Faktoto

eta|300px|Ĉiofaranto riparas pordon
**Faktoto** **aŭ ĉiofaranto,** ankaŭ konata kiel riparisto,multfaranto, aŭ manlaboristo, prizorgisto, riparisto, teknika laboristo aŭ teknika riparisto, estas persono lerta pri vasta gamo de riparoj, kutime celantaj teni konstruaĵojn, vendejojn aŭ ekipaĵon ĉirkaŭ la hejmo en bona stato. Tiuj taskoj inkluzivas metiistajn kapablojn, riparadon, prizorgadon, kaj estas kaj internaj kaj eksteraj laboroj, kelkfoje priskribataj kiel "flankaj laboroj", "strangaj taskoj" aŭ "riparaj taskoj". Specife, ĉi tiuj taskoj povas esti malpezaj tubaraj laboroj kiel riparado de gutanta necesejo aŭ malpezaj elektraj laboroj kiel ŝanĝo de lampa aparato aŭ ampolo.

## Etimologio kaj signifo 
La termino **faktoto** ĉiam pli rilatas al dungita laboristo, sed ĝi ankaŭ inkluzivas nepagitajn domposedantojn aŭ memfarantojn. La termino faktoto foje estas uzata ankaŭ kiel adjektivo por priskribi politikistojn aŭ komercestrojn, kiuj faras gravajn organizaĵajn ŝanĝojn, kiel restrukturado de komerca strukturo aŭ administra fako.

## Kapabloj kaj ĝeneralaj taskoj 
Multaj homoj kapablas fari oftajn hejmajn riparojn. Estas rimedoj en la Interreto, same kiel memfaraj gvidlibroj,[10] kun instrukcioj pri kiel kompletigi vastan gamon da projektoj. Kelkfoje la kapablo ripari estas konsiderata genetika, kaj homoj sen tiaj kapabloj estas dirataj "sen la faktoto-genezo". Unu tendenco estas, ke malpli da domposedantoj emas fari riparajn laborojn, eble pro tempomanko, eble pro manko de intereso; unu raportisto komentis "la ripara genezo de mia familio malaperis antaŭ ol ĝi atingis mian generacion".

## Historio kaj socia statuso 
Historie, esti faktoto estis konsiderata malpli prestiĝa laboro ol specialisto kiel tubisto, elektristo aŭ ĉarpentisto. Kun la apero de grandaj naciaj ĉenoj, estis klopodoj ŝanĝi tiun percepton per emfazo de la profesieco de la metio kaj ke faktoto estas teknikisto kun multoblaj kapabloj kaj vasta gamo de scioj. Foje, faktotaj iloj fariĝis utilaj en malsamaj lokoj: ekzemple, kiam ĝusta krania borilo ne estis disponebla, aŭstralia kuracisto uzis faktot-borilon en 2009 por malfermi truon en la kapo de 13-jara knabo por malpezigi premon post cerbo-vundo; la vivo de la knabo estis savita.

## Juraj reguloj 
### En Usono 
Ĝenerale, en Usono, estas malmultaj juraj problemoj se nepagita domposedanto laboras pri projekto ene de sia propra hejmo, kun kelkaj esceptoj. Iuj jurisdikcioj postulas, ke pagitaj faktotoj estu licencitaj kaj/aŭ asekuritaj. Ekzemple, Nov-Ĵerzejo postulas, ke ĉiuj faktotoj, kiuj laboras en profitcelaj entreprenoj servantaj loĝajn kaj komercajn klientojn, estu registritaj kaj asekuritaj.

Ofte, faktotoj estas malpermesitaj fari gravajn tubarajn, elektrajn, aŭ gasinstalajn projektojn pro sekurecaj kialoj, kaj aŭtoritatoj kelkfoje postulas, ke laboristoj estu licencitaj en specifaj metioj. Tamen, malgrandaj tubaraj laboroj kiel riparado de akvokranoj, konektado de lavujoj, riparado de likoj, aŭ instalado de novaj lavmaŝinoj kutime estas permesitaj fari sen licenco. Multaj faktotoj estas asekuritaj per politiko de respondeco pri proprietaj damaĝoj, por ke akcidentaj proprietaj damaĝoj pro neglekto aŭ akcidentoj estu kovritaj.

### Internaciaj regularoj 
En aliaj landoj, regularoj, licencaj postuloj, kaj permesataj ampleksoj de laboro por faktotoj povas multe varii. En multaj eŭropaj nacioj, ekzemple, metioj kiel elektraj laboroj, tubarado, kaj gasinstalado postulas specialistajn kvalifikojn kaj konformecon al striktaj sekurecaj normoj. En Britio, individuoj aŭ entreprenoj ofte devas posedi specifajn atestojn\u2014kiel la Gas Safe Register por gaslaboroj\u2014por laŭleĝe entrepreni certajn hejmajn taskojn.

Same, en Aŭstralio, ŝtataj kaj teritoriaj leĝoj ĝenerale postulas licencitajn metiistojn por specialigitaj laboroj, kvankam nelicencitaj faktotoj povas laŭleĝe plenumi malgrandajn riparojn, pentrolaborojn, kaj bazajn prizorgajn taskojn, kondiĉe ke ili ne superas certajn financajn sojlojn aŭ kontraŭas reguligitajn metiojn.

Landoj en Azio, Latin-Ameriko, kaj Afriko ankaŭ montras diversajn reguligajn pejzaĝojn. En iuj regionoj, formalaj licencaj sistemoj por faktotoj estas malpli oftaj, kaj granda parto de la laboro povas esti farita neformale. Kontraste, urbaj centroj en landoj kiel Singapuro aŭ Japanio havas pli striktajn reguligajn kadrojn, kiuj postulas pli rigorajn kvalifikojn, asekurkovron, kaj registradon por proprietaj prizorgaj profesiuloj. Ĉi tiuj varioj emfazas la gravecon kompreni lokajn regulojn, sekureckodojn, kaj asekurpostulojn antaŭ ol engaĝi la servojn de faktoto en ajna specifa jurisdikcio.

## Referencoj 
Kategorio:Profesioj