open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boris Eifman

**Boris Eifman** () (naskiĝis la  en Rubcovsk, Altaja Regiono, RSFSR, Sovetunio) estas ĥoreografo en sia aparta Baletoteatro *Eifman* en Sankt-Petersburgo, Rusio.

Li estas ofte en gastaj turneoj, ankaŭ en Vinterturo, en Svislando, en junio 2010 en Israelo.

Eifman estas de Siberio kaj studis en konservatorio de Sankt-Petersburgo. Ekde la jaro 1977, li estas direktoro de la Leningrada Teatro de Nuntempa Baleto, en kiu li laboris ĉirkaŭ 30 jarojn, ĝis la ensemblo transformiĝis al la nuna  Baletoteatro *Eifman*.

La baletrepertorio de Eifman enhavas multajn baletojn: ekzemple Rusia Hamlet, Rekviemo, Ruĝa *Giselle*, Ĉajkovskij: La Mistero de vivo kaj morto, La Fratoj Karamazov, Don Kiĥoto aŭ Fantazioj de malsaĝa viro, Pinokjo, Don Juan kaj Molière, Kiu estas kiu, Eŭgeno Onegin kaj Anna Karenina.

En 2017 li honoriĝis per la Ŝtata premio de la Rusia Federacio.

## Informo pri Boris Eifman 
* Souritz, Elizabeth, "Boris Eifman", en Internacia Enciklopedio de danco *International Encyclopedia of Dance*, volumo 2, paĝo 499, ISBN 0-19-517586-7 jaro 1998 Bruc-Finl (en svisaj librejoj)
* *(International encyclopedia of dance / a project of Dance Perspectives Foundation, Inc.; founding ed., Selma Jeanne Cohen; area eds., George Dorris ... [et al.]; consultants, Thomas F. Kelly ... [et al.] New York [etc.] : Oxford University Press, 1998 6 volumoj)*

## Eksteraj ligiloj 
* Eifmanbaleta paĝo en ruse kaj angle  
* (34 paĝoj) pri 30-a datreveno de Eifman teatro, jaroj 2006-2007 (*Zellerbach Hall*) Celerbaĥ halo, Universitato Berkelej, Kalifornio, Usono, en angla 
* pri teatro, adreso, en la angla
* [Eifman en Novjorko(https://eo.wikipedia.org/wiki/Novjorko): New York City Center 24-29-a majo 2005, bildoj "ANNA KARENINA" ] 
* Eifman en Tel Aviv, junio 2010 "Onegin"
* informo pri Eifman-turneoj, usonaj turneoj
* biografio de Boris Eifman ruse

Kategorio:Baletaj koreografoj de Sovetunio
Kategorio:Baletaj koreografoj de Rusio
Amashisterio

** Amashisterio** aŭ **amaspaniko** aŭ **kolektiva grupa histerio** estas fenomeno de la manifestiĝo de la samaj aŭ similaj histeriaj simptomoj de pli ol unu persono. La komuna manifestiĝo de amashisterio okazas kiam grupo de homoj kredas ke ili havas similan malsanon aŭ mistraktadon.

## Karakterizaĵoj 
Amashisterio tipe komenciĝas kiam individuo iĝas malsana aŭ histeria dum periodo de streso. Post tiuj komencaj individuaj spektaklosimptomoj, aliaj komencas manifesti similajn simptomojn, tipe naŭzon, muskolan malfortiĝon, malbonan staton aŭ kapdoloron. La proprecoj de amasa histerio inkludas neniun bazitan celon, sed ambiguajn simptomojn, rapidan eskaladon de kazoj - ofte disvastiĝis aŭtorinformo de vido - kaj rapida moderigo de simptomoj. Demografie, kazoj estas pli oftaj ĉe virinoj kaj tiuj kun pli granda uzo de kuracistaj servoj. Ekvidoj de religiaj mirakloj ofte estas atribuitaj al amasa histerio.

## Specifaj ekzemploj 
* En 2009 en Fort Worth (Teksaso), 34 homoj estis senditaj al la hospitalo post kiam ili plendis pri havado de simptomoj kiam ili erare opiniis ke ili estis eksponitaj al karbona monooksido.
* En 2008 en Tanzanio, proksimume 20 inaj lernantoj komencis sveni en lernoĉambro, kolapsante al la planko kaj perdante konscion, dum aliaj post travivado de tio plorĝemis, kriis kaj kuris ĉirkaŭ la lernejo. Loka edukoficiro estis citita en novaĵoj dirante ke tiaj okazaĵoj estas "tre oftaj ĉi tie".
* dancadomanio (ekz. dancado-pesto de 1518)
* sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem
* antisemitismo
* milito de la mondoj, radielsendo kiu supoze kaŭzis amasan histerion
* Villejuif-broŝureton, amaspaniko post malveraj onidiroj pri kancerogenaĵoj en oftaj manĝaĵoj.
* Beatle-manio
* Beliebers
Impoŝto

eta|dekstra|250px| 5: Impoŝto

**Impoŝto** estas eltranĉita ŝtonego, ĝenerale iom elstaranta, sur kiu kuŝas unu malsupra ekstremaĵo de volbo, ofte super pordo aŭ fenestro.

## Vidu ankaŭ 
* Balustro
* Gambo
* Kolono
* Pilastro

## Notoj kaj referencoj 
Laŭ Francisko Azorín **Impoŝto** estas *Modluro, kiu montras en fasado plankon aŭ volbokomencon.* Li indikas etimologion el latina *imposita* (surmetita).

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Lapito

[eta|Balato de [Centaŭroj kaj lapitoj]]
En helena mitologio, **Lapitoj** (malnova greka lingvo: Λαπίθαι) estas tesalia gento, kiu venkis la centaŭrojn. Laŭ la mitologiaj genealogioj ili estis parencaj kun la centraŭroj. Oni kredis en antikva Grekio ke la lapitoj eltrovis la bridon.
Ontario Lacus

**Ontario Lacus** estas la unua malkovrita ekstertera lago, observata sur Titano, plej granda satelito de Saturno, kaj ununura satelito havanta konsiderindan atmosferon.

Tiu lago entenas verŝajne miksaĵon da hidrokarbonoj, ĉefe likvaj metano kaj etano. Ĝia surfaco estas simila al tiu de la nord-amerika lago Ontario, el kiu venas ĝia nomo. Ĝi situas apud la suda poluso de Titano.

Unue rimarkita en 2005 kiel nigra makulo
ĝi estis pruvita esti lago en 2008 per infraruĝaj observoj de la kosmosondilo
Cassini-Huygens.

Titano estas, krom Tero, la ununura astro sur kiu ĉeesto de likvaĵo estis evidentigita en surfaco.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Ontario Lacus : Unua ekstertera lago (el "*Flashespace*")
*  Likva etendaĵo sur Titano (el "''Journal de l'astronomie*")
*  Saturnluno Titano : Riveroj kaj lagoj da likva hidrokarbono 
*  Etana lago de Titano (el "*Astrobiology Magazine''")

Kategorio:Lagoj
Kategorio:Eksterteraj lagoj
Kategorio:Titano
Monte Melkonjan

**Monte MELKONJAN** naskiĝis la 25-an de novembro 1957 en Barcelia, proksime de Fresno, Kalifornio, Usono - m. la 12-an de junio 1993 en Montara Karabaĥo. Li estis uson-armeno konsiderata kiel nacia heroo en Armenio kaj en Montara Karabaĥo.

En 1969 la familio de Monte translokiĝis al Hispanio. Post la finstudado la familio vizitis Turkion por vidi la perditan patrion, Okcidentan Armenion. Poste ili foriris al Libano kaj denove revenis al Usono. En Usono li studis en la universitato Berkeley de Kalifornio kaj studis arkeologion kaj historion de Azio. Li finis kun laŭdoj la postlernejaj studadoj en Japanio.
En 1975 estis sendita kiel profesoro al la armenaj lernejoj de Irano kaj Libano. Li flue parolis 7 lingvojn kaj estis spertulo pri Historio. Li aktive partoprenis la revolucion por venki la ŝahon de Persio.

En 1979 li konatiĝis kun Seda, libana armenino kun kiu geedziĝis en 1991. Fine de la 1970-aj jaroj kaj komence de la 1980-aj, Monte partoprenis la civitanan militon de Libano, flanke de la kristana dekstro. En 1982 dum la invado de Israelo en Libanon, li batalis kontraŭ la israelaj trupoj.
En la printempo de 1980 Monte eniris en la Sekretan Armeon por la Liberigo de Armenio (ASALA). Fakte, tiu grupo estis terorisma kaj organizis murdojn de turkaj politikaj elstaruloj. Monte fariĝis grupestro kaj organizis la operacon "Van". La 24-an de septembro 1981 forkaptis la ambasadejon de Turkio en Parizo. Li ankaŭ organizis plurajn aktivaĵojn kontraŭ la radikalaj turkaj diplomatoj.

Post la tragedia atenco de Orly, kie erare forpasis du francoj, Monte havis problemojn kun la grupanoj simpatiantoj de Hakob Hakobjan, la fondinto. Post tio, li fondis branĉon de la sama movado "ASALA MR". En 1981 li estis arestata kaj akuzata je murdado de la konsulo de Turkio en Romo. ASALA entreprenis 15 atencojn dum lia juĝado kaj post monato li estis liberigita.

En novembro 1985, Monte estis arestita en Parizo, akuzita je kontraŭleĝa eniro en la landon, neleĝa posedado de armiloj kaj falsigado de dokumentoj. Li estis punita je ses jaroj en karcero sed estis liberigita post tri jaroj kaj duono.

En 1989, post eliro de la karcero intencis atingi Armenion, kaj tion sukcesis en 1990. En 1991, kiam ekiĝis la unuaj bataloj en Montara Karabaĥo inter armenoj kaj azeroj, Monte iris al la batalkampoj: Buzluj, Manaŝid, Ŝahumjan...

Li fariĝis la Komandanto de la Armitaj Fortoj de la nova memproklamita respubliko en Karabaĥo. Mortis la 12-an de junio 1993 en vilaĝo nomata Merzuli en strangaj cirkonstancoj. Oficiale oni diras ke misilo el azera batalaŭto mortpafis lin. Sed estas sciata ke la armenaj mafioj mortigis lin.

Monte Melkonjan estis honorigita per la plej honoraj medaloj de Armenio kaj Montara Karabaĥo. Li estas nacia heroo de la du armenaj respublikoj. La regiono kie li forpasis nun nomiĝas Monteamberd (Fortikaĵo Monte). Post lia morto estis okazigita la funebra ceremonio en la Placo de la Respubliko (Erevano) al kiu ĉeestis pli ol 20.000 personoj el Rusio, Libano, Irano, Turkio, Grekio, Kipro, Francio, Germanio, Usono.

Kategorio:Uson-armenoj
Kategorio:Armenaj militistoj
Kategorio:Armenaj herooj
Kategorio:Milito en Montara Karabaĥo
Grizaj Lupoj

**Grizaj Lupoj** () estas naciisma ekstremdekstra paramilitista organizo ligita al la Partio de la Naciisma Turka Movado (*Milliyetçi Hareket Partisi*, MHP), fondita de Alparslan Türkeş en 1961. Ĝia oficiala nomo en la turka estas *ülkücüler* (idealistoj) kaj "Ülkücü Hareket" (Idealisma Movado).

La nomo "Grizaj Lupoj" venas de antikva tjurka legendo kiu perdiĝas en la komencoj de la tjurkaj popoloj en la stepoj de Centra Azio antaŭ la adoptado de Islamo, laŭ kiu legenda lupvirino nomata *Asena* savis kaj kondukis al malliberigitaj turkoj al la libereco.

Ili estis akuzitaj pro murdado de alevoj de Turkio en 1978, en la urbo Maraş.
Mehmet Ali Ağca, la turko kiu atencis kontraŭ la papo Johano Paŭlo la 2-a en 1981, estis simpatianto de tiu naciisma organizo.

En 2004, la Grizaj Lupoj sukcese malpermesis la projekciadon en Turkio de la filmo Ararat de Atom Egoyan, pri la armena genocido kontraŭ la armenoj far la otomanaj turkoj.

## Islamismo 
En ĝiaj komencoj, la Grizaj Lupoj ne estis islamisma movado, sed ĝi proklamis revenon al la tjurkaj originoj en la praaj tempoj kiam ili loĝis en la eŭraziaj stepoj ekster ĉiaj eksterlandaj influoj. La religia parto estis pli malfrue adoptita de la MHP kun la celo gajni pliajn voĉdonojn en la centra parto de la nuna Turkio.

Kategorio:Politiko de Turkio
Kategorio:Turka naciismo
Kategorio:Terorismo
Laĉina koridoro

eta|dekstra|250px|La koridoro de Laĉino, inter Armenio kaj Montara Karabaĥo
La **Koridoro de Laĉino** aŭ **de Berdzor** estas montopasejo de Azerbajĝano. Ĝi troviĝas en la plej mallonga alirvojo inter Armenio kaj Montara Karabaĥo; ĝi ankaŭ estas ligilo inter Azerbajĝano kaj Naĥiĉevano, pro kio ĝi havas duoblan strategian gravecon. Kvankam ĝi oficiale apartenas al la Laĉina distrikto), la koridoro estas kontrolata de Montara Karabaĥo ekde ĝia preno en 1992, okaze de la milito en Montara Karabaĥo.

## Vidu ankaŭ 
* Milito en Montara Karabaĥo
* Blokado de la Arcaĥa Respubliko en 2022

Kategorio:Geografio de Azerbajĝano
Kategorio:Geografio de Montara Karabaĥo
Ry (Danio)

eta|240ra|la vasta konstruaĵaro de la akvomuelejo de Ry, konstruita en 1578
**Ry** estas urbo en orienta Jutlando, Danio. La 1-an de januaro 2010 ĝi havis 5 523 loĝantojn. La loĝloko Ry, kiel multaj aliaj urboj de Danio, kreskis ĉirkaŭ fervoja stacio konstruita en la 19-a jarcento, kaj cetere en 1952 estis la gastiga urbo de la 8-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO.

Tute najbara tamen estas multe pli historia loĝloko, nomata Malnova Rye, kiu estis grava komerca urbo en mezepoka Danio. En 1534, en la urba preĝejo de Sankta Søren de Rye Kristiano la 3-a elektiĝis reĝo de Danio.

## Loĝantoj 
Malgraŭ la relative malmultaj loĝantoj de la urbo, kompare multaj naciaj konatuloj el muziko kaj televido loĝas en Ry. Ekzemploj muzikistaj estas *Peter Sommer* kaj *Lars Frederiksen* de la grupo *Lars Frederiksen & The Bastards*, ekzemploj televidaj la raportisto-fotisto *Joachim Ladefoged*, la sporta stelulo kaj televida moderatoro *Thomas Mygind* kaj la moderatoro *Peter Ingemann*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

## References 
Kategorio:Urboj de Danio
Malnova Rye

**Malnova Rye** (dane **Gammel Rye**) estas malgranda historia urbeto en orienta Jutlando, Danio. La 1-an de januaro 2010 ĝi havis 1 301 loĝantojn.

Rye estis grava komerca urbo en mezepoka Danio. En 1534, en la urba preĝejo de Sankta Søren (Severino) de Rye Kristiano la 3-a elektiĝis reĝo de Danio. Nuntempe, la najbara pli nova urbo Ry pligrandiĝis. La nova loĝloko Ry, kiel multaj aliaj urboj de Danio, kreskis ĉirkaŭ fervoja stacio konstruita en la 19-a jarcento, kaj cetere en 1952 estis la gastiga urbo de la Internacia Junulara Kongreso de TEJO. Laŭ administra reformo de Danio, Malnova Rye kaj la nova urbo Ry iĝis parto de la komunumo Skanderborg.

Kategorio:Urboj de Danio
Ardezkrona laniovireo

La **Ardezkrona laniovireo** (***Vireolanius leucotis***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de laniovireoj kiuj estas mezgrandaj birdoj kun laniecaj kapoj kaj olivverdecaj supraj partoj, kiel la cetero de la familio.

Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Peruo, kaj Venezuelo kaj pli precize en la Amazona baseno kaj Gujanoj, sed ne en la nordokcidenta Amazonio. Krome estas izolata populacio ĉe Ĉoko de Kolombio kaj Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj, kie ĝi loĝas ene de la kanopeo, kaj pro tio temas pri malfacile videbla specio.

Tiu birdo havas olivverdecajn suprajn partojn, krom la kapo kiu montras ege rimarkindan bildon. La **iriso estas helverdeca** kaj tre mirinda ĉar krom la nigra centro estas ankaŭ nigra okulringo integrata en traokula strio kiu griziĝas malantaŭ la okulo. La **kapo estas tre griza**, kio nomigas la specion, kaj sur tiu fono elstaras **flava superokula strio kiu larĝiĝas ĉefrunte** kaj mallarĝiĝas ĉe nukoflankoj kaj flava malgranda makulo subokula kvazaŭ parto de interrompita okulringo. Ankaŭ la subaj partoj estas flavecaj iom olivecnuancaj ĉefe ĉeflanke sed kun tre flava gorĝareo ege kontrasta kun la griza kapo. La fortika lanieca beko (ĉefe fortika ĉebaze kaj iom hokoforma pinte) estas supre nigreca kaj sube griza same kiel la kruroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireolanius leucotis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Bildo ĉe ADW 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Brunflanka laniovireo

La **Brunflanka laniovireo** (***Vireolanius melitophrys***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de laniovireoj kiuj estas mezgrandaj birdoj kun  laniecaj kapoj kaj olivverdecaj supraj partoj, kiel la cetero de la familio.

Ĝi troviĝas en Gvatemalo kaj Meksiko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Tiu specio montras tre rimarkindan bildon. Dekomence ĝi havas samajn olivverdecajn suprajn partojn kiel plej parto de vireedoj. En kapo estas **grizeca krono kiu bluiĝas en nuko**, karaktero kiun havas ankaŭ la parenca Verda laniovireo. En vizaĝo estas la kutima en la genro malhela traokula strio, kiu distingile larĝiĝas al la orelareo. Sube la gorĝareo estas blankeca al sablokolora sed trapasata de malkutima en la genro **mustaĉa mallarĝa linio** kiu subeniras el la bekobazo al kolflankoj. La suba brusto kaj ventro estas brunecaj. La beko estas fortika kaj lanieca, kun pli malhela supra makzelo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireolanius melitophrys .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Abulfaz Elĉibej

[eta|200px|Flago de [Azerbajĝano (Irano)|Suda Azerbajĝano (versio de Abulfaz Elĉibej)]]
''''* en la azera ( en la turka;  en la rusa; naskiĝinta la , mortinta la  en Ankaro, Turkio. Li estis azera politikisto, eksa prezidanto de Azerbajĝano ekde junio 1992 ĝis junio 1993.

Lia familinomo origine estis « *Alijev'' », sed li ne havas parencecon kun Hejdar kaj Ilham Alijev. Dum la komunisma epoko, li gvidis kontraŭkomunismajn aktivaĵojn kaj ŝanĝis sian nomon al Abulfaz Elĉibej.

Li estis elektita prezidanto la 7-an de junio 1992 flanke de la Azera Popola Fronto kun 64 % da voĉdonoj. Li fariĝis la unua prezidanto ne komunisma de Azerbajĝano. La lando preskaŭ estis perdante la militon kontraŭ Armenio pro la disiĝo de Montara Karabaĥo. Li elpostenigis Husejnov (komandanto) pro la kritikataj militaj taktikoj ĉe la milito en Montara Karabaĥo.

Alianco formiĝis inter Hejdar Alijev, la prezidanto de la azera parlamento kaj malnova generalo de la KGB kaj Surat Hüseynov por venki Elĉibejon. La alveno de armitaj milicanoj de Husejnov en la ĉefurbon devigis lin forfuĝi la 7-an de junio 1993 al sia regiono Naĥiĉevano kaj lasi la prezidadon al Hejdar Alijev, Husejnov fariĝis la Ĉefministro.

En 1997, Elĉibej revenis al Bakuo por repreni la politikan karieron kaj ekkritikis la prezidanton Alijev. Li estis juĝita en 1999 ĉar li denuncis la apogon de Alijev al la Kurda Laborista Partio, sed la procezo fine ne okazis kaj li foriris de la lando. Elĉibej mortis en Ankaro, Turkio pro prostatkancero.

Kategorio:Azerbajĝanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Azerbajĝano
Kategorio:Azeraj naciistoj
Kategorio:Azeraj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Azeraj disidentoj
Kategorio:Azeraj ekzilitoj
Kategorio:Personoj de la Azerbajĝana SSR
Kategorio:Naskiĝintoj en Azerbajĝano
Kategorio:Mortintoj en Turkio
Kategorio:Entombigoj en la Aleo de Honoro
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 21-a jarcento
Masakro de Hoĝali

La **Masakro de Ĥoĝali** kaŭzis la morton al plurcentoj da azeraj civiluloj en la urbo Ĥoĝali inter la 23-an kaj la 26-a de februaro 1992 dum la milito en Montara Karabaĥo.
Laŭ la azeraj aŭtoritatoj, la masakro estis okazigita de la armenaj armitaj fortoj helpataj de la regimento 366 de la rusa armeo. La oficiala kvanto da viktimoj de la azera registaro estas 613 civiluloj, inter ili 106 virinoj kaj 83 infanoj.
El la armena flanko, oni raportis ke la masakro kvazaŭ estis konsekvenco de militistaj agoj, parte ĉar la azeraj fortoj bremsis la evakuadon de la loĝantaro aŭ ĉar la registaro enmiksis civilulojn kun militistoj. 

## Reagoj 
La masakro de Hoĝali estis priskribita de Human Rights Watch kiel la plej granda kaj sanga masakro dum la konflikto pri Montara Karabaĥo koncerne la mortigado de civiluloj, same ĝi diras ke oni ne disponas je ekzaktaj nombroj ĉar la azera kaj la armena flankoj povas altigi aŭ malaltigi ĝin laŭ la kazo. Tamen, laŭ raporto de *Human Rights Watch* en 1993 konkludis ke eble ili estis malpli ol 161 mortintoj sed alia posta raporto pliigis la nombron al 200 viktimoj.

### Neado 
La neado de la masakro de Hoĝali estas ofta inter la armena publika opinio, oficuloj, kaj organizaĵoj, dirante, ke la masakro faris la azeroj mem aŭ ke neniuj civiluloj mortis.

## Bildgalerio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* The Holocaust and the Khojaly massacre through the eyes of contemporaries 
* Tragedy Massacre in Khojaly — TIME  
* Massacre in Khojaly a horror not forgotten by Azerbaijanis 
* Hocalı Katliamı nedir? Hocalı Katliamı’nı kim yaptı? 
* Genocidio de Jodyalí, una página negra de la historia 
* Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə…

Hoĝali
Kategorio:Milito en Montara Karabaĥo
Kategorio:1990-1999 en Azerbajĝano
Kategorio:1992
Armena-azera milito (1918-1920)

[250px|dekstra|eta|Armenaj soldatoj dum la [Batalo de Bakuo.]]

La **Armeno-azera milito de 1918** ekiĝis post la Rusa Revolucio de 1917, ĝi estis serio de akraj armitaj konfliktoj en 1918, kaj ekde 1920 ĝis 1922 kiuj okazis dum la mallonga sendependeco de Armenio kaj Azerbajĝano. La konflikto ne sekvis ĉefan patronon aŭ standardan armitan strukturon. La Otomana Imperio kaj la Brita Imperio estis implikitaj en la konflikto. La otomanoj forlasis la regionon post la subskribo de la Armistico de Mudros sed la brita influo daŭris ĝis ĝia foriro en 1920. La civilaj konfliktoj daŭris pro disputo de la regionoj Kazaĥo-Ŝamŝadino, Sjuniko, Naĥiĉevano kaj Montara Karabaĥo. La uzado de geriloj kaj duongerilecaj operacoj estis la ĉefaj kaŭzoj je amasa mortigado de civiluloj de la ĵus kreitaj demokratiaj respublikoj. 

La historio havas tre malsimilan percepton pri la okazintaĵoj kaj kialoj por tiu milito. Laŭ historiistoj de Armenio, la Armena Demokratia Respubliko volis inkludi en la respublikon la teritorioj de Naĥiĉevano (Orienta Armenio), la provinco de Erevano kaj zonoj de la provinco Elizavetpol (nuna Ganĝa en Azerbajĝano).

La unuaj konfrontoj inter armenoj kaj azeroj okazis en Bakuo, en februaro 1905. Baldaŭ, la konflikto etendiĝis al aliaj regionoj de Kaŭkazio, kaj la 5-an de aŭgusto 1905 estiĝis la unua konflikto inter armenoj kaj azeroj en Ŝuŝa. Kiel rezulto de la ambaŭflankaj pogromoj kaj amasmurdadoj, centoj da homoj forpasis kaj pli ol 200 domoj estis bruligitaj en la urbo Ŝuŝa.

## Vidu ankaŭ 
* Azerbajĝana Demokratia Respubliko
* Armena Demokratia Respubliko

Kategorio:Militoj
Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Militoj de Azerbajĝano
Kategorio:Milito en Montara Karabaĥo
Operaco Ringo

La **Operaco Ringo** (ruse: **Операция Кoльцo**) estis la ŝlosilnomo de operaco en majo 1991 gvidata de la sekurecfortoj de Sovetunio kaj la trupoj OMON en la regiono Ŝahumjan, norde de la Aŭtonoma Oblasto Montara Karabaĥo. La fina celo de la operaco estis senarmigi la proarmenajn lokajn milicojn kiuj entreprenis la disiĝon de Montara Karabaĥo disde Azerbajĝano por poste aliĝi al Armenio. La operaco inkluzivis la partoprenon de sovetaj soldatoj kun la helpo de multaj militistaj aŭtoj, artilerio kaj helikopteroj.

Tamen, kontraŭe al la indikitaj celoj, la sovetaj trupoj kaj ĉefe la soldatoj de Azerbajĝano en la OMON atakis multajn armenojn kiuj loĝis en la 24 vilaĝoj ĉirkaŭ la zono de Ŝahumjan; kun la intenco forpeli ilin el siaj hejmoj kaj deporti ilin al aliaj regionoj de Montara Karabaĥo aŭ al la Armena Soveta Socialisma Respubliko.

Kategorio:Milito en Montara Karabaĥo
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Montara Karabaĥo
Ringo
Kategorio:Konfliktoj en 1991
Haslen GL

**Haslen** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 1021 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Haslen estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Geografio 
Haslen situas en la supra parto de la Linth-Valo en la mezo inter Glaruso kaj Linthal. Al la iama komunumo apartenas krom Haslen mem la setlejoj Büel, Leu, Oberhaslen, Mülibächli, kaj Zusingen, kaj ekde la 1-a de julio la ĝis tiam memstaraj komunumoj Leuggelbach kaj Nidfurn.

La teritorio de la iama komunumo etendiĝas sur areo de 11,51 km², de kiuj 43,9% estas kovritaj de arbaro, 45,5% servas por agrikulturo kaj 2,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo 
La komunumo Haslen limis en nordo kaj oriento al Schwanden, kaj en sudo kaj oriento al Luchsingen.

## Trafiko 
La loko disponas pri la stacidomo ''* ĉe la trajnlinio de Rapperswil tra Glaruso al Linthal.

Tra Nidfurn pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17, kiu de Glaruso kondukas tra la Klausen-Pasejo al Altdorf en Kantono Urio, Haslen mem situas flanke de la kantona ĉefvojo kaj atingeblas nur per mallarĝa flankvojo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Haslen datiĝas el la jaro 1350 kiel *Hasla''.

Fine de la 14-a jarcento en Haslen naskiĝis Rudolf Stüssi, kiu dum la Malnova Zurika Milito estis urbestro de Zuriko, kaj mortis la 22-an de julio dum la Batalo de Sankt-Jakobo ĉe Sihl defendante la tirponton antaŭ la urbopordo de Zuriko. Lia naskiĝodomo viziteblas en Zusingen.

Kun efiko de la 1-a de julio 2006 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Leuggelbach kaj Nidfurn estis kunigitaj kun Haslen.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Haslen
* Nidfurn-Haslen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Haslen
* Haslen en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Haslen vilagheniro 150.jpg|Vilaĝeniro de Haslen
Dosiero:Leuggelbach vilagheniro 094.jpg|Vilaĝeniro de Leuggelbach kun rigardo al Tödi
Dosiero:Leuggelbach.jpg|Fervojlinio apud Leuggelbach
Dosiero:Nidfurn vilagheniro 091.jpg|Vilaĝeniro de Nidfurn

Kategorio:Glaruso Sudo
Büel

**Büel** signifas en la alemana lingvo *monteto* kaj estas la nomo de diversaj lokoj:

* **Büel (Haslen)** estas setlejo de la frakcio Hasel de la komunumo Glaruso Sudo, en Kantono Glaruso en Svislando.
* **Büel (Oppligen)** estas setlejo de la komunumo Oppligen de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
* **Büel Wasterkingen** estas setlejo de la komunumo Wasterkingen de la distrikto Bülach en Kantono Zuriko en Svislando.
* **Büel (Wilderswil)** estas vilaĝo de la komunumo Wilderswil de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.
Verda laniovireo

La **Verda laniovireo** (***Vireolanius pulchellus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de laniovireoj kiuj estas mezgrandaj birdoj kun  laniecaj kapoj kaj olivverdecaj supraj partoj, kiel la cetero de la familio.

Ĝi troviĝas en Belizo, Kolombio, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, kaj Panamo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĝi estas tre rimarkinda kaj bela birdo, kiu ne havas, malkiel plej parto de vireedoj, olivverdecajn suprajn partojn, sed tute **helverdajn suprajn partojn**, inklude la kapon, kun **blua forta nuanco en nuko**. En subaj partoj estas **tre flava gorĝareo** kaj ĝenerale flaveca koloro kun verda nuanco. Tiele la ĝenerale verda koloro nomigas la specion en Esperanto, dum en la latina scienca nomo *pulchellus* signifas “bela kaj malgranda”. La beko estas fortika kaj lanieca (kiel la kapoformo) ĉar hoketoformas pinte; ties supra makzelo estas pli malhela. La kruroj estas rozkolorecaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Vireolanius pulchellus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Mitterpullendorf

**Mitterpullendorf,** kroate **Sridnja Pulja,** hungare **Középpulya** [kozEppuja] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto kaj municipo de Oberpullendorf. Mitter, sridnja kaj közép signifas: meza.

## Bazaj informoj
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo:  m
* Loĝantaro: 
* Telefonprefikso: 
* Poŝtkodo: 7350 
* Aŭtokodo: OP

## Situo
## Historio
Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, poste  al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). Ĝis 1958 estis 3 memstaraj komunumoj: Unterpullendorf, Oberpullendorf kaj Mitterpullendorf, poste la lasta vilaĝo kaj Unterpullendorf unuiĝis. Ekde 1971 Mitterpullendorf estas ekstera parto de Oberpullendorf sen Unterpullendorf. 

## Vidindaĵoj
15 km-ojn longa vojeto por biciklantoj apartenas al la vilaĝeto.

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Ben Vautier

**Benjamin VAUTIER** pli konata per la plumnomo **Ben**, estis franca artisto el svisa deveno, naskita la  en Napolo (Italio) kaj mortinta la 5-an de junio 2024. Lastatempe, li loĝis kaj laboris en Nico.

Membro de la art-grupo Fluxus kaj proksima al Literismo, Ben estis artisto apartenanta al la franca arta avangardo konata per liaj performancoj, instalaĵoj kaj pentraĵoj. Li iĝis vast-publike konata ekde la jaro 1960, ĉefe per liaj diversformaj «écritures» (skribaĵoj).

## Biografio 
eta|maldekstra|Benjamin Vautier (Ekrankopio de filmo el la ''Encyclopédie audiovisuelle de l'art contemporain*).
Li vivis parton de sia infanaĝo en Parizo kaj alvenis al Nico havante 15 jarojn.

Dum 1960 okazis lia unua individua ekspozicio: „Rien et tout” (Ĉio kaj nenio). Tiu elmontro havis lokon ĉe la unua etaĝo de lia vendejo kaj estis inspirita de la *pretaĵoj* (*readymade*) fare de Duchamp. Ben mem-difinis sian arton kiel „alproprig-arto”, deklarante:

## Verkaro 
Arto :
* *je peut tous me permettre*
* *Pas d'art sans vérité*, 1990
* *Ben, ma vie et mes conneries*, 2000
* *Je cherche la vérité... *, kun MAMAC Nice, Flammarion, 2001
* * Poésies, prose et ruminations*, 2002
* * J'emmerde l'art'', Z'Éditions, 2002
* *Fluxus*, Z'Éditions, 2003
* *Frédéric Altmann*, kun Jacques Simonelli kaj Georges Vercheval, 2003
* *Ben. Strip-tease intégral*, kun Jon Hendricks kaj Hans Ulrich Obrist, 2010
Etnismo :
* *Manuscrit pour "la première internationale ethniste"*, 1986
* ''L'ethnisme de A à Z : Pour un nouvel ordre mondial'', Z'Éditions, 1991

## Ekspozicioj 
* Retrospektiva ekspozicio ĉe la Musée d'art contemporain de Lyon de la 3-a de marto ĝis la 11-a de julio 2010.
* Permanenta ekspozicio: Musée d'Art moderne de Nice (MAMAC)

## Eksteraj ligiloj 
*  « Benjamin Vautier »  ĉe encyclopédie audiovisuelle de l'art contemporain
*  Oficiala retejo de Ben Vautier
*  Kelkaj verkoj far Ben Vautier 
*  http://www.dailymotion.com/video/xd6rdz_ben-chanteur_creation

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kleinhöflein im Burgenland

**Kleinhöflein im Burgenland,** kroate **Mala Holovajna,** hungare **Kishöflány** [kiŝhoflAnj] estas iama vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de Eisenstadt.
eta|Panoramo de Kleinhöflein im Burgenland

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 223 m
* Loĝantaro: 505
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 

## Situo 
Kleinhöflein situas ĉe piedo de monto apud Eisenstadt.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1380 en formo *"Clanhewlin"*. En 1529, 1532 kaj en 1683 la turkoj detruis la komunumon. En 1910 vivis en Kishöflány 920 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Kleinhöflein im Burgenland aliĝis al Eisenstadt en 1970.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Vid el la 15-a jarcento, en 1528 pligrandiĝis, turo alkonstruiĝis proksimume en 1700
* vilaĝdomo (administrejo) el la 17-a jarcento

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Sankt Georgen am Leithagebirge

**Sankt Georgen am Leithagebirge,** kroate **Svetojurje,** hungare **Lajtaszentgyörgy** [lajtasentdjordj] estas iama vilaĝo en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de la urba komunumo Eisenstadt.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 160 m
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 

## Situo 
## Historio 
La loko estis loĝata jam dum 8000 jaroj. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1351 laŭ tiama hungara ortografio *"Zenthgurg"*. En 1529, 1532 kaj en 1683 la turkoj, en 1605 Stefano Bocskai, en 1620 Gabrielo Bethlen detruis la komunumon. Pro la oftaj militoj en 1713 pesto okazis. En 1809 la francoj okupis la vilaĝon. En 1910 vivis en Lajtaszentgyörgy 1235 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Sankt Georgen am Leithagebirge aliĝis al Eisenstadt en 1970.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1780
* tomboŝtono de romianoj kun surskribo *"Atili"*

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Königshof (Burgenlando)

**Königshof,** historie ankaŭ hungare **Királyudvar** [kirAjudvar], estas vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Neusiedl am See, en municipo Bruckneudorf.
[eta|300px|Királyudvar en [1900]]

## Situo 
## Historio 
Pli frue romianoj vivis tie. Baldaŭe la loko estis ĉasejo de la hungara reĝo kaj fondiĝis ankaŭ abatejo, kiun la turkoj detruis en 1529 kaj en 1683. La samo okazis en 1621 fare de Gabrielo Bethlen. Ĝis 1921 la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Moson, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Saint-Romain (Côte-d'Or)

**Saint-Romain** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La komunumo enhavas la vilaĝon Saint-Romain Alta kaj la vilaĝon Saint-Romain Malalta.

## Vino 
Ĉirkaŭ 16 vinberistoj produktas Vinon de "Haute Côte de Beaune".
La surfacampleksoj pri produktado estas :
* ruĝaj : 44,50 ha
* blankaj : 55,40 ha

## Industrio 
Barelejo fabrikas barelojn.

## Kreskaĵaro 
Oni trovas *Neotinea ustulata*, *Limodorum abortivum*, *Inula montana*, *Aster lynosiris*, *Anthericum liliago* aŭ *Odontites luteus*.

## Vidindaĵoj 
La romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Romain datiĝas el la 15-a jarcento. La kastelo datiĝas el la 12-a jarcento.
Tie estas ankaŭ muzeo.

## Urbestroj 
## Famuloj 
Serge Grappin, arkeologo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
* Societoj

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Unterberg-Eisenstadt

**Unterberg-Eisenstadt,** kroate **Železno Dolni Brig,** hungare **Alsókismartonhegy** [alŝOkiŝmartonhedj] estas iama vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de Eisenstadt.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 

## Situo 
## Historio 
Judoj fondis la vilaĝon en 1671, kiun oni nomumis neoficiale *"Malgranda Jerusalemo"*. Tiutempe ili havis aŭtonomion. En 1795 granda incendio okazis. En 1910 vivis en Alsókismartonhegy 268 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Unterberg-Eisenstadt aliĝis al Eisenstadt en 1938. En tiu jaro nuliĝis la aŭtonomio kaj la faŝistoj detruis la sinagogon. Baldaŭ la judoj deportiĝis.

## Vidindaĵoj 
* muzeo ekde 1982

Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Oberberg-Eisenstadt

**Oberberg-Eisenstadt,** kroate **Železno Brig,** hungare **Felsőkismartonhegy** [felŝOkiŝmartonhedj] estas iama vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de Eisenstadt.
eta|300px|Preĝejo de Oberberg-Eisenstadt

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 

## Situo 
## Historio 
En 1701 sur monteto templo konstruiĝis, apude en 1707 vilaĝo formiĝis. En 1910 vivis en Felsőkismartonhegy 1333 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Oberberg-Eisenstadt aliĝis al Eisenstadt en 1939.

## Vidindaĵoj 
* serio de kapeloj de 1711
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Serpa) de 1803
* maŭzoleo de Joseph Haydn de 1923
* romkatolika preĝejo de 1793

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Canet-en-Roussillon

**Canet-en-Roussillon** (katalune: *Canet de Rosselló*) estas la plej granda urbo de la departemento Pyrénées-Orientales, post Perpignan, en suda Francio.

Norde de la urbo estas la marenfluo de la rivero Têt.

Kiel vidindaĵoj estas kastelo de la 11-a jarcento kun kapelo kaj en la urbo preĝejo de Sankta Jakobo. Ĉe maro estas plaĝoj kaj distrohaveno.

## Geografio 
eta|centre|300ra|Situo de Canet-en-Roussillon

## Historio 
La urbo apartenis al Hispanio ĝis la traktato de la Pireneoj 1659, poste ĝi estas franca.

Kategorio:Urboj de Katalunio
Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Municipoj de Rusiljono
Kleinfrauenhaid

**Kleinfrauenhaid,** hungare **Kisboldogasszony** [kiŝboldogasonj] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto Mattersburg kaj en la komunumo Zemendorf-Stöttera.

## Situo 
Kleinfrauenhaid situas laŭ flankovojo numero 53.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1299, sed la preĝejo menciiĝis jam pli frue en 1261. Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

## Vidindaĵoj 
* pilgrimloka romkatolika preĝejo (ĉirkaŭita per muro), en 1778 pligrandiĝis
* tombeja (fundamente romanika) gotika kapelo, en 1718 barokiĝis

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Gujana piprovireo

La **Gujana piprovireo** aŭ Brunbrova piprovireo, *Cyclarhis gujanensis*, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kiuj estas mezgrandaj birdoj kun olivverdecaj supraj partoj, kiel la cetero de la familio.

Ĝi troviĝas kiel disvastigata kaj ofte komuna en arbaroj, arbarbordoj kaj kultivejoj kun kelkaj altaj arboj el Meksiko kaj Trinidado suden al Argentino kaj Urugvajo.

Plenkreskulo de Gujana piprovireo estas ĉirkaŭ 15&nbsp;cm longa kaj pezas 28 g. Ĝi havas fortikan kapon laniecan kun dika ankaŭ lanieca beko, kiu estas tipe nigreca sube kaj rozgrizeca supre. La kapo (krono) estas griza kun forta iom **ruĝecnuanca bruna superokula strio** (“brovo”) kio nomigas la specion alternative al la traduko de la latina scienca nomo kiu aludas al regiono kie loĝis la unuaj ekspecimenoj priskribitaj. La supraj partoj estas iom olivecnuancaj verdaj kun la bordo de flugiloj iom nigrecaj, kaj la **flavaj gorĝo kaj brusto** kontrastas kun blankeca al sablokolora ventro. La subspecio *ochrocephala* el sudorienta parto de ĝia teritorio havas pli mallongan ruĝecbrunan brovon kaj brunnuancan kronon, dum la subspecio *virenticeps*, *contrerasi* kaj *saturata* el nordokcidenta Peruo kaj okcidenta Ekvadoro havas verdecflavajn (ne grizajn, kiel en la nomiga "tipa" subspecio) nuko, orelareon kaj vangojn, dum aliaj subspecioj havas ilin **bluecnuancajn**. La iriso estas malhelflavecaj al brunecaj.

La kanto estas fajfeca frazo kun, sed estas etendaj variadoj depende de kaj la individuo kaj de la teritorio. Ĝi estas konsiderata kiel arbara birdo kiu manĝas insektojn, araneojn kaj raŭpojn, sed esti vidata kaptanta ankaŭ lacertetojn. Ĝi elstaras kiel kantanto kaj estas pli ofte aŭdata ol vidata. Spite la arbara medio eble ĝi povas koloniigi ĝardenojn de urboj, ĉar estis vidata ekzemple en Sankta Paŭlo (Brazilo).

La nesto estas malforta kaj tasforma alte en arbo kun tipa ovodemetado de 2 aŭ 3 rozecblankecaj ovoj iom punktitaj je bruna.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Malplej Zorgiga.
* 
* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nigrabeka piprovireo

La **Nigrabeka piprovireo** (***Cyclarhis nigrirostris***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj. Ĝi troviĝas en Andoj en Kolombio kaj norda Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

eta|maldekstra|Cyclarhis nigrirostris atrirostris; ilustración de Keulemans para The Ibis, 1887
Tiu specio havas kiel plej parto de vireedoj olivverdecajn suprajn partojn kaj kiel la alia ununura samgenrano nome la Gujana piprovireo tre markatan **brunan superokulan strion** eĉ pli kontrastan ol tiu de la parenco kiu havas pli malhelan kronon, dum la krono de tiu specio estas pli helverdeca; tiele la nomo de Brunbrova piprovireo taŭgus ankaŭ por tiu ĉi specio. Tamen la plej klara distingilo estas tre fortika kaj **nigra beko** kompare kun tiuj aliaj de la familio, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *nigrirostris* signifas precize “kun nigra beko”. Kiel la samgenrano, sed ne tiom markata, estas flaveca bando ĉirkaŭkole, dum la resto de subaj partoj estas sablokoloraj al helgrizecaj. Ankaŭ la kruroj estas grizecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cyclarhis nigrirostris. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
GNU social

**GNU social** (antaŭe **StatusNet** kaj pli antaŭe **Laconica**) estas libera mikroblogilo. Ĝi estas skribita per PHP kaj uzas la protokolon OStatus por interkomunikiĝo de serviloj. Ĝi similas al Tvitero sed celas ebligi malferman kaj sencentran komunikadon inter mikroblogarejoj. Entreprenoj kaj individuoj tiamaniere povas instali kaj regi siajn proprajn mikroblogajn servilojn.

La programon verkis Evan Prodromou, unu el la kreintoj de Wikitravel, pro manko de malfermita, sencentra kaj libera mikroblogilo.

## Rimarkindaj Disponigoj
### Identi.ca
La unua StatusNet-disponigo estas la senpaga kaj malferma mikroblogejo identi.ca. Gastigata de StatusNet-a kreinto StatusNet Inc., identi.ca disdonas senpagan konton al ĉiu kaj ludas la flagŝipan rolon por aplikado de StatusNet.
### TWiT Army
TWiT Army estas plia ekzemplo de StatusNet-disponigo, fare de this Week in Tech-reto.

## Trajtoj
* Lego kaj ĝisdatigo per klientoprogramo de XMPP/Jabber/Google Talk.
* OpenID-registrado.
* subteno de "federacio", kiu ebligas al uzantoj aboni afiŝojn de uzantoj de aliaj serviloj per la protokolo OStatus.
* SMS ĝisdatiĝo kaj sciigo.
* Tvitero-kongrua API.
* Kradvortoj
* Diverslingva interfaco (per Gettext)
* Trans-afiŝi kun aliaj mikroblogoj, interalie Tŭitero Jaiku, Plurk, ktp.
* Facebook integrigo.
* Grupoj
* Aŭtomata URL-mallongigado
* Lokigo kaj mapo
* Aŭtomata ĝisdatiĝo de montrata fluo
* Aldonaĵoj (eblo de aldono de dosieroj, bildoj, aŭd-vidaĵoj al afiŝo).
* Enigo de enhavo de aliaj retejoj, interalie YouTube, Flickr, ktp.
* Uzo de la protokolo Salmon
* Ajax-stila interfaco.

## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo (angla)
* Grupo pri esperanto ĉe GNU social 

Kategorio:Blogoj
Kategorio:Libera programaro
Motorizita biciklo

eta|dekstre|300px|Vapormotorizita biciklo
eta|Benzinmotorizita biciklo Solex
**Motorizita biciklo** estas biciklo kun sur ĝi fiksita motoro uzata por peli la veturilon, aŭ kunlabori al pedalado. Foje klasifikite kiel motorveturilo, aŭ hibrida veturilo, motorizitaj bicikloj povas esti funkciigitaj fare de malsamaj tipoj de motoroj. Motorizitaj bicikloj estas distingitaj de motorcikloj per la fakto, ke eblas funkciigi ilin per pedalado, se necesas.

La reala uzo de la pedaloj varias vaste laŭ la tipo de la veturilo. Iuj povas esti propulsataj nur per la motoro, eĉ se la rajdanto elektas ne pedali. Tiuj konataj kiel mopedoj plejparte havas pedalojn por krizuzo aŭ pro laŭleĝaj postuloj, sed tiuj estas ne normale uzataj. Motorizitaj bicikloj konataj kiel elektrohelpitaj bicikloj uzas la pedalojn kiel ĉefa formo de propulso kaj la motoro aldonas nur ioman ekstran potencon, aparte suprenirante. Multaj motorizitaj bicikloj estas bazitaj sur normaj bicikloframodezajnoj kaj teknologioj, kvankam la modifoj al la dezajno por aldoni la motorizadon povas esti ampleksaj. En landoj, kie ekzistas forta biciklokulturo (precipe en Azio), motorizitaj bicikloj estas aparte popularaj; en 1996 ekzemple ekzistis en Ŝanhajo 370&thinsp;000 motorizitaj bicikloj kaj 470.000 aliaj veturiloj.

## Historio 
Durada pedale funkciiganta biciklo estis unue elpensita en Parizo en la 1860-aj jaroj. Antaŭ 1888 Johano Boyd Dunlop inventis pneŭmatikajn pneŭojn kaj ĉenaĵon tiel ebligante la sekurecobiciklon, kiu donis al la biciklo ĝian modernan formon. La originoj de la motorizita biciklo povas esti spurataj reen al ĉi-lasta parto de la 19-a jarcento, kiam estiĝis eksperimentoj por aldoni vaporajn motorojn.

## Vidu ankaŭ 
* Elektra biciklo
* Elektrohelpita biciklo

## Bibliografio 
* Davidsonn, Walter C. & Harley-Davidson Motor Company. "Motorcycles." The New Book of Knowledge. Grolier Inc. ed. 1977.
* Keirin. 1998-1999. Bicycling Popularization Association of Japan. 26 November 2005 .
* Monaghan, David W. Bikes: The Wheel Story. 16 November 2005. Canada Science and Technology Museum . 16 November 2005 .
* Neupert, Hannes. "Das Powerbike" The New Book of Knowledge. Moby Dick Verlag, Kiel, 1997, ISBN 3-89595-123-4.

## Referencoj 
Kategorio:Biciklado
Kategorio:Motorcikloj
Kategorio:Veturiloj
Pterutjoj

La **pterutjoj** estas grupo de malgrandaj birdoj de la genro ***Pteruthius***. Ili estas indiĝenaj en la orientaliso, kaj tradicie lokataj en la familion de timaliedoj, kvankam genetikaj analizoj sugestas ke ili apartenas al la amerika familio de vireedoj. Plej parto de specioj troviĝas en montararbaroj kaj kelkaj specioj descendas al pli malaltaj altitudoj dum vintro.

La **pterutjoj** gamas laŭ grando el 11.5-20 cm laŭ longo kaj 10-48 g laŭ pezo. Ili diverĝas laŭ plumaro kaj grando, sed ĉiu havas fortikan nigran hokoforman bekon, malgrandajn bridoplumetojn kaj distingan plumaron ĉe junuloj. Ili montras seksan dimorfismon laŭ plumaro, ĉar maskloj ĝenerale estas pli brilaj. La kanto estas simpla kaj monotona.

Neniu el la specioj estas konsiderata minacata pro homa agado.

## Specioj 
* '*Genro *Pteruthius'''* - pterutjoj - vidu (Reddy & Cracraft, presata)
** Blankabrova pterutjo, *Pteruthius flaviscapis*
** Nigrorela pterutjo, *Pteruthius melanotis*
** Ruĝecventra pterutjo, *Pteruthius rufiventer*
** Verdaflava pterutjo, *Pteruthius xanthochlorus*
** Brunfrunta pterutjo, *Pteruthius aenobarbus''

## Notoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Port Elizabeth

**Gqeberha** (prononco en la kosa: []; en la angla: []), antaŭe konata kiel **Port Elizabeth** aŭ mallonge **P.E.**, (alia malnova nomo en la kosa **iBhayi**, kaj en la angla **The Bay**), estas havenurbo kaj kaj la plej loĝata urbo de Orienta Kablando, Sudafrika Respubliko. Ĝi estas la ĉefurbo de municipo *Nelson Mandela Bay*, unu el la plej malgrandaj Sudafrikaj municipoj. 
Ĝi estas en la sesa loko laŭ loĝantaro inter urboj de Sudafriko, 
kaj la ĉefa kultura, ekonomia kaj financa centro de Orienta Kablando.
eta|240px|maldekstra|
eta|240px|maldekstra|
eta|240px|maldekstra|

## Bazaj informoj 
* Areo: 1845 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 0- m
* Loĝantaro: 737600 (kun apudurboj 1 244 900)
* Poŝtkodo: 6000-6001
* Telefonprefikso: 041
* Horzono: UTC+2

## Situo 
Port Elizabeth situas laŭ la marbordo, laŭ ĉefvojo N2. Kaburbo troviĝas 770 km.

## Historio 
La plej frue diversaj indiĝenoj loĝadis tie. Bartolomeu Dias preterŝipadis en 1488. En 1799 fortikaĵo nomata *Fort Frederick* konstruiĝis. En la 1820-aj jaroj britoj fondis ankaŭ komunumon. Dum konflikto kun buroj la angloj konstruis fifaman deportejon.

En la urbo diversaj fabrikoj pri aŭtoj funkcias.

eta|240ra|maldekstra|Fortikaĵo ĉe Port Elizabeth
240ra|eta|maldekstra|Urbodomo de Port Elizabeth
## Trafiko 
Fervoja kontakto estas kun Johannesburg kaj Bloemfontein. En la urbo aŭtobusoj trafikas. Flughaveno, kiu iam nomiĝis laŭ Hendrik Verwoerd, kreinto de la apartismo, kaj poste nur kiel Flughaveno Port Elizabeth, troviĝas iom proksime. La haveno havas apartan nomon Algoa Bay.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 15-22 °C. Jare pluvas po 568 mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* kampanilo de 1923
* urbodomo
* muzeo
* fortikaĵo

## Servoj 
* Universitato Nelson Mandela

## Ĝemelurboj 
* : Göteborg, Svedio
* : Jacksonville, Usono
* : Palm Desert, Usono

## Rilatoj al Esperanto 
Unu el la unuaj urbaj esperantistoj estis F. W. Henry, kiu en 1903 listiĝis je la nombro 8403 en la esperantista adresaro de LLZ.

## Referencoj 
## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* vetero

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Kategorio:Marhavenaj urboj
Eisenstadt-Schlossgrund

**Eisenstadt-Schlossgrund,** hungare **Kismartonváralja** [kiŝmartonvAralja] estas loko en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en Eisenstadt.
[eta|300px|Pentraĵo pri [kastelo de Eisenstadt-Schlossgrund el 1822]]
250px|eta|Ĉambrego de la kastelo
250px|eta|Ĉambrego de Haydn
250px|eta|Oranĝa domo en la parko

## Bazaj informoj 
* Telefonprefikso: 02682
* Poŝtkodo: 7000
* Aŭtokodo: E
* 

## Situo 
Eisenstadt-Schlossgrund estas ĉirkaŭaĵo de la kastelo de Eisenstadt.

## Historio 
En 1392 fortikaĵo konstruiĝis. Matiaso la 1-a por la krono ŝanĝis ĝin de Frederiko la 3-a, sed Matiaso reokupis ĝin en 1482. Poste Miksa reokupis ĝin post 8 jaroj. La fortikaĵo denove apartenis al Hungarujo ekde 1622 kaj familio Eszterházy profitis ĝin longe. La familio transformis la fortikaĵon al baroka kastelo en la 1660-aj jaroj. En 1683 la turkoj forrabis ĝin. En 1704 la Habsburgoj venkis armeon de Francisko Rákóczi la 2-a. Pro la oftaj militoj pesto okazis en 1713. En 1761 alvenis Joseph Haydn, tial la kastelo iĝis unu el la muzika centro de Eŭropo. En la 18-a jarcento la kastelo klasikismiĝis kaj pligrandiĝis. En 1809 la francoj okupis la kastelon. En 1910 vivis en Kismartonváralja 164 homoj (aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Eisenstadt-Schlossgrund aliĝis al Eisenstadt en 1924.

## Vidindaĵoj 
* kastelo *Schloss Esterházy (Esterházy-kastély)*

Kategorio:Komunumoj de Burgenlando