open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kotor

**Kotor** (, , , ,  [Askrèvion]) estas marborda havenurbo en Montenegro. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

* 

## Situo 
Kotor situas en golfo havanta la saman nomon Kotor inter montoj pli ol 1000 m-ojn altaj

## Historio 
La unua mencio devenis el 168 a.K. La unua menciinda regado estis la Romia Imperio. En 1002 la bulgaroj okupis ĝin, sed en la sekva jaro la urbo aldoniĝis al la serboj. La loĝantoj sukcese ribelis helpe de respubliko Raguzo. En 1185 la serboj senbatale okupis la havenurbon. En la 14-a jarcento okazis influoj de bosnoj, hungaroj kaj Venecia respubliko, fine la turkoj. Ekde 1797 Kotor iĝis parto de Habsburga Imperio, sed poste alvenis la francoj, baldaŭe denove la aŭstroj.

Dum la 1-a mondmilito la urbo estis grava milita bazo, en la regiono estis gravaj bataloj. En 1918 ribelo de maristoj okazis. Poste la urbo apartenis al la estonta Jugoslavio, dum la 2-a mondmilito al Italio. En 1979 tertremo okazis. La urbo estas paradizo de turistoj.

## Etnoj 
## Vidindaĵoj 
* mezepoka urboparto kun urbomuro 4.5 kilometrojn longa
* romanika preĝejo omaĝe al Sankta Trifono de 1166
* romanika preĝejo omaĝe al Sankta Luko de 1195
* ortodoksa preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao
* insulo de Sankta Georgo
* fortikaĵo pri Sveti Ivan
* muzeo pri militŝipoj
* monto Lovćen, 1754 m-ojn alta

## Bildaro 

Dosiero:Kotor0803.JPG|Malnova urboparto de Kotor.
Dosiero:Coat of arms of Kotor.jpg|Blazono de Kotor.
Dosiero:Montenegro venezia.PNG|"Albania veneta".
Dosiero:Crkva Gospa od Zdravlja (Kotor).jpg|Panoramo de Kotor
Dosiero:Cathedral Kotor.JPG|Preĝejo om. al Sankta Trifono en Kotor

## Famuloj 
En la iama Cattaro naskiĝis en 1917 hungara ortodoksa pastro Feriz Berki.

## Ĝemelurboj 
*  Szeged, Hungario
*  Kehl, Germanio

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

eta|260px|maldekstra|Golfo de Kotor

Kategorio:Urboj de Montenegro
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Montenegro
Attinghausen

## Pri la komunumo 
**Attinghausen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 1591 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Attinghausen situas en la Reuss-Ebenaĵo, okcidente de la rivero. La teritorio de la komunumo etendiĝas ĝis al la altaj montaroj de la Uriaj Alpoj, kie piedpado tra la Surenen-Pasejo sur alteco de 2009 m s.m. kondukas al la valo de Engelberg.

## Najbaraj komunumoj 
Attinghausen limas en okcidento al Engelberg (Obvaldo), en nordokcidento al Isenthal, en nordo al Seedorf, en nordoriento al Altdorf, en orientnordoriento Bürglen, en oriento al Schattdorf, en sudoriento al Erstfeld, kaj en sudo al Wassen.

## Trafiko 
La gravaj trafikvojoj pasas preter Attinghausen aliflanke de la rivero, tamen la komunumo bone atingeblas. Attinghauses estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio al Altdorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 3 km norde en Altdorf.

Aertelfero de la vilaĝo Attinghausen kondukas supren al la vilaĝoparto Brüsti sur alteco de 1500 m s.m.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Attinghausen datiĝas el la jaro 1240 kiel *Attingenhusen*. De Attinghausen devenas la nobela familio *von Attinghausen*, kies membroj ludis esencan rolon okaze de la fondo de la Svisa Ĵurkomunumo. En la dua duono de la 14-ja jarcento la influo de la familio, kies potenco kaj influo en la okuloj de la liberamaj urianoj fariĝis tro granda, subite draste estis haltigita. Ilia familia sidejo estis la Kastelo Schweinsberg, kiu en la jaro 1365 estis detruito de la uriaj kamparanoj.

Attinghausen plurfoje malgraŭ la digoj estis inundita de la rivero Reuss. Lastfoje en la jaro 1987 granda parto de la vilaĝo estis inundita.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Attinghausen
* Attinghausen en la Historia Leksikono de Svislando
Pasado de Merkuro elde Venuso

**Pasado de Merkuro vidita elde Venuso** okazas, kiam
Merkuro pasas ekzakte inter Suno kaj Venuso.
Dum la pasado, Merkuro aperus kiel nigra punkto sur la suna
disko por hipoteza venusa observanto, kiu kapablus vidi Sunon tra la venusa atmosfero.

La fenomeno estas kompreneble neobservebla de Tero, ĉar la malpliigo
de la suna lumo sur Venuso estas nemezurebla.

La pasadoj de Merkuro elde Venuso okazas grupope : dum periodo de
ĉirkaŭ kvarono de jarcento, okazas po inter sep kaj naŭ pasadoj, kaj sur
sekva kvarono da jarcento neniu okazas.
Sed sur longa periodo, iliaj ofteco estas pli granda ol tiu de la
pasadoj de Merkuro elde Tero.

La sinodika periodo de Merkuro rilate al Venuso estas 144,5662 tagoj,
kaj la inklinacio de merkura orbito rilate al Venuso estas 4,33°, do malpli ol
rilate al la tera ekliptiko.

## Datoj 
Estintaj kaj estontaj pasadoj de Merkuro elde Venuso.

Rimarku la alternon de periodoj kun kaj sen pasadoj. Alia strangaĵo estas ke granda nombro da
pasadoj okazas duope, disigataj de *ekzakte kvar teraj jaroj*.

## Vidu ankaŭ 
* Pasado (astronomio)
* Pasado de Merkuro
* Pasado de Venuso
* Pasado de Venuso elde Marso
* Pasado de Tero elde Marso

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Pasado de Merkuro
Kategorio:Merkuro
Kategorio:Venuso
Breuil-Cervinia

eta|dekstra|250px|Via Jean-Antoine Carrel, la ĉefa strato

La vilaĝo Breuil-Cervinia apartenas al la komunumo Valtournenche en Italio.

*Breuil* estas la origina franca nomo, verŝajne el la arpitana *breuil* aŭ *braoulé* kiu indikas montaran marŝan ebenaĵon. Tiu loknomo estas tre ofta en la Aosta Valo.

*Cervinia* estas la itala nomo aldonita al la vilaĝo dum la faŝisma epoko.

La vilaĝo troviĝas 2.012 metrojn super la marnivelo, apud la norda limo de la valo Valtournenche, piede da la monto Cervino.

Kategorio:Komunumoj de Aosta Valo
Kategorio:Vilaĝoj de Italio
Tidiane N'Diaye

'''Tidiane N'DIAYE'* (naskiĝis en 1950) estas senegala-franca antropologo kaj ekonomisciencisto. Li verkas pri kulturo kaj historio de Afriko kaj laboras en I.N.S.E.E. *(Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques)*.

## Libroj 
* *Tidiane N'Diaye Le génocide voilé,* france *Édition Gallimard, Paris cedex 07 2008* - 253 paĝoj ISBN 2-07-011958-0 EAN: 9782070119585
* *Tidiane NDiaye Der verschleierte Völkermord* La vualita gentomurdo *Die Geschichte des muslimischen Sklavenhandels in Afrika.'' La historio de islama sklavkomerco en Afriko. franca originala titolo: Le génocide voilé. ... Rowohlt Eldonejo GmbH Marzo 2010 - germane - 251 paĝoj ISBN 3-498-04690-X EAN: 9783498046903

## Eksteraj ligiloj 
* Granda paĝo de Tidiane N'Diaye

Kategorio:Historio de Afriko
Kategorio:Sklaveco
Kategorio:Komerco
Kategorio:Antropologio
Kategorio:Senegalaj antropologoj
Kategorio:Francaj antropologoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Senegalaj verkistoj
Ferketinec

**Ferketinec,** hungare **Alsóferencfalva** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Podturen.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 40316
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

## Loknomo 
La historia hungara loknomo estis la sama, ol la kroata. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis novan hungaran loknomon.

## Situo 
Ferketinec situas laŭ flankovojoj, Muro (rivero) preterfluas.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1490 en latina formo "Poss. Herkodynez". Laŭ priskribo de András Vályi: "FERKETINETZ. Kroata vilaĝo en Zala (reĝa departemento). Grafo Álthán havas la bienojn, la loĝantoj estas katolikoj. Ĝi kuŝas en proksimeco de Godthurn. La terkvalito estas meza, tial ĝi apartenas al la dua klaso" http://www.arcanum.hu/fszek/ .

Ĝis Traktato de Trianon Alsóferencfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Orbita rapido

La **orbita rapido** de iu korpo, ĝenerale planedo, natura satelito, artefarita satelito, aŭ kelkopa stelo, estas la rapido je kiu ĝi orbitas ĉirkaŭ la maso-centro de la sistemo, normale ĉirkaŭ pli masa korpo. Ĉi tiu termino estas uzata por paroli pri la averaĝa orbita rapido (la averaĝa rapido je kiu ĝi faras kompletan orbiton) kaj pri la tuja orbita rapido (la rapideco en iu ajn konkreta punkto ĉe la orbito).

La orbita rapido je iuj ajn punkto sur orbito povas esti kalkulita de la distanco al la ĉefa korpo kaj la specifa orbita energio, kiu estas sendependa de la posizio.

## Averaĝa orbita rapido 
Por **orbitoj kun malgrandaj discentrecoj**, la distanco de la orbito estas preskaŭ la sama ol por cirkla orbito, kaj la averaĝa rapido povas esti kalkulita kiel bona alproksimaĝo el la observoj de la orbita periodo kaj la granda duonakso de sia orbito, aŭ el la masoj kaj la du korpoj kaj la granda duonakso.

:v_o \approx {2 \pi a \over T}

:v_o \approx \sqrt{\mu \over a}

kie v_o\,\! estas la orbita rapido, a\,\! estas la longo de la granda duonakso, T\,\! estas la orbita periodo, kaj \mu\,\! estas la norma gravita parametro. Rimarku ke ĉi tio estas bona alproksimiĝo kiam la maso de la orbitanta korpo estas multe pli malgranda ol tiu de la orbitata, kaj la discentreco estas proksime nula.

**Se oni konsideras la mason de la orbitata korpo**,

:v_o \approx \sqrt{m_2^2 G \over (m_1 + m_2) r}

kie m_1\,\! estas nun la maso de la orbitanta korpo, m_2\,\! estas la maso de la orbitata korpo, r\,\! estas la distanto inter ambaŭ korpoj, kaj G\,\! estas la gravita konstanto. Ĉi tiu estas simpligita versio; ĝi ne utilas por elipsaj orbitoj, sed ĝi almenaŭ taŭgas por korpoj kun similaj masoj.

Por **objekto laŭ elipsa orbito** orbitanta multe pli grandan korpon, la distanco de la orbito malprigrandiĝas laŭ la discentreco e\,\!.
Ĉi tio povas esti uzata por havi pli ekzaktan alproksimiĝon de la orbita rapido:

: v_o = \frac{2\pi a}{T}\left[1-\frac{1}{4}e^2-\frac{3}{64}e^4 -\frac{5}{256}e^6 -\frac{175}{16384}e^8 - \dots \right] 

## Vidu ankaŭ 
* Liberiga rapido

## Referencoj 
Kategorio:Ĉiela mekaniko
OGLE-2006-BLG-109L b

**OGLE-2006-BLG-109L b** estas ekstersunsistema planedo je proksimume 4920 lumjarojn en la konstelacio Sagitario. La planedo estis malkovrita ĉirkaŭ la stelo OGLE-2006-BLG-109L dum 2008 per gravita lensado.

## Vidu ankaŭ 
* Optical Gravitational Lensing Experiment aŭ *OGLE*
* 47 Ursae Majoris b
* OGLE-2005-BLG-390L b
* OGLE-2006-BLG-109L c

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Gasgigantoj
Kategorio:Malvarmaj Jupiteroj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2008
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per gravita lensado
Gliese 581 e

**Gliese 581 e** aŭ **Gl 581 e** estas la kvara ekstersunsistema planedo malkovrita ĉirkaŭ Gliese 581, ruĝa nano je 20,5 lumjarojn for de la Tero en la konstelacio Pesilo.

La planedo estis malkovrita el la Observatorio de Ĝenevo de skipo gvidita de *Michel Mayor*, per la instrumento HARPS ĉe la Observatorio La Silla, Ĉilio. La malkovro estis anoncita la 21-an de aprilo 2009. Gliese 581e faras kompletan orbiton post 3,15 tagoj.  La planedo konsideratas supertero.

## Vidu ankaŭ 
* PSR B1257+12 A&nbsp;— multe pli malgranda pulsara planedo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lightest exoplanet yet discovered  gazetara komunikaĵo de la institucio *European Southern Observatory* ()
* Scientists discover a nearly Earth-sized planet ()
* Publications at Exoplanet.eu  ()

Kategorio:Superteroj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
61 Virginis b

**61 Virginis b** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelo 61 Virginis, en la konstelacio Virgo. Ĝia minimuma maso estas de 5,1 Termasoj kaj estas ekzemplero de supertero. Ĝi orbitas tre proksime de sia stelo, je distanco de 0,050201 AU kaj ĝia discentreco estas 0,12. Ĉi tiu planedo estis malkovrita la 14-an de decembro 2009 per radiala rapido el la Observatorio Keck kaj la Anglo-Aŭstralia observatorio.

## Referencoj 
Kategorio:Superteroj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
61 Virginis d

**61 Virginis c** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelo 61 Virginis, en la konstelacio Virgo. Ĉi tiu planedo havas minimuman mason de 22,9 Termasoj kaj orbitas proksimume je duono de la distanco inter la Tero kaj la Suno, kun discentreco de 0,35. Ŝajne temas pri gasgiganto simila al Urano aŭ Neptuno. Ĝi estis malkovrita la 14-an de decembro 2009 el la  Observatorio Keck kaj Anglo-Aŭstralia observatorio.

## Referencoj 
Kategorio:Gasgigantoj
Kategorio:Varmaj Neptunoj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
IJK 1984

eta|240ra|maldekstra|
La **40-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis dum somero 1984 en la urbo Swanwick de la provinco Derbyshire en centra Anglio. La kongreson partoprenis 293 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. La kongresejo Hayes jam antaŭe gastigis la kongreson de Sennacieca Asocio Tutmonda en 1966 kaj 1979.

Kompare al aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, la organizantoj aparte penis oferti al la junaj kongresanoj luksajn matenmanĝojn kun multaj fruktoj, bakitaj viandaĵoj, fazeolaĵoj kaj omletoj, panaĵoj kaj cerealaĵoj. Krom tio, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "homo kaj maŝino", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. Kvardeko da junaj kongresanoj grupe alvenis per bicikloj de okcidenta Germanio tra Nederlando, Belgio kaj Anglio ĝis Swanwick (360 plus 520 km, inter tio pramveturo de Oostende ĝis Dover), kaj iom pli da junaj esperantistoj (parte alveninte kun biciklo en trajno) post la kongreso en pluraj grupetoj biciklis de la kongresejo tra Kembriĝo ĝis Londono, pli mallonga vojo de nur 280 km, sed same renkontiga kun la loka pejzaĝo kaj kulturo de Anglio.

## Referencoj 
* raporto pri la 40-a IJK en la revuo Esperanto 9 1984, paĝoj 158-159

## Vidu ankaŭ 
* UK 1984 (en Vankuvero, Brita Kolumbio, Kanado)
* UK 1971 en Londono
* UK 1926 en Edinburgo
* IJK 1947 en Ipswich


40-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Britio
Kategorio:1984 en Britio
Flago de Alĝerio

La **flago de Alĝerio** (, ) konsistas el du samlarĝaj vertikalaj strioj, verda kaj blanka, kun ruĝaj stelo kaj duonluno en la mezo. En la flago, blanko reprezentas pacon; verdo reprezentas naturon sed estas ankaŭ koloro de Islamo; ruĝo reprezentas la sangon de la mortintoj de la milito de Alĝerio okazinta inter 1954 kaj 1962 por sendependiĝi el Francio; la stelo kaj la duonluno reprezentas Islamon.

La flago oficialiĝis la , sed la ekzilita registaro jam uzadis similan flagon ekde 1958.

La aspekto de la flago devenas el la standardo de la emiro Abdel Kadir, el la 19-a jarcento, kiu konsistis el du samlarĝaj vertikalaj strioj, verda kaj blanka; ĝi ankaŭ parte ŝuldiĝas al la flago de la alĝeria dependa registaro inter la 16-a kaj la 19-a jarcento, kiu konsistis el blanka duonluno kaj stelo sur ruĝa fono (same kiel la nuntempa flago de Turkio; konsiderindas, ke dum tiuj jarcentoj Alĝerio estis parto de la Otomana Imperio). Krom la ĉi-menciitaj similaĵoj, la historio de la flago de Alĝerio nekonatas; eble oni inspiriĝis el flago kreita en 1928 de la naciisto Messali Hadj. La koloroj blanko, verdo kaj ruĝo estas facile pravigeblaj per ilia ofteco en historiaj flagoj de islamaj landoj.

Ĉiuj alĝeriaj ŝipoj uzas la kutiman landan flagon krom tiuj de la Alĝeria Nacia Ŝiparo, kies flago distingiĝas per aldono de du ruĝaj ankroj en la supra maldekstra angulo.

## Historiaj flagoj 

Dosiero:Flag of Algeria (1958-1962).svg|La flago de la ekzilita alĝeria registaro, inter 1958 kaj 1962

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Alĝerio

Alĝerio
Kategorio:Naciaj simboloj de Alĝerio
Katolika Nacio

**Katolika Nacio**,  *Nação Católica*, estas portugallingva socia paĝaro konata de  brazilaj katolikoj; la paĝaro similas al Orkut kaj Facebook, ĝi celas katolikojn, sed aliaj kristanaj grupoj jam ĉeestas en la paĝaro.

Katolika Nacio estas verko de ASJ (Asocio de Moŝto Jesuo) kaj TV Século 21 (TV 21-a Jarcento), ĝi ankaŭ estas apogata de diversaj katolikaj kaj kristanaj asocioj.
La paĝaro estas originale kreita portugallingve, sed jam estas tradukita al la angla, hispana kaj esperanta lingvoj.

## Kuriozaĵo 
Kvankam la interfaco de la paĝaro originale estas portugallingva (hodiaŭ estas 4 lingva paĝaro), Esperanto jam estas la dua lingvo rilate al la kvanto de la artikoloj. Anoj de la socia retejo ricevas ĉiutage rektajn informojn de la Esperanta Departemento de Vatikana Radio, de IKUE (Internacia Katolika Unuiĝo de Esperantistoj) kaj de SAKE (Sendependa Asocio de Katolikaj Esperantistoj).

## Celoj 
Ĉi tiu paĝaro estis kreita unue por kunigi la brazilan katolikaron, sed hodiaŭ ĉeestas kristanoj de aliaj mondpartoj aktive partoprenante je la paĝaro.

## Eksteraj ligiloj 
Paĝaro de Katolika Nacio

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Sociaj retejoj
Vilaine (filmo)

***Vilaine*** (***Fiulino***) estas franca filmo de Jean-Patrick Benes kaj Allan Mauduit aperinta en 2008.

## Temo 
Mélanie estas ne tre bela knabino, tasko-ŝarĝita de siaj superulo kaj najbarino, iom tro afabla kaj indulga. Naiva kaj malavara, ŝi tamen falas en la insidon de sia belega kuzino, Aurore, kredante al ĉarma princo. Decidita venĝi sin, Mélanie fariĝas fia kaj ekspluatas sian superulon, faras ŝercojn al la amikinoj de Aurore, kaj donas prudentajn "konsilojn" al ĉiuj, memkompreneble antaŭplanitajn.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Vilaine*
* Lingvo: franca
* Lando: Francio
* Reĝisoro: Jean-Patrick Benes kaj Allan Mauduit
* Scenaro: Allan Mauduit kaj Jean-Patrick Benes
* Foto: Youri Zakovitch
* Muziko: Christophe Julien
* Dekoroj: Jean-Marc Tran Tan Ba
* Kostumoj: Pierre Canitrot
* Muntado: Antoine Vareille
* Produktoroj: Antoine Rein kaj Fabrice Goldstein
* Produktado: Karé Productions
* Distribuo: SND
* Buĝeto: 3.6 milionoj da eŭroj
* Formato: Kolora, 35&nbsp;mm
* Ĝenro: Komedio
* Daŭro: 93 minutoj
* Aperdato: 

## Rolularo 
* Marilou Berry: Mélanie
* Frédérique Bel: Aurore
* Joséphine de Meaux: Blandine
* Alice Pol: Jessica
* Pierre-François Martin-Laval: Martinez
* Chantal Lauby: Patrino de Mélanie
* Liliane Rovère: Avino de Mélanie
* Éric Laugérias: Policano
* Gil Alma: Jonathan
* Thomas N'Gijol: Innocent

## Eksteraj ligiloj 
* Vilaine en IMDb 

Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Alpes Cottiae

[eta|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajano]]
eta|maldekstra|180px|Alpes Cottiae, jen malhelruĝe akcentita (limoj de la jaro 117)
**Alpes Cottiae** estis provinco de la Romia Imperio, unu el tri malgrandaj provincoj en la Alpoj en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio. La nomo pluvivas en la moderna geografia toponimo "Kotiaj Alpoj" (france Alpes Cottiennes; itale Alpi Cozie). En la antikva epoko, la precipa takso de la provinco estis gardi la alpajn pasejojn inter Gaŭlio kaj la itala duoninsulo. La provinco okcidente najbaris al la romia provinco Gallia Narbonensis, sude al la provinco Alpes Maritimae, oriente al Italia kaj norde al Alpes Poeninae. La provinca ĉefurbo estis *Segusio* - la moderna urbo Susa en Piemonto. 

La provinco havis sian originon en la reĝlando de *Donnus*, reganto de la lokaj liguraj triboj meze de la unua jarcento antaŭ nia erao, kaj ekhavis sian nomon laŭ ties filo *Cottius*, kies regoteritorio estis integrita en la Romian Imperion sub imperiestro Aŭgusto Cezaro. Komence, Cottius kaj lia samnoma filo restis formalaj regantoj kun titolo "reĝo" obea al la romia imperio, poste, sub imperiestro Nerono romia provincestro estis nomita. Al la romia imperio la provinco oficiale apartenis ekde la jaro 14 antaŭ nia erao. 

En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae konsideriĝis parto de la pli granda najbara provinco Italia, kiu laŭ la nomo kovris la tutan italan duoninsulon.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Romiaj provincoj
Alpes Poeninae

[eta|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
 eta|maldekstra|180px|Alpes Poeninae, jen malhelruĝe akcentita (limoj de la jaro 117)

**Alpes Poeninae**, ankaŭ nomata **Alpes Graiae**, estis provinco de la Romia Imperio, la plej norda el tri malgrandaj provincoj en la Alpoj en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio. Ĝi ampleksis la regionon Aosta Valo en moderna Italio kaj la kantonon Valezo de Svislando. La provinco okcidente najbaris al la romia provinco Gallia Narbonensis, sude al la provinco Alpes Cottiae, oriente al Italia kaj norde al Gallia Lugdunensis, Germania Superior kaj Raetia. La provinca ĉefurbo estis *Augusta Praetoria Salassorum* - la moderna urbo Aosta en Italio. Norde, la orienta duono de la Lago de Ĝenevo apartenis al la provinco. Al la romia imperio la provinco oficiale apartenis ekde la jaro 14 antaŭ nia erao.

Ĉar la nomo *Poeninus* similas al *Poenus*, latine por "Kartaga", iuj romiaj verkistoj supozis ke eble la kartaga generalo Hanibalo kun sia armeo superpasis la Alpojn tra montopasejo de la regiono en la jaro 218 antaŭ nia erao, survoje al Romo. La romia historiisto Tito Livio tamen klarigis ke la nomo *Poeninus* estis variaĵo de *Penninus* kaj rilatis al loka diaĵo adorata fare de la regionaj loĝantoj. Livio aldonis ke estus nelogike ke Hanibalo elektus tiom nordan montopasejon, ĉar la pasejoj de la provinco multe pli altis kompare al la pli sudaj, kaj estis nepaseblaj kiam la armeo de Hanibalo survojis.

En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae konsideriĝis parto de la pli granda najbara provinco Italia, kiu laŭ la nomo kovris la tutan italan duoninsulon.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Svislando
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Romiaj provincoj
Flago de Angolo

La **flago de Angolo** oficialiĝis la , okaze de la sendependiĝo de la lando, kaj similas tiun de la tiama gerila movado kaj poste registara partio, la Popola Movado por la Liberiĝo de Angolo (MPLA), kiu tamen havis nur orkoloran stelon en la mezo.

La ruĝo tiam simbolis socialismon, dum la nigro estis la koloro de Afriko; la stelo memorigis pri Sovetunio, kiu subtenis la movadon MPLA. Nuntempe oni preferas diri, ke la ruĝo reprezentas la sangon elverŝitan de la angolanoj dum la historio de Angolo.

En la mezo de la flago, la dentrado reprezentas laboristojn kaj la maĉeto reprezentas la kamparanojn. Okaze de la enkonduko de la flago, fakte, Angolo havis marksisman registaron, kiu tiel volis omaĝi la simbolon de komunismo: la bildo de rikoltilo kaj martelo.

La flagon detale priskribas la artikolo 162 de la Konstitucio de Angolo, oficialigita la .

Dosiero:Flago-de-Angolo.svg|Nuntempa oficiala flago de Angolo.
Dosiero:Flag of MPLA.svg|Flago de la Popola Movado por la Liberiĝo de Angolo.

## Propono pri renovigo en 2003 
eta|dekstra|200px|Propono pri nova flago de Angolo lanĉita en 2003.
En 2003, la Konstitucia Komisiono de la angola parlamento lanĉis proponon pri nova kaj pli optimisma flago, kiu tamen ne estis ĝis nun akceptita. La proponita flago havas sunon en la mezo, kiu pensigas pri ekzempleroj el prahistoria arto trovitaj en la minejo Ĉitundo-Hulu. La flago ege malsimilas la oficialan, kvankam ĝi retenas la proporcion 2:3.

## Notoj 
Angolo
Kategorio:Naciaj simboloj de Angolo
Alpes Maritimae

[eta|300ra|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
eta|maldekstra|180ra|Alpes Maritimae, jen malhelruĝe akcentita (limoj de la jaro 117)
**Alpes Maritimae** (en Esperanto "Maraj Alpoj") estis provinco de la Romia Imperio, la plej suda el tri malgrandaj provincoj en la Alpoj en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio. Malgraŭ sia nomo, la provinco sude nur **preskaŭ** tuŝis la Mediteranean Maron: Sude de la provinco, mallarĝan marbordan strion okcidente prenis la romia provinco Gallia Narbonensis, kiu ankaŭ estis la orienta najbaro, kaj same mallarĝan marbordan strion oriente la romia provinco Italia, kiu ankaŭ konsistigis la orientan limon. Krome norde najbaris la malgranda provinco Alpes Cottiae. La provinca ĉefurbo estis *Cemenelum* - la moderna urboparto *Cimiez* de Nice en Francio. Al la romia imperio la provinco oficiale apartenis ekde la jaro 14 antaŭ nia erao. Pri la historia teritoria nomo ankoraŭ nuntempe aludas la nomo de la francia departemento Alpes-Maritimes, kies limoj tamen ne identas al la historia provinco.

En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae konsideriĝis parto de komuna provinco "Alpes", aŭ eĉ parto de la pli granda najbara provinco Italia, kiu laŭ la nomo kovris la tutan italan duoninsulon.

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Romiaj provincoj
Ronald Bijtenhoorn

**Ronald Bijtenhoorn** (naskiĝis la  en Heemskerk) estas nederlanda esperantisto. Li naskiĝis kaj loĝas en Heemskerk.

Bijtenhoorn esperantistiĝis en 1997 kaj krom Esperanto, li ankaŭ okupiĝas pri Ido kaj Interlingua. Inter 2009 kaj 2013, Bijtenhoorn aktive verkis esperantlingvan blogon pri io ajn.

## Eksteraj ligiloj 
* Ronaldo blogas! - Blogo Esperantlingva de Ronald Bijtenhoorn

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Idistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Italia (Romia Imperio)

[eta|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
eta|maldekstra|180px|Italia, jen malhelruĝe akcentita (limoj de la jaro 117)
**Italia** estis provinco de la Romia Imperio kiu kovris la teritorion de la itala duoninsulo. Ĝia norda limo estis la centra parto de la Alpoj, do situis pli norde ol la moderna geografia difino de la itala duoninsulo, kies norda limigo estas linio inter la urboj La Spezia kaj Rimini.

Dum la Romia Respubliko kaj la unuaj jarcentoj de la Romia Imperio, "Italia" (kiu komence etendiĝis de Kalabrio sude ĝis la rivero Rubikono norde, nur pli poste ĝis la Alpoj norde), ne estis provinco, sed konsideriĝis la teritorio de la urbo Romo, tial havante specialan statuson: Ekzemple armeestroj de la romiaj provincoj ne rajtis porti siajn armeojn en Italion, kaj kiam Julio Cezaro kun sia armeo pasis la riveron Rubikono tiu paŝo estis la komenco de enlanda milito. La nomo "Italia" kovris parton de la nuntempa Italio kiu ŝanĝiĝis laŭ la tempofluo. Laŭ Strabono (verko "Geographia", volumo 1) la nomo komence indikis la teritorion inter la Mesina Markolo kaj linio konektanta la golfojn de Salerno kaj Taranto, pli poste la teritorio estis ampleksigita kovri la tutan italan duoninsulon inkluzive de la urbo Pula de moderna Istrio, kaj fine Julio Cezaro donis romian civitanecon al ĉiuj loĝantoj de *Gallia Transpadana* - la gaŭla setloteritorio norde de la rivero Pado - tiel ampleksigante la teritorion "Italia" ĝis la Alpoj.

En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio ankaŭ konsideriĝis parto de la pli granda najbara provinco "Italia", en aliaj ili konsideriĝas sendependaj provincoj.

Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Romiaj provincoj
Sizigio (astronomio)

En astronomio, (kaj astrologio) **sizigio** (el la greka *σύζυγος* [suzugos]: kunliĝo, unuiĝo) estas laŭliniiĝo de tri (aŭ pli) ĉielaj korpoj. Ĝeneralsence, temas pri Tero, Suno kaj Luno aŭ planedo.

Sizigio estas do aŭ opozicio, kiam Tero estas inter la du aliaj astroj, aŭ konjunkcio, kiam Tero estas la unua (aŭ tria) sur la vico.

La sunaj kaj lunaj eklipsoj okazas je la sizigioj de la sistemo Tero-Luno-Suno. Oni parolas ankaŭ pri sizigio por la novluno kaj plenluno, kvankam ne estas perfekta sizigio. Plej fortaj tajdoj (*vivaj tajdoj* aŭ *sizigiaj tajdoj*) okazas dum sizigioj.

## Vidu ankaŭ 
* Lunmonato

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Ĉiela mekaniko
Flago de la Sejŝeloj

La **flago de la Sejŝeloj** oficialiĝis la . Ĝin karakterizas oblikvaj strioj, kiuj reprezentas la viglecon kaj junecon de la lando Sejŝeloj. La blua radio simbolas la maron ĉirkaŭanta la insuloj. La flava radio simbolas la vivodonan sunon, la ruĝo simbolas la emon de la sejŝelanoj kunlabori per amo, la blanko simbolas socian justecon kaj harmonion, kaj la verdo simbolas la arbarojn de la lando.

## Historiaj flagoj 
La unua flago de la Sejŝeloj enkondukiĝis ĉe sendependiĝo de la lando, la . En 1977, okaze de la forpelo de la ĝistiama prezidanto James Mancham fare de France-Albert René, oni ankaŭ forigis la flagon, kiu estis anstataŭigita per la ruĝa, blanka kaj verda flago de la Unuiĝinta Partio de la Popolo de la Sejŝeloj. Ĝi eksoficialiĝis en 1996 favore al la nuna flago.

Dosiero:Flag_of_the_Seychelles_(1976).svg|La flago de la Sejŝeloj ekde junio 1976 ĝis junio 1977. Blanka andrea kruco sur blua kaj ruĝa fono.
Dosiero:Flag of Seychelles (1977-1996).svg|La flago de la Sejŝeloj ekde 1977 ĝis 1996. Horizontalaj strioj ruĝa kaj verda dividitaj per blanka ondo.
Dosiero:Flago-de-la-Sejŝeloj.svg|La nuntempa flago de la Sejŝeloj.

## Vidu ankaŭ 
* blazono de la Sejŝeloj

Sejŝeloj
Kategorio:Naciaj simboloj de la Sejŝeloj
Frederiko (Svedio)

eta|dekstra|Frederiko, reĝo de Svedio

**Frederiko de Svedio** aŭ **Frederiko la 1-a de Hesio-Kaselo** (naskiĝinta la  en Kaselo, mortinta la  en Stokholmo), de la dinastio Hesio-Kaselo, estis ekde 1730 landgrafo de Hesio-Kaselo kaj de 1720 ĝis 1751 reĝo de Svedio kiel posteulo de sia edzino Ulrika Eleonora post ŝia abdiko.

## Vidu ankaŭ
* Traktato de Nystad

Kategorio:Svedaj reĝoj
Kategorio:Landgrafoj de Hesio
Kategorio:Hesia dinastio
Kategorio:Historio de Hesio
Kroataj kavaliroj

**Kroataj kavaliroj** estis mercenarioj je la servo de la Katolika Ligo dum la Tridekjara milito.

## Historio 
### Prahistorio 
Post la batalo apud Sisak en 1593 kaj la sekvanta milito, kiu daŭris ĝis 1606, proksimume 7000 mercenarioj estis tiutempe utiligitaj por protekti la landlimojn de la Habsburga Imperio. Proksimume 30 procentoj el ili estis kroatoj, kiuj deĵoris en diversaj batalunuoj. Kaze de grava milita danĝero pro la Otomana Imperio, pliaj miloj da soldatoj estis mobilizeblaj pere de vokoj de la kroata parlamento kaj de la Eklezio. 

### Tridekjara milito 
En 1622, la kroata parlamento varbis pliajn trupojn je la servo de la Katolika Ligo. Malgraŭ la fakto, ke multaj kroatoj jam batalis kontraŭ la Otomana Imperio, pluraj miloj da soldatoj dungiĝis por partopreni en la Tridekjara Milito. Ĉe la pinto de la milito ĉirkaŭ 20 000 kroataj mercenarioj estis je la servo de la ligo.

La mercenarioj de la Tridekjara milito konsistigis grandajn danĝerojn por la civiluloj en la batalregionoj, ĉar ili montriĝis aparte rabemaj kaj detruemaj. La kroataj mercenarioj lasis aparte malbonajn memoraĵojn en la protestantaj partoj de Eŭropo, ĉefe pro ilia kontribuo al la detruo de Kaiserslautern, Magdeburgo kaj Chemnitz.

### Fina fazo 
Fine de la Tridekjara milito, kelkaj kroataj altranguloj, kiel Petar Zrinski alprenis la direkton de militaj batalunuoj. Kelkaj taĉmentoj metis sin je la servo de la franca reĝo Ludoviko la 14-a, kie ili konsistigis reĝan reĝimenton de 1643 ĝis la franca revolucio.

Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Tridekjara milito
61 Virginis c

**61 Virginis c** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelo 61 Virginis, en la konstelacio Virgo. Ĝi havas minimuman mason de 18,2 Termasoj kaj orbitas proksimume je kvinono la distanco inter la Tero kaj la Suno (0,2175 AU) kun discentreco de 0,14. Ŝajne temas pri gasgiganto simila al Urano aŭ Neptuno. Ĝi estis malkovrita la 14-an de decembro 2009 el la Observatorio Keck kaj la Anglo-Aŭstralia observatorio.

## Referencoj 
Kategorio:Gasgigantoj
Kategorio:Varmaj Neptunoj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
Donji Koncovčak

**Donji Koncovčak,** hungare **Alsóvéghegy** [alŝOvEghedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Selnica.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 40314
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

## Loknomo 
La historia hungara loknomo estis preskaŭ la sama, ol la kroata. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis novan hungaran loknomon.

## Situo 
Donji Koncovčak situas sur deklivoj. Selnica troviĝas je 1, Čakovec je 14 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1478 en formo *"Conceldol"*. La kampoj longe apartenis al estroj de Csáktornya. Ĝis Traktato de Trianon Alsóvéghegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Triunuo de 2001

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Armenia (Romia Imperio)

[eta|250px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
eta|maldekstra|250px|Armenia, jen malhelruĝe akcentita (limoj de la jaro 117)
**Armenia** ekde la fino de la 1-a jarcento estis tute aŭ parte provinco de la Romia Imperio, daŭre pridisputita kaj pribatalita kun la najbara imperio de Partoj. Post la disfalo de unueca Romia Imperio, ĝi plu apartenis al la Orientromia kaj poste Bizanca Imperio.

Kiam la Romia Respubliko ekspansiis inter la jaroj 88 kaj 63 antaŭ nia erao en tri militoj kontraŭ la regno Pontus, la Reĝlando Armenio estis transformita al Romia Protektejo en 66 / 65 antaŭ nia erao. Dum la sekvaj cent jaroj, Armenia restis sub romia influo. Meze de la 1-a jarcento, la fortiĝanta influo de la Parta Imperio danĝerigis la romian regon de la regiono, kiun restarigis armeaj kampanjoj de *Gnaeus Domitius Corbulo*. En 114, armeo de la romia imperiestro Trajano enkorpigis la regionon Armenia en la Romian Imperion, kaj deklaris ĝin oficiala provinco. Tre rapide post tio tamen, la romia imperiestro Hadriano en 118 rezignis pri la provinco kaj instalis la partan reganton *Parthamaspates* kiel reĝo de regno daŭre ligita al Romio. En 161 Armenia transiris al la Parta Imperio, kaj poste la regiono restis en daŭra disputo inter la du imperioj kaj iliaj kandidatoj por la trono de Armenia, situacio kiu restis ĝis la apero de nova potenco, la Sasanidoj. 

En 363, traktato estis subskribita inter la Orientromia kaj Sasanida Persa Imperio, kaj Armenia dividiĝis inter la du potencoj. La persoj tenis la pli grandan parton de Armenia ("Persarmenia"), dum la romianoj ricevis la pli malgrandan okcidentan parton. Laŭ plia traktato de 387 la romia parto iom pligrandiĝis, sed daŭre pli-malpli kvar kvinonoj de la malnova Reĝlando Armenia restis sub persa regado. 

Dum la sekvaj jardekoj, la provincaj limoj estis plurfoje refiksitaj al pluraj pli malgrandaj organizaj unuoj. En 591, traktato cedis la plej grandan parton de "Persarmenia" al la Orientromia Imperio.

Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Romiaj provincoj
Matauto

**Matauto** oficiale **Matāʻutu** estas ĉefurbo de Valiso kaj Futuno.
eta|260px|Matauto en la mapo
eta|300px|Trovejo Talietumu

## Bazaj informoj 
* 
* Alto super marnivelo: 0-9 m
* Areo: km²
* Horzono: UTC + 12
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 98 600
* Telefonkodo: +681

## Situo 
La ĉefurbo situas de Apio je 480, Suvo je 789, Parizo je 16043 km-oj.

## Historio 
La insulo daŭre estas loĝata dum 5000 jaroj. Por la turistoj restoracioj, hotelo kaj poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* katedralo
* monumento
* palaco de reĝo
* proksime arkeologiaj trovejoj: Talietumu és Tonga Toto.

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Kategorio:Valiso kaj Futuno
Bagration-Muĥranski

La **Bagration-Muĥranski** estas kartvela princa familio, flanka branĉo de la iama reĝa dinastio de la Bagrationoj el kiu ĝi eliris dum la 16a jarcento, kaj ricevis apanaĝe la bienon de Muĥrani situa en Kartli, centra Kartvelio. La familio estis konata de tiam kiel **Muĥran-Batoni** (en kartvela მუხრანბატონი), kio signifas "senjoroj (batoni) de Muĥrani".

Bagration-Muĥranskaja
*
Kategorio:Kartvelaj nobeloj
Kategorio:Nobelaj familioj de Rusio
Dinastio Bagrationi

La **Dinastio Bagration** aŭ **Bagrationoj** (en kartvela ბაგრატიონი, *bagrationi*, ბაგრატიონთა დინასტია, *bagrationa dinastio*) estis la reganta familio de Kartvelio, eble branĉo de la armena bagratida dinastio. Ĝiaj prauloj ekzistis jam en la frua Mezepoko kaj ĝi daŭris ĝis la komenco de la 19-a jarcento.

La Dinastio Bagration-Muĥranskaja elflankiĝis dum la 16-a jarcento.

Ambaŭ kuniĝas kun la Romanovidoj lasta dinastio reganta en Rusio.


Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Kartvelaj nobeloj
Kategorio:Historiaj personoj de Rusio
Braunau am Inn

**Braunau am Inn,** pli mallonge **Braunau** estas urba komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Supra Aŭstrio kaj estas la administra centro de samnoma distrikto Braunau. Laŭ stato de la jaro  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
 
eta|maldekstra|250ra|

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 5280
* Telefonkodo: 07722
* Aŭtokodo: BR

## Situo 
Kiel la nomo indikas, Braunau am Inn situas laŭ la bordo de la rivero Inn. La rivero estas samtempe landlimo, kontraŭe Bavario troviĝas.
## Esperanto
Distriktestro barono Hans Hammerstein iom interesiĝis pri Esperanto post propaganda parolado de s-ro Heiskov el Hellerup (Danujo) en 1929.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1120 en formo *"Prounaw"*. Dum la historio la urbo kelkfoje apartenis al Bavario. En 1874 incendio, en 1954 inundo okazis. Post la 2-a mondmilito Braunau apartenis al zono de Usono.

### Homoj rilataj al Braunau 
* Adolf Hitler, diktatoro kaj rasisto
*Marlen Schachinger, verkistino

## Vidindaĵoj 
* ĉefplaco
* urbodomo
* romkatolika preĝejo Sankta Stefano
* luterana preĝejo
* monumento kontraŭ milito kaj faŝismo antaŭ la naskiĝdomo de Adolf Hitler

eta|maldekstra|300px|Monumento antaŭ la naskiĝdomo de Hitler, kun la surskribo "Por Paco, libereco kaj demokratio. Neniam plu faŝismo. Memore al milionoj da mortintoj."

## Notoj
Kategorio:Komunumoj de Supra Aŭstrio
Kategorio:Distrikto Braunau
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Kategorio:Adolf Hitler
IJK 1989

eta|200ra|
La **45-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis dum somero 1989 en la urbo Kerkrade apud Akeno kaj relative proksime al Mastriĥto en la sudoriento de Nederlando. La kongreson partoprenis 525 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

En epoko, kiam ankoraŭ malfacilis vojaĝi inter la komunistaj kaj nekomunistaj ŝtatoj de Eŭropo, estis impone por la gastoj el orienteŭropo sperti la limon inter Nederlando kaj Germanio, kiu dividas la urbojn Kerkrade okcidente kaj Herzogenrath oriente: En 1989, piedirantoj ĉie rajtis libere alterni inter Nederlando kaj Germanio, nur aŭtoj devis pasi la limon en difinitaj limpasejoj, pro simbola lima muro en alteco de malpli ol 20 centimetroj (intertempe multloke ankaŭ forpreniĝis la mureto). Multaj kongresanoj ludeme balanciĝis sur tiu ŝtatolima mureto, kaj suspiris komparante ĝin kun tiam ekster oficialaj limtrairejoj ankoraŭ neniel-paseblaj armeecaj liminstalaĵoj inter la ŝtatoj de okcidenta kaj orienta Eŭropo, ekzemple inter la du germanaj ŝtatoj FRG kaj GDR. 

Aparte drasta la diferenco estis por grupo da junaj esperantistoj el Pollando, kiu revis grupe bicikli de Varsovio ĝis Kerkrade: en Pollando kaj okcidenta Germanio tio ne estus problemo, sed la Nacia Popolarmeo de GDR akcentigis ke neniel akcepteblus tia pli granda grupo, kiu de oriento al okcidente pasus la socialisman orientan Germanion, ke tio konsiderendus politika manifestacio kontraŭ la Varsovia Pakto al kiu la junuloj montrus la dorson, kaj neniel ajn eblos pasis per bicikloj la fortikigitan okcidentan limpasejon de GDR: Fine la grupo ricevis la permeson **sen** bicikloj per rekte vojo trajne vojaĝi tra GDR kaj oni pretis esceptokaze antaŭe transporti la biciklojn per varvagono ĝis la apudlima stacidomo Eisenach, sed de tie neniel eblus pasi la limon al la "malamika kapitalisma eksterlando". La vojaĝo fine devis esti nuligita kaj plej multaj polaj esperantistoj restis hejme. Okcidentaj gazetoj resumis siajn raportojn per la frazo "Leĝaj limigoj fariĝis tiom striktaj, ke poloj devis nuligi sian vojaĝon al la Esperanto-Kongreso en Kerkrade, en kiu partoprenas gejunuloj el la tuta mondo." Tamen la frazo ke la "limigoj fariĝis tiom striktaj" iom misprezentas la situacion, ĉar tio ŝajnigas ke kelkajn jarojn antaŭe estintus pli simple: verdire kelkajn jarojn antaŭe neniuj esperantistoj el komunisma Pollando, okcidenta Germanio aŭ Nederlando eĉ pensintus tiom frenezan ideon per bicikloj transite pasi la forte police kaj armee protektitan socialisman ŝtaton GDR kaj marĉandi kun la ambasadejo de GDR kaj la Nacia Popolarmeo pri eblecoj realigi tian planon.

En la kultura programo de la kongreso elstaris publika subĉiela koncerto de la slovaka rokmuzika grupo TEAM en Esperanto, kaj premiera prezento de la teatraĵo Kato sur varmega ladotegmento de Tennessee Williams fare de la aktora grupo Kia Koincido, kiu poste ankaŭ sursceniĝis en la UK 1989 en Brajtono (Britio).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* UK 1989

45-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Nederlando
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1989
Kategorio:1989 en Nederlando
Kozumela vireo

La **Kozumela vireo** (***Vireo bairdi***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas endemia de Meksiko kaj pli precize de la insulo Kozumelo antaŭ la marbordo de Quintana Roo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, arbustaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Ĝi estas malgranda birdo 115 mm longa ĝenerale **bruna supre kaj blanka sube cinamokolora flanke** kaj en vangoj; ĝi havas du blankajn aŭ flavecajn striojn tre rimarkindajn en la malhelbrunaj flugiloj. En la bruneca kapo ege rimarkindas la blanka areo el la bekobazo ĝis ĉirkaŭ la brunecaj okuloj simile kiel ĉe la proksima parenco, la Nigrakapa vireo, sed ne tiom kontrasta kaj iom pli maletenda, mallarĝa. La beko estas rozkolora kaj la kruroj grizecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireo bairdi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Filmetoj de Kozumela vireo  ĉe Internet Bird Collection
*Foto de Kozumela vireo ; Artikolo  Ĝeneralaĵoj de Avifaŭno de Kozumelo.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Tv Libertas

**TV Libertas** estas brazila televido sidejata en Pouso Alegre, Minas-Ĝerajso. Ĝi uzas la kanalojn 3 (VHF) kaj 05 (Master Cabo) de Pouso Alegre kaj 35 (UHF) de Santa Rita do Sapucaí. Ĝi estas rajtigita elsendi al 32 urboj de la malgranda regiono de Pouso Alegre, tio estas al ĉirkaŭ 570 mil da televidantoj.

## Programaro 
Kiel loka programado, ekskluzivante la sudminasan regionon, TV Libertas produktigas:

* Jornal Libertas 1ª e 2ª Edição – Ĵurnalo de Libertas 1-a kaj 2-a eldono
* Leandro.com
* Sul de Minas em Foco – Sudminasa je Fokuso
* Missa Dominical – Dimanĉa Katolika Diservo

### Dimanĉa Katolika Diservo 
Elsendata ĉiuj dimanĉe, de 8:00 ĝis 9:00 a.t., rekte de la Ĉefa Preĝejo (kapelo de la Dorotéias), en la centra parto de la urbo Pouso Alegre.

## Elsenda Areo 
* Bela Vista de Minas
* Borda da Mata
* Cambuí
* Careaçu
* Congonhal
* Ipuiúna
* Itajubá
* Natércia
* Ouro Fino
* Paraisópolis
* Piranguinho
* Pouso Alegre
* Santa Rita do Sapucaí

## Ĉefaj Prezentantoj 
* Leandro Oliveira - "Leandro.com"
* Lucas Silveira – "Sudminasa je Fokuso kaj Ĵurnalo de Libertas 2-a eldono"
* William Bottazzini - "Guto je I"
* Jose Eymard - "Ĵurnalo de Libertas

## Ĵurnalista Teamo 
* André Ramos – kameraisto
* Eduardo Oliveira – raportisto
* Jose Eymard – raportisto kaj prezentanto
* Sibele Cristina - raportistino

## Paĝaro de la Tv 
* Oficiala Paĝaro 

Kategorio:Televidkanaloj en Brazilo
Kategorio:Minas-Ĝerajso
Alpha ventus

**Alpha ventus** [alfa ventus] estas la unua antaŭborda ventoparko de Germanio. Ĝi situas en la Norda Maro 45&nbsp;km norde de la insulo Borkum en la federacia lando Malsupra Saksio. Ĝi iĝis kompleta la 16-an de novembro 2009 post sepmonata konstrua periodo. La 12 ventoturbinoj (6 × 5&nbsp;megavatta (MW) Areva Multibrid & 6 × REpower 5M) staras en maro profunda 30&nbsp;m kaj kiuj ne estas videblaj de la kontinento. La kolono kaj la rotoro altiĝas 155 m super la akvo.

La ventoparko estis oficiale inaŭgurita la 27-an de aprilo en 2010 fare de germana ministro Norbert Röttgen. La kosto de la projekto kreskis de la planitaj 190 al 250 milionoj da eŭroj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Elektrocentraloj en Germanio
Kategorio:Renoviĝanta energio en Germanio
Nomacorc LLC

**Normacorc LLC** nun konata kiel **Vinventions**, estas produkta firmao de sinteza korko por vinboteloj. La ŝtopigaĵo de Nomacorc uzas kun-ekstruditan teknologion por helpi la vinfarejojn trakti la oksigenbezonon de la vino, protektante tiel kontraŭ malfavoraj gustoj en la vino, reduktado de 2,4,6-trikloroanisolo (TCA) konata ĝenerale kiel korkogusto.

La evoluigo de la sintezaj korkoj komenciĝis en 1993, oni enkondukis ĝin en la merkaton en 1999.

La kompanio havas ĉefsidejon en Zebulon (Norda Karolino), ĝiaj produktoj estas vendataj dismonde.

Kategorio:Vino
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Vinindustrio
Kategorio:Korkindustrio
Sanago

[eta|220ra|[Ponto super la Sanago, apud Edea.]]
eta|float|220ra|Mapo kun, centre, la Sanago.
La **Sanaga-rivero**, aŭ Esperantigite **Sanago**, estas rivero en la Suda, la Centra kaj la Okcidenta Provincoj de Kameruno. Ĝi longas 918 kilometrojn.

La Sanago konstituas limon inter du ekoregionoj kiuj apartenas al biomo de Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj. La marbordaj arbaroj de Kroso-Sanago-Bioko troviĝas norde inter Sanago kaj Kroso, tiu ĉi estante rivero de Niĝerio. La Atlantik-marbordaj ekvatoraj arbaroj etendiĝas sude de la rivero tra sudokcidenta Kameruno kaj Ekvatora Gvineo, Gabono, Respubliko Kongo, Kabindo, kaj Demokratia Respubliko Kongo.

## Eksteraj ligiloj 
* britannica.com 

Kategorio:Riveroj en Kameruno