open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
S/2003 J 2

**S/2003 J 2** estas la maldaŭra nomo de la plej malproksima nun konata neregula satelito de Jupitero. Ĝi havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Post observoj inter la  kaj la , Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández kaj Henry H. Hsieh de la Universitato de Havajo malkovris ĝin, samtempe ke ses aliajn jupiterajn satelitojn. Tiu malkovro estis anoncita la .

Ĝia orbito ne estas nun precize determinata, pro tio ĝi havas nur maldaŭran nomon kiu indikas ke ĝi estas la dua satelito de Jupitero malkovrata en 2003.

## Orbito 
Je sia apoapsido, **S/2003 J 2** malproksimiĝas je 39&nbsp;313&nbsp;506&nbsp;km for de Jupitero, estas plej malproksima jupitera satelito nun konata. Ĝi estas ano de nenia konata grupo.

Ne estas malpermesita pensi, ke aliaj lunoj ankoraŭ pli malproksimaj ekzistus: la sfero de gravita influo de Jupitero (tiel nomata "sfero de Hill") havas radiuson de ĉirkaŭ 50 milionoj da kilometroj, kaj oni opinias, ke retrograda orbito kies granda duonakso estu pli malgranda ol 67% el ĉi-tiu radiuso, tie estas 34&nbsp;700&nbsp;000&nbsp;km, estus stabila.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2003 J 2, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  S/2003 J 2, (angla versio)
*  J1-J7 La ĉielaj malkovroj de marto 2003
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  S/2003 J 2 (el *"Projekto Luno"*) 

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Melinda pipio

La **Melinda pipio** (***Anthus melindae***)  estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Kenjo kaj Somalio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj aŭ laŭsezone humidaj aŭ inunditaj herbejoj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Ĝi estas specio ĉefe **bruneca supre**, pli malhelbruna en flugiloj kaj longa vosto, kiu havas blankajn bordojn. La **subaj partoj estas sablokoloraj kaj tre striecaj en brusto**, dum ventro kaj gorĝareo estas senmarkaj. La kruroj estas rozkolorecaj kaj la beko malhela supre kaj flaveca sube. La vizaĝo estas grizbruneca escepte palaj superokula strio kaj mustaĉa subvanga strio bordata malhelbrune.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Anthus melindae.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
1190-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* 4-a de marto 1193: Saladino mortis en Damasko.

### Eŭropo 
*

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Afriko 
##### Egiptio 
* Saladiono, regis kiel sultano de 1171 ĝis 1193.

#### Ameriko 
#### Azio 
##### Sirio 
* Saladiono, regis kiel sultano de 1174 ĝis 1193.

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Henriko la 6-a regis de 1190 ĝis 1197.
* Oto la 4-a regis de 1198 ĝis 1218.

##### Anglio 
* Rikardo la 1-a Leonkora, regis de 1189 ĝis 1199.

##### Francio 
* Filipo la 2-a, regis de 1180 ĝis 1223.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
1180-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*1887: Saladino konkeris Jerusalemon.
*1889: Komenciĝis la 3-a Krucmilito.

### Eŭropo 
*Inter 1184 kaj 1190 estis verkita la urbaro de la Monaĥejo Engelberg, en kiu menciiĝis pluraj svisaj lokoj por la unua fojo (ekzemple Mauensee).

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Afriko 
##### Egiptio 
*Saladino, regis kiel sultano de 1171 ĝis 1193.

#### Ameriko 
#### Azio 
##### Sirio 
*Saladino, regis kiel sultano de 1174 ĝis 1193.

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Frederiko la 1-a "Barbarossa" regis de 1152 ĝis 1190.

##### Anglio 
*Henriko la 2-a, regis de 1154 ĝis 1189.
*Rikardo la 1-a Leonkora, regis de 1189 ĝis 1199.

##### Francio 
*Filipo la 2-a, regis de 1180 ĝis 1223.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Nilgiria pipio

La **Nilgiria pipio**, (***Anthus nilghiriensis***) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Barato. Ĝi estas 17&nbsp;cm longa preskaŭ minacata (NT)  birdospecio endemia de la Okcidentaj Ghatoj en Suda Barato.

Ĝi estas tre asocia kun malalta montara herbejo intermeza kun marĉaj grundoj kaj malgrandaj rojoj ĉefe en montetaj deklivoj super 1500 m de Tamil Nadu kaj Kerala. Troviĝas grandaj populacioj en la supra baseno de Rivero Bavani kaj areoj de la vilaĝo Bangithapal ĉe la sudorienta fino de la Nacia parko Mukurthi. El 3321 hektaroj de la kontrolita areo, nur 14 ha de la supra Bhavani havas la plej altan reproduktan densecon de la Nilgiria pipio. Ili troviĝas ankaŭ en la Tigrorezervejo Kalakkad Mundanthurai.

Tiu orientalisa specio reproduktiĝas inter marto kaj junio. Ili nestumas en marĉaj herbejoj ĉe rojoj kaj uzas la ĉirkaŭajn herbareojn por manĝo. Habitatoperdo pro variaj homaj aktivaĵoj estas la ĉefa kialo de malpliigo de la populacio de la Nilgiria pipio.

Ĝi estas specio **bruneca kun malhelbruna strieco** en dorso kaj pli malhelbrunaj plumoj en flugiloj kaj vosto. Estas tre markata **helbruna superokula strio**. Subaj partoj estas sablokoloraj al helbrunaj. La kruroj estas rozkolorecaj kaj la beko malhelbruna.

## Vidu ankaŭ 
* Nilgiria Biosfera Rezervejo
* Sudokcident-ghataj humidaj deciduaj arbaroj
* Sudokcident-ghataj montaraj pluvarbaroj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Red data book entry

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Adolf von Donndorf

**Adolf von Donndorf** (n. 16-an de februaro 1835 en Vajmaro; m. 20-an de decembro 1916 en Stutgarto) estis germana skulptisto. En la korto de la Muzeo pri pra- kaj protohistorio de Turingio en Vajmaro ekzistas vidinda muzea sekcio en propra domo por li.

## Vivo
La filo de ĉarpentisto ĝuis instruadon pri desegnado kaj trejniĝis poste instruisto ĉe la vajmara seminario. En 1853 li eniris la atelieron de Ernst Rietschel en Dresdeno: tie li restis ĝis ties morto en 1861. En 1864 Donndorf nomumitis honora membro de la Dresdena artoakademio. Lia faris multajn bustojn kaj monumentojn laŭ komisio de la dukoj de Saksio-Vajmaro. En 1876 li vokitis kiel profesoro pri skulptado kaj atelierestro ĉe la Artlernejon stutgartan. Tiajn deĵorojn li plenumis ĝis 1910. 

Donndorf ankaŭ estis honora civitano en Vajmaro kaj Stutgarto. Lia filo Karl Donndorf (1870-1941) ankaŭ skulptistis, dume Martin Donndorf (1865–1937) ĉefurbestris en Vajmaro.

## Verkaro 
*Laŭ jaro*
* Rajdostatuo de grandduko Karl August por Vajmaro (1867–72; malkovrita la 3-an de septembro 1875)
* Otto von Bismarck-bustomonumento, sur Bismarck-placo en Heidelberg (1875)
* Releviĝoanĝelo sur kaselo Rheineck (1877)
* Ferdinand Freiligrath-busto, gisita en bronzo far Georg Howaldt, sur ties tombomonumento sur tombejo en Stutgarto-Bad Cannstatt, 1878
* Peter von Cornelius-statuo, inter Königsallee kaj Hofgarten en Düsseldorf, starigita kaj malkovrita en 1879
* Robert Schumann-tombomonumento sur Alter Friedhof Bonn, farita el Carrara-marmoro, starigita en 1880
* Goethe-monumento en Karlsbad (1883)
* Burschenschaftsdenkmal por Jena, malkovrita en 1883
* Johann Sebastian Bach-statuo, gisita far Hermann Howaldt, ĉe Frauenplan en Eisenach (1884)
* Lutherdenkmal sur Neumarkt en Dresdeno (1885), kapo laŭ konceptoj de Rietschels.
* Bustoj de Moltke kaj Bismarck por Alte Nationalgalerie (1889)
* Monumento por princo Karl Anton von Hohenzollern en Sigmaringen (1890)
* Luther-monumento en Eisenach (1895)
* Rajdostatuo de Imperiestro Vilhelmo la 1-a kaj asistostatuoj ĉe Imperiestro-Vilhelmo-monumento sur Hohensyburg en Dortmund (1893–1902)
* Schiller-monumento, 1913, rekte ĉe Württembergisches Staatstheater en Stutgarto

**Figuraro Mutterliebe:**
* James Fountain (Union Square (New York), 1881)
* Mutterliebe (Zwittau, 1892), mendoverko de Valentin Oswald Ottendorfer
* Donndorf-fonto (Vajmaro, 1895)
* Paulinen-fonto (Stutgarto, 1898)

### Galerio 

dosiero:Bismarckbüste.JPG|Bismarckbusto Heidelberg
dosiero:ELFE.jpg|Schumann-tombo Bonn (eltranĉaĵo)
dosiero:Charles Augustus statue.jpg|Karl-August-Denkmal en Vajmaro

## Literaturo 
* Ulrich Thieme und Felix Becker: *Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart*. Band 9, Leipzig 1913
* Ulrike Fuchs: *Der Bildhauer Adolf Donndorf. Leben und Werk*. Theiss, Stuttgart 1986

## Eksteraj ligiloj 
* Figurengruppe Mutterliebe
* Biografie
*Christiane Weber: "Neuer Erinnerungsort für eine große Künstlerpersönlichkeit. - Ĉe: TA, 25.7.2020

Kategorio:Germanaj skulptistoj

Kategorio:Germanaj profesoroj
Kimberleja pipio

La **Kimberleja pipio**, *Anthus pseudosimilis*, estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en savanaj herbejoj de Sudafriko kaj Namibio.

Tiu ĵus priskribita  pipio estas 18 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 32 g. Ties plumaro estas ĉefe bruna.

La Kimberleja pipio manĝas insektojn surgrunde. Ĝi estas monogama. La ino demetas 2 al 3 bluajn ovojn.

Foje konsiderata kiel *A. difficilis*. Ĵus malkovrita specio, separata el la simila Longbeka pipio, *A. similis*, pro pruvoj de DNA. Analizoj de molekula genetiko sugestas pli proksimajn rilatojn kun la Melinda pipio, *A. melindae*; eble proksima ankaŭ de la Senmarka pipio, *A. leucophrys*, aŭ de la Cinamopipio, *A. cinnamomeus*. Ĝi estas monotipa. 

Distribuado de tiu specio estas tre malbone konata. Plej parto de vidaĵoj okazis an la Kimberleja areo de centra Sudafriko (orienta Norda Kabprovinco- Okcidenta Libera Ŝtato); ankaŭ en nordokcidenta Kablando kaj oriento de la Norda Provinco, kaj en suda Namibio kaj en la limo Bocvano-Sudafriko (Translima Parko Kalagkadi).

## Referencoj 
*sudafrikaj birdoj 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Arkivolto

Laŭ Francisko Azorín **arkivolto** estas *Modluro ĉirkaŭornamanta arkon.*

La arkivoltoj de la preĝejoj prezentas multajn volviĝojn ĝenerale pro la dikeco de la muroj laŭ la fasado.

Elstara ekzemplo de arkivolto estas tiuj de la Gloria Portikaro de la Katedralo de Santiago-de-Kompostelo en Galegio, Hispanio.

Aliaj modluroj povus esti astragalo, listelo, kanelo, cimatio aŭ toro.

Image:Arc.eglise.Saint.Etienne.Nevers.png
Image:Archivoltes.eglise.de.Loupiac..png
Image:Archivoltes.cathedrale.Amiens.png
Image:Archivoltes.eglise.Avallon.png

Jen kelkaj ekzemploj de komencoj de arkivoltoj de la romaniko kaj aliaj kelkaj de arkivoltoj de la gotiko
[dekstra|180ra|eta|Arkivolto de la [katedralo de Bamberg en Germanujo]]
[maldekstra|180ra|eta|Desegnaĵo de la [arkivolto de la preĝejo de Surgères en Francujo]]

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Palventra pipio

La **Palventra pipio** (***Anthus pallidiventris***)  estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Angolo, Kameruno, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Egipto, Ekvatora Gvineo kaj Gabono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj.

Ĝi estas specio tre kontrasta inter **tre brunaj supraj partoj kaj sablokoloraj helaj subaj partoj**, kio nomigas la specion en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *pallidiventris* signifas precize “kun pala ventro”.

La raso *esobe* intergradiĝas kun la nomiga en la regiono de Bolobo, meze de DRKongo. Oni agnoskas du subspeciojn, kiuj estas la jenaj:
* *pallidiventris* Sharpe, 1885 – sudokcidenta kaj suda Kameruno suden al norda Angolo.
* *esobe* Chapin, 1937 – meze de la Konga Baseno. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Anthus pallidiventris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Éva Székely M.

**SZÉKELY M. Éva** [pr. se:kej] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta Marosvásárhely la 2-an de julio 1942. 

## Kariero
Éva Székely laboris en 1960–62 kiel pupistino en sia naskiĝurbo, poste ŝi finis la aktorakademion Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş en 1966. Unu jaron ŝi estis membrino de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, poste de la  Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. Ŝi ofte aperis ankaŭ en la porinfanaj programoj en la hungara elsendo de la radio Târgu Mureş.

## Roloj
*Mondecar márkinő (Schiller: Don Carlos); 
*Régina (Tamási Á.: Énekes madár); 
*Hanna (Kincses E.: Porond); 
*Evie (Maugham: Színház [*The Theatre*]). 

## Deklamrecitalo
**Ott, ahol a mese ered*.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Emília Szelényi

**SZELÉNYI Emília ** [pr. sele:nji] estis hungara kantistino naskiĝinta en Sátoraljaújhely la 25-an de januaro 1858 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de decembro 1924.

## Kariero 
Emília Szelényi debutis en 1877 en la Népszínház de Budapeŝto, poste ŝi dungiĝis al provincaj teatroj. Ŝi pensiuliĝis en 1913.

## Roloj 
* Prokopné (Lehár F.: Pesti nők);
* Harriet (Stone: Lotti ezredes);
* Clytaimnestra (Offenbach: Szép Heléna);
* Gonosz mostoha (Kacsóh P.: János vitéz).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj kantistoj
Rozpipio

La **Rozpipio** (***Anthus roseatus***)  estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Afganio, Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Sudkoreio, Birmo, Nepalo, Pakistano, Barato, Tajlando kaj Vjetnamio.

Tiu specio estas tre **malhelbruna kaj strieca** supre. Dum la reprodukta plumaro ĝi havas **rozkoloran nuancon** en subaj partoj (ĉefe en brusto), kio nomigas la specion kaj en komuna kaj en latina scienca nomoj, kaj kun tre markata malhela strieco en flankoj. En nereprodukta plumaro la rozkolora nuanco malaperas kaj la strieco kovras plej parton de brusto kaj flankoj. Estas tre markata hela superokula strio. La kruroj estas rozkolorecaj.

Origine nomata A. pelopus, tiu nomo rezultis nevalida. Ĝia rilataro restas necertaj; eble formas kladon kun *A. pratensis*, *A. cervinus*, *A. spinoletta*, *A. petrosus* kaj *A. rubescens*. Ĝi estas monotipa.

Ĝi reproduktiĝas en montaroj de malproksima okcidenta Ĉinio (okcidenta Ksinjiango) suden al nordorienta Afganio kaj orienten tra Himalajo al nordorienta Barato (Arunaĉal-Pradeŝo), kaj en suda kaj orienta Ĉinio (centra Gansuo orienten probable al Nei Mongol kaj okcidenta Hebejo, suden al suda kaj orienta Ksizango, Junano, okcidenta Guizhou kaj okcidenta Hubejo); probable ankaŭ en pleja norda kaj nordorienta Birmo. Ĝi migras suden vintre al norda Barato (suden ĝis Raĝastano kaj Asamo), Bangladeŝo kaj norda Tajlando. Ili reproduktiĝas en alpaj herbejoj kaj rokaj deklivoj ofte ĉe fandiĝanta neĝo kaj marĉa grundo.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Anthus roseatus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Anna Ungár Székelyné

**SZÉKELYNÉ UNGÁR Anna** (**UNGÁR Anikó**) [pr. se:kejne:] estis hungara aktorino naskiĝinta Kapnikbánya la 10-an de aprilo 1792 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de decembro 1862.

## Kariero 
Anna Ungár Székelyné debutis la 18-an de septembro 1806 en Koloĵvaro (Lizi ĉambristino – Spiess: *A parola*). La 7-a de majo 1808 ŝi edziniĝis kun aktoro József Székely. Ĝis 1815 ŝi ludis en Kolozsvár, poste en Marosvásárhely (1815–1819). En 1821 ŝi estis membro de la nova teatro de Koloĵvaro. En 1825 ŝi partoprenis en la spektakloj de la landkunveno de Pozsony. Ŝi elpaŝis en Miskolc, Pest-Buda, sed la plej grandajn sukcesojn ŝi havis en Erdély. Post la morto de sia edzo ŝi retiriĝis en 1931. Ŝia lastfoja apero estis en Nagyvárad, 8-a de majo 1838 (Mathilde – Kalchberg: *A templáriusok*).

## Roloj 
* Afanázia (Kotzebue: Gróf Benyovszky);
* Ophelia (Shakespeare.: Hamlet);
* Júlia (Shakespeare: Romeo kaj Julieto);
* Amália (Schiller: Haramiák);
* Cora (Kotzebue: A nap szüze);
* Lujza (Schiller: Ármány és szerelem);
* Margit (Károly Kisfaludy: Stibor);
* Clarissa (Mélesville: Paluzzi kastély).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Volviĝo

[dekstra|180ra|eta|La ses senornamaj [volviĝoj de la arkivolto de la preĝejo de Léhon en Bretonujo]]

Volviĝo de arkivolto estas ĉiu el ties arkoj.

[maldekstra|180ra|eta|Plurloba [volviĝo en la arkivolto de la preĝejo en Bains]]

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Ferenc Szélyes

**SZÉLYES Ferenc** [pr. se:leŝ] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta Marosvásárhely la 13-an de majo 1953.

## Kariero 
Ferenc Szélyes ekde 1976 ludis en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare, kaj ekde 1991 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. Li dancas bonege.

## Roloj 
* Gyuri, pincér (Szigligeti E.: Liliomfi);
* Balogh Csaba (Gárdonyi G.: Ida regénye);
* Jimmy Porter (Osborne: Nézz vissza haraggal);
* János (Székely J.: Hugenották);
* Káin (Lovinescu: Élet és halál játéka a hamusivatagban);
* Nagelschmidt (Sütő A.: Egy lócsiszár virágvasárnapja).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3210

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Anna Széles

**SZÉLES Anna** [pr. se:leŝ] estas hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad la 24-an de aŭgusto 1942.

[eta|260px|Foto: [László Horváth (fotisto)|László Horváth, 2017]]

## Kariero 
Anna Széles ekde 1965 ludis en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. Ŝi ludis en multe da filmoj ekde 1962. En 1989 ŝi translokiĝis en Hungarujon kaj ŝi dungiĝis unue en la Teatro Karinthy, ekde 1990 ŝi estis membro de la Thália, poste de la Teatro Arizona.

## Roloj 
* Júlia (Shakespeare: Romeo kaj Julieta);
* Mirandolina (Goldoni);
* Natasa (Gorkij: Éjjeli menedékhely);
* Teréz (Wojtyła: Az arnyaműves boltja);
* Ánya (Ĉeĥov: Cseresznyéskert);
* Mariska (Szigligeti E.: Liliomfi);
* Sárika (Heltai J.: A Tündérlaki lányok);
* Ágnes (Molière: A nők iskolája);
* Madame d’Herblay (Feydeau: A női szabó).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Imre Szélyes

**Imre Szélyes**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **SZÉLYES Imre** [pr. se:jeŝ] estis hungara aktoro naskiĝinta Marosvásárhely la 13-an de februaro 1944 kaj mortis la 25-a de aprilo 2023.

## Kariero
Imre Szélyes ekde 1966 dungiĝis al la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. En 1982 li translokiĝis Hungarujon, kie li ludis en Teatro de Kecskemét, ekde 1983 en Teatro Petőfi (Veszprém), ekde 1986 en la Népszínház, resp. en la Kamaraszínház de Budapeŝto. Li instruis aktorteknikon.

## Elektitaj disĉiploj 
* Péter Baranyi (aktoro)
* Csaba Lázár
* Máté Szabó (aktoro)

## Premio
*Jászai Mari-premiito (1990).
  
## Roloj
*Jóska (Zsigmond Móricz: Sári bíró); 
*Kopereczky (Kálmán Mikszáth: A Noszty fiú esete Tóth Marival); 
*Petur bán (József Katona: Bánk bán); 
*Einstein (Dürrenmatt: A fizikusok); 
*Dr. Sárkány (Ferenc Molnár: A doktor úr); 
*Hale tiszteletes (Miller: A salemi boszorkányok); 
*Farkas (László Németh: A két Bolyai); 
*Nat Miller (O’Neill: Ó, ifjúság); 
*Imre (László Németh: Villámfénynél); 
*Dózsa György (Gyula Illyés: Testvérek); 
*Szervét Mihály (András Sütő: Csillag a máglyán).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1568

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Mihály Szendrey (pli aĝa)

**SZENDREY Mihály** pli aĝa [pr. sendrei] estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Strassznoff,* li estis la patro de aktoro Mihály Szendrey.

Mihály Szendrey naskiĝis la  en Mátészalka, li mortis la  en Budapeŝto.

## Kariero 
Mihály Szendrey devenis el juda familio. li akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro. Lia ĉefinstruisto estis Gergely Csiky. Li debutis en 1886 en Székesfehérvár. Post provincaj jaroj en 1899 li estiĝis direktoro en Hungara Teatro en Kassa. Inter 1903–1905 li estis direktisto de trupo de Fiume–Pozsony–Sopron. Ekde 1905 li direktis en Arad (urbo), poste en aliaj pli grandaj urboj de Erdély kiel Marosvásárhely, Nagyszeben, Szatmár, Temeŝvaro, Nagyvárad ĝis 1940.

## Liaj elektitaj aktoroj 
* Jenő Sebestyén (aktoro)

## Referencoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungarlingva biografio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
1210-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*

### Eŭropo 
*15-a de junio 1215: Reĝo Johano de Anglio sigelis la *Magna Carta*-n.
*1219: La 200000-persona armeo de Ĝingis-Ĥano atingis Hungarion.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
##### Mongola Imperio 
*Ĝingis-Ĥano, regis 1206 ĝis 1227

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Oto la 4-a regis 1198 ĝis 1218.

##### Francio 
*Filipo la 2-a, regis de 1180 ĝis 1223.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Ferenc Szentes

**SZENTES Ferenc** [pr. senteŝ] *Sziszik* estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta Szilágysomlyó la 15-an de aŭgusto 1907 kaj mortinta en Kluĵo la 20-an de januaro 1992.

## Kariero 
Ferenc Szentes debutis en 1933 en la vagantrupo de István Földes, inter 1934 kaj 1937 li estis ano de la trupoj de Satu Mare en jaroj 1937–41 de la Teatro Thália de Kluĵo, poste ekde 1945 ĝis 1968 de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

## Roloj 
* Háry János (Kodály Z.);
* Göndör Sándor (Tóth E.: A falu rossza);
* Dumitrache (Caragiale: Zűrzavaros éjszaka);
* Józsi (Lehár F.: Cigányszerelem);
* Poltáry (Mikszáth K.: A Noszty fiú esete Tóth Marival);
* Wandler (Hašek–Burian: Svejk);
* Borbíró (Móricz Zs.: Úri muri).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Vilma Szentesy

**SZENTESY Vilma** [pr. senteŝi] estis hungara primadono de opereto kaj popoldramo naskiĝinta Nagyvárad la 20-an de aŭgusto 1854 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de marto 1927. 

## Kariero
Vilma Szentesy debutis en 1874–75 trupo de Andor Sztupa. En 1878 ŝi edziniĝis en Szabadka al Gusztáv Rónaszéky kaj ekde tiam ŝi aperis sub nomo *Rónaszékyné*. En la fino de la 1880-aj jaroj ili disiĝis kaj ŝi edziniĝis al Ernő Tauffer. Inter 1892–99 ŝi ne aperis en scenejo. En 1899 ŝi denove ludis en la trupo de Leszkay en Arad (tiam ŝi jam estis la edzino de Károly Bizza), poste ekde aŭtuno de 1901 en la trupo de Mihály Szendrey ĝis julio de 1913.

## Roloj
*Manola (Lecocq: Nap és Hold); 
*Szilaj Kata (Lukácsy: Vereshajú); 
*Parthené herceg (Lecocq: a kis herceg); 
*Lizbet (Planquette: Rip van Winkle).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj 
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Mihály Szendrey

**SZENDREY Mihály** [pr. sendrei mihAj] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta Pozono la 11-an de septembro 1902 kaj mortinta en Kluĵo la 5-an de marto 1989. Li estis la filo de Mihály Szendrey kaj de primadono Boriska Lontai. 

## Kariero
Mihály Szendrey debutis en la trupo de sia patro, poste li daŭrigis en Târgu Mureş kaj en Teatro Thália de Kluĵo. Inter 1940 kaj 1945 li estis oficisto. Ekde 1945 ĝis 1965 li estis aktoro de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

Apartenis al trupo de Szendrey ekzemple Károly Ferenczy (aktoro) kaj Olly Pálffy.

## Roloj
*Fritz (Jacobi V.: Leányvásár); 
*Miska (Farkas I.: Nótás kapitány); 
*Pologij tisztviselő (Gorkij: Ellenségek); 
*Octavio (Vega: A kertész kutyája).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Paul Henreid

**Paul Henreid** (* 10-an de januaro 1905 en Triesto; Aŭstrio-Hungario, nun Italio; † 29-an de marto 1992 en Santa Monica, Kalifornio; fakte *Paul Georg Julius Freiherr von Hernried*) estis aŭstradevena usona aktoro kaj reĝisoro.

## Filmoj (elekto) 
* 1934: alta skolo (*Hohe Schule*)
* 1935: Nur komedianto (* … nur ein Komödiant*)
* 1939: Adiaŭ, s-ro Chips (*Goodbye, Mr. Chips!*)
* 1940: Nokta trajno al Munkeno (*Night Train to Munich*)
* 1942: Casablanca
* 1942: Nun, vojaĝanto (*Now, Voyager*)
* 1944: Inter du mondoj (*Between two Worlds*)
* 1944: La konspirantoj (*The Conspirators*)
* 1947: Amkanto (*Song of Love*)
* 1950: La historio de Schumann
* 1950: La lasta korsaro (*Last of the Buccaneers*)
* 1952: La ŝtelisto de Damasko (*The Thief of Damascus*)
* 1955: La piratoj de Tripolo (*Pirates of Tripoli*)
* 1956: Sindonemo de virino (''A Woman's Devotion*)
* 1962: La kvar rajdantoj de Apokalipso (*Four Horsemen of the Apocalypse*)
* 1965: Operacio Crossbow (*Operation Cross-Bow*)
* 1975: Morto inter amiko
* 1977: Ekzorcisto 2 - La herezulo

## Literaturo 
* Paul Henreid, *Ladies’ Man'' (Autobiographie), 1984.
* Peter Nau: Vor Sonnenuntergang. Paul Henreid in Hollywood. In: Christian Cargnelli, Michael Omasta (Hg.): Schatten. Exil. Europäische Emigranten im Film noir. PVS Verleger, Wien 1997, ISBN 3-901196-26-9

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 29-an de marto
Modluro

eta|220px|Modluro
**Modluro** estas elemento dekora uzata en diversaj artaj verkoj, inter ili, kaj eble ĉefe, en arkitekturo. Ĝi konsistas el reliefo aŭ elstaraĵo de markata komponaĵo kiu konservas saman aŭ similan profilon laŭ sia tuta longo. Tiu profilo aŭ transversa sekcio difinas kaj diferencigas la multajn tipojn de modluroj.

Laŭ Francisko Azorín **modluro** estas *Ornamo, de unuforma, elstara profilo, garnituranta konstruon, meblon, k. c. Ĝiaj elementoj povas esti plataj aŭ rondaj, konkavaj aŭ konveksaj, kaj oni nomas ilin laŭ ilia geometria nomo: tamen, jen kelkaj tipaj nomoj. Streko, strio, faceto, listelo, kanelaĵo, astragalo, skozio, cimazio, apofigo.* Li indikas etimologion el la latina *modulus*, el *modus* (formo). Kaj li klarigas la menciitajn tipojn pere de la koncernaj bildoj.

Kelkaj modluroj povus esti arkivolto, astragalo, listelo, kanelo, cimatio aŭ toro.

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Dekoraj artoj
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Arkitekturo
Charlotte Sommer-Landgraf

**Charlotte SOMMER-LANDGRAF** (naskiĝis la 20-an de julio 1928 en Dresdeno; mortis la 11-an de novembro 2006 samloke) estis germana skulptistino kaj grafikistino.

eta|dekstra|250px|Robert-Schumann-steleo (1986) ĉe Semperoper je Dresdenoeta|dekstra|250px|*Staranta knabo* (1976)

## Verkoj (elekto) 
* *Stehender Knabe* (Staranta knabo; bronzo, 1976)
* *Besinnung* (Kontemplado; sabloŝtono, 1981)
* *Schafbrunnen* (Ŝafo-fonto; ŝtonskulptaĵo, 1983)
* triparta skulptaĵogrupo el Vraza-kalkŝtono sur Hochschulstraße Dresdeno (en 1993 kompletigita per plua skulptaĵo)
* Robert-Schumann-steleo (bronzo, 1986)
* *Sich befreien* (Liberiĝi; marmoro, 1987)
* Busto *Günther Landgraf* (bronzo, 1993)
* *Dreiecke in Rot, Schwarz und Grau* (Trianguloj en ruĝa, nigra kaj griza; kolorserigrafio, 1994)
* Skulptaĵoj en Landschaftsgarten Backhaus-Barnett en Rodisleben

## Ekspozicioj (elekto) 
* 1990–92: Ekspozicioj i. a. en Munkeno, Berlino, Bonn, Helsinki kaj Londono
* 1994: Galerie Kunst der Zeit, Dresdeno
* 1995: Dresdner Bank, Dresdeno
* 1996: World Trade Center, Dresdeno
* 1997: Williams Gallery, Nov-Ĵerzejo
* 1997: Digital Salon, Novjorko
* 1998: Kulturrathaus Dresdeno
* 2000: Rider-University Pennington, Usono
* 2002: Charlotte Sommer-Landgraf – Abstrakto en porcelano, Kunstgewerbemuseum Schloß Pillnitz
* 2003: Keep on looking. Demandoj pri arto. Kunsthaus Dresden, Dresden
* 2004: La algoritma reolucio. Pri la historio de interaktiva arto. ZKM, Karlsruhe
* 2007: En la universon de la teknikaj bildoj. Charlotte Sommer-Landgraf. Komutilo – arto – bildoj. ALTANA-Galerie Kunst + Technik der TU Dresden

## Literaturo 
* Neuer Sächsischer Kunstverein (Hrsg.): *Charlotte Sommer-Landgraf: Skulpturen Plastiken Computercollagen.* Neuer Sächsischer Kunstverein Dresden, Dresden 1993.
* Charlotte Sommer-Landgraf: *Arbeiten am Computer, Tintenstrahldrucke, Nadeldrucke: 1994–1997‎.* Druckhaus Dresden, Dresden 1997.
* Wilhelm Siemen (Hrsg.): *Porzellan wird wieder Plastik.* Deutsches Porzellanmuseum, Hohenberg an der Eger 1999.
* Charlotte Sommer-Landgraf: *Arbeiten am Computer. Originaltintenstrahldrucke 1998–1999.* Druckhaus Dresden, Dresden 1999.
* Gunter Ziller: *Plastik, Skulptur und Computergrafik.* In: *Dresdner Universitätsjournal.* 16, 2003, S. 12.
* Reinhild Tetzlaff (Hrsg.): *Charlotte Sommer-Landgraf – Computerkunst.* Technische Universität Dresden, Dresden 2007.
* Jürgen Schieferdecker: *Kunst mitten im Leben der TU Dresden.* In: *Dresdner Universitätsjournal.* 14, 2008, S. 12.

## Eksteraj ligiloj 
* Computergrafiken  von Charlotte Sommer-Landgraf

Kategorio:Germanaj skulptistoj
Kategorio:Germanaj desegnistoj
Henry Daniell

**Henry Daniell** (n. 5-an de marto 1894 en Londono; m. 31-an de oktobro 1963 en Santa Monica, Kalifornio) estis brita aktoro. Li estis fama ĉefe pro siaj ludadoj je roloj de malbonuloj.

## Filmlisto (elekto) 
* 1936: La kameliodamo - Reĝisorado: George Cukor
* 1937: *Sinjorino X* - Reĝisorado: Sam Wood
* 1938: Marie-Antoinette - Reĝisorado: W. S. Van Dyke
* 1939: La privataj vivoj de Elizabeto kaj Esekso - Reĝisorado: Michael Curtiz
* 1939: *Ni ne estas solaj* - Reĝisorado: Edmund Goulding
* 1940: La sinjoro de la sep maroj - Reĝisorado: Michael Curtiz
* 1940: La Granda Diktatoro - Reĝisorado: Charlie Chaplin
* 1940: Ĉio ĉi kaj ankaŭ la ĉielo (*All This, And Heaven Too*) - Reĝisorado: Anatole Litvak
* 1940: La Filadelfia Rakonto - Reĝisorado: George Cukor
* 1942: La voĉo de teroro - Reĝisorado: John Rawlins
* 1942: Renkontiĝo en Francio - Reĝisorado: Jules Dassin
* 1943: Misiono en Moskvo - Reĝisorado: Michael Curtiz
* 1943: *Watch on the Rhine*
* 1945: Kapitano Kidd - Reĝisorado: Rowland V. Lee
* 1947: Amkanto - Reĝisorado: Clarence Brown
* 1956: Vivemo - Reĝisorado: Vincente Minnelli
* 1957: Atestantino de akuzo - Reĝisorado: Billy Wilder
* 1957: La historio de la homaro - Reĝisorado: Irwin Allen
* 1962: *La fifama dommastrino* - Reĝisorado: Richard Quine

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj aktoroj
Inunditaj herbejoj kaj savanoj

La **inunditaj herbejoj kaj savanoj** estas biomo laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), ĝenerale situas je tropikaj kaj subtropikaj latitudoj. La vegetaĵaro de tiu ĉi biomo estas inundata sezone aŭ tutjare.

Ĝiaj karakterizaĵoj estas :
* akvo : tre humida
* temperaturo : varma
* grundoj : nutraĵ-riĉaj

## Faŭno 
### Mamuloj 
### Birdoj 
eta|220px|Situo de inunditaj herbejoj kaj savanoj.
* Blankdorsa himantopo
* Nigrakola himantopo
* Konga formikulo
* Brustomakula cistikolo
* Mallongbeka larĝvostulo
* Makulmotacilo
* Madagaskara motacilo
* Melinda pipio
* Sinua cistikolo
* Ruĝvizaĝa cistikolo
* Longvosta grundokolombo

## Ekoregionoj 
## Vidu ankaŭ 
* Herbejo
* Savano
* Malsekejo

## Eksteraj ligiloj 
*  Inunditaj herbejoj kaj savanoj : listo de ekoregionoj (WWF) 
*  Inunditaj herbejoj kaj savanoj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) 
*  Pri WWF

Kategorio:Biomoj
Leo G. Carroll

**Leo G. CARROLL** (25-an de oktobro 1892 en Weedon, Buckinghamshire, Anglio; 16-an de oktobro 1972 en Holivudo, Kalifornio, Usono) estis angla aktoro. La karakteraktoro ludis en multaj holivudaj filmoj profilitajn epizodajn rolojn.

## Filmlisto (elekto) 
* 1939 - La ekzekutisto de Londono (*Tower of London*) - Reĝisoro: Rowland V. Lee
* 1939 - La privataj vivoj de elizabeto kaj Esekso (*The Private Lives of Elizabeth and Essex*) - Reĝisoro: Michael Curtiz
* 1940 - Rebeka (*Rebecca*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1941 - Suspekto (*Suspicion*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1945 - Sorĉita (*Spellbound*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1945 - La domo en la 92-a strato (*The house on 92nd street*) - Reĝisoro: Henry Hathaway
* 1947 - Ĉiam Amber (*Forever Amber*) - Reĝisoro: Otto Preminger
* 1947 - Amkanto (*Song of love*) - Reĝisoro: Clarence Brown
* 1947 - La kazo Paradin (*The Paradine Case*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1950 - La gajaj jaroj (*The happy years* ) - Reĝisoro: William A. Wellman
* 1950 - Patro de la novedzino (*Father of the Bride*) - Reĝisoro: Vincente Minnelli
* 1951 - La unua legio (*The first legion*) - Reĝisoro: Douglas Sirk
* 1951 - Fremduloj en trajno (*Strangers on a Train*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1951 - La Dezerto Vulpo: historio de Rommel (*The Desert Fox: The Story of Rommel*) -Reĝisoro: Henry Hathaway
* 1952 - La neĝoj de Kilimanĝaro (*The Snows of Kilimanjaro*) - Reĝisoro: Henry King
* 1952 - La malbonuloj kaj la beluloj (*The bad and the beautiful*) - Reĝisoro: Vincente Minnelli
* 1955 - Ni ne estas anĝeloj (''We're No Angels*) - Reĝisoro: Michael Curtiz
* 1955 - Tarantulo (*Tarantula*) - Reĝisoro: Jack Arnold
* 1956 - La cigno (*The Swan*) - Reĝisoro: Charles Vidor
* 1959 - Nord-Nordokcidento (*North by Northwest*) - Reĝisoro: Alfred Hitchcock
* 1960 - La kaptilo por gepatroj (*The parent trap*) - Reĝisoro: David Swift
* 1963 - La premio (*The Prize*) - Reĝisoro: Mark Robson
* 1965 - Unu el niaj spionoj perdiĝis (*One of our spies is missing*) - Reĝisoro: E. Darrell Hallenbeck
* 1965 - Unu troa spiono (*One spy too many*) - Reĝisoro: Joseph Sargent
* 1965 - La spiono de mia vizaĝo (*The spy with my face*) - Reĝisoro: John Newland
* 1967 - La helikopteraj spionoj (*The Helicopter Spies*) - Reĝisoro: Boris Sagal

### Televidserioj 
* *The Man from U.N.C.L.E.*

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  *(recenzo pri la filmo, kie li ludis)''

Kategorio:Anglaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1892
Kategorio:Mortintoj en 1972
Kategorio:Viroj
József Szentmiklósi

**SZENTMIKLÓSI József** [pr. sentmiklo:ŝi] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta Salonta la 22-an de aprilo 1957.

## Kariero 
József Szentmiklósi ekde 1981 estas aktoro de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Li ankaŭ reĝisoras.

## Roloj 
* A rendező (Csurka I.: Eredeti helyszín);
* Horace (Molière: A nők iskolája).

## Reĝisoraĵoj 
* Nash: Az esőhozó ember; Göncz Á.: Magyar Médeia;
* Vulcan: István vajda.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Bertelota pipio

[eta|ovoj de *Anthus berthelotii* - [Muzeo de Tuluzo]]
La **Bertelota pipio**, *Anthus berthelotii*, estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Madejro kaj Kanarioj. Ĝi estas komuna specio de loĝantaj birdoj en ambaŭ insularoj.

La Bertelota pipio troviĝas en malferma kamparo. La nesto estas surgrunda, la ino demetas 3-5 ovojn.

Tiu estas malgranda pipio, 13-14.5 cm longa. Ĝi estas nedistingeblaspekta specio surgrunde, ĉefe **griza supre kaj blankeca sube**, kun iom da brusta strieco. Ĝi havas **blankecajn superokulan strion kaj okulringon**, kun malhela okulo kaj mustaĉajn striojn. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli brunaj ol plenkreskuloj.

Tiu specio ŝajnas pli mallongvosta kaj grandkapa ol la Herbejpipio. Ties alvoko estas "sĉrip" kiel tiu de la Flava motacilo, kaj la kanto, dumfluga, estas babileca "civrr civrr civrr civrr".

Tiu specio ricevis nomon laŭ la franca naturalisto Sabin Berthelot, iam loĝanto en Kanarioj, fare de Carl Bolle.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 53130, Anthus berthelotii, 9a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Madeira Birds: Bertelota pipio

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Larĝstria pipio

La **Larĝstria pipio** (*Anthus latistriatus*) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu estas rara kaj malmulte konata birdo de Afriko.

Ĝi loĝas en montaraj herbejoj kaj migras al pli malaltaj altitudoj, Van Perlo montris ankaŭ izolatan populacion ĉe la limo inter Malavio kaj Zambio, ŝajne en la Nacia Parko Njika. Oni prenis unu specimenon, la tipo, en okcidenta Kenjo.

Laŭ aspekto la Larĝstria pipio sugestas malhelan varion de Cinamopipio. Ĝi estas averaĝe ĉirkaŭ 16&nbsp;cm longa. La beko estas malhela kun rozkoloreca malsupra makzelo. La dorso estas bruna, pli malhele ol ĉe aliaj afrikaj pipioj kun malhela strieco. La kapo estas same kolora kiel la dorso kaj markata per blankaj bridoj (malkiel multaj afrikaj pipioj) kaj blanka superokula strio kiu kurbiĝas malantaŭ la vango por kunigi al blanka subvanga strio. Malhela submustaĉa strio separas tiun lastan el la blanka gorĝo. La subaj partoj diferenciĝas el tiuj de la Cinamopipio ĉar estas sablokoloraj anstataŭ blankaj kaj havas striecon etende al flankoj. Estas ankaŭ sablokolora makulo kolflanke. Multaj el la flugilplumoj havas sablokolorajn bordojn, kaj la eksteraj vostoplumoj estas blankaj.

La Larĝstria pipio estis konsiderata subspecio de la Longbeka pipio. (Sibley kaj Monroe sugestis, ke ĝi povus esti samspecifa kun la subspecio *bannermani* de la Longbeka pipio.) Oni konsideris ĝin ankaŭ subspecio de morfo de la Cinamopipio. Van Perlo ne nur konsideras ĝin subspecio de la Cinamopipio, sed krome, kiel kelkaj aliaj aŭtoroj, konsideras la Cinamopipion samspecifa kun la Granda pipio.

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Longbeka pipio

[eta|ovoj de *Anthus similis captus* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **Longbeka pipio** (*Anthus similis*) estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en ampleksa distribuado. Oni kreis kelkajn subspeciojn por la populacioj de Afriko, Araba Duoninsulo kaj Suda Azio. La sistematiko de tiu komplekso ne estas ankoraŭ klarigata. Plej parto estas loĝantaj birdoj aŭ mallongdistancaj migrantoj.

## Taksonomio kaj sistematiko 
Tiu estas kompleksa grupo kun kelkaj similaspektaj birdoj kun tre disaj distribuadoj kaj ankoraŭ oni ne precizigis la modelojn de filogenio. Kelkaj subspecioj kiuj estis iam lokataj en tiu specio poste ricevis specistatuson.

La Arbara pipio (*Anthus nyassae*), loĝanta de arbaroj de mjombo en sudcentra Afriko, estis iam traktata kiel subspecio de tiu birdo sed nuntempe plej ofte estas konsiderata kiel separata specio. Kelkaj fakuloj ankaŭ disigis la subspecion de la **Banermana pipio** (*Anthus (similis) bannermani*), birdo de montara herbejo en Okcidenta Afriko.

La nomiga raso estis priskribita de Thomas C. Jerdon en 1840 el duoninsula Barato. Tiu formo loĝas en Okcidentaj Ghatoj kaj en montetoj de Nilgirio kaj Palani. Pli malhela raso *travancoriensis* estis priskribita de Sidney Dillon Ripley en 1953 por formo eble limigita el sudo de Palghat Gap. La subspecio *decaptus* priskribita de Richard Meinertzhagen troviĝas en Afganio, Pakistano kaj partoj de nordokcidenta Barato, dum *jerdoni* troviĝas ĉe la deklivoj de Himalajo orienten al Nepalo. La populacio *yamethini* estas iom disa kaj troviĝas en Birmo. Kelkaj aliaj rasoj estas priskribitaj en Okcidenta Azio kaj el Afriko.

## Aspekto 
La Longbeka pipio estas mezgranda pipio, 16-17.5 cm longa, sed ĝi estas nedistingeblaspekta specio surgrunde, ĉefe sablogriza supre kaj blankeca aŭ palsablokolora sube. Ĝi estas tre simila al la Sablopipio, sed ĝi estas iom pli granda, havas pli longan voston kaj pli longan malhelan bekon.

La flugo de la Longbeka pipio estas forta kaj rekta, kaj dume elsendas karakteran alvokon *chupp*, similan al tiu de la Dezertalaŭdo. Ties kanto estas kiel tiu de la Sablopipio, sed pli malrapida kaj pli varia, *sri...churr...sri...churr…sri..churr*. Kiel siaj parencoj, ankaŭ la Longbeka pipio manĝas semojn kaj insektojn.

La reprodukta biotopo de la Longbeka pipio estas sekaj malfermaj montetoj kun rokoj kaj malalta vegetaĵaro. La nesto estas surgrunda, la ino demetas 2-4 ovojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Longunguloj

La **Longunguloj** aŭ **Makroniksoj** estas genro de malgrandaj paserinaj birdoj kun longaj vostoj, kiuj ili movas ofte. Ili estas limigitaj al teritorioj en Afriko

Ili estas en la sama familio kiel la pipioj kaj motaciloj.

## Aspekto 
La **Longunguloj** estas sveltaj, ofte koloraj (kaj ne tiom senmarke grizbrunaj kiom la pipioj), surgrundomanĝantaj insektovoraj de malferma kamparo. Ili estas ankaŭ surgrundaj nestumantoj, kaj la ino demetas ĝis 4 punktecajn ovojn.

Ili ricevas nomon pro siaj nekutimaj longaj malantaŭaj ungoj, kiuj oni supozas ke helpas por piediri sur herbo.

## Specioj 
* '*Genro *Macronyx'''*: Makroniksoj aŭ Longunguloj
** Kablanda makronikso, *Macronyx capensis*
** Flavgorĝa makronikso, *Macronyx croceus*
** Fuleborna makronikso, *Macronyx fuellebornii *
** Ŝarpea makronikso, *Macronyx sharpei*
** Flavkola makronikso, *Macronyx flavicollis*
** Orgorĝa makronikso, *Macronyx aurantiigula*
** Ruĝgorĝa makronikso, *Macronyx ameliae*
** Grimvuda makronikso, *Macronyx grimwoodi''.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Longunguloj  ĉe Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Endre Széplaky

**SZÉPLAKY Endre** [pr. seplaki] estas hungara aktoro naskiĝinta en Arad la 29-an de januaro 1927.

## Kariero 
Endre Széplaky ekde 1948 unu jaron ludis en Pécs, poste unu jaron en Kecskemét, ekde 1950 ĝis 1962 denove en Pécs, poste en la Teatro Jókai de la departemento Békés.

## Roloj 
* Biberách (Katona J.: Bánk bán);
* Bolond (Shakespeare: Reĝo Lear);
* Színész (Gorkij: Éjjeli menedékhely);
* Puzsér (Molnár F.: A doktor úr);
* Kalb (Schiller: Ármány és szerelem);
* Ficsúr (Molnár F.: Liliom);
* Kászonyi (Huszka J.: Mária főhadnagy);
* Murray (Simon: Furcsa pár);
* Ferraillon (Feydeau: Bolha a fülbe).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gervaise de Dinan

[dekstra|180px|eta|[Kuŝostatuo de **Gervaise de Dinan** en la preĝejo de Léhon]]

Gervaise de Dinan estis nobelulino el Francio de la 13a jarcento.

Ŝia praavo estis la filo de Alain de Dinan kiu mortis en 1157.

Dum 40 jaroj ŝi estris la regionon kiel senjorino de Dinan.

Inter 1170 kaj 1210, la ĉefurbo de Bretonujo ne lokiĝis en Rennes aŭ Nantes, sed en Léhon

Ŝi edziniĝis kun Juhel de Mayenne, Geoffroy de Rohan kaj Richard le Maréchal. El ĉiuj geedziĝoj, ŝi ricevis terojn.

Ŝi mortis en 1238.

Poste, ŝia tria filino Marguerite edziniĝis kun Henri d'Avaugour.

En 1264, la nepo de Gervaise, Alain D'Avaugour estis tiom riĉa ke ĵaluzis pro tio la duko de bretonujo Jean IV (Johano la Rufulo). La duko ne povis elteni tion . Li do bruligis grandan parton de la urbo de Dinan, kaj post kelkaj jaroj, Alain estis devigata vendi la feŭdon de Dinan kaj la kastelon de Léhon al la duko. De post 1283, Dinan kaj la kastelo de Léhon estis definitiva posedaĵo de la dukoj.

La kuŝostatuo de Gervaise kaj la kuŝostatuo de ŝia filino estas videblaj en la preĝejo de Léhon.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Francaj nobeloj
Kategorio:Bretonianoj
Godlevska pipio

La **Godlevska pipio**, *Anthus godlewskii*, estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en Mongolio kaj najbaraj areoj. Ĝi estas longdistanca migranta specio kiu moviĝas al malfermaj malaltaj teroj de suda Azio. Ĝi estas tre rara vaganto en okcidenta Eŭropo.

## Aspekto 
Tiu estas granda pipio, sed ĝi estas nedistingeblaspekta specio surgrunde, ĉefe **bruna supre kun nigreca makuleco kaj strieco kaj pala sube kun brusta malhela strieco** kaj flankoj kun bruneca nuanco. La kruroj estas roz- al oranĝecaj. Ĝi estas tre simila al la Granda pipio, sed ĝi estas iom pli malgranda, kun pli mallongaj kruroj kaj pli mallonga malhela beko. Ties flugo estas forta kaj rekta, kaj elsendas karakteran alvokon "pŝii", pli altatone ol la Granda pipio.

En suda Azio, en vintro oni atentu por distingi tiun specion el aliaj grandaj pipioj kiuj vintras aŭ estas loĝantaj birdoj en la areo, inklude la Granda pipio. Tiu specio estas insektovora.

Tiu birdo ricevas nomon en kelkaj lingvoj, kia la angla, laŭ la angla zoologo Edward Blyth.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Bildo de Godlevska pipio 

## Plie 
### Identigo 
* Heard, Chris (1995) Unravelling the mystery *Birdwatch* 41:20-24
* Page, Doug (1997) From the Rarities Committee's files: problems presented by a pale Blyth's Pipit *British Birds* 90(10):404-409

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
La Simpsonoj: La Filmo

***La Simpsonoj: La Filmo*** (***The Simpsons Movie*** en la origina, anglalingva versio) estas usona komedio animacia filmo bazita sur l'animea televidprogramo *La Simpsonoj*. Ĝi estis farita en 2007. La filmo estas parodio de du modernaj temoj: religio kaj zorgado pri medio.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:La Simpsonoj
Kálmán Szerdahelyi

**SZERDAHELYI Kálmán** [pr. serdaheji] estis hungara aktoro naskiĝinta en Miskolc la 16-an de februaro 1829 kaj mortinta en Nagybánya la 14-an de novembro 1872.
[eta|Pentraĵo pri Kálmán Szerdahelyi fare de [Soma Orlai Petrich]]
eta|Kálmán Szerdahelyi

## Kariero 
Kálmán Szerdahelyi komencis en 1842 ludi teatron kun siaj kunklasanoj kaj spite al volo de sia patro, József Szerdahelyi dungiĝis al la trupo de Miklós Feleky – Mihály Havi. Jam ekde 1844 la patro kaj sia filo kune aperis en la provincaj urboj. En 1847 li edziĝis al Kornélia Prielle. Ekde 1850 ĝis 1854 li ludis ĉe Mihály Havi en Arad, kiam li dungis sin al Nacia Teatro de Pest.

## Roloj 
* Temple Pál (Sardou: Az utolsó levél);
* Pomerol (Sardou: Fernande);
* Caesar (Sardou: Az idegesek);
* Mercutio (Shakespeare: Romeo kaj Julieta);
* Bolond (Shakespeare: Reĝo Lear);
* Fortunio (Offenbach: Fortunio dala);
* Péter (Offenbach: Eljegyzés lámpafénynél);
* Flórián (Offenbach: Férj az ajtó előtt);
* Liliomfi (Szigligeti E.);
* Mathieu (Offenbach: A varázshegedű);
* Ugri Miska (Szigligeti E.: A mama)..

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
eta|maldekstre|Kálmán Szerdahelyi kaj Kornélia Prielle

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Árpád Szemere

**SZEMERE Árpád** [pr. semere] *Strosz* estis hungara kantisto (baritono), reĝisoro naskiĝinta en Braŝovo la 9-an de novembro 1878 kaj mortinta en Budapeŝto 2-an de aŭgusto 1933.

## Kariero 
Árpád Szemere en 1898 estiĝis disĉiplo de Richárd Pauli kiel stipendiulo de la Operejo kaj debutis en la sama jaro en rolo de Paris (Gounod: Rómeó és Júlia). Inter 1904 kaj 1929 li estis kantisto, inter 1926–33 ĉefreĝisoro en la Operejo, ekde 1923 ĝia eterna ano. Li kantis ankaŭ en koncertoj kaj instruis en la muzikakademio. Li surscenigis pli ol 30 operojn (renovigoj de operoj de Wagner, Erkel Ferenc, Puccini, premiero de *A végzet hatalma* de Verdi).

## Roloj 
* Tell Vilmos (Rossini: [*Vilhelmo Tell*]);
* Valentin (Gounod: Faŭsto);
* Escamillo (Bizet: Carmen);
* A bolygó hollandi (Wagner);
* Germont György (Verdi: Traviata);
* Borisz Godunov (Musorgskij);
* Don Giovanni (Mozart);
* Rigoletto (Verdi).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj