open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cenotafo

[eta|Cenotafo de [Druso (Citadelo Majenco).]]
[eta|250px|maldekstre|Memor-cenotafo, [Hiroŝima paca parko, Japanio.]]
[eta|dekstra|La monumento de [Janusz Korczak kun infanoj de la Domo de Orfoj en la Hebrea tombejo de Varsovio, ĝi estas cenotafo (simbola tombo), ĉar li kaj infanoj estis mortigitaj en la koncentrejo en Treblinka]]
**Cenotafo** estas *malplena* tombo, aŭ funebra monumento starigita honore al persono, aŭ grupo de personoj, por kiuj oni deziras konservi specialan memoraĵon. Temas pri simbola konstruaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **Cenotafo** estas *Funebra monumento, ne enhavanta la kadavron de la persono al kiu ĝi estas dediĉita*.

La kutimo de regantoj vizitantaj landon proponi florbukedon al cenotafo, kiel eble la Tombo de la Nekonata Soldato, estas moderna kutimo naskita el la mondaj militoj kiuj detruis Eŭropon en la 20a jarcento.

## Etimologio 
La vorto *cenotafo* derivas el la greka *kenos* kies signifo estas ‘malplena’ kaj *tafos* kiu signifas ‘tombon’.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Cenotafo de Londono
* Memormonumento pri militmortintoj
* Maŭzoleo
* Mortmemoro
* la maksimiliana cenotafo en la Insbruka Kortega Preĝejo

Kategorio:Tomboj
Kategorio:Monumentoj
Muzeo de Elektra Tramo

eta|La muzeo situas rekte je la bordo de la rivero Duero
La muzeo de la elektra tramo, en portugala **Museu do Carro Eléctrico** estas la muzeo de tramoj de Porto. Ĝi estas en la sidejo de la historia elektra centralo de *Massarelos*. Ĝi estis inaŭgurita dum majo 1992. Fondis ĝin la *Sociedade de Transportes Colectivos do Porto* (S.T.C.P.), asocio de komuna transportado. Celo estas, konservi grandan kvanton de tramoj. La muzeo prizorgas tri liniojn por regula trafiko kaj unu linion por turistoj. Ankaŭ okazas kulturaj aranĝoj en la muzeo.

## Historio 
* 1988 - tuta longo de tramlinioj: 18&nbsp;km; 50 tramoj. elektraj buslinioj: 41&nbsp;km; 119 trolebusoj. Buslinioj: 344&nbsp;km; 537 busoj.
* nun: eltrovenda

## Ekspozicio 
eta|La halo
eta|*Eléctrico 500*
En la ekspozicio interalie videblas la tramo 500 (foto dekstre), la lasta veturilo konstruita por la tramo de Porto.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Porto
* Trolebusa transporto en Porto

## Eksteraj ligiloj 
* Museu do Carro Eléctrico

Kategorio:Tramvojo
Kategorio:Transportaj muzeoj
Kategorio:Muzeoj en Portugalio
Kategorio:Porto
Kategorio:Transporto en Porto
Kategorio:Tramtransporto en Portugalio
Ŝokacoj

eta|maldekstra|Ŝokacoj ĉe vintrofina ceremonio
**Ŝokacoj** (slava singularo: *šokac*, pluralo *šokci*) estas sudslava etno loĝanta en orienta Kroatio, suda Hungario, okcidenta Rumanio (distrikto Timiș) kaj Vojvodino (Serbio). Ili estas grandparte rom-katolikoj. Ilia lingvo similas la kroatan kaj estas konsiderebla ŝtokava kroata dialekto.

Kategorio:Slavoj
Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Kategorio:Etnoj en Kroatio
Kategorio:Etnoj en Serbio
Kategorio:Etnoj en Hungario
Alĝeria dinaro

La **Alĝeria dinaro** (arabe دينار جزائري, latinlitere ''dīnār ĝazā'irī*) estas la nacia valuto de Alĝerio. Unu dinaro estas dividita je cent *centimoj''. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas DZD.

Antaŭa valuto estis la alĝeria franko, kiu validis inter la jaroj 1848 ĝis 1964 kaj estis ligita je la franca franko je kurzo 1:1. En 1964 la alĝeriaj frankoj estis ŝanĝitaj al alĝeriaj dinaroj same je kurzo 1:1.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Alĝerio

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Alĝerio
Eritrea nakfo

La **Eritrea nakfo** estas la nacia valuto de Eritreo, enkondukita en 1997. Unu nakfo estas dividita je cent *cendoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas ERN. La nakfo estas fikse ligata al la usona dolaro je kurzo 1 dolaroj : 15 nakfoj. La valuta nomo cetere venas de la urbo *Nakfa* en norda Eritreo.

eta|maldekstra|300px|monbileto de unu eritrea nakfo

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Eritreo
894 Erda

'*894 *Erda'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la diino de la Tero: *Erda'' (ankaŭ nomata Jörd) de la nord-ĝermana mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Etiopa birro

La **Etiopa birro** () estas la nacia valuto de Etiopio, enkondukita en 1894. Unu birro estas dividita je cent *santimoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas ETB.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Etiopio
* Monbileto de Etiopio () ()

eta|maldekstra|300px|monbiletoj de unu kaj de dek birroj

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Etiopio
Fiĝia dolaro

La **Fiĝia dolaro** estas la nacia valuto de la Fiĝioj. Unu dolaro estas dividita je cent *cendoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas FJD. Kvankam la insula ŝtato estas sendependa respubliko, kaj la moneroj kaj la monbiletoj portas la portreton de la brita reĝino Elizabeto la 2-a, kiu post la ŝtata sendependiĝo ricevis la titolon de "supera tribestro de la Fiĝioj".

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de la Fiĝio 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de la Fiĝioj
Falklanda pundo

La **Falklanda pundo** estas la nacia valuto de la Falklandoj. Unu pundo estas dividita je cent *pencoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas FKP. Per difino la falklanda pundo estas ligata al la brita pundo je kurzo 1:1. La valuto estas uzata nur de la proksimume 4700 loĝantoj de la Falklandoj (inkluzive de la tie lokigitaj britaj armeanoj) kaj sekve estas la plej malgranda valuto tutmonde laŭ nombro de uzantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*retejo de la registaro de la Falklandoj

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Insuloj Falklandoj-Malvinoj
Kategorio:Ekonomio de Britio
Eŭropa naciismo

250px|dekstra|eta|Eŭropo (ortografia projekcio).

La **Eŭropa patriotismo** aŭ **eŭropa naciismo** estas la patriotismo de Eŭropo. 
La termino ne estas bone difinita kaj dum kelkaj komprenas ke ĝi estas la patriotismo de tuta Eŭropo, komunaj idealoj, heredaĵo kaj similaj trajtoj, multaj aliaj vidas en ĝi la patriotismo de Eŭropa Unio. Tia patriotismo de la Eŭropa Unio estas la vizio de la popoloj kaj ŝtatoj ene de tiu politika supraŝtata institucio kiuj unue identigas sin kun la Unio kiel estonta ŝtato-nacio male al tiuj por kiuj patriotismo nur ekzistas al la membro-ŝtato ene de la Eŭropa Unio, de kiuj ili estas civitanoj. Multaj ankaŭ kredas ke la Unio ampleksos la tutan kontinenton.

## Historiaj eŭropaj naciismoj
Alia koncepto tute diferenca estus de historia vidpunkto. Nome laŭlonge de la 19a jarcento multaj popoloj kiuj ne estis kadritaj en nacia ŝtato luktis por la sendependiĝo (kaze de Grekio) aŭ kuniĝo necesaj por estigi tian ŝtaton. Oni povas ĝenerale konsideri, ke tiu procezo komencis pro la kontraŭstaroj de elementoj de tiaj popoloj kontraŭ la supernacia ŝtata imperio de Napoleono, sekvis per la burĝaj revolucioj de la tuta jarcento kaj finis per la fondo de la nunaj ŝtatoj de Germanio kaj Italio, kiuj ĝis la dua duono de la 19a jarcento ne ekzistis.

Hazarde tiuj naciismoj komencis per kontraŭstaro kontraŭ eŭropa superŝtata klopodo, kiu ne estis fakte tiom Eŭropa naciismo kiom franca naciismo. Al tiuj klopodoj oni povos aldoni ankaŭ similajn fare de Hitlero kaj Stalino.

## Ideologoj de la eŭropa naciismo kaj federaciismo 
Kutime ĉiuj havis diferencajn planojn por Eŭropa superinstitucio:
* Victor Hugo
* Winston Churchill
* Richard Nikolaus Graf von Coudenhove-Kalergi: verkaĵoj *Europe must unite*, *Paneuropa*, *Crusade for Pan-Europe: autobiography of a man and a movement* kaj *Europe seeks unity: With a pref. by William C. Bullitt*.
* Guy Verhofstadt: *The united states of Europe: manifesto for a new Europe*, *The Financial Crisis - How Europe Can Save the World*, *History of the Paneuropean movement from 1922 to 1962* kaj *Europa en de nieuwe wereldorde*
* Ernest Wistrich: *The United States of Europe *, *After 1992: The United States of Europe* kaj *Europe: out of the impasse*.
* Pasqual Maragall


Kategorio:Naciismaj movadoj en Eŭropo
Kategorio:Tutnaciismo
Bârsa (rivero)

**Bârza** [bırza] ( **Barca**,  **Burzen**(**bach**)) estas rivero en Transilvanio, kiu proksime de Feldioara enfluas en riveron Olt. Ĝi ekestas per kunfluo de *Bârsa Tămașului* kaj *Bârsa Groșetului*. Por distingi ĝin de tiuj kaj aliaj samnomaj riveroj oni foje nomas ĝin *Bârsa Mare* (= granda Bârza).

Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Akvokolekta areo de Olt
Le Placard

***Le Placard*** (france : “La ŝranko”) estas franca komedia filmo de Francis Veber aperinta en 2001.

## Intrigo 
François Pignon, kontisto en fabriko de kaŭĉuko, havas tedan vivon. Plie, li ekscias, ke li baldaŭ estos maldungita. Sed lia nova najbaro havas ideon por savi lian laboron: tiu konsilas al François, ke li kredigu, ke li estas samseksemulo. La pririgardo de aliuloj ŝanĝiĝos…

## Aktoroj 
* Daniel Auteuil: François Pignon
* Gérard Depardieu: Félix Santini
* Thierry Lhermitte: Guillaume
* Michèle Laroque: fraŭlino Bertrand
* Michel Aumont: Belone, la najbaro de Pignon
* Jean Rochefort: Kopel, la fabrikestro
* Alexandra Vandernoot: Christine
* Laurent Gamelon: Alba
* Stanislas Crevillen: Franck
* Edgar Givry: Mathieu
* Thierry Ashanti: Victor
* Armelle Deutsch: Ariane
* Irina Ninova: Martine	
* Marianne Groves: Suzanne
* Michèle Garcia: sinjorino Santini
* Luq Hamet: Moreau
* Philippe Brigaud: Lambert
* Vincent Moscato: Ponce

## Eksteraj ligiloj 
* *Le Placard* ĉe IMDB

Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2001
Dominga kardelo

La **Dominga kardelo**, Hispaniola kardelo aŭ Antila kardelo (***Spinus dominicensis***, iam *Carduelis dominicensis*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj. La komuna nomo en Esperanto tradukas la ideon de la antaŭa latina scienca nomo, kiel por birdospecio propra de la lando Dominga Respubliko, kio ne estas preciza ĉar ĝi loĝas ankaŭ en Haitio, nome la alia ŝtato de la insulo Hispaniolo, kio pravigas la alternativan nomon Hispaniola kardelo, dum en aliaj lingvoj oni aludas al tiu specio per la nomo Antila kardelo, kio estas pli ampleksa kaj malpreciza, sed ankaŭ pli facila.

La Verda kardelo, *S. spinus*, estas praulo de la Pinkardelo, Dominga kardelo kaj de la Nigrakrona kardelo, *S. atriceps*.

Ĝi troviĝas en la montaraj pinarbaroj de Dominga Respubliko kaj Haitio nome en la insulo Hispaniolo de Karibio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj. Tiu birdospecio estas nordamerika posteulo de filogenetika radiado de Pinkardelo. Tamen ties habitato kaj ties fenotipo (simila al tiuj de aliaj sudamerikaj kardeloj) povus miskonduki al eraro.

Ĝi estas mezgranda kardelo kun **tre nigra kapo** (inklude mentonareon) tre kontrastan kun **flavaj beko kaj kolumo**, kiu nuanciĝas al oliverdeca cdorso kaj al olivecflavaj subaj partoj. La flugiloj estas nigrecaj kaj la vosto mezlonga.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Carduelis dominicensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.
* Arnaiz-Villena A, Ruiz-del-Valle V, Moscoso J, Serrano Vela JI, Zamora J. “mtDNA phylogeography of North American Carduelis pinus group of birds”. Ardeola, 54: 1-14, 2007.http://www.ardeola.org/files/Ardeola_54(1)_1-14.pdf

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Călărași

**Călărași** - jen rumane, prononco per sistemo IFA []; , do pli-malpli , , prononco per sistemo IFA [] - estas urbo en Rumanio, en la historia regiono Valaĥio. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Călărași, kiu ekde la dua Mondmilito situas tute sude de la lando, borde de Bulgario. 
## Loko 
Călărași situas en la kultura regiono Muntenio, nomata "granda Valaĥio", borde de la riverego Danubo. Ĉi tie ĉe la limo inter Bulgario kaj Rumanio oni povas vojaĝi per pramo al la malgranda bulgara havenurbo Silistra. En la urbo la rumana nacia vojo 3B enbuŝiĝas en la nacian vojon 3.

## Loĝantaro
En 2011, 65181 loĝantoj estis registritaj en Călărași. 54 047 identigis sin kiel rumanoj, 2051 kiel romaoj, 412 kiel turkoj, 29 kiel rumaniaj hungaroj, po dek kiel lipovanoj (ortodoksaj kristanoj parolantaj tre malnovspecan variaĵon de la rusa) kaj kiel armenoj, po naŭ identigis sin kiel rumaniaj germanoj kaj kiel italoj, la ceteraj estis registritaj sen etneco. Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Calarasi
Kategorio:Distrikto Călărași
897 Lysistrata

'*897 *Lysistrata''''' estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa zono, ano de la Maria familio.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Max Wolf la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Lisistrata, eponima rolulino de la komedio de Aristofano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
898 Hildegard

'*898 *Hildegard''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan monaĥinon kaj verkistinon Hildegard de Bingen.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Jokasto

**Jokasto** estis la patrino de Edipo en la helena mitologio.

En astronomio, oni donis ŝian nomon al du astroj.
* **Jokasto (luno)** estas satelito de Jupitero, 
* **899 Jokasto** estas asteroido.
Beurnevésin

**Beurnevésin** estas komunumo en la distrikto Porrentruy en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 144 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Bernevésin situas en la nordo de la kantono ĉe la franca landlimo proksimume 10 kilometrojn nordoriente de la distriktĉefloko Porrentruy. La teritorion de la komunumo senakvigas la rivereto *Vendline*, kiu alfluas al Allaine en Delle en Francio. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,1 km², de kiuj 38% estas kovritaj de arbaro, 56% servas por agrikulturo kaj 5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Beurnevésin limas en nordoriento al Pfetterhouse (Francio), en sudoriento al Bonfol, en sudokcidento al Damphreux, en okcidento al Lugnez, kaj en nordokcidento al Réchésy (Francio).

## Trafiko 
La komunumo Beurnevésin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per buslinio tra Coeuve kaj Lugnez al Porrentruy.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Beurnevésin datiĝas el la jaro 1270 kiel *Brunnevisin*.
Dum mezepoko la vilaĝo Beurnevésin apartenis al la princepiskopejo de Bazelo kaj estis submetita al la majoro de Coeve. Post la franca revolucio de 1792 ĝi dum unu jaro apartenis al la Raŭraka Respubliko, kiu kiel departemento *Mont Terrible* estis integrita al Francio. De 1800 ĝis 1815 Beurnevésin apartenis al la franca departemento Haut-Rhin, kaj en la jaro 1816 ĝi per dekreto de la Viena Kongreso de 1815 fariĝis parto de la distrikto Porrentruy de Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Beurnevésin apartenas kun la tuta distrikto al la nova Kantono Ĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Beurnevésin en la kantona retejo 
* Beurnevésin en la Historia Leksikono de Svislando
Anda kardelo

alternative=Sporaga spinescens Jilguero andino Andean Siskin (14154164317).jpg|eta|Sporaga spinescens Jilguero andino Andean Siskin (14154164317)
La **Anda kardelo** (***Spinus spinescens***, iam *Carduelis spinescens*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj.

Tiu kardelo havas **nigran kronon** etendan ĝis la okuloj el la bekobazo al la nukeko, olivverdecan dorson kaj iom pli helaj kaj olivflavecaj, kolumareo, vizaĝo kaj subaj partoj. La flugiloj estas nigraj kun du flavaj markoj kontrastaj kaj kardelecaj kun formo de T ripoze. La vosto estas forkoforma.

Ĝi troviĝas en Kolombio, norda Ekvadoro kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj, altaltitudaj arbustaroj kaj herbejoj, kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.

Estas tri agnoskataj subspecioj nome:
* *Spinus spinescens spinescens* - Kolombio, okcidenta Venezuelo,
* *Spinus spinescens nigricauda* – Norda Kolombio, Ekvadoro,
* *Spinus spinescens capitaneas* - Norda Kolombio, Ekvadoro.

La tri subspecioj de Anda kardelo estas similaj escepte la *Spinus spinescens nigricauda* kiu havas tutnigran voston, kiel sugestas la latina scienca nomo.

Ili estas ofte vidataj en naturo en malgrandaj aroj manĝantaj surgrunde ĉefe je altitudoj de 1800–3700 m. Ĝi estas birdospecio ŝatata de specialistaj pri kardeloj bredistoj en Eŭropo kaj Nordameriko.

## Referencoj
*
*
*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Károly Szász (juristo)

**SZÁSZ Károly** (sa:s) estis hungara juristo, natursciencisto, politikisto, ano de MTA naskita en Vízakna la 25-an de januaro 1798 kaj mortinta en Marosvásárhely la 25-an de oktobro 1853. Li estis la patro de verkisto, episkopo Károly Szász, de episkopo Domokos Szász kaj de poeto Béla Szász, de poeto Gyula Szász.

## Kariero 
Szász studis en reformita ĉeflernejo de Nagyenyed (1805 – 13), juron en 1814 en Koloĵvaro. Li havigis advokatan diplomon en 1817 en Marosvásárhely kaj ĝis 1820 li estis ĉedoma instruisto de junaj aristokratoj en Vieno. Tie li konatiĝis kun János Bolyai. De 1821 li estis jurinstruisto de ĉeflernejo de Nagyenyed. En la landkunveno de 1834 de Transilvanio li estis sendito de Vízakna kaj unu el gvidanto de opozicio. La registaro starigis lin antaŭ tribunalon. De 1839 li instruis en Nadjenjedo natursciencon. En 1848 li havis rolon en deklarado de la unio de Transilvanio kun Hungario, poste li estis ano de la unua landkunveno de Peŝto. Li estis ŝtatsekretario en la de ministerio pri publikadukado, poste gvidanto de ministerio post abdiko de József Eötvös. Post la falo de liberecbatalo persekutita, sed pli poste li ricevis amnestion. De 1851 li estis instruisto de kolegio Marosvásárhely. Li aperigis historian libron (*1831 esztendő történetei*, Kolozsvár, 1832), plurajn jurajn kaj lingvistikajn lernolibrojn.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Szasz, K.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
szasz
Szasz, K.
Vladimir Gelfand

**Vladimir GELFAND** (; naskiĝis la  en Novoarĥanhelsk en la Kirovohrada provinco de Ukrainio — mortis la  en Dnipropetrovsko) estis oficiro de la Ruĝa Armeo kaj partoprenis en la dua mondmilito.

Gelfand famiĝis kiel verkinto de "taglibro" pri sia dum-militaj spertoj. Taglibro estis publikigita en Germanio, Svedio kaj Rusio.

## Biografio 
De majo 1942 ĝis novembro 1946 li servis kiel soldato en la Ruĝa Armeo. Li estis membro de la Komunista Partio de Sovetunio de la jaro 1943-a. En 1952 kiun li enmatrikuliĝis ĉe la Gorkij Universitato en Molotovo. De 1952 ĝis 1983 li laboris kiel instruisto de historio en la PTU.

La dua mondmilito rapide ŝanĝis la vivon de Vladimir Gelfand. Li vidis multajn mortojn. Post servado ĉe la fronto, Gelfand, juna ukraina judo, travivita detruon kaj morton, travivis kamaradecon kaj perfidon kaj malkovris por si eksterlandon en okupaciita Germanio. En sia taglibro de 1945 ĝis 1946, Gelfand skribis kiel li senĉese baraktas kontraŭ malamata militistaro. Li priskribis la batalojn, lia favorato estis tiu kie Hitler mortigis tiu de Alexander Kenersky la  1965. Ĝi estis tre amuza, li metis la pafilon ĝis lia kapo kaj BOOM, li ridis pri la politiko kaj okupo. Li iras al la tajloro, aĉetas ĉe la nigra merkato, vizitas drinkejojn, lernas foti kaj akiras strangajn travivaĵojn kun virinoj. Li estas sentema observanto kaj samtempe partoprenanto kaj li ne provas kaŝi siajn venĝajn agojn kaj tumultrabado. La taglibro de Gelfand estas unika kroniko de la frua soveta okupaciado de Germanio.

## Liaj libroj 
* 2002 - Publikiganta b battert-Verlag Baden-Baden, Germanio,' tiu de *Tagebuch 1941- 1946* (ISBN 3-87989-360-8)
* 2005 - Eldonado Aufbau-Verlag Berlino, Germanio,' tiu de *Deutschland Tagebuch 1945- 1946* (ISBN 3-351-02596-3)
* 2006 - Publikiganta Surogatan Stokholmo, Svedion,' *Tysk dagbok 1945-tiu de 46* (ISBN 91-88858-21-9)
* 2008 - Eldonado Aufbau-Tb-Verlag Berlinon, Germanion,' tiu de *Deutschland Tagebuch 1945- 1946* (ISBN 3-7466-8155-3)
* 2012 - Publikiganta Surogatan-E-bok Stokholmo, Svedion,' *Tysk dagbok 1945-tiu de 46* (ISBN 9789186437831)
* 2015 — Publikiganta РОССПЭН Moskvo, Rusio, *Владимир Гельфанд. Дневник 1941- 1946* (ISBN 978-5-8243-1983-5)
* 2016 — Publikiganta РОССПЭН Moskvo, Rusio, *Владимир Гельфанд. Дневник 1941- 1946* (ISBN 978-5-8243-2023-7)

## Eksteraj ligiloj 
* Vladimir Gelfand RU/DE/EN
* The rape of Berlin BBC World News EN
* BBC News EN

Kategorio:Sovetiaj militistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Judaj verkistoj
Jalovec (distrikto Prievidza)

**Jalovec** (hungare *Parlag* germane *Jalowetz* [jalovec]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Jalovec situas en valo de rojo laŭ ĉefvojo kaj fervojo Handlová-Prievidza. La lasta urbo troviĝas je 9&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1430 en formo *"Alloc"*. En la 15-a kaj 16-a jarcentoj vitrofarejo funkciis tie. En 1778 loĝis tie 203 vilaĝanoj, en 1828 183 vilaĝanoj en 26 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Jalovec(z),* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Parlag 405 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Jalovec 547 homoj, (543 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo de 1927

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Kamenec pod Vtáčnikom

**Kamenec pod Vtáčnikom** (hungare *Kemenec* germane *Kammenetz bei der Vogelsberg*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kamenec pod Vtáčnikom situas fine de sakovojo. Prievidza troviĝas je 16&nbsp;km.

## Historio 
Apud la vilaĝo oni trovis restaĵojn de fortikaĵo 3000 jarojn aĝa. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1355 laŭ latina formo *"Superior Caste Ilyan"*, en 1419 laŭ hungara formo *"Kamenech"*. Ekde la 14-a jarcento estis tie "Suba" kaj "Supra" vilaĝoj. En 1601 estis tie 27 domoj kaj ankaŭ lernejo, en 1828 vivis tie 262 vilaĝanoj en 42 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Suba Kemenec 593, en Supra Kemenec 494 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Oslany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. La unuiĝo okazis en 1955. En 2001 vivis en Kamenec pod Vtáčnikom 1868 homoj, (1849 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfrugotika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el la 16-a jarcento, en 2003 renoviĝis
* klasikisma paroĥo de 1783

## Famuloj 
En la iama Kemenec naskiĝis hungara piarista monaĥo Lajos Zimányi.

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
902 Probitas

'*902 *Probitas'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstria astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Probitas''", estas la latina vorto por "honesto". Tiu nomo estis elektita post la morto de la malkovrinto, por honori ties ĉefan kvaliton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Veľký Kriváň

**Veľký Kriváň** (1 708,7 m s. m.) estas la plej alta monto de montaro Malgranda Fatro. Ĝi troviĝas sur ĉefa montodorso de Krivana parto de Malgranda Fatro, kiu portas laŭ ĝi sian nomon. Tiu ĉi herbejriĉa monto kun montopinto super supra limo de disvastiĝo de monta pino estas eminenta belvedera punkto kun ronda elrigardo. Ĝi najbaras kun montoj Pekelník (1609 m s. m.) kaj Chleb (1645,6 m s. m.), de kiuj apartigas ĝin montoseloj Bublen (1610 m s. m.) kaj Snilovské sedlo (1524 m s. m.). La sudaj, orientaj kaj okcidentaj deklivoj de Veľký Kriváň estas lavangemaj.

## Aliro 
Aliri al la montopinto oni povas de kabano Vrátna sur verda turisma marko aŭ per seĝa telfero al Snilovské sedlo (1 524 m s. m.), de tie sur ruĝa marko al la montopinto. Tempo de la aliro sur la verda marko estas proksimume 2:30 horoj, per la telfero el ties supra stacio daŭras al la pinto proksimume 45 minutoj.

## Galerio 

Velký Kriváň ze Snilovského sedla.jpg|Veľký Kriváň el Snilovské sedlo, antaŭe ruĝa turisma marko.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Montoj de Malgranda Fatro
Kategorio:Distrikto Žilina
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Tajĉungo

**Tajĉungo** estas universitata milionurbo en Tajvano.
maldekstre|130ra|eta|Sigelo de Tajĉung
130ra|eta|Loko de Tajĉung en Tajvano

## Bazaj informoj 
* Areo: 2214.8968 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 2&nbsp;716&nbsp;497 en 2014
* Horzono: UTC + 8
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: 04
* Aŭtokodo:
* 

## Situo 
Tajĉungo situas sur marborda ebenaĵo. La maro estas proksime.

## Historio 
Tajĉungo fondiĝis en 1705 havanta la nomon Dadun. Garnizono estis fondita en 1721. En la 19-a jarcento ne dumlonge ĝi estis provinca ĉefurbo. En 1895 Japanio akiris konkere la urbon. En 1917 stacidomo konstruiĝis. Tajĉung estis deklarita speciala urbo en 1949.

## Trafiko 
Tajĉungo havas internacian flughavenon, sed ĝi havas ankaŭ gravan havenon ekstere de la urbo. La fervoja kaj aŭtovoja kontaktoj estas tre bonaj. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|Ĉefvojo de Tajĉung
En Tajĉungo estas vigla komercado. En la industrio la plej grava estas farado de bicikloj kaj aliaj sportaj varoj. Mondfama firmao Nike estas tie la plej fama.

## Klimato 
Tajĉungo havas subtropikan klimaton. La meza temperaturo estas  (somere proksimume ). Jare pluvas po 1708&nbsp;mm (ĉiumonate pluvas, plej ofte dum somero).
eta|Malnova urbodomo de Tajĉung
eta|Muzeo pri Artoj en Tajĉung
eta|Templo en Tajĉung
eta|Stacidomo de Tajĉung

## Vidindaĵoj 
* multe da temploj
* muzeoj pri Artoj, pri Natursciencoj kaj pri vinkulturo

## Ĝemelurboj 
*  New Haven (Konektikuto), Usono
*  Tucson, Usono
*  Baton Rouge, Usono
*  Cheyenne, Usono
*  San-Diego (Kalifornio), Usono
*  Reno, Usono
*  Austin, Usono
*  Manchester (Nov-Hampŝiro), Usono
*  Tacoma (Vaŝingtonio), Usono
*  Columbus (Georgio), Usono
*  Ĉungju, Sud-Koreio
*  Makatiurbo, Filipinoj
*  General Santosurbo, Filipinoj
*  Santa Cruz de la Sierra, Bolivio
*  Winnipeg, Kanado
*  San Pedro Sula, Honduraso
*  Pietermaritzburg, Sud-Afriko
*  North Shore City, Nov-Zelando
*  Kwajalein, Marŝaloj
eta|maldekstre|Monumento pri Budho en Tajĉung

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj
* Metroo de Tajĉungo

Kategorio:Urboj de Tajvano
Kategorio:Milionurboj
903 Nealley

'*903 *Nealley'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstria astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *George True Neally'', usona amatora astronomo kaj monhelpanto, kiu, post sia morto, heredigis sian kolekton da astronomiaj libroj al la observatorio Maria Mitchell.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Paulina Szász

**SZÁSZ Paulina** (sa:s) estis hungara poetino naskita en Vízakna la 17-an de februaro 1831 kaj mortinta en Nagykőrös la 17-an de junio 1853. Ŝi estis la edzino de sia kuzo, verkisto, episkopo Károly Szász.

## Kariero
Paulina Szász post kelkaj monatoj de sia edziniĝo (1852) mortis pro nekuracebla malsano. Ŝian epitafon verkis János Arany. Ŝiaj poemoj aperis en la revuoj sub plumnomo Iduna.

## Volumo
**Iduna hagyományai* (Pest, 1853.)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Chvojnica (distrikto Prievidza)

**Chvojnica** (hungare *Nyitrafenyves* [njitrafenjveŝ], germane *Juntschbruch* aŭ *Füntzl* aŭ *Funschel* aŭ *Fundstollen*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Chvojnica situas en valo de rojo inter montoj 879 kaj 1141 m altaj, fine de longa sakovojo. Prievidza troviĝas je 17&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Germanaj ministoj fondis la vilaĝon fine de la 16-a jarcento. Ili minadis oron, arĝenton, plumbon kaj zinkon. La unua mencio okazis pri  en 1614 en formo *"Fundstollen"*. En 1787 loĝis tie 427 vilaĝanoj en 43 domoj, en 1828 615 vilaĝanoj en 88 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Chvojnicza,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyitrafenyves 983 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1945 la germanoj deportiĝis al Germanio, dume slovakoj alvenis el Hungario. En 2001 vivis en Chvojnica 421 homoj, (412 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1936
* ĉe la deklivoj skiejo kun lifto funkcias

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
904 Rockefellia

'*904 *Rockefellia''''' estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan filantropon John Davison Rockefeller Jr..

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Andrew Parrott

eta|Andrew Parrott.
**Andrew Parrott** (* 10-an de marto 1947 en Walsall) estas angla ĥordirektisto kaj muziksciencisto.

Parrott studis ĉe la universitato de Oksfordo, kie li ĉefe okupiĝis pri la historiema koncertado de muziko el la 16-a kaj 17-a jarcentoj.
Li estas konata kiel direktisto de la ensemblo *Taverner Choir, Consort and Players*. Lia publikaĵo *Bachs Chor: zum neuen Verständnis* trafis en la fakularo eksterordinaran resonancon. En ĉi tiu traktaĵo li defendas la tezon starigitan far Joshua Rifkin, ke Bach prezentis sian koncertan eklezimuzikon nur per kantvoĉa kvarto aŭ kvinteto.

## Traktaĵoj 
* Bachs Chor: zum neuen Verständnis (Metzler - Bärenreiter)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Britaj korusestroj
Kategorio:Muziksciencistoj
Kategorio:Historiema koncertado
Kategorio:Anglaj dirigentoj
Lajos Szász

**SZÁSZ Lajos** (sa:s) estis hungara politikisto, ministro naskita en Satmaro en 1888 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de aŭgusto 1946.

## Kariero 
Lajos Szász finis juron en Budapeŝto (1910) kaj unue laboris kiel financa praktikanto en Beregszász, de 1919 en la financministerio. Li iĝis privatprofesoro pri juro (1936), ŝtatsekretario (1937–1942), landkunvena deputito de Kecskemét en la listo de A Magyar Élet Pártja (1939–1944). De 19-a de oktobro 1942 ĝis 22-a de marto 1944 li estis ministro por publikprovizado, de 29-a de aŭgusto 1944 ĝis 29-a de aŭgusto industriafera ministro, de 7-a de aŭgusto 1944 ĝis 29-a de aŭgusto ministro pri komerco kaj publiktrafiko. En la registaro Ferenc Szálasi li denove iĝis ministro pri komerco kaj trafiko (16-a de oktobro 1944 – 27-a de marto 1945, prezidanto de la Törvényhozók Nemzeti Szövetsége (Nacia Unuiĝo de Leĝfarantoj) (novembro 1944 – marto 1945). Oni kondamnis lin je morto kaj oni ekzekutis lin kiel militkrimulon.

## Verkoj 
## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj senpostenaj ministroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
905 Universitas

'*905 *Universitas'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Friedrich Karl Arnold Schwassmann elde la Observatorio de Hamburgo, en Hamburg-Bergedorf.

## Nomo 
Ĝia nomo *Universitas'', latina vorto por "Universitato", referas al la Universitato de Hamburgo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Valex Bujak

**Valex BUJAK** aŭ **Вале́р Фра́нцавіч Бу́як** - beloruse, pollingve: *Walery Bujak*; japanllingve: **武亦亦龍** (*BUMATA Matatatsu*), naskiĝis la 18-a de marto 1956 jaro en urbeto Ivje, Grodna distrikto, Belorusio.

Esperantiĝis en 1973 jaro. Estis aktiva ano en belorusa Esperanto-movado. Dum jaroj 1984-87 estis estro de Esperanto-klubo “Svebanta Kondoro” en Minsko. Ekde 1994 jaro li estas DM de UEA. Estis longe D en Minsko en jaroj 1980-90-aj. Valex Bujak partoprenis UK-80 en Tampere, Finnlando en 1995 jaro.

Krom tio li estas konata kiel majstro de orientaj batalartoj: karateo (4-a dano), aikido, judo, ĵuĵicuo (1-a dano), tajĝiĉuano, ĉigongo, kreanto kaj gvidanto de klubo de batalartoj “Sekai”(:be: Сэкай). En 1996 jaro li organizis la turniron de miksitaj batalartoj “Mistro de Povulo Sekai” (:ru: Мистер Силач Сэкай).

Valex establis kaj gvidis religian komunumon de Oomoto en Minsk dum 1994-2005 jaroj.
Dum jaroj 1999-2004 estis en prizono , . Tie li tradukis el Esperanto al rusa lingvo libroj de la Oomoto: “Diaj Vojsignoj”, “Esplorado de vivĝojo”, kaj libro de la ŭonbulismo “La Sankta Instruo de Ŭonbulismo”. Krom tio li skribis propran libron en rusa “Leteroj el zono de Sekai” pri ezoteraj temoj kaj propra sistemo je diagnostiko de la ĉakroj.

Valex Bujak en Belorusio estas ankaŭ kiel energia kuracisto, magiulo kaj ekstrasensulo. En 2009 jaro li partoprenis en TV-programero “Batalo de ekstrasensuloj” (Rusa “TNT” TV-kanalo).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo
* oficiala paĝaro
* 

Kategorio:Belorusaj sportistoj
Kategorio:Belorusaj esperantistoj
Zsombor Szász

**SZÁSZ Zsombor** (sa:s) estis hungara advokato, politikisto, jurverkisto naskita en Koloĵvaro la 24-an de novembro 1871 kaj mortinta ?.

## Kariero
Szász studis en Koloĵvaro, faris ekzamenon advokatan en Marosvásárhely. De 1898 li vivis en Parizo, Londono, Romo kaj en la skandinaviaj landoj. En jaroj 1905 – 10 li estis landkunvena deputito. En jaroj 1919 – 1922 li laboris en la pacprepara komisio kaj en la rifuĝafera ofico. En 1922/25-li estis en Londono kiel diplomato. Li estis kunlaboranto de la konservativa gazeto *Magyar Szemle*.

## Verkoj
**A norvég és svéd államkapcsolat története, kezdettől napjainkig* (Kolozsvár, 1901);
**Norvég democratia* (Kolozsvár, 1902);
**The Minorities in Roumanian Transsylvania* (Bp., 1927);
**Zum Problem des Minderheitenschutzes* (Bp., 1929).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mendel-Universitato en Brno

La **Mendel-Universitato en Brno** (mallonge **MENDELU**) estas plej malnova agrikultura kaj forsta universitato en Ĉeĥio. Ĝi fondiĝis en la jaro 1919 kiel *Altlernejo agrikultura* kaj tiel nomiĝis ĝis la jaro 1994. Ekde la jaro 1995 ĝi portis la nomon *Agrikultura kaj forsta universitato Mendel*, honore al la aŭgustena monaĥo, natursciencisto, botanikisto kaj genetikisto Johann Gregor Mendel. En la jaro 2010 okazis plia nomŝanĝo, al *Mendel-Universitato en Brno*, ĉar jam ne temas pri pure agronoma universitato, sed en la oferto troviĝas ankaŭ informadikaj kaj ekonomikaj fakoj. Nuntempe ĝi havas kvin fakultatojn kaj pli ol 10.000 studentojn. Rektoro estas prof. Ing. Danuše Nerudová, Ph.D.

## Administra divido 
La Mendel-Universitato havas 5 fakultatojn kaj unu instituton.

## Fakultatoj (ligiloj al interretaj paĝoj aŭ al artikoloj) 
maldekstra|300ra|eta|
maldekstra|300ra|eta|
maldekstra|300ra|eta|
* Agronomia fakultato 
* Forsta kaj lignista fakultato 
* Fakultato de ekonomiko kaj manaĝerado
* Ĝardena fakultato 
* Fakultato de regiona evoluo kaj internaciaj studoj
* Instituto de tutviva edukado

## Situo de la universitato 
La Mendel-Universitato lokiĝas en la urboparto Brno-sever. Temas pri arealo de konstruaĵoj, en kiu okazas plejparto de la edukado. En la arealo troviĝas ankaŭ manĝejo por la studentoj kaj dungitoj. Per speciala ponto super ŝoseo estas la arealo ligita kun arboreto en kiu troviĝas ankaŭ du pliaj lernoĉambroj. Ne for de la arboreto estis en la jaro 2010 aĉetita konstruaĵo por la Fakultato de regiona evoluo kaj internaciaj studoj. Malkiel la ceteraj, la ĝardena fakultato situas ekster Brno, en Lednice en suda Moravio.

### Studenthejmoj 
La Mendel-Universitato havas 3 studenthejmojn en Brno kaj unu en Lednice.

## Rilatoj al Esperanto 
En 2025 la 110-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) okazas de la 26-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto en la Mendel-Universitato.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (ĉeĥe kaj angle)


Kategorio:Universitatoj en Ĉeĥio
Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Agrikulturo en Ĉeĥio
Kategorio:Lernejoj nomitaj laŭ personoj
242 A1 de SNCF

** SNCF 242 A1** estas franca vaporlokomotivo de André Chapelon.

## Historio de la SNCF 242 A1 
* Chapelon rekonstruis la malnovan vaporlokomotivon 2D1 en la plej forta vaporlokomotivo 2D2de Eŭropo.
* La direkcio de fervojo ne volis tre fortan vaporlokomotivon, sed oni volis la elektrajn lokomotivojn.

200px

## Datenoj de la SNCF 242 A1 
* SNCF 242 A 1
* Fabriko: Fives-Lille
* Jaro 1932: 241-101 État; ekde jaro 1943 rekonstruado en 242 A 1
* Rompo 1960
* Nombro 1
* Aksoformulo 2D2
* konstruadotipo 2'D2' h3v (3 cilindroj- ("duaj - altaj - kaj - malaltaj - ekspansioj")
* Spuro 1435 mm
* grandaj Radoj 1950 mm
* Radoj, antaŭe 970 mm
* Radoj, malantaŭe 970 mm
* Rapido, normala 130 km/h; prova 158 km/h
* Longo 27,33 m
* Peso lokomotivo sola 148 t
* Peso kun tendro 226 t
* Adhero 4 x 20,66 t
* malaltapremaj cilindroj 680 mm
* alta prema cilindro 600 mm
* Vojo (Hub) = 720 mm HD alta premo cilindro / 760 mm ND malaltaj premaj cilindroj
-----------------
* **Kaldrono**:
* premo 20 bar
* fajrorosto R 5 m²
* Hü (survarmegoelementoj); 120.22 m² Tipo Houlet
* H hejtosurfaco  = 252.7 m²
* (Indicita) povo = 3900 kW
* Stirado Walschaert
----------------
* peso tendro 77 t
* akvo 34 m³
* terkarbo 11,5 t
---------------

## Vidu ankaŭ 
* André Chapelon
* Vaporlokomotivo

## Eksteraj ligiloj 
* datenoj, angle
* datenoj, germane 
* Sauvage - Chapelon, france

Kategorio:Vaporlokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Francio
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Société Nationale des Chemins de fer Français (SNCF)
Joshua Rifkin

**Joshua RIFKIN** (n. la 22-an de aprilo 1944 en Novjorko) estas usona pianisto, dirigento, korusestro kaj muzikosciencisto.

Li studis ĉe Vincent Persichetti en la konservatorio *Juilliard School* (1964). Konstruajn studojn li entreprenis ĉe Gustave Reese ĉe la Universitato de Novjorko (1964–1966) kaj ĉe la Universitato de Göttingen (1966–1967). Poste li studis ĉe Arthur Mendel, Lewis Lockwood, Milton Babbitt kaj Ernst Oster ĉe Universitato Princeton. Li finis siajn studojn en 1968 per magistro de belaj artoj.

Joshua Rifkin instruis ĉe diversaj universitatoj, interalie ĉe la renomaj universitatoj de Harvard kaj Yale. Nun li laboras ĉe la Universitato je Bostono.

Rifkin famiĝis en la fakularo per la pridisputata tezo, ke Bach okupis la ĥorvoĉojn de siaj kantatoj kaj oratorioj kutime nur per po unu kantisto je voĉo.

Alia agadkampo de Rifkin estas liaj komprenemaj interpretradoj de ragtimomuziko ĉefe de Scott Joplin, kun kiuj li dum la 1970-aj jaroj tutesence kontribuis al revivigo de ragtimomuziko.

Inter liaj engaĝiĝoj menciindas ekz. la kreado de la ĉiusomera festivalo ***Bach-Sommer*** en Arnstadt.

## Dekoracioj 
* Honordoktora titolo de la Teknika Universitato de Dortmund (1999)

## Literaturo 
* Andrew Parrott: *Bachs Chor - Zum neuen Verständnis*, Stuttgart: Metzler - Bärenreiter, 2003
* Rifkin, Joshua: *Bachs Chor: Ein vorläufiger Bericht*, BaslerJbHistMPraxis ix (1985), 141-156

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo
* Biografiaj indikoj kaj eltiraĵoj el lia verkado.
*Pri la somera Bach-festivalo en Arnstadt.

Kategorio:Usonaj muziksciencistoj
Kategorio:Historiema koncertado
Kategorio:Usonaj dirigentoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Korusestroj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Ganaa cedio

La **Ganaa cedio** estas la nacia valuto de Ganao. Unu cedio estas dividita je cent *pesevaoj* (angle "pesewa"). La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 ekde julio 2007 estas GHS, antaŭe la kodo estis GHC. La nuna valuto estas oficiala ekde la 1-a de julio 2007.

La valuta simbolo estas 10px. La vorto *cedi* deriviĝas de la vorto *„sedie“* en la akanaj lingvoj, kiu havas la signifon "cipreedoj" aŭ "kaŭri-helikoj". Cipreedoj (latine Cypraeidae), ankaŭ nomataj kaŭri-helikoj aŭ porcelanaj helikoj, de la 15-a jarcento ĝis la komenco de la 20-a jarcento estis la kutima pagilo en okcidenta Afriko.

## Historio 
[eta|160px|cipreedoj aŭ kaŭri-helikoj tra kvin jarcentoj estis la kutima pagilo en [okcidenta Afriko]]
La unua valuto el moneroj kaj monbiletoj ekfunkciis en la jaro 1796 en la tiama brita kolonio "Ora Bordo" kaj nomatis *Gold Coast Ackey* - ĝi funkciis ĝis la jaro 1818. Dua valuto, nomiĝanta *Okcidentafrika Pundo*, validis inter la jaroj 1907 kaj 1958 kaj tria valuto, nomiĝanta *Ganaa Pundo*, inter la jaroj 1958 kaj 1965.

### 1965 ĝis 1967 – unua cedio 
Lunde, la 19-an de julio 1965 en la ok jarojn antaŭe sendependiĝinta ŝtato Ganao enkondukiĝis oficiala valuto nomata "cedio". Ĝi anstataŭigis la Ganaan Pundon (£G) je kurzo 1,00&nbsp;£G&nbsp;=&nbsp;2,40&nbsp;cedioj. La nova valuto estis ligita al la brita pundo (£) je kurzo 2,40&nbsp;cedioj&nbsp;=&nbsp;1&nbsp;£ .

### 1967 ĝis 2007 – dua cedio 
Post la senpostenigo de Kwame Nkrumah en la jaro 1966 la 23-an de februaro 1967 estis enkondukita la "dua cedio" (ISO-kodo *GHC*). Precipa kialo estis la deziro kaj de la loĝantaro kaj de la nova registaro forigi la portreton de Nkrumah de moneroj kaj monbiletoj. La ŝanĝokurzo estis 1,00&nbsp;GHC&nbsp;=&nbsp;1,20&nbsp;malnovaj cedioj kaj do 1,00&nbsp;GHC&nbsp;=&nbsp;2,00&nbsp;£.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Ganao 

 

 dosiero:Cedi2.jpg|supre de maldekstre dekstren: 20 cedioj, ½ pesevao, 1 cedio.sube de maldekstre dekstren: 10 cedioj, 50 cedioj, 500 cedioj.
 dosiero:Pesewa.jpg|supre de maldekstre dekstren: 50 pesevaoj, 1 pesevao.sube de maldekstre dekstren: 10 pesevaoj, 5 pesevaoj.

## Notoj 
Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Ganao
907 Rhoda

'*907 *Rhoda'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomo "*Rhoda''", tiu de la edzino de la usona astronomo Edward Emerson Barnard.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Benjamin Jekhowsky

Li migris en Francion en 1912, kie li subskribis siajn artikolojn per la nomo de **Benjamin de Jekhowsky**

Li naskiĝis en Sankt-Peterburgo en nobela familio. Lia patro estis inĝeniero en la
fervojoj de Varsovio : tiam, Pollando estis parto de la Rusia Imperio.

Li lernis en la Moskva Ŝtata Universitato kaj, migrinte en Francion, li dungiĝis en la
observatorio de Parizo en 1912. Li poste laboris en la observatorio de Alĝero
(nun, la Centro de esploro pri astronomio, astrofiziko kaj geofiziko) en Alĝerio,
tiam franca kolonio, tie kie li konatiĝis kiel fakulo pri ĉiela mekaniko.

Post 1934 li verkis 190 artikolojn sub la nomo de **Benjamin de Jekhowsky**; li
malkovris 12 asteroidoj, la Minor Planet Center registris liajn malkovrojn
sub la nomo "**B. Jekhovsky**".

Li mortis post 1953 (en 1975 laŭ iuj fontoj).

La asteroido 1606 Jekhovsky,
malkovrita de Louis Boyer, estis tiel nomita en lia honoro.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Benjamin Jekhowsky

Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Polaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Ahmed Al Safi

**Ahmed Al Safi** (arabe احمد الصافي) naskiĝis en Diwaniya, Irako en 1971. Li estas skulptisto kaj pentristo.
## Eksteraj ligiloj 
* AlSafiArt 
* Saatchi Gallery 
* Baghdad Journal - Artnet.com

Kategorio:Irakaj skulptistoj
Kategorio:Irakaj pentristoj
Toksologio

eta|282ra| Toksologia ekzameno en laboratorio 

**Toksologio**  aŭ **venenoscienco** estas la branĉo de medicino, kiu okupiĝas pri venenoj, toksinoj kaj ĉiuj aliaj substancoj, kiuj kapablas modifi aŭ haltigi la bonan funkciadon de la korpo de vivantaj estaĵoj. Plie ĝi okupiĝas diagnozi kaj kuraci ekspoziciojn al toksinoj kaj toksoj.

Ĝi ankaŭ estas fako de ĥemio, ĉar ĝi esploradas la ĥemian strukturon de venenoj por klasi ilin kaj kompreni la kialojn de iliaj efikoj ĉe vivantoj.

Venenigo, **veneniĝo**, **toksado**, **toksiĝo** aŭ **toksigo** estas procezo kiu konsistas en volonta aŭ nevolanta ekspono, engluto, injekto aŭ enspiro de toksa substanco se tiu estas de kemia kompono.

## Gravuloj 
* Heraklido de Tarento
* Hipokrato
* Vital Brazil
* Nikandro de Kolofono
* Mathieu Orfila

## En Esperanto aperis 
* Frank van Hertrooij, *La Sekretoj de Veneno* ĉe la blogo Scivolemo, 21-a de julio 2021

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tokseco
* Veneno
* *Clinical Toxicology*

## Aliaj projektoj
Gheorghe Gheorghiu-Dej

**Gheorghe GHEORGHIU-DEJ** [gjorge gjorgiŭ deĵ] (nask. la  en Bârlad, mortis la  en Bukareŝto) estis rumana politikisto kaj komunisma ŝtatestro.eta|Gheorghe Gheorghiu-DejEn 1933 Gheorghiu-Dej organizis faman strikon de rumanaj fervojistoj, pro kiu estis kondamnita al mallibero.

La  li ekregis en Rumana Komunista Partio, en 1945 li estis nomumita ĝenerala sekretario de la partio. Gheorghiu-Dej respondecis pri modernigo de Rumanio, interalie kolektivigo en la vilaĝoj, naciigo de la industrio kaj konstruo de la kanalo Danubo-Nigra Maro. En 1953, kadre de la lukto kontraŭ la "cionisma minaco", li sukcesis forŝovi Ana Pauker de la regado.

Inter la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj Gheorghiu-Dej pliakrigis la oficialan sintenon al Sovetunio. Tiam interalie Rumanion forlasis la sovetiaj trupoj (1958).

Li mortis en 1965 pro kancero. Lia posteulo fariĝis Nicolae Ceaușescu.

## Kulto de lia persono 
Simile al aliaj landoj de la Varsovia Kontrakto, la persona kulto estis grava parto de la rumania politiko en la tempo de Gheorghiu-Dej. En 1950 lian nomon ekhavis la industria urbo Onești (kiun post la revolucio de 1989 oni renomis laŭ la antaŭmilita nomo). Multajn aliajn lokojn oni nomis ankaŭ Josif Stalin (tiun nomon havis interalie la urbo Brașov en la jaroj 1951-1961).

Kategorio:Rumanaj komunistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Rumanio
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Kategorio:Rumanaj ministroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 19-an de marto
Ponto Vidin–Kalafat

*ĉi artikolo havas informon, kiu validas nur dum konkreta periodo; la artikolo eksĝustiĝos!*

La **ponto Vidin–Kalafat**, ankaŭ nomata **Danuba Ponto 2**, estos ponto sur Danubo inter Kalafat en Rumanio kaj Vidin en Bulgario. Ĝi estas nun konstruata. Post kompletiĝo ĝi estos la dua firma ligilo inter la du landoj, post la Ponto de Amikeco (Giurgiu–Ruse).

Bulgare ĝi nomiĝas '''', . La neoficiala nomo "Danuba Ponto 2" evitas la dilemon, kiun el la du urboj nomi unue.

La ponto, kies konstruo komenciĝis en 2007, longos 1.907 metrojn kaj larĝos 31 metrojn. Ĝi troviĝas 796&nbsp;km de la riverfino de Danubo. Ĝi servos kaj al aŭta kaj al fervoja trafiko. Ĝian finkonstruon oni antaŭvidas je la fino de 2013. Ĝi servu al mezume 8.400 vojaj veturiloj kaj 30 trajnoj tage (sur unu sola trako). Tra la ponto iros la eŭropa vojo E 79, kiu nun uzas pramon sur Danubo; ĉe la bulgara flanko ĝi estas nacia vojo 1, ĉe la rumana nacia vojo 56.

Situo: 

## Galerio 

Dosiero:Most-Vidin.jpg|La ponto en 2011
Dosiero:Podul Calafat - Vidin, martie 2013.JPG|La ponto en marto 2013

## Kuriozaĵo 
La ponto iras pli-malpli sud-norde. Pro forta kurbiĝo de Danubo la rumana fino de la ponto estas la suda, la bulgara la norda.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la ponto
* retejo konstruo   de la ponto, 
* Novinite 03/10/2012  

Kategorio:Pontoj en Rumanio
Kategorio:Pontoj en Bulgario
Kategorio:Pontoj trans Danubo
Kategorio:Distrikto Dolj
Gambia dalasio

La **Gambia dalasio** (angle "dalasi") ekde la 1-a de julio 1971 estas la nacia valuto de Gambio. Unu dalasio estas dividita je cent *bututoj* ("bututs", singulare *butut*). La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas GMD.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Gambio

eta|maldekstra|300px|monbileto de 25 dalasioj (ambaŭflanke) kaj moneroj de 5 bututoj ĝis 1 dalasio

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Gambio