open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Celesztin Piller

'*** [celestin], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Piller Celesztin*' estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia arkaika persona nomo estis *Coelestin*.

 naskiĝis  en Budao (urbo), li mortis  supozeble en Magyaróvár?.

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1758 en Privigye. Post la novicado li studis filozofion en Nitro kaj Nagykároly. Ekde 1763 li instruis en Medgyes?, ekde 1765 li studis teologion en Debrecen. En 1767 li pastriĝis en Vác, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Li instruis en  seminario en Vác, poste en pluraj gimnazioj en la lando. Ekde 1778 li estis aŭ gimnaziestro aŭ monaĥejestro (foje ambaŭ), kelkfoje submonaĥejestro en pluraj hungaraj urboj, lastfoje en Magyaróvár.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Proposition, philosophicae nob. ac perdoctus Dnus Stephanus Gull e Com. Bihar defendit ...* (1775)
* *Propositiones ex universa philosophia et mathesi, quas idem Steph. Gull defendit ac ...* (1776)
* Pluraj manuskriptoj

## Fontoj 
* biografio hungare (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo P, poste serĉu la nomon)
* biografieto hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Charles Cresp

**Charles CRESP**, estis franca esperantisto, honora membro de UEA.

Profesie fotografia informisto en Cannes. De 1908 seninterrompe UEA-delegito. Laŭ lia iniciato la urbo Cannes uzis E-o-n por la trafikindikado.

## Fontoj
* Enciklopedio de Esperanto, p. 86-87
* Jarlibro de UEA, 1930, p. 69, menciita inter honoraj membroj, p. 217 lia adreso
* Jarlibro de UEA, 1933, p. 116, menciita inter  honoraj membroj
* Jarlibro de UEA, p. 80, menciita inter honoj membroj, p. 183 lia adreso

## Rimarko
* En la jarlibro 1939 li mankas inter honoraj membroj, sekve li forpasis inter 1934-1938.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Supera Gvidanto de Ĉinio

La **Plej Supera Gvidanto de la Ĉina Popola Respubliko** (; laŭvorte "Plej Supera Gvidanto") estas neformala termino uzata por rilati al la plej grava politika figuro en la Ĉina Popola Respubliko (ĈPR).

La supera gvidanto kutime kontrolas kaj la Komunistan Partion de Ĉinio (KPĈ) kaj la Popolan Liberigan Armeon (PLA), kaj ofte tenas la titolojn Ĝenerala Sekretario de la KPĈ kaj Prezidanto de la Centra Milita Komisiono (ĈMK). 

La ŝtatestro (prezidanto) aŭ registarestro (ĉefministro) ne nepre estas la supera gvidanto de la lando. En la partio-ŝtata sistemo de Ĉinio, partiaj roloj estas politike pli gravaj ol ŝtataj titoloj.  

## Referencoj 
Kategorio:Komunisma terminologio
Kategorio:Aŭtoritatuloj
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Historio de Ĉinio
Gennadij Ŝpalikov

**Gennadij Fjodoroviĉ ŜPALIKOV** (; naskiĝis la 6-an de septembro 1937 en Segeĵa, Karelia ASSR, mortis la 1-an de novembro 1974 en Moskvo) estis sovetia verkisto kaj scenaristo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj scenaristoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Elek Pintér

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pintér Elek** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Mernye, li mortis  en Tata (Hungario).
 
## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en Vác en 1858. Post la novicado li finis la gimnazion en Kolozsvár en 1863, jaron poste li monaĥiĝis. Li instruis en Magyaróvár kaj Budao (urbo), poste pastriĝis en 1866 kaj studis teologion. Ĝis sia pensiuliĝo en 1918 li instruis en gimnazioj de Nagykároly (1866), Kolozsvár (1868), Léva (1869), Selmecbánya (1870), Nagykanizsa (1873) kaj Tata (1879–). En tiu lasta urbo li estis ankaŭ gimnaziestro kaj monaĥejestro. Li ricevis reĝan premion en 1900.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Jegyzőkönyv a selmeczbányai gyógyászati és természettudományi egyletnek ...* (1871)
* *Elemző vegytan a középtanodákban* (1872)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Tata

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografieto hungare
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kalifornia Kolegio de Artoj

**Kalifornia Kolegio de Artoj** (, akronime **CCA**) estas privata , neprofitcela, universitata lernejo pri arto, dezajno, arkitekturo kaj verkado kun du kampusoj en Kalifornio, unu en San-Francisko kaj unu en Oakland.

Ĝi estis establita en 1907, kaj en ĉiujare averaĝe enskribas ĉirkaŭ 1 225 bakalaŭrajn studentojn kaj 400 diplomiĝintojn. 

Studoj estas ofertitaj ĝis la nivelo de magistro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Edukado en Kalifornio
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Retejodezajno

**Reteja dezajno** (ankaŭ konata kiel *retdezajno*, el la angla *web design*) estas fako de amaskomunikila dezajno, kiu ampleksas la vidan, funkcian kaj strukturan dezajnon de retejoj por la Interreto. La teknika efektivigo de retejoj, aliflanke, estas nomata retevoluigo. La termino kutime rilatas al la disvolviĝo *de* uzantinterfacoj uzante bildojn, CSS, kaj XHTML aŭ HTML.

Retejaj dezajnistoj:

* desegni la logikan strukturon de retpaĝoj;
* pripensu la plej oportunajn solvojn por prezenti informojn;
* okupiĝas pri la arta dezajno de la retprojekto.

Rezulte de la intersekciĝo de du branĉoj de homa agado, kompetenta retpaĝa dizajnisto devas koni la plej novajn retteknologiojn kaj havi la taŭgajn artajn kvalitojn. Plej multaj specialistoj laborantaj en la kampo de dezajno kutime koncentras en si tian kreivan edukadon kiel dezajnostudio.

Reta dezajnisto estas relative juna profesio , kaj profesia edukado pri reta dizajno ankoraŭ ne estas vaste disvastiĝinta en Rusio . Pro la kreskanta postulo je interreta reprezentado, la postulo je reteja dizajno ankaŭ kreskas , kaj la nombro de retejaj dizajnistoj pliiĝas. Nuntempe, retejajn dizajnajn servojn provizas kaj retstudioj kaj individuoj (liberprofesiaj retejaj dizajnistoj).

Kun la alveno de AI teknologio por generi programaran kodon povus okazi ke baldaŭ tiu profesio malaperos.

## Vidu ankaŭ 
* HTML
* Grafika fasonado (Grafika dezajno)
* CSS (Kaskadaj stilfolioj)

## Eksteraj ligiloj 
* W3C konsorcio por retaj normoj

Kategorio:Komunika dezajno
Kategorio:Grafika fasonado
Louis Bouvier

**Louis BOUVIER** [buviE] estis franca esperantisto, honora membro de UEA.

Profesie farmaciisto en Poix. De 1908 li estis seninterrompe UEA-delegito.

## Fontoj
*Enciklopedio de Esperanto, p. 61
* Jarlibro de UEA, 1930, p. 69, honoraj membroj
* Jarlibro de UEA, 1938, p. 13, honoraj membroj

Kategorio:Francaj esperantistoj
Norda Meksiko

**Norda Meksiko** (, mallongigite *El Norte*) estas kultura kaj geografia makroregiono kovranta la nordajn teritoriojn de Meksiko. Ĉi tiu termino ne estas oficiala, ĉar ne ekzistas tia administra-teritoria unuo en Meksiko.

La regiono inkludas la subŝtatojn de Baja California, Baja California Sur, Chihuahua, Coahuila, Durango, Nuevo León, Sinaloa, Sonora, kaj Tamaulipas, el kiuj ses limas kun Usono. 

Kelkaj argumentas, ke Norda Meksiko inkluzivas ĉiujn teritoriojn, kiuj situas norde de la Tropiko de Kankro , sed ĉi tiu priskribo inkludus partojn de Zacatecas kaj San Luis Potosí, kiuj ne estas konsiderataj nordaj ŝtatoj.

## Geografio 
Kovrante 1,054,382 km², kio konsistigas ĉirkaŭ 53% de la tuta areo de Meksiko, ĝia teritorio ne estas homogena, la subregionoj estas malforte interligitaj, sed ĝi ja dividas kelkajn komunajn karakterizaĵojn, kie ĝia plej ĉeestanta klimato estas seka kaj dezerta, sed la modera ankaŭ estas latenta. Ĝia orografio estas diversa kaj estas trairata de altaj areoj kiel la montaro Baja California en la samnoma duoninsulo, la Sierra Madre Oriental kaj la Sierra Madre Occidental, same kiel malaltaj areoj kun la pacifika marborda ebenaĵo (Q2893341) aŭ la golfa marborda ebenaĵo (Q1536415).

## Kulturo 
La kulturo de la regiono diferencas de tiu de centra kaj suda Meksiko. La loĝantaro de norda Meksiko estas ĝenerale pli konservativa pri temoj kiel aborto, samseksa geedzeco, kaj la leĝigo de mariĥuano,  sed pli liberala pri aferoj kiel komerco aŭ teknologio.  La nordo ankaŭ distingiĝas de aliaj regionoj per la relative pli granda identiĝo de siaj loĝantoj kun sia hispana heredaĵo. 

## Referencoj 
Kategorio:Eksaj kolonioj de Hispanio
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Kulturspacoj
Marco Vanoppen

**Marco VANOPPEN** naskiĝinta en Haselto, estas belga muzikisto/dekonstruisto.

## Vivo kaj verkoj 
Lia laborkampo inkluzivas avangardan muzikon, improvizon, industrian muzikon, eksperimentan muzikon, bruan muzikon ktp.

Li estas/estis membro (fondinto) de pluraj grupoj kaj/aŭ muzikaj projektoj.

Li ankaŭ kreas bildojn por muzikfilmetoj .

Profesie, li laboris ĉefe por la belga ŝtato por la plej granda parto de sia kariero.

Marco estis naskita en Haselto, Limburgo, kaj ankaŭ estas konata kiel Spurck.

## Diskaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Marco Vanoppen
* All About Jazz
* JazzinBelgium
* IMDb

Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio
Kategorio:Belgaj muzikistoj
Mauro Pawlowski

**Mauro PAWLOWSKI** estas belga kantisto kaj gitaristo kiu iĝis konata kiel membro de la grupoj Evil Superstars kaj dEUS. Li venas de la Limburga vilaĝo Koersel kaj havas polajn kaj italajn radikojn. Lia patro estis la polo Eduard Pawlowski, lia patrino la itala Anna Di Turi. Liaj polaj geavoj venis al Belgio en 1944, fuĝante de la Dua Mondmilito kaj malriĉeco.

## Vivo kaj verkoj 
Li komencis sian karieron en 1992 kiel ĉefkantisto de la grupo Evil Superstars. Kun dEUS, tiu grupo estis parto de la unua ekprospero en la belga muzika scenejo en la 1990-aj jaroj. Li forlasis Evil Superstars en 1998 kaj poste ludis en multaj grupoj kiel ekzemple Mitsoobishy Jacson, Kiss My Jazz, Monguito kaj Shadowgraphic City. Li regule akompanas la grupojn dEUS, The Love Substitutes, Othin Speke, Club Moral, Archetypes of the Multisabanas kaj I Hate Camera.

En la sama tempo, li laboris sole sub malsamaj pseŭdonimoj kiel ekzemple Mauro A. Pawlowski aŭ Somnabula, kaj formis novan grupon nomitan Mauro Pawlowski & the Grooms. Li ankaŭ aliĝis al Teun Verbruggen kaj Jean Delacoste en la Noise rokmuzika grupo Stahlmus Delegation, tiam produktis New Found Sacred Ground, la albumon de Roland Van Campenhout publikigita en 2013.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Belgaj kantistoj
Julius Krohn

**Julius Leopold Fredrik KROHN** (19-a de aprilo 1835, Viipuri – 28-a de aŭgusto 1888, samloke) estis finna, al germana familio aparteninta esploristo pri popola poezio, profesoro pri finna lingvo kaj literaturo, poeto, finna tradukisto kaj ĵurnalisto. Krohn laboris kiel preleganto pri la finna lingvo ĉe la Universitato de Helsinko ekde 1875 kaj kiel adjunkta profesoro ekde 1885. Li estis unu el la plej eminentaj esploristoj pri finna popola poezio en la 19-a jarcento. Li ankaŭ verkis la unuan finnlingvan *pro gradu* disertacion.

## Verkoj
* Yrjö Aukusti Wallin ja hänen matkansa Arabiassa, pri etnografo kaj aventuristo Georg August Wallin
* Maksimilian Aukusti Myhrberg 
* Vanha tarina Montrosesta, traduko al finna de *A Legend of Montrose* de Sir Walter Scott

Kategorio:Naskiĝintoj en 1835
Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj en 1888
Kategorio:Mortintoj la 28-an de aŭgusto
Kategorio:Finnaj lingvistoj
Pier Giorgio Frassati

**Pier Giorgio FRASSATI** (naskiĝinta la  en Torino, mortinta samloke la ) estis itala alpisto, estonta minada inĝeniero kaj tria ordenano de la dominikanoj. Sanktuligon de li faris en la 7.9.2025 papo Leono la 14-a. Lia patro Alfredo Frassati, agnostikulo, estis diplomato kaj fondis kaj estris la renomiĝintan ĵurnalon La Stampa. 

Sen rimarko de la familianoj, Pier Giorgio ekservis la malriĉulojn torinajn, poste pere de Vincento-konferencoj organizitaj de Frédéric Ozanam; ilin Frassati membris de 1918. En 1919 li fariĝis membro de la *Katolika studenta ligo* kaj de Katolika Agado post kiam li ekstudis en Torino minadajn sciencojn. Lia ĉefa motivo por elekti la menciitan studon estis la eblo servi la ministojn en la nomo de Jesuo Kristo. De 1921, Frassati engaĝiĝis politike en la partio *Partito Popolare Italiano* kiu apogis sin sur la katolika sociala doktrino. Kiam lia patro ambasadoris en Berlino, Pier Giorgio estis gaststudento en Berlino kaj gastis en Freiburg ĉe la familio de la teologo Karl Rahner. Samjare li partoprenis en la unua kongreso de la porinteklektula unuiĝo *Pax Romana*. En 1922 li iĝis tria ordenano dominikana. Kun amikoj li fondis *Societon de ujoj netuje takseblaj* (Compagnia dei tipi loschi) kiu intencis flegi kristanan spiritecon dum longaj alpaj paŝadoj. 

Post vizito en torinaj ladurboj li malsaniĝis je poliomjelito en 1925 mortonte post ses tagoj, la tagon antaŭ ekzameniĝo minadinĝenierika, en la aĝo de 24 jaroj. Laŭ la surprizo de la familianoj - kiuj estis neinformitaj pri lia karitata engaĝiĝo - miloj venis al la entombigo. Baldaŭ startis amasa kulto ĉirkaŭ li kaj al multaj katolikaj junularaj grupoj li modelis (ankaŭ koncerne grupan nomiĝon). En 1981 oni elterenigis en Pollone lian kadavron kiu evidentiĝis neputrinta. Sekve oni entombigis ĝin en flanka kapelo de la Torina katedralo. 

En majo 1990 lia papa moŝto Johano Paŭlo la 2-a beatigis lin kaj ankaŭ liaj tri posteuloj ofte publike laŭdis Pier Giorgio Frassati kiel modelon de laika sankteco. En 2000 estis inaŭgurata en Piemonto la vojo *Sentiero Frassati Internazionale di Pollone*. En la 7.9.2025 la ĉefpontifiko Leono la 14-a kanonizis lin.

## Literaturo 
* Helene Moser: *Pier Giorgio Frassati, ein moderner Christusträger*. Verlag Ars sacra, München 1932.
* Josef Stierli: *Pier Giorgio Frassati. Ein Leben aus dem Glauben*. Kanisiuswerk, Freiburg im Üechtland 1938.
* Paul H. Schmidt: *Pier Giorgio Frassati 1901–1925. Ein Vorbild für die Nachfolge Christi in schwieriger Zeit*. Verlag Marianischer Digest, Bern 1993.
* Carla Casalegno: *Pier Giorgio Frassati. Una vita di preghiera*. Piemme, Casale Monferrato 1988, ISBN 88-384-1256-1.
* Carla Casalegno: *Pier Giorgio Frassati*. Effatà Editrice, Cantalupa 2013, ISBN 978-88-7402-871-9.

## Eksteraj ligiloj 
* ekumenisma leksikono de sanktuloj
*"Das kurze, inspirierende Leben des Pier Giorgio Frassati" - ĉe: *zenit.org,* 21.7.2001
* plurlingva prezento de Frassati

## Notoj 
Kategorio:Italaj dominikanoj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Inĝenieroj
Kategorio:Montogrimpistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1901
Kategorio:Mortintoj en 1925
Ĝonŝan

**Ĝonŝan,**  per simpligita ĉina skribo **中山** estas prefektujnivela milionurbo, marhavena urbo en provinco Gŭangdongo en Ĉina Popola Respubliko. Ĝi apartenas al la urbaro Kantono-Ŝenĝeno. 
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.
eta|maldekstre|

## Geografio 
La milionurbo situas laŭ la maro ĉe enfluejo de Perlorivero sur areo 1 784 km² 11 metrojn super la marnivelo, rekte kontraŭ Ŝenĝeno kaj Honkongo. La municipo grupigas la 24 urbo-nivelajn dividojn en kvin distriktajn areojn. La urbego rekte administras 8 subdistriktojn kaj 15 urbojn. Makao troviĝas 42, Kantono (Ĉinio) 67, Honkongo 86, Ŝanhajo 1254, ĉefurbo Pekino 1956 km laŭ https://www.distancefromto.net/. 

## Historio 
Komence la areo konsistis el apartaj insuloj, paŝo post paŝo ĝi iĝis parto de la kontinento. La unua skriba mencio okazis en 618, oni produktis maran salon. En 1082 fortikigita komunumo estis fondita. Inter 1942-1945 japana okupado okazis, poste la enlanda milito. En 1988 Ĝonŝan estis levita prefektura urbo.

## Ekonomio 
La prefekturbo estas agrikultura (rizoj, liĉioj, bananoj, sukerkanoj kaj hortikulturado). La proksimeco de Honkongo kaj Makao estas avantaĝo por ĝia ekonomia disvolviĝo, precipe en manufakturado.
eta|maldekstre|

## Edukado 
Pluraj universitatoj, respektive kampusoj, ankaŭ instituto funkcias en la prefekturbo.

## Trafiko 
Ĝonŝan estas alirebla per fervojoj, aŭtoj, pramoj. Flughavenoj funkcias en Ŝenĝeno kaj Honkongo. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Tra la Perlorivero ponto helpas la trafikon.

## Klimato 
La milionurbo situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun influo de musonoj. La someroj estas malsekaj kun altaj temperaturoj. La vintroj estas mildaj, sekaj kaj sunaj. La musono daŭras inter aprilo-septembro. La meza jara temperaturo estas  kaj varias . La jarpluvo averaĝas 1928 milimetrojn.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* muzeoj
* statuoj
* sep-etaĝa pagodo

## Famuloj 
* Liu Sifo

## Ĝemelurboj 
*  Puntarenas, Kostariko
*  Culiacán, Meksiko
*  Cairns, Aŭstralio
*  Kantono Alameda, Usono, Kalifornio
*  Honoluluo, Usono, Havajo (1997)
*  Moriguĉi, Japanio (1998)
*  Burnaby, Kanado, Brita Kolumbio (2011)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Lee Chang-ho

**Lee Chang-ho** (, hanja 李昌鎬; naskita la 29-an de julio 1975 en Jeonju, Provinco Jeollabuk (Norda Ĝolla), Sud-Koreio) estas korea Go-profesiulo de la 9-a dan-klaso , kiu estas konsiderata unu el la plej fortaj ludantoj en modernaj tempoj.

Kun ĉirkaŭ 115 turnirvenkoj, inkluzive de 17 internaciaj turniroj (monda rekordo; estas nur tri aliaj homoj, kiuj gajnis pli ol du internaciajn titolojn).

De 1991 ĝis 2006, Lee Chang-ho gvidis la liston de Go-rangigo.  En 2012, li ankoraŭ estis unu el la plej fortaj ludantoj de Koreio, kvankam lin superis junaj ludantoj kiel Lee Sedol kaj Park Junghwan. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo(en la korea)
* Intervjuo
* la Biblioteka paĝo de Sensei

Kategorio:Goo
Kategorio:Sudkoreaj sportistoj
Teknika dokumentisto

**Teknikaj verkistoj** desegnas, kreas kaj ĝisdatigas teknikan dokumentaron, kiel ekzemple funkciigajn instrukciojn, instalaĵajn kaj muntajn instrukciojn, trejnajn materialojn kaj retan helpon. Teknikaj verkistoj pli kaj pli laboras interne, redaktante specifojn kaj postuldokumentojn, aŭ pritraktante terminologion kaj uzantinterfacojn dum disvolviĝo.

Multaj aliaj titoloj ankaŭ estas uzataj (ekz., "Teknika Aŭtoro", "Teknika Redaktoro", "Specialista Redaktoro", "Dokumentada Inĝeniero", "Teknika Verkisto", "Teknika Redaktoro", "Inĝeniero por Teknika Literaturo").

La ĉefa tasko de teknika verkisto estas verki dokumenton, kiu kontentigus certajn postulojn. Postuloj povas esti determinitaj kaj per regularoj ekzistantaj en la aplika industrio de la produkto kaj per diversaj celoj, kiujn la programista organizo metas por si. Ekzemple, postulo povas esti redukti la kostojn de produkta bontenado per disvolvado de preciza kaj komprenebla priskribo aŭ provizi dokumentadon pri la programprocezo por posta konfirmo de konformeco kun la kvalitsistemo.

Ekzemploj de industrioj kie teknikaj verkistoj estas dungitaj inkluzivas:

* disvolviĝo de aparataro kaj programaro;
* disvolviĝo de hejmaj elektraj aparatoj kaj elektroniko;
* kemia industrio, aerspaca industrio, robotiko, bioteknologio, ktp.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunikilaj profesioj
Terry Bisson

**Terry Ballantine BISSON** (n. la 12-an de februaro 1942 en  Madisonville, Kentukio - m. la 10-an de januaro 2024 en Berkelio, Kalifornio) estis usona verkisto de sciencfikcio kaj fantazio. Li estas plej konata pro siaj noveloj, kiel ekzemple *Bears Discover Fire*, kiu gajnis la Premion Hugo kaj la Premion Nebulozo, kaj "''They're Made Out of Meat*". 

## Verkado 
Bisson estas konata pro verkado de noveloj, inkluzive de *Bears Discover Fire (Ursoj Malkovras Fajron*, 1990), por kiu li gajnis la Premion Hugo en 1991 por Plej Bona Novelo  kaj la Premion Nebula en la sama kategorio ; en 2001 li gajnis sian duan Premion Nebula por *Macs'' kaj sian duan Premion Locus, same kiel sian unuan Grand Prix de l'Imaginaire.  Li ankaŭ verkis plurajn romanojn, inkluzive de filmversioj de *La Kvina Elemento* de Luc Besson kaj *Johnny Mnemonic*, bazita sur novelo de William Gibson.

Li laboris kune kun Greg Bear, Roger Zelazny, kaj Anne McCaffrey en la kampo de bildstrioj. Li ankaŭ finis poluri la manuskripton por la romano *Saint Leibowitz and the Wild Horse Woman*, la daŭrigo de *A Canticle for Leibowitz* de Walter M. Miller, laŭ peto de la aŭtoro.

## Verkaro (elekto) 
* *Wyrldmaker* (1981)
* *Talking Man* (1986)
* *Fire on the Mountain* (1988)
* *Voyage to the Red Planet* (1990)
* *Pirates of the Universe* (1996)
* *The Pickup Artist* (2001)
* *Any Day Now* (2012)

Romanigoj 

* *Virtuosity* (1995)
* *Johnny Mnemonic* (1995)
* *The Fifth Element* (1997)
* *Alien Resurrection – The Official Junior Novelization* (1997)
* *Galaxy Quest* (1999)
* *The 6th Day* (2000)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (angle)
* Profilo de Terry Bisson de Michael Swanwick
* "Historio de la Estonteco" de Terry Bisson ĉe la *The New Yorker*, la 7an de oktobro 2023
* 
* 1996 Philcon programa libro: Bisson profilo
* *Locus* (septembro 2000): Bisson artikolo
* Interreta libra listo: Bisson profilo
* 

Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj
Peticiskribisto

eta|Skribisto en la *Kodekso Manesse* .
[eta|*Écrivain public* en [Chambéry, Francio. ]]

**Peticiskribisto** estas persono, kiu scipovas legi kaj skribi kaj vivtenas sin per skribado de pledoj, oficialaj leteroj kaj deklaroj por klientoj, kiuj estas analfabetaj aŭ kies malbonaj skribkapabloj ne permesas al ili formuli siajn ideojn ĝuste.

## Priskribo 
Budoj de peticiverkistoj estis starigitaj en centraj lokoj kaj apud registaraj oficejoj, lokaj administracioj kaj tribunaloj. Tiuj, kiuj serĉis la servojn de peticiverkisto, ofte estis helpataj de liaj redaktaj kapabloj kaj lia kapablo skribi tion, kio estis bezonata. Dum la peticiverkisto kutime traktis oficialan skribadon, aplikojn al institucioj, deklarojn kaj peticiojn, estis kazoj, en kiuj li traktis la verkadon de amleteroj kaj ĝeneralaj konsiloj, pro esti klera persono disponebla en analfabeta medio.

Postulo je helpskribistoj ankaŭ ekestas kiam granda parto de la loĝantaro ne parolas la oficialan lingvon de la ŝtato. 

## Galerio 

Dosiero:Constantinople(1878)-public_typist.png|Rakontante problemon al "publika verkisto". Istanbulo, 1878.
Dosiero:Allers-NapoliScrivano.jpg|"La Pledverkisto el Napolo ", 1893
Dosiero:Tamil_typists_in_puducherry.jpg|Tamilaj peticiaj verkistoj en Barato, 2004
Dosiero:Ferrers-scrivener.jpg|eta|Historia rekonstruado de 15a-jarcenta pledskribisto () registranta la testamenton de armulo

## Vidu ankaŭ 
* skribisto
* kopiisto
* notario
Kategorio:Historiaj profesioj
Scienca verkado

**Scienca diskurso**, **stilo** aŭ **verkado** (el la franca *discourse*, nome 'ago kuri de unu parto al alia') estas la teksta konstruo, kiu ebligas la komunikadon de scienca enhavo per specialigita lingvo en teknika formato, en kiu la leksikono, sintakso kaj kompleta teksta konfiguracio estas karakterizitaj. 

Por tia enhavo, scienca diskurso uzas specialigitan lingvon, kiu, laŭ Judith Batista *kaj aliaj*, devas plenumi la jenajn parametrojn:Lingvo kiel komunikilo permesas al ni rompi scio- barierojn kaj resti informitaj pri la plej novaj sciencaj evoluoj. Sciencistoj devas validigi, falsi aŭ trudi novajn teoriojn, kiuj kapablas krei novan scion aŭ konfirmi ekzistantan scion per sia diskurso. Tio postulas, ke la lingvo uzata por transdoni ĉi tiun scion povu esti disvastigita tra la scienca komunumo kaj etendita tra la mondo sen ia ajn interfero, malhelpante ĝian facilan kaj ĝustan aplikon. Ĉio ĉi eblas kondiĉe ke la lingva kodo uzata kaj de la sendanto kaj de la ricevanto estas la sama. Por la konstruado de scienca diskurso, krom la parametroj skizitaj en la citaĵo de Judith Batista *kaj aliaj*, ekzistas aŭtoroj, kiuj, agnoskante la objektivecon, kiu devas esti eneca al ĝi, ankaŭ avertas pri la neevitebla subjektiveco de scienca kaj akademia diskurso, kiel estas la kazo de María García, kiu atentigas pri serio da faktoroj, kiuj influas diskursivan objektivecon.

Tiu kiu praktikas tian verkadon estas nomata *scienca verkisto*. 

## Referencoj 
Kategorio:Literaturo laŭ temoj
Kategorio:Scienca komunikado
Medicina verkado

**Medicina** **verkado** estas specialigita kampo, kiu kreas enhavon rilatan al sanservo, medicino, farmaciaĵoj, klinika esplorado kaj medicina edukado. Ĝia ĉefa celo estas prezenti kompleksajn medicinajn informojn kompreneble kaj klare, por ke ili estu utilaj por fakuloj, studentoj kaj la publiko.

Tiu kiu praktikas tian verkadon estas nomata **medicina verkisto**.

## Amplekso 
Medicina verkado ampleksas diversajn specojn de dokumentado, kiuj ludas gravan rolon en la sanserva sektoro, inkluzive de:

# **Reguligaj dokumentoj** :
#* Klinika Studraporto
#* Esplorprotokolo
#* Pacientaj konsentformularoj
#* Preparado de Komuna Teknika Dokumento (KTD)
# **Eduka enhavo** :
#* Kuracistaj artikoloj  kaj referaĵoj
#* Materialoj por publika konscio
#* Prezentoj por medicinaj konferencoj kaj laborrenkontiĝoj
# **Aliaj tipoj** :
#* Varbaj materialoj por farmaciaj produktoj
#* Medicina ĵurnalismo kaj raportado

## Medicinaj kapabloj 
La jenaj kapabloj estas esencaj por sukcesi en medicina verkado:

* **Scienca scio** : profunda scio pri medicina terminologio kaj esploraj principoj
* **Skribkapabloj** : kapabloj por faciligi la komprenon de enhavo
* **Lingva scipovo** : scipovo de kaj la urdua kaj la angla.
* **Reguliga scio** : konscio pri reguligaj postuloj en malsamaj landoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Scienca verkado
* Monda Asocio de Medicinaj Redaktoroj (World Association of Medical Editors, WAME)

Kategorio:Medicinaj verkistoj
Kategorio:Sanscienca esplorado
Kategorio:Literaturo laŭ temoj
Kálmán Pintér

**Kálmán Pintér,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pintér Kálmán** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Pinthér,* lia pseŭdonimo estis *Calamus*.

 naskiĝis  en Tiszavárkony, li mortis  en Veszprém (urbo).

## Biografio 
 frekventis piaristan gimnazion en Kecskemét, dum li aliĝis al la piaristoj en 1871. La novicado okazis en Pest (urbo), kie li ankaŭ maturiĝis. Li pastriĝis en 1878, supozeble tiutempe li monaĥiĝis, en 1881 li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Jam ekde 1874 li instruis en urbo Veszprém, ekde 1882 en Kecskemét, ekde 1888 en Budapeŝto. En 1900 li ricevis piaristan postenon, kiun li nelonge plenumis pro malsano. Li multe kontribuis pri la literaturo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A szinész. Dramolette egy felvonásban.* (drameto, 1886)
* *Vörösmarty realismusa.* (1891)
* *Poetika és olvasókönyv, iskolai használatra.* (lernolibro, kunaŭtoro, 1896;. 2-a eldono: 1899, 1902)
* *Vörösmarty Mihály Cserhalomja, magyarázta.* (lernolibro, 1900)
* *Vázlatok spanyolországi és portugáliai utamból.* (1901)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupore)
* katolika leksikono (legebla pli malsupore)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Lavpulvoro

dosiero:Pralni_prašek_1_C.jpg|Pulvora lesivo
dosiero:Laundry_detergent_pods.jpg|Likvaj lesivaj kapsuloj

[dekstra|eta|Afiŝo por varmarko FEWA, frua lavada lesivo de [Germanio]]
**Lavpulvoro**  estas pulvora lesivo destinita por manlavado aŭ lavmaŝinoj. Rilatas al hejmaj kemiaĵoj (d:Q3564138).

## Tipoj 
* Sap-entenanta - miksaĵo de sapo kaj alkalaj saloj, destinita por lavado nur de kotonaj kaj linaĵaj ŝtofoj en mola akvo je temperaturo de 40 °C.
* Sintezaj (entenantaj sintezajn surfaktantojn) - distingiĝas per sia versatileco rilate al akvomalmoleco, ĝia temperaturo, grado de acideco kaj tipo de ŝtofo.
* Alkala - uzata por redukti akvomalmolecon, trempigi kaj boligi lavotaĵojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* lavsapo (Q563500)
* lavpasto
* Purigaĵo

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Germanaj inventoj
Kategorio:Purigaĵoj
Kategorio:Vestolavado
Kakaopulvoro

eta|malsamkoloraj tipoj de kakaopulvoro.
**Kakaopulvoro**  rilatas al produktoj akiritaj per pulvorigado de parte sengrasigita kakao-maso. Tio inkluzivas ne nur kakaopulvoron sen aldonita sukero aŭ aliaj dolĉigiloj, sed ankaŭ kakaopulvoron produktitan per traktado de kakaograjnoj, kakaomaso aŭ muelita kakaopremkuko kun alkaloj (natria karbonato aŭ kalia karbonato, ktp.) por pliigi ĝian solveblecon ("solvebla kakaopulvoro").

Kutime ĝi estas malhelbruna kaj havas amaran guston.

## Konsisto de komponaĵoj 
eta|Premiita kuko post eltiro de kakaa buteroPura kakaopulvoro konsistas el 58% da karbonhidratoj, proksimume 10 ĝis pli ol 20% da graso (kaze de malgrasa kakao), 1% da proteino kaj 3% da akvo. Inter la mineraloj enhavitaj en kakaopulvoro, mangano, magnezio, fosforo, kalio, fero kaj zinko troviĝas aparte en altaj koncentriĝoj. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* varma ĉokolado
* bakĉokolado (Q884785)

Kategorio:Komponantoj de ĉokolado
Purigaĵo

[eta|Uzanta [miksaĵon de acida vinagro kaj sapo purigadi plakstan surfacon]]
**Purigaĵoj** aŭ **purigilaĵoj** por malmolaj surfacoj estas substancoj (kutime likvaĵoj, pulvoroj, aerosoloj aŭ granuloj) uzataj por forigi malpuraĵon, inkluzive de polvo, makuloj, malagrablaj odoroj kaj malordaĵo de surfacoj. Purigaĵoj kontribuas al sano, beleco, forigo de malagrablaj odoroj kaj preventado de la disvastiĝo de malpuraĵo kaj poluaĵoj al si mem kaj al aliaj. Iuj purigaĵoj povas kaj mortigi bakteriojn (kiel bakteriojn sur pordoteniloj, same kiel bakteriojn sur laborsurfacoj kaj aliaj metalaj surfacoj) kaj purigi. Aliaj agentoj, nomataj **sengrasigiloj**, enhavas organikajn solvilojn por solvi oleojn kaj grasaĵon. 

Temas pri  konsumaĵoj, kiuj estas uzataj por purigi vastan gamon da eroj kaj objektoj. Ili kaŭzas aŭ helpas forigi poluaĵojn rezultantajn el uzo aŭ restaĵojn kaj deponejojn el la fabrikada procezo de la objekto.

Lesivoj kutime uziĝas kombine kun akvo, kiu, kiel polusa solvilo, povas signife kontribui al la puriga efikeco. Samtempe, la akvo forportas la malpuraĵon. Tamen, ĉe seka purigado de tekstiloj, la purigado estas farata en ne-akvaj solviloj. 

**Lesivoj** estas uzataj por purigi tekstilojn kaj ledon. Purigaĵoj ankaŭ estas purigiloj, sed ne inkluzivas ekzemple lavpulvorojn.

Farmaciaj aŭ kosmetikaj produktoj por persona prizorgo ankaŭ povas esti klasifikitaj kiel purigaj produktoj. 

## Media efiko 
La mediaj efikoj de purigaj produktoj havas konsekvencojn, kiuj rezultas el la kemiaj kombinaĵoj ĉeestantaj en purigaj produktoj.  Ĉi tiuj purigaj produktoj povas enhavi kemiaĵojn, kiuj havas damaĝajn efikojn sur la medion aŭ sur homojn.

Kvankam konvenciaj "verdaj" purigaj produktoj enhavas pli sekurajn kemiaĵojn, kiuj rapide malkomponiĝas en la medio, ili tamen enhavas kelkajn kemiaĵojn, kiuj povas esti enspiritaj aŭ sorbitaj tra la haŭto. Senkemiaĵaj purigiloj lasas neniujn spurojn de kemiaĵoj sur surfacoj aŭ en la aero. Ili ne havas kancerigajn aŭ toksajn efikojn kaj ne degradas la endoman aerkvaliton. 

Por redukti la netan efikecon, iuj markoj de lesivoj estis restrukturitaj por uzo kun malvarma akvo. Permesante al la konsumanto uzi malvarman akvon anstataŭ varman, ĉiu ŝarĝo signife reduktas energikostojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* seninfektigo
* verda purigado (d:Q1574200)
* lavpulvoro
Ignác Pivár

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pivár Ignác** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.
eta|

 naskiĝis  en Csobánka, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 frekventis piaristan gimnazio en Vác, dum en 1861 li aliĝis al la piaristoj. La novicado okazis en Vác, poste li finis la gimnaziajn jarojn kaj maturiĝis en Kolozsvár en 1866. En la sama jaro li monaĥiĝis kaj ekinstruis en Kecskemét. Li studis ankaŭ teologion en Nitro kaj Szentgyörgy, poste li pastriĝis en 1869. Li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1876. En tiuj jaroj krom Kecskemét li instruis en Vác kaj Kolozsvár. Ekde 1879 li instruis surdmutulojn en Vác, kie li estis levita institutestro en 1892. Menciindas, ke li vivis nokte-tage kun la surdmutuloj. Ekde 1895 ĝis sia morto li estis institutestro por blinduloj en Budapeŝto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A beszélő siketnémák nyelvtanítása.* (1887)
* *Bibliai történetek siketnéma növendékek számára.* (1888)
* *Kis hangtan, vezérfonálul a siketnémák tanítóinak számára és magánhasználatra.* (1895)
* *A vakok ügyének fejlődése és mostani állása Magyarországon.* (1901)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Csobánka (vidu la foton!)
* lernejo en Vác portas la nomon "Pivár Ignác" ekde 2011

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gustigaĵo

[eta|Aromaĵoj ĉe [McDonald's]]
eta|Pentraĵo de Adriaen Brouwer - La amara trinkaĵo (germane Der bittere Trank).
**Gustigaĵoj** , **gustigilo** (ankaŭ **aromigaĵoj**, **aromigiloj** aŭ **odorigaĵoj**, **odorigiloj**, kaj ankaŭ **agento** anstataŭ aĵ aŭ il) estas substancoj aldonitaj al manĝaĵoj kaj trinkaĵoj por ŝanĝi aŭ plibonigi ilian guston aŭ odoron.

Kvankam salo kaj sukero teknike povas esti konsiderataj aromoj por salaj kaj dolĉaj gustoj, nur kombinaĵoj, kiuj plibonigas gustojn kiel ekzemple umamo, kutime estas konsiderataj aromoj. Dolĉigiloj ankaŭ povas esti konsiderataj aromoj. Ekzemploj de gustigaĵoj inkluzivas limonenon, anizolon, vanilinon, diacetilon kaj mentolon.

## Sintezaj gustoj kaj aromoj 
Ekzistas multaj aldonaĵoj, kiuj estas de sinteza origino. La procezo de ilia produktado komenciĝas per kemia esplorado celanta izoli esencajn komponaĵojn de la aparta gusto el naturaj ingrediencoj. La sekva paŝo estas provi simuli la guston uzante sintezajn materialojn.

### Avantaĝoj kaj malavantaĝoj 
Subtenantoj de la uzo de sintezaj gustoj kaj parfumoj argumentas, ke sintezaj materialoj ĝenerale estas pli daŭremaj kaj malpli vundeblaj al temperaturo kaj aliaj ŝanĝoj. Ili estas pli facile akireblaj, pli malmultekostaj, kaj pli stabilaj laŭ koloro kaj konsisto. Kontraŭuloj de ilia uzo argumentas, ke ilia efiko sur la korpon ne estas bona kaj kelkaj el ili estas danĝeraj por la sano.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ  
 

## Eksteraj ligiloj 
* "Kiel funkcias artefarita gustigaĵo?". Howstuffworks (angle)
* Monell centro de kemiaj sentoj
* EFFA retejo
* EFFA gvidaj dokumentoj
* EFFA Video "Kio estas Gustigaĵo?"

*
Dolĉigilo

), ''Sweet'N Low* (sakarino), kaj *Splenda* (sukralozo) de Usono.]]

**Dolĉigaĵoj** aŭ **dolĉigiloj** estas aldonaĵoj uzataj por doni dolĉan guston. Ili estas vaste uzataj por dolĉigi manĝaĵojn, trinkaĵojn, medikamentojn kaj buŝajn higienajn produktojn (dentopastojn kaj ĝelojn, gargaraĵojn, dentoprotezpurigilojn, ktp.).

## Priskribo 
Temas pri manĝaldonaĵo uzata por dolĉigi manĝaĵojn. Dolĉigiloj inkluzivas naturajn dolĉigilojn: sukeron, sukeralkoholojn, mielon, silanon, fruktosukeron, kaj diversajn siropojn (kiel acersiropo), kaj artefaritajn dolĉigilojn : adenozinan monofosfaton, kalian acesulfamon, alikvoton, aspartamon, anetolon, ciklamaton, glicirizinon, neotamon, sakarinon, sukralozon, kaj pli.

La uzo de artefaritaj dolĉigiloj, kaj dolĉigiloj ĝenerale, estas polemika el sanperspektivo. Kelkaj homoj tute malakceptas la uzon de dolĉigiloj, dum aliaj rekomendas redukti la uzon de dolĉigiloj kiel eble plej multe.

La uzo de artefaritaj dolĉigiloj en grandaj kvantoj povas esti damaĝa al la sano, kaj manĝaĵoj kiuj uzas ĉi tiujn dolĉigilojn, kiel ekzemple nealkoholaĵoj, ofte enhavas averton pri la amplekso de permesita uzo en la produkto pro la ĉeesto de la dolĉigilo en ĝi.

## Uzado 
Por taksi la dolĉecon de dolĉigiloj, oni uzas taksojn de fakuloj, do tiuj taksoj ofte multe diferencas. La komparo plej ofte okazas kun 2%, 5% aŭ 10%-a sakaroza solvaĵo. La koncentriĝo de la kompara solvaĵo ankaŭ havas signifan efikon sur la takson de dolĉeco, ĉar la dependeco de dolĉeco de la koncentriĝo de la testata substanco estas nelineara. La unuoj de dolĉeco estas la rilatumo de la sakaroza koncentriĝo en la kompara solvaĵo al la koncentriĝo de la determinita substanco, kiu, laŭ la opinio de la fakuloj, havas la saman gradon de dolĉeco. En anglalingva literaturo, la unuo de dolĉeco foje estas indikita kiel la valoro de Dolĉeca Ekvivalento al Sakarozo (SES).  Necesas  ankaŭ atenti, kiaj mezurunuoj de koncentriĝo estas uzataj por determini dolĉecon. Tiel, la relativa dolĉeco, esprimita per la maso aŭ kvanto de substanco, havos malsamajn valorojn por la sama kombinaĵo. Tiu diferenco estas aparte granda por dolĉigiloj kun relative alta mola maso. Ekzemple, por taumatino (miksaĵo de proteinaj izomeroj), la relativa dolĉeco kalkulita laŭ maso estas 1600–2000, kaj laŭ la kvanto de substanco, ĉirkaŭ 100 000.

## Listo de dolĉigiloj 
* Sukero
** Sukera alkoholo
** Saĥarozo aŭ glukozo-fructose, ofte vokita *tablan sukeron*
*** Fruktozo aŭ *frukta sukero*
*** Glukozo aŭ dextrose
* Sukera substituaĵo, inkluzive de *artefarita dolĉigilo*
* Siropoj
** Agave siropo aŭ *agave nektaro''
** Acerosiropo
** Maiza siropo
*** Alt-fruktoza maiza siropo (HFCS), uzita industrie
* Mielo
* Melaso
* Daktilopalmo
* Glicirizino, trovita en Vera glicirizo (liquorice)
* Nerafinita dolĉigaĵo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* dolĉa (apartigilo)
* dolĉeco (apartigilo)
* sukerlibera (apartigilo)
* Nerafinita dolĉigaĵo



Kategorio:Manĝaj aldonaĵoj
Edward Knight Osmotherly

**Edward Knight OSMOTHERLY** (n. en 1904, m. ĉirkaŭ 1987 en aŭ ĉe Granda Londono aŭ Ted Osmotherly estis membro de Brita Esperanto-Asocio (BEA), de la Ilforda Esperanto-Societo en la urbodistrikto Redbridge de Granda Londono, la Londona Esperanto-Klubo, kaj la Societo de Britaj Esperantaj Instruistoj. Fininte Esperanto-kurson en 1931, li poste precipe aktivis favore al la brita *Unitarian Esperanto Society*, interalie publikiganta kristanan kantaron sub la titolo *Liberala Himnaro* (Londono 1948). Ankaŭ lia edzino, Emily Kathleen Grace Osmotherly (naskiĝis kiel Emily Kathleen Grace VARNDELL en julio 1898 en Chertsey en la tradicia angla graflando Surio, mortis en aĝo de 182 jaroj la  en aŭ ĉe Granda Londono), estis esperantisto. La paro geedziĝis en aprilo 1949 en West Ham, Essex. Dum kelka tempo ŝi kunredaktis “La Britan Esperantistob”, kaj la numeroj 641 (decembro 1958) ĝis 646 (majo 1959) estis ĝia ĉefredaktoro. Nekrologo pri ŝi aperis en *La Brita Esperantisto* (novembro-decembro 1980).  

## Referencoj 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Ede Polák

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Polák Ede József** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Alsópél (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Dolný Pial en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 frekventis gimnazion en Nitro, dum en 1832 li aliĝis al la piaristoj. La dujara novicado okazis en Trencsén, poste li instruis 2 jarojn en Debrecen. Li studis filozofion en Vác kaj Nitro, eĉ li doktoriĝis en 1839. Pli poste li studis teologion en Nitro kaj Szentgyörgy, rezulte li pastriĝis en 1841, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Li instruis en piaristaj gimnazioj en Selmecbánya (1842–1843 kaj 1850-1860), Temeŝvaro (1844–1850), Pest (urbo) (1860–1863). En 1864 li jam estis gimnaziestro en Kecskemét, en 1868 li ricevis piaristan postenon. Ekde 1883 li loĝis en Budapeŝto havanta plurajn piaristajn postenojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Wurf und Centralbewegung.* (1857)
* *Az állat- és növényország viszonya a légkörhöz.* (1866)
* *A légkör villámtüneteiről.* (1877)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Andreas Schlüter

**Andreas Schlüter** estis germanlingva skulptisto kaj arkitekto. Li naskiĝis probable la 13-an de julio 1659 en Dancigo, eble ankaŭ en Hamburgo, kie lia patro, devene el Dancigo, tiam laboris, mem eklaboris kiel skulptisto kaj arkitekto en 1680 kaj mortis en la unua duono de 1714 en Sankt-Peterburgo. Inter liaj verkaĵoj aparte elstaras la reprezenta arsenalo Zeughaus de Berlino kaj la Urba kastelo de Berlino (1698-1706). Sed li ne nur agis en la Reĝlando Prusio: Ankaŭ pluraj rezezentaj konstruaĵoj en Varsovio, ĉefurbo de Pollando-Litovio, portas lian subskribon - tien invitis lin la pola reĝo Johano la 3-a Sobieski, kaj li aparte memoriĝas per la palacoj Krasiński (kie li respondecis pri la interna akkitekturo) kaj Wilanów (kie li kunlaboris kun pluraj aliaj elstaraj arkitektoj de la epoko), kies konstruadon li arkitekte akompanis inter 1689 kaj 1694. Poste sekvis la jaroj en Berlino, kie li laboris inter 1696 kaj 1713. Fine oni vokis lin ankaŭ por kreado al la urbo Sankt-Peterburgo, rezidejo de la Rusa carlando - li kontribuis al la somera palaco de la caro Petro la Granda en la sankt-peterburga somera ĝardeno en 1713 kaj 1714 kaj fine li tie en aĝo de nur 54 jaroj en la unua duono de 1714 mortis.

La asteroido 6350 Schlüter havas sian nomon honore al li.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de skulptistoj
Kinji Akagawa

**Kinji Akagawa** - ,  aŭ en la japana kutima vortordo  - estas japandevena usona . Li naskiĝis la 1-an de julio 1940 en Tokio. Inter liaj verkaĵoj aparte elstaras la .

## Vidu ankaŭ 
* Listo de skulptistoj
Emulsiigilo

**Emulsiigilo**, **emulsiigaĵo** aŭ **emulsianto** estas aldonaĵoj uzataj por miksi du nemikseblajn likvaĵojn en fajne disigitan miksaĵon, konatan kiel emulsio, kaj por stabiligi ĝin. 

Emulsiigiloj povas esti uzataj por miksi oleon kaj akvon por formi emulsion. La samo validas por la miksado de solidaj, nesolveblaj substancoj en likvaĵo por stabiligi tiel nomatan suspendon . Emulsiigilo efika en akvo devas enhavi tre akvosolveblan substrukturon (ekz., poliolo) kaj tre grassolveblan substrukturon (ekz., grasalkoholo aŭ grasacido) ene de la molekulo.  La fizikaj ecoj de ĉi tiuj surfacaktivaj substancoj estas detale priskribitaj sub " Surfaktantoj ".

Naturaj emulsiigiloj tradicie estis uzataj kiel manĝaĵingrediencoj. La plej malnovaj inkluzivas la ovoflavon kaj blankon de likvaj ovoj, saponinojn (ekzemple, sapradikan dekokton).

Moderna industrio uzas ĉefe sintezajn substancojn kiel emulsiigilojn, kaj ankaŭ lecitinon (ĉefe sojon). Tiel ĝi estas parto de granda grupo de substancoj konataj kiel **manĝaldonaĵoj**, kiuj ligas kune substancojn, kiuj ne havas komunan afinecon, kaj post kiam ligitaj, malhelpas ilian apartigon.

## Vidu ankaŭ 
* E-numero

Kategorio:Surfaktantoj
Kategorio:Konservantoj
Kategorio:Kosmetikaj kemiaĵoj
Hunĉun

**Hunĉun,** per simpligita ĉina skribo **珲春市,** per tradicia ĉina skribo **琿春市** per korea alfabeto *혼춘시* estas distriktonivela urbego en Korea Aŭtonoma Prefektujo Janbiano, en provinco Ĝilinio en nordorienta Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas laŭ loka triba lingvo: "limlando".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La urbego situas proksime al la limoj kun Nord-Koreio kaj Rusio laŭ dekstra bordo de rivero sur areo 5 145 km² averaĝe 41 metrojn super la marnivelo. Hunĉun administras 14 dividaĵojn. Vladivostok troviĝas 127, provinca sidejo Ĉangĉuno 421, ĉefurbo Pekino 1209, Ŝanhajo 1516 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Ekonomio 
Situante ĉe la trilima punkto (Ĉinio, Rusio kaj Nord-Koreio), ĝi ĝuas strategian lokon. Ekde la fruaj 1990-aj jaroj la ĉina registaro investis signife en transformado de Hunĉun en regionan ekonomian centron kaj konkrete en 1992 la ĉina parlamento aprobis la starigon de la Lima Ekonomia Kunlabora Zono. En 2002 ankaŭ la Ĉin-Rusia Komerca Zono estis establitaj ene. En 2013 oni anoncis komunan interkonsenton pri eksportado de tekstiloj al Nord-Koreio. La urbego fokusiĝas al la disvolviĝo de marmanĝaĵa prilaborado, elektronika produkta fabrikado, biofarmacio kaj tekstila industrio.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Komence de la 1990-aj jaroj oni konstruis fervojon kaj plibonigis la aŭtovojon al Hunĉun. La rivera ponto  ligas la urbegon al nordkorea vilaĝo. Tiu ponto estis konstruita dum la japana okupado en 1938. En 2010 la ponto estis renovigita kiel parto de interkonsento inter Nord-Koreio kaj Ĉinio por modernigi la havenon Rason en Nord-Koreio. Krome nova fervoja linio estis konstruita al la proksima rusa areo en 2000. La fervoja linio Ĉangĉuno-Hunĉun-Vladivostok estis malfermita en 2010. 

## Klimato 
La klimato estas modera musona klimato. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 627 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte julie kaj aŭguste, inter decembro-februaro malofte pluvas aŭ neĝas. 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Ĝemelurboj 
*  Rason, Nord-Koreio
*  Pohan, Sud-Koreio
*  Ĉeĝu (urbo), Sud-Koreio
*  Ĝoecu, Sud-Koreio

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Havenurboj
J 900

eta|En sia katalogo de duoblaj steloj je la n° J 900, la astronomo Jonckheere erare interpretis la planedan nebulozon, (supre la malfokuzita makulo), kiel stelon, ĉar ĝi estas malgranda kaj hela.

La makulo en ĉi tiu bildo estas **Jonckheere 900** aŭ **J 900**, planeda nebulozo — brilantaj ŝeloj de jonigita gaso puŝitaj eksteren post la morto de stelo. Malkovrita komence de la 1900-aj jaroj fare de la astronomo Robert Jonckheere, la polvokovrita nebulozo estas malgranda sed sufiĉe hela, kun relative egale disvastigita centra regiono ĉirkaŭita de malfokuzitaj, maldensaj randoj.

Malgraŭ la klareco de ĉi tiu bildo de la Kosmoteleskopo Hubble, la du plej helaj objektoj en la bildo povas esti konfuzaj por observantoj. La proksima kunulo de J 900, malforta stelo en la konstelacio Ĝemeloj, ofte kaŭzas problemojn por observantoj ĉar ĝi estas tiel proksima al la nebulozo — kiam la vidkondiĉoj estas malbonaj, ke ĉi tiu stelo ŝajnas kunfandiĝi en J 900, donante al ĝi longforman aspekton. La pozicio de Hubble super la tera atmosfero signifas, ke ĉi tio ne estas problemo por la kosmoteleskopo.

Astronomoj ankaŭ erare raportis observojn de duobla stelo anstataŭ ĉi tiuj du objektoj, ĉar la planeda nebulozo estas sufiĉe malgranda kaj kompakta.

La centra stelo de J 900 estas apenaŭ videbla en ĉi tiu bildo, kaj estas tre malforta — pli malforta ol la najbaro de la nebulozo. La nebulozo ŝajnas montri dupolusan strukturon, kie estas du apartaj loboj de materio elirantaj el ĝia centro, enfermitaj de brila ovala disko.

Kategorio:Planedumaj nebulozoj
Manĝaĵoscienco

[eta|[Manĝaĵsciencisto|Manĝaĵsciencistoj laborante en Aŭstralio]]
eta|manĝaĵscienca laboratorio**Manĝaĵoscienco** aŭ **Nutroscienco** ( ankaŭ konata kiel **bromatologio**, de la greka *broma, bromatos*, *manĝaĵo, plado*, kaj greka *logos*, *vorto, instruo*) estas scienca fako, kiu traktas la teknikajn aspektojn de nutraĵoj, de ilia kolektado fare de la farmisto (tra rikoltado, buĉado, ktp.) ĝis ilia konsumado fare de la konsumanto. Nutroscienco estas unu el la fakoj de agronomio kaj en la plej multaj kazoj ĝi estas aparta fako de nutroscienco.

Ĝi ampleksas diversajn sciencajn disciplinojn, kiuj traktas manĝaĵojn kaj ilian produktadon kaj konsiston. Nutroscienco inkluzivas nutrosciencon (nutrosciencon en la pli mallarĝa senco), nutrokemion, nutromikrobiologion, nutrohigienon, nutroteknologion, nutrobioteknologion, nutrojuron, kvalitokontrolon kaj produktevoluigon.

Kategorio:Aplikataj sciencoj
Abed Abdi

'***, **Abed Abadi** aŭ **Ebed Abdi*' - ,  - estas araba-israela . Li naskiĝis en februaro 1942, probable la 1-an de februaro 1942 en Ĥajfo, do nun estas -jaraĝa. Inter liaj verkaĵoj estas interalie la sube bildigita monumento en Kafr Manda, , , ‎araba urbeto en la Norda distrikto de Israelo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de skulptistoj

## Eksteraj ligiloj 
*  (, ankaŭ arabe kaj germane)
Peter Agostini

'''''' estis usona . Li naskiĝis la 13-an de februaro 1913 en Hell's Kitchen, kvartalo ĉe la okcidenta flanko (tiu proksima de la rivero Hudsono) de Manhatano kaj mortis 80-jaraĝa la 27-an de marto 1993 en Manhatano. 

Peter Agostini studis ĉe la Arta Lernejo Leonardo da Vinci de Novjorko en 1935 kaj 1936. Li instruis skulptadon kaj pentradon ĉe la Universitato Kolumbio, la Universitato de Norda Karolino en Greensboro, la Arta Lernejo *New York Studio School* kaj la Lernejo de dezajno *Parsons*.

Liaj verkoj troviĝas en la Metropola Muzeo de Arto, la Muzeo de Moderna Arto de Novjorko, la muzeo Solomon R. Guggenheim, kaj krome interalie en la muzeoj *Whitney Museum of American Art, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden* kaj *Walker Art Center*. Lia verko estis ekspoziciita en pluraj galerioj, inkluzive de la galerioj *Anita Shapolsky, Olaf Clasen* kaj *Salander O’Reilly* en Novjorko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de skulptistoj