open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aladár Kovách (etnografo)

**Aladár Kovách** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovách Aladár** estis hungara etnografo, arkivisto, muzeestro.

Aladár Kovách naskiĝis  en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempe slovake Nitra en Slovakio), li mortis  en Szekszárd (Hungara reĝlando).

## Biografio 
Aladár Kovách frekventis gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Veszprém, poste li akiris juran diplomon en kalvinana altlernejo de Pápa en 1881, post 3 jaroj ankaŭ notarian diplomon. Inter 1900-1930 li estis arkivisto en Tolna, dum en 1902 li akiris licencon pri etnografio. Inter 1901-1907 li havis ankaŭ sensalajran postenon en muzeo de Szekszárd, eĉ poste li estis muzeestro ĝismorte. Li kreis la etnografian parton de la muzeo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Lókultusz maradványa a Tolna megyei Sárközben* (1903)
* *Adalékok a Tolna megyei Sárköz régi halászatához* (1904) 
* *A csikkentő és tőr* (1905) 
* *A Tolna megyei Sárköz népviselete* (1907)
* *A Tolna megyei Múzeum néprajzi osztálya* (studo, 1909)
* *Kezdetleges épületek Tolna vármegyében* (1912)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
Metroo de Ĉangĉuno

La **Metroo de Ĉangĉuno** (, ) estas sistemo de metroo kaj malpeza trajno en la urbo Ĉangĉuno, provinco Ĝilinio, Ĉinio. Ĝia unua linio, Linio 3, estas la unua vera malpeza fervojlinio en Kontinenta Ĉinio. La reto konsistas el tri malpezaj fervojlinioj kaj du metrolinioj.

centra|450px|eta|Mapo

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉangĉuno
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Cxangĉuno
Cxangĉuno
Cxangĉuno
Michal Matunák

**Michal Matunák,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Matunák Mihály** estis hungaria, poste ĉeĥoslovakiana pastro, instruisto, arkivisto.

 naskiĝis  en Nagysurány (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Šurany en Slovakio), li mortis  en Kremnica (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio).

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en Érsekújvár (1879-1883), Selmecbánya (1883-1885) kaj Eger (1885-1887), poste li akiris teologian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto 1891. En la sama jaro li pastriĝis, poste li estis pastro en pluraj lokoj de Supra Hungarujo. Inter 1898-1902 li estis lernejestro en Korpona, samtempe li laboris en la urba arkivo kaj muzeo. Inter 1902-1922 li estis eklezia dekano de Breznóbánya, poste li estis arkivisto en Kremnica. Depost Traktato de Trianon la areo apartenis al Ĉeĥoslovakio, tiam li aliĝis al Matica slovenská. Li kolektis ankaŭ popolajn kaj historiajn kantojn el la periodo de la hungara-turka milito.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Nagy-Surány hajdani vára történeti vázlata* (1889)
* *Török betörések Nyitravármegyébe* (1895)
* *Korpona város terei, utcái, közei s házsorai elnevezésének tervezete* (kaj slovake kaj hungare, 1901)
* *A korponai országgyűlés 1605. évi november – deczemberben* (1905, slovake 2005)
* *A palásti csata (1552 augusztus 9—10.)* (1910)
* *Slovensko nikdy nepatrilo ani k Česku ani k Poľsku* (1927)
* *Vígľašský zámok* (1960)
* *Život a boje na slovensko-tureckom pohraničí* (1983)
* *Krupinskí hradní kapitáni* (2011)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Slovakaj pastroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Slovakaj arkivistoj
Sovětice

**Sovětice** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové. Ĝi troviĝas proksimume 8 km sudoriente de urbo Hořice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1369.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Sovětice**
* Horní Černůtky

## Memorindaĵoj 
* Agrikultura korto n-ro 24
* Kampa fortikigo de posteno de kanonoj el milito 1866

## Pluaj fotoj 

Sovětice novostavba.JPG|Novkonstruaĵo
Sovětice čp. 24.JPG|Domo n-ro 24
Sovětice čp. 26.JPG|Domo n-ro 26
Sovětice obecní úřad.JPG|Municipa ofico
Sovětice farma.JPG|Farmo
Sovětice pomník padlých.JPG|Monumwento al falintoj
Sovětice čp. 24 brána.JPG|Domo -ro 24
Sovětice čp. 22.JPG|Domo n-ro 22


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Barakpur

**Barakpur** bengale: **বারাকপুর,** konata ankaŭ *Barakpore* estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en sudorienta parto de subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Norda 24 Parganas. La urbego apartenas al Urbaro de Kolkato.
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|350ra|

## Demografio 
En 2011 Barakpur havis  loĝantojn, kun legopovo 89%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo.

## Geografio 
Barakpur situas sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de rivero en averaĝa alteco 15 m super la marnivelo. Kontraŭe Serampore etendiĝas. Evidente ĉiuj urboj de Urbaro de Kolkato estas proksime.

## Historio 
Jam dum dominado de Mogola Imperio estis tie (tiam nomita Barbakpur) laŭrivera loĝloko. La britoj konstruis plurajn domojn ekde 1689, la kazerno en 1772. La urbeto estis armea kaj administra centroj de la britoj. Du ribeloj kontraŭ brita aŭtoritato okazis en 1824 kaj 1857.

## Lingvoj 
La oficialaj lingvoj en Barakpur estas la bengala kaj la hindia lingvoj, al kiuj aldoniĝas la angla.

## Religio 
En Barakpur vivas plejparte hinduoj. La urbego estas ankaŭ kristana diocezo.

## Eduko 
Barakpur havas 62 bazlernejojn, plurajn mezlernejojn kaj altlernejojn, eĉ universitaton.

## Klimato 
La klimato de Barakpur estas la sama, ol la proksima Kolkato.
eta|

## Trafiko 
Barakpur havas bonan trafikon voje kaj fervoje. La unua trajno alvenis en 1862. Pramo funkcias al la kontraŭa Serampore. La flughaveno (ankaŭ internacia) funkcias proksime, loke estas armea flughaveno.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj, aparte menciindas katedralo Sankta Bartolomeo
* muzeo pri Mohandas Karamchand Gandhi
* bestoĝardeno, la unua en Azio

## Fontoj 
* WikiTrans
* Brita Enciklopedio

Swami Vivekananda University campus in Barrackpore 07.jpg|Universitato
St Bartholomews Cathedral Entrance - 86 Middle Road - Barrackpore - Kolkata 2017-03-31 1145.JPG|Katedralo

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Okcidenta Bengalio
Třebnouševes

**Třebnouševes** estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Jičín, Regiono Hradec Králové. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1143.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Třebnouševes**
* Ostrov
* Vinice

## Pluaj fotoj 

Třebnouševes čp. 45.JPG|Třebnouševes
Třebnouševes čp. 49.JPG|Třebnouševes


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Metroo de Ĉangĝoŭo

La **Metroo de Ĉangĝoŭo** () estas metroo en Ĉangĝoŭo, provinco Ĝjangsuo, Ĉinio. La sistemo ekfunkciis la , per la malfermo de Linio 1, tiel fariĝante la 35-a urbo en Ĉinio kun metroo en Kontinenta Ĉinio.

La konstruado de Linio 1 komenciĝis la . La linio malfermiĝis la .

Anoncoj estas faritaj en la mandarena kaj la angla.

centra|450px|eta|Mapo

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉangĝoŭo
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* UrbanRail.Net

Cxangĝoŭo
Cxangĝoŭo
Cxangĝoŭo
Metroo de Ĉangŝa

La **Metroo de Ĉangŝa** () estas metroo en Ĉangŝa, la ĉefurbo de la provinco Hunano en Ĉinio. La unua funkcianta linio, Linio 2, komencis servon la , igante Ĉangŝa'n la 18-a urbo en kontinenta Ĉinio kiu malfermis metroon.

centra|450px|eta|Mapo

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉangŝa
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Kategorio:Ĉangŝa
Cxangŝa
Cxangŝa
Cxangŝa
Flughaveno Dodomao

La **Flughaveno Dodomao** (, ) (IATA: DOD, ICAO: HTDO) estas flughaveno servanta la urbon Dodomao, ĉefurbo de Regiono Dodomao kaj Tanzanio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de flughavenoj de Tanzanio
* Air Tanzania

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)

Dodomao
Kategorio:Dodomao
Dolní Ples t. Vodní Ples

**Dolní Ples t. Vodní Ples** ( aŭ ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Rasošky en distrikto Náchod. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km nordokcidente de Rasošky. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 22 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . La vilaĝo situas sur bordo de Elbo, sur la rando de Orientelba tabulo mem, kiu direkte al Rasošky ŝanĝiĝas en Orlican tabulon.

Dolní Ples t. Vodní Ples situas en katastra teritorio **Rasošky** kun areo 5,51&nbsp;km².

## Nomo
La nuntempa oficiala nomo de la setlejo estas "Dolní Ples t. Vodní Ples". En la devena signifo temas pri duobla nomo, ĉar en la pasinteco la vilaĝo estis nomata aŭ kiel Dolní Ples aŭ kiel Vodní Ples. En la statistikaj leksikonoj de municipoj kaj aliloke estis ambaŭ nomoj indikataj ambaŭ egalrajtaj nomoj kunigitaj per adverbo ĉeĥe "také", mallongigata kiel "t." (en Esperanto "ankaŭ", do la nomo estas Dolní Ples ankaŭ Vodní Ples).

## Historio 
La unua skribmencio pri vilaĝo Ples devenas el la jaro 1186.

## Loĝantaro 
## Rilataj artikoloj
* Starý Ples

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Rasošky
Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun duobla nomo
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Králíky (distrikto Hradec Králové)

**Králíky** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové. Ĝi troviĝas proksimume 4 km nordoriente de urbo Nový Bydžov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1635.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Králíky**
* Chmelovice
* Podoliby
* Řehoty

## Pluaj fotoj 

Králíky.jpg|Ŝtona kruco ĉe vojkruciĝo
Králíky hasičská zbrojnice.JPG|Fajroestingista armilejo
Obecní úřad v obci Králíky.jpg|Municipa ofico


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Noma vortgrupo

En gramatiko, **noma vortgrupo** estas vortgrupo kies ĉefelemento estas nomo. Tia vortgrupo povas roli en frazo same kiel substantivo, do kiel subjekto, objekto, predikativo ktp.

## Ekzemploj 
Ĉi-sube nomaj grupoj estas substrekitaj, kaj ilia ĉefelemento aperas grase:

* **Li** portas rozokoloran **superveston** kaj teleroforman **ĉapelon** (FE, §31).
* Por ĉiu aĉetita **funto** da teo tiu ĉi **komercisto** aldonas senpage **funton** da sukero (FE, §31).
* **Parenco** per Adamo (Proverbaro).
* **Kio** en la kapo, **tio** sur la lango. (Proverbaro).
* Neleĝe **akirita** ne estas profita (Proverbaro).

## Konsisto de nomaj vortgrupoj 
La ĉefelementon de noma vortgrupo povas akompani jenaj dependaĵoj:
* adjektivo, ekz‑e rozokoloran **superveston**;
* adverbo preciziganta adjektivon, ekz‑e neleĝe **akirita**;
* noma komplemento, ekz‑e **Fundamento** de Esperanto, **funton** da sukero;
* prepoziciaĵo, ekz‑e **glaseto** por brando, **akuzativon** sen prepozicio, **parenco** per Adamo;
* rilata subpropozicio, ekz‑e «Jen estas la **pomo**, kiun mi trovis» (FE, §6).

## Apartigi noman grupon 
Por kontroli la limojn de noma vortgrupo, oni provu anstataŭigi ĝin per substantiva pronomo:
* Ĉi tiu **frazo** entenas du nomajn **grupojn** →**Ĝi** entenas **ilin**.
* **Nurenbergo** estas rimarkinda malnova **urbo**→**Ĝi** estas **tio**.

Kategorio:Sintakso
Kategorio:Sintaksaj unuoj
Kvestoro (altlernejo)

**Kvestoro** estas altlerneja akademia administra oficisto, kiu gvidas mastrumadon kaj internan administradon de altlernejo kaj li prezentas de ĝia nomo laŭ aŭtoritatoj donitaj de rektoro kaj la internaj regularoj de la lernejo. Nomas kaj revokas lin rektoro de altlernejo. En fakultato plenumas la saman (resp. do simila) funkcion sekretario de fakultato, kiu estas subigita al dekano.

## Rilataj artikoloj 
* Rektoro
* Prorektoro
* Kvestoro (*Quaestor*)


Kategorio:Homoj laŭ superaj edukejoj
Kategorio:Organoj de altlernejo
István Nagy Szeder

**István Nagy Szeder** [iŝtvAn nadj seder], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nagy Szeder István** estis hungara politikisto, arkitekto.

 naskiĝis  en Kiskunhalas, li mortis  en Kiskunhalas.
eta|maldekstre|
eta|

## Biografio 
 maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1925, baldaŭ li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato palatino József en 1940. Pro financaj problemoj li faris plurajn laborojn anstataŭ lernado en Kiskunhalas jam ekde 1926. Ekde 1930 li ankaŭ politikadis, en 1947 li estis parlamenta deputito kelkajn monatojn. Li partoprenis en la hungara revolucio de 1956, tial en la sekva jaro li estis arestita, 1958 kondamnita, sed post jaro li liberiĝis. Inter 1959-1974 li faris plurajn laborojn en sia naskiĝurbo, poste lia arkitektura licenco estis validigita. En 1976 li pensiuliĝis.  

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kiskunhalas megyei város (Határtérkép)* (mapo, 1932)
* *Kiskunhalas tanyatulajdonosainak betűrendes címtára* (listo, 1932)
* *Kiskunhalas megyei város (Határtérkép)* (1933)

## Memorigiloj 
* memortabulo (2002), busto (2010) kaj strato en Kiskunhalas

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Babice (distrikto Hradec Králové)

**Babice** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové. Vivas ĉi tie  (). Al la municipo apartenas ankaŭ domaro (baza setlejunuo) Malé Babice, nomata ankaŭ *Chaloupky*.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1355.

Ekde la 1-a de julio 1980 ĝis la 31-a de decembro 1991 la vilaĝo estis konsisto de municipo Kosičky kaj ekde la 1-a de januaro 1992 ĝi fariĝis memstara municipo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo

## Pluaj fotoj 

Letecký snímek Babice (okr. Hradec Králové).jpg|Aviadila vido de la municipo
Průlet nad Babicemi.webm|Flugo super Babice


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Lajos Nemes

**Lajos Nemes** [lajos nemeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nemes Lajos** estas hungara arkivisto, arkivestro.

 naskiĝis  en Tiszaigar.
 
## Biografio 
 finis mezlernejon en Tiszafüred en 1968. En la sekva jaro li senlicence instruis en Tiszaigar. Inter 1969 kaj 1973 li studis en Pedagogia Altlernejo Ho Chi Minh, kie li diplomiĝis en 1973. Post la diplomo li laboris daŭre en arkivo de Heves, la lastan fojon li estis arkivestro. Intertempe en 1976 li akiris plian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth kaj en 1985 doktoriĝis en la universitato. Li pensiuliĝis en 2012. Lia edzino naskis 2 filojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Eger város önkormányzata 1687-1848* (2001)
* *Heves megye községeinek iratai, 1808-1944 (-1978)* (2004)

## Fontoj 
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kalvinana preĝejo (Vásárosnamény)

La **kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (deklarita en 1991) en urbo Vásárosnamény (Hungario).

## Historio 
En la iama Namény kapelo konstruiĝis en la 13-a aŭ 14-a jarcento. La kalvinana grupo estis fondita en 1540, la preĝejo konstruiĝis en 1610. Denove oni konstruis kalvinanan kirkon  en 1798, al kiu la ligna turo estis alkonstruita en 1828, sed ĝi ŝanĝiĝis al ŝtona turo en 1833. La tuta kirko estis malkonstruita kaj pli nova konstruita en 1937. Tamen kelkaj eroj el la malnovaj preĝejoj trovis lokon en la plej nova. La orgeno estis kreita ĝuste tiam en 1937.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas en placo kune kun iamaj (?) paroĥo kaj lernejo. La kvadrata turo reliefas. En la turo 2 sonoriloj loĝas. Sub la navo estas 14 tomboj de familio Lónyay.

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Vásárosnamény
Vasarosnamény
Metroo de Ĉingdaŭo

La **Metroo de Ĉingdaŭo** () estas metroo en Ĉingdaŭo, provinco Ŝandongo, Ĉinio. La unua linio, Linio 3 (norda sekcio) estis enservigita la .

centra|450px|eta|Mapo

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉingdaŭo
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Cxingdaŭo
Cxingdaŭo
Cxingdaŭo
Metroo de Urumĉio

La **Metroo de Urumĉio** (, ) estas metroo funkcianta en Urumĉio, ĉefurbo de la Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango en Ĉinio.

centra|450px|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Urumĉio
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* UrbanRail.Net

Urumĉio
Urumĉio
Urumĉio
Versoj de persoj

[eta|Kovrilpaĝo de Versoj de persoj, kiun desegnis [Babak Torabi]]
**Versoj de persoj** estas antologio de originalaj poemoj de naŭ iranaj esperantistoj, kiun redaktis d-ro Kejhan Sajjadpur, unu el la kontribuintaj poetoj. 

Jorge Camacho pri la libro en Beletra Almanako  i.a. skribis: 

*“Jen do antologio senpretenda, inda tamen je atento, plaĉe eldonita…”.*

La libro entenas 64 poemojn, trionoj de kiuj antaŭe estis aperintaj en internaciaj revuoj kaj gazetoj kiel Fonto, Monato, Kontakto, Heroldo de Esperanto kaj Irana Esperantisto.

Jen la nomoj de poetoj, kies verkoj aperis en la antologio:

# Ŝirin Ahmadnia
# Alireza Dowlatshahi (elp. Doŭlatŝahi)
# Simin Emrani
# Abdolah Hakimneĵad
# Ahmad Reza Mamduhi
# Narges Goli-Zadeh Monsef
# Marjam Nezami
# Hejdar Raŝidi
# Keyhan Sayadpour (elp. Kejhan Sajjadpur)

## Referencoj
Kategorio:Libroj de diversaj
Kategorio:Iranaj verkistoj
Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 2009
-652

En la jaro **652 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Babilonio ribele sub Ŝamaŝ-ŝum-ukin (, Šamaš-šuma-ukin) kontraŭ la la domina regno Asirio.
* Guan Zhong (管仲) instigas la Dukon de la ŝtato Ĉi (齊) konservi la respekton de la aliaj ŝtatoj rifuzante la oferton de la filo de la reganto de lastatempe venkita ŝtato alianci sin kun Ĉi se Ĉi helpus lin senpovigi sian patron.
*  Unua registrita mencio de reĝo *Kuras de Parsumas*, eventuale la sama kiel reĝo Ciro la 1-a, estro de la Aĥemenida dinastio
* Sporto: Pasas la 32-aj antikvaj Olimpiaj Ludoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*  Morto de reĝo Hiu de Zhou (周惠王, Zhōu Huì Wáng), reĝo de la dinastio Zhou de Ĉinio.
-653

En la jaro **653 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|160ra|
## Eventoj 
* *Atta-Ĥumma-In-Ŝuŝinak* kaj *Ĥumbanigaŝ la 2-a* sukcedas *Ŝilak-In-Ŝuŝinak* kaj *Tempti-Ŝuŝinak-In-Ŝuŝinak* kiel kunreĝoj de la Elama Imperio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Morto de *Tantamani*, lasta reĝo de la Dudekkvina egipta dinastio
-657

En la jaro **657 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Lí Jī-maltrankvilo estas serio de eventoj de 657 a.K. ĝis 651 a.K., kiu okazas dum la periodo de Printempo kaj Aŭtuno, kaŭzita de Lí Jī (驪姬), la konkubino kaj pli poste edzino de duko Xian de Jin, por meti sian filon, la 14-jaran Xīqí (奚齊), 665–651, sur la tronon de la ŝtato Jin. Xīqí estas murdata nur monaton post kiam  duko Xian mortis en aŭtuno de 651, kaj sekvas pliaj murdoj en la familio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Zsuzsanna Mikó

**Zsuzsanna Mikó** [ĵuĵana], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mikó Zsuzsanna** estas hungara arkivisto, arkivestro.

 naskiĝis en 1969 en Letenye.

## Biografio 
 akiris bibliotekistan diplomon en Pedagogia Altlernejo Dániel Berzsenyi en 1992, lingvoinstruistan diplomon en 1996, poste en Scienca Universitato Loránd Eötvös arkivistan (2000) kaj juran (2002) diplomojn. Jam ekde la unua diplomo ŝi estis arkivisto en Zala, inter 1996 kaj 2004 en la ĉefurba arkivo en Budapeŝto, fine ekde 2004 ŝi havis mezgrandan postenon en la Hungara Tutlanda Arkivo. Inter 2011-2017 ŝi estis arkivestro, poste vicarkivestro. Intertempe ŝi doktoriĝis (Ph.D.) en 2013 en la universitato. Ŝia laboro fokusiĝis al diktatoreco de la socialismo. Ŝi ricevis premion en 2019.

## Elektitaj kontribuoj 
* *&nbsp;Mezőváros – kisváros. A Hajnal István Kör keszthelyi konferenciája, 1990. június 23-25.* (redaktoro, 1995)
* *A terror hétköznapjai. A kádári megtorlás, 1956-1963* (2016)
* *Kémek, korok, életek* (kunaŭtoro, 2017)
* *Kommunista kiskirályok* (kunaŭtoro, 2019)
* *Magyarnak maradni Erdélyben* (kunaŭtoro, 2021)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* intervjuo kaj biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
-656

En la jaro **656 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* La urbanoj de Tebo fine submetiĝas al la reganto *Psamtik la 1-a* el la egiptia urbo Sais, kiu alianciĝis kun Gigeso de Lidio kaj dungis soldatojn de Libio en ribelo kontraŭ la regado de Asirio kun helpo de grekaj solduloj de Kario kaj Ionio en Malgrandazio. Psamtik permesas al *Mentuemhat*, la urbestro de la urbo, reteni sian pozicion, kiu estas ne nur la plej potenca tebano sed ankaŭ la kvara profeto de la dio Amon. Sekve la faraono Psamtik la 1-a, patro de Nekao la 2-a, etendas sian kontrolon super la tuta Egiptio. Finiĝas la maltrankvila Tria Meza Periodo kaj komenciĝas la Dudeksesa dinastio de Egiptio.
* Sporto: Pasas la 31-aj antikvaj Olimpiaj Ludoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Ninette y un señor de Murcia

***Ninette y un señor de Murcia*** (Ninette kaj murcia sinjoro) estas teatraĵo de la hispana verkisto Miguel Mihura, premierigita en 1964. Oni faris samnoman filmon reĝisorita de Fernando Fernán Gómez. Kaj sekvis dua kina adaptaĵo de kelkaj jardekoj poste, reĝisorita de José Luis Garci en 2005 nome titolita *Ninette*, en kiu li kunigis elementojn de tiu unua teatraĵo kun la sekvo *Ninette: Modas de París*.

Temas pri komedio kun du aktoj: el kiuj la unua dividita en prologo kaj du scenoj; kaj la dua dividita en 4 aktoj. 

## Intrigo
Andrés Fernando Fernán Gómez, estas juna kaj najva murciano kiu danke al ricevita heredaĵo elveturas el hejmloko por serĉi emociojn en Parizo, kien li venas altirita per la historioj rakontitaj de sia samlokano Armando (Alfredo Landa). Jam en Parizo, Armando loĝigas lin en la pensio de Madame Bernarda kaj Monsieur Pierre, paro de hispanaj ekzilitoj post la Hispana Enlanda Milito. Andrés konas Ninette, filino de ambaŭ, kaj arde enamiĝas de ŝi tiel ke li preferas resti en la pensio anstataŭ viziti la urbon. 

## Komentoj 
* Oni faris kvar teatrajn adaptaĵojn (1964, 1972, 2003 kaj 2015), la du menciitajn kinajn filmojn (1965 kaj 2005) kaj tri televidajn adaptaĵojn (1970, 1974 kaj 1984).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Ninette y un señor de Murcia*.
** Teksto de la verko.

* 

Kategorio:Hispanlingvaj teatraĵoj
Kategorio:Komedioj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1964
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Universitata Hospitalo La Paz

La **Universitata Hospitalo La Paz** () nome *La Paco*, estas publika hospitala centro, en la distrikto Fuenkaralo-Pardo de Madrido, Hispanio. Ĝi estas administrata de la Madrida Sanservo *Servicio Madrileño de Salud*, dependanta de la *Consejería de Sanidad*, nome sanserva instanco de la regiona registaro de la Madrida Regiono kaj ĝi estas unu de la ĉefaj hospitaloj de la lando. Ĝi estas aparte ankaŭ referenca centro je tutlanda kaj internacia niveloj en kelkaj specifaj fakoj de alta nivelo de scienca kaj teknologia disvolvigo.

## Historio 
Ĝi malfermiĝis en 1964. La nomo "La Paco" estis elektita, ĉar tiam la Frankisma diktaturo estis realiganta propagandan eventon pri la rememorigo de "25 jaroj de paco" kvazaŭ memorinda okazaĵo post la fino de la Hispana Enlanda Milito, kiu por multaj nek finiĝis ankoraŭ nek vere malfermis pacan reĝimon, sed nur diktaturo de Francisco Franco.

En 1984 ekfunkciis la programo de transplantoj, kaj tiukadre samjare oni faris la unuan transplanton de reno, kaj post du jaroj la unuan de hepato.

Ekde 1970 ĝi estas ligita al la Aŭtonoma Universitato de Madrido, kies Fakultato de Medicino kaj unu de ties Universitataj Altlernejoj de Flegado nome EUE La Paz estas apud ĝiaj instalaĵoj.​

Laŭ datenoj de 2006​ la hospitalo havis en tiu jaro totalon de 58 567 enhospitaligojn. La nombro de eksteraj konsultoj estis de 1 241 634 kaj la plenumitaj urĝoj estis 285 108. Pri kirurgaj intervenoj, oni faris 45 539. En la naskofako okazis 10 364 naskoj kaj en transplanta fako oni faris 151 intervenojn.

## Servoj 
Ĉiu de la hospitaloj kiuj kunformas la Hospitalon La Paz havigas diversajn servojn. Kaj tiel la Ĝenerala Hospitalo havigas la jenajn servojn:

[eta|220ra|Vidaĵo de la komplekso el oriento ([Avenuo de la Kastilia)]]
eta|220ra|Ĝenerala Hospitalo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la *Hospital Universitario La Paz*

* 

Kategorio:Universitataj hospitaloj
Kategorio:Konstruaĵoj en Madrido
Kategorio:Sanservo en Hispanio
Ninette y un señor de Murcia (filmo)

***Ninette y un señor de Murcia*** (Ninette kaj murcia sinjoro) estas hispana filmo de 1965 reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.

Temas pri kina adaptaĵo de samnoma teatraĵo de Miguel Mihura. Kelkaj jardekojn poste, José Luis Garci en 2005 faris novan kinadaptaĵon nome titolita *Ninette* en kiu li kunigis elementojn de tiu unua teatraĵo kun la sekvo *Ninette: Modas de París*.

## Intrigo
Andrés Fernando Fernán Gómez, estas juna kaj najva murciano kiu danke al ricevita heredaĵo elveturas el hejmloko por serĉi emociojn en Parizo, kien li venas altirita per la historioj rakontitaj de sia samlokano Armando (Alfredo Landa). Jam en Parizo, Armando loĝigas lin en la pensio de Madame Bernarda kaj Monsieur Pierre, paro de hispanaj ekzilitoj post la Hispana Enlanda Milito. Andrés konas Ninette, filino de ambaŭ, kaj arde enamiĝas de ŝi tiel ke li preferas resti en la pensio anstataŭ viziti la urbon. 

## Geaktoraro kaj roluloj 
* Fernando Fernán Gómez (Andrés).
* Rosenda Monteros (Ninette).
* Alfredo Landa (Armando)
* Rafael López Somoza (M. Pierre).
* Aurora Redondo (Mme. Bernarda).

## Referencoj 
* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1965
Kategorio:Filmoj adaptitaj de dramoj
La venganza de Don Mendo (filmo)

***La venganza de Don Mendo*** (La revenĝo de Don Mendo) estas hispana filmo de 1961 verkita kaj reĝisorita de Fernando Fernán Gómez. Ĝi estis protagonistigita ĉefe de li mem, kun Paloma Valdés, Juanjo Menéndez, Antonio Garisa, Joaquín Roa kaj Lina Canalejas.

Temas pri kina adaptaĵo de samnoma teatraĵo de 1918 de Pedro Muñoz Seca. 

## Intrigo
La filmo rakontas per bonhumora tono ("astrakaneca komedio") la aventurojn de Don Mendo Salazar, Markizo de Cabra (Fernando Fernán Gómez). Perdinta sian tutan monon per kartludo, li venas ĉe sia amatino, la filino de grafo, amiko de la Reĝo, nome Magdalena (Paloma Valdés). Tie malkovras ilin ŝia fianĉo, Don Pero, Duko de Toro. Don Mendo ŝajnigas sin ŝtelisto por eviti atakon al ŝia honoro kaj estas malliberigita. Kvankam Don Mendo promesis al ŝi, ke li diros nenion pri ilia amafero, ŝi petas al sia patro, ke  oni ekzekutu lin. Don Mendo fuĝas danke al helpo de sia amiko Moncada, kaj klopodas por realigi revenĝon kontraŭ Magdalena, ŝajnigante sin kiel seksalloga menestrelo por povi alproksimiĝi al ŝi. 

## Geaktoraro kaj roluloj 
* Fernando Fernán Gómez kiel Don Mendo Salazar, (markizo de Cabra).
* Paloma Valdés kiel Magdalena.
* Juanjo Menéndez kiel Don Pero Collado, duko de Toro.
* Antonio Garisa kiel la reĝo Alfonso la 7-a.
* Joaquín Roa kiel Don Nuño Manso de Jarama.
* Lina Canalejas kiel la reĝino Berenguela.
* María Luisa Ponte kiel Doña Ramírez.
* José Vivó kiel la markizo de Moncada.
* Paula Martel kiel maŭrino Azofaifa.

## Referencoj kaj notoj
* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1961
Kategorio:Filmoj adaptitaj de dramoj
Lázaro de Tormes

***Lázaro de Tormes*** estas hispana filmo de 2000 verkita kaj reĝisorita de Fernando Fernán Gómez. Ĝi estis protagonistigita ĉefe de Rafael Álvarez "El Brujo", kiu ĉirkaŭ tiu epoko trakuris la landon ludante monologon pri la rolulo de la preskaŭ samnoma novelo *Lazarillo de Tormes* (oni notu, ke nur la diminutivo diferencigas la novelon disde la filmo.

Pri la reĝisoro oni notu ankaŭ, ke li jam estis verkisto, reĝisoro kaj protagonisto de televida serio pri diversaj roluloj de pikareska romano de 1974 nome *El pícaro*. 

## Intrigo
*Lazarillo de Tormes* (Rafael Álvarez) devas pruvi antaŭ la Justico, ke lia ŝtelemo ne celas fari malbonon, sed ke ĝi rilatas al la neceso manĝi. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Rafael Álvarez 'El Brujo' 	... 	Lázaro
* Karra Elejalde 	... 	Ĉefpastro
* Beatriz Rico 	... 	Teresa
* Manuel Alexandre 	... 	Skribisto
* Francisco Algora 	... 	Gastejestro
* Álvaro de Luna 	... 	Kaldronisto
* Juan Luis Galiardo 	... 	Urbestro
* Agustín González 	... 	Machuca
* Emilio Laguna 	... 	Fray Gabriel
* José Lifante 	... 	Pastro
* Manuel Lozano 	... 	Lazarillo
* Francisco Rabal 	... 	Blindulo
* Tina Sáinz 	... 	Bazaristino

## Komentoj 
Oni filmis en la Monaĥejo de Sankta Bartolomeo de Lupiana (Guadalajara), Talamanca de Jarama (Madrid) kaj Toledo. Dum la filmado Fernando Fernán Gómez malsaniĝis kaj devis anstataŭi lin en la reĝisorado José Luis García Sánchez, dum tre elĉerpita Francisco Rabal devis ludi la rolon de la blindulo, kiun dekomence estis ludonta Fernando Fernán Gómez mem.

La filmo ricevis du Goya-premiojn.

## Referencoj kaj notoj
* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2000
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Jaume Bartumeu

**Jaume Bartumeu Cassany** (naskita la 10-an de novembro 1954 en Andoro-la-Vila ) estas andora advokato kaj politikisto por la Partit Socialdemòcrata. Li estis la Ĉefministro de Andoro de 2009 ĝis 2011 . 

## Vivo 
Bartumeu studis juron ĉe la Université Toulouse-I-Capitole kaj la Universitato de Barcelono. 

Li estis Financministro en la jaroj 1990 ĝis 1992. En 1992, Bartumeu estis elektita al la *Consell General*, la reprezenta asembleo de Andoro. Li estis membro de la komitato kiu redaktis la novan konstitucion, estis prezidanto de la financa komisiono kaj la eksterafera komisiono. En 2005, li fondis la Socialdemokratian Partion de Andoro kaj iĝis la unua ĝenerala sekretario de la partio.

En la baloto de aprilo 2009, la socialdemokratoj gajnis plimulton en la baloto kaj formis registaron kun Bartumeu kiel ĉefministro . Li eksiĝis en 2011 kiam la registaro ne sukcesis aprobi la ŝtatbuĝeton. 

### Kromaj roloj 
* 1990 - 1992 : Ministro pri Financo, Komerco kaj Industrio.
* Fondinto de la Komitato pri Kulturo kaj Homaj Rajtoj de la Andorra Bar Association en 1983 .
* Membro de la Plenuma Komitato de la Internacia Asocio de Junaj Advokatoj (A.I.J.A.) de 1987 ĝis 1990 .
* Vicprezidanto de la Subkomitato pri Homaj Rajtoj de la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo en 2004 . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* govern.ad  Andora Registaro retejo
* Jaume Bartumeu oficiala retejo

Kategorio:Studentoj de universitato Tuluzo 1 Capitole
Kategorio:Andoraj politikistoj
El pícaro

***El pícaro*** (La fripono) estas hispana televida serio de 1974 verkita, reĝisorita kaj protagonistigita de Fernando Fernán Gómez. 

Pri Fernando Fernán Gómez oni notu, ke li estos verkisto kaj reĝisoro de filmo pri la plej fama rolulo de pikareska romano nome *Lázaro de Tormes* (2000). 

## Intrigo
La agado okazas en la 17-a jarcento, ĉefe en Hispanio, sed ankaŭ en Italio (ĉap. 1) kaj en Bavario (ĉap. 3), kaj la serio rakontas la aventurojn de Lucas Trapaza, nome *pikaro* kiu turnas sin ak ĉiu ajna tipo de cerbumado por survivi laborante malmulte al kiu akompanas la juna Alonso de Baeza. La scenaroj estis inspiritaj en la tekstoj de grandaj aŭtoroj de la Hispana Ora Jarcento de la Hispana literaturo, kiel Miguel de Cervantes, Francisco de Quevedo, Mateo Alemán, Vicente Espinel, Salas Barbadillo kaj la aŭtoro de *Estebanillo González*, krom la franca Alain-René Lesage.

## Komentoj 
Fernando Fernán Gómez dumlonge planis filmi pri la pikareska romano, sed tro granda kvanto de necesaj filmado kaj buĝeto malpermesis ĝin. En 1973 la reĝisoro ricevis la komision realigi la televidan filmon *Juan soldado* por TVE kaj kaj Fernán Gómez kaj la televida ĉeno ege kontentiĝis pri la rezulto.​ Tio kuraĝigis lin adapti sian ideon al la televida formato. Kvankam la ideo de Fernán Gómez estis realigi serieton de ses ĉapitroj unuhoraj, TVE konsideris pli taŭga serion de dek tri epizodoj de po ĉirkaŭ 25 minutoj. Kurioze, pli poste oni resendis la serion je ses ĉapitroj unuhoraj.​

## Referencoj kaj notoj
* 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Hispanaj komediaj filmoj
Kategorio:Televidaj serioj
Kategorio:Aperis en 1974
Kategorio:Komediaj televidaj serioj
Antoni Martí

**Antoni MARTÍ Petit** (naskiĝis la 30-an de julio 1963 en Escaldes-Engordany, mortis la 6-an de novembro 2023) estis andora arkitekto kaj politikisto. Li estis Ĉefministro de Andoro de majo 2011 ĝis majo 2019. Martí apartenis al la partio Demòcrates per Andorra . 

Martí estis diplomiĝinta arkitekto de la École nationale supérieure d'architecture de Tuluzo . Li estis reprezentanto en la Nacia Asembleo de Andoro por la Partit Liberal d'Andorra de 1994 ĝis 2003. De 2004 ĝis 2011 li estis urbestro de Escaldes-Engordany. 

La ĉefa agado de Martí kiel Ĉefministro estis malaltigi la enspezimposton en Andoro. En la baloto de marto 2015, Martí estis reelektita malgraŭ la Partit Liberal d'Andorra lanĉanta sian propran liston kaj Demokratoj per Andoro falas reen en subteno. La 16an de majo 2019, li estis sukcedita kiel ĉefministro fare de Xavier Espot Zamora. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* govern.ad  Andora Registaro retejo

Kategorio:Andoraj politikistoj
Òscar Ribas Reig

**Òscar Ribas Reig** (naskiĝis la 26-an de oktobro 1936 en Sant Julià de Lòria, samloke mortis la 18-an de decembro 2020) estis andora bankisto kaj politikisto, kiu servis du mandatojn kiel ĉefministro de Andoro .

## Vivo 
Ribas diplomiĝis pri juro ĉe la Universitato de Barcelono kaj studis politikan filozofion en la Universitato de Friburgo en Svislando . Li estis direktoro en la familia entrepreno Banca Reig SA

En 1971 li estis elektita al la *General Consell* por la unua fojo, kie li respondecis pri financaj aferoj dum du periodoj. Ribas apartenis al la Partit Nacional Liberal kaj gvidis la manieron en la modernigo de la politika sistemo de Andoro. Kiam Andoro ricevis registaron apartan de la parlamento, en 1982 Ribas iĝis la unua ĉefministro de la lando. Li deĵoris ĝis 1984. En la dua ĉefministro, de 1990 ĝis 1994, li reprezentis la Agrupament Nacional Democràtic. Dum tiu periodo, Andoro estis rekonita kiel suverena ŝtato, nova konstitucio estis lanĉita kaj la lando iĝis parlamenta demokratio. Ribas ludis centran rolon en tiu procezo .

En 1996, Ribas estis nomumita honordoktoro ĉe la Universitat de les Illes Balears .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oscar Ribas Reig Arkivoj

Kategorio:Andoraj politikistoj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Xavier Espot Zamora

**Xavier Espot ZAMORA** (naskiĝis la 30 oktobron 1979 en Escaldes-Engordany) estas andora juristo kaj politikisto reprezentanta la partion Demòcrates per Andorra. Li iĝis la Ĉefministro de Andoro la 16an de majo 2019 .

## Vivo 
Post lernejado en sia hejmlando kaj en Svislando, Espot studis en Barcelono kie li finis bakalaŭron pri homa scienco ĉe la Universitat Ramon Llull same kiel licenciton kaj magistron en juro ĉe la Escola Superior d'Administración i Dirección d'Empreses (ESADE). Li laboris kiel advokato en la justico en Andoro kaj por pli mallongaj periodoj en Francio kaj Hispanio .

En 2011 li iĝis Ŝtata sekretario en la Justicministerio kaj la interno antaŭ iĝi Ministro de la Justico kaj la interno en julio 2012 . En 2016, li ankaŭ iĝis Ministro de Sociaj Aferoj.

Post la baloto en 2019, Espot iĝis ĉefministro . Li estis elektita registarestro kun la subteno de Democrates per Andoro, Liberals d'Andorra kaj Ciutadans Compromesos en la parlamento. Espot transprenis kiel ĉefministro la 16an de majo 2019. Li sukcedis Antoni Martí, kiu ankaŭ reprezentis Demòcrates per Andoro, sed ne povus esti reelektita post du sinsekvaj mandatoj kiel ĉefministro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Administra Konsilio de Andoro

Kategorio:Andoraj politikistoj
Kategorio:GLAT-politikistoj
Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj
Carlos Llopis

**Carlos Fernández Montero LLOPIS**, konata kiel **Carlos Llopis** (Madrido, 20a de januaro 1913 - Madrido, 6a de aprilo 1970), estis hispana dramaturgo.

## Biografio 
Li estis verkisto samtempa kun similstilaj Miguel Mihura kaj Enrique Jardiel Poncela, verkis kvindek teatraĵojn kaj kultivis ĉefe la ĝenro de la prilaborita komedio de burĝa tono. Malpli favorita de literaturkritikistoj ol la menciitaj aŭtoroj, en sia epoko, tamen li premierigis verkojn laŭdatajn de la publiko, inter kiuj menciindas *Con la vida del otro* (1947), *Nosotros, ellas y el duende* (1946), *¡Oh, doctor!* (1950), *La cigüeña dijo sí* (1951), *La vida en un bloc* (1952), *¿De acuerdo, Susana?* (1955), *El amor tiene su aquel* (1955), *Por cualquier puerta del sol* (1956), *¿Qué hacemos con los hijos?* (1959) kaj *Mi mujer, el diablo y yo* (1962), kaj kelkaj el ili estis adaptitaj al kino.

Pri la ĝenro "revista", li verkis por ekzemplo la libreton de *La cuarta de A. Polo* (1951) kaj tiun de *Oriente y accidente* (1952), kun la humorisma trio Zori, Santos kaj Codeso.

## Filmoj 
* *La familia hippie* (1971) pri la verko *La cigüeña dijo ¡Sí!* reĝ. Enrique Carreras
* *La cigüeña dijo ¡Sí!* (1955) pri la verko *La cigüeña dijo ¡Sí!* reĝ. Enrique Carreras
* *Maldición gitana* (1953) pri la verko *Más acá de El más allá* reĝ. Jerónimo Mihura Santos.
* *La culpa la tuvo el otro* (1950) dir. Lucas Demare pri la verko *Con la vida del otro*
* *Escuela de rateros* (1956) reĝ. Rogelio A. González pri la verko *Con la vida del otro*

* 

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Metroo de Makao

La **Metroo de Makao** (, , ) estas amastransporta sistemo en Makao kaj ankaŭ estas la unua fervoja sistemo en Makao. La unua fazo de la projekto komencis konstruadon en februaro 2012, kaj la unua sekcio de la linio Taipa estis malfermita al publiko la . Nuntempe, la metroo de Makao (MLRT) estas funkciigita fare de MTR (Makao), tute posedata filio de MTR.

centra|450px|eta|Mapo

centra|700px|eta|Linio Taipa

## Vidu ankaŭ 
* Makao
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  (MLRT) (//)
*  (MTR) (//)
* UrbanRail.Net

Kategorio:Makao
Makao
Makao
Makao
La venganza de Don Mendo

***La venganza de Don Mendo*** (La revenĝo de Don Mendo) estas teatraĵo de la hispana verkisto Pedro Muñoz Seca, premierigita en 1918. Ĝi estis tiom sukcesa ke ankoraŭ nuntempe ĝi estas la kvara plej ofte ludita teatraĵo de ĉiuj tempoj en Hispanio kun *Don Juan Tenorio*, *Fuenteovejuna* kaj *La vida es sueño*. Estas kurioza verko kiel mikso de tragedio kaj amuzega komedio kaj katalogo de ĉia metriko de la hispanlingva poezio.

La verko apartenas al tre partikulara ĝenro, kreita de la aŭtoro, nome *astracán* (astrakano), kiu celas nur ridigo pere de konstantaj vortoludoj kaj ŝercoj kaj historiaj roluloj vestitaj per tute fuŝaj nerealismaj vestaĵoj (el lano el Astraĥano).

*La venganza de don Mendo* estas kvarakta komedio kun abundaj vortludoj kaj humoraj sceneroj; nome mikso de absurdo kaj elementoj propraj de la historia dramo kun parodia intenco. La mezepoka pasinteco kuniĝas malrealisme kun la entanteco rezulte en konstanta anakronismo.

## Intrigo
La filmo rakontas per bonhumora tono ("astrakaneca komedio") la aventurojn de Don Mendo Salazar, Markizo de Cabra. Perdinta sian tutan monon per kartludo, li venas ĉe sia amatino, la filino de grafo, amiko de la Reĝo, nome Magdalena. Tie malkovras ilin ŝia fianĉo, Don Pero, Duko de Toro. Don Mendo ŝajnigas sin ŝtelisto por eviti atakon al ŝia honoro kaj estas malliberigita. Kvankam Don Mendo promesis al ŝi, ke li diros nenion pri ilia amafero, ŝi petas al sia patro, ke  oni ekzekutu lin. Don Mendo fuĝas danke al helpo de sia amiko Moncada, kaj klopodas por realigi revenĝon kontraŭ Magdalena, ŝajnigante sin kiel seksalloga menestrelo por povi alproksimiĝi al ŝi.

## Roluloj 
* Don Mendo Salazar, (markizo de Cabra).
* Magdalena, lia amatino.
* Don Pero Collado, duko de Toro.
* La reĝo Alfonso la 7-a.
* Don Nuño Manso de Jarama.
* Reĝino Berenguela.
* Doña Ramírez.
* Markizo de Moncada.
* Maŭrino Azofaifa.

## Komentoj
Oni faris almenaŭ dek du famajn registritajn teatrajn adaptaĵojn (1918, 1925, 1941, 1957, 1977, 1986, 1997, 1999, 2003, 2010, 2011 kaj 2012), kinan filmon (*La venganza de Don Mendo* (1961)) kaj kvar televidajn adaptaĵojn (1964, 1972, 1979 kaj 1988).

## Referencoj kaj notoj
## Eksteraj ligiloj 
* MUÑOZ SECA, Pedro: *La venganza de Don Mendo*.
** Teksto, en *PDF*.

* 

Kategorio:Hispanlingvaj teatraĵoj
Kategorio:Komedioj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1918
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Filoj de Horuso

La **kvar filoj de Horuso** estis grupo de kvar diaĵoj en la antikva egipta religio kiuj laŭ la kredo protektis forpasintajn homojn en la postvivo. Komenciĝante en la Unua Meza Periodo de egipta historio ( 2181–2055 antaŭ nia erao), Imset, Duamutef, Hapi kaj Kebehsenuf estis aparte ligitaj kun la kvar kanopaj vazoj kiuj enhavis la internajn organojn kiuj estis forigitaj de la korpo de la mortinto dum la procezo de mumiiĝo. Plej ofte, Imset protektis la hepaton, Duamutef la stomakon, Hapi la pulmojn kaj Kebehsenuf la intestojn, sed tiu ŝablono ofte variis. La kanopaj vazoj ricevis kovrilojn kiuj reprezentis la kapojn de la filoj de Horuso. 

 de la Dudeksesa dinastio de Egiptio (664–525 antaŭ nia erao)]]
Kvankam ili estis origine portretitaj kiel homoj, en la lasta parto de la Nova egipta imperio ( 1550-1070 antaŭ nia erao) ili ricevis sian plej karakterizan ikonografion, en kiu Imset estas portretita kiel homo, Hapi kiel paviano, Duamutef kiel ŝakalo kaj Kebehsenuf kiel falko. La kvar filoj ankaŭ estis ligitaj kun steloj en la ĉielo, kun regionoj de Egiptio, kaj kun la kompasdirektoj.

La kultado de la filoj de Horuso preskaŭ estis tute limigita al la funebra sfero. Ili unue estis menciitaj malfrue en la Malnova imperio de Egiptio ( 2686–2181 a.K.) en la Piramidaj Tekstoj kaj daŭre estis alvokitaj en funebraj tekstoj dum la antikva egipta historio. Ilia ligo kun la kanopaj vazoj estis establita en la Unua meza periodo, kaj poste ili iĝis ĉieaj en la ornamado de kanopaj kestoj, ĉerkoj kaj sarkofagoj. Kvankam ili estis ĉiam pli proksime rilataj al la internaj organoj, ili daŭre aperis en la entombiga ekipaĵo eĉ post kiam oni ne plu uzis kanopaj vazoj en la Ptolemea periodo (303-30 a.K.), malaperante nur en la 4-a jarcento de nia erao kun la formorto de la antikva egipta funebra tradicio.

## Vidu ankaŭ 
* Imset
* Duamutef
* Hapi kaj 
* Kebehsenuf

Egiptaj
Kategorio:Mezorientaj dioj
Kategorio:Egipta mitologio
Klamoš

**Klamoš** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové 4 km sudoriente de Chlumec nad Cidlinou. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1356.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Klamoš
* Štít

## Pluaj fotoj 

Klamoš.JPG|Klamoš
Klamoš čp. 66.JPG|Klamoš


Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Neige Sinno

**Neige SINNO** (naskiĝis  en Vars, Hautes-Alpes) estas franca verkistino.

## Biografio 
### Juneco 
Neige Sinno naskiĝis en Vars la .

Dum sia infanaĝo kaj adoleskeco en Hautes-Alpes, ŝi suferspertis ripetajn seksperfortojn de sia duonpatro. Ŝi registrigis plendon en 2000 kaj li estis kondamnita al naŭ jaroj da malliberigo.

### Studoj 
Ŝi prezentis doktoran tezon pri angla literaturo, precipe pri la verkoj de Raymond Carver kaj Richard Ford. Ŝi poste studis en Usono kaj Meksiko.

### Literaturo 
Ŝi kunlaboris kun Edmond Baudoin. Ŝi estis portempa instruisto en la universitato kaj laboris kiel tradukisto. Neige Sinno estis selektita por la Premio Goncourt, la Premio Médicis, la Premio Décembre kaj gajnis la literaturan premion de *Le Monde*, la premion Les Inrockuptibles, la Premion Femina, la Premion Blù Jean-Marc Roberts, kaj ankaŭ Prix Goncourt des lycéens 2023 por *Triste Tigre* (eldonejo P.O.L).

### Privata vivo 
Ŝi loĝas en Meksiko kun sia partnero.
* 
* 
* 
La romano estis parto de la unua selektado por la Premio Goncourt 2023 kaj gajnis la Literaturan premion de *Le Monde*

## Notoj kaj referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Premiitoj per premio Femina
Kosičky

**Kosičky** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1369.

Ekde la 1-a de julio 1980 ĝis la 31-a de decembro 1991 apartenis al la municipo Babice.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kamparana domo n-ro 79
* Kamparana domo n-ro 47
* Kamparana bieneto n-ro 46
* Kamparana domo n-ro 80

## Pluaj fotoj 

Venkovský dům (Kosičky), Kosičky 79.JPG|Konstruaĵo n-ro 79
Venkovský dům (Kosičky), Kosičky 47.JPG|Konstruaĵo n-ro 47
Kosičky návesní rybník.JPG|Vilaĝplaca fiŝlago
Kosičky 46.JPG|Konstruaĵo n-ro 46
Kosičky křížek a zvonička.JPG|Kruco kaj sonorilejo
Kosičky památník padlých u hřbitova.JPG|Monumento al falintoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Veronika Novák

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Novák Veronika** estis hungara arkivisto, arkivestro, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Šaľa (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio).

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato de la lando. Ŝi akiris arkivistan diplomon en Universitato Komenio en Bratislavo en 1978, poste ŝi doktoriĝis el filozofio en 1984. Inter 1978–1987 ŝi laboris en arkivo de sia naskiĝurbo, poste ŝi estis levita arkivestro. Ekde 1998 ŝi instruis en la Universitato de Trnava. En la jaroj 2002 kaj 2003 ŝi havis altan postenon en la slovaka nacia arkivo, poste ŝi havis postenojn en aliaj lokoj. Ŝia laboro fokusiĝis al la areoj loĝataj de hungaroj. Ŝi ricevis 2 hungarajn kaj slovakan premiojn en la 2000-aj jaroj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hosszúfalu* (kunaŭtoro, 1993)
* *Vágsellye 1002-2002* (kunaŭtoro, 2002)
* *A Pozsonyi Jogakadémia hallgatósága, 1777-1849* (2007)
* *Dunaszerdahely* (kunaŭtoro, 2012)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto 
* datenoj legeblaj pli malsupre

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Slovakaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Slovakaj arkivistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Slovakiaj hungaroj
Ernő Orosz

**Ernő Orosz** [ernO oros], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Orosz Ernő** estis hungara genealogo, oficisto, arkivisto.

 naskiĝis  en Vásárút (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Trhová Hradská en Slovakio), li mortis  en Gyöngyös (Hungario).
eta|

## Biografio 
Pri studjaroj de  mankas informoj. Li iĝis arkivisto de Heves (reĝa departemento) en Eger inter 1896-1912, poste li estis librotenisto. En 1914 li iris al la proksima Gyöngyös, kie li estis samtempe oficisto kaj arkivisto. Ekde 1917 li apartenis al la urbestraro, en 1929 li estis levita vicurbestro. Li pensiuliĝis en 1939. Lia laboro fokusiĝis al devenoj de nobelaj familioj en Heves. Li edziĝis en 1873, li edzino naskis 2 filojn en 1896 kaj 1909.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Heves vármegye nemes családjai* (1900)
* *Heves és a volt Külső-Szolnok egyesült vármegyék nemes családjai* (1906)
* *Jegyzék némely közlevéltárakban elhelyezett címeres nemeslevelekről*

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare legebla en la 4-a paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj genealogoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Psametiĥo la 2-a

**Psametiĥo la 2-a** (greke Ψαμμήτιχος, *Psammetiĥos*, en iuj modernaj lingvoj ankaŭ nomata *Psamtik*, estis faraono de la dudeksesa dinastio de Egiptio. Li regis de 595 ĝis 589 antaŭ nia erao. Formale kun lia troniĝo finiĝis la Tria Meza Periodo de Egiptio kaj komenciĝis la Lasta Periodo de antikva Egiptio. Psametiĥo la 1-a sukcedis sian patron, Neĥo aŭ Nekao la 2-a, kaj kiam li mortas, lia filo Aprieso transprenas la faraonecon.

eta|maldekstra|300ra|

## Vidu ankaŭ
* Psametiĥo la 1-a
* Psametiĥo la 3-a

Kategorio:Faraonoj
Kategorio:Historio de Egiptio
Barchov (distrikto Hradec Králové)

**Barchov** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Hradec Králové, en distrikto Hradec Králové ok kilometrojn de urbo Nový Bydžov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1398.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Baroka kastelo Barchov
* Kolono kun statuo sankta Jozeo kun Jesuo 
* Brika sonorilejo kun sonorilo el la jaro 1777

## Pluaj fotoj 

Barchov čp. 70.JPG|Barchov
Barchov čp. 76.JPG|Barchov

Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo