open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvatore Di Giacomo

**Salvatore Di Giacomo** (elparolu: *salvaTOre diĜAkomo*) (Napolo, 12-a de marto 1860 - Napolo, 5-a de aprilo 1934) estis itala poeto kaj verkisto, kiu ĉefe verkis en la napola.dekstre|eta|180ra|Salvatore Di Giacomo (ĉ. 1900)

## Vivo 
Salvatore Di Giacomo naskiĝis en Napolo la 12-an de marto 1860 kaj estis la unua filo de la kuracisto Francesco Saverio Di Giacomo kaj de Patrizia Buongiorno. Laŭ la patra volo, post la liceo li ekstudis medicinon; li tamen ne ŝatis tiun fakon kaj lasis la universitaton sen kompletigi ĝin.

Baldaŭ li ekkunlaboris kun napola ĵurnalo, la *Corriere del Mattino*, skribante novelojn. Poste li kunlaboris kun aliaj ĵurnaloj. En 1884 (la saman jaron kiam bedaŭrinde lia patro mortis pro ĥolero) la eldonisto Tocco eldonis lian unuan kolekton de poeziaĵoj, *Sonetti* (= sonetoj).

Ekde 1893 li iĝis bibliotekisto en gravaj bibliotekoj, en 1902 li iĝis sekcia direktoro en la Nacia Biblioteko de Napolo kaj de 1925 ĝis 1932 li estis ties ĉefbibliotekisto.

Salvatore Di Giacomo mortis en Napolo la 5-an de aprilo 1934.

## Verkoj 
Salvatore Di Giacomo verkis multajn poeziaĵojn ĉefe en la napola. Por kelkaj, ekzemple *A Marechiare* (Ĉe Klara Maro) kaj *Era de maggio* (Estis en majo), la muzikistoj Tosti, Costa ktp kreis taŭgajn muzikojn, tiel ke ili iĝis famaj kantoj.

Siajn novelojn Di Giacomo kolektis en du volumoj, *Nella vita* (Dum la vivo, 1903) kaj *Novelle napolitane* (Napolaj noveloj, 1914).

Di Giacomo verkis ankaŭ teatraĵojn, el kiuj la plej fama estas *Assunta Spina* (nomo de la ĉefrolistino, 1909), bazita sur unu el liaj noveloj. Jam en 1915 Assunta Spina estis uzita por senparola filmo.

Aldone, Di Giacomo verkis ankaŭ historiajn librojn, inter kiuj *Storia del teatro San Carlino* (Historio de la teatro Sankta Karleto, 1891).

## Eksteraj ligiloj 
*  Pluraj verkoj de Salvatore Di Giacomo en la origina napola teksto.
*  Kelkaj poeziaĵoj de Salvatore Di Giacomo tradukitaj al Esperanto fare de pluraj esperantistoj.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Prometeismo

**Prometeismo** aŭ prometea sinteno estas etika sinteno, por kiu morala idealo estas memvola subiĝo de unuopulo al la bono de pli grandaj sociaj grupoj aŭ eĉ de la tuta homaro. Oni aludas al mita Prometeo. Ankaŭ ĝi signifas ribelon kontraŭ diaj verdiktoj kaj fortoj de la naturo kaj propran suferon je la nomo de feliĉo de ĉiuj.

Ekzemploj el literaturo povas esti d-ro Rieux el *La pesto* de Albert Camus, Kordian el romantikisma dramo de Juliusz Słowacki, Konrad en la 3-a parto de *Dziady* (Avoj) laŭ Adam Mickiewicz (lia prometea sinteno videblas en Granda Improvizacio), d-ro Judym el *Senhejmuloj* de Stefan Żeromski kaj la biblia Adamo en la verko *Dies irae*  de Jan Kasprowicz.

Nocio, kiu ligiĝas kun la sinteno de Prometeo estas t.n. komplekso de Prometeo, aŭ strebo superregi propran patron. Prometeismo estis ankaŭ politika projekto de Józef Piłsudski kontraŭa al Sovetunio en la intermilita periodo.

## Vidu ankaŭ 
* prometeismo (politiko)

Kategorio:Etiko
Kategorio:Psikoanalizo
Humberside

*Por la nuna oficiala statistika regiono angla, vidi Yorkshire and the Humber*

**Humberside** - proksimuma prononco  - estis administra unuo en norda Anglio, kiu ekzistis inter la jaroj 1974 kaj 1996. Ĝi grupigis la teritorion ambaŭflanke de la estuaro *Humber*, kaj tial ekhavis sian nomon. Multaj lokuloj ne aparte ŝatis la en 1974 novan administran unuon, kaj plunomis sian hejmregionon "orienta Jorkŝiro". Eble pro tiu negranda loka akceptiĝo en 1996 la regiono restrukturiĝis al la nuna oficiala statistika regiono *Yorkshire and the Humber*. La nomo "Humberside" tamen pluvivas en iuj nomoj, ekzemple de la Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside.

[eta|maldekstra|300px|la ponto la [estuaro *Humber* estas la sola trafika konektilo inter la du partoj, kiuj konsistigis la administran unuon *Humberside*]]

## Humberside kaj Esperanto 
* Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside

Kategorio:Graflandoj de Anglio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1974
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1996
Prometeismo (politiko)

**Prometeismo** estis politika kaj intelekta movado en Eŭropo en la intermilita periodo (1921−1939) direktita kontraŭ Sovetunio, celanta al sendependecaj ŝanĝoj ene de la ŝtato, faritaj de la nacioj al kiuj en la jaroj 1918−1921 oni perforte altrudis sovetan sistemon por fine eksplodigi Sovetunion al unuopaj ŝtatoj. La prometea movado kunorganizis kaj materiale apogis en la jaroj 1921−1939 la agadon de kelkaj formigrintaj registaroj kaj sendependecaj organizaĵoj de subigitaj nacioj fare de Sovetunio.

La prometea movado grandparte kreiĝis danke al agado de la Registaro de Ukraina Popola Respubliko en Ekzilo en Varsovio kaj Parizo. Ĝin apogis elmigradaj registaroj: kartvela (Parizo), azera (Istanbulo), de kubanaj kozakoj (Prago), de donaj kozakoj (Prago), kaŭkaza (Istanbulo), armena (Parizo), krimea, Idel-Urala kaj turkestana (Istanbulo, Parizo, Varsovio).

Aliaj centroj de la movado estis Teherano, Berlino, Helsinko kaj Harbino. Daŭriganto de la prometea koncepto estis grandparte Kontraŭbolŝevika Bloko de Nacioj.

## Aktivuloj 
* Tadeusz Hołówko

## Literaturo 
* Marek Kornat, *Ruch prometejski – ważne doświadczenie polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej* (Prometea movado - grava sperto de eksterlanda politiko de la Dua Pola Respubliko), "Nowa Europa Wschodnia", n-ro 2/2008
* Paweł Libera, *Polski prometeizm. Jak ewoluował i jak z nim walczono?* (Pola prometeismo. Kiel evoluis kaj kiel oni batalis kontraŭ ĝi?), "Pressje", Krakovo, volumoj 22-23, 2010, p. 89-97
* Andrzej Nowak, *Przez Ukrainę i Kaukaz na Petersburg: początek drogi do koncepcji prometejskich w polskiej myśli politycznej* (Tra Ukrainio kaj Kaŭkazio ĝis Peterburgo. Komenco de vojo al prometea koncepto en la pola politika penso), "Przegląd Prometejski" (Prometea Revuo)
* Timothy Snyder, *Covert Polish missions across the Soviet Ukrainian border*, 1928-1933, en: Cofini, Silvia Salvatici (a cura di), Rubbettino, 2005 ISBN 88-498-1276-0

## Vidu ankaŭ 
* prometeismo

Kategorio:Politiko de Sovetunio
Landoj de Britio

La Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando, kutime en Esperanto mallongigata Britio, konsistas el kvar landoj: 
* , 
* , 
*  kaj 
* . 

Ene de la unueca suverena ŝtato Britio, Nord-Irlando, Skotlando kaj Kimrio gajnis gradon de aŭtonomeco tra la procezo de transdono de respondecoj de la Parlamento de Britio al la Skota Parlamento, la Nacia Asembleo por Kimrio, la Asembleo de Nord-Irlando kaj al la Asembleo de Londono. La parlamento kaj registaro de Britio decidas pri ĉiuj kromaj aferoj sed ne pri tiuj transdonitaj al tiuj kvar asembleoj. Aparta parlamento aŭ asembleo de Anglio ne ekzistas, do la kvar landoj ne estas traktataj egale ĉi-rilate: Anglio, kiu konsistigas la plimulton de la loĝantaro kaj areon de Britio, restas plene sub la respondeco de la brita parlamento centraligita en Londono.

## Vidu ankaŭ
* Britelira referendumo de 2016

Kategorio:Administraj unuoj de Britio
Kategorio:Politiko de Britio
Zanthoxylum bungeanum

***Zanthoxylum bungeanum*** estas specio de la familio de rutacoj.

## Priskribo 
eta|maldekstra|Nuksoj
Ĝi estas arbusto, kiu altas ĝis 2,5 m. Ĝi havas dornojn, kiuj similas al dornoj de rozoj. Ĝi produktas nuksofruktojn. Oni uzas la nukson kiel spicon.

## Referencoj 
Kategorio:Rutacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Barbirey-sur-Ouche

**Barbirey-sur-Ouche** estas franca komunumo lokita en la departemento de Côte-d'Or en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Barbirey-sur-Ouche etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj kilometre alt du.

## Referenco 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de écho des communes

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Sep fratinoj (kolegioj)

La **Sep Fratinoj** (angle **Seven Sisters**) estas asocio de sep prestiĝaj kolegioj tradicie por virinoj en nordorienta Usono. La sepopo konsistas el:
* Barnard College, en la urbego Novjorko, Novjorkio
* Bryn Mawr College ĉe la periferio de Filadelfio, Pensilvanio
* Mount Holyoke College, South Hadley, Masaĉuseco
* Radcliffe College, kiu en 1999 plene absorbiĝis al kolegio Harvard, parto de universitato Harvard en Kembriĝo (Masaĉuseco)
* Smith College, Northampton, Masaĉuseco
* Vassar College, Poughkeepsie, Novjorkio, kiu ekde 1969 estas kuneduka kolegio por virinoj kaj viroj
* Universitato Wellesley (), Wellesley, Masaĉuseco

La Sep fratinoj estas kvazaŭ ina filio de la Hedera Ligo.

Kategorio:Virinaj organizaĵoj
Instituto de Mez-Orienta Eŭropo

**Instituto de Mez-Orienta Eŭropo** () – pola esplor-evolua unuo de  Ministerio pri Eksteraj Aferoj.

La instituto estis fondita en Lublin en 2002. Sendepende de ĝi ekzistas asocio Societo de la Instituto de Mez-Orienta Eŭropo en Lublin – ne-registara organizaĵo apoganta la instituton, al kiu apartenas kelkcent reprezentantoj de la pola kaj eksterlanda scienca kaj politika vivo – inter aliaj: Władysław Bartoszewski, Maria Janion, Zbigniew Brzeziński, Henryk Samsonowicz, Janusz Tazbir, Norman Davies, Jerzy Axer, Anna Wolf-Powęska, Krzysztof Skubiszewski, Piotr Wandycz.

Iniciato fondi la instituton naskiĝis pro la bezono montri historian kaj kulturan specifon de Mez-Orienta Eŭropo, komprenata kiel teritorio inter Balta Maro, Adriatiko kaj Nigra Maro. La instituto estas organizanto de pluraj internaciaj konferencoj, gvidas eldonan agadon, kiu dokumentas sciencan vivon de la unuo. Ĉefa iniciatinto de ĝia ekesto estas profesoro Jerzy Kłoczowski estinta en la jaroj 2002-2013 direktoro de la instituto. Ekde 2013 nova direktoro estas Mirosław Filipowicz.

Sciencaj esploroj plenumataj en la instituto fokusiĝas pri la historio kaj nuntempo de Mez-Orienta Eŭropo kun aparta konsidero de historio de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.

## Ĉefaj publikaĵoj
* Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie

## Eksteraj ligiloj
* Strona internetowa IESW  interreta paĝo de IMEO
* Instytut Europy Środkowo-Wschodniej en la bazo de sciencaj institucioj de la portalo Nauka Polska (OPI)

Kategorio:Esploraj institutoj pri internaciaj rilatoj 
Kategorio:Ekstera politiko de Pollando
Burnley

**Burnley** estas merkata urbo en la graflando Lancashire de Anglio. Laŭ la censo de 2001 ĝi havis  loĝantojn.

## Rilatoj al Esperanto 
Multajn jarojn Harold Pilling (naskiĝis en 1888, mortis en 1957) estis la plej konata esperantisto de la grupo. Li lernis Esperanton en 1908, plurajn jarojn estis la prezidanto de la urba Esperanto-grupo, kaj en 1956 elektiĝis fratulo de Brita Esperanto-Asocio. Malpli konata estas J. Simpson, n-ro 13996 en la esperantista adresaro, kiu lernis la lingvon jam en 1906.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300px|la historia palaco *Towneley Hall*

Kategorio:Urboj de Lancashire
Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie

**Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie** (Jarlibro de la Instituto de Mez-Orienta Eŭropo) – scienca periodaĵo eldonata de la Instituto de Mez-Orienta Eŭropo en Lublin ekde 2003. En ĝi publikiĝas sciencaj artikoloj, recenzoj, raportoj kaj nekrologoj de mortintaj sciencistoj.

## Eksteraj ligiloj
* Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie 

Kategorio:Jarlibroj
Simon Serfőző

**Simon Serfőző** [ŝimon ŝerfOzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Serfőző Simon** estas hungara poeto, verkisto.

Simon Serfőző Simon naskiĝis la  en Zagyvarékas.

## Biografio 
Simon Serfőző komence estis simpla laboristo en Budapeŝto inter 1958–1962, poste li estis kelkajn monatojn ĵurnalisto. Inter 1962–1965 li estis soldato, poste li estis kulturisto en Miskolc. En 1967 li edziĝis, ekde la sekva jaro li estis redaktoro ĉe diversaj literaturaj revuoj. Post jaroj li havis postenon ankaŭ en la verkista societo.  Li ricevis premiojn ekde 1970, premion Kossuth en 2016.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hozzátok jöttem* (1966) - poemaro
* *Amíg élünk* (1978) - raportoj
* *Bűntelenül* (1982) - poemaro
* *Gyerekidő I.-III.* (1986-2002) romano
* *Rémhírvívők* (1988) - dramoj
* *Félország, félvilág (1995) - elektitaj poemoj
* *Megfordult égtájak'' (2007)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 30-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografieto kun foto

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Hungaraj kulturistoj
Luterana preĝejo (Óbuda)

La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en la ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Óbuda.

## Historio 
La luterana grupo kreiĝis jam en 1843, sed oni komencis kolekto monon por la konstruado jam en la 20-a jarcento. La mono perdiĝis post la 1-a mondmilito. La municipo donacis parcelon en 1933. Post 2 jaroj la preĝejo jam estis preta. Dum la 2-a mondmilito la orgeno plene bruliĝis, pli frue en 1940 estis farita de Aladár Zalánfy kaj aliaj. Oni aprezis la orgenon la plej bona en Hungario.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola ĉe stratangulo. La fasado estas malsimetria, en la maldekstra parto la turo altiĝas. Ekstre oni metis memortabulon pri Mátyás Dévai Bíró. Ĉefa ornamaĵo de la interno estas la kasona plafono. Pli malsupre ĉe la enireja kaj tura flankoj galerio etendiĝas. En la sanktejo granda kruco estas videbla. La altaro estis renovigita en 1989.

Ekstera apartenaĵo (same historia monumento) estas aparta domo por loĝejoj de la pastroj.

## Fontoj 
* hungare
* globa panoramo
* hungare kun fotoj

Dosiero:Evangelikus templom. (333. számú műemlék). DK. - Budapest.JPG|Luterana preĝejo en Óbuda
Dosiero:Evangelikus paplak. (333. számú műemlék). - Budapest.JPG|Aparta domo por la pastraj loĝejoj
Dosiero:Evangelikus templom. (333. számú műemlék). Kapu. - Budapest.JPG|Enirejo de la preĝejo
Dosiero:Evangelikus templom. (333. számú műemlék). Dévai Bíró Mátyás. - Budapest.JPG|Memortabulo pri Mátyás Dévai Bíró

Budapeŝto
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Marek Dziekan

**Marek Marian Dziekan** (naskiĝis la  en Pacanów (distrikto Busko) estas profesoro doktoro habilita, estro de la Katedro de Proksima Oriento kaj Norda Afriko ĉe Lodza Universitato, laboranto de la Katedro de Arabistiko kaj Islamistiko ĉe Varsovia Universitato kaj de la Laborejo pri la araba lingvo kaj kulturo ĉe Toruna Universitato kaj prezidanto de la Programa Konsilio de Interfakultataj Individuaj Humanismaj Studoj en Lodza Universitato. Li finis Ĝeneralklerigan Liceon en Tarnów.

Marek Dziekan estas aŭtoro de pluraj sciencaj laboraĵoj, popularsciencaj kaj de tradukoj. Li okupiĝas pri la historio de araba-islama civilizo, klasika kaj nuntempa islamo.

Kune kun profesoro Janusz Danecki estis spertulo de multaj amaskomunikiloj dum la Iraka milito. De la komenco negative opiniis usonan agadon kun la "maniero enkoduki demokration en Irako".

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Arabia magica: wiedza tajemna u Arabów przed islamem* (Magia Arabio. Sekreta scio ĉe araboj antaŭ islamo), Warszawa 1993, ISBN 83-900564-6-1
* *Symbolika arabsko-muzułmańska. Mały słownik* (Araba-islama simboliko. Malgranda vortaro), Warszawa 1997, ISBN 83-7192-019-9
* *Arabowie. Słownik encyklopedyczny* (Araboj. Enciklopedia vortaro) (redaktoro), Warszawa 2001, ISBN 83-01-13468-2
* *Historia Iraku* (Historio de Irako), Warszawa 2002, ISBN 83-88938-21-5
* *Pisarze muzułmańscy VII-XX w. Mały słownik* (Islamaj verkistoj de la 7-a ĝis la 20- jarcentoj), Warszawa 2003, ISBN 83-7192-201-9
* *Irak. Religia i polityka* (Irako. Religio kaj politiko), Warszawa 2005, ISBN 83-7151-695-9
* *Cywilizacja islamu w Azji i Afryce* (Civilizo de islamo en Azio kaj Afriko), Warszawa 2007, ISBN 83-05-13504-7
* *Dzieje kultury arabskiej* (Historio de la araba kulturo), Warszawa 2008, ISBN 978-83-01-15450-9

## Bibliografio 
* *Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny* (Nuntempaj polaj sciencistoj. Biografia vortaro), 5-a volumo: Suplemento A-Ż, Ośrodek Przetwarzania Informacji (Centro pri Transformo de Informo), Warszawa 2006

Kategorio:Polaj orientalistoj
Primitiva baptismo

eta|Mount Tabor PBC, primitiva baptisma kirko en Indianao
**Primitiva baptismo** estas movado inter baptismaj kristanoj, ĉefe en Usono. Ili apartiĝis de aliaj baptismaj grupoj en la fruaj jaroj de la 19-a jarcento, ĉefe pro malakordo kun la ĝenerala baptisma inklino al misiaj societoj, kontraŭalkohola agitado, ktp. Ĝenerale ili estas pli kalvinismaj ol la cetera baptismanaro, uzas alkoholan vinon en la eŭĥaristio, kantas en la kirkoj sen instrumenta akompano, ktp.

Kategorio:Baptismo
Tristagma uniflorum

***Tristagma uniflorum*** (inkaa ajlo) estas staŭda, unukotiledona planto. Ĝi apartenas al la familio amarilidacoj.

## Priskribo 
Ĝi havas bulbon. Folioj estas bazaj kaj bendaj. Floroj estas blankaj aŭ bluaj.

## Disvastiĝo 
Inkaa ajlo originas el Sudameriko.

## Manĝeblo 
Oni povas manĝi la florojn kaj la foliojn kiel kondimentojn.

## Referencoj 
Kategorio:Amarilidacoj
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Neotropiso
Anna Kinberg Batra

**Anna Maria KINBERG BATRA** (naskiĝis  en *Skärholmen*, Stokholmo) estas sveda politikisto kaj estis partiestro de la konservativa partio (*Moderaterna* = la Moderuloj) ekde 2015. Ŝi sekvis post Fredrik Reinfeldt, kiu antaŭe estis partiestro de la Moderuloj kaj ĉefministro de Svedio, post la parlamentaj balotoj de 2014 en Svedio, en kiu gajnis socialdemokrato Stefan Löfven super la konservativa kvarpartia alianco.

Estante la partiestro de la plej granda opozicia partio, ŝi estis la plej probabla kandidato por defii la oficantan ĉefministron en la venontaj parlamentaj balotoj en 2018. En 2017 ŝi demisiis pro manko de partiinterna subteno.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Aida Hadžialić

**Aida HADŽIALIĆ**  (naskiĝis  en Foča, Bosnio-Hercegovino, tiam Jugoslavio) estas sveda politikisto de la Socialdemokratoj kaj ekde 2014 ĝis 2016 sveda ministro pri gimnazia kaj postgimnazia klerigo en la registaro Löfven.

Kiam ŝi estis 5 jarojn aĝa, ŝia familio fuĝis pro la interna jugoslavia milito al Svedio. Kiel etnaj bosnoj, ili estis forpelitaj de serbaj naciistoj.

Kun nur 27 jaroj, Hadžialić fariĝis la plej juna ministro iam en svedia registaro. Ŝi ankaŭ estas unu el la unuaj islamaj anoj de svedia registaro.

La 13-an de aŭgusto 2016 ŝi anoncis sian demision post kiam ŝi estis ŝoforinta aŭton kun 0,2 ‰ da sangalkoholo.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj ministroj
Kategorio:Ministroj pri edukado
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Tulo (teksaĵo)

[eta|[Geedzeco|Novedzino kun vualo el tulo]]
**Tulo** estas ŝtofo el maŝoteksaĵo; ĝi estas grava parto de punto. Tulo haveblas en diversaj fajnecoj, de juteca rubando ĝis tre fajna gazo. Tulo tre taŭgas por edziĝ- kaj vespermodo, pro la travidebleco. Antaŭe ĝi estis permane farita kaj ĉiu speco de punto havis ĝian propran tulo-patroneon.

Tulo nomiĝis laŭ la franca urbo Tulle, kiu iam estis la centro de tuloproduktado.

## Vidu ankaŭ 
* Tula subjupo

[eta|meza|400ra|Detalo de strio da [Meĥleno|meĥlena punto (pligrandigita)]]

Kategorio:Arto
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Teksaĵoj
Ŝelhoj

La **ŝelhoj** - propra nomo singulare ⴰⵛⵍⵃⵉ, latinliterigite *aŝelḥi* aŭ *aŝlḥi*, plurale ⵉⵛⵍⵃⵉⵢⵏ, *iŝelḥijen* aŭ *iŝlḥijn*, france *chleuhs* - estas etno de la berbera etnaro. La ŝelĥoj tradicie loĝas en la centraj montaroj en Maroko, en la Supera Atlaso kaj Anti-Atlaso, kaj en la baseno *Sus* en la sudo de la lando (iuj etnanoj elmigris al la grandaj marbordaj urboj de Maroko, kaj al la Eŭropa Unio, precipe Francio, Belgio, Nederlando kaj Germanio). Ili parolas la ŝelhan lingvon, kiu laŭ la censo de 2004 tiam havis proksimume 4 milionojn da parolantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Maroko
Jurij Krimov

**Jurij KRIMOV** () estas pseŭdonimo de soveta romanisto **Jurij Solomonoviĉ Beklemiŝev** (Ю́рий Соломо́нович Беклеми́шев; 19a de Januaro 1908 – 20a de Septembro 1941). La variantoj **Juri Krimov** kaj **Iurij Krimov** estas oftaj transliterumaĵoj. La romano *Tankisto "Derbent"* de Jurij Krimov (1938) portretas sovetiajn komercistajn maristojn estantajn transformitajn fare de la Staĥanov-movado.

## Vidu ankaŭ 
* Socialisma realismo

## Notoj 
## Traduko 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* *The Tanker *Derbent*.* PDF anglalingva traduko el Archive.org.

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Sankt-Peterburgo
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Socialisma realismo
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Sovetianoj de la Dua Mondmilito
Staĥanov-movado

[eta|[Aleksej Grigorieviĉ Staĥanov kun kolega ministo.]]
eta|altdekstre|Soveta Medalo por Laborvaloro.
En soveta historio kaj ikonografio, **Staĥanovito** () sekvas la ekzemplon de Aleksej Grigorjeviĉ Staĥanov, uzante fortan laboron aŭ tajlorismajn efikojn por super-plenumi laboron. Li prenas nomon de Aleksej Staĥanov kiu laŭdire produktis 102 tunojn da karbo en unu skipo, la 31-an de aŭgusto 1935 en karbomino kiel minhakisto en Donecka baseno. Tiel li troplenumis 13-oble la validan labornormon.

*Staĥanovismo* estas tendenco labori super la normalaj laborniveloj.

*Staĥanovisto* estis tia laboristo, kiu laboris super la normalaj laborniveloj.

## Literaturo 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Tajlorismo
* Aleksej Staĥanov

Kategorio:Ekonomio de Sovetunio
Iván Rodé

**Iván RODÉ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rodé Iván** estis hungara kuracisto, profesoro, radiologo.

Iván Rodé http://www.elitmed.hu/upload/pdf/emlekezes_rode_ivanra_halalanak_20_evfordulojan_1910_1989-3962.pdf  naskiĝis la  (aŭ ) en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Rodé frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1936. Post siaj studoj li laboris en la radiologia instituto, kie li estis ĉefkuracisto en 1952. Pli frue en 1946 li estis nomumita privata profesoro. En 1952 li kandidatiĝis, post 5 jaroj li doktoriĝis. En 1958 li uzis la unua en la lando la unuan radiadon helpe de kobalto. Li partoprenis en 1970 en establado de katedro pri onkologio-radiologio. En 1980 li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A rádiumtherápia alapelvei* (1948)
* *A rák sugárterápiája* (1952)
* *Őszinte szavak a rákról* (Sinceraj vortoj pri la kancero), 5 eldonoj inter 1957 kaj 1977
* *Die kli¬nischen und strahlenbiologishcne Wigen¬schaften des Melanoblastoms* (1962)
* *A konvenciós sugárterápia indikációs területe a rosszindulatú daganatok kezelésében* (1976)
* *Klinikai onkoradiológia* (1984)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Erzsébet Róna

**Erzsébet Róna** [erĵEbet rOna], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Róna Erzsébet** estis hungara-usona fizikisto, kemiisto, geofizikisto. Ŝia nomo estis en Usono *Rona, Elizabeth*.

Erzsébet Róna http://tudosnaptar.kfki.hu/r/o/rona/ronapant.html naskiĝis la  en Budapeŝto. Ŝi mortis la  en Oak Ridge, Tenesio.

## Biografio 
Erzsébet Róna devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon (PhD) en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1911. En la sekva jaro ŝi esploris en Berlino, poste en Karlsruhe ĝuste tiam, kiam oni malkovris la izotopojn. En 1914 ŝi plulernis en Londono, sed pro la 1-a mondmilito ŝi devis hejmenveni. Ŝi iĝis kolego de George de Hevesy. Post la mondomilito ŝi instruis en la universitato, sed la sekvantaj revolucioj faris maltaŭga la laboron. Ŝi vojaĝis al Berlino, Vieno kaj Parizo. En la lasta urbo ŝi esploris kun Irène Joliot-Curie. Ekde 1928 ŝi ĉiusomere esploris en Svedio. En 1938 pro la nazia danĝero ŝi iris al Svedio, Norvegio, fine al Hungario. En 1941 jam Hungario estis batalanta lando, tial ŝi migris al Usono, kie ŝi instruis aŭ esploris, sed ŝi apartenis al tiu granda stabo, kiu evoluis la atombombon. Ŝi ricevis aŭstran premion en 1933.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A rádium-emanáczió diffúzióállandója és atomátmérője* (1917)
* *Absorptions- und Reichweitenbestimmungen an "natürlichen" H-Strahlen* (1926)
* *Verdampfungsversuche an Polonium in Sauerstoff und Stickstoff* (1935)
* *Argonne National Laboratory, ed. Exchange reactions of uranium ions in solution* (1948)
* *A method to determine the isotopic ratio of Thorium-232 to Thorium-230 in minerals* (1957)
* *Geochronology of Marine and Fluvial Sediments* (1964)
* *How it came about: Radioactivity, Nuclear Physics, Atomic Energy* (1978)

## Fontoj 
* http://jnm.snmjournals.org/content/23/1/78.full.pdf 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Guru Lehna Angad

**Guru Lehna Angad**, **Angad Dev Ji** (naskiĝis la 31-an de marto 1504 en Sarae Naga, Panĝabo (Barato), mortis la 28-an de marto 1552) - la dua el 11 guruoj de sikismo. La filo de Dolna, kies patro estis Narayana Das Trehan, devenanta el la domo Matte-di-Saraj.

En 1538 guru Nanak elektis Lehna, sian disĉiplon, kiel sian sekvanton. Lehna Angad iĝis la dua guruo daŭrigante laboron de la fondinto Nanak.

Ĉiujare li kondukis grupon de hinduaj konfesantoj al templo en Ĝvalmukhi (Himaĉal-Pradeŝo). Januare 1520 li nuptis Mata Khivi kaj havis du filojn (Dasu kaj Datu) kaj du filinojn (Amro kaj Anokhi). Li forlasis vilaĝon, en kiu edukiĝis timante invadon de Babur. Post tio la familio setlis en Khadur Sahib.

Li iĝis sikho post aŭskulto de himno recitata de Nanak dum pilgrimo al Kartarpur, en Panĝabo (Pakistano)

Post morto de Nanak, kiu okazis la 22-a de septembro 1539 iĝis lia sekvanto.

Guru Angad Dev Ji enkondukis novan alfabeton konatan kiel Gurumuĥi-ortografio kaj modifis malnovan panĝaban alfabeton. Baldaŭ la skribsistemo iĝis tre populara kaj estis uzata de homoj. Li verkis la unuan biografion de guru Nanak.

En la aĝo de 48 jaroj mortis.

## Eksteraj ligiloj 
* sikhs.org
* sikh-History.com 
* allaboutSikhs.com

Kategorio:Baratanoj
Kategorio:Inventintoj de skribsistemoj
Kategorio:Barataj verkistoj
Fjodor Gladkov

**Fjodor Vasilyevich Gladkov** aŭ *Feodor* (; naskiĝis la , mortis la ) estis soveta verkisto laŭ la reguloj de Socialisma realismo. Gladkov aliĝis al komunisma grupo en 1904, kaj en 1905 iris al Tiflis (nuna Tbiliso) kaj estis arestita tie pro revoluciaj aktivaĵoj. Li estis kondamnita al ekzilo trijara. Li poste translokiĝis al Novorossijsk. Inter aliaj postenoj, li servis kiel redaktoro de la gazeto *Krasnoje Ĉernomorje*, sekretario de la ĵurnalo *Novij Mir*, speciala korespondanto por *Izvestija*, kaj direktoro de la Literatura instituto Maksim Gorkij en Moskvo el 1945 al 1948. Li ricevis la Premion Stalinon (en 1949) pro sia literaturaj atingoj, kaj estis konsiderita klasika verkisto de soveta socialisma realisma literaturo.

## Publikigitaj verkoj 
* *Allumen* (1900)
* *Post laboro* (1900)
* *Maksuitka* (1901)
* *Antaŭ forta laboro* (1903)
* *Ili foriris al milito* (1904)
* *La inspektorado* (1905)
* *Tri en unu kabano* (1905)
* *La marĝenuloj* (1908)
* *La abismo* (aŭ *La nura filo*) (1917)
* *Printempaj burĝonoj*(1921)
* *Arda ĉevalo* (1922)
* *Betono* (1925)
* *La prizono de malnova sekreto* (1926)
* *La cefalopodulo* (1927)
* *Energio* (1932–1938)
* *La betularo*(1941)
* *La bruligita animo* (1943)
* *La promeso* (1944)
* *Historio de mia infanaĝo* (1949)
* *La eksterleĝuloj* (1950)
* *Malbonaj tagoj* (1954)
* *Juneco senripoza* (nefinita)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Soveta Literaturo

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Socialisma realismo
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Proleta literaturo
Zsigmond Róna

**Zsigmond Róna** [ĵigmond rOna], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Róna Zsigmond** estis hungara meteologiisto, instruisto. Lia familia nomo estis *Neumann* ĝis 1884.

Zsigmond Róna http://tudosnaptar.kfki.hu/r/o/ronazs/ronazspant.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Turdos (nuntempa Tvrdošín en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsigmond Róna akiris pedagogian diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1883. Li instruis en gimnazio en Budapeŝto ĝis 1888, poste li laboris en la meteologia instituto. Inter 1912 kaj 1927 li estis ties institutestro, li ankaŭ redaktis meteologian revuon. En 1927 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn en 1896 kaj 1900. Li okupiĝis precipe pri klimato de la lando.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Légnyomás a magyar birodalomban 1861 – 1890-ig* (1897)
* *Magyarország hőmérsékleti viszonyai* (1904)
* *Das Klima von Ungarns* (1911)
* *Meteorológiai megfigyelések kézikönyve* (1925)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 57-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Estiĝo de la Tero kaj de la Homo

***Estiĝo de la Tero kaj de la Homo*** estas la titolo de libro popularscienca fare de Leander Tell. En ĝi troviĝas antaŭparolo de Carl Støp-Bowitz. Eldonis ĝin Eldonejo Stafeto el La Laguna (Tenerifo) en 1971.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Geologio
Kategorio:Petrologio
Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Matvej Blanter

eta|Naskoloko de Matvej Blanter.
**Matvej Isaakoviĉ Blanter** () (La  [laŭ julia kalendaro: 28a de januaro.] 1903 – 27a de septembro 1990) estis unu el plej elstaraj komponistoj de popolaj kantoj kaj kinmuziko en Sovetunio. Inter multaj aliaj verkoj, li verkis la internacie faman "Katjuŝa" (1938), kantita ĝisnune en multaj landoj tra la tuta mondo. Li estis aktiva kiel komponisto ĝis 1975, produktante pli ol du mil kantojn.

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Rusiaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj komponistoj de filmomuziko
József Romhányi (kuracisto)

**József Romhányi** [jOĵef romhAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Romhányi József** estis hungara kuracisto, profesoro kaj pediatro, do infankuracisto. Lia familia nomo ĝis 1935 estis *Reichenbach*, lia frato estis György Romhányi.

József Romhányi http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=romhanyi naskiĝis la  en Szár. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Romhányi akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1932, sed en la lernojaro de 1929 li studis en la universitato de Berlino. Post la diplomo li laboris en la universitataj instituto aŭ kliniko ĝis 1946. En 1938 li akiris fakdiplomon pri infankuracado. Inter 1945 kaj 1952 li estis ĉefkuracisto en hospitalo de Csepel, poste li revenis al la kliniko. En 1961 li estis nomumita docento, en 1966 titulara universitata profesoro. Li ricevis unufoje premion. Li pensiuliĝis en 1974. 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj hematologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ŝelha lingvo

La **ŝelha lingvo** - memnomata ⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜ, latinliterigate *taŝelhit*, prononco laŭ dialekto *tašǝlḥit ~ tašǝlḥᵃit ~ tašǝlḥiyt*, france *Chleuh* aŭ *Souss-Tamazight* - estas la lingvo de la ŝelhoj - propra nomo singulare ⴰⵛⵍⵃⵉ, latinliterigite *aŝelḥi* aŭ *aŝlḥi*, plurale ⵉⵛⵍⵃⵉⵢⵏ, *iŝelḥijen* aŭ *iŝlḥijn*, france *chleuhs* - kiuj apartenas al la berbera etnaro. La ŝelĥoj tradicie loĝas en la centraj montaroj en Maroko, en la Supera Atlaso kaj Anti-Atlaso, kaj en la baseno *Sus* en la sudo de la lando (iuj etnanoj elmigris al la grandaj marbordaj urboj de Maroko, kaj al la Eŭropa Unio, precipe Francio, Belgio, Nederlando kaj Germanio). Laŭ la censo de 2004 en Maroko la lingvo tiam havis proksimume 7 milionojn da parolantoj. Laŭ klasifiko, la ŝelha apartenas al la afrikazia kaj en ĝi al la berbera lingvaro.

## Vidu ankaŭ
* Masmuda
* Tamaziga
* Norma maroka tamaziga lingvo

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoj de Maroko
Kastelo de Tata (Hungario)

La **Kastelo de Tata** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Esterházy** [esterhAzi]) estas baroka kastelo en urbo Tata.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Tata

## Historio 
Miklós József Esterházy konstruigis la kastelon inter 1760 - 1776 laŭ projekto de Jakab Fellner. Dum la konstruado oni profitis ankaŭ ŝtonojn de la apuda fortikaĵo. La konstruaĵo kelkfoje havis rolon en la hungara historio.
* En 1809 Francisko la 1-a (Aŭstrio) rifuĝis al la kastelo, poste tie li subskribis la pacodiktaton, kiu finis la militon kontraŭ Napoleono.
* Dum la Hungara revolucio de 1848 tie loĝis Artúr Görgey, poste aliflanke Julius Jacob von Haynau.
* En 1897 dum armea ekzercado tie loĝis Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) kaj Vilhelmo la 2-a (Germana Regno). Honore de tio oni instalis en la mondo la unua lampojn, kiuj lumis per etinoj.
* En 1921 tie loĝis antaŭ kaj post la puĉo la lasta hungara reĝo Karolo la 1-a (Aŭstrio), reĝino Zita de Bourbon-Parma, magnato Gyula Andrássy (pli juna), grafo István Zichy.
eta|Fasado de la kastelo

Depost tuj la 2-a mondmilito ĝis la fruaj 1990-aj jaroj en la kastelo psikiatriejo funkciis.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa brikoforma kastelo situas sola ĉe Fiŝlago de Tata (Hungario), sed ambaŭflanke la ornamaj pordoj faras kontaktojn kun aliaj domoj. La fasado estas simetria, en ambaŭ flankoj malaltaj kvadrataj turoj estas videblaj, ili estas rizalitoj. Apartenaĵoj de la kastelo estas la apuda kasteleto, stalo kaj similaj domoj. Ili formas kun la kastelo kvadraton, interne trapeza korto etendiĝas.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto

Tata
Tata
Kategorio:Tata (Hungario)
Draĥmo (moderno)

eta|Monbileto de kvin draĥmoj el 1912
**Draĥmo** aŭ **drakmo** (greke: δραχμή ; multnombro δραχμές ) estis greka monero enkondukita en 1833 kaj uzata ĝis jaro 2002, kiam anstataŭis ĝin la eŭro. La nomo venas de la antikva draĥmo. La kodo laŭ ISO 4217 estas grd. Ĝin produktis kaj cirkuligis la Banko de Grekujo ekde 1928 kaj antaŭe la Nacia Banko de Grekujo.

Oni subdividis la draĥmon kiel po cent *leptoj* (λεπτό , multnombro λεπτά ).

## Historio 
Greka draĥmo estis oficiala valuto de Grekio en kelkaj periodoj de ĝia historio. Reĝlando Grekio estigis la draĥmon anstataŭ la fenikso, en 1832.

En 1868 draĥmo kuniĝis kun la latinida valuta unio. Ekde tiam do la draĥmo valoris kiel 0,29 gramoj da oro aŭ kiel 4,5 gramoj da arĝento, same kiel la belga franko, kiel la franca franko, kiel la svisa franko kaj kiel la itala liro; kaj oni povis uzi la grekan draĥmon ankaŭ en Belgujo, en Francujo, en Svislando aŭ en Italujo.

Fakte ekde la komenco de la Unua Mondmilito, oficiale ekde 1926, draĥmo ne plu anis je la latinida unio pro la malfondiĝo de tiu unio.

Pro grandega inflacio, en novembro 1944 oni decidis enkonduki novan draĥmon, la duan: 50 000 000 000 malnovaj draĥmoj po valoris unu novan draĥmon.

Sed ankaŭ tiu ege inflaciis, kaj do en 1953 Grekujo aliĝis al la ekonomia modelo de Bretton Woods. En 1954 la lando enkondukis ree novan (trian) draĥmon: mil "duaj draĥmoj" tiam valoris po unu "trian"; kaj oni decidis, ke la tria draĥmo valoru fikse 30 Usonajn dolarojn. Sed en 1973 Grekujo forlasis la Bretton-Woods-sistemon, kaj ekde tiam la draĥmo valoris malpli kaj malpli rilate al la dolaro.

La , Grekujo akceptis la Eŭropan Valutoŝanĝan Mekanismon 2-an: oni fiksis la kurzon inter draĥmo kaj eŭro kiel po 340,75 draĥmoj por unu eŭro, kun maksimuma malsamiĝo je 15%. La eŭron oni fakte enkondukis la .

Nun kelkaj partioj postulas, ke oni reenkonduku la drakmon, ekzemple Drakmo Greka Demokratia Movo Kvin Steloj fondita en majo 2013 de Theodoros Katsanevas.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Resumo pri la historio de la draĥmo 
* Oficialaj informoj pri la draĥmo de la banko de Grekujo: greke kaj angle
* De la obolo al la draĥmo kaj de la draĥmo al la eŭro  

Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Grekio
Kategorio:Historio de Grekio
Talibana Movado de Pakistano

**Talibana Movado de Pakistano** (; mallongigite, **TTP**) estas alianco de diversaj grupoj bazitaj en la Federacie Administrataj Tribareoj de norda Pakistano. En ĝi membras plej multaj, kvankam ne ĉiuj, pakistanaj grupoj sin nomantaj "Talibanoj". Ĝi formiĝis en decembro 2007 kiam ĉ. 13 grupoj kuniĝis sub la gvidado de Baitullah Mehsud. Inter la asertitaj celoj de la Movado estas rezisto kontraŭ la Pakistana ŝtato, aplikado de sia interpreto pri ŝario, kaj unueca kontraŭagado al la NATO-armeo en Afganio.

TTP ne estas rekta filio de la afgania talibana movado gvidata de Aĥtar Mansur. La du grupoj havas apartajn historiojn, strategiajn celojn, kaj interesojn, kvankam ili estas etne kaj religie parencaj. La afgania talibano fokusigas sian agadon kontraŭ la afgania registaro kaj la internacia armea koalicio en tiu lando, kaj strikte evitas atakojn kontraŭ Pakistano, sed TTP ĉefe, ja preskaŭ ekskluzive celumas Pakistanon kvankam ĝi pretendis respondecon ankaŭ pri du atakoj en Usono.

eta|Fazlullah, nuna emiro de TTP
Maulana Fazlullah fariĝis la estro de TTP malfrue en 2013; en 2014 TTP disiĝis en almenaŭ kvar frakciojn, sed en 2015 ĝi iomagrade reunuiĝis. Unu el la frakcioj estas Ĝamaat ul-Ahrar, kiu pretendis respondecon por bombatako en parko en Lahoro paske de 2016, en kiu mortis pli ol 70 homoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
Bazita sur informoj en la angla Vikipedio.

Kategorio:Pakistano
Kategorio:Terorismo
Draĥmo (antikvo)

[eta|Drakmo el [Ateno de la 5-a jarcento a.K., Muzeo de la Antikva Agoro de Ateno.]]
**Draĥmo** aŭ **drakmo** estis monero uzita en multaj helenaj ŝtatoj laŭlonge de la historio. Jen la valoro rilate al aliaj tiutempaj moneroj:
:1 talanto = 60 minoj = 6000 draĥmoj
:1 mino = 100 draĥmoj
:1 statero = 2 draĥmoj
:1 draĥmo = 6 oboloj

Laŭ Francisko Azorín **drakmo** estas *Antikva grekoromana arĝenta monero, peza 3 ĝis 6 gr.* Kaj li indikas etimologion el greka *drakme*, el *draka* (etaĵo), kaj de tie la latina *drachma*. Li referencas ankaŭ la terminon *bidrakmo*, *tetradrakmo*, *heksadrakmo*, *okadrakmo* kaj *dekadrakmo*.

## Notoj 
Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Antikva Grekio
Aurél Tillai

**Aurél Tillai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tillai Aurél** estas hungara dirigento, komponisto, korusestro, profesoro.

Aurél Tillai https://hu.wikipedia.org/wiki/Tillai_Aur%C3%A9l naskiĝis la  en Pécs.

## Biografio 
Aurél Tillai frekventis pedagogian altlernejon en sia naskiĝurbo inter 1949–1952 kaj inter 1954–1960, poste li lernis en instituto ĝis 1966. Ekde 1952 li instruis en la menciita altlernejo, kie post jaroj li iĝis docento, fine profesoro. Li debutis kiel dirigento en 1958, kiel korusestro en 1965. Ekde 1982 li instruis en Scienca Universitato Janus Pannonius, li dirigentis la universitatan koruson 44 jarojn. Li verkas lernolibrojn, studojn, li komponas muzikaĵojn. Li ricevis premiojn aŭ memormedalojn ekde 1976, fine premion Kossuth en 2016.

## Elektitaj disĉiploj 
* Csaba Kutnyánszky

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
21472 Stimson

'*21472 *Stimson'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *George Stimson*, kiu mentoris unu finalist(in)on de la scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, *Intel Science Talent Search* de 2005. Li instruas ĉe la *San Dieguito High School Academy'' de Encinitas (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
21475 Jasonclain

'*21475 *Jasonclain'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jason Bernard Clain*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2006 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la *Greenwich High School'' en Greenwich (Konektikuto, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Zbigniew Gołąb

**Zbigniew Gołąb** (naskiĝis la 16-an de marto 1923 en Nowy Targ, mortis la 24-an de marto 1994 en Ĉikago) – pola lingvisto kaj slavistikisto.

## Vivo 
Zbigniew Gołąb dum la dua mondmilito en 1944 iĝis kontraŭgermana partizano. La saman jaron estis arestita de germanoj, ektroviĝis en malliberejo, de kiu fuĝis tuj antaŭ liberigo de Krakovo flanke de Ruĝa Armeo. Post magistriĝo en Vroclavo en 1947, unu jaron (1948–1949) pasigis en komunista malliberejo pro aparteneco al Pola Enlanda Armeo, poste liberigita. Lingvistikajn studojn perfektigis en Jagelona Universitato ĉe profesoroj Jerzy Kuryłowicz, Tadeusz Milewski, Tadeusz Lehr-Spławiński kaj Franciszek Sławski, tie ĉi doktoriĝis en 1958. Estante ligita kun Katolika Universitato en Lublin (kie estis lekciisto en la jaroj 1952–1961), samtempe de 1956 komencis esploran laboron en la Laborejo de Praslava lingvo en Krakovo ĉe Slavistika Instituto de Pola Scienca Akademio. Sian doktorecon dediĉis al du makedonaj dialektoj en Sochos (Tesaloniko (provinco) kaj Visoka (Provinco Karĝali), kiujn registris antaŭ la dua mondmilito Mieczysław Małecki. En 1962 forveturis lekcii en la Fakultato de Slavaj Lingvoj kaj Literaturoj de la Universitato de Ĉikago, kie restis ĝis sia morto. Malgraŭ disiĝo kun la patrujo neniam rompis emociajn kaj sciencajn kontaktojn. Membro de reaktivigita Pola Akademio de Scipovoj, ĉeesta en polaj revuoj kaj sciencaj societoj. En Ĉikago partoprenis en la vivo de la pola diasporo, interalie kiel membro kaj prezidanto de Ĉikaga Filio de Pola Scienca Instituto en Ameriko. En 1972 iĝis membro de Makedona Akademio de Sciencoj kaj Artoj.

## Sciencaj atingoj 
Atingaĵoj de Zbigniew Gołąb estas 4 monografioj kaj preskaŭ 100 artikoloj, kiuj grupiĝas en kelkaj temgrupoj. Li komencis de problemoj de la pola lingvo, sed la mondan agnoskon alportis al li laboraĵojn pri Balkana duoninsulo (problemo de la makedona lingvo kaj arumana dialekto, al kiu atribuis esencan rolon en disvastigo de balkanismoj). Postajn laboraĵojn koncernis ĝeneralan lingvistikan temaron, precipe pri la sintaksa tipologio (de ĝi li generis novajn gramatikajn terminojn). Finfine grandega kvanto de publikaĵoj pri liaj esplorrezultoj pri la problemo de etnogenezo de slavoj, slavaj etimologio kaj vortaroj. Plurjara laboro bazita sur lingvaj atestoj, geografiaj kaj historiaj alportis la sintezon: ''The Origins of the Slavs. A Linguist's View* eldonita de Slavica Publishers Inc. Columbus, Ohio en 1992. Nur post dek jaroj post morto de la aŭtoro aperis la pola traduko titolita *O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych* (Pri la deveno de slavoj lume de lingvaj faktoj). La libro estas unu el pli novaj prilaboraĵoj situantaj prapatrujon de slavoj dekstre de la meza Dnepro.

## Bibliografio 
* Biografio de Władysław Sędzik [en:], Zbigniew Gołąb, *O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych*, Kraków 2004, p. 407, ISBN 83-242-0528-4

## Eksteraj ligiloj 
* Zbigniew Golab, *Slavic Languages & Literatures*, postmorta notaĵo en la angla lingvo
* *In memoriam Zbigniew Golab'', 

Kategorio:Polaj lingvistoj
21476 Petrie

'*21476 *Petrie''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomata en memoro de la brita egiptologo William Matthew Flinders Petrie (1853–1942), nepo de la brita vojaĝesploristo Matthew Flinders. Liaj metodoj de skrupula prifosado, registrado kaj sekvenca datado fariĝis norma praktiko en tiu kampo. Li estis nomita la patro de la moderna arkeologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Boris Ioganson

**Boris Vladimiroviĉ Ioganson** (, naskiĝis la , mortis la ) estis pentristo de Rusio.

## Biografio 
Ioganson naskiĝis en Moskvo. La svedaj prauloj de lia patro rusigis la familian nomon "Johanson"" en "Ioganson." Ioganson ĉeestis la Moskvan Lernejon de Arto kaj studis ĉe Nikolaj Kasatkin kaj Sergej Maljutin. Li estis membro de la Societo de Junaj Artistoj, kie li polemikis por kompleta transiro de rusia arto al Konstruktivismo. Li tuj abandonis tiu partion kaj entreprenis stablan pentrarton. En 1922, li helpis fondi la AĤRR, kaj subite transiris al la regno de Socialisma Realismo. La verko de Ioganson estis inspirita de tiu de Repin, tio estas montrante iajn trajtojn de Impresionismo, kaj estis ofte rakonta laŭnature. Eble lia plej bone konata verko estis "Pridemandado de komunistoj" peco tute reprezenta de Socialisma Realismo sed kun tiklaj elementoj de Romantismo, aldone al espluatado de kelkaj elementoj de Futurismo. Ia sento de teatreco estas en liaj pentraĵoj, probable pro liaj studoj de teatra desegno kun Korovin.

## Disĉiploj 
Kelkaj gradigitoj de la Instituo pri Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo Ilja Repin de Leningrado, studis en la **Ateliero Boris Ioganson** (1930-1950-aj jaroj): nome Aleksej Eriomin, Nikolai Baskakov, Valerij Vatenin, Nina Veselova, Maja Kopiceva, Oleg Lomakin, Valentina Monaĥova, Nikolai Muĥo, Anatoli Nenartoviĉ, Miĥail Natareviĉ, Semion Rotnickij, Miĥail Trufanov, Juri Tulin, kaj Feliks Lemberskij.

## Bibliografio 
* *Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.* - Saint Petersburg: NP-Print, 2007. - p.&nbsp;447. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.

## Referencoj 
* *A History of Russian Painting, Alan Bird*
* *Sergey V. Ivanov. The Leningrad School of painting. Historical outline*.

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetaj pentristoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Socialisma realismo
Skidmore, Owings & Merrill

[eta|la turdomo *Lever House* en la Parka Avenuo de [Novjorko, konstruite en 1951 kaj 1952]]
**Skidmore, Owings & Merrill** (la kaj-signo en la angla reprezentas la vorteton *and*) estas unu el la plej grandaj arkitektaj firmaoj de la mondo. Sian ĉefan oficejon la entrepreno havas en Ĉikago, kaj filioj estas en Los-Anĝeleso, Novjorko, San-Francisko, Vaŝingtono, Londono, Honkongo, Ŝanhajo kaj Bruselo.

## Signifo 
La arkitekta entrepreno interalie en Novjorko post la Dua Mondmilito konstruis turdomojn de la tipe postmilita moderna stilo, kiuj influiĝis per la kreaĵoj de Mies van der Rohe. Domoj kiel la turdomo *Lever House* en la Parka Avenuo estis konstruaĵoj plenaj je vitro kaj ŝtalo, kiuj instigis tutmonde aplikatan stilon de funkcia oficeja arkitekturo en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. La entrepreno povis plani plurajn el la siatempe plej altaj konstruaĵoj de la mondo. Ekzemplo estas la turdomo *Sears*, intertempe nomata *Willis* en Ĉikago, dumtempe la plej alta monda konstruaĵo, la turdomo *John Hancock Center*, dumtempe la dua plej alta monda konstruaĵo, same en Ĉikago, kaj la Burĝ Ĥalifa, la nuntempe plej alta monda konstruaĵo, en Dubajo (la arkitekto *Adrian Smith* dum la konstruo sendependiĝis de la entrepreno *Skidmore, Owings & Merrill*). Aliaj aparte konataj konstruaĵoj, al kiuj kontribuis la entrepreno, estas la tria turo de la La Ĉina Monda Komerca Centro en Pekino, finita en 2009, kaj la Unumonda Komerca Centro (*One World Trade Center*) en Novjorko, finita en 2014.

## Literaturo 
* Nicholas Adams: *Skidmore, Owings & Merrill: SOM Since 1936.* Mailand 2007, ISBN 978-1-904313-55-7.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo *www.som.com* ()

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Arkitektaj firmaoj