Svisa juro

**Svisa juro** estas la kolekto de ĉiuj normoj de svisa suverena ŝtato. En Svisujo oni havas normojn de konfederacio kaj normojn de la kantonoj. La portalo *Juro* de Vikipedio montras ĝeneralan strukturon, sed ofte la landoj ne havas egalan strukturon.

## Libroj kaj retaj paĝoj kun normoj 
### Malgrandaj libroj pri "privataj kaj publikaj" leĝoj 
En Svisujo oni havas ekzemple ses malgrandajn librojn pri la gravaj "privataj kaj publikaj" leĝoj. Oni trovas la leĝojn ankaŭ en reto en germana, franca, itala, (*rumantsch*) romanĉa kaj angla lingvoj. La traduko de leĝoj en angla lingvo estas nur pri informo kaj ne havas leĝan validon. Oni indikas en strukturo la librojn kaj la nomojn de leĝoj.

### Libro pri ĉiuj normosistemoj de la mondo 
* En la tre grava libro de franca profesoro David Grassmann, ***Les grands systèmes du droit contemporain*** (france de Grassmann) la leganto trovas informon pri ĉiuj normosistemoj de la mondo.

### Fakeldonejo en Svisujo 
* En la universitataj urboj Bazelo, Berno kaj Zuriĥo oni trovas la grandajn fakeldonejojn.
* Ĉirkaŭ 50 % de libroj estas en germana lingvo, ĉirkaŭ 30 % en franca lingvo, ĉirkaŭ 10 % en itala kaj 10 % en angla lingvo.

#### *Helbling & Lichtenhahn* en Bazelo 
* En Bazelo estas Helbling & Lichtenhahn, fonetike ("helbling kaj liĥtenhan"), la eldonejo eldonas ankaŭ - gazeton por svisa juro, en germana (Zeitschrift für Schweizerisches Recht), kaj ankaŭ la "Bazela komentario" pri diversaj leĝoj.
* La komentario estas granda faklibro kun notoj pri la artikoloj de la leĝo.
* La eldonejo havas ankaŭ la (pagan) retejon www.legalis.ch kun elektronikaj helpiloj.

#### *Stämpfli AG* en Berno 
* En Berno estas la eldonejo Stämpfli AG, fonetike (ĉirkaŭ) "staemfli" kun la (paga) retejo: www.recht.ch/ en germana kaj franca lingvoj.
* Oni trovas elektronikajn gazetojn kaj librojn kaj elektronikan helpilojn por trovi la leĝon kaj la verdiktojn de juĝejoj.

#### *Schulthess & Co* en Zuriĥo 
* (*"Schulthess"* fonetike "ŝulthes", la nomo estis iam ankaŭ la nomo de urbestro: *"Schultheiss"*, kaj indikas ankaŭ "ŝuldon", "nomiĝi" aŭ "doni" aŭ funkcii kiel juĝo. La juĝo donas la verdikton; "la urbestro nomiĝis lin ŝulde." **La urbestro ankaŭ nomigis la imposton**. (Vidu germanan vikipedion *Schultheiß*.)
* Ekde 1791 la *Schulthess*, hodiaŭ Schulthess jura medioj AG - germane: *Schulthess Juristische Medien AG* eldonas librojn.
* Hodiaŭ Schulthess eldonas 21 gazetojn pri jura temoj.
* Kun 8000 titoloj la Schulthess havas la plej grandan fakkatalogon (www.schulthess.com) pri juraj libroj en Svisujo.

#### EDIS - *Les Editions interuniversitaires suisses* 
*Edis* estis eldonejo ekde 1-a aŭgusto 2001. Ekde 2003 la eldonejo eldonas librojn.
(www.editions-edis.ch/Sitio/historique.html)

#### *Editions Weblaw* 
* *La Editions Weblaw* estas nova eldonejo pri jura fakliteraturo: (www.weblaw.ch/)
* Editions weblaw eldonas ankaŭ elektronikajn gazetojn.

* *Jusletter* - (jurletero) estas elektronika gazeto.
* *Schweizer Richterzeitung* (svisa juĝistogazeto) estas elektronika gazeto.

--------------------------------

#### Kolekto de svisaj juraj fontoj 
* La jura fontofondo de svisa jurista asocio kolektas malnovajn jurajn fontojn ĝis 1798.
* Vidu en eksteraj ligiloj pri:
* jura fontofondo kaj pri
* jura fontofondo en detaloj

## Privata juro 
### Civila juro 
* Persona juro - Familia juro - Objekta juro

La ZGB libro enhavas la gravajn enkondukajn artikolojn, la normojn pri Persona juro, pri asocioj, pri fondaĵoj, pri Familia juro, Objekta juro ktp.

* Kontrakta juro
La OR libro enhavas la *"Obligationenrecht"*, la normojn pri kontraktoj.

----

### Sociala juro 
* Labora juro

La OR libro enhavas ankaŭ la laborkontrakton. (Oni trovas normojn pri laboro ankaŭ en
publikaj leĝoj.)

----

### Ekonomia juro 
#### La Banka juro 
##### La KAG pri kolektivaj kapitalaj investoj 
La KAG - la federacia leĝo pri kolektivaj kapitalaj investoj estas grava por bankoj.

##### La BEHG - leĝo pri borsoj 
La BEHG estas la federacia leĝo pri borsoj kaj valora paperkomerco.

#### Juro pri intelekta proprieto 
(La juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona juro.)
Oni parolas pri "mensa propraĵo", *Geistige Eigentum*, kaj "Datenschutz" protekto de datenoj.

Vidu "juron pri intelekta proprieto" en eksteraj ligiloj.

#### Konkurenca juro 
##### UWG 
* (La juro estas tre kompleksa kun diversaj leĝoj).
* Oni havas la UWG-n:
* La federacian leĝon antaŭ la mallojala konkurenco (UWG) - germane: *Bundesgesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (UWG)* kaj la KG-n.

##### KG La federacia leĝo pri karteloj 
* Oni havas ankaŭ la KG-n:
* La federacian leĝon pri **karteloj kaj aliaj konkurenco-limigoj** (KG), germane: *Bundesgesetz über Kartelle und andere Wettbewerbsbeschränkungen* *(Kartellgesetz)*, *KG*.

#### Kompania juro 
La kompania juro estas en OR. La komerca juro estas parto de OR.

-------

### Privata procedura juro 
* La ZPO estas la **svisa civila procesordo** (aŭ leĝo), la libro enhavas ankaŭ la "Lugano"-*Uebereinkommen* (LugUe) - kontrakto kaj la Haager *Uebereinkommen* - kontrakto. - Frue ĉiuj kantonoj havas separatan civilan procesordon.

* La libro pri SchKG - la federacia leĝo pri ŝuldo-(re)pelo kaj bankroto (germane "*Konkurs"*) enhavas ankaŭ aliajn leĝojn kaj leĝojn pri internacia konkursjuro.

----

### Privata internacia juro 
(Oni trovas la leĝon en oficiala kolekto de leĝoj, SR.)

------------

## Publika juro 
### Konstitucia juro 
**Bazaj nocioj:** Balotrajto - Konstitucio
**Registaraj formoj:** Demokratio - Monokratio - Oligarkio

#### Konstitucioj de kantonoj 
* La juro estas tre kompleksa kun federacia konstitucio kaj kantonaj konstitucioj.
* Oni trovas la federacian konstitucion en oficiala kolekto de leĝoj, SR, en reto.
* Oni trovas la kantonajn konstituciojn en la kantonaj kolektoj de leĝoj en reto.

#### La federacia konstitucio 
La federacia svisa ĵurkomunumo - germane - *Bundesverfassung*
*der Schweizerischen Eidgenossenschaft* estas valida ekde 18a Aprilo 1999, oni havis ofte modifojn.
* Oni trovas la konstitucion en oficiala kolekto de leĝoj, SR, en kvar lingvoj, parte en angla lingvo.

* Vidu konstitucion de Svisujo en eksteraj ligiloj.

##### Libroj pri publika juro I 
* *Hänni | Belser | Waldmann, Öff. Recht I Staats- und Verfassungsrecht, Organisationsrecht, Verfahrensrecht, Ausländerrecht, Sicherheitsrecht, Finanzhaushaltrecht,* 1-a eldono, 2010, 895 pagoj ISBN 978-3-7190-2999-9 (La libro enhavas publikan juron, federacian konstitucion, organizaĵan juron, proceduran juron, juro pri eksterlandanoj, sekuran juron, financan juron.)

##### Libro pri publika juro I kaj II 
* *Hänni | Jaag | Belser | Hänni |Waldmann (Hrsg.) Öff. Recht I + II, Staats- und Verfassungsrecht, Organisationsrecht, Verfahrensrecht, Ausländerrecht, Sicherheitsrecht, Finanzhaushaltrecht, Bildungs- und Forschungsrecht, Raumplanungs- und Umweltrecht, Infrastrukturrecht, Wirtschaftsrechtsverwaltungsrecht*, 1-a eldono, 2010, 1773 p. in 2 volumoj, ISBN 978-3-7190-3001-8, (La libro enhavas ankaŭ edukada- kaj esplorada juro, spaco-plana kaj media juro, infrastruktura juro, kaj ekonomia administrada juro.)

--------------------

## Administracia juro 
### Kantona administracia juro 
La juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona juro. Oni trovas la leĝojn en oficiala kolekto de leĝoj, SR. kaj en kantonaj kolektoj.

### Federacia administracia juro 
Oni trovas la leĝojn en oficiala kolekto de leĝoj, SR. kaj en kantonaj kolektoj.

* Vidu ekstraktojn de studentoj en eksteraj ligiloj
----

### Publikaj financoj 
La juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona juro.

----

### Fiska juro 
La fiska juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona fiska juro.

#### Kantona fiska juro 
La fiska juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona fiska juro. La kantonoj kaj komunumoj havas rektan impostojn en (enspezoj) - germane *"Einkommen"* kaj en riĉaĵo - germane "*Vermögen"*. La kantona parlamento kaj la homoj devas akcepti la fiskan leĝon. La kantono ricevas 100 % kaj la komunumo ricevas ĉirkaŭ 90-120 %-n de imposto, la totala imposto estas ĉirkaŭ 210 %-n.

#### Federacia fiska juro 
##### Rekta federacia imposto 
* Iam la rekta imposto estis la posto de kantono kaj la nedirekta imposto estis la imposto de
federacio.
* Hodiaŭ ankaŭ la federacio havas la rektan imposton kun la federacia leĝo pri la rekta federacia imposto germane- *Bundesgesetz über die direkte Bundessteuer* (DBG)
de 14a decembro 1990.
* Vidu DBG en eksteraj ligiloj.

##### Aldonvalora imposto 
* Svisujo havas ankaŭ aldonvaloran imposton.
* Vidu en eksteraj ligiloj la
* informon pri aldonvalora imposto kaj la
* leĝon pri aldonvalora imposto.
----

##### Imposto anticipa - *(Verrechnungssteuer)* 
* Svisujo havas ankaŭ imposton anticipan, la specialan provizoran imposton pri interezo kaj profito estas - en germana lingvo - *Verrechnungssteuer*, en franca lingvo - ''L' impôt anticipé*.
* Vidu en eksteraj ligiloj la leĝon pri la imposto anticipa.

#### Aliaj impostoj de Svisujo 
Svisujuo havas ankaŭ diversajn impostojn pri konsumo.
Vidu la kolekton SR "imposto" 64 en eksteraj ligiloj.

-----------------------

## Publika procedura juro 
### Administraciaj juĝistaroj de kantonoj 
La juro estas tre kompleksa kun federacia kaj kantona juro. La kontonoj havas ankaŭ administraciajn juĝistarojn.

### Administracia juĝistaro de federacio - Tribunalo administracia federacia 
Ekde la 1-an de januaro 2007 La Federacio havas "provizoran" administracian juĝistaron en Berno. La daŭra sidejo de administraciaj juĝistaro estos en urbo Sankta Galo ekde jaro 2012. Ekde jaro 2010 oni volas komenci labori en urbo Sankta-Galo.

La juĝistaro juĝas hodiaŭ anstataŭ fruaj specialaj juĝaj komisionoj -*"Verfügungen"* - konkretan specialan dekreton pri unuopa kazo - de federacio departementoj en unua instanco kaj laŭ leĝo ankaŭ kiel unua instanco.(Vidu Artikolon 5 de SR 172.021 pdf). La leĝo povas indiki la federacian juĝistaron kiel la tuja instanco. La tribunalo administracia federacia estas la plej granda svisa tribunalo. (Vidu en eksteraj ligiloj Artikolon 5 de SR 172.021 Federacia leĝo pri la administrantaroprocedo, pdf)

--------------------------

## Puna juro 
### Malgrandaj libroj 
* StGB - svisa puna jurolibro - La libro - "ses libroj" - enhavas ankaŭ la **novan punan proceduron** validan ekde 1.januaro 2011.
* Vidu ankaŭ en reto la oficialajn leĝojn en SR 311 kaj 312 de svisa kolekto en www.admin.ch en 3 oficialaj lingvoj.
* Ankaŭ la simila eldono de Helbling - Niggli *(Hrsg.) TEXTO StGB/StPO Schweizerisches Strafgesetzbuch, Strafprozessordnung und Nebenerlasse;* 2-a eldono, 2009, 720 S., ISBN 978-3-7190-2867-1, *«TEXTO»*; donas informon en germana lingvo. La "Serio Teksto" estas tekstoj de diversaj gravaj leĝoj.

### Grandaj libroj pri puna juro kaj nova procedura juro 
#### Granda libro pri puna juro 
* La libro de Helbling Lichtenhahn, Bazelo, informas pri puna libro en franca lingvo: Roth | Moreillon (éd.); *Commentaire romand Code pénal I; Art. 1-110 CP*; 1-a eldono, 2009, 1077 p., , ISBN 978-3-7190-2479-6, *«Commentaire romand»*
* La tre granda libro de Helbling Lichtenhahn, Bazelo, de jaro 2007 informas pri puna libro en germana lingvo Niggli | Wiprächtiger *(Hrsg.)* 2-a eldono, 2007, *Basler Kommentar Strafrecht I + II;* ISBN 978-3-7190-2660-8, *«Basler Kommentar»*

#### Grandaj libroj pri nova procedura juro 
* La libro donas informon pri la puna organizaĵo en 3 lingvoj: Arn | Saurer | Kuhn (Hrsg./éd.) - *Organisation der kantonalen und eidgenössischen Strafbehörden Organisationund strafrechtliche Ausführungsbestimmungen Organisation des autorités pénales cantonales et fédérales et dispositions d’application en matière pénale; Organizzazione delle autorità penali cantonali e federali e disposizioni di applicazione in materia penale*; 1-a eldono, 2011, ĉirkaŭ 600 paĝoj., ISBN 978-3-7190-2858-9

* La libro ( de novembro 2010) estas tre granda komentario pri svisa procedura puna juro en franca lingvo de Helbling Lichtenhahn, Bazelo: Kuhn | Jeanneret *(éd.)*;*Commentaire romand Code de procédure pénale suisse*; 1re édition, 2010, 2072 paĝoj., ISBN 978-3-7190-2788-9, *«Commentaire romand»*.

* La libro "Bazela komentario" (de novembro 2010) enhavas la novan svisan punan proceduron kaj la svisan junularan punan proceduron en germana lingvo: Niggli | Heer | *Wiprächtiger (Hrsg.) Basler Kommentar Schweizerische Strafprozessordnung / Jugendstrafprozessordnung*, 1-a eldono, 2010, 3260 paĝoj., ISBN 978-3-7190-2626-4.

----

## Publika internacia juro 
**Mondpartaj juroj:** Eŭropunia juro

Vidu en SR.

## Eksteraj ligiloj 
* ses libroj: ZGB, OR, StGB,SchKG,KAG,BEHG
* Pri *common law* kaj *civil law'', germane
* ZGB 
* pri ZGB en angla
* ZGB, en angla, nur informo, traduko sen leĝa valido 
* pri OR
* OR 
* laborkontrakto en OR
* KAG 
* BEHG 
* ZPO de Svisujo
* konkurenca juro - UWG 
* - KG 
* tribunalo administracia federacia
* Ekzemploj de federacia administracia juro de Svisujo por studentoj
* Ekzemploj de federacia administracia juro de Svisujo por studentoj
* federacia administracia juro de Svisujo - ekstrakto de studento
* - ekstraktoj de studentoj
* konstitucio de Svisujo
* DBG rekta federacia imposto
* Juro pri intelekta proprieto
* informo pri aldonvalora imposto
* aldonvalora imposto 
* jura fonto fondo
* [jura fonto fondo en detaloj](https://www.digicoord.ch/index.php?title=Dc:Sammlung_Schweizerischer_Rechtsquellen_(SSRQ)_/_Collection_des_sources_du_droit_suisse_(SDS)_/_Collana_Fonti_del_diritto_svizzero_(FDS)&setlang=de)
* Imposto anticipa 
* aliaj imposto: kolekton SR "imposto" 64
* SR 172.021 Federacia leĝo pri la administrantaroprocedo