Himalaja kukolo

La **Himalaja kukolo** aŭ *Orienta kukolo* (*Cuculus saturatus*) estas membro de la kukoloj aŭ *Cuculus*, plej konata genro de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiu inkludas ankaŭ la Geococcyx, la aniojn, la centropojn, kaj la hoacinon. Ĝi reproduktiĝas el Himalajo orienten ĝis suda Ĉinio kaj Tajvano. Ĝi migras al Sudorienta Azio kaj la Grandaj Sundoj por la vintro.

Ĝi estis iam konata kiel "Orienta kukolo" enhavanta kelkajn subspeciojn troveblajn ĉe plimulto de Azio. En 2005, oni decidis, ke tiu "specio" konsistas el tri apartaj genlinioj, nome la jenaj:

* Himalaja kukolo, *Cuculus (saturatus) saturatus*
* Horsfelda kukolo aŭ Orienta kukolo mem, *Cuculus (saturatus) optatus*
* Sunda kukolo, *Cuculus (saturatus) lepidus*

Nuntempe oni kutime vidas ilin kiel apartajn speciojn. Ĉar la tipa specimeno de la iama "orienta" kukolo estas birdo de la himalaja populacio, la nomo *saturatus* aplikiĝas al la himalaja kukolo se ĝi estas konsiderata specio.

## Taksonomio 
Kun novaj informoj el lastatempa mtDNA-studo, ŝajnas ke la Himalaja kukolo estas plej proksime parenca al *Cuculus canorus*, kreante fratan kladon kun la du aliaj specioj: *Cuculus gularis* kaj *Cuculus rochii*. La specio *Cuculus optatus*, antaŭe nomita *horsfieldi* por la palearktaj populacioj sed pruviĝis netaŭga, estas konsiderata aparta specio, ĉar iliaj kantoj estis determinitaj sufiĉe apartaj. Tamen, ankoraŭ ekzistas iu debato implicante, ke la diferencoj estas ene de la gamo de variado de *saturatus*. Nur ĝis antaŭ nelonge *Cuculus saturatus* estis konsiderata unu kaj la sama kun *Cuculus lepidus*, sed nun estas agnoskitaj kiel du apartaj specioj.

La Himalaja kukolo estas esence identa al la Orienta kukolo (*C. optatus*) kaj ankaŭ ofte pariĝas kun la Ordinara kukolo (*C. canorus*), sed havas flugilojn kun multe pli larĝaj kaj vaste interspacigitaj nigraj strioj. La Ordinara kukolo havas brunajn kaj blankajn striojn sub la kurbo de la flugiloj kun simpla ruĝbruna koloro, dum la Himalaja estas senstria ĉe la kurbo kun ruĝbruna morfo de malhelaj strioj kaj subvostaj kovriloj. Ambaŭ specioj havas klare malsamajn kriojn.

Junuloj havas brunajn irisojn kaj estas ardezgrizaj supre kun blankaj randoj, striecaj blanknigre sube, kaj havas nigran gorĝon kun blankaj strioj. Estas du plumarmorfoj en ambaŭ seksoj, kiuj estas griza kaj hepata, iliaj irisoj ŝanĝiĝas al kremgriza ĝis nigrecbruna koloro, kun malbrile kolora beko.

### Habitato 
La specio kutime loĝas en miksitaj koniferaj kaj deciduaj arbaroj, arbustaroj, betulejoj kaj montarbaroj aŭ stepoj kun arbustoj kaj aliaj arbarkovritaj areoj kaj fruktoĝardenoj dum la printempa kaj somera sezonoj. Kutime ĝi troviĝas super arbarlimoj de 1500m ĝis 3300m en Kaŝmiro, Birmo kaj Nepalo, kaj eĉ ĝis 4500m en sudokcidenta Ĉinio. Dum la pli malvarmaj sezonoj, ĝi vivas en primaraj kaj sekundaraj tropikaj arbaroj, savanoj, ĝardenoj kaj tektonejoj sur plantejoj, kaj musonaj pluvarbaroj. Pli malofte dum la pli lastatempaj jaroj, ĝi troviĝas en marĉoj, manglejoj kaj plantejoj de Aŭstralio kaj ĝenerale malaltaj vivejoj de la Malaja Duoninsulo, Sumatro kaj Borneo je 1200 ĝis 2000m.

### Reproduktado 
Ĉi tiu specio de kukolo, kiel multaj aliaj, estas nestoparazito, ĉar la femalo demetas siajn ovojn en la nestoj de aliaj birdospecioj. Ŝi faras tion ĉirkaŭ dek kvin fojojn, metante siajn ovojn en apartajn lokojn unu post unu. La gastigaj familioj estas kutime muŝkaptuloj, lanioj aŭ zosteropoj. En ĉi tiuj novaj hejmoj, la ovoj estas kovataj kaj prizorgataj de la sensuspektaj novaj gepatroj. Kiam la kukolido eloviĝas kun la aliaj, ĝi estas nutrata per insektoj kaj larvoj kune kun la aliaj malgraŭ sia agreseme malsama aspekto. Foje la juna kukolido eĉ elpuŝos kelkajn, se ne ĉiujn, aliajn ovojn kaj kukolidojn el la nesto se ĝi eloviĝas frue. Tiel, ĝi ricevos pli da manĝaĵo de la gepatroj forigante la konkurencon.

La ovoj povas varii laŭ koloro kaj grandeco. Iliaj koloroj povas esti palbluaj aŭ blankaj kun fajnaj nigraj kaj brunaj aŭ ruĝaj punktoj, kaj iliaj grandecoj varias de 20-25 mm je 12-16 mm ĝis 19-22 mm je 13-16 mm. Ne ekzistas sufiĉe da registritaj informoj por havi memfidan mezuron de la kovadaj kaj elnestiĝantaj periodoj. Tamen, dum nestiĝo, ili komencas nudaj kun aŭ pala aŭ malhela haŭto, oranĝkolora aŭ ruĝa buŝo kaj flava gapo kun kvar triangulaj nigraj makuloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio