open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antònia Bardolet i Boix

**Antònia Bardolet i Boix** (Vic, 1879 - Borredà, 1958) estis kataluna kultura aktivulino pri la inaj kaj naciaj rajtoj kaj tradukistino el la angla en la katalunan. Ŝi estis esperantisto kaj tenis viglan korespondadon.

## Referencoj
* ''Dijous es va fer a Vic una conferència sobre la figura d'Antònia Bardolet, dins el cicle 'Memòria femenina d'una ciutat'*. *Vilaweb*, . http://www.vilaweb.cat/www/noticia?p_idcmp=2425212 (katalune)
* Pinyol i Torrents, Ramon: "Les escriptores catalanes vuitcentistes i la traducció". *Quaderns. Revista de traducció'' 13, 2006, p.&nbsp;67-75. http://ddd.uab.es/pub/quaderns/11385790n13p67.pdf (katalune)

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Katalunaj tradukistoj
Kategorio:Hispanaj feministoj
Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Monumento al la granda incendio de Londono

eta|dekstra|200px|La monumento
La **monumento al la granda incendio de Londono** (), plejofte nomita '''''''''' de la londonanoj, estas 61-metrojn alta ŝtonkolono lokita en la City de Londono, proksime al la norda fino de la ponto de Londono. Ĝi situas je la vockruciĝo inter Monument Street kaj Fish Street, nur 61 metrojn el la loko, kie ekis la granda incendio de Londono en 1666.

La monumento estis desegnita de Christopher Wren kaj Robert Hooke. Eblas atingi la pinton per mallarĝa ŝtuparo da 311 ŝtupoj. Kradaĵo estis aldonita meze de la 19-a jarcento por preventi sinmortigojn (ses homoj ĵetis sin el la turo inter 1788 kaj 1842).

## Vidu ankaŭ 
* Granda incendio de Londono

Kategorio:Monumentoj de Londono
Sajtoskál

**Sajtoskál** [ŝajtoŝkal] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo hungare estas: fromaĝa-Kál. Tie vivis lertaj fromaĝistoj, Kál estas praa hungara familia nomo.
dekstra|eta|Preĝejo de Sajtoskál
280ra|dekstra|eta|Strato en Sajtoskál

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9632
* Telefonkodo: 94
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 440

## Situo 
Sajtoskál situas laŭ la ĉefvojo Sopron-Balatono.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua mencio okazis en 1212 en formo *Kaal*. En 1421 la komunumo ricevis la titolon kampurbo, la foiradoj estis famaj pri bonkvalitaj fromaĝoj.

En Sajtoskál migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Sajtoskál)-n el la 13-a jarcento, kiu barokiĝis en 1754. La loĝantaro luteraniĝis en la 16-a jarcento. Vizitindaĵoj estas 2 kasteloj. La Kastelo de Rupprecht (Sajtoskál) kune kun parko estas psikiatriejo. Kastelo de **Losonczy** konstruiĝis en 1922.
270ra|maldekstra|eta|Kastelo Rupprecht en Sajtoskál

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Palaco Bridewell

[eta|275px|dekstra|Ĉambro de Bridewell el *Microcosm of London* de Ackermann, desegnita de [Thomas Rowlandson kaj Augustus Pugin.]]
La **palaco Bridewell** (anglalingve *Bridewell Palace*), en Londono, estis origine loĝejo de la angla reĝo Henriko la 8-a, kaj poste fariĝis malriĉulejo kaj malliberejo. Ĝia nomo fariĝis sinonimo por policejo aŭ malliberejo tra Anglio kaj Irlando.

La palaco estis konstruita por Henriko la 8-a inter 1515 kaj 1523, ĉe la bordoj de la rivero Fleet. Eduardo la 6-a donis la palacon al la City de Londono en 1553, por ke ĝi gastigu senhejmajn infanojn aŭ/kaj punu "malordemajn virinojn". La municipo de la City aliformigis la palacon en malliberejon, malsanulejon kaj lernejon. La nomo "Bridewell" estis poste elektita de aliaj malliberejoj en Londono, ekzemple Clerkenwell Bridewell kaj Tothill Fields Bridewell en Westminster.

Plejparto de la palaco estis detruita de la granda incendio de Londono en 1666, post kio ĝi estis rekonstruita. En 1700, ĝi fariĝis la unua malliberejo, kiu dungis kuraciston. La prizono fermis en 1855, kaj la konstruaĵoj estis detruitaj en 1863-1864.

La eksa loko de la palaco estas hodiaŭ okupita de la konstruaĵo Unilever, konstruita en 1931. La lernejo transloĝiĝis al alia loko en Surrey, kaj alinomiĝis kiel ''King Edward's School''.

Bridewell
Bridewell
Laborinspektejo

La **Laborinspektejo** estas ŝtata publika institucio, kies tasko estas kontroli la plenumon de leĝoj kaj dekretoj pri sociala kaj teknika laborprotekto en entreprenoj. En multaj ŝtatoj la prigardtaskoj ankaŭ inkluzivas ekz. la kampojn medioprotekto, metio-juro aŭ leĝojn pri konstruado. Inverse ekzistas kelkfoje apartaj estraroj por specialaj kampoj, ekz. minejoj, trafiko, kamplaboro. La nomigo de la koncernaj estraroj en la individuaj ŝtatoj estas tre diferenca: "Sekcio pri laborprotekto", "Administrejo por la laboro", "Sekcio por labora saneco kaj sekureco", "Inspektado pri metio", "Fabrikinspektejo", "Laborinspekto" ktp.
Internaciaj interkonsentoj formigas la leĝan bazon por tiuj ĉi kontrolestraroj (ekz. Eŭropunia juro, Internacia Organizo de Laboro).

## Eksteraj ligiloj 
* Internacia ligo de laborinspektoroj , kun la koncernaj ŝtataj oficejoj en la adreslisto 
* Interreta prezentado de la Aŭstra Laborinspektejo en Esperanto  

Kategorio:Labora juro
Mesteri

**Mesteri** [meŝteri] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. La loknomo hungare estas majstra.
eta|maldekstre|Mezepoka kirko en Mesteri
eta|Kastelo en ekstera parto de Mesteri

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9551
* Telefonprefikso: 95
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 280

## Situo 
Mesteri situas en okcidenta piedo de eksvulkano **Ság**, de Celldömölk nur la monto disigas. La lasta urbo troviĝas 7, Sárvár 15 km-ojn.

## Historio 
La monto ĉiam tiris la homojn. Restis tomboj el la ferepoko. La unua mencio okazis en 1293 en formo *Mestur*. Dum la historio 2 apudaj vilaĝoj formiĝis: Alsó (=suba) kaj Felső (=supra) Mesteri. Ili unuiĝis en 1935. Ekde 1968 termala banejo funkcias, danke al la vulkano. Sur la deklivoj estas vitokulturoj. En Mesteri migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka romkatolika Kirko Sankta Mikaelo (Mesteri)
* Kastelo de Mesteri aŭ Kastelo de Batthyány [batjAnji], nun psikiatriejo

## Famuloj 
En Alsómesteri naskiĝis József Szabó (luterana episkopo).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Kategorio:Vinvilaĝoj
Simaság

**Simaság** [ŝimaŝag] estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo hungare estas: Simono (en misa formo).
maldekstre|eta|Kastelo de Festetics

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9633
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 620
dekstra|eta|Preĝejo de Simaság

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ la ĉefvojo Sopron-Balatono, krome estas flankovojo al Csepreg.

## Historio 
*Felsőság* menciiĝis unuafoje en 1265 en latina formo *villa Schag*; baldaŭe *Simaháza* menciiĝis en 1357, poste en formoj *Pecsenyesütőság* (1378), *Kenyérsütőság* (1597), Kis-Nemesság, baldaŭe *Ság*. La preĝejo menciiĝis en 1338. Departementa kunsido okazis en la vilaĝo en 1458. En 1928 ĝis tiam memstaraj vilaĝoj *Simaság* kaj *Felsőság* unuiĝis.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas mezepokan katolikan Preĝejon Mario Magdaleno. Alia vizitindaĵo estas Kastelo de Simaság de Festetics [feŝtetiĉ].

## Famuloj 
* En la iama Ság naskiĝis Pál Festetics (departementestro), mecenato György Festetics (agronomo) kaj Imre Festetics.
* En la iama Felsőság naskiĝis pentristo Sándor Kozina.
* En apudaĵo de Simaság naskiĝis politikisto Dezső Sulyok.
Helianto

**Helianto** (science: *Helianthus*) estas genro de 67 specioj en la familio de la asteracoj. La nomo *Helianto* deriviĝis de la greka *helios anthos* = suno floro.

Ĉiuj specioj estas indiĝenaj en Nord-Ameriko.
Du specioj estas tre konataj. *Helianthus annuus*, aŭ sunfloro, kaj *Helianthus tuberosus*, la tubera helianto aŭ terpiro, kiuj antaŭ ĉio estas kultivataj en Eŭropo.

## Specioj 
## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Ennepe

[eta|Sur tiuj kampoj de la germana komunumo [Halver troviĝas la kvar fontoj de la rivereto Ennepe]]
La **Ennepe** estas rivereto en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kiu fluas tra la nordokcidento de la regiono Sauerland kaj la sudo de la Ruhr-regiono. Ĝi longas 42 kilometrojn kaj dum sia vojo pasas la urbegon Hagen, la urbojn Radevormwald, Ennepetal, Gevelsberg kaj la urbetojn Halver, Breckerfeld. Fine ĝi enfluas la riveron Volme.

La distrikto Ennepe-Ruhr portas la rivereton en sia nomo.

## Longeco 
* Kompleta longeco 42,1 km
* De la fontejo ĝis la akvobaraĵo *Ennepetalsperre* 9,7 km
* Longeco de la akvobaraĵo *Ennepetalsperre* 3,8 km
* De la akvobaraĵo ĝis la limo de la urbo Hagen 9,2 km
* Ene de la urbo Hagen 6,3 km

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Nordrejn-Vestfalio
Richard Reuchlin

**Richard REUCHLIN** (naskiĝis en 1928 en Tuttlingen, mortis la 4-an de septembro 2006 en Mannheim) estis germana esperantisto kaj ekonomikisto.

Li studis ekonomikon en Mannheim kaj esperantistiĝis en 1948. 

Li havis plurajn gravajn postenojn en la germana Esperanto-movado:

* sekretario de Sudokcidentgermana Esperanto-Ligo, mallonge SOGELO 
* prezidanto de SOGELO (? - 1981)
* prezidanto de Baden-Virtemberga Esperanto-Ligo (1982 - 1984)
* sekretario de Germana Esperanto-Asocio (1953 - ?)
* prezidanto de Germana Esperanto-Junularo (1955-1961) kaj redaktoro de "Nia Voĉo", la tiama bulteno de GEJ
* redaktoro de Germana Esperanto Revuo (1961-1973) kaj Esperanto aktuell (1982/83)

Krome li ĝis en la 1990-aj jaroj de tempo al tempo skribis legantleterojn kaj al esperantaj gazetoj kaj al germanlingvaj ĵurnaloj.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEJ
Papa komploto

[eta|dekstra|200px|Ludkarto el [1849 pri la papa komploto.]]
La **papa komploto** (anglalingve *Popish Plot*) estis katolika konspiro okazinta en Anglio inter 1678 kaj 1681. La komploto estis fakte parto de pli vasta konspiro por malrekomendi la katolikojn en Anglio.

En 1678, du koruptaj anglaj ekleziuloj nomitaj Titus Oates kaj Israel Tonge anoncis, ke ili ĵus malkovris "papan komploton" pri la murdo de la reĝo Karlo la 2-a kaj lia anstataŭigo per Jakobo, lia romkatolika frato. Nekonformistoj tuj subtenis la anglikanan partion Whig, kiu konsekvence gajnis la sekvan elektadon en la *House of Commons*. En 1679, la anoj de Whig voĉdonis la *Exclusion Bill*, kiu malebligis la kronigon de Jakobo, sed la leĝo ne estis akceptita de la *House of Lords*.

Oni poste sciiĝis, ke Oates kaj Tonge fakte mensogis, kaj la partio Whig spertis malpopularecon.

Kategorio:Historio de Britio
Siglind-Erika Schmalzriedt

**Siglind-Erika SCHMALZRIEDT**  nomata **Sinjo** (naskiĝis en 1938 en Königsberg) estis germana esperantistino.

En 1951 ŝi kiel 14-jara knabino tute sola travojaĝis Eŭropon pere de Esperanto, pri kio raportis centoj da eŭropaj ĵurnaloj kaj radiostacioj. Mallonge poste aperis ŝia germanlingva libro "Sinjos Sprung über die Grenzpfähle" (la salto de Sinjo super la limfostoj), kiu instigis multajn germanajn junulojn lerni Esperanton. La libro klare esprimis subtenon al la tiam tre aktuala idealo pri kreo de eŭropa identeco, la revon pri forigoj de fizikaj kaj mensaj baroj inter la landoj kaj nacioj de Eŭropo kaj adresis ankaŭ la sopiron de multaj junaj germanoj esti respektataj en la najbaraj landoj kiel pacemaj entuziasmuloj, kiuj ne mem kulpis pri la krimoj de la dua mondmilito.

Poste montriĝis, ke la libron pri la sukcesa vojaĝo de sia filino efektive verkis ŝianome la patro Wilhelm "Willy" Oscar Schmalzriedt, kiu sekve (tre sukcese) uzis sian filinon kiel Esperanto-propagandilon. Post la morto de la patro, Sinjo forĵetis la patrajn esperantaĵojn kaj rompis ĉiujn kontaktojn al esperantistoj.

## Verkoj
* Schmalzriedt, Siglind-Erika: *Sinjos Sprung über die Grenzpfähle*. 2-a eldono, Veitsberg-Verlag, Ravensburg 1953, 192 p.

## Poemo pri Sinjo 

**247) Al Sinjo**

Ĉu tiom vin ĝojigi povos mia
Verdstela lernolibra poezia?
Ricevu ĝin kun la sincera diro
De mil salutoj kaj de la deziro
Ke via multvalora varb-laboro
Por Esperanto ĉiam plu sukcesu
Kaj ke min via kara juna koro
Ne eble troe baldaŭ jam forgesas.

poemo de Karl Vanselow

el: Nia lingvo Esperanto, Tria kajero de la tria serio

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Ludoviko la 9-a (Francio)

**Ludoviko la 9-a de Francio**, pli ofte kromnomita **Sankta Ludoviko** (france *Louis IX.* aŭ *Saint Louis*; naskiĝis la  en Poissy, mortis la  en Tunizo) estis de 1226 ĝis 1270 reĝo de Francio. Li estis la kvara filo de la reĝo Ludoviko la 8-a la Leono, kaj ties edzino Blanka de Kastilio, kaj estis la pli aĝa frato de la grafo Karolo de Anĵuo.

La 13-a jarcenton oni nomas laŭ li ''le siècle d'or de Saint-Louis*, "la ora jarcento de Sankta Ludoviko". Francio dum lia reĝado atingis kaj ekonomian kaj politikan kulminon; Ludoviko regis la plej grandan armeon kaj la plej grandan reĝlandon de Eŭropo, Francio estis centro de arto kaj scienco, i.a. pro la Sorbonne. Pro la alta prestiĝo de Ludoviko liaj samtempanoj alvokis lin por arbitracii konfliktojn en la tuta Eŭropo – li estis konsiderita, ĉefe post la morto de la imperiestro Frederiko la 2-a, kiel *primus inter pares'' (= proks. "unua inter samranguloj").

Ludoviko gvidis du krucmilitojn:
* 1248-1254 (7-a aŭ) 7-a Krucmilito
* 1270 (8-a aŭ) 8-a Krucmilito

En 1297 Ludoviko estis sanktuligita de papo Bonifaco la 8-a; li estas unu el pluraj kanonizitaj reĝoj. Lia festotago estas la 25-a de aŭgusto.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio
* Saint-Louis, pluraj lokoj nomitaj laŭ li

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Entombigitoj en baziliko de Saint-Denis
Ludoviko la 9-a (Francio)
Ludoviko la 2-a (Bavario)

**Ludoviko la 2-a de Bavario**, germane *Ludwig II.* (naskiĝis la  en Munkeno, Palaco Nymphenburg, mortis la  en Starnberger See), de la dinastio Vitelsbaĥoj, estis ekde 1864 ĝis 1886 (tri tagoj antaŭ lia morto) reĝo de reĝlando Bavario.

Ludoviko la 2-a estas ankaŭ konata kiel "la fabela reĝo". Li estas fama interalie pro Neuschwanstein kaj aliaj kasteloj kiujn li konstruigis, kaj ankaŭ pro sia mistera morto – li dronis en neklaraj cirkonstancoj en la lago Starnberger See.

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Bavaraj reĝoj
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Maksimiliano la 2-a (Bavario)

eta|Maksimiliano la 2-a Jozefo de Bavario
[eta|Maksimilian-monumento en [Munkeno]]

**Maksimiliano la 2-a Jozefo de Bavario** (germane *Max II. Joseph*, 1811–1864) de la dinastio Vitelsbaĥoj estis de 1848 ĝis 1864 reĝo de reĝlando Bavario.

## Vidu ankaŭ 
* Maksimiliano-Ordeno

Kategorio:Naskiĝintoj en 1811
Kategorio:Mortintoj en 1864
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Bavaraj reĝoj
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Maksimiliano la 1-a Jozefo (Bavario)

**Maksimiliano la 1-a Jozefo** (27-a de majo 1756–13-a de oktobro 1825) de la dinastio Vitelsbaĥoj estis unue kiel **Maksimiliano la 4-a** duko de Bavario, palatinata grafo ĉe Rejno kaj princo-elektisto de la Sankta Romia Imperio kaj fariĝis poste la unua reĝo de la reĝlando Bavario.

## Politiko 
En 1806 Bavario fariĝis gvida membro en la Rejna Federacio kiu subtenis Napoleonon, kaj finfine kaŭzis la disfalon de la Sankta Romia Imperio.
Napoleono rekompencis la lojalecon, altigante duklandon Bavario al reĝlando kaj dukon Maksimiliano al reĝo. Tiu tamen nelonge poste ŝanĝis la flankojn kaj en 1813 aliĝis al la venkontaj kontraŭ-napoleonaj aliancanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Meritordeno de la bavara krono

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Bavario
Kategorio:Bavaraj reĝoj
Sa Pa

[eta|[Teraso|Terasaj kampoj en Sa Pa]]
**Sa Pa** aŭ **Sapa** (laŭ la okcidenta skribmaniero) estas landlima urbo kaj distrikto en la Lào Cai provinco en nordokcidenta Vietnamio. Estas unu el la ĉefaj bazaraj urboj en tiu regiono, kie estas diversaj komercoj kiel H'mong, Dao kaj Tay.

## Geografio 
La urbo de Sa Pa kuŝas proksimume je la alteco de 1600 metroj. La klimato estas modera kaj pluvema dum sumero (Majo-Aŭgusto), kaj nebula kaj malvarma kun iafoje neĝo dum vintro.

Kategorio:Urboj de Vjetnamio
Phan Xi Păng

eta|250px|maldekstra|Monumento sur la pinto de Phan Xi Păng
**Phan Xi Păng** estas monto nordokcidente de Vietnamio 19 km de urbo Sa Pa. Nomita la tegmento de Vietnamio, alta de 3143 m, ĝi estas la plej alta pinto de la lando.

Ĝi estis baptita antaŭ 100 jaroj de turisto franca.

Kategorio:Montoj en Vjetnamio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 3000 kaj 3999 m
Muzeo de Londono

eta|dekstra|350px|Interno de la muzeo : fiakro de la urbestro.
La **muzeo de Londono** () estas muzeo dediĉita al la historio de Londono, ekde paleolitiko ĝis hodiaŭ. La muzeo troviĝas ene de konstruaĵo de la 1970-aj jaroj proksime al la Barbican Centre, 10 minutojn norde de la katedralo Sankta Paŭlo. La eniro estas senpaga. Ĝi estas sufiĉe moderna muzeo, kun multaj videoj, ofte plej taŭgaj por junuloj.

La muzeo estas administrita de la Corporation of London kaj de la ŝtatdepartemento pri kulturo. La unua direktoro estis Max Hebditch, kiun sinsekvis Simon Thurley en 1997 kaj poste la profesoro Jack Lohman.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

Londono
Roth

**Roth** estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la samnoma distrikto Roth kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Dosiero:Roth (Mittelfranken) Marktplatz 2005.JPG|la merkata placo
Dosiero:Roth Schloss Ratibor 20110501.jpg|kastelo *Ratibor*
Dosiero:Roth Stadtkirche.jpg|urba kirko
Dosiero:Roth bei Nürnberg - Hauptstraße 14 - 02.jpg|malnova urbodomo
Dosiero:Roth bei Nürnberg - Schlosshofspieler-Brunnen - 02.jpg|fontano "kastelkortaj muzikantoj"

Kategorio:Distrikto Roth
Kategorio:Urboj de Bavario
Bejcgyertyános

**Bejcgyertyános** (bejcdjertjanoŝ) estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Gyertyános estas hungare: karpenoarbaro.
eta|Blazono de Bejcgyertyános

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 km²
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 9683
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°08′55″N 16°55'23″E

## Situo 
Bejcgyertyános situas laŭ flankovojo, Rába fluas ne tro for. Sárvár troviĝas 14, Vasvár 18, Celldömölk 25, Szombathely 29 km-ojn.

## Historio 
Bejcgyertyános iam konsistis el du memstaraj vilaĝoj **Bejc** kaj **Hegyhátgyertyános**.

En Bejcgyertyános migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
En 1862 konstruiĝis romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria). Ĉirkaŭ la vilaĝo troviĝas arbaroj kaj vinberejoj.

## Famuloj 
En Bejcgyertyános naskiĝis inĝeniero pri arbaroj Rezső Solymos.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Borgáta

**Borgáta** estas banloko, feriejo kaj vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. **Bor** signifas hungare en la loknomo: vino.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9554
* Telefonprefikso: 95
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 150

## Situo 
La ĉefvojo Sopron-Balatono preteriras la vilaĝon. La komunumo situas ĉe piedo de eksvulkano **Somlyó** (ŝomjO), laŭ rojo. Celldömölk troviĝas 15, Sárvár 18, Vasvár 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1356 en formo *"Oborgata"*. En 1964 oni trovis termalan akvon, sekve banejo formiĝis. Sur la montodeklivoj estas vinberoproduktado. Apud la vilaĝo kampadejo funkcias.

En Borgáta migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* luterana sonorilostablo
* lerneja kapelo
* monumento de falintoj dum la 1-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Banlokoj
Csánig

**Csánig** [ĉAnig] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Ŝajnas, Csánig estas malnova persona nomo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 9654
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°25′54″N 17°01'29″E

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo Győr-Szombathely, la simila ĉefvojo estas ne tro for. Répcelak troviĝas 2, Kapuvár 22, Bük, Celldömölk kaj Sárvár po 26 km-ojn.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam antaŭ alveno de la hungaroj. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1221 en formo *"Chenik"*. Komence ĝi estis reĝa bieno, poste ĝi apartenis al diversaj nobeloj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Csánig) el la mezepoko
* nova luterana preĝejo

En Csánig migra poŝto servas.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Neuschwanstein

Kastelo **Neuschwanstein**  estas kastelo en Algovio, situanta en komunumo Schwangau, en la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝin konstruigis la bavara reĝo (freneza) Ludoviko la 2-a inter 1869 kaj 1886. Ofte nomata "fabela kastelo", ĝi estas unu el la plej famaj kaj allogaj turismaj celoj de Germanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Neuschwanstein

Kategorio:Kasteloj en Bavario
Kategorio:Turismo en Germanio
Kategorio:Kasteloj de la dinastio Vitelsbaĥoj
Csénye

**Csénye** [ĉEnje] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Sárvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 9611
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°14′12″N 16°52'20″E

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo Sárvár-Szombathely, krome flankovojo estas al la najbara Sárvár.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis en la komunumo. La unua mencio devenis el 1221 laŭ tiama hungara ortografio *"Chence"*. En 1917 memstara vilaĝo **Füztű** aliĝis al Csénye. La loĝantaro okupiĝas pri terkulturado aŭ laboras en Sárvár aŭ en Szombathely.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Johano Nepomuka, krome estas golgoto kun kapelo. La malnova ĉevalostalo estas protekta memoraĵo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Welington Nogueira Lopes

**Welington Nogueira LOPES** (naskiĝinta la 1-an de junio 1979) estas profesia futbalisto, kiu ludas por Vegalta Sendai kiel mezkampanto.

Per extraordinaraj povoj de pilkokonservado kaj pasado, li ludas kiel centra ludanto kun granda konfido de samteamanoj kaj subtenantoj.

Kategorio:Futbalistoj
Kategorio:Vegalta Sendai
Kategorio:Naskiĝintoj en 1979
Döbörhegy

**Döbörhegy** [doborhedj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. La loknomo signifas: monto Döbör.
eta|150ra|maldekstre|Blazono de Döbörhegy

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 46°59′25″N 16°42'19″E
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 9914
* Telefonprefikso: 94
eta|Ĉefvojo en Döbörhegy

## Geografio 
Döbörhegy situas for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero. Körmend troviĝas 10, Vasvár 13, Zalaegerszeg 24 km.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo okazis en 1538. La loĝantaro okupiĝas pri terkulturado, precipe pri vinberoj.
eta|Preĝejo en Döbörhegy
En Döbörhegy migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Dipatrino (Damo de Hungaroj) ekde 1992 (pli frue nur sonorilostablo estis) kaj vilaĝan muzeeton kun popolaj iloj.

## Famuloj 
En Döbörhegy naskiĝis oraĵisto Kornélia Bokor.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Rokuonji

eta|dekstra|300ra|La ĝardeno ĉirkaŭ la relikvujo Kinkaku ĉe la bikŝuejo Rokuonji.

**Rokuonji** (), plej bone konata pro ĝia fama relikvujo *Ora Pavilono* (金閣), kaj tial nomata , estas Zena bikŝuejo de la skolo Rinzai, subskolo Shōkokuji, en la nordokcidenta parto de Kioto, Japanio. Ĝi estas unu el la plej popularaj konstruaĵoj en Japanio, alloganta grandan kvanton da vizitantoj jare. Ĝi estas Nacia Speciala Historia Loko, Nacia Speciala Pejzaĝo, kaj ĝi estas unu el 17 lokoj, kiuj formas la Historiaj monumentoj de antikva Kioto, kiuj estas mondaj heredaĵoj de Unesko.

Ĝia fama trietaĝa relikvujo Kinkaku, la *Ora Pavilono*, estas nomita "ora" pro la orfolia tegaĵo de la du superaj etaĝoj. Sur la tegmento troviĝas ora *hōō*.

## Historio 
eta|Kolorigita foto de la ora relikvujo en 1885. La ora tegaĵo estas forfalanta pro difektiĝado tra la tempo.
La loko, kie troviĝas la bikŝuejo Rokuonji estis originale vilao nomita Kitayamadai (北山第), apartenanta al la povhava ŝtatisto Saionji Kintsune.

La historio de la bikŝuejo komenciĝas en 1397, kiam la vilao de la familio Saionji estis aĉetita de la ŝoguno Ashikaga Yoshimitsu kaj, laŭ lia volo, kiam li forpasis, lia filo transformis la lokon en Zenan bikŝuejon de la skolo Rinzai.

Dum la milito de Ōnin (1567-1477), krom la Ora Pavilono, ĉiu konstruaĵo ĉe la bikŝuejo estis forbrulita. Dum la incendio, la originala statuo de Ashikaga Yoshimitsu forbruliĝis, sed nun ĝi estis rekonstruita. Fikcia versio de tiu ĉi evento estas la ĉefa temo de romano de 1956 de Mishima Yukio, *Kinkakuji*.

## Kinkaku 
[eta|[Hōō sur la tegmento de Kinkaku.]]

La  estas trietaĝa relikvujo () ĉe la bikŝuejo Rokuonji. La du superaj etaĝoj estas tegitaj de orfolio.

### Arĥitekturo 
eta|maldelstre|La ferdeko kaj insuletoj ĉe la posto de la konstruaĵo.

Kinkaku havas po malsaman arĥitekturan stilon en ĉiu etaĝo

## Bildaro 

Dosiero:Kinkaku-ji.jpg|Kinkaku defore.
Dosiero:Templeofthegoldenpavilion.jpg|La Ora Pavilono.
Dosiero:Japan Kyoto Kinkakuji DSC00117.jpg|La Ora Pavilono.
Dosiero:KinkakuSnow2Awp.jpg|Kinkaku sub neĝo.
Dosiero:1930s Japan Travel Poster - 15.jpg|Turisma afiŝo de la 30-a jardeko.
Dosiero:Kinkaku-ji entrance.jpg|Enirejo.
Dosiero:Kinkaku Snow E4.jpg|Rokuonji en vintro.
Dosiero:Golden Pavilion.jpg|Rokuonji en aŭtuno.
Dosiero:Kinkaku-ji close up.jpg|Kinkaku de proksime.
Dosiero:Kinkaku-ji 03.jpg|Ene.
Dosiero:Kinkaku-ji garden.jpg|La ĝardeno de Rokuonji.
Dosiero:Kinkaku-ji garden path.jpg|Ĝardena pado de Rokuonji.
Dosiero:Golden Pavillion 2010 03 29 32.jpg|La lageto.
Dosiero:Kinkaku-ji in November 2016 -02.jpg|En aŭtuno.
Dosiero:Yōshū Chikanobu Kinkaku haiken.jpg|Toyohara Chikanobu.
Dosiero:Kinkakuji 2.jpg|Ĝenerala pejzaĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Ginkaku, la Arĝenta Pavilono konstruita de la nepo de Ashikaga Yoshimitsu.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉiamregistranta kamero ĉe Rokuonji (japane) 
* Hanami Web - Kinkakuji  *(angle)*

Kategorio:Budhismo en Japanio
Kategorio:Bikŝuejoj en Japanio
Kategorio:Kioto
Kategorio:Konstruaĵoj en Japanio
Döröske

**Döröske** [doroŝke] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|Vojo en Döröske
eta|Kirko de Döröske

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Alto super marnivelo: 188-244 m
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 9913
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°00′41″N 16°41'47″E

## Situo 
Döröske situas for de fervojo, ĉefvojo. Rivero Rába estas proksime. Körmend troviĝas 10, Vasvár 13, Zalaegerszeg 24 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1244 laŭ tiama hungara ortografio *"Druska"*.

En Döröske migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas katolikan kirkon apostolo Sankta Jakobo. Dum la mezepoko estis komence malgranda fortikaĵo, nun restis nur la sulkego. Apud la vilaĝo estas artefarita lago.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Duka

**Duka** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en la regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. La loknomo greke kaj slave signifas *prefekto*.
eta|Blazono de Duka

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 9556
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°07′30″N 17°06'41″E

## Situo 
La vilaĝo situas ĉe vojkruciĝo de ĉefvojoj Sopron-Balatono kaj Veszprém-Szombathely. Celldömölk troviĝas 18, Sárvár 24, Sümeg kaj Zalaegerszeg po 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Dwka"*. La vilaĝo ne senhomiĝis dum la kontraŭturkaj militoj. En Duka migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Duka naskiĝis:
* inĝeniero Zoltán Borsos
* poetino Judit Dukai Takách
* juristo György Zádor

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Dipatrino (Virgulina Maria). En la vilaĝo naskiĝis kaj estas eltombigita la pli frue menciita poetino *Judit Dukai Takách*.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Sinerezo

**Sinerezo** estas unusilaba prononco de du apartaj vokaloj; ekzemple, se oni prononcas, kiel puran jamban verson: "kaj kormi*li*onoj sub la sama fato...".

## Vidu ankaŭ 
* Hiato
* Dierezo
* Sinalefo
* Dialefo

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Metriko
Dialefo

**Dialefo** estas en metriko paŭzo inter la fina vokalo de vorto kaj la komenca de la sekva.

## Vidu ankaŭ 
* Hiato
* Dierezo
* Sinerezo
* Sinalefo

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Metriko
Sinalefo

**Sinalefo** estas en metriko kunfando de la fina vokalo de vorto kun la komenca de la sekva, sen elizio skriba. Ekzemple: l*a a*mo. Tio tuŝas la nombron de silaboj ene de verso en kanto aŭ poeziaĵo. La uzado de tiu poezia permeso ne samas en la diversaj lingvoj.

## Vidu ankaŭ
* Hiato
* Dierezo
* Sinerezo
* Dialefo

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Poezio
Dierezo

En fonetiko **dierezo** estas prononco de du apudaj vokaloj kiel du silaboj anstataŭ kiel diftongo. En kelkaj lingvoj ĝi povas esti signata per la **diereza supersigno**, kiu konsistas el du punktoj vertikale sur la vokalo.

## Ekzemploj 
### Latinidaj lingvoj (la franca, hispana, portugala...) 
La franca uzas dierezon ekzemple en "Noël" (Kristnasko).

En kelkaj lingvoj oni ankaŭ uzas aliajn supersignojn por montri dierezon, ekz-e dekstran kornon en la hispana aŭ portugala (kiel en la portugala vorto *saía*), sed tio indikas ankaŭ la akcenton, kaj pro tiu influo dierezo okazas nur kiam unu el la vokaloj havas akcenton (hispana *país*, sed *paisaje*).

La diereza simbolo en la hispana okazas ankaŭ ĉe ü, ekzemple *agüe*, sed tamen "ue" neniam estas diftongo kaj la simbolo vere nur montras ke la "u" vere prononciĝas anstataŭ simple ekzistas por "malmoligi" la "g"-on, kiel en *guerra*.

### Aliaj lingvoj 
La dierezo estas iom malofta en la angla, sed ekzemplo estas "naïve" - de la franca.

Oni skribas eble ankaŭ "coöperate", sed tio estas nuntempe tre malofta, kaj oni eble skribus antaŭe "co-operate" aŭ simple "cooperate".

En la kimra, la dierezan simbolon oni metas sur la *unua* vokalo, ekz-e "copïo", "crëwyd".

En kelkaj lingvoj, la du punktoj estas uzataj por distingi malsamajn literojn, sed ne montras dierezon (germanaj literoj a/ä, o/ö, u/ü, rusaj е/ё).

## Vidu ankaŭ
* Hiato
* Dialefo
* Sinalefo

Kategorio:Fonetiko
Egervölgy

**Egervölgy** [egervoldj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár. La loknomo estas hungare: alno-valo.
eta|Blazono de Egervölgy

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 9684
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 47°07′06″N 16°54'33″E

## Situo 
Egervölgy situas laŭ la flankovojo Vasvár-Sárvár, ĉefvojo Veszprém-Szombathely estas ne tro for. Vasvár troviĝas 12, Sárvár 19, Zalaegerszeg 37, Szombathely 28, Celldömölk 32, Budapeŝto 193 km-ojn.

## Historio 
En 1756 Egervölgy estis fondita. En la vilaĝeto migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Sankta Miĥaelo.

## Fontoj 
* http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=28796&i2=9566

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Gersekarát

**Gersekarát** (gerŝekarat) estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Vasvár.
eta|300ra|Artefarita lago en Gersekarát

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 km²
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 9813
* Telefonprefikso: 94
* Koordinatoj: 46°58′26″N 16°44'48″E

## Situo 
La vilaĝo situas for de ĉefvojoj, fervojo kaj rivero, estas nur flankovojoj al la proksimeco.

## Historio 
Memstaraj vilaĝoj **Gerse** kaj **Karát** unuiĝis en 1950. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinberokulto.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al **Apoteozo** de Sankta Kruco. En 1963 **Kulturdomo** konstruiĝis. Apud la vilaĝo ekde 2001 estas artefarita lago.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Akvofalo de Hlboké

**Akvofalo de Hlboké** () estas akvofalo en Slovakio en montaro Súľovské skaly parto de montaroj Strážovské vrchy.

## Loko 
Ĝi troviĝas en alteco proksimume 1 km de vilaĝo Hlboké nad Váhom en distrikto Bytča 500 m s.m.

## Priskribo 
La akvofalo kun larĝeco de 1m entranĉas en la roka bazo (kreita per kungluaĵo de ŝtonoj) kaj kreas malgrandan ravinon kun kaskadoj kaj malgrandaj rokaj kalderetoj. Ĝia alteco estas 14 m.

Alveno
Sur verde markita turista piedvojo je la traceo Hlboké nad Váhom – Roháč - Čiakov.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj kaj bildo 
* http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=29&idVodopadu=192 Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake)

Kategorio:Distrikto Bytča
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Žilina
Akvofalo de Brankov

**Akvofalo de Brankov** () troviĝas je la okcidenta rando de montaro Nízke Tatry (eo: Malaltaj Tatroj) en la distrikto Ružomberok sur la teritorio de urbo Ružomberok kaj samtempe sur la teritorio de Nacia parko Nízke Tatry. Kun alteco 55m estas la plej alta akvofalo en ĉi montaro.

## Priskribo 
La akvofalo estis kreita per trafalo de montara rojo tra kalkoŝtona ŝtupo. La akvofalo estas videbla de malproksimeco. Ĝia trafluo estas relative stabila, proksimume 3 l/s. Forteco de fluo dependas je multeco de pluvo en unuopaj jarsezonoj. Surfaco de ŝtona muro (trafalo de akvofalo aŭ supra parto) estas milde malglata, kiu kreas multe da pli etaj plataĵetoj (ŝtonbretetoj) kaj kaskadetoj. En la jaro 1980 ĝi estis deklarita kiel protektita naturkreaĵo. Nun estas deklarita kiel nacia natura memoraĵo.

## Alveno 
Sur verde markita turista piedvojo je la traceo Podsuchá - Akvofalo de Brankov – Veľký Brankov (1134 m) - Brankov (1177m) - Ostré (1066m) – Biely Potok (parto de urbo Ružomberok).

## Vintra glaciagrimpado 
eta|350px|Akvofalo de Brankov vintre kun grimpistoj
Dum la vintro, frostita akvofalo estas uzata per montgrimpistoj por glaciagrimpado.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj 
* Paĝaro de stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake)

Kategorio:Distrikto Ružomberok
Kategorio:Malaltaj Tatroj
Kategorio:Akvokolekta areo de Váh
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Žilina
Bridget Driscoll

**Bridget DRISCOLL** [briĝit drisko:l] (1851 (aŭ eble 1852) – 17-a de aŭgusto 1896) estis la unua persono, kiu dokumentita mortis pro trafika akcidento kaŭzita de aŭtomobilo.

Bridget Driscoll transpasis straton kun sia kvinjara filino May en areo de *Crystal Palace* en Londono, kiam aŭtomobilo de *Anglo-French Motor Car Company* puŝis ŝin al la grundo. La aŭto veturis kun rapido de ĉ. 4 mph (ĉ. 6,4 km/h, laŭ atestantoj "je senkonsidera rapido, preskaŭ kiel fajroestinga ĉarego"), la virino suferis kapovundiĝon kaj mortis kelkajn minutojn poste.

La aŭtomobilon stiris *Arthur James Edsall* kaj apud li sidis *Alice Standing*. Ŝi asertis poste, ke Edsall modifis la motoron por ke la aŭtomobilo povu pli rapide kuri, sed tion malpruvis fakspertuloj.

Post la akcidento okazis juĝproceso, kiu post seshora interparolo deklaris, ke okazis akcidento. La esplora juĝisto Percy Morrison diris kiel laste al la procedo, ke li esperas, ke io simila ne plu okazos. Punprocedo ne okazis.

Kategorio:Britoj
Paperklipo

eta|250px|Paperklipo
**Paperklipo** aŭ **paperfiksilo** estas plurfoje kurbigita metala drateto, per kiu oni kunigas kelkajn foliojn da papero sen damaĝi la paperon. La ŝtaldrato plejofte estas kromiita sed ankaŭ povas esti plastizita en variaj koloroj. Krom la metala modelo ankaŭ la plasta varianto ekzistas.

eta|250px|Vaalera paperklipo
Alia paperklipo estas la *Vaalera paperklipo*, ĝi estas ortangulo, ĉe kio la finaĵoj paralelis laŭlonge de la longa flanko. La norvego Johan Vaaler akiris en 1899 kaj 1901 patenton por ĝi, sed la maŝino per kio ĝi estis farata jam pli frue akiris patenton.

Dum la Dua Mondmilito la paperklipo fariĝis en Norvegio simbolo de rezisto, kiam bildoj de la reĝo Haakon VII de la nazioj estis malpermesataj. Pro honoro al Vaaler ekde 1989 en la ĉefurbo Oslo situas enorma paperklipa statuo je pli ol 6 metrojn alta kaj je pli ol 600 kilogramojn peza.

Kategorio:Oficeja aparataro
Bona Mangangu

**Bona MANGANGU** (naskiĝis en Kinŝaso la 16-an de februaro 1961) estas verkisto kaj pentristo el la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa). Li loĝas en Sheffield en Britio kaj verkas en la franca lingvo.

## Bibliografio 
* *Ce que disent mes mains sur la toile*, Parizo, 2002, eldonejo ''l'Harmattan*.
* *Et si la beauté de ce festin...'', Parizo, 2004, l'Harmattan.
* *Kinshasa, carnets nomades*, Parizo, 2006, l'Harmattan.
* ''Carnets d'Ailleurs'', Parizo 2008, l'Harmattan.
* *Joseph Le Maure*, Nerval.fr (Publie.net), 2013
* *Caravaggio, le dernier jour*. Publie.net Editions, Toulouse, 2014

## Eksteraj ligiloj 
* Blog de Bona Mangangu 

Kategorio:Pentristoj de Demokratia Respubliko Kongo‎
Kategorio:Verkistoj de Demokratia Respubliko Kongo
Turia (Covasna)

**Turia (Covasna)** (hungare: **Torja**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Târgu Secuiesc. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Turia kaj Alungeni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2584 loĝantojn (hungaroj), en 1992 3675 (hungaroj). 
## Historio
Je ĝia unua skriba mencio en 1307 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). Ĝi formiĝis en 1899 per unuiĝo de Turia de Jos kaj Turia de Sus. En 1917 oni aligis al ĝi Volal-n.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*István Apor, grafo (1638 – Nagyszeben, 10-a de novembro 1704): grandbienulo, diplomato, generalo
*Károly Apor, barono (11-a de decembro 1815 – Marosvásárhely, 31-a de oktobro 1885): reĝa supertribunala prezidanto, librokolektanto
*Géza Boér (13-a de marto 1952 - Târgu Secuiesc, 23-a de januaro 1989): poeto.
* Péter Apor (3-a de junio 1676- 22-a de septembro 1752): historiisto, poeto.
*Andor Dienes (alias Andre de Dienes) 18-a de decembro 1913 – West Hollywood, Kalifornio, Usono aprilo 1985, modfotisto, fotartisto.
* Elemér Ilyés (7-a de decembro 1919 - Pievedi Tremosine, Italio, 4-a de aŭgusto 1989): historiisto.
* Antal Kicsi (24-a de aŭgusto 1936 - Odorheiu Secuiesc, 27-a de novembro 1980): literaturhistoriisto, tradukisto, kritikisto.
*Levente Miklós (*25-a de julio 1967): amatora lignoskulptisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Nevenoeo

**Nevenoeo** (esperantigo de la bretona *Nevenoe*; nomita en la franca kiel *Nominoë*) estis la unua duko de Bretonio kaj grava figuro de la Historio de Bretonio. Li estas fama en la bretonlingva mondo kiel *Tad ar Vro*, t.e. Patro de la Lando. eta|dekstra|250pxSur bretonaj ĉartaroj, Nominoe estis nomata malregule laŭ pluraj titoloj ekde Februaro 833 ĝis sia morto:
* '** ("Nominoe, mastro en Bretonio")
* **' ("Nominoe, posedanta Bretonion")
* '** ("Nominoe, reganta tutan Bretonion")
* **' ("Nominoe, princo en Bretonio")
* '** ("Nominoe, reganta en Bretonio")
* **' ("Nominoe, duko en Bretonio")
* '** ("duko Nominoe")
* **' ("princo Nominoe")
* ''* ("Bretono Nominoe")

## Biografio 
Naskita en ĉirkaŭ 800, liaj originoj estas necertaj. Nominoë estis grafo de Vannes ekde Julio 819, Nominoë estis nomumita *missus imperatoris* de Ludoviko la Pia kaj *ducatus ipsius gentis* de la Bretonoj ekde 831.

Je la morto de Ludoviko la Pia en 840, li unue subtenis Karolon la Kalvan sed poste ribelas kontraŭ la franka administracio. Volante certigi la aŭtonomecon de Bretonio fronte al la franka reĝlando, li alianciĝis al Lambert II de Nantes, filo de la antaŭa grafo de Nantes sed ne konfirmita en tiu posteno de Karolo la Kalva.

La reĝo Karolo la Kalva devas agnoski la aŭtoritatecon de Nominoë en 846 post la bataloj de Messac (843) kaj de Ballon (845). Venkita trifoje de la vikingoj, Nominoë devas trakti kun ili por ke ili foriru de Bretonio. Du jarojn poste, li konkeris Angers kaj la najbarajn regionojn. Pro la forlaso de Lambert II de Nantes, li invadis poste Nantes kaj Rennes en 850, rabatakis la Bessin kaj la graflandon Maine.

Nominoë mortis dum rabatako en la graflando de Chartres, la  apud Vendôme, post konkero de graflando de Maine kaj Anĝevion. Entombigita en la abatejo Saint-Sauveur de Redon.

## Notoj 
## Fontoj 
* André Chédeville Hubert Guillotel *La Bretagne des saints et des rois Ve-Xe siècle* Editions Ouest-France (1984)
* Noël-Yves Tonnerre *Naissance de la Bretagne'' Presses de l'Université d'Angers (1994) 

Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Mortintoj en 851
Kolomburio

La **Kolomburio** (*Cepphus columba*) estas mezgranda birdo de la familio de la Aŭkedoj kaj endemio ĉe Pacifiko. Ili similaspektas kun la aliaj membroj de la genro *Cepphus*, ĉefe kun la Nigra urio, kiu estas iomete pli granda.

## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|
eta|maldekstre|220ra|
Plenkreskuloj havas nigrajn korpojn kun blanka granda makulo en centro de supraj flugiloj rompita de flankocentra nigra strio, maldika malhela beko kaj ruĝaj bekinterno, kruroj kaj piedoj. La blanka flugila makulo montriĝas ankaŭ dumfluge sed la flugiloj estas pli nigraj ol tiuj de la Nigra urio. Vintre tiu ĉi specio multege ŝanĝiĝas, ĉar la supraj partoj estas punktohavaj helgrizaj (ĉefe ĉe krono, malantaŭa kolo, dorso kaj vosto) kaj la subaj partoj estas blankaj; la flugiloj restas nigraj kaj la granda blanka makulo kaj la kruroj iom heliĝas. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj junuloj aspektas kvazaŭ vintraj plenkreskuloj. Dumfluge videblas la nigra ronda vosto kaj iom elstare la fino de la ruĝaj kruroj; subflugiloj estas blankaj kun nigraj bordoj.

## Disvastiĝo 
La teritorio de la Kolomburio estas ĉe Norda Pacifiko el duoninsulo Kamĉatko en Siberio ĝis la marbordoj de okcidenta Norda Ameriko el Alasko ĝis Kalifornio. Post la reprodukta sezono la birdoj de Alasko migras suden al malfermaj akvoj, dum kelkaj birdoj el Kalifornio moviĝas norden al la akvo antaŭ Brita Kolumbio. Birdoj kutime revenas al siaj naskiĝkolonioj por reprodukti.

## Kutimoj 
maldekstra|200px|eta|Kolomburio ĉemare
maldekstra|200px|eta|Ido de Kolomburio
Ili sufiĉe bone piediras kaj havas rektan staran sintenon.

La reprodukta medio estas rokaj marbordoj, klifoj kaj insuloj plej ofte formante etajn izolitajn koloniojn. La ino demetas la ovojn (du, malkiel plej parto de aŭkedoj) en rokajn truojn proksime de la akvo, kaj ankaŭ en kavernetoj, senuzaj truoj aŭ nestaĵoj de aliaj marbirdoj kaj aliaj lokoj. Ankaŭ malkiel multaj aliaj membroj de la familio de aŭkedoj la Kolomburio estas tagaj bestoj kaj manĝigas la idojn dumtage konstante kaj pro tio kreskas ilin pli rapide ol aliaj samgrandaj aŭkoj, kiuj fiŝkaptas ĉefe dumnokte.

Por preni manĝaĵojn ili plonĝas el la surfaco kaj subnaĝas por kapti bentajn predojn, kion atingas proksime de marbordo. Ili manĝas ĉefe fiŝojn kaj aliajn akvajn etajn animalojn, ĉefe kotidojn, sablofiŝojn (*Trichodon*), moruojn, erpelinojn kaj krabojn. La idoj manĝas same, sed pli da fiŝoj ol da aliaj senvertebruloj, ĉefe rokfiŝojn.

## Fontoj 
*  Ne minacata
* **Gaston, Anthony; Jones, Ian,** The Auks, *Alcidae*, (1998), Oxford University Press, ISBN 0-19-854032-9
* **Ewins, P. J. ** (1993). Pigeon Guillemot (*Cepphus columba*). In The Birds of North America, No. 49 (A. Poole and F. Gill, Eds.). Philadelphia: The Academy of Natural Sciences; Washington, D.C.: The American Ornithologists’ Union.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭkedoj
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Kategorio:Birdoj de Rusio
Abelkolonia kolapso

La **abelkolonia kolapso**, **koloni-disfala malsano de abeloj** aŭ **abelmorto** ( mlgg CCD) estas la amasa morto de mielabeloj. Simptomo estas la manko de ĉiu plenevoluinta abelo en la abelujo, dum oni ne trovas mortintajn abelojn en ties proksimo. La kovaĵo, la junaj abeloj, mielo kaj poleno estas tie.

La morto de la plenevoluintaj mielabeloj ne estas tute klara, oni ĝis nun ne trovis iun ajn malsanigan organismon.

Tra la vintro de 2006/2007 disvastiĝis la malsano en Usono, kie mortis 80% de la mielfamilioj. En marto de 2007, duonon de la federaciaj ŝtatoj trafis la malsano. Ekster Usono, la malsano apenaŭ aperas.

Oni interligas la malsanon plej forte kun apero de Israela Akutparaliza Viruso (IAPV), kiun pruvas statistikoj. Aliaj teorioj supozas sub- aŭ misnutradon, pesticidojn, nekonvenan homan intervenon en la naturon (troa monokulturo, ekstermo de bienfamilioj vintre pro ŝparado (por ne nutri ilin, sed aĉeti novajn familiojn)) ks.

Kategorio:Bestaj malsanoj
Kategorio:Neklarigitaj malaperoj
Karba urio

La **Karba urio**, *Karburio* aŭ *Okuluma urio*, *Cepphus carbo*, estas marbirdo de la familio de aŭkedoj.

## Aspekto 
Temas pri mezgranda birdo 30–38&nbsp;cm longaj kun enverguro de 49–58&nbsp;cm kaj pezo de 320 ĝis 485 g. Plenkreskuloj havas tute nigrajn korpojn, maldika malhela beko kaj ruĝaj bekinterno, kruroj kaj piedoj. La plej rimarkinda eco de tiu ĉi specio estas blankaj larĝaj okulringoj iom striecaj malantaŭen, kiuj estas tre videblaj eĉ dumfluge. Vintre tiu ĉi specio multege ŝanĝiĝas ĉar la supraj partoj estas malhelgrizaj (ĉefe ĉe kapo (kie ankoraŭ videblas la okulringoj), malantaŭa kolo, dorso kaj vosto) kaj la subaj partoj estas blankaj, sed brunmakulhavaj. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj junuloj aspektas iome kvazaŭ vintraj plenkreskuloj. Dumfluge videblas la nigra ronda vosto kaj iom elstare la fino de la ruĝegaj kruroj. Ne estas subspecioj.

## Teritorio 
La Karba urio estas endemio de nordokcidenta Pacifiko; ties teritorio koincidas kun tiuj de la Kolomburio, Dikbeka urio kaj Longbeka urio.

## Fontoj 
* Peter Harrison, *Seabirds An Identification Guide* ISBN 0-395-60291-2

## Referencoj 
Kategorio:Aŭkedoj
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Kategorio:Birdoj de Rusio
Duiven

Dosiero:Loudspeaker.svg **Duiven** ()
estas loĝloko kaj municipo en la regiono De Liemers, en la nederlanda provinco Gelderland. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 0,48 km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun .

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Agrafo (vestero)

[240px|eta|dekstra|Agrafoj produktitaj de la firmao [Prym]]
[eta|Agrafoj kaj agrafingoj de [mamzono]]
**Agrafo** estas metalhoketo, kiu eniĝante en ringeton (*agrafingon*), kunfiksas du randojn de vestaĵo aŭ tuko.

Agrafoj estis antaŭe multe uzataj por fermi vestaĵojn aŭ por malhelpi hazardan malfermiĝon de zipoj ĉe jupoj aŭ pantalonoj. Nuntempe ilin ofte anstataŭas butonoj, zipoj kaj lapfermiloj. Agrafaj fermiloj estas ankoraŭ kutimaj precipe en mamzonoj.
eta|meza| Statuo de agrafo kun agrafingo

## Vidu ankaŭ 
* Fibolo, prahistora aŭ antikva agrafo, ofte belege ornamita

Kategorio:Vesteroj
Kategorio:Kudrado
Westerbroek

**Westerbroek** [ŭesterbrUk] () estas vilaĝo en la komunumo Midden-Groningen (antaŭ 1949 komunumo Hoogezand) en la nederlanda provinco Groningen. La vera vilaĝo situas norde de la Winschoterdiep. Laŭlonge tiu kanalo inter Groningen kaj Hoogezand situas nombro da ŝipfarejoj kun transversaj enakvigejoj.

Loĝantoj: 876 (je la 1-a de januaro 2007)

Westerbroek de origino estis unu el la paroĥoj de la regiono Gorecht. Ĝi estas unu el la plej malnovaj vilaĝoj de la komunumo. La hodiaŭa kirko de Westerbroek estas konstruita en 1889.

eta|maldekstra|400ra|La torfeja burgo Vaartwijk

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo