open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Breukelen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Breukelen** ()
estas vilaĝo kaj eksa municipo en la nederlanda provinco Utrecht ĉe la rivereto Utrechtse Vecht kaj la Amsterdam-Rejnkanalo.

La municipo havis 14 460 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj havas areon de 49,64 km² (de kiu 2,71 km² estas akvo). La vilaĝo Breukelen havis 9 590 loĝantojn en (2004).

Ekde la 1-a de januaro 2011 ĝi estas parto de nove kreita municipo Stichtse Vecht.

Tuj ekster la vilaĝo Breukelen situas kastelo Nijenrode en kiu estas universitato.

## Sciindaĵo 
La kvartalo Brooklyn en Nov-Jorko estas nomata laŭ la vilaĝo Breukelen en la tempo kiam Nov-Jorko ankoraŭ nomiĝis **Nieuw-Amsterdam** (Nov-Amsterdamo)

260px|eta|maldekstra|Municipejo
260px|eta|maldekstra|Gunterstein
[eta|maldekstra|260px|Miniaturo de kastelo Nijenrode en [Madurodam]]
eta|dekstra|260px|Kastelo Nijenrode

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Eksaj municipoj de Utreĥto
Kategorio:Stichtse Vecht
Partio Ekologiista de Moldavio "Alianco Verda"

La partio **Partio Ekologiista de Moldavio "Alianco Verda"** - rumane (laŭ oficiala lingvouzo "moldave") **Partidul Ecologist din Moldova "Alianţa Verde"** (PEMAVE) - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Moldavio. Ĝi fondiĝis en la jaro 1992 kaj estis la dua politika partio de la lando ŝtata registrita. Sur eŭropa nivelo, la partio estas observanta membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

La partio ekĝermis komence de la 1980-aj jaroj, kiam verda movado de la lando unuigis unue ĵurnalistojn, verkistojn, artistojn kaj sciencistojn. Tiuj ekologie engaĝitaj homoj formis fortan neformalan organizaĵon opozician al la totalisma sistemo de Sovetunio.

En la unua demokratie elektita parlamento de Moldavio dum la jaro 1990, la verduloj havis 2 reprezentantojn. En la sekvaj dua kaj tria parlamentaj oficperiodoj la "Verda Alianco" havis unu reprezentanton en la parlamento kiu gvidis la komisionon pri medio. Samtempe en la demokratiaj registaroj de 1990 ĝis 1994 kaj de 1998 ĝis 2000 reprezentanto de la partio gvidis la centran agentejon pri medio. Tiumaniere la "Verda Alianco" havis ŝancon esence influi ekologian reorientiĝon de la moldavia ŝtato. La nacia parlamento ratifikis 18 internaciajn ekologiajn konvenciojn. La partio forte engaĝiĝis favore al demokratia solvo de la konflikto pri Transnistrio kaj la retiriĝo de la 14-a armeo de la Rusa Federacio de la regiono. Konsekvence la partio ĝis nun laboris por la kreo de sanaj kaj ekologiaj vivkondiĉoj kaj por la naturo kaj por la homoj de Moldavio kaj por energia alproksimiĝo al la Eŭropa Unio kune kun la aliaj landoj de sud-okcidenta Balkanio (ekde la 1-a de januaro 2007, kiam la najbara ŝtato Rumanio akceptiĝis en la Eŭropan Union, Moldavio estas senpera najbaro de la EU).

La partio havas reprezentantojn en la parlamentoj kaj administradoj de la loka kaj distrikta nivelo preskaŭ ĉie en la lando. Dum la parlamentaj balotoj de 2005, la "Verda Alianco" subtenis la koalicion "Moldavia Demokratia Bloko", kiu rikoltis preskaŭ 30 procentojn de la voĉoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  oficialaj paĝoj de la partio 
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Kluzo Ruĝa Muelejo

eta|Ankoraŭ konservita kluzomuro ĉe la Ruĝa Muelejo
[eta|La domo konstruita en [1752 ĉe la Ruĝa Muelejo]]
La **Ruĝa Muelejo**, ankaŭ nomita *Rohmanns-muelejo*, troviĝas dekstraborde de la Ruhr, ĉe 1,5 kilometrojn nordoriente de Essen-Heisingen.

Barono Vietinghoff lasis ĝin starigi en 1685 kiel tajlomuelejo por la produktado de pafiltuboj. En la jaro 1752 oni ŝanĝis ĝin en grenmuelejon. La unua luanto estis la muelisto *Johannes Rohmann*. Vidalvide de la muelejo en 1752 estis konstruita ŝtona ripozdomo, ĉar "la ŝiistoj dumnokte ne rajtis trafiki". En la jaro 1774 *Freiherr von Schell* konstruigis kluzon je propra konto por la karboŝipa trafiko. Dum la sekvaj jardekoj tiu ĉi estis plurfoje renovita. La kluzoĉambro ankoraŭ hodiaŭ estas konservita. Pro la suprenvejrigo de la lago Baldeney tamen la kluzopordoj ne plu necesis kaj estis forigita en 1964. La 23-an de septembro 1992 muelejo kaj kluzo estis enprenitaj sur la memorejan liston de la urbo Essen.

Hodiaŭ nur la bierĝardeno ĉe la kluzgardista dometo dekstraborda nomiĝas „Rote Mühle“ (Ruĝa Muelejo). Tuj preter la konstruaĵo pasas la bicikla ŝoseo *Kaiserroute* (imperiestra itinero) ekde Akeno al Paderborn. Por la ĉirkaŭaĵo oni planas la renaturigon de la ĉeriveran marĉejon. 

## Situo
*Adreso: Fährhaus Rote Mühle, Rote Mühle 1, 45259 Essen-Heisingen

## Eksteraj ligiloj 
*Schleuse Rohmannsmühle
*Bodendenkmal Rote Mühle 
*Baudenkmal Rote Mühle 
Kategorio:Geografio de Essen
Kategorio:Kluzoj de Ruhr
Rusia Ekologia Partio "La Verduloj"

eta|Ekzemplo de afiŝo de la partio
eta|Ekzemplo de foto de kampanja manifestacio
La **Rusia Ekologia Partio "La Verduloj"** - ruse **Российская экологическая партия «Зелёные»** estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Rusio. Ĝi fondiĝis en la jaro 1992 kun la nomo **экологическое движение «Кедр»** ("ekologia movado "siberia pino" - konsiderante ke la vorto "Кедр", *kedr*, en Rusio ĝenerale ne aludas al la arbo cedro, sed al Кедр сибирский, latine *pinus sibirica* aŭ esperante siberia pino). En la jaro 2002 la partio ricevis sian nunan nomon.

## Kromaj verdaj partioj en Rusio 
Krom tiu ĉi ekzistas du pliaj rusiaj verdaj partioj: Dum la Rusia Ekologia Partio "La Verduloj" estas tutlanda verda partio sen internacia ligiĝo, la partio "Verda Alternativo" estas plena membro de la Eŭropa Verda Partio kaj la partio "Verda Rusio - Unuiĝo de Rusiaj Verduloj" en majo 2006 atingis la statuson de observa membro.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficialaj paĝoj de la partio 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Ordinara bronzflugilulo

La **ordinara bronzflugilulo** (*Phaps chalcoptera*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktuloo en tropika Aŭstralio.

Ĝi estas mezgranda kaj fortika kolombo indiĝena de Aŭstralio kaj unu el la plej oftaj kolomboj de la lando, la ordinara bronzflugilulo povas loĝi ĉe preskaŭ ĉiu medio, escepte eble ĉe la plej sekaj kaj dezertaj areoj kaj densaj pluvarbaroj.

El la greka venas la genro nomo *Phaps* (kolombo) kaj la specia epiteto *chalcoptera* (bronza flugilo).

## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|Masklo.
eta|maldekstre|220ra|Ino.
Masklo de tiu ĉi specio havas helflavan al blankoflavan frunton kaj rozkoloran bruston. Kaj masklo kaj ino havas facile rimarkindan blankan linion ĉirkaŭ kaj ĉe la okuloj. La ordinara bronzflugilulo havas ankaŭ makulojn de ruĝa, blua kaj verda koloroj en siaj flugiloj, kio estas karaktera de ĉiu bronzflugilulo. Junuloj estas kutime pli senkoloraj kaj brunaj ol la plenkreskuloj.

La ordinara bronzflugilulo estas mezaveraĝe inter 30 kaj 36 centimetrojn longa.

## Kutimoj 
Rare troviĝas malproksime de akvejo, la ordinara bronzflugilulo moviĝas ĉu sola ĉu en paroj aŭ grupoj, kaj estas kutime timida kaj ne tre facile alproksimigebla de homoj aŭ aliaj animaloj.

La ordinara bronzflugilulo manĝas ĉefe semojn kaj ĉiuj specojn de vegetalo. Ili serĉas manĝaĵon en etaj grupoj. Tiu serĉado povas daŭri tagojn kaj kiel tiu kolombo devas trinki ofte, ĝi uzas akvotruojn aŭ aliajn disponeblajn akvofontojn.

## Reproduktado 
eta|maldekstre|Ovo de ordinara bronzflugilulo.
La ordinara bronzflugilulo konstruas nelaboritan neston el bastonetoj, kiu estas lokita malalte en arbo aŭ arbusto. Eloviĝo okazas post periodo de apenaŭ 14 aŭ 16 tagoj, post kovado farita de ambaŭ gepatroj. Ambaŭ gepatroj ankaŭ kunhavas respondecon pri zorgado de la idoj. Kiel aliaj kolomboj, la ordinara bronzflugilulo produktas laktan substancon el sia kropo (kropolakto aŭ kolombolakto) por manĝigi sian idaron.

## Notoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Partio Verda de Rumanio

La partio **Partio Verda de Rumanio** - rumane **Partidul Verde din România**, ofte pli malformale mallongigite "Verzii" *(Verduloj)* - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Rumanio. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco. La partio momente ne reprezentiĝas en la nacia parlamento.

## Politiko 
eta|maldekstra|
Krom la engaĝiĝo por ekologiaj temoj, kiel la rekreskigo de arbaroj kaj la redukto de aera poluo, la Partio Verda ankaŭ pledas por iuj postuloj de libera ekonomio, kiel la privatigo de ŝtate posedataj entreprenoj. La partio subtenas la plivastigon de la individuaj rajtoj kaj la dividon de ŝtato kaj la unuopaj religiaj komunumoj, inkluzive de laŭgrada ĉeso de ĉia ŝtata subteno por religiaj institucioj. Kiel la vasta plimulto de aliaj rumaniaj politikaj partioj, ĝi krome subtenas pli fortan integriĝon de la lando en la Eŭropan Union.

## Dua verda partio 
Historie en Rumanio ankoraŭ ekzistas dua verda partio, la Partio Ekologiista Rumana, kiu ne internacie ligatas al tegmenta organizaĵo kaj samkiel la "Partio Verda" momente ne reprezentiĝas en la nacia parlamento, sed dum la 80-aj kaj 90-aj jaroj de la 20-a jarcento estis perceptebla politika forto en la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio ()
* manifesto de la Eŭropa Verda Partio en la rumana okaze de la 100-jariĝo de la eksplodo de la unua mondmilito  ()

Kategorio:Ekologiaj partioj
Parma (rivereto)

[eta|220px|[Parma: *Lungoparma*]]
**Parma** estas rivereto en norda Italio, en la samnoma provinco. Ĝi elfluas el Lago Santo Parmense, trafluas urbon Parma de sudo al nordo kaj poste, proksime de Mezzano Superiore, de dekstre enfluas al Pado.

La alto 1.852 metroj, kiun oni foje indikas pri ĝia fonto, estas fakte tiu de monto Marmagna, ĉe kiu situas Lago Santo Parmense; la lago mem situas malpli alte.

Kvankam italaj substantivoj finiĝantaj per "a" kutime estas ingenraj, oni uzas por rivero Parma ankaŭ la viran genron, eble pro la latina tradicio, laŭ kiu ĉiuj riveroj estas virgenraj.

Rivero en Italio
Gemologio

**Gemologio** estas scienco, parto de geologio, pri valoraj ŝtonoj aŭ gemoj. Ĝia tasko estas distingi naturajn valorajn ŝtonojn de sintetikaj kaj imitaĵoj. Oni uzas interalie rentgenan, kristaloptikan, fotometrian, mikroskopan kaj spektran analizojn.
Lago Santo Parmense

**Lago Santo Parmense** (itale "Sankta Lago de Parmo") estas la plej granda glaci-epoka lago de provinco Parma kaj regiono Emilio-Romanjo. La aldono *parmense* servas por distingi ĝin de alia *Lago Santo* en provinco Modena.

Ĝi situas en la okcidenta parto de la nacia parko *Toskana-Emilia Apenino*; sude de ĝi troviĝas monto Marmagna kaj la kresto de Apenino. La lago ne estas atingebla per aŭto, sed per seĝtelfero de vilaĝo *Lagdei*.

Santo
Partio Ekologiista Rumana

La partio **Partio Ekologiista Rumana** (PER) - rumane **Partidul Ecologist Român** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Rumanio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1978, do estas inter la plej aĝaj verdaj partioj de Eŭropo, kaj komence estis politika organizaĵo opozicia al la tiama komunisma reĝimo de senbremsa ekonomia kreskado sen konsidero de ekologiaj damaĝoj. La partia fondinto, la instruisto *Petre Metanie*, estis konstante observata de la ŝtata sekreta servo *Securitate*, sed ĉar la anoj de la sekreta servo ankaŭ suferis je la granda media pulucio de la lando kaj iugrade simpatiis, li neniam estis enkarcerigita. Dum decembro 1989, kadre de la ĝermanta ekdemokratiigo de la ŝtato, la organizaĵo leĝe registriĝis kiel politika partio.

Post la parlamentaj balotoj de 1990, la partio reprezentiĝis en la nacia parlamento per 8 membroj, post 1992 kaj post 1996 per 5 membroj, sed post 2000 kaj post 2004 ne plu reprezentiĝas en la parlamento. Sur monda aŭ eŭropa nivelo, la partio ne membras en tegmenta organizaĵo.

