open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Csongrád (urbo)

**Csongrád** [ĉongrAd] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Csongrád, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas slave: nigra (komprenu:tera) fortikaĵo. Oni nomis la departementon laŭ la fortikaĵo.
[eta|maldekstre|Pontono-ponto al [Csépa]]

## Situo 
Csongrád situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso havanta havenon kaj pontojn, ĉe kunfluejo de Körös, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kiskunfélegyháza-Szentes. Proksime estas Szentes.

## Historio 
En la 11-a jarcento la tiam ekzistanta fortikaĵo kaj la ĉirkaŭaĵo estis departementejo, kiu rango ĉesis en 1241. Ŝajnas, la tataroj detruis la komunumon. En la 15-a jarcento Csongrád havis la rangon urbo. En 1769 katolika preĝejo omaĝe al Beata Damo konstruiĝis. En 1849 la aŭstra armeo forbruligis la urbon. En 1876 ĝi degradiĝis je grandvilaĝo kaj rericevis ĝin en 1923.

## Ĉarumistoj 
En la 19-a jarcento la komunumo estas centro de ĉarumistoj. Tiam okazis reguligo de Tiso. La laboristoj estis malriĉuloj, havantaj unuradan ĉarumon kaj platfosilon. En la urbo troviĝas monumento de ĉarumisto. Apud la urbo troviĝas iama riverbranĉo de Tiso.

## Banloko 
Oni banadas ne nur en Tiso, sed ankaŭ en la termala banejo.
eta|dekstra|

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Ĉieliro de Maria (Csongrád)
* Preĝejo Sankta Roĥo (Csongrád)
* Preĝejo Sankta Jozefo (Csongrád)
* Kalvinana preĝejo (Csongrád)
* Tiso-bordo kun malnovaj domoj kaj feriejoj

## Famuloj 
En Csongrád naskiĝis kaj mortis:
* Mihály Sághy (instruisto)
* pentristo kaj urbestro János Piroska.
En Csongrád naskiĝis:
* biologo Béla Matkovics
* Béla Faragó (fizikisto)
* inĝeniero Zoltán Hennyey
* juristo Károly Csemegi
* kantisto Imre László
* kanuisto János Sarusi Kis
* kemiisto Sándor Herke
* matematikistoj Béla Brindza kaj László Hatvani
* pentristo Jenő Benedek (1939)
* piaristo Gellért Váry
* politikisto Károly Eke
* serblingva verkisto Miloš Crnjanski
En Csongrád mortis:
* juristo Pál Bajory.

## Famaj nomportantoj 
* László Csongrádi
* Katalin Csongrádi
* Zsuzsanna Csongrády

## Ĝemelurboj 
*  Raisio, Suomio
*  Beĉej, Serbio
*  Bełchatów, Pollando

## Referencoj 

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Lešť

**Lešť **  povas esti nomo de pluraj lokoj en Slovakio:

* armea spaco en meza  Slovakio, en distrikto Zvolen, en kiu randaj areoj loĝas civitanoj kaj havas juran statuson, kiel ĉi-ajna vilaĝo en Slovakio vidu Lešť;
* monto en la Revúcka vrchovina  alta (433,5m s. m.)  vidu Lešť;
* estinta vilaĝo kiu estis neniigita pro la prilarĝiĝo de  militareo menciita pli alte, vidu Lešť.
Sedlice

**Sedlice** estas nomo de pluraj vilaĝoj aŭ urbetoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

*Sedlice (distrikto Strakonice) - urbo en distrikto Strakonice (Ĉeĥio)
*Sedlice (distrikto Příbram) - municipo en distrikto Příbram (Ĉeĥio)
*Sedlice (distrikto Pelhřimov) - municipo en distrikto Pelhřimov

* Sedlice (Keblov) – parto de municipo Keblov en distrikto Benešov
* Sedlice (Praskačka) (Sedlice u Hradce Králové) – parto de municipo Praskačka en distrikto Hradec Králové
* Sedlice (Přídolí) – parto de municipo Přídolí v distrikto Český Krumlov
* Sedlice (Zahořany) (Sedlice u Domažlic) – parto de municipo Zahořany en distrikto Domažlice

*Sedlice (distrikto Prešov) - municipo en distrikto Prešov en Slovakio
RMS Lusitania

eta

**RMS Lusitania** estis oceanvetura ŝipo de la brita *Cunard Steamship Lines*. Ĝin konstruis la skota firmao *John Brown and Company* kaj surakvigis en 1906 samtempe kun la frata ŝipo *RMS Mauretania*. La celo estis konstruo de tiaj ŝipoj, kiuj povis konkuri kun la tiutempaj germanaj oceanveturaj ŝipoj. La *Lusitania* kvarfoje gajnis la Bluan Rubandon, kiun ricevis la plej rapida ŝipo (unuafoje en 1907).

La ŝipon subakvigis la 7-an de majo 1915 germana submarŝipo U 20 – ses tagojn post elveturo el Novjorko - , dum ĝi jam la 202-an fojon traveturis la Atlantikon. Saviĝis nur 774 pasaĝeroj, 1201 mortis.

La germana torpedo trafis nazoparton de la ŝipo, baldaŭ okazis dua eksplodo, kiun kaŭzis supozebla eksplodo de la kaŝ-liveritaj militmaterialoj. La ŝipo flankiĝis rapide maldekstren, dum la nazoparto eksubakviĝis. Ĉiu pasaĝero iris al la maldekstra flanko kaj provis eskapi per la boatoj. Okazis ega ĥaoso, paniko, multaj boatoj deŝiriĝis de la vinĉo kaj falis sur homojn.

La Lusitania subakviĝis dum 18 minutoj, sekvatage la irlandan marbordon kovris centoj da sufokintaj viktimoj.

Pro la incidento, Usono preskaŭ aliĝis al la unua mondmilito (tio okazis nur en 1917). Hodiaŭ jam neniu rifuzas, ke la ŝipo liveris ankaŭ militmaterialojn por Britio, sed oni klarigas dufoje la duan gravan eksplodon. Tio okazis aŭ pro eksplodo de la militmaterialo aŭ eksplodo de la karbonaj gasoj en la karbostokejo.

Loko de la subakviĝo pli frue estis proklamita milita zono fare de germanoj, tie oni pafas senatente. Krome la ŝipo troviĝis sur listo de militŝipoj, tio signifis ke unue la mararmeo dispoziciis pri la ŝipo.

## Esperanto 
Pasaĝero sur Lusitania dum ĝia lasta veturo estis la 22-jara brita esperantisto Frank Harold Sweet, kiu vojaĝis per la ŝipo al la 8-a Brita Kongreso de Esperanto en Bath. Li iĝis unu el la supervivintoj kaj sukcesis partopreni la kongreson. En la aŭgusta numero de la revuo The British Esperantist aperis lia tripaĝa raporto pri lia sperto de la katastrofo. Laŭ lia atesto, parto de la vrako de la ŝipo estas ŝildo "Ĉi tie oni parolas Esperante" pendigita sur la pordo de lia kajuto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Lusitania Resource

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Milita ekipaĵo de la Unua Mondmilito
Kategorio:Vrakoj
Sedlice (distrikto Strakonice)

**Sedlice** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Strakonice, 5&nbsp;km sudoriente de Blatná. Vivas ĉi tie  (). Ĝia historia centro estas ekde 2003 proklamita kiel urba memorindaĵzono. La urbeto famiĝis kiel tradicia artmetia centro de puntokreado.

## Historio 
En la unuaj skribmncioj la domaro Sedlice (Sedlecz) estas menciata en la jaroj 1352–1399.

Ekde la 10-a de oktobro 2006 estis al la municipo redonita statuso de urbo.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Důl
* Holušice
* Mužetice
* Němčice
* **Sedlice**

## Memorindaĵoj kaj interesaĵoj 
* Barokstila paroĥa preĝejo de Sankta Jakobo pli aĝa el 1752 (surloke de gotika preĝejo el la 14-a jarcento)
* Iama domo de Šternberk en renesanca stilo, kun origina sgrafita ornamo
* Artvendejo pri puntoj sur la ĉefplaco

## Esperanto-interesaĵo 
* 3&nbsp;km for de la vilaĝo troviĝas porinfama ripozejo **"Pilský mlýn"**, kie en julio 2006 okazis la 28-a REF (Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj, kun partopreno de ĉirkaŭ 90 personoj el 11 landoj).

## Pluaj fotoj

Sedlice (2).JPG|Sedlice
Sedlice - čp. 103, 104 a 105 na rohu ulic Nádražní a Palackého (východní strana Náměstí 2).jpg|Sedlice
Sedlice - dům Jeronýmova 97.JPG|Domo en Sedice
Sedlice - škola.jpg|Lernejo en Sedlice

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de puntolernejo en Sedlice kun fotogalerio de verkoj
* Retpaĝo de Renkontiĝo de esperantaj familioj en 2006


Kategorio:Municipoj en distrikto Strakonice
Kategorio:Urboj en distrikto Strakonice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Mórahalom

**Mórahalom** [mOrahalom] estas urbo kun la titoloj vinvilaĝo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en distrikto Mórahalom, kies centro ĝi estas. Halom signifas: holmo. Móra estis familio en Szeged, la urbo mem estis nomata pri la iama urbestro.
eta|maldekstre|

## Situo 
Mórahalom situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Szeged–Baja apud la landlimo de Serbio, sed ne estas limpasejo. Szeged troviĝas je 22, Kiskunfélegyháza 69, Baja 81, Budapeŝto 179 km.

## Historio
Antaŭ la turka erao restis nenio. Post la turkoj en la regiono la vilaĝoj senhomiĝis, restis vivaj en la proksimeco Szeged kaj Szabadka. La kamparanoj konstruis farmojn en siaj parceloj, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu en la hungara enradikiĝis farmomondo pro la grandeco. Inter Szeged kaj Szabadka estis koneksaj farmoj, interalie la nuna Mórahalom. La unua skriba mencio devenis el 1729. Tie Szeged fondis farmocentron por faciligi la administradon kaj samtempe konstruiĝis kapelo, en 1903 jam katolika preĝejo. En 1920 apude oni faris ŝtatlimon inter Hungario kaj SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando). La centro iĝis vilaĝo en 1950, grandvilaĝo en 1970, urbo en 1989.

## Vidindaĵoj 
*Apud la urbo salaj lagoj troviĝas kune kun maloftaj kreskaĵoj.
*Preĝejo de Sankta Ladislao (Mórahalom)

## Famuloj 
En Mórahalom naskiĝis grafikisto Ferenc Szekeres.

## Ĝemelurboj 
*  Chamerau, Germanio
*  Pievepelago, Italio
*  Fiumalbo, Italio
*  Sânmartin (Harghita), Rumanio
*  Temerin, Serbio
*  Uniejów, Pollando

## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Mórahalom
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Lnáře

**Lnáře** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, ĉirkaŭ 100&nbsp;km sudokcidente de Prago, en arbareca medio plena de fiŝlagoj. Vivas ĉi tie  (). La vilaĝo estas grava centro de karpobredado.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
Lnáře hodiaŭ membriĝas en du partojn sur du katastraj teritorioj:
* **Lnáře** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Zahorčice (k. t. *Zahorčice u Lnář*)

## Memorindaĵoj 
* **galerio** en burgodomo el la 14-a jarcento (daŭra ekspozicio pri artaj vitraĵoj, portempaj artekspozicioj)
* baroka **kastelo** kun riĉa freska kaj stuka ornamo (nobelaj interieroj, ekspozicio pri fiŝbredado, unika muzeo pri katoj)
* kastela **ĝardeno** kun statuoj de antikvaj dioj

## Vidu ankaŭ
* Lnářský Málkov

## Pluaj fotoj

Lnáře.fortikaĵo.JPG| malnova kastelo
Lnáře.kastelo.JPG| kastelo

## Eksteraj ligiloj 
* Fortikaĵo kaj kastelo - fotogalerio
* Informpaĝo pri la kastelo (ĉeĥlingve, kun fotografaĵoj)


Kategorio:Municipoj en distrikto Strakonice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Strakonice
Kategorio:Setlejoj en Blatna montetaro
Bill of Rights (Anglio)

**Bill of Rights** (Leĝo de la rajtoj) (oficiale: Leĝo pri liberecoj kaj rajtoj de la ŝtatanoj, pri ordo de la tronheredado (1689)) estas plej grava baz-leĝaro de la brita publika juro kaj estis rezulto de la longa batalo inter la parlamento kaj la Stuart-dinastio. La teksto entenas la Jur-deklaron (*Declaration of Rights*), kies aprobo estis la antaŭkondiĉo por surtroniĝo de la oranĵa princo kaj princino (posta Vilhelmo la 3-a kaj Maria la 3-a (Anglio)).

## Gravaj elementoj de la leĝaro 
* la reĝo ne rajtas ĉesigi la leĝojn, akceptitajn de la Parlamento (La leĝojn faras la parlamento)
* en militistaj kaj financaj aferoj decidas la parlamento (la reganto ne havas rajton je marmeo en paca tempo, ne rajtas enkonduki novajn impostojn, sen aprobo de la parlamento)
* rajto de la reĝo estas nomumo de la ministroj el la partio kun plimulto
* oni devas fondi sendependajn juĝistarojn
* la reĝo devas de tempo al tempo kunvoki la parlamenton
* la reĝo estas unupersona potenco, kiu havas nur vetorajton, ne estas vera kontraŭpezo
* la reganto ne povas neakcepti peticiojn, petskribojn, ne povas rifuzi armilportan rajton de la Protestantoj, ne povas enmiksi en la parlamentaj voĉdonoj, ne povas puni la parlamentajn reprezentantojn pro iliaj eldiroj dum diskutoj
* la reĝo ne povas kruele puni

la leĝaro ankaŭ reguligis la tronheredadon kaj do entute firmigis la situon de la Monarĥio.

Kategorio:Historio de juro
Kategorio:Brita juro
Veľká Lúka

**Veľká Lúka/lúka** (slovake signifas *Granda herbejo*) povas esti nomo de pluraj lokoj en Slovakio:

* vilaĝo  en meza  Slovakio, vidu Veľká Lúka (distrikto Zvolen) en distrikto Zvolen;
* monto ĉe urbo Martin alta (1476 m s. m.) en montaro Malá Fatra vidu Veľká lúka (monto);
* loko de gravaj arkeologiaj troviĝaĵoj en Bratislavo Dúbravka (Bratislavo) vidu Veľká lúka (Dúbravka);
* konata loko por bredado de virĉevaloj sur la Muránska planina (Ebenaĵo de Muráň) vidu Veľká lúka (Muráň) en Nacia parko Muránska planina.
Dávid Baróti Szabó

**BARÓTI Szabó Dávid** (baroti sabO) estis hungara poeto, jezuita monaĥo naskita en Barót la 1-an de aprilo 1739 kaj mortinta en Virt la 22-an de novembro 1819.

## Biografio 
Dávid Baróti Szabó devenis el sikula nobelfamilio. En 1757 en Székelyudvarhely li enpaŝis en jezuitan ordenon. Li lernis kaj instruis en diversaj lokoj (Trencsén; Szakolca, 1759–60; Székesfehérvár, 1760; Nagyszombat, 1761–63; Kolozsvár, 1763–64; Eger, 1764–65; 1765–70) ĝis sia pastrokonsekrado (Kassa, 1770). En 1770 li estis gimnazia instruisto en Nagyvárad, en 1772–73 pasigis sian trian provjaron en Besztercebánya. Post disigo de jezuita ordeno ekde 1773 en Komárom, sekve ekde 1777 ĝis 1799 en Kassa li instruis. Tie li redaktis kune kun Ferenc Kazinczy kaj János Batsányi ekde 1788 la unuan hungarlingvan revuon "Magyar Museum". En 1799 li pensiuliĝis kaj ĝis sia morto li vivis en Virt ĉe sia iama lernanto, Pyber Benedek. Li enkondukis la grekan-latinan versadon en hungaran poezion.

## Ĉefaj verkoj 
* *Új mértékre vett külömb verseknek három könyvei* (Kassa, 1777);
* *Ki nyertes hangmérséklésben* (Kassa, 1787);
* B. Sz. D. költeményes munkáji (Kassa, 1789);
* *Orthographia és grammatikabéli észrevételek a magyar prozódiával együtt* (Komárom, 1800).
* *Magyarság virágai* (Komárom, 1803);
* *Virgilius Énéisse* (1. rész, Bécs, 1810; 2. rész és Eclogák: Pest, 1813

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Ábrahám Barcsay

**BARCSAY Ábrahám** (barĉai) estis hungara poeto naskita en: Piski la 2-an de februaro 1742 kaj mortinta en Csóra la 6-an de marto 1806.

## Biografio 
Ábrahám Barcsay estis deveninta el regantfamilio de Transilvanujo. Li studis en reformita kolegio de Nadjenjedo. En 1762 post la morto de siaj gepatroj li fariĝis gardistarano en Vieno. En 1777 li katolikiĝis, en 1778 edziĝis. Li partoprenis en la franca kaj turka militoj. En 1790 oni nomumis lin gardistkolonelo. En 1794 li pensiuliĝis kaj retiriĝis al sia bieno de Marossolymos. Li partoprenis en politika vivo de Transilvanujo. Post proceso de Ignác Martinovics por iom da tempo oni arestis lin.

## Ĉefaj verkoj 
* *Erkölcsi mesék* (Bécs, 1775);
* *Két nagyságos elmének költeményes szüleményei* (B. és Orczy Lőrinc versei, kiadta Révai Miklós, Pozsony, 1780);
* *Költeményei* (Sajtó alá rendezte Szira Béla, Magy. Irod. Ritkaságok 25., Bp., 1933

## Bibliografio 
* Zombory Izidor János: B. Á. élete és költészete (Bp, 1895);
* Gábor Döbrentei: B. Á. (életrajz és kéziratban maradt versek, Erdélyi Múz. 1914);
* József Waldapfel: A magyar irodalom a felvilágosodás korában (Bp., 1957).
* Emese Egyed: *Levevék fejemről Múzsák sisakomat*. Barcsay Ábrahám költészete. Kolozsvár, Erdélyi Múzeum-Egyesület, 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* Egyed Emese: *Levevék fejemről Múzsák sisakomat*. Barcsay Ábrahám költészete http://mek.oszk.hu/02800/02816/
* *Barcsay Ábrahám költeményei*http://mek.oszk.hu/06000/06015/index.phtml

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

B
János Bartalis

**BARTALIS János** (bartaliŝ) estis hungara poeto naskita la 29-an de julio 1893 en Apáca kaj mortinta en Kluĵo la 18-an de decembro 1976.

## Biografio 
La patrino de János Bartalis mortis frue kaj lia patro ne volis instruigi lin. Post la studoj en Hosszúfalu, studis en Koloĵvaro kaj akiris instruistdiplomon bazlernejan, sed poste ankaŭ mezlernejan. Por povi resti en Koloĵvaro li fariĝis oficisto. Liaj unuaj poemoj aperis en Újság la 25-an de junio 1914 kaj en novembro 1916 en la plej fama revuo Nyugat. Inter 1920 kaj 1933 li mastrumadis en bieno de sia edzino en Alsókosály. Li estis fondintano de Erdélyi Helikon, ekde 1929 estis ano de Kemény Zsigmond Társaság. Ekde 1933 ĝis 1941 instruis en Ráckeve, Pilisvörösvár, Kiskőrös. Ekde 1941 ĝis 1959 estis bibliotekisto en Universitata Biblioteko, respektive en Universitato Bolyai de Kluĵo. Longtempe tute ne publikis (1945-54).

## Ĉefaj verkoj 
* Hajh, rózsafa (Kv. 1926);
* Napmadara (Bp. 1930);
* Föld a párnám (Kv. 1931);
* Világ térein gázolok (Bp. 1937);
* A mezők áldása (Bp. 1942);
* Válogatott versek (1955);
* Pedig tavasz jő (1957);
* Új mezők és új dalok felé (1959);
* Versek. I. (Izsák József bevezetőjével, 1963);
* Idő, ne fuss (1965);
* Bartalis János legszebb versei (1966);
* Versek II. (1968);
* Nyugtalanságok (1969);
* Veresbegymadár (1973)
* Vers, fájó szépség (Kv. 1977).
* Az, aki én voltam (1972).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la aŭtoro, verkoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kata Dalström

eta|dekstra|Kata Dalström
**Katarina "Kata" Dalström** (n. 1858 - m. 1923), naskiĝinta kiel **Anna Maria Katarina Carlberg** en riĉa supramezklasa familio, fariĝis unu el la estraj socialistaj agitantoj kaj maldekstraj verkistoj siaepoke en Svedio. Ŝiaj libroj plejparte estis politikaj tekstoj, sed ankaŭ verkis ŝi librojn pri Nord-ĝermana mitologio kaj vikingaj legendoj.

Politike, Kata Dalström evoluis el liberalismo, kiu laŭ ŝia familio sufiĉe radikalis, al Marksismo kaj revolucia socialismo. En 1893 ŝi aniĝis en la Sveda socialdemokratia partio kaj fariĝis la unua virino elektita al la prezidenta komitato de la partio en 1900. Ŝi fortopiniis pri la rajto de norvega sendependeco de Svedio, kiu estis proklamita en 1905.

Dum la partia disiĝo de 1917, Dalström aniĝis al la maldekstra flanko, kies estro estis Zeth Höglund, kiu baldaŭ fariĝis la Komunista partio. Dalström subtenis la Bolŝevikojn kaj la Rusian Revolucion, kaj estis sveda delegito al la dua kominterna kongreso de 1920.

Unu el la polemikoj pro kiuj respondecis Dalström ene de la sveda komunista grupo estis ŝia opinio pri religio. Ŝi deziris vidi pli malfermitan aliĝon al Kristanismo, kiu laŭ ŝi tute kunfandebis kun socialismo. Tiun ĉi opinion kritikis oni, precipe de la fortopinia ateisto Ture Nerman. Je Nerman subtenis Grigorij Zinovjev, la estro de la 3-a Internacio, kiu, kvankam li estis subtenanto de religia libereco, deklaris ke komunista politikisto devis ateisti por kompreni Marksismon. Je la fino de sia vivo, Dalström fariĝis budhano. Fredrik Ström verkis la biografion de Dalström en 1930.

Dalström, Kata
Liane de Pougy

**Liane DE POUGY** (naskiĝis la 2-an de julio 1869 en La Flèche, departemento Sarthe, mortis la 26-an de decembro 1950) estis franca dancistino de la pariza spektaklejo Folies Bergères. Ŝi estis rigardita kiel unu el la plej belaj kaj famaj amestrinoj de Parizo.[eta|dekstra|200px|Liane de Pougy (ĉ. [1891/1892)]]Ŝi naskiĝis kiel **Anne-Marie Chassaigne.** Ŝiaj parencoj aranĝis ŝian edziniĝon kun ŝipoficisto nomita Armand Pourpe, kiu montriĝis violenta kaj kaŭzis rapidan divorcon. Post tiu malsukcesa edziĝo, ŝi transloĝiĝis al Parizo, kie ŝi fariĝis dancistino, aktorino kaj amestrino de pluraj eminentuloj.

Ŝi poste ankaŭ fariĝis verkistino, kaj interalie raportis pri sia lesba amrilato kun la verkisto Natalie Clifford Barney en la romano *Idylle Saphique*, eldonita ĉirkaŭ 1901.

## Verkoj 
* ''L'Insaisissable*, romano dediĉita al Jean Lorrain
* *La Mauvaise part*, romano.
* *Myrrhille*
* *Idylle saphique*, Parizo, 1901 (reeld. Parizo, Éditions des Femmes, 1987).
* *Mes Cahiers Bleus'', Parizo, Plon, 1977.

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj dancistoj
Gildohalo

**Gildohalo** estas historia konstruaĵo uzita de gildoj por renkontiĝoj.

## Famaj gildohaloj 
* Gildohalo (Londono)
* Gildohalo (Windsor)
* Gildohalo (Derry)
* Gildohalo (Bath)
* Gildohalo (Blakeney)
* Gildohalo (Cambridge)
* Gildohalo (Cardigan)
* Gildohalo (Chester)
* Gildohalo (Durham)
* Gildohalo (Exeter)
* Gildohalo (Gloucester)
* Gildohalo (Guildford)
* Gildohalo (High Wycombe)
* Gildohalo (Kingston upon Hull)
* Gildohalo (Kingston upon Thames)
* Gildohalo (Leicester)
* Gildohalo (Looe)
* Gildohalo (Lydd)
* Gildohalo (Much Wenlock)
* Gildohalo (Newport)
* Gildohalo (Oxford)
* Gildohalo (Swansea)
* Gildohalo (York)
Hannes Sköld

**Johannes (Hannes) Sköld** (n. 1886 - m. 1930) estis sveda socialisto kaj kontraŭmilitaristo. Sköld ankaŭ estis lingvisto, verkisto, kaj poeto, kiu ankaŭ komponis kantojn.

Johannes Sköld naskiĝis en Ĉinio kiel filo de sveda misiisto tie. Li plenkreskis en la urbo Norrköping, Svedio, kaj estis infana amiko de Ture Nerman. Post elgimnaziiĝo li transloĝiĝis al Gotenburgo por studi ĉe la universitato. En Gotenburgo, li konatiĝis kun Zeth Höglund kaj ekaktivis kun li en la maldekstra flanko de la laborista movado.

Kiel juna vagemulo, Sköld multe vojaĝis en Eŭropo kaj loĝis en Parizo kaj en Kopenhago. Li eldonis sian unuan poezilibron en 1911. La saman jaron, oni metis lin en la malliberejon Långholmen pro disvastigo de kontraŭmilitarisma propagando. En 1912, li ellasis sian duan libron, verkitan enmallibereje.

Sköld komunistiĝis en 1917 post la Oktobra Revolucio. Li transloĝiĝis al Sovetunio, lernis la rusan, kaj tradukis iom da la verkoj de bolŝevikaj estroj en la svedan.

Sköld, Hannes
Sköld, Hannes
József Benkő (botanikisto)

**BENKŐ József** estis hungara historiverkisto, botanikisto, reformita pastro. Li naskiĝis en Bardoc la 20-an de decembro 1740 kaj mortis en Középajta la 28-an de decembro 1814.

## Biografio 
József Benkő pristudis teologion en Nagyenyed. En 1767 li iĝis pastro en Középajta kiel posteulo de sia patro. Tie fondis botanikan ĝardenon. Post kiam li travojaĝis grandparton de Transilvanujo verkis *Flora Transsilvanica*, sed tiu verko restis en manuskripto kaj malaperis. En 1787-89 instruis teologion en Székelyudvarhely, sed oni abdikigis lin. Li retiriĝis al Középajta. Inter 1791-99 kune kun Sámuel Gyarmathi agadis fervore por industriigo de Transilvanujo. Ekde 1805 ĝis sia morto li subtenis sin per vendado de kuracilplantoj.

## Ĉefaj verkoj 
* *Transsilvania, sive Magnus Transsilvaniae Principatus* (I-IL, Vindobonae, 1777-78);
* *Milkovia, sive antiqui episcopatus Milkoviensis* ... (I-II. Vindobonae, 1781);
* *Imago inclytae in Transsilvania nationis siculicae historico-politica* (Kolozsvár, 1791);
* *Dietae sive rectius comitia Transsilvanica* (Nagyszeben-Kolozsvár, 1791)

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bill of Rights (Usono)

La usona '*** (esperante **Leĝo de Rajtoj*') estas la unuaj 10 amendoj de la Usona Konstitucio, kiuj entenas garantiojn pri la rajtoj kaj libereco de civitanoj kaj limigon de ŝtata kaj federacia potenco. Oni ratifikis ilin kiel unuon la .

Ĝi derivas de la Magna Carta kaj la angla Leĝo de la Rajtoj, la batalo de la kolonioj kontraŭ la britaj reĝo kaj parlamento, kaj de pli larĝekomprenata egaleco.

Ĝia grava antaŭulo estis la virĝinia Deklaro de Rajtoj de 1776, kiun verkis ĉefe George Mason.

## La 10 amendoj 
* Unua amendo: Libereco de parolo, la gazetaro, religio kaj kunveno.
* Dua amendo: Armilporta rajto.
* Tria amendo: La armeo ne povas uzi - sen permeso - la privatan sferon, je neniu celo.
* Kvara amendo: Protekto kontraŭ la senbaza dom-traesploro, konfiskado.
* Kvina amendo: Rajto je privata proprieto, memregistrado. Oni ne povas dufoje juĝakuzi la civitanon pro la sama krimo *().* Oni ne devas akuzi sin mem.
* Sesa amendo: Rajtoj de la civitoj antaŭ la juĝistaro, rajto je asizo, advokato.
* Sepa amendo: Rajto je civita juĝproceso, sen aŭ kun asizo
* Oka amendo: Abolicio de kruelaj kaj nekutimaj punoj (publika brulekzekuto, detranĉo de mano ktp.). Malpermeso de troa monpuno aŭ kaŭcio.
* Naŭa amendo: Rajtoj, kiujn ne entenas tiu dokumento aŭ la konstitucio.
* Deka amendo: Kion la konstitucio ne malpermesas, tio estas leĝa.

Kategorio:Usona Konstitucio
Draconian

**Draconian** estas sveda gotikmetala muzikgrupo de Säffle.

## Historio 
Johan Ericson komencis en la jaro 1994 kun Johan Ericson, Jesper Stolpe kaj Andy Hindenäs la Mortmetalan grupon «Kerberos». Post duona jaro alvenis ankaŭ Anders Jocabsson ilin; tial la muzikgrupo ŝanĝis la nomon en Draconian.

La unua testo, oni nomigas ĝin «Shades of the moon», venis en februaro de 1996. Tiam eldoniĝas ankaŭ «In Glorious Victory» en januaro 1997, sed tiu ĉi ne estis publikigita, ĉar la ekipaĵo por la enpreno ne estis sufiĉe bona. Draconian estis konata en la jaroj 1998 kaj 1999 kaj entreprenis ankaŭ koncertojn ekstere. La albumo «The Closed Eye of Paradise» estis la unua lumdisko de la muzikgrupo kaj publikigitis en aŭgusto 1999.

Poste, la grupo komponis speciale novajn kantojn kaj modifigis sian stilon; ili iĝis pli griza kaj malrapida. Draconian ricevis la unuan kontrakton kun Napalm Records. Poste ili faris du novaj albumoj.

## Albumoj 
* 2003: *Where Lovers Mourn*
* 2005: *Arcane Rain Fell*
* 2006: *The Burning Halo*
* 2008: *Turning season within*
* 2011: *A Rose For The Apocalypse *
-------------
* 2015: *Sovran*
* 2020: *Under a godless veil*

## Retpaĝoj 
* Oficiala Retprezentado  
* Draconian  
* Napalm Records 
* Profilo ĉe «metal-archives.com» 

Kategorio:Svedaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1994
Defend-preĝejo

[eta|300px|preĝejo de Beaurain ([Flavigny-le-Grand-et-Beaurain), kun defendaj turoj]]**Defend-preĝejo** aŭ **fortikaĵopreĝejo** (aŭ fortreso-preĝejo) estas preĝejo ekipita per konstruelementoj taŭgaj por defendo kontraŭ malamiko, ekzemple kreneloj, paftruoj aŭ ĉirkaŭa muraro.
eta|300px|preĝejo de Székelyderzs kun defenda muro
Estis du solvoj: aŭ oni faris defendan etaĝon kaj pli altan turon sur la preĝejon, aŭ oni konstruis ĉirkaŭan muron kun bastionoj.

En la mezepoko multaj vilaĝoj en diversaj eŭropaj landoj ekipis siajn preĝejojn per defendiloj, ĉar defenda muro ĉirkaŭ la tuta setlejo ĝenerale estis privilegio de urboj. Kiam alproksimiĝis malamikoj aŭ rabistaj bandoj, la vilaĝanoj do devis forlasi siajn domojn, sed almenaŭ trovis personan rifuĝejon en sia preĝejo. Foje oni eĉ elektis la konstrulokon de preĝejo laŭ ĝia taŭgo por defendo, ekzemple sur monteto.

Necesas distingi inter veraj defendaj preĝejoj kaj tiaj, al kiuj oni pro diversaj kialoj aldonis defend-aspektajn elementojn, kiuj tamen ne vere servis al defendaj celoj.

## Vidu ankaŭ 
* Defendkirka Fondaĵo, sidejo en Sibiu
* Fortresopreĝejoj de Transilvanio
eta|250px|maldekstra|Preĝejo de Sânpetru

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Kategorio:Fortikaĵoj
Gildohalo (Londono)

eta|La londona gildohalo ĉirkaŭ la jaro 1860
La **Londona Gildohalo** estas komplekso de konstruaĵoj en la urbocentro de la ĉefurbo de Anglio. Ĝi situas en la strato *Basinghall* kaj dum pluraj jarcentoj havis la funkcion de urbodomo. Nuntempe ĝi ampleksas reprezentajn salonojn de la urba administrejo. Krome en la konstruaĵaro troviĝas arta muzeo, fondita dum la jaro 1999 sub la nomo *Guildhall Art Gallery*.

## Historio 
Dum la antikva epoko en la loko, kie nun situas la gildohalo, troviĉis la plej granda amfiteatro de la romia provinco Britannia. La plej aĝaj partoj de la mezepoka gildohalo konstruiĝis dum 1411. La gildohalaj konstruaĵoj dum la granda urba brulo de la jaro 1666 forte difektiĝis, sed la mezepokaj eksteraj muroj restis kaj la interno dum la jaro 1670 rekonstruiĝis. Dum la fortaj bombadoj de la jaro 1940 kadre de la Dua Mondmilito denove tre damaĝis la konstruaĵaron. La rekonstruo okazis dum la jaroj 1953 kaj 1954 laŭ planoj de la arkitekto *Giles Gilbert Scott*.

## La gildohalo en la historio de Esperanto 
eta|maldekstra|La interno de la londona gildohalo antaŭ la jaro 1900
Ludoviko Lazaro Zamenhof post la 3-a Universala Kongreso de Esperanto en Kembriĝo (Britio) (angle:Cambrigde) dum somero 1907 en la londona gildohalo faris faman paroladon. Eltranĉaĵo de ĝi videblas en la vikipedia paĝo pri "patriotismo".

En la parolado li unue rifuzas, ke li deziras esti la Papo de Esperanto. Li substrekas, ke li simple intencis krei ilon por interkompreniĝo. Alia lingva projekto povus esti pli bona, sed Esperanto funkcias sur *netuŝebla fundamento*.

Rilate patriotismo li rifuzas la ŝovinismon. Li indikas, ke lia naskiĝlando estas Litovio, kiun li forlasis kiel juna knabo, sed neniam povas forgesi.

Grupo de kongresanoj estis akceptita de Vezey Strong, kiu anstataŭis la tiaman urbestron, kaj mem estis Esperantisto.

* Jen legeblas la kompleta teksto de la Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono.
eta|maldekstra|Anonco en "La Revuo" de 1907 por gvidlibro tra Londono

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj pri la konstruaĵo (anglalingvaj)

Kategorio:Konstruaĵoj en Londono
Nacia Publika Radio (Usono)

**Nacia Publika Radio**, *National Public Radio* (NPR) estas amaskomunika organizo duon-sendependa, publike kaj private subtenata, kaj neprofita aliga, kio servas kiel nacia unuiĝo de publikaj radiostacioj en Usono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de Nacia Publika Radio
* alt.NPR  - elsendoj - nur programaro
* PublicRadioFan.com (Programaro por centoj da publikaj radiostacioj)

Kategorio:Usono
Kategorio:Radio
Mihály Cserei

**CSEREI Mihály**  (Csíkrákos, la 21-an de oktobro 1668 ‒ Nagyajta, la 22-an de aprilo 1756) estis transilvanuja hungara historiverkisto.

