open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Volontuloj de UEA

**Volontuloj de UEA** estas senpagaj laborantoj, kiuj laboras en Centra Oficejo de UEA en Roterdamo. UEA tamen pagas al ili malgrandan poŝmonon. Ili ofte ankaŭ loĝis en la oficeja domo.

## Listo 
Jen *nekompleta* listo de la **volontuloj de UEA** (tiuj kiuj laboris plentempe en la centra oficejo en Roterdamo, Nederlando).

* meze de 70-aj jaroj: Bruce Crisp (Kanado)
* unua duono de 1981: Norman Henderson (Kanado)
* jun 1981 - mar 1982: Hisasi Kitagawa (Japanio)
* sep 1981 - aug 1982: Paul Hopkins (Kanado)
* la someron de 1986: Jorge Camacho (Hispanio)
* jun 1989 - aug 1989: Jukka Pietiläinen (Finnlando)
* jul 1991 - jan 1992: Tom Geller (Usono)

## Vidu ankaŭ 
* Volontuloj de TEJO

## Eksteraj ligiloj 
* prezenta filmo pri la agado kaj ĉiutago de volontuloj de UEA kaj TEJO en la retejo Jutubo ()

Kategorio:Nederlando
Kategorio:UEA
Kategorio:Listoj
Enciklopediistoj

**Enciklopediistoj** (plurale), estas grupo de homoj, kiuj verkis artikolojn en la *Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers* ("Enciklopedio aŭ rezonita vortaro de sciencoj, artoj kaj metioj"). Se la plimulto el ili estis francaj kiel Diderot, Voltaire, d'Alembert, Montesquieu k.a., aliaj estis fremdaj kiel Friedrich Melchior Grimm, Claude Adrien Helvétius, Jean-Jacques Rousseau, Paul Henri Thiry d'Holbach k.a.

La Eklezio kaj la kortego staris kontraŭ ilia nova kaj ribela spirito, sed ili fariĝis la ĉefaj intelektaj gvidantoj de la Franca revolucio.

Laŭ pli ĝenerala signifo, la termino estas uzata por aŭtoroj kaj kontribuantoj de ajna enciklopedio.

## Listo de aŭtoroj laŭ nombro de artikoloj 
* 37 870 – XXX (sennoma aŭ nedeterminita)
* 17 288 – Chevalier Louis de Jaucourt
* 5 394 – Denis Diderot
* 4 268 – Boucher d'Argis
* 1 925 – Edmé-François Mallet
* 1 309 – Jean Le Rond d'Alembert
* 994 – Jacques-Nicolas Bellin
* 720 – Guillaume Le Blond
* 707 – Gabriel François Venel
* 693 – Louis-Jean-Marie Daubenton
* 541 – Antoine-Joseph Dezallier d'Argenville
* 482 – Jacques-François Blondel
* 449 – Antoine Louis
* 428 – Marc-Antoine Eidous
* 414 – Baron d'Holbach, Paul Henri Thiry d'Holbach
* 388 – François-Vincent Toussaint
* 344 – Jean-Jacques Rousseau
* 337 – Pierre Tarin
* 227 – Claude Bourgelat
* 214 – Jean-Baptiste de La Chapelle
* 199 – Urbain de Vandenesse
* 192 – Arnulphe d'Aumont
* 129 – César Chesneau Du Marsais
* 119 – Cahusac
* 108 – Le Roy
* 107 – Landois
* 91 – Beauzée
* 78 – Paul-Jacques Malouin
* 70 – Jean-Baptiste-Pierre le Romain
* 61 – Louis-Jacques Goussier, ankaŭ kontrolisto de la gravuritaj platoj
* 56 – Malouin
* 45 – Lenglet Du Fresnoy
* 41 – Daubenton|Diderot
* 39 – Claude Yvon
* 39 – Daubenton|Vandenesse
* 32 – Boucher d'Argis
* 26 – de La Chapelle|d'Alembert
* 26 – Voltaire
* 25 – Diderot|Mallet
* 23 – Daubenton|Jaucourt
* 22 – Daubenton, le Subdelegue
* 21 – Barths
* 20 – Mallet|Diderot
* 20 – Formey
* 20 – Daubenton|Jaucourt
* 14 – Rousseau|d'Alembert
* 14 – Beauzee
* 13 – Watelet
* 13 – Boucher d'Argis
* 12 – Douchet et Beauzee
* 12 – Daubenton|d'Argenville
* 11 – Diderot|Vandenesse
* 10 – Jacques-François de Villiers
* 10 – Marmontel
* 10 – Forbonnais
* 9 – Papillon
* 9 – Mallet|d'Alembert
* 9 – Daubenton|Daubenton, le Subdelegue
* 8 – Faiguet
* 7 – d'Argenville|Diderot
* 7 – Tarin
* 7 – Pestr
* 7 – Jaucourt
* 7 – Bellin|Bellin
* 6 – Vandenesse|Diderot
* 6 – Toussaint|Mallet
* 6 – Durival
* 6 – Beauzee et Duchet
* 5 – d'Aubenton
* 5 – d'Alembert|Diderot
* 5 – Yvon|Diderot
* 5 – Venel|Venel
* 5 – Menuret
* 5 – Mallet|Mallet
* 5 – Diderot|Daubenton
* 5 – Daubenton|d'Argenville|Vandenesse
* 5 – Daubenton|Vandenesse|Diderot
* 5 – C. D. J.| Jaucourt
* 4 – d'Alembert|Mallet
* 4 – Romilly
* 4 – Rallier
* 4 – Louis|Diderot
* 4 – Blondel|Diderot

Kategorio:Artoj
Affligem

**Affligem** (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Halle-Vilvoorde.

Ekde 1977 la municipoj Essene, Hekelgem kaj Teralfene apartenas al Affligem, la ĉefa municipo.

## Vidu ankaŭ 
Affligem (biero)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)
* Turisma retejo pri la municipo (nederlande)
* Pri la bierfarejo de la abatejo (angle, france, hispane, itale, nederlande)
Alec Venture

**Alec VENTURE** (naskiĝis 1910 - mortis la 11-an de aprilo 1991) estis brita esperantisto, honora membro de Universala Esperanto-Asocio (en 1989), kiu dum pli ol duona jarcento eminente kontribuis al la movado per sia literatura kaj lingva klero.

## Esperanta agado 
Venture esperantistiĝis en 1929, kiam li aliĝis al la Londona Esperanto-Klubo. Ekde 1932 li aktive kontribuis al la kluba vivo kiel instruisto, ofta preleganto, administranto, kaj prizorganto de la libroservo. Pli-malpli samtempe li fariĝis delegito de UEA. Jam en 1932 aperis lia unua verko, *Facila Legolibro*; de 1935 ĝis 1970 li estis ekzamenanto por la Diplomo de Brita Esperanto-Asocio, ekde 1943 ankaŭ por ĝia Licenciata Diplomo, kaj li gvidis plurajn korespondajn kursojn. En *Brita Esperantisto* li aperigis longan serion de "Laŭokazaj lingvaj notoj", kiuj poste aperis libroforme (1977). Ekde 1969 li estis komisiito de la Lingva Servo de UEA.

Liaj profesiaj scioj ampleksis domkonstruadon kaj librotenadon. Per tiu lasta li valore kontribuis al la movado, i. a. kiel kasisto de BEA (1946-1955), poste kiel ĝia konsiliano (1955-1976) kaj kiel kasisto de la 56-a Universala Kongreso (1971). Li estis la anglalingva kunlaboranto en *Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro* (1974, 1990).

La Esperanta literaturo estis aparta celo de lia intereso kaj agado. Li kontribuis artikolon pri la temo al *Enciklopedio de Esperanto* (1933), kaj liaj tradukoj troviĝas en ambaŭ volumoj de Angla Antologio (1957, 1987). Dum la jaroj 1965 ĝis 1974 li estis juĝanto en la Belartaj Konkursoj de UEA, kaj de 1975 ĝis 1985 rolis kiel la konkursa sekretario. En 1978 aperis lia traduko de la utopia romano de Samuel Butler, *Erevono*. Diversokaze li recenzis en internaciaj Esperanto-revuoj. Lastatempe li rolis kiel kasiste de Esperantlingva Verkista Asocio. Per sia persista laboro instrua, administra kaj kultura, Alec Venture donis al ni modelon de multflanka agado. Kiel en lia profesio, ankaŭ en la movado liaj spertoj kaj klero certigis solidan konstruaĵon.

## Tradukoj 
* Butler, Samuel: *Erevono* (London: Venture, 1978. - VI, 176 p.)

## Verkoj 
* *La historio de la Esperantaj lingvaj institucioj* (En: Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo)
* *Radio-terminaro* (Rickmansworth: Internacia Esperanto-Ligo, 1943. - 34 p.; 2. eld. Oakville: Esperanto Press, 1960. - 33 p.)
* *Laŭokazaj lingvaj notoj* (London: Brita Esperanto-Asocio, 1977. - 95 p.)

## Eksteraj ligiloj 
* biografia prezento de li post la atribuo de honora membreco de UEA  en revuo Esperanto, oktobro 1989, p. 176, jen en formato PDF sur paĝo 18 el 24 ()

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Interezo

**Interezo**, laŭ Neoklasika ekonomika skolo, estas kompenso, kalkulita en procentoj, kurante pagota krom la ĉefa ŝuldo de ŝuldanto por la fruktuzo de fremdaj valoroj. 

*Laŭ PIV, kunmetita interezo* (venanta de kapitalo, al kiu aldoniĝas siatempe ties interezoj, kiuj mem liveras novan interezon ktp); 
 
En marksismo, Interezo estas parto de la plusvaloro. 

Kategorio:Ekonomiko
Sedia gestatoria

eta
**Sedia gestatoria** estas portebla Papa trono.

La *Sedia* konsistas el riĉe ornamita seĝo kun piedaj apogiloj, la t.n. *suppedaneum*. Ambaŭflanke estas fiksitaj po du orizitaj ringoj, tra kiuj oni kondukas stangojn, per kiu portas la tronon 12 homoj, la t.n. *palafrenieri* aŭ *Sediari pontifici*.

Pli frue estis kutimo, ke oni portis la novan episkopon sur *Sedia* en lian kirkon.

Ĝis la pontifikeco de Johano Paŭlo la 1-a, la trono servis dum la enoficigoj kaj aliaj festaj okazoj. Johano la 23-a estis alportita sur *Sedia* en la Preĝejon de Sankta Petro dum la malfermo de la Dua Vatikana Koncilio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cma.d-r.de/dr,cma,003,2000,a,06.pdf
* priskribo ĉe newadvent.org

Kategorio:Katolikismo
Aarschot

**Aarschot** (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Tiun titolon Aarschot ricevis en la jaro 1194. La urbo situas en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  Aarschot havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Loveno.

Ekde 1977 la municipoj Gelrode, Langdorp kaj Rillaar apartenas al Aarschot, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aarschot.be Oficiala retejo de la municipo (nederlande)

eta|maldekstra|200px|historia ligna ventmuelejo

Kategorio:Urboj de Flandra Brabanto
Kategorio:Urboj de Belgio
Apostola epoko

La **Apostola epoko** estas frua periodo de la kristanismo rigardata kiel definitiva de multaj kristanoj, delimigita de la revivigo de Jesuo (ĉ. 30 - 35) kaj la morto de la lasta apostolo (ĉ. 90). La ideoj kaj praktikoj de tiu periodo estas rigardataj kiel modelaj de multaj kristanaj grupoj.

## Vidu ankaŭ
*Historio de kristanismo
*Apero de kristanismo

Kategorio:Antikva kristanismo
Kategorio:Historio de kristanismo laŭ periodoj
Kurio

*Historie, **kurio** estas vorto, kies signifo varias laŭ la historia kunteksto. Ĝia origino estas la nomo, kiun la praaj italoj donis al religiaj grupiĝoj de familioj. La Grekoj nomis ilin fratrioj. Poste evoluis la sekvaj signifoj de la vorto **kurio**.
**En Romio
***unue plej antikva disdivida unuo de la civitanaro, origine laŭ parenceco (ekzistis 30 kurioj)
***pli poste la ejo, kiun uzas kurio por kulto kaj kunveno
***pli malfrue ankaŭ la ejo kie kunvenas la romia senato
**En la katolika eklezio papa aŭ episkopa administrantaro, vidu sub Roma kurio.

*En fiziko, **kurio** (simbolo Ci) estas malnova unuo de radioaktiveco, kiu valoras 3,7×1010 bekereloj.

* En nuntempa geografio, la vorto **Kurio** majuskle estas unu el du esperantigoj de la urbo ankaŭ alternative nomata Koiro, ĉefurbo de la kantono Grizono en Svislando.

## Referencoj
Erasmismo

**Erasmismo** estas la nomo de la doktrino de Erasmo ĉefe pri religia afero. Li inklinis al reformo de la eklezio, sed ne al Reformacio, ne al kreado de novaj eklezioj. Li proponadis pli aŭtentikan kristanismon, t. e., malpli formalan. 

Erasmismo influis verkistojn kiel Miguel Servet, Luis Vives, Alfonso de Valdés kaj aliajn. 

Erasmismo influis ne nur la kontraŭreformacion katolikan kaj protestantajn grupojn, sed ankaŭ la judismon.

## Vidu ankaŭ 
* Lazarillo de Tormes

Kategorio:Erasmo de Roterdamo
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Humanismo
Kategorio:Ideologioj
Kategorio:Renesanco
Kategorio:Ismoj
Sándor Kocsis

**KOCSIS Sándor** (koĉiŝ ŝa:ndor (aleksandro) (n. 23-an de septembro de 1929 en Budapeŝto; m. 22-an de julio de 1979 en Barcelona) estis hungara futbalisto kaj atakanto en la legenda hungara ora teamo. Li ludis kun la famaj Ferenc Puskás (ferenc puŝkaŝ) kaj József Bozsik (joĵef boĵik).

Li jam ekludis en la aĝo de 17 en la teamo de Ferencváros en Budapeŝto. En 1950 li estis delegita al Honvéd (futbala asocio de la hungara armeo en Budapeŝto), kie jam ludis la kerno de la estonta nacia futbalteamo ĉirkaŭ Bozsik kaj Puskás. Li havis esceptan forton ĉe la tekniko de kapopilko aŭ kapumo, tiel oni nomis lin "Orkapulo". Dum la 68 landaj ludoj, akiris li 75 golojn, kion neniu povis ĝis nun superi. Li akiris 11 golojn nur dum la ĉampionado de la Futbala Mondpokalo 1954, sed li restis sen golo dum la finalo. Post la hungara revolucio de 1956, restis li en okcidenta Eŭropo. Li ludis de 1958 ĝis 1965 en FC Barcelona, kie li firmigis sian kromnomon kiel "Tete d' Oro". Post fino de lia futbalista kariero en 1965, li daŭre aktivis kiel futbala trejnisto. Sándor Kocsis mortis je grava malsano en 1979, en la kataluna ĉefurbo.

## Literaturo 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Biblioteca-Museu Balaguer

La **Biblioteko-Muzeo Balaguer** estis starigita en Vilanova i La Geltrú en 1884 fare de Víctor Balaguer, politikisto kaj verkisto de la Kataluna Renesanco, kiel signo de dankemo kaj de reciproka fideleco dum plejparto de lia politika kariero.

Unue, la plejparto de la kolektoj estis ceditaj fare de Víctor Balaguer, sed jam de la komenco ĝi daŭre riĉiĝis per malsamaj donacoj. De siaj komencoj, la muzeo havas gravan deponon de la Muzeo Prado. Nuntempe, ĉi tiu institucio estas regata per urba memstara organizo kiu dependas de la  Magistrato de Vilanova i la Geltrú. Ekde jaro 2000 la muzeo estas sekcio de la ''Museu Nacional d'Art de Catalunya* kaj la biblioteko de la *Biblioteca de Catalunya.''

## Eksteraj ligiloj 
*Biblioteca Museu Balaguer 

Kategorio:Kulturo de Katalunio
Kategorio:Bibliotekoj en Hispanio
Kategorio:Muzeoj en Hispanio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1884
Eŭrolango

**Eŭrolango**, ***Eurolang*** estas artefarita naturalisma planlingvo proponita de *Philip H. Hunt* en 1995. "Eŭrolango" estas kompromisplanlingvo el Esperanto, Angla lingvo kaj Interlingvao.

Laŭ la vortoj de la kreanto de la lingvo mem:

Traduko: Eŭrolango estas artefarita lingvo, kiun mi kreis por esti komuna dua lingvo al Eŭropa Unio (EU). Ĝia vortprovizo estas bazita sur la angla, la germana, la franca, la itala, la hispana kaj la latina lingvoj. Mi planis ĝin por esti facila por lerni kaj uzi. 

Notinde estas, ke eŭropa lernanto, kiu jam scias unu aŭ pli unu de tiuj lingvoj, eble post legi Eŭrolangon (ne bezone uzi vortaron), povas lerni ĝin en 2 tagoj. Evidente, skribado en ĝi estas pli malfacila ol leĝi ĝin.

## Nombroj 
Uno, duo, tri, quator, quinque, six, septem, octo, novem, decem.

## Vidu ankaŭ 
* Atlango
*Interlingvistiko

## Eksteraj ligiloj 
* www.vision25.demon.co.uk/eurolang.htm

Kategorio:Kompromisplanlingvoj
Esenca Monda Angla

**Esenca Monda Angla** aŭ **Essential World English**  estas propono de internacia planlingvo de Lancelot Hogben, publikigita en 1963, bazita sur Baza Angla. La celo de Hogben estis projekto pli naturalisma ol Baza Angla mem.

Kelkaj karakterizaĵoj de Esenca Monda Angla estas:

* Nur 1.300 vortoj, plus listo de ”ĵargono” (fakaj terminoj) kaj tempaj vortoj ofte uzataj;
* Permeso de uzo de sinonimoj kiam eblas;
* Racia ortografio anstataŭ tradicia angla ortografio (*Spelling Reform 1* de Harry Lindgren).

## Bibliografio
* Hogben, Lancelot: *Essential World English* (W. W. Norton, 1963 428.3 H715e / PE 1073 .H6)

## Eksteraj ligiloj
* Langmaker.com artikolo, arkivigita je archive.org 
* Alian arkivigitan artikolon pri *Essential World English*
* http://www.texaswebpal.org/webpal/a_reconstruction/language/essays/ewe.htm

Kategorio:Modifita angla
Geografio de Panamo

Panamo troviĝas en Centrameriko, apud Kostariko kaj Kolombio. La panama istmo elmariĝis malfrue, antaŭ tri milionoj da jaroj, kiam jam la nordamerika kaj sudamerika kontinentoj staris ekster la maro antaŭ longa tempo.

Dosiero:Panama relief 1995.jpg|
Dosiero:Satellite image of Panama in March 2003.jpg|
Dosiero:Panama econ 1981.jpg|
Dosiero:Panama veg 1981.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cshome.html 

Kategorio:Panamo
Kategorio:Geografio de Panamo
Politika Strukturo de Panamo

Panamo estas respubliko, regita per konstitucia demokratio ekde la jaro 1903. Inter 1968 kaj 1989 regis la landon la militistoj Omar Torrijos kaj Manuel Noriega. Dum tiu periodo estas informoj ke pli ol cent homoj estis malaperigitaj, murditaj kaj torturitaj ĉar ili kontraŭstaris la laŭvican diktatoron. En 1989 la usona armeo milite invadis Panamon kaj ĉesigis la diktatorecon, sed samtempe pereigis ĉirkaŭ tri mil panamanojn, multajn el ili ne-batalantojn. Post la usona invado, la demokratie elektita prezidento Guillermo Endara plifortigis demokration en la lando.

La panama registaro konsistas el tri organoj: la ekzekutiva, la leĝodona kaj la justica povoj. En la panama registaro ne ekzistas ĉefministro. La estro de la ekzekutiva povo estas la prezidento (do la reĝimo estas Prezidenta respubliko). La nuna prezidento estas Martín Torrijos; la antaŭa estis Mireya Moscoso, vidvino de fama politikisto Arnulfo Arias, tri fojojn prezidento de la lando. Dum la lastaj tri jaroj de regado de prezidentino Moscoso, la tri povoj de la estraro ricevis seriozajn akuzojn pro ŝajna korupto. Tamen, strukturaj problemoj kaj manko de politika travidebleco malebligas la esploradon de la multaj grandaj skandaloj pri koruptado, kiuj makulas la fidon al la estraro.

Kategorio:Registaro de Panamo
Kulturo de Panamo

Panamo estas konata en la mondo ĉefe pro la Panama Kanalo, elkonstruita en mil naŭcent dek kvar. Hodiaŭ, Panamo estas eta lando kun tri milionoj da loĝantoj kaj sepdek kvin mil kilometroj kvadratoj. Ĉirkaŭ naŭdek kvin procento de la loĝantoj de Panamo parolas la hispanan kiel denaskan lingvon, kaj okdek kvin procento estas katolikaj.

## Vida ankaŭ 
* Pri la panama karnavalo
* Raspaĵo: la plej freŝiga tradicio panama
* Kurioza karesma tradicio

Kategorio:Panamo
Kategorio:Kulturo
Urborajto

**Urborajto** estas privilegio donata al loĝloko por mem estri sin kaj havi kelkajn aliajn liberecojn. Plej ofte ĝi estis donata de terposedantoj en la Mezepoko.

Bazaj partoj de urbaj rajtoj estis la rajto konstrui defendan muron, okazigi bazarojn kaj postuli doganojn. La bazara rajto estis ofte donita ankaŭ al vilaĝoj ne-urbaj kaj do konsistigas malpli altan ŝtupon.

La privilegiaroj de kelkaj urboj ofte sekvis kiel modeloj por aliaj urboj kaj tiel akiris certan konatecon. Tiel la "Magdeburga juro" disvastiĝis tra grandaj partoj de orienta Eŭropo; la "juro de Lübeck" etendiĝis al hansaj kaj aliaj urboj ĉe la bordo de la Balta maro.

Kategorio:Urbo
Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Juro
Panama raspaĵo

eta|250px|Glaciraspaĵo kun siropo de ĉerizoj

**Glaciraspaĵo** (hispanlingve *raspado* aŭ *raspao*) estas desertaĵo farita el glacio kaj siropoj, tipa de Panamo. Ĝi estas nek trinkaĵo nek dolĉaĵo: estas mikso de ambaŭ, ĉar ĝi estas duone solida kaj duone likva.

La vetero en Panamo estas varma, precipe dum la monatoj inter decembro kaj majo, sezono kiun ni nomas somero. Vespere la aero kutime varmas pli ol tridek gradoj. Dum tiaj tagoj, multaj panamanoj emas manĝi raspaĵojn por sin senti pli freŝa kaj dankema. Promenante sur la stratoj de Panamurbo, precipe en turistemaj lokoj, oni povas facile aĉeti raspaĵojn. La raspaĵistoj vendas ilin per ĉareto sur kiu kuŝas granda bloko de glacio. La ĉareto ankaŭ kunportas botelojn kun diversaj siropoj, mielo kaj kondensita lakto, kaj granda, bunta sun-ombrelo.

Oni alproksimiĝas al la raspaĵisto, pagas kvaronon de usona dolaro kaj mendas la raspaĵon laŭ sia prefero. La raspaĵisto pretigas la raspaĵon ĵus tiam, antaŭ oniaj okuloj. (Li ne povas pretigi ĝin multe da tempo antaŭe, ĉar la glacio rapide fandus pro la varma vetero.) Li prenas specialan tranĉilon, kiu ege similas al rabotilo sed kiu estas speciale kreita por fari raspaĵojn. Li razas el la bloko glaciajn fragmentojn por plenigi paperan konuson kiu servas kiel glaso por la raspaĵo. La pecetoj de tranĉita glacio plenumas ne nur la konuson sed ankaŭ spacon super ĝi. Estas bele rigardi kiel la tropika suno de la vespero brilas en la glacieroj, kvazaŭ diamantaro.

Tiam la raspaĵisto demandas al oni, kiun guston oni preferas. La guston donas la siropo. Ekzistas multaj siropoj, sed kelkaj estas pli tradiciaj. Iuj estas faritaj el zuko de naturaj fruktoj, miksitaj kun sukero kaj boligitaj dum longa tempo. La rezulto estas dolĉa, dika likvo kun la gusto de la frukto. Tiaj estas la siropoj de ananaso, citrono, kokoso, tamarindo kaj marakuĝao (kiu estas speco de acida pasiflora frukto). Aliaj siropoj estas faritaj el nenaturaj gustoj: tiaj estas la tiel-nomataj roza kaj vinbera siropoj.

La raspaĵisto plenigas la glason kun siropo ĝis la rando de la papera konuso. Poste li donas al oni suĉpajlon por trinki la siropon el la fundo de la glaso. La pecetoj de glacio, sub la brilanta suno, ŝajnas nun kiel juveloj de la koloro de la siropo. Kiam la siropo estas ruĝa, kiel estas la roz-gusta, la glacio aspektas kiel la koro de granato.

Oni povas aldoni "lakton kaj mielon" kun la raspaĵo. Ne temas pri simpla lakto, sed pri sukera densigita lakto, kaj ankaŭ ne pri abela mielo, sed pri densa kaj bruna siropo farita el pura suko de suker-kano. Ili estas verŝitaj kiel likvaj fadenoj sur la raspaĵo. La bruna mielo donas al la raspaĵo salan guston kiu bele kompletas la guston de la dolĉaj lakto kaj siropo.

Ankaŭ en Surinamo la raspaĵo estas konata.

Kategorio:Trinkaĵoj
Asse (Belgio)

**Asse** (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Halle-Vilvoorde.

Ekde 1977 la municipoj Bekkerzeel, Kobbegem, Mollem, Relegem kaj Zellik apartenas al Asse, la ĉefa municipo.

## Blazonoj 
eta|maldekstra|80px|la blazono ĝis 1986
La malnova blazono de Asse, kiu montris arĝentan leonon, en 1986 anstataŭiĝis per nova bildo, de stiligita kapelo, nun videbla en la informkesto, kiu baziĝas je historia modelo el la 13-a jarcento. De tiam la municipaj "leona" flago kaj "kapela" blazono ne identas.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)

eta|maldekstra|300px|la jena, nacie konata loka bierfarejo produktas aparte fortan bieron, nomatan *Mort Subite*, do iom troigie promesas al trinkantoj "subitan morton".
Drogenbos

''''* (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. En 2008 el inter ili estis 53,8 % da virinoj, kaj la nacia gazetaro diskonigis ke ĝi estas "la plej virina" municipo de Flandrio Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento'') Halle-Vilvoorde.

## Referencoj
Granado (Nikaragvo)

eta|Domoj en kolonia stilo en Granada
eta|Strato de Granada, proksimume en la jaro 1905

**Granada** aŭ en Esperanto **Granado** estas urbego de Nikaragvo, fondita en 1524 de Francisco Hernández de Córdoba, kaj do la unua urbo fondita de eŭropanoj en kontinenta Ameriko. Ĝi estas la ĉefurbo de samnoma departemento. Ĝi situas en la bordo de Lago Nikaragvo, kaj nun havas ĉ. 110.000 loĝantojn.

Post la sendependiĝo de la lando en 1839, Granado alternis kun Leono kiel ĉefurbo: Granadon preferis la konservativuloj kaj Leonon la liberaluloj. Fine, la rolon transprenis Managvo en 1858.

Granado estis komerca centro. Ĝi plu estas la tria plej granda urbo, kaj fariĝis turisma centro, kun interesaj arkeologiaj restaĵoj.

La Internacia Poezia Festivalo de Granada estas kultur-riĉa evento dediĉita al poezio, kiu okazas ĉiujare meze de februaro en la urbo Granado ekde 2005; en la evento partoprenas dekoj da famkonataj poetoj el la tuta mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.granada.com.ni/home.html  
* http://www.nicaraguahostel.com/Main/main_granada.htm 
* http://www.costarica-net-guide.com/granada.html  
* Nicaraguan Art
* Mauricio Rizo Artist
* Yoyita Artist
* Granada Nicaragua Paintings and pictures
* Turisma informo 

Dosiero:Granada Department in Nicaragua.svg|
Dosiero:Granada street 3.JPG|

Kategorio:Urboj de Nikaragvo
Oksirinĥo

**Oxyrhynchus** (ebla esperantigo Oksirinĥo) estas arkeologia elfosaĵejo en Egiptio. Ĉar oni trovis tie en la 20-a jarcento, dum la daŭraj elfosadoj multajn papirusajn tekstojn el la epoko de helenismo, Romia imperio kaj de Bizanca imperio, Oksirinĥo apartenas al la plej gravaj elfosaĵejoj de Egiptio. Oni trovis verkaĵojn de Menandros kaj evangelion de Tomaso, gravan fru-kristanan dokumenton.

## Historio de la elfosaĵejo 
eta|dekstra|180px|
Oksirinĥo situas ĉ. 160&nbsp;km sude de Kairo, okcidente de ĉefa fluo de la Nilo ĉe Bahr Yusuf (Jozefa kanalo). La Jozefa kanalo estas Nila branĉo, kiu finiĝas en Moeris-lago kaj Fajum-Oazo. En tempo de la Antikva Egipto, sur la loko de Oksirinĥo situis la urbo *Per-medjed*, kiu graviĝis nur post konkero de Aleksandro la Granda en 332 a. Kr.. La greka konkeranto fondis tie la novan urbon *Oxyrhynchon Polis* (greke *Urbo de akranazaj fiŝoj*). La nomo derivas de fiŝa specio, vivanta en la rivero (*Mormyrus oxyrhynchus*), kiu estis sankta besto por la egiptanoj.

En la helena epoko, Oksirinĥo estis prospera urbo en la regiono, ĝi estis la tria plej granda urbo de Egiptio. Post la kristanismigo de Egiptio, ĝi iĝis konata pro sia abundo je klostroj kaj preĝejoj. Ĝi restis grava ĝis okupo far araboj en 641, post kiam la kanala sistemo - nutranta la urbon - ruiniĝis kaj al urbo senhomiĝis. Hodiaŭ staras tiuloke la urbo Al Bahnasa, kiu parte konstruiĝis sur ruinoj de la antikva Oksirinĥo.

Ĉar la urbo estis konstruita ne ĉe bordo de Nilo, sed ĉe kanalo, signifis, ke la rubaĵoj de la urbo rezerviĝis dum jarmilo. Oni ofte rubujigis nun gravajn oficialajn dokumentojn en salikaj korboj. Oni trovis multajn papirusojn kaj kelkajn eĉ kun bibliaj tekstoj.

## Vidu ankaŭ 
* Nag-Hamado
* La evangelio de Tomaso
* Listo de la papirusoj de la Nova Testamento
* Oksirinĥa papiruso 405
* Oksirinĥa papiruso 5101

## Eksteraj ligiloj 
* Oxford University Classics Department Oxyrhynchus Project (angle) 
* Oxyrhynchus Online (angle)

Kategorio:Egiptio
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Arkeologio
Francisco Azorín Poch

**Francisco AZORÍN POCH** (naskita la  en Malago; mortinta en Madrido la ) estis hispana esperantisto kaj matematikisto.

Li estis filo de Francisco Azorín Izquierdo, grava pioniro de la hispana kaj meksika movadoj. La filo lernis Esperanton naŭjara, instruita de Joseph Ferdinand Berger en Kordovo.

En 1943 Francisco Azorín Poch komencis sian universitatan docentiĝon kiel helpanto de praktikaj klasoj en la fakultato pri matematiko en la Komplutensa Universitato de Madrido. En 1953 li tie finis siajn studojn per la doktoriĝekzameno pri matematiko.

De 1955 ĝis 1957 kaj de 1959 ĝis 1961 li estis profesoro pri statistika specimenado de la Centra Universitato de Venezuelo. Post tio li fariĝis profesoro pri matematika statistiko de la Universitato de Santiago de Compostela. En 1963 li fariĝis ĉefo de la statistika fako de la Ekonomia Komisiono por Latinameriko kaj Karibio *(Comisión Económica para América Latina y el Caribe, CEPAL)* de Unuiĝintaj Nacioj en Santiago de Chile. Li estis elektita membro de la Internacia Statistika Instituto (ISI). Ekde 1974 li estis profesoro pri matematika statistiko kaj probableco en la Aŭtonoma Universitato de Madrido ĝis sia emeritiĝo en 1984.

De 1981 Francisco Azorín Poch estis membro de *Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales,* hispana akademio pri matematiko kaj natursciencoj. En 1985 la Universitato de Malago atribuis al li honoran doktorecon.

Azorín Poch estis dumviva membro de UEA kaj membro de Akademio Internacia de la Sciencoj.

## Fontoj 
* 

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Hispanaj sciencistoj
Kategorio:Statistikistoj
Affonso Correa

**Affonso CORREA** (mortis la 4-an de novembro 1990 en Fort Lauderdale) estis multjara kolono de la movado en Vaŝingtono, Usono.

Kiel funkciulo de Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj, li akiris permeson instrui Esperanton en ties sidejo kaj grave rolis en la establo de rilatoj inter ĝi kaj UEA.

Correa, Affonso
Managvo

**Managvo** (pli ĝuste, sed pli malofte **Managŭo**, , elparolu: *Managŭa*) estas milionurbo, ĉefurbo de Nikaragvo, de ties departemento kaj universitata urbo. Ĝi estas la plej granda urbo en Centra Ameriko.  Fine de  en la urbo vivis . 

## Geografio 
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
Managvo situas ĉe la suda bordo de Lago Managvo, kiu estas meza-okcidenta parto de la lando.

La monteto de Tiscapa estas malgranda monteto formita de antikva vulkano, kiu situas en la urbo Managvo. Ĝi estas tre grava en la historio de Nikaragvo. En ĝia kratero troviĝas la Lageto de Tiscapa.

## Historio 
Fondita en la 16-a jarcento, Managvo fariĝis la landa ĉefurbo en 1855; antaŭe tiu ĉefeco apartenis alterne al la urboj Leono kaj Granado.

Managvo suferis fortan tertremon kun fajro kaj estis grandparte detruita je la 31-a de marto de 1931. La 23-an de decembro de 1972, ĝi suferis novan tertremon, kiu kaŭzis pli ol  mortojn. Ekestis granda internacia kampanjo por helpi la supervivantojn, sed estas pruvoj ke la diktatoro Somoza kaj liaj trupoj prenis grandan parton da ĝi, kio probable multe helpis en lian forigon el la povo fare de la sandinistoj kelkajn jarojn poste. La centra parto de la urbo ankoraŭ montras la damaĝojn tiam kaŭzitajn.

Ĉiufoje ĝi estis rekonstruita ĉirkaŭ la malnova centro, la hodiaŭa 'Areo monumental', (la kvartalo ĉirkaŭ la ruinoj de la katedralo, la nacia palaco, la teatro Ruben Dario kaj la nova prezidanta palaco). Uragano Mitch kaŭzis tamen en la jaro 1998 denovan detruon.

Pro redetruado, la ĉefurbo de Nikaragvo hodiaŭ ne havas centralecon, kaj sekve - ankaŭ pro krima danĝero - ĝi ne tre rekomendiĝas por turistoj sen gvido. Krome, multaj stratoj ne havas nomojn kaj stratkondiĉoj tre varias.

## Trafiko 
En distanco de 13 kilometroj troviĝas la internacia flughaveno de Managvo. La urbon trairas internacia aŭtovojo nomata Tut-Amerika Ŝoseo. Trajno trafikas al la Pacifika oceano.

## Ĝemelurboj 
*  Amano, Jordanio
*  Amsterdamo, Nederlando
*  Bogoto, Kolombio
*  Karakaso, Venezuelo
*  Curitiba, Brazilo
*  Gvatemalurbo, Gvatemalo
*  Madison, Usono
*  Madrido, Hispanio
*  Manchester, Britio
*  Miami, Usono
*  Montélimar, Francio
*  Montrealo, Kanado
*  Panamurbo, Panamo
*  Kito, Ekvadoro
*  Rans, Francio
*  Rio de Janeiro, Brazilo
*  San José, Kostariko
*  San Pedro Sula, Honduro
*  San Salvador, Salvadoro
*  Santiago de Chile, Ĉilio
*  Tajpejo, Tajvano
*  La Paz, Bolivio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.worldpress.org/Americas/592.cfm 
* http://centralamerica.com/nicaragua/maps/mapman.htm  
* http://www.managua.gob.ni 

Kategorio:Ĉefurboj de Ameriko
Kategorio:Milionurboj
Nell Kool

**Nell KOOL** (1910 - mortis la 24-an de aprilo 1991 en West-Grafdijk, Nederlando) estis nederlanda esperantistino. 

En la vilaĝeto West-Grafdijk ŝi pasigis tre aktivan Esperanto-vivon, instruante Esperanton al infanoj kaj kunlaborante i. a. kun s-ino E. van Veenendaal-Bouwens en la fruaj jaroj de Tutmonda Junular-Organizo (poste TEJO), kaj kun eldonisto Jan Muusses (Purmerend) pri la redaktado kaj eldonado de La Juna Vivo kaj Scienca Revuo (1946-1952).

Kool, Nell
Kool, Nell
Kool, Nell
Tomás León Caspe Cereijo

**Tomas León Caspe Cereijo** (Madrido, 7-a de marto 1911 - Sevilo, la 16-an de januaro 1991) estis hispana esperantisto, UEA-delegito en Sevilo, kiu vigligis la lokan movadon de la lastaj 1970-aj jaroj ĝis la 1980-aj jaroj.

La loka samideanaro konis lin kiel **Antolín Colmenar Rivero**, ĉar li devis ŝanĝi sian nomon pro politika persekuto post la hispana enlanda milito.
## Biografio
Profesie li estis tegisto. Li komencis agadon en sindikato UGT en sia naskiĝurbo Madrido de 1927. 

Li partoprenis la enlandan militon, kaj post la malvenko de la respublikanaj fortoj li estis enprizonigita kaj kondamnita je 30-jara puno. Li sukcesis fuĝi kaj translokiĝis al Sevilo, kiel li ŝanĝis sian nomon
al Antolín/Valentín Colmenar Rivero.

Li estis kaŝa aktiva membro de la malpermesita socialista partoio PSOE. Post la renovigo de tiu partio kun pli junaj regantoj, li restis en la tradicia branĉo, nomata *PSOE (Histórico)*, kiu prezentiĝis en aparta kandidateco por la unuaj balotoj post la reveno de la demokratio, kun li ĉekape en Sevilo en 1982, sed li ne estis elektita.
## Esperantista agado
Li agis kiel vera Esperanto-mecenato de la movado en Andaluzio, ĉar en 1976 li donacis sian meblovendejon sur strato Sol, 75 en la urbo Sevilo, kaj kune kun Felipe González del Pino, tie kunfondis la *Academia Sevillana de Esperanto*, kie oni komencis disvastigi kaj instrui senpage la esperantan lingvon. Kelkajn jarojn poste, kiam la movado iĝis pli stabila, oni kreis la Sevilan Esperanto-Asocion (*Asociación Sevillana de Esperanto*), kiu fariĝis grava referenco en la hispana movado dum la okdekaj jaroj. Antolín estis prezidanto kaj honora membro de Sevila Esperanto-Asocio ĝis sia morto en januaro 1991. Sevila Esperanto-Asocio estis tiel multenombra kaj aktiva ke ĝi eldonis periodaĵojn, disvastigis Esperanton tra la lokaj medioj kaj foiroj, instruadis la lingvon per tutjaraj kursoj, organizis naciajn kaj regionajn kongresojn kaj renkontiĝojn kaj eĉ naskis junularan sekcion, S.E.J.O.-n (Sevila Esperanta Junulara Organizo) kiu fariĝis alia grava referenco en la hispana junulara movado ĝis la naŭdekaj jaroj.

Dum la 81-a Hispana Kongreso de Esperanto en Sevilo estis prezentita la libro "125 años de esperanto en Sevilla", pri la historio de Esperanto en la urbo, en kies ĉefpaĝo aperas lia portreto kiel grava reprezentanto de tiu historio.
## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-mecenatoj
Henrik Maŝler

**Henrik MAŜLER** (naskiĝis en 1908; mortis la 20-an de aprilo 1991) estis la motoro de la israela Esperanto-movado ekde la 1950-aj jaroj.

Maŝler estis senlaca informanto kaj instruanto, kunaŭtoro (tradukinto al la jida) de lernolibro kun vortaro por hebrelingvanoj de Leopold Dreher (traduko aperis en 1965). En 1968 li aperigis kolekton de politikaj anekdotoj el tiamaj socialismaj landoj, *La necenzurita humuro*.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Henrik Maŝler en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Israelaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1908
Kategorio:Mortintoj en 1991
Jozefo-Ferdinando Soler Sempere

**Jozefo-Ferdinando SOLER SEMPERE** (1914 - mortis subite la 20-an de marto 1991 en Valencio, Hispanio), filo de grava esperantisto Fernando Soler Valls, estis serioza diskoniganto de Eo, kaj ekde 1988 estis la Prezidanto de Eo-Fondaĵo "Fernando Soler", fondinto kaj ĉefa protektanto de ĝi.

S-ro SOLER ne nur partoprenis aktive en ĉiaj naciaj kaj internaciaj eventoj pri Eo, li ankaŭ kompilis tra la jaroj multenombrajn aŭdovidajn kaj verkitajn dokumentojn fundamentajn por pli bone kompreni la evoluon de la internacia esperantismo.

Profesie, li estis teĥnika arĥitekto. La 25an de majo de 1985, estis koncesiita al samideano José Fernando Soler Sempere, la Ora Medalo 1985 de la oficiala Kolegio de Teknikaj Arkitektoj, kiel kolega rekono pro lia honora profesia laboro.

Li estis enterigita apud sia patro en la ĝenerala tombejo de Valencio en la duobla enmura tombo numero 0278 de la 11a sekcio.

## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Valenciaj esperantistoj
Kategorio:Valencianoj
Zelma Park

**Zelma PARK** povus esti du Esperantistoj

* **Zelma PARK** (mortis komence de 1991 en El Cajoti, Kalifornio, Usono) estis dumviva membro de UEA.
* **Zelma PARK** (naskiĝis 1884 - mortis l07-jara en 1991 en San Diego, Kalifornio, Usono) estis longtempa ano de ELNA.

## Fontoj 
(du nekrologoj el la revuo Esperanto - ĉu la sama persono?)
PARK, Zelma
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Zvonko Rehorić

**Zvonko REHORIĆ** (1899 - mortis la 9-an de aprilo 1991) estis energia aktivulo de la jugoslavia movado dum sep jardekoj. 

Lia plej daŭra postlaŝaĵo estas la Esperanto-rubriko en la gazeto de la Zagreba Elektra Tramo.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Donĉo Simeonov Ĥitrov

**Donĉo Simeonov ĤITROV** (Donĉo Ĥitrov, *Дончо Хитров*, naskiĝis en 1925, mortis la 17-an de januaro 1991 en Sofio) estis bulgara esperantisto, ĵurnalisto kaj filmisto. Li estis la nepo de la pionira esperantisto Panajot Ĥitrov (*Панайот Хитров*, 1894-1945), sed mem membriĝis en Bulgara Esperanto-Asocio nur en 1956,  post kiam la esperantista jam estis mortinta.

Lia aktiva movada kariero koncentriĝis al lia profesio kiel ĵurnalisto. Interalie li helpis fondi kaj dum multaj jaroj prezidis Internacian Ligon de Esperantistaj Foto-kino-magnetofon-amatoroj (ILEF), kaj estis dum longa periodo estrarano de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio (TEĴA). La revuon Bulgara esperantisto li ĉefredaktis inter 1981 kaj 1988. Dokumentajn Esperanto-filmojn li faris pri la UK-oj de Sofio (1963) kaj Varno (1978) kaj pri aliaj temoj, kaj li iniciatis la jubilean filmon de Dobrzyński, Esperanto. En 1985 aperis lia sukcesa libro *En la mirinda mondo de la kino*.

## Referencoj 
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Bulgaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Bulgaraj reĝisoroj
Kategorio:Filmistoj
Aini Setälä

**Aini SETÄLÄ** (1899 - mortis la 21-an de januaro 1991 en Mikkeli) estis finna esperantisto kaj porinfana verkistino. En 1924 ŝi aperigis finnan tradukon de *Abismoj* de Jean Forge kaj en 1928 tiun de Pro kio? de Argus.

## Verkoj
Kun sia edzo Vilho Setälä ŝi eldonis poezian fotoalbumon *Burĝonoj*, kies Esperanta versio aperis en 1950.

Kun Ebbe Vilborg kaj Carl Støp-Bowitz verkis *Esperanta moderna lingvo* en 1965.

Setälä, Aini
Pontifiko

**Pontifiko** estis origine ano de pagana kolegio de profesiuloj en Romio, (prae: de la pontokonstruistoj, kiel poste la framasonoj), kies prezidanto iĝis estro de ĉiuj kultoj. (kolegio de la pontifikoj)

Pontifiko estas eklezia altrangulo havanta aŭtoritaton kaj juĝpovon: Tiusence la romkatolika papo estas la plej alta pontifiko de la Romkatolika eklezio.

Kategorio:Katolikismo
Arbil

**Arbil** (; ) estas urbo en Irako (Kurdistano) kaj oni kredas, ke ĝi estas la plej malnova urbo en Irako. Ĝi estas la ĉefurbo de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano kaj de la iraka gubernio Arbil nomata laŭ la urbo. En 2005, ĝi havas proksimume 990.000 loĝantojn.

Arbil (Erbil, Irbil) havas ĉ. 660.000 - ĉefe kurdajn - loĝantojn. La urbo situas 450&nbsp;m super maro. Ĝi lokiĝas je 

## Servoj
* Universitato de Kurdio Hewler

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefeparĥio de Arbil

## Eksteraj ligiloj 
* http://kvaleberg.com/extensions/mapsources/index.php?params=36.1833_N_44.0167_E 
* http://www.hiciraq.org/mapcentre/geographic/cityplans/erbil/index.asp 
* http://members.lycos.nl/Kerkuk/erbil_city.html
* http://www.usalah.org

Kategorio:Urboj de Irako
Kategorio:Kurdio
Carlo Azeglio Ciampi

**Carlo Azeglio CIAMPI** ([**kar**lo ad**zel**jo **ĉam**pi] ; naskiĝis la 9-an de decembro 1920 en Livorno, mortis la 16-an de septembro 2016 en Romo) estis itala juristo kaj politikisto.

De 1999 ĝis la  li estis la deka prezidanto de la Itala Respubliko.

Ciampi diplomitiĝis en Universitato de Pizo en 1941 pri filologio kaj en 1946 pri juro. Tiujare li eklaboris por la ŝtata banko ''Banca d'Italia* kaj tie restis dum 47 jaroj. En 1960 li estis vokita en ties centran administrantaron, kies direktorecon li transprenis en 1970. En 1973 li iĝis ĝenerala sekretario, en 1976 ĝenerala vic-direktoro kaj en 1978 ĝenerala direktoro. En oktobro 1979 li estis nomumita direktanto (*governatore*) de *Banca d'Italia'' kaj prezidanto de la Itala Oficejo pri Valorpaperoj, kiun postenon li havis ĝis 1993. De aprilo 1993 ĝis majo 1994 li estis ĉefministro de transira registaro teknika. Poste li iĝis financa ministro (de aprilo 1996 al majo 1999) en la registaroj Prodi kaj d'Alema. Tiutempe lian laboron karakterizis bridado de la monstra publika ŝuldo de Italio, vide al la postuloj de la Traktato de Maastricht, por ebligi al Italio aliron al la Eŭropa Valuta Unio.

Ĉe sia elekto kiel prezidanto je la 13-a de majo 1999 Ciampi ricevis en la unua voĉdonado 707 voĉojn el 990.

En 2005 Ciampi ricevis la Karolan Premion, kiun li transprenis la 5-an de majo en Aachen.

Ciampi, Carlo Azeglio
Ciampi, Carlo Azeglio
Bacilo

**Bacilo** (latine *Bacillus*) estas genro de gram-pozitivaj eŭbakterioj, kies ĉelo havas formon de rekta bastoneto, moviĝas per flageloj kaj produktas sporon en malfavoraj kondiĉoj. En pli ĝenerala senco ĝi estas morfologia nomo de diversgenraj eŭbakterioj en formo de rekta bastoneto, **bastonetbakterio**.

En la subkonscio de la publiko bacilo estas kaŭzanto de diversaj malsanoj same kiel viruso.

**antraksa bacilo**(*Bacillus anthracis*) estas specio de bacilo, kiu kaŭzas gravan malsanon de la homo kaj de iuj dombestoj, antrakson. 

**mira bacilo** (*Serratia marcescens*) estas specio de eta bacilo, kiu produktas sangoruĝan koloron (ĝi kaŭzas fenomenon de la t.n. sangantaj hostioj). 

**subtila bacilo** (*Bacillus subtilis*) estas specio de bacilo, kiu multiĝas i.a. en forlasitaj infuzaĵoj de herboj. 

**kojlobacilo** (*Escherichia coli*) estas specio de eŭbakterio, troviĝanta en grundo, ofte en akvo, normale vivanta en la intesto de homo kaj bestoj, sed iafoje estiganta malsanojn, i. a. citinon kaj kojlobacilozon). 

**laktobacilo** (*Lactobacillus*) estas genro de aertoleraj eŭbakterioj kapablaj fermentigi sukerojn al laktata acido, vivantaj sur plantoj kaj en la intesto de homoj kaj bestoj. La laktobaciloj grave rolas en la malkompono aŭ male la produktado de nutraĵoj (diversaspecaj fromaĝoj, i.a. jogurtoj, saŭrkraŭto, insilaĵoj) kaj estas medicine uzataj por rekrei la intestan flaŭron okaze de diversaj laksoj aŭ de antibiotika terapio (vidu ankaŭ laktobakterioj, bifidobakterio). 

**tiobacilo** (*Thiobacillus*) estas genro de acidotoleraj eŭbakterioj, kiuj produktas energion per oksidado de sulfuro al sulfato (ekz. *Thiobacillus thiooxydans*) aŭ ankaŭ de ferozaj al ferikaj jonoj (*Thiobacillus ferooxidans*) (vidu ankaŭ ferobakterioj, tiobakterio, purpurbakterioj, verdbakterioj, varmegbakterioj). 

**baciloportanto** estas estulo, kiu disportas infektajn bacilojn. Ofte la estulo mem estas imuna kontraŭ la koncerna malsano, do ŝajnas tute sana, sed povas infekti aliajn estaĵojn, kaj pro tio la baciloportanto estas danĝera. Se temas pri besto, oni mortigas ĝin kaj ĝian korpon forbruligas. Se temas pri homo, oni devas izoli lin aŭ ŝin en severa kvaranteno ĝis resanigo aŭ trovi alian rimedon por protekti la socion.

Dosiero:Bacillus subtilis Gram.jpg|
Dosiero:Bakterien Sporen.png|
Dosiero:Bacillus anthracis hiss.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.etymonline.com/index.php?term=bacillus 
* http://www.pasteur.fr/recherche/unites/REG/causeries/dates_1850.html 

## Piednotoj 
Kategorio:Bakteriologio
Elektrokemio

[eta|200ra|Galvanoplastiko konsistas kovri [metalon (ĉi-tie "Me") per alia metalo (ĉi-tie kupro "Cu") dank’ al trapaso de elektro en likva bano (ĉi-tie  kupra  sulfato CuSO4). ]]
**Elektrokemio** estas la scienco de reakcioj, kiuj okazas sur la interfaco de elektrona konduktanto (la elektrodo, kiu povas esti el metalo aŭ duonkonduktanto, kiel grafito) aŭ jona konduktanto (elektrolito).

Se la kemia reakcio estas kaŭzata de ekstera potenciala diferenco aŭ se la potenciala diferenco estas kaŭzata de kemia reakcio, ekzemple ene de elektra pilo, tio estas elektrokemia reakcio.

Elektrokemio inkludas ĉiujn teknologiojn kaj teknikojn devenantajn de ĝia scienca laboro, kiel ekzemple laboro pri elektrolizo, korodo, baterioj, fuelpiloj, akumulatoroj.
Elektrokemio estas kemia kaj elektra studobjekto, kies sistemo faras utilan elektran laboron origine de oksidoreduktaj reakcioj (galvana pilo) aŭ de sistemoj, kie okazas oksidoreduktaj procesoj por ricevi utilan elektran laboron (elektrolizo). 

La unuaj elektrokemiaj studoj datiĝas de 1786 kaj estis faritaj de Galvani. Li observis, ke rana kruro "moviĝis" kiam al ĝi estis aplikata elektropotenciala diferenco. Unu el la polusoj de la elemento kun elektra elŝargo estis fiksita en krura nervo de la rano kaj la alia en muskolo. Galvani imagis, ke la sistemo formis iun ŝargan akumulatoron, elŝargante la elektran kurenton en la ranan kruron. Poste, Volta konkludis ke la histoj de la rana kruro permesis la elektran trapason, eksplikante la fenomenon. En tiu epoko, jam estis konataj la elektraj konduktantoj kaj, do, la konduktanto estis rekonata kiel *elektrolita konduktanto*. Tamen, la plej grava eltrovo de Volta estis la volta pilo en 1796, formita el plumbo kaj arĝento mergitaj en elektrolito.

Tuj sekvis la malkovro de akva elektrolizo, kiu liberigas hidrogenon kaj oksigenon (Nicholson kaj Carlisle 1800). La propono por la elektroliza mekanismo per protona salto por klarigi la elektran konduktadon tra acidaj solvaĵoj (Grotthuss, 1805) estis grava ekspliko. Fine, en 1835, aperis la Leĝo de Faraday, kiuj daŭre validas ĝis hodiaŭ pro ĝia strikta rilato al fundamenta strukturo de la materio. Estis Michael Faraday, kiu enkondukis elektrokemiajn terminojn kiel la jenajn: jono, anjono, katjono, elektrodo, elektrolito inter aliaj, kiuj restas aktualaj terminoj.

Ĉar la elektra kondukto estas la ĉefa karaktero de la partoprenantaj materialoj, oni povas pensi ke la elektrokemia sistemo kiel sistemo komponata de minimume du elektronaj kondukiloj (elektrodoj), apartigitaj de elektrolita konduka medio.

## Referencoj 
* La fundamentoj de elektrokemio kaj elektrodeponado, de Samuel Glasstone, tradukita el la angla de John McCarthy, INTERPARL, Monroeville, USONO 15146, 1968.

## Vidu ankaŭ 
* Baterio
* Biofiziko
* Elektrolizo
* Fizika kemio
* Korodo
* Redoksa reakcio

Kategorio:Metaloj
Kategorio:Interfacoj
Kategorio:Fizika kemio
Kapitolo (Romo)

La **Kapitolo** (, ) estas unu el la sep montetoj de Romo, sur kiuj estis fondita Romo.

Sur la nuna "Kapitola Placo" en Romo staras surĉevala statuo de Marko Aŭrelio, kies bildo estas sur la itala 50-cenda monero.

La placo nun estas sidejo de la urba administrantaro. Laŭ la roma kapitolo ankaŭ kelkaj alilandaj registaraj sidejoj alprenis la nomon kapitolo.

La anseroj de la templo de Junono en la Kapitola monteto laŭ Tito Livio savis Romon el la surpriza atako de Gaŭloj ĉirkaŭ la jaro -390 kiam ili estis ĝenitaj dum nokta atako. La historio povus esti klopodo klarigi la originon de la sakra aro de anseroj de Romo.

eta|maldekstra|320ra|

Kategorio:Sep montetoj de Romo
Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Placoj en Romo
Gagra

250px|maldekstra|eta|Gagra
eta|maldekstra|250px|Skulptaĵo en Gagra
eta|maldekstra|250px|Gagra, Abĥazio
**Gagra** () estas ĉemara urbeto en Abĥazio, fondita en antikveco de grekaj koloniistoj. Antaŭ la milito, okazinta ĉi tie en komenco de la 1990-aj, en la urbo loĝis 26&nbsp;636 personoj (datumoj de 1989). Signifa parto de la loĝantaro (ĉefe etnaj kartveloj) devis forlasi la urbon, rifuĝinte al Kartvelio, Rusio kaj aliaj lokoj.

## Turismo 
La urbeto estis tre populara ripoz-loko en Sovet-Unio, multaj turistoj daŭre venadas al la urbo por ripozi ĉe la Nigra maro malgraŭ la malstabila statuso de Abĥazio. Turistojn el Rusio kaj aliaj nordaj landoj logas al Gagra ekzotikaj kreskaĵoj, relative malaltaj prezoj, varma maro kaj bela montaro.

La plaĝoj en Gagra estas gruzaj kaj sablaj (kun relative grandaj sableroj-ŝtonetoj).

## Klimato 
La klimato en Gagra estas subtropika.

## Servoj 
* Gagra (stacio)

## Bildaro

Dosiero:Gagry.jpg|
Dosiero:Peter Friedrich Georg von Holstein-Gottorp.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://gagra.narod.ru
* http://gagra.iatp.org.ge/index-eng.htm 
* http://www.azur.ru/gagra/index.php 
* http://www.abkhazeti.ru/pages/3/205.html  

Kategorio:Abĥazio
Kategorio:Kartvelio
Frakcio (matematiko)

**Frakcio** estas kvociento de du nombroj aŭ matematikaj esprimoj, kie la dividato (numeratoro) estas skribita super streko, kaj la dividanto (denominatoro) sube de ĝi. Ekzistas **ordinaraj** kaj **decimalaj** frakcioj. **Ordinaraj frakcioj** estas ekz-e 1/2, 3/5, 25/118. **Decimalaj frakcioj** estas tiuj, kies denominatoro estas potenco de 10, t.e. 1 / 10, 2 / 100, 17 / 1000, ktp. Decimalaj frakcioj estas kutime skribataj per komo (aŭ ona komo): 0,1; 0,02; 0,017.

Decimalaj frakcioj povas havi senfinan nombron de ciferoj post la komo, ekz. la kvociento 53/12 egalas al 4,4166666..., kaj 1/3 rezultas decimalan frakcion 0,33333... . Tiaj decimalaj frakcioj estas nomataj **nefiniaj decimaloj**. Se la cifero aŭ ciferoj ripetiĝas kun ia periodeco, oni nomas ilin **periodaj nefiniaj decimaloj**. En la decimalo 4,416666... ripetiĝas la nombro 6, kaj tion oni povas signi per 4{,}41\overline{6}. Vidu ankaŭ en duuma komo.

Racionala nombro estas tiu nombro, kiu povas esti skribita kiel proporcio. Tio signifas ke ĝi povas esti skribita kiel frakcio, en kiu kaj la numeratoro kaj la denominatoro estas entjeroj.

* La nombro 8 estas racionala nombro, ĉar ĝi povas esti skribita kiel la frakcio 8/1.
* Ankaŭ, 3/ 4 estas racionala nombro, ĉar ĝi povas esti skribata kiel frakcio.

Ĉiu entjero estas racionala nombro. Nombro skribita kiel decimala frakcio estas racionala nombro precize kiam ĝi aŭ finiĝas aŭ havas periodon. Neracionalaj nombroj kiel π havas senfinan decimalan frakcion sen periodo: 3,14159265...


Kategorio:Matematiko
Kategorio:Rudimenta aritmetiko