open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listo de urboj en Namibio

Jen **listo de urboj en Namibio**.

La plej granda urbo estas Vindhuko (Windhoek), laŭ censo de 2006 ĝi havis 287.790 loĝantojn, t.e. 14 % de la landa loĝantaro.

* Ai-Ais
* Aminuis
* Andara
* Arandis
* Aranos
* Ariamsvlei
* Aroab
* Asab
* Aus
* Bagani
* Berseba
* Bethanien
* Bogenfels
* Brakwater
* Brandberg
* Buitepos
* Bukalo
* Cumebo (Tsumeb)
* Dolfynstrand
* Dordabis
* Eenhana
* Elim
* Epembe
* Epupa
* Fransfontein
* Gariganus
* Gibeon
* Gobabis
* Gochas
* Grootfontein
* Gross Barmen

* Grünau
* Guinas
* Halali
* Helmeringhausen
* Hentiesbucht
* Hoachanas
* Kabbe
* Kahenge
* Kalkfeld
* Kalkrand
* Kamanjab
* Kapako
* Karasburg
* Karibib
* Katima Mulilo
* Katutura-Ost
* Katwitwi
* Keetmanshoop
* Khorixas
* Koës
* Kongola
* Langstrand
* Linyanti
* Lüderitz 
* Maltahöhe
* Mariental
* Möwebucht
* Mpungu
* Mukwe
* Narubis

* Ndiyona
* Ngoma
* Nkurenkuru
* Noordoewer
* Ogongo
* Okahandja
* Okahao
* Okakarara
* Okalongo
* Okatana
* Okaukuejo
* Okongo
* Olukonda
* Omaruru
* Omatako
* Ompundja
* Omuntele
* Ondangwa
* Onesi
* Ongenga
* Ongwediva
* Oniipa
* Opuwo
* Oranjemund
* Oshakati
* Oshikango
* Oshikuku
* Oshivelo
* Otavi
* Otjikondo

* Otjimbingwe
* Otjinene
* Otjiwarongo
* Otjombinde
* Outapi
* Outjo
* Rehoboth
* Rosh Pinah
* Ruacana
* Rundu
* Schuckmannsburg
* Seeheim
* Sesfontein
* Sibinda
* Solitaire
* Stampriet
* Steinhausen
* Swakopmund
* Terracebaai
* Torrabucht
* Tsandi
* Tsumkwe
* Uis
* Usakos
* Walvis Bay
* Warmbad 
* Wilhelmstal
* Windhoek
* Witvlei

## Vidu ankaŭ
*Listo de urbolistoj laŭlande
*Grandurbo

## Eksteraj ligiloj
*Nacia plankomitato
*Gazetteer.de - Aktualaj loĝantstatistikoj pri Namibio
*Citypopulation.de - Historiaj loĝantstatistikoj
Gloucester

**Gloucester** estas la nomo de pluraj urboj en angloparolantaj landoj, inter kiuj:

* Gloucester (Anglio)
* Gloucester (Aŭstralio)
* Gloucester (Masaĉuseco)
Gloucester (Anglio)

**Gloucester** estas la ĉefurbo de Gloucestershire, Anglio. Ĝi situas apud la rivero Severn kaj enhavas ĉirkaŭ 123 mil loĝantojn.

## Historio 
La romianoj fondis Gloucester en la jaro 48, kaj nomis ĝin *Glevum*. Laŭ la anglosaksa kroniko, ĝi mallonge aliĝis al Wessex antaŭ 584, kiam Mercia kaptis ĝin. En 681 Aethelred la 1-a (Mercia) fondis abatejon kiu evoluis en la nunan katedralon.

En la urbocentro la stratplano datiĝas de la regado de Aethelflaed (Mercia), filino de Alfredo la granda. La anglosaksoj konstruis kastelon, kie ofte loĝis anoj de la reĝa familio, kaj estigis monfarejon.

Dum la mezepoko Gloucester gravis pro lan-industrio, fiŝkaptado, kaj la produktado de feraĵoj kaj ledaĵoj.

En 1223 okazis granda incendio, post kio estis malpermesate havi pajlajn tegmentojn.

Dum la malfrua 13-a jarcento judoj estis forpelataj de la urbo al Bristol pro akuzoj pri ritaj murdoj.

En 1643, dum la angla enlanda milito, estis la parlamentanoj estis sieĝataj en la urbo sed forpelis reĝan armeon.

En 2007 okazis grava inundo.

## Vizitindaĵoj 
Estas multaj antikvaj konstruaĵoj, inter kiu:
* Katedralo Gloucester
* pluraj mezepokaj preĝejoj

Gloucester enhavas ankaŭ la nacian akvovojan muzeon de Anglio.

## Famuloj 
* Charles Wheatstone

eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Urboj de Gloucestershire
Nganasana lingvo

La **nganasana lingvo** (nganasane *ня’’*, ) estas lingvo de la nganasanoj. En 2002, ĝi estas atestita gepatra lingvo de 505 homoj sur la sudokcidentaj kaj mezaj partoj de la Tajmira duoninsulo. La lingvojn uzas nur olduloj, dum junuloj uzas la rusan lingvon pro la interetnaj geedzecoj kaj sukcesoj en la medio, profesio.

La lingvo apartenas al la samojeda lingvaro, ĝiaj plej proksimaj parencoj estas la neneca lingvo kaj la eneca lingvo. La nganasana lingvo havas du ĉefajn dialektojn: la avaman kaj vadejevan.

La lingvo havas 18 vokalojn kaj 20 konsonantojn, krom tio ĝi riĉas je diftongoj.

## Skriba lingvouzo 
Pro la eta nombro de la ngasanoj, oni ne kreis por ili skribitan formon por la lingvo en la 1930-aj jaroj, kiam oni enkondukis en la Sovetunio cirilan alfabeton por la aliaj nordaj samojedaj lingvoj. Oni provis krei ĝin en la 1990-aj jaroj, post disfalo de la Sovetunio.

## Eksteraj ligiloj 
* Nganasana-angla vortareto
* germana-nganasana vortareto

Kategorio:Samojeda lingvaro
Kategorio:Lingvoj de la siberiaj etnoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Krasnojarska regiono
Rønne

**Rønne** estas la plej malnova kaj la ĉefa urbo de la dana regiona komunumo Bornholm.

Ĝi estas sidejo de la komunuma administracio. Ĝis fine de 2002 ĝi krome estis memstara komunumo en la distrikto Bornholm, kiu inter 2003 kaj 2006 estis nur regiona komunumo kaj de 2007 parto de la dana ĉefurba regiono. Ĝia loĝantaro estas proksimume triono de tiu de tuta Bornholm; fine de la 20-a jarcento ĝi evoluis jene (je la 1-aj de januaro):

* 1985: 15.343
* 1995: 15.220
* 1999: 15.148

La haveno de Rønne havas pramajn ligojn al Køge (Danio), Ystad (Svedio), Świnoujście (Pollando) kaj Sassnitz-Mukran (Germanio).
## Gefiloj
*Kristian Zahrtmann, pentristo
eta|maldekstra|600ra|

Kategorio:Bornholm
Kategorio:Urboj de Danio
Regiono Hovedstaden

eta|450ra|Komunumoj
Regiono **Hovedstaden** () estas unu el la administraj regionoj de Danio. Ĝi ampleksas la nord-orienton de insulo Sjælland kaj la insulon Bornholm. Ĝia ĉefurbo estas Hillerød; ĝia administra sidejo estas Glostrup.

La regiono havas areon de 2.561 km² kaj loĝantaron de 1.645.825; tio estas 643/km². Se ne kalkuli insulon Bornholm, kiu estas maldense loĝata, la loĝdenso estas 812/km².

## Komunumoj 
|}

## Aliaj setlejoj
* Hundested


Kategorio:Regionoj de Danio
Aethelflaed (Mercia)

**Aethelflaed** aŭ **Æthelflæd** (Esperantigite **Etelfleda**) (m. 918) estis la plej aĝa filino de Alfredo la granda kaj Eahlswith.

Antaŭ 890 ŝi edziĝis al Aethelred, reganto de Mercia. Survoje al la edziĝo ŝi estis atakataj de la danoj, kiu mortigis duonon de ŝiaj sekvantoj. La danoj deziris saboti la aliancon inter Mercia kaj Wessex. Aethelflaed kaj sia edzo havis filinon, nome Aelfwynn.

Dum la vivo de Aethelred ŝi subskribis multajn ĉartojn kaj pro tio historiistoj kredas ke eble ŝi estis la fakta reganto de Mercia. En 911 Aethelred mortis dum batalo kontraŭ la vikingoj de Northumbria kaj ŝi estis nomumata "Damo de Mercia", kiun ŝi regis ĝis sia morto. Ŝi montris sin kapabla militestro, kaptis Derby kaj plifortigis la bordojn de Mercia.

En 918 ŝi mortis ĉe Tamworth, kaj entombiĝis en la abatejo de Gloucester (nun Katedralo Gloucester). Ŝia filino Aelfwynn heredis Mercia sed devis omaĝi al sia onklo Eduardo la pli aĝa.

Kategorio:Anglosaksoj
Binningen BL

## Pri la komunumo 
**Binningen** estas urbo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 14533 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Binningen situas en *Leimenvalo* ĉe la bordo de la rivero Birsig, sudoriente de Bazelo, al kies proksima aglomeraĵo ĝi apartenas. La urbo apenaŭ disponas pri propra industrio kaj estas ĉefe loĝloko de homoj, kiuj laboras en Bazelo.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo Binningen limas en sudo al Bottmingen, en sudokcidento al Oberwil, en okcidento al Allschwil kaj en nordo kaj oriento al la urbo Bazelo.

## Trafiko 
Binningen estas konektita kun la tramreto de Bazelo per la tramlinioj 2, 10 kaj 17. La linio 2 apartenas al la kompanio Basler Verkehrsbetriebe kaj la linioj 10 kaj 17 al Baselland Transport AG. Krome la urbo ankaŭ estas servata de diversaj buslinioj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Binningen datiĝas el la jaro 1004 jam per la hodiaŭa formo de la nomo *Binningen*.

Ĝis la jaro 1837 Binnigen estis kunigita kun la najbara komunumo Bottmingen. Dum la 19-a jarcento la komunumo komplete kunkreskis kun la urbo Bazelo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Binningen
* Tramtransporto en Bazelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Binningen
* Binningen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Hudsona paruo

La **Hudsona paruo** aŭ **Boreala paruo** (***Poecile hudsonicus***, iam *Parus hudsonicus*) estas eta paseroforma birdo de la familio Paruedoj.

Plenkreskuloj estas 12.5–14.5 cm longaj kun pezo de 7–12.4 g. Ili havas grizbrunajn suprajn partojn kun brunaj krono (ĝis la okulo) kaj nuko kaj grizecajn flugilojn kaj voston; la vizaĝo estas ĉefe blanka sub la okulo kaj kungrizaj malantaŭaj flankoj. La subaj partoj estas blankaj kun ruĝecbrunaj flankoj kaj tre nigra kaj markita gorĝo. Ili havas mallongan malhelan bekon, mallongajn flugilojn kaj longan noĉoforman voston.

Ĝi estas disvastigata en la reprodukta biotopo de arbaroj de koniferoj en Kanado, Alasko kaj la nordaj bordoj de Usono. Ili nestumas en arbotruo; la paro elfosas la neston, uzante naturan kavaĵon aŭ foje malnovan neston de pego. La paro restas kune la tutan jaron kaj povas pariĝi porvive.

Ili estas konstantaj loĝantaj birdoj, sed foje moviĝas suden vintre. Ili ofte manĝas kun miksitaj aroj kiuj inkludas aliajn etajn birdojn vintre.

Tiuj nearktisaj birdoj manĝas sur koniferaj branĉoj aŭ serĉas en arboŝelo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj semojn. Ili stokas manĝaĵojn por posta uzado.

La alvoko estas raŭka *cik-a-dii-dii*, varianto de la alvoko kiu nomigas angle la paruojn kiel “chickadees”.

Iam ĝi estis lokita en la genro *Parus* kun plej parto de aliaj paruoj, sed analizoj de DNA kaj de morfologio sugestas, ke separi *Poecile* pli akurate kongruas kun la rilatro inter tiuj birdoj (Gill *et al.*, 2005). La American Ornithologists' Union traktis *Poecile* kiel distinga genro de iu tempo. La nomo de la genro *Poecile* estas ofte traktata kiel ina (kun finaĵoj por specioj kiaj *hudsonica*); tamen tion ne specifis la origina genraŭtoro Johann Jakob Kaup, kaj laŭ ICZN la nomo de la genro estu vira kun finaĵoj kiaj *hudsonicus* (del Hoyo et al. 2007).

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga
* del Hoyo, J., Elliot, A., & Christie D. (eds). (2007). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
* Gill, F. B., Slikas, B., & Sheldon, F. H. (2005). Phylogeny of titmice (Paridae): II. Species relationships based on sequences of the mitochondrial cytochrome-*b* gene. *Auk* 122: 121-143. DOI: 10.1642/0004-8038(2005)122[0121:POTPIS]2.0.CO;2 HTML resumo

## Eksteraj ligiloj 
* Poŝtmarkoj  (el Kanado) kun Mapo
* Fotaro de tiu specio  VIREO
* Foto-Alta Rez--(deproksime) ; Artikolo  – mainebirdingtrail–''"Maine's Boreal Species"''

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Labradora Marfluo

eta|elaera rigardo al la Labradora Marfluo
La **Labradora marfluo** estas malvarma, suden orientiĝanta marfluo en la nordoriento de la Atlantiko inter Gronlando kaj la orienta marbordo de Norda Ameriko. Sian nomon la marfluo havas de tiu parto de la Atlantika Oceano, nome la Labradora Maro.

La Labradora Marfluo havas sian originon en la Arkta Oceano kaj oriente de la insulo Novlando renkontiĝas kun la varma Golfa Marfluo, kiun ĝi direktigas okcidenten en la direkton de norda Eŭropo. Tie, kie la du marfluoj renkontiĝas, multas nebulo, kaj relative oftas ŝtormoj. La akvo de la Labradora Marfluo pro sia deveno el la Arkta Oceano enhavas relative malmultan salon.

Per la Labradoa Marfluo ofte glacimontoj flosas suden, kiuj tiam en la norda parto de la Atlantika Oceano estas danĝeroj por la mara transporto.

## Vidu ankaŭ 
* Novlandaj Grandaj Benkoj
* Novlando

Kategorio:Marfluoj
Kategorio:Atlantiko
Vygruppen

**Vy**, oficiale **Vygruppen AS**, (antaŭe ĝis la 23-a de Aprilo 2019 **Norges Statsbaner**, mallonge **NSB**) estas la ŝtata fervoja societo de Norvegio.

La historio de la norvegaj fervojoj estas ne facila. Pro la monteca pejzaĝo de Norvegio estis malfacile konstrui fervojojn; tial Carl Abraham Pihl proponis mallarĝan ŝpuron, poste nomitan laŭ lia inicialoj (CAP). Ekde 1900 Norvegio tamen, eble pro la kutimoj de najbara Svedio, komencis (re)konstrui siajn fervojajn liniojn en norma ŝpuro.

Inter la norvegaj fervojaj linioj aparte admirindas tiu de Oslo al Bergeno, kiu atingas alton de pli ol  metroj kaj trairas multajn tunelojn.

La plej alta stacio atingebla tra la norvega reto estas Bodø. Tra la sveda reto atingeblas la fererca fervojo, de Narvik al Riksgränsen, Kiruna, Boden kaj Luleå.

La plej nordaj provincoj de Norvegio, Troms kaj Finnmark, ne havas fervojon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de kompanio

Kategorio:Fervojaj kompanioj en Norvegio‎
Kategorio:Norvegio
Kategorio:Transporto en 1996
Lohengrin

**Lohengrin** estas la titolo de romantika opero en tri aktoj kreita de la komponisto Richard Wagner. Ĝia rakonto disvolviĝas en la historia duklando Brabanto komence de la 10-a jarcento. Bazo de la rakonto estis la personaĵo de la kavaliro *Loherangrîn* en la versa eposo *Parzival* de la mezepoka poeto Wolfram von Eschenbach, verkita en la mezaltgermana lingvo. Iusence la opero konsidereblas daŭrigo de la opero Parsifalo de la sama komponisto. La premiero de la opero *Lohengrin* okazis en la nacia teatrejo de la germana urbo Vajmaro, la 28-an de aŭgusto 1850.

## Literatura modelo 
eta|maldekstra|150px|Opera Oslo, 2015
La literatura rolulo de la kavaliro *Loherangrîn* aperas kiel flanka figuro en la lasta ĉapitro de la versa eposo *Parzival* de la mezepoka poeto Wolfram von Eschenbach. La kavaliro de la Sankta Gralo Loherangrîn, filo de la reĝo de la Sankta Gralo Parsifalo, sur cigno estas sendita kiel subtenanto kaj gardanto al la dukino de Brabanto. Kondiĉo por tiu helpo estas, ke ŝi neniam rajtas demandi lin pri lia nomo. Kiam ŝi tamen demandas lin, li devas forlasi ŝin. Richard Wagner prenis la figuron kaj ampleksigis la demando-malpermeson al la kerno de rakonto, kiu montras la interrilaton inter la ĝermanaj dioj kaj la jen ĝojanta jen suferanta homaro, kaj same la tension inter la frumezepoka kristanismo en Eŭropo kaj la antaŭa mondo de la ĝermanaj dioj. Samtempe li provas enplekti elementojn de la antikva helena tragedio en la rakonton.

## Komponaĵo 
eta|150px|la aktorino *Doris Soffel* en la rolo de Ortrud, kiu ruze klopodas disigi la paron Lohengrin kaj Elsa
Per la opero *Lohengrin* la komponisto kreis la novan operan formon de "trakomponita muzika dramo". La komponaĵo ne estas dividita al unuopaj scenoj, sed senenterrompe estas ludata en plenaj (kutime tri) aktoj, dividitaj per (kutime sekve du) paŭzoj por la spektantaro. Richard Wagner per tiu nova modelo intence distanciĝis de la tradicia strukturo de "numera opero" kun arioj, recitativoj kaj korusaj kantoj. Tamen ankaŭ en la opero Lohengrin ankoraŭ restis grandaj fragmentoj similaj al tradiciaj arioj aŭ korusaj kantoj. Ekzemploj estas la rakonto de dukino Elsa pri sia sonĝo, aŭ la rakonto de Lohengrin pri la Sankta Gralo, kiuj daure memorigas pri la formo de la klasika solista ario.

Por muzike montri la animan vivon de la scenejaj personaĵoj, Richard Wagner en la opero *Lohengrin* unuafoje aplikigis gvidajn muzikajn motivojn, kiuj pro la pluraj ripetoj por la spektantoj iĝis bone rekoneblaj – ekzemploj estas la grala kaj la demando-malpermesa muzikaj motivoj).

Ekster la opera kunteksto aparte konata iĝis la nupta muzika motivo el la opero, kiu ekde la konatiĝo de la opera verko ludiĝis en sennombraj geedzigaj ceremonioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* tekstaro en la germanlingva reta projekto "Gutenbergo"
* tekstaro kaj scena superrigardo pri la opero 
* poŝtkartoj kun motivoj el la opero

Kategorio:Operoj de Richard Wagner
Kategorio:Germanlingvaj operoj
Kategorio:1850
Nicola Ruggiero

**Nicola RUGGIERO** (naskiĝis la  en Mola di Bari) estas itala esperantisto, premiito de Belartaj Konkursoj de UEA, aktiva en la junulara kaj en la literatura movadoj. Ekde 2008 ĝis 2016 li loĝis en Rejkjaviko kaj Seltjarnarnes, Islando. Li studis lingvojn anglan kaj islandan ĉe la Universitato de Islando kaj diplomiĝis per islandlingva disertacio pri la memtradukado ĉe poeto Baldur Ragnarsson. Ekde 2017 li translokiĝis al Torino, Italio, kaj studas lingvistikajn sciencojn kiel magistra studento en la tiea universitato. Interalie, li trapasis la ekzamenon pri planlingvistiko (docento: Federico Gobbo), kiu inkluzivas interlingvistikon kaj esperantologion, kaj donis du gastlecionojn en la itala pri William Auld kaj la poemo de Utnoa.

## Esperanto-movado
De 2006 ĝis 2008 li estis prezidanto de Itala Esperantista Junularo, kaj sekve de 2006 ĝis 2008 estis
komitatano B de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo. Ekde 2006 li estas komitatano de Esperantlingva Verkista Asocio. En 2013 li aktivis en la LKK de la UK 2013 (98-a UK).

De 2018 li apartenas al la redakta skipo de Beletra Almanako.

## Premioj 
En la jaro 2009 li gajnis la 1an kaj la 2an premiojn en la kategorio Poezio en Belartaj konkursoj de UEA.
En la jaro 2013 li gajnis la 1an kaj la 3an premiojn en la kategorio Poezio en Belartaj konkursoj de UEA.
En la jaro 2015 li gajnis la 2an premion en la kategorioj Eseo, Prozo kaj Teatraĵo en Belartaj konkursoj de UEA.

## Publikaj aperoj
### Verkoj 
* «La ĉerizarboj de Lucullo» - eseo en *La lingvo serena*, plenverkaro de Baldur Ragnarsson.
* *Taglibro de nenifaranto* - poemaro, 2008, Espero, Partizánske  72 p.
* *La kanto de l’ korvo* - poemaro, 2014, Espero, Partizánske  85 p.

### Prelegoj 
* «Pri La Infana Raso»
** en la unua kongreso de Arci Esperanto (ARCI = Itala Kultura kaj Distra Asocio)
** dum 74-a Itala Kongreso de Esperanto, Pisa, 2007

## Eksteraj ligiloj
* *Taglibro de nenifaranto* (2008) en la retejo de la eldonejo
* Informoj ĉe *Originala literaturo Esperanta *
* intervjuo kun li en la revuo *TEJO tutmonde*, numero 135 (2009:3); jaro 27, paĝoj 7 kaj 8

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Kategorio:UK 2013
Miklós Zrínyi (heroo)

Kroata Grafo **Nikola IV Zrinski**, kroate **Nikola Šubić Zrinski**, hungare **Zrinyi Miklós** , (1508-1566) estas grava historia figuro de Kroatio kaj Hungario, kiu konstante batalis kontraŭ la turkoj.

En 1542 en Somlyó , en 1556 en Hrvatska Kostajnica kaj en Babócsa li venkis la turkojn, tial la reĝo donacis al li regionon de Čakovec/Csákvár en la nuntempa Kroatio en 1546. Ekde 1557 li estis estro de fortikaĵo Szigetvár, poste en 1564 denove venkis en Segesd. En 1566 la turka sultano ekatakis Szigetvár-on. Dum la longa sieĝo eĉ la sultano mem mortis, sed la turkaj ĉefoj prisilentis ĝin. Tiutempe estis nekutime seka vetero, sekve la marĉo defendanta la fortikaĵon iĝis trairebla. La turkoj okupis la fortikaĵon, ĉiuj defendantoj mortis. La hungaroj donacis al li epiteton **Heroo de Szigetvár**, krome ankaŭ la kroatoj estimegas lin, ja li naskiĝis en Kroatio.

## Fonto 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstra|300px|Monumento pri Zrinski kaj la sultano en Szigetvár

Miklos
Kategorio:Hungaraj herooj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Historio de Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Hungaraj militestroj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Ruggiero

**Ruggiero** aŭ **Ruggero** estas la itala formo de persona vira nomo Rudigero.

## Persona nomo 
* Sanktuloj:
** Sankta Ruggero, episkopo de *Cannae* (1100), patrono de Barletta; festotago: 30-a de decembro
** Beata Ruggero de Todi.

* Ruggiero Giovannelli (ĉ.1560-1625), itala komponisto 
* Ruggiero Leoncavallo (1857-1919), itala komponisto
;Familia nomo:
* Jérôme Ruggiero (n. 1977), itala tajloro kaj mododezajnisto
* Nicola Ruggiero (*1986), itala esperantisto-verkisto

## Urbonomo 
* Torre di Ruggiero, itala komunumo en provinco Catanzaro, Kalabrio

## Muziko, arto, fikcio 
* La liberazione di Ruggiero, opero de Francesca Caccini
* Ruggiero, opero de Johann Adolf Hasse laŭ libreto de Metastasio, Milano 1771
* *Ruggiero*, unu el la ĉefaj roluloj de du italaj romantikaj epikoj:
** *Orlando innamorato* de Matteo Maria Boiardo kaj 
** *Orlando furioso* de Ludovico Ariosto.
* *Ruggiero* estas muzika skemo, parte harmonieca, parte melodieca, uzata en *Orlando furioso*.

## Vidu ankaŭ 
* Rudigero, Roĝero, Rüdiger, Rodrigo

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Familiaj nomoj
Matematika terminaro (Bricard 1905)

***Matematika Terminaro kaj Krestomatio***  estas libro verkita de Raoul Bricard, kaj publikigita en la jaro 1905 fare de Hachette el Parizo.

## Enhavo 
Bricard mallonge skizis esperantlingve matematikaĵojn priskribatajn kiel krestomatio. La libro estas tiel dividita:
* Antaŭparolo (p. 1 - 4)
* Klarigoj kaj ĝeneralaj rimarkoj (p. 5 - 6)
* fakaj ĉef-temoj:
** Aritmetiko (p. 7 - 12)
** Algebro (p. 13 - 16)
** Analitiko (p. 17 - 24)
** Geometrio (p. 25 -41)
** Meĥaniko (p. 42 -44)
* Mallongaj ekzemploj el
** Aritmetiko (p. 45 - 46)
** Teorio de ekvacioj nombraj (p. 46 - 48)
** Geometrio elementa kaj supera (p. 48 - 50)
* Indekso: (tabelo da vortoj) 472 vortoj (p. 51 - 55)
* Tabelo de l' enhavo (p. 57 - 59)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fakverko:Matematiko

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Matematikaj libroj
Kategorio:Esperanto-fakvortaroj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Lotusa efiko

eta|Ekzemplo por la lotusa efiko
eta|Surfaco de la lotusfolio

La **lotusa efiko** (*lotusefiko*) preskaŭ komplete evitas la malsekigon de iu surfaco, kiel oni povas vidi ĉe lotuso. La akvo, kiu gutas sur la folion, kunportas malpuraĵon - kaj la lotusa efiko evitas la malpurigon per tio. Ankaŭ aliaj plantoj, ekzemple tropeolo (*Tropaeolum*), fragmito (*Phragmites*) aŭ brasiko (*Brassica oleracea*) uzas tiun efikon, same kiel multaj bestoj, ekzemple insektoj ĉe siaj flugiloj.

## Funkcio 
La surfaco de la funelforma lotusfolio estas kovrata per malgrandaj elstaraĵoj kaj sur tiuj troviĝas vakso. Akvogutoj, kiuj falas sur la lotusfolion, plumoviĝas antaŭ ol ili povas malsekigi la surfacon de la folio.

## Signifo 
Malpuraĵo reduktas la fotosintezon. La biologia utilo por plantoj estas la protekto kontraŭ malsanoj per fungoj kaj mikroorganismoj kaj kontraŭ surkresko per algoj.

Tiu efiko ankaŭ validas por insektoj, kiuj per siaj gamboj ne povas purigi ĉiujn lokojn sur siaj korpoj.

## Teknika aplikado 
* La unua produkto estis en la jaro 1999 la mempuriĝanta fasadkoloro *Lotusan*.
* Ĉe vojimpostaj kameraoj en Germanio troviĝas mempuriĝantaj vitroj de la firmao Ferro GmbH.
* La firmao Degussa AG evoluigis prototipojn de plastoj kaj sprajoj kun la lotusa efiko.

Atentigo: Tia maniero de mempurigo helpas nur kontraŭ likvaj solvaĵoj kaj estas tial nenia protekto kontraŭ grafitioj. En la varbado oni ofte intence miksas la lotusan efikon kun „efiko de facila purigo“ de iuj surfacoj.

## Esplorhistorio 
La fenomeno de la mempuriga kapablo de lotuso estas konata en Azio ekde ĉirkaŭ 2000 jaroj; lotuso estas inter aliaj la simbolo por pureco en la budhismo. Finfine komence de la 1970-aj jaroj la botanikisto Wilhelm Barthlott esploris la efikon per rastrumelektrona mikroskopo. Unue li esploris la tropeolon, poste kun C. Neinhuis la lotuson. Ekde la 1990-aj jaroj multe da literaturo kaj patentoj ekzistas. Wilhelm Barthlott gajnis kelkajn premiojn: 1997 "Karl-Heinz Beckurts Preis", en 1998 li estis nomita por la "Deutscher Zukunftspreis des Bundespräsidenten", 1999 "Philip Morris Forschungspreis", 1999 "Deutscher Umweltpreis", 2005 "Innovationspreis Bundesministerium für Bildung und Forschung".

## Eksteraj ligiloj 
* Lotus-Effect
* Animation of the lotus effect

Kategorio:Botaniko
Lerneja paŭzo

**Lerneja paŭzo** estas la tempo inter du lernejaj lecionoj. Laŭ la lernejaj sistemoj de la diversaj landoj, laŭ aĝoj de la lernantoj respektive laŭ la specoj de lernejo, ili povas varii laŭ longeco, kutime inter 5 kaj 30 minutoj. Dum la malgrandaj paŭzoj de 5 aŭ 10 minutoj precipe servas por tio en kazo de neceso translokiĝi de unu klasejo al alia, kaj grandaj paŭzoj de 15 ĝis 30 minutoj ebligas trinki aŭ manĝi ion, iom moviĝi en aŭ ekster la lerneja konstruaĵo, kaj en iuj ŝtatoj laŭ la leĝoj pri fumado de adoleskuloj ankaŭ ebligas al la lernantoj laŭdezire fumi cigaredon.

En elementaj lernejoj, en kiuj la lerneja klaso kutime havas siajn lecionojn en unu sama klasejo kaj do ne tiom ofte devas translokiĝi de unu lerneja loko al alia, la etaj paŭzoj povas forfali aŭ povas laŭbezone en la klasejo interrompi la lecionan lernadon.

Se en lernejo ankaŭ antaŭvidatas posttagmezaj lecionoj, kutime post la 12-a horo ankaŭ antaŭvidatas aparte granda tagmeza paŭzo por tagmanĝo kaj pli ampleksa ripozo de la lernantoj.

## Celo 
El medicina vidpunkto, lernejaj paŭzoj ne nur estas agrabla distro por la lernantoj, sed nepre necesaj, por kapabligi kaj la lernantojn kaj la instruantojn efektive plenumi la lecionojn – kaj por bone lerni kaj por bone instrui. Por pli junaj lernantoj la relative sensporta lernado en lecionoj kaj la atendo de la instruisto, ke ili koncentrigu sian atenton kaj ne pli ol nepre necese moviĝu en la klasejo, bezonas relative grandan disciplinon. Aparte por ili la ebleco dum la paŭzoj amplekse moviĝi, sporti, ludi estas esenca senstreĉiĝo. Por pli aĝaj infanoj, adoleskuloj kaj ankaŭ lernantaj plenkreskuloj la paŭzoj interalie ankaŭ servas por la intelekta reflektiĝo de la ĵus lernita materialo. Ĉiukaze, kaj ĉe tre junaj lernantoj kaj ĉe pli aĝaj, la paŭza tempo tamen ankaŭ esence servas por sociaj kontaktoj, kio en ĉiuj aĝgrupoj gravas por la psika bonfarto kaj emocia stabileco – kaj tiu psika bonfarto estas plia fiziologia kriterio por efektiva lernado.

## Eksteraj ligiloj 
* "lerneja paŭzo kaj moviĝo" (germanlingva artikolo en formato PDF)

## Referencoj 
Kategorio:Instruado
Kategorio:Tempo
Tagmeza paŭzo

**Tagmeza paŭzo** estas la nomo por kutime sensalajra interrompo de la labortempo dum la mezo de la labora tago. La tempo de tagmeza paŭzo kutime interkonsentiĝas inter labordonanto kaj dungito, aŭ en la kazo de memstara laboro estas fiksata laŭ la labora horaro, antaŭe konata al la klientoj. En malpli varmaj landoj, ekzemple en norda Eŭropo, la tagmeza paŭzo kutime ampleksas intervalon de 30 ĝis 60 minutoj inter 11:30 kaj 13:30&nbsp;h; en pli varmaj landoj, ekzemple en suda Eŭropo, povas temi pri (interkonsenteble pli longa) intervalo inter 13 kaj 17&nbsp;h (vidu pri tio ankaŭ la artikolon pri siesto). Tiuj tempaj indikoj antaŭvidas norman labortagon de mateno ĝis posttagmezo/vespero. Se homoj laboras en diversaj skipoj (ekzemple matene inter 6 kaj 14 h, vespere inter 14 kaj 22 h kaj nokte inter 22 kaj 6 h), la "tagmeza paŭzo" same meze interrompas la individuan labortagon, sed kompreneble rezultigas paŭzojn en aliaj momentoj.

La tagmeza paŭzo servas por ripozo de la laborantoj kaj laŭplaĉe por tagmanĝo. Laŭ la leĝaro de pluraj ŝtatoj la laboro devas esti tagmeze interrompita plej malfrue post 6-hora laborado. Iuj dungitoj preferus ne preni sian sensalajran paŭzon, sed anstataŭe povi pli rapide fini la labortagon – sed en plej multaj ŝtatoj la laborprotektaj leĝoj tiom striktas, ke tio ne permesatas. Kutime tamen eblas interkonsenti, anstataŭ unu tagmeza paŭzo (de ekzemple 30 minutoj) havi du pli mallongajn paŭzojn (de ekzemple dufoje 15 minutoj).

Se en lernejo ankaŭ antaŭvidatas posttagmezaj lecionoj, krom la malpli longaj antaŭtagmezaj lernejaj paŭzoj kutime post la 12-a horo ankaŭ antaŭvidatas aparte granda tagmeza paŭzo por tagmanĝo kaj pli ampleksa ripozo de la lernantoj.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri siesto.

## Eksteraj ligiloj 
* *"Mittagspause&nbsp;– muss das sein?"* (germanlingva artikolo: "Tagmeza paŭzo – ĉu tio nepras?"

Kategorio:Tempo
Kategorio:Laboro
Kategorio:Instruado
Liestal (distrikto)

La **distrikto Liestal** estas administra unuo de Kantono Bazelo Kampara. Ĝi havis 56897 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la samnoma kantona ĉefurbo Liestal.

## Geografio 
La distrikto Liestal situas en la centro de la ceteraj kvar distriktoj de la kantono. La distrikto etendiĝas de sude al nordo en la valoj de la riveroj Ergolz kaj Frenke, kiu kunfluas en Liestal kaj poste alfluas kiel Ergolz en Partteln, kiu situas ĉe la norda fino de la distrikto al la rivero Rejno.

Dum la norda parto de la distrikto aspektas urbeca, la sudo konservis kamparan karakteron kaj estas multe malpli dense loĝata.

## Trafiko 
Tra la distrikto pasas de nordo al sudo la grava fervojlinio de Bazelo al Olten kaj Berno respektive Lucerno kaj Tiĉino unuflanke kaj la linio tra Frick, Brugg, Baden al Zuriko kaj Koiro. La urbo Pratteln, kiu fakte formas parton de la aglomeraĵo de Bazelo, estas ankaŭ ligita al la tramreto de Bazelo. De Liestal la mallarĝŝpura Waldenburg-Fervojo kondukas al Waldenburg.

Pasas tra la distrikto la naciaj aŭtoŝoseoj A2 de Bazelo al Tiĉino kaj A8 de Bazelo al Zuriko.

## Historio 
La distrikto Liestal estiĝis el la mezepoka regejo Liestal, kiu ek de 1585 estis voktejo en Kantono Bazelo. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 ĝi estis distrikto de la Helveta Respubliko. Tiam ĝis la Bazela Kantondisiĝo ĝi estis denove distrikto de la malnova Kantono Bazelo por poste fariĝi ek de 1833 distrikto de la nova duonkantono Bazelo Kampara.

## Komunumoj de la distrikto Liestal 
La distrikto Liestal konsistas (je komenco de 2009) el 14 politikaj komunumoj. Du el ili, nome la ĉefurbo Liestal kaj Pratteln estas urboj. Jen la listo de la komunumoj:

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la prefektejo de la distrikto Liestal 
* La distrikto Liestal en la Historia Leksikono de Svislando

!
Paŭzo

[dekstra|250px|eta|ripoza paŭzo dum [migrado]]
[dekstra|250px|eta|ripoza paŭzo en [Mombasa]]
**Paŭzo** laŭ la simpla difino de PIV estas nelonga interrompo de ago. La vorto venas de la malnovgreka  vorto παῦσις  (*paŭsis*, en la moderna greka lingvo παύση, * páfsi*, ripozo, senmoveco), kaj venis tra la latina *pausa* kaj malnovfranca *pause* al pliaj lingvoj, ekzemple dum la 14-a jarcento al la mezaltgermana *pūse* kaj la altgermana vorto *Pause* (prononco "***Paŭ**ze*").

## Malsamaj signifaj kuntekstoj 
* *Ripoza paŭzo*: tempo, en kiu vivaĵo interrompas agon, por rekolekti forton dum korpe streĉa ago, ekzemple dum sportado, migrado aŭ dum laborado.
* *Lerneja paŭzo*: tempo inter du lernejaj lecionoj.
* *Elsenda paŭzo*: tempo, dum kiu radiaj kaj televidaj stacioj ne elsendas programon. En metafora senco la vorto "elsenda paŭzo" ankaŭ uziĝas por la dumtempa, laŭvola nekomunikado de homo kun sia ĉirkaŭaĵo.
* *Matĉa paŭzo*: difinita paŭzo dum matĉo de sporta disciplino, (ekzemple duonmatĉa paŭzo en futbalo aŭ manpilko, aŭ la 90-sekundaj paŭzetoj inter la partoj de tenisa matĉo)
* *Somera paŭzo*: la plursemajna ĝis plurmonata somera interrompo en la aktivado de teatrejoj, operejoj aŭ parlamentoj
* *Vintra paŭzo*: la plurmonata, provetera interrompo de sezonaj sportaj disciplinoj.
* *Parola paŭzo*: Dum parolado la enmeto de ĝuste lokigitaj paŭzoj gravas por la kompreno kaj akcentigo de la diritaĵo.
* *Interrilata paŭzo* estas la mallongtempa interrompo de kontakto aŭ de la intensa reciproka simpatio inter amaj partneroj, kun la celo de pli sukcesa rekomenco de la interrilato aŭ de necesa tempo por pripenso, ĉu plua partnereco havus sencon.
* *Militpaŭzo* estas la dumtempa interrompo de milito, loka, provizora kaj interkonsentita de la militantaj partioj.

### En la muziko  
* En la muziko per la notacio estas skribe fiksita la tempa intervalo, en kiu la muzikaĵo aŭ unuopa muzika voĉo mallonge interrompiĝas. Laŭ la longeco de la muzika paŭzo uziĝas diversaj muzikaj paŭzosignoj.
* *Spira paŭzo*: Dum kantado kaj la muzikado per blovinstrumentoj gravas foje interrompi la muzikadon mallonge por enspirado (la elspirado ja uziĝas por la kantado respektive blovinstrumenta muzikado). Ofte en la notacio de la prezentataj muzikaĵoj tiel nomataj spirosignoj rekomendas plej bonajn momentojn por spirado.

### En la medicino 
* *Koraj paŭzoj* estas interrompoj de la korbatado dum kororitmaj perturboj, ekzemple kadre de la *Adams-Stokes-sindromo *
* *Spiraj paŭzoj* en medicina senco estas interrompo de la spirado (kaj en- kaj elspiro), ekzemple kadre de la tiel nomata *Cheyne-Stokes-spirado*

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri siesto.

## En pluaj fakaj terminoj 
Kiel vortero de pluaj fakaj terminoj, ekzemple de medicino aŭ aliaj sciencoj, la vortofino **-paŭzo** signas la (definitivan, kaj ne nur mallongtempan) finon de io:
* La menopaŭzo estas la fino de la menstrua funkcio de virinoj aŭ inaj bestoj: Ĉe la homoj la menopaŭzo komencigas la, ofte malfacilan, periodon de klimaktero.
* Tropopaŭzo, *stratopaŭzo* kaj *mezopaŭzo* estas limaj tavoloj de la tera atmosfero.

Kategorio:Tempo
Gustavo Dudamel

eta|Gustavo Dudamel dum turneo tra Eŭropo, 2008
**Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez** (*  en Barquisimeto, Venezuelo) estas venezuela violonisto kaj dirigento kaj „simbola figuro de la nekomparebla entuziasmo pri klasika muziko en sia lando.“ 

## Vivo kaj verko 
La muzika instruado de Dudamel komenciĝis frue per „El Sistema“, la venezuela muzikprogramo por subteni malavantaĝigitajn infanojn kaj junulojn. Aĝante 10 jarojn Dudamel eklernis la violinludadon, poste ankaŭ komponadon. Kiam li – aĝante 12 – unuafoje anstataŭis la dirigenton de la junulara orkestro de sia urbo, lia talento evidentiĝis kaj oni kuraĝigis lin studi. Aĝante 18 jarojn li fariĝis en 1999 ĉefdirigento de la Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar, la landa venezuela junulara orkestro.

Ankaŭ spertaj dirigentokolegoj kiel Sir Simon Rattle, Claudio Abbado aŭ Daniel Barenboim estis impresitaj de la talento de Dudamel kaj pretis kunlabori kun la Simón-Bolívar-orkestro.

En 2004 Dudamel gajnis la unuan „dirigento-konkurson Gustav Mahler“ de la Bambergaj simfonianoj. En 2006 Dudamel registris sian unuan lumdiskon por Deutsche Grammophon. Ekde 2007/08 Dudamel estas ĉefdirigento de la Gotenburgaj simfonianoj, por 2009/10 li estas destinita kiel ĉefdirigento de la Filharmonio Los Angeles.

La  li dirigentis en Vatikano koncerton kun la Radiofonia Simfonia Orkestro Ŝtutgarto okaze de la 80-a jubileo de papo Benedikto la 16-a. Ili ludis verkojn de Antonín Dvořák, Giovanni Gabrieli kaj Wolfgang Amadeus Mozart.

eta|Gustavo Dudamel kun edzino Eloisa Maturen, 2006
En 2008 Dudamel unuafoje dirigentis - kun granda sukceso - la Berlinajn filharmonianojn dum la ĉiujara somera koncerto en *Waldbühne*. Per tiu koncerto Dudamel konatiĝis al granda publiko en Germanio.

En 2006 Gustavo Dudamel edziĝis al sia multjara amikino Eloisa.

## Literaturo 
"Sinfonie der Straße. Die venezolanische Jugendorchesterbewegung" (Simfonio de la strato. La venezuela movado de junularaj orkestroj), en: Matices (Ĵurnalo pri Latinameriko, Hispanio, Portugalio), Nr. 39/2003

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.gustavodudamel.com
* 
* *Beethoven plus* – Gustavo Dudamel  en *KlassikAkzente*
* „Im Takt der Leidenschaft“ (Laŭ takto de l' pasio), FAS, 22-a aŭgusto 2007
* "Das Musikwunder von Caracas" (La muzikmiraklo de Karakaso), dokumenta televida filmo

Kategorio:Venezuelaj dirigentoj
Kategorio:Venezuelaj klasikaj violonistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:El Sistema
Kategorio:Naskiĝintoj en Venezuelo
Akto

**Akto** laŭ PIV estas:
# parto de teatraĵo, enhavanta kelkajn scenojn strikte kunligitaj, kaj dividita de la aliaj aktoj de la teatraĵo per paŭzoj (aŭ, en iuj teatraĵoj respektive inter du filmoj en kinejo, per tempo nomata *interakto*), 
# oficiala grava faro aŭ decido, kaj
# oficiala dokumento, atestanta tian faron (ekzemple *akto de naskiĝo, de edziĝo, de akuzo, transdona akto*).

**Leĝa akto** estas oficiala dokumento de fiksa jura signifo, ekzemple testamento.

La profesion de homo, kies ĉefa tasko estas redakti kaj konservi la oficialajn aktojn, oni nomas *aktisto* (aŭ, se tre prioritatas la arkiva konservo, *arkivisto*).
Epilogo

**Epilogo** laŭ PIV estas la aldonaĵo - ĉu parolo, poemo aŭ sceno – metita post la fino de poemo, romano, teatraĵo, filmo kaj simile, por resumi la intencojn aŭ prezenti la postpensojn de la aŭtoro.

En la esperantlingva literaturo aparte konatiĝis la "Fragmentoj de epilogo" post la romano Sinjoro Tadeo, la pola nacia eposo de Adam Mickiewicz, en traduko de Antoni Grabowski (1918), kaj "La Nefinita epilogo" de la verko ''Floroj de l'Malbono'' de Charles Baudelaire.

Dramoj kaj ankaŭ aliaj specoj de teatraj prezentaĵoj kiel ekzemple operoj ekde la antikva epoko tradicie dividatas en aktojn, dividatajn per falo de la teatra kurteno kaj de paŭzoj. Ekzistas teatraĵoj de unu, du, ofte tri, ege malofte kvar kaj tradicie plej ofte kvin aktoj. Pli ol kvin aktoj tamen maloftas. Se la materialo por drama prezento tiom ampleksas, ke teatra verkisto pensas ne sukcesi trakti ĝin ene de kvin aktoj, ankoraŭ ekzistas la ebleco antaŭ la unua akto aldoni antaŭludaĵon aŭ prologon, kaj post la lasta akto postludaĵon aŭ epilogon.

Kategorio:Teatro
Babócsa

**Babócsa** [babOĉa] estas vilaĝo kaj banloko en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Barcs.
eta|Preĝejo de Babócsa

## Bazaj informoj 
* Areo: 31&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0392/17.3422
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 7584
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Babócsa situas sur ebenaĵo, laŭ rojo (Dravo preterfluas), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Murakeresztúr-Barcs. Dravo kaj Kroatio troviĝas 5, Barcs 15, Csurgó kaj Kadarkút po 37 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko, baldaŭe la alvenintaj hungaroj vivis tie. En 1332 kapelo, en 1450 fortikaĵo menciiĝis. Dum la kontraŭturkaj bataloj foje la hungaroj, foje la turkoj havis la fortikaĵon. Fine Miklós Zrínyi okupis ĝin en 1664. Babócsa ekde 1715 iĝis kampurbo. En 1953 oni trovis gason, dume ankaŭ termalan akvon. En 1960 la banejo ekfunkciis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, polico, vendejoj, 2 restoracioj, hotelo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1790
* banejo kun 70 grada termala akvo
* ruino de fortikaĵo
* klasikisma kastelo de Somssich de 1820
* kampo de narcisoj

## Famuloj 
En Babócsa naskiĝis:
* József Gulyás (altlerneja instruisto)
* Illés Ede Kemenes, monaĥo
* Viktor Kalló, skulptisto.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.vendegvaro.hu
* www.babocsa.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Izotopoj de silicio

**Silicio** (**Si**) havas multajn konatajn izotopojn, kun masaj nombroj ekde 22 ĝis 44.

28Si (la plej abunda izotopo, je 92,23%), 29Si (4,67%), kaj 30Si (3,1%) estas stabilaj.

32Si estas radioaktiva izotopo produktata per disfalo de argono. Ĝia duoniĝotempo estas proksimume 132 ... 153 jaroj laŭ diversaj datumoj (0,21 MeV), kaj ĝi disfalas per beta eligo al 32P kiu havas duoniĝotempon 14,28 diurnoj  kaj disfalas al 32S.

La norma atompezo estas 28,0855(3) *u*.

## Tabelo 
### Notoj 
* Mallongigoj de duoniĝotempo estas: *a*=jaro, *d*=diurno, *h*=horo, *min*=minuto, *s*=sekundo, *ms*=milisekundo, *µs*=mikrosekundo, *ns*=nanosekundo.
* La precizeco de la izotopaj abundecoj kaj atompezo estas limigita per variadoj. La donitaj limigoj devus esti aplikeblaj al ĉiu normala surtera materialo.
* Valoroj markitaj per # estas ne pure derivitaj de eksperimentaj datumoj, sed almenaŭ parte de sistemaj tendencoj. Spinoj kun malfortaj asignaj argumentoj estas enmetitaj en krampojn.
* Necertecoj estas donitaj en konciza formo en krampoj post la respektivaj lastaj ciferoj. Necertecaj valoroj signifas unu norman diferencon, escepte izotopan komponaĵon kaj norman atompezon de IUPAC kiuj uzas elvolvitajn necertecojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Izotopaj masoj de Ame2003 pritakso de atomaj masoj  de G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault kaj O. Bersillon en *Atomkerna Fiziko* A729 (2003).
* Izotopaj komponaĵoj kaj normaj atomaj masoj de Atompezoj de la eroj. Recenzo 2000 (Teknika raporto de IUPAC). *Pure Appl. Chem.* Volumo. 75, No. 6, pp. 683-800, (2003) kaj Atomaj pezoj peviziitaj (2005) .
* Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. La Nubase2003 pritakso de atomkernaj kaj disfalaj propraĵoj , Nuc. Phys. 729, pp. 3-128 (2003).
* Nacia Atomkerna Datuma Centro, Brookhaven Nacia Laboratorio. Informo ekstraktita de la NuDat 2.1 datumbazo (ekstraktita en septembro de 2005).
* Siliciaj izotopaj datumoj de *La izotopa projekto de Laboratorioj Berkeley* 

Kategorio:Izotopoj
Petrovany

**Petrovany,** hungare **Tarcaszentpéter** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Prešov. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.
eta|320px|dekstra|Petrovany troviĝas en la plej griza regiono
eta|300px|Petrovany

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km²
* Supermara alteco: 230-257 m
* Loĝantaro: 1820
* Poŝtkodo: 082 53
* Aŭtokodo: PO
* Telefonprefikso: 51

## Situo 
Petrovany situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo inter Košice-Prešov. La lasta urbo troviĝas 9 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1304 en formo *"Scenpetur"*. En 1787 estis tie 79 domoj kun 654 homoj, en 1828 98 domoj kun 772 homoj. En 1910 laŭ la popolnombrado loĝis en Tarcaszentpéter 723 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros (reĝa departemento), al distrikto de Eperjes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 laŭ la popolnombrado vivis en Petrovany 1696 homoj, (1627 slovakoj, 53 ciganoj, 6 ukrainoj, 3 ĉeĥoj, po 1 hungaro, germano kaj polo).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Petro el la 14-a jarcento, post 3 jarcentoj plene trakonstruiĝis
* baroka kastelo de 1767

## Komunumoj de Sankta Petro en Hungara reĝlando 
Pro grandeco de la tabelo vidu la ceterajn komunumojn en Transilvanio: Barcaszentpéter!

## Eksteraj ligiloj 
* Petrovany en la mapo

## Fonto 
* Hungara Vikipedio
* w.adatbazis.mtaki.com

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Studienka

**Studienka**, hungare **Szentistvánkút**, germane **Hausbrunn** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Szentistván**. La malnova slovaka nomo estis **Hasprunka**.
dekstra|eta|400ra|Studienka en la mapo
eta|300ra|Preĝejo de Studienka

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Supermara alteco: 202 m
* Loĝantaro: 1630
* Poŝtkodo: 908 75
* Aŭtokodo: MA
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
Studienka situas sub monto 212 m-ojn alta, laŭ traitra flankovojo. Malacky troviĝas 13&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Germanoj fondis la vilaĝon en la 15-a jarcento, kiu nomiĝis germane *"Haus bei Brunn"* (=domo antaŭ puto). La unua skriba mencio devenis el 1592 en formo ’’Hausbrunn’’. En 1682 kaj en 1882 incendioj okazis. En 1910 loĝis en Szentistvánkút 1701 homoj, (1627 slovakoj, 44 germanoj, 27 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Malacka, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 laŭ la popolnombrado vivis en Studienka 1598 homoj, (1571 slovakoj, 7 ĉeĥoj, 6 ciganoj, unusola germano).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe Stefano la 1-a (Hungario) de 1688
* kapelo omaĝe al Jesuo de 1650
* kapelo omaĝe al (Sepdolora) Dipatrino de 1783
* kapelo omaĝe al Sankta Francisko de 1781
* baroka sonorilostablo el la 18-a jarcento
* sonorilostablo el la 1870-aj jaroj

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Studienka en la mapo

## Fonto 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Trisetum flavescens

***Trisetum flavescens***, esperante ora aveno, estas malnovarkta specio de plantoj de la subfamilio de Pooideae.

## Etimologio 
*Trisetum* latine signifas tri harojn. Tri haroj estas du pintoj kun unu aristo en la ekstera paleo. *Flavescens* latine signifas igantan flava.

## Priskribo 
Ĝi estas staŭda. Ĝi altas 40–100&nbsp;cm. Ĝia ligulo estas malgranda. Ĝiaj spiketoj konsistas el po 2-3 floroj kun longaj aristoj. Sub floroj estas malgrandaj haroj. Ĝi formas herbotufojn. Ĝi estas alogama.

## Parazitoj 
[eta|maldekstra|[Skleroto de *Claviceps purpurea* kreskante sur semo de *Trisetum flavescens *]]
*Ergoto fungo* parazitas ĝian ovarion. *Tranzscheliella hypodytes*, *Puccinia graminis* kaj *Puccinia recondita* parazitas ankaŭ *Trisetum flavescens*.

## Referencoj 
## Literaturo 
* *Flore complète illustrée en couleurs de France de Suisse et de Belgique*, Gaston Bonnier, 1934.
* *Flore descriptive et illustré de la France de la Corse et Contrées limitrophes*, de Hippolyte Coste, 1937.

## Eksteraj ligiloj 
* GRIN: Trisetum flavescens 

Kategorio:Poeoj
Resonancplanko

**Resonancplanko** estas ĉ. 1&nbsp;cm dika plato el piceoligno en piano, kiu fortigas la svingadojn de la kordoj.

La kordoj de piano pasas trans ponto, kiu estas fiksita sur la planko. La kordoj estas tiel kondukitaj, ke ili defaldiĝas ĉe la ponto kaj kaŭzas premon (pontpremo) sur la resonancplankon. Ĉi tiu premo povas sumiĝi je pluraj cent kilogramoj. Per ĉi tiu premo la planko estas eksvingata kaj povas tiel per oblo disvastigi la sonon tra la aero ol la kordo sola. Decida por la sono estas la lignokvalito, la ĝusta pontpremo kaj la ĝusta volbado.

Kategorio:Piano
Matematika terminaro (Reiersøl 1987)

***Matematika kaj Stokastika Terminaro Esperanta*** estas libro de Olav Reiersøl, publikigita unue per la universitato de Oslo en 1987. La libro estas dufoje eldonita en 1994.

## Enhavo 
La libro de Reiersøl estas terminaro kaj mallonga skizo pri matematiko. La enhavo estas tiel dividita:
* 1-a matematika kaj stokastika terminaro kun difino en Esperanto (p. 5 - 55)
* 2-a principoj por elekto de terminoj (p. 56 - 88)
* 3-a notoj pri kelkaj terminoj (p. 89 - 109)
* 4-a esperanta-angla vortaro (p. 110 - 124)
* 5-a angla-esperanta vortaro (p. 125 - 139)

## Vidu ankaŭ 
* Fakverko:Matematiko

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Matematikaj libroj
Kategorio:Esperanto-fakvortaroj
Matematiko
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Distriktoj de Kantono Bazelo Kampara

eta|dekstra|300ra|Mapo de Kantono Bazelo Kampara kun la subdivido laŭ distriktoj
La kvin **distriktoj de Kantono Bazelo Kampara** (stato de komenco de 2009) formas la administran subdividon de la kantono.

## Historio 
La subdivido en origine 4 distriktoj estiĝis en la jaro 1833 kiam estis fondita la duonkantono Bazelo Kampara post la Bazela Kantondisiĝo, kiu kondukis al duonigo de la malnova Kantono Bazelo. La distrikto Laufen ĝis 1994 apartenis al Kantono Berno. La loĝantaro de la distrikto Laufen ne plu sentis sin hejme en sia malnova kantono, post kiam ĝi pro la apartiĝo de Kantono Ĵuraso de Berno fariĝis eksklavo sen rekta teritoria ligo kun la patrina kantono. Kaj Kantono Soloturno kies teritorio pro la Laufen-Valo dividiĝas kaj Kantono Bazelo Kampara deziris bonvenigi la regionon en sia kantono. Post baloto la loĝantaro de la distrikto Laufen decidis aliĝi al Kantono Bazelo Kampara, al kiu ĝi ekde la 1-a de januaro 1995 apartenas kiel kvina distrikto.

## Taskoj de la distriktaj prefektejoj 
Ĉiu distrikto disponas pri distrikta prefektejo. Ĝiaj taskoj estas la enketo en punkazoj, al aŭskultado de elpelarestitoj, la akcepto de petoj kaj pridemando en la kadro de la gastejleĝo, la administrado de trovitaj objektoj kaj la kontrolado de la geĉasistkontrolantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kantono Bazelo Kampara
* Distriktoj de Svislando

## Listo de la distriktoj de Kantono Bazelo Kampara 

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri distriktaj administracioj de la Kantono Bazelo Kampara 

Kategorio:Kantono Bazelo Kampara
!