open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La tero leviĝas

[dekstra|eta|300x300ra| La foto "*La tero leviĝas*", kaptita la [24-an de decembro 1968.]]
[eta| La nigrablanka versio de la foto, kiel prenita de [Frank Borman.]]
eta| La poŝtmarko produktita de la Usona Poŝta Servo.
**La tero leviĝas** (en la angla: **Earthrise**) estas foto de la tero brilanta super la luno, fotita de la astronaŭto William Anders en 1968 dum misio de Apollo 8. La foto estis inkludita en la serio de la 100 plej influantaj fotoj de ĉiuj tempoj de Time Magazine kaj estas konsiderita "la plej influa media foto iam prenita". 

## Detaloj 
**La tero leviĝas** estas la nomo de foto de NASA, desegnita AS8-14-2383, kiu estis farita dum la misio Apollo 8. La komandanto de la  misio, astronaŭto Frank Borman, prenis similan foton en nigroblanko antaŭ preni tiun foton. La foto estis prenita denove de astronaŭto William Anders per multkolora filmo, kaj fakte ĉi tiu estas la foto kiu gajnis diskonigon.

La foto estis prenita dum la orbito ĉirkaŭ la luno la 24-an de decembro 1968, uzante fotilon de varmarko *Hasselblad*. La fotilo havis filmon kiu estis speciale preparita de Kodak. Oni povas aŭskulti registradon  de la evento, en kiu la tri astronaŭtoj, Anders, Borman kaj Jim Lovell, parolas en la momento de la filmado.

Multaj kadroj estis filmitaj de ĉi tiu momento, kiel ankaŭ oni povas kompreni el la registrado de la okazaĵo, laŭ instrukcio de Borman. Post kiam Anders prenis foton (la fotaj agordoj estis 1/250 ĉiu sekundo kaj aperturo de F/11), Lowell ankaŭ prenis du pliajn fotojn, sed en malsamaj fotaj agordoj.

La aŭtobiografio de Borman enhavas tutpaĝan foton de reproduktaĵo de la nigrablanka foto, kiun li prenis de la evento, kune kun la fototeksto "Unu el la plej famaj fotoj en fotarta historio - prenita post kiam mi prenis la fotilon de Andreo". Borman plue notis en sia libro, ke ĉi tiu estas la foto, kiun la poŝta servo uzis por la poŝtmarko, kaj ne ekzistas multaj aliaj fotoj, kiuj estis duobligitaj kiel ĉi tiu foto. Sed kiel antaŭe skribite, la foto kiu aperas en la libro de Borman ne estas la sama kiel la foto farita de Anders, kiam krom la malsama loko de la tero, la formo de la nuboj ankaŭ estas malsama.

La foto aperas en libro eldonita de la revuo Life "100 fotoj kiuj ŝanĝis la mondon".

En 1969, la Usona Poŝta Servo produktis poŝtmarkon kun detaloj de ĉi tiu foto, kun la fototeksto  "In the beginning God... "(En la komenco Dio...).

## Efikoj 
Oni konsideras, ke tiu foto multe helpis al la evoluigo de la tutmonda medikonservada movado, per la antaueniro de tutmonda konscienco pri la tre speciala komuna hejmo de la homaro inter la homoj de la tuta mondo, sendiference de ideologio, fono aŭ vivstilo.

## Vidu ankaŭ 
* La Blua Marmoro
* Pala blua punkto

## Piednotoj 
Kategorio:Tero en kulturo
Kategorio:Verkoj de 1968
Kategorio:Programo Apollo
Kategorio:Fotado
Argujillo

**Argujillo** [arguĤIljo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *Argujillo* estas tradukebla etimologie al *Arbareto*. 

eta|maldekstre|Pordego de la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 23,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 224 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 27 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, beto) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Zamoro

Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro
Izoheksila ftalato

**Izoheksila ftalato** aŭ **C20H30O4** estas estero de la ftalata acido, vaste uzata en multaj konsumeblaj produktoj kun potence karcinomogenaj proprecoj. Ĝi ankaŭ estas fermenta produkto el la Streptomyces regnesis. Izoheksila ftalato estas blanka solidaĵo aŭ oleeca likvaĵo nesolvebla en akvo sed solvebla en kloroformo, metanolo, kaj aliaj organikaj solvantoj. Ĝi estas uzata en la fabrikado de plastikaĵoj kaj en la nutroindustrio.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la natria ftalato en acida medio:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de la natria ftalato kaj **izoheksila klorido**:

### Sintezo 3 
* Preparado per transesterigo de la oktila ftalato kaj **izoheksila acetato**:

### Sintezo 4 
* Preparado traktado de la ftalata acido kaj **izoheksanolo**:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la ftalata anhidrido kaj **izoheksanolo**:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transeterigo inter la **izoheksila acetato** kaj ftalata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter etila ftalato kaj **izoheksanolo**:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al natria ftalato en alkala medio:

### Reakcio 2 
* Konvertado al natria ftalato en ĉeesto de natria klorido:

### Reakcio 3 
* Konvertado al oktila ftalato per transesterigo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al ftalata acido per hidratigo:

### Reakcio 5 
* Konvertado al **izoheksila acetato** per acida transesterigo:

### Reakcio 6 
* Konvertado al etila ftalato per alkohola transesterigo:

## Vidu ankaŭ 
* Ftalatoj
* Tereftalatoj

## Referencoj 
Kategorio:Ftalatoj
Surĉevala statuo de Marko Aŭrelio

La **surĉevala statuo de Marko Aŭrelio** estas romia surĉevala statuo de la imperiestro Marko Aŭrelio (regis 161-180), konservata en la Kapitolaj Muzeoj en Romo. Kopio, verkita en 1981 post kiam oni forprenis la originalon por restaŭro, estas instalita sur la lasta ekstera loko, kiun ĝi okupis antaŭ sia endomigo, en la Kapitola Placo.

Ĝi estas bronza kaj altas 4,24 m. Kvankam la imperiestro rajdas ĉevalon, li havas multajn similojn kun staraj statuoj de Aŭgusto.

Ĝi estas sendube la plej fama surĉevala statuo, kaj ankaŭ la plej malnova, kaj la sola ankoraŭ ekzistanta el Romio.

## Priskribo 
maldekstre|eta|300ra|Kopio de la statuo, situanta meze de la Kapitola Placo
La ĉevalo, staranta sur tri piedoj, kaj la bronza rajdanto montras la majstrecon de la antikvaj fandistoj. Origine la statuo estis komplete orumita.

La imperiestro rajdas sen piedingoj, kiuj ankoraŭ ne estis uzataj en Eŭropo. Dum oni atentege studis la ĉevalon por ke aliaj artistoj rekreu ĝin en siaj verkoj, la  estis kopiata laŭ supozo, ke ĝi estis parto de norma romia ilaro. Fakte la subsela kovrilo havas originon sarmatan, kio sugestas, ke la ĉevalo estas sarmata kaj ke la statuo estis verkita honore al la venko de Marko Aŭrelio kontraŭ la sarmatoj, post kiu li aldonis la epiteton *Sarmaticus* al sia nomo.

La grekbarba filozofa imperiestro sensele rajdas fortikan ĉevalon, kiu tenas la kolon alta kaj levas la dekstran antaŭan kruron. La domino de la homo super la ĉevalo intencas esprimi lian regokapablon kaj teknikan lertecon pri rajdado.

Dum longa tempo la idento de la homo estis malcerta. La nuntempa konkludo, ke temas pri Marko Aŭrelio, estis atingita per komparado kun moneraj bildoj.. Ĝi tamen havas rimarkindan similon ankaŭ al la imperiestroj Antonino Pia (138-161) kaj Komodo (180-192), la filo de Marko Aŭrelio.

Ĉirkaŭ 1770, la skulptisto  rimarkis la mankon de realsimilo ĉe la pozicio de la kruroj:

## Referencoj 
Kategorio:Bronzaj skulptaĵoj
Kategorio:Surĉevalaj statuoj
Garein

**Garein** (jen france, okcitane *Garenh*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Landes* (jen france, okcitane *Lanas*), en la regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Mont-de-Marsan* (france *arrondissement de Mont-de-Marsan*, okcitane *Arrondiment deu Mont*), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono ''''. 

## Eksteraj ligiloj 
*  de loka flora ekspozicio ()
* oficiala paĝo en retejo de la komunumaro ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Landes

Kategorio:Komunumoj de Landes
GDR-muzeo (Apolda)

Rekte malantaŭ Artodomo de Apolda troviĝis en barako la daŭra ekspoziciego **Olle DDR** (laŭvorte: *Freneza GDR*), en Apolda, Germanujo (Bahnhofstraße 42).

## Historio 
Ĝi malfermiĝis en la 1.10.1999. Fermiĝo necesis en la 29.6.2020 pro nesolventeco de la tenadanta societo EURATIBOR el Erfurto. Apogis tiu ĉi projekton la distriktestrejo de Weimarer Land kaj la federacia laborperada agentejo. Klopodoj plue elmontri la interesajn objektojn fariĝis.

## Priskribo 
Invitatas je promeno tra ĉiutaga vivo en Germana Demokratia Respubliko (GDR): estiĝis vera muzeo kun ĉ. 15.000 objektoj. Celo estas kaj provoko de ridetoj kaj de pripensado de vivo en komunisma ŝtato.

Ne malmultaj objektoj saviĝis de historiemuloj el rubujoj, en Apolda kaj en multaj aliaj lokoj kie similaj muzeoj ekzistas. Ensceniĝis loĝejaj kaj laboraj spacoj (kuirejo, dormoĉambro, infana ĉambro, fabrikmedicinista laborejo, KONSUM-aĉethaleto, distriktestra buroo). Ĉiujare organiziĝis ankaŭ po unu speciala, nedaŭra elmontrado.

Inter la 24-a de januaro kaj 11-a de septembro 2022 videblis elekto de objektoj el la muzeobarako en la tre malfora Sonorila kaj urba muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
* Etinformoj sur tutturingia porturisma eventpaĝaro 
* "Lebenszeichen der Museumsbaracke Olle DDR". TA, 11.4.2021
* "DDR Museum Apolda - Eine wunderschöne Sammlung mit DDR-Gebrauchsgegenständen". Jutubo, 2017

## Notoj 
Kategorio:Muzeoj en Apolda
Kategorio:GDR
Blatno (distrikto Louny)

**Blatno** () estas municipo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Louny. Temas pri la plej suda municipo de Regiono Ústí nad Labem. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1253.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo
* **Blatno**
* Malměřice

## Vidu ankaŭ 
* Tis u Blatna

## Pluaj fotoj 

Blatno (okres Louny) - mestsky urad.jpg|Municipa ofico
Blatno (okres Louny) - zeleznicni zastavka.jpg|Stacidomo
Blatno (okres Louny) - kostel sv. Michala.jpg|Preĝejo de sankta Mikaelo
Blatno (okres Louny) 1.jpg|Unu el stratoj
Blatno škola.JPG|Lernejo


Kategorio:Municipoj en distrikto Louny
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Louny
Kategorio:Setlejoj en Rakovnika montetaro
Izoheptila ftalato

**Izoheptila ftalato** aŭ **C22H34O4** estas kemia komponaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la ftalata acido kaj **izoheptanolo**. Izoheptila ftalato estas kemia reakciaĵo, uzata en la fabrikado de ftalata acido derivaĵoj kaj izoheptilaj derivaĵoj. Izoheptila ftalato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izoheptila ftalato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de ftalata acido kaj **izoheptanolo**:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *ftalata anhidrido* kaj **izoheptanolo**:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de **izoheptila klorido** kaj ftalata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de **izoheptila klorido** kaj natria ftalato:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter **izoheptila fenilacetato** kaj etila ftalato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transesterigo inter **izoheptila cinamato** kaj ftalata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transesterigo inter metila ftalato kaj **izoheptanolo**:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *izoheptila ftalato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *izoheptila ftalato*:

### Reakcio 3 
* Reakcio per acida transesterigo kun acetata acido:

### Reakcio 4 
* Reakcio per alkohola transesterigo kun etila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *izoheptila ftalato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun HCl:

## Vidu ankaŭ 
* Ftalatoj
* Tereftalatoj

## Referencoj 
Kategorio:Ftalatoj
Tierra del Vino

eta|dekstre|350ra|Tierra del Vino en la sudo de la provinco Zamoro.
***Tierra del Vino*** (Vintero) estas unu de la dek du naturaj komarkoj (*comarcas naturales*, naturaj areoj) de la provinco Zamoro, Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi estas en la sudo de la provinco.

## Priskribo 
Ĝi havas totalan loĝantaron de 6 730 personoj. La tradicia komarka ĉefurbo estas Corrales del Vino, sed la plej logata nuntempe estas Morales del Vino, nome la kvara plej loĝata municipo en la provinco.

Menciindas, ke la nomo de la areo, devenas el la tradicia abundo de vitoj, kaj sekva produktado de vino. Kelkaj blazonoj de la tieaj municipoj montras grapolon alude.

La komarkaj limoj estas norde ĉe la ĉefurbo Zamora kaj Tierra del Pan, oriente ĉe Alfoz de Toro kaj La Guareña, sude La Guareña kaj provinco Salamanko kaj okcidente Sayago.

Tiu komarko, spite sian grandan senton de identeco, kun similaj geografiaj, ekonomiaj, sociaj kaj historiaj trajtoj, ne disponas de la necesa jura rekono por sia administracia disvolviĝo, kio kondukis la koncernajn municipojn al organizado en municiparoj (*mancomunidades*) kiel nura jura formulo kiu ebligas al ili la plenumon de la administrado de kelkaj publikaj municipaj servoj.

## Municipoj 
## Historio kaj ekonomio 
Ĉefa enspezofonto estas nuntempe nutraĵa industrio el tradicia agrikulturo kaj brutobredado: vino, viando, lakto, kikeroj, asparagoj ktp.

## Vidu ankaŭ 
## Notoj 
Kategorio:Provinco Zamoro
(138852) 2000 WN10

**(138852) 2000 WN10** estas terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:1 kun la Tero. Ĝia orbita periodo estas 365,995 tagoj do praktike egala al tiu de la Tero. Ĝia discentra orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Venuso. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝin iom malproksima de la tera orbito, kompense ĝi pli proksimiĝas al la venusa orbito:

* Ĝia tera MOID estas 0,12564 astronomia unuo, tie estas 18,796 milionoj da km.
* Ĝia venusa MOID estas 0,03132 astronomia unuo, tie estas 4,685 milionoj da km.
* La  ĝi pasis al 0,12589 astronomia unuo (18,833 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasas al 0,15475 astronomia unuo (23,150 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasos al 0,21237 astronomia unuo (31,770 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,03184 astronomia unuo (4,763 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,03245 astronomia unuo (4,854 milionoj da km) de tiu ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Litia ftalato

**Litia ftalato** aŭ **C8H4Li2O4** estas organika aromata kombinaĵo de litio kaj ftalata acido, senkolora aŭ blanka pulvoro, kiu en akva solvaĵo produktas litian katjonon kaj ftalatan anjonon. Ĝi estas uzata en kemiaj sintezoj kaj en organikaj reakcioj. Ftalatoj kutime uzatas kiel plastigantoj, t. e., ili estas substancoj kiuj estas aldonataj al plastoj por plibonigi ilian flekseblecon, travideblecon, longdaŭrecon kaj longaviveco. Ili ankaŭ estas uzataj en polimerigaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **litia ftalato** per interagado de **ftalata acido** kun **litia karbonato**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **litia ftalato** per interagado de **ftalata acido** kun **litia hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **litia ftalato** per interagado de **ftalata anhidrido** kun **litia hidroksido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **litia karbonato** per interagado de **litia ftalato** kun **metila karbonato**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **litia klorido** per interagado de **litia ftalato** kun **klorida acido**:

### Reakcio 6 
* Preparado de **ftalamido** per interagado de **litia ftalato** kun **amoniako**:

## Vidu ankaŭ 
* Ftalatoj

## Referencoj
Félix Archimède Pouchet

**Félix-Archimède POUCHET** (26a de Aŭgusto 1800 – 6a de Decembro 1872) estis franca natursciencisto kaj grava proponanto de la spontanea generado de vivo el ne-vivantaj materialoj, kaj tial opozicianto de la mikroba teorio de Louis Pasteur. Li estis la patro de Georges Pouchet (1833–1894), nome profesoro de kompara anatomio.

El 1828 li estis direktoro de la *Jardin des Plantes* de Rouen. Poste, en 1838, li iĝis profesoro en la Altlernejo de Medicino de Rouen. Lia ĉefa scienca verko *Hétérogénie* estis publikigita en 1859. Li verkis ankaŭ enciklopedion por nefakuloj *The Universe*, publikigitan en 1870, kiu havigas priskribon de sciencoj, sed en kiu Pouchet ridindigas la teoriojn de Louis Pasteur (nomante ilin "panspermismo") kaj la atomteorion.

En 1847, Pouchet efektive lanĉis la studon de fiziologio de citologio. En 1848, li estis elektita kiel membro de la Usona Filozofia Societo.

## Notoj 
* "Felix Archimede Pouchet" artikolo de *Britannica*
* Nekrologo en: "Obituary". Popular Science Monthly. Vol. 2. Aprilo 1873.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de aŭ pri Félix Archimède Pouchet en Internet Archive

Kategorio:Francaj botanikistoj
Kategorio:Francaj biologoj
Kategorio:Francaj fiziologoj
La Okangulo

eta|dekstra|La Okangulo
**La Okangulo** estas okangula konstruaĵo sur Insulo Roosevelt en la usona urbo Novjorko. Ĝi estis desegnita kiel parto de la Novjorka Azilo por Frenezuloj, kaj ĝia konstruado finiĝis en la jaro 1834. La blu-grizaj ŝtonoj, kiuj formas la tegmenton de la Okangulo, estis minitaj sur la insulo mem. Poste, la konstruaĵo fariĝis parto de la Metropola Malsanulejo en la jaro 1891. La Okangulon, kiel parto de tiu malsanulejo, oni fermis en 1955; la konstruaĵo tiam fariĝis abandonita. Post du fajroj kaj multe da kadukiĝo, la Okangulo estis novigita, kaj remalfermiĝis en 2006 kiel parto de apartamentaro.

Kategorio:Konstruaĵoj en Novjorko
Arcenillas

**Arcenillas** [arzeNIljas] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Arcenillas* estas tradukebla etimologie al *Anzinetoj*. 

eta|maldekstre|Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,08 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 429 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn el la 19-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, sed poste rekuperis 200 pro la proksimeco al la ĉefurbo kaj funkciado kiel dormurbo. Ĝi distas nur 8 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Zamora, Villaralbo, Morales del Vino, Moraleja del Vino, Pontejos del Vino kaj Casaseca de las Chanas. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. En la preĝejo estas dek kvar famaj pentraĵoj de Fernando Gallego el fino de la 15-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Zamoro

Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro
Izononila ftalato

**Izononila ftalato** aŭ **C26H42O4** estas kemia komponaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la ftalata acido kaj **izononila alkoholo**. Duizononila ftalato estas kemia reakciaĵo, uzata en la fabrikado de ftalata acido derivaĵoj kaj izononilaj derivaĵoj. Izononila ftalato estas malmulte solvebla en akvo, sed tre solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izononila ftalato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

Duizononila ftalato reagas ekzoterme kun acidoj por generi izononilan alkoholon kaj ftalatan acidon. Fortaj oksidigaj acidoj povas kaŭzi viglan reakcion, kiu estas sufiĉe varmoeliga por ekbruligi la reagproduktojn. Varmo ankaŭ estas generita per interagado kun kaŭstikaj solvaĵoj. Flamebla hidrogeno estas generita per miksado kun alkalaj metaloj kaj hidridoj. Povas generi elektrostatajn ŝargojn. Duizononila ftalato estas bruligebla.

## Sintezoj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **izononila ftalato** per interagado de **ftalata acido** kun **izononila alkoholo**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **izononila ftalato** per interagado de **ftalata anhidrido** kun **izononila alkoholo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **izononila ftalato** per interagado de **izononila klorido** kun **ftalata acido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **izononila ftalato** per interagado de **izononila klorido** kun **natria ftalato**:

## Vidu ankaŭ 
* Ftalatoj
* Tereftalatoj

## Referencoj
Pasteur-efiko

La **Pasteur-efiko** estas efiko de inhibicio de la alkohola fermentado pro la partopreno de oksigeno (O2). La fermentado estas procezo tute anaeroba (sen partopreno de aero) kaj la inkludo de oksigeno haltigas aŭ malpliigas ĝin. La efiko estis malkovrita en 1857 fare de la franca biologo Louis Pasteur, kiu observis por la unua fojo ke la gistoj pliigas sian kreskindicon dum malpliigas aŭ tute haltigas sian produktadon de alkoholo.

La efiko Pasteur estas produktita en mikroorganismoj kapablaj realigi fermentigan metabolon kaj aeroban spiradon, konataj kiel fakultigaj anaerobiloj. Estante oksigeno ili uzas la aeroban spiradon, sed ili ankaŭ povas uzi la fermentadon se ne estas libera oksigeno en ties medio.

Pasteur estis la unua kiu observis, ke la sukero estas konvertita en alkoholo kaj CO2 per la agado de gisto dum foresto de aero, kaj ke dum esto de aero formiĝas tre malmulte aŭ nenio da alkoholo, kaj la CO2 estas la ĉefa fina produkto de tiu aeroba reago. Tiu efiko indikas la plej altan energian efikon de la spirado super la fermentado.

## Bibliografio 
* Krebs, Hans. «The Pasteur effect and the relations between respiration and fermentation.» *Essays in Biochemistry*, 1972, 8, 1-34

## Vidu ankaŭ 
* Alkohola fermentado

## Notoj 
Kategorio:Fermentintaj trinkaĵoj
Kategorio:Brulaĵoj
Kategorio:Fermentado
Joseph Meister

**Joseph MEISTER** (Parizo, Francio, 21a de Februaro 1876 - Samloke, 16a de Junio 1940) estis la unua persono kiu estis vakcinita kontraŭ la rabio, fare de Louis Pasteur, kaj la unua persono kiu rezistis sukcese la infekton. 

En 1885, estante naŭ-jaraĝa, Meister estis mordita de hundo kiu estis suferanta rabion ĉe Meissengott (aktuale Maisonsgoutte). Pasteur decidis trakti la knabon per rabiviruso studita ĉe kunikloj kaj poste malfortigita. Tiu metodo estis jam traktita ĉe hundoj. La traktado estis sukcesa, daŭris 10 tagojn per ĉiutagaj injektoj, pere de kiuj la knabo ne disvolvigis la malsanon. La famo de tiu unua vakcinado ebligis startigi la kreadon de la Instituto Pasteur.

Tion oni faris je persona risko por Pasteur, ĉar li ne estis rajtigita kuracisto kaj povis suferi juĝan persekutadon pro la traktado al la knabo. Post konsulti kun kuracistoj, li decidis antaŭeniri kun la traktado. Tri monatojn poste li ekzamenis Meister kaj trovis, ke li bonfartas. Pasteur estis nomita heroo kaj la juĝa afero ne estis konsiderita.

Plenkreskulo, Meister servis kiel gardisto en la Instituto Pasteur ĝis sia morto en 1940, estante 64-jaraĝa. Laŭ iu versio, en 1940, dum la germana okupacio de Francio, frontis la eniron de homoj de la Wehrmacht en la kripto de la familio Pasteur. Li ne povis malhelpi tiun eniron, pro kio li iris hejmen kaj memmortigis. Tamen, alia versio asertas, ke li memmortigis sin pro la seniluziiĝo pro la invado fare de la germanoj; tiel la memmortigo ne rilatis al la funebra kripto de Pasteur. Alia versio estas atesto de nepino de Meister, kiu indikas, ke li kulpigis sin pro forsendo de sia familio kiu estus rezultinta en ilia morto. Tragedi-ironie, la familianoj reale povis reveni la saman tagon en kiu li memmortigis. 

## Vidu ankaŭ 
* Rabio
* Louis Pasteur

## Bibliografio 
* Gerald L. Geison. *The Private Science of Louis Pasteur* (Princeton University Press, 1995).

## Eksteraj ligiloj 
* Historieto de Joseph Meister (en franca).
* Pasteur - cienciaes.com

Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Historio de medicino
Kategorio:Francoj
Černčice

Nomon **Černčice** havas pluraj setlejoj:
* Černčice (distrikto Louny) – municipo en distrikto Louny
* Černčice (distrikto Náchod) – municipo en distrikto Náchod
* Černčice (Žalany) – parto de municipo Žalany en distrikto Teplice
* Černčice (Petrohrad) – parto de municipo Petrohrad en distrikto Louny
Bitozeves

**Bitozeves** () estas municipo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Louny proksimume 4&nbsp;km nordokcidente de Postoloprty. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1318.

## Loĝantaro

Kategorio:Municipoj en distrikto Louny
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Louny
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Institut Pasteur de Lille

La ***Institut Pasteur de Lille*** (Instituto Pasteur de Lille) mallongigite kiel *Pasteur-Lille*, *IPL*, estas esplorcentro kaj membro de la reto de la Pasteur Instituto. Ĝi inkludas 14 esplorunuojn kaj 1 150 dungitojn kiel 626 esploristoj en Lille, Francio. Estas ankaŭ 300 dungitoj ekster Pasteur-loko. Ties havaĵoj estas ĉirkaŭ 70 milionoj da eŭroj. Kelkaj neŭrosciencaj ekfirmaoj aperis el la Pasteur Instituto de Lille.

Esplorareoj estas jenaj:
* Mikrobiologio
* Parazitologio
* Imunologio
* Kancero, korvaskulaj malsanoj, metabolaj malsanoj, neŭrodegeneraj malsanoj

## Vidu ankaŭ 
* Louis Pasteur

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Pasteur Instituto de Lille

Kategorio:Esploraj institutoj pri medicino
Kategorio:Louis Pasteur
Kategorio:Universitato Lille Nordo de Francio
Kategorio:Supera instruado en Lille
Kategorio:Lille
Miklós Dudás

D-ro **Miklós Dudás** [miklOŝ dudAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dudás Miklós** estis hungara grek-katolika pastro, monaĥo, episkopo.

Miklós Dudás naskiĝis la  en Máriapócs, li mortis la  en Nyíregyháza.

## Biografio 
Miklós Dudás frekventis lernejojn en Nyírbátor kaj Nagykálló. En 1920 li aliĝis al bazilianoj en la ĵus fondita Ĉeĥoslovakio, post 2 jaroj li monaĥiĝis kaj studis filozofion en Pollando (1922–1924), teologion en Pontifika Gregoria Universitato (1924–1927). Li firme monaĥiĝis en Máriapócs en 1925, li doktoriĝis en 1928. En la sekvaj jaroj li instruis en monaĥejo aŭ li estis monaĥejestro en Ĉeĥoslovakio, ekde 1932 jam en Máriapócs. Li estis estro de la hungaraj bazilianoj ekde 1933, gvidanto de eparĥio en Hajdúdorog ekde 1939, ankaŭ gvidanto de ekzarkato en Miskolc ekde 1946, fine ankaŭ senatano de Hungario (1939-1944). En 1950 la monaĥoj estis forigitaj, tamen en tiaj cirkonstancoj li zorgis pri monaĥoj. Li konsekris 166 pastrojn, fondis 31 paroĥojn kaj konstruigis 44 preĝejojn, kapelojn aŭ diservejojn. Li estis entombigita en Baziliko de Máriapócs.

## Memorigiloj 
* lernejo en Máriapócs prenis la nomon Dudás Miklós
* busto en Máriapócs (1998)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj grek-katolikaj pastroj
Kategorio:Hungaraj bazilianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj grekokatolikaj episkopoj
József Szép

**József Szép** [jOĵef sEp], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szép József** estis hungara aktoro. Lia edzino estis Júlia Mátray.

József Szép naskiĝis en 1834 en Losonc (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Lučenec en Slovakio), li mortis la  en Salgótarján (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

## Biografio 
József Szép batalis dum la hungara revolucio de 1848. Li debutis kiel aktoro en 1852 ĉe aktora kompanio de Endre Latabár (1811 - 1873). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis ekde 1859 Arad (urbo), Miskolc, Kolozsvár, ekde 1863 en Budao (urbo) ĉe György Molnár. Li daŭris la migran aktoran vivon ekzemple ĉe Bálint Barna (1871), en Győr (1872—1874), Vác (1877), Vágújhely (1884), lastfoje en Salgótarján. Li edziĝis en 1859, baldaŭ li divorcis.

## Liaj teatraj roloj 
József Szép havis kaj prozajn kaj kantistajn rolojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Publilius Syrus

**Publilius Syrus** estis romia poeto kaj verkinto de simplaj etteatraĵoj, t.n. *mimi* (mimaĵoj).
Venigite en la 1-a jarcento a.K. el Sirio kiel sklavo (verŝajne dum knabaj jaroj) el Antioĥio Romon li liberigitis fare de sia posedanto Publilius. Tiujn informojn transdonis almenaŭ Plinio la Maljuna.

## Agado
Publilius Syrus mem aktoris kaj famis pro bonegaj improviztalento. Dum konkurso kontraŭ la kavaliro Decimus Laberius en la 46-a jaro aljuĝis al li la unuan premion Julio Cezaro mem.

Krom lia nomo konserviĝis kelkaj fragmentoj kaj la verko *Sententiae* kiuj ŝatatis dum Mezepoko. Temas pri antologio de etaj versaĵaroj el liaj verkoj en alfabeto sinsekvo, kvazaŭ admonaj aforismoj pri la ĉiutaga vivo. 
## Eldonoj 
* Hermann Beckby (eldonis kaj tradukis): *Die Sprüche des Publilius Syrus.* Lateinisch - Deutsch (=Sammlung Tusculum). München 1969.
* Otto Friedrich (eld.): *Publilii Syri mimi Sententiae*. Olms, Hildesheim 1964 (represitaĵo de la berlina eldono de 1880). 
* J. Wight Duff, Arnold M. Duff (tradukis): *Minor Latin Poets*.  (=Loeb Classical Library), vol. 1, Cambridge (MA) 1934 (dulingva eldono)
* Wilhelm Meyer (eld.): *Publilii Syri mimi Sententiae*. Teubner, Leipzig 1880 (Digitalisat).
## Literaturo
*Otto Skutsch: "Publilius 28". Ĉe: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), volumo XXIII,2, Stuttgart 1959, kolonoj 1920–1928.
## Eksteraj ligiloj
*Ligiloj ĉe DDB
*Verkoj ĉe Bibliotheca Augustana
*Verkoj ĉe The Latin Library
*Aforismetoj en germana traduko

Kategorio:Romiaj sklavoj kaj liberigitoj
Kategorio:Siriaj verkistoj

Kategorio:Romianoj de la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Homoj de la 1-a jarcento a.K.
Nefinkonstruita templo en Panenský Týnec

**Nefinkonstruita templo de Virgulino Maria** estas nefinkonstruita kulmine gotika konstruaĵo kun finita baroka sonorilturo en Panenský Týnec, kies fondon inicis verŝajne en la jaro 1316 Plichta ze Žerotína, sed post incendio de la najbara monaĥejo el la jaro 1382 la konstruaĵo devis esti laŭ reguligitaj planoj denove konstruita. Ĝi estis intencata en koncepto de trinava dutura monaĥeja preĝejo, ĝis hodiaŭ konserviĝis sole antaŭaltaro, kaj tri volbaj kampoj de trinavejo kun portalo. La nekoncepta sonorilturo devenas el pli malfrua tempo. La templo estas konsisto de komplekso, kiu estas endanĝerigita nemovebla kultura memorindaĵo.

## Nuntempa uzo
Laŭ iuj psiĥotronikistoj la templo estas konstruita sur forta zono kun pozitiva energio. Eĉ tial ĝi estas la plej konata memorindaĵo en la urbeto kaj ĉiujare vizitas ĝin centoj da homoj, ŝatata ĝi estas ankaŭ kiel loko de nuptaj ceremonioj.

## Pluaj fotoj 

Chrám v Panenském Týnci.jpg|Enirejo en la monaĥejon
Nedostavěný chrám v Panenském Týnci.jpg|Kolonaro de la templo
Panenský Týnec.jpg|Vido en la templon
Panenský Týnec klášter5.JPG|Baroka sonorilturo

## Rilataj artikoloj 
* Monaĥejo en Panenský Týnec

## Eksteraj ligiloj 
* Klášter klarisek s kostelem Panny Marie na webu Hrady.cz

Kategorio:Gotikaj preĝejoj en distrikto Louny
Kategorio:Nefinitaj konstruaĵoj
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Louny
Kategorio:Monaĥejoj de klaraninoj en Ĉeĥio
Kategorio:Panenský Týnec
Panenský Týnec

**Panenský Týnec** () estas kampurbo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Louny. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1115.

Ekde la 10-an de novembro 2006 al la municipo redonita statuso de kampurbo.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Meze de la municipo situas areo de eksa monaĥejo de klaraninoj kun nefinkonstruita gotika preĝejo de Virgulino Maria. Post nuligo de la monaĥejo ĝiaj konstruaĵoj estis en la unua duono de la 19-a jarcento reguligitaj al kastelo.
* Preĝejo de sankta Georgo
* Mejloŝtono survoje al Louny
* Kapeleto de sankta Johano Nepomuka
* en tombejo - tombo de botanikisto, malkovrinto, vojaĝisto, inventisto Benedikt Roezl

## Kulturo 
En la jaroj 2010 ĝis 2013 en flughaveno en Panenský Týnec okazis somera muzika festivalo Open Air Festival, kiu estis alternigita en la jaro 2018 de Aerodrome Festivalem. En la glughaveno oni aranĝas ankaŭ aŭtomobilajn tuningajn kunvenojn Carwars Opening.

## Pluaj fotoj 

Panenský Týnec kaplička.JPG|Kapeleto de sankta Johano Nepomuka
Panenský Týnec škola.JPG|Lernejo el la jaro 1936
Panensky Tynec kostel.JPG|Baroka preĝejo de sankta Georgo
Panenský Týnec klášter4.JPG|Portalo de nefinkonstruita monaĥeja preĝejo
Patrik Svarc milnik panensky tynec.jpg|Mejloŝtono survoje al Louny


Kategorio:Kampurboj en distrikto Louny
Kategorio:Municipoj en distrikto Louny
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Setlejoj en Džbán
Kornél Sziklay

**Kornél Sziklay** [siklai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sziklay Kornél** estis hungara aktoro, teatrestro, komikisto. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Stein Samu* [ŝtejn ŝamu] ĝis 1904, lia prenita familia nomvarianto estis *Sziklai*. Lia edzino estis Rózsa Szilassy, lia fratino estis Szeréna Sziklai.

Kornél Sziklay naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kornél Sziklay devenis el juda familio. Li debutis kiel aktoro en Szentendre en 1887. Li estis aktoro poste ekzemple en teatra kompanio de Lajos Makó (1890–1891), en 1891 en Miskolc ĉe Imre Halmai, ĉe Gerő Aradi (1892–1893), en Győr ĉe János Komjáthy. En la teatra jaro 1896 li estis membro de la ĵus malfermita Gaja Teatro. Inter 1897–1905 li estis membro de Teatro Magyar, dum en 1904 li fondis malgrandan teatron, baldaŭ ankaŭ kabaredon. Li verkis teatraĵojn. Li edziĝis en 1900.

## Liaj teatraĵoj (elekto) 
* *Rendez-vous* (muzika komikaĵo, 1893)
* *Mike Dénes leánya* (popola teatraĵo, 1897)
* *Napoleon* (muzika teatraĵo, 1903)

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* :de:Carl Millöcker: :de:Der Bettelstudent - Ollendorf
* Ferenc Lehár: *Drótostót* - Pfefferkorn
* Jenő Huszka: *Gül Baba* - Mujkó
* Johann Strauß (filo): *La Vesperto* - Zsupán
* :en:Robert Planquette: :en:Les cloches de Corneville - Gáspár
* Mór Jókai: *A Barangok* - Tallérosy
* :en:Sidney Jones (composer): :en:The Geisha - Vun Ĉi
* :en:Charles Lecocq: :en:La fille de Madame Angot - Larivaudier

## Elektitaj trupanoj de Sziklay 
* Ernő Bartos
* Ödön Lubinszky
* Andor Tiszay

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al SZ, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Casaseca de Campeán

**Casaseca de Campeán** [kasaSEka dekampeAN] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Casaseca de Campeán* estas tradukebla etimologie al *Seka Domo de Kamparo*. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,24 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 103 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 20 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun El Perdigón kaj Morales del Vino, sude kun Villanueva de Campeán, oriente kun Corrales del Vino kaj Peleas de Abajo, kaj okcidente kun Pereruela, tiu lasta de la komarko Sayago. 

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Zamoro

Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro
Morales del Vino

**Morales del Vino** [moRAles delBIno] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Morales del Vino* estas tradukebla etimologie al *Morusarboj de la Vino*.

eta|maldekstre|Preĝejo.
eta|maldekstre|Panoramo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la ĉefa loĝloko plus vilaĝo Pontejos del Vino je 2 km, okupas totalan areon de 23,68 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3 030 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 2 000 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro sia proksimeco al la provinca ĉefurbo, kaj tial iĝis la kvara loĝloko en la provinco. Ĝi distas nur 8 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Zamora, Arcenillas, Entrala, Casaseca de las Chanas, El Perdigón, Casaseca de Campeán, Cazurra kaj Peleas de Abajo.

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj, el kiuj unu videblas en la blazono) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (preĝejo, popola arkitekturo, vikeloj, ermitejo).

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Zamoro

Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro
Sonorilejo

[eta|altdekstre|Sonorilejo sur arbo en&nbsp;[Božtěšice (Ústí nad Labem)|Božtěšice]]
[eta|altdekstre|Sonorilejo sub burgo [Střekov (burgo)|Střekov]]
[eta|altdekstre|Sonorilejo sub burgo [Litice (burgo)|Litice]]
**Sonorilejo** aŭ **sonorilejeto** estas memstara konstruaĵo, eventuale turoforma alkonstruaĵo de alia konstruaĵo, servanta por pendigi sonorilon.

Ĝenerale la sonorilejo estas malgranda sonorilturo aŭ diminutiva markigo de sonorilturo. Laŭ difino de Hana Hlušičková la sonorilejo diference de la sonorilturo ne estas funkcie kunigita kun preĝejo, sed ĝi estas memstara, escepte ĝi povas funkcie koneksi kun kapelo, anstataŭigi tureton de kapelo (ekz. sonorilejo en Dolní Zálezly), sed plej ofte ĝi situas en municipoj, kiuj havas nek kapelon nek preĝejon.

## Komencoj 
Al la estiĝo de municipaj sonorilejoj igis iniciaton precipe fajra patento de Maria Tereza, eldonita la 21-an de aŭgusto 1751. Ĝi enhavis sume 30 artikolojn, kiuj krom la ordono sonori, se vartanto ekvidos incendion, kaj havi sonorileton en ĉiu municipo, eldonis ankaŭ ordonon planti arbojn inter la domoj, havi en la vilaĝplaco fiŝlageton ka. La patento estis pli poste ankoraŭ pli severigita la 24-an de januaro 1787 de Jozefo la 2-a, kiu konstatis, ke superularo alpaŝas al ties realigo tre maldiligente. Tiu ĉi maldiligenteco estis ankaŭ kaŭzo, kial la sonorilejoj havadas tre varian konstruaĵon kaj dimensiojn - ĉar ili diferenciĝas ne nur teritorie kaj laŭtempe, sed ankaŭ laŭ posedaĵaj eblecoj de la superularo.

## Vidu ankaŭ 
* Sonorilturo
* Sonorilmuro

Kategorio:Historiaj konstruaĵoj
Kategorio:Sonoriloj
Kategorio:Sonorilturoj
(138868) 2000 XR15

**(138868) 2000 XR15** estas marsrenkonta asteroido , malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *LINEAR* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun la Tero kaj ĝia orbita periodo (737,716 tagoj) estas apenaŭ pli granda ol tiu de Marso.

Ĝia orbito ekstere tanĝas tiun de Marso kun marsa MOID de 0,04419 astronomia unuo, tie estas 6,611 milionoj da km.

* La  ĝi pasos al 0,09667 astronomia unuo (14,462 milionoj da kilometroj) de Marso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Luxey

**Luxey** (jen france, okcitane *Lucsèir*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Landes* (jen france, okcitane *Lanas*), en la regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Mont-de-Marsan* (france *arrondissement de Mont-de-Marsan*, okcitane *Arrondiment deu Mont*), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono ''*. 

La bicikla konkurso *Tour de France'' transiris la komunumon interalie la 16-an de julio 2021.

## Eksteraj ligiloj 
*  (, jen tradukite)

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Landes

Kategorio:Komunumoj de Landes
Kalvinana preĝejo (Izsák)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Izsák (Hungario).

## Historio 
En Izsák la kalvinana grupo estis fondita en 1652. La kalvinanoj uzis la tiaman katolikan kirkon ĝis finkonstruado de la kalvinana kirko en 1794. Tamen la turo estis alkonstruita en 1806. Interne trakonstuoj okazis en 1892.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto, sed la fasado tuŝas la trotuaron. En mezo de la fasado la turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Kaj ekstere kaj interne la muroj estas blankaj. Interne la galerio kuŝas sur feraj kolonoj.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* https://m.facebook.com/Izs%C3%A1k-1560798970805459/?__nodl&refsrc=deprecated&ref=external%3Awww.google.com&_rdr

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado

Izsák
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Izsák
Montégut

**Montégut** estas la nomo de pluraj loĝlokoj en Francio.

Sen aldonaĵoj:
* Montégut (Gers) en la departemento Gers,
* Montégut (Hautes-Pyrénées) en la departemento Hautes-Pyrénées,
* Montégut (Landes) en la departemento Landes,

kaj kun aldonaĵoj:

* Montégut-Plantaurel en la departemento Ariège,
* Montégut-Savès en la departemento Gers,
* Montégut-Lauragais kaj Montégut-Bourjac en la departemento Haute-Garonne.
Montgaillard

**Montgaillard** (jen france, okcitane *Montgalhard*) estas la nomo de pluraj loĝlokoj en Francio.

Sen aldonaĵoj:
* Montgaillard (Aude) en la departemento Aude,
* *Montgaillard (Ariège)* en la departemento Ariège, ekde 2022 nomata Montgailhard,
* Montgaillard (Hautes-Pyrénées) en la departemento Hautes-Pyrénées,
* Montgaillard (Landes) en la departemento Landes,
* Montgaillard (Tarn) en la departemento Tarn,
* Montgaillard (Tarn-et-Garonne) en la departemento Tarn-et-Garonne,

kaj kun aldonaĵoj:
* Montgaillard-de-Salies, Montgaillard-Lauragais kaj Montgaillard-sur-Save en la departemento Haute-Garonne, kaj
* Montgaillard-en-Albret, ĝis 2021 nur *Mongaillard*,  en la departemento Lot-et-Garonne.
Montaut

**Montaut** (jen france kaj okcitane) estas la nomo de pluraj loĝlokoj en Francio.

Sen aldonaĵoj:
* Montaut (Ariège) en la departemento Ariège,
* Montaut (Dordogne) en la departemento Dordogne,
* Montaut (Gers) en la departemento Gers,
* Montaut (Haute-Garonne) en la departemento Haute-Garonne,
* Montaut (Landes) en la departemento Landes,
* Montaut (Lot-et-Garonne) en la departemento Lot-et-Garonne,
* Montaut (Pyrénées-Atlantiques) en la departemento Pyrénées-Atlantiques,

kaj kun aldonaĵoj:
* Montgaillard-les-Créneaux  en la departemento Gers.

Krome temas pri la okcitana nomo de komunumo france nomata Montaud en la departemento Hérault.
Villanueva de Campeán

**Villanueva de Campeán** [biljaNŬEba dekampeAN] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Villanueva de Campeán* estas tradukebla etimologie al *Nova Vilaĝo de Kamparo*, estante Campeán fakte rojo. 

eta|maldekstre|Konvento suferanta ruiniĝon.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 116 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 22 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Zamora, Villaralbo, Morales del Vino, Moraleja del Vino, Pontejos del Vino kaj Casaseca de las Chanas. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 15-a jarcento kiel rezulto de kreado de konvento de franciskanoj. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. 

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Zamoro

Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro
Herders Ruh (Vajmaro)

eta|Belvidejo *Herders Ruh* en la nordo de Vajmaro
eta|Enskribaĵo
eta|tablo
**Herders Ruh** (laŭvorte: *ripozumloko de Herder*) ĉe la suda deklivo de la monto *Großer Ettersberg* en norda Vajmaro (Kleinroda), Germanujo, inter la stratoj Ettersburger Straße kaj Buttelstedter Straße estas ne nur memorigloko pri Johann Gottfried Herder sed ankaŭ ŝatata ekskursocelo. Ĝi situas ĉe *Marienhöhe 1* ĉe la arbareto *(Bürger-)Rödchen*. Rekte norde apudas la komunutila societo *Camsin e.V.* kiu peras sanigajn momentojn kaj spertojn por homoj ennature kaj kun bestoj.

## Starighistorio 
Konstruitis ĝi en 1850 fare de (spiritaj) amikoj de Herder sur loko kie Herder mem ofte estis estinta por ĝui vidojn al envala Vajmaro. Ĝi pli kaj pli kadukis sed rekonstruitis en 1994 fare de la porjunulara helporganizo *Christliches Jugenddorfwerk* (CJD, filio de Vajmaro). Troviĝas sur ŝtona benko la sekva enskribo:

::*Dénkend blícktest du Hérder,*
::*von hiér oft niéder auf Weímar.*
::*Dánkbar hat Weímar den Plátz*
::*deínem Gedächtnis geweíht.*

La tuta ensemblo figuras sur la listo de monumentprotektotaĵoj vajmaraj. Oni aldonis al ĝi en 2020 rostkradegon por publika uzo kio klare plialtigis la frekventadon de la loko. Fakte temas nur pri ŝtonbenko antaŭ tablo kun ronda kadro.

### Fermo kaj remalfermo en 2020 
En 2019 oni devis denove fermi aliron al la monumento ĝis kiam novaj restaŭradoj estis finiĝintaj. La benko ricevis mortarkovron kaj eroj de la ĉirkaŭanta muro novigitis. La sokloŝtono purigitis kaj ricevis novan fundamenton. La ronda tabloplato estas el travertino el Ehringsdorf kun diametro de 1 metro kaj dikeco de ĉ. 12 centimetroj. Ekzistas planoj aranĝi pli bele la herbaron post la benko.

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.weimar-lese.de/sehenswuerdigkeiten/oertlichkeiten/herders-ruh/
* https://www.pressreader.com/germany/thuringische-landeszeitung-weimar/20190614/282076278381382

## Notoj 
Vajmaro
Kategorio:Johann Gottfried Herder
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Sayago

[eta|dekstre|300ra|[Municipoj de Provinco Zamoro|Municipoj de la provinco Zamora apartenantaj al la komarko Sayago.]]
***Sayago*** [saĜAgo] estas unu de la dek du naturaj komarkoj (*comarcas naturales*, naturaj areoj) de la provinco Zamoro, Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi estas en la sudokcidento de la provinco, angule kun Portugalio (okcidente) kaj la Provinco Salamanko (sude).

## Priskribo 
Ĝi havas totalan loĝantaron de 8 184 personoj. La tradicia komarka ĉefurbo estas Bermillo de Sayago.

La komarkaj limoj estas norde ĉe Aliste kaj Tierra del Pan, oriente ĉe Tierra del Vino, sude provinco Salamanko.

Tiu komarko, spite sian grandan senton de identeco, kun similaj geografiaj, ekonomiaj, sociaj kaj historiaj trajtoj, ne disponas de la necesa jura rekono por sia administracia disvolviĝo, kio kondukis la koncernajn municipojn al organizado en municiparo (*mancomunidad*) Sayagua, kiel nura jura formulo kiu ebligas al ĝi la plenumon de la administrado de kelkaj publikaj municipaj servoj.

## Municipoj 
* Alfaraz de Sayago
* Almeida de Sayago
* Argañín
* Bermillo de Sayago
* Cabañas de Sayago
* Carbellino
* Fariza
* Fermoselle
* Fresno de Sayago
* Gamones
* Luelmo
* Mayalde
* Moral de Sayago
* Moraleja de Sayago
* Moralina
* Muga de Sayago
* Peñausende
* Pereruela
* Roelos de Sayago
* Salce
* Torregamones
* Villadepera
* Villar del Buey
* Villardiegua de la Ribera

## Historio kaj ekonomio 
Ĉefa enspezofonto estas nuntempe nutraĵa industrio el tradicia agrikulturo kaj brutobredado: vino, viando, lakto, kikeroj, asparagoj ktp.; kaj rura turismo: naturaj pejzaĝoj. Aliaj gravan enspezofontoj venas el ceramiko, industrio de pano, korko, granito, tekstila industrio ktp.

Parto de la komarko apartenas al la Natura Parko Arribes del Duero. Tio altiras turismon.

## Kulturo 
Gravas la uzado de "sayagués" [saĝaGES] nome parolmaniero aŭ dialekto de la Leona lingvo.

## Bildaro 

CHORRIO.jpg|Akvofalo ĉe Peñausende.
Villardiegua-Mula.JPG|Skulptaĵo de vetonoj de Villardiegua.
Peñausende Rollo.jpg|Pilorio de Peñausende.
CASTILLO DEL ASMESNAL EN ZAMORA.JPG|Kastelo de Asmesnal, ĉe Alfaraz.
Villamor-Crucero.jpg|Kruco de la 18-a jarcento ĉe Villamor de la Ladre.

## Vidu ankaŭ 
## Notoj 
Kategorio:Provinco Zamoro