open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unua Gramatika Traktaĵo

La **Unua Gramatika Traktaĵo** (aŭ **Fyrsta málfræðiritgerðin**) estas anonime-aŭtorita verkaĵo de la 12-a jarcento pri la fonologio de la Norena aŭ Maljuna Islanda lingvo. Ĝi estis donita tiun ĉi nomon ĉar ĝi estis la unua el kvar gramatikaj verkaĵoj inkluzivitaj en la islanda manuskripto *Codex Wurmianus*.

La Unua Gramatika Traktaĵo estis interesega al iuj lingvistikistoj dum la meza 20-a jarcento, ĉar ĝi sisteme uzas la teknikon de minimumaj paroj por establi la inventaron de distingitaj sonoj aŭ fonemoj en la islanda lingvo, per maniero tre simila al la metodoj de strukturisma lingvistiko. Ĝi estas ankaŭ notinda pro la malkaŝo de la ekzisto de tuta serio de nazaj vokalaj fonemoj, kies ĉeesto en la islanda lingvo tiutempa estus alie nekonata.

## Signifopleneco 
Tiu ĉi verkaĵo estas unu el la plej fruaj skribitaj verkaĵoj en la islanda (kaj fakte en iu ajn Skandinava lingvo). Ĝi estas gramatika verkaĵo pritraktanta la Norenan, laŭ la tradicio de latinaj kaj helenaj gramatikaj traktaĵoj, ĝenerale datdivenitaj esti de la 12-a jarcento, kvankam iuj divenis ke ĝi estas de la frua 13-a jarcento, ĉar multaj aŭtoroj atribuas ĝin al Snorri Sturluson.

La Traktaĵo gravas por la studo de la Norena lingvo, kiel ĝi estas ĉefa teksto kiu montras la staton de la lingvo ĵus antaŭ la epoko de la Norenaj *sögur*. Ĝi ankaŭ provizas multampleksan studon de ambaŭ la gramatiko, kiel vidita per la parolintoj mem de la lingvo, kaj la prononco de la lingvo, ĝis la amplekso ke ĝi kreis islandan abocon derivitan de la latina, pli adaptita al surpapera aŭ surpergamena skribo ol la pli maljuna runa alfabeto kiu estis kreita por mallongaj ĉizoj sur ligno aŭ ŝtono. La alfabeto inkluzivis la literojn þ (derivita rekte de la runoj) kaj ð, kaj ankaŭ la diakrita indiko de vokalo-longeco kaj "buklita o" (tiutempe sendependa fonemo, sed nun samiĝinta kun Ö).

## Referenco 
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 8-a de februaro, 2007.

Kategorio:Islando
Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Lingvoscienco
Lindern

**Lindern** havas diversajn signifojn:

***Lindern (Oldenburg)** estas komunumo en distrikto Cloppenburg en Malsupra Saksio en Germanio.
***Lindern (Oldenburgio)**
Holdorf

**Holdorf** havas diversajn signifojn:

* **Holdorf (Meklenburgo)** estas komunumo de la distrikto Nordokcidenta Meklenburgo en la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio.
* **Holdorf (Oldenburgio)** estas komunumo de la distrikto Vechta en la lando Malsupra Saksio de Germanio.
Bockhorn

Ekzistas du komunumoj kun la nomo **Bockhorn** en Germanio:

* **Bockhorn (Oldenburgio)** estas komunumo en distrikto Friesland de la federacia lando Malsupra Saksio en norda Germanio.
* **Bockhorn (Supra Bavario)** estas komunumo en distrikto Erding de la federacia lando Bavario en suda Germanio.
Steinfeld

**Steinfeld**, prononco ", germane, kun la signifo "ŝtona kampo", havas diversajn signifojn:

***Steinfeld (Altmark)** estas komunumo en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto en .
***Steinfeld (Malsupra Frankonio)** estas komunumo en la distrikto Main-Spessart de la lando Bavario en Germanio.
***Steinfeld (Meklenburgo)** estas komunumo en la distrikto Bad Doberan de la lando Meklenburgo-Antaŭpomerio en Germanio.
***Steinfeld (Oldenburgio)** estas komunumo en la distrikto Vechta de la lando Malsupra Saksio en Germanio.
***Steinfeld (Palatinato)** estas komunumo en la distrikto Südliche Weinstraße de la lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Steinfeld (Schleswig)** estas komunumo en la distrikto Schleswig-Flensburg de la lando Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio.
***Steinfeld (Karintio)** estas komunumo en la distrikto Spittal de la federacia lando Karintio en .

* Krome **Steinfeld** estas loĝloko kaj eksa komunumo en la komunumo **Broderstorf** en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio,
* kaj estas la ĉefa loĝloko de la komunumo **Stadelhofen** en la distrikto Bamberg kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario, ambaŭ en Germanio.

Kiel kutime ĉe tradiciaj loknomoj, la nomo ankaŭ uzatas kiel familia nomo. Ĝin havas ekzemple
* Hailee Steinfeld, usona aktorino, modelo kaj kantistino naskiĝinta en 1996.

## Atentu ankaŭ 
**Seinfeld* -  sen komenca "t" en la nomo - ankaŭ estas usona televid-komedio de la 1990-aj jaroj, kies ĉefrolulo estas la aktoro Jerry Seinfeld.
Sande

**Sande** havas diversajn signifojn:

* **Sande (Friesland)** estas komunumo en distrikto Friesland en Malsupra Saksio en Germanio.
* **Sande (Oldenburgio)**
* Komunumo en Vestfold, Norvegio.
* Komunumo en Møre og Romsdal, Norvegio.
Rokkalidro

La **Rokkalidro**, *Calidris ptilocnemis* estas kalidro kaj eta vadbirdo de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj birdoj.

## Disvastiĝo 
Ties reprodukta medio estas norda tundro de arktaj marbordoj de Pacifiko en Alasko kaj la Aleŭta kaj Pribilof insularoj. Tiu birdo reproduktiĝas ankaŭ en orienta Siberio, nome Kamĉatko kaj la insularo Kuriloj.

Tiuj birdoj migras suden al rokaj senglaciaj marbordoj de Pacifiko vintre. La diversaj subspecioj koincidas vintre, kiam pli da nordaj reproduktantoj pasas suden ol sudaj reproduktantoj. Ili povas formi grandajn arojn vintre. Ekzemple la *Calidris ptilocnemis tschuktschorum* kiu reproduktiĝas en Alasko, sed ankaŭ en orienta Siberio -duoninsulo Ĉukotko- je ĉirkaŭ 10 000 reproduktantoj, kiuj migras kun la tuta loĝantaro unue al Alasko aŭtune kaj poste iom pli sude kie koincidas kun aliaj subspecioj. La entuta loĝantaro de la specio estas pli ol 160 000 birdoj.

## Aspekto 
Plenkreskuloj havas mallongajn flavajn krurojn kaj mezmaldikan malhelan bekon. La korpo estas malhela supre kun violaj nuancoj -dorse kaj krone- kaj ĉefe blanka sube. La brusto estas grizmakulita kaj la pugo estas nigra. La subspecio de insularo Pribilof montras nigran ventran makulon.

## Kutimoj 
La reproduktanta paro estas kutime monogama, kaj la paro kutime daŭras kelkajn jarojn. Ili konstruas neston surgrunde ĉu sur rokoj ĉu en malsekaj malaltaj lokoj. La masklo faras kelkajn truojn; la ino elektas unu el ili, kie ŝi demetas kvar ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas, sed nur la masklo zorgas la idojn.

Tiuj birdoj manĝas en rokaj marbordoj. Ili manĝas ĉefe insektojn, moluskojn, marvermojn kaj ankaŭ iom da planta materialo. Ĝi ofte eniras en akvon ĝis la brusto kaj ofte naĝas. Ĝi ripozas en rokoj ĉe siaj manĝaĵoj supre la linio da alta tajdo.

## Referencoj 
* 
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Skolopedoj
Burgas

**Burgas** estas la nomo de:

* Burgaso, urbo en Bulgario
* Provinco Burgas, provinco de Bulgario
* Lagoj de Burgas, grupo de marbordaj lagoj situanta ĉirkaŭ la urbo Burgaso

**Similaj nomoj**:

* Burgos (apartigilo)
Peyo

**Peyo**, civilnome '''''', (naskiĝis la  en Bruselo, mortis tie la ) estis belga desegnisto de bildstrioj. Lia plej sukcesa kreaĵo estis la Smurfoj.

La pseŭdonimon "Peyo"  kreis la neveto de la aŭtoro, kiu malsukcese provis prononci la vorton "pierrot" (pieroto).

## Biografio 
La patro de Peyo estis anglo, lia patrino belgino. En sia junaĝo li legis multe la bildstriaj magazinoj kaj ekhavis la deziron iĝi desegnisto de desegnitaj filmoj. Post ne tre sukcesaj spertoj ĉe studio CBA li transiris al reklama desegnado kaj krome publikigis komikajn bildstriojn en diversaj revuoj.

En 1958 li unuafoje prezentis la smurfojn en aventuro de alia serio, kaj surprize konstatis, ke la legantoj ŝategis tiujn uletojn. Pro tio li desegnis kerne smurfan historion kaj pro la sukceso koncentriĝis al tiu temo. En la 1970-aj jaroj ekestis filmoj pri la smurfoj kaj firmigis la sukceson.

Aliaj kreaĵoj:
* Johano kaj Pirluito (serio kie unue aperis la Smurfoj)
* Benoît Brisefer.

En la aĝo de 64 jaroj Peyo serioze malsaniĝis kaj mortis je antaŭkristnaska vespero de 1992.

## Vidu ankaŭ 
* 2944 Peyo, asteroido kun lia nomo

Kategorio:Smurfoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Kategorio:Belgaj bildliteraturistoj
Kategorio:Artistnomoj
Mandarinujo

eta|maldekstra|semoj de Mandarinujo
**Mandarinujo** aŭ **reta citruso** (*Citrus reticulata*) estas arbeto el la genro citruso el sudorienta Azio, vaste kultivata en la sufiĉe varmaj landoj por ĝia frukto, la mandarino.

Kategorio:Rutacoj
Limeujo

La **limeujo** aŭ **verda citrono** (*Citrus aurantiifolia*) estas specio de citruso, arbeto hejma en orienta Azio, parenca al citronujo, kun malgrandaj, ovalaj, daŭre verdaj, nur finevolue hele flavaj fruktoj (limeoj) havantaj acidetan sukon, uzatan en la tropiklandoj kaj Usono same kiel citronsuko.

## Notoj 
Kategorio:Rutacoj
Striptizo

[eta|dekstra|Striptizspektaklo: en striptizo la ritma progresado de [amorveka senvestiĝo estas arto]]
**Striptizo** aŭ **ekscitnudiĝo** estas prezentiĝo de unu aŭ kelkaj personoj, dum kiu la prezentantoj iom post iom demetas la vestojn, kutime en ritmo de muziko kaj kun certa, plimulte simpla koreografio. Oni do povas konsideri tion kiel certan formon de danco. La prezentiĝo plejparte kutime finiĝas per nudiĝo.

La prezentanta virino nomiĝas *striptizistino* kaj la viro *striptizisto*.

Striptizejo estas instalaĵo kie ge-striptizistoj kavigas distradon por plenkreskuloj, ĉefe en la formo de striptizo aŭ aliaj erotaj aŭ ekzotaj dancoj.

La unua striptizo laŭ ''People's Almanac'' aperis fine de la 19-a jarcento en Parizo. Ĝis la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento la striptizo estis praktikata eksplicite nur de virinoj, sed kun progresata seksa revolucio komencis aperi ankaŭ viraj striptizistoj.

Oni faras striptizon aŭ en noktokluboj aŭ aliaj erotikaj entreprenoj. Iam ĝi povas esti ia preludo de prostitucio. La striptizo aperas iam ankaŭ kiel parto de privataj solenoj.

## Bildaro 

Red White and Diamonds.jpg|striptizistino
Striptease.jpg|striptizo
Baker Banana 2.jpg|Josephine Baker striptizas
MaleStripperPablo.jpg|striptizisto

Kategorio:Dancoj
Kategorio:Seksa konduto
Citrus limetta

***Citrus limetta*** estas specio de citruso, arbo kun fruktoj similaj al citronoj sed pli globaj , unuope havantaj grandan mametaĵon, ĉirkaŭitan de okulfrapa malaltaĵo; pulpo dolĉa aŭ acida. Limeto estas membro de la dolĉaj lemonoj. Ĝi estas krucaĵo inter la cedrato (*Citrus medica*) kaj amara oranĝo (*Citrus × aurantium*).

Tiu citruso estas apartenanta al sudaj regionoj de Irano sed ankaŭ kultivata en la Mediteranea Baseno.

Ĝi estas malsama frukto ol la palestina dolĉa limedo (*C. limettioides*) kaj de konataj acidaj lemonoj kiel la limeo (*C. aurantifolia*) kaj la Persa aŭ Tahitia lemono (**C. latifolia*) Tamen, genomika analizo malkaŝis ĝin tre simila al Rhobs el Arsa, kaj la du probable reprezentas idaron de apartaj krucaĵoj de la samaj citrusaj gepatroj. En Irano ĝi estas uzata por trakti gripon kaj malvarmumon.

La arbo estas uzata por ornamaj celoj same kiel por greftaĵoj.

## Kontrolante maturiĝon 
Kiel plej multaj citrusoj, limeto ne maturiĝas for de la arbo, kaj devas esti plukitaj kiam ili matura. Ĉi tio estas indikita per sia tenisa pilka grandeco kaj brila verdeta flava brilo. Milde gratu la surfacon : Se ĝiaj oleoj cedas en la ungoj, ĝi jam maturiĝas. La plej sukaj fruktoj sentas pezon pro sia grandeco.

Submatura frukto sentiĝas malpeza pro sia grandeco, kaj estas malmola kun akra karno. Tro matura frukto estas malakra kaj ŝrumpinta, kun seka, spongeca ŝelo. Evitu fruktojn kun brunflava senkolorigo.

## Stokado 
Limetoj konserviĝas freŝaj ĝis du semajnoj ĉe ĉambra temperaturo, kaj kvar al ok semajnoj fridigitaj. Frosta suko restos ĝis ses monatoj. Eblas frostigi tranĉaĵojn de la frukto, kvankam la limonina enhavo povas igi la pulpon amara post la tempo. Ĉi tio povas esti evitita enakvigante la tranĉaĵojn en dolĉa siropo ene de hermetika vitra kruĉo.

## Referencoj 
Kategorio:Citruso
Pampelmusujo

La **pampelmusujo** (*Citrus maxima*) estas fruktarbo verŝajne origina el okcidenta Malajzio, multe kultivata en suda Azio kaj Israelo por produktado de pampelmusoj.

## Notoj kaj referencoj
Kategorio:Rutacoj
Kategorio:Plantoj de Indonezio
Oranĝarbo

**Oranĝarbo**, **oranĝujo**, (*Citrus sinensis*) estas fruktarbo, eble origina el Ĉinio, kultivata en sufiĉe varmaj regionoj por ĝiaj fruktoj (oranĝoj) kaj por la floroj kaj la ŝelo, el kiuj oni ekstraktas esencon.

## Variaĵoj 
* Amara oranĝo

## Vidu ankaŭ 
* oranĝo (frukto)
* manĝebla frukto

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Rutacoj
Hohenkirchen

**Hohenkirchen** havas diversajn signifojn:

***Hohenkirchen (Meklenburgo)** estas komunumo en distrikto Nordokcidenta Meklenburgo en la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio.
***Hohenkirchen (Turingio)** estas komunumo de la distrikto Gotha en la federacia lando Turingio de Germanio.
* Krome Hohenkirchen estas parto de la ferioloka komunumo **Wangerland** de la distrikto Friesland en la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio, borde de la Norda Maro
* kaj samnoma loĝloko **Hohenkirchen** estas parto de nova  komunumo Schnaudertal, en distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio.
Graflando Galway

La **graflando Galivo** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita ĉe la okcidenta marbordo de la irlanda insulo, en la provinco Connacht. Ĝi etendiĝas sur  kaj havis proksimume  loĝantojn en 2002.

## Geografio 
La graflando Galivo estas la dua plej vasta graflando de Irlando, post la graflando Corko. Ĝi havas landlimojn kun la graflandoj Maijo, Roscommon, Laois, Tipperary kaj Clare. Ĝia ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Galivo.

La graflando entenas du apartajn regionojn, inter kiuj situas la urbo Galway kaj la lago Lough Corrib (la plej granda lago de Irlando). Oriente troviĝas multaj ebenaĵoj, kaj okcidente etendiĝas la fama regiono Connemara, kun pluraj montaroj : inter ili, oni povas mencii la montojn Twelve Bens (*Na Beanna Beola*), Maum Turk aŭ Slieve Aughty. Preter la marbordo troviĝas multnombraj insuletoj : la plej gravaj estas la insuloj Aran kaj Inisbofin. Alia estas Insulo Leitir Mór.

## Kulturo 
La graflando entenas plurajn areojn, kie la irlanda lingvo restas tre vivema. Galway estas profunde influita de la gaelaj lingvo kaj kulturo en la regiono Connemara, sed ankaŭ en la insuloj Aran, kie la irlanda lingvo estas ankoraŭ parolata denaske.

## Urboj kaj vilaĝoj 
[eta|dekstra|225ra|La fama placo Eyre Square, en [Galway.]]
* Ahascragh, Ardrahan, Athenry, Aughrim
* Ballinasloe, Ballyconneely, Ballygar, Ballymoe, Ballynahinch
* Barna, Bealadangan
* Camus, Carraroe, Castlegar, Claregalway, Clarinbridge
* Cleggan, Clifden, Clonbur, Corr na Móna, Corofin
* Casla, Craughwell
* Dunmore
* Eĵrekorto
* Furbo
* **Galivo**, Glenamaddy, Gort
* Headford, Hollygrove
* Inveran
* Kilcolgan, Kilconnell, Kilkieran, Killimor, Kiltullagh
* Kilronan, Kinvara
* Laurencetown, Leenaun, Lettercallow, Letterfrack, Lettermore
* Loughrea
* Maam Cross, Maum, Monivea, Mountbellew, Moycullen
* Muckanaghederdauhaulia
* Newbridge
* Oranmore, Oughterard
* Portumna
* Recess, Rosmuck, Rossaveal, Roundstone
* Spidejlo
* Tuam, Turloughmore
* Woodford
* Williamstown

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Golfo de Gelivo
* Graflandoj de Irlando

Galway
Graflando Mayo

[eta|center|771x771px|La monto [Croagh Patrick.]]
La **graflando Mayo** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita en la okcidenta parto de la irlanda insulo, en la provinco Connacht. Ĝi havas landlimojn kun la graflandoj Sligo, Galway kaj Roscommon.

Mayo estas la tria plej vasta graflando de Irlando (post Cork kaj Galway), ĉar ĝi etendiĝas sur . Ĝi havis proksimume  loĝantojn en 2002.

## Deveno de la nomo 
La nomo de la graflando Mayo devenas de monaĥejo nomita *Mhaigh Eo* (« ebenaĵo de taksusa ligno »), kaj fondita je la 7-a jarcento fare de Sankta Colmán kaj anglaj monaĥoj, proksimume 3 kilometrojn sude de Balla. La nomon "Mayo" oni sekve donis al la loka episkopejo, kreita je la 12-a jarcento, kiu kunuiĝis kun tiu de Tuam 500 jarojn poste. La graflando ricevis la saman nomon kiam ĝi estis kreita, en 1570.

## Geografio 
La graflando etendiĝas ekde la lago Corrib kaj la granda fjordo de Killary (sude) ĝis la baronlando Erris kaj la bajo de Killala norde.

Achill Island, la plej vasta insulo de la irlanda marbordo, estas famkonata turista celo, kun multaj ĉarmaj lokoj kiel Keel, Dooega, Keem aŭ pluraj klifoj. Du spektindaj krestoj superas la insulon : Croaghaun (668 m) kaj Slievemore (627 m).

## Vidindaĵoj 
[eta|dekstra|225px|Abatejo de [Cong (Mayo)|Cong.]]
Mayo estas populara loko por turistoj, danke al pluraj banlokaj urbetoj, akvoj taŭgaj por fiŝado, belegaj vojoj por ekskursoj, sed ankaŭ kelkaj el la plej interesaj arkeologiaj kaj historiaj heredaĵoj de Irlando. Tie ekzemple troviĝas la sanktega monto Croagh Patrick aŭ la abatejo de Ballintubber, pluraj mezepokaj monaĥejoj aŭ la *Marian Shrine* de Knock (grava pilgrimejo).

## Urboj kaj vilaĝoj 
* Achill Sound (Gob an Choire), Aughagower, Aughleam (An Eachléim)
* Balla, Ballina, Ballindine, Ballinrobe, Ballintubber, Ballycastle, Ballyhaunis, Bangor Erris, Bekan, Bellavary, Belderrig (Béal Deirg), Belmullet (Béal a' Mhuirthid)
* Carrowteige (Ceathrú Thaidhg), Castlebar, Castlehill, Charlestown, Claremorris, Cong, Cregganbaun, Cross, Crossmolina
* Foxford
* Glenhest
* Hollymount
* Irishtown
* Keel, Kilgalligan (Cill a' Ghallagáin), Kilkelly, Killala, Kilmaine, Kilsallagh, Kiltimagh, Knock
* Lahardane, Lecanvey, Louisburgh
* Mayo, Moygownagh, Mulrany, Murrisk
* Neale, Newport
* Partry, Pontoon
* Rooskey, Ross Port (Ros Dumhach)
* Shrule, Strade, Swinford
* Toormakeady (Tuar Mhic Éadaigh)
* Westport

## Referencoj 
Mayo
Ĉarpentisto

[eta|dekstra|250ra|Ĉarpentistoj en [Barato|barata vilaĝo.]]
**Ĉarpentisto** estas sperta metiisto kiu praktikas ĉarpentadon: Ĉarpentado estas la ago krude prilabori lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmeti tiujn trabojn por starigi la fortigitan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de tegmento). Kontraste al tio pli fajnaj prilaboroj de ligno, ekzemple farado de lignaj manĝilaroj, de pordoj aŭ de lignaj mebloj, estas la tasko de lignaĵistoj kaj meblistoj (en aliaj lingvoj, ekzemple la anglalingva vorto *carpenter*, ĉiuj tri lignoprilaboraj profesioj havas komunan nomon).

Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi ĉarpentisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita ĉarpentisto, tial tre varias de lando al lando.

[eta|240ra|maldekstra|ligna statuo en [Kėdainiai (Litovio) bildigas la ĉarpentiston Jozefo kaj sian filon kaj metilernanton Jesuo]]
La eble plej konata ĉarpentisto kaj lignaĵisto de la monda literaturo estas (el la Nova Testamento de la Biblio) la kristana sanktulo Jozefo, kiu instruis la metion de ĉarpentado al sia filo Jesuo Kristo.

## Etimologio 
La vorto "ĉarpentisto" venas de la franca vorto *charpentier*, kiu mem devenas de la latina *carpentrius [artifex]*, "faristo de ĉaro". En la mezepoka franca lingvo la vorto ankoraŭ estis *carpentier* sen "h" (prononco de la unua silabo [kar-], dum en la moderna franca versio [ŝar-]). Tiun mezepokan francan vorton transprenis la angla lingvo per la vorto *carpenter* (kies unua litero do ankaŭ prononciĝas "k"). La germana vorto por carpenter estas "Zimmermann", kio ankaŭ estas tre vaste uzata familia nomo en germanlingvaj landoj kaj Usono.

[eta|180ra|dekstra|Bronza statuo de ĉarpentisto en la muzeo *Poble espanyol* en [Barcelono (Katalunio)]]

## Sociologio 
Kaj en evoluaj kaj en alte industriigitaj landoj la profesio estas dominita de viroj. En Usono 98.5% de la ĉarpentistoj estas viraj, kaj la profesio dum la jaro 1999 havis la kvaran rangon inter la profesioj plej vire dominitaj.

## Diversaj metioj 
* Lignaĵisto
* Meblisto
* Radfaristo

## Vidu ankaŭ 
* La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Ligno
Alessandro Marcello

**Alessandro Ignazio MARCELLO** (n. 1-an de februaro 1673 en Venecio; m. 19-an de junio 1747 en Venecio) estis itala nobelulo, kiu montriĝis i.a. kiel poeto, filozofo kaj matematikisto. Hodiaŭ li estas konata same kiel sia frato Benedetto Marcello ĉefe kiel komponisto de la baroko.

## Vivo kaj verkaro 
Alessandro Marcello devenis de venecia patriciofamilio. Li komponis plurajn kolektojn da solokonĉertoj inter ili ses konĉertoj sub la nomo *La Cetra* (la citro) samkiel kelkajn kantatojn, ariojn, kanzonetojn, kaj violonsonaton. Siajn verkojn li publikis kiel membro de la Accademia dell'Arcadia sub sia "arkadia" pseŭdonimo* Eterio Stinfalico*.

Lia plej konata verko estas la konĉerto por hobojo kaj orkestro d-minoro, kiun Johann Sebastian Bach poste aranĝis por klaviceno (BWV 974). Tiaj konĉertoj oni ofte uzis kiel filmmuziko en multaj filmoj pro ilia sono emocia kaj kortuŝa, entute indas rememori la finon de Miriam si sveglia a mezzanotte, kiu ĉesas sur notoj tristaj kaj melankoliaj de la hobojo.

Kvankam liaj verkoj hodiaŭ nur malofte estas prezentataj, oni rigardas Marcellon kiel ege kapabla kaj talentita komponisto. Liaj konĉertoj *La Cetra* estas laŭ Grove "nekutimaj pro iliaj blovinstrumentaj partoj, koncizeco kaj kontrapunkta praktiko ene de vaste laŭ-Vivaldi-a stilo, elstarigante lin kiel lasta antaŭposteno de la klasika venecia baroka konĉerto."

## Vidu ankaŭ
* Hobojo-konĉerto

## Literaturo 
* Héliane Derégis: *Alessandro Marcello nel terzo centenario della nascita. (Venezia 1669-1747). Sei cantate da camera*. (= Historiae musicae cultores; 26). Olschki, Florenz 1969
* Eleanor Selfridge-Field: *The music of Benedetto and Alessandro Marcello. A thematic catalogue, with commentary on the composers, repertory and sources*. Clarendon Press, Oxford 1990, ISBN 0-19-316126-5

## Fonto 
* The Grove Concise Dictionary of Music, Oxford University Press, 1994

## Eksteraj ligiloj 
* Klangbeispiel: Adagio aus dem Oboenkonzert d-Moll (ĉi tie fuŝatribuita al Benedetto Marcello)
* Konzert d-moll (senkostaj notoj) 
* 

Marcello, Alessandro
Marcello, Alessandro
Marcello, Alessandro
Marcello, Alessandro
Graflando Roscommon

[eta|dekstra|225ra|Preĝejo en [Athlone]]
La **graflando Roscommon** () estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita centre de la irlanda insulo, en la provinco Connacht. Ĝi estas la sola graflando de Connacht sen marbordo.

La graflando havas la nomon de sia ĉefurbo, Roscommon. Athlone, ĉe la rivero Shannon, parte en la graflando Roscommon kaj parte en la graflando Westmeath (en la apuda provinco Leinster) estas rigardata kiel la plej centra urbo de Irlando. Tulsk estas la vilaĝo plej proksima al la mita loko "Rath Cruachán", hejmo de la reĝino Mev (aŭ Maebh, Maeve) kaj de Morrigan. Roscommon estas do tre grava regiono por tiuj, kiuj interesiĝas pri irlanda heredaĵo aŭ historio.

La lago Lough Key, en norda Roscommon, havas 32 insulojn, tio estas koincide la nombro de graflandoj en Irlando.

## Urboj kaj vilaĝoj 
* Arigna
* Athleague
* Athlone
* Ballaghaderreen
* Ballinlough
* Ballintober
* Ballyfarnan
* Boyle
* Castlerea
* Elphin
* Frenchpark
* Keadue
* Kilbride
* Knockcroghery
* Lecarrow
* Old Town
* Roosky
* Roscommon
* Strokestown
* Tulsk

## Vidu ankaŭ 
* Irlando
* Graflandoj de Irlando
Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko

***Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko*** (), plej konata per sia siglo *IBGE*, estas publika fondaĵo de la brazila federacia administracio kreita en 1934 kaj ŝtatigita en 1936 sub la nomo *Nacia Instituto pri Statistiko* (Instituto Nacional de Estatística). Ĝia fondinto kaj granda stimulinto estis la statistikisto Mário Augusto Teixeira de Freitas, entuziasma esperantisto. La aktuala nomo estis difinita en 1938. La sidejo estas en Rio de Janeiro.

Meze de la 20-a jarcento la instituto eldonis plurajn publikaĵojn en Esperanto, interalie en 1949 okaze de la 12-a Brazila Kongreso de Esperanto la verkaĵon *Historia Skizo de Belo Horizonte*, aŭtorita de Abílio Barreto, konata historiisto de la urbo, en Esperanta traduko de Antônio Caetano Coutinho.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Brazilo
Kategorio:Geografio de Brazilo
Kategorio:Institutoj
Brazilo
Kategorio:Rio-de-Ĵanejro
Áramótaskaupið

***Áramótaskaupið*** (Esperante: *La Novjara Komedio*) estas ĉiujara islanda komedia televidprogramo, elsendata en la publika televidreto Sjónvarpið. La spektaklo estas grava parto de la novjara festo en Islando por la plejparto da islandaj familioj. Ĝi fokusiĝas je la freŝdata jaro de satira starpunkto, kaj montras malmulte da korfavoro al siaj viktimoj, precipe politikistoj, artistoj, gravaj komercistoj kaj agitantoj. La populareco de la programo tre altas.

Kategorio:Islando
Kategorio:Televido
Kategorio:Kulturo de Islando
Andrea Absolonová

**Andrea Absolonová** (naskiĝinta la  – mortinta la ) estis ĝis sia vundo en la jaro 1996 esperema ĉeĥa plonĝistino. Poste ŝi ĵetiĝis sur vojo de pornoaktorino, kie ŝi estis konata sub pseŭdonomo **Lea De Mae**.

## Vivo 
Andrea Absolonová estis kelkfoja majstrino de Ĉeĥio, tenantino de bronza medalo el ĉampioneco de Eŭropo kaj ano de ĉeĥa olimpika nacia teamo; ŝia disciplino estis salto el dekmetra turo. Rompo en ŝia kariero okazis post lezo de spino dum akcidento en trejnado dum Someraj olimpikaj ludoj en Atlanto en 1996. Post tiu ĉi vundiĝo Andrea komencis agadi sub arta nomo Lea De Mae en filmado de pornografia materialo.

## Morto 
En junio de 2004 estis ĉe ŝi diagnozita rara formo de cerba kancero, al kiu ŝi subiĝis en aĝo de ne ĝisvivintaj 28 jaroj.

## Filmografio 
Kiel Lea Da Mae ŝi prezentiĝis en pli ol cent da pornografiaj filmoj, kelkaj el tiuj ĉi filmoj estis eldonitaj nur post ŝia morto.

Absolonová, Andrea
Absolonová, Andrea
Absolonová, Andrea
Absolonová, Andrea
Absolonová, Andrea
Absolonová, Andrea
Kategorio:Plonĝistoj
Mezoregiono

***Mezoregiono*** estas subdivido de la brazilaj subŝtatoj kiu ekde 1998 kuntenas diversajn municipojn kun socialaj kaj ekonomiaj similoj. Ĝin kreis la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko por statistikaj celoj, do ĝi ne estas politika aŭ administracia estaĵo.

## Novorganizado ekde 2017 
*Região geográfica intermediária* ("Meza geografia regiono") estas la nova klasifiko de Brazilo laŭ statistik-geografiaj regionoj enkondukita en 2017 de la *Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística*, la Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko. Ĝi anstataŭigas la antaŭan klasifikon de mezoregionoj, kiuj enhavas plurajn pli malgrandajn unuojn. Kaj la malnovaj mezoregionoj kaj la novaj "mezaj geografiaj regionoj" havas neniun funkcion de regiona aŭtoritato kaj simple ekzistas por statistikaj celoj.

La klasifiko en mezoregionoj kaj mikroregionoj estis valida ekde 1989. La mezoregionoj unue estis identigitaj kaj poste dividitaj en pli malgrandajn regionojn, la mikroregionoj. Dum reorganizado de geografiaj regionoj, la proceduro estis inversigita: unue la *regiões geográficas imediatas*, t.e. la *municípios* (politikaj municipoj aŭ komunumoj) kuŝantaj rekte (*imediata*) plej proksime unu al la alia, estis determinitaj, kaj sekve estis grupigitaj al la rilataj mezaj, "nerektaj" geografiaj regionoj (*região geográfica intermediária*).

Pro historia dokumentado kaj ĉar la plej multaj geografiaj tekstoj pri Brazilo ankoraŭ uzas la konceptojn pri mezo- kaj mikroregionoj, en la esperantlingvaj tekstoj pri unuopaj municipoj principe ankoraŭ indikiĝas la mezo- kaj mikroregionoj kiel ili uziĝis inter 1998 kaj 2017.

## Vidu ankaŭ 
* brazilaj mikroregionoj

Kategorio:Geografio de Brazilo 
Kategorio:Mezoregionoj de Brazilo
Bukako

eta|*Bukako* arto
**Bukako** (**Bukkake**) estas grupa seksa praktiko, dum kiu kelke da viroj masturbas kaj ejakulas sur la korpon de virino aŭ alia viro, plejparte sur la vizaĝon kaj la buŝon, kie oni lasos la spermon, dum pluaj viroj ripetas la akton. En klasika kazo ne okazas interrilato inter la korpo de viro kaj virino.

Ĝi povas esti konsiderata kiel grupa esprimo de malestimo de virinoj kaj virineco. La nuntempa populareco de bukako, dum kiu ĝis kelke da dekoj da viroj en unu fojo ŝprucigas la spermon sur la vizaĝon de virino, atestas laŭ pluraj pri disvastigo de tia ĉi despekto.

La argumento de protektantoj de bukako konsistas en konsiderado de la ejakulado de spermo sur la korpon de virino kiel pervide la plej elokventan esprimon de seksa volupto de viro, kiu estas ankaŭ la plej ofta konsumanto de la pornografia produkto. La elŝprucigo en la korpon de virino malhavas en aŭdiovida produkto sufiĉan efekton.

## Historio 
Teorio pri la historia deveno de bukako diferenciĝas, sed unu el ili estas, ke ties popularecon kaŭzis japanaj kompanioj produktantaj pornografiajn filmojn dum la unua duono de 70-aj jaroj de la 20-a jarcento. Oni supozas, ke gravan rolon rolis preskribita cenzuro dum bildigado de generiloj. (Ili devis esti kovritaj per piksela mozaiko.) Reĝisoroj pro tio ne povis bildigi detalon de koito kaj ili bezonis novan, pervide allogeman manieron de bildigado de seksumado, kiu kontentigos publikon kaj ne rompos la japanan rajton. La spermo ne devis esti cenzurata, kio estis uzita kiel malantaŭa pordeto por bildigi pli malmolajn seksajn scenojn.

Nocion "Bukkake" poste disvastigis en Usono Howard Stern, kiam li en radiodisaŭdiga paroliga amuzo (talk show) nomis interretan paĝon Bukkake.com. Kiam radiodisaŭdigaj manaĝeroj komencis tiun ĉi vorton cenzuri, estiĝis kontraŭversio pri ties signifo, kio logike gvidis al pli granda intereso. Per termino en certa mezuro anstataŭanta vorton "bukkake" en usona medio fariĝis mallongigo COHF (*Cum on her face*) pri ŝpuco de spermo sur vizaĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Perlokoliero (seksumado)

Kategorio:Homa seksumado
Kategorio:Pornografio
Kategorio:Seksaj praktikoj
Knut (blanka urso)

[eta|dekstra|Knut je la [24-a de marto 2007]]
**Knut** estis fama kaj populara blanka ursido, kiu naskiĝis la 5-an de decembro 2006 kaj mortis la 19-an de Marto 2011 en la Bestoĝardeno de Berlino. Post iom da tempo li fariĝis objekto de internacia populareco kaj polemiko. Kune kun sia frato, Knut estis malakceptita de sia patrino Tosca je sia naskiĝo, kaj estis do kreskigata de bestoĝarden-laboristoj.

Knut estas la unua blanka urso naskiĝinta en la Bestĝardeno de Berlino depost pli ol tridek jaroj. Tosca, eksa cirkbesto, malakceptis siajn du idojn. La frato de Knut mortis kvar tagojn poste, kaj Knut estis apartigita de sia patrino fare de la laboristoj de la bestoĝardeno. La unuajn 44 tagojn de sia vivo travivis la ursido en kovilo.

Knut estis prezentita al la publiko la 23-an de marto 2007. La germana ministro pri medio, Sigmar Gabriel, deklaris Knuton simbolo de konferenco pri endanĝeritaj specioj okazinta en Bonn en 2008.

## Vidu ankaŭ 
* Blanka urso

## Referencoj 
Kategorio:Famaj bestoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 2006
Kategorio:Berlino
Kategorio:Bonn
Ĉarpentado

eta|300x300ra|Manaj laboriloj por ĉarpentado
eta|dekstra|280ra|mezepokaj iloj por ĉarpentado, ĉirkaŭ la jaro 1465
**Ĉarpentado** estas la ago krude prilabori lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmeti tiujn trabojn por starigi la fortikigan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de tegmento). Metiisto, kiu regas tiun metion, nomiĝas ĉarpentisto. Kontraste al tio pli fajnaj prilaboroj de ligno, ekzemple farado de lignaj manĝilaroj, de pordoj aŭ de lignaj mebloj, estas la tasko de lignaĵistoj kaj meblistoj (en aliaj lingvoj, ekzemple la anglalingva vorto *carpenter*, ĉiuj tri lignoprilaboraj profesioj havas komunan nomon).

Laŭ Francisko Azorín **Ĉarpenti** estas simple *Prilabori lignan konstruon.* Kaj li indikas etimologion el la latina *carpentarius* (ĉaristo, ĉarpentisto), *carpentum* (ĉaro). Li aldonas teknikajn terminojn ekzemple *ĉarpentisto* por *Persono, kies metio estas ĉarpentado*, krom aliaj terminoj kiel ĉarpentejo, ĉarpentado mem, ĉarpentilo, ĉarpentilaro kaj ĉarpentaĵo.

Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi ĉarpentisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita ĉarpentisto, tial tre varias de lando al lando.

[eta|200ra|maldekstra|ligna statuo en [Kėdainiai (Litovio) bildigas la ĉarpentiston Jozefo kaj lian filon kaj metilernanton Jesuo]]
La eble plej konata ĉarpentisto de la monda literaturo estas (el la Nova Testamento de la Biblio) la kristana sanktulo Jozefo, kiu instruis la metion de ĉarpentado al sia filo Jesuo Kristo.

## Etimologio 
Pri la etimologio de la vorto vidu la artikolon "ĉarpentisto".

## Sociologio 
[eta|Populara manfarado pri ĉarpentado, nome [ĉarfarado. Elvas, Portugalio.]]
Kaj en evoluaj kaj en alte industriigitaj landoj la profesio ĉarpentado estas dominita de viroj. En Usono 98.5% de la metiistoj de tiu profesio estas viraj, kaj la profesio de ĉarpentado dum la jaro 1999 havis la kvaran rangon inter la profesioj plej vire dominataj.

## Iloj 
* Martelo
* Segilo
* Tenajlo
* Trapeza segilo

## Notoj
Karuselo

[eta|dekstra|200px|Karuselo en somera publika festo en [Londono]]
**Karuselo** laŭ PIV estas

1-e) festa turniro, kie kavaliroj aŭ rajdistoj turniĝe kaj artisme manovras, kaj

2-e) porinfana amuzilo, konsistanta el lignaj rajdbestoj kaj seĝoj, metitaj sur granda ronda plataĵo, kiu turniĝas ĉirkaŭ sia akso.

Dum la unua difino estas historiisme kaj arme-science tre speciala, kaj en multaj alilingvaj difinoj de la vorto ne aŭ ne plu aperas, la dua difino estas daŭre aktuala. Karuseloj estas esenca ero de pli-malpli ĉiu granda publika festo, aparte de ĉiu **kermeso**, kvankam intertempe ekzistas multe pli teknike progresintaj kermesaj amuziloj ol la porinfanaj karuseloj, kies teknikaj principoj apenaŭ ŝanĝiĝis de la 19-a jarcento.

Berger-markt-nacht003.jpg|klasika infana karuselo
Kettenkarussell Wuppertal 2005.jpg|ĉenseĝa karuselo
Etagenkarussell.jpg|etaĝa karuselo, komenco de la 20-a jarcento
Karusselllassie.jpg|karuselaj figuroj
Carousel-cabosse.jpg|Karuselo, el la frua 20-a jarcento, Jurques (Calvados)
Calecita.jpg|Restaŭrita karuselo en Luis Guillón, Provinco Bonaero

Kategorio:Amuzparkaj rajdoj
Princlando de Pindo

[300ra|eta|[Vlakoj vilaĝoj implikitaj en la okazaĵoj de aŭgusto 1917, la okazaĵoj kutime priskribita kiel la provo krei la "Princlando de Pindo"]]
La nomo **Princlando de Pindo** estis uzita ĉefe por priskribi provon formi aŭtonoman distrikton en la Pinda Montaro en norda Grekio en julio kaj aŭgusto 1917. En tiu tempo, proksime de la fino de la Unua Mondmilito, urbestroj kaj aliaj estroj el pluraj Vlakoj vilaĝoj en la Pinda monto, inkluzive Samarina, Avdella kaj Metsovo, volis krei aŭtonoman protektorato de Italio. Tiu fortostreĉo ne estis sukcesa. Nek princlando, aŭtonoma ŝtato, aŭ aŭtonoma distrikto estis iam reale venis en ekziston en 1917. Ĉiuj tiuj okazaĵoj daŭris nur kelkajn tagojn. Unu el la membroj de la provizora komitato kiu volis formi registaron por tiu distrikto estis la juna Alcibiades Diamandi, etna-Aromanian kiu ludis signifan rolon 25 jarojn poste en 1941-43.
La nomo "Princlando de Pindo" estis uzita poste por priskribi similan ideon kiu estis diskutita fare de membroj de la paramilita organizo nomita "roma Legio" (1941-1943). Tiu "roma Legio" estis grupo de Vlakoj laboranta kune kun la itala armeo kiu okupis Grekion dum parto de la Dua Mondmilito.  Alcibiades Diamandi kreis kaj estis la unua estro de ĉi tiu "roma legio". Legio neniam deklaris ia aŭtonoma ŝtato. Legio ĉesis ekzisti post la kapitulaco de Italio al la Aliancanoj en Septembro 1943.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Grekio
Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso

La brazila subŝtato Minas-Ĝerajso estas dividata de la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko en 12 regionoj, poste subdividataj en mikroregionoj.

# Campo das Vertentes
# Central Mineira
# Vale do Jequitinhonha
# Metropolitana de Belo Horizonte
# Noroeste de Minas
# Norte de Minas
# Oeste de Minas
# Sul e Sudoeste de Minas
# Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba
# Vale do Mucuri
# Vale do Rio Doce
# Zona da Mata

Formale tiuj mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile.

## Vidu ankaŭ
*Mikroregionoj de Minas Gerais
*Municipoj de Minas Gerais

Kategorio:Mezoregionoj de Brazilo
Kategorio:Minas-Ĝerajso
Mikroregiono

***Mikroregiono*** estas, laŭ la brazila Konstitucio de 1988, grupigo de limnajbaraj municipoj. Ĝia celo estas kompletigi la organizadon, la planadon kaj la faron de ŝtataj oficoj de komunaj interesoj, difinitaj por subŝtata komplementara leĝo.

Tamen, mikroregionoj tiel difinitaj maloftas. Konsekvence, la vorto estas multe plej konata pro ĝia praktika uzo por la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko kiu, por statistikoj celoj kaj bazata en socialaj kaj ekonomiaj similoj, dividas la diversajn subŝtatojn de la brazila federacio en mikroregionoj.

## Vidu ankaŭ 
* brazilaj mezoregionoj

Kategorio:Geografio de Brazilo 
Kategorio:Mikroregionoj de Brazilo
Kermeso

eta|dekstra|19-jarcentstila karuselo
eta|dekstra|Modernaj kermesaj amuziloj
**Kermeso** laŭ PIV origine estas "granda, publika, jara festo ĉe la datreveno de la konsekro de la loka preĝejo" respektive ĉe la memortago de la patrona sanktulo de la preĝejo.

## Origino 
La vorto "Kermes" venas el la mezepoka germana lingvo kaj en moderna germana lingvo estus "Kirchmesse" (preĝeja foiro). Tra la jarcentoj la vorto transformiĝis al "kermis" en la moderna nederlanda kaj al "Kirmes" en la moderna germana. Origine dum la mezepoko do temis pri festo de la loka preĝejo, al kiu venis multaj kredantoj. Ĉar tiom da homoj kunvenis, por farmistoj estis praktike oferti siajn varojn tie, kaj baldaŭ ekestis foiroj, en kiuj aparte vendiĝis (multekostaj) bestoj utilaj en farmbienoj: ĉevaloj, bovoj, porkoj, ŝafoj, kaproj ktp. Aldoniĝis amuzaĵoj por la spektantoj, kiel ekzemple vetkuroj de ĉevaloj. Kaj ĉar ĉio ĉi allogis ĉiam pli da homoj, aldoniĝis ankaŭ pliaj amuzaĵoj, kiel karuseloj kaj vendostandoj por dolĉaĵoj. La origine eklezia festo do iĝis granda popola amuzaĵo, kaj plej ofte perdis la originan ligon al la loka preĝejo. Aldoniĝis iuj popolaj festoj, kiuj same estis nomataj "kermeso", kvankam ili eĉ ne havis religian originon: Ekzemplo estas la nuntempe plej granda monda kermeso, la Oktobrofesto en Munkeno (Germanio), kiu havas sian originon en geedziĝofesto de princo kaj princino.

## Nuntempo 
Nuntempe kermesoj estas eventoj de pluraj semajnoj, kiuj grupigas spektaklajn amuzigajn aparatojn, kiuj ofte fizike tre movas kaj skuas siajn pasaĝerojn, tial ke emocie ekestas iom da timo, sed racie estas klare, ke la aventuro fakte estas sendanĝera. Ĉirkaŭ tiuj amuzigaj aparatoj, kiuj dum la jaro turneas de unu kermeso al la alia, grupiĝas vendostandoj de dolĉaĵoj, de aliaj manĝaĵoj kaj trinkaĵoj, kaj foje ankaŭ standoj de aliaj varoj. Foje aldoniĝas cirkaj sensaciaĵoj, konkursoj ekzemple pri boksado aŭ daŭre pri ĉevalvetkuroj. Aparte multnombras kermesoj en Eŭropo kaj Norda Ameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Rigardokesto


Kategorio:Festoj
Kategorio:Kristanaj festoj
Gottlieb Daimler

**Gottlieb Wilhelm Daimler** (vere Däumler) (naskiĝis la  en Schorndorf, mortis la  en Cannstatt (nun kvartalo de Stuttgart) estis pioniro de la aŭtomobilhistorio. Li estis germana inĝeniero, konstruisto kaj industriisto.

La historio de la familio Daimler en Schorndorf estas dokumentita ekde 1660, tiutempe la unua ido de la familio enmigris el la lando Turingio. Ĉi tie la malgranda Daimler’ido pasigis sian junaĝon kiel filo de bakisto, frekventis la mezlernejon kaj lernis unue la metion de pafilfaranto. Poste li laboris en maŝinkonstruado-fabriko en Graffenstaden (Alzaco).

En 1852 li iris al la politeknika lernejo en Stuttgart. Poste li laboris en diversaj fabrikoj, tiam li renkontis Wilhelm Maybach, Nikolaus Otto kaj aliajn. En 1887 Daimler fondis fabrikon en Stuttgart-Bad Cannstatt.

Gottlieb Daimler evoluigis la malpezan rapide kurantan benzinmotoron ĝis ĝenerala uzeblo, speciala en la trafiko. En 1979 la firmo Daimler Benz aĉetis lian naskiĝdomon kaj restaŭris ĝin, nun ĝi servas kiel muzeo kaj seminaridomo de la firmo Mercedes Benz AG (nun Daimler AG).

## Vidu ankaŭ 
* Daimler Motoren Gesellschaft

Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Kategorio:Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Kategorio:Aviado en Germanio
Kategorio:Historio de aŭto
Neuilly-sur-Seine

**Neuilly-sur-Seine** [] estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Hauts-de-Seine, prononco laŭ sistemo IFA [], kiu banano-forme ĉirkaŭvolbas la okcidentan parton de Parizo, kaj en la regiono Francilio, france *Île-de-France* [iːl dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "insulo de Francio") aŭ Pariza Regiono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Nanterre kaj al la kantono ''*. La teritorio havas komunan limon kun . La urbo situas nord-okcidente de Parizo, ĉe la dekstra bordo de Sejno, kaj estas konata kiel riĉa urbo.

## Situo kaj trafiko 
La urbon limas oriente la pordego *Porte Maillot* de Parizo, sude la Bosko de Boulogne (*Bois de Boulogne*), okcidente Sejno kaj norde la municipo Levallois-Perret.

Al la urbo apartenas insulo *île de la Jatte* en Sejno, escepte de ties norda pinto, kiu apartenas al Levallois-Perret.

La ĉefa strato de Neuilly, avenuo *Charles de Gaulle*, estas rekta daŭrigo de Avenuo de la Elizeaj Kampoj kaj avenuo de la Grande Armée en Parizo. Ĝi servas al la trafiko inter Parizo kaj La Défense kaj ĉiutage uzatas de  veturiloj. De 1992 ĝi estas parte subtera por redukti la bruon.

## Servoj 
* *Lycée Pasteur''
* Societo de Aŭtoroj, Komponistoj kaj Redaktistoj de Muziko

## Transporto 
Neuilly estas konektita al parizaj amastransportiloj per la jenaj stacioj:
*  '**, **' kaj '**;
*  **'.

## Famuloj 
* François Hollande, eksa prezidento de Francio,
* Nicolas Sarkozy, eksa prezidento de Francio, estis la urbestro de Neuilly de 1983 ĝis 2002,
* Gérard Jugnot, aktoro,
* Christian Clavier, aktoro,
* Thierry Lhermitte, aktoro,
* Gérard Jugnot (1951-), aktoro kaj filmreĝisoro,
* Michel Blanc (1952-2024), aktoro,
* Marine Le Pen (1968-), politikistino,
* Bernard-Henri Lévy (1948-), verkisto,
* Valérie Pécresse (1967-), politikistino,
* Dominique Strauss-Kahn (1949-), politikisto,
* Gastono de Orleano, Grafo d'Eu (1842–1922),
* Klementino de Orleanio (1817-1907), princino

## Ĝemelurboj 
* 
* 
*  Uccle (jen france, nederlande: Ukkel, [Ykl]), Belgio
* 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hauts-de-Seine
* Listo de urboj de Francio
* JCDecaux

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Hauts-de-Seine
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Francilio priservataj de metroo
Alfrapa kratero

centre|775ra
eta|Luna kratero *Tycho*
**Alfrapa kratero** estas malaltejo, kutime cirkleca, en la surfaco de firma astro, kiu ekestis per la alfrapo de alia korpo, ekzemple asteroido aŭ meteorito. Alia nomo estas **meteorita kratero**.

Ĉiuj firm-surfacaj astroj de nia suna sistemo havas tiajn kraterojn. En la surfaco de la Tera Luno ili multas. Sur Tero, kies surfaco ŝanĝiĝas sub la influo de venta, akva kaj polva erozio, de sedimentiĝo, vulkana kaj sisma aktivado, krateroj ne estas facile rekoneblaj; krome la tera atmosfero protektas kontraŭ malgrandaj meteoritoj.

La surfaco de la jupitera luno Ioo preskaŭ tute ne montras kraterojn, ĉar vulkana aktivado, fortigata de tajda influo, rapide forviŝas ilin.

eta|Barringer-Kratero en Arizono

## Ekesto 
Kvankam malgrandaj meteoritoj, kiuj trafas la Teron, forvaporiĝas aŭ krevas en la atmosfero, iom grandaj objektoj (kun maso de pluraj tunoj) estas nur malmulte bremsataj de la aera froto. Ili atingas la teran surfacon kun rapido de 10 al 70 kilometroj en sekundo. Alfrapante ili povas penetri ĝis 100 metrojn en rokaĵon. La rapidega transformo de movenergio al varmoenergio kaŭzas eksplodon, kiu forbatas la ĉirkaŭan materialon. Tiel, sendepende de la alfrapa angulo, ekestas cirkloforma malmonto, ĉe kies rando ekestas muro da elĵetita materialo. Grandaj pecoj de tia elĵetaĵo povas formi pliajn, sekundarajn kraterojn.

Malgrandaj krateroj kutime havas la formon de pelvo. Ekde certa grando, dependa de la gravito de la frapata astro, meze de la kratero ekestas "centra monto". Eblaj kaŭzoj de ĝia ekesto estas defalo de materialo de la krateraj flankoj aŭ resalto de tia materialo de la kunpremitaj flankoj.

## Ekzemploj 
* Kratero Lahojsk

Kategorio:Geofiziko
Daimler AG

**Daimler AG** (iama **DaimlerChrysler AG**) estas germana akcia kompanio (*Aktiengesellschaft*). Ĝi produktas personajn aŭtomobilojn kaj kamionojn. Ĝia centra oficejo troviĝas en Stuttgart (Germanio). La komuna firmao *DaimlerChrysler* estiĝis en 1998 per unuiĝo de la konzernoj Chrysler Corporation (Usono) kun Daimler-Benz AG (Germanio) en akcia kompanio laŭ la germana leĝaro. En majo 2007 la estraro de tiu konzerno decidis plejparte vendi la konzernoparton Chrysler, kaj la eŭropa parto ricevis la nomon *Daimler AG*.dekstre|300px|eta|Emblemo de DaimlerEn 2006 DaimlerChrysler havis 360 385 dungitojn kaj spezobilancon de 151,6 miliardoj da Eŭroj. En 2005 vendiĝis 4 029 800 personaj aŭtomobiloj kaj 824 900 kamionoj. Plej gravaj merkatoj estas Usono kaj la landoj de la Eŭropa Unio (kun 45,2 kaj 33,4 % de la spezoj).

## Markoj 
* AMG (Germanio)
* ECHOLINE (EU)
* eVolution (EU)
* Freightliner (Usono)
* Hanomag-Henschel (Germanio)
* MCV (EU)
* Maybach (Germanio)
* Mercedes-Benz (Germanio)
* Fuso (EU)
* Orion (Usono)
* Setra (Germanio)
* Smart (Germanio)
* Sterling (Usono)
* Thomas (Usono)
* Unimog (Germanio)
* Western Star (Usono)

## Historio de Daimler-Benz ĝis 1998 
En 1883 Gottlieb Daimler sekurigis patentojn por *"Gasmotor mit Glührohrzündung"* kaj *"Regulierung der Geschwindigkeit des Motors durch Steuerung des Auslassventils"*. La du patentoj estis la bazo por unua malpeza kaj rapide kuranta benzinmotoro. Tri jarojn poste Carl Friedrich Benz patentigis la *"Automobil"*, trirada veturilo kun benzinmotoro kaj elektra sparkilo.

Laŭ sugesto de Deutsche Bank, la firmaoj *"Benz & Co Rheinische Gasmotorenfabrik Mannheim"* (fondita en 1899) kaj *"Daimler-Motoren-Gesellschaft"* en 1926 unuiĝis kaj formis la kompanion *Daimler-Benz AG* kun sidejo en Berlino.

Kategorio:Germanaj aŭtomobilfabrikoj
Kalidredoj

**Kalidredo** estas tre eta birdo nome vadbirdo de la genro *Calidris* (aŭ eble de la genro *Erolia*).

Kelkaj el tiuj birdoj estas tre malfacile diferencigeblaj kaj identigeblaj ĉar estas multaj similaĵoj inter specioj, krom bredanta, nebredanta junula kaj plumoŝanĝa plumaroj. Kelkaj el oftaj komunaĵoj estus **bruna dorso** kun makuloj pli brunaj aŭ malhelaj aŭ ruĝecaj, **helaj subaj partoj**, traokula malhela aŭ superokula hela strioj, flugilstrio, ktp. Krome simila manĝokutimo per bekoplukado, kvankam ne ununura. Maskloj zorgas la idojn pli ol inoj, kiuj plej ofte formigras por ne konkurenci pri manĝaĵo.

La specioj plej ofte konsiderataj kiel kalidredoj estas :

Pigmea kalidro
Pigmea kalidro 
* **Ordo: Karadrioformaj**
* **Familio: Skolopedoj**
** Genro: *Calidris*/*Erolia* (parto)
* **Kalidredoj** - eble genro *Erolia*
** Pigmea kalidro, *"Calidris" pusilla* aŭ *Erolia pusilla*
** Malgranda kalidro, *"Calidris" minuta* aŭ *Erolia minuta*
** Amerika malgranda kalidro, *"Calidris" minutilla* aŭ *Erolia minutilla*
** Blankpuga kalidro, *"Calidris" fuscicollis* *Erolia fuscicollis*
** Flavbrusta kalidro, *"Calidris" bairdii* aŭ *Erolia bairdii*
** Bunta kalidro, *"Calidris" alpina* aŭ *Erolia alpina*
** Ruĝkola kalidro, *"Calidris" ruficollis* aŭ *Erolia ruficollis*
** Nana kalidro, *"Calidris" subminuta* aŭ *Erolia subminuta*
** Striokalidro aŭ Stribrusta kalidro, *"Calidris" melanotos*
** Sablokalidro, *"Calidris" alba* (*"Crocethia alba"*)
** Alaska kalidro, *"Calidris" mauri* aŭ *Erolia mauri*
** Markalidro, *"Calidris" maritima* aŭ *Erolia maritima*
** Rokkalidro, *"Calidris" ptilocnemis* aŭ *Erolia ptilocnemis*
** Blankvosta kalidro, *"Calidris" temminckii* aŭ *Erolia temminckii*
** Stepkalidro, *"Tryngites" subruficollis*, kiel tre simila kaj proksima specio aligenra.

Kategorio:Ĥaradrioformaj