj vivas en mondo kie oni povas certi pri nenio. La pesimismo estas miksita kun humuro kaj simpatiaj trajtoj de la rolantaj homoj. La fantasto evoluas de magio al sciencfikcio. La aŭtoro sin esprimas sprite kaj amuze per nuanc-riĉa lingvo, kio altgrade konsistigas lian propran stilon. Troveblas romanoj kaj noveloj de tiu aŭtoro tradukitaj en pluraj lingvoj.

Calders, Pere
Calders, Pere
Regine Hildebrandt

**Regine HILDEBRANDT** [regine HILdebrant] (naskiĝis la 26-an de aprilo, 1941, mortis la 26-an de novembro, 2001) estis germana politikistino.

Regine Hildebrandt naskiĝis en Berlino. Ŝia origina nomo estis Regine RADISCHEWSKI. De 1959 ĝis 1964 ŝi studis biologion en Orienta Berlino; en 1968 ŝi doktoriĝis, poste ŝi priesploris kuracilojn.

Dum la politikaj ŝanĝoj en GDR en 1989 ŝi engaĝiĝis en la civitana movado *Demokratie jetzt* (= *Demokration nun*) kaj aliĝis al la Socialdemokratia Partio de GDR. En la unua libere elektita registaro de GDR ŝi de aprilo ĝis aŭgusto 1990 estis ministrino pri laboro kaj socialaj aferoj, poste ŝi fariĝis membrino de la federacia estraro de la Socialdemokratia Partio de Germanio.

En aŭtuno 1990 Regine Hildebrandt iĝis ministrino pri laboro, socialaj aferoj, sano kaj virinaj aferoj en la registaro de la federacia lando Brandenburgio. Post kiam la ĉefministro Manfred Stolpe en aŭtuno 1999 formis koalicion kun la Kristandemokratia Partio de Germanio, ŝi forlasis sian postenon en la landa registaro. En decembro 1999 kaj novembro 2001 ŝi denove fariĝis membrino de la federacia estraro de sia partio.

Regine Hildebrandt investis multe da energio por malkaŝi la problemojn ĉefe en la orienta parto de Germanio, kie la sociala nivelo estas multe pli malalta ol en la okcidento. Ŝi gajnis grandan popularecon kaj diversajn altajn premiojn.

Ekde 1996 Regine Hildebrandt suferis de mamkancero. En multnombraj intervjuoj ŝi parolis pri sia malsano kaj kuraĝigis per tio aliajn malsanulinojn. Post plurjara sensukcesa terapio ŝi la 26-an de novembro, 2001 mortis de sia malsano.

Unu tagon post la entombigo okazis fenebra ceremonio en la Pocdama preĝejo *Nikolaikirche*, kiun krom kanceliero Gerhard Schröder politikistoj de ĉiuj parlamentaj partioj partoprenis. Antaŭ la preĝejo kunvenis plurmil civitanoj, por honorigi la mortintinon.

Hildebrandt
Hildebrandt, Regine
Hildebrandt
Lucien Lévy-Bruhl

**Lucien LÉVY-BRUHL**, naskiĝinta 1857 - mortinta 1939 franca homologisto.
Li interalie restas konata pro lia tezo - en *Les fonctions mentales dans les sociétés inférieures* (la mensaj funkcioj ĉe la malsuperaj socioj), 1910 - laŭ kiu la homoj en la tiam tielnomataj malsuperaj gentoj havis mensan funkciadon draste malsimila al tiu de la "civilizaj", modernaj okcidentuloj, kiun li priskribis kiel antaŭ-logika (ne obeante je ĉiuj postuloj de strikta logiko) kaj mistika (bazita sur sento de partoprenado en la objekto pensata). Ne interkonsentis kun li Maurice Leenhardt. Finfine Lévy-Bruhl ŝanĝis sian opinion: en liaj lastaj notoj, postmorte eldonitaj, li konkludis, ke :" estas mistika pensmaniero pli forta kaj pli facile videbla ĉe la pragentoj ol en niaj socioj, sed ĉeestante en ĉiu homa spirito." kaj : "tiuj spiritoj (t. e. de la pragentoj) ne malsamas kun la niaj rilate la logikon, ne nur ja en siaj strukturoj, sed ankaŭ en efektivigaĵoj de iliaj agadoj (praktiko, teĥniko, parolo, nombrado, ktp)". Kaj ankaŭ:"tiun tielnomatan pragentan pensmanieron ni trovadas konstante ĉirkaŭ ni, kaj eĉ en ni....kvazaŭdire "tio reŝosas" ĉiam, tio konsistigas ion fundamentan kaj nedetruigeblan en la homa naturo".

## Eksteraj ligiloj 
* http://methodos.revues.org/document111.html 
* Lucien LÉVY-BRUHL  *(france)*

Kategorio:Francaj sociologoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj antropologoj
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Francaj judoj
Kategorio:Antropologoj de religio
Kategorio:Judaj filozofoj
Kategorio:Levidoj
Monika de Hipono

Sankta **Monika** estas konata ĉefe kiel la patrino de la fama Doktoro de la Eklezio, Sankta Aŭgusteno de Hipono. Ŝi havis grandan rolon en lia kristaniĝo, kiel li mem skribis en sia verko *Konfesoj*.

Ŝi estas patronino de patrinoj, kaj ŝia festotago estas la 27-a de aŭgusto.
[eta|maldekstra|160px|*Santa Monica* pentrita de [Benozzo Gozzoli, 1464–65]]

## Vivo 
Monika naskiĝis en *Thagaste* (nun Souk Ahras en nordorienta Alĝerio) en la jaro 331 (aŭ 332), el berbera familio. Ŝiaj gepatroj estis kristanaj kaj Monika ekkonis la kristanan kredon jam en sia infanaĝo.

Ŝi edziniĝis al romia viro *Patricius* kaj naskis du filojn kaj unu filinon, inter kiuj la plej fama estas sankta Aŭgusteno. Patricio ne estis kristana, li kristaniĝis nur post pluraj jaroj. En 371 li mortis kaj Monika iĝis vidvino.

En 385 Monika sukcesis vojaĝi al Italio, kie ŝia filo Aŭgusteno loĝis jam dum multaj jaroj, kaj atingis lin en Milano. Danke al ŝi kaj al ŝiaj preĝoj, kun la helpo de sankta Ambrozio, Aŭgusteno lasis la maniĥeismon kaj estis baptita kristana en 387.

Fine Monika emis reveni hejmen sed malsaniĝis en Ostia kaj mortis 56-jara la 27-an de aŭgusto, 387.

## Vidu ankaŭ 
* *Hippo Regius*, latina nomo pri Hipono
* ''Souk Ahras
* Moniko, persona nomo
* Santa Monica, usona urbo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.heiligenlexikon.de/BiographienM/Monika.html
* http://www.newadvent.org/cathen/10482a.htm

Monika
Kategorio:Aŭgusteno de Hipono
Kategorio:Berberoj
Anne Sexton

**Anne SEXTON**, origine: **Anne Gray HARVEY** (naskiĝis la 9-an de novembro, 1928, mortis la 4-an de oktobro, 1974) estis usona poetino.

Naskiĝinte en Newton, Masaĉuseco, ŝi june edziniĝis kaj naskis du idojn. Tamen ŝi daŭre suferis je depresioj kaj post provo, fari suicidon, ŝi komencis verki konfesajn poemojn. Ŝi verkis ege malferme ankaŭ pri tabuaj temoj: ekz. pri morto, soleco, menstruacio kaj abortigo.

Malgraŭ vasta agnosko kaj renomaj premioj ŝiaj depresioj neniam finiĝis. En 1974 ŝi finis sian vivon per suicido.

## Listo de verkoj 
* *To Bedlam and part way back* (poemoj, 1960)
* *All my Pretty Ones* (poemoj, 1962)
* *Selected Poems* (poemoj, 1964)
* *Live or Die* (poemoj, 1966)
* *Love Poems* (poemoj, 1969)
* *Transformations* (poemoj, 1971)
* *The Book of Folly* (poemoj, 1972)
* *The Death Notebooks* (poemoj, 1974)
* *The Awful Rowing toward God* (poemoj, eld. 1975)
* *45 Mercer Street* (poemoj, eld. 1976)
* *Words for Dr. Y.* (poemoj kaj rakontoj, eld. 1978)

## Premioj 
* Premio Pulitzer en 1967 pro *Live or Die*

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Sonko

**Sonko**  aŭ **laktokardo** (*Sonchus*) estas genro de la familio de asteracoj (kun enkapitulaj floroj). "Lakto" atentigas pri la fakto, ke la tigo eligas laktaspektan sukon, kiam ĝi estas rompita (laktosuko); "kardo" al ilia aspekto simila al la kardoj, sed ne tiel rigidaj, nek pikaj (escepte *Sonchus asper*).

## Manĝado 
La junaj folioj de la planto antaŭ florado estas bongustaj kiel legomo, krude aŭ kuirite, komparebla kun endivio. Iuj plantoj povas esti piketaj - tiuokaze vi povas simple fortondi la randojn. Bongusta en terpomkaĉo. Ankaŭ la tigoj estas manĝataj kiel asparago aŭ rabarbo, sed necesas forigi la eksteran ŝelon. La florburĝonoj kuireblas kiel artiŝoko.

## Trinkado 
La folioj kaj la radiko uzeblas por teo. Per la rostita radiko eblas fari kafo-alternativon.

## Kuraca efiko 
Sonko estas bona por la hepato (forigus toksaĵojn) kaj por purigi la sangon. La semoj estis uzataj por flegi ikteron. Teo de la folioj havas trankviligan efikon. Teo de la radikoj flegas astmon, tusadon kaj aliajn spirproblemojn.

## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Nextel-Pokalo

dekstra|200px
**Nextel-Pokalo** - la ĉampioneco de la plej alta ligo en NASCAR. Inter 1948 kaj 1970, la ĉampioneco nomiĝis *Grand National*, inter 1971 kaj 2003, la ĉampioneco nomiĝis la Winston-Pokalo. Pro grandaj malhelpoj kontraŭ reklamado de siaj cigaredaj varoj, Winston ĉesis sian patronadon de NASCAR. Usona firmo Nextel aĉetis la rajton nomi la ĉampionecon dum 10 jaroj, kontraŭ altega prezo, komence je 2004.

Antaŭ 2004, fariĝis ĉampiono tiu piloto kiu amasis la plej grandan kvanton da poentoj dum ĉiuj la kuradoj dum la jaroj. Komence je 2004, la 10 pilotoj plej altaj laŭ rango konkursos dum la finaj 10 kuradoj por determini kiu ĉampionas.

Kategorio:Aŭtosportaj konkursoj
Kalopieduloj

Mamuloj > Parhufuloj > Kalopieduloj
----
La kalopieduloj estas remaĉantaj bestoj, kiujn oni ne ordigas al la subordo de Remaĉuloj , ĉar ili havas tiujn karakterizojn, pro kiuj oni starigis novan subordon por tiuj.
Ilia stomako estas **triparta** dum la vera remaĉula stomako havas 4 partojn.

La grupo enhavas nur unu nun vivantan familion: Kameledoj.

angle pri la subordo

: subordo : kalopieduloj - Tylopoda 
::† Cainotheriidae - kuniklosimilaj bestoj
::† Protoceratidae - kornohavaj kalopieduloj 
::† Merycoidodontodae : vivis en Norda-Ameriko, ŝafograndaj bestoj
::familio : Kameledoj - Camelidae (4 - 5 specioj)
:::genro : † tanupolamo - Tanupolama
:::genro : † protomeriko - Protomeryx
:::genro : † pliaŭĥenio - Pliauchenia
:::genro : † rakomilo - Rakomylus
:::genro : † altikamelo - Alticamelus
::::specio : † altikamelo alta - Alticamelus altus
:::genro : Kamelo - Camelus
::::specio : † kamelo sivala - Camelus sivalensis
::::specio : † kamelo giganta - Camelus gigas
::::specio : kamelo DROMEDARO - Camelus dromedarius
::::specio : KAMELO DUĜIBA - Camelus ferus 
:::: subspecio : kamelo duĝiba sovaĝa - Camelus ferus ferus - velbloud dvouhrbý, divoká forma
:::: subspecio : kamelo duĝiba hejma - Camelus ferus bactrianus - v. d., domácí forma
:::genro : Lamo - Lama
::::specio : lamo GVANAKO - Lama guanicoe - guanako (huanaco)
:::: subspecio : lamo gvanako sovaĝa - Lama guanicoe guanicoe 
:::: subspecio : lamo gvanako malsovaĝa - lama guanicoe lama 
:::: subspecio : lamo gvanako Alpako - lama guanicoe pacos 
::::specio : lamo Vikuno - Lama vicugna

Kategorio:Parhufuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kevin Costner

eta|dekstra|Kevin Costner
**Kevin COSTNER** (naskiĝis la 18-an de januaro 1955 en Lynwood, Kalifornio / Usono) estas aktoro, reĝisoro kaj produktoro.

Lia plej granda sukceso estis la filmo *Dances with Wolves*, en kiu li agis kiel aktoro kaj reĝisoro.

## Listo de filmoj 
### Televido 
### Reĝisoro 
### Produktoro 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de januaro
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
-393

En la jaro **393 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj
## Mortoj 
* Kosho Imperiestro de Japanio
Leono (konstelacio)

eta|maldekstra|60px|Signo de konstelacio Leono
**Leono** (latine: *Leo*) estas konstelacio de la tera ĉielo de la zodiako.

Ĉefaj steloj kaj ĉielaj objektoj:
* α Leonis estas stelo *Reĝeto* distanca 77,5 lumjarojn.

La stelfiguro riĉas je galaksioj, sed ili ne videblas nudokule.

## Mitologio 
maldekstra|180px|eta|Heraklo kaj la Nemea leono

Laŭ la helena mitologio *", la unua el al dek du laboroj de Heraklo konsistis en la mortigo de la leono, kiu terorizis nokte kaj tage la brutaron kaj la loĝantaron de Nemeo, apud Korinto. Li devos mortigi la beston kaj reveni kunportante la felon. Tio estos la pruvo de la morto.

Heraklo kunprenis sian spadon, sian lancon, sian klabon kaj reton, kaj ekiris serĉi la leonon. Post du tagoj, li renkontis paŝtiston, kiu indikis, ke la leono troviĝas apud la plej proksima monteto. Estis la horo kiam la leono revenas de sia ĉasado. Heraklo kaŭriĝis malantaŭ arbaretaĵo apud grotenirejo, kaj atendis. Alvenis la leono. Heraklo stariĝis antaŭ la beston, kaj ĵetis sian lancon. Ĝi resaltis de la felo. Poste, li volis enprofundigi sian spadon sed vane, la felo ŝajnis, kiel roko. Tiam li prenis sian klabon, kaj lancis ĝin. Ĝi trafis la kapon de la leono, kiu rapide eniris la groton por rifuĝi. Sed Heraklo ligis sian reton tra la grotenirejo kaj sekvis ĝin enen. Nun, per liaj manoj, kroĉigante la leonon je la gorĝo, li sufokigis ĝin. Poste, li dispecigadis la beston uzante unu el liaj ungegoj. Kaj fine, surmetante la felon sur siaj ŝultrojn, li portis sian trofeon al Eŭristeo.

Leono estas granda konstelacio videbla en la tera ĉielo. La alfa stelo, kiu nomiĝas *Reĝeto'', situas en la brusto de la Leono. Malgranda Leono sekvas ĝin, situante inter la Granda Ursino kaj la Leono.

## Astrologio 
Laŭ Okcidenta astrologio, Leono estas zodiaka signo por naskitoj inter la 23-a de julio kaj la 22-a de aŭgusto. Fakte, la Suno troviĝas en ĉi tiu konstelacio inter la 10-a de aŭgusto kaj la 15-a de septembro.

## Vidu ankaŭ 
* Abell 901
* Venko de Berenico
[eta|maldekstra|280px|Pentraĵo de konstelacio Leono de Hevelius, [1690]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://archive.ast.cam.ac.uk/hipp/hipparcos.html 
* https://web.archive.org/web/20040901091737/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20040831.wplanet20831a/BNStory/specialScienceandHealth
* http://www.allthesky.com/constellations/leo 
* http://astrologia.interbusca.com/horoscopo/caracteristicas-signos/leo.html  


Kategorio:Konstelacioj
Kategorio:Zodiako
Senlaboreco

[eta|Sendungaj homoj ĉe supmanĝejo en [Granda Depresio|depresiepoka Ĉikago, 1931.|altdekstre=1.15]]
**Senlaboreco** estas socia ekonomika situacio, kiam parto de laborkapablaj homoj ne povas trovi laboron, kiun ili povas fari. Senlaboreco signifas, ke en la labormerkato mankas laborpozicioj por ĉiuj laborserĉuloj (konforme al iliaj kvalifikoj). Oni povas difini senlaborecon ankaŭ kiel malkapablon de ekonomiko uzi ĉiujn rimedojn por produktadi produktojn kaj servojn (malkapableco uzi tutan laborforton).

*Senlaborulo* estas homo, kiu nuntempe ne laboras, sed serĉas laboron. *Okupata persono* estas homo, kiu laboras. Persono, kiu ne laboras kaj eĉ ne serĉas laboron, ne apartenas al *laborforto*.

**Laborforto = okupataj + senlaboruloj**

Ofte, landoj klopodas kaŝi siajn senlaborulojn per aliaj difinoj. Ekzemple:

En **Usono** senlaboruloj, kiuj ekde tro da tempo estas senlaboraj, ne plu estas en la oficiala statistiko, eĉ se tio ne estas iliakaŭza.

En **Francujo**, oficialaj senlaboruloj estas nur tiuj, kiuj jam laboradis, kaj nun ne plu — tiuj, kiuj neniam trovis laboron, ne inkluzivatas.

## Specoj 
Estas tri ĉefaj specoj de senlaboreco:

* **Struktura senlaboreco** fariĝas rezulte de struktura ŝanĝoj en ekonomiko kaŭze de apero de novaj teknikoj. Ĝi estas ankaŭ akompanata de malaltigo de mendado al laboruloj, kiuj havas malmodernan kvalifikon.
* **Cikla senlaboreco** estas kreata rezulte de cikla disvolviĝo de ekonomiko, kiam faloj de produktado alternas kun altiĝo de produktado.
* **Fluktua senlaboreco** estas kunligita kun libervola ŝanĝo de laboruloj de iliaj laborpostenoj.

Laŭ diversaj kriterioj oni distingas inter pliaj specoj:

* ***longtempa*** / ***kurtatempa***
* ***resta*** (laborkapabluloj ne povas trovi laboron kaŭze de iuj kialoj eĉ dum plena okupateco sur labormerkato)
* ***kaŝita*** (oficialaj laboruloj fakte ne laboras. Laborforto estas uzata, sed malplene, tamen maldungoj ne altiĝas)
* ***sezona*** (kaŭzata de oscilado de postulado al laborforto dum diversaj periodoj, pro vetero aŭ aliaj kaŭzoj)
* ***regiona*** (postulado al laborforto malsamas en diversaj regionoj)
* ***marĝena*** (senlaboreco de gejunularo, virinoj, invalidoj...)
* ***libervola*** (kaŭzata de maldeziro labori de senlaboruloj, kiuj ne volas labori, ĉar senlaborec-subvencioj kaj socialrabatoj estas ne malpli grandaj ol salajro)

*Plena okupateco* estas situacio, kiam ne ekzistas sezona kaj cikla senlaboreco. Tio signifas, ke en la labormerkato estas *natura nivelo de senlaboreco* (en la labormerkato restas nur fluktua kaj struktura senlaborecoj). La teorio de *natura nivelo de senlaboreco* apartenas al Milton Friedman.

## Vidu ankaŭ 
* Sendunga pago
* Neknekulo

## Eksteraj ligiloj 
Apsike 1997 (Asocio Por Sociala Integriĝo kaj por Esperanto estas asocio, kiu okupiĝas pri profesiigo de senlaboruloj per Esperanto. http://apsike1997.free.fr
* pripensoj de Jurgo Alkasro (Esperante)


Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Homa scienco
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Socio
Kategorio:Sociaj problemoj
Amr Diab

**Amr Diab**, arabe: **عمرو دياب** naskiĝis je la 11-a de oktobro 1961 en Port Said (bûr sacîd), Egipto. Lia plena nomo estas **Amr Abd Al-Bassit Abd Al-Aziz Diab**. Amr Diab estas populara araba kantisto.

Lian unuan kanton sesjara Amr Diab kantis en la radio. Tiu kanto estas nacia himno de Egipto. Guberniestro estis tiom impresigita de bela kantado de juna kantisto, ke li donacis al Amr gitaron. Poste Amr Diab ekstudis en la fakultato de muziko en la Kaira Akademio de Artoj, kiun li abiturientiĝis en la jaro 1986. Poste li gajnis grandegan popularecon kaj verkis multe da albumoj.

En la jaro 1996 la albumo "Nour El Ain" estis verkita kaj ĝi akiris enorman popularecon tramonde. Tiu ĉi albumo estis la plej vendita albumo de araba kantisto. Venontjare li (1997) gajnis tri premiojn en la Ĉiujara Araba Festivalo por la plej bona video, plej bona kanto kaj kiel la plej bona artisto de la jaro. En la jaro 1996 li gajnis la Trian Platinan Premion (Triple Platinum Award) por la vendvolumeno de albumo "Nou El Ain" kaj li ankaŭ gajnis la Tutmondan Muzikan Premion (Worldwide Music Award) en Monako je la 6-a de majo 1998. Tia-ĉi evento montris, ke agado de tia araba artisto estis vere tutmonda, kompare kun aliaj arabaj kantistoj.

Tre populara kanto de Amr Diab estas "Tamally Maak", kiu estis verkita je la 17-a de julio de jaro 2000 kaj kiu akiris grandegan popularecon tramonde. La video por tiu ĉi kanto estis filmita en Ĉeĥa respubliko kaj nomigita kiel la plej bona muzikvideoo de Amr Diab.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.amrdiabworld.com 
* http://forums.amrdiabworld.com  
* http://www.amrdiab.name  
* http://www.3arabiaphoto.com/singers/amr_diab.html  
* http://www.3amrdiab.com  
* 1178322304.html On Skyrock
*  Amr Diab in *musique.arabe*

Kategorio:Egiptaj kantistoj
Kategorio:Arablingvaj kantistoj
Helmut Newton

**Helmut NEWTON** [helmut njutn] (naskiĝis la 31-an de oktobro 1920 kiel Helmut Neustädter, mortis la 23-an de januaro 2004) estis germana fotisto.

Newton naskiĝis kiel filo de riĉaj fabrikposedantoj en Berlino. Ĝis 1939 li frekventis gimnazion, kiun li forlasis sen abituro, ĉar li pli ol pri la lernado interesiĝis pri naĝado, fotado kaj knabinoj kaj decidis lerni la metion de fotisto. Lia instruistino fariĝis la fama Berlina fotistino Yva (Else Simon).

En 1938 li ĉesigis la lernadon, por vojaĝi al Singapuro. Dum du semajnoj li tiel laboris kiel bildredaktoro, ĝis kiam oni maldungis lin pro *malkapablo*.

Ekde 1940 li restadis en Aŭstralio. Laborinte tie kiel kamionŝoforo kaj en la konstruado de fervojoj, li en 1945 malfermis foto-studion en Melbourne. En la jaro 1948 li edziĝis al la aŭstrala aktorino June Brunell. Ŝi ekde la 1970-aj jaroj, uzante la nomon *Alice Springs*, mem laboris kiel fotistino, daŭre inspirante sian edzon. La paro vivis kune ĝis lia morto.

Ekde 1961 Helmut Newton laboris por la aŭstralia eldono de la revuo *Vogue*, kiu fariĝis lia plej grava dunganto, ĉar ankaŭ la franca, itala, usona kaj germana eldono petis lian kunlaboron. Li laboris ankaŭ por aro da aliaj revuoj kaj fariĝis en la 1970-aj jaroj unu el la plej mondfamaj fotistoj por modo, varbado, portretoj kaj nudaj portretoj.

Tamen li ankaŭ estis pridisputata. Virinoj en liaj fotoj ne estis humilaj objektoj, sed aspektis eĉ regantaj.

La lastajn vivojarojn Helmut Newton pasigis kun sia edzino ĉefe en Monte Carlo. Li mortis en 2004 post trafika akcidento en Losanĝeleso.
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.artfacts.net/index.php/pageType/artistInfo/artist/3942 
* http://www.smb.spk-berlin.de/smb/en/sammlungen/details.php?objectId=7191&n=0  
* http://user.tninet.se/~ryk484d/newton/newton.htm  
* http://www.artinfo24.com/kuenstler-verzeichnis.php?id=34 

Kategorio:Germanaj fotistoj
Testaccio

Geografio > Eŭropo > Italio > Romo
-----

***Testaccio*** [testaĉĉo] estas artefarita monteto en sudorienta Romo, apud praa haveno ĉe rivero Tevere.
Ĝi estas farita el pecoj da rompitaj amforoj (*Testa* signifis "poto" latine).
Ĝi altas je 45 metroj, kun ĉirkaŭo pli ol kilometra.
La areo estas kalkulita pli ol 22&nbsp;000 kvadrataj metroj.

Dum 19-a jarcento, Luigi Bruzza kaj Heinrich Dressel trovis, ke, sur la amforoj, estis markoj kaj skribaĵoj (*tituli picti*) kun nomoj de komercistoj, datoj, deveno kaj enhavo.
El ties lego, ni scias, ke tiu rubejo estis uzita de la 1-a jarcento ĝis meze de la 3-a jarcento.
La plejmulto da amforoj estis el provinco *Baetica* (proksimume Sevilo, Kordovo kaj *Écija*, en Andaluzio en Hispanio) kaj ujis la imposto *annona* de olivoleo.
La oleo estis distribuita de la imperio al, inter alie, limaj soldatoj.

La sistema studo de la restaĵoj sciigas pri la romia komerco.
Oni kalkulis 24&nbsp;750&nbsp;000 amforojn kun 1&nbsp;732&nbsp;500&nbsp;000 kilogramoj da olivoleo.
Laŭ tio, ĉiu romano en tiuj jarcento uzis jare po 6 kilogramoj da oleo.

Dum malfrua Mezepoko, ĝi estis ejo por karnavalaj ludoj.

Dum Dua mondmilito, kontraŭaviada kanonaro estis instalita tie.

Teamo da arĥeologiistoj de Universitato de Barcelono kaj la Universitato La Sapienza de Romo ankoraŭ esploras la restaron.

## Eksteraj ligiloj 
* Mostra 'Il monte delle anfore' (angle, katalune, hispane, itale).
* Roma Segreta  (itale)

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Italio
Halepo

eta|300ra|
eta|300ra|
**Halepo** aŭ **Alepo** (, , , , , ) ĝis komenco de fortaj bataloj pri la urbo laŭ grandeco estis la dua urbo de Sirio.

Ĝi nomiĝas ankaŭ "Norda ĉefurbo". Ĉirkaŭ 1000 jarojn antaŭ Kristnasko, la urbo nomiĝis Beroea. La ekonomio de Halepo baziĝas sur negoco kun agrokulturoj produktoj, silko, tapiŝoj, arĝentaĵoj kaj oraĵoj. Ankaŭ mondkonata estas halepa sapo. Halepo estas granda komerca urbo kaj sur diversaj varoj oni povas trovi glumarkon "Produktita en Halepo". Sur alta monteto troviĝas citadelo. Laŭ diversaj legendoj, sur tiu monteto iam loĝis profeto Abraham. La citadelo estis kelkfoje damaĝita per tertremoj kaj denove rekonstruita.

Halepo situas ĉe  en horzono UTC+2h. Laŭ takso de 2003 ĝi havis loĝantaron de proksimume 1 700 000 homoj. Post komenciĝo de fortaj bataloj pri la urbo kadre de la siria enlanda milito en somero 2012, granda parto de la urbo detruiĝis kaj plejmulto de la loĝantaro fuĝis.

## Instruado 
Halepo havas respektive havis modernan universitaton. En Halepo situas ankaŭ lernejo (*madrasa*) "Madrasa Sultanije", kiun konstruis sultano al Aziz. Apud la tombejo, troviĝas "Madrasa Faradis" (korana *lernejo de paradizo*), starigita en la jaro 1234 de Daifa Kĥatun, kiu estis la vidvino de sultano al Zaĥer.

## Vidindaĵoj 
Bonkonataj monumentoj de Halepo estas
* Granda Moskeo de Halepo
* Halepa muzeo
* Bazaro de ĥano al Gumruk,
* Bazaro de ĥano al Naĥasin,
* Bazaro de ĥano al Sabun.

## Fotogalerio 

Dosiero:Citadel of Aleppo, Top, Aleppo, Syria.jpg|Citadelo de Halepo
Dosiero:Ayda alley, Aleppo Christian Quarter (02).jpg|Mallarĝa strato en la Kristana kvartalo al-Ĝdejdi
Dosiero:AleppoSouq.jpg|En la "suk" (bazaro)
Dosiero:زيارة العاديات الى الجامع الاموي.jpg|Ĉio tute frakasita en Halepo pro la milito.
Dosiero:جمعية العاديات وفد كشافة حلب.jpg|Vizito al la Omeaja Moskeo

### Enlanda milito 
Kadre de la siria enlanda milito en julio 2012 en Halepo unuafoje estis fortaj bataloj, en kiuj uziĝis raketa artilerio, batalaj helikopteroj kaj aviadiloj. En la nokto inter la 28-a kaj 29-a de septembro 2012 la historia bazerejo per incendio pro la batalado plejparte detruiĝis - la bazarejo estis la tutmonde plej granda tegmentita merkata urbokvartalo kaj apartenis al la kultura heredaĵo de UNESKO. Tanka grenado forte damaĝis la minareton de la 700 jarojn aĝa *Mahmandar*-moskeo. La preskaŭ 500 jarojn aĝa *Ĥusravija*-moskeo detruiĝis en 2014, kaj simile damaĝiĝis la plej granda parto de aliaj historiaj samkiel modernaj konstruaĵoj de la urbo. Fine de julio 2016 la registara armeo laŭ propraj informoj sukcesis fermi sieĝan ringon ĉirkaŭ la urbokvartaloj ankoraŭ regataj per ribelaj grupiĝoj. Tiutempe laŭ taksoj de la Unuiĝintaj Nacioj proksimume 300 000 civiluloj estis enfermitaj en tiuj urbopartoj, parte sub kontrolo de moderaj, parte de islamismaj ribeluloj. Komence de aŭgusto la ribeluloj trarompis la sieĝan ringon, sed komence de septembro ĝi refermiĝis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Halepo ()
* Universitato de Halepo  ()
* angla artikolo "la logo de Halepo", pri la urbaj historio kaj arkitekturo ()

Kategorio:Urboj de Sirio
Kategorio:Milionurboj
Hamao

**Hamao (Hama)** estas siria industria urbo kun ĉefa agado ekstraktado de krudfero kaj metalurgio. La urbon trafluas rivero "Orontes", kia ludis gravan rolon en la historio de la urbo. Danke al tia-ĉi rivero loĝantoj irigaciis agrojn. Do, en tia urbo oni povas trovi la plej maljunan en la mondo akvomuelejon "Norias de Hamao".

Vizitinda memoraĵo en Hamao estas palaco de Azem. Ĝi estis rezidejo de guberniestro Assad Paŝa Al Azem. Palaco estas tre bela arkitektura konstruaĵo. La Granda Moskeo en Hamao estis detruita dum la revolucio jare 1982. La Muzeo de Hamao (Bejt Al-Azem) estas belega modelo de arkitekturo de Otomana Imperio.

vidu ankaŭ
norio

Dosiero:Hama-3 norias.jpg|
Dosiero:Norias of Hama, Syria.jpg|
Dosiero:Hama-AlNouri minaret.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Hama  
* http://i-cias.com/e.o/hama.htm  

Kategorio:Urboj de Sirio
Vasilij Kuroĉkin

**Vasilij Stepanoviĉ KUROĈKIN** (naskiĝis la 28-an de julio, 1831, mortis la 15-an de aŭgusto, 1875), estis naskita en Peterburgo, Rusio. Estis rusa verkisto kaj tradukisto. Li estis ankaŭ ligita kun revolucia movado kaj estis la ano de socia movado "Tero kaj Libereco" ("Земля и свобода"), kun sia kunlaboranto N. Stepanov li eldonis ĵurnalon "Fajrero" ("Искра").

Kuroĉkin, Vasilij
Kuroĉkin, Vasilij
Aleksandr Fadejev

**Aleksandr Aleksandroviĉ FADEJEV** (naskiĝis la 11-an de decembro, 1901, mortis la 13-an de majo, 1956). Li estas rusa verkisto kaj revoluciisto. Fadejev eklernis la komercan faklernejon en Vladivostoko, sed ne finis ĝin. En la ĵurnalo "Juna gvardio" ("Молодая Гвардия") je la jaro 1923 estis publikita unuan rakonton de Fadejev "Kontraŭ fluo" ("Против течения"). Dum la milittempo li gvidis la Konsilion de verkistoj. Tri monatoj li estis en la blokada urbo Leningrado kaj fine je la jaro 1944 li verkis libron "Leningrado dum la tagoj de la blokado" ("Ленинград в дни блокады").

Jare 1956 li sentis maleblecon daŭrigi lian artan vivon kaj memmortigis. Nekropsio, gvidinte de registaro, ellaboris la rezulton, ke Fadejev memmortigis kaŭze de alkoholismo, sed jare 1990 estis publikigita la antaŭmorta mesaĝo de verkisto, en kiu li skribis: "Mi jam ne vidis eblecon daŭrigi mian vivon, ĉar la arto, al kiu mi dediĉis mian vivon estis detruita per gvidantaro de partio…".

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Tvera provinco
Kategorio:Mortintoj en Peredelkino
Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito
Kategorio:Sinmortigintoj