Paul-Joseph Barthez

**Paul Joseph Barthez** (1734-1806) estis franca enciklopediisto, fiziologo kaj kuracisto, privata kuracisto de Ludoviko-Filipo la 1-a (duko de Orleano) (1725-1785) kaj de Napoleono Bonaparte (1769-1821), li studis medicinon en la Universitato de Montpellier kie li diplomiĝis en 1754, estante 20-jara, kaj estis filo de la inĝeniero Guillaume Barthez de Marmorières (1707-1799), kaj frato de Antoine Barthez de Marmorières (1736–1811), Jacques Barthez de Marmorières (1741–1813) kaj Pierre Barthez de Marmorières (1747–1811). Li estas la kreinto de la esprimo "vitala principo", kiun li kojnis en sia verko "Nouveaux éléments de la science de l'homme" por difini la kaŭzon de ĉiuj fenomenoj de la vivo, ne kompromitante sin kun ajna doktrino spiritualisma aŭ materialisma.

## Biografio 
Veninte al Parizo, Étienne Maurice Falconet (1716-1791) prezentas al li la abaton Jean-Jacques Barthélemy (1716-1795), Charles-Jean-François Hénault (1685-1770), Dortous de Mairan (1678-1771) kaj Jean le Rond D'Alembert (1717-1783) kaj fariĝas unu el la plej grandaj kontribuantoj de la Enciklopedio aŭ Racia vortaro de la Sciencoj, artoj kaj oficoj, al kiu li redaktas pli ol 2 mil artikolojn pri medicino kaj anatomio.

En 1756 li estis nomumita militkuracisto kaj aktivas en tiu ofico en Coutances. Iaokaze li profitis la oportunon por esplori la epidemion kiu frapis la tendaro de Granville, kaj ĝin priskribas en memorlibro presita apud kolekto de la Akademio de Sciencoj. Revenante al Parizo, en 1757, li fariĝas reĝa cenzuristo, kaj unu el la kontribuintoj de la Ĵurnalo de la Kleruloj kaj de la Metodika Enciklopedio.

Post du jaroj, li konkuris por vakanta ofico en la Fakultato pri Medicino de la Universitato de Montpellier kaj sukcesis, ne sen obstakloj, triumfi super siajn konkurantojn. Li brile sukcesis en la kariero kiel profesoro, kiu donis novajn impulsojn al la Lernejo pri Medicino de Montpellier. En 1773, li enoficiĝis kiel kunadjutanto kaj kontribuas en la kanceliereco de la fakultato, kaj en tiu epoko, li komencas starigi la fundamentojn, kiun li ĝuis kiel praktika kuracisto.

Kune kun Théophile de Bordeu (1722-1776) li estis kunfondinto de vitalisma lernejo, ankaŭ konata kiel medicina doktrino de la Lernejo de Montpellier.

En tiu sama jaro li semis la ĝermon de la filozofia metodo kiun li disvolvis, post ses jaroj, en sia verko "Novaj elementoj por la homa scienco". La grandega reputacio kiun li ŝuldis al siaj medicinaj konoj, faris lin aspiri aliajn sukcesojn. En 1780, li studis juron, kie li fariĝis doktoro, kaj akiris oficon kiel konsilisto en Montpellier. Eble pro la troo da studo kaj la profitoj ĝin karakterizanta, li fariĝis iritaciema homo, kiu eĉ lacigis sian kolegaron, kreante kverelojn kaj ĉiaspecaj malkonkordoj, kiuj rezultis en forlaso de Montpellier, venante stariĝi en Parizo en 1780.

Grandaj sukcesoj lin atendis en la ĉefurbo: li estis nomumita konsulta kuracisto de la reĝo kaj unua kuracisto de la Duko de Orleano, kaj en 1781, ŝtata konsilisto. En 1785, li fariĝis liberano de la Reĝa Akademio de Sciencoj kaj en 1801, privata kuracisto de la unua konsulo.

La plej granda parto de la erudiciaj societoj en Eŭropo enskribis lian nomon, kiel ŝtata konsilisto li estis konsultita en pluraj partoj de Eŭropo. Dum la revolucio li perdis siajn titolojn, kaj retiriĝas al Languedoc, kie li sin donas al sciencaj laboraĵoj. Dum la reorganizo de la Medicina Lernejo, li estis nomumita Honora Profesoro de la Fakultato de Montpellier, kaj faris rimarkindan paroladon por la inaŭguro de la busto de Hipokrato, oferdonita de la registaro. Li mortis post iom da tempo pro litiazo.

Al la profunda studo de la homa korpo, kaj la la talento de kuracisto, Barthez kunigis sian grandegan erudicion kaj parolis preskaŭ ĉiujn lingvojn de Eŭropo. En medicino, li povas konsideriĝi unu el la ĉefaj gravuloj de la spiritualismaj doktrinoj en la lernejo de Montpellier. Antaŭ lia apero, la hipokrata doktrino estis preskaŭ forlasita, la fiziologoj klarigis la plejparton de la homaj funkcioj pere de kemiaj aŭ fizikaj leĝoj. Barthez rezignas al tiuj eksplikoj nure kemiaj aŭ mekanikaj kaj rekonas la bezonon akcepti, por klarigi la fiziologiajn fenomenojn, la koncepton pri iu speciala forto, aparta de la ĝeneralaj propraĵoj de la materio, al kiu li nomis "vitala principo". Barthez ankaŭ skribis pri diversaj aliaj temoj.

## Elektita publikaĵaro 
* Observations sur la constitution épidémique de l' année 1756, dans le Cotentin, 1760
* Quaestiones medicae XII. pro cathedra vacante per obitum G. F. Imbert, 1761
* Dissertatio physico-medica De aeris natura et influxu in generationem ..., 1767
* Oratio Academica de Principio Vitali Hominis, 1772
* Nouveaux éléments de la science de l'homme, 1773
* Nova doctrina de functionibus naturae humanae, 1774
* Nova doctrina de functionibus naturae humanae, 1774
* Dissertatio therapeutica de inflammationibus in genere: quam deo duce et auspice Dei-para in augustissimo Ludoviceo medico ... tueri conabitur, Jacques Brazier, Paul-Joseph Barthez, 1774
* Quaestiones medicae duodecim, ab illustrissimis viris N.N. D.D. Paulo-Josepho Barthez, ... propositae in aula Episcopali, coram R.D. Guillelmo-Balthazar Cousin de Grainville, ... Pro Regia Cathedra vacante per obitum N. D. Gabrielis-Francisci Venel, ... Quas, ... propugnabit triduo integro mane & fero, diebus 20, 21 & 22 mensis Februarii anni 1777
* Libre discours sur la prérogative que doit avoir la noblesse dans la constitution, et dans les états généraux de la France, 1789
* Discours sur le génie d'Hippocrate, 1801
* Traité des maladies goutteuses, Volume 1, 1802
* Nouvelle Mécanique des mouvements de l'homme et des animaux, 1802
* Mémoires sur le traitement méthodique des flŭions, et sur les coliques iliaques qui sont essentiellement nerveuses, 1805
* Consultations de médecine. Ouvrage posthume pub. par J. Lordat, 1807
* Théorie du beau dans la nature et les arts, 1807
* Consultations de médecine, ouvrage posthume de P.-J. Barthez,..., 1810, Paul-Joseph Barthez, Lordat
* Mémoires sur le traitement méthodique des flŭions, et sur les coliques ..., 1816
* Discours académique sur le principe vital de l'homme, prononcé le 31 octobre 1772 à la séance solennelle de rentrée du Ludovicée médical de Montpellier, par Paul-Joseph Barthez,... traduit du latin et accompagné d'un avant-propos et de notes... par Adelphe Espagne,... 2e édition, 1863

## Literaturo 
* Paul Joseph Barthez and the Impact of Vitalism on Medicine and Psychology, Alisa Schulweis Reich, 1995
* The Physical and the Moral: Anthropology, Physiology, and Philosophical ..., Elizabeth A. Williams
* Eloge de Paul-Joseph Barthez,...: prononcé... le... 8 avril 1807, devant l ..., Jean Baptiste Théodore Baumes
* The Anatomy of a Scientific Institution: The Paris Academy of Sciences, 1666 ..., Roger Hahn
* Knowledge of Life, Georges Canguilhem, Todd Meyers, Georges Canguilhem, Paola Marrati
* Auguste Comte: Volume 3: An Intellectual Biography, Mary Pickering
* Centres of Medical Excellence?: Medical Travel and Education in Europe, 1500 ..., Ole Peter Grell, Dr. Andrew Cunningham, Jon Arrizabalaga
* Conduct Books for Girls in Enlightenment France, Dr Nadine Berenguier
* Of Habit, Felix Ravaisson
* Diderot Studies, Otis Fellows
* Fundamentals of Complementary and Alternative Medicine, Marc S. Micozzi
* Paul Joseph Barthez, Lambert M Surhone, Mariam T Tennoe, Susan F Henssonow
* From Lesion to Metaphor: Chronic Pain in British, French and German Medical ..., Andrew Hodgkiss
* Labeling People: French Scholars on Society, Race, and Empire, 1815–1848, Martin S. Staum
* Irritating Experiments: Haller's Concept and the European ..., Volume 76, Hubert Steinke
* Personensuche
* WorldCat Identities
* Bibliothèque Nationale de France
* Wikisource
* Encyclopédie de Diderot et d'Alembert

## Vidu ankaŭ 

Hippocrates_rubens.jpg|Hipokrato(460 a.K.-370 a.K.)
Richer_de_Belleval_Pierre_1564-1632.png|Pierre Richer de Belleval(1564-1632)
Georg_Ernst_Stahl.png|Georg Ernst Stahl(1659-1734)
Lapeyronie.jpg|Gigot de la Peyronie(1678-1747)
Miger - Dortous de Mairan-transparent.png|Dortous de Mairan(1678-1771)
C.J.F._H%C3%A9nault_1.jpg|François Hénault(1685-1770)
Sauvages_de_Lacroix_1706-1767.jpg|Sauvages de Lacroix(1706-1767)
Guillaume_Barthez_de_Marmorières_(1707-1799).png|Guillaume Barthez(1707-1799)
Denis_Diderot_111.PNG|Denis Diderot(1713-1784)
Falconet-amourmena%C3%A7ant.jpg|Étienne M. Falconet(1716-1791)
L%27abb%C3%A9_Barth%C3%A9lemy,par_Pierre-Simon-Benjamin_Duvivier_1795.jpg|Barthélemy(1716-1795)
Jean_d%27Alembert.jpeg|Jean D'Alembert(1717-1783)
Portrait of Theophile Bordeu Wellcome L0005841.jpg|Théophile de Bordeu(1722-1776)
Rioult after van Loo - Louis Philippe I, Duke of Orléans.jpg|Ludoviko-Filipo la 1-a (duko de Orleano)(1725-1785)
Napoleonbonaparte_coloured_drawing.png|Napoleono Bonaparte(1769-1821)

## Referencoj 
Kategorio:Kuracistoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Kuracistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Enciklopediistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj fiziologoj
Kategorio:Francaj enciklopediistoj
B