open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
László Albert

**ALBERT László** estas rumanuja hungara pentristo naskiĝinta en Petrila la 3-an de decembro 1926.

## Biografio 
Inter 1948–55 Albert studis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo ĉe majstroj Tibor Kádár, Aurel Ciupe kaj Gábor Miklóssy. Ekde 1955 Albert vivis en Târgu Mureş. En 1970 li partoprenis la arttendaron en Hajdúböszörmény.

## Individuaj ekspozicioj
*1976 • Művészeti Galéria, Târgu Mureș (kat.)
*1979 • Odorheiu Secuiesc
*1980 • Miercurea Ciuc
*1980 • Târgu Secuiesc
*1986 • Művészeti Galéria, Târgu Mureș (kat.).

## Elektitaj grupaj ekspozicioj
*1953-54 • Megyei kiállítás, Kluĵo
*1955-89 • Târgu Mureș
*1970 • Hajdúböszörmény • Marosvásárhelyi Művészek, Bukareŝto.
## Kreaĵoj en publikkolektoj
*Hajdúböszörmény.

## Kreaĵoj en publiplacoj 
*Fakiteremelés (fresko, 1959, Kovásznai Művelődési Ház).
## Literaturo 
*JÁNOSHÁZY GY.: ~, Művészeti Galéria, Marosvásárhely (kat.) 1976
*NAGY Z.: ~ festészete, A Hét, Bukarest, 1982/48.
## Fonto
* Artportal.hu 

Albert, L
Hirundovosta abelmanĝulo

La **Hirundovosta abelmanĝulo** (*Merops hirundineus*) estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en savanaj arbaroj de subsahara Afriko. Ĝi estas parte migranta, translokiĝante depende de pluvokvanto.

Tiu ĉi specio, kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, estas bele kolora, svelta birdo. Ties koloroj kaj facile videbla **forkoforma vosto** faras tiun specion nekonfuzebla. Ĝi estas **ĉefe verda kun flava gorĝo**, blua mentonostrio kaj **nigraj traokula strio kaj beko**, kiel ĉe plej parto de abelmanĝuloj. Ĝi povas atingi longon de 20 ĝis 22&nbsp;cm, inkludante la longajn forkoformajn verdajn aŭ bluajn vostoplumojn. Ambaŭ seksoj estas similaj.

maldekstra|eta|200px|Hirundovosta abelmanĝulo
Tiu ĉi estas specio kiu preferas pli arbaran kamparon ol plej parto de abelmanĝuloj. Tiu bela kaj alloga birdo estas facile alproksimigebla. Kiel la nomo sugestas, abelmanĝuloj manĝas ĉefe insektojn, ĉefe abelojn, vespojn kaj krabrojn, kiuj estas kaptitaj per atakoj el malferma gvatejo. La **Hirundovosta abelmanĝulo** preferas mielabelojn.

Tiuj abelmanĝuloj nestumas en tre etaj kolonioj en sablaj bordoj, aŭ similaj ebenaj grundoj. Ili elfosas relative longan tunelon, kie la ino demetas 2 al 4 sferecajn, blankajn ovojn. Tiuj birdoj manĝas kaj ripozas komunume.

La agnoskitaj subspecioj estas jenaj:
* *Merops hirundineus hirundineus*
* *Merops hirundineus chrysolaimus*
* *Merops hirundineus furcatus*
* *Merops hirundineus heuglini*
* *Merops hirundineus strenuus*

## Referencoj 
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* En la franca

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Filipina abelmanĝulo

La **Filipina abelmanĝulo** aŭ **Bluvosta abelmanĝulo**, *Merops philippinus* estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en Sudorienta Azio, ĉefe en Filipinoj kaj de tie la nomo kaj en Indonezio. Ĝi estas ege migranta.

Tiu ĉi specio estas foje konsiderata samspecifa kun la Bluvanga abelmanĝulo, *M. persicus*.

eta|maldekstra|Bluvosta abelmanĝulo de malantaŭe, montrante la bluajn pugon kaj voston
Tiu ĉi specio, kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, estas tre bele kolora, svelta birdo. Ĝi estas **ĉefe verda**; la vizaĝo montras mallarĝan bluan "brovon" super nigra traokula strio (komuna ĉe abelmanĝuloj), kaj sube mallarĝan blankan strion kaj **flavbrunan gorĝon**; la **vosto estas blua** kaj la beko estas nigra. Ĝi povas atingi longon de 23-26 cm, inkludante la du longajn centrajn vostoplumojn. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Ĝi estas orientalisa birdo kiu reproduktiĝas en subtropika malferma kamparo, kiel ĉe farmoj, parkoj aŭ rizkampoj. Ĝi estas plej ofte vidata ĉe grandaj akvejoj. Kiel aliaj abelmanĝuloj kaj la nomo sugestas, ĝi manĝas ĉefe insektojn, ĉefe abelojn, vespojn kaj krabrojn, kiuj estas kaptataj per atakoj el malferma gvatejo. Tiu ĉi specio probable kaptas abelojn kaj libelojn en proksimume sama nombro. La kaptitaj insektoj estas frapataj kontraŭ la gvatejo por mortigi ilin kaj rompi la eksterskeleton. Tiu kutimo estas vidataj en multaj aliaj membroj de la ordo de koracioformaj.

Abelmanĝuloj estas **gregemaj**, nestumas kolonie en sablaj bordoj aŭ malfermaj ebenaj areoj. Ili faras relative longan tunelon kie la ino demetas 5 al 7 sferecajn blankajn ovojn. Kaj la masklo kaj la ino zorgas la ovojn. La birdoj manĝas kaj ripozas komunume. La alvoko estas simila al tiu de la Eŭropa abelmanĝulo.

La agnoskitaj subspecioj estas jenaj:
* *Merops philippinus philippinus*
* *Merops philippinus celebensis*
* *Merops philippinus javanicus*
* *Merops philippinus salvadorii*

## Vidu ankaŭ 
* Filipinaj humidaj arbaroj

## Referencoj
*  Ne minacata.
* *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers* de Fry, Fry kaj Harris, ISBN

* *Dharmakumarsinhji, K. S. (1958)Bluetailed Bee-eater *Merops philippinus* Linnaeus in western Saurashtra.JBNHS 55: 351-352.
* *Phillips, W. W. A. (1956)Prolonged stay of the Blue-tailed Bee-eater (*Merops philippinus philippinus*) in eastern Ceylon.Spolia Zeylanica 28(1): 109.

* *Norris, C. E. (1963)The Bluetailed Bee-eater *Merops philippinus* Linnaeus, nesting in Ceylon. JBNHS 60: 259.

* *Neelakantan, K. K. (1948) On the breeding of the Blue-tailed Bee-eater (*Merops superciliosus javanicus*) in Rajahmundri, East Godavari district. JBNHS 47: 741-742.

* ''Kasambe,R. (2004)Nesting of Blue Tailed Bee-eaters in Amravati District of MaharashtraNLBW 44(2): 21-22

## Bildaro 

Image:Merops_philipinus.jpg|Akvarelo
Image:bluetailed.jpg|Bluvosta abelmanĝulo kun predo
Image:Bluetailed2.jpg
Image:Blue Tailed Green Bea Eater.jpg

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Hindia abelmanĝulo

La **Hindia abelmanĝulo** aŭ **Malgranda verda abelmanĝulo**, *Merops orientalis*, estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj.

Ĝi estas loĝanto en zono tra subsahara Afriko el Senegalo kaj Gambio al Etiopio, la valo de la rivero Nilo, orienta Arabio kaj Azio tra Barato al Vjetnamo.

Tiu ĉi specio spite sian duan nomon ne devas esti konfuzita kun la Malgranda abelmanĝulo, *Merops pusillus*. Migrado estas limigita al sezonaj movoj depende de kvanto de pluvo.

Ili foje formas etajn koloniojn, aŭ nestumas ĉe aliaj abelmanĝuloj. La ino demetas 4 ĝis 8 sferecajn blankajn ovojn. Kaj la masklo kaj la ino zorgas la ovojn.

Tiuj birdoj ripozas komunume, laŭ linio sur arbobranĉo.

La alvoko estas milda trilado.

## Partikulare 
Scienca studo montris, ke la Hindia abelmanĝulo kapablas identigi la kutimaron de aliaj animaloj. Ĝi povas antaŭvidi ĉu eventuala predanto el partikulara lokigo povos vidi la nestenirejon kaj klopodos akurate kaŝi ties lokon.

La lerteco rigardi situacion el vidpunkto de aliulo oni supozis ĝis tiam propra nur de simioj.

## Subspecioj 
* *Merops orientalis orientalis*, la nomiga subspecio, en Barato kaj Srilanko.
* *Merops orientalis beludschicus*, el Irano al Pakistano.
* *Merops orientalis birmanus*, kunsubspecia kun *ferrugeiceps*, en Birmo.
* *Merops orientalis ceylonicus*, kunsubspecia kun *orientalis*, en Srilanko.
* *Merops orientalis cleopatra*, en la valo de la rivero Nilo.
* *Merops orientalis cyanophrys*, en suda Arabio.
* *Merops orientalis ferrugeiceps*, tra Birmo al Vjetnamo
* *Merops orientalis ferrugiceps*
* *Merops orientalis flavoviridis*
* *Merops orientalis muscatensis*
* *Merops orientalis najdanus*, en Sauda Arabio.
* *Merops orientalis viridissimus*, el Senegalo al Etiopio.

## Bildaro 

Image:Green Bee-eaters (Merops orientalis)- Sand Bath at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 250.jpg|Sablobano ĉe Sindhrot en Vadodara distrikto de Guĝarato, Barato.
Image:Green Bee-eaters (Merops orientalis)- Sand Bath at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 249.jpg|Sablobano ĉe Sindhrot en Vadodara distrikto de Guĝarato, Barato.
Image:Green Bee-eaters (Merops orientalis) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 254.jpg| ĉe Sindhrot en Vadodara distrikto de Guĝarato, Barato.
Image:Green Bee-eaters (Merops orientalis) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 237.jpg‎| ĉe Sindhrot en Vadodara distrikto de Guĝarato, Barato.
Image:Green Bee-eaters (Merops orientalis) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 098.jpg| ĉe Sindhrot en Vadodara distrikto de Guĝarato, Barato.
Image:Green Beeeater I IMG 5925.jpg| Ĉe Kolkato.
Image:Green Bee-eater I1 IMG 7444.jpg| Ĉe Kolkato.
Image:Green Bee-eater I1 IMG 7436.jpg| Ĉe Kolkato.
Image:Green Bee Eater I IMG 0684.jpg| Ĉe Kolkato.
Image:Little green bee eater (cropped).jpg|Plenkreskulo en suda Barato
Image:Little-Green-Bee-Eater1.jpg|Nematurulo
Image:Little-Green-Bee-Eater.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* bildaro

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Nigra abelmanĝulo

The **Nigra abelmanĝulo** (***Merops gularis***) estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en centra kaj suda Afriko. Ĝi estas ege diferenca al aliaj abelmanĝuloj laŭ koloro, ĉar estas ĉefe nigra, kiel la nomo indikas.

## Aspekto
Kiel aliaj abelmanĝuloj, estas svelta birdo, sed malkiel tiuj estas **ĉefe nigra kun skarlatruĝaj gorĝo kaj mentono**, striita de nuancoj brusto kaj helbluaj brovo, ventro, subvostaj kovriloj kaj pugo, kun ruĝecaj unuarangaj kovriloj. La okulo estas ruĝa. Kompreneble ne aperas kontrasta nigra traokula strio, kiel ĉe plej parto de abelmanĝuloj.
## Distribuado
Tiu specio troviĝas en la regionoj de la landoj de la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, tio estas de atlantika meza Afriko, nome Angolo, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Kongo Kinŝasa, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭo, Liberio, Niĝerio, Sieraleono, Togolando, kaj Ugando.
## Subspecioj
Estas du subspecioj
**M.g.gularis* - El Sieraleono al sudorienta Niĝerio - Kun blua frunto, kaj distingiga brila kobaltoblua brova strio. Kelkaj birdoj el sudorienta Niĝerio kaj okcidenta Kameruno estas intermezaj inter tiu kaj M.g.australis
**M.g.australis* - El sudorienta Niĝerio al nordorienta Kongo Kinŝasa, sude al norda Angolo. - Ne estas superbrova strio; frunto nigra, foje kun kelkaj bluaj plumoj; la hellazuraj strioj en brusto kaj eĉ en ventro estas foje skarlatpintaj. La flugiloj estas 5mm pli longaj ol la nomiga subspecio.
## Referencoj
* **Fry, Fry** kaj **Harris**, *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*  (1992) ISBN 0-7136-1410-8
* BirdLife International 2004.  Merops gularis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  24a Julio 2007.
Taŭono

**Taŭono** aŭ *taŭ-leptono* (τ-leptono) estas nestabila elementa partiklo kun negativa ŝargo kaj spino de 1/2. Laŭ norma modelo de partikla fiziko ĝi apartenas al leptona familio de fermionoj (kune kun elektrono, muono kaj neŭtrinoj). Kiel ĉiuj elementaj partikloj, taŭono havas kontraŭpartiklon kun pozitiva ŝargo sed kun sama maso kaj spino - **kontraŭtaŭono**. Krome, ekzistas **taŭ-neŭtrino** kaj ties **taŭ-kontraŭneŭtrino**. Ili kune estas tria generacio de leptonoj.

Taŭono estas malkovrita en 1975 en elektrono-pozitrona koliziilo SLAC en Stanford, Usono far Martin Perl kaj kunlaborantoj. Taŭonoj aperis rezulte de reakcio e^+e^- \rightarrow \tau^+\tau^-.\, Pro tiu malkovro Martin Perl ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1995.

Maso de τ-leptono estas 1777 MeV. Vivdaŭro 2,9×10−13 sek.

## Disfaloj 
[eta|dekstra|260ra|[Feynman-diagramo de plej bazaj disfaloj de τ-leptono]]
Taŭono estas sola leptono, kiu povas disfali je hadronoj. Ĉiuj aliaj leptonoj estas tro malpezaj pro tio.

Plej kutimaj vojoj de disfalo de \tau^--leptono:
* \tau^- \rightarrow \mu^- + \bar{\nu}_\mu + \nu_\tau \qquad (17,4 %)
* \tau^- \rightarrow e^-   + \bar{\nu}_e   + \nu_\tau \qquad (17,8 %)
* \tau^- \rightarrow hadronoj +\,\nu_\tau (64,8 %)

## Ligoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de partikloj

Kategorio:Subatomaj partikloj
Madagaskara abelmanĝulo

La **Madagaskara abelmanĝulo** (*Merops superciliosus*) estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en Afriko kaj Azio, sed foje aperas en Eŭropo, kie ne konfuzeblas kun la Eŭropa abelmanĝulo, kiu estas bruneca supre, dum tiu ĉi specio estas verda supre kaj sube.

Ĝi estas simila al la Filipina abelmanĝulo (kelkaj konsideras ununuran specion), sed ne havas bluajn pugon aŭ voston. Sed, kiel tiu, montras, krom la nigra traokula strio kiu konektas kun la nigra beko, kiel ĉe multaj abelmanĝuloj, blankecajn (en Afriko) aŭ bluecajn (en Azio) supran kaj suban mallarĝajn striojn kaj **ruĝecan gorĝon**. En la **nigra traokula strio kontrastas la ruĝa okulo**. La **brusto kaj ventro estas verdaj, kiel la dorso**.

Tiu ĉi specio preferas en Madagaskaro kaj Komoroj malferman kamparon, kiel ekzemple terkulturejojn, sed en kontinenta Afriko (el Etiopio al Sudafriko) ĝi estas pli diversa specio, ĉar troviĝas en savanoj, ebenaĵoj, ĉe akvo kaj en manglejoj. En Azio preferas humidejojn. Laŭ tiu ampleksa disvastiĝo la nomo de **Madagaskara abelmanĝulo** estus neĝusta, sed tradicie oni uzas tiun; krome kelkaj fakuloj konsideris, ke la aziaj birdoj apartenus al distinga specio kaj tiu ĉi nomo restus pli ĝusta.

La kutimaro estas simila al tiu de aliaj abelmanĝuloj. Ĝi ĉasas el gvatejoj, ĉu kablo ĉu arbo, de kie atakas la pretereflugantajn insektojn kaj revenas al gvatejo por frapi la predon ĝis forigi la pikilon, se ĝi estas venena. Nokte ili ripozas en koloniaj ripozejoj.

En Afriko la specio estas sufiĉe nemigranta; nur ĉe Zambio kaj Malavio estas kelkaj movoj. En Azio estas pli migranta, ĉefe el Barato al Indonezio.

Kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, ankaŭ tiuj ĉi elfosas tunelon por reproduktiĝi ĉu kiel izolita paro ĉu en kolonio ĝis de cento da paroj. En la tunelo la ino demetas 5 al 7 ovojn, sed en Madagaskaro nur 2 aŭ 3.

Kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, ankaŭ tiuj ĉi manĝas ĉefe insektojn, sed diverse laŭ la regionoj. En Madagaskaro ĉefe grilojn, vespojn, muŝojn, papiliojn, ktp. En Barato ĉefe libelojn, abelojn kaj vespojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* En la franca

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Áron Antal

**ANTAL Áron** estis rumanuja hungara verkisto naskita en Csíkdánfalva la 20-an de oktobro 1881 kaj mortinta en Miercurea Ciuc la 28-a de aprilo 1966.

## Biografio 
La mezlernejon Áron Antal finis en Csíksomlyó, la universitaton en Kolozsvár kaj Budapest. Li havigis al si diplomon en 1908 kaj instruis en Kézdivásárhely, Csíkszereda, Brassó. Dum la unua mondmilito li estis soldato. Liaj noveloj, artikoloj aperis en la gazetoj Székely Hírlap, Székely Újság,  Csíki Hírlap, Ellenzék kaj Hírnök. Li priskribis la biografion de Fülöp Jákó Imets (A csíkszeredai r. k. főgimnázium értesítője, 1913). Li estis kunlaboranto de la 1-a volumo de *Székelyföld és székely nagyjaink* (Kézdivásárhely, 1914), en kiu li skribis pri la historio de departemento Csík.

## Verkoj 
**A török diák* (romano, Kolozsvár, 1926);
**Köderdő mellől* (renkontoj, Kolozsvár, 1927).
## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaroj
Kategorio:Transilvanianoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Ipeľské Predmostie

**Ipeľské Predmostie,** hungare **Ipolyhídvég,** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|300px|Ipeľské Predmostie troviĝas en la plej griza distrikto
* Areo: km²
* Loĝantaro: 630
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 10
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ traira flankovojo. Šahy troviĝas 10, Veľký Krtíš 32 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1252 en formo *Hydveg*. Iom poste fortikaĵo kun akva remparo konstruiĝis. La vilaĝo graviĝis, ofte oni tie aranĝis departementajn kunsidojn. La komunumo iĝis doganprena loko ekde 1412, poste ankaŭ foirejo. La turkoj detruis la vilaĝon en 1552. En 1910 loĝis tie 911 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolyság, poste al Ĉeĥoslovakio. Poste funkciis tie doganejo kaj kazerno. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Dum la 2-a mondmilito la ponto detruiĝis kaj neniam rekonstruiĝis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis parte deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 650 da homoj, (499 hungaroj, 138 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario de 1924
* novgotika kapelo el la 19-a jarcento
* apud la rivero protektata naturaĵo

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Veľká Ves nad Ipľom

**Veľká Ves nad Ipľom,** hungare **Ipolynagyfalu,** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Veľký Krtíš. La slovaka historia nomo estis **Falubka**.
eta|dekstra|300ra|Veľká Ves nad Ipľom troviĝas en la plej griza distrikto
* Areo: km²
* Loĝantaro: 420
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 10
* Telefonprefikso:

## Situo 
eta
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas 29 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata ekde la neolitiko. En la 6-a jarcento slavoj, en 895 hungaroj alvenis. La unua mencio devenis el 1252 en formo *Nogfolu*. En 1552 la turkoj okupis la tutan regionon. En la 19-a jarcento sukerofabriko funkciis tie. En 1910 loĝis tie 398 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 430 da homoj, (348 hungaroj, 80 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo el la 18-a jarcento

## Famuloj 
* hungara episkopo Imre Tersztyánszky naskiĝis en iama Nagyfalu

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Károly Tar

**TAR Károly** estas rumanuja hungara verkisto, poeto, ĵurnalisto naskita en Kluĵo la 30-an de aŭgusto 1935. Li vivas en Svedio.

## Biografio 
Károly Tar finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo en 1952. Inter 1958 kaj 1968 li estis kunlaboranto de Igazság. En 1963 li finis la ĵurnalist-altlernejon en Bukareŝto kaj la fakojn pri hungara-rumana lingvoj en *Pedagogia Altlernejo* de Târgu Mureş. Ekde 1970 li estis raportisto de Ifjúmunkás, ekde 1988 ĉefredaktoro de Napsugár. En 1988 li estis kunlaboranto de Előre. En 1989 li pensiuliĝis. Ekde 1993 li redaktis la libroserion *Erdélyi Kiskönyvtár*. En 1995 li elmigris Svedujon. De 1998 li estas fondinto-redaktoro de gazetoj *Lundi Lap*, de *Magyar Liget*, de *Ághegy*, de reta gazeto Koppány, de 2002 redaktoro de la hungara elsendo de radio Lundo.

## Verkoj 
* *Erdélyi Szépmíves Céh* Emlékkönyv, 1924-1944, 1990-1995 http://mek.oszk.hu/01900/01926
* *Svédországi magyarító szószedet* http://mek.oszk.hu/01500/01527
* Tar Károly: *Erdélyért kiáltom* http://mek.oszk.hu/02000/02024
* Tar Károly: *Erdélyi mézeskalács* Lírai receptkönyv 50 képpel http://mek.oszk.hu/01700/01705
* Tar Károly: *És* Versek, töprengések http://mek.oszk.hu/01900/01914
* Tar Károly: *Faragott fájdalom* Elrománosításunk naplója http://mek.oszk.hu/01700/01703
* Tar Károly: *Hazai utakon* Riportok http://mek.oszk.hu/02700/02715
* Tar Károly: *Illemszótár* http://mek.oszk.hu/01500/01552
* Tar Károly: *Az ismert katona* Regény http://mek.oszk.hu/02800/02895
* Tar Károly: *Itt és ott* Száznyolc vers, a szerző harminckilenc fényképfelvételével díszítve http://mek.oszk.hu/05900/05941
* Tar Károly: *Köszönöm, jól vagyok* http://mek.oszk.hu/01500/01579
* Tar Károly: *Kutyatár* Bíró György alias Kutya nekifutásai és kutyagolásai a nem mindig rózsás sportpályákon és a babértalanul is egyetlen életben http://mek.oszk.hu/01900/01940
* Tar Károly: *Létszó* Versek http://mek.oszk.hu/01200/01278
* Tar Károly: *Magyar dolgok* http://mek.oszk.hu/01900/01927
* Tar Károly: *Mesés közlekedés* http://mek.oszk.hu/02000/02038
* Tar Károly: *Nyári mese* http://mek.oszk.hu/02000/02066
* Tar Károly: *Száraz oázis* Színjáték-sorozat http://mek.oszk.hu/04300/04307
* Tar Károly: *Szerelmes földrajz* http://mek.oszk.hu/02700/02716
* Tar Károly: *Szerenád* ; Kollégiumi történetek ; Képeslapok http://mek.oszk.hu/01300/01353
* Tar Károly: Szerenád dobra, cintányérra és más ütős hangszerekre Külső könyv http://mek.oszk.hu/05700/05777
* Tar Károly: *Táncház* Gyermekversek http://mek.oszk.hu/01200/01277
* Tar Károly: *Tanítók nyomában* http://mek.oszk.hu/02900/02945
* Tar Károly: *Tótágas* Jó Jenő élete http://mek.oszk.hu/01900/01913
* Tar Károly: *Tótágas pillanatok* http://mek.oszk.hu/02100/02116
* Tar Károly: *Üdv*. Felnégyelt versfolyam http://mek.oszk.hu/02900/02946

## Fonto 
* RMIL 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Tar, K
Tar, K
Tar, K
Balog nad Ipľom

**Balog nad Ipľom,** hungare **Ipolybalog** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Veľký Krtíš.
eta|maldekstre|Vido en Balog nad Ipľom

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 820
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 17
* Telefonprefikso: 47
eta|260ra|Balog nad Ipľom troviĝas en la plej griza distrikto

## Situo 
Balog nad Ipľom situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 31&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata ekde la neolitiko. La unua mencio devenis el 1232 en formo *Bolug*. En 1552 la turkoj okupis la tutan regionon. En 1910 loĝis tie 642 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 811 da homoj, (713 hungaroj, 90 slovakoj).
eta|Preĝejo en Balog nad Ipľom

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao el la 13-a jarcento, en la 16-a jarcento ricevis defendan muron, en la 18-a jarcento barokiĝis, laŭ la legendo dum unu nokto oni tie gardis la hungaran kronon
* kapelo de 1842
* ligna sonorilostablo 12 m-ojn alta el la 18-a jarcento
* skulptaĵo pri Sankta Roĥ de 1810

## Famuloj 
En la iama Ipolybalog naskiĝis arkivisto Dezső Baloghy.

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Veľká Čalomija

**Veľká Čalomija,** hungare **Nagycsalomja** [nadjĉalomja] estas vilaĝo en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|300ra|Veľká Čalomija troviĝas en la plej griza distrikto
* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 610
* Alto super marnivelo: 142 m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 09
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Veľká Čalomija situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 26 km-ojn for.
eta|maldekstre|

## Historio 
Loko de la vilaĝo estis loĝata jam ekde la neolitiko. Antaŭ la hungaroj vivis tie kvadoj kaj avaroj. La unua mencio pri la preĝejo devenis el 1070, supozeble estis tie ankaŭ vilaĝo. La tataroj en 1241 detruis la setlejon. En 1244 la vilaĝo mem estas menciita en formo *Egyház Chalamija*. En 1552 la turkoj okupis la tutan regionon. En 1873 ĥolero okazis. En 1910 loĝis tie 685 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 626 da homoj, (413 hungaroj, 209 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen. Nur la malgranda rivero baras la senĝenan trairadon.
eta|

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1911
* luterana preĝejo de 1934
* ruinoj de la malnova preĝejo el la 11-a jarcento
* kapelo omaĝe al Dipatrino de 1845
* vilaĝa muzeo

## Famuloj 
En la iama Nagycsalomja naskiĝis hungara ĵurnalisto Imre Gáspár

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Brahmoismo

**Brahmoismo** estas religia movado de la 19-a jarcento en Bengalio, kiu originis la bengalian renesancon, la ĵus aperintan hindian sendependigan movadon.

Ties membroj nomiĝas brahmooj kaj estas ĉefe el barata aŭ bangladeŝa originoj. La societo Brahmo Samaj, laŭvorte *la societo de Brahmo*, estis fondita de Ram Mohan Roy. En 1850, Debendranath Tagore, la postanto de Roy, disiĝis de hinduismo kaj kreis Brahmoismon kiel novan religion, kiu fariĝis rekonita kiel religio malsama al hindusimo de *Privy Council* en 1901, kaj laŭleĝe en Bangladeŝo en 2001.

## Fundamento
Brahmooj havas la jenan fundamenton:
*Pri Dio: ekzistas ĉiama senlima Ununureco,  kreinto kaj konservanto de ekzistado, kiu estas ĉie ajn.
*Pri Estaĵo: Estaĵo estas kreita de Ununureco. Estaĵo ekzistas por denove esti unu kun Ununureco.
*Pri Inteligenta ekzistado: nur bonaj agoj regas ekzistadon kontraŭ ĥaoso. Sciado de pura konscio estas la supera reganto de ekzistado.
*Pri Amo: Respekti ĉiun kreaĵon kaj estaĵon, sed neniam adori ilin, ĉar nur Ununureco povas esti amita.

## Referencoj
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Novaj religioj
Kategorio:Bengalia Renesanco
Koláre

**Koláre,** hungare **Kóvár** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|300px|Koláre troviĝas en la plej griza distrikto
* Areo: km²
* Loĝantaro: 300
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: VK...
* Poŝtkodo: 991 09
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas 23 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1247 en formo *Koar*, sed pli frue en 1244 menciiĝis tie malgranda fortikaĵo en formo *Haradissa Castrum*. La kampoj apartenis al diversaj bienuloj. En 1910 loĝis tie 539 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 313 da homoj, (253 hungaroj, 57 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen. Nur la malgranda rivero baras la senĝenan trairadon.

## Vidindaĵoj 
* novbaroka katolika preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario) de 1899
* klasikisma nobeldomo de Kubinyi (kubinji)

## Famuloj 
* tie naskiĝis lingvisto, arkeologo Francisko Kubinyi en 1836
* tie naskiĝis politikisto, verkisto, inĝeniero Paŭlo Csáky (ĉAki) en 1956

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Anton Straŝimirov

**Anton STRAŜIMIROV** (bulgare Антон Страшимиров; naskiĝinta la  en Varna; mortinta la  en Vieno, Aŭstrio) estis bulgara verkisto.

## En Esperanto aperis 
* *Sura Bir.* Tradukis Georgi Harŝev. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p.&nbsp;29–64.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Árpád Bartha

**BARTHA Árpád** (barta) estas rumanuja hungara grafikisto la Apaţa la 19-an de decembro 1953.

## Biografio 
Inter 1977-81 Árpád Bartha studis en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Li vivas en Braŝovo. Li estas ankaŭ fotoartisto.

## Individuaj ekspozicioj 
*1982 • Brassói Lapok Galéria, Brassó
*1986 • Korunk Galéria, Kolozsvár
*1989, 1995 • Brassó
*1991 • 21-es Galéria
## Fonto
*Artportalo.hu 

Bartha, A
Bartha, A
Bartha, A
Orgeno Rysum

eta|450px|Orgeno Rysum
La orgeno de la reformita preĝejo en Rysum (Orientfrislando) estas konsiderata kiel la plej malnova siaspeca instrumento plejparte konservita laŭ sia fajfilstoko en norda Eŭropo kaj apartenas krom la instrumentoj en Sion, Kiedrich kaj Ostönnen al la plej malnovaj orgenoj ludeblaj tutmonde.

## Konstruhistorio 
En 1457 majstro *Harmannus* konstruis en Groningen orgenon, kiun la kamparanoj de Rysum pagis per tri el siaj plej bonaj bovinoj. La instrumenton oni transportis trans la kunfrostiĝinta margolfeto Dollart al Rysum. Ĝi verŝajne havis blokpozitivon de tonamplekso B-f2 samkiel baspozitivo, kies fajfiloj konserviĝis en la fasado.

En 1680 *Joachim Kayser*, en 1689 *Valentin Ulrich Grotian* kaj poste *Matthias Amoort*, kiu lernintis ĉe Arp Schnitger, modifigis la orgenon. En 1776 Dirk Lohmann kompletigis ĝin per unu registro, kaj ekde 1867 ĝis 1868 oni supre plimallongigis la keston, ĉar en la preĝejo estis enkonstruita nova plafono.

Post kiam 1941 *Karl Puchar* el Norden jam prilaboris en tio, ekde 1959 ĝis 1961 la firmao *Ahrend & Brunzema* rekonstruis la orgenon, reproduktante ankaŭ la keston.

## Dispozicio 
* agordo meztona
* mekanika registroŝablono *
* kejlbalgo *

&#42; rekonstruita de Ahrend & Brunzema

Kategorio:Orgenoj en Germanio
Kategorio:Orientfrislando
Pohronský Inovec

**Pohronský Inovec** estas eta montaro sur la teritorio de Slovakio. Ĝia longeco estas nur 15&nbsp;km. Ĉi geomorfologia tuteco apartenas al subprovincio Enaj Okcidentaj Karpatoj kaj teritorio Slovaka Mezmontaro. En estinteco ĝi estis konsiderata, kiel nur parto de montaro Vtáčnik. Nun estas memstara tuteco de la Slovaka Mezmontaro.

Ĝi najbaras:
* sur nordokcidento kun Tribeč,
* sur nordoriento kun Vtáčnik,
* sur sudoriento kun Montaro de Štiavnica,
* sur sudokcidento Podunajská pahorkatina.

## Vidindaĵoj 
* Akvofalo de Starohutský potok,
* Ruinoj de burgo Živanska veža.

## Eksteraj ligiloj 
* Informacioj pri montaro (slovake) 

eta|maldekstra|260px|Situo de la montaro en Slovakio (griza)

Kategorio:Montaroj en Slovakio
Kategorio:Slovaka mezmontaro
Kategorio:Montaroj en Okcidentaj Karpatoj
Simulado

[eta|Simulado de [ondo per la programo Blender]]
**Simulado** estas metodo uzata de sciencisto, inĝeniero, militisto ktp por studi iun sistemon aŭ procezon per eksperimentado super ties modelo aŭ simulilo programita tiel, ke ĝi ebligas variigi diversajn parametrojn de studata fenomeno.

Simulado estas uzata en situacioj, kiam eksperimentado super objekto reala estas malebla (ekz-e kiam oni studas evoluon de galaksioj) aŭ tro multekosta (ekz-e ĉe trejnado de piloto per simulilo aŭ planado de milita operacio) aŭ malakceptebla etike.

eta|dekstra|Veturil-simulilo

Ĉe simulado oni ofte strebas kiel eble plej bone prezenti certajn aspektojn de simulata realo, kiuj estas utilaj aŭ interesaj por la celata tasko (ekzemple kadre de simuladaj videoludoj).

Simuladon oni povas fari kun aŭ sen komputilo. Hodiaŭ oni kutime uzas simuladon perkomputilan.
[eta|Ligna rajd-simulilo dum la [unua mondmilito]]

## Vidu ankaŭ 
* Modelo (abstrakto)
* Modelo (matematiko)
* Imitilo

## Eksteraj ligiloj 
* Simulado de trafiko, germane, angle, hispane
* Simulataj medicinaj procezoj , angle
* Earthquake Performance Evaluation Tool Online, angle

Kategorio:Scienca modelado
Georgi Stamatov

**Georgi Porfiriev STAMATOV** (Георги Порфириев Стаматов) (naskiĝis la , mortis la ) estis bulgara verkisto. Li naskiĝis en Tiraspolo, Besarabio (tiam parto de la Rusa Imperio), kaj ĝis kiam li iĝis adoleskeanto, li kredis, ke li estis ruso. La patro hejmonmovis al Bulgarion post la milito de liberigo en 1879, kaj Georgi iris al li tri jaroj poste.

## En Esperanto aperis 
* *Nuntempaj Rakontoj.* Tradukis Ivan Krestanov. Leipzig 1922. 80 paĝoj. (*Internacia Mondliteraturo* 8.) Enhavas: ''Vilao apud la maro. En la tombejo. La estinteco. Pri unu anguleto de l' animo. Du talentoj.*
* *Du Talentoj.* Tradukis Simeon Simeonov. En *Bulgara prozo,'' Sofio 1960, p. 12–28.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Sándor Szerdahelyi

**SZERDAHELYI Sándor** (serdaheji) estis hungara ĵurnalisto naskita en Apáca en 1873 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de decembro 1913.

## Biografio 
Sándor Szerdahelyi pristudis juron en Budapeŝto. Ekde 1891 li estis kunlaboranto de la *Magyar Hírlap*, ekde 1896 eksterpolitika rubrikgvidanto, ĉefartikolverkisto, landkunvena raportisto de *Pesti Napló*, ekde 1901 ĝia respondecredaktoro. Ekde 1908 li estis la redaktoro kaj eldonisto de gazeto *A Polgár* de la partio Vilmos Vázsonyi. Li tradukis plurajn eksterlandajn romanojn hungaren, kaj en pseŭdonimo *Hadzsi* publikis ankaŭ skizojn kaj kronikojn.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Szerdahelyi, S.
Jordan Jovkov

eta|220px|Kovrilpaĝo de Jordan Jovkov: Rakontoj, Sofio, 1986
**Jordan S. JOVKOV** (naskiĝinta en 1880 en Zeravna; mortinta en 1937 en Plovdiv) estis bulgara verkisto. Li skribis ĉefe pri la kamparana vivo en Bulgario.

La Bulgara Esperanto-Asocio kaj Esperanto-Societo "Paco" aperigis 23-paĝan broŝuron pri li en 1980, okaze de la 100-a datreveno de lia naskiĝo.

## En Esperanto aperis 
* *Patro kaj filo kaj aliaj rakontoj.* Tradukis Ĥristo Iskrov. Purmerend 1938. 35 paĝoj. (*Muusses Esperanto-Biblioteko* 19.) Enhavas: *Patro kaj filo. Du malamikoj. Kolombo ĉe fenestro. La cervino.*
* *Elektitaj rakontoj.* Tradukis Ĥristo Iskrov, David Sasonov kaj Kruco. Asenovgrad 1938. 46 paĝoj. Enhavas: *Ŝibil. Serafimo. Albena. Ĉaso kun leporhundoj. La edziniĝo de Vasilena. Trezoro.*
* *La blanka hirundo.* Tradukis Stefka Hristova. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p. 71–76.
* *Rakontoj.* Sofia 1986. 247 paĝoj.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
As-Salam al-Malaki

**As-Salam al-Malaki** (arabe: La reĝa saluto) estas la nacia himno de Sauda Arabio. La tekston verkis Ibrahim Ĥafaĝi kaj la melodion verkis Abdul Rahman al-Ĥatib. Ĝi iĝis oficiala nacia himno ekde la jaro 1950.

## Teksto 
### Arabe 
سارعي للمجد و العلياء 
مجدي لخالق السماء

و ارفعي الخفاق أخضر
يحمل النور المسطر
رددِ الله أكبر ياموطني
موطني قد عشت فخر المسلمين
عاش المليك للعلم و الوطن

### Transliterumo 
Sār‘ī le l-maĝd wa l-‘aljā', 
Maĝĝedī le Ĥāleq as-Samā'! 
Ŭa arfa‘ī el ĥaffāq aĥḍḍar 
Yaḥmil an-Nūr al-musaṭṭar. 
Raddedi: Allahu akbar, 
Jā maŭtanī! 
Maŭtanī, qad ‘iŝta faĥr al-Muslimīn 
‘Āŝ al-Malik le l-‘alam ŭa l-ŭatan!

### Esperantlingva traduko 
Rapidu al gloro kaj hegemonio,
glorigu la kreinton de la ĉieloj!
Svingu la verdan flagon,
La blazonon de la lumo.
Ripetu: Dio estas plej granda,
Ho, mia lando,
Vivu mia patrio porĉiame,
La gloro de ĉiu islamano,
Vivu la reĝo, la flago kaj la patrio!

## Referencoj
Sauda Arabio
Kategorio:Naciaj simboloj de Sauda Arabio
Ljudmil Stojanov

**Ljudmil STOJANOV** (bulgare *Людмил Стоянов;* naskiĝinta la  en Kovaĉevica; mortinta la  en Sofio) estis bulgara verkisto.

## En Esperanto aperis 
* *Hatiĝe.* Tradukis Atanas D. Atanasov. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, paĝoj 77–90.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Georgi Karaslavov

eta|Georgi Karaslavov, 1944
**Georgi Slavov KARASLAVOV** (bulgare Георги Славов Караславов; naskiĝinta la  en Borisovgrad; mortinta la  en Sofio) estis bulgara verkisto.

## En Esperanto aperis 
* *Ĉe posteno.* Elektitaj rakontoj. Sofio 1932. 63 paĝoj.
* *Bofilino.* Romano. Tradukis Simeon Simeonov kaj Asen Simeonov. Sofio 1959. 326 paĝoj.
* *Novaj vojoj.* Tradukis Asen Simeonov. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p.&nbsp;91–101.
* *Tango.* Novelo. Tradukis Nikola Uzunov kaj Petar Todorov. Sofio 1988. 91 paĝoj.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Angel Karalijĉev

**Angel KARALIJĈEV** (naskiĝinta la  en Straĵica; mortinta la  en Sofio) estis bulgara verkisto de infana literaturo.

## En Esperanto aperis 
* *La ponto.* Tradukis N. Vasilev. Sofio 1939. 16 paĝoj.
* *La grenkampo de Sokol.* Tradukis Simeon St. Hesapĉiev. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p.&nbsp;102–106.
### Recenzoj
Pri *La ponto*

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Bulgaraj porinfanaj verkistoj
Svetoslav Minkov

**Svetoslav Konstantinov MINKOV** (bulgare: *Светослав Минков;* naskiĝinta la  en Radomir; mortinta la  en Sofio) estis bulgara verkisto.

## En Esperanto aperis 
* *La alia Ameriko. Vojaĝo trans la ekvatoro.* Tradukis Georgi Hršev. Sofio 1948. 111 paĝoj.
* *Tio okazis en Lampadeforio.* Tradukis Ĥristo Gorov. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p.&nbsp;107–113.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Georges Ohsawa

**Georges OHSAWA** (18-a de oktobro 1893 – 23-a de aprilo 1966) estas la kaŝnomo elektita de Yukikazu SAKURAZAWA, kreanto de Makrobiotiko.

Li lernis 1913 al Nishibata Manabu, disĉiplo de Sagen Ishizuka, en Tokio, kaj partoprenis movadon Shoku-yo Kai.

Li decidis proponi al la okcidenta kulturo sian personan sperton rilate al la prasaĝo, danke al kiu li ekhavis enviindajn bonfarton kaj vivenergion, kiam eĉ la okcidenta medicino, al kiu lia familio sin konfidis, diagnozis nesavebla lian malbonfarton. Li multe vojaĝis kaj fondadis skolojn kaj makrobiotikajn centrojn en Nordameriko kaj Eŭropo, tie li elektis Francion sia dua patrujo kaj en tiu lando longe vivadis.

Li verkis multajn librojn, la plimulto en la japana poste ankaŭ en franca kaj angla lingvoj, kaj de tiam oni tradukis plurajn en aliajn lingvojn. Lia unua verko, en Eŭropo eldonita ĉe la franca eldonejo J. Vrin en 1931, estas "Le Principe Unique de la Science et de la Philosophie de l’Extrème Orient" (La Unika Principo de la Ekstrem-Orientaj Scienco kaj Filozofio).

En siaj verkoj Georges Ohsawa asertas la efikecon de ekstrem-orientaj jarmilaj filozofiaj principoj kiel ankoraŭ nunaj efikaj kriterioj por malkovri en ĉiuj naturaj fenomenoj la manifestadon de Sola Principo.

Li mortis 1966, 73-jaraĝa.

Kategorio:Japanaj filozofoj
Kategorio:Vegetaranoj
Kategorio:Japanaj vegetaranoj
Orlin Vasilev

**Orlin VASILEV** (bulgare *Орлин Василев;* naskiĝinta la  en Vranjak; mortinta la  en Sofio) estis bulgara verkisto.

## En Esperanto aperis 
* *Konflikto.* Tradukis Stefka Hristova. En: *Bulgara prozo,* Sofio 1960, p. 114–124.

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Blankfrunta abelmanĝulo

La **Blankfrunta abelmanĝulo**, *Merops bullockoides*, estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj tre amplekse disvastigita en subekvuatora Afriko.

## Priskribo 
Tiu ĉi specio, kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, estas bele kolora, svelta birdo, kun distingiga **nigra masko** (unu el la traokulaj strioj plej rimarkindaj inter abelmanĝuloj), **inter blankaj frunto kaj suba strio**, **brilruĝa gorĝo** kaj kvadrata vosto. La supraj partoj estas **verdaj**, kun cinamokoloraj subaj partoj kaj ĝis nuko. La ventro estas brilblua. La beko estas granda, nigra, akrapinta kaj iom subenkurba. La voĉo estas profunda kriĉado.

## Distribuado 
La Blankfrunta abelmanĝulo troviĝas en la ampleksaj regionoj de savanoj de subekvatora Afriko. La habitato komune konsistas el malferma kamparo, ofte ĉe ravinoj.

## Kutimaro 
### Nestumado kaj Reproduktado 
La Blankfrunta abelmanĝulo nestumas **en kolonioj** averaĝe de 200 individuoj, kie ili elfosas ripozan kaj nestan tunelojn en klifoj aŭ riverbordoj terecaj. La loĝantaro de tiuj abelmanĝuloj povas havi teritorion tra multajn kvadratajn kilometrojn de savano, sed revenas al la sama kolonio por ripozi, grupiĝi kaj reproduktiĝi. La Blankfrunta abelmanĝulo havas unu el la plej kompleksan socian sistemon bazitan sur familio trovebla en birdoj.

Kolonioj inkludas socian monogamion, tio estas ampleksigitajn familigrupojn kun koincidantaj generacioj, konataj kiel "klanoj" kiu montras kooperativan reproduktadon. Nereproduktantaj individuoj iĝas helpantoj al samfamilianoj kaj zorgas la idaron. Ĉe la Blankfrunta abelmanĝulo, tiu helpokonduto estas tre disvastigita kun helpantoj zorgantaj en duono de la nestoklopodoj. Tiuj helpantoj povas helpi ĉe ĉiu tasko de la reprodukta klopodo, el elfosado de la ripoz- kaj nestotunelo, ĝis manĝigado de la ino, kovado kaj manĝigado de la idaro; tiu kutimaro produktas grandan favoregan efekton por pliigi la nombron de la idaro atingita.

Nur 50% de nereproduktuloj en kolonio tipe iĝas helpantoj, kaj ĉu individuo iĝas helpanto aŭ ne kaj ĝis kioma grado ĝi havigas helpon ege dependas el la grado de Parenceco. Nereproduktuloj ju pli iĝas helpantoj kiam la reproduktaj paroj estas proksimaj genetikaj parencoj.

Inoj de Blankfrunta abelmanĝulo elirantaj el nestotuneloj devas eviti persekutadon de aliaj maskloj kiuj povas trudi ŝin surgrunde kaj perforti ŝin. Tiu kutimaro okazas ĉefe kontraŭ inoj ovodemetontaj, ĉar tiele tiuj perfortemaj maskloj povas sukcesi ke ŝi demetu liajn ovojn anstataŭ tiuj de ŝia partnero.

### Manĝado 
La dieto el tiu ĉi specio komponiĝas ĉefe el abeloj, sed ili povas kapti aliajn flugantajn insektojn depende de la sezono kaj la disponeblo de predoj. Oni observis du ĉasmetodojn. Ili povas gvati kiel rabobirdoj el malaltaj branĉoj de arboj aŭ arbustoj, aŭ gliti malalte el siaj gvatejoj kaj ŝvebi mallonge por kapti insektojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Čankov

**Čankov,** (ĉankov) hungare **Csánk** estas urboparto de Levice en Slovakio en regiono Banská Bystrica, en distrikto Levice.
eta|dekstra|400ra|La ruĝo montras lokon de Čankov
* Areo: km²
* Loĝantaro:
* Alto super marnivelo: m
* Aŭtokodo: LV...
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
La eksvilaĝo situis en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Levice troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *Chunk*. La kampoj apartenis al diversaj bienuloj. En 1910 loĝis tie 461 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Bát, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La vilaĝo troviĝis laŭ la nova landolimo. Post la 2-a mondmilito granda parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1731 barokiĝis, en 1882 kaj en 1930 renoviĝis
* paroĥo de 1876

Kategorio:Levice
Eragon (filmo)

***Eragon*** estas usona filmo de Stefen Fangmeier, aperinta en 2006 kaj adaptita de romano de Christopher Paolini.

## Rakonto 
La 17-jara Eragon loĝas ĉe la rando de la vilaĝeto *Carvahall* kun sia onklo Garrow kaj sia kuzo Roran. Carvahall troviĝas en la reĝlando *Alagaësia*, kie loĝas homoj, gnomoj, elfoj kaj aliaj vivaĵoj. La reĝo *Galbatorix* estas drakrajdanto, kiu estas eksterminta ĉiujn aliajn kiam li akiris la potencon.

Eragon renkontas ŝtonon intense bluan dum ĉasado. Fakte la ŝtono estas ovo kaj malgranda drako eloviĝas el ĝi. La drako - verdire drakino - nomas sin *Saphira*.

Kiel nova drakrajdanto Eragon nun estas minaco al la imperio de l' reĝo. Galbatorix dissendas la ''Ra'zac''-ojn al Carvahall. La Ra'zac-oj murdas Garrow-on kaj forbrulas lian bienon. Eragon fuĝas kune kun Brom por protekti la vilaĝon kontraŭ pliaj agresoj. Cetere Eragon volas venĝi sian onklon. Dumvojaĝe Brom instruas al la knabo glavbatalon kaj magion. Al Eragon li ankaŭ donacas ''Zar'roc''-on, kiu estas antikva glavo kun sangruĝa klingo.

Ambaŭ volas forkuri de la Ra'zac-oj, sed ili estas kaptitaj de ili. Murtagh, filo de Morzan, ribela drakrajdanto, liberigas ilin. Brom mortas dumbatale, tamen nelonge antaŭ li diris al Eragon ke li estis drakrajdanto kaj dumbatale li estis murdinta Morzan.

Eragon, Murtagh kaj Saphira alvenas la *Varden*-ojn. Varden-oj estas oponantoj kontraŭ Galbatorix kaj lia imperio. La centro de la Varden-oj estas *Farthen Dûr*, la ĉefurbo de l' gnomoj. Farthen Dûr estas agacata de *Urgal*-oj, barbaraj monstroj, kiuj estas komandataj de *Ombro* *Durza*. Dumbatale Durza aperas por barakti kontraŭ Eragon. Kun Saphira li murdas Durzan, sed ŝi estas vundita.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Eragon*
* Reĝisoro: Stefen Fangmeier
* Produkta firmao: 20th Century Fox
* Scenaro: Peter Buchman, Lawrence Konner kaj Mark Rosenthal
* Muziko: Patrick Doyle, Avril Lavigne (*Keep Holding On*)
* Devenlando: Usono
* Filmado en: Hungario kaj Slovakio
* Buĝeto: Ĉ. 100,000,000 $
* Formato: Kolora - Dolby EX 6.1, DTS kaj SDDS - 35&nbsp;mm
* Ĝenro: Fantasto
* Aperdato:  en Usono

## Rolularo 
* Edward Speleers: Eragon
* Rachel Weisz: voĉo de Saphira (drakino)
* Djimon Hounsou: Ajihad
* Jeremy Irons: Brom
* John Malkovich: Reĝo Galbatorix
* Chris Egan: Roran
* Sienna Guillory: Arya
* Robert Carlyle: Durza
* Gary Lewis: Hrothgar
* Alun Armstrong: Onklo Garrow
* Joss Stone: Angela
* Caroline Chikezie: Nasuada
* Steve Speirs: Sloan
* Garrett Hedlund: Murtagh
* Tamsin Egerton: Katrina
* Nils Allen Stewart: Ĉefa Urgal

## Internaj ligiloj 
* Eragon, libro

## Eksteraj ligiloj 
* Eragon en IMDB
* Eragon, filmado tagon post tago 
* Eragon, oficiala retejo 
* Eragon en AlloCiné
* Eragon, film-reklamo 
* Eragon, Oficiala retejo 

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Sándor Bartha (Francujo)

**BARTHA Sándor** estas rumanuja hungara pentristo, grafikisto. Li naskiĝis en Ocna Mureş la 28-an de septembro 1951.

## Bibliografio 
Sándor Bartha studis inter 1973-75 en Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto ĉe Grigore Vasile, Corneliu Baba; en 1980-83 en la *École Nationale Supérieure des Beaŭ-Arts*. Ekde 1975 li estis ano en Marosvásárhely de *Apolló Ifjúsági Alkotókör*. En 1977 li loksidiĝis en Hungarujo kaj li laboris kiel restaŭristo de la murpentraĵoj de la Landkunvenejo. Ekde 1979 li vivas en Francujo kaj estas ano de la Maison des Artistes.

## Premioj, distingoj 
* 1980: Stipendiulo de Fondaĵo Baron Taylor;
* 1983: Portretpremio de Fondaĵo Francujo.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Bartha, S
Bartha, S
Bartha, S
Sándor Bartha (pentristo)

**BARTHA Sándor** estas rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita en Odorheiu Secuiesc 1-an de januaro 1962. 

## Biografio 
Sándor Bartha finis inter 1982-86 en Bukarest en la *Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu*. Li estis desegninstruisto en Ocna Sibiului kaj ekde 1990 en Arad.
## Fonto
*Artportalo.hu 
Bartha, S.
Kaoma

**Kaoma** estis popmuzika grupo formiĝinta en Francio el membroj de grupo Touré Kunda: Chyco Dru (basgitaristo), Jacky Arconte (gitaristo), Jean-Claude Bonaventure (producento kaj klavarinstrumentisto), Michel Abihssira (drumisto kaj frapinstrumentisto), Fania (voĉa muziko), kaj Braz Loalwa (gvidanta kantisto), Chico kaj Roberta (dancistoj). Chyco Dru estas el Martiniko, Jacky Arconte el Gvadelupo, kaj Braz Loalwa el Brazilio.

En la jaro 1989 estis ilia granda danca furorkanto Lambada.

## Lernu Lambadon 
* Jen vi povas eklerni danci Lambadon - parto 1
* Jen vi povas eklerni danci Lambadon - parto 2

## Dancu ankaŭ 
* Dancu kun Kaoma Lambadon

Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1989
Bory (distrikto Levice)

**Bory,** hungare **Bori** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Levice.
eta|dekstra|350ra|Bory situas en la plej griza distrikto, la ruĝo montras la distriktejon

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 310
* Alto super marnivelo: 160 m
* Aŭtokodo: LV...
* Poŝtkodo: 935 87
* Telefonprefikso: 36
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo en Bory

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, fine de mallonga sakovojo. Levice troviĝas 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1135 en formo *Bory*. En 1910 loĝis tie 362 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Bát, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La vilaĝo troviĝis laŭ la nova landolimo. Post la 2-a mondmilito granda parto de la hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 333 da homoj, (180 slovakoj, 152 hungaroj).
eta|Katolika preĝejo en Bory

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 17-a jarcento, turo alkonstruiĝis en 1857
* klasikisma kastelo de Bory el la 19-a jarcento
* serio de vinkeloj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Terezo de 2002

## Famuloj 
En Bory naskiĝis hungara filozofo László Erdei.

## Nomportanto 
* poeto, skulptisto, konstruisto Jenő Bory en Székesfehérvár

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Vivciklo (biologio)

En la biologio **vivociklo** aŭ **vivciklo** estas la tuto de vivo-fazoj de organismo inkluzive ties ĉefajn seksajn stadiojn. Depende de la tipo de organismo ekzistas tri malsamaj tipoj de mejozaj aŭ reduktoĉeldividiĝaj cikloj:

* gameta mejozo
* spora mejozo
* zigota mejozo

Kategorio:Disvolviĝ-biologio
Vivciklo

Vivciklo havas plurajn signifojn, en diversaj kampoj, kiuj rilatas al la konsiderado de la tuta vivo de la koncerna aĵo aŭ afero:

* Vivciklo de viva estaĵo, en Biologio
* Vivciklo de programo en Softvaro
* Vivciklo de produkto aŭ servo, kiam oni konsideras la median impakton, en Mediprotektado