Armena Revolucia Federacio

La **Armena Revolucia Federacio**, **Daŝnako** aŭ **Daŝnakcutjun** () estas politika partio de Armenio. Ĝi estis fondita en Tbiliso, nuna Kartvelio en 1890 fare de Kristapor Mikaeljan, Stepan Zorjan, kaj Simon Zavarjan. La partio funkcias en Armenio kaj en landoj kie la armena diasporo ĉeestas, precipe en Libano kaj en la Respubliko Montara Karabaĥo.

La ARF subtenas socialismon kaj membras en la Socialista Internacio. Ĝi havas la plej grandan membronombron inter la partioj reprezentitaj en la Armena diasporo, kun filioj en pli ol 200 landoj kaj teritorioj. Kompare kun aliaj armenaj partioj kiuj tendencas unuavice al edukaj aŭ humanitaraj projektoj, Daŝnako estas la plej politike orientita el tiuj organizaĵoj kaj tradicie estis unu el la plej fervoraj subtenantoj de armena naciismo. Post kiam ĝia gvidantaro estis ekziligita de la komunistoj, la ARF establiĝis ene de armenaj komunumoj en la diasporo, kie ĝi helpis al la armenoj konservi la armenan kulturan identecon.

## Historio 
### Frua historio 
[eta|280ra|maldekstra|ARF-fondintoj dekstre maldekstren: [Stepan Zorjan, Kristapor Mikaeljan, Simon Zavarjan]]
En la frua 19-a jarcento, Orienta Eŭropo kaj Rusia Imperio iĝis la agadcentro de grupetoj subtenantaj reformon en armenaj areoj en la Otomana Imperio. En 1890, rekonante la bezonon unuigi tiujn grupojn por plia efiko, Kristapor Mikaeljan, Simon Zavarjan kaj Stepan Zorjan kreis novan partion nomata "Federacio de Armenaj Revoluciuloj" (Հայ Յեղափոխականներու Դաշնակցութիւն), kiu poste estus nomata "Armena Revolucia Federacio", "Daŝnako" aŭ "Daŝnakcutjun" en 1890.

La Socialdemokrata Partio Hunĉako en iu momento akceptis aliĝi, vidante ke la politika ideologio de la ARF estas socialismo. Tamen, la hunĉakanoj asertis ke la nova partio ne estis sufiĉe marksisma kaj forlasis ĝin. Dum tiu renkontiĝo, la partio adoptis malcentralizitan agadmanieron laŭ kiu la filioj en malsamaj landoj povus plani kaj efektivigi politikon en plena harmonio kun ilia loka politika medio. La celo de la partio estis la kreado de socio surbaze de la demokratiaj principoj de kunvenlibereco, parollibereco, religia libereco kaj agrara reformo. La 12-an de junio 1903, la carismaj aŭtoritatoj aprobis edikton por ke ĉiuj proprietaĵoj de la Armena Apostola Eklezio estu sub imperia kontrolo. Kontraŭ tiu edikto ARF opoziciis, ĉar ĝi perceptis la caran edikton kiel minacon al la ekzisto de la armena nacio. Kiel rezulto, la ARF-estraro decidis defendi armenajn preĝejojn per sendado de milicanoj kiuj funkciis kiel gardistoj kaj per organizado de manifestacioj.

En 1905-1906, krevis la armena-tataraj masakroj dum kiuj ARF engaĝiĝis en armitajn agadojn. Kelkaj fontoj asertas ke la rusia registaro incitis la masakrojn por plifortikigi sian aŭtoritaton dum la revolucia tumulto de 1905. La unua eksplodo de perforto okazis en Bakuo, en februaro 1905. La ARF respondecigis la rusajn aŭtoritatojn pro senmoviĝo kaj instigo al masakroj kiuj estis parto de pli granda kontraŭ-armena politiko. La 11-an de majo 1905, la revolucia daŝnakano Drastamat Kanajan murdis la guberniestron generalon Nakaŝidze, kiu estis taksata de la armena loĝantaro kiel ĉefa instiganto de malamo kaj konfrontiĝo inter armenoj kaj tataroj. Nekapablaj fidi sin je registaraj trupoj por protekti siajn interesojn kaj rajtojn, la armena burĝaro turniĝis al la Armena Revolucia Federacio por protekto. La Daŝnak-gvidantoj argumentis ke, ĉar la armenaj laboristoj estas diskriminaciataj, la defendo de la armena burĝaro estus grava por konservo de laboreblecoj por armenaj laboristoj, kiuj estus dungotaj de burĝaj armenoj. La sendito de la rusa caro en Kaŭkazio, Voroncov-Daŝkov, raportis ke la ARF havis la plejan respondecon pri la masakroj. La ARF, aliflanke, argumentis ke ĝi helpis organizi la defendon de la armena loĝantaro kontraŭ islamaj atakoj. La agado de la daŝnakanoj dum la masakroj iĝis katalizilo por la firmiĝo de la islama komunumo de Kaŭkazio.

En januaro 1912, 159 membroj de la ARF (advokatoj, bankistoj, negocistoj kaj aliaj intelektuloj) estis pridemanditaj antaŭ la rusa Senato pro ilia partopreno en la partio. Ili estis defenditaj de la tiama advokato Aleksandr Kerenskij, kiu defiis multajn el la *pruvoj* uzitaj kontraŭ ili kiam la "originaj enketistoj estis instigitaj antaŭ la loka administracio uzi ajnan haveblan rimedon" por kondamni la homojn. Kerenskij sukcese postulis por ke la kazo de unu el la akuzitoj estu ree ekzamenita. Li kaj pluraj aliaj advokatoj "faris malkaŝe malestimajn deklaraciojn" pri tiu afero per la rusa gazetaro, kiu estis malpermesita sekvi la proceson kontraŭ Daŝnako, kaj tion metis en embarasigan situacion al la senatanoj. La Senato poste malfermis enketon kontraŭ la ĉefa magistratano kiu faris la atakojn kontraŭ la Daŝnak-membroj kaj konkludis ke li estis freneza. 94 el la juĝitoj estis absovitaj, dum la resto estis aŭ kaptitaj aŭ ekzilitaj por diversjaraj periodoj, la plej severa el kiuj egalis al ses jaroj.

### Persa Imperio 
#### Konstitucia Revolucio 
Daŝnakcutjun aranĝis renkontiĝon la 26-an de aprilo 1907, konata kie la Kvara Ĝenerala Kongreso, en kiu la ARF-gvidantoj kiel ekzemple Aram Manugjan, Hamo Ohanjanjan kaj Stepan Stepanjan diskutis ilian eblan engaĝiĝon en la Persa Konstitucia Revolucio. Ili decidis ke tiu movado havis politikajn, ideologiajn kaj ekonomiajn komunaĵojn kun ARF kaj ke ĝiaj celoj estis la establado de jura protekto, la homaj rajtoj kaj la interesoj de ĉiuj laboristoj. Ili ankaŭ sentis ke ĝi laborus por la avantaĝo kaj bonfarto de iranaj armenoj. La fina voĉdono rezultiĝis je 25 voĉoj favore kaj unu detenis sin.. Rilatoj inter Satar Ĥan kaj la ARF variis inter amikeco kaj suspektemo. Foje li estis rigardita kiel ignoranto, dum en aliaj tempoj li estis konata kiel bonega heroo. En junio 1896, la armenakanoj organizis la Defendon de Van en la regiono Van, kie otomanaj hamidaj soldatoj devis ataki la urbon. La armenakanoj, helpita de ĥunĉakanoj kaj daŝnakanoj, provizis ĉiujn laborkapablajn virojn de Van per armiloj. Ili pliiĝis por defendi la civilulojn de la atako kaj posta masakro..

Por konsciencigi pri la masakroj de 1895-1896, membroj de Daŝnako, gviditaj de Papken Siuni, prenis la Otomanan Bankon la 26-an de aŭgusto 1896. La celo de la atako estis dikti la postulojn de la reformoj de ARF en la armenaj regionoj de la Otomana Imperio kaj altiri eŭropan atenton al ilia afero ĉar la eŭropanoj havis multajn aktivaĵojn en la banko. La operacio kaptis eŭropan atenton sed ankaŭ ĝi okazigis pli da masakroj de la sultano Abd-ul-Hamid la 2-a.
eta|250ra|maldekstra|Grupo de fidajoj sub la flago de la Armena Revolucia Federacio. Teksto en la armena legeblas "Azatut'jun gam mah" (Libero aŭ Morto).
La ekspedicio Hanazoro estis farita de la armena milico kontraŭ la kurda tribo Mazriko la 25-an de julio 1897. Dum la Defendo de Van, la tribo Mazriko embuskis taĉmenton de armenaj defendantoj kaj masakris ilin. La Ekspedicio Ĥanazoro estis la reprezalio de la ARF. Kelkaj el la armenoj konsideras tion kiel ilia unua venko super la Otomana Imperio kaj festas ĝin ĉiujare.

La 30-an de marto 1904, la ARF ludis la plej gravan rolon en la Dua Sasuna Rezisto. La ARF sendis armilojn kaj fidajojn por defendi la regionon por la dua fojo]]
Du el la plej grandaj revoluciaj grupoj provantaj faligi la sultanon Abd-ul-Hamid la 2-a estis la ARF kaj la Komitato Unio kaj Progreso, grupo de plejparte eŭrop-kleraj turkoj. En plenkunsido en 1907, la ARF agnoskis ke la armenaj kaj turkaj revoluciuloj havis la samajn celojn. Kvankam la reformoj Tanzimat donis al la armenoj pli da rajtoj kaj sidlokoj en la parlamento, la ARF esperis akiri aŭtonomion por regi armenajn loĝitajn areojn de la Otomana Imperio kiel "ŝtato ene de la ŝtato". La "Dua Kongreso de la otomana opozicio" okazis en Parizo (Francio), en 1907. En ĉi tiu kongreso partoprenis opoziciaj gvidantoj kiel Ahmed Riza (liberala), Sabahheddin Bej, kaj daŝnakano Ĥaĉatur Malumjan. Dum la kunveno, alianco inter la du partioj estis oficiale deklarita. La ARF decidis kunlabori kun la Komitato Unio kaj Progreso, esperante ke se la Junaj Turkoj prenus la potencon, aŭtonomio estus koncedita al la armenoj.

En 1908, Abd-ul-Hamid la 2-a estis faligita dum la Revolucio de la Junaj Turkoj, kiu lanĉis la Duan Konstitucian Epokon de la Otomana Imperio. La armenoj akiris pli da sidlokoj en la parlamento en 1908, sed la reformoj ne atingis la aŭtonomion kiun la ARF esperis. La Adana masakro en 1909 ankaŭ kreis malsimpation inter armenoj kaj turkoj, kaj la ARF rompis la rilatojn kun la Junaj Turkoj en 1912. La ARF, kiu konservis sian ideologian moton "Libera, Sendependa, kaj Unuiĝinta Armenio", gvidis la defendon de la armenoj dum la Armena genocido, inkluzive de la sukcesa rezistado de Van. Jevdet Bej, la otomana administranto de Van, provis subpremi la reziston per mortigado de du armenaj gvidantoj (Iŝĥan kaj Vramjan) kaj provo malliberigi Aram Manugjan, kies famo pliiĝis kaj akiris la nomon "Aram de Van". Cetere, la 19-an de aprilo, li diskonigis ordonon ekstermi ĉiujn armenojn, kaj minacis mortigi ĉiujn islamanojn kiuj helpus ilin.

Proksimume 185,000 armenoj loĝis en Vaspurakano. En la centro de Van mem, estis ĉirkaŭ 30,000 armenoj, sed pli da armenoj el ĉirkaŭaj vilaĝoj kuniĝis al ili dum la otomana ofensivo. La batalo komenciĝis la 20-an de aprilo 1915, kun Aram Manugjan kiel la gvidanto de la rezisto, kaj daŭris dum du monatoj. En majo, la armenaj kaj rusaj batalionoj eniris la urbon kaj sukcese forpelis la otomanan armeon for de Van.

### Armena Demokratia Respubliko 
[eta|300ra|Membroj de la dua kabineto de la [Armena Demokratia Respubliko, je la 1-a de oktobro 1919. Sidante A. Sahakjan, Aleksandr Ĥatisjan, Generalo K. Araradjan. Starante: Nikol Aghbaljan, A. Gulkandanjan, S. Araradjan]]
Kiel rezulto de la kolapso da la Rusia Imperio en 1917, la armenaj, kartvelaj, kaj islamaj gvidantoj de Kaŭkazio kuniĝis por krei la Transkaŭkazan Federacion en la vintro de 1918. La Traktato de Brest-Litovsk havis drastajn sekvojn por la armenoj: Turkaj fortoj reokupis Okcidentan Armenion. La federacio daŭris dum nur tri monatoj, ĉar tuj poste estis proklamitaj la demokratiaj respublikoj Armena Demokratia Respubliko, Kartvela Demokratia Respubliko kaj Azerbajĝana Demokratia Respubliko. La intertraktantoj por Armenio estis de la Armena Revolucia Federacio.

Kun la kolapso de la Transkaŭkaza Federacio, la armenoj estis lasitaj je ilia propra sorto kiam la turka armeo alproksimiĝis al la armena ĉefurbo, Erevano. Komence, timante pli gravan armean malvenkon kaj masakron de la loĝantaro de Armenio, daŝnakanoj volis evakui la urbon. Tamen, la Armea Konsilio gvidita de la kolonelo Pirumjan decidis ne kapitulaci kaj alfronti la turkan armeon. La kontraŭstaraj armeoj renkontiĝis la 28-an de majo 1918, proksime de Sardarapat. La batalo estis gravega armea sukceso por la armena armeo kiu sukcesis bremsi la invadon de la turkaj fortoj. La armenoj ankaŭ restis firmaj dum la Batalo de Karakilizo kaj dum la Batalo de Baŝ Abaran. La kreado de la Armena Demokratia Respubliko estis proklamita en la tago de la Batalo de Sardarapat, kaj la ARF iĝis la reganta partio. Tamen, la nova ŝtato estis grave detruita, kun granda ekonomia krizo, centmiloj da rifuĝintoj, kaj plejparte malsatanta loĝantaro. Britaj fortoj ordonis al Andranik haltigi ĉiujn armeajn avancojn, certigante al li ke la konflikto estu solvita per la Konferenco de Parizo 1919. Andranik, ne volante kontraŭi la britojn, retiriĝis al Gorin, Zangezuro. En 1933, daŝnakanoj estis suspektitaj pro la atenco kontraŭ armena ĉefepiskopo Levon Turjan en Novjorko. Antaŭ lia murdo, la ĉefepiskopo estis akuzita je prosovetismo fare de ARF. Tamen, la ARF mem estis laŭleĝe senkulpigita de iu rekta kunkulpeco en la atenco..

Dum la 1950-aj jaroj, streĉitecoj estiĝis inter la ARF kaj la Armena SSR. La morto de la Katolikoso Garegin de la Sankta Seĝo de Kilikio ekigis lukton pro la sukcedo. En 1956, kiam la episkopo Zareh estis konsekrita Katolikoso de Kilikio, la Katolikoso de Eĉmiadzin rifuzis rekoni lian aŭtoritaton. Tiu polemiko dividis la armenan komunumon de Libano. Kiel rezulto, en la kunteksto de la libana enlanda milito de 1958, armita konflikto erupciis inter subtenantoj (daŝnakanoj) kaj kontraŭuloj (ĥunĉakoj, ramgavaroj) de Zareh. La rifuzo de la ARF, kune kun la plimulto de armenaj grupoj, preni aktivan rolon en la interna milito, amarigis la rilatojn inter la du partioj, kaj la Libanaj Fortoj (milico de falangistoj sub ordono de Baŝir Gemayel, la filo de Pierre Gemayel), respondis per atakado al la armenaj kvartaloj de multaj libanaj urboj, inkluzive de Burĵ Hammud.

Etnaj armenoj ricevas ses sidlokojn en la Nacia Asembleo de Libano, el 128 membroj. La libana filio de la ARF kutime kontrolis plimulton de la armena voĉdono kaj gajnis la plej multajn el la etnaj armenaj sidlokoj en la Nacia Asembleo. Grava ŝanĝo okazis en la parlamenta elekto de 2000. Pro malproksimiĝo inter ARF kaj Karama (Digno), partio de Rafik Hariri, la ARF nur ricevis unu parlamentan sidlokon, ĝia plej malbona rezulto en multaj jardekoj. La ARF vokis al bojkoto de la bejrutaj elektoj en 2005.

La rilatoj plu acidiĝis la 5-an de aŭgusto 2007 pro la elektoj en la distrikto Metn, kiu inkluzivas la grandan armenan areon ĉe Burĵ Hammud, ARF decidis apogi Camille Khoury, la kandidaton subtenitan de la opozicia estro de la Libera Patriota Movado de Michel Aoun kontraŭ la falangisma gvidanto Amine Gemayel kaj poste, li gajnis la sidlokon.

La nuna Prezidanto de la Centra Komitato de la Armena Revolucia Federacio en Libano estas Mr. Hovig Mĥitarjan. La ARF-a filio en Libano havas sian ĉefsidejon en Burĵ Hammud en la Centro Ŝaghzojan, ĝi posedas la gazeton *Aztag* kaj la radiostacion "Voĉo el Van", kun 24-hora elsendado.

## Postsoveta epoko 
### Armenio 
[eta|dekstra|250ra|La sidejo de ARF en la ĉefurbo de Armenio, [Erevano]]
La ARF ĉiam konservis sian ideologian devizon "Libera, Sendependa, kaj Unuiĝinta Armenio". La esprimo *Unuiĝinta Armenio* rilatas al limoj de Armenio rekonitaj de la usona prezidento Woodrow Wilson kaj skizita en la Traktato de Sèvres. Post kiam Armenio okazis esti sub soveta kontrolo en 1920, la ARF ene de la armena diasporo kontraŭis la sovetian regadon super Armenio kaj amasiĝis en subteno de la armena sendependeco. Ĝi kontribuis al organizado de socia kaj kultura kadro direktita por la konservado de la armena identeco. Tamen, pro fera komunisma kontrolo, la ARF ne povis funkcii en la Armena Soveta Socialisma Respubliko kaj la partio restis malpermesita ĝis 1991.

Kiam sendependeco estis atingita en 1991, la ARF baldaŭ iĝis unu el la ĉefaj kaj plej aktivaj partioj, konkurante plejparte kun la Tut-Armena Nacia Movado. Poste, la 28-an de decembro 1994, la prezidanto Levon Ter-Petrosjan en fama televidparolado ekskludis la ARF, kiu estis la gvida opozicia partio de la nacio, kune kun Jerkir, la plej granda tagĵurnalo de la lando apartenanta al la Daŝnako.. 31 viroj, kiuj poste estis konataj kiel la "Dro-Grupo" (la grupo kiu estis supoze malantaŭ la komploto), estis arestitaj.

Gerard Libaridjan, historiisto kaj asistanto de Ter-Petrosjan, kolektis kaj prezentis la pruvojn kontraŭ la akuzitoj. Li poste deklaris en intervjuo ke li ne certis ĉu tiuj pruvoj estis veraj, nerekte dirante ke la partio estis ekskludita pro ĝiaj kreskantaj eblecoj pri la sidlokoj de la parlamentaj elektoj en 1995. Plurajn monatojn post la elektoj, la plejmulto el la akuzitoj estis trovitaj nekulpaj escepte de pluraj akuzitaj je okupiĝado pri koruptaj komercpraktikoj. La malpermeso de la partio estis ĉesigita, krome malpli ol post unu semajno Ter-Petrosjan perdis la potencon kaj estis anstataŭita de Robert Koĉarjan, kiu estis subtenita de la daŝnakanoj.

En 2008, la Armena Federacia Revolucio kuniĝis al la koalicio kiu regis Armenion kaj subtenis la agadon de la polico dum la fortaj protestoj dum la prezidenta balotado de 2008 kiam mortis dek personoj. Ĝi forlasis la koalicion kaj iĝis opozicia partio, en 2009, sed la rilatoj kun aliaj frakcioj de la armena opozicio estas malvarmaj.

### Montara Karabaĥo 
eta|180ra|Dum la milito en Montara Karabaĥo, la daŝanaknoj helpis la defend-armeon de Arcaĥo
Post kiam Sovetunio etendiĝis en la Suda Kaŭkazio, ĝi establis la Aŭtonoman Provincon Montara Karabaĥo ene de la Azerbajĝana Socialisma Soveta Respubliko en 1923. En la lastaj jaroj de Sovetio, la Daŝnako establis filion en Montara Karabaĥo. En januaro 1991, ĝi venkis en la parlamenta elekto kaj estis reganta partio dum la tuta tempo de la milito en Montara Karabaĥo. La daŝnakanoj aktive apogis la sendependecon de Montara Karabaĥo (aŭ Arcaĥo kiel armenoj nomas ĝin). Ĝi helpis la karabaĥan armeon per sendado de armitaj volontuloj al la militado kaj provizado de la armeo per armiloj, manĝaĵoj, kuraciloj kaj morala subteno. Ŝamil Basajev, komandanto de la ĉeĉenaj volontultrupoj en la milito, asertis ke li kaj lia bataliono malgajnis nur unufoje kaj tio estis en Karabaĥo, kie ili batalis kontraŭ la "Daŝnak-bataliono". Post decido ne konkuri en la duaj parlamentaj elektoj, la Daŝnako konkuris en la elektoj de 1999 kaj gajnis 9 el la 33 sidlokoj en la Nacia Asembleo de Montara Karabaĥo. La ARF establis siajn ideologiajn kaj politikajn celojn dum la Hamida reĝimo. Ĝi kondamnis la otomanan reĝimon kaj la neelteneblajn vivkondiĉojn de la armenoj kaj pledis por la ŝanĝiĝo de la reganta reĝimo kaj garantioj pli da rajtoj pere de revolucio kaj armita lukto. La ARF havis kaj daŭre havas socialismon ene de sia politika filozofio. Ĝia programo esprimas la tutan, plurfacetan ŝminkon de la armena ribela movado, inkluzive de ĝia nacia-liberigo, politika, kaj soci-ekonomiaj aspektoj. Ĝiaj celoj estas:

* Kreado de libera, sendependa, kaj unuiĝinta Armenio. La limoj de Unuiĝinta Armenio devas inkluzivi ĉiujn teritoriojn nomumitajn kiel *Armenio* fare de la Traktato de Sèvres kune kun la historiaj armenaj regionoj Arcaĥo, Ĝavaĥko, kaj Naĥiĉevano.
* Internacia kondamno de la genocido farita de la turkoj kontraŭ la armenoj, redonado de la teroj kiuj estas Okcidenta Armenio, kaj riparado al la armena nacio.

En 1907, la ARF aliĝis al la Dua Internacio ĝis la disiĝo de ĉi organizaĵo dum la Unua Mondmilito. Poste ĝi iĝis membro de la Socialista Internacio kaj estis plenrajta membro ĝis 1960, kiam ĝi decidis eliri de la organizaĵo In 1996, it was re-accepted as an observer member, and in 1999 the Dashnaks earned full membership in the international organization..

Membro de la Armena Revolucia Federacio estas nomata armene *daŝnakcakan* (en orient-armena lingvo) aŭ *taŝnagcagan* (en okcident-armena lingvo). Krom tiu nomo, la membroj nomas unu la alian *kamarado* (Ընկեր *enker* por viroj kaj Ընկերուհի *enkeruhi* por virinoj).

## Organizaĵoj 
eta|300ra|Armena diasporo.
La ARF estas konsiderita kiel la plej grava organizaĵo en la armena diasporo, establante multnombrajn armenajn lernejojn, komunumajn centrojn, skoltajn kaj sportajn grupojn, bonfarajn societojn, junularajn grupojn, tendarojn, kaj aliajn organojn ĝenerale en la mondo, kaj ĝiaj ĝemelaj organizaĵoj kiel ekzemple la Armena Nacia Komitato de Kanado kiu poste ludis signifan rolon en la kampanjo por la rekono de la Armena genocido en la respektivaj landoj. La daŝnakaj studentaj asocioj *Ŝant* kaj *Armen Karo* estas lernejaj kaj universitataj organizaĵoj en diversaj edukcentroj kaj ili estas la solaj ARF-organizaĵoj kies membreco estas ekskluzive de tiu medio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hamidaj masakroj
* Armena genocido
* Armena milico
* Rezistado de Van
* Arabo (heroo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Daŝnako
* Retpaĝo de la Armena Nacia Komitato de Ameriko
* Retpaĝo de la Instituto Arkivoj de Daŝnako 

### Amaskomunikiloj de Daŝnako 
* *Alik* tagĵurnalo  - Teherano, Irano (armene)
* *Armenian Weekly* - Watertown, Masaŝusetco, Usono 
* *Arcakank*  - Nikozio, Kipro, (armene kaj angle)
* *Asbarez* tagĵurnalo - Losanĝeleso, Kalifornio, Usono (armene kaj angle)
* *Azat Or* semajnĵurnalo  - Ateno, Grekio (armene kaj greke)
* *Aztag* tagĵurnalo - Bejruto, Libano) (armene)
* *Hayrenik* semajnĵurnalo - Watertown, Masaŝuseco, Usono (armene)
* *Horizon* semajnĵurnalo Montrealo, Kanado (armene, angle kaj france)
* *Jerkir* semajnĵurnalo - Erevano, Armenio (armene)

Kategorio:Politiko de Armenio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1890