Memkritiko (Sadler)

**Memkritiko** estas poemaro de la brita-nederlanda esperantisto **Victor Sadler**, eldonita en 1967 ĉe la eldonejo **Koko** en Kopenhago (laŭ aliaj fontoj indikite en Roskilde). La libro enhavas 60 paĝojn kaj estas konsiderata unu el la plej rimarkindaj originalaj poeziaj verkoj en la Esperanto-literaturo de la 20-a jarcento.

## Stilo 
La titolo Memkritiko ("Memkritiko") aludas al la memrefleksiva kaj memironiema karaktero de la verko. Sadler uzas spritan kaj ofte ironian aliron: li prezentas sin kvazaŭ kiel "redaktoro" de la propra poemaro, kaj multaj poemoj estas akompanataj de notoj aŭ komentoj, kiuj kritikas aŭ malkonstruas la poeziaĵojn mem. Tiu interteksta ludo (la "komentisto-Sadler" subfosas la "poeto-Sadler") estis pionira en la Esperanto-poezio kaj antaŭis similajn teknikojn en aliaj literaturoj je jaroj aŭ jardekoj.
La poemoj kritikas la homan sorton, ekzistadon, sociajn konvenciojn kaj la limojn de la lingvo mem, ofte kun nigra humuro kaj filozofia profundo. La lingvaĵo estas preciza, sprite kaj teknike tre ellaborita.

## Strukturo 
La poemaro estas 60-paĝa kaj havas tre originalan, intertekstan strukturon – ne simpla kolekto da poemoj, sed falsa “redaktita eldono” de iu alia verkisto. Sadler mem ludas du rolojn samtempe: la poeto kaj la kritikema redaktoro, kiu senkompate mokas sian propran verkon. Tio estas la ĉefa novigo de la libro. 

Sur la titolpaĝo estas citaĵo el Mao Zedong:
«Ni devas deteni nin de memkontentemo.»
Tiu citaĵo jam antaŭdifinas la tutan spiriton de la libro: ironia memkritiko.

### Antaŭparolo (1–2 paĝoj) 
Sadler prezentas sin kiel redaktoron, ne kiel aŭtoron.
Li ŝajnigas, ke li “trovis” manuskriptan kolekton de poemoj skribitajn de iu sia konato (kiun li tute ne nomas).
Jam en la antaŭparolo li moketas la verkaron de tiu “konato” – diras, ke ĝi estas neegalvalora, tro pretença, ktp.
Tio starigas la tutan ironian kadron: la leganto komprenas, ke la “konato” estas fakte Sadler mem.

### La ĉefa parto: La poemoj kun kritikaj notoj (ĉ. 50–55 paĝoj) 
La libro enhavas selektitajn poemojn el supozebla pli granda manuskripta kolekto (la numerado iras ĝis 98, sed nur parto aperas). La poemoj ne estas en numerorda ordo – ili estas miksitaj laŭ la volo de la “redaktoro”. Ĉiu poemo estas sekvata de kritikaj notoj (piednotoj aŭ postnotoj) skribitaj de la “redaktoro”. Tiuj notoj estas sprite, klere kaj ofte detruaj: ili indikas “malfortajn” versojn, mokas kliŝojn, analizas la metrikon, sugestas freŭdismon, ktp.

Temoj de la poemoj: ekzisteca serĉado, morto kaj naskiĝo, naturo (vintra pejzaĝo, mevoj, ĝardenoj), lingvaj ludoj, sociaj maskoj, homa mizero – ĉio kun nigra humuro kaj filozofia distanco.

### Indekso (ĉe la fino) 
Indekso de ĉiuj poemoj en la libro laŭ ilia numero, kun titolo (aŭ unua linio) kaj paĝnumero.
Ĝi funkcias kiel “katalogo” de la “troviĝinta manuskripto”.

Ne ekzistas tradiciaj ĉapitroj aŭ sekcioj. La tuta strukturo estas memkritika kadro: la poeto verkas, la redaktoro (la sama persono) tuj kritikas. Tio faras la libron pionira en Esperanto-literaturo.

## Ricevo kaj postlaso 
Memkritiko ricevis la premion **Arĝenta Sprono** en 1968 kaj estis vaste laŭdata kiel kulmino de la originala Esperanto-poezio. Kritikistoj nomis ĝin "pinto de poezio" kaj "tre originala kaj interteksta verko". Tamen post tiu ĉi libro Sadler ĉefe dediĉis sin al administracia laboro en la Esperanto-movado (interalie redaktoro de revuo *Esperanto* kaj direktoro de la Centra Oficejo de Universala Esperanto-Asocio), kaj li publikigis novan poemaron nur post preskaŭ duona jarcento, nome *Perversaj rilatoj* (2015).

La verko estas menciita en pluraj historioj de la Esperanto-literaturo kiel grava mejloŝtono, kvankam ĝi restis relative malmulte havebla ĉar la eldono estis malgranda.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* BA21 Giulio Cappa: *Sen komentario*, pri *Memkritiko* de Victor Sadler, nome verko kie la verkisto komentas proprajn verkojn, kvazaŭ ili estas de iu alia.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "Memkritiko".

* Priskribo ĉe Ek-vi-libro

Kategorio:Libroj de Victor Sadler
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1967
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de Eldonejo Koko
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience