open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ma'ale Adumim

**Maʿale Adumim** (, , signifante  supreniro de la Ruĝaj Rokoj pro la ruĝeta koloro de la ĉitieaj rokoj) estas israela urba setlejo en okupaciita Cisjordanio. Ĝi estis fondita en 1975, sep kilometrojn oriente de Jerusalemo sur altebenaĵo ĉe la fino de la judea dezerto. 

Ĝi situas 6 ĝis 15 kilometrojn oriente de la Verda Linio kaj okcidente de la israela apartiga barilo, kaj ene de la Regiona Konsilio de Guŝ Ecion, sed havas sian propran urbestron kaj estas memregata – sendepende de la jurisdikcio de la konsilio – de kiam la areo atingis urbostatuson en 1991.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Jura statuso 
Laŭ la israela registaro, Ma'ale Adumim estas unu el la setlejoj, kiuj devas resti ene de Israelo se oni atingos packontrakton kun la palestinanoj. Ĉi tiun postulon de la israela registaro en la intertraktadoj por duŝtata solvo subtenis pluraj usonaj prezidantoj, inkluzive de Bill Clinton en 2000.

La Eŭropa Kortumo decidis la 25-an de februaro 2010, ke doganimpostoj estu pagendaj sur la importado de varoj fabrikitaj en Ma'ale Adummim.  En la kazo plusendita de la Hamburga Financa Kortumo, la kompanio Brita deklaris botelojn de Soda-Club fabrikitaj en Ma'ale Adummim kiel israelajn produktojn kaj tial provis importi ilin senimposte. La Hamburga doganejo rifuzis, kaj Brita malsukcese apelaciis la decidon. La verdikto donas komprenojn pri la takso de la Eŭropa Unio pri la israela setleja politiko laŭ internacia juro. 

En la konverĝa plano prezentita de Ehud Olmert en 2006, Ma'ale Adummim estis inter la grandaj judaj setlejoj preter la Verda Linio, kiujn Israelo postulis kaj aneksos en kazo de packontrakto kun la palestinanoj. Rekompence, Olmert estis preta cedi pli malgrandajn setlejojn. La plano estis malakceptita de la Palestina Aŭtoritato.

Enketo publikigita fine de majo 2016 montris, ke 77,9% de judaj israelanoj subtenis la aneksadon de Ma'ale Adummim, dum nur 16,3% kontraŭis la transdonon de ĉi tiu statuso al la urbo.

La pacplano de Donald Trump de 2020 ankaŭ antaŭvidis la aneksadon de Ma'ale Adumim fare de Israelo. Ankaŭ tiu ĉi plano ankaŭ estis malakceptita de la Palestina Aŭtoritato.

En oktobro 2025, la israela parlamento aprobis decidproponon prezentitan de Avigdor Liberman kaj la partio Yisrael Beiteinu por etendi israelan suverenecon al Ma'ale Adumim. Post la voĉdonado, la usona ministro pri eksterlandaj aferoj Marco Rubio avertis Israelon, ke la decido povus endanĝerigi la pacplanon de Donald Trump por fini la militon en Gazao. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala municipa retejo 
* Neoficiala urbo retejo

Kategorio:Urboj de Cisjordanio
Tahar Rahim

**Tahar RAHIM** (naskita la 4-an de julio 1981 en Belfort) estas franca aktoro en filmo, teatro kaj televido de alĝeria deveno. 

Li gajnis rekonon pro sia unua ĉefrolo en la plenlonga filmo *Un prophète* (*La profeto* ,2009), reĝisorita de Jacques Audiard.

Rahim estas edziĝinta al aktorino Leïla Bekhti, kiun li renkontis sur la filmaro de *La Profeto*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Alĝeridevenaj francoj
Kategorio:Arabdevenaj francoj
Kategorio:Francaj islamanoj
Kategorio:Francaj aktoroj
Sasson Gabai

**Sasson GABAI** (‎, ‎; naskiĝis la 24-an de novembro 1947, Bagdado, Irako) estas israela teatra kaj filmaktoro. Li gajnis la Eŭropan Film-Akademian Premion por Plej Bona Aktoro (2007, " La Vizito de la Orkestro "), kaj plurfoje gajnis la Israelan Film-Akademian Premion, la Israelan Teatran Premion, kaj la titolon "Plej Bona Teatra Aktoro de la Jaro" en Israelo.

## Kariero 
La gepatroj de Gabai estis irakaj judoj, kiuj enmigris al Israelo kiam li estis trijara. Post fino de la lernejo, li turnis sin al aktorado kaj aperis regule en israelaj televidaj produktadoj ekde la 1970-aj jaroj. Li ankaŭ foje havis pli malgrandajn rolojn en Holivudaj produktadoj, inkluzive de *Rambo III* en 1988 kaj la filmadapto de la romano *Not Without My Daughter* en 1991. Gabai akiris internacian rekonon en 2007 pro sia ĉefrolo en la israela filmo ''The Band's Visit*, por kiu li ricevis plurajn naciajn kaj internaciajn premiojn, inkluzive de la Eŭropa Filmpremio. En 2011, li ludis la ĉefrolon en *The Pig of Gaza*. En 2018, li portretis la egiptan prezidanton Anwar al-Sadat en *The Egyptian Spy Who Saved Israel*.

Gabai ankaŭ aperis en israela televido en la serio The Haim Neighborhood (שכונת חיים), Siton (סיטון), Late Night Stories (סיפורים לשעת לילה מאורחת) kaj en la dramserio *The Kastner Trial*, en kiu li rolis kiel Rudolf Kasztner. Li estis la gastiganto de la komediserio *Zehu Ze*, kaj faris kameon en la populara komediserio Krovim Krovim, aldone al multaj aliaj produktadoj.

Gabai ankaŭ ludis unu el la ĉefaj roloj en la aklamita israela televidserio *Shtisel'', kiu ĝis nun daŭris tri sezonojn (2013-2021).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Irakaj judoj
Kategorio:Israelaj aktoroj
Kategorio:Israelaj reĝisoroj
Toni Servillo

**Marco Antonio “Toni” SERVILLO** [ˈtɔːni serˈvillo] (naskita la 25-an de januaro 1959 en Afragola, Kampanio, Italio) estas itala aktoro kaj teatra reĝisoro. Memlerninta aktoro, li komencis sian karieron en la napola teatro en la 1970-aj jaroj kaj fariĝis konata al pli vasta publiko kiel filmaktoro en la 1990-aj jaroj. Li ĝuis jardekojn da kunlaboro kun la filmreĝisoro Paolo Sorrentino. Pro siaj minimalistaj aktoradoj, kiuj altiris komparojn kun Buster Keaton, Servillo ricevis multajn premiojn en Italio kaj tra Eŭropo.

En 2020, *The New York Times* vicigis lin n-ro 7 en sia listo de la 25 Plej Grandaj Aktoroj de la 21-a Jarcento.

Alia flanko de la verko de Toni Servillo estas liaj produktadoj de operoj, inter kiuj la plej rimarkindaj estas "La Malespera Edzo" (itale:  *Il marito disperato*) de Domenico Cimarosa kaj " Fidelio " de Ludwig van Beethoven ĉe la Operejo San Carlo (Napolo) kaj " Boris Godunov " de Modest Musorgskij ĉe la Teatro São Carlos (Lisbono), kie en 2003 li jam surscenigis "Ariadna en Naxos" de Richard Strauss.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Italaj aktoroj
Timothy Spall

**Timothy Leonard Spall** (naskita la 27-an de februaro 1957 en Londono) estas brita aktoro konata pro siaj ĝenraj roloj en filmo, televido kaj teatro. Li ludis multajn elstarajn rolojn en internaciaj filmproduktadoj, inkluzive de *Mr. Turner, The Sheltering Sky*, *Sweeney* Todd, Still *Crazy*, *Rock Star*, *The Last Samurai*, kaj la filmserio Harry Potter, pro sia rolo kiel Petter Pittelpytt aŭ *Vermovosto*. Li estis nomumita por BAFTA-premio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Amy Raphael, "Spall in the Family," (Interview of Timothy Spall and actor son Rafe) *The Observer*, 28 October 2007
* Stuart Jeffries, "I don't always play losers," *The Guardian*, 5 November 2007

Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj
Kategorio:Britaj aktoroj
Zlatko Burić

**Zlatko BURIĆ** (naskiĝis la 13-an de majo 1953 en Osijek, Kroatio) estas dana aktoro de kroata deveno. Li ricevis sian aktoran trejnadon ĉe la studio Dramskij en 1972 .

En 1981, li translokiĝis al Danio kun sia kunvivanta edzino kaj tri infanoj, kie ili geedziĝis nur la 7-an de oktobro 1998.

Zlatko Burić ludis sian unuan rolon en la televida filmo *Kugla glumiste*.

En kino, li aperis en pluraj sukcesaj danaj filmoj en la 1990-aj kaj 2000-aj jaroj, ĉefe filmoj de Nicolas Winding Refn, kiel ekzemple *Bleeding* kaj la trilogio *Dealer*, el kiuj la unua donis al li lian sukceson en 1996.

En 2009, li ĉefrolis en la apokalipsa filmo 2012 kiel la rusa miliardulo Jurij Karpov.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Danaj aktoroj
Claes Bang

**Claes  Kasper BANG** [ˈkʰlɛːˀs ˈpaŋ] (naskiĝis la 28-an de aprilo 1967 en Odense, Danio) estas dana teatra, filma kaj televida aktoro kaj muzikisto.

Claes Bang trejnis kiel aktoro ĉe la Nacia Teatra Lernejo (Statens Teaterskole) en Kopenhago de 1992 ĝis 1996. Li faris sian aktoran debuton en 1996 ĉe la Skægspiren Infanteatro (Børneteatret Skægspiren) en Odense. Turnopunkto en lia kariero estis lia rolo kiel kuratoro de muzeo de nuntempa arto en la sveda filmo *The Square* (2017) de Ruben Östlund. Bang ricevis la Eŭropan Filmpremion por Plej Bona Aktoro pro sia aktorado.

Krome Bang muzikigas sub la nomo "This Is Not America" ​​(Ĉi tio ne estas Ameriko/Usono). 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Claes Bang ĉe Danish Film Database
* Claes Bang ĉe British Film Institute
* 
* This Is Not America en Spotify

Kategorio:Danaj aktoroj
Marcello Fonte

**Marcello FONTE** (naskiĝis la 7an de novembro 1978 en Melito di Porto Salvo) estas itala aktoro kaj reĝisoro.

En 2018, pro sia rolo kiel la torturita Marcello en *Dogman*, li gajnis la premion por Plej Bona Aktoro ĉe la Festivalo de Cannes.

## Filmaro 
**Corpo celeste*, reg. di Alice Rohrwacher (2011)
**Troppolitani - Valle occupato*, reg. di Antonio Rezza kaj Flavia Mastrella - documentario (2012)
**Asino vola*, regia di Marcello Fonte kaj Paolo Tripodi (2015)
*''L'intrusa*, reg. Leonardo Di Costanzo (2017)
**Io sono Tempesta*, reg. Daniele Luchetti (2018)
**Dogman*, reg. Matteo Garrone (2018)
**Vivere*, reg. Francesca Archibugi (2019)
**Aspromonte - La terra degli ultimi*, reg. Mimmo Calopresti (2019)
**The New Gospel (Das Neue Evangelium)*, reg. Milo Rau (2020)
**La svolta*, reg. Riccardo Antonaroli (2021)
**Il sesso degli angeli*, reg. Leonardo Pieraccioni (2022)
**The resurrection of the Christ'', reg. Mel Gibson (2025)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Italaj aktoroj
Hasta la vista (filmo, 2011)

***Hasta la vista*** (signifante en la hispana *Ĝis revido*) estas belga filmdramo kun fortaj vojfilmaj karakterizaĵoj, reĝisorita de Geoffrey Enthoven en 2011. La scenaron verkis Pierre De Clercq, bazita sur rakonto de Mariano Vanhoof pri la vivspertoj de la usonano Asta Philpot kaj liaj amikoj. La ĉefaj aktoroj estas Robrecht Vanden Thoren, Gilles De Schrijver kaj Tom Audenaert.

## Intrigo 
Tri handikapitaj amikoj planas riskan vojaĝon, ilia ĉefa celloko estante bordelo en Hispanio, kiu specialiĝas pri handikapitaj klientoj. Malfacile ili persvadas siajn gepatrojn, kiuj zorgis pri ili dum jaroj, lasi ilin iri por 10 tagoj, akompanataj de sperta flegistino-ŝoforo. Ili komencas prepari por la vojaĝo, sed alia ekzameno rivelas, ke la stato de Lars, unu el la triopo, malboniĝas. Li havas tre malmulte da tempo restanta, kaj liaj gepatroj decidas nuligi la tutan vojaĝon. La amikoj, ne volante maltrafi tian maloftan (kaj por Lars, ŝajne, lian lastan) ŝancon ekvojaĝi memstare, organizas "komploton" por eskapi de ilia zorgo kaj efektivigi sian planon. Je la difinita tago, ili sekrete forlasas siajn hejmojn kaj, akompanataj de iama flegistino nomata Claude, komencas sian vojaĝon...

## Roluloj 
* Robrecht Vanden Toren  - *Philip*
* Gilles de Schriver  - *Lars*
* Tom Oudenaert  kiel *Jozefo*
* Isabel de Hertog  kiel *Claude*
* Karel Vingerhouts  kiel *la patro de Philip*
* Katelyne Verbeke  - *la patrino de Philip*
* Karleen Silegem  - *la patrino de Lars*
* Johan Heldenberg  - *la patro de Lars*
* Marilou Mermans  kiel *la patrino de Josef*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* *Come as You Are* at Dog and Wolf

Kategorio:Filmoj pri handikapo
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2011
Ĉenĝou

**Ĉenĝou,** per simpligita ĉina skribo **郴州,** per pinjino *Chēnzhōu* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Hunano en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: "Urbo en la Arbaro".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 en la prefektujnivela urbo vivis  homoj.

## Geografio 
Ĉenĝou etendiĝas sur montoj aŭ montetoj, iomete sur ebenaĵo en areo . Ĝi konsistas el 11 administraciaj dividoj. Ŝaoguan troviĝas 124, Hengjang 128, Ŝanhajo 1020, ĉefurbo Pekino 1596 km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/chenzhou_china/shanghai_china.

## Historio 
La unua ekzisto kiel historia urbo devenis de la dinastio Qin. La areo historie nomiĝis Guijang (simpligita ĉine: 桂阳; tradicia ĉine: 桂陽; pinjino: Guìyáng) antaŭ ol ĝi estis renomita al la nuna nomo en la jaro 735. Dum la historio la administraciaj limoj ofte ŝanĝiĝis, la nuntempa prefektujnivela areo estis kreita en 1994.

## Ekonomio 
Gravaj deponaĵoj de volframo, bismuto kaj molibdeno faras la areon produktadbazo por metaloj, eĉ ankaŭ ŝtalfabriko funkcias. Pro la pitoreskaj montoj ankaŭ la turismo gravas.

## Edukado 
En la prefektujnivela milionurbo po unu universitato kaj altlernejo prezentas la altan edukon.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbo havas fervojajn kaj vojajn ligojn, eĉ flughaveno funkcias.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa. Estas kvar apartaj sezonoj. Printempe multe pluvas, dum la someroj estas longaj, varmaj kaj humidaj kun malpli da pluvokvanto, la aŭtuno estas komforta kaj sufiĉe seka. La vintro estas sufiĉe mallonga, foje sub frostopunkto. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1510 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas junie, ankaŭ en la cxirkaŭaj 2-3 monatoj multe pluvas, en la ceteraj monatoj iomete malmulte. 

## Vidindaĵoj 
* temploj, pagodoj
* montoj kun pitoreskaj partoj

## Ĝemelurboj 
*  (2002)

## Fontoj 
* WikiTrans

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Evry Schatzman

**Evry Léon SCHATZMAN** (16-a de septembro 1920 – 25-a de aprilo 2010) estis franca sciencisto laŭdata kiel "la patro de moderna franca astrofiziko".

Li estis fakulo pri la strukturo de steloj. Kaj estas konata kiel pioniro de la instruado de la teoria astrofiziko en Francio. 

## Referencoj 
Kategorio:Francaj astrofizikistoj
Kumano Kodō

''''* estas loko de Monda Heredaĵo en Japanio. La duoninsulo Kii konsistas el serio de antikvaj pilgrimvojoj kiuj trairas la plej grandan duoninsulon de Japanio. Tiuj montaj itineroj estas uzataj de pilgrimantoj al la tri grandaj sanktejoj de Kumano: nome Kumano Hongū Taiŝa (熊野本宮大社), Kumano Naĉi Taiŝa (熊野那智大社), kaj Kumano Haĝatama Taiŝa (熊野逧玤玾). Tiuj tri sanktejoj estas la plej sanktaj lokoj de la antikva sinkreta religio Kumano.

Kumano Kodō estis en 2004 listigita kiel Monda Heredaĵo de UNESKO sub la nomo *Sanktaj lokoj kaj pilgrimaj vojoj en la montaro Kii'' .

## Referencoj 
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Ŝintoismo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio
Monteto Sankta Volodimir (Kievo)

La **Monteto Sankta Volodimir** (), estas granda parko de 10,6 hektaroj (0,106 km²) situanta sur la kruta dekstra bordo de la rivero Dnipro en centra Kijivo, la ĉefurbo de Ukrainio. Ĝia plej fama kaj elstara vidindaĵo estas la Monumento al Princo Volodimir. La monumento, kun sia elstara loko kaj superrigardo al la pitoreska panoramo de la maldekstra bordo de Kievo, fariĝis unu el la simboloj de Kievo, ofte prezentita en pentraĵoj kaj fotografiaj verkoj de la urbo. La Monteto provizas bonegan panoramon de la rivero Dinpro, la maldekstra bordo kaj Podil.

## Bildaro 

Володимирська гірка - 02.jpg|
Вид з Хрещатого парку на пішохідний міст.JPG|
2013. Kiev 055.jpg|
Володимирська гірка 03.jpg|
Володимирська гірка 02.jpg|
Володимирська гірка 38.jpg|
Володимирська гірка, вересень.JPG|
Володимирська гірка 0.jpg|
Парк Володимирська гірка 02.jpg|
Володимирська гірка 24.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Deklivo Sankta Andreo
* Botanika Ĝardeno Griŝko
* Nacia Natura Parko Holosijiv

Kategorio:Kievo
Kategorio:Parkoj en Ukrainio
Humpti Dumpti

**Humpti Dumpti** (, laŭvorte "ĝiba domokupanto" en angla infanlingvaĵo) estas rolulo el brita infanrimaro. Li estas humanoida ovo, kio ne estas eksplicite menciita en la teksto de la kvarlinia strofo. En anglalingvaj landoj, ĉi tiu infanrimaro estas populara dum jarcentoj kaj estas ia bazvaro en la kolekto de infanrimaroj en *Patrino Ansero*. Ekster anglalingvaj landoj, Humpty Dumpty fariĝis aparte konata ĉar Lewis Carroll inkluzivis lin en *Trans la spegulo* (1871). Tie, li diskutas semantikon kun Alice kaj klarigas, interalie, la neologismojn de Jabberwocky. Tamen, denaskaj anglalingvanoj ankaŭ ofte uzas "Humpty Dumpty" por priskribi malgrandan kaj dikan personon. Foje, tamen, ĝi estas sinonimo por io delikata, kion oni ne povas ripari entute aŭ nur kun granda malfacileco.

La plej ofta moderna teksto de la rimo estas:Humpty Dumpty sat on a wall,

Humpty Dumpty had a great fall,

All the King’s horses and all the King’s men,

Couldn’t put Humpty together again.Humpty Dumpty sidis sur muro,

Humpty Dumpty havis grandan falon,

Ĉiuj ĉevaloj de la Reĝo kaj ĉiuj viroj de la Reĝo,

Ne povis kunmeti Humpty-on denove.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 17627 Humptydumpty

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Lewis Carroll
Kategorio:Ŝaradoj
Miskolezy

**Miskolezy** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Chvalkovice en distrikto Náchod. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Chvalkovice. Estas ĉi tie registritaj 47 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Miskolezy** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,42&nbsp;km². 

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1409.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* kapelo
* penta kruco

## Pluaj fotoj 

Miskolezy čp. 1.JPG|Miskolezy
Miskolezy čp. 42.JPG|Miskolezy
Miskolezy čp. 5.JPG|Miskolezy

Kategorio:Chvalkovice (distrikto Náchod)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Oscar Isaac

**Óscar Isaac Hernández Estrada** (naskita la 9-an de marto 1979 en Gvatemalurbo), profesie konata kiel **Oscar ISAAC**, estas gvatemala-kuba-usona aktoro kaj filmproduktanto. Li ricevis Premion Oran Globon por Plej Bona Aktoro en 2016 pro sia rolo kiel politikisto *Nick Wasicsko* en la miniserio *Show Me a Hero*. Li fariĝis konata al pli vasta publiko per siaj roloj en *Star Wars: The Force Awakens* (2015), *Dune* (2021), *Moon Knight* (2022), kaj kiel la titulara antagonisto en *X-Men: Apocalypse* (2016), sed ankaŭ en pli dramaj roloj en *Inside Llewyn Davis* (2013) de la fratoj Coen, *A Most Violent Year* (2014) de J.C. Chandor, kaj *Ex Machina* (2015) de Alex Garland.

En 2020, li estis nomita unu el la 25 Plej Grandaj Aktoroj de la 21-a Jarcento de The New York Times. En 2016, li estis nomita unu el la 100 plej influaj homoj en la mondo de la revuo *Time*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kubanaj usonanoj
Kategorio:Francaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kim Min-hee

**Kim Min-hee** (, naskita la 1-an de marto 1982 en Seulo) estas sudkorea aktorino.

Ŝi estas la regula kunlaborantino kaj vivpartnero de la reĝisoro Hong Sang-soo. Ŝi gajnis la Arĝentan Urson por Plej Bona Aktorino ĉe la 67-a Internacia Filmfestivalo de Berlino pro sia rolo en lia filmo *Alone on the Beach at Night* (2017). Ŝi ankaŭ ludis la ĉefrolon en la filmo *The Handmaiden* (2016) de Park Chan-wook.

La unua korea aktorino, kiu gajnis la Arĝentan Urson por Plej Bona Aktorino pro sia laboro en la filmo "On a Night by the Sea Alone". En 2020, ŝi estis nomita unu el la "25 Plej Grandaj Aktoroj de la 21-a Jarcento" fare de *The New York Times .*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sudkoreaj aktoroj
Melissa McCarthy

**Melissa Ann McCarthy** (naskita la 26-an de aŭgusto 1970 en Plainfield, Ilinojso) estas usona aktorino, televida reĝisorino, filmproduktoro kaj scenaristo kaj mododesegnistino. Ŝi estas dufoja gajninto de Premio Emmy kaj dufoja kandidato por Akademia Premio kaj Ora Globo.

McCarthy estis nomita de *Time* kiel unu el la 100 plej influaj homoj en la mondo en 2016, kaj ŝi estis prezentita plurfoje en ĉiujaraj rangotabeloj de la plej altpagitaj aktorinoj en la mondo. En 2020, The New York Times vicigis ŝin je la 22-a loko en sia listo de la 25 Plej Grandaj Aktoroj de la 21-a Jarcento.

McCarthy unue famiĝis pro sia rolo kiel Sookie St. James en la televidserio *Gilmore Girls*, kiun ŝi ludis inter 2001 kaj 2009. Inter 2007 kaj 2009, ŝi ludis Dena en la televidserio *Samantha Who?.* Ekde 2010, ŝi ludas Molly Flynn, unu el la ĉefroluloj en la televidserio *Mike & Molly*.

Ŝi ankaŭ havis plurajn filmrolojn apud siaj televidroloj, kaj ŝia granda filmsukceso venis per la filmo *Bridesmaids* (2011), kie ŝia portretado de la rolulo Megan gajnis al ŝi plurajn premiigojn, inkluzive de kaj BAFTA kaj Akademia Premio por Plej Bona Flankaktorino. En 2015, ŝi ĉefrolis en la batalkomedio *Spy* .

Pro ŝia rolo kiel Lee Israel en *Can You Ever Forgive Me* (2018), ŝi estis nomumita por la Akademia Premio por Plej Bona Aktorino.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj vestodezajnistoj
Alfre Woodard

**Alfre WOODARD** (naskita la 8-an de novembro en Tulsa, Oklahomo) estas usona aktorino, produktantino kaj aktivulino. Dum sia kariero, Woodard ricevis kvar premiojn Emmy, tri premiojn de la Screen Actors Guild kaj Oran Globon, kaj estis nomumita por Oskaro en 1984 kaj Grammy en 2010. Kun dek ok nomumoj kaj kvar venkoj, Woodard tenas la historian rekordon por la plej multaj nomumoj kaj premioj por la premio Emmy fare de afrik-usona aktoro. 

En 2020, The New York Times vicigis ŝin kiel unu el "La 25 Plej Grandaj Aktoroj de la 21-a Jarcento". Ŝi estas estrarano de la Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj.

En multaj landoj ŝi estas ĉefe  konata kiel Betty Applewhite el la televidserio *Desperate Housewives*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Konvertitoj al kristana scienco
Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj
Kategorio:Usonaj kristansciencistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Zhao Tao

**Zhao Tao** ( [ʈʂâʊ tʰáʊ], naskiĝis la 28-a de januaro 1977 en Tajuano) estas ĉina aktorino. Ŝi laboris en Ĉinio kaj Eŭropo ekde la komenco de sia kariero en 1999. Ŝi kunlaboris kun sia edzo, reĝisoro Jia Zhangke, pri filmoj kiel *Platform* (2000) kaj *Still Life* (2006). Kun *Shun Li and the Poet* (2011), ŝi fariĝis la unua azia aktorino kiu gajnis premion David di Donatello . Ŝi ricevis du nomumojn ĉe la Tajpeaj Golden Horse Film Awards, por *Mountains May Depart* (2015) kaj *Ash Is Purest White* (2018). En 2020, *The New York Times* vicigis ŝin numero 8 en sia listo de la 25 plej bonaj aktoroj de la  21-a jarcento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Conversation with Zhao Tao and Jia Zhangke ĉe  Asia Society
* 

Kategorio:Ĉinaj aktoroj
Felix Nmecha

**Felix NMECHA** - naskiĝis  en Hamburgo, do nun -jara - estas germana profesia futbalisto en la pozicio de defendulo. 

Li estas ido de germana patrino kaj niĝeria patro, kaj en 2007 li kun la familio translokiĝis al Anglio. Tie li kiel infano kun sia pli aĝa frato Lukas (n. 1998) ludis en junularaj kaj poste la unua vira teamo de la klubo Manchester City, ekde 2021 kun la frato translokiĝis reen al Germanio al la klubo VfL Wolfsburg kaj en 2023 ŝanĝis al la klubo Borussia Dortmund. Ambaŭ fratoj havas kaj la germanan kaj la anglan civitanecojn.

Ekde la jaro 2023 li estas membro de la vira germana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaroj 2018 ĝis 2023 li partoprenis en la germanaj naciaj teamoj de sub-18- kaj sub-21-jaruloj - kaj samtempe inter 2016 ĝis 2019 ankaŭ partoprenis en la anglaj naciaj teamoj de sub-16-, sub-18- kaj sub-19-jaruloj.
 

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Thomas Blakiston

**Thomas Wright BLAKISTON** (27a de Decembro 1832 – 15a de Oktobro 1891) estis angla esploristo kaj natursciencisto. 

Blakiston esploris okcidentan Kanadon per la Ekspedicio Palliser inter 1857 kaj 1859. Monto Blakiston, la plej alta punkto en la Nacia Parko de Lagoj Waterton, estis nomita laŭ li en 1858. En 1861, li vojaĝis supren laŭ la rivero Jangzio en Ĉinio, irante pli malproksimen ol iu ajn okcidentano antaŭ li. Li pasigis la sekvan parton de sia vivo en Japanio kaj fariĝis unu el la plej gravaj natursciencistoj en tiu lando. Blakiston estis la unua persono kiu rimarkis ke bestoj en Hokajdo, la norda insulo de Japanio, estis parencaj al nordaziaj specioj, dum tiuj sur Honŝuo sude estis parencaj al tiuj el suda Azio. La Cugaru-markolo inter la du insuloj estis tial establita kiel zoogeografia limo, kaj fariĝis konata kiel "Linio de Blakiston". Blakiston kolektis gufospecimenon en Hakodate, Japanio, en 1883. Ĉi tio estis poste priskribita de Henry Seebohm kaj nomita la Granda fiŝgufo, *Ketupa blakistoni*, laŭ kio ankaŭ **gufo de Blakiston** aŭ **Blakistona gufo**.

Kategorio:Anglaj esploristoj
Kategorio:Anglaj natursciencistoj
Henry Seebohm

**Henry SEEBOHM** (12a de Julio 1832 – 26a de Novembro 1895) estis angla ŝtalfabrikanto, kaj amatora ornitologo, ovosciencisto kaj vojaĝanto.

## Biografio
Li edukiĝis en familio de kvakeroj.

Henry interesiĝis en natura historio en la lernejo kaj plue pasigis tempon studante birdojn en siaj voĵaĝoj. Li vaste veturis vizitante Grekion, Skandinavion, Turkion, kaj Sudafrikon. Liaj ekspedicioj al la Jeniseja tundro de Siberio estis priskribitaj en liaj du libroj, *Siberia in Europe* (1880) kaj *Siberia in Asia* (1882), kiuj estis kombinitaj en la postmorta publikaĵo *The Birds of Siberia* (1901). Liaj ekspedicioj inkludis la malsupran valon de la rivero Peĉora en 1875 kun John Alexander Harvie-Brown kaj viziton al Helgoland en la hejmo de Heinrich Gätke. En 1877 li aliĝis al Joseph Wiggins en Siberio.

Li estis unu el la unuaj eŭropaj ornitologoj kiuj akceptis la usonan trinoman sistemon por klasigi subspeciojn.

Aliaj gravaj verkoj de Seebohm estis *A History of British Birds* (1883), *The Geographical Distribution of the family Charadriidae* (1887), *The Birds of the Japanese Empire* (1890) kaj *A Monograph of the Turdidae* (1902, kompletigita de Richard Bowdler Sharpe).

Seebohm heredigis sian kolekton de birdohaŭtoj al la Brita Muzeo. La kolekto kiu estis ricevita en 1896 konsistis el preskaŭ 17 000 specimenoj. Nombraj birdoj estis nomitaj laŭ Seebohm, kiel la griza emuvostulo (nuna *Bradypterus seebohmi*) fare de Bowdler Sharpe. Krome li mem nomis aliajn birdospeciojn, kiel la Granda fiŝgufo, *Ketupa blakistoni*.

## Verkoj 
* (1901) ''The birds of Siberia; a record of a naturalist's visits to the valleys of the Petchora and Yenesei.* J. Murray. London.
* (1893) *Geographical distribution of British birds*
* (1890) *The birds of the Japanese Empire.* R.H. Porter, London.
* (1890) *Classification of Birds.*  R.H. Porter, London.
* (1888) *The geographical distribution of the family Charadriidae, or, The plovers, sandpipers, snipes, and their allies.* H. Sotheran. London
* (1883) *A history of British birds, with coloured illustrations of their eggs.* R.H. Porter. London. Volume 1 Volume 2 Volume 3 Volume 4
* (1880) *Siberia in Europe: a visit to the valley of the Petchora, in north-east Russia.* J. Murray, London.
* (1880) *Contributions to the ornithology of Siberia*

## Bibliografio
* Seebohm, Henry; Sharpe, R. Bowdler (1896). *Coloured figures of the eggs of British birds''. Sheffield: Pawson and Brailsford. pp. v–xiv. 

## Referencoj
Kategorio:Anglaj ornitologoj
Kategorio:Anglaj esploristoj
Mark Chay

**Mark Chay Jung Jun** (simpligita ĉine: 蔡荣俊; naskita la 18-an de februaro 1982)

La 14an de januaro 2021, Chay estis elektita kiel unu el la 9 nomumitaj parlamentanoj (NMP) por la 14a Parlamento de Singapuro, kiu komenciĝis la 21an de januaro 2021.

## Referencoj 
Kategorio:Singapuraj naĝistoj
Kategorio:Singapuraj politikistoj
Fingrumad kaj Fingrumid

**Fingrumad kaj Fingrumid** ( estas roluloj el brita infanrimaro verkita de la poeto John Byrom, kaj popularigita per la verko *Trans la spegulo* (1872) de Lewis Carroll, kie la poemo La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto estas citata de ili. 

Ilia nomo laŭdire devenas de epigramo verkita de la poeto John Byrom. Ekde tiam, en okcidenta popola kulturo, iliaj nomoj fariĝis sinonimaj kun du homoj, kiuj havas identan aspekton kaj konduton, kutime en pejorativa kunteksto. 

Kategorio:Fikciaj ĝemeloj
Kategorio:Fikciaj paroj
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Lewis Carroll
Robert Duncan (poeto)

**Robert Edward DUNCAN** (naskiĝis la 7-an de januaro 1919 en Oakland, Kalifornio; mortis la 3-an de februaro 1988 en San-Francisko, Kalifornio) estis usona poeto kaj fervorulo de Hilda "HD" Doolittle kaj la okcidenta esotera tradicio. Kvankam asociita kun diversaj literaturaj tradicioj kaj skoloj, Duncan ofte identiĝas kun la poetoj de la Nova Amerika Poezio kaj Black Mountain College. Duncan vidis sian verkon kiel elirantan precipe el la tradicio de Pound, Williams kaj Lawrence. Duncan estis ŝlosila figuro en la Sanfranciska Renesanco. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jess Collins kaj Robert Duncan Trust
* Robert Duncan legas en 1969 sian poemon "Strukturo de Prujno IV".
* Duncan ĉe Modern American Poetry 
* La Robert Duncan Papers ĉe la Universitato Washington en Sankta Luiso
* *Grunda Laboro: Pri la "Enkonduko" de Robert Duncan* Michael Palmer al kombinita eldono de *Grunda Laboro: Antaŭ la Milito*, kaj *Grunda Laboro II: En la Mallumo*, publikigita de New Directions en aprilo 2006.
* *el* LA AMBASADORO DE VENUSO eltiraĵo el la Duncan-biografio de Lisa Jarnot
* "La Allogo de la Dio: Robert Duncan pri Tradukado de Rilke" vidu ankaŭ Rilke

### Aŭdaj ligiloj 
* La Vankuvera Poezia Konferenco de 1963
* Duncan ĉe PENNsound
* La Akademio de Usonaj Poetoj
* Poezio kaj Literaturo
* PoetryFoundation.org
* 

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj kontraŭimpostistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
László Nagy (psikologo)

**László Nagy** [lAslO nadj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Nagy László Gergely** [gergej] estis hungara psikologo, altlerneja instruisto. Lia patro estis la samnoma László Nagy (inspektoro).

László Nagy naskiĝis  en Kisújszállás, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Nagy maturiĝis en kalvinana gimnazio en 1875 en Budapeŝto, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1881. Post siaj studoj li instruis en pedagogia altlernejo en la ĉefurbo, sed jam ekde la studentaj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri geologio. Li poertis plurajn postenojn en pedagogiaj societoj. Ekde 1900 li specialiĝis pri la infana psikologio, li analizis la infanajn desegnaĵojn. En 1909 li establis lernejan psikologian laboratorion. En 1918 li estis levita inspektoro. Dum la Hungara Sovetrespubliko li restis aktiva, tial en 1922 li estis trude emeritita. Tamen poste li establis plian psikologian laboratorion, kiun li gvidis ĝis sia morto. Li edziĝis en 1886 kaj li ricevis premion en 1900.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Emlékirat a felvétel, tanterv és tanítóképesítés ügyében.* (1890)
* *A gyermekpsychologia Olaszországban.* (1896) 
* *Fejezetek a gyermekrajzok lélektanából.* (1905)
* *A gyermek érdeklődésének lélektana.* (1908; denove: 1982; germane: 1912)
* *A háború és a gyermek lelke.* (1915)
* *A magyar közoktatás reformtervezete.* (1919)
* *Didaktika gyermekfejlődéstani alapon.* (1921)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (1982)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla post klako al majusklo N, poste serĉu la nomon)
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 23-a punkto)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jack Spicer

**Jack SPICER**, fakte John Lester Spicer (naskiĝis la 30-an de januaro 1925 en Holivudo, Los-Anĝeleso, Kalifornio, Usono; mortis la 17-an de aŭgusto 1965 en San-Francisko, Kalifornio, Usono) estis usona poeto kaj verkisto, ofte identigita kun la Sanfranciska Renesanco. En 2009, *My Vocabulary Did This to Me: The Collected Poetry of Jack Spicer* gajnis la American Book Award por poezio. Li pasigis la plej grandan parton de sia verkista vivo en Sanfrancisko.

Spicer estis subtenanto de teorioj, kiuj rigardis lirikistojn kaj poetojn kiel komunikilon, kiu, per ekstera inspiro, neklarigeble ricevis la poemojn kaj devis proklami ilin.

En San-Francisko, li subtenis kaj partoprenis sufiĉe nekonatajn, amatorajn poeziajn kunvenojn kaj grupojn, al kiuj li atribuis pli da respekto kaj graveco ol al agnoskitaj lirikistoj kiel Allen Ginsberg kaj aliaj beat-poetoj, kiujn li kritikis pro ilia mem-reklamo.

Spicer estis anarkiisto, samseksemulo, kaj severa alkoholulo; li ankaŭ estis tre disputema kiam ebria. Sobra, tamen, li estis konsiderata ekstreme afabla kaj ĝentila persono.

Li debutis kiel poeto en 1957 per la volumo *Post Lorca*, sekvita de 11 pliaj publikaĵoj, kelkaj el kiuj estis postmortaj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jack Spicer ĉe la EPC
* Jack Spicer ĉe PennSound
* Gvidlibro pri la Jack Spicer-dokumentoj ĉe la Biblioteko Bancroft, Universitato de Kalifornio, Berkeley
* Artikoloj de Jack Spicer, 1938–1973 ĉe la Manuskripto, Arkivoj kaj Biblioteko de Maloftaj Libroj de Stuart A. Rose, Universitato Emory

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Barbara Guest

**Barbara GUEST** (naskita kiel *Barbara Ann Pinson* la 6-an de septembro 1920 en Wilmington, Norda Karolino ; mortis la 15-an de februaro 2006 en Berkelio, Kalifornio) estis usona poeto, romanverkisto kaj artkritikisto, ofte asociita kun la unua generacio de la Novjorka Skolo, kune kun Frank O'Hara, John Ashbery, James Schuyler, kaj Kenneth Koch. 

Dum ŝiaj 60 jaroj da verkado, ŝi publikigis pli ol 20 librojn de poezio. En 1999, la Poezio-Societo de Ameriko ( PSA ) aljuĝis al ŝi la Frost-Medalon pro Vivatingo.

Guest ankaŭ verkis artkritikon, eseojn kaj teatraĵojn. Ŝi kreis kolaĝojn, kiujn ŝi aperigis sur la kovriloj de pluraj el ŝiaj poemaroj. Ŝi ankaŭ verkis konatan biografion pri la poetino Hilda Doolittle, *Herself Defined: The Poet H.D. and Her World* (1984).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 'Weather and Cinnamon: Late Changes in Major Poems by Barbara Guest' *Cordite Poetry Review*

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
La elementaj strukturoj de la parenceco

**La elementaj strukturoj de parenceco** (*Les Structures élémentaires de la parenté*) estas verko de filozofio kaj de antropologio de Claude Lévi-Strauss, publikigita en 1949. Lévi-Strauss defendas tie la teorion de la alianco.

## Ĝenerala prezento 
*La elementaj strukturoj de la parenceco* estas origine la doktoriga disertacio de Claude Lévi-Strauss, danke al kiu li ricevis ŝtatan doktorecon. Li prezentis ĝin en 1948, poste li disvolvis ĝin kaj publikigis ĝin kiel libron en 1949. Ĉi tiu verko konsistigas gravan kontribuon al antropologio.

Kun la helpo de la matematikisto André Weil, li evoluigis la koncepton de elementa strukturo de parenceco, fondita sur la nocio de grupo de Klein. 

## Resumo 
Lévi-Strauss studis plurajn familiajn sistemojn:

* la sistemoj preskribante aŭ preferante la geedziĝojn kun specifa tipo de parencoj;
* la sistemoj determinante ĉiun membron de la grupo kiel parencon, kun la distingo de eblaj aŭ malpermesitaj geedzecoj.

Ĉi tiuj strukturoj inkluzivas du ĉefajn tipojn de geedziĝo :

* la simetria geedziĝo aŭ interŝanĝo restriktita;
* la nesimetria geedziĝo aŭ interŝanĝo ĝeneraligita.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Strukturismo
Imre Pán

**Imre Pán,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pán Imre** estis hungara redaktoro, literatura aktivisto. Lia origina familia nomo ĝis 1905 estis *Rosenfeld*, poste *Mezei* aŭ Pán aŭ *Mezei Pán*. Lia frato estis Árpád Mezei, lia filo estis Gábor Mezei, liaj edzinoj estis (laŭvice) Magda Hauswirth kaj Mireille Kastler.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Parizo.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Post la lernojaroj li estis oficisto en sia naskiĝurbo ekde 1922, sed tiutempe li estis redaktoro en literaturaj revuoj, aŭ eldonis kaj redaktis revuojn. Ekde 1939 li estris librovendejon. En 1945 li partoprenis en fondo de arta grupo. Dum 3 jaroj ili faris 38 ekspoziciojn kaj eldonis libroserion. En 1948 okazis kompleta ŝtatiĝo, do la librovendejo iĝis ŝtata posedaĵo, li laboris plu en alia librovendejo. En 1957 li disidis al Parizo, kie same li faris ekspoziciojn, redaktis kaj eldonis. Lia unua edzino naskis filon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Bevezetés Európába* (studo, 1946)
* *Pokoli színjáték* (poemoj, 1947)
* *Az izmusok története* (kune kun Lajos Kassák, 1975)
* *A láthatatlan symposion* (2000)

## Fontoj 
* biografio hungare
* aprezo hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nacia Parko Taganaj

La **nacia parko Taganaj** () estas nacia parko en Suda Uralo. Ĝi troviĝas en Ĉelabinska provinco, proksime de Zlatousto. Ĝi estis fondita en 1991 kaj okupas areon je , el kiuj 21% estas naturrezervejo.

## Georgafio 
La parko Taganaj situas en la norda parto de mezalta Suda Urala Montaro. Ĝi troviĝas en la okcidenta parto de Ĉelabinska provinco, apud la limo inter Eŭropo kaj Azio. Kun areo de preskaŭ , la parko longas ĉirkaŭ 52 km, kaj havas mezan larĝon de 10–15 km. 

### Reliefo 
La teritorio de la parko estas sistemo de mezaltaj montkrestoj. La plej okcidenta estas la Nazmin-kresto, kiu altas 884 m. La centra parto estas okupata de Taganaj-montkresto, ĝia okcidenta parto nomiĝas la Granda Taganaj. Tie troviĝas la plej alta monto de la parko, Kruglica ().

La pintoj de la krestoj estas plej ofte rokaj kaj nealireblaj. La deklivoj de multaj pintoj (Kruglica, Icil) estas kontinuaj amasoj da grandaj ŝtonblokoj, la "ŝtonriveroj". La plej granda estas la Granda Ŝtonrivero, situanta en la montselo inter monteto Dvuglavaja Sopka (*Dukapa Monteto*) kaj Meza Taganaj. Ĝi longas proksimume 6 km kaj larĝas 100–200 m .
eta|250px|centra|La Granda Ŝtonrivero

### Ĉefaj pintoj
* Kruglica () 
* Otkliknoj Greben () 
* Dalnij Taganaj () 
* Icil, nordpinto () 
* Icil, sudpinto ()
* Dvuglavaja Sopka, nordpinto ()
* Dvuglavaja Sopka, sudpinto ()
* Monblan ()
* Juma ()

## Vivaĵoj 
La nacia parko situas en montarbara altecozono kaj alpa tundro.

La montarbara parto estas kovrita de miksarbaro, inklude piceo, siberia pino, abio, betulo, tremolo kaj sorpujo. La subarbaraĵo inkludas mirtelon, nigran vakcinion kaj aliajn herbojn kaj arbedojn. La zono de la alpa tundro estas kovrita de arbedoj, herboj, muskoj kaj likenoj. 

La parko servas kiel rezervejo de endanĝeritaj specioj de bestoj, eksample de lutro (*Lutra lutra*), flugsciuro (*Pteromys volans*), lutreolo (*Mustela lutreola*), reĝa aglo (*Aquila chrysaetos*) kaj nigra cikonio (*Ciconia nigra*). Tiuj ĉi specioj estas listigitaj en la Ruĝa listo de Rusio aŭ Ĉelabinska provinco. 

 en nacia parko Taganaj.]]

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj parkoj en Rusio
Lukas Moodysson

**Karl Fredrik Lukas MOODYSSON** (prononcita [ ˌlʉːkas ˈmɔdːysɔn ], naskiĝis la 17-an de januaro 1969 en Malmö) estas sveda verkisto kaj reĝisoro.

En la 1980-aj jaroj, li estis membro de la poezia grupo nomata " The Malmö Gang ". Li unue famiĝis kiel ambicia poeto en la 1980-aj jaroj, kaj havis sian grandan nacian kaj internacian sukceson reĝisorante la romantikan filmon de *Damnante Åmål* (*Show Me Love*, 1998). Li de tiam reĝisoris serion da filmoj kun malsamaj stiloj kaj publika allogo, kaj ankaŭ daŭre verkis kaj poezion kaj romanojn. 

En 2007, *The Guardian* vicigis Moodysson dekunuan en sia listo de la plej bonaj reĝisoroj de la mondo, priskribante lian reĝisoran stilon kiel "sinceran kaj senkompromisan".

*Mammut* (2009) estas la sola anglalingva filmo de Moodysson. Ĝi estis filmita en Novjorko, Tajlando, Trollhättan kaj Filipinoj.

## Filmaro 
### Plenlongaj filmoj 
* 1998 : *Damnante Åmål*
* 2000 : *Nur Kune* (*Tillsammans*)
* 2002 : *Lilja 4-iam-ajna*
* 2004 : *Truo en la Koro* (*Ett hål i mitt* hjärta)
* 2006 : Ujo
* 2009 : *Mamuto*
* 2013 : *Ni Estas la Plej bonaj!* (*Vi är bäst!*)

### Mallongaj filmoj 
* 1995 : *Det var en mörk och stormig natt*
* 1996 : *En uppgörelse i den undre världen*
* 1997 : *Eta Babilejo* (*Bara prata lite*)

### Dokumentaj filmoj 
* 2003 : *Terrorister – En film om dom dömda* 

## Romanoj 
* 1987 : *Det spelar ingen roll var blixtarna slår ner* (*Ne gravas kie la tondro frapas*)
* 1988 : *Oh andra dikter* (*Kaj aliaj poemoj*)
* 1991 : *Kött* (*Viando*)
* 1996 : *Mellan sexton och tjugosex* (*Inter Dek Ses kaj Dudek Ses*)
* 2002 : *Vad gör jag här* (*Kion mi faras ĉi tie?*)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Intervjuo pri *Lilya 4-ever* 

Kategorio:Svedaj feministoj
Kategorio:Svedaj kristanoj
Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Svedaj poetoj
Kategorio:Svedaj reĝisoroj
Britta Gröndahl

**Britta Gröndahl** (naskita *kiel Maartman*, la 8-an de marto 1914 en Eskilstuna en la län Södermanland, mortis la 18-an de novembro 2002 en la paroĥo Sankta Mateo en Stokholmo) estis sveda verkistino, sindikatistino kaj tradukisto.

Gröndahl aktivis dum la plej granda parto de sia vivo en la sveda sindikatisma movado, kaj precipe ene de la *Sveriges Arbetares Centralorganisation* (SAC). Ŝi verkis plurajn librojn, kiuj gravas por la sveda sindikatisma movado, kaj en la teoria kampo kaj kiel puraj biografioj.

En 1945, ŝi publikigis sian unuan tradukon, kiu estis la romano *The Anointed* de Clyde Brion Davis. Ĉi tion rapide sekvis pluraj aliaj verkoj, plejparte tradukoj el la nederlanda kaj el la angla.

La ĉefa enspezo de Britta Gröndahl venis de ŝia laboro kiel sendependa tradukistino specialiĝanta pri franca literaturo. Ŝia plej sukcesa verko kiel tradukistino estis " *Les Mots pour le dire* " (Ĝi devas esti esprimita) de la franc-alĝeria aŭtorino Marie Cardinal, sekvita de kvin postaj romanoj, kaj kolekto de bildstrioj por plenkreskuloj de Claire Bretécher. Tamen, ŝia plej granda sukceso venis de ŝia traduko de la trivoluma verko de la filozofo kaj intelekta historiisto Michel Foucault, *Histoire de la sexualité* (*La Historio de Sekso*).

En 1944, ŝi publikigis siajn memuarojn titolitajn *Äventyrens år*. 

## Verkaro 
* *Här talar syndikalisterna* (1973)
* *Parti eller fackförening?* (1975)
* *De ideologisk motsättningarna i den spanska syndikalismen 1910-36|De ideologiska motsättningarna i den spanska syndikalismen 1910-36* (1981)
* *Herre i eget hus - om självförvaltning i Spanien och Portugal* (1982)
* *Frihetlig kommunism i praktiken* (1986)
* *Pierre-Joseph Proudhon: socialist, anarkist, federalist* (1988)
* *Äventyrens år* (1994)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Tradukistoj el la hispana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la nederlanda lingvo
Kategorio:Svedaj anarkiistoj
Kategorio:Anarkiistaj verkistoj
Jan Fridegård

**Jan Fridegård** (naskita Johan *Fridolf "Fride" Johansson,* la 14-an de junio 1897, en la paroĥo Enköpings-Näs, municipo Enköping ; mortis la 8-an de septembro 1968, en Upsalo) estis sveda proletara verkisto.

## Verkado 
La fundamento de lia rakonta prozo estis la malriĉa kaj subprema kampara laborista medio, el kiu li devenis. Li evoluigis ŝpareman lingvaĵon "kiu kaptas la plej krudajn kaj la plej delikatajn aferojn kun objektiva esprimpovo, klare kaj vivece." 
Aŭtoro de verkoj kun viglaj kaj akraj intrigoj, skribitaj realisme. Li verkis pri ordinaraj laboristoj, pri kamparanaj luantoj, kiuj ne havis propran teron, la tiel nomataj stataroj. En la 1930-aj jaroj, li publikigis ciklon de tri sociaj romanoj kun komuna heroo nomita Larŝ Hord: "Mi Estas Larŝ Hord" (1938), "Dankon pro la Ĉieliro" (1936), kaj "Kompato" (1938). Li ankaŭ verkis kontraŭmilitajn verkojn, kiel ekzemple la romanojn "La Sveda Soldato" (1959), "Orienten, Soldato!" (1961), kaj aliajn; li estas la aŭtoro de la memuaroj "Sur la Kornoj de la Virbovo" (1964) kaj "La Mallaboremulo" (1965).

Lia verko, enhavanta socialismajn ideojn, estas proksima al la literaturo de la tiel nomata "ŝtata skolo" (d:Q10677655), kiu reflektis la malriĉecon kaj mankon de rajtoj de kamplaboristoj, al kiuj apartenis ankaŭ Moa Martinson (1890-1964) kaj Ivar Lo-Johansson (1901-1990).

## Verkaro 
* 1931 - Den svarta lutan (La Nigra Liuto, Poemoj)
* 1933 - En natt i juli (Nokto en julio, romano) 
* 1935 - Jag Lars Hård (Volumo I de trilogio)
* 1936 - Tack för himlastegen (II, Dankon pro la ŝtupetaro al ĉielo)
* 1936 - Barmhärtighet (III, Kompato)
* 1937 - Oferto
* 1938 - Eras och hjältarna (Herooj kaj Honoro)
* 1939 - Ekstra
* 1940 - Trägudar's Land, kulturhistoria romano
* 1941 – Torntuppen
* 1942 - Här är min hand (Jen mia mano, daŭrigo al la Hård-romanoj)
* 1944 - Gryningsfolket
* 1944 – Kvarnbudet
* 1947 – Fäderna: stenåldern
* 1948 - Johan From, Lars Hård kaj Andra
* 1949 - Offerrök
* 1950 – Kvinnoträdet
* 1951 - Lars Hård går vidare (Lars Hård daŭras)
* 1952 - Johan Vallareman kaj Andra Sagor
* 1952 – Porten kallas trång
* 1953 - Vägen heter smal
* 1954 - Sommar-orgeno
* 1955 – Larsmässa
* 1955 – Lyktgubbarna
* 1956 – Flyttfåglarna
* 1956 – De kaj Malmola
* 1957 – Arvtagarna
* 1958 - En banala afero
* 1959 - Terglitoj
* 1959 - Sveda soldato
* 1960 - La edzo de soldato
* 1961 - Motöster - soldato!
* 1962 - Amo de soldatoj
* 1963 - Reveno hejmen
* 1963 - La gajaj veturoj
* 1964 - På bovoj korno (aŭtobiografio)
* 1965 – Lättingen
* 1965 - Romano
* 1966 – La mallonga strato
* 1967 - Tri stigaroj

; publikigita postmorte

* 1968 - Hallonflickan
* 1971 - La Blua Drako. Självbiografiska konsilas
* 1973 - Ängslyckan kaj Andra Berättelser

## En Espernato aperis 
* *La soldato* (aŭ el Torstenson-trilogio) kaj *La libera kamparano*, noveloj,  trad. Ferenc Szilágyi en Sveda Novelaro
* *Debuto en eta urbo* kaj *La Arbino*. noveloj. trad. Ferenc Szilágyi en Vespera ruĝo anoncas ventegon

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Svedaj verkistoj
Berehinia

eta|Beherinia laŭ Andrej Ŝiŝkin
**Berehinia** (ukraine kaj ruse: *Береги́ня*) estas ina spirito en slava mitologio. Ŝi estas agnoskita kiel la "slava diino", asociita kun la roloj de "Patrino-Tero kaj protektantino de la hejmo". Fine de la 20-a jarcento, la ukraina romantika naciismo fokusiĝis al ĉi tiu matriarka mito.

## Etimologio 
La vorto originas el antaŭkristana slava mitologio, sed hodiaŭ ĝi havas du signifojn. La konfuzo devenas de la etimologio de la vorto *"bereh"* (ukraina), *bereg, берег* (rusa), kiu signifas "riverbordo", dum *"berehinia"* (ukraina), *obereg* (rusa), signifas "gardanto".

Origine, malhelaj kaj fantomaj estaĵoj, similaj al najadoj kaj rusalkoj, loĝis en riveroj, lagoj kaj lagetoj. Ili estis konsiderataj kapricaj kaj danĝeraj. Junuloj, precipe nokte, evitis la riverbordojn, kie oni pensis, ke ili troviĝas.

## Aktuala evoluo 
[eta|Beherinia sur ukrainia [poŝtmarko.]]
Ekde la sendependeco de Ukrainio en 1991, ĝia bildo plu evoluis. Ĝi nun estas perceptita kiel kombinaĵo de "Patrino Tero" kaj rusalko. Ĉi tiu metamorfozo havas siajn radikojn en la 1980-aj jaroj, kiam pluraj ukrainaj verkistoj personigis ŝin kiel la idealan ukrainan virinon. Rezulte, Berehinia nun okupas gravan lokon en ukraina naciismo, feminismo kaj novpaganismo.

En 2001, kolono kun monumento al Berehinia, protektanto de Kievo, estis starigita en la Placo de Sendependeco, en la koro de la urbo, sur la loko de la antaŭa monumento al Lenin. Tio estas malgraŭ ke la historia protektanto de Kievo estas la Ĉefanĝelo Miĥaelo, kies monumento situas sur la kontraŭa flanko de la placo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Svjatovit
* Peruno

Kategorio:Slavaj dioj
Kategorio:Slava paganismo