open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Canmore

eta|maldekstra|250ra|Ĉefstrato en Canmore
eta|maldekstra|250ra|Montaro Tri Fratinoj vidataj el Canmore
**Canmore** estas urbeto en Alberto (Kanado) kun 11.442 daŭraj loĝantoj (laŭ municipa censo de 2005) kaj 3.790 nedaŭraj loĝantoj. Ĝi troviĝas tuj oriente de la mondfama Nacia Parko Banff, ĉ. 110&nbsp;km okcidente de Kalgario kaj tuj norde de la regiono Kananaskis. La urbeto situas en la Valo Bow, tiel nomata laŭ la Rivero Bow kiu ĝin trafluas. Ĝia monta pejzaĝo konatiĝas unuavice pro la Monto Tri Fratinoj tuj sude de la urbo.

## Evoluo 
Canmore estas inter la plej grandaj urbetoj de Alberto, eĉ pli granda ol pluraj urboj de ĉi tiu provinco. Zorgoj pro la kreskado de ĉi-urbo meze de la protektita tereno de nacia kaj provinca parkoj kaŭzis ke la urba konsilantaro leĝe limigis estontan kreskadon; oni atendas ke la urbeto atingos maksimuman evoluon post la kompletiĝo de la domaroj SilverTip kaj Three Sister Mountain Village iam inter 2015 kaj 2020. La klimato de Canmore estas relative milda kompare kun la plej multaj regionoj de Kanado, kun temperaturoj en la plej malvarmaj tagoj meze nur -8 C kun tre malalta humideco kaj someroj varmaj kaj sekaj; oni diras ke ĉi tiu regiono havas 330 tagojn da suno ĉiujare (meze). Turistoj vizitas la regionon pro la bela pejzaĝo kaj bonegaj eblecoj por sportado. Oni povas promeni de unu finaĵo de la urbo ĝis la alia dum horo: la urbetcentro estas unu longa vojo ĝenerala konata kiel "Ĉefa Strato" (kvankam sur iuj mapoj ĝi portas la nomon "8-a Strato"). Oni povas aŭte atingi Canmore dum 20 minutoj de Banff, dum horo de Kalgario kaj ĉ. kvar horoj de Edmontono.

Multaj kinofilmoj filmiĝis proksime al Canmore, inter ili Brokeback Mountain, Open Range, The Edge, Legends of the Fall, Shanghai Noon, Mystery Alaska, Snow Dogs, kaj la pilota epizodo de la televizia serio Everwood. La urbeto ankaŭ konatiĝis pro la forpasinta John Morgan de la Royal Canadian Air Farce kaj lia lakona karaktero "Mike from Canmore".

Inter la sovaĝaj bestoj en la ĉirkaŭaĵo de Canmore estas kojotoj, sciuroj, kanadaj cervoj, leporoj, kaj diversaj birdoj.

## Nordia Centro de Canmore 
La Nordia Centro de Canmore provizas mond-rangajn vojetojn por uzado de transgrundaj skiistoj, montbiciklistoj, kaj migrantoj. Ĝi havas la statuson de provinca parko, kaj ĝin administras la registara agentejo Alberta Development.

### Vintra Olimpiko de 1988 
En Canmore oni konstruis instalaĵojn por la Vintra Olimpiko 1988 en kiu oni okazigis la konkursojn de transgrunda skiado kaj biatlono. Oni renovigis la instalaĵojn en 2005 por la Alberta Centjara Mondĉampioneco de transgrunda skiado. La Centro gastigas naciajn trejnadojn por la kanadaj teamoj por biatlono kaj transgrunda skiado; aldone ĝi provizas instalaĵojn por somera kaj vintro sporto al la ĝenerala publiko.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de la Urbeto 
* Nordia Centro de Canmore 

Kategorio:Kanada Rok-Montaro
Kategorio:Urbetoj en Alberto
Kategorio:Kalgaria Regiono
Kategorio:Vintra Olimpiko de 1988
Valea Seacă (Sânzieni)

**Valea Seacă (Sânzieni)** - jen rumane, prononco , hungare **Kézdiszárazpatak**, [KEZdisarazpatak] - estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sânzieni.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 882 loĝantojn (hungaroj), en 1992 687 (hungaroj). 

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1311. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék *).
 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Stâna

Stâna estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Stâna (Socond) estas vilaĝo en Distrikto Satu Mare.
*Stâna (Zalău) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
Vlădeni

eta|altdekstre=1.3|Vlădeni
**Vlădeni** [vlədenj] ( vlede:nj, germane: **Wladein**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Codlea. En 1910 ĝi nombris 1 272 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 884 (rumanoj, 2,6% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1570. Ĝi estis rumana vilaĝo. En 1658 la turkaj-tataraj militistoj detruis ĝin. En la jaroj 1717-1719 la triono de ĝia loĝantaro pereis pro pesto. En la 17-a kaj 19-a jarcentoj ĝi estis la bieno de la urbo Braŝovo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Fogaras (reĝa departemento) vármegye*). Administre ĝi apartenas al Dumbrăviţa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Reismo

**Reismo, Konkretismo**- (latine *"res"*- aĵo, objekto). Termino kreita de Tadeusz Kotarbiński. Reismo estas ekzemplo kaj unu el versioj de nominalismo. Ĝi rigardas nur estojn konkretajn, uzeblajn, realajn. Oni distingas reismon ontologian kaj metodologian:
***Reismo ontologia**: laŭ ĝi ekzistas nur objektoj kompreneblaj kiel estoj tempspacaj, do objektoj lokiĝitaj en tempo kaj spaco. Konforme kun reismo ne ekzistas estoj abstraktaj kiel ekzemple: ecoj, rilatoj, proprietoj, aroj, nombroj, incidentoj ktp.
***Reismo metodologia**: postulas tian konstruaĵon de lingvo, ke ĉia senca esprimo devas rilati al aĵoj kiel ekzemple *Tra Parizo transfluas Sekvano*. Laŭ Kotarbiński tia uzado povas ŝanĝi en hipostazado.

Kategorio:Filozofio
Neagra

Neagra estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Neagra (Dezna) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Neagra (Lunca Bradului) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
Neagra (Dezna)

**Neagra (Dezna)** [njagra] (hungare: **Kisfeketefalu**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 414 loĝantojn (rumanoj), en 1992 203 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad vármegye). Administre ĝi apartenas al Dezna.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Grubendorf

**Grubendorf** estas la germana nomo de du vilaĝoj en Rumanio:
* Ceuaș en distrikto Mureș
* Ocnișoara en distrikto Alba
Sălard (Bihor)

**Sălard** [səlard] (hungare: **Szalárd** [salArd]) estas komunumo en Rumanio norde de Oradea. Administre apartenas al ĝi Hodoş, Sântimreu.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 2 404 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 2 715 (rumanoj, 59% hungaroj). 
## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Szalárd apartenis al Hungario (*Bihar*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*László Bárdos (30-a de majo 1897 - Budapest, 21-a de septembro 1960): ĵurnalisto, rakontanto. 
*Katalin Gábor (n. 22-a de septembro 1928): aktorino.
*Noémi Lujza Fried (n. 12-a de majo 1974): redaktorino, poetino.
*László Jakkó (1781 – ? , 1833): militverkisto.
*Gusztáv Molnár (n. 20-a de novembro 1948): filozofia verkisto, politologo.
*János Szalárdi (ĉirkaŭ 1616 aŭ 1617 - 3-a de aŭgusto 1666): historiverkisto.
*Árpád Varga (historiisto) (1-a de aŭgusto 1951 - Mezőtelegd, 12-a de novembro 1994): historiisto

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Kreisch

**Kreisch** estas la germana nomo de
* pluraj riveroj nomataj Körös en Hungario kaj Rumanio
* vilaĝo Criș en Rumanio
Ady Endre (Căuaș)

**Ady Endre**, **Mecențiu** hungare: **Adyfalva**, pli frue **Érmindszent**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Carei. En 1910 ĝi havis 789 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 175 (rumanoj, 53 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy vármegye*). Administre ĝi apartenas al Căuaș.

En Ady Endre naskiĝis la samnoma poeto kaj lia frato Lajos. Antaŭ alpreni la nomon de sia fama filo la vilaĝo nomiĝis hungare Érmindszent kaj rumane Mecențiu aŭ Eriu-Mețenț.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Komunumoj pri *Ĉiuj Sanktuloj* en Hungara reĝlando 
## Renomaj personoj 
* Endre Ady: poeto, publicisto, novelisto.
* Lajos Ady: literaturhistoriisto, pedagogia verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Veterfuĝo

Sub **veterfuĝo** oni en la ornitologio komprenas la kapablon de multaj birdoj travivi malfavorajn vetersituaciojn per evitforflugoj. Ĝenerale tiun kapablon havas nur partmigrantoj (Frugilego (*Corvus frugilegus*), Griza turdo (*Turdus pilaris*), Verda fringo (*Carduelis chloris*), Ruĝgorĝulo (*Erithacus rubecula*) kaj aliaj), dum aliaj specioj (ekzemple Eŭropa alciono (*Alcedo atthis*), Turstrigo (*Tyto alba*)) ne kapablas fuĝi kaj pro tio en tre severaj vintroj suferas enormajn perdojn.

Veterfuĝoj okazas plej ofte ene de sektoro de la ĉefa migradodirekto, respektive kontraŭ tiu direkto. Birdoj vivantaj en iom grandaj altoj fuĝas vertikale en la valojn, ekzemple Tikodromo (*Tichodroma muraria*) aŭ Prunelo (prunella collaris*))  
Apusoj (*Apus apus'') en malfavoraj veterkondiĉoj  forlasas eĉ dum la kovotempo sian kovoregionon. La  idoj dum tiu tempo falas en specon de malsat-torporon, en kiu ili, depende de la grasprovizoj, povas transvivi ĝis du semajnoj.

Kategorio:Ornitologio
Kruĉo

**Kruĉo** estas vazo por trinkaĵoj kun tenilo, kruĉo ne havas kovrilon. Kruĉoj ekzistas el ligno, terakoto, porcelano, peltro, metalo aŭ vitro. Por malsamaj trinkaĵoj ekzistas malsamaj kruĉoj, ekzemple bierokruĉo. Drinki bieron el kruĉoj estas forta tradicio en Eŭropo, aparte en Germanio kaj apudaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* Taso
* Glaso
* Glasingo
* Laktokruĉeto
* Bolkruĉo
* Tekruĉo
* Vazo
* Pokalo
* Kaliko
* Ĵaro

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri kruĉo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Produktado de ceramika kruĉo 

Small pottery factory in Modra 05.JPG| Argilo estas metita sur turnema rondo
Small pottery factory in Modra 06.JPG| kaj ĝi komenciĝos iom post formiĝi unue en formon de simpla ujo.
Small pottery factory in Modra 08.JPG | Iom post iom estas aldonata karakteriza, sube ŝvelita formon de kruĉo 
Small pottery factory in Modra 09.JPG | kaj fine oni formos supre beketon por elverŝado 
Small pottery factory in Modra 10.JPG| Post sekigo pli poste oni algluos tenileton.
Small pottery factory in Modra 18.JPG| Oni kolorigos ĝin.
1-DSC 0139-1.jpg| Kaj post bruligo la rezulta produkto estas en la mondo. Ĉi tie temas pri tipa reprezentanto de ceramiko el Modra.

## Referencoj 
Kategorio:Trinkujoj
Nazareto

**Nazareto** aŭ **Nazaret** (;  an-Nāṣira) estas urbo en la norda regiono de Israelo en la historia Galileo. Ekde la mezepoko loĝis tie ĉefe arabaj kristanoj.

Kune kun la apuda urbo **Nazaret Illit** (, *Supera Nazareto*) Nazareto havis ĉirkaŭ 120.000 loĝantoj en 2005. En Nazerat Illit loĝas ĉefe judoj kaj en Nazareto ĉefe islamanoj kaj kristanoj.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Nazareto havas specifan signifon, ĉar oni rigardas ĝin probabla naskiĝloko de Jesuo, laŭ kelkaj historiistoj kaj elstaraj ekzegezistoj eĉ el kristana flanko, kiuj atribuas la elekton de Betlehemo kiel naskiĝloko elpensitan de la unua kristanoj por apliki al Jesuo la profetaĵo de Miĥa kaj lin ligis al la opiniataj Davidaj renomo kaj bonŝancaro.

Ĉar en la antikveco neniu antaŭkristana dokumento parolas kaj aludas vilaĝon “Nazareto”, kreiĝis emo inter kelke da bibliesploristoj ke Nazareto estis elpensita por igi pli laŭvera la surkruca skribaĵo de Pilato: NAZORAIOS tradukita “Nazarenus = NAZARETANO” anstataŭ “NAZOREO” aŭ por pravigi “nazareno” per kiu Jesuo estis nomata en novtestamentaj dokumentoj. Sed oni kontraŭopinias ke troas la mencioj en la evangeliaj sinoptikoj por tion indukti: fakte la vorto “Nazarth” aperas en Luko 1,26 (loko de la Anunciacio), 2,4 (vilaĝo de kie ekiras la Jesua familio), 2,39 (kien revenis post la puriĝo el la templo), 2,51 (kie Jesuo kreskis), en Mateo 2,21 (kie la Jesua familio iras loĝi reveninte el Egiptujo); en Marko 1,9 (de kie Jesuo eliras por ekbapti kaj baptiĝi, 4,13 (de kie Jesuo eliras por komenci predikadon); La tri sinoptikoj, krome, sammaniere rakontas la malsukceson de predikanta Jesuo en Nazareto. En Johano (1,45) Natanaelo montras malŝaton por la vilaĝo Nazareto.

Hodiaŭ Nazareto estas unu el la plej gravaj pilgrimejoj de la sankta lando. Tie, kie staris la domo de Maria kaj kien venis la anĝelo, nun leviĝas katolika baziliko 20-jarcenta, kies nomo estas Baziliko de la Anunciacio. Ĝi portas la surskribon *Hic verbum caro factum est* - *Tie ĉi la vorto iĝis karno*.

## Konataj lokanoj 
* Azmi Bishara, israel-araba politikisto

## Ĝemelaj urboj 
Nazareto:
* 25px Neubrandenburg, Germanio

Nazaret-Illit:
* 25px Klagenfurt, Aŭstrio
* 25px Leverkusen, Germanio (ekde 1980)
* 25px Alba Iulia, Rumanio
* 25px Ĉernivco, Ukraino
* 25px Győr, Hungario
* 25px Kikinda, Serbio
* 25px Kołobrzeg, Pollando
* 25px Saint-Étienne, Francio
* 25px Tucumán, Argentino

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de Nazareto (angle) 
* retejo de Nazaret-Illit (angle)
Noktovazo

eta|Du noktovazoj
**Noktovazo** estas poto por fekaĵo kaj urino. Iam oni uzis malnovajn, ne plu kuirtaŭgajn potojn aŭ kaserolojn. Sed ekzistis kaj ekzistas ankaŭ industrie fabrikitaj noktovazoj el vitro, argilo, porcelano, plasto aŭ metalo.

Oni uzis noktovazojn kiam la necesejoj troviĝis ankoraŭ eksterdome kaj do malfacile atingeblis nokte. Kutime la noktovazo estis sub la lito aŭ en noktoŝranketo apud la lito, uzita dum la nokthoroj kaj malplenigita frumatene. Post uzo la noktovazo estis granda fetorkialo kaj ĉar oni ofte malplenigis, sed nur malofte purigis ĝin, ĝi povis kaŭzi infektojn.

Dum la mezepoko, pro manko de kanalizoj oni kutime malplenigis la noktovazon ĵetante la enhavon tra la fenestro en la straton, de tempo al tempo sur malbonvenajn gastojn aŭ neviditajn preterpasantojn. La literaturo plenas pri tiaj rakontoj.

Hodiaŭ oni daŭre trovas noktovazojn en malsanulejoj kaj maljunulejoj. Oni ankaŭ uzas ĝin ofte por infanoj kiuj ankoraŭ ne kapablas uzi necesejon senhelpe.

Noktovazojn oni ŝatas hodiaŭ kiel ŝercaĵoj aŭ kolektindaĵoj.

En kelkaj francaj regionoj oni kutimas servi al novaj geedzoj en la nokto post la geedziĝfesto supon aŭ trinkaĵon - pli-malpli difineblan - en noktovazo.

Kategorio:Ujoj
Karnatako

**Karnatako** ( *Karnataka*) estas sudokcidenta subŝtato de Barato. Ĝi estis kreita de la Barata registaro en 1956, kiam multaj novaj ŝtatoj estis kreitaj laŭ lingvaj linioj. La oficiala lingvo de Karnatako estas la Kanara lingvo.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Bengaluro, unu el la plej gravaj Barataj urboj, kun pli ol 6 milionoj da loĝantoj.

Karnatako estas unu el la plej industriigitaj ŝtatoj en Barato, kaj Bengaluro estas unu el la plej grandaj produktantoj de mensvaroj. Tamen, la plejmulto de la loĝantaro restas ligita al kamparaj aktivaĵoj.

## Grandaj Urboj 
(Stato: Popolnombrado 2011)

## Geografio 
* Riveroj Kaveri kaj Kriŝno

## Lingvoj 
* kannada lingvo - 66.3%
* urduo - 10.5%
* teluga lingvo - 7.0%
* marata lingvo - 3.6%
* tamila lingvo - 3.6%
* tulua - 2.8%
* hindia lingvo - 2.6%
* konkani - 1.5%
* malajala lingvo - 1.3%
* aliaj lingvoj - 0.8%

## Demografio 
Laŭ statistikaj donitaĵoj (de 2001) vivas tie 52 milionoj 850 562 loĝantoj.

Sur km² estas 275.6 personoj, 33.98% loĝas en urboj.

83% konfesas hinduismon, 11% islamon, 4% kristanismon, 0.78% - ĝajnismon, 0.73% - tibetan budhismon

## Vizitindaj lokoj 
* Devenantaj de la 14-a jarcento ruinoj de urbo Hampi, troviĝanta en la Monda heredaĵo de Unesko
* Setlejoj de tibetaj rifuĝintoj (establitaj en la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento) kun temploj troveblaj nur en norda Barato kaj Tibeto
* Grandiozaj konstruaĵoj en urboj de la norda subŝtato (Bijapur, Bidar kaj Gulbarga)
* Ĉannapatna, urbo de ludiloj
* Nacia Parko Bandipur

## Kulturo 
* Jakŝagana

## Konindaj personoj 
* Wanda Dynowska, pola-barata teozofino, popularigantino de hinduismo kaj tibeta budhismo

## Vidu ankaŭ 
* Nilgirio
* Amr̥tavarṣiṇi

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Registaro de Karnatako

Kategorio:Karnatako
Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Alfredo Di Stéfano

**Alfredo di Stefano** (naskiĝis la 4-an de julio de 1926 en Bonaero) estas argentina eksfutbalisto kaj futbala trejnisto. Li partoprenis kun la argentina, kolombia kaj hispana naciaj futbalteamoj. Apud Ferenc Puskás, li faris *Real Madrid*-n unu el plej bonaj teamoj de la mondo dum la 1950-aj jaroj.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Amerika Pokalo

eta|
La **Amerika Pokalo** (portugale kaj hispane *Copa América*) estas futbala ĉampionado inter naciaj teamoj de Sudameriko organizitaj en la kontinenta konfederacio CONMEBOL de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia FIFA. Ĝi originale nomiĝis la **Sudamerika Ĉampionado** (hispane, *Campeonato Sudamericano*) ĝis 1967. Ekde 1993, nacioj de aliaj kontinentoj ludis en la pokalo, ĉefe Meksiko kaj aliaj teamoj de Nordameriko, sed ankaŭ Japanio de la azia konfederacio AFC en 1999. Argentino kaj Urugvajo estas la plej sukcesaj teamoj en la pokala historio, kun po 15 ĉampionecoj. Brazilo havas 8 ĉampionecojn, kaj gajnis 4 de la finaj 5 turniroj, sed neniu alia nacio havas pli ol 2 ĉampionecojn.

## Amerika Pokalo 
### Sudamerika Ĉampionado 
Kategorio:Futbalaj konkursoj
Kategorio:Futbalo en Sudameriko
Daniel Passarella

**Daniel Alberto Passarella** (naskiĝis la 25-an de majo de 1953 en *Chacabuco*, Bonaera Provinco) estas eksfutbalisto kaj trejnisto. Nuntempe li trejnas la teamon de *River Plate*. Li estis mondĉampiono de futbalo en 1978 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Gabriel Batistuta

**Gabriel Omar BATISTUTA** (naskiĝis la 1-an de februaro de 1969 en *Reconquista*, *Santa Fe*) estas argentina eks-futbalisto. Li partoprenis kun la argentina nacia teamo en la futbalajn mondĉampiadojn de 1994, 1998 kaj 2002. Li gajnis Amerikan pokalon dufoje, 1991 kaj 1993.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Mario Kempes

**Mario Alberto Kempes** (naskiĝis la 15-an de julio de 1954 en *Belville*, Kordobo) estas argentina eksfutbalisto kaj ĵurnalisto.

Li estis mondĉampiono de futbalo en 1978 kun la argentina nacia teamo.

Kempes, Mario
Kempes, Mario
UBA

La tri-litera kombinaĵo **UBA** povas signifi la jenajn:

***uba** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ubá**, brazila urbo en la subŝtato Minas-Ĝerajso
*Rivero Ubá en Brazilo
*mallongigo de Universitato de Bonaero
Durham (Norda Karolino)

**Durham** estas urbo en la centra nordo de Norda Karolino. Ĝi estas la administra centro de Konteo Durham kaj sidejo de tri universitatoj: Universitato Duke, Centra Universitato de Norda Karolino kaj Nord-Karolina Lernejo de Natursciencoj kaj Matematiko.

La urbo estis fondita en 1853 kiel fervoja bazo kaj nomita laŭ *Bartlett Durham*, kuracisto, kiu donis terenon al la fervoja kompanio.

## Servoj
* Internacia Asocio por Preskaŭ-mortaj Studoj

Kategorio:Urboj de Norda Karolino
Mihăieni

**Mihăieni** jen rumane, prononco [mihəjenj], hungare **Krasznamihályfalva**, germane **Michelsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Tăşnad (Tasnád, Trestendorf, Trestenburg). Administre ĝi apartenas al la komunumo Acâş (Ákos, Fürstendorf).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 757 loĝantojn (hungaroj), en 1992 554 (67% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1380. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
* György Beretzky (Zilah, 1807 – Krasznamihályfalva, 1876): juristo, subprefekto

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Unimăt

**Unimăt** [unimət] (, ) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Tăşnad. Administre ĝi apartenas al Acâş (Ákos, Fürstendorf).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1044 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 606 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1297. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közőp-Szolnok, poste Szilágy).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Dindești

**Dindești** [dindeŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Marghita. Administre ĝi apartenas al la komunumo Andrid.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 429 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 837 (rumanoj, 25&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1324. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Famuloj 
En Dengeleg naskiĝis János Szabó (episkopo).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Portița

**Portița** [portica] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Carei. En 1910 ĝi nombris 483 loĝantojn (rumanoj), en 1992 248. Ĝia unua skriba mencio estis en 1270. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Tiream.

Portița situas ĉe la distrikta vojo DJ108M, kiu ligas ĝin al Tiream; tie estas ankaŭ la plej proksima fervoja stacio.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Comlăușa

**Comlăușa** [komləuŝa] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Negrești-Oaș. En 1910 ĝi nombris 944 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 852 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1378. Ĝis la 19-a jarcento ĝi estis rusina-hungara vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bătarci.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Tămășeni

**Tămășeni** [təməŝenj] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Satu Mare. En 1910 ĝi nombris 644 loĝantojn (hungaroj), en 1992 509 (92&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bătarci.

En la censo de 2002, 395 el la 468 loĝantoj (84,4&nbsp;%) deklaris sin etnaj hungaroj, la aliaj rumanoj.

Tămășeni situas ĉe la distrikta vojo DJ109M inter Bătarci kaj Halmeu.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Verda Masko

eta|dekstre|330ra|**Starantaj viroj de maldekstre**: 1. Arnošt Baláš, 2. s-ro Netík, 3 nekonatulo, 4. s-ro Lelek, 5. s-ro Hrubý**Starantaj virinoj de maldekstre**: 6. Věra Podhradská, 7. Jarka Navrátilová , 8. Jarka Čejková**Sidantaj virinoj de maldekstre**: 9. Věra Borská (gvidantino), 10. s-ino Netíková, 11. Vlasta Dvořáčková

**Verda Masko** estis amatora aktora grupo de la junulara Esperanto-klubo en Brno en la jaro 1952-1955.

En 1952 estis likvidita tutŝtata organizo de ĉeĥoslovakaj esperantistoj (ĉar la internacia lingvo de laboristaro devis esti la rusa), la poresperanta laboro restis nur en kluboj kaj rondetoj, sed la malfacilaj kondiĉoj kreskigis la entuziasmon. En Brno tiam aktivis ĉirkaŭ dudek junuloj, sed ankaŭ spertaj plenskreskuloj, kiel tradukanto Josef Vondroušek, muzikisto Vilibald Scheiber, operkantistino Věra Borská, plue Marie Adamcová, Arnošt Baláš kaj aliaj.

eta|maldekstre|220ra|**Starantoj de maldekstre**: 1. Vlasta Dvořáčková, 2. Jarka Čejková, 3. Jarka Navrátilová, 4. Věra Podhradská, 5. Věra Borská **Sidantoj**: 6. Vladimír Veselý (instruisto), 7. nekonata knabino
Věra Borská (naskiĝinta en 1927) instruis Esperanton en sia loĝejo varbinte junajn lernantinojn, kun kiuj ŝi fondis grupeton *Verda Masko* - la kolektivo preparis diversajn amuzajn programojn por la klubo, ekz. vesperojn de poezio kaj kantado, teatraĵojn kaj prezentis ilin ne nur en Brno, sed ankaŭ en Přerov, Ostrava, Olomouc k.a. urboj. En ilia programo estis ankaŭ teatraĵoj (*Andreo kaj drako* de Viktor Dyk, *Lasta viro* de František Xaver Svoboda k.a.). Ni rememoru kelkajn nomojn: Hana Bachtíková, Josef Cink, Jarka Čejková, František Frýbert, Olda Kaláb, Věra Kořínková-Novobilská, Jarka Novotná, Irena Petrželková, Věra Podhradská, D-ro Valjan, Milada Vondroušková, Jan Werner, poste Aleš Bednařík. Oferemaj gvidantinoj estis unue Drahomíra Chlubnová, poste Marta Lorková, Františka Fojtíková, Dáša Zorka kaj aliaj. Multaj el ili studis en Brno kaj post studado revenis al siaj hejmoj kaj tie plu aktivis en la movado.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la Esperantista klubo en Brno (1952-1968)

Kategorio:Esperanto-teatro
Muzikteorio

eta|Kvintociklo
eta|Melodio pezanta tri kvaronojn
**Muzikteorio** estas kampo de studado kiu esploras multajn diversajn elementojn de muziko, inkluzive de evoluigo kaj metodologio por analizi, aŭdi, kompreni, kaj komponi muzikon. Dum muzikologio povas inkludi ian aserton, kredon aŭ komprenon pri muziko, muzikteorio limigas sin je (1) diskutoj pri samtempa (aŭ dutempa) kazoj de specifa komponaĵo (aŭ komponaĵoj) kaj (2) abstraktaj muzikteoriaj aferoj.

## Vidu ankaŭ 
* Artoteorio
* Funkciteorio
* Muzika notacio
* Muzikpedagogio
* Tonmetado

## Eksteraj ligiloj 
* RowyNet Progresinta retvortaro de italaj muzikaj terminoj en kvar lingvoj: EN DE FR NL

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Muziko
Ghirișa

**Ghirișa** [giriŝa] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. En 1910 ĝi nombris 1 064 loĝantojn (hungaroj), en 1992 778 (89% hungaroj, 11% rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1367. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Administre ĝi apartenas al Beltiug.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Șandra

**Șandra** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Șandra (Beltiug) estas vilaĝo en distrikto Satu Mare.
*Șandra (Timiș) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
Bolda

**Bolda** (, ) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Satu Mare. En 1910 ĝi nombris 385 loĝantojn (rumanoj), en 1956 estis 510, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis . Ĝia unua skriba mencio estis en 1592. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Beltiug.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Șandra (Beltiug)

**Șandra** [ŝandra] (, germane: **Schandern**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. En 1910 ĝi nombris 592 loĝantojn (plejparte germanoj, malplimulte hungaroj), en 1992 207 (rumanoj, 13 % da hungaroj, malpli da aliaj etnanoj - romaoj kaj germanoj, plej multaj lastaj germanlingvanoj kun peza koro preparas sin por elmigrado), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Ĝia unua skriba mencio estis en 1316. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Beltiug.

En la censo de 2002, 56 el la 233 loĝantoj deklaris sin etnaj hungaroj, tio estis 24&nbsp;%. Pliaj 56 deklaris sin romaoj, nur ankoraŭ 12 germanoj. Pli ol 30&nbsp;% deklaris la hungaran sia precipa lingvo.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Gerăușa

**Gerăușa** [ĝerəuŝa] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. en Rumanio. Administre ĝi apartenas al la urba komunumo Ardud (hungare *Erdőd*, germane *Erdeed*), kaj estas parto de la distrikto Satu Mare kaj de la historia regiono Transilvanio. Laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare

Gerăușa estas voje atingebla nur tra Ardud, al kiu ĝin ligas la distrikta vojo DJ194D.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 849 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 661 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1424. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Ŝahriar

**Ŝahriar** estas fikcia rolulo el la rakontaro *Mil kaj unu noktoj*.
Li estas sultano, kies edzino adultis kun nigra sklavo. Konvinkite ke ne ekzistas fidela virino en la tuta mondo, la Ŝahriar decidas ke plu neniu virino trompos lin. Li do edziĝas ĉiun vesperon al virino kaj senkapigas ŝin la sekvan matenon. Nur Ŝehrazad kapablas kapti lin per rakontoj tiom interesaj, ke li volas aŭdi la sekvon la venontan vesperon. Tiel Ŝehrazad rakontas mil kaj unu rakontojn.

Kategorio:Fikciaj regnestroj
Kategorio:Roluloj de Mil kaj unu noktoj
Rătești (Satu Mare)

**Rătești** [rəteŝtj] (, germane: **Sakas**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. En 1910 ĝi nombris 859 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj), en 1992 770 (rumanoj, 14&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1423. La germanoj estis koloniigitaj en la 18-a jarcento. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Beltiug.

Tra Rătești pasas la nacia vojo DN19A inter Beltiug kaj Ardud.

## Famuloj 
En la iama Szakasz naskiĝis hungara jezuito Pál Napholcz.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Korpotemperaturo

**Korpotemperaturo** estas la temperaturo de homa aŭ besta korpo.

## Temperaturtabelo 
Jen kiel difiniĝas tabele la temperaturoj ĉe plenkreskulo (de homoj):

## Bestoj 
[eta|La korpa varmo de [strutoj laŭ termika fotilo]]
Ekzistas bestoj, kies korpotemperaturo varias laŭ la medio kaj tiel ŝparas energion (ĉefe reptilioj), kaj aliaj, inter ili birdoj kaj mamuloj, kiuj konservas konstantan korpotemperaturon.

Birdoj estas la bestoj, kiuj havas plej altajn temperaturojn – de 38 ĝis .

## Vidu ankaŭ 
* Ektoterma organismo
* Termoregulado

## Eksteraj ligiloj 
* Demandoj kaj respondoj pri korpotemperaturoj 
* Pri la korpotemperaturo de birdoj 

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Temperaturo
August Schleicher

**August SCHLEICHER** (; Esperantigite **Aŭgust Ŝlejĥer**) naskiĝis la 19-an de februaro 1821 en Meiningen; mortis la 6-an de decembro 1868 en Jena) estis germana lingvisto. Li estas fondinto de la genealogiarba teorio en la kompara lingvistiko kaj kune kun Franz Bopp vojpreparinto de la hindeŭropaj studoj.

August Schleicher esploris la interrilatojn de la hindeŭropa lingvaro. La komparan lingvistikon li vidis kiel parton de la naturscienco. Li difinis lingvon kiel naturan viveron, kies ŝanĝoj - simile al evoluo de biologiaj specioj, dependas de la leĝoj de la evoluismo. Surbaze de siaj esplorrezultoj li desegnis en aŭgusto 1853 unu el la unuaj genealogiaj arboj de la hindeŭropaj lingvoj. Oni rigardas la *Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen* (kompara gramatiko de la hindeŭropaj lingvoj) lia ĉefverko, en kiu li rekonstruis la hindoeŭropan pralingvon kaj eĉ verkis mallongan fabelon en tiu rekonstruita lingvo.

En 1864 li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio.

## Eksteraj ligiloj 
* The Linguistic Creation of Man: Charles Darwin, August Schleicher, Ernst Haeckel, and the Missing Link in Nineteenth-Century Evolutionary Theory  

Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Historiaj lingvistoj
Kategorio:Hindeŭropologoj
Roberto Abbondanzieri

**Roberto Abbondanzieri** (naskiĝis la 19-an de aŭgusto de 1970 en *Bouquet*, *Santa Fe*) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Bârsău de Sus

**Bârsău de Sus** [bırsəu de ĵos] () estas vilaĝo en Rumanio okcidentsudokcidente de Baia Mare. En 1910 ĝi nombris 1 575 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 975. Ĝia unua skriba mencio estis en 1470. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bârsău, kies sidejo ĝi estas.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Fabricio Coloccini

eta|Fabricio Coloccini
**Fabricio Coloccini** (naskiĝis la 22-an de januaro de 1982) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo. Li estas membron kaj kapitanon de la angla futbalklubo Newcastle United F.C.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Gabriel Heinze

**Gabriel Heinze** (naskiĝis la 19-an de aprilo 1978 en Crespo, provinco Entre Ríos) estas argentina futbalisto - estante ido de germana patro kaj de itala patrino. Li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 kaj en la Futbala Mondpokalo 2010 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino
Javier Saviola

**Javier Saviola** (naskiĝis la ) estas argentina futbalisto ludanta nuntempe por SL Benfica kiel avanulo. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino
Hernán Crespo

eta|dekstra|Hernán Crespo
**Hernán Crespo** (naskiĝis la 5-an de julio de 1975 en *Florida*, Bonaera Provinco) estas argentina futbalisto, sed estas ankaŭ ŝtatano de Italio. Li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo. Laŭ la stato de somero 2012 li estas membro de la itala futbalklubo *Parma FC*.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Carlos Tévez

eta|dekstra|Carlos Tévez
**Carlos Tévez** (naskiĝis la 5-an de februaro de 1984 en *Ciudadela*, Bonaera Provinco) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 kaj en la Futbala Mondpokalo 2010 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino
Friedrich August Wolf

**Friedrich August WOLF** (naskiĝis la 15-an de februaro 1759 en Hainrode; mortis la 8-an de aŭgusto 1824 en Marsejlo) estis germana klasikfilologo kaj fakulo pri malnovaj kulturoj.

## Vivo 
Friedrich August Wolf vizitis lernejon en Nordhausen. De 1777 li studis filologion en Göttingen kaj en 1779 iĝis instruisto en Ilfeld. En 1782 li estris la lernejo en Osterode, kaj de 1783 laboris kiel profesoro pri filologio kaj pedagogio en Halle. Post la fermo de la universitato de Halle fare de Napoleono, li iĝis en 1807 ano de la Scienca Akademio en Berlino. Li vojaĝis al Francio en aprilo 1824 kaj tie mortis.

## Verko 
Lia ĉefa verko estas *"Prolegomena ad Homerum"*, kie li esploras kritike la verkojn de Homero pri iliaj deveno kaj dubas pri la nura aŭtoreco de Homero. La scienco pri malnovaj kulturoj naskiĝis kiel universala disciplino danke al kunlaboro de Friedrich August Wolf, Wilhelm von Humboldt, Johann Wolfgang von Goethe und Friedrich Schiller. Laŭ Wolf, ankaŭ en edukado, la klasika filologio havu gravan rolon kaj helpu al harmonia formado de la homo.

## Verkoj 
* Friedrich August Wolf: *Antiquitäten von Griechenland.* Hammerde, Halle 1787.
* Friedrich August Wolf: *Darstellung der Alterthums-Wissenschaft.* Berlin 1807. (Nachdr. *Acta Humaniora.* Weinheim 1986) ISBN 3-527-17552-0
* Friedrich August Wolf: *Encyclopädie der Philologie*. Expedition d. Europ. Aufsehers, Leipzig 1831
* Friedrich August Wolf: *Kleine Schriften in lateinischer und deutscher Sprache.* Olms, Hildesheim 2003
** Bd. 1. Scripta latina. ISBN 3-487-12033-X
** Bd. 2. Deutsche Aufsätze. ISBN 3-487-12034-8
* Friedrich August Wolf: *Prolegomena to Homer. 1795*. Reclam, Leipzig [1908] (dt.)
* Friedrich August Wolf: *Prolegomena to Homer. 1795*. Princeton Univ. Press, Princeton, N.J. 1988. (engl.) ISBN 0-691-10247-3

Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj helenistoj
Kategorio:Germanaj antikvologoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro
Kategorio:Membroj de la Prusa Akademio de Sciencoj
Kategorio:Ilfeld
Kategorio:Esploristoj de Homero
Lionel Scaloni

**Lionel Scaloni** (naskiĝis la 16-an de majo de 1978 en Rosario) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino
Rodrigo Palacio

**Rodrigo Palacio** (naskiĝis la 5-an de februaro de 1982) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio kaj en la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo kun la argentina nacia teamo. La sportisto havas argentinan kaj hispanan ŝtatanecojn, kio permesas al li senobstakle ludi en konkursoj de klubaj teamoj en la Eŭropa Unio.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Javier Mascherano

eta|Javier Mascherano
**Javier Alejandro Mascherano** (naskiĝis la 8-an de junio de 1984) estas argentina futbalisto. Li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio, en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sudafriko, en la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo kaj en la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio kun la argentina nacia teamo. Matĉe li en la nacia teamoj de 2014 kaj 2018 rekoneblis per la nombro "14".

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
José Pekerman

**José Néstor Pekerman** (naskiĝis la ) estas argentina eksfutbalisto kaj trejnisto. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006 kun la argentina nacia teamo.

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Melk

**Melk** estas aŭstria urbo en federacia lando Malsupra Aŭstrio ĉe Danubo kaj ĉefurbo de samnoma distrikto.

eta|La centro de Melk
Sur roko ĉe Melk situas la fama monaĥejo Melk.

Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Kategorio:Distrikto Melk
Maxi Rodríguez

**Maximiliano Rubén Rodríguez**, nomata "**Maxi Rodríguez**" (prononco laŭ sistemo IFA , naskiĝis la 2-an de januaro de 1981 en Rosario) estas argentina futbalisto. Ekde la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''Newell's Old Boys'', kie li jam de 1999 ĝis 2002 komencis sian profesian futbalistan karieton – inter tiuj jaroj li profesiis en la pluraj aliaj kluboj de Anglio kaj Hispanio. Krome ekde la jaro 2003 li estas membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo, post kiam en 2001 li membris en la nacia teamo de sub 20-junuloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio, en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sudafriko kaj ankaŭ kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la argentina teamo atingis la duan pozicion. Matĉe li en la nacia teamo de 2014 rekoneblis per la numero "11".

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino
Baden

**Baden** estas nomo de:

## Lokoj 
* germana regiono Badeno (germane *Baden*), parto de Baden-Virtembergo
* germana urbo Baden-Baden, germane iam *Baden*, nun *Baden-Baden*
* aŭstra urbo Baden (Malsupra Aŭstrio) kaj la ĉirkaŭa distrikto
* svisa urbo Baden en Argovio kaj la ĉirkaŭa distrikto
** Baden (stacidomo) fervoja stacio en Baden (Argovio)

## Personoj 
* Olave kaj Robert Baden-Powell, pioniroj de skoltismo
* Baden Powell, gitaristo
Bekoklakado

Sub ***bekoklakado*** oni en la ornitologio komprenas instrumentosonon, kiun kelkaj birdoj generas per rapida batado de la pupra kaj malsupra bekeroj unu al la alia. Multaj Strigedoj disponas pri tiu voĉesprimo. Ankaŭ la Oriolo regas la bekoklakadon.

## Eksteraj ligiloj 
Schnabelknappen der Sumpfohreule (Wave-dosiero)

Kategorio:Ornitologio
Baden (Argovio)

**Baden** estas urbo en la svisa kantono Argovio kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero Limato, 25&nbsp;km de Zuriko. De la romia tempo ĝi estas konata varmakvobanejo, kio donis al ĝi la nomon ( = ban(iĝ)i).

## Geografio 
Baden situas ĉe la bordo de la rivero Limato. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo Vetingo la plej gravan industrian centron de la Kantono Argovio.

## Trafiko 
Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la Hispan-Panet-Fervojo, kiu konektis la urbon kun la Ĉefstacidomo Zuriko. Hodiaŭ  troviĝas sur la linioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Bazelo kaj de Zuriko al Berno kaj ankaŭ estas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3.

## Historio 
La romianoj konstruis setlejon (latine *vicus*) kun la nomo *Aquae Helveticae* (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de . En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro 1297 Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo, precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ekde la konkero de Svislando far Napoleono la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita Kantono Baden.

## Gravuloj 
* Cosmas Alder, komponisto kaj politikisto.

## Esperanto-Movado 
De 1923 ĝis 1933 ekzistis Esperanto-Societo Baden, kiun prezidis s-ro Alfred Elgg. En 1978 okazis en Baden la ĝenerala kunveno de Svisa Esperanto-Societo.

## Urboĝemeleco 
 (de 1991)

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Baden (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Baden

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Kuraclokoj de Svislando
Trip

**Trip** () estas vilaĝo en Rumanio norde de Seini. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bixad kaj al la distrikto Satu Mare, kaj estas parto de la historia kultura regiono Transilvanio.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 922 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 387 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1493. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario kaj estis parto de la departemento *Szatmár vármegye*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Aurél Anderkó (Terep, 14-a de oktobro 1869 – Budapest, 2-a de junio 1940): meteorologo, universitata profesoro.
* Zoltán Panek (22-a de januaro 1928 – 1-a de julio 2001, Budapest): verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Monaĥejo Melk

eta|Vido el sud-okcidento
**Monaĥejo Melk** (latine: *Abbatia Mellicensis*) estas benediktana monaĥejo supre de urbo Melk ĉe Danubo, en Malsupra Aŭstrio.

La monaĥejon en 1089 fondis margrafo Leopoldo la 2-a. La nunaj, tre ampleksaj barokaj konstruaĵoj estis konstruitaj inter 1702 kaj 1736 de la arkitektoj Prandtauer, Muggenast kaj Beduzzi. Temas pri la plej ampleksa monaĥeja ensemblo baroka de Aŭstrio. La suda alo, kun pompa marmora salono, longas pli ol 240 metrojn; la ĉefa akso de la komplekso eĉ 320 metrojn. Aparte vidinda estas la monaĥeja kirko kun freskoj de Johann Michael Rottmayr; la kirko, cilindro-volbaĵa salono kun kapelaj niĉoj kaj galerioj kaj 64 m alta tabur-kupolo, estas dediĉita al sanktaj Petro kaj Paŭlo.

La monaĥejon ŝparis la sekularigoj sub imperiestro Jozefo la 2-a (1780-1790), sed trafis aliaj ŝtataj preskriboj, ekzemple la altrudo de imperiestraj prebendaj abatoj, la fermo de la teologia lernejo kaj la translokado de la monaĥeja gimnazio al St. Pölten.

Fine de la 19-a jarcento la konstruaĵoj estis restaŭritaj, malgraŭ monaj problemoj. Post la "aligo" de Aŭstrio al Germanio en 1939 la naziaj regantoj fermis la gimnazion kaj konfiskis grandan parton de la monaĥejo por ŝtata supera lernejo. La dua mondmilito kaj la sekva okupacio ne esence damaĝis la monaĥejon.

Alikonstruado monaĥeja faritis de Jakob Prandtauer.

MELK
Kategorio:Distrikto Melk
Boinești

**Boinești** [bojneŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de la urbo Negrești-Oaș (hungare *Avasfelsőfalu*). En 1910 ĝi nombris 762 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 estis 1 713, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis . Ĝia unua skriba mencio estis en 1490. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bixad.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Babța

**Babța** [babca] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bogdand (hungare: **Bogdánd**, germane: **Bodendorf**, foje ankaŭ *Bogendorf*).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1088 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 estis 1053, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1383. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).

## Famuloj 
En la iama Bábca naskiĝis hungara pentristo Árpád Gergely.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Adson de Melk

**Adson de Melk** estas fikcia figuro, rolulo el la romano La nomo de la rozo de Umberto Eco. Li rakontas tiun romanon en la mi-formo. La nom-aldono "de Melk" rilatas al Monaĥejo Melk ĉe Danubo en Aŭstrio.

Laŭ la romano Adson kiel maljunulo notas (latine) siajn travivaĵojn el novembro 1327, kiam li kiel benediktana novico en monaĥejo en norda Apenino. Li servas al patrulo William de Baskerville, kies tasko estas solvi enigman krimon.

Unu el la gravaj temoj de la romano estas la amo de Adson al kamparana junulino. La rozo de la titolo simbolas tiun amon, kaj Adzon ne sukcesas ekscii la nomon de la rozo, de la junulino.

La nomo "Adson" estas, same kiel la nomo "William de Baskerville", aludo al la noveloj de Arthur Conan Doyle pri Sherlock Holmes: William estas kvazaŭ Holmes (inter kies plej konataj kazoj estis "la hundo de Baskerville"), Adson estas kvazaŭ d-ro Watson, helpanto kaj fikcia notanto de ilia aventuroj. Tiun alegorion substrekas multaj tekstaj aludoj, interalie la alparolo de William "mia kara Adson" – Holmes ĉiam nomas sian amikon "mia kara Watson".

Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:La nomo de la rozo
Kategorio:Fikciaj monaĥoj
Kategorio:Fikciaj aŭstroj
Kategorio:Fikciuloj de la Mezepoko
Kategorio:Fikciuloj de la 14-a jarcento
Lechința (Bistrița-Năsăud)

**Lechința** [lekinca] (hungare: **Szászlekence** [saslekence], germane: **Lechnitz**) estas komunumo en distrikto Bistrița-Năsăud en Rumanio sudokcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi Bungard, Chiraleș, Sâniacob, Sângeorzu Nou, Ţigău, Vermeș.

## Loĝantaro 
En 1910 Szászlekence havis 2355 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1992 2699 (rumanoj, 4 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estis en 1285. Ĝian saksan loĝantaron oni evakuis en 1944. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Beszterce-Naszód.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis saksoj.

## Renomaj personoj 
* Győző Karácsony (n. 7-a de majo 1934): kemiesploristo, inventisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Lechinta jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud