open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ube (Jamaguĉi)

**Ube** (japane **宇部市**) estas urbego en Gubernio Jamaguĉi, en regiono Ĉugokuo, en Japanio sur sudokcidento de ĉefinsulo Honŝu.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2023 Ube havis populacion de 

## Geografio 
Ube situas sur ebenaĵo kaj montetoj laŭ rivero formante dense loĝitan areon. Ŝimonoseki troviĝas 28, gubernia sidejo Jamaguĉi 34, Kitakjuŝu 41, Fukuoka 86, Hiroŝimo 122, Pusano 240, ĉefurbo Tokio 784 kilometrojn laŭ https://www.thedistancenow.com/ube_japan/pusan_south_korea.
eta|

## Historio 
Ube estis loĝita jam ekde la konata japana historio. Ĝi estis konata pro karbonminado. La vilaĝo Ube estis kreita laŭ la moderna municipa sistemo en 1889 kaj ekhavis urborangon en 1921. Pluraj fuzioj okazis al Ube ekde 1931 en diversaj etapoj. Intertempe en 1945 la urbo estis bombardita, la plej granda centra parto estis detruita.

## Ekonomio 
Ube havas tre industriigitan ekonomion centritan sur peza industrio kaj kemiaĵoj. Pli frue la historia okupiĝo estis produktado de rizoj.

## Edukado 
En Ube 2 universitatoj funkcias.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Ube estas ligata al la japana fervoja kaj aŭtovoja retoj, eĉ flughaveno funkcias.

## Klimato 
Ube situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun varmaj someroj kaj malvarmetaj vintroj. La meza jara temperaturo estas . La jarpluvo averaĝas 1527 milimetrojn. En ĉiuj monatoj pluvas, iomete inter marto-septembro pli ofte pluvas.

## Vidindaĵoj 
eta|
Ube diskonigas sin kiel "urbo de verdaĵoj, floroj, kaj skulptaĵoj". Aliaj vidindaĵoj estas preĝejoj kaj festivaloj.

## Ĝemelurboj 
*  Aŭstralio, Novsudkimrio, Novkastelo ekde 1980
*  Ĉinio, Ŝandongo, Vejhaj ekde 1992
*  Hispanio, Castelló ekde 2019

## Referencoj 
eta|maldekstre|

Kategorio:Gubernio Jamaguĉi
Kategorio:Historio de Japanio
Rudoltice (apartigilo)

Nomon **Rudoltice** havas pluraj setlejoj:
* 1. Rudoltice, municipo en distrikto Ústí nad Orlicí (k. t. Rudoltice u Lanškrouna)
** Rudoltice (kastelo), torzo de kastelo en municipo Rudoltice
* 2. Slezské Rudoltice, municipo en distrikto Bruntál
* 3. Rudoltice (Sobotín), parto de municipo Sobotín en distrikto Šumperk (k. t. Rudoltice u Sobotína)
* 4. Rudoltice (Černíkov), parto de municipo Černíkov en distrikto Klatovy (k. t. Rudoltice u Černíkova)
* 5. Rudoltice (Vrchotovy Janovice), parto de kampurbo Vrchotovy Janovice en distrikto Benešov (k. t. Rudoltice u Vrchotových Janovic)
Karbona stelo

**Karbona stelo** - estas speco de kemie specifaj steloj, kies atmosfero enhavas karbonon pli multe ol oksigenon. Karbona stelo estas rezulto de stela evoluo de ruĝaj gigantoj aiŭ pli malofte de ruĝaj nanoj.

La speco de steloj estis malkovrita en 1868, kiam itala astronomo Anĝelo Sekki sciigis la 
Akademion de Sciencoj de Francio pri steloj kun nova spektroklaso IV: plej verŝajne tio estis W Oriono. En 1869 li malkovris, ke la speco de steloj havas spektrajn liniojn de karbono.

## Referencoj 

Kategorio:Specoj de steloj
Kategorio:Stela evoluo
Velká Lhota (Vrchotovy Janovice)

**Velká Lhota** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Vrchotovy Janovice en distrikto Benešov. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudokcidente de Vrchotovy Janovice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Velká Lhota situas en katastra teritorio **Vrchotovy Janovice** kun areo 13,18&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1549.

## Loĝantaro
## Ĉirkaŭaĵo
* Lhotka

## Pluaj fotoj 

Velká Lhota (Vrchotovy Janovice).jpg|Velká Lhota

Kategorio:Vrchotovy Janovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Benešov
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota
Enlanda migrado

**Interna** aŭ **enlanda migrado** estas la movado de homoj de unu regiono al alia ene de lando.

Kiam individuo aŭ grupo de homoj translokiĝas sian loĝlokon de unu regiono al alia en la sama lando, tio estas "interna migrado". Ekzemploj de tio estas:

* Migrado de la kamparo al la urbo aŭ inverse.
* Interregiona migrado, inter malsamaj regionoj en la sama lando, kiel de la sudo al la nordo aŭ de agrikulturaj regionoj al industriigitaj regionoj.
* Migrado ene de urba areo de kvartaloj, kies sociekonomika statuso malpliiĝas al novaj aŭ renovigitaj kvartaloj kaj samtempe migrado de la urbocentro al la antaŭurboj.

Interna migrado diferencas de transnacia migrado en tio, ke, kiel regulo, neniuj naciaj limoj estas transpasitaj. En kuntekstoj rilatigantaj al la EU, aliflanke, migrado ene de la EU kiu transiras naciajn limojn nun estas ankaŭ referita kiel interna migrado. Sekve, ĉi tiu termino estas nur malklare difinita ĉar migrado ene de malgranda regiono aŭ membroŝtato same kiel migrado ene de tre granda ŝtato, supernacia organizo aŭ grupo de ŝtatoj povas esti priskribitaj kiel interna migrado . 

La *interna migrada bilanco*, ankaŭ konata kiel la *enlanda migrada bilanco*, estas la diferenco inter enfluoj kaj elfluoj en certa areo ene de certa tempodaŭro, kvankam migrado de eksterlandanoj ne estas konsiderata.

La historio de multaj landoj inkludas ekzemplojn de signifaj internaj migradoj de la enloĝantaro, pro unu kialo aŭ alia, sed ĉefe pro serĉo de laboro:

* Britio  - En la historio de Britio okazis pluraj migradoj de la Norda Anglio al la Sudo, kaj de Skotlando, Irlando (plej lastatempe Nord-Irlando) kaj Kimrio al Anglio. La plej signifaj amasmovoj (delokigoj) de homoj (ĉefe laboristoj kaj iliaj familioj) okazis dum la Industria Revolucio, same kiel pro la sekvoj de la malsatego en Irlando en 1845-1849.
* Usono  - Meze de la 19-a jarcento estis grava interna migrado de la orientaj ŝtatoj al la okcidenta marbordo, kiu signife pliiĝis post la konstruado de la transkontinenta fervojo en 1869. Inter la 1910-aj kaj 1970-aj jaroj, ekzistis masiva movado de afrik-usonanoj de la agrikulturaj sudaj ŝtatoj al la industriaj grandurboj de la Norda, Nordorienta, kaj Okcidenta Usono, kaj samtempe la "foriro de blankuloj" ankaŭ daŭris.
* Sovetunio - por provizi laborajn rimedojn por konstruprojektoj en la Malproksima Nordo, Siberio kaj la Malproksima Oriento, homoj estis altiritaj de altaj salajroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Interne delokigita persono
* Interna koloniismo
* Migra laboristo
* Migrado

Kategorio:Demografia ekonomiko
Kategorio:Migradoj
Kategorio:Interna migrado
Yoshinori Niwa

**Yoshinori Niwa** [elp. **Joŝinori Niŭa**] (naskita en 1982 en la prefektujo Aichi, Japanio) estas japana artisto de  tra diversa amaskomunikilaro inkluzive de prezentado, videaĵoj kaj instalaĵoj.

Li studis filmarton kaj prezentan arton ĉe la Tama Art University en 2005.  Lia kariero komenciĝis kiel prezenta artisto frue en 2000 produktante dokumentajn filmojn. Li partoprenis multajn ekspoziciojn.

## Pri lingvo kaj arto 
La interpretado de arteca lingvo povas varii trans kulturoj, kondukante al malsamaj komprenoj kaj aprezoj de la sama verko.

En trilingva retejo la japana prezenta kaj instalaĵa artisto Niwa Yoshinori prezentas sian motivon por ne nur uzi la 'anglan art lingvon' por sia artlibro Translating Art Work Descriptions into 23 Different Languages: The Interventionist Projects of Yoshinori Niwa 2004 to 2012Tiel mi aranĝis, ĉar mi volis ankaŭ komuniki al homoj ekster la angloparolantaj influzonoj pri la intenco de miaj verkoj en manieroj malsimilaj al valorsistemo de la angla lingvo. Mi iel suspektis, ke, eĉ se mi provos komuniki la saman mesaĝon, la mondrigardo, tra kiu la ricevanto vidos la mesaĝon, varios depende de la lingvo. Mi pensis, ke la procezo de interpretado profunde rilatas al la esenco mem de la verko. Kiam mi rakontas pri miaj verkoj al alilandanoj en manieroj ne bazitaj sur la anglalingva valorsistemo, mi ne nur kontraŭas la hegemonion de la angla lingvo, mi ankaŭ eksperimentas pri la nuntempa demando rilate al kodo kiel portanto de signifo kaj ĝia interpretado.

## Vidu ankaŭ 
Japanaj artistoj

## Eksteraj ligiloj 
(en, jp) Retejo de Yoshinori Niwa

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1982
Kategorio:Japanaj artistoj
Mark Spitz

**Mark Andrew SPITZ** (10a de Februaro, 1950) estas usona iama konkurenca naĝisto kaj naufoje Olimpika ĉampiono. Li estis la plej sukcesa atleto en la Somera Olimpiko 1972 en Munkeno, kie li atingis sep ormedalojn, ĉiu en monda rekordo. Tiu atingo establis rekordon kiu daŭris 36 jaroj, ĝis ĝi estis superita de sia samlandano Michael Phelps, kiu atingis ok ormedalojn en la Somera Olimpiko 2008 en Pekino. Phelps, kiel Spitz, rompis sep mondorekordojn.

Inter 1968 kaj 1972, Spitz atingis naŭ Olimpikajn ormedalojn, unu arĝentan, kaj unu bronzan, aldone al kvin ormedalojn en Tut-Amerikaj Ludoj, 31 titolojn de la Amatora Atletika Unio (AAU), kaj ok titolojn de la *National Collegiate Athletic Association* (NCAA). Dum tiuj jaroj li rompis 35 mondorekordojn, du el kiuj en defioj kaj neoficialaj. La gazeto *Swimming World Magazine* nomis lin Monda Naĝisto de la Jaro en 1969, 1971, kaj 1972. Li estis la tria atleto kiu ricevis naŭ Olimpikajn ormedalojn. 

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* MarkSpitzUSA.com – Oficiala retejo de Mark Spitz
* Mark Spitz, Oficiala Biografio
* Mark Spitz *ESPN Classic* biografio

Kategorio:Usonaj atletoj
Kategorio:Naĝistoj
Nivelle (rivero)

La **Nivelle** (, , ) estas franca-hispana marborda rivero en Eŭskio, kiu fluas en la Biskajan Golfon.

## Geografio 
La Nivelle ekestiĝas de la kolekto de multaj riveretoj super Urdazubi/Urdax en la Navara Forua Komunumo, en la okcidento de la pinto de Alcurrunz (933&nbsp;m), je 725&nbsp;m de alteco. En tiu ĉi supra parto ĝi nomiĝas **Rio Olavidea**, poste **Rio Ugarana**. Ĝi transiras tiun vilaĝon sub la nomo **Ugarana** poste eniras en Francion (Pyrénées-Atlantiques) ĉe Dantxarinea. Ĝi fluas tra Amotz (Saint-Pée-sur-Nivelle), Ascain, antaŭ ol flui en la Biskajan Golfon en la golfon de Saint-Jean-de-Luz.

La longo en Francio de ĝia akvofluo estas &nbsp;km.

;Trairitaj urboj:
* Hispanio: Navaro: Urdazubi/Urdax;
* Francio: Pyrénées-Atlantiques: Ainhoa, Saint-Pée-sur-Nivelle, Ascain, Ciboure, Saint-Jean-de-Luz.

[centra|280ra|eta|**Ur Ertsi**, [Eŭska lingvo|eŭska nomo de La Nivelle en Ascain]]

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la almaraj riveroj de Francio
* Listo de almaraj riveroj en Francio

Kategorio:Riveroj en Eŭskio
Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Nova Akvitanio
Tuchyně

**Tuchyně** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Netvořice en distrikto Benešov. Ĝi troviĝas 2 km sudokcidente de Netvořice.  En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

**Tuchyně** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,9&nbsp;km². En la katastra teritorio Tuchyně situas ankaŭ Lhota.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1318.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 15-an de septembro 1942 forloĝiĝi.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Tuchyně, cesta.jpg|Tuchyně
Tuchyně, domy II.jpg|Tuchyně

Kategorio:Netvořice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Benešov
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
György Péter (statistikisto)

**György Péter** [djordj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Péter György,** estis hungara statistikisto, ekonomikisto, matematikisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Pikler* ĝis 1952, lia edzino estis Emmi Pikler.

György Péter naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Péter akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1926. Post la diplomo li instruis en Vieno kaj Berlino, poste li estis asekura matematikisto en Triesto. Inter 1932–1936 li laboris en asekurejo en Budapeŝto, krome en 1932 li aliĝis al la malpermesitaj komunistoj. En 1936 li estis kondamnita 15 jarojn, sed en 1944 li rifuĝis kaj kaŝiĝis. Inter 1945-1948 li gvidis la tutlandan sociasekuran instituton, poste la tutlandan statistikan oficejon dum jardeko, krome li instruis en Hungara Ekonomia Universitato inter 1951-1968. Post la hungara revolucio de 1956 li estis aprezita malbona, sed li ne estis arestita, eĉ ekde 1963 li aliĝis al stabo de Rezső Nyers, kiu gvidis la novan ekonomian mekanismon en 1968. En fino de tiu jaro György Péter estis arestita laŭ nebulaj akuzoj. Iom poste li estis liverita en hospitalo, kie li mortis en nebulak cirkonstancoj. Pli frue en 1967 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio pro la tutviva ekonomia laboro. Lia edzino naskis filinon. Li ricevis premiojn inter 1947-1960.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Munkamorál és társadalombiztosítás.* (1948)
* *Általános statisztika.* (studenta lernolibro, 1952; 2-a eldono: 1955)
* *A szocialista statisztikáról* (kunaŭtoro, 1954)
* *Biometria, statisztika és demográfia.* (1959)
* *A társadalmi-gazdasági rendszer hatása a gazdaságstatisztikai adatok nemzetközi összehasonlíthatóságára.* (kunaŭtoro, 1965)
* *On the Planned Central Control and Management of the Economy.* (1967)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Větrov

Nomon **Větrov** havas pluraj setlejoj:

* Větrov (Votice), parto de urbo Votice en distrikto Benešov
* Větrov (Frýdlant), parto de urbo Frýdlant en distrikto Liberec
* Větrov (Vysoký Újezd), parto de municipo Vysoký Újezd en distrikto Benešov
* Větrov (Nadějkov), parto de municipo Nadějkov en distrikto Tábor
* Větrov (Solenice), parto de municipo Solenice en distrikto Příbram
* Větrov (Petrovice), malgranda domaro apartenanta al municipo Petrovice en distrikto Ústí nad Labem
Zvírotice

**Zvírotice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, kiu estas parto de municipo Dublovice en distrikto Příbram. Ĝi troviĝas 5&nbsp;km nordokcidente de Dublovice. Preter la vilaĝo fluas Vultavo. En la jaro  ĉi tie vivis daŭre .

**Zvírotice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,27&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1322.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 31-an de oktobro 1943 forloĝiĝi.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Zvírotice - okres Příbram (3).jpg|Domoj en la vilaĝo
Zvírotice - okres Příbram (12).jpg|Domoj en la vilaĝo
Zvírotice - okres Příbram (4).jpg|Domoj en la vilaĝo

Kategorio:Dublovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
Paul Melis

**Paul MÉLIS**, naskiĝis la 21-an de februaro 1921 en Rosendaël kaj mortis la 12-an de aŭgusto 1982 en Saint-Mandé, estis franca soldato kaj rezististo, Kunulo de la Liberigo. Juna studento kiu aliĝis al la Libera Francio en 1940, li partoprenis en la batalado en Afriko kaj Francio kaj estis vundita plurfoje, kaptita kaj fuĝinta.

## Biografio 
### Junaĝo kaj engaĝiĝo 
Paul Mélis naskiĝis de industriista patro la 21-an de februaro 1921 en Rosendaël, tiam sendependa komunumo kiu poste fariĝos distrikto de Dunkerque. Li studis en Lillo.

### Dua Mondmilito 
Dum la Batalo de Francio, fuĝante de la antaŭeniĝo de germanaj trupoj, li rifuĝis en Saint-Jean-de-Luz kie, la 21-an de junio 1940, li suriris la MS Batory kiu evakuis polajn soldatojn al Britio. Alveninte Anglion, li aliĝis al Londono kaj, la 1-an de julio 1940, aliĝis al la liberfrancaj fortoj. Asignite al la aŭtonoma bataltanka roto kie li sekvis sian trejnadon kiel soldato, li estis transdonita en decembro 1940 al la libera grupo de la 13-a duonbrigado de la Fremdula legio kun kiu li partoprenis en la Eritrea kampanjo kaj poste en la Siria kampanjo.

Transdonite al la 101-a Aŭtomobila roto de kapitano Dulau, li partoprenis en la okcidenta dezerta kampanjo dum kiu li batalis ĉe la Batalo de Bir Hakeim. Li estis transdonita la 30-an de junio 1942 al la 1-a aerinfanteria roto kaj, daŭre kiel parto de la dezertmilito, aranĝis atak-misiojn en Tripolio antaŭ ol partopreni en la tunizia kampanjo. La 28-an de januaro 1943, dum batalo en Ceneb, li estis kaptita de la itala armeo kaj, la sekvan tagon, li estis vundita de grenada ŝrapnelo dum fuĝprovo. Unue enhospitaligita en Sfakso, li tiam estis translokigita al Salerno. Post kvar monatoj da enhospitaligo, li estis internigita en kaptitejo en Sulmona. Li sukcesis eskapi fine de 1943 kaj aliĝi al la aliancitaj trupoj, kiuj dume surteriĝis en Italio.

Transdonite al Alĝero kaj poste al Londono en februaro 1944, li estis asignita al armeaj administraj ligomisioj. Alkroĉita al Usona 35-a Infanteridivizio (35-a ID) kiel kontaktoficiro, li alteriĝis en Normandio en julio 1944. Pro la evakuo de civiluloj de la vilaĝo de Torigni-sur-Vire, li estis grave vundita per ŝrapnelo kaj devis havi sian dekstran gambon amputitan ĉe la hospitalo en Bayeux. Post longaj monatoj da enhospitaligo en la Lille-hospitalo, li estis malmobilizita en januaro 1946.

## Postmilito 
Reveninte al civila vivo, Paul Mélis rekomencis siajn jurstudojn ĉe la jura Fakultato de Paris. Membro de la franca komitato por demokrata junularo kaj la Paca movado, li mortis la 12-an de aŭgusto 1982 en Saint-Mandé, en Val-de-Marne kaj estis entombigita en Dunkerko.

## Eksteraj ligiloj 
## Referencoj 
Kategorio:Francaj militistoj
József Sándor (peltisto)

**József Sándor** [jOĵef ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sándor József,** estis hungara peltisto, politikisto, parlamenta deputito, ekonomikisto. Lia origina familia nomo estis *Rosenberg*, lia filo estis Pál Sándor.

József Sándor naskiĝis  en Rákospalota (iama urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Sándor devenis el juda familio. Li akiris peltistan licencon en 1928, poste li estis peltisto, en 1937 li malfermis privatan laborejon. Inter 1930-1936 li apartenis al la socialdemokratoj, ekde 1932 ankaŭ al la komunistoj. Pro komunisma agado li estis trudlaboristo ekde 1942, sed post 2 jaroj li rifuĝis kaj partoprenis en la rezista movado. Tuj en 1945 li ricevis plurajn partiajn taskojn de la komunistoj, dum en 1950 li finis partian altlernejon, en 1956 li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx. Depost la hungara revolucio de 1956 li apartenis al la plej proksima stabo de János Kádár, ankaŭ parlamentano de 1958 ĝis sia morto. En 1977 li pensiuliĝis, sed li havis plu partiajn taskojn. Li edziĝis en 1938, post jaro filo naskiĝis. Li ricevis premiojn inter 1947-1970.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az alapszervezeti vezetőválasztások tapasztalatai.* (1959)
* *Pártunk szervezeti fejlődésének néhány kérdése.* (1961)
* *A szövetségi politika néhány időszerű kérdése.* (1962)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj peltistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Hungaraj partilaboristoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Okada Akinobu

**Okada Akinobu** (岡田 彰布) (n. 25-a de novembro 1957) estas retiriĝinta japana basbalisto. Li ludis el 1980 al 1993 ĉe la Hanshin Tigers de la Japana ligo. 

Kategorio:Japanaj basbalistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Christian Vincent

**Christian VINCENT** (5a de Novembro 1955) estas franca kina reĝisoro kaj scenaristo. 

## Kariero
Li ekkarieris kiel helpomuntisto, kurtisto kaj ĵurnalisto por televido. 

Li ricevis premiojn César por Plej Bona Filmo kaj Plej Bona Scenaro pro sia filmo de 1990 nome *La Discrète*. 

Lia sekva filmo, *Beau fixe* (1992), proponis unuajn grandajn rolojn en kino al aktorinoj Isabelle Carré kaj Elsa Zylberstein. Tamen la filmo ne estis tiom sukcesa kiom *La Discrète*. Du jarojn poste *La séparation* (1994), estis produktorite de Claude Berri kaj ludita de Daniel Auteuil kaj Isabelle Huppert. La filmo rakontas la historion de paro dekadenca. En 1997, ''Je ne vois pas ce qu'on me trouve'', kun Jackie Berroyer, konfirmas la tendencon de Christian Vincent al filmoj pri sentoj kaj miskomprenoj. 

## Filmoj
* 1983 : Le Jeune Marié (helpanto)
* 1983 : Il ne faut jurer de rien (kurto)
* 1985 : Classique (kurto)
* 1987 : La Part maudite (kurto)
* 1990 : La Discrète
* 1992 : Beau fixe
* 1994 : La Séparation
* 1996 : Je ne vois pas ce qu'on me trouve
* 2000 : Sauve-moi
* 2003 : Mon accident
* 2004 : Les Enfants
* 2005 : Quatre étoiles
* 2012 : Les Saveurs du palais
* 2013 : Les Complices (televido)
* 2015 : L'Hermine

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Francaj reĝisoroj
La séparation

***La séparation*** (La separo) estas franca drama filmo de Christian Vincent publikigita en 1994, laŭ romano de Dan Franck. 

## Intrigo
Pierre (Daniel Auteuil) estas juna patro feliĉa ĝis tiam. Sed iam lia koramikino Anne (Isabelle Huppert) subite anoncas al li, ke ŝi havas novan viron en sia vivo kaj ŝi decidis unuflanke finigi ilian partnerecon, kaj tiukadre ili separiĝas.

Tian startas por Pierre grava serio de duboj kaj cerbumado pri la senco de la vivo, de paro, de amo... 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Isabelle Huppert : Anne
* Daniel Auteuil : Pierre
* Jérôme Deschamps : Victor
* Karin Viard : Claire
* Laurence Lerel : Laurence
* Louis Vincent : Loulou
* Nina Morato : Marie
* Jean-Jacques Vanier
* Christian Benedetti : Advokato
* Frédéric Gélard : Domvendisto

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1994
Kategorio:Francaj dramaj filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
József Szabó (partia instruisto)

**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szabó József,** estis hungara altlerneja instruisto.

József Szabó naskiĝis  en Karcag, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Szabó maturiĝis en 1944 en sia naskiĝurbo, poste li estis trudlaboristo jaron. En 1945 li aliĝis al la komunistoj, en la sekva jaro li estis jam partiestro de Karcag. Post jaro li studis juron en Scienca Universitato Loránd Eötvös, sed nur unu jaron. En 1948 li estis levita instruisto pri la komunismo en kursoj, lernejoj, eĉ altlernejo sen iu ajn scio. Tamen li estis rektoro en 1977 en la partia altlernejo. Inter 1980-1985 li havis tre altan postenon en la partio. Li finis la instruadon en 1987. Pli frue li akiris agronomian diplomon en akademio, poste li kandidatiĝis en 1960 el ekonomio.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Altgermana konsonanta ŝovo

dekstra|eta|

En historia lingvistiko, la **altgermana konsonantoŝanĝo** aŭ **dua ĝermana konsonantoŝanĝo** - alternative **altgermana konsonanta ŝovo** aŭ **dua ĝermana konsonanta ŝovo** - estas fonologia evoluo (sonŝanĝo) kiu okazis en la sudaj partoj de la okcidentĝermana dialekta kontinuaĵo. Ĝi nomiĝas "dua konsonantoŝanĝo" por diferencigi ĝin de la "unua ĝermana konsonantoŝanĝo", kiu apartigis la sonsistemon de la ĝermana lingvaro de la hindeŭropa sonsistemo - en Esperanto tiun unuan konsonantoŝanĝon priskribas la teksto leĝo de Grimm.

La movo de la dua ĝermana konsonantoŝanĝo estas uzata por distingi altgermanan de aliaj kontinentaj okcidentĝermanaj lingvoj, nome la malaltfranka (inkluzive de norma nederlanda) kaj la malaltgermana (platgermana), kiuj spertis neniun ŝanĝon. 

La ŝanĝo rezultigis la afrikatiĝo aŭ "spiriĝo" de la okcidentĝermanaj senvoĉaj haltkonsonantoj (plozivoj) /t/, /p/, kaj /k/, depende de pozicio en vorto. Rilata ŝanĝo, la senvoĉigo de la voĉaj haltigitaj konsonantoj /d/, /b/ kaj /g/, estis malpli disvastigita, kun nur la senvoĉigo de /d/ trovita en la plej multaj dialektoj.

Ekzistas neniu konsento pri kiam la altgermana konsonantoŝanĝo okazis; ĝi verŝajne komenciĝis inter la 3-a kaj 5-a jarcentoj kaj estis kompleta antaŭ ol la unuaj skribaj ekzemploj en la malnovaltgermana (la plej frua registrita stadio de la altgermana) estis produktitaj en la 8-a jarcento. Ankaŭ ne ekzistas konsento pri kie aŭ kiel la ŝanĝo okazis.

La grado de ŝanĝo varias ene de la altgermana. Dialektoj kiuj spertis la plej multe de la ŝanĝo estas referitaj kiel "supra germana", dum tiuj kiuj nur spertis kelkajn estas referitaj kiel "centra germana" aŭ "mezgermana". Malsamaj dialektoj ene de la supra kaj mezgermana kontinuaĵo ankaŭ ricevis malsamajn nivelojn de ŝanĝo, kun la "okcidenta centra germana" dialekta grupo (la mezfranka kaj mezfranka dialektaroj) elmontranta kio estas konata kiel la *Rheinischer Fächer* ("rejnlanda ventumilo", ĉar la kolorigitaj areoj sur mapo iom similas al ventumilo), laŭpaŝa redukto de kiu konsonantoj estas ŝanĝitaj, kiam oni moviĝas norden.

## Vidu ankaŭ 
* leĝo de Grimm
* dialekta kontinuaĵo

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Okcidentĝermana lingvaro
Kategorio:Malaltgermana lingvaro
Kategorio:Altgermana lingvaro
Krusičany

**Krusičany** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Týnec nad Sázavou en distrikto Benešov. Ĝi troviĝas 3 km sude de Týnec nad Sázavou. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

**Krusičany** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,51&nbsp;km². 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1271.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 1-an de aprilo 1943 forloĝiĝi.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Krusičany, pohled na obec.JPG|Vido al la municipo
Krusičany, křižovatka.JPG|Vojkruciĝo
Krusičany - Chrášťany, silnice 1057, směr Prostřední vrch a Chlum.jpg|Krusičany - Chrášťany, direkto Prostřední vrch kaj Chlum

Kategorio:Týnec nad Sázavou
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Benešov
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
Hůrka (Křečovice)

**Hůrka** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Křečovice en distrikto Benešov. Ĝi troviĝas 3 km oriente de Křečovice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Hůrka situas en katastra teritorio **Hořetice** kun areo 7,59&nbsp;km². 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1375.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 31-an de oktobro 1943 forloĝiĝi.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

 Křečovice, Hůrka, house No 11.jpg| Alveturejo en la vilaĝon
 Křečovice, Hůrka, house No 3.jpg| Domo n-ro 3 kun malgranda infana ludejo
 Křečovice, Hůrka, north part.jpg| La norda parto de la vilaĝo kun transformilo

Kategorio:Křečovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Benešov
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
Artaferno

**Artaferno** estis satrapo de Lidio kaj frato de la persa aĥemenida reĝo Dario la 1-a. Artaferno regis ĉefe dum la jaroj de la Ionia Ribelo kiu okazis inter 499 a. K. kaj 494 a. K. kaj partoprenis en la Medaj Militoj. Artaferno sukcedis al Otaneso kiel satrapo en 522 a. K.

Artaferno estis la filo de Hystaspes kaj frato de Dario, kiu iĝis reĝo en 522 a.K. Li estis verŝajne pli juna ol Dario, ĉar li ludis neniun rolon en la interna milito de 522-521. Almenaŭ, li ne estas menciita en la Behistun-surskribo, nia plej grava fonto por ĉi tiuj jaroj.

Nia plej grava fonto por la kariero de Artaferno estas la kvina kaj sesa libroj de "Historio" de la greka esploristo Herodoto de Halicarnaso (kvina jarcento a.K.). Li mencias la persan princon plurfoje kiel satrapon de Lidio, precipe dum la jaroj de la ribelo de la grekaj urboj ĉe la bordo, la ionia ribelo (499-494).
[eta|maldekstre|500px|La [Satrapio de Lidio en la epoko de Artaferno ekregis 522 a. K. aŭ en 513 a. K.]]
Tamen, li estas menciita por la unua fojo kiel posteulo de la satrapo Otanes (513 a. K.). Ses jarojn poste, Artaferno ricevis senditojn el Ateno, kiu ofertis teron kaj akvon, la kutimajn signojn de submetiĝo. En 499 a. K., li lanĉis ekspedicion al la greka insulo Naksoso, kiu ne estis tre sukcesa kaj montris al la Ioniaj grekoj ke la persoj ne estis nevenkeblaj.

Sekve, la ioniaj grekoj ribelis, apogitaj fare de la atenanoj. Kune, ili detruis la ĉefurbon de Lidio, Sardeso. Tamen, Artaferno defendis la citadelon, kaj kiam la grekoj reiris hejmen, li venkis ilin. En la venontaj jaroj, aliaj komandantoj okupiĝis kun la subpremado de la ribelo, kvankam Artaferno iĝis engaĝita en la milito ankaŭ post kiam li rekonstruis Sardeso. La informoj de Herodoto estas certagrade konfirmitaj per la tabeloj trovitaj ĉe Persepolo, kie "Irdapirna" estas trovita emisianta vojaĝmandatojn dum la Ionia Ribelo.

En 493 a. K., kiam la ribelo estis finita, Artaferno reorganizis la landregistron. Hekateo La Mileta geografiisto konsilis al li esti milda kaj ne krei sentojn de rankoro, kaj la satrapo ja estis surprize bonkora kaj kompatema kun la iamaj ribeluloj. Tio estis lia lasta ago kiel satrapo (laŭ ni scias). La nova satrapo de Lidio estis la filo de Artaferno, Artaferno la 2-a, kiu funkciis kiel unu el la komandantoj de la persa ekspedicia trupo kiu estis venkita fare de la atenanoj ĉe Maratono (490 a. K.)

## Vidu ankaŭ
* Aristagoro de Mileto (575 a. K. - 497 a. K.)
* Dario la 1-a
* Herodoto
* Hipiaso (Tirano de Ateno) (560 a. K. - 490 a. K.)
* Kserkso la 1-a (518 a. K. - 465 a. K.)
* Ariameno (522 a. K. - 480 a. K.) persa princo kaj plej maljuna filo de Dario la 1-a
* Friedrich Cauer (1863-1932) germana klasika filologo kaj historiisto

## Referencoj 
545 a. K.
485 a. K.
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Persaj regantoj
Kategorio:Persaj komandantoj
Hořetice

Nomon **Hořetice** havas du setlejoj:

* Hořetice (Křečovice), parto de municipo Křečovice en distrikto Benešov (k. t. Hořetice)
* Hořetice (Žiželice), parto de municipo Žiželice en distrikto Louny (k. t. Hořetice u Žiželic)
Preĝejo Sankta Spirito (Rédics)

La **paroĥa preĝejo Sankta Spirito** estas eklezia konstruaĵo en grandvilaĝo Rédics (Hungario).

## Historio 
Laŭ eklezia fonto en Rédics jam antaŭ 1500 ekzistis kirko Sankta Spirito. Post la kontraŭturkaj bataladoj la katolikoj eklezie apartenis al Alsólrendva, eĉ ili havis ĉiujn diservojn en Alsólendva. Loke en 1707 oni konstruis lignan didomon. La matrikulo funkcias ekde 1789. La preĝejo videbla ankaŭ nun konstruiĝis inter 1800-1804. La paroĥa rajto alvenis en 1808. La orgeno estis kreita en 1837, trakonstruita en 1907. La plena kirko estis restaŭrita ekde 1989.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto ĉe stratangulo. Ĝuste ĉe la stratangulo krucifikso videblas. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turo havas 2 sonorilojn. La enirejo estas tra la turo, super la enirejo estas granda fenestro. La fasado havas ankaŭ du niĉojn, ene statuoj. La navo maldekstre havas 2 fenestrojn, dekstre nur blindajn fenestrojn. Sakristio troviĝas ĉe dekstra flanko de la navo. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1823. La flanka altaro estis dediĉita al Sankta Maria.

Kermeso okazas en la dimanĉo de Pentekosto.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* leksikono 
eta|maldekstre|Aerfoto pri preĝejo de Rédics

Redics
Redics
Kokosinsulo (Maŭricio)

**Kokosinsulo** (,  [il o koko]) estas malgranda neloĝata insulo kuŝanta kvar kilometrojn okcidente de Rodriges en la Hinda Oceano. Ĝi estas naturrezervejo konata pro siaj marbirdaj kolonioj. La insulo ne estas alirebla al publiko krom per gvidataj vizitoj al la insulo. La suda pinto konturita per lignaj fostoj estas fermita al vizitantoj por protekti la populacion de birdoj.

## Birdoj 
Estas tri birdoj ofte trovataj sur la insulo: la Blanka ŝterno, la Bruna ŝterno, kaj la Bruna noĉoŝterno. La Fulga ŝterno estas migranta birdo. Oni povas observi ĝin en la suda parto de la insulo.

Gygis alba 02.jpg|Blanka ŝterno
Anous stolidus 03.jpg|Bruna ŝterno
Anous tenuirostris 01.jpg|Bruna noĉoŝterno

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Rodriges
Kategorio:Insularoj de Maŭricio
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Paul Trendelenburg

**Paul Trendelenburg** estis germana kuracisto, farmakologo, farmacia sciencisto, universitata profesoro kaj toksikologo, filo de eks-profesoro el Rostock kaj kirurgo el la Universitato de Lepsiko Friedrich Trendelenburg (1844-1924)

Li studis medicinon en la universitatoj de Grenoblo, Lepsiko kaj Frajburgo, kie inter 1909 kaj 1918, li laboris kiel asistanto en la farmakologia instituto kaj en la kirurgia kliniko. En 1912 li ricevis sian habilitiĝon pri farmakologio kaj toksologio, kaj ekde 1916 estis profesoro. En 1919 li iĝis plena profesoro ĉe la Universitato de Rostock kaj poste, li funkciis kiel profesoro pri farmakologio en la universitatoj de Freiburg (de 1923) kaj Berlino (de 1927).

Li estas konata pro sia esplorado de adrenalino, por la evoluo de biologiaj mezurproceduroj por la normigado de hormonpreparaĵoj kaj por siaj esploroj koncerne la rolon de la hipotalamaj hormonoj vazopresino kaj oksitocino. Lia nomo estas rilatita al la tielnomita "Trendelenburg-preparaĵo", substanco uzata por determini la agojn de farmakologiaj agentoj sur peristalto.

Li estis filo de la kirurgo Friedrich Trendelenburg (1844-1924) kaj frato de la fiziologo Wilhelm Trendelenburg (1877-1946). Lia filo, Ullrich Georg Trendelenburg (1922-2006), ankaŭ estis farmakologo.

## Verkaro
* Physiologische und pharmakologische Untersuchungen an der isolierten Bronchialmuskulatur, 1912
* Grundlagen der allgemeinen und speziellen Arzneiverordnung, 1926
* Die hormone, ihre physiologie und pharmakologie, 1929
* Keimdrüsen, Hypophyse, Nebennieren, 1929
* Die Hormone: ihre Physiologie und Pharmakologie, 1944

## Vidu ankaŭ
* Friedrich Adolph Trendelenburg (1802-1872) germana filozofo
* Rudolf Buchheim (1820-1879)
* Friedrich Trendelenburg (1844-1924) germana kirurgo
* Wilhelm Trendelenburg (1877-1946) germana fiziologo
* Ullrich Georg Trendelenburg (1922-2006) germana farmakologo

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1884
Kategorio:Mortintoj en 1931
Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento

Kategorio:Germannlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanaj farmakologoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Germanaj toksikologoj
Kategorio:Universitato de Berlino
Kategorio:Universitato de Lepsiko
Kategorio:Universitato de Rostock
Kategorio:Humboldt-Universitato en Berlino
Kategorio:Alpa Universitato de Grenoblo
Kategorio:Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo
Joe Rogan

**Joseph James ROGAN** (naskita 1967) estas usona podkastisto, miksita luktosportkomentisto (MMA-profilisto), tujkomediisto kaj entreprenisto. En 2009, li lanĉis sian unuan podkaston, *The Joe Rogan Experience* , kiu iĝis unu el la plej aŭskultitaj podkastoj tutmonde.

Lia laŭnoma podkasto *The Joe Rogan Experience* estis unu el la plej popularaj podkastoj en Usono en 2019 kaj samtempe en iuj aliaj landoj . La 1-an de septembro 2020, la podkasto translokiĝis al Spotify, kiu aĉetis la rajtojn por pli ol 100 milionoj da USD. Poste, kelkaj el la epizodoj de la podkasto estis forigitaj de la katalogo. Komence de aprilo 2021, Spotify forigis entute 42 epizodojn, kiujn ili trovis malkonvenaj por ĝia platformo. 

Rogan estas vaste utiligita kiel komentisto por Ultimate Fighting Championship (UFC).  En 2002, li asertis ke luktosporto formiĝis pli en la dek jaroj post 1993 ol en la antaŭaj 700 jaroj kombinitaj . 

Rogan estas aktivulo por la leĝigo de kanabo, estas amatora ĉasisto kaj parto de la movado "Eat What You Kill". Li apogas la uzon de LSDo, psilocibin-enhavantaj fungoj kaj DMT por esplorado kaj vastiĝo de konscio kaj introspekto. Li estis la gastiganto de la dokumenta *DMT: The Spirit Molecule*.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj televidprezentistoj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Kritikistoj de la Katolika Eklezio
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Usonaj libertarianoj
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Usonaj agnostikuloj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1967
Kategorio:Usonaj jutubistoj
Kategorio:Usonaj komikistoj
Une femme française

***Une femme française*** (Francino) estas franca drama filmo de Régis Wargnier publikigita en 1995. Ĝi estis bazita sur la vivo de lia patrino. 

## Intrigo
Nancy, 1939, Jeanne edziniĝis al leŭtenanto de infanterio Louis. Louis estas militprizonulo dum kvin jaroj. Li malkovras, ke Jeanne perfidis lin. Li pardonas ŝin. Jeanne naskas ĝemelojn en Kristnasko. Ili translokiĝas al Berlino kies Jeanne pasie enamiĝas de germano: Mathias. Louis devas eliri la Hindoĉinio, dum Jeanne revenas en Parizo, kun Mathias. Ŝi decidas edziniĝi al li, sed ŝia familio kontraŭas kaj malhelpas ŝin vidi siajn filojn. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Emmanuelle Béart : Jeanne
* Daniel Auteuil : Louis
* Samuel Le Bihan : Henri
* Jean-Claude Brialy : Arnoult
* Laurence Masliah : Hélène
* Gabriel Barylli : Mathias
* Geneviève Casile : Solange
* Jean-Noël Brouté : Marc
* Michel Etcheverry : Charles
* Heinz Bennent : Andréas, la patro de Mathias
* François Caron : Liseul
* Antoine du Merle : Antoine
* Yan Duffas : retpilkisto
* Pierre Cassignard : inspektisto
* Isabelle Guiard : Mathilde

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1995
Kategorio:Francaj dramaj filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Francaj historiaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri adultoj
Jeff Bezos

**Jeffrey Preston** " **Jeff** " **BEZOS** [ ˈbeɪzoʊs ], origine **Jorgensen** (naskita la 12-an de januaro 1964, en Albuquerque, Nov-Meksiko) estas usona entreprenisto kaj investanto. Li estas plej konata kiel la fondinto, ĉefoficisto (CEO) kaj prezidanto de la usona retkomerca poŝtmendfirmao Amazon.com, kiun li estris ĝis julio 2021. 

Bezos estas konsiderata unu el la plej riĉaj en la mondo, kaj en 2021 la usona financa revuo *Forbes* nomis lin la plej riĉa persono de la mondo, por la kvara jaro en sinsekvo . En julio de 2024, lia laŭtaksa riĉaĵo estis proksimume 214 miliardoj USD, laŭ Forbes   . 

## Vivo kaj laboro 
### Fono 
Jeff Jorgensen estis naskita en Albuquerque, Nov-Meksiko, al Ted kaj Jacklyn Gise Jorgensen. La gepatroj estis geedzitaj dum malpli ol jaro, kaj post kelkaj jaroj lia patrino reedziĝis al kuba enmigrinto Mike Bezos. Jeff kreskis en Houston, Teksaso. Kiam Brad Sten intervjuis la patron de Bezos por la libro *The Everything Store,* Jorgensen diris, ke li ne havis ideon, kio fariĝos de lia filo.

Jam en frua aĝo, Bezos montris intereson pri teknologio kaj evoluigis fruan amon por komputiloj. Bezos studentiĝis ĉe mezlernejo kiel elstara studento. Li studentiĝis ĉe Universitato Princeton en 1986 kun akademia grado en *elektrotekniko* kaj *komputiko *.

### Entreprenisto 
Bezos fondis Amazon.com kiel 30-jaraĝa en 1994. Bezos tiam ekhavis la ideon vendi librojn pere de la interreto, kio ankaŭ ŝparus multan tempon, sed ankaŭ pruvus esti tre populara. En 1997, la firmao estis listigita sur NASDAQ. La firmao spertis enorman kreskon al la fino de la 1990-aj jaroj, kio igis Bezos pli populara kaj ankaŭ tre riĉa .

En 1999, li tenis pli ol 40% de la akcioj en Amazon.com, kio igis lin listigita kun riĉaĵo de 10,1 miliardoj USD. Tiun jaron li ankaŭ estis nomita " Persono de la Jaro " fare de *Time Magazine*.

En la 2000-aj jaroj, Bezos multe koncentriĝis pri kosmovojaĝo kaj fondis sian propran privatan kompanion, kiun li nomis Blue Origin, por ebligi al la homaro uzi aliajn partojn de la ekstertero por ke la premo sur la planedo Tero estu reduktita . 

En 2013, Bezos estis vicigita numero 18 en la listo inter la plej riĉaj de la mondo fare de Bloomberg, kun riĉaĵo de 28,8 miliardoj da dolaroj. 

En 2018, Bezos preterpasis Bill Gates kiel la plej riĉa homo de la mondo. Forbes taksis en 2018, ke Bezos tiam havis riĉaĵon de 155,3 miliardoj da dolaro. Li estis tiel la plej riĉa persono en moderne historio. 

En januaro 2021, CNBC raportis, ke Elon Musk transprenis la lokon kiel la plej riĉa homo de la mondo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe *Forbes*

Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Dandevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj programistoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kemi Badenoch

**Kemi Badenoch** () (naskiĝnomo: **Olukemi Olufunto Adegoke**; naskiĝis la 2-an de januaro 1980 en Wimbledon, londona urbodistrikto de Merton, Londono) estas brita politikisto de la Konservativa Partio, kiu estas membro de la Ĉambro de komunuloj ekde 2015 kaj kiel gvidanto de ŝia partio ekde novembro 2024 ŝi fariĝis opoziciestro .

Ŝi antaŭe okupis diversajn registarajn postenojn. En la kabineto Truss, ŝi estis Ministro pri Internacia Komerco kaj tiel Prezidanto de la *Komerca Estraro* de septembro ĝis oktobro 2022. Ŝi ankaŭ okupis ĉi tiujn ministeriajn postenojn en la Kabineto Sunak de oktobro 2022 ĝis julio 2024 . En la sama tempo, ŝi ankaŭ estis Ministro por Virinoj kaj Egaleco de oktobro 2022 ĝis julio 2024 .

Ŝi estas konsiderita reprezentanto de la politika dekstro en la konservativa partio , ĉar ŝi antaŭe eliris kontraŭ la Kritika ras-teorio  kaj estas karakterizita kiel socie konservativa kaj "kontraŭ-Woke" . La Ministro por Egaleco forte kontraŭbatalis la proponon permesi getransgenrulojn kaj difini sian identecon en la laborejo , kaj por ĉiuseksaj necesejoj en publikaj konstruaĵoj .

## Vivo 
Olukemi Adegoke naskiĝis la 2an de januaro 1980 en Wimbledon, Londono, kiel unu el tri infanoj naskita de jorubaj gepatroj. Ŝia patro, Femi Adegoke, estis ĝenerala kuracisto kaj ŝia patrino, Feyi Adegoke, estis profesoro pri fiziologio .

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1980
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Konservativaj politikistoj
Kategorio:Konservativa Partio (Britio)
Kategorio:Britaj agnostikuloj
Kategorio:Studentoj de la Universitato de Londono
Moseo ibn Ezra

**Moseo ben Jakob ibn Ezra** (; ; naskiĝis ĉirkaŭ 1055 en Granado, Hispanio ; mortis ĉirkaŭ 1138 ; laŭ la araba Kunja **Abu Harun**; ankaŭ konata kiel רַמבַּ״ע **Ramba** () kaj sub la kromnomo ha- Sallah - verkisto de  pentopreĝoj) estis andaluzia juda verkisto kaj filozofo kaj "unu el la plej gravaj poetoj de la ibera- sefarda kulturo" . Li skribis en la araba kaj la hebrea. 

Li devenis de influa Granada familio: liaj tri fratoj estis famaj sciencistoj, lia parenco estis la poeto kaj Biblia interpretisto Abraham ibn Ezra. Unu el la unuaj instruistoj de Moŝe estis la poeto Yitzhak ben Yehuda ibn Ghiyyat, kaj li mem poste instigis la unuajn paŝojn en la poezio de Yehuda Halevi. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Hispanaj rabenoj
Kategorio:Bibliaj komentistoj
Semuel ibn Nagrella

**Shmuel ha-Nagid** aŭ **Shmuel ibn Naghrela** ( ; , ankaŭ *Samuel Ibn Nag(h)rela* ; naskiĝis en 993 en Kordovo - mortis en 1056) estis ĉefviziro (ha-Naggid) de la Regno de Granado kaj unu el la plej gravaj judaj poetoj de mezepoka Hispanio .

## Vivo 
Shmuel ha-Nagid estis naskita en Kordovo en 993. Post la konkero de Kordovo fare de la berberoj en 1013, li forlasis la urbon. Li konatiĝis kun la zirid- reganto Habbus al-Muzaffar. Sub li, Shmuel ha-Nagid ekstaris al la pozicio de granda veziro. Post la morto de Habbus en 1038, li restis lojala al sia majoratulo Badis kaj helpis lin al la trono. En dankemo, li restis ĉefviziro kaj armea gvidanto .

Malgraŭ lia proksimeco al la tribunalo, li restis favora al sia judismo dum sia vivo kaj apogis judajn instituciojn. Li mem laboris kiel komentisto, filologo kaj poeto en la araba kaj la hebrea. Lia filo kaj posteulo Josef ibn Nagrela mortis en la Granada masakro en 1066.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Videa preleko pri Shmuel ha-Nagid de d-ro. Henry Abramson
* Por pli da informo, vidu "Poetojn kaj Batalantojn," *Judaj Ideoj Ĉiutage*, de Aryeh Tepper

Kategorio:Talmudistoj
Kategorio:Hispanaj filologoj
Kategorio:Levidoj
Kategorio:Necerta mortodato
Kategorio:Naskiĝintoj en 993
Arch Mission Foundation

**Arch Mission Foundation (** *arkea misio fondaĵo*) estas usona neprofitcela fondaĵo, kies celo estas meti diskojn kun homa scio en diversaj lokoj en la sunsistemo kaj sur la Tero. La projekto estis koncipita en 2015 de la entreprenistoj Nova Spivack kaj Nick Slavin; En 2016 ili fondis la Arch Mission Foundation.

## Projektoj 
### En la Luno 
* En 2019 disko estis parto de la israela luna sondilo Beresheet, kiu ne sukcesis surgrundigi. 
* Alia privata sondilo nomata "Peregrine Mission One" ne sukcesis surgrundigi en frua 2024.
* En februaro 2024 finfine  la fondaĵo sukcesis meti arkivon sur la lunon kun la miso IM-1 de la usona firmao Intuitive Machines.

### En la Tero 
* Granda arkivo estas planita ene de mingalerio en la svisa komunumo Flums.

### En la sunsistemo 
* En 2018 disko estis parto de la unua testa flugo de la raketo Falcon Heavy. Ĝi orbitas la sunsistemo ene de Tesla Roadster en elipta orbito.

## Vidu ankaŭ 
* Tempa kapsulo
* Ora disko de la kosmosondiloj Voyager
* List of time capsules - la listo de tempaj kapsuloj en la angla vikipedio
* Keo estas koncepto de satelito kiu revenos al la tero post 50 000 jarojn

## Ligiloj 
*  

## Referencoj 
Kategorio:Aperis_en_2016

Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Josef ibn Nagrela

**Josef ibn Nagrela** (, ; 1035 - 1066) estis juda veziro ĉe la kortego de la emiro de Granada Badis (de la Zirida dinastio). Li estis filo de Shmuel ha-Nagid.

Li estis murdita la 30-an de decembro 1066 en kio estis konata kiel la Granada Masakro. Tiu okazaĵo estas konsiderita la fino de la Ora Epoko de juda kulturo en Al-Andalus.

Kategorio:Mortintoj en 1066
Kategorio:Naskiĝintoj en 1035
Kategorio:Hispanaj rabenoj
Kantono Blair

La **kantono Blair** - angle *Blair County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Pensilvanio. La administra centro estas la urbo ''''. La kantono estis fondita la . La teritorio havas komunan limon kun .

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la kantona teritorio cetere  kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj  kvadrataj kilometroj estas akva areo.

## Lingva diverseco 
La areo estas inter tiuj usonaj kantonoj kie la pensilvanigermana estas parolata.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Pensilvanio
Líchovy

**Líchovy** estas vilaĝo en Ĉeĥio, kiu estas parto de municipo Dublovice en distrikto Příbram. Ĝi troviĝas 2,5&nbsp;km okcidente de Dublovice. En la jaro  ĉi tie vivis daŭre .

**Líchovy** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,91&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 31-an de oktobro 1943 forloĝiĝi.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo
* Zrůbek

## Pluaj fotoj 

Líchovy, silnice II.jpg|Strato
Líchovy, silnice.jpg|Ĉirkaŭa pejzaĝo
Líchovy, dům.jpg|Domo
Hrachov, osada pod vesnicí.jpg|Kabana domaro ĉe Brzina

Kategorio:Dublovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945