open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sansistemo

eta|dekstra|Novjorka Presbiteria Hospitalo, blanka konstruaĵaro centre, unu el plej aktivaj en la mondo.
**Sansistemo** aŭ **sanzorgado** estas diazgnozado, traktado, flegado, kaj preventado de malsanoj, vundoj, kaj aliaj fizikaj kaj mensaj malkapabloj ĉe homaj estaĵoj. Sanzorgado estas farita de profesiuloj en flegado, dentokuracado, akuŝscienco, medicino, optometriko, farmacio, psikologio kaj de aliaj sanprofesioj. Ĝi referencas al la laboro farita por havigi primaran prizorgon, duarangan zorgon, kaj triarangan prizorgon, same kiel por publika sano.

La aliro al sanzorgado varias inter landoj, komunumoj kaj unuopuloj, plejparte influitaj de sociaj kaj ekonomiaj kondiĉoj kaj ankaŭ pri sanpolitikoj. Landoj kaj jurisdikcioj havas malsamajn politikojn kaj planojn rilate al la personaj kaj loĝantara-bazitaj sanceloj ene de siaj socioj. Sansistemoj estas organizaĵoj establitaj por renkonti la sanajn bezonojn de celitaj populacioj. Iliaj enaj agordoj varias inter naciaj kaj subnaciaj entoj. En iuj landoj kaj jurisdikcioj, sanzorgo-planado estas distribuitaj inter merkatpartoprenantoj, dum en aliaj, planado okazas pli centre inter registaroj aŭ aliaj kunordigaj korpoj. En ĉiuj kazoj, laŭ la Monda Organizaĵo pri Sano(MOS), bone-funkcianta sansistemo postulas fortikan financan mekanismon; bone trejnita kaj taŭge pagita laboristaro; fidinda informo sur kiu bazi decidojn kaj politikojn; kaj bone konservitaj sanprovizejoj kaj loĝistiko por liveri kvalitajn kuracilojn kaj teknologiojn.

Sanzorgado estas ofte konsiderata gravan faktoron en la antaŭenigo de ĝenerala fizika kaj mensa sano kaj bonstato de homoj ĉirkaŭ la mondo. Ekzemplo de tio ĉi estis la tutmonda erradiko de variolo en 1980, deklarita de la MOS kiel la unua malsano en homa historio tute forigita per intence sanaj intervenoj.

## Vidu ankaŭ
*Sano
* Malsano
*Universala sanzorgo
* Sanlaboristo
* Publika sano
* Sanekonomiko

Kategorio:Sano
Pioneer 11

eta|Desegno kiu montras la kosmosondilon Pioneer 11 je miloj da milionoj de kilometroj de la Tero.
eta|Bildo surŝipe de la kosmosondilo Pioneer 11.
La kosmosondilo **Pioneer 11** estis unu de la unuaj kosmosondiloj de la programo de kosma esplorado de la NASA. Ĝi estis lanĉita el Kabo Cañaveral la 5-an de aprilo de 1973. Post trapasi sukcese la asteroidan zonon en la 19-a de aprilo de 1974, ĝi alĝustigis sian rapidon por situi sian itineron proksime de Jupitero. Dum sia superflugado de Jupitero, en la 4-a de decembro de 1974, ĝi akiris bildojn de la Granda Ruĝa Makulo, ĝi realigis la unuajn observojn de la polusaj regionoj kaj determinis la mason de Kalisto. 

En la 1-a de septembro de 1979 ĝi alvenis al Saturno, kaj faris la unuajn fotojn faritajn deproksime de tiu planedo, kie ĝi povis malkovri du novajn satelitojn kaj aldonajn ringojn. Post sia renkonto kun Saturno, ĝi sekvis sian vojon al la ekstero de la Sunsistemo, studante la energiajn partiklojn de la suna vento.

La kosmosondiloj Pioneer akiris sian energion el fonto de radiaktivaj izotopoj (RTG). La perdo de efiko de tiuj elektrogeneratoroj eléctricos determinis la finon de ties misio fine de 1995. 

## Vidu ankaŭ
* Listo de kosmosondiloj

## Eksteraj ligiloj
*Las Pioneer  Actividad educativa: Otras Naves Espaciales.

Kategorio:Esplorado de Jupitero
Kategorio:Esplorado de Saturno
Kategorio:Kosmosondiloj
Kategorio:Kosmoveturiloj elirintaj el la Sunsistemo
Kategorio:Programo Pioneer
Ary Barroso

**Ary Evangelista Barroso** (naskiĝinta la 7-an de novembro 1903 en Ubá, Minas Gerais; mortinta la 9-an de februaro 1964 en Rio-de-Ĵanejro) estis juristo, sportraportisto kaj unu el la plej popularaj brazilaj komponistoj kaj kantistoj de la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj.eta|Skulptaĵo de Ary Evangelista Barroso en Rio-de-Ĵanejro

## Vivo 
Barroso studis klasikan pianludon kaj ludis kiel junulo en dancorkestroj en Rio-de-Ĵanejro. Por gajno monon por sia geedziĝo, li komponis la kanton „Dá Nela“ kaj kandidatiĝis je la kantofestivalo dum karnavalo 1930 en Rio-de-Ĵanejro, kiun okazigis la diskeldonejo *Casa Edison*. La kanto gajnis la unuan premion, kaj sekve Barroso fariĝis regula komponisto por karnavalaj marŝmuzikoj kaj samboj. Li verkis centojn da samboj kaj baladoj, multajn el ili klare destinitaj al kantistino Carmen Miranda.

Liaj komponaĵoj fondis la subĝenron de *samba-exaltação*, troige patrujama variaĵo de sambo, kiun prosperigis la tiam reganta diktatoreco de Vargas kiel kontrasto al *sambo-malandro* de la ruĝlumaj distriktoj kaj de neniofarado. En 1939 Barroso komponis sian faman kanton „Aquarela do Brasil“, kiu mondfamiĝis sub la mallonga titolo „Brazil“ kaj travivis sennombrajn voĉkantajn kaj instrumentajn interpretaĵojn. Walt Disney aŭdis la kanton dum vizito je Brazilo en 1941 kaj decidiĝis enigi la titolon en la desegnofilmo *Saludos Amigos* (1942). Senprokraste ĝi rikoltigis al Barroso en 1944 kandidatigon por Oskaro-Premion. Alia oskarpremia kandidatigo okazis en 1945 por la kanto *Rio de Janeiro* el la filmo *Brazil*.

Disney invitis Barroson iri al Holivudo, sed tiu rifuzis la oferton. Tamen li liveris al Disney pluan muzikan materialon, inter aliaj la titolojn „Baía“ (ankaŭ „Bahia“, originale: *Na Baixa do Sapateiro*) kaj „Os Quindins de Yayá“ por la desegnofilmo *The Three Caballeros* (1944) (kantita de Aurora Miranda, pli juna fratino de Carmen Miranda). Ankaŭ tiu ĉi titolon multaj interpretos aŭ instrumente aŭ kante (ekzemple Bing Crosby kaj Caterina Valente).

Kiel sportraportisto Barroso famiĝis ne nur pro sia elokventeco, sed ankaŭ, ĉar li komentis la ludojn de lia favorita asocio Clube de Regatas do Flamengo per nekredebla partieco. Tio kulminis en tio, ke li iam dum la ludo forlasis la raportistejon kaj ĉesis komenti, por festi golon de Flamengo kun la taĉmento sur la razeno. Alian fojon li derompis la komentadon dum atako de kontraŭula taĉmento kaj diris anstataŭe: „*Mi plej saĝe ne plu spektu*“. Ary Barroso kialigis la rifuzon de la oferto de Disney ankaŭ per tio, ke en Holivudo ne ekzistas CR Flamengo.

Barroso mortis karnavalan lundon de 1964 pro cirozo, dum kiam la sambolernejo *Império Serrano* eniris la sambejon *Passarela do samba * (longan je 600 metroj) per lia verko „Aquarela do Brasil“.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://daniellathompson.com/ary/
* Diskaro de Ary Barroso

Kategorio:Brazilaj kantistoj
Kategorio:Brazilaj muzikistoj
Kategorio:Komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Brazilaj komponistoj
Kantono Mobile (Alabamo)

**Mobile County** (prononco: "MOŭ-BI:L KAŬN-ti") aŭ esperante **Kantono Mobile** estas kantono en la usona subŝtato Alabamo. La kantono situas en la sudokcidento de la subŝtato kaj sude bordas al la golfo de Meksiko de la Atlantika Oceano. La administra ĉefurbo de la kantono kaj plej granda urbo en la kantono estas Mobile. La urbo situas borde de samnoma rivero Mobile, kiu ĉi tie enfluas la ankaŭ samnoman "golfeton de Mobile". Ĉiuj tiuj toponimoj estas referencoj al la indiĝena tribo *Mabila*, kies anoj de pratempoj vivis en la regiono.

eta|maldekstra|300px|la kantona administrejo

Kategorio:Kantonoj de Alabamo
Jenő Váncsa

**Jenő Váncsa** [jenO vAnĉa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Váncsa Jenő** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, agronomo.

Jenő Váncsa http://allamszocializmus.lapunk.hu/?modul=oldal&tartalom=718677 naskiĝis la  1928 en Rumanio en Brașov. Li mortis la  2016 en Gárdony (en kvartalo Agárd).

## Biografio 
Jenő Váncsa apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris agrikulturan diplomon en altlernejo en Gödöllő en 1953. En 1954 li aliĝis al la komunistoj. Ekde la sama jaro li laboris en diversaj ŝtataj bieno, sed dume li akiris pli novan diplomon pri agrikultura pedagogio en 1966, fine li frekventis partian vesperan universitaton. Li estis parlamenta deputito inter 1968 kaj 1975, subministro pri agrikulturo kaj nutro inter 1972 kaj 1980, poste ministro ĝis 1989 en Kabineto Lázár kaj Kabineto Grósz. Li estis la plej longe funkcianta agrikultura ministro en Hungario. Ekde 1975 li havis ankaŭ signifan partian postenon. En 1977 li ricevis ŝtatan premion. En 1989 li pensiuliĝis, samtempe li forlasis la politikon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Öt évtized a mezőgazdaság szolgálatában* (2010) – memuaro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Johann Pontanus

**Johann Brückner**, latina plumnomo ***Johann Pontanus*** (1521-1572) estis germana kuracisto kaj alkemiisto, profesoro pri medicino, fiziko kaj filozofio. Li estis filo de Hans Brückner kaj Hedwig Heidelberg. Lia fratino Klara estis la edzino de Matthäus Ratzenberger (1501-1559), kuracisto kaj forta subtenanto de la reformacio, amiko de Marteno Lutero kaj komence ankaŭ de Filipo Melanktono, kaj persona kuracista konsilisto de pluraj nobeloj subtenaj al la reformacio. En 1534-35 li studentiĝis en la universitato de Wittenberg kie li ricevis sian akademian diplomon pri filozofio la 15-an de septembro 1541. En 1544, li eniris en la ĵus fondita universitato de Königsberg (Kenigsbergo), kie li fariĝis profesoro pri filozofio. En la sekvanta jaro, li vojaĝis por studi en Italio kie li ricevis sian diplomon pri medicino en la universitato de Padovo. Alberto, duko de Prusio (1490-1568), kiu fondigis la universitaton en Kenigsbergo, lin invitis por esti lia privata kuracisto kaj en 1552-53 li fariĝis rektoro de la universitato.

## Elektita verkaro
eta|maldekstre|220ra|
* Disputatio de mensibus Romanis, 1580
* Rosa, clarissimo, doctrina, virtvteqve praestantissimo viro, [...] doctori Christophoro Hosto, Physico Stendaliensi, cum [...] Agneta [...] Michaelis Sommeri Senatoris Cotbusiani filia, nuptias celebraturo, missa a M. Iohanne Pontano, lvdi Francofordiani ad Oderam moderatorem, 1580
* Johannis Pontani einfeltiger u.gar kurtzer bericht, was man in den schweren Pestilentz leufften gebrauchen sol, beydes zur præseruation u.curation...: Zusammen gebracht, u....publ. ...durch Johann. Wittichium Vinariensem, 1585
* Oratio de peccati et conscientiae proprietatibus, 1586
* Catalogus Praecipuorum, Apud Veteres Et Recentiores, quorum, in Augustana ..., 1600
* Epistola de lapide philosophorum, 1614
* Catalogus Haereticorum qui tam apud veteres quam Recentiores grassantur ..., 1615
* Collectio proverbiorum et sententiarum insignium atque usitatiorum, 1743

## Literaturo
* Personensuche
* WorldCat Identities
* Pharmaceutical Review, Frederick Hoffmann, Edward Kremers
* Pietismus und Neuzeit, Volumes 40-2014, Udo Sträter
* Die Universität Königsberg in der Frühen Neuzeit, Hanspeter Marti, Manfred Komorowski
* Die Gründung der Universität zu Königsberg und das Leben ihres ersten ..., Max Töppen
* The Practice of Psychotherapy, Carl Gustav Jung
* Grosses vollständiges Universal-Lexicon Aller Wissenschafften und Künste, Johann Heinrich Zedler
* Allgemeines Gelehrten-Lexicon: Darinne die Gelehrten aller Stände ..., Volume 3, Christian Gottlieb Jöcher, Johann Christoph Adelung, Heinrich Wilhelm Rotermund, Otto Günther

## Vidu ankaŭ

Andreas-Osiander.jpg|Andreas Osiander(1498-1552)
Georg_Sabinus._Illustration_from_Acta_Borussica.jpg|Georg Sabinus(1508-1560)
Johann-Schneidewein.jpg|Johann Schneidewein(1519-1568)
Christian Gottlieb Jöcher.jpg|Christian Gottlieb Jöcher(1694-1758)
Zedler_-_Luthers_s%C3%A4mtliche_Schriften.jpg|Johann Heinrich Zedler(1706-1751)

## Referencoj

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj alkemiistoj
Kategorio:Universitato de Wittenberg
Kategorio:Universitato de Königsberg
Kategorio:Universitato de Padovo
(16138) 1999 XV119

**(16138) 1999 XV119** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Stacio Shin-Hikida

**Stacio Shin-Hikida** (japane: 新疋田駅 [Ŝin-Hikida-eki], angle: *Shin-Hikida Station*) estas fervoja stacio en Curuga, Gubernio Fukui, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hokuriku (ĉefa).

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **JR Okcidenta**:
*** Linio Hokuriku (ĉefa)

## Historio 
* 1-a de oktobro 1957: Malfermiĝis la stacio de Japana Nacia Fervojo.
* 1-a de aprilo 1987: Iĝis la stacio de JR.

## Kajoj 
### JR 
## Sekvaj stacioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Fukui
Kategorio:Stacioj de JR en Gubernio Fukui
Vilmos Sághy

**Vilmos Sághy** [vilmoŝ ŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sághy Vilmos** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, profesoro. Li estis prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio inter 1986-1990.

Vilmos Sághy http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=5728&catid=86:s&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  1922 en Győrzámoly. Li mortis la  1999 en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilmos Sághy laboris ekde 1942 en bieno, sed en la sekva jaro li soldatiĝis. Li estis militkaptisto inter 1945 kaj 1948 en Sovetunio. Hejmenveninta li laboris en la industrio, dume li frekventis ekonomian akademion. En 1952 li ricevis partian postenon. Inter 1954 kaj 1957 (ankaŭ en 1963, fine inter 1967 kaj 1976) li estis subministro. En 1962 li akiris pli novan diplomon en altlernejo de Gödöllő. Inter 1976 kaj 1982 li estis ministro pri enlanda komerco en Kabineto Lázár, poste li pensiuliĝis. Li estis ankaŭ titulara profesoro.

## Liaj libroj 
* *A mezőgazdasági ár- és felvásárláspolitika* (1963)
* *A mezőgazdasági termelés irányításának gazdaságpolitikai eszközei* (1963)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Chadenac

**Chadenac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 425 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Chadenac situas  sudokcidente de Cognac.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Zoltán Juhár

**Zoltán Juhár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Juhár Zoltán** estas hungara politikisto, ministro, ekonomikisto, diplomato.

Zoltán Juhár http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=4481&catid=73:j&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  1930 en Hernádnémeti.

## Biografio 
Zoltán Juhár frekventis komercan mezlernejon en Sátoraljaújhely, poste li akiris ekonomian diplomon en Universitato Marx Károly en 1952. En la sekva jaro li aliĝis al la komunistoj. Komence li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, poste li havis postenon en trusto, poste en ministerio pri eduko, fine en 1957 en ministerio pri enlanda komerco. Inter 1969 kaj 1982 li estis subministro, poste ministro pri enlanda komerco ĝis 1987. En la sekva jaro li partoprenis en establo de nova ministerio pri komerco. Inter 1988 kaj 1990 li estis diplomato, poste li pensiuliĝis kaj plene forlasis la politikon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Kereskedelempolitika* (1981) - faklibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pál Simon

**Pál Simon** [ŝimon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simon Pál** estis hungara politikisto, ministro, kemiisto, diplomato, profesoro.

Pál Simon http://www.ch.bme.hu/document/165/original/2012_Simon_gyd.pdf naskiĝis la  1929 en Miskolc, li mortis la  2021.

## Biografio 
Pál Simon aliĝis al la komunistoj en 1947. Li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1952, poste 3 jarojn li estis ĉefleŭtenanto en la hungara armeo, kie li okupiĝis pri fueloj. Inter 1955 kaj 1959 li plulernis en Moskvo, kie li kandidatiĝis. Hejmenveninta li ricevis signifajn postenojn en la industrio. En 1968 li ricevis la titolon universitata docento. En 1974 li estis nomumita subministro pri peza industrio. Li estis ministro inter 1975 kaj 1980, poste diplomato en Beogrado ĝis 1985. En 1980 li atingis la titolon titulara profesoro. En 1990 li pensiuliĝis.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
16135 Ivarsson

'*16135 *Ivarsson'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Karl R. Ivarsson'', fakulon pri vertikala transporto de Los-Anĝeleso de 37 jaroj. Li helpis plani kaj konstrui la rulantajn strukturojn de la Observatorio de Fountain Hills, elde kiu la asteroido estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
16142 Leung

'*16142 *Leung'''* estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Albert W. Leung*, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2002, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estis lernanto ĉe la *Stuyvesant High School'' de Novjorko (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Preĝejo Sankta Sebastiano (Salzburg)

eta|Internoeta|Tombejo kun maŭzoleo de la episkopo Wolf Dietrich La **Kirko Sankta Sebastiano** (germane: *Sebastianskirche*) estas unu el multaj romkatolikaj preĝejoj en Salcburgo, Linzer Gasse nr 41. Uzas ĝin hodiaŭ anoj de la Sacerdota fratio Sankta Petro.

## Historio 
La historio de la preĝejo komenciĝis sub la regado de princĉefepiskopo Leonhard von Keutschach, kiu starigis la preĝejon en 1505-12. La kadukiĝinta, malfrugotika preĝejo - kiu ankoraŭ videblas sur malnovaj urbaj siluetbildoj kun siaj eta turo kaj pinta tegmento - malkonstruitis en 1750 kaj anstataŭigitis per hala kirko en malfrubaroka stilo. Pri la alikonstruo komisiitis Franz Anton Danreiter kaj la tirola ĉefarkitekto Kassian Singer. Tre altvalora estas la de Danreiter planita kaj de Josef Anton Pfaffinger finfarita rokoka portalo kaj la belegaj finantaj kradoj de Philipp Hinterseer el la 1752-a jaro. La ĉefaltaron ornamas linda Madono kun radioj el la jaro 1611, artaĵo de Hans Waldburger.

La ruinigia incendio de 1818, kiu detruis grandajn partojn de la dekstra malnova urbokerno, ne maltrafis la Sebastiano-kirkon. La plafonpentraĵo de Paul Troger kiel ankaŭ la ĉefaltarbildo kun la reprezento de Sankta Sebastiano forbrulis. En 1820 komenciĝis la rekonstruo kun tiutempaj modernaĵoj: anstataŭ la barokaj pentraĵoj venis bildoj de tiutempaj artistoj kaj ankaŭ la konfesprenejoj modernigitis.

Sur la fasado en la direkto al Linzer Gasse reliefo de Sankta Sebastiano estas emasonita en la muron. Ĝi kreitis inter 1614-20 de Konrad Asper kaj troviĝis ĝis 1894 al la malkonstruita Linzer-urbopordego, poste la Kirko Sankta Blazio.

## Tombejo 
En la transirejo al la mondfama *Sebastiana Tombejo* estas ekde 1564 la tombo de la fama kuracisto Paracelsus. Episkopo Wolf Dietrich von Raitenau farigis la tombejon laŭ itala modelo de *Campo Santo* inter 1595-1600. Ĝi stile rekompencu la nuligitan tombejon de Andrea Berteleto ĉirkaŭ la Katedralo de Salcburgo. Trovis la lastan kvieton inter la arkadoj de la tombejo multaj renomitaj salcburgaj burĝaj kaj komercistaj familioj kiel ankaŭ aliaj personuloj. Inter ili nombriĝas ekzemple: Leopold Mozart, Constanze Mozart kaj ties dua edzo Georg Nikolaus von Nissen, ties onklino Genovefa von Weber (samtempe patrino de la komponisto Carl Maria von Weber) kaj Elia Castello, konstruinto de la Gabriela kapelo. Kune kun la historiaj tombejoj de Halle (Saale) kaj Buttstädt la sebastiana tombejo estas la lasta bonege konservita Campo-Santo-stilaj tombejoj en Germanlingvio.

Sed la plej impona tombo estas sendube en la mezo de la tombejo: la maŭzoleo de Wolf Dietrich, la Gabriela kapelo. Ĝi dokumentas ĝis hodiaŭ la gravecon de la eksa landa suvereno.

## Eksteraj ligiloj 
* Mallongaj informoj pri la kirko kaj la tombejo
* Hejmpaĝo de la salcburga filio de la Fratio sacerdota Sankta Petro 

salcburgo
Kategorio:Konstruaĵoj en Salcburgo
salcburgo
Salcburgo
Stacio Minami-Imajō

**Stacio Minami-Imajō** (japane: 南今庄駅 [Minami-Imaĝo-eki], angle: *Minami-Imajō Station*) estas fervoja stacio en Minamieĉizen, Gubernio Fukui, Japanio. La stacio servas 1 linion de Hapi-Line Fukui: Linio Hapi-Line Fukui.

## Linioj 
* **La fervoja reto**:
** **Hapi-Line Fukui**:
*** Linio Hapi-Line Fukui

## Historio 
* 10-a de junio 1962: Malfermiĝis la stacio de Japana Nacia Fervojo.
* 1-a de aprilo 1987: Iĝis la stacio de JR.
* 16-a de Marto 2024: Iĝis la stacio de Hapi-Line Fukui.

## Kajoj 
### Hapi-Line Fukui 
## Sekvaj stacioj 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Fukui
Kategorio:Stacioj de JR en Gubernio Fukui
Sudaj Antiloj

[eta|la [Antarkto kun la Sudaj Antiloj supre maldekstre (priskriboj jen germanaj, sed ankaŭ haveblaj en la franca kaj aliaj lingvoj)]]
La **Sudaj Antiloj** estas - en analogio al la "nordaj" Antiloj de Karibio - nomo por arko de insuloj en la Suda Atlantiko, kiu konsistas el la Falklandoj, la Sud-Georgioj kun la proksimaj Aŭroroj kaj krome la *Clerke Rocks*, la Sud-Sandviĉinsuloj, la Sudaj Orkadoj kaj la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj. La okcidenten malfermita insula arko arko enfermas la Skotiŝipan Maron.

Ĉiuj tiuj insuloj apartenas al la *subantarktaj insuloj*.

La Falklandoj kaj Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj laŭ internacia juro estas transmaraj teritorioj de Britio. La aliaj insularoj de la Sudaj Antiloj administriĝas laŭ la reguligoj de la Antarkta Traktato, sed ili estas politike postulataj kaj de Britio kaj de Argentino.

## Notoj 
Kategorio:Disputeblaj teritorioj
Kategorio:Atlantiko
Laio

En la PIV : **Laj/o** : Helena vira nomo, i.a. de la patro de Edipo.

**Laio** (helene ** Λάϊος**, latine *Láius*) estas en la helena mitologio   filo de la Teba reĝo Labdako kaj nepo de la fondinto de Tebo Kadmo. Li estis sekvanto sur la trono post Labdako kaj fariĝis Teba reĝo.

Kiam patro de Laio, Labdako trofrue mortis, la knabo estis ankoraŭ tro juna kaj infaneca por transpreno de la reĝa potenco. La regadon pro tio transprenis lia onklo Nikteo kaj post li Niktea frato Liko.

Edzino de Laio fariĝis Jokasta, filino de la heroo Menoikeo. La reĝo Laio ne volis havi infanojn, ĉar laŭ aŭguro fare de ili li atendu pereon. Sed li volis havi sekvanton sur la trono kaj pro tio rabakiris Ĥrisipon, filon de Elida reĝo Pelopso. Sed Ĥrisipo aŭ memmortiĝis aŭ dormanta estis mortigita fare de siaj fratoj Atreo kaj Tiesto aŭ de sia duonpatrino Hipodamio. La reĝo Pelopso pro tio Laion malbenis kaj prognozis, ke li pereos per mano de sia filo.

Kiam Jokasto post multaj jaroj naskis filon, la reĝo Laio ordonis forĵeti lin en arbaro. La knabon trovis paŝtisto kaj transdonis al la Korintia reĝo Polibo. Tiu akceptis lin kiel sian filon kaj donis al li nomon Edipo. Kiam Edipo plenkreskis kaj esploris sian originon en Delfo, eksciis nenion pri sia estinteco, sed la orakolo estis terura: li murdos sian patron kaj edziĝos al sia patrino. Pro tio li ne revenis al Polibo kaj ties edzino Meropo, sed iris ĝis Tebo. Tie la aŭguro plenumiĝis: Edipo mortigis nekonatan aĝulon ne sciante, ke tio estas la reĝo Laio, lia patro. Pli poste li edziĝis al Laia vidvino Jokasto, sia patrino.

La malbeno de la reĝo Pelopso plenumiĝis kaj infestis Laian familiaron ĝis la tria generacio. Ĝia fina rezultato estis milito, kiu kaŭzis pereon de Tebo.

## Tradukfonto 
Kategorio:Mitaj reĝoj de Tebo
Bernard Gilles Penot

**Bernardus a Portu Sanctae Mariae Aquitanus a Portu** (1519-1617)  estis franca kuracisto kaj alkemiisto. Penoo studis en la Universitato de Bazelo kie li doktoriĝis kaj pere de Adam von Bodenstein (1528-1577) li konatiĝis kun la alkemiaj studoj kiuj kondukis lin sekvi la spurojn de Paracelsus.

Serĉe de la filozofia ŝtono, li perdis sian tutan  riĉaĵon. Penoo aktivis kiel tempodaŭra kuracisto en la Palatinata Frankentalo, multe vojaĝis kaj faris kontaktojn kun multaj studemuloj, samkiel Jakobo Svingero (1569-1610) kaj Andreas Libavius (1555-1616). Li ankaŭ vojaĝis tra Anglio, Bohemio kaj Svisio. Li mortis tre malriĉa en Hospitalo de Yverdon-les-Bains kie li estis kuracisto ekde 1596.

## Elektita verkaro
*Pluraj el liaj manuskriptoj estis inkluditaj en la **Kemia teatro**
*Abditorum chymicorum tractatus varii, Frankfurto ĉe Majno, 1595
*Apologia chemiae transmutatoriae, Berno 1608
*Libellus de lapide philosophorum, Frankfurto ĉe Majno, 1594
*Extractio mercurii ex auro (Ekstraktado de hidrargo el aŭro)
*Canones philosophici
*Quaestiones et responsones philosophicae (Filozofiaj Demandoj kaj respondoj)
*Dialogus de arte chemica (Dialogo pri la kemiarto)
*Aegidii de Vondis dialogus inter naturam et filium philosophiae
*Vademecum Theophrasticum, Magdeburg 1607 (Vademeko pri Teofrasto)
Ankaŭ atribuiĝas al li laŭ Dider Kahn:* *Centum quindecim curationes*, 1582 far Penot.

## Literaturo
* Personensuche
* WorldCat Identities
* Alchimie et Paracelsisme en France à la fin de la Renaissance (1567-1625), Didier Kahn
* Socinianism And Arminianism: Antitrinitarians, Calvinists, And Cultural ..., Martin Mulsow, Jan Rohls
* La transmission des savoirs au Moyen Age et à la Renaissance: Au XVIe siècle, Didier Kahn
* Henri III mécène: des arts, des sciences et des lettres, Isabelle de Conihout, Jean-François Maillard, Guy Poirier
* Pietismus und Neuzeit, Volumes 40-2014, Udo Sträter
* Der Frühparacelsismus Wilhelm Kühlmann, Joachim Telle
* Chrysopœia, Volume 5, Eugène Olivier

## Vidu ankaŭ

Ramon_Llull.jpg|Ramon Lullo(1232-1315)
Nuremberg_Chronicle_f_224r_2.jpg|Arnoldo de Vilanova(1235-1311)
Paracelsus.jpg|Paracelsus(1493-1541)
THajek.jpg|Tadeáš Hájek(1525-1600)
DE-ST 15-0-91-160 Kemberg COA.png|Adam von Bodenstein(1528-1577)
Lombards_Library_018.jpg|Nicolas Barnaud(1538-1604)
Johannes_Heurnius_01.jpg|Johannes Heurnius(1543-1601)
Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|Rudolfo la 2-a(1552-1612)
Andreas_Libavius.jpg|Andreas Libavius(1555-1616)
Oswald_Croll_1629_Basilica_Chymica_Title_Page.tif|Osvaldo Krolo(1563-1609)
Jakobo Svingero (1569-1610).png|Jakobo Svingero(1569-1610)
Karl Christoph Schmieder (1778-1850).png|Karl Schmieder(1778-1850)

## Referencoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj alkemiistoj
Kategorio:Paracelsistoj
Tombejo malnova de Buttstädt

La **Malnova tombejo de Buttstädt** (germane: *Historischer Friedhof*) estas unu el la malmultaj konserviĝintaj renesancaj tombejoj en Meza Germanio. Ĝi starigitis en 1591 en Buttstädt kaj funkciis ĝis 1861.

## Priskribo 
La de arkadoj ĉirkaŭita tombejo nombriĝas al la t.n. Camposanto-tombejoj, kiuj aranĝitis multloke ekde la 15-a jarcento laŭ itala modelo. Hodiaŭ tiaj ankoraŭ belaspektaj tombejoj de Germanlingvio troviĝas ankoraŭ en Halle (Saale), Eisleben kaj Salcburgo (Sebastiano-tombejo).  

Mallonge estas la vojo disde la bazarplaco kun la malfrugotika Kirko Sankta Mikaelo al la Malnova tombejo: paŝon post paŝo senteblas de la marŝanto diversaj gravaj kulturhistoriaj etapoj. La tombejo troviĝas ekster la urbocentro kaj atestas tiel la post la Reformacio praktikata metodo: nuligi tombejojn ĉirkaŭ preĝejojn kaj transloki ilin eksteren (i.a. pro spacomanko kaj higienaj kialoj). 

Samtempe la fortiĝanta burĝaro utiligis tiun ĉi eblecon por prezenti sin.  En Buttstädt oni decidis unuigi la novan tombejon al la Komunumo de Sankta Johano. En 1591 pligrandiĝis la tereno kaj oni komencis la konstruon de la arkadaj haloj. Ankoraŭ hodiaŭ la dato 1592 legeblas sur la ĉefa pordego. La tuta komplekso forbrulis dum al incendio de 1684 kaj poste nur kelkaj elementoj (ekz. la sabloŝtonaj arkadokolonoj) reŭzitis. La turo de la Johano-kirko markas la situon de la tombejo malantaŭ la muroj de Buttstädt. La du kolonaj padoj kiuj limigas la tombejon de nordo al oriento kovras kelkajn el la plej belaj tomboj el ĉiuj epokoj. Sur la tomba kampo mem, kiu etendiĝas iomete dekliven al sudoriento, nur malmulto de la tomboj konserviĝis ĝis nun. 

## Literaturo
* *Der Alte Friedhof von Buttstädt: Ein Thüringer Camposanto*, HrSg. Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege, Verlag Klaus-Jürgen Kamprad, Altenburg, 2003, ISBN 3-910166-95-4
* Nils-Christian Engel *Der Alte Friedhof von Buttstädt*, ISBN 3-938819-00-6
* Barbara Happe *Der Camposanto in Buttstädt – ein seltener Zeuge frühneuzeitlicher Sepulkralkunst in Thüringen.* In: Die Auslese, März 1992, S. 1–18

## Eksteraj ligiloj 
*Pri la tombejo sur la oficialaj urbaj paĝoj
*Hejmpaĝo de la tombejo
(16137) 1999 XX116

**(16137) 1999 XX116** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Ilona Jeneiné Gyulai

**Ilona JENEINÉ GYULAI** [djulai], *Ileana* (sia unua edzo Drîmbă, la dua Imre Jenei) rumania hungara rapiristino. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 12-a de junio 1946 kaj mortis la 25-a de aŭgusto 2021.

## Kariero 
Ilona Gyulai komencis sian karieron en Satmaro sub direktado de trejnisto Sándor Csipler. En 1964 ŝi okupis la duan lokon en la junulara mondĉampioneco kaj en la sama jaro en Tokio en olimpikaj ludoj kun la rumana teamo la kvinan. En 1965 ŝi denove akiris arĝentmadalon en la junulara mondĉampioneco. En 1969 ŝ akiris la sekan lokon en teamo arĝentmadalon. Inter 1964 kaj 1976 ŝi partoprenis kvar olimpikajn ludojn. Ŝi estis dufoje bronzmedalista kun rumana teamo (1968, 1972), kvarfoje mondĉampioneca bronzmedalisto (1973, 1974, 1975, 1977).

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skermistoj
Kategorio:Skermistoj
Mahendranath Gupta

**Mahendranath Gupta** (bengale: মহেন্দ্রনাথ গুপ্ত ) (naskiĝis la 12-an de marto 1854, mortis la 4-an de junio 1932) – bengala verkisto, jogano kaj hinduisma sanktulo, disĉiplo de Ramakriŝna. Siajn verkojn subskribis nur per bengala litero "M". Lia domo, nomata nuntempe *Kathamrita Bhavan*, troviĝanta en Kolkato (Okcidenta Bengalujo) estas loko de pilgrimado de hinduoj.

## Vivo 
Filo de Madhusudana Gupta kaj Swarnamayi Devi, la kolkata familio. Post fundamenta lernejo (Hare School), en 1874 finis Presidency College, fariĝante kun la tempo instruisto de la angla lingvo, psikologio kaj ekonomiko en diversaj lokaj lernejoj. Dum kvin jaroj estis profesoro en Surendranath College. Li fondis lernejon nomatan Ishwar Chandra Vidyasagar's high school, kie oni nomis lin Guruo Mahaŝaja. En 1874 nuptis Nikunja Devi.

## Spirita vojo 
Mahendranath Gupta apartenis al Brahmo Samaĝ. En 1882 estis prezentita al Paramahansa Ramakriŝna estanta tiam ĉefa sacerdoto de Kalio. Li ofte vizitis tiun ĉi sanktulon. Post lia morto finance helpis al la familio de Vivekananda kaj de Sarada Devi. Komence estis spirita gvidanto de Jogananda. Kiel Majstro Mahaŝaja estis de li priskribita en la 9-a ĉapitro de la libro *Aŭtobiografio de Jogano*.

## Verkado 
Mahendranath estas aparte konata kiel aŭtoro de *Sri Sri Ramakrishna Kathamrita* (The Gospel of Sri Ramakrishna). Tio estas baza kolekto de la instruoj de Ramakriŝna. La unua eldono aperis en la angla, sub la pseŭdonomo: *M., a son of the Lord and Disciple*, en 1897. La verko konsistas el kvin volumoj. Ties unuvoluma prilaboro *Gospel of Ramakrishna* laŭ Svami Abhedananda aperis en 1907.

## Eksteraj ligiloj 
* https://en.wikisource.org/wiki/Autobiography_of_a_Yogi/Chapter_9
* http://www.kathamrita.org/m-mahendra-nath-gupta
* http://www.kathamrita.org/kathamrita

Kategorio:Joganoj
Hieronymus von Colloredo

**Hieronymus von Colloredo**, plena nomo *Hieronymus Joseph Franz de Paula Graf von Colloredo-Waldsee* (naskiĝinta la 31-a de majo 1732 en Vieno, mortinta samloke la 20-a de majo 1812) estis la lasta salcburga princĉefepiskopo.

## Vivo 
Colloredo jam kiel 15-jaraĝulo estis katedralano en Salcburgo. En 1751 li iĝis membro de la katedrala kapitularo en Passau kaj studis kelkan tempon en Romo. En 1759 li nomumitis fare de la imperiestro *auditor Rotae Romanae* por la germana nacio. En 1761 Colloredo estis provosto en Kroměříž kaj en 1762 episkopo de Gurk. Kiam la salcburga arkiepiska seĝo vakas en 1771 li estis la kandidato favorita fare de la viena kortego dum la balotoj en 1772. Sed nur post la 11-a voĉdonado Colloredo elektitis.

Colloredo estis lerta kaj saĝa diplomato kaj parolis plurajn lingvojn. Li estis bona kaj preskaŭ avara administranto kiun la popolo ne tro ŝatis: la kontraŭa tipo al sia antaŭulo Schrattenbach.

eta|maldekstre|Hieronymus von Colloredo.
Kun Colloredo komenciĝis nova epoko por Salcburgo karakterizita per: klerismo, ŝtata kontrolo pri ekleziaĵoj, fiskismo/ĉambrismo, policaj kontroloj, kolapso de la mezepoka mondo danke al la ideoj de la Franca Revolucio kaj la militoj de Napoleono Bonaparte. Estante en favoro de febronianismaj ideoj Colloredoj partoprenis la kunvenon de episkopoj en Bad Ems *(Emser Punktationen)* en 1782 por plifortigi episkopan memstarecon kontraŭ troo da centralismo fare de la Sankta Seĝo. En cirkulero publikigita en la sama jaro li prezentis sian reformprogramon: li malpliigis la nombron de la monaĥoj, nuligis ĉiujn fratiojn kaj plimultigis la animzorgadejojn. Li plialtrangigis la elementan instruadon, zorgis pri alta nivelo en la universitata instruado kaj sendis multajn salcburgianojn por lerni eksterlanden. Por la arto li ne tiom okupiĝis. Por Colloredo plej gravis la sekulara suvereneco de la episkopo, ja ĝi ŝajnis al li nepra por sukcesa ekzerco de la paralela eklezia povo. Tamen eĉ li ne sukcesis malhelpi la malekfloron de la episkopujo, sed oni ŝuldas al li "almenaŭ" la pluekziston de la episkopujo en la jaro 1807 kiam estis la minaco ke ĝi fariĝi nura filio de la viena ĉefepiskopujo!

La  Colloredo forlasis sian rezidejon en Salcburgo pro la alproksimiĝantaj francoj kaj reiris Vienon tra Brunno. La  li rezignis pri la sekulara povo de la salcburgaj ĉefepiskopoj, tiel li estis la lasta suverena eklezia princo de Salcburgo. Pri ties moderna impostoreformo verkis fundamentan verkon Hans Katschthaler.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe *NDB*

Kategorio:Salcburgo
Kategorio:Princĉefepiskopoj de Salcburgo
Kategorio:Episkopoj de Gurk
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Ĉeĥaj nobeloj
Hieronymus von Colloredo
Embolado

**Embolado** (portugale: ***embolada*** estas kantoformo apartenanta al brazila muziko (Muziko Populara Brazila) precipe de la marbordaj regionoj de nordorienta Brazilo ĝis en la internlando kaj devenas el portugala muziktradicio. Du vagantaj kantistoj, tiel nomataj „cantadores“ aŭ „emboladores“, improvizas komikajn kaj satirajn tekstojn, ofte kun socia aŭ politika rilato, en rapidaj, mallongaj intervaloj kaj sin akompanas je tio per pandero aŭ ganzao respektive ĉokaljo. Unu el la kantistoj antaŭkantas rekantaĵon, kiun lia kunkantano rekantas per plejparte ses, foje ankaŭ per kvar aŭ dek versoj, kun kiam la ritmo plirapidiĝas iom post iom; kaj iam la kantistoj ŝanĝas la rolojn, ĝis kiam ambaŭ rezignas elĉerpite. Je tio la kantistoj uzas aliteraciojn kaj sonpentradon. Ili apartenas sur la *feiras nordestinas*, la kamparaj foiroj de la brazila nordoriento, al la ĉefaj allogaĵoj, kiel videble en la dokumenta filmo *Moro no Brasil* de Mika Kaurismäki el 2002.

Per la disvastigo fare de la radio kaj pro la forkuro de kamparo al urbo de la nordorientanoj ĉi tiu deorigine kampara muzikformo disvastiĝis kaj popolariĝis pli kaj pli ankaŭ en la urboj. Kvankam brazila repo havas sian originon en Usono, multaj tamen vidas en embolado kaj similaj muziktradicioj de ĉi tiuj brazilaj regionoj la radikojn, precipe ĉar ĉi tiuj estas multe pli malnovaj ol la usona importaĵo.

Embolado estas unu stilo de repento, alia stilo akompanata de kampara gitaro nomata „viola“ nomiĝas *cantoria*.
## Literaturo 
* Claus Schreiner: *Musica Latina. Musikfolklore zwischen Kuba und Feuerland.* Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurto ĉe Majno 1982, ISBN 3-596-22973-1.
* Claus Schreiner: *Música Popular Brasileira. Handbuch der folkloristischen und der populären Musik Brasiliens.* Tropical Music, Darmstadt 1977, priverkita kaj kompletigita eldono el 1985, ISBN 3-924777-00-4.

## Eksteraj ligiloj 
* Portugallingva vortaro de Muziko Populara Brazila 

Kategorio:Stiloj de brazila muziko
Gatey (Jura)

**Gatey (Jura)** estas franca komunumo lokita en kantono Chaussin, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Demografio 
eta|maldekstra|Loĝantaro

## Historio 
## Famuloj
## Administrado 
## Arkitekturaj vidindaĵoj 
## Bildaro

File:|
File:| 

## Fontoj 
## Notoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [39245 Gatey (Jura) sur la retejo de IGN(https://eo.wikipedia.org/wiki/IGN)]

Kategorio:Komunumoj de Jura
(16145) 1999 XP166

**(16145) 1999 XP166** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
16144 Korsten

'*16144 *Korsten'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Erich E. Korsten'', hidrologiiston kaj amatoran astronomon de Dresdeno, kiu nuntempe loĝas en Fountain Hills. Li helpis konstrui la Observatorion de Fountain Hills, elde kiu la asteroido estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Repento

[eta|240ra|Statuo omaĝe a Teixeirinha, plej granda repentisto de suda [Brazilo]]
**Repento** (portugale: ***repente*** [subite], ankaŭ konata kiel ***desafio*** [defio]) estas popolkultura tradicio brazila, kies origino deiras de la mezepokaj trobadoroj. Ĝi estas aparte forta en la nordoriento de Brazilo kaj estas miksaĵo inter poezio kaj muziko, en kiu superregas improvizado – la kreado "subita" de versoj.

Repento posedas diversajn metrikajn kaj ritmajn skemojn de métrica e rima, kaj ĝia kanto kutime estas akompanata per muzikinstrumentoj.

Kiam la uzata instrumento estas la pandero, la repento nomiĝas embolado; akompanate de kampara gitaro nomata „viola caipira“ ĝi nomiĝas *cantoria*; kantata sen muzika akompano ĝi nomiĝas *entoada, toada* aŭ *aboio*.

La origino de brazila "repentista" tenas siajn radikojn en la popola tradicio portugala nomata "Cantar Ao Desafio" (kantado defia).

## Vidu ankaŭ 
* Ŝnurliteraturo
* Repo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://nativismo.com.br/pajada_e_trova_brotam_do_mesmo_tronco.htm#2 

Kategorio:Brazila muziko
Kategorio:Stiloj de brazila muziko
Rivero Mobile

**Mobile** estas rivero en la subŝtato Alabamo de Usono. Ĝi ekestas per kunfluo de rivero Tombigbee kaj rivero Alabama kaj post vojo de 72 kilometroj ĉe la urbo Mobile fluas en la Golfon de Meksiko (ekzakte en ties "golfeton de Mobile"). Ĉiuj tiuj toponimoj estas referencoj al la indiĝena tribo *Mabila*, kies anoj de pratempoj vivis en la regiono.

eta|maldekstra|300ra|la rivero ĉe *Mount Vernon*

Kategorio:Riveroj en Alabamo
Rivero Alabama

La **Rivero Alabama** - angle *Alabama River* - situas en la samnoma subŝtato Alabamo de Usono. Ĝi ekestas per kunfluo de *rivero Tallapoosa* kaj *rivero Coosa*, 10 kilometrojn norde de Montgomery (Alabamo), kaj post vojo de 512 kilometroj kunfluas kun la Rivero Tombigbee por krei la riveron Mobile. Tiu rivero post pliaj 72 kilometroj fluas en la Golfon de Meksiko (ekzakte en ties "golfeton de Mobile").

[eta|maldekstra|300ra|la rivero vidata en direkton de *[Selma (Alabamo)*]]

Kategorio:Riveroj en Alabamo
Imre Jenei

**Imre JENEI** aŭ rumane Emeric Jenei, rumania hungara futbalisto, trejnisto. Li naskiĝis en Arad la 28-a de marto 1937. Li estis la edzo de rapiristino Ilona Gyulai.

## Kariero 
Imre Jenei komencis sian futbalistan karieron en teamo Flamura Roșie de Arad. Li gajnis kun tiu temo du ĉampiontitolojn. En 1957 li translokiĝis al Steaua de Bukareŝto, kie li gajnis tri ĉampionecojn. En 1969 li dungiĝis turka teamo Kayserispor, kie li finis sian futbalistan karieron en 1971. Inter 1959 kaj 1964 dekdu foje ludis en rumana selektita teamo. En 1964 li estis ano de olimpikaj ludoj de Tokio.

## Futbalisto 
* Rumanaj ĉampinecoj: ĉampiono en 1954, 1956, 1959–60, 1960–61, 1967–68.
* Rumanaj pokaloj: venkinto en 1955, 1962, 1969; finalisto en 1964.

## Trejnisto 
* Rumanaj ĉampinecoj: ĉampiono en 1977–78, 1984–85, 1985–86
* Rumanaj pokaloj: venkinto en 1985, 1986; finalisto en 1977, 1984
* Pokalo de ĉampionteamoj: venkinto en 1985–86

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj futbalistoj
Kategorio:Futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj
Preĝejo Sankta Marko (Salzburg)

La **Kirko Sankta Marko** (germane: *Markuskirche*) estas unu el multaj romkatolikaj preĝejoj en la urbokerno de Salcburgo, Franz-Josefs-Kai nr 21.
eta|Ursulanina monakejo, hodiaŭ naturhistoria muzeo

## Historio 
La Marko-kirko proksime de la Klausen-pordego ĉe la piedo de la urbomonto *Mönchsberg* estas vera juvelaĵo de baroka konstruarto: en 1699 metitis la fundamenta ŝtono por la monakeja kirko de la Ursulaninoj. Pli malgranda preĝejo de la hospitala ordeno *Barmherzige Brüder* samloke detruitis per ruiniga rokfalo disde Mönĉsberg en la 16.7.1669, kio kostis la vivo al pli ol 220 homoj. Kiam ĝi konstruitis la surkonstruo de tiom eta strio inter la monto kaj la ege dekliva bordo al la rivero Salzach estis teknika majstroverko.
Princĉefepiskopo Johann Ernst von Thun decidis en 1695 starigi edukejon por knabinoj kaj venigis la renomitan ĉefarkitekton Johann Bernhard Fischer von Erlach kiu estis komisiita konstrui ankaŭ aliajn sakralajn aferojn en la urbo. Ŝajne ankaŭ la altaro kaj la ambono planitis de li. Kvankam la kirko konsekritis en 1705 la finkonstruo de la monakejo daŭris ankoraŭ du aliajn jardekojn. Estas la preĝeja ejo ĉe la fino de la en kojnon kunkondukanta monakeja sekcio. Ĝis 1957 ĝi estis la sidejo de la Ursulaninoj kiu en tiu jaro transloĝiĝis al Elsbethen-Glasenbach. Hodiaŭ la kirko denove havas sian malnovan patronecan nomon laŭ Sankta Marko ne estante plu la Ursulanina kirko.

## Arkitekturo kaj interno 
Tri figuroj de sanktuloj ornamas la preĝejan gablon: Marko la evangeliisto meze, Aŭgusteno kaj Ursulo flanke. Pro la optika klareco la turoj metitis malantaŭ la fasado. La antaŭhalo enhavas kvar en 1700 el ligno skulptitajn figurojn de sanktuloj (Nikolao, Gelasio, Fulgentius kaj Vilhelmo) kondukante onin al la interno. La vizitantojn ravigas la interno per sia neatendita riĉega ekipaĵo kaj ornama akcesoraĵaro. Stukaĵoj kiel ankaŭ fortkoloraj freskoj de la tirolano Christoph Anton Mayr kaj la kupolvolbaĵo kun la ĉielenpeno de Sankta Ursulo dominas la spacon. La bildojn de la ĉefaltaro pentris Johann Martin Schaumberger. Ankaŭ interne oni rerenkontas la timpanajn figurojn de ekstere. Altkvalita estas ankaŭ la lignoskulptaĵoj de la altarejaj kradoj kaj de la benkoj. La orgeno estas de la filoj de Matthäus Mauracher kaj havas 13 registrojn.

## La kirko hodiaŭ 
Ricevis denove la kirko - kiel antaŭe - grizan kaj verdan koloron. Sur la Ursulinen-placo antaŭ ĝi troviĝas unu el la plej pridiskutitaj artaĵoj de *Salzburg Foundation*: la Mozart-statuo de Markus Lüpertz. Starante en klasika pozo kun unu pli leĝera gambo sur 1 m alta soklo Mozarto kontraŭas la kirkon. La eksa monakejo gastigas hodiaŭ la naturhistorian muzeon *Haus der Natur*. Ekde 2000 anoj de la Ukraina Grek-Katolika Eklezio uzas la preĝejon por diservoj. Krome okazas ofte ekumenaj diservoj kun edifaj kantoj el Taizé.

## Eksteraj ligiloj 
* Mallongaj informoj pri la kirko
* Rektorejo bizantina Sankta Marko; kun priskribo ankaŭ en la angla lingvo kaj bildo de la ikonostazo
* Informoj pri ekumenaj preĝoj en la kirko

Salcburgo
salcburgo
Kategorio:Konstruaĵoj en Salcburgo
salcburgo
salcburgo
Edmond Frémy

**Edmond Frémy** (1814-1894) estis franca kemiisto, kiu studis la laktan fermentadon, la klorofilon, tartratan acidon, pektinon, ktp. Li sukcedis al Gay-Lussac (1778-1850) en la katedro pri kemio de la Nacia Muzeo pri Naturhistorio de Parizo kie, inter 1879 kaj 1891 li fariĝis direktoro. Li estis membro de la Akademio pri Sciencoj de Francio kaj ankaŭ prezidanto en 1875.

Li studis kaj klarigis la strukturojn de la lecitinoj, kontribuis por la studoj pri la fabrikado de fero kaj ŝtalo, sulfata acido, vitro, papero kaj rimarkindiĝis pro la sapigo de la grasoj kun sulfata acido kaj la uzo de la palmitata acido en la fabrikado de kandeloj. En la lastaj jaroj de sia vivo, li studis la demandon pri alumini-produktado laŭ ties kristaleca formo kaj li sukcesis estigi rubenajn gemojn identajn al la natura gemo, kaj laŭ la vidpunkto pri la kemia kombinaĵo, kaj pri ties fizikaj proprecoj.

## Elektita verkaro 
* *De la Composition Chimique du Cerveau"
* *Traite de Chimie Generale*, sesvoluma verko
* *Chimie Elementaire"
* *Abrege de Chimie"
* *Le metal a Canon"
* *Sur la Generation des Ferments"
* *Discours Preliminaires dur le Developpement et les Progres Recents de la Chimie"
* *Les Laboratoires de Chimie"
* *Le Guide du Chimiste*
* *La Ramie''.

## Literaturo 
* Personensuche
* 1911 Encyclopædia Britannica
* Versailles à travers ces grandes familles, Paule-Cécile Minot
* Integrated Approach to Coordination Chemistry: An Inorganic Laboratory Guide, Rosemary A. Marusak, Kate Doan, Scott D. Cummings
* Nature Guide: Gems
* 50 Years Progress in Crystal Growth: A Reprint Collection, Robert Feigelson
* Gems and Gemstones: Timeless Natural Beauty of the Mineral World, Lance Grande, Allison Augustyn
* The Development of Modern Chemistry, Aaron J. Ihde
* Crystal-Field Engineering of Solid-State Laser Materials, Brian Henderson, Ralph H. Bartram

## Vidu ankaŭ 

Cellulose_Sessel.svg|Celulozo
Hydrogen-fluoride-3D-vdW.svg|Fluorida acido
Chlorophyll_a.svg|Klorofilo
Milchs%C3%A4ure.svg|Laktata acido
Oleic-acid-skeletal.svg|Oleata acido
Palmitins%C3%A4ure_Skelett.svg|Palmitata acido
Cut_Ruby.jpg|Rubeno
Potassium-nitrosodisulfonate-2D.png|Salo de Frémy
Schwefels%C3%A4ure.svg|Sulfata acido
Tartaric-acid.png|Tartrata acido
Blason_Dijon-(LdH).svg|Bernard Courtois(1777-1838)
Louis_Jacques_Th%C3%A9nard.jpg|Louis-Jacques Thénard(1777-1857)
Gaylussac.jpg|Gay-Lussac(1778-1850)
Michel_Eug%C3%A8ne_Chevreul.jpg|Michel-Eugène Chevreul(1786-1889)
Phospholipid_schematic_representation.png|Antoine Charlard(1796-1879)
Friedrich_W%C3%B6hler_Stich.jpg|Friedrich Wöhler(1800-1882)
Justus_von_Liebig_NIH.jpg|Justo de Libiko(1803-1873)
Theophile_Jules_Pelouze.jpg|Teofilo Julio Peluzo(1807-1867)
Theodore_Nicolas_Gobley_vers_1860_v2.JPG|Nicolas-Théodore Gobley(1811-1876)
Louis_Pasteur,_foto_av_F%C3%A9lix_Nadar_Crisco_edit.jpg|Louis Pasteur(1822-1895)
Stanislas-Meunier.jpg|Stanislas Meunier(1843-1925)

## Referencoj 
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Neorganikaj kemiistoj
Lăpușna (Mureș)

**Lăpușna** [ləpuŝna] estas vilaĝo en la rumana distrikto Mureș. Ĝi estas la plej orienta vilaĝo de la komunumo Ibănești kaj situas en montaro, 20&nbsp;km for de la komunuma centro.

Lăpușna estis unue registrita en 1909. En 1967 ĝi havis ankoraŭ 869 loĝantojn; je la censo de 2002 ĝi havis unu, je la censo de 2011 nul.

Dosiero: RO_MS_Lapusna_hunting_mansion.jpg |Reĝa ĉaskasteleto el 1925–1927
Dosiero: RO_MS_Lapusna_36.jpg|Preĝejo pri s-ta Nikolao

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Ivănești

**Ivănești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Ivănești (Ialomița) estas vilaĝo en distrikto Ialomița.
* Ivănești (Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Ivănești (Vaslui) estas vilaĝo en distrikto Vaslui.