open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carolo-Alexandrinum (Jena)

**Carolo-Alexandrinum** estis gimnazio en Jena (Germanujo) ekzistante inter 1876 kaj 1946.

Kun la ŝparkaso ĝi estis en multfunkcia ejo je *Teichgraben 10* (la posta *Schillerstraße 3*). En la 1880-a jaro ĝi eknomiĝis laŭ lia grandduka moŝto Karlo Aleksandro: ĉar li tiam ne nur suverenis sed ankaŭ apogis ĝi lernejon. Pro baldaŭ kreskanta nombro da instruotaj la banko post nur kvar jaroj translokiĝis. Ĉar la apuda firmo de Carl Zeiß bezonis la komplekson ankaŭ la lernejo devis migri en 1914 al la loko *Lessingstraße 1* (kun solenaj inaŭguro kaj ekfunkcio en 1915). En 1926, kiam la 50-a datreveno lernejfondiĝo estis festata, oni konsekris antaŭlerneje starigitan monumenton por dummilite falintaj lernejanoj. Ĝi spekteblas en niaj tagoj en la ĝardenoj de Friedrich Johannes Frommann (*Fromannscher Garten* - apud proksime al *Fürstengraben*).

Bombatakoj de la Aliancanoj detruis ĝin en 1945. Pro socialismaj edukadsistemaj novigoj la gimnazio estis neniigita. Transprenis la ejon unue komerca faklernejo, poste la urologia sekcio de la Universitata kliniko.

## Instruintoj (elekto) 
* Otto Dobenecker, de 1886
* Fritz Koerner, geografo, de 1927
* Karl Kolesch, de 1890
* Carl Theil, de 1924

## Lernintoj (elekto) 
* Alexander Böhm (1929–2006), juristo
* Rudolf Carnap (1891–1970), filozofo 
* Walter Eucken (1891–1950), ekonomikisto 
* Heinrich Gelzer (1883–1945), filologo
* Ernst Giese (1865–1956), medicinisto
* Herbert Koch (1886–1982), historiisto 
* Gotthard Neumann (1902–1972), prahistoriisto
* Fritz Oberdörffer (1895–1979), muzikfakulo 
* Erich Schott (1891–1989), entreprenisto 
* Roland Steinacker (1870–1962), teologo

## Fontoj 
* Marc Bartuschka: "Gymnasium Carolo-Alexandrinum", ĉe: Matias Mieth, Rüdiger Stutz (eld.): *Jena. Lexikon zur Stadtgeschichte,* Tümmel-Verlag, Berching 2018, p. 262.
* *Festschrift zur Erinnerung an die Fünfzigjahrfeier des Gymnasium Carolo-Alexandrinum. Vom 7. bis 11. Oktober 1926*, eldonis la festa komitato, Jena 1926.

Kategorio:Gimnazioj en Turingio
Kategorio:Konstruaĵoj en Jena 
Kategorio:Aperis en 1876
Kategorio:Malaperis en 1946
Fogo (Kaboverdo)

**Fogo** (portugalprononce: [ˈfoɡu]; portugale por "fajro") estas insulo en la grupo Sotavento de Kaboverdo en centro de la Atlantika Oceano ĉe la marbordo de Okcidenta Afriko. Ĝia loĝantaro estas 35 837 (2015) en areo de 476 km². Tie estas la plej alta altitudo el ĉiuj insuloj de la arkipelago, atigante ĝis 2 829 metrojn super marnivelo sur la pinto de funkcianta vulkano, Pico do Fogo.

eta|maldekstre|220ra|
Fogo estas unu el la plej sudaj insuloj en Kaboverdo, inter la insuloj Santiago oriente kaj Brava okcidente. Ĝi longas 26,3 km kaj larĝas 23,9 km; ĝia areo estas 476 km². Preskaŭ la tuta insulo estas stratovulkano, kiu periode aktivas: ĝi laste erupciis en 2014. La plej granda vulkana elemento estas Bordeira, naŭ kilometrojn larĝa kaldero, kiu havas murojn unu kilometron altajn kaj havas fendon en sia orienta rando. Du malgrandaj vilaĝoj, Portela kaj Bangaeira, ekzistas en la fundo de la kaldero (Chã das Caldeiras); la loĝantoj estis evakuitaj dum erupcioj.

La ĉefa urbo de la insulo estas São Filipe, proksime de kiu estas kaj flughaveno kaj haveno. Fogo estas plejparte agrikultura, fekunda insulo. La nordorienta parto ricevas la plej multe da precipitaĵo.

La insulo estas dividata en tri municipoj, kiuj siavice estas subdividataj en submunicipoj:
* Mosteiros
** Nossa Senhora da Ajuda
* Santa Catarina do Fogo
** Santa Catarina do Fogo
* São Filipe
** Nossa Senhora da Conceição
** São Lourenço

Kategorio:Kabo-Verdo
Kategorio:Insuloj
Unukolora apuso

La **Unukolora apuso** aŭ **Unukolora apodo** (*Apus unicolor*), estas mezgranda birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn. Apusoj havas tre mallongajn krurojn, kiujn ili uzas nur por alkroĉiĝi al vertikalaj surfacoj. Ili neniam sidiĝas libervole sur la tero, kaj pasigas la plejparton de sia vivo en la aero, manĝante insektojn, kiujn ili kaptas per siaj bekoj. Ili eĉ trinkas dumfluge.

Unukoloraj apusoj reproduktiĝas en kolonioj sur klifoj, pontoj kaj konstruaĵoj ĉe la Kanariaj Insuloj kaj Madejro, demetante du ovojn en subtasforma nesto farita el florkapoj gluitaj per salivo. Ili estas parte migrantaj, kaj multaj birdoj foriras por travintri en kontinenta Afriko. Ĝis antaŭ nelonge oni pensis, ke la birdoj travintras ĉe la afrika marbordo, sed lastatempaj studoj sugestas, ke ili vojaĝas multe pli foren al la ekvatoraj arbaroj de Liberio kaj Gvineo, je distanco de 2 600 kilometroj. Ankaŭ malgrandaj nombroj supozeble reproduktiĝas en Maroko inter Agadir kaj Esaŭiro, kie kolonio estis trovita sur marbordaj klifoj kaj eble ankaŭ en Maŭritanio, kie estas oftaj ekvidoj. 

Tiu ĉi 14–15 cm longa specio estas tre simila al la proksime rilataj ordinara kaj pala apusoj, kiuj ankaŭ troviĝas en la insularoj, kaj apartigo eblas nur kun bonaj vidaĵoj. Kiel siaj parencoj, ĝi havas mallongan forkoforman voston kaj tre longajn malantaŭen svingitajn flugilojn, kiuj similas al lunarko aŭ bumerango.

Ĝi estas tute malhela krom malklara pala gorĝomakulo. Ĝi estas pli svelta kaj pli eleganta ol la pala apuso, kaj estas pli malhela ol tiu specio kaj ne havas la evidentan blankan gorĝon.

Distingi la Unukoloran apuson de la similplumara Ordinara apuso estas multe pli malfacile, kvankam juna Ordinara apuso povas esti facile forigita pro ĝia blanka gorĝo. La Unukolora apuso estas pli svelta kaj aspektas pli longflugila ol la Ordinara, kaj havas skvamecajn subajn partojn, malfacile videblajn krom per bonegaj vidoj. La krio estas laŭta seka kriego simila al tiu de la Ordinara apuso, kvankam eble pli altatona.

## Referencoj 
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, 

## Eksteraj ligiloj
* Madeira Birds: Unukolora apuso

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Johann Sebastian Mitternacht

**Johann Sebastian MITTERNACHT** (pseŭdonimoj: *Der Erfreuliche; Michel Marth; Jocosus Severus Medius*; naskiĝinta la  en Hardisleben, mortinta la  en Zeitz) estis germana insruisto, teologo kaj verkisto. Edzigis lin en 1638 Anna elisabeth Röser kaj en 1643 Anna Sesemann (naskonta 6 filojn kaj 6 filinojn).

Estante filo de kantoro kaj paroĥestro li hejme instruiĝis. Laminte li nur en la aĝo de 17 jaroj povis ekfrekventi (en Naumburg) publikan lernejon. De 1633 li studis ĉe la universitato de Jena filozofion, filologion kaj teologion. Sekvo de liaj teologiaj studoj estis de 1634 en Wittenberg. Tie sukcesis magistriĝo en 1636: inter liaj instruistoj estis la retorikisto Augustus Bücher. Paralele, Mitternacht iĝis privata edukisto en la familio de la juĝisto Koseritz. Pro instigo de lia apoganto Adolph von Hagen li fariĝis en 1638 paroĥestro en Teutleben. Post tieaj detruegoj dum la Tridekjara Milito li malriĉiĝis kaj devis doni privatajn lecionojn por perlabori la vivon. En 1642 oni vokis lin en la estrecon de la Municipa lernejo de Naumburg. Kvar jarojn poste li iĝis rektoro de la renomiĝinta Rutheneum en Gera. Ofertojn karieri en Halle (Saale), Lubeko aŭ Görlitz li rifuzis. Lia duka moŝto Morico de Saksio-Zeitz vokis lin en 1667 kiel superintendanton al la kortego de Zeitz. Portante la kaŝnomeon *Der Erfreuliche* li estis akceptita en 1654 en la lingvoflega rondaro *Teutschgesinnte Genossenschaft* (sub la gvidado de Philipp von Zesen). Mallonge antaŭ forpasi li ĝuis la honoron deklariĝis imperiestra *poeta laureatus* (kronita poeto).

Mitternacht ege antaŭenpuŝis la evoluon de *Rutheneum*: ĉi lernejo havis la taskon prepari oficistajn karierojn. Krom la normala horaro estis ofertata en Gera ankaŭ propedaŭtikaj kursoj pri logiko, teologio, jurscienco kaj fiziko. Nemire ke ankaŭ de ekstere multaj interesatoj venis frekventi ĝin. Ĉiujare la rektoro enscenigis kun abiturientuloj teatraĵon. Mitternacht mem verkis inter 1647 kaj 1667 almenaŭ 17 didaktitkajn teatraĵojn (ofte pri bibliaj temoj): konserviĝis el ili nur du. En la verko *Politica Dramatica* li pedis kontraŭ absolutismo. Krome li eldonis plurajn teologiajn pamfletojn kaj eldonis gramatikojn kaj pripedagogiaĵojn. Ĝis la 18-a jarcento estis represata lia manlibro *Elementa rhetorica* (1646). En la kolekto *Feuerheiße Liebesflammen* (1653) troviĝas ankaŭ ekleziaj kantoj kaj poeziaĵoj: ili similas al malsekularaj am-lirikaĵoj de Friedrich von Spee aŭ Johannes Scheffler. 
## Fonto
Diecks, Thomas: "Mitternacht, Johann Sebastian (Pseudonym Der Erfreuliche, Michel Marth, Jocosus Severus Medius)" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie,* 17 (1994), p. 586-587  
## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
Filipina pito

La **filipina pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 5 subspeciojn troviĝantajn en Filipinoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *erythrogaster* ankaŭ venas de la antikva greka *ἐρυθρός* (*erutros* = ruĝa) kaj *γαστήρ* (*gaster* = ventro), pro la brile ruĝaj ventro kaj subpugo de la birdo

## Disvastiĝo kaj habitato
La filipina pito troviĝas tra la tuta Filipina insularo en ĉiaj arbokovritaj vivejoj, de densa primara pluvarbaro ĝis dehakita aŭ tre degradita arbaro kaj veprejo, plantejoj, arbaretoj ene de kultivejoj, bambuejoj, kaj arbustaroj proksime de riveroj kaj riveretoj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Aŭtopiloto

[eta|La aŭtopilota kontrolpanelo de aviadilo [Boeing 747|Boeing 747-200.]]
[eta|Dua-mondmilita [Honeywell C-1 aŭtopilota kontrolpanelo]]
[eta|Moderna flugkontrolunuo de [Airbus A340]]
**Aŭtopiloto** estas sistemo, kiu kontrolas la flugvojon de aviadilo, ŝipo aŭ kosmoŝipo sen postuli konstantan manan kontrolon fare de homo/piloto. 

Aŭtopilotoj ne anstataŭigas la homan funkciigiston; anstataŭe, ili helpas la funkciigiston en la kontrolado de la veturilo aŭ aviadilo, permesante al la funkciigisto koncentriĝi pri pli larĝaj aspektoj de la operacio (ekz., monitorado de la flugvojo, vetero kaj surŝipaj sistemoj).

## Priskribo 
Ĝi estas kutime komputilo, kiu prilaboras mediajn informojn de la instrumentoj de la veturilo por determini kiel la veturilo devus esti kontrolata. Ĝi estas konektita al la instrumentoj tiel ke en aviadiloj ĝi povas legi, interalie, altecon kaj direkton, kaj per helpo de la rudro de la aviadilo (ekzemple, uzante hidraŭlikon), stiri la aviadilon.

* Flugilniveligilo estas la plej simpla aŭtopiloto en iuj malgrandaj aviadiloj, kiu, en trankvila aero, ebligas flugi sen ĉiam teni la bastonon.
* Altitudo: La aŭtopiloto povas esti agordita por konservi difinitan altitudon, kaj se la aviadilo ne konservas altitudon, ĝi povas esti agordita laŭe.
* Direkto: La aŭtopiloto povas esti agordita por sekvi specifan kompasdirekton uzante la direktan giroskopon de la aviadilo, radiosignalon de VOR aŭ NDB / nedirekta signostango, GPS- signalojn, la instrumentalteriĝan sistemon ĉe startleno, aŭ planitan itineron programitan en *Flugadministran Sistemon* (FMS).
* Rapido: En pli grandaj aviadiloj, la aŭtopiloto ankaŭ estas konektita al la motoroj, do ĝi povas esti agordita por konservi la elektitan rapidon kaj altitudon determinitajn de pilotoj aŭ la FMS ( *Aŭtomata Akcelilo* ).

En kazo de malfacilaĵoj, vidaj aŭ aŭdaj avertaj signaloj estos donitaj.

## Ĉiutaga lingvo 
En ĉiutaga lingvo, la signifo de la frazo estis plivastigita, kaj ĝi indikas kompleksan agon, kiu estas plenumata aŭtomate, sen homa interveno kaj daŭre. En la kampo de radio, "aŭtopiloto" indikas programon, kiu estas elsendata nur per elektronikaj rimedoj, sen prezentisto aŭ teknikisto. "Aŭtopiloto" povas esti malestima kromnomo kaj malfavora bildigo por "stampo" (konata kiel "kaŭĉuka stampilo") aŭ "pupo [sur ŝnuro]" - persono aŭ institucio, kiu aprobas sen ekzameni ĉion, kio estas prezentita al ĝi, kaj sen ekzerci ian ajn sendependan juĝon. La kromnomo ankaŭ povas esti uzata por indiki personon, kiu celas vivi sian vivon trankvile kaj sen enprofundiĝi en dubojn, aŭ por iu, kiu agas pro ŝoko, kutimo, imitado aŭ konateco.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj inventoj
Kategorio:Senhomaj veturiloj
Kategorio:Aviadinstrumentoj
Liphara pito

La **liphara pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en Filipinoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *kochi* rememorigas la germanan zoologon Gottlieb von Koch (1849-1914)

Tiu ĉi specio estas monotipa, ĝi ne havas subspeciojn.

## Disvastiĝo kaj habitato
La liphara pito troviĝas en la montoj de Luzono (Cordillera Central, Sierra Madre, Bicol-regiono), en nordaj Filipinoj. Ĝi vivas en montaj kaj submontaj arbaroj (je 300–2350 m), ĉefe kun kverkoj kaj kun fermita kanopeo, ofte sur krutaj deklivoj, kaj kun kutime densa subkreskaĵaro. Ĝi ofte loĝas en areoj kie ankaŭ ĉeestas sovaĝaj porkoj (*Sus barbatus*).

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Mimoň I

**Mimoň I** estas unu el ok partoj de urbo Mimoň en distrikto Česká Lípa en Ĉeĥio. Ĝi estas en la orienta parto de urbo sur la maldekstra bordo de Ploučnice, en ĉirkaŭaĵo de malnova trajna stacidomo, direkte al Ralsko. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Mimoň I situas en katastra teritorio **Mimoň** kun areo 13,47&nbsp;km².

## Loĝantaro
## Partoj de Mimoň I 
La urban parton Mimoň I kreas bazaj setlejunuoj:
* Husova-Pražská,
* Pod Ralskem parto 1,
* U pily 
* U Vranovské aleje 
* Svébořická strana 
* Kuřivodská strana parto 1,
* U nemocnice 

## Pluaj fotoj 

Mimoň 020.JPG|Mimoň I
Mimoň Dřevěnka.jpg|Mimoň I

Kategorio:Mimoň
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Lipót Márton Somogy

**Lipót Márton Somogy** [ŝomodj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Somogy Lipót Márton** estis hungara pastro, kanoniko, episkopo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *perlaki,* lia familia nomvarianto estis *Somogyi*.

 naskiĝis  en Sopronszentmárton (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Markt Sankt Martin en Aŭstrio), li mortis  en Szombathely (Hungara reĝlando).

## Biografio 
 maturiĝis en jezuita gimnazio en Sopron, poste li studis en Pázmáneum kaj Győr, fine li pastriĝis en 1771. Li komencis sian pastran servon en Magyaróvár, inter 1773-1776 li instruis en liceo de Győr, poste li havis postenon en la diocezo, pli poste li estis pastro en la sama urbo. Inter 1787-1790 li estis paroĥestro en Kismarton, poste en Győr, kie li estis ankaŭ seminariestro kun rango kanoniko. En 1805 li havis la titolon preposto, jaron poste episkopo de Szombathely.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Egész esztendőnek vasárnapra szóló prédikátziók ...* (2 volumoj, 1786)
* *Rede über den wundervollen Blutschweiss des gnadenreichen Marien-Bildes, ...* (1799)
* *Ditső István Király Krisztusnak buzgó nagy apostola, Máriának tökélletes hív tisztelője,* (1801)
* *Dictio Illetve ac Rev. Dni L. S. de Perlak episcopi Sabariensis ...* (1806)

## Memorigiloj 
* reliefo en Katedralo de Vizito de Maria (Szombathely) (1806, ĝi neniiĝis pro bombo en 1945, denove kreita en 2013)

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Mimoň II

**Mimoň II** estas unu el ok partoj de urbo Mimoň en distrikto Česká Lípa en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en la suda parto de Mimoň sur la dekstra (okcidenta) bordo de Ploučnice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Mimoň II situas en katastra teritorio **Mimoň** kun areo 13,47&nbsp;km².

## Loĝantaro
## Partoj de Mimoň II 
La urban parton Mimoň II kreas bazaj setlejunuoj:
* Průmyslový obvod
* Mimoň-střed parto 3 
* U nádraží parto 3 

## Pluaj fotoj 

Nábřežní street, Mimoň.jpg|Mimoň II
Horní zámek Mimoň 2.JPG|Mimoň II, Supra kastelo
Mimoň II 88.JPG|Mimoň II

Kategorio:Mimoň
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Sulaa pito

La **sulaa pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en Indonezio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *dohertyi* rememorigas la usonan esploriston kaj entomologon William Doherty (1857-1901).

## Disvastiĝo kaj habitato
La sulaa pito troviĝas en la Bangaja insularo kaj la Sula-insuloj, eoste de Sulaveso. Ĝi vivas en subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Mimoň VI

**Mimoň VI** estas unu el ok partoj de urbo Mimoň en distrikto Česká Lípa en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sudoriente de Mimoň. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Mimoň VI situas en katastra teritorio **Mimoň** kun areo 13,47&nbsp;km².

## Historio 
La 21-an de majo 1998 la urba repreuentantaro en Mimoň eldonis proklamilon n-ro 4/98, en kiu ili difinis la novan parton de la urbo kun markigo Mimoň VI. Oni solvis per tio duplikaĵon de domaj numeroj ĉe domoj, kiuj estis post nuligo de armea spaco Ralsko alligitaj al Mimoň. Temas pri konstruaĵoj norde de Ploužnice.

## Loĝantaro
## Partoj de Mimoň VI 
La urban parton Mimoň VI kreas baza setlejunuo:
* Kuřivodská strana parto 2

## Ĉirkaŭaĵo
* Soldata flughaveno Hradčany

## Pluaj fotoj 

 Forest at Mimoň near Pražská street.jpg| Strato Pražská ulice, biciklovojo kaj arbaro
 Ploužnice street, west part II, Mimoň.jpg| Aleo Lipová alej ĉe domoj
 Forest at Mimoň.jpg| Arbaro sude la urba parto

Kategorio:Mimoň
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Kategorio:Domaroj en distrikto Česká Lípa
Mimoň V

**Mimoň V** estas unu el ok partoj de urbo Mimoň en distrikto Česká Lípa en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en ĉirkaŭaĵo de nova stacidomo sur la okcidenta flanko de urbo. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Mimoň V situas en katastra teritorio **Mimoň** kun areo 13,47&nbsp;km².

## Loĝantaro
## Partoj de Mimoň V 
La urban parton Mimoň V kreas baza setlejunuo:
* U nádraží parto 1 (ĉirkaŭjo de stacidomo) kaj Slovany (domaro laŭlonge laŭ fervojo okcidente de la stacidomo, ĝi ensumigas ĉevalvetkuran konkursejon).

## Pluaj fotoj 

Severka v Mimoni.jpg|Mimoň V
Sokolská (Mimoň).jpg|Strato Sokolská
Nádražní (Mimoň) 2.jpg|Stacidoma strato
Mimoň nádraží 1.jpg|Stacidomo

Kategorio:Mimoň
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Sulavesa pito

La **sulavesa pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn troviĝantajn en Sulaveso kaj apudaj insuloj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *celebensis* estas la latinigo de la insulo Celebeso, nune nomata Sulaveso, kiu respondas al la principa la arealo de tiu specio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La sulavesa pito estas endemia al la granda insulo Sulaveso, kie oni kredas ke ĝi estas vaste distribuita. Ĝi ankaŭ troveblas sur la insuloj Manterawu, Buton, la insuloj Togian, Siau kaj Tahulandang, kaj eble Ruang. Ĝi vivas en subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Ploužnice (Ralsko)

**Ploužnice** () estas renovigita vilaĝo, parto de urbo Ralsko en distrikto Česká Lípa en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 8&nbsp;km nordokcidente de Kuřívody kaj 2,5&nbsp;km sudoriente de Mimoň. Estas ĉi tie registrita 88 adresoj (objektoj). En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

## Pluaj informoj 
thumb|left|Domoj de Ploužnice ĉe ŝoseo II/268
Ploužnice dividiĝas en du partojn (apartigas ilin ŝoseo II/268) en du diversaj katastraj teritorioj: parto *Ploužnice* situas en k.&nbsp;t. **Ploužnice pod Ralskem** kun areo 17,25&nbsp;km2, parto *Hradčany-sídliště* (iam nomata ankaŭ *Ploužnice-sídliště*) situas en&nbsp;k.&nbsp;t. **Hradčany nad Ploučnicí** kun areo 25,13&nbsp;km2. La devena katastra teritorio estis *Ploužnice*. En la katastron Ploužnice apartenas ankaŭ solejo Skelná Huť.

## Historio 
La unua mencio pri la devena vilaĝo ( *Plauschnitz* aŭ *Plaužnice*) devenas el la jaro 1369.

En la jaro 1947 ĝi estis envicigita en armean ekzercan spacon Ralsko, la travetureja ĉefa ŝoseo (nunu markita ŝoseo II/268) kun malpermeso de halto restis eĉ por publiko. Post okupo de la spaco fare de la soveta armeo en la jaro 1968 surrande de la vilaĝo direkte al&nbsp;soldata flughaveno Hradčany oni konstruis vicon da loĝdomoj.

El la devenaj 86 domoj restis nur proksimume 37, la devenaj konstruaĵoj situas ĉiraŭ la ĉefa ŝoseo Mimoň–Kuřívody. Pluaj poste ĉe vojkruciĝo, kie la ŝose devojiĝas en la najbaran Hvězdov. 

Sur la katastro de Ploužnice estis dum la restado de la soveta garnizono konstruita granda loĝdomaro por soldatoj kaj hejtcentralo, kiu varmigis la tutan areon. Hodiaŭ plimulto de la paneldonoj estas reguligita kaj enloĝigita.

La norda parto de la eksa Ploužnice falis komence de la jaro 1992 al urbo Mimoň, pro kio okazis duoblaĵo de registraj numeroj de domoj sur la teritorio de la urbo. Solvis tion nur proklamilo n-ro&nbsp;4/98 pri kreo de nova parto de Mimoň kun nomo Mimoň VI al la 1-a de junio 1998.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo
* Soldata flughaveno Hradčany

## Pluaj fotoj

Ploužnice 3.JPG|Loĝdomaro en Ploužnice, kelke da domoj estas neenloĝitaj
Ploužnice 1.JPG|Ploužnice
Ralsko, Ploužnice, dům čp 299 (01).jpg|Domo

Kategorio:Lokaj partoj de Ralsko
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Setlejoj en Ralska montetaro
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Kategorio:Geoparko Ralsko
Afrika apuso

La **Afrika apuso**, **Afrika nigra apuso** aŭ **Afrika apodo** (*Apus barbatus*), estas mezgranda birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn. Apusoj havas tre mallongajn krurojn, kiujn ili uzas nur por alkroĉiĝi al vertikalaj surfacoj. Ili neniam sidiĝas libervole sur la tero, kaj pasigas la plejparton de sia vivo en la aero, manĝante insektojn, kiujn ili kaptas per siaj bekoj. Ili eĉ trinkas dumfluge.

Ili reproduktiĝas en Afriko dise el Liberio, Kameruno, Kongo, Ugando kaj Kenjo suden ĝis Sudafriko. La "nigraj apusoj" de Madagaskaro kaj Komoroj estas konsiderataj du subspecioj de la Afrika apuso, aŭ kiel propra specio, nome Madagaskara apuso aŭ Madagaskara nigra apodo, *Apus balstoni*.

## Distingaj trajtoj
, Sudafriko]]
La afrika nigra apuso estas 16–18 cm longa kaj dika kiel pala apuso; ĝi aspektas tute nigrecbruna krom malgranda blanka aŭ palgriza makulo sur la mentono, kiu ne videblas de malproksime. Ĝi havas mallongan forkitan voston kaj tre longajn malantaŭen svingitajn flugilojn, kiuj similas al lunarko aŭ bumerango. Ĉi tiu specio estas tre simila al la ordinara apuso, sed oni povas distingi ĝin sub optimumaj vidkondiĉoj per la kontrasto inter ĝia nigra dorso kaj pli palaj duarangaj flugilplumoj. La pli peza konstruo ankaŭ donas al ĝi distingan flugadon, kiu konsistas el stabila ebena flugo intermetita kun mallongaj glisadoj.

## Habitato
La reprodukta vivejo estas malsekaj montoj, tipe inter 1 600 kaj 2 400 m, kaj malpli ofte je pli malaltaj altitudoj. Ĉi tiu specio facile manĝas sur malaltaj teroj, kaj povas formi tre grandajn grupojn, ofte kun aliaj gregemaj apusoj.

## Movoj
La nomiga sudafrika subspecio estas migranta, travintrante pli norde. Aliaj subspecioj estas loĝantaj. El la aliaj sep akceptitaj formoj, la plej disvastiĝinta estas la malgranda kaj malhela *A. b. roehli* de Orienta Afriko.

Du aliaj malhelaj rasoj, nome *A. b. balstoni* kaj *A. b. mayottensis* (vidu: Madagaskara apuso), estas limigitaj al Madagaskaro kaj la Komoroj respektive. Oni sugestis, ke iuj *balstoni*-oj migras al la kontinento kiam ili ne reproduktiĝas, sed tio ne estas pruvita.

## Reproduktado
Orientafrikaj birdoj nestas en kavaj arboj, dum en Sudafriko ĉi tiu specio uzas klifojn, kutime enlanden sed ankaŭ ĉe la marbordo. La afrika nigra apuso estas kolonia reproduktulo, foje formante miksitajn koloniojn kun alpaj apusoj. La nesto estas malprofunda herba taso gluita al la substrato per salivo, kaj la tipa ovodemetado estas unu aŭ du ovoj.

## Voĉo
La krio estas strida duoble raŭka, siblanta kriego *zzzzzzzzZZZTT*, malsimila al tiu de siaj konfuzeblaj specioj.

## Referencoj 
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, 
* Sinclair, Hockey kaj Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, 

## Eksteraj ligiloj
* Afrika apuso Speciteksto en *The Atlas of Southern African Birds*

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Aleksandrapuso

La **Aleksandrapuso** aŭ **Kaboverda apodo** (*Apus alexandri*), estas eta birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn. Ĝi troviĝas kiel endemio nur en insuloj de Kaboverdo. Ĝi estis registrita en ĉiuj el la insuloj escepte ĉe Santa Luzia, kvankam ĝi probable reproduktiĝas nur en Santiago, Fogo, Brava, Santo Antão, kaj São Nicolau. Ĝi estas ĝenerale ofta kun stabila populacio kaj ne estas konsiderata minacata. La nomoj estas memorigiloj pri Boyd Alexander, angla ornitologo kiu estris du ekspediciojn al la insuloj en 1897.

## Aspekto
Ĝi estas 13 cm longa kun enverguro de 34 ĝis 35 cm. La plumaro estas malhelgrizbruna kun granda pala gorĝmakulo. Kompare kun aliaj apusoj registritaj sur la insuloj, ĝi estas pli malgranda kun pli mallongaj flugiloj kaj pli malprofunda forko ĉe la vosto. Ĝia flugado estas pli malforta kaj pli flirtema. Ĝi havas altatonan, kriegan vokon kun zuma kvalito.

## Ekologio
La Kaboverda apuso manĝas insektojn, kiujn ĝi kaptas dumfluge. Oni povas vidi ĝin fluganta super ĉiuj vivejoj kaj ĝi ĉasas insektojn dumfluge, manĝante en grupoj super ravinoj kaj laŭlonge de klifoj kaj marbordoj. La nesto estas konstruita en fendeto en klifo, en kaverno, aŭ sur la tegmento de konstruaĵo. Ĝi estas subtasforma kaj farita el herbo kaj plumoj. La ovoj estas blankaj kaj oni raportis ovodemetadon de du ovoj. Oni supozas, ke la birdo estas loĝanta prefere ol migranta.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*Mike Danzenbaker's Cape Verde Swift (*Apus alexandri*) Fotejo
*Clarke, Tony; Orgill, Chris & Dudley, Tony (2006) *Field Guide to the Birds of the Atlantic Islands*, Christopher Helm, London
*Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998) *Birds of the Western Palearctic: Concise Edition, Vol. 1*, Oxford University Press.

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nordmoluka pito

La **nordmoluka pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en la nordaj Molukoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *rufiventris* venas el la latinaj *rūfus* (= rufa) kaj *ventĕr, tris* (= ventro), pro la koloro de la subaj partoj de tiu specio, kvankam ili estas tiel ruĝaj kiel tiuj de la specio *E. erythrogaster* (= ruĝventra) al kiu ĝi antaŭe apertinis.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nordmoluka pito troviĝas en la subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj de la nordaj Molukoj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Premio Ernst Siemens

La **Muzikpremio Ernst von Siemens**  (, ankaŭ konata kiel *la Muzikpremio Siemens*) estas ĉiujara internacia muzika premio. Ĝi honoras la vivdaŭrajn atingojn de komponistoj, prezentistoj aŭ musikologoj, kiuj faris elstarajn kontribuojn al la internacia muzika vivo. La ĉefa premio estas dotita per 250 000 eŭroj. Ĝi foje estas nomata la " Nobelpremio pri Muziko".  Aldone al la ĉefa premio, tri kuraĝigaj premioj por komponado (po 35 000 eŭroj) estas aljuĝitaj ekde 1990, kaj ekde 2020, du kuraĝigaj premioj por junaj ensembloj (ĝis 75 000 eŭroj ĉiu) ankaŭ estas aljuĝitaj.

La muzikan premion aljuĝas la Bavara Akademio de Belartoj nome de la Muzika Fonduso Ernst von Siemens. Ĝia nomo memorigas la fondinton, la industriiston kaj artmecenaton Ernst von Siemens (1903–1990). La premio estis establita en decembro 1972 kaj unue aljuĝita en 1974.

## Premiitoj 
* 1974 – Benjamin Britten
* 1975 – Olivier Messiaen
* 1976 – Mstislav Rostropovich
* 1977 – Herbert von Karajan
* 1978 – Rudolf Serkin
* 1979 – Pierre Boulez
* 1980 – Dietrich Fischer-Dieskau
* 1981 – Elliott Carter
* 1982 – Gidon Kremer
* 1983 – Witold Lutosławski
* 1984 – Yehudi Menuhin
* 1985 – Andrés Segovia
* 1986 – Karlheinz Stockhausen
* 1987 – Leonard Bernstein
* 1988 – Peter Schreier
* 1989 – Luciano Berio
* 1990 – Hans Werner Henze
* 1991 – Heinz Holliger
* 1992 – H. C. Robbins Landon
* 1993 – György Ligeti
* 1994 – Claudio Abbado
* 1995 – Sir Harrison Birtwistle
* 1996 – Maurizio Pollini
* 1997 – Helmut Lachenmann
* 1998 – György Kurtág
* 1999 – Arditti Quartet
* 2000 – Mauricio Kagel
* 2001 – Reinhold Brinkmann
* 2002 – Nikolaus Harnoncourt
* 2003 – Wolfgang Rihm
* 2004 – Alfred Brendel
* 2005 – Henri Dutilleux
* 2006 – Daniel Barenboim
* 2007 – Brian Ferneyhough
* 2008 – Anne-Sophie Mutter
* 2009 – Klaus Huber
* 2010 – Michael Gielen
* 2011 – Aribert Reimann
* 2012 – Friedrich Cerha
* 2013 – Mariss Jansons
* 2014 – Peter Gülke
* 2015 – Christoph Eschenbach
* 2016 – Per Nørgård
* 2017 – Pierre-Laurent Aimard
* 2018 – Beat Furrer
* 2019 – Rebecca Saunders
* 2020 – Tabea Zimmermann
* 2021 – Georges Aperghis
* 2022 – Olga Neuwirth
* 2023 – Sir George Benjamin
* 2024 – Unsuk Chin
* 2025 – Sir Simon Rattle
* 2026 – Jordi Savall

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (germana kaj  angla)

Kategorio:Muzikaj premioj en Germanio
Boží Dar (Milovice)

:*Estas ankaŭ Boží Dar.*

**Boží Dar** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Milovice, troviĝanta en distrikto Nymburk. Ĝi troviĝas proksimume 2,5&nbsp;km nordoriente de Milovice. Sude situas flughaveno Milovice. Estas ĉi tie rigistritaj 4 loĝdomoj kaj aŭtoriparejo. La restantaj domoj estis en la jaroj 2014 kaj 2015 detruitaj pro ilia malbona stato. Temas pri eksa konsisto de kazerno de Soveta armeo, kie loĝis precipe oficiroj kaj iliaj familioj. La ceteraj lokaj konsteuaĵoj servis kiel kulturadomo, gimnastikejo, naĝejo kaj nedisigebla konsisto estis ankaŭ soldata flughaveno, kiun uzis soldataj ĉasaviadistoj. La flughaveno ne estas funkcia kaj oni uzas ĝin sole por sportaj aviadiloj kaj kulturaj agadoj. En la jaro  daŭre vivis ĉi tie .

Boží Dar situas en katastra teritorio **Milovice nad Labem** kun areo 19,16&nbsp;km².

## Historio 
La proprumanto de nerenovigitaj konstruaĵoj kaj parceloj estis ŝtato, kiu lasis detrui ilin. Laŭ memorantoj la armeo prenis tiun ĉi lokon el strategiaj kaŭzoj  kaj neniigis per tio la devenan vilaĝon sub nomo Boží Dar.

En la jaro 1939 Boží Dar ankoraŭ ekzistis kiel memstara municipo, pri la flughaveno skribis presaro jam en la jaro 1933. La soveta armeo uzis la flughavenon jam en la jaro 1969.

Boží Dar estiĝis al la 1-a de januaro 1998 kiel parto de urbo Milovice en distrikto Nymburk.

## Loĝantaro 
## Rilataj artikoloj
* Meza grupo de soldataroj

## Pluaj fotoj 

Milovice - ex-Soviet building.jpg|Eksaj sovetaj konstruajoj 
Letiště Milovice 2025-12-18 09.jpg|Flughaveno Milovice
Milovice airport 5.jpg|Flughaveno Milovice
Milovice, after Freeze Fest 2008 03.jpg|Eksa soveta konstruaĵo
Milovice, after Freeze Fest 2008 05.jpg|Flughaveno Milovice
Whince.jpg|Knarado

Kategorio:Milovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nymburk
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Romuáld János Németh

**Romuáld János Németh** [jAnoŝ nEmet], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Németh Romuáld János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto. Lia origina nomo estis János, lia monaĥa nomo estis Romuáld.

 naskiĝis  (laŭ alia informo en la 19-an) en Fertőszergény, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Győr en 1919, dum li aliĝis al la benediktanoj en 1916. Li studis teologion en Pannonhalma, respektive li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1923. En 1922 li monaĥiĝis, jaron poste pastriĝis, poste li instruis en gimnazio de Pannonhalma, sed li estis ankaŭ pastro, same tiel en Esztergom ekde 1924 kaj en Sopron ekde 1926. Li estis nur pastro en Zalaapáti (1928), 2 jarojn poste en Kajár, fine de 1941 ĝis la pensiuliĝo (1965) en tiam hungara vilaĝo Komáromfüss, sed ekde 1945 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio.

## Liaj kontribuoj 
* *Hangulatok* (poemoj, 1925)
* *Rövid magyar mise.* (kantoteksto por vira koruso, 1930)

## Fontoj 
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* bazaj datenoj
* informoj kun foto legeblaj en la 40-a paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sudmoluka pito

La **sudmoluka pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en la sudaj Molukoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *rubrinucha* venas el la latina *rŭber, bra, brum* (= ruĝa) kaj la araba *نخاع* (*nuĥa* = nuko), pro la eta ruĝa makulo videbla ĉe la nuko nur ĉe tiu specio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La sudmoluka pito troviĝas en la subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj de la sudaj Molukoj. La nomiga subspecio *E. r. rubrinucha* estas sur Buruo, kaj la alia subspecio *E. r. piroensis* ĉe Seramo.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Orientalisa faŭno
Benátecká Vrutice

**Benátecká Vrutice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Milovice, troviĝanta en distrikto Nymburk. Ĝi troviĝas proksimume 3,6&nbsp;km okcidente de Milovice. Sude traflus rojo Mlynařice. En la jaro  daŭre vivis ĉi tie .

**Benátecká Vrutice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 9,16&nbsp;km². En la katastra teritorio Benátecká Vrutice situas ankaŭ Mladá.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1244.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Ponteto trans Mlynařice
* Kapelo de sankta Johano Nepomuka
* Pordego kun pordeto n-ro 22

## Pluaj fotoj 

Benátecká Vrutice, budova v areálu CAROLI.jpg|
Benátecká Vrutice, náves (02).jpg|Vilaĝplaco
Benátecká Vrutice, ruina domu.jpg|Ruino de domo
Benátecká Vrutice, ulice ve východní části (03).jpg|Strato en orienta parto de vilaĝo
Benátecká Vrutice, č. p. 22, brána.jpg|Pordego de domo n-ro 22
Benátecká Vrutice, č. p. 3.jpg|Benátecká Vrutice n-ro 3

Kategorio:Milovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nymburk
Kategorio:Setlejoj en Jizera tabulo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Esalen-instituto

eta|320ra|
La **Esalen Institute** () estas centro por humanismaj interfakaj studoj kaj konferencoj en Big Sur, Kalifornio, kiu estas neprofitcela organizaĵo laŭ usona juro. Multnombraj elstaraj homoj en la intelekta kaj kultura vivo de Usono instruis ĉi tie kaj partoprenis laborajn renkontiĝojn kaj konferencojn en la institucio, inkluzive de Joan Baez, Paul Tillich, Henry Miller, Fritz Perls, Carl Rogers, Timothy Leary kaj aliaj. Ĝin fondis Michael Murphy kaj Dick Price. Ĝis hodiaŭ, ĝi gastigas ĉirkaŭ 500 laborrenkontiĝojn ĉiujare, samkiel vastigitajn studentajn programojn kaj konferencojn. La relative vasta teritorio situas rekte ĉe krutaj deklivoj borde de la Pacifika Oceano.

## Referencoj 
## Eksteraj rigiloj 
*  ()

Kategorio:Organizaĵoj en Usono
Kategorio:Organizaĵoj en Kalifornio
Kluk (Poděbrady)

**Kluk** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Poděbrady, troviĝanta en distrikto Nymburk. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km sude de la centro de Poděbrady sur la kontraŭa, maldekstra bordo de Elbo. En la jaro  daŭre vivis ĉi tie .

**Kluk** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,68&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1088.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Tombejo en Poděbrady

## Pluaj fotoj 

Cukrárna Milano, Poděbrady (2020) 02.jpg|Sukerejo Milano
Elektro Oáza, Poděbrady.jpg|Vendejo de elektro Oáza

Kategorio:Poděbrady
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nymburk
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
La Soleco de Primoj (romano)

**La Soleco de Primoj** () estas romano verkita de Paolo Giordano el 2008 kaj samjare gajnis la Strega Premion. La romano estis adaptita al filmo fare de reĝisoro Saverio Costanzo. La filmo estis publikigita en Italio en 2010.

## Intrigo 
*La Soleco de Primoj* rakontas la historion de Alice Della Rocca kaj Mattia Balossino en plejparte alternaj ĉapitroj. Ambaŭ protagonistoj estas cikatrataj de traŭmataj infantempaj spertoj: Alice perdas sian senzorgan spiriton kaj sian fidon al sia patro en ununura tago post kiam li premadis ŝin en skikurson, dum kiu ŝi vundiĝis kaj restis kun handikapo. Mattia lasas sian mense handikapitan ĝemelan fratinon, Michela, sola en parko dum kelkaj horoj por ke li povu iri al infana naskiĝtaga festo sen ŝi. Kiam li revenas, Michela malaperis.

Ambaŭ prilaboras ĉi tiujn okazaĵojn dum sia juneco laŭ malsamaj manieroj: Alice suferas de nervoza anoreksio, dum Mattia sin vundas. Ili renkontiĝas en mezlernejo kaj altiriĝas unu al la alia - ĝuste pro sia soleco. Ambaŭ restas eksteruloj dum siaj lernejaj jaroj, tre similaj al primoj en tio ke primoj estas eksteruloj de aliaj nombroj. Alice nelonge formas neverŝajnan amikecon kun la populara sed dominema Viola Bai. La sola lerneja amiko de Mattia estas Denis, kiu sekrete amas lin. La solecaj Alicia kaj Mattia amikiĝas unu kun la alia kaj formas specialan rilaton - tre proksiman, sed neniam romantikan. Ilia rilato estas komparata al ĝemelaj primoj : ĉiam kune, sed neniam tuŝante unu la alian.

Post diplomiĝo de mezlernejo, Mattia kaj Alice restas amikoj. Mattia studas matematikon kaj estas fascinita de algebro; Alice, multe al la konsterno de sia patro, decidas fariĝi fotistino anstataŭ studi. Post diplomiĝo, Mattia ricevas oferton por esplora stipendio ĉe universitato en Norda Eŭropo, kiun li akceptas, kaj do ilia rilato ŝajnas esti finiĝinta.

Dum ŝia patrino estas malsana en la hospitalo, Alice renkontas la junan kuraciston Fabio Rovelli, kun kiu ŝi poste edziniĝas. Jarojn poste, Alice kaj Mattia denove renkontiĝas, kaj fariĝas klare, ke ili alfrontas malfacilan decidon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Literaturo de Italio
Kategorio:Libroj adaptitaj al kino
Kategorio:Libroj aperintaj en 2008
Metodo Feldenkrais

La **metodo Feldenkrais** estas speco de terapio de ekzercoj elpensita de Moshe Feldenkrais (1904–1984). La metodo laŭdire reorganizas la ligojn inter la cerbo kaj la korpo, tiel plibonigante la korpomovadon kaj la psikologian staton. 

Ne ekzistas bonaj medicinaj pruvoj ke la metodo Feldenkrais havas iujn ajn avantaĝojn por la sano. ni ne scias, ĉu ĝi estas sekura aŭ kostefika, kvankam malfacilas imagi gravajn riskojn. 

## Efikeco kaj akcepto 
En 2015, la aŭstralia ministerio pri sano publikigis la rezultojn de revizio de alternativaj terapioj por determini ĉu iuj taŭgas por repageblo fare de la sanasekuro. La metodo Feldenkrais estis unu el 17 taksitaj terapioj por kiuj neniu klara pruvo de efikeco estis trovita. 

Oni ne scias ĉu la metodo Feldenkrais estas sekura aŭ kostefika, kvankam laŭ la superrigardo de Ernst kaj Singh pri alternativa medicino "ne ekzistas imageblaj gravaj riskoj".

## Priskribo 
eta|Studentoj ĉe la *Feldenkrais Practitioner Training de San-Francisko* kiuj donas lecionon pri konscio per movado (1975).
La metodo Feldenkrais estas speco de alternativa ekzercado. Subtenantoj asertas, ke ĝi povas ripari interrompitajn ligojn inter la motora kortekso kaj la korpo, tiel plibonigante la kvaliton de la korpa movado kaj plibonigante la bonfarton. La *Feldenkrais Guild of North America (Feldenkrais Gildo de Nordameriko)* deklaras ke la metodo Feldenkrais permesas al homoj "remalkovri sian denaskan kapablon de gracia kaj efika movado" kaj ke "ĉi tiuj plibonigoj ofte ĝeneraligos plibonigojn en funkciado ankaŭ en aliaj aspektoj de [ilia] vivo".  Subtenantoj asertas, ke la metodo Feldenkrais povas helpi homojn kun diversaj sanproblemoj, inkluzive de infanoj kun aŭtismo kaj homoj kun multloka sklerozo.

En seanco, Feldenkrais-praktikanto direktas atenton al kutimaj movŝablonoj, kiuj estas konsiderataj neefikaj aŭ streĉaj, kaj provas instrui novajn ŝablonojn uzante mildajn, malrapidajn kaj ripetajn movojn. Oni kredas, ke malrapida ripetado estas necesa por enkonduki novan kutimon kaj permesi ke ĝi komencu sentiĝi normala. Ĉi tiuj movoj povas esti pasivaj (faritaj de la terapiisto sur la korpo de la ricevanto) aŭ aktivaj (faritaj de la ricevanto). La ricevanto restas tute vestita.

## Vidu ankaŭ 
Alternativa mondo de A al Z

## Referencoj 
Kategorio:Alternativa medicino
Paolo Giordano

**Paolo GIORDANO** (naskita la 19-an de decembro 1982 en Torino) estas itala fizikisto kaj verkisto. Li ĉeestis *la Scuola Holden* de Alessandro Baricco. Lia unua eldonita verkaĵo, *La Soleco de Primoj* ()*,* estis la plej vendata libro en Italio en 2008. Ĝi gajnis la prestiĝajn Premio Strega kaj la Premio Campiello por debuta romano en 2008, kiam li aĝis 26 jaroj, igante lin la plej juna verkisto kiu gajnis la premion. La roluloj en la verko estas paro de ĝemelaj primoj, apartigitaj per ununura para nombro kiu malhelpas ilin renkontiĝi, malgraŭ esti tiel proksimaj. 

Paolo Giordano estas fizikisto, kiu gajnis sian magistran diplomon pri teoria fiziko kun distingo  kaj ricevis sian doktorecon pri teoria fiziko / partikla fiziko de la Universitato de Torino en februaro 2010.  Li ankaŭ skribas por la ĉiutaga gazeto *Corriere della Sera*, kiel li mencias en sia retejo. En 2021, li kunaŭtoris la scenarojn por la HBO -televidserio *We Are Who We Are* kun Luca Guadagnino. 

Lia libro *Kiel kontaĝo funkcias* () estas unu el la unuaj verkitaj pri la Pandemio de KOVIM-19 kaj avertas pri la danĝero de aŭtoritatismo.

## Referencoj 
## Sciencaj publikaĵoj 
* Paolo Gambino, Paolo Giordano, Giovanni Ossola, Nikolai Uraltsev, “Inkluzivaj semileptonaj B-disfaloj kaj la determinado de |Vub|,” Journal of High Energy Physics, n-ro 10, oktobro 2007, p. 58.
* Paolo Giordano, Inkluzivaj semileptonaj B-disfaloj kaj la determinado de |Vub|, Journal of Physics: Conference Series, v. 110, 30-a de junio 2008.
* Paolo Gambino, Paolo Giordano, Normaligo de inkluzivaj maloftaj B-disfaliĝoj, Physics Letter B, majo 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo kun Paolo Giordano anglalingva intervjuo kun Paolo Giordano
* Aŭdio: Paolo Giordano en konversacio en la diskutprogramo de BBC World Service, *The Forum*

Kategorio:Italaj verkistoj
Papua pito

La **papua pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 6 subspeciojn troviĝantajn en Oceanio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj pitoj havas ruĝajn subajn partojn.

La specia epiteto *macklotii* estis donita omaĝe al la germana natursciencisto Dr Heinrich Christian Macklot (1799-1832) kiu kolektis specimenojn en Nov-Gvineo.

## Disvastiĝo kaj habitato
La papua pito troviĝas en la subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj de Nov-Gvineo kaj Aŭstralio.

**E. m. finschii* troviĝas la Insuloj D'Entrecasteaux.
**E. m. macklotii* troviĝas en la insuloj Aru, Raja Ampat, kaj en uesta kaj suda Nov-Gvineo.
**E. m. oblita* kaj *E. m. loriae* troviĝas en plej sudeosta southeastern Nov-Gvineo (eoste de la rivero Kumusi kaj Cloudy Bay).
**E. m. digglesi* troviĝas en nordeosta Kabjorka Duoninsulo en Aŭstralio.
**E. m. habenichti* troviĝas en Nov-Gvineo, de la montoj Kobowre (Weyland) ĝis Astrolabe Bay.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kukapuso

La **Kukapuso** aŭ **Kukapodo** (*Apus cooki*), kaj ankaŭ *Apuso de Cook*, estas mezgranda birdo, laŭ aspekto simila al hirundo aŭ murhirundo. Ĝi estas, tamen, tute nerilata al tiuj paseroformaj specioj, ĉar la apusoj estas en la ordo Apodoformaj. La simileco inter tiuj grupoj estas konsekvenco de konverĝa evoluo respegulante similajn vivmanierojn. Apusoj havas tre mallongajn krurojn, kiujn ili uzas nur por alkroĉiĝi al vertikalaj surfacoj. Ili neniam sidiĝas libervole sur la tero, kaj pasigas la plejparton de sia vivo en la aero, manĝante insektojn, kiujn ili kaptas per siaj bekoj. Ili eĉ trinkas, pariĝas kaj eĉ dormas dumfluge.

La genronomo devenas el la greka απους, *apous*, signife "sen piedoj". 

La Kukapusoj reproduktiĝas en kalkoŝtonaj kavernoj de Tajlando, Birmo kaj Hindoĉinio. La specio havas verdan irizecon, malprofundan vostoforkon kaj estas mallongdistanca migranto. Studo de 2011 kondukis multajn taksonomiistojn apartigi tiun ĉi specion el la komplekso forkovosta apuso.

La apuso de Cook estas simila laŭ grandeco al la ordinara apuso, kaj ili estas nigraj krom blanka pugo. Ili distingiĝas de parte leŭcisma apuso per la pli profunda vostoforko, pli longaj flugiloj, pli granda kapo kaj pli granda blanka gorĝomakulo. 

Ĉi tiuj birdoj konstruas siajn nestojn sur klifoj, demetante 2–3 ovojn. Apuso revenas al la sama loko jaron post jaro, kaj rekonstruas sian neston kiam necese. 

## Referencoj 
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Barato
Breema korpolaboro

eta|Tradicia taja masaĝo aŭ ''Nuad Thai Bo'Ran*
**Breema** **korpolaboro** estas tuteca praktiko kiu inkluzivas korpo-orientitajn ekzercojn por malstreĉiĝi, ritmajn movo-ekzercojn kiuj helpas konektiĝi kun sia propra korpo kaj naŭ principoj de harmonio kun la celo ekvilibrigi la vivenergion, plifortigi la staton de "konscia ĉeesto en la nuno" kaj kreskigi harmonion inter la korpo, menso kaj sentoj. Breema praktikoj antaŭenigas viglecon kaj pli profundan konekton al si mem kaj al aliaj. Ĝi povas esti praktikata en individuaj aŭ grupaj sesioj. La praktiko havas similecojn kun la tradicia taja masaĝo (*Nuad Thai Bo'Ran'').

## Historio 
Breema originis en Usono kun la fondo de la Breema Centro en 1980 en Oakland, Kalifornio. 

## Filozofio 
Breema baziĝas sur la filozofio, ke la korpo estas energia sistemo. Ĝiaj "naŭ principoj de harmonio" provizas kadron por vivi en pli granda ekvilibro.

## Praktikaj informoj 
Breema korpolaboro estas farata surplanke kaj plene vestite. La praktiko implikas streĉojn, ritman frapadon, mildan kliniĝon kaj tenadon de pozoj. Sesioj tipe daŭras 30 minutojn ĝis horon kaj celas krei nutrantan etoson, kiu ekvilibrigas la vivenergion.  

## Vidu ankaŭ 
Alternativa mondo de A al Z

## Eksteraj ligiloj 
Enkonduka filmeto pri la Breema korpolaboro, YouTube.

## Referencoj 
Kategorio:Alternativa medicino
Kategorio:Masaĝo
Kristiano de Danio

**Kristiano Valdemar Henriko Johano, kronprinco de Danio**, grafo de Monpezat, estas la plej aĝa filo de Reĝo Frederiko la 10-a kaj lia edzino Maria. Li naskiĝis la 15-an de oktobro 2005 en Kopenhago, do nun estas -jaraĝa. Post lia luterana bapto la 21-an de januaro 2006 liaj baptogepatroj estas . Ekde la surtroniĝo de lia patro la 14-an de januaro 2024, li estas Kronprinco kaj tiel estro de la dana sinsekvolinio. Lia oficiala alparolo kaj titolo estas *Lia Reĝa Moŝto Kronprinco Kristiano*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Dinastio Glücksburg
Kategorio:Tronheredontoj
Jakobo de Monako

**Jacques Honoré Rainier GRIMALDI** (naskita la 10-an de decembro 2014, en Jardin-Exotique) estas la kronprinco de Monako, markizo de Baux.

Li estas la monaka princo el la dinastio Grimaldi; heredanto de la monaka trono.

Jakobo naskiĝis en Montekarlo, la dua infano de Alberto la 2-a, princo de Monako, kaj Charlene, princino de Monako. Li estas la ĝemela frato de princino Gabriella (Gabriela de Monako, d:Q18616095).

Li estas la unua en la sinsekvo al la monaka trono. Li ankaŭ tenas ekde naskiĝo la titolon de *markizo de Baux*, titolo tenata de ĉiuj heredaj princoj de Monako ekde 1642. La princo estas nomata Lia Serena Moŝto.

Tra sia praulo, Johano Vilhelmo Friso (d:Q62538), princo de Oranĝo, li estas parenca al ĉiuj reĝaj kaj princaj familioj regantaj en Eŭropo.

Kategorio:Princoj de Monako
Kategorio:Ĝemeloj
Kategorio:Tronheredontoj