open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amalia Pachelbel

eta|Memorigtabulo en Erfurto.
**Amalia PACHELBEL** (naskiĝis la 29-an de oktobro 1688 en Erfurto, mortis la 6-an de decembro 1723 en Nurenbergo) estis germana pentristino kaj kuprogravuristino.
Pachelbel naskiĝis kiel unu el sep gefiloj de la fama komponisto kaj orgenisto Johann Pachelbel. Ŝi estas aŭtoro de diversaj akvareloj kun florbildoj.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Germanaj gravuristoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Trikado
Estraro de UEA 1992-1995

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1992-1995 oficis jenaj personoj:

## Prezidanto 
*John Wells (kunordigado, reprezentado)

## Vicprezidanto 
*Ulrich Lins (landa kaj regiona agado)

## Ĝenerala sekretario 
*Ian Jackson (informado, eksteraj rilatoj, CED

## Aliaj estraranoj 
*Hans Bakker (financo)
*Michela Lipari (kulturo, kongresoj)
*So Gilsu (Azia agado)
*Mark Fettes (informado, CED]

Notoj: Ian Jackson demisiis en marto 1994. En Seulo 1994 estis elektita Mark Fettes nova ĝenerala sekretario apud siaj jamaj fakoj.

## Vidu ankaŭ
Kategorio:Aperis en 1992
Kategorio:Malaperis en 1995
Kategorio:Esperanto en 1992
Gresovsko (Simferopola municipo)

**Gresovsko** (, , ) estas urbotipa loĝloko de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, kiu administre apartenas al la Simferopola municipo.

La loĝloko situas en la centra parto de Krimeo, 9 kilometrojn norde de Simferopolo, al kiu ĝi estas ligita per trolebusa kaj busa trafiko. Apud la loĝloko situas la fervoja stacio "Simferopolo-kargejo".

La loĝloko estis fondita en la jaro 1956 okaze de finkonstruo de la simferopola regiona elektro-centralo, kiu ĝis nun estas la ĉefa industria entrepreno de la loĝloko. Krom ĝi sur la teritorio de la loĝloko troviĝas kelkaj konstru-uzinoj (produktantaj ferbetonajn elementojn).

La loĝloko havas kelkajn infanĝardenojn, unu bazlernejon, poliklinikon, kinejon, du bibliotekojn, preĝejon.

Kategorio:Simferopola municipo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Estraro de UEA 1989-1992

En **Estraro de UEA** dum la oficperiodo 1989-1992 oficis jenaj personoj:

## Prezidanto 
*John Wells, (kunordigado, planado)

## Vicprezidanto 
*Roman Dobrzyński, (regiona agado, turismo, Fondumo Zamenhof)
*Ulrich Lins, (eksteraj rilatoj, esperantologio)

## Ĝenerala sekretario 
*Osmo Buller 

## Aliaj estraranoj 
*Ivo Durwael, (informado)
*Grégoire Maertens, (financo, junularo)
*Oszkár Princz, (landaj kaj fakaj asocioj)
*So Gilsu, (Azia agado, aplikado en scienco)
*Spomenka Štimec, (kulturo)

Notoj: Fine de 1990 Osmo Buller fariĝis direktoro, anstataŭ la forpasinta Neil Salvesen. Nova ĝenerala sekretario fariĝis Ian Jackson.

## Vidu ankaŭ
Kategorio:Aperis en 1989
Kategorio:Malaperis en 1992
Kategorio:Esperanto en 1989
300 (nombro)

**Tricent (300)** estas la natura nombro kiu estas post 299 kaj antaŭ 301.

## Pri nombroj [300, 500) 
*Ĉi tiu ĉapitro estas pri nombroj ekde 300 inkluzive ĝis 500 malinkluzive.*

### Apartaj nombroj 
* **301**
* u do us big micro PO his
* **320** x 200 rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnova komputila ekrano kaj videokarto CGA.
* 720 x **348** rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnova komputila videokarto Hercules.
* 640 x **350** rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnova komputila ekrano kaj videokarto EGA.
* **360** estas kvanto de gradoj en unu plena turno.
* **400** estas kvanto de gradusoj en unu plena turno.
* **365** estas kvanto de tagoj en normala jaro.
* **366** estas kvanto de tagoj en superjaro.
* **380** kaj **400** voltoj estas normalaj elektraj tensioj inter fazoj en industria elektra reto en iuj landoj. Proksimume 380=220*31/2, 400=230*31/2.
* 640 x **480** rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnovaj komputila ekrano kaj videokarto VGA.

### Aroj 
Jenaj aroj enhavas erojn kun numeroj 300 ... 499:

* Normoj de ISO
* NGC-katalogo
* Normoj de GOST
* Jaroj
** Jaro 300 apartenas al la 3-a jarcento
** Jaroj 301 ... 400 apartenas al la 4-a jarcento
** Jaroj 401 ... 499 apartenas al la 5-a jarcento

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Naturaj nombroj
500 (nombro)

**Kvincent (500)** estas la natura nombro kiu estas post 499 kaj antaŭ 501.

## Pri nombroj [500, 1000) 
*Ĉi tiu ĉapitro estas pri nombroj ekde 500 inkluzive ĝis 1000 malinkluzive.*

### Apartaj nombroj 
* **512** = 29 (rigardu plu en nenegativa entjera potenco de 2).
* **640** x 350 rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnovaj komputila ekrano kaj videokarto EGA.
* **640** x 480 rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnovaj komputila ekrano kaj videokarto VGA.
* **366** estas kvanto de tagoj en superjaro.
* **660** voltoj estas normalaj elektraj tensioj inter fazoj en industria elektra reto en iuj landoj. Proksimume 660=380*31/2.
* **666** estas "nombro de besto".
* **720** x 348 rastrumeroj estas distingkapablo de jam malnova komputila videokarto Hercules.
* **800** x **600** rastrumeroj estas unu el kutimaj distingkapabloj de komputila ekrano kaj videokarto.
* 1024 x **768** rastrumeroj estas unu el kutimaj distingkapabloj de komputila ekrano kaj videokarto.

### Aroj 
Jenaj aroj enhavas erojn kun numeroj 500 ... 999:

* Normoj de ISO
* NGC-katalogo
* Normoj de GOST
* Jaroj
** Jaro 500 apartenas al la 5-a jarcento
** Jaroj 501 ... 600 apartenas al la 6-a jarcento
** Jaroj 601 ... 700 apartenas al la 7-a jarcento
** Jaroj 701 ... 800 apartenas al la 8-a jarcento
** Jaroj 801 ... 900 apartenas al la 9-a jarcento
** Jaroj 901 ... 999 apartenas al la 10-a jarcento

Kategorio:Naturaj nombroj
Abre Campo

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Manhuaçu''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1889. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Abatejo Saint-Germain-des-Prés

La **abatejo Saint-Germain-des-Prés** estas malnova, parte malaperita abatejo lokita en la 6-a arondismento de Parizo. Ĝi estis fondita sur la loko kie antaŭe stariĝis preĝejo, kaj fariĝis la tombejo de la merovidaj reĝoj de Neŭstrio.

Restas nur hodiaŭ la preĝejo de la abatejo.

## Historio 
La abatejo estis fondita je la 6-a jarcento fare de la filo de Klodvigo la 1-a, Ĉildeberto la 1-a (551-558). Sub reĝa protekto, la abatejo fariĝis unu el la plej riĉaj en Francio. Plimulto el la konstruaĵoj estis detruitaj dum la franca revolucio pro salpetra eksplodo : hodiaŭ, nur restas la **preĝejo Saint-Germain-des-Prés**. Ĝi nomitis por Germanus el Autun.

## Kvartalo 
La abatejo donis sian nomon al la ĉirkaŭa kvartalo, Saint-Germain-des-Prés. Sed la areo estas iasence ankaŭ parto de la Latina Kvartalo, ĉar la etoso restas tre intelekta.

## Famuloj 
La filozofo René Descartes estas entombigita sub unu el la flankaj kapeloj de la preĝejo.

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Germain-des-Prés
* Saint-Germain (apartigilo)

eta|center|220px|Turo de la preĝejo
eta|center|250px|La preĝejo interne.

Kategorio:6-a arondismento de Parizo
Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj en Francio
Kategorio:Frankoj
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Francio
Saint-Germain-des-Prés
Saint-Germain-des-Prés
Saint-Germain-des-Prés (Parizo)

[dekstra|eta|225ra|Turo de la [Abatejo Saint-Germain-des-Prés|abatejo]]
**Saint-Germain-des-Prés** [sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃ de pʁe] estas unu el la plej famaj kvartaloj de Parizo. Ĝi troviĝas ĉirkaŭ la samnoma abatejo, je la fino de la Strato de Rennes, en la 6-a arondismento de Parizo (maldekstra bordo de la Sejno).

## Historio 
Eta komunumo progrese naskiĝis ĉirkaŭ la abatejo Saint-Germain-des-Prés, kiu situis mezepoke ekster Parizo, en la kamparo, kiel montras la vorto "*Prés*" (herbejo). La vilaĝo Saint-Germain formiĝis je la 12-a jarcento, kaj havis tiam proksimume 600 loĝantojn.

Tiu kvartalo altiras la intelektulojn depost la 17-a jarcento. Diderot aŭ d'Alembert kutime kuniĝis en la kafejo Landelle (Strato Buci), aŭ en la kafejo Procope, kiu ankoraŭ ekzistas hodiaŭ. Same, kelkaj revoluciuloj (ekz. Marat, Danton, Guillotin...) loĝis en la kvartalo. La konstruaĵoj de la monaĥejo estis detruitaj dum la franca revolucio.

Post la Dua mondmilito, la kvartalo Saint-Germain-des-Prés fariĝis grava loko por la intelekta kaj kultura vivo de Parizo. Filozofoj, verkistoj, aktoroj kaj muzikistoj miksis en la noktaj kluboj kaj la kafejoj (kafejo Les Deux Magots, kafejo Flore, Lipp...), kie ekzistadista filozofio ofte tanĝis ĵazon. Pluraj famuloj loĝis aŭ verkis en Saint-Germain, interalie :

[eta|dekstra|225ra|La [bulvardo Saint-Germain (Parizo)|bulvardo Saint-Germain.]]
* Jean-Paul Sartre
* Simone de Beauvoir
* Juliette Gréco
* Jean-Luc Godard
* François Truffaut
* Jacques Prévert
* Alberto Giacometti

## Hodiaŭ 
La konstruaĵoj de la 17-a jarcento ankoraŭ stariĝas, sed la kvartalo videble ŝanĝis ekde kelkaj jardekoj : la laŭmodaj butikoj, ofte luksaj, anstataŭas la butiketojn kaj la librobutikojn.

## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Saint-Germain (apartigilo)
* Bulvardo Saint-Germain (Parizo)
* Abatejo Saint-Germain-des-Prés
* Saint-Germain-des-Prés (pariza metrostacio)
* kafejo Les Deux Magots

## Eksteraj ligiloj 
* **(fr)** TTT-ejo pri Saint-Germain-des-Prés 

Kategorio:Kvartaloj de Parizo
Kafejo Les Deux Magots

eta|300px|
**Les Deux Magots** (prononco [], "la du [fremdlandaj] komercistoj") estas fama kafejo de Parizo. Ĝi troviĝas en la  kvartalo Saint-Germain-des-Prés, en la 6-a arondismento de la franca ĉefurbo.

## Deveno de la nomo 
La nomo de la kafejo devenas de la nomo de eksa butiko de novaĵoj, kiu iam situis sur la sama loko (6, placo Saint-Germain-des-Prés).

## Historio 
La kafejo aperis ĉirkaŭ la jaro 1885. Pluraj verkistoj tiam ekkutimis kuniĝi tien, interalie Paul Verlaine, Arthur Rimbaud kaj Stéphane Mallarmé. Ekde tiam, la kafejo ĉiam konservis gravan rolon por la kultura vivo de Parizo.

En 1933, la kreado de la premio Deux Magots konfirmis ĝian literaturan rolon. La kafejo estis sekve frekventita de multaj artistoj, ekzemple Elsa Triolet, André Gide, Jean Giraudoux, Pablo Picasso, Fernand Léger, Jacques Prévert, Ernest Hemingway, Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Bob Welch aŭ Umberto Eco.

## Vidu ankaŭ 
* Kafejo Flore
* Saint-Germain-des-Prés

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la kafejo 

Kategorio:Konstruaĵoj en la 6-a arondismento de Parizo
Kafejo Flore

eta|300px|Kafejo Flore
La **kafejo Flore** () estas fama kafejo de Parizo. Ĝi troviĝas en la kvartalo Saint-Germain-des-Prés kaj ĉe la bulvardo Saint-Germain, en la 6-a arondismento de la franca ĉefurbo.

La kafejo naskiĝis je la komenco de la Tria Respubliko, verŝajne en 1887. La nomo "Flore" devenas de skulptaĵo kiu stariĝis sur la alia flanko de la bulvardo.

Je la fino de la 19-a jarcento, la verkisto Charles Maurras redaktis tie sian verkon *Sous le signe de Flore*. Multaj intelektuloj, interalie Jean-Paul Sartre kaj Simone de Beauvoir, kutimis frekventi la kafejon.

Kafejo de Flore estas ornamita en 1925-stila artdeka stilo kun ruĝaj, mahagonaj seĝoj kaj speguloj, kaj ĝia aspekto ŝanĝiĝis nur iomete ekde la dua mondmilito. Ĝia ĉefa konkuranto, Kafejo Les Deux Magots estis favorata de la franca intelekta elito en la periodo post la dua mondmilito, sed la ekvilibro ree ŝanĝiĝis favore al kafejo Flore je la 1990-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kafejo Les Deux Magots
* Saint-Germain-des-Prés

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 

Kategorio:Konstruaĵoj en la 6-a arondismento de Parizo
Internacia Dadaisma Monato

**Internacia Dadaisma Monato** estas monato de celebrado de la Dadaisma movado.

Je la 27-a de decembro, 2005, Urbestro Dennis "Boog" HIGHBERGER de Lawrence, Kansaso, proklamis Internacian Dadaisman Monaton. Tamen, en la spirito de Dadaismo, Highberger ne elektis specifikan monaton celebri Dadaismon. Anstataŭ, li proklamis Internacian Dadaisman Monaton kiel la 4-a de februaro, la 28-a de marto, la 1-a de aprilo, la 15-a de julio, la 2-a de aŭgusto, la 7-a de aŭgusto, la 16-a de aŭgusto, la 26-a de aŭgusto, la 18-a de septembro, la 22-a de septembro, la 1-a de oktobro, la 17-a de oktobro, kaj la 26-a de oktobro. Highberger elektis la datojn per rulado de ĵetkubo kaj eltirado de numeroj el ĉapelo.

Inter aliaj, la muzeo POINT JAUNE en St. Gallen, Svislando estas partoprenanto de la ideo de Higberger. Ĝi ankaŭ estas celebrita per kelkaj loĝantoj de Athens, Georgio.

Kategorio:Dadaismo
Kategorio:Festoj
Filareto Kavernido

**Filareto Kavernido,** pseŭdonimo de **Josef Heinrich Goldberg**, naskiĝis la 24-an de julio 1880 en Weißensee; mortis la 16-an de majo 1933 en Moca, Dominika Respubliko) estis  german-juda kuracisto (liaj specialaĵoj estis psikiatrio kaj ginekologio), idisto kaj gvidanto de anarki-komunista komunumo en Berlino, Tourrettes, Korsiko kaj Dominika Respubliko, provinte realigi siajn utopiojn surbaze de la filozofioj de Nietzsche kaj Platono.

## Vivresumo 
Filareto studentiĝis ĉe lernejo en Brandenburg kaj studis medicinon en la Universitato de Berlino kaj en Freiburg de 1900 ĝis 1904. Lia doktoriga disertaĵo temas pri "histeria blindeco". Dum tiu ĉi tempo li kontaktiĝis kaj kun la Esperanto-movado. Li migris al Francio (Nice post Korsiko) en 1926.

En 1929 li iris al Haitio poste al Dominka Respubliko kie li ricevis terpecon por kultivi. Fine de la 1920-aj jaroj, la Dominika Respubliko senespere serĉis homojn por loĝigi la apenaŭ loĝatajn, postiĝintajn agrikulturajn regionojn.  Anstataŭ multe kultivi Filareto senpripense daŭrigis sian agitadon por libera vivo kaj libera amo, ne reguligita de la ŝtato. Li kuraĝe agitis la kamparan loĝantaron ĝis li estis murdita en 1933.

## Verkaro 
Li verkis interalie novelon *La Raupo*, fablo en la planlingvo Ido (germana traduko de S. Tovar, Madrido). Kopio troviĝas en la Internacia Instituto pri Socia Historio, Amsterdamo, la arkivoj de la Fondumo Friedrich Ebert en Bonn, kaj en pluraj universitataj bibliotekoj en Germanio, ekz. Bonn, Bremen aŭ Berlino.

## Literaturo 
Li estas menciita en multaj nuntempaj publikaĵoj, lia politika kaj filozofia mondkoncepto estas diskutita en gazetartikoloj kaj libroj priskribante lian aŭtoritateman kaj despotan naturon.
* Steffen Greiner: *Diktatur der Wahrheit. Eine Zeitreise zu den ersten Querdenkern (Diktaturo de vero. Vojaĝo tra la tempo al la unuaj flankaj pensuloj).* Stuttgart, 2022. ISBN 978-3-608-50017-2 
* Ulrich Linse: *Ökopax und Anarchie. Eine Geschichte der ökologischen Bewegungen in Deutschland* (Ökopax kaj anarkio. Historio de la ekologiaj movadoj en Germanio), eld. dtv, Munkeno 1986, ISBN 3-423-10550-X .

## Vidu ankaŭ 
Emile Chapelier

Komunumo (intenca loĝado)

Novmaltusismo

## Eksteraj ligiloj 
* www.filareto.info
* Gazetaraj informoj de Filareto
* *La Raupo* Originala Fabelo de Filareto Kavernido, Berlin, 1926 
* "Kultur und Zivilisation" 
* "Kulturkampf statt Klassenkampf" 
* "Kulturphilosophische Betrachtungen" 

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj idistoj
Kategorio:Germanaj anarkiistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Gejŝo

**Gejŝo** estas japana virino, kiu praktikas la tradiciajn artojn (ikebano, danco, muziko kaj te-ceremonio).

## Etimologio kaj terminologio (deveno kaj uzado de la vorto) 
[eta|Japana gejŝo sur [Ukijo|ikuja pentraĵo]]
La termino *gejŝo*, kunligita el *gei* (芸, 'arto(j)') kaj *sha* (者, 'persono'), venas el la tokia dialekto kaj de tie transpreniĝis en la eŭropajn lingvojn. La altjapana konas la terminon *geigi* (芸妓, 'artistino'), en la dialekto de Kansajo ili nomiĝas *geiko* (芸子, 'infano de arto'). Gejŝo dum trejnado nomiĝas ''han'gyoku'' (半玉, 'duon-gemo') en Tokio kaj *maiko* (舞妓, 'dancanta knabino') en Kioto.

## Historio 
La termino *gejŝo* ĝenerale estas uzata por akompana fraŭlino, amuzistino, kiu estas vestita en tipaj, severe stilitaj vestoj kaj kun klasika japana muziko, kanto kaj danco, agrable plibriligas la vesperon de kunularoj. Dum la 18-a kaj 19-a jarcento gejŝoj estis tre kutimaj dum certaj okazaĵoj. Karakteriza por la gejŝo estas la arta peruko el nigraj haroj, la blankigita vizaĝo kun ruĝaj lipoj kaj okulfrapa kimono aŭ silka vesto, kiu en speciala maniero nodligite ĉirkaŭas la korpon. Gejŝoj estas konsiderataj kiel modelo de beleco kaj rafinita kulturo.

En la pasinto oni asociis gejŝojn ofte (kaj ĝenerale malprave) kun prostituado. Ekzistis krom la mondo de gejŝoj ankaŭ la mondo de amoristinoj (Tayuu/Oira) kie okazis prostituado. Kvankam tiam oni povis aĉeti la rajton forpreni la virgecon de gejŝo, ili ne estis devigataj sekse kuniĝi kun klientoj, ankaŭ ne kun tiu kiu pagis monon por la virga gejŝo.

Knabino junaĝe estis dungita kiel *maiko*, kaj dum kelkaj jaroj estis edukita de sperta gejŝo, kiu perfektigis la knabinon en klasika japana muziko, kantado kaj dancado. Gejŝoj aktivis en certaj poramuzaj kvartaloj de grandaj urboj, kiel Yoshiwara en Edo (Tokio) kaj Gion en Kioto, kaj ofte estas ligitaj al certa domo per kio ilia rango en la hierarkio estis fiksita. Ankaŭ nuntempe en Japanio kelkdekoj da gejŝoj aktivas, sed nur kiel akompanulinoj kiuj estas edukitaj en klasikaj japanaj artoj.

## Vidu ankaŭ 
* Memoirs of a Geisha (filmo) (Memoraĵoj de Gejŝo)
* Ukijo
* Hetajro

## Ekstera ligilo 
Informdona retejo pri gejŝoj (angle) 

Kategorio:Kulturo de Japanio
Magmorokaĵo

eta|Diorito
Sub **magmo-rokaĵoj** aŭ **magmaĵoj** (magmo-devenaj rokaĵoj) oni kunigas nocie en la geologio ĉiujn ŝtonaĵojn, kiuj ekestas per solidiĝo de magmo kaj do havas sian originon per procezoj en la terinterno.

La magmaĵoj estas unu el la tri ĉefgrupoj de la petrografio. La du aliaj ŝtonaĵ-grupoj, kiuj havas tre malsaman ekestohistorion kaj strukturon, estas la sediment-devenaj kaj la metamorfoz-devenaj rokaĵoj (metamorfaĵoj). Je la mineralenhavo la tri grupoj tamen povas esti similaj.

Magmaj rokaĵoj ĝenerale estas la naturaj kristaliĝoproduktoj de varmega silikata fandaĵo, la tielnomata **magmo**. Kiam tiu arda-fluida maso el la terinterno venas al la surfaco, oni nomas ĝin lafo. Ĉu la malvarmiĝo kaj solidiĝo de la petrofandaĵo okazas super- aŭ subtere, havas fortan influon al la kristaliĝo kaj la teksturo de la ekestantaj rokaĵoj. Pro tio oni distingas du ĝis tri petrogrupojn:
## Profundo- kaj elflurokaĵoj 
[eta|dekstra|Vulkanaĵoj en [Norda Ameriko.]]
[eta|dekstra|Plutonaĵoj en [Norda Ameriko.]]
**Magmo-devenaj rokaĵoj**, magmaĵoj aŭ magmo-rokaĵoj estas rokaĵoj kiuj estiĝis el magmo de vulkanoj aŭ de la terinterno. Tio okazas pere de diferenciga kristaliĝo (kristalsistemoj) laŭ diversaj leĝoj de termodinamiko. Plutonismo pristudas la formiĝon de rokaĵoj tre profunde sub la surfaco kaj Vulkanismo pristudas la formiĝon de rokaĵoj malprofunde aŭ ĉe la surfaco de la terkrusto. La unuaj nomiĝas plutonaĵoj aŭ plutonitoj, kaj la lastaj vulkanaĵoj aŭ vulkanrokaĵoj.
## Pliaj ecoj de la magmaĵoj 
Alia kriterio de klasado dependas respektive de:
* la kemia konsisto ĉefe laŭ la procentaĵo de SiO² kaj alkal-metaloj (Na,K)
* la ĉefaj mineraloj ĉefe laŭ la procentaĵo de kvarco, feldspato kaj diversaj silikatoj.

## Transformiĝo de magmaĵoj al aliaj ŝtonaĵoj 
## Gravaj specoj de magmaĵoj 
Specifaj tipoj de magmo-rokaĵoj estas la vejno-rokaĵoj, tio estas tiuj kiuj plenigas la fendojn de antaŭaj rokaĵoj; ofte tiuj estas tre utilaj ĉar enhavas interesajn mineralojn. 

Alia specifa tipo de magmaĵo estas la vulkanvitro, tio estas la rokoj kiuj rapidege malvarmiĝis sen tempo por kristaliĝo. Tiuj estas amorfaj rokaĵoj, kiel ekzemple obsidiano, kio estas tre nigra, brila vitro uzata eĉ ekde la prahistorio.

Aliaj tipoj de magmaĵoj estas la tofoj kaj aglomeraĵoj, kiuj kunhavas similan devenon: kiam la kratero de vulkano ŝtopiĝas pro solidiĝinta lafo, okazas eksplodo de diversaj materialoj kaj grandaj rokaĵoj kaj etaj ŝtonetoj aŭ eĉ polvo; kie falas grandaj ŝtonoj poste encementitaj estiĝas aglomeraĵoj kaj de la polvecaj eksplodaĵoj formiĝas tofoj.

Ĝenerale la magmo-rokaĵoj, kune kun la metamorfozo-devenaj rokaĵoj, estas pli utilaj ol la sedimentad-devenaj rokaĵoj. Pro tio oni uzas ilin tre ofte en konstruado.

Ekzemploj de magmo-rokaĵoj estas la batolito, la diorito, la riolito, la porfirito, la gabro, la bazalto kaj la sienito.

## Vidu ankaŭ 
* Sedimenta rokaĵo
* Metamorfa rokaĵo

## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
Sario (urbo)

**Sario,** perse **ساری** estas universitata urbego, ĉefurbo de la provinco Mazandarano en norda Irano.
eta|maldekstre|Nova administracia domo de Sario
eta|Tombo de Imamzadeh Abbas, Sario

## Geografio 
Sario situas inter nordaj deklivoj de la montoj Alborz kaj suda marbordo de la Kaspia Maro. Teherano troviĝas 176 km https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Elfosadoj montras pruvojn pri la ekzisto de kolonioj ĉirkaŭ Sario jam en la 70-a jarmilo antaŭ Kristo. Dum la longa historio estas nebulaj mencioj pri lokoj aŭ urboj ekzemple "la flava urbo". En la 7-a jarcento la urbo estis nomita "Sarujeh" kiel provinca ĉefurbo. Depost invado de la mongoloj la urbo estis detruita. Ĉefaj evoluoj okazis dum la regado de Reza Ŝaho Pahlavi, la vizaĝo de la urbo ŝanĝiĝis draste. Stacidomo kaj la plej multaj stratoj devenas de tiu epoko. Dum la 2-a mondmilito la sovetia armeo okupis la urbon, sed forlasis ĝin post la milito.

## Ekonomio 
La ekonomio de Sario baziĝas sur produktadoj de manĝaĵoj kiel muelitaj rizoj, laktaĵoj, viandoj kaj kuketoj. Sario estas grava produktisto de fruktoj (oranĝoj, citronoj). Menciindas produktado de paperoj, lignoj, ŝtofoj kaj konstruaj materialoj.

## Klimato 
Sario havas humidan subtropikan klimaton (Köppen: Cfa). Vintroj estas malvarmaj kaj pluvaj dum someroj estas varmaj kaj humidaj. Jare pluvas/neĝas po 947 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo – aŭgusto iomete malpli.

## Trafiko 
Sario havas internacian flughavenon, stacidomon, haveneton. Enurbe aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* La horloĝa turo (vidu la foton en la informkesto!)
* parkoj
* bazaro

## Ĝemelurboj 
*  Naĝafo Irako
*  Homel Belorusio
*  Astraĥano Rusio
*  Ancona Italio

## Fontoj 
* https://www.britannica.com/place/Sari-Iran
* interalie WikiTrans

Tagan Park (Sari).jpg|Distra parko
Sari bazar 10.jpg|Bazaro
A street in Sari.jpg|Strato
Sari bazar 25.jpg|Trafiko

eta|centre|666ra|Monumento en Sario

## Eksteraj ligiloj 
*  (

Kategorio:Urboj de Irano
Francis Beaufort

**Francis Beaufort** estis kontradmiralo de brita maristaro. Li naskiĝis la  en County Meath (Irlando) en familio de reverendo Daniel August Beafort. Ekde sia 13-a jaro Beaufort restadis sur maro kiel stevardo de brita maristaro.

Beaufort interesis pri meteologio. Ekde sia 16-a jaro kadeto Beaforto faris precizajn meteologiajn registrojn, kies denseco per tio, kiel li ascendis sur kariera ŝtupetaro, pligrandiĝis. Fine li faris mezuradojn en duhoraj intervaloj. Apud informoj pri forto de vento la registroj enhavis ankaŭ informoj pri vetero. Beaufort kreis propran kodigon, per kiu li markis la veteron. Tiu ĉi kodigo estis en la jaro 1833 akceptita kiel oficiala markigo en la brita maristaro. En la jaro 1935 akceptis internacia konferenco reguligitan formon de tiu ĉi kodigo por interŝanĝo de meteologiaj indikoj.

Kiam li estis 22-jara, li estis avancita je leŭtenanto sur ŝipo *H. M. S. Phaeton*.

En la jaro 1805 Francis Beaufort estis nomumita komandanto de milita velŝipo *H. M. S. Woolwich*, kiu navigaciis ĝis Sud-Ameriko ĝis golfo Rio de la Plata. Tasko de Beaufort estis gvidi hidrografian esploron. Dum tiu ĉi navigaciado Beaufort faris en la jaroj 1805 - 1808 sian skalon de forto de vento. Boforta skalo estis en la brita maristaro ekde la jaro 1838 devige uzata por ĉiuj registroj en ŝipaj taglibroj.

Dum la tempo de sia uzado la skalo de Beaufort spertis multajn ŝanĝojn, kiuj reagis je aktualaj bezonoj de mezurado de la forto de vento. Ekz. en la jaro 1946 Internacia Meteologia Komitato disvastigis nombron de gradoj al 17 difinante gradojn per amplekso de rapideco de vento mezuritaj en alteco de 10 metroj super la surfaco. Per tio la skalo de Beaufort estis ŝanĝita je Beauforta skalo de rapideco de vento.

En la jaroj 1811 - 1812 li navigaciis tra orienta Mediteraneo, kie li faris hidrografiajn esplorojn kaj patrolado kontraŭ korzaroj. En junio de 1812 dum astronomiaj mezuradoj estis grupo gvidita de Beaufort atakita de malamikaj trupoj de loka paŝao. Retiriĝante sur ŝipon *H. M. S. Fredrikssteen* Beaufort estis trafita per pafaĵo en kokson kaj li devis kelke da monatoj kuraci sin. Fine de la jaro la ŝipo revenis reen Anglion. Francis Beaufort jam neniam plu revenis en deĵoron sur la maro, eĉ kiam li restis en la brita maristaro ĝis sia 81 jaro.

Ekde la jaro 1829 Beaufort estis oceanografiisto de la brita maristaro.

En la jaro 1846 Francis Beaufort estis nomumita kontradmiralo kaj en la jaro 1848 estis al Beaufort pruntedonita titolo *komtur el Bath*.

Francis Beaufort estis emeritigita en la jaro 1855 post 68 jaroj de la deĵoro.

Francis Beaufort mortis la  en Londono.

## Rilataj temoj 
* Boforta skalo

Kategorio:Irlandanoj
Kategorio:Britaj sciencistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Aage Niels Bohr

**Aage Niels BOHR** (Kopenhago, Danio, (19-an de junio 1922 - 8-an de septembro 2009). Li estis nuklea fizikisto, filo de Niels Bohr, li ricevis la Nobel-premion en fiziko en 1975.

## Referencoj 
Kategorio:Danaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Kopenhaganoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Projekto Manhattan
Wolfgang Pauli

**Wolfgang Ernst PAULI** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1900 en Vieno - mortis la 5-an de decembro 1958 en Zuriko) estis fizikisto konata pro lia difino de principo de ekskludo en kvantuma mekaniko.

Li ricevis Nobel-Premion pri fiziko en 1945.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj fizikistoj
Kategorio:Zurikanoj
Kategorio:Kvantumaj fizikistoj
Kategorio:Svisaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Svisaj judoj
Kategorio:Termodinamikistoj
Aguel'hoc

dekstra|225px|Loko de Aguel'hoc en Malio
'''Aguel'hoc''' estas landa komunumo en la norda de Malio, Regiono Kidal, kiu servas kiel ĉefurbo de la distrikto de Tessalit.

Aguel'hoc situas en la Valo Telemesi je 0° 51' 17.05" Oriento,
19° 27' 55.96" Nordo. Ĝia sektoro inkluzivas la komunumojn de Aguel'hoc, Tassidjimt, Ukinik, Telabit, Inakafel, Tamuscat, Matalmen, Tagharabat, Soran, Laway laway, Aslagh, kaj Inamzil.

Kategorio:Urboj de Malio
Água Comprida

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Uberaba''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Araouane

**Araouane** estas vilaĝo en la Malia Saharo, situante 260 km norde de Timbuktuo survoje al Taoudenni. Ĝi estas antaŭa oazo kaj estas ankoraŭ stacio sur tra-saharaj komercaj vojoj. Krome ĝi estas konata pro ĝiaj erudiciuloj, aparte Ahmad Baba al Massufi, kiu naskiĝis tie. 

Dum la flora epoko de la urbo, ĝi havis 1.200 domojn, el kiuj restis hodiaŭ 27, la pliajn kovris la sablo. Ĝia moskeo estas nun enfosanta en sablon ĝis ĝia minareto. Restaŭrado de la urbo komenciĝis en la frua 1990-aj jaroj, sed estis severe rompita pro la Tuarega ribeloj.

## Eksteraj ligiloj 
*foto

Kategorio:Urboj de Malio
François Arago

**François Jean Dominique Arago** (naskiĝis la 26-an de februaro 1786 en Estagel (apud Perpignan), Francio, mortis la 2-an de oktobro 1853 en Paris) estis matematikisto, fizikisto, astronomo kaj politikisto.

## Biografio 
Filo de François Bonaventure Arago kaj Marie-Anne Roig, li estis la pli aĝa de sia frataro, la kvin aliaj fratoj Arago estis:
* Jean (1788-1836), kasisto en ateliero de Perpignan, kaj poste militisto en Meksiko;
* Jacques (1790-1854), verkisto, desegnisto kaj esploristo;
* Victor (1792-1867), politeknisto kaj militisto;
* Joseph (1796-1860), militisto en la meksika armeo;
* Étienne (1802-1892), dramisto kaj politikisto, urbestro de Parizo en 1870.

François havis inklinon al artilerio. Li studis matematikon kaj aliajn fakojn de Joseph-Louis Lagrange kaj eniris fine de 1803 al Franca Politeknika Lernejo de Parizo, kiu ne plaĉis al li. En la sekvanta jaro, eniris observatorion de Parizo kaj komencis laboron pri meridianoj.

En optiko, Arago estis adepto de onda teorio. Kun Jean-Baptiste Biot, li kalkulis la refrakto-indicon de aero kaj aliaj gasoj.

En 1825 li estis komisiita kun Pierre Louis Dulong por determini la vaportension de akvo sub premoj je 30 atmosferoj. Liaj aliaj studoj estis pri astronomio, magnetismo kaj lumo-polarigo. Li determinis ekzemple, la diametron de planedoj.

## Vidu ankaŭ (omaĝe al li) 
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo
* Arago, luna alfrapa kratero
* 1005 Arago, asteroido de la asteroida zono

Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Libroj de la Makabeoj

**Makabeoj** estas la indiko de kvar libroj en la Septuaginta tradicio de l' biblio, kiujn oni kalkulas al la Duakanonaj Libroj.
* *1 Makabeoj* pritraktas la historion de la Makabeoj, la pastroj-monarĥoj de Judujo, kiu ribelis kontraŭ la Grekaj superregado fare de la Seleŭkidoj en Sirio. *1 Makabeoj* pritraktas la periodon de 168-134 a.Kr. La verkinto estas ne konata; la libro kutime estas datumita ĉirkaŭ la komenco de l' lasta jc a.Kr.

* *2 Makabeoj* same pritraktas la historion de la Makabeoj, la pastroj-monarĥoj de Judujo, kiu ribelis kontraŭ la Grekaj superregado fare de la Seleŭkidoj en Sirio. *2 Makabeoj* estas mallongigo de verko, origine kvin librojn ampleksa, fare de certa Jason el Cireno, pri kiu nenio estas sciata. Parte ĝi estas simila je *1 Makabeoj*; famaj estas la martiro-historioj pri Eleazar kaj pri la patrino kaj ŝiaj sep filoj, kaj la rakonto pri la malsanktigo de la templo de Jerusalem. Dato de verkiĝo ne certas; tamen multaj pensas: post 124 a.Kr.

* *3 Makabeoj* tute ne temas pri la Makabeoj, sed pri Egiptio, kie unu el la Ptolemeoj, kiu venkis Antioĥon la 3-an, poste provas neniigi la tutan judaron, kiu loĝas en Aleksandrio, krom se ili konsentas fariĝi kultantoj de Dionizo, kion ili kompreneble rifuzas. Temas pri giganta planita pogromo, kune kun enpelado de amaso da homoj en hipodromon, kie ili devas esti distretitaj de elefantoj. La dato estas sufiĉe pridebatata; kelkaj sugestis, ke ĝi estis verkita pro la klopodoj de imperiestro Kaligulo starigi sian bildon en la templo de Jerusalem, kvazaŭ kuraĝigon al la judoj plu rezisti kontraŭ li. Tamen ofte oni pensas pri frua 1a jc a.Kr.

* *4 Makabeoj* estas verko en tute alia stilo kaj tono: ĝi prezentas sin kiel filozofia rezonado pri kio estas pli forta: la racio aŭ la emocioj. Kaj kiel pruvo de la tezo, ke la emociojn regas la racio, estas uzataj interalie la martiro-rakontoj, konataj el *2 Makabeoj*. Pri la aŭtoro nenio estas sciata; ofte tra la tempo oni provis atribui ĝin ekzemple al Flavio Jozefo, sed Flavio Jozefo estas unuavice historiisto, dum la aŭtoro de ĉi verko certe estas unue filozofo kaj retoro. Eble ĝi estis verkita iam inter 63 a.Kr-70 p.Kr.

Erasmo tre laŭdis kaj amis la libron *4 Makabeoj*.

## Kie ili estas en la Biblio 
La libroj *1 kaj 2 Makabeoj* estas kanonaj en la Rom-katolika eklezio kaj en Ortodoksio; en Luteranaj biblioj ili kutime enestas, dum Kalvinismo konsideras ĉiujn librojn Makabeoj kiel Apokrifojn.

La libro *3 Makabeoj* enestas nur en la biblioj de Ortodoksismo, dum *4 Makabeoj* nur apendice enestas en la biblio de la Greka Ortodoksio.

## Vidu ankaŭ 
La vorto Makabeoj ankaŭ povas indiki la Makabean dinastion.

Kategorio:Religio
Makabeoj
Rudolf August Oetker

**Rudolf-August OETKER** (naskiĝis la 20-an de septembro 1916 en Bielefeld, mortis la 16-an de januaro 2007 en Hamburg) estis germana entreprenisto en la nutraĵindustrio.

Lia patro mortis en 1916 ĉe Verdun, lia patrino kaj ŝia nova edzo en 1944 pro bombatako. Li heredis la familian entreprenon de la avo, en aĝo de 28 jaroj.

Post la dua mondmilito lia entrepreno grandkvante vendis frostigitajn varojn, glaciaĵojn, bieron kaj ĉampanon. Li aĉetis asekuran firmaon, hotelojn, kemian fabrikon kaj aliajn por stari plurpiede.

La entrepreno de la nomo *Dr Oetker* mondkonatiĝis pro la bakpulvoro kaj pudingpulvoro.

Li retiriĝis el sia entrepreno en 1981 kaj ekde tiam okupiĝis pri artaĵoj.

Rudolf August Oetker havas 8 gefilojn, el kiujn oni kidnapis unu (Richard Oetker) en 1976. Li tuj pagis la petitan 21 milionojn da germanaj markoj.

## Literaturo 
* Rüdiger Jungbluth: *Die Oetkers*. Lübbe, Bergisch Gladbach 2006, ISBN 3-404-61594-8

Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Kategorio:Germanaj miliarduloj
Kategorio:Bielefeld
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de septembro
Kategorio:Mortintoj la 16-an de januaro
Marmora limozo

La **Marmora limozo**, *Limosa fedoa*, estas granda (42-48 cm longa) vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj. Ĝi estas relative longkrura membro de la genro de limozoj.

## Aspekto 
Plenkreskuloj havas longajn blugrizajn krurojn kaj tre longan rozkoloran bekon iomete suprenkurban kaj malhelan ĉepinte. La longa kolo, brusto kaj ventro estas helbrunaj kun malhelaj strioj ĉe brusto kaj flankoj. La dorso estas punktomakuleca kaj malhela. Ili montras cinamokolorajn striojn en la flugiloj dumfluge.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas en nordaj herbejoj de okcidenta Kanado kaj nordocentra Usono proksime de marĉoj aŭ lagunetoj. 

Aŭtune tiu specio migras poare al marbordoj kaj estuaroj de Kalifornio, Meksika Golfo, Meksiko kaj Suda Ameriko.

La populacio de tiu specio malpliiĝis pro ĉasado fine de la 19a jarcento. Kvankam ili repliiĝis iome post tiam, la loĝantaro malpliiĝis denove lastatempe ĉar ties kutima medio estas uzata por terkulturejoj. Fine de la 20-a jarcento oni supozis, ke estis ĉirkaŭ 170 000 ekzempleroj. Ili povas vivi ĝis 30 jaroj.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj manĝas per tuŝoprobado ĉe kotejoj, marĉoj aŭ strandoj. En malalta herbaro ili manĝoplukas insektojn per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj krustulojn, sed ili manĝas ankaŭ erojn da akva plantaro. Ĉio foje kun aliaj vadbirdoj.

Ili nestumas ekde maje kolonie surgrunde, kutime inter malalta herbaro. Antaŭe ili ariĝas kaj la maskloj flugetadas kiel ceremonio. La ino demetas 4 verdecajn ovojn kaj post pli ol 3 semajnoj de kovado la idoj eloviĝas; zorgado daŭras pliajn 3 semajnojn.

## Bildaro

File:MarbledGodwitsFeeding.jpg|Manĝante ĉe Point Reyes National Seashore, Kalifornio.
File:Marbled godwit Sandiego.jpg|Alterigante ĉe San Diego Kalifornio.
File:Sea foam at Ocean Beach in San Francisco -1 on 3-25-11.jpg|Flugante ĉe marŝaŭmo en Ocean Beach, San Francisco.
File:Limosa fedoa flight.jpg|Dumfluge.
File:7Z1E8737.jpg|Limozaro.
File:Marbled godwits napping on the beach.jpg|Dormante ĉe Balboa Peninsula, Newport Beach, Kalifornio.
File:Limosa fedoa (Marbled Godwit) 1APR2017.jpg|Bodega Bay, Kalifornio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri **Marmora limozo** - Laboratorio Cornell pri Ornitologio
* Fotoj kaj informoj pri **Marmora limozo** - Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakota

Kategorio:Skolopedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Usono
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
PIO

La tri-litera kombinaĵo **PIO** povas rilati al:

## Papoj 
**Pio**, el la latina *Pius* (piulo), estas nomo de multaj papoj:
* Pio la 1-a
* Pio la 2-a
* Pio la 3-a
* Pio la 4-a
* Pio la 5-a
* Pio la 6-a
* Pio la 7-a
* Pio la 8-a
* Pio la 9-a
* Pio la 10-a
* Pio la 11-a
* Pio la 12-a

## Aliaj formoj 
* hungare Piusz [pius] estas ankaŭ persona nomo, ekzemple Sándor Piusz Horváth

## Aliaj uzoj 
* **pio** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* Pi ≈ 3,14, la neracionala nombro
* Greka litero Π

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon Pieco pri la baza esperanta vorto **pio**.
Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass

***Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass*** () estas usona memoraĵo kaj traktaĵo pri abolicio de 1845, verkita de la fama oratoro kaj ekssklavo, Frederick Douglass. Oni ĝenerale konsideras ĝin la plej fama el nombro da rakontoj verkitaj de eksaj sklavoj dum la sama periodo.

Kune kun *La Kabano de Onklo Tom*, la *Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass* estis unu el la plej influaj literaturaĵoj fuelantaj la aboliciisman movadon de la frua 19-a jarcento en Usono.

La libro konsistas de dekunu ĉapitron pri travivaĵoj de Douglass: lia vivo kiel sklavo, kaj lia strebo liberiĝi. Ĝi enhavas du enkondukojn de konataj blankulaj aboliciistoj: antaŭparolo de William Lloyd Garrison, kaj letero de Wendell Phillips. Ambaŭ argumentas subtene la verecon de la rakonto, kaj la legoscion de la aŭtoro.

eta|maldekstra|altdekstre=0.8|Gravaĵportreto de Douglass, de la libro

## Eksteraj ligiloj 
* Plena teksto ĉe Berkeley Digital Library 
* Ampleksa resumo, analizo, kaj gravaj citaĵoj 

Kategorio:Libroj aperintaj en 1845
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Rakontoj
Berengaro de Tours

**Berengaro de Tours** (naskiĝis ĉirkaŭ 999; mortis 1088), estis teologo kiu klopodis koncilii la verifikeblan fakton ke la faruno de la pano de komunio ne estas karno al dogmo laŭ kiu fariĝas la veraj sango kaj korpo de Kristo, kaj ne nur simbole aŭ spirite. Li kreis la hipotezon de "*impanatio*" ("enpanigo"), t. e., la karno de Kristo estus en la pano same kiel la Patro kaj la Filo estas en la sama Dio. Berengaro estis konsiderata hereza kaj arestita, pro kialoj obskuraj eĉ al katolikaj historiistoj kaj, tuj post, neis sian teorion.

## Teologia teorio de Berengaro 
Unu el unuaj teoriigantoj de la konsubstancigo estis Berengaro de Tours (1010-1088), kiu enkondukis la konceptojn de "substanco" kaj de "akcidenco", jam uzitajn de Aristotelo en ties kritiko pri la ideoj de lia majstro Platono. Platono opinias ke la realo estas konstituata de la intelektebla mondo (*mondo de la ideoj*), kaj ke la mondo de oni konata kaj partoprenata, nome la *sensa mondo*), estas svaga reflekto de tiu. Male, Aristotelo opinias ke la mondo estas konstituata de "aĵoj". Ĉiu de tiuj "aĵoj" estas difinita per *akcidencaj propraĵoj* estiĝintaj sur *"esenca substanco*. Resumante, la substanco estas la lasta realo.

Berengaro do asertas ke, se malaperas la substanco, malaperas ankaŭ ĝiaj propraĵoj, ĉar intrinseke ligitaj al ĝi: se, do, en la Eŭkaristio malaperus la substanco de la pano kaj de la vino, devus malaperi ankaŭ la akcidencaj propraĵoj, kiel la saporo, odoro, koloro, ktp; ĉar tio ne okazas, la substancoj de la pano kaj vivo daŭrigas pluesti dum la konsekrado.
 
Krome, la korpo de Kristo estas “en la ĉielo”, kaj do ne povas ĉeesti multloke kiel okazus en la konsekritaj hostioj, kaj krome en ilin ne povus tute eniri. Tial, laŭ Berengaro, la pano kaj vino estas nur simbolo de spiritaj realoj, *signum sacrum* (sankta signo) de la Pasiono de Kristo. Sed Kristo estas mortinta, en la karno, unusolan fojon, kaj post la Resurekto lia korpo estas senkorupta kaj do ĝi ne pova suferi:
“””Pano kaj vino estas menciataj kiel karno kaj sango ĉar, promemore de lia pasiono, estas celebrata lia sinofero.”””

La pozicioj de tiu teologo estis kondamnitaj en diversaj koncilioj, (Romo 1050, 1059, 1078, 1079; Verĉelo 1050; Poitiers 1074).

## Respondo de Tomaso de Akvino 
Ankaŭ Tomaso de Akvino (1224-1274) utiligis la aristotelan filozofion en sia teologio, sed ne sekvis la interpreton de Berengaro: tiu ĉi, fakte, opiniis ke niaj sensoj povus kapti rekte la esencon de la aĵoj, malakceptante tiel la malsamon inter substanco kaj akcidencoj de la samaj. Laŭ Tomaso, male, la sensoj esploras nur la *ŝajnojn*, ne la substancon: tio kion oni vidas kaj tuŝas estas la ŝajnoj de la pano kaj vivo ankaŭ se la substanco apartenas al la korpo kaj al la sango de Kristo. Nur la intelekto perceptas la substancon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Transsubstancigo
*Kunsubstancigo
* Umberto Eco uzas historion de Berengaro de Tours en sia *La nomo de la rozo*.

Kategorio:Francaj teologoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 999
Kategorio:Mortintoj en 1088
Libro de Rut

**Rut** estas libro de la Hebrea Biblio. Por la judoj ĝi apartenas al la tria parto de la Tanaĥo (nomata Ketuvim, כְּתוּבִים, "la skribaĵoj"). Ene de tio, ĝi estas unu el la kvin solenaj volvolibroj (ְּמגלות*Megilot*), malgrandaj libroj, kiujn oni legas okaze de kelkaj festoj:
* Rut je la semajn-festo, festo de la tritik-rikolto (kristane: Pentekosto)
* Alta Kanto je Pasko
* Libro de la Predikanto aŭ *Kohelet* je la festo de laŭboj
* Libro de la Plorkanto je la 9-a de Abo, memore pri la detruo de la templo
* Libro de Ester je Purimo

Por la kristanoj ĝi apartenas al la historiaj libroj de la Malnova Testamento kaj estas envicigita inter Juĝistoj kaj 1 Samuel.

## Nomo 
La libro nomiĝas
* en la hebrea: רות
* en la greka Septuaginto (LXX): ΡΟΥΘ
* en la latina Nova Vulgato: *Liber Ruth*

La libro nomiĝas tiel, ĉar Rut estas la ĉefrolulino.

## Aŭtoro 
Ĝin verŝajne verkis arte iu nekonata aŭtoro baldaŭ post la babilona ekzilo, uzante popolrakonton el la tempo de la reĝoj.

## Enhavo kaj strukturo 
eta|maldekstra|Rut sur la kampo de Boaz, pentraĵo el la jaro 1828
La malgranda libro estas unueca novelsimila rakonto pri izraelida virino Naomi el Betleĥemo, kiu pro malsato iras en Moabon kun siaj edzo kaj filoj. La edzo de Naomi mortas, ŝiaj filoj edziĝas kun moabidinoj, kaj ankaŭ ili poste mortas. Tempas, ke Naomi reiru al Betleĥemo, kaj ŝiaj bofilinoj volas iri kun ŝi, sed ŝi diras al ili, ke ili restu en Moabo kaj edziniĝu kun moabidoj. Rut, unu el la bofilinoj, rifuzas. La plej konata citaĵo el la libro estas la sekva eldiro de Rut al Naomi:

Rut do iras kun Naomi en Betleĥemon kaj edziniĝas kun Boaz, proksima parenco de la mortinta edzo, fariĝante praulino de Davido.

Bela estas la salut-formulo, kiu estus povinta modelo ankaŭ por la hodiaŭaj kristanaj Diservoj:

## Graveco 
* La libro estas parto de la antaŭhistorio de reĝo David, ĉar en la lastaj versikloj Rut evidentas kiel lia praavino.
* La libro gravas por konvertitoj al Judismo kiel indikaĵo, ke ili de ĉiam estas esenca parto de la juda popolo.
* Oni konsideras ĝin protesto kontraŭ la severa malpermeso de miksitaj geedziĝoj post la ekzilo.
* Oni legas ĝin kiel dokumenton pri la signifo de la familiaj ligoj.
* Ĝi estas rakonto pri la fidela konduko fare de Dio.

### Por kristanoj
* La libro estas grava pro la konvinko, ke ankaŭ paganoj havas sian lokon kaj rolon en la historio de la savo.

## Vidu ankaŭ 
* Religio
* **[Rut - ](http://eo.wikisource.org/wiki/Malnova_Testamento_(Zamenhof)/Rut) L. L. Zamenhof**
* Malnova testamento

## Eksteraj ligiloj 
* La 'Libro de Rut' en Projekto Gutenburg

Rut
Rut
Aiuruoca

**Aiuruoca** estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Andrelândia*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Slovenaj eŭro-moneroj

La **slovenaj eŭro-moneroj** havas 8 malsamajn desegnaĵojn.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* Bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* Pri Eŭro (monunuo)
* la antaŭa nacia valuto slovena tolaro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Slovenio
Jonosfero

La **jonosfero** estas parto de la teratmosfero kaj ampleksas la mezosferon kaj la termosferon. Ĝi do etendiĝas de la stratosfero, la suba limo de la mezosfero, ĝis la suba limo de la eksosfero en alteco de proksimume 500 km.
eta
La meza libera vojlongo de unuecaj gaspartikloj en la jonosfero estas pluraj kilometroj, sekve la energiinterŝanĝo inter la partikloj pro la malofta kontakto preskaŭ ne okazas. Tiuj gasmolekuloj de la ekstreme maldensa atmosfertavolo estas jonigitaj de la alvenanta energiriĉa kosma radiado, do estas disfenditaj je jonoj kaj liberaj elektronoj. Per tio la gaso transiras al la plasmostato. Pro la febla denseco de la jonosfero, tiuj partikloj povas ekzisti longe, antaŭ ol ili denove rekombiniĝas. Dum tio regas fortaj elektraj kaj magnetaj kampoj, kun kiuj elektre ŝargitaj partikloj de la sunvento interreagas, per kio interalie ekestas borealaj aŭroroj. Ankaŭ povas flui elektraj kurentoj, kiuj konsiderinde influas la disvastiĝon de radiondoj. Tio kaŭzas ke, depende de la alteco, tagotempo kaj ankaŭ sunaktiveco, elektromagneta radiado en la amplekso de radiondoj estas reflektita respektive sorbita. Tiamaniere la jonosferotavoloj montras specifajn influojn al la radio- kaj komunikad-tekniko. En tio ankaŭ kuŝas la kaŭzo, kial radioprogramoj kaj radioamatoroj ofte atingas distancojn, kiuj sur senpera vojo, pro la terkurbeco, estus neeblaj. La tavoloj de la jonosfero, kiuj respondecas por tio, nomiĝas tavoloj D, E, F1 kaj F2.

## Strukturo, reflektomaniero kaj dumtagaj ŝanĝoj 
## Esplorado 
La fizikisto Merle Antony Tuve evoluigis la metodon por esplori la jonosferon per radioondoj.

## Vidu ankaŭ 
* Edward Victor Appleton
* Magnetosfero
* Mezosfero
* Stratosfero
* Troposfero

## Eksteraj ligiloj 
* Aktualaj diagramoj de la Jonosferosondilo en Wikipedia.de sub radiosondilo Juliusruh.

Kategorio:Atmosfero
Kategorio:Geofiziko
Kategorio:Plasma fiziko
Kategorio:Radiofrekvenca propagiĝo‎
Psikolingvistiko

**Psikolingvistiko** estas lingvoscienco kiu studas lingvon kiel psikologian fenomenon. Laŭ iu vidpunkto, psikolingvistiko estas memstara scienco, laŭ alia, psikolingvistiko apartenas al ambaŭ psikologio kaj lingvistiko. Lingvo estas mensa fenomeno, kaj pro tio iuj konsideras lingvistikon mem branĉo de psikologio. 

En psikologio lingvo estas grava. En la teorio de psikologio estas grave klarigi la karakteron de pensado kaj – ĉar oni uzas lingvon por pensado – ankaŭ la studo de lingvo kaj ĝia uzo estas en psikologio grava. Psikolingvistiko havas kelkajn problemojn komunajn kun filozofio de lingvaĵo, kiel la genezo de lingvo kaj la rilato inter lingvo kaj pensado, ĝi ankaŭ havas kelkajn studobjektojn komunajn kun fonoaŭdiologio, kiel problemoj de parolado, kaj fine kelkajn problemojn proprajn, kiel la disvolviĝo de parolado en infanoj, la pensmaniero de surduloj ktp.
Guy Mollet

**Guy MOLLET** (naskiĝis oficiale la 31-an de decembro 1905 en Flers (Orne, Francio); mortis la 3-an de oktobro 1975 en Parizo) estis franca politikisto, kies kariero kulminis kiam li estis prezidanto de la Konsilio sub la Kvara Respubliko. Li estis ĝenerala sekretario de la socialista partio (SFIO) de 1946 ĝis 1969.

Li fakte naskiĝis la 2-an de januaro 1906, sed la oficisto enskribis la daton de la 31-a de decembro 1905. *"Li gajnos tutan jaron por la militservo kaj povos eklabori pli frue"*, klarigis li al la patro, Pierre Mollet.

Kategorio:Naskiĝintoj en Flers (Orne)
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Francio