open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aaron Copland

**Aaron COPLAND** (naskiĝis la , mortis la ) estis usona komponisto de koncerta kaj filma muziko, kaj ankaŭ talentplena pianisto. Per li forĝiĝis usona stilo kaj komponado, kaj li estis konata kiel "la dekano de usonaj komponistoj." La muziko de Copland atingis malfacilan balancon inter moderna muziko kaj usonaj popolaj stiloj, kaj la malfermitaj, malrapide ŝanĝiĝantaj harmonioj en lia verkaro onidire elvokas la ampleksan usonan pejzaĝon. Li kombinis batan orkestraĵon, ŝanĝiĝantan metrikon, poliritmojn, poliakordojn, kaj tonvicojn. Krom komponado, Copland instruis, prelegis pri muziko, verkis librojn kaj artikolojn, kaj laboris kiel dirigento ĝenerale (sed ne ĉiam) pri siaj propraj komponaĵoj.

Kategorio:Usonaj komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Usonaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Usonaj muzikpedagogoj
Kategorio:Usonaj operkomponistoj
Kategorio:Usonaj dirigentoj
Kategorio:Modernismaj komponistoj
Kategorio:Baletaj komponistoj
Kategorio:Danzono-komponistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Usonaj agnostikuloj
Kategorio:Usonaj judoj
Turčiansky Ďur

**Turčiansky Ďur**, (hungare *Turócszentgyörgy* germane *Sankt Georg*) estas vilaĝo en Slovakio en regiono Žilina, en distrikto Martin. Ďur signifas Georgo. La historia slovaka nomo estis **Sväty Jur**.

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de rojo Turiec, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Turčianske Teplice - Martin. La lasta troviĝas 20, Turčianske Teplice 8 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1352. La nomo signifas, ke tiutempe estis tie preĝejo omaĝe al Sankta Georgo. En 1910 loĝis tie 74 da homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice. En 2001 la vilaĝo nombris 188 homojn (187 slovakojn).

Kategorio:Municipoj en distrikto Martin
Papkeszi

**Papkeszi** [papkesi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonalmádi.
eta|Kavinana preĝejo de Papkeszi
## Bazaj informoj
* Areo: 22&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 8183
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Papkeszi situas sur ebenaĵo, inter Balatonfűzfő kaj Berhida, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Veszprém-Lepsény.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1082 en formo *Kezy*. En 1596 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La kampoj poste apartenis al familio Zichy (ziĉi). En 1936 kemia fabriko ekfunkciis. Post la 2-a mondmilito oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Kolĥozo pri Konkordo formiĝis en 1959.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Papkeszi)

## Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando
Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj.
Kosihy nad Ipľom

**Kosihy nad Ipľom,** hungare **Ipolykeszi** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|300px|Kosihy nad Ipľom troviĝas en la plej griza distrikto
* Areo: km²
* Loĝantaro: 480
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 11
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ deksstra bordo de Ipeľ, laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas 28&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1326 en formo ''*Kezeu*. En 1910 loĝis en la vilaĝo 449 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en la vilaĝo 495 da homoj, (422 hungaroj, 69 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* novklasikisma katolika templo omaĝe al Johano Nepomuka de 1899
* klasikisma nobeldomo de Tersztyánszky el la 18-a jarcento

## Famuloj 
En Ipolykeszi naskiĝis hungara episkopo kaj literaturhistoriisto Arnold Ipolyi.

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Kamenné Kosihy

**Kamenné Kosihy,** hungare **Kőkeszi** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|300px|Kamenné Kosihy troviĝas en la plej griza distrikto

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Loĝantaro: 340
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 27
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas 17 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1135 en formo ''*Kukezeu*, sed laŭ alia opinio el 1270 en formo *Kezu*. La komunumo en la 14-a jarcento havis preĝejon. La loĝantoj okupiĝis precipe pri bredado. En 1910 loĝis en la vilaĝo 209 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en la vilaĝo 362 da homoj, (254 hungaroj, 104 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika templo omaĝe al Sankta Marteno de 1862

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Irbid

**Irbid** (arabe أربد), nomata dum la antikvo *Arabella*, estas la tria plej granda urbo de Jordanio, kun 350.645 loĝantoj (popolnombrado de 2004). Ĝi estas administra centro de la Irbida Provinco.

Irbid situas ĉirkaŭ 70 km norde de Amano.
 
## Universitata urbo 
En Irbid situas pluraj altlernejoj kaj universitatoj, el inter kiuj la plej gravaj estas la tradicia Jarmuk-Universitato kaj la Jordania Universitato de Scienco kaj Teknologio.

## Famuloj
* Maroun Lahham, (1948) episkopo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Irbid

Kategorio:Urboj de Jordanio
Ora triangulo (geometrio)

En geometrio, **ora triangulo** estas izocela triangulo en kiu la du pli longaj lateroj estas de interegala longo kaj en kiu la rilatumo de ĉi tiu longo al longo de la tria, pli malgranda latero estas la ora proporcio

:\varphi = {1 + \sqrt{5} \over 2} \approx 1,61803\dots.

Ĉi tiu estas la formo de la trianguloj apud verticoj de la regulaj kvinpintaj steloj.

La responda vertica angulo estas:

: \theta = \cos^{-1}\left( {\varphi \over 2}\right) = {\pi \over 5} = 36^\circ. 

Dosiero:Golden triangle.svg|Ora triangulo. La rilatumo *a/b* estas ekvivalento al la ora proporcio φ.
Dosiero:Golden-triangles-pentagram.svg|Kvinpinta stelo el kvin egalaj lateroj. Ĉiu pinto estas ora triangulo.
Dosiero:Golden triangle and Fibonacci spiral.svg|Oraj trianguloj enskribitaj en logaritma spiralo
Dosiero:01-Goldene_Dreiecke-Euklid-1.svg|mini|450px|Oraj trianguloj laŭ la unua kaj la dua formo, \varphi = \frac{BC}{BX} = \frac{AC}{AX}(Animacio)

## Vidu ankaŭ 
* Keplera triangulo
* Penrosa kahelaro
* Speciala orta triangulo

## Eksteraj ligiloj 
* Ora triangula je MathWorld

Kategorio:Trianguloj
Kategorio:Ora proporcio
Antal Beczásy

**BECZÁSY Antal** (beca:ŝi) estis rumania hungara, hungara pentristo, grafikisto naskita en Târgu Mureş la 28-an de aŭgusto 1938 kaj mortinta en Budapest la 1-an de januaro 2007. Li estas la patro de aktoro Áron Beczásy. Li estis entombigita en Cioboteni.

## Biografio 
Antal Beczásy inter 1947-1949 studis la instrumenton de violonĉelo en sia naskiĝurbo. La mezlernejon li finis en Miercurea Ciuc. En 1955-56 li studis juron en Kluĵo. Ekde 1958 li estis dancisto en la Állami Székely Népi Együttes. De 1963 li laboris kiel scenejdekoraciisto ĉe la puptearto de Târgu Mureş. Inter 1860-1963 li studis la fakon pri desegno, pli poste inter 1964 kaj 1970 pentradon en *Belarta Artlernejo Ion Andreescu* de Kluĵo. Inter 1971 kaj 1990 li vivis en Miercurea Ciuc kaj pli poste en Budapeŝto.

## Individuaj ekspozicioj 
* Miercurea Ciuc - 1970-1999 ĉiujare; Târgu Secuiesc - 1975; Sfântu Gheorghe, Gheorgheni, Odorheiu Secuiesc, Târgu Mureş -1976; Bukareŝto, Kluĵo - 1977; Dombóvár - 1982; Arad - 1984; Pilisborosjenő - 1990; Budavár - 1997; Munkeno - 1997; Köln - 1999; Budapeŝto - 1999, 2001. Miercurea Ciuc, 2007 - memorekspozicio.

## Grupaj ekspozicioj 
* Târgu Mureş - 1959, 1963, 1981; Miercurea Ciuc - ĉiujare 1970-1990; Odorheiu Secuiesc - 1971; Kluĵo - 1974; Bukareŝto - 1979; Covasna - 1980; Barcelona - 1984; Budapeŝto - 1996, 1997, 1998.

## Fonto 
* Prospekto de memorekspozicio

## Eksteraj ligiloj 
* Je la memoro de A. B. 

Beczasy, A.
Beczasy, A.
Sam & Max Hit the Road

***Sam & Max Hit the Road*** estas grafika aventur-videoludo, origine kreita kaj eldonita de LucasArts en 1993 por DOS kaj en 1995 por Makintoŝo-komputiloj. Ĝisdatigita kaj renovigita versio por Vindozo cetere aperis en 2002. Ĝi estis la naŭa videoludo, kiu uzis la videoludo-sistemon SCUMM.

La videoludo baziĝas sur la fikciuloj de la komikso *Sam & Max*, fare de Steve Purcell. Ĝi rakontas la aventurojn de la du fantaziaj detektivoj Sam (granda, homaspekta hundo) kaj Max (malgranda, histeria kuniklo) tra karikatura Usono, serĉante eskapitan saskvaĉon.

Sam & Max Hit the Road, samkiel aliaj videoludoj de LucasArts, famiĝis pro sia simpatia etoso kaj pro sia ĉiea humuro.

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1993
Kategorio:Aventuraj videoludoj
Conker’s Bad Fur Day

dekstra|eta|200px|Conker's Bad Fur Day
'''''Conker's Bad Fur Day'''* estas videoludo kreita de la firmao *Rare'' kaj eldonita en 2001 por Nintendo 64. Spite al sufiĉe infana aspekto, la videoludo estis dediĉita al plenkreska publiko. Ĝi miksas krudan humoron, perforton, obscenecon kaj plurajn parodiojn.

La ĉefa persono de la ludo, Conker, estas sciuro. La titolo de la videoludo fakte estas anglalingva vorthumuraĵo, inter "Bad Fur Day" ("Fur" signifas "felon") kaj "Bad Hair Day", kiu estas angla esprimo por kapdoloro post eksceso da alkoholo.

Conker’s Bad Fur Day eldoniĝis tiam, kiam la Nintendo 64 estis jam sufiĉe malnova, tiel ke la kreintoj de la videoludo konsideras ĝin kiel sian lastan grandfaron sur tiu ĉi konzolo.

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 2001
Kategorio:Videoludoj de Rare
Kategorio:Platformaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Nintendo 64
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Britio
Rambynas

eta|300ra|

La monteto **Rambynas** aŭ *Rambyno kalnas* ("Rambynas-monto") estas monteto en la historia setloteritorio de la litovoj, borde de la rivero Nemunas kaj en la regiono Eta Litovio, kiu ekde la genocida neniigo de la praprusoj kaj la kontraŭbatalo de aliaj nekristanaj baltoj ekde la 13-a jarcento estis parte german- kaj parte litovlingva. La monteto situas en kurbiĝo de la rivero, norde de la rivero, do en nuna Litovio, proksime 10 kilometrojn norde de la urbeto Ragnit (ekde 1945 ruse *Neman*) en la ekse germanlingva regiono Orienta Prusio. La plej proksimaj litoviaj urbetoj estas Pagėgiai (germane *Pogegen*) 10 kilometrojn pli okcidente kaj *Vilkyškiai* (germane *Willkischken*) 9 kilometrojn pli oriente - ambaŭ en la samnoma komunumo Pagėgiai. Ekde antikvaj tempoj sur la monto aparte festiĝis prakristanaj somermezaj solenaĵoj, kiuj vivtenis la tradiciojn de la antikva litova mitologio. La suba parto de la sabla monto dum la jarcento pli kaj pli forpreniĝis de la rivero, tiel ke la rivero iom post iom malleviĝis al nun nur 46 metroj.
eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Litova mitologio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Geografio de Litovio
William Congreve (inĝeniero)

Siro **William CONGREVE** (20-an de majo 1772 en Kent; †&nbsp;15-an de majo 1828 en Toulouse) estis angla oficiro de la artilerio kaj inĝeniero. Congreve iĝis konata laŭ la post li nomataj raketoj, la Kongreva raketo.

eta|150ra|William Congreve (1772-1828)

William Congreve naskiĝis kiel filo de la artileria generalo William Congreve. Li enkondukis inventaĵojn ĉe kluzoj, kanaloj, ĉe servo de la militestroj. Oni nomumis lin prio tio al inspektoro de la reĝa laboratorio.

Lia ĉefa inventaĵo estis speco de brulraketo, per kiu li eksperimentis ekde 1804. la brita armeo uzis ĝin en 1806 ĉe Boulogne, en 1807 ĉe bombardado de Kopenhago, en 1809 ĉe atako je la franca floto ĉe Aix kaj pafado de Vlisingo kaj en 1813/1814 antaŭ Glückstadt. La angloj sendis al siaj aliancanoj raketojn dum la liberiga milito, kiujn oni uzis en 1813 ĉe sieĝoj de Wittenberg kaj Danzig, eĉ en Popolbatalo ĉe Lajpcigo.

La raketoj de Congreve estis uzataj eĉ dum la Brita-usona milito de 1812, kontraŭ la usonaj fortoj. Dum bombardado de Baltimore en septembro de 1814, inspiris la elpafitaj raketoj la usonan Francis Scott Key al la linio *(...and the rockets red glare...)* por sia kanto The Star-Spangled Banner", kiu poste iĝis la usona nacia himno.

Alia inventaĵo de Congreve celis plibonigon de kolorpresado, por samtempe presi diversajn kolorojn (vidu ankaŭ Congreve-preso). Li patentigis en 1808 la kuglan horloĝon Congreve.

Li akompanis en 1816 kaj 1817 la tiaman grandprincon Nikolao dum lia vojaĝo en Anglio. Li iĝis en 1824 gvidanto de societo por enkonduko de gaslumigo sur la kontinento.

## verkoj 
* *Elementary treatise on the mounting of naval ordnance*. London 1812.
* *Description of the hydro-pneumatic lock*. London 1815.
* *Treatise on the Congreve-rocket system*. London 1827; deutsch: Weimar 1829.

Kategorio:Inventistoj
Kupido

La nomo **Kupido** estas tiu de:
▶ Kupido, aŭ Amoro: romia dio kongrua kun la helena dio Eroso.
En astronomio:
&nbsp;&nbsp;▶ Kupido: satelito de Urano
&nbsp;&nbsp;▶ 763 Kupido: asteroido.
Listo de flughavenoj de Ebur-Bordo

Jen **listo de flughavenoj de Ebur-Bordo**, laŭ geografia situo. 

__TOC__
## Listo 
## Eksteraj ligiloj 
*Listo de flughavenoj de Ebur-Bordo interrete :
** Great Circle Mapper
** Aircraft Charter World 


Ebur-Bordo
Balatonudvari

**Balatonudvari** estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo kaj somera banloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Balatonfüred.
eta|Kirko de Balatonudvari
eta|Tomboŝtono en Balatonudvari

## Bazaj informoj 
* Areo: 19&nbsp;km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 8242
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Balatonudvari situas laŭ norda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1093 en formo Oduory. Laŭ la nomo reĝaj servistoj loĝis tie. La kampoj longe apartenis al abatejo de Tihany. En 2005 la banloko atingis unuan lokon en konkurso Por Flora Hungario. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak.

En Balatonudvari poŝteto kaj migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika Kirko Marteno de Tours (Balatonudvari) el la 13-a jarcento, en la 1840-aj jaroj ĝi klasikismiĝis
* tombejaj ŝtonoj koroformaj

## Ĝemelkomunumoj 
*  Virt, Slovakio
*  Foktő, Hungario

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Traktato de Montreux

[eta|[Dardanelos, Maro de Marmara kaj Bosporo reprezentas la rilaton inter la Egea Maro kaj Nigra Maro]]

La **Traktato de Montreux** (ankaŭ **Markola traktato**) de 20-a de julio 1936 redonis al Turkio la tutan suverenecon super la Dardaneloj, kaj la Marmora maro kaj Bosporo. Ĝi validas ankaŭ hodiaŭ kaj reguligas la liberan ŝiptrafikon tra tiuj akvoj.

Post malvenko de la Osmana imperio en la unua mondmilito, la markoloj inter la Mediteraneo kaj la Nigra Maro venis sub internacian kontrolon, laŭ traktatoj de  Sèvres en 1920 kaj de Lausanne en 1923. La kontrolon praktikis speciala komisio. La strategie gravaj markoloj estis deklaritaj al malmilita zono.

La revizio de la traktato okazis pro premo de Turkio, kiu volis reakiri suverenecon pri siaj teritorioj. Pro la graviĝantaj internaciaj konfliktoj de la 1930-aj jaroj, oni volis akiri simpation de Turkio en ontaj konfliktoj. La centra traktata temo estis trairo de militŝipoj tra la markoloj. La traktadojn gvidis ĉefe Turkio, Britio kaj la Sovetunio, pliaj traktadaj partneroj estis  Francio, Grekio, Bulgario, Rumanio, Jugoslavio kaj Japanio.

La traktato konsistas el 29 artikoloj, kvar aldonaĵoj kaj unu protokolo. La artikoloj 2 ĝis 6 regeligas civilan ŝiptrafikon, la artikoloj 7 ĝis 22 la trafikon de militŝipoj. La markoloj estas internaciaj akvo laŭ la artikolo 2, tiel la komercaj ŝipoj – sendepende ties kargo aŭ flago – havas en paco liberan travojon. La turkaj instancoj povas fari nur sanitarajn inspektadon aŭ sekurecajn kontrolojn, altigi la impostojn, sed ili ne rajtas malebligi la trairon.

## Vidu ankaŭ
* Turkaj Markoloj

## Eksteraj ligiloj 
* Traktata versio

Montreux
Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Politiko en 1936
Ludwig von Lasperg

**Barono Ludovico VON LASPERG** estis brazila volapukisto, prezidanto de Volapukklubo de Joinville de 1888 ĝis 1895. Li naskiĝis 1830 kaj mortis 1910 kaj estis prezidanto de urbkonsilantaro de Joinville. Li ankaŭ disvastigis la idiomon en Curitiba.

Lasperg, Ludwig
Kemia necesejo

[eta|dekstra|250px|Kemia movebla necesejo en [Germanio]]
**Kemia necesejo** estas necesejo, kiu uzas kemiaĵojn por malpligrandigi estiĝon de odoro kaj desinfekti la ekskrementojn. Tiuj lastaj estas kolektitaj en rezervujo. Ekzistas diversaj modeloj kun aŭ sen forfluigsistemo.

Kiel desinfektilo oni uzas interalie formaldehidon, glutaraldehidon aŭ kvaropaj amonikuniĝoj. Multaj el tiuj kemiaĵoj estas problemriskaj, ĉar ili povas malhelpi la bonan funkciadon de la biologia ŝtupo de akvopurigejoj. Tamen ekzistas ankaŭ ekologiaj produktoj.

Kemiaj necesejoj estas uzataj ĉefe tie, kie ne eblas konekto al publika tubaro. Oni uzas moveblajn necesejojn dum amaskunvenoj aŭ sur konstruejoj aŭ ankaŭ en veturiloj.

Kategorio:Necesejoj
Jack Sim

eta|250px|Jack Sim (2010).
**Jack SIM** estas prezidanto de la *Restroom Association* (necesejasocio) de Singapuro kaj fondinto de la Monda Neceseja Organizaĵo. Antaŭe li laboris en la konstruindustrio, sed forlasis ĝin por fondi la Necesejan Organizaĵon en 2001. Por *"krei bonan volon kaj porti la temon al malfermo"* kaj *"movigi nacian subtenon provizante bazajn spertojn"* li ricevis la premion de *socia entreprenisto de la jaro 2001* de la Schwab Foundation.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe World Toilet Organization.

Kategorio:Singapuranoj
Kloako

**Kloako** (el la latina: *cloaca*, forfluiga kanalo, *cluere*, purigi) havas diversajn signifojn, inter ili:
*Kloako estas ĉe rampuloj kaj birdoj, la ekstremaĵo de la intesto.
*Kloako estas  fosaĵo, en kiu kolektiĝas la hejmaj malpuraĵoj kaj ekskrementoj.
*Kloako estas  kanalo, ordinare subtera, tra kiu elfluas la malpuraĵoj kaj ekskrementoj de urbo.
*Figure, kloako estas loko, kie multiĝas plej mallaŭdindaj faroj.
Kloako (kanalo)

[eta|Kloako en [Parizo.]]
[eta|Kloako en [Parizo.]]
[eta|Kloako en [Brighton.]]
**Kloako** estas aro de tuboj kaj tubegoj por forfluigi rub- kaj pluvakvon tra subteraj kanaloj.

Estas parto de la kloako aldone al la kanalaro ankaŭ kolektejoj, pumpejoj, ktp. La kolektita akvo fluas tra la kloako al akvopurigejo aŭ rekte al rivero aŭ maro.

Laŭ Francisko Azorín **kloako** estas *Kanaleĵo [ĉu por Kanalaĵo aŭ por Kanalejo] por defluigi la malpuraĵojn.* Li indikas etimologion el la latina *cloaca*, el *cluo* (purigi). Kaj li aldonas la terminojn *kloakaro* kaj *kloakaĵo*.

Kloaka akvo (aŭ hejma kloakaĵo aŭ municipa kloakaĵo) estas speco de kloakaĵo kiu estas produktita de komunumo de homoj. Ĝi estas karakterizita per volumeno aŭ indico de fluo, fizika kondiĉo, kemiaj kaj toksaj substancoj, kaj ĝia bakteria statuso (nome kiujn organismojn ĝi enhavas kaj en kiuj kvantoj). Ĝi konsistas plejparte el grizakvo (de lavujoj, kuvoj, pluvperiodoj, vazlaviloj, kaj vestaĵlaviloj), kloakaĵo (la akvo irinta al akvopeliloj, kombinita kun la homa rubo kiun ĝi flulavas for); sapoj kaj lesivoj; kaj neceseja papero (malpli en regionoj kie bideoj estas vaste uzitaj anstataŭe de papero). 

## Vidu ankaŭ 
* Drenado
* Kloaka kovrilo
* Kloaka akvo
* Herrenknecht
* Muzeo de kloakoj (Parizo)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Instituto por subtera infrastrukturo
* Miksita kloako
* berliner-unterwelten.de 
* Jürgen Gottschalk: La kloako de la metropolo Parizo  (pdf-dosiero; prelego 2004)
* En la muzeo de la pariza kloako: viziteblas 500 metroj de la pariza kloako
* Mistero de kloakoj  – nzz.ch – formato – dokumento el Parizo

Kategorio:Ruboj
Kategorio:Kanalizo
Canuto Thorman

**Canuto THORMAN**, ankaŭ citita, eble erare, kiel **THORMANN**, estis sveddevena brazila volapukisto. Li estis instruisto en Santos dum 19-a jarcento en kelkaj lernejoj kaj fondis tie komercan lernejon. Li redaktis multajn revuojn portugallingve pri pedagogio.

Li estis unu el ĉefaj disvastigantoj de Volapuko en Brazilo kaj gvidis multajn kursojn. Li provis, sen sukceso, akiri oficialan subtenon al Volapuko. Li ankaŭ publikis volapukan bultenon. Fama estas lia frazo: "Potagov Basilena binom taël Volapuka!" (La poŝto de Brazilo estas malamika de Volapuko!), lia moto post la brazila poŝto ne akcepti sendi lian bultenon per la plej malalta tarifo.

## Verkoj 
* Completo Almanak administrativo, commercial e profissional do Estado de São Paulo para 1895 contendo Todos os municipios e Districtos de Paz Nono Anno Reorganizado segundo os decretos por Canuto Thorman, ed. fac-similar existente na biblioteca do Arquivo do Estado de São Paulo en novembro de 1995.

* Glamat Volapüka (Grammatica da Lingua Universal). São Paulo: Typographia particular, 1889

Kategorio:Volapukistoj de Brazilo
Kategorio:Brazilaj instruistoj
Melodia mortmetalo

**Melodia mortmetalo** () — estas subĝenro de mortmetalo, kiu havas apartan melodion; tre proksima de rapida metalrokoo kaj potenca metalroko. Ĝenro diferencas de mortmetalo pro ofta uzado de «pura» voĉo (vira kaj virina), uzado de klavarinstrumentoj, granda diversecon de gitara ripetfrazoj , oftaj kaj melodiaj solooj, malalta regulado de gitaroj kaj ludado 
de akustikaj gitaroj. Melodia mortmetalo ankaŭ titolas "Gotenburga sonado".

La grupo Sentenced iufoje titolas unua melodia mortmetala gropo pro ilia albumo "North from Here".

Al fondindoj de la ĝenro apartenas svedaj grupoj At The Gates, Dark Tranquillity kaj In Flames. Tiuj tri grupoj ofte titolas «Tri Reĝoj» de melodia mortmetalo. Ankaŭ unu el unuaj grupoj de ĝenro estas Carcass.

Ekzistas du regionaj skoloj de melodia mortmetalo: Svedio (Gotenburgo) kaj Finnlando.

Al la plej famaj grupoj de finna skolo apartenas Children of Bodom.

En fino 90 jaroj pluraj grupoj de la ĝenro komencis aldonadi pli melodiajn elementojn en sian muzikon, pli kanelmetala stilo() en refrenoj kaj ripetfrazoj, pli da pura voĉo kaj pli da uzado de klavarinstrumentoj. Iuj grupoj post aldono de elementoj de alternativ-muziko en sian muzikon ŝanĝis sian ĝenron al «Moderna Melodia Mortmetalo» (In Flames, Soilwork). Pluraj nuntempaj grupoj rezignas pri tekstoj pri perforto kaj morto.

## Listo de popularaj muzikaj grupoj 
* Aborted *(malfrua kredo)*
* All That Remains 

* At The Gates 
* Amon Amarth 
* Arch Enemy 
* Callenish Circle 
* Carcass  *(du lastaj albumoj)*
* Children of Bodom 
* Darkane 
* Dark Lunacy 
* Dark Tranquillity 
* Dethklok 
* Diablo 
* Dimension Zero 
* Dissection  *(malfrua kreado)*
* Eternal Tears of Sorrow 
* Eucharist 
* Fear My Thoughts  *(malfrua kreado)*
* Fragments of Unbecoming 
* Gardenian 
* Heaven Shall Burn 
* Himsa  *(lasta albumo)*
* Hypocrisy *(post 1995 jaro)*
* In Flames 
* Insomnium 
* Into Eternity 
* Kalmah 
* Made of Hate 
* Mors Principium Est 
* Neaera 
* Neuraxis 
* Nightrage , 
* Norther 
* Noumena 
* Omnium Gatherum 
* Quo Vadis 
* Scar Symmetry 
* Scartown 
* Sentenced  *(mezo de kariero)*
* Sonic Syndicate 
* Soul Embraced 
* Soulscar 
* The Crown 
* The Haunted 
* Wintersun 

Kategorio:Metalrokaj ĝenroj
Francisco Schaden

**Francisco Serafim Guilherme SCHADEN**, origine , estas germandevena brazila esperantisto, patro de Egon Schaden. Li unue estis volapukisto, post pasis al Esperanto eble antaŭ alveni Brazilon ĉirkaŭ 1910 kiel kvazaŭsklavo al São Bonifácio.

Li estis instruisto kaj verkis pri la vivo de germanoj en sudo de Brazilo kaj multaj verkoj de antropologio kaj lingvistiko. Li registris unue specimenojn de kainganga lingvo, parolata de lokaj indiĝenoj. Li ankaŭ studis la etnojn mimbiaoj, ŝoklengoj, kaingangoj kaj aliaj de sia regiono.

En São Bonifácio estas muzeo kun lia nomo.

## Verkoj
* SCHADEN, Francisco. “Notas sobre a Colônia Vargem Grande”. In: Revista Atualidades, Florianópolis, números 6, 7, 8, 9, 10/11 e 12 de 1947.
* SCHADEN, Francisco S. G. A pacificação e a aculturação dos Xokléng. Rev. de Antropologia, São Paulo : USP, v. 1, n. 2, p. 136-9, 1953.
* SCHADEN, Francisco. 1972. "Xokléng e Kaingáng (notas para um estudo comparativo)". Em Homem, cultura e sociedade no Brasil (Egon Schaden, org.).

Kategorio:Volapukistoj de Brazilo
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj instruistoj
Kyle XY

***Kyle XY*** estas usona televidserio kreita de Eric Bress kaj J. Mackye Gruber. Ĝin elsendas ekde la 26-a de junio 2007 ABC Family.

## Scenaro
Junulo vekiĝas nude en la arbaro Viktor Falls, apud Seattle. Li memoras kaj scias nenion, kvazaŭ novnaskito. Oni metas lin en junulan malliberejon, kaj tie li renkontas la doktoron Nicole Trager. Ŝi estas fascinata de la kapabloj de la junulo, kiun ŝi nomas Kyle [kajl], kaj decidas konduki lin en sian hejmon, kontraŭ la opinio de siaj edzo kaj du gefiloj.

Kyle akceptiĝas en la familio, kaj provas havi normalan vivon. Sed iom post iom aperas misteroj pri li: lia manko de umbiliko, liaj mirigaj korpaj kaj mensaj kapabloj, lia nenormale alta cerba funkcio, kaj multaj aliaj.

## Aktoroj
### Ĉefroluloj
* Matt Dallas: Kyle  
* Marguerite MacIntyre: Nicole Trager  
* Bruce Thomas: Stephen Trager
* Jean-Luc Bilodeau: Josh Trager
* April Matson: Lori Trager
* Chris Olivero: Declan McDonough
* Kirsten Prout: Amanda Bloom
* Jaimie Alexander: Jessi Hollander

### Flankaj roluloj
* Nicholas Lea: Tom Foss
* Chelan Simmons: Hillary Shepard
* Magda Apanowicz: Andy Jensen
* Martin Cummins: Brian Taylor
* J. Eddie Peck: Adam Baylin
* Ally Sheedy: Sarah
* Teryl Rothery: Carol Bloom
* Cory Monteith: Charlie Tanner
* Leah Cairns: Emily Hollander
* Josh Zuckerman: Mark
* Conrad Coates: Julian Ballantine

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝaro

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de Freeform
Julius Lott

**Julius LOTT** naskiĝis en Fürstenfeld en Stirio, Aŭstrio, en la 16-a de februaro 1845 kaj mortis en 1905. En 1866 li eniris militan akademion, kie li iĝis leŭtenanto. Post milito kontraŭ Prusio li iĝis fervojisto kaj edziĝis al Ernestine Paulizza.

Li tre ŝatis lingvojn. Unue li estis volapukisto, li proponis reformojn en tiu lingvo kaj poste kreis planlingvon Mundolingue inter 1888 kaj 1890, kiam li publikigis ĝin. La reformoj proponitaj de Lott estas unu el la fontoj de Arie de Jong.

Li subtenadis ideon, ke la internacia lingvo estu esprimo de (eŭropa) homa civilizo, precipe okcidenta. Li pritaksas amplekson de ebla internacia vortaro je 10 000 radikoj, kiujn oni elektu kaj respektu por konstrui lingvon; oni do uzu materialon jam ekzistantan, ne inventante proprajn principojn. En aprilo 1893 aperis en La Esperantisto letero pri nova planlingvo proponita de Lott, en ties gazeto Le Kosmopolit. Ankaŭ L.L. Zamenhof sciis pri la agado de Lott sur la internacilingva tereno - kaj li komentis pri ĝi en siaj propraj verkoj.

En 1891 li preskaŭ seniluziigis pri sia projekto, sed libro de Alberto Liptay pri katolika lingvo kun principoj similiaj al siaj revokis lin al laboro. Li korespondis al Edgar de Wahl, Francisko Valdomiro Lorenz kaj Liptay, kiu helpis lian projekton per sugestoj. En 1892 li komencis publikigi la revuon "Le Kosmopolit", kiu daŭris ĝis 1894. Lastan version de sia projekto li aperigis en 1900.
eta|Du poŝtkartoj senditaj de Julius Lott al Ernest Lambert.

## Verkoj 
* 1885. *Unterrichtsbriefe für das Selbststudium der Weltsprache Volapük.* Wien: Selbstverl.
* 1887. ''Schleyer's Volapük. Uebungsbuch zum schnellen Erlernen dieser internationalen Verkehrssprache.* Wien: Selbstverl.
* 1888. *Die Kunst die internationale Verkehrssprache „Volapük“ schnell zu erlernen. Kurzgefaßte theoret.-prakt. Anleitung Schleyer's Volapük in kürzester Zeit durch Selbstunterricht sich anzueignen. Mit zahlr. prakt. Uebungs-Aufgaben, Dialogen...'' Wien, Pest, Leipzig: A. Hartleben's Verlag.
* 1888. *Ist Volapük die beste und einfachste Lösung des Weltsprache-Problems?* 32p., 8o. Wien.
* 1889. *Eine Compromiss-Sprache als beste und einfachste Lösung des Weltsprache-Problems.* 32p., 8o. Wien.
* 1890. *Un lingua internazional: Grammatika et vokabular pro angleses, germanes, romanes, et pro kultivates de tut mond*, XLVI+298p. 16o. Wien.
* (nen dät). *Grammatik der Weltsprache „Mondolingue“*, herausgegeben von der Weltsprache-Gesellschaft. Deutsche Ausgabe, 35p., 8o. Leipzig.
* 1892-1893. *Le Kosmopolit*: Gazette pro l amikes de un lingue universal. Publikat de l international societé del mondolingue. Leipzig.
* 1899. *Un lingue international pro le cultivat nations de tot mund: Grammatic, dialogs, letters et vocabular composit in anglian, frances, german, italian et universal lingue pro le practic application durant le exposition universal in Paris 1900*, XVIII+138p. 16o. Wien.

Kategorio:Volapukistoj
Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Andijk

Dosiero:Loudspeaker.svg**Andijk** () estas vilaĝo kaj municipo en la regiono Okcidenta Frislando en la nederlanda provinco Noord-Holland, kaj situas en la malnova regiono Westflinge ĉe la IJsselmeer. La municipo havis 6 566 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj havas areon de 47,70 km² (de kiu 26,71 km² estas akvo).

eta|300px|maldekstra|Vidaĵo al unu el la kirkoj en Andijk
eta|300px|maldekstra|La vilaĝo Andijk sube de la digo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Eksaj municipoj de Nord-Holando
Juan F. Ferraz

**Juan F. FERRAZ** estis pedagogisto, poeto kaj volapukisto de Kostariko. Li estis prezidanto de Volapuk-klubo de San José en 19-a jarcento.

Li komponis naciisman himnon al Kostariko, la Himno al 15 de setiembre, 1883. Kiel pedagogisto, li famiĝis per sia prezentado en Congreso pedagógico hispano-portugués-americano 1892. Pri lingvistiko li verkis kelkajn artikolojn pri regionalismoj de hispana lingvo en Kostariko.

Li eldonis la unuan revuon de Kostariko, la Revista de Costa Rica.

## Verkoj
*Nahuatlismos de Costa-Rica. Ensayo lexicográfico acerca de las voces mejicanas que se hallan en el habla corriente de los costarricenses.
*Informe Relativo Al año Economico de 1897 a 1898 Presentado Al Señor Secretario de Fomento por el Director del Establecimiento, Juan F. Ferraz.
*"Proyecto de una Escuela Normal hispano-americana".

Ferraz, Juan
Kategorio:Kostarikanoj
Akvalcionoj

**Akvalcionoj** aŭ **Cerilenoj** (*Cerylinae*) estas unu el la tri subfamilioj de alcionoj, kiu estas konata ankaŭ kiel **ceriledaj alcionoj**. Ĉiuj ses amerikaj specioj de alcionoj apartenas al tiu ĉi subfamilio.

Distinga, sed ne definitiva, diferencila trajto de tiu ĉi subfamilio estas manko de kutima por alcionoj blua koloro en plumaro: anstataŭe, akvalcionoj havas grizajn aŭ nigrajn nuancojn. La verda koloro, ankaŭ ofta inter alcionoj, en tiu ĉi subfamilio ekzistas nur en la genro *Chloroceryle*. 

## Filogenio
Ĉiuj akvalcionoj estas specialistaj **fiŝomanĝantaj** specioj, malkiel multaj reprezentantoj de la aliaj du subfamilioj. Pro tio ĉi oni longe supozis, ke la subfamilio devenas de iu grupo de fiŝomanĝantaj alcionoj, kiu setlis en la Nova Mondo, kaj la tuta grupo evoluis en Amerikoj. 

Nun, tamen, oni trovas pli probabla, ke la komuna praulo de ĉiuj vivantaj akvalcionoj vivis en la Malnova Mondo, plej verŝajne en Afriko, kaj la genro *Chloroceryle* estas la plej juna.

Esploroj de molekula filogenetiko sugestas, ke *Cerylinae* venis al la Nova Mondo de Azio je almenaŭ du apartaj okazoj: unue antaŭ ĉirkaŭ 8 jarmilionoj Amerikon koloniigis prauloj de genro *Chloroceryle*, kaj due, antaŭ proksimume 1.9 jarmilionoj, venis la komuna praulo de ruĝventra akvalciono kaj la koluma akvalciono, la du Amerikaj specioj en genro *Megaceryle*.

## Fontoj 
* Fry, K & Fry, H. C. (1999): *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*, nova eldono. Christopher Helm Publishers. ISBN 0-7136-5206-3
* Moyle, Robert G. (2006): A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. *Auk* **123**(2): 487–499. HTML plena teksto (sen bildoj)

## Referencoj 
Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Julius Lott (apartigilo)

* Julius Lott (* 1836 ; † 1883), aŭstra fervojpioniro. 
* Julius Lott (* 1848 ; † 1905), aŭstra iniciatinto de planlingvo Mundolingue (1890).
Paloznak

**Paloznak** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo, municipo kaj somera banloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred. La slavdevena nomo signifas: ĉe vinberejo.
eta|maldekstre|Preĝejo de Paloznak
eta|Panoramo de Paloznak, fone la Balatono estas videbla
eta|Domo en Paloznak
eta|Malnova domo en Paloznak

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 8229
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Paloznak situas laŭ norda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely inter Balatonalmádi kaj Balatonfüred.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis en 1079. Dum dominado de turkoj la vilaĝo restis daŭre loĝata.

Paloznak apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak. Vilaĝservoj estas biblioteko, interretejo, kuracejo, etapoteko, migra poŝto.

## Famuloj 
En Paloznak mortis akvopilkisto Péter Rusorán.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Stefano la 1-a (Paloznak)
* muzeeto
* 3 ornamaj putoj
* kalvinana kampanilo

## Ĝemelkomunumoj 
*  Korond, Rumanio
*  Pálpataka, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Csopak

**Csopak** estas vilaĝo, municipo kaj somera banloko kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Balatonfüred.
eta|dekstra|Panoramo de Csopak
eta|dekstra|Kastelo de Csopak

## Bazaj informoj 
* Areo: 24&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1570
* Poŝtkodo: 8229
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Csopak situas laŭ norda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely inter Balatonalmádi kaj Balatonfüred.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la kuprepoko, poste romianoj vivis tie. La hungaroj fondis 3 najbarajn vilaĝojn:
* Csopak ekde 1277 en formo *Chopok*.
* "Kövesd" inter 1121-1940, komence *Cuesth*, fine *Balatonkövesd*
* "Nosztre"

Loĝantoj de la triopo okupiĝis dekomence pri vinkulturo kaj muelado. La turkoj bruldetruis Csopak-on en 1548. La apuda vilaĝo senhomiĝis, la ceteraj estis apenaŭ loĝitaj.

La vilaĝo apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak.

Vilaĝservoj estas biblioteko, interretejo, kuracejo, etapoteko.
eta|dekstra|Malnova lokomotivo ĉe la stacidomo

## Vidindaĵoj 
* restaĵo de iama preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* restaĵo de iama preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao el la 14-a jarcento en vilaĝparto Kövesd
* moderna romkatolika preĝejo de 1985
* kalvinana preĝejo de 1800, la turo estas 23 m-ojn alta
* kastelo de Ranolder
* vico da somerumaj domoj
* akvomuelejo de 1910, nun muzeo
* kuracfonto pri Sankta Jozefo de 1934
* ornama puto
* elvidejo sur monto
* turismaj vojetoj

## Famuloj 
* en Csopak naskiĝis:
** reĝisoro Imre Kerényi
** Károly Bakonyi (vitisto)
* en Csopak mortis Károly Wolff (politikisto)

## Ĝemelkomunumoj 
*  Szováta, Rumanio
*  Myslenice, Pollando
*  Ortovero, Italio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kako (birdo)

**Kako** (maorie *Kākā*) estas endemia arbara papago de Nov-Zelando. La vorto *Kākā* estas plej ĝenerala vorto por papago en maoria lingvo, kaj la birdo nomiĝas tiel ĉar ĝi iam estis plej kutima papago en la lando. Ekzistas du subspecioj: Kako de Norda Insulo, *Nestor meridionalis septentrionalis*, kaj Kako de Suda Insulo, *N. m. meridionalis*.

Kakoj estas tre parencaj al Keoj (*Nestor notabilis*). La tria specio de sama genro, *Nestor productus* (Kako de Norfolk Insulo), formortis en 1851.

Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Papagoj
Nestor (genro)

[eta|dekstra|200px|[Kako (*Nestor meridionalis*)]]
***Nestor*** estas genro el superfamilio Novzelandaj papagoj, al kiu apartenas tri specioj: Keo (*Nestor notabilis*), Kako (*Nestor meridionalis*) kaj formortinta Kako de Norfolk Insulo (*Nestor productus*). La genro formas sian propran familion ***Nestoridae***.

Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Papagoj
Kremnické vrchy

**Kremnické vrchy** (eo: Montaro de Kremnica) estas vulkana montaro sur la teritorio de Slovakio. Ĉi geomorfologia tuteco apartenas al subprovinco Enaj Okcidentaj Karpatoj kaj teritorio Slovaka Mezmontaro.

Ĝi najbaras: sur nordo kun Veľká Fatra kaj Valkaldrono de Turiec, sur okcidento kun montaro  Žiar kaj Valkaldrono de Supra Nitro, Vtáčnik sur sudo Montaro de Štiavnica kaj Valkaldrono de Žiar je la mallonga parto ankaŭ kun Valkaldrono de Pliešovce kaj montaro Javorie, sur oriento kun montaro Zvolenská kotlina kaj Starohorské vrchy.

La montaro estas dividita je kvin subtutecoj:

* Kunešovská hornatina en nordokcidenta parto
* Jastrabská vrchovina en sudokcidenta parto
* Flochovský chrbát en centra parto kaj nordo
* Turovské predhorie en sudo
* Malachovské predhorie en oriento

La plej alta monto de montaro estas monto Fľochová ().

[maldekstra|eta|300px|Lokigo de montaro [Kremnické vrchy sur la teritorio de Slovakio (griza) ]]

Kategorio:Montaroj en Slovakio
Kategorio:Slovaka mezmontaro
Kategorio:Montaroj en Okcidentaj Karpatoj
Velké Meziříčí

**Velké Meziříčí** estas urbo de Ĉeĥio en la sud-orienta parto de regiono Vysočina en distrikto Žďár nad Sázavou. Ĝi situas ĉe la kunfluejo de riveroj Oslava kaj Balinka. Vivas ĉi tie  ().

Foje oni parole mallongigas la urbonomon al „*Velmez*“ aŭ al „*Medřič*“. Iama germana nomo de la urbo estas *Groß Meseritsch*.

## Loĝantaro 
## Muzeoj 
* Urba Muzeo Velké Meziříčí – adreso Zámecké schody 1200/4
* Galerioj Synagoga – adreso Novosady 1146/79

## Memorindaĵoj 
### En la urbo 
* Kastelo Velké Meziříčí
* Preĝejo de S-ta Nikolao, ĉe la urba placo
* Luterana gimnazio (renesanca)
* Tombeja preĝejo de la Sankta Triunuo
* Urbaj fortikaĵoj (malsupra porto, bastiono, murego)
* Fontano kun statuo de S-ta Floriano, sur la urba placo
* Urbodomo
* Novaj kaj malnova sinagogoj
* Juda tombejo
* Malsanulejo

### En la ĉirkaŭaĵo 
* Kirko de S-ta Marko en Mostiště
* La "Alta Ponto" (Loupežnický most en Jabloňov, brika, ne plu funkcianta)

## Partoj de urbo 
* **Velké Meziříčí**
* Dolní Radslavice
* Hrbov
* Kúsky
* Lhotky
* Mostiště
* Olší nad Oslavou
* Svařenov

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Velkého Meziříčí
* Aktualaj informoj pri Velkého Meziříčí

Velke_Mezirici_01.jpg|La urbocentro
View on Velké Meziříčí.JPG|Vido al la urbo
Velké Meziříčí - věž.JPG|La turo de la kirko de S-ta Nikolao
Map of 1746. Longitudines numeratae a Primo Meridiano per Insula Ferri.jpg|Jaro 1746: *Velké Meziříčí* kiel *Gros Meseritsch*


Kategorio:Urboj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Municipoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Alsóörs

**Alsóörs** [alŝOorŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj somera banloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en  Distrikto Balatonfüred.
eta|maldekstra|Aerfoto pri lagobordo de  Alsóörs
eta|dekstra|Kalvinana preĝejo de Alsóörs
eta|dekstra|Panoramo de Alsóörs
## Bazaj informoj 
* Areo: 33&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1330
* Poŝtkodo: 8226
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Alsóörs situas laŭ norda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely inter Balatonalmádi kaj Balatonfüred.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. Dum la mezepoko la kampoj apartenis al la reĝino. Dum la kontraŭturkaj bataloj la komunumo estis grava. En la 20-a jarcento la fervojo portis prosperadon, komenciĝis la somerumada erao. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, sportejo, apoteko, polico, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romanika kaj gotika Kalvinana preĝejo (Alsóörs) el la 13-a jarcento, en 1807 barokiĝis
* katolika preĝejo de 1987
* kapelo de 1925
* ŝtonominejo pri ruĝaj ŝtonoj
* postgotika domo ĉirkaŭ 1500

## Famuloj 
En Alsóörs mortis:
* aktoro László Földényi
* tekstilartisto Angéla Almásy.


Kategorio:Vinvilaĝoj
Zoltán Rostás

**ROSTÁS Zoltán** (roŝta:ŝ) estas rumanuja hungara sociologo, redaktro en Odorheiu Secuiesc la 28-an de decembro 1946.

## Biografio 
Zoltán Rostás finis la mezlernejon en Târgu Mureş (1965), la filozofion en Universitato Babeş-Bolyai (1970). Li laboris unue en la hungara redakcio de la *Rumana Televido* (1970-1974), poste li estis kunlaboranto de la hungara redakcio de la *Rumana Radio* (1974-1977). Pli poste ĝis 1991 li laboris en la redakcio *A Hét* kiel scienca rubrikgvidanto, redakcia ĉefsekretario. Li redaktis la monatan sciencan aldonaĵon *TETT* de la *A Hét*. Ekde 1991 li estis docento de la Universitato de Bukareŝto, ekde 2001 katedrestro de Sapientia Erdélyi Magyar Tudományegyetem en Miercurea Ciuc.
Lia unua publikaĵo aperis en Korunk (1968). Kiel studento li estis la viĉefredaktoro de *Echinox* (1969-1970). Liaj studoj, artikoloj aperis en *Korunk*, *Művelődés*, *Sociologie Românească*, *Szociológiai Szemle*, *East-Central Europe*, *Beszélő*.

## Volumoj 
* *Visszajátszás*, intervjuoj (1984);
* *Kétely és kísérlet* (1988);
* *Monografia ca utopie*. Intervjuoj kun H. H. Stahl, 1985-1987;
* *O istorie orală a şcolii sociologice de la Bucureşti* (2001).

## Li redaktis 
* *Hát ide figyelj, édes fiam!*, junularesploraj eseoj, (1989).

## Bibliografio 
* Balogh Edgár: Levelesláda, tudósportrék, barangolókönyv. Elkésve három romániai könyvről. Tiszatáj 1985/12.
* Roth Endre: ... a tényekre kell figyelni. A Hét 1987/20.
* Bíró Zoltán: A kérdező kísérletei. Igaz Szó 1988/10.
* Gálfalvi Zsolt: Beszélgetések a megismerésről. A Hét 1988/36.
* T. Maksay Ágnes: Felelősen. Korunk 1988/10.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Rostas, Z
Rostas, Z
Öskü

eta|dekstra|300ra|Centro de Öskü
[eta|dekstra|300ra|[Rotondo de Öskü]]
eta|dekstra|300ra|Panoramo de Öskü
**Öskü** (oŝku) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Veszprém, en subregiono de Várpalota.

## Bazaj informoj 
* Areo: 48&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2320
* Poŝtkodo: 8191
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, inter Várpalota kaj Veszprém (urbo), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Veszprém (urbo). La lasta troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj loĝis tie. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste germanoj kaj slovakoj alvenis. Post la 2-a mondmilito oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Ŝtonominejo longe funkciis apud la vilaĝo, supozeble Öskü signifas malnova ŝtono.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, restoracio, vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* fundamente sentinela turo de romianoj, nun rotondo el la 11-a jarcento, unusola en Hungario, sakristio aldoniĝis en la 15-a jarcento, en 1999 renoviĝis; vidu pli detale: Rotondo (Öskü)
* naskiĝdomo de Antal Tasner, baldaŭe paroĥo, pli poste lernejo
* baroka monumento pri Sankta Triunuo de 1746
* baroka skulptaĵo de Sankta Anna de 1750
* klasikisma katolika preĝejo de 1847
* luterana preĝejo de 1786

## Famuloj 
En Öskü naskiĝis advokato Antal Tasner.

## Ĝemelkomunumo 
*  Martovce, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Floriano (persona nomo)

[eta|[Sankta Floriano, bildo el 1473 de Francesco del Cossa.]]
**Floriano** estas persona nomo por viroj.

Ĝi devenas de la latinaj verbo *florere* (flori, brili) kaj adjektivo *florus* (floranta, brila) kaj povas signifi *Floranto*, *Brilulo*, *Potenculo*.

## Konataj portantoj de la nomo 
### Regantoj 
* Floriano (*Florianus*), imperiestro de Romio, mortinta en 276

### Sanktuloj 
* Floriano de Lorch, katolika sanktulo, mortinta en 304, patrono de la nom-portantoj, krome de Fajroestingistoj, bierfaristoj, sapofaristoj kaj kamentubistoj. Krome li estas protektanto de Pollando kaj Supra Aŭstrio. Lia festotago estas la 4-a de majo.

### Esperantistoj 
* Floriano Pessoa, brazila esperantisto

### Aliaj famuloj 
* Floriano Peixoto, prezidento de Brazilo
* Flórián Albert, hungara futbalisto
* Flórián Kaló, hungara aktoro
* Florian Znaniecki, pola filozofo
* Florián Rey, hispana reĝisoro
* Flóris Ferenc Rómer, hungara monaĥo
* Flórián Mátyás, hungara historiisto

### Familia nomo 
* Jean-Pierre Claris de Florian (1755–1794), franca aŭtoro de fabeloj
* Josef Florian (1873−1941), ĉeĥa verkisto

## Loka nomo 
* St. Florian (Linz-Land) en Supra Aŭstrio
* Sankt Florian am Inn en Supra Aŭstrio
* Groß Sankt Florian en Stirio
* Floriano en Brazilo
* Florianópolis en Brazilo
* San Floriano del Collio en Italio
* Florin en Kalifornio en Usono
* Floriana, antaŭurbo de Valletta
* Florian en Minesoto en Usono

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Géza Entz (zoologo)

**ENTZ Géza** [enc] estis hungara biologo, zoologo naskita en Kolozsvár la 30-an de majo 1875 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-a de februaro 1943. Lia avo estis Ferenc Entz, lia filo estis Géza Entz (biologo).

## Biografio 
Géza Entz studis en sia naskiĝurbo kaj en Budapeŝto. Li doktoriĝis en 1902 en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1898 li estis asistanto pri botaniko, ekde 1905 asistanto pri zoologio, pli poste adjunkto en la Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Ekde 1913 li instruis biologion en la *Altlernejo Erzsébet*. Ekde 1920 li estis asistanto, poste konservisto, fine universitato profesoro en Utrecht. Ekde 1929 li estis direktoro de la biologia esplorinstituto de Tihany, ekde 1932 direktoro de la Bestarejo de Hungara Nacia Muzeo, fine ekde 1934 universitata profesoro pri zoologio en Scienca Universitato Péter Pázmány.

## Verkoj 
* *Adatok a peridineák ismeretéhez* (1902);
* *A tintinnidák szervezete* (Bp., 1908);
* *Beiträge zur Kenntniss der Peridineen* (I–II. 1926–27);
* *Élet a tengerben* (kun Lajos Soós Bp., 1931);
* *Az ostor és a protoplasma növekedéséről* (Bp., 1934);
* *A Balaton élete* (kun Olga Sebestyén Bp., 1942).

## Literaturo 
* Sándor Wolsky: G. Entz und das Ungarische Biologische Forschungsinstitut (Magy. Biológiai Kutató Munk. 1946);
* Rapaics Rajmund: A magyar biológia története (Bp., 1953).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj hidrologoj
Gran Turismo

**Gran Turismo** povas esti
* kategorio de aŭtomobiloj, sporteca, sed tamen komforta
* serio de videoludoj pri aŭtomobilaj konkursoj
* albuma muzikdisko de The Cardigans el 1998
Bill Richardson

**William Blaine** "**Bill**" **RICHARDSON III** (nask. la 15-an de novembro 1947, mortis la 1-an de septembro 2023) estis usona politikisto, entreprena konsultiĝisto, verkisto, diplomato, guberniestro de Nov-Meksiko kaj estis kandidato por la nomumo por prezidanto de la Usona Demokrata Partio en 2008. Lia tutmonda diplomata sperto estas ega kaj li estas sciata pro alproksimiĝi al situacioj de fremda politiko kun klara klareco. Li antaŭe servis kiel Usona Reprezentanto, Ambasadoro al la U.N., kaj Usona Ministro de Energio. Li estis prezidanto de la Demokrata Nacia Komitato en 2004 kaj ankaŭ la Prezidanto de la "Ordeno de Demokrataj Guberniestroj" en 2005 kaj 2006, supervidante tion, kiel la Demokratanoj povus rekapti plimulto de la guberniestraj seĝoj en la nacio. Li ankaŭ estas konata pro negoci tion, kiel Norda Koreio, Irako, kaj Kubo liberigis ostaĝojn, usonajn soldatojn, kaj politikajn malliberulojn.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Nov-Meksiko