Kalifornia iktero

La **Kalifornia iktero**, *Icterus parisorum*, estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. Ĝi estas mezgranda ikteredo (sama familio kiel multaj ikteroj, sturneloj, molotroj, kviskaloj kaj aliaj).

## Distribuado 
Tiu nearktisa birdo troviĝas precipe en Sudokcidenta Usono el suda Kalifornio, Nevado, Utaho, okcidenta Koloradio, centra Nov-Meksiko al okcidenta Teksaso kaj suden al suda Malsupra Kalifornio kaj centra Meksiko, Novleono, Verakruco, Pŭeblo, sed ĉefe en la humidaj montoj de Verakuco. De ties ĉeesto en ambaŭ Kalifornioj devenas la komuna nomo.

Ili vintrumas en nordokcidenta Meksiko el Malsupra Kalifornio, Sonoro kaj Ĉiuaŭo, laŭlonge de la marbordo suden al Oaĥako kaj en suda Kalifornio. Ĝi ĉeestas la tutan jaron en centraj kaj sudaj regionoj de Meksiko. Ĝi foje estas vaganta en okcidenta Usono kaj en Minesoto, Viskonsino kaj Luiziano. (Bailey, 1928; Brandt, 1951; Ligon, 1961; Loetscher, 1955)

Tiu birdo ricevis en Usono la nomon de ''Scott's Oriole* fare de Darius N. Couch omaĝe al generalo Winfield Scott. Kvankam oni malkovris poste ke ĝi estis jam priskribita de Bonaparte, la komuna nomo restis.

## Habitato 
La **Kalifornia iktero** ofte loĝas en jukaoĝardenoj en dezertaj herbejoj, sed ili troviĝas ĉie ajn kie estas jukao, eĉ en deklivoj de montokanjonoj. Foje ili vivas ankaŭ en aliaj grandaj arboj, kaj tiam manĝas kaj kantas en pinoj, kverkoj kaj ĉeriveraj areoj kun pinoj kaj kverkoj. Somere tamen il ĉefe loĝas ĉe kverkoj, joŝuaarboj kaj jukao. Tamen ili troviĝas ankaŭ en plej malaltaj kaj varmaj partoj de Nov-Meksiko. Ili estas komunaj ĉefe en dezertaj montetoj kaj montoj de suda kaj sudokcidenta Nov-Meksiko. Tiuj birdoj preferas sudenajn deklivojn. (Bailey, 1928; Brandt, 1951; Kozma et. al, 1997; Ligon, 1961; Marshall, 1957; Phillips, 1964)

## Aspekto 
Longo de masklo de Kalifornia iktero estas ĉirkaŭ 18.48-22.4 cm dum flugiloj estas 9.36-10.08 cm longaj kaj la vosto 7.92-9.36 cm longa. Ĝi havas pintakran kaj malhelan bekon (suba bazo pli hela) kiu estas 2.16-2.4 cm longa. Piedoj de tiu birdo taŭgas nur por ripozo. Masklaj plenkreskuloj printempe kaj somere havas nigrajn kapon kaj bruston. Ankaŭ partoj de dorso, flugiloj kaj vosto estas nigraj. Ŝultro, ŝultromakuloj, subaj partoj de dorso, ventro, pugo kaj baza parto de la vosto, kaj supra kaj suba vosto kaj flugilkovriloj estas brile **citronflavaj**. Ne estas oranĝa koloro ĉe tiu iktero, malkiel ĉe aliaj samgenranoj. Tamen ja estas blanka flugilstrio. Vintre masklaj plenkreskuloj aspektas simile al somere, escepte pro tio ke la blankaj flugiloj estas pli larĝaj, la plumoj de la dorso havas grizajn bordojn, pugo kaj supraj vostokovriloj estas eluzitaj per oliveca aŭ griza koloroj kaj flankoj nuancas je oliveca.

Inoj estas averaĝe pli malgrandaj ol maskloj. Inaj plenkreskuloj havas tre olivecgrizajn subajn partojn kaj kapopinton kun malhela strieco malantaŭe. Ne havas brunon enkorpe. Ili estas flavecaj en pugo kaj supraj vostokovriloj. Ili havas ankaŭ du flugilstriojn, male al maskloj kiuj havas ununuran. La gorĝo estas foje punkteca, makuleca aŭ eluzita je nigro. Maljunaj inoj kutime havas komplete nigran gorĝon, dum nematuraj inoj estas pli senkoloraj, sed io ajn nigra. (Bailey, 1928; Brandt, 1951; Ligon, 1961; Phillips, 1964)

Nematuraj maskloj havas similajn karakterojn al inoj, tamen liaj kapoj estas ĉefe nigraj la unuan printempon, dum tiu de la ino estas nigra nur kiam ŝi estas maljuna. Junulo atingas plenkreskan plumaron post du jaroj.

## Reproduktado 
La **Kalifornia iktero** reproduktiĝas printempe kaj somere. Oni demetas ovojn en nestojn situajn en arbustoj kaj kanopeo de arboj ĉe la branĉobazo. Pinto de la reprodukta sezono estas fine de majo kaj komenco de junio. Ĝi estas monogama specio por ĉiu reprodukta sezono. Kovado daŭras 7-15 tagojn. Elnestiĝo okazas post 14 tagoj. Averaĝa nombro de idoj en ĉiu ovaro estas de 3-4 idoj. Ambaŭ gepatroj zorgas la idojn. Maskloj postulas grandan teritorion por allogi partneron kaj ĝin akre defendas. Eble tiu specio suferas parazitadon fare de molotroj kiuj ja loĝas en la iktera teritorio. Se tio okazas, ŝajne tio ne grave malpliigas la ikterajn populaciojn.

La **Kalifornia iktero** teksas pendantan neston faritan el fibroj de sekaj folioj de jukao kaj palmofibroj. La koloro de tiuj sekaj folioj funkcias kiel kamuflilo por la nesto. Ili pendas sian neston alte en la jukao, inter la longaj, verdaj folioj. Kutime ĝi situas en la seka parto de la jukao, sub la vivanta krono, kie ĝi estas ligata al mortintaj folioj. Tio havigas protekton el malbona vetero kaj el eventualaj malamikoj. Foje la **Kalifornia iktero** konstruas sian neston el herboj kaj pendas ĝin el aliaj arboj, inklude juniperojn kaj pinarbustojn, aŭ eĉ profitas kavaĵon surgrunde kie ili faras kupolon. Foje la nestoj estas kaŝitaj en foliaroj de visko kaj kovritaj el ĉevalharoj. La nesto de la **Kalifornia iktero** estas tiom bone konstruita ke ĝi ofte restas netuŝita dum kelkaj jaroj.

La ovoj de la **Kalifornia iktero** estas bluecaj kaj la plej grandaj inter ikteroj de sudokcidenta Usono. Estas kutime 3 aŭ 4 sed ĝis 6, kiuj estas punktecaj, striecaj aŭ makuletecaj je nigra, griza aŭ bruna kaj purpura, tipe ĉe la pli larĝa pinto de la ovo. (Bailey, 1928; Brandt, 1951; Ligon, 1961; Marshall, 1957)

## Kutimaro 
Tiu iktero timidas kaj apenaŭ eliras el arbaraj areoj, nur por defendi sian teritorion el eventuala entrudulo, kiel garolo. Ili tiom bone kaŝas sian neston en la jukao, ke ĝi estas konsiderata unu el la plej sekuraj birdoj de Nordameriko. Por printempa migrado unue aperas masklaj plenkreskuloj, sekve de inoj kaj fine junaj maskloj.

La kanto de la **Kalifornia iktero** sonas iom kiel tiu de la Okcidenta sturnelo, sed ĝi estas pli ripeteca, havas pli da volumo kaj povas esti aŭdata je pli granda distanco.
(Bailey, 1928; Brandt, 1951; Ligon, 1961).

La **Kalifornia iktero** manĝas ĉefe insektojn, kiaj akridoj, malgrandaj skaraboj, raŭpoj, papilioj kaj insektaj larvoj. Ili manĝas ankaŭ berojn kaj kaktofruktojn. Ili povas ankaŭ suĉi floronektaron. Tiu birdo kaptas insektojn kiuj estas allogataj al la floroj de jukao, kiaj formikoj, abeloj kaj aliaj, kio konstituas ampleksan manĝoresurson. Kiam ili manĝas ne ŝajnas tiom agresemaj al aliaj birdoj kiuj ankaŭ manĝas. (Bailey, 1928; Brandt, 1951; Del Rio, 1987).

## Referencoj 
* En angla, priskribo kaj disvolviĝo
*  Malplej Zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotaro de Kalifornia iktero  VIREO

## Plia legado 
### Libro 
* Flood, N. J. 2002. *Scott’s Oriole (Icterus parisorum)*. In *The Birds of North America*, No. 608 (A. Poole and F. Gill, eds.). The Birds of North America, Inc., Philadelphia, PA.

### Tezo 
* Randell SM. M.S. (1996). *A study of avian populations and behavior at a proposed wind energy production facility near Fort Davis, Texas*. Sul Ross State University, United States, Texas.

### Artikoloj 
* Bell M. (2003). *From the field - August-November 2002*. Oriole. vol **68**, no 1-2. p.&nbsp;19-31.

* Beohm RT & Beohm MF. (2002). *First record of Scott's Oriole from Georgia*. Oriole. vol **67**, no 3-4. p.&nbsp;49-50.

* Calvert WH, Hedrick LE & Brower LP. (1979). *Mortality of the Monarch Butterfly Danaus-Plexippus Avian Predation at 5 over Wintering Sites in Mexico*. Science. vol **204**, no 4395. p.&nbsp;847-851.

* Denis K. (1976). *Scotts Oriole near Thunder Bay Ontario*. Canadian Field Naturalist. vol **90**, no 4. p.&nbsp;500-501.

* Flood NJ. (1989). *Coloration in New World Orioles 1. Tests of Predation-Related Hypotheses*. Behavioral Ecology & Sociobiology. vol **25**, no 1. p.&nbsp;49-56.

* Hofmann CM, Cronin TW & Omland KE. (1680). *Using spectral data to reconstruct evolutionary changes in coloration: Carotenoid color evolution in new world orioles*. Evolution. vol **60**, no 8. p.&nbsp;1680-1691.

* Kozma JM & Mathews NE. (1997). *Breeding bird communities and nest plant selection in Chihuahuan desert habitats in south-central New Mexico*. Wilson Bulletin. vol **109**, no 3. p.&nbsp;424-436.

* Leck C. (1974). *Further Observations of Nectar Feeding by Orioles*. Auk. vol **91**, no 1. p.&nbsp;162-163.

* Martinez Del Rio C & Eguiarte LE. (1987). *Bird Visitation to Agave-Salmiana Comparisons among Hummingbirds and Perching Birds*. Condor. vol **89**, no 2. p.&nbsp;357-363.

* Newfield NL. (1984). *3 Records of Calliope Hummingbird Stellula-Calliope from Louisiana USA*. Condor. vol **86**, no 3. p.&nbsp;346-348.

* Ornelas JF, Ordano M, Hernandez A, Lopez JC, Mendoza L & Perroni Y. (2002). *Nectar oasis produced by Agave marmorata Roezl. (Agavaceae) lead to spatial and temporal segregation among nectarivores in the Tehuacan Valley, Mexico*. Journal of Arid Environments. vol **52**, no 1. p.&nbsp;37-51.

* Reddall J. (1977). *Colorado USA Field Ornithologists Official Records Committee Report 1972 through 1975*. Western Birds. vol **7**, no 3.

* Remsen JVJ & Cooper JR. (1977). *1st Record of Scotts Oriole from Colorado USA*. Western Birds. vol **8**, no 4. p.&nbsp;157-158.

* Sundquist K. (1975). *Scotts Oriole Banded in Duluth''. Loon. vol **47**, no 1. p.&nbsp;22-24.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko