Krispa pelikano

La **Krispa pelikano** (*Pelecanus crispus*) estas birdospecio kaj fortika membro el la familio de Pelikanedoj. Ĝi reproduktiĝas el sudorienta Eŭropo al Barato kaj Ĉinio en marĉoj kaj neprofundaj lagoj. La nesto estas nelaborita amaso de vegetaĵaro.

Oni ne konas subspeciojn spite ties ampleksa teritorio, sed baze sur laŭgrandaj diferencoj, oni priskribis paleosubspecion el la Pleistoceno nome *Pelecanus crispus palaeocrispus* el fosilioj malkovrita el Binagadi, Azerbajĝano.

## Aspekto 
eta|maldekstra
Ĝi grandas 160–183&nbsp;cm. Ĝi vivas, flugas, kondutas simile kiel la Blanka pelikano, sed la Krispa pelikano estas iom pli granda. Ĉe ĝi estas bone videblaj desupre la malhelaj flugoplumoj kaj la nigraj flugilfinoj. La flugiloj estas malpur-blankaj desube, kiel ankaŭ la dorsa flanko. La ventra flanko estas grizblanka kun granda flava makulo ĉe la kropo (kiel la plumoj ne estas ŝiritaj). La kruroj estas plumbogrizaj (kaj ne karnokoloraj), la plumaro sur la nuko estas krispe bukla, la okuloj estas helflavaj al blankecaj (kaj ne ruĝetaj). La junbirdoj similas al birdidoj de la Blanka pelikano, sed la frunta plumaro finiĝas super la bekobazo en unu vico (kaj ne en unu punkto).

Tiu fortika birdo estas la plej granda el la pelikanoj kaj unu el la plej grandaj vivantaj birdospecioj. Ĝi estas 160 al 183&nbsp;cm longa, 9–15&nbsp;kg peza kaj kun enverguro de 290–351&nbsp;cm. Kun pezo de ĉirkaŭ 11.5&nbsp;kg averaĝe, ĝi estas la plej fortika fluganta birdospecio en la mondo averaĝe kvankam grandaj maskloj de otidoj aŭ cignoj povas superi tiun pelikanon en maksimuma pezo.

eta|eta|maldekstre
La iome similaspekta Blanka pelikano estas tipe iome pli malgranda sed la plej grandaj masklaj individuoj povas esti esence de la sama grando kiel la tipa Krispa pelikano. Nematuraj birdoj estas grizaj kaj ne havas la rozkoloran vizaĝan makulon de la nematuraj Blankaj pelikanoj. Disaj plumoj ĉe la frunto de la Krispa pelikano povas formi tufon kun formo de litero W en la vizaĝo super la beko.

Inter standardaj mezuroj, kompare kun la Blanka pelikano, la tarso de la Krispa estas iome pli mallonga, nome 11.6 al 12.2&nbsp;cm, sed ties vosto kaj flugillongo estas klare pli grandaj, je 22 al 24&nbsp;cm kaj 68 al 80&nbsp;cm, respektive. Kiam la Krispa pelikano estas dumfluge, malkiel aliaj pelikanoj, la flugiloj estas tute grizec-blankaj escepte la nigraj flugilpintoj. Kovado, kiu estas farata de ambaŭ gepatroj, daŭras 30 al 34 tagojn. La idoj naskiĝas nudaj (senplumaj) sed tuje aperas blanka lanugo. Kiam la junuloj estas 6 al 7 semajnaĝaj, la pelikanoj ofte ariĝas en "pelikanaroj". Elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 85 tagoj kaj sendependiĝo je la 100 al 105 tagoj de aĝo.

Nestosukceso dependas el kondiĉoj de la loka medio, kun el 58% al 100% de idoj sukcese survivante ĝis matureco. La nestolokoj ofte sekurigas limigon al nestopredado, kvankam karnovoraj mamuloj kiuj manĝas ovojn kaj idojn povas aliri al nestoj kiam la akvoniveloj estas sufiĉe malaltaj por ke ili povas trapasi, kiel oni registris ĉe aproj detruante nestojn en Bulgario. Seksa matureco ŝajne estas akirita je 3 aŭ 4 jaroj de aĝo. Krispaj pelikanoj ankaŭ flugas kontraŭ kaj estas mortigataj de elektraj linioj iom regule. La plej granda sola restanta kolonio estas ĉe la Lago Mikri en Grekio, kun ĉirkaŭ 1,400 paroj, kaj proksimume 450 paroj en la Danuba Delto.

## Bildaro 

Dosiero:DalmatianPelicanIndia.jpg|Dumfluge en Barato
Dosiero:Into the Light....jpg|La hela iriso havigas malagrabalan mienon (kolera aŭ ĝenata)
Dosiero:Krauskopfpelikan Daehlhoelzli 22 Pelecanus crispus.JPG
Dosiero:2005-11-01 Pelecanus crispus.JPG
Dosiero:Pelican with open pouch.jpg|Malferma buŝo
Dosiero:Antwerpen Zoo pelikaan 8-10-2010 13-15-30.jpg|En bestoĝardeno de Antverpeno
Dosiero:Пеликан 03.jpg|Subplenkreskulo

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Egeaj kaj okcident-turkaj sklerofilaj kaj miksaj arbaroj
* Emin-vala stepo
* Foliarbaroj apud la Nigra Maro kaj de Kolĥido
* Orient-mediteraneaj koniferaj-sklerofilaj-foliarbaj arbaroj
* Tigrisa-eŭfrata aluvia salakva marĉo

## Bibliografio 
*  Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel kaj Wolfgang Fiedler (Eld.): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet. 
* European Commission for Environment: Action plan for the Dalmatian Pelican (1994)
* Krispa pelikano, fotaro fare de Jari Peltomäki 
* Conference Proceedings of the 2009 Adriatic Flyway Conference in Ulcinj, Montenegro

Kategorio:Pelikanedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano