open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muzeo kaj artgalerio de Derby

La **muzeo kaj artgalerio de Derby** () estas la ĉefa muzeo de la angla urbo Derby. Ĝi troviĝas en konstruaĵo donita al Derby de Michael Thomas Bass.

La muzeo kaj artgalerio proponas gravan kolekton de pentraĵoj fare de la 18-a jarcenta pentristo Joseph Wright of Derby, plejparte poseditaj de la Derby-municipo. Ankaŭ videblas granda kolekto da porcelenaĵoj el Derby kaj el la ĉirkaŭa regiono. Aliaj ekspoziciaĵoj rilatas al arkeologio, natura historio, geologio kaj milito.

## Wright of Derby 
En 2011, Konsilio de Urbo Derby anoncis, ke ĝi estas uzonta Joseph Wright of Derby por marki la urbon de Derby. Samtempe, la Muzeo anoncis ke ĝi estas "unuiganta la fortojn" kun Vikipedio por plibonigi la kvaliton de ĝiaj informoj. En februaro 2011 la "muzeoj, bibliotekoj kaj Konsiliaj arĥivoj" (MLA) anoncis ke ili aljuĝis specifan statuson al Muzeo kaj artgalerio de Derby por ĝiaj nacie signifaj posedaĵoj de pentraĵoj kaj desegnoj faritaj de Joseph Wright.

## Aliaj artistoj 
Krom la kolekto de Wright estas ankaŭ verkoj faritaj de William Frederick Austin, Ernest Ellis Clark, Harold Gresley, Alfred John Keene, George Bailey, Georg Holtzendorff, David Payne, George Turner, William Wood, Ernest Townsend, George Francis Yarnell, Samuel Rayner kaj Louise Rayner.

## Ĉambro de Bonnie Prince Charlie 
Repliko de la ĉambro en Derby kie Charles Edward Stuart (kromnomita **Bonnie Prince Charlie**) okazigis sian "konsilion de milito" en 1745, dum sia vojiro suden por kapti la britan kronon. La paneloj estas el la originala Exeter House, kiu estis malkonstruita en 1854. Dum la malkonstruado, la paneloj estis aĉetitaj por la muzeo, kiu tiam ricevis rilatajn objektojn kiel donacojn. Reĝino Viktoria eĉ sendis originalan leteron de Bonnie Prince Charlie el sia propra kolekto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Muzeoj en Anglio
Kategorio:Muzeoj pri arto
Savo

**Savo** -  - estas
# la ago liberigi iun de danĝero aŭ morto,
# la ago gardi ion de difekto aŭ pereo,
# en aparta teologia senco, la ago liberigi animon de damniĝo - Vidu en Savo (Biblio).

**Saviĝo** responde estas
# la eskapo el danĝero aŭ morto,
# la gardiĝo de difektiĝo aŭ pereo, do la stato de eksterdanĝereco, kaj
# en aparta teologia senco, la stato de postmorta eterna feliĉo. Memfida kristanisma eldiro ekzemple estas la aserto, ke "ekster la eklezio ne estas saviĝo* (PIV).

## Vidu ankaŭ 
* Al la religia, kristanisma signifo de la vorto aludas la nomo de la kristanisma organizaĵo *Sava Armeo* (angle *Salvation Army*).
* Soteriologio
* *Savo* ankaŭ estas la origina finna formo de nordeŭropa regiono esperante nomata Savonio.

## Bibliografio 
* Paolo de Benedetti (1927-2016), *Quale Gesù*, Morcelliana, 2014. (Temo: Ĉu vere necesas ke pekliberiga ofero devas esti *senfina* ĉar ankaŭ la ofendo estis *senfina''?)

## Notoj 
Kategorio:Religio
Kategorio:Teologio
Sveda Nacia Muzeo

La **Nationalmuseum** estas la nacia artgalerio de Svedio. Ĝi situas sur la duoninsulo Balsieholmen, en centra Stokholmo. La muzeo proponas vastan artkolekton, ĉefe pro la klopodoj de siaj du protektantoj, la reĝo Gustavo la 3-a de Svedio kaj Carl Gustaf Tessin. La muzeo estis fondita en 1792 sub la nomo *Konglig Museum* ("Reĝa Muzeo"). La nuna konstruaĵo estis inaŭgurita en 1866, ekde kiam la nomo "Nationalmuseum" estis akceptita.

Ĝi entenas proksimume 500 mil desegnaĵojn, kiuj datiĝas de Mezepoko ĝis la jaro 1900, kolekton da porcelenaĵoj, pentraĵojn, skulptaĵojn sed ankaŭ modernan arton.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Muzeoj en Svedio
Kategorio:Stokholmo
Henriko de Huntingdon

**Henriko de Huntingdon** (n. ĉirkaŭ 1080, m. post 1154) estis angla historiisto.

## Vivo
Pri lia vivo oni scias malmulte. Li edukiĝis en luksaj cirkonstancoj inter la domanaro de episkopo de Lincoln, la plej riĉa eklezia kortego de Anglio. Li estis ĉedekano de la diocezo de Lincoln ekde 1110.

## Verkoj
Lia ĉefa verko estas *Historia Anglorum* (*Historio de la angloj*), kiu pritraktas la historion de Anglio de la plej fruaj epokoj ĝis ĉirkaŭ 1154 kiam Henriko la 2-a heredis la regnon. La verko estis komisiata de episkopo de Lincoln, kaj Henriko uzis antaŭajn historiojn (inkl. tiujn de Bede), la anglosaksan kronikon, kaj anglosaksajn poemojn.

Inter aliaj verkoj estas leteroj, kaj longa poemo, *De contemptu visibilum* (*Pri la malestimo de mondaĵoj*) - kvankam ŝajnas ke li mem dumvive havis riĉaĵojn.

Kiel junulo, li verkis poemojn kaj epigramojn.

Kategorio:Britaj historiistoj
James Ferguson

***James Ferguson (1710-1776)**, skota astronomo.
***James Ferguson (astronomo)** (1797-1867), usona astronomo.
***James E. Ferguson** (1871–1944), guberniestro de Teksaso
***James Ferguson (muzikisto)** (m. en 1997), kanada muzikisto  
***James Ferguson (politikisto)** (n. en 1925), kanada politikisto.
***James Ferguson**, antropologo
Terasdinamiko

**Teraso-** aŭ **ŝtupodinamiko** estas tipa kompoziciprincipo el la baroka muziko.

Ĉar dum la epoko de la baroko ne estis establigitaj varieblaj muzikaj parametroj en dinamiko kaj tempo, la muziko ne povis ŝanĝiĝi flue. Se komponisto volis ŝanĝi laŭtecon aŭ tempon en sia peco, li faris tion abrupte, per kio -  bildece rigardate - ekestis teras- aŭ ŝtupforma ŝanĝiĝo. Praktike oni atingas ĉi tiun efekton ekz. per ŝanĝo de la klavaro ĉe orgeno aŭ klaviceno aŭ per paŭzado de certaj voĉoj en ensemblo.

Kategorio:Muzikteorio
Kategorio:Baroka muziko
Roskilde-fjordo

eta|Boatoj sur Roskilde-fjordo
**Roskilde-fjordo** estas fjordo sur la dana insulo Sjælland. Je la suda fino de la fjordo situas la urbo Roskilde, kies nomon portas la fjordo. Norde ĝi atingas la fjordon Isefjord kaj tra tiu la golfon Kategato.

Aliaj urboj ĉe la fjordo estas Frederikssund, Frederiksværk, Ølsted, Hundested kaj Skibby. La suda fino ĉe Roskilde situas ĉe , la norda ĉe . La plej suda punkto de la fjordo tamen estas ne ĉe Roskilde, sed iom okcidente, ĉe Lindenborg. La fjordo longas proksimume 50 km.

Unu sola ponto transiras la fjordon, okcidente de Frederikssund; sur ĝi la dana vojo 53 transiras la fjordon. Pluraj insuloj kaj insuletoj situas en la fjordo.

Kategorio:Geografio de Danio
Kategorio:Fjordoj
Aeschi

**Aeschi** havas plurajn signifojn:

* **Aeschi SO** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Aeschi ĉe Spiez** estas komunumo en la distrikto Frutigen en Kantono Berno en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Aesch
Aeschi SO

**Aeschi** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Post la integriĝo de Aeschi je la 1-a de januaro 2012 la komunumo havis  loĝantojn.

## Geografio 
La komunumo konsistas el la partoj *Aeschi* kaj Burgäschi, kiu lasta situas ĉe la norda bordo de la Lago de Burgäschi. La Lago de Burgäschi estas la plej granda lago en Kantono Soloturno. La teritorio de la komunumo sen Steinhof etendiĝas sur areo de 3,80&nbsp;km², de kiuj 17,1 % estas kovritaj de arbaro, 63,2 % servas por agrikulturo kaj 14,5 % por setlado. Ekde la 1-a de januaro 2012 al la komunumo apartenas ankaŭ la iama komunumo Steinhof, kiu estas eksklavo en Supra Argovio en Kantono Berno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Aeschi limas en nordo al Bolken kaj en unu punkto al Niederönz (Kantono Berno), en oriento al Niederönz (Kantono Berno) kaj Herzogenbuchsee (Kantono Berno), en sudo al Seeberg (Kantono Berno) kaj Heinrichswil-Winistorf, kaj en okcidento al Hersiwil kaj Etziken.

Ĉiuj najbaraj komunumoj de la eksklavo Steinhof apartenas al Kantono Berno. Steinhof limas en nordo al Oberönz, en nordoriento al Bettenhausen, en oriento al Hermiswil, kaj en sudo kaj okcidento al Seeberg.

## Trafiko 
Aeschi situas ĉe la ĉefstrato de Soloturno al Herzogenbuchsee. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per la loka buslinio n-ro 7 de Herzogenbuchsee al Soloturno, kiu cirkulas en duonhora kadenco dum la semajno kaj hora kadenco dum la festotagoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Aeschi datiĝas el la jaro 1252.
Okaze de la *Milito de Gümmenen* en la jaro 1332 la urbo Soloturno akiris la suverenecon kaj patronecon pri Aeschi. En la jaro 1382 Soloturno detruis la Kastelon Aeschi. Ĝis la reformacio Aeschi apartenis eklezie al la paroĥaro de Herzogenbuchsee, ek de tiam ĝis 1577 al Hüniken kaj poste al Kriegstetten. En la jaro 1679 estis konstruita propra preĝejo en Aeschi, kiu estis grandigita inter la jaroj 1918 kaj 1919. Sub la soloturna regado Aeschi ĝis la Helveta Revolucio estis submetita al la tribunalo de Subingen kaj formis parto de la voktejo Kriegstetten, konservis tamen sian propran tribunalestron. La superan jurisdikcion pri Aeschi la urbo Soloturno akiris de Berno nur en la jaro 1665. Kun efiko de la 1-a de januaro 2012 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo kaj eksklavo Steinhof estis integrita al la komunumo Aeschi.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Aeschi

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Aeschi
* Aeschi en la Historia Leksikono de Svislando
Lisse

Dosiero:Loudspeaker.svg**Lisse** estas municipo en la nederlanda provinco Zuid-Holland. La municipo havis (je la 1-a de julio 2006) 21 909 loĝantojn kaj havas areon de 16,07 km².

## Situo kaj ekonomio 
Lisse situas duonvoje inter Leiden kaj Haarlem (distance poe ĉirkaŭ 12&nbsp;km). La plej proksima fervoja stacidomo situas en distanco de 4 kilometroj en *Sassenheim* (ligite al la fervoja linio Schiphol - Leiden - Hago). La vilaĝo situas oriente de la dunoj bordaj de la Norda Maro je malpli ol 10 kilometroj de la marbordo.

La ĉefa ekonomia branĉo en Lisse estas florplantado kaj kultivo de floraj bulboj. La sabla, kalkoŝtona grundo, nederlande nomata "geestgrond", aparte taŭgas tiucele. La esplora kaj eduka cento PPO en Lisse, branĉo de la universitato de Wageningen, aparte ekzamenas la karakterizaĵojn kaj la kultivon de dekoraj plantoj kreskantaj el bulboj.

Okcidente de la komunuma centro situas la eksa nobela bieno Keukenhof, pejzaĝa parko, kiu meze de la 20-a jarcento transformiĝis al impresa printempa florparko interalie de grandega nombro da tulipoj, narcisoj kaj hiacintoj.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la municipo (nl)
* retejo de la ĝardena parko Keukenhof (nl, de, en, fr)
* retejo de la turisma asocio Lisse (VVV)
* retejo de la esplora centro PPO  (en, nl)
* retejo de la florparado *Bollenstreek*

eta|800px|Lisse

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Suda Holando
Kategorio:Municipoj de Sud-Holando
Hiacinto

La **hiacintoj** (latine *Hyacinthus*) estas palearktisa genro de floraj plantoj el la ordo de asparagaloj. La genro konsistas el tri plantaj specioj, kiuj kreskas el bulboj kaj floras printempe.
200px|200px|eta|maldekstra|La orienta hiacinto, 'Carnegie'
200px|eta|maldekstra|La orienta hiacinto, 'Gypsy Queen'
200px|eta|maldekstra|La orienta hiacinto, 'General Köhler'
[eta|253px|maldekstra|Hiacintoj, la ekspozicio *Floriade* en [Aŭstralio]]
Sian nomon la belaspektaj plantoj havas de la escepte bela juna viro **Hiakinthos** (), al kiu enamiĝis kaj *Zefiro*, la dio de la okcidenta vento, kaj la dio Apolono. 

## Disvastiĝo 
La natura kreskoteritorio de la hiacintoj ampleksas okcidentan Azion ĝis suda Turkmenio kaj nordorienta Irano. Kiel ĝardena floro, la planto tamen disvastiĝis al parkoj kaj ĝardenoj tutmonde. 

## Vidi ankaŭ 
* Arbarhiacinto
* Hiacinta blua muŝkaptulo
* Hiacinta papago
* Hiacinto (persona nomo)

## Eksteraj ligiloj 
* noto pri la planta genro en la datumaro ALUKA.

Kategorio:Asparagacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Keukenhof-muelejo

La **Keukenhof-muelejo** aŭ *Keukenhofmolen* (nederlande) estas platforma muelejo sur la tereno de la flora parko Keukenhof en Lisse (provinco Suda Holando de Nederlando). La muelejo origine staris en *Scharmer*, kie ĝi dum la jaro 1892 konstruiĝis kiel poldera muelejo. Tie ĝi staris kune kun aldona surtera muelejo.

Dum la jaro 1957 la muelejo estis translokigita al la tereno de la flora parko Keukenhof, kiel donaco de la *Holanda-Amerika* ŝipa linio. En la flora parko la muelejo nur havas dekoran funkcion. Ĝi povas plenfunkcie turniĝi kaj havas diametron de 17,90 metroj.

## Eksteraj ligiloj 
* noto en nederlandlingva mueleja datumaro pri la nuna muelejo
* noto en la sama datumaro pri la origina mueleja lokiĝo en Scharmer
* informo en plia nederlandlingva mueleja datumaro 

Dosiero:Keukenhof-muelejo 1.jpg|
Dosiero:Keukenhof-muelejo 2.jpg|
Dosiero:Keukenhof-muelejo 3.jpg|
Dosiero:Keukenhof-muelejo 5.jpg|

Kategorio:Suda Holando
Kategorio:Muelejoj
Aeschi ĉe Spiez

**Aeschi ĉe Spiez** (germane *Aeschi bei Spiez*) estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Frutigen, kaj ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo. Ĝi havis 1957 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo Aeschi ĉe Spiez situas sur teraso super la Lago de Thun ĉe la nordorienta deklivo de monto Niesen, al kies pinto kondukas funikularo ek de la komunuma parto Mülenen. Al Aeschi apartenas krom Aeschi la vilaĝoj kaj setlejoj Aeschiried, Heustrich-Emdtal, Mülenen kaj Alpen en Suld-Valo.

## Najbaraj komunumoj 
Aeschi limas en nordo al Spiez, Krattigen kaj Leissigen, en oriento al Saxeten kaj Lauterbrunnen, en sudo al Reichenbach en Kander-Valo, kaj en okcidento al Wimmis.

## Trafiko 
La vilaĝo Mülenen situas ĉe la trajnlinio de Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo, de kie ankaŭ la funikularo kondukas al la kulmino de Niesen. Loka buso konektas la ceteran komunumon kun la stacidomo en Mülenen kaj kun Spiez.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Aeschi datiĝas el la jaro 1228 kiel *Asshes*.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Aeschi.
* Mülenen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Aeschi ĉe Spiez
* Aeschi ĉe Spiez en la Historia Leksikono de Svislando
Aesch

**Aesch** estas ofta nomo de vilaĝoj kaj komunumoj en Svislando:

## Memstara komunumo 
* **Aesch BL** estas komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara en Svislando.
** **Aesch BL (stacidomo)** estas fervoja stacio en Aesch BL.
* **Aesch LU** estas komunumo en la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno en Svislando.
* **Aesch ZH** estas komunumo en la distrikto Dietikon en Kantono Zuriko en Svislando. 

## Komunumoparto 
* **Aesch (Maur)** estas vilaĝo de la komunumo Maur de la distrikto Uster en Kantono Zuriko en Svislando.
* **Aesch (Neftenbach)** estas vilaĝo de la komunumo Neftenbach de la distrikto Vinterturo en Kantono Zuriko en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Aeschi
Aesch BL

## Pri la komunumo 
**Aesch** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 10105 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Aesch situas 10 kilometrojn sude de la urbo Bazelo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas, ĉe la bordo de la rivero Birs.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo Aesch limas al la komunumoj Duggingen, Pfeffingen, Ettingen, Therwil kaj Reinach kaj al la soloturna komunumo Dornach.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|Stacidomo de [Aesch BL (stacidomo)|Aesch]]
Aesch disponas pri tre bona trafikinfrastukturo. Unuflanke ĝi situas sur la trajnlinio de Bazelo tra la Ĵurasa Montaro al Delemonto kaj estas servata per la regiona trajnlinio S3, aliflanke ĝin servas la tramlinio 3 ek de Bazelo.

Aesch per la rapidstrato H18 havas aliron al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo tra Lucerno al Tiĉino.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Aesch datiĝas el la jaro 1252 kiel *Esch*.

## Vidu ankaŭ 
* Aesch BL (stacidomo)
* Aliaj lokoj kun la nomo Aesch
* Tramtransporto en Bazelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Aesch
* Aesch en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Siójut

**Siójut** [ŝiOjut] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Siófok.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.8794/18.1366
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 540
* Poŝtkodo: 8652
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Siójut situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sió (kontraŭe Balatonszabadi troviĝas), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. Balatono troviĝas nur 6, Siófok 9, Enying 13, Lepsény 20, Tab 22, Polgárdi 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1229. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1833
* fiŝkaptista lago
* muzeeto

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Carl Abraham Pihl

**Carl Abraham Pihl**, naskita la  en Stavanger, mortinta la  en Christiania, estis la precipa fervoja inĝeniero de Norvegio en la dua duono de la 19-a jarcento.

Pihl studis en Gotenburgo kaj en la 1840-aj jaroj iris labori en Anglio, kie li faris staĝon ĉe Robert Stephenson kaj poste laboris pri fervoja projekto en orienta Anglio. Inter 1850 kaj 1854 li laboris pri la ĉefa norvega fervojo ("Norsk Hovedjernbane") inter Oslo (tiam Christiania) kaj Eidsvoll. Post plia laboro en Anglio kaj Kimrujo inter 1854 kaj 1856 li definitive revenis al Norvegio por iĝi gvida inĝeniero pri fervojkonstruado.

La konstruado de la ĉefa fervojo montris, ke fervoja reto laŭ la norma ŝpuro estis ekonomie problema en monteca kaj maldense loĝata Norvegio. Pro tio Pihl esplorvojaĝis en Aŭstrio kaj Germanio kaj proponis realigi novajn norvegajn fervojajn liniojn en mallarĝa ŝpuro de 3,5 futoj (= 42 coloj aŭ 1066,8 mm); tio estas ĉirkaŭ tri kvaronoj de la norma ŝpuro. Tial oni konstruis novan linion de Hamar al Grundset laŭ tiu ĉi ŝpuro. Pro la sukceso de la linio oni uzis la saman ŝpuron por ĉiuj novaj norvegaj linioj, escepte de la translimaj linioj al Svedio, ĝis ĉirkaŭ 1900.

eta|Pihl dum laboro pri la linio de Røros
La ŝpuro proponita de Pihl estis nomita laŭ liaj inicialoj, CAP.

En 1883, kiam estis fondita la Norvegia Ŝtata Fervojo, Pihl iĝis ĝia unua direktoro. Li restis konvinkita, ke etŝpuraj fervojoj ĉiam estos superaj al normŝpuraj. Unu jaron post lia morto la norvega parlamento decidis, ke la fervojo inter Oslo kaj Bergeno estu konstruita en norma ŝpuro.

Ĝis 1949 Norvegio transkonstruis ĉiujn gravajn fervojojn al norma ŝpuro. Sed la CAP-ŝpuro restis grava en Japanio kaj en suda kaj orienta Afriko. Ekzemple fervojo TAZARA uzas la CAP-ŝpuron.

## Vidu ankaŭ 
* CAP-ŝpuro

Kategorio:Norvegaj inĝenieroj
Kategorio:Norvegaj ŝtatoficistoj‎
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:CAP-ŝpuro
John Whitehurst

**John WHITEHURST** (n. la 10-an de aprilo 1713 - m. la 18-an de februaro 1788) estis angla horloĝisto kaj sciencisto el Cheshire. Li signife kontribuis al frutempa geologio, kaj estis influa membro de la Luna Societo.

Li en 1722 inventis novan "pulsadmotoron" (angle *pulsation engine*), kiu utilis por suprenlevi akvon. Li transloĝiĝis al Derby en 1736, kaj fariĝis kara amiko de la pentristo Joseph Wright of Derby.

## Vidu ankaŭ 
* Sunhorloĝo de Whitehurst & Son
* Muzeo kaj artgalerio de Derby

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Anglaj sciencistoj
Kategorio:Anglaj inventistoj
Kategorio:Horloĝistoj
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
Keukenhof

La **Keukenhof** estas ĝardena parko en la nederlanda provinco Suda Holando proksime de la loĝloko Lisse (pli-malpli meze inter Amsterdamo norde kaj Hago sude), kiu precipe dum aprilo kaj la unua duono de majo, dum la sezono de florantaj tulipoj, altiras grandajn nombrojn da turistoj. Laŭ iuj taksoj temus pri la plej multe fotata loko de Eŭropo – ĉiukaze la grandegaj aranĝoj de kolorplenaj floroj kreas imponajn pejzaĝajn impresojn.

maldekstra|eta|240px|
Dum la 15-a jarcento, la areo sur kiu troviĝas la nuntempa parko, ankoraŭ estis netuŝita parto de naturo kaj estis propraĵo de la nobelino Jakoba de Bavario. Krom por ĉasado, la kampara bieno uziĝis por kultivo de herboj por la nobela kuirejo. Tiel ekestis la nomo Keukenhof ("kuireja bieno" respektive "kuireja ĝardeno"). Dum la jaro 1857 la pejzaĝa arkitekto kreis planon por kastela parko Keukenhof. La anglastila pejzaĝa parko, kiun li tiam kreis, ankoraŭ nun estas la baza strukturo de la nuna parko. Pro iniciato de grupo da florkultivistoj, en la parko unuafoje dum la jaro 1949 estis aranĝita prezento da printempaj floroj, por doni al ili okazon prezenti siajn florojn. Nuntempe proksimume 90 florkultivistaj bienoj kune respondecas pri la aŭtuna plantado kaj printempa prizorgo de la flora abundo. Aparte multas tulipoj, narcisoj kaj hiacintoj, kiuj elstare bone kreskas en la sabla kaj kalkoŝtona grundo. Aldone al la pejzaĝa parko, plantata je printempaj floroj, sur la tereno situas pluraj pavilonoj, nomataj laŭ membroj de la nederlanda reĝa familio, en kiuj ekspoziciiĝas ekzotikaj floraj plantoj kaj artaj floraranĝoj, okazas koncertoj kaj eblas restoraciaj manĝoj. Aldoniĝas eta porinfana bestoĝardeno, vastaj infanludejoj kaj klasika arbusta labirinto.

La parko Keukenhof ekde la mezo de la 2-a jarcento evoluis ĝis unu el la plej grandaj turismaj vidindaĵoj de Nederlando. Ĝi estas foiro kaj ankaŭ florbulba aĉetejo por plantoŝatantoj, kaj kontentigas la atendon de multaj turistoj je "tipe nederlandaj" tulipoj, pluaj printempaj floroj, kamparaj kanaletoj kaj historia ventomuelejo ("Keukenhofmolen"). Sur la parka areo de 32 hektaroj tamen troveblas ankaŭ la plej granda kolekto de skulptaĵoj en Nederlando – ekspoziciiĝas 150 verkoj de 50 skulptistoj. La parko malfermatas nur ekde la lasta semajno de marto ĝis la mezo de majo, de 8:00 ĝis 19:30 h. La kulmina flora periodo dependas de la aktualaj veteraj kondiĉoj – kutime temas pri la mezo de aprilo.

Ĉiujare ankaŭ la florparado *Bloemencorso Bollenstreek* pasas la parkon sur sia vojo de Noordwijk al Haarlem.

## Bildaro 

Dosiero:Keukenhof floranta 01.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 02.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 03.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 04.jpg|

Dosiero:Keukenhof floranta 05.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 06.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 07.jpg|
Dosiero:Keukenhof floranta 08.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la parko, plurlingva (nederlande, germane, france kaj angle)
* elaera foto (el la retejo guglo-mapoj) 

Kategorio:Parkoj en Nederlando
Kategorio:Suda Holando
Nagyberény

**Nagyberény** [nadjberEnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Siófok. Nagy signifas: granda.
300px|eta|dekstra|Panoramo de Nagyberény

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.798/18.1704
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1460
* Poŝtkodo: 8656
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Nagyberény situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. La lasta urbo troviĝas 15, Tab 16, Enying 19, Tamási 24, Lepsény 28 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝnomo unuafoje aperis en 1082. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, poŝto, ethotelo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, en 1897 plene trakonstruiĝis
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario de 1762
* monumentoj de falintoj dum la mondomilitoj

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hju
* w.falvak.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Aprilo de 2009

Jen **listo de okazaĵoj en aprilo de 2009**.

## 4-a de aprilo 
* La japana registaro anoncis je 12:16 (JST) ke *"Nord-Koreio lanĉis flugaĵon"*, sed post 5 minutoj ĝi nuligis la anoncon.　La japana ministerio pri defendo klarigis, ke radaro detektis ian flugon, kaj la ministerio mise anoncis tion kiel lanĉo de misilo. (Yomiuri Shimbun)

## 5-a de aprilo 
* Je 11:30 (JST) Nord-Koreio lanĉis sateliton (nome balistikan misilon). La unua booster falis en la Japanan maron 280 kilometrojn okcidente de la gubernio Akita. Oni registris neniun falaĵon en la japanan teritorion. (Yomiuri Shimbun)

## 6-a de aprilo 
* La regiono Abruco en centra Italio estis frapita de grava tertremo, kiu laŭ pormomentaj raportoj mortigis almenaŭ ducent homojn, vundigis du mil kaj senhejmigis sepdek mil. La tertremo, kiu atingis la nivelon 5,8 de la riĥtera skalo, aparte frapis la mezepokan regionan ĉefurbon L'Aquila kaj ĝiajn ĉirkaŭaĵojn. Unuafoje dum 33 jaroj estis nuligita la Internacia Junulara Festivalo, kiu devintus komenci la  en la ĉemara parto de Abruco; tamen okazis senprobleme el la 19a al la 23a de aprilo en Peskaro la abruca parto de la renkontiĝo inter tri lernejoj kie oni instruas esperanton, respektive de Portugalio, Italio kaj Hispanio.

## 12-a de aprilo 
* Abhisit Vejjajiva, la ĉefministro de Tajlando deklaris krizostaton por Bangkok kaj ĉirkaŭaj provincoj, pro manifestacio

## 14-a de aprilo 
* Mortis Franca Akademiano Maurice Druon.

## 15-a de aprilo 
* Francaj aŭtoj transiris de departementa al tutlanda aŭtokoda sistemo - la unua registrita aŭto surportis licencplaton (AA-001-AA) kun kroma (75) laŭ elekto de posedanto.

## 25-a de aprilo 
* MOS publikigis ke disvastiĝas en Meksiko kaj Usono, mortis ĉirkaŭ 60 homoj pro porkogripo ĉirkaŭ Meksikurbo.(Yomiuri Shimbun)

## 30-a de aprilo 
* Dum Reĝinotago en Apeldoorn Nederlando 38-jaraĝa viro klopodis ataki la aŭtobuson kun la reĝa familio. Per nigra Suzuki Swift li trarompis la barilojn kaj preskaŭ koliziis kun la reĝa aŭtobuso. Sep homoj mortis (inter kiuj la atakinto) kaj 13 estas vunditaj. La resta programo estis nuligita.

04
Kategorio:Aprilo laŭ jaroj
Ádánd

**Ádánd** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.8572/18.1531
* Areo: 30&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2410
* Poŝtkodo: 8653
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Ádánd situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. La lasta urbo troviĝas 12, Enying 13, Tab 21&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1265 laŭ tiama ortografio *"Adand"*. En 1356 la komunumo ricevis bazarorajton semajne po 1. Post la mezepoko la turkoj senhomigis la vilaĝon. En la 18-a jarcento Ádánd denove iĝis loĝata loko. En 1812 ĝi havis rajton pri tutlanda foiro. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, klubo de maljunuloj.
eta|

## Vidindaĵoj 
* romanika ruino de preĝejo
* kalvinana preĝejo de 1828
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1747
* Kastelo de Ádánd aŭ de Csapody [ĉapodi] de 1827

## Famuloj 
* En Ádánd naskiĝis advokato Lajos Dömény.
* En Ádánd mortis aktoro Antónia Hetényi.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Kupusina, Serbio
*  Csíkmadaras, Rumanio

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.adand.hu
* w.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Skrabské

**Skrabské** (hungare *Tapolymogyorós* [tapojmodjorOŝ])  estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Vranov nad Topľou. Ĝis 1899 la oficiala nomo estis *Mogyoróska*, por fari diferencojn la ceteraj "mogyoró" la komunumo ricevis antaŭnomon.

## Situo 
Skrabské situas laŭ maldekstra bordo de rojo nomata Topľa. Vranov nad Topľou troviĝas 17 km. 

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1321, pri la fortikaĵo el 1447. En 1663 pesto, en 1886 inundo okazis. En 1856 fabriko pri cemento ekfunkciis. En 1910 loĝis en Tapolymogyorós 397 loĝantoj (slovakoj en majoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Skrabské 684 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj.

## Vidindaĵo 
* romkatolika baroka preĝejo de 1753

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Lee Cheol-ha

**Lee Cheol-ha** (이철하, naskiĝis je la 12-a de septembro 1970) estas sud-korea reĝisoro kaj scenaristo.

## Filmaro 
### Kiel reĝisoro 
* *Love Me Not* (2006, 사랑따윈 필요없어)
* *Story of Wine* (2009, 스토리 오브 와인)

### Kiel scenaristo 
* *Love Me Not* (2006, 사랑따윈 필요없어)
* *Story of Wine* (2009, 스토리 오브 와인)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Lee Cheol-ha en la retejo HanCinema
* Lee Cheol-ha oficiala retejo

Kategorio:Sudkoreaj reĝisoroj
Departemento San-Salvadoro

**San-Salvadoro** (hispanlingve *San Salvador* estas unu el la 14 departementoj de Salvadoro kaj situas en la centro de la lando.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia samnoma ĉefurbo estas la nacia kaj landa ĉefurbo San-Salvadoro. 

La departemento estis fondita en 1824.

## Municipoj 
* Aguilares
* Apopa
* Ayutŭtepeque
* Cuscatancingo
* Delgado
* El Paisnal
* Guazapa
* Ilopango (urbo)
* Mejicanos
* Nejapa
* Panchimalco
* Rosario de Mora
* San Marcos
* San Martín
* San-Salvadoro
* Santiago Texacuangos
* Santo Tomás
* Soyapango
* Tonacatepeque

## Bildgalerio 

Image:100 4073.JPG|Kolonia preĝejo de Panchimalco
Image:Puerta del Diablo.JPG|Vidaĵo de Los Planes de Renderos

La Libertad
!
C/1975 V1

:''Ekzistas alia longperioda kometo nomita West: C/1978_A1 (ankaŭ konata kiel 1977 IX, 1978a).

La **kometo West**, oficiale konata kiel C/1975 V1 estis spektinda kometo kiu fariĝis la Granda Kometo de 1976.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita per fotado por Richard M. West, de European Southern Observatory, la 10a de aŭgusto 1975, kaj atingis sian plej grandan brilecon en marto 1976; atingis brilecon -3 en sia perihelio. Dum sia plej granda brileco, astronomoj eĉ kapablis studi ĝin dum tage.

Spite ĝia spektinda brileco, la kometo West ne atingis grandan reperkuton en la medioj. Parte tio ŝuldis al la seniluziigo kiu kaŭzis la kometo Kohoutek.

Oni kalkulis la orbita periodo de ĉi tiu kometo en 558.000 jaroj.

## Rompiĝo 
Dum la flugado de la kometo tra la interna Sunsistemo, eble la unuan fojon dum 500.000 jaroj, ĝia kerno rompiĝis en kvar pecoj kiam ĝi flugis je malpli ol 30 milonoj de km de la Suno.

La unua raporto pri ĉi tiu rompiĝo aperis la 7a de marto 1976 je 12:30UT. Poste la astronomo Steven O'Meara, uzante la 9-cola Refraktoro Harvard, anoncis ke unu el tiuj fragmentoj rompiĝis je du novaj pecoj la 18a de marto.  

Kategorio:Ne-periodaj kometoj
Kategorio:Malkovrita de Richard Martin West
Verda Monteto

[eta|dekstra|300ra|la [Richard-Wagner-festivalejo sur la "Verda Monteto" en Bayreuth]]
eta|alveturejo al la "Verda Monteto"
**Grüner Hügel** (germane) aŭ en Esperanto "Verda Monteto" estas nomo de malalta monto en la bavara urbo Bayreuth en suda Germanio, sur kiu inter la jaroj 1872 kaj 1875 iniciate de la opera komponisto Richard Wagner estis konstruigita la festivalejo de Bayreuth aŭ "Richard-Wagner-festivalejo" (germane "Bayreuther Festspielhaus" aŭ " Richard-Wagner-Festspielhaus") cele al la publika prezento de nur liaj operoj. La terenon senkoste disponigis la urbo, kaj la konstruon de la festivalejo la komponisto precipe financis per privataj donacoj. La nomo *Grüner Hügel* aludas al samnoma monteto en la svisa urbo Zuriko, sur kiu staras vilao (vilao *Wesendonck*), en kies ĝardena dometo Richard Wagner loĝis de aprilo 1857 ĝis aŭgusto 1858. Tie pretiĝis partoj de lia kvar-opera ciklo La Ringo de la Nibelungo, de la opero *Tristan und Isolde* kaj la *Wesendonck-kantoj*.

Post la premiero de la jaro 1876, la festivalo de Bayreuth okazis neregule en plurjara intervalo. Nur ekde la jaro 1951 la opera festivalo organiziĝas vere ĉiujare kaj dum la kvin festivalaj semajnoj inter la 25-a de julio kaj la 28-a de aŭgusto ampleksas 30 operajn prezentojn – 28 publikajn kaj 2 por elektita spektantaro. El muzika vidpunkto la festivalaj prezentoj – aparte rilate al la koruso kaj orkestro – konsideriĝas internacie elstaraj, al kio grave kontribuas ankaŭ la arkitektura kaj akustika aparteco de la festivalejo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la festivalo de Bayreuth

Kategorio:Bayreuth
Muttenz

## Pri la komunumo 
**Muttenz** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 17242 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La industria urbo Muttenz situas sude de Bazelo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. Ĝian nordorientan limon formas la rivero Rejno, dum en nordokcidento ĝin limigas la rivero Birs.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Birsfelden kaj aliflanke de la Rejno al  Grenzach-Wyhlen (Germanio), en oriento al Pratteln kaj Frenkendorf, en sudo al Gempen (Kantono Soloturno) kaj Arlesheim, kaj en okcidento al Münchenstein kaj Bazelo (Kantono Bazelo Urba).

## Trafiko 
Tra Muttenz pasas la fervojlinioj de Bazelo tra Liestal al Olten kaj Berno unuflanke kaj de Bazelo tra Frick kaj Brugg al Zuriko aliflanke. Sur la teritorio de Muttenz situas grava ranĝostacio de Bazelo. La urbo ankaŭ estas konektita al la loka tramreto de Bazelo.

Ankaŭ pasas tra Muttenz la naciaj aŭtoŝoseoj A2 de Bazelo al Tiĉino unuflanke kaj A8 de Bazelo al Zuriko aliflanke.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Muttenz datiĝas el la jaro 1225 kiel *Muttence*.

## Vidu ankaŭ 
* Muttenz (stacidomo)
* Basel SBB RB (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo de la urbo Muttenz
*Muttenz en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Japana Ortodoksa Eklezio (Rusa Ortodoksa Eklezio)

La **Japana Ortodoksa Eklezio** (japane 日本ハリストス正教会) estas aŭtonoma ortodoksa eklezio sub la regado de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Ĝi estis fondita de Sankta Nikolao de Japanio kiu venis al Japanio en 1861.

## Historio 
[eta|dekstra|200px|[Sankta Nikolao de Japanio, fondinto de la Japana Ortodoksa Eklezio.]]
eta|dekstra|225px|Katedralo de la Resurekto de Tokio.
La Ortodoksa Eklezio en Japanio naskiĝis danke al la agado de ĝia unua episkopo Nikolao, kiu naskiĝis en Rusio sub la nomo Ivano Dmitrieviĉ Kasatkin. Tiu sacerdoto alvenis al Hakodate en la guvernio Hokajdo, pro sendado de la Rusa Ortodoksa Eklezio kiel sacerdoto de la kapelo de la konsulejo de Rusio en la urbo. La tiamaj japanaj registaroj, sub regado de Tokugawa Iemochi, malpermesis la kristaniĝon de la japanoj, malgraŭ tio, kelkaj najbaroj de la kapelo ekvizitis ĝin kaj multaj fariĝis la unuaj ortodoksuloj de la lando. Tamen, ili ne estis la unuaj japanaj kredantoj, ĉar pluraj japanaj elmigrintoj iĝis ortodoksuloj en Rusio.

Krom kelkaj mallongaj vojaĝoj, Nikolao loĝis en Japanio ĝis Rusa-japana milito de 1904-1905. Dum tiu ĉi periodo liaj apostolaj misioj ampleksigis la orientan kristanan kredon je nacia skalo, kio igis lin la unua episkopo de la Japana Ortodoksa Eklezio. Nikolao fondis la Katedralon de la Resurekto en Tokio, ĉefurbo de Japanio, kie li restis dum la lastaj jaroj de sia vivo.

La frua misio pri fondado de la Japana Ortodoksa Eklezio dependis de la rus-ortodoksa eklezio, ĉefe rilate al financado. La milito inter Rusio kaj Japanio politike malfaciligis la ekleziajn aferojn. Post la Rusa Revolucio, la japana politiko havis novajn suspektojn pri la Japana Ortodoksa Eklezio, ĉefe pro ebla uzado de tiu eklezio por la spionado de la komunistoj. La dua episkopo Sergij Tihomirov severe suferis la registaran suspektadon kaj estis devigata rezigni la episkopadon.

## Nuntempe 
Ekde 2004 la gvidanto de la Japana Ortodoksa Eklezio estis Daniel Nuŝiro, Metropolito de tuta Japanio kaj Arkiepiskopo de Tokio. Estas ĉirkaŭ naŭ mil kredantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Japana Ortodoksa Eklezio (en la japana)

Kategorio:Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Kristanismo en Japanio
Ságvár

**Ságvár** [ŝAgvAr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Siófok. Vár signifas: fortikaĵo.
eta|Blazono de Ságvár

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.8388/18.1008
* Areo: 38&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1790
* Poŝtkodo: 8654
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Ságvár situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Siófok-Szekszárd, fervojo Kaposvár-Siófok preteriras. La lasta urbo troviĝas 10, Tab 16, Enying 18, Lepsény 25 km-ojn. Aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Rijeka troviĝas nur 5 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungaroj laŭvice keltoj kaj romianoj vivis tie. La lasta popolo havis tie fortikaĵon. La loko apartenis al abatejo de Pannonhalma inter 1038-1095. La nomo "Ság" troviĝas en 1211, "Ságvár" unue en 1460 laŭ tiama ortografio *"Sagwar"*. Dum la turka erao la komunumo ne senhomiĝis. En 1920 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1819
* romkatolika preĝejo omaĝe al Laborista Sankta Jozefo
* klasikisma statuo pri Johano Nepomuka de 1830
* ruino de fortikaĵo apenaŭ videbla
* monumentoj de falintoj dum la mondomilitoj

## Famuloj 
En Ságvár naskiĝis:
* pastro Áron Szilády
* Imre Tóth (kuracisto).

## Famaj nomportantoj 
* Endre Ságvári

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Florparado

[eta|300px|*Bloemencorso* en [Zundert]]
[eta|300px|*Rose Parade* en [Pasadena, Kalifornio en Usono]]
[eta|300px|*Bloemencorso* en [Winterswijk]]
**Florparado** estas tradicia publika parado de ĉaroj kaj grandaj figuroj, dekoritaj per grandegaj nombroj de floroj. Ofte piediraj figuroj – ankaŭ dekoritaj per pli aŭ malpli da floroj, foje sur grandaj ĉapoj – akompanas la ĉarojn. Aparte florparadoj ŝatatas kaj oftas estas en Nederlando, kie ili nederlandlingve nomiĝas *Bloemencorso * (prononco "***Blu**menkorso*") kaj rigardiĝas tipa nacia kutimo. Tamen ili ankaŭ – malpli multnombre – troveblas en Flandrio (ekzemple en Loenhout aŭ Blankenberge), en norda Francio kaj en Germanio. Signifa florparado krome estas la *Rose Parade* en Pasadena, Kalifornio en Usono, kiu ĉiujare okazas la 1-an de januaro. Menciindas krome florparado nomata *Battle of Flowers* ("batalo de floroj") sur la insulo Ĵersejo apartenanta al Britio.

La plej granda nederlanda florparado estas tiu de la urbeto *Zundert*, kiu okazas ĉiujare dum la unua dimanĉo de septembro. Laŭ grandeco sekvas tiuj de *Sint Jansklooster, Lichtenvoorde, Valkenswaard* kaj *Vollenhove*. Ĉiuj el ili okazas dum la monatoj aŭgusto aŭ septembro, kaj prezentas aparte daliojn en multaj koloroj.

La florparado de Aalsmeer, kiu aparte konatiĝis, ĉar la nederlanda televido ĉiujare amplekse filmis ĝin, ne plu okazas de post la jaro 2007.

En Hispanio ekzistas similaj kutimoj en sudaj regionoj kie ĉefe dum printempo kaj ĉefe rilate la dimanĉon de la Sankta Semajno, sed ne nur, okazas kamparfestoj al kiuj la vilaĝanoj iras per ĉaroj dekoritaj per floroj kaj aliaj ornamaĵoj kio similaspektas al la nederlandaj paradoj, sed kutime rilate al tradiciaj festoj rilataj al la katolika religio.

## Lokoj de ĉiujaraj florparadoj en Nederlandlingvio 
* Aalsmeer (1948-2007)
* Beltrum
* Blankenberge
* Bollenstreek
* Droge Ham
* Eelde
* Harlemo
* Katwijk: *Rijnsburgs bloemencorso*
* Leersum
* Lemelerveld
* Lichtenvoorde
* Lievelde *Wolcorso*
* Limbricht-Sittard
* Limmen
* Loenhout
* Noordwijk: *Bloemencorso Bollenstreek*
* Rekken
* Roelofarendsveen
* Sint-Gillis-bij-Dendermonde
* Sint Jansklooster
* Tiel ("frukta parado")
* Valkenswaard
* Vollenhove
* Voorthuizen
* Winkel
* Westland
* Winterswijk
* Zundert

## Lokoj de ĉiujaraj florparadoj en Hispanio 
* Campanario

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Nederlando
Kategorio:Paradoj
Őrtilos

**Őrtilos** [Ortiloŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Csurgó. La vilaĝnomo signifas: gardisto-malpermesa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.2814/16.9248
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 8854
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj (rande estas monteto 208 m-ojn alta), ĉe triopa kunfluejo de Dravo, Muro (rivero) kaj kanalo nomata Principális de Zala (rivero), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Gyékényes-Murakeresztúr. La kunfluejo troviĝas 6, Nagykanizsa 24, Letenye 27 km-ojn. Dravo estas landlimo de Kroatio (ekde Őrtilos ĝis Matty, foje pramo funkcias al la kontraŭa Legrad. Ekstera setlejo Szentmihályhegy [sentmihAjhedj] (=Sankta Mikaelomonto) apartenas al la municipo, kiu pli proksime estas al la kunfluejo.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1406 en formo *"Ewr"*. Dum la kontraŭturkaj bataloj Miklós Zrínyi konstruis fortikaĵon ĉe la kunfluejo, kiu malkonstruiĝis pos 3 jaroj. En 1848 tie komenciĝis la milito, ĉar banuso Jellaŝic tie komencis ataki Hungarion. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, gastejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1740
* kapelo omaĝe al Sankta Floriano de 1870
* monumento pri 1848
* Nacia parko Dravo-Danubo

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.vendegvaro.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar

La **Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar** estas la landa junulara sinfoniorkestro de Venezuelo. Ĝi estis fondita en 1975 de la venezuela ekonomikisto kaj muzikisto José Antonio Abreu.

La nomo de la orkestro omaĝas Simón Bolívar, la liberigiston de sudameriko.

La junulara orkestro «Simón Bolívar» estas la plej elstara el - intertempe jam - 30 profesiaj orkestroj apartenantaj al *Fundación del Estado para el Sistema de Orquesta Juvenil e Infantil de Venezuela* (FESNOJIV). Tiu ŝtate subvenciata programo, ĉie nomata «El Sistemo», celas doni al infanoj kaj junuloj - aparte al tiuj el la ladkvartaloj - solidan muzikan edukadon kaj doni vivoŝancon al ili. Senkoste ili ricevas muzikinstrumenton kaj -instruadon per tiu tutmonde unika sistemo.

Kvankam *la sistemo* unuavice celis socialan efikon, ĝi ankaŭ atingis orkestrojn kaj muziksolistojn de elstara kvalito. Mondfamaj dirigentoj kiel Claudio Abbado, Sir Simon Rattle kaj Zubin Mehta ĉiujare veturas Venezuelon, por muzikumi kun la junuloj. Rattle mem efektivigis iom similajn, sed multe pli malgrandajn projektojn kun "problemaj lernantoj", kiel portretitaj en la filmo *Rhythm Is It!*.

Plej konata ano de la orkestro estas Gustavo Dudamel. En 1999, kiam li aĝis 18, li fariĝis dirigento de la junulara orkestro.

## Registraĵoj 
Sub la dirigentado de Gustavo Dudamel la orkestro registris plurajn lumdiskojn, interalie sinfoniojn de Ludwig van Beethoven kaj Gustav Mahler (aperintaj ĉe Deutsche Grammophon). En aŭgusto 2007 la orkestro ludis unuafoje ĉe la renomaj Londonaj promenadaj koncertoj ("Proms").

## Literaturo 
* *Sinfonie der Straße. Die venezolanische Jugendorchesterbewegung*, in: Matices. Zeitschrift zu Lateinamerika, Spanien und Portugal, Nr. 39, 2003 

## Filmoj 
* *El Sistema*, dokumentara filmo, Germanio, 102 min., 2009, Reĝisoroj: Paul Smaczny, Maria Stodtmeier
* *Der Klang der Hoffnung.* dokumentara filmo, Germanio, 93 Min., 2008, Reĝisoro: Enrique Sánchez Lansch, Produktado: Moving Images, Deutsche Welle-TV, Unitel Classica, unuafoje sendita: 4-a okt. 2008, Inhaltsangabe en 3sat

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de *El Sistema*  (hispane, angle )
* *El Sistema* en la paĝaro de Gustavo Dudamel 
* YouTube: Danzón no. 2 de Arturo Márquez. Gustavo Dudamel dirigentas.

## Referencoj, notoj 
Kategorio:Orkestroj
Kategorio:El Sistema
Kategorio:Kulturo (Venezuelo)
Kategorio:Muzikpedagogio
Arlesheim (distrikto)

La **distrikto Arlesheim** estas administra unuo de Kantono Bazelo Kampara. Ĝia ĉefloko estas la samnoma komunumo Arlesheim.

## Geografio 
La tre urbeca distrikto (de la 15 komunumoj estas ne malpli ol 7 urboj) situas en la suba valo de la rivero Birs sude de la urbo Bazelo, al kies aglomeraĵo la regiono apartenas. La suda parto de la distrikto etendiĝas sur branĉoj de la Ĵurasa Montaro.

## Limoj 
La distrikto limas en nordo al Kantono Bazelo Kampara, en nordoriento al la distrikto Lörrach en Germanio, en oriento al la distrikto Liestal, en sudoriento al la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, en sudo al la distrikto Laufen, en sudokcidento denove al la distrikto Dorneck kaj en okcidento al la franca departemento Haut-Rhin.

## Historio 
La distrikto Arlesheim estis fondita post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833.

## Trafiko 
La tuta distrikto disponas pri bonega trafikinfrastrukturo. La ĵurasa fervojo de Bazelo al Delemonto, kaj en Muttenz ankaŭ la gravaj nordsudlinioj de Bazelo al Olten kaj de Bazelo tra Frick al Zuriko pasas la distrikton. Krome la plej multaj komunumoj de la distrikto estas servataj de la tramo tramreto de Bazelo. Krome ekzistas ankaŭ diversaj lokaj buslinioj.

La rapidstrato H18 garantias la konekton al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino.

## Komunumoj 
La distrikto Arlesheim konsistas (komence de 2009) el entute 15 komunumoj. 8 el ili estas kun pli ol 10'000 loĝantoj konsiderataj kiel urboj. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Prefektejo de la distrikto Arlesheim
Legrad

**Legrad,** hungare **Légrád** estas vilaĝo kaj municipo en Kroatio, en distrikto Koprivnica-Križevci. Ankoraŭ 6 vilaĝoj apartenas al la municipo. Grad signifas: fortikaĵo.

## Bazaj informoj
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: (nur la vilaĝo) 1210; (municipo) 2760
* Poŝtkodo: 48 317
* Aŭtokodo: KC 
* Telefonprefikso: 48

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Dravo (ponto kondukas al Donja Dubrava (Međimurje), pramo al Őrtilos), proksime de kunfluejo de Muro (rivero) kaj Dravo, laŭ flankovojoj. Dravo estas landlimo ĉe Őrtilos. Koprivnica troviĝas 20&nbsp;km-ojn.

## Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1384. Fortikaĵo konstruiĝis dum la mezepoko, kiun la turkoj vane sieĝis en 1540, sed en 1577 ili tamen okupis. Post 2 jaroj la hungaroj reokupis ĝin, poste denove la turkoj sekvis. En 1704 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a venkis la Habsburgojn. En 1710 post inundo la rivero ŝanĝis lokon, kaj Légrád trovis sin laŭ (la nuna) dekstra bordo, sed ĝi daŭre apartenis al Zala (reĝa departemento). En 1848 tie komenciĝis la milito, ĉar banuso Jellaŝic ekatakis Hungarion. En 1910 loĝis en Légrád 2896 homoj (1903 kroatoj, 940 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala, al distrikto de Nagykanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Nomportantoj
* familiaj nomoj Légrádi aŭ Légrády troviĝas en Telefonlibro de Budapeŝto: 85

## Fontoj
* hungara Vikipedio
* Telefonkönyv 2008 Budapest

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Matematika terminaro (Kiselman 1985)

***Matematika terminaro*** estas libro pri matematika analitiko de Christer Kiselman, publikigita per la matematika instituto de la Upsala universitato en 1985.

## Enhavo 
La libro estas mallonga skizo esperantlingve pri terminaro pri matematiko. La enhavo estas tiel dividita:
* antaŭparolo (p. ii)
* fontindikoj; aliaj mallongigoj (p. iii)
** OA 1-8 oficiala aldono 1-8
** MT vortoj aŭ esprimoj proponitaj per ĉi tiu terminaro (ĉ. 25 & ties mallongaj difinoj)
* bibliografio (p. iv) i.a.:
** B Raoul Bricard, 1905
** R Olav Reiersøl, diversaj 1973 ĝis 1985
** PIV Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, 2-a eld. 1977
** EKV EG-Wörterbuch mathematischer Begriffe, 1980
** W Waringhien, 1976
* Listo esperanta - angla - franca - sveda (p. 1 - 29)
* aldono: Operacioj kaj ties rezultoj (p. 30)

Fake grandparte reviziita per la nova PIV (eldono 2002 kaj 2005), kies redaktisto iĝis la aŭtoro rilate matematikajn kapvortojn post sia verko. Do la matematikaj terminoj en PIV de 2002/05 montras la evoluon de la verkinto koncerne sian terminologian vidpunkton.

## Vidu ankaŭ 
* Fakverko:Matematiko
* *Matematika Terminaro kaj Krestomatio*

Kategorio:Matematikaj libroj
Kategorio:Esperanto-fakvortaroj
Legato

La nocio **legato** povas signifi:
# ĝenerale ambasadoron, kaj ĉefe la legato de la romia imperiestro
# komandanton de romia legio
# papan legaton
# en muziko legato
# en Esperanto tiu nocio povas signifi ankaŭ *tiun, kiu estas legata*

## Ne konfuzu kun 
* Legado
* Legaco

Kategorio:Romiaj titoloj
Kategorio:Mezepoko