open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ciniko

**Ciniko** laŭ PIV estas
# origine la sinteno de la anoj de antikva sekto de filozofoj, kiuj praktikis la vivofilozofion de cinikismo (greke κυνισμός, *kinismós*, laŭvorte "hundeco" en la senco de "mordemo", de la vorto κύων (*kíon*, "hundo"), kaj
# senhonta maldeco, senhontego, indiferenteco kaj malŝtato por ĉia noblaĵo.

Cinika sinteno kaj korespondaj eldiroj do unuflanke en ofte konscie vunda maniero malplivalorigas aŭ ridindigas la moralajn valorojn de aliaj homoj, kaj aliflanke principe pridemandas la ĝustecon de moralaj valoroj. Cinika sinteno povas esti sekvo kaj simptomo de rezignacio. *("Cinikulo estas iu kiu havas idealojn sed kredas scii ke ili ne estos realigeblaj")*.

## Ciniko kaj sarkasmo 
Dum sarkasmo estas amara moko, ciniko estas interna sinteno kiu malaprezas centraj normojn kaj moralajn valorojn kaj konsideras ilin ridindaj. Cinikismo do estas fenomeno karaktera, kiu povas esprimiĝi per cinikaj rimarkoj, kiuj por aŭskultanto povas esti malfacile diferencigeblaj de sarkasmaj rimarkoj.

Kvankam la diferenco inter sarkasmo kaj ciniko do estas klare nomebla, tamen la du vortoj en ĉiutaga lingvouzo ofte pro malatentemo miksiĝas. Tiuj, kiuj volas retorike konscie uzi sarkasmon kaj cinikon respektive la diferencon inter ambaŭ, sekve havas la problemon ke centra aspekto de ilia - cinika aŭ sarkasma - rimarko eble ne estos komprenata de la publiko.

## Vidu ankaŭ 
* ironio
* moko
* sarkasmo
* nigra humuro
* sardona rido
* Diogeno la Cinika

Kategorio:Etiko
Kategorio:Psikologio
Sardona rido

eta|sardona rido de masko
**Sardona rido** laŭ PIV estas
# en medicina senco mieno, observebla en tetanoso aŭ en toksiĝo per iuj toksaĵoj, ĉe kiu la vizaĝaj muskoloj estas kuntiritaj, kiel ke la malsanulo ŝajnas ridi,
# priskribas amaran ridon iom kompareblan al sarkasmo.

Kontraŭe al sarkasmo tamen la emocio ligata al sardona rido sen medicina kaŭzo de toksikiĝo ne temas pri akra kaj malica moko, sed pri sento profunde amara, dolora kaj suferanta.

## Origino 
Laŭ antikva antaŭjuĝo la origina loĝantaro de la mediteranea insulo Sardinio (la origina loĝantoj latine nomiĝis *sardoni*) laŭdire havis la kutimon mortigi la maljunajn homojn de sia popolo kaj en la mortiga ceremonio la popolo ridu. Tiu rido en fakte malĝoja momento estis latine nomata *risus sardonicus*, rido ne esprimanta ĝojon sed rido sen emocia partopreno de la animo.

Itale ĝi nomiĝas *riso sardonico*, france *rire sardonien, sardonique*, angle *sardonic laughter* (aŭ *smile* aŭ *grin*); germane la vortumo *Sardonisches Lachen* aŭ *Sardonisches Gelächter* skribe dokumenteblas ekde la jaro 1580.

Jam en antikva Grekio oni konis la esprimon. Oni diferencigis inter emocio cinika (*kynikós* „vidante la mondon laŭ la cinikismo“), sardona (*sardánios* „la amara rido de furiozulo, kiu mem suferas damaĝon aŭ doloron“) kaj sarkasma (*sarkastikós* „malrespekta moko, anime vunda parolo“). Tiel en la eposo Odiseado de Homero la heroo Odiseo, kamuflita kiel almozpetanto, ridas sardone, kiam li fine revenas al sia hejmo, ne malkaŝas sian identecon kaj devas flankiĝi, kiam svatanto de lia edzino en festeno ĵetas nemanĝeblan bovan piedon kontraŭ la heroo.

Fojo oni esprimis la teorion, ke la spasman ridon povus kaŭzi la manĝado de amara planto greke nomata *sardánion*, latine *Apium risus* aŭ laŭ Vergilio *Sardoa herba* el Sardinio, kiu enhavu la toksaĵon *oenantotoksino* el la ĥemia grupo de alkinoloj kaj povus klarigi la miton pri la mortigo de la maljunaj popolanoj..

## Notoj 
Kategorio:Greka lingvo
Kategorio:Latina lingvo
Kategorio:Emocioj
Vivo sur Titano

Estas nun malferma demando, ĉu aŭ ne estas **vivo sur Titano**, la plej granda luno de Saturno. Tio estas temo de scienca diskuto kaj esploro.

Titano estas multe pli malvarma ol Tero, kaj likva akvo ŝajne mankas sur la surfaco. Aliflanke, la atmosfero estas dika, kemie aktiva, kaj riĉa je organikaj kombinaĵoj. La atmosfero ankoraŭ enhavas molekulojn de hidrogeno, kiujn vivaĵoj (komparindaj kun teraj metan-produktantaj mikroboj) povus reagigi kun iaj organikaj molekuloj (ekzemple acetileno) por akiri energion.

Oni jam sugestis, ke ekstertera vivo eble ekzistas aŭ en subgrunda oceano da amonio kaj akvo, aŭ en la likva metano kaj etano, kiuj formas grandajn lagojn sur la surfaco.

En Junio 2010, sciencistoj, analizinte informojn el la misio Cassini-Huygens, raportis anomaliojn en la atmosfero apud la surfaco: anomalioj koheraj kun la hipotezo, ke metan-produktantaj vivaĵoj ĉeestas. Ĝis nun, tamen, rektaj indikoj por vivo sur Titano ne troviĝis.

## Trovaĵoj koheraj kun ĉeesto de vivo 
En Junio 2010, Darrel Strobel, kiu jam analizis informojn el Cassini-Huygens, konkludis, ke molekuloj da hidrogeno fluadas malsupren trans la atmosfero al la surfaco, tie ili malaperas. Ebla kialo por la malapero estas, laŭ Strobel, ke la hidrogeno estas konsumata de vivaĵoj, kiuj produktas metanon el pli kompleksaj hidrokarbonoj.

Kategorio:Titano
Kategorio:Ekstertera vivo
Olivkardelo

La **Olivkardelo** (***Spinus olivaceus***, iam *Carduelis olivacea*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj. 

