open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agloŝildo de la Germana Regno

[eta|[Max Liebermann kun la Agloŝildo disdonita al li fare de Regna Prezidanto Paul von Hindenburg]]
La **Agloŝildo de la Germana Regno** (ger.: **Adlerschild des Deutschen Reiches**) estis honorilo neportebla ĉe la vestaĵo, kiun fondis Regna Prezidanto Friedrich Ebert la 15-an de novembro 1922 por la Germana Regno. Temis pri la plej alta distingilo dum la epoko de la Vajmara Respubliko, kiun tamen ankaŭ la nazioj disdonis post la potencpreno. Entute 70 personoj estis distingataj per la Agloŝildo.

## Kelkaj honoritoj 
* Gerhart Hauptmann (15-an de novembro 1922)
* Max Liebermann (20-an de julio 1927)
* Max Planck (23-an de aprilo 1928)
* Richard Strauss (11-an de junio 1934)
* Adolf Schmidt (23-an de julio 1934)
* Henry Ford (1938)
* Alfred Hugenberg (3-an de marto 1943)
* Eugen Fischer (junion de 1944)

## Literaturo 
* Kurt-Gerhard Klietmann: *Ordenskunde – Beiträge zur Geschichte der Auszeichnungen.* Nr. 39. Die Ordens-Sammlung, Berlino 1971.
* Wolfgang Steguweit: *Der »Adlerschild des Deutschen Reiches«.* En: *Berlinische Monatsschrift.* Kajero 6. Edition Luisenstadt, 2000, pj. 182–187. Onlineversion. En la surlistigo mankas la honoritoj Goldschmidt kaj Lenard (1933).
* Gerd Scharfenberg, Günter Thiede: *Lexikon der Ordenskunde*. Battenberg, Regenstauf 2010, p. 14.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ordenoj
Beethoven-Premio

eta|150 px|Beethoven-Monumento en Bonn
La **Beethoven-Premio** () estas premio nomata laŭ la komponisto Ludwig van Beethoven, kiu estas disdonata ekde la 19-a jarcento de diversaj institucioj. Plejparte temas pri kompozicia konkurso.

En Vieno la Societo de la Muzikamikoj disdonas la premion ekde 1875. En Berlino la Germana subŝtato Prusujo fondis Beethoven-Premion kiel kompozicia premio, dum kiam la urba konsilantaro en 1927 kreis Beethoven-Premion kiel konkurso por praktikantaj muzikistoj. Ankaŭ en la naskiĝurbo de Beethoven Bonno ekzistas du Beethoven-Premioj, unu estas kompozicia premio, la alia pianluda konkurso.

Kategorio:Muzikaj premioj en Germanio
Kategorio:Ludwig van Beethoven
Dentodoloro

eta|125px|Afekciita nervo
**Dentodoloro** aŭ **dentdoloro** estas doloro en dento. Ofte estas sekvo de pulpito. Kiam la dentpulpo estas inflamita - kion oni nomas pulpiton - Povas ekesti grava doloro.

## Kaŭzo 
Neflegita dentputriĝo (kario) regule estas la kaŭzo de granda nombro da gravaj dentkuracaj problemoj kiuj povas konduki al dentodoloro.

## Proverboj 
Ekzistas pluraj proverboj pri dentodoloro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Sindromoj en dentokuracado
Kategorio:Simptomoj
Konkero de Kalifornio

[dekstra|400px|eta|Mapo de [Meksiko kun Supra Kalifornio, 1847]]
La **"Konkero de Kalifornio"** aŭ **Konkero de Supra Kalifornio** fare de Usono kovras la komencan periodon de 1846 en la Meksika-usona milito en Supra Kalifornio, la nuna Kalifornio, Usono. La Konkero de Kalifornio estis markita de serio de malgrandaj bataloj ĉirkaŭ 1846 kaj komenco de 1847.

## Historio
### Komenco
Kiam oni deklaris militon la 13an de majo 1846, inter Usono kaj Meksiko, estis dumonata prokrasto (meza de julio 1846) ĝis kiam la milito venis definitive al Kalifornio. La Usona konsulo Thomas O. Larkin, ĉe Monterey, aŭdinte onidirojn pri milito klopodis pluteni pacon inter usonanoj kaj la malgranda meksika roto komandita de José Castro. La usonarmea kapitano John C. Frémont kun ĉirkaŭ 60 bone armigitaj trupoj estis enirinta en Kalifornion decembre de 1845 kaj estis farante malrapidan iradon al Oregono kiam eksciis ke milito tuj ekos inter Meksiko kaj Usono.

### Urso-Flaga Ribelo
### Ŝipmilito kaj havenoj
### Kalifornianoj
### Batalo de Los Ángeles
### Traktato de Guadalupe Hidalgo
La Traktato de Guadalupe Hidalgo, subskribita en Februaro, 1848, markis la finon de la Meksik–Usona Milito. Per ĝi Meksiko formale donis la teritorion de Supra Kalifornio kun ĝiaj aliaj nordaj teritorioj oriente tra Teksaso, ricevante $15,000,000 ŝanĝe. Tiu ne tre loĝata teritorio konstituis preskaŭ duonon de ĝia teritorio kun ĉirkaŭ nur 1% el ĝia loĝantaro de ĉirkaŭ 4,500,000.

## Notoj
## Bibliografio
* Hubert Howe Bancroft. *The Works of Hubert Howe Bancroft,*  vol 22 (1886), *History of California* 1846-48; rete; detala rakonto verkita en la 1880-aj jaroj. Ankaŭ ĉe of California,VOL. V.   1846-1848* 
*Harlow, Neal *California Conquered: The Annexation of a Mexican Province 1846–1850*, ISBN 0-520-06605-7, (1982)
* Hittell, Theodore Henry. *History of California* vol 2 (1885) rete
* Nevins, Allan. *Fremont: Pathmarker of the West, Volume 1: Fremont the Explorer* (1939, rev eld. 1955)
* Rawls, James kaj Walton Bean. *California:  An Interpretive History* (8a eld 2003), lernolibro

## Eksteraj ligiloj
*A Continent Divided: The U.S. - Mexico War, Center for Greater Southwestern Studies, la Universitato de Teksaso ĉe Arlington

Kategorio:19-a jarcento en Usono
Kategorio:Kalifornio
Kategorio:19-a jarcento en Meksiko
Kategorio:Bataloj de Usono
Kategorio:Bataloj de Meksiko
Kategorio:Bataloj en 1840-1849
Kategorio:Konfliktoj en 1846
Kategorio:Konfliktoj en 1847
Équevillon

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la komunumaro Champagnole Porte du Haut-Jura, al la arondismento *Lons-le-Saunier* kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Vidindaĵo 
* La monto Rivel staras ĉe la okcidenta parto de la komunumo.

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Jura

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* informa paĝeto en la departementa retejo ()
eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Jura
Honora civitaneco

eta|La simbola usona pasporto de Winston Churchill, kiu havas honoran civitanecon de Usono
**Honora civitaneco** estas kutime la plej alta distingo kaj honorado disdonata fare de ŝtato, urbo aŭ komunumo por persono, kiu elstarmaniere meritis pri la bonstato de la civitanoj aŭ pri la prestiĝo de la loko. Ekzistas plejofte regularo pri la disdonado de la honorcivitaneco, laŭ kiu la urba parlamento decidas pri ĝi. Krom tio foje universitatoj donas al merititoj la honora doktorecon.

## Revolucia Franca 
La 26-an de aŭgusto 1792, dum la Franca Revolucio, la Nacia Konvencio donis honoran civitanecon al individuoj ĉirkaŭ la mondo, kiuj "en sia verko kaj kun granda kuraĝo servis la ideon de libereco". Inkluzive de Friedrich Schiller, George Washington, Alexander Hamilton, Ludwig van Beethoven, Robert Burns, Tadeusz Kosciuszko, James Madison, Thomas Paine, Johann Heinrich Pestalozzi, Joseph Priestley kaj aliaj

## Usono 
Honora civitaneco de Usono estas submetita al la leĝo de la Usona Kongreso kaj prezidenta konsento. La honoro estis aljuĝita al nur ok individuoj, personecoj kiuj agis escepte por monda paco: Winston Churchill (1963), Raoul Wallenberg (1981, post lia morto) kaj Patrino Teresa (1996); Famuloj kiuj batalis en la Usona Milito de Sendependeco: La Markizo de La Fayette (2002), Bernardo de Gálvez (2014) kaj Kazimierz Pułaski (2009) kaj la fondintoj de Pensilvanio: William Penn (1981) kaj Hannah Callowhill Penn (1984)

## Kanado 
Honora civitaneco de Kanado estas koncedita fare de la Guberniestro ĝenerala de Kanado, kondiĉigita de la peto de la Parlamento de Kanado. Civitaneco estis koncedita al ses liberecbatalantoj: Raoul Wallenberg (1985, post lia morto), Nelson Mandela (2001), Tenzin Gyatso (41-a Dalai-lamao, 2006), Aung San Suu Kyi (2007), Aga Khan la 4-a (2010) kaj Malala Yousafzai (2013).

## Irlando 
En Irlando, honora civitaneco donacita al fremdulo estas plena laŭleĝa civitaneco inkluzive de la rajto loĝi kaj voĉdoni.

## Germanio 
En Germanio, honora civitaneco estas donita de germanaj ŝtatoj kaj de urboj. Honoraj civitanecoj konceditaj fare de la nazia reĝimo estis nuligitaj per leĝo de la Registaro de la venkantaj Aliancanoj la 12-an de oktobro 1946.

## Literaturo 
* Karlheinz Spielmann: *Ehrenbürger und Ehrungen in Geschichte und Gegenwart* - Eine Dokumentation zur deutschen und mitteleuropäischen Geschichte in 2 Bänden, 1176 paĝoj, Dortmundo. Memeldonaĵo de Karlheinz Spielmann en 1967.

## Vidu ankaŭ 
* honora membro

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Honoradoj
10546 Nakanomakoto

**10546 Nakanomakoto** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe
elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Makoto Nakano*, asociitan profesoron en la Fakultato de Sciencoj pri Eduko kaj Protekto ĉe la Universitato de Oita, konatan pro lia observaj studoj de la objektoj de la antaŭ-ĉefa sekvenco. Li estis konsilanto de la Astronomia Societo de Oita de 1993.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
10559 Yukihisa

**10559 Yukihisa** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Yukihisa Matsumoto*, iaman sciencan esploriston de la Observatorio de Nishi Mino, kiu nun laboras en la estraro pri eduko de la vilaĝo Fuĵihaŝi. Tiu-ĉi amatora astronomo formis klubon dum sia tempo de lernado kaj aktive partoprenis al astronomiajn agadojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Michl Ehbauer

**Michl** (origine Michael) **Ehbauer** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1899 en Amberg; mortis la 1-an de decembro 1964 en Munkeno) estis germana verkisto, dialektpoeto kaj humuristo.

Kiel dekkvinjarulo li venis al Munkeno kaj lernis metion de murfarbisto. Poste li laboris kiel oficisto ĉe la fervojo.
Ehbauer iĝis tre serĉata oratoro ĉe karnavalaj kaj klubaj festoj, "bavaraj vesperoj" kaj multaj aliaj aranĝoj. Li ofte estis partnero de Liesl Karlstadt.

La ĉefa literatura verko de Michl Ehbauer estas „Baierische Weltgschicht“ (Bavara Mondhistorio), kiu estas la biblia historio de la mondo en versformo kaj bavara dialekto; ĝis hodiaŭ la eldonkvanto sumiĝis je pli ol tricent mil ekzempleroj.
Krome li skribis “Der Faust in der Krachledern“ (La Faŭsto en la leda pantalono), bavaran version de fama verko de Goethe. Ehbauer ankaŭ verkis biografion de la munkena ĉefurbestro Thomas Wimmer.

Michl Ehbauer estis pasia esperantisto; li estis membro ekde 1931 kaj vicprezidanto de la Munkena Esperanto-klubo. Nekutima aparteco en kelkaj verkoj estis la miksado de la germana respektive bavara lingvo kun Esperanto.

## Literaturo 
* Esperanto-Klubo Munkeno  rigardu tie la rubrikon "Historio de la Grupo"
## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Munkenanoj
Esperanto-Klubo Munkeno

La **Esperanto-Klubo Munkeno** estas la unua esperantista societo en Munkeno; ĝi estis fondata je la 3-a de januaro 1891 fare de Ludwig Emil Meier kaj daŭre funkcias en .

Post la Dua Mondmilito, la klubo interalie gastigis la Universalan Kongreson de Esperanto en 1951. Formale, en sia aktuala statuta formo la klubo ĉe la lokaj instancoj estis registrita nur la 26-an de septembro 1968 laŭ la iniciato de Horst Spirat: ekde tiam en urba registro estas fiksataj ŝanĝoj de estraranoj kaj aliaj asociaj decidoj interkonsentitaj en la jarĉefkunvenoj, kaj ankaŭ la klubaj buĝetoj respektive la laŭstatuta uzo de la klubaj financoj estas kontrolataj. Sian 100-jaran jubileon la klubo festis kadre de la 69-a Germana Esperanto-Kongreso en la urbo - kiel parto de ĝi, la landaj Esperanto-asocioj de la kvin "novaj" federaciaj landoj de Germanio Brandenburgio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Saksio, Saksio-Anhalto kaj Turingio aliĝis al la origine ekde la fondiĝo en 1906 tutnacia Germana Esperanto-Asocio; en Munkeno do el vidpunkto de UEA okazis la "ŝtata reunuiĝo" de la germania Esperanto-movado, dividita ekde la Malvarma Milito. En 2016 plia kongreso de la sama serio, la 93-a Germana Esperanto-Kongreso, denove okazis en la urbo.

Pri la plua historio de la loka Esperanto-klubo legu la rubrikon "Historio de la Grupo" en la hejmpaĝo de la  Esperanto-Klubo Munkeno kaj en la rubriko "Esperanto" de la paĝo pri Munkeno.

## Eksteraj ligiloj 
* kluba retejo *esperanto-muenchen.de* ()
* kluba paĝo en la retejo *esperanto.de* ( kaj )
* kluba historio: 1891-1991, la unuaj cent jaroj (en formato PDF)
* kluba historio, daŭrigo: 1991-2025 (same en formato PDF)
* historia foto de junaj gimnaziaj lernejanoj el Esperanto-kurso en la munkena kvartalo Gräfelfing 1957 sub gvido de Ludwig Thalmaier en la retejo de la Aŭstra Nacia Biblioteko - nur unu ekzempla el multaj historiaj kursoj en lernejoj de Munkeno

Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto en Munkeno
Kolos Vaszary

**Kolos VASZARY** [koloŝ vasari], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vaszary Kolos** aŭ pli komplete *Vaszary Kolos Ferenc* estis hungara pastro, benediktana monaĥo, ĉefabato, ĉefepiskopo, kardinalo, primaso, instruisto, historiisto, membro (direktora en 1894) de Hungara Scienca Akademio.

Kolos Vaszary http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16241/16571.htm naskiĝis la  1832 en Keszthely. Li mortis la  1915 en Balatonfüred.
eta|maldekstre|Kolos Vaszary

## Biografio 
Kolos Vaszary frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al benediktanoj kaj li lernis teologion en Pannonhalma. Inter 1854-1856 li instruis en Komárom. En 1855 li pastriĝis, sed li daŭris la instruadon en Pápa, poste en Esztergom. Ekde 1869 li estis direktoro de gimnazio en Győr. En 1885 li estis elektita ĉefabato de Pannonhalma. En tiu periodo li establis diversajn ekleziajn kaj pedagogiajn konstruaĵojn. En 1891 li estis elektita primaso, tiutempe li fondis hospitalon kaj strebis por ponto en Esztergom. Depost 1912 li rezignis kaj okupiĝis nur pri la historio. Li ricevis premiojn inter 1884-1892.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Történelem rövid vázlatban, alsóbb osztályok számára* (1869) - historia lernolibro plurfoje eldonita
* *Történelmi atlasz* (Historia atlaso), (1873)
* *Adatok az 1825-iki országgyűlés történetéhez* (Datenoj al historio de la parlamentaj kunsidoj okazintaj en 1825), (1883)
* *Történelmi életrajzok* (Historiaj biografioj), (1892), kun bildoj de János Vaszary
* *Vaszary Kolos beszédei* (Paroladoj de Kolos Vaszary), (1909)

## Memorigiloj 
* strateto en Balatonfüred
* strato en Keszthely
* malsanulejo en Esztergom

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
[eta|maldekstre|Kolos Vaszary en [1900]]

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj kardinaloj
Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Petrus Stenbeke

eta|La unua subskribo de la fonda rektoro Stenbeke en Rostock. **Petrus STENBEKE**, ankaŭ *Steenbeke* au *Steynbeke*, (naskiĝinta antaŭ 1397, mortinta post 1421) estis teologo kaj fondinta rektoro de la Universitato de Rostock.

## Vivo 
Li ekstudentis en Erfurto en somero de 1396 kaj estis de 1415-16 la 45-a rektoro de la Universitato de Erfurto (fariĝinta magistro de la Sep liberaj artoj kaj bakalaŭro de teologio). Poste li sekvis kun granda nombro da erfurtaj doktoroj la vokon fondi la universitaton de Rostock.

En la 12-a de novembro 1419 li nomumitis - fare de la episkopo de Schwerin, de la ĉefdiakono, de la paroĥestro de la preĝejo Sankta Mario kaj de la urbestro Heinrich Katzow - unua rektoro de la altlernejo. En la vintra semestro 1420/21 li krome estis dekano de la fakultato pri filozofio.

De lia scienca laboro ne multaj spuroj konatas, sed nur unu verko de 1417, nome la *Questio pro quotlibeto: Utrum quelibet intellectiva … suam essenciam intelligat*. Lian naskiĝurbon oni ne konas; klaras - pro la malaltgermana formo de la familia nomo - ke li venis el la germana nordo. La relative granda sumo enmatrikuliĝa indikas ke lia origino devas esti serĉata ene de la urba patriciaro aŭ kampara nobelaro.

## Supozoj pri origino 
La 2-an de aprilo de 1372 aĉetis i.a. certa burĝo el Rostock nome Peter Steinbeck de duko Albrecht tutan vilaĝon apud Bad Doberan. Se Petrus originas el tiu familio facile eksplikeblas ke li iĝis rektoro en Rostock kaj ne la jam tiam multe pli konataj Heinrich Toke aŭ Heinrich von Geismar (kiu en Erfurto jam dufoje estis rektoro, unufoje vicrektoro).

Eblas ke li estas identa kun certa Petrus Steynbut, kiu ekstudentis ĉe la praga Universitato de Karolo en la 15-a de decembro 1397.

* Biografio ĉe ADB.
* Literaturo pri Petrus Stenbeke.

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Viktorin Strigel

**Viktorin STRIGEL** (naskiĝinta la 26-a de decembro 1524 en Kaufbeuren, mortinta la 26-a de junio 1569 en Heidelberg estis germana teologo. Lia bopatro estis Franz Burchart.

Komence li estis studanto ĉe la universitato de Freiburg im Breisgau kaj frekventis la prelegojn de la katolika humanisto kaj aristotelano Johann Zink. Poste li studis en Wittenberg kaj estis disĉiplo de Filipo Melanktono. En 1548 li iĝis profesoro pri teologio en Jena - kie li konfliktis kun Matthias Flacius; jam antaŭe li estis preleginta ĉe la universitato de Erfurto. Ĉar li implikiĝis en la t.n. sinergia kverelo (demando, ĉu la homo devas aktive kunlabori por esti salvita au ne), li iris al Leipzig, kie li profesoriĝis en 1563.

En 1567, kiam li estis en Heidelberg, li konvertiĝis al kalvinismo.

## Verkoj (elekto) 
* *Loci theologici*, Neustadt a. d. H. 1581-84

## Literaturo 
* Wolfgang Klose: *Das Wittenberger Gelehrtenstammbuch: das Stammbuch von Abraham Ulrich (1549–1577) und David Ulrich (1580–1623).* Mitteldt. Verlag, Halle 1999, ISBN 3-932776-76-3
* Johann Jakob Günter, Johannes Günther: *Lebenskizzen der Professoren der Universität Jena seit 1558 bis 1858.* Friedrich Mancke, Jena 1858

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe ADB ()
* Biografio ĉe la retpaĝaro de la universitato de Mainz  ()

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Universitato de Erfurto
Kategorio:Universitato de Wittenberg
Kategorio:Universitato de Jena
Kategorio:Universitato de Frajburgo
Doktrino de nacia sekureco

[300px|eta|La [Lernejo de la Amerikoj en Panamo, centro de milita tutamerika centro ekde kie oni disvastigis la Doktrinon de nacia sekureco. En tiu konstruaĵo ĝi funkciis ĝis 1994, kiam ĝi estis translokigita al Fort Benning, Usono.]]

**Doktrino de nacia sekureco** estas koncepto uzita de latinamerikaj historiistoj por difini kelkajn agojn de ekstera politiko de Usono tendencaj al modifado fare de la armeoj de la latinamerikaj landoj de ties misioj por dediĉi sin ekskluzive al garantiado de la interna ordo, cele lukti kontraŭ tiuj ideologioj, organizoj aŭ movadoj kiuj, ene de ĉiu lando, povus favori aŭ apogi ĉu la komunismon ĉu ne obeajn reĝimojn en la kunteksto de la Malvarma Milito, legitimante la prenon de la civila povo fare de la armeoj (puĉoj) kaj la sisteman perfortadon kontraŭ la homaj rajtoj. Tiuj doktrinoj ekzemple havis terurajn konsekvencojn en Urugvajo, Argentino kaj Ĉilio el 1973.

## Bibliografio
* Comblin, Joseph. Le pouvoir militaire en Amerique latine : l'ideologie de la securite nationale. París: J.-P. Delarge. ISBN 2711300625.
* Comblin, Joseph. The church and the national security state. Maryknoll, N.Y.: Orbis Books. ISBN 978-0883440827.
* García, Alicia. La doctrina de la seguridad nacional. 1 y 2. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina.
* Tapia Valdéz, Jorge A.. El terrorismo de Estado. La doctrina de la seguridad nacional en el Cono Sur. México: Nueva Sociedad. ISBN 968-429-121-3.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj
* Lozada, Salvador María (9 de marzo de 2007). «La Doctrina de la seguridad nacional y una sentencia uruguaya». Pensamiento Crítico. Buenos Aires: Instituto Argentino para el Desarrollo Económico. http://www.iade.org.ar/modules/noticias/article.php?storyid=1407  Konsultita la 9an de majo de 2009.

Kategorio:Kontraŭkomunismo
Kategorio:Historio de Ameriko
Kategorio:Latinameriko
Kategorio:Historio de Usono
Instituto de la Okcidenta Hemisfero por la Kunlaborado en Sekureco

La **Instituto de la Okcidenta Hemisfero por la Kunlaborado en Sekureco** () aŭ polulare konata kiel *Lernejo de la Amerikoj* (), estas organizo por militista instruado de la Armeo de Usono situanta aktuale en Fort Benning, ĉe la usona urbo Columbus (Georgio).

La lernejo estis situanta ekde 1946 al 1984 en la Zono de la Kanalo de Panamo, kie aktuale -kaj ekde la jaro 2000- funkcias la hotelo *Meliá Panamá Canal*. Tie gradiĝis pli ol 60.000 militistoj kaj policanoj de ĝis 23 landoj de Latinameriko, kelkaj el ili de speciala gravo pro ties Krimoj kontraŭ la homeco kiaj la generaloj Leopoldo Fortunato Galtieri, Manuel Antonio Noriega kaj Manuel Contreras.

En tiu loko oni instruis kaj trejnigis por sistemoj de torturo, murdo kaj subpremado milojn de subpremantoj de tuta Latinameriko. Ties agado pluas ĝis hodiaŭ.

## Notoj 
;Bibliografio
* *Manual de Contrainteligencia* (1963), Lernejo de la Amerikoj. Disponebla en SOAW.org 

## Eksteraj ligiloj 
* *Escuela de las Américas* , oficiala retejo ĝis la 17-a de decembro de 2000.
* *Instituto de Defensa para la Cooperación de Seguridad Hemisférica*, ĝisdatigita retejo de la aktuala organizado (en angla)
* *School Of America Watch*, krítika organizado kontraŭ la Lernejo de la Amerikoj (en angla kaj hispana)

Kategorio:Kontraŭkomunismo
Kategorio:Historio de Ameriko
Kategorio:Latinameriko
Kategorio:Historio de Usono
Valentin Weigel

**Valentin Weigel**, ankaŭ: *Weichel*, (naskiĝinta la 7-a de aŭgusto 1533 en Naundorf, mortinta la 10-a de junio 1588 en Zschopau) estis protestanta teologo kaj teozofo el Germanio.

Ekde 1567 li estis pastoro en Zschopau. En liaj - parte nur postmorte fare de la kantoro Weichert eldonitaj kaj eble ankaŭ prilaboritaj - skribitaĵoj li propagandis la mistikon de Paracelsus kaj Johano Taŭlero miksitan per naturfilozofiaj ideoj.

Inter la adeptoj, la t.n. *Weigelanoj* estis Jes. Stiefel (m. 1627), Ezech. Meth (m. 1640) kaj Jakob Böhme.

## Verkoj 
* *Unterrichts-Predigt: Wie man christlich trauern und täglich solle im Herrn sterben*, 1576
* *Libellus de vita beata*, 1609
* *Ein schön Gebetsbüchlein, welches die Einfältigen unterrichtet*, 1612
* *Der güldene Griff, alle Ding ohne Irrtum zu erkennen.* Krusicke, Halle 1613 **Ein nützliches Traktätlein vom Ort der Welt*, 1613
* *Dialogus de Christianismo*, 1614
* *Erkenne dich selbst.* 3 Bde. Knuber, Neustadt 1615
* *Informatorium oder Kurzer Unterricht*, 1616
* *Kirchen- oder Hauspostill"*, 1618
* *Libellus disputatorus*, 1618
* *De bono et malo in homine*, 1618
* *Zwei schöne Büchlein*, 1618
* *Studium universale*, 1618
* *Tractatus de opere mirabili*, 1619

## Literaturo 
* G. Baring: *Valentin Weigel und die Deutsche Theologie*, en: Archiv für Reformationsgeschichte (ARG) jarkolekto 55, 1964
* Biografio ĉe ADB.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 20. Leipzig 1909, p. 474 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Ábrahám Vay

**Ábrahám Vay** [vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vay Ábrahám** estis hungara grafo, bienulo, membro (fondinta kaj direktora en 1830) de Hungara Scienca Akademio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *tagjaluskódi* kaj *vajai*.

Ábrahám Vay http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/105/pc010526.html#3 naskiĝis la  1789 en Alsózsolca. Li mortis la  1855 en Berkesz.

## Biografio 
Ábrahám Vay lernis en Sárospatak, pote li partoprenis en la ŝtata administrado. En 1810 li edziĝis baldaŭe havanta 12 gefilojn. En 1825 li estis elektita subdepartementestro de Borsod kaj ankaŭ parlamenta deputito. Li multe helpis al István Széchenyi por fondi akademion. En 1830 li ricevis la rangon grafo. Baldaŭe li trifoje elektiĝis departementestro Máramaros. Dum la Hungara revolucio de 1848 li pasis la tempon en la bieno.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Nicolaus Zapf

**Nicolaus ZAPF**, (naskiĝinta la 11-an de februaro 1600 en Milbitz, mortinta en la 29-a de aŭgusto 1672 en Weimar) estis germana teologo.

## Vivo 
Edukadon li ricevis jam hejme kaj ĉe la lernejo de Arnstadt. Li studis en malfacilaj kondiĉoj ĉe la universitato de Jena ekde 1620, kie li magistriĝis en 1622, poste en Wittenberg. Tie ĉi povis permesi al si resti de 1623 ĝis 1632, danke al bona salajrita posteno kiel kortegmajstro. En 1632 li iĝis adjunkto ĉe la fakultato pri filozofio.

Liaj ĉefaj inklinoj estis tamen la teologiaĵoj. Sekve estis por li granda feliĉo esti vokita kiel profesoro pri teologio al la Universitato de Erfurto, kie oni estis komencanta doni la katedrojn pli kaj pli al evangeliaj instruistoj. Ĉar estis dum la Tridekjara milito Zapf promociiĝis sub sveda administrado kiel fakulo de la Sanktaj skriboj. La sekvontajn jarojn liaj instrudevoj etendiĝis senteble, ĉar en 1637 li krome ekinstruis la hebrean lingvon kaj plue la doktrinon de la Aŭgsburga Konfesio.

En 1642 nomumis lin duko Wilhelm von Sachsen-Weimar eklezia konsilisto kaj havigis lin la sekvontan jaron tute por sia kortego, farinte lin kortega predikisto en Weimar. En 1644 li iĝis generalsuperintendanto de la duklando kaj samtempe asesoro ĉe la Supera konsistorio kiel ankaŭ paroĥestro de la Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo. En ĉiuj tiaj oficoj li montris sin taŭga kaj ekzakta laboranto: pro la kreskanta konfido fare de la duko li estis komisiita plurfoje ĉeesti kaj estri komisiojn.

Kiel ortodoksa teologo li batalis vorte kontraŭ la t.n. Weigel-anoj.

## Familio 
Li edziĝis en la jaro 1643-a al Martha Elisabeth Nürnberger, filino de urba konsilanto. Kun ŝi li havis 14 infanojn (el kiuj 9 filoj). La plej konataj filoj estis Gottfried, Salomon kaj Wilhelm.

## Verkoj (elekto) 
# *de Spiritu in genere eiusdemque conceptu*
# *de Liberalitate*
# *de causa et causato*
# *de elementis*
# *de igne elemeniari*
# *de modestia*
# *de magistratu*
# *de calido innato*
# *de objecto cuiuslibet disciplinae*
# *de anima vegetante*
# *de mettibus seu intelligentiis*
# *Theoremata quaedam e practica philosophia excerpta*
# *de mundo*
# *Trias argumentorum contra Matth. Mant. Hungarum*
# *Assertiones aliquot philosophicae.* Wittenberg 1627
# *De stellis.* Wittenberg 1626
# *Tractatus distinctionum ac limitationum, quarum luce practicae philosophiae praeccpta perspicua redduntur.* Wittenberg 1631
# *Dubia physica.* Wittenberg 1632
# *Opusculum Theologicum.* Nürnberg 1637?
# *Compendium locorum theologicorum, articulos fidei complectens.* Weimar 1644
# *Catena aurea articulorum fidei.* Weimar 1645
# *Hodogeticum philosophiae practicae.* Wittenberg 1606
# *Philosophia universa.* Jena 1663
# *Treuherzige Wächterinnen wegen der einschleichenden Weigliannischen Mordbrenner erschollen.* Ulm 1639
# *Investiurpredigt über das Evangelium Luc XIX.* Weimar 1653

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe ADB.

Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Fernand Léger

**Fernand Léger** (plennome: Joseph Fernand Henri Léger) (naskiĝis , mortis ) estis franca pentristo, skulptisto, kaj kinisto. En siaj fruaj verkoj li kreis propran formon de kubismo kiun li iom post iom ŝanĝis en pli popularan figuritan stilon. Lia aŭdace simpligita traktado de moderna subjekto faris el li antaŭulon de Poparto.

## Galerio 

UCV 2015-041b Bimural de Fernand Léger, 1954.JPG|*Muralo de Fernand Léger* (1954), Universitata Civito de Karakaso, Venezuelo
UCV 2015-041a Bimural de Fernand Léger, 1954.JPG|*Muralo de Fernand Léger* (1954), Universitata Civito de Karakaso, Venezuelo
Leger-UCV.JPG|*Vitralo de Fernand Léger* (1954), Universitata Civito de Karakaso, Venezuelo
Paolo Monti - Servizio fotografico (Carpi, 1973) - BEIC 6355611.jpg | "Graffiti", muzeo-monumento al politika kaj rasa deportito, Carpi, Italio. Foto de Paolo Monti, 1973

## Vidu ankaŭ 
* Grupo de Puteaux
* Ora Sekcio
* Orfeismo (arto)

## Eksteraj ligiloj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj skulptistoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kategorio:Kubistoj
Kategorio:Abstraktismaj pentristoj
Alte Burg (Aull)

La ** Alte Burg** (en esperanto: ** malnova burgo**) iam **bieno Aull**, estas mezepoka akvoburgo en Aull en la distrikto Rhein-Lahn, en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
La komenco de la iam akvoburgo troviĝas en la dua duono de la 13a jarcento. 1284 la burgo estis menciita unuafoje en dokumento kiel posedo de la oficista familio Helfenstein, De tiu burgo nenio konserviĝis.

La hodiaŭa portalo estas el la jaro 1558. Per pluraj ŝanĝkonstruoj la burgo ŝanĝis sian aspekton ĝis la 18a jarcento.

## Burgo 
La hodiaŭa malgranda burgo havas malfrugotikan arĥitekturon kaj estas unu el la lastaj ekzemploj de la rejna trabfaka burgo. La burgo estas en privata posedo.

## Eksteraj ligiloj 
* Alte Burg Aull
* Geschichte des Dorf Aull 

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Zono de la Kanalo de Panamo

La **Zono de la Kanalo de Panamo** aŭ **Panamakanala Zono** estis teritorio ne organizita (neintegrita) de Usono kiel enklavo en Panamo, kiu konsistas en la Kanalo de Panamo, ĉirkaŭaj teroj kaj akvoj. Ĝi havis areon de 1.432 km² kaj etendiĝis 8,1&nbsp;km ĉiuflanke de la Kanalo (oni ekskludis la urbojn de Panamurbo kaj Colón, kiu parte troviĝas en tiu areo). La limoj de tiu teritorio dividis la landon en du partoj kaj ĉio estis kreita la 18-a de novembro de 1903 per subskribo de la Traktato Hay-Bunau Varilla.

maldekstre|eta|200ra|Kanalo de Panamo.
Ekde 1904 ĝis 1979 la teritorio estis kontrolita de Usono, kiu konstruis kaj financis la kanalon. Pro la okazintaĵoj de la Flagokonflikto inter Usono kaj Panamo, la 9-a de januaro de 1964, kiuj reklamis la revenon de la Zono de la Kanalo al la Respubliko de Panamo, pere de la Traktato Torrijos-Carter subskribitaj en 1977, oni nuligis la konsideron de la teritorio en 1979 kaj oni ŝanĝis se convirtieron en la Revenigitaj Areoj de la Kanalo de Panamo, kiuj havis efektivan usonan kontrolon sed kun teoria kontrolo panama, kaj kiuj laŭ grade tiuj areoj estos transpasataj al la Respubliko Panamo, kio finos la 31-a de decembro de 1999.

## Vidu ankaŭ 
* Instituto de la Okcidenta Hemisfero por la Kunlaborado en Sekureco

## Referencoj 
* Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). *Charles Edward Magoon: The Panama Years.* Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
* Mellander, Gustavo A. (1971). *The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years.* Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.

Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Historio de Panamo
Kategorio:Geografio de Panamo
Kategorio:Panama kanalo
Anselm Franz von Ingelheim

eta|La episkopo en 1688.
**Anselm Franz von INGELHEIM** (naskiĝis la 6-an de septembro 1634 en Köln, mortis la 30-an de marto 1695 en Aschaffenburg) estis princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Majenco.

## Vivo 
Post edukado ĉe jezuitoj la ege sensiva kaj facile influebla Anselm studis de 1657-59 en Nancy, Metz, Plombières kaj Parizo, por esti akceptita en la katedrala kapitulo de Majenco post la reveno.

La sekvintajn jarojn li senditis oficiale al la imperiestra kortego kiel ankaŭ en la regionon de Supra Rejno kaj Svislandon. Li amikiĝis kun Franz Egon von Fürstenberg, la posta episkopo de Strasburgo kaj konatiĝis tiel kun la franca politiko. Al Franz Egon estas ŝajne ŝuldita ke Anselm estis elektita en la 7-a de novembro 1679 princo-episkopo de Majenco. Antaŭe li estis ekde 1647 Urba ĉambristo kaj ekde 1675 guberniestro en Erfurto.

La de liaj antaŭuloj konstruitan remparon de Mainz li devis cedi al la francoj, ĉar la aro da 800 soldatoj ne sukcesis defendi ĝin. Tiam Anselm retiriĝis al Erfurto kaj Aschaffenburg. La kunvenon de la princoj-elektistoj li vokis al Aŭgsburgo por la jaro 1690, kie faritis la elekto kaj la kronado de imperiestro Jozefo la 1-a. Krome li akceptis en 1692 la 9-an dignecon elektistan por Brunsvigo-Luneburgo.

## Kiel dekretiganto 
Kelkaj ordonoj de li antaŭenpuŝu plibonigon de moroj kaj kutimoj kaj piecon inter la subuloj. Kiel kontrolanto servis la bonkonata kapuceno Martin von Cochem.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe NDB.
* Biografio ĉe la retpaĝaro de historia instituto de Mainz.
* Prezento de Anselm ene de la katolika hierarkio.

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Majenco
Kategorio:Princoj-elektistoj de Majenco
Kategorio:Guberniestroj de Erfurto
Friedrich Wilhelm von Bicken

**Friedrich Wilhelm Freiherr von BICKEN** (mortis en 1732 en Erfurto) estis la oka majenca guberniestro de Erfurto.

## Vivo 
Li estis kanoniko en Mainz, kortega konsilisto en Vieno, generalvikario kaj guberniestro en Erfurto.

Pro la privilegio esti subalterna nur rekte al la imperiestro li ĝuis senperajn kontaktojn al la kortego viena imperiestro Leopoldo la 1-a kaj al la majenca ĉefepiskopo Lothar Franz von Schönborn. Tion li utiligis i.a. por reakiri bienojn kiuj iam estis en la posedo de lia familio (kun pozitiva rezulto post 50 jaroj da tribunala kverelo).

## Agadoj en Turingio 
En 1717 li ekdeĵoris kiel guberniestro en Erfurto kaj restis tiufunkcie ĝismorte. Li estis entombigita en la Preĝejo Sankta Wigbert.

Sub lia administrado la drapaĵ-metiado en la erfurta regiono ekfloris. Krome li novkonstruigis la Preĝejon Sankta Vito en Gispersleben.

Kategorio:Guberniestroj de Erfurto
Kategorio:Germanaj baronoj
Michel-Eugène Chevreul

dekstra|eta|Kromata diagramo de Chevreul, 1855
**Michel-Eugène Chevreul** (naskiĝis  en Angers, mortis  en Parizo) estis franca ĥemiisto.

## Kariero 
Li estis profesoro de Organika Ĥemio kaj direktoro de tinkturejo en Manufakturo Gobelin. Iom poste (1864) li estis direktoro de Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo. Li faris esplorojn pri grasaj korpoj de animala deveno kaj ellaboris teorion de sapfarado. Siajn esplorojn pri la konsisto de grasoj li aplikis al fabrikado de kandeloj kaj sapoj. Li ankaŭ estis la malkovrinto de du acidoj, stearata kaj oleata. Inter liaj verkoj estas menciindaj "'**" (Lecionoj de Ĥemio aplikata al tinkturado) kaj "**'" (Pri koloroj kaj iliaj aplikoj al industriaj artoj).

Sed super ĉio li estas plej konata pro siaj teorioj pri koloroj pri kiuj inspiriĝis la impresionistaj pentristoj. Li gajnis Medalon Copley en 1857.

Li mortis en Parizo en 1889, 102-jaraĝa.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo
* Buterata acido

## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Francaj centjaruloj
Lajos Vayer

**Lajos Vayer** [lajoŝ vajer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vayer Lajos** estis hungara arthistoriisto, profesoro, membro (korespondanta en 1990, ordinara en 1991) de Hungara Scienca Akademio.

Lajos Vayer http://artportal.hu/lexikon/muveszettorteneszek/vayer-lajos  naskiĝis la  1913 en Budapeŝto. Li mortis la  2001 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Vayer frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1931-1935, poste li eklaboris en arthistoria muzeo. En 1938 li edziĝis baldaŭe havanta filon. Li iĝis titulara profesoro en 1946. En la sekva jaro li ricevis stipendion en Romo. Li akiris sciencan gradon PhD en 1952, li doktoriĝis en 1961 antaŭ la akademio. Inter 1955-1983 li estis katedrestro en Universitato de Budapeŝto. Li redaktis fakrevuon *Acta Historiae Artium* inter 1957-1988. Li okupiĝis ekzemple pri la renesanco. Li ricevis 3 premiojn inter 1964-1993.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Pázmány Péter* ikonográfiája* (1935)
* *Magyar uralkodók* (1942)
* *Rembrandt* (1953)
* *Masolino kaj Romo* (1962)
* *Az itáliai reneszánsz művészete'' (Arto de la itala renesanco), (1982)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
 
Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Alexander Archipenko

**Alexander ARCHIPENKO**, (: *Олександр Порфирович Архипенко*, Oleksandr Arĥipenko) (naskiĝis  en Kievo, mortis  en Novjorko) estis usona skulptisto de ukraina deveno.

## Biografio 
Li trejniĝis al pentrado kaj skulptado en Kievo kaj Moskvo de 1902 al 1906. En 1908 li instalis sin en Parizo kie li kontaktiĝis kun avangardaj movadoj, interalie la grupo de kubistoj. Ekde 1910, li ekspoziciis en Salono de Sendependuloj kaj en Aŭtuna Salono. Li disvolvis plastikan esprimmanieron fonditan sur opozicioj de rektaj kaj kurbaj, vertikalaj kaj oblikvaj linioj, de konkavaj kaj konveksaj surfacoj, de malplenoj kaj plenoj. Lia priserĉo pri materioj montriĝas en liaj "skulpto-pentraĵoj" kaj liaj kunmetaĵoj.

En 1913, kvar el liaj verkoj estis prezentitaj en *Armory Show* en Novjorko.

En 1921 li forlasis Francion por iri en Germanion, poste en Usonon en 1923. Li akiris usonan ŝtatanecon en 1929. En 1933 li ekspoziciis en Ukrainia pavilono en Ĉikago en la kadro de Monda Foiro *Century of Progress*.

Li estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Beletro en 1962.

## Bibliografio 
* ''Encyclopédie de l'art'', La Pochothèque/Garzanti

## vidu ankaŭ 
* Ora Sekcio

## Eksteraj ligiloj 
* www.archipenko.org

## Tradukfonto 
Kategorio:Usonaj skulptistoj
Kategorio:Ukrainaj usonanoj
Kategorio:Kievanoj
Kategorio:Kubistoj
Kalvinana preĝejo (Szilvásvárad)

La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en mezo de la vilaĝo Szilvásvárad.

## Historio 
En 1832 oni malkonstruis la kadukan kirkon. La nun videbla kalvinana preĝejo estis konstruita post kelkaj jaroj helpe de la loka grafo. La orgeno estis farita en 1907. En 2004 la preĝejo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en pinto de monteto, sed apude kvadrata sonorilstablo funkcias. La kirko praktike estas rondpeĝejo aŭ rotondo, sed antaŭ la enirejo estas malfermita vestiblo kun ŝtuparo, kies supro situas timpano. 4kolonoj portas la timpanon. Ĉe la enirejo laŭ deziro de la grafo estas surskribo: "Ĉiuj servistoj de la skulptitaj bildoj estu hontindaj". Granda kupolo kovras la internon. 16 kolonoj portas la kupolon.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun 2 fotoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun multe da foto
eta|maldekstre|Aerfoto pri la rondkirko

Szilvásvárad
Rotondoj
Malnova burgo (Lipporn)

eta|restoj de la muroj
La **Malnova burgo**, poste nomata ankaŭ **burgo Löpern**, estas la ruino de spronburgo apud la komunumo Lipporn en la distrikto Rhein-Lahn de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
## Literaturo 
* Dehio: *Rheinland-Pfalz/Saarland*. S. 566
* Böhme: *Salierzeit*. S. 60 ff. 
* P. Wagner: *Untersuchungen zur älteren Geschichte Nassaus und des nassauischen Grafenhauses*. In: *Nassauische Annalen*. 46. 1920/25. S. 112-188, bes. S. 147 ff. 
* K. H. May: *Beiträge zur Geschichte der Herren von Lipporn und Grafen von Laurenburg*. In: *Nassauische Annalen*. 60. H. 1. 1943. S. 1-65, bes. S. 11. ff.
* H. Gensicke: *Untersuchungen über Besitz und Rechtsstellung der Herren zu Lipporn und Grafen von Laurenburg*. In: *Nassauische Annalen*. 65. 1954. S. 62-80
* Wolfgang Roser: *Die Burgen der Rheingrafen und ihrer Lehensleute zur Zeit der Salier*. In: *Nassauische Annalen*. 103. 1992. S. 13-16
* Gensicke, Loreleykr. 1963. S. 5 f.
* Luthmer: *Wiesbaden V*. 1914. S. 110

## Eksteraj ligiloj 
* *Alte Burg* bei burgdirekt.de

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Miklós Vay

**Miklós VAY** [miklOŝ vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vay Miklós** estis hungara barono, juristo, politikisto, krongardisto, membro (direktora en 1841) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *vajai*. Lia filo estis Miklós Vay (armeinĝeniero).
eta|Miklós Vay
Miklós Vay http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/pallas/html/105/pc010526.html#3 naskiĝis la  1802 en Alsózsolca. Li mortis la  1894 en Budapeŝto.

## Biografio 
Miklós Vay frekventis universitaton en Pest (urbo). Post la jura diplomo li komence faris jurajn taskojn, en 1823 li plulernis en Vieno. En la sekva jaro li havis taskon en la kalvinana eklezio, poste li estis subnotario en Zemplén (en 1827 jam ĉefnotario), fine parlamenta deputito. En 1828 li edziĝis. En 1831 li estis komisaro de la Habsburgoj en la ĥolera ribelo. En 1844 li estis elektita krongardisto. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis komisaro de Transilvanio, baldaŭe li rifuzis esti ĉefministro, post falo de la revolucio li estis kondamnita. En 1860 li estis elektita kancelario, en 1865 departementestro de Borsod. En 1888 li estis nomita prezidanto de la supera ĉambro.

## Liaj publikaĵoj 
* diversaj paroladoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Krongardistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Sankta Denizo (Salomonsborn)

eta|Denizo-preĝejo en Erfurto
La **Preĝejo Sankta Denizo** (germane: *St.-Dionysius-Kirche*) estas protestantisma preĝejo en la erfurta urbokvartalo Salomonsborn (Germanujo).

## Historio 
Meto de la fundamenta ŝtono estis en la 23-a de aprilo 1738. La finkonstruo estis en 1740 kaj la patroneciga festo okazis en la 27-a de julio 1747.

En&nbsp;1838 la tuta navo (inkluzive de la plafonaj pentraĵoj, la galerioj, la por-nobelaj balkonoj kaj la altaro) estis farbita blankkolore. Tiel malaperis la riĉaj pentraĵoj el la epokoj baroka kaj rokoka. Dum la diservo en la 15-a de oktobro la pastoro solene anoncis la forigon de ĉiuj superfluaj ornamaĵoj. Hodiaŭ la kirko estanta sub la patroneco de Denizo de Parizo estas monumentprotektita.

## Priskribo 
En la turo estis iam horloĝo, kiu forigitis dum la restaŭradlaboroj meze de la 1990-aj jaroj. Sonorilo de la erfurtano Eckart Kucher eskapis al deviga fando por armilproduktado en&nbsp;1941. En 1849 ĝi estis veninta el la Preĝejo Sankta Andreo. Sur la plej supra galerio estis Hesse-orgeno de 1760. Pro egaj damaĝoj ĉe la trabarot tegmenta oni devis forigi ĝin meze de 1990-aj jaroj.

Tuj post la Turniĝo oni nove tegmentis la kirkon sen sufiĉa konsidero de la statiko, tiel ke en 2009 la tuto devis esti refarita.Tiam oni malkovris bildojn el la tempo de la unua dekoracio. Ĝi reprezentas la transfiguriĝon de la Sinjoro (laŭ la evangelio de Sankta Luko, ĉap. 9, 28-36).

eta|altdekstre|La altaro el ligno antaŭ la restaŭrado.
La barokstila ambonaltaro kun du plastikaĵoj (Sanktaj Johano kaj Jakobo) estas tute el ligno. Ĉe la ĥoreja seĝaro oni povis bone dokumenti la iaman barokan buntecon.

## Ĉirkaŭaĵo 
Ĉirkaŭas la kirkon tombejo por entombigoj kaj fajroenterigoj, kun duonanonima urnotomba komplekso.

## Subnotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la Subtena societo de la kirko.
* Pri la komunumo sur la retpaĝaro de la Evangelia eklezio en Meza Germanujo.

Denizo
Salomonsborn
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Erfurto
Pledo por Unueca Lingvo

***Pledo por Unueca Lingvo*** estas esperantologia esearo verkita de Rikardo Ŝulco kaj eldonita en 1985 de Esperanto-Centro Paderborno.

## Enhavo 
## Vidu ankaŭ
**Aktoj de la Akademio 1963-1967*
**Aktoj de la Akademio 1968-1974*
**Fundamentaj Reguloj de la Vort-teorio en Esperanto*
**La Gramatika Karaktero de la Esperantaj Radikoj*
**La Structure Logique des Mots*
**La Zamenhofa Esperanto*
**Lingvo kaj Logiko*
**Perfekteco de la Esperantaj Verboj*
**Pri la Vortfarado en Esperanto*
**Skizo por Racia Teorio de Vortigado*
**Sur la Vojoj de la Analiza Skolo*
**Vorto kaj Vortelemento en Esperanto*

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de  CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Esperantologio
Kategorio:Ata-ita-diskuto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Schlösser-ponto (Erfurto)

**Schlösser-ponto** (germane: *Schlösserbrücke*) estas 43,7 m longa konstruaĵo en Erfurto. Ĝi troviĝas en la urbocentro en la Schlösser-strato kaj kondukas trans la rivereto *Breitstrom*, flanka brako de la rivero Gera, unuiĝante la Fiŝbazar-placon nordokcidente kun la Anger-placo sudoriente. Estante parto de la piedira zono, la strato servas al pluraj tramvojaj linioj de inter Anger kaj Fiŝbazaro/urbodomo.

## Historio 
eta|Schlösserbrücke, suda parto
Konstruite unue apud travadejo kiel ponteto el ligno, la ponto en la 13-a jarcento unuafoje menciitas kiel *longa ponteto* inter la muelejoj *Schlössermühle* kaj *Nova muelejo.

Konstruo de ponto el ŝtono faritis post la incendio de 1736. Sincere dirite, tio estis miksa konstruaĵo el du arkaĵoj ĉe la bordoj kaj ponto el ligno inter ili. Dum alikonstruo de 1862 la meza parto anstataŭitis per tri aliaj volbaĵoj el ŝtono kaj la ponto plilarĝiĝis je 10 m; la akso estis fleksita.

Dum la Dua mondmilito la najbaraj domoj (ekz. la vendejo *Reibstein*) detruitis (bombardo en la 26-a de novembro 1944) kaj la ponto mem damaĝitis. Dum la rekonstrulaboroj daŭrantaj ĝis 1949 la ponto ŝanĝiĝis: la akso malfleksitis kaj ĝi fariĝis larĝa je 18,4 m. Krome uzitis betono. La antaŭe el sep partoj konsistanta ponto mallongiĝis (per forigo de unu arko).

En 1965 finfine pro kadukiĝo kvar arkoj anstataŭitis per betonarkoj kaj la du okcidentaj arkoj ĉe la Nova muelejo malkonstruitis kaj superŝutitis. De tiam la ponto havas kvar akvotrapasejoj, el kiuj sude estas videblaj tri (dum unu estas kaŝita per la muelejo).

## Literaturo 
* Dietrich Baumbach, Hans-Jörg Vockrodt: *Historische Bogen- und Gewölbebrücken der Stadt Erfurt*. Habel, 2000, ISBN 3-00-006938-0.
* Hans-Jörg Vockrodt, Dietrich Baumbach: *Brücken und Stege im alten Erfurt''. Landeshauptstadt Erfurt, Stadtverwaltung, 2004

## Eksteraj ligiloj 
Pri pontoj en Turingio.

Kategorio:Pontoj en Erfurto
10555 Tagaharue

'*10555 *Tagaharue'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

Pro la granda duonakso de ĝia orbito : 3,203929  (kalkulata por la epoko de la ), ĝi orbitas 587&nbsp;841&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Harue Taga'', astronomian konservistinon de la Municipa Planetario de Ĉiba. Ŝi ludas gravan rolon kiel gvidantino de la planetaria komunumo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993