open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avenuo Paulista

eta|230px|dekstra|La Avenuo Paulista
La **Avenuo Paŭlista** aŭ portugale *Avenida Paulista* estas la plej grava bulvardo en San-Paŭlo, Brazilo. Ĝi estas 2.700 m longa kaj 85 m larĝa.

## Bildaro 

Dosiero:Paulista 2.jpg|Nokta vido de la avenuo
Dosiero:Centro financeiro2.JPG|Financa centro
Dosiero:FIESP ¹²³.JPG|Konstruaĵaro de FIESP

## Eksteraj ligiloj 
* Avenuo Paulista 

Kategorio:Stratoj en San-Paŭlo
Ribatejo

eta|Ribatejo en Portugalio
**Ribatejo** [ribateĵu] estas unu el la iamaj provincoj (aŭ naturaj regionoj) de Portugalio. Ĝia ĉefurbo estis Santarém. La signifo de *Ribatejo* en la portugala lingvo estas "Bordo de la rivero Taĵo", ĉar fakte tiu rivero Taĵo trapasas la provincon.

Ribatejo ampleksis preskaŭ la tutan nunan distrikton Santarém kaj krome partojn de la distriktoj Lisbono kaj Portalegre. Ĝi estis la sola inter la iamaj provincoj, kiu estas tute ĉirkaŭata de aliaj provincoj, havante nek marbordon nek landlimon al Hispanio. Ĝi limis al jenaj najbaroj:
* nord-okcidente al Beira Litoral,
* okcidente kaj sude al Estremaduro,
* sud-oriente al Alto Alentejo,
* norde kaj nord-oriente al Beira Baixa.

Kategorio:Historio de Portugalio
Kategorio:Geografio de Portugalio
Klasika normo (okcitana lingvo)

La **klasika normo** (*nòrma classica*, en la okcitana) estas lingva normo kiu fiksas la regulojn por skribi kaj elparoli la okcitanan lingvon. Tiu normo, kiu baziĝas sur la jar-mila tradicio, konkuras kun aliaj normoj malpli uzataj: (mistrala normo, bonauda normo, normo de l'Escòla dau Pò).

## Konsisto
La **klasika normo** konsistas el du kampoj:
* La **skrib-normo** aŭ **ortografio**, kiu fiksas la regulojn por skribi sonojn. 
* La **parol-normo**, kiu fiksas la rekomenditan manieron paroli la okcitanan.

## Disvolviĝo
Kvankam la klasika skrib-normo naskiĝis iom antaŭ la jaro 1000 (per la unuaj dokumentoj skribitaj en la okcitana), la **klasika normo** disvolviĝis je tri etapoj ekde 1935:
* Aperis la jaron 1935 en la libro *Gramatica occitana segon los parlars lengadocians* far Loís Alibèrt. 
* Daŭre disvolviĝis per la laboro de la Institut d'Estudis Occitans (IEO) ekde 1945, kiu okupiĝis adapti ĝin al la ceteraj okcitanaj dialektoj. 
** Aldonendas la verkoj far Pèire Bèc kaj Robèrt Lafont ekde 1950, kiuj kontribuis precizigi la aplikadon de la normo al ĉiuj dialektoj.
* Ekde 1996 la Conselh de la Lenga Occitana (CLO) kontrolas ĝian disvolviĝon.

La klasika normo disvastiĝis ĉefe post la dua duono de la 20-a jarcento anstataŭante la mistralan normon. Hodiaŭ la klasika normo estas normale uzata ĉe la tuta Okcitanio. Tamen, ekzistas ankoraŭ kelkaj zonoj, kie konkurencaj normoj ne malaperis:
* En la provenca dialekto kaj la nica sub-dialekto estas konkurenco inter la *klasika normo* kaj la *mistrala normo*.
* En la Okcitanaj Valoj estas konkurenco inter la *klasika normo* kaj la ''normo de l'Escòla dau Pò*.
* En la aŭvernja dialekto estas konkurenco inter la *klasika normo* kaj la *bonauda normo''.

## Komparo

## Referencoj
Kategorio:Okcitana lingvo
Kategorio:Normaj lingvoj
Ne-intervena komitato

La **Ne-intervena Komitato** estis komitato, kunvokita fare de la franca prezidento Albert Lebrun, kiu provis forhalti la eŭropajn grandajn potencojn pri interveno en la hispana enlanda milito. La komitato konsistis el reprezentantoj de 27 ŝtatoj, kunsidis unuafoje la 9-an de septembro 1936 en Londono. Tio estis parto de la kontentiga politiko al Hitler kaj Mussolini. 

Al la ne-intervena komitato apartenis krom Francio, Anglio, la Germana Imperio, la Sovetunio, Italio kaj 22 pliaj ŝtatoj. Kvankam la oficiala celo estis bari intervenon de la grandaj potencoj en la hispanan enlandan militon, fakte reala kontraŭstaro ekzistis nur fare de Sovetunio kontraŭ la germana kaj itala intervenoj en Hispanio.

Ĉe kunsida dato, germanaj kaj italaj aviadiloj bombardis jam Madridon. Pro la ne-intervena politiko, la eŭropaj potencoj silente, hipokrite kaj komplice akceptis enpotenciĝon de Franco. Ses semajnojn post la kunsido - la 28-an de oktobro 1936 - sovetaj tankoj kaj aviadiloj helpis la maldekstrulojn de Madrido.

Post malsukcesaj kunsidoj, la 30-a kunsido - la 19-an de majo 1939 - konstatis, ke la bataloj finiĝis kaj la enlanda milito decidiĝis. La komitato malfondis sin, ĉar nenio fareblas.

Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Aura Dione

eta|dekstra|Aura Dione
**Aura Dione** ankaŭ konata nur sub la persona nomo **Aura** (naskiĝis en 1985 en Kopenhago) estas dana kantaŭtorino, do kantistino publike prezentanta siajn proprajn komponaĵojn.

## Vivo 
Aura Dione estas la filino de patrino el feroa kaj franca familio, kiu laboras kiel muzika instruistino, kaj de patro el dana kaj hispana familio. Pro siaj gepatroj ŝi frue kontaktis kun muziko, literaturo kaj arto, kaj laŭ propraj informoj ŝi verkis sian unuan kanzonon en aĝo de ok jaroj. La patro hobie kolektis gitarojn, kio laŭ ŝi same influis ŝian deziron poste iĝi profesia muzikisto.

La gepatroj estis hipioj kaj per velboato krozis la mondajn oceanojn, ĝis ili en la jaro 1992, kiam la knabino Aura estis sepjara, ekloĝis sur la dana insulo Bornholm en la Balta Maro. Sur la insulo ŝi pasigis la lernejajn jarojn. Kiam ŝi estis 17-jara, ŝi translokiĝis al Aŭstralio por pluedukiĝi pri muziko kaj interalie studi la muzikan kulturon de la indiĝenaj aŭstralianoj.

Ŝiaj kantoj estas popmuzikaj, kun influoj kaj de folklora kaj de elektronika muziko.

En 2008 ŝi en Danio publikigis la unuopaĵojn *Something From Nothing* ("io el nenio"), *Song For Sophie* ("kanto por Sofia") kaj *I Will Love You Monday* ("mi amos vin lunde"). Sekvajare ŝi pro tiuj tri verkaĵoj ricevis la premion *Danish Music Awards*. Ekster la hejmlando la unua publikaĵo estis ŝanĝita versio de la kanto *I Will Love You Monday (365)*, kiu la 13-an de novembro 2009 prezentiĝis en Germanio. La muzikaĵo fine de novembro 2009 estis la dua plej populara popmuzika verko en Germanio. La unua muzika albumo *Columbine* en Germanio prezentiĝis la 27-an de novembro 2009.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala germanlingva retejo
* Aura Dione en la retejo *MySpace*

Kategorio:Danaj kantistoj
Kategorio:Danaj kantaŭtoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kopenhago
Galaksia rotacia kurbo

eta|dekstra|300px|Rotacia kurbo de tipa spirala galaksio: antaŭvidita (**A**) kaj observita (**B**). La ekarto inter la kurboj estas atribuata al la malluma materio.
eta|dekstra|300px|La rotacia kurbo de spirala galaksio UCG11455. La observita rotacio estas montrita kiel datenpunktoj. La atendata rotacio de normala materio estas montrita per linioj. La diferenco povas esti klarigita per la ĉeesto de malluma materio.

La **rotacia kurbo** de galaksio estas grafikaĵo, kiu montras, en absciso la orbitan rapidecon de steloj aŭ gaso en la galaksio (mezurata per efiko de Doppler), kaj en ordinato la distanco al kiu tiuj korpoj situas for de la galaksia centro.

La maksimumo de la kurbo situas je kelkaj kiloparsekoj de la galaksia centro, kaj pli malproksime, la steloj orbitas je konstanta rapideco en granda intervalo da distancoj el tiu centro. Tiel, ili orbitas kun rapideco multe pli granda ol tiu, kiun oni kalkulis per la Leĝoj de Newton (kiel la planedoj ĉirkaŭ Suno, la pli malproksimaj orbitantaj korpoj devus orbiti malpli rapide).

Por kialigi la ekarton inter la kalkulita kaj observata kurboj, oni hipotezas, ĉu la ĉeeston de neobservebla malluma materio, ĉu novan teorion, kiu kompletus la leĝon de Newton por malgrandegaj akceloj: la MOND-teorio.

## Eksteraj ligiloj 
*  Malluma materio kaj galaksia rotacio (*Paĝoj de Richard TAILLET*) 
*   Plateco de la galaksiaj rotaciaj kurboj

Kategorio:Astrofiziko
Bornea blua muŝkaptulo

La **Bornea blua muŝkaptulo** (***Cyornis superbus***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi estas birdo troviĝanta nur en la insulo de Borneo nome en la landoj Brunejo, Indonezio kaj Malajzio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Ĉe tiu specio maskloj havas **tre bluajn suprajn partojn** (kun pli brilaj helbluaj frunto, superokula areo kaj ŝultroj), dum inoj havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de **seksa duformismo**. Tamen subaj partoj estas pli egalaj kun **oranĝeca supra brusto** kaj blankecaj suba brusto kaj ventro. La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La masklo havas nigrecan areon inter la okuloj kaj la bekobazo kiu estas ĉirkaŭata de harecaj plumetoj. En flugiloj kaj interna vosto videblas bruneca koloro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cyornis superbus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Tikela muŝkaptulo

La **Tikela muŝkaptulo**, *Cyornis tickelliae*, estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi estas insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en tropika suda Azio el Barato kaj Srilanko al Indonezio.

La Tikela muŝkaptulo reproduktiĝas en seka arbaro, arbustaro, bambuejo kaj ĝardenoj. Ili nestumas en arbotruo aŭ inter rokoj kaj la ino demetas 3-5 ovojn.

maldekstra|eta|200ra|Tikela muŝkaptulo, masklo de centra Barato|alt=Tikela muŝkaptulo, masklo de centra Barato
[eta|maldekstra|200ra|Manĝanta masklo ĉe Montetoj Ananthagirioj, en Distrikto Rangareddy de [Andhra Pradesh, Barato. ]]
La Tikela muŝkaptulo estas 14&nbsp;cm longa. Ĝi estas starema longvosta muŝkaptulo. Ĉe tiu specio masklo estas bela birdo kiu havas **tre brilbluajn suprajn partojn**, dum ino havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de seksa duformismo. Tamen subaj partoj estas pli egalaj kun ruĝoranĝaj brusto kaj gorĝo kaj blankeca ventro. La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La masklo havas nigrecan areon inter la okuloj kaj la bekobazo, kiu estas ĉirkaŭata de harecaj plumetoj, tre kontrastan kun la supraj helbluaj frunto kaj superokula areo, kio oftas en la genro, same kiel la pli helbluaj ŝultroj. La tuta gorĝo estas ruĝoranĝa dum la vizaĝo estas tre ampleksa kaj finas angule tiele ke la limo inter ambaŭ estas ŝtupeca. La resto de la subaj partoj estas blankaj.

Inoj estas pli senkoloraj, kaj la ruĝo estas malplia kaj malplietenda. Junuloj havas skvamecajn brunajn suprajn partojn, kapon kaj bruston, kun bluaj nur flugiloj kaj vosto. Ili manĝas foje eĉ post krepusko. Krom flugantajn insektojn ili foje kaptas treniĝantajn insektojn.

## Referencoj 
## Bildaro 

Image:Tickell's Blue Flycatcher (Cyornis tickelliae)- Male in Hyderabad, AP W IMG 7826.jpg|Masklo en Hajderabado, Barato.
Image:Tickell's Blue Flycatcher (Cyornis tickelliae)- Male in Hyderabad, AP W IMG 7828.jpg|Masklo en Hajderabado, Barato.
Image:Tickell's Blue Flycatcher I IMG 0802.jpg|Ino en Bhopal, Madhja-Pradeŝo, Barato.
Image:Tickell's Blue Flycatcher (Cyornis tickelliae)at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 150.jpg|Masklo ĉe Sindhrot en Distrikto Vadodara de Guĝarato, Barato.
File:Tickell's Blue Flycatcher (Cyornis tickelliae) with feed W IMG_9339.jpg|Masklo kun manĝo ĉe Montetoj Ananthagiri, en Distrikto Rangareddy de Andhra Pradesh, Barato.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Unukolora blua muŝkaptulo

La **Unukolora blua muŝkaptulo** (***Cyornis unicolor***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi estas birdo troviĝanta en granda parto de Sudorienta Azio el Himalajo al Indonezio nome en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.

Tiu specio estas laŭ aspekto ege simila al la ne proksima Lazura muŝkaptulo, sed iom **pli helblua**, kun **helgrizecaj subaj partoj** el gorĝo al subpugo (kio diferencigas la specion el plej parto de la specioj samgenraj kiuj en subaj partoj havas oranĝecajn bruston kaj flankojn), tiele ke tiu estas pli **ĝenerale blueca birdo** (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *unicolor* devenas el la latinaj radikoj “unus” por “unu” kaj “color” por koloro). La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La masklo havas mallarĝan nigrecan strion inter la okuloj kaj la bekobazo kiu estas ĉirkaŭata de harecaj plumetoj. La gorĝo kaj brusto estas helbluaj kaj nuanciĝas al helgriza en ventro kiu iĝas striata en subpugo. En supraj partoj estas helbluaj nuancoj en frunto, superokula striareo kaj ŝultroj, dum en flugiloj estas brunaj nuancoj. Ambaŭ similaj specioj la **Unukolora blua muŝkaptulo** kaj la Lazura muŝkaptulo povas koincidi en la sama teritorio.

Ino havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de seksa duformismo. Krome ŝi povas montri helbrunan traokulan strion al la beko kaj okulringon, en flugiloj malhelbrunajn kaj ruĝecajn nuancojn kaj en vosto tre ruĝecan nuancon; sube ŝi havas tre palan gorĝon, helgrizajn bruston kaj ventron kaj flavecan subpugon.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Cyornis unicolor. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kálmán Mihalik

**MIHALIK Kálmán** estis hungara kuracisto, komponisto naskita en 1896 en Oravicabánya kaj mortinta la 6-an de septembro 1922 en Segedo.

## Kariero 
Kálmán Mihalik komencis pristudi medicinon en Universitato de Koloĵvaro en 1914, sed li devis ĉesi ĝin kaj iri al militfronto. Post la fino de la unua mondmilito li finis siajn studojn en Szeged. Li estis asistanto apud profesoro Béla Reinbold. Li mortis pro tifo. Li muzikigis la  tekston de *Székely himnusz* (Imno sikula) verkita de György Csanády.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Béla Reinbold

**REINBOLD Béla** estis hungara biokemiisto, universitata profesoro naskita la 13-an de decembro 1875 en Koloĵvaro kaj mortinta la 10-an de decembro 1927 en Segedo.

## Kariero 
Béla Reinbold havigis diplomon pri medicino en Universitato Koloĵvaro en 1900 kaj li komencis labori en la *Anatomia Instituto* de la universitato direktita de László Udránszky. Ekde 1921 li estis profesoro pri medicina kemio. En studjaro 1927 – 28 li estis rektoro de la universitato.

## Verkoj 
* *Élettani gyakorlatok* (Bp., 1914);
* *Über die Zersetzung des Deutfarbstoffs durch Trypsin* (Szeged, 1922).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj biokemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ĝenova Respubliko

La **Ĝenova Respubliko** en la Mezepoko estis unu el la italaj Maraj Respublikoj kune kun Venecio, Amalfi kaj Pizo. La Ĝenova Respubliko, kiu ampleksis la hodiaŭan Ligurion kaj koloniojn en Mezoriento, Grekio, Nordafriko, Sardio kaj Korsiko, finiĝis en la jaro 1815, kiam ĝi estis aneksata de Piemonto-Sardio.

Inter ĝiaj kolonioj aŭ komercaj bazoj estis Pera, Kaffa kaj Trebisonda.

La ŝtaton regis oligarĥio de komercistoj, kiu elektis registon kun la titolo de *doĝo*. Unu el la plej famaj doĝoj estis Simone Boccanegra, fakte la unua.

## Historio 
La urbo Ĝenovo jam estas fondita en la romia epoko, sed tiam ne havis grandan influon. En la frua Mezepoko, ĝi komencis esti centro komerca kaj konkuris kun Pizo, alia grava komerca haveno ĉe la okcidenta marbordo de Italio. Estiĝis nodo komerca inter Bizanca imperio, la araba mondo kaj Eŭropo okcidenta. La engaĝiĝo de Ĝenovo en la krucmilitoj pligrandigis sian gravecon komercan, tiel ke tiutempe ĝi estis la plej grava komerca haveno Mediteranea kun Venecio. La varoj plej gravaj en la komerco ĝenova estis aziaj, kiel spicoj kaj silko. En la 13-a jarcento fondiĝis pluraj komercaj kontoroj en la marbordoj de orienta Mediteraneo kaj la Nigra Maro, ekzemple en Konstantinopolo, Teodozio, Famagusto kaj Smirno. Ĉi tiuj urboj estis partoj da la granda komerca imperio de Ĝenovo. En la jaro 1284 Ĝenovo venkis sian rivalan urbon Pizo, tiele gajnis Korsikon kaj Sardion, kaj pligrandigis sian potencon. La Ĝenova banko *Casa di San Giorgio*, fondita en la jaro 1407, estis unu inter la plej gravaj financaj institutoj en Eŭropo.

Komence de la Renesanco, Ĝenovan ekregis fremdaj regnoj, unue Milano, kaj due Francio. Pro la kresko de Otomana imperio kaj la perdo de graveco de la Mediteranea komerco, alidirektita al la Atlantiko, Ĝenovo perdis sian grandan komercan influon dum la 16-a jarcento.

En la jaro 1797 Napoleono refondis la Ĝenovan respublikon kiel la **Respubliko Liguria**. Inter la jaroj 1805 kaj 1815 ĝi estis parto de Francio. Post la Napoleonaj militoj ĝis la unuiĝo de Italio en la jaro 1861, Ĝenovo apartenis al Regno de Sardio.

## Vidu ankaŭ
* Genova (gazeto, 1639–1646)

Respubliko
Respubliko de Ĝenovo
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Urboŝtatoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1000-1009
Kategorio:Aperis en 1005
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1797
György Csanády

**CSANÁDY György** [ĉana:di] estis hungara poeto, verkisto, radioreĝisoro. Li naskiĝis la 23-an de februaro 1895 en Székelyudvarhely kaj mortis en Budapeŝto la 3-an de majo 1952.

## Kariero
György Csanády post la unua mondmilito translokiĝis en Hungarujon, li redaktis la revuojn *Új Élet* kaj *Híd*, ekde 1928 li iĝis reĝisoro de la radio en Budapeŝto. Li verkis la tekston de *Sikula Imno* muzikigita de Kálmán Mihalik.

## Poemovolumoj
**Az évek* (poemoj, Budapest, 1922)
**Álmok* (poemoj, Budapest, 1926)
**Ének* 1923–1930 (poemoj, Budapest, 1934).

## Radioteatraĵoj
**Csokonai*,
**Katona József*,
**Marconi*,
**Szombat este*,
**I.N.R.I*.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tomska Esperanto-Klubo

dekstra|eta|Insigno de Tomska Esperanto-klubo

**Tomska Esperanto-klubo** estis kreita la .

Kvankam la nuna klubo aperis en 1979, la historio de esperanto-movado en Tomsk komenciĝis multe pli frue. En marto 1908 komenciĝis kursoj en la medicina fakultato de Tomska Universitato kaj poste aliaj kursoj en Tomska Teknologia Instituto. En 1911 tomskaj esperantistoj partoprenis industrian-agrokulturan ekspozicion en Omsko. Post la Unua mondmilito en Tomsk en domo en la ĉefstrato situis stabejo de Hungaraj militkaptitoj, pri kio atestas memortabulo kun dulingva surskribo (en la rusa kaj Esperanto) sur la domo. Sed en 1930-aj jaroj la esperantistoj iĝis viktimoj de persekutoj, tial Esperanto-vivo en Tomsko preskaŭ haltis por pli ol 40 jaroj.

Nur en 1980-aj jaroj samideanoj Gulidov, Shlafer kaj Birjulin ekis tre viglan movadon kaj amasan instruadon de Esperanto. Tiam la klubo estis granda. Menciindas la tiamaj instruistoj kaj aktivuloj de Esperanto-klubo: Olga Obrazcova (Ivanova), Zina Ratkina, Tanja Kokoreva, Ljuba Prudĉenko kaj aliaj. En 1990-aj jaroj la klubo perdis ejon kaj pro tio la kursoj okazis neregule kaj la anaro malpligrandiĝis. Sed malgraŭ tio la klubo organizis du grandajn Esperanto-renkontiĝojn OrSEJT en 1992 kaj 2000.

En 1994 estis akceptita nova Regularo, kaj la  ĝi estis oficiale registrita (Tomska regiono, numero 256).

Nun la klubo iom pli aktivas, okazas kursoj. La plej aktiva vojaĝanto kaj partoprenanto estas Vladimir Minin.

## Prezidantoj de la klubo 
* Alexander Shlafer (1979 - 19xx);
* Aleksej Birjulin;
* Vladimir Minin (1984 - 1986);
* Jurij Paseĉnikov;
* Aleksandr Iŝĉuk;
* Gennadij Basov (1994 - 1998);
* Konstantin Malasajev (1998 - 1999).

## Esperanto-renkontiĝoj, organizitaj de la klubo 
* OSER - en 1981, 1986, 1988, 1990;
* InterOSER (Internacia esperanta renkontiĝo) - en 1990, 1992;
* OrSEJT - en 1992, 2000;
* JOSER'98 (Junulara esperanta tendaro) - en 1997;
* Siberiaj seminarioj pri esperanta literaturo - en 1986, 1992.

Dosiero:OrSEJT 30.jpg|La porpersona ŝildo de partoprenanto de OrSEJT-30

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tomska Esperanto-klubo ESTOK, arkivigite laste en aprilo 2010 (esperante, ruse)

Kategorio:Esperanto en Sovetunio
Kategorio:Rusiaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
László Udránszky

**UDRÁNSZKY László** [udra:nski lAslO] estis hungara kuracisto, fiziologo, membro korespondanta de MAT naskita la 12-an de oktobro 1862 en Hungara reĝlando en vilaĝo Budatin (nuntempa urboparto de Žilina en Slovakio) kaj mortinta la 21-an de marto 1914 en Budapeŝto. 

## Kariero
László Udránszky akiris diplomon pri medicino en 1883 en Budapeŝto. Ekde 1886 en Strassburg li plukvalifikis sin ĉe Felix Hoppe-Seyler, poste en Freiburg ĉe ? Baumann kaj li estis ankaŭ privatprofesoro en la universitato. Inter 1892 kaj 1909 li estis profesoro pri anatomio kaj preleganto pri vivkemio kaj malsankemio en Universitato Koloĵvaro. En 1894 li studvojaĝis en Germanio, la ministerio financis la vojaĝon. Inter 1909 kaj 1914 li instruis en la Universitato Budapeŝto anatomion. En la studjaroj 1895 kaj 1902 li estis dekano, en la studjaro 1909 rektoro.

## Lia verkaro (elekto) 
**A furfurolreakcióról* (1888) 
**Az épélettani szénhydrátkiválasz­tás szakaszos ingadozásairól* (1891) 
**A száj szerveinek melegérzékenysége és meleg-fájdalom-érzékenysége* (1906)
**A fájdalom egységértékének kérdése* (1911)
 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj fiziologoj
Károly Rösler

**Rösler Károly** [roesler] estis rumanuja hungara pentristo naskita la 21-an de julio 1899 en Székelyudvarhely kaj mortinta la 4-a de junio 1976 en Odorheiu Secuiesc. 

## Biografio
Rösler studis ekonomikon kaj poste li loksidiĝis en sia naskiĝurbo. Lia unua publika ekspozicio estis en 1949. Li havis 9 ekspoziciojn en Rumanujo. La Muzeo Haáz Rezső konservas 41 el liaj pentraĵoj.
## Fonto
*Gusztáv Hermann: Székelyudvarhely művelődéstörténete, Kriteron Könyvkiadó, Bukarest, 1993. 
 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Gábor Doros

**DOROS Gábor** [doroŝ] estis hungara kuracisto pri haŭt- kaj veneraj malsanoj naskita la 24-an de marto 1892 en Székelyudvarhely kaj mortinta la 16-an de februaro 1980 en Budapest.

## Kariero 
Gábor Doros sukcesakiris la diplomon en Budapeŝto en 1915. En 1919 li laboris en la malnova *Szent János Kórház* (Malsanulejo Sankta Johano) ĉe la profesoro József Guszmann. Lia esplorkampo devenis la kuracado pri haŭt- kaj veneraj malsanoj. Ekde 1927 ĝis 1945 li estis ĉefkuracisto de malsanulejo pri haŭtkuracado de OTI Pestújhely. Ekde 1941 li iĝis universitata profesoro. Post 1945 li estis la fakĉefkuracisto de la *Bőr- kaj Nemibeteggondozó Intézet* (Instituto pri Haŭt- kaj Venermalsankuracado) de distrikto 14-a de la ĉefurbo.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Provinco Palavano

**Palavano** estas insulara provinco de la Filipinoj situa en la administra regiono MIMAROPA. Ties ĉefurbo estas Puerto Princesa, kaj ĝi estas la plej granda provinco en la lando laŭ totala areo de jurisdikcio. La insuloj de Palavano etendas el Mindoro nordoriente al Borneo sudokcidente. Ĝi situas inter la Sudĉina Maro kaj la Sulua Maro. La provinco nomiĝas laŭ sia plej granda insulo, Palavano, kiu estas 450&nbsp;km longa, kaj 50&nbsp;km larĝa.

La Provinco Palavano estas komponita de la longa kaj mallarĝa Insulo Palavano, plus nombro de aliaj pli malgrandaj insuloj ĉirkaŭ tiu ĉefa insulo. La Kalamianaj insuloj, nordokcidenten konsistas el Insulo Busuanga, Insulo Kuljono kaj Insulo Korono. Insulo Durangano preskaŭ tuŝas la plej okcidentan parton de Palavano, dum Insulo Balabako situas for ĉe la suda pinto, separata el Borneo de la Markolo Balabaka. Krome, Palavano kovras la Insulojn Kujo en la Sulua Maro. La disputitaj Insuloj Spratly, situaj je kelkaj centoj de kilometroj okcidente estas konsiderata parto de Palavano de Filipinoj, kaj estas surloke nomataj *Insuloj Kalajanaj*.

## Notoj
András Visky

eta
**VISKY András** [viŝki] estas rumanuja hungara poeto, verkisto, reĝisoro naskita la 12-an de aprilo 1957 en Târgu Mureş. Li estas la filo de Ferenc Visky kaj Júlia Visky.

## Biografio 
András Visky havigis diplomon de inĝeniero en 1982 en Temeŝvaro, post 1989 li translokiĝis Kluĵon laboris ĉe Korunk, li fondis libroeldonejon nomitan Koinónia Könyvkiadó). Ekde 2008 li estas docento de la Fakultato pri Teatro kaj Televido de BBTE kaj dramaturgiisto de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. Li ricevis premion Kossuth en 2024.

## Verkoj 
### Volumoj 
* Partraszállás (1982)

* Fotóiskola haladóknak (1988)

* Hóbagoly (1992)

* Romániai magyar négykezesek (1994, kun Gábor Tompa)

* Hamlet elindul (1996)

* Reggeli csendesség (1996)

* Goblen (1998)

* Aranylevél (1999)

* Betlehemi éjszaka (2001; hungare, rumane, angle)

* Írni és (nem) rendezni (2002)

* Fals tratat de convietuire (2002. romano verkita en rumana lingvo kune kun Daniel Vighi kaj Alexandru Vlad.
* Ha megH (2003)

* Júlia (2003)

* A szökés (Koinónia Kiadó, Kolozsvár, 2006), dramoj

* Tirami sù (Koinónia Kiadó, Kolozsvár, 2006), dramoj

* Juliet (Theatre Y, Carol Stream IL, 2007), dramo

* A különbözőség vidékén (Vigilia Kiadó, Budapest, 2007), esszé

### Scenarlibroj 
* Demény Attila: Parafarm (Állami Magyar Opera, Kolozsvár, 1992)

* Demény Attila: Haláltáncjáték (Állami Magyar Opera, Kolozsvár, 2002)

### Radioteatraĵoj 
* Vércseh (Kossuth Rádió, Budapest, 1994)

* A szökés (Kossuth Rádió, Budapest, 2000)

* Júlia (Kossuth Rádió, Budapest, 2003)

* Julieta (Teatrul National Radiofonic, Bukarest, 2005)

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
József Kőrössi P.

**KŐRÖSSI P. József** [koeroeŝi] estas hungara poeto, redaktoro, publicisto, libroeldonisto naskita la 9-an de septembro 1953 en Oradea.

## Kariero
József Kőrössi P. en 1982 translokiĝis en Hungarujon. En 1989 li estis unu el fondintoj kaj redaktoro de eldonejo Libroeldonejo Holnap, en 1990-1996 unu el fondintoj kaj literaturgvidantoj de eldonejo Libroeldonejo Pesti Szalon, de  2004 afergvidanta direktoro kaj literatura gvidanto de eldonejo Libroeldonejo Noran.

## Volumoj
*Valami elkerülhetetlen, poemoj, 1978 Kriterion;
*Regényvázlat, poemoj, 1984, Móra/Kozmosz;
*Énisénse, poemoj 1989, Maecenás;
*lomtalanítva (malnovaj kaj novaj poemoj), 1996;
*Ezópuszi állatmesék, mesék kun desegnaĵoj de Emma Heinzelmann, noran, 1997;
*Elefántvadászat a gyerekszobában, poemoj kaj porinfanaj poemoj, kun desegnaĵoj de Marianna Károlyi, noran, 1999;
*Nem ezt találtam (Történetek az ember barlangból), prozo, Jelenkor-Noran. 2003.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
*Hungara vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Batalo de Evesham

300px|eta|dekstra|Morto de Simon de Montfort
Per la **Batalo de Evesham** (la 4-an de aŭgusto 1265) la estonta Eduardo la 1-a (Anglio) decide venkis ribelon estratan de Simon de Montfort (6-a grafo de Leicester).

Anglaj nobeloj ege malkontentis ĉar Henriko la 3-a (Anglio) nuligis akordon laŭ kiu li regu nur per konsilio, 12 el kies anoj nomumis Henriko, kaj 12 la baronoj. La ribelo erupciis en 1263 kiam anglaj nobeloj invitis Simon de Montfort reveni el Francio. Tamen Simon de Montfort konsentis ke Ludoviko la 9-a (Francio) arbitraciu. Kiam tiu deklaris ke la akordo kontraŭleĝis kaj nevalidis, Simon, kiu restis ankoraŭ en Anglio, rekomencis la militadon. Li kaj la ribelantaj nobeloj kaptis la plejparton de la angla regno, kaj, en 1264, Henrikon mem dum batalo ĉe Lewes, Sussex. Ankaŭ la estonta Eduardo la 1-a kaptiĝis. Mallonge Simon de Montfort estis la fakta reganto de Anglio. Li alvokis ne nur nobelojn sed ankaŭ reprezentantojn de urboj kaj graflandoj al parlamento, sed tio ne tute plaĉis al la nobeloj.

En 1265 princo Eduardo eskapis. Pluraj gravaj nobeloj forlasis la ribelon kaj alianciĝis al la reĝa partio. La 29-an de junio, Princo Eduardo kaptis Gloucester. Simon planis kunigi sian armeon kun batalistoj sub sia filo (ankaŭ nomata Simon) sed lia filo marŝis tro malrapide. Simon atingis Kastelon Kenilworth sed multe da liaj batalistoj estis mortigata de la armeo de Eduardo. Tiu tiam marŝis suden, kaj proksime al Evesham, Worcestershire, Simon de Montfort kaj lia armeo sin trovis en kaptilo ene de serpento de la Rivero Avon. Laŭdire Simon komentis, "La Dio kompatu niajn animojn, ĉar niaj korpoj apartenos al la malamiko."

Sekvis akra batalado dum kiu la princa armeo rifuzis preni kaptitojn. Multmultaj mortis, inter kiuj estis Simon de Montfort kaj unu el liaj filoj, Henriko. Reĝo Henriko la 3-a, kiu devige portis la uniformon de Simon de Montfort, estis preskaŭ mortigata: nur la interveno de antaŭa ribelinto savis lin. La korpo de Simon estis disigata en plurajn partojn, kaj oni fortranĉis liajn kapon, piedojn, manojn kaj testikojn.

Sekvis akra venĝo kontraŭ la ribelintoj.

Evesham
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:1265
Evesham
Evesham

dekstra|eta|Kloŝturo de la antaŭa abatejo de Evesham
**Evesham** estas urbo de Worcestershire, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 22,300 loĝantojn.

## Historio 
Komence de la 8-a jarcento, Egwin (Egvino), anglosaksa episkopo de Worcester, fondis abatejon post vizio de Sankta Maria. Post kiam Vilhelmo la konkerinto invadis Anglion, la tiama abato iris al la nova reĝo kiun li persvadis fidi lin, kaj pro tio la abato ricevis plurajn postenojn kaj la abatejo ĝuis iom da rega favoro. La abatejo malkonstruiĝis dum la 1530-a jardeko, kiam Henriko la 8-a (Anglio) aboliciis la anglajn monaĥejojn: restas nur la kloŝturo.

En 1265 proksime al la urbo okazis la Batalo de Evesham, dum kiu la estonta Eduardo la 1-a venkis gravan ribelon de nobeloj.

## Ekonomio 
Ĝis la 1990-a jardeko Evesham estis grava centro de komercado pri fruktoj kaj legumoj kultivitaj en la ĉirkaŭa regiono. En 2008 fermiĝis komputila kompanio kies fabriko situis en la urbo.

Kategorio:Urboj de Worcestershire
Kio estas Esperanto?

**Kio estas Esperanto?** estas nomo de kelkaj propagandiloj:

***Что такое Эсперанто?** (Kio estas Esperanto) - varbilo-informfolio eldonita en 1913 kaj 1914 en urbo Astraĥano (Rusio). La eldoninto estas Astraĥana societo de esperantistoj. Temas pri varbilo por ruslingvanoj. En la varbilo estas informoj pri e-organizaĵo, kongresoj, literaturo ktp.

Dosiero:Ruslingva E Varbilo 1914 1a.jpg|
Dosiero:Ruslingva E Varbilo 1914 2a.jpg|

*Sylla Chaves. **Kio estas Esperanto? **. Eld. Fundação Getúlio Vargas kaj Brazila Esperanto-Ligo, Rio de Janeiro, 1983. Temas pri varbilo por portugallingvanoj. En la varbilo estas *afiŝo-kurso* (gramatiko kaj vortareto en unu granda paĝo) kun vinila disko. La verko baziĝis en Ĉefeĉ-ŝlosilo.

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1913
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1914
Kategorio:Esperanto en Rusia Imperio
Zoltán Böszörményi (poeto)

**BÖSZÖRMÉNYI Zoltán** [boesoerme'nj] estas rumanuja hungara poeto, prozisto, publicisto, ano de E-MIL naskita la 18-an de decembro 1951 en Arad.

## Kariero 
Zoltán Böszörményi posedanto kaj ĉefredaktoro de ĵurnalo Nyugati Jelen, ekde 2001 ĉefredaktoro de revuo Irodalmi Jelen. En 2003 li fondis libroeldonejon, kiu eldonas la libroserion *Irodalmi Jelen Könyvek*.

## Volumoj 
* Örvényszárnyak (poemoj, Litera Könyvkiadó, Bukarest), 1979;
* Címjavaslatok (poemoj, Litera Könyvkiadó, Bukarest), 1981;
* Alexandriai világítótorony (poemoj, Facla Könyvkiadó, Temesvár - la cenzuro malpermesis antaŭ la apero, 1983;
* Aranyvillamos (Jelenkor Kiadó, Pécs), 1999;
* Aranyvillamos – Második szakasz (Jelenkor Kiadó, Pécs), 2001;
* Aranyvillamos – Harmadik szakasz (Kalligram Könyvkiadó, Pozsony), 2004;
* A szerelem illata (szonetoj, Kalligram Könyvkiadó, Pozsony), 2005;
* Vanda örök (regény, Ulpius Ház Könyvkiadó, Budapest), 2005*;
* O sumă de sonete (rumana de sonetoj eldono en traduko de Ildikó Gábos kaj Şerban Foarţă, Brumar Könyvkiadó, Temesvár), 2006;
* Far from nothing (angla tradukaĵo de romano *Vanda örök*, Exile Editions, Toronto), 2006.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Nyugati Jelen

**Nyugati Jelen**  hungarlingva regiona ĵurnalo en Rumanujo aperanta en distriktoj Arad, Alba, Hunedoara, Caraş-Severin kaj Timiş ekde 1998. La ĵurnalo informas pri la eventoj politikaj gravaj de la regiono, de la lando kaj de la mondo. La legantoj ricevas senpage la revuon Irodalmi Jelen. Eldonas Occident Media Kft., direktoro: Mária Szőke, ĉefredaktoro: Zoltán Böszörményi
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Eksteraj ligiloj
*Retejo de gazeto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Lewes

eta|dekstra|Kastelo Lewes
eta|dekstra|Ruinoj de Priorejo Lewes
**Lewes** estas la ĉefurbo de East Sussex, Anglio. Ĝi situas ambaŭflanke de Rivero Ouse (Sussex). En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis iomete malpli ol 16 mil loĝantojn.

## Historio 
La loko estis okupata dum la romia epoko. La anglosaksoj konstruis kastelon. Post la normanda invado de Anglio la kastelo ege plifortiĝis, kaj ĉirkaŭ 1081 fondiĝis priorejo.

En 1264 okazis grava batalo dum kiu Simon de Montfort (6-a grafo de Leicester) venkis reĝan armeon kaj kaptis Henrikon la 3-an kaj ties filon la estontan Eduardon la 1-an.

Dum la regado de Maria la 1-a (Anglio) ŝtiparumis 17 protestantaj martiroj.

La 27-an de decembro 1836 okazis la plej granda brita lavango: ok homoj mortis.

## Nokto de Guy Fawkes 
eta|dekstra|Procesio de krucoj tra Lewes
Ĉiun 5-an de novembro en Britio okazas la "nokto de Guy Fawkes", kiam (memore de malsukceso de la pulva konspiro) oni flamigis krakfajraĵojn, kaj ofte bruligas figuraĵojn de la konspiranto Guy Fawkes. Ĉe Lewes tio evoluis en pli grandiozan aferon, kun torĉlumigataj procesioj: oni kutime bruligas figuraĵojn de politikistoj kaj aliaj gravuloj, kaj rememore de la protestantaj martiroj oni portas 17 krucojn tra la urbo. Aldone okazas konkursoj dum kiuj sinjorinoj kaj sinjoroj kuras, tirante brulante barelojn da gudro. Unu tia barelo ĵetiĝas en Riveron Ouse: tio rememorigas la ĵetadon en la riveron de magistratoj kiuj en 1847 klopodis subpremi tumultetan celebradon de la nokto de Guy Fawkes.

## Ekonomio 
Ĉe Lewes estas bierfarejo.

## Inundoj 
La urbo ofte spertas riverajn inundojn.

## Vizitindaĵoj 
eta|dekstra|Anne of Cleves House
Videblas multaj antikvaj konstruaĵoj. Inter la vizitindaĵoj estas:
* Kastelo Lewes
* La ruinoj de la mezepoka priorejo
* Domo de Anne of Cleves: 15-jarcenta domo kiun Henriko la 8-a (Anglio) donis al sia unua edzino, Anna de Kleve, post la nuliĝo de ilia geedziĝo (kvankam ŝi neniam vizitis ĝin)

Kategorio:Urboj de East Sussex
Okupo de Korfuo

Post la fino de la unua mondmilito kaj la disfalo de la osmanida imperio, la gajnintaj potencoj starigis en Parizo komitaton da ambasadoroj superrigardontaj la ekzekuton de la pactraktatoj. Tiu komitato donis al internacia komisiono la taskon desegni la limon inter Grekio kaj Albanio.

La 27-an de aŭgusto 1923, la itala generalo Tellini kaj tri aliaj italaj oficiroj anoj de la komisiono estis mortigitaj far nekonatoj en greka teritorio survoje inter Ioannina kaj Sarandë. Tio estas proksime de la insulo Korfuo.

Reage al tiu krimo, la tiama provizora ministro pri eksteraj aferoj de Italio, Benito Mussolini postulis pezan kompensacion de la greka registaro, nome:
* oficialan pardonpeton,
* funebran servon,
* militistan omaĝon de itala militŝiparo,
* enketo pri la afero kun la partopreno de la milita ataŝeo ĉe la reprezentejo en Ateno,
* mortpuno por la kulpuloj,
* pago de kvindek milionoj da liroj
* militistan omaĝon al la kadavroj.
Tiu peto devus esti akceptata antau 24 horoj.

La greka registaro rifuzis nur la partoprenon de la itala ataŝeo en la enketo, kaj la promeso de mortpuno. Tial, la 31-an de aŭgusto Mussolini sendis militan ŝiparon kun mil soldatoj cele al "paca kaj provizora okupado" de la insulo Korfuo ĝis solvo de la disputo. La okupado ne estis tute paca, ĉar la komandanto de la fortikaĵo de Korfuo rezignis pri rezisto nur post pafo al la fortikaĵo de kelkaj kanonfrapoj, kiuj bedaŭrinde mortigis kaj vundis kelkajn grekajn kaj armenajn rifuĝintojn loĝantaj en la soldataj dormejoj.

Cetere la okupo restis nemilita afero: la greka polico daurigis deĵori sur la insulo kaj la civilaj aŭtoritatoj kunlaboris kun la italoj. Dum kvar semajnoj okazis do densaj diplomatiaj kontaktoj inter Italio, la komitato de la ambasadoroj, Grekio kaj la ligo de la Nacioj por solvi la aferon.

Italio insistis ke laŭ la internacia juro la okupo ne estus milita ago, kiu estus malpermesata de la nova jura ordo starigita post la unua mondmilito per la fondo de la Ligo de la Nacioj.
Laŭ tiu ordo la ŝtatoj ja devus provi arbitracii siajn konfliktojn en la konsilio de la Ligo.

Samtempe Mussolini postulis ke la komitato de la ambasadoroj subtenu liajn postulojn al Grekio puni la mortigon de anoj de la limkomisiono, sed ne volis renonci pri la rajto de Italio mem defendi siajn interesojn. La itala registaro akiris ankaŭ neformalan opinion de itala juĝisto Dioniso Anzilotti de la Internacia Kortumo de Hago, kiu malpravigis Italion. 

La tezo de Mussolini iĝis do ke la pago de 50 milionoj da liroj estus anstataŭajo, ne aldonaĵo, de la punado de la krimuloj.

La 27an de septembro 1923, ricevinte nur la pagon de la petita sumo, Italio lasis Korfuon.

## Eksteraj ligiloj 
Revuo Prassi Italiana di Diritto Internazionale, 1444/3 

Kategorio:Historio de Grekio
Kategorio:Unua mondmilito
Kategorio:Korfuo
Ioanino

**Ioanino** (greke Ἰωάννινα, *Ioannina*) estas urbo de Grekio. Ioanino estas ĉefurbo de la regiono Epiro kaj de la provinco Ioanino nomata laŭ la urbo.

Ĝi situas 480 metrojn super la marnivelo, kaj en 2011 havis 65 574 loĝantojn.

La fondo okazis dum epoko de la Bizanca Imperio.

Kategorio:Urboj de Grekio
Sarandë

[eta|situo en [Albanio]]
**Sarandë** - foje ankaŭ literumita *Saranda* (kaj esperantigebla kiel *Sarando*) - estas marhavena urbo de suda Albanio, borde de la Ionia Maro. Ĝi estas ĉefurbo de la distrikto samnoma kaj unu el la ĉefaj turismaj allogaĵoj de la albana marbordo. Ĝi havas 32&nbsp;000 loĝantojn.

La urbo estas nomata laŭ la malnova monaĥejo sur la monteto de la "40 Sanktuloj", greke "Αγιοι Σαράντα" - Aghii Saranda. Tial ĝi estas nomata itale **Santi Quaranta**.

Dum Italio okupis Albanion (1939-1943) la urbo ricevis la nomo de **Porto Edda**, honore al Edda Mussolini, filino de la Duce kaj edzino de Galeazzo Ciano.

Kategorio:Urboj de Albanio
Saanen

**Saanen** (france **Gessenay**) estas de Kantono Berno en Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Saanen kies ĉefloko ĝi estis, kaj ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto kaj ĉefloko de la nova administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen. Ĝi havis 6961 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008, kiu nombro kreskis al 7053 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Saanen situas ĉe la bordo de la rivero Sarino, de kies germana nomo *Saane* la komunumo ricevis sian nomon. Al Sarino alfluas en Saanen la du fontriveroj *Louibach* kaj *Turbach*. Krom la ĉefvilaĝo Saanen mem apartenas al la komunumo la vilaĝoj Abländschen, Bissen, Ebnit, Gruben, Grund, Gstaad, Kalberhöni, Saanenmöser, Schönried kaj Turbach, kiujn oni en la loka alemana dialekto nomas *Bäuerte*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 119,74 km², de kiuj 35,3% estas kovritaj de arbaro, 51,3% servas por agrikulturo kaj 4,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Saanen limas en nordo al Charmey kaj Jaun (ambaŭ en Kantono Friburgo), en oriento al Boltigen, Zweisimmen, Sankt-Stefano kaj Lenk en Simme-Valo, en sudo al Lauenen kaj Gsteig ĉe Gstaad, kaj en okcidento al Château-d'Œx kaj Rougemont (ambaŭ en Kantono Vaŭdo).

## Trafiko 
Saanen disponas pri stacidomo ĉe la Montreux-Berna Oberlanda-Fervojo de Montreux al Zweisimmen. De la stacidomo de Saanen krome eliras diversaj poŝtaŭtolinioj.

Tra Saanen ankaŭ kondukas la pasejstrato tra la Col-des-Mosses-Pasejo de Zweisimmen al Château-d’Œx.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Saanen datiĝas el la jaro 1228 en la franclingva formo *Gissinay*. La germanlingva formo estis menciita unuan fojon en la jaro 1340 kiel *Sanon*.

## Partneraj komunumoj 
La komunumo Saanen havas urbajn partnerecojn kun:
*  Cannes (Francio)
*  Darmstadt (Germanio)
*  La Massana (Andoro)

## Vidu ankaŭ 
* Iama distrikto Saanen
* Administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen
* Saanen (stacidomo)
* Saanenmöser (stacidomo)
* Schönried (stacidomo)
* Gstaad (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Saanen
* Saanen en la Historia Leksikono de Svislando
Palavano

eta|dekstra|250px|Insulo Palavano
**Palavano** estas la plej granda insulo de la Provinco Palavano, Filipinoj. Ĝi estas ankaŭ tre nedisvolvigita kaj tradicia. Ties abunda naturo, ĝangalaj montoj, kaj blankasablaj strandoj allogas multajn turistojn.

Tiu insulo estis havinta Biosferan Rezervejan Statuson ekde komenco de la 1990-aj jaroj, montrante la lokan intereson por konservado kaj eltenebla disvolvigo.*

## Historio 
La Palavana masakro okazis la 14an de decembro 1944, dum la Dua Mondmilito, proksime de la urbo Puerto Princesa en Palavano. Aliancanaj soldatoj, malliberigitaj proksime de la urbo, estis mortigitaj fare de soldatoj de la Japana Imperio.

## Naturo 
* Palavana blua muŝkaptulo (*Cyornis lemprieri*)
* Palavana orelstrigo (*Otus fuliginosus*)
* Palavana paruo (*Periparus amabilis*)
* Palavana pavofazano (*Polyplectron napoleonis'')

## Vidu ankaŭ 
* Palavana masakro
* Listo de maraj ekoregionoj

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en la Filipinoj
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Lóránd Ármos

**ÁRMOS Lóránd** [a'rmoŝ] estas rumanuja hungara poeto, ano de E-MIL naskiĝinta la 10-an de majo 1980 en Carei.

## Studoj, kariero
Lóránd Ármos finis juron en Temeŝvaro kaj psikologion en Kluĵo. Li redaktas la monatan belestritikan rubrikon titolita *Az Értől az Óceánig* de la novaĵportalo *Nagykárolyi Napló*.

## Poemvolumo
**Rózsahús*, Erdélyi Híradó Kiadóhivatal, Kolozsvár, 2005.
**Apám a Holdig*, kovrilpaĝo: Zágon Szentes, Erdélyi Híradó Kiadóhivatal, Kolozsvár, 2009.
## Faklibroj
** Ügyvédjelöltek kézikönyve* Complex Kiadó, 2010
## Premio
*- E-MIL debut-premio, 2005.
## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Armos, L.
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Ovalo

eta|ovoforma kurbo kun nur unu simetriakso.
eta|Ovalo (laŭ la geometra senco) kun du ortaj simetriaksoj.

Etimologie, **ovalo** estas la formo de ovo.

Geometrie, la termino **ovalo** nomas ebenan fermitan kurbon, kiu
havas du ortajn aksojn de simetrio.

Komunsence, ovalo estas konveksa kurbo, sen kuspo nek
sinsekco. Do, praktike, elipso aŭ oblongo.

La pilko de iaj sportoj (kiel rugbeo aŭ usona piedpilko) estas dirita
"ovala". Fakte ĝia formo estas rivolua surfaco kies naskanto estas ovalo.

Dosiero:Chicken egg 2009-06-04.jpg|Kokina ovo
Dosiero:Ellipse Animation Small.gif|desegnado de elipso
Dosiero:Oval2.PNG|Oblonga formo
Dosiero:Wilson American football.jpg|Usona piedpilka pilko

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Geometriaj formoj
Grund

**Grund** en la germana lingvo signifas *kialo*, *kaŭzo* kaj *fundo*.

Grund estas la nomo de la sekvantaj loko:

## Germanio 
* **Bad Grund (Harz)** estas urbo kaj komunumo de la distrikto Osterode en Malsupra Saksio en Germanio.

## Svislando 
* **Grund (Innertkirchen)** estas vilaĝo de la komunumo Innertkirchen de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.

* **Grund (Kirchenthurnen)** estas setlejo de la komunumo Kirchenthurnen de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.

* **Grund (Saanen)** estas setlejo de la komunumo Saanen de la administra distrikto Supra Simme-Valo-Saanen en Kantono Berno en Svislando.
Gstaad

eta| Promenade (promenejo) de Gstaad.
**Gstaad** estas vilaĝo en la Bernaj Alpoj ( Berner Oberland) en Svislando. Ĝi situas je altitudo de 1050 m kaj apartenas al la komunumo Saanen. Gstaad estas konata kiel unu el la plej ekskluzivaj vintraj sportejoj en la mondo, altirante famajn artistojn kaj aliajn famulojn el la tuta mondo.

## Senaŭta zono 
La vilaĝcentro de Gstaad, la tielnomita promenejo, estas plejparte senaŭta zono ekde 1998, kie la trafiko estas direktita tra pretervoja tunelo. Estas multaj ekskluzivaj butikoj, restoracioj kaj hoteloj sur la promenejo. La plej granda nuntempe funkcianta hotelo, Gstaad Palace, kiu malfermiĝis en 1913.

## Eventoj 
Kelkaj regule revenantaj eventoj en Gstaad estas interalie la tenisa turniro, la plaĝa flugpilka mondĉampioneco, *Cartier Polo Silver Cup* aŭ la "Yehudi Menuhin-festivalo". En Gstaad okazis ankaŭ la Mondĉampioneco de Stranda Volejbalo de 2007.

## Lernejoj 
Estas du loĝlernejoj proksime de Gstaad. La *Le Rosey Institute,* nomita la "lernejo de reĝoj"*,* ofertas kaj bazan kaj  kaj la *John F. Kennedy School* kiu situas ĵus plej proksime al Gstaad en Saanen ofertas sole bazan edukadon. Ambaŭ estas privataj lernejoj.

## Filmoj 
Parto de la Hollywood-filmo "*Return of the Pink Panther*"  kaj la Bollywood-filmo "*The Unkidnapped Bride*"  estis filmitaj en Gstaad.

## Turismejo prestiĝa 
Gstaad estas konsiderata unu el la plej prestiĝaj vintraj fericentroj, vizitata de reĝoj, filmsteluloj kaj grandaj komercistoj.

Ĉiuj domoj estas konstruitaj en stilo de montaraj kabanoj (fr. chalet), kio donas specialan ĉarmon al la tuto. En Gstaad troviĝas kelkaj skiejoj. Estas multaj ekskluzivaj butikoj, restoracioj kaj hoteloj sur la promenejo, kie multaj elstaraj homoj pasigas siajn feriojn.

### Famaj vizitantoj en Gstaad (ekzemploj) 
**Reĝaj familioj**

* Reĝo Charles la 3-a (Britio)
* Princino Diana (Britio)
* Reĝo Juan Carlos la 1-a (Hispanio)
* Princino Sofia (Hispanio)
* Princo Reinier (Monako)

**Internacia politiko**

* Kofi Annan (Unuiĝintaj Nacioj)
* Margaret Thatcher (iama ĉefministro de Britio)

**Muzika mondo**

* Michael Jackson
* Yehudi Menuhin
* Robbie Williams
* Paul McCartney kun sia tiama edzino Linda McCartney
* Madonna
* Shania Twain

**Filmmondo**

* Roger Moore
* Julie Andrews
* Elizabeth Taylor
* Roman Polański
* Gunter Sachs
* Sean Connery
* Valentino

## Eksteraj ligiloj 
(de, en) www.gstaad.ch

(de) *Promis, Prinzen, Privatiers.* En: *FAZ.net., la* 25-an de januaro 2024 (raportaĵo)

Kategorio:Svislando
Kategorio:Svisaj Alpoj
Kategorio:Turismo en Svislando
Hector Croxatto Rezzio

**Héctor Croxatto Rezzio** (Valparaíso, 3-a de julio 1908 - Santiago de Chile, 28-a de septembro 2010) estis ĉilia sciencisto.

Li grandiĝis en Temuko, kaj poste migris al Santiago de Chile por studi Medicinon en la Universidad de Chile, kaj akiris la titolon de kuracisto kirurgo en 1930.

Li pliprofundigis siajn studojn en Bazelo kaj en la universitato de Harvard.

Li estis dum 20 jaroj profesoro pri Fiziologio en la Instituto de Educación Física y Técnica de la Casa de Bello. En 1958 li iĝis Akademia Sekretario kaj poste Dojeno de la Fakultato pri Medicino de la Katolika Universitato de Ĉilio. En 1966 li estis nomumita unua direktoro de la Centro de Perfektigo kaj Spertado de la Ministerio de Publika Edukado de Ĉilio, nuntempe *CPEIP*. En 1976 li estis nomumita membro de la Papa Akademio de la Sciencoj kaj, en 1985, la Papa Katolika Universitato de Ĉilio omaĝis lin per la titolo de Doctor Scientiae et Honoris Causa. Same faris la Universidad Metropolitana de Ciencias de la Educación en 2002.

Liaj esploroj inkluzivas biologion, fiziologion, bioĥemion, imunologion, per aparta studado de la arteria tropremo, la endokrinan sistemon, la renan sistemon kaj la instruado de la scienco. En 1979, li ricevis la Nacian Premion de la Sciencoj de Ĉilio pro lia vasta kontribuo al la scienca kono, per pli ol 200 eldonaĵoj.

Profunde kristana, li okupiĝis ankaŭ pri temoj kiuj apartenas al diversaj konfakoj, kiel ekzemple *Arta kreado kaj Scienca kreado*. Tutmondano, li instruis al miloj da gestudentoj. Li estas membro de pluraj sciencaj socioj de Ĉilio kaj eksterlande kaj eldonis nenombreblajn esplorojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Héctor Croxatto Rezzio, Academia Chilena de Ciencias 
* Héctor Croxatto Rezzio, Universidad de Chile
* 

Kategorio:Ĉiliaj biologoj