## Biografio 
Mihály Cserei estis bienposedanta sikula nobelo. Provizore li estis adepto de Emeriko Thököly (1690), sed ekde 1691 ĝisfine li havis postenojn ĉeflanke de Habsburgoj. Ekde 1721 li retiriĝis al Nagyajta kaj inter 1661-1712 verkis la historion de Transilvanujo el protestanta, sed Habsburg-amika vidpunkto.

## Ĉefaj verkoj 
* *Historia* (Kiadta Kazinczy Gábor, Pest, 1852; szemelvények: Magy. Kvtár 120).

## Bibliografio 
* Abafi Lajos: Cs. M. a történetíró (Tört. Tár, 1880).

## Eksteraj ligiloj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

C
C
Alcalá de los Gazules

**Alcalá de los Gazules** estas municipo de la provinco Kadizo, Andaluzio, Hispanio.

Ĝi situas sude de la montaro Grazalema kaj estas loko de la nomita *Taŭra Vojo*. Pli proksimaj municipoj estas San José del Valle, Benalup-Casas Viejas, Medina Sidonia kaj Paterna de Rivera. Ĝi deklaritas arthistoria ejo ekde la jaro 1984.

Granda areo de la municipo situas ene de la Natura Parko Los Alcornocales. Unua estiĝo de la vilaĝo antaŭas ĝis romia epoko (-189). La nomo venas de la araba epoko, *Al-Qalat at Yazula*, aŭ "Kastelo de Gazules".

eta|280 px|*Bildo de Los Alcornocales*
eta|280px|*Kastelo en Alcalá de los Gazules*

## Eksteraj ligiloj 
* Alcalá de los Gazules  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
* Urbodomo de Alcalá de los Gazules
* Turisma informo pri Alcalá de los Gazules

Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Urboj de Hispanio
Kokardo

**Kokardo** laŭ PIV estas 
# insigno en formo de disketo aŭ banteto, kiun oni [ofte] portas ĉe la ĉapelo (ekzemploj estus la franca revolucia kokardo de 1789 aŭ la lega kokardo de la servistoj de la Brita Krono), kaj
# banto el rubando, uzata inter virinoj kiel ornamo.

Ĝenerale kokardoj - laŭ la unua difino de la vorto - do estas "cirkla flago" aŭ "cirkla blazono", kaj reprezentas nacian ŝtaton, armeon aŭ specifan grupon organizitan.

eta|150px|franca kokardo trikolora
En Francio, la kokardoj ludis grandan rolon dum la Franca revolucio de 1789: Komence la diversaj revoluciulaj grupoj havis diversajn kokardojn, sed rapide plejpopulariĝis la kokardo trikolora, kiu estas bildigita dekstre. Ĝin adoptis ankaŭ la franca reĝo Ludoviko la 16-a. Rapide la kokardo trikolora iĝis simbolo de franca patriotismo. Porti ĝin iĝis deviga la 8-an de julio 1792 por la viroj, la 21-an de septembro 1793 por la virinoj. Malobeo al tiu regulo sekvigis ok-tagan restadon en malliberejo. Kiel signo de kontraŭeco, la kontraŭ-revoluciuloj portis, aparte en la regionoj Bretonio kaj Vendeo, kokardon blankan - en la koloro de la franca reĝo. Post la mortigo de la diktatoriĝinta revoluciulo Robespierre, la ne-porto de la trikolora kokardo ne plu estis punata, kvankam teorie la porto daŭre restis deviga almenaŭ ĝis la jaro 1796.

La vorto kokardo - respektive la franclingva ekvivalento "cocarde" - de tiam estis ofte uzata de naciistoj aŭ respublikistoj francaj. La naciista verkisto *Maurice Barrès* ekzemple gvide redaktis ĵurnalon kun la titolo *"La Cocarde"*. Verkistojn kaj kanzonistojn, kiuj fine de la 19-a jarcento havis aparte naciisman elanon, oni nomis *"cocardiers"*, do "kokarduloj".

Ekde la komenco de la 20-a jarcento, la kokardoj estas esence uzataj por indiki la naciecon de armeaj aviadiloj: Malmultaj el tiuj "kokardoj" ne plu havas cirklan formon (ekzemple tiu de Estonio estas triangulo kaj tiu de Germanio estas speco de kruco), sed la granda plejmulto jes ja daŭre havas klasikan cirklan kokardoformon).

## Notoj kaj fontoj
Kategorio:Simboloj
Rózsa Ignácz

**IGNÁCZ Rózsa** (igna:c) estis hungara verkistino, tradukistino, aktorino naskita en Kovászna la 25-a de januaro 1909 kaj mortinta en Budapest la 25-an de septembro 1979. Ŝi estis la edzino de János Makkai.

## Biografio 
Rózsa Ignácz finis en 1931 la aktorakademion en Budapeŝto kaj estis aktorino en Nacia Teatro (1931-39), poste raportistino de Színházi Magazin el Parizo. Ŝian unuan verkaĵon aperigis Elek Benedek en Cimbora (1925). En 1942 ŝi ricevis Ferenc József-premion. En 1943 oni elektis ŝin ano de Societo Petőfi. Inter 1945-1947 laboris ĉe libroeldonejo (Fővárosi Kiadó), poste redaktis la revuon Református Élet. Post dekjara silentado nur en 1957 povis ŝi denove publikigi.

## Ĉefaj verkoj 
* Anyanyelve magyar, r., 1937;
* Rézpénz, r., 1938;
* Levelek Erdélyből, elb., 1939;
* Született Moldovában, r., 1940;
* Keleti magyarok nyomában, útirajz, 1941 ;
* A bujdosó, elb., 1942;
* Családi mondakör. Karcolatok, anekdoták életemből, 1942;
* Róza leányasszony, r., 1942;
* Két élet, kisr., 1943;
* Hivatalnok Berta, r., 1944;
* Urak, úrfiak, r., 1946;
* Mámoros malom, r., 1947;
* Márványkikötő, r., 1947;
* Meg ké' házasodni, farsangi játék, 1947;
* Az igazi Ibrinkó, mesék, 1956;
* Tegnapelőtt, elb., 1957;
* Mindenki levele, elb., 1958;
* Az utolsó daru, ifj. r., 1959;
* Torockói gyász, ifj. r., 1959;
* Prospero szigetén. Emlékezések nagy magyar színészekről, 1960;
* Tóparti ismerősök, kisr., elb., 1961;
* Tűzistennő Hawaiiban [Vámos Magdával], útirajz, 1961;
* Csutka, mese, 1962;
* Orsika, ifj. r., 1963;
* Titánia ébredése, r., 1964;
* Papírmalom, r., 1967;
* Zebradob-híradó, útinapló, 1968;
* Szavannatűz, elb., 1970;
* Argentína viharszünetben, útleírás, 1972;
* Hajdanában Zambiában, mese, 1973;
* A hegyen-völgyön szánkázó diófa, mesék, 1974;
* Tűzistennő Hawaiiban egykor és most [Vámos Magdával], útleírás, 1974;
* Ikerpályáimon, visszaemlékezések, 1975;
* Névben él csak, r., Pozsony-Bp., 1976 ;
* Kóborló kisfiú kalandjai, r., 1980;
* Hazájából kirekesztve [Mikes Kelemen életregénye], 1980;
* Utazások emlékkönyve, útirajz, 1980;
* Egy születésnap körül. Vázlat egy letűnt korszakról (1950-1953), Chicago, 1983;
* Ünnepi férfiú [1951-1952], [Szent László király regénye; bev. Makkai Ádám; Kodolányi János Ignácz Rózsához írt levelével], New York, 1989 [Bp., 1989].

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Literatura salono

[eta|300px|*Legado de [Molière* fare de Jean-François de Troy, ĉ. 1728]]
**Literatura salono** estas neformala kunveniĝo da intelektuloj kaj intelektulinoj en kultura, ofte monduma medio, cele al la diskutado de tiamaj aktualaĵoj, filozofio, literaturo, moralo, ktp. La esprimo "Literatura salono" (franclingve *Salon littéraire*) aperis en la 17-a jarcento, sed tiaj kunveniĝoj estas ankaŭ pli simple difineblaj kiel kluboj aŭ grupoj.

La unua fama salono en Francio estis la *Hôtel de Rambouillet* ne malproksime de la Palaco du Luvro en Parizo, kiun ĝia gastigantino, romdevena Catherine de Vivonne, markizino de Rambouillet (1588–1665), funkciis de 1607 ĝis ŝia morto. Ŝi starigis la regulojn pri etiketo de la salono, kiuj similis la pli fruajn kodojn de itala kavalireco.

Antaŭ la reĝado de Ludoviko la 14-a ekzistis ne salonoj sed "literaturaj grupoj". La plej fama estis tiu de François de Malherbe, kies kreadon laŭdis Nicolas Boileau. En tiaj salonoj progrese disvolviĝis la kutimo de kunparolado, kiu restas tipa de la franca kulturo.

## Vidu ankaŭ 
* Helene Bettelheim
* Elena Cazzulani
* Madame du Deffand
* Marie Thérèse Rodet Geoffrin
* Clara Maffei
* Princino de Polignac
* Manon Roland
* Gertrude Stein
* Alice B. Toklas
* Rahel Varnhagen von Ense

Salono
Kategorio:Kulturo de Francio
Kategorio:Kulturo de Italio
Kistelek

**Kistelek** [kiŝtelek] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Kistelek, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: etparcelo.
eta|maldekstre|Moderna kulturdomo de Kistelek

## Situo
Kistelek situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Szeged. Aŭtoŝoseo M5 en la sama direkto estas ne tro for. La urbo estas pordo de vidindaĵoj de Ópusztaszer.

## Historio
La unua skriba mencio devenis el 1420. Ŝajnas, la turkoj faris senhoma la komunumon. Poste farmoj formiĝis en la tuta regiono. En 1776 oni formis defendejon por defendi poŝtan vojon al Szeged. Katolika preĝejo omaĝe al reĝo Stefano la 1-a (Hungario) konstruiĝis en 1831. La komunumo iĝis centro de la proksimaj farmoj. Ĝi iĝis grandvilaĝo en 1970, setlejo kun urba rajto en 1984, fine en 1989 urbo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Stefano la 1-a (Kistelek)
* kapelo
* loka muzeo
* termala banejo

## Famuloj 
En Kistelek naskiĝis:
* kalvinana pastro János István Kováts
* kemiisto Frigyes Solymosi
* skulptisto Antal Tápai.

## Ĝemelurboj 
* Årslev, Danio
* Poręba, Pollando
* Gerace, Italio

## Referencoj 
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Kistelek
Mindszent

**Mindszent** [mindsent] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Hódmezővásárhely. La loknomo signifas: Ĉiuj Sanktuloj, laŭ la mezepoka preĝejo.
eta|maldekstre|Tiso, ties digo kaj urborando Mindszent

## Situo
Mindszent situas sur ebenaĵo, sur maldekstra bordo de Tiso (kie estas haveno kaj pramo), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Szolnok-Makó, inter urboj Szentes kaj Hódmezővásárhely.

## Historio
Estas menciita preĝejo el 1332, la pramo en 1515. Dum la turka erao la komunumo ne senhomiĝis, nur la proksimaj vilaĝoj. Inter 1884-1950 la vilaĝo estis distriktejo. La fervojo ekfunkciis en 1893. Vilaĝdomo konstruiĝis en 1928. La vilaĝo iĝis urbo en 1993.
eta|Riverborda banejo de Mindszent

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la postbaroka katolika Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Mindszent).

## Famuloj 
En Mindszent naskiĝis:
* geologo Gyula Vigh
* Ferenc Bene (kuracisto)
* ministro Mihály Korom
* kuracisto Béla Purjesz
* pastro Sándor Kis.

## Komunumoj pri *Ĉiuj Sanktuloj* en Hungara reĝlando
Kategorio:Mindszent
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Front National

**Front National** - en Esperanto "Fronto Nacia" - estas la nomo de du dekstre ekstremisma politikaj partioj:

20px La Front National (Francio) fondiĝis dum 1972 kaj de tiam dum naciaj balotoj ĝenerale ricevis inter 5 kaj 15 procentojn de la voĉoj. Post la jaro 2000 la balotaj rezultoj tre malkreskis.

20px La Front National (Belgio) fondiĝis dum 1985 kaj balote kandidatas nur en la franclingva parto de Belgio.

Krome tiun nomon ankaŭ portis movado de la Franca rezistado dum la Dua Mondmilito.
Sándorfalva

**Sándorfalva** [ŝAndorfalva] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szeged. La loknomo signifas: vilaĝo de Aleksandro.

## Geografio 
Sándorfalva situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged kaj Tiso estas proksime. Szeged troviĝas 16, Hódmezővásárhely 35, Szentes 56, Budapeŝto 159 km.

## Historio 
Post la turka erao en la regiono la kamparanoj konstruis farmojn. En 1879 okazis granda inundo apud Tiso, poste markizo Sándor Pallavicini disdonis parcelojn al la suferintoj kaj fondis vilaĝon. La katolika preĝejo kaj vilaĝdomo konstruiĝis en 1882. Apud la preĝejo kalvario troviĝas. Sándorfalva (spite sian nomon) iĝis urbo en 2005.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Sándorfalva)
* Kalvinana preĝejo (Sándorfalva)
* iama ĉaskastelo

## Ĝemelurboj 
*  Dumbrăviţa (Timiş), Rumanio
*  Stettlen, Svislando
*  Loitz, Germanio
*  Baragiano, Italio
*  *Muĵlja* (urboparto de Zrenjanin), Serbio

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj 

eta|maldekstre|Preĝejo Nomo de Sankta Maria en Sándorfalva

Sandorfalva
Bruno Gollnisch

**Bruno GOLLNISCH** (naskiĝis la 28-an de januaro 1950 en Neuilly-sur-Seine) estas franca politikisto kaj altranga membro de la dekstre ekstremisma partio Fronto Nacia de Francio. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009 li estas membro de la Eŭropa Parlamento.

La  Bruno Gollnisch ekestis prezidanto de la nova dekstre ekstremisma frakcio en Eŭropa Parlamento - Frakcio Identeco, Tradicio, Suvereneco (ITS). Grupo fermiĝis la . De tiam li aliĝas nenian frakcion.

## Verkoj (franclingve) 
• *Une âme pour la France : pour en finir avec le génocide culturel* (Animo por Francujo: ĉesigi kulturan genocidon) , Parizo, Albatros, 1985.

• Kune kun Richard Haddad, ''La réaction, c'est la vie ! : entretiens avec Richard Haddad* (Reago estas vivo!: kunparolado kun Richard Haddad), Parizo, Godefroy de Bouillon, 2003, 187 p. (BNF 39946905).

• Kune kun Émilie Vanière (pseŭdonomo), *Une volonté, un idéal'' (Unu volo, unu idealo), Liono, Société nationale d’édition et de propagande, 2010, 281 p. (ISBN 978-2-919733-00-2).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Bruno Gollnisch (france)
* Bruno Gollnisch ĉe la retpaĝo de Eŭropa Parlamento (oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio)

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2009-2014
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2014-2019
Carlos Valderrama

[eta|dekstra|Statuo de Carlos Valderrama en [Santa Marta, Kolombio.]]
**Carlos **"**El Pibe**"** VALDERRAMA PALACIO**, kolombia futbalisto, naskiĝis en Santa Marta, la 2-an de septembro 1961. Li estas rimarkindulo en la mondo de la sporto de Ameriko, kiu kunlaboris por plibonigi la nivelo de la kolombia futbalo, estas tre rigardebla pro sia krispa ora hararo, pro sia talento, kapableco, siaj precizaj bal-donoj kaj la facileco por fuĝiĝi de siaj rivaloj en sia pozicio de 10, en la mezo de la ludkampo.

Li ludis en Kolombio kaj en la eksterlando, li restis en Francio ludante en Montpellier, en Hispanio en Valladolid, kaj en Usono en Tampa Bay, Miami Fusion kaj Colorado Rapids.

Du foje li estis premiita kun la Pilko de Oro por la plej bona futbalisto amerika, tri foje estis la plej bona sportisto en Kolombio. Li futbalis en la kolombia naciteamo dum pli ol cent renkontoj kvin Amerikaj Pokaloj, kaj ĉeestis memorindajn futbalmatĉojn, kiel la sampoentigo de Kolombio kontraŭ Germanio (kiu estis la ĉampiono) en la lastaj minutoj en la Monda Pokalo en Italio 1990, kaj la venko 5-0 sur Argentino dum enira matĉaro al la Monda Pokalo de 1994, li estis la kapitano de Kolombio en tri Mondaj Pokaloj.

Ludante en la kolombianaro estis la cerbo organizanto, kvankam li ne faris multe da goloj, nur 12 kun kolombia naciteamo, unu en la Monda Pokalo de 1990. Siaj ekskunuloj pensas que li estis granda estro, kiu ĉiam voladis gajni kaj ke li transmisiis sian energion en el ludkampo.

Iuj de siaj kunuloj en la kolombia naciteamo estis ankaŭ altnivelaj futbalistoj tiel, kiel estis René Higuita, Freddy Rincón (Corinthians), Adolfo Valencia (Bayern München, Atlético de Madrid) kaj Fastino Asprilla (Parma, Newcastle).

En 1998 Valderrama ludis sian lastan futbalmatĉon en la Franca Monda Pokalo kontraŭ Anglio. En novembre 2002 estis inaŭgurita statuon de 9 metroj de alteco al li omaĝe en sian naskiĝa urbo, kaj en 2004 preskaŭ 53.000 homoj en la stadiono kunvenis por doni adiaŭo al kapitano meze de laŭdoj.

Kategorio:Kolombiaj futbalistoj
Gergely Csiky

dekstra|eta
**CSIKY Gergely** (ĉiki) estis hungara dramverkisto, tradukisto naskita en Pankota la 8-an de decembro 1842 kaj mortinta en Budapest la 19-an de novembro 1891.

## Biografio 
Ekde 1859 li estis katolika teologistudento. Post sia ordino (1864) ĝis 1868 studis en Augustineum en Vieno. Li ellernis ok fremdajn lingvojn kaj li havigis jursciencan kaj mondliteraturan kulturon. Ekde 1870 studis eklezijuron kaj li instruis ĝin en teologifakultato en Temeŝvaro kaj kiel sankseĝa prokuroro li konatiĝis kun problemoj de multaj familioj. Lia unua novelvolumo (*Az életből*) aperis en 1872 pseŭdonime. En 1878 li translokiĝis Budapeŝton kaj tutan sian tempon li dediĉis al literaturo. En 1879 li havis konfliktojn kun siaj ekleziaj superuloj kaj tial por duonjaro li vojaĝis Parizon. Hejmenveninte en 1880 li elpaŝis el la eklezia ordeno kaj la sekvan jaron li edziĝis. Li fariĝis dramaturgiisto de Nacia Teatro (Budapeŝto), profesoro en aktorakademio kaj la sekundara sekretario de Societo Kisfaludy.

## Ĉefaj verkoj 
* Az udvari kalap, 1964,
* Cifra nyomorúság, 1881,
* Mukányi, 1881,
* A kaviár, 1882,
* Stomfay család, 1882,
* Buborékok, 1884),
* Spartacus, 1886),
* Az Atlas család, romano, 1889,
* A nagyratermett, 1890,
* A nagymama, 1891),
* Sisyphus munkája, romano, 1892,
* Színművei (I-XVIII, Bp., 1882-94),
* Cs. G. Válogatott művei (Magy. klasszikusok, Bp., 1955)

## Memorigiloj 
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár)
* Ŝtata Teatro Csiky Gergely de Temeŝvaro

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* http://translations.bookfinder.hu/indexa.
* Az Atlasz-család

Csiky
Csiky
Kategorio:Hungariaj armenoj
Glen or Glenda

eta|thumbtime=18|upright=1.5|*Glen or Glenda*
***Glen or Glenda*** (angle por "Glen aŭ Glenda") estas usona filmo de 1953. Unua longa filmo de Ed Wood, filmita per malgranda buĝeto, temas pri transseksismo. Ĉi filmo estas ofte listigita de filmkritikistoj inter la plej malbonaj filmoj faritaj. Tamen kelkaj konsideras ĝin pro la persona stilo kulta filmo, kiu apelacias pro toleremo.

## Intrigo 
Diulo aŭ scienculo (Bela Lugosi) rakontas la historion de ulo hezitanta inter la du seksoj (Ed Wood), naskiĝinta kiel knabo, sed kiu ŝatas vesti sin kiel knabino. La temo facilas: kial li agas kiel viro kaj kial li emas virinajn vestaĵojn? En la filmo li ŝtelas vestaĵojn de sia edzino Barbara.

## Anekdotoj 
La rakonto de la filmo estas evidente tiu de la vivo de Ed Wood. Temas pri la unua filmo de Ed Wood kun Bela Lugosi.

## Eksteraj ligiloj 
* IMDB-slipo

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1953
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Kultaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Erotikaj filmoj
Kategorio:Fikciaj GLAT-personoj