open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Humphry Davy

Sir **Humphry DAVY**  (naskiĝis la  en Penzance (Anglio), mortis la  en Ĝenevo) estis angla kemiisto.

Ekde 1802 li estis profesoro pri kemio en Londono. Inter 1820 kaj 1827 li prezidis la Reĝan Societon.eta|Humphry DavyPost kiam Alessandro Volta en 1800 konstruis la unuajn elektrajn pilojn, Davy estis inter la unuaj, kiuj uzis elektron por kemiaj analizoj. Per tio li malkovris la elementojn natrio, kalio, bario, stroncio, kalcio kaj magnezio. Li ankaŭ demonstris la elementecon de kloro kaj la fakton, ke klorata acido ne enhavas oksigenon. Tio malpruvis teorion de Antoine Lavoisier, laŭ kiu oksigeno estas nepra parto de acidoj.

Li inventis la Davy-lampon, sekuran lampon por minejoj, kiu indikas la ĉeeston de minejaj gasoj, sed ne eksplodigas ilin. En mem-eksperimento li demonstris la anestezan efikon de ridgaso. Liaj laboroj estis bazo por la evoluigo de kemia fotografio.

En la fino de la 18a al komenco de la 19a jarcentoj, Sir Humphry Davy plenumis multajn eksperimentojn pri kuproŝelo por konstati la variajn dikecojn de kupro submergita strande kaj poste mezuris kiom multe la marakvo estis degradinta ĉiun. Lamenoj el diferencaj metaloj restis en la marakvo dum kvar monatoj kaj poste estis ekzamenitaj. Ankaŭ du havenaj ŝipoj estis uzataj en tiu testado, unu kun zinka kaj alia kun fera zonoj. Kaj la zinka kaj la fera kovriĝis per karbonato kiu permesis ke algoj, plantoj kaj insektoj atakis la metalon. La ĉefa celo de tiuj eksperimentoj estis determini kiel malpliigi korodon al neprotektita kuprolamenado. Neprotektita kupro, kia tiu kiu ne estis kovrita per alia metalo kia fero, rapide iĝis el ruĝeca koloro al verdeca koloro de korodo. Kiam alia metalo estis miksita en kupraj proporcioj el 1/40 al 1/150, ne estis videbla signo de korodo kaj minimuma pezoperdo. Kiam la proporcio ŝanĝis el 1/200 al 1/400, estis grava korodo kaj pezoperdo. Davy konkludis, ke forĝita fero, kiu estis la plej malmultekosta fabrikebla, estis la plej bona por protektado de la kupro ĉar maleebla fero kaj zinko eluziĝis pli rapide.

Li havis la kutimon gustumi aŭ flarumi nekonatajn kemiajn substancojn. Tio malutilis lian sanon, tiel ke li mortis nur 51-jara. Lia asistanto Michael Faraday daŭrigis lian laboron kaj iĝis eĉ pli fama ol Davy, kiu laŭdire nomis lin "sia plej granda malkovro".

## Bildgalerio 

Dosiero:Humphry Davy by Turner crop.jpg|
Dosiero:SS-davy.jpg|
Dosiero:Humphry Davy by James Lonsdale.jpg|

## Notoj 
## Aliaj projektoj 
Kategorio:Anglaj kemiistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Ridgaso

**Ridgaso**, **dinitrogenoksido** (N2O), estas senkolora gaso.

Kiam homo enspiras iom de la gaso, li unue havas plezursenton kaj eŭforion, kiu ofte kaŭzas ridon. Pli forta dozo senkonsciigas. Tial la gaso dum iu tempo estis uzata kiel anestezilo.

La anestezan efikon unue konstatis Humphry Davy en mem-eksperimento en 1799. La unua kuracisto, kiu aplikis la gason, estis *Horace WELLS* el Hartford. Li observis la efikon de la gaso en foira amuzejo kaj rimarkis, ke ĝi ne nur plezurigas, sed ankaŭ sensentigas.

Ridgaso kontribuas al la forceja efiko, ĉar ĝi blokas infraruĝan lumon. Oni taksas ĝian kontribuon al la homkaŭza forceja efiko je 5 procentoj.

## Vidu ankaŭ 
* Nitrata acido
* Nitrata oksido
* Dinitrogena trioksido
* Dinitrogena pentaoksido

## Bildaro 

Dosiero:Nitrous oxide-structure.png|
Dosiero:Major greenhouse gas trends.png|
Dosiero:Hazard O.svg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.nitrousdirect.com 
* http://www.erowid.org/chemicals/nitrous/nitrous.shtml 
* http://www.antidrugs.org.il/template/default.asp?maincat=4&catid=23&pageid=66 
* http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-2998183,00.html 

Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Oksidoj
Kategorio:Forcejaj efikaj gasoj
Hebreoj

La vorto **hebreo** en la nuna uzado estas preskaŭ samsignifa kun la vorto "judo", kvankam en la Esperanta teksto de la Biblio "Judoj" estas la nomo de alia gento ol la hebreoj. L. L. Zamenhof, la iniciatinto de la lingvo, ĉiam parolis pri si kiel *hebreo*, sed uzis ankaŭ la vorton "juda" (v. "Judo" en *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto*). La tradician religian lingvon de hebreoj kaj la nunan oficialan lingvon de Israelo oni nomas la *hebrea lingvo*.

Origine la termino "hebreoj" (en hebrea lingvo עברים, עבריים *iv-RIM*, *iv-ri-JIM*) nomas anojn de gento aŭ gentaro deveninta (almenaŭ tradicie) de la biblia patriarĥo Eber (Genezo 11:14-17). La tradicie plej grava frua hebreo, ses generaciojn post Eber, estis Abram, poste Abraham, kies tradician historion oni povas legi en la biblia libro Genezo (ĉapitroj 11-25) kaj aliaj fontoj. Laŭ Genezo, la patro de Abram kun sia familio eliris el la urbo Ur la Ĥaldea kaj enloĝiĝis en Ĥaran. Poste Abram ekmigris de Ĥaran al la lando Kanaana, laŭ voko de Dio la Eternulo, kiu promesis doni al li terenon kaj fari el lia idaro sennombran nacion.

"Hebreoj" povas esti ankaŭ mallongigita nomo por la libro Epistolo al la Hebreoj en la Nova testamento.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ancient-hebrew.org 
* http://dent.ii.fmph.uniba.sk/~filit/fil/fil.html 
* http://www.world-destiny.org/a35ibr.htm 
* http://yichintang.hmc6.net/news/news.yudaya.html 

## Referencoj 
Kategorio:Ŝemidoj
Kategorio:Antikvaj etnoj en Azio
Kategorio:Kanaano
Michael Stipe

**Michael Stipe** (naskiĝ-nomo **John Michael Stipe**, naskiĝis la 4-an de januaro, 1960 en Decatur, Usono (subŝtato Georgio) estas la ĉefkantisto kaj vizaĝulo de la rok-grupo R.E.M.. Stipe famiĝis unue (kaj foje iom parodiiĝis) pro sia "murmura" stilo en la karierfruo kaj pro siaj iom malsimplaj, surrealismaj muziktekstoj, kaj ankaŭ pro sia sociala kaj politika aktivo. Stipe kaj la aliaj anoj de R.E.M. iĝis patronoj de alternativa roko kaj estas treeble la unua tia muzikgrupo atinganta sukceson.

Stipe konatiĝis de Peter Buck, Bill Berry kaj Mike Mills en 1980 dum lernado de fotografado kaj pentrado ĉe Universitato de Georgio. Ili kreis R.E.M. en tiu jaro kaj eligis sian komencan "Radio Free Europe" en Hib-Tone. La kanzono estis sukceso en la Fakultata Radio kaj la grupo subskribis al I.R.S. Records por la elsendado de *Chronic Town* EP unu jaron poste. Ĉirkaŭ 1983 komencante kun *Murmur*, R.E.M. elsendis serion de recenz-laŭditaj albumoj kun larĝa sukceso ankaŭ ĉe la publiko. Kelkaj famaj muzikoj kaj kreskanta politika aktivo donis al Stipe pligrandiĝantan videblon. La forpasinta River Phoenix staris inter lia amikaro, kaj la albumo de 1994 *Monster* enhavas la tekstdediĉon "For River".

En 1998, Stipe publikigis kolektaĵon titoligita*Two Times Intro: On the Road with Patti Smith* kaj verkis en 'Single Cell', art/ind-film-kompanio kiu eligis Velvet Goldmine, kun la ĉefrolulo Ewan McGregor, kaj *Being John Malkovich*, *American Movie* en 1999, *American Psycho* en 2000 kaj *Saved!* en 2004). La kompanio antaŭ ne iom da tempo aĉetis la ekzibo-rajtoj de *All Families are Psychotic*, de la kanada aŭtoro Douglas Coupland kaj pensas fari filmon el ĝi.

En intervjuo en 2001 en *Newsweek*, Stipe priskribis sin kiel "kviro". Ekde 1998 li havas firman interrilaton kun sia koramiko.

Li ankaŭ skribis hajkuojn por libro de la eldonejo Soft Skull Press, kies nomo estas *The Haiku Year*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.queertheory.com/histories/s/stipe_michael.htm 
* http://jam.canoe.ca/Music/Charts/SINGLES.html
* http://remhq.com 
* http://www.musicline.de/en/artist_bio/R.E.M . 

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Anestezo

**Anestezo** estas certagrada aŭ kompleta senigo de sentokapablo. Ĝi povas esti kaŭzata de iuj malsanoj aŭ de kemiaj substancoj (drogoj).

Medicino uzas artefaritan anestezon por protekti pacientojn kontraŭ doloro dum kirurgia operacio, ekzemple dum traktado aŭ elŝiro de malsanaj dentoj. Dentkuracado longe aplikis ridgason kiel anestezilon. Aliaj anestezaj gasoj estas etero (dietiletero) kaj kloroformo.

Anestezo povas esti
* ĝenerala anestezo (= narkozo), tio estas artefarita dormo, kiu koncernas la tutan korpon;
* loka anestezo, kiu koncernas nur korpoparton, kutime tiun koncernatan de operacio.

Speciala metodo de loka anestezo estas ĉirkaŭ-duramatra anestezo, kiu tempe senfunkciigas la plej suban parton de la mjelo. Tio sensentigas (kaj senmovigas) la tutan malsupran duonon de la korpo, sen influi la cerbon kaj la sangocirkuladon.

Ketamino estas medikamento plejparte uzata por komenci kaj daŭrigi anestezon. Ĝi kaŭzas trancecan staton dum ĝi kontraŭas doloron, kvietigas la pacienton, kaj kaŭzas amnezion.

## Bildaro 

Dosiero:Instruments-medecine-19e-p1030519.jpg|
Dosiero:Southworth & Hawes - First etherized operation (re-enactment).jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Doloro
* Kloroformo
* Nitrogeno
* Oksigeno
* Ridgaso

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.histansoc.org.uk 
* http://www.oyston.com/anaes  
* http://con.kolivas.net  
* http://www.gasnet.org
Takacuki

**Takacuki** (高槻市 [takacuki-ŝi], en rondaj kanaoj , en sistemo Hepburn **Takatsuki-shi**) estas urbo de Japanio. Ĝi situas en la gubernio Osaka, en la regiono Kansajo, kaj geografie troveblas en la centro de la insulo Honŝuo, la plej granda el la insuloj de Japanio.  Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Transporto
### Fervojoj
*JR Okcidenta:
**Linio Tōkaidō (ĉefa) (Linio JR Kyōto): Stacio Takatsuki — Stacio Settsu-Tonda
*Fervojo Hankyū
**Linio Hankyū-Kyōto (ĉefa): Stacio Kammaki — Stacio Takatsuki-shi — Stacio Tonda

eta|maldekstra|360ra|
## Esperantistoj
*Takeuĉi Joŝikazu

## Partneraj urboj 
*  Manilo en la Filipinoj

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* ESPERANTO-SOCIETO en TAKATUKI

Kategorio:Urboj de Gubernio Osaka
Distrikto Ústí nad Orlicí

**Distrikto Ústí nad Orlicí** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Pardubice. La distrikto estas unu el kvar distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 111 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Chrudim
* Distrikto Pardubice
* Distrikto Rychnov nad Kněžnou
* Distrikto Svitavy
* Distrikto Šumperk
* Pollando

## Vidindaĵoj 
* Fuortaro Bouda


Usti nad Orlici
Usti nad Orlici
Distrikto Opava

**Distrikto Opava** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Moravia-Silezia Regiono en Ĉeĥio. La distrikto estas unu el ses distriktoj de tiu ĉi regiono. En la distrikto troviĝas 80 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Bruntál
* Distrikto Nový Jičín
* Distrikto Karviná
* Distrikto Olomouc
* Distrikto Ostrava-urbo
* Pollando

## Vidu ankaŭ 
* Regiono Hlučín

## Vidindaĵoj 
* Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)


Opava
Opava
Distrikto Cheb

La **distrikto Cheb** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en regiono Karlovy Vary. La distrikto estas unu el tri distriktoj de tiu ĉi regiono. En la distrikto troviĝas 39 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Karlovy Vary
* Distrikto Sokolov
* Distrikto Tachov
* Germanio


Cheb
Cheb
Kynžvart

eta|Kastelo Kynžvart
**Kynžvart** estas ĉeĥa kastelo situanta en okcidenta Bohemio. Ĝi situas sude de la urbo Lázně Kynžvart, proksimume 20 kilometrojn sudoriente de Cheb. Ĝi estas konata precipe kiel eksa sidejo de la aŭstria kanceliero Klemens von Metternich.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la kastelo  

Kategorio:Lázně Kynžvart
Kategorio:Kasteloj en Regiono Karlovy Vary
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Cheb
Kategorio:Klasikismaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Distrikto Jeseník

**Distrikto Jeseník** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Olomouc. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 24 urboj kaj vilaĝoj.

## Vizitindaĵoj 
* Burgo Pustý zámek
* Belvedero Borůvková hora
* Predikejoj de diablo
* Kastelo Jánský Vrch

## Najbaroj 
*Distrikto Bruntál
*Distrikto Šumperk
*Pollando


Jeseník
Jeseník
Distrikto Nový Jičín

**Distrikto Nový Jičín** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Moravia-Silezia Regiono. La distrikto estas unu el ses distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 57 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Frýdek-Místek
*Distrikto Olomouc
*Distrikto Opava
*Distrikto Ostrava-urbo
*Distrikto Přerov
*Distrikto Vsetín


Novy Jicin
Novy Jicin
Distrikto Olomouc

**Distrikto Olomouc** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Olomouc. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 95 urboj kaj vilaĝoj.

En distrikto Olomouc troviĝas armea spaco Libavá.

## Najbaroj 
* Distrikto Bruntál
* Distrikto Kroměříž
* Distrikto Opava
* Distrikto Prostějov
* Distrikto Přerov
* Distrikto Svitavy
* Distrikto Šumperk


Olomouc
Olomouc
Khiam

**Khiam** estis la aresta kaj pridemanda centro de Israelo, establita en suda Libano, en 1985. Ĝi troviĝis en eksa franca garnizonejo, konstruita origine en la 1930-aj jaroj. Ĝi estis uzata por aresto kaj pridemando de libananoj ĝis fermo en 2000, kiam Israelo retiriĝis el Libano.

Khiam estis uzata por ampleksa uzo de torturo kaj la arestintoj estis dum kruelaj cirkonstancoj.

La afero estas disputita tiurilate, ĉu la pridemandojn faris mem la israelanoj aŭ la komisiitaj anoj de la sud-libanaj kristanaj fortoj.

## Vidu ankaŭ 
* Guantanamo

Kategorio:Libano
Listo de urboj de Burkino

Jen listo de la urboj de Burkino:

## 10 plej grandaj urboj 
# Vagaduguo (ĉefurbo)- 996,500
# Bobo Dioulasso - 320,700
# Koudougou - 72,600
# Ouahigouya - 52,000
# Banfora - 49,400
# Dédougou - 35,800
# Kaya - 32,500
# Tenkodogo - 31,500
# Fada N'gourma - 31,200
# Dori (Burkino) - 24,900

## Krome ekzistas interalie 
* Bonkoré

eta|maldekstra|180px

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.insd.bf 
* http://www.ambf.bf/default.htm  
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/BurkinaFaso_d.html 

## Vidu ankaŭ
Listo de urboj de Burundo

## 10 plej grandaj urboj 
# Buĵumburo (ĉefurbo)- 340.300
# Rumonge - ĉirkaŭ 50.000
# Gitego (Gitego)- 46.900
# Mujingo (Muyingo)- 45.300
# Ngozi - 40.200
# Ruyigi - 36.800
# Kayanzo (Kayanza)- 26.200
# Bururi - 22.900
# Rutano (Rutana)- 20.700
# Muramvyo (Muramvya)- 17.600

eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Burundi_d.html
Kancero (botaniko)

**Kancero** estas plantmalsano kaŭzata de fungo aŭ bakterio kaj karakterizita per vundoj, kiuj post batalo inter la parazito kaj la mastro ofte fariĝas pli-malpli tuberformaj.

## Vidu ankaŭ 
* Pomarba kancero

Kategorio:Plantaj malsanoj
Listo de urboj de Centr-Afrika Respubliko

La dek plej grandaj urboj de la Centr-Afrika Respubliko estas, kalkulate laŭ la nombro de loĝantoj en 2005:
eta|180px|Mapo de la lando
# Bango (ĉefurbo) - Centr-Afrika Respubliko
# Bimbo - 129 655
# Mbaiki - 67 132
# Berbérati - 61 815
# Kaga-Bandoro - 56 520
# Bozoum - 40 201
# Carnot - 38 071
# Sibut - 34 267
# Bambari - 32 547
# Bria - 29 027

La rangolisto dum la pasintaj jaroj plurfoje ŝanĝiĝis kaj certe ankoraŭ plu ŝanĝiĝos. Inter la jaroj 1988 kaj 2005 aparte la urbo Bimbo - antaŭurbo de Bango - forte gajnis je loĝantaro, de 10 751 urbanoj en 1988 ĝis 129 655 en 2005, sed ankaŭ aliaj urboj rapide kreskas.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la ŝtata statistika oficejo
* historiaj nombroj de la loĝantaroj de urboj de la Centr-Afrika Respubliko, en retejo germanlingva

*
Komputila grafiko

**Komputila grafiko** estas inĝenierarto pri tio kiel prilabori bildojn en komputilo.

Priskribado de bildoj en komputiloj:
* Koloro;
* Rastruma bildo;
* Vektora bildo;
* Tridimensia bildo.

Prilaborado de bildoj en komputiloj:
* Prilaborado de rastrumaj bildoj;
* Prilaborado de vektoraj bildoj;
* Rastrumigado de vektoraj bildoj;
* Rastrumigado de tridimensiaj bildoj.

## Bildaro 

Dosiero:Raster graphic-Quarter circle.svg|
Dosiero:Raytracing-Boiler.jpg|
Dosiero:Raytraced_image_of_several_glass_objects.png|

## Vidu ankaŭ 
* Cifereca geometrio
* Listo de komputila grafiko kaj priskribaj geometriaj temoj
* Arto ASCII
* Komputil-generita bildaro


Kategorio:Komputiko
Vektora bildo

**Vektora bildo** (strekara bildo) estas bildo priskribita kiel aro de primitivoj. La primitivoj estadas strekoj, cirkloj, pluranguloj ktp.

Ĉar komputila ekrano estas rastruma bildo, vektora bildo devas esti rastrumigita antaŭ ol ĝi povas esti montrita en la ekrano.

Kvazaŭnorma daten-aranĝo por vektoraj bildoj estas SVG.

*PostScript* (PS) estas komputila lingvo por kreado de vektoraj bildoj.

Kategorio:Komputila grafiko
Kancero (zoologio)

**Kancero** estas genro (*cancer*) de grandaj kraboj ĉe la okcidentaj bordoj de Eŭropo. Ili estas ruĝbrunaj kun nigraj pintoj de la pinĉiloj.

Kategorio:Artropodoj
Ferenc Molnár

**Ferenc MOLNÁR** (naskiĝis la 12-an de januaro 1878 en Budapeŝto, mortis la 1-an de aprilo 1952 en Nov-Jorko) estis hungara verkisto kaj ĵurnalisto. Li estas konsiderata kiel la plej grava hungara dramisto de la 20-a jarcento. Plej konata estas lia teatraĵo *Liliom* (1909).

## Vivo 
Lia origina nomo estis *Ferenc Neumann* kaj li devenis el juda-germana familio. Li frekventis universitatojn en Ĝenevo kaj Budapeŝto. Li frue debutis kiel ĵurnalisto, krome li ankaŭ tradukadis. Lia unua romano aperis en 1901. En la sekva jaro lia teatraĵo estis prezentata en Budapeŝto. En 1906 li edziĝis, kiu ne daŭris longe. Lia 2-a edzino estis fama aktorino Sári Fedák. En 1939 li rifuĝis pro la nazioj al Usono. Liaj nepoj estas Ádám Horváth kaj Mátyás Sárközi.

## En Esperanto aperis 
* *La Knaboj de Paŭlo-strato* (A Pál utcai fiúk, 1906), fama romano pri bataloj inter knabo-bandoj, el la hungara tradukis László Somlai, Rickmansworth: The Esperanto Publishing Company Limited, 1938, 187 paĝoj (= La Epoko Libro-Klubo 2).
* *Hungara Antologio*, 1983: fragmento el dramo

[eta|left|Kovrilpaĝo de *[La Knaboj de Paŭlo-strato*]]
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.felix-bloch-erben.de/autoransicht.php/nav/ausc/iAuthorId/43/iType/1/iStartLetter/73/iEndLetter/82/fbe/101 
* http://www.nodanw.com/biographies/molnar.htm 
* http://www.kirjasto.sci.fi/molnar.htm  
* http://imdb.com/title/tt0062164 

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la naziismo
Eŭrolingvo

**Eŭrolingvo,** aŭ Eurolingue, estas skemisma-naturisma kompromisplanlingvo proponata por denaskaj eŭroplingvaj parolantoj ĉie en la mondo kaj por Eŭropa Unio.  Ĝi estis iniciatita en 2005 de Hector Ortega, poliglota lingvisto kaj Esperantisto.  

## Eksteraj ligiloj 
*Gramatiko de Eŭrolingvo
*Diskutlisto por Eŭrolingvo 

Kategorio:Kompromisplanlingvoj
Molenbeek-Saint-Jean

**Molenbeek-Saint-Jean** (france: [mo:l'nBE:K-sejnt-ĴA:N]) aŭ (nederlande: Sint-Jans-Molenbeek [sint-jans-MO:l'nbe:k]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Saint-Gilles/Sint-Gillis

'''''' (france: [sẽnt-ĴIL']) aŭ ''''* (nederlande/flandre [sint-GILis]), formale *Saint-Gilles-lez-Bruxelles* resp. *Sint-Gillis-Obbrussel*, estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono. Ĝi havas sian nomon laŭ la historia ermito kaj kristana sanktulo Egidio, france nomata *Gilles''. Fine de  en la municipo vivis . 

eta|maldekstra|180px|La municipa domo de Sint-Gillis
eta|maldekstra|180px|Novarta domenirejo
## Vidu ankaŭ 
* Royale Union Saint-Gilloise

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* Unio de urboj je nomo Saint-Gilles 

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Gilles (Indre)

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Skanseno

[eta|*Hazeliusporten*, originala ĉefenirejo ĉe [Biologia Muzeo]]
**Skanseno** (kelkfoje kiel skanzeno) estas etnografia subĉiela muzeo por prezenti didaktan prilaboron de la landa historio. La nomo skanzeno venas origine el la sveda lingvo kaj komence estis uzata nur por la stokholma subĉiela etnografia muzeo. 

La unua skanseno estis malfermita en 1891 sur okcidenta parto de insulo Djurgården en Stokholmo kaj ekde tiam la principo disvastiĝis tutmonde. Ĝin iniciatis, establis Artur Hazelius originale kiel aldonaĵon al la Norda Muzeo. Ĝi volis respondi al bezonoj, kiuj volis rezervi, prezenti la provincan, romantisman vivon kontraŭ la fortiĝanta industriziĝo.

Skansenoj havas la saman aŭ similan ideon, taskon: rezervo, konservado kaj rekonstruo de tipaj konstruaĵoj kaj aŭtentikaj objektoj, ties ekipaĵoj, mebloj, iloj ktp. Pro tio oni ofte malkonstruas tipajn loĝejojn regione kaj konstruas ilin en la skanseno.

Ĝi disvastiĝis precipe en Skandinavio, en la iamaj socialismaj landoj por prezenti la vivkondiĉojn de la iamaj simplaj homoj. Tiu disvastiĝo ankaŭ disvastigis la nomuzon, tiel en la iamaj socialismaj landoj oni uzas la vorton en formo skansen(o), skanzen(o) por la similtipaj subĉielaj etnografiaj muzeoj. Ili estas tie same turismaj allogaĵoj. 

## Gravaj skansenoj en Hungario 
* Szentendre
* Nyíregyháza-Sóstó
* Zalaegerszeg

## En Esperanto aperis 
* *De abrakadabra al zigurato 28 babiladoj pri vortoj* de Sten Johansson - elŝutebla

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Skanseno en Stokholmo
* Ballenberg - skanseno en Svislando
* en Ĉeĥio

Kategorio:Subĉielaj muzeoj
Hollókő

90px|maldekstre|Hollókő apartenas al Monda Kulturheredaĵo
**Hollókő** (ˈholːoːkø) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény. Ĝi estas parto de Monda Kulturheredaĵo de UNESKO ekde 1987 kiel vilaĝa skanzeno. La loknomo **Hollókő** signifas korvoŝtono aŭ korvoroko (kie korvo egalas al *Corvus corax*), ĉar laŭ la legendo, la korvoj forportis nokte ĉion, kion la homoj dumtage konstruis.

Szécsény troviĝas je 17 km.

Hollókő konsistas el du partoj, el nova kaj malnova. Partoj de la malnova vilaĝo servas hodiaŭ la turismon (poŝta muzeo, popoldomo, turistaj loĝejoj). Ĉiujare dum Pasko, la turistoj povas ĝui la malnovajn hungarajn tradiciojn, kiam la junuloj de la vilaĝo surŝutas junulinojn per sitelo da akvo.

La malnova parto de la vilaĝo suferis incendion en 1909 kaj tute neniiĝis, sed estis denove konstruita.

Vilaĝo situas kun ĉ. 700 loĝantoj en la montaro Cserhát, sub la samnoma fortikaĵo situanta 362 m-ojn super la marnivelo. La fortikaĵon komence posedis la familio Illés; poste ekde 1313 la familio Szécsényi. En 1552 la turkoj okupis ĝin sen ajna pafo. Ĝi plurfoje ŝanĝis estron. En la jaro 1683 la armeo de Jan Sobieski, reĝo de Pollando, definitive liberigis ĝin. En 1717 je imperiestra ordono la fortikaĵo iĝis parte malkonstruita.
La konservita parto de la fortikaĵo havas duoblan muregon kaj „internan” turon en la centro. Partoj de la fortikaĵo, kiu havis gravan rolon en la 16-a jarcento kontraŭ la turkaj atakoj, estas restaŭrigitaj.

La vilaĝanoj apartenas al la etna grupo de Palóc-oj. Ili havas tre kolor-riĉan vestaĵojn kaj karakterizan parolmanieron (dialekton).

Hollókő estas laŭleĝe protektata ekde 1962. En 1987 UNESKO deklaris ĝin parto de la Tutmonda Kultura Heredaĵo. – La vilaĝ-rezervejo konsistas el 58 protektataj konstruaĵoj.

La romkatolika Preĝejo de Marteno de Tours (Hollókő) staris jam en la jaro 1342. La nun videblan aspekton, kun ligna sonorileg-turo 18 m-ojn alta, ĝi ricevis en 1883.
La ĉirkaŭaĵo de Hollókő estas pejzaĝ-protekta distrikto. Ĝiajn natur-valoraĵojn montras la ekspozicio aranĝita en unu el la domoj.

En Hollókő migra poŝto servas.

## Eksteraj ligiloj 
* http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=401 
* http://www.vendegvaro.hu/31-11633  
* http://www.vilagorokseg.hu/h2.html  
* http://whc.unesco.org/sites/401.htm
eta|maldekstra|Vilaĝo Hollókő
eta|Burgo Hollókő

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hungario
Vorst (Belgio)

eta|maldekstra|La municipa domo de Vorst.
**Forest** (france: [foREST]) aŭ **Vorst** (nederlande: [VORST]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

## Lokaj esperantistoj 
* Justinien Mertens;

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Uccle

**Uccle**, **Ukelo** (france: [Ikl] aŭ nederlande: Ukkel [Ek'l]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono. En  ĝi havis  loĝantojn.

En Uccle troviĝas 3 sciencaj institutoj: la meteorologia instituto (KMI), la Reĝa observatorio de Belgio (KSB) kaj la instituto por spaco-aeronomio (BIRA).

## Ĝemelurboj 
* 
* 
 	
## Naskiĝintoj en Ukelo 
* Verkisto Angèle

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Auderghem

**Auderghem** (france : [o:d'rGEM]) aŭ **Oudergem** (nederlande : [OŬD'rĥem]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

Auderghem estas ĝemelita kun la franca urbo Choisy-le-Roi.

eta|maldekstra|Auderghem

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Koekelberg

**Koekelberg** (nederlande: [KUK'lberĥ]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

Tie estas impona baziliko (Nacia Baziliko de la Sankta Koro) kiu estas konstruita inter 1930 kaj 1970 laŭ la projekto de la genta arkitekto Albert Van Huffel.

## Partneraj urboj 
20px|border Kołobrzeg, Pollando La esperantistoj de EDE-PL loĝantaj en Kołobrzeg pretas kunlabori kun esperantistoj de Koekelberg
[eta|maldekstra|none|300px|La Nacia [Baziliko de **Sankta Koro**, en Koekelberg.]]

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Evere

**Evere** (*nederlande:*[E:v're]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

## Eksteraj ligiloj 
Retpaĝo de la municipo

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Listo de urboj de Santomeo kaj Principeo

[eta|dekstra|Mapo de [Santomeo kaj Principeo]]
Jen **listo de urboj de Santomeo kaj Principeo**:

* Santomeo
* Santa Cruz
* San Antonio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mongabay.com/igapo/2005_world_city_populations/S%e3o_Tom%e9_and_Pr%edncipe.html  
* http://www.ine.st/home.html  
* http://www.citypopulation.com/SaoTome_d.html 
* http://gazetteer.de 

Kategorio:Santomeo kaj Principeo
Lineara dinamika sistemo

Sistemo estas lineara se por ĝi veras principo de kompono:

Se por du eniĝaj signaloj *u1(t)* kaj *u2(t)* eliĝaj signaloj estas *y1(t)* kaj *y2(t)* laŭe, do por eniĝa signalo *C1u1(t)+C2u2(t)* eliĝa signalo estas *C1y1(t)+C2y2(t)* por ĉiuj konstantoj *C1* kaj *C2*.

Ĉiuj linearaj sistemoj kun punktaj parametroj povas esti priskribitaj per diferencialaj ekvacioj:

En matrica formo:

*dx(t)/dt = A(t)x(t) + B(t)u(t)*

*y(t) = C(t)x(t) + D(t)u(t)*

En skalara formo:

*dxi(t)/dt = Σ (j=1 ... n) (aij(t)xj(t)) + Σ (j=1 ... r) (bij(t)uj(t))*   por *i=1 ... n*

*yi(t) = Σ (j=1 ... n) (cij(t)xj(t)) + Σ (j=1 ... r) (dij(t)uj(t))*   por *i=1 ... m*

kie

*u(t)=*|*ui(t)*|  - vektoro de eniĝaj signaloj de amplekso *r* ;

*x(t)=*|*xi(t)*|  - vektoro de ena stato de amplekso *n* ;

*y(t)=*|*yi(t)*|  - vektoro de eliĝaj signaloj de amplekso *m* ;

*A(t)=*|*aij(t)*|  - matrico de amplekso *n*n* ,

*B(t)=*|*bij(t)*|  - matrico de amplekso *n*r* ,

*C(t)=*|*aij(t)*|  - matrico de amplekso *m*n* ,

*D(t)=*|*dij(t)*|  - matrico de amplekso *m*r* - parametroj de la sistemo.

Se *A(t), B(t), C(t), D(t)* ne dependas de *t*, do, simple *A, B, C, D* la sistemo estas maldependa de tempo.

Se la sistemo havas malpunktajn parametrojn, ekzemple, kun plimalfruigilo, ĝi ne povas esti priskribita per finia kvanto de diferencialaj ekvacioj.

## Vidu ankaŭ 
*Lineara algebro
*Lineara funkcio
*Karakteriza ekvacio

Kategorio:Diferencialaj ekvacioj
CNOOC

**CNOOC** Klr.() estas nafta kaj gasa kompanio, la tria-grandanaftokompanio de Ĉinio. Ĝi esploras kaj elminigas nafon kaj naturan gason. Ĝi havas komercajn sidejojn en Hong-Kong kaj Novjorko.

CNOOC estas en 70 % ŝtata posedaĵo.

La gvidanto estas *Fu Chengyu* (傅成玉).

Origine, CNOOC estis akronimo por *China National Offshore Oil Corp.*

En junio de 2005, CNOOC ofertis kontantan $18.5 miliardojn da usonaj dolaroj por aĉeti la usonan naftokompanion Unocal Corporation, superante la pli fruan oferton de ChevronTexaco. Tio kaŭzis politikajn disputojn en Usono. La politika premo devigis CNOOC retiri sian oferton en aŭgusto de 2005.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉinia Naftokemia Korporacio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cnoocltd.com/

Kategorio:Nafto
Kategorio:Gaso
Kategorio:Ĉinaj firmaoj
Forko

eta|dekstra|140px|Variaj forkoj
**Forko** estas manĝilo, simila al kulero, sed kiu havas kelkajn pintojn anstataŭ ujon.

Fiŝkaptilon de helena dio Posejdono (Neptuno ĉe antikvaj romianoj) eblas konsideri kiel praavon de moderna forko. Forksimilan ilon oni uzis historie ankaŭ en batalo, terkultivado, rostado kaj frizado. En Romio oni komencis uzi oran forketon por manĝado, sed barbaraj triboj ruinigis tiun kulturon por longa jarmilo.

Ree ĝi estis inventita proksimume en IX jarcento en Bizanco, de kie forko ekkonkeris mondon tra Venecio kaj tra Kieva Rusujo, Pollando ĝi atingis tablon de reĝo Ludoviko la 14-a (Francio). Pri tio oni povas ekscii de pola libro *Lyzka za cholewa a widelec ne stole* (Kulero en boto sed forko sur tablo, Krakovo, 1974):

Valeza reĝ’ evitis politikumadon 
Sed li pasie ŝatis bovlumbaĵan pladon, 
Litornojn same, post ĉasistprizorgo, 
Li kaptis per portita el Pollando forko. 
(*Elpoligis* Kris Long) 

Ofte oni malpermesis uzi forkon, ekz. sur ŝipoj de la Brita militŝiparo, per statutoj de kelkaj monakejoj (ilo de satano) ktp. Ĝi komence estis uzata ĉe riĉuloj kaj estis produktita el noblaj metaloj kiel ekz. oro, arĝento. Nun estas produktita el specifaj metaloj kaj ofte kun plasta, ligna, guma, porcelana, vitra, best-osta tenilo. Por etinfanoj kaj klientoj de rapidmanĝejoj oni faras ĝin el plasto.

La forko, kvankam oportuna manĝilo ne estas nepra, eĉ malpli ol tranĉilo aŭ kulero, kaj aperis pli malfrue ol tiuj. Cetere, en multaj landoj, oni uzas manĝbastonetojn aŭ direkte siajn fingrojn.

## Kolekto de forkoj 
eta|maldekstra|150px|Arĝentaj forkoj
Esperantisto Viktor Pajuk posedas la plej grandan kolekton de ŝtalaj forkoj — pli ol 800 iloj. Li ekkolektis forkojn en 1980 kiel studento. En 1999 en Lucko oni ekspoziciis 220 ilojn el lia kolekto, kio okupis 9 kadrojn (po 1&nbsp;m²). Pri lia kolekto aperis artikolo en *Monato (gazeto)*, li prelegis en Ternopilo, Lucko, Londono, Frankfurto, Ĉikago kaj aliaj urboj.

## Alia signifo 
Forko estas ankaŭ la loko, kie vojo, tubo, branĉo k.t.p. disiĝas al du aŭ pluraj direktoj .

## Vidu ankaŭ 
* Forkiĝo (rivera)
* Forkego

## Referencoj 
Kategorio:Manĝiloj
Bátaapáti

**Bátaapáti** () estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád. En la loknomo apát signifas: abato.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.2221/18.6004
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 7164
* Telefonprefikso: 74
eta|dekstra|Bátaapáti el la aero
eta|Luterana kirko de Bátaapáti

## Situo 
Bátaapáti situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo, fervojo Dombóvár-Bátaszék preteriras. La lasta kaj Bonyhád troviĝas po 13, Pécsvárad 19, Szekszárd 20 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1267 en formo *Apathy*. La kampoj apartenis al abatejo. Fine de la 16-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭe germanoj refondis la komunumon. Iliaj posteuloj grandparte deportiĝis al Germanio post la 2-a mondmilito.

En 2005, la loĝantaro jesis favore al atomrestaĵa rezervejo. En la granita rezervejo oni volas rezervi atomrestaĵojn kun malalta kaj meza radiado. La finan decidon eldiras la registaro. Oni planas malfermi la rezervejon en 2008.

En Bátaapáti migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1789
* baroka kapelo omaĝe al Johano Nepomuka el la 18-a jarcento
* klasikisma nobeldomo de Apponyi (aponji) el la 19-a jarcento
* grenejo el la 18-a j.c.
* iama vitrofarejo

## Famuloj 
* Henrik Rohmann, harpisto

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kapelo

[eta|La  Tsrviz kapelo en [Armenio. Unu de la plej malnovaj kapeloj de la mondo.]]
**Kapelo** estas preĝejo, kiu ne estas regula kirko. Tio estas senaltara preĝejo, kie nur kelkaj diservoj estas farataj (sed ne la eŭĥaristio) aŭ preĝejo, kiu estas nek paroĥa, nek prioreja. La plej fama estas la Siksta Kapelo. Ĝi estas ofte privata kaj apartenas al bieno, hospitalo, prizono ks.

Laŭ Francisko Azorín **Kapelo** estas *Malgranda religiejo aneksa al pli granda konstruaĵo.* Li indikas etimologion el la latina *capella*, el *cappa* (mantelo), ĉar en la unua, franca, oni konservis tiun de Sankta Marteno.

## Vidu ankaŭ 
* Chapelle (franca termino pri Kapelo)
* Sainte-Chapelle
* Kapelo de Sankta Andreo
* Kapelo Notre-Dame-du-Haut (Ronchamp)
* Kristana preĝejo
* Sanktaj Montoj

En alia senco ĝi signifas altarejon.

Kapelo signifas ankaŭ aron de la muzikistoj, ludantaj aŭ kantantaj en kapelo (kapelestro = ĥorestro).

## Bildaro 

Dosiero:Chapelle Palatine.jpg|La *Cappella Palatina* en Palermo kun tiu de Aachen estas la plej famaj palacaj kapeloj de Eŭropo.
Dosiero:Manezhnaya.jpg|En tradicio de Rusia Ortodoksismo, la kapeloj estas konstruitaj super urbaj pordegoj, kie la popolo povas viziti ilin. La plej fama ekzemplo estas la Resurekcia Kapelo.
Dosiero:Le Juc'h Ste-Brigitte.jpg|La kapelo Sainte-Brigitte de Le Juch.
Dosiero:Tumulus carnac bis.jpg|La kapelo de Sankta Mikaelo de Carnac konstruita sur tumulo.

## Notoj 

Kategorio:Tipoj de preĝejoj
Labradora ĉashundo

La **Labradora ĉashundo**, aŭ **labradoro**, estas vaste konata hundoraso kiu estas rigardata kiel amikega, inteligenta kaj obeema hundo. Pro tiuj multaj proprecoj, la labradoro estas ofte trejnata de profesiuloj por fariĝi laborhundo kun variaj taskoj, ekzemple helpi la blindulojn, trovi narkotaĵon en internaciaj flughavenoj aŭ kvietigi la pacientojn en hospitalo. Sed kutime, tiu hundraso estas precipe populara kiel familia besto tra la tuta Eŭropo kaj Ameriko. Laŭ pluraj enketoj, la labradoro estas eĉ la plej adorata hundraso en Usono kaj Britio.

## Historio 
La labradoro malnovtempe aperis sur la insulo de Novlando, kiu nun apartenas al la kanada provinco de Novlando kaj Labradoro. La nomo « Labradoro » (*Labrador* en la angla lingvo) estas donita de la grafo de Malmesbury, kiu volis fari diferencigon kun la Novlanda hundo. Antaŭe estis la labradoroj nomigitaj *Lesser Newfoundland* aŭ *St. John’s dog*.

Laŭ la oficiala hunda klubo de Usono, la *American Kennel Club*, labradoraj pedigroj komencis aperi relative frue, proksimume en 1878. Aliparte akceptis ĉi tiu klubo la labradoran ĉashundon kiel tute distingan hundrason en 1903.

## Socialaj funkcioj 
La labradoro estas tre ekvilibra hundraso, tio permesas ĝin utiligi por multaj malsamaj laboroj. Aparte ĝi estas elektata kiel gvidhundo por blinduloj.

Kiel montras ĝia nomo, la labradora ĉashundo kapablas facile retrovi ĉasbestojn dum la ĉaso, speciale anasojn, ĉar la densa felo de tia hundo bonege adaptiĝis al la ĉaso en akva loko.

## Ŝajno 
[eta|300px|La labradoraj ĉashundoj ofte estas bonegaj naĝuloj. Ĉi tiu hundino ripozas sur [Bretonio|bretona sablobordo apud Saint-Malo post sia banado en la Manika Markolo.]]
La labradoroj estas relative grandaj hundoj: dum vira specimeno kutime povas atingi inter 27 kaj 35 kilogramojn, la hundinoj normale pezas inter 23 kaj 32 kilogramojn. La eblaj koloroj estas sufiĉe diversaj: tiaj hundoj povas esti nigraj, flavaj aŭ maronkoloraj. Krome, depende de siaj genoj, labradoro povas havi nigran aŭ rozkoloran nazon. Tuŝe ŝajnas la felo mallonga sed tre densa, por ebligi facilan naĝadon. Ankaŭ danke al sia longa vosto kaj siaj palmaj piedoj estas la labradoro instinkte bonega naĝulo. Fakte utiligas tiu hundo sian voston en la akvo kiel direkterono.

Ekzistas du kategorioj da labradoroj, nome la angla raso kaj la amerikana raso. La anglaj labradoroj ŝajnas pli malgrandaj kaj pli kompaktaj ol iliaj transatlantikaj najbaroj. Australia vario ankaŭ ekzistas, kvankam oni povas trovi ĝin nur sur tiu kontinento aŭ en Azio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hundo
* Listo de hundrasoj
* Novlanda hundo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.ankc.aust.com/labrador.html  
* http://www.canadasguidetodogs.com/labrador/labarticle2.htm  
* http://www.the-kennel-club.org.uk/discoverdogs/gundog/g964.htm 
* http://www.nzkc.org.nz/br324.html  

Kategorio:Hundorasoj
Kategorio:Ĉashundoj
Holger Boos

**Holger BOOS** (naskiĝis la , do nun -jara) estas germana esperantisto, iama prezidanto de TEJO (2001–2003).

Holger Boos abiturientiĝis en 1993 en Kolonjo. Li studis la anglan kaj historion por fariĝi instruisto.

Ekde 1995 li kunorganizis la ĉiujaran Internacian Seminarion (IS) de Germana Esperanto-Junularo (GEJ). De 1997 ĝis 2000 li estis la ĉeforganizanto kaj estrarano de GEJ.

En 1996 kaj 1997 li reprezentis Germanan Esperanto-Junularon kiel komitatano A de TEJO. En 1999 li fariĝis estrarano de TEJO. Li unue respondecis pri kongresoj, nome pri Internacia Junulara Kongreso (IJK). Ekde 2001 li estis prezidanto de TEJO. En 2003 li demisiis, deklarante al Libera Folio: *Nia demisio estas protesto kontraŭ la agado de la UEA-estraro ĝenerale, kaj aparte rilate al la traktado de TEJO*.

Holger Boos loĝis en Kempen (Malsupra Rejno) en 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo en la retejo *facebook*

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de TEJO
Laurens van der Post

**Laurens van der POST**, naskiĝinta la  en Philippolis en Oranĝa Liberŝtato (nun en respubliko de Sud-Afriko), mortinta je la , estis afrikansa intelektulo, sinsekve gazetisto, aventuristo, bredisto, militisto, verkisto kaj elstara defendanto de rasa egaleco, kio kaŭzis al li malfacilaĵojn kun la apartismaj registaroj de lia naskiĝlando. Li ĉefe iĝis konata pro priskribado, laŭdado kaj provo de defendo kaj konservo de la praaj loĝantoj de suda Afriko: la *boŝmanoj* (= veprejaj homoj).

Dum la Dua mondmilito li servis en la brita armeo, partoprenis pluraj aventurajn komisiojn kaj estis plurajn jarojn malliberigita de la japanoj.
El ĉiuj tiuj (kaj aliaj) travivaĵoj li faris pluraj sukcesajn librojn.
Li spertis 16-jaran amikecon kun la psikonalisto Carl Gustav Jung, kaj provis krei Jung-an centron en Kaburbo.
Lia ama vivo estis komplika kaj eventplena.

Li mortis 90-jara. Liaj lastaj vortoj estis la afrikansaj "*die sterre*" t.e. "la steloj".

Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Sudafrikaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sudafrikaj verkistoj
Distrikto Karlovy Vary

**Distrikto Karlovy Vary** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Karlovy Vary. La distrikto estas unu el tri distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 55 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Cheb
* Distrikto Chomutov
* Distrikto Louny
* Distrikto Plzeň-nordo
* Distrikto Sokolov
* Distrikto Tachov
* Distrikto Aue-Schwarzenberg > Saksio > Germanio

## Ŝanĝo de limo de distrikto 
Ĝis la 1-a de januaro 2007 estis en distrikto Karlovy Vary ankaŭ urbo:
* **Teplá** – poste distrikto Cheb


Karlovy Vary
Karlovy Vary
Georg Fröschel

**Georg FRÖSCHEL** (naskiĝis la 9-an de marto 1891 en Vieno, mortis la 22-an de novembro 1979 en Los-Anĝeleso, nomis sin ankaŭ **George FROESCHEL**) estis advokato, ĵurnalisto kaj verkisto de romanoj kaj filmmanuskriptoj. En 1942, li gajnis Oskar-premion pro sia manuskripto de la filmo *Mrs. Miniver,* pri la erupcio de la Dua Mondmilito en ĝis tiam tre paca kaj burĝa kvartalo de Londono.

## Romanoj 
* *Der wunderliche Hochstapler,* noveloj, Vieno: Strache, 1919.
* *Der Korallenthron,* romano, Frankfurto ĉe Majno: Frankfurter Societäts-Druckerei, 1921, 296 paĝoj.
* *Der Priester und die Frau,* romano, Berlino: Weltbücherei, 1927, 19 paĝoj.
* *Hochzeitsreise wie noch nie,* romano, Berlino: Ullstein, 1928, 302 paĝoj.
* *Himmel, meine Schuhe!*, Lepsiko: Schneider, 1932, 63 paĝoj.

## En Esperanto aperis 
* *Ho ve, miaj ŝuoj! (Himmel, meine Schuhe!)*, junulara rakonto, tradukis Brita Lindeberg, Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 1981, 58 paĝoj, ISBN 91-85288-04-7.

Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Aŭstraj scenaristoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Romanistoj
Kategorio:Aŭstraj elmigrintoj
Distrikto Frýdek-Místek

**Distrikto Frýdek-Místek** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Moravia-Silezia Regiono. La distrikto estas unu el ses distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 77 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Karviná
*Distrikto Nový Jičín
*Distrikto Ostrava-urbo
*Distrikto Vsetín
*Pollando
*Slovakio


Frýdek-Místek
Frýdek-Místek
Justinas Marcinkevičius

**Justinas MARCINKEVIČIUS** (naskita la  en la vilaĝo Vazatkiemis, komunumo Prienai; mortinta la  en Vilno) estis litova verkisto kaj poeto. En 1994 li ricevis la Litovan Nacian Premion *(Lietuvos Santarves premija).*

## En Esperanto aperis 
*Mindaugas,* dramo-poemo en du partoj pri la tragika sorto de la unua litova reĝo, tradukis *Vida Beinortienė*, Kaŭno: eldonejo *Ryto Varpas*, 2005, 126 paĝoj, ISBN 995564611X.

## Referencoj 
Kategorio:Litovaj poetoj
Distrikto Vsetín

**Distrikto Vsetín** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en la regiono Zlín. La distrikto estas unu el kvar distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 61 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* distrikto Frýdek-Místek
* distrikto Kroměříž
* distrikto Nový Jičín
* distrikto Přerov
* distrikto Zlín
* Slovakio


Vsetin
Vsetin
Frans Gunnar Bengtsson

**Frans Gunnar BENGTSSON** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1894 en Tossjö, mortis la 19-an de decembro 1954 en Ribbingfors Manor) estis sveda verkisto. Plej konata estas lia legendo-romano *Röde Orm* pri vikingoj. Ankaŭ liaj eseoj havas ĉefe historiajn temojn.

## En Esperanto aperis 
* *Orm la Ruĝa.* Tradukis Bertil Nilsson. Poeziajn partojn interpretis William Auld. Lingve konsilis Wouter Pilger. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 1989. 216 paĝoj.
* *Orm la Ruĝa. Dua volumo: Hejme kaj en Oriento.* Tradukis Sten Johansson. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2019. 251 paĝoj.

Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Libroj de Frans Gunnar Bengtsson
Lajos Zilahy

**Lajos ZILAHY** [zilahi] estis hungara verkisto. Li naskiĝis la 27-an de marto 1891 en Nagyszalonta, mortis la 1-an de decembro 1974 en Novi Sad. Li estis unu el la plej gravaj hungaraj verkistoj, same kiel Sándor Márai kaj Antal Szerb. Li verkis multajn romanojn, novelojn kaj teatraĵojn. Li estis membro de Hungara Scienca Akademio kaj membro de Societo Kisfaludy.

## Verkoj 
eta|220px|Kovrilpaĝo de Lajos Zilahy: *Printempo de Morto*; trad: Ladislao Somlay, 1947, Stockholm
* *A Dukay család*
* *A fegyverek visszanéznek*
* *A lélek kialszik*
* *Ararát*
* *A szűz és a gödölye*
* *Fehér hajó*
* *Halálos tavasz. Szépapám szerelme*
* *Két fogoly*
* *Krisztina és a király*
* *Valamit visz a víz*

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## En Esperanto aperis 
* *Printempo de Morto,* romano, tradukis László Somlai, (laŭ hungara origino Halálos tavasz) Stockholm: Eldona Societo Esperanto , 1947, 120 paĝoj. El la tragika romano pretiĝis ankaŭ nigra-blanka filmo tiutempe. Tiu filmo ankaŭ nun apartenas al la elstaraj hungaraj filmoj. La temo estas ama triangulo. La filmistoj faris tiajn partojn, kiuj tiutempe ŝokis la publikon (ombro de virino senvestiĝis).

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Distrikto Šumperk

**Distrikto Šumperk** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Olomouc. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 78 urboj kaj vilaĝoj.

## Komunumoj 
* Staré Město

## Najbaroj 
* Distrikto Bruntál
* Distrikto Jeseník
* Distrikto Olomouc
* Distrikto Svitavy
* Distrikto Ústí nad Orlicí
* Pollando

## Geografiaj elementoj 
* Dlouhé stráně (suba rezervujo)
* Dlouhé stráně (supra rezervujo)


Sumperk
Sumperk
Raymond van het Groenewoud

**Raymond VAN HET GROENEWOUD** (naskiĝis la  en Schaarbeek) estas belga kantisto de amsterdamaj gepatroj. Li loĝis dum granda parto de sia junaĝo en Antverpeno. Li sin nomas ankaŭ "tekstpoeto", filozofo kaj klaŭno. Li estas konata kaj en Belgio kaj en Nederlando pro furorkantoj kiel *Meisjes* (Knabinoj) kaj *Liefde voor muziek* (Amo por muziko). Plej ofte li kantas en la nederlanda lingvo; fojfoje li miksas francajn frazetojn en la kantojn.

Raymond van het Groenewoud debutis komence de la 70-aj jaroj. Liaj tekstoj estas jen gajaj, jen ĵovialaj aŭ filozofaj. En 1980 Raymond ankaŭ en Nederlando famiĝis pro koncerto dum la festivalo Pinkpop kaj la furorkanto ''Je Veux l'Amour'' (Mi volas amon).

En 1990 li re-registris plej multajn de siaj antaŭaj kantoj por ilin povi eldoni kiel kolekto-diskon.

Raymond van het Groenewoud dum la pasintaj dek jaroj ĉiam estis la lasta kantisto de la Gentaj Festoj.

## Diskografio 
### Albumoj 
* Je moest eens weten hoe gelukkig ik was (1973)
* Ik doe niet mee (1975)
* Nooit meer drinken (1977)
* Kamiel in België (1978)
* Ethisch reveil (1979)
* Leven en liefdes (1981)
* Brussels by night (1984)
* Habba! (1984)
* Ontevreden (1986)
* Intiem (1988)
* Meisjes (het beste van) (1990)
* Sensatie (1992)
* RvhGBox 10 (1993)
* De minister van ruimtelijke ordening (1994)
* Walhalla (1995)
* Ik ben God niet (1996)
* Liefde voor muziek (dubbel CD)
* Tot morgen (1998)
* Het beste van (1974-1976) (1999)
* Een jongen uit Schaarbeek (2001)
* Ballades (2004)

### Viddisko 
* Live in Antwerpen (2004)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.raymondvanhetgroenewoud.be/

Kategorio:Belgaj kantistoj
CNN

**Cable News Network** (*Kabla novaĵo-reto*, **CNN** mallonge) estas perkabla televido-reto, fondita la 1-an de junio en 1980 fare de Ted Turner kaj Reese Schonfeld en Atlanta, Usono. Oni kutime agnoskas ke CNN konceptis la ideon de tut-diurna raportado de novaĵoj.

CNN apartenas al la Time Warner-konzerno, kaj ĝi dissendas en la angla lingvo. Ekde post ĝia fondo oni fondis imitaĵojn, ekz. la kanalo Fox News (nuntempe la plej populara novaĵ-kanalo), kaj la trialokaj MSNBC en Usono kaj Al-Ĝazira internacie.

Krom la naciaj usonaj eventoj-sendilo CNN, estis kreita fare de la sama firmao la same anglalingva internacia sendilo CNN International, kiun povas kapti pli ol unu miliardoj da homoj en 212 landoj.

CNN kaj CNN International estis mondkonataj tra la intenziva eventodisdono dum la 2-a Golfa Milito. Ĝi estis la sola televida kanalo kiu raportis pri bombardo de Bagdad en viva sendado. Post du jaroj ĝi komunikis pri atako kontraŭ la moskva parlamento.

En 2000, Time Warner elaĉetis la fondinton Ted Turner, kiu nuntempe ne plu havas influon je la televido.

Post la enpotenciĝo de la konservativa ideologio en la Usono, CNN perdas iom post iom sia avangardismo. La plej populara kabla televido iĝas Fox News, apoganto de la konservativismo.

## Vidu ankaŭ 
* France 24

## Eksteraj ligiloj 
* CNN.com 
* CNN FAQ  

Dosiero:CNN hq.JPG|
Dosiero:CNN911scrn.jpg|

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
Distrikto Znojmo

**Distrikto Znojmo** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Sudmoravia regiono. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 148 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Brno-provinco
* Distrikto Břeclav
* Distrikto Jindřichův Hradec
* Distrikto Třebíč
* Aŭstrio

## Ŝanĝo de la limoj de la distrikto 
Ĝis la 1-a de januaro 2007 estis en distrikto Znojmo ankaŭ municipoj:
* Branišovice – poste distrikto Brno-provinco
* Loděnice – poste distrikto Brno-provinco
* Šumice – poste distrikto Brno-provinco
* Troskotovice – poste distrikto Brno-provinco

## Vidu ankaŭ 
* Set Lančov


Znojmo
Znojmo
Katedralo de Sankta Bavo

eta|eta|250px|*La katedralo de Sankta Bavo*
La nuna **katedralo de Sankta Bavo** en Gento, Orienta Flandrio, origine estis dediĉata al Johano la Baptisto. En la jaro 942 la episkopo de Tournai konsekris la preĝejon kiel **preĝejo de Sankta Johano**.

Nur en la jaro 1539, kiam imperiestro Karlo punis la loĝantojn de Gento fondinte en la ejo de la abatejo de Sankta Bavo kastelon por hispanoj, la kanonikoj de Sankta Bavo estis devigataj serĉi alternativan kanonikejon. Tiun ili trovis en la preĝejo de Sankta Johano.

La turo de tiu ĉi preĝejo estas la tria turo de la fama genta tura vico, kune kun la preĝejo de Sankta Nikolao kaj la Belfrido.

Tiu ĉi belega katedralo estas konstruita en diversaj konstrustiloj: romia (la subtera kripto), altgotika kaj malaltgotika stiloj kaj kun la okcidenta turo (82m) en brabanta gotiko (1462-1534).

Pendas multe da pentraĵoj en la katedralo. La plej fama retablo sendube estas Het Lam Gods de Jan van Eyck el 1432. Ĝi estas konsiderata kiel la pinto de la 15-jarcenta flandra pentroarto. Ankaŭ tie aperas verkoj de Petro Paŭlo Rubens 
(*De intrede van Sint-Bavo in het klooster* (1623)) kaj de Justus van Gent (*La krucuma altarero* aŭ *Kalvaria Triptiko*) kaj krome belegan rokoko-katedron en marmoro kaj kverko-ligno. el 1741-45 de Laurent Delvaux. La baroka orgeno (1653) estas la plej granda de tuta Benelukso.

Bavo
Kategorio:Gento (urbo)
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Belgio
Svinesund

eta|Svinesund **Svinesund** estas fjordo, kiu disigas la svedan provincon Bohuslän disde la norvega Østfold. Super ĝi trakondukas la Svinesunda Ponto.

## Eksteraj ligiloj 
* La oficiala paĝaro en angla, germana kaj norvega
* retkamerao 

Kategorio:Fjordoj