Tondela

**Tondela** estas urbo de Portugalio, situanta en la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono *Viseu Dão-Lafões*. Ĝi havas 5 215 loĝantojn (2021). Ĝi estas la kvara plej loĝata urbo en la distrikto malantaŭ Viseu, Lamego kaj Mangualde. 

Ĝi estas sidejo de la municipo Tondela, kiu havas totalan areon de 371,22 km², kaj 25 914 loĝantojn (2021), subdividita en 19 fregezioj. La municipa teritorio limas norde kun Vouzela kaj la suda parto de Oliveira de Frades, nordoriente kun Viseu, sudoriente kun Carregal do Sal, sude kun Santa Comba Dão, sudokcidente kun Mortágua kaj okcidente kun Águeda. 

## Historio
Tiu municipo estis kreita per fuzio kaj nuligo de la ĝistiamaj municipoj Besteiros, Serra do Caramulo, S. João do Monte, Guardão, Mouraz, Sabugosa, Canas de Santa Maria, S. Miguel de Outeiro kaj kelkaj loĝlokoj de la teritorio de Viseu, Barreiro kaj Treixedo. Laŭ dokumentoj de la 10a ĝis 12a jarcentoj tiu areo estis nomita *Terra de Balistariis*, de kiu venis la loknomo Besteiros, kun derivado el la vorto *balista* aŭ *besta* (arbalesto), kaj tial montriĝas du ruĝaj arbalestoj en la municipa blazono. La loknomo Besteiros, kerno de la municipo, estus komprenebla kiel arbalestistoj. 

eta|maldekstre|230ra|*Ao Tom’Dela*, statuo en la urbo.
La loknomo *Tondela* estas asociita per popola etimologio al legendo pri virino, kiu dum la bataloj de la *Reconquista*, uzis ĉaskornon el montetopinto por averti pri alproksimiĝo fare de malamikoj. Kaj je la *tom della* (ŝia sono, de kie Tondela) la loĝantaro kunvenis por fronti la nedeziratajn alvenintojn. Tiukadre estas en la urbo bela statuo kiu montras virinon sonorigante ĉaskornon.

En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis eĉ 40 000 loĝantojn en 1940, sed poste malpliiĝis pro elmigrado ĝis nunaj 25 000 loĝantoj.

## Submunicipoj 
Tondela havas la jenajn fregeziojn:
thumb|maldekstre|Fregezioj de la municipo Tondela.

* Barreiro de Besteiros e Tourigo
* Campo de Besteiros
* Canas de Santa Maria
* Caparrosa e Silvares
* Castelões
* Dardavaz
* Ferreirós do Dão
* Guardão
* Lajeosa do Dão
* Lobão da Beira
* Molelos
* Mouraz e Vila Nova da Rainha
* Parada de Gonta
* Santiago de Besteiros
* São João do Monte e Mosteirinho
* São Miguel do Outeiro e Sabugosa
* Tonda
* Tondela e Nandufe
* Vilar de Besteiros e Mosteiro de Fráguas

## Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
### En Tondela mem 
eta|300ra|Fontano de la Sireno, *Fonte da Sereia*.
* Monumento al la Mortintoj de la Unua Mondmilito
* Statuo 'Ao Tom'Dela'
* Fontano Chafariz da Sereia
* Monumento al la batalantoj de koloniaj militoj
* Statuo al Elmigranto
* Kapeloj de Santa Eufémia, de *Senhor do Calvário*
* Pilorioj (largo 1º de maio kaj largo da República), de Senhor do Calvário
* Nobela domego Solar de Sant'Ana
* Preĝejo de Tondela kaj de Nossa Srª do Carmo
* Fontano de Outeiro
* Tabuleiro da Praça Besteiros
* Busto al la Majstro de la Portugala Lingvo Cândido de Figueiredo
* MEMORIAR - giganta biciklisto 'Caramulo' (Expo 98)
* Stadiono João Cardoso
* Skulptaĵo 'Xandinha da Praça'
* Romia ponto, kastrumo kaj rivera banejo de Nandufe
* Murpentraĵo 'Memória de Nandufe'

### En la municipo Tondela 
* Dolmeno de Arquinha da Moura / Anta da Penela
* Stelea Menhiro de Caparrosa
* Rokarto en Molelinhos kaj Alagoa
* Romia ponto de Ferreirós do Dão
* Romiaj vojoj de Guardão kaj de Mosteiro de Fráguas
* Monumento al Arbalestisto en Campo de Besteiros
* Kapelo de Nossa Senhora do Campo
* Ermitejo de Nossa Senhora do Crasto en Lobão da Beira
* Nobeldomoj de Casal en Lobão da Beira; de Vilar de Besteiros; de Casainho
* Mezepokaj Tomboj en Lobão da Beira
* Monumento *Mão em Canas* de Santa Maria
* Domo *Casa da Cadeia* (prizono) en São Miguel do Outeiro
* Domo de la poeto Tomás Ribeiro 
* Palaco de Molelos

## Bildoj

Espigueiro Guardao.jpg|Grenstokejo en Guardão (Tondela, Viseu)
Capela de Nossa Senhora do Campo - Campo de Besteiros - Portugal (26669462018).jpg|Kapelo de Nossa Senhora do Campo
Tourigo, Tourigo (Tondela).jpg|Tourigo
CampoBesteiros.JPG|Campo de Besteiros
Canas de Santa Maria Santa Maria 847.jpg|Canas de Santa Maria 
Igreja Matriz de Caparrosa.jpg|Caparrosa
Menir de Caparrosa.jpg|Stelea Menhiro de Caparrosa
Igreja Caparrosinha.jpg|Preĝejo de Caparrosinha
Igreja Souto Bom.jpg|Preĝejo de Souto Bom
Igreja Carvalhal da Mulher.jpg|Preĝejo de Carvalhal da Mulher
Igreja de Silvares.jpg|Preĝejo de Silvares
Igreja Paranho Besteiros.jpg|Preĝejo de Paranho de Besteiros
Ferreirós do Dão - Portugal (31022378964).jpg|Ferreirós do Dão 
CaramuloPT DSCN0149 (2859446953).jpg|Muzeo de Caramulo
Termas de Sangemil - Portugal (97857085).jpg|Termas de Sangemil - Lajeosa do Dão
Anta da Arquinha da Moura (1).jpg|Dolmeno Arquinha da Moura (kofreto de la maŭrino)
Santuário de Nossa Senhora da Esperança - Vila Nova da Rainha - Portugal (26072539447).jpg|Vila Nova da Rainha
Santiago de Besteiros - Portugal (38394206851).jpg|Santiago de Besteiros 
Pelourinho de São João do Monte - Portugal (36443319066).jpg|Pilorio de São João do Monte 
Pelourinho de São Miguel do Outeiro - Portugal (31053104603).jpg|Pilorio de São Miguel do Outeiro
Rio Dinha - Mosteiro de Fráguas - Portugal (31715462672).jpg|Rivero Dinha en Mosteiro de Fráguas 

* 

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu