Konstanto la 1-a

**Konstanto la 1-a** aŭ **Flavius Julius Constans** estis la plej juna filo de Konstanteno la Granda kaj romia imperiestro de la 9-a de septembro 337 ĝis 350. En la 25-a de decembro 333, ankoraŭ infano, li unue estis nomumita Cezaro (juna imperiestro) kaj, post la morto de sia patro en 337, li regis la Romian Imperion kiel Aŭgusto kune kun siaj du fratoj, Konstanteno la 2-a kaj Konstancio la 2-a. De 340 pluen, li kontrolis la tutan okcidentan parton de la imperio. En 350, li estis murdita de dungosoldatoj de la uzurpanto Magnencio.

## Historia scenejo
La Romia Imperio spertis profundan transformiĝon komence de la 4-a jarcento. La patro de Konstanto, Konstanteno la Granda, venkis en la sukcedluktoj, kiuj okazis kun la fino de la Tetrarkio establita de imperiestro Diokleciano, tiel fondante la Konstantenan dinastion, al kiu Konstanto ankaŭ apartenis.

[eta|maldekstre|260px|[Atanazio de Aleksandrio: La plej grava oponanto de la arianoj.]]

[eta|dekstre|300px|Konstanto venkis invadon de la Sarmatoj post kiam li fariĝis unu el tri Aŭgustoj (imperiestroj) kune kun siaj fratoj [Konstanteno la 2-a kaj Konstancio la 2-a.]]

eta|maldekstre|300px|Konvertado al Kristanismo de Konstanteno la Granda.

[eta|dekstre|300px|La [Sasanida Imperio alfrontis la Romian Imperion inter la jaroj 224 kaj 651.]]

Dum sub Diokleciano la graveco pri la deveno por la legitimeco de imperia regado estis iom preterlasita, la dinastia legitimeco ludis centran rolon al Konstanteno, kiu transdonis sian imperian kronon al siaj filoj.

La regado de Konstanteno estis signifa ĉefe pro du kialoj: Unue, la laŭgrada enŝoviĝo de la centra potenco en la orienta parto de la imperio komenciĝis kun la nova imperia ĉefurbo, Konstantinopolo. Due, ekde 312, Konstanto sisteme promociis la kristanismon, tiel iniciatante la kristanigon de la Romia Imperio (la Konstantena ŝanĝo). Kvankam la tradiciaj kultoj de la dioj ne estis aboliciitaj, ili poste perdis influon.

Konstanteno elektis la novan rezidejon ĉe la Bosporo ĉefe pro la ekstera politika kialo, ĉar Konstantinopolo estis proksimume egaldistanca de la minacataj limoj de la imperio laŭlonge de la Danubo kaj Eŭfrato. Dum la situacio ĉe la Danubo estis ankoraŭ plejparte sekura sojle de la hunaj invadoj kaj la Migrada Periodo, la situacio en la oriento restis danĝera, ĉar la persoj, post periodo de maltrankvila paco ekde la fino de la regado de Konstanteno la 1-a, denove militis kontraŭ la romianoj sub Ŝapuro la 2-a. Alia eksterpolitika fokuso estis, kaj restis, la Rejna limo en Gaŭlio, konstante minacata de rabatakantoj.

## Vivo
Konstanto naskiĝis inter 320 kaj 323 kiel la tria filo de Konstanteno la Granda kaj lia edzino Faŭsta (289-326). Liaj gefratoj estis Konstanteno la 2-a, Konstancio la 2-a, Konstantina (319-354), edzino de Konstancio Galo (326-354) kaj Flavia Helena, edzino de Juliano Apostato (331-363). Konstanto estis edukita kristane kaj ricevis specialan trejnadon pri retoriko - ekzemple, lin instruis la fama oratoro Emilio Magno Arborio. Kiel infano, la 25-an de decembro 333, li estis nomumita Cezaro, subimperiestro de sia patro.

Ĉirkaŭ 335, li iris al Italio por transpreni la regadon de la registaro. Kelkajn jarojn poste, li fianĉiĝis al Olimpias, filino de la Pretora Prefekto de Konstanteno, Flavio Ablabio. Tamen, la geedziĝo neniam okazis. La kialoj estas disputeblaj.

Post la morto de Konstanteno la 22-an de majo 337, okazis serio da murdoj: armeaj oficiroj mortigis plurajn parencojn de la imperiestro, ŝajne kun la intenco elimini eblajn rivalojn de la filoj de Konstanteno. La partopreno de ĉi tiuj viroj — kiel profitantoj de la ago — estas disputata, sed almenaŭ en la kazo de Konstanto, tio ŝajnas sufiĉe neverŝajna. Antikvaj aŭtoroj suspektis pri lia frato Konstancio la 2-a, kvankam lia kunkulpeco ne estis pruvita.

La 9-an de septembro 337, Konstanteno la 2-a, Konstancio la 2-a, kaj Konstanto fine alprenis la titolojn de Aŭgustoj kaj, kelkajn monatojn poste, ĉe la Konferenco de Viminacium en la nuna Serbio, dividis la regadon de la imperio inter si. Konstanto ricevis Italion kaj Afrikon, same kiel la Balkanan Duoninsulon, antaŭe administritan de lia murdita kuzo Dalmatio.

Baldaŭ poste, konfliktoj ekestis inter Konstanto kaj lia pli aĝa frato Konstanteno la 2-a, kiu regis Gaŭlion, Britanion kaj Hispanion. Konstanto evidente rifuzis akcepti, ke, male al siaj fratoj, al li estis neita leĝdona povo. Dum li tenis la administradon de la registaro en sia parto de la imperio, la leĝdonan povon transprenis Konstanteno la 2-a, nome de Konstanto, kiu estis konsiderata tro juna.

Kiam Konstanto tamen publikigis leĝojn, konflikto ekestis kun Konstanteno la 2-a, kiu, kiel la plej aĝa filo de Konstanteno la Granda, jam postulis prioritaton super la tuta imperio. Dum tiu konflikto, la plej aĝa frato estis neatendite mortigita ĉe Aquileia en 340. Por garantii sian propran pozicion, Konstanto cedis Trakion, inkluzive de Konstantinopolo, al Konstancio la 2-a, en 339.
xx2
Konstanto nun regis la tutan Okcidenton, sed liaj religiaj politikoj kaj lia ŝajne netaŭga traktado de la armeo gajnis al li multajn malamikojn. Krome, religiaj kaj potenc-politikaj streĉiĝoj ekestis kun lia frato Konstanto, kiu regis la Orienton. Tamen, li tre sukcesis pri sekurigado de la limo kontraŭ la ĝermanaj triboj.

Li festis la devigan translokiĝon de la frankaj triboj sur monero prezentanta romian soldaton kondukantan malgrandan, nudkapan figuron eksteren la kabano. La sama figuro ankaŭ aperas sur monero de Konstanto la 2-a. Sur la surskribo oni legas FEL TEMP REPARATIO, mallongigo por "Por la restarigo de la feliĉaj tempoj."

Tamen, malkontento kreskis ene de la armeo. La 18-an de januaro 350, en Augustodunum, Gaŭlio, la trupoj tie proklamis generalon Magnencio (303-353) imperiestro, kaj li rapide certigis la subtenon de la armeo. La uzurpado ŝajne estis instigita ĉefe de la propra kasisto de Konstanto, Marcelino (m. 351).

Konstanto malhavis la subtenon ekster sia tuja rondo, kaj kiam li provis defii Magnencio al batalo, liaj trupoj ribelis, devigante lin fuĝi. Tamen, li ne povis eskapi la uzurpanton: la subtenanto de Magnencio, Gaisono, atingis Konstanton kaj la kavalerian trupon ĉe la fortikaĵo Helena ĉe la piedo de Pireneoj kaj mortigis lin. Magnencio estis finfine venkita en 353 de Konstancio la 2-a, kiu tiel transprenis la potencon super la tuta imperio.

## Religia politiko
La imperiestro Konstanto estis edukita kristane. Li dotis la preĝejojn tre malavare. Mediolanum iĝis la administra centro de Italio en la 4-a jarcento, koincidante kun la malkresko de Romo.

La kortego kaj la administrado loĝis tie, kaj la episkopejo tie estis de grandega graveco ĝuste pro ĉi tiu kialo. Konstanto establis sin en Milano kiel imperiestro de la tuta Okcidenta Romia Imperio.

Post kiam lia frato, Konstancio la 2-a, kun Ariana inklino, denove ekzilis la ĉefajn episkopojn de la Ortodokseco en la Oriento, post kiam la Sinodo de Antioĥio en 341, kiu estis sub la influo de Konstancio, aprobis la partiecon de Papo Julio la 1-a, kaj post kiam la Roma Sinodo de 340/341 finiĝis favore al Atanazio per la adopto de la Arianaj kredoj kaj la ekzilo de la Atanazia partio, Konstancio eksplicite pledis por la afero de la Ortodokseco. En Nordafriko, dum la jaroj 347/348, Konstancio malsukcese provis, kun la helpo de siaj senditoj Paŭlo kaj Makario, efektivigi politikon de reunuiĝo inter la Donatistoj kaj la Katolikoj.

Eĉ esperita repaciĝo inter Arianoj kaj Ortodoksaj Kristanoj ne povis esti atingita fine de 344, kiam kvar orientaj romiaj episkopoj venis antaŭ la imperiestro. Ili prezentis al li novan kredon (la Formulo Macrostichos), tiel lerte formulitan kaj malferman al interpreto, ke ĝi estis neakceptebla por la sinoda kunveno en Milano.

Nur post normaligo de rilatoj inter la du frataj imperiestroj en 346, la lastaj episkopoj distancigis sin de la Arianoj ĉe la dua Sinodo de Milano, en 347. Tiel, la lukto de la imperiestro Konstanto kontraŭ la Arianismo en lia parto de la imperio finiĝis per preskaŭ kompleta venko, kvankam kelkajn jarojn poste, episkopo Aŭksencio, kiel posteulo de Eŭstorgio de Milano (344–350), denove apartenis al la ariana grupo. Konstanto la 2-a daŭre simpatiis kun la Arianoj, aŭ pli ĝuste, la Homojanoj.

Konstanto adoptis la politikan teologion, kiun episkopo Eŭzebio de Cezareo estis evoluiginta por Konstanteno la Granda. Kiel posedanto de supera sekulara potenco, li postulis la rajton konduki siajn subulojn al la vera scio pri Dio kaj al pieco. Dum la Eklezio estas unuiĝinta, la pozicio de kristana imperiestro, laŭ la vidpunkto de Eŭsebio, estis simpla.

Tamen, tuj kiam malsamaj grupoj ene de la pli granda eklezia komunumo komencas batali unu kontraŭ la alia, la imperiestro nepre devas fariĝi la ĉampiono de unu grupo aŭ de alia. Konstanteno la Granda jam estis spertinta tion.

## Fontoj
La tiutempa verkisto Julio Firmiko Materno mencias, ke Konstanto vizitis Britanion komence de 343, specife dum la malvarmaj vintraj monatoj, sen specifi la kialon de lia vojaĝo. La plej grava fonto por Konstanto estas Amiano Marĉelino, kiu servis sub Konstancio la 2-a, frato de la imperiestro.

Tamen, lia historia verko pluvivas nur ekde volumo 14 pluen, kiu komenciĝas en la jaro 353. Krucreferencoj tamen sugestas, ke la perditaj volumoj ankaŭ traktis Konstanton konsiderinde detale. Pliajn informojn provizas bizancaj aŭtoroj kiel Johannes Zonaras.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 323
Kategorio:Mortintoj en 350
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo