open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Novi Itebej

eta|dekstra|200px|Novi Itebej troviĝas en (verda) Municipo Ĵitiŝte en Serbio
eta|285px|Mapo pri municipo Ĵitiŝte
eta|290px|Preĝejo de Novi Itebej
**Novi Itebej,** serbe **Нови Итебеј,** hungare **Magyarittabé** [madjaritabE] aŭ *Alsóittabé* (=Suba-Ittabé) estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Ĵitiŝte.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°33′20″N 20°41'24″E
* Alto super marnivelo: 77 m
* Loĝantaro: 1310
* Poŝtkodo: 23236
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Novi Itebej situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, inter Bega kaj Kanalo Bega, proksime de la rumana landlimo. Srpski Itebej troviĝas nur 100 metrojn, Zrenjanin 37&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1219 laŭ tiama hungara ortografio *"Withubu"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Hungaroj rehomigis ĝin ekde 1786. Pro ĥolero vilaĝanoj mortis en 1831 kaj en 1849. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Párdány, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Novi Itebej 1315 homoj, (1077 hungaroj (82 %), 103 serboj, 54 ciganoj, 16 jugoslavianoj, 4 kroatoj, 3 germanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1866
* skulptaĵo pri Lajos Kossuth de 1904

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Benedikto la 11-a

**Benedikto la 11-a** (civile **Niccolo di Boccasio**; naskiĝis en 1240 en Treviso; mortis la 7-an de julio 1304 en Perugia) estis de la 22-a de oktobro 1303 ĝis sia morto, papo de la romkatolika eklezio.

## Vivo 
Li naskiĝis en la jaro 1240 en Treviso, iĝis dominikano, estis generalmagistro de la dominikanoj kaj ekde 1300 kardinalepiskopo de Ostia.

Kiel papo li provis plibonigi la rilatojn inter la apostola Seĝo kaj Francujo, kiuj suferis pro la buleo *Unam Sanctam* de lia antaŭulo, Bonifaco la 8-a.

Dum sia papeco, Benedikto faris kardinalojn la dominikanon Niccolò Alberti, la 18-an de decembro 1303, kaj Walter Winterburn, la 19-an de februaro 1304.

Li mortis la 7-an de julio 1304 en Perugia pro disenterio. Li estis entombigita tie en la maldekstra navo de San Domenico.

Klemento la 12-a beatigis lin en 1736. Lia festotago estas la 7-a de julio.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la templanoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fiu.edu/~mirandas/cardinals.htm 

## Referencoj 
Kategorio:Papoj
Kategorio:Dominikanoj
Kategorio:Italoj
Kategorio:Viroj
Amalriko de Tiro

**Amalriko la 2-a de Lusignan** (naskiĝis ĉ. 1272; mortis murdita en 1310), princo de Tiro (1284-1291), guberniestro kaj reganto de Kipro (1306-1310), estis la filo de Hugo la 3-a kaj de Isabela de Ibelin.

Li edziĝis en 1292 al Izabela de Armenio, filino de Leono la 3-a, reĝo de Armenio, kaj havis ses gefilojn:
* Hugo (mortis en 1323)
* Henriko, murdita en Armenio antaŭ 1323
* Guy de Lusignan (mortis en 1344), guberniestro de Serre, reĝo de Armenio sub la nomo Konstantino la 2-a. (Ne konfuzenda kun la pli frua samnomulo Guy de Lusignan!)
* Johano (mortis en 1343), konestablo kaj reganto de Armenio
* Bohemondo (mortis en 1344)
* Marie, edziniĝinta al Leono la 4-a, reĝo de Armenio.

Li klopodis alteriĝi en Tartus en 1299, sed ne sukcesis. En 1306, subtenata de parto de la nobelaro, li disigis sian fraton Henriko la 2-a de la reĝeco ekzilante lin al Armenio kaj nomis sin mem *guberniestro kaj reganto de Kipro*, atendante la kronon. Li persekutis la baronojn kaj fine estis mortigita la 5-an de junio 1310, post kiam la trono revenis al Henriko la 2-a.

## Vidu ankaŭ
*Krucmilitoj
*Historio de la templanoj

Kategorio:Historio de Kipro
Kategorio:Armenaj reĝoj
Kategorio:Dinastio Lusignan
Kastelo Harlech

**Kastelo Harlech** estas mezepoka kastelo sur klifo ĉe urbeto Harlech, Gwynedd, Kimrio.

eta|maldekstre|Kastelo Harlech
maldekstre|eta|Kastela pordego
La konstruado de la kastelo komenciĝis en 1383, dum la regado de Eduardo la 1-a (Anglio), kaj ĝi estis unu el grupo de novaj kasteloj per kiu Eduardo klopodis ĉirkaŭi la kimran princon Llywellyn la 2-a, kiu forte rezistis la anglojn. Ĝi kostis pli ol ok mil pundoj - tiuepoke grandega sumo, ekvivalenta al proksimume 88 milionoj da pundoj en 2009. Eblis ricevi provizaĵojn per maro: fortikata ŝtuparo iris laŭ la klifo de la kastelo al la marbordo (kiu nun estas plurajn kilometrojn for de la klif-bazo). Pro tio la kastelo sukcese rezistis kimran sieĝon en 1294.

En 1404 Owen Glendower sieĝis kaj kaptis la kastelon. La plejparto de la garnizono malsatmortis - nur 21 postvivis. Dum la sekvantaj kvar jaroj Kastelo Harlech servis kiel lia bazo. En 1409, post longa sieĝo, la estonta Henriko la 5-a (Anglio) rekaptis ĝin, kune kun la edzino, du filinoj kaj kvar genepoj de Owen Glendower: tiuj restis malliberuloj ĝis siaj mortoj.

Dum la militoj de rozoj la kastelo estis posedata de la lankastroj. Post la malvenko de sia armeo ĉe batalo de Towton (1461), Margareta de Anĵuo fuĝis tien kun sia filo Eduardo de Westminster (princo de Kimrio) antaŭ ol pluiri al Skotlando. Kastelo Harlech estis la lasta kastelo kiu kapitulacis (post sepjara sieĝo) al Eduardo la 4-a en 1468: ĝi tiom longe rezistis pro provizaĵoj ricevitaj per ŝipoj.

Dum la angla enlanda milito, meze de la 17-a jarcento, Kastelo Harlech estis la lasta fortikaĵo kiu kapitulacis al parlamenta armeo, la 16-an de marto 1647, pli ol unu jaro post la kapto de Karlo la 1-a. La kastelo tiam parte detruiĝis, kvankam la ruinoj imponas.

Kastelo Harlech viziteblas.

Kategorio:Kasteloj en Kimrio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Britio
Informfluo (apartigilo)

**Informfluo** povas signifi jenon:

* Informfluo (komunikado) - la vojo de skribitaj/parolitaj informoj en komunikada reto, por atingi iun specifan ricevonton.
* Informfluo (informteorio) 
* Informfluo (UML) - modela elemento en *Unified Modeling Language* (UML)
Batalo de Towton

La **batalo de Towton** (la 29-an de marto 1461) estis decida batalo de la militoj de rozoj, kiam Eduardo la 4-a (Anglio) tute venkis la lankastrojn.

La antaŭajn du jarojn okazis pluraj gravaj bataloj: dum iuj la lankastroj venkis; dum aliaj, la jorkoj. La 12-an de februaro 1461 la lankastra reĝino, Margareta de Anĵuo, venkis la jorkojn ĉe St Albans, kaj poste klopodis eniri Londonon, sed la urbestro kaj civitanoj sukcese malpermesis tion. Dume Margareta lernis ke, la 2-an de februaro, lankastra armeo malvenkis ĉe Mortimer's Cross, Herefordshire, kaj ŝi retretis norden. La 4-an de marto Eduardo la 4-a kroniĝis en Londono.

Jorka armeo tiam postkuris Margareta. La 28-an de marto, ĉe strategia ponto en Jorkŝiro, iuj lankastroj surprizis jorkan taĉmenton, kaj pluraj jorkaj gravuloj mortis dum la sekva bataleto antaŭ ol surmeti kirasojn. La ĉefa jorka armeo alvenis sed dum seshora batalo ne povis rekapti la ponton: laŭdire mortis ĉirkaŭ tri mil batalistoj. Eduardo mem batalis surpiede, kaj lia ĉefa subtenanto, la potencega Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick), malgrave vundiĝis. Tamen la jorkoj trovis travadejon plurajn kilometrojn for de la ponto. La lankastroj retretis por kuniĝi kun la ĉefa lankastra armeo: dum la retreto mortis ĝia estro, John Clifford (9-a barono de Clifford). La jorkoj riparis la ponton.

La sekvantan tagon, dum aĉa vetero kun malvarmegaj ventoj kaj neĝo, okazis la batalo de Towton. Plurfoje jorkaj pafarkistoj, helpataj de la vento, atakis la lankastrojn kaj retretis ekster la atingo de la lankastraj pafarkistoj. Sekvis akra batalado. Plurajn horojn neniu gajnis la avantaĝon. Fine alvenis plua jorka taĉmento kaj la lankastroj tute disvenkis: multaj pereis dum sia sekva fuĝo, kaj la jorkoj mortigis eĉ virojn kiu forĵetis siajn armilojn. Ĉe Tadcaster iuj lankastroj kuniĝis kaj malsukcese penis kontraŭi la jorkojn. Margareta de Anĵuo fuĝis kun sia filo Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), unue al Kastelo Harlech, Kimrio, kaj poste al Skotlando. Multaj lankastraj nobeloj aŭ seniĝis de siaj bienoj aŭ devis omaĝi al Eduardo la 4-a.

Nur en 1470, post kiam la potenca grafo de Warwick kverelis kun Eduardo kaj alianciĝis al Margareta, povis la lankastroj sukcese kontraŭi Eduardon.

Towton
Kategorio:Historio de Anglio
Batalo de Towton
Towton
Monda Organizo de la Skolta Movado

La **Monda organizaĵo de la Skolta Movado** (MOSM) estas neregistara ombrelorganizaĵo kuniganta la plimulton de la landaj skoltaj organizoj kaj asocioj. Ĝi estis kreita en 1922 kaj ĝi havas nun la jenan strukturon:

Monda Skolta Konferenco kunigas reprezentantojn de ĉiuj anaj landaj organizoj, ĝi kunvenas ĉiun kvaran jaron, kaj elektas la anojn de la Monda Skolta Komitato.

La Monda Skolta Komitato konsistas el anoj de la landaj organizoj, kiuj forlasas ĝin tuj kiam ili estas elektitaj por servi la mondan skoltaron. Ĝi dungas Ĝeneralan Sekretarion, kiu iĝas ĝia ano.

La Ĝenerala Sekretario estras oficistaron, kiu deĵoras en la Monda Skolta Oficejo, kiu havas sian ĉefan sidejon en Ĝenevo kaj regionajn sidejojn en ĉiuj regionoj de la MOSM.

La regionoj de MOSM estas Eŭropo, Eŭrazio, Arabio, Azio-Pacifika, Interamerika. Ĉiu regiono esprimas per regiona skolta konferenco sian regionan komitaton.

## Plej lastaj Ĝeneralaj Sekretarioj de MOSM 
* László Nagy
* Jacques Moreillon
* Eduardo Missoni
* Luc Panissod (2007–)

## Naciaj membroj 
* Malajzia Skolta Asocio
* Nacia Skolta Asocio de Tajlando
* Nacia Skolta Asocio de Kamboĝo

## Vidu ankaŭ 
* Tutmonda ĵamboreo
* Monda Skolta Konferenco
* Skolta Esperanto-Ligo
* Skoltismo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de MOSM
* Retejo de la Skolta Esperanto-Ligo 


Kategorio:Skoltismo
Kategorio:Junularaj organizaĵoj
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Vox in excelso

***Vox in excelso*** (latine; *"voĉo el alto"*) estas la titolo de papa buleo, kiun proponis la papo Klemento la 5-a la 22-an de marto 1312 dum la Koncilio de Vieno, kaj eldonis la 4-an de aprilo 1312.

## Sekvaj buleoj 
Post la neniigo de la ordeno de la Templo eldoniĝis vico de aliaj buleoj, kiuj temis ĉefe pri la havaĵoj de la templanoj:

* *Ad providam*, la 2-an de majo 1312
* *Nuper in concilio*, la 16-an de marto 1312

## Vidu ankaŭ
* *Pastoralis praeminentie*
* *Faciens misericordiam* 
* Listo de papaj buleoj

## Eksteraj ligiloj 
* Angla traduko de la plej multaj buleoj 
* Germana priskribo de la templanaj procesoj
* Indikoj pri la templana proceso
* Detala priskribo de la proceso 

Kategorio:Papaj buleoj
Kategorio:Templanoj
Koncilio de Vieno

[300px|eta|Ekzekuto de [templanoj]]
La **koncilio de Vieno** (), kunvokita de la papo Klemento la 5-a, kunvenis inter oktobro 1311 kaj majo 1312 por diskuti pri la estonteco de la ordeno de la Templo.

## Kunteksto 
Ĉio komenciĝis en 1307 kiam la reĝo de Francujo, Filipo la 4-a, timante la potencon de la templanoj kaj la malbonstaton de la reĝaj financoj, decidis neniigi la ordenon de la Templo.

Tial la 13-an de oktobro 1307, li arestigis samtempe en la tuta reĝlando la templanojn. Dum unuaj pridemandoj la kaptitoj torturitaj konfesis interalie kraĉon sur la krucon, adoron de idoloj, sodomion, ...

Ĉio ĉi okazis sen rilato al la papo, de kiu ili ja dependis. Klemento la 5-a loĝis tiam en Carpentras proksime de Avignon. Surprizita de la arestoj, sed skuita pro la multaj konfesoj, eldonis la papan buleon *Pastoralis praeminentiae*, kiu ordonis la areston de ĉiuj templanoj.

Nur la papo rajtis decidi pri ilia sorto. Per la buleo *Faciens misericordiam* de la 12-a de aŭgusto 1308, li kreis diocezajn komisionojn por enketi pri la agadoj de la templanoj kaj papajn komisiojn por juĝi la ordenon de la Templo. Tiuj papaj komisionoj raportis dum ekumena koncilio kunvokita en Vieno, en la departemento Isère en 1310.

## Bibliografio 
* Alain Demurger, *Jacques de Molay*, Payot, coll. « Biographie Payot », 2002 ISBN 2228896284
* Joseph Lerclerc, *Le concile de Vienne, 1311-1312*, *Histoire des conciles œcuméniques*, tome VIII, Fayard, 2005 (rééd.) ISBN 2213624941

## Referencoj 
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Historio de katolikismo
Kategorio:Templanoj
Kategorio:1311
Kategorio:1312
Vienne
4′33″

[eta|Ĥoro prezentas 4'33" en [Borgloon, Belgio je la 19-a de junio 2016]]
'''''4'33"'''* (prononcata  aŭ de la komponisto mem *Four, thirty-three*;  *Kvar minutoj, tridek tri sekundoj* aŭ *Kvar, tridek tri*) estas trimovimenta komponaĵo de la usona avangarda komponisto John Cage (1912-1992). Ĝi estis komponita en 1952 por iu ajn muzikilo (aŭ kombinaĵo de muzikiloj), kaj la skribaĵo instruas al la ludanto ne ludi muzikilon dum la tuta daŭro de la komponaĵo, tra la tri movimentoj (la unua movimento daŭras tridek sekundojn, la dua du minutojn kaj dudek tri sekundojn, kaj la tria unu minuton kaj kvardek sekundojn). Kvankam komune perceptata kiel kvar minutoj kaj tridek tri sekundoj de silento, la komponaĵo fakte konsistas el la sonoj de la medio, kiujn aŭdas la aŭskultantoj dum la ludado. Tra la jaroj, *4'33"* fariĝis la plej fama kaj plej polemika komponaĵo de Cage.

Elpensite en ĉirkaŭ 1947 kaj 1948, dum la komponisto laboris pri sia *Sonatas and Interludes*, *4'33"* fariĝis por Cage la pinto de lia ideo, ke iaj ajn sonoj konsistigas, aŭ povas konsistigi, muzikon. Ĝi ankaŭ estis spegulaĵo de influo de Zen-Budhismo, kiun studis Cage ekde la malfruaj 1940-aj jaroj. En intervjuo en 1982, kaj dum pluraj aliaj fojoj, Cage diris, ke *4'33"'' estas laŭ li sia plej grava verko.

Kategorio:Komponaĵoj
Klemento la 5-a

**Klemento la 5-a** (civile **Bertrand de Got**; naskiĝis inter 1250 kaj 1265 en Villandraut, Francujo; mortis la 20-an de aprilo 1314 en Roquemaure, Francujo) estis de la 5-a de junio 1305 ĝis la 20-a de aprilo 1314 papo de la romkatolika eklezio. Li translokigis la papan rezidencon en 1309 al Avignon en Francujo.

## Neniigo de la templanoj 
Aŭguste 1307 fiaskis provo de la papo unuiĝi la ordenojn de Malto kaj de la Templo. Vendredon la 13-an de oktobro 1307 la franca reĝo Filipo la 4-a arestigis ĉiujn templanojn en Francujo. Tion jam planis la reĝo en septembro 1307.
En la proceso kontraŭ la templanoj Filipo la 4-a uzis la inkvizicion por akuzi la ordenon pri herezo kaj blasfemo. Konfesioj estis obtenitaj kutime per torturo.

La koncilio de Vieno konvokita de Klemento la 5-a kaj malfermita de li mem la 16-an de oktobro 1311 decidis, ke ne ekzistis pruvo pri la akuzoj. Ne respektante la opinion de la koncilio, Klemento la 5-a neniigis la ordenon de la Templo la 22-an de marto 1312 per la papa buleo *Vox in excelso*, argumentinte ke jam pro la misfamo de la ordeno, tio necesis por malhelpi damaĝon al la tuta eklezio. Poste per la buleo *Ad providam* li transdonis la havaĵojn de la ordeno al la ordeno de Malto. La lasta grandmajstro de la templanoj, Jacques de Molay, ŝajne malbenis la papon kaj la reĝon la 19-an de marto 1314 sur la ŝtiparo. Tial iuj nomis Klementon ankaŭ *la malbenitan papon*.

Papo Klemento la 5-a mortis la 20-an de aprilo 1314, verŝajne pro kancero kaj estis entombigita en la preĝejo *Notre Dame* en Uzeste.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Homoj de Gironde
Kategorio:Francaj romkatolikoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Universitato de Orleano
Aladino

eta|dekstra|Aladino kaj ĝino
eta|thumbtime=6|*Aladdin and the Wonderful Lamp* (1917)

**Aladino** (krom en Esperanto tiuforme ankaŭ hispane kaj itale, *Aladin* interalie france kaj germane, *Aladdin* interalie angle, origine arabe علاء الدين [ʿAlāʾ ad-Dīn], en Esperanto "nobeleco, digneco de kredo") estas la ĉefa rolulo en la fabelo "La Lampo de Aladino" el la fabelaro "Mil kaj unu noktoj", kiu kolektas fabelajn verkojn de araba kultura fono. Simile kiel pri la fabelo Ali Babo kaj kvardek rabistoj literaturaj sciencistoj intertempe supozas, ke ankaŭ la fabelo de Aladino fakte estis aldonita de la tradukinto *Antoine Galland*.

eta|maldekstra|Sorĉa lampo

## La fabelo 
Aladino estas juna viro, kiu estas taskigita de sorĉisto trovi olean lampon en magia kaverno. Post kiam la sorĉisto provas trompi lin, Aladino tenas la lampon. Li malkovras, ke kiam kiu ajn frotas la lampon aperas ĝino. La ĝino estas magia spirito, preta plenumi al la frotinto ĉiun deziron. Aladino uzas siajn dezirojn por gajni la manon de la bela filino de la sultano kaj por konstrui grandiozan palacon. La sorĉisto, kiu unue donis al Aladino la lampon, denove ĝin ŝtelas. Sed Aladino rehavigas la lampon, kaj li kaj la filino de la sultano vivas feliĉe por ĉiam.

## Adaptoj 
La historio pri Aladino multfoje adaptiĝis en dramoj, operoj kaj filmoj. Krome ĝi inspiris pentraĵojn kaj skulptaĵojn de diversaj artistoj.

Sur la historio interalie baziĝas la sekvaj verkoj:

* la opero *Aladin* de *Nicolo Isouard* el la jaro 1822
* la baleto *Aladin, aŭ la magia lampo* de *François Michel Hoguet* (muziko de *Wenzel Gährich*), Berlino, 1854
* pluraj filmoj sub la titolo "La rabisto de Bagdado"
* la filmo *Aladins Abenteuer*, ("aventuroj de Aladino" 1961, reĝistoroj *Mario Bava* kaj *Henry Levin*)
* la infana filmo "Aladino kaj la magia lampo", Sovetunio (1966 aŭ 1967)
* *Aladin et la lampe merveisseuse*, animacia filmo, Francio 1970
* "Aladino kaj la magia lampo", animea animacia filmo de la japana studio *Toei* (1982)
* *Aladdin*, animacia filmo de la studio Walt Disney Company, 1992 (produktoro Jeffrey Katzenberg)

Ankaŭ konatas ĉina versio de la fabelo.

Kategorio:Fabeloj
Kategorio:Fikciaj araboj
Kategorio:Animaciaj roluloj
Kategorio:Roluloj de Mil kaj unu noktoj
Álamos

maldekstra|eta|290ra|Strato en la centro de Álamos, Sonora.
eta|Collage Álamos
**Álamos** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Álamos. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26003.

## Geografio 
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 25848 loĝantojn. El tiuj estis 13497 viroj kaj 12351 virinoj. La komunumo havas surfacon de 6947,5&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 380 metroj super la marnivelo. Norde, nordoriente, okcidente kaj sudokcidente la komunumo limas al la komunumoj Quiriego, Novojoa kaj Huatabampo, oriente kaj sude ĝi limas al la meksikaj subŝtatoj Chihuahua kaj Sinaloa respektive. La plej gravaj loĝlokoj estas la ĉefurbo Álamos, Minas Nuevas, La Aduana, Los Tanques, Tapizuelas, EL Chinal, San Bernardo, EL Tábelo kaj Techobampo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 652&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 16607 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 14063 scipovis legi kaj skribi kaj 2517 personoj estis analfabetoj. Do 15,16 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 22209 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 864 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 3,89 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Alamos  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Fondaĵo Mondo

**Fondaĵo Mondo** (germane "Stiftung Mondo", subtitolo "Esperanto Bürgerstiftung", t.e. "Civitana Fondaĵo Esperanto") estas esperantista fondaĵo, kiu povas subteni preskaŭ ĉiajn agadojn, kiuj estas komunutilaj laŭ germana imposta juro.

La fondaĵon fondis Martin Schäffer en la jaro 2001. De tiam, ĝi subtenis i.a. diversajn projektojn de evolua kunlaboro pere de Esperanto.

## Subfondaĵoj 
La fondaĵo ebligas al donacantoj fondi sen grandaj burokratiaj penoj subfondaĵojn, kiuj ĝuas - same kiel la Fondaĵo Mondo mem - impostajn avantaĝojn.

Ekzemploj de tiaj subfondaĵoj estas:

* Fondaĵo Anny Hartwig ("Anny-Hartwig-Stiftung", baza kapitalo € 50.000)
* Fondaĵo Familio Fischer ("Familie-Fischer-Stiftung", nomata laŭ la familio de Rudolf Fischer; baza kapitalo € 50.000)
* Fondaĵo Unu Mondo ("Stiftung für die Eine Welt", fondita de Nan Matthias-Wang kaj Ulrich Matthias; komenca baza kapitalo € 5.000)
* Fondaĵo Elisabeth Klünder ("Elisabeth-Klünder-Stiftung"; komenca baza kapitalo € 2.500)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Fondaĵo Mondo (germanlingva)

Kategorio:Esperanto-Fondaĵoj
Kategorio:Esperanto-asocioj
Jeffrey Katzenberg

eta|Jeffrey Katzenberg ricevanta la filman premion *Annie Award* en 2006
**Jeffrey KATZENBERG** (naskiĝis la 21-an de decembro 1950 en Novjorko) estas usona filma produktoro kaj kunfondanto de la filma studio DreamWorks, kiu precipe produktas animaciajn filmojn.

## Vivo 
En 1975 li iĝis asistanto de *Barry Diller*, la tiama prezidanto de la filma studio Paramount Pictures en Holivudo. Barry Diller laborigis lin en la varba, poste la televida departemento de la filma kompanio. En la televida departamento Jeffrey Katzenberg ricevis la taskon revivigi la sciencfikcian televidan serion Stela Vojaĝo: La Origina Serio. Li sukcese en 1979 produktis unuan kinejan filmon pri la sciencfikcia universo Stela Vojaĝo, kaj sekve en la studio iĝis "produkta prezidanto" sub ĉefprezidanto ("ĉefa operacia oficisto") *Michael Eisner*.

En 1984 Michael Eisner iĝis estrara prezidanto en la filma studio Walt Disney Company. Li kunportis sian asistanton Jeffrey Katzenberg, donis al li la respondecon pri la departamento de kinejaj filmoj kaj la tiutempe malprosperanta departamento pri animaciaj filmoj. Kiel ĉefo de la animacia studio li sukcesis reprosperigi ĝin kaj produkti plurajn tre sukcesajn animaciajn filmojn de la kompanio: *Who Framed Roger Rabbit* ("Kiu kaptis Roberton la kuniklo", 1988), *The Little Mermaid* ("La marvirineto" laŭ motivoj de la samnoma fabelo de Hans Christian Andersen, 1989), *Belulino kaj la Besto* (1991) (la unua animacia filmo, kiu estis proponita ricevi la Oscar-premion "plej bona filmo"), *Aladdin* ("Aladino, 1992), *The Lion King* ("La leona reĝo", 1994, ĝis la 2003 la finance plej sukcesa animacia filmo) kaj *La Princo de Egipto* (1998). Krome li kunorganizis la partnerecon inter la animaciaj studioj Disney kaj Pixar. Ankaŭ estas lia verko *Father of the Pride* (2004).

Post kiam la "ĉefo numero 2" de la studio Disney, *Frank Wells*, mortis en helikoptera akcidento, Michael Eisner evitis proponi al Jeffrey Katzenberg ties postenon. Jeffrey Katzenberg koleriĝis kaj forlasis la entreprenon. Kvin jarojn pli poste li jure procesis kontraŭ la studio Disney kaj en eksterkortuma interkonsento ricevis kompenson de 285 milionoj da usonaj dolaroj.

En la jaro 1994 Jeffrey Katzenberg kune kun Steven Spielberg kaj David Geffen fondis la filman studion DreamWorks kaj iĝis prezidanto de "DreamWorks Animation", la studia departamento pri animaciaj filmoj. Sub lia gvido ekestis sukcesaj animaciaj filmoj kiel *Shrek* (2001) (la unua filmo, kiu gajnis la Oscar-premion "plej bona animacia filmo"), *Shrek 2* (2004), *Shark Tale ("ŝarka rakonto")* (2004), *Madagascar* ("Madagaskaro", 2005) kaj *Over the Hedge* ("Super la heĝon", 2006).

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Disney
Kategorio:DreamWorks
Eric W. Weisstein

**Eric W. WEISSTEIN** (naskiĝis la 18-an de marto 1969 en Bloomington (Indianao)) estas usona astronomo, matematikisto kaj verkisto. Lia verko estas enciklopedio pri matematiko eldonita sur la TTT-ejo "*MathWorld*".

En 1996, Eric W. Weisstein doktoriĝis pri astronomio en la Kalifornia Instituto de Teknologio, kaj partoprenis al diversaj esploroj en matematiko kaj astronomio.

Li kutimis preni notojn pri ĉiuj matematikaj libroj, kiun li legis. En 1995, li surretigis siajn notojn, pluraj centoj da paĝoj, en TTT-ejon nomata "''Eric's Treasure Trove of Mathematics*" (Matematikaj trezoroj trovitaj de Eric).
Tiu ejo baldaŭ iĝis tre fama, ĉar estis tiam la sola interreta fonto pri matematiko. Li tie aldonis regule informojn, kaj akceptis kunlaboraĵojn de aliaj retanoj.

En 1998, li subskribis kontrakton kun la eldonisto CRC Press por eldoni la enhavon de sia paĝaro en libro kaj CD ROM kun titolo *CRC Concise Encyclopedia of Mathematics*. La aliro al sia TTT-ejo estis tiam restriktita.

En 1999, li aniĝis en la societon *Wolfram Research*, kunportante sian TTT-ejon kun nova nomo *MathWorld* kiu estas komplete eldonita. De tial, li malvolvas aliajn projektojn pri sciencaj enciklopedioj sur Interreto.

Li ankaŭ estas konsilisto por la televida serio *NUMB3R*

## Eksteraj ligiloj (ĉiuj ) 
### Siaj interretaj enciklopedioj 
* *MathWorld*
* *ScienceWorld*
* Sciencaj libroj 
* Ludo de la Vivo kaj teorio pri ĉelecaj aŭtomatoj 
* Muziko 
* Raketoj 

### Aliaj ligoj 
* Persona paĝaro de Eric Weisstein 
* Biografio de Eric Weisstein en *MathWorld*
* La Oftaj Demandoj de *ScienceWorld*
* La Oftaj Demandoj de *MathWorld'' 
* Kariertabelo de Eric Weisstein 
* Tezo de Doktoreco de Filozofio de Eric Weisstein 

Kategorio:Enciklopediistoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
DreamWorks

La firmao **DreamWorks** – plennome *DreamWorks SKG*, *DreamWorks LLC* aŭ *DreamWorks Pictures* – estas usona studio produktanta kaj distribuanta precipe kinejajn kaj televidajn filmojn. La firmao fondiĝis en la jaro 1994 fare de Steven Spielberg kune kun Jeffrey Katzenberg kaj David Geffen – la komencaj literoj de la familiaj nomoj de la fondintoj konsistigas la mallongigon "SKG" en la firmaa nomo. Jeffrey Katzenberg iĝis prezidanto de "DreamWorks Animation", la studia departamento pri animaciaj filmoj. Sub lia gvido ekestis sukcesaj animaciaj filmoj kiel *Shrek* (2001) (la unua filmo, kiu gajnis la Oscar-premion "plej bona animacia filmo"), *Shrek 2* (2004), *Shark Tale ("ŝarka rakonto")* (2004), *Madagascar* ("Madagaskaro", 2005) kaj *Over the Hedge* ("Super la heĝon", 2006).

Tamen ankaŭ ekster la ĝenro de animaciaj filmoj la studio produktis sukcesajn filmojn, kiel montras la sekva

## Filmografio pri ne-animaciaj filmoj de "DreamWorks" 
### DreamWorks-fondaĵo 
### Krome 
## 2010-aj jaroj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la studio (angle)


Kategorio:Usonaj kinaj firmaoj
Kategorio:Animaciaj filmoj
Wallace

**Wallace** estas anglalingva familia nomo.

Ĝi interalie apartenas al
* Edgar Wallace, realnome Richard Horatio (naskiĝis la 1-an de aprilo 1875, mortis la 10-an de februaro 1932), brita verkisto de krimromanoj kaj krimfilmoj,
* William Wallace (naskiĝis proksimume 1270, mortis en 1305), skota nacia heroo kaj unu el ĉefaj figuroj de skotaj militoj pri sendependeco,
* Alfred Russel Wallace (naskiĝis la 8-an de januaro 1823 en Usk, Monmouthshire, Britio, mortis la 7-an de novembro 1913 en Broadstone, Dorset), brita esploristo kaj biologo,

eta|140ra|Minik en Novjorko, tuj post alveno
Krome la vorto interalie apartenas al
* Wallace George du Temple, filo de aermilita oficiro kiu fondis la golfludejon Ardmore en Sidney apud Viktorio (Brita Kolumbio).
* la fontanoj Wallace - tiel oni nomas, dissemitajn en tuta Parizo, ĉirkaŭ cent putetojn kun ĉiamfontanta trinkebla akvo, kiujn instaligis Rikardo Wallace en 1875,
* Minik Wallace (naskiĝis en 1887, mortis la 29-an de oktobro 1918), inuita junulo, kiu estas kunprenita kun sia patro kaj 4 parencoj en 1897 fare de polusa esploristo *Robert Peary* al Novjorko; ili estis lokigitaj en la kela etaĝo de la Usona Muzeo pri Natura Historio por antropologiaj esploroj kiel vivantaj objektoj,
* la linio de Wallace, limo inter la aŭstralazia kaj la orientalisa ekozonoj, nomata laŭ Alfred Russel Wallace,
* Wallace & Gromit - la ĉefaj figuroj en pluraj britaj animaciaj filmoj, kreitaj de Nick Park kaj de sia firmao Aardman Animations.

Kategorio:Apartigiloj
Nok-kulturo

eta|Disvastiĝo de la Nok-kulturo
[eta|Terakota figuro el la hodiaŭa Niĝerio ([Parizo, Louvre)]]
eta|maldekstra|**Nok-rajdanto kaj ĉevalo**53 cm altaAĝo: 1.400 ĝis 2.000 jaroj
eta|**virina statuo**48 cm altaAĝo: 900 to 1,500 jaroj
La **Nok-kulturo** en meza Niĝerio estas konata ĉefe pro siaj impresaj terakotaj figuroj, kapoj, pretigitaj en 500 a.K. ĝis 200 p.K., laŭ la karbonanaliza metodo. La Nok-figuroj tiel apartenas al la plej malnovaj figuraj artoj de Nigra Afriko.

Oni trovis la unuajn figurojn en 1928, dum stano-minado, proksime al loko nomata Nok. La terakotoj mondfamiĝis, post kiam britoj trovis en 1944 figuron, kiu servis kiel birdotimigilo kaj publikigis pri ĝi. La troviĝejoj etendiĝas sur ĉ. 500 x 170 km en la sudokcidento de la Jos-altebenaĵo en centra Niĝerio. La komunumo de Katsina kaj Sokoto situas je la nordokcidenta limo de la ĝis nun konataj trovejoj.

Karakterizaj estas la stilizitaj figurigoj de bestoj kaj homoj, ties elipsaj ĝis triangulaj okuloj, kies pupilo estas enpremita. La figuroj ofte havas barbon, ornamaĵojn, interesan hararon. La kruda kaj grajna surfaco estas kaŭze de erodo.

Oni trovis ankaŭ pruvaĵojn pri fer-prilaboro el tiu periodo.

## Vidu ankaŭ 
* Jos-Altebenaĵo
* Taruga

## Literaturo 
* P. Breunig, N. Rupp: *Nichts als Kunst. Archäologische Forschungen zur früheisenzeitlichen Nok-Kultur in Zentral-Nigeria.* en: *Forschung Frankfurt.* Frankfurt 2006,2-3,73-76. 
* P. Breunig, N. Rupp: *Das Rätsel der Nok-Kultur.* en: *Spektrum der Wissenschaft.* Heidelberg 7.2008, 64-72. 
* C. Boullier, A. Person, J.-F. Saliège, J. Polet: *Bilan chronologique de la culture Nok et nouvelle datations sur des sculptures.* en: *Afrique - Archéologie & Arts.* Paris 2.2001,9-28. 
* Angela Fagg: *A preliminary report on an occupation site in the Nok valley, Nigeria: Samun Dukiya, AF/70/1.* en: *West African Journal of Archaeology.* Ibadan 2,1972,75-79. 
* Bernhard Fagg: *The Nok Culture in prehistory.* in: *Journal of the Historical Society of Nigeria.* Ibadan 1.1959,4, 288-293. 
* B. Fagg: *The Nok Culture. Excavations at Taruga.* en: *The West African Archaeological Newsletter.* Ibadana 10.1968, 27-30. 
* B. Fagg: *Recent work in West Africa, new light on the Nok Culture.* en: *World Archaeology.* Abingdon 1.1969,1, 41-50. 
* B. Fagg: *Nok terracottas.* National Commission for Museums and Monuments, Lagos. London 1977. ISBN 0-905788-00-1
* J. Jemkur: *Aspects of the Nok Culture.* Zaria 1992. ISBN 978-125-081-X
* N. Rupp, J. Ameje, P. Breunig: *New studies on the Nok Culture of Central Nigeria.* en: *Journal of African Archaeology.* Frankfurt 3.2005,2, 283-290. 
* 
* R. Tylecote: *The origin of iron smelting in Africa.* en: *Westafrican Journal of Archaeology.* Ibadan 5.1975, 1-9. 
* R. Tylecote: *Iron smelting at Taruga, Nigeria.* en: *Journal of Historical Metallurgy.* London 9.1975,2, 49-56. 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Niĝerio
Kategorio:Historio de Afriko
Kategorio:Afrika arto
ISO 3166-2:AR

La **listo de ISO 3166-2-kodoj por Argentino** enhavas la kodojn por la argentinaj provincoj.

La kodoj konsistas el du partoj, dividitaj per streketo (minus). La unua parto estas la dulitera landokodo laŭ ISO 3166-1 (por Argentino: **AR**), la dua parto estas unulitera kodo de la provinco, kiu estis - ĝis 1994 - same uzata por la aŭtokodo sur la argentinaj licencplatoj.
La aktuala kodo validas ekde la publikigo en 1998 senŝanĝe.

## Kodoj por la 23 provincoj de Argentino kaj por la Aŭtonoma Urbo de Bonaero 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Ĉilio — ISO 3166-2:CL (okcidente),
* Bolivio — ISO 3166-2:BO (norde),
* Paragvajo — ISO 3166-2:PY (nord-oriente),
* Brazilo — ISO 3166-2:BR (oriente),
* Urugvajo — ISO 3166-2:UY (oriente).

## Notoj, referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Argentino
* Provincoj de Argentino
* .ar

Kategorio:Administraj unuoj de Argentino
AR
Chicken Run

***Chicken Run*** (Esperante: *Kokina Kuro*) estas animacia filmo produktita en Britio en la jaroj 1999 kaj 2000. La filmo estas kreita de *Nick Park* kaj de sia firmao *Aardman Animations* en Britio, kunlabore kun la studio DreamWorks en Usono. La figuroj estas el modlopasto, fortigita per iom da drato, kaj estas filmitaj bildon post bildo, dum post ĉiu bildo la modlaĵo estas iom ŝanĝita, por en la fina filmo krei la efikon de moviĝoj. Nick Park ankaŭ estas la produktistoj de diversaj kinejaj filmoj de la roluloj Wallace & Gromit.

## Rakonto 
La filmo rakontas la historion de ribelema kokino kun la nomo *Ginger* ("zingibro", prononco pli-malpli "**Ĝin**ga"), kiu obstine provas kun ĉiuj aliaj kokinoj fuĝi el kokinofarmejo simila al mallibereja kampadejo (koncentrejo). Tiujn fuĝoprovojn tamen multfoje sukcesas malebligi la posedantoj de la farmejo, sinjoro kaj sinjorino Tweedy (prononco pli.malpli "**Tŭi**di").

Iun tagon la usona koko *Rocky* (prononco pli-malpli "**Ro**ki") albordiĝas en la farmejo (en la anglalingva originalo la usona aktoro Mel Gibson donas al li sian voĉon de usona akĉento, dum ĉiuj aliaj kokinoj parolas kun brita akĉento), kaj Ginger ekhavas novan esperon fine sukcesi pri fuĝo de ĉiuj kokinoj, ĉar ŝi komence pro miskompreno kredas ke li scipovas flugi. Do ŝi puŝas lin instrui al ĉiuj kokinoj la birdan flugarton. Rocky ne klarigas la miskomprenon, sed ĝuas la vivon de admirata heroa instruisto inter la kokinoj. Sed la neceso fuĝi igas pli urĝa, kiam sinjorino Tweedy aĉetas maŝinon por produktado de kokinvianda pasteĉo, kaj ne plu interesiĝas nur pri la kokinaj ovoj, sed pri ekspluatado de la kokina viando mem. Ŝi planas testi la maŝinon per la korpo de Ginger, sed la kokino feliĉe saviĝas pere de Rocky. La kokinoj nun sub granda tempopremo kaj sub la aŭspicio de la maljuna brita koko Fowler (prononco "**Faŭ**la"), kiu antaŭe estis maskoto de la brita aerarmeo kaj do havas teorian scion pri flugmaŝinoj, konstruas iaspecan aviadilon. Per ĝi ili planas superflugi la fendon limigantan la farman teritorion, kaj post iuj komplikaĵoj ankaŭ sukcesas pri tiu plano fuĝi. En la lastaj bildoj de la filmo oni vidas la kokinojn vivi en fabela "kokina paradizo".

## Fontoj 
La filmo enhavas multajn parodiajn aludojn kaj filmajn citaĵojn al klasikaj kinejaj filmoj kiel *The Great Escape* ("La Granda Eskapo", Usono 1963), *The Flight of the Phoenix * ("La Flugo de la fenikso", Usono 1965), *The Bridge on the River Kwai* ("La Ponto ĉe rivero Kvajo", Usono 1957), *Empire of the Sun* ("Imperio de la suno", Usono 1987). Kun humuro en la scenaj dialogoj inter Rocky kaj Fowler ankaŭ prezentiĝas la kultura konflikto inter britoj kaj usonanoj. (Fowler: *"Tiuj Jankioj [usonanoj] ĉiuj samas: estas maldiligenta, malĝentilaj kaj en ĉiu milito ili venas tro malfrue!"*).

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la filmoj pri Wallace & Gromit, produktitaj same de *Nick Park* kaj per similaj animaciaj teknikoj el modlopasto.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2000
Kategorio:Animaciaj filmoj
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Fikciaj birdoj
Deĵima

**Deĵima** () estis artefarita insulo en golfo de Nagasaki. Dum la Edo-epoko, ĝi estis la sola loko de la rekta komerco kaj varoŝanĝo inter Japanio kaj Nederlando ekde 1641 ĝis 1859. Ĝi kovris areon de 120 m × 75 m (ĉ. 9.000 m2).

Nuntempe, ĝi estas nacia historia loko.

## Historio 
[eta|Nederlandaj infanojn ludantaj [badmintonon en Deĵima]]
La insulon faris enlandaj komercistoj ekde 1634, du jarojn laŭ ordono de tiama Tokugawa-ŝogunreĝimo. Ĝia celo estis observi portugalajn komercistojn.
La portojn kaj ponton financis la ŝogunreĝimo, kaj aliajn financis 25 komercistoj de Nagasaki, inklude Takagi Sakuemon, Takashima Shirobei.
Ili kontaktis ke portugalaj komercistoj pagu 80 kan-ojn unujare al la financintoj kiel renton.

En 1639, Tokugawa-Ŝogunreĝimo elpuŝis portugalojn eksterlanden por malhelpi propagandon de kristanismo, Deĵima iĝis senhoma insulo.
En 1641, oni translokis sidejon(Nederlanda Komercodomo) de la Nederlanda Orient-Hindia Kompanio (*Verenigde Oostindische Compagnie* aŭ *VOC*) kiu sidis tiama Hirado.

La gvidanton de la insulo nomumis la japanoj kapitano(カピタン) kaj kiu estis devigita unufoje en ĉiu jaro (post 1790 nur ĉiun kvaran jaron) veturi al Edo, por dankesprimi. Li povis kunportis sian kuraciston. Tra la insulo trafis Japanion ankaŭ bildoj, ideoj, okcidentaj influoj.

Kelkaj kuracistoj de Deĵima kiel Caspar Schamberger, Engelbert Kaempfer, Carl Peter Thunberg aŭ Philipp Franz von Siebold havis grandan influon je la evoluo de la japana medicino.

La dua kapitano Maximiliaan le Maire persvadis malmultekostigi renton de 80 al 55 kan-ojn unujare.

Oni regule malpermesis japanojn eniĝi la insulon sen publikaj aferoj, kaj malpermesis nederlandanojn eliĝi la insulon. Siebold kiu estis fidita kuracisto, povis eliĝi la insulon eksterregule.
En 1651, komenciĝis ĉiujara festo Nagasaki-Kunchi, oni permesis ĉinojn kaj nederlandanojn spekti sur marponto la feston.

En 1855, Nederlando kaj Japanio faris la traktaton, Nederlanda-Japana Traktato pri Amikeco, do oni permesis nederlandanojn eniĝi urbon de Nagasaki. En 1856, oni faris dekreton de malfermo de Deĵima, kaj aboliciis japanajn oficistojn de Deĵima. En 1859, oni malfermis la Nederlandan Komercodomon do Deĵima finis sian funkcion.

## Nuntempe 
eta|Deĵima en aprilo de 2006
Post malfermo de Japanio en la dua duono de la 19-a jarcento, Deĵima iĝis - danke al pluaj grundakiroj - parto de urba kerno de Nagasaki. Oni dumtempe (1990-aj jaroj) rekonstruis tiamajn domojn laŭ malnovaj planoj, desegnoj.
Streketo

**Streketo** estas interpunkcia signo **-**. Ĝi estas uzata

• en vortkunmetaĵoj (foje nur por evidentigi la strukturon de longaj aŭ ne-unusencaj vortoj),

• por vortdividoj ĉe la fino de linio kaj

• kiel ripetilo ĉe menciado de vortoj kun samaj partoj.

Ne konfuzu la *streketon* kun la similaspekta **minus-streko**, kiu **ne** estas interpunkcia signo, sed simbolo en matematikaj formuloj.

## La streketo 
### en vortkombinoj 
La **streketo** estas uzata ĉe kunmetitaj vortoj. Ekzemplo:
* Baden-Virtembergo
* tricent-jaraĝa arbo (aŭ tricent-jaraĝa arbo)

### kiel vortdividilo 
La streketo estas uzata ĉe la fino de linio, se unu vorto ne plu komplete povas esti en la linio. Per uzo de tia vortdividilo, la spaco estas pli efike uzata kaj samtempe la rezulto estas pli belaspekta kaj pli facile legebla. Ekzemplo:

### kiel kompletigilo 
La streketo estas uzata ĉe arigo de similaj aferoj, kie ĝi povas anstataŭi la identan parton. Ekzemploj:
* ĉef- kaj kromenirejo
* trafikreguligo kaj -kontrolo, sunleviĝo kaj -subiro

## La minus-signo 
eta|Plus-signo, minus-signo kaj streketo.
La minus-streko (aŭ minus-signo) estas matematika simbolo kun tri bazaj funkcioj:

1. operatoro de subtraho (la kontraŭo de adicio): 5 − 3 = 2.

2. rekte antaŭ nombro ĝi indikas negativecon: −5 estas negativa (minusa) 5.

3. operatoro, kiu inversigas la operandon: se x = 3, tiam −x = −3, sed se x = −3, tiam −x = 3.

## Uzado sur komputila klavaro 
Komputila klavaro ne distingas inter la streketo kaj la minus-signo: ĉu vi uzas la signon en la litera bloko de la klavaro, ĉu la minus-signon en la nombra bloko: skribiĝas la sama simbolo. Do en ĉiuj supre menciitaj ekzemploj estis tajpita minus-signo, kvankam bona tipografo uzus diversajn signojn.

La afero pli komplikiĝas pro la uzado de diversaj haltostrekoj en tipografio: la *M-streko*, la *N-streko*, la *cifera streko* (vd en la indikita artikolo).

Kategorio:Interpunkcio
Aretha Franklin

**Aretha Louise FRANKLIN** (naskiĝis  en Memphis, Tennessee, mortis  en Detrojto) estis usona kantistino.

Fariĝinte renoma kantistino de Gospelo, soulo kaj Ritmenbluso (R&B), oni kromnomis ŝin "Reĝino de Soulo".
[eta|maldekstra|[Aretha Franklin, 1967]]
[eta|maldekstra|[Aretha Franklin dum la Gospelo-koncerto en la Blanka Domo, aprilo 2015]]
[eta|maldekstra|[Aretha Franklin dum la ceremonio kiam ŝi ricevis la Prezidentan medalon de libereco, aljuĝita de Prezidento de Usono George W. Bush en la jaro 2005]]
[eta|maldekstra|100px|La [Prezidenta medalo de libereco]]

## Diskaro 
* 1967: *I Never Loved a Man (The Way I Love You)* kaj *Aretha Arrives*.
* 1968: *Lady Soul* kaj *Aretha Now*.
* 1970: ''This Girl's In Love With You*.
* 1971: *Young, Gifted and Black*.
* 1972: *Amazing Grace*.
* 1973: *Hey Now Hey (The Other Side of the Sky)*.
* 1974: *With Everything I Feel in Me* kaj *Let Me in Your Life*.
* 1975: *You*.
* 1976: *Sparkle*.
* 1978: *Almighty Fire*.
* 1982: *Jump to It*.
* 1983: *Get It Right'*.
* 1985: *Who's Zoomin' Who?*.
* 1991: *What You See Is What You Sweat*.
* 1998: *A Rose Is Still A Rose*.
* 2003: *So Damn Happy*.
* 2008: *This Christmas, Aretha*.
* 2011: *Aretha: A Woman Falling Out of Love*.
* 2014: *Aretha Franklin Sings the Great Diva Classics*.
* 2017: *A Brand New Me.''

## Distingoj 
* Prezidenta medalo de libereco (vidu la apudan foton)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Aretha Franklin receives honorary degree from Harvard June 2014 
* Aretha Franklin ĉe Legacy Recordings 
* 
* Aretha Franklin ĉe NPR Music 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 16-an de aŭgusto
Terformo

[220ra|eta|[Konusmonto *Cono de Arita*, Salta (Argentino).]]
**Terformo**, ankaŭ **reliefo, tereno** aŭ **topografio**, estas la natura tersurfaco (surfaco de litosfero) kun siaj altaĵoj, malaltaĵoj, neregulecoj kaj formoj.

[eta|Grandskala [topografio|topografia mapo kun kolorkodaj altecotavoloj kaj kartografia reliefbildigo.]]

## Literaturo 
* Karl Albrecht Sonklar (eldoninto), Allgemeine Orographie: Die Lehre von den Relief-Formen der Erdoberfläche, eldonejo W. Braumüller, 1873 (ankoraŭ nun la normdona verko de la geomorfologio)


Kategorio:Topografio
Kategorio:Geomorfologio
Holocena kalendaro

La **holocena kalendaro** estas nomo de sistemo de jarkalkulo bazita sur la koncepto de **holocena erao** (HE), ankaŭ nomata **homa erao**. Ĝi celas solvi iujn problemojn kaj mallogikaĵojn de la nuntempe uzata gregoria kalendaro.

La holocena kalendaro difinas kiel komencon de la erao la jaron 10 000 antaŭ Kristo. Ĝi do funkcias tiel, ke al jarnombro kristana oni aldonu nombron dek mil. Ekzemple, la jaro  post Kristo (p. K.) estas jaro  de Holocena Epoko (HE).

La sciencisto Cesare Emiliani unue proponis la holocenan kalendaron en 1993.

## Malavantaĝoj de la gregoria kalendaro 
Al la gregoria kalendaro, nune plej uzata kiel monda kalendaro, oni riproĉas ke:
* Ĝi baziĝas sur la hipoteza naskiĝdato de Jesuo Kristo; tiu kristana aspekto de la kalendaro povas inciti nekristanojn.
* La kristana eklezio agnoskas, ke Jesuo Kristo naskiĝis kelkajn jarojn antaŭ la jaro 1. Tio ĝenas ĉefe koncerne al la datoj de eventoj ligataj al Kristanismo.
* La jaro 0 ne ekzistas: tio malsimpligas la historiajn kalkulojn.

## Avantaĝoj de la holocena kalendaro 
* Per la holocena kalendaro oni evitas uzi negativajn nombrojn por malnovaj historiaj okazaĵoj. Ekzemple, Ötzi, la fama kadavro de "glacihomo" kiu malkovriĝis en Aŭstrujo en jaro 1991, vivis ĉirkaŭ la jaro -3300. Holocenepoke, li vivis ĉirkaŭ la jaro 6700 kaj malkovriĝis en 11991, kio faciligas enkapan kalkulon de lia restado en la glacio alpa.
* Dum en kristana jarkalkulo ne ekzistas iu jaro "nul", tiun mallogikaĵon evitas HE. HE estas religie pli neŭtrala kaj por historiistoj pli praktika mezuro.
* La komenco de Holocena Epoko proksimume samtempas kun la fino de la lasta (ĝis nun) glacia epoko kaj la embriiĝo de modernaj homaj kulturoj, kun evoluo de bestobredado, terkultivado, metaluzo kaj civilizacio. Tiel, ĉiuj datoj de la homa historio povas esti notataj per kreskanta skalo.

## Konvertado
Por la jaroj post Kristo de la gregoria kalendaro, sufiĉas adicii 10&nbsp;000 al la numero de la jaro. Por la jaroj antaŭ Kristo, oni subtrahas la jaran numeron de
10&nbsp;001.

La jaroj antaŭ la jaro 0 estas dirataj *antaŭ Holocena Erao* aŭ aHE.

## Eksteraj ligiloj
*  Holocena Kalendaro, el Meerkat Meade

Kategorio:Proponitaj kalendaroj
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Aperis en 1993
Kantono Warren

**Kantono Warren** () nomiĝas 14 kantonoj en Usono, laŭ generalo Joseph Warren, kiu mortis en la batalo ĉe Bunker Hill dum la Usona Milito de Sendependeco:

*Kantono Warren (Georgio)
*Kantono Warren (Ilinojo)
*Kantono Warren (Indianio)
*Kantono Warren (Iovao)
*Kantono Warren (Kentukio)
*Kantono Warren (Misisipio)
*Kantono Warren (Misurio)
*Kantono Warren (Nov-Ĵerzejo)
*Kantono Warren (Nov-Jorkio)
*Kantono Warren (Norda Karolino)
*Kantono Warren (Ohio)
*Kantono Warren (Pensilvanio)
*Kantono Warren (Tenesio)
*Kantono Warren (Virginio)

Kategorio:Kantonoj de Usono
Nikolinci

eta|dekstra|200px|Nikolinci troviĝas en (verda) Municipo Alibunar en Serbio
eta|285px|Mapo pri municipo Alibunar
**Nikolinci,** serbe **Николинци,** rumane **Nicolinţ,** hungare **Temesmiklós** [temeŝmiklOŝ] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Alibunar.

## Bazaj informoj 
* Areo: 83 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°02′35″N 21°04'01″E
* Alto super marnivelo: 92 m
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 26322
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Nikolinci situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La loko apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nikolinci 1240 homoj, (921 rumanoj (74 %), 143 ciganoj, 129 serboj, 9 hungaroj, 6 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa rumana preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Janoŝik

eta|dekstra|200px|Janoŝik troviĝas en (verda) Municipo Alibunar en Serbio
eta|285px|Mapo pri municipo Alibunar
eta|290px|Luterana preĝejo de Janoŝik
**Janoŝik,** serbe **Јаношик,** slave **Janošik,** slovake **Jánošík,** hungare **Újsándorfalva** [UjŝAndorfalva] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Alibunar.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°10′15″N 21°00'18″E
* Alto super marnivelo: 75 m
* Loĝantaro: 1170
* Poŝtkodo: 26362
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Janoŝik situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj havanta ponton al Jermenovci.

## Historio 
Hungaro Sándor FÜLÖP fondis la vilaĝon en 1812. Lia nomo troviĝas en la hungara loknomo. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Janoŝik 1171 homoj, (1073 slovakoj (92 %), 63 serboj, 7 hungaroj, po 4 ukrainoj kaj jugoslavianoj ktp).

## Vidindaĵoj 
* luterana slovaka preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
2034

**2034** estos normala jaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2034 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
20-a de marto: plena suna eklipso videbla en centra Afriko, Sauda Arabio kaj Azio

## Naskiĝoj 
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj 
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Banatska Palanka

eta|dekstra|200px|Banatska Palanka troviĝas en (verda) Municipo Bela Crkva en Serbio
**Banatska Palanka,** serbe **Банатска Паланка,** germane **Palank,** hungare **Palánk** aŭ *Temespalánka* estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°50′20″N 21°19'22″E
* Alto super marnivelo: 64 m
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 26324
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Banatska Palanka situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ la rumana landlimo, laŭ maldekstra bordo de Danubo kun trapasejo al Ram. Bela Crkva troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri fortikaĵo nomata Haram devenis el 1129, kiun en 1161 okupis Bizanco. Baldaŭe la turkoj sieĝis ĝin en 1481. En 1848 la serboj faris hombuĉadon. En 1898 formiĝis la nuna komunumo pere de unuiĝo de Malnova kaj Nova Palánka-oj. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Palanka 837 homoj, (752 serboj (90 %), po 4 rumanoj kaj hungaroj ktp).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Batalo de Montgisard

La **batalo de Montgisard** estis grava batalo inter Saladino kaj Baldueno la 4-a de Jerusalemo, la 25-an de novembro 1177. Ĝi okazis ĉe *Montgisard*, kruckavalira nomo de la loko Gezer () apud Ramla. Baldueno la 4-a kaj la kunbatalantaj kavaliroj sukcesis per tiu batalo kun nur malgranda nombro de militistoj forpeli Saladinon, kiu klopodis konkeri Jerusalemon.

## Literaturo 
* Alain Demurger, *Les Templiers, une chevalerie chrétienne au Moyen Âge*, 2005, eld. Seuil
* Stanley Lane-Poole, *Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem*, 1906, eld. G. P. Putnam's Sons rete legebla

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la templanoj
* Reĝlando de Jerusalemo
* Baldueno la 4-a (Jerusalemo)
* Saladino

Kategorio:Templanoj
Kategorio:Bataloj de krucmilitoj
Kategorio:1177
Kategorio:Bataloj en la 12-a jarcento