Alma Karlin

**Alma Maximiliana KARLIN** (naskiĝinta la  en Celje (iame nomata Cilli), mortinta la  en Pečovnik apud Občina Štore, nun Slovenio) estis germanlingva aŭstra-hungara kaj jugoslavia verkistino, etnografo, poeto, ĵurnalistino, tradukistino, poliglotino, mondvojaĝantino, kolektanto, teozofo, spiono kaj esploristino. eta|450px|Itineroj de KarlinŜi famiĝis en la periodo inter la du mondmilitoj kiel la plej legata germanlingva vojaĝverkistino. Alma Karlin vojaĝis kvin kontinentojn en la 1920-aj jaroj malgraŭ severa handikapo.

Kvankam ŝi estis nomumita por la Nobel-premio pri Literaturo (1933) fare de la sveda verkistino Selma Lagerlöf, tamen ŝi restis dum la komunista periodo (1945-1991) malbone konata. Tiu malbona konateco okazis ĉar en la tiutempa Regno Jugoslavio, la mondvojaĝanto estis konsiderata suspektinda kaj ĉar ŝi parolis kaj verkis en la germana, kaj malgraŭ ke ŝi estis la sola germanlingvanino en Celje kiu malkaŝe kontraŭbatalis la naziojn, sed ŝi ankaŭ malkaŝe kondamnis komunismon.

## Vivo 
Post infaneco kun malsanoj la filino de frue mortinta aŭstra oficiro kaj instruistino. Kvankam Alma estis de slovena deveno, la hejma lingvo estis la germana, kio tiutempe estis ofta fenomeno, precipe ĉar ambaŭ ŝiaj gepatroj estis ŝtatoficistoj en la aŭstra-hungara regno. Alma kreskis en medio en kiu la germana lingvo dominis, sed konsideris sin plejparte aŭstra, prefere ol etne germana aŭ slovena.

Ŝi trapasis la ekzamenon pri instruista kapableco jam en la aĝo de 18 jaroj por la lingvoj angla kaj franca. En 1908 ŝi forlasis la domon de siaj gepatroj kaj ekiris al Londono kie ŝi vivtenis ŝin kiel tradukistino kaj instruistino de la germana. Tie ŝi ankaŭ studis la norvegan, svedan, danan, anglan, francan, hispanan, italan kaj rusan kaj lernas la ĉinan, la japanan kaj la sanskriton kie ŝi studis etnologion kaj natursciencojn. Reveninte hejmen ŝi fondis lingvolernejon kaj verkis eseojn, artikolojn kaj romanojn. En 1919 ŝi revenis hejmen, al Celje, kiu jam estis parto de la Regno de Jugoslavio.

Inter 1919 kaj 1927 ŝi entreprenis vojaĝon tra la tuta mondo de kiu ŝi alportis multon interesan kiu videblas hodiaŭ en muzeo en Celje. Dumvojaĝo ŝi konfrontiĝis al neĉesanta monomanko, ofta malsato, perdo de komenca naiveco koncerne pacon interrasan kaj rolon virinan. Kaŭzo de reveno estis la informo pri malsaniĝo de la patrino. Ŝi ankaŭ konatigis novajn aferojn kaj esplor-rezultojn etnologiajn hejme - sed ankaŭ ekmalsaniĝis pro la longaj itineroj. Ekde 1932 ŝi kunvivis kun sia sveda amikino, helpantino kaj ilustristino Thea Gamelin por havi la ŝancon esti sendita al Bari (Italio), kiu estis jam kontrolita de la britoj tiutempe, sed la komunistaj gerilanoj ne permesis al ŝi fari tion.

Ĝis la fino de la milito, ŝi vivis en Dalmatio, post kiu ŝi moviĝis reen al Zagrad. Tamen ŝia vilao estis konfiskita de la ŝtato kaj ŝi devis vivi en tre modestaj kondiĉoj en la vilaĝeto Pečovnik apud Celje kune kun ŝia sveda kunulino Thea Schreiber-Gamelin.

## Verkaro 
Ŝi aŭtoris pli ol 37 librojn kaj multaj ŝiaj artikololoj, poemoj, notskriboj, noveloj kaj skizoj ankoraŭ ne estas publikigitaj.Kune kun tradukoj ĝis nun aperis 78 ŝiaj verkoj. Multaj el ŝiaj verkoj ankoraŭ devas esti publikigitaj; la plej multaj el ili estas konservitaj en la Nacia kaj Universitata Biblioteko de Slovenio kaj en la Ŝtata Biblioteko de Berlino.

Ŝi postlasis pli ol 500 poemojn, pli ol 40 manuskriptojn, multajn plenskribitajn notlibrojn, kolekton de templokantoj el la tuta mondo, ŝtofkolekton, artaĵojn, armilojn, oraĵojn, konkojn, herbariojn. Kelkaj el ŝiaj verkoj ankaŭ estas interesaj de etnologia perspektivo ĉar ŝi zorge priskribis la kulturojn de malsamaj popoloj.
* *Mein kleiner Chinese*, Dresden, Verlag Deutsche Buchwerkstätten, 1921, nova eldono Berlino: Hofenberg, 2021, ISBN 978-3-7437-3867-6
* *Einsame Weltreise (Soleca mondvojaĝo)*, 1928; eldono 1932 (Digitalisat) Nova eldono: Berlino: AvivA, [2019], ISBN 978-3-932338-75-5
* *Im Banne der Südsee*, 1930. Nova eldono: Berlino: AvivA, [2020], ISBN 978-3-932338-78-6
* *Drachen und Geister*, Berlin, Frundsberg Verlag, 1930
* *Der Götze*, 1931
* *Mystik der Südsee*, Berlin-Lichterfelde, Hugo Bermühler Verlag, 1931
* *Der Todesdorn*, 1933
* *Windlichter des Todes*, Leipzig, Hesse und Becker Verlag, 1933
* *Into-Yo-Intec*, 1934
* *Tränen des Mondes*, 1935
* *O ioni San*, Vroclavo, Heydebrand Verlag, 1936
* *Vier Mädchen im Schicksalswind*, Leipzig, Grethlein & Co., 1936
* *Kleiner Frühling*, Leipzig, Max Möhring Verlag, 1937
* *Der blaue Mond*, Leipzig, Max Möhring Verlag, 1938
* *Der Becher des Vergessens*, Leipzig, Max Möhring Verlag, 1938
* *Erlebte Welt, das Schicksal einer Frau. Durch Insulinde und das Reich des weißen Elefanten, durch Indiens Wunderwelt und durch das Tor der Tränen*, Verlag Wilhelm Köhler, Minden i. W./ Berlin/ Leipzig, ĉ. 1938
* *Ein Mensch wird auf dem Weg zur Weltreisenden*, Berlin, AvivA, [2018], ISBN 978-3-932338-69-4

## Poligloto 
Aldone al ŝia denaska lingvo la germana, ŝi lernis 14 fremdajn lingvojn interalie dum ŝi studis en Graz, Parizo kaj Londono. Ŝi ellernis ankaŭ Esperanton.

En 2021/2022, la Weltmuseum Wien prezentis ekspozicion pri Alma M. Karlin kunlabore kun la regiona muzeo de Celje.

## Literaturo 
* (germana) Milan Dekleva, *Die Weltbürgerin.* Romano pri Alma Karlin, tradukita el la slovena fare de Klaus Detlef Olof;kun postparolo de Jerneja Jezernik, Klagenfurt am Wörthersee : Drava, 2017, ISBN 978-3-85435-836-7.
* (germana) Marijan Pušavec, Jakob Klemenčič, *Alma M. Karlin – Weltbürgerin aus der Provinz*, traduko el la slovena fare de Erwin Köstler, Bahoe Books, Wien 2020

## Referencoj 
## Rilataj artikoloj 
Vojaĝverkisto

Gertrude Bell

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri ŝi en Celje
* Verkaro ĉe projekto Gutenberg
* Mojiceja Bonte, *Alma - La mondo antaŭ la hejma sojlo*

Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Jugoslavaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Etnologoj
Kategorio:Vojaĝliteraturo
Kategorio:Feministoj
Kategorio:Ĵurnalistoj
Kategorio:Tradukistoj
Kategorio:Pedagogoj
Kategorio:Pacistoj
Kategorio:Poliglotoj
Kategorio:Slovenaj verkistoj