Ĝi troviĝas en Bolivio, Ekvadoro kaj Peruo en altaĵoj de ĝis 3,000 m. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.

Temas pri kardelo kun tre **nigra kapo, sed tre flavaj nuko kaj kolumo**. La dorso estas oliveca kaj la pugo flava, de kio devenas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo. La nigraj flugiloj montras flavajn flugilstrion forme de T ripoze. La subaj partoj estas tre flavaj kun oliveca nuanco ĝenerale ser ĉefe flanke. La vosto estas iom forkoforma kaj nigreca.

Ĝi ege similas al la Kapuĉa kardelo kaj ĝi estas facile distingebla pro siaj ses blankaj markoj en siaj nigraj flugilplumoj. La **Olivkardelo** estas iom pli malgranda ol plej parto de rasoj de la Kapuĉa kardelo.

Ili estas bredataj en kaptiveco similmaniere al la Kapuĉa kardelo.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Carduelis olivacea.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Liešťany

**Liešťany,** hungare **Lestyén** [leŝtjEn], germane **Leschen** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo ekde 1943.
300px|eta|Liešťany situas en la plej griza parto

## Situo 
Liešťany situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Prievidza troviĝas je 18&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1332 en formo *"Lyssen"*. En 1828 loĝis tie 304 vilaĝanoj en 44 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lestyén 383 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Liešťany 1216 homoj, (1204 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Floriano (en la municipo)

## Eksteraj ligiloj 
* Liešťany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Malá Čausa

**Malá Čausa,** hungare **Kiscsóta** [kisĉOta], germane **Klein Tschuasch** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Malá, kis kaj klein signifas: malgranda.
300px|eta|Malá Čausa situas en la plej griza parto

## Situo 
Malá Čausa situas sub monto 789 m-ojn alta, fine de sakovojo. Prievidza troviĝas je 7&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1358, en 1430 en hungara formo *"Kis-Chauta"*. En 1828 loĝis tie 372 vilaĝanoj en 53 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kis-Csausa,*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kiscsóta 618 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malá Čausa 618 homoj, (612 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novklasikisma kapelo omaĝe al Dipatrino (Rozaria Virga Maria) de 1902

## Eksteraj ligiloj 
* Malá Čausa sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Malinová (distrikto Prievidza)

**Malinová** (hungare *Csék* [ĉEk], germane *Zeche* aŭ *Czach*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historiaj slovakaj loknomoj estis *Čech* kaj *Cách*.

## Situo 
Malinová situas fine de sakovojo. Prievidza troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1339 en formo *"Chach"*. En 1431 la husanoj okupis ĝin. Ekde 1612 ĝis la 18-a jarcento oni lavadis tie oron. En 1663, 1806 kaj en 1840 incendioj okazis. En 1787 loĝis tie 604 vilaĝanoj en 71 domoj, en 1828 815 vilaĝanoj (228 familioj) en 113 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Csék 1060 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 iom da loĝantoj iĝis partizanoj, el ili 26 mortis dum batalo. En 2001 vivis en Malinová 867 homoj, (775 slovakoj, 79 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo el la 19-a jarcento
* kolono pri Sankta Triunuo de 1822
* monumento pri Slovaka Nacia Ribelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Lipník (distrikto Prievidza)

**Lipník,** hungare **Hársas** [hArŝaŝ], germane **Lippnick** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Lipník situas en la plej griza parto

## Situo 
Lipník situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Handlová-Prievidza. La lasta urbo troviĝas je 6&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1432 en formo *"Lypnek"*. En 1828 loĝis tie 192 vilaĝanoj en 28 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Lipník,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hársas 312 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1976-1990 Lipník perdis esti municipo, tiam ĝi apartenis al Chrenovec-Brusno. En 2001 vivis tie 488 homoj, (486 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo el la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Lipník sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Virtuala memoro

eta|250ra|La programo pensas ke ĝi havas grandan kvanton da apudaj adresoj; tamen en la realo la partoj kiujn ĝi uzas estas diserigitaj en la ĉefmemoron, kaj la neaktivaj partoj estas savitaj en diskan dosieron.
**Virtuala memoro** estas la nomo de teknologio uzata en komputiloj. Komputiloj funkciigas programon. Tiu programo bezonos komputilan memoron por funkcii, kaj efektivigi kion ĝi bezonas fari. Plej multaj komputiloj uzataj hodiaŭ povas fari pli ol unu agon samtempe, ili funkciigas pli ol unu programaro. Tio estas konata kiel plurtaska sistemo.

En tiu kazo, ĉiuj programoj aŭ programaroj kiuj funkcias samtempe en la komputilo partigas ties rimedojn. Komputilo ne havas pli da procesoroj aŭ da ĉefmemoro nur tial ke pli multe da programoj funkcias en ĝi.

Virtuala memoro estas la ideo, ke la programaro *vidas* *blokon de memoro* de difinita grando. La programaro povas uzi tiun memoron kiam ĝi vidas, ke ĝi taŭgas. Tiu bloko de memoro estas *virtuala* en la senco, ke ĝi devenas de malsamaj lokoj. Iuj povas esti en la ĉefmemoro de la komputilo, sed iuj ankaŭ povas esti sur la disko. La procesoro havas specialan eron, nomitan Aritmetika kaj logika unuo, kiu faras kelkajn el la transiroj inter programara memoro kaj sistem-rimedoj. Modernaj operaciumoj ankaŭ faras parton de la laboro.

Kiam programo provas aliri al bloko de memoro kiu ne estas en la memoro de la sistemo, tiu programo estas haltigata, kaj la memor-bloko estas alŝutata en la sistem-memoron. Kio estis en tiu parto de la memor-sistemo estas skribata sur la diskon. Tio estas kutime nomita paĝado.

Kelkaj komputilaj sistemoj, kiel la enkonstruitaj sistemoj, ne uzas virtualan memoron, ĉar ili bezonas tre rapidan respond-tempon, aŭ iun, kiu restas ĉiam la sama. Unu el la problemoj kun virtuala memoro estas ke malfacilas prognozi respond-tempon. Programaro kiu uzas parton de memoro kiu bezonas esti elŝutota el disko, havos malsaman respond-tempon ol alia kiu ne bezonas tion.

Kategorio:Komputiko
Blythe

**Blythe** estas urbo en okcidenta Usono, lime al Arizono. Ĝi situas oriente de Los-Anĝeleso, apartenas al la subŝtato Kalifornio kaj al ties kantono Riverside. Laŭ stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbo situas ĉe la koordinatoj 33,61° norde, 114,59° okcidente. 

Je ĉirkaŭ 13&nbsp;km de la urbo oni konstruas sunenergian centralon laŭ *Blythe Solar Power Project*, rande de la Mojave-dezerto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Nedožery-Brezany

**Nedožery-Brezany,** hungare **Nádasérberzseny** [nādaŝērberĵenj], germane **Untermauth-Bressenhau** estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Nedozery-Brezany situas en la plej griza parto

## Situo 
Nedožery-Brezany situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Žilina-Prievidza. La lasta urbo troviĝas je 5&nbsp;km-oj.

## Historio 
Nedožery-Brezany konsistas el 2 iamaj, sube menciitaj vilaĝoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nádasér 787, en Berzseny 682 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nedožery-Brezany 1857 homoj, (1801 slovakoj).

### Nedožery 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1242 laŭ tiama hungara ortografio *"Nadaser"*. En 1432 la husanoj, en 1673 kaj en 1678 Emeriko Thököly bruldetruis la vilaĝon. En 1787 loĝis tie 429 vilaĝanoj en 70 domoj, en 1828 559 vilaĝanoj en 80 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Nedozser* poste ĝi rericevis sian hungaran nomon pro la hungariga politiko.

### Brezany 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1267, en 1430 laŭ tiama hungara ortografio *"Berzen"*. En 1787 loĝis tie 446 vilaĝanoj en 65 domoj, en 1828 469 vilaĝanoj en 67 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Brezán*.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria el la 19-a jarcento en iama vilaĝo Nedožery
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Helena kaj Reĝo Kristo de 1409 en iama vilaĝo Brezany, en 1666 kaj 1748 renoviĝis
* malfrurenesanca paroĥo de 1700 en iama vilaĝo Brezany

## Eksteraj ligiloj 
* Nedozery-Brezany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Kategorio:Municipoj en Slovakio kun kunmetita nomo
Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo

La **Nacia Muzeo de Natura Historio** () (MNHN) estas grava franca organizaĵo pri naturaj sciencoj. La sidejo estas en la Ĝardeno de la Plantoj, sed ĝi havas aliajn ejojn en Parizo kaj en Francio. Ĝi estas unu el la plej grandaj muzeoj pri natura historio tutmonde.

Ĝiaj celoj estas konservi la kolektaĵojn, disvastigi konojn, science serĉadi, kaj instrui al studantoj.
 
Ĝi naskiĝis en 1635, sed tiam ĝi estis nomita Reĝa Ĝardeno, kaj nomiĝis per ĝia nuna nomo en 10-an de junio 1793, post la franca revolucio.

Gravaj biologiistoj laboris tie, kiaj Buffon, Lamarck, Théodore Monod ktp.

La kolektaĵoj de la muzeo estas pli ol 60 milionoj da specimenoj (plantoj, animaloj kaj mineraloj).

## Granda Galerio de Evoluo 

Paris 75005 Grande Galerie de l'Evolution 20070804.jpg|Ĝardena fasado de la Granda Galerio de Evoluo
Great gallery of evolution, Paris 1 July 2015.jpg|Interno de la Granda Galerio de Evoluo
MNHN grande galerie de l'Évolution 2014.jpg|Parado de afrikaj mamuloj
Gypaetus barbatus 01 by Line1.JPG|Remburita Ŝafgrifo (*Gypaetus barbatus*)
Giant squid (Architeuthis sanctipauli) replica in Muséum national d'histoire naturelle (France).jpg|Plastigita giganta kalmaro, 9 m longa, en la Galerio de Evoluo    

## Vidu ankaŭ
* Bestoĝardeno
* Botanika ĝardeno
* Ĝardeno de la Plantoj (Parizo)
* Zoologia parko de Parizo
* ''Muséum d'Histoire Naturelle de Rouen''
* Natura historio
* Listo de naturhistoriaj muzeoj

## Eksteraj ligiloj 
*   

 

Kategorio:Muzeoj en Parizo
Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
Kategorio:Naciaj muzeoj en Francio
Kategorio:5-a arondismento de Parizo
918 Itha

'*918 *Itha'''* estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la inan antaŭnomon "*Itha''" sen konata kialigo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Vár (distrikto)

**Vár** estas la 1-a distrikto de Budapeŝto. La loknomo signifas: fortikaĵo, fakte tiu distrikto enhavas la tutan fortikaĵon en Buda, la ĉirkaŭaĵon (aparte menciitaj *Tabán*, *Víziváros* (=akva urbo), *Krisztinaváros* (=Kristina-urbo), *Vérmezö* (=sangokampo), *Városmajor* (=biencentro de urbo), montoj Gellért kaj Nap (=Suno).
eta|dekstra|200ra|Blazono de la 1-a distrikto
eta|dekstra|200ra|Loko de la 1-a distrikto

## Bazaj informoj 
* poŝtkodoj: 1011-1016
* areo: 3 km²

## Situo 
Distrikto Vár situas centre de la ĉefurbo laŭ dekstra bordo de Danubo sur montoj.

## Historio 
Jam la prahomo vivis tie. Post la tatara invado ekde 1242 fortikaĵo konstruiĝis, kiu baldaŭ iĝis sidejo de la hungaraj reĝoj. La fortikaĵo iĝis kerno de la 1-a distrikto.

## Trafiko 
* Funikularo de Budapeŝto
* aŭtobusoj

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo kun la Reĝa Palaco, interne Hungara Nacia Galerio kaj Historia muzeo
* citadelo
* Palaco Sándor
* Palaco Lánchíd
* Palaco Vigadó de Buda
* Telefonia Muzeo
* Fiŝista Bastiono
* Tutlanda Biblioteko Széchenyi
* Hungara Tutlanda Arkivo

## Preĝejoj 
eta|dekstra|250ra|Muzeo pri Historio de Muziko
eta|250ra|dekstra|Kalvinana preĝejo (Víziváros)
* romkatolika Preĝejo de Ĉieliro de Maria el la 13-a jarcento en la centro de la fortikaĵo
* romkatolika, parte baroka Kirko Elizabeto de Hungario (Víziváros) de 1716
* romkatolika Preĝejo de Sankta Anna (Vár) de 1762 en kvartalo Víziváros
* romkatolika baroka Kirko Vundoj de Sankta Francisko (Víziváros) de 1741 ĉe Danubo
* romkatolika baroka Kirko Katarina de Aleksandrio (Budapeŝto) de 1836
* romkatolika Preĝejo de Maria de la Neĝo (Budapeŝto)
* ruina Preĝejo de Mario Magdaleno (Vár)
* Kalvinana preĝejo (Víziváros) de 1896
* Luterana preĝejo (Vár) de 1846
* romkatolika kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) en la Historia Muzeo (iam kapelo de la reĝoj)

## Ĝemelkomunumoj 
*  1-a distrikto de Vieno, Aŭstrio
*  Capestrano, Italio
*  Carouge, Svislando
*  Lendava, Slovenio
*  Marlow, Anglio
*  1-a distrikto de Bratislavo, Slovakio
*  1-a distrikto de Prago, Ĉeĥio
*  Regensburg, Germanio
*  Székelyudvarhely, Rumanio
*  Senta, Serbio

Kategorio:Distriktoj de Budapeŝto
Albaladeĥo

250px|eta|Loko de la provinco de Ciudad Real en Hispanio
**Albaladeĥo** (*Albaladejo*, hispane, el la araba *alBalat* (la vojo)) estas vilaĝo apartenanta al la komarko Campo de Montiel (Kampo de Montjel) en la hispana provinco Ciudad Real (Ziŭdad Real', *Reĝurbo*), en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *albaladejeños*. La censita populacio en 2010 estis de 1.506 loĝantoj kaj la denseco estas de 30,77 loĝ/km².

## Situo 
Alange estas situa en la suda parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kamparo de Montiel en la plej sudorienta parto de la provinco de Ciudad Real, je altitudo de 1000 m; je 118 km el Ciudad Real, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 48,94 km². La geografiaj koordinatoj estas 38°37′04.11″ N 2°48′29.55″ Ok.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Ciudad Real

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Ciudad Real
Kategorio:Provinco de Ciudad Real
919 Ilsebill

'*919 *Ilsebill'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al "*Ilsebill''", unu rolulino en la fabelo "Fiŝkaptisto kaj lia edzino" de la fratoj Grimm.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Safrankardelo

La **Safrankardelo** (***Spinus siemiradzkii***, iam *Carduelis siemiradzkii*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj. Hans von Berlepsch kaj Władysław Taczanowski nomigis la specion en 1883 laŭ la nomo de Dro. Joseph Siemiradzkii kiu kolektis kelkajn specimenojn ĉe Guayaquil kelkajn jarojn antaŭe. Kelkaj sciencistoj konsideras la Safrankardelojn kiel raso de *C. magellanicus*, sed fakte ili estas pli rilataj al la Ruĝa kardelo ol iu ajn alia kardelo. 

Ĝi troviĝas en marborda areo de sudokcidenta Ekvadoro (Manabí, Guayas kaj Loja) kaj tre malgranda areo de la najbara nordokcidenta Peruo (Tumbesio). Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, duonaridaj arbustaroj kaj urbaj areoj (kun vidaĵoj en Gvajakilo, la plej granda ekvadora urbo), en altitudoj el marnivelo al 750 aŭ 800 m. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. Temas pri tre rara specio kaj malofta ankaŭ aŭ eĉ ne ekzistanta en kaptiveco kaj komuna nur en du areoj. Estas nur 2,500-10,000 individuoj, kun malpliiĝanta populacio en maletenda teritorio de ĉirkaŭ 18,400 km

Ĝi estas malgranda kardelo mallongvosta, tre brilkolora nigraflava. La ĝenerala koloro estas simila al tiu de aliaj sudamerikaj kapuĉaj kardeloj, sed tiu estas nekonfuzebla pro siaj **safrankoloraj brusto, pugo kaj subvosto**. Temas pri specio kun seksa duformismo, tiele la masklo havas tre nigrajn kaj kontrastajn kapon, voston kaj flugilojn kun la kutimaj flavaj flugilzonoj videblaj kun formo de T ripoze. La dorso estas oliveca kaj la vosto estas flava en bazoflankoj. La subaj partoj estas tre flavaj. La ino estas simila, sed iom pli senkolora kun iom oliveca kapo kaj pli blankeca suba ventro.

Estas specio simila al la Kapuĉa kardelo, kiu estas pli oliveca dorse, dum la Safrankardelo estas pli flava, kiel la komuna nomo sugestas.

Iloi estas iom nomadecaj, depende de deciduaj arbaroj, de humidaj sezonoj kaj ĉefe de la influo de la marfluo El Niño. Ili videblas en grupoj de ĝis 30 individuoj. La nesto estas konstruita en densa foliaro de arbo aŭ arbusto kiel tasforma de 8 cm de diametro kaj profundo de 5 cm. Ĝi estas konstruita de herberoj kaj radiketoj ekstere kaj de pli fajnaj radiketoj kaj vegetala lanugo interne. La ovodemeto okazas 7 al 8 tagoj post la seksumado kaj la ino demetas 3 al 4 blublankecajn ovojn kun brunaj kaj nigraj makuletoj. Kovado daŭras 12 al 13 tagoj. La ino ne kovovarmigas plu la idojn post la 12a tago post la nasko. La elnestiĝo okazas post 17 aŭ 18 tagoj. La ino estas manĝigata de la masklo dum la kovado.

La Safrankardelo manĝas grenojn de herboj, de floroj, de kardoj, de malgrandaj insektoj kaj de beroj. Ili manĝas eĉ surgrunde kaj alte en arboj.

## Referencoj 
* Angle, priskribo, distribuo, ekologio, mapo kaj bildo  Konsultita la 24an de oktobro 2010
* BirdLife International 2004.  Spinus siemiradzkii. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 28an de januaro 2018.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Dikbeka kardelo

La **Dikbeka kardelo** (***Spinus crassirostris***, iam *Carduelis crassirostris*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj.

Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Ĉilio kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj altaltitudaj arbustaroj de 3,000 al 4,000 m.

## Aspekto 
Ĝi estas unu el la  plej grandaj kardeloj, 14 cm longa. La ĝenerala koloro estas simila al tiu de aliaj sudamerikaj kapuĉaj kardeloj, sed tiu estas nekonfuzebla pro sia tre **fortika, larĝa kaj dika helgriza beko** (pli ol ĉe iuj ajn aliaj kardeloj), kio nomigas la specion kaj laŭ la komuna nomo kaj laŭ la latina scienca nomo kie *crassirostris* signifas “de dika beko”. Ĝi estas flavnigra kardelo 14 cm longa. Temas pri specio de seksa duformismo. La masklo havas nigrajn kapon kaj kolon. La dorso estas oliveca. Estas flavaj la subaj partoj kaj la kolumo. Estas nigraj la flugiloj kun tre markata flava flugilstrio; estas nigra ankaŭ la vosto kun flavaj areoj baze. La ino estas iom pli senkolora kaj ne havas nigran kapon.

Ŝajnas simila al la Flavpuga kardelo (*Spinus uropygialis*) kaj malfacilas diferencigi ilin en naturo. Tamen deproksime la flava koluma strio kaj la granda beko, pli longa kaj larĝa de la Dikbeka kardelo, diferencigas ilin. Tamen nematuruloj diferenceblas nur pro la bekogrando.

## Subspecioj 
Estas du agnoskataj subspecioj nome:
* *Spinus crassirostris amadoni* - sudorienta Peruo
* *Spinus crassirostris crassirostris* - suda Bolivio, centra Ĉilio, okcidenta Argentino

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Spinus crassirostris. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de januaro 2018.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Defio

**Defio** (angle *challenge*, france *défi*, germane *Herausforderung*) estas
# nesuperebla aŭ nur tre malfacile superebla obstaklo, kaj
# la aserto al iu, ke li ne kapablas superi la asertanton en konkurso.

Laŭ la teorio de la hungardevena psikologo Mihály Csíkszentmihályi pri fluo en psikologia senco, por la motivigita kaj koncentrita plenumo de tasko necesas ke tiu tasko prezentas pli-ol-averaĝan personan defion kaj bezonas pli-ol-averaĝan kapablon. En 1997, la sciencisto publikigis la grafikaĵon bildigitan dekstre: La diagramo bildigas la rilaton inter la de la individuo perceptata defio de tasko kaj la perceptata propraj kapablo. La centro de la grafikaĵo, kie la sektoroj renkontiĝas, reprezentas la individue averaĝajn nivelojn de defio kaj kapablo. Ju pli for de tiu centro troviĝas individua sperto, des pli intensa estas la percepto de la mensa stato reprezentata de la diverskoloraj sektoroj.

## Notoj 
Kategorio:Psikologio
Nevidzany (distrikto Prievidza)

**Nevidzany,** hungare **Nevigyén** [nevidjEn], germane **Newitschen** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Nevidzany situas en la plej griza parto

## Situo 
Nevidzany situas sub monto Magura 1141 m-ojn alta, fine de sakovojo el Liešťany. Prievidza troviĝas je 20&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1229 en formo *"Nywg"*. En 1828 loĝis tie 411 vilaĝanoj en 60 domoj. En 1887 kaj en 1924 incendioj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nevigyén 471 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nevidzany 312 homoj, (308 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nevidzany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Mjela plilongigo

eta|en la jena sekco de homa cerbo la mjela plilongigo estas signita per la nombro 5
La **mjela plilongigo** (latine *medulla oblongata*) estas la plej suba parto de la cerbo. Ĝi apartenas al la cerba trunko (latine *truncus cerebri*) kaj do al la centra nerva sistemo.

La mjela plilongigo konsistigas la "mjelan cerbon" (latine *myelencephalon*) kaj en anatomiaj terminaroj ankaŭ latine estas nomata *bulbus medullae spinalis* ("spina mjela bulbo") aŭ *bulbus cerebri* ("cerba bulbo"). Kune kun la malantaŭa cerbo (latine *metencephalon* ĝi konsistigas la "romban cerbon" (latine *rhombencephalon*). Ne precize eblas vidi la suban limon de la mjela plilongigo al la mjelo: Laŭ difino la supra limigo de ĝi estas la cerba ponto (latine *pons cerebri*) kaj la suba limigo la disbranĉiĝo de la unua spina nervo el la mjelo. La en sekcoj videbla liga linio inter ambaŭ duonoj de la mjela plilongigo estas latine nomata *raphe* kaj konsistas precipe el kruciĝantaj nervaj fibroj.

Kategorio:Cerbo
Kategorio:Homa anatomio
Cerba trunko

eta|la cerba trunko rozkolore markita en grafikaĵo pri la homa cerbo. Latinaj priskriboj (la esperantajn nomojn vidu tekste).
La **cerba trunko** - latine *truncus cerebri* - estas la parto de la cerbo (latine *cerebrum*) ekde la meza cerbo (latine *mesencephalon*) suben, sen konsidero de la cerbeto (latine *cerebellum*). La cerba trunko apartenas al la centra nerva sistemo.

Al la cerba trunko apartenas:
* la meza cerbo (latine *mesencephalon*), konsistanta el *crura cerebri* ("cerbaj kruroj"), *tegmentum mesencephali* ("tegmento de la meza cerbo") kaj *tectum mesencephali* ("kovraĵo de la meza cerbo")
* la cerba ponto (latine *pons cerebri*) kaj
* la mjela plilongigo (latine *medulla oblongata*).

La anatomio de la cerba trunko dum la evoluo de la homa specio relative malmulte ŝanĝiĝis, dum aparte la antaŭa cerbo (latine *prosencephalon*) forte pluevoluiĝis.

La diversaj partoj de la cerba trunko plej bone videblas ĉe sia antaŭa ("ventra") flanko.

## Notoj 
Kategorio:Cerbo
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Besta anatomio
Nigra humuro

al la forgeso" estas ekzemplo de nigra humuro en Barcelono.]]
 en Georgio, Usono kiu legas "Sakstrato", kreante morbide humuran vortludon.]]
**Nigra humuro** estas humuro, kiu en satira, moka aŭ senrespekta maniero traktas temojn kutime rigardatajn kiel seriozaj kaj ne ŝerce traktindaj, ekzemple krimoj, malsano kaj morto, tiel ke la humura trakto al neŝerca observanto povas efiki malrespektige kaj makabre, en ekstrema kazo terurelvoke. Ofte nigra humuro fokusigas temojn aparte pridiskutatajn en la koncerna socio. Nigraj humuraĵoj ofte uzas paradoksajn retorikajn teĥnikojn.

Ne malofte nigraj humuraĵoj iĝas la temo de akraj sociaj konfliktoj, kies luktantoj malsamopinias pri la demando ĉu estas morale permesate ridindigi tiun aŭ jenan seriozan temon aŭ ĉu ne. Aparte tiaj konfliktoj fortas rilate al religiaj, seksaj kaj tragikaj temoj.

En **nigra komedio** estas kutime elementoj de ironio aŭ eĉ fatalismo, kaj oni ne konfuzu ĝin kun kruda komedio, kiu ĉefe celas ŝoki la publikon; aŭ rompante la tabuon, faru malĝentilajn ŝercojn. Inter la plej ofte portretitaj temoj en nigra humuro estas gravaj temoj, kiel ekzemple morto, malsano, milito, malriĉeco, memmortigo, rasismo kaj seksperforto.

Nigraj humuraĵoj bone ilustras la opinion esprimitan fare de la psikiatro kaj psikoterapiisto Sigmund Freud, ke ŝercoj interalie estas uzataj kiel ventilo por ebligi publikan trakton de socie tabuigitaj temoj.

## Diferencigo 
Kontraste al ŝercoj de "malsana humuro" (angle *sick comedy* aŭ germane *kranker Humor*), la celo de nigra humuro estas ne nur ŝoki la publikon per teruriga prezento de temo, sed pensigi kaj ja malgraŭ la tema seriozeco amuzi: Ŝercoj tiam kalkuliĝas nigra humoroj, kiam ili enhavas satiran elementon kaj surprizan, ŝercan finon pli ol nur ŝokan.

Ŝercado pri si mem en danĝera situacio, ekzemple tuj antaŭ ekzekutiĝo per mortpafo aŭ pendumo, foje estas nomata "pendumeja humoro".

## Historio 
Nigra komedio akiris popularecon en Usono en la 50-aj kaj la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento. Unu el la unuaj, kaj eĉ la plej elstara el ili, estis la satiro de Stanley Kubrick *Doktoro Strangelove* de 1964, kiu traktis la temon de amasdetruaj armiloj en komika maniero. Aliaj elstaraj ekzemploj de nigra komedio estas la filmoj *Mad Little Shop* (1960), *Serial Mother* (1993) kaj  *Very Bad Things* (1998). Filmistoj apartenantaj al la ĝenro de nigraj komedioj inkludas: Stanley Kubrick, Wes Anderson, David Lynch, la fratoj Coen, John Waters, Luis Buñuel, Trey Parker, Sam Raimi, Tim Burton, Danny Boyle, Quentin Tarantino, kaj Terry Gilliam.

## Esperanta literaturo 
En la esperantlingva literaturo ekzemple la satira gazeto La Kancerkliniko, kaj en ĝi aparte la verkaĵoj de la desegnisto *Serge Sire*, ekde la jaro 1976 traktas nigran humuron, en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj ankaŭ iuj diverstitolaj katalunaj publikaĵoj eldonataj de protestemaj kaj ŝokemaj junuloj, ekzemple la desegnisto *Arnau Torras*.


Kategorio:Psikologio
Kategorio:Humuro
Nitrianske Sučany

**Nitrianske Sučany,** hungare **Nyitraszucsány** [njitrasuĉAnj], germane **Sutschan** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Nitrianske Sučany situas en la plej griza parto

## Situo 
Nitrianske Sučany situas fine de tre mallonga sakovojo el ĉefvojo. Prievidza troviĝas je 15&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1249 en formo *"Zucsan"*. En 1828 loĝis tie 1011 vilaĝanoj en 145 domoj. Apude oni minadis marmoron. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyitraszucsány 998 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nitrianske Sučany 1224 homoj, (1213 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Filipo kaj Sankta Jakobo de 1737, en 1794 renoviĝis
* klasikisma kapelo omaĝe al Johano Nepomuko de 1823
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1746
* kapelo omaĝe al Dipatrino (Sepdolora) el la 18-a jarcento
* kolono pri Sankta Triunuo el la 18-a j.c.

## Eksteraj ligiloj 
* Nitrianske Sučany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Nitrianske Pravno

**Nitrianske Pravno,** hungare **Németpróna,** germane **Deutschproben** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis **Nemecké Právno**. Ankoraŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.

## Situo 
Nitrianske Pravno situas laŭ ĉefvojo Prievidza-Žilina, fine de fervojo el Prievidza. Tiu urbo troviĝas je 10&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko kaj bronzepoko. Poste keltoj, pragermanoj, avaroj kaj slavoj vivis tie. Germanaj ministoj fondis setlejon en la 12-a jarcento, kiu estis jam urbo laŭ dokumento en 1430. Dum la kontraŭ-Habsburgaj tempoj la urbo plurfoje detruiĝis. En 1827 incendio okazis. En 1866 Németpróna perdis esti urbo kaj iĝis grandvilaĝo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Németpróna 2366 homoj, (germanoj en majoritato, slovakoj kaj hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nitrianske Pravno 3134 homoj, (2957 slovakoj, 94 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* proksime sur montopinto Vyšehrad (829 m alta) restaĵoj de burgo el la bronzepoko
* ĉefplaco kun mezepokaj domoj
* iama renesanca urbodomo el la 17-a jarcento, nun muzeo pri la germaneco
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto proksimume el 1400, en 1715 rekonstruiĝis, en la 19-a kaj 20-a jarcentoj renoviĝis
* kapelo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) el la 19-a jarcento
* golgoto de 1934

## Famuloj 
En la iama Németpróna naskiĝis:
* hungara abato Béla Bresztyenszky
* hungara jezuito Ede Jacobi Lányi
* kemiisto József Loczka
* numismatikisto, profesoro József Weszerle
* hungara skulptisto József Damkó.

## Ĝemelkomunumo 
*  Hanušovice, Ĉeĥio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
924 Toni

'*924 *Toni'''* estas granda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon "*Toni''", virina antaŭnomo sen precizita kialigo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Nitrianske Rudno

**Nitrianske Rudno** (hungare *Divékrudnó* germane *Windischruden*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Nitrianske Rudno situas laŭ rojo kaj akvorezervujo, laŭ flankovojoj. Prievidza troviĝas je 14&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1275 en formo *"Ruda"*. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Divékrudnó 326 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1924 Kršťanová Ves aliĝis al tiu vilaĝo kaj la nova loknomo iĝis Nitrianske Rudno. En 2001 vivis tie 1900 homoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1816
* sinagogo el la 19-a jarcento
* akvorezervujo de 1958

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
CBC News

**CBC News** estas novaĵkanalo de CBC Television, kanada anglalingva novaĵkanalo.
Eblas ricevi tiujn informojn ankaŭ en Usono per kabla sistemo.

## Eksteraj ligiloj
* CBC Televido
* CBC TTT-ejo de *Radio-Canada Corporate*
* Video pri la nova grafismo (2006) de CBC
* CBC-televido ĉe Youtube

Kategorio:Televidkanaloj en Kanado
2-a distrikto de Budapeŝto

La 2-a distrikto de Budapeŝto estas administra unuo en la hungara ĉefurbo. Ĝia parto estas la fama **Rózsadomb** [rOzadomb], kiu estis/estas ŝatata loĝloko de riĉeguloj. Tiu urboparto estas pulmo de la ĉefurbo.

La loknomo Rózsadomb signifas: monteto pri rozo. Tio devenas el la turka regado, kiam turko kultivis tie rozojn. Apartenas al tiu distrikto iamaj vilaĝoj kaj aliaj loĝlokoj *Adyliget*, *Kurucles*, *Lipótmező* (=kampo de Leopoldo), *Pasarét* (herbejo de paŝao), *Hűvösvölgy*, *Máriaremete*, *Újlak,* Pesthidegkút, montoj *Hárshegy* kaj *Szemlőhegy*.
eta|dekstra|200px|Loko de la 1-a distrikto

## Bazaj informoj 
* poŝtkodoj: 1021-1029
* areo: 36&nbsp;km²
* loĝantaro: 88100

## Situo 
La distrikto situas centre kaj norde de la ĉefurbo laŭ dekstra bordo de Danubo sur montoj. La plej altaj montoj estas: Hármashatár-hegy (495 m), Hárs-hegy (454 m), Vihar hegy (453 m), Felső-Kecske-hegy (443 m) kaj Látó-hegy (376 m). La nomdonanta Rózsadomb estas nur monteto preskaŭ apud Danubo.

## Historio 
Post formiĝo de la ĉefurbo Rózsadomb kaj ankaŭ Pasarét iĝis luksa zono. La ceteraj partoj estis ŝatataj ekskursejoj, sed nuntempe la tuta distrikto luksiĝas. En tiu distrikto funkcias la plej granda vendejego, 11 bazlernejoj, 2 muzikaj lernejoj, 10 infanĝardenoj kaj 6 gimnazioj.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstra|250px|Administrejo de la distrikto
[eta|250px|dekstra|Banejo Lukács lukAĉ]
* Maŭzoleo de Gül Baba, viva pilgrimloko de turkoj
* 2 kavernoj
* luksaj loĝdomoj laŭ stilo Bauhaus
* Sinagogo en Buda
* ekskursejoj
* Preĝejo de Sankta Antonio (Pasarét)
* Preĝejo de Vizito de Maria (Budapeŝto) en loĝkvartalo Újlak
* Kirko Vizito de Maria (Pesthidegkút)
* Kirko Sankta Spirito (Remetekertváros)
* grekokatolika Preĝejo Sankta Floriano (Budapeŝto)

## Ĝemelkomunumoj 
*  Mosbach, Germanio
*  distrikto Zoliborz en Varsovio, Pollando
*  Finike, Turkio

Dosiero:CivertanzsinagogaIIker.jpg|Sinagogo
Dosiero:CivertanZugligetiSzent Család-plébániatemplom.jpg|Romkatolika preĝejo, kie rifuĝintaj germanoj kolektiĝis dum disfalo de GDR
Dosiero:Civertanmariaremetei templomIIker.jpg|Kermesa preĝejo
Dosiero:Pasaréti téri templom.jpg|Moderna preĝejo de Sankta Antonio (Pasarét)

Kategorio:Distriktoj de Budapeŝto
Sándor Szathmári Pap

**SZATHMÁRI PAP Sándor** (satma:ri) estis hungara presisto naskita en Koloĵvaro en 1697 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de januaro 1745. 

## Kariero
Pap Sándor Szathmári studis en Koloĵvaro. Li dungiĝis al la presejo Brewer de Lőcse, sed poste li laboris en 1726 en Amsterdamo, en 1727 en Franekero, en 1729 en Utrecht. En 1731 li transprenis la direktadon de la presejo de la kolegio de Koloĵvaro. Li estis unu el la plej erudiciaj hungaraj presistoj.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Alexandre Schaumasse

**Alexandre SCHAUMASSE** (naskiĝis en 1882 en Saint-Quay-Portrieux, mortis 1958 en Vichy) estis franca astronomo Li laboris en la observatorio de Nico.

Li malkovris la periodan kometon 24P/Schaumasse la

kaj la ne-periodajn kometojn C/1913 J1 (Schaumasse) la

kaj C/1917 H1 (Schaumasse) la ,
* La asteroido 1797 Schaumasse,

## Noto kaj referencoj
Sámuel Szatmárnémeti

**SZATMÁRNÉMETI Sámuel**, Szathmár-Németi (satma:rne:meti) estis hungara reformita teologia profesoro, filozofia verkisto naskita en Satmaro la 10-an de aŭgusto 1658 kaj mortinta en Koloĵvaro la 17-an de decembro 1717.

## Kariero
Szatmárnémeti komence studis en sia naskiĝurbo kaj poste en Koloĵvaro de 1675, en 1679 en Debreceno. Li studis ankaŭ en 1680 en Utrecht kaj en Lejdeno, en 1682 en Franeker. En Koloĵvaro li estis profesoro pri filozofio. Li disvastigis la ideojn de Descartes. En 1693 oni invitis lin ĉedoma instruisto de Apafi la 2-a. En 1695 li denove instruis. Li heredigis sian bibliotekon al la kolegio.

## Verkoj
* *Metaphysica Contracta* (1696).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon
Jenő Szávai

**SZÁVAI Jenő** (savai) estis hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita en Adămuş la 3-an de septembro 1923 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de junio 1984. 

## Kariero
Szávai translokiĝis Hungarion en 1940. En 1944 li estis laborservulo, en 1945 militkaptito de usonanoj. De 1949 li estis oficisto de la Hungara Radio, de 1949 ĵurnalisto de de la MTI (*Magyar Távirati Iroda*, Hungara Telegrafa Oficejo). Inter 1959 kaj 1963 li estis raportisto de la MTI en Bukareŝto, redaktoro ĝis 1966, direktisto de la centra sekretariejo de la MTI ĝis 1977.

## Verkoj
**Bukarest és környéke* (vojaĝa gvidlibro, Bp., 1966); 
**A román tengerpart* (Bp., 1966).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Londona kinofestivalo

La **Londona kinofestivalo** aŭ **Londona filmfestivalo**, kies oficiala nomo estas ***The Times BFI London Film Festival***, estas kinofestivalo, kiu okazas ĉiujare fine de oktobro aŭ komence de novembro. Ĝia ĉefa premio estas la *Sutherland Trophy*. Ĝi estas organizata de la British Film Institute kaj subtenita de la gazeto *The Times*.

## Gajnintoj 
### 2004 
* *The Sutherland Trophy*: *Tarnation* de Jonathan Caouette
* 'The Satyajit Ray Award*: *The Woddsman* de Nicole Kassell

### 2005 
* *The Sutherland Trophy*: *Eläville ja kuolleille* de Kari Paljakka
* *The Satyajit Ray Award*: *Pavee Lackeen: The Traveller Girl* de Perry Ogden

### 2006 
* *The Sutherland Trophy*: *Red Road* de Andrea Arnold
* *The Satyajit Ray Award*: *La Vie des autres* (La vivo de aliuloj) de Florian Henckel von Donnersmarck

### 2007 
* *The Sutherland Trophy*: *Persepolis* de Marjane Satrapi kaj Vincent Paronnaud
* *The Satyajit Ray Award*: *California Dreamin' * de Cristian Nemescu (postmorte)

### 2008 
La festivalo okazis de la 15-a ĝis la 30-a de oktobro 2008.
* *The Sutherland Trophy*: *Tulpan* de Sergei Dvortsevoy
* *The Satyajit Ray Award* *Pranzo di ferragosto * de Gianni Di Gregorio

### 2009 
La festivalo okazis de la 14-a ĝis la 29-a de oktobro 2009.
* *The Sutherland Trophy*: *Ajami* de Jacques Audiard
* *The Satyajit Ray Award'':

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la londona filmfestivalo 

Kategorio:Filmfestivaloj
Kategorio:Kulturo en Londono
Limba sistemo

eta|la limba sistemo markita ruĝe en diagramo pri la homa cerbo
La **limba sistemo** estas funkcia unuo de la cerbo, kiu servas por la prilaboro de emocioj kaj por la ekesto de agaj impulsoj.

Fakuloj ankaŭ atribuas al ĝi iujn intelektajn povojn. La vidpunkto atribui iujn cerbajn funkciojn nur al la limba sistemo sen konekto al la resto de la cerbo nuntempe konsideratas ne plu aktuala: aliaj korteksaj kaj ne-korteksaj strukturoj de la cerbo havas grandegan influon al la limba sistemo. La ekesto de emocioj kaj de agaj impulsoj do ĉiam komprenendas kiel kunago de multaj partoj de la cerbo kaj ne atribueblas sole nur al la limba sistemo.

La sistemo ankaŭ respondecas pri la elŝuto de endorfinoj, enkorpaj opiedoj, en la sangocirkulan sistemon.

## Historio 
La anatomia nomo enkondukiĝis en 1878 fare de la sciencisto Paul Broca, kiu difinis la ekziston de "limba lobo" en la cerbo. La nomo "limba" devenas de la latina vorto *limbus* („rando“), ĉar la cerbaj strukturoj de la sistemo konsistigas duoblan randan ringon ĉirkaŭ la bazaj ganglioj kaj la talamo. La sciencisto *Paul D. MacLean* en 1952 kreis la nomon "limba sistemo" kaj ankaŭ inkluzivis la "migdalan nukleon" (*amygdala*) al kiu funkcia unuo.

Ekde la 1990-aj jaroj la koncepto de "limba sistemo" estas pli kaj pli kritikata inter fakuloj. Unuflanke sciencistoj kiel *Rolf Kötter* kaj *Niels Meyer* (1992) atentigas pri la fakto ke ne ekzistas sendepende mezurebla kaj ĝenerale akceptita difina kriterio - ĉu funkcia ĉu anatomia - kie ekzakte komenciĝas kaj kie finiĝas la limba sistemo. Kiel respondo al tiu kritiko iuj aliaj sciencistoj proponis la koncepton de "plivastigita limba sistemo (angle *extended limbic system*), kiu povus ankaŭ inkluzivi funkcii najbarajn partojn de la kortekso kaj de la cerba trunko. Aliflanke sciencistoj esplorantaj pri la neŭronaj bazoj de la emocioj, ekzemple *Joseph LeDoŭ*, atentigas pri tio, ke emocioj ne estas fikse lokigeblaj fenomenoj, sed ke tute diversaj neŭronaj strukturoj povas kaŭzi ekzemple la senton de angoro aŭ dependecon de psike influaj substancoj. Tial ne ekzistu pravigo por la koncepto de limba sistemo kiel "bazo" de la emocioj.

## Anatomio 
La strukturoj de la limba sistemo konsistigas duoblan randan ringon ĉirkaŭ la bazaj ganglioj kaj la talamo.

La sistemo konsistas precipe el (nekompleta listigo):

* la "hipokampo"
* la "fornikso" (*fornix*)
* la "mampinta korpo" (*corpus mamillare*)
* la "giro zonoforma" (*gyrus cinguli*)
* la "migdala nukleo" (*amygdala*)
* la antaŭaj-ventraj nukleoj (*nuclei anterioventrales*) ĉe la talamo

Ĉiuj el tiuj eroj havas gravajn funkciajn ligojn al stiraj centroj en aliaj partoj de la cerbo.

## Perturboj de la limba sistemo 
Iuj mensaj malsanoj kaŭziĝas pro perturboj de la limba sistemo aŭ pli specife de la migdala nukleo. Inter tiuj malsanoj probable estas neeblo juĝi emociajn situaciojn, amnezio, do la parta aŭ kompleta perdo de la memorkapablo, posttraŭmataj stresaj perturboj, narkolepsio, aŭtismo, depresio, fobioj kaj la "sindromo Urbach-Wiethe" (fake ankaŭ latine nomata *lipoidproteinosis* aŭ *hyalinosis cutis et mucosae*).

Kategorio:Cerbo
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Besta anatomio
925 Alphonsina

'*925 *Alphonsina'''* estas mezgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la kataluna astronomo Josep Comas i Solá elde Barcelono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *oficiale'' la reĝon Alfonson la 10-an "la Saĝulo" (1221 - 1284), kiu instigis la antaŭeniron de la sciencoj en Kastilio kaj Leono, sed aludas ankaŭ al la reĝo Alfonso la 13-a de Hispanio, tiam reganto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Josep Comas i Solá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1920
Utaha Teritorio

La **Teritorio de Utaho** estis organizita kiel inkluziva teritorio de Usono kiu ekzistis de la 9a de septembro 1850, ĝis la 4a de januaro 1896, kiam la fina etendo de la teritorio estis aliĝinta al la Unio kiel la subŝtato (*state*) de Utaho.

Kategorio:Historio de Utaho
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1850
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1896
926 Imhilde

'*926 *Imhilde'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Imhilde''", estas virina antaŭnomo sen precizita kialigo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1920