open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antal Andor Fülöp

**FÜLÖP Antal Andor** (fyloep) estis rumania-hungara pentristo naskita en Koloĵvaro la 6-an de oktobro 1908 kaj mortinta samloke la 20-an de decembro 1979.

## Biografio 
Inter 1925-29 Antal Andor Fülöp pristudis arton en Kluĵo; inter 1929-30 en Accademia delle Belle Arti (eksterordinara studento) en Romo. Lia majstro estis Umberto Coromald

## Individuaj ekspozicioj 
* 1938 • Kluĵo (kun Eugen Ciucă)
* 1940 • Kluĵo (kun Károly Kudelász)
* 1960 • Képzőművészeti Kisgaléria, Kluĵo
* 1975, 1978 • Korunk Galéria, Kluĵo
* 1979 • Művészeti Múzeum, Kluĵo
* 1991 • Kluĵo (memorekspozicio).

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1932 • Salon Official, Bukareŝto
* 1939 • Nemzeti Szalon, Budapeŝto
* 1943 • Kluĵoa Műcsarnok megnyitó kiállítása
* 1944 • Barabás Miklós Céh kiállítása, Nemzeti Szalon, Budapest
* 1947 • Erdélyi Képzőművészeti Szalon, Kluĵo
* 1959 • Kolozsvár a képzőművészetben, Művészeti Múzeum, Kluĵo
* 1973 • Sendependa Arta Salono, Parizo Független Művészek Szalonja, Parizo

## Bibliografio 
* JENEY E.: ~, Utunk, 1969/7.
* KÁNTOR L.: ~ harmóniái (kat. előszó, 1975)
* SZABÓ T. A.: ~ arcképei, Igazság, 1978. október 6.
* E. SZABÓ I.: ~, monogr., Bukarest, 1979
* MURÁDIN J.: Botticelli hárfáján, Igazság, 1979. december 23.
* JAKOLOVITS M.: Helyszín - Gondolatok az erdélyi képzőművészetről, Nagyvárad, 1993.

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Antal Andor Fülöp ĉe Artnet

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Dorog

**Dorog** estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, iam en subregiono de *Dorog*, nun en Distrikto Esztergom.
eta|maldekstre|Biblioteko en Dorog

## Situo 
Dorog situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Esztergom.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj de romianoj. La unua skriba mencio devenis el 1181. En la vilaĝo loĝis kuiristoj de la hungaraj reĝinoj. En 1542 la turkoj detruis kaj senhomigis la setlejon. En la 18-a j.c. ŝvaboj kaj hungaroj refondis ĝin. En 1775 baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo konstruiĝis. En 1843 komenciĝis minado de terkarbo, la ministoj konstruis preĝejon omaĝe al Sankta Barbara, kiu estas patrono de ministoj. En 1927 vilaĝodomo, en 1928 kalvario, en 1936 kalvinana preĝejo konstruiĝis. En 1945 la germanoj estis trude forpelitaj al Germanio. Dum la socialismo la urbo impetis. La vilaĝa futbala klubo apartenis al la plej elstaraj hungaraj kluboj. Multe da domoj konstruiĝis, precipe por la ministoj. En 1950 la vilaĝo iĝis distriktejo kaj urbiĝis en 1984. En 2004 finiĝis la minado.

La urbo jam kontaktiĝis kun Esztergom. La komunumo havas 2 mezlernejojn kaj 4 bazlernejojn. En la urbo funkcias germana, slovaka, cigana kaj armena aŭtonomioj.

## Vidindaĵoj 
* Kirko Sankta Barbara (Dorog) de 1931
* Kirko Sankta Jozefo (Dorog)
eta|Urbocentro kun preĝejo en Dorog
eta|Strato en Dorog

## Famuloj 
* En Dorog naskiĝis:
** ekonomo István Hagelmayer
** farmaciisto Lajos Barcza
** fizikisto Tibor Juhász
** futbalisto Gyula Grosics
** inĝeniero Dániel Pécsi L.
** kemiisto Attila Géza Császár
** luktisto Péter Bacsa
** József Vándor (monaĥo)
** muzikisto György Filip
** operkantisto Magda Nádor
** pentristo György Rauscher
** teatrohistoriisto Márta Zsuzsanna Pintér
** trombonisto Ferenc Schreck.
* En Dorog mortis:
** inĝeniero Jenő Tettamanti
** luktisto Ferenc Györgyei
** naĝisto Stefánia Nipl.

## Ĝemelkomunumo 
*  Žirany, Slovakio

## Referencoj 
Kategorio:Dorog
Sándor Szolnay

eta|In 1932
**SZOLNAY Sándor** (solnai) estis hungara pentristo naskita en Kolozsvár la 4-an de novembro 1893 kaj mortinta en Kluĵo la 14-an de aprilo 1950.

## Biografio 
Sándor Szolnay en jaroj 1913-1914, 1922-1923 li studis en hungara arta altlernejo. Lia majtro estis István Réti. Ekde 1921 li laboris en Artistkolonio de Nagybánya, inter 1924-1927 li vivis en Baia Mare, sed poste li reloĝiĝis Koloĵvaron. Li partoprenis en fondado de Barabás Miklós Céh, kies ekde 1941 li estis artsekretario kaj praktika gvidanto. Inter 1933-1935 kun Jenő Szervátiusz li organizis liberan artan lernejon en Koloĵvaro. Post la dua mondmilito kune kun pentristo Zoltán Kovács li gvidis la liberan artlernejon de Józsa Béla Athenaeum, kiu ĝis la fondo de Magyar Művészeti Intézet (1948) estis forumo de arta instruado. Inter 1938-1940 li vivis en Segesvár, poste li definitive loksidiĝis en Koloĵvaro.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1923 • Pro Cultura Terem, Kluĵo
* 1924 • Katolikus kör, Oradea
* 1925 • Vármegyeház (kun Atanasie Demian, Walter Widman), Kluĵo
* 1926 • Újságíró Klub, Kluĵo
* 1927 • Kultúrpalota, Arado • Újságíró Klub (kun Walter Widman), Kluĵo
* 1935 • Újságíró Klub (kun Ila Simon), Kluĵo
* 1939 • Vármegyeház (kun Jenő Szervátiusz), Kluĵo
* 1945 • Vármegyeház (kun Zoltán Andrásy, Géza Vida)
* 1958, 1971 • Művészeti Múzeum, Kluĵo
* 1978 • Korunk Galéria, Kluĵo
* 1994 • Művészeti Múzeum (magángyűjtemények részlege), Kluĵo
* 1994 • Vármegye Galéria, Budapest (memorekspozicio) • Művészeti Múzeum, Kluĵo (memoerekspozicio).
* 2010 - Kluĵo

## Elektitaj grapaj ekspozicioj 
* 1947 • Mai romániai képzőművészet, Szépművészet Múzeum, Budapest
* 1966, 1971 • Nagybányai Képtár
* 1989 • Szombathelyi Képtár, Szombathely

## Elektitaj disĉiploj 
* Zsigmond Karsai

## Bibliografio 
* Kós K.: Hármaskönyv, Bukarest, 1969
* László E.: ~ (1893-1950)
* Sz. J.: ~, Művészet, 1971/3.
* E. Szabó I.: ~, Bukarest, 1974
* Kántor L.: Kép, világkép, Bukarest, 1977
* Murádin J.: Erdélyi festőiskolák, Bukarest, 1997.

## Fonto 
* Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Józsa Béla Athenaeum

**Józsa Béla Athenaeum** (joĵa bela) (mallongigite JBA)

# Publikkultura societo ekde oktobro 1944 daŭrigo de Munkás Athenaeum. Ekde 1-a de oktobro 1945 ĝi agadis en kadro de publikkultura retaro de MNSZ ĝis sia ĉesigo en 1948. Ĝia prezidento je ĝia fondo estis Gyula Déri-Deheleanu, sekretario Elemér Jancsó, sekundarsekretario Kéki Béláné, anoj de prezidantaro Fodor Balázs, Farkas Magda, Lajos Jordáky, István Nagy. Ekde 18-a de majo 1945 la ĝenerala kunsido elektis prezidento Jenő Szentimrei (vicprezidentoj Wolff Sándor, József Méliusz, Jordáky Lajos; sekretario Déri-Deheleanu Margit).
# Ĝi estis eldoneja entrepreno fondita en oktobro 1944. Ĝia respondeca gvidanto estis Lajos Jordáky, teknika gvidanto ekde oktobro 1945 Samu Tóth. Inter 1944 kaj 1948 ĝi eldonis 67 librojn en kvazaŭ 6600 paĝoj.

## Bibliografio 
* Benedek Marcell: Nagyobb igényeket! Világosság 1946. jan. 10.
* Kós Károly: Indul az új Hasznos Könyvtár. Világosság 1946. máj. 20.
* Hegyi Endre: Az 1946-os esztendő mérlege az erdélyi magyar irodalomban. Világosság 1946. dec. 25.
* A JBA kiadványainak jegyzéke. Kv. 1947.
* Lukácsy Sándor: Erdélyi irodalom halinakötés nélkül. Nagyvilág, Bp. 1948/2. – Huszonöt év irodalma. Igaz Szó 1969/8.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Libroeldonejoj en Rumanio
Kategorio:Kluĵo
Lilla Szépréti

**SZÉPRÉTI Lilla** (se:pre:ti) familinomo *Szépréthy*; Zsigmond Károlyné; plumnomo: Zsigmond Márta, estis rumania hungara verkistino, raportistino naskita en Braŝovo la 14-an de marto 1937 kaj mortinta pro aŭtoakcidento en Hoghiz la 15-an de majo 1992.

## Biografio 
Lilla Szépréti la mezlernejon finis en Braŝovo en 1954, la fakon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo en 1959. Ekde 1959 ĝis 1992 ŝi estis kunlaborantino de revuo Új Élet.

## Verkoj
*Egy szál svéd gyufa, romaneto, Bk., 1965; 
*Párhuzamos vonatok, rakontoj, Bk., 1968; 
*Zöld mécses, romaneto., Bk., 1969; 
*Zsuzsu Seremberekben, fabelromano., Bk., 1971; 
*Utazás anyámmal, rakontoj, Kvár, 1974; 
*Napot járó pillangó, fabelromano, Bk., 1975; 
*A család reménysége, romaneto., Bk., 1976; 
*Régi és új világ. Képes levelezőlapok erdélyi műemlékekről, Kvár, 1981; 
*Család-regény, romano., Mvh., 1996.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Munkás Athenaeum

**Munkás Athenaeum** (Laborista A.) estis kultura organizo de laboristunuiĝfronto en Kluĵo fondita en 1938. 
En ĝia estigo havis rolon Bruder Ferenc kaj Pásztai Géza, ĝia prezidento estis presisto, Gheorghe Ursică. Intelektaj gvidantoj estis parte de hungaroj Lajos Jordáky, parte de rumanoj Vasile Pogăceanu. Ĝi organizis literaturajn kunvenojn, retigis la suburbojn de Kluĵo kun infanhelpaj kaj sanaferaj prelegoj. En ĝia kadro funkciis la Laborkomunumo de Verkistoj Revoluciulaj. Ĝiaj anoj (inter ili István Asztalos, Balla Károly, Brassai Viktor, Józsa Béla, Korvin Sándor, Kovács Katona Jenő, István Nagy, Salamon László) aperigis antifaŝismajn verkojn ne nur en Korunk kaj en socialdemokrata Előre, sed ankaŭ en Brassói Lapok, Független Újság kaj Friss Újság. En 1940 oni malpermesis ĝian funkciadon. Ĝia kontinuo estis post 1944 Józsa Béla Athenaeum.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Pál Jancsik

**JANCSIK Pál** (janĉsik) estis rumanuja hungara poeto, tradukisto naskita en Braŝovo la 12-an de novembro 1936, mortinta en Kluĵo la 4-an de julio 2018.

## Biografio 
Jancsik finis la mezlernejon en Braŝovo en 1954, la fakon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo en 1959 kaj li laboris de tiam en Kluĵo. Komence li estis redaktoro ĉe la Utunk, de 1960 ĝis 1970 ĉe la Porjunulara Libroeldonejo, de 1970 ĉe la Libroeldonejo Könyvkiadó. De 1985 li estis sekretario de Korunk.

## Poemvolumoj
*Kicsi Jóska, gyv. (A. Tollas Júlia rajzaival), Bk., 1961; 
*Szomjas tenger, v., Bk., 1963; 
*Tavaszi tánc, gyv., Bk., 1965; 
*Fűszálon csillag, v., Bk., 1968; 
*Szabó Lőrinc: Legszebb versei, vál., Bk., 1971; 
*Varázslataink. Fiatal költők antol., összeáll., bev., Kvár, 1974;
*Juhász Gyula: Emberi hitvallás, v., vál., Kvár, 1975; 
*Verőfényben, gyv., Bk., 1976; 
*Szavak, szemek, v., Bk., 1979; 
*Álommadár, v., Bk., 1986; 
*Pillangók tánca, gyv., Bk., 1989; 
*Kányádi Sándor: Vannak vidékek, összeáll., Kvár, 1992;
*A Cenk árnyékában. Brassói költők antológiája, vál., előszó, jegyz., Brassó, 1995.
*A tó, a szarka meg a gyűrű - porinfanaj poemoj

## Tradukvolumoj 
*N. Cassian: Tarka album [kun Zoltán Veress], Bk., 1963; 
*Radlov: Mulatságos történetek, Bk., 1970;
*I. Vinea: Sóhajok paradicsoma, próza, Kvár, 1975; 
*Ioan Alexandru legszebb versei, vál., ford., utószó, Bk., 1976; 
*F. Hodjak: Joho kutya, Bk., 1985; 
*F. Hodjak: Papírsárkány, v. [kun János Ritoók], Bk., 1987.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kanalo de Klodnitz

]]
La **Kanalo de Klodnitz** aŭ Klodnica kanalo (germane *Klodnitzkanal*, pole ekde 1945 nomata *Kanał Kłodnicki*, kvankam tiam ĝi jam ne plu havis signifon) kondukis en la Valo de la rivero Klodnitz (ekde 1945 pole *Kłodnica*) inter Gleiwitz (ekde 1945 pole *Gliwice*) kaj Odro ĉe Cosel (ekde 1945 pole *Koźle*) kaj estis konstruita inter la jaroj 1792 kaj 1812. Ĝi havis la longon de ĉ. 46&nbsp;km kaj altodiferencon de ĉ. 49&nbsp;m.

Ĉe fino de la 18-a jarcento ekfloris, disvolviĝis la karbo- kaj ercminado, fondiĝis ferfandejoj en areo de Supra Silezio kaj tiel estiĝis urĝa bezono je kontakto al Odro, por transporti la produktojn per ŝipo. Ĉar la rivero Klodnitz ne estis ŝipebla, oni decidis pri konstruo de kanalo apud la rivero.

Do la profundo de la kanalo kaj la ellaboro de la kluzoj permesis nur uzadon de ŝipoj kun ŝarĝoportebleco de 50 tunoj. Por la pli grandaj ŝipoj - kiuj do povis uzi ekz. éa *Finow-kanalon* - la Klodnica kanalo ne estis ŝipebla.

La unua kluzo troviĝis en la loĝloko Klodnitz, la dua kaj tria kluzoj en Kandrzin-Pogorzelletz, kie okazis akcepto de floslignoj el la proksimaj arbaroj.

