open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dormánd

**Dormánd** [DormAnd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Füzesabony.
eta|maldekstre|Preĝejo de Dormánd

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7192/20.4208
* Loĝantaro: 1020
* Poŝtkodo: 3374
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Dormánd situas sur ebenaĵo, ĉefvojoj kondukas al Debrecen, Jászberény kaj Füzesabony, aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Miskolc preteriras. Mezőkövesd troviĝas 18, Eger 25 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj loĝis tie, sed oni trovis tie kupran pioĉon, fine tie estas restaĵo el Remparo de Ĉorso. La unua mencio devenis el 1291. La turkoj detruis la vilaĝon en 1552.

## Vidindaĵoj 
* katolika, mezepoka Preĝejo Naskiĝo de Maria (Dormánd), trakonstruita en 1773
* baroka pilgrimloka kapelo omaĝe al Sankta Anna de 1719, en 1814 trakonstruita
* statuo pri Maria ĉirkaŭ 1800
* muzeo pri verkisto Zsigmond Remenyik, kiu tie naskiĝis en 1900

## Famuloj 
En Dormánd naskiĝis:
* jezuito András Ádány
* verkisto László Dormándi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Phil Woolas

**Phil WOOLAS** aŭ **Philip James Woolas** (naskiĝis la 11-an de decembro 1959 en Scunthorpe, Lincolnshire, Anglio) estas brita politikisto, ano de la brita Laborista Partio, parlamentano kaj ministro pri enmigrado en la *Home Office* kaj pri la trezoro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Home Office - Phil Woolas MP
* Guardian Unlimited Politics - Ask Aristotle: Phil Woolas MP 
* TheyWorkForYou.com - Phil Woolas MP
* BBC Politics page 
* Article in Public Service Review: European Union issue 15 
* Phil Woolas: artikolo de Times pri lia lukto kontraŭ racismo 

Kategorio:Britaj politikistoj
Divertimento

**Divertimento** (itale: *plezuraĵo*) estas plurmovimenta instrumentaĵo. Tiu ĝenerale havas amuzan, serenan ĝis dancecan karakteron kaj eksonas en diferencaj instrumentigoj kiel „tablomuziko“ resp. „liberaera muziko“. Ĝis fine de la 18-a jarcento la divertimento estis ege disvastigita ĉe eŭropaj kortegoj. Divertimentoj konsistigas grandan parton en la verkaro de Joseph Haydn kaj Wolfgang Amadeus Mozart (kiel ekzemplo nomindas la divertimento F-maĵoro, KV 138) kaj ties samtempuloj.

Post kiam ĝi ekstermodiĝis en la 19-a jarcento, en la 20-a jarcento kelkaj komponistoj reekprenis ĝin, ekz.Béla Bartók (*Divertimento arĉorkestro* de Béla Bartók aŭ Leonard Bernstein (*Divertimento por simfonia orkestro*).
Kategorio:Muzikaj formoj
Frank-Walter Steinmeier

**Frank-Walter STEINMEIER**  (naskiĝis la  en Detmold, Germanio) estas germana politikisto, ano de la SPD, kaj la nuna Prezidanto de Germanio.

Steinmeier estris la germanan kancelieran oficejon de 1999 ĝis 2005. De novembro 2005 ĝis oktobro 2009 li estis ministro pri eksteraj rilatoj en la unua ministraro de Angela Merkel kaj ekde novembro 2007 ankaŭ estis vic-kanceliero.

Post la malvenkita elekto de septembro 2009, en kiu li estis ĉefkandidato de SPD, li estris la parlamentan frakcion.

Por la tria ministraro de Angela Merkel (post la elektoj de 2013) lia partio denove nomumis lin kiel ministron de eksterlandaj rilatoj. Tiupostene li do gvidis la federacian ministerion pri eksteraj rilatoj de Germanio.

En februaro 2017 li estis elektita kiel la 12-a federacia prezidanto de Germanio kaj prenis la oficon la 19-an de marto 2017.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Germanio
Kategorio:Germanaj socialdemokratoj
Kategorio:Unua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Tria ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Prezidantoj de Germanio
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)
Poligrafo

**Poligrafo** povas aludi al:
* Mensogodetektilo, nome aparato kaj proceduro kiu teorie mezuras kaj registras kelkajn fiziologiajn indikilojn kiel sangopremo, pulso, spirado kaj haŭta konduktiveco kiam al persono oni demandas kaj tiu respondas serion da demandoj serĉe al mensogo.
* Poligrafo nome aŭtoro kiu verkas kaj publikigas pri diversaj temoj.
Neuheim

**Neuheim** estas nomo de diversaj lokoj:

## Svislando 
* **Neuheim** estas komunumo en Kantono Zugo, Svislando.

## Germanio 
* **Neuheim** estas parto de la urbo Jüterbog, distrikto Teltow-Fläming, Brandenburgio. 
* **Neuheim (Nordrejn-Vestfalio)** estas parto de la komunumo Weilerswist, distrikto Euskirchen, Nordrejn-Vestfalio.
* **Neuheim (Bavario)** estas parto de la komunumo Treuchtlingen, distrikto Weissenburg-Gunzenhausen, Bavario. 
* **Neuheim (Schleswig)** estas parto de la komunumo Kappeln, distrikto Schleswig-Flensburg, Ŝlesvigo-Holstinio.
Koncertvalso

**Koncertvalso** estas tipo de valsomuziko destinita por prezentado en koncertodomo anstataŭ en dancejo. Koncertvalsoj por piano estis ege ŝatataj en la salonmuziko. 

Simile kiel la muziko de menueto eniĝis la simfonion kiel tria movimento sen servi por dancado, ekzistis valsoj, kiuj aŭ estis destinita jam de la komenco por prezentado en koncerto aŭ surbaze de virtuoza improvizado fariĝis de dancmuziko al koncertmuziko (ekz. ĉe Franz Liszt). 

Kelkaj koncertvalsoj por piano de Franz Schubert estas danceblaj. La valsoj de Frédéric Chopin  je adekvata interpretado tamen ne taŭgas por socia danco pro siaj tempovariadoj (agogiko). Simile estas kun la valsoj de Johannes Brahms.

Plej grandan socian gravecon en la malfrua 19a jarcento havis tiuj koncertvalsoj, el kiuj oni povis elpreni partojn por uzado kiel dancvalsoj, ekz. en la simfoniaj valsoj de Johann Strauß (filo), ekz. *An der schönen blauen Donau* (Ĉe la bela blua Danubo, 1867), *Geschichten aus dem Wienerwald* (Rakontoj el la Viena arbaro, 1868) aŭ la *Kaiserwalzer* (Imperiestrovalso, 1889). Simile estis kun la teatrouverturoj, en kiuj troviĝis valsoj, ekz. ĉe la opereto. Tio fondis interligon inter teatro, dancejo kaj koncertejo.

La „koreografia poemo“ *La Valse* de Maurice Ravel multe pli respegulas impresojn de valsomuziko ol mem esti valsomuziko.

Kategorio:Muzikaj formoj
Riverujo

dekstra|eta|300ra|Rojujo de rojo
[eta|300ra|dekstra|Riverujo de rivero [Bystřice (alfluanto de Morava)|Bystřice]]
[eta|"Kial riveroj serpentumas?" - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**Riverujo** aŭ **rojujo** estas natura pliprofundiĝo de la tera surfaco, kiu utilas kiel fluejo.

La mezuroj de la ujo, profundeco de la akvo kaj larĝeco de la riverujo, dependas ĉefe de la flurapideco. Tiel la erozia kaj algluiga efiko de la riverakvo influas la riverujon kaj la pejzaĝon.

Iuj riveroj forportas ŝtonetojn kaj roketojn. Dum tiaj ŝtonetoj moviĝas en la riverujo, ties fundo estas skrapita, kaj modifiĝas al diversaj valtipoj. Aliajn fojojn pro sedimentoj en meandroj kiu ŝtopas la akvofluon la akvo devas serĉi alian vojn kaj la riverujo translokiĝas, tio estas ŝanĝas sian precizan lokon. Aliajn fojojn estas homo, kiu ŝanĝas pro diversaj kialoj la vojon de la riverujo, kiel ekzemple por konstrui akvobaraĵojn, por konstrui akvumajn sistemojn por agrikulturo, por eviti naturajn katastrofojn, kiel ĵuse en Ĉinio ktp.

Oni nomas riverujo ankaŭ sekiĝintajn riverujojn, en kiuj ne plu aŭ ne ĉiam fluas akvo; tiam tiuj lokoj estas gravaj por scienca studo: paleogeologio aŭ paleontologio. En Azio kaj Afriko tiajn sekajn valojn oni nomas uedo, sed tiuj ofte rekondukas akvon, se subite pluvas eĉ en tre sekaj regionoj.

## Konataj riverujoj 
* Granda Kanjono

## Vidu ankaŭ 
* Fluejo
* Rivero
* Rojo
* Baseno

Kategorio:Geologio
Kategorio:Geografio
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Hidrologio
Citronverbeno

**Citronverbeno** (latine: *Aloysia citriodora*) estas falfolia plurjara arbusto 1-3 metrojn alta de la familio verbenacoj kun lignecetaj aŭ lignecaj tigoj en la supra parto kaj radiko aksonomorfa. La aromo odoregas je citrono, jen kial la nomo de tiu planto, kies lancetformaj preskaŭ sesilaj folioj longaj 7-10 kaj larĝaj 2-2,5 centimetrojn verticilas po tri (tial ankaŭ *Verbena triphylla*). Somere ĝi formas malgrandajn blanketajn aŭ liletajn florojn aranĝatajn je malkompaktaj spikoj de ĝis 10 cm. La frukto, maturiĝema nur en la originaj landoj, estas drupo subdividata en du nuksojn unusemajn. Multiĝo okazas seme aŭ markote.

Ĝi sovaĝe kreskas en Peruo, Ĉilio, Argentino, Paragvajo, Urugvajo kaj Sud-Riogrando (Brazilo). El Sudameriko en la 17a jarcento oni enigis ĝin al Eŭropo. La citronverbeno estas fitofila kaj preferas klimaton konstante varman sed kultiveblas ankaŭ en milda sunriĉa, kie en kazo de bezono devas ŝirmati kontraŭ frosto. La grundo estu drenita, leĝere argila kaj en somero humida.

eta|450px|centre|folioj kaj floroj de la citronverbeno
## Uzoj 
La folioj kaj tigoj de tiu neotropika planto riĉas je volatila oleo enhavanta ĉefe la citronodorizan citralon, krome ankaŭ limonenon, linalolon, cineolon, terpineolon, kariofilenon kaj melatoninon. Ilia infuzaĵo (5 ĝis 20 g politre) el folioj kaj florpintoj kolektataj finprintempe kaj komencaŭtune uzatas kiel digestigilo, karminativo, antispasmilo, malforta sedativo. La citronverbena aromo utilas por fari viandaĵojn, fiŝaĵojn, fungaĵojn, salatojn, dolĉaĵojn, ŝorbeton kaj trinkaĵojn kiel teeskon aŭ la peruan Inka-Kolaon. Plue, komponantoj bonodoraj kaj eĉ baktericidaj de la volatila oleo eniĝas produktojn kiel sapojn, ŝampuojn, dentpastojn kaj harlociojn.

## Referencoj 
Kategorio:Aromoj
Kategorio:Verbenacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Erdőtelek

**Erdőtelek** (erdOtelek) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.
eta|maldekstre|Kastelo en Erdőtelek

## Bazaj informoj 
* Areo: 45 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6853/20.3159
* Loĝantaro: 3500
* Poŝtkodo: 3358
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Erdőtelek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kál-Kisújszállás. Heves (urbo) troviĝas 13, Eger, Mezőkövesd po 29, Kisköre 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1215 en formo *Erdev*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis, poste la revenintoj okupiĝis pri terkultivado kaj bestobredado. Ĝis 1950 Erdőtelek havis la rangon grandvilaĝo.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* baroka Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Erdőtelek) el la 18-a jarcento
* Kastelo de Erdőtelek
* arboreto apud la kastelo
* klasikisma nobeldomo de Benes el la 19-a jarcento
* baroka ŝtona kruco de 1786
* restaĵo de Remparo de Ĉorso

## Famuloj 
En Erdőtelek naskiĝis juristo Kálmán Kulcsár kaj mortis József Kovács (kirurgo).

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tarnaméra

**Tarnaméra** [tarnamEra] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.
eta|dekstra|300ra|Kastelo de Tarnaméra el la supro
eta|dekstra|300ra|Kastelo de Tarnaméra

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6511/20.1584
* Loĝantaro: 1570
* Poŝtkodo: 3284
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Tarnaméra situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Heves (urbo) troviĝas 14, Füzesabony 27, Gyöngyös 28, Jászberény 30, Eger 45, Budapeŝto 100 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1334 en formo *Myra*. En 1687 kaj en 1705 la vilaĝo senhomiĝis. Familio Almásy (almAŝi) refondis la komunumon en 1711. Dum la socialismo kolĥozoj funkciis en la vilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo
* kapelo
* ponto kun baroka statuo pri Johano Nepomuka
* Kastelo de Tarnaméra, interne muzeo pri policaj uniformoj
* banejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Mezőszemere

**Mezőszemere** [mezOsemere] estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Füzesabony.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7464/20.5196
* Loĝantaro: 1330
* Poŝtkodo: 3378
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
Mezőszemere situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Egerfarmos. Mezőkövesd troviĝas 10, Eger 25, Heves (urbo) kaj Tiszafüred po 29 km-ojn.

## Historio 
La loko kune kun templo menciiĝis unue dum la mezepoko. La turkoj en 1552 detruis la vilaĝon. Ĝis 1950 la vilaĝonomo estis *Borsodszemere*, ĉar ĝi apartenis al departemento Borsod. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino de 1733, en 1766 rekonstruita
* statuo pri Maria de 1963

## Famuloj 
En Mezőszemere naskiĝis pentristo Imre Bukta.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Holzhäusern

* Holzhäusern (Bätterkinden) estas setlejo de la komunumo Bätterkinden en la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno en Svislando.

* Holzhäusern BE estas vilaĝo de la komunumo Niederbipp en la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno en Svislando.

* Holzhäusern ZG estas vilaĝo de la komunumo Risch Rotkreuz en Kantono Zugo en Svislando.
2000 en muziko

## Eventoj 
* 1-an de januaro – Precize noktomeze el la 31-a de decembro dum granda amuzo en Novjorko, kiu devis bonvenigi la novan jarcenton, Prince ludis sian kanton *1999*. Samtempe li promesis, ke li jam neniam plu ludos ĝin.
* 28-an de marto – Jimmy Page gajnis juĝproceson kontraŭ *Ministry magazine*, kiu asertis, ke ĝi estas respondeca pri la morto de John Bonham, drumisto de Led Zeppelin. La magazino senkulpigis sin kaj pagis al Page.
* 4-an de aprilo – Mick Jagger partoprenis solenan inaŭguron de baza lernejo en angla Dartford, kiu portas lian nomon.
* 30-an de junio – Naŭ homoj estis trotmortigitaj dum koncerto de Pearl Jam en festivalo en dana Roskilde.
* 18-an de septembro – Zack de la Rocha forlasas Rage Against the Machine-on kaj la grupo disfalas.

## Estiĝintaj muzikaj grupoj 
* Animal Collective
* t.A.T.u.
* Tomahawk
* The Walkmen

## Disfalintaj muzikaj grupoj 
* Rage Against the Machine (ili rekuniĝis en 2007)
* Skunk Anansie
* The Smashing Pumpkins (ili rekuniĝis en 2006)
Boconád

**Boconád** (boconAd) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Heves (urbo).

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.642/20.192
* Loĝantaro: 1350
* Poŝtkodo: 3368
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Boconád situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Heves (urbo) troviĝas 11 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1331 laŭ tiama hungara ortografio *Bochanad*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1706 serboj aŭ sudslavoj detruis la vilaĝon, post 6 jaroj ĝi refondiĝis.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Maria Magdalena de 1767
* baroka paroĥo de 1775
* statuo pri Johano Nepomuka de 1807
* golgoto de 1792
* baroka kastelo de Szeleczky (selecki) de 1760, nun lernejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Risch Rotkreuz

**Risch Rotkreuz** estas komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 8818 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo Risch Rotkreuz situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zugo, kaj oriente de la rivero Reuss. Ĝi konsistas el la urbeto Rotkreuz kaj la municipoj Risch, Buonas kaj Holzhäusern.

### Limoj 
Norde Risch Rotkreuz limas al Hünenberg, kiu estas la unika ligo kun la cetera Kantono Zugo. Aliflanke de la rivero Reuss en okcidente situas la komunumoj Oberrüti kaj Dietwil, kiuj apartenas al Kantono Argovio. En sudokcidento la komunumo limas al la tri lucernaj komunumoj Honau, Root kaj Meierskappel kaj en sudo ĉe la bordo de la Lago de Zugo al la ŝvica komunumo Küssnacht.

## Trafiko 
La stacidomo de  estas nodo de Svisaj Federaciaj Fervojoj de kie estas trajnlinioj al Gotardo, Lucerno, Araŭo kaj Zuriko. Risch ankaŭ estas ligita al la loka reto de Zugerland Verkehrsbetriebe.

En Rotkreuz kruciĝas la naciaj aŭtovojoj A14 kaj A4, kaj krome pasas la tra la komunumo la ĉefvojoj 4 kaj 368.

Sur la Lago de Zugo trafikas liniŝipoj al Ĥamo, Zugo kaj Arth.

## Historio 
Post la milita interveno de Napoleono okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la voktejo Gangolfswil kaj la regnejo Buonas estis kunigitaj al la hodiaŭa politika komunumo Risch Rotkreuz.

La 22-an de januaro 1506 estis fondita de Peter von Hertenstein en Buonas la Svisa Gvardio de la Papo.

## Esperanto-Movado 
En Rotkreuz vivas Sonja Brun la iama ĉefdelegitino de UEA por Svislando kaj troviĝis dum multaj jaroj la sidejo de la Svisa Asocio de Esperantistaj Fervojistoj, kiu ĉesis funkcii en 2006.

## Vidu ankaŭ 
* Rotkreuz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la komunumo Risch
Arabidopsis thaliana

***Arabidopsis thaliana***, (esperante **sabla arabidopso**), estas relative ofta plantospecio el la kruciferacoj. Ĝi estas malgranda (maks 30 cm) unujara, malalta, nebezona, sekec-ŝata planto, kiu estas facile kultivebla sur grundo aŭ nutrogrundo. Ĝi kontraŭstaras al la sekeco per helpo de geno, kiu reguligas fermon kaj malfermon de la poroj. Ĝi rapide evoluas kaj unu generacio elformiĝas dum ses semajnoj, tiel oni povas ekzameni multajn generaciojn dum unu jaro.

La bazaj folioj estas rozetaj, dentaj, la pedunklaj folioj estas rondaj, glatrandaj. Ĝi floras de aprilo ĝis majo, la floroj grandas 2-4 mm, la fruktoj 10-20 mm. la radikoj penetras 40 cm en la grundon.

La planton proponis por genetikaj esploroj Friedrich Laibach jam en 1943. Genetikistoj nuntempe sukcese modifis genojn de la planto kaj tiel ĝi iĝis pli sekec-rezista kaj saltolera.

Avantaĝoj de la planto por esti model-organismo:

* Ĝi havas relative malgrandan genomon el 125 bazaj paroj, kies DNA-sekvenco estis priskribita en 2000. La genomo konsistas ĉefe el kodigaj DNA-sekvencoj.
* Ĝi havas 5 kromosomajn parojn (2n = 10), el kiuj oni povis skizi jam detalajn mapojn.
* Ĝi havas mallongan generacian ciklon de ok semajnoj (ekde la ĝermado de la grajnoj ĝis maturiĝo de la grajnoj ).
* Ĝi estas facile kultivebla en relative malgranda areo.
* Oni jam konas multajn mutantojn, kiujn oni povas mendi en grajno-centroj.
* Ĝi estas genetike facile manipulebla ekz. per *Agrobacterium tumefaciens*.
* Arabidopsis reprezentas fiziologion de la pli evoluintaj plantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  Thal-arabidopso

Kategorio:Brasikacoj
Kategorio:Model-organismoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Steinhausen ZG

## Pri la komunumo 
**Steinhausen** estas urbo
komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 9001 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Steinhausen situas inter la urbo Zugo kaj la zurika distrikto Affoltern ĉe la suda fino de la Albisĉeno.

Al la komunumo Steinhausen apartenas krom la vilaĝo Steinhausen mem ankaŭ la setlejoj Bann kaj Erli.

### Limoj 
Steinhausen limas en nordo al la komunumoj Knonau kaj Kappel ĉe Albis en Kantono Zuriko, en okcidento al Ĥamo, en sudo al la urbo Zugo kaj en okcidento al Baar.

## Trafiko 
Steinhausen havas stacidomon ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra la distrikto Affoltern al Zugo. La linio hodiaŭ estas servita de la antaŭurba trajnlinio S10 de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Steinhausen datiĝas el la jaro 1173 kiel Steinhusin. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Steinhausen estis kamparvoktejo de la urbo Zugo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Steinhausen
* Steinhausen (stacidomo)
* Steinhausen Rigiblick (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Steinhausen
* Steinhausen ZG en la Historia Leksiko de Svislando
Kapitoj

**Kapitoj** (*Capito*) estas genro de birdoj de la familio de Kapitonedoj, alimone Sudamerikaj barbuloj. Ili estas **diketaj birdoj** kun fortaj bekoj, larĝaj koloj kaj grandaj kapoj, kiuj ĉiukaze rilatas la tukanojn. Ili montras brunecan aŭ nigroblankan plumaron kun **ruĝaj markoj** ĉe kapo. Certaj specioj havas .

La genro enhavas la jenajn speciojn:
* '*Genro: *Capito'''*
** Ruĝkrona kapito, *Capito aurovirens*
** Ruĝostria kapito, *Capito wallacei*
** Makulkrona kapito, *Capito maculicoronatus*
** Citronventra kapito, *Capito squamatus*
** Blankdorsa kapito, *Capito hypoleucus*
** Nigrozona kapito, *Capito dayi*
** Kvinkolora kapito, *Capito quinticolor*
** Nigroŝultra kapito, *Capito niger*
** Orkolora kapito, *Capito auratus*
** Brunbrusta kapito, *Capito brunneipectus''
Friedrich Laibach

**Friedrich LAIBACH** (2-an de aprilo 1885 - 1967) estis germana botanikisto, kies oficiala aŭtora mallongigo en la botaniko estas „Laib.“.

## Vivo kaj efiko 
Laibach estis doktorando de instrulibra aŭtoro Eduard Strasburger en la Universitato Bonn. Li estis de 1933 ĝis 1945 direktoro de la Botanika Instituto en la Universitato Johann Wolfgang Goethe en Frankfurt am Main.
Li estas konsiderata kiel fondinto de la eksperimenta Arabidopsis-esplorado; la *Arabidopsis thaliana* estas kampa herbo, kiun Laibach esploris en sia promocia laboro pri kromosomaj konsistoj de la plantoj.

Kategorio:Botanikistoj
Paul Janssen

**Paul JANSSEN** (Turnhout, 12-a de septembro 1926 – Romo, 11-a de novembro 2003) estis belga kuracisto kaj farmakologo. Lia firmao, *Janssen Pharmaceutica* en Beerse, konatiĝis pro la malkovro kaj surmerkatigo de diversaj medikamentoj.

## Kelkaj konataj medikamentoj inventitaj de s-ro Janssen 
* Motilium (kontraŭ ventrodoloro)
* Imodium (kontraŭ diareo)
* Perdolan (kontraŭ doloro kaj febro)
* Reminyl (kontraŭ Alchajmero)
* Daktarin (kontraŭ fungoj)
* Haldol (kontraŭ mensaj malsanoj)
* Risperdal kaj Impromen (kontraŭ mensaj malsanoj, ĉefe skizofrenio)

## Eksteraj ligiloj 
* Janssen Pharmaceutica

Kategorio:Farmakologoj
Kategorio:Belgaj kuracistoj
Kategorio:Eŭropaj entreprenistoj
Kategorio:Belgaj baronoj
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Belgaj inventistoj
Kategorio:Belgaj romkatolikoj
Neuheim ZG

## Pri la komunumo 
**Neuheim** estas komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 1940 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Neuheim situas en la nordo de Kantono Zugo, sude de Menzingen inter la riveroj Sihl kaj Lorze. Parto de la municipo Sihlbrugg apartenas al Neuheim.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en oriento al la komunumo Hirzel en Kantono Zuriko, kiun limon formas laŭ sia tuta longeco la rivero Sihl. En tiu riverparto troviĝas ankaŭ la kataraktoj Sihlsprung. En sudo la komunumo limas al Menzingen kaj en oriento al Baar, ambaŭ en la Kantono Zugo, kaj en nordo al la komunumo Hausen ĉe Albis en Kantono Zuriko.

## Trafiko 
Neuheim atingeblas de Baar per la buslinio 31 de Zugerland Verkehrsbetriebe. La komunumo estas ligita per ĉefstrato kun Sihlbrugg, kies granda trafikcirklo troviĝas sur la tereno de la komunumo.

## Historio 
Historie Neuheim dum jarcentoj estis parto de la komunumo Menzingen. Okaze de la Apartfederacimilito la preĝeja komunumo Neuheim kaptis la okazon por postuli ankaŭ politikan sendependecon, la 16-an de januaro 1848 la kantona parlamento de Zugo akceptis Neuheim kiel 11-an politikan komunumon de la kantono.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Neuheim
Agrobacterium tumefaciens

***Agrobacterium tumefaciens*** estas planto-malsaniga, gramnegativa grundobakterio. Ĝi apartenas al Alfa-klaso de la proteobakterioj.*A. tumefaciens* estas model-organismo kaj posedas kapablon transporti DNA en plantan ĉelon. Tiun okazon priskribis unuafoje Jozef Schell.

En la naturo, ĝi malsanigas nur vunditajn dukotiledonajn plantojn kaj estigas ĉe ili trokreskon sur la radikoj. Ĝia genomo estis sekvencite en 2001.

## Referencoj 
Kategorio:Bakterioj
Ruĝkrona kapito

La **Ruĝkrona kapito** (***Capito aurovirens***) estas specio de birdoj de Kapitonedoj, aŭ Sudamerikaj barbuloj.

## Aspekto
Tiu ĉi specio montras evidentan ekzemplon de seksa duformismo. Ambaŭ seksoj montras brunverdecan dorson, **flavoranĝan rimarkindan bruston** kaj grizverdecan ventron. La masklo estas pli buntkolora, kiel kutime en kazoj de seksa duformismo. Li montras tre rimarkindan **ruĝajn kronon kaj nukon** (de kie devenas la nomo de la specio). Sube estas mallarĝa blanka borda linio kaj pli sube traokula larĝa strio bruneca kiu kunigas tra la vizaĝo kun la dorso. La beko estas grizeca, fortika, mallonga kaj tre mallarĝa en bazo; sube de la bekobazo kaj kiel supra bordo de la flavoranĝa brusto estas iome da blanko. La okuloj estas malhelaj kaj la kruroj grizecaj.
## Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en la amazona Brazilo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj kaj tre degraditaj arbaroj.

La teritorio de la Ruĝkrona kapito estas la okcidenta-centra Amazona Baseno centrita en la riveroj Amazono kaj Marañón; la teritorio etendiĝas okcidenten el la montetoj de Andoj al suda Kolombio, orienta Ekvadoro, aŭ la plej malalta duono de la norda fluparto de la rivero Ucayali en norda Peruo. La teritorio oriente de la kunfluo de la rivero Madeira kun la Amazono, estas limigita de kaj iome koincidas kun la okcidenta teritorio de la Brunbrusta kapito sude de la Amazono. La specio troviĝas en la tuta orienta amazona Ekvadoro.

## Fonto
* BirdLife International 2004.  Capito aurovirens.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de Ruĝkrona kapito ĉe Interreta Birdokolekto
*Fotaro de Ruĝkrona kapito VIREO Foto Rez
*Foto MezRes; Artikolo  www.tekipaki.jp–"Barbets", etc.
*Foto Rez; Artikolo & plie flickr.com

Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Cotija

**Cotija** estas komunumo en la meksika subŝtato Michoacán. La ĉefurbo de la komunumo estas Cotija de Paz.
La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 16 019.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18207 loĝantojn. El tiuj estas 8294 viroj kaj 9913 virinoj. La komunumo havas surfacon de 543.17 kvadratkilometroj.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 18480 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 63 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.34 % de la loĝantoj.

Entute 13 148 personoj (en 2000) aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj personoj 10 667 estis alfabetoj kaj 2 469 analfabetoj. Tio signifas ke 18.78 % de la loĝantaro de la jaro 2000 estis analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/michoacan/mpios/16019a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Michoacán
Baza paro

[eta|dekstra|300px|Adenin-timina baza paro, kun du [hidrogena ligo|hidrogen-ligoj.]]
[eta|dekstra|300px|Guanin-citozina baza paro, kun tri [hidrogena ligo|hidrogen-ligoj.]]

Oni nomas **baza paro** aŭ **bazoparo** en la molekula biologio ĉiun el la la nukleotidaj paroj, kiujn interligas hidrogenaj ligoj en la komplementaj DNA- aŭ RNA-fadenoj. Ĉar la DNA havas duoblan fadenon, la nombro de la bazoparoj egalas al la nukleotida nombro de la unu aŭ la alia fadeno.

En la DNA, adenino (A) pariĝas kun timino (T), kaj guanino (G) kun citozino (C); dum en la RNA ĉe la adenino troveblas uracilo (U), kiu anstataŭas la timinon. Tio ĉi okazas pro du ĉefaj kialoj:

* la distanco de ligo inter la karbonoj 1' (el la kvin karbonaj atomoj) de adenino kaj timino (aŭ uracilo, se temas pri RNA) similas al distanco de ligo inter la karbonoj 1' de guanino kaj citozino (ambaŭokaze de 1.08 nm). Aliaj kombinoj kreus malsamajn distancojn en la monomeroj de la DNA-fadeno, tiel ke la duobla fadeno ne estus sufiĉe stabila (ekzemple, adenino kun adenino havus tro grandan distancon en tiu parto de la DNA-fadeno).
* aliaj kombinoj ne ebligus stabilajn hidrogen-ligoj. Ekzemple, timino kun citozino havus similan distancon ol timino kun adenino, sed pro la strukturo de ambaŭ molekuloj, stabila hidrogen-ligo ne eblus.

Kategorio:Genetiko
Maketo (arkitekturo)

[eta|400px|Urba arkitekturo: maketo de [Frankfurto|Eŭropa kvartalo en Frankfurto]]

**Maketo** estas tridimensia laŭskala reprezentado de objekto. 

## Faka uzado de maketoj
### Maketoj en arkitekturo kaj urboplanado
Tre utila estas maketo en arkitekturo, ĉar per maketo nespertulo pli facile imagas iun konstruotaĵon kaj komprenas la spacajn interrilatojn ol per du-dimensiaj desegnaĵoj.  
Helpe de maketoj oni pli povas eksperimenti pri ekzemple la efiko de lumo aŭ de aerodinamiko.

Image:Massenmodell.jpg|Urboplanado perkomputile (Duisburg)
Image:KA03005-03.jpg|Varmdomo de Botanika Ĝardeno en Kolonjo, maketo
Image:Hakodate-Airport-04.jpg|Flughaveno, maketo

### Produktado de maketoj
Materialo por fari maketojn estas papero, kartono, ligno, plasto, foje gipso aŭ  cemento, vitro aŭ metaloj.

Kutime uzataj skaligoj por arkitekturaj maketoj estas
* 1:2000 ĝis 1:500 por urbodesajnaj maketoj
* 1:200 ĝis 1:50 por unuopaj konstruaĵoj
* 1:20 ĝis 1:1 por montri arkitekturajn detalojn

### Komputilmaketoj
[eta|maldekstre|Virtuala blokmaketo (urbocentro de [Duisburg)]]
[eta|Virtuala konstruaĵo (la stacidomo de [Atlanta el filmo *Gone with the Wind*)]]
Maketoj por planado aŭ scienca uzo hodiaŭ ofte estas realigataj kiel virtualaj maketoj en komputiloj per komputilapogita desajno: la konstruataj modeloj entenas la necesajn spacokoordinatojn kaj permesas rigardi la virtualan objekton el diversaj vidpunktoj aŭ eĉ "moviĝi" en ĝi. 
En stereolitografio okazas la inversa proceso: el la spacokoordinatoj la komputilo stiras la tranĉadon de reala maketo, ebeno post ebeno.  

eta|Maketo en la stabejo
Plie maketoj estas utilaj en multaj aliaj fakoj, ekzemple en geografio (globusoj, Reliefoj), en astronomio (planetarioj) kaj en militstrategio (terenreliefoj). Plia utilo de maketo, lastatempe tre uzata, temas pri maketo uzata de blinduloj por kompreni pere de la tuŝosenso kia estas ĉu konstruaĵo ĉu urbo (ekzemple historia centro, tipa kvartalo ktp.). Ĉar tiaj maketoj estas tuŝotaj kaj suferos eventualajn damaĝojn oni faras plej ofte el metalo (ekzemple bronzo) kaj pli malofte el ŝtono aŭ ia rokaĵo.

## Maketoj kiel ludiloj
Maketoj krome estas oftaj kaj ŝatataj ludiloj: 
*pupohejmo
*ludbutiko
*ludaŭtoj
*ludiltrajnoj
* eĉ pupoj mem estas fakte maketoj. 

Image:DollhouseLivingRoom.jpg|Pupohejmo, maketo por infanoj
Image:Kaufladen Kibri 1957.jpg|Ludbutiko, Germanio 1957
|Ludaŭtoj por infanoj
Image:Noch-maerklin hg.jpg|Makettrajnoj por infanoj

## Vidu ankaŭ 
* Modelismo
* Skalmodelo
* Maketo de Uzinoj Škoda

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Maketoj
Kategorio:Metio
Tarnabod

**Tarnabod** estas vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.
eta|Preĝejo de Tarnabod

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6827/20.2292
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 3369
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
Tarnabod situas sur ebenaĵo, laŭ rojo nomata Tarna, laŭ traira flankovojo. Heves (urbo) troviĝas 13, Füzesabony 19 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1337 en formo *Bodor*. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Tarnabod) el la 18-a jarcento, turo alkonstruiĝis en 1789
* skulptaĵo pri Sankta Antonio
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
En Tarnabod naskiĝis Nándor Kalicz.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tarnazsadány

**Tarnazsadány** [tarnaĵadAnj] estas vilaĝo (ankaŭ municipo) en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6766/20.1616
* Loĝantaro: 1320
* Poŝtkodo: 3283
* Telefonprefikso: 36

## Geografio 
Tarnazsadány situas sur ebenaĵo, laŭ rojo Tarna, laŭ traira flankovojo. Heves (urbo) troviĝas 16, Füzesabony 25, Gyöngyös 26, Eger 46, Budapeŝto 97 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1301 en formo *"Sodan"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Loĝantaro 
60 % de la loĝantoj estas ciganoj.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1763

## Famuloj 
En Tarnazsadány naskiĝis Lajos Besenyei (ekonomikisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Nagyfüged

**Nagyfüged** (nadjfuged) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös. Nagy signifas: granda.
eta|Blazono de Nagyfüged

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.683/20.1064
* Loĝantaro: 1870
* Poŝtkodo: 3282
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
Nagyfüged situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Miskolc preteriras. Heves (urbo) troviĝas 20, Gyöngyös 21, Jászberény 30, la fervojo en Ludas 5 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1301 en formo *Fygug*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a oni refondis la vilaĝon. En 1871 Nagyfüged ricevis la rangon grandvilaĝo. Post 3 jaroj kaj en 1999 inundoj okazis.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario
* baroka kapelo el la 18-a jarcento
* paroĥo de 1840

## Famuloj 
En la vilaĝo naskiĝis filozofo kaj teologo János Imre.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Zaránk

**Zaránk** [zarAnk] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves. La loknomo ne havas sencon en la hungara lingvo.
eta|Zaránk laŭ runa skribo

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6425/20.1097
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 3296
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Heves (urbo) troviĝas 17, Gyöngyös 25, Jászberény 26, Eger 45, Budapeŝto 102 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko, sed kiel konata popolo, vivis tie sarmatoj. La unua mencio devenis el 1274 en formo *Zaranca*. La vilaĝo detruiĝis fine de la turka erao kaj refondiĝis en 1701. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo de 1782
* koĉero pri fajrobrigado

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Erk

**Erk** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Heves (urbo).

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6109/20.0825
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 3295
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Heves (urbo) kaj aŭtovojo troviĝas 19, Jászberény 22, Gyöngyös 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo el 1331, en 1391 laŭ tiama hungara ortografio *"Ewrk"*. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Ĉirkaŭ liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a Erk refondiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1760, turo alkonstruiĝis en 1790

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tarnaörs

**Tarnaörs** [tarnaorŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.
300ra|eta|dekstra|Tarnaörs

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.5981/20.0588
* Loĝantaro: 1830
* Poŝtkodo: 3294
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Tarnaörs situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ rojo nomata Tarna. Jászberény troviĝas 19, Heves (urbo) 21, Gyöngyös 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1264 en formo *T.Wrs*. En 1687 la vilaĝo senhomiĝis. En 1710 familio Nyáry (njAri) formis tie bienocentron. Poste ĉirkaŭ la bieno vilaĝo naskiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika Preĝejo Sankta Nikolao (Tarnaörs), sed la flanka parto devenas el la 14-a jarcento
* baroka kapelo omaĝe al Sankta Anna el la 18-a jarcento

## Famuloj 
* En Tarnaörs naskiĝis la generalo, poeto, barono Lőrinc Orczy.
* En Tarnaörs naskiĝis la baronino Emma Orczy.
* En Tarnaörs mortis János Bottyán (generalo).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Visznek

**Visznek** [visnek] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6427/20.0286
* Loĝantaro: 1230
* Poŝtkodo: 3293
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ rojo nomata Gyöngyös. Gyöngyös troviĝas 21, Jászberény 22, Heves (urbo) 24&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis tie. La vilaĝo fondiĝis antaŭ la tatara invado de 1241. La unua mencio pri la preĝejo devenis el 1262 en formo *Viznek*. Dum la turkoj la vilaĝo dufoje senhomiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo el la 18-a jarcento
* ŝtona ponto, apude akvomuelejo
* Remparo de Ĉorso

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kaŭna Teknologia Universitato

La **Kaŭna Teknologia Universitato** (litove *Kauno Technologijos Universitetas*, KTU) estas la plej granda teknologia universitato en Baltio kaj la dua plej granda universitato en Litovio.eta|250 px|internacia studcentro de la universitato
Establigita el iuj partoj de la Vytautas-Magnus-universitato dum la sovetunia okupado, la universitato estis nomata "Kaŭna politeknika instituto" (litove *Kauno politechnikos institutas*), ekde la jaro 1974 kun la kromnomo de la komunisto "Antanas Sniečkus". La politeknika instituto kaj la "Kaŭna medicina akademio" estis formitaj el partoj de la Vytautas-Magnus-universitato, post kiam du ĉefaj humanismaj fakultatoj estis translokitaj al la Vilna Universitato dum la jaro 1949.

Dum la jaro 2006 la universitato havis proksimume 19.000 studentojn.

## Konataj studintoj 
* Marcelijus Martinaitis
* Dainius Kreivys

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la universitato (en la litova kaj angla)

Kaŭno
Kaŭno
Kategorio:Kaŭno
Nagyút

**Nagyút** [nadjUt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Füzesabony. La loknomo signifas: granda-vojo.
eta|maldekstre|Preĝejo de Nagyút
eta|Lernejo de Nagyút
eta|Vilaĝdomo (oficejo) de Nagyút

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7211/20.175
* Loĝantaro: 760
* Poŝtkodo: 3357
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Nagyút situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Kál, laŭ fervojo Budapeŝto-Miskolc, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Heves (urbo) troviĝas 20, Füzesabony 22, Gyöngyös 24, Eger kaj Parád po 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1301 en formo "*Noguth*". La turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste 4 biencentroj funkciis ĉi tie. Inter la 2 mondmilitoj la ŝtato formis modelan vilaĝon. Vilaĝservoj estas kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1953

## Famuloj 
En la aŭtoŝoseo ĉe Nagyút mortis drumisto András Mohay.

## Fontoj 
* https://www.telepules.com/nagyut.html

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Dominiko Savio

Sankta **Dominiko Savio** (nask. la 2-an de aprilo 1842, Riva presso Chieri, Piemonto, Italio - 9-an de marto 1857, Mondonio, hodiaŭ Castelnuovo Don Bosco, Italio) estis plenkreskanta studento de Don Bosco. Kiam li estis dekkvarjara, li grave malsaniĝis je pulma tuberkulozo dum siaj antaŭpastraj studoj kaj poste li mortis hejme en Mondonio la 9-an de marto 1857. 

Kiel sankta li estis proklamita de papo Pio la 12-a la 12-an de junio 1954.

Kategorio:Salesianoj
Kategorio:Sanktuloj
Adács

**Adács** (adAĉ) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Gyöngyös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 38 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6915/19.9823
* Loĝantaro: 2940
* Poŝtkodo: 3292
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Miskolc, aŭtoŝoseo en la sama direkto preteriras. Gyöngyös troviĝas 14, Jászberény 27, Hatvan 29 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1323 en formo *Adach*, kiu estis tiutempe doganprena komunumo. En 1706 la vilaĝo detruiĝis, en 1712 oni fondis pli novan setlejon iomete for. Vilaĝservo estas kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo de 1742, turo alkonstruiĝis en 1790
* statuo de Johano Nepomuka de 1779
* ŝtona kruco de 1807
* kruco de Magdalena de 1801
* fiŝkaptista lago, apude ferieja loko

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Don Bosco

Sankta **Johano Bosco**, respektive **Don Bosco**, propranome **Giovanni Melchior Bosco** (naskiĝis la 15-a/16-an de aŭgusto 1815 en Castelnuovo d'Asti, (hodiaŭ Castelnuovo Don Bosco), Italio, mortis la 31-an de januaro 1888, Turino) estis katolika pastro, sanktulo, edukisto, fondinto kaj la unua kapo de Salesanoj de Don Bosco en 1859. 

En la jaro 1963, *sanktejo Don Bosco* (1 600 m²) estis konstruita omaĝe al li en la iama tutnova ĉefurbo de Brazilo, Braziljo.

En la jaro 1989, li estis de Johano Paŭlo la 2-a proklamita kiel *Patro kaj instruisto de junularo*.

## Infanaĝo 
Laŭ oficiala registro en matriko Johano Bosco naskiĝis la 16-an de aŭgusto 1815 en Becchi, unu en kantonoj de Morialdo, kiu estis loka parto de Castelnuovo d'Asti (hodiaŭ Castelnuovo Don Bosco). Sed li kaj lia patrino ĉiam asertis, ke li naskiĝis la 15-an de aŭgusto.

## Edukado de Bosco 
Bosco nomis sian metodon de edukado kiel **preventa sistemo**. Tiu poste staras sur tri pilieroj:
* **prudento** - edukisto reagas al konkreta situacio klopodante finpensi, kiajn efikojn havos lia traktado al konkreta unuopulo;
* **afableco** - li klopodas esti kunlaboranto, interesiĝi pri liaj interesoj, ludi ludojn ks.;
* **religio** - la edukista agado devas eliri el la profunda rilato de la edukisto al Dio. Al tio li ankaŭ devas konduki siajn edukotojn.

Bosco ludis kun knaboj multe da ludoj kaj praktikis muzikon. Sed ili ĉiam preĝis, partoprenis sanktan meson ks.

## Vidu ankaŭ 
* Salesanoj de Don Bosco
* Kongregacio de Filinoj de Virgulino Mario Helpantino
* sankta Dominiko Savio
* Don Bosco (Bonaero)
* Don Bosco (stacidomo)

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Salesianoj
Kategorio:Italaj pastroj
Kategorio:Salesiana familio
Kategorio:Ekleziaj verkistoj
Litovia Akademio de Sciencoj

eta|250px|
La **Litovia Akademio de Sciencoj** (, LMA, laŭvorte "Akademio de Sciencoj de Litovio", sed duobla uzo de la vorto "de" en la nomo estus ĝena) estas neŝtata Akademio de Sciencoj en Litovio.

La akademio fondiĝis la 16-an de januaro 1941. Fonda prezidento estis Vincas Krėvė-Mickevičius. Per leĝaj adaptoj de la jaroj 1991, 1993 kaj 2003 la akademio fiksiĝis neŝtata organizaĵo. Prezidanto ekde la jaro 2003 ĝis lia morto en junio 2011 estis Zenonas Rokus Rudzikas, kaj ekde tiam temas pri Valdemaras Razumas, la gvidanto de la matematika, fizika kaj ĥemia klaso.

La akademio estas disdividita en kvin klasojn:
* humanisma kaj sociscienca klaso; gvidanto prof-o Leonardas Sauka
* matematika, fizika kaj ĥemia klaso; gvidanto prof-o Valdemaras Razumas
* biologia, medicina kaj geoscienca klaso; gvidanto prof-o Vytas Antanas Tamošiūnas
* agrikultura kaj arbaroscienca klaso; gvidanto prof-o Albinas Kusta
* teknologia kaj inĝenierscienca klaso; gvidanto prof-o Vytautas Ostaševičius

Ekzistas pluraj sendependaj sciencaj institutoj, laboratorioj kaj aliaj sciencaj instalaĵoj. La akademio estas membro de la eŭropa organizaĵo *All European Academies*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la Akademio de Sciencoj de Litovio (en la litova kaj angla)

Kategorio:Universitatoj en Litovio
Kategorio:Naciaj akademioj
Kategorio:Vilno
Nacia instituto pri orientaj lingvoj kaj civilizacioj

'*Nacia instituto pri orientaj lingvoj kaj civilizacioj *( aŭ **INALCO**, antaŭe konata neformale '''''Langues'O'''* (IPA: [lɑ̃ɡz‿o]), mallongigo de *Langues orientales*) estas franca faka universitato pri supera lernado, kiu instruas la lingvojn kaj la civilizaciojn el ĉie krom el Okcidenta Eŭropo.

Ĝia sidejo estas en Parizo, en la 13-a arondismento. En la sama konstruaĵo troviĝas la Universitata biblioteko pri lingvoj kaj civilizacioj (, BULAC).

## Historio 
* 1669 Jean-Baptiste Colbert fondas la *École des jeunes de langues* lingvolernejo
* 1795 Estas fondita la *École spéciale des langues orientales* (Speciala Lernejo por Orientaj Lingvoj)
* 1873 La du lernejoj kunfandiĝas
* 1914 La lernejo estas renomita *École nationale des langues orientales vivantes* (ENLOV)
* 1971 La lernejo estas renomita *Institut national des langues et civilisations orientales* aŭ Inalco (Nacia Instituto pri Orientaj Lingvoj kaj Civilizoj)
* 1982 *Études Océan Indien* (Indian Ocean Studies) revuo komencas eldonadon; ISSN 0246-0092
* 1985 Inalco estas agnoskita kiel *granda établissement*
* 2010 Inalco iĝas fondmembro de Sorbonne Paris Cité
* 2011 Inalco centraligas ĉiujn siajn instruitajn kursojn sub unu tegmento ĉe *65 rue des Grands Moulins en Parizo''

## Organizo 
### Departementaro 
* Departemento Afriko
* Departemento Suda Azio
* Departemento Sud-Orienta Azio/Supra Azio/Pacifika Oceano
* Departemento Ĉinio
* Departemento pri arabaj lernadoj
* Departemento Eŭrazio
* Departemento Meza kaj Orienta Eŭropo
* Departemento Japanio
* Departemento pri hebreaj lernadoj
* Departemento Rusio
* Departemento Lingvoj de Ameriko

## Instruataj lingvoj 

* Ajmara
* Albana
* Amhara
* Araba
* Magreba araba
* Orienta araba
* Egipta araba
* Siria-libana-palestina araba
* Aramea
* Armena
* Azerbajĝana
* Belorusa
* Bengala
* Berbera
* Birma
* Bislama
* Bosnia-kroata-serba
* Bulgara
* Cebua
* Cigana
* Ĉama
* Ĉeĥa
* Ĉina
* Estona
* Filipina
* Finna
* Fula
* Greka
* Gvarania
* Haŭsa
* Hebrea
* Hindia
* Hungara
* Ilokana
* Indonezia-malaja
* Inuktituta
* Japana
* Joruba
* Judaraba
* Judhispana
* Kantona
* Kartvela
* Kazaĥa
* Keĉua
* Kirgiza
* Kmera
* Komora
* Korea
* Kurda
* Latva
* Laŭa
* Litova
* Majaa
* Makedona
* Malagasa
* Malta
* Mandinka
* Mona
* Mongola
* Navatla
* Nepala
* Oseta
* Otomana
* Paŝtoa
* Persa
* Pola
* Rumana
* Rusa
* Sanskrito
* Siama
* Sinhala
* Slovaka
* Slovena
* Soninka
* Soraba
* Sureta
* Svahila
* Tamila
* Tatara de Kazan
* Telugua
* Tibeta
* Tigraja
* Turka
* Ukraina
* Urduo
* Uzbeka
* Vjetnama
* Volofa
* Jida

## Elektitaj famaj studentoj 
* Georges Kersaudy, esperantisto kaj eksstudento ĉe INALCO
* Patrick Poivre d'Arvor, ĵurnalisto

## Vidu ankaŭ 
* MGIMO, Moskva ŝtata instituto de internaciaj rilatoj

## Referencoj 
Kategorio:Lingvo
Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo
Esperanto-Vendée

**Esperanto-Vendée** estas departementa asocio de Esperanto en Vendeo. La asocio Esperanto-Vendée naskiĝis en oktobro 1996 kaj ĝi jam havis 73 membrojn decembre de tiu jaro.

Antaŭe en la departemento estis nur 6 aŭ 7 izolitaj esperantistoj el kiuj ne ĉiuj konis sin reciproke. Grupa lernado komenciĝis en La Roche-sur-Yon, administra ĉefloko de Vendeo (ĉirkaŭ  loĝantoj), komence de 1996 sub gvidado de komencanto Albert Crié. La fondo de asocio ebligis malkovri kursgvidantinon - Marie-Christine Koson - kiu jam havis spertojn pri Esperanto-instruado. Alia kurso, gvidata ankaŭ de komencanto, malfermiĝis aŭtunon 1998 en Fontenay-le-Comte (ĉirkaŭ  loĝantoj) sub gvidado de Patrice Joly, kun 6 lernantoj. Du staĝoj, organizitaj de Fabrice Morandeau en 1996 kaj 1997 en lia urbeto Saint Philbert-de-Bouaine (ĉirkaŭ  loĝantoj), en kunlaboro kun la asocio Esperanto 44 de la najbara departemento, arigis respektive ĉirkaŭ 90 kaj 100 partoprenantojn inkluzive de la kursgvidantoj, animantoj (Esperanta teatra trupo) kaj organizantoj.

Hodiaŭ la grupon gvidas Henri Masson.

## Eksteraj ligiloj 
* Espéranto-Vendée
* Facebook

Vendée