open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Romanal

**Romanal**. Lingvoprojekto farita de Alfred MICHAUX (kun kaŝnomo A. M. Boningue)  en 1909 kaj reprezentita en 1912. Ĝi estis proponita al Delegacio por alpreno de la lingvo internacia, kiu preferis Idon. Ĝi estis propagandata de sia aŭtoro dum kaj post la Unua mondmilito. La aŭtoro emfazas, ke en sia sistemo li ekstermis el Esperanto ĉiujn germandevenajn elementojn. Michaux restis ankaŭ Esperantisto, laŭ sia letero al Montagu Christie Butler. Vere Romanal ne estis lingvo kiel Ido aŭ Esperanto, sed nur projekto prezentita en malgrandaj broŝuroj kaj neniu uzis ĝin.

## Gramatiko 
Romanal provis kombini la internaciecon kaj latinecon de Latino sen fleksio al la regula strukturo de Esperanto.

### Alfabeto kaj prononco 
Kiel Peano, Romanal adoptas la ortografion kaj prononcon de la klasika latina lingvo.

### Morfologio 
Samkiel Esperanto, ĝi uzas specialan finliteron por marki la malsamajn vortospecojn. Eĉ la propraj nomoj akiras tiujn finaĵojn, tiel la latina "America" restis "Americe".

En Romanal estas multaj verbaj malsimplaj formoj kiel 'me amaveran' = mi estos amita; 'me amavum' = mi estis aminta; 'amavant' = aminte; 'amerav' = devi ami; 'amerant' = devante ami. Tiuj malsimplaj formoj similas pli al Volapuko ol al Esperanto.

Nombroj (1-10): uni dui tri quadri quinti sexti septi octi noni deci

## Ekzemploj 
Moto:

"Li Meliori lingue auxiliari est ille quel possan facilim comprendar li americanos del norde et illos del sude".
(La pli bona helplingvo estas tiu kiun povas facile kompreni la amerikanoj de nordo kaj de sudo).

----
Declarade d'independantie de Americanos. Nos consideran sicut évidenti isti verites que omni homos estan creati pro vivar equali : ad illos lo Creator donavan certi jures inalienabili et specialim li liberite et li querite del felicite.

----
Me libenter doneran mei concludes, post longi experimentes.
I. In systeme artificiali con finales caracterizanti ubi est
necessi decidar l littere = 1 sone, li boni pronomine devan estar
monosyllabi con c, ex. ei, con possibilite variar in ca—ce --
ci—co cu, secondum l'adopte de finales.
----

Nombroj (1-10): uni, dui, tri, quadri, quinti, sexti, septi, octi, noni, deci.
----

Nos consideran sicut evidenti isti verites que omni homos estan creati pro vivar equali. (Ni konsideras kiel evidenta tiu vero kiu ĉiuj homoj estis kreitaj por vivi egale).

Patro Nia:

Patro nostri, qui est en cieles,
sanctificat estas nomine tui,
advenias regne tui,
fias volite tui,
sicut en ciele, et en terre.
Il pane nostri quotidiani das ad nos hodie,
et dimittas nostri debites,
sicut et nus dimitta debitantos nostri,
et ne nos inducas in tentatione,
sed liberas nos ex male.

## Bibliografio 
Boningue, A. M.
Romanal - metode de international lingue 
Boulogne-sur-Mer: Boningue, 1909  (44 p.)

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Esperantidoj
George William Roome

**George William ROOME** (rum), anglo, instruisto pri angla lingvo. Naskiĝis la 27-an de novembro 1864 en Sheffield. Esperantistigita de Richard H. Geoghegan en 1888. Prezidanto de la Esperanto-Federacio de Yorkshire. Prezidanto de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) de 1930.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj instruistoj
Joan Rosals

**Joan ROSALS** (naskiĝis la  en Barcelono, mortis la  en Barcelono en aĝo de nur 40 jaroj) estis kataluna librovendisto kaj esperantisto ekde 1904. Li en la Esperanto-movado havis diversajn postenojn en kelkaj grupoj, estis prezidanto de Katolika Ligo de Katalunaj Esperantistoj kaj redaktoro de ĝia organo ĝis sia morto. Dum multaj jaroj li gvidis Esperanto-kursojn, faris multajn paroladojn kaj artikolojn pri la internacia lingvo. La Enciklopedio de Esperanto de 1934 nomis lin "senlaca pioniro".

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Librovendistoj
Pavel Rosa

**Pavel ROSA** (naskiĝis la 9-a de oktobro 1906 en Senica - mortis la 28-an de junio 1988 en Bratislavo, Slovakio) estis slovaka esperantisto, fondinto kaj honora prezidanto de Slovaka Esperanto-Asocio. Tiu asocio kun Ĉeĥa Esperanto-Asocio estis unu el du landaj esperantistaj asocioj, kiuj post la epoko de malpermeso stalinisma pri Esperanto-agado rajtis aktivi ekde la jaro 1969 - la funkcion de la asocio en 1997 transprenis Slovakia Esperanta Federacio.

Profesie li estis oficisto de Ĝenerala pensia instituto en Bratislavo.

Esperantisto ekde 1923, li ludis centran rolon en la organizo de la postmilita movado en Slovakio. Elstaris lia propra ekzemplo kiel aktiva kursgvidanto, (kun)aŭtoro de lernolibroj, kaj tradukanto el la slovaka literaturo; li kontribuis al *Ĉeĥoslovaka Antologio* (1935) kaj *Slovaka Antologio* (1977). Li krome realigis la Esperantan version de la *Fina Akto de Helsinko* (1976). Multjara membro de UEA kaj dum dudek jaroj delegito en Bratislava, li ankaŭ oficis de 1977 ĝis 1981 kiel Komitatano A.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Pavel Rosa en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Norman Keith Roscoe

**Norman Keith ROSCOE** (rosko) estis angla asekuragento, diplomato kaj esperantisto. Li naskiĝis la 24-an de februaro 1891 en Kembriĝo, studis en Triunua kolegio de sia hejmurbo, estis esperantisto de 1918 kaj mortis en 1947. Inter la jaroj 1915 kaj 1931 li loĝis en Japanio, kaj deĵoris ĉe la brita ambasadorejo en Tokio.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1891
Kategorio:Mortintoj en 1947
Leon Rosenstock

eta|karikatura bildkarto el ĉ. 1913

**Leon ROSENSTOCK** (rozenŝtok), d-ro, advokato. Naskiĝis en la 28-a de junio 1887 en Krakovo. Ĉefsekretario de la oka UK en 1912. Aperigis Esperantajn tradukaĵojn en „Pola Esperantisto“, „Universo“, „La Revuo“ k. a. Laŭreato ĉe Katalunaj Floraj Ludoj. Lia pseŭdonimo estis Napoleono.

Li verkis varbcele diversajn tekstojn pri la preparaj laboroj al la oka UK, kiuj aperis en kelkaj revuoj, ekzemple "Germana Esperantisto" aŭ "The British Esprantist". Mortis dum la 2-a mondmilito en Rusio.

## Referencoj 
Rosenstock, Leon
Kategorio:Polaj juristoj
Kategorio:Viktimoj de la Dua Mondmilito
Georg Rotach

**Georg ROTACH** (rotaĥ), sviso, komerca oficisto. Li naskiĝis la 16-an de novembro 1894 en Herisaŭ kaj mortis la 30-an de aprilo 1988 en Berno. Li okupiĝis pri stenografio laŭ Stolze-Schrey kaj estis adepto de la ekonomisocia ordo laŭ Silvio Gesell. Li lernis esperanton en 1930. Jam unu jaron poste en 1931 li fariĝis prezidanto de Esperanto-Societo Berno kaj gvidis kursojn. Li utiligis Esperanton en sia profesio: Li skribas al UEA-delegitoj petante ilin viziti la klientojn eksterlandajn, kiuj ne respondas al leteraj demandoj kaj ofertoj. De 1937-1938 li estis prezidanto de Svisa Esperanto-Societo.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* EdE-R

Kategorio:Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo
Kategorio:Svisaj esperantistoj
Rondirantaj gazetoj

Laŭ la aserto de Leon Cogen la ideo pri **rondirantaj gazetoj** estis ĉerpita ĉe la stenografistoj, kiuj rondirigis inter grupo da personoj tiajn manuskriptojn por perfektiĝi en la stenografia arto per reciproka legado kaj korektado. 

La iniciatinto de rondirantaj gazetoj en Esperanto estis Bavay el Douai (Francujo), kreinta en 1902 tre praktikan kaj internacian klubeton, nomitan de li ''Rondo Internacia L' Unua.* La klubon konsistigis po unu ano el ĉiu nacio, kaj speciale por tio aranĝitaj kajeroj de manskribata gazeto *Rondiranto* rondiris inter la klubanoj. Ĉiu skribis en ricevitan kajeron sian originalan aŭ tradukitan artikolon, legis tiujn de la aliaj membroj, korektis ilin kaj sendis la kajeron pluen. Tio estis agrabla kaj interesa maniero por perfektiĝi en Esperanto kaj la ideo de Bavay baldaŭ trovis multajn adeptojn kaj imitantojn diverslande.

Preskaŭ samtempe aperis simila *Manuskripta Bulgara Rondiranto,* kies artikoloj poste aperis en *Rondiranto* presita. Fraŭlino Ella Scherpeltz el Wallach-Meseritsch (Moravujo) kreis similan gazeton inter germaninoj kaj ĉeĥinoj, poste Th. Renard en Svisujo organizis similan gazeton, kiun partoprenis la ĉefaj tiamaj Esperantistoj de la lando. 

En Hispanujo Ricardo Codorniu (en Murcia) kreis tutan stelaron el siaj rondirantaj gazetoj: *Vaga Stelo* por alilandanoj, *Hispana Stelo* por hispanoj, *Murcia Stelo* por Murciaj esperantistoj, kaj *Arbara Stelo* por teknikaj artikoloj de arbaristoj. 

Poste aperis rondirantaj gazetoj de rusaj esperantistoj Timofej Ŝĉavinskij kaj Vsevolod Lojko. 

En Belgujo tia gazeto *Kunfratiĝo* estas kreita de Leon Cogen. 

Pli malfrue rusa pastro Ivan Ŝirjaev (Baklanka, gubernio de Vologda) dum la mondmilito kaj rusa revolucio longan tempon gvidis similan gazeton (kreitan de li) en Societo de Pastroj Ortodoksaj Esperantistoj. En tiu epoko estis ricevebla en Rusujo nenia Esperanto-gazeto, pro tio *La Rondiranto* havis grandan sukceson: iom post iom al ĝi aliĝis ne sole ĉiuj (ne multenombraj) rusaj pastroj-esperantistoj, sed multaj famaj ruslandaj esperantistoj (Paŭlo Medem, V. Dimitriev, Vladimir Szmurlo, S. Surovcev kaj aliaj), preskaŭ ĉiuj tiamaj Esperanto-societoj kaj multaj (pli ol 150) esperantistoj. Neniu angulo de vastega Rusujo estis trovebla, kie oni ne partoprenus ĉi tiun gazeton. Dum la civila milito, kiam estis neeblaj poŝtaj rilatoj de norda Rusujo kun la suda, en la lasta numero N. Krassovskij (Ĥarkov) aperigis *Sudan Rondiranton* kaj iom pli malfrue Vitold Teniŝov (Barnaul, Siberio) *Fajrerĉenon,* sed ambaŭ ili ne havis grandan sukceson.

*La Londona Rondiranto* ekzistis dum kelkaj jardekoj.

## Literaturo 
* *Lingvo Internacia,* 1902, numero 3; 1903, numero 8
* artikoloj de Leon Cogen en * Belga Sonorilo,'' oktobro 1902 kaj januaro 1904 					

Kategorio:Esperanto-gazetoj 
Kategorio:Gazetspecoj
Dirk Frans Romein

[eta|La estraro de La Estonto Estas Nia en [1907, kun Romein (maldekstre sidante), Dreves Uitterdijk, Heiman Blok kaj A. M. Valeton.]]
**Dirk Frans ROMEIN** (naskiĝis la  en Leeuwarden, mortis la  en Zeist) estis nederlanda oficiro en la Reĝa Nederlanda Hindia Armeo, poste la sepa kaj antaŭlasta urbestro de Wadenoijen (1909-1923) kaj esperantisto.

Romein helpis al la pionira laboro de la unua Nederlanda esperantisto Dreves Uitterdijk kaj li estis estrarano de la unua Esperanto-grupo en Utreĥto kaj de la Nederlanda Esperanto-Asocio "La Estonto Estas Nia" (LEEN). La estraro de LEEN en 1907 konsistis el Romein (prezidanto), Uitterdijk (konsilanta komisaro), Heiman Blok (sekretario) kaj A. M. Valeton (kasisto). De 1910 ĝis 1912 Romein estis redaktoro de Holanda Pioniro. Poste li verkis la unuan nederlandan propagandan broŝuron kaj lernolibron.

## Eldonaĵoj 
* 

## Interesaĵoj 
* La Nederlanda sociala anarkiisto kaj ĵurnalisto Alexander Cohen menciis Romein en sia libro *Van anarchist tot monarchist* (1936).

## Referencoj 
Romein
Frederic Geach Rowe

**Frederic Geach ROWE** (roŭ) (naskiĝis la  en St. Agnes) estas anglo. Esperantistigita de J. Rhodes, 1902. Ĉeestis la internacian Esperanto-kunvenon en Havre, 1904. Fondis grupon de Nottingham, 1905. Verkis Esperantajn kantojn.

ROWE, Frederic Geach
ROWE, Frederic Geach
Théophile Rousseau

**Théophile ROUSSEAU** [teoFIL ruSO] (nask. en 1876, mortige vundita apud Verdun la ) estis franca profesoro de matematiko, kies agado, celanta la praktikon, grave kontribuis al la starigo de Universala Esperanto-Asocio (UEA).

Rousseau studis matematikon kaj laboris kiel profesoro de matematiko en diversaj urboj de Francio, fine en Dijon. Esperanton li memlernis en 1905. Allogita de la homfratiĝo, li ankaŭ komprenis, ke Esperanto devas esti enkondukata en la ĉiutagan vivon, ke nur utiligo de Esperanto por internaciaj servoj povas reteni la aliĝintojn. Al tiuj celoj li dediĉis sian tutan laboron, reagante kontraŭ la pure predikema tendenco. Jam en 1905 li klopodis por la apliko de Esperanto al la turismo; li propagandis ĉe la hotelestroj, kaj instigis eldonadon de gvidfolioj kaj gvidlibroj. Precipe li iniciatis la Esperanto-Oficejojn, kiuj, kun la konsuloj proponitaj de Alphonse Carles, estis kondukontaj al kreo de UEA. En 1906, li kaj Hector Hodler fiksis la programon de la nova gazeto „Esperanto“ (vd. la artikolon Berthelot), kiu estis fariĝonta la organo de tiuj institucioj. Dum la Ido-krizo en 1907 li opiniis, ke por defendi Esperanton kontraŭ skismaj atencoj, estas necese grupigi ĝiajn uzantojn. Tiam naskiĝis ideo por internacia organizaĵo, kiu post kelkaj monatoj konkretiĝis en UEA. Ĝis la unua mondmilito li alportis al UEA kaj al la gazeto "Esperanto" plej ageman kunlaboradon.

Rousseau aktive partoprenis ĉiujn Universalajn Kongresojn krom tiu en Krakovo.

La 11-an de aprilo 1916, dum la batalo apud Verdun en arbaro de Avocourt, trafis lin peco de obuso. Post kelkaj minutoj li mortis pro sangperdado. Li postelasis edzinon kaj du filinojn. 

## Eksteraj ligiloj
* Nekrologo en Esperanto

Kategorio:Francaj esperantistoj
Cecile Royer

**Cécile ROYER** [rŭaje] (25-a de januaro 1876 en Nuits-Saint-Georges, apud Dijon – 1957 en Parizo) estis franca esperantistino kaj ŝtatoficistino.

De 1903 Royer gvidis multajn kursojn kaj varbis multajn anojn. Ŝi estis vicprezidanto de la sekcio „Latina Kvartalo“. Sekretariino de Presa Esperanta Societo (1906-1914). Ŝi direktis la periodaĵon „Juna Esperantisto“. Sekretariino kaj kasistino de diversaj francaj Esperanto-societoj.
Royer verkis artikolojn kaj novelojn kaj tradukis: „Johano de Bloch kaj la Muzeo de Milito kaj Paco" en "Estonta Milito laŭ­ la instruoj de Johano de Bloch“, 1907.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Cecile Royer en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Mortojaro nekonata
Stanisław Rudnicki

**Stanislaw RUDNICKI** (naskiĝis la ) estas pola oficisto, fervora disvastiganto de la bicikla sporto, esperantisto de 1906, Universala Esperanto-Asocio delegito por 15 jarojn, organizinto de la 8-a UK kaj ĉefsekretario de la 23-a UK. Ambaŭ kongresoj estis en la pola urbo Krakovo.

RUDNICKI, Stanislawla
Ruĝa Stelo

***Ruĝa Stelo*** (ruse: *Красная звезда*) estas sciencfikcia romano de Aleksander Bogdanov.

La romanon esperantigis el la rusa interalie Eŭgeno Miĥalski, Sergej Rublov, kaj Nikolao Nekrasov, kiu redaktis la tuton. La libron eldonis Sennacieca Asocio Tutmonda en 1929. Ĝi ampleksas 168 paĝojn.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/R en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Utopiaj romanoj
Kategorio:Marso en fikcio
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Catharina J. Roskes-Dirksen

eta|*Methodisch Leerboek voor de Internationale Taal Esperanto*, 1931
**Catharina J. ROSKES-DIRKSEN** (naskiĝis la  en Rotterdam), estis
nederlanda Esperantistino de 1907.

Roskes-Dirksen propagandis kaj gvidis kursojn. Kun sia fratino Julia Isbrücker ŝi verkis lernolibron. Ŝi estis landa sekretariino de la Vegetara Ligo Esperantista de 1921. Verkis vivokantetojn kaj aliajn kantojn. Ŝi estas premiita kaj menciita de la Internaciaj Floraj Ludoj en Katalunujo en 1926, 1927 kaj 1928, i.a. per ŝiaj poemoj ''Simile al la mar' * kaj *Kristnasko*.
## Verkoj
*Kun H. Nolthenius. **Esperantuja Kanto**. Eld. la aŭtoroj, Hago, 1925(?)
*Kun Julia Isbrücker. **"Methodisch Leerboek voor de Internationale Taal Esperanto voor School- en Zelfonderricht**. Eld. H. Honig, Utrecht, 1931.
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* *Enciklopedio de Esperanto*/R en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto'' en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Rumana Bonhumoro

***Rumana Bonhumoro***  estas kolekto de kvin rumanlingvaj rakontoj, esperantigitaj fare de P. Firu kaj Sigismundo Pragano. Tiu ĉi eldonis la libreton 62-paĝe, en la jaro 1932, ĉe Moreau en Arnhemo. 

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj Ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/R en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita rumanlingva literaturo
Kategorio:Libroj de Sigismundo Pragano
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Jakob Rosenberg

[eta|Rosenberg dum [UK 1912]]
**Jakob ROSENBERG**, foje jide literumata **Jakob ROZENBERG**, estis estona esperantisto kaj komercisto de juda deveno. Li naskiĝis la 9-an de februaro 1881 en Soosaare kaj mortis la 26-an de decembro 1937.

Esperantisto ekde la jaro 1905, li estis fondinto kaj inter la jaroj 1907 kaj 1913 estrarano de la unua Esperanto-Societo en Estonio, kiu havis la nomon „Revela Esperantista Grupo“ kaj kunvenis en Talino. Same li estis kunfondinto de la unua Esperanto-Societo en Tartu, nomata „Dorpata Esperantista Societo“. Li gvidis la unuan Esperanto-kurson en Tartu en 1911, poste gvidis multajn kursojn en Talino. Jakob Rosenberg verkis kaj eldonis du legolibrojn ("Esperantaj legaĵoj" en 1911 kaj "Esperanta legaĵaro" en 1931), Esperanto-Estonan kaj Estonan-Esperantan Vortarojn (1912, 1923), redaktis la periodaĵon „Estona Stelo“ en 1913 kaj publikigis kelkajn societajn ludarojn.
## Verkoj
**Societa Ludaro por hejmo kaj ekskurso*. Eld. la aŭtoro, Tallinn, 1933, 48 pĝ.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Jakob Rosenberg en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Informo pri lia morto en revuo Esperanto (UEA) Jan. 1938, p.&nbsp;2.

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Libroj de Jakob Rosenberg
Ruĝuloj

Kategorio:Esperanto-movado
**Ruĝuloj** estas esprimo uzita en la antaŭmilita laborista Esperanto-movado, kiel komuna nomo por diverstendencaj socialistoj (socialdemokratoj kaj anarkistoj).
R.U.R.

***R.U.R.*** estas kolektiva dramo de Karel Čapek, verkita en 1920. Esperantlingvan tradukon fare de Josef Řebíček la eldonejo Moraviaj Esperanto-Pioniroj publikigis en 1926; dua eldono aperis ĉe KAVA-PECH en 2012 kiel 47-a verko en la serio Oriento-Okcidento. „Ni estas dum estonta tempo sur insulo, kie estas fabrikataj mekanikaj homoj anstataŭontaj la verajn por ĉiuj laboroj.“ (G. S., revuo *Esperanto*, 1926, paĝo 55). eta|afiŝo pri anglalingva prezento en 1939

Tiu ĉi verko naskis la neologismon 'robot' (Esperante: roboto) por artefarita laboristo. La vorton elpensis la frato de Karel Čapek, pentristo Josef Čapek el la vorto "robota", kiu en la slavaj lingvoj signifas laboron, en la ĉeĥa konkrete servutan, duonsklavan laboron.

[eta|maldekstra|300ra|Esperantlingva prezento de la teatraĵo en la sinagogo de Nitra kadre de la [SAT-Kongreso 2015]]
La artefaritaj laboristoj ekliberis kontraŭ homoj, elmurdis ilin, sed poste konstatis, ke ili ne kapablas produkti novajn robotojn. Ili petas la lastan, ankoraŭ vivantan homon pri helpo, sed tiu estas senespera ĝis momento, kiam aperas du laste fabrikitaj gerobotoj, kiuj sin amas reciproke, kapablas eĉ riski la vivon unu pro la alia kaj tiel pruvas sian homiĝon. La dramo avertas, ke la tekniko povas likvidi nian civilizon.

Dum la OSIEK-konferenco 2012 en Svitavy prezentis la teatraĵon esperantlingve la studenta teatro DoMa, la spektaklo estis filmita kaj estas videbla en la retejo YouTube. La sama trupo ludis la verkon dum la 88-a SAT-Kongreso 2015 en la sinagogo de Nitra, Slovakio.

## Eksteraj ligiloj 
* E-librejo, en kiu estas esperanta traduko de R.U.R 
* artikolo pri la surscenigo de la studenta teatro DoMa en la loka ĵurnalo
* La dramo mem ĉe Youtube
* La televido de Svitavy intervjuis la junajn aktorojn de la teatraĵo
* Prelego de Ralph Dumain *Centjariĝo de Stanislaw Lem kaj centjariĝo de R.U.R. de Karel Ĉapek, kun socipolitikaj aldonoj* kaj temo de robotoj, en Jutubo

Kategorio:Sciencfikcia literaturo
Kategorio:Ĉeĥlingva literaturo
Kategorio:Dramoj
Kategorio:Verkoj de Karel Čapek
Kategorio:Ĉeĥa teatro
Kategorio:Fikciaj androidoj
Kategorio:Serio Oriento-Okcidento
Kategorio:Verkoj de 1920
Axel F. Runstedt

**Axel Fredrik RUNSTEDT** (naskiĝis la 28-an de januaro 1861, mortis 1934 aŭ 25-an de julio 1933) estis sveda teologia doktoro, paroĥa pastro en Gökhem, Västergötland en Svedio, psalmverkisto, preposto kaj frua esperantisto. Li jam en 1890 eldonis lernilon pri Esperanto.

eta|La preĝejo en Gökhem
eta|Interno de la preĝejo
Runstedt naskiĝis en Beateberg, Västergötland. Li verkis kaj tradukis psalmoj en kaj al la sveda, kiu estas reprezentita en svedaj psalmaroj. Li ankaŭ estis ano de la sveda psalmarkomitato de 1908.

Kiam li estis studento de la universitato de Upsalo, li trovis en librovendejo la 31-an de marto 1889 ekzempleron de Nürnberga lernolibro de Esperanto, kaj lernis la lingvon. Korespondis i. a. kun Antoni Grabowski, Leopold Einstein kaj L. L. Zamenhof. Li verkis lernilon pri Esperanto en formo de flugfolio jam en 1890. Poste tio, li ne aktivis plu en la Esperanto-movado.

Li mortis en 1934 laŭ la reta kopio de Enciklopedio de Esperanto, kaj laŭ svedlingva Vikipedio la 25-an de julio 1933 proksime al Falköping, Västergötland.

## Fontoj 
* *Svedujo* en Enciklopedio de Esperanto (1934)
* *Runstedt* en Enciklopedio de Esperanto (1934)

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Neeme Ruus

**Neeme RUUS** (naskita la ; mortinta la  en Tallinn) estis estona esperantisto kaj politikisto. Li fondis Esperanto-grupon en Pärnu; kelktempe li estis oficisto de estona ETK. Li gvidis Esperanto-kursojn de Sveda Esperanto-Instituto.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Estonaj politikistoj
Kategorio:Instruistoj de Esperanto
Celestin Rousseau

eta|Karikatura bildkarto el ĉ. 1913

**Célestin ROUSSEAU** [ru**so**], (ps. **Aspido**), naskiĝis la  en Le Portel (apud Boulogne-sur-Mer), mortis en 1949, estis franca farmaciisto kaj Esperanto-vortaristo, membro de la Lingva Komitato de 1924, sekretario de la sekcio pri teknikaj vortaroj de la Akademio de Esperanto kaj de 1933 ĝia direktoro.

Rousseau aktivis kiel paroladisto ĉe la Societoj de Ruĝa Kruco. Li estis komitatano de diversaj farmaciistaj societoj en Francio kaj korespondanto de eksterlandaj societoj. Plurfoje li raportis ĉe Internaciaj Kongresoj de Farmaci-societoj pri la Unueco de la Sciencaj Nomenklaturoj. Li verkis plenan liston de la drogoj de 16 naciaj farmakopeoj kun Esperanta traduko.

Rousseau esperantiĝis en 1902. Li fondis grupon en Levallois-Perret kaj estis komitatano de la Societo Esperanto-Croix-Rouge. Administranto de SFPE (1912-1922). Sekretario de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). Organizis kun Maurice Rollet de l'Isle la Internacian Konferencon por la Scienco, Parizo, en 1925. Rousseau ankaŭ estis vicprezidanto de la Pariza grupo kaj ĝenerala sekretario de „La Maison de l' Esperanto“, de la fondo (1928).

## Verkoj 
Li skribis en „Scienca Revuo“, „Internacia Medicina Revuo“ k. a. periodaĵoj kaj verkis:
* *Poliglota Vademecum de Internacia Farmacio*, 1911, kies unu volumo liaepoke ekzistis en multaj Universitataj bibliotekoj en la mondo, kaj en kiu Esperanto estas la ĉefa lingvo.
* *Raporto pri farmaciarto*. En Internacia konferenco Esperanto en moderna vivo, , Raportoj kaj konkludoj (Esperanto en lernejoj, sciencoj kaj teknikoj, internacia trafiko, intelektaj interŝanĝoj), 1937, p.&nbsp;96-98
**Amo: Fonto de Vivo*. Eld. Esperantista Centra Librejo, Parizo, 1939(?)

