open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bronisława Dłuska

**Bronisława DŁUSKA** ([ˌbrɔ̃ɲiˈswava ˈdwuska]; denaske **Skłodowska**, 28a de marto 1865 – 15a de aprilo 1939) estis pola kuracisto, kaj kun-fondinto kaj la unua direktoro de la Instituto de Onkologio Maria Skłodowska-Curie de Varsovio. Ŝi estis edzino de la politika aktivulo Kazimierz Dłuski, kaj estis pli aĝa fratino de la fizikisto Marie Curie.

## Rilato kun la fratino Marie Curie 
[eta|maldekstra|175px|[Maria Skłodowska (maldekstre) kun sia fratino Bronisława, ĉirkaŭ 1886.]]
Maria Curie faris interkonsenton kun sia fratino, Bronisława, ke ŝi donu sian monhelpon dum la medicinstudoj de Bronisława en Parizo, en interŝanĝo por simila helpo du jarojn poste. Komence de 1890, Bronisława – kiu kelkajn monatojn pli frue geedziĝis kun Kazimierz Dłuski, nome pola kuracisto kaj socia kaj politika aktivulo – invitis Maria-n por kunigi ilin en Parizo. Maria dekomence malakceptis ĉar ŝi ne povis havigi la universitatajn lernokotizon; ŝi bezonos jaron kaj duonon pli longe por kolekti la necesan financon.

## Notoj 
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Polaj kuracistoj
Kategorio:Polaj onkologoj
Kategorio:Varsovianoj
Kategorio:Curie-familio
Józef Wierusz-Kowalski

**Józef Wierusz-Kowalski** (16a de marto, 1866, Pulawy – 30a de novembro, 1927, en Ankara, Turkio) estis pola fizikisto kaj diplomato. Li malkovris la fenomenon de iompostioma fosforesko. Li servis kiel Rektoro de la Universitato de Frajburgo, kaj helpis la establon de la sekcio por fiziko en la remalfermita Universitato de Varsovio. Post oni establis la sendependecon de Pollando, li servis kiel pola ambasadoro antaŭ Vatikanurbo, Nederlando, Aŭstrio kaj Turkio. 

Kategorio:Polaj ambasadoroj en Aŭstrio
Kategorio:Polaj ambasadoroj en Turkio
Kategorio:Polaj fizikistoj
Esperanto Forumo Z

**La Esperanto-Forumo Z** estas grupo de esperantistoj, kies tasko estas prezenti en la formo de rezolucioj respondojn al tiaj lingvaj kaj prinormaj demandoj koncerne Esperanton, pri kiuj trafas jeno: Por ilin respondi evidentiĝas, ke ne sufiĉas simpla resendo al regulo, decido de la Akademio de Esperanto (aŭ Lingva Komitato) au modelo trovebla en la por Esperanto valida normaro.

Ĝiaj membroj: Andrea Fontana, Andreas Kueck, Bernardo, Cyril Brosch, Elma, Pierre Levy.

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20170103192358/http://esperanto-konsultejo.info/efz.htm

Kategorio:Esperanto
Fosforesko

eta|Fosforeska birdobildo.
**Fosforesko** estas tipo de fotoluminesko (lumo-elsendo pro agado de fotonoj) rilata al fluoresko. Malkiel ĉe fluoresko, fosforeska materialo ne tuj re-elsendas la lumradiadon, kiun ĝi sorbas. La pli malrapidaj skaloj de re-elsendo estas asociaj kun "malpermesataj" energistataj transigoj en kvantuma mekaniko. Ĉar tiaj transigoj okazas tre malrapide en kelkaj materialoj, la sorbita radiado estas re-elsendata je malpli da intenseco dum ĝis kelkaj horoj post la origina ekscitado.

La studo de fosforeskaj materialoj kondukis al la malkovro de radioaktiveco en 1896.

## Fakuloj 
* Józef Wierusz-Kowalski

## Vidu ankaŭ 
* Fosforo

Kategorio:Luminesko
Kategorio:Spektroskopio
34323 Williamrose

'*34323 *Williamrose'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *William Rose*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Regeneron Science Talent Search* de 2018, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la *Montgomery Blair High School'' de Silver Spring (Marilando).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Tridimensia ŝako

[dekstra|eta|Tridimensia ŝako de *[Star Trek*]]
**Tridimensia ŝako** estas ŝako-variaĵoj, kiuj uzas dimensiojn super la ŝaktabulo. Ĉi tiuj versioj ekzistas ekde la 19-a jarcento kaj la plej konata versio eble estas la * Raumschach * inventita en 1907 de Ferdinand Maack kaj ludita sur 5x5x5-tabulo.

Kuba ŝako estas luditaj sur ŝaktabulo en 3 dimensioj, konsistante el 8 pletoj de 64 skatoloj, numeritaj laŭ sia ordo, de la "plej profunda" de la kubo ĝis la "plej alta".

Aldone al la jam menciitaj "spacaj ŝakoj", 3D ŝaka variaĵo estas kreita de la programo  3dchess  por GNU/Linux, ludita sur tri normalaj ŝakaj tabuloj unu sur la alia. Sur la meza tabulo estas ludata per normalaj pecoj; sur la du aliaj ĝi estas ludata kun aldonaj pecoj kiel "Princo", "Abato" kaj "Kanono". La reguloj permesas la movadon de pecoj de unu tabulo al alia.

## En fikcio
Eble la plej konata versio de tridimensia ŝako estas la fikcia versio uzita en la klasika serio de Star Trek. La pecoj, futureca revizitado de tradiciaj figuroj, estis kreitaj "ad hoc". La reguloj de la ludo neniam estas klarigitaj en la spektaklo (kaj eĉ ne deciditaj de la verkistoj). Poste Franz Joseph Schnaubelt priskribis la formon de la ŝaka tabulo, la komencan aranĝon de la pecoj kaj iujn ĝeneralajn regulojn. Andrew Bartmess en 1976 eldonis la unuan version de tio, kio nun estas rekonita kiel la "normaj reguloj" de la ludo. Bartmess mem rafinis kaj plibonigis ilin en postaj jaroj. 

En la romano "Starman Jones" de Robert A. Heinlein la protagonisto Max Jones ludas tridimensian ŝakon kun Eldreth "Ellie" Coburn (pasaĝero de la interstela ŝipo en kiu ili vojaĝas) uzante tri identajn tabulojn.

Isaac Asimov priskribis 3D ŝakludon en la novelo "A Perfect Fit"; ĝi estas ludata je ok ŝaktabuloj amasigitaj unu super la alia.

En la serio *The Big Bang Theory* la du ĉefroluloj Sheldon Cooper kaj Leonard Hofstadter ofte ludas la varianton de ŝako de *Star Trek*.

Kategorio:Ŝakaj variantoj
Kategorio:Star Trek
Kategorio:The Big Bang Theory
Kategorio:Fikciaj ludoj
Kategorio:Aperis en 1907
Józef Boguski

**Józef Jerzy BOGUSKI** (1853–1933) estis pola kemiisto kaj profesoro en la Varsovia Politekniko.

## Vivo 
Boguski estis servinta kiel asistanto en Sankta Peterburgo al la granda rusa kemiisto Dmitrij Mendelejev.

El 1895 Boguski estis profesoro en la Lernejo Wawelberg kaj Rotwand de Varsovio, kaj el 1920 en la Varsovia Politekniko.

Li faris pionirajn studojn en kemia kinetiko kaj formulis la "regulon de Boguski" koncerne al la rapido de dissolvo de solidoj en likvoj.

En laboratorio estrata de Boguski en la Muzeo de Industrio kaj Agrikulturo en *Krakowskie Przedmieście 66* en Varsovio kie lia kuzino Maria Skłodowska (Marie Curie), estonta esploristo pri radioaktiveco kaj estonta duobla Nobel-premiito, en 1890–91 komencis sian praktikan sciencan trejnadon.

Dum la Unua Mondmilito, Boguski studis eksplodaĵojn kaj venenojn por militaj celoj.

Li estis ankaŭ populariganto de scienco.

## Honoroj 
En 1926 la Krakova Universitato kaj la Varsovia Politekniko premiis per honoriga doktorigo al Boguski.

## Notoj 
## Referencoj 
* "Boguski, Józef Jerzy," *Encyklopedia powszechna PWN* (PWN Universal Encyclopedia), vol. 1, Warsaw, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, p.&nbsp;305.
* Robert Reid, *Marie Curie*, New York, New American Library, 1974.

Kategorio:Polaj kemiistoj
Kategorio:Polaj sciencistoj
Kategorio:Marie Curie
Elektrometro

eta|Elektrometroj de Volta.
**Elektrometro** estas elektra instrumento por mezuri elektran ŝargon aŭ elektran potencialan diferencon. Estas multaj diferencaj tipoj, game el historiaj manfaritaj mekanikaj maŝinoj al precizegaj elektronaj aparatoj. Modernaj elektrometroj bazitaj sur vakutubo aŭ solid-stata teknologio povas esti uzata por fari mezurojn de elektra kvanto aŭ ŝargo je tre malaltaj kurentaj perdoj, ĝis 1 femto-ampero. Pli simpla sed rilata instrumento, nome elektroskopo, funkcias pere de similaj principoj sed indikas nur la relativajn kvantojn de elektro aŭ ŝargoj.

## Vidu ankaŭ 
* Elektromezurilo

## Notoj 
## Referencoj 
* Dr. J. Frick, *Physical Technics; Or Practical Instructions for Making Experiments in Physics* Translated By John D. Easter, Ph.D. - J. B. Lippincott & Co., Philadelphia 1862
* Robert Mfurgeson Ph.D. *Electricity* - William and Robert Chambers, London and Edinburgh 1866
* Silvanus P. Thompson, *Elementary Lessons in electricity and Magnetism*. - Macmillan and Co. Limited, London 1905
* Jones, R. V., *Instruments and Experiences* - John Wiley and Sons, London 1988

## Eksteraj ligiloj 
* Build this FET electrometer - A very simple circuit - 2 components
* Simple FET electrometer - A simple bridged circuit
* An op-amp electrometer
* Early electrometers
* *Charging an Electroscope by Induction Using a Negatively-Charged Balloon*  from Multimedia Physics Studios

Kategorio:Elektromezuriloj
Torbernito

[eta|Torbernito el Entraygues, [Aveyron, Midi-Pyrénées, Francio.]]
**Torbernito**, kies nomo derivas el la sveda kemiisto Torbern Bergman (konata ankaŭ kiel ĥalkolito), estas radioaktiva, hidrata verda urania fosfata mineralo el kupro, kiu troviĝas en granitoj kaj aliaj urani-havantaj kuŝejoj kiel duaranga mineralo. Torbernito estas izostruktura kun la rilata mineralo el uranio, nome aŭtunito. 

La kemial formulo de torbernito estas simila al tiu de aŭtunito en kiu katjono Cu2+ anstataŭas Ca2+. La nombro de akvaj hidratigaj molekuloj povas varii inter 12 kaj 8, kio okazigas la varianton metatorbernito kiam torbernito spontane dehidratiĝas. Iliaj respektivaj kemiaj komponoj estas jenaj:

;*Torbernito*
:Cu(UO2)2(PO4)2· 12H2O

;*Metatorbernito*
:Cu(UO2)2(PO4)2· 8H2O

La plej oftaj alternativaj nomoj de torbernito estas kupra uranito kaj kupr-uranito.

Ĝi povas troviĝi en ĉiuj kontinentoj, kaj la ĉefa produktanto estas Demokratia Respubliko Kongo. Pli malmulte estas ankaŭ en Francio en Autun, Portugalio, Nordameriko, Hispanio ktp. 

## Eksteraj ligiloj
* Mineral Galleries

Kategorio:Uranio
Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Kupro
Kategorio:Fosfatoj
Uraninito

[eta|dekstre|Uraninitaj kristaloj el Topsham, [Majno (grando: 2.7&nbsp;×&nbsp;2.4&nbsp;×&nbsp;1.4 cm).]]
**Uraninito**, antaŭe peĉblendo, estas radioaktiva, riĉa en uranio mineralo kaj erco kun kemia kompono kiu estas ĉefe UO2, sed pro oksidigo la mineralo tipe enhavas variajn proporciojn de U3O8. Aldone, pro efiko de radioaktiveco, la erco enhavas oksidojn el plumbo kaj eretojn el heliumo. Ĝi povas enhavi ankaŭ torion kaj rarajn terelementojn.

## Referencoj
Kategorio:Uranio
Kategorio:Mineraloj
Alice Rawlings

**Alice RAWLINGS** estas usona aktorino kun tre mallonga kariero.

Ŝi partoprenis kiel infanaktorino en televidaĵo *The Patty Duke Show* de 1964 ĝis 1965, poste Alice aperis en The Virginian, *Bob Hope Presents the Chrysler Theatre*, ŝia lasta apero en televido estas en epizodo Court Martial de Star Trek en 1967. En la sekva jaro ŝi aperis en malgranda rolo en kinfilmo Where Angels Go Trouble Follows!.

Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
Gerhard Carl Schmidt

**Gerhard Carl SCHMIDT** (5a de julio 1865 – 16a de oktobro 1949) estis germana kemiisto.

## Vivo
Schmidt naskiĝis en Londono al germanaj gepatroj. Li studis kemion kaj en 1890 ricevis doktorigon pro laboro kun Georg Wilhelm August Kahlbaum. En 1898, du monatojn antaŭ Marie Curie, Schmidt malkovris, ke torio estas radioaktiva. Schmidt mortis pro koratako en Münster la 16an de oktobro 1949.

## Referencoj
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Société d'encouragement pour l'industrie nationale

eta|''Hôtel de l'Industrie* en Parizo, place Saint-Germain-des-Prés, sidejo de la societo.
La *'''Société d'encouragement pour l'industrie nationale''''' (Societo por Kuraĝigo al la Nacia Industrio) estas organizo establita en 1801 por kuraĝigi industrion de Francio. Laŭlonge de la jaroj ĝi havigis premiojn kaj helpon al inventistoj, helpis la transigon de teknikoj de teknologio kaj administrado, sponsoris klopodojn por plibonigi la sekurecon kaj la kompetentecon kaj malpliigi la poluadon, kaj helpis la edukon en tiu profesia direkto.

En ĝia fondo partoprenis Jean-Antoine Chaptal, David Etienne Rouille de L'Etang kaj Napoleon Bonaparte mem.

## Fontoj
*
*
*
*
*
*

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1801
Kategorio:Erudiciulaj asocioj en Francio
Kategorio:Industrio en Francio
Izopropila kafeato

**Izopropila kafeato** aŭ **C12H14O4** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kafeata acido kaj izopropanolo. Izopropila kafeato estas , uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Izopropila kafeato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izopropila kafeato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de *kafeata acido* kaj izopropila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *kafeata anhidrido* kaj izopropila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de *izopropila klorido* kaj *kafeata acido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *natria kafeato* kaj *izopropila klorido*:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter *izopropila benzoato* kaj *izopropila kafeato*:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter *vinila cinamato* kaj *kafeata acido*:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter *fenetila kafeato* kaj izopropila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *izopropila kafeato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *izopropila kafeato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo inter :

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo inter :

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *izopropila kafeato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Literaturo 
* Hindawi
* Public Library of Science
* NCBI Resources
* Dictionary of food compounds
* Encyclopedia of Traditional Chinese Medicines
* Contact Dermatitis
* JSBA
* Brenner and Rector's The Kidney E-Book

## Referencoj 
kafeato
Kategorio:Izopropilaj esteroj
Kategorio:Kafeatoj
James Gregory

**James GREGORY** (23an de decembro 1911 - 16an de septembro 2002) estis usona aktoro konita per lia baritona voĉo.

Li komencis sian karieron en Broadway per *Key Largo* (1939) kaj daŭrigis ĝin per ĉirkaŭ dudek kvin teatraĵoj dum la dek ses sekvaj jaroj.

Li militservis tri jarojn ĉe usona mararmeo dum la Dua Mondmilito 

Post la milito, li debutis en kino per The Naked City en 1948. En televido, li aperis la unua fojo en televidaĵo *Musical Comedy Time* en 1950.

En 1950-aj jaroj, li partoprenis kinfilmojn kiel The Frogmen, The Scarlet Hour, Nightfall, The Young Stranger, The Big Caper, Underwater Warrior, Onionhead, Al Capone kaj dekon da televidprogramoj.

Dum 1960-a jardeko li aperis en televidaĵoj Wagon Train, The Twilight Zone, The Untouchables, Target: The Corruptors, Empire, Laramie, The Defenders, The Lieutenant, The Wild Wild West, Hogan's Heroes, Star Trek, The Fugitive, Tarzan, My Three Sons, Daniel Boone, Chaparral, The Outcasts, Lancer, Bonanza, The Big Valley kaj Hawaii Five-O kaj en kinfilmoj kiel Two Weeks in Another Town, Twilight of Honor, Captain Newman, M.D., A Distant Trumpet, Quick, Before It Melts, The Sons of Katie Elder, A Rage to Live, The Silencers, Murderers' Row, Clambake, The Ambushers, The Secret War of Harry Frigg. Krome li partoprenis en la duonpropagandaĵoj de Malvarma Milito kiel X-15, The Manchurian Candidate, PT 109 kaj Walt Disney's Carousel of Progress.

Gregory en 1970-aj jaroj aktoris en kinfilmoj kiel Beneath the Planet of the Apes, The Hawaiians, The Million Dollar Duck, Shoot Out, The Main Event, krom en televidaĵoj The Name of the Game, The Virginian, That Girl, Mission: Impossible, Night Gallery, All in the Family, Search, Love, American Style, Ironside, The Partridge Family, Kolchak: The Night Stalker, M*A*S*H, The Abduction of Saint Anne, Cannon, Police Story, Francis Gary Powers: The True Story of the U-2 Spy Incident, The Bastard kaj Supertrain.

En la 1980-a jardeko li partoprenis televidaĵojn kiel The Love Boat, Quincy M.E. kaj sian lastan laboron en *Mr. Belvedere*.

## Referencoj 
Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj militistoj de la Dua Mondmilito
34636 Lauwingkai

'*34636 *Lauwingkai'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Beaver* en Eloy (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *Lau Wing Kai'' (ĉine 刘永佳, 1965–2003) flegisto ĉe la Malsanulejo Tuen Mun de Honkongo. Dum la epidemio de netipa pneŭmonio de 2003, li abnegacie plenumis sia devon kaj bedaŭrinde mortis pro la malsano.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Vulkana nerva pinĉo

**Vulkana nerva pinĉo** en la fikcia universo de Star Trek estas tekniko uzita ĉefe de Vulkananoj por fari la viktimon nekonscia per pinĉado de prempunkto ĉe la bazo de la kolo.

Leonard Nimoy, kiu portretis la Vulkananon Spock, elpensis la teknikon en la fruaj tagoj de la origina serio de Star Trek. La scenaro de epizodo The Enemy Within diris ke Spock devis bati duoblaĵon de Kapitano Kirk, sed Nimoy sentis, ke tia brutala ago estus nenecese perforta por vulkanano. Li tial inventis alternativon sugestante, ke vulkananoj eble scias sufiĉe pri homa anatomio, aŭ ili povas havi la kapablon projekti telepatian energion de siaj fingroj, ke ili povus fari homon senkonscia.

## Referencoj
Kategorio:Terminologio de Star Trek
Kategorio:Fikciaj armiloj
Usona Akademio pri Nutrado kaj Dietiko

La **Akademio pri Nutrado kaj Dietiko** () estas la plej granda usona organizo de fakuloj pri dieto kaj nutrado, kun preskaŭ 72.000 membroj.

Proksimume 72% el la membroj de ĉi tiu asocio estas registritaj kiel dietistoj kaj ĉirkaŭ 2% estas registritaj kiel teknikaj dietistoj. La ceteraj membroj de la Akademio pri Nutrado kaj Dietiko inkluzivas esploristojn, edukistojn, studentojn, dietajn profesiulojn en la klinikaj kaj komunumaj kampoj, fakuloj, spertuloj kaj administrantoj de servoj.

La Akademio pri Nutrado kaj Dietiko estis fondita kiel Usona Dietika Asocio en 1917 en Klevlando, Ohio, fare de grupo de virinoj gviditaj de Lenna F. Cooper kaj la unua prezidanto de la asocio, Lulu C. Graves, kiuj dediĉis sin helpi la Registaron ŝpari manĝaĵojn kaj plibonigi publikan sanon dum la Unua Mondmilito. En januaro 2012 ĝi ŝanĝis sian nomon al la nuna.

Nuntempe la ĉefsidejo situas en Ĉikago (Ilinojso).

Kategorio:Dietiko

Kategorio:Organizaĵoj pri manĝaĵoj kaj trinkaĵoj

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1917
Grasacido omego-3

eta|Suplemento de Omego 3
**Grasacidoj omego−3**, ankaŭ nomitaj **grasacidoj ω−3** aŭ **grasacidoj n−3**, estas polinesaturitaj grasacidoj  karakterizitaj per la ĉeesto de duobla ligo je tri atomoj for de la fina metilogrupo en ilia kemia strukturo. Ili estas vaste distribuitaj laŭ naturo, estante gravaj konsistigantoj de metabolo de lipidoj bestaj, kaj ili ludas gravan rolon en la homa dieto kaj en homa fiziologio.

Grasacidoj omego−3 estas gravaj por normala metabolo. Mamuloj ne povas sintezi la esencajn grasacidojn omego−3 ALA kaj devas akiri ilin per dieto, kiun ili tiam povas uzi por formi la longĉenajn grasacidojn omego−3, EPA.

## Fontoj 
La tri specoj de grasacidoj omego−3 implikitaj en homa fiziologio estas alfa-linolenata acido (ALA), trovebla en plantoleoj, kaj ejkosapentaenoika acido (EPA) kaj dokosaheksaenoika acido (DHA), ambaŭ ofte troveblaj en maraj oleoj. Maraj algoj kaj fitoplanktono estas ĉefaj fontoj de grasacidoj omego−3. Kutimaj fontoj de plantaj oleoj enhavantaj ALA-n inkluzivas juglandojn, manĝeblajn semojn, salvion, algoleon, linoleon, oleon el *Plukenetia volubilis*, *Echium plantagineum*-oleon kaj kanaboleon, dum fontoj de bestaj grasacidoj omega−3 inkludas fiŝojn, fiŝoleojn, ovojn de kokinoj, kalmarojn kaj oleon de krilo.

## Vidu ankaŭ
* Alfa-linolenata acido

Kategorio:Grasacidoj
Plantkemiaĵo

plantkemiaĵoj nomataj antocianinoj]]
j, tipe enhavas multe da fitoĥemiaj pigmentoj nomataj karotenoidoj]]
**Plantkemiaj substancoj** - nomeblaj ankaŭ **plantĥemiaĵoj** aŭ per faka neologismo **fitoĥemiaĵoj** -  troviĝas en vegetalaj manĝaĵoj, kiuj ne estas nepraj nutraĵoj por la vivo (almenaŭ ne en mallonga limtempo), sed havas pozitivajn efikojn en la sano. Ili troviĝas nature en plantoj (fruktoj, legomoj, guŝoj, ĉiaj grenoj, nuksoj, semoj, fungoj, herboj kaj spicoj).

Plantkemiaĵoj estas aprezitaj precipe ekde la lastaj jaroj, kiam ekmalkovriĝis iliaj pozitikaj efikoj en la sano:
* Protekto kontraŭ kancero: ili agadas en la sentoksigado pro drogoj, toksinoj, kanceroj kaj mutagenoj (kiel blokantoj kaj subpremantoj), ili neŭtraligas liberajn radikalojn, malhelpas enzimojn, kiuj aktivigas kancerojn kaj persvadas toksigajn enzimojn.
* Kardiovaskula protekto: ili malhelpas la oksidiĝon de LDL (protektante ilin), reduktas la sintezon kaj uzadon de kolesterolo kaj influas ĉe la sangopremo kaj koagulado.
* Aliaj avantaĝoj: malfruo de maljuniĝo kaj ĝiaj rilataj malsanoj.
Krome, ili donas koloron, aromon kaj guston al manĝaĵoj.



Kategorio:Nutrado
Kategorio:Polifenoloj
Kategorio:Karotenoidoj
Villedieu-les-Poêles (stacidomo)

**Villedieu-les-Poêles** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en komunumo Villedieu-les-Poêles-Rouffigny, en departemento Manche, regiono Normandio.

Malfermita en 1870, temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj Intercités Normandio kaj  Normandio.

Villedieu-les-Poêles situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Argentan - Granville (405000).

## Fervojlinioj 
### Intercités 
* Parizo - 

### TER 
*  -  - 

## Interkonektoj 
*  Manéo 112, 113, 114, 304

## Vidu ankaŭ 
* Villedieu-les-Poêles
* Villedieu-les-Poêles-Rouffigny

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Normandio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Manche
Kategorio:Villedieu-les-Poêles-Rouffigny
Sendrata telegrafio

eta|Usona radiisto en 1943 en Novgvineo elsendanta pere de radiotelegrafio.
**Sendrata telegrafio**, aŭ malpli ofte **senkabla telegrafio**, signifas telesendon de telegrafiaj signaloj pere de radio ondoj; pli specifa termino por tio estas **radiotelegrafio**. Antaŭ ĉirkaŭ 1910 kiam radio iĝis dominanta, la termino *sendrata telegrafio* estis uzata ankaŭ por variaj aliaj eksperimentaj teknologioj por elsendi telegrafiajn signalojn sen dratoj, kiel pere de elektromagneta indukto, aŭ grundokonduktaj telegrafiaj sistemoj.

Radiotelegrafio estis la unua rimedo de radio-komunikado; la unuaj praktikaj radio-elsendiloj kaj -riceviloj inventitaj en 1894-5 fare de Guglielmo Marconi uzis radiotelegrafion. Ĝi plue estis la nura tipo de radioelsendado dum la unuaj tri jardekoj de radio, nome la "epoko de sendrata telegrafio" ĝis la Unua Mondmilito, kiam la disvolvigo de la amplitudmodula (AM) radiotelefonio ebligis, ke sono (aŭdio) estu elsendita pere de radio.

## Notoj 
Kategorio:Radia terminologio
Kategorio:Telegrafio
Alilbenzeno

**Alilbenzeno** aŭ **C9H10** estas senkolora brulema organika substanco, baza konstrubloko por la produktado de sennombraj derivaĵoj. Ĝi estas nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholo, etero kaj benzeno. Multaj alkilbenzenoj estas bone raportitaj kun medicinaj agadoj. Ekzemple: eŭgenolo estas ordinare uzata en kazoj pri dentodoloro . Per malkomponado, alila benzeno eligas karbonan unuoksidon kaj karbonan duoksidon en la aeron.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la bromobenzeno:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la cinamaldehido:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la benzeno kaj alila alkoholo:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la p-Kumarila alkoholo:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la benzeno kaj alila klorido:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la cinamila alkoholo en alkala medio por okazigi la rearanĝon de la duobla ligilo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al cinamila alkoholo:

### Reakcio 2 
* Konvertado al cinamaldehido per agado de la "piridiniuma klorokromiato" en ĉeesto de dukloro-metano:

### Reakcio 3 
* Konvertado al cinamata acido en ĉeesto de KMnO4:

### Reakcio 4 
* Konvertado al fenilpropeno en alkala medio:

### Reakcio 5 
* Konvertado al fenilpropanolo:

### Reakcio 6 
* Konvertado al ŝavibetolo. Unue oni reakciigas la "alilbenzenon" kun Jodo kaj natria hidroksido. Due ni traktas la ŝavikolon kun jodo kaj natria metoksido:

### Reakcio 7 
* Konvertado al p-Kumarila alkoholo:

### Reakcio 8 
* Konvertado al alila gvajakolo:

### Reakcio 9 
* Konvertado al metil-eŭgenolo:

## Literaturo 
* NCBI Resources
* Tokyo Chemicals
* Handbook of Forensic Drug Analysis
* Electroorganic Synthesis: Festschrift for Manuel M. Baizer
* Safety Evaluation of Certain Food Additives
* Journal of the Chemical Society
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients

## Vidu ankaŭ
* Alkanoj
* 3-Fenil-2-propeno
* Fenilpropano
* Fenilpropanolamino

## Referencoj
Brita Dietika Asocio

La **Brita Dietika Asocio** () estas profesia asocio kaj sindikato por dietistoj en Britio. Ĝi estis fondita en 1936 kaj fariĝis registrita unuiĝo en 1982: ĝi estas aliĝinta membro de *Trades Union Congress*  kaj de *Scottish Trades Union Congress* 

Dietiko vere ekis de la mezo de la 19-a jarcento kiam Florence Nightingale observis la gravecon de dieto kaj nutrado al konvalesko el la militoj tiutempaj.

Post la apero de la unuaj dietistoj en Usono ĉe la komenco de la 20-a jarcento oni scias, ke la unuaj britaj dietistoj venis el mamnutrantaj fratinoj, tiam laborante en hospitaloj. La Reĝa Flegejo de Edinburgo estis la unua hospitalo konata por evoluigi dietikan sekcion en 1924. La enketado iniciatis la unuan dietikan diplom-kurson ĉirkaŭ dek jarojn post la kreado de la dietika sekcio.

La historio de la BDA ankaŭ aperis ĉirkaŭ la sama tempo. La unua kunveno de la Asocio okazis la 24-an de januaro 1936 en la hospitalo Sankta Tomaso en Londono. Ekde tiam la BDA fariĝis internacie respektata kaj valora organizaĵo kun influo en ĉiuj kvar britaj landoj kaj ankaŭ eksterlande.

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1936
Kategorio:Dietiko
Kategorio:Organizaĵoj pri manĝaĵoj kaj trinkaĵoj
Kategorio:Manĝaĵoj kaj trinkaĵoj en Britio
Dietistoj de Kanado

**Dietistoj de Kanado** (angle ***Dietitians of Canada***) estas la profesia organizo kaj "tutlanda voĉo de dietistoj en Kanado". Kiel organizo ĝi aktivas je loka, provinca, nacia kaj internacia nivelo kaj havas 6000 membrojn, kiuj plenumas siajn akademiajn kaj spertajn normojn. La Dietistoj de Kanado estas la rajtigita instanco por ĉiuj universitatoj kaj trejnadaj programoj, kiujn diplomatiaj dietistoj praktikas en Kanado.

Kategorio:Organizaĵoj en Kanado
Kategorio:Organizaĵoj pri manĝaĵoj kaj trinkaĵoj
Kategorio:Manĝaĵoj kaj trinkaĵoj en Kanado
Kategorio:Dietiko
Ferenc Jávori

**Ferenc Jávori,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jávori Ferenc** estis hungara violonisto, orkestrestro, komponisto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Jakubovics* [jakuboviĉ], lia vaste konata karesnomo estas „Fegya” [fedja].
eta|Ferenc Jávori en 2013
Ferenc Jávori  naskiĝis la  en Mukaĉeve (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).

## Biografio 
Ferenc Jávori devenis el hungara juda familio. Li lernis violonadon kaj li interesiĝis pri la klezmero. Li akiris diplomon en Muzikarta Universitato de Uĵhorodo, poste li instruis muzikon en pluraj proksimaj urboj, sed li estis ano en ŝlagroorkestroj. En 1976 li translokiĝis al Hungario kaj li estis violonisto en Operetoteatro (Budapeŝto) pli ol jardekon. En 1990 li fondis klezmeran orkestron, kiu estis unika en Hungarlando. Iom poste li tralaboris la teatraĵon "Fiddler on the Roof" laŭ klezmero, tiu estis furora sukceso en Teatro Madách. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj koncertoj 
* Palaco de Artoj (Budapeŝto) (2008)

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Purim, avagy a sorsvetés* (baleto)
* *Klezmer Szvit*
* *Menyasszonytánc* (muzikalo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva biografio kun video(https://eo.wikipedia.org/wiki/video)]
* [hungarlingva intervjuo(https://eo.wikipedia.org/wiki/intervjuo), poste biografio]

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Béla Kéler

**Béla Kéler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kéler Béla** estis hungarlandana dirigento, violonisto kaj komponisto.

Béla Kéler  naskiĝis la  en Bártfa (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Bardejov en Slovakio), li mortis la  en Wiesbaden (Germanio).
eta|maldekstre|Béla Kéler

## Biografio 
Béla Kéler devenis el nobela familio parolantaj germane. Kéler dum la bazlernejo lernis ankaŭ muzikon, precipe violonadon. Li daŭris la lernadon en Preschau, poste en Debrecen, kie li lernis hungare. Post lernado laŭ inspiro de la gepatroj li faris agrikulturajn laborojn, tamen vespere li okupiĝis pri muziko. En 1844 li estis muzikinstruisto en Preschau, inter 1845-1853 li estis kortega teatra violonisto en Vieno. En 1854 li estis dirigento en Berlino, sed post jaro li revenis al Vieno, ĉar li tie estis orkestrestro. Inter 1856 kaj 1860 li estis ĉefo de armea orkestro, kun kiu li koncertis en la plena Habsburga Imperio, poste li vizitis nur kuraclokojn. Inter 1863-1866 li estis muzika direktoro en Wiesbaden, poste li estis sendependa komponisto. Li ricevis plurajn reĝajn premiojn. Li neniam edziĝis.

## Elektitaj koncertoj 
* Vieno (1855, prezento de propra verko *Eine Nacht in Venedig*)
* Bártfa (1868)

## Elektitaj komponaĵoj 
Ĝis 1877 en 12 eldonejoj aperis 138 komponaĵoj, ekzemple:
* Debreczeni emlék op. 26
* Bártfay emlék csárdás op. 31
* A Kárpáti viszhangok op. 52
* Tokaji cseppek op. 54
* Gruss an mein Vaterland op.56
* Ouverture romantique op.75
* Rakoczy ouverture op.76
* Am schönen Rhein gedenk ich Dein, op.83
* Die letzten Glückstunden, op.100
* Ungarische Lustspiel Ouverture op.108
* In der neuen Heimath op.112
* Vom Rhein zur Donau, op.138

## Memorigiloj 
* memortabulo en Bardejov (1906)

## Fontoj 
* plurlingva biografio kun foto 
* https://www.starsbiowiki.com/people/keler-bela/ 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
William Lambe

**William Lambe**, (26-an de februaro 1765 - 11-an de junio 1847) estis angla kuracisto kaj pioniro de vegetarismo.

Li naskiĝis en Warwick, filo de Lacon Lambe, advokato ĉe Hereford. Li estis edukita en Hereford Grammar School, kie li estis ĉefinfano, kaj St John's College, Cambridge, diplomiĝante en 1786, 1789, kaj 1802. Li estis membro de la kolegio la 11-an de marto 1788.

En 1790 li transprenis la praktikon de amiko lia de Warwick kaj en la sama jaro publikigis siajn "Analyses of the Leamington Water". Moviĝante al Londono ĉirkaŭ 1800, Lambe estis akceptita kiel membro ĉe la Kolegio de Kuracistoj en 1804, iĝante cenzuristo (ekzamenisto).

Multaj el liaj pacientoj estis malriĉuloj, de kiuj li ne akceptis pagon. Lambe estis konsiderata ekscentra de liaj samtempuloj, ĉefe pro tio, ke li estis strikta, sed ne fanatika vegetarano, kaj ke lia plej ŝatata preskribo estis filtrita akvo. Li retiriĝis de kuracista praktiko ĉirkaŭ 1840.

Li mortis ĉe Dilwyn, Herefordshire la 11-an de junio 1847 kaj estis entombigita en la familio tombo. Lia filo, William Lacon Lambe, ankaŭ studis medicinon kaj diplomiĝis en 1820 de Caius College, Kembriĝo.

Kategorio:Anglaj vegetaranoj
Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Vegetaranaj aktivuloj
Horní Hedeč

**Horní Hedeč** () estas domaro en Ĉeĥio, parto de urbo Králíky en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas proksimume 4&nbsp;km oriente de Králíky. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj tri adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Horní Hedeč situas en katastra teritorio de Červený Potok kun areo 5,05&nbsp;km².

## Loĝantaro
Kategorio:Králíky
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Červený Potok

**Červený Potok** () estas malgranda vilaĝo en Ĉeĥio apud ŝoseo II/312 inter urboj Králíky kaj Hanušovice, administre parto de urbo Králíky. Al la 1-a de januaro 2005 ĉi tie estis 47&nbsp;domoj kaj vivis ĉi tie  (). Al teritorio de Červený Potok apartenas ankaŭ domaro Horní Hedeč.

En teritorio de Červený Potok estas samnomata fervoja stacio (pinta stacio de la fervojo Dolní Lipka - Hanušovice), ŝosea deflankejo ĝis proksima turisma centro Dolní Morava.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1577. Dum lasta kompleksa grunda reguligo la limo de vilaĝo transŝoviĝis sur fluo de rivero Moravo el mezo de riverfluo al ties dekstra flanko, en la plej norda sektoro de tiu ĉi limo okazis en la pasinteco al malgranda ŝovo de la riverfluo direkte al moravia teritorio, al kio ĉi tie rilate al la supre menciita grunda reguligo akomodiĝis ankaŭ la nova limo, do nu tempe la vilaĝo ete trafas eĉ al Moravio.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Vizito de Virgulino Maria - baroka preĝejo el la 18-a jarcento, alikonstruita post incendio en la jaro 1787.
* Kolono kun statuo de Immaculata - ĝi devenas el fino de la 19-a jarcento.
* infanteriaj fuortoj de la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj, konstruitaj ĉi tie en la jaroj 1936-1938. La plej konataj el ili estas objektoj U Nádraží, Utržený kaj U Potoka.

## Vidu ankaŭ 
* Veselka (Hanuŝovica montetaro) - monto kun izolita artileria gvatejo K-S 12b "Utržený"
* K-S 5 "U Potoka", infanteria fuorto, nun muzeo

## Pluaj fotoj 

Pohled_od_K-S_5_U_potoka_A._Obec.jpg|Vido al la vilaĝo kun la preĝejo elde infanteria fuorto K S-5 "U potoka"
K-S_5_U_potoka_D._PohledOdJihu.jpg|Infanteria fuorto K S-5 "U potoka" de sudo
Červený Potok, železniční stanice 06.jpg|Fervoja stacio en Červený Potok

Kategorio:Králíky
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Bohemio kaj Moravio
Kundakunda

**Aĉarja Kundakunda** estis digambara ĝajna monaĥo kaj filozofo, kiu ankoraŭ estas respektata. Li verkis multajn ĝajnismajn tekstojn kiel: Samayasara, Niyamasara, Pancastikayasara, Pravachanasara, Atthapahuda kaj Barasanuvekkha. Li okupas la plej altan lokon en la tradicio de la digambaraj ĝajnaj aĉarjoj, pozicio komparebla al Kristo en kristanismo kaj Mohamedo en islamo. Ĉiuj ĝajnaj digambaroj diras lian nomon antaŭ ol komenci legi la Skribojn. Moderna esplorado trovis malfacile lokigi lin kronologie, kun ebla ne tro preciza dato en la 2-a aŭ 3-a jarcento p.K. aŭ eĉ jam malfrua dato en la 8-a jarcento.

Kategorio:Ĝajnismo
Kategorio:Ĝajnaj filozofoj
Kategorio:Barataj verkistoj
Dolní Lipka

**Dolní Lipka** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Králíky en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas proksimume 3&nbsp;km nordokcidente de Králíky. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 46 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Dolní Lipka - Hanušovice kaj fervojlinio Ústí nad Orlicí - Lichkov - Štíty/Międzylesie.

**Dolní Lipka** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,2&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Fotogalerio 

Dolní_Lipka_E._Obchod.jpg|Vendejo ĉe ŝoseo I/43
Dolní_Lipka_F._Bytovka.jpg|Ludomo
Dolní_Lipka_G._Autobusová_zastávka.jpg|Aŭtobusa haltejo
Dolní_Lipka_(train_station)_D._Stavědlo_St._1.jpg|Signalila haltigo St.&nbsp;1

Kategorio:Králíky
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Valkaldrono Klodsko
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Ève Curie

eta|maldekstra|Ève, Marie kaj Irene Curie en 1908.
**Ève Denise Curie Labouisse** (franca prononco: [ɛv dəniz kyʁi labwis]; 6a de decembro 1904 – 22a de oktobro 2007) estis franca kaj usona verkistino, ĵurnalistino kaj pianistino. Ève Curie estis la plej juna filino de Marie Skłodowska-Curie kaj Pierre Curie. Ŝia fratino estis Irène Joliot-Curie kaj ŝia bofrato estis Frédéric Joliot-Curie. Ève estis la nura membro de sia familio kiu ne elektis karieron kiel sciencisto kaj ne ricevis Nobel-premion, kvankam ŝia edzo Henry Richardson Labouisse, Jr. ricevis la Nobel-premion en 1965 je la konto de UNICEF. Ŝi laboris kiel ĵurnalisto kaj estis aŭtoro de la biografio de sia patrino Madame Curie kaj de libro pri milito, nome *Journey Among Warriors*. El la 1960-aj jaroj ŝi engaĝiĝis por labori por UNICEF, kaj havigis helpon por infanoj kaj patrinoj en disvolvigantaj landoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Ève Curie
* Ève Curie en Encyclopedia of World Biography
* 
* Nekrologo el The Times, 26a de oktobro 2007 

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Curie-familio
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Poldevenaj francoj
Kategorio:Poldevenaj usonanoj
Kategorio:Francaj centjaruloj
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Kategorio:Usonaj militverkistoj
Kategorio:Funkciuloj de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Homoj de UNICEF
Dolní Hedeč

**Dolní Hedeč** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Králíky en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km oriente de Králíky. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 70 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Dolní Hedeč** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,83&nbsp;km². En la katastra teritorio Dolní Hedeč situas ankaŭ Kopeček.

Apud la vilaĝo troviĝas belvedero Val.

## Loĝantaro
## Rilataj artikoloj 
* Monto de Dipatrino

Kategorio:Králíky
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
35283 Bradtimerson

'*35283 *Bradtimerson'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo George R. Viscome elde la Observatorio Rand (Nov-Jorkio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Bradley W. Timerson* (1950–2018), scienca instruisto, meteologia observanto, amatora tertremsciencisto kaj akitva membro de IOTA (*International Occultation Timing Association'') vicprezidanto de IOTA pri Planeda Kaŝado, kie li mentoris observantojn kaj analizis centojn da asteroidaj kaŝadoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de George R. Viscome
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Kopeček

Nomo **Kopeček** povas signifi:

* Kopeček (Březno), parto de municipo Březno en distrikto Chomutov
* Kopeček (Králíky), parto de urbo Králíky en distrikto Ústí nad Orlicí
* Svatý Kopeček, parto de urbo Olomouc en distrikto Olomouc

Kategorio:Apartigiloj
Pierre Paul Émile Roux

**Pierre Paul Émile ROUX** RS (17a de decembro 1853, Confolens, Charente – 3a de novembro 1933, Parizo) estis franca kuracisto, bakteriologo kaj imunologo. Roux estis unu el la plej proksimaj kunlaborantoj de Louis Pasteur (1822–1895), kun-fondinto de la Instituto Pasteŭro, kaj respondeca pri la produktado fare de la Instituto de kontraŭ-difteria sangoplasmo, nome unua efektiva terapio kontraŭ tiu malsano.

eta|235px|maldekstre|Pierre Paul Emile Roux.
En 1883, li prezentis doktorigan disertacion en medicino titolita *Des Nouvelles Acquisitions sur la Rage*, en kiu li priskribis esploradon pri rabio kun Pasteur ekde 1881, kio kondukis al la disvolvigo de la unua vakcino kontraŭ tiu timiga malsano. Roux estis nune agnoskita kiel fakulo en la novaj sciencoj de medicina mikrobiologio kaj imunologio. Kun aliaj asistantoj de Pasteur (Edmond Nocard, Louis Thuillier, kiu mortis en Aleksandrio post eksuferi la malsanon, kaj Straus), Roux veturis en 1883 al Egipto por studi eksplodon de homa ĥolero tie, sed ili estis nekapablaj trovi la patogenon de la malsano, kiu estos poste malkovrita en Aleksandrio fare de la germana kuracisto Robert Koch (1843–1910).

## Notoj 
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Francaj mikrobiologoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Fulmokarto

**Fulmokarto** estas karto enhavanta informon, kiel ekzemple vortoj aŭ ciferoj, sur unu aŭ ambaŭ flankoj, kies celo estas helpi lernadon kaj memoron. Kutime oni uzas fulmokartaron en klasoj aŭ aŭtodidakte. La ideo estas skribi demandon aŭ problemon sur la fronta flanko kaj respondon aŭ solvon sur la alia flanko. Fulmokartoj povas helpi al la lernado de vortoprovizo, historiaj datoj, sciencaj formuloj aŭ iu ajn temo kiun oni povas esprimi per demandoj kaj respondoj, aŭ problemoj kaj solvoj. Ofte oni rilatas ilin al perioda studripeto, t.e. mallongaj studsesioj ripetitaj iam post iam, laŭ regulaj intervaloj.

Fulmokartoj povas esti virtualaj, kiel ekzemple tiuj faritaj de komputilaj programoj, aŭ paperaj.

Fulmokartoj estas konkretigo de la testa efiko - la eltrovo laŭ kiu la longdaŭra memoro pliboniĝas kiam la lernoperiodo donas spacon al ripedo de la informeroj kun propra fermitcikla regilo.

Kategorio:Edukiloj
Kapelo Sankta Roĥo (Vác)

**La kapelo de Sankta Roĥo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Vác.

## Historio 
En tiu loko pli frue estis tombejo, kie kuŝas ekzemple mortintoj de la epidemio pri pesto okazinta en 1740. Depost la epidemio oni konstruis la kapelon ĉe la enirejo de la tombejo. El la tombejo postrestis nur ŝtona kruco videbla ĉe la kapelo.

## Konstruaĵo 
La kapelo situas sola. Ĝi havas proksimume ovalan formon kun ĉefenirejo kaj du flankaj enirejoj. La supro estas kupolo, la plej supre firstotureto estas videbla. Interne la ĉefaltaro prezentas Sanktan Roĥon, la flankaj altaroj Sanktan Annan kaj Kriston.

Kermeso okazas en la 16-an de aŭgusto.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj
eta|Altaro kun murpentraĵo

Vac
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Roĥo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Vác

Saint Roch Chapel, Vác.JPG
Szent Rókus-kápolna (7550. számú műemlék) 2.jpg|Ĉefenirejo
Szent Rókus-kápolna (7550. számú műemlék).jpg|Kruco
Saint Roch Chapel. Ceiling. - Vác.JPG
Édouard Branly

**Édouard Eugène Désiré BRANLY** (23a de oktobro 1844 – 24a de marto 1940) estis franca inventisto, fizikisto kaj profesoro en la *Institut Catholique de Paris*. Li estis konata ĉefe pro sia frua engaĝiĝo en sendrata telegrafio kaj sia invento de la Koherilo Branly ĉirkaŭ 1890. Ĝi povis indiki efike la ĉeeston de radioondoj. La koherilo konsistas el izolanta tubo, parte plenigita de metalsplitaĵoj. Je ambaŭ finoj estas dratoj (elektrodoj), per kiuj estas almetita la elektra energio. Oni ekzemple konektas al ili dupolusan antenon, aŭ oni konektas unupolusan antenon al unu elektrodo kaj konekton al la grundo al la alia.

## Eksteraj ligiloj 
* Eugenii Katz, "Edouard Eugène Désiré Branly". The history of electrochemistry, electricity and electronics; Biosensors & Bioelectronics.
* "Édouard Branly". Robert Appleton Company, *The Catholic Encyclopedia*, Volume II, 1907.
* "*Edouard Eugène Désiré Branly*"". Adventures in Cybersound.

Kategorio:Francaj inventistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Hertha Ayrton

**Phoebe Sarah Hertha AYRTON** (28a de aprilo 1854 – 26a de aŭgusto 1923) estis brita inĝeniero, matematikisto, fizikisto, inventisto, kaj sufrageto. Konata en plenkreskuleco kiel **Hertha Ayrton**, denaske *Phoebe Sarah Marks*, ŝi ricevis la *Hughes Medal* el la Reĝa Societo pro sia laboro pri elektraj arkoj kaj ondetoj en sablo kaj akvo.

Dum sia epoko en Kembriĝo, Ayrton konstruis sfigmomanometron (mezurilo de sangopremo), kondukis ĥoran societon, fondis la fajrobrigadon Girton kaj, kun Charlotte Scott, formis matematikan klubon. En 1880, Ayrton aprobis la *Mathematical Tripos*, sed Kembriĝo ne havigis al ŝi akademian gradigon ĉar, tiam, Kembriĝo donis atestilon kaj ne plenajn gradigojn al virinoj. Ayrton aprobis eksteran ekzamenon en la Universitato de Londono, kiu havigis al ŝi gradigon de Bakalaŭro de Scienco en 1881.

## Notoj 
Kategorio:Ayrton-familio
Kategorio:Anglaj inventistoj
Kategorio:Anglaj inĝenieroj
Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Anglaj agnostikuloj
Kategorio:Judaj sciencistoj
Instituto Curie (Parizo)

eta|260px|Centro de protonterapio.
La **Instituto Curie**, (), estas unu el la gravaj esploraj centroj en la mondo pri medicino, biologio kaj biofiziko. Ĝi estas privata neprofitcela fondaĵo kiu funkciigas esplorejon pri biofiziko, biologio de ĉeloj kaj onkologio kaj hospitalon specializitan en radioterapio kaj kuracado de kancero. Ĝi havas sidejon en Parizo, Francio.

## Esplorado 
La instituto nun funkciigas kelkajn esplorunuojn kunlabore kun naciaj esplorinstitucioj kiel la *Centre national de la recherche scientifique* kaj la INSERM. Estas kelkaj centoj da esplordungitoj en la instituto. La Instituto Curie ne havigas subgradigajn gradigojn, sed ja doktorigojn kaj dungas postdoktorigajn studentojn kune kun la permanenta stabanaro.

## Nobel-premioj 
Kvin Nobel-premioj estas ligitaj al la esploristoj de la Instituto nome la jenaj:

* Marie Curie, Fiziko, 1903
* Marie Curie. Kemio, 1911
* Pierre Curie, Fiziko, 1903
* Irène kaj Frédéric Joliot-Curie, Kemio, 1935
* Pierre-Gilles de Gennes, Fiziko, 1991

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Instituto Curie
* Historio de Instituto Curie (Oficiala retejo) 
* Retejo de la Muzeo Curie

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1921
Kategorio:Malsanulejoj de Parizo
Kategorio:Esploraj institutoj pri medicino en Francio
Kategorio:Onkologio
Kategorio:Marie Curie
Horní Lipka

**Horní Lipka** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Králíky en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas proksimume 4&nbsp;km norde de Králíky. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 74 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Horní Lipka** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6.7&nbsp;km².

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
Tra la katastra teritorio de la vilaĝo kondukas ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj, konstruataj en la jaroj 1935 - 1938.

## Fotogalerio 

Horni_Lipka_D._ChalupaUSilnice.jpg|Domo ĉe ŝoseo
K-S_8_U_nádraží_1.jpg|Infanteria fortikaĵo K-S&nbsp;8 "U&nbsp;nádraží"
Horni_Lipka_C._Pamatnik.jpg|Monumento al viktimoj de la 2-a mondmilito

Kategorio:Králíky
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Horní Morava

**Horní Morava** () estas parto de municipo Dolní Morava en distrikto Ústí nad Orlicí en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas norde de Dolní Morava. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 29 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Horní Morava** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 11,1&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ
* Sky Bridge 721 - la plej longa pendoponto en la mondo

Kategorio:Dolní Morava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Králický Sněžník
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Malá Morava

**Malá Morava** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Moravio kaj Bohemio, regiono Olomouc, distrikto Šumperk, devene apud, nun rekte sur historia bohemia-moravia limo. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1350. La hodiaŭa municipo estiĝis al iompostioma aldonado de ĉirkaŭaj vilaĝoj *Křivá Voda*, *Podlesí*, *Sklené*, *Vlaské*, *Vojtíškov*, *Vysoká*, *Vysoký Potok* kaj *Zlatý Potok*, pro forloĝintaj kaj nesufiĉa loĝintaj post ellandigo de germana loĝantaro post la dua mondmilito. La nomo de municipo estas derivita de rivereto Malá Morava, kiu trafluas tra ĝi kaj malantaŭ la municipo ĝi enfluas ĝis ĉefa fluo de rivero Moravo.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Malá Morava**
* Křivá Voda
* Podlesí
* Sklené
* Vlaské
* Vojtíškov
* Vysoká
* Vysoký Potok
* Zlatý Potok

## Pluaj fotoj 

K-S 5 U potoka D. PohledOdJihu.jpg|Infanteria fuortoK-S 5 "U Potoka"


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Králický Sněžník
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Bohemio kaj Moravio
Křivá Voda

**Křivá Voda** () estas malgranda vilaĝo, parto de municipo Malá Morava en distrikto Šumperk en Ĉeĥio. Ĝi situas proksimume 4 kilometrojn sudoriente de Malá Morava. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 13 adresoj. En la jaro  ĉi tie vivis .

**Křivá Voda** estas ankaŭ nomo de la katastra teritorio kun areo 2,59&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Fotogalerio 

Křivá_Voda_02_Stavení.jpg|Domo
Křivá_Voda_10_Autobusová_zastávka.jpg|Aŭtobusa haltejo
Křivá_Voda_12_Penzion.jpg|Pensiono
Křivá_Voda_14_Socha_bez_hlavy,_detail.jpg|Statuo sen kapo

Kategorio:Malá Morava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro