open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Observatorio de Perto

La **Observatorio de Perto** estas la nomo de du sinsekvaj astronomiaj observatorioj en Okcidenta Aŭstralio.

## Unua observatorio 
[eta|maldekstra|300px|La malnova observatorio de Perto ([nun en 2011|nun, sidejo de "National Trust of Australia").]]
Ĝi estis konstruita en 1896 kaj oficiale malfermita en 1900 de John Forrest, unua ĉefministro de Okcidenta Aŭstralio. Situante sur la Monto Eliza, monteto super la urbo Perto, ĝi utilis ĉefe por teni la norman tempon por la Okcidenta Aŭstralio kaj kolekti meteologiajn datenojn.

Inter 1923 kaj 1959, sismografo de Miln-Shaw (horizontala sismografo) estis tie instalita por registri la tertremojn de Okcidenta Aŭstralio. Post 1959 tiu aparato estis translokita en la Terfizikan Observatorion de Mundaring.

## Nova observatorio 
En la 1960-aj jaroj, la luma poluo de la urbo Perto trudis transloĝigon de la observatorio al ĝia nuna loko en Bickley sur la monto Gunjin en la Darling Scarp, 25&nbsp;km oriente de Perto. La konstruo kostis 600 000 $, la nova observatorio malfermiĝis en 1966.

Ĝi nune partoprenas je la Near Earth Asteroid Tracking (NEAT: Postĉaso de la Terrenkontaj Asteroidoj) de la NASA. La Minor Planet Center kreditas ĝin de la malkovro de pluraj centoj de tiaj objektoj, inter kiuj 29 numerotitaj asteroidoj.

La registaro de Okcidenta Aŭstralio provis plurfoje fermigi la observatorion, iom grava provo okazis en 1987, kiam la observatorio dependis de la ŝtataj servoj. La premo de la publiko, de la sciencistoj kaj de la amatoraj astronomoj trudis la registaron rezigni tiun decidon. Okaze de la centjara jubileo de sia fondo, la observatorio estis dependigita al la "* Department of Conservation and Land Management*".

En 2005 ĝi iĝis la plej malnova observatorio kontinue funkcianta en Aŭstralio kaj la lasta astronoma observatorio mastrumita de la registaro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Perto

## Eksteraj ligiloj 
*  Welcome to the Perth Observatory (Bonvenon en la Observatorio de Perto) 
*  Komputila animacio de la observatorio, fare de Graham Taylor

Perto
Kategorio:Perto
2158 Tietjen

'*2158 *Tietjen'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Friedrich Tietjen, direktoro de la *Astronomisches Rechen Institut'' (Instituto de Astronomia Kalkulo) de Berlino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
2159 Kukkamäki

'*2159 *Kukkamäki'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finna astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la finnan geodeziiston Tauno Johannes Kukkamäki (1909 - 1997), direktoro de la *Finnlanda Instituto de Geodezio'' de 1963 ĝis 1977.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Inter fantomoj

***Inter fantomoj*** (hispanlingve: ***Entre fantasmas***) estas romano de la kolombia verkisto Fernando Vallejo (Literaturpremio Rómulo Gallegos 2003) eldonita en 1993. Ĝi estas la kvina libro de *La rivero de la tempo (El río del tiempo)*. Temas pri membiografia romano rakontanta parton de la jaroj vivitaj en Meksikurbo, kie Vallejo loĝas ekde 1971. 

## Resumo 
La romano komencas memorigante la tertremon de Meksiko de 1985:

## Stilo 
Ĉi libro, tia kia la aliaj de *La rivero de la tempo*, havas ofte monologan stilon.

## Roluloj 
La roluloj estas ĉiuj laŭvice elnomitaj mortuloj de la rakontisto kaj la rakontisto mem:

**Fernando Vallejo**

**Brujita**: la hundino de Fernando Vallejo

## Anekdotoj pri Esperanto 
En ĉi verko *Inter fantomoj* Vallejo rakontas, ke lia onklo Iván estis esperantisto:

Kategorio:Hispanamerika literaturo
Kategorio:Hispanamerikaj romanoj
Kategorio:Literaturo de Kolombio
Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj de Fernando Vallejo
Kategorio:Romanoj de 1993
Safien (komunumaro)

La **komunumaro Safien** estas administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Surselva. Ĝi havis 419 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas Tenna.

## Geografio 
La komunumaro Safien entendiĝas en la plej granda parto de la valo de Safien, kiu estas la valo de la rivero Rabiusa, alfluanto de Antaŭa Rejno.

## Trafiko 
La valo de Safien situas flan ke de la gravaj trafikvojoj. La valo atingeblas per la vojo de Versam al Safien, sur kiu cirkulas ankaŭ poŝtaŭtolinio.

## Komunumoj de la komunumaro Safien 
La komunumaro Safien konsistas (stato en 2011) el 2 komunumoj. Jen la listo:

## Historio 
La komunumaro Safien estis fondita surbaze de la leĝo pri la nova administracia ordo de Kantono Grizono en la jaro 1851, el la tiamaj tribunalkomunumoj Tenna kaj Safien. Ĝis la 31-a de decembro 2010 la komunumaro Safien apartenis al la distrikto Heinzeinberg. Kun efiko de la 1-a de januaro 2001 Safien estis atribuita la la distrikto Surselva, dum la ceteraj komunumaroj de la distrikto Heinzenberg estis integritaj al la distrikto Malantaŭa Rejno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumaro Safien

!
2160 Spitzer

'*2160 *Spitzer'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astrofizikiston Lyman Spitzer (1914–1997).

*Oni ne konfuzu ĝin kun 2065 Spicer.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1956
2162 Anhujo

**2162 Anhujo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankino.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina provinco Anhujo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
Makarios la 3-a (Kipro)

**Makarios la 3-a**, greke Μακάριος Γ, naskonomo **Miĥail Ĥristodolou Mouskos**, greke Μιχαήλ Χριστοδούλου Μούσκος (naskiĝis la  en Pano Panagia, mortis la  en Nikozio), estis la ĉefepiskopo kaj primaso de la aŭtokefala (sendependa) Kipra Ortodoksa Eklezio (1950–1977) kaj la prezidanto de Kipro (1960–1974 kaj 1974–1977).

Makarios la 3-a estis de 1950 ĝis 1977 ĉefepiskopo kaj primaso de la aŭtokefala (sendependa) Kipra Ortodoksa Eklezio. Li aliĝis al la lukto por sendependeco de Kipro disde Britio kaj rolis kiel nacia gvidanto. Post sanga batalado Kipro iĝis memstara kaj Makarios la 3-a estis elektita kiel ĝia unua prezidanto.

En 1974 li estis elpostenigita per puĉo ligita al la greka diktaturo de la koloneloj (1967 ĝis 1974) kaj ties klopodoj por unuigo (*enosis*) de Kipro kun Grekio. Tiam ankaŭ Turkio invadis Kipron kaj ek-okupaciis la nordan parton de la insulo. Post la redemokratiiĝo de Grekio ankaŭ Makarios revenis kiel prezidanto de Kipro kaj plu oficis ĝis sia morto en 1977.

Kategorio:Ortodoksaj episkopoj
Kategorio:Kipraj episkopoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj
Kategorio:Prezidantoj de Kipro
2163 Korczak

'*2163 *Korczak'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 1971 elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo estas omaĝo al Janusz Korczak, (plumnomo de *Henryk Goldszmit''), pola pedagogo kaj verkisto, kiu memvole elektis esti forkondukita en Treblinka kun la judaj orfoj kiun li prizorgis en orfejo de la Varsovia geto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Krimea astrofizika observatorio
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Acla

**Acla** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Acla (Mathon)** estas setlejo de la komunumo Mathon de la komunumaro Schams en la distrikto Malantaŭa Rejno, Kantono Grizono, Svislando.

* **Acla (Medel)** estas vilaĝo de la komunumo Medel (Lukomagno) de la komunumaro Cadi/Disentis en la distrikto Surselva, Kantono Grizono, Svislando.

* **Acla (Tenna)** estas vilaĝo de la komunumo Tenna de la komunumaro Safien en la distrikto Surselva, Kantono Grizono, Svislando.
Tenna GR

## Pri la komunumo 
**Tenna** estas komunumo de la komunumaro Safien kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 105 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009. Tenna estas la sidejo de la administracio de la komunumaro Safien.

## Geografio 
Tenna situas sur alta teraso ĉe la okcidenta flanko de la valo de Safien. La orientan limon de la komunumo formas la rivero Rabiusa. La komunumo konsistas el la setlejoj Acla, Egschi, Innterbärg, Mitti kaj Usserbärg.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tenna limas en nordoriento al Versam, en sudoriento kaj sudo al Safien, en okcidento al Riein, kaj en nordokcidento al Valendas.

## Trafiko 
Tenna situas flanke de la gravaj trafikvojoj. En la valo pasas tra la komunuma teritorio la vojo de Versam al Safien. Kurboriĉa flanka vojo kondukas de la vala vojo al la vilaĝo sur la monta teraso. Al la publika transportreto Tenna estas konektita per poŝtaŭtolinio al Versam kaj alia linio al la vala vojo, kie ekzistas konekto al la poŝtaŭtolinio de Safien al Versam.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Tenna datiĝas el la jaro 1398 kiel *Thena*. Dum mezepoko la regiono de Tenna estis alpopaŝtejo de la komunumo Valendas. En la 14-a jarcento en Tenna ekloĝis valzoj, kiuj fondis tutjaran setlejojn. En la jaro 1398 la grafoj de Werdenberg, kiuj estis tiam la senjoroj de la regiono, vendis la teritorion al la valzaj setlantoj. Ĝis la reformacio en la jaro 1523 la preĝejo Sankta Valentino en Tenna apartenis kiel kuratkaplanejo al la paroĥo Valendas. Kadre de la reformacio ĝi fariĝis aparta paroĥo. La landa suvereneco pri Tenna apartenis de 1383 ĝis 1819 al la Senjoroj de Rhäzüns.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Tenna

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tenna
2164 Lyalya

'*2164 *Lyalya'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 11-an de septembro 1972 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon "*Ljalja*", karesa formo de la virina antaŭnomo "*Elena*", en omaĝo al *Elena Konstantinovna Ubijvovk* (cirile *Елена Константиновна Убийвовк''), studentino pri astronomio mortigita dum la dua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
Darna

**Darna** (; ankaŭ latinliterigita *Darnah* aŭ *Derna*, do en Esperanto **Darno** aŭ **Derno**) estas urbo de proksimume 50 000 loĝantoj (takso de 2010) en la nordokcidento de Libio. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto Darna. La urbo estas havenurbo borde de la Mediteranea Maro kaj apartenas al la historia regionego Cirenio. 

## Historio 
Dum la helenisma periodo la antikva urbo nomatis *Darnis* () respektive foje *Darne*. En la Romia Imperio la urbo iĝis administra kaj poste ankaŭ religia metropolo de la regiono nomata *Libya Secunda* respektive *Libya Inferior* ene de la provinco Cyrenaica. En la 4-a jarcento la urbo iĝis centro de kristana metropolita diocezo, nomata *Darnis*, kaj ankoraŭ nun en la katolika eklezio ekzistas laŭtitola ĉefepiskopo de Darnis, kvankam la katolika diocezo ne plu ekzistas.

Kadre de la forpelo de la islamanoj el Hispanio (Andaluso) en 1493 la urbo estis rekonstruita sur la ruinoj de la antikva loĝloko. Dum la periodo de la otomana  imperio, la urbo unue estis parto de la paŝaa gubernio Tripolo, kaj jam en 1711 iĝis parto de la teritorio de la dinastio Karamanli, antaŭ ol en 1835 ĝi iĝis parto de la aŭtonoma teritorio ("sanĝak") Bengazi de la Otomana Imperio - tiu teritorio ampleksis la tutan historian regionon Cirenio kaj estis rekte subigata al la supera regado en Istanbulo. 

Ĉirkaŭ la jaro 1850 la urbo havis pli-malpli 4,500 loĝantojn, kiuj vivis de agrikulturo, fiŝkaptado kaj mara komerco. 

La plej malnova moskeo en Darna estas *Al Maŝid Al Atik*, la "malnova moskeo", kiu en 1772 rekonstruiĝis fare de la dinastio Karamanli kaj ornamiĝis per 42 malgrandaj kupoloj. Plia moskeo *Maŝid Az Zaŭija* estis starigita en 1846. 

La franca admiralo *Honoré Joseph Antoine Ganteaume* kun sia armeo en 1800 albordiĝis en Darna kaj provis, kadre de la provo de la napoleona armeo konkeri Egiption, transportigi de ĉi-tie francajn armeajn unuojn kontinente orienten al Egiptio. Tamen tiu plano malsukcesis pro forta rezisto de lokaj armeaj unuoj de la islama dinastio. 

Tre proksime de Darna okazis samnoma batalo en 1805, kiam la usona armeo de la usona generalo William Eaton estis marŝinta 800 kilometrojn tra la libia parto de la dezerto Saharo kaj konkeris la urbon kadre de la Unua Berbera Milito.

En la Dua Mondmilito, la 30-an de januaro 1940 aŭstraliaj armeaj unuoj konkeris la urbon de la faŝisma itala armeo. 


Kategorio:Urboj de Libio
Detrík

**Detrík** (hungare *Detre* germane *Dittrich*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Detrík situas inter montoj, laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas je 32&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Detre 130 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Detrík 55 homoj, (ĉiuj slovakoj). La vilaĝo estas ankaŭ feriejo.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Lodrantka

**Lodrantka** kolektas akvon por siaj fontoj en arbaro super vilaĝo Jaroslav kaj per kelkaj rojoj gvidas ĝin en fiŝlagon Lodrant proksime de vilaĝo Trusnov. El ĝi jam fluas Lodrantka okcidenten trans ĉiuj kvar vilaĝoj de komunumo Dolní Roveň kaj sub urbo Dašice enfluas de dekstra flanko en Loučná.

**Lodrantka** fluas trans vilaĝoj Jaroslav, Trusnov, Litětiny, Horní Roveň, Dolní Roveň, Komárov kaj urbo Dašice.

Paralele kun Lodrantka, ĉirkaŭ unu km norde, fluas ĝia "ĝemelrivero" nomata Zadní Lodrantka. Ĝi fontas en arbaroj super vilaĝo Ostřetín, fluas trans vilaĝoj Ostřetín kaj Kladina kaj antaŭ urbo Sezemice enfluas en Loučná.

## Proksimaj turismaj celoj
* urbo Holice
* burgo Kunětická hora
* urbo Pardubice

## Bibliografio
* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

## Eksteraj ligiloj
* Raportprofiloj de inundservo (ĉeĥe)
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR (ĉeĥe) 
* Mapo de fonta regiono apud Jaroslav
* Mapo de enfluejo apud Dašice

Kategorio:Riveroj en Regiono Pardubice
Kategorio:Distrikto Pardubice
Kategorio:Akvokolekta areo de Elbo
Giglovce

**Giglovce** (hungare *Giglóc*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
  
## Situo 
Giglovce situas proksime de akvorezervujo de Ondava, laŭ traira flankovojo (la ĉefvojo estas tre proksime). Vranov nad Topľou troviĝas je 22&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1408. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Giglóc 154 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Giglovce 172 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1923

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Hermanovce nad Topľou

**Hermanovce nad Topľou** (hungare *Tapolyhermány* [tapojhermAnj], germane *Hermannsdorf an der Töpl*) estas  vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Hermanovce nad Topľou situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo el Bystré. Vranov nad Topľou troviĝas je 24&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1399 laŭ tiama hungara nomo kaj ortografio *"Hermanvagasa"*. En 1600 oni komputis tie 12 servutulajn domojn, preĝejon, paroĥon kaj lernejon. En 1715 27, post 5 jaroj 16 familioj pagis imposton. En 1787 248 vilaĝanoj vivis en 32 domoj, en 1828 612 vilaĝanoj en 84 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Tapolyhermány 654 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 pro la partizanoj la faŝistoj bruldetruis la vilaĝon. En 2001 vivis en Hermanovce nad Topľou 653 homoj, (651 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino el la 15-a jarcento, en 1650 trakonstruita
* monumento pri partizanoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
San Miguel de Tucumán

**San Miguel de Tucumán** estas metropolo kaj universitata urbo en Argentino, kie estas provinca ĉefurbo de Tucumán.
eta|maldekstra|220px|Katedralo al Sankta Francisko en San Miguel de Tucumán

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 527.150 (en 2001)
* Supermara alteco: 431 m
* Areo: 20 km2
* Telefonkodo: 0381
* Poŝtkodo: T4000-4003
* Horzono: UTC - 3
* 

## Geografio 
San Miguel de Tucumán situas en norda parto de la lando sur deklivoj. Bonaero troviĝas je 1311 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri San Miguel de Tucumán okazis en 1565. La loko frue estis religia kaj komerca centro. En 1812 en batalo la sendependuloj venkis la hispanojn. Post 4 jaroj oni tie proklamis la sendependecon de Argentino. Ekde 1870 trajno ligas la urbon kun la ceteraj landpartoj. Nacia Universitato de Tukumano funkcias tie ekde 1914. En 2008 okazis tie konferenco, kiun partoprenis 7 prezidantoj el Sud-Ameriko.

## Klimato 
San Miguel de Tucumán havas subtropikan klimaton. La temperaturo estas somere , vintre . Jare pluvas preskaŭ po 1000&nbsp;mm.

## Vidindaĵoj 
* katedralo omaĝe al Sankta Francisko el la 19-a jarcento
* baziliko
* paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Roĥ
* domo de sendependeco
* teatroj San Martín kaj Juan Bautista Alberdi
* muzeoj historia, religia kaj etnografia
* historia parko (iama batalejo)

## Servoj 
* Nacia Universitato de Tukumano

## Trafiko 
Internacia flughaveno de San Miguel de Tucumán troviĝas je 12&nbsp;km-ojn. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Famuloj 
* Márton Aczél, hungardevena biologo

## Ĝemelurboj 
*  Leverkusen, Germanio
*  Erfurto, Germanio
*  Wuppertal, Germanio
*  Geltendorf, Germanio
*  Klagenfurt, Aŭstrio
*  Alba Iulia, Rumanio
*  Ĉernivci, Ukrainio
*  Luhansko, Ukrainio
*  Kikinda, Serbio
*  Saint-Étienne, Francio
*  Győr, Hungario
*  Coventry, Anglio
*  Granby, Kanado
*  Windsor (Ontario), Kanado
*  Toamasina, Madagaskaro
*  Nazareth Illit, Izraelo
*  Anaba, Alĝerio
*  Ŝuĝoŭo, Ĉinio
*  Des Moines, Usono
*  Patras, Grekio
*  Ben Arous, Tunizio
*  Katowice, Pollando
*  Oeiras, Portugalio
*  Borlänge, Svedio
*  San Juan de Pasto, Kolombio

## Vidu ankaŭ 
* Tucumán (stacidomo)
* Tucumán CC. (stacidomo)

eta|maldekstre|Centra administrejo de San Miguel de Tucumán
eta|maldekstre|Monumento pri sendependeco

San Miguel de Tucumán
Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Metropoloj
Cancionero de Medinaceli

[eta|Palaco de la Duko de Medinaceli en [Medinaceli]]
La **Cancionero de Medinaceli** aŭ **Muzika Kanzonaro de Medinaceli** (CMM) estas manuskripto kiu enhavas muzikon hispanan de la Renesanco. Ĝi estis kopiata en la dua duono de la 16a jarcento kaj konserviĝis en la Biblioteko de la Familio de Medinaceli, de kie devenas ties nomo. Probable ĝi konstituas la rekolekton de polifonio hispana nereligia de la epoko renesanca plej gravan post la Cancionero de Palacio.

## Referencoj kaj bibliografio 
* *Historia de la música española*. Vol 2. Desde el Ars Nova hasta 1600. Samuel Rubio. Alianza Editorial. Madrid. 1983
* Komentarioj de Josep Maria Gregori kaj José María Mico Juán en la libreto de la disko *El cancionero de Medinaceli* 1535-1595. J. Savall. Hesperion XX.

Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Hispana muziko
Kategorio:Manuskriptoj
Ďurďoš

**Ďurďoš** (hungare *Györgyös* [djordjoŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Ďurďoš situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Vranov nad Topľou troviĝas 25 km, Giraltovce 8&nbsp;km.
  
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Györgyös 208 homoj, (slovakoj en majoritato, ciganoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando,  poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ďurďoš 229 homoj, (213 slovakoj, 16 ciganoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Hlinné (distrikto Vranov nad Topľou)

**Hlinné** (hungare *Agyagospatak* [adjagoŝpatak]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Hlinné situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hanušovce nad Topľou-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 11&nbsp;km. 

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1333 en mallonga hungara formo *"Agyagos"* (=argila. En la 15-a jarcento la husanoj suferigis la vilaĝanojn. En 1600 oni komputis tie 21 servutulajn domojn, luteranan preĝejon kaj paroĥon. En 1663 pro pesto multaj mortis. En 1715 11 familioj pagis imposton. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa. En 1828 593 vilaĝanoj loĝis en 77 domoj. En 1831 la loĝantoj ribelis pro ĥolero. Post unu jaro inundo okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Agyagospatak 495 homoj (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hlinné 1548 homoj, (1204 slovakoj, 333 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1940
* grekokatolika preĝejo de 1794, en 1883 renovigita

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Cimbasso

***Cimbasso*** nuntempe nomiĝas kontrabas-valvotrombono kun 4 ĝis 5 valvocilindroj en E♭, F, C aŭ B♭. Cimbasso havas proksimume la saman tonamplekson de bastubjo, konvenas tamen laŭsone pli bone al la trombonoj. Ĝi originas el la instrumentaro de la itala blovmuzika bando.

eta|*Cimbasso* en F

La vorto *cimbasso* unuafoje aperas en operpartituroj de Bellini (*Norma*, 1831) kaj Verdi. Verdi uzis ĉi tiun nomon, kiu origine signifas *c. in basso* (corno in Basso, corno inglese di basso), kiel arnomo por la kutimaj malaltaj konusaj blovinstrumentoj tiutempaj kiel baskorno („rusa fagoto“), serpento aŭ la pli moderna ofikleido. Moderna *cimbasso* tamen havas cilindran diametron, apartenas do al la trumpetinstrumentoj.

Indiko pri tio, ke tiutempe ekzistis instrumento nome *cimbasso*, ne ekzistas. Estas celata simple la plej malalta voĉo de la latunaj blovinstrumentoj, dum kiam la konkreta instrumento ŝanĝiĝis. Nuntempe tubjistoj ludas la „cimbasso“-voĉojn de tiuj operoj sur la moderna instrumento *cimbasso*, kio historie ne nepre pravigeblas, ĉar ĝin evoluigis la germana instrumentkonstruisto Hans Kunitz nur en la 1950-aj jaroj. Hector Berlioz en sia Instrumentad-Instruo (1844) ankoraŭ ne mencias bastrombonon kun valvoj.

Kiam Verdi dum sia milana tempo pripensis sian idealan imagon pri orkestro-instrumentaro, li deziris krom la du tenortrombonoj bastrombonon kaj kontrabastrombonon en B♭, kiun li konstruigis fare de la milana firmao Pelitti. Ĉi tian trombonsekcion Verdi preskribas en siaj operoj *Otello*, *Falstaff* kaj en la *Sacri Pezzi*. Je tio li nomas la kvaran voĉon „trombone basso“.

## Literaturo 
* Anthony Baines: *Brass Instruments, Their History and Development,* New York: Dover 1993. ISBN 978-0486275741
* Clifford Bevan: *Cimbasso Research and Performance Practice. An Update*, in: Stewart Carter (Hrsg.): *Perspectives in Brass Scholarship: Proceedings of the International Historic Brass Symposium, Amherst 1995* , Hillsdale (NY): Pendagron 1997, S. 289–299. ISBN 0-945193-97-1

## Eksteraj ligiloj 
* Historia prezentado 

Kategorio:Latunaj blovinstrumentoj
Polinezia Kultura Centro

La **Polinezia Kultura Centro** (PCC) estas Polinezia amuzparko aŭ vivmuzeo troviĝanta en Laie, ĉe la norda marbordo de Oahu, Havajo. Inaŭgurita la 12an de oktobro, 1963, la PKC okupas 42 akreojn (17 ha) posedatajn de la Universitato Brigham Young de Havajo.

La centro estis malfermita en 1963 kiel vojo por provizi dungadon kaj esploradoj por studentoj ĉe BYU-Hawai kaj ankaŭ por konservi la kulturojn de Polinezio.

La Polinezia Kultura Centro gastigas multajn specialajn eventojn, reliefiganta Havajan, Samoan, Tahitianon kaj Māori kulturoj kune kun Kristnasko festo kaj Hantita Lagunon. Aliuloj inkluzivas Moanikeala Hulan dancon feston kaj Mondo Fireknife Ĉampionecoj kaj Samoo festo.

Kategorio:Mormonismo
Kategorio:Kulturo de Havajo
Kategorio:Muzeoj en Havajo
Ringo CTR

300ra|dekstra

**Ringo CTR** estas ringo kun la literoj "CTR" ofte portata de membroj de la Mormona Eklezio kiel rememorigilo de la devizo *Choose The Right* ("Elektu La Justecon"), kaj kiel simbolo de ilia religia aliĝo.

Dum la pasintaj jaroj CTR ringoj fariĝis popularaj ĉe infanoj kaj plenkreskuloj en la Mormona Eklezio. Ili estas hodiaŭ haveblaj en diversaj dizajnoj en pli ol 30 lingvoj.

Kategorio:Mormonismo
Kategorio:Ringoj
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
Santiago de los Caballeros

**Santiago de los Caballeros,** esperante **Kavaliroj de Sankta Jakobo** estas metropolo kaj universitata urbo en Domingo, kie estas la dua plej granda urbo de la lando kaj ĉefurbo de provinco Santiago.
eta|maldekstra|300ra|Panoramo de Santiago de los Caballeros

eta|maldekstra|300ra|Teatro de Santiago de los Caballeros
[eta|maldekstra|220ra|[Monumento de Santiago|Monumento de Herooj en Santiago de los Caballeros]]

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro:  (en 2005)
* Supermara alteco: 
* Areo: 
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC - 4

## Geografio 
Santiago de los Caballeros situas en valo, en norda parto de la lando.

## Historio 
Santiago de los Caballeros fondiĝis en 1495 laŭ tiama nomo "Jacagua". Baldaŭe ĝi dufoje ruiniĝis pro tertremo. En 1844 estis grava strategia urbo dum milito por sendependeco.

## Klimato 
Santiago de los Caballeros havas tropikan klimaton. Uraganoj ofte minacas la urbon. En julio kaj en aŭgusto estas la plej varmaj temperaturoj. En ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* monumento pri herooj de 2005
* katedralo de 1895
* ponto Patiño
* muzeoj pri etnografio, tabako, bataloj kaj pri kulturhistorio
* El tiu regiono famas la Dominga sukceno

## Servoj 
* Pontificia Universidad Católica Madre y Maestra

## Trafiko 
Santiago de los Caballeros havas flughavenon kaj aŭtovojon. En la urbo estas nur privataj aŭtobusoj.

## Ĝemelurboj 
*  Novjorko, Usono
*  Havano, Kubo
*  Santiago de Compostela, Hispanio
*  San-Juano (Porto-Riko), Porto-Riko

Kategorio:Urboj de Dominika Respubliko
Kategorio:Metropoloj
2166 Handahl

'*2166 *Handahl'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Violet Handahl Green'', patrino de la usona astronomo Daniel W. E. Green.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Cancionero de Upsala

eta|Indeksa paĝo de la *Cancionero de Upsala*.

La **Cancionero de Upsala** (aŭ *Kanzonaro de Upsalo*) pro la sveda urbo de Upsalo, antaŭ al 1906), ankaŭ konata kiel **Kanzonaro de la Duko de Kalabrio** aŭ **Kanzonaro de Venecio**, estas libro kiu enhavas klasikajn kantojn hispanajn de la epoko renesanca.

## La libro 
La kompleta nomo laŭ kiu la libro estis presita estas: ***"Villancicos de diversos autores, a dos, y a tres, y a quatro, y a cinco bozes, agora nuevamente corregidos. Ay mas ocho tonos de Canto llano, y ocho tonos de Canto de Organo para que puedam aprovechar los que a cantar començaren."***

Ĝi estis rekolektita en la kortego de Fernando de Aragón, duko de Kalabrio, en Valencio, kaj publikita en 1556, en Venecio, de Jerónimo Scotto, unu de la presistoj plej konataj de tiu epoko.

La ununura konata ekzemplero de la tiu kantaro troviĝis ĉirkaŭ 1907, fafe de la muzikologo kaj diplomatikisto Rafael Mitjana y Gordón, en Carolina Rediviva, biblioteko de la Universitato de Upsalo, en Svedio. Post du jaroj, en 1909, Mitjana publikigis studon pri la libro titole *"Cincuenta y cuatro canciones españolas del siglo XVI"* (54 hispanaj kantoj de la 16a jarcento), kie komentas kaj transskribas la tekston de la kantoj. Mitjana atribuis la devenon de la verkoj al hispanaj komponistoj, kiaj Juan del Encina, Cristóbal de Morales, Francisco de Peñalosa ktp., kiu loĝis en Italio dum la unua duono de la 16a jarcento.

Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Hispana muziko
Karamanli

**Karamanli** estis dinastio de paŝaoj, kiu reĝis inter la jaroj 1711 kaj 1835 en Libio.

Post kiam la Otomana Imperio ne plu havis kontrolon pri la arabaj teritorioj de sia regno, ankaŭ en Libio la janiĉaroj kaj la barbareskaj piratoj ekhavis pli da politika kontrolo. En 1711 en Tripolo la otomana oficiro Ahmad Karamanli (lia nomo jam indikas, ke li originis el la turka provinco Karaman) transprenis la regadon (1711-1745) kaj senpotencigis la antaŭan, otomanan paŝaon. Kvankam la teritorio formale plu konsideriĝis otomana, li povis regi fakte sendepende kaj fondi la dinastion Karamanli. En 1922 li mem alprenis la titolon paŝao. Li etendigis sian influon ne nur al la tuta historia regiono Tripolio, sed ankaŭ al la najbaraj historiaj regionoj Cirenio kaj Fezano, do al praktike la tuta teritorio de la nuna ŝtato Libio. Ekonomie lia regado precipe baziĝis je raba agado de la barbareskaj piratoj kaj je la trans-sahara komerco. Per la ampleksaj enspezoj de tiuj du ekonomiaj branĉoj konstruiĝis la moskeo *Ahmad paŝao Karamanli* en Tripolo.

Lia filo Ali Karamanli (1754-1793) plifirmigis la regadon de la dinastio kaj plivigligis la transsaharan komercon. Anstataŭ la piratado pli kaj pli graviĝis la "pirataj impostoj", per kiuj la eŭropaj komercaj ŝipoj aĉetis ne esti prirabataj fare de la piratoj. Tamen la pluekzista piratado sub la sekva paŝao Jusuf Karamanli (1795-1832) gvidis al la dua barbareska milito kontraŭ Usono. Eĉ se la usona mararmeo ne sukcesis komplete finigi la piratadon, tamen la regado de la dinastio Karamanli estis signite malfortigata.

Kiam aldone ekestis pripotencaj luktoj interne de la dinastio, Jusuf Karamanli en 1832 abdikis favore al sia filo Ali Karamanli, kiu regis inter la jaroj 1832 kaj 1835. Tiu tamen ne sukcesis refortigi la regadon de la dinastio, kaj en 1835 la mararmeo de la Otomana Imperio albordiĝis en Libio kaj okupis la landon. La dinastiaj regantoj estis fortransportitaj al Istanbulo, kaj en la sekva periodo la regiono de la nuntempa Libio ree estis rekte administrataj de la Otomana Imperio.

Kategorio:Historio de Libio
Kategorio:Dinastioj
Kampara komunumo de Äänekoski

**Kampara komunumo de Äänekoski**, finne *Äänekosken maalaiskunta*, estis antaŭe komunumo en Meza Finnlando apud la kampurboj Äänekoski kaj Suolahti kaj la lago Keitele. La origina komunumo Äänekoski estis fondita en 1911. La kampurboj Äänekoski kaj Suolahti foriĝis el ĝi 1932, kaj la origina komunumo Äänekoski estis nomita Äänekosken maalaiskunta. En la jaro 1969 Kampara komunumo de Äänekoski (antaŭa Äänekoski) estis ligita al kampurbo Äänekoski, kaj en 1973 la kampurbo de Äänekoski iĝis urbo. Eble la plej konata persono el la origina komunumo Äänekoski/Kampara komunumo de Äänekoski estas Mikko Niskanen.

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
2168 Swope

'*2168 *Swope''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 14-an de septembro 1955 en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino Henrietta Hill Swope.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1955
All in the Family

***All in the Family*** (Esp: “Ĉiu en la familio”) estas usona situacia komedio. CBS telesendis ĝin ekde la 12a de januaro 1971 al la 8a de aprilo 1979. En 1979, ĝi reviziĝis kaj renomiĝis ''Archie Bunker's Place'' (Esp: “Loko de Archie Bunker”). Ĉi tiu versio de la programo daŭris kvar jarojn ĝis 1983.eta|Rolularo el 1976La programo montritis de Normal Lear kaj baziĝis sur la brita programo “Till Death Us Do Part” (Esp: “Ĝis Morto Ni Partigi”). Ĝi estis trarompa programo; ĝi estis la unua usona komedio kiu traktis rasismon, samseksemon, feminismon, seksatencon, aborton, maman kanceron, la Vjetnaman militon, menopaŭzon, kaj impotentecon.

La lokalo de la programo estis kutime la hejmo de la Bunkers en Astoria, najbarejo de Kvinzo, komunumo de Novjorko.

## Roluloj 
Archie Bunker (Carroll O'Connor) – membro de la laborista klaso kaj veterano de la dua mondmilito. Li estas bigoto, kaj estis tre antaŭjuĝinta kontraŭ kiu ne naskiĝis en Usono, konservativo, aliseksemo, aŭ WASP (Blanka Anglo-Saksa Protestanto).

Edith Bunker (Jean Stapleton) – la edzino de Archie. Ŝi estas dolĉa kaj komprenema, sed iom naiva. Foje tamen ŝi estas la plej saĝa membro de la familio. Archie ofte nomigas ŝin “Dingbat”.

Gloria Stivic (naskita “Bunker") (Sally Struthers) estas la filino de Archie kaj Edith. Ŝi estas feministo, kaj Archie ofte nomas ŝin “Little Goil” (Esp: “Malgranda Knabino”). Ŝi ankaŭ estas la edzino de Michael Stivic.

Michael Stivic (Rob Reiner) estas la edzo de Gloria. Li estas ateisto, liberala studento en universitato. Archie ofte nomigas lin “Meathead”.

La najbaroj de la Bunkers estis originale la Jeffersons, kiuj iam ricevis sian propran programon, *The Jeffersons*. La Jeffersons estas afrik-usonanaj, kaj George (Sherman Hemsley), la patro, estas ioma “nigrulo Archie Bunker”. La edzino de George estas Louise (Isabel Sanford), kaj ilia filo estas Lionel (Mike Evans).

## Kromproduktoj 
*All in the Family* produktis diversajn programojn:
* *Maude* – pri kuzino de Edith, Maude Findley (Bea Arthur), “liberala Archie Bunker”.
** *Good Times* – kromprodukto de *Maude* pri la servistino de Maude, Florida Evans (Esther Rolle).
* *The Jeffersons* – La Jeffersons transloĝigas al riĉa apartemento en Manhatano.
** *Checking In* – kromprodukto de *The Jeffersons* pri la servistino de la Jeffersons, Florence Johnston (Marla Gibbs).
* *Gloria* – pri Gloria post sia eksgeedziĝo de Michael.
* *704 Hauser* – pri nigrula familio kiu transloĝigas en la ekshejmo de la Bunkers.

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
2169 Tajvano

**2169 Tajvano** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la insulo Tajvano, teritorio de la Respubliko Ĉinio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Tajvano
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
The Jeffersons

***The Jeffersons*** estas usona situacia komedio. CBS telesendis ĝin ekde la 18a de januaro 1975 al la 25a de junio 1985. *The Jeffersons* estas la plej longa televida serio en usona historio kun plejparta afrik-usonana rolularo.

La lokalo de la serio estis kutime la apartamento de la Jeffersons en Manhatano, komunumo de Novjorko. La Jeffersons transloĝigis tie de Kvinzo kie ili estis najbaroj de la Bunkers de la televida serio *All in the Family*.

## Roluloj 
* George Jefferson (Sherman Hemsley) – la posedanto (kun lia edzino) de ĉeno de purigistejoj.
* Louise Jefferson (Isabel Sanford) – la edzino de George. Ŝi ofte laboras en komunumejo. George ofte nomas ŝin “Weezie”.
* Lionel Jefferson (Mike Evans, Damon Evans) – la filo de George kaj Louise. Li estas inĝeniero.
* Olivia Jefferson (Zara Cully) – la patrino de George, ofte nomis “Mother Jefferson” (Esp: Patrino Jefferson). Estas malakordo inter Olivia kaj Louise. Ŝi mortis je la kvara jaro de la serio.
* Tom Willis (Franklin Cover) – eldonisto, kiu loĝas supre. George ofte nomas Tom “honky”, rasisma malklaro.
* Helen Willis (Roxie Roker) – la edzino de Tom, kaj amiko de Louise. Helen estas afrik-usonana kaj Tom estas blankula. George ofte nomas ilin “zebras” (Esp: zebroj), rasisma malklaro.
* Jenny Willis (Berlinda Tolbert) – la filino de Tom kaj Helen Willis, kaj la fianĉino (kaj poste edzino) de Lionel Jefferson.
* Harry Bentley (Paul Benedict) – la brita najbaro de la Jeffersons. Li laboras ĉe la Unuiĝintaj Nacioj kial tradukisto. Li parolas plurajn lingvojn, inkluzive la rusan.
* Florence Johnston (Marla Gibbs) – la sarkasma servistino de la Jeffersons. Ŝi ofte humiligas George, sed la du efektive zorgas por si reciproke.

## Aliaj aktoroj 
* Billy Dee Williams

Jeffersons, The
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
2170 Belorusio

**2170 Belorusio** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 1971 elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la tiama Belorusa Soveta Socialisma Respubliko, nun, sendependa ŝtato de Belorusio.

eta|450px|center

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Belorusa SSR
Kategorio:Belorusio
Kategorio:Malkovrita de Krimea astrofizika observatorio
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Safien

**Safien** (malnova romanĉlingva nomo *Stussavgia*) estas komunumo de la samnoma komunumaro kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 314 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
La komunumo Safien etendiĝas en preskaŭ la tuta valo de Safien, tra kiu fluas la rivero Rabiusa, suda alfluanto de Antaŭa Rejno. La komunumo Safien konsistas el la vilaĝoj Safien-Platz, Camana-Boda, Thalkirch kaj Neukirch, kaj tuta aro da malgrandaj setlejoj. La plej alta punkto de la komunumo estas en sudo de la komunumo sur alteco de 3039 m s.m. la kulmino de la monto Alperschällihorn.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Safien limas en nordo al Tenna, en nordnordoriento al Versam, en nordoriento al Cazis, en orientonordoriento al Flerden, en oriento al Tschappina, en orientsudoriento al Mathon, en sudoriento al Casti-Wergenstein, en sudsudoriento al Sufers, en sudo al Splügen, en sudsudokcidento al Nufenen, en sudokcidento al Valzo, en okcidentosudokcidenton al Sankt Martin, en okcidento al Duvin, en nordokcidento al Pitasch, kaj en nordnordokcidento al Riein.

## Trafiko 
Safien situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La loko estas atingebla per vala vojo malfermita en la jaro 1885, kiu komenciĝas en Versam.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Safien datiĝas el la jaro 1219 kiel *Stosavia*. Dum mezepoko en la valo de Safien troviĝis alpopaŝtejoj, kiujn kultivis romanĉaj kamparanoj el la regionoj Heinzenberg, Schams kaj Rheinwald. De 1300 ĝis 1310 estis kreita je instigo de la Senjoroj de Vaz valzaj setlejoj en la valo. Dua almigrado de valzoj okazis en la 14-a jarcento sub la regado de la Grafoj de Werdenberg. En la jaro 1383 sekvis la Senjoroj de Rhäzüns kiel landaj mastroj kaj en la jaro 1493 la Senjoroj de Trivulzio akiris la mastrecon. Jam en la jaro 1362 Safien estis menciita kiel memstara komunumo kun komunumestro kaj ĵurio. Ĝis 1850 Safien estis propra tribunalkomunumo de la supra tribunalejo Thusis. Surbaze de la leĝo pri la nova administra ordo de Kantono Grizono de 1851 Safien fariĝis parto de la komunumaro Safien, kiu apartenis al la distrikto Heinzenberg. La distrikto Heinzenberg estis en la jaro 2000 malfondita, kaj la komunumaro Safien estis kun efiko de la 1-a de januaro 2001 atribuita al la nova distrikto Surselva. 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumaro Safien
* Versam-Safien (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Safien
Arbarkoturnoj

La **Arbarkoturnoj** estas birdoj de la genro  ***Odontophorus*** (Odontoforoj), plej tipa genro de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj, kiuj estas loĝantaj en arbaroj de Ameriko. La kernaj teritorioj de la genro centriĝas en la malaltaj teroj kaj montetoj de nordaj Andoj de Kolombio kaj en montaj teritorioj de Centrameriko; tamen kelkaj specioj loĝas aliloke en tropika kaj subtropika Sudameriko.

Temas pri timidaj specioj, kaj kiel sekvo ili estas inter la plej malfacilaj specioj inter la Kokoformaj birdoj por studi aŭ eĉ observi. Plej bona oportuno vidi arbarkoturnojn estas mateniĝe aŭ krepuske, kiam ili povas manĝi ĉe ŝoseflankoj aŭ ĉe arbarpado en familiaj grupoj de ĝis 12 birdoj. Tamen, se protektataj ili povas iĝis surprize fidemaj, kiel montrate ĉe Paz de las Aves ĉe Mindo, Ekvadoro, kaze de la Nigradorsa koturno.

La Arbarkoturnoj estas 22-30 cm longaj, dumpy, mallongvostaj, fortikabekaj perdrikecaj birdoj kun tufa kresto. La supraj partoj estas malhelbrunaj, kaj la subaj partoj estas nigraj, grizaj, brunaj aŭ ruĝecbrunaj. Kelkaj specioj havas rimarkindajn nigrablankajn gorĝajn aŭ vizaĝajn markojn. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed ĉe kelkaj specioj la ino havas pli senkoloran koloran kreston, kaj ĉe aliaj la subaj partoj estas pli ruĝecaj aŭ grizaj ol ĉe la masklo. La avertalvokoj estas laŭtaj kaj distingaj duetoj konsistaj je ripetataj frazoj, kaj estas ofte la ununuraj indikoj ke estas Arbarkoturnoj.

Ĉe plej parto de Arbarkoturnoj, informo venis ĉefe el specimenoj, kaj oni scias malmulte pri ties reproduktado kaj kutimaro. Ĉe majoritato de specioj, inklude la relative disvastigata Punktokoturno, neniam oni priskribis la neston.

La specioj ĉe kiuj oni konas la manĝokutimojn manĝas surgrunde, skrapinte ĝin serĉe de semoj, falitaj fruktoj kaj insektoj. La Arbarkoturnoj estas tipe timidaj kaj timemaj; ili kutime fuĝas perpiede, sed se ili ekflugas, okazas eksplodo en mallonga rapida flugero al densa kovro.

Ĉiuj specioj de Arbarkoturnoj suferis ĉasadon kaj krome pliiĝantan senarbarigon. Kelkaj specioj kun limigitaj teritorioj estas nun konsiderataj minacataj.

## Specilisto 
* Gujana koturno, *Odontophorus gujanensis*
* Punktoflugila koturno, *Odontophorus capueira*
* Nigrorela koturno, *Odontophorus melanotis*
* Ruĝfrunta koturno, *Odontophorus erythrops*
* Nigrafrunta koturno, *Odontophorus atrifrons*
* Bruna arbarkoturno aŭ Kolombianda koturno, *Odontophorus hyperythrus*
* Nigradorsa koturno, *Odontophorus melanonotus*
* Ruĝbrusta koturno, *Odontophorus speciosus*
* Takarkuna koturno, *Odontophorus dialeucos*
* Santandera koturno, *Odontophorus strophium*  
* Venezuela koturno, *Odontophorus columbianus*
* Brunkapa koturno, *Odontophorus leucolaemus*
* Baliviana koturno, *Odontophorus balliviani*
* Stelkoturno, *Odontophorus stellatus*
* Punktokoturno, *Odontophorus guttatus*

## Referencoj 
* Hilty, * Birds of Venezuela*, ISBN 0-7136-6418-5
* Madge kaj McGowan,*Pheasants, Partridges and Grouse* ISBN 0-7136-3966-0
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Listoj de islamanoj

Jen listo de **listoj de islamanoj**
* Listo de islamaj filozofoj
* Listo de islamaj poetoj
Ne ekzistas
* Listo de islamaj matematikistoj
* Listo de islamaj astronomoj
Sed haveblas ankoraŭ
* :Kategorio:Islamaj juristoj
* :Kategorio:Islamaj verkistoj

Kategorio:Listoj
Kategorio:Islamo
János Koszó

**KOSZÓ János** (pro. koso:) estis hungara literaturhistoriisto, universitata profesoro naskita en Lippa la 25-an de aprilo 1892 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de oktobro 1952. Li estis la edzo de komponistino Irma Ferch.

## Biografio
János Koszó finis fakon pri hungara, germana kaj franca lingvoj en Budapeŝto (1915). Poste kiel stipendiulo studis eksterlande. De 1918 ĝis 1922 li estis hungara lektoro de germana universitato, de 1922 ĝis 1928 li instruis en Budapeŝto. En 1924 li akiris kvalifikon de privatprofesoro pri germana literaturhistorio kaj li transprenis kune kun Károly Kerényi la redaktadon de la revuo *Egyetemes Philologiai Közlöny* (ĝis 1934). Li instruis en la Eötvös József Kollégium (1929–1934), poste de 1935 li estis publika eksterordinara profesoro de la katedro germana de la Universitato de Pécs. De 1940 ĝis 1946 li estis publika kaj ordinara profesoro de la Universitato de Koloĵvaro. En Pécs li redaktis kune kun Károly Kerényi la revuon *Ergaszterion* (Műhelytanulmányok és bírálatok a szellemtörténeti kutatás köréből). De 1947 ĝis sia morto li gvidis la katedron pri fremdaj lingvoj en la Korpkultura Altlernejo de Budapeŝto.
 
## Verkoj
**Fessler Ignácz Aurél élete és szépirodalmi működése* (Bp., 1915);
**A költői alkotás lélektana* (Bp., 1918); 
**Fessler Aurél Ignác a regény- és történetíró* (Bp., 1923);
**Művelődésismeret mint a modern nyelvi oktatás alapja* (Bp., 1931); 
**„Nyugat alkonya”-hangulat a XIX. század első felében és Magyarország* (Bp., 1933); 
**Térhiány-problémák az új német irodalomban* (Bp., 1935); 
**Ungarn und die geistesgeschichtliche Forschung* (Bp., 1938); 
**Irodalomtörténet és világnézet* (Bp., 1938); 
**Segédkönyvek a német nyelv tanításához* (Az újabb német irodalom főirányai és fejlődésmenete, Bp., 1942).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Savoniaj dialektoj

**Savoniaj dialektoj** estas finnaj dialektoj kiujn oni parolas en la regionoj Norda Savonio, Suda Savonio, Norda Karelio, Meza Finnlando, Kainuu kaj la Laga areo de Suda Ostrobotnio.

La savoniaj dialektoj estas parto de orientaj finnaj dialektoj. Kie en la finna literatura lingvo estas aa en unua silabo, en la savoniaj dialektoj estas normale ua (*mateno* estas en la finna literatura lingvo *aamu*, en savoniaj dialektoj *uamu*). Diftongoj, tiuj en la finna literatura lingvo ŝtopas je i, en la savoniaj dialektoj normale ŝtopas je e (*knabo* aŭ *filo* estas en la finna literatura lingvo *poika*, sed en la savoniaj dialektoj *poeka*). Kie en la finna literatura lingvo estas d, en savoniaj dialektoj estas nenio (la genitivo de la vorto *lahti* [golfo] estas en la finna literatura lingvo *lahden*, en la savoniaj dialektoj *lahen*).

eta|Areo de savoniaj dialektoj

Kategorio:Dialektoj
Kategorio:Finna lingvo
Irma Ferch

**FERCH Irma** (pro. ferĉ), edzino de János Koszó, estis hungara muzikkomponistino naskita en Arado la 1-an de januaro 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de oktobro 1977.

## Biografio
Irma Ferch pristudis kanton en muziklernejo de Peĉo. En 1940 ŝi alvenis en Koloĵvaron, poste de 1942 ĝis sia morto ŝi vivis en Budapeŝto. Ŝi pristudis muzikkomponadon kun pluraj interrompoj en Nemzeti Zenede, en la *Budapesti Erkel Ferenc Zeneművészeti Szakiskola*, privatvoje ĉe Ervinné Major. Ŝi komponis muzikon por sporteventoj.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
János Tivadar Kosztka

**KOSZTKA János Tivadar** (pro. kostka) estis hungara inĝeniero pri akvo naskita en Lugos ĉirkaŭ 1740 kaj mortinta en ? ĉirkaŭ 1820.
## Biografio
János Tivadar Kosztka priokupiĝis komence la reguligon de Tibisko kaj Bega, poste de Maros, pli poste li estis inĝeniero-direktoro de ĉambro. En 1788 li transprenis la gvidadon de la direktorejon de Nadjvarado. Liaj mapoj kaj notaĵoj troviĝas en la Landa Arkivejo kaj en la malnova arkivejo de oficejo pri agrobonigo de Temeŝvaro.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kosztka, J. T.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj