open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eduardo Giacomo Boner

**Edoardo Giacomo BONER** (Mesino, la 29-an de februaro 1864 - Mesino, la 28-an de decembro 1908) estis itala poeto, verkisto kaj ĵurnalisto, kritikisto, reprezentas la venĝanton, inter multaj amikoj de la "Momento", amantoj de franca literaturo. Profesoro pri itala literaturo en la R. Liceo Maurolico di Messina, kaj poste ĉe la katedro de germana literaturo ĉe la Universitato de Romo. Profunda kono de diversaj lingvoj (la dana traduko de kelkaj noveloj de Hans Christian Andersen, Novelle Scelte, Mesino, Tip. De "Imparziale", 1887), devas esti menciita por volumo de Eseoj pri Fremdaj Literaturoj (Mesino, Principato, 1896) , en kiu li malkaŝas sin pri pesimismo en la rusa romano, pri la temo de Kristnasko kaj Nova Jaro en la nordia literaturo (dana, islanda, rusa, germana, angla, ktp.), pri la finna Kalevala, pri la itala influo sur la germanan lingvon.  Li mortis tragedie dum la tertremo en Mesino en 1908. Lia korpo estis reakirita sub grandega monto da rubo pli ol naŭ monatojn post la katastrofo.

Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Girolamo Ragusa Moleti

**Girolamo Ragusa Moleti**, ankaŭ konata laŭ la kaŝnomo G.R. Sagura Molarogi (Palermo, la 14an de januaro 1851 - Palermo, 1917), estis itala poeto, verkisto kaj ĵurnalisto.

Filo de Pellegrino, kapitano komandanto de la devo-gardistoj kaj de Rosalia, de nobla familio, avo de Girolamo, Francesco Paolo Moleti, kuracisto, estis fakte Grafo de Addidi. Li estis kuzo de Giuseppe Pipitone Federico, kun kiu en 1883 li fondis la pozitivisman revuon "Il Momento". Profunda konanto de la franca literaturo, subtenanto de Émile Zola kaj de la naturscienca skolo ekde sia provo pri realismo, laŭ la difino de Benedetto Croce, ankaŭ en la elekto de la francaj aŭtoroj analizotaj, "ribelema ribelulo". Vojo, kiel estis, de "ikonoklasta spiro de perforta ribelo kontraŭ la malbonoj de la mondo", estis nature, ke li donis sian tutan propran kontribuon al tiu folio de Palermo - Il Momento - sur kies dua numero aperis la kopifilo de Émile Zola.

La unua itala traduko de *Les Paradis artificiels*, ankaŭ en "eltiraĵoj" (1878), estas ankaŭ atribuebla al Ragusa: tiu laboro havis sian unuan tradukiston atribuitan al Biagio Chiara. Li estis direktoro de la Reĝa Teknika Lernejo "Domenico Scinà" de Palermo kaj profesoro pri Estetiko ĉe la Universitato de Palermo.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Alice Bárdos

**Alice Bárdos** [bArdoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bárdos Alice** estis hungara violonisto, instruisto.

Alice Bárdos  naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis en 1944 en Aŭŝvico.

## Biografio 
Alice Bárdos devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en 1917. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Vilmos Grünfeld kaj Jenő Hubay. Post siaj studoj ŝi debutis en koncertoj en Germanio. En 1922 ŝi edziniĝis kaj ŝi vivis plu en Szombathely, ŝi naskis filojn en 1925 kaj 1929. Komence ŝi instruis hejme, ekde 1926 en la urba muziklernejo. Ŝi ankaŭ recitalis en la urbo, ekde 1928 ankaŭ en Budapeŝto. En jarfino de 1940 ŝi iĝis trudemerito pro la kontraŭjudaj leĝoj. Tamen ŝi instruis plu en juda lernejo kaj koncertis antaŭ juda publiko. Dum la nazia erao ŝi estis deportita al Aŭsvico, kie ŝi mortis.

## Elektitaj koncertoj 
* Berlino (1917)
* Budapeŝto (1918)
* Palaco Vigadó (1920)
* Szombathely (1934, kun Béla Bartók)
* Italio, Zagrebo (1936)

## Memorigiloj 
* strato kaj memortabulo en Szombathely
* premio kaj violonkonkurso

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* https://katalisztbakancs.blogspot.com/2017/03/nemzetkozi-karriert-adott-fel.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mariannina Coffa

**Mariannina Coffa Caruso** (Noto, la 30-an de septembro 1841 - Noto, 6-an de januaro 1878) estis itala poetino.
Ŝia patro estis la advokato Salvatore Coffa, liberalulo implikita en la politikaj aferoj de la reĝlando de Napolo, kaj de Celestina Caruso, kaj estis baptita en la Katedralo la 3-an de oktobro.

La poeziaj sukcesoj de la knabineto estis esprimitaj en la tre aprezitaj improvizoj en  "Accademia dei Trasformati" de Noto, al kiu ŝi apartenis ekde 1857 kun la nomo "Inspirita" - kaj ŝi ankaŭ estis membro de la "Accademia Dafnica" kaj de la "Zelanti"  de Katanio - eldonante en 1855 la kolekton Poemoj en malsamaj metroj, kaj poste la Novaj kantoj en 1859. En 1863 kun la sama titolo Nuovi Canti aperis en alia eldono en Torino.

Kategorio:Italaj poetoj
Bart Moeyaert

**Bart MOEYAERT** (naskiĝis la  en Bruĝo) estas flandra verkisto de porinfana literaturo.

En 2019 li estis premiita per la svedia ALMA-premio.

Kategorio:Flandraj verkistoj
Kategorio:Flandraj poetoj
Kategorio:Belgaj tradukistoj
Kategorio:Belgaj porinfanaj verkistoj‎
Alessio Di Giovanni

**Alessio Di Giovanni** (Cianciana, la 11-an de oktobro 1872 - Palermo, la 6-an de decembro 1946) estis dramaturgo kaj poeto en itala kaj sicilia lingvoj. Kiam junuloj translokiĝis al Palermo kaj poste al Noto, kie li verkis sian unuan poezion en 1892. En 1908 li publikigis la komedion en sicilia lingvo *Scungiuru*, kiu ŝatis multe al Giovanni Verga kaj havis grandan eĥon eksterlande kie li estis reprezentita de la kompanio de Domenico Aguglia, sed tio ne multe efikis pri Italio.

