Korna kolibro

La **Korna kolibro** (*Heliactin bilophus*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj la nura specio de la genro *Heliactin*. Ĝi troviĝas en multo de centra Brazilo kaj partoj de Bolivio kaj Surinamo. Ĝi preferas malfermajn vivejojn kiel savanoj kaj herbejoj kaj facile okupas homkreitajn vivejojn kiel ĝardenoj. Ĝi lastatempe vastigis sian teritorion en sudan Amazonion kaj Espírito Santo, probable pro senarbarigo; malmultaj aliaj kolibrospecioj lastatempe vastigis sian teritorion. La Korna kolibro estas malgranda kolibro kun longa vosto kaj relative mallonga, nigra beko. La seksoj diferencas rimarkeble laŭ aspekto, kun maskloj portantaj du plumtufojn ("kornojn") super la okuloj, kiuj estas brilruĝaj, oraj kaj verdaj. Maskloj ankaŭ havas brilbluan kapkreston kaj nigran gorĝon kun pinta "barbo". La ino estas pli senkolora kaj havas brunan aŭ sablokoran gorĝon. 

La korna kolibro estas nomada specio, moviĝante inter areoj laŭ la laŭsezona florado de la plantoj, je kiuj ĝi nutriĝas. Ĝi dependas de vasta gamo da florplantoj por akiri nektaron. Se la formo de la floro ne kongruas kun la relative mallonga beko de la birdo, ĝi povas rabi la nektaron tra malgranda truo ĉe la bazo de la floro. Tiu ĉi kolibroo ankaŭ konsumas malgrandajn insektojn. Nur la ino konstruas la neston, kovas la ovojn kaj zorgas la kolibridojn. Ŝi demetas du blankajn ovojn en malgranda tasforma nesto, kiuj estas kovataj dum ĉirkaŭ 13 tagoj. La idoj estas nudaj kaj nigraj post eloviĝo, kaj povas flugi kiam ili estas 20 ĝis 22 tagojn aĝaj. Oni raportis, ke la korna kolibro facile defendas teritoriojn kaj kontraŭ membroj de sia propra specio kaj kontraŭ subordaj kolibrospecioj. La specio estas nuntempe klasifikita kiel malplej zorgiga fare de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo, kaj oni supozas, ke ĝia populacio kreskas.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Korna kolibro nomiĝis *Trochilus bilophus* en 1820 fare de la nederlanda zoologo Coenraad Jacob Temminck. Tiu priskribo de 1820 konsistis nur el bildo de maskla specimeno kiu estis kolektita en 1816 de la germana natursciencisto Maximilian zu Wied-Neuwied en Campos Gerais, Brazilo. En la priskribo de tiu nova specio kiu sekvis kelkajn jarojn poste, Temminck kaj kolegoj asertis, ke la malkovro de tiu specio estu atribuita al Wied-Neuwied, kiu estis inter la unuaj vojaĝantoj kiuj portis specimenojn al Eŭropo. sed la nomo de Temminck *bilophus* havas prioritaton ĉar ĝi estis publikigita unu jarojn pli frue. 

En 1831, la germana zoologo Friedrich Boie klasigis la Kornokolibron en la nova genro *Heliactin*, kiel *Heliactin bilophus*, kun tri aliaj kolibroj. Nuntempe, la Korna kolibro estas agnoskita kiel la nura membro de *Heliactin*. En 1921, la franca natursciencisto Eugène Simon miskomprenis, ke la bildo de Temminck estis publikigita en 1824 anstataŭ en 1820, kaj sekve konsideris la nomon de Wied-Neuwied *cornutus* kiel la valida nomo, kion oni sekvis en plimulto de postaj publikaĵoj de la 20-a jarcento. Kvankam tiun eraron oni indikis jam en 1999, kelkaj ornitologoj sentis, ke la nomo de Temminck *bilophus* estis iĝinta *nomen oblitum* (forgesita nomo) kaj plue uzis la establitan *H. cornutus*.

La genra nomo *Heliactin* deriviĝis el la grekaj vortoj *helios* kun la signifo suno kaj *aktin* kun la signifo sunradio, dum la specia epiteto *bilophus* deriviĝis el la latina  kun la signifo *du, duobla* kaj la greka *lofos* kun la signifo kresto. *Bilophus*, anstataŭ *bilopha* aŭ *bilophum*, estas ĝusta spite la miskompreno inter ĝia ŝajna maskulina finaĵo kaj la ina finiĝo de la genro. "Horned sungem" (Korna sunĝemo) estas la oficiala anglalingva ordinara nomo deklarita de la Internacia Ornitologia Unio (IOU).

Ene de la Trokiledoj (la kolibra familio), la Korna kolibro estas membro de la subfamilio *Polytminae* (Politmenoj).

 specimeno de la Korna kolibro en la priskribo de 1820 de la specio|alt=Old drawing from 1820 depicting the male of the horned sungem; the drawing was based on a dead specimen and therefore is odd-looking, not reflecting the live appearance of the species]]
La jena kladogramo bazita sur genetiko montras la rilaton de la Korna kolibro ene de la subfamilio Politmenoj:

### Voĉo
Dumfluge, la korna kolibro faras komplikajn seriojn de altaj sonoj. Aliaj vokoj estis priskribitaj kiel "cit", "ciit" aŭ "ĉap", kaj estas elsenditaj plurfoje.

## Distribuo kaj habitato
|alt=Female perching on a twig, in front-side view, partially hidden behind another twig]]
La korna kolibro troviĝas tra granda parto de centra Brazilo, oriente de suda Maranhão suden ĝis norde de la subŝtato San-Paŭlo kaj poste okcidenten ĝis okcidenta Mato-Groso kaj en la departementon Santa Cruz de Bolivio. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) konsideras la specion malofta, Kvankam ĝi plejparte troviĝas sub 500 m da alteco, ĝi troviĝas ĝis 1000 m. La populacioj en centr-orienta Brazilo estas migrantaj, kaj la birdoj moviĝas responde al la laŭsezona florado de plantoj. Aliloke ĝi ŝajnas esti pli loĝanta, kvankam ĝiaj movpadronoj en suda Brazilo ne estas bone konataj. La korna kolibro manĝas nektaron de diversaj florplantoj, kiel ekzemple *Palicourea rigida*, *Bauhinia tenella*, *Cuphea linarioides*, *Zeyheria montana*, kaj *Calliandra sincorana*. La Korna kolibro ankaŭ kaptas malgrandajn insektojn dumfluge, kaj eble el vegetaĵaro. La birdoj fariĝas sekse maturaj en sia dua jaro, kaj la averaĝa generaciodaŭro estas taksita je 4.2 jaroj. La kornokolibro troviĝas en pluraj protektitaj areoj, kiel ekzemple Nacia Parko Serra do Cipó kaj Nacia Parko Braziljo en Brazilo kaj Nacia Parko Noel Kempff Mercado en Bolivio.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentin. 2006. *Birds of Northern South America*. Vol. 1 & 2. Helm, London.  (vol. 1);  (vol. 2)
* Skutch, Alexander F. *The Life of the Hummingbird.* New York: Crown, 1973

## Eksteraj ligiloj
* Foto de nesto kun ovoj
* Foto de nesto kun du idoj
* Foto de ino sur nesto
* Foto de ino idozorganta ĉe nesto
* Foto de ino nutranta junulon

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo