open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sep Leĝoj de Noa

[altdekstre|eta|La [ĉielarko estas la neoficiala simbolo de noaĥismo, kiu rememoras pri la Geneza rakonto pri la Diluvo en kiu ĉielarko aperas al Noa post la Granda Inundo, indikante, ke dio ne sendu alian inundon al la planedo kaj ne detruu la vivon denove. Tie en Nacia Parko Jasper.]]
La **Sep Leĝoj de Noa** () aŭ **Sep Leĝoj de Noaĥo** aŭ **Noaĥidaj Leĝoj** aŭ la **Noaĥaj Leĝoj** (la Hebrea prononco de tiu ĉi nomo estas [noaĥ], kaj la esperantigo estas "Noaĥo"), estas serio de ordonoj kiuj, laŭ la Talmudo, estis donitaj de Dio kiel ligiga serio de leĝoj por la "filoj de Noa" – kaj fakte, al la tuta homaro, konsiderante Noaĥon kaj lian familion ties nuraj prauloj.

Laŭ la juda tradicio, ne-judoj kiuj aliĝas al tiuj leĝoj ĉar ili estis donitaj de Moseo estas sekvantoj de noaĥismo kaj konsiderataj kiel justaj gojoj, kiuj ricevos lokon en *Olam Haba* (en Hebrea עולם הבא, nome la venonta mondo), la fina premio por la justuloj.

La Sep Leĝoj de Noa inkludas malpermesojn kontraŭ adorado de idoloj, nomi dion, murdon, adulton kaj seksan malmoralecon, ŝtelon, manĝon de vivanta animalo, same kiel la devigon establi tribunalojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Barre Elisheva. Torah for Gentiles – the Messianic and Political Implications of the Bnei Noah Laws, 2008, ISBN 978-965-91329-0-4.
* Bleich, J. David. "Judaism and natural law" in Jewish law annual, vol. VII 5–42
* Bleich, J. David. "Tikkun Olam: Jewish Obligations to Non-Jewish Society" en: Tikkun olam: social responsibility in Jewish thought and law. Eldonita de David Shatz, Chaim I. Waxman kaj Nathan J. Diament. Northvale, N.J.: Jason Aronson, 1997. ISBN 0-7657-5951-9.
* Broyde, Michael J. "The Obligation of Jews to Seek Observance of Noahide Laws by Gentiles: A Theoretical Review" in Tikkun olam: social responsibility in Jewish thought and law. Edited by David Shatz, Chaim I. Waxman and Nathan J. Diament. Northvale, N.J. : Jason Aronson, 1997. ISBN 0-7657-5951-9.
* Cecil, Alan W. The Noahide Code: A Guide to the Perplexed Christian. (Aventura: Academy of Shem Press, 2006). ISBN 0-9779885-0-3.

Kategorio:Noa
Kategorio:Judismo
Kategorio:Judaj juro kaj ritaro
Kategorio:Kondutkodoj
Kategorio:Biblia juro
Kategorio:Talmudaj konceptoj kaj terminologio
Landelles-et-Coupigny

**Landelles-et-Coupigny** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Landellais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunumoj de Calvados
Tverko

eta|Tverkanta virino
**Tverko** () estas danco-stilo. La dancist(in)o (plej ofte virino) skuas kaj balancas siajn gluteojn (pugon) je sekse provoka maniero dum ŝi troviĝas en malalta kaŭranta sinteno. Tverkado (angle: 'twerking' estas en la oksforda angla vortaro: "danco je populara muziko per sekse provoka maniero kun antaŭenpuŝanta koksmovado kaj malalta, kaŭranta sinteno". La tverkado altiris multe da atento en Usono kiam Miley Cyrus tverkis je la tutlanda televido dum la *MTV Video Music Awards*-programo en aŭgusto 2013.

[eta|maldekstra|*Tverkantaj* dancistinoj dum koncerto de [Pharrell Williams]]
eta|maldekstra|*Tverkantaj* dancistinoj

Kategorio:Aperis en 2010-2019
Kategorio:Dancoj
Kategorio:Hiphopo
Kategorio:Afriko-karibia kulturo
Cobie Smulders

**Jacoba Francisca Maria "Cobie" SMULDERS** naskiĝis  estas kanada aktorino kaj manekeno. Ŝi estas pli konata pro siaj roloj kiel Robin Scherbatsky en la televidserio *How I Met Your Mother* (2005-2014). Ŝi ankaŭ rolis en *S.H.I.E.L.D.* kaj Maria Hill en ses filmoj de la *Marvel Cinematic Universe*.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de aprilo
Kategorio:Naskiĝintoj en Kanado
Kategorio:Kanadaj aktoroj
Kategorio:Kanadaj voĉaktoroj
Kategorio:Kanadaj teatruloj‎
Kategorio:Kanadaj manekenoj‎
Kategorio:Nederlandaj kanadanoj
Britt Robertson

**Brittany Leanna ROBERTSON** naskiĝis  en Charlotte, Norda Karolino estas usona aktorino. Ŝi komencis aktori kiel infano ĉe la Greenville Malgranda Teatro en Suda Karolino; ŝi ekrandebutis kiel la pli juna versio de la titolfiguro en epizodo de Sheena en 2000. Ŝi laboris en *Power Rangers Time Force* la sekvan jaron kaj ricevis *Young Artist Award* nomumon pro pro sia rolo en *The Ghost Club* (2003). Robertson daŭre havis rolojn kiel ekzemple en *Growing Pains: Return of the Seavers* (2004), *Keeping Up with the Steins* (2006), *Dan in Real Life* (2007), *The Tenth Circle* (2008), *Mother and Child* (2009), *Avalon High* (2010), *Scream 4* (2011) kaj *The First Time* (2011).
Robertson ludis la gvidrolon de Lux Cassidy en la televida dramserio *Life Unexpected* (2010-11), kiu estis nuligita en sia dua sezono malgraŭ pozitivaj recenzoj. Ŝi ankaŭ havis ĉefrolon en la supernatura adoleska drama televidserio *The Secret Circle* (2011-12), sed ĝi ankaŭ estis nuligita post sia unua sezono. En 2013 ŝi akiris rolon en la ĉefrolantaro de la sciencfikcia mistera televidserio *Under the Dome*, kiun ŝi ludis ĝis 2014. Ŝi havis postajn rolojn en la filmoj *Delivery Man* (2013) kaj *Ask Me Anything* (2014), por kiu ŝi gajnis la premion al la plej bona aktorino ĉe la Naŝvilo-Filmfestivalo kaj ŝi ankaŭ estis premiita en la *Boston Film Festival* pro ŝia laboro en *White Rabbit* (2013).
Robertson ricevis pli larĝan rekonon en 2015 post akiro de la roloj de Sophia Danko en La *The Longest Ride* kaj Casey Newton en *Tomorrowland*. En 2016 ŝi ĉefrolis en la filmoj *Mr. Church*, kune kun Eddie Murphy kaj ''Mother's Day* kune kun Jennifer Aniston kaj Julia Roberts kaj en 2017 ŝi ĉefrolis en la sciencfikcia filmo *The Space Between Us* kaj en la komedi-drama filmo *A Dog's Purpose''.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de aprilo
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
John Leguizamo

**John Alberto LEGUIZAMO** naskiĝis  en Bogoto  estas kolumbi-usona aktoro, voĉaktoro, humuristo, kinproduktoro, dramisto kaj scenaristo. Li venis al la famo pro kunaktora rolo en la ago-komedio *Super Mario Bros* (1992) kaj apoga rolo en la krimdramo ''Carlito's Way* (1993). Aliaj rimarkindaj roloj inkludas *Sid the Sloth* en la animaciaj filmoj *Ice Age* (2002-2016) kaj la rakontanto de la seria komedio *The Brothers García'' (2000-2004). Ĝis 2009 li aperis en pli ol 75 filmoj, produktis pli ol 10 filmojn, ĉefrolis en Broadway en pluraj produktadoj, faris pli ol 12 televidajn aperojn kaj produktis aŭ ĉefrolis en multaj aliaj televidspektakloj.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 22-an de julio
Kategorio:Naskiĝintoj en Kolombio
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj dramistoj
Kategorio:Usonaj teatruloj
Kategorio:Kolombiaj humuristoj
Kategorio:Kolombiaj televidaktoroj
Kategorio:Kolombiaj aktoroj
Kategorio:Kolombiaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj humuristoj
Kategorio:Premiitoj de Premio Emmy
Kategorio:Usonaj videoludaj aktoroj
Kategorio:Usonaj romkatolikoj
Kategorio:Kolombidevenaj usonanoj
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Libandevenaj usonanoj
Instituto de la Araba Mondo

La **Instituto de la Araba Mondo** () (IMA) situas en Parizo  kaj celas antaŭenigi komprenon inter la franca kaj la araba mondo.

La instituto havas kiel ĉefajn celojn: disvolviĝon kaj profundigon de la studoj, scio kaj kompreno de la Araba Mondo, ĝia lingvo, ĝia civilizo kaj ĝia deziro al disvolviĝo, akceladon de kultura interŝanĝo, komunikado kaj kunlaboro inter la araba kaj la franca mondo, precipe rilate al la kampoj de scienco kaj teĥnologio kaj establi rilatojn inter la araba mondo kaj Francio same kiel Eŭropo. Ĝi respondecas pri la dialogo inter Francio kaj Egiptio, Alĝerio, Barejno, Ĝibutio, Irako, Jemeno, Jordanio, Kataro, Komoroj, Kuvajto, Libano, Libio, Maroko, Maŭritanio, Omano, Palestino, Sauda Arabio, Somalio, Sudano, Sirio, Tunizio, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj la Ligo de Arabaj Ŝtatoj.

## La konstruaĵo 
La Instituto de la Araba Mondo estas konstruaĵo dezajnita de Jean Nouvel kaj malfermita en 1987. Ĉi tiu franca arĥitekto gajnis la konkurson, kie oni serĉis projekton krei kulturan centron, kiu proksimigu la araban kaj francan kulturojn. Ĝi situas sur , apud la rivero Sejno. Unu el ĝiaj ĉefaj ecoj estas la «senlima» spaco kreita de la aro de lumoj, ombroj, reflektoj kaj vitraloj, kiujn Nouvel lerte starigis en sia verko. La fotoelektraj ĉeloj en la vitraloj sur la suda fasado estas unu el la plej frapaj elementoj en la konstruaĵo.

## Prezidantoj 
La nuna prezidanto estas la franca politikisto Renaud Muselier.
* 1977-1980: Jean Basdevant
* 1980-1985: Philippe Ardant
* 1985-1986: Pierre Guidoni
* 1986-1988: Paul Carton
* 1988-1995: Edgard Pisani
* 1995-2002: Camille Cabana
* 2002-2004: Denis Bauchard
* 2004-2007: Yves Guéna
* 2007-2011: Dominique Baudis
* 2011-2013 : Renaud Muselier
* 2013-2026 : Jack Lang

## Vidu ankaŭ 
* Fondumo Boghossian (Villa Empain)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Bibliotekoj en Parizo
Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:Organizaĵoj kun sidejo en Parizo
Kategorio:Konstruaĵoj en la 5-a arondismento de Parizo
Kategorio:Arabaj organizaĵoj
Kategorio:Islamaj muzeoj
Kategorio:Konstruaĵoj markitaj « Patrimoine du XXe siècle »
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1980
Araba Mondo
Chris Evans

**Christopher Robert EVANS** naskiĝis  en Bostono, Masaĉuseco estas usona aktoro kaj kinproduktoro. Evans estas konata pro siaj superheroaj roloj de la Marvel Comics Steve Rogers/Kapitano Ameriko en la kaj Johnny Storm/Human Torch en *Fantastic Four*.
Li komencis sian karieron en la televida serio *Opposite Sex* (2000) kaj poste li aperis en kelkaj filmoj kiel *Not Another Teen Movie* (2001), *Sunshine* (2007), *Scott Pilgrim vs. the World* (2010), *Snowpiercer* (2013) kaj *Gifted* (2017). En 2014 Evans faris sian reĝisoran debuton per la drama filmo *Before We Go* en kiu li ankaŭ ĉefrolis. Evans faris sian Broadway debuton en 2018 per *Lobby Hero*.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de junio
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj videoludaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Britdevenaj usonanoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Panteistoj
Gjon Delhusa

**Gjon Delhusa** [ĝon delhusa] (la nomo estas nehungara), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Delhusa Gjon** estis hungara ŝlagromuzikisto (kantisto, gitaristo, komponisto, tekstopoeto). Lia kuzo estas Gábor Ihász.

Gjon Delhusa naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gjon Delhusa devenis el varia hungara-greka-albana-germana familio. Li aĝis 18, kiam li tutlande estis konata kiel solista kantisto en hungara televizia ŝlagrofestivalo. En la sekvaj jaroj li estis sukcesa partoprenanto de similaj festivaloj en la eŭropaj socialismaj landoj, ankaŭ en Kubo. Li vivis kelkajn jarojn en Orienta Germanio. Li estas plej fama, kiel la reprezentanto por la Eŭrovido-Kantokonkurso en 1996 en Oslo. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn inter 1974–2005.

## Elektitaj ŝlagroj http://www.zeneszoveg.hu/egyuttes/4131/delhusa-gjon-dalszovegei.html 
* *Hegyek lánya* (debuta ŝlagro)
* *Ébredj Albániám*
* *Fúj rám a szél*
* *Gyertyák a síron*
* *Küldök egy álmot*
* *Volt egyszer egy nyár*

## Aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=63G2OFztENM

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokomponistoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sarah Jessica Parker

**Sarah Jessica PARKER** naskiĝis  en Nelsonville, Ohio, estas usona aktorino, kinproduktoro kaj dizajnisto. Ŝi estas konata pro sia ĉefrolo kiel Carrie Bradshaw en la HBO televidserio *Sex and the City* (1998-2004). Ŝi gajnis du Premio Emmy unu pro la komedia serio *Sex and the City* (kiel produktoro) en 2001 kaj alia pro la sama serio sed al la plej bona ĉefaktorino en komedia serio de 2004. Por tiu rolo ŝi ankaŭ gajnis kvar okazojn de la Premio Ora Globo al la plej bona aktorino en komedia serio kaj tri *Screen Actors Guild Awards*. Ŝi ripetis la rolon en la filmoj *Sex and the City* (2008) kaj *Sex and the City 2* (2010).
Parker faris sian Broadway debuton 11-jaraĝa en *The Innocents* (1976), antaŭ daŭri por ĉefroli en la titolrolo de la Broadway muzikalo *Annie* en 1979. Ŝi aperis en la filmoj *Footloose* kaj *Firstborn* (1984) kaj revenis al Broadway en la teatraĵo *The Heidi Chronicles* (1989). Pliaj el siaj filmroloj estas *L.A. Story* (1991), *Honeymoon in Vegas* (1992), *Hocus Pocus* (1993), *Ed Wood* (1994), T*he First Wives Club* (1996), *The Family Stone* (2005) kaj *Failure to Launch* (2006).

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de marto
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo
Kategorio:Premiitoj de Premio Emmy
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Surduloj
Kategorio:Homoj de UNICEF
Kategorio:Ŝudezajnistoj
Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Brie Larson

**Brianne Sidonie DESAULNIERS** naskiĝis  en Sakramento, Kalifornio profesie konata kiel **Brie LARSON**, estas usona aktorino, muzikisto kaj reĝisoro. Larson estis hejme trejnita antaŭ ol ŝi studis aktoradon ĉe la *American Conservatory Theater*. Ŝi komencis karieron en televido, en kiu aperis kiel kutima kliento en la komedia serio *Raising Dad* (2001), por kiu ŝi estis nomumita al *Young Artist Award*.
Kiel adoleskanto Larson havis mallongajn rolojn en la 2004 filmoj *13 Going on 30* kaj  *Sleepover*. Ŝia laboro en la komedia filmo *Hoot* (2006) estis laŭdita kaj ŝi poste ludis apogajn rolojn en la filmoj *Greenberg* (2010), *Scott Pilgrim vs. la World* (2010), *21 Jump Street* (2012) kaj *Don Jon* (2013). De 2009 ĝis 2011 Larson rolis kiel ribelema adoleskanto en la televidserio *United States of Tara*. 
La normŝanĝa rolo de Larson venis kun la sendependa dramo *Short Term 12* (2013), por kiu ŝi ricevis kritikistajn aplaŭdojn. Plia sukceso venis en 2015 kiam ŝi ĉefrolis en *Room*, aklamita dramo bazita sur la romano de Emma Donoghue de la sama nomo. Ŝi gajnis plurajn premiojn pro ŝia rolo en la filmo inter ili Akademian premion, la BAFTA Premion, ''Critic's Choice Award*, Premio Ora Globo, *Screen Actors Guild Award* kaj aliaj. En 2017, ŝi ĉefrolis kiel militfotisto en la aventura filmo *Kong: Skull Island''.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Brie Larson en Myspace

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Kategorio:BAFTA-premiitoj‎
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj popkantistoj‎
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
44717 Borgoamozzano

'*44717 *Borgoamozzano''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la itala amatora astronomo Sauro Donati elde la Observatorio de Monte Agliale en Borgo a Mozzano (Italio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la malnova itala komunumo Borgo a Mozzano en provinco Luko, Toskanio. Sur proksima arbara monteto estas la Observatorio de Monte Agliale, elde kiu multenbraj asteroidoj kaj supernovaoj estis malkovritaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sauro Donati
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Miŝne Tora

[eta|maldekstre|[Majmonido, verkisto de la Miŝneh Torah.]]
La ***Miŝne Tora*** aŭ *Miŝneh Torah* (en  מִשְׁנֵה תּוֹרָה, "Ripeto de la Torao"), subtitolita *Sefer Yad ha-Hazaka* (ספר יד החזקה "Libro de la forta mano"), estas kodo de juda religia juro (*Halaĥo*) verkita de Majmonido (Rabeno Moŝe ben Majmon). La *Miŝneh Torah* estis kompilita inter 1170 kaj 1180 (4930 kaj 4940 AM), kiam Majmonido estis loĝanta en Egiptio, kaj estas konsiderata kiel la majstroverko de Majmonido. Tiukadre, postaj fontoj simple referencas al la verko kiel "*Maimon*", "*Maimonides*", aŭ "*RaMBaM*", kvankam Majmonido komponis ankaŭ aliajn verkojn.

La *Miŝneh Torah* konsistas el dekkvar libroj, subdividitaj en sekcioj, ĉapitroj kaj paragrafoj. Ĝi estas la nura verko de la Mezepoko kiu detalas la devigojn de Judoj, inklude tiujn leĝojn kiuj estis aplikeblaj nur kiam ekzistis la Sankta Templo, kaj restas grava verko por judismo.

Ties titolo estas alvoko origine uzata por la Biblia libro Readmono, kaj ties subtitolo, "Libro de la forta mano", derivas el ties subdivido en dekkvar libroj: nome la nombra valoro dekkvar, reprezentita per la hebreaj literoj Ĝod (10) Dalet (4), formas la vorton *yad* ("mano").

Tiu *Komentario aŭ Interpreto pri la Miŝnah* estis skribita nur hebrelingve kaj ne ankaŭ arablingve aŭ aramelingve laŭ tiama kutimo. Per tiu komento li celis unuigi la diversajn interpretojn, foje senfundamentajn, disvastigitajn inter la diasporaj judoj. Indas je rimarko parto de tiu traktato, nome “Sanhedrin”, kie Majmonido listigas la dektri kredartikolojn de la judismo, kiu fariĝis kredbazo por multaj judoj tramondaj. Posteuloj taksis la verkon preskaŭ teologian sumon per kiu la rabena “parola leĝo” fariĝis ankaŭ, kaj eĉ precipe, “skribita leĝo”. Kvankam tie kaj tie malaprobita ĉe samreligianoj, la pensada enhavo de tiu verko, latinigita, altiris la atenton de eminentaj personuloj de la klera kristana mezepoka medio, kiel Alberto la Granda, Duns Skoto kaj Aleksandro de Hajleso, kiuj siavice lekcie kaj cite komentis verkajn erojn.

## Vidu ankaŭ 
* Mezepoka hebrea

Kategorio:Libroj aperintaj en la 12-a jarcento
Kategorio:Hebrelingva literaturo
Kategorio:Judismo
Kategorio:Verkoj de Majmonido
Javier (persona nomo)

La nomo **Javier** venas de la katolika sanktulo nomita *Francisco Xavier*, kie Xavier rilatas al la naskiĝloko de la sanktulo. Tiu naskiĝloka nomo havas eŭskajn radikojn, etimologie originante de la vorto etxaberi (kun la signifo "nova domo"). Aliaj varioj de tiu nomo inkludas **Xaverius**, **Xever**, **Javieron** kaj **Saverion**. La virineca **Javiera**, **Saveria**, **Zaviera** kaj **Saverina** estas malpli oftaj.
*Etxeberria*, *Echeverría*, *Echevarría*, *Etxebarri*, *Chávarri* estas eŭskaj familiaj nomoj ligitaj al la nomo per etimologio.
Ĝia difuzo ŝuldiĝas al la famo de la misiisto Sankta Francisco Xavier (). Kiam li estis enkanonigita, lokoj kaj homoj estis nomitaj laŭ li, kiu popularigis la nomon.
Nuntempa uzo de la nomo Javier estas trovita en Hispanio, Ekvatora Gvineo kaj latin-amerikaj landoj, kie ĝi estas populara.

## Kelkaj Javier 
* Javier Bardem - hispana aktoro
* Javier de Burgos - politikisto, ĵurnalisto, verkisto, dramaturgo kaj tradukisto hispana
* Javier Fesser - hispana reĝisoro kaj diskonigisto
* Javier Marías - hispana verkisto kaj tradukisto
* Javier Mascherano – argentina futbalisto
* Javier Pérez de Cuéllar - perua diplomato kaj politikisto kaj de 1982 ĝis 1991 Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
* Javier Saviola - argentina futbalisto
* Javier Solana - hispana politikisto, fizikisto kaj diplomato

## En aliaj lingvoj 
* 23px Asturia: **Xabel**
* 23px Eŭska: **Xabier**
* 23px Kastilia: **Javier**
* : **Xavier**
* : **Xavier**
* : **Xavier**
* 23px Skotgaela: **Savy**
* 23px Galega: **Xabier**
* : **Xaver**
* : **Saviero** aŭ **Saverio**
* : **Xaverius**
* 20px Leona: **Xabiere**
* 23px Filipina: **Javier** aŭ **Xavier**
* : **Ksawery**
* : **Xavier**
* : **Ксаверий** [Ksavjerij]

## Vidu ankaŭ 
* Ksavero
* Francisco Xavier
* Personaj nomoj en Esperanto

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Hispaniaj personaj nomoj
Tibor Lugosi

**Tibor Lugosi** [lugoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lugosi Tibor** estis hungara klarnetisto, tarogatisto, orkestrestro.

Tibor Lugosi naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tibor Lugosi devenis el cigana familio. Li studis komence violonadon, poste klarnetadon. Li finstudis la konservatorion. Li estas permeshava muzikisto ekde 1968, poste li muzikadis en la plej konataj restoracioj en Budapeŝto. Post 2 jaroj li estis ano en diversaj muzikgrupoj pri popolmuziko. Ekde 1971 li ofte estas aŭdebla en popolmuzikaj programoj de Hungara Radio, iom poste ankaŭ en Hungara Televizio. Kun la orkestroj li muzikadis kun grandaj sukcesoj preskaŭ en ĉiuj landoj de la mondo. Lia repertuaro konsistas el popolmuziko kaj plej konataj klasikaj muzikoj. En 1992 kaj 1995 li fondis proprajn orkestrojn. Li ricevis premion en 1989.

## Aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=R0julRPIEpQ
* https://www.youtube.com/watch?v=x4s0_C3-fAI
* https://www.youtube.com/watch?v=ijXuon8Vb8o

## Fontoj 
* oficiala paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj klarnetistoj
Kategorio:Hungaraj tarogatistoj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Péter Makó

**Péter Makó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makó Péter** estas hungara muzikisto (klarnetisto, saksofonisto, tarogatisto, sakŝalmisto, bekflutisto).

Péter Makó naskiĝis en 1979 en Nyíregyháza.
[eta|Péter Makó kun [tarogato en 2007]]

## Biografio 
Péter Makó komencis konatiĝi kun la citro en la familio jam en 1986, post 4 jaroj kun klarneto. Li studis ankaŭ en muziklernejo, krome li aŭdis artkantojn en geedziĝaj festoj. Li muzikadas en orkestro de János Csík, krome ankaŭ en aliaj muzikgrupoj, ekde 1999 li estas muzikisto de dancista grupo. Li ricevis 2 premiojn (kiel ano de Csík-orkestro), la lasta estis en 2013 premio Kossuth.

## Liaj muziktekstoj http://www.zeneszoveg.hu/szemely/44003/mako-peter-dalszoveg-lyrics-bio-adatlap.html 
* ''Fekete L'amour* (kun aliaj)
* *Gyimesi héjsza szívből, bár egy kicsit gátlástalanul''

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)]

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj klarnetistoj
Kategorio:Hungaraj tarogatistoj
Kategorio:Hungaraj saksofonistoj
Kategorio:Hungaraj sakŝalmistoj
Kategorio:Hungaraj bekflutistoj
Maĥzoro

eta|maldekstre|Maĥzoro​.La ***Maĥzoro*** (en hebrea מחזור, latinigita *maĥzor*, plurale **‘‘maĥzor’’oj**, [maχˈzor] kaj [maχzoˈrim], respektive) estas la preĝo-libro uzita de Judoj por la festotagoj de Roŝ Haŝana kaj Jom Kipur. Multaj judoj faras uzon ankaŭ de specialaj ‘‘maĥzoroj’’ en la tri "pilgrimfestivaloj" de Pesaĥo, Ŝavuot kaj Sukoto. La *Maĥzoro* estas specializita formo de *siddur*, kiu estas ĝenerale intencita por uzado en servoj por semajntagoj kaj por Ŝabato.La vorto *maĥzor* signifas "ciklon"; la radiko ח־ז־ר signifas "reveni". Ĝi estas aplikita al la festivala preĝolibro ĉar la festivaloj okazas ĉiujare.

Kategorio:Judaj preĝolibroj
Pedro Fernández Rodríguez

**Pedro FERNÁNDEZ RODRÍGUEZ** naskiĝis  en Havano estas kuba esperantisto kaj estrarano de KEA. Li estas teknikisto pri Ekonomiko kaj laboris dum 36 jaroj en la kuba Ministerio pri la Konstruado, kie li pensiuliĝis en 2008. Esperantiĝis en 1985, post la tri trimestroj de la baza kurso, li sukcese trapasis tradukistan kaj instruistan kursojn. En 1987 li komencis instrui Esperanton ĝis nun. Pedro membris la nacia estraro de Kuba Esperanto-Asocio dum naŭ jaroj, de 1993 ĝis 2001 kiel Sekretario pri Kulturo kaj tri jaroj, de 2002 ĝis 2004 kiel Sekretario pri Instruado. De 2011 estas la Ĝenerala Sekretario de KEA kaj okupiĝis pri Kulturo ĝis 2013. En 2014 oni elektis lin por la dua periodo en la Nacia Estraro. Li aperas en la Vivanta Panteono de Instruistoj en esperanto.net. En la jaro 2017 li estis elektita kiel Financisto de la Asocio kaj komitatano de KEA. Li gajnis la unuan lokon en la Konkursa Ekzameno 1985 kaj la duan lokon en tiu de la jaro 1986. Pedro redaktis la noticaron “La Noktuo” dum 1999-2000. Li sukcese trapasis la KER ekzamenon en 2010 en la meza nivelo B2. Kunverkis la libron “Frazaro hispana esperanto” eldonita de KEA en 2011. Li kuris maratonojn en la jaroj 1989, 1990 kaj 2012. Li aperas en vivanta panteono edukado.net. Aktiva membro kaj organizanto de la Martí-Klubo “Patrio estas Homaro” de KEA ekde sia fondiĝo en 2014.

## Esperanto-kongresoj 
Partoprenis en la 75a, 84a, 95a kaj 100a Universalaj Kongresoj kaj en la 24a, 33a, 43a kaj 48a ILEI Konferenco, ankaŭ en ĉiuj KEA Kongresoj, en la IKEK Konferenco okazinta en Kubo en 1999. Li partoprenis en la 6a TAKE 2004, kie kunordigis la ILEI Ekzamenon kaj membro de la LKK de la 9a TAKE okazinta en 2018 en Havano. Ofta organizanto kaj ĉeestantoj de la Kuba Esperanto-Renkontiĝo.

## Kultura e-agado 
Lia rakonto “La Lasta Vojaĝo” gajnis la unuan lokon en la Konkurso pri Rakontoj en 1998. Kadre de la 5a Nacia Kongreso de KEA, gajnis la unuan lokon en la Instruista Festivalo. En 2011 dum la Kultura Festivalo Havana Filiko li gajnis la duan lokon per la rakonto “Stranga familio” kaj la unuan lokon en poemo pro “Bela Kubanino”. Nuntempe li de tempo al tempo verkas rakontojn originale en Esperanto kaj gvidas koruson, por deklami poemojn kaj por e-tradukistoj. Estis parto el la tradukistoj de la libro Tao de la vojaĝanto eldonita de MAS en 2018.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de julio
Kategorio:Naskiĝintoj en Kubo
Kategorio:Kubaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj Membroj de KEA
Kategorio:Esperanto-aktoroj
Kategorio:Kubaj verkistoj
Tosefta

**Tosefta** aŭ **Tosefto** (en Judbabilona aramea תוספתא "suplemento, aldono") estas kompilaĵo de la juda parola tradicio (Torao) el la fino de la 2a jarcento, nome la periodo de la Miŝno.

Laŭ la tradicio, ĝi estis kompilita en la jaro 189. La Tosefta multe korespondas kun la Miŝno, kaj havas la samajn dividojn por sedarim ("ordonoj") kaj maseĥot ("traktatoj"). Ĝi estas verkita ĉefe en Miŝna Hebrea, kun iome en Aramea.

Foje la teksto de la Tosefta konsentas preskaŭ laŭvorte kun la Miŝno. Foje estas gravaj diferencoj. La Tosefta ofte atribuas leĝojn kiuj estas anonimaj en la Miŝno al tiel nomitaj *Tannaim* (miŝnaregistritaj rabenoj). Ĝi pliigas la grandon de la Miŝno pere de aldonaj glosoj kaj diskutoj. Ĝi havigas aldonan *aggadah*-an kaj midraŝan materialon, kaj foje kontraŭdiras la Miŝnon en la konsidero de la Juda leĝaro, aŭ en la atribuo de nomo al leĝo.

## Notoj 
Kategorio:Talmudo
Kategorio:Miŝno
Kategorio:Judaj tekstoj
Borazĝan

**Borazĝan** () estas universitata urbego en la Provinco Buŝehro en suda Irano. Ĝi estas ankaŭ ĉefurbo de distrikto.

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 80 m
* Loĝantaro: 110,567 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30

## Geografio 
Borazĝan situas sur ebenaĵo inter Persa Golfo kaj Zagros-montaro 50 kilometrojn nordoriente de Buŝehro (provinca ĉefurbo) kaj 705 kilometrojn sude de Teherano (landa ĉefurbo).

## Historio 
Borazĝan estas malnova loĝloko sub nomo Tavoke. Oni trovis ruinojn de palaco el la Aĥemenida Imperio. Dum invado de la araboj la urbo sensukcese rezistis, sed dum la islama periodo la urbo estis signifa. La urba municipo estis fondita en 1928, poste la urbo kreskis rapide pro enmigrado de vilaĝanoj kaj nomadoj de la ĉirkaŭa regiono kaj eksplodema naskofrekvenco de 4%. En Borazĝan vivis ankaŭ judoj, sed ĉiuj foriris post la islama revolucio.

## Ekonomio 
En Borazĝan la plej grava okupiĝo estas nutraĵprilaborado, la plej grava estas du muelejoj pri farunoj. La plej granda silo en suda Irano funkcias en Borazĝan. Ĝi estis konstruita kun rusa helpo en 1971. Ĝi enhavas grenojn ekspeditan tie de la ĉirkaŭaj bienoj. La kultivado kaj enpakado de daktiloj estas ankaŭ gravega industrio. Krome oni kultivas en la ĉirkaŭaĵo sezamojn, akvomelonojn, tabakojn kaj tomatojn kaj oni produktas tapiŝojn kaj plurajn tekstilojn.

## Klimato 
La klimato de Borazĝan estas seka kaj varma.

## Trafiko 
En Borazĝan kruciĝas ĉefvojo inter Buŝehro kaj interno de la lando, krome la laŭmara ĉefvojo. Borazĝan ekzistas sen flughaveno.

## Vidindaĵoj 
* malgrandaj moskeoj
* bibliotekoj
* pluraj kastelaj ruinoj
* karavanserajo
* malnova kovrita bazaro

## Fontoj 
* interalie WikiTrans

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Irano
Maximilian Joseph von Tarnóczy

Kavaliro **Maximilian Joseph von TARNÓCZY-SPRINZENBERG**  (naskiĝinta la  en Schwaz, mortinta la  en Salzburg) estis ĉefepiskopo salcburga inter 1851 kaj 1876 fariĝinte en 1873 kardinalo.

## Vivo 
Tarnóczy originis el hungara familio kiu nobeliĝis en 1635 jam estante la filo de Franz Xaver von Tarnóczy, financoficisto bavara deĵoranta en Kufstein. La patro registriĝis en la 25.11.1813 en la nobela klaso de Bavario. Lia nevino estis la pentristino Bertha von Tarnóczy.
eta|Tombo de la ĉefepiskopoj Gruber kaj Tarnóczy en la kripto de la salcburga katedralo
Maximilian Joseph studis en Innsbruck kaj teologion kaj ordinitis pastro en la 25.10.1829. En 1832 estante en Vieno li doktoriĝis. Post la reveno al Salcburgo li estis vicrektoro de la porpastra seminario kaj baldaŭ poste profesoro pri dogmatiko. Li ja gajnis la konfidon de la tiama ĉefepiskopo Friedrich zu Schwarzenberg kaj rajtis akompani lin al Romo inter 1841 kaj 1842. Poste Tarnóczy nomumitis konsistoria konsilisto, metropolitana kanoniko kaj estro de la teologia studadejo. Liaj ideoj kaj konsiloj ĉiam ŝatitis. En la 24.10.1850 li elektitis ĉefepiskopo kaj tuj poste li iĝis (ŝtata) sekreta konsilisto. Li membris al la supera ĉambro de la aŭstria parlamento portante ekde la 17.4.1873 la meritkrucon *Kaiserlich-österreichischer Leopoldsorden/Großkreuz*.

## Agadoj episkopaj 
Konfirmo fare de la Apostola Seĝo alvenis en Salcburgo en la 17.2.1851. En la 1-a de junio samjare iĝis la episkopa ordiniĝo fare de la antaŭulo Friedrich Johann Joseph Cölestin Fürst zu Schwarzenberg. Dum la Unua Vatikana koncilio, en 1869, li salutitis fare de papo Pio la 9-a per la vortoj: *Jen venas la duona papo kiu mem homojn episkopigas*. En la konsistorio de la 22.12.1873 Tarnóczy nomumitis kardinala pastoro kaj ricevis en Romo la titularan Preĝejon Sankta Mario de la ĉiela altaro. Tarnóczy vizitis la diocezon pli ol 40 fojojn kaj komisiis la restaŭradon de la Katedralo de Salcburgo. Li novigis la teologistudon kaj la tutan teologian fakultaton. Krome li fondis diversajn ekleziajn gazetojn, ekz. *Salzburger Kirchenzeitung* kiu ekzistis inter 1852 kaj 1861. Li entombigitis en la kripto katedrala.

## Literaturo 
* 
* Artikolo "Tarnoczy, Maximilian Josef von" de Franz von Krones, en: *Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften*, Band 37 (1894), p. 396–397, kiu relegeblas interrete tie ĉi.

## Eksteraj ligiloj 
* Prie sur usona paĝaro 
* Tarnóczy ene de la katolika hierarkio

## Notoj 
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Salcburgo
Kategorio:Katolikaj teologoj
Kategorio:Aŭstraj teologoj
Ŝulĥan Aruĥ

eta|maldekstre|El Brockhaus-Efron Juda Enciklopedio (1906—1913).
***Ŝulĥan Aruĥ*** (en hebrea שֻׁלְחָן עָרוּך [ʃulˈħan ʕaˈʁuχ], laŭvorte: "Seria Tabelo"), foje referencata kiel **Kodo de Juda Juro**, estas la plej amplekse konsultata el la diversaj juraj kodoj en Judismo. Ĝi estis verkita en Safed (nuntempe en Israel) fare de Josef Karo en 1563 kaj publikigita en Venecio du jarojn poste. Kune kun siaj komentarioj, ĝi estas la plej amplekse akceptita kompilaĵo de Juda juro iam verkita.

La *halaĥaj* reguloj de Ŝulĥan Aruĥ ĝenerale sekvas la juron kaj kutimojn de Sefardoj, dum Aŝkenazoj ĝenerale sekvas la halaĥajn regulojn de Moses Isserles, kies glosoj al la Ŝulĥan Aruĥ notas kie la Sefardaj kaj Aŝkenazaj kutimoj diferencas. Tiuj glosoj estas amplekse referencataj kiel *mappah* (laŭvorte: "tablotuko") aŭ "Seria Tabelo" de Ŝulĥan Aruĥ. Preskaŭ ĉiuj publikigitaj eldonoj de la Ŝulĥan Aruĥ inkludas tiun gloson, kaj la termino "Ŝulĥan Aruĥ" venis signifi *ambaŭ* verkojn kaj tiu de Karo kaj tiu de Isserles, el kiuj Karo estas kutime referencata kiel "la *meĥaber*" ("aŭtoro") kaj Isserles kiel "la Rema" (akronimo de Rabbi Moŝe Isserles).

## Notoj 
Kategorio:Ortodoksa judismo
Kategorio:Sefardaj temoj
Kategorio:Juraj tekstoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1565
Kategorio:Hebrelingva literaturo
Jeŝivestro

**Jeŝivestro** (, en pluralo hebree *raŝej jeŝiva*, anglece *roŝ jeŝivas*) estas la titolo donita al la dojeno de Talmuda akademio (*jeŝivo*). Ĝi estas kunmetita vorto de la hebreaj vortoj *roŝ* ("kapo") kaj *jeŝiva* (lernejo de religia juda edukado). La *roŝ jeŝiva* estas postulita havi kompletan sciaron de la Talmudo kaj la kapablon analizi kaj prezenti novajn perspektivojn, nome *ĥiduŝim* ("noveloj") parole kaj ofte presite.

Kategorio:Religiaj profesioj en judismo
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Juda geedziĝo

[eta|maldekstre|350px|Tradicia ''nissu'in* en [Orienta Eŭropo dum la 19a jarcento.]]
250px|eta|maldekstre|Subskribo de la *ketubah*.
eta|200px|maldekstre|Ornamigita *ketubah*.
**Juda geedziĝo** estas geedziĝa ceremonio kiu sekvas la judajn regulojn kaj tradiciojn.

Kvankam la geedzigaj ceremonioj varias, oftaj trajtoj de juda nupto inkludas *ketubah* (geedziga kontrakto) kiu estas subskribita de du atestantoj, nuptokanopeon (*ĥuppah* aŭ *huppah*), ringo posedata de la fianĉo kiu estas donata al la fianĉino sub la kanopeo kaj rompo de glaso.

Teknike, la juda geedziga procezo havas du diferencajn momentojn: *kidduŝin* (sanktigo aŭ dediĉigo, nomita ankaŭ *erusin*, fianĉiĝo en hebrea) kaj *nissuin* (geedziĝo), kiam la paro ekvivas kune. La unua first stadio malpermesas la virinon al ĉiuj aliaj virinoj, postulante religian divorcon (get) por dissolviĝi, kaj la fina stadio permesas la parigon unu al la alia. La ceremonio kiu plenumas *nisuin* estas konata kiel *ĥupah*.

Nuntempe, *erusin/kidduŝin* okazas kiam la fianĉo donas al la fianĉino ringon aŭ alian valoran objekton en la intenco krei geedzecon. Estas diferencaj opinioj pri kiu parto de la ceremonio konstituas *nissuin/ĥuppah*; ili estas starado sub la kanopeon - agado nomita same *ĥuppah* - kaj restado kune kaj solaj en ĉambro (*jiĥud''). ili estas nuntempe plej ofte kombinitan en unu ceremonio.

## Notoj 
geedziĝo
Kategorio:Nupto
Ŝofaro

eta|maldekstre|Ŝofaro.
eta|maldekstre|Ŝofaro.
eta|maldekstre|Blovante la ŝofaron.
**Ŝofaro** (pron. en hebrea [ʃ|oʊ|ˈ|f|ɑr], el hebrea שׁוֹפָר, [ʃoˈfaʁ]) estas antikva muzika korno tipe farita el korno de ŝafo, uzata por judaj religiaj celoj. Kiel la moderna klariono, la ŝofaro ne havas ton-ŝanĝajn aparatojn, kaj ĉia kontrolo estas farita variante la buŝtenon de la ludisto. La ŝofaro estas blovata en la servoj de la sinagogo en la Roŝ Haŝana kaj en la fino de Jom Kipur, kaj estas blovata ankaŭ en ĉiu semajntaga mateno en la monato Elul flue al Roŝ Haŝana. Ŝofaroj ekzistas en vario de grandoj kaj formoj, depende de la elekto de animalo kaj nivelo de finlaborado.

En la Torao, la sankta libro de la judoj kaj kristanoj, ŝofaroj multfoje menciiĝas, ekzemple en la libro Genezo 22, kaj en la psalmoj 81, 98 kaj 150.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* konkero de Jeriĥo, helpe de ŝofaroj

## Bibliografio 
* Arthur L. Finkle, Easy Guide to Shofar Sounding, Los Angeles: Torah Aura, 2003
* Hearing Shofar: The Still Small Voice of the Ram's Horn de Michael T. Chusid, trivoluma kompendio de la ŝofara informaro.
* Montagu, Jeremy. 2016. The Shofar: Its History and Usage. Rowman and Littlefield Publishers.

Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Kornoj
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Siduro

[eta|150ra|maldekstra|Sidura preĝolibro el [Aŝkenazoj el Irkutsk, Rusio, presita en 1918.]]**Siduro** aŭ **siddur** (en hebrea סדור [siˈduʁ]; plurale **siddurim** סדורים, [siduˈʁim]) estas juda preĝo-libro, kiu enhavas serian ordonaron de ĉiutagaj preĝoj. La vorto *siddur* venas el la hebrea radiko ס־ד־ר kiu signifas "ordono".La plej fruaj partoj de la juda preĝolibro estas la Ŝema Izrael ("Aŭskultu, ho Izrael") (Readmono 6:4 kaj poste), kaj la Aarona Beno (Nombroj 6:24-26), kio estas en la Torao. Serio de dekok (nuntempe deknaŭ) benoj nomitaj *Ŝemoneh Esreh* aŭ *Amidah* (en hebrea, "stara [preĝo]"), estas tradicie atribuita al la Granda Asembleo en la epoko de Ezra, fine de la Biblia periodo.eta|350ra|maldekstre|Vario de popularaj *Siddurim*.

Kategorio:Judaj preĝolibroj
Kategorio:Juda teologio
Pijuto

**Pijuto** aŭ **Pijut** (plurale **pijjutim** aŭ **pijutim**, en hebrea פִּיּוּטִים / פיוטים, פִּיּוּט / פיוט [piˈjut, pijuˈtim]; el la greka ποιητής *poiētḗs* "poeto") estas Juda liturgia poemo, kutime planita por esti kantita, ĉantita aŭ deklamita dum la religiaj servoj. *Pijjutim* estis verkitaj ekde epoko de la Templo. Plejt *pijjutim* estas en Hebrea aŭ Aramea, kaj plej sekvas iun poezian skemon, kiel akrostikon sekvante la ordon de la Hebrea alfabeto aŭ literumante la nomon de la aŭtoro.

Multaj *pijjutim* estas familiaraj en regulaj okazoj de la sinagogaj servoj. Ekzemple, la plej bone konata *pijuto* povas esti *Adon Olam* ("Mastro de la mondo"), foje (sed preskaŭ certe erare) atribuita al Solomon ibn Gabirol en Hispanio en la 11a jarcento. Ties poezia formo konsistas el ripetita ritma modelo de mallonga-longa-longa-longa (tiel nomita hazaja metriko), kaj estas tiom ŝatata ke ĝi estas ofte kantata en la konkludo de multaj sinagogaj servoj, post la rita nokta dirado de la Ŝema Izrael, kaj dum la matena  ritaro surmeti la tefilinojn. Alia tre ŝatata *pijuto* estas *Jigdal* ("Dio estu sanktigita"), kiu estas bazita sur la Principoj de kredo en judismo disvolvigitaj de Maimonido.

Gravaj fakuloj nuntempaj de pijuto estas Ŝulamit Elizur kaj Josef Ĝahalom, ambaŭ de la Hebrea Universitato.

La verkisto de pijuto estas konata kiel *pajtan* aŭ *pajjetan* (פייטנ); plurale *pajtanim* (פייטנים).

Kategorio:Judaj liturgiaj poemoj
Ŝiduĥ

**Ŝiduĥ** aŭ **ŝiduĥo** el *shidduch* (en hebrea: שִׁדּוּךְ, pl. *shidduchim* שִׁדּוּכִים, en aramea שידוכין) estas sistemo de parigado per kiu judaj fraŭloj estas enkondukitaj unuj al aliaj en komunumoj de Ortodoksa Judismo por celoj de geedzigo.

Ambaŭ flankoj (kutime la gepatroj, proksimaj parencoj aŭ amikoj de la koncernaj personoj, kaj la fraŭloj mem) plenumas demandaron pri la planita partnero, ekz. pri lia/ŝia karaktero, inteligento, nivelo de lernado, financa statuso, familia kaj sana statuso, aspekto kaj nivelo de religia observado.

Ŝiduĥ ofte komencas pere de rekomendo el familianoj, amikoj aŭ aliaj kiuj vidas parigadon kiel micvo, aŭ ordono. Kelkaj en tio ĉio kiel profesio kaj postulas pagon pro siaj servoj. Kutime profesia parigisto estas nomita *ŝadĥan*, sed ankaŭ iu ajn kiu faras *ŝiduĥon* estas konsiderata *ŝadĥan*.

Post kiam la propono estis farita, la planitaj partneroj renkontiĝas nombrajn fojojn por akiri impreson ĉu ili estas kongruaj unu kun la alia. La nombroj de rendevuoj antaŭ anonci la fianĉiĝon povas varii laŭ la komunumo. En kelkaj, la rendevuado pluas dum kelkaj monatoj. En pli striktaj komunumoj, la paro povas decidi jam kelkajn tagojn post la dekomenca renkontiĝo. Ankaŭ la aĝo kiam povas esti komencita la *shidduchim* povas varii laŭ la komunumo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Shani Stein. "The Survival Guide to Shidduchim". New York, NY: Feldheim publishers, 1997. ISBN 1-56871-132-8.
* Leah Jacobs, Shaindy Mark. "Shidduch Secrets". Shaar Press, 2006. ISBN 1-4226-0220-6.

Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Intimaj rilatoj
Arie William Grossman

**Arie William GROSSMAN** estas usona astronomo, kiu laboras ĉe la Universitato de Marilando en *College Park*.

*Minor Planet Center* atribuas al li la malkovron de la asteroido 3694 Sharon la 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Arie W. Grossman, bibliografio, el *Semantic Scholar*
----

Kategorio:Usonaj astronomoj
Zeved habat

***Zeved habat*** (en Hebrea: זֶבֶד הַבָּת), konata ĉefe kiel **brita** (en hebrea: בריתה), kaj ofte kiel **simĥat bat** (en hebrea: שמחת בת) estas juda nomiga ceremonio por inaj beboj. 

En la komunumoj de Aŝkenazoj, nomigaj ceremonioj por bebinoj ne estis disvastigitaj kaj ofte limiĝis al tio ke la patro anoncis la nomon de la bebino en la sinagogo en Ŝabato, lundo, mardo aŭ en alia okazo kiam la Torao estas legata post la nasko. 

En la komunumoj de Sefardoj la *zeved habat* estas kutime celebrata en la unua monato de la nasko. Ĝi okazas private en la sinagogo aŭ en festo hejme. Ĝi ofte estas estrata de la fakulo *ḥakhám* aŭ muzikestro (ĉantestro) *hazzan*. La ĉefaj elementoj de la ceremonio estas la danko de la patrino pro la havigo de la bebo (Birkat HaGomel); la deklamado de la Kantoj de la kantoj https://www.mechon-mamre.org/e/et/et3002.htm#14  2:14 (kaj, en okazo de la unua filino naskita al la patrino, Kantoj de la kantoj https://www.mechon-mamre.org/e/et/et3006.htm#9  6:9); kaj la nomiga preĝejo mem en la formo de *Mi ŝeberaĥ (imoteinu)*.

## Bibliografio
* Herbert C. Dobrinsky: A treasury of Sephardic laws and customs: the ritual practices of Syrian, Moroccan, Judeo-Spanish and Spanish and Portuguese Jews of North America. Reviziita eldono. Hoboken, NJ (Ktav); New York, NY (Yeshiva Univ. Press), 1988. (Pages 3-29.)
* Book of prayer of the Spanish and Portuguese Jews' Congregation, London. Volume One: Daily and occasional prayers. Oxford (Oxford Univ. Press, Vivian Ridler), 5725 - 1965. (Page 180.)
* "Namegiving", en A guide to Jewish religious practice, de Isaac Klein. New York (JTS), 1979. (P. 429.)
* "Berit Benot Yisrael", en Hadesh Yameinu = Renew our days: A book of Jewish prayer and meditation, Ronald Aigen. Montreal (Cong. Dorshei Emet), 1996. pp. 228-233
* Mothers and Children: Jewish Family Life in Medieval Europe Elisheva Baumgarten, Princeton University Press

Kategorio:Judismo kaj virinoj
Kategorio:Religio kaj infanoj
Kategorio:Juda vivociklo
Kategorio:Judaj juro kaj ritaro
Kategorio:Sefardaj temoj
Ĥupah

[eta|maldekstre|*Ĥupah* en la Sesa & Ia Historia Sinagogo en [Vaŝingtono.]]
[eta|maldekstre|Ortodoks-juda nupto kun *ĥuppah* en la unua distrikto de [Vieno, proksime al la Judengasse, 2007.]]
***Ĥupah*** (en hebrea חוּפָּה, pl. חוּפּוֹת, *ĥuppot*, laŭvorte, "kanopeo" aŭ "kovrejo"), ankaŭ **ĥuppah**, **ĉipe**, **ĉupah**, aŭ **ĉuppa**, estas kanopeo aŭ kovrotuko sub kiu juda paro staras dum sia nupta ceremonio. Ĝi konsistas el tuko, foje talito, etendita aŭ subtenita el kvar fostoj, aŭ foje mane tenita de helpantoj en la ceremonio. *Ĥupah* simbolas la hejmon kiun la paro konstruas kune.

Laŭ plia ĝenerala senco, *chupah* referencas al la metodo laŭ kiu *nesuin*, nome la dua etapo de Juda geedziĝo, estas plenumita. Laŭ kelkaj opinioj, ĝi estas plenumita de la paro staranta sub la kanopeo; tamen, estas aliaj konsideroj.

## Referencoj
## Literaturo
* Abraham P. Bloch, The Biblical and historical background of Jewish customs and ceremonies (KTAV Publishing House, Inc., 1980 ISBN 978-0-87068-658-0)
* Isaac Klein, A guide to Jewish religious practice (KTAV Publishing House, Inc., 1979 ISBN 978-0-87334-004-5)
* Rabbi John Rayner, Guide to Jewish Marriage (London: 1975)

Kategorio:Juda vivociklo
Kategorio:Nupto
Kategorio:Ceremoniaj objektoj
Sefer Tora

[eta|maldekstre|Rulo de [Torao en la malnova sinagogo Glockengasse, Kolonjo.]]
La **Toraa rulo**, en hebrea ***Sefer Torah*** (en hebrea ספר תורה; "Libro de Torah"; plurale: ספרי תורה *Sifrei Torah*), estas manverkita kopio de la Torao, tio estas: de la Pentateŭko, aŭ la kvin libroj de Moseo (nome la unuaj libroj de la Hebrea Biblio). Ĝi devas plenume tre striktajn normigojn de produktadon. La rulo de la Torao estas uzata ĉefe en la ritaro de la legado de la Torao dum la juda preĝado. Aliajn fojojn, ĝi estas stokita en la plej sankta loko ene de sinagogo, nome la Toraa arko, kiu estas kutime ornamiga kurten-ŝirmita kabineto aŭ sekcio de la sinagogo konstruita laŭlonge de la nuro kiu estas pli proksime al Jerusalemo, nome la direkto kiun judoj frontas kiam ili preĝas.

La teksto de la Torao estas plej ofte presita kaj bindita en libroformo por ne-ritaj funkcioj. Ĝi estas tiam konata kiel ĥumaŝ ("kvin-parta", pro la kvin libroj de Moseo), kaj estas ofte akompanata de komentarioj aŭ tradukoj.

Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Judismo
Kategorio:Torao
Luis E. González (astronomo)

**Luis Eduardo GONZÁLEZ** (naskiĝis la 6-an de januaro 1949, en San Fernando) estas ĉilia astronomo, li lernis ĉe la Liceo Neandro Schilling de San Fernando (Colchagua)..

*Minor Planet Center* atribuas al li la malkovron de du asteroidojn en 1981 kaj 1982. Li ankaŭ malkovris la  C/1981 M1 (Gonzalez) kaj la malsimplajn lumajn variojn de la nana novao kaj varianta blanka nano *GW Librae*.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Ĉiliaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Judaj festotagoj

[eta|maldekstre|Kandeloj estas bruligitaj la antaŭtagon de la [Ŝabato|Juda Ŝabato ("Ŝabbat") kaj dum judaj festotagoj.]]

[eta|maldekstre|Judo sub [talito blovas ŝofaron dum festo.]]
**Judaj festotagoj**, konataj ankaŭ kiel **Judaj festivaloj** aŭ ***Ĝamim Tovim*** (en hebrea ימים טובים, "Bonaj Tagoj", kaj en singularo יום טוב ***Ĝom Tov***[ˈ|j|ɔː|m|_|ˈ|t|ɔː|v|,_|j|oʊ|m|_|ˈ|t|oʊ|v]), estas festotagoj celebrataj en Judismo kaj de Judoj tra la Hebrea kalendaro. Ili inkludas religiajn, kulturajn kaj naciajn elementojn, derivitajn el tri fontoj: biblia *mitzvot* ("ordonoj"); rabenaj ordonoj; Historio de judoj kaj la historio de la Ŝtato Israelo.

Judaj festotagoj okazas en la samaj datoj ĉiujare en la Hebrea kalendaro, sed la datoj varias en la Gregoria. Tio estas ĉar la Hebrea kalendaro estas Lunsuna kalendaro (baze sur la cikloj kaj de la suno kaj de la luno), dum la Gregoria kalendaro estas suna kalendaro.

## Festoj 
* Ĥanuka
* Jom Haŝoa
* Jom Kipur
* Pesaĥo
* Purimo
* Roŝ Haŝana
* Roŝ Ĥodeŝ
* Sukoto
* Ŝabato
* Ŝavuot

## Notoj 

Kategorio:Judaj juro kaj ritaro
Kategorio:Religiaj festoj
Kategorio:Hebrea kalendaro
Gyula Molnár (klarnetisto)

**D-ro Gyula Molnár** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Gyula** estis hungara klarnetisto, orkestrestro, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, ornitologo, fotisto.

Gyula Molnár naskiĝis la  en Szeged.

## Biografio 
Gyula Molnár aĝis 9, kiam la klarneto ravis lin, tial li frekventis ankaŭ muziklernejon. Tiutempe li interesiĝis ankaŭ pri birdoj kaj fotado. Dum la gimnaziaj jaroj li fondis orkestron, krome lia unua artikolo kun propraj fotoj aperis en media revuo. Li studis en Universitato Attila József, kie li akiris biologian-kemian diplomon en 1968, baldaŭ li doktoriĝis el ornitologio en 1983. Dum la studentaj jaroj en 1963 li fondis ŝlagrorkestron, sed en la sekva jaro li estis fondinto de Molnár Dixieland Band. Post siaj studoj li instruis biologion. En 1966 lia orkestro partoprenis en festivalo de Salgótarján, poste ili estis aŭdeblaj en Hungara Radio. Iom poste ili muzikadis kune kun Chris Barber, Acker Bilk kaj Tony Scott, sed ankaŭ liaj fotoj konstante aperis. Li havis ĉefpostenon en la ornitologia asocio inter 1986-1994, poste li ekinstruis en la menciita universitato. Li ricevis plurajn premiojn. Lia edzino estas muzikisto.

## Lia libro 
* *Az én Alföldem* (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj klarnetistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ornitologoj
Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj orkestrestroj
Jessica Meir

**Jessica Ulrika MEIR** (naskiĝis la  en Caribou, Majno, Usono) estas usona-sveda kosmonaŭto, en kosmonaŭtgrupo 21 de NASA. La  ŝi komencis kosmoflugon al la Internacia Kosmostacio.

## Vivo 
Meir kreskis en Caribou, Majno kiel plej juna infano de iraka-israela kuracisto kaj sveda flegistino. Ŝi havas usonan kaj svedian ŝtatanecojn kaj judan religion.

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Svedaj usonanoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Esploristoj de Antarkto
Kategorio:Usonaj marbiologoj
Kategorio:Homoj de NASA
Kategorio:Usonaj subakvistoj
Kategorio:Sefardoj
Kategorio:Mizraĥoj