## Dua verda partio 
Jes ja membro en la tutmonda organizaĵo de verdaj partioj kaj la Eŭropa Verda Partio estas dua ekologia partio de la lando, la Partio Verda de Rumanio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* rumanlingva artikolo pri la partio en la ĵurnalo "Cadran Politic", n-ro 15 (2006)

Kategorio:Ekologiaj partioj
Papermueleja kluzo Werden

[eta|250px|Detale fidinda rekonstruado de la levoponto trans la kluzo (laŭ planoj el la jaro [1902)]]
eta|250px|Trakcio rekonstruita laŭ malnovaj fotoj
eta|250px|Kluzpordo rekonstruita laŭ malnovaj fotoj
La malnova **papermueleja kluzo Werden** ĉe la rivero Ruhr en la urbeto Werden, apartenanta al Essen ,estis konstruita en la jaroj 1777 ĝis 1778. Tiu ĉi ne plu funkcianta kluzo troviĝas hodiaŭ inter la lago Baldeney kaj la lago Kettwig en la *Löwental* (leonvalo).

En la jaroj 1774 ĝis 1780 oni konstruis dekses kluzojn ĉe la Ruhr inter Ruhrort kaj Fröndenberg-Langschede. Laŭ instigo de Frederiko la 2-a de Prusio la Ruhr devis fariĝi ŝipirebla laŭlonge de tiu ĉi vojo, kiu okazis malgraŭ la rezisto de lokaj terposedantoj. Nur nur helpe de kluzoj karbotransporto povas funkcii sen transŝarĝado ekde la graflando Mark ĝis la Rejno. Sed ekde 1860 la evoluanta fervojo transprenis grandan parton de la transportoj sur la Ruhr, la tiutempe plej trafikata rivero de Eŭropo. La ŝipiro sur la Ruhr ja dependis de la sezonoj.

La abato de Werden, *Johannes Hellersberg (abato ekde 1774 ĝis 1780), * konstruigis ekde 1777 ĝis 1778 la kluzon tuj apud muelejo ĉe la maldekstra riverbordo. En 1834 oni anstataŭis ĝin per la nova papermueleja kluzo kun la konserviĝinta kluzgardista domo. La malnova malaperis pro la konstruado de la nova strato *Laupendahler Landstraße*.

Ĝis komenco de la 1950-aj jaroj la kluzo funkciis kaj nur pro la novkonstruita lago Kettwig ĝi estis superflua. Ĉar nun la akvonivelo estis ĉ. du metrojn pli alta kaj garantiis en tiu ĉi sekcio sufiĉan akvoprofundecon, por kiu oni ne plu bezonis kluzon. La malnovan papermuelejan kluzon oni plenigis en 1956 per la rubaĵo ekestinta per la malkonstruado de la malnova vejro. Tamen antaŭ ol la kluzo inkluzive kluzogardista domo submetiĝis al la monumentprotektado en 1987, la *Statistisches Amt für Wasser- und Abfallwirtschaft Düsseldorf (StAWA)* (ŝtata oficejo por akvo- kaj ruboekonomio) senrubigis la kluzon, restaŭris ĝin kaj konektis ĝin nur al la malsupra akvo.

La kluzo estas 63,67 metrojn longa kaj 5,58 metrojn larĝa. La kluzomuro finiĝas 3,5 metrojn super la hodiaŭa akvonivelo, kiu dum funkciado de la kluzo estis ĉ. 2 metrojn pli malalta. La kluzo superis tiam diferencon inter supra kaj malsupra akvo de 2,70 metroj.

Laŭlonge de la kluzo kuŝas ankoraŭ 80 metroj da pavimo de la malnova haŭlovojo, sur kiu ĉevaloj trenis la barĝojn kontraŭfluen per ŝnuregoj. la origine 3,70 metrojn larĝa haŭlvojo ĉi tie devis esti novinstalita en 1993.

## Fontoj 
* Papiermühlenschleuse Werden, el la germanlingva vikipedio

## Eksteraj ligiloj 
* Papiermühlenschleuse Essen-Werden
* Denkmal Papiermühlenschleuse

Kategorio:Kluzoj de Ruhr
Kategorio:Geografio de Essen
Somera Olimpiko 1992

## Partoprenintaj nacioj 
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  
*  
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **' 
*  
*   
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  
*  
*  
*  
*  '**
*  **'
*  '**5
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '** 
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*   
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  
*  
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*   
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  
*  '**
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '** 
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  
*  
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
*  '**
*  **'
* 20ra|kadra Unia teamo (494)

eta|300ra|Partoprenantoj (**blue**: ŝtatoj partoprenis unuafoje, el tio **helblue** unuiĝinta teamo, **verde**: ŝtatoj jam antaŭe partoprenis
* 20ra Sendependaj olimpiaj partoprenantoj (individuaj sportistoj el la Federacia Respubliko Jugoslavio, do el Serbio kaj Montenegro, kies lando estis forbarita el la olimpiaj ludoj, sed kiuj tamen rajtis individue partopreni) (59)
Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj* havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

eta|dekstra|300ra|monero de 25 pesetoj, memoriga pri la Somera Olimpiko de 1992

## Medala klasifiko 
eta|maldekstra|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

----
----

----
----

Kategorio:Sporto en Katalunio
Kategorio:1992 en Hispanio
Kategorio:Sporto en Barcelono
Dekaturo (Ilinojso)

eta|maldekstra|200ra|La malnova transigdomo estas urba simbolo de historia graveco

**Dekaturo** (angle *Decatur*) estas urbo en centra Ilinojso. La urbo estas fondita en 1823, tri jaroj poste la morto de la mararmea oficiro, *Stephen Decatur*, por kiu la urbo nomiĝis. Hodiaŭ, Dekaturo estas la hejmo por pli ol 75,000 loĝantoj. Ĝi estas la ĉefurbo de la kantono Macon.

La devizo de Dekaturo estas "Decatur, We Like It Here" (esperante "Dekaturo, Ni Ŝatas Ĝin Ĉi Tie").

## Lernejoj 
Millikin Universitato estas konata por ĝia teatra, muzika kaj komerca departementoj. Ĉirkaŭ 2 400 personoj studas tie.

Richland Community College estas komunuma supera lernejo. Ĉirkaŭ 7 600 personoj studas tie.

## Grandaj dungistoj 
* Archer Daniels Midland Company (ADM) — 4,000
* Caterpillar — 3,200
* Mueller — 737

Tate & Lyle — 700

## Aliaj Dekaturoj trovatas en 
* Alabamo
* Georgio
* Indianao
* Miĉigano
* Misisipio
* Nebrasko
* Ohio
* Teksaso
* Tenesio

## Partneraj urboj 
* 20ra Seevetal (Germanio)
* 20ra Tokorozava (Japanio)
* 20ra Camajuani (Kubo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Economic Development Corporation of Decatur and Macon County
* City of Decatur Webpage 
* Decatur Celebration official webpage 
* Haunted Decatur 
* Decatur Magazine
* Decatur Park District
* Decatur Area Arts Council
* Greater Decatur Chamber of Comerce

Kategorio:Urboj de Ilinojso
György Kovács (aktoro)

**KOVÁCS György** (kovaĉ) estis rumanuja hungara aktoro, reĝisoro naskiĝinta en Kolozsvár la 22-an de februaro 1910 kaj mortinta samloke la 8-an de novembro 1977.

## Biografio 
György Kovács komencis sian aktoran karieron en 1933 en Kluĵo. Inter 1934–1940 li ludis ankaŭ en teatroj de Budapeŝto. Li estis fondintano de Székely Színház de Târgu Mureș. En 1965 li kontraktis al Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. Li profesoris en la Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo, poste en la Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet de Târgu Mureș kaj kiel studdirektoro li havis gravan rolon pri aktorinstruado.

## Ĉefaj roloj 
* Rómeó, Hamlet (Shakespeare);
* Móka (Áron Tamási: Énekes madár);
* Szakhmáry (Zsigmond Móricz: Úri muri);
* Kossuth (Gyula Illyés: Fáklyaláng);
* Tyetyerev (Gorki: Kispolgárok);
* Starbuck (Nathan Richard Nash: Az esőhozó ember);
* Manole Crudu (Lovinescu: Egy művész halála);
* Cipriani professzor (Örkény I.: Tóték).
* F.R. Móricz Zs.: Úri muri;
* Luigi Pirandello: IV. Henrik;
* Eŭripido–Jean Paul Sartre–Illyés Gy.: A trójai nők;
* Gyurkó L.: Szerelmem, Elektra.

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sándor Török (verkisto)

**TÖRÖK Sándor** (pro. toeroek) estis hungara verkisto, tradukisto, antropozofo naskita en Homoróddaróc la 25-an de februaro 1904 kaj mortinta en Budapest la 30-an de aprilo 1985.

## Premioj 
* 1933 – Baumgarten-premio
* 1974 – József Attila-premio
* 1980 – Andersen-diplomo
* 1984 – Aranytoll-premio

## Biografio 
Török studis en Braŝovo kaj Fogaras, sed li forlasis la studojn kaj li fariĝis korplaboristo. Mallongtempe li estis ĥoristo kaj aktoro en Kolozsvár. Ekde 1923 li estis kunlaboranto de *Ellenzék*, ekde 1924 de *Újság*, ekde 1925 de *Temesvári Hírlap*, ekde 1929 respondecredaktoro de *Szegedi Napló*, ekde 1931 en Budapeŝto de *Magyarság*, respektive de *Újság*. En 1938 oni elektis lin membro de Societo Petőfi. Ekde 1944 li estis vicprezidanto de Federacio de Hungarujaj Kristanaj Judoj kaj en Judkonsilantaro la reprezentanto de konvertitoj. Inter 1945-1948 li redaktis en Hungara Radio la serion *Festaj leteroj*, en kiu li ekparoligis la elstarajn sciencistojn kaj kaj artistojn de la mondo. Ekde 1951 li estis redaktoro de lernolibroeldonejo kaj inter 1959-1966 respondec- poste ĉefredaktoro de revuo *Család és Iskola*.

## Ĉefaj verkoj 
### Libroj 
* *Christos a Înviat*. Elbeszélés (*Nyugat,* 1933/8.)
* *Egy ember eltűnt a hegyekben*. Elbeszélés (*Nyugat,* 1934/6.)
* *A felsült óriás és a 9 csoda.* Mesék (Bp., 1934, 2005)
* *Az idegen város.* Romano (Bp., 1933)
* *Bankett a Kék Szarvasban.* Regény (Bp., 1935)
* *Szegény embert még az ág is húzza.* Regény (Bp., 1935)
* *És mégsem forog a Föld.* Regény (Bp., 1936)
* *Valaki kopog.* Regény (Bp., 1937)
* *Kököjszi és Bobojsza.* Fabelromano (Bp., 1939)
* *Örök vasárnapok.* Regény (1939)
* *Különös éjszaka.* Regény (Bp., 1940)
* *Gilikoti.* Meseregény (Bp., 1945)
* *Életed kész regény.* Regény (Bp., 1946)
* *Titokzatos utazások* (Bp., 1947)
* *Csilicsala csodái.* Ifjúsági regény (Bp., 1956)
* *A hazug katona.* Regény (Bp., 1957)
* *Tolvajok.* Regény (Bp., 1957)
* *Csilicsala újabb csodái.* Ifjúsági regény (Bp., 1958)
* *Vidéken volt primadonna.* Elbeszélések (Bp., 1959)
* *Csilicsala legújabb csodái.* Ifjúsági regény (Bp., 1961)
* *Bilicse Pál szegényember.* Regény (Bp., 1962)
* *A legkisebb isten.* Regény (Bp., 1966)
* *A kisujjamból szoptam.* Regény (Bp., 1968)
* *Test és lélek.* Írások (Bp., 1970)
* *Hahó, Öcsi!* Ifjúsági regény (Bp., 1973)
* *Hahó, a tenger!* Ifjúsági regény (Bp., 1974)
* *Falatka királysága.* Ifjúsági regény (Bp., 1976)
* *Egy kis kertet szerettem volna.* Önéletrajzi regény (Bp., 1979)
* *Az Isten mosolya.* Esszék (Bp., 1984)
* *Szappanbuborék.* Regény (Bp., 1987)
* *Kököjszi és Bobojsza* (Bp., 1997) – az első cenzúrázatlan kiadás 1948 óta!
* *Mi az antropozófia?.* Prelegoj (Bp., é.n.) Kio estas antropozofio?

### Scenarlibroj 
* 1971. *Hahó, öcsi!*
* 1971. *Hahó, a tenger!*
* 1969. *A varázsló*
* 1966. *Édes és keserű*

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj antropozofoj
Ĥamso

eta|„Ĥamso" kiel pendaĵo
**Ĥamso** aŭ **mano de Fatima** (arabe خمسة; elparolu: Ĥamsa) estas manforma simbolo kun kvin etenditaj fingroj, kiuj servos kiel magia protekto ĉefe kontraŭ la malica okulo. Hamsa estas plejparte ofta en arabaj landoj en la proksima oriento kaj ĉe la Magrebaj landoj en nordafriko. Estas kutime pendigi ĝin ĉefe en la pordejoj, ligita al ĉeno ĉirkaŭ la kolo, pendigita sur la malantaŭa spegulo en la aŭto kaj taksio, en la monujo aŭ en la ŝlosilĉeno.

La ĥamsa kutime aperas en simetria strukturo, en kiu la dikfingro kaj montrofingro estas identaj kaj paralelaj unu al la alia, kvankam ekzistas ankaŭ hamsa kun formo en pli anatomie precizaj formoj. Hamsa ofte asimilas aliajn simbolojn kontraŭ la malica okulo, kiel okulo, fiŝoj, steloj de David, kaj la nomo de Alaho (الله). La kolora lazuro, kiu ankaŭ estas konsiderata kiel ŝildo kontraŭ la malica okulo, estas ofta koloro por hamsa.

La ĥamso estas same simbolo por daŭremeco, kuraĝo, parte lojaleco kaj pento. Ĝi estas ofte portata kiel talismano en formo de mano, ofte kun okulo meze de la mansupro. Ĝi memorigas en la islama tradicio al filino de la profeto Moĥamedo, je Fatima bint Muhamad.

La alternativa juda nomo estas *Mano de Mirjamo* kiel memoro je Mirjamo, la pli aĝa fratino de Moseo kaj Aaron.

## Simboliko 
Laŭ la islama tradicio, la kvin fingroj simbolas (ĉe la ŝiitoj) *Mohammed, Ali, Fatima, Hassan kaj Hossein*, dum ĉe la sunitoj la kvin kolonojn de la islamo kaj ĉe la judoj la kvin librojn de la Torao.

La ĥamso devas protekti kontraŭ la malbonaj rigardoj kaj tiel ĝi formas levitan manon, same kiel la haltŝildo.

Kategorio:Naciaj simboloj
Kategorio:Tunizio
Kategorio:Alĝerio
Khnumhotep kaj Niankhkhnum

**Khnumhotep kaj Niankhkhnum** estis du egiptaj viroj en la antikva Egipto, dum la 5-a dinastio, dum regado de faraono Neusere (2400 a.K.). La du viroj laboris kiel manikuristoj de la faraono. Oni pentris ilin en la komuna tombo, ke ili ĉirkaŭbrakumas sin aŭ prenas reciproka la manon. El tio kelkaj scienculoj konkludis, ke ili estas la unua konata samseksama paro de la historio, aliaj scientistoj opinias, ke ili estis nur fratoj.

La tombon de Khnumhotep kaj Niankhkhnum malkovris la 12-an de novembro en 1964 la egiptologoj Ahmed Moussa kaj Mounir Basta, en la nekropolo de Sakaro.

Oni lokis en la komunaj bildoj *Hnumhotep* en loko, kie devas esti la virinoj. *Hnumhotep* staras malantaŭ Niankhkhnum, lin nutras la alia, li flartas lotusfloron. Kvankam en la tombo ankaŭ kuŝis restaĵoj de iliaj familianoj, la edzinoj estis apenaŭ bildigitaj. Aliaj bildaj figurigoj (pri la gepatroj, pri kanto pri la du diaj fratoj) fortigas la opinion, ke temis pri fratoj, kvankam en la teksto oni skribas pri niaj patroj kaj patrinoj. Eĉ la kanton pri la du fratoj kaj ilian nomon oni povas tiel klarigi, ke estis amrilato inter ili.

Kategorio:Homoj de la Antikva Egiptio
Kategorio:Samseksemuloj
Orosháza

eta|800x200px|center|Banloko Gyopáros

**Orosháza** [oroŝhAza] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Orosháza, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|230px|Panoramo de Orosháza

## Situo 
Orosháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Békéscsaba-Szeged, krome estas flankaj fervojoj al Szentes, Szarvas kaj Mezőhegyes.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1466. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Pro religiaj persekutoj la luterana loĝantaro de Zomba forlasis sian vilaĝon en 1744 kaj ili fondis Orosháza. En 1870 ekfunkciis la fervojo, kiu estis parto de Nagyvárad-Fiume linio. Onidire tiu vilaĝo estis la plej granda en Hungario. Ĝi estis nesto de diversaj agraraj movadoj, strikoj. En 1946 la komunumo iĝis urbo, en 1963 vitrofabriko ekfunkciis. Aldoniĝas al la urbo lago **Gyopáros**, kie troviĝas kuracbanejo kaj feriejo.

## Vidindaĵoj 
* muzeo pri putoj
* Gyopárosfürdő

### Sakralaj vidindaĵoj 
* Luterana kirko (Orosháza)
* Luterana preĝejo (Orosháza-Szentetornya)
* Kalvinana preĝejo (Orosháza)
* Kirko Koro de Jesuo (Orosháza)
* Baptista preĝdomo (Orosháza)
eta|dekstre|Urbomezo de Orosháza

## Famuloj 
* en Orosháza naskiĝis:
** aktoroj József Kelemen kaj Teri Náray
** biokemiisto Géza Dénes
** fizikisto Zsolt Bor
** grafikisto Elek Falus
** historiisto Gyula Kristó
** inĝenieroj György Sitkei kaj József Szalay
** luterana episkopo József Székács
** komponisto Mihály Hajdu
** kuracisto József Sós
** József Takács (ministro)
** operkantisto Tünde Frankó
** pentristoj István Boldizsár, János Fajó kaj Gyula Pap
** pianistoj Árpád Fasang (pli juna) kaj Attila Garay
** reĝisoro József Bor
** tekstilartisto Árpád Búzás
** verkistoj József Darvas kaj Júlia Goldman
** violonĉelisto Gábor Gárdián
* en Pusztaszenttornya (ekstera apartenaĵo de Orosháza) naskiĝis:
** István Vitális
** Zsigmond Justh
* en Orosháza mortis:
** agronomo Ibolya Kiss
** Zoltán Beck (etnografo)
** kuracisto Elek László
** György Almássy (radiologo)

## Ĝemelkomunumoj 
*  Carei, Rumanio
*  Kuusankoski, Finnlando
*  Băile Tuşnad, Rumanio
*  Münster, Germanio
*  Panjin, Ĉinio
*  Llanes, Hispanio

## Referencoj 

Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Ĥamsino

[eta|300ra|dekstra|Ĥamsino super [Libio]]
**Ĥamsino** (arabdevena vorto por "kvindek") aŭ **ŝaravo** (hebredevene) estas tre varma kaj sekega dezerta vento, kiu aperas en Norda Afriko kaj la Araba duoninsulo kaj kunportas grandan amason da polvo.

Ĝi estiĝas fine de vintro kaj en frua printempo kaj blovas de sudo kaj sudokcidento. Ĝia temperaturo superas ofte la 40&nbsp; kaj daŭras senĉese dum 3-4 tagoj. Tion sekvas pli malvarma ventofluo.

La ĥamsino aperas kiam la malaltprema centro (ciklono) - super la Saharo aŭ suda Mediteraneo - ekas en orientan direkton. Ĝi kunportas antaŭe sekan (10-20%), varman aeron el la dezerto al la nordo, samtempe grandan amasan el polvo kaj sablo. Ĝia posta flanko portas malvarmetan mediteranean aeron al sudo.

Kategorio:Ventoj
Denis Papin

**Denis PAPIN** (22-an de aŭgusto 1647, Blois, Francio – ĉ. 1712 Londono, Anglio) estis francdevena brita fizikisto, kiu inventis la "prempoton" kaj lanĉis eĉ ideon pri cilindra-piŝta vapormaŝino. Kvankam lia konstruaĵo ne estis uzebla, aliaj perfektigis ĝin kaj tiel naskiĝis grava maŝino de la industria revolucio, la vapormaŝino.

Papin helpis ĉe aerpumpilaj eksperimentoj de la nederlanda fizikisto Christiaan Huygens, poste translokiĝis en 1675 en Londonon, kie iĝis kunlaboristo de la angla fizikisto Robert Boyle. Li inventis en 1679 la prempoton, kiu aplikis tropremon por altigi la bolpunkton de la akvo. Lia inventaĵo estis la sekureca valvo por eviti eksplodon. Post kiam li rimarkis, ke la vaporo altigas la potkovrilon, aperis ĉe li la ideo, ke oni povus movi per la vaporo piŝton en cilindro.

La germana fizikisto kaj filozofo Gottfried Wilhelm Leibniz sendis en 1705 al Papin skizon de la unua funkcianta vapormaŝino, konstruita de la angla Thomas Savery. Tiu desegno instigis Papin al novaj laboroj kaj eĉ eldoni la verkon *Ars Nova ad Aquam Ignis Adminiculo Efficacissime Elevandam* (La nova metodo de trans-levigo de akvo per vaporo; 1707).

Li konstruis en 1709 padelradan ŝalupon, movitan per muskola forto. Tiel li pruvis, ke la padelrado konvenus por vaporŝipoj.
eta|maldekstre|Denis Papin (1689)
## Vidu ankaŭ 
* Ottoneum
* Universitato de Angers

Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Hugenotoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Premmarmito

eta|Moderna premkuirilo.
**Premmarmito** aŭ **premkuirilo**, **prempoto, rapidkuira poto** estas hermete fermebla kuirpoto, en kiu la manĝaĵoj pretiĝas pro la estiĝanta vaporpremo (vidu premo) pli rapide ol en kutima kuirpoto. En la premmarmito, la vaporo povas varmiĝi eĉ ĝis 130&nbsp;°C, tiel pli rapide kuiriĝas la manĝaĵo, restas pli da vitaminoj kaj mineralaj materialoj.

La prempotoj havas kutime du premvalvojn: la ĉefan valvon kaj la valvon de sekureco. La ĉefa valvo agas (malfermas), se la premo ene de prempoto iĝas pli alta ol la antaŭregulita premo. La valvo de sekureco agas ĉe pli alta premo se pro iu kialo la ĉefa valvo ne funkcias norme kaj tiel malebligas eksplodon de la poto.

La modernaj prempotoj havas reguleblan ĉefan valvon, alivorte, ebligas reguli la premon (kaj tiel la temperaturon) de kuirado. Prempotoj kun neregulebla ĉefa valvo kuiras kutime ĉe 120&nbsp;°C ĉe normala atmosfera premo.

Rimarkinda, ke la temperaturo de kuirado dependas de **absoluta** premo en la poto kaj la valvoj regulas la rilatan premon, alivorte la premon super atmosfera premo. Tio signifas, ke la temperaturo de kuirado ĉe estiĝanta premo ekzemple en alta montaro estas malplia ol ĉe marnivelo (same kiel ĉe kuirado en kutima kaserolo).

La antaŭaĵon de la moderna premmarmito inventis Denis Papin en la 17-a jarcento (Papin-poto).

Kategorio:Ujoj
Kategorio:Kuiriloj
Kluzo Spillenburg

eta|Nivelmezurilo Spillenburg (maldekstra riverbordo)

La **kluzodomo Spillenburg** troviĝas ĉe la Ruhr ĉe la *Langenberger Straße 306* en Essen -Überruhr. Ĝi estis konstruita en 1780 kune kun alia Ruhr-kluzo, kiam reĝo Frederiko la 2-a evoluigis la ŝipiron sur la Ruhr.

La lasta kluzogardisto *Franz Arnold Platte* loĝis ĝis sia morto 1951 en tiu ĉi domo. Ekde novembro 1990 elspeze renovita de la urba energio- kaj akvoprovizanta entrepreno de Essen, ĉi tie okazis ĝis komence de 2007 entreprenhistoria ekspozicio kun la temoj gaso- kaj akvoprovizado, haveno de Essen kaj socialhistorio. La malnova kluzo ne plu ekzistas. Oni konstruis novan kluzon 40 metrojn longan kaj metrojn larĝan sur la dekstra riverflanko kun vejralto de 2,51 metroj kun boatpasejo kaj fiŝpasejo. Krome ĉi tie troviĝas ankaŭ akvoenergia centralo kun retropumpstacio.

## Fonto 
 vikipedio

## Eksteraj ligiloj 
* Itinero de la industrikultouro: Schleusenwärterhaus Spillenburg 

Kategorio:Kluzoj de Ruhr
Kategorio:Konstruaĵoj en la Ruhr-regiono
Kategorio:Geografio de Essen
Retropumpstacio

**Retropumpstacio** servas simile al la baraĵlagoj por la reguligo de la akvokvanto precipe dum somere por la trinkakvoproduktado. Dum somere ĝi retropumpas akvon sur la pli altan flankon de vejro. 

La rivero Ruhr disponas pri ok de tiaj retropumpstacioj.

## Eksteraj ligiloj 
* Erich Knop: *Zur Frage des Wasserausgleichs durch Talsperren und Rückpumpwerke* - en: *Die Wasserwirtschaft* (1955)

Kategorio:Ruhr-regiono
retropumpstacio
Verda Rusio - Unuiĝo de Rusiaj Verduloj

La partio **Verda Rusio - Unuiĝo de Rusiaj Verduloj** - ruse **Зелёная Россия - Союз зелёных России** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Rusio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 2004 en la urbo Korolov proksime de Moskvo. Sur eŭropa nivelo, la partio ekde la 7-a de majo 2006 estas observa membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Kromaj verdaj partioj en Rusio 
Krom tiu ĉi ekzistas du pliaj rusiaj verdaj partioj: Dum la Rusia Ekologia Partio "La Verduloj" estas verda partio sen internacia ligiĝo, la partio "Verda Alternativo" estas plena membro de la Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio
* bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio (en la angla) 

 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Rusio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2005
István Székely (kronikisto)

**SZÉKELY István**  estis hungara kronikisto (plennome **István Bencédi Székely**) naskiĝinta en Bencedo inter 1500 – 1510 kaj mortinta post 1563).

## Biografio 
István Székely estis protestanta instruisto en Szikszó (1538), Olaszliszka (1546), predikisto en Szikszó (1548) kaj Gönc (1563). Ekde 1529 li studis en universitato Krakovo. Li estis la aŭtoro de la unua hungarlingva kalendaro kaj unua kronikisto de mondhistorio en la hungara lingvo.

## Verkoj 
* Calendarium magyar nyelven (Krakkó, 1538);
* Keresztyénségnek fundamentumáról való tanúság (Krakkó, 1538);
* Az ekklézsiának régi deák Hymnus nevezettel való énekei (Krakkó, 1538);
* Zsoltárkönyv (Krakkó, 1548);
* Krónika ez világnak jeles dolgairól (Krakkó, 1559, újabb kiadása Gerézdi Rabán tanulmányával, Bp., 1960).

## Bibliografio 
* Mihály Zsilinszky: A magyar történetírás kezdete. Sz. I. krónikája (Századok, 1878). 
* Turóczi-Trostler József: Die Anfänge der ungarischen Geschichtsprosa (Ungarische Jahrbücher 1934). 

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Notoj 
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Hungaraj predikistoj
József Hermányi Dienes

**HERMÁNYI DIENES József** (herma:nji) estis hungara reformita pastro, verkisto naskita en Olasztelek la 26-an de septembro 1699 kaj moertinta en Nagyenyed la 12-an de aprilo 1763.

## Biografio 
Hermányi Dienes studis en Nadjenjedo kaj poste li estis pastro komence en Torockószentgyörgy, poste en Nagyenyed. Li okupiĝis pri literaturo, tradukado kaj kolektado de historiaj materialoj. Li postlasis 158 volumojn en manuskripto.

## Ĉefaj verkoj 
* H. D. J. emlékirata (szemelvények, Kolozsvár, 1925);
* Nagyenyedi Democritus (anekdotagyűjtemény, sajtó alá rendezte Klaniczay Tibor, Budapeŝto, 1960).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

H
H
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Spinifeksa kolombo

La **Spinifeksa kolombo**, *Geophaps plumifera*, estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj disvastigata reproduktanto en Aŭstralio.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|
Estas nur du kolomboj en Aŭstralio kiuj posedas erektan pintoforman kreston, nome la Kresta kolombo kaj la Spinifeksa kolombo. La Spinifeksa kolombo estas la plej malgranda de la du specioj. La longeco de la Spinifeksa kolombo varias el 20 ĝis 24 centimetroj.

Estas du subspecioj, la Blankoventra Spinifeksa kolombo, *Geophaps plumifera plumifera*, kiu troviĝas ĉiam en la sekegaj areoj de nordokcidenta, norda, orienta kaj centra Aŭstralio. La Ruĝventra Spinifeksa kolombo, *Geophaps plumifera ferruginea* estas la dua subspecio, kaj povas troviĝi ĉe Pilbara, Okcidenta Aŭstralio.

Krome, ambaŭ rasoj havas brunruĝecan plumaron, kiu akurate kamuflas sur la ruĝeca fono de la grundo de la sekegaj areoj. Ili havas brilruĝan vizaĝan strimakulon tra la okulo kun nigra ringo ĉirkaŭe kaj grizaj vizaĝaj partoj krom blanka strimakulo sube kaj nova nigra strimakulo ĉegorĝe. Sur ĉio estas ruĝbruna krono kun tre pintoforma ankaŭ ruĝbruna kresto. La beko estas malhelgriza. Krome estas nigraj strioj en flugiloj. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj malfacile diferenceblaj.

## Kutimoj 
Ĝenerale ili loĝas en ŝtonecaj regionoj kun malalta arbaro kaj herbejoj. Ili estas nomadaj kaj surgrundemaj. Tiuj kolomboj manĝas semojn kaj dependas el akvejoj replenigitaj de la humida sezono, musonaj pluvoj kaj aliaj akvoverŝoj. Dum la seka sezono progresas, ili koncentriĝas ĉirkaŭ la malpliiĝantaj akvejoj. Ili troviĝas ofte en paroj aŭ grupoj.

Ties flugo estas malalta kaj rapida, often turniĝante kaj ŝvebante dumfluge. La voĉo estas altatona ku aŭ bastona kur-r-r-r.

Tiu ĉi specio reproduktiĝas printempe kaj somere aŭ post pluvo. La ino demetas du blankajn ovojn interne de herbotufo de *spinifekso*, kio nomigas la specion.

## Subspecioj 
* *Geophaps plumifera plumifera*
* *Geophaps plumifera mungi*
* *Geophaps plumifera leucogaster*
* *Geophaps plumifera ferruginea*

## Referencoj 
*  Ne minacata
* Birdkeeping Australia -Spinifeksa kolombo
* Trounsen kaj Trounsen, "Australian Birds: A Concise Photographic Field Guide, Cameron House. ISBN 1-875999-47-7.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Sarkad

**Sarkad** [ŝarkad] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Sarkad, kies administra centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Urbomezo de Sarkad

## Situo 
Sarkad situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Nigra Körös, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyula-Nagyszalonta, laŭ landlimo rumana sen limpasejo.
eta|Kastelo en Sarkad
eta|Placo en Sarkad

## Historio 
Pli frue avaroj loĝis tie. La loko estis grava trapasejo de Körös, Anonymus (hungara kronikisto) mencias ĝin. La turkoj konstruis fuorteton, kiu kune kun la komunumo dum la reokupiĝo en 1686 detruiĝis. En 1722 la komunumo refondiĝis, poste iĝis kampurbo ĝis 1872. La komunumo urbiĝis en 1966.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Sarkad) (1868)
* Preĝejo Ignaco Lojola (Sarkad) 1901
* hotelo Árpád en 1896

## Famuloj 
* en Sarkad naskiĝis:
** akademia instruisto Lajos Kesztyűs
** aktoro Róza Juhász
** arkitekto István Kiss (arkitekto, 1924)
** botanikisto Pál Jakucs
** ĝendarmo Sándor Képíró
** kuracisto Lóránd Kesztyűs
** modisto András Brád
** operkantisto Sándor Kónya
** speleologo László Jakucs
** verkisto, akademiano Pál Csató

## Famaj nomportantoj 
* Imre Sarkadi, verkisto
* János Sarkadi Kiss, aktoro
* Balázs Sarkadi, biokemiisto
* János Sarkady, filologo
* János Sarkadi, kemiisto

## Ĝemelurboj 
*  Nagyszalonta, Rumanio, (1992)
*  Snagov, Rumanio, (1999)
*  Niestetal, Germanio, (2005)
*  Barót, Rumanio, (2010)

## Referencoj 
eta|maldekstre|Lago en Sarkad

Kategorio:Sarkad
Rokarkolombo

***Petrophassa***, ordinare konataj kiel **Rokarkolomboj**, estas eta genro de birdoj de la familio de Kolombedoj indiĝenaj de Aŭstralio, kaj simila al tiuj de la bronzflugiluloj. Ĝi inkludas 2 speciojn:

* Avelpluma rokarkolombo, *Petrophassa rufipennis*, Collett, 1898, Norda Teritorio de Aŭstralio, LC
* Blankpluma rokarkolombo, *Petrophassa albipennis*, Gould, 1841, Aŭstralio, LC
** *P. a. albipennis*, Gould, 1841
** *P. a. boothi*, Goodwin, 1969 

La genro estis enkondukita en 1841 fare de la angla ornitologo kaj birdartisto John Gould kun la Blankpluma rokarkolombo (*Petrophassa albipennis*) kiel la tipa specio. La genronomo kombinas la vortojn de la Antikva greka *petros* kun la signifo "roko" kaj *phassa* kun la signifo "kolombo".

Ili ne estas proksime parencaj de la Rokkolombo (*Columba livia*) kiu inkludas hejmkolombon kaj urbokolomboj krom la sovaĝaj specioj de Eŭropo, Norda Afriko kaj Azio.

## Vidu ankaŭ 
* Grava birda areo de Arnhem-Altebenaĵo

## Notoj 
## Referencoj 
* Avelbrusta rokarkolombo Petrophassa rufipennis 
* International Dove Society: Avelbrusta rokarkolombo 
* International Dove Society: Blankbrusta rokarkolombo 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Miklós Jósika

**JÓSIKA Miklós** *branyicskai*, barono, estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita Torda la 28-an de aprilo 1794 kaj mortinta en Dresden la 27-an de februaro 1865.

## Biografio 
Jósika devenas el transilvanuja magnatfamilio. Ĝis 1811 li studis en Koloĵvaro kaj tiam iĝis soldato, alvenis en 1815 al Parizon. Post hejmenveno li estadis pleje en sia transilvanuja bieno. En 1831 en Pest li interkonatiĝis kun renomaj verkistoj kaj politikistoj, komencis pli kaj pli interesiĝi ankaŭ pri politiko. Ekde 1834 li luktis surflanke de Miklós Wesselényi en vicoj de opozicio en landkunveno de Transilvanujo. Lia unua romano (*Abafi*), kiu aperis en 1836 en Pest, havis grandan sukceson. Li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy, en 1841 oni elektis lin ties direktoro. Sian unuan geedzon li eksedzigis, kaj edziĝis en 1847 kun verkistino Júlia Podmaniczky. En 1848–49 li estis senkondiĉa adepto de Lajos Kossuth. Li estis ano de preparkomitato de unuigo de Erdély kaj Hungarujo. Post la falo de liberecbatalo li loksidiĝis en Bruselo.

## Verkoj 
* 1835 Irány (kolozsvári kiadás)
* 1835 Vázolatok (kolozsvári kiadás)
* 1836 Abafi (1990, ISBN 9631542203; 1993, ISBN 9638350261)
* 1836 Zólyomi
* 1837 Az utolsó Bátori (2004, ISBN 963937377X)
* 1837 A könnyelműek
* 1839 A csehek Magyarországban /Korrajz első I. Mátyás király idejéből/ (1971, 1972)
* 1842 Végnapok /Apokalyptikai novella/
* 1843 Zrínyi, a költő /Regényes krónika a tizenhetedik századból/
* 1844 1845? A két Barcsai (dráma)
* 1845 Ifjabb Békesi Ferenc kalandjai
* 1846 Diamante /Történeti vázlat a legújabb múltból/ (MEK online)
* 1846 Akarat és hajlam
* 1847 Egy kétemeletes ház Pesten
* 1847 Jósika István
* 1853 Eszther
* 1856 Pygmaleon vagy egy magyar család Párisban
* 1957 A rejtett seb
* 1859 Visszhangok (kisebb regények, két kötetben)
* II. Rákóczi Ferenc (két részben, a másodikat emigrációban írta)
* 1863 Klára és Klári / regény az Anjou-királyok korából
* 1864 Sziklarózsa /Regény Apafi Mihály erdélyi fejedelem korából/
* A gordiusi csomó
* A két mostoha
* Az élet útjai
* A nagyszebeni királybíró
* A tudós leánya
* A zöld vadász
* A szegedi boszorkányok
* A két barát
* A két mostoha
* Az első lépés veszélyei
* Az emrődi kísértet
* Jő a tatár
* Két királynő
* Regényes képletek
* Várt leány várat nyer
* Szíbv rejtelmei
* Regegyöngyök (elbeszélések, 2000, ISBN 9634274102)
* „Idegen, de szabad hazában” (levelek, 1988, ISBN 9631536629)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Jósika Miklós: Abafi (MEK)
* Jósika Miklós: Emlékirat (MEK)
* Jókai Mór: Jósika Miklós emlékezete (MEK)

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Inno Nazionale della Repubblica

eta|La notoj de la himno
**Inno Nazionale della Repubblica** (itale "nacia himno de la respubliko") estas la nacia himno de San-Marino. Ĝi posedas nur melodion, ne tekston.

La himno estis komponita de Federico Consolo, komponisto kaj violonisto el San-Marino, kiu bazis ĝin sur ĥoralo el la 10-a jarcento. Je la  la Granda kaj Ĝenerala Konsilio dekretis ĝin kiel nacian himnon. Je la 30-a de septembro ĝi estis unuafoje prezentita en la Publika Palaco.

Antaŭ la akcepto de la himno oni sonigis ĉe ŝtataj aranĝoj armean marŝon de *Ulisse Balsimelli*. Al tiu marŝo ja ekzistis teksto.

## Neoficiala teksto 
La itala poeto Giosuè Carducci (1835–1907) verkis tekston, kiu harmonias kun la ritmo de la himno. Jen ĝia itala formo kun laŭvorta, ne laŭforma traduko:

La sanmarina registaro neniam oficiale aprobis aŭ agnoskis tiun tekston.

## Eksteraj ligiloj 
* La himno en aranĝo MP3

San-Marino
Kategorio:Naciaj simboloj de San-Marino
Kategorio:Kulturo de San-Marino
Verduloj de Serbio

La partio **Verduloj de Serbio** - serbe **Зелени Србије** *(Zeleni Srbije)* - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Serbio. Ĝi fondiĝis komence de aŭtuno de la jaro 2001 kaj oficiale registriĝis la 14-an de septembro 2001. Sur eŭropa nivelo, la partio estas observa membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Historio 
La verda movado en la teritorio de la nuna Serbio komenciĝis tra forta movado kontraŭ nukleaj energicentraloj fine de la 1980-aj jaroj - tiam la ŝtata registaro havis la apenaŭ imageblan planon konstrui 23 nukleajn energicentralojn ene de pitoreska regiono de naciaj parkoj. La protesta movado gvidis al kreo de la verda partio dum 1990, kaj la nova partio partoprenis en la unuaj "liberaj" parlamentaj balotoj de Serbio post fino de la Dua Mondmilito. Depost la jaro 1994 ĉiu serba partio, kiu portis la adjektivon "verda" en sia nomo, estis iusence kontrolita fare de la ŝtata reĝimo - tiumaniere neniuj fortaj voĉoj kontraŭ la ŝtata politiko, kiu kaj malrespektis ekologion kaj plurajn homajn rajtojn, plu estis aŭdeblaj. Ekzakte tio estis la kialo por loka verda grupo en la urbeto *Topola* organiziĝi fine de la jaro 1996. Kun helpo de verda fondaĵo el Svedio la organizaj aktivecoj disvastiĝis tra la ŝtata teritorio, kaj dum 2000 ligo de multaj verdaj grupoj, la "Verda Unuiĝo" partoprenis la balotojn lokajn, provincajn kaj ŝtatajn en Serbio. La plejmultaj el la anoj komprenis sin anoj de la demokratia opozicio al la ŝtata reĝimo, sed iuj de interne sabotis la agadon, tial ke dum septembro 2001 fondiĝis nova verda partio kaj ĝi jam la 1-an kaj 2-an de decembro de la sama jaro en Budapeŝto akceptiĝis kiel observa membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Pliaj verdaj partioj 
Pliaj verdaj partioj en la najbaraj teritorioj Montenegro, kiu dum 2006 sendependiĝis el la antaŭe serbe dominica federacio Serbio kaj Montenegro, kaj Kosovo, kies teritorio formale ankoraŭ estas provinco de Serbio sed la plej multaj enloĝantoj pledas por sendependiĝo, estas la organizaĵoj Verduloj de Montenegro kaj Verda Partio de Kosovo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la partio
* bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio (en la angla) 

 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Verduloj de Turkio

La partio **Verduloj de Turkio** - turke **Yeşiller** [Jeŝiler] - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Turkio. Ĝi en sia nuna strukturo fondiĝis dum la jaro 2002, kvankam verdaj politikaj aktivuloj jam engaĝiĝis en la lando ekde la 1980-aj jaroj kaj antaŭa verda partio jam funkciis inter la jaroj 1988 kaj 1994. Nuntempe, la agado ĉefe koncentriĝas en la urbegaj regionaj grupoj de Ankaro, Istanbulo, Izmiro plus Kadikoy kaj en kvar pliaj regionaj iniciatoj en Bursa, Bodrum, Marmaris plus Trabzon; individuaj membroj kompreneble estas en ĉiuj partioj de la lando. Kvankam la ŝtata teritorio el geografia vidpunkto troviĝas grandparte en Azio kaj nur la pleja nordokcidento apartenas al Eŭropo, sur kontinenta nivelo la partio estas observa membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
*  oficialaj paĝoj de la partio 
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

 
 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Partio de Verduloj en Ukrainio

La **Partio de Verduloj en Ukrainio** - ukraine *Партія Зелених України* *(Partija Zeleniĥ Ukrajini)* - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Ukrainio. Ĝi fondiĝis komence de la 1990-aj jaroj. Dum la parlamentaj balotoj de 1998, la partio ricevis  de ĉiuj voĉoj kaj 19 seĝojn en la Verĥovna Rada, la nacia parlamento. Tiu sukceso ne ripeteblis dum 2002, kiam la partio nur ricevis  procentojn de la voĉoj. Dum la parlamentaj balotoj de 2007 la partio eĉ nur ricevis  procentojn de la voĉoj kaj ne reprezentiĝas en la parlamento. Sur eŭropa nivelo, la partio ekde januaro 1994 estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio
* bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio (en la angla) 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990