Kategorio:Italaj dramistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Daimler Company

eta|Daimler Grafton Phaeton konstruita en Coventry en 1897.
La ***Daimler Company Limited***, ĝis 1910, nome ***Daimler Motor Company Limited***, estis sendependa brita fabrikanto de motor-vehikloj fondita en Londono fare de H. J. Lawson en 1896, kiu metis sian fabrikan sidejon en Coventry. La kompanio aĉetis la rajton por la uzado de la nomo Daimler samtempe el Gottlieb Daimler kaj el Daimler-Motoren-Gesellschaft de Cannstatt, Germanio. Post dekomencaj fruaj financaj malfacilaĵoj kaj reorganizado de la kompanio en 1904, la *Daimler Motor Company* estis aĉetita de *Birmingham Small Arms Company* (BSA) en 1910, kio faris ankaŭ aŭtojn sub sia propra nomo antaŭ la Dua Mondmilito. En 1933, BSA aĉetis la *Lanchester Motor Company* kaj faris ĝin filio de Daimler.

Kategorio:Ekonomio de Britio
Kategorio:Aŭtomobila industrio
Kategorio:Britaj varomarkoj
Ortensio Scammacca

**Ortensio SCAMMACCA** (Lentini, 1562 - Palermo, 1648) estis itala dramisto.

Tragedia dramisto kaj poeto (liaj samtempuloj nomis lin "La Dia Poeto de Sicilio"), Scammacca translokiĝis jam de tre juna aĝo el Lentini al la ĉefurbo, Palermo, por ĉeesti prelegojn ĉe la Jezuita Monaĥejo kie li baldaŭ prenis kursojn pri Teologio kaj Filozofio, tiel kiel pri Lingvoj kaj Sanktaj Skriboj.

Kategorio:Italaj dramistoj
Stefano D'Arrigo

'''Stefano D'ARRIGO '*(Alì Terme, en la provinco Mesino, la 15-an de oktobro 1919 - Romo, la 2-an de majo 1992) estis itala verkisto. Li publikigis tri librojn, nome la kolekton de poezio *Codice Siciliano* (La sicilia kodo), la epopeon *Horcynus Orca* (Murdobaleno, ISBN 88-17-87228-8) kaj la romanon *Cima delle Nobildonne''. Li diplomiĝis ĉe la Universitato de Mesino, kie parko estas nomita liahonore.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Tommaso Aversa

**Tommaso AVERSA** (Mistretta, 1623 - Palermo, 1663) estis itala poeto kaj dramisto. Disĉiplo de Ortensio Scammacca, li kultis la studon de la klasikaĵoj. Diskreta tradukisto de Vergilio, li estas precipe memorata pro iuj komedioj, en kiuj li hontigis malfortecojn kaj difektojn de la Palermo de la epoko.

Aversa, kiu ankaŭ verkis komediojn en italaj kaj sanktaj dramoj kun influo de la jezuita teatro, estas konata kiel la aŭtoro en la sicilia lingvo de *La notti di Palermu* (1638): la verko, konsiderata inter la plej gravaj verkoj de la regiona teatro de la 17-a jarcento, estas la plej malnova konservita teksto de la sicililingva teatro. Kelkajn jarojn antaŭ ol li mortis, inter 1654 kaj 1660 li ankaŭ tradukis de Vergilio la Eneadon al la sicilia, igante ĝin oktavoj kaj publikigante ĝin en tri volumoj.

Li mortis en Palermo en 1663, frapita de apopleksio.

Kategorio:Italaj dramistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Giovanni Formisano

**Giovanni FORMISANO** (Katanio, la 24-an de oktobro 1878 - Katanio, la 22-an de decembro 1962) estis itala poeto, kiu komponis en sicilia lingvo. Li studentiĝis ĉe la Teknika Departemento pri Vendoj de Katanio kaj laboris kiel domzorganto en Via Antonino di San Giuliano. Li geedziĝis kun Maria Polano de Cagliari kaj el ilia geedziĝo Davide, Lucia kaj Alba naskiĝis. Li estis vic-redaktisto de la satira gazeto *Lei è lario* kaj ankaŭ verkis por aliaj gazetoj, inkluzive *Il Marranzano*, *Torcia a ventu*, ''D'Artagnan*, *Po 'tu cuntu'', kaj tiel plu. Lia poezio estas klara kaj hela, diktita de la sincera kanto de la animo. Li estis verkisto de sicilaj kantoj: E vui durmiti ancora, Luntananza, Taurmina, Prijeri perdita, Varcuzza abbannunata, Lavannara, A me matri, Sirinata, Sacciu. Liaj komedioj traktas sociajn temojn en satira vejno. Li mortis en Katanio la 22an de decembro 1962.

Kategorio:Italaj dramistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Giuseppe Schirò (episkopo)

**Giuseppe SCHIRÒ** (**Zef Skiroi** en la albana; Piana degli Albanesi, 1690 - 3-an de decembro 1769) estis verkisto, katolika episkopo de la bizanca rito, italo el albana etno.

Naskita kaj formita en la sino de la albanaj kolonioj en Sicilio, Monsinjoro Giuseppe Schirò (Zef Josif Skiroi) estis grava papo de la greka bizanca rito, verkisto en la greka kaj en arbereŝa lingvo, ĉefepiskopo de Duraso kaj apostola vikario en misio en Himara. Li komencis la revigligon de la albanaj spirito kaj kulturo per unu el la unuaj lernejoj de Albanio. Malgraŭ la opozicio de la Otomana Imperio, la lernejo fondita de Onufër Konstandini kaj Giuseppe Schirò donis unuan realisman impulson al sendependisma vizio, entreprenante renovigon de la albana nacia kulturo.

Lastatempe, en 2003, Bardhyl Demiraj kaj Musa Ahmeti publikigis traktaton priskribantan, kun kvin mallongaj tekstoj en la albana, gravan reflektadon kun scienca aliro pri la historio kaj kulturo de arbereŝoj, subskribita de Giuseppe Schirò.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj lingvistoj
Kategorio:Arbereŝoj
Kategorio:Albana grek-katolika eklezio
Antonio Veneziano

**Antoniu VENEZIANU**, en la itala: **Antonio VENEZIANO**, (Monreale, 1543 - Castellammare del Golfo, 19-an de aŭgusto 1593) estis sicilia poeto kiu verkis plejparte en la sicilia lingvo, kaj postulis la uzadon de la sicilia kontraŭ la toskana kiel literatura lingvo:

Li estas konsiderata inter la plej bonaj poetoj, kiuj verkis en la sicilia lingvo, kune kun Giovanni Meli, Domenico Tempio kaj Nino Martoglio. Li estas eble la plej granda figuro de la sicilia literaturo post la sicilia skolo, kiu antaŭas ĝin en tri jarcentoj. Li estis konata pro sia poezio en la vivo, kaj en Sicilio kaj en eksterlando. Li ankaŭ verkis en la itala kaj la latina.

Kategorio:Italaj poetoj
Santo Piazzese

**Santo PIAZZESE** (Palermo, 1948) estas itala verkisto, aŭtoro de romanoj eldonitaj de Sellerio Editore.

Li naskiĝis en Palermo en 1948, kie li diplomiĝis pri biologio kaj laboris kiel esploristo ĉe la Universitato de Palermo ĝis sia emeritiĝo, kaj pro tio li nomas sin biologo pruntita al verkado. Li dediĉis sin al rakontoj kaj en 1996 publikigis sian unuan romanon, ** I delitti di via Medina-Sidonia**; la libro estas eldonita de Sellerio en Italio kaj ĉe Fleuve Noir en 1998 en Francio. Lia unua romano alportis al li la unuan premion ĉe la Festivalo de la Unua Romano en Torino kaj la unua premio de la Festivalo Premiero en Chambéry. Aldone al libroj, li ankaŭ publikigis multajn novelojn publikigitajn en Francio. Li ankaŭ kunlaboras kun la gazeto La Repubblica kaj kun multaj italaj kaj eksterlandaj gazetoj. Li debutis en 2000 kiel radiofono, kun kvin-parta radi-dokumento elsendita de RAI kaj dediĉita al kelkaj lokoj en antikva Sicilio.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Palermanoj
Furfurila metakrilato

**Furfurila metakrilato** aŭ **C9H10O3** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la metakrilata acido kaj furfurila alkoholo. Furfurila metakrilato estas senkolora, brulema likvaĵo uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Furfurila metakrilato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Furfurila metakrilato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de metakrilata acido kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de metakrilata anhidrido kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de *furfurila klorido* kaj metakrilata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *furfurila klorido* kaj natria metakrilato:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter *propila metakrilato* kaj furfurila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transigo inter furfurila formiato kaj metakrilata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transigo inter *propila metakrilato* kaj furfurila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *furfurila metakrilato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *furfurila metakrilato*:

### Reakcio 3 
* Preparado per acida transigo inter *furfurila metakrilato* kaj acetata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado per alkohola transigo inter *furfurila metakrilato* kaj metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *furfurila metakrilato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

## Vidu ankaŭ 
* Akrilatoj
* Metakrilatoj

## Literaturo 
* Perflavory
* Polymers: A Property Database
* Self-healing Materials
* Aerospace Materials Handbook
* Clay-Polymer Nanocomposites
* The Journal of Imaging Science and Technology
* Chemical Industries
* Synthesis of Acrylic Esters by Transesterification

## Referencoj 
metakrilato
Kategorio:Metakrilatoj
Kategorio:Esteroj
Maria Occhipinti

**Maria Occhipinti** naskiĝis en Raguzo en 1921. Ŝi estis itala anarki-feministo. En 1945 ŝi estis implikita en kontraŭ-faŝisma ribelo en Raguzo, pro kiu ŝi estis malliberigita. Ŝi mortis en aŭgusto 1996. Ŝi konatiĝis per sia libro *Una donna di Ragusa*, publikigita en 1957, kvankam nerimarkata ĝis 1976, kiam dua eldono aperis.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj anarkiistoj
Kategorio:Italaj feministoj
Kategorio:Feminismaj verkistoj
Vito Mercadante

**Vito MERCADANTE** (Prizzi, la 13-an de julio 1873 - Palermo, la 28-an de novembro 1936) estis itala sindikatisto kaj poeto.

Vito Mercadante naskiĝis en Prizzi kaj kompletigis siajn elementajn studojn tie. Li eniris en mezlernejojn en Palermo, kie li vivis la ceteron de sia vivo. Ne povante fini siajn inĝenieriajn studojn pro familiaj kialoj, li laboris kiel komizo ĉe la Ŝtataj Fervojoj. Li aliĝis al la revolucia sindikatismo kaj la politikaj teorioj de Georges Eugène Sorel. Li fondis kaj gvidis la Revolucian Sindikatan Grupon de Palermo. Li favoris la renkonton inter urbaj intelektuloj kaj estroj de la kamparana movado (Nicola Alongi, Nicola Barbato, Bernardino Verro ktp) por la unueco inter la laborista klaso kaj la kamparanoj. Li kunlaboris en la redaktado de la sicilia revolucia gazetaro ("Il Germe", "La sindikata avangardo", "La proleta avangardo"). Li verkis la broŝuron "La fervojo al la fervojistoj", kun antaŭparolo de Vilfredo Pareto kaj noto de Sorel. Li plenumis intensan agadon en la Unione Sindacale Italiana (fervojistoj). Li estis la fondinto de la kooperativo Panormus, kiu konstruis plurajn Art Nouveau-konstruaĵojn. Lia plej granda poezia verko estas "Focu di Muncibeddu", publikigita en 1910. En la antaŭa tago de la Unua Mondmilito li sekvis la Intervenismon sed en la postmilita periodo li estis kontraŭfaŝisto. En 1927 li publikigis komedion en la sicilia lingvo "Mastru Mircuriu". Li mortis en Palermo la 28-an de novembro 1936.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj sindikatistoj
Perkabla bremsado

eta|200px|ABS bremsiloj sur BMW motorciklo.

En aŭtomobila industrio, la teknologio de perkabla bremsado ebligas kapablon kontroli bremsilojn pere de elektraj rimedoj. Ĝi povas esti dezajnita por suplementigi ordinaran bremsoservon aŭ povas konsisti en sendependa bremsosistemo. Plej ofta estas la Antibloka Sistemo.

Tiu teknologio estas amplekse uzata en ĉiuj hibridaj kaj elektraj vehikloj, kiel ekzemple la Toyota Prius. 

## Vidu ankaŭ
* Perkabla stirado

Kategorio:Transportaj teknologioj
Kategorio:Bremsoj
Guglielmo Jannelli

**Guglielmo JANNELLI** (Terme Vigliatore, 26-an de oktobro 1895 - Castroreale, la 13-an de aprilo 1950) estis itala poeto kaj verkisto, elstara reprezentanto de futurismo.

Rafinita intelektulo sicilia, li estis unu el la plej bonaj italaj "parolliberistoj", laŭ la tekniko formulita de Marinetti. En 1914 li kunlaboris kun la revuo *Lacerba* de Giovanni Papini.

En 1915 li fondis kune kun Vann'Antò kaj Luciano Nicastro la duonmonatan revuon "La Balza futurista" en Mesino, bazite sur la futurisma movado de Marinetti kaj kiu fariĝis la organo de la sicilia futurismo. En 1919 li fondis futurisman fakon en Mesino, kaj de la komenco li aliĝis al faŝismo, kiun li vidis kiel "novan junularan movadon", kaj kritikis la inkludon de politikistoj de aliaj partioj post la marŝado super Romo.

Li estis unu el la patronoj de Fortunato Depero kaj organizis en 1926 kaj 1927 du ekspoziciojn de tapiŝoj kaj kusenoj. Eĉ Giacomo Balla, estis lia kara amiko.

Kategorio:Italaj faŝistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Futurismo
Glurizo

eta|Nekuirita glurizo el Tajlando
**Glurizo** estas speco da rizo kiu enhavas multe da amelo kaj tial post la kuirado kungluiĝas.
La preparmaniero estas kuiri ĝin proksimume 15 minutojn en akvo. La rilatumo estas 1 taso da rizo je 3/4 taso da akvo.
Ankaŭ per vaporiĝo de bolanta akvo oni povas kuiri la rizon, kiel uzebla en Tajlando kaj Laoso.
Glurizo antaŭ ĉio celatas por permane manĝi ĝin. Ĉar ĝi gluiĝas estas facile fari buletojn el ĝi. Glurizo estas manĝata en kombinaĵo kun ĉiuspecaj aliaj manĝaĵoj. Unue oni devas fari buleton da rizo, sekve oni prenas per la buleto en la mano ion alian de la tablo kaj tiel enbuŝigas ĝin por manĝi.

Kategorio:Rizo
Kategorio:Bangladeŝa kuirarto
Kategorio:Barata kuirarto
Kategorio:Butana kuirarto
Kategorio:Birma kuirarto
Kategorio:Kamboĝa kuirarto
Kategorio:Ĉina kuirarto
Kategorio:Filipina kuirarto
Kategorio:Japana kuirarto
Kategorio:Laosa kuirarto
Kategorio:Korea kuirarto
Kategorio:Tajlanda kuirarto
Kategorio:Vjetnama kuirarto
Kategorio:Ingrediencoj
Stefano Lanuzza

**Stefano LANUZZA** (Villafranca Tirrena, la 20-an de novembro 1946) estas itala verkisto kaj eseisto.

Li publikigis italajn studojn pri kompara literaturo, kaj ankaŭ plurajn tradukojn. Li gvidis la revuon *Molloy. Trimestrale letterario* (1988-1993), fondita en 1988 kun la germanisto Ferruccio Masini, kaj kunlaboris kun pluraj aliaj literaturaj revuoj (inkluzive de "Le Magazine Littéraire", "Carte segrete", "Yale Itala Poezio", "Il Ponte", "Les langues neo-latines"," Il Verri "," Aliaj terminoj "," Metaphorein " ktp.

Kiel metafora artisto, li limigis sian agadon al grafika ilustraĵo kaj al raraj ekspozicioj de pentraĵoj, inkluzive de la persona "La Arto de la Nokto" okazinta ĉe la Muzeo de Moderna Arto Gazoldo degli Ippoliti, Mantovo (16a de majo - 6a de junio 1999).

Kategorio:Italaj eseistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Vincenzo Consolo

**Vincenzo CONSOLO** (18-an de februaro 1933 - 21-an de januaro 2012) estis itala verkisto.

Consolo naskiĝis en Sant'Agata di Militello, sed loĝis en Milano ekde 1969 ĝis sia morto. Li komencis sian literaturan karieron en 1963, sed akiris pli vastan atenton en 1976 per ''Il sorriso dell'ignoto marinaio'' (La Rideto de la Nekonata Majstro) kaj poste iĝis premiita aŭtoro.

Kategorio:Italaj verkistoj
Salvatore Camilleri

**Salvatore CAMILLERI** (Katanio, 12-an de majo 1921 - 24-a de marto 2021) estas verkisto, poeto kaj tradukisto itala. En siaj verkoj li uzas la sicilian lingvon. Li estas la ĉefa reprezentanto de la movado literatura nomata *Trinakrismo*, grupo de siciliaj junaj poetoj kiuj loĝis en Katanio tuj post la dua mondmilito. Trinakrismo estis fondita en  1944 de Camilleri kune kun Mario Biondi, Enzo D'Agata kaj Mario Gori. La grupo ankaŭ fondis revuon, *La Strigghia*.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj verkistoj

Kategorio:Italaj tradukistoj
Antonino Pino

**Antonino PINP**, arta nomo **Nino Pino** (Barcellona Pozzo di Gotto, 17-an de septembre 1909 – Barcellona Pozzo di Gotto, 26-an de julio 1987), estis itala humanisto, sciencisto, poeto kaj futuristo kiu verkis kaj en la itala lingvo kaj en la sicilia. Li estis ankaŭ deputito de la Itala Komunista Partio inter 1948 kaj 1963.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj komunistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj humanistoj
Vann'Antò

'''Vann'Antò**, pseŭdonimo de **Giovanni Antonio Di Giacomo''' (Raguzo, la 24-an de aŭgusto 1891 - Mesino, la 25-an de majo 1960), estis itala poeto, tradukisto kaj akademiulo.

Profesoro pri Literaturo de popularaj tradicioj ĉe la Universitato de Mesino kaj aŭtoro de sicilaj tekstoj, li estis la plej granda reprezentanto de la sicilia poezio de la 20-a jarcento kun Ignazio Buttitta.

En 1915 li fondis, kune kun Guglielmo Jannelli kaj Luciano Nicastro, la mesonan periodon «La Balza futurista», bazita sur la futurisma movado de Marinetti. La revuo havis mallongan vivon: fakte nur aperis tri numeroj.

Li fariĝis aŭtoritato ne nur por liaj originalaj verkoj, sed ankaŭ por la tradukoj de iuj aŭtoroj, precipe francaj dekadenculoj. Tiurilate, en 1955, Vann'Antò kaj Pier Paolo Pasolini estis la ĉefroluloj de interesa komparo pri la naturo de la poezio de la raguza aŭtoro. Pasolini asertis, ke liaj komponaĵoj estis inspiritaj de la dekadenco de Stéphane Mallarmé kaj Paul Éluard. Vann'Antò malkonsentis kaj en sia defendo nomis spertulon Leonardo Sciascia.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Sicililingvaj poetoj
Luigi Natoli

**Luigi NATOLI**, naskiĝis en Palermo, la 14-an de aprilo 1857 kaj mortis en tiu urbo la 25-an de marto 1941, estis itala romanisto, kiu ankaŭ publikigis per la kaŝnomo **William Galt**.

Tre fekunda, li publikigis multajn romanojn, inter kiuj la plej fama estas la trilogio *I Beati Paoli*, tradukita al la franca sub la titolo *La Historio de Beati Paoli *(volumo 1: La Bastardo de Palermo, volumo 2: Morto en Mesino: volumo 3: Coriolano).

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj historiistoj
Kategorio:Italaj framasonoj
Kategorio:Palermanoj
Vanni Pucci

**Giovanni "Vanni" Pucci** (Palermo, 18-an de aŭgusto 1877 - Palermo, 9-an de septembro 1964) estis itala verkisto, poeto, ilustristo kaj dramisto.

Lia mult-faceta personeco igis lin esprimi sin en artaj kampoj inter la plej diversaj, fikcio, teatro, pentrarto, satira kaj elegia poezio. Lia atento al infanoj kaj lia eduka rolo al la infanoj estas rimarkindaj, al kiuj li dediĉis multon el sia literatura produktado.
En 1903 li verkis sian unuan libron de poemoj en la sicilia lingvo.

Ĉirkaŭ la 1920-aj jaroj, Vanni Pucci komencis sian produktadon de teatraĵoj. Multaj el ili estis reprezentitaj en multaj italaj teatroj de la plej famaj kompanioj de la tempo, inkluzive Marcellini, Scarpetta, Musco, kun granda sukceso inter publiko kaj kritikistoj. Iuj verkoj, kiel *Il Castagno*, *I Navarra* kaj *Zio Dono Cosimo*, ankaŭ estis reprezentitaj eksterlande (Tunizio, Libio, Egiptio, Latinameriko) kaj ankoraŭ hodiaŭ proponitaj de diversaj teatraj kompanioj.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj ilustristoj

Kategorio:Palermanoj
Ruggero Vasari

**Ruggero VASARI** (Mesino, la 6-an de februaro 1898 – 1968) estis poeto kaj pentristo itala, unu el la plej grandaj fondintoj de la itala futurismo. Li loĝis en la Palaco Basile-Vasari en Santa Lucia del Mela.

## Publikigaĵoj 
* L'Angoscia delle macchine
* La mascherata degli Impotenti
* Tre Razzi Rossi
* Tung-ci - Raun

***La raccolta di poesie:***

* Venere sul Capricorno

***Le opere inedite:***

* Prampolini
* L'Anticristo
* Le sinfonie della metropoli
* La danza dei pinguini

Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Luca Matranga

**Luca MATRANGA** (en albana lingvo **Lekë Matrënga**, 1567 en Piana degli Albanesi en Sicilio; 1619) estis katolika pastro el albana origino. Publikigante mallongan katekismon en la albana lingvo en 1592 Matrënga iĝis fama en la albanaj literaturo, lingvo kaj historio, ĉar lia laboro estas la unua verko en la Toska dialekto.

Luca Matranga ĉeestis inter 1582 kaj 1587 la Grekan Kolegion en Romo, tiutempe la plej katolikaj pastroj iris al la bizanca rito por ilia edukado. En 1591 estis ordenita pastro. Dek jarojn poste li estis okupata kiel pastro en Piana degli Albanesi. Li mortis kiel pastro en sia hejmurbo.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Albanlingvaj verkistoj
Kategorio:Arbereŝoj
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la albana lingvo
Vincenzo Navarro

**Vincenzo NAVARRO** (Ribero, la 22-an de junio 1800 - Sambuca di Sicilia, la 5-an de aŭgusto de 1867) estis itala poeto kaj eminenta sicilia eminentulo.

Kuracisto kaj kuraĝa verkisto, li naskiĝis en la sino de bonhava familio de la epoko. Pro sia delikata sanstato, li pasigis sian infanaĝon, devigita resti en diversaj vilaĝoj apud Ribera, kiel Sciacca, Caltabellotta kaj Burgio. En la aĝo de 16 li moviĝis al Girgenti (nun Agriĝento), kie li sekvis siajn studojn en la Seminario. Li komencis studi juron ĉe la Universitato de Palermo, sed sub premo de sia patro, li plu studadis medicinon kaj diplomiĝis en 1823.

Ankoraŭ ne dudek jarojn aĝa li publikigis du volumojn da poemoj, kie ĉiuj liaj sentoj kaj lia granda deziro komuniki brilis. El tre patriotaj idealoj kaj de bona kaj sentema animo, li estis tre estimata en kaj ĉirkaŭ Ribera, kaj samtempe estis estimata pro sia medicina trejnado, kiu permesis al li akiri resanigojn konsideritajn mirindajn kaj miraklajn. Sed mankis homoj, kiuj montris sin malamikaj kun malrespekta kalumnio, sed ili ĉiam sciis kiel reagi per nekutima ĝentileco kaj kun tiel noblaj manieroj, kiuj baldaŭ silentigis ilin. Li ankaŭ havis seniluziiĝojn kaj amarecon, kiu ofte kondukis lin for de Ribera.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Sicililingvaj poetoj
Mario Gori

**Mario GORI**, kies naskiĝnomo estis **Mario Di Pasquale** (Niscemi, n. la 16-an de septembro 1926 - Katanio, la 5-an de decembro 1970), estis poeto, verkisto kaj aŭtoro de italaj romanoj.

Post finado de elementa lernejo en Niscemi, Mario Gori enskribiĝis en la "Secusio" gimnastikejo en Caltagirone, kie li pasigis la klasikajn mezlernejajn ekzamenojn kun honoroj. Kelkaj el liaj profesoroj asertis, ke li faris la temon pri la itala en verso.

En 1944 li publikigis la volumenon Germogli en Caltagirone, kolekto de 39 aprezitaj poemoj de amikoj kaj profesoroj, kiu enhavas la plej bonajn el la unuaj lirikaj provoj de la juna studento.

Lia literatura agado daŭris en Pizo, kie en 1954 li kreis la centron de kulturo kaj arto "La Soffitta". Li donis multajn recitalojn, konferencojn kaj kulturajn kunvenojn en Sicilio kaj en Italio.

Li estis la fondinto kaj direktoro de la literaturaj revuoj *La Soffitta*, *Il Banditore*, *Sud*, *Sciara*. Liaj verkoj estis tradukitaj al ĉeĥoslovaka, greka, kastilia, germana, angla, serbkroata kaj hispana.

En 1955 li publikigis malgrandan volumenon da poemoj en la sicilia lingvo. En 1957 li publikigis libron de italaj poemoj kun signifa nomo Ruĝa dianto, kiu kunigis la plej prestiĝan produktadon de la poeto. Lia mesaĝo estas simbolo, kiu aspiras al pli homa vivo de sia lando en la Sudo.

Mario Gori efektivigis intensan kulturan agadon, ĉeestantan kaj aktivan en socia kunvivado en la cenakloj kun amikoj, en poeziaj recitaloj kaj en literaturaj konferencoj.

Kategorio:Sicililingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Furfurila tioacetato

**Furfurila tioacetato** aŭ **S-Furfurila tioetanato** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la tioacetata acido kaj furfurila alkoholo. Furfurila tioacetato estas malhelbruna aŭ flava likvaĵo uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Furfurila tioacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Furfurila tioacetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. Krom tio ĝi uzatas kiel konservaĵo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de tioacetata acido kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *tioacetata anhidrido* kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de *furfurila klorido* kaj tioacetata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *furfurila klorido* kaj *natria tioacetato*:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter *propila tioacetato* kaj furfurila formiato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transigo inter furfurila formiato kaj tioacetata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transigo inter *propila tioacetato* kaj furfurila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *furfurila tioacetato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *furfurila tioacetato*:

### Reakcio 3 
* Preparado per acida transigo inter *furfurila tioacetato* kaj acetata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado per alkohola transigo inter *furfurila tioacetato* kaj metila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *furfurila tioacetato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun NH3:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

## Literaturo 
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* Chem Sources - USA
* Chemistry of Heterocyclic Compounds in Flavours and Aromas
* Flavor and Fragrance Materials
* 2-Furaldehyde
* Purification of Laboratory Chemicals
* The Good Scents Company
* Human Metabolome Database

## Referencoj 
tioacetato
Kategorio:Tioacetatoj
Kategorio:Esteroj
Lionardo Vigo Calanna

**Lionardo Vigo Calanna**, markizo de Gallodoro (Acireale, la 25-an de septembro 1799 - Acireale, la 14-an de aprilo 1879), estis itala poeto, filologo kaj politikisto.

Lionardo Vigo estis eminenta reprezentanto de la sicilia kulturo de la 19-a jarcento. Liaj verkoj estas trempitaj de la alta sento, kiun li sentis pro Sicilio. Li estis unu el la plej grandaj kleruloj pri siciliaj popolaj tradicioj kaj kutimoj. Dum sia vivo li konservis densan korespondadon kun italaj, germanaj kaj francaj intelektuloj.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj filologoj
Amitav Ghosh

**Amitav GHOSH** (n. 11-an de Julio 1956 en Kolkato, Barato) estas anglalingva barata romanisto kaj eseisto. En 2018 li iĝis la unua anglalingva verkisto kiu gajnis la Premion Gjanpith, la plej alta literatura honoro de la barata registaro. Kiel rimarkis la premiinta komitato, Ghosh "paŝas tra historiaj kuntekstoj ĝis la moderna epoko kaj teksas spacon kie la pasinteco ligas kun la nuno en signifaj manieroj.... Liaj ĉefaj temoj inkluzivas la migradon, kaj interligojn inter lokoj, kulturoj kaj rasoj, kaj la homan mizeron kaj suferadon kaŭzatajn de historiaj tumultoj." En 2024 li gajnis la Erasma premio.

Ghosh doktoriĝis pri la socia antropologio de Universitato de Oksfordo. Lia verkaro gajnis multajn premiojn. Lia unua romano *The Circle of Reason* (1986) gajnis la eksterlandan Premion Médicis. La romano *The Shadow Lines* (1988) gajnis la premion Sahitya Akademi Award kaj Ananda Puraskar. La romano *The Calcutta Chromosome* (1995) gajnis la Premion Arthur C. Clarke.

El lia trilogio "Ibis", *Sea of Poppies* (2008) gajnis la premion Vodafone Crossword Book Award kaj la premion Dan David. Ĝi estis en la fina listo de la Premio Booker. Lia romano *River of Smoke* (2011) estis en la fina listo de la premio Man Asian Literary Prize.

En 2001 li fortiris sian romanon *The Glass Palace* (2000) de la listo por la premio Commonwealth Prize. Kiel li tiam diris, "Laŭ mia scio, *The Glass Palace* estas kandidato al la premio Commonwealth Prize parte ĉar ĝi estas verkita en la angla lingvo, kaj parte ĉar mi apartenas al regiono kiu iam estis konkerata kaj regata de imperia Britio. El la pluraj kialoj kial oni rekonu la meritojn de libro, tiuj ĉi ŝajnas al mi la malplej persvademaj."

## Listo de verkoj
### Romanoj
**The Circle of Reason* (1986)
**The Shadow Lines* (1988)
**The Calcutta Chromosome* (1995)
**The Glass Palace* (2000)
**The Hungry Tide* (2004)
**Sea of Poppies* (2008)
**River of Smoke* (2011)
* *Flood of Fire* (2015)
* *Gun Island* (2019)

### Nefikcio
**In an Antique Land* (1992)
**Dancing in Cambodia and at Large in Burma* (1998; esearo)
**Countdown* (1999)
**The Imam and the Indian* (2002; esearo)
**Incendiary Circumstances* (2006; esearo)
**The Great Derangement: Climate Change and the Unthinkable* (2016)

## Referencoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Bengallingvaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Baratdevenaj usonanoj
Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
(55638) 2002 VE95

**(55638) 2002 VE95** estas tre granda, mez hela transneptuna objekto de la klaso de la plutonenoj: objektoj en orbita resonanco kun Neptuno.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT), elde la Observatorio de la Monto Palomar (80&nbsp;km norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Orbito 
Kiel Plutono, ĝi estas en orbita resonanco 3:2 kun Neptuno kaj krucas ties orbiton. Ĝi estas Neptunrenkonta asteroido. Ĝia neptuna MOID estas 1,42753 astronomia unuo tie estas 213,555 milionoj da km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Neptunrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Plutonenoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Enrico Cardile

**Enrico CARDILE**, ankaŭ konata sub la pseŭdonimo ** Eli Drac** (Mesino, la 19-an de marto 1883 - Sirakuzo, 13-an de marto 1951), estis itala verkisto, poeto kaj ĵurnalisto.

Li estis admiranto de Giosuè Carducci, kies poezion li kredis "la plej bona el nia poezio post Dante kaj Foscolo". Poste li estis allogita de la personeco kaj laboro de Giovanni Pascoli, kiu tiam instruis en Mesino, kaj fine de Gabriele D'Annunzio. Li faris provon pri "simbolisma" poemo, pri kiu li publikigis multajn provojn en la avangarda revuo *Messina Ars Nova*, la esprimo de grupo de junaj intelektuloj, pri kiuj li mem estis parto, inter kiuj la poeto Angelo Toscano regis intelekte. Kun tiu li fondis, en 1900, literaturan gazeton *Le Parvenze*, kiu havis tre mallongan vivon.

Li fariĝis amiko de Gian Pietro Lucini, kaj restis sia amiko kaj admiranto eĉ multajn jarojn post la elĉerpiĝo de la futurisma movado. Li ankaŭ estis la kuratoro de kelkaj italaj verkoj de la armena poeto kaj intelektulo Hrand Nazariantz, kaj traktis la laboron de Paul Vulliaud kaj Ramon Lullo.

En marto de 1935 li translokiĝis al Sirakuzo, post mallonga restado en Palermo, en 1940 li kunlaboris kun la loka ĵurnalo ''L'Ora''. Iuj konfliktoj pri Cardile estas konataj kaj la rilatoj kun iuj intelektuloj ligitaj al la movadoj de la primonovecaj avangardoj kaj al la framasona kaj esotera pensaro.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Stephen Mines

**Stephen MINES** estis naskita la 3-an de februaro 1939 en Muskegon, Miĉigano, Usono kiel Steven Mines Jr. Li estas aktoro konata pro partopreno per malgrandaj roloj en *As the World Turns* (1956), Star Trek (1966) kaj *Days of Our Lives* (1965).

Li aktoris dum la 1960-aj jaroj ankaŭ en televidserioj kiel Bronco, The Lieutenant kaj The Big Valley krom kiel ekstrulo en filmoj Pirates of Tortuga kaj Mr. Hobbs Takes a Vacation.

Post kiam li retiriĝis de aktorado ĉirkaŭ 1970, li komencis sian propran negocon, kiun li havis dum 33 jaroj en Los Angeles. Poste li laboris kiel malgranda lignoproduktado en Miĉigano.

Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Barbara Baldavin

**Barbara BALDAVIN** (naskita la 18-an de oktobro 1938 - 31-an de marto 2024) estis usona televida aktorino kaj reĝisoro.

Ŝi ĉefe agis en dramecaj roloj. En la 1960-aj jaroj ŝi ekaperis en *Star Trek* kiel Angela Martine. En la 1970-aj jaroj ŝi estis regula rolantara membro de *Medical Center* kiel flegistino Holmby.

Ŝi poste fariĝis helpa reĝisorino kaj asistanto de produktoro por *Trapper John, M.D.* kaj *Dynasty*.

Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
John Warburton

**John WARBURTON** (1899?-1981) estis brita aktoro, kiu aperis en multaj filmoj de Holivudo en la 1930-aj jaroj ĝis 1960-aj jaroj, komencante per *Secrets of the French Police* de RKO Pictures (1932). Poste li aktoris en televidserioj kiel Perry Mason kaj *Star Trek* en epizodo "Balance of Terror".

Li komencis sian karieron en 1930-aj jaroj per popularaj filmoj kiel *The Silver Lining*, Cavalcade, A Study in Scarlet, Charlie Chan's Greatest Case, Let's Talk It Over, Becky Sharp, Partners of the Plains kaj Captain Fury.

En 1933 John havis amaferon kun la aktorino Alice White. Ŝi akuzis, ke li tiom forte batis ŝin, ke ŝi bezonas estetikan operacion. Por venĝiĝi Alice kaj ŝia ekskoramiko Sy Bartlett dungis du virojn por bati Warburton'on. Spite la okazaĵojn, neniu iam estis arestita.

Li ne aktoris de la komenco de la Dua Mondmilito ĝis kiam Usono eniris la konflikton. En la dua parto de 1940-aj jaroj li partoprenis filmojn kiel Marriage Is a Private Affair, Nothing But Trouble (de Stan Laurel kaj Oliver Hardy), The Valley of Decision, Confidential Agent, Saratoga Trunk, Tarzan and the Huntress kaj Living in a Big Way.

Li daŭris sian karieron en 1950-aj jaroj per filmoj kiel Bronco Buster, City Beneath the Sea, East of Sumatra kaj The Royal African Rifles. En tiu jaroj li komencis aktori en televidserioj per *The George Burns and Gracie Allen Show*.

Dum 1960-aj jaroj li partoprenis per malgrandaj roloj en televidserioj Gunsmoke kaj The Wild Wild West inter aliaj, krom en filmoj kiel King Rat, Funny Girl kaj Assault on a Queen. Li finis sian karieron en 1970-aj jaroj per televidserio Search kaj filmo *Nighthawks* (1978).

## Referencoj 
Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Britaj aktoroj
I Viceré

**La Vicreĝoj** (itale **I Viceré**)  estas la plej fama romano de Federico De Roberto. La romano okazas dum la Unuiĝo de Italio, historia periodo priskribita tra la historio de ĝiaj ĉefroluloj: la nobeluloj Uzeda di Francalanza, de la urbo Catania.

Tra la historio de la Uzeda-anoj Federico De Roberto priskribas la iluziojn de tiu historia periodo, la esperojn de multaj italoj kiel ili estis trompitaj de la malnovaj nobeluloj kiuj sukcesis konservi sian potencon en epoko en kiu, laŭŝajne, ĉio estus ŝanĝiĝinta.

Roberto ekhavis la ideon pri la romano en 1891, en Milano, kaj montris ĝin al sia amiko Ferdinando Di Giorgi.  Kiam la romano aperis, ne estis vaste akceptita ĉar naturalismo estis mortanta kaj plifirmiĝis D'Annunzio, Fogazzaro kaj Pascoli. Ĉar pesimismo kaj manko de eleganteco ne plu povus esti estimataj en momento, kiam triumfis naciismo kaj formalismo. Konklude, la negativa kritiko de Benedetto Croce alfrontis la fiaskon de la romano. Sed 37 jarojn poste, Leonardo Sciascia, faris valore pozitivan kritikon kiu ŝanĝis la pensmanieron pri la romano.

Kategorio:Libroj aperintaj en 1894
Kategorio:Italaj romanoj
József Maklári

**József Maklári** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maklári József** estis hungara korusestro, muziklerneja kaj altlerneja instruisto, fondinta membro de Societo Ferenc Liszt.
eta|Memortabulo pri József Maklári
József Maklári  naskiĝis la  en Vác, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Maklári frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1950. Liaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Bárdos, Zoltán Vásárhelyi, Alajos Werner, Artúr Harmat, Zoltán Gárdonyi kaj Bence Szabolcsi. Intertempe en 1942 li fondis koruson en Vác, kiun li gvidis ĝismorte. Inter 1949 kaj 1957 li estis kapelmajstro de alia koruso, inter 1957-1962 li instruis en muziklernejo, poste li havis statuson en instituto, inter 1967-1993 li instruis en la Muzikarta Altlernejo, poste li pensiuliĝis. Li ricevis kelkajn premiojn, la lastan jam postmorte. Ankaŭ liaj korusoj ricevis premiojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Vác (2004)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj kapelmajstroj
Il Gattopardo

eta|Manskribaĵo de *Il Gattopardo*
***Il Gattopardo*** (**La servalo**) estas verko verkita de Giuseppe Tomasi di Lampedusa, inter finoj de 1954 kaj 1957. Komence rifuzita de la eldonejoj Einaudi kaj Mondadori, ĝi estis postmorte eldonita de la eldonejo de Giangiacomo Feltrinelli kun antaŭvortoj de Giorgio Bassani. En 1959 ĝi akiris la *Premio Strega*, kaj en 1963 Luchino Visconti faris kinan adapton, en kiu stelulis Claudia Cardinale, Burt Lancaster kaj Alain Delon, kio redonis novan famon al la romano.

*Il Gattopardo* rakontas la vivon de Don Fabrizio Corbera, Princo de Salina, kaj de lia familio, inter 1860 kaj 1910, en Sicilio (nome en Palermo kaj Palma di Montechiaro). La titolo aludas al la makula gepardo aŭ servalo (en itala, *gattopardo*) kiu aperas en la blazono de la familio Salina. 

## Bibliografio
* Margareta Dumitrescu, Sulla parte VI del Gattopardo. La fortuna di Lampedusa in Romania, Giuseppe Maimone Editore, Catania 2001

Kategorio:Sociaj romanoj
Kategorio:Italaj romanoj
Kategorio:Sicilio en fikcio
Kategorio:Libroj aperintaj en 1958
Aŭlo Manlio Torkvato Atiko

**Aŭlo Manlio Torkvato Atiko** (latine **Aulus Manlius Torquatus Atticus**; ... - ...) estis konsulo de la Roma Respubliko.
  
Li estis cenzoro en 247 a.K. kun Aŭlo Atilio Kalatino; li tiam estis elektita konsulo por la unua fojo en 244 a.K. kaj havis kiel kolego Kajon Sempronio Bleso, tiam duan fojon en 241 a.K. kun Kvinto Lutazio Cerkone. Dum sia dua konsulado li sukcesis venki la falsulojn, kiuj armis sin kontraŭ la romianoj; pro ĉi tiu motivo al li oni dekretis la triumfon. Laŭ Plinio, la konsulo Aŭlo Manlio Torkvato mortis subite sed pri datoj kaj kialoj oni scias nenion.

Kategorio:Romiaj generaloj
Kategorio:Censoroj
Kategorio:Romianoj de la 3-a jarcento a.K.
55676 Klitio

**55676 Klitio** estas malgranda, meze hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas kun ioma klinangulo,
en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi estas do ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

Por tiu astronomia kampanjo, Tom Gehrels estis fotinta la noktan ĉielon en marto kaj majo 1971, eksponante tiam 130  per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). La fotaj platoj tiam eksponitaj estis poste senditaj en la observatorion de Leiden, kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj por malkovri novajn asteroidojn.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Klitio, unu el la maljunaj trojaj herooj kaj membro de la senato.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Dionizo la 1-a

eta|Interpretaĵo pri Dionizo el Sirakuzo
**Dionizo la 1-a** aŭ **Dionizo de Sirakuzo**, nomata la Malnova aŭ eĉ la Granda (en antikva greka lingvo: Διονύσιος, Dionýsios; 430 a.K - 367 a.K) estis tirano de Sirakuzo, milita kaj tragedia. Li sukcesis, suprenirante en potenco, rompante la demokration, kiu ekfunkciis en Sirakuzo en 465 a.K, la jaro de la morto de Trasibulo, la lasta tirano de la dinastio de la Dinomenidoj. La politika elekto de Dionizo daŭrigis tiun de Gelone, kiu vivis okdek jarojn antaŭe; tial ne estas surprize, ke por li estis "la rizo de Sicilio". Oni diras, ke Skipio Afrika, kiam oni demandis al li la nomojn de la plej lertaj kaj kuraĝaj viroj, respondis "La Sicilianoj Agatoklo kaj Dionizo".

Dionizo estis la ĉefo de la Sirakuza armeo kaj de la aliancanoj dum la Grek-punikaj militoj (precipe la tria kaj kvara). La sukcesoj, aldonitaj al la rezultoj, kiujn havis la milito kontraŭ la Italota Ligo, kondukis al la kompleta submetiĝo de Sicilio (ekskludante la nordokcidentan parton ankoraŭ en kartagaj manoj) sub ununura hegemonio: Sirakuzo.

Lia tiraneco alportis diversajn novaĵojn en la kultura sfero; Dionizo, fakte, estis viro de granda kulturo kaj sponsorado, lia kortego ĝavas eminentulojn kiajn Platono (388 aK), Skino de Sfeto, Filokseno kaj Aristipo de Cireno, sen kalkuli la multajn metiistojn. kaj akademiulojn kiujn li bonvenigis. Li ankoraŭ estas memorita kiel ekzemplo de la krueleco, kiun tirano povas atingi, fakte, multaj anekdotoj estas rakontitaj pri lia personeco kaj la plej multaj el ili estas kolektitaj en la *Tusculanae disputationes* de Cicero kaj en la *Moralia* de Plutarko.

Kategorio:Siciliaj tiranoj
Kategorio:Helenaj inventistoj
Kategorio:Homoj de la Siciliaj militoj
Kategorio:Antikvaj verkistoj pri greka mitologio
Batalo de la Egadaj insuloj

eta|Egadaj insuloj
La **batalo de la Egadaj Insuloj** estis ŝipa armea konfrontiĝo, kiu okazis la 10-an de marto, 241 a.K. inter la kartaganoj, gviditaj de Hano la Granda, kaj la romianoj, estritaj de Kajo Lutacio Katulo, kies venko apartenis al la romianoj kaj tiel finiĝis la unua punika milito.

Egadaj insuloj
Kategorio:-241
Hano la Granda

**Hano la Granda** estis riĉa aristokrato el Kartago de la 3-a jarcento a.K. Li posedis grandajn teritoriojn en Magrebo kaj gvidis la kartagan  frakcion, kiu kontraŭis daŭrigi la batalon kontraŭ Romo dum la unua punika milito. Li preferis daŭre konkeri terojn en Nordafriko anstataŭ efektivigi ŝipan militon kontraŭ Romo, kiu ne havigus al li personajn avantaĝojn. Liaj interesoj rekte alfrontis tiujn de la kartaga generalo Hamilkar Barka. Hano elmuntis la maran kartagan floton en la jaro -244, Donante tempo al Romo por rekonstrui sian floton kaj fine venki super Kartago en la jaro -241.

Post la milito li rifuzis pagi la militsoldulojn dungitajn de Hamilkar. Ribelo ekis, konata kiel la Milito de la solduloj, kaj Hano ekkomandis la armeo npor sufoki ĝin. Lia provo ne sukcesis kaj li redonis la komandon al Hamilka. Fine, ambaŭ kunlaboris por venki la ribelulojn en la Bagradas Rivero en -238. 

Lia kromnomo, "La Granda", ŝajne estis atribuita al li pro siaj konkeroj en Afriko. Li daŭre kontraŭis la konflikton kun Romo, kiu nepre engaĝigis marameajn koliziojn. Dum la Dua Punika Milito, li gvidis la por-romian frakcion en Kartago, kio malfaciligis sendi plifortikigojn al la filo de Amilkar, Hanibalo, post lia venko ĉe la Batalo de Cannas.

Post la kartaga malvenko ĉe la batalo de Zama (-202), li estis inter la senditaj ambasadoroj por negoci pacon kun Romo. 

Kategorio:Kartagaj generaloj
Kategorio:Unua Punika milito
Kategorio:Kontraŭmilita movado
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Milito de la solduloj