Christopher Polhem

'''Christopher POLHEM estis sveda scienculo, fizikisto, industriisto, mineralogo kaj mininĝeniero. Li estas rigardata la patro de la sveda inĝenierado. Kiel elpensisto kaj inĝeniero, li faris multajn konstruaĵojn kaj projektojn kiuj portis multajn teknologiajn progresojn al Svedio. Post studi en la Universitato de Upsalo, li laboris kiel mininĝeniero kaj vizitis multajn eŭropajn landojn por studi la inĝenierajn teknikojn. Li fondis la unuan porinĝenieran lernejon en Stokholmo.

## Biografio 
Lia familio venis el Aŭstrio al Pomerio, Germanio, kie lia patro, Wolf Christoph Polhammer, estis negocianto en urbo Visby, kaj tie establiĝis kiel fiŝkomercisto. Kiam Polhem estis okjara, lia patro mortis, kaj lia patrino, Christina Eriksdotter Schening, kiu estis el urbo Vadstena, ree edziniĝis. Kaŭze de liaj konfliktoj kun sia duonopatro, lia matrikulkotizo ne plu pagiĝis kaj Polhem sendiĝis por vivi kune kun sia onklo en Stokholmo. Tie li vizitadis germanan lernejon ĝis kiam li estis 12-jara kaj lia onklo mortis. Denove Polhem restis sen la eblo daŭrigi siajn studojn.

Li komencis labori kiel farmisto en Vansta, iu proprietaĵo en Södertörn, Stokholmo. Rapide li konkeris la pozicion kiel ĉefkontrolisto, kie li respondecis pri superrigardado kaj librotenado, objektoj, kiujn li konis tre bone dank'al sia afineco por matematiko. Dum dek jaroj li laboris en Vansta, kaj dum tiu periodo li konstruis laborejon, kie li faradis ilojn, riparis kaj konstruis simplan maŝinaron kaj per tio li komencis enspezi iom da mono.

Soifante pri konoj ene de sia intereskampo, kiel matematiko kaj mekaniko, li baldaŭ rimarkis ke li ne sukcesus sen la konado de la latina. Li provis studi sole, tamen li forlasis; kaj tiam li perceptas ke li bezonis tutoron. Kaj interŝanĝe de lia konstruado de kompleksa preĝeja horloĝo, li ricevis prilatinajn lecionojn el loka vikario.

La novaĵoj pri la mekanika kapableco de Polhem rapide dissemiĝis kaj iu membro de la klerikaro skribis al la profesoro pri matematiko de la Universitato de Upsalo, Anders Spole (1630-1699) kaj rekomendis lin. Spole, kiu estis avo de Anders Celsius, prezentis du rompitajn horloĝojn al Polhem, kaj oferis al li studproponon ĉe li se li scius ripari ilin. Polheim senprobleme riparis la horloĝojn kaj komencis repreni la perditan edukon en 1687, kiam li estis 26-jara. En 1691, li edziĝis kun Maria Hoffman, kiu donis al li du gefilojn: Emerentia kaj Gabriel Polheim (1700-1772).

Polhem ankaŭ kontribuis por la konstruado de la Göta-kanalo, kiu konektis la orientan kaj la okcidentan bordojn de Svedio. Kune kun la reĝo Karlo la 12-a, li planis la konstruadon de parto de la kanalo, precipe de la kanalkluzoj en la 18-a jarcento, kiu ne estis finita ĝis 1832, longatempe post lia morto.

Aliaj gravaj kontribuaĵoj faritaj de Polhem estis la konstruaĵoj de la sekaj dokoj, digoj kaj kiel antaŭe menciita, de la kanalseruroj, kiujn li dezajnis kune kun sia amiko kaj asistanto Emanuel Swedenborg (1688-1772)

## Literaturo 
* Uppsala Universitet
* Christopher Polhem: The Father of Swedish Technology - Google books
* Encyclopaedia Britannica
* Dahlstiernska Gymnasiet 
* Blågula frågor
* Mimersbrunn
* Mediahex 
* [Open Library](https://openlibrary.org/subjects/person:christopher_polhem_(1661-1751))
* Family Search
* foretagsamheten.se
* Tekniska museet 

## Vidu ankaŭ 
* Universitato de Upsalo
* Anders Polhammer (1705–1767)
* Anders Polheimer (1746-1811)
* Karlo la 12-a (1682-1718)
* Gabriel Polhem (1700-1772) lia filo
* Emanuel Swedenborg (1688-1772)
* Olof Rudebeck, la Maljuna
* John Wallis (1616-1703) angla matematikisto kun kiu li studis en la Universitato de Oksfordo

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj fizikistoj
Kategorio:Svedaj inventistoj
Kategorio:Svedaj inĝenieroj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Svedaj nobeloj
Kategorio:Industriistoj