open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Winznau

**Winznau** estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Winznau situas ĉe la norda bordo de la rivero Aro ĉe la suda flanko de la Soloturna Ĵuraso. La sudan komunumlimon formas la malnova fluvojo de Aro. La ĉefparto de la rivera akvo tamen fluas tra Gösgen-Kanalo norde de la efektiva rivero, tiel ke la suda parto de la komunuma teritorio situas sur riverinsulo. Kun la najbara komunumoj Obergösgen, Dulliken kaj Olten Winznau komplete kunkreskis. Krom la vilaĝo al la komunumo apartenas la setlejoj Holz en nordo kaj sur la riverinsulo Giessen kaj Schachen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Winznau limas en nordo al Lostorf, en oriento al Obergösgen, en sudo al Dulliken, en sudokcidento al Olten, kaj en nordokcidento al Trimbach.

## Trafiko 
Tra Winznau pasas la kantona vojo n-ro 265, kiu kondukas sude de la rivero Aro paralele al la kantona ĉefvojo n-ro 5, kiu kondukas norde de la rivero, de Araŭo al Olten. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio de Araŭo al Olten.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Winznau datiĝas el la jaro 1266 kiel *Winzenowe* en dokumento per kiu Amphalisa de Ifenthal heredigis teritoriojn en Stüsslingen, Lostorf kaj Winznau al la Abatejo Schönenwerd. Dum mezepoko Winznau apartenis al la Senjorujo Gösgen. Per la aĉeto de la senjorujo fare de la urbo Soloturno, Winznau fariĝis en la jaro 1758 ties posedaĵo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Winznau

## Bildoj 

Dosiero:Winznau preghejo 274.JPG|Turo de la katolika preĝejo Sankta Karolo Boromeo
Dosiero:Winznau preghejo 277.JPG|Katolika preĝejo Sankta Karolo Boromeo
Dosiero:Winznau preghejo 279.JPG|Interna vido de la preĝejo
Dosiero:Winznau 258.JPG|Vojkruco en la vilaĝocentro
Dosiero:Winznau 266.JPG|Rigardo de la vilaĝoĉefstrato suden
Dosiero:Winznau 264.JPG|Lernejo
Dosiero:Winznau 288.JPG|Ligna loĝdomo
Sulín

**Sulín** (hungare *Szulin* [sulin], germane *Sulm*) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Sulín situas laŭ dekstra bordo de Poprad (rivero) (kiu estas ankaŭ la pola landlimo), fine de sakovojo. Stará Ľubovňa troviĝas je 23 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1306 en formo *"Edusturnya"*, poste en 1338 en latina formo *"villa Zolonk"*. Baldaŭe tiu vilaĝo senhomiĝis, sed poste 2 apudaj vilaĝoj fondiĝis: Veľký Sulín kaj Malý Sulín. En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn kun la proksimaj vilaĝoj (ankaŭ tiu ĉi vilaĝojn) al Pollando ĝis 1772. En Granda Sulin menciiĝis en 1616 latine: *"villa Sulin"*, Malgranda Sulin jam pli frue en 1600 latine: *"Zulin (Noua villa)"* (kie estis 10 domoj). En 1758 oni komputis en Granda Sulin 11 familiojn. En 1787 136 vilaĝanoj loĝis en 22 domoj (en Malgranda Sulin 136 vilaĝanoj en 22 domoj), en 1828 735 vilaĝanoj en 101 domoj (en Malgranda Sulin 217 vilaĝanoj en 27 domoj). En 1891 vitrofarejo ekfunkciis. Tiutempe multaj migris al Ameriko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyszulin 607, en Kisszulin 289 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Stará Ľubovňa, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1960 la 2 vilaĝoj unuiĝis, eĉ aliĝis vilaĝeto *Zádobie*. En 2001 vivis en Sulín 438 homoj, (428 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika novklasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1879
* kuracfonto *Sulinka* jam estis uzata en la 19-a jarcento por koro kaj stomako

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Amura falko

La **Amura falko** (*Falco amurensis*) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro *Falco* de la falka familio de Falkedoj. Ĝi reproduktiĝas en sudorienta Siberio kaj Nordorienta Ĉinio, kaj vintras en Suda Afriko. Ties dieto konsistas ĉefe el insektoj, kiaj termitoj.

## Aspekto 
Maskloj estas karaktere malhelgrizaj al nigrecaj, kaj povas kaŭzi konfuzon kun melanismaj ekzempleroj de Gabara akcipitro, sed bruna ventro evitas konfuzon tiurilate. Ankaŭ povas esti ŝajna similo kun la Malhela falko kaj kun la Ardezgriza turfalko, sed tiu du specioj havas flavajn piedojn kaj vaksaĵojn. Separi masklojn de Amura falko kaj de Ruĝpieda falko estas plej facile farata pro la blankaj subflugiloj de la Amura falko, dum subflugiloj de masklo de Ruĝpieda falko estas uniforme grizaj.

Inoj povas kaŭzi plian konfuzon kun pli ampleksa gamo de falkoj ĉar ili havas tipan falkan kapobildon. La grizo en kapopinto povus rapide solvi konfuzon kun la Ruĝpieda falko. La ino havas striecon en suba ventro. Ruĝaj vaksaĵo kaj piedoj apartigas ĉiujn aliajn falkojn.

Ĉe junuloj la ruĝaj piedoj limigas identigilon al la grupo de la Amura falko kaj de la Ruĝpieda falko, kaj la pli malhela krono kaj manko de sablokolora ĝis la ventro apartigas la okcidentan ruĝpiedan falkon. Inoj kaj junuloj ne havas la sablokolorajn subflugilojn de la Ruĝpieda falko.

## Taksonomio 
Delonge oni konsideris ĝin kiel subspecio aŭ simpla morfo de la Ruĝpieda falko, sed ĝi estas nune konsiderata ege distinga. Tamen ĝi estas la plej proksima parenco de la Ruĝpieda falko; ties rilataro al aliaj falkoj estas pli enigma. Ili aspektas morfologie iom intermezaj inter turfalkoj kaj apusfalkoj kaj informo pri DNA ne estis sufiĉa por solvi tiun aferon, ĉefe pro manko de sufiĉaj ekzemploj. Ili devas esti pli proksime al Kolombofalko ol al plej parto de aliaj vivantaj falkoj, aŭ pli ĝenerale rilataj al tiu specio kaj al amerikaj falkoj kiaj la Amerika turfalko kaj la Plumbofalko.

## Referencoj 
*  Kriterioj por klasigo kiel Malplej Zorgiga.
* Griffiths, Carole S. (1999): Phylogeny of the Falconidae inferred from molecular and morphological data. *Auk* **116**(1): 116–130. PDF plena teksto 
* Griffiths, Carole S.; Barrowclough, George F.; Groth, Jeff G. & Mertz, Lisa (2004): Phylogeny of the Falconidae (Aves): a comparison of the efficacy of morphological, mitochondrial, and nuclear data. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **32**(1): 101–109.  (HTML resumo)
* Wink, Michael; Seibold, I.; Lotfikhah, F. & Bednarek, W. (1998): Molecular systematics of holarctic raptors (Order Falconiformes). *In:* Chancellor, R.D., Meyburg, B.-U. & Ferrero, J.J. (eds.): *Holarctic Birds of Prey*: 29-48. Adenex & WWGBP. PDF  plena teksto

### Identigo 
* Corso, Andrea and William S. Clark, ilustraĵo de Ian Lewington (1998) Identigo de Amura falko *Birding World* 11(7):261-8

### Eŭropaj konstatoj 
* Corso, Andrea kaj Pete Dennis (1998) Amur Falcons in Italy - a new Western Palearctic bird *Birding World* 11(7):259-60

## Eksteraj ligiloj 
*Oiseaux Fotoj

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
La tombo de Vergilio

[250px|dekstra|eta|*La tombo de Vergilio, kun la figuro de Silius Italicus*, [Joseph Wright of Derby, 1779, oleo sur kanvaso, 101.6x127&nbsp;cm. Privata kolekto]]
***La tombo de Vergilio*** (: ''Virgil's Tomb*) estas la titolo de tri pentraĵoj faritaj de Joseph Wright of Derby inter 1779 kaj 1785. Ili troviĝas inter la fruktoj de lia rondiro tra Italio farita en 1773-1775. Ĉiuj tri bildigas la ruinitan konstruaĵon apud Napolo kiu estis tradicie identigita kiel la tombo de Latina poeto Vergilio. La plej frua el la tri, datiĝanta de 1779, inkluzivas la figuron de Silio Itala (Silius Italicus), iom posta poeto konata kiel admirinto de Vergilio.

Malsame al pentraĵoj de kandel-lumaj scenoj de Wright, la vidaĵoj de Vergiliaj tomboj estas "inunditaj de prema lunlumo" (Nicolson, p.&nbsp;83). Ili respegulas etapon de la artista disvolviĝo de Wright kiam "li tenis delikatan ekvilibron inter kio vere estis tie, kaj kion li ŝatus elfari el kio estis tie" (Nicolson, p.&nbsp;83).

## Bibliografio 
* Benedict Nicolson, *Joseph Wright of Derby: painter of light* (1968) vol. 1 pp.&nbsp;83–85 kaj *passim*

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo kaj artgalerio de Derby

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby

[250px|maldekstra|eta|*La tombo de Vergilio*: versio de 1782 en [Muzeo kaj artgalerio de Derby]]
[250px|none|eta|*La tombo de Vergilio: suno trarompanta tra nubo'': versio de 1785 en [Ulster Museum, Belfasto]]

Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
Šambron

**Šambron** (hungare *Feketekút* germane *Schönbrunn*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Šambron situas laŭ traira flankovojo. Stará Ľubovňa troviĝas je 14 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1411 laŭ tiama hungara ortografio *"Feketekwth"* (=nigra puto), poste en germana formo *"Swarczbron"*. En 1427 16 familioj pagis imposton. En  1600 oni komputis tie 14 domojn. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1787 485 vilaĝanoj loĝis en 60 domoj, en 1828 878 vilaĝanoj loĝis en 60 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Feketekút 846 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Šambron 437 homoj, (411 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Helpema Dipatrino de 1872
* kapelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
UEFA-pokalo de pokalvenkintoj

**UEFA-pokalo de pokalvenkintoj** estis ĉampioneco de futbalo, kiun inter la jaroj 1960 kaj 1999 ĉiujare organizis la eŭropa asocio UEFA. En 1999 ĝi unuiĝis kun la Ligo de Ĉampionoj de UEFA. La lasta ĉampiono estas la klubo Società Sportiva Lazio de Romo. Plej sukcesa teamo estis la Futbala Klubo de Barcelono, kiu sume 4-foje venkis la pokalon.

Pokalo
Kategorio:Futbalaj konkursoj
Sporting Clube de Portugal

**Sporting Clube de Portugal**, mallonge *Sporting de Portugal*, *Sporting CP* aŭ *SCP*, estas sporta klubo el la portugalia ĉefurbo Lisbono, konata precipe pro sia profesia vira teamo de futbalo: La teamo krom tiuj de la kluboj FC Porto kaj SL Benfica, la lasta same el Lisbono, estas inter la elitaj futbalaj teamoj de la lando. Laŭ sia emblemo bildiganta leonon, la klubo ankaŭ ofte nomatas "Leões", do "la leonoj". La klubaj koloroj estas verdo kaj blanko.

La profesia vira futbala teamo ludas siajn hejmajn matĉojn en la stadiono *Estádio José Alvalade*, kiu havas lokon por 50 076 spektantoj kaj estis unu el la lokoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004. Plej grandaj sukcesoj de tiu teamo estis venko de la Eŭropa pokalo de pokalvenkintoj en 1964, kaj la atingo de la finalo de la ĉampioneco UEFA-Pokalo en 2005. La "leonoj" krome 19 fojojn gajnis la portugalan futbalan ĉampionecon kaj 15 fojojn la portugalan pokalon de futbalo. Tradicia loka rivalo estas la samurba klubo SL Benfica.

La klubo estas konata pro sia elstara trejnado de junuloj kaj dum la lastaj jaroj kreskitis multajn tre bonajn futbalistojn. El la nunaj junaj talentoj menciindas Miguel Veloso. Jam internacie konataj estas Luís Figo, Cristiano Ronaldo kaj Simao Sabrosa.

Kategorio:Portugalaj futbalteamoj
Kategorio:Lisbono
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1906
Šarišské Jastrabie

**Šarišské Jastrabie** (hungare *Felsőkánya* [felŝOkAnja], rutene *Шаріське Ястрабє* [ŝariske jastrabe]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Šarišské Jastrabie situas laŭ traira flankovojo, sed ankaŭ ĉefvojo estas tre proksime. Stará Ľubovňa troviĝas je 27 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1435 en formo *"Jeztreb"*. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1600 oni komputis tie 31, en 1787 81, en 1828 112 domojn. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Jesztreb*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőkánya 1002 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Šarišské Jastrabie 1105 homoj, (995 slovakoj, 55 rutenoj, 49 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo de 1819, en 1881 kaj en 1924 renovigita

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Aquincum

eta|centre|755ra|Ruinoj de amfiteatro en Aquincum

**Aquincum** [akvinkum] estas iama romia milita kaj civila urbo, nun urboparto de Budapeŝto en Óbuda.

La unuan urbon ĉi tie fondis la keltoj en nordo de Buda, kies karakterizan nomon Ak-ink (akvo-riĉa) konservis la Romianoj, kiuj antaŭ 2 mil jaroj konkeris la regionon okcidente de Danubo. Kiel rezidejo de vickonsulo kaj grava legio, kreiĝis vera urbo kun 2 amfiteatroj (!), kun ĉiaj atributoj de la tiama Romia civilizo: grandaj vilaoj kun mozaikoj kaj varmakva hejtado, banejoj kaj longaj akvo-kondukiloj por liveri la termalakvon al la foraj kazernoj, en la "legia urbo". La tiama romia urbo konsistis el 2 partoj: legia kaj civila urboj.

La subĉiela muzeo de Aquincum (fare de Bálint Kuzsinszky) prezentas parton de la "civila urbo", la produktaĵojn de la tiamaj metiistoj, la varojn de la negocado, kaj multajn artaĵojn de pentristoj kaj skulptistoj, eĉ orgenon. Preter la ŝoseo (konstruita jam de romianoj) videblas pilastroj kaj arkoj de la romia akvokondukilo, ankaŭ la plej granda amfiteatro ekster Italio (por 22 mil spektantoj), kaj la malgranda amfiteatro (apud la Muzeo) de la "civila kvartalo".

Nun tiu kvartalo, eĉ pli norden preter la riverbordo, estas ŝatata ripozejo kaj centro de la boatsportoj, kun pluraj plaĝoj kaj kampadejoj, gardantaj la titolon: Római part, Római fürdő (romia bordo/banejo).

Kategorio:Kvartaloj de Budapeŝto
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Hungario
Kategorio:Historiaj urboj
Decca Records

**Decca Records** (ankaŭ skribita *DECCA*) estas brita sondisko-eldonejo, kies filio fondita aŭguston de 1934 en Usono tie apartenis al la merkatregantaj eldonejoj. En la jaro 1928 *British Equity Investment Co. Ltd.* transprenis la entreprenon *Barnet Samuel & Sons Ltd.*, kiu en 1914 kiel unua surmerkatigis porteblan gramofonon. Post la akiro ĝi transvendis ĝin al brosomakleristo Edward Lewis. Tiu ĉi alinomis la eldonejon *DECCA Record Company Limited*. DECCA publikigis ekde meze de 1929 la unuajn sondiskojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Decca Music Group (anglalingva)

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Kategorio:Britaj firmaoj
Kategorio:Usonaj firmaoj
Bibopo

[eta|250px|[Howard McGhee (tp), Miles Davis (p), Brick Fleagle (g); la ulo en la fono estas nekonata]]
**Bibopo**, ankaŭ konata kiel **Bopo**, estas muzikstilo, kiu komence de la 1940-aj jaroj en ĵazo anstataŭis la svingon kiel ĉefa stilo kaj per tio formis la bazon por la moderna ĵazo.

## Enkonduko 
[eta|150px|[Dizzy Gillespie, 1955]]
Esencaj elementoj estas pli grandaj ritmaj liberecoj por frapinstrumentaro kaj baso, rapidaj tempoj kaj kompleksaj harmoniskemoj. Komponistoj de bibopo reekprenis ofte ekzistajn muzikajn temojn kaj harmonisinsekvojn kaj modifis aŭ la harmonian skemon aŭ verkis novajn temojn, kiuj pli konformis al la esprimmaniero de bibopo ol la originalaj temoj (ekzemple: How High the Moon&nbsp;→ Ornithology). Esence por bibopo estas krome la improvizadoj je longaj formalaj strekoj.

Per bibopo la ĵazo eksiĝis kiel distra muziko kaj estis iom post iom stiligata en artmuzikon. Tio baziĝas sur la rifuzo de bibopo de grandaj partoj de kritiko kaj publiko same kiel sur la nova kompreno de la sondisko kiel komunikilo. La pasemaj improvizaĵoj de la muzikistoj estis registritaj kaj akuŝis kolektantaron kaj spertularon – ĝuste ankaŭ en la blankula usona mezklaso kaj inter eŭropaj intelektuloj. Pro la plibonigita sonregistra tekniko la soloisto elpaŝis pli ol iam ajn kiel individuo kaj artista persono. Neniam plu tamen ĵazo laŭis al la imago, kiun oni antaŭe havis pri ĝi, do imago pri popularmuziko alirebla pro ĉiuj.
[eta|180px|[Thelonious MONK|Thelonious Monk, Howard McGhee, Roy Eldridge kaj Teddy Hill antaŭ ''Minton's Playhouse'', Novjorko, septembron de 1947.]]

## Vidu ankaŭ 
* Mod-movado

Kategorio:Stiloj de ĵazo
Indiana vidvino

[dekstra|240px|eta|*Indiana vidvino* fare de [Joseph Wright of Derby (1783/1784), oleo sur kanvaso 101.6x127&nbsp;cm, Muzeo kaj artgalerio de Derby]]

***Indiana vidvino*** (: *Indian Widow*) estas pentraĵo farita de Joseph Wright of Derby, kompletigita en malfrua 1783 aŭ frua 1784 kaj unue montrita dum la ekspozicio de Joseph Wright en 1785. La pentraĵo estas nun ekspoziciata en Muzeo kaj artgalerio de Derby, Derby, Anglio.

## Priskribo 
***Indiana vidvino*** estas titolo uzita de la pentristo mem, sed pli longa kaj pli eksplicita titolo ankaŭ ekzistas: ***Vidvino de Indiana Ĉefo prigardanta la armilojn de sia forpasinta edzo*** (: *The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband*). Laŭ Benedict Nicolson, vestante la figuron de la vidvino, Wright "sinturnis al tiuj eluzitaj nov-klasikaj drapiraĵoj kiuj utilis al ajna afliktita ino". Nicolson trovas ke aliaj detaloj, tamen, estas pli aŭtentikaj: "la formo de ŝia kap-bendo, la traktado de la plumoj, la plum-havaj ŝnuroj kaj tranĉilingo, kaj la bubalo-robo pentrita sur la haŭta flanko montras konon de Indiana teĥnologio de almenaŭ tiel fora okcidento kiel la superaj Grandaj Lagoj: tio pruvas ke Wright uzis aŭtentikajn rekvizitojn". La koncepto de la Nobla sovaĝulo, aplikita al denaskaj Amerikanoj, estis des pli populara en Britio en la 1780-aj jaroj kiam Amerikanoj de Eŭropa deveno povis esti konsiderataj kiel ribeluloj.

Kontraste kun la pentraĵoj de kandel-lumaj scenoj de Wright, ĉi tie la ĉefa figuro estas vidata siluetiĝanta kontraŭ la sunlumo kaj ŝtorma ĉielo.

## Similaj verkoj 
Gravuraĵo de tiu pentraĵo estis farita de alia artisto de Derby, John Raphael Smith, en 1785. Wright pentris similan pentraĵon bazitan sur ina animforto titolitan ''The Lady in Milton's Comus* (La Damo en *Comus* de Milton) kaj tre proksiman kopion de la *Indiana vidvino*. *The Lady in Milton's Comus* troviĝas en la Walker Art Gallery en Liverpool dum la tre proksima kopio perdiĝis en fajro. Wright pretigis siajn planojn por la soloa ekspozicio la saman jaron kiam li rifuzis fariĝi Reĝa Akademiano.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Nicolson, Benedict (1968). *Joseph Wright of Derby: Painter of Light''. Vol. 1, p. 148.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby

Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
János Nemes (diplomato)

**NEMES János** (pro. nemeŝ), Hidvégi Nemes estis hungara politikisto, taglibristo. Li estis naskita en Hídvég ĉirkaŭ 1630 kaj mortinta en Satmaro la 19-an de aprilo 1688.

## Biografio
János Nemes estis unue kortegano de familio Rákóczi. En 1651 li akompanis la junan fianĉinon de Sigismundo Rákóczi, filinon de elektreganto de Pfalz al Sárospatak. Pli poste li aliĝis al reganto Apafi la 1-a kaj ties servo li faris gravan diplomatlaboron. Li estis dufoje en la turka kortego. En 1678 li fariĝis ano de reganta konsilantaro. Lia taglibro postrestis nur en kopiaĵo el 1794 (el originalo nur fragmentoj). Ernő Tóth publikigis ĝin laŭ la kopio konservita en manuskriptejo de Erdélyi Múzeum Egylet  kun titolo *Hidvégi iíd. Nemes János naplója az 1651 – 1686 évekről* en *Történelmi Tár* (1902 – 03).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Nemes, J.
Nemes, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ödön Nemes

**NEMES Ödön** (pro. nemeŝ) estis hungara pedagogo, verkisto naskiĝinta en Ribice la 30-an de junio 1847 kaj mortinta en Marosvásárhely la 23-an de februaro 1902.

## Biografio 
Ödön Nemes studis en Nadjenjedo kaj Budapeŝto. En 1874 li fariĝis instruisto en Marosvásárhely. Inter 1877 – 79 li redaktis la gazeton *Erdélyi Híradó*. Li verkis rakontojn kaj etnografiajn artikolojn.

## Verkoj 
* *Görgény és vidéke* (Marosvásárhely, 1881);
* *Kunyhótól palotáig* (rakontoj, Bp., 1886);
* *Az írásfejtés írásszakértők, bíróságok, közjegyzők stb. számára* (Marosvásárhely, 1895).
* *A marosvásárhelyi községi iskola története* (Marosvásárhely, 1896).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Nemes, O.
Nemes, O.
Péter Németh

**NÉMETH Péter** (pro. ne:met) estis hungara juĝisto, jurverkisto naskita en Temeŝvaro la 20-an de julio 1851 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de majo 1915.
## Biografio
Péter Németh estis juĝisto 1881 ĉe juĝtribunalo de Budapeŝto, de 1892 kuria juĝisto. En 1880 li fondis la revuon *Büntető Jog Tára*, kies li estis respondecredaktoro ĝis 1912, pli poste ĝia ĉefredaktoro. Li redaktis ankaŭ la oficialan aldonaĵon de *A…Curia teljes ülései* (Bp., 1887 – 90). 
## Verkoj
**A váltóeljárás* (Bp., 1877);
**A gyámság és gondnokság* (Bp., 1878); 
**Magyar anyagi büntetőjog* (I. Bp., 1900; II., Bp., 1910).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
 
Nemeth, Peter
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
La forĝista forĝejo

[dekstra|200px|eta|*La forĝista forĝejo* (1771), [Joseph Wright of Derby, Muzeo kaj artgalerio de Derby]]

***La forĝista forĝejo*** (: ''The Blacksmith's Shop*) estas ripetiĝanta temo de kvin pentraĵoj faritaj de Joseph Wright of Derby. La versio en lia naskiĝurbo estis originale kompletigita en 1771.

## Priskribo 
Joseph Wright of Derby pentris kvin pentraĵojn pri la temo de forĝista forĝejo inter 1771 kaj 1773. La versio de Muzeo de Derby estas tiu de forĝista forĝejo kie tri viroj laboras por fabriki feran aŭ ŝtalan pecon. La ĉeesto de vizitantoj kaj la dumnokta laboro estas klarigataj de la hufferisto laboranta ekstere. Wright imagis ke vojaĝanton trafis averio dum vojaĝo kaj la hufferisto konsekvence laboras per lumo de kandelo. Tiu rimedo permesas al Wright elmontri siajn lerton kaj interesiĝon pri lumo kaj ombro. Dekstre de la bildo troviĝas laca viro sinapoganta sur bastono. Nicholson notas ke tiu persono ne estas traktita severe sed respekteme. La viro aspektas tro maljuna por labori sed alportas seriozecon al tiuj kiuj laboras.
En 1772, Wright kreis 44 per 52 colojn varianton pri tiu temo titolitan *La Fera Forĝejo* (: *The Iron Forge*) kiu estis vendita al Lord Palmerston por 200 pundoj. Tiu versio ankoraŭ troviĝas en Parmerstone familio. Alia 41 per 55 colojn versio titolita *Fera Forĝejo vidata de ekstere* (: *An Iron Forge viewed from without*) estis vendita al Imperiestrino Katerina de Rusio. Katerina la Granda poste aĉetis du aliajn pentraĵojn de Wright; unu estis pri artfajraĵo kaj la alia estis el liaj Vezuviaj pentraĵoj, kvankam la pentraĵo de la forĝejo estis konsiderata kiel la plej bona el la tri.

Alia versio de 1771 estis titolita *La forĝista forĝejo'' kaj estis vendita al la 1-a Lord Melbourne. Ĝi restis en Melbourne familio ĝis kiam ĝi estis aĉetita kaj donita al Down House kie ĝi aldoniĝis al la kolekto memore al Charles Darwin. Tiu versio troviĝas nun en Mellon kolekto.

## Deveno 
La pentraĵo de 1771 estis aĉetita de ArtFund kaj Muzeo kaj artgalerio de Derby en 1979 por proksimume 69,000 pundoj al Greg familio kiu posedis ĝin ekde 1875.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
2555 Thomas

'*2555 *Thomas''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Norman G. Thomas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Jay McShann

**Jay McShann**, fakte *James Columbus McShann*, konata ankaŭ kiel *Hootie McShann*, 12-an de januaro 1916 en Muskogee, Oklahomo; 7-an de decembro 2006 en Kansasurbo, Misurio) estis usona blus- kaj sving-pianisto, bandestro kaj kantisto.

## Vivo 
McShann jam infanaĝe instruis al si mem la pianludadon. En 1931 li eklaboris kiel profesia muzikisto en la ĉirkaŭaĵo de Tulsa, Oklahoma ĉe Al Dennie kaj en najbara Arkansaso. En 1936 li translokiĝis al Kansasurbo en Misurio, kie li ludis en la bando de Buster Smith kaj en 1939 fondis sian propran bandegon, en kiu muzikis Gene Ramey, Gus Johnson, Bernard Anderson, la kantistoj Al Hibbler kaj Walter Brown samkiel Charlie Parker (de 1937 ĝis 1941, tiam adoleskanto). Ili ludis kaj bluson kaj ankaŭ svingon, tamen sonregistris plejparte blus-pecojn. Ilia plej fama sonregistraĵo estis ''Confessin' The Blues''. Parker povis evolui en la bando de McShann al profilita saksofonisto. En 1944 la bando malfondiĝis, kiam McShann devis militservi, kunvenis denove tamen post lia civiliĝo la saman jaron por mallonga tempo. Krom sia regula bando McShann sonregistris en triopo kun Gene Ramey kaj Gus Johnson fine de aprilo 1941 por Decca la kanton „Confessin’ the Blues“; kantisto estis Walter Brown. Li atingis rangon 24 de la unuaj tridek furoraĵoj laŭ ranglisto de la revuo Billboard. Nur julion 1943 li sukcesis lanĉi pluan furoraĵon kun sia orkestro kaj bandokantisto Al Hibbler per „Get Me on Your Mind“ (n-ro 18). Estis ankaŭ la ununura furorkanto, je kiu kunmuzikis Charlie Parker, kiu tamen ne prezentis soloon.

Dum la dua duono de la 1940-aj jaroj McShann havis pli malgrandajn bandojn. Li loĝis nun en Losanĝeleso. En 1945 li komencis kunlabori kun Jimmy Witherspoon kaj sonregistri. Post tio li eniris pli kaj pli en forgesitecon. En 1948 li denove iris al Losanĝeleso, kie li fondis malgrandan bandon, kaj en 1958 denove al Kansasurbo.

En 1969 Jay McShann estis remalkovita kaj ĝuis ekde tiam konsiderindan popularecon kiel kantisto kaj pianisto. Lia lumdisko "Going To Kansas City" estis nomumita por Grammy, tamen laŭkategorie "tracia bluso". McShann ludas ankaŭ en la dokumenta filmo "The Blues" farita de Clint Eastwood. La 3-an de marto 1979 la guberniestro de Misurio deklaris "Jay-McShann-Tago".

Jay McShann mortis naŭdekjara la 7-an de decembro 2006 en Kansasurbo.

## Filmoj 
* „Hootie Blues“, 1978, dokumenta filmo
* „The Last of the Blue Devils“, 1980, dokumentado pri ĵazo en Kansasurbo

## Diskografio 
## Rimarkoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo pri Jay McShann 
* „Jay McShann, Jazz Pianist, Bandleader and Vocalist, Dies“, New York Times, 9-an de decembro 2006

Kategorio:Usonaj blusaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 7-an de decembro
Hipotalamo

eta|200px|Hipotalamo
La **hipotalamo** (latine: *hypothalamus*) estas glando, kiu situas ĉe la bazo de la cerbo. Ĝi kunigas la  al la nerva sistemo. La vorto "hipotalamo" estas greka vorto kun la signifo "sub la talamo"; ĝi estas uzata ĉar la hipotalamo situas sub la talamo, kaj super la cerba trunko.

La hipotalamo regas la korpan temperaturon, senton de malsato, senton de soifo kaj cirkadian ritmon.
Ĝi estas la sistemo, kiu regas la pituitarian glandon, konitan kiel la 'mastran glandon' de la tuta korpo.

## Vidu ankaŭ
eta|160px|maldekstre|Malantaŭa vido de talamo (A parto) kaj cerba trunko (B, C kaj D partoj).

* Biologia ritmo
* Cerba trunko
* Epitalamo
* Nerva sistemo
* Pituitario (aŭ hipofizo)
* Talamo

Kategorio:Cerbo
Kategorio:Glandoj
Kategorio:Endokrinaj glandoj
Kategorio:Endokrina sistemo
Kategorio:Limba sistemo
2549 Baker

'*2549 *Baker'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Richard Eugene McCrosky, Cheng-Yuan Shao, G. Schwartz, J. H. Bulger kaj aliaj teamanoj de la Observatorio Oak Ridge (tiam konata sub la nomo de *George R. Agassiz Station'') en Harvard (Masaĉuseco).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon kaj optikiston James Gilbert Baker (1914—2005).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Oak Ridge
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Pete Johnson

**Peter „Pete“ Johnson** (24./25-an de marto 1904 en Kansasurbo; 23-an de marto 1967 en Bufalo) estis usona bugiopianisto.

## Vivo kaj aktiveco 
Li komencis sian karieron en 1922 kiel frapinstrumentisto en Kansasurbo (Misurio) kaj lernis nur en la aĝo de 18 jaroj la pianludadon. Ekde 1926 ĝis 1938 li laboris kiel pianisto, ofte kune kun Big Joe Turner. En 1938 la du prezentis en la novjorka Carnegie Hall. Ĉi tiu koncerto ekigis bugio-febron, kaj Johnson ekde tiam apartenis kune kun Meade Lux Lewis kaj Albert Ammons, kiuj ankaŭ ludis ĉe la koncerto, al la ĉefaj pianistoj tiutempaj. La tri muzikistoj ofte ankaŭ prezentis kiel triopo. Male al la du aliaj li pli bone sentiĝis tamen kiel bandano ol kiel soloisto.

Johnson krome estis elstara paŝpiana, svinga kaj blusa pianisto, kion pruvas multaj publikigaĵoj.

Majon 1949 li prezentis sur la pariza *Festival International 1949 de Jazz*. En 1950 Johnson transloĝis al Bufalo kaj prezentis plue malgraŭ sanproblemoj, aparte kun Jimmy Rushing kaj Big Joe Turner. En 1958 li suferis apopleksion, kiu lin parte paralizis. Kiam la germana ĵazfanatikulo H. Maurer, kies *The Pete Johnson Story* aperis en 1965, kolektis monon por li, li estis sufiĉe malriĉiĝinta. Pete Johnson mortis marton 1967 en Bufalo, Novjorkio, en la aĝo de 62 jaroj.

## Diskografio (elekto) 
[eta|dekstra|280px|(ekde maldekstre:) [J. C. Higginbotham, Pete Johnson, Red Allen kaj Lester Young, National Press Club, Vaŝingtono, proks. 1940.Foto de William P. Gottlieb.]]

### Gravaj titoloj 
* "1280 Stomp"
* "627 Stomp"
* "Basement Boogie"
* "Buss Robinson Blues"
* "Cherry Red"
* "Death Ray Boogie"
* "Goin' Away Blues"
* "Holler Stomp"
* "Just for You"
* "Lone Star Blues"
* "Pete's Blues"
* "Pete's Lonsome Blues"
* "Rebecca"
* "Roll 'Em Pete"

### Kompilaĵoj 
* 1938-1939 Classics, 1938
* King of Boogie Milan, 1939
* Master of Blues and Boogie Woogie, Vol. 3 Oldie Blues, 1939
* Boogie Woogie Mood (1940-1944) MCA ca. 1970
* Pete's Blues Savoy, 1946
* Central Avenue Boogie || Delmark 1993
* Master of Blues and Boogie Woogie Oldie Blues 1975
* 1939-1941 Classics 1996
* 1944-1946 Classics 1997
* Blues & Boogie Woogie Master 1938/1946 EPM Musique 1998
* St. Louis Parties of July 20 & August 1, 1954 Document 1999
* Roll 'Em Pete Pearl 1999
* 1947-1949 Classics 2000
* Atomic Boogie: The National Recordings 1945-1947 Savoy Jazz 2001

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj blusaj pianistoj
Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj
Kategorio:Bugiopianistoj
Béla Németh

**NÉMETH Béla** (pro. ne:met) estis hungara okulkuracisto, universitata profesoro naskita en Nagybánya la 26-an de januaro 1916 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de aprilo 1988.

## Biografio 
Béla Németh diplomitiĝis en la universitato Pázmány Péter de Budapeŝto en 1941. Inter 1941-53 li estis praktikanto, asistanto, adjunkto de la Kliniko 2-a de Oftalmologio. En jaroj 1951-63 apudlabore li estis ĉefkuracisto pri oftalmologio de la kabineto de kuracisto de Centra Ŝtata Malsanulejo, inter 1960-1970 de la Malsanulejo Semmelweis, inter 1963-66 samtempe ĝia direktoro kaj en jaroj 1967-70 direktoro ĉefkuracisto de la Centra Ŝtata Malsanulejo. De 1970 ĝis 1984 direktoro de la Kliniko 2-a de Oftalmologio, universitata profesoro de Universitato pri Medicino Semmelweis. Inter 1950-56 li estis ĉefsekretario de Magyar Szemorvos Társaság. En 1972 li estis ĉefsekretario de kongreso de oftalmologio de Eŭropo en Budapeŝto.

## Distingoj 
* Meritkuracisto-1953, eminenta kuracisto-1966, ano de Franca Asocio de Oftalmologio-1964, memormedalo Semmelweis-1976.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Németh (komisaro)

**NÉMETH László** (pro. ne:met) estis hungara registarkomisaro de Háromszék naskita en ? la 30-an de septembro 1815 kaj mortinta en ? la 4-an de septembro 1893.
## Biografio
Németh laboris unue en la trezorejo de Sibio, en 1848 oni elektis lin landkunvena sendito, poste de januaro 1849 li fariĝis registara komisaro de Háromszék. Post la falo de la liberecbatalo oni kondamnis lin al morto, poste laŭ amnestio ŝanĝis tion al 10 jara malliberejo. Li liberiĝis en 1857 kaj de tiam li estis oficisto pri orfejafero de departemento Hunyad.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Nemeth, L.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2559 Svoboda

'*2559 *Svoboda''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan astronomon kaj matematikiston Jindřich Svoboda (1884—1941).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Vilhelmina (Nederlando)

**Vilhelmina** (Wilhelmina Helena Pauline Maria; 31-an de aŭgusto 1880 – 28-an de novembro 1962) estis reĝino de Nederlando ekde 1890 ĝis 1948. Ŝi estis amata de la nederlanda popolo. Ŝi estis la patrino de Juliana de Nederlando kaj la avino de la posta reĝino Beatrikso de Nederlando. Dum la Dua Mondmilito ŝi loĝis en Londono kie ŝi regule alparolis la nederlandanojn per la radio el Britio.

## Vidu ankaŭ 
* Nederlanda registaro en ekzilo

eta|maldekstra|Vilhelmina en 1885
eta|centre|Vilhelmina en 1942

Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Naskiĝintoj en Nederlando
Kategorio:Eŭropaj kristanoj
Kategorio:Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Kategorio:Nederlandanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Reĝoj de Nederlando
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Malhela falko

La **Malhela falko** (***Falco concolor ***) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro *Falco* de la falka familio de Falkedoj. Ĝi reproduktiĝas el nordorienta Afriko al la regiono de suda Persa Golfo. Ĝi apartenas al la grupo de la apusfalkoj, fermita nombro de similaj falkoj ofte konsiderataj kiel subgenro *Hypotriorchis*. La Kliffalko estas foje konsiderata ties plej proksima parenco, sed dum ili apartenas al sama stirpo, ili ne ŝajnas proksimaj frataj specioj.

Tiu estas eleganta rabobirdo, 32–37&nbsp;cm longa kun enverguro de 78–90&nbsp;cm. Ĝi havas formon kiel tiu de granda Alaŭdfalko aŭ de malgranda svelta Kliffalko, kun ties longaj pintecaj flugiloj, longa vosto kaj svelta korpo. Plenkreskuloj estas blugrizaj, kaj ne havas la nigrajn subflugilojn de la Kliffalkoj. La gorĝo estas blankeca, la beko kun nigra pinto kaj flavaj vaksaĵo, ĉirkaŭokulo kaj piedoj. Junulo estas kiel granda junulo de apusfalkoj aŭ malgranda junulo de Kliffalkoj. Ties malhela bordo de flugiloj kaj vosto distingas ĝin el menciita specio, kaj ĝi ne havas la subflugilan kontraston kaŭze de malhelaj kovriloj de la pli granda falko.

Tiu specio reproduktiĝas en insuloj kaj marbordaj aŭ dezertaj klifoj el Libio al Pakistano). Ĝi estas longdistanca migranto, kiu vintras en orienta Afriko kaj suden al Madagaskaro. Ĝi estas rara vaganto norde de sia reprodukta teritorio.

La Malhela falko manĝas ĉefe birdojn, sed ili manĝas ankaŭ grandajn insektojn, kiaj libeloj, kiuj estas transpasataj el ungoj al beko kaj manĝataj dumfluge. Ili nestumas en kornico aŭ rokoj; la ino demetas ĝis 4 ovojn.

Ĝi estis iam klasita kiel Specio Malplej Zorgiga fare de la IUCN. Sed novaj studoj montris ke ĝi estas pli rara ol antaŭsupozata. Sekve ĝi estis subenlistita al statuso de Preskaŭ Minacata en 2008.

## Referencoj 
## Bibliografio
*  Kriterioj por klasigo kiel Malplej Zorgiga.
*  (2008): http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html  [2008 IUCN Redlist status changes&#93;]. Konsultita la 2008-Majo-23.
*  (1994): Phylogenetic relationships among falcon species (genus Falco) according to DNA sequence variation of the cytochrome b gene. *In:* : *Raptor conservation today*: 593-599. PDF plena teksto
*  (1998): Molecular systematics of holarctic raptors (Order Falconiformes). *In:* : *Holarctic Birds of Prey*: 29-48. Adenex & WWGBP. PDF plena teksto

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento
Ĥakrez

La **distrikto Ĥakrez** situas en la norda parto de la provinco Kandahar de Afganio. Ĝi limas al la distrikto Ghorak en la okcidento, la distriktoj Majvand kaj Panĝvaj en la sudo, Arghandab kaj Ŝah Vali Kot en la oriento kaj Najŝ en la nordo. En 2006 en la distrikto vivis 54 900 loĝantoj. La distriktocentro estas la samnoma vilaĝo Ĥakrez, situanta en la okcidenta parto de la distrikto, proksimume du horoj nordokcidente de Kandaharo.

## Eksteraj ligiloj 
* distrikta mapo

Kategorio:Distriktoj de Afganio
Kategorio:Provinco Kandahar
Dorneck (distrikto)

La **distrikto Dorneck** estas administra unuo de Kantono Soloturno. Ĝi havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2010. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Dornach. Kune kun la distrikto Thierstein ĝi formas la oficdidstrikton Dorneck-Thierstein

## Geografio 
La distrikto Dorneck estas la plej norda parto de Kantono Soloturno. La distrikto konsistas el du partoj, kiuj estas distranĉitaj de la teritorio de Kantono Bazelo Kampara. La okcidenta parto de la distrikto, kiu konsistas el la komunumoj Rodersdorf, Metzleren-Mariastein, Hofstetten-Flüh, Witterswil kaj Bättwil ne havas teritorian ligon kun la cetera Kantono Soloturno kaj formas eksklavon inter Francio kaj Kantono Bazelo Kampara. Ĉar la tuta distrikton situas norde de la Ĵuraso ĝi fakte orientiĝas pli al Bazelo ol al Soloturno.

## Komunumoj de la distrikto Dorneck 
La distrikto Dorneck konsistas (stato en 2011) el 11 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Dornach estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
Dorneck dum mezepoko ĝis 1502 estis senjorujo, kiel centro estis la Kastelo Dorneck apud Dornach. Ek de 1502 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Dorneck estis soloturna voktejo, kiu post la revolucio transformiĝis al la distrikto Dorneck.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

!
2560 Siegma

'*2560 *Siegma'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Siegma*", estis komponita en honoro de la germana astronomo *Siegfried Marx''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1932
Vermelho Novo

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Ponte Nova''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Fondita en la 19-a jarcento, la loĝloko estis levita al la rango de municipo nur en 1995, disigante ĝin de la najbara municipo Raul Soares.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Arghandab

La **distrikto Arghandab** (paŝtoe ارغنداب) situas en la centra parto de la provinco Kandahar de Afganio. Ĝi limas okcidente al la distriktoj Panĝvaj kaj Ĥakrez, norde kaj oriente al la distrikto Ŝah Vali Kot kaj en la oriento kaj sudo al la distrikto Kandaharo. En 2006 en la distrikto vivis 54 900 loĝantoj. La distriktocentro estas la samnoma urbo Arghandab, situanta nordokcidente de Kandaharo. La ankaŭ samnoma rivero Arghandab fluas tra la distrikto en sia orienta parto. La klimato kaj la rivero permesas al la loĝantoj kreskigi fruktoplantejojn, produktante gamon da fruktoj. La distrikto estis la loko de la tiel nomata Batalo de Arghandab en junio 2008.

La 16-an de novembro 2009 talibanaj atakantoj trudeniris policejon, mortigante ok oficirojn kaj vundigante tri. Tri aliaj policistoj en la stacio malaperis, kaj reprezentanto de la provincestro, kiu demandis ne esti identigita je nomo, diris ke li ne certas ĉu la oficiroj kiuj malaperis havis ligon al la talibanoj. La 9-an de junio 2010 en suicidatako ĉe geedziĝfesto en la distrikta vilaĝo Nagahan mortis almenaŭ 40 homoj kaj vundiĝis 77, igante ĝin unu el la plej malbonaj atakoj de la jaro.

## Notoj 
Kategorio:Distriktoj de Afganio
Kategorio:Provinco Kandahar
2550 Houssay

'*2550 *Houssay'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Félix Aguilar, (tiam konata kiel "*Station El Leoncito de la Observatorio Félix Aguilar''") en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la argentinan fiziologiiston Bernardo A. Houssay (1887—1971); kun-ricevinton de la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino en 1947.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Félix Aguilar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Historio de ĵazo

La **historio de ĵazo** etendiĝas trans preskaŭ 150 jaroj.

## Prahistorio (19-a jarcento) 
En la dua duono de la 19-a jarcento en la sudo de Usono ekzistis stratmuziko-tradicio. La latunbandoj, nigrulaj sed ankaŭ blankulaj marŝbandoj, muzikis je variaj okazoj. La nigrulaj blovensemblej estis ĉefe influtataj de bluso kaj kreola muziko kaj miksis ĉi tiujn influojn kun eŭropa muziktradicio. La muzikon de ĉi tiuj tiel nomataj „marŝbandoj“ nun oni nomas praĵazo. Al ĝi mankis la individua improvizado kaj la svingo, kvankam ankaŭ tie oni akcentis la "malpezajn" taktotempojn (2 + 4).  Ĝi trovis daŭrigon en nuntempa antikva ĵazo, kiun tamen - ekster Nov-Orleano - antaŭrange ludas blankulaj muzikistoj.
eta|La marŝbando *Olympia Brass Band*
Proks. 1890 ekestis ragtimo (angla lingvo: *ragged time*, „disŝirita tempo“): Tio ĉi estis pianostilo fiksita en notitaj pecoj, je kiu la maldekstra mano anstataŭis la ritmogrupon de bando (Kontrabaso kaj gitaro). Ankaŭ tiu ne estis improvizata muziko, tamen el la streĉo inter traira kvaronpulso kaj sinkopa „ŝirita“ melodiaro jam ekestis iaspeca svingo. Ĉefkomponisto de ĉi tiu stilo estis Scott Joplin, kies plej fama ragtimo – „The Entertainer“ – denove populariĝis per la filmo „The Sting“ (1973).

## Antikva ĵazo (ekde 1900) 
Kategoriigo de la diversaj ĵazstiloj kaj ties tempa alordigo estas nur malfacile ebla. La limoj inter la stiloj de **pasia** aŭ **antikva ĵazo** estas fluaj, la momento de lia ekesto plejofte ne estas klare difinebla. Ankaŭ estas preskaŭ ne eble en  multaj kazoj, diri pri souperrego de unu stilo dum certa periodo. Jena surlistigo pro tio nur proponas ioman maldetalan orientiĝon:
[eta|dekstra|[Sidney Bechet]]
* 1900: novorleana ĵazo
* 1910: diksilando
* 1920: ĉikaga ĵazo
* 1940-aj jaroj: revivigo de novorleana resp. diksilanda ĵazo en Usono kaj poste en Eŭropo.

La 26-an de februaro 1917 la blankula bando „Original Dixieland Jass Band“ de trumpetisto LaRocca sonregistris por la unua ĵazdisko entute. La 12-an de novembro 1925 la bando Hot Five de Louis Armstrong faris unuajn sonregistraĵojn: Je tio solooj de la instrumentistoj parte anstataŭas la kolektivimprovizadoj de la frua ĵazo. Jam en 1928 ĵazo ankaŭ en Eŭropo estis tiel populara, ke la konservatorio Hoch'sche Konservatorium en Frankfurto ĉe Majno fondis la unuan ĵazklasono tutmonde; ĝia instruisto fariĝis Mátyás Seiber.

## Literaturo 
* Joachim Ernst Berendt: *Das Jazzbuch.* Frankfurt am Main, 2005
* Michael Jacobs: *All that Jazz - Die Geschichte einer Musik.* Stuttgart, 1996 (überarbeitete Auflage 2007)
* Ekkehard Jost: *Sozialgeschichte des Jazz.* Frankfurt am Main, 2003

## Eksteraj ligiloj 
* ĉe MusikerWiki
* *Jazz History Timeline*: 1817-2000 (anglalingva)


Jazz
2561 Margolin

'*2561 *Margolin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan blindan inventiston Miĥail Vladimiroviĉ Margolin (cirile *Михаил Владимирович Марголин'', 1906—1975), eltrovinton de leĝeraj pafarmiloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
2562 Chaliapin

'*2562 *Chaliapin'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan kantiston kaj aktoron Fjodor Ivanoviĉ Ŝaljapin (cirile *Фёдор Ива́нович Шаля́пин'', 1873—1938).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Veľká Lesná

**Veľká Lesná** (hungare *Kristályfalu* [kriŝtAjfalu], germane *Reichwald*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis *Rychvald*.

## Situo 
Veľká Lesná situas en valo de rojo laŭ traira flankovojo. Stará Ľubovňa troviĝas je 27 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1323 en formo *"Richvald"*. En 1598 oni komputis tie 27 domojn. En la 18-a jarcento vitrofarejo funkciis. En 1787 737 vilaĝanoj loĝis en 99 domoj, en 1828 932 vilaĝanoj en 129 domoj. En 1831 pro ĥolero 58 vilaĝanoj mortis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Richwald*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. Tiutempe multaj migris al Ameriko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kristályfalu 576 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišská Stará Ves, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľká Lesná 471 homoj, (467 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika frugotika preĝejo el la 14-a jarcento, post jarcentoj ĝi barokiĝis
* tilio havanta 400 jarojn
* klasikisma kapelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Ilias Picta

**Ilias Picta** aŭ ankaŭ **Ambrozia Iliado** estas antikva manuskripto datita je la 4-a jarcento kiu prezentas scenojn de la Iliado de Homero.eta|350px|Bildo 47 de Ilias Picta: Aĥilo oferas al Zeŭzo

En 1608 ĝi estis akirita de kardinalo Federiko Borromeo kaj tiel pliigis la heredaĵon de la Ambrozia biblioteko, en kiu estas konservita kun la siglo F 205 Inf. La monsumo pagita al bibliofilo Gian Vincenzo Pinelli estis trimil eskudoj, cifero enorma por tiu tempo. Inter la folioj troviĝis unu de la 13a jarcento sur kiu estis gluitaj 52 pergamenaj fragmentoj kun 58 miniaturaj ilustraĵoj pri Iliado.

Sekve tiuj fragmentoj malgluitaj rivelis sur la verso sekcioj de la poemo skribitaj en majuskla skribo simila al la romia unciala skribo.

Temas pri unu el la plej antikvaj koncerne klasikan literaturon, kaj pri la sola ilustrita kopio de verkoj de Homero. Kun Vergilius Vaticanus (Vatikana Virgilio) kaj Vergilius Romanus (Roma Virgilio), ambaŭ de la 5-a jarcento, ĝi reirigas al la klasika epoko.

## Vidu ankaŭ 
* Ambrozia biblioteko
* Teodozia arto
* Manuskripto
* Miniaturo
* Miniaturitaj manuskriptoj de la 5-a jarcento

Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Iliado