open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Răchita (Săsciori)

**Răchita (Săsciori)** [rəkita] (hungare: **Rekitta**) estas komunumo en Rumanio sud-sudokcidente de Sebeş (Alba). En 1910 ĝi havis 1 012 loĝantojn (rumanoj), en 1992 737. Ĝia unua mencio estas en 1464. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). En 1913 el ĝia areo memstariĝis kiel vilaĝo Purcăreţi. Administre ĝi apartenas al Săsciori.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Air Turquoise

**Air Turquoise** (esperante Aero Turkiso) estis Franca regiona flugkompanio. Ĝi naskiĝas la 21-a de junio 2005 post la bankroto de alia Franca flugkompanio Air Littoral. Ĝi baziĝis en la Franca urbo de Reims.

Ĝia unua destino estis Bordeaux. Veni poste, Marsejlo, Nico, Tuluzo kaj fine Londono.

La flugkompanio ĉesis ĉiujn aktivecojn la 2-an de aŭgusto 2006.

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Francaj flugkompanioj
Wien Neerlands bloed

**Wien Neerlands bloed** estis la oficiala himno de Nederlando inter 1815 kaj 1932.

Ĉe la ekesto de la Reĝolando de la Nederlandoj en 1815 oni sentis la bezonon je himno. Oni opiniis ke la jam ekzistanta Wilhelmus estis netaŭga, ĉar ĝi estis batalkanto de la Oranĝa-partio. Per konkurso oni elektis la poemon "Wien Neerlandsch bloed" de la poeto *Hendrik Tollens* (1780-1856). *Johann Wilhelm Wilms* faris la muzikon.

La strofoj de la himno:
:**1**
:Wien Neerlands bloed in d' aders vloeit
:Van vreemde smetten vrij
:Wiens hart voor land en koning gloeit
:Verheff' de zang als wij:
:Hij zett' met ons, vereend van zin
:Met onbeklemde borst
:Het godgevallig feestlied in
:Voor vaderland en vorst (2x)
:**2**
:De Godheid, op haar hemeltroon
:Bezongen en vereerd
:Houdt gunstig ook naar onze toon
:Het heilig oor gekeerd:
:Zij geeft het eerst, na 't zalig koor
:Dat hoger snaren spant
:Het rond en hartig lied gehoor
:Voor vorst en vaderland (2x)

:**3**
:Dring' luid, van uit ons feestgedruis
:die beé uw hemel in:
:Bewaar de vorst, bewaar zijn huis
:En ons, zijn huisgezin
:Doe nog ons laatst, ons jongst gezang
:Die eigen wens gestand:
:Bewaar, o God! de koning lang
:En 't lieve vaderland (2x)

Nederlando
Kategorio:Naciaj simboloj de Nederlando
Kategorio:Historio de Nederlando
Damaska ŝtalo

[eta|120px|[tranĉilo farita de **damaska ŝtalo**]]
**Damaska ŝtalo** () estas tipo de ŝtalo, el kiu oni forĝis armilajn klingojn (ĉefe en Irano) kaj kiu famis pri ties forteco kaj elasteco. Oni martelis la ŝtalon el ferstrioj, kiujn varmegigis plurfoje en ardigujo, kaj oni kunmartelis la ardantan metalon. Ĉiufoje, la ŝtalo riĉiĝis je eta kvanto da karbo kaj tiel iĝis la preta klingo tre malmola. Pro la diversa karboenteno de la ferstrioj, ĝin ornamis stria matrico.

La nomo Damasko venas eble de la loko kie mezepokaj kavaliroj povis aĉeti tiajn armilojn venintaj de Irano. Oni ankaŭ supozas, ke la nomo venas el la araba vorto *damas* kiu signifas akvon kaj aludas la surfacon de la ŝtalo. Oni komencis produkti la klingojn ĉ. 900 p.K. kaj ĝi malaperis ĉ. 1750 el la armila merkato. Ĝi estis originale pretigita en Hindio aŭ Ŝrilanko, kaj poste alvenis nur Damaskon.

Laŭ plej novaj mikroskopaj esploroj montras karbonajn nanotubojn en la ŝtalo, kiuj havas meze cementiton. Per rompo de la nanotuboj estiĝis nova raspa surfaco, kiu ne tranĉis, sed segis la objektojn.

Laŭ priskriboj, la ŝtalo de la araboj rompis la glavon de la krucmilitistoj. Onidire, ĝi tranĉis eĉ suprenĵetintan silkan vualon.

## Vidu ankaŭ 
* Marmorado (paperarto)

## Eksteraj ligiloj 
* passion-du-damas.com/sommaire.html retejo de metiista fabrikanto
* www.dailymotion.com/video/xbao79_epee-en-damas-pattern-welded-sword_webcam

Kategorio:Ŝtalo
Kategorio:Armiloj
Langston Hughes

**Langston HUGHES** (1-a de februaro 1902 - 22-a de majo 1967) estis usona poeziisto, romanisto, dramisto, rakontisto kaj gazetkolumnisto. Hughes estas plej bone konata pro sia laboro dum la Renesanco de Harlem.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Șoimuș (Șieu)

**Șoimuș** [ŝojmuŝ] (hungare: **Sajósolymos**, germane: **Almesch**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 309 loĝantojn (rumanoj); en 1992 194. Ĝia unua mencio skribe estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Șieu.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Sântioana (Mărișelu)

**Sântioana** [sıntiŭana] (hungare: **Sajószentiván**, germane: **Johannasdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Mărișelu.

## Loĝantaro
En 1910 Sajószentiván havis 560 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 583 (rumanoj). 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. Ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Sajószentiván apartenis al Hungario, al Beszterce-Naszód. 

==Komunumoj pri *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando==
   

## Referencoj 
## Literaturo 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
LAZ

La tri-litera kombinaĵo **LAZ** povas signifi la jenajn:

## Komunumoj en Rumanio 
Laz estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

*Laz (Dezna) Distrikto Arad
*Laz (Săsciori) Distrikto Alba
*Laz (Stanciova) Distrikto Timiş

## Aliaj uzoj 
***laz** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***LAZ** estas kodo de regiono Latio de Italio.
***Laz (Finistère)**, franca komunumo
***Laz (Arad)**
***LAZ**, mallongigo de **Lvivskij avtobusnij zavod**, Lviva aŭtobusa fabriko.

## Vidu ankaŭ
* Láz
Laz (Dezna)

**Laz (Arad)** (hungare: **Déznaláz**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sebiş administracie apartenanta al komunumo Dezna. En 1910 ĝi havis 563 loĝantojn (rumanoj), en 1992 114. Ĝia unua skriba mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Eustache Deschamps

**Eustache Deschamps**, ankaŭ **Eustache Morel** (ĉ. 1345 en Vertus/Champagne – ĉirkaŭ 1405) estis grava franca poeto en dua duono de la 14-a jarcento, verkisto de ''L'Art de dictier'' (Arto de la poetado; 1392), la unua franca versa studaĵo.

Li plenkreskis en Reimsben, lia instruisto estis la poeto Guillaume de Machaut, kiu tre efikis je li. Li studis juron en Orléans, poste laboris dum regado de 5-a kaj 6-a Karloj en administrado kaj diplomata posteno. Li dediĉis sian libertempon por la poezio. Li estis tre produktema verkisto: li verkis komediojn, tradiciajn amverkaĵojn kaj satirojn. El la satiroj plej fama estas la poemo pri virinoj.

Laŭ sia propra karakterizado, Deschamps estis bonhumora, vigla persono. La centjara milito amarigis lin kaj en liaj malfruaj verkaĵoj respeguliĝas konsento kun la suferanta popolo kaj la patrujamo.

Deschamps efikis je brita poeto Geoffrey Chaucer, al kiu verkis baladon.

Deschamps
Deschamps
Deschamps
Kategorio:Universitato de Orleano
Laz (Săsciori)

**Laz (Săsciori)** (hungare: **Sebesláz**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Sebeş (Alba). En 1910 ĝi havis 710 loĝantojn (rumanoj), en 1992 466. Ĝia unua mencio estas en 1357. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al Săsciori.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ilișua (Șărmășag)

**Ilișua** [iliŝua] (hungare: **Selymesilosva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Șimleu Silvaniei. Administre ĝi apartenas al la komunumo Șărmășag.

Ilișua situas ĉe la distrikta vojo DJ110B, kiu ligas ĝin al Șărmășag kaj al Șimleu Silvaniei.

## Loĝantaro
En 1910 Ilișua havis 820 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 816 (rumanoj, 87&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1217. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).

## Famuloj 
En Ilișua naskiĝis rumania hungara politikisto Tibor Csóka.

## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Sindiko (sindikato)

**Sindiko** (konata anglalingve kiel *Union Steward*) estas oficisto en la sindikato. Li estas en voluntara pozicio, laŭ demokratiaj elektoj. La sindiko staras en la anglosaksaj landoj inter la entreprena gvidantaro kaj la laboristoj kaj reprezentas interesojn de la lastaj.

## Eksteraj ligiloj 
* The Legal Rights of Union Stewards 
* The Union Steward's Complete Guide, 2nd edition 

## Vidu ankaŭ 
" Sindiko (jure)

Kategorio:Sindikata terminologio
Șirnea

**Șirnea** [ŝirnja] (hungare: **Sirnea**, germane: **Schirnen**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bran. En 1910 ĝi havis 948 loĝantojn (rumanoj); en 1992 512. Ĝia unua skriba mencio estas el 1805. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Fundata.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
George Lansbury

eta|dekstra|George Lansbury
[eta|Karikaturo el [Punch 22-an de septembro, 1920]]
**George Lansbury** (Halesworth, Suffolk, 21-an de februaro, 1859 – 7-an de majo, 1940) estis brita politikisto, socialisto, kristana pacifisto, kaj gazeta eldonisto. Li estis parlamentano de 1910 ĝis 1912 kaj de 1922 ĝis 1940, kaj gvidanto de Laborista Partio de 1932 ĝis 1935.

Li naskiĝis kaj kreskis en malriĉaj cirkonstancoj, li membriĝis en la Liberala Partio en 1886.

Lansbury helpis fondi en 1912, la socialisman gazeton *Daily Herald*. Li uzis la gazeton dum la unua mondmilito kontraŭi la militon (post la bolŝevika revolucio, eĉ bolŝevikoj monhelpis la gazeton). En 1922, la *Herald* iĝis ofica eldonaĵo de *Labour Party*.

Lansbury estis gvidanto de *No More War Movement* kaj prezidanto de WRI (organizo).

Li estis avo i.a. de aktorino Angela Lansbury.

## Referencoj 
* *George Lansbury: At the Heart of Old Labour*, John Shepherd, Oxford University Press: 2002. ISBN 0-19-820164-8. paperback 2004 0199273642.

Lansbury
Kategorio:Pacistoj
Daily Herald

***Daily Herald*** estis brita gazeto, produktita en Londono inter 1912 kaj 1964. Ĝi estis fondita kiel la unua laborista kaj socialista gazeto, por aperigi politikajn opiniojn krom la Liberala Partio kaj Konservativa Partio.

*Daily Herald* komencis aperi kiel *The World*, ĝi estis nomumita al *The Daily Herald* kaj aperis ekde la 15-a de aprilo 1912.

Ĝin komence gvidis George Lansbury en 1912/3, la gazeton transprenis la *Trades Union Congress* en 1922.

Ĝi estis nomumita *Daily Herald* en 1930. La gazeto en 1933 estis la plej grandkvanta vendita taga gazeto de la mondo.

Ĝi alinomiĝis en 1964 al *The Sun* 1964, poste aĉetis ĝin Rupert Murdoch kiu tute transformis la gazeton.

Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Kategorio:Britaj gazetoj
Kategorio:Politikaj gazetoj
Edmund Dene Morel

**Edmund Dene MOREL**, origine **Georges Edmond Pierre Achille Morel de Ville** (naskiĝis la 10-an de julio 1873 en Parizo; mortis la 12-an de novembro 1924 sur bieno proksime al Bovey Tracey (Devono)) estis brita ĵurnalisto, aŭtoro kaj pacifisto.dekstra|eta|*Red Rubber* 1906Li fondis kun Roger Casement la *Congo Reform Association*, kiu agadis kontraŭ la brutala ekspluato de liberŝtato Kongo tra la privata kolonia regado de belga reĝo Leopoldo la 2-a. Casement estis antaŭe membro de komisiono, komisie de la brita registaro por esplori cirkonstancojn en Libera Ŝtato Kongo kaj kies rezultoj aperis en 1904 en la t.n. Kongo-raporto.

Morel fondis ankaŭ propran semajnan gazeton *West African Mail*, en kiu li senvualigis agadojn en Kongo. Lia libro *Red Rubber* aperis en 1906 kaj kaŭzis en Belgio kaj Eŭropo indignon. Sekve de tio, Leopoldo estis devigita sian kolonion transdoni al ub belgian registaron.

Dum la unua mondmilito, Morel agadis en la brita pacmovado, estis kunfondinto kaj sekretario de *Union of Democratic Control* kaj membriĝis en la Liberala Partio. Morel - same kiel Casement - estis diskredita pro supozita germansimpatio. Post fino de la milito, li membriĝis en la Sendependa Laborista Partio. Lia tombo troviĝas en Londono en la Golders Green Cemetery.

Peter Bate produktis en 2004 dokumentaran filmon pri kongo-rilataj agadoj, kun titolo "Blanka reĝo, ruĝa kaŭĉuko, nigra morto".

## En Esperanto aperis 
* *La granda mensogo* (ang. *Tsardom’s part in the war*), eld. Friedrich Ellersiek, Nova Esperanto-Biblioteko, 1918

## Referencoj 
## Literaturo 
* C. Cline, E. D. Morel, 1873–1924: the strategies of protest (1980)

Kategorio:Britaj ĵurnalistoj
Kategorio:Britaj kontraŭsklavistoj‎
Kategorio:Britaj pacistoj
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Politikistoj de Parizo
Kategorio:Francdevenaj britoj
Francis Meynell

**Francis MEYNELL** (naskiĝis la 12-an de majo 1891 en Londono, mortis la 10-an de julio 1975 en Lavenham, Suffolk) estis brita poeto kaj presisto ĉe la Nonesuch Press.

Li estis filo de verkisto Alice Meynell, sufrago kaj romkatoliko. Li studis en la Kolegio Triunuo. Li fondis en 1914 la presejon *Romney Street Press*. Li direktis inter 1916 kaj 1923 *Pelican Press*, kiu okupiĝis pri presado de anoncoj kaj politikaj flugfolioj. Unu eldonaĵo de Pelican estis la *Typography* (Tipografio; 1923), kiu iĝis litertipa libro kaj libroarta manlibro. Li fondis* Nonesuch Press* en 1923, kiu eldonis la sepvoluman Shakespeare-kolektaĵon (1929–33).

Li ricevis kavalirecon en 1946, edziĝis kun Alix Kilroy (1903-1999).

## Referencoj 
* Francis Meynell (1971) *My Lives*
* Alix Meynell (1988) *Public Servant, Private Woman: An Autobiography*

## Verkoj 
* Seventeen Poems (1945)
* Poems and Pieces (1961)
* My Lives (1971)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.myfonts.com/person/meynell/francis/ 

Kategorio:Britaj poetoj
Kategorio:Presistoj
Čejkovice

**Čejkovice** estas nomo por pluraj vilaĝoj en Ĉeĥio.

* Čejkovice (distrikto České Budějovice) - municipo situanta en distrikto České Budějovice
* Čejkovice (distrikto Hodonín) - municipo situanta en distrikto Hodonín
* Čejkovice (distrikto Kutná Hora) - municipo situanta en distrikto Kutná Hora
* Čejkovice (distrikto Znojmo) - municipo situanta en distrikto Znojmo
Tom Shaw

**Tom Shaw** estas nomo de:
* Tom Shaw (golf-ludisto)
* Thomas Shaw (politikisto) - parlamentano en la 1920-aj jaroj
* Tom Shaw (golf-trejnisto) 
* Tom Shaw (komputila programisto)
* Tom Shaw (futbala trejnisto)
* Tom Shaw (muzikisto)
Thomas Shaw

**Tom SHAW** (9-an de aprilo 1872 - 26-an de septembro 1938) estis brita politikisto de la Laborista Partio.

Li naskiĝis en Colne, Lancashire, li lernis nur en bazlernejo.

Li estis sekretario de la Internacia Federacio de la Tekstilaj Laboristoj inter 1911-1929, kaj denove ekde 1931. Li estis Sekretario de Laborista kaj Socialista Internacio inter 1923-1925.

Li estis parlamenta reprezentanto de Preston ekde decembro 1918 ĝis 1931. Li estis ministro pri laboristoj en Laborista registaro de 1924 kaj kiel sekretario de ŝtato por la milito inter 1929-1931.

Shaw, Tom
Ben Turner

**Ben TURNER** (21-an de januaro 1988 en Birmingham) estas futbalisto de Football League Championship ĉe Coventry City. Li momente estas pruntita ĉe Peterborough United.

## Eksteraj ligiloj 
* profilo 

Kategorio:Britaj futbalistoj
Marcel Janco

**Marcel JANCO/IANCU/IANCO** (naskiĝis la 24-an de majo 1895 - mortis la 21-an de aprilo 1984) estis Rumana kaj Israela artisto, pentristo kaj arkitekto.

## Biografio 
Janco naskiĝis en juda familio en Bukareŝto.

Amiko, samlandano kaj sametnano de Tristan Tzara, li estas inter la fondintoj de la Dadaista movado ĉe Cabaret Voltaire en Zuriko. En 1922 li reiris al Rumanio kaj laboris kiel arkitekto kaj pentristo ĝis 1941 kiam, en faco de kreskanta antisemitismo dum la Dua Mondmilito, li migris al la Lando de Israelo.

En 1953 Janco establis la nune faman artistan vilaĝon Ein Hod. En la lastaj jaroj de sia vivo, li helpis krei Dadaistan muzeon kiu enhavas imponan aron da Dadaista arto. La muzeo nomiĝas pro li, Dadaista Muzeo Janco.

Li mortis en Tel-Avivo.

## Referenco 
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio de la 17-a de novembro 2006.

Kategorio:Rumanaj pentristoj
Kategorio:Israelaj pentristoj
Kategorio:Dadaistoj
Kategorio:Rumanaj arkitektoj
Monda Neceseja Organizaĵo

La **Monda Neceseja Organizaĵo** (angle **WTO** por *World Toilet Organization*) estas nekomerca internacia organizaĵo por plibonigi staton de publikaj sanitaraj instalaĵoj dismonde.399px|eta|Misio de WTO

La organizalo havas 50 membrojn el 39 landoj (marto de 2006) kaj celas plibonigi surstratajn, publikajn necesejojn.

Ĝi estis fondita en Singapuro en la jaro 2001 de Jack Sim, kiu estas prezidanto de la organizaĵo ĝis nun. MNO organizas ĉiujare konferencon kaj nomumis la 19-an de novembro *monda neceseja tago*. *World Toilet Day* (WTD) aŭ Monda Neceseja Tago estas oficiala internacia observeja tago de Unuiĝintaj Nacioj je la 19-a de novembro kiu celas instigi agadon por ataki la tutmondan salubrigan krizon. Tutmonde, 4.5 miliardo da homoj vivas sen "sekure mastrumita salubrigo". Monda Neceseja Tago (angle *World Toilet Day*) estis kreita de la Monda Neceseja Organizaĵo en 2001.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo

Kategorio:Necesejoj
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Nat Turner

**Nat Turner** (n. 2-an de oktobro 1800 en Southampton, Virginia; m. 11-an de novembro 1831, ekzekutita) estis sklavo en Usono, kiu gvidis sklavan ribelon en 1831.

## Vivo 
Nat Turner naskiĝis en plantejo de Benjamin Turner kiel filo de sklavino. Filo de la bienulo instruis al li kristanan kredon. Turner venis pli kaj pli al la konkludo, ke Dio elektis lin por gvidi *siajn homojn* el la sklaveco (1825). Li agadis kiel predikisto inter la sklavoj kaj oni nomumis lin *la profeto*. Nat Turner estis vendita post morto de lia posedanto 1831.

## La sklava ribelo 
En februaro de 1831 li vidis en suneklipso signon de Dio por komenci la liberigon. La 21-an de aŭgusto Nat kaj sep aliaj sklavoj murdis siajn *posedantojn*. Al la grupo aliĝis ankaŭ aliaj sklavoj kaj liberaj kolorhaŭtuloj kaj ili per tranĉiloj, hakiloj migris de bieno al bieno kaj murdis ĉiujn blankulojn eĉ virinojn, infanojn. Ili murdis entute 55 blankulojn, ĝis militistaro venkis ilin. Oni murdis pro venĝo pli ol cent senkulpajn sklavojn kaj enkondukis pli akrajn sankciojn.

Turner povis fuĝi, sed oni kaptis lin post ses semajnoj, la 30-an de oktobro 1831. Dum lia kaptiteco notskribis Thomas R. Gray la vivon de Nat. Tio estis publikigita kiel *The Confessions of Nat Turner* en ĵurnaloj.

Nat Turner estis ekzekutita (pendigita) la 11-an de novembro 1831. Lia korpo estis dekapigita, distranĉita.

## Eksteraj ligiloj 
* The Confessions of Nat Turner  
* Southampton Slave Rebellion 

Kategorio:Usonaj sklavoj
Kanalo Danubo-Tiso-Danubo

eta|dekstra|300px|Kanalo Danubo-Tiso-Danubo en Novi Sad
**Kanalo Danubo-Tiso-Danubo** estas resuma nomo de kanaloj en Vojvodino, pli precize en Baĉka kaj en Banato, kiu defendas kontraŭ inundoj, ebligas navigadon, irigacias la ĉirkaŭaĵon kaj servas la fiŝkaptistojn. La unua kanalo estis konstruita en 1793 laŭ projektoj de József Kiss (hidrologo).

## Bazaj informoj 
* Plena longo: 929 km
* Navigebla longo: 664 km
* Pontoj: 180

La plej grava kanalo estas Granda Baĉka Kanalo.

Kategorio:Kanaloj en Serbio
Kategorio:Vojvodino
Montagne

**Montagne** estas la nomo de la sekvaj geografiaj objektoj:

en :
* Montagne (Gironde), komunumo en la departemento Ĝirondio
* Montagne (Isère), komunumo en la departemento Isère
* La Montagne (Haute-Saône), komunumo en la departemento Haute-Saône
* La Montagne (Loire-Atlantique), komunumo en la departemento Loire-Atlantique
* Montagne-Fayel, komunumo en departemento Somme

en :
* Montagne (Italio), iama itala komunumo, ekde 2016 parto de nova komunumo Tre Ville

**Vidu ankaŭ:**
* Montagna
Korpomasa indico

La **Korpomasa indico** (KMI, angle mallongigite al ’’BMI’’) estas mezurnombro por taksi la homan korpopezon en kilogramoj rilate al la kvadrato de la alto en metroj. Ĝin elpensis Adolphe Quetelet. La indico estas ofte diskututa, ĉar ĝi ne kalkulas pri la individua korpokonstruo je graso kaj muskolo. Ĝi donas nur ĝeneralan informon por averaĝaj personoj. Ekz. ĉe korpokultivistoj, ĝi donas misgvidajn nombrojn (tropezon) pri trodikeco, fakte temas pri forta muskolaro.

## Kalkulo 
eta|500px|Korpomasa indico

Oni povas uzi la sekvantan formulon por kalkuli la korpomasan indicon:

:\mbox{Korpomasa indico} = \frac {\mbox{Maso}} {\mbox{Alto}^2}

Mezurunuo de la maso ... kg;

mezurunuo de la alto ... m.

La indicoj de normalpezaj personoj estas 18,5 kg/m² ĝis 24,9 kg/m². Tropezaj personoj havas indicon super 30 kg/m².

Kategorio:Belgaj inventoj
Kategorio:Korpoformo
Kategorio:Klasifiko de obezeco
Kategorio:Homa korpopezo
Kategorio:Korpoalto
Kategorio:Matematiko en medicino
Kategorio:Medicinaj signoj
Kategorio:Fiziologiaj rilatumoj
Francis Scott Fitzgerald

**Francis Scott Key FITZGERALD** (plej konata kiel **F. Scott Fitzgerald**; 24-a de septembro 1896 - 21-a de decembro 1940) estis usona verkisto. Li estas konsiderata unu el la plej bonaj usonaj verkistoj de la 20-a jarcento. Fitzgerald estis eminentulo de la "Perdita generacio", usonanoj naskiĝintaj en la 1890-aj jaroj, kiuj fariĝis plenkreskaj dum la Unua mondmilito.

Li finis kvar romanojn, inkluzive de *The Great Gatsby* (La Grandioza Gatsby), kun unu alia, kiu publikigita postmorte, kaj skribis dekduojn da noveloj, ke traktas temojn de juneco kaj promeso, kune kun malespero kaj aĝo. Fitzgerald estas ankaŭ fama por la frazo "Ne estas duaj aktoj en Usonaj vivoj," kiu resonancas kun sia propra morto en meza aĝo.

## Verkoj 
### Romanoj 
* *This Side of Paradise* (1920)
* *The Beautiful and Damned* (1922)
* *The Great Gatsby* (1925)
* *Tender Is the Night* (1934)
* *The Last Tycoon* (neniam finita, publikigita postmorte 1941)

Kategorio:Usonaj romanistoj
Morinelo

La **Morinelo** (*Eudromias morinellus* aŭ pli antaŭe *Charadrius morinellus*), estas eta vadbirdo de la familio de ĥaradriedoj kaj iam en genro *Charadrius* kiu enhavas multajn aliajn speciojn.

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas en la arkta tundro kaj marbordoj de norda Eŭrazio el Norvegio ĝis orienta Siberio, kaj en taŭgaj montaraj ebenaĵoj kiel en Skotio, la Alpoj, centra Azio kaj lasta tempe la Pireneoj.

Tiu specio estas migranta kaj vintras en mallarĝa zono ekde norda Afriko el Maroko orienten ĝis Irako kaj Irano. Migrantaj haltejoj estas tradiciaj kaj etaj grupoj de morineloj pasas ĉiujare tra tiuj internaj terkulturejoj kaj herbejoj. Vintraj medioj estas mezdezertaj.

## Aspekto 
alternative=Dotterel71.jpg|eta|maldekstre|Morinelo.
Tiu pluvio estas pli malgranda -21 cm- kaj fortika ol Eŭrazia orpluvio. Ĝi havas rimarkindan blankan superokulan larĝan strion ekde la beko ĝis la nuko kie kuniĝas per Vo kun la aliflanka strio; tio okazas en ĉiu plumartipo. La flugiloj estas pintaj kaj senmarkaj. Someraj plenkreskuloj estas nekonfuzeblaj per tiu blanka zono kiu disigas malhelbrunajn fronton kaj kronon disde blankaj vizaĝo kaj gorĝo. Dorso estas bruna -kio helpas kamufladon- kaj same kolo kaj antaŭbrusto apartigita per alia blanka strio surbrusta disde avelkolora subbrusto kaj ventro kiu iĝas pi kaj pli malhela ĝis nigro kontrastebla kun blanka subvosto. La mallongaj kruroj estas flavaj kaj taŭgaj por kurado kaj la beko mallonga kaj malhela. Kiel en falaropoj kaj male al la plej granda parto de la birdaj specioj, la ino estas pli brila ol la masklo, ĉar tiu lasta prizorgas la kovadon.

Vintre la birdoj perdas la subajn riĉajn sed ankoraŭ estas videbla la superokula kaj iom malpli la brustaj blankaj strioj. La birdoj estas pli grizaj. Junuloj estas similaj, sed ili estas iom makulaj dorse.

## Kutimoj 
Ili nestumas en simpla surgrunda truo -foje kun kelkaj branĉetoj- kie la ino demetas el 2 ĝis 4 ovojn.

Morineloj manĝas insektojn kaj aliajn etajn senvertebrulojn kiel helikoj, vermoj aŭ moluskoj. Ili estas preditaj laŭ tekniko de kurado kaj haltigado pli ol la alia konstanta manĝoplukado ofta en aliaj vadbirdoj.

La dumfluga alvoko estas milda *pjurr*. La ino nur simple fajfas ripetece.

## Morinelo kaj homoj 
Morinelo estas protektita specio. Tamen la specio estis delonge konsiderata kiel aldomigebla kaj fidema. Pro tio ĝi estis tro predata por kontraŭleĝa kolektado, kio malpliigis ties nombron.

## Bildaro 

Charadrius morinellus male.jpg|Masklo
Charadrius morinellus male with chicks.jpg|Masklo kun idoj
Charadrius morinellus clutch.jpg|Nesto
Charadrius morinellus MHNT.jpg|

## Referenco 
*Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-7099-2034-2

Kategorio:Ĥaradriedoj
Castries

***Castries**, en Esperanto Kastrizo, estas la ĉefurbo de Sankta Lucia.
***Castries** estas franca komunumo en la departemento Hérault.
Cydonia Mensae

[eta|*Marsa vizaĝo*, fotita fare de satelito de [Viking 1, 1976.]] [eta|*Marsa vizaĝo*, fotita de [Mars Global Surveyor, 2001.]]
**Cydonia Mensae** (lat. *Cydonia-regiono*) estas altebenaĵo sur norda hemisfero de planedo Marso. Ĝi situas inter la regionoj Acidalia Planitia kaj Arabia Terra. La centro situas ĉe 37° norda latitudo kaj 12,8° okcidenta longitudo kaj havas la plej larĝan parton de 854 km. La areo famas pro la Marsa vizaĝo.

## Marsa vizaĝo 
La satelito de kosmosondilo Viking 1 fotis la 25-an de julio 1976 el alto de 1.873 km surfacan formaĵon altan je ĉ. 3 milionojn da jaroj. Pro kvalito de imagoj ĉi-tempe, tiu geografia estaĵo memorigas pri homa vizaĝo. Sude de ĝi altiĝas piramidoformajn geografiaĵojn. Oni montris la fotojn 6 tagojn poste kaj la anomalio ricevis la nomon en la gazetaro *Marsa vizaĝo*, la piramidoj ricevis la nomon Inka-urboj fare de la NASA-sciencistoj.

Pli detalaj fotaĵoj de sondilo Mars Global Surveyor el 1998 pruvis, ke temas pri natura estaĵo pro erodaĵo. La saman pruvis eĉ Mars Express en 2006 per fotoj kun detaloj je 13,7 m.

## Vidu ankaŭ 
* HiRISE

## Literaturo 
* Walter Hain: *Das Marsgesicht*, Herbig-Verlag München und Wels 1995
* Graham Hancock, Robert Bauval, John Grigsby, *Tajemnica Marsa. Opowieść o końcu dwóch światów* (Sekreto de Marso. Rakonto pri fino de du mondoj), enpoligo Krzysztof Jackowski, Prima, Varsovio 2000, p. 336, ISBN 83-7186-117-6

## Video 
* Was ist dran am Marsgesicht? 

## Eksteraj ligiloj 
* Homepage from Walter Hain  (engl.)
* Science@NASA: Unmasking the Face on Mars  (engl.)
* NASA/NSSDC: Mars Global Surveyor images of the Cydonia Region of Mars  (engl.)
* Hochauflösende Farbbilder der Cydonia-Region und des Marsgesichts, aufgenommen von Mars Express

Kategorio:Marso
Kategorio:Nifologio
Kategorio:Konspiraj teorioj
239 Adrasteo

**239 Adrasteo** estas mezgranda malhela asteroido en la ĉefzono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Johann Palisa je la .

## Nomo 
Ĝi nomiĝis laŭ Adrastejo, epiteto de kelkaj helenaj diinoj.

Ankaŭ ekzistas jupitera luno kun nomo Adrasteo.

## Orbito 
239 Adrasteo orbitas sunon per distanco de 2,2993 AU (perihelio) ĝis 3,6603 AU (afelio), kun periodo de 5,1439 jaroj. La orbito klinitas 6,1690° kontraŭ la ekliptiko, la discentreco estas 0,2284.

## Ecoj 
Adrasteo havas diametron de 41,5  km. Ĝi havas malhelan surfacon kun albedo de nur 0,078. Ĝi rotacias sian akson kun periodo de 18 h 21 min.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1884
Iberia linko

La **Iberia linko** (*Lynx pardinus*) estas malofta kaj vundebla linko en Hispanio kaj Portugalio. Oni kalkulis en 2006 nur 100 iberiajn linkojn en tiuj landoj, sed reenkondukaj klopodoj rezultis en pliigo de la specio.

La iberia linko similas al la eŭrazia linko, sed estas iom pli malgranda. Ĝi pezas du trionojn (12&nbsp;kg) kompare al tiu linko. La pelto estas pli karakteriza, makula ol ĉe la nordaj parencoj.

La du plej grandaj grupoj el la 100 bestoj vivas en nacia parko Coto de Doñana kaj en Sierra de Andújar, Jaén. Ili aktivas nokte, sola kaj ĉasas plej ofte kuniklojn, leporojn (95%) kaj aliajn ronĝulojn, birdojn (5%).

Vivas pluaj 15 linkoj en zooparkoj.

## Reenkonduko
Dum la du unuaj jardekoj de la 21-a jarcento oni faris diversajn klopodojn fare de oficialaj instancoj kaj privataj organizoj, nome bredado en kaptiveco, liberigo de ekzempleroj, elektronika kontrolado de kelkaj ekzempleroj kaj protektado de habitato. Tiel el malpli ol cento da ekzempleroj registritaj fine de la 20-a jarcento, en 2024 oni anoncis registron de ĝis 2021 ekzempleroj, pro kio la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj malaltigis la kategorion de tiu linko el endanĝerigita al Vundebla specio. Tiukadre ankaŭ la teritorio pliiĝis enhavante grandajn areojn de natura habitato ĉe riveroj kaj montaroj de la tuta sudaj Hispanio kaj Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* The Iberian Lynx Emergency 
* A BBC report on the population decline
* IUCN species information
* About the birth of the cubs in captivity

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Albert Inkpin

**Albert Inkpin** (1884, London - 1944) estis brita komunisto kaj la unua ĝenerala sekretario de la Komunista Partio de Grand-Britio (KPGB).

Li membriĝis en 1906 en Sociala Demokratia Federacio (SDF), kies posteulo estis la Brita Socialista Partio kaj Inkpin ties ĝenerala sekretario (1913). Pro ideologiaj malinterkonsentoj kun H. M. Hyndman, li forlasis la grupon en 1916 kaj formis KPGB, kies unua ĝenerala sekretario iĝis li.

Oni enprizonigis lin en 1920 je 6 monatoj pro porsoveta propagando. Sekvajare li iĝis honora prezidanto de Kominterno. 

Oni enprizonigis lin en 1925 denove pro organizado de striko. Lin sekvis en 1929 - kiel ĝenerala sekretario Harry Pollitt. Inkpin iĝis sekretario de Amikoj de la Sovetunio kaj Societo Hodiaŭa Rusio ĝis sia morto en 1944.

## Referencoj
*Graham Stevenson, *Compendium of Communist Biography 
*Steve Reynolds, *The Early Years of the Communist Party of Great Britain - 1922-1925''

Kategorio:Britaj komunistoj
Kategorio:Britaj pacistoj
Kategorio:Britaj krimuloj
Interkulturo

**Interkulturo** estas projekto de ILEI kreita kunlabore kun E@I kiu celas subteni grupojn kiuj volas interŝanĝi kulturajn spertojn per interkultura edukado kaj interkultura komunikado. 

La ideo de Interkulturo estas ke grupoj de diversaj landoj duope interŝanĝu sciojn kaj spertojn pri kulturaj temoj.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de Interkulturo

## Vidu ankaŭ 
* Interkultura komunikado
* Interkultura edukado
* Diego Marani

Kategorio:Interretaj projektoj de E@I
Kategorio: ILEI
Carl Sandburg

**Carl August SANDBURG** (6-a de januaro 1878 - 22-a de julio 1967) estis usona poeto, historiisto, romanisto, baladisto kaj folkloristo. Dum sia vivo, li gajnis du Premiojn Pulitzer, unu pro sia biografio de Abraham Lincoln (*Abraham Lincoln: The War Years*) kaj alia pro sia poemaro *The Complete Poems of Carl Sandburg*.

Kategorio:Usonaj poetoj
Muhammed Yunus

**Muhammad JUNUS** (bengale: মুহাম্মদ ইউনুস, naskita la 28-an de junio 1940 en Ĉitagongo) estas bangladeŝa ekonomikisto. Li estas fondinto de Gramin Banko kiu disdonas mikrokreditojn kaj tiel li estis fondinto de mikrofinancadaj pensoj. Pro tio li ricevis Nobel-Premion pri Paco dum la jaro 2006.

Li studis kaj instruis ekonomikon en Usono doktoriĝinte en Universitato Vanderbilt, poste instruis en Bangladeŝo. Li estis ekde 1976 projekta administristo de Gramin Banko. Li laboris ekde 1983 kiel administra direktoro de Gramin Banko. Ekde 1996 li donis konsilojn al la registaro de Bangladeŝo.
Sukceso de financado laŭ modelo de la banko inspiris similan entreprenadon en aliaj landoj, evoluantaj kaj jam industriiĝintaj, en tio en Usono.

Muhammed Yunus havas du filinojn kaj estas miliardulo, danke al la mikrokreditoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo

Kategorio:Bangladeŝaj ekonomikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Ordeno de Merito de la Itala Respubliko
Kategorio:Honordoktoroj
Kategorio:Bangladeŝaj entreprenistoj
Kategorio:Bangladeŝaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Bangladeŝaj bankistoj
Kategorio:Bangladeŝaj islamanoj
Kategorio:Bengaloj
Kategorio:Mikrofinancado
Arthur MacManus

**Arthur MacManus** estis skota sindikata politikisto kaj politika aktivisto, plej konata pro lia aktivado en la fruaj jaroj de la Komunisma Partio de Granda Britio.

MacManus estis *shop steward* kaj gvidanto de laborista Komitato en Glasgow dum la unua mondmilito. Li estis originale membro en la *Brita Socialista Partio* ekzistinta inter 1911 kaj 1920, kaj kontraŭmilita agisto en 1914-1918.

Macmanus estis kunfondinto de la Komunista Partio de Grand-Britio en 1920 kaj membro de la afergvida komitato de la Tria Internacio.

Lia cindro estis lokumitaj en muron de la Kremlo, Moskvo, pro rekono de lia pionira komunista agado.

Kategorio:Britaj kontraŭmilitaj aktivuloj
Kategorio:Skotaj komunistoj
Kategorio:Skotaj sindikatistoj
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro
Zinovjev-letero

La "**Zinovjev-letero**" estis falsaĵo de la brita sekretservo, kiu helpis al la tiea Konservativa partio venki en la parlamentaj elektoj de 1924. Per tio finiĝis regado de la unua brita Labor-partia registaro.

La letero, verkita de Grigorij Zinovjev - tiam gvidanto de kominterno - estis adresita al Centra komitato de la Komunista Partio de Grand-Britio kaj petis pli intensan agitadon en Britio, ankaŭ inter la armeaj fortoj.

Ĝin publikis la konservativa brita *Daily Mail*, kvar tagojn antaŭ la elektoj.

La letero - datumita la 15-an de septembro, 1924 - svarmis je eraroj (neekzistantaj organizaĵoj, pozicioj, formaj misaĵoj).

La falsigaĵo estis finfine pruvita en 1999, sed siatempe kaŭzis malvenkon de la Laborista Partio.

Kategorio:Anglio
Pavlo Skoropadskij

[eta|dekstra|P. Skoropadskij - la lasta hetmano de [Ukrainio]]
**Pavlo Skoropadskij** (; naskiĝis la  en Wiesbaden; mortis pro aerbombado la  en Metten) estis ukraina politikisto, hetmano dum la unua mondmilito, apogita de la germanoj.

Post la Traktato de Brest-Litovsk - marto 1918 -, la centraj potencoj apogis Skoropadskij kaj li iĝis la 29-an de aprilo 1918 hetmano. Li kaj liaj naciaj sekvantoj batalis kontraŭ la Ukraina Popola Respubliko. Post malvenko de la germanoj, ankaŭ Skoropadskij perdis la potencon en novembro de 1918 (sekvis lin Simon Petljura) kaj fuĝis al Berlino en 1919.

Dum lia regado, oni forte apogis la ukrainan kulturon kaj instruadon. Li eldonis dekretojn pri fondo de ukrainaj universitatoj.

## Literaturo 
* Günter Rosenfeld (Hrsg.): ''Pavlo Skoropads'kyj. Erinnerungen 1917 bis 1918'', Steiner, Stuttgart 1999 (Quellen und Studien zur Geschichte des östlichen Europa, Band 55) ISBN 3-515-07467-8

Kategorio:Historio de Ukrainio
Oliver Hardy

**Oliver Hardy**, plennome **Oliver Norvell Hardy**, naskiĝis la 18-an de januaro 1892 en Atlanta, Georgia, Usono. Diference de Stan Laurel, neniu el la familio de Oliver estis aktoro. Sed Oliver havis talenton por kantado kaj do li aperis kiel infano unuafoje sur scenejo en tiam en Usono tre popularaj *minstrel-show*, kio estis certa speco de nomada revuo kun dancado kaj muziko. Pli poste li mallongtempe studis juron. En 1910 montriĝis lia intereso pri filmo, kiam li malfermis propran kinejon. Post tri jaroj li komencis en Florido preni rolojn de statistoj ĉe novjorka kompanio *Lubin*. Dek du jarojn li poste rolis en multaj komedioj kiel statisto, sed aperis ankaŭ pli grandaj roloj. Ne estas precize konate, en kiom da filmoj tiutempe Oliver rolis. Li mem pli poste indikis pertakse ĉirkaŭ 500 filmojn. En filmoj, kiuj ĝis hodiaŭ konserviĝis, li rolis plimulte malbonulon, la t.n. *heavy*-on. Li rolis en vesternoj, aventuremaj filmoj, en pirataj filmoj. Li estis ĉiam malbona preskaŭ bruta, malbonega pirato aŭ stulteta policisto kun bastono. Kvankam li tiam estis ĉirkaŭ dudekjara, li rolis tipulojn ĉirkaŭ kvardek jaroj. Tiutempe reĝisoroj okupis lin laŭ lia aspekto. Ĉio estis konsiderata morte grave, kiam en liaj roloj estis nenia signo de komiko. Ofte li estis okupata kiel kontraŭo al iu komikulo. Kiel ekzemple lia rolo en filmo *The Wizard of Oz* kun Larry Semon, kiam Semon estis malgranda maldikulo kaj Ollie granda dikulo.

En 1923 Ollie eĉ rolis kun Buster Keaton en unu el epizodoj de lia unua longa filmo *Three Ages*, kie li rolis sensentan malbonulon el ŝtonepoko.

La komikajn elementojn kaj talenton de Oliver unuafoje rimarkis Hal Roach, kiu en la jaro 1924 okupis lin en sia filmo *The King of Wild Horses*. Oliver kiel kutime rolis malbonulon kaj li unuafoje ĉi tie renkontiĝis kun James Finlayson, pli posta eterna kontraŭrolanto de duopo Laurel kaj Hardy.

Simile al Stan Laurel, ankaŭ Oliver ne havis en siaj fruaj jaroj destinitan karakterizan trajton, kiuj igis liajn staturojn tipaj per io. Fine, renkontiĝonte kun Stan, li sukcesis trovi sian stilon. Tio estis en la filmo *Crazy to Act*, kie li kreis rolon de produktoro. Estiĝis nova Ollie - pompa etburĝo kun tipa malmola ĉapelo sur la kapo, postulanta ĉiam kaj dum ĉiuj cirkonstancoj respekton, sed kiun li neniam ricevas kaj li do furiozas kaj furiozas, por ke li atingu la postulatan agnoskon de la ceteraj.

En la jaro 1926 Ollie estis populara kunlaboranto de studio de Hal Rouch, kie agadis Stan Laurel kiel reĝisoro kaj gagulo. Ollie estis ekskluzive aktoro. Fine hazardo en aspekto de ŝafida femuro alkondukis Stan Laurel-on denove antaŭ kameraon, por ke li unuafoje ekrolu kun sia estonta nedisigebla filma kunulo - Oliver Hardy.

Oliver Hardy mortis la 7-an de aŭgusto 1957.

## Vidu ankaŭ 
* Stan Laurel
* Laurel kaj Hardy
* 2866 Hardy

Kategorio:Komikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 7-an de aŭgusto
Kategorio:Naskiĝintoj en Georgio
Kategorio:Kalifornianoj
Wilhelm Frölich

**Wilhelm Frölich**, naskita en 1504 aŭ 1505 en Riesbach (nun en Zuriko), mortinta la  en Parizo, estis svisa soldulestro.

Pri la junaĝo de Frölich nenio estas sciata. Kredeble li en 1522 unuafoje iĝis soldulo por Francio. En 1536 li iĝis kapitano. En 1544 li venkis en la batalo de Ceresola (Piemonto).

Pro eksterlanda militservo li perdis la civitanecon de Zuriko, sed sukcesis akiri tiun de Soloturno. En 1545 li edziĝis kun *Anna Rahn*, filino de respektataj zurikanoj. En 1550 li iĝis konsiliano de Solothurn. Poste li servis en pluraj bataloj kiel soldulo. En 1556 li estis nobeligita de Henriko la 2-a (Francio) kaj estis nomita *Frölich de Soleure* (Soleure = Solothurn); en 1557 li iĝis papa kavaliro.

## Eksteraj ligiloj 
* Historia leksikono svisa (de/fr/it)

Kategorio:Svisoj
Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Zurikanoj
Thalys

[300ra|eta|[TGV Thalys PBKA|Thalys PBKA]]
[300ra|eta|Thalys PBA en la stacidomo de [Amsterdam ]]

**Thalys** estas la nomo de reto de grandrapidaj trajnoj kiuj veturas inter Belgio, Francio, Germanio kaj Nederlando. Ankaŭ la trajnoj mem nomiĝas *Thalys-trajnoj*. La reton kune ekspluatas la naciaj fervojaj kompanioj de la diversaj landoj.

La tarifstrukturo de Thalys similas al tiu de flughaveno: delonge antaŭe aĉetitaj biletoj kun limigoj rilate repago estas malmultekostaj dum malfrue aĉetitaj biletoj malstriktaj kostas relative multe.

Eblas nur ekiri per Thalys de kelkaj ĉefaj stacidomoj: en Nederlando de Amsterdam Centraal, Schiphol, Den Haag HS kaj , en Belgio de Antwerpen-Berchem (ekde fine de 2006 ankaŭ de la Stacidomo de Antwerpen-Centraal), Bruselo-Suda kaj Liège-Guillemins kaj en Germanio en Akeno kaj Kolonjo.

Dum la somera periodo estas rektaj Thalys-trajnoj inter Amsterdamo kaj Marseille. Tio ĉi estas la plej longa grandrapide trajna konekto en la tuta mondo; la vojaĝo daŭras ĉirkaŭ 7 horoj. Vintre ĉiusemajne veturas Thalys-trajno inter Amsterdamo kaj la francaj Alpoj. Cetere ĉiusemajne, tra la tuta jaro, ekzistas rekta trajno inter Amsterdamo kaj , grandrapide trajna stacidomo apud Disneyland Resort Paris.

## Vidu ankaŭ 
* Eurostar
* TGV Thalys PBKA

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro (nl - fr - en - de)
* SNCF - Bientôt, les trains Thalys renommés Eurostar

Kategorio:Fervojaj linioj en Belgio
Kategorio:Fervojaj linioj en Nederlando
Kategorio:Fervojaj linioj en Germanio
Kategorio:Fervojaj linioj en Francio
Kategorio:Internaciaj fervojaj linioj
Ukraina Popola Respubliko

[dekstra|eta|UNR-poŝtmarko [1918]]
**Ukraina Popola Respubliko** () estis la unua ukraina nacia ŝtato de moderna epoko. La Ukrainia Centra Konsilio sub gvido de Miĥajlo Hruŝevskij deklaris sendependecon de Ukrainio en januaro de 1918 en Kijivo kaj en februaro okazis jam aparta pactraktato ("Panpaco") kun la Centraj potencoj. En la sekvaj perturboj, disigis la Centraj potencoj la Centran Rada-n je la 29-a de aprilo 1918 kaj enpotencigis novan registaron de hetmano Pavlo Skoropadskij kiel novan Prezidenton de Ukrainio, dum Simon Petljura iĝis ministro pri militaferoj.

La UPR staris dekomence en batalo kontraŭ la sovetamika registaro en Ĥarkivo, kiu fondigis en decembro 1917 rusiaj bolŝevistoj.

Dum la Enlanda milito, la bolŝevistoj okupis Kievon la 14-an de januaro 1919 kaj deklaris la fondon de Ukraina SSR la 10-an de marto 1919. Sed la Ukraina Popola Respubliko tamen plu ekzistis ĝis 1921.

la registaro de la Ukraina Popola Respubliko decidis malfrue de 1919 ke ĝi fordonos la teritorion de la okcidenta parto Okcident-Ukraina Popola Respubliko interŝanĝe al alianco kun Pollando kontraŭ Sovetia Rusio. En la Traktato de Rigo de la 18-a de marto 1921 inter Pollando, la Ukraina SSR kaj la Rusia SSR agante en nomo de la Belorusa SSR, la teritorio de la Okcident-Ukraina Popola Respubliko venis fine de 1921 definitive al Pollando.

Existis dum la Sovetia-Ukrainia Milito. La UPR-parlamento estis en ekzilo. Post la sendependecdeklaro en 1991, la lasta prezidanto de la ekzilregistaro transdonis potencon al la nova registaro de Ukrainio.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Ukrainio
* Kruti 1918 (film)
* Nigra Korvo (filmo)

Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Ukraina Popola Respubliko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1917
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1921
Stoczek Łukowski

eta|dekstra|Rivero Świder en Stoczek Łukowski
eta|dekstra|
**Stoczek Łukowski** estas urbo en distrikto Łukowski en Lublinio en orienta Pollando. Ĝi situas ĉe rivero Świder. Tra la urbo kuras fervoja trako Łuków - Skierniewice.

La 14-an de februaro 1831 okazis batalo de Stoczek. Pola generalo Józef Dwernicki venkis la rusan armeon komandatan de generalo Gejsmar. Tiu batalo estis la unua venka batalo kontraŭ plinombra kontraŭulo en novembra ribelo.

## Historio 
* 13-a jarcento – unua sciigo pri la setlejo
* 1546 – Reĝo Sigismondo la 1-a atribuas urborajton
* 1795 – la urbo okupata de Aŭstrio
* 1809 – en Varsovia Duklando
* 1815 - en Kongresa Pollando
* 1831 – la unua venka batalo de generalo Józef Dwernicki en la novembra ribelo kontraŭ pli granda korpuso de rusa generalo Fjodor Gejsmar
* 1867 – Stoczek estis senigita de urborajtoj pro apogo de januara ribelo
* 1916 – reakiro de urborajto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la urbo

Kategorio:Urboj de Lublina provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
Departemento Artigas

**Artigas** estas departemento de Urugvajo. La ĉefurbo kaj administra centro same nomiĝas Artigas. Laŭ la censo de  en la departemento vivis . 

## Urboj 
* Artigas
* Bella Unión

Artigas
Kategorio:Departemento Artigas
Pantelegrafo

La **pantelegrafo** estis evoluigita de Giovanni Caselli. Ĝi estis sistemo de sendo kaj ricevo de bildoj tra longa distanco, per telegrafo. La transportitaj bildoj estis reproduktitaj elektrokemie. Tiu aparato estis konsiderebla kiel la unua prototipo de la faksaparato.

Ĝi estis uzata fare de Napoleono la 3-a kaj oni sendis pli ol 5000 bildojn en 1870.

## Eksteraj ligiloj 
* Giovanni Caselli 

Kategorio:Telekomunikado
Kategorio:Italaj inventoj
Pjotr Nikolajeviĉ Durnovo

**Pjotr Nikolajeviĉ DURNOVO** (, naskita 1845 en Moskva gubernio, la Rusia imperio – mortinta la 24-an de septembro 1915, Sankt-Peterburgo, la Rusia imperio) estis rusa politikisto, ministro pri internaj aferoj dum regado de la caroj Aleksandro la 3-a kaj Nikolao la 2-a. Li kruele subpremis la revolucion de 1905. Durnovo famas pri tiu raporto - verkita en 1914 - , en kiu precize priskribis la eventojn de la dua mondmilito, inkluzive la kolapson de la Rusa Imperio. 

Durnovo iĝis en 1883 ĉefo de la rusa polico. Tiutempe li havis gravan rolon en likvido de terorista grupo, kiu murdis Aleksandron la 2-an.

Durnovo-n trafis en 1893 seksa skandalo kaj li estis maldungita. Li revenis en la registaron en 1900 kiel vicministro pri internaj aferoj. En oktobro de 1905, li estis nomumitministro pri internaj aferoj, en modera registaro de Sergej Vitte.

Li forte disbatis la sanktpeterburgajn kaj moskvajn sovetojn, tiel akiris fidon de Nikolao la 2-a. Oni forigis Durnovo-n kaj Vitte-n el la registaro (1906) pro la ribeloj, sed Durnovo baldaŭ estis elektita al la ŝtata konsilio, kie li iĝis gvidanto de la konservativoj. Li estis plenforte kontraŭ malfortigo de la cara reĝimo. Li oficis ĝis sia morto en 1915. 

Kategorio:Rusiaj nobeloj
Kategorio:Rusiaj militistoj
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Rusio
Kategorio:Rusiaj monarkiistoj
Edna St. Vincent Millay

[dekstra|eta|175px|Edna St. Vincent Millay fotita de [Carl Van Vechten, 1933]]

**Edna St. Vincent MILLAY** (22-a de februaro 1892 - 9-a de oktobro 1950) estis lirika poeziisto kaj dramisto kaj la unua ino ricevinta la Premion Pulitzer pri poezio. Ŝi estis ankaŭ konata pro sia bohema vivstilo kaj pro siaj multaj amaferoj kun viroj kaj inoj. Ŝi uzis la falsan nomon **Nancy Boyd** por siaj prozaĵoj.

Kategorio:Usonaj poetoj
Enio Hugo Garrote

**Enio Hugo Garrote** (naskiĝis en 1928 en Rafaela, Provinco Santa Fe, mortis la 17-an de julio 2012 en Kordobo) estis argentina esperantisto, SAT-membro, librovendisto, tradukisto, redaktoro kaj eseisto.

Li estis esperantisto ekde 1946 kaj aktivis en Kordoba Esperanto-Asocio inter 1967 kaj 2002, kiel sekretario kaj kursestro.

Enio Hugo Garrote tradukis al Esperanto plurajn verkojn, kiel “Tempesto super Akonkagvo” de Tibor Sekelj, en 1959; “La Triviala Homo” de José Ingenieros, en 1976; “Antologio de Argentinaj Noveloj” (1972) “Argentina Poemaro” (1978), la du lastaj en kunlaborado, sub la pseŭdonomo “Bastono de Kordobo”); “Argentina Novelaro” (vol. I, II, III; 1978, 1980, 1982). Kiel redaktoro li verkis multajn artikolojn ĉefe por “Sennacieca Revuo”. Li estas aŭtoro de “Kordobaj Akvafortoj”, sub la pseŭdonomo “Magistro Eŭgo”, eldonita de SAT-broŝurservo.

Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Kategorio:Librovendistoj
Brusturi (Creaca)

**Brusturi (Creaca)** [brusturj] (hungare: **Somróújfalu**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 423 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 225 rumanoj. Ĝia unua mencio estas en 1585. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Creaca.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Sălaj
Șona (Mândra)

**Șona** [ŝona] (, germane: **Schönen**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 884 loĝantojn (rumanoj); en 1992 312 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1488. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Mândra.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Cornești (Călinești)

**Cornești** [korneŝtj] (hungare: **Somosfalva**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis 459 loĝantojn (rumanoj), en 1992 537. Ĝia unua mencio estas el 1418. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Călinești.

Cornești situas ĉe la rivero Cosău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș