open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wachseldorn

**Wachseldorn** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Thun kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 228 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wachseldorn situas en la Svisaj Antaŭalpoj en Berna Oberlando proksimume 20 kilometrojn orientnordoriente de Thun sude de la Emme-Valaj Alpoj. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Wachseldorn-Dorf (sur alteco de 992 m s.m. en sudoriento de la komunumo) kaj Süderen (sur alteco de 906 m s.m. en okcidento de la komunumo, kie troviĝas la komunuma administracio. La suda parto de Süderen sude de la kantona ĉefvojo apartenas al la najbara komunumo Oberlangenegg), kaj la setlejoj Wachseldornhubel (sur alteco de 992 m s.m. en la geografia centro de la komunumo), Hof (sur alteco de 990 m s.m. en nordo de la komunumo), kaj Im Schnabel (sur alteco de 974 m s.m. oriente de la geografia centro, kie troviĝas la lernejo). Krome al la komunumo apartenas pluraj domgrupoj kaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,52&nbsp;km², de kiuj 24,6% estas kovritaj de arbaro, 70,1% servas por agrikulturo kaj 5,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wachseldorn limas en nordo kaj oriento al Röthenbach en Emme-Valo, en sudo al Oberlangenegg, en sudokcidento en unu punkto al Unterlangenegg, kaj en okcidento al Buchholterberg.

## Trafiko 
Wachseldorn-Dorf situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la Süderen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 229.4 de Escholzmatt trans la montpasejo Schallenberg al Thun. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas proksimume 18 kilometrojn okcidente de la komunumo norde de Thum sur la teritorio de la komunumo Heimberg. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la buslinio n-ro 42 de la transportentrepreno Thun-Interlaken de Heimenschwand al Thun.

## Lingvo kaj loĝantaro 
Okaze de la lasta popolnombrado de la jaro 2010 100% de la loĝantaroj de Wachseldorf estis svisaj civitanoj kaj parolis la alemanan kiel ĉefa lingvo. Wachseldorn do estas unu el la malmultaj komunumoj de Svislando, kie ne vivas eksterlandanoj.

## Gefiloj 
* Johannes Itten, artteoriisto kaj akademiano

## Historio 
Dum mezepoko kaj ĝis post la Helveta Revolucio Wachseldorn estis parto de Buchholterberg kaj dividis ties historian sorton. En la jaro 1823 Wachseldorn estis disigita de Buchholterberg kaj fariĝis memstara komunumo. En la jaro 1864 Buchholterberg estis disigita de la distrikto Signau kaj aligita al la distrikto Thun kaj kun ĝi en la jaro 2010 integrita al la nova administra distrikto Thun.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la komunumo Wachseldorn en la retejo ch.ch
Mineralakva farejo de Hyam

La **Mineralakva farejo de Hyam** (, ) estas konstruaĵo el la 19-a jarcento sur 23 Glendower Street, Monmouth, Kimrio. Antaŭe Mineralakva farejo, ĝi estas uzata nun kiel rezidejaj apartamentoj. La konstruaĵo surhavas unu el la 24 bluaj platoj atribuitaj de la "Monmouth Civic Society" al konstruaĵoj de speciala historia kaj sociala intereso, kaj aperas en la Monmouth Heritage Trail.

## Referencoj 
Kategorio:Monmouthshire
Kategorio:Konstruaĵoj en Kimrio
Kategorio:MonmouthpediA
4811 Semashko

'*4811 *Semashko'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 25-an de septembro 1973 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la memoron de la rusa soveta kuracisto kaj marksista revoluciulo Nikolaj Aleksandroviĉ Semaŝko (cirile: *Николай Александрович Семашко'', 1874–1949), organizinto de la servo pri saneco de Sovetunio en la 1920-aj jaroj. De 1927 al 1936 li estis ĉef-redaktoro de la "Granda Medicina Enciklopedio" ().

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
George Vaughan Maddox

**George Vaughan MADDOX** (naskiĝis en 1802, mortis la ) estis brita arĥitekto de la 19-a jarcento, kies verko estis entreprenita ĉefe en la provinco de Monmouthshire, Kimrio.

## Galerio 

Nelson Museum Monmouth.jpg|Market Hall
Monmouth's old Slaughter Houses - geograph.org.uk - 1303767.jpg|La buĉejoj sub Market Hall
16 Monmouth Methodist Church HTsmall.jpg|Metodista Preĝejo de Monmouth
22 Beaufort Arms Ct Beaufort Hotel HTsmall.jpg|Hotelo The Beaufort Arms
Monmouth Masonic Hall 1.JPG|Framasona Halo de Monmouth

## Referencoj 
Kategorio:Britaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de novklasikismo
Kategorio:Monmouthshire
Kategorio:MonmouthpediA
Ephrata (Vaŝingtonio)

eta|Kantona Kortumejo en Ephrataeta|Situo de Ephrata enkadre de Kantono Grant
**Ephrata** (elp. *iFREJta*) estas urbo en Kantono Grant, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi havis  loĝantojn ĉe la Usona censo de 2010. Ĝi estas la administra sidejo de la kantono. La poŝtkodo de Ephrata estas 98823, kaj ĝi situas en la telefona kodregiono 509. Ĝiaj kodoj laŭ la landaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-22080 kaj 1512192 respektive. Ephrata situas 389 metrojn super marnivelo, kaj kovras areon de 25,8 km2.

## Historio 
Pro la sekeco de la regiono, malfruis la setliĝo. La unua loĝanto alvenis en 1886, nome Frank Beezley. La urbo fondiĝis en 1909, kiam ĝi fariĝis ankaŭ la administra sidejo de la tiam ĵus kreita kantono Grant.

### Irigacia Projekto de la Kolumbia Baseno 
### Plimultiĝo de loĝantaro 
## Lernejoj 
## Geografio kaj vetero 
Ephrata situas ĉe  (47.316971, -119.548059).

## Demografio 
eta|La flughaveno de supre

## Transporto 
La pasaĝera vagonaro *Empire Builder* de Amtrak servas la stacion en Ephrata, ligante ĝin okcidente al Seatlo kaj oriente al Spokeno kaj Ĉikago. La stacidomo kaj aŭtoparkejo apartenas al la urbo kaj la trakoj kaj kajoj al la fervojo BNSF.

La ĉefa strato tra Ephrata estas parto de Vaŝingtonia ŝoseo SR-28, kiu formas kurbon ligante la urbon al ŝoseo US-2 ĉe Wenatchee (nordokcidente) kaj Davenport (nordoriente). Ligojn inter Ephrata kaj Vasingtonia ŝoseo SR-17 inter Ephrata kaj la ŝoseo I-90 utiligas la ŝoseoj SR-28 kaj SR-283 sudokcidenten al George, kaj SR-282 kaj SR-17 sudorienten al Moses Lake

La urbo havas municipan flughavenon (KEPH) fonditan en 1939 kiel armea aerbazo. Post 1945 la armeo fermis ĝin kaj transdonis la terenon al la kantono, kiu faris ĝin civilula flughaveno. Partoj de la filmo *Airport* de Steven Spielberg kreiĝis ĉe la flughaveno de Ephrata.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* City of Ephrata (oficiala urba retejo)
* Historio de Ephrata ĉe HistoryLink
* Ephrata Washington Chamber of Commerce (komerca ĉambro)
* Ephrata School District - Index (publika lerneja distrikto)
* Amtrak - Stations - Ephrata, WA (EPH) (fervojo)
* Port of Ephrata  (flughaveno)
* 

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Grant (Vaŝingtonio)
Margit Wein

**Margit Wein** [vejn], hungare **Wein Margit** estis hungara operkantisto (soprano) kaj altlerneja instruisto. Ŝia patro estis János Wein.

Margit Wein naskiĝis la  1861, Leşnic [leŝnjek] (nuntempa Leşnic en Rumanio) - mortis la  1948, Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Wein frekventis Muzikakademion en Budapeŝto. Inter 1884-1899 ŝi apartenis al trupo de Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1882 ŝi edziniĝis kaj prenis nomon *Ábrányiné Wein Margit*. Ekde 1897 ŝi kantadis ankaŭ en Vieno kaj en operejo (laŭ nuntempa nomo Kolozsvári Állami Magyar Opera). Inter 1901–1920 ŝi instruis en la Muzikakademio de Budapeŝto.

## Ĉefroloj (elekto) 
* Melinda (Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk))
* Gara Mária (Ferenc Erkel: Hunyadi László Ladislao Hunyadi)
* Papagena (Mozart: *Die Zauberflöte*)
* Cherubin (Mozart: *Le nozze di Figaro*)
* Zerlina (Mozart: Don Giovanni)
* Lola (Mascagni: *Cavalleria Rusticana*)
* Nedda (Leoncavallo: *Pagliacci*)
* Rosina (Rossini: La barbiro de Sevilo)
* Gilda (Verdi: *Rigoletto*)
* Musette (Puccini: *La Bohème*)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kastelo de Monmouth

La **Kastelo de Monmouth** () estas kastelo en la urbo de Monmouth, ĉefurbo de Monmouthshire, sud-orienta Kimrio. Ĝi estas konstruaĵo listigita Grado I.

La Kastelo de Monmouth situas proksime al la centro de Monmouth sur monteto superrigardanta la Riveron Monnow, malantaŭ butikoj kaj la ĉefaj skvaro kaj stratoj. Iam grava landlima kastelo, kaj naskiĝloko de Henriko la 5-a, ĝi staris ĝis la Angla enlanda milito kiam ĝi estis difektita kaj ŝanĝiĝis trifoje de posedantoj antaŭ ol esti detruita por malebligi ke ĝi estu denove fortikigita. Post parta disfalo en 1647, la loko estis reuzita kaj superkonstruita de Granda Kasteldomo, kiu fariĝis la stabejo kaj regimenta muzeo de la "Royal Monmouthshire Royal Engineers".

## Galerio 

Image:Monmouth Castle.jpg|Ruinoj de la Granda Turo
Image:Window detail, Great Tower, Monmouth Castle - geograph.org.uk - 867912.jpg|Mezepoka fenestro en la ruinoj de la Granda Turo
Image:Reserve Services Memorial Garden - geograph.org.uk - 1373851.jpg|Memoriga Ĝardeno de Rezervaj Servoj
Image:Great Castle House, Monmouth, 1959 - geograph.org.uk - 64748.jpg|Granda Kasteldomo (en 1959)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kastelo de Monmouth ĉe Cadw 
* Monmouth Kastelo de Monmouth ĉe castlewales.com
* Retejo de muzeo de Kastelo de Monmouth

Kategorio:Monmouthshire
Kategorio:Kasteloj en Kimrio
Kategorio:MonmouthpediA
Kodekso Verona

eta|Paĝo el la Kodekso Verona
**Kodekso Verona** aŭ “Codex Veronensis” estas pergamena volumo datebla je la 4-a aŭ 5-a jarcentoj, dirita *Verona*, ĉar konservita en Kapitula Biblioteko de tiu urbo kune kun multegaj aliaj gravaj manuskriptoj.

Ĝi prezentiĝas membraneca kaj purpura; skribo unciala tipa de la fino de la 5-a jarcento; peso: 395 gramoj; mm. 282x222. Skribita, kelkeloke, per argenta kaj ora inko: *Ore* la unuaj paĝoj de la ĉiu Evangelio, la *explicit* de ĉiu evangelio, la teksto de la Patronia kaj la Sankta Nomoj.

Kelkeloke ĝi montras korektaĵojn aŭ etajn glosojn de la 9-a jarcento

## Enhavo 
La kodekso Verona entenas la latinlingvajn kvar kanonajn Evangeliojn de la Antikva latina biblia versio, ordigitaj laŭ la latina-okcidenta ordo (antikva latina), nome Mateo, Johano, Luko, Marko.

En la sciencaj katalogoj, la kodekso Verona estas siglita per **B** aŭ **4** (laŭ la sistemo Beuron) 

La tekstoj de la kvar evangelioj montras diversajn lakunojn. En Mateo mankas 1,1-11, 15,12-23, 23,18-27; en Johano mankas 7,44-08,12; en Luko mankas 19,26-21,29; en Marko mankas 13,9-19, 13,24-16,20.

En Johano, do, mankas la perikopo de la virino adulta 7,44-08,12, kiu en en aliaj kodeksoj estas gastigata en la Evangelio de Luko.

En Luko 8,21 oni legas *αυτους* anstataŭ *αυτον*. Tamen *αυτον* legiĝas ankaŭ en Papiruso 75 kaj Minusklo 705 

En Johano oni trafas la aldonon en 1, 34 de “ὁ ἐκλεκτός” kiel en la manuskriptoj Papiruso de Oksirinĥo 208, Papiruso 106, א, s Codex II Corbeiensis.

En Johano 14,14 la tuta versego estas allasata kiel okazas en la manuskriptoj X de la Familio I, en la Legaĵaro 76, Legaĵaro 253, s.

La manuskripto Verona estis detalege ekzamenita de Giuseppe Bianchini duone de la 18-a jarcento kaj sekve, kun aliaj, publikigita de la sama spertulo..

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kategorioj de la manuskriptoj de la Nova Testamento
* Purpura pergameno
* Papiruso

## Eksteraj ligiloj 
* Belsheim, [# http://www.archive.org/stream/MN41420ucmf_4 page/n3/mode/2up* Veronensis Codex. Quattuor Evangelia*] (Prago, 1904).
* G. Mercati,* Un Paio mar Appunti sopre il Codice Purpureo dei Vangeli Veronese*, RB XXXIV (1925), p. 396-400.
* [Http :/ / www.cattedralediverona.it / allegati% Immagine% 20capitolare/Evangeliario 20purpureo.jpg da Veronensis* Codex*]
* http://www.capitolareverona.it/wp-content/uploads/2008/02/codice-vi.pdf Komento-priskribo pri la Verona Kodekso.

Kategorio:Manuskriptoj de la Nova Testamento
Kategorio:Purpuraj kodeksoj
Apogilradiko

[eta|220ra|Apogilradikoj de speciale granda *Ceiba*-arbo ĉe la bordo de [Amazono (rivero)|Amazono, apud Iquitos, Peruo.]]
[eta|220ra|Apogilradikoj de *[Terminalia arjuna*.]]
**Apogilradiko** aŭ **ŝvelinta radikbazo**  estas granda radiko je la flanko de alta aŭ malprofunde fiksiĝinta arbo.

## Priskribo 
Tipe, apogilradikoj troviĝas en nutraĵ-malbonaj pluvarbaraj grundoj kaj ne trapenetras al pli profundaj grundotavoloj. Ili helpas la arbon kontraŭ renversiĝo kaj samtempe ankaŭ kolektas pli da nutraĵoj. Preskaŭ ĉiuj specioj de mangrovoarboj prezentas tiun tipon de radikoj. Apogilradikoj moderigas tensiojn en la trunko kaŭzitajn de nesimetria kanopeo .
La radikoj povas interplekti kun apogiloradikoj de aliaj arboj kaj krei kompleksan retejon, kiu povas helpi subteni la ĉirkaŭantajn arbojn. Ili povas atingi altecojn de dek metroj kaj disvastiĝi por 30 metroj super la grundo kaj tiam por aliaj 30 metroj malsupre de ĝi. Kiam la radikoj disvastiĝas horizontale, ili povas kovri pli larĝan areon por kolektado de nutraĵoj. Ili restas proksime de la supra grundotavolo ĉar ĉiuj ĉefnutraĵoj estas trovitaj tie
.

## Notindaj kaj historiaj specimenaj arboj kun apogilradikoj 
* *Ceiba pentandra* de Vieques, Porto-Riko

## Referencoj 
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Arboj
Katedralo de Leono (Nikaragvo)

La **Katedralo de Leono**, ankaŭ konata kiel **Katedrala Baziliko de la Ĉieliro de Leono**, estas barokstila kolonia katedralo situanta en la Departemento Leono, Nikaragvo.

Ĝia konstruado daŭris de 1747 al 1814, kvankam erare oni asertas ke ĝi estis finkonstruita en 1860; ĝi estis konsekrita de la Episkopo Bernardo Piñol y Aycinena en 1860 kaj altigita al Granda baziliko de la papo Pio la 9-a la 20-an de novembro samjare, ekde kiam la urbo Leono havas la privilegion gastigi la plej grandan bazilikon en Centrameriko kaj unu el la plej riĉe ornamitaj de Ameriko.

Pro ĝia alta arta valoro, kultura kaj historia, la 28-an de junio 2011, ĝi estis aldonita de Unesko en la listo de Monda heredaĵo, estante la dua en la historio de tiu lando.

Kategorio:Katedraloj en Nikaragvo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1810-1819
Kategorio:Aperis en 1814
Ladislao Hunyadi

eta|dekstre|250px|Ladislao Hunyadi
eta|dekstre|240px|Tombo de Ladislao Hunyadi
Grafo **Ladislao HUNYADI** , , (naskiĝis en 1433 en Buda, mortis la  1457 samloke) estis hungara tronheredonto kaj banuso.

## Biografio 
Ladislao Hunyadi estis la unua filo de János Hunyadi kaj Elizabeto Szilágyi. Li estis edukita por esti reĝo. En 1453 li ricevis la rangon grafo, poste banuso. Post 3 jaroj lia patro mortis, li tuj estis populara gvidanto, kiu jam batalis en diversaj bataloj. Okazis grava kontrasto inter Ladislao Hunyadi kaj Ladislao la 5-a (Hungario). Fideluloj de Hunyadi murdis fidelulon de la reĝo. Poste la reĝo ĵuris por ne tuŝi la Hunyadi-idojn, tamen Ladislao Hunyadi estis senkapigita en Buda. Poste okazis tutlanda bruo. Baldaŭe pli juna frato de Ladislao Hunyadi iĝis la hungara reĝo, kiel Matiaso la 1-a.

## Rememoroj 
Tiu tragika sorto donis temon al hungaraj artistoj. Ferenc Erkel komponis operon en 1844. Sándor Petőfi verkis poemon en 1848. Gyula Benczúr kaj Viktor Madarász pentris pentraĵojn. En 2007 oni metis memortabulon al loko de la senkapigo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|200px|Reliefo de Ladislao Hunyadi

Ladislao
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Tronheredontoj
Kategorio:Ekzekutitoj per senkapigo
Vambo

**Vambo** aŭ **Wamba** (? - 688) estis Reĝo visigota inter la 19-an de septembro 672 kaj la 24-an de oktobro 680. Li estis sukcedanto de la reĝo Recesvinto. [eta|dekstre|250ra|Statuo de Vambo de serio de [Listo de regantoj de Hispanio|hispanaj reĝoj de la placo de Oriento, Madrido.]]

## Biografio 
Spite malakcepti la nomumon pro sia maljunaĝo, Vambo estis devigita de la nobelularo akcepti la tronon en la loko Gertici aŭ Gérticos, poste nomita liahonore Vambo aŭ Wamba (Valadolido), la 21-a de septembro de la jaro 672. Tie mortiĝis lia antaŭulo Recesvinto. Pro propra iniciato li postulis esti kronita en Toledo, kio okazis la 20-an de oktobro de 672.

Li estis la lasta reĝo kiu ĝuis hegemonion inter visigotoj. Post lia morto ekas dekadenco. Lia regado tamen ne estis facila, ĉar li devis kontraŭstari la internajn luktojn de la nobeloj kontraŭ la monarkio, de la nobeloj inter si mem, de la katolikoj kontraŭ la arianoj kaj de la populacio hispanromia kontraŭ visigotoj. Krome li devis venki super insurekcio de vaskonoj, kaj en 672 li devis kontraŭstari novan kaj nekonatan danĝeron: nome la unua invado de nordafrikanoj aŭ araboj, kiuj klopodis pasi al Iberio tra Algeciras, kio estis nuligita de la visigotoj.

## Nordaj problemoj 
## Fino 
## Morto kaj entombigo 
## Bibliografio 
* Izquierdo Benito, Ricardo (2001). «Alfonso X el Sabio ¿primer arqueólogo medievalista?». Historia, instituciones, documentos (Sevilla: Universidad de Sevilla) (28): pp. 231-240. ISSN 0210-7716. Konsultita la 6an de aŭgusto de 2011.

Kategorio:Visigotaj reĝoj
Sankta Isidoro

La nomo **Sankta Isidoro** povas aludi al pluraj sanktuloj de la kristanismaj eklezioj, interalie al

* Isidoro de Ĥio,
* Isidoro de Madrido kaj
* Isidoro de Sevilo
Baptista Preĝejo de Monmouth

La **Baptista Preĝejo de Monmouth** () situas sur Monk Street, Monmouth, sud-orienta Kimrio. La preĝejo estis malfermita en 1907, kvankam la Baptista kongregacio estis formita en 1818.

## Historio 
La kongregacio formiĝis en 1818, post kiam pluraj pastroj el asociitaj preĝejoj vizitis la urbon. La preĝejo origine kunvenis en malgranda konstruaĵo iom for de Monnow Street. La unua pastoro estis nomumita en 1831, kaj la origina kunvenejo estis pligrandigita en 1836 por formi kapelon. Post kiam ĝi estis forlasita, ĝi estis malkonstruita en la lastaj jaroj por lasi la lokon al superbazara aŭtoparko.

La fondaĵoj de nova preĝejo sur Monk Street estis aranĝitaj en 1906, kaj la konstruaĵo estis malfermita la sekvan jaron.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Baptista Preĝejo de Monmouth 

Kategorio:Monmouthshire
Kategorio:Konstruaĵoj en Kimrio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Britio
Kategorio:MonmouthpediA
Preĝejo Sankta Tomaso (Püspökmolnári)

**Preĝejo Apostolo Sankta Tomaso** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Püspökmolnári, en la iama vilaĝo *Szenttamás*. Ĝi ricevis sian nomon pri patrono de la preĝejo.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la preĝejo en 1342. En la 16-a jarcento la loĝantoj prenis la luteranan religion. Dum la kontraŭturkaj bataloj la kirko ruiniĝis, en 1701 oni renovigis ĝin. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1758. En 1773 oni alkonstruis sakristion kaj interne galerion por la koruso. La orgeno estis farita en 1909.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas unusolan kvadratan turon super la ĉefenirejo kaj unusolan navon.

Kermeso okazas en ĵaŭdo post dimanĉo de Sankta Triunuo.

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Tomaso
Puspokmolnári
Zigadeno

**Zigadeno** ()  (***Zigadenus***) nun estas unuspecia genro, *Zigadenus glaberrimus*, nomata "Sandbog Deathcamas" ("Sablomarĉa Mortkamasio") en la angla. Antaŭe, la genro enhavis multajn aliajn speciojn, kiujn oni nun distribuis al kvin apartaj genroj pro la celo monofiletikigi la nomenklaturon. Ĝenerale ili nomiĝas "mortkamasioj" aŭ "stelaj lilioj". La termino "mortkamasio" aludas ilian aspektan similecon al la kamasioj; sed la kamasioj estas manĝeblaj, dum la mortkamasioj povas esti mortige toksaj.

## La antaŭa zigadeno 
Antaŭ la reklasifiko lastatempe instigita (ekzemple de la Angiosperma Kladika Grupo) pro la deziro monofiletikigi la botanikan nomenklaturon, oni klasifikis la zigadenojn laŭ videblaj trajtoj: ses petaloj, kreskado el bulbo aŭ rizomo, ktp. Oni klasifikis la genron en la familio lilia (liliacoj). La genro enhavis pli ol 20 speciojn, nun disigitajn en kvin genrojn.

### La specioj laŭ la nova klasifiko 
*laŭ la rekomendoj de Zomlefer kaj Judd (2002)*
* *Amianthium muscitotoxum* - "Muŝveneno"

* *Anticlea elegans* - "Eleganta kamasio", "Alkalherbo"
* *Anticlea frigida*
* *Anticlea hintoniorum*
* *Anticlea mogollonensis* - "Mortkamasio de Mogoll"
* *Anticlea neglecta*
* *Anticlea occidentalis*
* *Anticlea sachalinensis*
* *Anticlea sibirica*
* *Anticlea vaginata* - "Mortkamasio inga"
* *Anticlea virescens* - "Verda mortkamasio"
* *Anticlea volcanica* - "Lafa Mortkamasio"

* *Stenanthium densum* - "Plumo de Asijahola"
* *Stenanthium gramineum* - "Plumtintiloj"
* *Stenanthium leimanthoides* - "Pinieja Mortkamasio"

* *Toxicoscordion brevibracteatus* - "Dezerta Mortkamasio"
* *Toxicoscordion exaltatum* - "Giganta Mortkamasio"
* *Toxicoscordion fontanum*
* *Toxicoscordion fremontii* - "Mortkamasio de Fremont", "Stela Zigadeno" - (pluraj variantoj)
* *Toxicoscordion nuttallii* - "Mortkamasio de Nuttall"
* *Toxicoscordion paniculatum* - "Piedmonta Mortkamasio", "Sablomaizo"
* *Toxicoscordion venenosum* - "Mortiga Kamasio", "Herbokampa Mortkamasio" - (pluraj variantoj)
* *Toxicoscordion micranthus* - "Floreta Mortkamasio"

* *Zigadenus glaberrimus* - "Sablomarĉa Mortkamasio"

## La nuna zigadeno 
## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jepson Manual: genra pritrakto
* Bildoj de floroj en genro *Zigadenus* ĉe la arkivo CalPhotos

Kategorio:Melantiacoj
Kategorio:Venenaj plantoj
Mortkamasio

**Mortkamasio** estas ĝenerala nomo por la toksaj plantoj antaŭe klasifikitaj en la genro *Zigadenus*, kaj precipe por la specio nun klasifikita kiel ***Toxicoscordion venenosum*** (antaŭe *Zigadenus venenosus*), pro la aspekta simileco al manĝeblaj kamasioj.

eta|maldekstra|Floroj

Kategorio:Venenaj plantoj
Kategorio:Liliales
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Historia urboparto de Limo

La **Historia urboparto de Limo** estas unu el la plej gravaj turismaj allogaĵoj de Peruo, kiu ĉefe konsistas el la distrikto Limo kaj la distrikto Rímac.
 
La urbo Limo, ĉefurbo de Peruo, festis fondita de la hispana konkistadoro Francisco Pizarro la 18-an de januaro 1535 sub la nomo *Urbo de la Reĝoj*,tamen, kun la tempo ĝia origina nomo restis, kiu verŝajne venas de la ajmara (lima-limaq aŭ flava floro) aŭ de la keĉua *rimaq*, t.e. “parolemulo”, pro la bruo de ĝia rivero Rímac.

Dum la 1950aj kaj 1960aj jaroj de la 20-a jarcento, la historia urboparto de Limo moderniĝis per la konstruado de pluraj oficejoj kaj novaj loĝejoj. Tamen, ekde la 1970-aj jaroj, ĝi eniris en dekadencan periodon. Dum la 1980aj jaroj la afero pligraviĝis pro la cirkulado de veturiloj.

En 1988, Unesko deklaris la Monaĥejon de Sankta Francisko kaj poste en 1991 tutan historian urboparton de Limo kiel Mondan heredaĵon pro ĝia unikeco, la ariĝo de 608 historiaj monumentoj kaj aliaj historiaj stratoj kaj domoj.

Inter la konstruaĵoj de la historia urboparto de Limo ekzistas multaj balkonoj el la kolonia kaj respublika epoko kiuj donas al la urbo unikan karakterizon. La balkonoj varias laŭ grando kaj stiloj.

Kategorio:Limo
Visigotaj reĝoj

[eta|200ra|Ornama krono de [Recesvinto.]]
La jena estas listo de la **reĝoj de la visigotoj**.

## Visigotaj reĝoj 
eta|300ra|dekstra|Genealogia arbo de la Visigotaj reĝoj.
* Ariariko: 257-300
* Aoriko: 300-330
* Geberiko: 330-350
* Alavivo: 350-376
* Fritigern: 376–380.
* Atanariko: 380–381.
* Alariko la 1-a: 395–410.

### Regno ariana de Tuluzo 
* Ataulfo: 410–415.
* Sigeriko: 415.
* Valio: 415–418.
* Teodoriko la 1-a: 418–451.
* Turismundo: 451–453.
* Teodoriko la 2-a: 453–466.
* Eŭriko: 466–484.
* Alariko la 2-a: 484–507.

### Regno ariana de Narbono 
* Gesalejko: 507–511.

### Epoko de ostrogoda regado de Raveno 
* Teodoriko la Granda (ostrogodo, regento de Amalariko): 511–526.
[eta|275ra|dekstra|Etendo de la regno visigota de [Tuluzo ĉirkaŭ la jaro 500.]]

### Regno ariana de Narbono 
* Amalariko: 526–531.

### Regno ariana de Toledo 
* Teŭdo: 531–548.
* Teŭdigiselo: 548–549.
* Agilo la 1-a: 549–551.
* Atanagildo: 551–567 (fija su residencia en Toledo).
* Liuvo la 1-a: 567–572.
* Leovigildo: 572–586.

### Regno katolika de Toledo 
[eta|275ra|Regno visigota post la morto de [Leovigildo, 586.]]
[eta|275ra|Hispanio visigota ĉirkaŭ la jaro 700, antaŭ la [islama invado de Iberio.]]
* Rekaredo la 1-a: 586–601.
* Liuvo la 2-a: 601–603.
* Viteriko: 603–610.
* Gundemaro: 610–612.
* Sizebuto: 612–621.
* Rekaredo la 2-a: 621.
* Suintilo: 621–631.
* Sizenando: 631–636.
* Ĉintilo: 636–639.
* Tulgo: 639–642.
* Ĉindasvinto: 642–653.
* Recesvinto: 653–672.
* Vambo: 672–680.
* Ervigio: 680–687.
* Egiko: 687–700.
* Vitizo: 700–710.
* Roderiko: 710–711.

### Fino de la regno visigota 
* Agilo la 2-a: 710–714 (regis en la provincoj Tarakona kaj Septimanio).
* Ardono: 714–720 (regis en Septimanio).
* Teodomiro: 713–743 (regis en Regno de Tudmir (713-779)).
* Atanagildo: (743-779?) (regis en Regno de Tudmir (713-779)).

### Uzurpantoj 
* Sindila: 631–631.
* Iudila: 63?–63? (investita per reĝa povo dum la malliberiĝo de Suintila aŭ jam dum la regado de Sisenando, stampis monerojn —simbolo de reĝa legitimeco—. Regis nur en Luzitanio kaj Betiko).
* Paŭlo : 673 (duko de la provinco Narbona, estis proklamita reĝo en Gerono. Regis en Septimanio kaj en kelkaj partoj de la Tarraconensis).
* Suniefredo: 692–693. Stampis monerojn.

## Bildaro 

Image:Ataúlfo 01.jpg|Ataulfo († 415)
Image:Eurico statue in Madrid by Juan Porcel, (1750-53).jpg|Eŭriko († 484)
Image:Leovigildo 01.jpg|Leovigildo († 586)
File:Rey_visigodo_Recaredo_02.jpg|Rekaredo la 2-a († 621)
File:Ervigio rey visigodo-687-01.jpg|Ervigio († 687)
File:Teodorico_I_rey_visigodo-01.jpg|Teodoriko la 1-a († 451)
Image:Gundemaro.jpg|Gundemaro († 612)
Image:Suintila 01.jpg|Suintila († 634)
Image:Chintila.jpg|Ĉintilo († 639)
Image:Wamba 01.jpg|Vambo († 688)

## Vidu ankaŭ 
* Sankta Isidoro *(Historia Gothorum)*
* Visigota Hispanio
* Koncilioj de Toledo
* Ĝermanaj invadoj de Iberio
* Regnoj de Hispanio

## Eksteraj ligiloj 
* Reta eldono de la *Corona gótica* de Diego de Saavedra Fajardo, biografioj de la 35 gotaj reĝoj de Hispanio
* «Se amplía la lista de los reyes godos. Investigaciones numismáticas permiten identificar a cuatro monarcas», informo en la ĵurnalo *El País* (20/12/2006).
Tamale

'''''' estas grandurbo, regiona ĉefurbo kaj diocezo en Ganao.
eta|240ra|Mapo pri Ganao

## Bazaj informoj 
* Areo: 750&nbsp;km²
* Loĝantaro: 466.723 en 2010
* Supermara alteco: 151–180 m
* Horzono: UTC

## Geografio 
eta|maldekstre|260ra|Urbocentro de
 situas sur ebenaĵo en la norda sekcio de la lando. Akrao etendiĝas 600 km.

## Historio 
En la paseo estis tie grupo da apartaj vilaĝoj. Ili unuiĝis por esti urbo, tial en la urbo oni vidas ofte vilaĝajn kabanojn.

## Klimato 
En  la temperaturo tage varias inter 28 kaj , nokte 18-. La seka sezono daŭras inter novembro-marto. Jare pluvas po 1100&nbsp;mm.

## Trafiko 
eta|260ra|Vojo en
eta|260ra|Bazarado en
 havas flughavenon. En la urbo kruciĝas 2 enlandaj ĉefvojoj laŭ oriento-okcidento kaj nordo-sudo. En la urbo la eksterlandanoj uzas taksiojn, la loĝantoj biciklojn aŭ motorciklojn.

## Vidindaĵoj 
* centra moskeo

## Ĝemelurboj 
*  Louisville, Usono, 1979
*  Fada N'gourma, Burkino, 2003
*  Niameo, Niĝerio, 2007

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo

Kategorio:Urboj de Ganao
Historia urboparto de Ouro Preto

La **historia urboparto de Ouro Preto** troviĝas en la subŝtato Minas Gerais, Brazilo. Ĝi estis fondita per la kuniĝo de ĉeurboj fonditaj de la *bandeirantes*, en 1711.

La urbo Ouro Preto estis la unua brazila loko listigita kiel Monda heredaĵo de Unesko, en la jaro 1980. Antaŭe ĝi estis deklarita kiel heredaĵo de la Ŝtato en 1933 kaj nacia monumento en 1938. Inter la ĉefaj monumentoj de Ouro Preto troviĝas pluraj preĝejoj, muzeo kaj la municipa teatrejo.

Kategorio:Ouro Preto
Ray Noble

**Raymond „Ray“ Stanley Noble** (naskiĝis la 17-an de decembro 1903 en Brighton; mortis la 2-an de aprilo 1978 en Londono) estis brita bandegestro, muzikaranĝisto, komponisto kaj aktoro.

## Kariero 
Noble alkreskis en Londono kaj lernis ĉe Kolegio Dulwich. Li studis pianludon kaj aranĝadon kaj gajnis konkurson por muzikaranĝistoj, post kio lin dungis muzikeldonisto Lawrence Wright. En 1928 li estis daŭre dungita por la dancorkestro de BBC direktate de Jack Payne. En 1929 li fargis estro de la studiobando ĉe diskeldonejo „His Master’s Voice“, kiu sub la nomo „The New Mayfair Dance Orchester“ fariĝis tre populara kun la kantisto Al Bowlly (ekde 1930). Ĝi ricevis eĉ inviton muziki en Novjorko en Rainbow Room (konata restoracia klubejo en la 65-a etaĝo de turdomo). Bowly revenis al Anglujo, Noble restis, direktis bandojn kaj personigis kiel aktoro la superaklasan nobelulon – en radiospektakloj ankaŭ li faris ambaŭan samtempe. Kun kantisto Buddy Clark li denove estis sukcese fine de la 1940-aj jaroj. Kiel kantotekstisto kaj komponisto li verkis la pecojn „The very thought of you“ (1934), „Love is the sweetest thing“, „The touch of your lips“, „I hadn´t anyone till you“, „Guilty“, „Midnight, the Stars and You“ (fama el la filmo „The Shining“ de Stanley Kubrick) kaj la originan version de la ĵaza normkanto „Cherokee (Indian Love Song)“ famiĝinta per la furoraĵo de Charlie Barnet kaj per la interpretaĵoj de la normkanto fare de Charlie Parker.

## Eksteraj ligiloj 
* Vivraporto ĉe jazzbymail.com 
* Vivraporto ĉe bigbandlibrary.com
* http://www.parabrisas.com/d_nobler.php

## Referencoj 
Kategorio:Britaj bandestroj
Kategorio:Ĵazkomponistoj
Kategorio:Angloj
Kovrita ponto

[eta|dekstra|300ra|Kovrita ponto en Bursa, [Turkio; konstruita en la 14-a jc.]]
**Kovrita ponto** estas ponto kun enfermitaj flankoj kaj tegmento, ofte ebligante nur ununuran vojspuron por la trafiko. La plej multaj kovritaj pontoj estas ellignaj; kelkaj pli novaj estas el ŝtalbetono aŭ metalo kun vitraj flankoj. Ili estis konstruitaj ĉefe en la 19-a jarcento; la kovritaj pontoj ofte funkcias kiel eminentaj lokaj famaĵoj kaj longe altiris la atenton de historiaj konservistoj.

[eta|maldekstra|300ra|Ponto Rialto [Venecio]]
[eta|dekstra|300ra|Kovrita ponto en Kotohira, [Japanio]]

La kovraĵoj funkcias kiel veteroprotektiloj super la trafikata parto de la strukturo. Ekzemple, ponto konstruita tute el ligno, sen iu protekta tegaĵo, povas elteni 10 ĝis 15 jarojn. Konstruistoj malkovris, ke se la subkonstruaĵoj de la ponto estas protektitaj kun tegmento, la ponto povus elteni 70 aŭ eĉ 80 jarojn. Ekzistas kovritaj pontoj, kiuj estis renovigitaj uzante ŝtalbetonajn bazojn kaj ŝtalajn partojn por teni kroman pezon kaj anstataŭigi la originajn subtenajn lignojn. Kelkaj kovritaj pontoj, kiel ekzemple tiuj en Newton Falls, Ohio kaj Elizabethton, Tennessee, ambaŭ en Usono, ankaŭ havas integran kovritan piedvojon. Krome en la centra parto de Usono, ekzemple en la Kantono Madison (Iovao), de kie devenas la filmaktoro John Wayne, estas aparte multaj kovritaj pontoj. Tiuj pontoj aperas en la romano *The Bridges of Madison County* (*La Pontoj de Kantono Madison*) de 1992 kaj en la samnoma filmo de 1995.

!
Kategorio:Pontoj laŭ tipoj
Kovrita ponto de Waterford

eta|pontointerno
eta|ekstere
La *Kovrita ponto de Waterford* (angla nomo **Waterford Covered Bridge**) estas 26,2&nbsp;m longa, 4,2 m larĝa kovrita ligna ponto, kiu traarkas la rivereton LeBoeuf Creek en Waterford Township en Erie County (Pensilvanio). Ĝi estis konstruita en 1875 kaj iĝis registrita la 17-an de septembro 1980 en la National Register of Historic Places.

La ponto havas kapablon de 3-5 tunoj por trafiko.

Waterford
Kategorio:Pontoj en Usono
Reĝa Vojo de Landa Interno

La **Reĝa Vojo de Landa Interno** (hispane: *El Camino Real de Tierra Adentro*), ankaŭ konata kiel Vojo de la Arĝento aŭ Vojo al Santa Fe, estis komerca vojo el 2.560 kilometroj longaj kiu ligis la urbojn Meksikurbo (Meksiko) kaj Santa Fe, Nov-Meksiko (Usono) entre 1598 kaj 1882.

La vojo trairis la subŝtatojn Meksika subŝtato, Querétaro, Guanajuato, Jalisco, San Luis Potosí, Aguascalientes, Zacatecas, Durango, Chihuahua (Meksiko), Teksaso kaj Nov-Meksiko en Usono Ĝi pasis tra la urboj Ciudad Juárez kaj El Paso en Teksaso (ambaŭ nomataj Pasejo de la Nordo) kaj Las Cruces kaj Albuquerque en Nov-Meksiko, antaŭ la alveno al Santa Fe.

Jam submetita la urbo Tenochtitlán, la konkistadoroj ekigis serion de ekspedicioj kun la celo ampleksigi la regadon kaj akiri pliajn riĉaĵojn por la hispana krono. Komence ili sekvis la jam kreitajn itinerojn de la indiĝenoj kiuj interŝanĝadis varojn inter nordo kaj sudo. En 1598 ili plifortigis kaj pligrandigis la trairon de 3.000 kilometroj kiuj atingis la nuna urbon Santa Fe, en Nov-Meksiko.

Ekde la jaro 2010 ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko kaj en ĝia itinero troviĝas pluraj aliaj mondaj heredaĵoj.
Denzil Best

**Denzil DaCosta Best** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1917 en Novjorko; mortis la 24-an de majo 1965 samloke) estis usona ĵaza frapinstrumentisto kaj komponisto.[eta|dekstre|240px|Denzil Best (maldekstre) [Al Casey (ĵazmuzikisto)|Al Casey (meze) kaj Billy Bauer (dekstre), Novjorko, proks. 1947. Foto de William P. Gottlieb.]]

## Vivo kaj verkado 
Best, kiu estis lerninta la ludon de piano, trumpeto kaj kontrabaso, koncentriĝis pro pulmodifekto ekde 1943 pri la frapinstrumentaro. Inter 1943 kaj 1944 li laboris ĉe Ben Webster, postsekve ĉe Coleman Hawkins (1944/45), Illinois Jacquet (1946) kaj Chubby Jackson. Li tie muzikis ankaŭ kun muzikistoj de moderna ĵazo. Li kunverkis sondiskon kun George Shearing en 1948 kaj fariĝis en 1949 kunfondanto de ties kvaropo (en kiu li anis ĝis 1952). En 1949 li tamen ankaŭ kunverkis gravajn sonregistraĵojn de Lennie Tristano (*Crosscurrents*) kaj surdiskigis poste ankaŭ kun Lee Konitz. Post aŭto-akcidento li muzikis en 1954 kun Artie Shaw, por poste verki en la triopo de Erroll Garner (ekde 1955 ĝis 1957). Post tio li muzikis kun Phineas Newborn, Nina Simone, Billie Holiday kaj Tyree Glenn. En 1962 li ankaŭ kunverkis la unuan diskon de Sheila Jordan. Pro paralizoaperoj (supozeble pro sedimentadoj en la artikoj) li ne plu estis kapabla labori. Li mortis pro falo de ŝtuparo en metrostacio.

## Graveco 
[eta|maldekstre|240px|Bill Harris, Denzil Best, [Flip Phillips, Billy Bauer, Lennie Tristano, Chubby Jackson, proks. septembron de 1947. Foto de William P. Gottlieb.]]
Alie ol la plej multaj frapinstrumentistoj de bibopo, kiuj ŝarĝis la muzikan fariĝon per akcentoj kontraŭ la baza mezuro, kreante tiel kroman ritman intensecon, Best konsekvence daŭrigis la legato-evoluon komencitan de Jo Jones. Li ludis per la mezuro, uzis preskaŭ nure brosojn kaj malofte metis laŭtajn akcentojn. Ĉi tiu ludmaniero ne nur estis modela por la frapinstrumentistoj de malpasia ĵazo; proks. 1950 ĝin kopiis ankaŭ multaj trinkejomuzikaj bandetoj.

## Kompozicia verkaro 
Best komponis kelkajn gravajn pecojn de bibopo, kiujn parte ankaŭ muzikis muzikistoj de frua malpasia ĵazo, ekzemple „Move“, „Wee“ aŭ „Dee Dee’s Dance“ samkiel supozeble – kune kun sia amiko Thelonious Monk – „Bemsha Swing“. Lian komponaĵon „45 Degree Angel“ ankaŭ surdiskigis Mary Lou Williams kaj Herbie Nichols („Love, Gloom, Cash, Love“, 1957).

## Konsultlibraj notoj 
* Ian Carr, Digby Fairweather kaj Brian Priestley. *Jazz Rough Guide*. Stutgarto: Metzler 1999
* Wolf Kampmann: *Reclams Jazzlexikon* Stutgarto 2003; ISBN 3-15-010528-5

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto ĉe drummerworld.com

Kategorio:Ĵazaj frapinstrumentistoj
Kategorio:Ĵazkomponistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kaimiloa

eta|*Kaimiloa* ankrita ĉe Honolulu

'*HHMS *Kaimiloa'''* estis la unua kaj sola ŝipo de la Reĝa Mararmeo de Havajo. Ĝi estis 170-tuna pafilboato, konstruita en Britio en 1871. En 1887 reĝo Kalākaua aĉetis la ŝipon kontraŭ 20 000 dolaroj kaj aldonis la ekipaĵon. Ĝi velis de Havajo al Samoo kaj aliaj pacifikaj insuloj en 1887, kiam Kalākaua klopodis formi aliancon de polineziaj ŝtatoj por kontraŭstari la eŭropan imperiismon. Oni uzis la ŝipon ankaŭ por marista trejnado. En la havaja lingvo, *kaimiloa'' signifas "kiu fore serĉas".

## Vojaĝo 
### Post malkomisiiĝo 
## Citaĵoj 
Kategorio:Mararmeaj ŝipoj
Kategorio:Havajo
4870 Shcherbanʹ

'*4870 *Shcherbanʹ'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Vladimir Onufrieviĉ Ŝĉerbanj*, direktoron dum 30 jaroj de fabriko de oleo en Prikolotnoje (cirile: *Приколотное*). Li kreis muzeon ĉe la naskiĝloko de Konstantin Fjodoroviĉ Olŝanskij (cirile: *Константин Фёдорович Ольшанский''). La fabriko organizis kursojn de komputado kaj entenas ĝardenon por infanoj kaj kovritan naĝbasenon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
4936 Butakov

'*4936 *Butakov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa admiralo Grigorij Ivanoviĉ Butakov (cirile: *Григорий Иванович Бутаков'', 1820–1882), kiu batalis dum la krimea milito. Li partoprenis al la unuaj maraj bataloj per vaporŝipoj kaj verkis libron: "La novaj principoj de taktiko por vaporŝipoj".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Herbert Zand

**Herbert ZAND** (naskiĝinta la 14-an de novembro en Pichl-Kainisch, Stirio/distrikto Liezen, mortinta la 14-an de julio 1970 en Vieno) estis aŭstra verkisto, eseisto kaj tradukisto. Ekmilitante kiel junulo, la filo de kamparano estis grave vundata dum la Dua mondmilito. Poste li perlaboris kiel libera verkisto kaj eldoneja redaktoro. Senteblas ia "multtavola, per la militservo kaŭzita realismo" (Alfred Doppler) ĉefe en la romano *Letzte Ausfahrt*.

## Verkoj 
* *Gesammelte Werke*, Wolfgang Kraus (eld.), verkaro en 6 volumoj, 1971-73.

### Liriko 
* *Die Glaskugel* (1953)
* *Aus zerschossenem Sonnengeflecht* (1973)

### Romanoj 
* *Die Sonnenstadt* (1949)
* *Letzte Ausfahrt* (1953)
* *Der Weg nach Hassi el emel* (1955)
* *Erben des Feuers* (1961)

### Rakontoj, eseoj kaj aŭtobiografiaj rimarkoj 
* *Kerne des paradiesischen Apfels. Aufzeichnungen*. Vieno (Europa Verlag) 1971, ISBN 3203503867
* *Demosthenes spricht gegen die Brandung. Erzählungen*. Vieno (Europa Verlag) 1972, ISBN 3203504030
* *Träume im Spiegel. Essays*. Vieno (Europa Verlag) 1973, ISBN 3203504480

## Premioj 
* Anton Wildgans-Preis 1966
* Förderungspreis der österreichischen Industrie 1966
* Förderungspreis zum Österreichischen Staatspreis für Literatur 1952
* Literaturpreis des Landes Steiermark 1974 (postmorte)

## Literaturo 
* Alfred Doppler: Zand, Herbert. En: *Neues Handbuch der deutschen Gegenwartsliteratur seit 1945* (Eld.: Dietz-Rüdiger Moser), Munĥeno: Nymphenburger 1990, p. 664
* Ursula Wegner: Zand, Herbert. En: *Literaturlexikon. Autoren und Werke deutscher Sprache* (Eld.: Walther Killy, tomo 12), Gütersloh, Munĥeno: Bertelsmann Lexikon 1992, p. 466.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Zand sur la hejmpaĝo de lia naskiĝloko kun poemeto.
* Zand en la Aŭstria Literatura Arkivo kun foto. 

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj tradukistoj
Cinco de Mayo

eta|Usona prezidento George W. Bush manpremas al dancistoj je Cinco de Mayo, 2001
**Cinco de Mayo** (t.e. *Kvina de majo*, en la hispana) estas festotago origine meksika, sed pli festata en Usono. En Meksiko ĝi estas festata ĉefe en la subŝtato Puebla, kie oni nomas ĝin *El Día de la Batalla de Puebla*; ĝi memorigas pri batalo okazinta tie en la jaro 1862, kiam meksika armeo sub komando de generalo Ignacio Zaragoza Seguín neatendite venkis francan armeon. En Usono ĝi rolas kiel ĝenerala festotago pri la meksika kulturo. Ĝi ne estas oficiala festo, kaj malmultaj laborantoj ferias en ĝi. En la subŝtato Puebla la nomoj de pluraj loĝlokoj memorigas pri la tago, interalie la ĉefa loĝloko de la komunumo Xochiapulco havas la nomon *Cinco de Mayo*.

Kategorio:Festoj
Kategorio:Festoj en Usono
Kategorio:Festoj en Meksiko
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Majo
Kategorio:Sociaj eventoj
Historia urboparto de Puebla

La **historia urboparto de Puebla**, Puebla, Meksiko; estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1987.

Ĝi troviĝas en la urbo Puebla de Zaragoza situanta ĉe la vulkano Popokatepetl, kaj estis fondita en 1531. La historia urboparto ankoraŭ konservas multe de la hispana kolonia arkitekturo. Pluraj el la plej antikvaj konstruaĵoj estas grave damaĝataj pro la tertremo de 1999, kaj lastatempe pluraj el ili estis restaŭrataj.

El ĉiuj koloniaj konstruaĵoj, la plej elstara estas la Katedralo de Puebla, konstruita laŭ novklasika stilo. La Kapelo de la Rosaro en la preĝejo Sankta Domingo estas ekzemplo de la meksika baroko. Aliaj gravaj lokoj estas Kvartalo de la Artisto kie troviĝas la katedralo kaj la Municipa Palaco.
Ginie Line

**Ginie LINE**, naskonome **Virginie PERALDI** (naskiĝis la  en Montreuil (Seine-Saint-Denis)) estas franca kantistino ("Ginie" devenas de ŝia antaŭnomo, "Vir**ginie**", kaj "Line" devenas de la antaŭnomo de ŝia fratino, "Caro**line**").

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2006: Play
# ''C'est moi qui fais l'homme*
# *Les hommes en blanc*
# *Jusqu'à la tolérance*
# *Célibataire*
# *Au sommet*
# *Ensemble* duope kun Ray Charles
# *Play*
# *Ça ne se commande pas*
# *En mon âme et conscience*
# *Inavouable*
# *L'absence*
# *Rien qu'un sourire*
# *On se reverra*

### Unuopaĵoj 
* 1998: *Un simple pas*
* 2001: *Le dilemme*, eltiraĵo el "Les dix commandements"
* 2002: *Ensemble*, duope kun Ray Charles
* 2005: *Jusqu'à la tolérance*
* 2006: *Ça ne se commande pas*, nova versio duope kun David Parienti
* 2006: *Je m'envole'', eltiraĵo el "Dis l'heure 2 hip hop rock"
* 2011: *Qui peut le juger*, eltiraĵo el "Dracula, l'amour plus fort que la mort"

### Aliaj titoloj 
* *Ne plus avoir peur*
* ''Après l'amour*
* *La même histoire* (1999)
* *J'oublierai ton nom*, duope kun Florent Pagny, eltiraĵo el la albumo de la kantisto *RéCréation* (1999)
* *Ailleurs*
* *Fever*, duope kun Marc Laurens eltiraĵo el la albumo de la kantisto *Paris : New York*

### Vivaj duopoj 
* Duopo kun Garou *Je te promets*
* Duopo kun Florent Pagny *Vivo per lei*
* Duopo kun Sofia Essaïdi *Mistral Gagnant*
* Duopo kun Jenifer *Tandem*
* Duopo kun Anggun *Hot stuff*, ankaŭ en triopo kun Tina Arena
* Duopo kun Emmanuel Moire *Banlieue nord* kaj *La bohème*
* Duopo kun Ishtar kaj Ève Angeli *Waterloo*

## Filmaro / Spektakloj 
* 2000: Rolo de *Néfertari* en la muzikalo *Les Dix Commandements*
* 2004: Rolo de *Sandra* en la filmo Alive, kun Maxim Nucci kaj Richard Anconina
* 2011: Rolo de *Satine* en la muzikalo de Kamel Ouali, *Dracula, l'amour plus fort que la mort''

## Eksteraj ligiloj 
* Ginie Line en Myspace
* Ginie Line en IMDb 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Popkantistoj
Kategorio:Francaj popkantistoj
Historia urboparto de Morelia

La **historia urboparto de Morelia** troviĝas en la meksika subŝtato Michoacán. Ekde 1991 ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko.

Konstruita en la 16-a jarcento, Morelia estas bona ekzemplo pri la hispana urboplanado kiu kombinas la hispanan renesancon kun la medio de Mezameriko. Ĝi estis dizajnita rektlinia pro kio ĉiam estas suno sur unu trotuaro kaj ombro sur la kontraxua. Bone adaptita je la deklivo pro la montetoj, la stratoj de Morelia daŭre sekvas la originajn trairojn. Pli ol 200 historiaj konstruaĵoj, ĉiuj el rozkoloraj rokoj, tradicio de la regiono, montras la arkitekturan historion de la urbo. Morelia estis lulilo de multaj elstaraj figuroj de sendependa Meksiko kaj ĝi havis gravan rolon en la landa historio.
Historia urboparto de Zacatecas

La **historia urboparto de Zacatecas** situas en la meksika subŝtato Zacatecas. Ĝi estas deklarita kiel Monda heredaĵo de Unesko ekde 1993.

Ĝi estis fondita en 1546 post la malkovrado de arĝento en la regiono, Zacatecas atingis la pinton de la prospereco en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Konstruita sur la krutaj flankoj de mallarĝa valo, la urbo havas belajn panoramajn vidojn kaj multajn historiajn konstruaĵojn kiuj estas religiaj kaj civilaj. La katedralo, konstruita inter 1730 kaj 1760, regas la centron de la urbo. Ĝi elstaras pro la harmonia dizajno de la barokaj fasadoj, kie indiĝenaj kaj eŭropaj ornamaĵoj troviĝas en ambaŭ flankoj.
4812 Hakuho

**4812 Hakuho** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (Gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Hakuho periodo (japane: 白鳳時代, *Hakuhō jidai*), neoficiala periodo de la japana historio inter 673 kaj 686, dum la reĝeco de la imperiestro Temmu.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroki Kosaj
Kategorio:Malkovrita de Kiiĉiro Furukaŭa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Oskar Zemme

**Oskaro ZEMME** (naskiĝinta en 1931 en Codlea, kie li vivis ĝis la 1939-a jaro) laboris ĉe la Landa Teatro de Linco kiel soninĝeniero. Liaj profesiaj spertoj en radiodramoj kaj teatro inspiras la stilon de liaj verkoj.

## Verkaro 
### Dramoj 
* Die Hochzeit des Toten (1956)
* Der Bumerang (1957)
* Die bessere Ernte (1957)
* Ausgeliefert (1967)
* Am Bahnhof (1968)
* Die Klingel (1969)
* Die Nachtwächter (1969)
* Die Glückskonverve (1969)
* Ausgesetzt (1993)
* Der Türmer (1993)
* Maria (1995)
* Abschied von den Träumen (1995)

### Romanoj 
* Gegen den Strom (1998)
* Wien liegt nicht an der Moldau (2000)

## Premioj 
* 1954 Förderungspreis zum Staatspreis für Literatur (Hörspiel).
* 1968 Förderungspreis zum Landeskulturpreis Oberösterreich für Dramatik
* 1969 Theodor-Körner-Preis
* 1971 Gerhart-Hauptmann-Preis kune kun Heinrich Henkel

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la surscenigo de *Ausgesetzt*.
* Hejmpaĝo de la linca Landestheater.

## Notoj 
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Fortikaĵoj de Panamo en Karibio

La **fortikaĵoj de Panamo en la kariba marbordo**, estas fortikaĵoj el la epoko de la hispana koloniado situantaj en Panamo. Ili estis deklaritaj Monda heredaĵo de Unesko en 1980, kiuj estas *granda ekzemplo pri la militista arkitekturo de la 17a kaj 18a jarcentoj*. La listo inkluzivas la fortikaĵojn Sankta Laŭrenco (San Lorenzo), San Jerónimo, Santiago kaj San Fernando en Portobelo, ĉiuj ĉe la marbordo de Karibio proksime de Kolonurbo en Panamo, kiuj estis parto de la defenda sistemo por la transatlantika komerco de la Hispana Imperio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo

eta|maldekstre|300px|

Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Panamo
Agilo la 2-a

**Agilo la 2-a** (ĉ. 681 - 716) estis reĝo de la visigotoj inter 710 kaj sia morto en 716. Lia nomo transskribiĝas ankaŭ eventuale kiel *Agila*, *Akvila*, *Achila* aŭ *Aĥila*, depende de la diferencaj literumadoj uzataj de la romianoj por reprezenti la sonon /ĥ/, neekzistanta en latina. *Ŭakila*, en la arabaj fontoj.

Apenaŭ konserviĝas novaĵoj de lia regado, kvankam atestas pri ĝi diversaj moneroj konservitaj devenaj de la monfarejoj de Narbono, Ĝirono kaj Taragono.

Filo de la reĝo Vitizo, kaj estis asocia al la trono de sia patro ĉirkaŭ 708 kaj nomumita kiel reĝo post la morto de tiu en la jaro 710 en la zono norda de la regno, nome la romiaj provincoj Tarakona kaj Narbona, dum Don Rodrigo okupis la sudon, kun ĉefurbo en Toledo. La kontraŭstaro inter ambaŭ okazigis ke lia onklo Oppas, episkopo de Toledo, petis helpon al la islamanoj kiuj estis okupante la nordon de Afriko por kontraŭstari al Rodrigo, kio ŝajne provokis aŭ akcelis la invadon de 711. Post la morto de Rodrigo tiun saman jaron, probable estis agnoskata kiel reĝo en Toledo.

Kategorio:Visigotaj reĝoj
Flanelo

eta|dekstra|Flanela ĉemizo
**Flanelo** estas ŝtofo farita el malstreĉe ŝpinitaj fadenoj kiuj estas teksataj en tolo- aŭ keproteksmaniero. Plejofte ĝi estas unu- aŭ duflanke raspita kotona ŝtofo, sed ĝi ankaŭ povas esti farita el sintezaj fibroj, aŭ kunmetita en diversaj fibroj. La ŝtofo estas uzata por litaĵo kiel litotukoj kaj por piĵamoj kaj ĉemizoj.

La origino de flanelo estas Kimrio, kie ĝi estis farita ekde la 17-a jarcento.

Kategorio:Teksaĵoj
Noktoĉemizo

eta|200px|Virino kiu portas nigran noktoĉemizon
eta|200px|Virino kiu portas blankan noktoĉemizon
**Noktoĉemizo** estas longa ĉemizo por knabinoj kaj virinoj. En antaŭaj jaroj ankaŭ viroj portis noktoĉemizon, sed nuntempe tio ne plu estas tre kutima.

Kelkiuj portas kalsonon sub la nokĉemizo, aliuloj ne faras tion.

Limeriko de Raymond Schwartz el *Kun siaspeca spico* kun amfibrakoj:

::Jen estis fraŭlin' en Parizo;
::ŝi dormis sen noktoĉemizo,
::feliĉe ŝi havis
::- Kaj tio min ravis -
::piĵamon en mia valizo.

## Vidu ankaŭ 
* Noktoĉapo
* Negliĝo
* Noktoĉemizeto

Kategorio:Vestoj