open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agios Nikolaos

eta|250ra|
**Agios Nikolaos** (greke Άγιος Νικόλαος) estas la ĉefurbo de la provinco Lasitio, la orienta parto de la insulo Kreto de Grekio. Dum 2001 la urbo havis 19.462 loĝantojn, ĝi estas signifa turisma centro.

La urba nomo devenas de la preĝejo Agios Nikolaos (Sankta Nikolao), kiu konstruiĝis dum la 10-a jarcento kaj estas inter la plej malnovaj ankoraŭ funkciaj religiaj konstruaĵoj de Grekio. La preĝejo troviĝas sur duoninsulo nordoriente de la urbo, sur areo kiu nuntempe apartenas al luksa hotelo.

## Geografio 
Agios Nikolaos situas ĉe la okcidenta marbordo de la *Golfo de Mirabelo*. Meze de la urbo troviĝas la salakva lago *Vulismeni*, kiu estas konektata al la maro kaj ĉirkaŭata de multnombraj tavernoj kaj restoracioj.

Inter la vidindaĵoj de la urbo estas la arkeologia muzeo, kiu ekspoziciigas la prahistoriajn kaj antikvajn trovaĵojn antaŭe stokitajn en la pli okcidenta urbo *Iraklio*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la urbo (en la greka)
* reta gvidilo pri Kreto por dorsosakaj vojaĝantoj
* impresoj pri Ágios Nikólaos kaj la ĉirkaŭaĵo (en la germana)
* vidaĵoj de la Golfeto de Mirabelo en la proksimeco de Ágios Nikólaos 

Kategorio:Urboj de Grekio
Kategorio:Kreto
Pjongjanga Ĉiovendejo N-ro 1

La **Ĉiovendejo N-ro 1** en Pjongjango estas la plej granda Ĉiovendejo de Nord-Koreio. Ĝi situas en Chung-guyŏk, Pjongjango. La areo de la konstruaĵo estas 40.000 m² kun 10 etaĝoj. La 1-a kaj 2-a etaĝoj vendas kosmetikaĵojn, elektrajn aparatojn kaj skribilojn. La 3-a kaj 4-a etaĝoj vendas diversajn necesaĵojn. La 5-a etaĝo vendas artaĵojn, meblojn kaj muzikilojn. La 8-a kaj 9-a etaĝoj enhavas restoraciojn kaj akvotrinkejojn.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Samoso (provinco)

eta|
La administra unuo **Samoso** ( - *Nomos Samos*) de Grekio ampleksas la insulojn Samoso kaj Ikario aldone al la insuletaro *Furni* en la oriento de la Egea Maro. Ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 temis pri unu el la 51 provincoj de la lando, la nomo tiam greke estis  - *Nomos Samu*. Administra centro kaj plej granda loĝloko estas la urbo *Vati* () sur Samoso. Entute la insuloj kovras areon de 778&nbsp;km²; laŭ la censo de 2001 la provinco havis  loĝantojn (laŭ oficiala takso de 2005 tiam estis ). La provinco Samoso apartenas al la administra regiono ("periferio") Norda Egeo, kaj troviĝas senpere okcidente de la marbordo de Turkio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la insulo kaj provinco 

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Kumsusana Palaco de la Suno

250px|eta|dekstra|Statuo de Kim Il-sung kaj florkrono ene de la maŭzoleo. Post la morto de Kim Jong-il, la statuo estis anstataŭigita per du vaksofiguroj prezentantaj la patron kaj la filon.
La **Kumsusana Palaco** de la Suno (koree 금수산태양궁전, Kǔmsusan Kinyǒm Kungchǒn), antaŭe nomata **Kumsusana Memora Palaco** kaj iam konata kiel la Kim Il-sung-a Maŭzoleo, estas konstruaĵo situanta proksime de la nordorienta angulo de Pjongjango. Ĝi servas kiel maŭzoleo por Kim Il-sung, la fondinto kaj prezidanto de Nord-Koreio, kaj por lia filo Kim Ĝong-il, kiu poste lin sekvis kiel reganto de la lando.

La palaco estis konstruita en 1976 kiel la Kumsusana Asemblea Halo kaj servis kiel la oficiala loĝejo de Kim Il-sung. Post lia morto en 1994, Kim Ĝong-il transformis la konstruaĵon en la maŭzoleon de sia patro. Oni taksas, ke la kostoj de la transformo atingis 100 milionojn da usonaj dolaroj, kvankam iuj fontoj mencias ciferojn ĝis 900 milionoj.

En la palaco, la enbalzamigita korpo de Kim Il-sung kuŝas ene de vitra sarkofago. Lia kapo ripozas sur korestila kapkuseno, kaj lia korpo estas kovrita per la flago de la Korea Laborista Partio. Kim Ĝong-il, kiu mortis en 2011, estas montrata apud sia patro.

Kumsusan estas la plej granda maŭzoleo dediĉita al komunisma gvidanto. Ĝi estas proksimume 500 metrojn longa kaj limas, sur siaj norda kaj orienta flankoj, al fosaĵo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Ĥanio (provinco)

eta|

La regiono **Ĥanio** ( respektive  - *Nomos Chanion*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la kvar provincoj de la insulo Kreto kaj unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  enloĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Iraklio*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Kreto (, *Periferia Kritis*) kaj kovras la plej okcidentan parton de ĝi, najbare de la provinco Retimno en la oriento.

La insuleto *Gavdos*, kiu estas la plej suda punkto de Eŭropo, same apartenas al la provinco kiel la konata kanjono de *Samaria*.

## Setlejoj 
* Maleme

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla) 
* informoj pri la okcidento de Kreto (en la angla, franca kaj germana)

Kategorio:Provincoj de Grekio
Ksantio (provinco)

eta|

La provinco **Ksantio** ( respektive  - *Nomós Xánthis*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Ksantio*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Orienta Makedonio kaj Trakio, en la nordoriento de Grekio.

La enloĝantaro de la provinco krom plimulto de grekoj ankaŭ inkluzivas multajn turkojn, ciganojn kaj pomakojn, kiuj parolas dialekton de la bulgara lingvo. La regiono, kiu apartenas al la areo de la antikva regno Trakio, dum multaj jarcentoj estis pribatalata inter Grekio, Bulgario kaj Turkio. Nur dum 1912 kaj 1913 ĝi definitive ekapartenis al Grekio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla) 

Kategorio:Provincoj de Grekio
Monumento LPK

250px|eta|dekstra|Monumento LPK
**Monumento LPK** situas en Pjongjango, ĉefurbo de Nord-Koreio. Ĝi estis konstruita en 1995 por celebri la 50-an datrevenon de fondiĝo de Laborista Partio de Koreio. La konstruaĵo signifas naciajn heroojn en ilia unueco: la martelo signifas laboristojn, la serpo signifas kamparanojn, kaj la plumo signifas intelektulojn.

La kunigo de martelo, serpo kaj plumo estas vaste uzata en PDRK en la loko de serpo kaj martelo en soveta tradicio.

Kategorio:Monumentoj en Pjongjango
Pupilo

eta
[eta|Pupilo de [Reptilioj|reptilio]]
La **pupilo** estas malfermaĵo aŭ aperturo en centra parto de la iriso por permesi la pason de la lumo, tio estas de la lumradioj. Temas pri aperturo dilatebla aŭ ampleksŝanĝebla de nigra koloro, kiu havas la funkcicelon de reguli la lumokvanton kiu alvenas al la retino, en la malantaŭa parto de la okulo. La grandon de la pupilo kontrolas du muskoloj: la **sfinktero de la pupilo** fermas ĝin kaj la **dilatilo de la pupilo** malfermas ĝin.

La fotomotoran reflekson de la pupilo oni ekzamenas per elektra torĉo dum neŭrologa eksplorado. Tiu reflekso, kie partoprenas la kraniaj nervoj 2 kaj 3, konsistas en la konstrikto de la pupilo kiel respondo al la lumigo. Kiam eniras lumo en okulon, la du pupiloj konstriktas (** kunsenta reflekso**) ĉar ĉiu retino sendas fibrojn al la okulaj bendoj de ambaŭ flankoj. La muskolo sfinktero de la pupilo enhavas parasimpatiajn fibrojn kiel enmetitajn nervaĵojn; pro tio, la interrompo de tiuj fibroj implicas dilatadon de la pupilo pro la malinhibita rezulto de la muskolo dilatilo. La unua signo de kunpremo de la okulomotora nervo estas fotomotora reflekso malrapida kaj samflanka.

Ne en ĉiu besto kaj eĉ ne en ĉiu mamulo la movkapableco de pupilo estas simila. En kelkaj bestoj, kiel ĉe katoj ĝi estas pli vigla. En kaproj la pupilo estas pli horizontala kaj ne tiom rondoforma.

Nekutima lingva fakto estas, ke en multaj lingvoj la nomo de la pupilo signifas "hometo" . Ĉi tio povas esti ĉar en la reflektado en la spektanto oni vidas etan version de si mem .
eta|Dilatado de pupilo. eta|maldekstra|Fermita pupilo. eta|Dilatita pupilo.

## Referencoj 
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Okulo
Pjongjanga Studio

**Pjongjanga Studio** aŭ **Korea Filma Studio** () situas en nord-suda parto de Pjongjango, Nord-Koreio. Ĝi estis fondita en februaro, 1947 kaj 4 pozejoj konstruita en 1982. 

La areo ampleksas ĉirkaŭ 7,500 Hektarojn. Ĉi tie estas pli ol 170 da kore-stilaj, japan-stilaj, ĉin-stilaj kaj eŭrop-stilaj konstruaĵoj.
La studio produktis ĉirkaŭ 1 000 filmoj.

La unua filmo "Mia Hejma Vilaĝo" en 1949 post Koreia liberigo (aŭgusto 1945) kaj "La Altforno" en 1950.
Ĝi produktis unuan koloran dokumentan filmon en 1954.
Unu el plej famaj Nord-Koreaj filmoj "La Flora Knabino" kreita en 1972.

## 4 pozejoj
korea strato: imitaĵo de Kogurjo ĝis Joseon-Dinastio kaj japan-kolonia tempo ktp.

ĉina strato: imitaĵo de ĉinaj urboj Ĉangĉuno kaj Fushun en 1930-aj jaroj.

japana strato: imitaĵo de japanaj urboj Nagojo kaj Nigata.

eŭropa strato: imitaĵo de Rusio kaj Orienta Eŭropo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Changgwangwon

**Changgwangwon** situas en Chollima strato, Pjongjango. Apude fluas Pothong rivero. Ĝi estas la plej fama kompleksa ripozcentro de Nord-Koreio. Ĝi estis konstruita en Marto, 1980. Ĝi havas 4 etaĝojn kaj la areo de la domo estas 380,000 m².

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Bronza statuo de Ĉollima

eta|250px|dekstra|Statuo de Ĉollima en Pjongjango
La **Bronza statuo de Ĉollima** () estis konstruita en 1961. Ĝi estas 170 m alta (la bronza statuo mem: 14 m).

Ĉollima signifas «dum unu tago kovri distancon de mil lioj», la mito pri tiu rapidega ĉevalo estas komunaj por ĉiuj orient-aziaj popoloj. Sur la bronza ĉevalo sidas du junuloj, la viro tenas leteron al Korea Laborista Partio kaj la virino portas riz-garbon. la statuo reprezentas Ĉollima-movadon, rapidan rekonstruon de la Korea Popol-Demokratia Respubliko post Korea milito (1950-1953).

## Vidu ankaŭ 
* Ĉollima
* Ĉuĉeo

Kategorio:Monumentoj en Pjongjango
Kategorio:Statuoj
Tenajlo

La **tenajlo** estas laborilo, speco de fera prenilo konsistanta el du krucigitaj pecoj, moveblaj kaj ligitaj per ŝraŭbo aŭ nito kaj uzata por firme teni, eltiri aŭ tranĉi, ekzemple eltiri najlojn aŭ tranĉi dratofadenon; per la aksa ŝraŭbo la forto koncentriĝas en antaŭvidita punkto. Etendebla tenajlo estas utila ilo por teni fortege elementojn kiujn normala pinĉiltenajlo ne kapablus tiom fikse elteni pro ties fiksa aperturo.

Laŭ Francisko Azorín **tenajlo** estas *Speco de fera tenilo, konsistanta el du krucigitaj pecoj, moveblaj laŭ kunliga bolto.* Li indikas etimologion el la latina *tenacia, tenacula*, el *tenere* (preni). Kaj li aldonas terminojn por tipoj de tenajloj, nome forĝotenajlo, lutotenajlo, pinĉotenajlo, levotenajlo.

La ideo venis al homoj el observado de bestoj kiuj havas similajn ilojn kiel krifoj de rabobirdoj aŭ de katoj. Ankaŭ insektoj aŭ kraboj povas posedi tenajlojn ĉe makzeloj.
maldekstra|eta|200ra|Etendebla tenajlo

Krome oni povas uzi tiun vorton por milita signifo (du rotoj aŭ du armeoj kiuj kuniĝas el diferencaj flankoj en antaŭviditan punkton kontraŭ malamiko) aŭ por politika signifo, kiam du tre malproksimaj partioj ekzemple dekstruloj kaj maldekstruloj kuniĝas kontraŭ centran partion.

Senmanteliga tenajlo, foje *dratnudigilo* estas speciala tenajlo kiu uzeblas por forigi la izolaĵon de elektraj kabloj aŭ dratoj.

## Referencoj 
* 
* PIV.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Plattenajlo

Kategorio:Materialprilaboraj iloj
Perimetro

**Perimetro** estas la sumo de la longoj de ĉiuj lateroj de geometria figuro. La perimetro de triangulo, do, estas la sumo de ĉiuj tri lateroj. La ĝenerala formulo — la sumo de ĉiuj flankoj — ne ĉiam estas oportuna por kalkulado de la perimetro; tial oni uzas aliajn formulojn por multanguloj kun konataj ecoj (ekz. por kvadrato oni povas simple kvarobligi la longon de unu latero). 

**Cirkonferenco** estas la termino uzata por priskribi perimetron de fermita kurbo. 

La plej komuna estas la cirklo, kies perimetro rilatas al la radiuso per la rilatumo kun la nombro pi:
: L = d \cdot \pi = 2 r \cdot \pi = 2 \pi r 
::L signifas cirkonferencon,
::r estas la radiuso de cirklo kaj
::\pi estas la nombro pi kun la valoro 3,14159265...
::d estas la diametro.

Alia ekzemplo estas la elipso, kies perimetro ankaŭ rilatas al pi:

: L = 4a \int_{0}^{\pi/2}\sqrt{1-{\epsilon}^2\sin^2t}\mathrm dt = 4a\rm E(\epsilon)
::L signifas cirkonferencon,
::a estas la grandan duonakson de la elipso 
::\epsilon estas la discentreco de la elipso 
::\pi estas la nombro pi 
::t estas variablo por la integrado
::\rm E estas la elipsa integralo de la dua speco.
Ĝi aproksimiĝas per la sekva formulo (inter aliaj):
: L \approx \pi \sqrt{ 2 (a^2 + b^2) - \frac12 (a - b)^2 }
::b estas la malgranda duonakso de la elipso.

Sufiĉe ofte uzata **duonperimetro** estas simple duono de la perimetro aǔ cirkonferenco.

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Geometrio
Matematika konstanto

**Matematika konstanto** estas kvanto, kutime reela nombro aŭ kompleksa nombro, kiu nature aperas en matematiko kaj kies valoro ne ŝanĝiĝas. Malsame al fizikaj konstantoj, matematikaj konstantoj estas difinitaj sendepende de ajnaj fizikaj fenomenoj.

Pluraj certaj nombroj havas apartan signifon en matematiko, kaj aperas en pluraj kuntekstoj. Ekzemple la multipliko kun nenulaj kompleksaj nombroj estas unika holomorfa funkcio *f* kun *f* = *f*. Tial, *f*(1)/*f*(0) estas matematika konstanto, konata kiel e.
*f* krome estas perioda funkcio, kaj la absoluta valoro de ties periodo estas alia matematika konstanto, 2π.

## Tabelo kun elektitaj matematikaj konstantoj 
Akronimoj:
: R - reela nombro, I - neracionalo (algebra aŭ transcenda), A - algebra nombro (neracionalo), T - transcenda nombro (neracionalo)
: Ĝen - ĝenerala matematiko, NoT - nombroteorio, ĤaT - ĥaosteorio, Kom - kombinatoriko, Inf - informteorio, Ana - analitiko

Kategorio:Matematiko
Outremer

eta|Outremer
**Outremer** estas franca esprimo por "transmarejo". En la tempoj de krucmilitoj Outremer signifis ĝeneralan markigon por krucistaj ŝtatoj, fonditaj oriente post la unua krucmilito: Edessa graflando, Antioĥia princlando, graflando Tripolo kaj precipe por Jerusalema reĝlando. La vorto Outremer estis uzata kiel sinonimo al nomoj Levantenio, Sirio aŭ Palestino kaj partoj de hodiaŭa Israelo, Jordanio kaj Libano.

La esprimo Outremer estas ankaŭ uzata por landoj trans la maro. Ekz. la franca reĝo Ludoviko la 4-a estis kromnomata "Louis d'Outremer", ĉar li estis edukata en Anglio.

[eta|maldekstra|Ilustraĵo el [malnovfranca manuskripto de kronikisto William de Tiroso ''Histoire d'Outremer* - rekonstruo de jerusalema templo]]

En la moderna nocio *outre-mer* estas uzata kiel esprimo por transmarejo kaj precipe por Francaj transmaraj departementoj kaj teritorioj (france *départements d'outre-mer et territoires d'outre-mer*).

## Vidu ankaŭ 
* Krucistaj ŝtatoj
* Transmaraj teritorioj (Francio)

## Fontoj
*Ludovico Gatto *Storia universale del Medioevo* - Roma, Newton & Compton, 2003
*Piers Paul Read *La vera storia dei templari* - Roma, Newton & Compton, 2001
*Jean Richard, *La grande storia delle Crociate'' - Roma, Newton & Compton, 2001

Kategorio:Krucistaj ŝtatoj
Kategorio:Proksima Oriento
Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Jordanio
Kategorio:Nomoj de teritorioj de Israelo kaj Palestino
Kategorio:Sirio
Kategorio:Libano
Kategorio:Israelo
Nigranuka fruktokolombo

La **Nigranuka fruktokolombo**, *Ptilinopus melanospilus*, estas mezgranda, ĝis 24&nbsp;cm longa, verda fruktokolombo kun flavecaj beko kaj irisoj. La masklo havas helgrizan kapon kun nigra nuko (kio nomigas la specion), flavan gorĝon kaj orflavajn kaj rozkolorajn vostajn subkrovilojn. La ino kaj junuloj havas tute verdan plumaron.

La Nigranuka fruktokolombo estas disvastigita en Indonezio, Malajzio kaj  Filipinoj. En Indonezio, ĝi troviĝas en Javo, Malgrandaj Sundaj Insuloj kaj Sulaveso, kie ĝi loĝas malaltajn kaj montetajn arbarojn. La dieto konsistas ĉefe el diversaj fruktoj, figoj kaj beroj. La ino demetas kutime ununuran blankan ovon.

Disvastigita kaj ofta tra ĝis granda teritorio, la Nigranuka fruktokolombo estas konsiderata kiel Malpli Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Bildaro

Ptilinopus melanospilus male.jpg|Masklo.
Black-naped Fruit Dove RWD2.jpg|Masklo ĉe la Bestoĝardeno San-Diego.

## Literaturo 
*  Malpli zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Sereso (regiona distrikto)

**Sereso** ( - *Nomos Serron*) estas regiona distrikto de Grekio (unu el sume 51 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiu greke nomigis , do "nomos". La teritorio kovras areon de  kaj dum la jaro 2011 havis  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Sereso*.

## Vidindaĵoj 
La teritorio havas multajn prahistoriajn kaj antikvajn lokojn, arkeologie interesajn, interalie la distrikta ĉefurbo Sereso mem, la lokon *Amfipolis*, plurajn monaĥejojn kaj *Metaksa* proksime al la bordo al Bulgario. Por turistoj krome interesaj estas interalie la arbaroriĉa regiono *Lailia* en la provinca centro, kie bone eblas skiadi, la lago *Kerkini*, ĉe kies bordo aparte dum la someroj apud la vilaĝo *Ano Poroia* bone eblas fiŝkapti, kaj la impresaj kavoj de *Alistrati*.

## Historiaj kaj nuntempaj setlejoj 
* Amfipolis
* Rodolivos
* Sidirokastro

## Bildaro 
## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj pri la kavo de *Alistrati*
* "mia Sereso" portalo kun diversaj informoj pri la distrikto ()


Kategorio:Regionaj distriktoj de Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Vitilevua kolombo

La **Vitilevua kolombo** (*Natunaornis gigoura*) estis nefluganta giganta kolombo, tio estas birdo de la familio de Kolombedoj kaj nur iomete pli malgranda ol la dido (*Raphus cucullatus*) kaj la Rodrigesa ermitkolombo (*Pezophaps solitaria*); nun ĝi bedaŭrinde formas parton de la listo de formortintaj bestoj.

La unutipa genro ***Natunaornis*** ricevis la nomon de Natuna, la plej maljuna tribestro de la popolo Volivoli en la valo Sigatoka, kie estis trovitaj la fosiliaj ostoj de la tipa specio unuafoje. La scienca specifa nomo respegulas la grandon de la fosilia specio kaj ĝi proponas similecojn kun la kronokolomboj *Goura*. Restaĵoj el tiu specio estis malkaŝitaj en oktobro 1998 en Viti Levu, la plej granda insulo de Fiĝio. La unua priskribo estis publikigita en 2001 de T.H. Worthy. 

## Vidu ankaŭ 
* Prahistoriaj birdoj
* Insula gigantismo

## Notoj 
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Fiĝioj
La Nigra Spartako

***La Nigra Spartako***  estas novelo originale verkita en Esperanto fare de Geraldo Mattos.

La verko aperis 76-paĝe en la jaro 1955 en Kuritibo, eldonita de Esperantista Libro-Instituto. Dua, 56-paĝa eldono estas realigita de Fonto el Ŝapekoo, en 1986.

## Enhavo 
La novelo havas kiel scenejon brazilan kolonian periodon. La proza stilo intence intertekstumas kun tiu de historia kroniko, laŭ la tradicio, kiu en la romantikismo de Brazilo inaŭguris José de Alencar . Tamen Alencar, pro siatempaj kuntekstaj kialoj, nur reliefigis en siaj historiaj romanoj la koloniistan portugalanon kaj la brazilan indiĝenon, ne la nigran sklavon. Do *La Nigra Spartako* plenigas la ĝenerale preterlasitan temon pri la tragedio de la amaso da homoj perforte forŝiritaj de Afriko, la makulo de la brazila sklaveco, kiu finiĝis nur en la jaro 1888. La heroo estas la nigra reĝo Kam Golo, kiu provis starigi afrikan vilaĝan regneton en brazila teritorio. La projekto de Kam Golo fiaskas, detruita de la sklavisma perforto, laŭ kiu nigra libera komunumo, la tiel nomata kilombo, ne estas ebla. Sed novaj generacioj sekvus la imitindan afrikan reĝon.
## Recenzoj
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *La Nigra Spartako* ĉe libroservo de UEA
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de  Nacia Biblioteko de Esperanto

Nigra Spartako, La
Nigra Spartako, La
Nigra Spartako, La
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1986
Kategorio:Eldonaĵoj de Fonto
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ĉollima

eta|300ra|Statuo de Ĉollima en Pjongjango
**Ĉollima** (koree 천리마) estas mitologia flugilhava ĉevalo, kiu kapablis dum unu tago kovri distancon de mil lioj (ĉ. 500&nbsp;km). Laŭ legendo, ĉevalo Ĉollima ne sukcesis trovi sur la tero kuraĝulon, kiu sukcesus rajdi ĝin, kaj forflugis al ĉielo. Legendoj pri rapida flugilhava ĉevalo radikas en ĉina klasika literaturo kaj troveblas ĉe multaj orient-aziaj popoloj.

En la Korea Popol-Demokratia Respubliko Ĉollima estis elektita kiel simbolo de rapida rekonstruado post la detrua Korea milito (1950-1953).

En Pjongjango estas kelkaj statuoj de Ĉollima, la plej konata inter kiuj — la Bronza statuo de Ĉollima (1961).

Unu el la du linioj de Metroo de Pjongjango portas nomon Chollima. Ĉollima estas ankaŭ nomo de revuo kaj kromnomo de la nacia futbala teamo de Nord-Koreio. Pjongjanga trolebusa fabriko produktas trolebusojn de la marko „Ĉollima“.

Kategorio:Nord-Koreio
Kategorio:Mitologio
Kategorio:Mitaj ĉevaloj
Lemnos

**Lemnos** aŭ **Limnos** estas greka insulo en la norda baseno de la Egea maro, kun ĉ. 17&nbsp;000 loĝantoj kaj surfaco de 476 km2.

La insulo konsistas ĉefe el vulkana rokaĵo. La okcidenta parto de la insulo altiĝas ĝis 430 m, monteta, senarba. La valoj kaj la orientaj ebenaĵoj de la insulo estas produktemaj.

La plej granda urbo kaj haveno estas la sudokcidente situanta Mirina. La dua plej granda urbo kaj haveno estas Mudros, kiu estas la plej bona natura haveno de la Egea areo. La insulo havas eĉ flughavenon.

## Historio 
La insulo estas loĝata jam ekde la ŝtonepoko. La insulon okupis la persoj en la 6-a jc. a.K., poste ĝi venis sub regado de Ateno. Ĝi estis posedaĵo de la Romia imperio, la Bizanca imperio, Venecio (1204). La regantoj ofte ŝanĝis unu la alian.

Post 1670, la turkoj ekzilis tien prijuĝitojn. La insulo iĝis posedaĵo de la Greka Reĝlando dum la balkana milito (1912).

La aliancanoj de la unua mondmilito en 1918 subskribis armisticon kun Turkio en golfo de la Mudros (armistico de Mudros).

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kongreso de Erzurum

eta|dekstra|225px|Ĉefaj rezolucioj de la kongreso, en la turka lingvo.
La **Kongreso de Erzurum** estis la unua asembleo de la turkaj naciismaj fortoj, de la 23-a de julio ĝis la 4-a de aŭgusto 1919 en la anatolia urbo Erzurum, en orienta Turkio, laŭ la antaŭa ellasita  cirkulero de Amasya. La kongreson partoprenis delegatoj el kvin orientaj provincoj (vilajeto) de la Otomana imperio, el kiuj multaj estis jam sub eksterlanda okupado. La 56 delegatoj el la vilajetoj de Bitlis, Erzurum, Sivas, Trabzon kaj Van kunvenis sub aŭspicioj de Mustafa Kemal kaj Kazım Karabekir kaj akceptis kelkajn gravajn iniciatojn, kiuj poste kondukis al la turka milito por la sendependeco. La kongreson partoprenis Rauf Orbay, posta unua ĉefministro de la Turka respubliko.

La generalo Kazim Karabekir ofertis sian 15-an armeon kaj ties 18.000 soldatojn. 
 
La kongreso diskutis la armenajn kaj la grekajn teritoriajn postulojn. Oni elektis Mustafa Kemal prezidanto de la kongreso.

La ferma dokumento de la kongreso („nacia traktato”) deklaris la netuŝeblecon de la osmanaj limoj, ekzistantaj dum armistico de Mudros. Fondiĝis provizora registaro, kies estro iĝis Mustafa Kemal.

Tiun ĉi unuan asembleon sekvis la dua, la Kongreso de Sivas, en septembro, samjare.

Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Kongresoj
Kategorio:Mustafa Kemal Atatürk
Marie-François Cormier

**Marie-François CORMIER** [pron. kormje] (1769 en Sallertaine [pron. salerten] en Vendeo - 1844) estis franca militista inĝeniero. Li partoprenis en la milito de Vendeo flanke de la respublikanoj. En 1804, li ricevis la taskon plani la projekton de konstruado de La Roche-sur-Yon, la estonta ĉefurbo de Vendeo, laŭ decido de Napoleono la 1-a. Li finis sian karieron kiel ĝenerala inspektoro.

Kategorio:Francaj inĝenieroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1769
Kategorio:Mortintoj en 1844
Blukolomboj

**Blukolomboj** aŭ gramatike pli ĝuste **Bluaj kolomboj** estas kolomboj de la afrotropisa genro *Alectroenas*, tio estas birdoj de la familio de kolombedoj kiuj inkludas la jenajn speciojn:
* Madagaskara blukolombo, *Alectroenas madagascariensis*
* Komora blukolombo, *Alectroenas sganzini* 
* Sejŝela blukolombo, *Alectroenas pulcherrima*
* Farkvhara blukolombo, *Alectroenas* sp. (formortinta)
* Maŭricia blukolombo, *Alectroenas nitidissima* (formortinta)
* Rodrigesa kolombo *"Alectroenas" rodericana* (formortinta; probable diferenca genro)

Temas pri specioj indiĝenaj de la insuloj en la okcidento de la Hindia Oceano. 

La genro *Alectroenas* estis enkondukita en 1840 fare de la angla zoologo George Robert Gray.

## Referencoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Viti Levu

''''* [ˈβiti ˈleβu] estas la plej granda insulo de la Fiĝioj, kie troviĝas la ŝtata ĉefurbo, Suva, kaj la plej granda parto de la loĝantaro de la insulara ŝtato Fiĝioj.

## Geografio kaj ekonomio 
Viti Levu kovras areon de  kaj estas ĉirkaŭ 146 km longa el nordo suden kaj ĉirkaŭ 106 km larĝa el oriento okcidenten. Ĝi estas la sesa plej granda insulo en Oceanio, sen kalkuli Aŭstralion kaj post Tasmanio, la du plej grandaj insuloj de Novzelando, insulo Havajo kaj Novkaledonio.

Geologoj supozas, ke  merĝis kaj elmerĝis foje kaj estis kovrita el lafo kaj aliaj vulkanaj materialoj. Tertremoj kaj vulkanaj eksplodoj kulpas pri la falta teritorio de la insulo, kiu estas dividita en du similajn duonojn de nordosudenan montoĉeno. La orienta flanko de la insulo suferas kaj ĝuas pluvegon, sed la okcidenta flanko estas multe pli seka. Pro tio la kultivado de sukerkano okazas okcidente, dum industrio rilate la lakton estas riĉeco oriente. Oni produktas ankaŭ kotonon, tabakon kaj ananason.

La centro de la insulo estas arbara kaj inkludas la plej altan monton de la lando, nome Tomanivi (ekse "monto Viktorio") 1,324 metrojn alta.

### Flaŭro kaj faŭno 
La insulo estas la ununura konata loĝejo de unu el la plej grandaj insektoj de la mondo, la giganta blato nome *Xixuthrus heros''.

La Vitilevua nestamasulo iĝis formortinta.

## Loĝantaro 
Krom la ĉefurbo de la lando, en Viti Levu troviĝas aliaj urbetoj kiel Nadi, Laukota, Ba kaj Sigatoka; krom multnombraj turismejoj. Ĉiuj situas en la marbordo, kaj ili estas interkonektitaj de ŝoseo ĉirkaŭirantan la insulon. Entute, preskaŭ 600.000 personoj loĝas en Viti Levu, du trionoj de la tuta loĝantaro de Fiĝio. Kune kun la proksima Vanua Levu, koncentras 85% de la tuta loĝantaro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fiĝiaj tropikaj sekaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Wikimapia, -17827145, 178016968, 9, Viti Levu

Kategorio:Fiĝioj
Kategorio:Insuloj en la Pacifiko
Kongreso de Sivas

La **Kongreso de Sivas** estis asembleo de la turka nacia movado, okazinta de la 4-a de septembro ĝis 11-a de septembro 1919 en la urbo Sivas, en centra-orienta Turkio. La kongreson partoprenis delegatoj de la ĉiuj provincoj de Anatolio. Tiutempe gravaj regionoj, urboj de la iama teritorio de la Otomana imperio estis sub eksterlanda okupado. 

La kongreson prezidis Mustafa Kemal kiel dum la Kongreso de Erzurum, kelkajn monatojn pli frue.  

La kongreso decidis pri defendo de la teritoria unuo de la ŝtato, pri liberiĝo el sub la eksterlanda influo. Ili ne rifuzis potencon de la sultano.  

La kongreso akceptis la Nacian Pakton, kiu resumis celojn de la nacia movado. Ili rezignis pri ĉiuj arabaj teritorioj, sed insistis pri ĉiu turk-loĝata teritorio. Ili bezonis Konstantinapolon kaj la markolojn, kaj esprimis postulon por estimi politikajn kaj ekonomiaj rajtojn de la turka nacio. 

La okupaj fortoj permesis parlamentajn elektojn en aŭtuno de 1919 kaj en tiu balotado venkis la naciaj fortoj, kiuj en januaro de 1920 akceptis la Nacian Pakton, akceptitan dum la Kongreso de Sivas. La okupaj fortoj baldaŭ disigis la parlamenton, sed tio ne povis bridi la nacian movadon. 

Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Kongresoj
Kategorio:Mustafa Kemal Atatürk
Ulrika Eleonora (Svedio)

**Ulrika Eleonora** (naskiĝis la  en Stokholmo, mortis la  samloke) estis reĝino de Svedio ekde 1718 ĝis 1720.

Ulrika Eleonora estis la dua filino de Karolo la 11-a de Svedio kaj lia edzino Ulrika de Danio.

Ekde ĉ. 1713 Ulrika aktive partoprenis sesiojn de la Senato, ĉar ŝia frato, reĝo Karolo la 12-a, estis eksterlande. Kun lia konsento ŝi subskribis preskaŭ ĉiujn senatajn dokumentojn, krom tiujn rekte direktitajn al la reĝo.

Post la morto de sia frato ŝi rapide akiris por si la reĝan povon, kion la Senato, surprizite, akceptis, kaj post iom de rezisto fine ankaŭ la Milita Konsilio. La  reĝa elekto konfirmis ŝin, kaj la 17-an de marto ŝi estis kronita en Upsalo.

Ulrika Eleonora transdonis pli da sia rega povo al sia edzo, Frederiko de Hessen-Kassel, kaj finfine abdikis favore al li.

Ŝi estis la lasta vitelsbaĥa reganto de Svedio. Ilia geedzeco ne havis infanojn.

Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Bremen-Verden
Kategorio:Vitelsbaĥoj
⚭
Ana Ivanović

**Ana Ivanović** (n. Beogrado, 6-a de novembro 1987) estas profesia tenisistino el Serbio.

Ana Ivanović estas dekstramana kaj ludas per duoblamana mandorsa bato. Ŝi havas tre fortan manplatan baton kaj solidan serviron.

Ivanović komencis tenisi je aĝo de kvin jaroj post kiam ŝi spektis la sporton por la unua fojo je la televido. Ŝi tiel entuziasmiĝis por la ludo ke ŝi petis la gepatrojn kunpreni ŝin al la loka tenisklubo, post kiam ŝi ricevis malgrandan rakedon por ŝia naskiĝtago. Ŝia granda ekzemplo estis ŝia tiama samlandanino Monica Seles.

Ana atingis en 2004 la finalon de Wimbledon kiel junula ludantino. Ŝi malgajnis la finalon de la ukraina Kateryna Bondarenko per 4-6 7-6 2-6. Post tio ŝi transiris al la profesia ludado, kie ŝi en mallonga tempo elkreskis al monda pintulino.

Ŝia internacia debuto okazis en 2003. En 2004 ŝi jam gajnis kvar ITF finalojn.

Ekde la 28-a de januaro 2008 Ana Ivanovic estas la numero 2 sur la monda ranglisto.

## Fotaro 

Dosiero:2014 Australian Open - Ana Ivanovic.jpg|Ana Ivanović (2014)
Dosiero:Ana Ivanović at the 2008 French Open 7.jpg|Ana Ivanović (2008)
Dosiero:Ana Ivanović 2010, Stuttgart.jpg|Ana Ivanović (Stuttgart 2010)
Dosiero:AnaIvanovicCropped.JPG|Ana Ivanović (2006)
Dosiero:Ana Ivanovic.jpg|Ana Ivanović (2007)

Kategorio:Serbaj tenisistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Serbio
Belega fruktokolombo

La **Belega fruktokolombo**, *Ptilinopus pulchellus*, konata ankaŭ kiel *Skarlatfrunta fruktokolombo* aŭ *Rozfrunta fruktokolombo* estas eta, ĝis 19&nbsp;cm longa, verda fruktokolombo. Ĝi havas ruĝan kronon, blankecan gorĝon, olivverdan bekon kaj purpurajn piedojn. Ĝi havas helgrizan bruston (kun bluaj nuancoj) kaj flavecoranĝan ventron, kun ruĝeca purpura nuanca makulo intermeze. Ambaŭ seksoj estas similaj.

[eta|maldekstre|220ra|En naturo en insulo [Vaigeo.]]
La Belega fruktokolombo estas disvastigita en pluvarbaroj de Novgvineo kaj en la insuloj Batanta, Waigeo, Salawati kaj Misool de Papuo-Barato, Indonezio. La ino kutime demetas ununuran blankan ovon.

La dieto konsistas ĉefe el diversaj fruktoj, de palmoj kaj vitoj. En la areo de Port Moresby, tiuj birdoj manĝas miksitan dieton en majo. Grandaj fruktoj de *Tristiropsis canarioides* estas manĝataj se estas disponeblaj, sed la specio devas konkurenci pri tiuj fruktarboj kun pli grandaj kolomboj kiel *Ducula mullerii*. Etaj fruktoj de *Endiandra* estas ofte manĝataj, sed ili konsistigas nur etan kvanton da manĝaĵo. Aliaj manĝaĵoj estas *Gymnacranthera paniculata* kaj malgrandaj kvantoj de palmoj *Polyalthia* kaj *Livistona* kaj eventuale beroj de pipro. Spite ties malgrandon, tiuj birdoj povas engluti fruktojn de 5&nbsp;cm³ volumeno, kio supozigas diametron de ĉirkaŭ 2&nbsp;cm en sferoformaj fruktoj.(Frith *et al.* 1976)

Disvastigita kaj ofta tra sia granda teritorio, la Belega fruktokolombo estas konsiderata kiel Malpli Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Literaturo 
*  Malpli zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo
Artao (provinco)

**Artao** ( respektive ''* - *Nomos Artas*) ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Artao*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Epiro.

## Situo kaj geografio 
La provinco situas norde de la Ambraka Golfo de la Ionia Maro. En la nordoriento ĝi ĉirkaŭiĝas de altaj montoj, tra kiu nur unusola strato tra la valo *Pineios* gvidas en la najbaran regionon Tesalio. Okcidente Artao limas kun la provinco Prevezo, norde al Ioanina, oriente al Trikalo plus Kardico kaj sude al Etolio-Akarnanio. La orientan limon konsistigas la rivero *Aĥeloos*, la okcidentan limon la rivero *Luros*.

La plej alta punkto de la provinco estas la monto *Athamanon* en la nordoriento kun alteco de 2393 metroj super marnivelo. Ĝi kaj la ĉirkaŭa montaro estas parto de la suda *Pindos''-montaro.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla)

Kategorio:Provincoj de Grekio
Cikladoj

eta|

La **Cikladoj** (, respektive , esperanta nomo kun komenca "c" - kaj ne "Kikladoj" - laŭ PIV) estas insularo de Grekio, kaj samtempe ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomós"). La insularo situas en la sudo de la Egea Maro, kaj apartenas al la administra regiono ("periferio") Suda Egeo. La Cikladoj kovras areon de sume  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Administra centro de la provinco kaj de la administra regionon estas la urbo *Ermupoli* sur la insulo Siroso.

Dum la epoko de antikva Grekio oni konsideris la insularon cirklon ĉirkaŭ la sankta insulo Deloso kaj tial nomis ilin Cikladoj (ringaj insuloj). Sur tiuj insuloj disvolviĝis la nomita Ciklada kulturo. La restajn insulojn de la regiono oni nomis Sporadoj, la "disĵetitaj insuloj". La insularo estas inter la plej ŝatataj turismaj celoj en Grekio.

La insuloj konsistas grandparte el la mineraloj gnejso kaj skisto, iom ankaŭ el granito kaj bazalto. Pro la fekundeco de la grundo kaj la serena, milda klimato dum la antikva epoko oni nomis ilin la "perloj de Grekio". Nuntempe multaj el la insuloj tamen estas sen arba vegetaĵo kaj tial sufera je erozio kaj manko de nesala akvo. Tamen daŭre sur la grundo bone kreskas vitoj, olivarboj, kotono kaj produkteblas silko kaj mielo. La ardan varmon de la somero mildigas maraj ventoj.

La unuopaj insuloj de la insularo estas la jenaj:

* Amorgos
* Anafi
* Andros
* Antikeros
* Antiparos
* Antimilos
* Aspronis
* Deloso *(Delos)*
* Donusos
* Drimos
* Pano Kufonisi
* Folegandros
* Glaros
* Giaros
* Ios
* Iraklio
* Kato Kufonisi
* Kea
* Keros
* Kimolos
* Kitnos
* Makronisos
* Milos
* Mikonos
* Naksoso (*Naksos*)
* Nova Kamenio *(Nea Kameni)*
* Malnova Kamenio *(Palea Kameni)*
* Paroso (*Paros*)
* Poliegos
* Rineio
* Saliagos
* Santorino *(Santorini)*
* Ŝinusa
* Serifos
* Sifnos
* Sikinos
* Siros
* Tirasia
* Tinos

## Vidu ankaŭ 
* Duklando Naksoso
* Listo de insuloj en la Mediteraneo
* Muzeo Gulandris de Ciklada Arto

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la insulara provinco 


Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Baldueno la 2-a (Jerusalemo)

**Balduin Le Bourg** (mortis la 21-an de aŭgusto 1131) estis en la jaroj 1100 ĝis la jaro 1118 la dua krucista grafo de Edessa kaj ekde la jaro 1118 ĝis sia morto en 1131 la tria reganto de la krucista Jerusalema reĝlando

## Deveno 
eta|Baldueno la 2-a estas transdonanta la templon de Salomono en la manojn de templanoj

Baldueno estis filo de Hugo, grafo de Rethel kaj Melisenda, filino de Guy de Montlhéry. Li havis du pli aĝajn fratojn Gervas kaj Manassè. Baldueno estas nomata kuzo de tri fratoj Gotfredo, Eŭstaĥo kaj Baldueno, kiuj iris al la unua krucmilito, sed kia estis ilia parenca rilato, oni neniam sukcesis konstati. Li ekiris al la krucmilito, por ke li eliru el ombro de sia familio kaj konkeru siajn proprajn teritoriojn, potencon kaj gloron.

### Literaturo 
* Vilhelmo de Tiro, *A History of Deeds Done Beyond the Sea*, trans. E. A. Babcock and A. C. Krey. Columbia University Press, 1943.
* Hans Mayer, *The Crusades*. Oxford University Press, 1965.
* Alan V. Murray, *The Crusader Kingdom of Jerusalem: A Dynastic History 1099-1125*. Prosopographia & Genealogia, 2000.
* Steven Runciman, *A History of the Crusades, Vol. II: The Kingdom of Jerusalem*. Cambridge University Press, 1952.

### Vidu ankaŭ 
* Krucmilitoj
* Krucistaj ŝtatoj

### Eksteraj ligiloj 
*  genealogie-mittelalter.de
*  Baldwin II

Kategorio:Mortintoj en 1131
Kategorio:Reĝoj de Jerusalemo
Kategorio:Grafoj de Edessa
Kategorio:Normandoj
Dramo (provinco)

**Dramo** ( respektive  - *Nomós Drámas*) ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Dramo*. La teritorio apartenas al la historia regno antikva Makedonio kaj la moderna administra regiono ("periferio") Orienta Makedonio kaj Trakio. Ĝi situas en la pleja nordo de Grekio, kaj norde limas la najbara ŝtato Bulgario.
## Municipoj
* Paranesti
## Bildaro
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla)

Kategorio:Provincoj de Grekio
Eŭbeo (provinco)

**Eŭbeo** ( [], esperanta nomo en tiu formo laŭ PIV) estas historia pejzaĝo kaj nuna administra regiono de Grekio, kiu interalie inkluzivas samnoman insulon, kaj ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). La provinco kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo *Ĥalkida*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Meza Grekio.

## Geografio 
La provinco situas en la oriento de la kontinenta parto de Grekio, borde de la Egea Maro. Ĝi kovras la insulojn Eŭbeo kaj Skiros kun kelkaj pliaj, pli etaj ĉirkaŭaj insuloj, kaj du komunumojn sur la kontinenta parto de Grekio, kiuj aparte proksimas al la insulo Eŭbeo kaj la Eŭbea markolo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝaro de la administra regiono Eŭbeo
* germanlingva paĝaro pri la insulo Eŭbeo

## Vidu ankaŭ 
* la paĝon pri la Eŭbea markolo

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Schönenberg ZH

**Schönenberg ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen en Kantono Zuriko, Svislando. Kun 1930 loĝantoj je la 31-a de decembro 2007, ĝi apartenas al la pli malgrandaj komunumoj de la distrikto.

## Geografio 
Schönenberg situas sur la suda flanko de la montĉeno Zimmerberg. Temas pri flankmoreno de la glaciepoka Lindt-Glaĉero. Dank ĝia situo la komunumo situas aŭtune plej ofte super la vala nebulo. La plej profunda punkto de la komunumo troviĝas en la Sihlvalo kaj sur ĝia teritorio troviĝas la Sihlkatarakto.

## Trafiko 
Schönenberg per poŝtaŭtobusoj al Horgen kaj Wädenswil estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de setlejo en Schönenberg ZH okazis en la jaro 1247.
En la jaro 1287 la regnejo Wädenswil, al kiu tiam Schönenberg apartenis, estis vendita de la Libersinjoro Rudolf la 3-a pro monmanko al la johanitoj de Bubikon. Wädenswil fariĝis komandorejo de la johanitanoj. Post la reformacio la johanitanoj vendis Wädenswil kun ĉiuj rajtoj al la urbo Zuriko.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schönenberg
Hirzel

## Pri la komunumo 
**Hirzel** estas komunumo en la distrikto Horgen en Kantono Zuriko, Svislando. Kun 1889 loĝantoj je la 31-a de decembro 2007 ĝi apartenas al la pli malgrandaj komunumoj de la distrikto.

## Geografio 
Hirzel situas sur la dorso de la montoĉeno Zimmerberg, flanka moreno, de la iama Lindtglaĉero kiu formis la tipan pejzaĝon plene de etaj montetoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hirzel limas en nordo al Horgen, en oriento al Wädenswil, en sudoriento al Schönenberg, en sudo al Menzingen (ZG), kaj en okcidento al Neuheim (ZG).

## Trafiko 
Sur la teritorio de la komunumo troviĝas la montpasejo Hirzel, kiu ligas Wädenswil kun la Sihlvalo. Super la pasejo kondukas poŝtaŭtobuslinio, kiu apartenas la Zurika Trafik-Unio. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas oriente en Wädenswil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hirzel datiĝas el la jaro 1269 kiel *Hirsol*. Dum mezepoko tra Hirzel pasis grava komerca pado inter Zuriko kaj Ŝvico kaj ankaŭ pilgrima vojo. En la jaro 1550 Hirzel fariĝis parto de la kamparvoktejo Wädenswil. Inter 1616 ĝis 1617 la urbo Zuriko konstruigis sur la loko de la malnova Sankt-Nikolaa Kapelo novan preĝejon. Hirzel fariĝis sendependa politika komunumo la 13-an de majo 1773.

## Elstaraj personecoj 
Hirzel estas konata en la mondo, ĉar tie naskiĝis kaj pasigis sian infanecon la fama svisa verkistino Johanna Spyri (1827-1901). Ŝia romanfiguro Heidi, havas forte aŭtobiografiajn trajtojn, kaj do evidente la vilaĝo de Heidi kiun multaj serĉas en Kantono Grizono aŭ en la Kantono Berno reale estis Hirzel en la Kantono Zuriko. En Hirzel troviĝas Spyrimuzeo.

## Esperanto en Hirzel 
Okaze de la apero de la Esperanto-traduko de Dietrich Michael Weidmann de la dua volumo de la Heidi-romano de Johanna Spyri, "Heidi povas apliki", kion ŝi lernis, Esperanto-Societo Zuriko kaj Svisa Esperanto-Societo organizos la 2-an de julio 2016 en la Johanna-Spyri-Muzeo en Hirzel orientsvisan regionan Esperanto-renkontiĝon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hirzel
Tonfasko

**Tonfasko** estas muzika akordo kiu enhavas sinsekvajn tonojn en muzika gamo. Pratipaj tonfaskoj bazas sur la kromata gamo kaj disiĝis de duontonoj. Ekzemple, tri najbaraj klavoj (kiel Do, Do dieso kaj Re) frapiĝis samtempe produktas tonfaskon. Varioj de la tonfasko inkluzivas akordojn, kiuj enhavas sinsekvajn tonojn disiĝitajn diatone, kvintone aŭ mikrotone. Sur la piano, tiaj faskoj ofte engaĝas la samtempe frapon de sinsekvaj blankaj aŭ nigraj klavoj.

Kategorio:Akordoj
Vonsano

**Vonsano** ( *Wŏnsan-si*) estas ĉefurbo de la provinco Kangŭon en Nord-Koreio. 

La urbo situas en la nord-orienta parto de la lando, ĉe la okcidenta bordo de la Japana Maro. Vonsano havas 8 distriktojn kaj okupas areon de 269 km², kun proksimume 331,000 loĝantoj laŭ la censo de 2000. 

Ĝi estas grava industria centro, sed ankaŭ milita haveno. 

La urbo estas ligita al aliaj regionoj per ekspresaj vojoj kaj fervojaj linioj, kiuj kondukas sud-okcidenten al Pjongjango kaj suden al la Kŭmgang Monto. 

Ekzistas ankaŭ neregula navig-linio inter Vonsano kaj la japana havenurbo Niigata. Vonsano estas malfermita al eksterlandaj vizitantoj kaj evoluas kiel internacia turisma celloko, precipe akceptante multajn ĉinajn turistojn ĉiujare.

## Vidu ankaŭ
*Skiejo Masikryong
*Songdoŭon Internacia Infana Kampadejo

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Nord-Koreio
Baĉka Topola

**Bačka Topola,** (baĉka topola) ankaŭ kroate; ,  (topoja) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda Bačka**. Ankoraŭ 22 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|Bačka Topola troviĝas en la verda municipo
eta|Preĝejo de Baĉka Topola
eta|Kastelo-hotelo de Baĉka Topola

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 24300
* Telefonprefikso: +381 24

## Situo 
Bačka Topola situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Subotica-Novi Sad, fine laŭ ĉefvojo Sombor-Senta.

## Historio 
La hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon en 895, tiu regiono estis tre konvena por ili. La turkoj okupis la tutan regionon post la mezepoko, post ĉirkaŭ 150 jaroj ĝi apartenis al Habsburga Imperio. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la urbon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la regionon.

## Famuloj 
En la iama Topolya naskiĝis:
* hungara instruisto János Bolla
* hungara juristo Salamon Beck
* hungara pentristo József Ács.
En Baĉka Topola naskiĝis:
* Erzsébet Bakay, hungara tekstilartisto
* Félix Lajkó, hungara-cigana muzikisto
* Éva Toldi, hungara redaktoro

## Esperantistoj 
* András Csöke

## Ĝemelurboj 
* 20ra| Herceg Novi, Montenegro
* 20ra| *5-a distrikto* de Budapeŝto, Hungario
* 20ra| Kiskunmajsa, Hungario
* 20ra| Rožňava, Slovakio
* 20ra| Szentes, Hungario
* 20ra|Gyergyószentmiklós, Rumanio

Kategorio:Urboj de Serbio
Nord-Bordio

**Nord-Bordio** (, areo ) estas la due plej granda administra regiono en Kebekio, Kanado, post Nord-Kebekio. Ĝi ampleksas la plejparton de la norda bordo de la estuaro de la rivero Sankta Laŭrenco kaj la golfo de Sankta Laŭrenco preter Tadoussac.

## Loĝantaro 
En 2006 ĝi havis loĝantaron de , proksimume  de la provinca loĝantaro. La plej grandaj urboj, Baie-Comeau kaj Sept-Îles, reprezentas iomete pli ol duono de la loĝantaro.

Kreskado estas tre malebena. Ekzemple, la loĝantaro de la regiona municipo de Sept-Rivières preskaŭ naŭobliĝis inter 1951 kaj 1981 de  homoj al ; sed post fermado de minejoj, ĝi perdis  loĝantojn en dek jaroj.

## Geografio kaj ekonomio 
dekstra|eta|400px|Hidroelektra centralo Daniel-Johnson.
Nord-Bordio kreiĝis kiel administra regiono en 1966.

Ekzistas teritoria malkonsento inter Kebekio kaj Labradoro pri la landlimo inter Nord-Bordio kaj Labradoro depost 1927.

Gravaj landformoj en Nord-Bordio inkluzivas la insulon Anticosti, la insularon Mingan, kaj la grandegan rezervujon Manicouagan.

La regiona ekonomio baziĝas je minado (plejparte de fero), arbsegado, rafinado de aluminio, kaj turismo. Krome, la 14 hidroelektraj centraloj de la regiono, interalie la centralaro Manic-Outardes sur la rivero Manicouagan kaj rivero Outardes, ĝeneras 10 500 megavatojn por Hydro-Québec.

### Subdividoj 
Nord-Bordio konsistas el 53 municipoj : 5 regionaj municipoj, 5 sendependaj municipoj, kaj 10 indianaj rezervejoj.

**Regionaj municipoj** (*municipalités régionales de comté,* MRC)
* MRC de Caniapiscau
* MRC de la Haute-Côte-Nord
* MRC de Manicouagan
* MRC de Minganie
* MRC de Sept-Rivières

**Sendependaj municipoj**
* Blanc-Sablon
* Bonne-Espérance
* Côte-Nord-du-Golfe-du-Saint-Laurent
* Gros-Mécatina
* Saint-Augustin

**Indianaj rezervejoj**
* Betsiamites (inuoj)
* Essipit (inuoj)
* Kawawachikamach (inuoj)
* Lac-John (inuoj)
* La Romaine (inuoj)
* Maliotenam (inuoj)
* Matimekosh (inuoj)
* Mingan (inuoj)
* Natashquan (inuoj)
* Uashat (inuoj)

### Gravaj komunumoj 
* Baie-Comeau
* Chute-aux-Outardes
* Fermont
* Forestville
* Havre-Saint-Pierre
* Les Escoumins
* Pointe-aux-Outardes
* Pointe-Lebel
* Port-Cartier
* Sacré-Coeur
* Sept-Îles

## Eksteraj ligiloj 
* Région de Côte-Nord 
* Côte-Nord 
* Côte-Nord Tourism
Termoparo

**Termoparo** estas konstruero el du diversaj sed ĉe la fino kuplitaj metaloj. La termoparoj servas plej ofte por mezuro de la temperaturo.
La termoelektra generatoro funkcias laŭ la sama principo, kuplita per du diverse dotitaj duonkonduktaj materialoj. (legu pri tio la termoelektra malvarmigo).

## Funkciado 
Okaze de temperatura diferenco ĉe liberaj finoj de la kunligitaj duonkonduktaj materialoj, estiĝas elektra tensio laŭ la Seebeck-efiko.

La potenciala diferenco estas proksimume proporcia al la temperatura diferenco kaj dependa de la kondukta materialo. Ĉe metalaj duonkonduktiloj aperas tensio de kelkaj mikrovoltoj ĝis milivoltoj.

La plej oftaj termoparoj estas:
* nikel-krom/nikelo -90 ĝis 1370&nbsp;°C (tipo K; plej ofta tipo)
* fer-kupro/nikelo -50 ĝis 760&nbsp;°C (tipo J; por industria uzo)
* platina-platina/rodio 0 ĝis 1760&nbsp;°C (tipo S; por alta temperaturo)

Por mezuroj de pli altaj temperaturoj, (T > 1600&nbsp;°C) oni uzas iridio-iridio/rodio-termoparojn, por mezuro de pli malaltaj temperaturoj (T 2Te3, PbTe, SiGe, BiSb aŭ FeSi2, kiuj havas la efikecon de 3-8 %. Tiuj estas uzataj plej ofte por produkti fajrerojn aŭ en kosmosondiloj, kie la disfalantaj radioizotopoj donas la necesan varmon.

Kategorio:Fiziko