open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sirig

**Sirig,** serbe **Сириг,** hungare **Szőreg** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Temerin. La historia pli preciza hungara loknomo estis *Bácsszőreg* [bAĉsOreg].
eta|dekstra|200ra|Sirig troviĝas en (verda) Municipo Beĉej en Serbio
eta|250ra|Mapo pri municipo Temerin
eta|300ra|Preĝejo de Sirig

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°26′16″N 19°48'25″E
* Alto super marnivelo: 82 m
* Loĝantaro: 3010
* Poŝtkodo: 21214
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Sirig situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Novi Sad-Srbobran.

## Historio 
Supozeble la vilaĝo fondiĝis en la 16-a jarcento. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Újvidék, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. Tiam 199 hungaraj familioj el Bukovino alvenis. Ili nomumis la vilaĝon **Hadiknépe** aŭ *Hadikvára*. En 1945 la hungaroj deportiĝis al Tolna, serboj alvenis. En 2002 loĝis en Sirig 3010 homoj, (2657 serboj (88 %), 111 hungaroj, 81 jugoslavianoj, 29 kroatoj, 14 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kanpafado

eta|dekstra|250px|
**Kanpafado** estas speco de sporto, ĉe kiu oni blovas sageton tra blovkano per pulma blovado al celo. Tamen origine estas tradicia ĉassistemo de indiĝenoj ĉefe en Sudameriko aŭ Azio. Ofte oni venenigas la pafaĵon por mortigi predojn ekzemple simioj. Aparte de la etnografia signifo kaj ankoraŭ nuna vivmaniero de indiĝenoj en norda kaj suda Ameriko aŭ Azio, ĝi nun konsideriĝas aparta subdisciplino de sporta pafado.

Kategorio:Sporto
Gardinovci

**Gardinovci,** serbe **Гардиновци,** hungare **Dunagárdony** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.
eta|dekstra|200px|Gardinovci troviĝas en (verda) Municipo Titel en Serbio
eta|240px|Mapo pri municipo Titel
eta|300px|Preĝejo de Gardinovci

## Bazaj informoj 
* Areo: 37 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°12′07″N 20°08'04″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 1480
* Poŝtkodo: 21247
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Gardinovci situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo preteriras. Titel troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. En 2002 loĝis en Gardinovci 1485 homoj, (1413 serboj (95 %), 14 ciganoj, 13 hungaroj, 8 jugoslavianoj, 4 kroatoj, 3 bulgaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kontraŭantibiotika rezisto

La **kontraŭantibiotika rezisto** estas la kapablo de mikroorganismoj rezisti kontraŭ la efikoj de la antibiotikoj.

Tiu fenomeno aperas sekve al adaptiĝo per natura selektado pro longdaŭra ekspono de mikroorganisma populacio al la antibiotikoj: Bakterioj (aŭ aliaj infektaj agentoj) kiuj, per mutacio, akiras genojn de rezisto havas evoluan avantaĝon *en la ĉeesto de antibiotikoj*, kaj do pli reproduktiĝas.

Interŝanĝo de genoj inter bakterioj (transformo, transdukcio) plirapidigas la disvastigon de la genoj de rezisto.
Se bakterio enhavas plurajn genojn de rezisto kontraŭ pluraj antibiotikoj, ĝi estas tiel dirata *"multerezistanta"*.

La apero de kontraŭantibiotika rezisto estas pravigo de la teorio de evoluismo. Estas grava instigo por la medicino trovi novajn diversajn rimedojn por la lukto kontraŭ la bakterioj.

## Rezistantaj bakterioj 
Staphylococcus aureus (aŭ ora stafilokoko) estas plej rezista el la infektaj mikroorganismoj. Ĝi estis la unua kiu rezistis al la penicilino en 1947, kaj al la meticilino en 1961. Duono el la oraj stafilokokoj troveblaj en Usono rezistas al la penicilino, la meticilino, la tetraciklino kaj la eritromicino.

Enterococcus faecium estas alia bakterio rezistanta al la penicilino (en 1983), al la vankomicino (en 1987) kaj al la linezolido (en 2000).

## Kaŭzoj de rezisto 
Unu el la ĉefaj kaŭzoj de la rezisto estas trouzo de antibiotiko:
* Misuzo de antibiotikoj; ekzemple en kazo de virusaj malsanoj, kontraŭ kiuj ili estas senefikaj
* Uzo de antibiotiko en bredado; kie ili estigas rapida kresko de la buĉotaj bestoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Rezistantaj bakterioj en la viando (el *Informations Hospitalières*) 

Kategorio:Antibiozo
Kategorio:Biologio
Verdikto

**Verdikto** (latine: *verum* - la vero, *dicere,dictum* - la dirita) estas jura termino kaj signifas la finan decidon de kortumo en juĝo. Motivaĵo (laŭ PIV) aŭ *Motivaro* estas termino jura, nome aro de la motivoj de juĝista decido, listigataj antaŭ tiu ĉi en teksto de juĝo. Tiu motivaro nepras por posta deklaro de verdikto. Racie la motivoj devas konduki al kongrua fina decido.

Kategorio:Bazaj terminoj de juro
Kategorio:Juĝaj proceduroj
Malé Svatoňovice

**Malé Svatoňovice** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Orienta Bohemio, rande de la turisma montara regiono montaro Jestřebí, administre en Regiono Hradec Králové, distrikto Trutnov. En  ĝi havis .

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo
* **Malé Svatoňovice**
* Petrovice 
* Strážkovice
* Odolov

## Personecoj
Eksa minista komunumo konatas precipe kiel naskiĝloko de la fama ĉeĥa verkisto Karel Čapek.

## Literaturo 
* BOUZA E. a kolektiv: *Malé Svatoňovice 1882–1982*. MNV v Malých Svatoňovicích, 1981. 66 s.

## Pluaj fotoj

Malé Svatoňovice - Křížová cesta k Božímu hrobu.jpg|Kapelo sur krucvojo
Malé Svatoňovice - terénní expozice důlních strojů 1.jpg|Ekspozicio de minejaj maŝinoj
Malé Svatoňovice - bratři Čapkové.jpg|Statuaro de fratoj fratoj Čapek
Malé Svatoňovice - Řopíky 2.jpg|Malpeza fortikaĵo proksime de la municipo

## Eksteraj ligiloj 
* Malnovaj poŝtkartoj de la komunumo 
* Muzeo de la fratoj Čapek 


Kategorio:Municipoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Trutnov
Kategorio:Minado de nigra karbo en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
Placo Sankta Ana

eta|250px|dekstra|Nokta vidaĵo de la Placo
La **Placo Sankta Ana** () estas placo kiu troviĝas en la urbocentro de Madrido, ĉefurbo de Hispanio.Ĉi tiu placo, kies aspekto multe ŝanĝiĝis kun la paso de la tempo, troviĝas proksime de la Teatro de la Komedio kaj de la strato Huertas, en la nomata Kvartalo de la Beletro.
En la placoj estas multaj trinkejoj kaj kutime multaj madridanoj kaj eksterlandanoj ofte renkontiĝas tie dum la freŝa kaj varma jarsezonoj.

En unu el ĝiaj flankoj estis konstruitaj, komence de la 19-a jc., luksan hotelon (nuna ME Reina Victoria) kiu famiĝis pro esti la plej ŝatata loko de la plej popularaj taŭristoj.

En la angulo kun la strato Príncipe troviĝas la Hispana Teatro, kiu ekzistas ekde la 17-a jc. kun la nomo *Corral de la Pacheca* aŭ *Príncipe*.

Ĝi havas statuojn omaĝe al Calderón de la Barca kaj Federico García Lorca.

Kategorio:Placoj de Madrido
Arthoniomycetes

**Arthoniomycetes** estas fungoj el la subfilumo *Pezizomycotina*.

## Priskribo 
La specioj formas kun verdaj algoj krustecajn likenojn. Kelkaj specioj povas ankaŭ vivi sur kreskaĵoj. Askofruktoj estas apotecioj. Anamorfoj bildas piknidiojn.

## Sistematiko 
Nur unu ordo estas : *Arthoniales*

* Arthoniaceae kun 11 artoj
* Chrysothricaceae kun 2 artoj
* Melaspileaceae kun 2 artoj
* Roccellaceae kun 47 artoj
* Arthoniales *incertae sedis*
** *Arthophacopsis*
** *Catarraphia*
** *Hormosphaeria*
** *Llimonaea*
** *Nipholepis*
** *Perigrapha*
** *Pulvinodecton*
** *Sipmania*
** *Synarthonia*
** *Tania*
** *Tarbertia*
** *Trichophyma*
** *Tylophorella*
** *Wegea*

## Fontoj 
### Notoj kaj referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Askofungoj
Kategorio:Mikologio
Gustav Žďárský

**Gustav ŽĎÁRSKÝ** (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1867 en Nový Bydžov - mortis en 1925) estis ĉeĥa filologo kaj esperantisto.

Doktoro pri filozofio. Li verkis lernolibrojn de fremdaj lingvoj, tradukis en la ĉeĥan fremdlingvan literaturon kaj kompilis supervidojn de la ĉeĥa literaturo. Kunlabore kun Karel Procházka li preparis lernolibron de Esperanto por ĉeĥoj kaj tradukojn al Esperanto. Li okupiĝis pri la lingvoj hungara, rumana, angla, germana, hispana, itala kaj Esperanto.

## Verkoj 
* **Soustavný slovníček česko-maďarský** (Sistema vartareto ĉeĥa-hungara, 1917)
* **Stručná cvičebnice jazyka maďarského** (Konciza ekzerclibro de la lingvo hungara, 1919)
* **Mluvnice jazyka českého** (Gramatiko de la ĉeĥa, 1922)
* **Učebnice esperanta: mluvnice, vzorná cvičebnice a čítanka se slovníčkem, rozmluvy a korespondence** (Lernolibro de Esperanto: gramatiko, modela ekzercaro kaj legolibro kun vortareto, konversacio kaj korespondaĵoj, 1923, kune kun Karel Procházka)
* **Učebnice jazyka rumunského** (Lernolibro de la lingvo rumana, 1925)
* **Obsahy z československé beletrie doby nové** (Enhavoj el la ĉeĥoslovaka beletro de la epoko nova, 1925 - kun František Bredler)
* **Obsahy z československého písemnictví doby nové** (Enhavoj el la ĉeĥoslovaka literaturo de la epoko nova, 1938, 1939)

## Tradukoj en Esperanton 
* Pichon: **Psikologio: La memoro kaj la sento** (La Progreso, 1924, p. 32)
* Pichon: **La memoro kaj la sento** (Učebnice esperanta, 1923, p. 187)
* Pichon: **Historio de panpeco** (Učebnice esperanta, 1923, p. 187)
* Pichon: **La libro** (Učebnice esperanta, 1923, p. 189)
* Julius Zeyer: **El "Morto de Eva"** (Učebnice esperanta, 1923, p. 219)

## Tradukoj en la ĉeĥan 
* Maria Colombi: **Vánoční povídka** (Kristnaska rakonto, el la itala, 1894)
* Maria Colombi: **Zlaté sny** (Oraj revoj, el la itala, 1894)
* J. J. Cremer - Gottfried Keller: **Novely** (Noveloj, 1895)
* Emil Seipgens: **Divoký růženec** (Sovaĝa rozario, el la nederlanda, 1895)
* Emilio de Marchi: **Dvě humoresky** (Du humuraĵoj, el la itala, 1895)
* Evgenij Kumičič: **Mučednice: dvě povídky** (Martirinoj - du rakontoj, el la kroata, 1897)
* J. B. Haycraft: **Přírodní výběr** (Natura selektado, 1900)
* Giuseppe Mazzini: **Úvahy vybrané z literárních, politických a náboženských spisů Josefa Mazziniho** (Rezonoj elektitaj el literaturaj, politikaj kaj religiaj verkoj de Jozefo Mazzini, 1900 - kun Josef David, el la itala)
* Edith von Sahlburg: **Královské lásky** (Reĝaj amoj, 1923)
* Jules Verne: **Tajemný ostrov** (Misterplena insulo, 1906, el la franca)

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Rapidumskatolo

alternative=Rapidumskatolo|eta|Rapidumskatolo (interna parto)
**Rapidumskatolo** aŭ **rapidumujo** estas agregaĵo (kiel regulo, dentrada) de diversaj industriaj mekanismoj (ekz-e, ilmaŝinoj) kaj transmisioj de motoraj veturiloj.
eta|Rapidumstango
La **rapidumstango** servas por ŝanĝi la angulan frekvencon kaj tordan momanton inter pli vastaj limoj, kion ne povas doni la veturila motoro. Kiel regulo, tio rilatas al la eksplodmotoroj, kiuj havas nesufiĉan adaptiĝemon. Veturilojn kun vaporaj aŭ elektraj (tramo, trolebuso) motoroj oni normale produktas sen rapidumskatolo, ĉar la lastaj havas altan adaptiĝemon kaj ŝanĝas la angulan frekvencon kaj tordan momanton inter pli vastaj limoj diference de la eksplodmotoroj. La rapidumskatolo utilas ankaŭ por fari movon de veturilo malantaŭen kaj por daŭre disigi motoron disde movilo dum funkciigo de la motoro kaj ĝia funkciado dum halto.

En metaltranĉaj kaj aliaj ilmaŝinoj la rapidumskatolo uzatas, unuavice, por doni optimumajn reĝimojn de tranĉado – angulajn frekvencojn (rapidojn de cirkulado) de tranĉa instrumento aŭ prilaborata peco (ekz-e, angula frekvenco de tornomaŝina aŭ bormaŝina spindelo).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Senŝtupa rapidumŝanĝilo
* Transmisiilo (mekaniko)

Kategorio:Transmisio
Kategorio:Transportaj teknologioj
Placo de la Vilaĝo

dekstra|eta|300px|Placo de la Vilaĝo. Fone, la Domo de Cisneros

**Placo de la Vilaĝo** () estas placo kiu troviĝas en la historia urbocentro de Madrido (Hispanio), apud la strato Mayor. En ĝi havas komencon tri etaj stratoj, kiuj korespondis al la antikva mezepoka dizajno de la urbo.

En ĝia ĉirkaŭaĵo troviĝas la ĉefaj fasadoj de tri konstruaĵoj arthistorie altvaloraj, konstruitaj en sinsekvaj jarcentoj. La plej antikva estas la Domo kaj Turo de la Lujanes (15-a jarcento), konstruita laŭ la gotik-mudeĥara stilo, kiu staras en la orienta flanko de la placo.

Laŭ antikveco ĝi estas sekvata de la Domo Cisneros (16-a jarcento),platereska palaco kiu fermas la sudan parton de la placo, kaj la Domo de la Vilaĝo (17-a jarcento), barokstila, unu el la sidejoj de la Madrida Urbodomo, situanta en la okcidenta parto de la placo.

## Historio 
La Placo de la Vilaĝo estis unu el la ĉefaj punktoj de la mezepoka Madrido, pro ĝia duonvoja situo inter la Pordo de Gvadalaĥaro kaj la de la Vega, du el la plej gravaj pordoj de la urbo dum Mezepoko.

Antikve ĝi estis konata kiel *Plaza de San Salvador* (Placo de la Sankta Savinto), pro la samnoma preĝejo kiu ekzistis en la strato Mayor, en kies portalo estis okazigitaj la sesioj de la Urbodomo, kaj nuntempe ĝi estas memorigata per memortabulo kiu troviĝas en la loko kie iam estis la preĝejo.

En la 15-a jarcento, la Placo de la Vilaĝo adoptis sian nunan nomon, koincidante kun la titolotorgado kiel *Nobla kaj Lojala Vilaĝo* ricevata de la reĝo Henriko la 4-a de Kastilio (1425-1474).

Kategorio:Placoj de Madrido
Abadla

**Abadla** estas urbo de Alĝerio kiu situas en la regiono de Béchar.

## Eksteraj ligiloj
*Abadla en la mapo

Kategorio:Urboj de Alĝerio
John Dryden

**John DRYDEN** (n. la 9-an de aŭgusto 1631, m. la 12-an de majo 1700) estis angla verkisto kiu dominis anglan literaturon dum multe de la dua duono de la 17-a jarcento.

## Vivo 
Dryden naskiĝis en vilaĝo en Northamptonshire kie lia patro estis pastro. En 1644 li eniris Westminster School, kaj en 1650, Trinity College (Kembriĝo), kie li diplomiĝis en 1654. Junion 1654 mortis lia patro sed li ne heredis sufiĉe por vivteni sin.

Li iris al Londono kie li akiris postenon en la registaro de Oliver Cromwell. En 1658, li verkis laŭdpoemon pri Cromwell post ties morto. Tamen en 1660 li eldonis panegiron pri Karlo la 2-a (Anglio) kaj la Angla Resurtronigo, kaj li rapide montris sian subtenon de la reĝa registaro.

La 1-an de decembro 1663 Dryden edziĝis al Elizabeth, fratino de Kavaliro Robert Howard kiu militis por Karlo la 1-a dum la angla enlanda milito.

Dum la sekvantaj jardekoj Dryden verkis multajn poemojn, teatraĵojn kaj tradukojn. Dum la granda pesto de Londono li retiris sin al Wiltshire, kie li verkis gravan eseon, *Of Dramatick Poesie*, en kiu li defendis la dramistan arton. En 1668 li nomumiĝis "poet laureate", tio estas, la oficiala kortega poeto.

Kiam Jakobo la 2-a detroniĝis, Dryden rifuzis ĵuri lojalecon al Vilhelmo la 3-a, kaj pro tio perdis reĝan favoron kaj sian postenon de oficiala kortega poeto. Por gajni enspezon li faris tradukojn de Vergilio kaj aliaj romiaj kaj grekaj poetoj. Per la traduko de Vergilio li gajnis 1,400 pundojn, grandegan sumon tiuepoke. Li mortis en 1700 kaj entombiĝis en Abatejo Westminster.

## Reputacio 
Dum sia vivo Dryden estis konsiderata eble la plej elstara verkisto de sia epoko, kaj li influis multajn aliajn verkistojn. Per lia influo la rima jamba pentametro iĝis la domina versformo de la sekva jarcento.

Hodiaŭ li famas ĉefe pro siaj satiroj, kiuj influis, inter aliaj, Alexander Pope.

## Ĉefaj verkoj 
### Prozaĵoj 
* *Of Dramatick Poesie* (1668)

### Poemoj 
* *Astraea Redux* (1660), laŭdpoemo pri la angla resurtronigo
* *Annus Mirabilis* (1667), longa poemo pri la eventoj de 1666 kaj 1667
* *Absalom kaj Achitophel* (1681), politika satiro pri kontraŭuloj de Karlo la 2-a
* *MacFlecknoe* (1682), satiro pri literaturaj rivaloj
* *Religio Laici* (1682), pri religiaj temoj
* *A song for St Cecilia* (1687)
* *Fables, Ancient and Modern* (1700), tradukoj

### Teatraĵoj 
* *The Wild Gallant* (1663), komedio
* *The Indian Emperour* (1665), tragedio pri la hispana konkero de Meksiko
* *The Maiden Queen* (1667), tragikomedio
* ''An Evening's Love* (1668), komedio
* *The Conquest of Granada* (1670), tragedio pri la 1492-a hispana konkero de Granado
* *The Assignation* (1672), komedio
* *Marriage à la mode* (1673), komedio
* *Aureng-zebe* (1675), pri la mogola imperiestro Aurangzeb
* *All for Love* (1678), pri la amo de Kleopatra kaj Marko Antonio - parte imite de *Antonio kaj Kleopatra'' de William Shakespeare

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Westminster School

**Westminster School** estas privata lernejo en Westminster, Londono, Anglio. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 750 geknabojn.

## Historio 
La lernejo estis fondata nepost 1179 de la monaĥoj de Abatejo Westminster. Kiam Henriko la 8-a aboliciis la anglajn monaĥejojn, li eldonis ĉarton kiu certigis la daŭrigon de la lernejo.

## Famaj studentoj 
Inter la studentoj de la lernejo estis:
* Richard Hakluyt (1553-1616)
* Ben Jonson (1573-1637)
* George Herbert (1593-1633)
* John Dryden (1631-1700)
* John Locke (1632-1704)
* Christopher Wren (1632-1723)
* Robert Hooke (1635-1703)
* Henry Purcell (1639-1705)
* Charles Wesley (1707-1788)
* Edward Gibbon (1737-1794)
* Robert Southey (1774-1843)
* A. A. Milne (1882-1956)

Kategorio:Lernejoj en Londono
Vladimír Adamík

**Vladimír Adamík** (naskiĝis la 16-an de julio 1898 en Uherský Ostroh - mortis la 31-an de aŭgusto 1970 en Vlčice apud Šumperk) estis ĉeĥa esperantisto.

Laŭ profesio li estis instruisto en Michálkovice.

Li tradukis kaj eldonis dek poemojn de Petr Bezruč el la poemaro Sileziaj kantoj.

## Tradukoj 
***Sleziaj poemoj** (1927)

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Akabli

**Akabli** estas urbo de Alĝerio. Ĝi situas en la provinco de Adrar en sud-centra lando, ene de la dezerto Saharo. Laŭ la stato de 2018 la loĝloko havis  10 171 loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Akabli en la mapo

Kategorio:Urboj de Alĝerio
Jours-en-Vaux

**Jours-en-Vaux** estis franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo. La komunumo enhavas la vilaĝon Jours-en-Vaux kaj la vilaĝetojn **Corcelles**, **La Chapelle** kaj **Rouvray**. Vilaĝanoj nomiĝas Jersenvaliens.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (2,22% de voĉoj).

## Vidindaĵoj 
La kastelo datiĝas de la 13-a jarcento. Ĝi enhavas ankaŭ romiajn spurojn.
La preĝejo enhavas mezepokan kapelon.

## Famuloj 
* La familio de Joursanvault.
* Michael Edwards (poeto)

## Vidu ankaŭ 
Beaune

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Côte-d'Or
Planetario Ostrava

**Planetario Ostrava** (antaŭe **Observatorio kaj planetario de Johann Palisa**) estas observatorio kaj planetario troviĝanta en ostrava urboparto Krásné Pole.

La konstruaĵo devenas el la jaro 1980, ĝi havas la trian plej grandan ĉambregon de la planetario kun diametro 12,5 metroj kaj komune kun Brno la duan plej grandan projekcian aparaton en Ĉeĥio. La ĉambrego por 100 vizitantoj estas ekipita per projekcia planetario Zeiss RFP DP 2 (meza tipo) kun aldonaj projekciiloj, plu per du paroj de diaprojekciiloj kaj datoprojekciilo.

La planetario projekcias sur artefarita firmamento proksimume 9000 stelojn, planedojn, Sunon, Lunon, kometojn kaj pluaj universajn objektojn. La observatorio estas ekipita en la okcidenta duonkupolo per teleskopo Coudé refraktor (diametro 150 mm), en la orienta kupolo per teleskopoj Meniscas (150 mm), Newtom (300 mm) kaj vico de malpli grandaj transporteblaj lornoj. Parto de la aparata ekipaĵaro estas ankaŭ CCD kamerao SBIG-ST7.

Regule estas aranĝataj agadoj por lernejoj kaj publiko.

## Vidu ankaŭ 
*Johann Palisa

## Pluaj fotoj

Planetarium Ostrava.jpg|Programo en la planetario
Planetarium ostrava.jpg|Ekspozicio en la planetario

## Eksteraj ligiloj
*Observatorio kaj planetario de Johann Palisa en Ostrava

Kategorio:Konstruaĵoj en Ostrava
Kategorio:Krásné Pole
Kategorio:Observatorioj en Ĉeĥio
Ostrava
Kategorio:Muzeoj en Ostrava
Kategorio:Kulturo en Ostrava
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1980
Galaksia filamento

eta|Strukturo de la universo
En kosmologio, **filamento da galaksioj** (aŭ **galaksia filamento**) estas fadenforma kosma strukturo konsistanta el galaksioj gravite ligataj.

La filamentoj da galaksioj estas la plej grandaj el la kosmaj strukturoj; ilia tipa longeco estas 50 al 80 megaparsekoj; ili formas la limojn de la vakuoj. 

La partoj de la filamentoj kie la galaksioj estas pli dense disdonitaj estas nomataj superamasoj. Vidita je tre granda skalo, la universo similas spongo kie fadenoj da materio ĉirkaŭas grandajn malplenaĵojn.

Kategorio:Kosmologio
Trinity College (Kembriĝo)

eta|dekstra|Pordego de Trinity College
**Trinity College** - en Esperanto *Triunua kolegio* - estas kolegio de la universitato de Kembriĝo. Ĝi enhavas pli ol 1 100 studentojn.

La kolegio estis fondita en 1546 de Henriko la 8-a (Anglio) per la unuigo de du antaŭaj kolegioj, *Michaelhouse* kaj ''King's Hall*.

## Famaj studentoj 
Inter tiuj kiuj studis en la kolegio estas:
* Francis Bacon (1561-1626)
* Isaac Barrow (1630–1677)
* John Dryden (1631-1700)
* Isaac Newton (1643-1727)
* George Byron (1788-1824)
* Charles Babbage (1791-1871)
* Thomas Babington Macaulay (1800-1859)
* Alfred, Lord Tennyson (1809-1892)
* James Clerk Maxwell (1831-1879)
* Ernest Rutherford (1871-1937)
* Frederick Pethick-Lawrence (1871-1961)
* Bertrand Russell (1872-1970)
* Lytton Strachey (1880-1932)
* Leonard Woolf (1880-1969)
* Niels Bohr (1885-1962)
* Srinivasa Aiyangar Ramanujan (1887-1920)
* Ludwig Wittgenstein (1889-1951)
* Jawaharlal Nehru (1889-1964)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la filmo, okazinta plejparte en la kolegio)''

Kategorio:Universitato de Kembriĝo
Provinco Beŝar

**Beŝar** () estas provinco de Alĝerio, kiu ricevis la saman nomon el ĝia ĉefurbo Beŝar.

## Distriktoj kaj municipoj 
La provinco de Béchar havas 12 distriktojn kaj 21 municipojn.

La distriktoj estas: Abadla, **Béĉar**, Béni Abbès, Beni Unif, El Uata, Igli, Kénadsa, Kerzaz, Lahma, Uled Ĥodeir, Tabelbala, Taghit.

La municipoj estas: Abadla, Beĉar, Beni Abbes, Beni Iĥlef, Beni Unif, Bukais, El Uata, Erg Ferradj, Igli, Kenadsa, Kerzaz, Ksabi, Lahmar, Meĉraa Huari Bumedien, Meridja, Mogheul, Uled Ĥudir, Tabalbala, Taghit, Tamtert, Timudi.

Kategorio:Alĝerio
Beŝar
Marakvariejo Ostrava

**Marakvariejo Ostrava** estas akvariejo, kie oni ekspozicias marfiŝojn kaj aliajn speciojn de flaŭro kaj faŭno. Ĝi troviĝas proksime de urbocentro de Ostrava, proksime de placo de Masaryk, en Nigra herbejo sur vojlinio al Sileziaostrava burgo.

## Historio
La akvariejon fondis pasia kolektanto de fiŝoj kaj ceteraj maranimaloj Oleg Cedivoda en la jaroj 1999-2000. Kaŭzo de la fondo estis, ke jam hejme li ne povis lokigi tiom da akvarioj. Tiu ĉi akvariejo estas la plej malnova privata publike alirebla kolektejo de sia speco en Ĉeĥio. Dank' al bona lokigo de la akvariejo ties viziteco kreskas.

## Specialigo de la marakvario en Ostrava
La specialigo de la marakvario estas marflaŭro kaj marfaŭno. Kiel la unua organizaĵo en Ĉeĥio ili ĉi tie komencis kun bredado de ŝarko de ordo *Carcharhinus*. La marakvario en Ostrava estas tenanto de atesto por bredado de precipe danĝeraj animaloj. La tuta konstruado kaj trafiko de tiu ĉi instituto estas pagata eksplicite el privataj financoj (nenia subteno de ŝtato, regiono, urbo aŭ municipo). Al pluaj aktivecoj apartenas bredado kaj rebredado de animaloj endanĝerigitaj pro pereo.

## Celoj de la marakvario en Ostrava
La celoj de la akvario estas proksimigi la fascinan mondon al infanoj, lernantoj kaj al vasta laika kaj faka publiko.

## Animaloj
Krom la fiŝoj en la akvariejo estas bredataj ankaŭ aliaj specioj de animaloj.

### Fiŝoj
Estas bredataj ĉi tie ekzemple la jenaj fiŝoj: rifa nigrangula ŝarko (*Carcharhinus melanopterus*), barakudo (*Sphyeaena barracuda*),  *Paracanthus hepatus*, *Canthigaster solandri*, *Ostracion cibicus*, *Ostracion meleagris*, *Rhinecanthus aculeatus*, *Odonus niger*, *Lo vulpinus*, *Amphiprion clarkii*, *Pomacanthus navarchus*, *Pomacanthus imperator*, piranjoj kaj aliaj.  

### Testudoj
*Chelydra serpentina*, *Macroclemys temminicki*, *Chelodina longicollis*, *Caretochelys insculpta*  

### Krokodilo
Nila krokodilo (*Crocodylus niloticus*) 

### Simioj
*Callithririx pygmaea*, *Callithririx jacchus*, *Saguinus oedipus*, *Saguinus nigrocollis*

## Eksteraj ligiloj
*Marakvario Ostrava 

 

Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Nigra herbejo
Kategorio:Publikaj spacoj en Ostrava
Ministraro de Angela Merkel

[eta|200px|[Angela Merkel]]

*Ministraro unua de Angela Merkel de la 22-a de novembro 2005 ĝis la 28-a de oktobro 2009
*Ministraro dua de Angela Merkel de la 28-a de oktobro 2009 ĝis praktike la 17-a de decembro 2013
*Ministraro tria de Angela Merkel de la 17-a de decembro 2013 ĝis praktike la 14-a de marto 2018
*Ministraro kvarva de Angela Merkel de la 14-a de marto 2018 ĝis praktike la 8-a de decembro 2021

## Vidu ankaŭ
*Angela Merkel

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Registaro de Germanio
Ĉenej

**Ĉenej,** serbe **Ченеј,** slave **Čenej,** hungare **Csenej** [ĉenej] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Novi Sad.
eta|dekstra|200ra|Ĉenej troviĝas en (verda) Municipo Beĉej en Serbio
eta|300ra|Mapo pri municipoj Novi Sad kaj Petrovaradin
eta|270ra|Preĝejo de Ĉenej

## Bazaj informoj 
* Areo: 90 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°22′01″N 19°47'31″E
* Alto super marnivelo: 85 m
* Loĝantaro: 2110
* Poŝtkodo: 21233
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Ĉenej situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojo, ĉefvojo preteriras.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1237 en latina formo *"terra Chemey"*. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Újvidék, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Ĉenej 2115 homoj, (1794 serboj (85 %), 59 jugoslavianoj, 37 slovakoj, 33 hungaroj, 21 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo de 1835

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Izotropeco (kosmologia)

En kosmologio, la universo estas tiel dirata **izotropa** kiam ties grandskala strukturo aspektas simile ia ajn estus la direkto laŭ kiu oni observas ĝin,
tio kuntrenas ke la rapideco de la ekspansio de Universo estas la sama en ĉiuj direktoj, kaj ke la kosma fona radiado estas en ĉiuj direktoj egala, kaj se estas statistikaj ekartoj, ili estas nedependaj de la direkto.

La nunaj observoj indikas, ke la observebla universo estas homogena kaj izotropa. Tio estas malevidenta, ĉar estas nenia kialo por ke la universo estu grandskale homogena. Tiu paradokso estas dirata "*problemo pri la horizonto*"  kaj estas klarigebla nur se oni supozas, ke tre rapida ekspansio (kosma inflacio) okazis malmulte da tempo post la kreo de universo.

Kategorio:Kosmologio
Jacobus Kapteyn

Li aktive studis la Laktan vojon kaj, la unua, malkovris pruvojn de la rotacio de nia Galaksio.

## Biografio 
Li studis, de 1868, matematikon kaj fizikon en la universitato de Utrecht. De 1875, li laboris dum tri jaroj en la Observatorio de Leiden kaj poste iĝis la unua profesoro pri astronomio kaj teoria mekaniko en la Regna Universitato de Groningen, kie li restis ĝis sia emeritiĝo en 1921.

Inter 1896 kaj 1900, ne povante uzi observatorion, li laboris sur fotoj faritaj de David Gill en observatorio de Kaburbo (Sud-Afriko), kaj verkis "*Cape Photographic Durchmusterung*", katalogon listantan la lokalizojn kaj videblajn magnitudojn de 454&nbsp;875 steloj de la suda duonglobo. Dum tiu laboro, li malkovris en 1897 stelon kun plej rapida propra movo el la konataj steloj, kiun oni nomos la Kaptejna Stelo. Nur la Barnarda Stelo, malkovrita en 1916, estas pli rapida.

En 1904, studante la stelajn proprajn movojn, li rimarkis ke la steloj povis esti klasifikitaj en du "fluoj", moviĝantaj en kontraŭaj direktoj. Pli malfrue oni konstatis ke estas la unua pruvo de la rotacio de la Lakta Vojo, kiu kondukos al la malkovro de la diferenciala rotacio far de Bertil Lindblad kaj Jan Oort.

En 1906, li proponas projekton de studo pri la disdonado de la steloj en la Lakta Vojo, nombrante la stelojn en diversaj direktoj. Tiu studo uzis la mezuron de la videbla magnitudo, la spektran klason, la  kaj la propran movon de la steloj en 206 regionoj. Tiu projekto estis la unua statistika studo en astronomio kaj neprigis la kunlaboradon de pli ol 40 observatorioj.

En lia verko *First attempt at a theory of the arrangement and motion of the sidereal system*, publikita en 1922, li priskribas la lensan formon de nia Galaksio, al kiu li donis grandon de 40 000 lumjaroj.

## Premioj 
En 1902 li estis premiata de la Ora Medalo de la Royal Astronomical Society, kaj li ricevis la James Craig Watson Medalon kaj la Bruce Medalon en 1913.

Lian nomon oni donis al:
* Kaptejna kratero sur Luno,
* Asteroido 818 Kapteynia,
* Kaptejna Stelo,
* Kapteyn Instituto pri Astronomio en la Regna Universitato de Groningen,
* Teleskopo Jacobus Kapteyn en la Observatorio de Roque de los Muchachos (La Palma)
* Unu strato de Groningen: *J.C. Kapteynlaan*.

## Eksteraj ligiloj 
*  Professor Jacobus Cornelius Kapteyn
*  La Kapteyn Instituto
Handbook of the Birds of the World

**Handbook of the Birds of the World** (angle = *manlibro de la mondaj birdoj*), mallonge **HBW**, estas 16-voluma konsultverko pri ornitologio. Ĝi estas eldonata en la angla lingvo de eldonejo Lynx Edicions en Barcelono. La unua volumo eliris en 1992; en decembro 2011 aperis la 16-a volumo. Lastan, aldonan volumon pri novaj birdospecioj kaj suma indekso oni planas por majo 2013.

La verko  traktas ĉiun vivantan birdan specion. Ĝiaj kompilantoj estas:
* Josep del Hoyo
* Andrew Elliott
* Jordi Sargatal
* David A. Christie

Ĉiu volumo pezas iom pli ol 4&nbsp;kg.

Ĝi estas unu el la plej respektataj aŭtoritatoj por determini speciojn, genrojn kaj familiojn (kaj ties interrilatoj, klasadoj kaj ordigoj) inter ornitologoj kaj biologoj.

## Eksteraj ligiloj 
*Informoj de la eldonejo

Kategorio:Ornitologio
Kategorio:Libroj aperintaj en 1992
Fingrospuro

eta|Fingrospuro sur papero
**Fingrospuro** aŭ **fingropremaĵo** estas spuro postlasita de la homaj fingroj sur iom glata surfaco. Tia spuro povas servi por identigi la tuŝinton, precipe en okazo de krimo.

La procedo identigi la lasinton de fingrospuro nomiĝas daktiloskopio; ĝi estas biometria metodo de identigo. La papiloj de la homaj fingroj estas malsamaj inter diversaj homoj, tiel ke ili sufiĉe klare identigas homon. Eĉ ĝemeloj havas malsamajn papilo-skemojn, ĉar la papiloj kreskas laŭ hazardo, sed ne ŝanĝiĝas ĉe plenkreskaj homoj.

Fingrolinioj servas ankaŭ por re-identigi homojn, kiuj lasis spuron identigante sin. En kelkaj landoj necesas deponi fingrospuron por ricevi legitimilon aŭ pasporton. Oni tiel esperas pli klaran re-identigon ol per foto aŭ subskribo.

Ekzistas fingrospuraj sensiloj, per kiuj komputiloj povas mezuri fingrospurojn. Tia mezurado povas anstataŭi identigon per pasvorto.

Kategorio:Juro
Kategorio:Fiziologio
Camille Lemonnier

**Camille LEMONNIER**, naskiĝis en Ixelles, Belgio la  kaj mortis en sia naskiĝurbo la , estas aparte produktema belga verkisto. Tiu brabantano, filo de valona advokato kaj de flandrino atingis literaturon pasante per la arta kritiko. Li lernis en la mezlernejo *Athénée Royal* de Bruselo.

Kategorio:Belgaj poetoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj poetoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Lok (Serbio)

**Лок,** serbe **Лок,** hungare **Sajkáslak** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.
eta|dekstra|200px|Lok troviĝas en (verda) Municipo Titel en Serbio
eta|240px|Mapo pri municipo Titel

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°12′34″N 20°12'26″E
* Alto super marnivelo: 80 m
* Loĝantaro: 1250
* Poŝtkodo: 21248
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Lok situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Danubo preterfluas.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. En 2002 loĝis en Lok 1255 homoj, (864 serboj (69 %), 240 hungaroj, 27 jugoslavianoj, 18 ciganoj, 12 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
250px|eta|The Catholic Church

* ortodoksa serba preĝejo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1914, la turo 23 m-ojn altas

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Tonda elasta modulo

eta|dekstra|Tonda tensio
En materiala scienco, **tonda modulo** aŭ **modulo de malfleksebleco**, estas la rilatumo de ŝera ŝarĝado al la tonda tensio:

: G = \frac {\tau_{xy} }{\gamma_{xy}} = \frac{\frac {F}{A} }{\frac {\Delta x}{I} } = \frac{F I}{A \Delta x} 

kie *τxy = F/A* estas la ŝera ŝarĝado;
: *F* estas la forto kiu estas aplikita al la specimeno;
: *A* estas la areo sur kiu la forto agas;
: \gamma_{xy} = \frac {\Delta x}{I} = \tan \theta  estas la tonda tensio;
: *Δx* estas la transversa delokigo;
: *I* estas la komenca longo.

Ĉi tiu difino aplikeblas bone se la interrilato inter la ŝera ŝarĝado kaj la tonda tensio estas lineara, aŭ alivorte se la materialo obeas la leĝon de Hooke.

La tonda modulo estas kutime signifata per *G*, aŭ iam per *S* aŭ *μ*.

Tonda modulo havas dimension de premo. Konsiderante ĝian valoron por kutimaj materialoj, la tonda modulo estas kutime mezurata en gigapaskaloj (GPa).

La tonda modulo estas unu el kelkaj kvantoj priskribantaj malmolecon de materialo. Ili ĉiuj aperas en la ĝeneraligita leĝo de Hooke:
* la elasta modulo priskribas respondon de la materialo al lineara tensio (simila al distirado de drato je la finoj),
* la ampleksa modulo priskribas respondon de la materialo al uniforma premo, kaj
* la tonda modulo priskribas respondon de la materialo al tondanta tensio.

La tonda modulo estas koncernata kun la malformigado de solido kiam ĝia spertas forton paralelan al unu de ĝiaj surfacoj dum kiam ĝia kontraŭa surfaco spertas oponantan forton. Se la specimeno estas sen forto de formo de ortangula paralelepipedo, ĝi malformiĝas en ne- ortangulan paralelepipedon.

En ĉi tiu okazo, se la malformigado estas sufiĉe malgranda do la interdependeco inter la forto kaj la distanco de movo estas lineara, kaj la elastaj moduloj, inkluzivante la tondan modulon, estas solaj skalaraj valoroj.

Neizotropaj materialoj kiel ligno kaj papero havas malsaman respondon al streĉo aŭ tensio kiam estas testita en malsamaj direktoj. En ĉi tiu okazo, se la malformigado estas sufiĉe malgranda do la interdependeco inter la forto kaj la distanco de movo estas lineara malgraŭ la neizotropeco, kaj la elastaj moduloj, inkluzivante la tondan modulon, estas tensoroj, anstataŭ solaj skalaraj valoroj.

## Tipaj valoroj 
Tipaj valoroj de tonda modulo je ĉambra temperaturo:

## Ondoj 
En homogenaj izotropaj solidoj, estas du specoj de ondoj, premaj ondoj kaj tondaj ondoj. La rapido de tonda ondo *vs* dependas de la tonda modulo kiel

: v_s = \sqrt{\frac {G} {\rho} }

kie *G* estas la tonda modulo
: *ρ* estas la denseco.

## Vidu ankaŭ 
* Elasta modulo
* Ampleksa modulo
* Leĝo de Hooke
* Tonda forteco
* Dinamika modulo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Kalkulo de tonda modulo de vitroj
* Propraĵoj de materialaj  
* http://monet.unibas.ch/intro-physik/Kapitel_6/sld009.htm
* http://www.fbm.fh-aalen.de/Profumit/Fachinhalte/lernhypertext/FestigkeitslehreI/HookGesetzSchub/hookesches_gesetz_fuer_schubspannung.html
* 

Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Fizika kvanto
Politika subdivido de la Germana Regno

Dum preskaŭ sia tuta ekzisto de 1871 ĝis 1945, la Germana Regno havis federacian strukturon, konsistantan el pluraj "landoj" aŭ membro-ŝtatoj, same kiel Germanio hodiaŭ konsistas el federaciaj landoj. Nur dum la tempo de nazia Germanio (1933-1945), la tuta ŝtato estis en praktiko transformita al unueca centrisma ŝtato, kvankam surpapere la federacia strukturo pluekzistis.

## Landoj de la Germana Imperiestra Regno 
De 1871 ĝis la Novembra Revolucio en 1918/1919.

### Reĝlandoj 
* Prusio, administre dividita en ĉirkaŭ 12 provincojn
* Virtembergo
* Bavario
* Saksio

### Grandduklandoj 
* Grandduklando Badeno
* Hesio (= Hesio-Darmstadt)
* Meklenburgo-Schwerin
* Meklenburgo-Strelitz
* Oldenburgio
* Saksio-Vajmaro-Eisenach

### Duklandoj 
* Anhalto
* Brunsvigo
* Saksio-Altenburg
* Saksio-Koburgo kaj Gotao
* Saksio-Meiningen

### Princlandoj 
* Lipo
* Reuß älterer Linie
* Reuß jüngerer Linie
* Ŝaŭmburgo-Lipo
* Schwarzburg-Rudolstadt
* Schwarzburg-Sondershausen
* Waldeck

### Urboŝtatoj 
* Bremeno
* Hamburgo
* Lubeko

### Aliaj teritorioj 
(ĝis 1918)
* Alzaco-Loreno
* Germanaj kolonioj

## Landoj de la Vajmara Respubliko 
eta|300ra|
Inter 1920 kaj 1929 la Germana Regno (Vajmara Respubliko) konsistis el 18 "landoj". Ĉiuj landoj estis (kiel la tuta federacio mem) respublikoj (*Republik*, *Freistaat*, *Volksstaat* ktp.), devenintaj el la antaŭaj, plejparte monarĥiaj, membro-ŝtatoj de la Germana Imperiestra Regno, escepte de nova lando Turingio (1920-1952), kiu estis nove formita el pluraj, pli malgrandaj "turingiaj ŝtatoj". 

En 1929, Waldeck perdis sian memstarecon kaj iĝis parto de Prusio. Dum la tempo de Nazia Germanio la du landoj Meklenburgo-Schwerin kaj Meklenburgo-Strelitz estis unuigitaj al unu lando Meklenburgo; en 1937 Lubeko iĝis parto de Prusio.

Ĉi tiu listo havas statistikaĵojn el 1925:

## Piednotoj 
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Vajmara Respubliko
Germana Regno
Fabela mondo de fantomoj

**Fabela mondo de fantomoj** estas daŭra ekspozicio, kiu alproksimiĝas precipe al infanoj fabelan mondon. Ĝi troviĝas en ostrava ekspoziciejo Nigra herbejo en kelaj, 150 jaroj malnovaj spacoj.

En tiu ĉi timplena kelo nuntempe troviĝas kvin timigplenaj ĉambroj - aranea ĉambro, infero, pirata insulo, ĉambro plena de gnomoj kaj fantomoj kaj fabela imperio. Vizitantoj povas renkontiĝi ankaŭ kun enmasonigita princino aŭ aperi en stomako de drako. La vizitvojo estas sonigita kaj buntigita tiel, por ke ĝi evitu al negativa hororplena agado.

## Eksteraj ligiloj
*Fabela mondo de fantomoj

Kategorio:Nigra herbejo
Kategorio:Publikaj spacoj en Ostrava
Alambiko

eta|dekstra|Simpla alambiko en historia laboratorio
[eta|dekstra|Alambikoj en la distilejo de [Glenfiddich en Skotlando]]
[eta|dekstra|Tradicia alambiko en [Cussay, Francio]]
eta|Alambiko
**Alambiko** estas speciala aparato, kiu estas uzata por distili likvaĵojn, nome alkoholaĵojn.

La termino venas el la araba, kiu siaflanke transprenis la grekan vorton *ambix* (vazo).

La principo de distilado estis konata al la egiptaj sciencistoj, kiuj produktis parfumon, sed la bazo de la nuna aparato estas araba invento de la 11-a jarcento.

Alambiko estas speciala, tradicia formo de distililo kaj ĝis hodiaŭ uzata ekzemple en Skotlando por produkti viskion. La tipa maniero uzi la alambikon estas la laboro en etapoj. Oni plenigas la supran ujon per likvaĵo kun alkoholo kaj hejtas. La alkoholo vaporiĝas kaj kolektiĝas en la malvarmaj partoj. La distilado estas interrompita, kiam ne plu elvaporiĝas alkoholo. Oni devas malplenigi kaj eble purigi la tutan aparaton.

Kontraste al ĉi tiu antikva metodo la industriaj distililoj seninterrompe estas nutrataj per alkoholoriĉa likvaĵo.

Kategorio:Kemia inĝenierarto
Kategorio:Aparatoj
Distililo

**Distililo** estas la kompleta aparato por distili. Ĝi konsistas ĉefe el distilujo (kaldrono) kaj malvarmigilo (kondensilo), konektitaj per tuboj.

La plej tradicia formo de distililo estas la alambiko.

Distililoj estas vaste uzataj en la kemia industrio kaj en laboratorioj.

La plej grandan komercan valoron reprezentas la distilado de nafto en rafinejo, sed la plej grandan publikan intereson ĝuas la distililoj por alkoholo. Famaj distilejoj por brandoj kutimas gvidi vizitantojn tra la produktejoj kaj fiere montras siajn tradiciajn distililojn.

Kategorio:Iloj
Kategorio:Kemia inĝenierarto
Bartimeo

**Bartimeo** - hebree ברטימאוס, Bartimaus - estis juna blindulo, kiu almozpetis sur la vojo de Jeriko en la evangelioj (referencoj : Mar 10. 46-52 ; Luk 18.35-43 ; Mat 20.29-34). Lia patro estas indikata je nomo Timeo. 

eta|maldekstra|250ra|
eta|dekstra|250ra|
Laŭ la evangelio laŭ Marko li laŭte alvokis Jesuon, kiam li aŭdis ke tiu estis proksime. La ĉirkaŭaj homoj provis silentigi la junulon, sed Jesuo aŭdis la vokon, petis ke la junulo pliproksimiĝu, demandis lin kion li deziras, kaj la junulo modeste alparolis lin per titolo rabeno kaj petis vidpovon. Laŭ la rakonto de Marko, Jesuo diris al li: "iru, via fido vin savis". Kaj tuj li ricevis vidpovon, kaj sekvis lin sur la vojo. La evangelioj laŭ Luko kaj laŭ Mateo simile raportis la okazaĵon, kaj tial la kristanoj kutime konsideras la miraklon vere okazintan. Nur teologoj disputis pri la hebree nekutima nomo de la patro - kaj iuj havis la hipotezon ke la nomo povus esti aludo al la fama dialogo Timeo de Platono.

## Eksteraj ligiloj 
* Marko ĉapitro 10 (Arkivo)
* Marko ĉapitro 10

Kategorio:Homoj de la Nova Testamento
Kategorio:Evangeliaj epizodoj
Kategorio:Blinduloj
Richard Hakluyt

[eta|dekstra|Richard Hakluyt (vitraĵo en la katedralo de [Bristol]]
**Richard HAKLUYT** (n. 1552 aŭ 1553, m. la 23-an de novembro 1616) estis angla verkisto kiu famas pro siaj priskriboj de marvojaĝoj de anglaj maristoj.

Hakluyt naskiĝis aŭ en Herefordshire aŭ en Londono, kie lia patro estis pelt-komercisto. Li edukiĝis ĉe Westminster School kaj ĉe Christ Church College (Oksfordo), kie li diplomiĝis en 1574. Ekde 1577 li prelegis pri geografio. En 1577 li ordiniĝis.

Lia unua prozaĵo pri anglaj marvojaĝoj (1580) altiris la favoron de ministroj de Elizabeto la 1-a kaj en 1583 li partoprenis diplomatan mision al Parizo. En 1588 li revenis al Anglio, kaj la sekvantan jaron aperis la unua eldono de lia majstroverko, *The Principal Navigations, Voiages, Traffiques and Discoueries of the English Nation* (*La Ĉefaj Navigadoj, Marvojaĝoj, Faroj kaj Eltrovoj de la Angla Popolo*). Plua, multe pligrandigita versio eldoniĝis de 1598 al 1600.

Dum la malfrua 1590-a jardeko li iĝis kapelano de Robert Cecil, 1-a Grafo de Salisbury. En 1601 li estis konsilanto de la Brita Orienthinda Kompanio. Li investis en kompanio kiu estigis kolonion en Virginia, Usono.

Hakluyt entombiĝis en Abatejo Westminster.

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 1616
Civila kodo

[eta|La [Napoleona kodo.]]
[eta|Unua paĝo de la origina eldono de 1804 de la [Napoleona kodo.]]
**Civila kodo** estas sistema kolekto de leĝoj desegnita por komplete pritrakti la kernajn areojn de la privata juro kia la traktado pri negocoj kaj procezoj pro neglekto kaj praktikoj. Leĝaro kiu havas civilan kodon ĝenerale havas ankaŭ kodon de civila proceduro. En kelkaj jurisdikcioj kun civila kodo, nombraj kernaj areoj de privata juro kiuj male tipe estus kodigita en civila kodo povas anstataŭe esti kodigitaj en komerca kodo.

## Vidu ankaŭ 
* Franca civila kodo

## Referencoj 
Kategorio:Juro
Kategorio:Kodoj
Ravno Selo

**Ravno Selo,** serbe **Равно Село,** germane **Schowe** [ŝove], hungare **Sóvé** [ŜOvE] estas unuigita vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas.
eta|dekstra|200ra|Ravno Selo troviĝas en (verda) Municipo Vrbas en Serbio
eta|240ra|Mapo pri municipo Vrbas
300ra|eta|Preĝejo de Ravno Selo
300ra|eta|Kuracejo de Ravno Selo, kie la luterana preĝejo estis

## Bazaj informoj 
* Areo: 53 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°27′01″N 19°37'05″E
* Alto super marnivelo: 87 m
* Loĝantaro: 3470
* Poŝtkodo: 21471
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Ravno Selo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio pri la loko devenis el fine de la 15-a jarcento, kiel parto de Hungara reĝlando. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al Osmana Imperio, ĝis 1873 al Habsburga Imperio, poste al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Verbász. En 1786 germanoj fondis novan vilaĝon *"Neu-Schowe"* (hungare *Újsóvé*) apud la malnova vilaĝo, kie loĝis plejparte serboj. En 1893 oni komputis tie 2136 homojn (1436 serboj, 653 germanoj, 15 hungaroj kaj aliaj). Post Traktato de Trianon Ravno Selo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito la germanoj rifuĝis. En 2002 loĝis en Ravno Selo 3478 homoj, (2702 serboj (78 %), 274 montenegranoj, 33 kroatoj, 25 makedonoj, 20 jugoslavianoj, 15 ciganoj, 11 hungaroj, 7 slovakoj, po 4 germanoj kaj rutenoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
* En la iama Újsóvé naskiĝis:
** hungara literaturhistoriisto János Keményfy
** hungara bestokuracisto Henrik Hetzel.
* En la iama Ósóvé naskiĝis hungara geografo László Kádár.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kompara literaturscienco

**Kompara literaturscienco** estas kritika studado pri la literaturoj de du (aŭ pli) malsamaj lingvaj regionoj, kaj ankaŭ de malsamaj komunikiloj kaj tipoj de artoj. Povas esti komparataj diversaj kulturaj eroj, kiel la muziko, la pentrado, la kinarto..., aŭ eĉ la parola literaturo kun la skriba literaturo. Same oni povas skizi la evoluon de literaturaj temoj, roluloj, scenejoj, mesaĝoj ktp., per la traesplorado de diversaj verkoj ĉu de sama epoko kaj lingvo ĉu de diversaj epokoj aŭ lingvoj.

La praktiko de tia disciplino neprigas la scipovon de pluraj lingvoj kaj konojn pri pluraj universitataj fakoj. Pro sia pluraspekta naturo, la kompara literaturscienco emigas al interŝanĝoj inter fakoj kaj studlokoj.

Tre specifa branĉo de kompara literaturscienco estas tiu, kiu rilatas al la literaturo verkita en Esperanto aŭ tradukita en tiun lingvon, ĉar oni supozas, ke tiu lingvo ne parolatas socie en iu ajn loko de la mondo kaj pro tio estas sendependa de normala ĉiutaga socia vivo.

## Kelkaj famaj universitatoj pri kompara literaturoscienco 
* Universitato Parizo IV-Sorbono
* Universitato de Indiano
* Universitato Tokio
* Universitato de Montrealo
* Universitato de Ĝenevo

## Kelkaj grandaj nomoj de la kompara literaturoscienco 
* Erich Auerbach
* Fernand Baldensperger
* René Étiemble
* Pierre Brunel

## Fontoj 
* Walter Cohen, ***A History of European Literature**: The West and the World from Antiquity to the Present*, Oxford University Press, 2017
* Cesar Dominguez and others, ***Introducing Comparative Literature**, Routledge, Taylor & Francis Group, 2015*

## Eksteraj ligiloj 
*  La centro de komparata literaturo en Universitato Parizo IV-Sorbono

Kategorio:Literaturo
Moŝorin

**Moŝorin,** serbe **Мошорин,** slave **Mošorin,** hungare **Mozsor** [moĵor] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.
eta|dekstra|200px|Moŝorin troviĝas en (verda) Municipo Titel en Serbio
eta|240px|Mapo pri municipo Titel

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°18′05″N 20°09'32″E
* Alto super marnivelo: 111 m
* Loĝantaro: 2760
* Poŝtkodo: 21245
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Moŝorin situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 16-a jarcento. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al Osmana Imperio, ĝis 1873 al Habsburga Imperio, poste al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel. Post Traktato de Trianon Moŝorin apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. En 1942 jugoslaviaj partizanoj suferigis la loĝantaron. Sekve la hungara armeo faris razion, kie murdis 205 homojn (170 serbojn, 34 ciganojn, unusolan hungaron). Hungario enkarcerigis estrojn de la raziuloj. En 1944 Jugoslavio reokupis la regionon, partizanoj alvenis la unua, kiuj venĝis la razion. La hungaroj aŭ estis murditaj, aŭ deportiĝis. En 2002 loĝis en Moŝorin 2763 homoj, (2678 serboj (97 %), 21 ciganoj, 8 jugoslavianoj, 7 hungaroj, 5 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio