open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koralblankigo

eta|dekstre|250px|Blankigita koralo.
eta|dekstre|250px|Bonfarta neblankigita koralo.
**Koralblankigo** aŭ **korala senkolorigo** okazas kiam koralaj polipoj elpelas algojn kiuj estis loĝintaj ene de iliaj histoj. Normale, koralaj polipoj loĝas laŭ endosimbioza rilato kun tiuj algoj, kiuj ludas gravan rolon por la bonfarto de la koraloj kaj de ties rifo. Algoj havigas ĝis 90 % el la korala energio. Blankigitaj koraloj plue vivas sed ekmalsategas post eksenkolorigo. Kelkaj koraloj rekuperiĝas.

La ĉefa kaŭzo de la koralblankigo estas la plialtiĝo de la akvotemperaturoj. Temperaturo ĉirkaŭ 1&nbsp;°C super la averaĝo povas okazigi blankigon. En 2017, la blankigo etendiĝis al la centra regiono de la rifaro. La averaĝa intermezo inter blankigokazoj estis duonigita inter 1980 kaj 2016.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Watson ME (2011). "Coral Reefs". En Allin CW (eld.). Encyclopedia of environmental issues. 1. Pasadena, Calif.: Salem Press. pp.&nbsp;317–318. ISBN 978-1-58765-735-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Great Barrier Reef Marine Park Authority, informaro pri blankigo. 
* ReefBase: a global information system on coral reefs. 
* Detaloj, kaŭzoj kaj efikoj.
* Travellers Impressions

Kategorio:Koralaj rifoj
Kategorio:Tutmonda varmiĝo
Insuloj Whitsunday

La insuloj **Whitsunday** estas aro da 74 ĉekontinentaj insuloj de variaj grandoj ĉe la centra marbordo de Kvinslando, Aŭstralio, proksimume je 900 kilometroj norde de Brisbano. La plej norda el la insuloj estas ĉe la marbordo de la urbo Bowen, dum la plej sudaj insuloj estas ĉe la marbordo de Proserpine. La insularo estas centrita ĉirkaŭ la insulo Whitsunday, sed la komerca centro de la insularo estas la insulo Hamilton. La tradiciaj posedantoj de la areo estas la Ngaro kaj la Gia kies Juru-a popolo estas la nura kiu havas jure agnoskita indiĝena titolo en la regiono Whitsunday.

La insuloj estas ene de la municipo Whitsundays, ene de la loja regareo de la regiono Whitsunday.

En 2009 kiel parto de la celebroj Q150, la insuloj Whitsunday estis anoncitaj kiel unu el la Ikonoj Q150 de Kvinslando pro sia rolo kiel "Natura altiro".

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Kvinslando
Kategorio:Insuloj en Aŭstralio
Dorka Borbás

**Dorka Borbás** [borbAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borbás Dorka** estis hungara vitroartisto. Ŝia patro estis Tibor Borbás.

Dorka Borbás naskiĝis la  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|Skulptaĵo fare de Dorka Borbás
eta|Statuo pri Ferenc Csík fare de Dorka Borbás

## Biografio 
Dorka Borbás maturiĝis en industriarta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1985, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1990 (baldaŭ ŝi akiris plian diplomon samloke). Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Bohus kaj Márton Horváth. Ŝi ricevis stipendiojn en 2001, 2006, 2016 kaj 2019, premiojn inter 2011-2018. Ŝi kreas ĉiuspecajn vitrajn artaĵojn. Ŝi havis edzon kaj naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj vitraj artaĵoj 
* statuo pri Ferenc Csík (2014, Keszthely kun iu alia)
* *Ujjlenyomat* (2017, Dabas)
* restaŭrado de vitra mozaiko en Hungara Nacia Banko (kun aliaj)
* vitra kupolo (banko en Budapeŝto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj vitroartistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
96612 Litipei

'*96612 *Litipei'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Astronomia Observatorio de Beijing, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Li Tipei'', gvidanta astrofizikisto kaj akademiano de la Ĉina Akademio pri Sciencoj. Li faris signifajn kontribuojn al la studo en astrofiziko de alta enregio kaj gvidis la "Sagaco"–HXMT (Modulada Teleskopo en Malmolaj X-Radioj), la unua ĉina ikso-radia astronomia satelito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Špičky

**Špičky** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Přerov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1169.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sanktaj Ŝimono kaj Judaso

## Pluaj fotoj 

Špičky, kostel zepředu.JPG|Preĝejo de sanktaj Ŝimono kaj Judaso
Špičky, hospoda.JPG|Gastejo
Špičky, OÚ.JPG|Municipa ofico
Špičky, pomník.JPG|Monumento

Kategorio:Municipoj en distrikto Přerov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Přerov
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Bečva
Surfaca fluado

[eta|Surfaca fluado sur [herbo al akvelfluejo.]]
**Surfaca fluado** estas la fluado de akvo okazanta sur la grunda surfaco kiam troa pluvakvo, ŝtormakvo, fandakvo, aŭ aliaj fontoj, ne povas plu eniri sufiĉe rapide en la grundon. Tio povas okazi kiam la grundo estas saturata je akvo ĝis sia plena anhvakapablo, kaj la pluvo alvenas pli rapide ol la grundo povas absorbi ĝin. Surfaca fluado ofte okazas kiam netralaseblaj areoj (kiel tegmentoj kaj pavimo) ne permesas, ke la avo entrempiĝu engrunden. Surfaca fluado estas grava komponanto de la akvociklo. Ĝi estas la ĉefa agento de grunderozio fare de akvo. La terareo kiu produktas fluadon drenatan al komuna punkto estas nomata akvokolekta baseno.

Fluado kiu okazas sur la grunda surfaco antaŭ atingi kanalon aŭ naturan fluejon estas ebla fonto de poluado, ĉar ĝi povas porti hom-faritajn poluantojn aŭ naturajn formojn de poluado (kiel putriĝintaj folioj). Hom-faritaj poluantoj en fluado povas esti nafto, pesticidoj, sterko kaj aliaj.

Aldone al okazigo de akverozio kaj poluado, surfaca fluado en urbaj areoj estas grava kaŭzo de urba inundo, kio povas rezulti en damaĝo al havaĵoj, akvakumulado kaj cimo en fundamentoj, krom stratinundo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Gebert, W. A., D.J. Graczyk, kaj W.R. Krug. (1987). Average annual runoff in the United States, 1951-80 [Hydrologic Investigations Atlas HA-710]. Reston, Va.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Shodor Education Foundation (1998). "Surface Water Runoff Modeling."

Kategorio:Akva ekologio
Kategorio:Erozio
Kategorio:Teraj fenomenoj
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Irigacio
Kategorio:Media kemio
Kategorio:Grunda poluado
Kategorio:Akvopoluado
San Juan (Batangoj)

** San Juan** -  - estas kvinaklasa urbego en Filipinoj, en suda Luzono, en regiono CALABARZON, en provinco Batangoj.       
eta|maldekstre|
## Bazaj informoj 
* loĝantaro:  (2015) 
* horzono: UTC+8 (PST)
* poŝtkodoj: 4226   
* telefonkodo: +63 (0)43 
* Supermara alteco: 19,0 m
* Areo: 273,40 km²

## Geografio 
San Juan kuŝas sur la marborda ebenaĵo laŭ rivereto, la maro estas tre proksime https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=13.728525263843684%2C121.34141918632812&z=9. Rosario (Batangoj) troviĝas 20, Lipa (Filipinoj) 28, provinca sidejo Batangas 35, Nasugbu 86, ĉefurbo Manilo 96, Kezonurbo 102 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La oficiala fondo de San Juan okazis en 1848 sub nomo "San Juan de Bocboc". La vilaĝo travivis katastrofon kaŭzitan de ŝtormo kaj inundo en 1883. Tial post 3 jaroj la komunumo translokiĝis al pli bona loko. En la fruaj 1920-aj jaroj la loko estis renomita kiel San Juan honore al Johano Nepomuko, la patrono de la urbeto. Ĝi atingis la internacian klasifikon urbego en la 2010-aj jaroj.
eta|maldekstre|
## Ekonomio 
Sankta Johano havas specialan ekonomian zonon kaj estas turisma celloko pro ĝiaj strandoj. Estas menciindaj la agrikulturaj produktoj (apude) kaj la ceramika industrio (ene).

## Eduko kaj religio 
San Juan havas ŝtatan kampuson. La loĝantoj estas ĉefe kristanaj.

## Trafiko 
San Juan havas trairan vojon kaj flankovojon al la marbordo.
eta|
## Klimato 
La klimato de San Juan estas klasifikita kiel tropika musona klimato. Jare pluvas po 1142 mmm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-decembro falas pli ofte. La averaĝa temperaturo varias inter 23-29 °C, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* baroka preĝejo
* monumento
* arkeologia loko
* plaĝo

## Fontoj 
* WikiTrans

SanJuanRiverHouse,Batangasjf7954 34.JPG|Malnova ferieja domo
San Juan Nepomuceno Church, Batangas 2.jpg|Preĝejo
Laiyabydexdroid.jpg|Plaĝo

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Ŝanhai-pasejo

eta|Pordego de la ĉefa enirejo.
[eta|Fino de Ŝanhai-pasejo kie la [Granda Ĉina Muro trafas la oceanon (en la Bohaj-maro).]]
**Ŝanhai-pasejo** estas unu el la gravaj pasejoj en la Granda Ĉina Muro. Ĝi estas en la Distrikto Ŝanhaiguan, Ĉinhŭangdaŭo, Hebejo. En 1961, la pasejo estis elektita Nacia Kultura Loko de Ĉinio. Ĝi estas populara turisma destinejo en la orienta pinto de la Murego de la Dinastio Ming. La loko kie la murego kuniĝas al la Bohaj-maro estas kromnomita "Kapo de la Malnova Drako" nome *Laolongtou* (en simpligita ĉina: 老龙头; en tradicia ĉina: 老龍頭; en pinjino: Lǎolóngtóu). La pasejo kuŝas preskaŭ 300 kilometrojn oriente de Pekino kaj estas ligita pere de la Jingŝen Ekspresvojo kiu iras nordorienten al Ŝenjango.

Laŭlonge de la historio de Ĉinio, la pasejo utilis kiel landlima defendejo kontraŭ etnaj grupoj el Manĉurio, kiel la Ĥitanoj, la Ĝurĉenoj kaj la Manĉuroj.

## Bibliografio 
* Wakeman, Frederic (1985), *The Great Enterprise: The Manchu Reconstruction of Imperial Order in Seventeenth-century China*, Berkeley: University of California Press, ISBN 0520048040

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Shanhaiguan
* Granda Ĉina Muro kiel Objekto 
* Atlaso de Shanhai, Yongping, Jizhou, Miyun, Gubeikou, Huanghua Zhen kaj apudaj areoj

Kategorio:Granda Ĉina Muro
Kategorio:Hebejo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ĉinio
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉinio
Kategorio:Fortikaĵoj
József Angster

**József Angster** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Angster József** estis la plej granda hungara orgenkonstruisto (ankaŭ harmoniumokonstruisto).
eta|Metilernejo "Angster József"
József Angster naskiĝis la  en Kácsfalu (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Jagodnjak en Kroatio), li mortis la  en Pécs (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
 
## Biografio 
József Angster devenis el germana familio. Li lernis la metion lignaĵisto (1853), poste laŭ la kutimoj li migradis. En Vieno li studis speciale kreadon de la orgenoj (1856-1861), poste en Dresdeno, Lejpcigo kaj Kolonjo, fine inter 1863-1866 en Parizo ĉe Aristide Cavaillé-Coll. Li partoprenis ekzemple en farado de orgeno de Katedralo Nia Sinjorino de Parizo. Li revenis hejmen perpiede kaj en 1866 li establis firmaon pri produktadoj de orgenoj kaj harmoniumoj. En la sekvaj jaroj li ricevis mendojn eĉ el Italio. En 1903 li transprenis la gvidadon al siaj filoj. La firmao funkciis 83 jarojn, resume estis produktitaj 1300 orgenoj kaj 3000 harmoniumoj. József Angster ricevis premion de la papo en 1918.

## Elektitaj orgenoj fare de la firmao 
* Sinagogo de Pécs (debuta, 1869)
* Preĝejo de Tereza el Avila (Terézváros)
* Kalvinana preĝejo (Ferencváros)
* Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto)
* Kalvinana preĝejo (Debrecen, strato Kossuth)
* Baziliko de Eger (trakonstruo)
* Malnova kalvinana preĝejo (Hajdúböszörmény)
* Nova kalvinana preĝejo (Hajdúböszörmény)
* Baziliko de Győr
* Ĉefkatedralo Ĉieliro de Maria (Kalocsa) (1876)
* Katedralo de Pécs (1887, ĝuste la centa orgeno)
* Kalvinana preĝejo (Mezőcsát) (1891)
* Preĝejo Sankta Anna (Miskolc) (1894)
* Kalvinana preĝejo (Avas) (1895)
* Kalvinana preĝejo (Miskolc) (1901)
* Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Miskolc) (1903)
* Palaco de Muziko (Miskolc) (1929)
* Preĝejo Emeriko de Hungario (Kalocsa) (1936)
* Preĝejo Ĉieliro de Maria (Miskolc) (1950)
* Vota Katedralo de Szeged (la plej granda Angster-orgeno)
* Katedralo Elizabeto de Hungario (Košice)

## Liaj kontribuoj 
* *Az orgona története, lényege és szerkezete* (1886)
* *Életrajzom - Egy XIX. századi orgonaépítő naplója* (2017)

## Memorigiloj 
* strato kaj metilernejo en Pécs

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj orgenkonstruistoj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Kategorio:Hungaraj fabrikistoj
Marborda ebenaĵo

[eta|dekstra|La [Everglades de Florido estas populara loko ĉe Atlantika marborda ebenaĵo.]]
**Marborda ebenaĵo** estas ebena, malalta tereno apuda al la marbordo. Kelkaj el la plej grandaj marbordaj ebenaĵoj estas en Alasko kaj la plej Suda Usono. La Golfa Marborda Ebenaĵo de Nordameriko etendiĝas norden el la Golfo de Meksiko laŭlonge de la Malsupra Misisipo ĝis la rivero Ohio, kio estas distanco de ĉirkaŭ 1 579&nbsp;km.

La marbordaj ebenaĵoj de Barato kuŝas je ambaŭ flankoj de la Duoninsula Altebenaĵo, laŭlonge de la okcidenta kaj orienta marbordoj de Barato. Ili etendiĝas dum ĉirkaŭ 6 150&nbsp;km el la Ran de Kuĉ en okcidento ĝis Okcidenta Bengalo oriente. Ili estas klare dividitaj en la Okcidentaj Marbordaj Ebenaĵoj kaj la Orientaj Marbordaj Ebenaĵoj. Ambaŭ marbordaj ebenaĵoj kuniĝas en Kanĝakumari, en la plej suda pinto de la barata ĉeftero.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Israela marborda ebenaĵo

Kategorio:Topografio
Kategorio:Marbordaj kaj oceanaj terformoj
Kategorio:Terformoj
Opatovice

Nomon **Opatovice** havas plurajn setlejajn formaciojn:
* Opatovice (distrikto Brno-provinco) - municipo en distrikto Brno-provinco
* Opatovice (distrikto Přerov) - municipo en distrikto Přerov
* Opatovice (Hrdějovice) – parto de municipo Hrdějovice en distrikto České Budějovice
* Opatovice (Světlá nad Sázavou) – parto de urbo Světlá nad Sázavou en distrikto Havlíčkův Brod
* Opatovice (Červené Pečky) – parto de municipo Červené Pečky en distrikto Kolín
* Opatovice (Zbýšov) – parto de municipo Zbýšov en distrikto Kutná Hora
* Opatovice (Vyškov) – parto de urbo Vyškov en distrikto Vyškov
* Opatovice nad Labem – municipo en distrikto Pardubice
** Elektrejo Opatovice nad Labem – elektrejo proksime de Opatovice nad Labem
* Opatovice I – municipo en distrikto Kutná Hora
* Opatovice II – parto de urbo Uhlířské Janovice en distrikto Kutná Hora
* Velké Opatovice – urbo en distrikto Blansko
* Opatovice, vilaĝo fondita en la jaro 1115 kaj pli poste enmembrigita en Novan Urbon pragan

## Similaj vortoj 
* Opatov – pluraj setlejoj
Ewan Barr (astronomo)

**Ewan BARR** estas usona astronomo.

Laŭ Minor Planet Center, li malkovris kvin asteroidojn en marto 1983 dum deĵoro ĉe la Observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono).

*Oni ne konfuzu lin kun la germana radioastronomo Ewan Barr.*

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Ewan Barr

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
543315 Asmakhammari

'*543315 *Asmakhammari'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la svisa amatora astronomo Michel Ory elde la Observatorio de Oukaïmeden en Maroko.

Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Asma Khammari-Steinhausser*, kiu ricevis PhD en genetiko kaj estas tre aktiva promociantino de la popularigiston. Ŝi estas projekta estrino de *Vigie-Ciel*, programo de civitana scienco celanta engaĝi la francan publikon en la observo de bolidoj kaj la retrovo de meteorŝtonoj malkovritaj per la reto da fotiloj *FRIPON*.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

eta|maldekstra|400px|La monto *Oukaimeden'', kie situas la samnoma observatorio

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Michel Ory
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2013
Jajugan

**Jajugan** aŭ **Jajugŭan** (en simpligita ĉina: 嘉峪关市; en tradicia ĉina: 嘉峪關市; en pinjino: Jiāyùguān Shì) estas prefektujnivela urbo de la nordokcidenta provinco Gansuo, Ĉinio. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi estas nomita tiel laŭ la apuda Jiaju Pasejo, nome la plej granda kaj plej netuŝita pasejo de la Granda Ĉina Muro.

eta|maldekstre|250px|Rivero Taolai en la urbo.
Jajugan estas grava industria urbo. Ĝi estis establita en 1958, post la establado de la Jiukuan Ŝtalkompanio, nome la plej granda ŝtalkompanio en Gansuo. Minado kaj minerala procezado estas la ĉefaj industrioj de la urbo. Laŭ areo, ĝi estas klare la plej malgranda prefektur-nivela dividaĵo de Gansuo.

La fortikaĵo de Jajugan estas en la pinto de la parto de la Granda Ĉina Muro kiu estis konstruita de la Dinastio Ming, en la 14-a jarcento.

## Notoj 
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Gansuo
23-a Ŝakolimpiko

eta|dekstra|Stampo pri la ŝakolimpiko
La **23-a Ŝakolimpiko**, organizita de FIDE estis malferma teama ŝakturniro, same kiel pluraj aliaj okazaĵoj por antaŭenigi ŝakludon, ĝi okazis inter la 25-an de oktobro kaj la 12-an de novembro 1978, en Bonaero, Argentino. 

## Rezultoj 
### Rezultoj malferma turniro 
### Individuaj medaloj 
* Ŝaktabulo 1:  Viktor Korĉnoj 9/11 = 81.8%
* Ŝaktabulo 2:  Adam Kuligowski 10/13 = 76.9%
* Ŝaktabulo 3:  Georgi Tringov 8½/11 = 77.3%
* Ŝaktabulo 4:  Glenn Bordonada 7/9 = 77.8%
* 1a rezervo:  James Tarjan 9½/11 = 86.4%
* 2a rezervo:  John Turner 6½/7 = 92.9%

### Rezultoj virina turniro 
### Individuaj medaloj 
* Ŝaktabulo 1:  Maia Chiburdanidze 9/11 = 81.8%
* Ŝaktabulo 2:  Nona Gaprindashvili 9½/11 = 86.4%
* Ŝaktabulo 3:  Nana Alexandria 8/10 = 80%
* Rezervo:  Elena Akhmilovskaya 10/10 = 100%

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko 1978 ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝak-Olimpiko‎
Kategorio:Ŝako en Argentino‎
Kategorio:Ŝako en 1978
Kategorio:Sporto en Bonaero
Kategorio:1978 en Argentino
Kategorio:Eventoj en Argentino
1-a Ŝakolimpiko

eta|200px|dekstra|Partoprenantoj en la unua ŝakolimpiko
La **unua Ŝakolimpiko**, organizitaj de la FIDE kaj konsistanta el malferma ŝakturniro kaj virina turniro, same kiel pluraj okazaĵoj dizajnitaj por antaŭenigi ŝakludon, okazis inter la 18-an de julio kaj la 30-an de julio 1927, en Londono, Unuiĝinta Reĝlando.

## Rezultoj 
## Individuaj medaloj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko ĉe OlimpBase

01
Kategorio:Ŝako en Britio
Kategorio:Ŝako en 1927
Kategorio:Sporto en Londono
Kategorio:1927 en Britio
Kategorio:Sportaj eventoj en Britio
Karlemaniacoj

La **karlemaniacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (*Lamiales*). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj 5 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Lamiales* Bromhead - lamialoj
****Carlemanniaceae* Airy Shaw - karlemaniacoj
*****Carlemannia* Benth. - karlemanio
*****Silvianthus* Hook. f. - silvianto

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
1-a neoficiala Ŝakolimpiko

La **unua neoficial Ŝakolimpiko** okazis koincide dum la Somera Olimpiko 1924 en Parizo, la 12-20 de julio 1924, en Hotelo Majestic. La kerno de la organiza komisiono estis Frenchmen Pierre Vincent kaj Aleksandro Aleĥin. Kvindek kvar ŝakludantoj alvenis al Parizo por reprezenti 18 landojn. La gajninto de la individua turniro gajnis la titolon de Amatora Monda Ĉampiono. Edith Holloway por Britio estis la unua virino, kiu ludis en ŝakolimpikoj.

## Rezultoj 
### Amatora monda ĉampiono 
### Individuaj medaloj 
### Teama rezulto 
## Referencoj 
01
Kategorio:Ŝako en Francio‎
Kategorio:Ŝako en 1924
Kategorio:1924 en Francio
Kategorio:Eventoj en Parizo
Ĝurĉenoj

eta|altdekstre|Ĝurĉena militisto de la fino de la dinastio Ming en lignobloka presaĵo.
**Ĝurĉenoj**, **Ĵurĉenoj**, **Jurĉenoj** aŭ *Jurchen* (en manĉura: ᠵᡠᡧᡝᠨ Jušen, IPA: [ʤuʃən]; en ĉina: 女真, Nǚzhēn, [nỳ.ʈʂə́n]) estas termino uzita por kolektive priskribi nombrajn orientaziajn Tunguz-parolantajn popolojn kiuj loĝis en nordoriento de Ĉinio, kio poste estos konata kiel Manĉurio, antaŭ la 18a jarcento. Ili estis kontinua grupo kun la Manĉuoj de la posta historio. De malhela deveno, diversaj grupoj de Ĝurĉenoj vivis kiel ĉasistoj-kolektistoj, paŝtistaj nomadoj aŭ malnomadaj agrikulturistoj. Ĝenerale sen centra aŭtoritato, kaj havante malmultan komunikadon inter si unu kun alia, multaj grupoj de Ĝurĉenoj falis sub la influo de la najbaraj dinastioj, kaj iliaj estroj devis pagi impostadon kaj teni laŭnomajn postenojn kiel efektive heredaj komandantoj de la limpasejoj.

La ĉinaj funkciuloj de la Dinastio Ming (1368-1644) klasigis ilin en tri grupojn, indikante relativan proksimecon al Ĉinio: nome Ĝianĵu, Haiksi kaj Ĝeren, Haidong aŭ Sovaĝaj, nome la plej nordaj.

## Notoj 
Kategorio:Antikvaj etnoj en Ĉinio
Kategorio:Manĉurio
Kategorio:Tunguz-manĉura grupo
József Damkó

**József Damkó** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Damkó József** estis hungara skulptisto.
eta|Alajos Stróbl fare de József Damkó
József Damkó naskiĝis la  en Németpróna (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Nitrianske Pravno en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Damkó akiris diplomon en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo en 1893, poste li plustudis en majstrolernejo de Alajos Stróbl, fine en 1899 en :fr:Académie Julian helpe de stipendio. Tiutempe li jam kreis ornamskulptaĵojn por Parlamentejo (Budapeŝto). Li kolektis hungarajn etnografiaĵojn, el ili li ricevis inspirojn por krei skulptaĵetojn. En la fruaj 1910-aj jaroj li laboris en Romo. Krom la skulptaĵoj li kreis kelkajn medalojn kaj tombomonumentojn. Li ricevis kelkajn konkursajn premiojn.

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Sankta Jozefo kun Jesuo (Budapeŝto, 1900)
* *Gépészet* (ene de Parlamentejo, 1900)
* *Búsuló kuruc* (Kiskunhalas, 1904)
* Sankta Antonio de Padovo (Budapeŝto, 1917)
* *Hősi emlékmű* (Cegléd, 1927)
* Elizabeto de Hungario (Budapeŝto, 1932)
* Inocento la 11-a (Budapeŝto, 1936)
* Ferenc Hutÿra (Budapeŝto, busto, 1937)
* Béla Nádaskay (Budapeŝto, busto, 1938)

Búsuló kuruc szobra, 2019 Kiskunhalas.jpg|*Búsuló kuruc*
Memorial of the heroes (1927). - Rákóczi St., Cegléd.JPG|*Hősi emlékmű*
Elizabeth of Hungary statue, west, 2016 Erzsébetváros.jpg|Elizabeto de Hungario
Budapest-PopeInnocentStatue.jpg|Inocento la 11-a
Hutÿra Ferenc-mellszobor (Damkó József, 1937), 2016 Erzsébetváros.jpg|Ferenc Hutÿra
Nádaskay Béla-mellszobor (Damkó József, 1938), ÁTE 2016 Erzsébetváros.jpg|Béla Nádaskay

## Ekspozicioj 
* Parizo (1905)
* Romo (1906)
* Venecio, Londono (1908)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* https://www.kozterkep.hu/alkotok/megtekintes/321/damko-jozsef.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
33-a Ŝakolimpiko

La **33-a Ŝakolimpiko**, organizita de FIDE estis malferma teama ŝakturniro, same kiel pluraj aliaj okazaĵoj por antaŭenigi ŝakludon, ĝi okazis inter la 26-an de septembro kaj la 13-an de oktobro 1998, en Elista, Rusio. Partoprenis 110 teamoj en la malferma turniro kaj 72 en la virina.

## Rezultoj 
### Rezultoj malferma turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Zurab Azmaiparashvili 2804**
* Ŝaktabulo 1:  Mohamad Al-Modiahki 7½ / 8 = 93.8%
* Ŝaktabulo 2:  Odion Aikhoje 6½ / 8 = 81.3%
* Ŝaktabulo 3:  Reynaldo Vera González 7 / 9 = 77.8%
* Ŝaktabulo 4:  Hamaid Gadhi 6½ / 8 = 81.3%
* 1a rezervo:  Andrew Muir 6 / 7 = 85.7%
* 2a rezervo:  Boris Avrukh 8 / 10 = 80.0%

### Rezultoj virina turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Wang Lei 2618**
* Ŝaktabulo 1:  Mähri Ovezova 10½ / 13 = 80.8%
* Ŝaktabulo 2:  Eman Hassane Al-Rufei 8 / 9 = 88.9%
* Ŝaktabulo 3:  Tatiana Shumiakina 6½ / 8 = 81.3%
* Rezervo:  Tatiana Stepovaya-Dianchenko kaj  Wang Lei 8 / 9 = 88.9%

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝak-Olimpiko‎
Kategorio:Ŝako en Rusio
Kategorio:Ŝako en 1998
Kategorio:1998 en Rusio
Kategorio:Eventoj en Rusio
Octavia Spencer

**Octavia Lenora SPENCER** naskiĝis  estas usona aktorino kaj verkisto.  Ŝi faris sian filmdebuton en *A Time to Kill*. Ŝia sukceso venis en 2011, kiam ŝi ĉefrolis kiel Minny Jackson en *The Help*, pro kiu ŝi gajnis la Akademian Premion, Oran Palmon, SAG, BAFTA Premion kaj ''Critics' Choice Movie Award*. Ŝi havis aklamitan prezenton en la dramo *Fruitvale Station* (2013), pro kiu ŝi ricevis la *National Board of Review Award* por plej bona subtena aktoro. Lastatempe Spencer ricevis agnoskon pro sia laboro en la filmoj *Smashed* (2012), *Snowpiercer* (2013), *Get on Up* (2014), *The Divergent* seria filmo (2015–16), *Gifted* (2017), Instant Family (2018) kaj *Onward* (2020).

Kiel verkinto, Spencer komencis infanlibroseriojn *Randi Rhodes Ninja Detective*, publikigis du librojn en la serio *The Case of the Time-Capsule Bandit* (2013) kaj *The Sweetest Heist in History'' (2015).

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino
Kategorio:BAFTA-premiitoj‎
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo
32-a Ŝakolimpiko

[eta|[Poŝtmarko pri la ŝakolimpiko]]
La **32-a Ŝakolimpiko**, organizita de FIDE estis malferma teama ŝakturniro, same kiel pluraj aliaj okazaĵoj por antaŭenigi ŝakludon, ĝi okazis inter la 15-an de septembro kaj la 2-an de oktobro 1996, en Erevano, Armenio. En la malferma turniro partoprenis 114 teamoj el 111 landoj plus Armenio B, Armenio C kaj IBCA.

## Rezultoj 
### Rezultoj malferma turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Garri Kasparov 2873**
* Ŝaktabulo 1:  Mohamad Al-Modiahki 8 / 10 = 80.0%
* Ŝaktabulo 2:  Richard Robinson 8 / 10 = 80.0%
* Ŝaktabulo 3:  Saidali Iuldachev 11 / 14 = 78.6%
* Ŝaktabulo 4:  Matthew Sadler 10½ / 13 = 80.8%
* 1a rezervo:  ("B") Karen Asrian 10 / 12 = 83.3%
* 2a rezervo:  Geoffrey Makumbi 7½ / 8 = 93.8%

### Rezultoj virina turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Zhu Chen 2561**
* Ŝaktabulo 1:  Mähri Ovezova 10½ / 14 = 75.0%
* Ŝaktabulo 2:  Zhu Chen 10 / 13 = 76.9%
* Ŝaktabulo 3:  Ketevan Arakhamia-Grant 8 / 10 = 80.0%
* Rezervo:  Marta Zielińska 6 / 7 = 85.7%

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝak-Olimpiko‎
Kategorio:Ŝako en Armenio
Kategorio:Ŝako en 1996
Kategorio:Erevano
100027 Hannaharendt

'*100027 *Hannaharendt'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana filozofino Hannah Arendt (1906–1975), elstara politika pensulino konata pro ŝia ampleksa kritika verko pri judaj aferoj kaj ŝia studo pri totalismo (*On Revolution, Men in Dark Times, On Violence''). En 1933, ŝi migris de Germanio al Francio kaj en 1941, al Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Erzsébet Bakay

**Erzsébet Bakay** [erĵEbet bakai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakay Erzsébet** estas hungara tekstilartisto, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa antaŭnomo estis *Koltayné* ekde 1954.

Erzsébet Bakay naskiĝis la  en Baĉka Topola (Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj).
 
## Biografio 
Erzsébet Bakay apartenis al la hungara minoritato en la reĝlando. Ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1953. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Ernő Schubert, Gyula Rudnay kaj Noémi Ferenczy. Post la diplomo ŝi laboris du jarojn en kooperativo, poste en ŝtata industriarta entrepreno. Inter 1958-1960 ŝi ricevis ankaŭ stipendion. Inter 1960 kaj 1984 ŝi instruis en la altlernejo, poste ŝi emeritiĝis. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1955-2003. Ŝi edziniĝis en 1954.

## Elektitaj artaĵoj 
* tapiŝoj, gobelinoj, spacodisigiloj

## Elektitaj kontribuoj 
* *Textil áruismeret* (studenta lernolibro, 1965)
* *Festékes szőnyegek műhelytitkai* (studenta lernolibro, 1995)
* *Nép vászonszövés* (kunaŭtoro, 1996)
* *Kenderből, lenből készült textíliák* (studenta lernolibro, 1999)

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1965)
* Kecskemét (1967)
* Nyíregyháza (1979)

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1955)
* Szentendre (1980)

## Elektitaj disĉiploj 
* Angéla Almásy
* Lujza Gecser

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Hungaraj gobelinistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Serbiaj hungaroj
Lentibulariacoj

alternative=Genlisea violacea.JPG|eta|*Genlisea violacea*
eta|*Pinguicula alpina*
eta|*Pinguicula vulgaris*

La **lentibulariacoj**, kies malnova sinonimo estas lentibulario (*Lentibularia*).

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (25 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Lamiales* Bromhead - lamialoj
****Lentibulariaceae* Rich. - lentibulariacoj
*****Genlisea* A. St.-Hil. - genliseo
*****Isoloba* Raf. - izolobo*
*****Pinguicula* L. - pingvikulo
*****Utricularia* L. - utrikulario

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Akvokastelo Dobitschen

eta|La flanko suda
**Akvokastelo Dobitschen** () estas akvokastelo kaj frua kavalirbieno en Dobitschen en Germanujo. Tie ĉi naskiĝis la verkistino Erika von Watzdorf-Bachoff.

## Historio 
La unua mencio estis en la jaro 1204-a, kiam Henriko de Dobitschen starigis la preĝejon. Post la formorto de la senjoroj de Dobitschen je la fino de la 16-a jarcento estis pluraj posedantaj ŝanĝoj. Inter 1692 kaj 1945 ĝin proprietis anoj de la familio Bachoff von Echt. Ĉar en 1692 estis akirinta la tuton la saksia-gotaa sekreta konsilisto Johano Frederiko la 1-a grafo Bachoff de Echt el la manoj de heredantoj de la Schauroth-oj. En 1714 Dobitsĉen kun aliaj posedaĵoj de la Bachoff-oj unuiĝis je familia fideikomiso. La baroka alikonstruado estiĝis en 1696.

Post 1836 la garbejo malkonstruitis, la bestejo plilongigitis eosten, la granda akvaĵo en la kavalirbiena ĝardeno forigitis. Estiĝis nova ŝafejo kaj nova maltejo por la bierfarejeto.

Dum la jaroj 1859/61 estiĝis forcejo ĉe la nordorienta fino de la plezurĝardeno kaj en 1865/66 alkonstruitis brikejo kun brikista loĝejo. Inter 1880 kaj 1912 luprenis la tuton Edwin Schellenberg el Naundorf kiu fondis la grenejon en Dobitsĉen kaj apogis la Raiffeisen-kreditdonsocieton. Pli profundaj alikonstruoj estis en 1880 per novaj bovejo kaj ĉevalejo, la malkonstruo de la pordega domo kaj la starigo de novaj ekonomiaj ejoj. La brikejo funkciis ĝis 1905 kaj en 1910 venis elektra kurento tien kaj modernaj sanitaraj instalaĵoj. Ĝis 1918 malkonstruitis la pordego kaj la ĉevalejo. Post la morto de Ulrchĉ Bachoff von Echt ekposedis ĝin en 1927 Fritz Schellenberg. Li tiel bone aranĝis ĉion ke la multo da ŝuldoj malaperis ĝis 1945. En 1945 ŝtatigis la tuton la komunistoj.

La ensemblo sendamaĝe ĝis hodiaŭ konserviĝis - kio tre unikas! - kaj bonege videblas la transiro de baroka akvokastelo je pli malfrua utiligo. La kastelon posedas ekde 2000 privatulo; antaŭe la bienon uzis i.a. la agrikultura kooperativo kaj la muziklernejo de Schmölln. Okaze de fajro la 7-an de aprilo 2004 la monumentprotektitaĵo damaĝitis.

## La ĝardeno 
Okaze de la konstruo de la nova baroka kastelo oni ekkonstruis ankaŭ plezurĝardenon por havigi al si ripozuman kaj fortimpresigan areon. La kastelo havis ĉe tri flankoj foson; el la fenestroj eblis spekti la geometrian akvan supraĵon kaj la mure ĉirkaŭitan "paradizon". Eble estis estinta surloke jam antaŭe renesanca ĝardeno detruite fajrege en 1665. Parto de la ĝardeno ankaŭ servis por provizado. En 1912 oni alkonstruis al la garbejo ĝardena ankaŭ kelon glacian por deponi varojn putriĝemajn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Detala priskribo de la kavalirbieno 
* Prie sur tutgermana burgarpaĝo

Dobitschen
Dobitschen
Attila Cosovan

**Attila Cosovan,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Cosovan Attila Róbert** estas hungara fasonisto, altlerneja instruisto.

Attila Cosovan naskiĝis la  en Sighetu Marmației (Rumanio).

## Biografio 
Attila Cosovan apartenis al la hungara minoritato de Rumanio. Li studis en universitato en Bukareŝto (1992-1994), poste samtempe en Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj Industriarta Universitato de Budapeŝto. En 1998 li akiris diplomon en la Industriarta Universitato. Post la diplomo li laboris en diversaj laborejoj, kie li okupiĝis pri reklamoj. Inter 2003-2007 li studis en doktoriĝa instruado en Arta Universitato Moholy-Nagy, en 2010 li akiris sciencan gradon DLA poste li ekinstruis, kiel docento. La habilitiĝo okazis en 2013. Post 2 jaroj li ekinstruis ankaŭ en Universitato Corvinus de Budapeŝto. Li ricevis premion en 2012, krome plurajn konkursajn kaj ekspoziciajn premiojn inter 1993-2019.

## Lia libro 
* *DIS.CO* (2009, filozofiaĵoj pri la fasonado)

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Sighetu Marmației (1995, 1997)
* Portland (1997)
* Budapeŝto (1998)

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* Bukareŝto (1993)
* Békéscsaba (1996)

## Fontoj 
* oficiala paĝo 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj fasonistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kapelo Ĉieliro de Maria (Hédervár)

La **kapelo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika monumento historia en vilaĝo Hédervár (Hungario). Ĝi estis dum la historio ankaŭ paroĥa preĝejo kaj tombeja preĝejo de magnata familio Héderváry.

## Historio 
La konstruaĵo estis konstruita inter 1296 kaj 1303. En la 17-a jarcento jam elĉerpiĝis la tombaj lokoj, tial la familio konstruis barokan flankan kapelon kun kripto. En 1808 la tomblokoj denove elĉerpiĝis, tial la familio konstruis plian urnon kaj samtempe la plena kapelo renoviĝis. En la 19-a jarcento ĝi ricevis novgotikan fasonon kaj en 1994 restaŭraj laboroj okazis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en protektita tombejo. Antaŭ la kapelo kreskas kverko, laŭ la biologoj almenaŭ sep cent jaraĝa. En la fasado la kvadrata turo preskaŭ plene reliefas. La enirado estas tra la turo. La turopinto estas piramida. La navo finiĝas en rektangula absido, kiu estis pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. Arkeologoj supozas, ke fenestro de la absido estas romanika. Interne krom la urnoj kaj tomboj menciindas ligna statuo pri Sankta Maria.

## Fontoj 
*hungare kun fotoj
*hungare kun fotoj
*la koncerna hungara teksto estas legebla pli malsupre
eta|maldekstre|

Hedervar
Hedervar
Frederic Martí Albanell

**Frederic Martí Albanell** (Torellò, 1902 - Barcelono (?), 1936 aŭ 1937) estis kataluna pastro kaj esperantisto.

Li havis siajn pastrajn studojn en seminariejoj de Vic kaj Barcelono. Membro de IKUE ekde 1926, li rolis kiel vikario en Barcelono, en Sabadell (1931-32) kaj fine paroĥestro en Kolonio Güell, industria kolonio en la provinco de Barcelono, fama pro la projekto de domaro de la arĥitekto Antoni Gaudí.

La 1-an de junio 1936, pastro Martí Albanell oficis kaj predikis en Esperanto en meso por la partoprenantoj de la 18-a Kataluna Kongreso de Esperanto, en la preĝejo Sankta Mikaelo de Manresa.

Erudiciulo pri historio, pastro Martí Albanell estis membro de la Reĝa Beletra Akademio de Sankta Georgo en Barcelono.

Same kiel multaj aliaj sacerdotoj, inter ili alia esperantista pastro, Joan Font i Giralt, ankaŭ Martí Albanell estis murdita dum la Hispana Enlanda Milito.

## Fontoj 
* Amouroux, Jean. "Nia Sinjorino de la Espero". En *Heroldo de Esperanto*, reproduktita en Esperanto-Vivo

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Murditaj esperantistoj
Kategorio:Hispana Enlanda Milito
34-a Ŝakolimpiko

eta|dekstra|Ŝakistoj dum la olimpiko
La **34-a Ŝakolimpiko**, organizita de FIDE estis malferma teama ŝakturniro, same kiel pluraj aliaj okazaĵoj por antaŭenigi ŝakludon, ĝi okazis inter la 28-an de oktobro kaj la 12-an de novembro 2000, en Istanbulo, Turkio. Partoprenis 126 teamoj en la malferma turniro kaj 86 en la virina.

## Rezultoj 
### Rezultoj malferma turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Alexander Morozevich 2804**
* Ŝaktabulo 1:  Utut Adianto 7½ / 9 = 83.3%
* Ŝaktabulo 2:  Ruslan Ponomarjov 8½ / 11 = 77.3%
* Ŝaktabulo 3:  Dragoljub Jacimović 7 / 9 = 77.8%
* Ŝaktabulo 4:  Ashot Anastasian 9 / 12 = 75.0%
* 1a rezervo:  Taleb Moussa 6 / 7 = 85.7%
* 2a rezervo:  Alexei Barsov 5½ / 7 = 78.6%

### Rezultoj virina turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Zhu Chen 2641**
* Ŝaktabulo 1:  Viktorija Čmilytė 9½ / 12 = 79.2%
* Ŝaktabulo 2:  Zhu Chen 9 / 11 = 81.8%
* Ŝaktabulo 3:  Nino Khurtsidze 11 / 13 = 84.6%
* Rezervo:  Zahira El-Ghabi 6½ / 7 = 92.9%

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝak-Olimpiko‎
Kategorio:Ŝako en Turkio
Kategorio:Ŝako en 2000
Kategorio:Istanbulo
Kategorio:Eventoj en Turkio
31-a Ŝakolimpiko

La **31-a Ŝakolimpiko**, organizita de FIDE estis malferma teama ŝakturniro, same kiel pluraj aliaj okazaĵoj por antaŭenigi ŝakludon, ĝi okazis inter la 30-an de novembro kaj la 17-an de decembro 1994, en Moskvo, Rusio. En la malferma turniro partoprenis 124 teamoj el 122 landoj plus Rusio-B kaj IBCA.

## Rezultoj 
### Rezultoj malferma turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Veselin Topalov 2781**
* Ŝaktabulo 1:   Daniel Hugo Cámpora 7½ / 9 = 83.3%
* Ŝaktabulo 2:  Carlos Dávila 11 / 14 = 78.6%
* Ŝaktabulo 3:  Ennio Arlandi 7½ / 9 = 83.3%
* Ŝaktabulo 4:  Yasser Seirawan 8½ / 10 = 85.0%
* 1a rezervo:   Leighton Williams 6 / 7 = 85.7%
* 2a rezervo:  Brian Kelly 5½ / 7 = 78.6%

### Rezultoj virina turniro 
### Individuaj medaloj 
* **Plej bona rango:  Zsófia Polgár 2781**
* Ŝaktabulo 1: Lubov Zsiltzova-Lisenko (IBCA) 10½ / 13 = 80.8%
* Ŝaktabulo 2:  Zsófia Polgár 12½ / 14 = 89.3%
* Ŝaktabulo 3:  Amelia Hernández 8½ / 9 = 94.4%
* Rezervo:  Elena Sedina 10½ / 12 = 87.5%

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝakolimpiko ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝak-Olimpiko‎
Kategorio:Ŝako en Rusio
Kategorio:Ŝako en 1994
Kategorio:Ŝako en Moskvo
Kategorio:1994 en Moskvo
Kategorio:Eventoj en Moskvo
Linderniacoj

La **linderniacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (*Lamiales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 15 genrojn kaj pli ol 230 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Lamiales* Bromhead - lamialoj
****Linderniaceae* Borsch, K.Müll. & Eb.Fisch. - linderniacoj
*****Amphiolanthus* Griseb. - amfiolanto*
*****Artanema* D. Don - artanemo
*****Bampsia* Lisowski & Mielcarek - bampsio
*****Bonnaya* Link & Otto - bonajo**
*****Craterostigma* Hochst. - kraterostigmo
*****Crepidorhopalon* Eb. Fisch. - krepidoropalo
*****Hartliella* Eb. Fisch. - hartlielo
*****Hemiarrhena* Benth. - hemiareno
*****Ilysanthes* Raf. - ilizanto*
*****Legazpia* Blanco - legazpio
*****Lindernia* All. - lindernio
*****Picria* - pikrio
*****Pierranthus* Bonati - pieranto
*****Schizotorenia* T. Yamaz. - skizotorenio
*****Scolophyllum* T. Yamaz. - skolofilo
*****Torenia* L. - torenio
*****Vandellia* P. Browne ex L. - vandelio

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Martineacoj

La **martineacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (*Lamiales*). Ĝi enhavas 5 genrojn kaj ĉirkaŭ 20 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Lamiales* Bromhead - lamialoj
****Martyniaceae* Horan. - martineacoj
*****Craniolaria* L. - kraniolario
*****Holoregmia* Nees - holoregmio
*****Ibicella* Van Eselt. - ibicelo
*****Martynia* L. - martineo
*****Proboscidea* Schmidel - proboscideo

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
GMM Grammy

**GMM Grammy Public Company Limited** (Taja: จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ aŭ '''G"MM' Grammy''') estas la plej granda amaskomunikila konglomera distra kompanio en Tajlando. Ĝi asertas 70-procentan parton de la taja distra industrio. Grammy-artistoj estas ekzemple Thongchai McIntyre, Silly Fools kaj Loso. Krom sia muzika kompanio, la kompanio okupiĝas pri koncertproduktado, arta administrado, filmo kaj televida produktado kaj eldonado.

## Referencoj 
Kategorio:Amaskomunikilaj firmaoj
Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Tajlandaj firmaoj
Liaodonga Duoninsulo

La **Liaodonga Duoninsulo** (en simpligita ĉina: 辽东半岛; en tradicia ĉina: 遼東半島; en pinjino: Liáodōng Bàndǎo) estas duoninsulo en la sudo de la provinco Ljaŭningo en Nordorienta Ĉinio, kiu formas la sudokcidentan/marbbordan duonon de la regiono Liaodong. Ĝi estas inter la elfluejoj de la rivero Daliao (nome historia malsupra parto de la rivero Liao) okcidente kaj de la rivero Jalu oriente, kaj enhavas la teritoriojn de la tuta sub-provincnivela urbo Dalian kaj partojn de la prefekturnivelaj urboj Inkou, Anŝano kaj Dandong. Pli oriente estas la okcidenta pinto de la ĉina landlimo kun Norda Koreio.

La vorto "Liaodong" (iam literumita Liaotung) laŭvorte signifas "oriente de la regiono Liao", reference al la komandantejo Liaodong de la ŝtato Ĝan de la Militŝtata periodo, kiu enhavis areon el la nuntempa limo Liaoning-Ĝilinio en la nordo de la rivero Ĉongĉon sude, kaj ĝuste oriente de la montoj Qian ĝis la rivero Daling okcidente. La nuntempa uzado de "Liaodong" tamen simple referencas al la duono de la provinco Liaoning kiu estas oriente de la rivero Liao.

Kategorio:Duoninsuloj en Azio
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Kategorio:Ljaŭningo
100029 Varnhagen

'*100029 *Varnhagen'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 7:3 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Rahel Varnhagen von Ense (naskiĝinta *Levin'', 1771–1833) kaj de ŝia edzo Karl August (1785–1885), literaturaj eminentuloj kaj gvidantaj figuroj de la berlina literatura salono de Rahel, kiu fariĝis centro de intelektulaj debatoj kaj sociaj aktivoj por verkistoj. La inteligento, originaleco kaj afableco de Rahel estis admirataj de Goethe.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
100028 von Canstein

'*100028 *von Canstein'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Carl Hildebrand Freiherr von Canstein (1667 – 1719), kiu establis la Biblian Societon Canstein (germana *Cansteinsche Bibelanstalt'') en Halle (Saale) en 1710. La celo de la societo estas produkti Bibliojn kiel eble plej rapide kaj malmultekoste, uzante novan teknikon de presarto. Von Canstein estis amiko de August Hermann Francke.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
100033 Taizé

'*100033 *Taizé''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la franca vilaĝeto Taizé en Burgonjo, hejmo de la internacia Komunumo de Taizé fondita en 1940 de Frato Roger (1915–2005). Tiu grupoj gajnis tutmondan estimon kaj demonstris la unuecon de la eklezio per alegoria rimedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Hiéville

**Hiéville** estas malaperinta franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝi nun formas parton de Saint-Pierre-en-Auge.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
*  (Saint-Pierre-en-Auge)
* Hiéville ĉe CdC des 3 Rivières 

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Calvados
Zu al-Karnajn

**Zu al-Karnajn** aŭ **Dhu al-Qarnayn**, ( '**, IPA [ðuː‿l.qar.najn]), laŭvorte: "La dukornulo"), literumita ankaŭ **Zu al-Qarnayn''', aperas en Korano, Surah Al-Kahf (18), Ayah 83-101, kiel iu kiu veturis orienten kaj okcidenten kaj starigis muron inter la homaro kaj Gog kaj Magog (nome Ja'ĝuĝ kaj Ma'ĝuĝ)). Aliloke la Korano diras kiel la tempofino estos signalita pere de la liberigo de Gog kaj Magog el malantaŭ la muro, kaj aliaj apokalipsaj verkoj informas, ke la fordetruego fare de Dio okazos en unusola nokto en la Tago de Resurekto (*Jaŭm al-Qijāmah)*.

Fruaj islamaj komentistoj kaj historiistoj asimilis Zu al-Karnajn al kelkaj tre diversaj figuroj, inter kiuj Aleksandro la Granda, la Partia reĝo Kisrunis, la sud-arabia Himjara reĝo Sa'b Dhu Marathid, kaj la nord-arabia Laĥmida reĝo al-Mundhir ibn Imru al-Qays. Kelkaj argumentas, ke la origino de la korana historio kuŝas en la *Siriaka Aleksandra Legendo*, sed aliaj malkonsentas citante datajn malkongruojn kaj perditajn ŝlosilajn elementojn. Kelkaj nuntempaj islamaj fakuloj estas favorantaj al identigo kun Ciro la Granda.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Bietenholz, Peter G. (1994). *Historia and fabula: myths and legends in historical thought from antiquity to the modern age*. Brill. ISBN 978-9004100633.
* Cook, David (2005). *Contemporary Muslim Apocalyptic Literature*. Syracuse University Press. ISBN 9780815630586.
* Netton, Ian Richard (2006). *A Popular Dictionary of Islam*. Routledge. ISBN 9781135797737.

Kategorio:Islama mitologio
Kategorio:Aleksandro la Granda
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Mitaj reĝoj
Kategorio:Roluloj de la Korano
Sunda Kelapa

[eta|200ra|La fortreso de Sunda Kelapa, nun la [Maro|Marmuzeo ]]
**Sunda Kelapa** (sunde por *kokoslakto de Sundo*), pliposte nomata **Jayakarta**, estas la malnova haveno de la indonezia ĉefurbo Ĝakarto. Sunda Kelapa estis la origina loko el kio ekestis Ĝakarto. En la antaŭa magazeno kaj fortreso de la Vereenigde Oostindische Compagnie estas nun la Marmuzeo de Ĝakarto.

## Historio 
Ĝis la 16-a jarcento Sunda Kelapa estis la plej grava haveno de la Reĝlando Sundo. Post kiam Sundo en 1522 aliancis kun Portugalio kontraŭ la Sultanlando Demak, Sunda Kelapa disvolviĝis al portugala komercejo. En 1527 princo Fatahillah konkeris la havenon de Demak, kaj rebaptis ĝin al Jayakarta. Pliposte la haveno fariĝis parto de la Sultanlando Bantam.

En 1619 la nederlandano Jan Pieterszoon Coen konkeris la urbon kaj lasis konstrui sur la restaĵoj de la urbo fortreson. Komence li volis nomi ĝin *Nieuw-Hoorn* (Nova-Hoorn) (laŭ lia naskiĝurbo Hoorn), sed Heren la 17a, la plej altranga estraro de la VOC, decidis alie. Oni nomis ĝin Batavia (Batavio) kaj tio restis tiel ĝis 1942, la jaro kiam Nederlanda-Hindio estis okupata de la japanaj trupoj. Batavia tiam fariĝis Djakarta aŭ Jakarta (Ĝakarto).

Post la sendependiĝo de Indonezio Jayakarta rericevis sian malnovan nomon, Sunda Kelapa.

Kategorio:Historio de Indonezio
Karl Steuerwald

[eta|Sur vando de kulturcentro en Polatlı, [Provinco Ankara: memoro je la plej malnova turka vortaro *Divan-ı Lugatut Turk* el la jaro 1074-a; Steuerwald siavice verkis elstaran vortaron por germanlingvanoj pri la turka en la 1960-aj jaroj]]
**Karl STEUERWALD** (naskiĝinta la  en Strasburgo, mortinta la  en Neu-Ulm) estis germana filologo, pedagogo kaj orientalisto.

## Vivo 
Steuerwald studis inter 1924 kaj 1928 en Frankfurto ĉe Majno, Berlino kaj Munkeno germanistikon, anglistikon kaj la latinan lingvon. Sian magistriĝfaklaboron pri la dialekto de Londono li finfaris en 1929. Unu jaron poste li iris en Turkujon por instruisti ĉe la Germana lernejo en Istanbulo. Poste li ekdeĵoros ĉe la Gazi-kleriginstituto en Ankaro kaj estis finfine inter 1934 kaj 1944 profesoro ĉe la Universitato de Ankaro. Poste mallongan tempon li denove restis en Germanujo. Inter 1953 kaj 1956 li denove estis en Istanbulo kiel lernejestro de la citita germana gimnazio. Tuj poste li komencis laboregi por sia fama vortao.

La vortaro konate sub la titolo *Der Große Steuerwald* taksatas la longe plej bone turka vortaro por germanlingvanoj.

## Verkoj 
* *Untersuchungen zur türkischen Sprache der Gegenwart*, 3 volumoj; 1963, 1964, 1966
* *Langenscheidt Taschenwörterbuch Türkisch-Deutsch*, 1966
* *Türkisch Deutsches Wörterbuch*, Harrassowitz 1974

## Eksteraj ligiloj 
* 
* "Steuerwald", ĉe Utz Maas: *Verfolgung und Auswanderung deutschsprachiger Sprachforscher 1933–1945*, 2018

Kategorio:Lernejestroj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Turka lingvo