Kun konekto de la areo de Supra Silezio je la fervojaj linioj, la signifo de la kanalo rapide reevoluis. Oni transportis en 1847 ankoraŭ varmason de  70.000&nbsp;t sur la kanalo, sed tio reiris en 1865 je 4400&nbsp;t.

Inter 1888 kaj 1893, la kanalo estis profundigita, por ke ŝipoj kun ŝarĝo ĝis 100&nbsp;t kaj mergo de 1,20&nbsp;m povu uzi ĝin. Ĝian komencan gravecon la kanalo neniam reakiris.

La Klodnica kanalo estis anstataŭigita per la Glivica kanalo, konstruita inter 1934 kaj 1939.

Kategorio:Kanaloj
Príslop

**Príslop** (hungare *Kispereszlő* ukraine *Прислоп*) estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio, en Regiono Prešov, en distrikto Snina. Ĝi troviĝas en montaro Bukovské vrchy.
 
## Priskribo 
Teritorio de vilaĝo kuŝas en la montara valeto, ĉe la rojo, kiu estas alfluo de rivereto Ulička. La vilaĝo troviĝas 20 km for laŭ vojo de Snina, (valo de Cirocha) al Ulič, kiu estas natura centro de ĉi regioneto kuŝata en Bukovské vrchy.
De sudokcidento limigas kaldroneton subtuteco Nastas. La teritorio de vilaĝo ne najbaras kun limo.
 
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1568.Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, ĝis jaro 1830; poste al Greko-katolika episkopejo de Prešov. Historie la komunumo ĝis 1919 apartenis al Zemplén, al distrikto de Snina.

## Vidindaĵo 
* grek-katolika preĝejo el 1993

## Naturprotekto 
La vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny. La vilaĝo mem kuŝas en en ŝirma zono de la nacia parko.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Kroata Esperanto-Ligo

La **Kroata Esperanto-Ligo** (**KEL**, ) fondiĝis en 1908, ankoraŭ kadre de la Aŭstria Imperio. Ĝi daŭre ekzistis poste, tra la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1943 en la posta Socialisma federacia respubliko Jugoslavio, kaj ekde la fino de 1990 pludaŭrigas siajn agadojn en la sendependa ŝtato Kroatio. Ekde la 1920-aj jaroj ĝi formale apartenis kiel aŭtonoma branĉo al la Jugoslavia Esperanto-Ligo fondita en 1923 kaj al la Jugoslavia Esperanto-Federacio fondita en 1946. En 1992 ĝi formale akceptiĝis kiel landa asocio de UEA. En 2006 Kroata Esperanto-Ligo havis 293 individuajn membrojn, kaj aldone ĝi en 2007 havis aliĝintajn 13 kolektivajn membrojn aŭ asociojn.

La asocio havas oficejon en *Kneza Mislava 11* en Zagrebo.

Oficiala organo estas Tempo.

## Estraro 2007
* Prezidanto: Dalibor Brozoviĉ
* Sekretario: Spomenka Ŝtimec
* Vicprezidantoj:  Vjekoslav Morankiĉ, Radenko Miloŝeviĉ, Davor Klobuĉar

## Historio
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Kroata Esperanto-Ligo
* Kurso de Esperanto kroatlingve, laŭ la zagreba metodo (kun aldonoj de Davor Klobuĉar) 
* Foto-albumo de KEL - Bildoj kaj faktoj pri Esperanto en Kroatio 
* "Tempo" - organo de Kroata Esperanto-Ligo 
* Prezento de Kroata Esperanto-Ligo en la jutuba kanalo UEAviva okaze de la Virtuala Kongreso 2020.


!
Kategorio:Esperanto-movado en Kroatio
Kategorio:Kroataj asocioj
Kanalo de Gliwice

eta|Kluzo de la Glivica kanalo
La **Kanalo de Gliwice** aŭ **Glivica kanalo** (germane *Gleiwitzer Kanal*, dumtempe eĉ *"Adolf-Hitler-Kanal"*, pole ekde 1945 *Kanał Gliwicki*) kondukas en Valo de Kłodnica (germane *Klodnitz*) inter Gliwice (*Gleiwitz*) kaj Odro ĉe Koźle (*Cosel*) kaj estis konstruita inter 1934 kaj 1939 anstataŭ kaj sur loko de la malnova Kanalo de Klodnitz.

Ĝi havis la longon de ĉirkaŭ 41&nbsp;km, profundon de 3,5m, larĝon de 38 m, altodiferencon de ĉirkaŭ 49&nbsp;m. Ĝi estas ŝipebla dum 275 tagoj (de 15-a de marto ĝis 15-a de decembro) en jaro.

Post kiam oni profundigis, trankonstruis la Klodnican kanalon por ebligi ŝipveturon kun ŝarĝo ĝis 100&nbsp;t kaj mergo de 1,20&nbsp;m, okazis denova trakonstruo ekde 1934 kaj establo de modernaj (kaj malpli da) kluzoj, pli mallongaj *Trasse*).

La kanalo estis solene malfermita la 8-an de decembro 1939 kun nomo *"Adolf-Hitler-Kanal"* kaj fare de Rudolf Heß. Samtempe okazis la unua fosila preno por la Danub-Odra kanalo, fare de reprezentanto de Hitler. La laboroj por la ĉirkaŭ 320&nbsp;km longa akvovojo estis baldaŭ ĉesigitaj.

La Glivica kanalo estas ŝipebla por ŝipoj kun mergo de 2,25&nbsp;m. Ĝi alfluas la Odron en la haveno en Kłodnica.

Post finiĝo de la dua mondmilito, ekde 1950 ekis denove la ŝipado sur la nun pola *Kanał Gliwicki*. Pli poste oni atingis eĉ la celitan jaran varomason de 3&nbsp;milionoj da tunoj. Dumtempe la transporto reduktiĝis je 300.000&nbsp;t/jaro.

G
Kolbasov

**Kolbasov** (hungare *Végaszó* aŭ *Kolbaszó*) estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio, en regiono Prešov, en distrikto Snina.
 
## Priskribo 
Kolbasov troviĝas en montaro Bukovské vrchy, laŭ traira flankovojo, 24 km for de Snina. Teritorio de la vilaĝo situas en montara valkaldroneto, kiun formas rojo Ulička, kelkaj kilometroj de ĉefa montoĉeno de Karpatoj. De sudokcidento limigas kaldroneton subtuteco Nastas kaj de nordoriento subtuteco de Bukovce. La teritorio de vilaĝo ne najbaras kun landlimo.
 
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1492. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al alia nobelara familio de Stropkov ĝis jaro 1830; poste al Greko-katolika episkopejo de Prešov. En 1910 loĝis en Végaszó 372 da homoj, (315 rutenoj, 44 germanoj, 4 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Végaszó apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Kolbasov 130 homoj, (110 slovakoj, 10 rutenoj, 3 ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
La greko-katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo konstruita ĉirkaŭ jaro 1840 sur la loko post la ligna preĝejo de 18-a jarcento. Ĉe vilaĝa tombejo  troviĝas milita tombejo de unua mondmilito. Je la vilaĝdomo memortabulo al morditaj judoj per banderanoj en 1945.

## Naturoprotekto 
La vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny. La vilaĝo mem kuŝas en ŝirma zono de la nacia parko.
En la teritorio de vilaĝo troviĝas naturrezervejo Bzaná.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
István Szilágyi (verkisto)

**SZILÁGYI István** (sila:dji) estis rumanuja hungara verkisto, redaktoro naskita en Kluĵo la 10-an de oktobro 1938 kaj mortis la 13-an de marto 2024.

## Biografio 
István Szilágyi la mezlernejon finis en Satu Mare en 1956 kaj la juron en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo. Ekde 1963 li estis la kunlaboranto de Utunk, en 1968-69 ĝia vicĉefredaktoro, ekde 1990 ĉefredaktoro de Helikon ĝis sia pensiuliĝo.

## Ĉefaj verkoj 
* *Sorskovács*, rakontoj, Bk., 1964;
* *Ezen a csillagon*, rak., Bk., 1966;
* *Üllő, dobszó, harang, romano*, Bk., 1969;
* *Jámbor vadak*, rak., Bk., 1971;
* *Kő hull apadó kútba*, romano, Bk., 1975;
* *Agancsbozót*, romano, Bk., 1990.
* *Hollóidő*, romano, 2001.

## Premioj kaj distingoj 
* 1972 – a romániai KISZ irodalmi díja
* 1975 – a Romániai Írószövetség Díja
* 1975 – Pezsgő-díj
* 1990 – József Attila-díj
* 1990 – a Romániai Írók Szövetségének Regény-díja
* 1991 – Ady Endre Szépirodalmi Díj (Soros Alapítvány)
* 1995 – Déry Tibor-jutalom
* 1995 – a Fundatia Culturalã Românã díja
* 1998 – a Magyar Köztársasági Érdemrend Kiskeresztje
* 1998 – a Getz Corporation díja
* 2001 – Kossuth-díj
* 2001 – a Romániai Írók Szövetségének Kisebbségi Irodalmi Díja
* 2002 – Az Év Könyve-jutalom
* 2002 – Magyar Irodalmi Díj (nem fogadja el)
* 2003 – Márai Sándor-díj
* 2003 – Kemény Zsigmond-díj (Pro Renovanda Cultura Hungariae Alapítvány)
* 2006 – az Alkotóművészek Országos Egyesülete Alkotói Nagydíja
* 2008 – Kölcsey Emlékplakett
* 2008 – az Erdélyi Magyar Irodalomért Alapítvány díja
* 2008 – Székelyföld-díj
* 2008 – Arany János-díj (Magyar Írószövetség)
* 2009 – Alföld-díj
* 2011 - Erdély Magyar Irodalmáért Alapítvány Életműdíj.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 
* Pim.hu

## Eksteraj ligiloj 
* Tradukaĵoj al aliaj lingvoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
András Ferenc Kovács

**András Ferenc KOVÁCS** [kovAĉ] intime *KAF* estis rumanuja hungara poeto, eseisto, tradukisto naskiĝinta en Satmaro la 17-an de julio 1959 kaj mortis la 30-an de decembro 2023. Li estis la filo de aktorino Emma Elekes kaj de reĝisoro Ferenc Kovács, edzo de aktorino Júlia Gyéresi.

## Biografio 
András Ferenc Kovács naskiĝis en Satu Mare kaj tie li havigis la abiturientan diplomon en 1978. En 1984 li finis la fakon pri hungara-franca lingvoj en la Universitato Babeş-Bolyai. Inter 1984-1990 li loĝis en Cristuru Secuiesc, instruis en Avrămești kaj Șimonești. Ekde 1990 li estas la redaktoro en Târgu Mureș de revuo Látó, pli poste ties ĉefredaktoro.

## Volumoj 
* Tengerész Henrik intelmei (poemoj, 1983)
* Tűzföld hava (poemoj, 1988)
* Kótya-lapótya (porinfanaj poemoj, 1990)
* Költözködés (poemoj, 1993)
* Lelkem kockán pörgetem (poemoj, 1994)
* Üdvözlet a vesztesnek (poemoj, 1994)
* Manótánc (gyermekversek, 1994 )
* És Christophorus énekelt (poemoj, 1995)
* Scintilla animae (eseoj, studaĵoj, 1995)
* Jack Cole daloskönyve (versek, 1996)
* Adventi fagyban angyalok (poemoj, 1998)
* Deoressio Transsylvaniae ("kvarmanaj" poemoj kun Gábor Tompa, 1998 )
* Saltus Hungaricus (poemoj, 1999)
* Fragmentum (poemoj en hungara, resp. germana, angla, franca lingvoj, 1999 )
* Kompletórium (elektitaj kaj novaj poemoj, 2000)
* Miénk a világ (porinfanaj poemoj, 2000)
* Egerek könyve (porinfanaj poemoj, 2001)
* Téli prézli (poemoj, 2001)
* Aranyos vitézi órák (poemoj, 2002)
* Fattyúdalok (poemoj, 2003)
* Hazatérés Hellászból (Kavafisz-tralaboraĵoj, 2006)
* Hajnali csillag peremén (porinfanaj poemoj, 2007)
* Időmadárkönyv - 69 hajkuoj, Koinónia Kiadó, 2007
* Sötét tus, néma tinta, poemoj, Magvető Könyvkiadó, 2009
* Alekszej Pavlovics Asztrov hagyatéka, poemoj, Bookart Kiadó, 2010
* Bohócöröklét, Magvető Könyvkiadó, 2011
* Transsylván pótdepressziók - Kétbalkezes szonettek, poemoj (1993-2011), kun Gábor Tompa, Bookart Kiadó, 2011
* York napsütése zengő tombolás, poemoj, Magvető Könyvkiadó, Budapest, 2014

## Fontoj 
* DIA
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

## Eksteraj ligiloj 
* Tradukaĵoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Miranda!

** Miranda! ** estas Argentina muzikgrupo de Synthpop fondita en 2001; la nomo venas de la aktoro argentina Osvaldo Miranda. Ili estas popularaj precipe en Latinameriko.

* Alejandro Julián Sergi Galante "Ale"
* Juliana Sofía Gattas Grelia "Juli"
* Leandro Martín Fuentes "Lolo"
* Nicolas Grimaldi "Monoto"

## Diskografio 
* *Es mentira* (2002)
:Bailarina
:Horoscopo
:Romix
:Imán
:Tu Juego
:Agua
:Ven
:Mentira
:Tiempo
:Casualidad

* *Sin restricciones* (2004)
:Yo te diré
:Don
:Quiero
:Vuelve a ti
:El profe
:Otra vez
:Tu gurú
:Hoy
:El agente
:Navidad
:Traición
:Uno de los dos

* *En vivo sin restricciones* Gran Rex, 2005 (2005)
Cd

:Otra vez
:Tu gurú + Take on me
:Yo te diré
:Hoy
:Bailarina
:Mentira
:Traición
:Navidad
:Quiero
:Profe
:Tu juego
:Don
:Romix
:Casualidad

Dvd

* Otra Vez
* El Agente
* Casualidad
* Horóscopo
* Tu gurú + Take on me
* Agua
* Navidad
* Tu Juego
* Uno los dos
* Quiero
* El profe
* Don
* Imán
* Hoy
* Yo te diré
* Bailarina
* Romix
* Tiempo
* Salgamos
* Mentira
* Traición

:*Quereme! Tributo a las telenovelas* (EP) (2006)
:Quereme... Tengo frío
:Esa extraña dama
:Una lágrima sobre el teléfono
:Medley (extendida)
:Medley (radio edit)

* *El Disco de tu Corazón* (2007)
:Prisionero
:Hola
:Perfecta (con Julieta Venegas)
:Enamorada
:Nada es igual
:Déjame
:Amanece junto a mí
:Hasta hoy
:Vete de aquí (con Fangoria)
:No me celes
:Te atreviste y me morí
:Voces

## Unuopaĵoj 
* 2002 - *Bailarina* (#3 ARG)
* 2002 - *Imán* (#12 ARG)
* 2002 - *Tu juego* (#1, 2 semanas ARG)
* 2002 - *Romix* (#1, 3 semanas ARG)
* 2004 - *Agua* (#16 ARG) (#20 CHI)
* 2004 - *Yo te diré* (#1, 8 semanas ARG, 3 semanas MEX, 5 semanas CHI)
* 2004 - *Navidad* (#1, 7 semanas ARG, 3 semanas CHI)
* 2005 - *Don* (#1, 6 semanas ARG, 4 semanas MEX, 6 semanas CHI)(#7 ESP)
* 2005 - *El profe* (#1, 2 semanas ARG) (#7 CHI) (#14 MEX)
* 2006 - *Uno los dos* (#3 ARG)
* 2006 - *Quereme, tengo frío* (#8 ARG)
* 2006 - *Traición* (#1, 1 semana ARG, 2 semanas MEX)
* 2007 - *Prisionero* (#2 ARG) (#6 MEX)
* 2007 - *Perfecta* (#1, 3 semanas COL) (#3 MEX) (#8 EC)
* 2007 - *Hola* (#1, 1 semana ARG)

## Premioj 
## Eksteraj ligiloj 
* Página oficial 

Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2001
Oroszlány

**Oroszlány** [oroslAnj] estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Oroszlány, kies distrikta ĉefurbo ĝi estas. La loknomo laŭvorte signifas rusa filino, sed verŝajne sen litero y-no signifas leono.
eta|maldekstre|Vojo en Oroszlány

## Geografio 
Oroszlány situas sub montaro de Vértes, laŭ flankovojoj, fine de fervojo el Tatabánya, kiu urbo estas 16 km-ojn.

## Historio 
Pli frue en la komunumo loĝis avaroj. La unua skriba mencio devenis el 1383. En 1536 jam troviĝis fortikaĵo. La turkoj detruis kaj senhomigis la setlejon. En 1701 slovakoj refondis ĝin, post unu jaro luterana preĝejo konstruiĝis. En 1930 komenciĝis minado de terkarbo. En 1954 Oroszlány iĝis urbo, eĉ tiel nomata socialisma mina urbo. En 1994 preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo konstruiĝis. Vidindaĵo estas la akvoturo. En 2011 tertremo okazis sen gravaj damaĝoj.

## Vidindaĵoj 
* Luterana kirko (Oroszlány) de 1787, la turo estas 30 m-ojn alta
* moderna katolika preĝejo Sankta Jozefo (Oroszlány)
* Kapelo Sankta Jozefo (Oroszlány)
* Kastelo Esterházy (Oroszlány)

## Famuloj 
En Oroszlány naskiĝis:
* aktoro Balázs Czukor
* halterlevisto Gyöngyi Likerecz
* karateisto Csilla Hegedűs
* József Mészáros (kegloludisto)
* patologo Tibor Schvarcz.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|Urbodomo de Oroszlány
eta|maldekstre|Rando de Oroszlány

Kategorio:Oroszlány
Attila Bartis

**BARTIS Attila** [bartiŝ] estas hungara verkisto kaj fotografisto naskita en Târgu Mureş la 22-an de januaro 1968.

## Biografio 
La familio de Attila Bartis en 1984 translokiĝis en Budapeŝton. Ĝisnuna estis lia plej granda sukceso la romano *A nyugalom* (La kvieto), aperinta en 2001. El tiu romano li verkis dramon titolitan *Anyám, Kleopátra* (Mia patrino, Kleopatra) prezentita en 2003 en la Nacia Teatro de Budapeŝto reĝisorita de Dezső Garas en ĉefrolo kun Dorottya Udvaros. Laŭbaze de romano Róbert Alföldi reĝisoris filmon same en ĉefrolo kun Dorottya Udvaros.

## Fonto 
* Retpaĝo de aŭtoro 

## Eksteraj ligiloj 
* Elektronikus magyar irodalom 
* HUNLIT A Magyar Könyvalapítvány 
* Nyári könnyű 
* Bartis Attila – Kemény István: A félszent

Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Dunaföldvár

**Dunaföldvár** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks. La loknomo signifas: Danubo-terfortikaĵo.
eta|maldekstre|Urbodomo en Dunaföldvár

## Situo 
Dunaföldvár situas sur ebenaĵo, sur dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Pécs, laŭ la fervojo Pusztaszabolcs-Paks. La urbo havas ponton al la kontraŭa urbo Solt. Budapeŝto situas 90 km-ojn norde.
eta|Gafa fortikaĵturo en Dunaföldvár laŭ birdoperspektivo
eta|Gafa fortikaĵturo en Dunaföldvár

## Historio 
Dunaföldvár estis loĝata dum la romianoj ĉe *limes*, havanta la nomon **Annamatia**. En 1132 abatejo fondiĝis. Antaŭ la turkoj fortikaĵoturo konstruiĝis, kion la turkoj plukonstruis. La hajdukoj forrabis la fortikaĵon, sed ili ne tenis ĝin.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵoturo, kiu iĝis malliberejo, nuntempe estas muzeo
* romkatolika Kirko Helena de Konstantinopolo (Dunaföldvár)
* Kapelo de Sankta Roĥo (Dunaföldvár) de 1742
* Luterana kirko (Dunaföldvár)

## Famuloj 
* en Dunaföldvár naskiĝis kaj mortis:
** pentristo Piroska Oszoli
* en Dunaföldvár naskiĝis:
** aktoro György Völgyi
** arkitekto Sándor Baumgarten
** Imre Magyar (bienulo)
** filmreĝisoro Pál Gábor
** inĝeniero kaj mecenato Anasztáz Tomori
** kanoniko János Pollák
** kuracisto Imre Poór
** matematikisto Andor Hoffmann
** pastroj Lajos Müller (jezuito) kaj Pál Keresztes (pastro)
** politikisto Gyula Alpári
* en Dunaföldvár mortis:
** hidrologia inĝeniero József Beszédes
** pastro-poeto Antal Egyed

## Komunumoj pri *földvár* en Hungara reĝlando 
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon *földvár*.

## Ĝemelurboj 
*  Weikersheim, Germanio (1993)
*  Ossona, Italio
eta|maldekstre|Ponto en Dunaföldvár

Kategorio:Dunaföldvár
Kategorio:Vinvilaĝoj
Reto (pluredro)

[eta|dekstra|240ra|Reto de [dekduedro]]
[160ra|eta|Kiam la Tero estas mapita sur pluredron, ĝia reto, neto estas ebena [monda mapo, exemple la mapo de Dymaxion uzas la regulan dudekedro kaj kelkajn subdividojn de la trilateropiramidigita dudekedro.]]
En geometrio, **reto** de pluredro estas ebena figuro, konsistanta el edraj plurlateroj de la pluredro, kunigitaj je parto de la lateroj en tiu ordigo ke ĝi povas esti faldita (laŭ la lateroj) kaj iĝi la edrojn de la pluredro en 3-dimensia spaco.

Modelo de pluredro povas esti konstruita el materialo simila al kartono en formo de la reto kaj poste faldita.

Estas delonge staranta malfermita problemo ĉu ĉiu konveksa pluredro *P* (do, kun ĉiuj duedraj anguloj je lateroj ne pli grandaj ol π) havas reton kiu povas esti en ebeno sen interkovroj. Alivorte, ĉu la surfaco de *P* povas esti tranĉita laŭ parto de la lateroj kaj malfaldita en ebena plurlateron sen interkovroj.
La problemo estis unua eksplicite priskribita en papero de Shephard.

La historio kaj progreso de la problemo estas diskutita en parto III de
*Geometriaj faldaj algoritmoj*
.

Ankaŭ, la plej mallonga vojo sur la surfaco inter du punktoj sur la surfaco de pluredro korespondas al rekto sur taŭga reto. La reto devas esti tia ke la rekto estas plene en ĝi, kaj oni povas devi konsideri kelkajn retojn poe vidi kiu donas la plej mallongan vojon. Ekzemple, ĉe kubo, se la punktoj estas sur najbaraj edroj unu kandidato por la plej mallonga vojo estas la vojo krucanta la komuna lateron; la plej mallonga vojo de ĉi tiu speco estas trovata uzante reton kie la du edroj estas najbara. Aliaj kandidatoj por la plej mallonga vojo estas tra surfaco de la tria edro najbara al ambaŭ la fontaj, kaj respektivaj retoj povas esti uzataj por trovi la plej mallongan vojon el ĉi tiuj.

## Reto de hiperpluredro en pli altaj dimensioj 
En pli altaj dimensioj **reto** de *n*-dimensia hiperpluredro estas *(n-1)*-dimensia figuro, konsistanta el facetoj de la hiperpluredro, kunigitaj je parto de la krestoj en tiu ordigo ke ĝi povas esti faldita (laŭ la krestoj) kaj iĝi la facetojn de la hiperpluredro en *n*-dimensia spaco.

Ekzemple, reto de plurĉelo, aŭ kvar-dimensia hiperpluredro, estas komponita el pluredraj ĉeloj kiuj estas koneksa laŭ iliaj edroj kaj ĉiuj kuŝas en la sama tri-dimensia spaco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retoj: ilo por prezenti pluredrojn en du dimensioj 
* Pri retoj
* Malfoldaĵoj de regula 4d hiperpluredroj 

Kategorio:Hiperpluredroj
Kategorio:Pluredroj
Sámuel Gyarmathi

**GYARMATHI Sámuel** [djarmati ŝAmuel] estis hungara lingvisto, kuracisto naskita en Koloĵvaro la 15-an de julio 1751 kaj mortinta samloke la 4-an de marto 1830. Li estas la fondanto de hungara scienca lingvokomparado.
## Biografio 
Ekde 1776 per stipendio Gyarmathi studis en Vieno, kie en 1782 akiris diplomon de kuracisto. Poste li vojaĝis Germanion. Inter 1795–96 en li estadis Göttingen, kie kiel diĉiplo de Schlözer ekinteresiĝis pri hungara-finna lingvokomparo. Hejme en Pozsony estis ĉedoma instruisto de du filoj de Gedeon Ráday, sed dume laboris ankaŭ al Magyar Hírmondó redaktita de Miklós Révai. En 1787 oni elektis lin kuracisto de departemento Hunyad kaj loksidiĝis en Deva. Inter 1800–10 li instruis en Zilah.

## Ĉefaj verkoj 
*Okoskodva tanító magyar nyelvmester (I–II. Kolozsvár és Szeben, 1794)
*Affinitas linguae hungaricae cum linguis fennicae originis grammatice demonstrata (Göttingae, 1799); Vocabularium… (Bécs, 1816)

## Bibliografio 
*Nagy Ottó: Gy. S. élete és munkássága (Kolozsvár, 1944)
*Robinyi Mózes: Gy. S. (Magy. Nyelvőr, 1950. 1. sz.)
*Zsirai Miklós: A modern nyelvtudomány magyar úttörői (Bp., 1952)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1751
Kategorio:Mortintoj en 1830
Gábor Darvas

**DARVAS Gábor** [darvaŝ] estis (naskita la 18-an de januaro 1911 en Satmaro; mortinta la 18-a de februaro 1985 en Budapeŝto) hungara komponisto kaj muzikhistoriisto .

## Biografio 
Gábor Darvas inter 1926-1928, respektive 1929-32 estis disĉiplo de Fázmán F. (fagoto) kaj Zoltán Kodály (komponado) en muzikarta altlernejo en Budapeŝto. Inter 1939-1948 li vivis en Chile kiel asistanto de kapelestro de Erich Kleiber. Kiel muzikologo li publikis plurajn fakartikolojn. Post kiam li venis hejmen estis en 1949-50 programredaktoro de Hungara Radio, ekde 1953 ĝis 1961 klasikmuzika lektoro.

## Komponaĵoj 
* Improvisations symphoniques (1963);
* Sectio Aurea (1964);
* Medália (1965);
* Magánzárka (1973);
* Szimfonikus etűdök (1974);
* Passiózene (énekhang hangszalag, 1977);
* Bánat (1978);
* Reminiszcenciák (hangszalag, 1979);
* Poèmes électroniques (hangszalag, 1982/83).

## Verkoj 
* A szimfonikus zenekar táblázatokban, hangjegyekben, képekben (Bp., 1958);
* A zenekari muzsika műhelytitkai (Bp., 1960);
* Évezredek hangszerei (Bp., 1961, 1975);
* Zenei abc (Bp., 1963);
* Bevezető a zene világába 1-4. (Bp., 1965-67);
* A zene anatómiája (Bp., 1974, 1975);
* A totemzenétől a hegedűversenyig (Bp., 1977);
* Zene Bachtól napjainkig (Bp., 1981).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de komponisto

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj muzikologoj
Angula difekto

En geometrio, la **angula difekto** (aŭ **deficito**) de vertico de pluredro estas la kvanto per kiu la sumo de la anguloj de la edroj je la vertico estas malpli granda ol 2π (la plena cirklo). Se la sumo de la anguloj estas pli granda 2π la difekto estas negativa, ĉi tio povas okazi je iuj verticoj de iuj nekonveksaj pluredroj, kaj ĉe kahelaroj de hiperbola spaco (se kalkuli angulojn de la facetoj kvazaŭ ili estas eŭklidaj). Se pluredro estas konveksa, tiam la difektas de ĉiuj de ĝiaj verticoj estas pozitiva.

La angula difekto en pli altaj dimensioj estas la kvanto per kiu la sumo de la duedraj anguloj de la facetoj je kulmino estas malpli granda ol 2π.

## Kartezia teoremo 
Kartezia teoremo pri la "entuta difekto" de pluredro postulas ke se la pluredro estas homeomorfa al sfero (do estas topologie ekvivalento al sfero, tiel ke la pluredro povas esti misformita en sferon per streĉado sen disŝiroj), la "entuta difekto", kiu estas la sumo de la difektoj de ĉiuj verticoj, estas du plenaj cirkloj (720° aŭ 4π). La pluredro ne nepre devas esti konveksa.

Ĝeneraligo de la teoremo diras ke la kvanto de cirkloj en la entuta difekto egalas al la eŭlera karakterizo *χ* de la pluredro. Ĉi tio estas speciala okazo de la gaŭso–kufa teoremo kiu rilatigas, la integralon de la gaŭsa kurbeco al la eŭlera karakterizo. Ĉi tie la gaŭsa kurbeco estas koncentrita je la verticoj: en la edroj kaj lateroj la gaŭsa kurbeco estas nulo kaj la gaŭsa kurbeco je vertico estas egala al la difekto de ĝi.

Ĉi tio povas esti uzata por kalkuli la kvanton de verticoj de pluredro *V*. Se ĉiuj verticoj estas la samoj la kvanto de verticoj rezultiĝas per dividado de entuta angula difekto je angula de unu vertico *α*.
: *V=2πχ/α*

## Ekzemploj 
La difekto de ĉiu vertico de la regula dekduedro (en kiu tri regulaj kvinlateroj kuniĝas je ĉiu vertico) estas 36°, aŭ π/5, aŭ 1/10 de cirklo. Ĉiu el la anguloj estas 108°; tri de ĉi tiuj kuniĝas je ĉiu vertico, tiel la difekto estas 360° - (108° + 108° + 108°) = 36°.

La sama kalkulo povas esti farita por la aliaj platonaj solidoj

## Potenciala eraro 
eta|Pluredroj kun pozitivaj difektoj
Estadas opinio (ĝi eĉ estas skribita en iuj geometriaj lernolibroj) ke ĉiu ne-konveksa pluredro havas iujn verticojn kies difekto estas negativa, sed ĉi tio ne estas vero. Jen kontraŭekzemplo. Konsideru kubon kie unu edro estas anstataŭigita per kvadrata piramido. Ĉi tiu plilongigita kvadrata piramido estas konveksa kaj la difektaj je ĉiuj verticoj estas ĉiu pozitiva. Nun konsideru la sama kubo kie la kvadrata piramido iras enen de la kubo. Ĉi tiu pluredro estas ne-konveksa, sed la difekto je ĉiu vertico restas la sama kaj tiel estas pozitiva.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Pluredroj
Kategorio:Hiperpluredroj
María Teresa Campos

**María Teresa CAMPOS LUQUE** (Tetuano, 18-a de junio 1941 - 5-a de septembro 2023) estis hispana ĵurnalisto kaj prezentistino de televido.

Ŝi estis la tria de la 6 infanoj de supera familio de mezklaso. Ŝi moviĝis al Málaga (Malago) en 1942 kaj poste al Madrido. Ŝi studis filozofion en la universitato de Malago kaj laboris en la radio kaj programoj de televido. Ŝi estis vidvino kaj havis 2 filinoj kaj 3 nepoj.

## Bibliografio 
* “Como librarse de los hijos antes de que sea demasiado tarde” (Humor - Ed. Temas de hoy – 1993)
* “Qué hombres” (Humor - Ed. Temas de hoy – 1994)
* “Agobios nos da la vida” (Humor - Ed. Temas de hoy – 1997)
* "Mis dos vidas” (Memorias - Ed. Planeta – 2004)

## Premioj 
* Premio Ondas 1980
* Antena de Oro 1994
* Premio Ondas 2003
* TP de Oro 2004
* *"Medalla de oro"* de la *Junta de Andalucía* 
* Premio Clara Campoamor 2007

## Televidaj programoj 
* *Buenas noches* (TVE)
* *Estudio directo* (TVE)
* *Viva la tarde* (TVE)
* *Diario de sesiones* (TVE)
* *Por la mañana* (TVE)
* *A mi manera* (TVE)
* *Ésta es su casa* (TVE)
* *Pasa la vida* (TVE)
* *Telepasión* (TVE)
* *Perdóname* (TVE)
* *Tardes con Teresa* (TVE)
* *Día a día* (Tele 5)
* *Cruce de caminos* (Tele 5)
* *Buenas Tardes* (Tele 5)
* *Tú dirás* (Tele 5)
* *Cada día* (Antena 3)
* *Lo que inTeresa* (Antena 3)
* *Especial Rocío Jurado* (Antena 3)
* *El laberinto de la Memoria* (Telecinco)
* *La mirada crítica* (Telecinco)
* *Paquirri: 25 años de leyenda* (Telecinco)
* *Rocío Dúrcal: más bonita todavía* (Telecinco)
* *VHS* (Telecinco)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Televido en Hispanio
Zsolt Láng

**LÁNG Zsolt** estas rumanuja hungara verkisto, eseisto, tradukisto. Li naskiĝis en Satmaro la 17-an de oktobro 1958.

## Biografio 
Zsolt Láng la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo (1976), la diplomon de inĝeniero akiris en Kluĵo (1982). Kelktempe li instruis en lernejoj de Distrikto Satu Mare, ekde 1990 li estas redaktoro de revuo Látó de Târgu Mureș.

## Ĉefaj verkoj 
* Fuccsregény, rak., Bk., 1989;
* Csendes napok, Kvár, 1991;
* Perényi szabadulása, r., 1993;
* A Pálcikaember élete. Tizenéves felnőtteknek és érett korú kamaszoknak, Kvár-Bk., 1994;
* Hányan mentek Piripócsra?, Kvár, 1995;
* Bestiárium Transylvaniae. Az ég madarai, 1. romano, Pécs, 1997.
* Besiarium Transylvaniae: A tűz és a víz állatai, 2-3. romano
* A szomszéd nő. Koinónia, Kolozsvár, 2003.
* Itthonév. Kolozsvár, Koinónia, 2005.
* Berlinév. Koinónia, Kolozsvár, 2004.
* Kovács Emma születése és más elbeszélések, 2006.
* *Játék a kriptában* (3 dramoj: *A Rúkmadár; Játék a kriptában; Télikert*). Koinónia, Kolozsvár, 2007.
* *Tója vagy tottja?* – „a” „romániai” „magyar” „irodalom” „története” (esszék). Koinónia, Kolozsvár, 2008.
* *A föld állatai. Bestiárium Transylvaniae 4.* (romano). Kalligram, Pozsony, 2011.
* *Szerelemváros (és más történetek)*, Kalligram, 2013,

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de aŭtoro

Lang, Zs.
Lang, Zs.
János Sajnovics

**SAJNOVICS János** (ŝajnoviĉ) estis hungara lingvisto, astronomo en Tordas la 12-an de majo 1733 kaj mortinta en Buda la 4-an de majo 1785.
eta|Monumento pri János Sajnovics

## Biografio 
En 1748 Sajnovics aliĝis al jezuita ordeno. Li pristudis filozofion en Nagyszombat, teologion en Vieno kaj li fariĝis fakinstruisto en Győr kaj Vieno, poste en Pozsony kaj Eger. Inter 1758 – 60 li estis asistanto de Miksa Hell en kortega astronomejo en Vieno, poste ekde 1765 ĝis 1772 li agadis en observejo de Nagyszombat. En 1768 Hell vokis kun si en nordan parton de Norvegujo en insulon Vardö por observi la transiron de planedo Venuso antaŭ la Suno en junio 1769. Ĉiokaze al admono de Hell komencis klarigi la problemojn de simileco inter hungara kaj samea lingvoj. La 19-an de januaro 1770 la akademio danreĝa elektis lin sia ano. Ekde 1772 li iĝis instruisto de matematiko de akademio de Buda kaj adjunkto de stelobservejo.

## Ĉefaj verkoj 
* Demonstratio Idioma Ungarorum et Lapponum idem esse (Koppenhága-Nagyszombat, 1770 – 1772)
* Idea Astronomiae honoribus regiae Universitatis Budensis dicata (Budae, 1778). –

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Klavarinstrumento

[eta|[Pianego|Grandpiano]]
[eta|[Hammond-orgeno]]
[eta|[Moog-sinteziloj]]
[eta|[Bandonio]]
**Klavarinstrumento** estas muzika instrumento, je kiu la instrumentisto produktas tonojn malrekte per bati klavon. La klavarmovo ekfunkciigas meĥanismon, kiu elvokas la faktan sonproduktadon. La instrumentisto ne tuŝas la sonproduktan elementon.

Je instrumentoj de la okcidentismaj landoj la klavaroj havas blankajn kaj nigrajn klavojn en difinita ordo. Aliajn ordojn oni trovas je l'akordiono aŭ la bandonio, je kiuj oni ludas per butonoj anstataŭ klavoj.

Ĉe la plej multaj klavarinstrumentoj la tonoj ludeblaj per la klavaro estas fiksitaj laŭ sia tonalto, transglitado de unu tono al alia ne eblas.

Al ĉiuj klavarinstrumentoj estas komune, ke la tondaŭro estas ekzakte mastrumebla ekde la premado ĝis la malpremado de la klavo (tamen ĉe piano kaj klaviceno la finsonado de la kordo estas la natura limo por la tondaŭro). Depende de la konstrumaniero de la specifa klavarinstrumento pluaj muzikaj parametroj estas influeblaj dum la ludado:
* Ĉe la piano sonforteco estas influebla per frapdinamiko, samkiel limigite la sonkoloro per la pedaloj.
* Ĉe orgeno kaj klaviceno sonforteco kaj sonkoloro estas nerekte mastrumeblaj per registrado.

Sur la plej multaj klavarinstrumentoj oni povas ludi plurajn tonojn samtempe; ili do estas harmoniinstrumentoj.

## Ekzemploj 
Ekzistas jenaj klasoj da klavarinstrumentoj:
* *kordinstrumentoj*: ekz. piano, klaviceno, klavikordo, arĉpiano
* *aerofonoj*: („aersonantoj“): ekz. orgeno, harmoniumo, akordeono
* *idiofonoj*: („memsonantoj“): ekz. celesto
* *elektrofonoj*: ekz. Hammond-orgeno, sintezilo, melotrono
* hibridinstrumentoj (kombinaĵoj): ekz. klaviorgeno

## Eksteraj ligiloj  
* Tastenwiki
Harmoniinstrumentoj

**Harmoniinstrumentoj** estas muzikaj instrumentoj, kiuj povas produkti plurajn tonojn samtempe kaj per tio povas ludi al melodivoĉo harmoniojn. Harmoniinstrumentoj estas uzebla kiel akompaninstrumentoj aŭ kiel soloinstrumentoj.

Ekzemploj por harmoniinstrumentoj:
* piano
* orgeno
* klaviceno
* gitaro
* akordeono
* vibrafono
* bandonio

Oni ne intermiksu la nocion kun „Harmonimuziko“, kiu estas verkita por tute aliaj instrumentoj, nome lignaj blovinstrumentoj.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kisbér

**Kisbér** [kiŝbEr] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Kisbér, kies centro estas.
eta|maldekstre|Katolika kirko de Kisbér

## Situo 
La urbo situas ĉe piedoj de montaro Bakony, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Komárom.
eta|Kalvinana kirko en Kisbér

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1277. La turkoj detruis kaj senhomigis la setlejon. En 1853 reĝa ĉevalaro fondiĝis, kiu portis famon por la vilaĝo. En 1770 baroka kastelo de Battyán (batjAn), en 1828 Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Kisbér) konstruiĝis.

Apud la urbo fiŝistaj lagoj troviĝas. Nemenciita vidindaĵo estas la Kalvinana preĝejo (Kisbér).

## Famuloj 
En Kisbér naskiĝis:
* altlerneja instruisto Béla Krekó (pli aĝa)
* bestkuracistoj Béla Lomniczi kaj János Török
* grafikisto Nándor Hérics
* inĝenieroj Nándor Bárány kaj Dezső Korda
* kalvinana episkopo Lajos Bakos.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Eslohe, Germanio
*  Kolárovo, Slovakio
*  Aranyosgyéres, Rumanio

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Kisbér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Bábolna

: *Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Hungario. Por la samnoma vilaĝo en Transilvanio vidu ĉe Bobâlna.*

**Bábolna** [bAbolna] estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Komárom.
eta|maldekstre|Enirejo de la bredejo

## Situo 
Bábolna situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, sed aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto-Vieno estas proksime. Ács estas la plej proksima urbo.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1268. Post la turka erao oni ofte direktis bovaron al Aŭstrio. En 1789 ekfunkciis ripozejo por bovistoj kaj ankaŭ por bovaro, ĉar estis bona paŝtejo. En 1790 katolika preĝejo konstruiĝis. En 1816 oni komencis bredadi ĉevalojn. En 1948 la loko iĝis ŝtata bieno. En 1958 la loko iĝis vilaĝo, en 1971 grandvilaĝo, en 2003 urbo. La ĉevalbredado kaj poste la kokinbredado portis famon al la setlejo.

## Vidindaĵoj 
* kastelo, kie estas centro de la bredejo kaj arboreto
* preĝejo Johano Nepomuka (Bábolna)
* kalvinana preĝejo (Bábolna)

## Famuloj 
En Bábolna naskiĝis:
* historiisto grafo István Zichy
* vitisto Károly Engelbrecht (filo).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|Ornama pordego en Bábolna
eta|maldekstre|Kalvinana kirko en Bábolna
Ana Rosa Quintana

**Ana Rosa QUINTANA HORTAL** (Madrido, 12-a de januaro 1956) estas hispana ĵurnalistino kaj prezentistino de televido.

Ŝi studis ĵurnalismon en la Komplutensa Universitato de Madrido kaj ŝi komencis en radioprogramoj *(Radio Nacional de España, Radio Continental, Radio 80, Antena 3 Radio)*.

## Bibliografio 
"Sabor a hiel", 2000>Plagiato?

## Televidelsendoj 
* *El programa de Ana Rosa* (2006-2015). Telecinco
* *Sabor a ti* (1998-2004)- Antena 3
* *Extra Rosa* (1997-1998) kun Rosa Villacastrín. Antena 3
* *Veredicto*, (1994-1995). Telecinco
* *Telediario*, (1982-1983).TVE

## Eksteraj ligiloj 
* 
* *El Programa de Ana Rosa* ()

Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Televido en Hispanio
Quorn

eta|Quorn
**Quorn** [Kvorn] estas la markonomo por produkto kun kiel bazo fermentita micelio de la ŝimaĵo *Fusarium venenatum* kaj estas uzata de vegetaranoj kiel anstataŭaĵo por viando.

Ĝi konsistas por 45% el proteino kaj 13% el graso. Plue oni aldonis vitaminojn kaj mineralojn. Kiel aglutinilo oni uzas ovoblanko de kokinaj ovoj, tial ĝi ne taŭgas por veganoj.

La ŝimaĵo estis en 1967 izolita el la grundo de agrokulturejo en Britio. Ĝi estis trovita hazarde en spiko infektita per ergoto. Dum longa tempo oni ne faris ion per ĝi ĝis esploristoj malkovris ĝian valoron. En 1985 ĝi unuafoje estis surmerkatigita de "*Marlow Foods*", post testperiodo de dek jaroj. Nur post kiam en 1994 la superbazarĉeno "*Sainsburys*" komencis vendi ĝin ĝi fariĝis grava produkto en Britio. Post tio oni enkondukis ĝin en tuta Eŭropo kaj en 2002 ankaŭ en Usono. En 2006 ĝi vendiĝis en Britio, Nederlando, Belgio, Svedio, Svislando kaj Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* Quorn.com, retejo (diversaj lingvoj)
* 

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Mikologio
Kategorio:Nutraĵo
Tuŝa sistemo

eta
La **tuŝa sistemo** estas la sensa sistemo de la nerva sistemo, kiu permesas al organismo sensi spertojn kiel tuŝon aŭ premon, temperaturon (malvarmo aŭ varmo), dolorojn (inkludante jukojn kaj tiklojn). Ĝi ankaŭ inkludas la sensaĵojn de muskola movado kaj la situo de artikoj, sintenado, internajn sensojn, kaj vizaĝan esprimon. Internaj sensoj informas pri internkorpaj sensaĵoj, kiel stomakdoloron. La tuŝa sistemo ampleksas tra ĉiuj ĉefaj partoj de la nerva sistemo.

Kategorio:Percepto
Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Neŭroscienco
Daleto

**Daleto** estas la nomo de la kvara litero de pluraj ŝemidaj alfabetoj, inkluzive la fenica 14px|Daleto, la aramea 14px|Daleto, la hebrea ד, la siria ܕ kaj la araba ﺩ. (laŭ la abjada ordo; laŭ la moderna araba ordo daleto estas la oka litero).

La litero devenas de alfabeta simbolo de la meza Bronzepoko, eble nomita *dalt* ("pordo", *delet* en la moderna hebrea) kaj siavice devenita de la egipta hieroglifo reprezentanta pordon. En la prakanaana alfabeto, tiu litero eble nomiĝis *digg* ("fiŝo", *dag* en la hebrea).

Tra la fenica daleto venis la greka delto (Δ), la latina D kaj la cirila Д.

Kategorio:Araba alfabeto
Kategorio:Hebrea alfabeto