Eiermann-vorko

**Eiermann-vorko** (germane: *Eiermann-Bau*) nomiĝas iama fabrika ejo en Apolda (Germanujo, Auenstraße 11) kiun kreis en 1938/39 la arĥitekto Egon Eiermann por la fajroestingila firmo *Total Total-Werke KG Foerstner & Co*. Ĝi estas monumentprotektota. 

En 1912 August Foerstner fondis en Berlino la *Internacian societon por fajroestingado* kiu fariĝis internacie konata pro la produktado de rapid-sekaj fajroestingiloj sub la marko *Total*. Post la Unua Mondmilito la entrepreno estis daŭrigita de lia filo Waldemar Foerstner (1891). En 1936 li translokis la administradon kaj produktadon de la firmao de Berlino al Apolda, kie li povis akiri malmultekoste iaman teksan fabrikon. Foerstner komisiis la konatan arkitekton Egon Eiermann por plani modernigon kaj konsiderindan vastigon de la konstruaĵo. Eiermann retenis la retstrukturon de la malnova parto ankaŭ por la aldonaĵo kaj unuigis ambaŭ konstruaĵojn per granda tegmenta teraso inspirita de ŝiparkitekturo. La konstruado estis farita en ŝtalbetona skeletmaniero. En la nova konstruaĵo troviĝis vestejoj kaj lavejoj, same kiel kuirejo kun manĝejo.
Ekde mezo de 1939 la fabriko en Apolda funkciis kun ĉirkaŭ 370 laboristoj en du skipoj. La fajroestingaj aparatoj estis liverataj ankaŭ al Wehrmacht kaj ties aerarmeo. 

Post la maleksplodo de la Dua Mondmilito kaj okupado fare de la Ruĝa Armeo, Waldemar Foerstner — ekde 1937 membro de NSDAP kaj inter la regnaj ekonomiestroj - estis eksproprietigita kaj forlasis la urbon kun sia familio. Li ja sukcesis transporti nefinigitajn produktojn, patentojn kaj planojn el la fabriko en Apolda al Oberschefflenz. En 1948 eniris la firmaon Walter Becker, kiu, post ampleksaj aĉetoj de tereno, translokis ĝian sidejon al Ladenburg.
En Apolda la entrepreno estis metita sub sekvestron kaj devis elmontri nekrima sian porarmean produktadon. La posedinto kun sciaro nun vivis en la nekomunisma parto de Germanujo, dum la maŝinaro estis transdonita al Sovetio kiel reparacio. Malgraŭ tio, la nun ŝtata entrepreno rekomencis la produktadon de “Total”-fajroestingiloj. Krome necesis kontentigi la plej urĝajn bezonojn de la loĝantaro: dum kelka tempo oni fabrikis potojn, ŝutkulerojn, kuirfornojn kaj terpomsitelojn por agrikulturo. La varsortimento de fajroestingotekniko iom post iom vastiĝis: manaj estingiloj por komencaj fajroj, moveblaj aparatoj kontraŭ benzino-, oleo-, lako- kaj gasfajroj, same kiel grandaj fajroprotektsistemoj. La produktoj de la Apolda-fabriko estis uzataj en la tuta GDR kaj eksportitaj al Belgio, Grekio, Sirio, Irako, la Unuiĝinta Araba Respubliko kaj aliaj socialismaj landoj.

En 1959 la fabriko komencis produktadon de ŝtalaj boteloj, kaj en 1963 oni konstruis novan halon por tio. Per investo de 6,6 milionoj da markoj, tiu sektoro estis plue disvastigita komence de la 1970-aj jaroj, ĉar la fabriko fariĝis la sola produktanto de kunligitaj ŝtalaj boteloj por konservado kaj transportado de teknikaj, medicinaj kaj specialaj gasoj.
Post la Turniĝo la firmao estis transformita je *Apoldaer Feuerlöschgeräte GmbH,* sed ĝi ne povis teni sin en la severa merkata konkurenco. Post preskaŭ 70 jaroj la produktado definitive ĉesis en 2005 kaj la konstruaĵo de Eiermann jam ne estis uzata ekde 1994.  
## Aktualaj utiligoj
La konstruaĵo estis rekonita kiel kultura monumento. Ĝi unue fariĝis la posedaĵo de la *Societo por evoluigo kaj rebonigo de malnovaj lokoj* (GESA), kiu jam en 2010/11 efektivigis restaŭradlaborojn. En 2017 ĝi estis aĉetita de la ŝtata *Land-evoluiga societo Turingujo* (LEG). Tiu ĉi daŭrigis la restaŭradon kaj ekde tiam ofertas la ĉambrojn por luo. La loko jam servis kiel tendo-ejo, tablotenisa areno kaj komuna kuirejo, sed ankaŭ kiel dizajna studio, oficejo, laborejo kaj provizora ekspoziciejo. En 2014 la komplekso fariĝis modela loko de la *Internacia konstru-ekspozicio en Turingujo*. En 2019 ĉi komplekso okazigis la centran eksponado pri la intertempa IBA- la konstruaĵo „Eiermann“ estis montrita la ĉefa ekspozicio de la intervala prezento de IBA.  

LEG planas reuzi la konstruaĵon kaj la ĉirkaŭajn malfermitajn areojn kiel *Open Factory Apolda,* interalie por produktado kaj metilaboro, sociaj kaj kulturaj projektoj, ekspozicioj kaj atelieroj, same kiel por kunlaborejoj (coworking) kaj unuopaj burooj. Ekde majo 2024 ĝi servas kiel provizora loko de la Sonorila kaj urba muzeo.

## Literaturo 
* Annemarie Jaeggi (eld.): *Egon Eiermann (1904–1970). Die Kontinuität der Moderne,* Hatje Cantz Verlag, Ostfildern-Ruit 2004, ISBN 3-7757-1436-7 
* Wulf Schirmer: *Egon Eiermann 1904–1970. Bauten und Projekte,* Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1984, ISBN 3-421-02805-2 
* Internationale Bauausstellung Thüringen GmbH, Martina Doehler-Behzadi (eld.): *Open Factory Apolda*, Erfurt kaj Vajmaro 2018

## Eksteraj ligiloj 
* paĝaro de la amikaro de la Eiermann-konstruaĵo  

## Notoj 
Kategorio:Apolda 
Kategorio:Industriaj konstruaĵoj en Germanio