open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Greville (2-a Barono Brooke)

**Robert GREVILLE** (n. majon 1607, m. la 2-an de marto 1643) estis generalo en la parlamenta armeo dum la angla enlanda milito.

Li estis kuzo kaj adoptita filo de Fulke Greville (1-a Barono Brooke), kiu estis politikisto kaj poeto dum la regadoj de Elizabeto la 1-a kaj Jakobo la 1-a. Post ties morto en 1628 Robert Brooke heredis la rangon Barono Brooke. Ekde 1628 li reprezentis Warwickshire en la angla parlamento. Li engaĝiĝis pri la fondo de kolonio ĉe Saybrooke, Connecticut, Usono.

Komence de la angla enlanda milito li estis generalo de parlamenta armeo en Warwickshire kaj Staffordshire. La 2-an de marto 1643 hazarde devojiĝanta kuglo mortigis lin dum sieĝo de katedralo Lichfield.

Krom generalo, li estis verkisto. En 1641 eldoniĝis du verkoj:
* *A Discourse opening the nature of that Episcopacie which is exercised in England*, kiu kritikis la politikan povon de episkopoj
* *The Nature of Truth*, filozofia verko en kiu li rifuzis apartigi filozofion kaj teologion.

Kategorio:Generaloj
Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Cistercio

La **monaĥejo Cistercio** (france: *Cîteaux*, elparolu *si-TO*, latine: *cistercium*) situas en komunumo Saint-Nicolas-lès-Cîteaux en regiono Burgonjo-Franĉkonteo, proksimume 25 km sude de Dijon, administrejo de departemento Côte-d'Or.

Cistercio estas la origina, la fonda monaĥejo de la ordeno de cistercianoj, kiu havis grandan influon dum la tuta eŭropa historio.

## Historio 
eta|200px|La monaĥejo en la 16-a jarcento

La abato Roberto de Molesme jam havis 70 jarojn, kiam li tiom malkontentis pri la benediktana ordeno, ke li en 1098 fondis novan ordenon. Li elektis la marĉecan regionon (malnovfrance: *cistels* = "kanejo") en la valo de Saône.
Subtenis la fondadon de nova ordeno la duko de Burgundio Odo la 1-a.
Dekomence vivis 29 monaĥoj kaj severe sekvis la (benediktanan) moton *ora et labora* (preĝu kaj laboru). Detalan regularon de la ordeno verkis Stephan Harding, kiu estis abato de la monaĥejo inter 1099 kaj 1133.

En la jaro 1111, sankta Bernardo membriĝis kun ĉirkaŭ 30 kunuloj en la ordeno de la Cistercianoj en Cistercio. La Cistercianoj ekfloris kaj disvastiĝis.
Inter 1113 und 1115 fondiĝis kvar rektaj filioj de la monaĥejo: La Ferté, Pontigny, Morimond kaj Clairvaux. Poste sekvis multaj pliaj filioj.

Monaĥoj forlasis la abatejon en 1791, ili revenis en 1898. En 1998 la preĝejo estas rekonstruita.

## Eksteraj ligiloj 
* [Historio de la abatejo(https://eo.wikipedia.org/wiki/abatejo) Cîteaux] (france)
* Oficiala retejo de la abatejo Cîteaux (france)

Kategorio:Cistercianaj abatejoj en Francio
Kategorio:Burgonjo
Kategorio:Abatejoj de Côte-d'Or
Politikaj partioj de Japanio

Japanio posedas de post la dua mondmilito pluralisman multpartian sistemon.

Japanaj leĝoj montras iom malsamajn difinojn de politikaj partioj.
Ili difinas ke politika partio estas: "politika organizaĵo kiu havas pli ol 5 parlamentanojn (deputitoj aŭ konsilistoj)" aŭ "politika organizaĵo kiu akiris pli ol 2 procentojn de voĉdonoj tra tutlando en la lasta elekto por parlamentanoj".

## Ĝeneralaj trajtoj 
En Japanio ekzistis ĝis 2009 la specifa cirkonstanco ke ekzistis partio, kiu ekde sia fondiĝo en 1955 kvazaŭ seninterrompe regis la landon: la Liberala Demokrata Partio (LDP).

La plej granda opozicia partio de post la fino de la 1990-aj jaroj estis la Demokrata Partio de Japanio (DPJ), kiu unuan fojon ricevis la plimulton en la malalta ĉambro dum la deputito-baloto en 2009 kaj tiam starigis la registaron. Ĝi devenis de multaj partiaj novfondaĵoj, refondaĵoj kaj malfondaĵoj, post kiam la potencmonopolo de la LDP pro la krizo de la 1990-aj jaroj endanĝeriĝis.

## Listo de politikaj partioj de Japanio 
## Politikaj partioj kun seĝo en parlamento 
Ekde la 19a de marto 2021

## Referencoj 
Kategorio:Japanio
Japanio
Migra ŝtonego el Kunčice

**Migra ŝtonego el Kunčice** estas la plej granda migra ŝtonego en Ĉeĥio. Ĝia maso estas 17,5 tunoj. Ĝi troviĝas en loka parto Kunčice de urboparto Silezia Ostrava. Ĝi estas kreita de flavete grizoroza mineralo de granita karaktero priskribata kiel krudagrajna porfiria granito, kies strukturo estas porfiria. Ni trovos en la ŝtonego elkreskaĵojn de rozetaj kaj flavetaj kaliaj feldspatoj kun grandeco 1-2 cm, plu plagioklasojn, erigitan kvarcon, biotiton en plilongigitaj aroj, magnetiton, apatiton kaj rare epidoton.

Kategorio:Naturmemorindaĵoj en Ostrava
Kategorio:Silezia Ostrava
Kategorio:Protektitaj areoj en Ostrava baseno
20 humuraj versaĵoj (libro)

**20 humuraj versaĵoj, 200 novaj proverboj, 6 skeĉoj**
* kurta skizo: La libro estas specimeno de samizdato vaste ekzista en Sovetio. La libro estas plene tajpita per tajpilo kaj certe estis produktita nur kelkekzemplere. La ekzemplero havas permane skribitan dediĉon *Al Novosibirska SEJT-1972. La aŭtoro kaj tradukinto*

* aŭtoro: Romano Grinŝpan
* eldonejo: samizdato 
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1972
* presejo: samizdato, tajpita (urbo Taŝkento, Sovetio)
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Listo de indianaj etnoj en Nordameriko

Etnografoj kutime ordigas indiĝenajn popolojn en dek geografiajn regionojn kun similaj kulturaj trajtoj - *kulturaj regionoj*.

La sekva listo grupigas etnojn laŭ ilia deveno, sekvas la nuna regiono. Por detaloj, vidu la individuajn artikolojn de ĉiu etno aŭ unua nacio

## Arkto 
* Aleutoj
* Inuitoj
* Unanganoj, vidu Aleutoj
* Jupikoj

## Subarkto 
* Atnoj aŭ Atenaoj
* Aniŝinaboj, Oĵibvoj, Ĉipevoj
* Atikamekoj
* Atabaskoj (vidu Takulioj)
* Satudenoj aŭ Bearlake
* Kastoroj (vidu Tsatinoj)
* Carrier (vidu Takulioj)
* Tsilkotinoj
* Chipevoj (vidu Aniŝinaboj)
* Ĉipevjanoj (ne konfuzu kun Ĉipevoj)
* Krioj
* Dakelhoj (vidu Takulioj)
* Deg-hitanoj
* Tli-kotoj
* Trondekoj aŭ Hanoj
* Hareoj (vidu Kaŭĉotinoj)
* Ingalikoj (vidu Deg-hitanoj)
* Kontinentaj Tlingitoj
* Inuoj
* Kaŭĉotinoj, Hareoj
* Kolĉanoj
* Kojukonoj
* Kuĉinoj
* Nahanoj
* Naskapoj
* Oĵibvoj (vidu Aniŝinaboj)
* Sekanoj
* Slavejoj
* Tagiŝoj
* Taltanoj
* Takulioj, Carrier
* Tanainaoj
* Tananaoj
* Tlingitoj (vidu Kontinentaj Tlingitoj)
* Tsetsaŭtoj
* Tsatinoj, Kastoroj
* Tuĉonoj
* Flavtranĉiloj, Yellowknife

## Nordokcidento 
* Multnoma popolo

## Kalifornio 
## Sudokcidento 
## Granda Baseno 
## Altebenaĵo (*Plateau*) 
## Prerioj kaj grandaj ebenaĵoj 
* Arapahoj
* Ĉejenoj
* Komanĉoj
* Lakotoj
* Meskŭakoj
* Nigrapieduloj
* Paŭnioj
* Preriindianoj
* Siuoj

## Sudorienta arbaro 
* Ĉoktaoj

## Nordorienta arbaro 
## Referencoj 
## Bibliografio 
* Hann, John H. "The Mayaca and Jororo and Missions to Them", in McEwan, Bonnie G. ed. *The Spanish Missions of "La Florida"*. Gainesville, Florida: University Press of Florida. 1993. ISBN 0-8130-1232-5.
* Hahn, John H. *A History of the Timucua Indians and Missions.* Gainesville, Florida: University Press of Florida, 1996. ISBN 0-8130-1424-7.
* Hann, John H. (2003). *Indians of Central and South Florida: 1513-1763*. University Press of Florida. ISBN 0-8130-2645-8
* Sturtevant, William C., general editor and Bruce G. Trigger, volume editor. *Handbook of North American Indians: Northeast*. Volume 15. Washington DC: Smithsonian Institution, 1978. ASIN B000NOYRRA.
* Sturtevant, William C., general editor and Raymond D. Fogelson, volume editor. *Handbook of North American Indians: Southeast*. Volume 14. Washington DC: Smithsonian Institution, 2004. ISBN 0-16-072300-0.


indianaj etnoj en Nordameriko
Ein bißchen Frieden

350px|eta|Nicole Hohloch, en 2008.
**Ein bißchen Frieden** (*Iom da paco*) estas la titolo de la kanto per kiu Germanio gajnis en la 27-a Eŭrovido-Kantokonkurso 1982. La muziko estas de Ralph Siegel kaj la teksto de Bernd Meinunger. La artisto kiu kantis estis Nicole Hohloch, kiu estis nur 17-jaraĝa kiam ŝi gajnis por Germanio, lando kiu partoprenis 26 jarojn kaj neniam gajnis. La kanto estas tradukita en plurajn lingvojn, inkluzive de Esperanto, la hispana kaj la franca.

La esperanto-versio estas i.a. kantata de Ralph Glomp.

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta teksto de la kanto kun muziknotoj ĉe kantaro.ikso.net
* Esperanta versio ĉe YouTube kantata de Gregor Markic

Kategorio:Germanlingvaj kantoj
Kategorio:Kontraŭmilitaj kantoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1982
Taskfolioj por komencantoj

**Taskfolioj por komencantoj**
* kurta skizo: sur la kovrilpaĝo estas skribite *Ĉi tiu kolektaĵo estas oportuna por iu ajn kurso, kun iu ajn lernolibro.* En la libro estas 32 folioj kun taskoj.

* aŭtoro: Helena Mikulas, Jozefo Mikulas
* eldonejo: Hungaria Esperanto-Asocio
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1983
* presejo:
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Korpuso de Hus

**Korpuso de Hus** (ĉeĥe **Husův sbor**) estas kutima markigo de loka societo de Eklezio ĉeĥoslovaka husana kaj ankaŭ de konstruaĵo, en kiu tiu ĉi societo kunvenas.

## Korpusoj de Hus 
* Korpuso de Hus en České Budějovice
* Korpuso de Hus (Olomouc)
* Korpuso de Hus en Prago 7
* Korpuso de Hus (Praha-Vinohrady)

Kategorio:Protestantismo
Steriligo

[eta|200ra|Ligado de la [salpingoj]]
La **steriligo** (ankaŭ nomata: **malfekundigo**) estas kontraŭkoncipa kirurgia metodo kiu celas definitive senigi homon aŭ beston de sia reprodukta povo.

## Steriligaj metodoj 
### Ĉe la viruloj (maskloj, virseksaj) 
* Vazektomio: sekcio de la spermoduktojn (*Ductus Deferens*) ĉe la virestuloj.
* Kastrado: forpreno de la testikoj, nun uzata nur ĉe bestoj.

### Ĉe la ulinoj (femaloj, inseksaj) 
* Ligo de la salpingoj per laparoskopa kirurgio.
* Ovariektomio: forpreno de la ovarioj kaj foje de la salpingoj.
* Histerektomio: forpreno de la utero, foje de la ovarioj kaj salpingoj.

## Besta steriligo 
La kastrado kaj la ovarektomio celas malhelpi la seksajn kondutojn, la reprodukton kaj igi la virbestojn pli cedemaj. Por la buĉotaj bestoj, la kastrado kuntrenas
profiteman plidikiĝon. La steriligo de bestinoj protektas ilin kontraŭ ginekologiaj malsanoj (piometro, uterito, kancero de utero aŭ ovarioj...)

## Homa steriligo 
La homa steriligo celas unue kontraŭkoncipon, kvankam iaj malsanoj de la reproduktaj organoj neprigas ties ektomion.

Kastrado de viroj povas havi aliajn celojn, ekzemple, fari el ili kastritajn kantistojn aŭ eŭnukojn. Tiaj praktikoj eksmodiĝis.

## Trudataj steriligoj 
En la kadro de eŭgenikaj programoj, iuj ŝtatoj vaste steriligis ulojn rigarditaj kiel "*degeneritaj*".
La plej konata estas la nazia Germanio, sed la unuaj ŝtatoj kiuj programis steriligojn estis Japanio kaj Usono (Indiano) en 1907, Kanado en 1928, Svedio 1930. La eŭgenika programo de la nazia Germanio komencis en 1933 kaj trafis ĉirkaŭ 400&nbsp;000 ulojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  Informo pri vazektomio
*  Trudata steriligo: antaŭuloj kaj aliancanoj de la naziismo en Usono el Le Monde diplomatique


Kategorio:Kontraŭkoncipo
Knedu min, Sinjorino

***Knedu min, Sinjorino!*** estas terminaro de "tabuaj kaj insultaj esprimoj en Esperanto". Ĝia titolo ŝerce aludas al la originala romano de Cezaro Rossetti, *K**r**edu min, sinjorino!* (1950).

## Kurta skizo 
* aŭtoroj: Renato Corsetti, Anne Ambles, Andrew D.N. Andison, Anna Brennan, L.C.Deij, So Gilsu, Martin Haase, Boris Kolker, Lorjak, Stefan MacGill, Remo Magani, Leif Gunnar Nordenstorm, Alessandro Perna, Norberto Saletti, Ian Wibberley, Dirk Willkommen
* eldonejo: La Kancerklinikoteko
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1989

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
 
Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Justico

**Justico** laŭ PIV estas ŝtata organismo, kiu zorgas pri elekto de juĝistoj, kontrolo de ilia agado, plenumo de difinitaj punoj kaj tiel plu. Kutime ekzistas nacia ministerio pri justico, kiu plenumas tiujn oficojn, do interalie vivtenas juĝejojn, sed ankaŭ malliberejojn. Tian ministerion prezidas nacia ministro pri justico. 

Aparte de tio ekzistas internaciaj juĝejoj, kiel la Eŭropa Kortumo en Eŭropa Unio, la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj de la Konsilio de Eŭropo aŭ la Internacia Kortumo de la Unuiĝintaj Nacioj, kies verdiktoj principe superu la naciajn juĝojn kaj kiuj reprezentas la internacian justicon.

Kvankam la juĝistoj estas en multaj landoj elektataj, salajrataj kaj kontrolataj de justica institucio, ili laŭ la difino de libera juĝado obeu nur la leĝojn de la lando kaj la internaciajn leĝojn validajn en tiu lando, kaj krome decidu laŭ sia konscienco, ne laŭ ordono de ŝtata instanco. Do, ili mem laŭ strikta difino ne estas parto de la justico, sed la justico estas la kadro, kiu donas la infrastrukturon por funkciopovo de la juĝistoj.

Laŭ la principo de la disigo de povoj, la juĝistaro kaj la ŝtata justica institucio kune nomatas la "justica povo", unu el la tri sendependaj ŝtataj povoj. Ĝi kontrolu la leĝdonan povon kaj la plenuman povon.

## Institucioj
* Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj
* Justica Kunlaborada Agentejo de Eŭropa Unio
* Usona Departemento de Justico

## Vidu ankaŭ 
* Juĝo
* Juĝisto
* Juro
* Justeco
* Ministerio pri justico
* Tribunalo de justico

 
Kategorio:Juro
Kategorio:Konstitucia juro
Bastet

eta|maldekstra|160px|Bronzaj statuetoj de Bast
**Bastet**, aŭ **Basto**, en la egipta mitologio, estas la diino de la muziko, de la ĝojo kaj la patrineco. Ŝi estas bildita aŭ kiel sidanta katino, aŭ kiel virino kun kapo de kato, aŭ, en
frua epoko, de leonino.

Ŝi estas fratino de la diino Seĥmeto.

Ŝia origina nomo estis verŝajne **Bast** (*bȝstt*). La lasta hieroglifo estis miskomprenita de la unuaj egiptologoj.

Ŝi estis kultata en urbo Tell Basta, (kiun la Grekoj renomis *Bubastis*).

## Eksteraj ligiloj 
*  Dioj de Egiptio
*  La katoj en malnova Egiptio 

Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Lunaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Katoj en populara kulturo
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Ksenolito

[dekstra|eta|200px|Blanka ksenolito el kalkŝtono en ruĝbruna lafo de la [Vezuvio, Italio]]
[dekstra|eta|200px|Rondigita mantelksenolito (flavsimile veterdisfalinta [peridotito) en griza olivin-nefelinit-lafofluaĵo de la Lützelberg (elparolu: licelberg)(Kaiserstuhl)]]

**Ksenolito** (greke: ξένος, ksenos = fremda; λίθος, litos = ŝtono; esperante: fremdpetro) estas enfermaĵo de pli maljuna apudpetro en vulkanito aŭ plutonito, kies ekesto ne estas rekte ligita kun la ekesto de la vulkanito aŭ plutonito.

## Vidu ankaŭ 
* Konglomeraĵo, Breĉio - la parenca fenomeno en sedimentpetro
* Enfermaĵo, enfermita en kristalo

## Literaturo 
Roland Vinx: *Gesteinsbestimmung im Gelände.* S. 128f u. 133. Springer-Verlag, Berlin Heidelberg 2008, ISBN 3-8274-1513-6.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Geologio
Kategorio:Magmatito
Kategorio:Vulkanismo
Ministerio pri justico

**Ministerio pri justico** estas la ministerio de ŝtato, respondeca pri justicaj taskoj.

## Ekzemploj por ministerioj pri justico de iuj landoj 
* : *Bundesministerium für Justiz* en Vieno
* : *Ministry of Law and Justice* en Nov-Delhio
* : *Federale Overheidsdienst Justitie, Service public fédéral Justice, Föderaler Öffentlicher Dienst Justiz* en Bruselo
* : *Ministério da Justiça e Segurança Pública* en Braziljo
* : *Ministry of Justice* en Londono
* : *Ministerstvo spravedlnosti České republiky* en Prago
* : *Ministerio de Justicia y Derechos Humanos* en Santiago de Ĉilio
* : 中华人民共和国司法部 (pinjine *Sī Fǎ Bù*) en Pekino
* : *Justitsministeriet* en Kopenhago
* : *Justiitsministeerium* en Talino
* : *Ministère de la justice* en Parizo
* : *Bundesministerium der Justiz* en Berlino kaj Bonno
* : *Ministerio de Justicia* en Madrido, vidu Justico (Centro)
* : *وزارت دادگستري* en Teherano
* : *Dóms- og Kirkjumálaráðuneytið* en Rejkjaviko
* : , *Misrad HaMishpatim* en Jerusalemo
* : 法務省 (*hōmu-ŝō*) en Tokio
* : *Department of Justice, Ministère de la Justice* en Otavo
* : Ministarstvo pravosuđa Republike Hrvatske* en Zagrebo
* : *Lietuvos Respublikos teisingumo ministerija* en Vilno
* : *Ministerie van Justitie* en Hago
* : *Justis- og politidepartementet* en Oslo
* : *Ministerstwo Sprawiedliwości* en Varsovio
* : *Ministério da Justiça* en Lisbono
* : *Ministerul Justiţiei* en Bukareŝto
* : *Министерство юстиции* en Moskvo
* : *Ministerstvo spravodlivosti Slovenskej republiky* en Bratislava
* : *Justitiedepartementet* en Stokholmo
* : *Eidgenössisches Justiz- und Polizeidepartement, Département fédéral de justice et police, Dipartimento federale di giustizia e polizia* en Berno
* : *Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı* en Ankaro
* : *United States Department of Justice* en Vaŝingtono
* : *Bộ Tư pháp'' en Hanojo

Aparte de tio ekzistas internaciaj juĝejoj, kiel
* la Eŭropa Kortumo en Eŭropa Unio,
* la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj de la Konsilio de Eŭropo
* aŭ la Internacia Kortumo de la Unuiĝintaj Nacioj,

kies verdiktoj principe superu la nacian "juĝistan povon" kaj kiuj reprezentas la internacian justicon.

Kategorio:Ministerioj
Kategorio:Juro
Sitka

[eta|maldekstra|250ra|Sitka en la jaro [1891]]
[eta|maldekstra|250ra|Strato de Sitka en la [1890-aj jaroj]]
eta|maldekstra|250ra|Rusa ortodoksa preĝejo en Sitka
**Sitka** estas urbo de la ŝtato Alasko en Usono. La urbo donis sian nomon al la Sitka-piceo.

## Etimologio 
La nomo Sitka devenas de *Sheet’ká* (el la tlingita ''Shee At'iká* kaj signifas *"Homoj de ekster Shee"*. *Sheet’-ká X'áat'l* (aŭ simple *Shee*) estas la tlingita nomo de la insulo Baranof. Foje oni nomas la urbon ankaŭ *"Sitka-by-the-Sea"* (t.e. *Sitka ĉe la maro*).

## Geologio 
La unua sidejo de la urbo Sitka estis la dudek metrojn alta *Noow Tlein* (kastelo-monteto) ĉirkaŭita de akvo je tri flankoj, kaj kies aliro de la lando estas malfaciligita pro altaj tajdoj.

La pozicio estis stratege bona, ideala por fortikaĵo.

## Historio 
En 1787, Aleksandro Baranov fondis komercejon ĉe *Nov-Arĥangelsko*, kien li translokis rusajn servutulojn kaj aleutajn sklavojn.

De 1799 ĝis 1804, li estis guberniestro kaj administranto de rusa Ameriko kaj decidis konstrui sian ĉefurbon en Nov-Arĥangelsko. La fortikaĵo estis detruita de la tlingitoj en 1802. Baranov regajnis la ejon du jarojn poste dum la batalo de Sitka. Al la oficiala nomo la loĝantoj daŭre preferis la nomon Sitka.

En 1807, la guberniestro loĝis en la finkonstruita kastelo Baranov.

En 1870, la urbo iĝis ortodoksa episkopujo, la unua sur la amerika kontinento.

## Filmo 
Sitka estas urbo, en kiu okazas parto de la agado de la filmo *La propono'' (angle: The proposal, 2009)

## Romano 
Sitka estas urbo, kie okazas agado de la romano de Michael Chabon "The Yddish Policemen's Union" (2007) en hotelo Zamenhof, kie estas kadukaj esperantlingvaj surskriboj, ĉar la hotelo estis konstruita kvindek jarojn pli frue por judoj forkurintaj antaŭ faŝismo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rus-Ameriko
* Alasko (romano)
* Piceo

Kategorio:Urboj de Alasko
Le Déserteur (kanzono)

eta|140px|tekstaro de la muzikkasedo "Danĝera ul'"
***Le Déserteur*** (esperante: ***La Dizertonto***, ***La Dizertinto*** aŭ ***La Dizertanto***) estas fama kontraŭ-milita kanzono verkita franclingve de Boris Vian kaj eldonita en 1954 dum la *Batalo de Dien Bien Phu*.

Ĝi estis unue kantita de Marcel Mouloudji, en 1954.

Ĝi estis poste tradukita al la angla, itala, hispana kaj multaj pliaj lingvoj kaj estis grava kontraŭ-milita kanzono de Joan Baez dum la Vjetnama milito.

En Esperanto diskonatiĝis tri diversaj tradukoj: La unua, de 1956, estis de Georges Lagrange, rekte bazita sur la originala teksto de Boris Vian kaj probable entute la unua traduko de la kantoteksto al alia lingvo. Ĝi kantiĝis fare de Ĵak Le Puil, dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj unu el la plej konataj esperantlingvaj kantistoj, kaj inkluziviĝis en la albumo *Danĝera ul’* de 1978. La dua versio estas traduko de Renato Corsetti, multjara estrarano kaj de 2001 ĝis 2007 prezidanto de Universala Esperanto-Asocio, kaj klare baziĝas sur la itallingva versio de *Giorgio Calabrese* kantata aparte de *Ivano Fossati*. La tria, alternativa versio estas traduko de Franko Luin. La tekstoj de ĉiuj tri tradukoj kompare legeblas en la retejo sube indikita, kiu prezentas la kanton krom en la origina franca lingvo kaj en Esperanto ankoraŭ en tradukoj de 46 pliaj lingvoj.

Dum 2013 la muzikgrupo "La Perdita Generacio" esperante adaptis la kanton sub la titolo *La dizertanto* en la albumo *Ĉiamen plu.*

## Kelkaj kantintoj 
La kanzono estis kantita de (laŭalfabete):

*Hugues Aufray
*Joan Baez
*Andy Chango
*Tomas Frejarö
*Jaime Guevara
*Norman Hogue
*Marcel Mouloudji, la unua kiu kantis ĝin
*Peter, Paul and Mary
*Serge Reggiani
*Ornella Vanoni
*Boris Vian

## Eksteraj ligiloj 
* "Le Déserteur" en 48 lingvoj (inter tio la tri konataj tradukoj en Esperanto)
* *La Dizertonto*, akompanite de akustika gitaro, laŭ traduko de George Lagrange, en prezento de Ana Ribeiro decembre 2022 en Porto (Portugalio)

## Referencoj 
Kategorio:Kontraŭmilitaj kantoj
Kategorio:Franclingvaj kantoj
Soubrebost

**Soubrebost** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 150&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

__TOC__

## Geografio 
Soubrebost etendiĝas sur 20,76&#160;km², kaj havis 150&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur po 7&#160;homoj laŭ kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Soubrebost situas je alteco de 721&#160;metroj.

## Historio 
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Soubrebost apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Annick Pataud, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Monumentoj 
eta|120ra|maldekstra|La statuo de Dipatrino
La romanikstila preĝejo estis plukonstruita en la 15-a jarcento, kiel montras ĝia gotika portalo. Ĝi posedas lignan sonorilturon, en kiu estas ligna statuo de Dipatrino kun Infano de la 13-a jarcento.

## Administrado 
Soubrebost apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf

Kategorio:Komunumoj de Creuse
Gabro

eta|250ra|dekstra|Manpleno de gabro

**Gabro** estas kompakta, malfajngrajna magma roko de plutona origino. Estas rokaĵo, kiu ekestis profunde en la terinterno.

eta|maldekstra|La gabro-minejo por stratkonstrumaterialo ĉe Bad Harzburg en Germanio

Gabro iufoje enhavas amasojn da ercaj mineraloj kaj en tiuj okazoj oni povas uzi ĝin kiel ercoj de kupro, nikelo kaj titano. Ofte ĝi uziĝas kiel konstrua kaj plaka ŝtono de altgrada fortikeco por ekstera kaj interna plakado, precipe en formo de poluritaj platetoj kaj por fari gruzon kaj paviman ŝtonon.

## Literaturo 
* Karlfriedrich Fuchs: *Natursteine aus aller Welt; entdecken, bestimmen, anwenden*. S. X, Callwey, München 1997.
* Walter Maresch, Olaf Medenbach: *Gesteine.* Mosaik Verlag, München 1987, ISBN 3-576-10699-5.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Geologio
Kategorio:Petrografio
Kategorio:Plutonito
Parko en Třebovice

**Parko en Třebovice** troviĝas en Ostrava en parto Třebovice. Eblas trovi ĝin en senpera proksimeco de rivero Opava. Antaŭ nelonge ĝi estis reguligita kaj ĝi estadas gastejo de multaj kulturaj okazoj. En la parko estas kvar memorigaj arboj - tulipa liriodendro (latine *Liriodendron tulipifera*), ordinara frakseno (latine *Fraxinus excelsior*), hispana platano (latine *Platanus hispanica*) kaj Eŭropa fago (latine *Fagus sylvatica*). Kiel pliaj eblas mencii ekzemple tilion, kiu estas utila en kuracaferoj aŭ ginko (latine *Ginkgo biloba*) kaj ĉevalkaŝtano (latine *Aesculus hippocastanum*), uzataj ankaŭ en la natura medicino. La parko estas konstruita en loko, kie estis en la 15-a jarcento konstruita burgaro. El tiu konserviĝis nur mastruma parto de konstruaĵo, en kiu estas nun skulptista laborejo.

Kategorio:Parkoj kaj ĝardenoj en Ostrava
Kategorio:Třebovice (Ostrava)
Romano Grinŝpan

[eta|150ra|dekstra|La kovrilpaĝo de [20 humuraj versaĵoj (libro)|20 humuraj versaĵoj kun dediĉo de la aŭtoro]]

**Romano Grinŝpan** ( *Роман Гриншпан*) estas sovetia esperantisto.
Li estas aŭtoro kaj tradukisto el rusa lingvo.
* *Sen kompliko sen koliko Esperanta gramatiko*. Romano Grinŝpan. Lerniloj, vortaroj / internacia. Panevėžio spaustuvė, Panevėžys, Litovio. 2001. 40 paĝoj. Klarigo: Spritaj versaĵoj por transdoni gramatikajn sciojn.
* 20 humuraj versaĵoj (libro).
* tradukis kantojn por Timur kaj lia taĉmento.
* *Ok fabeloj* de Kornej Ĉukovskij, kolekto de ok porinfanaj poemoj, verkitaj en la 1920-aj jaroj kaj esperantlingve eldonita fare de la asocio "Verda Stelo", Jablonovka, Polio, 1970: Blatego (Тараканище), Ajdoloro (Айболит), Konfuzo (Путаница), Lavughistruo (Мойдодыр, pri fikcia eta knabo kiu ne volas lavi sin), Muŝo-Zumobuŝo (Муха-Цокотуха), Telefono (Телефон), Fedorina ĉagreno (Федорино горе), Barmalano (Бармалей, pri fikcia pirato). La poemoj en Sovetunio estis tre konataj, interalie pro adaptoj en multe montrataj animaciaj filmoj, kaj konsideriĝas tipaj ekzemploj de sovetunia kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* *Sen kompliko sen koliko Esperanta gramatiko* ĉe libroservo de UEA.
* Ok fabeloj (esperante kaj ruse) ĉe *Мир Эсперанто*.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Nagygörbő

**Nagygörbő** [nadjgorbO] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót. Nagy signifas: granda kaj faras diferencon de Kisgörbő.

## Situo
Nagygörbő situas inter ebenaĵo kaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. La vilaĝo kontaktiĝas kun Döbröce. Zalaszentgrót troviĝas 10, Sümeg 12, Hévíz 19, Keszthely 22, Tapolca 25&nbsp;km-ojn.

## Historio
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1274 en formo *"Curbu"*. En la 16-a jarcento la komunumo disiĝis al Kisgörbő kaj Nagygörbő. Ekde la 1990-aj jaroj turistoj ofte vizitas la ĉirkaŭaĵon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto. La administracio okazas en Kisgörbő.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo Margareta de Antioĥio (Nagygörbő)
Kisgörbő

**Kisgörbő** [kiŝgorbO] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót. Kis signifas: malgranda kaj faras diferencon de Nagygörbő.
260px|eta|Preĝejo de Kisgörbő
300px|eta|Panoramo de Kisgörbő

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 8356
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°56′10″N 17°09'26″E

## Situo 
Kisgörbő situas inter ebenaĵo kaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Zalaszentgrót troviĝas 8, Sümeg 14, Hévíz 20, Keszthely 24, Tapolca 27, Zalaegerszeg 41, Budapeŝto 179 kilometrojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1274. En la 17-a jarcento la komunumo senhomiĝis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Karlo de 1754

## Famuloj 
En Kisgörbő mortis jakobeno János Spissich.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Gáborjánháza

**Gáborjánháza** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
eta|Aerfoto pri Gáborjánháza

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 69
* Poŝtkodo: 8969
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°37′57″N 16°25'10″E

## Situo 
Gáborjánháza situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ la slovena landlimo (kontraŭe Genterovci troviĝas), laŭ flankovojoj. Lenti troviĝas 11, Nova 26, Zalaegerszeg 48, Nagykanizsa 57 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1389 laŭ tiama hungara ortografio *"Gabrianhaza"*. Post Traktato de Trianon la komunumo trovis sin laŭ la nova limo perdinta kontaktojn kun Lendava. Ekde 2008 ankaŭ Slovenio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto, turista gastejo, vendejo, kuratoro (kiu konstante helpas al la vilaĝanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda)
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo en vilaĝparto Szentistánlak

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Bromus racemosus

***Bromus racemosus***, esperante grapola bromuso, estas vegetala specio de la subfamilio de Pooideae. *Racemosus* signifas kiel grapolo.

## Priskribo 
Ĝi altas 25-110 cm. Ĝi estas hara. Ĝi havas ligulon. Paniklo similas al Bromus hordeaceus sed ĝi estas malharaĵaj kaj malmolaj.

## Ekologio 
Ĝi ŝatas la falĉatajn malsekajn herbejojn.

## Disvastiĝo 
La specio devenas de la palearkta ekozono.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Bromus arvensis
* Bromus hordeaceus
* Bromus erectus
* Bromus ramosus
* Bromus rubens
* Bromus sterilis
* Bromus tectorum

### Eksteraj ligiloj 
* Tela Botanica 
* Flora Web  

Kategorio:Bromus
Felsőpáhok

**Felsőpáhok** [felŝOpAhok] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. Felső signifas: supra, paro de la vilaĝo estas Alsópáhok. Iama vilaĝo *Zalaköszvényes* [zalakosvEnjeŝ] dum la socialismo aliĝis al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 8380
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°47′06″N 17°09'40″E

## Situo 
Felsőpáhok situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. La vilaĝo kontaktiĝas kun Alsópáhok. Hévíz troviĝas 3, Keszthely 8, Pacsa 16, Balatonszentgyörgy 18, Zalaszentgrót 23, Sümeg 29, Tapolca kaj Zalaegerszeg po 30 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1259 en formo *"Paah"*. En la 18-a jarcento la komunumo disiĝis al Alsó- kaj Felső-páhok. Vilaĝservoj estas kulturdomo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Trovo de Sankta Kruco de 1872

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Manĉukua juano

eta|200px|Manĉukuaj moneroj el fibroj
La **manĉukua juano** (满洲国圆) estis la oficiala monunuo de la Manĉukua imperio, de junio 1932 ĝis aŭgusto 1945.

La monunuo estis bazita je unu purarĝenta 23.91-grama bazo. Ĝi anstataŭis la ĉinan tael.

La juano estis subdividita al 10 *chiao* (角), 100 *fen* (分) aŭ 1000 *li* (釐). Moneroj estis eldonitaj de 5 *li* ĝis 10 *fen*.

En 1944 kaj 1945, Manĉukuo eldonis monerojn (1 kaj 5 *fen*) faritaj laŭ la *norma katalogo de tutmondaj moneroj* (angle: *"Standard Catalog of World Coins"*) el *"ruĝaj aŭ brunaj fibroj"*, similaj al kartono. Tio estas malofta ekzemplo de ne-metalaj moneroj.

## Biletoj 
! Antaŭo
! Malantaŭo
|-----
| [eta|maldekstra|240px|10-juana bileto, [1937, imperiestro Kienlung]]
| [eta|dekstra|240px|10-juana bileto, [1937, Centra banko de Manĉukuo]]
|-
| [eta|240px|100-juana bileto, [1944, Konfuceo]]
| [eta|240px|100-juana bileto, [1944, sojfabo]]
|}

## Eksteraj ligiloj 
* Monmuzeo

Kategorio:Ekonomio de Ĉinio
Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Manĉukuo
Kategorio:Aperis en 1932
Kategorio:Malaperis en 1945
Gellénháza

**Gellénháza** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalaegerszeg.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 1610
* Poŝtkodo: 8981
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°46′01″N 16°47'08″E

## Situo 
Gellénháza situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Zalaegerszeg troviĝas 12, Nova 14, Pacsa 22, Lenti 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1490. En 1951 oni trovis nafton, kiu tuj faris prosperon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, apoteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo
* monumento pri falintoj
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Geomorfografio

**Geomorfografio** estas la priskriba subfako de la geomorfologio. En pli strikta senco la *geomorfografio* estas la priskribo de *terformoj* kaj ties *formelementoj* per kvalitaj metodoj. Sed plej ofte oni ankaŭ la *geomorfometrion* (priskribo de terformoj per kvantaj metodoj) inkludas en la difinon, tiel ke geomorfografio povas esti difinita en pli larĝa senco kiel ''priskribo de la terformoj per kvalitaj kaj kvantaj metodoj'.

Geomorfografio estas nepre necesa por la reliefanalizo kiel ankaŭ por la kartado de la terformo (: landform, : Gelände, : modelé).

## Literaturo 
* Kugler, H. (1964): Die geomorphologische Reliefanalyse als Grundlage großmaßstäbiger geomorphologischer Kartierung. Wissenschaftliche Veröffentlichungen des Deutschen Instituts für Länderkunde, Neue Folge 21/22, Leipzig, S. 541-655.
* Richter, H. (1962): Eine neue Methode der großmaßstabigen Kartierung des Reliefs. Petermanns Geographische Mitteilungen, 106. Jahrgang, 4/1962, Gotha, S.309-312.

Kategorio:Geomorfologio
Front National (Belgio)

La **Front National** ("Fronto Nacia", **FN**) estas dekstre ekstremisma politika partio en la franclingva parto de Belgio, paralela al la samnoma partio en Francio. La partio fondiĝis dum 1985.

## Celoj 
La partio substrekas la politikon de interna sekureco kaj pledas kontraŭ enmigrado de eksterlandanoj. Krome oni postulas nacian familian politikon, kiu stimulu la naskokvanton de enlandaninoj. 

Plie la partio luktas por pli granda aŭtonomio de la franclingva landoparto Valonio. Malsame al la same dekstra, sed nederlandlingvema partio Vlaams Belang en Flandrio la Nacia Fronto ne estas separatisma, sed kontraŭe decidita por-belga kaj uzas la naciajn flagon kaj himnon de Belgio en sia retejo. 

## Aliancoj 
Malgraŭ la definitiva substreko de la valona identeco el partio en la balota distrikto *Bruselo-Halle-Vilvoorde* ankaŭ aliancas kun la sume pli sukcesa flandra dekstre ekstremisma partio Vlaams Belang.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala partia retejo (france) 

Belgio
Kategorio:Politikaj partioj de Belgio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1985
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2012
Fulke Greville (1-a Barono Brooke)

**Fulke GREVILLE (1-a Barono Brooke)** (n. la 3-an de oktobro 1554, m. la 30-an de septembro 1628) estis angla poeto kaj politikisto de la reĝepokoj de Elizabeto la 1-a kaj Jakobo la 1-a.

## Vivo 
Li naskiĝis ĉe Beauchamp Court, domego proksime al Alcester, Warwickshire, kaj estis filo de Kavaliro Fulke Greville. En 1564 li eniris Shrewsbury School, la saman tagon ol sia dumviva amiko la verkisto, kortegano kaj soldato Philip Sidney. Poste li studis ĉe Jesus College (Kembriĝo).

En 1576 Kavaliro Henry Sidney, patro de Philip, donis al Fulke Greville postenon sub la konsilio de la kimraj markioj. La sekvantan jaron Fulke Greville demisiis por ĉeesti la kortegon de Elizabeto la 1-a kune kun Philip Sidney. La reĝino favoris lin pro lia sobreco kaj administraj kapabloj, kaj en 1583 ŝi nomumis lin sekretario de la princlando Kimrio, sed plurajn fojojn li altiris la koleron de la reĝino pro eliri de tiu lando senpermese.

En 1585 Fulke Greville kaj Philip Sidney planis veli en la ekspedicio kiun Francis Drake estris kontraŭ la hispanaj posedaĵoj en la kariba maro, sed Elizabeto malpermesis tion. Ŝi malpermesis ankaŭ la partoprenon de Fulke Greville en militado kontraŭ la hispanoj en Nederlando (dum kiu Philip Sidney mortis).

Ĉirkaŭ 1591 Fulke Greville mallonge militis sub Henriko la 4-a (Francio) en Normandio.

En 1592 li eniris parlamenton kiel reprezentanto de Warwickshire. Li ĉeestis parlamentajn kunvenojn en 1592-1593, 1597, 1601 kaj 1620.

En 1598 Elizabeto nomumis lin mararmeon trezoristo, postenon kiun li retenis dum la fruaj jaroj de la regado de Jakobo la 1-a, kies favoron li ĝuis dum la resto de sia vivo. En 1614 Jakobo nomumis lin ĉefa financa ministro, kaj en 1621 la reĝo donis al li la rangon Barono Brooke. La reĝo donis al li ankaŭ Kastelon Warwick, por kies restaŭro Fulke Greville laŭdire elspezis 20 mil pundojn - grandegan sumon tiuepoke.

Fulke Greville postlasis neniujn gefilojn kaj lia kuzo Robert Greville (2-a Barono Brooke) iĝis lia adoptita filo kaj heredonto.

## Verkoj 
Fulke Greville verkis gravan biografion de sia amiko Philip Sidney.

Li verkis ankaŭ sonetojn kaj aliajn poemojn, kaj ludis kernan rolon rilate la evoluon de angla poezio: li, Philip Sidney kaj aliaj verkistoj subtenis la uzon de klasikaj prozodio kaj metroj.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj politikistoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Jupiteraj ringoj

eta|400px|dekstra|Skemo de la jupitera ringsistemo kun la kvar ĉefaj komponantoj
La planedo Jupitero havas sistemon de ringoj, konata kiel la **ringoj de Jupitero** aŭ la **Jupitera ringsistemo**.

Ĝi estis la tria ringsistemo malkovrita en la sunsistemo, post tiuj de Saturno kaj Urano. Ĝi estis unue observita en 1979 per la Voyager 1 kosmosondilo  kaj plue studata en la 1990aj jaroj de la Galileo-sondilo. Poste ĝi estis observita de la kosmoteleskopo Hubble kaj de surtere por la pasinta 25 jaroj. Nur la plej grandaj haveblaj tero-bazitaj teleskopoj kapablas observi la ringojn.

[eta|dekstra|Falskoloraĵo de haloa ringo ([Galileo (sondilo)|Galileo, 1996/11/08)]]
eta|dekstra|Ĉefa Jupitera ringo, fotita de Galileo. La Metisa tranĉo klare videblas.
eta|Gosameraj ringoj (Galileo 1996)
La Jupitera ringsistemo estas tre malforta kaj konsistas plejparte el polvo. Eblas distingi kvar ĉefajn partojn:
* **haloa ringo** - dika interna toro de partetoj
* **ĉefa ringo** - relative hela, eksterordinare maldika "ĉefa ringo";
* **Gosamero A Amalteo** kaj
* **Gosamero B Tebo**. La du lastaj estas larĝaj, dikaj kaj malbrilaj eksteraj ringoj, kiuj konsistas el materialo de la du lunoj laŭ kiuj ili estas nomataj: Amalteo kaj Tebo.  Ilia nomo devenas de la angla *gossamer* = fajna, delikata.
* Krome: *eksterega ringo*. Ĝi estas ekstreme maldika ringo en orbito de 640.000-km-a diametro; ĝi kliniĝas je 20° de la ekvatora ebeno de Jupitero kaj rivoluas kontraŭdirekte. Ĝia deveno ankoraŭ ne estas konata, nur estas supozo, ke ĝia materialo devenas ne de Jupitero aŭ ĝiaj lunoj, sed el interplaneda polvo.

Klarigi la devenon de la ringoj estis tasko de la Galileo-misio. La fajna polvo plej verŝajne devenas de la malgrandaj rokecaj lunetoj de Jupitero. La lunoj estas daŭre alfrapataj de malgrandaj meteoritoj. Pro la malgranda gravito la alfrape suprenĵetita materialo ne refalas al la lunetoj, sed ekiras en orbiton ĉirkaŭ jupitero, kaj tiel daŭre "replenigas" la ringojn.

La ĉefa ringo kaj la haloa ringoj konsistas el polvo elĵetita de la lunoj Metiso, Adrasteo kaj aliaj, ĝis nun ne konataj korpoj rezulte de rapidegaj alfrapoj. 

En videbla kaj proksima-transruĝa lumo, la ringoj havas ruĝetan koloron, krom la haloa ringo, kiu estas blua aŭ neŭtralkolora.[3] La grandeco de la polveroj en la ringoj varias, sed plejparte la partikloj mezuras diametre ĉ. 30 μm en ĉiuj ringoj  krom en la haloo, kie dominas submikrometra polvo.

La totala maso de la ringa sistemo estas nebone konata, verŝajne inter 10¹¹ ĝis 10¹⁶ kg (do, nur miliardono aŭ malpli de la termaso). Ankaŭ la aĝo de la ringa sistemo ne estas konata, sed eble ĝi ekzistis ekde la formado de Jupitero.

## Vidu ankaŭ 
* Naturaj satelitoj de Jupitero

## Notoj, referencoj 

## Eksteraj ligiloj 

* Jupiter Rings Fact Sheet 
* Jupiter's Rings by NASA's Solar System Exploration
* NASA Pioneer project page
* NASA Voyager project page
* NASA Galileo project page 
* NASA Cassini project space 
* New Horizont project page
* Planetary Ring Node: Jupiter's Ring System

Jupitero
Kategorio:Jupitero
Saint-Martin-Sainte-Catherine

**Saint-Martin-Sainte-Catherine** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 370&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

__TOC__

## Geografio 
Saint-Martin-Sainte-Catherine etendiĝas sur 27,27&#160;km², kaj havis 370&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 13&#160;homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Martin-Sainte-Catherine situas je alteco de 483&#160;metroj.

## Historio 
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Saint-Martin-Sainte-Catherine apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Michel Pamies, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Saint-Martin-Sainte-Catherine apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf

Kategorio:Komunumoj de Creuse
Cerba giro

eta|200ra|Homa cerbo
[eta|200ra|El [Gray's Anatomy: Maldekstra cerba hemisfero]]

**Cerba Giro** (latine: Gyrus) estas ĉiu el la sinuaj elstaraĵoj disigitaj de sulkoj, kiuj karakterizas la surfacon de la cerbo, ĉe la Homo kaj la superaj mamuloj.
La kialo de tiaj strukturoj estas la plivastiĝo de la surfaco de la kortekso.

Kategorio:Cerbo
Kategorio:Homa anatomio
Boussac

**Boussac** estas la nomo de pluraj artikoloj.

***Boussac** estas komunumo en la franca departemento Aveyron.
***Boussac** estas komunumo en la franca departemento Creuse.
***Boussac** estas komunumo en la franca departemento Lot.

***Boussac SA** estas franca firmao.
Vulkanismo

[eta|200ra|Erupcio de [Pinatubo en 1991]]
**Vulkanismo** estas la geologiaj fenomenoj, kiuj rilatas al la eliro de magmo el la termantelo al la tersurfaco, aŭ analogaj fenomenoj sur aliaj planedoj ol la tero.

## Vidu ankaŭ 
* Vulkano
* Listo de vulkanoj

Kategorio:Geologio
L'Évasion (filmo)

'''''L'Évasion*** (***La Forliberigo'''*) estas franca telefilmo de Laurence Katrian aperinta en 2009 en franca televido.

## Temo 
En decembro 1942, Julia, juna instruistino, senhelpe ĉeestas la areston de sia edzo, Paul, fare de Kolonelo Von Deck kaj Gestapo. Enplektita en reton de rezistantoj deciditaj liberigi Paul, al Julia estas konfidita riska komisio al *Kommandantur*.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *L'Évasion''
* Reĝisoro: Laurence Katrian
* Scenaro: Barbara Grimberg, Fabienne Lesieur
* Dialogo: Odile Barski
* Produktoroj: Fabrice Bonanno, Christophe Dechavanne, Thibaut Van den bergh
* Direktoro de produkto: Mathieu Verhaeghe
* Produkta firmao: Les Productions Clebs
* Distribuo: TF1
* Muntado: Stéphanie Gaurier
* Formato: Kolora
* Daŭro: 96 minutoj
* Lando: 
* Aperdato: 
* Filmita en Reĝa Abatejo de Saint-Jean-d'Angély (Charente-Maritime)

## Rolularo 
* François Berléand: *Kolonelo Von Deck*
* Thierry Neuvic: *André*
* Sara Giraudeau: *Julia Valcoudray*
* Frans Boyer: *Policano Henri*
* Laurent Bateau: *Georges*
* Anne Suarez : *Kita*
* Nicolas Briançon: *Mandrin*
* Marc Citti: *Henri*
* Alexandre Hamidi: *Frédo*
* Yannis Baraban: *Paul Valcoudray*
* Vincent Martin: *Raymond*

## Eksteraj ligiloj 
* L'Évasion en IMDb

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Brio (fromaĝo)

**Brio** () estas la nomo de mola fromaĝo kun blanka ŝimo, kiu origine venas el la historia regiono Brio (france *Brie*) en la hodiaŭa departemento Seine-et-Marne en la Île-de-France en Francio. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo.

## Referencoj 
Kategorio:Fromaĝoj
Minejo Vítězný únor

**Minejo František** - **Generalo Svoboda** - **Vítězný únor** - **Odra**, tiajn ĉi  nomojn havis Minejo Odra. **Minejo Odra**, origine František (*Franzschacht*) estis fondita fare de Těžířstvo bratří Kleinů (Minististaro de fratoj Kleinidoj) en la jaro 1852. Antaŭ ties fondo la minististaro faris en la estonta minejo ekde la jaro 1849 minadlaborojn, dum kiuj estis la saman jaron fondita mintruo, pli poste nomita František. Enkadre de la konstruado de la minejo estis en la jaroj 1852-1854 tiu ĉi laboraĵo alikonstruita en plurcelan ŝakton. La 12-an de julio 1855 aĉetis la minejon Norda fervojo de imperiestro Ferdinando. Ekde la jaro 1927 estis al ĝi per subterejo transgvidita la minado de Minejo Jiří kaj ekde la jaro 1933 ankaŭ la ekspluatado de Minejo Jindřich.

Post la dua mondmilito la minejo estis la 30-an de marto 1947 alinomita je **Minejo generalo Svoboda**. PLua alinomado okazis la 16-an de februaro 1953 je **Minejo Vítězný únor**. Enkadre de ĝenerala rekonstruo de kunigitaj minejoj Vítězný únor, Stachanov kaj Eduard Urx en la jaroj 1961-1971 Minejo Vítězný únor fariĝis la centra uzino de la kunigitaj minejoj. Post nuligo de la minejo Stachanov al la 1-a de januaro 1974 kiel memstara uzino estis al ĝi aligita mineja kampo en Hrušov kaj Minejo Stachanov fariĝis ties uzino. La 1-an de aprilo 1990 la minejo estis alinomita al nomo Odra.

La minejo ekzistis en periodo inter 1852-1998, la minado de nigra karbo okazis ekde la jaro 1854 ĝis la 30-a de junio 1994 kun pojara volumeno 90 - 140 mil da tunoj de la karbo. Minataj estis koridoroj en subaj hrušovaj kaj petřkovicaj tavoloj. La mineja kampo havis areon 811 ha, malfermita ĝi estis per tri truon al la 11-a etaĝo en profundaĵon 1099 metroj.

La 30-an de junio 1994 estis elveturigita lasta vagono ne nur en la minejo Odra, sed en la tuta ostrava parta baseno. La 13-an de aŭgusto 1998 estis superŝutita kiel lasta ĉefa skipa ŝakto kaj la 6-an de novembro 1998 estis forpafita ankaŭ ĝia minejtruo.

## Uzinoj de minejo Vítězný únor
Minejo Vítězný únor enkadre de la kunigitaj minejoj fariĝis la ĉefa uzino, la uzino 1.
### Uzino 2 - Eduard Urx
### Uzino 2 Eduard Urx Koblov
### Uzino 3 Stachanov
Vítězný únor
Kategorio:Přívoz
Ĉaŭĉaŭo

180ra|eta|
**Ĉaŭĉaŭo** (ĉine 松狮犬/ 鬆獅犬 (*sōngshīquǎn, hara leona hundo*) estas ĉin-devena hundoraso kun blua lango. La ĉinoj nomas la hundon ankaŭ *Wonk*, *Lang Kau* (lupa hundo), *Hsiung Kou* (ursa hundo) kaj *Hek she* (blua lango).

## Notoj 
Kategorio:Hundorasoj