Ruĝŝultra arao

La **Ruĝŝultra arao** (***Diopsittaca nobilis***) estas mezgranda, ĉefe helverda arao de la genro *Diopsittaca*. La nomo de tiu specio aludas al la ruĝaj flugilkovriloj, kiu aperas kiel ŝultro dum falditaj flugiloj. Ĝi estas la plej malgranda arao, estante 30–35 cm longa – similgrande al la papagoj de la genro *Aratinga*. Ĝi etas indiĝena de tropikaj malaltaj teroj, savano, kaj marĉoj de Brazilo, Gujanoj, Bolivio, Venezuelo, kaj tiom for sudorienten ĝis Peruo. Estas tri subspecioj: nome la jenaj: **nobla arao** (*Diopsittaca nobilis cumanensis*), **Arao de Hahn** (*Diopsittaca nobilis nobilis*), kaj **longflugila arao** (*Diopsittaca nobilis longipennis*). La longflugila arao estas malriĉe diferenca tria subspecio kiu havas pli longajn flugilojn, sed alie simila al la nobla arao. La subspecio de Hahn riecevis nomon kiu aludas al germana zoologo Carl-Wilhelm Hahn, kiu en 1834 ekkompilis *Ornithologischer Atlas oder naturgetreue Abbildung und Beschreibung der aussereuropäischen Vögel* (Ornitologia Atlaso aŭ natura priskribo de birdoj ekstereŭropaj).

Ruĝŝultraj araoj estas ofte breditaj en kaptiteco por la dorlotbesta komerco, kie ili foje estas priskribitaj kiel *araetoj*.

Kvankam naturaj populacioj de ruĝŝultraj araoj malpliiĝis loke pro habitatoperdo, ili estas listigitaj kiel Malplej Zorgigaj fare de IUCN. Ili estas listigitaj en Apendico II de CITES, kiel komercolimigita.

## Taksonomio
La Ruĝŝultran araon formale priskribis en 1758 la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 10a eldono de sia verko *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj papagoj en la genron *Psittacus* kaj stampis la duvortan nomon *Psittacus nobilis*. La Ruĝŝultra arao estas nun la nura specio metita en la genron *Diopsittaca* kiun enkondukis en 1912 la usona ornitologo Robert Ridgway. La genronomo kombinas la vortojn de Antikva greka *dios* kun la signifo "nobla" kun *psittakē* kun la signifo "papago". La specia epiteto *noblilis* estas Latina kun la signifo "nobla". Estas du plej akceptitaj apartaj subspecioj, nome *D. n. nobilis* (Arao de Hahn) kaj *D. n. cumanensis* (nobla arao), kaj alia kun pli longaj flugiloj povus esti malbone diferencita subspecio, *D. n. longipennis*, kiu koincidas kun *D. n. cumanensis* en centra Goiás, Brazilo. La specio estis foje enmetita en la genron *Ara*.

Taksonomio proponita de BirdLife International disigas la Ruĝŝultran araon en du specioj, nome la jenaj:
* Norda ruĝŝultra arao (*Diopsittaca nobilis*)
* Suda ruĝŝultra arao (*Diopsittaca cumanensis*)

## Aspekto
La ruĝŝultra arao, 30 cm longa kaj 165 g peza, estas la plej malgranda el ĉiuj araoj. Kiel ĉiuj araoj, ĝi havas longan mallarĝan voston kaj grandan kapon. Ĝi havas helverdajn plumojn sur la korpo, kun malhelbluaj aŭ ardezbluaj plumoj sur la kapo ĝuste super la beko. La flugiloj kaj vosto havas plumojn, kiuj estas helverdaj supre kaj olivecverdaj malsupre. La antaŭaj randoj de la flugiloj, precipe malsupre, estas ruĝaj. (Ĉi tiuj ruĝaj plumoj aperas dum pubereco.) Iliaj irisoj estas oranĝkoloraj, kaj la haŭto ĉirkaŭ la okuloj estas blanka sen plumoj, same kiel ĉe la pli grandaj araoj. Ĉi tiu nuda peco de vizaĝhaŭto estas pli malgranda proporcie al la kapo ol tiu vidata ĉe la plej multaj pli grandaj araoj. La Arao de Hahn kaj la nobla arao povas esti distingitaj per tio, ke la Hahn-a havas nigran supran mandiblon kaj la nobla havas pli helan, kornokoloran supran mandiblon.

Iliaj naturaj voĉoj pli similas al kriegoj ol al fajfiloj.

## Kutimaro
Ruĝŝultraj araoj estas tre afablaj. Ilia personeco similas al tiu de grandaj araoj.

### Reproduktado
]]
La ruĝŝultra arao nestas en truo en arbo. Kutime estas tri aŭ kvar blankaj ovoj en ĉiu ovodemetado. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ 24 ĝis 26 tagoj, kaj la idoj elnestiĝas ĉirkaŭ 54 tagojn post eloviĝo.

## Bildaro

Diopsittaca nobilis -Mato Grosso -Brazil -8.jpg|Ruĝŝultraj araoj en Mato Grosso, Brazilo
Diopsittaca nobilis -two captive-8a.jpg|Paro de Ruĝŝultraj araoj en kaptiteco
Diopsittaca nobilis -Parque das Aves, Foz do Iguacu, Brazil-8a.jpg|Ruĝŝultra arao ĉe Parque das Aves, Foz do Iguaçu, Brazilo

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj
*AvianWeb - Konservostatuso de araoj
*CITES birdoregularo 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo