open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brita Internacia Lernejo Budapeŝto

La **Brita Internacia Lernejo Budapeŝto** estas privata brita internacia lernejo en Budapeŝto. Ĝi estas unu el pluraj britaj lernejoj en la urbo. La lernejo bonvenigas 1 050 studentojn el pli ol 70 landoj. Ĝia instruplano baziĝas sur la programoj IGCSE kaj Internacia Abiturienta Ekzameno (d:Q56404208).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BISB-retejo
Kategorio:Lernejoj en Budapeŝto
Usona Internacia Lernejo de Budapeŝto

La **Usona Internacia Lernejo de Budapeŝto** (, mallongigita **AISB**) estas internacia lernejo situanta en Nagykovácsi, en la metropola areo de Budapeŝto.

La lernejo estis fondita en 1973 de la Usona Ambasadejo en Budapeŝto por servi la infanojn de usonaj registaraj diplomatoj laborantaj en Budapeŝto. La studentaro de tiam fariĝis pli diversa, kun pluraj internaciaj kompanioj kaj ambasadejoj en Hungario sendantaj siajn infanojn al la lernejo.

Kategorio:Lernejoj en Budapeŝto
Flago kaj blazono de San José de Gracia

eta|Flago de San José de Gracia.
La **flago de San José de Gracia** () estis unuafoje adoptita en 2024. La flago estas dividita diagonale en duonojn verdan kaj blankan, kun blazono en la mezo. En la blazono estas diraĵo "Conciencia Esfuerzo Patria" (Konscio, Strebo, Patrio).

## Vidu ankaŭ 
* San José de Gracia, Meksiko

## Notoj 
San José de Gracia
Kategorio:San José de Gracia
San José de Gracia
Internacia Kristana Lernejo de Budapeŝto

La **Internacia Kristana Lernejo de Budapeŝto** (, mallongigita: **ICSB**, ) estas internacia kristana privata lernejo en Diósd. Ĝi estis fondita en 1994 kaj estas la unusola ACT (d:Q288826)-ekzamencentro en Hungario. Ĝi estas populara lernejo inter ĉinaj familioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Lernejoj en Budapeŝto
Blufrunta ŝukolibro

La **Blufrunta ŝukolibro** (*Eriocnemis glaucopoides*), kaj ankaŭ *calzadito frentiazul* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Bolivio kaj Argentino.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Blufrunta ŝukolibro estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Blufrunta ŝukolibro estas la plej suda reprezentanto de sia genro. Ĝi troviĝas ekde la departementoj La-Pazo kaj Cochabamba de Bolivio suden ĝis la provincoj Salta kaj Tucumán de nordokcidenta Argentino. Ĝi ĝenerale loĝas en humidaj deklivoj de herbo kaj densaj arbustoj kaj la randoj de nebularbaro. En Argentino ĝi ankaŭ troviĝas en iom pli sekaj pejzaĝoj. Laŭ alteco ĝi varias de 1 500 ĝis 3 400 m, sed estas plej ofta inter 2 000 kaj 2 500 m. Ĝi estas konsiderata ĝenerale malofta sed surloke ofta kaj troviĝas en du naciaj parkoj en Argentino.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Argentino
Gea edukado

dekstra|eta|*Kunedukado/Geinstruado* de Charles Allan Winter,
**Miks-seksa** aŭ **gea edukado**, ankaŭ konata kiel **geinstruado** aŭ **kunedukado**, estas sistemo de eduko kie inaj kaj viraj studentoj estas edukitaj kune. Dum unuseksa edukado estis pli ofta ĝis la 19-a jarcento, miksita-seksa edukado poste fariĝis norma en multaj kulturoj, precipe en okcidentaj landoj. Unuseksa edukado restas ĝenerala en multaj islamaj landoj. La relativaj meritoj de ambaŭ sistemoj daŭre estas temo de debato.

La plej malnova geinstrua institucio estas la Dollar Academy en Dolaro, Skotlando, kiu estas geinstrua ekde sia fondo en 1818. La lernejo ankoraŭ aktivas hodiaŭ, kun proksimume 1 250 lernantoj.

Multaj institucioj de plialta edukado antaŭe estis apartigitaj, sed antaŭ la fino de la 20-a jarcento, la vasta plimulto fariĝis geinstruaj. La unua geinstrua institucio de plialta edukado (kolegio, altlernejo) estis Kolegio Oberlin en Ohio, Usono. Ĝi malfermiĝis la 3-an de decembro 1833, kun 44 studentoj, 29 viroj kaj 15 virinoj.

Nuntempe, la normo estas, ke knaboj kaj knabinoj studas kune, kvankam klasoj en certaj fakoj ankoraŭ estas apartaj, precipe tiuj en kiuj ekzistas rimarkindaj seksaj diferencoj en akademia atingo aŭ intereskampoj, ekzemple sporto kaj seksedukado.

Fine de la 20-a jarcento, eĉ institucioj kiuj antaŭe edukis nur virojn, kiel ekzemple militistaj, aviadaj kaj mararmeaj akademioj, fariĝis geinstruaj.

Tamen ŝajnas, ke la aspiro krei egalajn ŝancojn por ambaŭ seksoj per geinstruado ne realiĝis. La elekto de profesioj por knaboj kaj knabinoj post diplomiĝo ankoraŭ reflektas tradiciajn seksajn rolojn en la socio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Unuseksa edukado

## Eksteraj ligiloj 
* Rosenberg: Historio de geinstruado
* Amerika Konsilio por Geinstrua Lernado

Kategorio:Genro kaj edukado
Kategorio:Tipoj de lernejoj
Violgorĝa ŝukolibro

La **Violgorĝa ŝukolibro** (*Eriocnemis vestita*, kaj *zamarrito del Pinche* en hispana) estas Draste Endanĝerigita specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo. 

## Taksonomio kaj sistematiko
La Violgorĝa ŝukolibro havas jenajn kvar agnoskitajn subspeciojn:

## Aspekto 
La Violgorĝa ŝukolibro estas 9 ĝis 10 cm longa. Maskloj pezas 3,3 ĝis 7,2 g kaj inoj 3,6 ĝis 5,3 g. Ĝi havas rektan nigrecan bekon. La masklo de la nomiga subspecio havas brilajn malhelverdajn suprajn partojn kun orverdaj pugo kaj supravostaj kovriloj. Ĝi havas brilan purpuran gorĝmakulon fajne ĉirkaŭitan de orverda. La cetero de ĝia gorĝo kaj ĝia supra brusto estas brile nigrecverdaj, ĝia ventro brile orverda, kaj ĝiaj subvostaj kovriloj irizece purpurbluaj. Ĝiaj krurtufoj estas blankaj. La vosto estas forkoforma kaj malhele ŝtalblua. La ino havas brilajn orverdajn suprajn partojn. Ĝia gorĝmakulo estas kelkaj bluecaj violaj diskoj sur flavecbruna fono. La cetero de la gorĝo kaj la brusto estas flavbruna kaj la ventro grizecblanka, ĉiuj kun orverdaj diskoj. La junulo similas al la ino.

Subspecio *E. v. paramillo* similas al la nomiga subspecio sed sen la orverda franĝo ĉe la purpura gorĝo. Maskloj de *E. v. smaragdinipectus* havas la plej grandan purpuran gorĝmakulon el ĉiuj. *E. v. arcosae* similas al *smaragdinipectus*, sed ĝiaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas flavecverdaj kaj etendiĝas supren en la malsupran dorson; maskloj ankaŭ havas pli mallongajn bekojn kaj pli grizan ventron ol la nomiga subspecio. Ĝi troviĝas en kelkaj protektitaj areoj kaj "facile akceptas sekundaran kreskaĵaron kaj superkreskitajn paŝtejojn."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Multkolora ŝukolibro

La **Multkolora ŝukolibro** (*Eriocnemis mirabilis*), kaj ankaŭ *zamarrito de Munchique* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi estas endemio de Kolombio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Multkolora ŝukolibro estas monotipa.

## Aspekto
La Multkolora ŝukolibro estas ĉirkaŭ 8 ĝis 9 cm longa. Ĝi havas rektan nigrecan bekon. La masklo havas malhele brilverdajn suprajn partojn kun brileta verda frunto. Ĝi havas irizecajn verdajn gorĝon kaj supran bruston, briletan indigbluan ventron, kaj brilajn ruĝajn kaj kuprajn subvostajn kovrilojn. La vosto estas forkoforma; ĝi estas malhelbronze verda supre kaj brile orbronza verda sube. La ino havas plejparte blankajn subajn partojn kun verdaj punktoj ĉe la flankoj de la gorĝo kaj la brusto kaj ruĝecbronzaj makuloj ĉe la flankoj de la ventro. La krurtufoj de ambaŭ seksoj estas blankaj kun cinamokoloraj pintoj, kvankam tiuj de la inoj estas pli malgrandaj ol tiuj de la masklo.

## Distribuo kaj habitato
La Multkolora ŝukolibro estas konata nur el kelkaj lokoj sur la okcidenta deklivaro de la Okcidentaj Andoj en la departemento Kaŭko de Kolombio. Plej multaj observoj okazis en neĝenata nebularbaro, sed ĝi troviĝas ankaŭ ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. La plantkomunumoj estas karakterizitaj per kolombia kverko (*Quercus humboldtii*) kaj plantoj de la genroj *Billia*, *Clusia*, *Persea*, *Hyeronima*, kaj *Weinmannia*. La observoj okazis en la sufiĉe mallarĝa altituda intervalo de 2 200 ĝis 2 440 m.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Smeraldventra ŝukolibro

La **Smeraldventra ŝukolibro** (*Eriocnemis aline*), kaj ankaŭ *zamarrito pechiblanco* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Peruo kaj Ekvadoro.

## Aspekto
La Smeraldventra ŝukolibro estas la plej malgranda ŝukolibro. Ĝi longas 8 ĝis 9 cm kaj pezas 4 ĝis 4,5 g. Ĝi havas rektan nigran bekon. La masklo de la nomiga subspecio havas malhele brilverdajn suprajn partojn kun mallarĝa brileta bluetverda frunto. Ĝi havas grandan blankan makulon kun verdaj makuloj sur sia supra brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brilete bluetverda. La vosto estas mallonga kaj iomete forkoforma; ĝi estas verda kun klare irizeca malsupra flanko. La ino estas simila sed sen la bluetverda frunto; ĝiaj flugiloj kaj vosto estas iom pli mallongaj. La krurtufoj de ambaŭ seksoj estas blankaj kaj tre grandaj. La subspecio *E. a. dybowskii* estas pli granda ol la nomiga, sed la frunta makulo de la masklo estas pli malgranda kaj la blanka brusto estas malpli akre difinita.

## Distribuo kaj habitato
La nomiga subspecio de Smeraldventra ŝukolibro estas la pli norda. Ĝi troviĝas en la Centraj kaj Orientaj Andoj de Kolombio, ekde la departemento Boyacá suden tra Ekvadoro sur la orienta deklivaro de la Andoj. *E. a. dybowskii* troviĝas sur la orienta deklivaro de la peruaj Andoj ĝis la departemento Pasco. La specio loĝas en tropikaj kaj subtropikaj montarbaroj, precipe humidaj tipoj kiel nebularbaro. Ĝi troviĝas en la interno de la arbaro kaj malgrandaj malfermaĵoj, sed evitas arbarajn randojn kaj pli malfermajn pejzaĝojn. En alteco ĝi kutime troviĝas inter 2 300 kaj 2 800 m. Ĝi "ŝajne dependas de humidaj arbaroj, kiuj jam suferis gravajn damaĝojn, kaj nuntempe estas minacataj de plia senarbarigo."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Flago kaj blazono de Zapopan

eta|Flago de Zapopan.

La **flago de Zapopan** () konsistas el du samlarĝaj vertikalaj strioj, verda kaj flava, kun blazono en la mezo. En la flago, verda reprezentas bonon; flava reprezentas oron. En la blazono estas fruktarbo, blanka hundo kaj ruĝa flago.

## Vidu ankaŭ 
* Zapopan

## Notoj 
Zapopan
Kategorio:Zapopan
Zapopan
Rezista bendo

eta|306x306ra|Diversspecaj bendoj laŭ rezisteco markitaj de koloro, kun manteniloj
**Rezista** aŭ **Gimnastika bendo/rubando** aŭ **kaŭĉuka ekspansilo** estas speciala, kutime kaŭĉuka bendo, portebla sportekipaĵo uzata en diversaj sportoj por forttrejnado, helpante evoluigi forton, rapidecon kaj eltenemon de diversaj muskoloj de la korpo de atleto.

Trejnado per sporta jungilaro estas tre efika, do atletoj vaste uzas ilin por varmiĝoj kaj speciala trejnado.

Ili ankaŭ estas ofte uzataj en fizioterapio, specife de konvaleskantoj de muskolaj vundoj, inkluzive de korrehabilitadaj pacientoj, por permesi laŭgradan rekonstruon de forto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* penda trejnado (d:Q1143113)

* fizika ekzercado
* taŭgeco

Kategorio:Sportoj
Kategorio:Vivstiloj
Kategorio:ludiloj
Kategorio:elasteco
Unuseksa edukado

[eta|La enirejo al bazlernejo en [Parizo, kie edukado estis apartigita. Super la dekstra pordo, la surskribo "Lernejo por Knaboj" estas konservita, kaj super la maldekstra pordo, "Lernejo por Knabinoj".]]
**Unuseksa edukado** estas eduka aliro kiu estas bazita sur la pedagogia supozo, ke knaboj kaj knabinoj lernas kaj disvolviĝas malsame ekde certa aĝo kaj postulas malsamajn alirojn en la lernejo. La celo de ĉi tiu eduka modelo estas plibonigi edukajn ŝancojn por ĉiu sekso.

En la praktiko, viraj kaj virinaj studentoj ne estas instruataj en miksseksaj medioj, sed en apartaj edukaj unuoj aŭ eĉ en apartaj edukaj institucioj aŭ trejnadcentroj. Ĉi tio plej ofte validas por sekundara edukado kaj la aparta edukado de knaboj kaj knabinoj - ilia edukado en apartaj klasoj kaj, plej grave, en apartaj mezlernejoj. Sekve, tia sistemo inkluzivas unuseksajn lernejojn, loĝlernejojn kaj aliajn instituciojn destinitajn por studentoj de nur unu sekso. Ekzistas argumentoj por kaj kontraŭ ĉi tiu speco de eduka praktiko.

Apartigita edukado ekzistis tra la tuta historio kaj daŭre ekzistas en diversaj landoj. Ĝi estis vaste disvastiĝinta komence de la 20-a jarcento, precipe en mezlernejoj kaj institucioj de pli alta edukado. Nuntempe, ĝi estas praktikata ĉefe en religiaj socioj kaj en la islama mondo.

Motivoj por unuseksa edukado varias de religiaj ideoj pri seksa apartigo ĝis kredoj, ke la seksoj lernas kaj kondutas malsame kaj tial ili prosperas en unuseksa medio. En la 19-a jarcento, en okcidentaj landoj, unuseksaj knabinaj pensionatoj kaj porvirinaj altlernejoj (d:Q3660535) ofertis al virinoj ŝancon je eduko en tempo, kiam al ili estis rifuzita aliro al ĉefaj edukaj institucioj. La unua estis aparte ofta en Svislando, la dua en Usono kaj Britio, pioniroj en virina edukado.

Seks-apartigita edukado estis la tradicia normo en mezlernejoj en plejparto de Britio, precipe por privataj lernejoj, sed plej multaj lernejoj en Britio nun estas geinstruaj. Eton College kaj multaj el la plej prestiĝaj lernejoj en Britio ankoraŭ estas aŭ nur-knabaj aŭ nur-knabinaj institucioj.

Menciindas ke post la talibana transpreno de potenco en Afganio en 2021, oni decidis, ke studoj en la universitatoj de la lando estu nur seks-apartigitaj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gea edukado

## Eksteraj ligiloj 
* Eŭropa Asocio por Unuseksa Edukado (EASSE)
* Nacia Asocio por Unuseksa Publika Edukado
* Unuopa Seksa Edukado
* Amerika Konsilio por Geinstrua Lernado (ACCES)

Kategorio:Genro kaj edukado
Pál Kovács (jezuito)

**Pál Kovács** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovács Pál** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *nagydaróczi* [nadjdarOci].

 naskiĝis  en Nénye (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Nenince en Slovakio), li mortis  en Pozono (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio).
 
## Biografio 
 lernis en Nagyszombat, poste aliĝis al la jezuitoj en Trencsén en 1713, kie okazis la dujara novicado. Li studis pedagogion en Leoben, inter 1718–1720 li studis filozofion en Vieno, inter 1724–1727 teologion en Nagyszombat, inter la studperiodoj li insruis en Kolozsvár. En 1726 li pastriĝis, 2 jarojn poste li eksiĝis el la jezuitoj kaj li estis pastro en Nagyvárad. En 1732 li estis levita kanoniko, en 1752 simbole episkopo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Transylvaniae infelicitas origo.* (1722)
* *Emericus Bebecus et Joannes Zapolius, Roxiae gubernatores a Ludovico I. ...* (dramo, 1723)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Spatelvosta kolibro

La **Spatelvosta kolibro** (*Loddigesia mirabilis*), kaj ankaŭ *colibrí admirable* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj la nura specio de la genro *Loddigesia*. Ĝi estas endemio de norda Peruo. Tamen, studo rpi molekula filogenetiko pri la kolibroj publikigita en 2014 trovis, ke la Spatelvosta kolibro estis enigita en la genron *Eriocnemis*, la "ŝukolibroj". Movi ĝin al *Eriocnemis* postulus, ke la Multkolora ŝukolibro (nuntempe *E. mirabilis*) ricevus novan specifan epiteton, ĉar la *mirabilis* de la Spatelvosta kolibro havas prioritaton.

## Aspekto
]]
La masklo de la Spatelvosta kolibro estas 15 ĝis 17 cm longa, inkluzive de sia 11 ĝis 13 cm vosto. Inoj estas 9 ĝis 10 cm longaj kun 5 ĝis 7 cm vosto. La karakteriza trajto de la masklo estas ĝiaj du eksteraj vostoplumoj kun nudaj ŝaftoj, kiuj kruciĝas unu la alian kaj finiĝas per grandaj violaj nigraj raketoj aŭ "spateloj". La ceteraj vostoplumoj estas tre mallongaj kaj estas subtenataj de du longaj subvostaj kovriloj. La eksteraj vostoplumoj de la ino estas ankaŭ longaj, sed pli mallongaj ol tiuj de la masklo, kaj ne havas la raketojn.

Ambaŭ seksoj havas iomete kurban nigran bekon kaj blankan makulon malantaŭ la okulo. Maskloj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun blua kresto kaj bruneta malantaŭa kolo. Ilia gorĝo estas brile bluverda kaj la cetero de la subaj partoj estas blanka kun nigra linio laŭ la centro. Ankaŭ inoj estas verdaj supre sed ne havas kreston aŭ gorĝon. Iliaj subaj partoj estas blankaj sen la nigra centra linio de la masklo.

### Voĉo
La masklo de la Spatelvosta kolibro elsendas "ripetantan altatonan zuman metalecan noton... 'tzzz...tzzz...'" dum sia aera memmontrado. Ĝiaj krioj inkluzivas "pli malklaran altatonan dolĉan noton 'cŭii'" kaj "pli stridan 'cik'".

En 2005, American Bird Conservancy provizis subtenon al la perua konservada partnero ECOAN por subskribi konservadan servitudon kun la Pomacochas Komunumo por protekti kaj administri ĉirkaŭ 0.40 km² da grava vivejo por la Spatelvosta kolibro. Pli ol 30 000 arbidoj de indiĝenaj arboj kaj arbustoj estis plantitaj tie. Ĉi tiu konserva servitudo estas la unua de sia speco en Peruo.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
*Fotaro ĉe VIREO

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Lee Iacocca

**Lido Anthony "Lee" IACCOCA** (/ˌaɪ.əˈkoʊkə/ EYE-ə-KOH-kə) (naskita la 15-an de oktobro 1924 en Allentown, Pensilvanio ; mortis la 2-an de julio 2019 en Bel Air, Los-Anĝeleso) estis usona aŭtomobila industriisto kaj verkisto de pluraj libroj. Li estas unu el la plej famaj ĉefmanaĝeroj en la historio de la usona, kaj tutmonda, aŭtomobila industrio.

Li estas plej konata kiel la prezidanto de Chrysler Corporation, kiun li revivigis post kiam ĝi alfrontis bankroton, kiel forta subtenanto de eksportaĵoj el Usono en la 1980-aj jaroj, kaj pro la dezajnado kaj evoluigo de la *Ford Mustang* kaj *Ford Pinto* en la 1960-aj jaroj.

Iacocca verkis aŭ kunaŭtoris plurajn librojn, inkluzive de *Iacocca: Aŭtobiografio* (kun William Novak), kiu vendis 6.5 milionojn da ekzempleroj tutmonde ĝis 2019, kaj *Where Have All the Leaders Gone?* (Kie foriris ĉiuj gvidantoj?). La revuo *Portfolio* nomis lin la 18-a plej granda usona ĉefoficisto de ĉiuj tempoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Fondaĵo Iacocca
* Iacocca diras, ke "Detrojto vivas en la pasinteco", Nacia Publika Radio 
* Biografio de Iacocca, Inĝenieristika Heredaĵa Iniciato de Universitato Lehigh 

Kategorio:Usonaj romkatolikoj
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Usonaj filantropoj
Kategorio:Usonaj aŭtobiografoj
Kategorio:Usonaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj industriistoj
La Mortula Ŝipo

***La Mortula Ŝipo*** aŭ ***Mortula ŝipo*** (origina germanlingva plena titolo:  *Das Totenschiff. Die Geschichte eines amerikanischen Seemanns*) estas romano de la pseŭdonima aŭtoro konata kiel B. Traven. Origine publikigita en la germana en 1926, kaj en la angla en 1934, ĝi estis la unua granda sukceso de Traven kaj ankoraŭ estas la dua plej konata verko de la aŭtoro post *La trezoro de la Sierra Madre*. Pro sia akra kritiko pri burokratia aŭtoritato, naciismo kaj misuzaj laborpraktikoj, ĝi ofte estas priskribita kiel anarkiisma romano.

La romano rakontas la historion de usona maristo, Gale, kiu, pro la perdo de siaj dokumentoj, estas devigita vagadi tra Eŭropo, deportita el la landoj, kie li provas trovi rifuĝon, kaj fine devigita enŝipiĝi sur "mortan ŝipon", kie li laboras en ekstreme malfacilaj kondiĉoj kiel asistanto de hejtisto. La verko estas esprimo de la anarkiismaj vidpunktoj de la aŭtoro, protestante kontraŭ "kapitalisma ekspluatado", kaj estas ankaŭ unu el la unuaj verkoj, kiuj traktas la temon de sennacieco.

La romano akiris konsiderindan atenton dum la intermilita periodo; Nuntempe, *La Mortoŝipo*, kiel la aliaj romanoj kaj noveloj de Traven, estas preskaŭ forgesita.

En 1959 ĝi estis adaptita en samnoman filmon (ankaŭ konata kiel *Ship of the Dead*) reĝisorita de Georg Tressler.

## En Esperanto aperis 
* 1926 –La Mortula Ŝipo ) tradukita de Hans-Georg Kaiser, Inko (eldonejo) (origina versio *Das Totenschiff*)

## Eksteraj ligiloj 
* Plena germanlingva teksto ĉe HathiTrust

Kategorio:Pseŭdonimaj verkoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1926
Kategorio:Germanlingvaj verkoj
Kategorio:Romanoj adaptitaj al teatro
Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino
La trezoro de la Sierra Madre

***La trezoro de la Sierra Madre*** () estas aventurromano el 1927 de la germana aŭtoro B. Traven, kies identeco restas nekonata. En la verko, du malriĉaj usonaj viroj en Meksiko de la 1920-aj jaroj aliĝas al pli maljuna usona orministo en serĉado de oro.

La aŭtoro uzas trian personon - ĉioscian - en dramec-progresema strukturo, kie Howard estas la ĉefa rolulo. Tri rakontoj ene de rakonto provizas historian kaj socian signifon por la ekstera rakonto.

John Huston adaptis la verkon kiel samnoman filmon el 1948.

## Intriga resumo 
La usonanoj Dobbs, Curtin, kaj Howard investas siajn malmultajn restantajn financojn en orminadekipaĵon kaj iras al la *Sierra Madre Occidental*, kie, per malfacila laboro, ili efektive trovas oron. Izolitaj en la montoj, la tri prospektoroj plurfoje kolizias. Ĉi tiuj malamikecoj, post kiam la orminada tendaro estas dissolvita, kontribuas al la disrompo de ilia delikata alianco: Dobbs eskapas kun la tuta orrikolto, sed estas mortigita de banditoj, kiuj erare miskomprenas/misidentifikas la oron kiel oron kaj senatente disĵetas ĝin en nekonata loko.

## En Esperanto aperis 
* 1927 – *Der Schatz der Sierra Madre* (La trezoro de la Sierra Madre ) – anglalingve filmita kiel *The Treasure of the Sierra Madre*
* *La trezoro de la Sierra Madre* , trad. D. & H.-G. Kaiser, Norderstedt, 2022, eld. BoD, ISBN 9783756357838, 314 paĝoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Plena teksto de *Der Schatz der Sierra Madre* (en la germana) ĉe HathiTrust Digital Library

Kategorio:Meksiko en fikcio
Kategorio:Pseŭdonimaj verkoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1927
Kategorio:Germanlingvaj verkoj
Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino
Ronabajto

**Ronabajto** (de la prefikso rona- por kvariliardo kaj la radikvorto bajto; mallongige **RB**) estas unuo por mezuri la grandecon de memoro aŭ de komputila disko.

## Vidu ankaŭ 
* Duumaj prefiksoj
* Vortoj por grandegaj nombroj
* Bajto

Kategorio:Mezurunuoj de informo
Aglaeactis

***Aglaeactis*** estas kvarspecia genro de sudamerikaj kolibroj en la familio Trokiledoj kaj subfamilio Lesbienoj.

La genronomo «*Aglaeactis*» estas kombino de la grekaj vortoj «*aglaia*» kiu signifas ‘splendo’, kaj «*aktis*» kiu signifas ‘sunradio’.

## Specioj
*Aglaeactis* enhavas la jenajn speciojn:
* Ĉielarkdorsa kolibro, *Aglaeactis cupripennis* (Bourcier, 1843) Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo. 12 ĝis 13 cm longaj. Maskloj pezas 7,6 ĝis 8,1 g kaj inoj 6,9 ĝis 7,5 g. LC
** *A. c. cupripennis*
** *A. c. caumatonota* 
* Violdorsa kolibro, *Aglaeactis aliciae* (Salvin, 1896) Peruo. VU
* Maĝentadorsa kolibro, *Aglaeactis castelnaudii* (Bourcier & Mulsant, 1848) Peruo. 12 cm alta kaj pezas 7-8,5 g. LC
* Bludorsa kolibro, *Aglaeactis pamela* (d'Orbigny, 1838) Bolivio. 12 cm longa inkluzive de ĝia 15 mm rekta nigra beko. Maskloj pezas ĉirkaŭ 5.2 g kaj inoj 5.8 g. LC

## Teritorioj
Teritorioj de tiuj specioj karakteriziĝas per tre uzataj centraj kernaj areoj kun alta ĝenerala uzado, sed malalta manĝagado. Ĉi tiuj teritorioj kutime estas tiuj asociitaj kun struktura komplekseco kiel kanopeokovraĵoj, vegetaĵaj densecoj kaj idealaj nestaj/ripozejaj lokoj. Altaj kanopeaj altecoj kaj adekvataj vegetaĵaj densecoj permesas al ĉi tiuj kolibroj efike transdoni aŭdajn kaj vidajn signalojn. Pli eksponitaj kaj levitaj ripozejoj kutime estas preferataj. Ĉi tiuj birdoj elektas la plej idealajn teritoriojn por eviti predantojn kaj defendi siajn teritoriojn. 

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* *Birds of the World*, 1999 Edition 
* Heynen, I. (1999). Genus *Eriocnemis*. pp.&nbsp;639–641 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (1999). *Handbook of the Birds of the World.* Vol. 5. Barn-owls to Hummingbirds. Lynx Edicions, Barcelona. 
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Martha Gellhorn

**Martha Ellis GELLHORN** (naskita la 8-an de novembro 1908 en Sankta Luiso, Misurio; mortis la 15-an de februaro 1998 en Londono) estis usona ĵurnalistino, verkistino, romanisto kaj vojaĝverkisto, kiu estas konsiderata unu el la grandaj militaj korespondantoj de la 20-a jarcento.&nbsp;jarcento. Ŝi raportis pri preskaŭ ĉiu grava monda konflikto dum sia 60-jara kariero. 

Aldone al multaj raportoj, ŝi verkis kaj publikigis kvin romanojn, dek kvar novelojn kaj du volumojn da noveloj. En 1958 ŝi ricevis la prestiĝan Premion O. Henry.

Interalie, ŝi estis la tria edzino de la verkisto Ernest Hemingway de 1940 ĝis 1945, kiu dediĉis al ŝi sian faman romanon *For Whom the Bell Tolls*.

Dum ŝia ĵurnalisma kariero, Gellhorn verkis plurajn librojn, kelkajn bazitajn sur ŝiaj spertoj kiel milita korespondanto. En 1979, ŝia membiografio "Vojaĝoj kun mi mem kaj alia" (Travels with Myself and Another) estis publikigita.

La Premio Martha Gellhorn por Ĵurnalismo estas nomita laŭ ŝi.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Margareta Burke-White
* Dorothea Lang

## Eksteraj ligiloj (anglalingvaj) 
* "Ĉu Ekzistas Nova Germanio?", Martha Gellhorn, *The Atlantic Monthly*, februaro 1964
* "La Araboj de Palestino", de Martha Gellhorn
* "La Eksteruloj: Martha Gellhorn" intervjuo de John Pilger el 1983
*   
* Elektra Ĉielo - "Martha Gellhorn - En la Rekordo"
* Martha Gellhorn parolas pri la Hispana Enlanda Milito (el rekta elsendo de BBC Radio 4).
* 
* Recenzo de "Martha Gellhorn: Vivo" (*The Age*)

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj militkorespondantoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Levente Gyöngyösi

'*** [djondjoŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gyöngyösi Levente*' estas hungara komponisto. Lia familia nomvarianto estis *Gyöngyössy* (sama prononco).

 naskiĝis  en Cluj.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Antaŭ la Rumana Revolucio de 1989 li translokiĝis al Budapeŝto, kie li maturiĝis en muzika mezlernejo. Tie dum la lernojaroj li komponadis, en 1993 la lerneja orkestro prezentis lian komponaĵon. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1999, lia ĉefinstruisto estis György Orbán. En la sama jaro li membriĝis en orkestro. Inter 2002-2010 li estis asistanto en la altlernejo, kiu intertempe estis levita universitato, poste li instruis lernojaron en mezlernejo. Ekde 2012 li estis loka komponisto de alia orkestro, sed li tenis la membrecon ankaŭ en la origina orkestro. Lia edzino naskis filinon. Li ricevis premion Kossuth en 2016.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *Sinfonietta* (1992)
* *A gólyakalifa* (opero; prezentita en 2005 en Budapeŝta Ŝtata Operejo)
* *III. (Születés) szimfónia* (simfonio, 2012)
* *La Majstro kaj Margarita* (muzikalo, 2017)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto kaj video
* membiografio hungare
* usona filma arkivo
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Mónika Fischl

'*** [fiŝl], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fischl Mónika*' estas hungara operetkantisto, primadono, operkantisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 lernis baleton en baleta lernejo, ankaŭ kantis en infankoruso de Hungara Radio, dum li maturiĝis en muzika mezlernejo en 1993. Ŝi daŭris la lernadon en konservatorio, poste ŝi diplomiĝis en  Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1997. Ĝuste tiam ŝi ricevis operan rolon en Nacia Teatro (Szeged). Tamen en la sama jaro ŝi estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto). Baldaŭ ŝi ricevis primadonajn rolojn, plej ofte titolrolon de Csárdáskirálynő. Sed ŝi havis ankaŭ operajn rolojn en Budapeŝta Ŝtata Operejo.

Ŝi ricevis premiojn inter 2009-2024, premion Kossuth en 2026. Ŝi havis edzon, unufoje naskis, baldaŭ divorcis.

## Elektitaj roloj 
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte - Reĝino de Nokto
* Giuseppe Verdi: La traviata - Violetta
* Georges Bizet: Carmen (opero) - Frasquita
* Imre Kálmán:
** *Cirkuszhercegnő* - Fedora
** ***A csárdáskirálynő*** - titolrolo
** *Marica grófnő* - titolrolo
* Pál Ábrahám: *Viktória* - titolrolo
* Viktor Jacobi: *Sybill* - titolrolo
* Lehár Ferenc:
** *A mosoly országa* - Liza
** *A víg özvegy* - Glavari Hanna
** *Luxemburg grófja* - Angéle Didier
** *Cigányszerelem* - Zórika
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - franca reĝidino

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* oficiala paĝo
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rekaredo la 2-a

**Rekaredo la 2-a** aŭ hispane:**Rekaredo II** estis visigota reĝo de Hispanio, Septimanio kaj Galegio inter februaro kaj marto 621.

## Origino
Rekaredo estis la filo de la visigota reĝo Sizebuto (565-621) kaj lia edzino, kies deveno kaj nomo estas nekonataj, kiel raportas la episkopo Izidoro de Sevilo.

La familia origino de Sizebuto estas nekonata, laŭ la Hispana Biografia Vortaro, li estis visigota nobelo de la katolika frakcio, plej verŝajne parenca al la orientgota dinastilinio de Rekaredo la 1-a.

## Biografio
Lia patro, Sizebuto, mortis en Toledo pro naturaj kaŭzoj en februaro 621. Izidoro de Sevilo raportas, ke iuj onidiroj sugestas, ke li mortis pro malsano, dum aliaj sugestas, ke lia morto estis kaŭzita de la nekompetenteco de la kuracistoj. La franca katolika teologo kaj historiisto Henri Leclercq, en sia verko La Hispanio Kristana, asertas, ke, krom la nekompetenteco de la kuracistoj, Sizebuto estis venenita.

[[Dosiero:24-RECAREDO_2.JPG|eta|maldekstre|200ra|Portreto de Rekaredo la 2-a, 24-a reĝo de la gotoj.]]

La Kroniko de la Visigotaj Reĝoj mencias Sizebuton, konfirmante, ke li estis reĝo dum ok jaroj, dek unu monatoj kaj dek ses tagoj (Sisebutus regnis annos VIII menses XI dies XVI); la "Chronicon Albeldense" konfirmas, ke Sizebuto regis dum ok jaroj, persekutis la judojn, devigante ilin konvertiĝi, venkis la eŭskojn kaj asturojn, kiuj ribelis en la montoj, kaj mortis pro malsano aŭ eble pro malbona traktado.

Rekaredo sukcedis Sizebuton, kaj laŭ Izidoro de Sevilo, li estis ankoraŭ infano (Rekaredo filio pauulo).

Kelkajn semajnojn poste, li mortis, plej verŝajne, aŭ preskaŭ certe, pro memkulpa morto, aŭ, kiel raportas Izidoro de Sevilo, kelkajn tagojn post la morto de sia patro (post patris obitum princeps paucorum dierum morte interueniente habetur); Henri Leclercq, en sia verko La Hispanio Kristana, raportas ke li regis dum tri aŭ kvar monatoj.

La "Kroniko de la Visigotaj Reĝoj" mencias Rekaredon la 2-an, konfirmante ke li estis reĝo dum kelkaj tagoj (Reccaredus regnavit paucos dies); dum la "Chronicon Albeldense" eĉ ne mencias lin: Sizebuto estas sukcedata de Suintilo.

Tio permesis al la fortulo de la situacio, generalo Suintilo, kiu distingiĝis dum la milito kontraŭ la bizancanoj, elektiĝi kiel reĝo de la visigotoj. Henri Leclercq raportas ke Suintilo supreniris la tronon en aprilo. Izidoro de Sevilo ankaŭ raportas la okazaĵon (gloriosissimus Suinthila gratia diuina regni suscepit sceptra).

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 3-an de novembro
Kategorio:Visigotoj
Simon Smits

**Simon SMITS** (1934-2025), estis oficisto ĉe la komunumo Zoetermeer kaj post la pensiiĝo en 1993 revenis al sia naskiĝloko ’s Heerenhoek (Zelando). Li estis estrarano de Esperanto Nederland kaj ILEI kaj aktivis en la katolika movado. Lia arkivo estas konservita ĉe Internacia Esperanto-Arkivo (www.iespa.eu).

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Tarragona Esperantisto

thumb|Titolŝildo de *Tarragona Esperantisto*

**Tarragona Esperantisto** estis informilo de Esperanto-Centro Tarragona. Aperis tri numeroj, en aprilo, junio kaj decembro de 1989. La bulteno havis formaton DIN A4; la unua numero ampleksis 2 foliojn, dum la dua kaj tria ampleksis po 4 foliojn.

La eldonaĵo estis redaktita en la kataluna kaj en Esperanto. Ĝi enhavis informojn pri la agadoj de la loka Esperanto-centro, pri kursoj, prelegoj, kongresoj kaj aliaj esperantistaj aranĝoj. Inter ĝiaj temoj troviĝis ankaŭ raportoj pri Kataluna Esperanto-Asocio kaj lokaj kursoj en Tarragona.

## Eksteraj ligiloj 
* *Tarragona Esperantisto*, n-ro 1 (aprilo 1989) ĉe Internet Archive

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Taragono
Kategorio:Hispanaj gazetoj
Kategorio:1989
Vintra Paralimpiko 2026

La **Vintra Paralimpiko 2026** (),  Olimpiaj Ludoj por sportistoj kun korpa malkapablo, okazis en norda Italio de la 6-a de marto ĝis la 15-a de marto 2026. La evento okazis en la samaj eventejoj kiel la Vintra Olimpiko 2026 monaton antaŭe, do en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj en Tesero, unu el la kvin aliaj lokoj de la vintra olimpiko 2026 en norda Italio. La malferma ceremonio ĉi-foje okazis en la Areno de Verono kaj la ferma ceremonio en la olimpika glacia stadiono () de Cortina d'Ampezzo.

## Vidu ankaŭ 
* Rulseĝa glitŝtonludo, unu el la apartaj sportaj variaĵoj de la vintraj paralimpikoj

## Eksteraj ligiloj 
*  de la retejo *olympics.com* (,  kaj en 12 pliaj lingvoj)
*  de la retejo *paralympic.org* ( kaj )
* retpaĝo en la socia retejo *Facebook*
* Milano–Cortina 2026 komuna loka retejo de la olimpiko kaj paralimpiko

Kategorio:Paralimpikoj
2026
Kategorio:Plursportaj eventoj
Kategorio:Sporto en 2026
Kategorio:Sporto en Italio
Kategorio:Sporto en Milano
Kategorio:Sporto en Cortina d'Ampezzo
Kategorio:2026 en Italio
Willy Breinholst

**Willy BREINHOLST** (naskiĝis la 27-an de junio 1918 en Fredensborg, Danio – mortis la 19-an de septembro 2009) estis dana verkisto, scenaristo kaj humoristo, plej konata pro siaj humuraj verkoj.

Breinholst ricevis plurajn premiojn pro siaj verkoj, inkluzive de la Honora Premio Lübbe por pli ol 4 milionoj da venditaj libroj, la Premio Carl Möller, la bulgara Medalo Hitar Peter kaj la islanda Medalo Heimaey.

## Verkado 
Breinholst famiĝis ĉefe pro siaj libroj por junaj gepatroj, ĉiu verkita el la perspektivo de bebo, infaneto aŭ lernej-aĝa infano. Li deklaris, ke liaj du nepoj funkciis kiel liaj modeloj. 

Entute, liaj 165 verkoj estis publikigitaj en pli ol 100 landoj kaj vendis pli ol 10 milionojn da ekzempleroj. Li estas la sola aŭtoro ĝis nun, kies libroj pasigis pli ol 450 semajnojn en la germana furorlisto. Kvin el liaj titoloj aperis en la furorlisto de Spiegel ene de ununura semajno, gajnante al li lokon en la Guinness-libro de rekordoj. 

La plej famaj verkoj de Breinholst inkluzivas:

* *Kiel mi venis en la mondon sekura kaj sana*
* *Infanoj, la plej bona invento ekde Adamo kaj Eva*
* *Hej Panjo, hej Paĉjo*
* *Hej panjo, hej paĉjo, hej ĉiuj...*
* *Mi amas panjon, paĉjon kaj... spagetojn*

## Filmaro 
* *Summer and Sinners* (1960)
* *Elsk... din næste!* (1967)
* *Mig og min lillebror og storsmuglerne* (1968)
* *Mig og min lillebror og Bølle* (1969)

## En Esperanto aperis 
* *Ni en Skandinavio* (trad. kun Ferenc Szilágyi, ilustr.: Léon van Roy. - Stockholm: Norda Prismo, 1956.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Danaj verkistoj
Kategorio:Danaj scenaristoj
Gramatika lernejo

**Gramatika lernejo** () estas la angla nomo por la ĉefa tipo de mezlernejo en Eŭropo de la 16-a ĝis la 19-a jarcentoj. Ĉi tiuj lernejoj instruis la latinan kaj antikvan grekan lingvojn, matematikon kaj kelkajn aliajn sciencojn. En Anglio, tiu ĉi termino () aperis en la 14-a jarcento en la latina lingvo, kiu ankaŭ estis instruata en ĉi tiuj lernejoj. En aliaj landoj (precipe en Germanio kaj la Rusia Imperio), tiaj lernejoj nomiĝis gimnastikejoj; en Francio, ili nomiĝis liceoj.

Historie, la anglalingva termino "grammar school" (*gramatika lernejo* por baz-mez-lernejo) historie aludas al lernejo (ligita al katedralo aŭ monaĥejo) kiu instruas latinan gramatikon al estontaj pastroj kaj monaĥoj. En sia plej frua formo, "gramatika lernejo" referencis al lernejo kiu instruas studentojn kiel legi, kopii, interpreti kaj deklami la grekajn kaj latinajn poetojn (kiel Homero, Vergilio, Eŭripido kaj aliaj). Tio ne estu erare konfuzita kun la rilata, sed diferenca, nuntempaj britaj "grammar schools".

En moderna Britio, *bazlernejo* estas regula mezlernejo, kiu havas komune kun "klasika gimnastikejo" (kia ĝi estis en la 19-a jarcento) nur laŭnome.

## Iuj ekzemploj 
* Auckland Grammar School
* Bishop Wordsworth's School
* Brisbane Grammar School
* South Wilts Grammar School for Girls
* La Arbara Bazlernejo de St Peter

## Eksteraj ligiloj 
* Ĝenerala tempolinio de angla edukado
* La situacio de bazlernejoj nuntempe
* Subtenu Kent-lernejojn
* Demandoj kaj Respondoj: Altnivelaj lernejoj, *BBC News*
* Bazlernejoj, *The Guardian*

Kategorio:Tipoj de lernejoj
Kategorio:Edukado en Britio
Vivo vokas

**Vivo vokas** estas romano de la sveda esperantisto **Stellan Engholm**, unue eldonita en 1946 en Stokholmo. Ĝi estas la tria kaj lasta parto de la tiel nomata Torento-trilogio (post *Al Torento* kaj *Infanoj en Torento*), kaj konsideratas unu el la plej maturaj kaj lirikaj verkoj de la aŭtoro en la Esperanta literaturo.

## Enhavo 
La romano daŭrigas la temojn de la antaŭaj partoj de la trilogio, fokusante al la vivo de homoj en la fikcia loko Torento, kun emfazo al personaj evoluo, familiaj rilatoj, sociaj ŝanĝoj kaj la interna voĉo de la vivo mem (kiel indikas la titolo). La rakonto ofte montras la influon de la socia medio, ekonomiaj malfacilaĵoj kaj la postmilita periodo sur la karakterojn, kun profunda psikologia prilaboro kaj lirika stilo.

La verko estas karakterizata per la tipa poezia prozo de Engholm: subtila observo de la homa animo, milda melankolio, sed ankaŭ espero kaj humanisma aliro al la vivo. La herooj frontas internajn kaj eksterajn konfliktojn, sed la romano emfazas la vokadon de la vivo al plene vivado, malgraŭ ĉiuj obstakloj.

## Eldonhistorio 
* Unua eldono (1946) – Eldona Societo Esperanto, Stokholmo, ĉ. 180 paĝoj.
* Reeldonoj (elektronikaj kaj malgrandaj): Inko (eLibroj, aranĝis Franko Luin), 2001 (ISBN 91-7303-124-0); havebla en PDF-formato en diversaj Esperantaj bibliotekoj.

La verko estas parto de la Torento-trilogio, kiu ofte estas rekomendita kiel tutaĵo por kompreni la evoluon de la aŭtoro.

## Recenzoj kaj ricevo 
La romano ricevis pozitivajn recenzojn en la postmilita periodo, precipe pro sia lirikeco kaj matureco kompare al la fruaj verkoj de Engholm. Kritikistoj (ekz. en revuoj kiel Literatura Mondo aŭ aliaj Esperantaj gazetoj) laŭdis la profundan psikologian priskribon kaj la poetan stilon. En pli modernaj fontoj ĝi ofte estas priskribita kiel la kulmino de la trilogio, kun emfazo al la humanisma mesaĝo kaj la bela Esperanto-lingvaĵo. Legantoj emfazas ĝian emocian efikon kaj la kapablon montri la „vokon de la vivo“ en simplaj, sed profundaj homaj situacioj.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Svedio

## Eksteraj ligiloj 
* Plena PDF-versio de la verko (eLibro de Inko)
* Priskribo kaj havebleco en Esperanta Kulturservo
* Bitoteko – Vivo vokas (kun PDF)
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de Eldonejo Stafeto
Kategorio:Esperanto-novelaroj

Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Wero

**Wero** estas eŭropa poŝtelefona pagsistemo, kiu celas anstataŭigi Giropay en Germanio, Paylib en Francio, Payconiq en Belgio kaj Luksemburgo, kaj iDEAL en Nederlando. La servo estis lanĉita la 2-an de julio 2024 fare de la Eŭropa Pago-Iniciato (EPI). La servo konkurencas kun PayPal, kreditkartoj kaj similaj servoj. Ĝi komenciĝis kiel realtempa pagsistemo en 2024, kaj ekde la fino de 2025 plivastigitaj interretaj pagfunkcioj estis aldonitaj paŝon post paŝo.

La nomo estas miksvorto konsistanta el la angla persona pronomo "we" ("ni") kaj la nomo de la komuna valuto de la Eŭropa Unio, la eŭro, sed ankaŭ baziĝas sur la itala vorto "vero" ("vera").

Kategorio:Financoj
Kategorio:Pagsistemoj
Preĝejo de Sanktaj Boriso kaj Glebo (Hrodno)

**Preĝejo de Sanktaj Boriso kaj Glebo**, **Preĝejo Kaloĵskaja**, **Preĝejo Kaloĵa** () estas monumento de antikva rusa masonaĵa arkitekturo, la sola parte konservita monumento de mezepoka hrodna skolo de arkitekturo. Ĝi situas en Belorusio, en Hrodno, sur la teritorio de iama Kaloĵskij antaŭurbo sur la alta dekstra bordo de la rivero Neman, apud la Monto Zamkavaja kaj Hrodna Malnova Kastelo. La preĝejo estis konstruita en la dua duono de la 12-a jarcento el briko.
[thumb|maldekstre|La preĝejo de flanko de  [Malnova Kastelo (Hrodno)|malnova Kastelo.]]

Ĝis nuntempe konserviĝis la norda kaj parto de la okcidenta muroj, tri absidoj kaj du okcidentaj kolonoj. La templo havas dimension: longon ĉirkaŭ 21.5 m, larĝon - ĉirkaŭ 13.5, murdikecon - 1.2 m. La muroj  estas faritaj el brikoj laŭ eben-tavola masonaĵa tekniko. La fasadoj estas oramitaj per ŝtupaj profilaj pilastaj frisoj, enigaĵoj el granito kaj gnejso de diversaj koloraj nuancoj kun polurita ekstera surfaco, kaj multkolraj glazuritaj  ceramikaj kaheloj. En la supra parto de la muroj estas mallarĝaj fenestraj embrazuroj kun arkaj linteloj. Karakteriza trajto de la interno estas la multaj ceramikaj kruĉoj-vokalaĵoj, pro pliboniĝado de akustiko, enkonstruitaj en la supraj partoj de la muroj kaj volboj. La broklaboro de la fasadoj inkluzivas multkolorajn poluritaj ŝtonoj, formante diversaj geometriajn formojn kaj krucojn. ĉio ĉi aldonas al la fasadoj belecojn, kreante la impreson, ke la muroj estas inkrustitaj per juvelŝtonoj.

Pro siaj arkitekturaj trajtoĵ majolika planko, vokalaĵoj, ŝtonaj kaj ceramikaj kahelaj inkrustaĵoj la templo  havis neniujn analogojn en orientslava arkitekturo.

La supra parto de la konstruaĵo, kune kun la volboj kaj kupolo, estis restaŭrita en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. En 1853 ĝi estis parte detruita pro terglito, kaj en 1889 la suda absido kolapsis. Fine de  la 19-a jarcento, la detruitaj partoj de la preĝejo estis reconstruitaj per ligno, kaj la preĝejo mem estis kovrita per gablotegmento kun malgranda kupolo.

La preĝejo ankoraŭ funkcias,sed minaco de detruo de la monumento restas. Planoj por la restaŭrado de la preĝejo estas efektivigataj.

Dosiero:Оформление окон.JPG
Dosiero:11 Гродно (25).jpg|
Dosiero:Гродна 2015. Каложа. Дэталь 2.jpg|
Dosiero:Гродна 2015. Каложа. Дэталь.jpg|
Dosiero:Гродно Коложская церковь 02.jpg|

thumb|250px|centro|Internaĵo de preĝejo

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Hrodno
Belorusio
Junuloj en Torento

**Junuloj en Torento** estas romano de la sveda esperantisto **Stellan Engholm**, unue eldonita en 1939 (kun grava fotorepreso en 1972). Ĝi estas la dua parto de la tiel nomata Torento-trilogio (post *Infanoj en Torento* kaj antaŭ *Vivo vokas*), kaj konsideratas grava verko en la Esperanta prozo pro sia socia priskribo de junulara vivo dum ŝanĝiĝanta epoko.

## Enhavo 
La romano daŭrigas la historion de la infanoj el la antaŭa parto de la trilogio: Johano kaj Arae, Ajna kaj Greta nun fariĝas gejunuloj, alfrontante novajn zorgojn, sopirojn, amrilatojn kaj la efikojn de la mondo, kiu komencas sian „ĉiorenversan revolucion“ (laŭ priskribo en fontoj). La rakonto pritraktas la transiron de infaneco al plenaĝeco, sociajn ŝanĝojn, familiajn dinamikojn kaj la influon de la medio sur la personan evoluon.

La stilo de Engholm restas lirika kaj psikologie profunda, kun milda melankolio, subtila observo de homaj rilatoj kaj humanisma aliro. La verko montras la junulojn en ilia serĉado de identeco kaj signifo en malfacila, ŝanĝiĝanta socio.

## Eldonhistorio 
* Unua eldono (1939) – eldono de la aŭtoro aŭ malgranda eldonejo (detaloj varias laŭ fontoj).
* Fotorepreso / dua grava eldono (1972) – Kultura Centro Esperantista / Dansk Esperanto-Forlag, Aabyhøj, 144 paĝoj (foje kunigita kun *Infanoj en Torento* en unu volumo).
* Elektronikaj versioj: haveblaj en kelkaj Esperantaj bibliotekoj (ekz. Inko aŭ bitotekoj).

La verko ofte estas traktata kune kun la aliaj du partoj de la trilogio por plena kompreno de la evoluo de la roluloj.

## Recenzoj kaj ricevo 
La trilogio (inkluzive de *Junuloj en Torento*) ricevis laŭdon kiel eble la plej vasta kaj riĉa socia priskribo de aparta medio kaj epoko en la originala Esperanta literaturo. Kritikistoj emfazas la realismon, la profundan karakterizadon kaj la poetan lingvaĵon. En rekomendoj (ekz. en *The Esperanto Book* de Don Harlow) la trilogio estas proponita kiel taŭga legaĵo por meznivelaj legantoj. Legantoj ofte priskribas la verkon kiel emocian kaj pensigan pri junularaj defioj kaj la vivo mem.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Svedio

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj en UEA-katalogo
* Priskribo en Esperanta Kulturservo
* Mencio en The Esperanto Book (rekomendo de la trilogio)
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Torento
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Historio de socialismo
Kategorio:Eldonaĵoj de Dansk Esperanto-Forlag
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1939
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto