Amerika galinolo

La **Amerika galinolo** (*Gallinula galeata*) estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Ĝi estis disigita el la Verdkrura galinolo fare de la ''American Ornithologists' Union* en Julio 2011. Ĝi vivas ĉe bone plantohavaj marĉoj, lagetoj, kanaloj, kaj aliaj malsekejoj en Ameriko. La Amerika galinolo estas unu el la plej facile videblaj ralospecioj en Nordameriko, kune kun la Amerika fuliko.

## Aspekto kaj ekologio
Tiu galinolo havas malhelan plumaron escepte pro la blanka subvosto, flavaj kruroj kaj ruĝa frunta ŝildo. La junuloj estas pli brunaj kaj al ili mankas la ruĝa ŝildo. Ili havas larĝan gamon de gargaraj vokoj kaj eligos laŭtajn siblojn kiam estas minacataj.

**Mezuroj**:

* **Longo**: 32–35 cm
* **Pezo**: 310–456 g
* **Enverguro**: 54–62 cm

Tiu estas ofta reproduktanta birdo en marĉaj medioj kaj bone plantohavaj lagoj. Populacioj en lokoj kie la akvoj frostas, kiel ekzemple suda Kanado kaj norda Usono, migras al pli moderaj klimatoj. Ĉi tiu specio konsumas ampleksan varion de vegetaĵa materialo kaj malgrandajn akvajn bestetojn. Ĝi manĝas apud aŭ en la akvo, foje renversante en la akvo por manĝi. Ĝiaj larĝaj piedoj permesas al ĝi salteti sur lilioj. Ĝi ofte estas sekretema, sed povas iĝi malsovaĝa en iuj lokoj. Malgraŭ perdo de vivejo en partoj de sia teritorio, la Amerika galinolo restas abunda kaj disvastigita.

La Amerika galinolo batalas por defendi sian teritorion. La nesto estas korbo konstruita surgrunde en densa vegetaĵaro. Ovodemetado komenciĝas printempe, inter mez-marto kaj mez-majo en nordhemisferaj moderklimataj regionoj. Kutime ĉiu ino demetas po ĉirkaŭ 8 ovojn frue en la sezono; posta ovodemetado en la sama jaro kutime havas nur 5–8 aŭ eĉ malpli da ovoj. Nestoj povas esti reuzataj de malsamaj inoj. Kovado daŭras ĉirkaŭ tri semajnojn. Ambaŭ gepatroj kovas kaj nutras la idojn. Tiuj elnestiĝas post 40–50 tagoj, iĝas sendependaj kutime kelkajn semajnojn poste, kaj ili povas kreski sian unuan idaron la venontan printempon. Kiam minacataj, la idoj povas alkroĉiĝi al la korpo de gepatro, post kio la plenkreskaj birdoj forflugas al sekureco, kunportante siajn idojn.

Tiu specio suferas parazitadon fare de la galinola pulo, *Dasypsyllus gallinulae*.

### Bildaro 

File:Gallinula galeata cachinnans Everglades.jpg|Nacia parko Everglades
File:Gallinule and chick.jpg|alt=A Gallinule with its chick on a lake in central Florida. Taken by H. Blair. Howell|Plenkreskulo kun ido, Florido
File:Gallinula galeata-standing.jpg|Laguno Rodrigo de Freitas, Brazilo
File:Gallinula galeata-walking.jpg|Ekologia Rezervejo Costanera Sur, Argentino

## Subspecioj
Nuntempe oni konsideras validaj sep subspecioj; oni priskribis aliajn kiuj estas nun konsiderataj junaj sinonimoj. Plimulto ne estas facile rekoneblaj, ĉar diferencoj estas ege subtilaj kaj ofte klinaj. Kutime, la loko de la vidaĵoj estas la plej fidinda indiko por la identigo de la subspecio, sed la migrotendenco de tiu specio faras la identigojn bazitajn sur la loko ne komplete fidinda.

La subspecioj estas jenaj:
* Sudamerika galinolo, *G. g. galeata* (Lichtenstein, 1818)
* Anda galinolo, *G. g. garmani* (Allen, 1876)
* Havaja galinolo, *G. g. sandvicensis* (Streets, 1877) ʻalae ʻula ("ruĝa havaja fuliko") en havaja lingvo. 
* Antila galinolo, *G. g. cerceris* (Bangs, 1910) iam Florida galinolo
* Nordamerika galinolo, *G. g. cachinnans* (Bangs, 1915) 
* Subanda galinolo, *G. g. pauxilla* (Bangs, 1915)
* Barbada galinolo, *G. g. barbadensis* (Bond, 1954)

## Referencoj
## Bibliografio
*Dronen, Norman O.; Gardner, Scott L. & Jiménez, F. Agustín (2006): *Selfcoelum limnodromi* n. gen., n. sp. (Digenea: Cyclocoelidae: Cyclocoelinae) from the long-billed dowitcher, *Limnodromus scolopaceus* (Charadriiformes: Scolopacidae) from Oklahoma, U.S.A.. *Zootaxa* **1131**: 49–58. PDF kompleta teksto
*Olson, Storrs L. (1974): The Pleistocene Rails of North America. *Condor* **76**(2): 169–175. DjVu kompleta teksto PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Common Gallinule Species Account – Cornell Lab of Ornithology
* Common Moorhen - *Gallinula chloropus'' - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko