open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bulgara literaturo

**Bulgara literaturo** estas literaturo verkita de bulgaroj aŭ bulgarianoj, aŭ verkita en la bulgara lingvo.
eta|200px|Emilijan Stanev: Ŝtelisto de persikoj; Sofio, 1985
Efektive *bulgara* literaturo komenciĝis en la 18-a jarcento &#265;e la historiografiaj verkoj de la pastro Paisi. En la periodo de 1840 ĝis 1875 vigliĝis la literaturo, ĉefe per verkoj revoluci-etosaj kaj kontraŭ-turkaj. Post la sendependiĝo de Bulgario (1876) la nacia literaturo restis nacieca sed perdis grandparte la revolucian spiriton. Ivan Vazov estis la unua profesia bulgara beletristo. Multaj verkistoj verkis pri kamparaj kaj vilaĝaj temoj. La poeto Penĉo Slavejkov enkondukis aliajn eŭropajn literaturojn en Bulgarion. Lia eposo Kanto de Sango (1911-13) temas pri la lukto kontraŭ la turkoj.

Post la dua mondmilito la bulgara literaturo falis sub regadon de la komunista partio kaj, precipe en la unuaj jaroj, en devigan sekvadon de sovetiaj (rusaj) modeloj en la stilo nomata "Soveta realismo".

## En Esperanto aperis 
* Emilijan Stanev: Ŝtelisto de persikoj; Sofio, 1985

### Vidu ankaŭ 
* Bulgara antologio

Kategorio:Literaturo de Bulgario
Ĉina kuirarto

[eta|220ra|dekstra|Aro da tipaj pladoj de la ĉina kuirarto en la provinco [Suzhou, Jiangsu, kun ujoj el rizo, salikokoj, melongeno, kaj tofuo fermentita, legomoj, anaso kaj centra telerego kun viando kaj bambuo.]]
Ĉinio havas unu el la plej riĉaj kulinaraj heredaĵoj de la mondo. Solida Ĉina manĝaĵo estas manĝata per manĝbastonetoj, kaj likva per vasta, platfunda kulero (kutime el ceramiko). Ĉinoj konsideras la ĉeesto de tranĉilo sur la tablo kiel barbareco, tial la plejmulto de la manĝaĵoj estas preparitaj en malgrandaj pecoj, preta por tuja preno kaj manĝado. Malsimile al okcidentaj manĝaĵoj kie vianda proteino estas la ĉefa elemento de la manĝo, fonto de karbonhidratoj (rizo, nudeloj aŭ moĉioj) plejofte estas la ĉefa ingredienco de ĉina manĝo. Eble paradoksa, dum formala ĉina bankedo oni tute ne rajtas surtabligi rizon.

## Pladoj 
* Babi pangang
* Dabingo
* Delico de Budho
* Fu yong hai
* Ĝozo
* Hotoguo
* Hopio
* Huntuno
* Ranokruroj
* Siopao
* Siu yeh

### Saŭcoj 
* Anasaĵa saŭco

## Regionaj kuirartoj 
Pro la granda kaj varia naturo de Ĉinio mem, ĉina kuirarto divideblas en multaj diversaj regionaj stiloj.

* Ĉina budhisma kuirarto (Ravo de Budho)
* Nordokcident-ĉina kuirarto
* Ĝjangĥa kuirarto
* Junana kuirarto Junano
* Nordorient-ĉina kuirarto
* Gŭangdonga kuirarto Gŭangdongo
* Ĉenĝoŭa kuirarto
* Hakka kuirarto
* Hunana kuirarto Hunano
* Ĉina islama kuirarto
* Mandarena kuirarto devas esti Nord-ĉina kuirarto
* Ŝanhaja kuirarto Ŝanhajo
* Siĉuana kuirarto Siĉuano
* Tajvana kuirarto Tajvano (politike sendependa ŝtato ne regata de Ĉinio)
* Fuĝjana kuirarto Fuĝjano
* Hajnana kuirarto Hajnano
* Nanghjanga ĉina kuirarto
* Historia ĉina kuirarto

## En Esperanto aperis 
* "Ĉinio: la historio de movebla festeno" Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin", pĝ. 24-25 esperantigis Pablo León (Argentino).

## Vidu ankaŭ 
* Usona ĉina kuirarto
* Kanada ĉina kuirarto
* Indonezia ĉina kuirarto
* Indonezia kuirarto

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉinaj Receptoj
Scheilla

**Scheilla** [**ŝej**lə] estas ina spirito fama en brazila spiritisma medio. Laŭ spiritistoj ŝi estas plena de dolora kareco kaj zorgas speciale pri homoj kiuj suferas dum militoj; ŝi ankaŭ estas unu el miliardoj da spiritoj kiuj ligas la ĉielon kaj la teron, helpante la ĵus elkarnitajn homojn, ofte kun spirito Palminha. Kiam ŝi manifestiĝas, ofte oni sentas odoron de rozoj en aero. 

Laŭdire, ŝi mortis en Germanio en la fino de Dua Mondmilito.

Ŝi skribas ĉefe mallongajn poemojn kaj prozaĵojn. Unu el ŝiaj plej longaj verkoj, kun spirito José Grosso, estas *Páginas Esparsas III, psicografia de João Nunes Maia.* Fonte Viva, Belo Horizonte, 1994.

Kategorio:Senfontaj artikoloj pri spiritoj
Palminha

**Palminha** [pal**mi**njə] (kiu signifas "aplaŭdeto") estas vira spirito bone konata en spiritisma medio. Oni nomas lin "aplaŭdeto" ĉar foje dum spiritaj seancoj liaj manoj aperas kaj aplaŭdas. Ĝi estas gaja spirito kiu parolas dialekte kun akuta voĉo kaj ofte ridas dum komunikoj. Li kunlaboras kun spirito Scheilla.
Kategorio:Spiritismo
José Grosso

**José GROSSO** estas fama spirito al spiritisto.

Lia grimaco estas tre distinga. Eĉ la diferenco inter la mediumoj kaj medioj ĝenerale ne influas sur liaj karakteroj, precipe lia tronda voĉo kaj ĝentila rideto. Ofte li parolas per versoj.

Foje ĝia gorĝo materialigas kaj oni povas aŭdi liajn versojn elirante de ĝi.
British Council

**British Council** (esperante: Britia Konsilio) estas internacia organizaĵo, fondita kaj subtenata de la registaro de la Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando (Britio). Ĝia celo estas disvastigado de la kulturo de sia lando kaj de la angla lingvo.

Ĝi funkcias en pli ol 100 landoj: antaŭenigante pli larĝan scion pri Britio kaj la angla lingvo (kaj la kimra lingvo en Argentino) instigante kulturan, sciencan, teknologian kaj edukan kunlaboron kun Britio. La organizo estis nomita mildpova etendo de la ekstera politiko de la UK. Ĉiu centron havas bibliotekojn, kulturajn ekspoziciojn, lingvajn kursojn ktp en diversaj landoj de la mondo.

En 1934 britaj eksterlandaj oficistoj kreis la "British Committee for Relations with Other Countries" por subteni anglan edukadon eksterlande, antaŭenigi britan kulturon kaj batali la pliiĝon de faŝismo.

La totala enspezo de la British Council en 2014-15 estis 973 milionoj £, ĉefe konsistigitaj de 154.9 milionoj £ subvencio ricevita de la Oficio de Eksterlandaj rilatoj kaj de la Komunumo de Nacioj; 637 milionoj £ enspezo de kotizoj kaj instruado kaj ekzamenservoj; kaj 164 milionoj £ de kontraktoj.

## Rezistado 
* La  en Kabulo, Afganio Britia Konsilio estis eksplodita. La atako okazis dum festado de ĉiujara nacia festo: tago de sendepenĝiĝo de Afganio for de Britio (okazis en 1919). La eksplodon organizis Talibano.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Institut Français (Francio)
* Goethe-Institut (Germanio)
* Instituto Cervantes (Hispanio)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.britishcouncil.org - oficiala retpaĝaro de la organizaĵo

Kategorio:Britio
Kategorio:Institutoj
Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Kategorio:Angla lingvo
Kategorio:Anglalingva kulturo
Kategorio:Kulturo de Britio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1934
Kategorio:Internaciaj kulturaj organizaĵoj
Karel Appel

**Karel APPEL** (naskiĝis la  en Amsterdamo, mortis la  en Zuriko) estis pentristo kaj unu el la plej gravaj membroj de la arta movado *Art Brut*.

Appel estis ano de la artmovado *Cobra*, kiu estis formita en la jaro 1948 de grupoj de artistoj el Kopenhago, Bruselo kaj Amsterdamo. La anoj de la movado Cobra rifuzis abstrakton de postmilita eŭropa pentrado, kiun ili konsideris kiel pasiva kaj senviva. Ili anstataŭe lasis sin inspiri de infanaj pentraĵoj kaj mitologiaj temoj. Ili ektrovis plaĉon en kombinado de pura energio, kreata tra sovaĝaj koloroj kaj frenezaj temoj, kaj abstraktaj kaj figuraj. Ili preferis trovadon de aparta esprimo kvazaŭ esprimo de subkonscio.

Koloro sur toloj de Karel Appel estadas surigata per karakterizaj tireroj de peniko en densaj tavoloj, kreante malmolan kaj brutan bildon, kiu ankaŭ iam enhavas elementojn de humora, preskaŭ infana kvalito. Appel en akto de surigado de koloroj trovas certan liberigon, rekte senteman lertecon, kiu prezentas energion kaj spontanecon kun pli profunda graveco kompare kun racieco kaj desegno. Angla arta kritikisto Herbert Read skribis, ke rigardo al bildoj de Appel impresas kiel *"spirita tornado, kiu postlasis post si bildojn de Appel"*. Appel kreis precedenson per sia arto, kiu estis sekvata de pluraj eŭropaj kaj usonaj pentristoj.

Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Olibano

dekstra|eta|250px|200 gramoj da olibano
**Olibano** (arabe, **لبٌان**, **Lubban** = *lakto*) estas aroma rezino eligata el la blanka suko de la abisino (arbo el la genro *Boswellia*, aparte *Boswellia sacra* (syn. *B. carteri*, *B. thurifera*) (Burseracoj). Ĝi estas uzata kiel incenso aŭ medikamentero kaj por mumiigo.

Olibano estis malŝpare uzata en religiaj ritoj. Laŭ la Evangelio de Mateo 2:11, oro, olibano, kaj mirho estis la tri donacoj al Jesuo de la tri orientaj saĝuloj. La kresko de Kristanismo mallevis la merkaton por olibano dum la 4-a jarcento. Tamen, dezertigado de la karavanaj vojoj kaj atakoj de la nomadaj Partoj faris olibanon preskaŭ nehavebla post jaro 300.

Laŭ legendo, la Romia imperiestro Nerono bruligis jaran kvanton da olibano, kiu estis intencata por Romio, dum la funebra ceremonio de sia edzino Popaea.

Historie la regiono Dofaro, en Omano, estis la ĉefa fonto de olibano en la mondo.
Kategorio:Plantoj
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Kemio
Ekspresionismo

[eta|*[La krio* de Edvard Munch (1893), kiu inspiris la 20a-jarcentajn ekspresionistojn.]]
[eta|La *Flava Bovino* (1911), oleo-pentrado sur [kanvaso de Franz Marc]]
**Ekspresionismo** aŭ **esprimismo** estas arta orientiĝo, kiu en esprimo de ekstera mondo preferas la internan vivon, precipe sentojn, ol la objektivan naturan figuron.

Por atingi la eksteran esprimon de la internaj sentoj, la ekspresionisma arto-esprimo ofte deformas la eksteraĵon de la temo, por elstarigi trajtojn, kiuj estas influataj de la internaj, aŭ tiajn trajtojn analogie konformajn al la interna vivo.

Praktike, ekspresionismo ne simple forigas la naturalisman arton, sed klopodas por pli da profundeco je la temo. Do historie ekspresionismo jam konstateblas ĉe pentristoj de la antikveco. Tiusence oni rajtas diri, ke troviĝas ia ekspresionismo ĉe artistoj de la praa Egipto, de Mezepoko, de Renesanco, notinde en provaĵoj de Leonardo da Vinci aŭ en la elokventa stilo de Mikelanĝelo, de la manierismo, de la baroko, ktp.

Modernepoke unue mirindis la ekspresionismo de pentraĵoj de la hispano Goya (1746-1828). Je la fino de la 19-a jarcento la postimpresionismo de (Cézanne, Gauguin) kaj de Van Gogh starigas la trajtojn de la ekspresionismo laŭ la nuna senco. Influitaj de ĉi la postimpresionismo kaj de la faŭvismo Picasso, Rouault, Modigliani, Ensor kaj aliaj konstruus la modernan arton de la 20-a jarcento.

Ekspresionismo elstaris en Germanio kaj eŭropaj norda kaj centra: Kokoschka, Nolde, Grosz, Beckmann, Heckel, Klee. En Germanio ĝi fariĝis kritika arto kontraŭ la burĝaj valoroj. La socia problemo de la unuaj jaroj de la 20-a jarcento okulfrapas ĉe tiuj artistoj, laŭ kiuj la arto ne estas nura belaĵo, sed oportuno postuli plibonigon en la homaj valoroj. Tamen tian artan vidpunkton ne akceptis la nazia estraro, sub kies inspiro fariĝis la ekspozicio de la "degenerita arto" por tujposta bruligado.

En la 1940-aj jaroj aperas en Usono la esprimismo, novjorka movado, kiu arigis elstarajn nomojn, inter ili Pollock, de Kooning kaj Rothko.

## Vidu ankaŭ 
* Romantikismo
* Nigra filmo
* Chiaroscuro
* Der Blaue Reiter
* Die Brücke
* Germana ekspresionismo
* Esprimisma arkitekturo
* Theodor Däubler
* Max Beckmann


Kategorio:Arto
Kategorio:Ismoj
Vera

**Vera** estas virina nomo, kiu devenas de la rusa vorto por 'fido', verŝajne subtenate de la latina vorto *verus* (vera).

Ĉar **Vera** estas ankaŭ nacilingva nomo, aŭ transskribo de nacilingva nomo, ne estas klare, ĉu ĝi vere estas Esperanta persona nomo. PIV ne registris ĝin kiel personan nomon.

Estas urbo en Brazilo kun tiu nomo (Vera (urbo)).

## Nacilingvaj formoj 
* Veera (finne)
* Vera (angle, germane, portugale)
* Věra (ĉeĥe)
* Viera (slovake)
* Wera (pole)

## Esperantistoj 
* Wera Blanke
* Vera Tautorat

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Rusina lingvo

**Rusina lingvo** (mallongigo laŭ la normo ISO 639-3 **rue**) estas lingvovario, per kiu oni parolas en Karpata Rutenio. Parolantoj de la rusina loĝas en Ukrainio, Pollando, Hungario, Slovakio kaj ankaŭ en serbia regiono Vojvodino.

Ekzistas pluraj kontestataj teorioj pri la naturo de la rusina kiel lingvo aŭ dialekto. Kelkaj lingvistoj konsideras la rusinan lingvon dialekto de la ukraina, al kiu ĝi vere similas pli ol al aliaj slavaj lingvoj, kaj kelkaj konsideras ĝin aparta lingvo.

## Skribsistemo 
Rusinparolantoj uzas cirilan alfabeton por skribi en la lingvo. Estas egale uzataj du skribsistemoj: bazita sur la rusa skribado (*ы/и/йи/е/ё*) kaj sur la ukraina (*и/і/ї/є*).

## Vidu ankaŭ
* rutena lingvo
* rutenoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=RUE 

* http://www.rusyn.org/index.php?root=rusyns&rusyns=lang  

* http://www.ruskamatka.tk  

* http://www.unpo.org/member.php?arg=44  

Kategorio: Orientslava lingvaro
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio: Rutenoj
Kategorio: Lingvoj de Slovakio
Retpoŝtilo

**Retpoŝtilo** estas programaro, per kiu oni povas sendi kaj ricevi retpoŝtaĵojn.

## Specoj 
Loka retpoŝtilo dialogas kun servilo, kiu peras la poŝtaĵojn. Per senda protokolo, kiel smtp, la retpoŝtilo vojigas la sendatajn leterojn. Per riceva protokolo, kiel pop aŭ imap, ĝi informiĝas pri ricevaĵoj kaj enŝutas ilin en la lokan komputilon.

### TTT-poŝtilo 
**TTT-poŝtilo**, **enreta retpoŝtilo** aŭ  estas programo, kiu mem estas provizita de la servilo. Ĝi funkcias en ordinara ttt-legilo, kaj ebligas teleregadon de la poŝtaĵoj, sen aparta retpoŝtila programo sur la loka komputilo: oni vidas la ricevaĵojn kaj preparas la sendotaĵojn en la ttt-legilo, sed ili ne konservas sur la loka komputilo.

Kutime la servo de retkesto inkluzivas personan retpoŝtan adresaron kaj stokejon de datumaroj. Multaj provizantoj de retkonekto ofertas retkeston aldone al sia cetera servo, kaj en por la kliento senkostaj retkestoj la uzado plejparte financiĝas pere de komercaj reklamoj.

Avantaĝaj estas la malgrandaj antaŭkondiĉoj, ĉar retpoŝtaĵoj alireblas el ĉiu ajn komputilo kun retkonekto kaj TTT-legilo, ankaŭ en bibliotekoj kaj aliaj publikaj komputilejoj. Malavantaĝaj estas, ke la retkestoj kompare al kutimaj retpoŝtiloj parte havas malpli da funkcioj, kaj ke krome la retpoŝtaĵoj nur iom pene povas esti stokataj sur loka komputilo tiel, ke poste ili komforte plulegeblas sen retkonekto.

Inter la unuaj popularaj retkestoj estis Hotmail, intertempe apartenanta al la servo Windows Live de Mikrosofto, kiu komencis sian servon la 4-an de julio 1996, okaze de la naskiĝtago de la ŝtato Usono.

## Ekzemploj 
Lokaj retpoŝtiloj:
* Mutt
* Microsoft Outlook (kaj Outlook Express)
* Mozilla Thunderbird
* Evolution (retpoŝtilo)
Enretaj retpoŝtiloj:
* Mailoo
* Gmail de Google
* Hotmail de Microsoft
* Yahoo Mail de Yahoo
* *Atmail* (PHP, Ajax, retservilo Apache2),
* *Citadel/Ux* (-GPL),
* *Internet Messaging Program* (IMP) Horde-Groupware (PHP, -GPL),
* *SquirrelMail* (PHP, -GPL),
* *RoundCube* (PHP, Ajax -GPL)
* *Microsoft Exchange Server* (komerca; *Outlook Web Access* [ĝis la programversio *Exchange 2007*] / *Outlook Web App* [ekde la programversio *Exchange 2010*])

Kategorio:Tut-Tera Teksaĵo
Kategorio:Interreto
Ĉarlota

**Ĉarlota** estas virina nomo, kiu devenas de *Charlotte*, franca karesformo de Karolino.
La nomo aperas ofte kiel komplemento en nomo de aristokratoj kaj reĝaj personoj.

La formo *Ĉarloto* troviĝas en PIV2002.

## Nacilingvaj formoj 
*  
*  
*  
*  
*  
* 

## Famaj nomportantoj 
* Elizabeta Ĉarlota de Palatinato
* Sofia Ĉarlota de Hanovro
* Ĉarlota (Luksemburgo)
* Charlotte Brontë
* Charlotta Garrigue-Masaryková
* Charlotte Buff
* Charlotte Church
* Charlotte Gainsbourg
* Charlotte Rampling
* Charlotte Salomon

## Esperantistoj 
* Charlotte Irwin Kohrs

Ĉarlota
Ĉikago-briĝo

**Ĉikago** (aŭ *kvar-disdona briĝo*)
estas varianto de la kartludo briĝo
(apud *robrobriĝo* kaj *turnirbriĝo*).
Ĉikagon oni ludas kvarope,
sed anstataŭ robro (kun nedifinita daŭro)
oni ludas simple kvar disdonojn
laŭ la sekva modelo.

```
1. Disdonas nordo;     vundeblaj: neniu.
 2. Disdonas oriento;   vundeblaj: nordo-sudo.
 3. Disdonas sudo;      vundeblaj: oriento-okcidento.
 4. Disdonas okcidento; vundeblaj: ambaŭ flankoj.
```

Se aŭkcio komencas de kvar pasoj,
la disdoninto disdonas denove.

Ekzistas kelkaj sistemoj por determini
la gajninton en Ĉikago.
Kutime oni kalkulas poentojn kiel en turnirbriĝo,
do por ĉiu disdono aparte,
sendepende de la antaŭaj,
kun 50-poenta premio pro partrezulto
kaj 300- aŭ 500-poenta (depende de vundebleco)
premio pro partio, gajnita per unu disdono.

Fine oni povas simple sumigi la rezultojn
de la 4 (aŭ 8, 12 ktp) disdonoj.

Alia metodo estas sumigi ne la rezultojn,
sed *internaciajn matĉpoentojn* (IMP).
Por tio post ĉiu disdono oni kalkulas
la forton de ambaŭ flankoj en honorpoentoj:
4 pro ĉiu aso,
3 pro ĉiu reĝo,
2 pro ĉiu damo,
1 pro ĉiu fanto.
La forto de la pli forta flanko
kaj ĝia vundebleco determinas
la "celrezulton",
aŭ "atendatan rezulton",
laŭ la sekva tabelo.

```
Honorpoentoj         Celrezulto
               Nevundeble   Vundeble
   20                 0          0
   21                50         50
   22                70         70
   23               110        110
   24               200        290
   25               300        440
   26               350        520
   27               400        600
   28               430        630
   29               460        660
   30               490        690
   31               600        900
   32               700       1050
   33               900       1350
   34              1000       1500
   35              1100       1650
   36              1200       1800
   37              1300       1950
   38              1300       1950
   39              1300       1950
   40              1300       1950
```

La diferenco de la reala rezulto
de la pli forta flanko
(iufoje la rezulto povas esti negativa)
kaj la "celrezulto"
determinas, kiu flanko
ricevas IMPojn kaj kiom da ili.
Por tio oni uzas la saman tabelon,
kiel en turnirbriĝo.

```
Poentdiferenco  IMPoj
   0 -   10        0
  20 -   40     1
  50 -   80     2
  90 -  120     3
 130 -  160     4
 170 -  210     5
 220 -  260     6
 270 -  310     7
 320 -  360    8
 370 -  420     9
 430 -  490    10
 500 -  590    11
 600 -  740    12
 750 -  890    13
 900 - 1090    14
1100 - 1290    15
1300 - 1490    16
1500 - 1740    17
1750 - 1990    18
2000 - 2240    19
2250 - 2490    20
2500 - 2990    21
3000 - 3490    22
3500 - 3990    23
4000 aŭ pli       24
```

Kategorio:Kartludoj
Kategorio:Briĝo
Surĵiko

**Surĵiko** (ukraine kaj ruse *суржик*) estas mikslingvo, kiu konsistas el miksaĵo de la ukraina kaj rusa lingvoj, la nomo devenas de ukraina vorto, kiu signifas farunon el diversaj tipoj de greno de miksita deveno.

Laŭ sociologiaj esploroj (ekz., tiu de Ĥmelko, 2004) ĉ. 15-20% de la ukrainia loĝantaro parolas en surĵiko. Malgraŭ tiel vasta disvastiĝo, surĵiko plu restas nekodigita lingvo kun tre malalta prestiĝo. Kaj rusparolantoj, kaj ukrainparolantoj konsideras ĝin malpura lingvaĵo de senkleruloj.

## Referencoj 
Kategorio:Orientslava lingvaro
Kategorio:Mikslingvoj
Kategorio:Ukrainio
Sinoptikaj evangelioj

**Sinoptikaj evangelioj** estas komuna nomo de la tri evangelioj laŭ Mateo, Marko kaj Luko en la Nova testamento de Biblio. Tiuj tri evangelioj estas inter si tre similaj. La esprimo *sinoptika* devenas de la greka vorto *συνοπτε὆ν* = kun-vidi; pro sia simileco la tri evangelioj ofte estis skribataj en paraleleaj kolumnoj. Tiuspecaj libroj nomiĝas sinoptikoj.

Grava problemo de la kristana teologio kaj biblia kritiko estas, kiel klarigi unuflanke la similaĵojn, aliflanke la diferencojn inter la tri evangelioj. Konata, sed ne senkontraŭdira, estas la "du-fonta hipotezo" aŭ "du-fonta teorio": Ĝi konjektas, ke
* la evangelio laŭ Sankta Marko estas la plej malnova el la tri
* la du aliaj aŭtoroj uzis du fontojn: la evangelion laŭ Marko kaj alian, perditan fonton, kiun oni nomas Q-Evangelio.

Kontraŭe la hipotezo de Griesbach asertas, ke la Evangelio laŭ Mateo estis la unua el la tri, kaj ke Marko ĉerpis el la du aliaj. Similan hipotezon jam defendis Aŭgusteno. Tiu aserto estas plej akceptata de fundamentalistoj, ĉar en la Evangelio laŭ Mateo, estas la antaŭdiro pri la detruo de Jerusalemo kiu okazis en 70, sekve, ne estus akceptebla ke Mateo skribis sian Evangelion post tiu dato. Tio estas neforta evidenco, ĉar supozas ke la Evangelio laŭ Mateo ne havus interpolaciojn aŭ ke la ideo pri antaŭdiraĵo en tiu tempo estas simila al nia.

Kategorio:Teologio
Kategorio:Biblio
Rulŝtuparo

[eta|300ra|Rulŝtuparoj en [Jokohamo, Japanio.]]

**Rulŝtuparo** aŭ **eskalatoro** estas vertikala transporta sistemo, konsistanta el ŝtuparo kun ŝtupoj, kiuj moviĝas supren aŭ malsupren. La ŝtupoj havas sube radetojn, kiuj laŭ relo kuras en formo de banto. Pleje ŝtuparoj havas du kunmoviĝantajn mantenilojn kun la sama rapideco en la sama direkto.

La unuan rulŝtuparon (kun angulo de 25°) inventis Jesse W. Reno en Usono, 1892. Ĝi transportis la pasaĝerojn sur latoj, alfiksitaj al rubando. La manrelo ne moviĝis komence, sed samjare aperis ankaŭ speco kun kunmoviĝanta manrelo.

Charles Seeberger eltrovis la rulŝtuparon kaj instalis ĝin kiel allogaĵo je Coney Island, Nov-Jorko en 1897. Li eklaboris ĉe la Otis Elevator Company, kiu en 1900 produktis la unuan komercan rulŝtuparon por la Internacia ekspozicio en Parizo. La unua rulŝtuparo en Hungario ekservis en 1931, en la *Korvin Áruház*.

La hodiaŭaj rulŝtuparoj havas la movangulon de 30°, transportas je maks. 20 m, altiĝante 3–4 m inter la etaĝoj. Ili funkcias per elektra kurento, ĉen- kaj dentrada movado. La ŝtuparon tenas du gvidreloj en la necesa ebeno. Fine de la rulŝtuparo troviĝas kombila instalaĵo. Se premiĝas io inter la ŝtupon kaj kombilon, aŭtomato haltigas la rulŝtuparon (ankaŭ ĉe disiĝo de la ĉeno, manrelo).

La maksimuma rapido de ĝi estas ĉirkaŭ 36&nbsp;m/s, transporta kapacito estas 6000 pasaĝeroj je horo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtuparlifto
* Rultrotuaro

## Notoj 
Kategorio:Transportaj rimedoj
Surtera muelejo

eta|Surmeto de la veloj en Lunteren Nederlando
**Surteraj muelejoj** estas ventmuelejoj de kiuj la turnantaj aloj preskaŭ tuŝas la teron.

Ĉi tiaj muelejoj estis konstruitaj sur lokoj kie la vento estas malmulte barata, kiel ekzemple en senarbaj polderoj.
Je ĉi tiuj muelejoj la muelisto surmetas la velojn ekde la tero (vidu foton).

Kategorio:Muelejoj
Platforma muelejo

eta|dekstra|200px|*Tutbrika platforma muelejo De Blom, Amsterdam (Nederlando), 2006*
eta|dekstra|200px|''Tutbrika platforma muelejo 't Slot, Gouda (Nederlando), julio 2004*
[eta|maldekstra|200px|*platforma muelejo en [Essen (Oldenburgio), Germanio]]
**Platforma muelejo** estas muelejo kiu devas esti sufiĉe alta, por ke la vento libere trafu la alojn en loko kun multe da obstakloj.
Ĉirkaŭ la muelejo oni konstruis platformon por funkciigi la muelejon.
Ekde ĉi tiu platformo la muelisto turnas la ĉapon de la muelejo al la ventdirekto kaj surmetas la velojn. Pro tio platforma muelejo ankaŭ estas 'ĉapturnulo'.

Pro la konstruo malsupre estas granda spaco por eniri kun ĉevalo kaj ĉaro aŭ aŭtomobilo
La soklo de platforma muelejo plejofte estas el brikoj, ekde la platformo supren ofte estas ligna konstruo.

*Platformaj muelejoj* plej ofte estas grenmuelejoj.

La plej alta muelejo de la mondo estas platforma muelejo, la alteco de unu el la kvin urbaj muelejoj de Schiedam (Nederlando) estas ĝis la plej alta pinto de la alo 45 m.

Kategorio:Muelejoj
Koen Crucke

**Koen CRUCKE** (naskiĝis en Gento la ) estis flandra operkantisto, sed pro la kunfandiĝo de la operodomoj de Antverpeno kaj Gento, estis maldungita (same kiel multaj aliaj personoj).

Poste li eklaboris por la belga televido. Li precipe konatiĝis kiel frizisto *Alberto* Vermeersch en la televida serio Samson kaj Gert. Crucke ankaŭ estas membro de la urba konsilantaro de Gento por la liberala partio VLD.

Koen Crucke estas gejo. La 26-an de marto 2004 li edziĝis al Jan Gheysens.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Belgaj kantistoj
Jozefo Guislain

**Jozefo GUISLAIN** (naskiĝis en Gento, la 2-an de februaro 1797, mortis samurbe la 1-an de aprilo 1860) estis belga kuracisto kaj pioniro de psikiatrio. Kvankam li naskiĝis ene de prestiĝa arkitekta familio, li tamen elektis medicinon studi. Li estis mirinda studento, kiu gajnis plurajn premiojn. Li estis unu el la unuaj studentoj de la Genta Universitato kiu fondiĝis en 1817. Jozefo promociiĝis en 1819 kiel medicina doktoro.

Aparte interesis s-ron Guislain psikaj malsanoj. Estis tiutempe "frenezulaj domoj" en Gento. La kondiĉoj en tiuj karceroj por psikaj malsanuloj estis senhonorigaj ĝis Petro Jozefo Triest tie enkondukis la zorgon.

En 1818 Vilhelmo la 1-a de Nederlando proklamis reĝan decidon reformi la psikiatriajn malsanulejojn. La provinca komisiono de medicino pristudis tiun ĉi decidon kaj en 1821 organizis konkurson pri manieroj plibonigi la kuracadon de la psikaj malsanuloj. Guislain partoprenis en tiu ĉi konkurso kaj gajnis en 1825 premion kun la peto eldoni sian verkon. Tion ĉi li faris; aperis libro kun la titolo ''Traité sur l'Aliénation mentale et les Hospices des aliénés*. Verŝajne pro tiu ĉi verko Jozefo ekkonis s-ron Triest kaj post ties rekomendo Guislain estis en 1828 nomumita kiel ĉefa kuracisto de la Genta psika malsanulejoj por kiuj respondecis Triest.

En 1829 Jozefo Guislain kune kun kanoniko Triest verkis internan regularon por la institucioj. Estis la unua fojo ke priskribiĝis kiel humane kaj terapie respondece interagi kun la malsanuloj.

En 1850 li kune kun Edouard Ducpétiaux faris la bazon por leĝo pri la psika zorgo. Tiu ĉi leĝo ĝis 1991 en Belgio restis valida.

En 1833 Guislain publikigis sian bazan verkon *Traité sur les phrénopathies* en kiu li donas superrigardon de ĉio kion li priskribas kiel psikiatro. Per lia triparta verko *Leçons orales sur les phrénopathies'' de 1852 li plu-ellaboris sian vidpunkton je la psikaj malsanoj.

En 1835 li estis nomumita profesoro pri fiziologio ĉe la Genta universitato. Intertempe Guislain dum pluraj vojaĝoj faris studojn pri la eventuala konstruo de institucio por psikaj malsanuloj. Li ankaŭ dum mallonga periodo estis membro de la urba konsilantaro de Gento, speciale por povi pli bone defendi siajn ideojn pri la prizorgo de psikaj malsanuloj kaj la konstruo de nova institucio. Li tion sukcese faris, ĉar en 1852 la urba konsilantaro akceptas liajn planojn. En 1857 oni ekuzis la de Guislain planitan institucion.

Guislain mortis la 1-an de aprilo 1860. En 1887 oni inaŭguris statuon de Jozefo Guislain ĉe la strato Begijnhoflaan en Gento. Nuntempe la loko de la iama institucio estas muzeo pri psikaj malsanoj, dediĉita al Guislain.

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo d-ro Guislain

Kategorio:Belgaj psikiatroj
Helmut Lotti

eta|Helmut Lotti
**Helmut LOTTI**, (22a de oktobro 1969 en Gento kiel *Helmut Lotigiers*), estas flandra kantisto.

Li ekis kiel flandra ĉarmkantisto, sed tio ne alportis famon al li. Tiam venis, sub impulso de lia direktanto, Piet Roelen la projekton "Helmut Lotti Goes Classic". Iĝis sukceso kaj venis du sekvoj.

Ekde tiam Helmut Lotti estas artisto kiu faras iom alispecajn koncertojn, kiel dum *Out of Africa* aŭ *From Russia with Love*. Li estas kritikata pro la komerca karaktero de la prezentoj.

En 2001 Lotti estis akuzita de plagiato de sud-Afrika diskeja eldonejo Gallo Music. Temas pri la kantoj *Tula* kaj *Jikela Emaweni Hamba* je la KD *Out Of Africa*. Je la 9a de aŭgusto 2005 grupo de spertuloj konkludis ke la akuzo estas ĝusta.

## Diskografio 
* 1990 *Vlaamse Nachten*
* 1992 *Alles Wat Ik Voel*
* 1993 *Memories*
* 1994 *Just For You*
* 1995 *Helmut Lotti goes Classic*
* 1996 *Helmut Lotti goes Classic II*
* 1997 *Helmut Lotti goes Classic III*
* 1998 *Helmut Lotti goes Classic Final Edition*
* 1998 *A Classical Christmas With Helmut Lotti*
* 1999 *Out Of Africa*
* 2000 *Latino Classics*
* 2001 *Latino Love Songs*
* 2002 *My Tribute To The King*
* 2003 *Pop Classics in Symphony*
* 2004 *From Russia With Love*
* 2006 *My Favourite Classics*
* 2006 *The Crooners*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.helmut-lotti.de 
* http://www.capitol-music.de 
* http://helmutlotti.funpic.de 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Flandraj kantistoj
Kategorio:Belgaj kantistoj
Damiano Bedni

**Demjan BEDNIJ** (t.e Demjan Malriĉa  *Демья́н Бе́дный*) estas pseŭdonomo de fama soveta verkisto **Jefim Aleksejeviĉ PRIDVOROV** ( *Ефи́м Алексе́евич Придворов*), kiu naskiĝis la 13-an de aprilo n.s. 1883 en *Gubovka*, Ĥersona gubernio, Rusia Imperio, mortis la 25-an de majo 1945 en Moskvo.

[eta|maldekstra|120px|ĉi-dome la verkisto loĝis. [Moskvo,Tverskaja str.,8]]
Li ekaktivis en la bolŝevika partio ekde 1912 kaj engaĝiĝis en la revolucia batalo sur la arta flanko, interalie per verkado de draste kontraŭreligiaj poemoj. Li ĝuis certan favoron de la stalina reĝimo ĝis 1932, sed poste ekhavis kelkajn problemojn pro denuco fare de lia sekretario.

Li sukcesis reakiri la subtenon de la regantaro, sed en 1936 denove iĝis kritikata pro la publikigo de la komika opero *Bogatiri*, (eposa heroo), juĝita nekonforma al tiamaj kriterioj pri laŭdado de la tradicia rusa patriotismo. La verko tiam estis forigita el la programo de ĉiuj sovetaj teatroj.

## Rete legebla poemo 
* Kapitalo 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.litera.ru/stixiya/authors/bednyj.html  lia versaro 
* http://www.demyan-bedny.ru/  versoj, fabeloj, fotoj ktp 

BEDNI Damiano
Bednij,Demjano
The Flowers of Romance

**The Flowers of Romance** estis brita punka grupo, organizita 1976 en London. Kvankam la bando neniam ludis publike aŭ publikigis iujn ajn registraĵojn, multaj da la bandanoj poste famiĝis.

## Bandanoj 
* Sid Vicious
* Viv Albertine
* Keith Levene

Kategorio:Britaj punkaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1976
Centrum voor Informatie over de Media

La **CIM** (, nederlandlingve **Centrum voor Informatie over de Media**) estas belga institucio, kiu kolektas informojn pri la reklama merkato. CIM kolektas eldonkvantojn de gazetoj kaj retpaĝoj en Belgio.

La CIM ekestis en 1971. Estas asocio sen profitdona celo, kies membroj estas agantoj en la belga komunikada sektoro.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de belgaj gazetoj

## Eksteraj ligiloj 
* CIM (oficiala retpaĝo)

Kategorio:Gazetoj
Mikslingvo

eta|Ĉefaj mikslingvoj tra la mondo, sen la malta lingvo.
**Mikslingvo** estas termino uzata por specifa klaso de lingvoj, kiuj aperas en dulingva grupo por marki ĝian apartan identecon. Du klasikaj ekzemploj de mikslingvoj estas mednova lingvo (en insulo Mednij, Rusio) kaj miĉifa (parolata en Kanado). Foje estas klasifikataj kiel mikslingvoj ankaŭ surĵiko (orienta Ukrainio), para-romiaj lingvoj (lokaj lingvoj de ciganoj) kaj aliaj similaj idiomoj tra la mondo.

La plej parolata mikslingvo estas la malta lingvo kaj la plej propagita estas la Portuñol.

## Listo de la mikslingvoj 
* Miĉifa
* Surĵiko
* Malta
* Alemañol
* Franglais
* Spanglish
* Frañol
* Portuñol
* Japoñol
* Denglish

## Diferenco disde piĝino 
Diference de piĝino, mikslingvo:
* aperas en grupo, kiu bone parolas en ambaŭ "miksiĝantaj" lingvoj (piĝino aperas, kiam kontaktas du neinterkompreneblaj lingvoj, nekonataj por ambaŭ flankoj de paroloj);
* aperas pli-malpli konscie: parolantoj kreas ĝin el materialo de du font-lingvoj dum sufiĉe mallonga historia periodo (1-2 generacioj);
* mikslingvo ne celas superpason de lingvaj baroj, sed estas destinita nur por engrupaj konversacioj.

## Vidu ankaŭ 
* Franglais
* Miksdialekto

## Eksteraj ligiloj 
(en) Miksitaj lingvoj ĉe Ethnologue 
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Mikslingvoj
Brazila arkeologio

La Brazila arkeologio ekis jam en la komenco de 19-a jarcento kiam oni kreis la *Museu Imperial do Rio de Janeiro* (Imperian Muzeon de Rio-de-Ĵanejro)  kaj la *Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro* (Brazilan Instituton pri Historio kaj Geografio). Tiam la brazila arkeologio ne estas scienca, kaj konsistis en amatoraj serĉoj por trovi kolekteblajn objektojn. Ekde 1867 la kolektaro de Imperia Muzeo estis organizata laŭ raciaj kriterioj.

Jam en 1936, la tiama Ministro pri Edukado kaj Sano, Gustavo Capanema, okupiĝis pri la prezervado de la kultura brazila patrimonio. Li petis al Mário de Andrade ke skizu antaŭprojekton de Leĝo por protekti historiajn havaĵojn kaj ordonis al Rodrigo Melo Franco de Andrade kreon de la *Serviço do Patrimônio* (Heredaĵa Servo). La *Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional* (Instituto de Nacia Historia kaj Arta Heredaĵo), estis kreita en la 13-a de januaro de 1937 de la Leĝo nº 378, dum la registaro de Getúlio Vargas.  Poste, en la 30-a de novembro de 1937, oni  promulgis la Dekreto-Leĝo nº 25, kiu organizis la "protektado de la patrimonio historia kaj arta nacia". En tio periodo, oni zorgis ĉefe pri konservo, riparo kaj protekto de monumentoj kaj konstruaĵoj, kaj oni ne zorgis speciale pri arkeologio.

La moderna scienca arkeologio aperis malfrue en Brazilo. Malgraŭ jam en 19-a jarcento kelkaj homoj okupiĝis pri arkeologio en Brazilo, tuj post Unua Mondmilito preskaŭ ne estis arkeologiaj laboroj en la lando. Nur post 1945 aperis la programo PRONAPA kun instigo de usonaj scientistoj, kiuj deziris diskonigi arkeologion en Sudameriko por kompari la trovoj en tiu ĉi kontinento kun aliaj faritaj en Nordameriko. Usonanoj oferis teĥnikan apogon kaj stipendio al brazilaj arkeologoj. Ĉirkaŭ 1950, Paulo Duarte ekis la universitatajn serĉojn sub influo de humanista franca arkeologio. Tiam, oni diplomigis la unuajn brazilajn profesiajn arkeologojn kaj aperis la unua federacia leĝo de protekto al arkeologia patrimono (leĝo n. 3.924/1961).

En tio periodo, preskaŭ ne estas arkeologia serĉo pri historia periodo, oni zorgas nur pri pra-historio. Nur en la 1960-aj aperas arkeologiaj serĉoj pri historia periodo, sed multaj klerulo kontraŭis ĝin por konsideri la arkeologio parto de antropologio kaj ne de historio. 

La jardekoj de militista diktaduro estis tre malfavoraj al brazilaj sciencoj, kaj arkeologio estis tre malhelpata, ĉar la militista ideologio pri "progreso" ne valorigis la pasintaĵon. Multajn arkeologiajn sieĝojn estis detruitaj de registaro mem por konstruo de vojoj, monumentoj, ktp.

En la lastaj 20 jaroj, la brazila arkeologio revigliĝis kaj komencis enigiĝi al tutmondaj serĉlinioj.

La brazila konstitucio de 1988 en ĝia artikolo 216, alineo V (kvin) garantias la ŝtata protekto al arkeologiaj seĝoj, kaj la subalineo 5 donas specialan protekton al restaĵoj de kilomboj (rifuĝejoj de nigruloj kiuj fuĝis de sklaveco).
Atomium

**Atomium** estas monumento en la ekspozicia parko *Hejzeloparko* en la urboparto Laken de Bruselo, Belgio. Temas pri ŝtala konstruaĵo kiu konsistas el naŭ grandaj sferoj, kiuj kune bildigas kuban kristalstrukturon de fero, 165-miljardoble pligrandigita. La konstruaĵo estas kovrita de aluminio kaj malplena havas mason de 2500 tunoj.

maldekstre|eta|
Atomium estis konstruata por la Internacia ekspozicio en Bruselo en 1958. La konstruaĵo estas kreita de arkitekto André Waterkeyn kaj estis celita ne resti tie pli longe ol dum ses monatoj. Post la fino de la ekspozicio oni decidis ne malkonstrui ĝin, ĉar ĝi intertempe iĝis tre populara.

La monumento, laŭ la diagonalo de la kubo, altas 102,705 metrojn. La bazo estas sesangulo kun diagonalo de 94,75 metroj.

La sferoj, kiuj havas diametron de 18 metroj, estas ligitaj pere de rulŝtuparoj. La tri plej eksteraj altaj sferoj ne havas vertikalajn fostojn kaj pro kialoj de sekureco ne estas alireblaj por la publiko. En la plej alta sfero oni havas panoraman elvidon je la urbo, kaj en la aliaj sferoj estas diversaj ekspozicioj.

En marto 2004 komenciĝis dujara renovigo de la monumento. Dum tiu periodo oni interalie anstataŭis la aluminian kovraĵon per korodimunŝtala inokso. Tial Atomium estis nealirebla por turistoj de oktobro 2004 ĝis januaro 2006. Entute la renovigo kostis 26 milionojn da eŭroj. Ĝi denove malfermiĝis al la publiko je la 18-a de februaro 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Atomium *(angle, france, nederlande)*
* 
* Retkamerao de la Atomium 

Kategorio:Konstruaĵoj en Bruselo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Bruselo
Robert Wise

**Robert E. WISE** [ROB*e*t ŬAJZ] (naskiĝis ĉe Winchester, Indianio, la , mortis ĉe Los-Anĝeleso, Kalifornio, la ) estis usona filmreĝisoro. Li precipe konatiĝis kiel reĝisoro de la tre sukcesa muzika filmo *The Sound of Music*.

Wise estis nomumita sepfoje por Oskar-premiojn kaj gajnis entute kvar. Tiujn li ricevis por liaj du plej konataj muzikalojn *The Sound of Music* kaj *West Side Story*. Dufoje Wise gajnis la oskaron por plej bona reĝisoro kaj por plej bona filmo.

## Oskar-premioj (*Academy Awards*) kaj kandidatigoj 
* 1967 Gajnis Irving G. Thalberg Memoro-premion.
* 1967 Nomumita pro *Best Picture* (Plej bona filmo) *The Sand Pebbles*
* 1966 Gajnis *Best Director* (Plej bona reĝisoro) *The Sound of Music*
* 1966 Gajnis *Best Picture* (Plej bona filmo) *The Sound of Music*
* 1962 Gajnis *Best Director* (Plej bona reĝisoro) *West Side Story* kun Jerome Robbins
* 1962 Gajnis *Best Picture* (Plej bona filmo) *West Side Story*
* 1959 Nomumita pro *Best Director* (Plej bona reĝisoro) *I Want to Live!*
* 1942 Nomumita pro *Best Film Editing* (Plej bona filmredaktado) *Citizen Kane*

## Filmografio 
* *The Curse of the Cat People* (1944)
* *The Body Snatcher* (1945)
* *Born to Kill* (1947)
* *Blood on the Moon* (1948)
* *Mystery in Mexico* (1948)
* *The Set-Up* (1948)
* *The Day the Earth Stood Still* (1951)
* *The Captive City* (1952)
* *Destination Gobi* (1953)
* *Executive Suite* (1953)
* *Somebody Up There Likes Me* (1956)
* *Tribute to a Bad Man* (1956)
* *I Want to Live!* (1958)
* *Odds Against Tomorrow* (1959)
* *West Side Story* (1961)
* *The Haunting* (1963)
* *The Sound of Music* (1965)
* *The Sand Pebbles* (1966)
* *Star!* (1968)
* *The Andromeda Strain* (1971)
* *The Hindenburg* (1975)
* *Audrey Rose* (1977)
* *Star Trek - The Motion Picture* (1979)
* *Rooftops* (1989)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.thegoldenyears.org/wise.html  
* http://www.imdb.com/name/nm0936404 
* http://www.dvdclassik.com/Critiques/hommage_robert_wise.htm 
* http://www.ledevoir.com/2005/09/16/90495.html  

Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Prezidantoj de la Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj
Miel Cools

**Miel COOLS** (15a de aprilo 1935) estas flandra kantisto kaj kabareta artisto. Oni lin foje nomas "La nestoron de la kabareta arto" en Flandrio.

Miel Cools naskiĝis en Herk-de-Stad. Li edziĝis al Jenny Nysten kaj havas kvar infanojn: Annemie, Veerle, Inge kaj Bert.

Li komencis sian karieron en la kabareta arto en 1954 kiel verkisto de studenta opereto *De misbakken student* [la misformita studento] (laŭ libreto de Roger Hendriks). Ekde 1960 li koncertis kun kantoj de Toon Hermans, Jules De Corte kaj aliaj, sed ne longe poste ankaŭ ekverkis propran muzikon je tekstoj de i.a. Jaak Dreesen kaj Louis Verbeeck. Konatoj kantoj de Miel Cools estas *Boer Bavo* kaj *Houden van*.

Je la 10a de oktobro 2004 oni festis en la kultura centro de Haselto la 50-jaran karieron de Miel. Ekde februaro 2005 li havas novan programon titolita "D'r was toch nog iets!!." Li estas akompanata je ĝi de la flandraj muzikistoj Jokke Schreurs (gitaro) kaj Ivan Smeulders (akordiono).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo 

COOLS, Miel
COOLS, Miel
Kvinesdal

**Kvinesdal** estas komunumo en la provinco Agder (ĝis 2019 en la provinco Vest-Agder) de Norvegio. Ĝi ampleksas areon de 963 kvadrataj kilometroj (inkluzive de lagoj kaj fjordoj) kaj fine de marto 2013 havis 5 883 loĝantojn - laŭ la stato de  estis . Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

Administra centro de la komunumo estas la loĝloko *Liknes*. 

## Partnera komunumo 
*  Zalău [zaləŭ] (hungare **Zilah** [zila], germane **Waltenberg**, *Zillenmarkt*)  en Rumanio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Komunumoj de Vest-Agder
Kategorio:Komunumoj de Agder
Ventoenergio

[dekstra|eta|300ra|Ventoturbinaro de la montaro [Tehachapi en Kalifornio.]]
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri ventmueliloj]]
**Ventoenergio** aŭ **ventenergio** transformas kinetan energion de moviĝanta aero (vento) al pli uzebla formo por homaro.

La plej malnova ilo kreito de homoj por uzi la ventenergion estas la velo: la ventenergia utilas al la movado de boatoj tra la maro.

Poste la homaro eklernis uzi la ventenergion per ventomuelejoj, rekte transformante ĝin en mekaniĥan laboron. La unuaj ventomuelejoj aperis verŝajne en Azio, eble 2000 aŭ eĉ 3000 jarojn a.K.

Velboatoj kaj aliaj uzoj de la ventenergio sen turneblaj partoj ankoraŭ ekzistas, sed estas malpli gravaj ol en la pasinteco. Nuntempe per la vorto ventenergio oni plej ofte celas elektran energion kiu estas produktita per ventoturbinoj, ankaŭ nomataj **ventelektrigiloj** aŭ **ventoelektrigiloj**.

La plej gravaj avantaĝoj de ventoenergio estas la malpliigo de la medipoluado pro fosiliaj brulaĵoj kaj la malpli forta dependo de la nafto. La plej gravaj malavantaĝoj estas la alta prezo (pli malpli 1,5 ĝis 3-oble pli multe kostas ol "griza kurento", el ne tute renoviĝanta energio), la varieco en la disponeblo de vento kaj la bezono je spaco.

## Vidu ankaŭ 
* Muelejo
* Renoviĝanta energio
* Ventoparko

Kategorio:Renoviĝanta energio
Kategorio:Renovigeblaj resursoj
Kastanoto

Biologio > Birda klaso > Paseroformaj > Fringedoj > Kastanoto

----
1. Eta paseroforma birdo de la specio *Taeniopygia guttata*.
2. Du subspecioj ekzistas: gutatoj (Taeniopygia guttata guttata) de diversaj Pacifikaj insuloj kaj kastanotoj (Taeniopygia guttata castanotis) de Aŭstralio. Vidu bildon: http://en.wikipedia.org/wiki/Zebra_finch

----
Kastanotoj estas koketaj birdetoj!
275px|eta|Zebrafink (*Taeniopygia guttata*)
eta|273x273ra|Zebrafink (*Taeniopygia guttata*)
eta|pipo
Origine indiĝenaj en Aŭstralio, kastanotoj unue aperis en Eŭropo ĉe la komenco de la 19a jarcento, tial ili nuntempe tute malsovaĝiĝas. Facilas gardi kaj bredi ilin; kastanotoj tial idealas por komencantoj.

Kiel semomanĝantoj, ili ŝatas variecon da semtipoj, sed milio certe estas ilia preferata. Ili bezonas ankaŭ la por birdoj kutiman mineraligitan sablon (kiu helpas al ili disrompi la semojn) kune kun verdaĵo, sepiosto kaj de tempo al tempo servaĵo de formikovoj.
eta|Idoj en nesto

Ĉirkaŭ 10&nbsp;cm-longaj, kastanotoj estas allogaj paroj. Facilas seksdefini ilin. Plenkreskitaj virkastanotoj distingiĝas de inoj per plej kolorita plumaro. La virseksulo estas griza kun ruĝa beko, oranĝkoloraj vangoj, striata brusto kaj stela kaŝtankolora strio ĉe ĉiu flanko. La vosto estas zebrostriata. La ino havas oranĝkoloran bekon kaj estas tute griza krom flavbruna ventro. Ilia krio estas nura nepriskribebla pepo. La virbirdo havas strangan parigkrion, kiu ŝajnas iom ne trejnita.

Hodiaŭ troviĝas pluraj kolormutacioj, inkluzive blanka kaj flavbruna.

[Notu: En kelkaj libroj la latina nomo estas Poephilia guttata guttata/castanotis.]

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Orienta Timoro
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Owain Glyndŵr

**Owain Glyndŵr**  estis la lasta kimro kiu havis la titolon "Princo de Kimrio".
Li komencis en 1400 ribelon kontraŭ la angla superregado en Kimrio kaj gajnis vastan subtenon inter kimroj, sed post komencaj sukcesoj tamen finfine malvenkis. Li konsideratas kimra nacia heroo.

Dosiero:Owain Glyndwr.jpg|Owain Glyndŵr
Dosiero:Hyddgen.jpg|Memorilo pri la mortintoj de la Batalo de Mynydd Hyddgen

Kategorio:Princoj de Kimrio
Kategorio:Historio de Kimrio
Kategorio:Naciaj herooj
Robert Hossein

eta|Robert Hossein (2013)

**Robert HOSSEIN** (naskiĝis la 30-an de decembro 1927 en Parizo, mortis  en Essey-lès-Nancy) estis franca aktoro kaj reĝisoro.

## Biografio kaj kariero
Liaj antaŭuloj devenas el Rusio. Li estas unusola filo de muzika komponisto kaj pianisto. Jam en infanaĝo pli interesis lin aktoreco ol lernado kaj pianludo. Kiel dekkvarjara li komencis sendi siajn teatraĵojn por prijuĝo al literatura komisiono kaj je unu jaro pli malfrue li aliĝis en aktorkursojn de Tania Balach, René Simon kaj Jean Marchat.

Ekde la jaro 1946 li agadis kiel aktoro kaj pli malfrue ankaŭ kiel reĝisoro en pariza teatro *Grand Giugnol*, kie li solenis sukceson en ludoj de Sartr *Kun elimino de publiko* kaj *Honesta ĉiesulino*.

Ekde duono de la 50-aj jaroj de la lasta jarcento li validiĝis en filmoj kiel reprezentanto de aventuremaj, krimulaj, amantaj kaj misteroplenaj tipoj, kiujn li kreigis ankaŭ en de li reĝisorataj filmoj, plimulte en komercaj hororfilmoj, krudaj melodramoj, aventuremaj kaj kostumaj filmoj.

Pli grandajn artajn ambiciojn li demonstris per sia filma adapto de romano de Victor Hugo *Bedaŭrinduloj* kun Lino Ventura en rolo de *Jean Valjean*. La plej grandan popularecon alportis al li romantika staturo de nobla grafo ***Jeoffrey de Peyrac***, pro kiu lia edzino (Michele Mercier) subigas plurajn danĝerojn, en sukcesa serio pri aventuroj de la bela markizino (Angeliko - *Angeliko, markizino de anjeloj*; *Brila Angeliko*; *Angeliko kaj reĝo*; *Nedresurema Angeliko* kaj *Angeliko kaj sultano*).

Kiam lia gloro kulminis, li forlasis Parizon, li tre limigis filmigadon, por ke li ekskluzive dediĉu sin al teatro. Li fariĝis arta ĉefo, dramaturgo kaj reĝisoro de Popola teatro en Reims.

Li famiĝis ankaŭ kiel reĝisoro de monumentalaj projektoj (Krozŝipo Potemkin, Templo de Patrino Dia en Parizo, Danton kaj Robenspierre, La viro de nomo Jesuo, Bedaŭrinduloj, Julio Cezaro, Mia nomo estis Marie-Antoinetta k.a.).

El geedzeco kun aktorino Marina Vlady (1954 – 1959) li havas filojn Igor kaj Pierre, el geedzeco kun filino de eksa ministro Caroline Eliaschef (1962 – 1964) li havas filon Nicolas. Nun jam pli ol dudek jaroj li estas edziĝinta kun aktorino Candice Patou, kun kiu li havas filon Julien.

## Filmoj
* Don Juan ou Si Don Juan était une femme..., 1973

Kategorio:Francaj aktoroj
Ĉapturnulo

eta|Ĉapturnulo kun turnrado el Aagtekerk Nederlando. Foto: Hans de Kroon
**Ĉapturnuloj** estas lignaj aŭ brikaj ventmuelejoj aŭ pseŭdomuelejoj ĉe kiuj nur la ĉapo kun la alokruco estas turnebla.

Ekzistas lignaj kaj brikaj ĉapturnuloj, ili povas esti ses- aŭ okedraj nur la brikaj ankaŭ povas esti ankaŭ rondaj.

Per turno de la supra parto al la ĝusta direkto de la vento la aloj stariĝas orte je la vento. Pro tio oni akiras la plej bonan transmision de energio.

Estas du tipoj da ĉapturnuloj:
# muelejoj kun vosto je la postaĵo de la ĉapo; la muelisto turnas la ĉapon ekstere malsupre ĉe la piedo de la muelejo, per turnrado aŭ puliaro kun ĉenoj aŭ kabloj, al la dezirata pozicio.
# muelejoj kun interna turnmekanismo; la muelisto turnas la ĉapon interne supre ĉe la ĉapo per puliaro kaj ŝnuroj al dezirata pozicio.

Kategorio:Muelejoj
Fortikaĵo Bojardo

**Fortikaĵo Bojardo** (, []) estas fortikaĵo situanta en Atlantiko apud Francio inter la insuloj Oléron kaj Aix. Ĝi situas en la komunumo Île-d'Aix.

La fortikaĵo estas 61 m. longa, 31 m. larĝa kaj 20 m. alta.

## Historio 
Napoleono konstruigis la fortikaĵon je la komenco de la 19-a jarcento kiel protekto kontraŭ la angloj.

## Nuntempo 
En tiu ĉi fortikaĵo estis filmitaj televidaj internaciaj konkursoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ukgameshows.com/ukgs/Fort_Boyard 
* http://www.fortboyard.net
* http://www.cabuzel.com/oleron/boyard.php3  

Bojardo
Ventakvomuelejo

250ra|eta|Kilsdonkse molen
250ra|eta|Hüvenermühle
**Ventakvomuelejo** estas hibrido de ventmuelejo kaj akvomuelejo kaj povas esti propulsita de vento aŭ de akvo.

En Nederlando ne plu estas tiaj funkciantaj muelejoj, kvankam ekzistas planoj por restaŭri la *Kilsdonkse molen* . Tamen en la germana Hüven estas sendifekta ekzemplero la *Hüvenermühle*.

## Eksteraj ligiloj 
* La Kilsdonkse molen
* La Hüvenermühle 

Kategorio:Muelejoj
Kategorio:Akvomuelejoj
Kategorio:Ventmuelejoj