open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Izarra (likvoro)

eta|Reklamo el 1924
**IZARRA** estas dolĉa likvoro farata en Bayonne en Nord-Eŭskio. La distilejo troviĝas en Bayonne, ĉe rivero Adour, kaj estas malfermita al vizitantoj. Tamen la kompania sidejo *Distillerie de la Côte Basque* troviĝas en Saint-Jean-de-Luz.

## Tipo 
Ekzistas du variantoj de Izarra:
* **Izarra Flava** (, ) estas farata el 32 herboj kun ĉefe migdala gusto kaj superas 40 gradojn da alkoholo.
* **Izarra Verda ** (, ) estas farata el 48 herboj kun ĉefe pipromenta gusto kaj superas 48 gradojn da alkoholo.

Pireneaj herboj kaj aliaj flavoroj estas uzataj en la 15-monata procedo por produkti la likvoron. Kvar malsamaj likvaĵoj estas produktataj: alkoholo distilita per herbaj flavoroj; likvaĵo rezultanta el trempado de prunoj kaj juglandaj ŝeloj en *Armagnac*; siropo de sukero kaj loka akacia mielo; kaj kolora infuzaĵo de safrano por la flava kaj pluraj plantoj por la verda variantoj. La likvoro maturiĝas dum ses monatoj en bareloj antaŭ enboteligo.

En la lastaj jaroj la kompanio komencis diversigi sian produkton kaj aldonis variantojn kiel *Izarra Manzana Verde*.

Izarra estas trinkebla memstare, kun glacio aŭ en kokteloj, ofte kun ĝino. Ĝi ankaŭ troveblas en ĉokoladoj kaj desertoj. La trinkaĵo troveblas ĉie en Nord-Eŭskio kaj ankaŭ en cetera Francio kaj partoj de Eŭropo. La kompanio uzis la tradician sloganon *Le soleil et la neige des Pyrénées* ("La suno kaj neĝo de Pireneoj").

## Historio 
Joseph Grattau, botanikisto, en la malfrua 19-a jarcento, aĉetis la recepton de tradicia eŭska likvoro datiĝanta almenaŭ de 1835. Li alinomis ĝin *Izarra* ("La stelo" en la eŭska) kaj komencis vendi ĝin ekde 1904. Li akiris la nunan produktejon ĉe 9 Quai Bergeret en Bayonne en 1913. Izarra fariĝis posedaĵo de Rémy Cointreau ekde la fruaj 1980-aj jaroj.

Kategorio:Eŭska kuirarto
Kategorio:Ekonomio de Eŭskio
Kategorio:Alkoholaĵoj
Kategorio:Saint-Jean-de-Luz
Said Atthoumani

**Said ATTHOUMANI** estis komora politikisto. Li nedaŭre oficis kiel ministro pri internaj aferoj dum la jaro 1975, kiam la Komoroj sendependiĝis, sed devis rapide rezigni sian postenon, kiam Ali Soilih ekregis la landon. La 13-an de majo 1978, Atthoumani helpis organizi puĉon, okaze de kiu Soilih estis eksigita. Atthoumani fariĝis membro de politika-militista direktoraro, kiu ekde tiam regis la insularon. Dek tagojn poste, li rezignis tiun postenon kaj cedis ĝin al alia direktoraro, estrita de Ahmed Abdallah kaj Mohamed Ahmed. Ekzistas malmultaj aliaj informoj pri Atthoumani krom tio, ke pluraj aliaj membroj de lia familio ankaŭ estis politikistoj.

Kategorio:Komoraj politikistoj
Ahmed Ben Cheikh Attoumane

**Ahmed Ben Cheikh ATTOUMANE** (naskiĝis en 1938) estas eksa komora politikisto. Li fariĝis la ĉefministro de la Komoroj ekde la 20-a de junio 1993 ĝis la 2-a de januaro 1994. La politikisto en tiu pozicio anstataŭis la antaŭan ĉefministron Said Ali Mohamed.

Kategorio:Komoraj politikistoj
Valens

**Valens** estis la nomo de la sekvaj personoj:

* romia imperiestro Valens (364–378)
* romia kontraŭimperiestro Iulius Valens Licinianus (250/251)
* romia kontraŭimperiestro Valens Thessalonicus (261)
* romia kunimperiestro Valerius Valens (316–317)
* romia legato Fabius Valens (1-a jc.)
* usona muzikisto Ritchie Valens (1941–1959).

nomo de geografiaĵo
*parto de komunumo Pfäfers, kantono St. Gallen, Svislando
Parco

[eta|František Doucha: Parco (ilustraĵo al fabelo [La dormanta belulino, 1874)]]
eta|dekstra|300px|Ŝpinilo ŝovis blankan fadenon ĉe la lulilo de la Virgulino
**Parco** aŭ **Fatalo** estas mita figuro de slava mitologio, tio estas maljuna virino, kiu venas al lulilo kun malgranda, ĵus naskiĝinta infano kaj orakolas al ĝi lian sorton. Kutime ili iradas triope havante aspekton de ŝpinistinoj. Unu de senĉesa ŝpinado havas grandan suban lipon, la dua larĝan dikfingron de tenado de fadenoj kaj la tria grandegan kruron de trotado sur radŝpinilo. La malgranda infano ne evitos sian sorton, ĝi estas aŭ bona aŭ malbona.

Kategorio:Dioj pri tempo kaj destino
Kategorio:Slavaj dioj
Miroslav Fišmeister

**Miroslav Fišmeister** (naskiĝis la 23-an de aprilo 1976, Brno) estas ĉeha poeto kaj amatora natursciencisto.

Post gimnazia abiturienta ekzameno li ne finis studadon de filozofio, religiismo kaj anglistiko ĉe filozofia fakultato de Masaryk-Universitato en Brno. Li laboris en diversaj laboristaj profesioj (i.a. en Zoologia ĝardeno de Brno), nuntempe en invalida pensio. Li publikigis i.a. en WELES kaj en la gazeto *Psí víno* (Hunda vino - ĉeĥa popola nomo por grimpa planto *Partenociso kvinfolia*). Liaj poemoj estis eldonitaj, tradukitaj en francan, en svisa franclingva revuo Le Passe Muraille, ĝia ĉefredaktoro estas Jean-Louis Kuffer.

Li vivas en Brno.

## Bibliografio 
### Poemaroj 
* *Ten stolek je nízký!* (La tableto estas malalta!, eldonejo Petrov, Brno 2005)
* *To okno je malé!* (La fenestro estas malgranda!, eldonejo Carpe diem, Brumovice 2006)
* *Aspoň že postel je pohodlná...* (Almenaŭ ke la lito estas komforta..., eldonejo Carpe diem, Brumovice 2007)
* *Pískoviště* (Sabloludejo, eldonis Pavel Mervart, Červený Kostelec 2007)
* *Z* (Z, eldonejo Větrné mlýny, Brno 2010)
* *Pieter van den Hoogenband* (Edice H_aluze, Ústí nad Labem 2010)
* *Šel jsem tím městem… (Česká Třebová očima fotografa a básníka)* (Oftis, Ústí nad Orlicí 2010; foto Jaroslav Plocek)
* *Barva času je žlutá* (Vetus Via, Brno 2011)
* *Nohy z Kalymnosu* (Druhé město, Brno 2012)
* *Dvojí dech* (Carpe diem, Brumovice 2013)
* *Entasis* (Carpe diem, Brumovice 2014)
* *Od agamy po Zuzanu* (Carpe diem, Brumovice 2015)

### Partopreno en antologioj 
* *Antologie české poezie II. díl* (Antologio de ĉeĥa poezio, 1986–2006) (Dybbuk, Praha 2007)
* *Po městě, jež je mi souzeno* (Tra la urbo, kiun fatalo destinis por mi) (Weles, Brno 2007)
* *Kdybych vstoupil do Kauflandu, byl bych v Brně (Brno v české poezii)* (Se mi enirus Kauflandon, mi estus en Brno (Brno en ĉeĥa poezio)) (Větrné mlýny, Brno 2009)
* *Rapporti di errore* (Mimesis Edizioni, Milano 2010)
* *Nejlepší české básně 2010* (Host, Brno 2010)
* *Nejlepší české básně 2011* (Host, Brno 2011)
* *Sto nejlepších českých básní 2012* (Host, Brno 2012)
* *Co to je toto? Ivanu Wernischovi k sedmdesátinám* (Druhé město, Brno 2012)
* *Míjím se s měsícem* (DharmaGaia, Praha 2013)
* *Ztichlá klika 8* (Ztichlá klika, Praha 2013)
* *Nejlepší české básně 2013* (Host, Brno 2013)
* *Nejlepší české básně 2014* (Host, Brno 2014)
* *Bacon 70* (Větrné mlýny, Brno, 2016)

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 
* La retejo de la aŭtoro 
* Recenzo de la libro "La tableto estas malalta

Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Homoj el Brno
Teatro alla Scala

La **Teatro alla Scala** aŭ **La Scala** estas operejo en la italia urbo Milano, kiu inaŭguriĝis la 3-an de aŭgusto 1778 kaj anstataŭigis la dum 1776 forbrulitan teatrejon *Teatro Regio Ducale*. La aŭstria imperiestrino Maria Teresia en la ĉefurbo de la tiutempe aŭstria regiono Lombardio malkonstruigis la preĝejon *Santa Maria alla Scala* de la jaro 1381, kaj taskigis la arkitekton *Giuseppe Piermarini* samloke konstruigi klasikisman novan operejon ene de nur 23 monatoj. Por la premiero sursceniĝis la opero ''L'Europa riconosciuta'' ("La rekonita Eŭropa") de la komponisto Antonio Salieri. La "Teatro alla Scala" nuntempe kalkuliĝas inter la plej gravaj operejoj de la mondo.

maldekstra|eta|240ra|
La opera sezono ĉiujare komenciĝas la 7-an de decembro, la tago de la urba patrono de Milano, Sankta Ambrozio (Sant'Ambrogio).

Post la kompleta detruiĝo dum la jaro 1943 kadre de la Dua Mondmilito la operejo en rekorda tempo rekonstruiĝis. La 11-an de majo 1946 la ejo per koncerto de la dirigento Arturo Toscanini remalfermiĝis. La hasta rekonstruo kaŭzis kelkajn arkitektajn fuŝojn, kiuj ĝenis la akustikon de la operejo kaj necesigis profundan trakonstruon. Malgraŭ multaj protestoj, la kolekto de pli ol 18.000 subskriboj kaj spite al pluraj juraj procesoj, la operejo preskaŭ komplete malkonstruiĝis - nur la antaŭhalo, la publikejo kaj la fasadaj muroj restis, dum forpreniĝis la kompleta malantaŭo inkluzive de la scenejo. Inter 2001 kaj decembro 2004 la operejo estis trakonstruata, por reatingi perfektan akustikon kaj tamen gardi la originan stilon de la klasikisma fasado kaj la interna dekoro.

La operejo la 7-an de decembro 2004 remalfermiĝis per la opero ''L'Europa riconosciuta*, kiu ankaŭ sursceniĝis dum la origina malfermo. Inter la 2000 invititaj gastoj interalie estis Sophia Loren, Giorgio Armani kaj anoj de pluraj eŭropaj nobelaj dinastioj.

Dum la sekva sezono necesis elekti posteulon de la opereja intendanto *Carlo Fontana*.
Fine elektiĝis *Stéphane Lissner*, intendanto de la muzika festivalo de Aix-en-Provence. Por la malfermo de la opera sezono 2005 sursceniĝis la opero *Idomeneo* de Wolfgang Amadeus Mozart, por la malfermo de la sezono 2006 la opero *Aida* de Giuseppe Verdi, kaj dum la malfermo de 2007 la opero *Tristan und Isolde'' de Richard Wagner.

## Elektitaj kantistoj 
Montserrat Caballé, Maria Callas, José Carreras, Plácido Domingo, Tito Gobbi, Mario Del Monaco, Carlotta Ordassy, Luciano Pavarotti, Giuseppe Di Stefano, Joan Sutherland, Renata Tebaldi

Kategorio:Konstruaĵoj en Milano
Kategorio:Operejoj en Italio
Kategorio:Klasikismaj konstruaĵoj
Kategorio:Teatrejoj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1770-1779
Kategorio:Aperis en 1778
Duonrekto

[eta|250px|[Rekto (supre), duonrekto (meze) kaj rekta segmento (sube). Kompreneble por rekto kaj duonrekto estas videblaj nur partoj kiujn povas enteni la bildo. Plenaj cirkloj (tiel nomataj *nulkoj*) signifas punktojn en finoj de segmento kaj en komenco de duonrekto. Ili enhavas adekvate en segmento kaj duonrekto]]
**Duonrekto** aŭ **radio**, en afina spaco, estas aro de ĉiuj punktoj de la tipo λ∙u+O, kie O estas iu punkto (ĝia origino), u estas iu nenula vektoro (direktanta vektoro) kaj λ estas arbitra pozitiva reelo.

*En aliaj vortoj*:

Se konsideri rektan linion kaj iun ajn punkton *A* sur ĝi, eblas konsideri *A* kiel dispartigi tiun linion en du partojn. Ĉiu el ambaŭ partoj estas nomata **duonrekto**, **radio** aŭ **duonlinio** kaj la punkto *A* estas nomata ĝia *ekpunkto*. La punkto A konsideriĝas esti membro de la radio. Intuicie, radio konsistas el tiuj punktoj sur linio pasanta tra la punkto *A* kaj procedante senfine, komence de *A*, en unu direkton laŭ la linio.

500px|centre|radio

## Fonto 
* Difino el la Reta Vortaro

## Vidu ankaŭ 
* Rekto
* Kurbo
* Ebeno
* Rekta segmento

## notoj 
Kategorio:Kurboj
Unukolora tukanbarbulo

La **Unukolora tukanbarbulo** aŭ Dentobeka tukanbarbulo (*Semnornis frantzii*) estas birdo de tre specifa genro kun propra familio de Semnornitedoj, proksimaj de tukanoj aŭ barbuloj, ĉiuj de la ordo de Pegoformaj.

Ĝi ofte estis unuigita kun la aliaj barbuloj de la familio de Kapitonedoj. Tamen, analizoj de DNA konfirmis, ke tiu aranĝo estis parafiletika (la tukanoj estas pli proksime rilataj al la Sudamerikaj barbuloj pli ol tiuj lastaj al la barbuloj de la Nova Mondo). Kiel sekvo, la stirpo de barbuloj estas denove konsiderataj kiel distingaj familioj; nome la Unukolora tukanbarbulo kaj la Tukanbarbulo nuntempe formas separatan familion, nome Semnornitedoj.

maldekstra|eta|Prong-billed Barbet1|alt=Prong-billed Barbet1.jpg
Kvankam temas pri du specioj de la sama genro kun simila morfologio, la plumarkoloroj ege diferencas. Dum la Tukanbarbulo estas ege multkolora la Dentobeka tukanbarbulo estas preskaŭ **unukolora** nur kun kelkaj nuancoj en kelkaj korpopartoj. Pli precize **bruneca kun flavaj nuancoj**, nome ĉirkaŭ la larĝa bekobazo estas malhelbruna barbobrido, kiel ĉe la aliaj barbuloj, kio atingas ĉirkaŭ la malhelgrenatkoloraj okuloj. Poste tiu malhelbruna areo sekvas tra la okulo, ne tiom malhele, al la nuko inter du pli helaj kaj flavecaj partoj, nome la frunto kaj la antaŭkrono kaj la gorĝo ĉirkaŭanta la malhela areo ĝis malantaŭ la okuloj.

Ankaŭ la dorso estas malhelbruna (pli ol la nuko kaj ŝultroj, sed malpli ol la brido) kaj iom verdeca kaj same la flugiloj (iomete pli malhelaj) kaj la vosto pli grizeca. La subaj partoj el la gorĝo tra la brusto estas flavecaj al oranĝecaj, pli flave ĉe la ventro kaj grizece ĉe flankoj. La beko estas helgriza kaj la kruroj grizecaj. La specio estas 17&nbsp;cm longa kaj ĉirkaŭ 60 g peza.

Tiu ĉi specio loĝas en Centrameriko, nome en Panamo kaj Kostariko en humidaj montarbaroj el 1200 al 2450 m de altitudo super marnivelo. Dum la reprodukta sezono ili defendas teritorion laŭ paro, sed for de tiu formas grupojn de ĝis dekduo da individuoj. En nesto de arbotruo la ino demetas 4 aŭ 5 ovojn.

La dunoma specinomo rememoras la germanan naturaliston Alexander von Frantzius.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Familiejo de Tukanbarbuloj ĉe retejo de Don Roberson 
* En la hispana

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Vego (sporto)

eta|Vego por kurado
**Vego** estas sportocele konstruitaj aŭ signalitaj vojkoridoroj, sur kiuj la konkursantoj kiel eble plej rapide kuras, biciklas, naĝas, remas k.a., aŭ akiras elanon por salto.

La kurvego en stadionoj havas ovalan formon, estas longa minimume 400 m kaj larĝa minimume 7,32 m. Per kalklinioj ĝi estas dividita je 6 kurlenoj larĝaj minimume 1,22 m. Ĉiu kuranto havas propran lenon (do povas konkursi nur 6 kurantoj), nur ĉe longdistancaj kuroj oni malagnoskas la lenojn, tial sur la vego povas kuri pli multaj kurantoj.

Ankaŭ biciklovego estas 6-8 m larĝa, havas ovalan formon, en la kurboj levitan laŭ preskribita deklivangulo. La biciklanto ne havas propran lenon, sed ĉiuj uzas la tutan larĝon de la vego. 

Naĝvego estas baseno dividita per len-dividaj metalkabloj je 8 naĝlenoj larĝaj 2,5 m (ĉe la basen-randoj estas 50-centimetra morta zono, por sekureco de la naĝantoj en la 1-a kaj 8-a lenoj).

Regattovego normale troviĝas sur naturaj aŭ artefaritaj lagoj. Ĉar artefaritaj vegoj estas multekostaj ili estas konstruataj por remado kaj kajakado-kanuado. Remvego longa 2000 m estas per buoj dividita je 4-6 remlenoj, 15 m larĝaj kaj 2-3 m profundaj. Viroj remas distancon de 2000 metroj ekde 1912, virinoj ekde 1985. Kanuvego estas 1000 metrojn longa kaj dividita je 9 lenoj, minimume 9 metrojn larĝaj.

Skisalto-vego konsistas el startejo, alkura deklivo, saltoplato, surteriĝa deklivo kaj elkurejo, kie la skisaltanto bremsas.

## Vidu ankaŭ
* Leno (vojo)
* Skivego

## Piednotoj
Kategorio:Sporto
Zugerland Verkehrsbetriebe

**Zugerland Verkehrsbetriebe** (mallongigo **ZVB**, en Esperanto **Zuglandaj Trafikentreprenoj**) estas trafikentrepreno, kiu respondecas por la linibustrafiko en Kantono Zugo. La sidejo de la entrepreno estas la urbo Zugo. Al la veturilaro apartenas dizelbusoj kaj personpostveturiloj.eta|dekstra|300ra|Linibuso de Zugerland Verkehrsbetriebe

## Historio 
### De poŝtkaleŝo al aŭtobuso 
En la jaro 1852 ekfunkciis la unua poŝtkaleŝolinio inter Zugo kaj Oberägeri. En aŭtusto 1904 estis kreita la *Aktiengesellschaft für Automobilverkehr im Kanton Zug* (en Esperanto *Acisocieto por la aŭtomobiltrafiko en Kantono Zugo*), kiu ofertis aŭtobuslinion de Zugo tra Hinterburg al Menzingen ZG. En oktobro de la sama jaro tiu entrepreno ankaŭ ekofertis aŭtobuslinion al la Ägerivalo, kiu transprenis la 1-an de novembro ankaŭ la poŝtkaleŝlinion.

### La epoko de la elektra tramo 
La 9-an de septembro 1913 la nove fondita entrepreno *Elektrische Strassenbahnen im Kanton Zug* (en Esperanto *Elektraj tramoj en Kantono Zugo*) malfermis la tramliniojn Zugo-Oberägeri, Zugo-Baar-Thalacker kaj Nidfurren–Menzingen. Tiu entrepreno fariĝis la bazo de la hodiaŭa firmao.

### Dizelbusentrepreno 
La 1-an de novembro 1951 la entrepreno ŝanĝis sian nomon al *Zugerland Verkehrsbetriebe* por reflekti la transformon de la tramlinioj al la tiam pli modernaj buslinioj. La 21-an de majo 1955 oni anstataŭis la lastan de la iamaj tramlinioj per buso, kaj ek de tiam la entrepreno estas pura busentrepreno.

### La nova epoko de la kombinita trafiko 
En la jaro 2004 estis malfermitaj la *Stadtbahn Zug* (en Esperanto *Urba Fervojo de Zugo*) kaj la horaro de la busoj de Zugerland Verkehrsbetriebe estis adaptita al la horaro de la du novaj fervojlinioj kaj densigita. Tio kaŭzis grandan kreskon de la pasaĝerciferoj.

## La jura formo de la entrepreno 
Zugerlandverkehrsbetriebe estas akcia kompanio laŭ la svisa obligacia leĝaro. La administra konsilio konsistas el 6 membroj, de kiuj tri estas elektitaj de la registara konsilio de Kantono Zugo, 2 de la komunumoj kaj 1 de la ĝenerala asembleo.

La nomvaloro de la akcia kapitalo estas CHF 9&nbsp;600&nbsp;000.- kiuj dividiĝas al 19&nbsp;200 neregistritaj akcioj. Ĉefakciposedanto estas Kantono Zugo, kiu posedas 49,5% de la akcioj, la partoprenantaj komunumoj posedas 42,5% de la akcioj kaj la Svisa Konfederacio 5%. La restaĵo de 3% de la akcioj estas en privata posedo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Zugerland Verkhersbetriebe

Kategorio:Transporto en Svislando
Kategorio:Kantono Zugo
Kategorio:Svisaj firmaoj
Saveno

eta|dekstra
**Saveno** aŭ **Samono** () estas kelta novjara festo kiu komenciĝas je la vespero de la 31-a de oktobro. Oni festis la transiron de la somera periodo al la komenco de la vintro. Dum tiu nokto laŭ la druidoj la mondo de la spiritoj kaj de la materiaĵoj estas plej proksimaj unu al la aliaj, tiel ke eĉ transiro de unu al la alia facile eblas.

## Etimologio 
La nomo **Samhain** (prononco: /sˠaunʲ/) estas irlanda vorto por la monato novembro. Ĝi povus signifi "fino de la somero". Enmigrintoj kunportis la vorton ankaŭ al Skotlando; en la skotgaela lingvo novembro nomiĝas *Samhuinn*. En sia romano *La ŝtona urbo* Anna Löwenstein nomis tiun feston **Samono**, surbaze de ĝia nomo en la pra-kelta lingvo. La formo **Saveno** estas bazita sur la prononco en la modernaj keltaj lingvoj.

## Saveno festata de Vikanoj 
**Saveno** (ankaŭ nomata **Saŭeno**) estas la Vika novjarfesto, kaj festo de la Mortintoj. Kiel la plej grava festivalo de la kvar Pligrandaj festoj, ĝi estas malulo de Belteno, kaj do festo de tuta mallumo.

Ĝi estas festo kiu omaĝas al, kaj ebligas onin diri malsaluton al konatoj kiuj forpasis- speciale se okazis dum la pasinta jaro. Oni eĉ omaĝas al forpasintaj dorlotbestoj. Saveno estas ankaŭ festo kiu temas pri pensado pri la pasinta jaro, pri plani por la venonta, kaj por forigi malforton.

Dum kelkaj festoj, oni bonvenigas la spiritojn de la forpasintoj por kunfesti. Laŭ Vikanoj, la vualo inter la Spiritmondo kaj la Homa Mondo estas la plej maldika dum ĉi tiu festo.

### Saveno laŭ Vika Mitologio 
La Diino komencas sian mallumumon dum ŝi funebras sian filon kaj edzon. La Malluma Dio ekregas, ĉar forfalis la Lumdio de Somero.

## Vidu ankaŭ 
* Halloween
* Annwfyn
* Sídhe
* Saturnalio
* Vikaj festoj

Kategorio:Kelta mondo
Kategorio:Festoj
Vego (stelo)

[eta|dekstra|220ra|Infraruĝa foto de Vego el la [NASA.]]
**Vego**, aŭ **Alfa Liro** (*α Lyrae* / *α Lyr*) laŭ la nomaro de Bayer, estas blueta ĉefstelo en la konstelacio Liro.

Ĝi estas la dua plej luma stelo de la norda hemisfero post Arkturo, Tero kaj la kvina plej luma stelo vidita de la Tero, de kiu ĝi malproksimas 8,1 parsekojn, do proksimume 26,4 lumjarojn.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la astronomio
* Stelkatalogo

## Piednoto j 
Kategorio:Liro (konstelacio)
Kategorio:Steloj
Pamphilus

La ***Pamphilus de amore*** estas elegia komedio anonima verkita en latina en la 12-a jarcento. Kurioze, oni atribuis ĝin al Ovidio, al kiu ĝi aparte multe ŝuldas, ĉefe el lia Ars amandi, kvankam ĝi suferas ankaŭ influon de Terentio.

Kvankam oni scias, ke ĝi ege disvastiĝis kaj estis tre legata ĝis la 16-a jarcento, en Hispanio oni konservas nur unu manuskripton, en kiu oni nomigas ĝin kiel *Liber Pamphili* (Libro de Panfilo).

Ties gravo en la hispana literaturo kuŝas en la *Libro de buen amor*, kie Juan Ruiz uzas ĝin por la epizodo de don Melono kaj doña Prunelo, kaj ankaŭ *La Celestina* ŝuldas iom al tiu verko.

Panfilo, signifus en la greka *plena de amo* kaj pro tio en kelkaj lingvoj, ekzemple en la hispana, tiu vorto signifas la personon facile trompeblan.

Kategorio:Mezepoka latinlingva literaturo
Egerbakta

**Egerbakta** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Eger.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9355/20.2928
* Loĝantaro: 1530
* Poŝtkodo: 3321
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Egerbakta situas sur mildaj deklivoj inter Mátra kaj Bükk, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Gyöngyös-Eger. La lasta troviĝas 8, Bélapátfalva 18, Pétervására 21 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1261. La turkoj detruis la vilaĝon en 1552, poste denove senhomiĝis en 1596. Pesto okazis en 1711. La vinvilaĝo apartenas al vinregiono de Eger. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, poŝto, klubo de maljunuloj.
eta|

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Katerino de 1775, koordinatoj: 47.9357/20.2914
* lago, iama minejo

## Famuloj 
En Egerbakta naskiĝis episkopo Endre Gergely Kovács.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kompolt

**Kompolt** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Füzesabony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.74/20.2413
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 3356
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Budapeŝto-Miskolc, ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo en la sama direkto preteriras. Füzesabony troviĝas 13, Heves (urbo) 20, Eger 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1272 en formo *Kompold*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste la kampoj apartenis al familio *Grassalkovich* (graŝalkoviĉ). En 1754 germanoj alvenis. La vinvilaĝo apartenas al vinregiono de Eger. Vilaĝservoj estas restoracio, gastejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1858
* baroka kastelo de Grassalkovich de 1750
* baroka grenejo, koordinatoj: 47.7413/20.2383

## Famuloj 
En Kompolt naskiĝis kaj mortis:
* ministro János Mayer.
En Kompolt naskiĝis:
* komunisto kaj esperantisto Kató Hámán.
En Kompolt mortis:
* Rudolf Fleischmann (agronomo)

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Vécs

**Vécs** [vEĉ] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8062/20.1702
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 3265
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ flankovojoj, fervojo Kál-Bátonyterenye preteriras. Parád troviĝas 21, Gyöngyös kaj Eger po 22 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1332 en formo *Weck*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1871 Vécs ricevis la rangon grandvilaĝo. Baldaŭ Vécs administre apartenis al Gyöngyös, sed en 1950 ĝi sendependiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* statuo pri Senmakula Koncipiĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Domoszló

**Domoszló** (domoslO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8271/20.1181
* Loĝantaro: 2140
* Poŝtkodo: 3263
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur deklivoj, ĉe sudaj piedoj de Mátra, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Gyöngyös troviĝas 18, Eger 25, Budapeŝto 97 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata ekde la neolitiko. En 1263 falkistoj de la reĝo loĝis en *Dumuzlo*. Inter 1686-1695 la vilaĝo estis neloĝata. Poste slovakoj alvenis. Domoszló akiris la rangon grandvilaĝo. Dum la socialismo kolĥozo nomata Dobó funkciis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko.

## Oroszlánvár (oroslAnvAr) 
La nomo signifas leono-fortikaĵo. 5 km-ojn for de Domoszló troviĝas 602 m-ojn alta monto, sur la pinto restaĵoj de mezepoka fortikaĵo. Ŝajnas, la turkoj detruis ĝin.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo, en 1739 barokiĝis
* memorparko pri miljara datreveno de 1996
* fiŝkaptista lago

## Ĝemelkomunumo 
*  Krásnohorské Podhradie

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Brizo (botaniko)

**Brizo** (*Briza*) estas genro de unu- kaj plurjaraj herboj el poacoj kun larĝaj, pendaj spiketoj en maldensa paniklo. Ekzistas ĉ. 20 specioj en Eŭropo, Azio kaj Suda Ameriko.

La nomo devenas de la greka (βρισο) kiu signifas dormo : klinaj spiketoj ŝajnas dormi.

## Specioj 
* *Briza bipinnata* L.
* *Briza brizoides* (Lam.) Kuntze
* *Briza erecta* Lam.
* *Briza glomerata* Kuntze
* *Briza humilis* M. Bieb.
* *Briza lamarckiana* Nees
* *Briza lindmanii* Ekman
* *Briza mandoniana* (Griseb.) Henrard
* *Briza marcowiczii* Woronow ex B. Fedtsch.
* *Briza maxima* L.
* *Briza media* L.
* *Briza minor* L.
* *Briza rufa* (J. Presl) Steud.
* *Briza subaristata* Lam.
* *Briza uniolae*

## Piednotoj 
Kategorio:Poeoj
Kastelo de Macuo

La **kastelo de Macuo** (, per transliterigo Hepburn *Matsue-jō*, prononco ) estas japana kastelo, kiu situas en la urbo Macuo, Japanio. Ĝi estis konstruita en la jaro 1611 laŭ ordono de la loka daimio *Horio Yoshiharu* [Horio Joŝiharu]. En 1638, la kastelo estis transdonita al la klano Macudajra.

270ra|eta|maldekstra|
270ra|eta|maldekstra|
eta|270ra|maldekstra|
La kastelo de Macue estas kromnomita la *"nigra kastelo"* aŭ ankaŭ la *"kastelo de la pluvio"* (pluvioj estas larĝa grupo de etaj vadbirdoj).

Ĝi estas unu el la malmultnombraj japanaj kasteloj, kiuj rezistis al tertremoj, incendioj kaj militoj, kaj do estis neniam detruita nek rekonstruita.

## Historio 
El la dek du malnovaj kasteloj de Japanio, tiu ĉi estas la nura de la regiono Sanin. La kastelo estas la dua plej granda, la tria plej alta (30 metrojn) kaj la sesa plej malnova de tiuj kasteloj. Ĝi estis konstruata dum kvin jaroj laŭ ordono de la daimio de Macuo en la antikva provinco Izumo (出雲国, *Izumo no Kuni*), *Horio Yoshiharu* [Horio Joŝiharu], kaj estis finkonstruita en la jaro 1611.

Post Horio Tadaharu kaj Kjogoku Tadataka, Macudajra Maomasa, nepo de Tokugaŭa Iejasu, iĝis estro de la kastelo. Post sia transloĝiĝo de Macumoto en la same antikva provinco Ŝinano (信濃国, *Shinano no Kuni*) ĉi tien, li komencis estrecon, kiu daŭris dum dek generacioj de la klano Macudaira, t.e. dum 234 jaroj.

En 1875 ĉiuj konstruaĵoj ene de la kastelo estis detruitaj, krom la kastelo mem. Inter 1950 kaj 1955 ĝi estis komplete rekonstruita.

La kastelo estas kompleksa konstruaĵo, laŭ stilo de gvatturo, kiu de ekstere ŝajnas havi kvin etaĝojn, sed fakte havas ses. La plej multaj muroj de la kastelo estas nigraj. La arkitekturo havas solidan strukturon por rezisti fortajn atakojn, sed tamen estas samtempe majesta kaj festa kaj alvokas memoron pri la momojama-stilo.

## Bibliografio 
* Morton S. Schmorleitz: *Castles in Japan*. Charles E. Tuttle, Tokio 1974, ISBN 0-8084-1102-4
* Hinago Motoo: *Japanese Castles*. Kodansha, Tokio 1986, ISBN 0-87011-766-1

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kasteloj en Japanio
Kategorio:Honŝuo
Carlo Andreotti

**Carlo ANDREOTTI** (nask. la 21-an de majo 1942 en Trento, Italio) estas itala politikisto kaj ĵurnalisto.

## Biografio 
Andreotti studis jurajn sciencojn. Poste li fariĝis ĵurnalisto. Li laboris por la gazeto L'Adige kaj la RAI, kie li fariĝis sekciestro.

En januaro 1988 fondiĝis la partio PATT (Partito Autonomista Trentino Tirolese). Samjare Andreotti fariĝis partia sekretario kaj elektiĝis kiel parlamentano de la regiono parlamento. Inter 1994 kaj 1998 li estis landa ĉefo de Trentino. Inter 1997 kaj 1999 li estis estro de sia partio kaj inter 2002 kaj 2004 prezidanto de la regiono Trentino / Suda Tirolo.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1942
Libreto

**Libreto** (it.: libretto) estas la teksto de opero, de oratorio, de opereto, de muzikalo aŭ de kantato; plivastasence foje oni ankaŭ nomas la scenarojn de baletoj kaj pantomimoj libretoj. La nomo unuan fojon aperis komence de la 18-a jarcento, sed nur dum la 19-a jarcento ĝi fakte estis kutima.

La vorto originas en la itala kaj signifas "eta libro". En la libreto, la transskribo estas inkluzivita en la muzikaj kaj nemuzikaj pasejoj. Foje la komponisto mem ankaŭ estas uzata kiel libretverkisto, kiel Richard Wagner, kiu verkis la tekston por ĉiuj siaj scenverkoj. Inter la plej famaj libretverkistoj en la historio de opero estas Pietro Matestazio, Lorenzo de Ponte, Francesco Maria Piave, Arigo Boito, Luigi Ilica, Giuseppe Jacoza kaj Jean Scrib.

Inter la ĉefaj libretverkistoj en anglalingvaj muzikaloj kaj operetoj estas William Schwank Gilbert, Oscar Hammerstein, Ira Gershwin, Irving Berlin, Guy Bolton, Dorothy Fields kaj Cole Porter.

## Origina opero en Esperanto 
En 2018 estis la premiero de la opero Sternenhoch ( Ŝternenhoĥ ) en Esperanto prezentita en la Nacia Teatro en Prago. Farita de Miroslav Malovec (en 2018), temas pri la unua opero en la historio, kies muziko estis komponita rekte laŭ libreto kies teksto estas en Esperanto.

## Literaturo 
* Albert Gier: *Das Libretto. Theorie und Geschichte einer musikoliterarischen Gattung.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1998, ISBN 3-534-12368-9 (Taschenbuch: Insel, Frankfurt am Main 2000, ISBN 3-458-34366-0)
* Cäcilie Kowald: *Das deutschsprachige Oratorienlibretto 1945–2000*. Dissertation, TU Berlin 2007 (Volltext )
* Cécile Prinzbach (Hrsg.): *„Gehorsame Tochter der Musik“. Das Libretto. Dichter und Dichtung der Oper*. Prinzbach, München 2003, ISBN 3-9809024-0-4

## Eksteraj ligiloj 
* Libretto-Sammlung der UB Frankfurt am Main
* opera-guide.ch: Linkliste auf zahlreiche Libretti 
* Libretto Index von H. Weber: Web-Ressourcen für Opernlibretti 
* OperaGlass: Ressourcen zu Libretti, Diskographien, u.v.m.

Kategorio:Opero
Hebrea enciklopedio

La **hebrea enciklopedio** aŭ **Encyclopaedia Hebraica** (hebree: האנצקלופדיה העברית) estas 32-voluma enciklopedio en la hebrea lingvo. La verko eldoniĝis de 1949 ĝis 1980, dum la fondo de la ŝtato Israelo. eta|300px|dekstra|Stako de volumoj de la hebrea enciklopedio.

## Historio 
La ideo pri hebrea enciklopedio naskiĝis somere de 1944. Konsilista komisio estis fondita por starigi la celojn de la enciklopedio. Presado de la unua volumo komenciĝis somere de 1948, samtempe kun la fondiĝo de la ŝtato Israelo. La honora prezidanto de la projekto estis la prezidanto de Israelo, profesoro Chaim Weizmann.

La unua volumo traktis de Alef (א) ĝis Aŭstralio (אוסטרליה). La unua foto, kiu aperas en la volumo estis bildo de la israela sendependecdeklaro.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de universalaj enciklopedioj

## Bibliografio 
* ha-Entsiklopediyah ha-ʻivrit (האנצקלופדיה העברית) / Encyclopaedia Hebraica. (1949). Tel-Aviv: Encyclopaedia Publishing Company.

Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Kulturo de Israelo
Kategorio:Hebrea lingvo
Blanka elmigrado

**Blanka elmigrado**  aŭ **rusa elmigrado** estis la amasa elmigrado de rusoj dum la rusia interna milito (1917-1922). La aldono *blanka* devenas de la nomo *blanka ruso*, kiu indikas tiujn rusojn, kiuj kontraŭstaris la bolŝevikojn kaj ne akceptis la revolucion. 

Granda parto de ili elmigris al Istanbulo, de kie la migrintoj disveturis al diversaj landoj. Plejmulto ekloĝis en Francio, kie multaj setlis en specifaj negocoj aŭ profesioj, kiel ekzemple rusaj restoracioj aŭ kiel muzikistoj.

Ligo de Nacioj oficiale registris 755,3 mil elmigrintojn el Rusio (datumoj de 1926). Ekzistas esploroj, kiuj taksas la nombron de la Blanka elmigrado je kvin milionoj, speciale se oni kalkulas tiujn rusojn, kiuj trovis sin en la teritorioj de la nove sendependaj ŝtatoj (Pollando, Finnlando, Ĉinio ĉe Harbino kaj aliaj) kaj preferis resti tie.

Multaj homoj, komence migrintaj kun la Blanka elmigrado, tamen baldaŭ revenis en Rusion. Ekzemple, tiel okazis pri kazakoj en Bulgario: en Burgas en 1922 estis fondita kazaka komunumo, en kiu estis pli ol 200 personoj; ĉe la fino de la 1920-aj restis nur 20 el ili, dum duono de la komenca konsisto revenis en sovetan Rusion.

## Vidu ankaŭ 
*Blanka ruso
*Blanka armeo
*Rusia imperio
*Rusia enlanda milito
*Rusa diasporo
**Emigré*

## Eksteraj ligiloj
* Rusio eksterlande: Klarigoj pri la rusa elmigrado post 1917 (angle)

Elmigrado
Kategorio:Rusdevenaj eksterlandanoj
Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto 1887-2007

***Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto 1887-2007*** (Konciza enciklopedio pri la originala literaturo en Esperanto 1887-2007), mallonge **CEOLE**, estas anglalingva enciklopedia konsultlibro verkita de Geoffrey Sutton pri la originala literaturo en Esperanto, eldonita de Mondial en 2008.

Ĝi dividas la historion de la esperantlingva literaturo en 5 periodojn, kiel priskribite en la eseo *Pri la periodoj de la Esperanta literaturo*, ricevinta la unuan premion en la Belartaj Konkursoj de UEA 2007, kaj publikigita en BA1.

CEOLE estas la ĝis nun plej ampleksa kaj kompleta konsultlibro pri la originala esperanta literaturo. El ĝiaj 728 paĝoj, 67 estas dediĉitaj al bibliografioj.

## Eksteraj ligiloj 
* CEOLE ĉe Guglo-libroj
*Anglalingva paĝo pri CEOLE de la eldonejo Mondial
* Recenzo: "Bona libro: Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto"
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperantaj enciklopedioj
Kategorio:Bibliografio de Esperanto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Gutkowo

**Gutkowo** estas pola vilaĝo en la administra distrikto de Gmina Siemiątkowo en la provinco (Vojvodio) de Mazovio. Gutkowo situas ĉirkaŭ 8 kilometrojn sudoriente de Siemiątkowo, ĉirkaŭ 29 km sudoriente de Żuromin kaj 92 kilometrojn nordokcidente de Varsovio laŭ jenaj koordinatoj: 52 gradoj, 50 minutoj norda latitudo kaj 20 gradoj, 6 minutoj orienta longitudo. En Gutkowo vivas ĉirkaŭ 80 loĝantoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Felsőtárkány

**Felsőtárkány** (felsOtArkAnj) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Eger.
eta|maldekstre|Domoj en Felsőtárkány

## Bazaj informoj 
* Areo: 77 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9721/20.4136
* Alto super marnivelo: 180-340 m
* Loĝantaro: 3.457
* Poŝtkodo: 3324
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, ĉe piedoj de Bükk, laŭ traira flankovojo. Eger troviĝas 6, Bélapátfalva 13 km-ojn.

## Historio 
En la bronzepoko en la arbaro oni konstruis terfortikaĵon. La unua mencio devenis el 1261 en formo *Feltarkan*. En la 14-a jarcento du apudaj vilaĝoj formiĝis: Alsó (=suba) kaj Felső (=supra) Tárkány. En 1335 abatejo ekfunkciis. La turkoj ambaŭ vilaĝojn detruis. En 1950 kolĥozo nomata György Dózsa formiĝis. La vinvilaĝo apartenas al vinregiono de Eger.
eta|Preĝejo en Felsőtárkány
Vilaĝservoj estas lernejo, 2 kuracejoj, dentokuracejo, infankuracejo, apoteko, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* Nacia parko Bükk
* arbara etfervojo
* katolika preĝejo Mario Magdaleno (Felsőtárkány) de 1790
* lago
* ruinoj de fortikaĵo

## Ĝemelkomunumoj 
*  Dickenschied, Germanio
*  Köröstárkány, Rumanio
*  Veľké Trakany, Slovakio
*  Malé Trakany, Slovakio
*  Mezőtárkány, Hungario
*  Tárkány, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Pigmeoj

[eta|Pigmeino kun idoj, [Kongo Kinŝasa]]
eta|Afrikaj pigmeoj kune kun esploristo je la komenco de la 20-a jarcento
**Pigmeoj** estas anoj de diversaj etstaturaj popoloj vivantaj precipe en tropika Afriko.

## Etimologio 
La vorto pigmeoj devenas de la greka *pygmaios* (, „pugnulo“), kiu devenas de *pygmé* („pugno“). *Pigmeo* estis en la antikva Grekio ankaŭ mezurunuo, kiu korespondis al la longeco de 18 fingrolarĝoj, preskaŭ 35 cm.

En la frua 20-a jarcento la komparo rilatis al la meza korpalteco de vira homo; popoloj kies alteco estis sub 150 cm estis nomitaj pigmeoj. Ĉar tia kriterio estas simple formala, oni ekuzis la esprimon ankaŭ rilate al ne-afrikaj popoloj, ekzemple en Nov-Gvineo; sed tia lingvouzo ne disvastiĝis.

Ĉar la pigmeoj ne konsideras sin etnan unuon, ili ne havas propran nomon por la tuta popolo. Apud propraj nomoj de apartaj pigmegrupoj ekzistas ankaŭ kutimaj nomoj, donitaj de najbaraj popoloj, kiuj foje havas negativan signifon, kiel ekzemple „Binga“ aŭ „Babinga“).

## Vidu ankaŭ 
* Tvaoj de la Grandaj lagoj
* Okapia Naturrezervejo
* Unuuma nombrosistemo

## Bibliografio 
* Armin Heymer: *Die Pygmäen. Menschenforschung im afrikanischen Regenwald. Geschichte, Evolution, Soziologie, Ökologie, Ethologie, Akkulturation, Zukunft*, List Verlag, München 1995. ISBN 3-471-79312-7
* Luigi Luca Cavalli-Sforza: *African Pygmies*, Orlando 1986. ISBN 0-12-164481-2
* Victor Bissengué: *Contribution à l’histoire ancienne des Pygmées: L’exemple des Aka*, Paris 2004. ISBN 2-7475-7282-X
* Pietro Janni: *Etnografia e mito. La storia dei Pigmei*, Rom 1978
* Martin Gusinde: *Urwaldmenschen am Ituri*, Wien 1948

## Eksteraj ligiloj 
* Societo por endanĝerigitaj popoloj
* Baka-pigmeoj en Kameruno
* BBC News: bildoj pri lukto de pigmeoj
* Survival International - organizaĵo de homaj rajtoj por protekto de etnaj popoloj 
* Afrikaj pigmeoj Kulturo, muziko kaj fotoj de la unuaj loĝantoj de Afriko

## Notoj 
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Nomadoj
Kisnána

300px|dekstra|eta|Parto de fortikaĵo de Kisnána
300px|dekstra|eta|Fortikaĵo de Kisnána en sistemo 3D
300px|eta|dekstra|Fortikaĵo de Kisnána el la aero
**Kisnána** (kiŝnAna) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.853/20.1487
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 3264
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, sub piedoj de Mátra, laŭ flankovojoj. Gyöngyös kaj Eger troviĝas po 22 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la fortikaĵo devenis el 1445, kiun la turkoj okupis en 1543. La vilaĝo senhomiĝis en 1552, slovakoj refondis ĝin en 1710.

## Vidindaĵoj 
* Fortikaĵo de Kisnána, interne muzeo
* slovaka malnova loĝdomo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tanggula fervoja stacio

dekstra|225ra|eta|La stacidomo de Tanggula
dekstra|225ra|eta|Kajo de la fervoja stacidomo en Tanggula
**Tanggula fervoja stacio** (ĉine: 唐古拉站; pinjine: táng gǔ lā zhàn) estas fervoja stacidomo en Tibeto, Ĉinio.

La stacio, inaŭgurita la 1-an de julio 2006 situas 5'068 metrojn super la marnivelo, kaj estas tiel la plej alta stacio en la mondo. Ĝi superas la staciojn de Ticlio (Peruo, 4'829 m), Condor (Bolivio, 4'786 m) kaj Galera (Peruo, 4'781 m). 

Ĝi situas malpli ol unu kilometro for de la montpasejo de Tanggula, kie la linio atingas altecon je 5'072 m, tio estas plej alta punkto de la linio.

En 2008, Tanggula Railtourshttp://www.tangula.com.cn/  lanĉis turisman fervojan servon inter Pekino kaj Lasao tra la montpasejo de Tanggula per tri aparte konstruitaj luksotrajnoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tanggula (mostpasejo)
* Ĉinghaj-Tibeta fervojo
* stacio de Beit She'an, je 120 metroj sub la marnivelo, tiu ĉi stacio estas la plej malalta fervoja stacio en la mondo

Kategorio:Fervojaj stacioj en Tibeto
Kategorio:Konstruaĵoj en Ĉinio
Stratspektaklo

eta|Artisto pozanta kiel ora statuo staras antaŭ la Irlanda Banko en Dublino, Irlando.
**Stratspektaklo** povas signi ĉian spektaklon okazanta surstrate aŭ en ia publikejo kaj konsekvence libere spektebla kaj laŭvole pagebla.

La difino de tiu esprimo estas tre ampleksa; ĝi interalie entenas la jenajn: akrobataĵo, aŭgurado, komedio, klaŭnaĵo, tordiĝado, diversspecaj prestidigitadoj kiel eskapologio aŭ iluzio, danco, fajroblovado, ĵonglado, pantomimo, vivaj statuoj, muzikado, marionetaĵo, rakontado, skeĉo, murpentrado, teatraĵo... La artisto povas helpi sin de ia instrumento aŭ besta kunulo kiel por serpentfascinado aŭ sabroglutado.

Ekde socia vidpunkto tiu kutimo respondas al diversaj medioj kaj necesoj. Ekzemple en vilaĝoj tiaj spektakloj estas pli malkutimaj kaj eksterordinaraj, ekzemple cirko aŭ kino dum la 20a jarcento. Pli strata kaj kutima estas tipaj spektakloj kiel muzika (per trumpeto) dancado de kaprino, tre ofte farita de ciganoj. En urboj tiu kutimo estas pli kaj pli ofta, eĉ en kelkaj lokoj oni malpermesas tiun agadon. En specifaj lokoj (placoj, kvartaloj, ktp) estas vere la plej interesa viglilo kaj estas protektata de la aŭtoritatoj; foje eĉ turisma allogaĵo.

## Galerio 

Image:Mime in Rome.jpg|Viva statuo en romo
Image:Austrian BarrelOrgan.jpg|Gurdo en Vieno, Aŭstrio
Image:Charmeur de serpents à Jaipur (2).JPG|Serpentfascinado en Jaipur, Barato en 2007
Image:Fortune teller taiwan.jpg|Strata aŭguristo kun kliento en 1989 en Tajvano
Image:Fire breathing 2 Luc Viatour.jpg|Fajroblovisto en Belgio
Dublin City street performer 2, Grafton Street.jpg
Dublin City street performer on Grafton Street.jpg
Dublin City street performer 7.jpg
Dublin City street performer 6.jpg
Dublin City street performer 8.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Unu-homa bando
Visonta

**Visonta** [viŝonta] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Gyöngyös.
eta|Centralo de Visonta

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.776/20.0291
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 3271
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Visonta situas sur mildaj deklivoj ĉe sudaj piedoj de Mátra, laŭ traira flankovojo. Gyöngyös troviĝas 10, Parád 20 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1279 en formo *Vysonta*. En la 1960-aj jaroj oni trovis ligniton, kiun oni minas surface. Baze de tio centralo ekfunkciis, kies nomo estis Gagarin. Iom for oni kultivas vinberon.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Visonta), en 1878 trakonstruiĝis, la turo estas 17 metrojn alta
* ligna statuo de Johano Nepomuka

## Famaj nomportantoj 
* Soma Visontai, advokato

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Amanda Palmer

**Amanda MacKinnon PALMER** estas usona kantistino kaj muzikistino. Ŝia ĝis nun plej sukcesa muzikprojekto estas The Dresden Dolls (La Dresdenaj Pupoj), duete kun Brian Viglione.

Palmer naskiĝis en Novjorko sed kreskis plejparte en Lexington, Masaĉuseco. Kvin-jaraĝe, ŝi ektrejniĝis kun la hejma piano. Ŝia fruaj influoj estas The Beatles kaj adoleske The Legendary Pink Dots, The Swans, The Cure kaj Depeche Mode. Antaŭ perlabori sian vivtenon kiel muzikisto, ŝi interalie estis viva statuo en diversaj publikejoj en Usono. Palmer nun vivas en Boston.

Kunigante en 2000 kun Brian Viglione, ili formis la muzikgrupon The Dresden Dolls. Amanda respondecas pri la tutaj tekstoj, kiujn ŝi verkis de ŝia adolesko, kaj piano (aŭ eventuale sintezilo) aŭ eĉ ukulelo. La tekstoj de Amanda estas ofte plursencaj kaj dependaj de interpretado de la aŭskultanto.

Ŝiaj spektakloj inspiriĝas de kabareda etoso kaj estetiko kun multe da teatreco kaj iom da seksa ambigueco. kaj ŝi diligente provas senĉese interagi intime kun la publiko.ŝi verkis sian unuan muzikalon kiam ŝi estis dek-unu, sed ĝi neniam realiĝis. Ŝi tamen starigis alian muzikalon fine 2006, *The Onion Cellar* kun *La Dresdenaj Pupoj*

Dum la turneo *Yes, Virginia* (dua albumo de La Dresdenaj Pupoj, aperita en 2006), persistemaj rumoroj komencis rondiri pri la grupa disiĝo. Tio ĉi ja ne okazis sed Amanda Palmer diris ke ĉirkaŭ tiu tempo, ŝi skizis la ĉefpunktojn de sia soloa entrepreno.

*Who Killed Amanda Palmer?* (Kiu mortigis na Amanda Palmer?) kiu aperis  estis la unua soloa albumo de la kantisto, sendepende de Brian Viglione. Ben Folds produktis la albumon kaj «havis tutan liberecon» por grandparte rebaki la kanzonojn kiuj parte estis novajsed parte malnovaj kreitaĵoj, skribitaj dum Amanda estis maturiĝanto, kaj neuzita de La Dresdenaj Pupoj ĉar taksitaj ne sufiĉe «ritmaj» de Brian. Ĝia nomo estas senpera referenco al Twin Peaks de David Lynch: *Who Killed Laura Palmer*. La albumo lokiĝis 77-a en la usona furorlisto kaj estis taksita tre «diversa» de la komunikiloj. Dum sia turneo, ŝi kunlaboris kun *The Danger Ensemble* (La danĝerensemblo) kaj Jason Webley.

## Diskografio 
*Vidu The Dresden Dolls por la albumaro de la grupo*

* *Who Killed Amanda Palmer?* (2008)
* *Theatre is Evil* (2012)
* *Jack & Amanda Palmer: You Got Me Singing* (2016)
* *Piano Is Evil* (2016)
* *Amanda Palmer & Edward Ka-Spel: I Can Spin a Rainbow* (2017)

## Bildaro 

Image:Amanda Palmer, Auckland, 8.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva aŭtobiografio de Amanda Palmer 
* Oficiala blogo
* Retejo *Who Killed Amanda Palmer*

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Listo de insuloj de Ferooj

Jen **listo de la insuloj kaj insuletoj** de Ferooj.

## Listo 
dekstra|eta|300px|Mapo

### Insuloj 
* Borðoy
* Eysturoy
* Fugloy
* Hestur
* Kalsoy
* Koltur
* Kunoy
* Lítla Dímun
* Mykines
* Nólsoy
* Sandoy
* Skúvoy
* Stóra Dímun
* Streymoy
* Suðuroy
* Svínoy
* Vágar
* Viðoy

### Insuletoj 
* Baglhólmur
* Gáshólmur
* Hovshólmur
* Hoyvíkshólmur
* Kirkjubøhólmur
* Lopranshólmur
* Mykineshólmur
* Sumbiarhólmur
* Tindhólmur
* Tjaldavíkshólmur
* Trøllhøvdi


Insuloj de Ferooj
Ħaġar Qim

**Ħaġar Qim** , skribata ankaŭ Hagar Qim, apartenas al la plej konataj megalitaj temploj sur Malto. Ĝi estis elfosita en 1839, datita ĝi estas ĝenerale en la t.n. fazo tarksieno (proksimume 3600-2500 antaŭ Kristo).

eta|maldekstra|300ra|Ħagar Qim
La templo troviĝas sur suda marbordo de insulo Malto. Proksimume 300 metroj plu al maro troviĝas plua megalita templo Mnajdra. Ambaŭ temploj troviĝas en tute forlasita, nekonstruita parto de insulo, kio tre pligrandigas ilian efikecon.

Ħaġar Qim devene konsistis el sume kvar temploj, el kiuj plej bone konserviĝis la suda. En la templo troviĝas monolito, uzita en konstruado sur Malto.

Kategorio:Megalitoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Malto
Kategorio:Historio de Malto
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Malto
Regin Dahl

**Regin DAHL** (n. la 5-an de novembro 1918 en Tórshavn - m. la 29-an de marto 2007 en Kopenhago) estis feroa verkisto, poeto kaj komponisto.

## Biografio 
Regin Dahl devenis de literaturema familio : lia patro estis la tradukisto Jákup Dahl. Lia propra poezio estis priskribita kiel pli moderna ol tiuj de antaŭaj feroaj poetoj. Inter la membroj de lia familio estis muzikistoj, ekzemple lia avo Georg Casper Hansen, tiel ke Dahl ankaŭ verkis kiel komponisto. Junaĝe li ne sciis, kiel transskribi liajn muzikaĵojn : li do verkis ilin nur mense, antaŭ ol ludi ilin okaze de publikaj kunveniĝoj. Li kiel komponisto kreis muzikaĵojn por 34 poemojn de Erik Axel Karlfeldt, kaj entute plenumis 450 komponaĵojn.

## Fontoj 
Kategorio:Feroaj verkistoj
Pola landvojo n-ro 2

**Pola landvojo n-ro 2** (**DK2**) - landvojo estas pola parto de la eŭropa ŝoseo 30  el Cork (Irlando) ĝis Omsk (Rusio).

En parto Świecko - Stryków la landvojo estas aŭtoŝoseo . Senpaga alternativo por A2 estas landvojo  (nomata "malnova duo").

## Notoj