open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Du mil vortoj

**Du mil vortoj** (plena nomo **Du mil vortoj, kiuj apartenas al laboristoj, agrikulturistoj, oficistoj, artistoj kaj al ĉiuj**) estis unu el du plej signifaj dokumentoj de Praga printempo 1968. Dum Agada programo de KPĈ estis alvoko al reformo de la komunista partio, Du mil vortoj estis iniciatoj, kiuj iris malantaŭ kadro de Akcia programo. Gvidantaro de Komunista partio de Ĉeĥoslovakio rifuzis ilin kaj pli poste, en la periodo de la t.n. politika normaligo ĝi markis la dokumenton Du mil vortoj kiel kontraŭrevolucia.

La dokumento estiĝis laŭ iniciato de laboruloj de Ĉeĥoslovaka akademio de sciencoj. Temis pri aktivigo de la ĉeĥoslovaka publiko kontraŭ senĉese videbla premo de soveta gvidantaro kontraŭ reformaj ŝanĝoj en la lando. Kiel manifesto verkis ilin la reforma komunista verkisto Ludvík Vaculík. Teksto aperis la 27-an de junio 1968 en *Literární listy* (*Literaturaj folioj*) kaj en ĵurnaloj  *Práce* (*Laboro*), *Mladá Fronta* (*Juna fronto*) kaj *Zemědělské noviny* (*Agrikultura ĵurnalo*). La manifeston subskribis centoj da personecoj de la publika vivo kaj pli ol cent mil civitanoj.

En la 70-aj jaroj, en la periodo de la t.n. normaligo, oni estis persekutitaj pro konsento kun tiu ĉi manifesto.

Kategorio:Praga printempo 1968
Kategorio:Manifestoj
Sieĝo de Metz

La **sieĝo de Metz** okazis de la 19-a de aŭgusto ĝis la 27-a de oktobro 1870 dum la pruso-franca milito, kaj finiĝis per nepra malvenko de Francio.

Post esti venkita ĉe Gravelotte, la marŝalo Bazaine fuĝis al Metz kie li esperis trovi gravan defendan subtenon. Lin kaj lian roton sieĝis la 2-armeo prusa, kiam komandita per la princo Friedrich Karl el Pruso.

Metz
Metz
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Historio de Francio
Metz
Kategorio:Metz
Kategorio:Bataloj de la Francia-Prusia milito
Unaí

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Noroeste de Minas* (do "Nordokcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Unaí''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Émile Mayrisch

**Émile** (ankaŭ **Emil**) **Mayrisch** (naskiĝis la 10-an de oktobro 1862 en Eich, Luksemburgo; mortis la 5-an de marto 1928 en Chalons-sur-Marne, Francio, pro aŭtomobila akcidento apud la komunumo La Neuville-aux-Joûtes) estis luksemburga ŝtalindustriisto, prezidanto de la direktoraro de ARBED.

Emil studis de 1862 ĝis 1886 en la *Reĝa Teknika Altlernejo Aachen* (hodiaŭ *RWTH Aachen*), sed ne finstudis aŭ diplomiĝis. Anstataŭ tio li eklaboris ĉe la fabriko de sia grandonklo Norbert Metz.

Post la unua mondmilito li kunfondis en 1926 i.a. kun Ernst Poensgen, Fritz Thyssen la *Internationale Rohstahlgemeinschaft* (IRG, ankaŭ: „Internacia Ŝtalkartelo“), kies prezidanto li estis ĝis sia morto. La kartelo reprezentis la ŝtalindustrion de Germanio, Belgio, Luksemburgo kaj Francio; en februaro de 1927 aliĝis ŝtalentreprenoj el Hungario, Aŭstrio kaj Ĉeĥoslovakio.

Kategorio:Luksemburganoj
Internacia Ŝtalkartelo

La **Internacia Krudŝtala Komunumo**, aŭ mallonge **Internacia Ŝtalkartelo**, germane *Internationale Rohstahlgemeinschaft* aŭ *Internationales Stahlkartell*, estis organizaĵo kiu ekzistis inter la Unua kaj la Dua mondmilito por protekti interesojn de la eŭropa ŝtalindustrio.

Ĝin kunfondis en 1926 (subskribo la 30-an de septembro) interalie Ernst Poensgen, Fritz Thyssen, Emil Mayrisch, kies prezidento iĝis Mayrisch ĝis sia morto. La kartelo reprezentis dekomence la ŝtalindustrion de Germanio, Belgio, Luksemburgo, Francio, sed en februaro de 1927 aliĝis ankaŭ Hungario, Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio.

Kategorio:Internaciaj ekonomiaj organizaĵoj
WordPress

**WordPress** estas libera programaro kaj samtempe la plej granda sistemo por administrado de enhavo (angle CMS) uzata por krei blogojn, verkita en PHP kaj uzanta MySQL-datumbazon. Ĝi estas distribuita laŭ GPL kun malfermitaj kodoj kaj senpage uzebla. Ĝi estas unu el la plej popularaj eldonsistemoj sur la merkato kaj troviĝas en milionoj da blogoj kaj retejoj. Ĝi estas distribuita sub la Ĝenerala Publika Permesilo de GNU kaj povas esti elŝutita kaj uzata senpage. Ĉar la enhavo de ĉiuj paĝoj estas alirebla per ensaluta paĝo, vi ne bezonas FTP-klienton por povi redakti kaj ĝisdatigi viajn paĝojn en la retejo.

WordPress estas projekto de la firmao *Automattic*. Ĝi subtenas nur unu blogon por unu instalo, sed estas disponebla ankaŭ multuzanta versio (*Wordpress MU*).

WordPress estas enhavadministra sistemo (CMS), kiu permesas al la uzanto ŝanĝi kaj/aŭ kompletigi *enhavon* relative simpla maniero sen postuli ajnan teknikan scion.

## Ne konfuzu 
### Wordpress.com 
Ekzistas komerca bloga servo nomita wordpress.com,

### Wordpress.org 
Kelkfoje la memstara versio de Wordpress nomiĝas Wordpress.org por eviti konfuzon, prenita de la oficiala retejo URL.

## Funkcioj 
* ĝi subtenas normojn: XML, XHTML, CSS
* integra ligiladministrilo
* subteno por kromprogramoj
* subteno por TrackBack kaj Pingback
* subkategorioj kaj multe da kategorioj por ĉiu artikolo

## WordPress MU 
WordPress MU (angle: MultiUser, esperante: MultUzanta) estas enhav-mastruma sistemo subtenata multajn blogojn por ĉiu instalo. Ĉiu blogo estas redaktebla el ĝiaj normalaj administropaĝoj sed ankaŭ el unu ĉefa administropaĝo.

## Programistoj 
Ĉefaj programistoj estas *Ryan Boren* kaj *Matt Mullenweg*. *Matt Mullenweg* kaj *Mike Little* fondis la projekton.

Ĉefaj kontribuantoj estas:
* Dougal Campbell
* Mark Jaquith
* Donncha O'Caoimh
* Andy Skelton
* Michel Valdrighi
* Peter Westwood

## Esperantlingva versio 
Bertilo Wennergren publikigis esperantlingvajn versiojn de WordPress. La lasta kiun li tradukis estas versio 2.5.1 .

En 2014, sub gvidado de Cindy McKee, la laboro rekomenciĝis kaj novaj teamanoj aliĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* WordPress
* Esperantlingva WordPress

## Referencoj 
Kategorio:Blogoj
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Sistemoj por administrado de enhavo
Giacomo Carissimi

**Giacomo CARISSIMI** (naskiĝis en 1605 en Marino ĉe Romo, mortis en 1674 en Romo) estis itala komponisto. Li estis unu el la Italaj komponistoj plej eminentaj en la komenco de la baroko kaj unu el la ĉefaj reprezentantoj de la Roma skolo.

## Vivo 
Oni ne scias kun certeco kiel estis liaj unuaj jaroj. Li naskiĝis en Marini, ĉirkaŭ de Romo, en 1604 aŭ 1605. Ankaŭ oni ne scias kun certeco, kiujn instruojn kaj studojn li sekvis, sed je la dudek jaroj li ekokupis la oficon kapelestro en Asizo, posteno kiun li plenumis dum kelkaj jaroj.
En 1624 Carissimi iĝis kapelestro en kaj 1628 ĉe la preĝejo Sankta Apolinaro de la *Collegium Germanicum* en Romo. En tiu iom modesta pozicio Carissimi disvolvis energian novordigon de preskaŭ ĉiuj fakoj de la samtempa muziko. Li ricevis diversajn ofertojn por labori en gravaj urboj kiel Venecio kaj Vieno inkluzive la proponon transpreni la kontrolon de Claudio Monteverdi en Venecio, sed li rifuzis tiujn ofertojn. Li havis multnombrajn lernantojn, inter ili Marc-Antoine Charpentier kaj Alessandro Scarlatti. En 1637 li estis ordinata kiel pastro.

Elektita en 1649 kiel majstro de la papa kapelo, li enkondukis en la preĝejoj la akompanadon de instrumenta muziko kaj estis la unua, kiu enkondukis la kantaton pri religiaj temoj. En 1656 li konatiĝis kun la reĝino Kristina de Svedio, kiu troviĝis en ekzilo, kaj komponis multnombrajn verkojn profanajn je ŝia honoro.

## Graveco 
Per Carissimi la komence de la 17-a jarcento disvolvanta reformmovado ricevis sian unuan finon. Li formis la profanan kantaton, la arion kaj ankaŭ la dueton en tiel lerta maniero, ke la tuta plua evoluo de tiuj ĉi formoj reakciis al siaj ideoj. Speciale tiu validas por la recitativo. Ankaŭ al la ĥoroj Carissimi donis intensigitan esprimpovon.

Ĉefa merito de la komponisto restas, ke li ankaŭ provis surstampi tiun novan stilon al la eklezia muziko. Por tiu li komponis serion de historioj en kantata formo. Ĉi tie sin interligis la akompanata solokanto kun esprimfortaj ĥoraĵoj. Tiel li inventis la postan biblian oratorion.

## Verkaro 
La plejmulto el siaj verkoj oni konas per kopioj; la manuskriptoj perdiĝis aŭ estis detruataj post la dissolvado de la ordeno de la Jezuitoj en 1773.

Inter siaj verkoj troviĝas mesoj, oratorioj, motetoj kaj kantatoj.

### Oratorioj latinaj 
* Historia de Jephte
* Judicium Salomonis
* Jonas
* Damnatorum lamentatio
* Balthazar
* Diluvium universale
* Ezechia
* Felicitas beatorum
* Historia divitis
* Historia Davidis et Jonathae
* Historia di Job
* Judicium Dei extremum
* Martyres
* Vir frugi et pater familias

### Oratorioj italaj 
* Oratorio della santissima vergine
* Oratorio di Daniele profeta

### Mesoj 
* Missa in Sol magg. a 8 voci senza basso continuo (Kyrie, Gloria, Credo)
* Missa in Do magg. a 4 voci
* Missa "sciolto havean de l'alte sponde" a 5 voces e instrumentos
* Missa L'homme armé a 12 voci
* Missa ut queant laxis
* Missa a quinque et novem in Do magg.
* Missa a 3 vocis e basso continuo

Carissimi, Giacomo
Carissimi, Giacomo
Galileo (loktrova sistemo)

[eta|Galileo lanĉo sur [Sojuz raketo je la 21-a de oktobro 2011]]
**Galileo loktrova sistemo** estas kunlaborprojekto inter EKA kaj EU pri fari civilan varianton de la Usona tutmonda loktrova sistemo (ang. *GPS*). La projekto longe estis kaj daŭre estas survoje kaj oni atendas ke ĝi funkcios ekde 2020. Oni atendas ke la tutkosto de la projekto kreskas al 5,3 miliardoj euroj kiam ĝi finas laŭplane.

Je la 21-a de oktobro 2011 la unuaj du satelitoj estis lanĉintaj ekde la lanĉejo apud Kourou. La satelitoj portas knab(in)ajn nomojn el tuta Eŭropo. La unuaj du nomiĝas Thijs kaj Natalia. Intertempe kvar satelitoj estas lanĉitaj (decembro 2013).

La unuaj servoj bazitaj sur konstelacio da 18 satelitoj verŝajne estos lanĉataj ekde 2014, dum la kompleta konstelacio kun 30 satelitoj kun ĉiuj servoj ne estos preta antaŭ 2020.

## Galileo fazoj 
* Testo de la sistemo 2005 (ang. *Galileo System Test Bed (GSTB)*)
* : Lanĉo de Giove A (Galileo enorbita taksero, ang. *Galileo In-Orbit Validation Element*)
* : Certigi ke ĉio funkcias antaŭ lanĉo de la sekvaj satelitoj.
* Enorbita validado 2006-2008 (ang. *In-Orbit Validation (IOV)*)
* : Lanĉo de Giove B 2006.
* : Lanĉo de du pliaj satelitoj.
* : Ĝenerala testo de la sistemo kaj konfirmo pri la funkcio de la teknologio.
* Tutfunkcia kapableco 2008-2020 (ang. *Full Operational Capability (FOC)*)
* : Lanĉo de 26 pliaj satelitoj.

## Satelitoj 
* Giove A – Lanĉita la 28-a decembro 2005.
* Giove B – Lanĉita en 2007.
* Kvar satelitoj lanĉitaj en 2008.

## Vidu ankaŭ 
* IRIS²
* Perragin, Charles kaj Renouard, Guillaume Galileo, dudek jaroj da fuŝoj ĉe la rivalo de GPS 'Le Monde Diplomatique', majo 2019.

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Satelita birada sistemo
Kategorio:Geokaŝado
Kategorio:Telematiko
Gutierre de Cetina

eta|200px|Gutierre de Cetina (ca. 1599).
**Gutierre de Cetina** (1520-1557) estis hispana poeto naski&#285;inta en Sevilo, ofta voja&#285;anto tra la mondo, kaj dum iom da tempo kortegano kaj militisto.

Lia poezia verkaro konsistas el kvin madrigaloj, 244 sonetoj, 11 kanzonoj, 17 epistoloj kaj 15 diversaj aliaj poemoj. Li precipe prikantis la amon, ne la&#365; la platona senco sed kiel sento reala de la propra vivo, sekve li ne idealigis la virinon, sed liaj esprimoj estis &#265;iam delikataj, sentemaj, plena de muzikaj resonoj... Aperas en ties versoj certaj rafinitaj influoj de la italo Petrarko, kaj de la hispanoj Ausias March, Bosc&#225;n kaj Garcilaso, &#265;e kies skolo li lernis la lirikarton, sed super tiuj influoj &#349;prucis lian originalan stilon kaj kreemon, kiu donis al li grandan presti&#285;on.

En 1546 Gutierre de Cetina voja&#285;is al Meksiko kun sia onklo, &#285;enerala prokuroro, kaj tie mortis dum nokta priama kverelo kontra&#365; alia kavaliro, kiam apena&#365; li nur estis 37-jara kaj tiom oni atendis de lia talento.

## Eksteraj ligiloj 
Unu el liaj plej belaj madrigaloj, tre konata en la hispana medio, tradukita al Esperanto

Cetina, Gutierre de
Uragana palmo

La **uragana palmo** (*Dictyosperma album*) estas endemia palmospecio sur Maskarenoj, kreskante ĝis 20 m.

Ĝia subspecio estas *Dictyosperma album var. conjugatum* kaj ĝi kreskas sur la Rond-insulo apud Maŭricio. El ĝi havis en 1975 ankoraŭ 5 ekzempleroj, en 1982 jam nur unu.
eta|maldekstra|150ra|fruktoj

Kategorio:Arekacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Struta filiko

eta|sporodonaj folioj
La **struta filiko** (*Matteuccia struthiopteris*) estas plurjara filiko kun forta rizomo kreskanta ofte en kolonio. Ĝi estas protektata specio.

La verdaj, nefruktaj folioj (larĝaj 10-30 cm) formas funelforman bukedon (ĝis 80-130-150 cm). En mezo de la bukedo troviĝas la pli mallongaj, bruniĝantaj sporofiloj (fruktaj folioj), similaj al strutaj vostoplumoj.

La nefruktaj folioj estas duoble flugilaj, dum la sporofilaj folioj unufoje flugilaj.

Tiu holarktisa specio vegetas en montaraj regionoj de la modera klimata zono, apud rojoj, en malsekaj areoj.

Kategorio:Filikoj
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Lavras

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj kaj estas la administra centro de la samnoma mikroregiono *Lavras''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Komunumoj de Morbihan

Jen listo de la **261 komunumoj de la franca departemento Morbihan**, laŭalfabete.
border|dekstra|200px
(CAL) Kunurba komunumo de Lorient, kreita en 2000.
(CAV) Kunurba komunumo de Vannes, kreita en 2001.
(CAB) Kunurba komunumo de La Baule-Escoublac, kreita en 2003. (plejparte en Loire-Atlantique)

__NOTOC__

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G 
## H 
## I 
## J 
## K 
## L 
## M 
## N 
## P 
## Q 
## R 
## S 
## T 
## V 
## Vidu ankaŭ 
* Morbihan
* Komunumoj de Francio
* Francaj departementoj

## Eksteraj ligiloj 
* Nomoj de urboj kaj vilaĝoj en la bretona LEXILOGOS

*

Komunumoj
Amparo do Serra

**Amparo do Serra** estas municipo de Brazilo. Ĝi apartenas al la subŝtato Minas-Ĝerajso. Fine de  en la komunumo vivis .

La municipo emancipiĝis en 1962.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Tôn Đức Thắng

**Tôn Đức Thắng** (naskiĝinta la 19-an de aŭgusto 1888 – mortinta la 30-an de marto 1980) estis vjetnama politikisto. Li funkciis kiel la dua kaj lasta prezidento de Norda Vjetnamio kaj la unua prezidento de Socialisma Respubliko Vjetnamio. Kiel tio, li same estis la estro de la Popola Armeo de Vjetnamio.

Kategorio:Prezidantoj de Vjetnamio
Kategorio:Vicprezidantoj de Vjetnamio
Kategorio:Vjetnamaj politikistoj
Kategorio:Vjetnamaj komunistoj
Guĝarata lingvo

La **guĝarata lingvo** estas lingvo deveninta de sanskrito. Ĝi estas la oficiala lingvo de la barata ŝtato Guĝarato, kaj de la apudaj teritorioj Damano kaj Diuo kaj Dadro kaj Nagar-Havelio. Ekzistas ĉirkaŭ 46 milionoj da guĝaratlingvanoj en la mondo. Ĝi estis la unua lingvo de Mohandas Karamchand Gandhi kaj de Vallabhbhai Patel.

## Literaturo
### Gazetoj
* *Jai Hind*
* *Janmabhoomi*

## Aliaj projektoj 
Kategorio: Hindarja lingvaro
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio: Lingvoj de Barato
Kategorio: Lingvoj de Pakistano
Kategorio: Lingvoj de Tanzanio
Kategorio: Lingvoj de Kenjo
Prefera komerca areo

eta|Mapo de komercaj areoj
La **Prefera komerca areo** estas komerca bloko, kiu donas preferan aliron por certaj produktoj de certaj landoj. Ĝi signifas (ne komplete) reduktitan tarifon. Ekzemplo pri tio estas la prefera komerca areo inter EU kaj la ACP-landoj. Prefera komerca areo establiĝas per komerca pakto. Oni povas trakti ĝin kiel la plej simplan formon de la ekonomia integriĝo.

Kategorio:Internacia komerco

Kategorio:Ekonomia integriĝo
Ekonomia integriĝo

**Ekonomia integriĝo** estas esprimo por priskribi diversajn formojn inter la integritaj ekonomiaj areoj. La baza teorio estis skizita fare de la hungara ekonomo Béla Balassa en la 1960-aj jaroj. Ekonomia integriĝo signifas eliminadon de la komercaj bariloj. La plej integrita ekonomio hodiaŭ - inter sendependaj landoj - estas la Eŭropa Unio kaj ties eŭrozono.

La ekonomia integriĝo povas esti diferencigita je 6-grada divido:

# Prefera komerca areo
# Liberkomerca areo
# Doganunio
# Komuna marketo
# Ekonomia kaj mona unio
# Kompleta ekonomia integriĝo

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropa integrado
* Listo de internaciaj komercaj paĝoj
* komerca pakto
* komerca bloko
Albito

dekstra|eta|Albito

**Albito** estas tre ofte troviĝanta mineralo el la mineralklaso de la silikatoj, pli ekzakte tektosilikato el la grupo de la feldspatoj kun la kemia formulo NaAlSi3O8. Ĝia koloro varias laŭ la variaĵoj inter senkolora, blanka, griza, flava, ruĝa, verda kaj blua.

Albito formas kun pliaj, similaj mineraloj miksvicon, nomitan **anortoklazo-anortito-banalzito-serio**. La vico komenciĝas je ortoklazo (KAlSi3O8), iras tra la interŝtupoj sanidino, Na-sanidino kaj anortoklazo al albito (NaAlSi3O8) kaj poste tra la interŝtupoj oligoklazo, andezino, labradorito kaj bitovnito al anortito (CaAl2Si2O8).
eta|albita kristalo el Grenlando rigarde al la b-akso

## Variaĵoj kaj modifaĵoj 
* albito - senkolora, blanka
* periklino - laktece blanka; plateca formiĝo de la kristaloj
* klevlandito - mincfoliaj kristaltabuloj

## Formiĝo kaj trovejoj 
Albito formiĝas aŭ en magme en granitoj, metamorfe interalie en ortognejsoj kaj filitoj aŭ hidroterme en ercgangoj.

Gravaj trovejoj estas Kalifornio en Usono, Strzegom en Pollando, Elbo en Italio, Uralo en la Rusa Federacio kaj Minas Gerais en Brazilo.

## Uzo kiel krudmaterialo 
## Historio 
## Vidu ankaŭ 
* Sistematiko de mineraloj, Listo de mineraloj
* Kombinaĵoj de aluminio

## Literaturo 
* Edition Dörfler: *Mineralien Enzyklopädie*, Nebel Verlag, ISBN 3-89555-076-0 (germanlingva)
* Paul Ramdohr, Hugo Strunz: *Lehrbuch der Mineralogie (16. Aufl.)*, Ferdinand Enke Verlag (1978), ISBN 3-432-82986-8 (germanlingva)

## Eksteraj ligiloj 
* Mineralienatlas - Albit
* Webmineral - Albite (engl.)
* Geologie Info - Feldspate
* Mineralien-Lexikon - Albit 
* Mineralien sammeln - Albit 
* Google - Bilder von Albit

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Silikatoj kaj germanatoj
Kategorio:Triklina kristalsistemo
Kategorio:Natrimineraloj
Kategorio:Aluminimineraloj
Kategorio:Silicimineraloj
Akvomelono

La **akvomelono** aŭ **citrolo** (*Citrullus lanatus*, sin. *C. vulgaris*) estas frukto kun fluaĵa, dolĉa sarkokarpo kun el ĉiuj fruktoj la plej alta titro da likopeno. En la sarkokarpo, kiu estas plejofte ruĝa, sed ankaŭ blanka, roza, flava aŭ oranĝa laŭ koloro, enestas grajnoj. Nuntempe tamen ekzistas ankaŭ sengrajnaj specioj. La sarkokarpo estas manĝata post distranĉo de la melono en grandaj partoj kaj poste la sarkokarpo en pecetoj. La sarkokarpon oni manĝas per forko aŭ kulero aŭ per la mano. Ĝi tre bongustas kiam ĝi estas frida.

Akvomelono estas plena de akvo. Oni povas manĝi ĝin kaj tiel sin sensoifigi.

Azianoj rostas kaj salas la grajnojn de akvomelono. Oni manĝas ankaŭ acidigitan ŝelon de akvomelono. En la Mezoriento kaj Azio oni jam tre longan tempon manĝas ilin. Precipe kie laŭlonge de bordoj oni facile povis transporti la pezajn melonojn per ŝipoj.

La akvomelono verŝajne devenas el tropika Afriko kaj Egiptio. En Ĉinio la akvomelo jam estis konata antaŭ la kristana erao, iuj diras 1000 jarojn, aliuloj 4000 jarojn antaŭ Kristo.

eta|200px|Akvomelonoj
* Akvomelonoj *(Citrullus lanatus)*, ĉirkaŭ 150 specoj
** Akvomelono globforma malhelverda *("Sugar Baby")*
** Akvomelono ovoforma, helverde kaj malhelverde striita *("Crimson Sweet")*

250px|eta|maldekstra|Akvomelono kun flava sarkokarpo
250px|eta|maldekstra|Sengrajna akvomelono
alternative=Flore médicale des Antilles, ou, Traité des plantes usuelles (Pl. 305) (7795661744).jpg|eta|Flore médicale des Antilles, ou, Traité des plantes usuelles (Pl. 305) (7795661744)

## Referencoj 
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Kukurbacoj
John Fryer

**John Fryer** (15-a de aŭgusto 1753 – 26-a de majo 1817) estis la velmastro sur la Bounty, brita ŝipo, kiu famiĝis pro la Ribelo sur la Bounty

Fryer naskiĝis en Wells apud la maro en Norfolk (Anglio). Post sia mararmea servado, li revenis al Wells, kaj lia tombo en la kirkareo nun estas klare identigita.

William Bligh, kapitano de Bounty, koleris pro la malaprobo de Fryer al Fletcher Christian, kio rezultis en skurĝado al Fryer kaj lia anstataŭigo per Christian kiel leŭtenanto de la Bounty. Fryer restis lojala, kaj akompanis Bligh por atingi Timoron. La raporto pri la ribelado de Bligh kalumniis Fryer, sed Fryer donis honestan deklaron antaŭ la tribunalo pri Bligh. Fryer asistis Edward Christian en la publikigado de kontraŭpezo al la versio de Bligh.

Fryer neniam promociiĝis sed servis en la Reĝa Mararmeo ĝis 1812. http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=9207477
Optika amplifikilo

eta|280px|

La **optika amplifikilo** estas aranĝo kiu eblas amplifiki la lumon (pli ekzakte, laser-on) kiu estas transsendata tra optika fibro je forkomunikaj sistemoj.

Konitaj tipoj de optikaj amplifikiloj:

* EDFA
* Raman amplifikilo

Kategorio:Amplifiloj
Kategorio:Optiko
Cenobito

**Cenobito** estas kristana monaĥo, kiu vivas ne izole, sed en komunumo kun aliaj monaĥoj, kutime en monaĥejo.

La vorto deriviĝas de la greka *κοινός* (*kojnos* = komuna) kaj *βιός* (*bios* = vivo). Kiel fondinton de cenobita monaĥeco oni konsideras Paĥomion, kiu vivis en la unua duono de la 4-a jarcento.

La esprimo kontrastas al ermito kaj anakoreto.

Kategorio:Ordenoj
Kategorio:Religia vivo
Kategorio:Asketismo
Kategorio:Kristanaj monaĥejoj
Kategorio:Kristanaj terminoj
Permesilo

**Permesilo** estas dokumento aŭ signo atestanta, ke al ties posedanto estas permesite fari ion, ricevis aliron al io restriktita.

## Permesiloj por transportiloj 
Antaŭ ol vi rajtas stiri aŭton, vi ekzemple bezonas kondukpermesilon. Por povi stiri aviadilon, bezonata estas pilota permesilo.

## Komputilaj permesiloj 
Por komputilaj programoj kaj datumoj permesiloj ankaŭ estas uzataj. Por libera programaro estas ekzemple uzata Ĝenerala Publika Permesilo de GNU, dum la Permesilo de GNU por Liberaj Dokumentoj estas simila al la GPL, sed por dokumentoj, ne programoj.

Krea komunaĵo estas neprofitema asocio, kiu disponigas diversajn permesilojn por datumoj en interreto.

La *Mozilla Public License* (angle, "Publika Permesilo de projekto Mozilo", angla mallongigo MPL) estas libera, malfermkoda kaj detala permesilo de komputilaj programoj. La licencaj difinoj estas evoluigitaj kaj subtenitaj per la Mozilla-Fondaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Kopirajto
* Intelekta propraĵo
* Patento
* Licenco
Chow Yun-fat

dekstra|200px
**CHOW Yun-fat** (18-an de majo 1955 en Hongkongo) estas Hongkong-ĉina aktoro. Li apartenas al la plej gravaj aktoroj de la Hongkonga filmarto, kiel Bruce Lee aŭ Jackie Chan.

Chow Yun-Fat plenkreskis inter malriĉaj vivkondiĉoj sur insulo Lamma. Li debutis ĉe la televida stacio *Television Broadcasts Limited (TVB)*. En 1983 ludis li en la sukcesa televida serio "The Bund" (ĉina titolo: Shang Hai tan). En 1986 ludis li en la filmo "A Better Tomorrow" (yīnĝióng běnsè), reĝisorita de John Woo. La filmo igis la reĝisoron kaj Chow Yun-Fat internacie konataj. Li ofte ludas honestan murdiston.

## Filmaro (elekto) 
* 1986: A Better Tomorrow
* 1987: City on Fire
* 1987: A Better Tomorrow II
* 1989: A Better Tomorrow III
* 1989: The Killer
* 1989: God of Gamblers
* 1992: Hard Boiled
* 1998: The Replacement Killers
* 1999: The Corruptor
* 1999: Anna and the King
* 2000: Tiger and Dragon
* 2003: Bulletproof Monk
* 2007: Pirates of the Caribbean: At World's End

Kategorio:Ĉinaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1955
Kategorio:Naskiĝintoj 18-an de majo
Andezino

[eta|250px|Andezino: [plagioklazo|plagioklaza feldspato.]]

**Andezino** hodiaŭ ne plu estas konsiderata memstara mineralo, sed estas mineralmiksaĵo el albito kaj anortito en la grupo de la feldspatoj kaj la mineralklaso de la silikatoj. Andezito estas petrofaranta tektosilikato kun la ĝenerala sumoformulo (Na,Ca)Al(Si,Al)3O8, kiu en la triklina kristalsistemo kristaliĝas kaj ĉefe evoluigas masajn agregaĵojn.

Sian nomon andezino ricevis pro sia unua trovejo, la sudamerikaj Andoj.

## Variaĵoj 
* belmorito - roza-blanka koloro, bluece iriza

## Formiĝo kaj trovejoj 
Andezino formiĝas magme en andezitoj kaj dioritoj. Simile ĝi formiĝas metamorfe en gnejsoj kaj migmatitoj.

[eta|200px|Andezino: [neogeno|neogena andezito.]]

Trovejoj estas interalie Bodenmais en Germanio, la Esterelmontaro en Francio, Adamello en Italio kaj la Andoj en Sudameriko

## Historio 
## Uzo 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de mineraloj
* Sistematiko de la mineraloj

## Literaturo 
* Edition Dörfler: *Mineralien Enzyklopädie*, Nebel Verlag, ISBN 3-89555-076-0 (germanlingva)

## Eksteraj ligiloj 
* Mineralienatlas - Andesin kaj Belomorit (germanlingvaj)
* Webmineral - Andesine (anglalingva)
* MinDat - Andesine (anglalingva)

Kategorio:Geologio
Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Silikatoj kaj Germanatoj
Kategorio:Triklina kristalsistemo
Kategorio:Natrimineraloj
Kategorio:Kalcimineraloj
Kategorio:Aluminimineraloj
Kategorio:Silicimineraloj
Karburilo

eta|180px|Skemo de karburilo
eta|180px

**Karburilo** aŭ **karburatoro** estas instalaĵo en aŭtomobilo, kiu provizas benzinmotoron per miksaĵo de aero kaj brulaĵo.

Karburilo havas jenajn partojn: brulaĵujo, stringovalvo, malrapido-ajuto, ĉefa ajuto, gorĝo (mallarĝiga tubo) por direkti la fluon de aero kaj akcela pumpilo.

Karburatoron inventis kaj patentigis en 1893 la hungaroj Donát Bánki kaj János Csonka.

Ĝi estis ĝenerale uzata ĝis la 1980-aj jaroj, kiam anstataŭis ĝin la rekta injektado de la brulaĵo.

Kategorio:Eksplodmotoroj
Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Saksio-Koburgo kaj Gotao

La nomo **Saksio-Koburgo kaj Gotao** aŭ **Saksio-Koburgo-Gotao**, , povas signifi:
* Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao, historia duklando en Germanio
* Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio), reĝa dinastio el tiu lando
Leopoldo

**Leopoldo** (esperantigo de **Leopold**) estas ofta vira persona nomo.

*Leopoldo Knoedt, brazila esperanto (1921-2000)
*Leopoldo Fortunato Galtieri, argentina diktatoro (n. 1926)
*Leopoldo Cirne, brazila esperantisto kaj esperantisto
*Leopold Einstein, pioniro de Esperanto (1834-1890)
*Leopold Vermeiren, flandra verkisto (1914-2005)
*Léopold Sédar Senghor, senegala poeto (1906-2001)
*Leopold Mozart, aŭstra komponisto (1719-1787)
*Leo Belmont, pseudonimo de Leopold Blumental, pola ĵurnalisto (1865-1941)
*Leopold Trepper, soveta spiono (1904-1982)
*Leopold von Buch, germana geologo (1774-1853)

## Regnestroj
Kun vivojaroj.
* Leopoldo la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio  (1640-1705)
* Leopoldo la 1-a, reĝo de Belgio (1790-1865)
* Leopoldo la 2-a, reĝo de Belgio (1835-1909)
* Leopoldo la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (1747-1792)
* Leopoldo la 3-a, reĝo de Belgio (1901-1983)
* Leopoldo la 3-a (1351-1386)
* Leopoldo la 4-a (1371-1411)
* Leopoldo, Princo de Sirakuzo (1813-1860)
* Aŭgusto Leopoldo (1867-1922)
* Filipo Leopoldo Wenzel, Barono de Mareschall (1784-1851)
* Leopoldo la 3-a de Aŭstrio (1073-1136)
* Leopoldo, Duko de Bavario (1108-1141)

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Listoj de regantoj laŭ nomo
Doña Paz

La filipina pramŝipo **Doña Paz** sinkis la  post kolizio kun naftoŝipo *Vector*, kiu transportis 8.800 barelojn da nafto-produktoj.

*Doña Paz* estis survoje de insulo Leyte al la filipina ĉefurbo Manilo. La kolizio okazis en la markolo inter la insuloj Tablas kaj Mindoro.

Pro la kolizio okazis eksplodo kaj poste rapidege disvastiĝanta incendio, brulanta oleo kovris la akvon ĉirkaŭ la ŝipoj. La pramŝipo sinkis ene de kelkaj minutoj. Oni ne sukcesis surakvigi eĉ unu savboaton. Saviĝis nur 24 vojaĝantoj de *Doña Paz* kaj 2 ŝipanoj de *Vector*, kiuj devis subakve naĝi ekster la zonon de la brulanta oleo.

Laŭ la oficiala raporto pereis 4.317 pasaĝeroj kaj 58 dungitoj de *Doña Paz* kaj 11 dungitoj de *Vector*. La pramŝipo estis licencita por maksimume 1.518 personoj. Krome montriĝis, ke la dungitoj de *Vector* ne estis sufiĉe kvalifikitaj kaj ke *Vector* ne plu havis validan funkcipermeson.

La akcidento estis la plej severa katastrofo, kiu trafis pramŝipon. 
Ĝi estis ankaŭ la plej granda pactempa ŝipdroniĝo.
Nur dum la Dua Mondmilito okazis ŝipkatastrofoj, en kiuj mortis pli multaj homoj: inter januaro kaj majo 1945 dronis en la Balta Maro pluraj ŝipoj, kiuj transportis civilulojn, vunditajn soldatojn, kaptitojn el koncentrejoj, entute pli ol 30.000 homoj, la dronigitaj ŝipoj estis:
* Wilhelm Gustloff -  - 9.000 germanaj fuĝintoj
* Steuben -  - 4.000 germanaj fuĝintoj
* Goya -  7.000 germanaj fuĝintoj, soldatoj
* Cap Arcona -  - 7.000 kaptitoj de koncentrejo Neuengamme
* Orion -  - 4.000 - fuĝintoj

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Transportaj akcidentoj en 1987
Listo de Brevier-Himnoj

**Brevier-Himnoj** estas kanteblaj tekstoj el la Liturgio de la Horoj.

::Tiu ĉi artikolo estas la dua parto de la artikolo Brevier-Himnoj, kiu, post klarigo, prezentas la himnojn laŭ la ordo de la breviero kaj entenas ankaŭ la ligilojn al la koncernaj paĝoj en Vikifontaro.  

Vidu Brevier-Himnoj en Vikifontaro.

::La apartigo estis necesa pro troa amplekso.

**Alfabeta listo de ĉiuj latinaj himnoj:**

## Vidu ankaŭ 
* Liturgio de la Horoj
* Breviero
* Brevier-Himnoj
* Kategorio "Brevier-Himno" en Vikifontaro http://eo.wikisource.org/wiki/Category:Brevier-Himno

## Eksteraj ligiloj 
* Himnoj en la latina 
* Himnoj kaj aliaj liturgiaj partoj en la latina 
* Himnoj en la latina kaj angla
* Himnoj en la latina kaj hungara
* Himnoj kaj aliaj kantoj en Esperanto 

Kategorio:Listoj
Kategorio:Himnoj
Jaime King

**Jaime King** (23-an de aprilo 1979 en Omaha, Nebrasko) ofte ankaŭ **Jamie King** estas usona aktorino. Ŝi estis konata dum la modela kariero kiel **James King**, ĉar la modelagenturo havis jam Jaimie kiel modelulinon - la tiam pli faman Jaime Rishar.eta|dekstra|Jaime King

## Vivo 
Ŝi komencis sian karieron kiel fotomodelo, en aĝo de 16 apartenis al la topmodeloj, sed ŝi iĝis heroindependa. Post la drogmorto de sia amiko, ŝi partoprenis en kontraŭdependisma programo kaj ekde 1997 ŝi estas pure for de la heroino.

Ŝia filma debuto okazis en 2001 en la Independent-filmo *Happy Campers*. La trarompon ŝi atingis per la komikfilmo *Sin City*.

Ŝiaj hungaraj voĉoj en Hungario en filmoj estas Anita Böhm.

## Filmografio 
* *Happy Campers* (2001)
* *Blow* (2001)
* *Pearl Harbor* (2001)
* *Slackers* (2002)
* *Lone Star State of Mind* (2002)
* *Four Faces of God* (2002)
* *Kuglorezista monaĥo* (2003)
* *Harry Green and Eugene* (2004) (TV-serio)
* *White Chicks* (2004)
* *Kitchen Confidential* (2005) (TV-serio)
* *The Alibi* (2005)
* *Pretty Persuasion* (2005)
* *Sin City* (2005)
* *The 9th Passenger* (2005)
* *2 for the Money* (2005)
* *Parallel* (2006)
* *Sin City 2*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Sanseki

La vorto **Sanseki** (三跡) aŭ "tri broslinioj" estas uzata en la japana referenci grupon de tri famaj kaligrafiistoj de la periodo Heian.

* Ono no Miĉikaze, konata kiel Jaseki pro la litero 野 en sia nomo.
* Fuĝiŭara no Jukinari, konata kiel Gonseki kaŭze de la litero 権 en sia korta titolo.
* Fuĝiŭara no Sukemasa, konata kiel Saseki pro la litero 佐 en sia nomo.

## Vidu ankaŭ
* Sanpitsu, simila grupo de famaj kaligrafiistoj

Kategorio:Japanaj kaligrafiistoj
Kategorio:Japana lingvo
Kategorio:Kaligrafio
Beregovo (Jalta municipo)

**Beregovo** (, , ) estas urbotipa loĝloko de Jalta municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. Oni ofte nomas la loĝlokon ankaŭ per la historia nomo **Kastropolo**.

La loĝloko situas okcidente de la loĝloko Parkovo, 10 kilometrojn for de Simeizo, ĉe la Nigra maro kaj administre apartenas al la Simeiza komunumo. La loĝloko estas dividita je du historiaj partoj: en la supra parto troviĝas etaj domoj, en la suba parto troviĝas la ĉemara ripoza zono, en kiu troviĝas ankaŭ la ĉefa entrepreno de la loĝloko — la kuracejo „Kastropolo“.

En la loĝloko loĝas ĉirkaŭ 500 homoj, plimulto el kiuj laboras en la proksime situantaj kuracejoj.

Oni povas atingi la loĝlokon el Jalto kaj Sebastopolo uzante busojn, tamen, la busoj ne enveturas la loĝlokon mem, sed haltas sur la ŝoseo (por atingi la loĝlokon oni devas piede malsupreniri de la ŝoseo).

Historie la loĝloko estas fama pro la fakto, ke ĉi tie komence de la 20-a jarcento
rezidis la esplorista grupo estrata de inĝeniero (kaj relative fama rusa verkisto) M. Garin-Miĥajlovskij, kiu projektis novan ŝoseon Sebastopolo-Jalto (la ŝoseo estis konstruita en 1968-1972; la definitiva projekto uzis multajn elementojn el la malnetoj de Garin-Miĥajlovskij).

Kategorio:Loĝlokoj de la Jalta municipo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Ousmane Issoufi Maïga

**Ousmane Issoufi MAIGA** (1945 proksime al Gao) estis ĉefministro de Malio, ekde la 29-an de aprilo 2004 ĝis 2007.

Issoufi studis ekonomikon en universitato de Kievo kaj poste en la Amerika Universitato en Vaŝingtono, kie li diplomiĝis pri bankaj kaj sekurecaj aferoj. Li laboris por la Monda Banko kaj en la franca financa ministerio.

Li estis elektita en 2002 ministro pro junularo kaj sporto kaj organizis la tiujare tie okazintan Afrikan ĉampionadon.

Post la elekto de Amadou Toumani Touré al prezidento de Malio, li iĝis la 14-an de junio 2002 membro de la registaro de ĉefministro Ahmed Mohamed ag Hamani. Post la transformo de la registaro samjare, ekde la 16-a de oktobro agadis li kiel ministro pri transporto kaj infrastrukturo.

Lin sekvis en 2007 kiel ĉefministro Modibo Sidibé.

Kategorio:Ĉefministroj de Malio
Kategorio:Maliaj politikistoj
Heleno (filo de la reĝo Priamo)

**Heleno** estas en la Greka mitologio princo de Trojo, filo de Priamo kaj de Hekaba kaj dunaskita (ĝemela) frato de Kasandra.

Same kiel lia fratino, ankaŭ Heleno havas profetajn kapablojn.

Heleno estas la fakta inventinto de l' Troja ĉevalo, ĉar kaptite de Odiseo malkaŝis ĉi ideon al li. Odiseo fariĝis fama kiel ĝia elpensinto.

Post la falo de Trojo, Heleno fariĝas kaptito de Neoptolemo, filo de Aĥilo. Post ties morto, Heleno sin ligas al unu el ties sklavinoj, Andromaĥa, la vidvino de Hektoro. Heleno fondis kolonion en Epiro, kie Eneo iom da tempo estas lia gasto antaŭ ol fornavigi okcidenten, por fondi "novan Trojon".

Kategorio:Divenistoj en la helena mitologio
Kategorio:Priamidoj
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Heleno (mitologio)

**Heleno** (Greke Ἕλλην) estas praulo de ĉiuj Helenoj (aŭ Grekoj). Liaj gepatroj estas en la helena mitologio la paro, kiu postvivis la pra-inundon: Deŭkaliono kaj Pirro. Liaj gefratoj estas Amfiktiono kaj Protogenio. Lia edzino estas Orseiso, kiu estis nimfo. Kun ŝi li havis kiel idojn: Eolo, Doro kaj Ksuto.

Kategorio:Reĝoj de la helena mitologio
Alpha Oumar Konaré

[eta|300px|**Alpha Oumar Konaré** en 2001 kun [George W. Bush en Vaŝingtono, 21-an de junio 2001]]
**Alpha Oumar Konaré** (2-an de februaro 1946 en Kayes) estas malia politikisto , kiu servis de 1992 ĝis 2002 kiel prezidanto de Malio, la unua demokratie elektita.

## Akademia biografio 
Konaré venas kiel kvina el 14 infanoj de instruisto. Li vizitis ekde 1957 *Lycée Terrason de Fougères* en la landa ĉefurbo Bamako kaj la *Collège des Maristes* en Dakar. Li vizitis ekde 1960 *Collège Moderne* en Kayes kaj de 1962 ĝis 1964 *École Normale Supérieure* en Katibougou. Poste studis li de 1965 ĝis 1969 historion en *École Normale Supérieure* en Bamako kaj de 1971 ĝis 1975 en Universitato Varsovio. Post lia edukiĝo, li laboris kiel instruisto en Kayes kaj Bamako. De 1975 ĝis 1978, li estis sekciestro en ministerio. Li ricevis en 1980 esploran komision en *Institut Supérieur de Formation en Recherche Appliquée* kaj iĝis profesoro en fakultato pri historio kaj geografio de *École Normale Supérieure* en Bamako. Poste li estis prezidanto de diversaj akademiaj asocioj de historiistoj, geografoj kaj arĥeologoj. De 1981 ĝis 1982, li estis konsiliisto de UNESCO kaj *UNDP*.

Profesoro Konaré estas honordoktoro de Universitato de Miĉigano same tiu de Universitato de Rennes. Li publikigis plurajn verkojn pri historiaj kaj arĥeologiaj temoj

## Politika biografio 
Konaré iĝis en 1967 ĝenerala sekretario de la junulara organizo *Union soudanaise* (US-RDA) en *École Normale Supérieure* de Bamako. Post la puĉo de Moussa Traoré 1968, li aliĝis al la subgrunda marksisma partio *Parti malien du travail*. Li estis de 1978 ĝis 1980 ministri pri junularo, sporto, arto kaj kulturo.

Li fondis en 1983 la kulturan revuon *Jamana* kaj 1989 la tagĵurnalon *les échos*. Konaré estis kunfondinto de *Alliance pour la démocratie au Mali* (ADEMA) kaj ties unua prezidanto.

Konaré fondis la radiosendilon *Radio Bamakan* kaj iĝis delegito de la nacia konferenco, kiu celis ellaboron de nova konstitucio kaj balotoj.

## Kiel prezidento 
En 1992 kaj 1997 li estis elektita al prezidento, lin sekvis Toumani Touré kiel prezidento de Malio.

Li estis prezidanto de Ekonomia Komunumo de OkcidentAfrikaj Landoj de 1999 ĝis decembro de 2001 (ECOWAS) en 2000 prezidento de UEMOA.

Li kontraŭas la mortpunon, tiel donis amnestion la 29-an de majo 2002 por Moussa Traoré. Dum lia regado okazis la paca reguligo de la konflikto kun la tuaregoj. Krom tio, li atingis, ke la Afrika futbolĉampionado okazis en 2002 en Malio.

Ekde la 16-a de septembro 2003, Konaré estas prezidanto de Komisio de Afrika Unio.

En septembro 2021, Alpha Oumar Konaré, estis urĝe enhospitaligita en Maroko en la hospitalo Cheikh Zaid en Rabato.

## Familio 
Konaré geedziĝis en 1971 kaj havas 4 gefilojn. Lia edzino, Adame Ba, estas profesorino de la historio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala biografio (france)

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Maliaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Malio
Amadou Toumani Touré

**Amadou Toumani Touré** (naskiĝis la  1948 en Mopti, mortis la  2020 en Istanbulo) estis malia politikisto, kiu de majo 2002 ĝis marto 2012 servis kiel prezidento de Malio.

## Biografio 
Post la lerneja vizitado en Mopti, li iris al Bamako, por iĝi instruisto. Poste li soldatservis en la armeo kaj vizitis de 1969 ĝis 1972 la *École interarmes* en Kati. Li estis trejnita al paraŝuta ĉasisto kaj vizitis en 1974/1975 kurson en Rjazan (Sovetunio) kaj en 1978 kaj en 1989/1990 en Francio. Li estis en 1981 komandisto de la prezidenta gvardio, en 1984 komandisto de la paraŝutaj ĉasistoj.

Post subpremataj tumultoj, li partoprenis en puĉo kontraŭ la prezidento Moussa Traoré, la 26-an de marto 1991. Poste li iĝis gvidanto de la formita *Comité de Transition pour le Salut de Peuple* kaj tiel nova ŝtatgvidanto. Li organizis konstitucian konferencoj kaj baloton. En majo de 1992, li transdonis la potencon al civila registaro de Alpha Oumar Konaré. Pro la enkonduko de la demokratio en Malion, oni nomis lin *soldat de la démocratie*.

Poste li dediĉis sin al bonfaraj, karitativaj projektoj, li fondis en 1993 fondaĵon ''Fondation pour l'Enfance'' por la infanoj.

En oktobro de 2001, li forlasis la armeon kiel brigada generalo kaj kandidatiĝis en majo 2002 por la prezidenteco. En la dua raŭndo, li akiris – kontraŭ iama ministro Soumaïla Cissé – 64,35% da voĉoj. Li sukcese rekandidatiĝis en 2007 por la prezidenta posteno. Touré agadas senpartie.

Komence de 2012 ekokazis ribelado en la norda parto de la lando, fare de tuaregoj ekse dungitaj de Libio. La 22-an de marto, 2012, prezidenton Touré eksigis kaj forpelis puĉo gvidata de kapitano Amadou Haya Sanogo.

## Familio 
Touré estas edziĝinta kaj havas du filinojn.

## Notoj 
Kategorio:Prezidantoj de Malio
Kategorio:Mortintoj en 2020
Poliestero

**Poliestero** aŭ **plurestero** estas komuna nomo de tiuj organikaj kombinaĵoj, kies grandaj aŭ retaj polimeraj molekuloj interligiĝas (inter la monomeroj) per estera ligo. Oni produktas ĝin el samnombra glikolo kaj dubaza acido.

## Ecoj 
La poliesteraj fibroj post etendiĝo rapide reakiras la pli fruan formon. Ili apenaŭ sorbas akvon, fandiĝas je 260&nbsp;°C. Se oni ne traktas la poliesterojn kontraŭ ŝargado, ili – pro la malalta akvoenteno – facile ŝargiĝas.

Ili konservas sian koloron, sed la materialo je longtempa lumefiko perdas je forteco. La poliesteroj estas tre rezistaj kontraŭ kemiaj substancoj.

La insektoj, mikrovivaĵoj ne damaĝas ĝin.

Oni povas eĉ teksi poliesterojn propre aŭ kiel miksaĵo kun aliaj materialoj. Tiuj estas laveblaj, purigeblaj per la kutimaj purigaĵoj.

## Uzoj 
Oni produktas el poliesteroj ŝnuregojn, filtrilojn, ĉenbendojn, kiel aldonaĵojn por produktado de pneŭoj. En ĥirurgio, oni fiksas, fortigas damaĝitajn histojn per poliestero.

Oni produktas per dubazaj acidoj kiel malein- aŭ fumaracido fluidan, ĉensimilan poliesteron, kiun oni povas uzi por impregnado de vitrohisto kaj similaj materialoj. La tiel estiĝanta produkto transformiĝas al longdaŭra, rezinsimila poliestero je efiko de varmotraktado aŭ retigo. Oni pretigas el tiuj kompozitoj eĉ boatojn aŭ korektas la karoseriojn de aŭtomobiloj.

La alkidaj rezinoj en la kolorigaĵoj, lakoj estas tiaj retaj poliesteroj, kies ĉefa komponaĵo estas la glicerino kaj ftalacido.

Oni produktas el la longĉena etilen-glikola kaj tereftalacida poliestero dakronan, fortrelan kaj terilenaj sintezaj fibroj.

## Vidu ankaŭ 
* PET
* Polilaktoacido
Modibo Keïta

**Modibo Keïta** (4-an de junio 1915 en Bamako - 16-an de majo 1977 samloke) estis prezidento de Malio inter 1960 kaj 1968.

## Vivo ĝis prezidenteco 
Lia familio apartenis al malinkeoj, li mem vizitis en 1934 *École normale supérieure William Ponty* en Dakar kie li apartenis al la plej eminentaj lernejantoj. Li laboris ekde 1936 kiel instruisto en Bamako, Sikasso kaj Timbuktuo.

Li kunfondis en 1937 kun Ouezzin Coulibaly sindikaton *syndicat des enseignants d’Afrique occidentale Française*. Li fondis en 1943 la gazeton ''L'œil de Kénédougou*, en kiu li kritikis la kolonian administradon. Lia konduto kondukis lin al pariza prizono *La Santé*. Li estis ankaŭ membro de malgranda komunista grupo *Groupes d'Etudes Communistes*. Poste li membris en partioj *Bloc soudanais*, *Union soudanais*, *Rassemblement Démocratique Africain* (RDA).

Li iĝis en 1948 reprezentanto de la teritoria asembleo, en 1953 tiu de konsilio de *Union Française* kaj en 1956 en la franca nacia asembleo. Kiel unua afrikano, li iĝis vicprezidanto de la nacia asembleo. Li iĝis samjare urbestro de Bamako.

Li estis ekde 1958 prezidanto de la konstituciiga asembleo de *Fédération du Mali* (Federacio Mali). Post la elpaŝo de Burkina Faso kaj Benino, apartenis al la federacio ankoraŭ Senegalo. Post sendependiĝo de la federacio – la 20-an de julio 1960 – disiĝis la ŝtato jam la 22-an de aŭgusto 1960 pro diferencoj inter Keïta kaj Léopold Sédar Senghor. Dum la mallonga federacia epoko, Keïta estis ekde 4-a de aprilo 1959 ties registara gvidanto.

### Kiel prezidento 
Keïta proklamis la 22-an de septembro 1960 la Respublikon Malio kaj iĝis ties unua prezidento. Li estis apogita de la unueca partio *Union soudanais*, sekvante lian socialistan politikon. La rilatoj al Francio malvarmiĝis, Keïta en 1962 eĉ ŝanĝis la CFA-frankon en Malio, kiu damaĝis la landan ekonomion. Pro lia nesukcesa ekonomia politiko, la *malia franko* senvaloriĝos forte inter 1963 kaj 1967. La lando revenis en la frank-zonon en 1984.

Eksterpolitike, li agadis por unuiĝo de la afrikaj landoj kaj kunlaboris pri tio kun ŝtatestroj kiel Ahmed Sékou Touré (Gvineo) kaj Kwame Nkrumah (Ganao).

Interne, li subpremis, enprizonigis la opozicion, por teni la potencon.

### Puĉo 
Li estis forigita per puĉo la 19-an de novembro 1968, fare de Moussa Traoré. Poste li devis vivi kiel kaptito en Kidal. Lia morto okazis en 1977 inter neklaraj cirkonstancoj kaj tio kondukis al tumultoj.

### Rehabilito 
Post la sukcesa puĉo kontraŭ Traoré en 1991, li estis oficiale rehabilitita de la nova prezidento Amadou Toumani Touré. Oni inaŭguris je lia memoro en 1999 *Memorial Modibo Keïta*. Lian nomon portas la futbola stadiono *Stade Modibo Keïta* en Bamako.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe *modibokeita.free.fr* (france)
* Biografio sur oficiala paĝo de la registaro  ( france)
* *Memorial Modibo Keïta'' en Bamako  ( france)

Kategorio:Maliaj politikistoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Prezidantoj de Malio
Frédéric Joliot-Curie

**Frédéric Joliot-Curie** estas franca fizikisto kiu gajnis la Nobel-premion pri kemio kun sia edzino Irène Joliot-Curie en 1935.

Li estis ankaŭ honora membro de Hungara Scienca Akademio (1953) kaj Monda Konsilio de Paco (1950).

Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Nukleaj fizikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1900
Kategorio:Mortintoj en 1958
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Curie-familio
Sulfura dioksido

**Sulfura dioksido** aŭ **dioksido de sulfuro**, molekula formulo SO2, estas anhidrido de la sulfita acido H2SO3.
Sulfura dioksido estas senkolora, akre odoranta kaj acide gustanta, venena gaso. Ĝi ekestas precipe per la bruligo de sulfurentenanta fosila brulaĵoj kiel karbo aŭ naftoproduktoj, kiuj entenas ĝis 4 procentojn da sulfuro. Sulfura dioksido kontribuas je konsiderinda parto al la aerpoluado, ĝi estas la kaŭzo de acida pluvo, dum kiu la sulfurdioksido kun la akvo kombiniĝas al sulfita acido (H2SO3). Por malebligi tion ekzistas diversaj procedoj de fumgassensulfurigo.

Ĝi estas liberigita nature per vulkana agado kaj estas produktita kiel kromprodukto dum kupro-elfosado kaj dum bruligado de fosiliaj brulaĵoj poluitaj kun sulfuraj komponaĵoj.

## Produktado 
* per bruligo de sulfuro aŭ sulfuroksido
* per rostado de sulfuraj ercoj, ekzemple de pirito:

 \mathrm {4 \; FeS_2 + 11 \; O_2 \ \longrightarrow \ 2 \; Fe_2O_3 + 8 \; SO_2} \qquad \Delta H

(Fero(II)-sulfido kaj oksigeno reakcias al fero (III)-oksido kaj sulfurduoksido.)

* el sulfitoj per iom fortaj acidoj
 \mathrm { Na_2SO_3 + 2 \; HCI \ \longrightarrow \ 2 \; NaCl + H_2O + SO_2}

## Ecoj 
Mezomera limformulo de la sulfura dioksido estas jena:

150ra|sulfura dioksido 100ra|sulfura dioksido

Likva sulfura dioksido solvas multnombrajn substancojn kaj pro tio establiĝis kiel valora solvilo.

## Uzo 
En la nutraĵindustrio sulfura dioksido sub la nomo *E 220* estas uzata kiel konservigilo kaj antioksidanto, precipe por sekfruktoj, terpommenuoj, fruktosukoj, marmelado kaj vino.

Ĝi servas ankaŭ por la produktado de sulfurila klorido SO2Cl2 kaj tionila klorido SOCl2.

Krome sulfura dioksido estas grava iniciatanto por produkti sulfura trioksidon, por poste produkti koncentritan sulfata acidon (H2SO4), ekzemple per kontaktprocedo.

Sulfura dioksido ankaŭ servas por la produktado de multaj kemiaĵoj, medikamentoj kaj farbsubstancoj, kaj por blankigi paperon kaj tekstilaĵojn.

## Certecindikoj 
Koncentriĝo de sulfura dioksido, kiu superas la MLK-valoron (maksimuma laborej-koncentriĝo), povas al la homo kaŭzi kapdolorojn, naŭzon kaj senton de duonsveno. Je pli alta koncentriĝo la gaso forte damaĝas la bronkojn kaj pulmon aŭ eĉ la nuklean acidon, la portantojn de la heredaj ecoj.

Kategorio:Sulfuraj oksidoj
Kategorio:Hipervalentaj molekuloj
Kategorio:Triatomaj molekuloj
Kategorio:Neorganikaj solvantoj
Kategorio:Aerpoluiloj
Kategorio:Acidaj oksidoj
Kategorio:Industriaj gasoj
Kategorio:Fridigaĵoj
Kategorio:Kancerigiloj
Kategorio:Konservantoj
Kategorio:Ĥalkogenidoj
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Irène Joliot-Curie

**Irène Joliot-Curie** (naskiĝis en Parizo la 12-an de septembro 1897, mortis la 17-a de marto 1956 samloke) estis la filino de Maria Skłodowska-Curie kaj Pierre Curie. Ŝi ricevis la Nobel-premion de kemio en 1935 kun sia edzo kaj ankaŭ fizikisto Frédéric Joliot-Curie. Ŝi laboris pri la kreaĵo de la CNRS kun la fizikisto Jean Perrin.

Ŝi estis akcidente venenita de polonio kaj izotopoj de fosforo, kiam fermita kapsulo de la elemento eksplodis sur ŝia laboratoria benko. Post 10 jaroj, ŝi mortis en Parizo pro leŭkemio.

## Vidu ankaŭ 
* Joliot-Curie - Chateaubriand (metroo de Rennes)

Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a arondismento de Parizo
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Nukleaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Francaj aktivuloj
Kategorio:Francaj ateistoj
Kategorio:Francoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Francoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Curie-familio
Kategorio:Nobel-premiitinoj