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=celestin+rousseau&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Célestin Rousseau en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Poliglota Vade-Mecum de Internacia Farmacio, extracta ex diversis Pharmacopoeis cum Vocabulario ex 9 Linguis : per Esperanto / verkita de Célestin Rousseau. - Paris : Hachette, 1911. digital

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Farmaciistoj
Hjalmar Johannes Runeberg

eta|dekstra|Mimmi kaj Nino Runeberg (1901).
**Hjalmar Johannes RUNEBERG** (pseŭdonimo: **Nino**; naskiĝis la  en Romo (Italio); mortis la  en Helsinko) estis svedlingva finnlandano, poeto, literaturisto, d-ro fil. Li estas nepo de Johan Ludvig Runeberg, la nacia poeto de Finnlando. Nino Runeberg verkis pri literaturo kaj folkloro, poezion originalan kaj tradukan en sveda lingvo.

Runeberg esperantistiĝis en 1901 per Théophile Cart en Parizo kaj partoprenis la 1-an Universalan Kongreson en Bulonjo (1905), kie li estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK). Li estis fondinto kaj multjara prezidanto de la Esperanto-Societo „La Polusstelo“ en Helsinko kaj la unua prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF). Li gvidis kursojn por blinduloj en 1907 aŭ 1908 kaj en la Universitato de Helsinko dum pluraj jaroj.

Esperanto-Asocio en Finnlando en 1984 fondis subtenan societon kun lia nomo: Societo Nino Runeberg. La membrokotizo, duoblo de individua membro de EAF, subtenas la agadon de Esperanto-Asocio de Finnlando.

## Tradukoj 
* Henrik Hertz: ''Jolanto, la filino de l' reĝo René.* Lirika dramo en unu akto. Helsingfors: Ilarejo Esperantista, 1908. 102 paĝoj.
* *Tri legendoj.* Helsingforso: Ilarejo Esperantista, 1909. 12 paĝoj.
* Cicerono: *Sonĝo de Scipio. (Somnium Scipionis.)*
** Helsingforso: Ilarejo Esperantista, 1910. 22 paĝoj.
** Breda: VoKo, 1994. 24 paĝoj.
### Recenzoj
Pri *Jolanto, la filino de l' reĝo René*

## Literaturo 
* Osmo Buller: *Memore pri Nino Runeberg.* En: *Esperanta Finnlando'' 1984, numero 5–6, paĝoj 23–25.

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-Asocio de Finnlando
Politikaj partioj en Nederlando

[eta|Anoj de kvar gravaj partioj, de maldekstre: PvdA, D66, CDA kaj VVD. En [Ulft en 2010 mallonge antaŭ la balotoj por la lokaj parlamentoj.]]
La **listo de politikaj partioj en Nederlando** prezentas politikajn partiojn en Nederlando, laŭ la aktuala graveco.

## Nacia parlamento, dua ĉambro 
Elektita en 2017:

# Demokratoj 66 - *Democraten 66* (D66)
# Forumo por Demokratio - *Forum voor Democratie* (FVD)
#Ĝusta Respondo 2021 - *Juiste Antwoord 21* (JA21)
#Kamparan-Civitana Movado - *BoerBurgerBeweging* (BBB)
# Kristandemokrata Apelo - *Christen Democratisch Appèl* (CDA)
#KUNE - *BIJ1*
# Partio de la Laboro - *Partij van de Arbeid* (PvdA)
# Partio por la Bestoj - *Partij voor de Dieren* (PvdD)
# Partio por la Libereco - *Partij voor de Vrijheid* (PVV)
# PENSU - *DENK*
# Politika Reformita Partio - *Staatkundig Gereformeerde Partij* (SGP)
# Popola Partio por Libereco kaj Demokratio - *Volkspartij voor Vrijheid en Democratie* (VVD)
# Socialista Partio - *Socialistische Partij* (SP)
# Unio de Kristanoj - *ChristenUnie* (CU)
# Verdo-Maldekstro - *GroenLinks* (GL)
#Volt

## En komunumaj konsilioj aŭ Provincaj Statoj 
* Frisa Nacia Partio - *Fryske Nasjonale Partij* (FNP)
* La Verduloj - *De Groenen*
* Nova Komunista Partio de Nederlando - *Nieuwe Communistische Partij van Nederland-NCPN*
* Partio Nova Limburgo - *Partij Nieuw Limburg* (PNL)
* Partio por la Nordo - *Partij voor het Noorden* (PvhN)
* Vivebla Nederlando - *Leefbaar Nederland* (LN)

## Aliaj 
* Socialdemokrata Laborista Partio - *Sociaal-Democratische Arbeiderspartij* (SDAP)
Romano pri afrika bieno

***Romano pri afrika bieno*** (angle : *The Story of an African Farm*) estas romano verkita de Olive Schreiner, tradukita el la angla fare de Stephen Allen Andrew, kaj eldonita 270-paĝe ĉe  The Esperanto Publishing Company Limited el Londono en la jaro 1934. 

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/R en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Feminisma literaturo
Kategorio:Afriko en fikcio
Senso

[eta|250ra|*La kvin sensoj*, [pentraĵo de Hans Makart el la jaroj 1872-1879]]
**Senso** estas la kapablo per kiu homo aŭ animalo perceptas aŭ ricevas informojn pri la ĉirkaŭaĵo aŭ pri la propra korpo.

Oni ordinare atribuas al homo 5 sensojn: vidado, aŭdado, flarado, gustado kaj tuŝado.

Sed ekzistas fakte pli ol tiuj kvin sensoj, ĉar sendepende funkcias ankaŭ la kapablo senti varmon aŭ malvarmon, senti ekvilibron, senti gravitan forton kaj alian akceleradojn. Ankaŭ estas la sento de korpopozici-scio kaj la senso de doloro. Krome, iuj bestoj havas kapablon senti magnetan kampon, elektran kurenton, k.t.p.

## Sensorganoj
La organoj per kiuj oni perceptas:
* okulo: vido
* orelo: aŭdo
* nazo: flaro
* lango: gusto
* tuŝorganoj: tuŝo

## Plantaj sensoj 
Per diversaj perceptiloj, plantoj sentas lumon, graviton, temperaturon, humidon, kemiaĵojn, kemiaĵajn gradientojn, reorientiĝon, magnetajn kampojn, infektojn, damaĝon al sia histo kaj mekanikan premon.

## Vidu ankaŭ 
* Sensa senigo
* Sensilo
* Senso (birdoj)
* Percepto
* Planta percepto
* Empiriismo
* Flanka linio
* La 12 sentumoj
* Sinestezio

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Ilinojso ĉe Urbana–Champaign http://www.ks.uiuc.edu/Research/magsense/ms.html
* http://www.med.uwo.ca/physiology/courses/sensesweb 
* http://psi.webzone.ru/tema/tema7.htm
* http://psi.webzone.ru/st/073300.htm

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Neŭrologio
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Biologio
Finna Esperantisto

eta|250px|La unua numero de Finna esperantisto
[eta|250px|La numero 7-8/1907. La unua kompostita numero de Finna Esperantisto kun parolado de [Zamenhof en Ĝenevo]]
**Finna Esperantisto** estas Esperanto-gazeto, "oficiala, monata organo de Esperanto-Asocio de Finnlando", kiu aperis en Finnlando de 1907 ĝis 1910 kaj de 1912 ĝis 1914.

Komence la gazeto estis skribita per skribmaŝino kaj multobligita, sed ĝi fariĝis kompostita kaj presita jam fine de 1907. La gazeton eldonis esperantista kompanio Ilarejo Esperantista. La redaktoro estis magistro J. A. Wecksell. En 1911 la gazeto ne aperis pro financaj malfacilaĵoj, sed komencis reaperi en 1912. La komenco de la unua mondmilito ĉesigis la aperadon aŭtune 1914.

## Eksteraj ligiloj 
* Jarkolektoj de Finna Esperantisto en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Finna Esperantisto el la jaro 1907 en BitArkivo

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-kulturo
Popola Partio por Libereco kaj Demokratio

La **Popola Partio por Libereco kaj Demokratio** (nederlande: *Volkspartij voor Vrijheid en Democratie*; VVD) estas nederlanda liberala dekstra konservativa politika partio. Kiel liberala partio ĝi tre valorigas privatan posedon, individuan liberecon kaj liberan merkatan ekonomion.

La partio fondiĝis en 1948 kiel heredanto de diversaj antaŭmilitaj politikaj partioj kaj grupoj. La partio konsideras sin ankaŭ heredanto de la pensado de Johan Thorbecke, nederlanda politikisto kiu reformis la nederlandan konstitucion en 1848.

La Popola Partio por Libereco kaj Demokratio partoprenis en diversaj registaroj, sed sidis en la opozicio de 1952 ĝis 1959, de 1965 ĝis 1967, de 1989 ĝis 1994 kaj de 2002 ĝis 2003. La partio alvenis denove en la opozicion en februaro 2007. Ekde oktobro 2010 Mark Rutte estas la unua ĉefministro de la partio.

En la Eŭropa Parlamento, la partio estas en la Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio.

## Vidu ankaŭ 
* Konservativa liberalismo

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la VVD (nederlande)

Kategorio:Politikaj partioj de Nederlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1948
Bolŝevismo

**Bolŝevismo** estas la fare de Lenin kaj Stalin evoluigita kaj uzata formo de marksismo en Rusio: ĝi estis formo de la proletara diktaturo, kiun oni realigis per ĉiu ilo, precipe aludata al nocio klasbatalo, kiam la celo estas la senposedigo kaj forigo, neniigo de la "malamikoj de la laborista klaso".

La nocio estiĝis en 1903 dum la dua partikongreso de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio (RSDPR) en Londono.

La sekvantoj de Lenin formis en tiu partikongreso plimulton en la partio (ruse *bolŝinstvo*, derivita de la rusa *больше* [bolŝe] = pli), kaj pro tio oni nomis ilin bolŝevikoj. La malplimulto nomiĝas ruse *menŝinstvo* (de la rusa *меньше* [menŝe] = malpli), el kio devenis la formo menŝeviko.

En la Rusa Enlanda Milito, komenciĝinta en 1917/1918, batalis la komunisma *ruĝa armeo* kontraŭ la *blanka armeo*. La blankoj estis komuna nocio por ĉiu kontraŭbolŝevika forto. Lev Trockij gvidis la Ruĝan Armeon, kiu sukcese batalis kontraŭ la blankoj. Ĝis 1922 la bolŝevikoj akiris preskaŭ la tutan teritorion de la iama cara imperio. Tio okazis per ekonomia modelo de tiel nomata militkomunismo, dum kiu ĉiu entrepreno staris sub ŝtata kontrolo. La agresivaj, mizerigaj agoj de la bolŝevikoj kondukis al malsatmizero kaj ribeloj de la popolo. En 1921 ŝanĝis la militkomunisman ekonomion la modelo de Nova Ekonomia Politiko.

Rezulte la nocio "bolŝevismo" en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj kompreniĝis sinonime al "la ideologio de Sovetunio" aŭ "sovetunia komunismo". Konvinkitaj komunistoj ekster Sovetunio komprenis la vorton pozitive, konvinkitaj kontraŭ-komunistoj ekster Sovetunio komprenis ĝin negative. Kiam en 1933 la nazioj transprenis la povon en la Germana Regno, "bolŝevismo" iĝis ofta ofenda vorto en la faŝisma propagando de Nazia Germanio, kaj ankaŭ poste en la malfruaj 1940-aj kaj fruaj 1950-aj jaroj en la okcident-eŭropaj landoj kaj Usono ĝi kutime kompreniĝis en negativa kunteksto. En 1952 la nocio *bolŝeviko* iĝis ne plu uzata en oficialaj paroloj kaj dokumentoj en Sovetunio. Ekde tiam en la orienta bloko oni nur uzis la nocion marksismo-leninismo.

## Naciisma lingvopolitiko 
La bolŝevikoj kaj precipe Josif Stalin kredis, ke socioj devas atingi la vojon al komunismo per naciismo. Tial ili metis multan tempon kaj energion en la konstruado de (soveta) Unio, kun multaj promesoj rilate al la bezonoj de la multaj diversaj malplimultoj. Unu el la promesoj estis, ke homoj, teorie almenaŭ, povos konservi siajn proprajn lingvon kaj kulturon. 

### Esperanto 
Je la fino de la epoko de la rusa carlando (rusa imperio) Esperanto kunigis homojn kun malsamaj (lingvaj kaj naciaj) fonoj kaj tiel ludis gravan rolon ĉe multaj Esperanto-parolantoj en la plilarĝigo de ilia perspektivo kaj mondrigardo

## Vidu ankaŭ 
* Rusa carlando
* Rusa Imperio

## Referencoj 

Kategorio:Politika historio de Rusio
Kategorio:Politika historio de Sovetunio
Menŝeviko

[eta|278x278px|Estroj de la menŝevikoj en [Stokholmo, Svedio, en majo 1917. Pavel Akselrod, Julius Martov kaj Aleksander Martinov.]]La **menŝevikoj** estis anoj de la revolucia Socialdemokratia Laborpartio de Rusio (SDLPR).

Ĝi estiĝis post kverelo de Julius Martov (en 1903 gvidanto de la menŝevikoj) kaj Lenin en 1903 dum la dua tago de kongreso de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio (SDLPR) en Londono. Lenin volis pli malgrandan partion, kies anoj estu ĉiuj revoluciuloj, apogataj far multaj simpatiantoj. Martov volis male grandan partion kun multaj aktivistoj.

Dum la dua partikongresa tago de la SDLPR okazis fendo. Kvankam multaj partianoj apogis la proponon de Martov, formis ili nur malplimulton en la partia gvidantaro. Pro tio ili nomiĝis menŝevikoj (el la rusa *menŝinstvo* - malplimultulo). La sekvantoj de Lenin formis la pli radikalan partion de bolŝevikoj.

Konata simpatianto de la menŝevismo estis Lev Trockij, kiu daŭre provis peri inter la du frakcioj.

En la rusia revolucio de 1905 la menŝevikoj transprenis gvidan rolon. Krom tio, ili estis tre aktivaj ĉe fondo de sindikatoj kaj sovetoj, sed la bolŝevikoj de Lenin havis pli grandan sukceson. Bazo por tio estis la senkompromisa kaj radikala opinio de Lenin dum la unua mondmilito. La militaj malvenkoj de la cara reĝimo kaj la kreskanta mizero de la popolo fortigis ekde 1917 la pensojn pri revolucio. La menŝevikoj male al tio ne estis pretaj por tuja ŝanĝo. Kvankam ankaŭ la menŝevikoj volis la enkondukon de la komunismo, ili volis unue realigi sufiĉajn reformojn.

En 1917, la konataj komunistoj kiel Lev Trockij kaj Aleksandra Kollontaj aniĝis al la bolŝevikoj. La menŝevikoj estis pli poste malpermesitaj fare de la Komunista partio kiel aliaj opoziciaj partioj.

La sendependa Kartvelio inter 1918-1921 havis menŝevikan registaron.

## Menŝevikoj 
* Julius Martov
* Georgij Pleĥanov
* Vera Zasuliĉ

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Rusio
Kategorio:Socialismaj partioj en Rusio
Kategorio:Partoj de politikaj partioj en Rusio
Kategorio:Politikaj partioj en la Rusia revolucio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1903
Drs. P

eta|Drs. P prezentas sian libron *100 uitsnijdbare, onvindbare, genietbare, verzendbare kaarten* (*100 eltranĉeblaj, netroveblaj, ĝueblaj, sendeblaj kartoj*) en 1977
**Drs. P** (*Licenciato P*) estis artistnomo de **Heinz Hermann POLZER** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1919, mortis ), sviso kaj nederlandlingva kantisto. Li famiĝis per iom absurdaj kantoj kun komplikaj, burokratlingve humuraj tekstoj.

Drs. P naskiĝis en Thun en Svisio kiel filo de nederlanda patrino kaj aŭstra patro. Kiam li estis 3-jara li translokiĝis al Nederlando. Kvankam li loĝis dum preskaŭ sia tuta vivo en Nederlando, kaj li "ĝis la kapilaroj" kunteksiĝis kun la nederlanda lingvo, Polzer daŭre tenis la svisan ŝtatanecon. Kiam oni demandis lin, kial li neniam petis nederlandan ŝtatanecon, li respondis, ke li trovis la svisan naciecon "amuza" kaj ke ŝanĝo de ŝtataneco ne estis necesa por li. Tamen la plimulto konsideras lin nederlanda kantisto kaj kantoverkisto.

Lia voĉo estas tre karakterplena kaj sonas iom false. Same karakterplenaj estas liaj primedititaj kaj poeziaj tekstoj kun multaj lingvoŝercoj. La stilo de liaj surscenigoj estis iom solena kaj samtempe studenteska. Ĝis 1996 li sursceniĝis tralande.

La eble plej fama kanto de Drs. P estas *De dodenrit* http://www.freakface.com/DrsP/wma/Dodenrit.wma  (La mortoveturo), kiu temas pri fatala veturo en trojko de familio al Omsk, dum kiu la familianoj, persekutataj de malsataj lupoj, unu post la alia foroferiĝas por ekhavi pli da tempo, sed malfeliĉe: *Omsk estas bela urbo, sed ĝuste iom tro fora.*

Lia pseŭdonimo, elpensita de Willem Duys, rilatas al la akademia grado pri ekonomiko, kiun li akiris en la Altlernejo de Roterdamo (nun Erasmo-Universitato).
Dum lia studado okazis la germana okupacio de Nederlando, kaj li estis enprizonigita pro siaj skribaĵoj pri *de kwajongens Ben en Dolf* (= la buboj Benĉjo kaj Adolĉjo, aludaj al Benito Mussolini kaj Adolf Hitler).

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo kun sondokumentoj 
* Televida intervjuo pro lia 85-jariĝo kun arĥivobildoj

Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Julius Martov

**Julius Martov**, naskiĝis kiel **Julij Osipoviĉ Cederbaum** la  en Konstantinopolo, mortis la  en Schömberg, estis rusa politikisto.

Julius Martov fondis en 1895 kun Lenin la Peterburgan Batalan Asocion por Liberigo de la Laborista Klaso, unu de la unuaj politikaj laboristaj organizaĵoj en Rusio. Dumtempe li estis ekzilita (1897-1900) kaj poste li emigris en 1901. Ekde 1903 li estis gvidanto de la menŝevikoj, unu grupo de moderataj komunistoj de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio, kiuj (kiel la rusa nomo montras) restis en malplimulto. En la revolucio en 1905 Julius Martov estis unu el la gvidantoj de la laboristaj sovetoj. En 1907 iris li denove en ekzilon, sed li unufoje revenis (1917-1920) por vivi en Rusio, sed li forlasis la landon post kverelo de Lenin pri ties teroristaj metodoj.

Dosiero:Julius Martov, 1897.jpg|
Dosiero:Mensevikii.jpg|

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Bolŝeviko

**Bolŝeviko** estas iama nomo por partiano de la KPdSU (Komunista partio de Sovetunio). La nocio estiĝis en 1903 dum la dua partikongreso de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio (RSDRP) en Londono. La subtenantoj de Lenin formis en tiu partikongreso plimulton en la partio ( [bolŝinstvo]), kaj pro tio oni nomis ilin bolŝevikoj. La malplimulto nomiĝas menŝevikoj (ruse '** [menŝinstvo]). La rezultan ideologion de Lenin oni konsekvence en Esperanto nomas bolŝevismo aŭ **bolŝevikismo'*.

## Nocio 
En 1918 (6-a/8-a de marto) la nomo *Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio* (SDLPR) estis ŝanĝita al *Komunista Partio de Rusio* kaj ekde decembro de 1925 *Komunista partio de Sovetunio* kun aldono de la vorto “bolŝevika”. En 1952 la nocio *bolŝeviko* iĝis ne plu uzata en oficialaj paroloj kaj dokumentoj en Sovetunio.

## Bolŝevikoj kaj Menŝevikoj 
La bolŝevikoj estis pli radikalaj ol la aliaj frakcioj de la partio. Ili klopodis por baldaŭa falego de la caroj kaj enkonduko de komunismo. La menŝevikoj havis la saman celon, sed ili volis enkonduki nur pli pesitajn, moderajn reformojn; pro tio la bolŝevikoj nomis ilin pli poste oportunistoj. La diferenco inter la du frakcioj kreskis ĝis 1912 daŭre, pro kio dum la 6-a *Tutrusia Partia Konferenco* en Prago la bolŝevikoj ekspartianigis la menŝevikojn.

## Kresko de potenco 
Ĉe eko de la unua mondmilito, la bolŝevikoj kondamnis la partoprenon de Rusio kiel *imperialistan agreson*. Ili tre fortiĝis kiam la caraj trupoj malvenkiĝis ĉe preskaŭ ĉiu fronto. En la Oktobra Revolucio de 1917, ili iĝis la plej forta movado. Vladimir Iljiĉ Lenin reveninta el la ekzilo transprenis la gvidon de la komunistoj.

En la Rusa Enlanda Milito komenciĝinta en 1917/1918 batalis la komunisma *ruĝa armeo* kontraŭ la *blanka armeo'' (blanko asociiĝis kun kontraŭbolŝevikaj fortoj). Lev Trockij gvidis la Ruĝan Armeon, kiu sukcese batalis kontraŭ la blankuloj. Ĝis 1922 la bolŝevikoj akiris preskaŭ la tutan teritorion de la iama cara imperio. Tio okazis per ekonomia modelo de tiel nomata militkomunismo, konforme al kiu ĉiu entrepreno staris sub ŝtata kontrolo. La rezolutaj kaj mizerigaj agoj de la bolŝevikoj kondukis al malsatmizero kaj ribeloj de la popolo. En 1921 la Nova Ekonomia Politiko anstataŭis la militkomunisman ekonomian modelon.

## Vidu ankaŭ 
* Bolŝevismo
* Marksismo
* Sovetunio
* Rusia revolucio de 1917
* KPSU

## Galerio 

|Maldekstre dekstren: Trotsky, Lenin kaj Kamenev
Dosiero:Presidium of the 9th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks).jpg|Bolŝevikoj en konferenco

Kategorio:Komunismaj partioj en Rusio
Kategorio:Partoj de politikaj partioj en Rusio
Kategorio:Politikaj partioj en la Rusia revolucio
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Rusio
Thun

La urbo **Thun** estas komunumo de la svisa kantono Berno. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi estis la ĉefurbo de la samnoma distrikto. Ekde la 1-a de januaro ĝi apartenas al la administra distrikto Thun al kiu la malnova distrikto estis integrita, kaj estas ties ĉefurbo. Ĝi troviĝas ĉe la nord-okcidenta fino de la samnoma Lago de Thun. La urbo havis je la 31-an de decembro 2007 42'319 loĝantojn.

## Trafiko 
Thun troviĝas sur la trajnlino de la Bern-Lötschberg-Simplon-fervojo, kiu ligas Milanon kun Berno. Per la nova en decembro 2007 malfermita Baza tunelo de Lötschberg Thun nun tempe alproksimiĝis al la Kantono Valezo kaj Italio. Per la aŭtoŝoseo A6 Thun estas ankaŭ strate bone ligita kun Berno.

## Ekonomio 
Kvankam la regiono estas tre turisma, Thuno vivas ĉefe de industrio kaj komerco. En Thun troviĝas gravaj armil-entreprenoj de la svisa armeo.

## Sporto kaj kulturo 
Ek de 2003 en Thun ĉiu-jare okazas la Lago-ludoj, temas pri muzikfestivalo sub libera ĉielo. La urbo estas ankaŭ sporte aktiva, kaj la loka piedpilk-klubo en 2005 sukcesis kvalifikiĝi por la Eŭropa Ligo de Ĉampionoj.

## Famaj civitanoj de la urbo 
* Jean Ziegler, kiu multe parolis pri siaj avoj kaj sia urbo en libro ''Le bonheur d'être suisse'' (la feliĉo esti sviso)
* Tanja Frieden, olimpika ĉampionino en neĝtabulkrucado.

## Bildaro 

Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 468.JPG|Trafikcirklo en la centro de Thun
Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 474.JPG|La rivero Aro en Thun
Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 481.JPG|Orfejo kaj Kastelo de Thun
Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 508.JPG|Kastelo Thun vidita de la gigantorado
Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 509.JPG|Kastelo Thun
Dosiero:2011-07-23 Lago de Thun (Foto Dietrich Michael Weidmann) 511.JPG|Urba preĝejo de Thun

## Vidu ankaŭ 
* Thun (stacidomo)
* Gwatt (stacidomo)
* Tramvojo Steffisburg-Thun-Interlaken
* Trolebusa linio Thun-Beatenbucht

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Thun


Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Berna Oberlando
Robert Redford

**Robert REDFORD** (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1936, mortis la 16-an de septembro 2025) estis usona aktoro, reĝisoro kaj produktoro.

Redford naskiĝis en Santa Monica, Kalifornio. Pro bonegaj sportaj kapabloj li en la jaro 1955 ricevis stipendion por la Universitato de Koloradio. Sian studadon li tamen pro malbonaj rezultoj en pluraj fakoj devis ĉesigi post du jaroj.

Dum la sekvaj jaroj li suferis je depresioj, komencis konsumi alkoholaĵojn. En 1958 li pasigis kelkajn monatojn en Parizo kaj Florenco, kie li vizitis artlernejojn. Reveninte al Usono li edziĝis kaj ekstudis teatran arton en la Novjorka *Pratt Institute*. Ekde 1959 li krome vizitis la American Academy of Dramatic Arts, kie li malkovris sian pasion por la aktorado. Unuaj teatraj roloj sekvis; pluraj teatraĵoj, en kiuj li tiutempe brilis, poste – kun li en la ĉefrolo – aperis filme.

Sian unuan filmrolon li rivelis en la jaro 1962, tamen lia filmkariero prosperis malrapide. Unuan sukceson li akiris en 1967, per filmigo de la teatraĵo *Barefoot in the Park*. La rolo en *Butch Cassidy and the Sundance Kid* (1969) fine famigis lin. Li tiam unuafoje laboris kun Paul Newman, kiu restis lia bona amiko. Ambaŭ en 1973, en la filmo *The Sting* denove furoris kune.

En la jaro 1980 Robert Redford en Park City, Utaho, fondis la *Sundance Film Institute*, kiun li nomis laŭ sia rolo en la filmo *Butch Cassidy and the Sundance Kid*. Celo de la institucio estas, subteni sendependajn filmkreantojn. Ekde 1984 okazas la Sundance Film Festival.

En 1980 li en la filmo *Ordinary People* unuafoje agis kiel reĝisoro – kaj gajnis Oskaron. En 2002 li gajnis Honor-Oskaron pro sia dumviva agado.

En 2005, li ĉefrolis kune kun Jennifer Lopez kaj Becca Gardner en la filmo "An Unfinished Life".

Robert Redford reedziĝis en julio 2009 en Hamburgo al Sibylle Szaggars, pentristino, kun kiu li laboris ekde 1996.

Robert Redford laste ĉefrolis en la filmo Avengers: Endgame de 2019, kiu fariĝis la dua plej enspeziga filmo de ĉiuj tempoj.

Li ricevis multajn civilajn kaj filmajn premiojn en Usono kaj internacie, inkluzive de Honora Akademia Premio, BAFTA Premio, du Oraj Globoj, kaj la Cecil B. DeMille Premio, la Kennedy Center Honors en 2005, la Prezidenta Medalo de Libereco en 2016, kaj la Honora César Premio en 2019, pro kiu li ricevis la People's Choice Award en 2019.

Li mortis en sia dormo la 16-an de septembro, 2025, en sia hejmo en la montoj apud Provo, Utaho.

## Listo de filmoj 
### Televido 
### Reĝisoro 
### Produktoro kun Wildwood Enterprises, Inc 
### Rakontisto 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de aŭgusto
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Mediprotektuloj