open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto

**Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto** estas subjekto de Rusia Federacio, kiu samtempe apartenas al Tjumena provinco. La regiono, malgraŭ sia severa klimato, havas grandegan ekonomian signifon por Rusio kaj najbaraj landoj pro la rezervoj de nafto kaj natura gaso. Post formiĝo ekde la 1950-aj jaroj de la Okcidentsiberia naftogasa komplekso Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto iĝis la plej granda gasoprodukta areo de Rusio, ĉar sur ĝia teritorio situas la plej grandaj en la lando gasohavaj areoj: Nadimo-Puro-Taza naftogasa regiono (ekspluatata de la 1970-aj), Jamala naftogasa distrikto (ekde 2000-aj kie Ĥarasaveja minejo), Gidana naftogasa distrikto (ekspluatota), Jubilejnoje minejo.

En tiu distrikto estas raportoj pri vidadoj de Restaĵaj homeculoj, kiuj estas de la nenecoj nomitaj "Tungu" (raportoj kaj studoj faritaj de Vladimir Puŝkarev).

## Setlejoj
* Ovgort

## Ekonomio
* Bovanenkova minejo

## Vidu ankaŭ 
* Duoninsulo Jamalo
* Duoninsulo Gidano

## Eksteraj ligiloj 
*
Evenkio

**Evenkio** estas aŭtonoma distrikto en Siberio en Rusio. Norde Evenkio limiĝas al Tajmira aŭtonoma distrikto, oriente al respubliko Jakutio kaj al Irkutska provinco kaj sude kaj okcidente al Krasnojarska regiono. Evenkio estas parto de Krasnojarska regiono.

## Geografio 
* Rivero Ŝtona Tungusko

## Loĝantaro 
La loĝantaro de Evenkio estas  (laŭ censo en 2002). La nombro de loĝantoj malkreskis dum lastaj jaroj pro la elmigrado. La denseco de loĝantaro estas nur  loĝantoj po kvadratkilometro (la plej malalta en Rusio).

### Etna strukturo 
La plej grandaj naciecoj en la distrikto estas rusoj kaj evenkoj. Krome tie loĝas jakutoj kaj grupo da ketoj.

## Historio 
Evenkia aŭtonoma distrikto estas fondita la 1-an de decembro en 1930.

Laŭ la referendumo organizita la 17-an de aprilo 2005 la distrikto aliĝos al Krasnojarska regiono la 1-an de januaro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la distrikto  (ruse)
* Retejo pri evenkoj (ruse kaj iomete en la evenka)
* TTT-paĝo pri la evenka popolo (angle)

Kategorio:Eksaj subjektoj de Rusia Federacio
Kategorio:Historio de Krasnojarska regiono
Kategorio:Evenkoj
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2006
Jura

*Jura* havas diversajn signifojn:
* Komunuze, **jura** estas adjektivo derivita de juro.
* **Jura** estas franca departemento.
* **Jura** estas distrikto en la gubernio Ŭakajama (Japanio).
* En la franca kaj germana lingvoj *Jura* signifas ĵurason.
Jarcento

**Jarcento** ampleksas tempon de 100 jaroj.

La jarcentoj post Kristo do komenciĝas je la 1-a de januaro de jaro ..01 kaj finiĝas je la 31-a de decembro ..00. Ekzemple la 20-a jarcento daŭris de la 1-a de januaro 1901 ĝis la 31-a de decembro 2000.

La jarcentoj antaŭ Kristo (kiam la Gregoria kalendaro ne estis konata) komenciĝis je la 1-a de januaro de iu jaro ..00 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro ..01. Ekzemple la unua jarcento antaŭ Kristo komenciĝis je la 1-a de januaro -100 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro -1. La sekvan tagon, la 1-an de januaro 1, komenciĝis la unua jarcento post Kristo.

Jarcentoj antaŭ kaj post la Komuna Erao kaj la ekvivalentaj jarcentoj antaŭ kaj post Kristo:

## Deveno de la vorto 
En la nuntempa Esperanto, oni uzas la kunmetaĵon "jarcento". En la frua lingvo, tamen, oni ankaŭ uzis la esprimon "centjaro", kiu tamen tre arĥaikiĝis, kaj cetere ŝajnas malfacile pravigebla per la kunmetaĵaj reguloj de Esperanto. Ankaŭ Zamenhof uzis la vorton "centjaro":

## Vidu ankaŭ 
* 0 (jaro)
* Erao
* Tagoj


Kategorio:Mezurunuoj de tempo
Kategorio:Tempo
Jacob Schwartz

**Jacob SCHWARTZ** (prononco [jakob ŝŭarc], naskiĝis en decembro 1975 en Norda Karolino) estas usona komputikisto kaj esperantisto. Schwartz loĝas en Waltham, Masaĉuseco. Li estis en la loka kongresa komitato por la Landa Kongreso de ELNA en Cambridge en 2003. Inter la jaroj 2002 kaj 2009, Jacob partoprenis en Vikipedio. Intertempe li estas diplomito pri komputiko, aparte interesiĝante pri la studado de komputillingvoj, precipe pri funkciaj lingvoj kiel Haskell. Lia subfako en la universitato estis la studado de komunikiloj. Li ankoraŭ laboras por la Societo por Esperanto ĉe sia universitato, MIT.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Jaroslavl

eta|250px|Preĝejo de sankta Eliaŝo en Jaroslavl
**Jaroslavl**, ankaŭ esperantigata **Jaroslavlj** kaj **Jaroslavlo** (ruse *Ярославль*) estas urbo en Rusio. Ĝi troviĝas 282&nbsp;km nord-oriente de Moskvo borde de la rivero Volgo.

La urbo estas administra centro de la Jaroslavla provinco.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 78401.

La interurba telefona kodo estas 4852, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2010).

Unuafoje la urbo estis skribe menciita en la jaro 1071.

En la 17-a jarcento **Jaroslavl** estis grandega komerca kaj metia centro. Dum 1658 okazis granda brulego, kiu detruis ĉiujn lignajn konstruaĵojn. Do, ŝtona konstruado ekdisvastiĝis. Laŭ ordono de Petro la Granda dum la jaro 1722 komenciĝis konstruado de granda manufakturo en la urbo. Poste, en la 18-a jarcento la urbo estiĝis grava industria centro. Ĝis la jaro 1708 Jaroslavl estis parto de la Peterburga gubernio. Dum 1750 Fedor Volkov tie fondis la unuan profesian teatron en Rusio.

La ekonomio de la urbo bazitas sur grandindustrio, ĥemia kaj nafta industrio.

En la urbo estas fervoja stacio.

Jaroslavl estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj memoraĵoj.

Ĉiun lastan sabaton de majo en la urbo okazas Urba Festo.

## Urbopartnerecoj 
20px Exeter, Britio

20px Poitiers, Francio

20px Kassel, Germanio

20px Hanau, Germanio

20px Jyväskylä, Finnlando

20px Burlington, Usono

### Famuloj 
* Ivan Ŝirjaev
* La urbo Jarosslav estas la precipa fono de la romano *Sen Titolo*

## Akcidento 
* Aviadila kraŝo en Jaroslavl 2011

## Vidu ankaŭ 
* Jaroslavl-Glavnij (stacidomo)
* Tramtransporto en Jaroslavl
* Trolebusa transporto en Jaroslavl


Kategorio:Urboj de Jaroslavla provinco
Japanoj

eta|Japanino
La **japanoj** () estas popolo de izolita lingvofamilio, ĉefloĝantoj de Japanio (123,6 milionoj). Japanoj loĝas ankaŭ en Usono (Kalifornio, Havaja insularo, Gvamo), Kanado, Brazilo, Palaŭo kaj Peruo. Entute estas ĉirkaŭ 125,6 milionoj da japanoj (1992).

* **Lingvo:** japana.
* Apartenas al aparta transira rasa grupo.
* **Religio:** precipe ŝintoistoj kaj budhistoj, estas ankaŭ kristanoj kaj adeptoj de sinkretismaj kultoj.

Konserviĝas apartaj etnografiaj grupoj (ekz. loĝantoj de Rjukju-insularo) kun aparta kulturo - vestaĵoj, kutimoj, dialekto. Speciala etnografia fenomeno estas **Eta** aŭ **Burakumin** - posteuloj de popolo de malnoblaj profesioj, kiuj dum feŭda Japanio havis neniajn rajtojn kaj loĝis en apartaj urbetoj (kaj loĝas ĝis hodiaŭ). Ilia nombro estas ĉirkaŭ 2-3 milionoj.

Japanoj formiĝis kiel grupo de triboj dum 1-a jarmilo a.K. migrinte de la Korea duoninsulo al la Japanaj insuloj, kie loĝis Ajnoj kaj aliaj aŭstroneziaj popoloj. Dum la procezo de intermiksiĝo, la lingvo de la nov-venintoj super-regis. En 4 jc p.K. finiĝis kunmiksiĝo de antikvaj japanaj triboj kaj popoloj, kreante la unuan tutjapanan ŝtaton - **la** **Jamato-Regno**. Poste pro la izolita situo, japanoj trairis diferencan de aliaj popoloj de kontinenta Azio vojon de sia evoluo. Nur post la Dua Mondmilito okazis gravaj ŝanĝoj direkte al alproksimiĝo al moderna kulturo.

La bazo de ilia tradicia ekonomio estas riz-kulturado. Oni kulturas ankaŭ teon, legomojn, citrusojn, kaj diversajn fruktojn, kaj oni praktikas bredadon de silkraŭpoj kaj fiŝkaptadon. Modernaj japanoj laboras precipe en industrio kaj servoj, kaj loĝas en urboj.

Japanoj sin vestas laŭ eŭropa stilo, sed en hejmo aŭ dum ripozo ili portas ankaŭ nacian kostumon - **kimono**. Ili bone konas eŭropan kuirarton, sed multaj preferas la nacian. Nefermentita kuirita rizo estas ĉefa manĝaĵo, kiun oni manĝas per specialaj bastonetoj, nomitaj haŝioj. Spicoj kaj supoj estas tre diferencaj.

Klasika poezio, pentroarto, arkitekturo de dekoraj ĝardenoj, aranĝado de floroj - **ikebana**, diversaj specoj de teatro - opero **noo**, pupteatro **bunraku**, kortega teatro **bugaku**, templa teatro - **dengaku** kaj **kagura**, k.a. - ĉi tiu diverseco de kulturaj tradicioj prezentas originan parton de moderna kultura vivo de japanoj.
Jukagiroj

**Jukagiroj** estas lingve izolita grupo de popoloj. Ĝi estas prezentita de jukagiroj kaj ĉuvanoj.

## Jukagiroj 
* **Nomoj:** [m] detkil; [f] Youkaghirs; [r] jukagiri 
* Popolo de (eble) izolita Jukagira lingvaro en Jakutio kaj Magadana provinco (Rusia Federacio). Kvanto: 1,1 mil (1992). 
* **Lingvo:** jukagira. 

## Ĉuvanoj 
* **Nomoj:** [m] etel; [f] Tchouvanes; [r] ĉuvanci, ŝelagi 
* Popolo en Ĉukĉa duoninsulo (Rusia Federacio), ĉirkaŭ 1,5 mil (1992). 
* Parolas en dialekto de jukagira lingvo. 
* **Kredantoj:** ortodoksuloj.

Kategorio:Etnoj en Jakutio
Kategorio:Etnoj en Fora Oriento (Rusio)
Kategorio:Magadana provinco
Kategorio:Ĉukĉa aŭtonoma distrikto
Jehovo

**Javeo** (aŭ: **Jehovo**) estas la propra nomo de Dio en la Biblio, aŭ pli ekzakte en la Hebrea Biblio, la Tanaĥo, ĉar ĝi ne aperas en la Nova Testamento kristana. Tiu nomo havas en la hebrea lingvo la formon kvarliteran יהוה (JHVH), kiun oni nomas la **Tetragramo**.

La antikva hebrea skribo ne montras vokalojn. Kiam oni inventis signojn por indiki la vokalojn, oni aldonis al יהוה (JHVH) en la teksto de la Biblio la vokalsignojn de la vorto אֲדֹנָי (Adonaj), kiu signifas "la Sinjoro", aŭ malpli ofte tiujn de אֱלהִים (Elohim), kiu signifas "Dio", por indiki ke oni legu ĉi tiujn parolojn anstataŭ יהוה, nomo kiun respektegeme la judoj neniam elparolas. Rezulte, anstataŭ יהוה aperas aŭ יְהֹוָה aŭ יֱהֹוִה.

Pro misinterpreto de la kombinaĵo יְהֹוָה (t.e., יהוה kun la vokalaj signoj de אֲדֹנָי) fontas la nomo *Jehovo*, kiun dum kelkaj jarcentoj oni kredis en kristanaj medioj esti la prononco de la Tetragramo. Sed ekde pli ol ducent jaroj la fakuloj opinias, ke la originala prononco de יהוה (JHVH) similis al "Ja-ŭe", Esperantigite, "Javeo".

La Biblio rilatigas la nomon יהוה kun la frazo, "Mi estas/estos tio, kio mi estas/estos" aŭ mi "estigas/estigos tion, kion mi estigas/estigos" (en *Eliro*, 3:14), kaj ĝenerale oni derivigas ĝin de la hebrea verbo kiu signifas "esti". Pro tiu interpreto de la origino de la nomo, la franco Pierre-Robert Olivétan ĝin tradukis en la jaro 1535 kiel "la Eternulo", forlasante la pli ol miljaran tradician tradukon "la Sinjoro" (greke Κύριος, latine *Dominus*), tradukon kiun oni trovas ankaŭ en la citaĵoj de la hebrea Biblio en la Nova Testamento.

L. L. Zamenhof uzis la vorton "Eternulo" en sia traduko de la Malnova Testamento. Li skribis:

En la Esperanta Nova Ekumena Biblio (1975) oni uzas la vorton "Javeo" anstataŭ "la Eternulo": "Laŭdu Javeon pro Lia boneco, ĉar Li estas eterne fidela." (Psalmo 136:1) (Zamenhof: "Gloru la Eternulon, ĉar Li estas bona, ĉar eterna estas Lia boneco.").

Dosiero:Tetragrammaton scripts.png|Biblia Tetragramo fenice, arkaikhebree, normalhebree
Dosiero:Lxx_Minorprophets.gif|Manuskripto greka kun Tetragramo arkaikahebrea
Dosiero:Bhs psalm1.gif|Psalmo 1 hebree

## Vidu ankaŭ 
* Adonaj
* Biblia Tetragramo
* Dio
* Dio de la Abrahamaj religioj
* Elohim
* Nomoj de Dio en la Biblio
* Servisto de Javeo

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Abrahamaj religioj
Julia kalendaro

La **julia kalendaro** estis la ĉefa kalendaro de Romio kaj poste Eŭropo kaj koloniita Ameriko de 46 a.K. ĝis la 16-a jarcento. Ĝi estis la antikva romia kalendaro kiel reformita de Julio Cezaro. En 1582 la julia kalendaro laŭvice estis reformita de papo Gregorio la 13-a por fari la gregorian kalendaron, kiu estas la nuna ĉefa kalendaro de la mondo.

La 1-a de januaro 2000 laŭ la gregoria kalendaro estis la 19-a de decembro 1999 laŭ la julia.

## Historio 
### Antaŭ la julia kalendaro 
Antikvaj Romianoj estis unuaj, kiuj transiris al Suna kalendaro. La jaro de la antikva Romia kalendaro konsistis el 10 monatoj, aŭ 304 tagoj. La restan tempon Romianoj atendadis ĝis veno de printempo por denove komenci tempokalkulon. La Novjaro komenciĝadis en Marto.

Dum longa tempo, la kalendaro tiel konfuziĝis ke ĝi sekvis nek sunan movon, nek lunan. Kiel oni diris, Romiaj militestroj ĉiam venkadis en militoj, sed neniu sciis kiam tio okazadis.

### Reformo de Cezaro 
En la 1-a jarcento a.K. Romana ŝtatestro Julio Cezaro laŭ konsiloj de egipta astronomo Sosigeno enkondukis novan tempokalkulan sistemon. Tio okazis en 45 jaro a.K., laŭ kio jarkomenco fariĝis la 1-a de januaro.

Ĉi tiu kalendaro estis pli perfekta. Ĝi estis dividita je 365 tagoj kaj 12 monatoj simile al egipta kalendaro, sed estis unu grava diferenco: ĉiun kvaran jaron oni aldonadis la 366-an tagon. Oni nomis tiajn jarojn superjaroj. Per tio ĝia averaĝa daŭro alproksimiĝis al natura jaro kaj kalendaro fariĝis pli stabila kaj konforma al naturo. Ĉi tiu kalendaro estis nomita "Julia kalendaro".

### Konfuzo post Cezaro 
Post la morto de Julio Cezaro en 44 a.K. oni erare faris superjaron en ĉiu tria jaro anstataŭ en ĉiu kvara jaro. Poste oni konstatis la eraron kaj korektis ĝin, farante neniun superjaron dum iom da tempo antaŭ ol daŭrigi kun superjaro en ĉiu kvara jaro. Bedaŭrinde mankas rekta informo pri la precizaj jaroj, kiuj estis superjaroj, inter 44 a.K. kaj 8 p.K.. Tamen, laŭ papiruso publikigita en 1999 (pOxy 61.4175) oni povas dedukti, ke plej verŝajne la superjaroj estis jenaj: 44 a.K., 41 a.K., 38 a.K., 35 a.K., 32 a.K., 29 a.K., 26 a.K., 23 a.K., 20 a.K., 17 a.K., 14 a.K., 11 a.K., 8 a.K., 4 p.K., 8 p.K., ktp. Se oni en romia kunteksto uzas daton inter 44 a.K. kaj 1 a.K., estas bone precizigi, ĉu oni uzas la hodiaŭan julian kalendaron aŭ la tiaman julian kalendaron. En aliaj kuntekstoj oni ĝenerale uzas la hodiaŭan julian kalendaron, sed kelkfoje oni estas pli certa pri la tiama dato. Ekzemple, Julio Cezaro mortis la 15-an de marto laŭ la tiama julia kalendaro; verŝajne tio estis la 14-a de marto laŭ la hodiaŭa julia kalendaro.

Ĝis 527, la julia kalendaro sekvis la romian eraon, sed poste la kristanan eraon.

## Vidu ankaŭ 
* Semajno
* Erao
* 30-a de februaro
JEFO-Vikio

La **JEFO-Vikio** estas vikio por la membroj de la Junulara Esperantista Franca Organizo.

Fakte ekzistas du vikioj :
* La unua estas labor-vikio. Ĝia celo estas provizi laborejon por inviti la membrojn de la asocio kunlabori pri diversaj agadoj: redaktado de tekstoj, demandaroj kaj respondaroj, preparo de eventoj.
* La dua estas publika vikio. Temas pri kultura portalo por franclingvaj lernantoj de esperanto. Ĝi ekzistas ekde novembro 2006. 

## Eksteraj ligiloj 
*Publika JEFO-Vikio 

Kategorio:Retejoj
Jakub Arbes

**Jakub ARBES** (naskiĝis la 12-a de junio 1840 - mortis la 8-a de aprilo 1914) estis ĉeĥa verkisto de  (Kandidatoj de ekzistado, La lastaj tagoj de la homaro).

Li estas aŭtoro de nova literatura ĝenro, kiun Jan Neruda nomis romanedo. Temas pri rakontoj kun mistera timiga atmosfero, kun ŝajne supernaturaj fortoj, kiuj fine estas nature klarigataj (Sankta Ksaverio, La cerbo de Newton, La unua nokto ĉe la kadavro, Krucumitino). Romanedo similas al detektiva rakonto. La enciklopedio de la franca vortara eldonejo *Larousse* koncize priskribas lin "romanverkisto de la popolaj kaj industriaj antaŭurboj, pentristo de la marĝenuloj, li estis antaŭulo de sciencfikcio". 

Liaj "Rakontoj" en traduko de Josef Grňa estis la unua ĉeĥa beletraĵo tradukita en Esperanton (1908). Nun proponas la Rakontojn eLibrejo (jen arkivigita en junio 2006).

## Verkoj 
* **Pláč koruny české neboli Nová perzekuce** (Ploro de la krono bohemia aŭ Nova persekutado, pamfleto 1869)
* **Lež a pravda o „svatém“ Janu Nepomuckém** (Mensogo kaj vero pri la „sankta“ Johano de Nepomuk, anonima pamfleto 1970)
* **Kandidáti existence** (Kandidatoj de ekzistado, romanedo 1878)
* **Romaneta I-II** (Romanedoj I-II, 1878-1884)
** **Svatý Xaverius** (Sankta Ksaverio)
** **Newtonův mozek** (La cerbo de Newton)
** **Akrobati** (Akrobatoj)
** **Lotr Gólo** (Kanajlo Golo)
* **Mravokárné románky** (Moral-admonaj romanetoj, 1880)
* **Mesiáš** (Mesio, 1883)
* **Předměstské arabesky** (Antaŭurbaj arabeskoj, 1883)
* **Štrajchpudlíci** (Presejaj lernoknaboj, 1883)
* **Povídky a kresby** (Rakontoj kaj desegnoj, 1884)
* **Záhadné povahy** (Misteraj karakteroj, 1884)
* **Český Paganini** (Ĉeĥa Paganini, 1884)
* **Moderní upíři** (1884)
* **Dva barikádníci** (Du barikadistoj, 1885)
* **Idyly utrpení a bídy** (Idilioj de suferado kaj mizero, 1885)
* **Ve službě umění** (En servo de la arto, 1886)
* **Miniatury** (Miniaturoj, 1886)
* **Etiopská lilie** (Etiopia lilio, 1886)
* **Poslední dnové lidstva** (Lastaj tagoj de la homaro, 1895)
* **Advokát chuďasů** (Advokato de la malriĉuloj, 1906)

## En Esperanto aperis 
* *Rakontoj* (PDF) aŭ *Rakontoj* (HTML, ISO-8859-1, ASCII iksisme) (El la vivo de Mozart en Praha, La blanka edziniĝa vesto, La unua nokto ĉe la mortinto, Moderna Magdalena), (trad. Grňa Josef, eld. Ferd. Boháček, Jevíčko)
* *Apud la lito de solenaskito*, trad. Grňa Josef, Český esperantista, 1909
* *La unua idealo*, trad. Grňa Josef, Český esperantista, 1909,
* *La unua idealo*, trad. František Dus, Časopis českých esperantistů, 1912
* *Oranĝo*, trad. Tobek V., Časopis českých esperantistů 1910
* *La unua „Marseillaise“ el bohema pulmo*, trad. Alexander Zahel, La Revuo 1913-1914, p.&nbsp;343-353, 392-400
* *Studo pri pulo*, trad. Miloš Lukáš, La Progreso II 1925 4 5 42
* *Ĉielarka punkto super la kapo*, Čech V. Ĉs. antologio 1935

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj
Josef Čapek

**Josef ČAPEK** (naskiĝis la 23-an de marto 1887 en Hronov – mortis en aprilo 1945 en la koncentrejo Bergen-Belsen), la pli aĝa frato de Karel Čapek, estas precipe klasikulo de la moderna ĉeĥa pentroarto kaj ilustrado, sed li apartenas ankaŭ al gravaj verkistoj.eta|Omaĝa monumento de Josef Čapek

eta|Memportreto de Josef ČapekKun Karel li kunaŭtoris plurajn verkojn, aliajn li verkis memstare. Multe li verkis kaj ilustris por infanoj. Li ankaŭ elpensis la nomon roboto por artefarita homo, kiun uzis Karel Čapek en la dramo R.U.R. kaj tiel mondfamigis. Josef Čapek ilustris multajn librojn de ĉeĥaj aŭtoroj. En 1939 li estis arestita de gestapo, ses jarojn li travivis en kelkaj koncentrejoj kaj dum unu transporto li mortis pro tifo.

## Listo de verkoj 
(La verkoj komunaj kun frato Karel estas signitaj per K post la dato)
* *Zářivé hlubiny a jiné prózy* ("Brilaj profundoj kaj aliaj prozaĵoj, 1916, K)
* *Lelio* ("Lelio", 1917)
* *Krakonošova zahrada* ("La ĝardeno de Krakonoŝ", 1918, K)
* *Nejskromnější umění* ("La plej modesta arto", 1920)
* *Ze života hmyzu* ("El la vivo de insektoj", 1922, K)
* *Lásky hra osudná* ("Amludo fatala", 1922, K)
* *Pro delfína* ("Por delfeno*, 1923)
* *Země mnoha jmen* ("Multnoma lando", 1923)
* *Umělý člověk* ("Artefarita homo", 1924)
* *Adam Stvořitel* ("Adamo la Demiurgo", 1927, K)
* *Ledacos* ("Diversaĵoj", 1928)
* *Povídání o pejskovi a kočičce* ("Rakontado pri la hundeto kaj katineto", 1929)
* *Stín kapradiny* ("La ombro de filiko", 1930)
* *O tlustém pradědečkovi a loupežnících* ("Pri la dika praavo kaj ŝtelistoj", 1932)
* *Jak pejsek s kočičkou slavili 28. říjen* ("Kiel la hundeto kaj la katineto festis la 28-an de oktobro", 1933)
* *Jak se dívat na moderní obrazy* ("Kiel rigardi la modernajn pentraĵojn", 1935)
* *Kulhavý poutník* ("Lamanta pilgrimanto", 1936).
* *Diletantská povídka* ("Diletanta rakonto", 1937)
* *Umění přírodních národů* ("Arto de naturaj etnoj", 1938)

## Postmorte aperis 
* *Básně z koncentračního tábora* ("Poemoj el koncentrejo!, 1946)
* *Co má člověk z umění* ("Kiel la arto prosperas al la homo", 1946)
* *Psáno do mraků* ("Skribite en nubaron", 1947)
* *Rozpomínky* ("Ekrememoroj", 1947)
* *Za bratrem Karlem* ("Rememore pri frato Karel", 1948)
* *Povídejme si, děti* ("Ni babilu, infanoj", 1954)
* *O sobě* ("Pri si mem", 1958)
* *Moderní výtvarný výraz* ("Moderna plastik-arta esprimado", 1958)

## En Esperanto 
* *La printempo* (tr. Jaroslav Hladký, Ligilo 1935, p.&nbsp;33–34)
* *Pri la dika praavo kaj ŝtelistoj'' (tr. Josef Vondroušek, en: Karel Čapek – Naŭ fabeloj kaj ankoraŭ unu pezaldone, manuskripto)

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj fotistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ilustristoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj
Kategorio:Necerta mortodato
Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj
Kategorio:Mortintoj en koncentrejo Bergen-Belsen
Kategorio:Ĉeĥoslovakoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ĉeĥaj scenejdekoraciistoj
Junulara Esperantista Semajnfino

**Junulara Esperantista Semajnfino** (**JES**) estis la nomo de regionaj Esperanto-renkontiĝoj organizataj de membroj de la Usona Esperantista Junularo (USEJ) en diversaj urboj tra Usono.  Ili havis 5-20 junulojn kiuj kunvenas por paroli Esperanton. Ĝenerale ili kantas, ludas, vizitas vidindaĵojn, ktp.

## Historio 
*Lancaster (marto 1995)
*Filadelfio (marto 1996)
*Nov-Hampŝiro (aŭgusto 1997)
*Vaŝingtono (majo 1997)
*Vaŝingtono (majo 1998)
*Bostono (marto 2001)
*San Francisco (aŭgusto 2001)
*Novjorko (septembro 2001)
*Filadelfio (februaro 2002)

## Eksteraj ligiloj 
*de *USEJ-Vikio* - https://tejo.org/usej/Junulara_Esperantista_Semajnfino 

Kategorio:Usona Esperantista Junularo
Julius Fučík (ĵurnalisto)

**Julius FUČÍK** (naskiĝis la 23-an de februaro, 1903,
mortis la 8-an de septembro, 1943)
estis ĉeĥa komunista ĵurnalisto ekzekutita de nazioj en Berlino-Plötzensee. En karcero li verkis danke al helpo de ĉeĥa gardisto Kolínský verkon *Raporto* skribita en pendumila maŝo (esperantigita de Rudolf Hromada), kiu post la milito estis tradukita en pli ol 80 lingvojn (en la japanan tradukis ĝin fama japana esperantisto kaj bohemisto Kurisu Kei). Ĉar la verko estis misuzata por propagandaj celoj de la totalisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio, ĉiu nova eldono aperis kun kelkaj ŝanĝetoj, kio vekis suspekton, ke la libron aŭtoris iu alia kaj ke ĉio estas granda mensogo. Nur en 1992 ekspertoj povis traesplori la manuskriptajn papervolvaĵojn, elportitajn sekrete el la karcero, kaj konstatis, ke ili estas aŭtentaj, sed la publikigata versio estis iom "korektita" (ekzemple oni sekretigis konfeson de Fučík, ke li ne eltenis torturadon kaj parolis). Do la Esperanta eldono el 1979 suferas pro la mankoj, tamen la traduko estas leginda jam pro tio, ke ĝi estas laboro de Rudolf Hromada, unu el plej bonaj stilistoj de la Esperanta literaturo.

Fučík estis ankaŭ literatura kritikisto. El liaj kritikoj pleje gravas la eseoj pri la verkistoj Karel Sabina kaj Božena Němcová kaj pri la Nacia Teatro en Prago.

Li estis la nepo de la samnoma ĉeĥa komponisto.
## Verkoj
***Raporto skribita en pendumila maŝo** trad. Rudolf Hromada, reviz. kaj komplet. Vlastimil Novobilský kaj  Oldřich Kníchal. Eld. Panoramo, Prago, 1979.

## Vidu ankaŭ 
*2345 Fučik

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥoj kondamnitaj al mortpuno
Kategorio:Ekzekutitoj per pendumo
Kategorio:Personecoj sur ĉeĥoslovakaj poŝtmarkoj
J

**J**, minuskle **j**, estas la 13-a litero de la esperanta alfabeto kaj 10-a litero de la alfabetoj angla, franca, germana, nederlanda kaj skandinavaj.

En Esperanto, ĝi havas la prononcojn (laŭ IFA) aŭ konsonantan [j] aŭ duonvokalan [i], kaj la nomon *jo*. Ĝi duonvokale rilatas al I same kiel Ŭ al U. Ĝia gramatika funkcio estas estigi pluralojn (*unu gaja homo* > *unuj gajaj homoj*). Ĝia duonvokala funkcio estas estigi diftongojn (*aj*, *ja*, *ej*, *je*, *oj*, *jo*, *uj*, *ju*).

J ne estas origina parto de la latina alfabeto, kiu prae uzis la saman literon I por ambaŭ sonoj  kaj  (ekzemple en la nomo *IVLIVS*, modernskribe "Julius"), sed evoluis en verkoj de mezepokaj monakoj en Eŭropo, kiuj por distingi inter vokala kaj konsonanteca *i* ekskribis du i, unu super la alia, por la lasta. Poste la du i kunfandiĝis al J/j.

La originan prononcon pli-malpli konservis la modernaj alfabetoj de Esperanto, de la germana, de la nederlanda, de la latinliteraj slavaj lingvoj kaj de la lingvoj de Nordio.

En aliaj alfabetoj, la signoj I aŭ Y prenis tiun funkcion, dum *j* ricevis novajn taskojn. En la hispana ĝi estas legata kiel  aŭ , en la franca kaj la portugala kiel , en la okcitana kaj en la angla, kaj en multaj kun angla-inspiritaj alfabetoj kiel .

Tamen, por diftongigi, la plejmulto de la latinskribaj ortografioj utiligas *i* (tiel, kun kromsigno, ankaŭ IFA) aŭ *y*.
Tiucele uziĝas *j* en Esperanto, en la dana kaj en la sveda.

En kelkaj alfabetoj, kiel tiu de la kimra, ĝi tute ne enkutimiĝis, aperante nur en fremdvortoj.

## La nomo de J 
Krom son-spegulaj vok-nomoj (jo, je, ĝej), ĝi havas veran nomon en kelkaj lingvoj el la nomo de la hebrea litero samvalora jod, ekzemple *Jod*  (germane), *jod*  (dane), *jodd* (norvege); *jota*  (portugale) kaj  (hispane).

## Eksteraj ligiloj 
* Sergio Pokrovskij: Duonvokaloj kaj diftongoj.

Kategorio:Bazaj latinaj literoj
Ĵ

**Ĵ**, minuskle **ĵ**, estas la 14-a litero de la Esperanto-alfabeto, havanta la prononcon (laŭ IFA) [&#x292;] kaj la nomon "ĵo".

Ĵ estas invento de Zamenhof, modifo de J. La kaŭzo, ke li ne elektis la signon Z kiel bazon (kio estus pli logike, kiel voĉa kuzo de 'Ŝ'), probable estas influo de la franca, en kiu *j* prononcatas [ĵ], ekzemple la nomo *Jacques* [ĵak]. Ankaŭ povas faktori, ke *ẑ* estas grafike malbona solvo (tiom da pintaj anguloj ĝenas la legadon). Pro la ortografia simileco, *ĵ* estas ofte uzata eĉ por transskribi *j* [ĝ] de angladevenaj vortoj, spite al la ŝanĝata prononco: *jeep* [ĝip] > "ĵipo", *jazz* [ĝez] > "ĵazo".

## En aliaj lingvoj 
* zs en la hungara lingvo.
* j en la franca lingvo, portugala lingvo, turka lingvo.
* j kaj g antaŭ *e* kaj *i* en la kataluna lingvo.
* z(i) Kunrei Transskribo (zi じ [ĵi])
* zh en la angla (por transskribo de la rusa Ж,ж ); en kelkaj vortoj kiel **s**: *vision* [viĵen], *pleasure* [pleĵa].
* Ж, ж en la rusa lingvo, ukraina lingvo, serba lingvo, kaj diversaj aliaj lingvoj kiuj uzas la cirilan alfabeton.
* r silab-komence en la ĉina lingvo (preskaŭ).
* ج en la araba lingvo, kiam prononcata kun nord-okcident-afrika akcentoj kaj dialektoj inkluzive la plejparto da Levantenio, krom Egiptio.
* Ž, ž en la ĉeĥa lingvo, slovaka lingvo, slovena lingvo, kroata lingvo, litova lingvo, latva lingvo kaj aliaj.
* ჟ en la kartvela lingvo.

## Surogataj skribosistemoj 
Kiel surogata skribosistemo, eblas eviti la ĉapelan signon en situacioj kiam uzo de la normala litero ĵ teknike problemas (historie en nacilingvaj tajpiloj aŭ en telegramoj, moderne ekzemple en poŝtelefonaj mesaĝetoj aŭ iuj retpoŝtaj programoj): tradicia helpa kodo en Esperanto estas la h-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "jh", kvankam en la 20-a jarcento pli kaj pli uziĝis la x-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "jx" (avantaĝa por aŭtomata anstataŭigo per la vera ĉapelita litero). Aliaj sistemoj malpli ofte uzatas: el ili menciindas la uzo de la kombinoj jˆ kaj j'.

Kategorio:Esperanta alfabeto
Ĵak Yvart

**Jacques YVART**, en esperanto '''Ĵak' Ivart''*, estas franca kantisto kiu kantas ne nur france sed ankaŭ en Esperanto.
Li ricevis premiojn en Bulgario, Francio kaj Usono. Li ankaŭ estas verkisto kaj profesoro pri la "Historio de la franca kanzono" en la universitato de Los-Anĝeleso (Kalifornio) kaj Louisville (Kentukio). Ekde la komenco de sia kariero ĝis nun (2008), li verkis aŭ kunverkis 26 albumojn.

## Diskografio 
### En Esperanto 
# *Jacques Yvart kantas Georges Brassens'' (1998) (parto de Kolekto 2000)
#* La geamantoj sur la verda benk' 
#* La pluvombrelo 
#* Kanto por la kampul'
#* En akvo de la klara fonto
#* Povra Marteno 
#* Tuj la kompanar'
# ''Vinilkosmo-kompil' 1* (1995) - Li kontribuas al la kompilaĵo per unu kanto, nome: *Mia Tero*.
# *Invito por vojaĝo*
#* 14 titoloj daŭras 51 minutojn.
# *Brassens plu'' aperis en 2011 ĉe Vinilkosmo
#* La geamantoj sur la verda benk'
#* Kanto por la Kampul'
#* La pluvombrelo
#* La longa vico
#* En akvo de la klara fonto
#* La ĉevaleto
#* Povra Marteno
#* La lamanta reĝo
#* La marista amo
#* Oĉjo Leon'
#* Johano la neavertino
#* Tuj la kompanar'
#* Milito

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Jacques Yvart
* Paĝo pri Jacques Yvart  (france/angle)

Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Japana miensimbolo

**Japana mieno** devenas el Japanio kaj havas avantaĝon antaŭ ordinara, Uson-devena mieno, ke ĝi povas rigardati ĝuste sen ajna kapklino. Samkiel masko en Noo, japana mieno emas konfuzeti ne-japanojn ne konantajn orient-aziajn esprimmanierojn.

Jen listo de la plej oftaj (plus du novaj, esperantaĵaj):

## Vidu ankaŭ
* Miensimbolo

Kategorio:Miensimboloj
Kategorio:Arto ASCII
Kategorio:Kulturo de Japanio
Kategorio:Piktogramoj
Josuo

La nomo **Josuo** havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti el la jenajn:

*Baze, la vorto estas vira persona nomo. Aparte ofte, temas pri
*Josuo, Biblia profeto, kaj
*Josuo, la 6-a libro de la Biblio, nomita laŭ la profeto
JoMo

**JoMo** (t.&nbsp;e. *Jean-Marc LECLERCQ,* naskiĝinta la ) estas franca kantisto kaj esperantisto, konata pro lia multlingva koncerto (22 kantoj en 22 lingvoj, kiu eniris la *Guinness book of Records* (2000).

## Biografio 
Li komencis muziki en la jaro 1977 kaj ekesperantiĝis en 1988.

Li venas de Lille, sed nun loĝas en Tuluzo. Li iam estis kantisto de la grupo *Les Rosemary’s Babies* (La Rozmariaj Beboj) kiu eldonis du KDojn ĉe la franca diskeldonisto *Boucherie et Willins Production* kaj kies urĝa enscenigo leviĝis al ekstreme varmaj koncertoj tra tuta Eŭropo, el kiuj pli ol ducent estas nur en la franca.

### Kariero 
Li surpiedigis sian propran tiaman grupon, La Rozmariaj Beboj, kiu ekfamiĝis komence de la 1990-aj jaroj en la franca alternativa rok-medio. La bando turneis en diversaj landoj (el kiuj Ĉinio), produktis du albumojn, kaj eĉ koncertis sur la prestiĝa pariza scenejo Olympia. Post disiĝo de la Beboj, JoMo kreis novan grupon, Liberecanoj, kun kiu li surbendigis ĉe Vinilkosmo en Donneville kaj kreis unuan rekordon de multlingva koncerto (22 kantoj en 22 lingvoj), kiu aperis en 2000 en la libro *Guinness book of Records*. Poste kaj sole, li surbendigis tutan esperantan albumon titolitan JoMo friponas!, kiu aperis fine de 2001. Sekva disko, jOmO slavumas, aperis printempe de 2006 kun multaj muzikistoj slavstilaj. 

Li daŭre koncertas esperante kaj multlingve, sola kun gitaro, kantante ĝojajn kaj dancigajn kantojn.

## Multlingveco 
Li montris rimarkeblan progreson al lingvodiverseco pere de muziko. Li havas kantrepertuaron en 22 lingvoj, interalie Esperanto. Pro tio li en 2000 estis menciita en la Guiness-libro pri rekordoj. En 2007 li kantis 25 kantojn en 25 lingvoj en la brita ĝardenurbo Letschworth, kies fondinto parolis Esperanton.

Iom pli troviĝas en la artikolo pri JoMo kaj Liberecanoj; foje li ludas kun grupeto kiel "JoMo kaj la mamutoj". Ĝenerale li adaptas nomojn kaj grupgrandecojn laŭokaze, ludante en diversaj medioj (diversnaciaj, diversaj aĝgrupoj).

## Diskaro 
Li havas tradician kaj rokan kantrepertuaron.
* 1998: *JoMo kaj Liberecanoj*
* 2001: *JoMo Friponas!*
* 2006: *Jomo slavumas*
* 2010: *Afrika Kompilo*
* 2012: *E la Rambalh Bòx. Lo Darrèr Disc Abans la Fin del Monde.*
* 2016: *Okcitanas*

## Verkaro 
* Jean-Marc Leclercq, Sèrgi Javaloyès: *Le gascon de poche.* Assimil, Chennevières sur Marne 2004, ISBN 2-7005-0345-7.
* Jean-Marc Leclercq: *Ucraïna.* Institut d’Estudis Occitans, Puylaurens 2006, ISBN 2-85910-385-6.
* Jean-Marc Leclercq: *Diccionari de rimas.* Per Noste, Orthez 2012, ISBN 978-2-86866-097-8.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ses kantoj en la arkivo de MusicExpress.org
* 
* Recenzo pri *JoMo kaj Liberecanoj* el *Monato*
* Recenzo pri la disko *JoMo friponas* el *Monato*
* Radio 3ZZZ 2004-05-03 - Ĉi tiu elsendo enhavas la kanton *En la IJK*
* Radio 3ZZZ 2005-02-28 - Ĉi tiu elsendo enhavas la kanton *Al Durruti*
* Ĉu vi volas danci? - Jomo en la 83a Hispana Kongreso de Esperanto
* JoMo ĉe Spotify

Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj gitaristoj
Kategorio:Artistnomoj
John Galsworthy

**John GALSWORTHY**  (naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1867, mortis la 31-an de januaro 1933) estis angla verkisto kaj dramisto.

Studinte juron en Oxford kaj laborante kiel advokato John Galsworthy komencis verki hobie kiam li havis 28 jarojn. La unuajn rakontojn li publikigis sub la pseŭdonimo *John Sinjohn*. En la jaro 1908 li forlasis sian advokatan postenon kaj dediĉis sin plene al la verkado. En 1932 Galsworthy estis honorata per la Nobel-premio pri literaturo.

## Listo de verkoj 
* *The Island Pharisees* (1904)
* *The Forsyte Saga* (plurvoluma romanciklo)
* *Justice* ("Justeco", 1910)
* *The Dark Flower* ("La malhela floro", 1913)
* *The Mob* ("La homamaso", 1914)
* *The Skin Game* ("La haŭta ludo", 1920)

## En Esperanto aperis 
*Vojaĝo en la inferon*. Trad. C. D. A. Capp. 
En: Angla Antologio/ Vol. 2. 1987

Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Jostein Gaarder

**Jostein GAARDER** (naskiĝis la 8an de aŭgusto, 1952) estas norvega verkisto. Li naskiĝis en Oslo kaj tie studis filozofion, teologion kaj literatursciencon. En la 1970-aj jaroj li verkis fakliteraturon pri filozofiaj/teologiaj temoj. 1981 li transloĝiĝis al Bergeno, kie li instruis filozofion en gimnazio kaj skribis fikciajn verkojn por infanoj kaj plenkreskuloj. Per la verko *Sofies verden* ("La Mondo de Sofia"), kiu estas tradukita al 54 lingvoj, Jostein Gaarder fine famiĝis tutmonde.

## Listo de verkoj 
* Kabalmysteriet (1990)
* *Sofies verden* (1991)
* Maya (1999)

## Eksteraj ligiloj 
* JosteinGaarder.net 

Kategorio:Norvegaj verkistoj
Junono

**Junono** (latine: *Juno*) estis la edzino de Jupitero. Simila al Hera de la greka panteono, ŝi estis la reĝino de la romiaj dioj. Simila al Hera, kiu ĵaluzas pri la malfidela Zeŭso, Junono ĵaluzas pri la malfidela Jupitero. Junono estis la protektanto kaj konsilanto de la Romia Ŝtato. Junonon kultis precipe la virinoj. Ŝia festivalo nomiĝis *Matronalia* (de la matronoj).eta|180px|"Reĝino Juno" sur moneroLaŭ Francisko Azorín **Junona** estis *Roma diino -simila al la greka Hera-, fratedzino de Jupitro, reprezentita ikonografie per majesta virino kun reĝa diademo.* Li indikas etimologion el la latina *Juno, Junonis*, propra latina nomo de diino.

Kiel ĉefdiino, Junono donis sian nomon al la monato Junio.

## Vidu ankaŭ 
* Junono (asteroido)
* Listo de Romiaj diaĵoj
* Moneta
* Granda Sigelo de Francio

## Notoj 
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
Ĵuan-de-la-Nova Insulo

dekstra|250ra
[eta|Flago de [Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]]
**Ĵuan-de-la-Nova Insulo** () estas 4,4 km² malalta, ebena, tropika insulo en la plej mallarĝa parto de Mozambika Kanalo, pli-malpli unu trionon de la distanco inter Madagaskaro kaj Mozambiko ĉe . Ĝi estas dependa teritorio de Francio en Sud-Afriko.

La insulo havas longecon de pli-malpli ses kilometroj, kaj larĝecon de 1,6 kilometroj. Ĝi estas naturrezervejo ĉirkaŭita de koralaj rifoj. Arbaroj (ĉefe de la familio *Kasuarinacoj (Casuarinaceae)*) kovras preskaŭ duonon de la insulo. Grandaj nombroj de ŝternoj fekundigas de novembro al marto. Testudoj nestas en la plaĝoj ĉirkaŭ la insulo.

La insulo estas nomata laŭ João da Nova, galegia admiralo deĵorinta por Portugalio kiu malkovris la insulon en 1501. Ĝi iĝis teritorio de Francio ekde 1897.

Kategorio:Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Transmara Francio
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Jukonio

La kanada teritorio **Jukonio**, ĝis 2003 ankaŭ **Jukon-teritorio** ( [JU-kan TER-i-tor-i],  [jukõ]) situas en la pleja nordokcidento de Kanado. Okcidente troviĝas Alasko, norde la Arkta Oceano, oriente la Nordokcidentaj Teritorioj kaj sude Brita Kolumbio.

Laŭ la stato de  en la teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio prenas sian nomon de la Rivero Jukono, kiu venas de la kuĉina lingvo, kaj signifas "granda rivero". Jukonteritorio kuniĝis al la Kanada Konfederacio je la 13-a de junio de 1898. La ĉefurbo de Jukonio estas Whitehorse ( loĝantoj en ). Antaŭ la jaro 1953 Dawson City ( loĝantoj en ) estis la ĉefurbo. 

La nuna ĉefministro de Jukonio ekde la  estas '**. La komisiito, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas **'.

## Historio 
En 1845, Robert Campbell estis la unua blankulo, kiu esploris la regionon. Je la 17a de aŭgusto 1896 George Washington Carmack malkovris oron en la Rivero Klondike, kaj baldaŭ 100.000 homoj alvenis al la teritorio. Dawson City fariĝis grava urbo. En 1942, la granda Alaska Ŝoseo inter Fairbanks (Alasko) kaj Dawson Creek (Brita Kolumbio) estas konstruita. Estas 1.110 homoj en Jukonio, kies hejma lingvo estas la franca.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la registaro de Jukonio
John Adams

**John ADAMS** , la dua prezidento de Usono, naskiĝis la  en Braintree, Masaĉuseco. Li mortis 90-jaraĝa, la  en Quincy, Masaĉuseco, pro pneŭmonio kaj kora misfunkcio.

John Adams helpis verki la Usonan Deklaron de Sendependeco, kaj estis vicprezidento en la administrado de Georgo Vaŝingtono. Li estis 168 cm alta. Abigail SMITH estis lia edzino. Li estis Unitariano.

Adams venis el familio de puritanoj kaj, post studado de juro ĉe la universitato Harvard, praktikis la profesion de advokato. En Bostono li kontaktiĝis kun sia kuzo Samuel Adams kaj la Filoj de Libereco dum la frua Usona Revolucio. Komence ankoraŭ lojala al la Brita Konstitucio, li pli kaj pli proksimiĝis al la kolonianoj, kiuj klopodis disiĝi de la patrujo. Kiel membro de la Kontinenta Kongreso de 1774 ĝis 1778, li antaŭenigis la sendependecon de la Dektri Kolonioj de la regno Britio. Kune kun Thomas Jefferson, Benjamin Franklin kaj aliaj, li estis implikita en la koncepto de la Deklaracio de Sendependeco de Usono.

Inter du diplomatiaj misioj en la Reĝlando Francio, kiu staris ĵus antaŭ la Franca Revolucio, Adams ellaboris la Masaĉusecan Konstitucion hejme. Li tiam gvidis intertraktadojn en Eŭropo kun la Reĝlando Britio, kiu kulminis per la paco de Parizo en 1783. Adams tiam laboris kiel reprezentanto por la juna respubliko Usono en diversaj ŝtatoj kaj ekde 1782 li estis la unua ambasadoro de Usono en Nederlando, kaj ekde 1785 unua ambasadoro de Usono en Britio.

En la unua unua prezidant-baloto en 1789, Adams estis en dua pozicio sub George Washington, kaj iĝis ties vicprezidanto. En la baloto de 1792 li povis defendi tiun ĉi oficon kontraŭ George Clinton. En la sekva baloto, de 1796, li mallarĝe venkis kontraŭ Thomas Jefferson, estante la kandidato de la nove fondita Federalista Partio de Usono. La oficperiodo de Adams estis ombrita de la kvazaŭ-milito kun la Revolucia Francio kaj la intrigoj de Jefferson kaj Alexander Hamilton kontraŭ li. En tre polariza prezidanta baloto en 1800, Adams estis venkita fare de Thomas Jefferson. Li tiam retiriĝis en privatan vivon kaj, baldaŭ antaŭ la fino de sia vivo, vidis sian plej aĝan filon John Quincy Adams esti elektita prezidanto en 1824.

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Francio
Kategorio:Kontraŭsklavistoj
Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
Ĵaŭdo

[eta|*Jupitero kaj Tetiso*, oleopentraĵo de [Dominique Ingres, 1811.]]
**Ĵaŭdo** estas la kvara tago de la semajno, laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca *jeudi*, kiu siavice venas de la latina *dies Iovis*, tago de la dio Jovo aŭ Jupitero. El tiu venas la vortojn *jueves* kaj *giovedì* ankaŭ.

Oni kopiis la ideon en ĝermanidaj lingvoj, uzante la tondrodion Thor anstataŭ Jupitero en la angla *Thursday*; la germana vorto *Donnerstag* signifas "tondrotago".

En multaj mondpartoj, ĵaŭdo estas la kvara tago de la laborsemajno.

Ĵaŭdo sekvas merkredon kaj antaŭvenas vendredon.

## Titoloj, esprimoj, eventoj, kun ĵaŭdo 
* **nigra ĵaŭdo** estis kolapso de la borso de la Wall Street
* **sangruĝa ĵaŭdo** estis la grava protesto de la hungaraj laboristoj antaŭ la unua mondmilito
* **sankta ĵaŭdo** estas la ĵaŭdo antaŭ Pasko

## Vidu ankaŭ 
* Gregoria kalendaro

Kategorio:Tagoj de la semajno
Josef Mysliveček

**Josef MYSLIVEČEK** (naskiĝis en Prago la 9-an de marto 1737, mortis en Romo, Italio, la 4-an de februaro 1781) estis ĉeĥa komponisto.

Mysliveček naskiĝis en Prago. Li studis ĉe F. Habermann kaj J. Seger. En Italio li akiris la nomojn *Il divino Boemo* ("dia ĉeĥo") kaj *Venatorini* ("Ĉasisteto"), kiu estas traduko de lia ĉeĥa nomo. Plej sukcesa li estis en kreado de operoj, da kiuj konserviĝis trideko. Li aktivis en Napolo, Bologna, Vieno, Munkeno. Ŝatis lin ankaŭ la juna Wolfgang Amadeus Mozart. Plie li postlasis simfoniojn, uverturojn, konĉertojn, piankomponaĵojn.

Mysliveček mortis en 1781 en Romo.

## Listo de verkoj 
### Operoj 
* *Bellerofonte*
* *Il Demofoonte*
* *Montezuma*
* *Il Gran Tamerlano*
* *Ezio*
* *Armida*
* *Olimpiade*
* *Medonte*

## Literaturo 
Freeman, Daniel E. *Josef Mysliveček, "Il Boemo": the Man and His Music*. Sterling Heights, Mich.: Harmonie Park Press, 2009.

## Eksteraj ligiloj 
### Sondosieroj 
* Violonkonĉerto G maĵor  Allegro (CZ)

### Muzikaj videodosieroj 
* Uverturo al la opero „Il gran Tamerlano“
* Konĉerto por violonĉelo C maĵor (1-a parto)

Kategorio:Klasikaj komponistoj
Kategorio:Klasikepokaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Januaro

**Januaro** () estas la unua monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝi nomiĝas laŭ *Ianus*, la duvizaĝa romia dio de pordoj kaj enirejoj. Januaro kaj februaro estas la lastaj monatoj aldonitaj al la kalendaro, ĉar la romianoj konsideris vintron senmonata periodo. Ĉar la konsuloj tradicie estis elektitaj en januaro, la monato fariĝis la unua de la jaro, anstataŭigante marton.

Januaro estas monato de la vintro en la Norda hemisfero kaj de la somero en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en januaro estas Kaprikorno kaj Amforo (= Akvisto).

Januaro venas inter decembro kaj februaro.

Januaro komenciĝas per la sama semajntago kiel oktobro, krom en superjaro, kiam ĝi komenciĝas samtage kiel aprilo kaj julio.

eta|maldekstra|Januaroel hor-libro de l' duko de Berry

eta|Ianus

Kategorio:Monatoj
Junio

**Junio** () estas la sesa monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 30 tagojn. Ĝi nomiĝas laŭ Junona, edzino de Jupitero, diino de geedziĝo kaj reĝino de la romia gedioj.

Junio estas monato de la somero en la Norda hemisfero kaj de la vintro en la Suda hemisfero. Unu el la du solsticoj okazas en junio. La signoj de la Zodiako en junio estas Ĝemeloj kaj Kankro.

Junio venas post majo kaj antaŭ julio.

Neniu alia monato en jaro komenciĝas per la sama semajntago kiel junio.

eta|maldekstra|Junioel hor-libro de l' duko de Berry
eta|Rozo

Kategorio:Monatoj
Julio

**Julio** () estas la sepa monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝi nomiĝas laŭ Julio Cezaro; ĝi antaŭe nomiĝis *Quintilis*, "kvina" (vidu septembro).

Julio estas monato de la somero en la Norda hemisfero kaj de la vintro en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en julio estas Kankro kaj Leono.

Julio venas post junio kaj antaŭ aŭgusto.

Julio komenciĝas per la sama semajntago kiel aprilo en ĉiu jaro, kaj kiel januaro en superjaro.

eta|maldekstra|Julioel hor-libro de l' duko de Berry

eta|Fojno-rikolto

## Aliaj signifoj de Julio 
Por aliaj signifoj de Julio vidu sub **Julio (apartigilo)**.

Kategorio:Monatoj
James Madison

**James MADISON**  estis la kvara prezidanto de Usono, naskiĝis la  en Point Conway, Virginio. Li mortis 85-jaraĝa, la  en Montpelier, Virginio, pro kormisfunkcio.

Madison estis usona ministro pri eksterlandaj aferoj dum la administrado de Thomas Jefferson kaj li intertraktis la aĉeton de la Luiziana Teritorio. Dolley Payne Todd estis lia edzino. Li estis 163&nbsp;cm alta, kaj pezis nur 45&nbsp;kg. Li estis episkopano.

Dum lia administrado (1809-1817) okazis;

* 1812-1815- La Milito de 1812 kontraŭ Britio.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
James Fenimore Cooper

**James Fenimore COOPER** (naskiĝis la 15-an de septembro 1789, mortis la 14-an de septembro 1851) estis usona verkisto.

Li naskiĝis en Burlington, Nov-Ĵerzejo. Grandan parton de sia junaĝo li pasigis en la bieno de siaj gepatroj, apud lago kaj arbaroj. Supozeble li tie evoluigis sian profundan amon al la naturo, kiu poste retroviĝis en multaj verkoj.

Lia unua literatura sukceso estis la romano *The spy*, eldonita en 1821. Vere mondfama fariĝis lia serio *Leatherstocking Tales*, la serio "Leda ŝtrumpo". La protagonisto, *Natty Bumppo*, kune kun sia indiĝena amiko *Chingachgook* vivis liberan vivon meze en la sovaĝa naturo, kiu tamen estis minacata de la civilizacio. Ĉefe junaj homoj ŝatas tiun ĉi verkaron.

Cooper mortis en Cooperstown, urbo fondita de lia patro en la ŝtato Nov-Jorkio.

## Listo de verkoj 
**The spy* (1821)
**The Pioneers* (1823)
**La lasta el la Mohikanoj* (The Last of the Mohicans, 1826)
**The Prairie* (1827)
**The Bravo : a Venetian Story* (1831)
**The Pathfinder* (1840)
**The Deerslayer* (1841)

## En Esperanto aperis 
* *La sentimulo*. Rerakontita kaj mallongita versio de *The Bravo: A Venetian Story* fare de Roger Imbert. - Zagreb : IKS, 1982. (romaneto rerakontita per la 450 plej oftaj radikoj)

Kategorio:Usonaj verkistoj
*Cooper
John Quincy Adams

eta|maldekstre|200ra|John Quincy Adams
**John Quincy Adams** [ĝan kŭin'si a'demz], la sesa prezidanto de Usono, naskiĝis je la  en Quincy, Masaĉuseco. Li mortis 80-jaraĝa, je la  en Vaŝingtono, pro apopleksio.

Adams subskribis la Traktaton de Gento, 1814, finante la Militon de 1812. Kiel usona ministro pri eksterlandaj aferoj, li helpis pritrakti la landlimojn kun Kanado kaj Meksiko. Li estis 170&nbsp;cm alta, kaj pezis 79&nbsp;kg. Li estis Unitariano. En 1797 li edziĝis kun Louisa Catherine Johnson en Londono, Anglio. La paro havis kvar gefilojn. Adams estas la sola usona prezidento, kiu edziĝis kun virino, kiu ne naskigzis en Usono.

Dum lia administrado (1825-1829) okazis:
* 1826 - La Kongreso de Panamio
* 1828 - La Tarifo de Abomenaĵoj

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Kategorio:Universitato de Lejdeno
Kategorio:Usonaj konservativuloj
Ĵarvisinsulo

189ra|dekstra
La **Ĵarvisinsulo** - angle *Jarvis Island* [ĝervis ajlen] - estas parto de la Usonaj Malgrandaj Insuloj, dependa teritorio de Usono en Oceanio. Geografie ĝi konsideratas parto de Polinezio.

* **Areo:** 5 km².
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj, sed kelkfoje sciencistoj loĝas en vilaĝecaĵo Millersville.

Kategorio:Ĵarvisinsulo
Kategorio:Insuloj en Oceanio
Kategorio:Usonaj Malgrandaj Insuloj
Kategorio:Usono
Kategorio:Polinezio
Kategorio:Dependaj teritorioj
Josef Lada

**Josef LADA** (naskiĝis la 17-a de decembro 1887 en Hrusice - mortis la 14-a de decembro 1957 en Prago), estas ĉeĥa pentristo kaj desegnisto, ilustrinto de klasikaj satiraj verkoj *Brava soldato Ŝvejk, Bapto de caro Vladimir* kaj precipe de multaj libroj por infanoj (*Mikŝo*). Por lia arto estas karakteriza dika konturo kaj simpligitaj, sed vivaj formoj, tre facile kompreneblaj por etaj legantoj. Liaj vintraj motivoj tre ofte aperas sur bildkartoj, precipe Kristnaskaj.

La verkaro de Lada estas eksterordinare ampleksa.Li kreis 15 000 desegnaĵojn kaj ilustraĵojn, pli ol 400 bildojn. Li ilustris 121 porinfanajn librojn, 197 librojn por plenkreskuloj, li kreis skizojn por librokovertoj, teatroscenejoj, li kunlaboris kun desegno- kaj marionetfilmo.
Li ekspoziciis siajn verkojn en multaj landoj eksterlande precipe en Parizo, Vieno, Ĝenevo, Venecio, Berlino, Edinburgo, Stokholmo, Budapeŝto, plue en Bulgario, Hungario, Ĉinio, Koreio, Vjetnamio kaj aliloke. En la japana enciklopedio li estis envicigita inter centon de la tutmonde plej bonaj ilustristoj.

Lada krome agisa kiel verkisto de porinfanaj fabeloj. Kune kun Čapek, Nezval kaj Vančura li estas unu el la fondintoj de tn."moderna fabelo" en la ĉeĥa literaturo. Por siaj meritoj li ricevis en la jaro 1947 la plej prestiĝan arttitolon "nacia artisto".

## Eksteraj ligiloj 
* Bildgalerio kreita de la retserĉilo "Seznam"

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj ilustristoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 14-an de decembro