Krefeld

**Krefeld** estas eksterdistrikta urbo en Germanio. Ĝi apartenas al Nordrejn-Vestfalio. Fine de decembro 2006 la komunumo havis 242.103 loĝantojn.

## Geografio 
### Geografia situo 
Krefeld situas ĉe la okcidenta bordo de la Rejno, ĉe la „Krefeld-Kempener Platte" (plataĵo Krefeld-Kempen) je la meza ebenaĵo de la regiono Malsupra Rejno. La urbocentro situas ĉirkaŭ sep kilometroj for de la Rejnbordo, tamen la urboteritorio atingas la riveron ekde la enkomunumigo de Linn. La bordo sur la teritorio de Krefeld estas 6,2 kilometrojn longa. La riverlarĝeco oscilas inter 320 kaj 400 metroj. La plej granda etendiĝo de la urboteritorio sumiĝas nordsuden 12&nbsp;km kaj okcident-orienten 13,1&nbsp;km. La urbocentro situas 39 metrojn super marnivelo. La plej alta natura altaĵo sur la urboteritorio estas kun 63 m la Hülser Berg, la plej alta monteto entute estas kun alteco de 87 m la Inrather Berg, malnova ŝutmonto el ruinaĵoj de la Dua Mondmilito. Plua altaĵo, ekde 2004 alirebla ankaŭ por la publiko, estas la Kapuzinerberg (77 m), iama hejmrubomonto.

### Klimato 
eta|maldekstre|150px|Klimadiagramo Krefeld
En Krefeld falas dum la tuta jaro averaĝe 762&nbsp;mm da precipitaĵo. Per tio Krefeld situas super la germana mezumo de 700&nbsp;mm. La temperaturo situas averaĝe je . Januare la mezumo situas je .

### Najbarkomunumoj 
La urbo Krefeld limas norde kun la urboj Neukirchen-Vluyn kaj Moers en la distrikto Wesel, oriente kaj nordoriente kun la eksterdistrikta urbo Duisburg, sude kun la urbo Meerbusch en la Rhein-Kreis Neuss samkiel la urboj Willich, Tönisvorst kaj Kempen en Distrikto Viersen.

### Demografio 
eta|maldekstre|150px|Loĝantarevoluo
De sia maksimumo dum la mezaj 1990-aj jaroj la loĝantaro de Krefeld konstante malkreskis al aktuale ĉirkaŭ 235 mil (minuso de 6%):
* 1993: 249.565 loĝ.
* 2006: 242.103 loĝ.
* 2008: 236.333 loĝ.
* 2009: 235.414 loĝ.

### Urbopartoj 
* Bockum
* Linn

## Historio 
La unua setlejo sur la tereno de Krefeld estis en la unua jarcento p.K. la Romia kastrumo *Gelduba*. La unua atesto pri *"Crefeld"* okazis en urbario el Monaĥejo Werden en la jaro 1105. Same aĝaj estas dokumentoj pri *burgo Linn* kaj pri *burgo Rath* (Haus Rath). En 1361 la vilaĝo atingis la rajton havi semajnan bazaron kaj jaran foiron kaj en 1373 ĝi fariĝis urbo (urborajto).

Krefeld same kiel la tuta grafejo Moers konvertiĝis al la protestanta kredo, tamen katolikoj daŭre restis tolerataj loĝantoj en la urbeto. En 1584 la urbo komplete detruiĝis dum la Kolonja milito. La  Aŭstrio en interkonsento kun la nederlanda parlamento deklaris la tutan grafejon Moers **neŭtrala**, kio garantiis pacon por la grafejo dum la grandaj religiaj militoj de tiu epoko (la nederlanda batalo pri sendependiĝo en la Okdekjara milito kaj la Tridekjara milito).

Sekve multaj Menonanoj, persekutitaj en la najbaraj katolikaj landoj, trovis azilon en Krefeld. Multaj el ili montriĝis kapablaj metiistoj kaj baldaŭ fariĝis bonhavaj, la malriĉaj Krefeldanoj avidis kaj ĵaluzis kaj klopodis forsendigi ilin - plejparte sensukcese. Aparte sukcesa estis la menonano Adolf von der Leyen, kiu alvenigis la silkokomercadon la Krefeld kaj liaj filoj fondis silkteksejon , kiu alportis grandan profiton al la familio ("silkobaronoj") kaj al la urbo.

;Galerio pri historiaj gravaĵoj:

Dosiero:Gellep modell.jpg |Modelo de Kastelo *Gelduba*
Dosiero:Denkmal-auswanderer-krefeld.jpg |Memorŝtono por la elmigrintoj al Usono
Dosiero:Von der leien platz-krefeld.jpg |Placo Von-der-Leyen
Dosiero:Weberhaus Krefeld.jpg |Silkteksistaj domoj
Dosiero:Meister-ponzelar.JPG |Silkteksista Majstro Ponzelar
Dosiero:Denkmal-hückelsmay.jpg |Pri la batalo ĉe Hückelsmay
Dosiero:Uraufnahme karte krefeld.jpg |Mapo de 1842
Dosiero:Krefeld hochstraße 1908.jpg |Bildpoŝtkarto, 1908

## Hodiaŭa vivo en Krefeld 
### Religioj 
Krefeld havas diversajn : plurajn kristanajn kaj judan, islaman kaj budhisman.

Dosiero:Menoitenkirche-krefeld.jpg |La Menonito-preĝejo
Dosiero:Dionysius-kirche-krefeld.jpg |Katolika ĉefparoka preĝejo s-ta Dionizio
Dosiero:Krefeld Ev.Kirche Alt-Krefeld.jpg |Evangela preĝejo
Dosiero:Synagogendenkmal Krefeld.jpg |sinagogo-memorejo
Dosiero:Merkez Camii von Innen.jpg |Islama preĝejo

## Politiko 

Dosiero:DEU_Krefeld_COA.svg |Blazono modernigita
Dosiero:Rathaus-krefeld.jpg |la malnova urbodomo
Dosiero:Stadthaus Krefeld.jpg |Hodiaŭa urbodomo, antaŭe firmao VerSeidAG

;Ĝemelurboj:
 Charlotte, Usono
## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojoj  kaj , kiuj konektiĝas per aŭtovoja kruciĝo proksime de la urbocentro, kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Konataj lokuloj 
* Emil Wittig (1870-1928), aktoro
* Jürgen Hingsen, atleto
* Lion Ullmann, rabeno
* Róbert Lénárd (grafikisto)

## Esperanto en Krefeld kaj en la najbareco 
### Krefeld 
En Krefeld ekzistas la Esperanto-Gesellschaft Krefeld (Esperanto-Societo Krefeld), kiu renkontiĝas kutime ĉiun ĵaŭdon je la 18-a, en la *Bürgerinitiative "Rund um St. Josef"*, Corneliusstr. 43, 47798 Krefeld. vd. hejmpaĝo

### Najbareco 
* Duisburg: Asocio por internacia kompreniĝo Duisburg renkontiĝas en *Ludgerushaus*, Heinrich-Bertmans-Str. 2 , stratangulo *Klöcknerstraße* Kontakto: hejmpaĝo en la paĝaro de www.esperanto.de
* Duseldorfo: Esperanto-Societo Düsseldorf renkontiĝas unufojon monate je la ĵaŭdo sekvanta la 20-an de monato, ekde la 17-a en la restaŭracio *Atrium*, Berta-von-Suttner-Platz, Ostausgang Hbf Düsseldorf, vd. hejmpaĝo
* Essen: **Esperanto-Grupo Essen** kunsidas ĉiun 2-an ĵaŭdon monate je la 19.30-a en Kulturdomo Grend, Westfalenstr. 311, 45276 Essen-Steele. La grupo flegas kontaktojn al partnergrupoj en Helmond kaj Eindhoven, ambaŭ Nederlando. Krome ĝi kune kunlaboras kun **ReVELo** kaj preparas la **GEK 2008**
* **Kontakto**: paĝo en la retpaĝaro de EsperantoLand 
* Itinero al Grend 

### Dialekto 
En Krefeld kelkaj loĝantoj ankoraŭ regas la lokan dialekton. Tiun-ĉi ili nomas *Krieewelsch* aŭ *Krieewelsch*-Platt, kiu konkrete estas malsuprafranka dialekto.

Dosiero:Landgericht Krefeld.jpg |Distrikta juĝejo
Dosiero:Krefeld theater.jpg |Urba teatrejo
Dosiero:Krefeld kaiser wilhelm museum.jpg |Imperiestro-Vilhelmo-Muzeo
Dosiero:Krefeld haus lange esthers 9.jpg |Domoj Esters, Lange
Dosiero:Burg Linn.jpg |Kastelo Linn
Dosiero:BurgLinnNacht-2.jpg|La kastelo nokte
Dosiero:Deutsches Textilmuseum.jpg |Germana tekstilmuzeo, Linn
Dosiero:Haus Sollbruegen.jpg |Muziklernejo
Dosiero:Mennoniten Portal Krefeld.jpg |Menonito-preĝejo, 1694
Dosiero:Stadtwaldhaus.jpg |*Stadtwaldhaus*
Dosiero:Im Brahm Krefeld.jpg |*Im Brahm*
Dosiero:Behnisch-haus.jpg |*Behnisch*-domo
Dosiero:Pupenbrunnen-krefeld.jpg |pupfontano
Dosiero:Kinderbrunnen1.jpg|Kinderbrunnen
Dosiero:Kinderbrunnen2.jpg|Kinderbrunnen
Dosiero:Haus Greifenhorst Krefeld.jpg |Domo *Greiffenhorst*
Dosiero:20041217006-kev-fans.jpg |Glacihoke-amikoj
Dosiero:Flachsmarkt.jpg |*Flachsmarkt* 2006
Dosiero:Schwanenmarkt Krefeld.jpg |*Schwanenmarkt*
Dosiero:Gleumes Krefeld.jpg |Bierfarejo Gleumes
Dosiero:Nordbahnhof Krefeld.jpg |Gastejo Nordbahnhof
Dosiero:Krefeld HBF.jpg |La stacidomo, 1907
Dosiero:Bismark.jpg |Historia vaporlokomotivo
Dosiero:Hafen Krefeld.jpg |La Rejn-haveno
Dosiero:Degussa Krefeld.jpg |Metalfabriko Degussa
Dosiero:ThyssenKrupp Nirosta Hauptverwaltung.jpg |Nirosta (Thyssen-Krupp)
Dosiero:Kuesters.jpg |Tekstilmaŝino-fabriko Küsters
Dosiero:VerSeidAG Krefeld.jpg |*VerSeidAg*

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Krefeld
* Stadtbahn de Duseldorfo

## Eksteraj ligiloj 
*  


Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio