Joseph Bertrand

**Joseph Louis François BERTRAND** (11-a de marto 1822 en Parizo — 5-a de aprilo 1900, Budapeŝto) estis franca matematikisto kaj edukisto.

## Vivo 
Bertrand estis konata pro siaj elegantaj aplikoj de diferencialaj ekvacioj en la kampo de analiza mekaniko, precipe termodinamiko, same kiel pro sia laboro pri statistika probablokalkulo, de la kurboteorio kaj surfacoteorio.

Bertrand plenkreskiĝis post la frua morto de lia patro ĉe la edzo de lia fratino, Jean-Marie Duhamel, kaj helpe de li havis fruan kontakton kun matematiko. Pli poste geedziĝis aliaj matematikistoj kun personoj de la parencaro: Charles Hermite (li edziĝis kun fratino de Bertrand), Paul Appell kaj Émile Picard. Tiel lia domo iĝis renkontiĝloko por intelektuloj. Bertrand parolis jam en la aĝo de 9 jaroj flue la latinan kaj estis kun 11 jaroj akceptita ĉe prelegoj ĉe la École polytechnique. Tie li ricevis akademian gradon je la plej frua ebla dato, t.e., kiam li havis 16 jarojn. Unu jaron poste, 1839, li doktoriĝis pri termodinamiko kaj publikigis sian laboron. En la sama jaro li oficiale studis en la École polytechnique kaj  poste en la *École des Mines*. De 1841 ĝis 1849 li estis mezlerneja instruisto pri matematiko en la Liceo Saint-Louis. Dum tiu tempo, en la jaro 1842, li estis grave vundita pro fervoja akcidento kaj suferis dumvivajn vundojn en vizaĝo. Dum la revolucio de 1848 li estis kapitano en la nacia gvardio. En 1844, li iĝis *Répétiteur* ĉe la *École polytechnique* kaj ekde 1856 profesoro tie, kiel la posteulo de Charles-François Sturm. Ekde 1852 li estis instruisto ĉe la Liceo Henri IV kaj instruis ĉe la *École Normale Supérieure*. En 1849 li iĝis la posteulo de Jean-Baptiste Biot en la Kolegio de Francio. Tie li instruis, kun interrompo inter 1878 kaj 1886, kiel samtempe en la *École polytechnique*.

En la jaro 1845 li konjektis, ke por ĉiu *n* ≥ 1 ekzistas almenaŭ unu primo *p* kun *n  : Gauthier-Villars, 1864-1870)
* *Rapport sur les progreso les plus récents de lanalyse mathématique* (Parizo: Presado Impériale, 1867)
* *Traité darithmétique* (L. Hachette, 1849)
* *Thermo-Dynamique* (Paris : Gauthier-Villars, 1887)
* *Traduko de Gauss: Méthode des moindres carrés* (Mallet-Bachelier, 1855)
* ''Leçons sur la théorie mathématique de l'électricité / professées au Collège de France* (Paris : Gauthier-Villars et fils, 1890)
* *Calcul des probabilités* (Paris : Gauthier-Villars et fils, 1889)
* *Arago et sa vie scientique* (Parizo : J. Hetzel, 1865) (biografio de Arago)
* *Blaise Pascal* (Paris : C. Lévy, 1891)
* *Les fondateurs de lastronomie moderne: Copernic, Tycho Brahé, Képler, Mizeroj, Newton* (Parizo: J. Hetzel, 1865)
* *L'académie des sciences et les académiciens de 1666 a 1793'' (Parizo: J. Hetzel, 1869)

## Biografio 
* Mallonga biografio kaj listo de verkoj de Académie française, franclingve
* 
* Aŭtora profilo en la datumbazo de Zentralblatt MATH
* Bertrand-biografio fare de Heinz Klaus Strick, germanlingve 

## Referencoj 
Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Kategorio:Diferencialaj geometroj
Kategorio:Nombroteoriistoj
Kategorio:Probabloteoriistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj