open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rudolf Ramek

**Rudolf RAMEK** (naskiĝinta la 12-an de aprilo 1881 en Cieszyn, mortinta la 24-an de julio 1941 en Vieno) estis aŭstra politikisto.eta|La politikisto en 1926.La advokato estis deputito de la Kristansociala partio (CS) en la Nacia Konsilio. En 1921 li iĝis ministro pri internaj aferoj, de 1924-26 kanceliero kaj samtempe ministro pri internaj aferoj. En 1926 li fariĝis pluse ministro pri eksteraj aferoj.

De 1930-33 li estis vicestro de la Nacia Konsilio. Kiel prezidanto de la ŝrumpinta parlamento (sen la socialdemokratia frakcio) de 1933-34 li anoncis en la 30-a de aprilo 1934 formale la finon de demokratio kaj parlamentismo de la Unua Respubliko: ĉar tiam estis de li proklamata la ekvalido de duontotalisma konstitucio, bazita sur la divido de la socio en klasojn.

## Literaturo 
* Franz Schausberger: *Rudolf Ramek - Notizen zu einer politischen Biographie*. En: Reinhard Krammer, Christoph Kühberger, Franz Schausberger (eld *Der forschende Blick. Beiträge zur Geschichte Österreichs im 20. Jahrhundert. Festschrift für Ernst Hanisch zum 70. Geburtstag*. Böhlauverlag Wien, Köln, Weimar 2010. p. 179-227, ISBN 978-3-205-78470-8

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio sur la parlamenta retpaĝaro.

Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Mortintoj en 1944
Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Mihály Stefán

**Mihály Stefán** [mihAj ŝtefAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stefán Mihály** estis hungara metalurgo, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1976).

Mihály Stefán https://hu.wikipedia.org/wiki/Stef%C3%A1n_Mih%C3%A1ly naskiĝis la  1932 en Bódvaszilas. Li mortis la  2009 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Stefán ricevis diplomon en universitato de Miskolc en 1954, poste li eklaboris en fabrikaro de Csepel. Baldaŭe li estis direktoro. Li doktoriĝis en 1973. Post jardeko li estis nomita titulara profesoro en teknikuniversitato. Li pensiuliĝis en 1990. Li ĉiam okupiĝis pri metodoj de la metalurgio. Li ricevis premion en 1979.

## Verkaro (elekto) 
* *Az anyagtudományszerepe és néhány eredménye a kohászatban* (1977)
* *Gazdasági fejlődésünk és az anyagtudomány* (1981)
* *Investigation of directional ordering in metallic glasses* (1982)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Trujillo (subŝtato)

eta|Bocono, Trujillo
[eta|"La Lagunita", ĉe La Puerta (la pordo), Trujillo, [Venezuelo.]]

**Trujillo** kaj oficiale en hispana *Estado Trujillo*, [tɾuˈxiʎo, truĥIjo] estas unu el la 23 ŝtatoj de Venezuelo. Ties ĉefurbo estas Trujillo sed la plej granda urbo estas Valera. La ŝtato estas dividata en 20 municipoj kaj 93 paroĥejoj. Trujillo kovras totalan areon de  (aŭ ) kaj, en 2007, havis ĉirkaŭkalkulitan populacion de .

La nomo de la ŝtato derivas el la nomo de samnoma urbo en Ekstremaduro, Hispanio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Puerta (Trujillo)

## Eksteraj ligiloj 
* Trujillo - Venezuela Tuya  (angla)
* Trujillo - Venezuela Tuya (hispana)
Bestoĝardeno Matecaña

La **Bestoĝardeno Matecaña** (Zoológico Matecaña) situantas en Pereira, Kolombio, kiel rezulto de la laboro de la Societo de Publikaj Plibonigoj de Pereira, kiu la 26an de Januaro, 1951, aĉetis bienon de 17 ha ĉe Matecaña [matekAnja]. La komenca celo estis konstrui futbalan stadionon, sed la grundo estis konsiderata maltaŭga por tio, kaj oni decidis konstrui botanikan ĝardenon.

Nun la Bestoĝardeno Matecaña klopodas ŝanĝi kaĝojn al vegetalaj ejoj pli kongrue kun la naturaj habitatoj de la montritaj animaloj en ties originaj ekosistemoj, havigante pli bonan vivkvaliton por animaloj kaj pli bonan komprenigon al la komunumo de vizitantoj.

La **Bestoĝardeno Matecaña** havas kolekton de 800 individuoj el 150 diversaj specioj, nome birdoj, mamuloj kaj serpentoj el Ameriko, Afriko kaj Azio, plus kelkaj endemiaj animaloj. En la ĝardeno estas ankaŭ granda diverseco de flaŭro endemia kaj indiĝena de la areo.

## Referencoj 
* http://zoopereira20.galeon.com/ 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Geografio de Kolombio
Kategorio:Amerikaj bestoĝardenoj
Funebromarŝo

**Funebromarŝoj** estas kutime ludataj je la nereligia fazo de funebroj, precipe je entombigoj. Ankaŭ je kelkaj politikaj protestmanifestacioj oni uzas funebromarŝojn akompane al simbola funebro (kun antaŭe portata ĉerko).

Ili estas plejparte en minoro, de malrapida tempo kaj unuforma ritmo (laŭ la marŝa karaktero punktitaj plenvoĉaj akordoj), imite funebroprocesion. La funebromarŝoj estas grupigeblaj en komponaĵoj
* sen aparta funebra okazo (Mozart, Liszt),
* por la funebro de eminentulo (Purcell, Cherubini, Söderman),
* memore al amiko aŭ kunulo post la funebro (Grieg),
* lige kun opera agado por la mortinta heroo (Donizetti, Wagner),
* kiel idea esprimkaraktero je la konceptado de sonato aŭ simfonio (Beethoven, Chopin, Mahler).

## Famaj funebromarŝoj 
* Tiel nomata Eta funebromarŝo c-minora (KV 453a) de Wolfgang Amadeus Mozart -
* Preludo kaj Funebromarŝo de Franz Liszt – malgranda pianoverko el 1885
* Marŝo kiel 1-a movimento el "Muziko por la funebro de reĝino Maria" de Henry Purcell okaze de la funebro de la angla reĝino Maria la 2-a (1695) – por kvar trumpetoj
* Funebromarŝo de Luigi Cherubini – orkestra verko el 1820 okaze de la funebro por la burbona duko de Berry murdita en Parizo
* Funebromarŝo por reĝo Karlo la 15-a de Svedujo (1872) de August Söderman por orkestro
* Funebromarŝo de Edvard Grieg por orkestro – por sia amiko kaj kolego Rikard Nordraak
* Funebromarŝo kun enigita ĥoraĵo el la tria akto de la opero "Dom Sébastien" (1843) de Gaetano Donizetti (virtuoza pianoversio de Franz Liszt, 1844)
* Funebromarŝo el la 3-a akto de la opero "Götterdämmerung" de Richard Wagner, konsista el abundo da gvidmotivoj el la ĝistiama agado
* Funebromarŝo (Marcia funebre) a♭-minora, 3-a movimento el la pianosonato n-ro 12 de Ludwig van Beethoven, op. 26, proksimume 1800
* Funebromarŝo (Marcia funebre) c-minora, 2-a movimento el la 3-a simfonio de Ludwig van Beethoven, op. 55, el la jaro 1803
* Funebromarŝo (Marche funèbre) b♭-minora, 3-a movimento el la "pianosonato n-ro 2", op. 35, de Frédéric Chopin, el la jaro 1839
* Funebromarŝo, 3-a movimento el la 1-a simfonio de Gustav Mahler, baziĝanta sur la kanono "Frère Jacques"
* Funebromarŝo c♯-minora, 1-a movimento el la 5-a simfonio de Gustav Mahler, el la jaro 1904
* Senmorteblaj viktimoj: funebromarŝo de la laboristomovado
* 4-a movimento (*Funebre*) de la pianosonato n-ro 1 de Aleksandr Skrjabin

## Eksteraj ligiloj 
* Publikaĵoj kun al titolo „Trauermarsch“ (funebromarŝo) dokumenteblaj en la retejo ubka.uni-karlsruhe.de
* La funebra marŝo en la 5-a simfonio de Gustav Mahler kaj ĝiaj fontoj en la bohemia popolmuziko kaj en la eŭropa arta muziko

Kategorio:Funebromuziko
Michael Mayr

**Michael MAYR** (naskiĝinta la 10-a de aprilo 1864 en Adlwang , mortinta la 21-an de majo 1922 en Waldneukirchen) estis aŭstra politikisto.
La historiisto estis ekde 1900 profesoro universitata en Insbruko kaj membro de la Kristansociala partio (CS).
De 1919-20 li iĝis ŝtata sekretario pri la reformado de konstitucio kaj administrado kaj de 1920-21 kanceliero kaj ministro pri eksteraj aferoj.

## Verkoj (elekto) 
* Michael Mayr: *Der italienische Irredentismus: Sein Entstehen und seine Entwicklung vornehmlich in Tirol*, Tyrolia, Innsbruck 1917

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe la parlamenta retpaĝaro.

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Aŭstrio
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Kategorio:Aŭstraj historiistoj
Kategorio:Akademianoj
Karl Buresch

**Karl BURESCH** (naskiĝinta la 12-an de oktobro 1878 en Groß-Enzersdorf, mortinta la 12-an de oktobro 1936 en Vieno) estis aŭstra politikisto.

La advokato estis membro de la Kristansociala partio (CS). De 1919-34 li aniĝis al la Nacia Konsilio. De 1922-31 kaj de 1932-33 li estis landa ĉefministro de Malsupra Aŭstrio.

De 1931-32 li fariĝis kanceliero, de 1933-35 ministro pri financoj, de 1935-36 ministro sen aparta respondeco.

## Buresch kaj la Esperanto-movado 
Laŭ Enciklopedio de Esperanto li "jam de multaj jaroj helpas Esperanton, vizitis IEMW kaj faris belajn eldirojn pri Esperanto".

## Verkoj 
* *Rübenbau und Zuckerzoll in Österreich*, eldonejo Agrarverlag, Wien 1929
* *Der Geschichtel-Wichtel erzählt weiter*, eldonejo Steyrermühl, Wien 1927.

## Literaturo 
* Gertrude Enderle-Burcel: "Karl Buresch", en: Friedrich Weissensteiner, Erika Wienzierl (eld): *Die österreichischen Bundeskanzler - Leben und Werk*, Wien 1983 ISBN 3-215-04669-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio sur la parlamenta retpaĝaro.

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Lajos Staud

**Lajos Staud** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Staud Lajos** estis hungara juristo, juĝisto, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1929).

Lajos Staud http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1855 en Hungara reĝlando en Kistapolcsány (nuntempa Topoľčianky en Slovakio). Li mortis la  1941 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Staud post la diplomo li eklaboris parte kiel advokato, parte kiel ĵurnalisto. En 1833 li iĝis juĝisto komence en provinco, baldaŭe en Budapeŝto. Inter 1917-1925 li laboris en la ministerio, kie li okupiĝis pri kodigoj de diversaj leĝoj.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar magánjog tételes jogszabályainak gyűjteménye* (1913)
* *Alkalmi írások a bíróról, az ítélkezésről, a jogról és az igazságról* (1927)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Katy

**Katy** estas urbo en la usona ŝtato Teksaso, kaj administracie apartenas al Kantonoj Fort Bend, Harris kaj Waller.

## Demografio
Dum la censo en 2000 la nombro da loĝantoj estas fiksita je 11 775. En 2006 la nombro estas taksita de la Usona Buroo de la Censo je 13 561, kresko de 1786 (15.2%).

## Geografio
La areo estas 27,6&nbsp;km², de kiu 27,6&nbsp;km² tero kaj 0,0&nbsp;km² akvo. Katy situas proksimume 43 m super la marnivelo.

## Naskiĝis en Katy
* Renée Zellweger (25-an de aprilo 1969), aktorino

## Elkreskis en Katy
* Renée O'Connor

Kategorio:Urboj de Teksaso
Móric Staub

**Móric Staub,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Staub Móric** estis hungara instruisto, botanikisto, paleontologo, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1898).

Móric Staub http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/093/pc009374.html#1 naskiĝis la  1842 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1914 en Budapeŝto.

## Biografio 
Móric Staub frekventis universitatojn en Pest (urbo), Berlino, Bonn. Li instruis en diversaj mezlernejoj, krome li esploris en la tuta Hungario. En 1899 li estis nomita direktoro de muzeo. Li strebis ankaŭ por la turista movado.

## Verkaro (elekto) 
* *Phytophaenológiai tanulmányok* (1875 – 1876)
* *Magyarország phenológiai térképe (1884)
* *A biológiai tudományok és módszerük történeti fejlődése (1894)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj paleontologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Napaj humidaj arbaroj (tutmondaj 200-regiono)

[220px|eta|Humida arbaro apud [Napo (rivero)|Napo.]]
La **napaj humidaj arbaroj** konstituas tutmondaj 200-regionon difinitan de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kiu estas troviĝas en la koncerna listo pro siaj alta nivelo de biodiverseco kaj antaŭeco pri la naturprotekto. Ĝi kunigas du tersupraĵajn ekoregionojn el la okcidenta  Amazona arbaro  :
* la napaj humidaj arbaroj
* la ukajalaj humidaj arbaroj

## Vidu ankaŭ
## Eksteraj ligiloj 
* Tutmondaj 200; numero  43  :  Napaj humidaj arbaroj (WWF) 

Kategorio:Global 200
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj
Kategorio:Amazonio
Kategorio:Geografio de Ekvadoro
Kategorio:Geografio de Kolombio
Kategorio:Geografio de Peruo
Karl Dall

**Karl Bernhard Dall** (naskiĝis la 1-an de februaro 1941 en Emden, Germanio, mortis la ) estis germana aktoro, humuristo, kantisto kaj televida prezentisto. Lia distinga 'pendanta' okulo estis kaŭzita de denaska ptozo.

Ekde la jaro 1963 (filmo *Winnetou I*) li aperis en multaj kinejaj kaj televidaj filmoj, teatraj kaj televidaj humuristaj spektakloj, prezentis popmuzikan televidan programon, same prezentis multajn radiajn programojn kaj aperis en pliaj publikaj scenejaj eventoj. En septembro 2006 publikiĝis lia aŭtobiografio, titolita *"Auge zu und durch"* ("fermi la okulon kaj trairi"), memironia aludo al la denaska malsano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* persona retejo  
* reta biografio  

## Notoj 
Kategorio:Germanaj aktoroj
10034 Birlan

'*10034 *Birlan''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rumana astronomo Mirel Bîrlan, de la Observatorio de Parizo en Meudon, kiu komencis sian karieron en 1991 en la Observatorio de Bukareŝto. Li gvidis kampanjojn de observo pri la malgrandaj korpoj de la sunsistemo kaj partoprenis al la asteroida misio Rosetta.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

## Referencoj
Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Zrmanja

**Zrmanja ** () estas rivero en la suda parto de la geografia regiono *Lika* kaj en norda Dalmatio, Kroatio. Ĝi longas 69 kilometrojn kaj ĝia baseno kovras areon de 907 kvadrataj kilometroj.

eta|maldekstra|200ra|la rivero Zrmanja antaŭ ol ĝi atingas la loĝlokon *Obrovac*eta|200ra|la fontoloko de la rivero ĉe loko *Misije*

La antikvaj Romianoj konis ĝin kiel *Tedanius*. La fonto de Zrmanja situas en suda parto de regiono *Lika* piede de la monto *Postak*, la suda pinto de la monta masivo *Pljesevica*, kaj proksime al la suda finaĵo de la monto * Velebit*. Ĝi fluas suden tra 200 metrojn profunda kanjono ene de la mallarĝa kaj longa plugebla valo kiu ĉirkaŭas la suda finaĵo de monto *Velebit*, kaj tiam turniĝas okcidenten, atingas la loĝlokon *Obrovac*, kaj post kelkaj kilometroj enfluas la Adriatikan maron en golfeto nomata *Novigradsko more*.

En 1963 la rivera kanjono estis unu el la scenejoj de la aventura kineja filmo *Winnetou I*. Fine de la 1980-aj jaroj en la rivera kanjono ekorganiziĝis komercaj unu- kaj plurtagaj vojaĝoj per kanuoj, kajakoj kaj flosoj. La partoprenantoj atestis ke Zrmanja kun sia alfluo, rivero *Krupo*, konsidereblas unu el la plej belaj riveroj de Eŭropo. En la 1990-aj jaroj la regiono de monto *Velebit* deklariĝis naturo parko. Flosaj vojaĝoj sur la rivero okazas en printempo kaj aŭtuno, dum kajakoj kaj kanuoj uzatas dum la periodo de malalta akvonivelo en julio kaj aŭgusto.

Kategorio:Riveroj en Kroatio
10036 McGaha

'*10036 *McGaha'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo James E. McGaha, lektoro, piloto de la usona aerarmeo kaj skeptikisto. Li aktive promocias la sciencon kaj la refuton de la pseŭdosciencoj. Li estas instruanta ano de la *Center for Inquiry* kaj konsilisto por la *Committee for Skeptical Inquiry'' : organizo, kiu ekzamenas per scienca metodo la asertojn pri la paranormaleco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

## Referencoj
Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
10043 Janegann

'*10043 *Janegann'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Jane Gann'' (1910–1994), kun-fondintino de la Astronomia Societo de Columbus kaj ties unua virina prezidentino. Ŝi senlace promociis la  en centra Ohio dum pli ol kvar jardekoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Seksa misuzo de infanoj

La **seksa misuzo de infanoj** estas konduto per kiu infano estas uzata kiel seksa objekto fare de alia persono kiu altrudas sian volon sur lin, ofte pere de perforto aŭ emocia timigo, kun la celo obteni seksan plezuron. La infana seksa misuzo estas traŭmata sperto kaj estas vivita de la viktimo kiel atenco kontraŭ sia fizika kaj psikologia integrecoj.

Infana seksa misuzo farita de familiano estas nomata kiel incesto kaj kaŭzas eĉ pli gravan longtempan traŭmaton, speciale se incesto okazas fare de unu el la gepatroj.

## Ligiloj 
### Vidu ankaŭ 
* Infana pornografio
* Infana prostituo
* *Journal of Child Sexual Abuse*
* Pedofilio

### Referencoj 
Kategorio:Pedofilio
Kategorio:Sekseco
Kategorio:Seksaj krimoj
Pál Stefanovits

**Pál Stefanovits** [ŝtefanoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stefanovits Pál** estis hungara inĝeniero, kemiisto, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1976). Lia filo estis Péter Stefanovits.

Pál Stefanovits http://www.ch.bme.hu/document/913/original/2002_Stefanovits_gyd.pdf naskiĝis la  1920 en Košice, mortis la  2016.
 
## Biografio 
Pál Stefanovits apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li studis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en Budapeŝto inter 1938-1942. Post la diplomo li eklaboris en geologia instituto. En 1949 li ricevis postenon en akademia instituto, kie li okupiĝis pri la grundoj. Li profesoriĝis (kiel katedrestro) en 1965 en altlernejo de Gödöllő. En 1967 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li estis rektoro inter 1969-1975. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 1973-2007.

## Verkaro (elekto) 
**Magyarország talajai* (Grundoj de Hungario), (1956, 1963)
**Magyarország eróziós térképe* (1964)
**Brown Forest Soils of Hungary* (1971)
**Talajtan* (1975, 1981, 1996)
**A magnézium forrásai és jelentősége az élővilágban* (1992)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj grundistoj
Surarba moviĝemo

[eta|300ra|[Leopardoj bone grimpas kaj povas superporti siajn ĉasaĵojn en arbojn, kie ili neatingeblas de kadavromanĝantoj kaj aliaj predantoj.]]
**Arboloĝanto**, aŭ *Arborikolo* kiel neologismo, estas besto kiu loĝas ĉe arboj plej ofte.

**Arbomoviĝo** aŭ **arbomoviĝemo** estas la movkapablo de bestoj ĉe arboj. En vivejoj en kiuj arboj troviĝas, bestoj evoluis moviĝemon en ili. Kelkaj bestoj nur foje grimpas arbojn, dum aliaj estas ekskluzive arbarmoviĝemaj. Tiuj vivejoj prezentas multajn mekanikajn defiojn al bestoj moviĝantaj interne de ili, kiu kaŭzas gamon da sekvoj anatomiaj, kutimaraj kaj ekologiaj, same kiel variojn ĉie en malsamaj specioj. Krome, multaj el tiuj samaj principoj povas apliki al grimpado sen arboj, kiel ekzemple, rokstakoj aŭ montoj.

La plej frue konata tetrapodo kun specialiĝaj adaptaĵoj por surgrimpi arbojn estis suminio, sinapsido de la malfrua Permio, antaŭ proksimume 260 milionoj da jaroj.

Kelkaj senvertebruloj havas ekskluzive surarbajn vivejon, ekzemple, la arbhelikoj. Kelkaj vertebruloj havas ĉefe surarbajn vivejon, ekzemple, la arboranoj.

## Biomekaniko 
La mekanikaj defioj de arbaraj vivejoj solviĝis laŭ diversspecaj manieroj. La defioj inkludas moviĝi sur mallarĝajn branĉojn, moviĝi laŭ inklinoj, ekvilibriĝi, transiri interspacojn, kaj trakti obstrukcojn. ili helpas serpentojn per provizo de ankropunktoj.

## Vidu ankaŭ 
* Surtera animalo

## Referencoj 
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Biofiziko
Kategorio:Movo
Kategorio:Zoologio
10035 Davidgheesling

'*10035 *Davidgheesling'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la slovaka astronomo Ladislav Brožek elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, tiam en Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko), proksima de la  5:9 kun Marso kaj 7:2 kun Jupitero.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *David Gheesling* (1967–2020), entuziasmulo pri astronomio kaj meteorŝtonoj, aŭtoro, publika parolanto kaj ano de la Direktora Estraro de la Internacia Asocio de Meteorŝtonaj Kolektantoj. Li estis tutmonde konata promocianto kaj ĉasisto de meteorŝtonoj; kaj lia kolekto, *Falling Rocks'', estas unu el plej grandaj en privataj manoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Ladislav Brožek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Batita kremo

eta|Taso da kafo kun batita kremo
eta|Usona migdaltorto kun krema fromaĝo kaj tufego da batita kremo

**Batita kremo** (aŭ **kirlita kremo**) povas esti preparata el diversaj specoj de maldika kremo kiuj estas forĉerpitaj de plengrasa lakto. La grasoparto de batita kremo estas 30 ĝis 40 elcento. La kremo devas esti leĝere batita per ŝaŭmigilo aŭ kirlilo.
Batita kremo ankaŭ aĉeteblas en ŝprucujo. Kiel pelgaso ĝi enhavas ridgason, N2O (E942).

## Referencoj 
Kategorio:Laktaĵoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Dubko (Simferopola distrikto)

**Dubko** (, , ) estas vilaĝo en la Perova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo), preskaŭ kunkreskinta kun la urbo Simferopolo ĉe ties okcidenta flanko. Laŭ la censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 1799 homoj.

## Geografio 
La vilaĝo situas en la centra parto de la Simferopola distrikto tre proksime al la okcidenta limo de Simferopolo, okupante nordan deklivon de unu el la kuestoj, kiuj formas la Eksteran montoĉenon de la Krimea montaro.

Tra la vilaĝo pasas la regiona aŭtovojo Simferopolo—Nikolajevko. Krom Simferopolo la plej proksimaj loĝlokoj estas la vilaĝoj Perovo (situanta ĉirkaŭ kilometron sudoriente) kaj Moloĉno (situanta ĉirkaŭ 1,5 kilometron sude).

## Historio 
La unuaj fidindaj historiaj informoj pri la vilaĝo (menciita kiel *Botke*) aperis en la jaro 1784. Laŭ la informoj de la jaro 1805 la vilaĝo havis 27 kortojn kaj estis loĝata de 106 homoj (dominis krime-tataroj). Meze de la 19a jarcento la vilaĝo estis forlasita pro la amasa elmigro de krime-tataroj en Turkion.

La vilaĝo renaskiĝis fine de la 19a jarcento per la fortoj de germandevenaj kolonianoj (samtempe estis ekuzita ankaŭ la nomo *Novoje Budke*). En la 1920aj jaroj la vilaĝo jam rimarkinde kreskis; laŭ la statistikaj dokumentoj tiam ĝi jam konsistis el du partoj (*Supra Budki* kaj *Malsupra Budki*).

Post la komenco de la Granda patriota milito, la 18an de aŭgusto 1941 la krimeaj germanoj estis deportitaj kaj la vilaĝo denove restis malplena. Baldaŭ post la liberigo de Krimeo, la 12an de aŭgusto 1944 oni akceptis la decidon transloĝigi en Krimeon kolĥozanojn el diversaj regionoj de RSFSR kaj UkrSSR. La 18an de majo 1948 per la ukazo de la Prezidio de la supera konsilio de RSFSR la nomo de la vilaĝo estis ŝanĝita al *Dubki* (la rusa nomo *Dubki* signifas laŭvorte «*kverketoj*»).

Ekde la jaro 1965 la vilaĝo apartenas al la Simferopola distrikto. Fine de la 20a jarcento la vilaĝo rapide kreskis dank’ al la krime-tataroj, revenintaj post la deporto.

## Nuntempo 
Laŭ la rezultoj de la tutukrainia censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 1799 homoj). La areo de la vilaĝo estas 103,1 hektaroj, la kvanto de kortoj estas 582.

La ĉefa ekonomia branĉo de la vilaĝo estas agrikulturo. Per la busa transporto la vilaĝo estas ligita al Simferopolo kaj al la aliaj vilaĝoj de la Perova komunumo.

## Referencoj 
## Ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Simferopola distrikto
Herceg Novi

**Herceg Novi** (cirile Херцег Нови, historie ankaŭ itale *Castelnuovo* kaj greke *Νεοκαστρον*, Neókastron - ĉiuj formoj havas la signifon "nova kastelo") estas urbo en Montenegro, borde de la Adriatika Maro. Ĝi estas la plej suda parto de la historia regiono Dalmatio. En 2011 la urbo havis 19236 loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Partnera komunumo 
*  Levanger en Norvegio

## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

2024-02-04 Herceg Novi 1.jpg
Herceg Novi beach.JPG
Herceg Novi overview.JPG
Widok na miasto z portu w Herceg Novi 01.jpg

Kategorio:Urboj de Montenegro
Val Terbi

**Val Terbi** estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 2592 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012. La sidejo de la komunuma administracio situas en Vicques.

## Geografio 
La komunumo Val Terbi situas en oriento de la Distrikto Delemonto en la valo de la rivereto Scheulte, alfluanto de Birs. La nomo de la valo, Val Terbi, fariĝis la nomo de la nova komunumo. Ĉar la centraj komunumoj de la valo ne partoprenis la komunuman kuniĝon de la 1-a de januaro 2013 la nova komunumo konsistas el ĉefa parto konsistanto el la iamaj komunumoj Vermes kaj Vicques, kaj eksklavo konsistanta el la iama komunumo Montsevelier.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 38,86 km², de kiuj 47,8% estas kovritaj de arbaro, 46,1% servas por agrikulturo kaj 4,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La ĉefparto de la komunumo Val Terbi konsistanta el Vicques kaj Vermkes limas en nordnordokcidento al Bärschwil (SO), en nordo al Courchapoix kaj Corban, en nordoriento al Mervelier, en oriento al Schelten (BE), en sudoriento al Seehof (BE), en sudo al Corcelles (BE), en sudsudokcidento al Crémines (BE), en sudokcidento al Rebeuvelier, kaj en okcidento al Courroux.

La eksklavo Montsevelier limas en nordo al Grindel (SO), en nordoriento al Erschwil (SO), en oriento al Beinwil (SO), en sudo al Mervelier, en okcidento al Corban, kaj en nordokcidento al Bärschwil (SO).

## Trafiko 
Vicques situas ĉe la pasejvojo tra Schelten-Pasejo de Delemonto al Mümliswil en Kantono Soloturno. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio de la stacidomo de Delemonto al Montsevelier. Krome de Vicques flanka buslinio kondukas al Vermes.

## Historio 
La komunumo Val Tebi estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2013 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumon Montsevelier, Vermes kaj Vicques.

Origine la komunuman kunigan projekton partoprenis 7 komunumoj. Dum la baloto de la 7-a de februaro 2012 tamen la komunumoj Courroux, Courchapoix, Corban kaj Mervelier rifuzis la kuniĝon. Tial la noma komunumo Val Terbi estis kreita nur el la ceteraj tri komunumoj. Montsevelier pro tio fariĝis eksklavo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Terbi.ch Oficiala retejo de la komunumo Val Terbi
Metković

**Metković** estas urbo en Kroatio. Ĝi estas parto de la provinco aŭ ĵupo Dubrovnik-Neretva. En 2011 la municipo havis 16929 loĝantojn. Ĝi estas parto de la historia regiono Dalmatio, kiu laŭ nuntempa difino kovras partojn de Kroatio kaj de Montenegro.

Metković situas borde de la rivero Neretva, kiu ĉe la urbo disbranĉiĝas al fekunda riverdelto, kies ĉefa branĉo proksime de la urbo Ploče enfluas la Adriatikan Maron.

## Konataj lokanoj 
* Jozo Marević

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kroatio
Johann Karl Wilhelm Illiger

**Johann Karl Wilhelm Illiger** (naskiĝis la 19-an de novembro 1775, mortis la 10-an de majo 1813) estis germana entomologo kaj zoologo.

Illiger estis filo de komercisto en Braunschweig. Li studis kun la entomologo Johann Hellwig, kaj poste laboris ĉe la zoologiaj kolektoj de Johann Centurius Hoffmannsegg. Illiger estis profesoro kaj direktoro de la Museum für Naturkunde en Berlino el ties formado en 1810 ĝis sia morto.

Illiger estis aŭtoro de *Prodromus systematis mammalium et avium* (1811), kiu estis revizio de la sistemo de Linneo. Ĝi ludis grava rolon por la adoptado de la koncepto de 'Familio'. Li eldonis ankaŭ la gazeton *Magazin für Insektenkunde* amplekse konata kiel *Gazeto de Illiger*.

## Verkoj 
* Beschreibung einiger neuer Käfer, in: ''Schneider's entomologisches Magazin* (1794) - Priskribo de novaj skaraboj.
* Nachricht von einer in etlichten Gersten- und Haferfeldern um Braunschweig wahrscheinlich durch Insecten verursachten Verheerung, in: *Brauschweigisches Magazin* 50 (1795). - Pri kampoj ĉe Braunschweig ruinigitaj de insektoj.
* *Verzeichniß der Käfer Preußens*. Entworfen von Johann Gottlieb Kugelann (1798) - Skaraboj de Prusio.
* Die Wurmtrocknis des Harzes, in: *Braunschweigisches Magazin* 49-50(1798) - Skarabo trovita en resino.
* Die Erdmandel, in: *Braunschweigisches Magazin* 2 (1799) - Pri cipero.
* *Versuch einer systematischen vollständigen Terminologie für das Thierreich und Pflanzenreich* (2006) - Terminologio por animala kaj planta regnoj.
* Zusätze und Berichte zu Fabricius Systema Eleutheratorus. *Magazin fur Insektenkunde* 1. viii + 492 pp.(1802).
* Über die südamerikanischen Gürtelthiere, in: *Wiedemann's Archiv für die Zoologie* (1804). - Pri sudamerika dazipo.
* *Die wilden Pferde in Amerika*, in: Braunschweigisches Magazin 7/(1805). - Naturaj ĉevaloj en Ameriko.
* Nachricht von dem Hornvieh in Paraguay in Südamerika, in: *Braunschweigisches Magazin* 15-16 (1805). - Pri bovaro de Paragvajo.
* Nachlese zu den Bemerkungen, Berichtigungen und Zusätzen zu Fabricii Systema Eleutheratorum Mag. fur Insektenkunde. 6:296-317 (1807).
* Vorschlag zur Aufnahme im Fabricischen Systeme fehlender Käfergattungen. *Mag. für Insektenkunde* 6:318-350 (1807).
* *Prodromus Systematis Mammalium et Avium* (1811).
* Überblick der Säugthiere nach ihrer Vertheilung über die Welttheile. *Abh. K. Akad. Wiss. Berlin'', 1804-1811: 39-159 (1815).

## Referencoj 
* Wilhelm Heß: Illiger, Johann Karl Wilhelm. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 14, Duncker & Humblot, Leipzig 1881, S. 23–27.http://de.wikisource.org/wiki/ADB:Illiger,_Karl

## Eksteraj ligiloj 
* Gaedike, R.; Groll, E. K. & Taeger, A. 2012: Bibliography of the entomological literature from the beginning until 1863 : online database - version 1.0 - Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut. Bibliografio.

Kategorio:Braunschweig
Kategorio:Germanaj entomologoj
Kategorio:Germanaj zoologoj
Valter Tauli

**Valter Evald Tauli** (naskiĝis en Tallinn, Estonio 1907-11-1, mortis en Upsalo, Svedio 1986-01-03) estis estona lingvisto, specialisto pri lingvoplanado kaj uralaj lingvoj, specife la estona.

Tauli studis ĉe la universitato de Tartu la estonan lingvon kaj literaturon kaj finn-ugrajn lingvojn kaj aktivis kiel gimnazia instruisto en Tallinn. En 1944 li fuĝis al Svedio. En 1956 li defendis doktoriĝan disertaĵon *Phonological tendencies in Estonian* (Fonologiaj tendencoj en la estona) ĉe la universitato de Lund. Poste li docentis pri la estona lingvo en la universitato de Upsalo ĝis 1973.

En 1968, Tauli publikigis gravan verkon pri lingvoplanado *Introduction to a Theory of Language Planning*, kiu temas specife pri korpusplanado. Tauli rigardis lingvon unuavice kiel ilon por komunikado, kiun eblas modifi kaj plibonigi. En tiu sinteno li sekvis la estonan lingviston Johannes Aavik, kiu proponis multajn pli aŭ malpli artefaritajn neologismojn, kiuj poste populariĝis en la estona. Laŭ Tauli, la principoj de lingvoplanado, kiujn li prezentas, aplikeblas same en korpusplanado ĉe gentaj lingvoj kiel ĉe kreado, taksado kaj plibonigado de planlingvoj. La diferenco estas nur grada. Montriĝis, ke preskaŭ ĉiu el la listo de principoj de lingvoplanado proponitaj de Tauli korespondas al iu el la "konversaciaj maksimoj" kiuj laŭ Paul Grice priskribas kiel homoj interagas en sukcesa konversacio.

Tauli ankaŭ verkis du-voluman gramatikon de la estona, de kiu ekzistas estonlingva kaj anglalingva eldonoj.

## Referencoj 
## Verkoj 
(nur kelkaj elektitaj)
* *Structural tendencies in Uralic languages*, De Gruyter Mouton, 1966
* *Introduction to a Theory of Language Planning* en la serio Studia philologiae Scandinavicae Upsaliensia, 0081-6809; 6. Univ. Uppsala, 1968
* "A theory of language planning" en Joshua A. Fishman (red.) *Advances in Language Planning* en la serio Contributions to the Sociology of Language, 99-0103363-2; 5; The Hague, p. 49-68, 1974
* *Eesti grammatika* (2 vol.) Inst. för finsk-ugriska språk, Univ. Uppsala, 1972-1980
* *Standard Estonian Grammar* (2 vol.), en la serio Studia Uralica et Altaica Upsaliensia, 0081-7015, Univ. Uppsala, 1973-1983

Kategorio:Estonaj lingvistoj
Kategorio:Interlingvistoj
Velebit

**Velebit** (; itale *Alpi Bebie*) estas la plej granda kvankam ne la plej alta montaro en Kroatio. Ĝia plej alta pinto estas la *Vaganski vrh* je alteco de 1757 m.

La montaro konsistigas parton de la Dinaraj Alpoj kaj situas apud la bordo de la Adriatika Maro, disigante ĝin de malmara regiono *Lika*. Velebit komenciĝas en la nordokcidento proksime de Senj kun la Vratnik montpasejo kaj finiĝas 145 km sudoriente apud la fonto de la rivero Zrmanja nordokcidento de Knin.

Kategorio:Montaroj en Kroatio
Lorenz Oken

**Lorenz OKEN** (naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1779, mortis la 11-an de aŭgusto 1851) estis germana naturalisto, botanikisto, biologo, kaj ornitologo.

Oken naskiĝis **Lorenz Okenfuss** en Bohlsbach (nune parto de Offenburg), Ortenau, Baden, kaj studis naturan historion kaj medicinon ĉe la universitatoj de Freiburg kaj de Würzburg. Li iris poste al la Universitato de Göttingen, kie li iĝis *Privatdozent* (sensalajra helpanto), kaj mallongigis sian nomon al Oken. Kiel Lorenz Oken, li publikigis malgrandan verkon titole *Grundriss der Naturphilosophie, der Theorie der Sinne, mit der darauf gegründeten Classification der Thiere* (1802). Tiu estis la unua de serio de verkoj kiuj igis lin estro de movado "Naturphilosophie" en Germanio.

Laŭ tiu li etendis al fizika scienco la filozofiajn principojn kiujn Immanuel Kant (1724–1804) estis aplikinta al epistemologio kaj moralo. Oken estis antaŭata je tio de Gottlieb Fichte (1762–1814), kiu, konante, ke Kant estis malkovrinta la materialojn por universala scienco, deklaris, ke ĉio kion li bezonis estis sistematika kunordigo de tiuj materialoj. Fichte entreprenis tiun taskon en sia "Sciencodoktrino" (*Wissenschaftslehre*), kies celo estis konstrui ĉiun konon per rimedoj *a priori*. Tiu klopodo iom skize de Fichte, estis poste prilaborita de la filozofo Friedrich Schelling (1775–1854). Oken konstruis sur la verko de Schelling, produktante sintezon pri kio Schelling laboris.

Oken produktis la sep-voluman serion *Allgemeine Naturgeschichte für alle Stände*, kun bildoj de Johann Susemihl (1767–1847), kaj publikitan en Stuttgart de Hoffman inter 1839 kaj 184l.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio kaj bibliografio ĉe Virtuala Laboratorio de Max Planck Institute

Kategorio:Germanaj biologoj
Kategorio:Germanaj natursciencistoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Gábor Stépán

**Gábor Stépán** [ŝtEpAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stépán Gábor** estis hungara inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (2007).

Gábor Stépán http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19485 naskiĝis la  1953 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Stépán frekventis teknikan universitaton en Budapeŝto inter 1973-1978. Post la diplomo li restis en la universitato, poste li laboris en fabriko de Csepel (distrikto). En 1981 li ricevis postenon en universitata katedro. En la lernojaro 1994 li doktoriĝis, poste esploris en Usono helpe de stipendio. Hejmenveninta li profesoriĝis kaj iĝis katedrestro, baldaŭe en 2008 dekano. Li ofte esploris aŭ instruis en eksterlandaj universitatoj. Li okupiĝas pri mekaniko kaj stabileco. Li ricevis 5 premiojn inter 1978-2011.

## Verkaro (elekto) 
* *Great Delay in a Predator Prey Model* (1986)
* *Micro-Chaos in Digitally Controlled Mechanical Systems* (1994)
* *Modeling Non-Linear Regenerative Effects in Metal Cutting* (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hompaĝo kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kate Barry

**Kate BARRY** (naskiĝis  en Londono, mortis  en Parizo) estis brita fotistino.

## Biografio 
Kate Barry estis la filino de aktorino, kantistino kaj reĝisorino Jane Birkin kaj de komponisto John Barry, al kiu oni ŝuldas filmmuzikojn de *James Bond*, *The Persuaders!*, *Born Free*, *Walkabout*, *Midnight Cowboy* kaj ankaŭ *Out of Africa*.

Ŝi havis du duon-fratinojn patrin-flanke, aktorino kaj kantistino Charlotte Gainsbourg kaj modelo, aktorino, aŭtoro-komponistino-interpretistino, Lou Doillon.

Ŝiaj gepatroj apartiĝis la jaron de sia naskiĝo kaj ŝi estis edukita de Serge Gainsbourg, kaj kiam ŝi estis dek tri-jaraĝa, de sia krompatro, Jacques Doillon, kinisto kaj de sia patro John Barry, konservante sian devenan naciecon.

## Verkaro 
Kiam ŝi estis 28-jaraĝa ŝi lanĉis sin en karieron de fotistino en 1996. Ŝia unua ekspozicio okazis en Galerio Bunkamura de Tokio en Japanio en 2000. Sinsekvis ekspozicio titolita «&nbsp;Cornered, portraits-paysages&nbsp;» en Galerio Léo Scheer en Parizo en 2005 kaj en 2006 en Baziliko de Sant'Alessandra en Fiesole en Italio, poste alia ekspozicio de 40 portretoj realigitaj en Marché international de Rungis, en la kadro de 40 jaroj en vendoplaco de Rungis en 2009 kaj en 2010 ekspozicio de portretoj en Artmuzeo Mori de Tokio. Ŝi kunlaboris kun pluraj magazinoj kaj revuoj kiaj *ELLE Francio*, *ELLE Japanio*, *Paris Match*, *Figaro Madame*, *L’Express Styles*, *Sunday Times Magazine*, *Telegraph Magazine*, *Cosmopolitan France*, *Crash*, *D magazine*, *Amica*, *Vogue Angla*, *Vogue Francio*, *Vogue Germana*. Ŝi ankaŭ realigis multajn kovrilojn de diskoj por aŭtoroj-komponistoj-interpretistoj kiaj France Gall, Raphaël, Piers Faccini, Jane Birkin, Marie Espinosa, Lara Fabian, Calogero, Carla Bruni.

En 2011, ŝi riskis sin en filmita portreto por la serio «&nbsp;Empreintes&nbsp;» realigante portreton de verkisto Philippe Djian kaj en 2012 en unua libro asocianta eseojn kaj fotojn kunlabore kun verkisto Jean Rolin titolita "DINARD, Essai d'autobiographie immobilière" en eldonejo de La Table Ronde. En 2013 ŝi ekspoziciis «&nbsp;Actrices&nbsp;» (Aktorinojn) dum la unua internacia festivalo de fotografio Kyotography en Kioto kaj, en Parizo, ekspozicio titolita «&nbsp;Point Of View - portraits/natures-mortes&nbsp;» okaze de inaŭguro de galerio CINEMA - Anne-Dominique Toussaint.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Britaj fotistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 11-an de decembro
Pelophylax cerigensis

La ***Pelophylax cerigensis*** (**Karpathos-rano**) estas specio de la ordo anuro, familio veraj ranedoj (Ranidae). Ĝi estas endemia en Grekio sur la insuloj Karpathos kaj Rodoso. Kelkaj aŭtoroj pridubas, ke ĝi estas aparta specio, laŭ ili, ĝi estis enportita el Anatolio.

Ĝia natura vivmedio estas la mediterane-tipa arbusta vegetaĵo, konstantaj kaj provizoraj riveretoj, lagoj, lagetoj, marĉoj, plugebla tero. Ĝin minacas perdo de la vivmedio.

Kategorio:Amfibioj
Ĉaŭnoj

eta|300ra|*Chauna_torquata*
**Ĉaŭnoj** estas la komuna nomo de ***Chauna***, nome genro de birdoj el la familio de kriuloj. Ties du membroj troviĝas en humidejoj de Sudameriko. Tiuj du specioj estas la jenaj:

* Suda kriulo aŭ **Kresta kriulo**, *Chauna torquata*
* Norda kriulo aŭ **Nigrakola kriulo**, *Chauna chavaria*

Ili estas grandaj, fortikaj birdoj, kun malgranda lanugeca kapo, longaj kruroj kaj grandaj piedoj kiuj estas nur parte membranecaj. Ili havas grandajn spronojn en siaj flugiloj kiuj estas uzataj por luktoj pri partneroj kaj teritoriaj disputoj. La Suda kriulo estas ĝenerale sufiĉe komunaj kaj foje konsiderata damaĝbesto ĉar ĝi rabas rikoltojn kaj konkurencas kun farmobirdoj por manĝo. Kontraste la Norda kriulo estas relative rara kaj konsiderata Preskaŭ minacata.

La **Krestoĉaŭno** (***Chauna torquata***), ankaŭ konata kiel **Kresta kriulo** aŭ **Suda kriulo** estas trovata en sudorienta Peruo, norda Bolivio, Paragvajo, suda Brazilo, Urugvajo kaj norda Argentino. La **Nigrakola kriulo** aŭ **Norda kriulo** (*Chauna chavaria*), estas loĝanta reproduktulo en norda Kolombio, en departementoj Ĉokoo, Antjokio, Kordovo, Sukreo, Bolivaro, Magdalena, Santandero, kaj Cezaro kaj en statoj de nordokcidenta Venezuelo, nome Zulia, Mérida, kaj Trujillo. Resume la Norda specio loĝas nur en nordaj Kolombio kaj Venezuelo, dum la Suda loĝas el suda Peruo al suda Brazilo kaj norda Argentino.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

Kategorio:Anhimedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Essey

**Essey** estas franca komunumo lokita en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. En la komunumo fontas, la rivero Armançon.

## Geografio 
## Najbaraj komunumoj 
## Demografio 
## Historio 
Oni trovis tie spurojn de romia templo (fanum).

## Ekonomio 
En la kastelo oni kuracas frenezulojn.

Tie estas gravan grensilon.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
József Stoczek

**József Stoczek** [jOĵef stocek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Stoczek József** estis hungara inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1858, ordinara en 1860, direktora en 1872) de Hungara Scienca Akademio. Lia nomo aperis ankaŭ kiel *József Sztoczek*.

József Stoczek http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=sztoczek naskiĝis la  1819 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la  1890 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Stoczek frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis en porpastra lernejo en Pécs ekde 1835. Post 5 jaroj li forlasis la pastran lernejon kaj en Buda li lernis en industria lernejo ricevinta diplomon en 1844. Post 3 jaroj li samloke instruis fizikon. En 1857 la lernejo transformiĝis al politeknika universitato, kie li instruis jam kiel profesoro. En la lernojaroj 1871, 1875 kaj 1878 li estis nomita rektoro. En 1885 li iĝis senatano.

## Verkaro (elekto) 
* *Utasítás meteorologiai észleletekre* (1861)
* *Műszaki természettan*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
János Suhayda

**János Suhayda** [jAnoŝ ŝuhajda], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Suhayda János** estis hungara juristo, juĝisto, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1864). Lia nomo malofte aperis kiel *Suhajda*.

János Suhayda http://akademikusok.tudomanytortenet.hu/index.php?page=1&sub=6&xid=170  naskiĝis la  1818 en Miskolc. Li mortis la  1881 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Suhayda frekventis gimnazion, poste li lernis juron en Pest (urbo). Post la diplomo en 1842 li ricevis postenon en la municipo de Vác. Dum la hungara revolucio de 1848 li instruis en la universitato en Pest. Inter 1851-1861 li estis juĝisto en diversaj urboj. Baldaŭe li ricevis ŝtatajn postenojn, en 1867 li laboris en la jam sendependa ministerio. Ekde 1869 ĝismorte li estis supera juĝisto.
 
## Verkaro (elekto) 
* *Váltójogtan* (1851) 
* *A magyar polgári anyagi magánjog rendszere* (1862, 1864, 1867, 1871, 1874) 
* ''A honosításról és a külföldiekről (1867)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Papiruso de Berlino

La papirusa fragmento konata kiel **Papiruso de Berlino** entenas mallongajn evangeliecajn tekstojn *ne rekondukeblajn* al iu ajn apokrifa aŭ kanona Evangelioj. Ĝi datumeblas al la 6-a jarcento kaj estis science analizita en 1923.   

Ĝi enhavas mallongajn fragmentojn de la dialogo inter Jesuo kaj Natanael (vidu la similaĵon en Joh 1, 49: “Natanael respondis kaj diris al li: *Rabeno, vi estas la filo de Dio, vi estas Reĝo de Izrael.*”).

La papiruso de Berlino estas papirusorulaĵo ĝenre literatura, gastiganta verkon de la poeto Timoteo el Mileto, *La persoj*, reiranta la la 4-a jarcento a.K.; ĝi venis al la homa sperto en 1902 en la najbaroj de Abusir, suburbo de Memfiso de Egiptio, el la tombo de soldato, kune kun aliaj objektoj de la funebra aranĝo.  (vidu: Marina Scialuga, Introduzione allo studio della filologia classica,Ed. Dell'Orso, pp. 33, 34).   
 
## Bibliografio 
**I vangeli apocrifi*. A cura di Marcello Craveri. Torino, Einaudi 1969.
* Marina Scialuga, *Introduzione allo studio della filologia classica,* Editore dell'Orso.

## Vidu ankaŭ 
*Apokrifaj evangelioj
*Papiruso de Oksirinĥo 840
*Evangelio Egerton
*Papiruso Fayyum
*Evangelio laŭ Johano

Kategorio:Evangelioj
Kategorio:Papirusoj
10038 Tanaro

**10038 Tanaro** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la itala astronomo Vincenzo Zappalà elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rivero Tanaro : plej longa rivero de Piemonto, kiu fontas proksime de la francia landlimo proksime de Ormea kaj estas alfluanto de Pado. Tarano fluas tra famaj vinproduktaj regionoj de norda Italio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Zappalà
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
10039 Keet Seel

'*10039 *Keet Seel'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Brian A. Skiff elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al *Keet Seel'' : bone konservita prahistoria loĝloko sub klifo, enloĝata de la prauloj de la nunaj Hopioj. La ejo estas nun en la Navaha Nacia Monumento en la nordo de Arizono kaj ĝia nomo ŝajnas esti frazo en navaha lingvo, signifanta « Domoj, kiuj esti lasitaj malantaŭ ».

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian A. Skiff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Lajos Steiner (geofizikisto)

**Lajos Steiner** [lajoŝ ŝtejner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Steiner Lajos** estis hungara geofizikisto, meteologo, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1917).

Lajos Steiner http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=steinerl naskiĝis la  1871 en Vác. Li mortis la  1944 en Budatétény (nuntempa urboparto de Budapeŝto).

## Biografio 
Lajos Steiner devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1892 (li lernis ankaŭ en Göttingen kaj Berlino), en la sekva jaro li doktoriĝis. En 1907 li profesoriĝis, li estis kunlaboranto de Loránd Eötvös. Inter 1892-1932 li laboris en meteologia kaj terfizika instituto, kie li estis nomita direktoro en 1927. Li ellaboris modernan prognozon. En 1944 pro la molestado de judoj li sinmortis.

## Verkaro (elekto) 
* *A Balaton vidékén az 1901. év nyarán végzett földmágnességi mérések eredményei* (1908)
* *A föld mágneses jelenségei* (1923)
* *Az időjárás* (La vetero), (1931)

## Memorigiloj 
* memormedalo "Steiner Lajos" fondita en 1951
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungare
* hungare

 
Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj