open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blat (favoro)

**Blat** (ruse *Блат*) estas fenomeno per kiu oni uzas konatojn aŭ ligojn por personaj celoj samtempe malobservante la interesojn de triaj partioj.

La moderna signifo de la vorto "blat" estas utilaj ligoj kaj la "ĝustaj" homoj, per kiuj oni povas akiri profitojn evitante ĝenerale akceptitajn regulojn kaj leĝojn, kutime malprofite al la interesoj de la socio aŭ la ŝtato. 

## En Sovetunio 
En Sovetunio la vorto "blat" ankaŭ akiris malsaman signifon. Sub la kondiĉoj de daŭra malabundeco en la planita ekonomio, la akiro de varoj ofte dependis de ligoj al vendistoj aŭ membroj de la tn. 'nomenklaturo'. La uzado de la vorto "blat" ekestis por priskribi tiujn utilajn ligojn, same kiel la procezon tiamaniere akiri varojn.

## En Ĉinio 
Rilata fenomeno en Ĉinio nomiĝas *Guanxi* ( simpligita ĉina :关系; tradicia ĉina :關係; pinjino : *guānxì*), termino uzata en la ĉina kulturo por priskribi la socian reton de individuo, konsistanta el reciproke utilaj personaj kaj komercaj rilatoj.Guanxi-retoj baziĝas sur konfucea doktrino pri la ĝusta strukturo de familiaj, hierarkiaj kaj amikaj rilatoj en komunumo, inkluzive de la bezono de implicaj reciprokaj engaĝiĝoj, reciprokeco kaj fido. En persona vivo estas kutime por ĉinoj kultivi malsimplan reton de *guanxi-* rilatoj, kiuj povas disetendiĝi en grandega nombro da direktoj, kaj inkluzivas dumvivajn rilatojn. Resti en kontakto kun membroj de via reto ne estas necese por ligi reciprokajn devojn. Reciprokaj favoroj estas la ŝlosila faktoro por konservi onian *guanxi-* reton. Samtempe, malsukceso reciproki estas konsiderata nepardonebla ofendo (tio estas, ju pli oni petas de iu, des pli oni ŝuldas al ili). *Guanxi* povas daŭrigi senfinan ciklon de favoroj.

## Vidu ankaŭ 
* Guanxi
* Protektismo
* Nepotismo 

## Referencoj 
Kategorio:Sovetia terminologio

Kategorio:Interkultura edukado
Konservatorio Brno

**Konservatorio Brno** estas muziklernejo de gimnazia tipo fondita en 1919 de la komponisto Leoš Janáček en Brno.

thumb|Konstruaĵo de la konservatorio en la strato Kapitán Jaroš (Otakar Jaroš heroe mortis en batalo ĉe Sokolovo 1943)
Ĝi provizas edukadon en la kampoj de muziko, kantado kaj muzikaj kaj dramaj artoj (aktorado). 

La Konservatorio de Brno estis fondita laŭ iniciato de Leoš Janáček, kaj ĉefe de studentoj kaj instruistoj de la Orgenlernejo Janáček, kiun Janáček fondis en Brno en 1881. En 1919 estis fondita  la privata Konservatorio de Muziko kaj Dramo kaj jaron poste la Ŝtata Konservatorio de Muziko kaj Dramo. Ĉi tio estis atingita per kunfandado de la Orgenlernejo, la Muziklernejo Vesna, kaj la Muziklernejo Beseda Brno. La unuiĝo baziĝis sur pripensita propono de ĝia fondinto kaj la unua direktoro, komponisto Leoš Janáček. 

Janáček ĉiam strebis al alta nivelo de edukado; lia revo estis krei muziklernejon en Brno de universitata tipo. Ĝi fondiĝis en 1947 kaj nomiĝas la Akademio Janáček de Muziko kaj Scenejaj Artoj en Brno. 

Inter studentoj de la konservatorio estis nun famaj artistoj kiel pianisto Rudolf Firkušný, aktoroj Ladislav Pešek, Karel Höger (aktivis en Verda Stacio), Vladimír Šmeral, Miroslav Doležal, Oldřich Velen, Oldřich Kaiser, Libuše Šafránková, Laďka Kozderková, Maroš Kramár, kantistoj  Libuše Domanínská, Iva Bittová, Richard Novák, Magdaléna Kožená,  Tereza Marečková (kantis en esperantlingva opero *Sternenhoch* de Ivan Acher) aŭ komponisto Jan Novák (pri li prelegis Věra Barandovská-Frank ĉe Internacia Kongresa Universitato en la 81-a UK 1996 en Prago).

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Heliothryx

***Heliothryx*** estas duspecia genro de amerikaj kolibroj en la familio Trokiledoj kaj subfamilio *Polytminae*. Ili nomiĝas ankaŭ *fe-kolibroj*.

## Taksonomio
La genron *Heliothryx* enkondukis en 1831 la germana zoologo Friedrich Boie. Boie ne specigis la tipan specion, sed tiu estis poste elektita kiel Nigrorela fekolibro de George Robert Gray en 1840. La genronomo kombinas la grekajn *hēlios* kun la signifo "suno" kun *thriks* kun la signifo "haro".

## Fizika priskribo kaj habitato 
Kolibroj *Heliothryx* estas viglaj, mezgrandaj birdoj de tropikaj malaltaj teroj, preferantaj arbarajn randojn, maldensejojn kaj ĝardenojn. Ili havas smeraldverdajn suprajn partojn, neĝblankajn subajn partojn kaj blankajn vostoplumojn, kun akraj nigraj bekoj perfekte desegnitaj por ĉerpi nektaron. Maskloj havas purpuran kronon, forestantan ĉe inoj, kiuj havas pli longajn vostojn.

## Specioj
La genro enhavas la jenajn du speciojn:
* Nigrorela fekolibro, *Heliothryx auritus* (Gmelin, JF, 1788) Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gvajano, Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo. LC
** *H. a. auritus* (Gmelin, JF, 1788) – sudorienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro tra Venezuelo, Gujanoj kaj norda Brazilo
** *H. a. phainolaemus* (Gould, 1855) – nord-centra Brazilo (sude de Amazono)
** *H. a. auriculatus* (Nordmann, 1835) – orienta Peruo ĝis centra Bolivio kaj centra, orienta Brazilo
* Violkrona fekolibro, *Heliothryx barroti* (Bourcier, 1843) sudorienta Meksiko suden ĝis sudokcidenta Ekvadoro. LC

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* Hilty, * Birds of Venezuela*, 
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  
*Birds of the World, 1999 Edition 

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nigrorela fekolibro

La **Nigrorela fekolibro** (*Heliothryx auritus*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el du specioj de la genro *Heliothryx*. Ĝi troviĝas ĉefe en Brazilo sed ankaŭ en ĉiu lando de Sudameriko escepte en Argentino, Ĉilio, Paragvajo, kaj Urugvajo.

## Taksonomio
La Nigrorelan fekolibron formale priskribis en 1788 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj kolibroj en la genron *Trochilus* kaj stampis la duvortan nomon *Trochilus auritus*. Gmelin bazis sian priskribon sur "Le grand oiseau-mouche de Cayenne" (La granda muŝbirdo de Kajeno) kiun priskribis Mathurin Jacques Brisson en 1760 kaj "L'oiseau-mouche à oreilles" (La muŝbirdo de oreloj) kiun priskribis la grafo Buffon en 1779. 

La Nigrorela fekolibro estas nun metita kun la Violkrona fekolibro en la genron *Heliothryx*, kiun enkondukis en 1831 la germana zoologo Friedrich Boie. La genronomo kombinas la grekajn vortojn *hēlios* kun la signifo "suno" kun *thriks* kun la signifo "haro". La specia epiteto *auritus* estas Latina kun la signifo "orela". La tipa loko estas Kajeno, Franca Gujano.

Oni agnoskis jenajn tri subspeciojn:

## Aspekto
La nigraorela fekolibro estas 10,1 ĝis 13,7 cm longa kaj pezas 4 ĝis 6,3 g. La nomiga masklo havas brilverdajn suprajn partojn, pure blankajn subajn partojn, kaj longan pintan voston kun malhelbluaj centraj kaj blankaj eksteraj plumoj. Ĝi havas nigran makulon sub la okulo, brilpurpurajn orelkovrilojn, kaj mallongan, rektan, nigran bekon. La ino estas simila sed ne havas purpuron sur la vizaĝo, ĝiaj gorĝo kaj brusto havas grizecajn punktojn, kaj la tri eksteraj paroj de vostoplumoj havas nigran bendon ĉe sia bazo. Nematuruloj havas cinamkolorajn franĝojn sur la plumaro de siaj supraj partoj kaj estas alie similaj al la ino. La masklo de *H. a. auriculatus* havas verdon sur la mentono kaj la flankoj de sia gorĝo. La masklo de *H. a. phainolaemus* havas varian verdajn gorĝon kaj mentonon kaj la ino ne havas la grizajn makulojn de la nomiga masklo sur la subaj partoj.

La alvokoj inkluzivas "mallongan altatonan 'cit' kaj pli riĉan 'ĉip', ripetatajn je intervaloj." Ĝi havas tre grandan arealon, estas konsiderata sufiĉe ofta en kelkaj partoj, kaj troviĝas en pluraj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Gimnazio Matyáš Lerch

**Gimnazio Matyáš Lerch**, Brno, strato Žižkova 55 (laŭ husana militestro jan Žižka) estas neprofitcela organizaĵo establita de la Sudmoravia Regiono, funkciiganta mezlernejon kaj lernejan manĝejon. 

La lernejo provizas edukadon en kvarjaraj, sesjaraj kaj okjaraj mezlernejoj, el kiuj la sesjara mezlernejo estas fako kun elektitaj fakoj instruataj en la franca lingvo kaj la okjara mezlernejo estas fako kun plivastigita instruado de la germana. Ambaŭ fakoj estas kompletigitaj per C1-nivela ekzameno laŭ la Eŭropa Referenckadro. 

En la lernejon frekventas ĉirkaŭ 870 lernantoj.

La lernejo portas nomon omaĝe al ĉeĥa matematikisto Matyáš Lerch (1860-1922), kiu laboris ĉe Masaryk-Universitato kaj Teknika Universitato en Brno. 

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Brno
Gimnazio Mojmír-placo

**Gimnazio Mojmír-placo** (ĉeĥe: Gymnázium Mojmírovo náměstí) estas privata ĝenerala gimnazio situanta en Brno, urboparto Královo Pole. 

Ĝi funkcias ekde 1991 kun paŭzo inter 1999 kaj 2002. Ĝis 2016 ĝi nomiĝis Gimnazio Hády kaj havis sidejon en konstruaĵo de elementa lernejo en la strato Horníkova. 

Post translokiĝo al sia origina konstruaĵo en 2016, ĝi prenis la nomon Gimnazio Mojmír-placo. (Mojmír estis grandmoravia princo, forpasinta en la jaro 846.)

La gimnazio instruas la anglan, germanan kaj hispanan, plurajn sportajn disciplinojn, retorikon,  aktoradon.

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Brno
Gimnazio P. Křížkovský kun arta profilo

**Gimnazio P. Křížkovský kun arta profilo** (ĉeĥe: Gymnázium P. Křížkovského s uměleckou
profilací) estas privata gimnazio en Komín, urboparto de Brno. Ĝia nomo omaĝas al komponisto Pavel Křížkovský (1820-1885). 

La lernejo estis fondita en 1993. Ĝi kombinas la studfakojn de ĝenerala gimnazio kaj artlernejo en unu studprogramon. 

La instruplano de la gimnazio estas plivastigita per kelkaj devige elekteblaj fakoj, ĉefe de humanisma orientiĝo, kiel arthistorio, kultura geografio, fundamentoj de filozofio, latino, ktp. La instruplano ankaŭ inkluzivas natursciencajn fakojn, kiel priskriba geometrio aŭ komputila teknologio. Studentoj povas elekti inter kvar artaj disciplinoj: muziko, belartoj, literaturo aŭ muzikdramo. Artaj fakoj formas plenan parton de la eduka programo kaj ankaŭ ofertas al studentoj la ŝancon por memrealiĝo. 

thumb

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Brno
Karola Szilvássy

**Karola SZILVÁSSY** aŭ **Carola Szilvássy**, laŭ sia plena nomo kiel baronino **Bornemisza Elemérné Szilvássy Karola**, (naskiĝis la 19-an de julio 1876 , Hădăreni, mortis la 26-an de majo 1948 , Kluĵo) estis verkistino, reĝisoro, aktorino, volontula flegistino dum la 1-a mondmilito , prezidanto de la Unio de Reformitaj Virinoj, la muzo de la verkisto kaj grafo Miklós Bánffy.

## Fontoj
* Báró Bornemissza Elemérné Szilvássy Carola: *Kendőzelten feljegyzések Kolozsvárról*. Szépmíves, 2019.
* Nélküle fű sem nő 
* Szilvássy Karola
* Sas Péter: Bánffy Miklós ismeretlen arca

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
International School of Brno

**International School of Brno** (ISB, ĉeĥe: Mezinárodní škola v Brně = Internacia Lernejo en Brno) estas privata mezlernejo, elementa lernejo kaj infanĝardeno en [Brno[[, urboparto [Vinohrady, kiu instruas en la angla. 

La lernejo havas 165 studentojn el 26 landoj kaj pedagogojn de 12 naciecoj.

La infanĝardeno kaj elementa lernejo (klasoj 1-6) estas instruataj laŭ prestiĝa programo *Primary Years Program*, la klasoj 7-9 laŭ *Cambridge International Program – Secondary*. 

La mezlernejaj klasoj 10-11 sin preparas por ekzameno *Cambridge IGCSE* (por studentoj 14 – 16-jaraj) kaj klasoj 12-13  por atingi *IB Diplomon* (preparo por universitato, por studentoj 16 – 19-jaraj).

## Ekstera ligilo
*Retejo de la lernejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Teknika Mezlernejo kaj Supera Faklernejo Brno, Sokolská

**Teknika Mezlernejo kaj Supera Faklernejo Brno, Sokolská** (ĉeĥe: Střední průmyslová škola a Vyšší odborná škola Brno, Sokolská), situanta en la strato Sokolská de Brno, estas la plej malnova teknika lernejo en Moravio. 

Ĝi ofertas altkvalitajn edukajn programojn kun finlerneja ekzameno en teknikaj kaj artaj kampoj: Mekanika Inĝenierarto, Teknika Liceo, Ekonomiko kaj Komerco, kaj Arta Prilaborado de Metaloj kaj Gemoj. 

Eblas fari post-mezlernejajn studojn ĉe la Supera Faklernejo, kiuj preparos vin por universitataj studoj, precipe en teknikaj kampoj, aŭ ebligos al vi trovi pli bonan dungadon en la administrado de grandaj inĝenieraj kompanioj. 

thumb

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Teknika Mezlernejo de Brno, Purkyňova

**Teknika Mezlernejo de Brno, Purkyňova** (ĉeĥe: Střední průmyslová škola Brno, Purkyňova), estas stipendia organizaĵo, kiu provizas mezlernejan edukadon, ĉu en industrio aŭ socia laboro. Ĝi situas sur la strato Purkyňova en Brno. 

La lernejo estas establita de la Sudmoravia Regiono kaj provizas edukadon kun abiturienta  diplomo en la kampoj de informa teknologio, elektrotekniko, socia laboro, ekonomiko kaj entreprenemo, kaj industria ekologio. En la studfakoj elektristo kaj elektromekanikisto. 

La lernejo fondiĝis en 1949. Nun ĝi havas 1300 studentojn.

thumb

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Mezlernejo F. D. Roosevelt en Brno

**Mezlernejo F. D. Roosevelt en Brno** (ĉeĥe: Střední škola F. D. Roosevelta Brno,
příspěvková organizace), estis fondita en 1954 sur la tereno de la tiama Instituto de Socia Zorgo por Korpe Handikapitaj Junuloj, Brno, strato Kociánka 2, kiel dujara lernejo por korpe handikapitaj junuloj. 

En la unuaj du jaroj, ĝi ekzistis kiel filia lernejo, sub la Tekstila Lernejo de Brno. Ekde 1956, la lernejo fariĝis sendependa kaj ofertis edukadon en la trijaraj studfakoj de tornistrofaristo, ĝardenisto, seruristo kaj tajloro. 

En julio 2007 la lernejo translokiĝis al nova konstruaĵo ĉe strato Křižíkova 1694/11, kie la lecionoj komenciĝis la 3-an de septembro 2007. 

La lernejo havas ĉirkaŭ 230 lernantojn. 

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Mezlernejo de Informadiko, Poŝto kaj Financo Brno

**Mezlernejo de Informadiko, Poŝto kaj Financo Brno** (ĉeĥe: Střední škola informatiky, poštovnictví a finančnictví Brno) estas publika mezlernejo kiu disponigas edukadon en la kampoj de informa teknologio, telekomunikado, elektrotekniko kaj ekonomiko. La lernejo situas sur la strato Čichnova en la urboparto Brno-Komín. La lernejo estas establita fare de la Sudmoravia Regiono. 

En la lernejo jam dufoje okazis Esperanto-aranĝoj (2004: omaĝo al Josef Vondroušek kaj Vilibald Scheiber – 2019: Asocia kongreso de ĈEA)

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Veterinara universitato Brno

**Veterinara universitato Brno** (ĉeĥe: Veterinární univerzita Brno)  estas publika universitata lernejo en Brno. Ĝi estis kreita en 1918 kiel bestkuracista universitato. Ĝia sidejo estas en la urboparto Královo Pole.

En la arealo de la universitato troviĝas specialaj klinikoj por malgrandaj bestoj, birdoj, ekzotaj bestoj, ĉevaloj, remaĉuloj, porkoj. 

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
János Fridvalszky

**János Fridvalszky** [jAnoŝ fridvalski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fridvalszky János** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *fridvaldi*, liaj familiaj nomvariantoj estis *Fridvaldszky, Frivaldszky* [fridvaldski, frivaldski].

 naskiĝis  en Pozono (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio) (laŭ alia informo en Zólyom), li mortis  en Szepeshely (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa parto de Spišské Podhradie en Slovakio).

## Biografio 
 lernis en sia naskiĝurbo kaj aliĝis al la jezuitoj en la proksima Vieno en 1746. La novicado okazis en Nagyszombat, poste li studis pedagogion en Szakolca, filozofion inter 1750-1752 en Universitato de Vieno. En 1753 li instruis en sia naskiĝurbo, poste 2 jarojn li studis denove en la universitato. Inter 1755-1773 li instruis en pluraj hungaraj urboj, dum inter 1757–1761 li studis teologion en la universitato. En 1760 li pastriĝis en Nagyszombat, 5 jarojn poste li monaĥiĝis en Kolozsvár, pli poste li instruis plu. En 1773 la jezuita ordeno estis malpermesita, tial li esploris en Transilvanio. Li konsilis al la reĝo baki panon el terpiro kaj fari paperon el skirpo. Post la maljuniĝo li ricevis pensiulan monon kaj ekleziajn titolojn abato kaj kanoniko.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Diploma Andreae Regis Hierosolymitani, quo Gertrudis praecipus a sex fere saeculis ...* 1760
* *Minero-logia magni principatus Transilvaniae seu metalla, semi-metalla, sulphura ...* 1767
* *Dissertatio de Skumpia seu Cotino planta coriaria (Rhus Cotinus Linnaei) ...* 1773, denove: 2013
* *Supellex concionatoria in festa Deiparae Virginis et angelorum concinnata.* 2 partoj, 1781

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Mezlernejo pri Arto kaj Dezajno kaj la Supera Faklernejo de Brno

**Mezlernejo pri Arto kaj Dezajno kaj la Supera Faklernejo de Brno** (ĉeĥe: Střední škola umění a designu a Vyšší odborná škola Brno) estis establita la 1-an de decembro 2012 kiel artedukada institucio per kunfando de du mezlernejoj kun sendependaj longdaŭraj tradicioj kaj du superaj faklernejoj en Brno; ĝi havas sian nunan nomon ekde la 1-a de julio 2015.

Ĝia historio komenciĝis en la jaro 1852 por tekstiliaj laboristoj, ekde 1924 ankaŭ por artmetioj. En 2012 la Sudmoravia Regiono decidis kunfandi lernejojn pri dezajno en la strato Husova kaj pri restaŭrado en la urboparto Obřany kun tekstilia lernejo en la strato Francouzská, kie la lernejo havas nunan sidejon. 

Nun estas instruataj fakoj pentroarto, ilustrado, fotografio, vestodezajno, ekotekstilo, movebla dezajno, ludokreado,  grafika dezajno, produktada dezajno, dezajno de interno, restaŭrado de mebloj kaj pentraĵoj.

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo de la lernejo
Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Polytmus

***Polytmus*** estas trispecia genro de amerikaj kolibroj en la familio Trokiledoj kaj subfamilio *Polytminae*. Ili nomiĝas ankaŭ *orgorĝuloj*.

La genron *Polytmus* enkondukis la franca zoologo Mathurin Jacques Brisson en 1760 kun la tipa specio kiel *Polytmus guainumbi thaumantias*, subspecio de la Gŭainumbia kolibro. La nomo de la genro devenas el la Antikva greka πολυτιμος *polutimos* "multekosta", "valora".

## Specioj
La genro enhavas la jenajn tri speciojn:
* Gŭainumbia kolibro, *Polytmus guainumbi* (Pallas, 1764) Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Franca Gvajano, Gujano, Paragvajo, Peruo, Surinamo, Trinidado kaj Tobago, kaj Venezuelo. LC
** *P. g. guainumbi*
** *P. g. andinus*
** *P. g. thaumantias* 
* Tepuja kolibro, *Polytmus milleri* (Chapman, 1929) Brazilo, Gujano, kaj Venezuelo. LC
* Tereza kolibro, *Polytmus theresiae* (Da Silva Maia, 1843) Brazilo, Kolombio, Franca Gvajano, Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo, kaj eble Ekvadoro. LC
** *P. t. theresiae*
** *P. t. leucorrhous*

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* Hilty, * Birds of Venezuela*, 
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  
*Birds of the World, 1999 Edition 

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Tamás Gergely Forrai

**Tamás Gergely Forrai** [tamAŝ gergej], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Forrai Tamás Gergely** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, ĉefabato.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989, dum inter 1986-1990 li studis teologion en Teologia Akademio. En 1990 li aliĝis al la ĵus reestablita jezuita ordeno. Post la dujara novicado li akiris filozofian diplomon en grado MA en :de:Hochschule für Philosophie München. Ekde 1995 li strebis por jezuita edukado de plenkreskuloj. En :en:Milltown Institute of Theology and Philosophy li akiris diplomon en grado MB en 1998, poste li pastriĝis, pli poste li havis neinstruistan postenon en jezuita gimnazio. Tamen en 1999 li estis gimnaziestro. En 2006 li monaĥiĝis, inter 2010 kaj 2016 li estis ĉefabato de hungarlandaj jezuitoj, inter 2017 kaj 2024 li estis pastro de hungaroj en Toronto. Li ricevis premion en 2013.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* intervjuo kun fotoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jezuita Universitato (Kassa)

La **Jezuita Universitato** en Kassa estis eklezia edukejo en Hungara reĝlando dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj.

## Historio 
La jezuitoj ludis ŝlosilan rolon en la eklezia meznivela edukado en Hungarlando kaj Transilvanio. En la ĉefe protestanta Kassa ili sukcesis establi misiistajn lernejojn kun interrompoj inter 1601-1619 kaj 1631-1649, poste oni solvis la loĝadon ĝis 1657, poste jam aparta kolegio funkciis, ĉar la jezuitoj ricevis domon de la reĝo. Intertempe ekde 1653 jam estis gimnazio kun ses klasoj. Benedek Kisdy en 1657 kun reĝa permeso en 1660 fondis jezuitan universitaton, kiu estis konstruita organike kun la gimnazio. Ĝi havis du fakultatojn laŭ la jezuita ordeno, iom poste la jezuitoj transprenis la konvikton kaj la seminarion. Tio estis imito de la pli frua Jezuita Universitato de Nagyszombat. Pere de tio Kassa estis la dua universitata urbo en la tiama Hungarlando.

La tria fakultato nur estis plano, sed ĝi neniam realiĝis. En 1682 Emeriko Thököly okupis Kassa, poste li forprenis la universitaton. Nur en 1711 denove funkciis la universitato. En 1773 jam 500 studentoj studis, sed tiam la jezuita ordeno estis malpermesita en la lando. Poste la universitato iĝis Reĝa Jura Akademio (Kassa).

## Memorigiloj 
* memortabulo en la iama konstruaĵo (1978)

## Famuloj 
* István Kereskényi
* János Labos
* Mihály Lipsicz
* János Molnár (1708)
* Gábor Szerdahelyi
* Károly Wagner (jezuito)

## Fontoj 
* hungara artikolo
* priskribo hungare
* katolika leksikono
* dage datenoj germane

## Referencoj 
Kategorio:Universitatoj en Hungario
Kategorio:Košice
Evangelia Akademio Brno

**Evangelia Akademio Brno** estas la nomo por lernejoj fonditaj de la Evangelia Eklezio de Ĉeĥaj Fratoj. La lernejoj de la Evangelia Akademio provizas edukadon al homoj de ĉiuj kredoj kaj al homoj sen konfesio. Ili faras tion sur kristana bazo, kiu manifestiĝas per malfermiteco, solidareco, toleremo kaj baziĝas sur la enlanda kaj tutmonda reformacia tradicio. 

La estraro de la lernejoj estas kunordiganto nomumita de la sinoda konsilio, kiu reprezentas la fondinton (eklezion) rilate al individuaj lernejoj kaj respondecaj instancoj. Ĝi havas sian sidejon ĉe la eklezia sidejo de la Evangelia Eklezio de Ĉeĥaj Fratoj en Prago. 

La lernejoj komencis funkcii en la lerneja jaro 1990/1991. La eduka procezo efektiviĝas laŭ la instruplano aprobita de la Ministerio pri Edukado, Junularo kaj Sportoj de Ĉeĥio. En lernejoj, oni forte emfazas etikajn vivvalorojn: 

*"La celo de edukado kaj trejnado en la Evangelia Eklezio de Ĉeĥaj Fratoj estas konduki membrojn de la eklezio de ĉiuj generacioj al Jesuo Kristo, al sendependa kaj vivanta kredo, al respondeco en la komunumo, eklezio, socio, al kristana servo kaj helpo, kaj al ekumena kunlaboro. La Eklezio akceptas komunan respondecon por la socio, en kiu ĝi vivas. Tial ĝi inkluzivas agadojn en lernejoj en sia edukado kaj trejnado. Tamen ĝi akceptas studentojn sen distingo de kredo en la lernejoj, kiujn ĝi establas.”*

## Eksteraj ligoj
*Oficiala retejo

Kategorio:Lernejoj en Brno
Kategorio:Mezlernejoj en Brno
Antal Gabon

**Antal Gabon,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gabon Antal** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  (laŭ alia informo en la 16-an) en Besztercebánya (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio), li mortis  en Győr (ankaŭ nun en Hungario).

## Biografio 
 en sia aĝo 20 aliĝis al la jezuitoj en Vieno, kie poste okazis la novicado kaj pedagogiaj studoj. Inter 1699–1701 li studis en Nagyszombat, poste en la sama urbo instruis 3 jarojn. Inter 1705–1708 li studis teologion en Graco, poste li pastriĝis. Hejmenveninta li instruis en pluraj hungaraj urboj, dum en 1712 li monaĥiĝis. Inter 1713-1727 li aŭ predikis aŭ instruis aŭ havis monaĥajn postenojn en pluraj lokoj, poste 5 jarojn li estis seminariestro en Nagyszombat. Ekde 1734 li vivis en Győr.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Luctuosa Hilaria seu Pentas Insipide, ac Sero Sapientium...* (1704)
* *Panegyrici XV. Praelatorum et Magnatum Hungariae, ...* (1718)
* *Phisica exotica, seu Secreta naturae et artis.* (1742, denove: 1767)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografieto hungare (legebla en la 224-a paĝo)
* jezuita arkivo
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Violkrona fekolibro

La **Violkrona fekolibro** (*Heliothryx barroti*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el du specioj de la genro *Heliothryx*. Ĝi troviĝas el sudorienta Meksiko suden ĝis norda Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Violkrona fekolibro estis dekomence priskribita kiel *Trochilus Barroti*. Ĝi kaj la Nigrorela fekolibro (*Heliothryx auritus*) estis traktitaj kiel samspecia fare de kelkaj aŭtoroj, sed estas nun konsiderataj superspecio; ili estas la nunaj membroj de la genro. 

La Violkrona fekolibro estas monotipa. "Homa aktiveco verŝajne havas malmultan mallongdaŭran efikon sur [la] Violkronan fekolibron".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  

## Eksteraj ligiloj
*Filmetoj ĉe Internet Bird Collection
*Foto; Article fireflyforest.net Foto-2

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Peruo
Gŭainumbia kolibro

La **Gŭainumbia kolibro** (*Polytmus guainumbi*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el tri specioj de la genro *Polytmus*. Ĝi troviĝas el Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Franca Gujano, Gujano, Paragvajo, Peruo, Surinamo, Trinidado kaj Tobago, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Gŭainumbia kolibro estis iam nomita *Polytmus thaumantias*.

## Distribuo kaj habitato
La nomiga subspecio de Gŭainumbia kolibro troviĝas en Trinidado kaj de Venezuelo tra Gujanoj ĝis la marborda norda brazila subŝtato Amapá. *P. g. andinus* troviĝas en orienta Kolombio ĝis la departementoj Meta kaj Vichada. *P. g. thaumantias* troviĝas de plej sudorienta Peruo tra Bolivio kaj Brazilo ĝis la Atlantika Oceano kaj sude en orientan Paragvajon kaj nordorientan Argentinon. En orienta Brazilo ĝi troviĝas de Maranjo suden ĝis norda Paraná. La specio loĝas en diversaj pejzaĝoj, inkluzive de malsekaj herbejoj, arbustaj savanoj, cerado kaj nesalakvaj marĉoj, kaj en pli sekaj areoj emas esti proksime al iu ajn akvo. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis 600 m. Ĝi estas konsiderata ofta ĝis surloke abunda en plejparto de sia teritorio, kvankam malofta kaj nur surloke en Trinidado kaj malofta en Franca Gvajano. Ĝiaj vivejoj "en multaj partoj de [ĝia] teritorio ne estas grave minacataj."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973
* Hilty, S. (2003). Hummingbirds. En *Birds of Venezuela* (p. 415). Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Nicolas Guillou (juĝisto)

**Nicolas GUILLOU** (naskita je la 13a de aŭgusto 1975) estas franca juĝisto de la Internacia Puna Kortumo. 

Li estas juĝisto en la Internacia Puna Kortumo, ekde la 11a de marto 2024.

En aŭgusto 2025, post aprobo de la arestordono kontraŭ la israela ĉefministro Benjamin Netanjahu, la Usona Departemento de la Trezorejo metis lin sub sankciojn, kune kun teroristoj de Alkaido, drogkartelaj membroj kaj Vladimir Putin. Ĉi tiu decido malpermesas al usonaj kompanioj provizi al li servojn; do juĝisto Guillou estas ekskludita de multaj ciferecaj sistemoj, inkluzive de usonaj bankaj pagsistemoj kiel VISA kaj MasterCard.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Juĝistoj
Kategorio:Francaj juristoj
Anthracothorax

***Anthracothorax*** estas okspecia genro de nemigrantaj amerikaj kolibroj en la familio Trokiledoj kaj subfamilio *Polytminae*. Kiel ordinara nomo ili nomiĝas ankaŭ *mangokolibroj*.

La genron *Anthracothorax* enkondukis la germana zoologo Friedrich Boie en 1831. Kiel tipa specio estis poste elektita la Verdagorĝa mangokolibro (*Anthracothorax viridigula*). La genronomo kombinas la grekajn *anthrax* kun la signifo "karbo" (t.e. nigra) kun *thōrax* kun la signifo "brusto".

Studo pri molekula filogenetiko publikigita en 2014 trovis, ke *Anthracothorax* estas parafiletika rilate al *Eulampis*.

## Specioj
La genro enhavas jenajn ok speciojn:
* Verdagorĝa mangokolibro, *Anthracothorax viridigula* (Boddaert, 1783) Venezuelo, Trinidado kaj la Gujanoj suden al nordorienta Brazilo. LC
* Verdabrusta mangokolibro, *Anthracothorax prevostii* (Lesson, 1832) suda Meksiko suden tra Centrameriko. LC
** *A. p. prevostii* (Lesson, 1832)
** *A. p. gracilirostris* (Ridgway, 1910)
** *A. p. hendersoni* (Cory, 1887)
** *A. p. viridicordatus* Cory, 1913 
* Nigragorĝa mangokolibro, *Anthracothorax nigricollis* (Vieillot, 1817) Panamo sude ĝis nordorienta Bolivio, suda Brazilo kaj norda Argentino. LC
** *A. n. nigricollis* (Vieillot, 1817)
** *A. n. iridescens* (Gould, 1861) 
* Veragŭa mangokolibro, *Anthracothorax veraguensis* (Reichenbach, 1855) Panamo, Kostariko. LC
* Hispaniola mangokolibro, *Anthracothorax dominicus* (Linnaeus, 1766) Hispaniolo (Dominika Respubliko kaj Haitio). LC
* Puertorika mangokolibro, *Anthracothorax aurulentus* (Audebert & Vieillot, 1801) Puertoriko, la Britaj Virgulininsuloj, kaj la Virgulininsuloj de Usono. LC
* Verda mangokolibro, *Anthracothorax viridis* (Audebert & Vieillot, 1801) Puertoriko. LC
* Jamajka mangokolibro, *Anthracothorax mango* (Linnaeus, 1758) Jamajko. LC

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* Hilty, * Birds of Venezuela*, 
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  
*Birds of the World, 1999 Edition 

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Rubentopaza kolibro

La **Rubentopaza kolibro** (*Chrysolampis mosquitus*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj la nura specio de la genro *Chrysolampis*. Ĝi troviĝas en Brazilo, Gujanoj, Venezuelo, Arubo, Bolivio, Bonero, Kolombio, Kuracao, Panamo, Trinidado kaj Tobago.

## Taksonomio
La Rubentopazan kolibron formale priskribis la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1758 en la 10a eldono de sia verko *Systema Naturae* kun la duvorta nomo *Trochilus mosquitus*. La tipa loko estas Surinamo. 

La Rubentopaza kolibro estas nun la nura specio metita en la genron *Chrysolampis*, kiun enkondukis la germana zoologo Friedrich Boie en 1831. La nomo *Chrysolampis* devenas el la Antikva greka *ĥrisolampis* kun la signifo "lampiro". La specia epiteto *mosquitus* estas hispandevena latinigita diminutivo kun la signifo "muŝeto" aŭ "kulo". La specio estas monotipa: ne estas agnoskita subspecio.

La ina ruben-topaza kolibro havas bronzverdajn suprajn partojn kaj palgrizajn subajn partojn. La vosto estas plejparte kaŝtankolora kun malhela subfina bendo kaj blanka pinto; la centraj plumoj estas olivecverdaj. Inoj en Trinidado kaj Tobago foje havas verdecan gorĝostrion (ĝi povas aspekti malhela). Junaj inoj similas al plenkreskaj inoj, sed kun blankpinta malhelbruna vosto. Junaj maskloj similas al la juna ino, sed kun varia kvanto da irizeca oranĝkoloro ĉe la gorĝo. kaj kultivaĵoj. Tamen, ili preferas la florojn de la samanea arbo kaj la *Ixora* planto ĉar ĉi tiuj floroj havas altan sukerenhavon. Ĝi estas "ofta loĝanto en la malaltaj teroj kaj marbordaj montoĉenoj" kaj "facile akceptas homfaritajn vivejojn".

## Bildaro

File:Ruby-topaz hummingbird (Chrysolampis mosquitus) male in flight.jpg|Masklo dumfluge
File:Beija-flor vermelho (Chlorostilbon mosquitus) RPPN Frei Caneca, Jaqueira, PE.jpg|Masklo dumfluge
File:Female Ruby-topaz Hummingbird (Chrysolampis mosquitus).jpg|Ino dumfluge
File:Ruby-topaz hummingbird (Chrysolampis mosquitus) female.jpg|Ino (maldekstre)
File:Chrysolampis mosquitus - Tiergarten Schönbrunn.jpg|Masklo
File:Chrysolampis mosquitus by Buffon.jpg|Masklo de Georges-Louis Leclerc de Buffon (1707–1788)

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973
*
*

## Eksteraj ligiloj
* The Hummingbird Society Fotoj
*Ruby-topaz Hummingbird photo gallery  VIREO

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Emílio Joaquim da Silva Maia

**Emílio Joaquim da SILVA MAIA** (8-a de septembro 1808 - 21-a de novembro 1859) estis brazila kuracisto kaj natursciencisto, kiu fondis la Societon Vellosiana, kiu publikigis la unuan revuon en la regiono, kiu publikigis notojn pri natura historio, *O Guanabara*. Li ankaŭ estis unu el la fondintoj de la Brazila Historia kaj Geografia Instituto.

## Biografio
Silva Maia naskiĝis en Salvadoro de Bahio, filo de Joaquim José da Silva Maia, portugala komercisto kaj Kavaliro de la Ordeno de Kristo. La brazila lukto por sendependeco igis la familion translokiĝi al Porto kaj Silva Maia ricevis bakalaŭran diplomon de la Universitato de Koimbro en januaro 1824. Eĉ antaŭ la Portugala Enlanda Milito li batalis flanke de la konstituciistoj kontraŭ la absolutistoj kaj li estis devigita fuĝi kiam la konstitucio estis nuligita kaj li revenis al Brazilo en 1829. Li baldaŭ revenis al Eŭropo al la Universitato de Parizo por studi medicinon kaj ricevis diplomon en 1833 kun disertaĵo titolita "Essai sur les dangers de l'allaitement par les nourrices". En 1834 li fariĝis membro de la Akademio de Medicino en Rio-de-Ĵanejro kaj estis plena profesoro en la Colégio Pedro II. Li fariĝis direktoro de kompara anatomio kaj zoologio ĉe la Nacia Muzeo en 1842. Li ankaŭ redaktis la periodaĵon *Minerva Brasiliense*. Li helpis reorganizi la muzeon.

Li ludis gravan rolon en la lukto kontraŭ senarbarigo en Rio-de-Ĵanejro kaj vidis la valoron de mangrovoj. Li korespondis kun Geoffroy kaj Isidore Saint-Hilaire pri aferoj de natura historio. La Tereza kolibro, *Polytmus theresiae*, estis priskribita kaj nomita de Silva Maria en artikolo en la *Minerva Brasiliense*. Li nomis la specion laŭ la Imperiestrino de Brazilo. Li ankaŭ redaktis revuon nomitan *O Guanabara* de 1849 ĝis 1850, kiu estis eklektika miksaĵo de literaturaj pecoj kaj sciencaj eseoj. La revuo havis problemojn post epidemio de flava febro. Influite de Georges Cuvier, sub kiu li studis, li provis klarigi biogeografiajn ŝablonojn bazitajn sur komenca Kreo sekvata de disiĝo de organismoj ene de limoj difinitaj de la vivejoj de specioj. Li ankaŭ akceptis la vidpunkton, ke kataklismaj eventoj kaŭzis la formorton de multaj specioj. Li akceptis la ideon de Humboldt, ke ekzistas pli da specioj en la tropikoj. Li ankaŭ rekonis la endemion de grupoj kiel kolibroj kaj provis klarigi ĝin laŭ speciokreado en pluraj geografiaj centroj, rekonante 14 el ili surbaze de la laboro de De Candolle kaj Karl Willdenow. Silva Maia ne legis multajn anglalingvajn verkojn kaj mortis kelkajn tagojn antaŭ la publikigo de la verko La origino de specioj de Darwin.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Discurso sobre os males que tem produzido no Brasil (1835) 
* Elogio Historico do illustre Jose Bonifacio de Andrada e Silva (1838)

Kategorio:Brazilaj sciencistoj
Flamvosta avocetkolibro

La **Flamvosta avocetkolibro** (*Avocettula recurvirostris*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj la nura specio de la genro *Avocettula*. Ĝi troviĝas en Brazilo, Gujanoj, Venezuelo, kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Flamvosta avocetkolibro estas la nura membro de la genro *Avocettula* kaj ne havas subspecion.

## Aspekto
La Flamvosta avocetkolibro estas 8 ĝis 10 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 4.3 g. Ĝia unika beko estas mallonga kun rimarkinde suprenturnita pinto. La plenkreska masklo havas verdajn suprajn partojn. Ĝia gorĝo estas brile smeraldverda kaj la ventro brile smeraldverda kun nigra centro. La supro de la vosto estas viola, escepte de tute verdaj centraj plumoj. Ankaŭ la plenkreska ino havas verdajn suprajn partojn. Ĝiaj subaj partoj estas blankaj kun nigra strio meze. Ĝia vosto estas bluetnigra kaj la eksteraj plumoj havas blankajn pintojn. Junuloj similas al la plenkreska ino, sed la suba flanko de la vosto estas kuproruĝa.

## Distribuo kaj habitato
La Flamvosta avocetkolibro troviĝas en Amazonio, de sudorienta Venezuelo orienten tra la Gujanoj en nordan Brazilon kaj suden en Brazilon tiom okcidente kiom ĝis Akro kaj orienten ĝis Maranjo kaj Tokantinso. Ekzistas ankaŭ aparta populacio laŭlonge de la rivero Napo en orienta Ekvadoro.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la Flamvosta avocetkolibro varias tra ĝia teritorio. Oni scias, ke ĝi daŭras de septembro ĝis decembro en Surinamo kaj ekzistas registroj ekde julio en norda Brazilo kaj Franca Gujano. La ino konstruas malgrandan tasforman neston el molaj plantmaterialoj kaj aranea silko sur horizontala branĉo, kutime inter 5 kaj 12 m supergrunde. La ino sole kovas la du ovojn.

### Voĉo
La kanto de la Flamvosta avocetkolibro ne estas registrita. Ĝia voko estas "serio de 'cik'-notoj" kaj estas elsendata dumfluge aŭ ŝvebante. Ĝi estas vaste disvastiĝinta, sed "ĝenerale konsiderata malofta" kaj havas limigitajn vivejajn bezonojn. Ĝi ja troviĝas en pluraj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973
* Hilty, S. (2003). Hummingbirds. En *Birds of Venezuela* (p. 415). Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Mihály Godó

**Mihály Godó** [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Godó Mihály** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Kisiratos (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Dorobanți en Rumanio), li mortis  en Sântana (Rumanio).

## Biografio 
 frekventis novicadon en 1933, 2 jarojn poste li maturiĝis en gimnazio en Cluj. Li studis teologion en Krakovo 3 jarojn, poste li instruis lernojaron en seminario en Iaşi, pli poste li studis en seminario en Oradea, fine li diakoniĝis. Inter 1940-1942 li studis teologion en Szeged, fine li pastriĝis. Inter 1942-1945 li estis pastro en Hódmezővásárhely, poste li revenis al Rumanio, kie li aŭ instruis aŭ li estis pastro. En 1949 ĉiuj monaĥoj estis deportitaj, eĉ en 1952 Godó trovis sin en prizono, nur en 1962 li liberiĝis, sed poste 3 jarojn li trudloĝis en Gherla. Inter 1965-1979 li estis pastro en Băile Herculane, poste li denove estis arestita ĉirkaŭ jaron, pli poste ĝis sia morto li laboris en pluraj vilaĝoj kiel paroĥisto. Li ricevis hungaran premion en 1994.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Önéletrajz. Testamentum.* (2002; plibonigite: 2015)

## Memorigiloj 
* statuo en Dorobanți en 1998

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare kun foto
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Insulo Sankta Katalino (Kolombio)

**Sankta Katalina** () estas malgranda insulo en la nordo de la kolombia departemento San Andrés kaj Providencia. Ĝi situas en la Kariba Maro, 122 metrojn for de la nordokcidenta marbordo de la insulo Providencia. Administre, Santa Catalina apartenas al la municipo Providencia. Laŭ la censo de 2005, la insulo havis 206 loĝantojn. 

La du insulojn konektigas la ĉirkaŭ 150-metra longa, hele pentrita ligna flosponto, *Malecón Los Enamorados* (*Ponto de la Amantoj*), kiu transiras la artefaritan Aury- kanalon. Ĉi tiu ponto permesas al la ĉirkaŭ 200 loĝantoj de Sankta Katalina atingi la najbaran insulon Providencia, kaj ankaŭ provizas aliron por turistoj vojaĝantaj de Providencia al la pli malgranda insulo.

Sankta Katalina, kovrante ĉirkaŭ 1.5 km², estas de vulkana origino kaj atingas alton de ĝis 130 m super marnivelo ĉe *Break Away Hill*. Pli malgrandaj setlejoj kaj ruina fortikaĵo (*Fort Warwick*) situas ĉefe sur la suda marbordo de la insulo. La insulo ne havas pavimitajn vojojn.maldekstra|eta|200x200ra|La Kapo de Morgan, rokformacio sur la insulo Sankta Katalina

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Insuloj en Karibio
Kategorio:Geografio de Kolombio
Terttu Tyynelä

**Terttu TYYNELÄ** (denaska familia nomo *Soimajärvi*) estis finna esperantistino, elementa instruistino kaj multajn jarojn individua membro de UEA en Jyväskylä, Finnlando. Ŝi naskiĝis la 20-an de januaro 1930 en Kotka kaj mortis la 22-an de oktobro 2023 en Jyväskylä, kie ŝi vivis ekde 1945, post la forpelo de la antaŭa vivloko Rautjärvi fine de la Daŭriga milito. Nekrologo pri ŝi en la gazeto *Keskisuomalainen* priskribis ŝin per varmaj, tre aprezaj vortoj sub la titolo "Terttu Tyynelä instruis la homojn de Jyväskylä legi kaj dezirus ke ĉiuj lernu Esperanton" kaj kun frazoj kiaj ke ŝi "estis la avino kiun" oni "ne povus esti dezirinta pli bonan". Dum sia 39-jara kariero kiel bazlerneja instruistino ekde 1952 ĝis 1991 ŝi estis la unua instruistino de centoj da infanoj en la unua kaj dua klasoj de la Centra Bazlernejo, poste la lernejo Hongikko, kaj la Lernejo Park en Jyväskylä. Antaŭe ŝi tri jarojn, de 1949 ĝis 1951 estis studento en la pedagogia altlernejo de Jyväskylä. Ŝi krome multajn jardekojn estis motoro de la Esperanto-klubo de Jyväskylä kaj plurajn jarojn estis ĝia prezidantino, kaj ankaŭ engaĝiĝis en UEA kaj sia landa asocio Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF). Tiel ŝi reprezentis la landan asocion en la komitato de UEA dum la periodoj 1977-1980,  1980-1983, 1983-1986, 1986-1989, 1989-1992, kaj supozeble ankaŭ jam servis en la antaŭa periodo 1974-1977.

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Finnaj instruistoj
Tereza kolibro

La **Tereza kolibro** (*Polytmus theresiae*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el tri specioj de la genro *Polytmus*. Ĝi troviĝas en Brazilo, Gujanoj, Venezuelo, Bolivio, Kolombio, kaj Peruo, kaj eble en Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Tereza kolibro estis iam metita en la monotipa genro *Psilomycter*, poste en *Smaragdites*, kiu havis prioritaton; tiu estis poste metita en *Polytmus*. La Tereza kolibro havas du subspeciojn, nome la nomiga *P. t. theresiae* kaj *P. t. leucorrhous*.

## Distribuo kaj habitato
La nomiga subspecio de Tereza kolibro troviĝas en Gujanoj kaj nord-centra Brazilo ekde la malsupraj riveroj Negro kaj Madejro orienten ĝis la ŝtatoj Parao kaj Amapá. *P. t. leucorrhous* troviĝas ekde orienta Kolombio kaj suda Venezuelo ĝis la supra areo de la rivero Negro en Brazilo, kaj aparte en orienta Peruo kaj norda Bolivio. Ĝi estas ofta ĝis surloke abunda en la norda parto de sia teritorio.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973
* Hilty, S. (2003). Hummingbirds. En *Birds of Venezuela* (p. 415). Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Kolombio