open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kelebija

eta|dekstra|Kelebija situas en la mapo en la verda municipo
300px|eta|dekstra|Preĝejo de Kelebija
300px|eta|dekstra|Preĝejoparto de Kelebija**Kelebija,** serbe **Келебија,** hungare **Alsókelebia** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Baĉka, en municipo de Subotica.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 24104
* Telefonprefikso: +381 24
* Aŭtokodo: SU

La vilaĝo situas laŭ la hungara-serba ŝtatlimo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Beogrado.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste alvenis sarmatoj kaj avaroj. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En 1297 oni trovis la nomon *Kelyb* inter la dokumentoj. Ekde la 13-a j.c. kumanoj setlis. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c. kaj tenis ĝin dum 150 jaroj. La senhomiĝinta vilaĝo apartenis al Szabadka ekde 1702. Poste formiĝis multe da farmoj, kiujn la nova ŝtatlimo en 1920 distranĉis. La regiono apartenis al Bács-Bodrog ĝis 1920. En ambaŭ flankoj formiĝis farmocentroj, poste vilaĝoj. La hungara parto nomiĝas Kelebia la serba parto *Kelebija*. Ambaŭ iĝis limtrapasejoj fervoje, aŭtovoje ekde 1978. En 2002 la vilaĝo havis 2100 da loĝantoj (1275 hungaroj, 367 serboj, 138 kroatoj, ktp). La vilaĝo estas centro de kontrabandistoj.

## Vidindaĵo 
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kaptuko

eta|Rusa virino kun kaptuko
**Kaptuko** estas triangula aŭ al triangulo faldita teksaĵo, per kiu oni (plej ofte virinoj) kovras la kapon. Oni povas ĝin diversmaniere porti kaj fiksi sur la kapo. Ĝi estas portata pro klimato, higieno (kuirejo, hospitalo), modo, tradicio, religio, kulturo.

La kaptuko povas esti el diversaj teksaĵoj, diverse ornamita.

## Historio 
La portado de kaptuko iĝis kutima kaj en la kristana kulturmondo kaj en la islama.

La porton de kaptuko malpermesis – kiel religian vestaĵon - en Turkio la unua prezidento de la Turka Respubliko, Mustafa Kemal.

La kaptuko por virinoj estas deviga en Irano (2008) kaj grandparte en Sauda Arabio

## Vidu ankaŭ 
* Hiĝabo
* Kapvesto
* Ĝilbabo
* Litamo
* Kimeŝeko
* Manal al-Sharif
* Shohreh Bayat
* Kelaĝaji
* Tudungo

Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Religio
Novi Beĉej

**Novi Beĉej** (, , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato. Nuntempe hungaroj kaj germanoj uzas ankaŭ la nomon *Újbecse*/*Neu Betsche* (=Nova Beĉe). Novi, új, neu signifas nova, török, türkisch signifas turka. Ankoraŭ 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|maldekstre|Preĝejo-ruinaĵo ĉe Novi Beĉej

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 14400
* Telefonprefikso: +381 23

## Situo 
Novi Beĉej situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (kontraŭe estas Bečej kaj inter ili akvoenergia centralo kun kluzo (la lasta en Tiso) funkcias, laŭ ĉefvojo Kikinda-Novi Sad, laŭ fervojo Kikinda-Beogrado. Apartenas iama vilaĝo Aracs [araĉ] al Novi Beĉej.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895 kaj fondis kristanan ŝtaton en 1000. Ĉirkaŭ tiam klostro kaj preĝejo konstruiĝis, kiujn la tataroj faris ruinaj en 1241. Reĝino Elizabeta rekonstruis ilin en 1378, sed pli frue en 1315 konstruis ankaŭ burgon. En 1411 serba despoto Stefano Lazareviĉ, poste lia posteulo Georgo Brankoviĉ akiris la konstruaĵojn. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c. En la 18-a j.c. la regiono apartenis al Habsburga Imperio. En 1849 la hungara armeo venkis la aŭstran-serban armeon. En 1910 loĝis en la urbo 7647 da loĝantoj (hungaroj 5287, serboj 2094, germanoj 168). Ĝis 1920 la urbo apartenis al Torontál, kie estis distriktejo. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la regionon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs, Baja kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la germanoj okupis la urbon.

En 2002 loĝis en la urbo 14&nbsp;452 da loĝantoj (serboj 8&nbsp;868, jugoslavianoj 352, hungaroj 3849, ciganoj 387).

## Vidindaĵoj 
* estas katolika kaj ortodoksa preĝejoj kaj ruinaĵo de malnova preĝejo, kiun la turkoj detruis en 1551

## Famuloj 
En la iama Törökbecse naskiĝis:
* hungara pianisto Péter Solymos
* hungara skulptisto István Koren.
En Novi Beĉej naskiĝis:
* György Fekete (trafikinĝeniero).

## Ĝemelurboj 
* 20px| Mezőtúr, Hungario
eta|maldekstra|Vido en Novi Beĉej
Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Kisumu

**Kisumu** estas havena urbo en Kenjo je la nord-orienta flanko de Viktoria-lago. Ĝi situas okcidente de la Granda Rifto, 1.131 metrojn super marnivelo.

Kisumu estas la tria plej granda urbo de Kenjo (322.724 loĝantoj en 1999), ĉefurbo de provinco Nyanza kaj de distrikto Kisumu; krome ĝi estas la ĉefloko de la Luoj, la tria plej granda etno de Kenjo.

Ĝiaj koordinatoj estas ; ĝi situas nur malmultajn kilometrojn sude de la ekvatoro.

## Historio 
Kisumu estis fondita en 1901 kun la nomo *Port Florence*; ĝi tiam estis finstacio de la Uganda Fervojo, veninta de Mombaso. En tiu stacio oni transŝarĝis varojn de trajnoj al ŝipoj por la plua transporto al Ugando.

*Florence* estis la nomo de la edzino de Ronald Preston, gvidanta inĝeniero konstruinta la Ugandan Fervojon. Ŝi havis la honoron enbati la lastan relnajlon de la linio.

Intertempe ekzistas fervoja ligo inter Kenjo kaj Ugando, preter Kisumu; per tio malgrandiĝis la graveco de la loko. Tamen estas ĉiutaga pasaĝera trajno al Najrobo, pli precize ĉiunokta; ĝi bezonas 14 horojn por ĉ. 300&nbsp;km.

## Trafiko 
Aldone al la fervoja stacio la urbo havas ankaŭ flughavenon, kiu situas okcidente de ĝi, trans eta golfo de la lago. Pramoj sur la lago trafikas al aliaj havenoj, ankaŭ en Tanzanio kaj Ugando.

La longdistancaj vojoj A1 (de sud-oriento al nordo) kaj B1 (de sud-oriento al okcidento) pasas tra la urbo. B1 okcidente transiras golfeton de la lago sur ponto kaj atingas Ugandon, direkte al Kampalo. A1 iras norden tra tuta Kenjo kaj atingas Sudanon.

## Pliaj informoj 
Kisumu havas oficialan urbo-amikecon kun Cheltenham en Britio kaj ĝemelecon kun Roanoke en Virginio.

Ĉiu tria loĝanto de Kisumu estas aidosulo; tio estas (negativa) rekordo.

Kategorio:Urboj de Kenjo
Kategorio:Havenurboj
Verdaj kolomboj

***Treron*** aŭ **verdaj kolomboj** estas genro de birdoj de la familio de Kolombedoj. Tamen oni ne certas pri la subfamilio, kie ĝi devus esti inkludata. Tiu ĉi genro estas disvastigata tra Azio kaj Afriko. Ili ĉiuj estas rimarkindaj pro sia verda plumaro, kio kondukas al ilia ordinara nomo *verdaj kolomboj*, kio devenas de karotenoida pigmento trovebla en iliaj dietoj de fruktoj en iliaj sovaĝaj vivejoj; krom tio, ili manĝas ankaŭ diversajn nuksojn kaj/aŭ semojn.

Membroj de ĉi tiu genro povas esti plue grupigitaj en speciojn kun longaj vostoj, mezlongaj vostoj, kaj kojnformaj vostoj. Plej multaj specioj de verdaj kolomboj montras seksan duformismon, kie maskloj kaj inoj povas esti facile distingitaj per diferencoj en sia plumaro. Ili loĝas en arboj kaj okupas diversajn arbarajn vivejojn. 

## Specioj
La genro *Treron* estis enkondukita en 1816 fare de la franca ornitologo Louis Pierre Vieillot kun la Dikbeka verda kolombo (*Treron curvirostra*) kiel tipa specio. La genronomo estas devena el la vorto de la Antikva greka  *trērōn* simple kun la signifo "kolombo" aŭ "turto", sed ankaŭ "timida".

Ĝi enhavas la jenajn 30 speciojn:
* Cinamokapa verda kolombo, *Treron fulvicollis*
* Malgranda verda kolombo, *Treron olax*
* Rozkola verda kolombo, *Treron vernans*
* Oranĝbrusta verda kolombo, *Treron bicincta*
* Komplekso de la Pompadora verda kolombo: 
** Pompadora verda kolombo, *Treron pompadora*
** Grizfrunta verda kolombo, *Treron affinis*
** Grizkapa verda kolombo, *Treron phayrei*
** Andamana verda kolombo, *Treron chloropterus*
** Filipina verda kolombo, *Treron axillaris*
** Burua verda kolombo, *Treron aromaticus*
* Dikbeka verda kolombo, *Treron curvirostra*
* Grizvosta verda kolombo, *Treron griseicauda*
* Sumba verda kolombo, *Treron teysmannii*
* Floresa verda kolombo, *Treron floris*
* Timora verda kolombo, *Treron psittacea*
* Granda verda kolombo, *Treron capellei*
* Flavpieda verda kolombo, *Treron phoenicoptera*
* Flavventra verda kolombo, *Treron waalia*
* Madagaskara verda kolombo, *Treron australis*
* Komora verda kolombo, *Treron griveaudi*
* Afrika verda kolombo, *Treron calva*
* Pemba verda kolombo, *Treron pembaensis*
* Santomea verda kolombo, *Treron sanctithomae*
* Pinglovosta verda kolombo, *Treron apicauda*
* Sumatra verda kolombo, *Treron oxyura*
* Flavverda kolombo, *Treron seimundi*
* Kojnvosta verda kolombo, *Treron sphenura*
* Blankventra verda kolombo, *Treron sieboldii*
* Rjukjua verda kolombo, *Treron permagnus*
* Tajvana verda kolombo, *Treron formosae*

## Referencoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Patroj-fondintoj de Usono

[eta|*Deklaro de Sendependeco*, pentraĵo de John Trumbull, kiu montras la Komitaton de la Kvinopo ([John Adams, Thomas Jefferson, Benjamin Franklin, Roger Sherman, kaj Robert Livingston) prezentante sian skizon al la Kongreso en la 28a de junio 1776.|350x350ra]]
[eta|229x229ra|Subskriba paĝo de la [Traktato de Parizo (1783)|Pariza Traktato de 1783, kiun negocis nome de Usono John Adams, Benjamin Franklin kaj John Jay]]
La **patroj-fondintoj de Usono** estas nomo donita al la anoj de unu el jenaj grupoj:
* la subskribintoj de la Usona Deklaro de Sendependeco (1776),
* la subskribintoj de la Usona Konstitucio (1787),
* gvidantoj de la patriotoj en la Usona Revolucio ("patriotoj" estis la partio, kiu deziris sendependiĝi, kontraŭe al la "lojaluloj", kiuj volis resti sub brita regado). male al la du unuaj grupoj tiu ĉi grupo estas ne perfekte difinebla.

Prihistoria profesoro en la Columbia University, nome Charles A. Beard, ege influis super la studoj pri tiuj gravuloj ĉefe pri liaj publikaĵoj en la fakoj de historio kaj politika scienco. Liaj verkoj inkludis radikalan re-taksadon de la temo de la Patroj-fondintoj de Usono, pri kiuj li kredis, ke ili moviĝis plie pro ekonomiko ol pro filozofiaj principoj. La plej influa libro de Beard, nome *An Economic Interpretation of the Constitution of the United States *(1913), estis celo de granda polemiko jam ekde sia publikigo. Kvankam ĝi estis ofte kritikita pro sia metodologio kaj konkludoj, ĝi estis responsa pri ampleksa reinterpretado de la dekomenca usona historio.

## Subskribintoj de la deklaro de sendependeco 
## Delegitoj de la konstitucia kunveno 1787 
### Delegitoj, kiuj subskribis 
### 13 delegitoj foririntaj antaŭ la subskribo 
### 3 delegitoj, kiuj rizuzis subskribi 
## Aliaj personoj de la revolucia tempo konsidereblaj kiel patroj-fondintoj 
## Vidu ankaŭ 
* Charles A. Beard
* Patro de la Lando

## Notoj 
## Bibliografio 
* Gibson, Alan (2006). Interpreting the Founding: Guide to the Enduring Debates over the Origins and Foundations of the American Republic. University Press of Kansas. pp.&nbsp;7–12. ISBN 9780700614547.
* Kraus, Michael & Joyce, Davis D. (1985). The Writing of American History (Reviziita eldono). University of Oklahoma Press. pp.&nbsp;252–265.

Kategorio:Usona Revolucio
CSV

Aranĝo **CSV** (angle *Comma Separated Values* – perkome disigitaj valoroj) estas datenaranĝo de teksta dosiero por datumoj. Ĉiu datumo estas apartigita per komo. Kaj ĉiu rikordo estas disigita per signo de fino. Se valoro enhavas komojn aŭ aliajn uzatajn signojn, tiam valoro devas esti en citsignoj.

## Ekzemplo 
Enhavo de dosiero:

```
esperante, angle, pole, ruse
  Pollando, Anglio, Pollando, Rusio
  domo, hundo, ĉevalo, kato
```

Post importo al tabelkalkulilo:

Dosiero:CSV_eksemplo.png

Kategorio:Dosiernomaj finaĵoj
Kategorio:Datenaranĝoj
Benken ZH

## Pri la komunumo 
**Benken** estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis -- loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Benken situas en la Zurika Vinlando, iomete oriente de la landlimo inter Svislando kaj Germanio, disigite de la landlimo per la urbeto Rejnaŭo ZH kaj Dachsen je la suda deklivo de la monto Cholfirst, kiu apartenas al la Ĵuraso.

## Trafiko 
Benken apartenas al la Zurika Trafik-Unio kaj estas per poŝtaŭto ligita al stacidomo de Marthalen, de kie trajne facile atingeblas Ŝafhaŭzo aŭ Vinterturo. La vilaĝo ankaŭ havas aliron al la aŭtoŝoseo A4.

## Historio 
La plej fruaj setlejspuroj estas romia vilao kaj frualemanaj tombejoj. Unua dokumenta mencio de Benken okazis sub la nomo *Pecchinhova* en la jaro 858 en donacletero al la Monaĥejo Rejnaŭo. En la 13-a jarcento la loko Benchon estas pli ekzakte menciita. En la jaro 1540 la urbo Zuriko transprenis la regadon de Benken.

## Projektita findeponejo por radiokativa rubo 
La Svisa Nacia Kooperativo por Deponado de Radioaktiva Rubo (NAGRA) studis kadre de la *Projekto Garantio*, ĉu eblas deponi en la ĵurasaj rokoj de la komunumo Benken subtere la , kiun produktas la kvin svisaj atomcentraloj. La esplorkomisiono venis al la konkludo, ke la opalinustono en la Zurika Vinlando taŭgus por tia deponejo, sed la politika kontraŭstaro al tia projekto jam estas antaŭvidebla.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Benken

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Benken ZH
* Benken en la Historia Leksikono de Svislando
Kalkultabelo

[eta|300px|Kalkultabela programo [Apache OpenOffice|OpenOffice.org Calc desegnas grafikaĵon]]
**Kalkultabelo** (foje nomata *sterntabelo*) estas komputila dosiero, ĉe kiu oni enmetas datumojn kaj formulojn en ĉelojn de tabelo (kiu konsistas el linioj kaj kolumnoj).

**Tabelkalkulilo** estas **kalkultabela programo** por prilabori kalkultabelojn.

Tre konataj tabelkalkuliloj estas :
* ***Calc*** de la libera ofica programaro LibreOffice,
* Excel de la nelibera ofica programaro Microsoft Office.
* Google Sheets, nub-bazita kalkultabela programaro

## Principoj de kalkultabeloj 
Kalkultabelo estas dudimensia aranĝo de ĉeloj, ofte numeritaj vertikale per dekumaj nombroj kaj horizontale per latinaj majuskloj (A, B, … Y, Z, AA, AB, AC, …). Ĉiu ĉelo povas preni valoron, kiu povas esti nombro, prezo, dato, teksto, bildo, ret-ligilo ktp.

Grava eco de kalkultabeloj estas, ke ĉelo povas porti ankaŭ formulon, kies valoro dependas de aliaj ĉeloj. Ekzemple, se iu ĉelo enhavas la formulon "=A1+B1", ĝi ĉiam montras la sumon de la valoroj en la du unuaj ĉeloj de la unua horizontalo (A1 kaj B1). Tio ebligas doni al tabelo enhavan strukturon, kiu aŭtomate sekvas ŝanĝojn de iuj enigitaj valoroj.

Iuj kalkultabelaj programoj povas desegni grafikaĵojn de enigitaj aŭ kalkulitaj valoroj.

## Eta historio de kalkultabelaj programoj 
La inventon de kalkultabeloj faris Dan Bricklin, kiu en 1979 kun Bob Frankston evoluigis la kalkultabelan programon VisiCalc, kiu ruliĝis sur komputiloj de tipo *Apple II* kaj signife kontribuis al ties sukceso.

Bricklin havis la ideon, kiam li vidis profesoron sian, kiu tabule desegnis rezultan tabelon de kalkuloj pri lavango. Kiam la profesoro rimarkis eraron en unu tabela ĉelo, li devis forviŝi kaj reskribi tutan vicon da valoroj en la tabelo, kiuj dependis de la erara valoro. Tio donis al Bricklin la ideon, ke tiun proceson oni povus realigi en komputilo.

La programo VisiCalc kontribuis al tio, ke personaj komputiloj ĉesis esti nuraj ludiloj kaj iĝis veraj iloj por utila laboro.

Tre populara kalkultabela programo estis Lotus 1-2-3, kiu en la tempo de la mastruma sistemo MS-DOS estis unu el la plej uzataj oficejaj aplikaĵoj. Firmao Lotus Software, produktinto de 1-2-3, hezitis produkti programversion por Vindozo kaj tiel permesis al *Microsoft Excel* iĝi la plej uzata kalkultabela programo.

La programo *Calc* el OpenOffice havas propran datenaranĝon bazitan sur XML kaj ZIP-a pakado, sed kapablas prilabori ankaŭ tabelojn en la aranĝo "xls", uzata de Excel.

Ekzistas retaj kalkultabelaj programoj, kiuj funkcias en retkrozilo (ordinare per JavaScript) kaj ne bezonas alian instalitan programon. La risko en ilia uzo tamen estas, ke oni konfidas siajn datenojn al la provizanto de la programo.

## Ligiloj al eksteraj paĝoj 
* Kalkul-tabeloj, parto el artikolaro "*Enkonduko en la aŭtomatan daten-prilaboradon*", far Reinhard Fössmeier.

* Tabelkalkulilo (angle *Calc*) - la kalkultabela programo de OpenOffice.org .

Kategorio:Programaro
Berg ĉe Irchel

## Pri la komunumo 
**Berg ĉe Irchel** (germane: *Berg am Irchel*) estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 576 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Vilaĝa centro
eta|maldekstra|150ra|Faktrabdomoj en Berg ĉe Irchel
eta|maldekstra|150ra|Vilaĝa puto en Berg ĉe Irchel
La komunumo situas inter la rivero Rejno en la nordo kaj la ĵurasa mondoĉeono Irchel en la sudo je la plej orienta angulo de la distrikto Andelfingen. Al la komunumo Berg ĉe Irchel apartenas ankaŭ la municipo Gräslikon.

## Trafiko 
La komunumo apartenas al la Zurika Trafik-Unio kaj estas poŝtaŭto konektita kun Andelfingen kaj Eglisaŭ.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Berg okazis sub la nomo *Berge* en la jaro 1243. En la jaro 1268 Ida de Teufen transdonis la jurisdikcion pri Berg al la Abatejo Kappel. Laŭ la dokumentaro *Memorabilia Tigurina* posedis en la 14-a jarcento la kapitulo Embrach la subinstancan jurisdikcion pri la komunumo kaj la rajton al la baza dekono. Post la reformacio tiuj rajtoj transiris al Zuriko. En la 17-a jarcento Berg fariĝis la sidejo de kamparvokta tribunalo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Berg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Berg ĉe Irchel
* Berg ĉe Irchel en la Historia Leksikono de Svislando
La kronigo de Napoleono

[dekstra|eta|300px|*La kronigo de Napoleono*, ([1806).]]
***La kronigo de Napoleono*** aŭ La ĵuro de Napoleono (en franca *Le Sacre de Napoléon*) estas pentraĵo de la franca pentristo Jacques-Louis David, tiame oficiala pentristo de Napoleono realigata inter 1805 kaj 1808. La pentraĵo estas grandega, precize 629 x 979&nbsp;cm kaj konserviĝas en Luvro de Parizo, Francio. La kronigo kaj la sanktigo okazis en Notre Dame de París, tiele Napoleono emfazis la fakton, ke li estas filo de la Revolucio: oni markis la ĉefurbon kiel politikan, administran kaj kulturan centron de Francio.

## Historio 
En unu de la grandaj hazardaj koincidaĵoj de la historio, la intima asocio de David kun la Komitato de Publika Sano dum la Teroro rezultis je la fakto, ke li subskribis la morton de iu Alexandre de Beauharnais, malgrava nobelo. La vidvino de Beauharnais, Joséphine de Beauharnais, estos poste konata tutmonde kiel Jozefino Bonaparto, Imperiestrino de la francoj. Estis ŝia kronigo farita de ŝia edzo, Napoleono la 1-a, kiun David reprezentis tiom memorinde en la *Kronigo de Napoleono kaj Jozefino, decembre de 1804*.

David estis admirinta Napoleonon ekde ilia unua renkonto, impresita de la klasikaj trajtoj de la tiama Generalo Bonaparte. Petinte, ke la trookupita kaj senpacienca generalo pozu por li, David estis kapabla atingi skizon de Napoleono en la jaro 1797. Post la proklamo de la Imperio en 1804, David iĝis la oficiala kortuma pentristo de la reĝimo.

Unu el la verkoj kiujn oni mendis al David estis *La kronigo de Napoleono en Notre Dame*. Al David oni permesis vidi la eventon. Li petis planojn de Notre Dame kaj la partoprenintoj en la kronigo venis al lia pentrejo por individue pozi, kvankam neniam la Imperiestro (la ununura fojo kiam David atingis pozadon de li estis en 1797). David sukcesis je privataj pozadoj de la Imperiestrino Jozefino kaj la fratino de Napoleono, Caroline Murat, danke al meceno Joaĥimo Murat, bofrato de la Imperiestro. Por la fono, David uzis la ĥoranojn de Notre Dame. Ankaŭ la Papo pozis por la pentraĵo, kaj fakte benis Davidon. Napoleono venis vidi la pentriston, rigardis fikse la pentraĵon dum unu horo kaj diris «David, mi omaĝas vin». David devis refari kelkajn partojn de la pentraĵo pro kapricoj de Napoleono, kaj pro tiu pentraĵo, David ricevis nur 24.000 frankojn.

## La pentraĵo 
Ĝin trapasas kelkaj aksajn liniojn kaj respektas la normojn de la klasikismo. Unu el la ĉefaj linioj pasas tra la kruco kaj estas vertikala. Ĉiuj rigardoj konverĝas al Napoleono kiu estas en la centro de la komponaĵo. Diagonala akso iras el la papo al la imperiestrino. La verko enhavas 150 portretojn de gravuloj el kiuj ĉiu estas aparta verko.

## Vidu ankaŭ 
* Kronado
* Kronigo de Napoleono la 1-a

Kategorio:Pentraĵoj
Andelfingen

**Andelfingen** estas la nomo de:

* la politika komunumo **Andelfingen ZH** en la distrikto Andelfingen en la Kantono Zuriko, Svislando,
** **Andelfingen (stacidomo)**, fervoja stacio en Andelfingen ZH,
* de la **distrikto Andelfingen** en Kantono Zuriko,
* de la komunumparto Andelfingen (Baden-Virtembergo) en la komunumo Langenenslingen en Baden-Virtembergo, Germanio.
Buch ĉe Irchel

**Buch ĉe Irchel** (prononcu: *buĥ ĉe irĥl*; germane: *Buch am Irchel*) estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 827 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Nomo 
[eta|maldekstra|150ra|Fago en la centro de [Desibach]]
"Buch" devenas supozeble de la germana respektive alemana vorto "Buche"/"Buächä" por *fago*. Fagoj ankoraŭ hodiaŭ estas domina arbo en la regiono kaj estas ankaŭ la simbolo de la komunuma blazono.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Rigardo al Irchel-Turo
La komunumo Buch ĉe Irchel situas je la suda flanko de la ĵurasa montĉeno Irchel en la Zurika Vinlando. Sur la pinto de la monto je la plej alta punkto de la komunumo je 694 m super la marnivelo troviĝas belvidturo kun rondvido al la Rejno kaj ĝis Ŝafhaŭzo en la nordo.

La komunumo konsistas el la vilaĝoj kaj setlejoj Oberbuch, Unterbuch, Wiler, Bebikon, Desibach kaj Oberhueb.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Buch ĉe Irchel limas en nordokcidento al Berg ĉe Irchel, en nordo al Volken, en nordoriento al Dorf, en sudoriento al Neftenbach, en sudo al Dättlikon, kaj en okcidento al Freienstein-Teufen.

## Trafiko 
Buch ĉe Irchel situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Ĝi apartenas al la Zurika Trafik-Unio kaj estas konektita per poŝtaŭto kun Rafz kaj Vinterturo.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Komunuma administrejo
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo
Okaze de konstrulaboroj ĉe la preĝejo oni malkovris romiajn murojn. Unua dokumenta mencio de Buch ĉe Irchel okazis en kroniko de la jaro 1089. Grafo Kuno de Achalm-Wülflingen donacis parton de la vilaĝo kaj la preĝejon al la Monaĥejo Zwiefalten en Virtembergo. En la 13-a jarcento Buch aliĝis al habsburga posedaĵo.

Zuriko transprensis la regadon super Buch ĉe Irchel en la jaro 1761 kaj aligis ĝin al la voktdistrikto Andelfingen.

En la jaro 1855 Buch fariĝis sendependa politika komunumo. Gräslikon, kiu ĝis tiam apartenis al Buch, estis atribuita al la komunumo Berg ĉe Irchel.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Buch.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Buch ĉe Irchel
* Buch ĉe Irchel en la Historia Leksikono de Svislando
Turo (rivero)

La rivero **Turo** (germane *Thur*) estas alfluanto de Rejno. Kun ĝia longeco de 130 km ĝi estas la dua plej longa rivero de orienta Svislando. La origino de la vorto devenas de la hindeŭropa vorto *dhu* kaj signifas la *rapidanta*.

## Fonto 
100ra|maldekstra|Thur-ponto en Unterwasser
La rivero Turo fontas en la elektodistrikto Togenburgo en la Kantono Sankt-Galo. La fonto de la Säntis-Turo troviĝas supre de la municipo Unterwasser kaj post du imponaj akvofaloj atingas la valon, kie ĝi unuiĝas kun la Wildhaus-Turo, la alia fontobrako de la rivero.

## Meza rivero 
La rivero nun fluas kiel Turo tra la Togenburgo. Ĉe la komunumo Lütisburg alfluas la rivero Necker. Post Wil SG la rivero fluas orienten ĝis Oberbüren, kie alfluas al ĝi la rivero Glatt.

## La suba rivero 
100ra|maldekstra|Thur-ponto apud Bischofszell
Nun la Turo forlasas la distrikton Togenburgo kaj nun fluas nord-okcidenten direkte al la Kantono Turgovio. Ĉe Bischofszell alfluas al ĝi la rivero Sitter kaj ĉe Fraŭenfeld la rivero Murg. La rivero nun forlasas la Kantonon Turgovio kaj trafluas la distrikton Andelfingen de la Kantono Zuriko. Proksime de Flach kaj Ellikon ĉe Rejno la Turo alfluas la Rejnon.

## Inundoj de la suba rivero 
La rivero Turo en printempo kaj aŭtuno je fortaj fulmotondroj povas subite alporti multe da akvo kaj regule kaŭzas inundojn en la regiono de la malsupra Turgovio kaj la zurika distrikto Andelfingen. En la 19-a kaj 20-a jarcento oni batalis kontraŭ tiu-ĉi danĝero konstruante remparojn kaj digojn. Pro la tutmonda varmiĝo la forteco de fulmotondraj pluvegoj en la lastaj jaroj draste multiĝis kaj la digoj ofte ne plu sufiĉas. Tial oni lastatempe ŝanĝis la politikon kaj redonis al la rivero terenon por inundi, renaturigante la riveron. Tio ebligis ankaŭ la revenon de multaj sovaĝaj bestoj kiel kastoroj, aproj kaj diversaj birdoj kaj fiŝoj.

Kategorio:Alfluantoj de Rejno
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kategorio:Riveroj de la Antaŭalpoj
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Kategorio:Kantono Turgovio
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Togenburgo
Temerin

**Temerin** ankaŭ hungare; serbe **Темерин,** germane *Temen* aŭ *Theresienring* aŭ *Temeri* estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka. Ankoraŭ po unu urbo kaj vilaĝo apartenas al la municipo.
eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Temerin

## Bazaj informoj 
* Areo: 162 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 19200
* Poŝtkodo: 21235
* Telefonprefikso: +381 21
* Aŭtokodo:NS
eta|dekstra|Temerin situas en la mapo en la verda municipo

## Situo 
La urbo situas laŭ la ĉefvojo Senta-Novi Sad, la lasta estas tre proksime.

## Historio 
En 1332 okazis la unua mencio pri la komunumo en formo *"Themeri"*. En 1560 serbaj rifuĝintoj alvenis al la hungara vilaĝo. Post la turka erao en 1781 hungaroj, en 1787 germanoj alvenis. Temerin en 1799 ricevis la titolon kampurbo kun tutlanda bazarada rajto jare po 4. En 1848 pro la konfliktoj la loĝantaro rifuĝis. En 1899 la fervojo ekfunkciis ankaŭ en tiu ĉi urbeto. En 1900 vivis en Temerin 9518 homoj (8711 hungaroj, 787 germanoj, 13 serboj). La urbeto apartenis al Bács-Bodrog ĝis Traktato de Trianon, poste al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1920 serbaj ekssoldatoj alvenis. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis Temerin, dume en 1942 la judoj deportiĝis. Ankaŭ tie estis razio, same tiel, kiel en Újvidék. Same tiel okazis la venĝo kaj la germanoj deportiĝis. En 1946 alvenis serboj, en 2000 loĝantoj el la militaj zonoj, ekz. el Bosnio.

Post la 2-a mondmilito iom da industrio ekfunkciis en Temerin.
En 2002 loĝis 19 216 homoj (serboj 9660, hungaroj 8187, jugoslavianoj 304, kroatoj 137 kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* romkatolikaj preĝejoj omaĝe al Virga Sankta Rosalia el 1804 kaj omaĝe al Lourdes-a Dipatrino
* golgoto (la plej alta punkto de Temerin
* banejo ekde 1915
* biblioteko kaj muzeo

## Famuloj 
En Temerin naskiĝis:
* hungara aktoro Andrea Petrik
* altlerneja instruisto Alpár Losoncz.

## Ĝemelurbo 
* 20ra| Mórahalom, Hungario
eta|maldekstre|Preĝejo om. al Rosaria en Temerin
eta|dekstra|Ortodoksa preĝejo de Temerin

Kategorio:Urboj de Serbio
Survango

eta|280ra|Manfrapo

**Survango** aŭ **vangofrapo** estas manfrapo, bato per surfaco de la mano en la vangon. Ĝi estis akceptita formo de korpa punado ĝis fine de la 20-a jarcento kiel edukhelpilo.

Hodiaŭ ĝi estas malpermesita en la lernejoj de eŭropaj landoj, Usono. En kelkaj landoj (Germanio) eĉ la hejma, familia survango estas malpermesita.

## Historio 
Laŭ la Nova Testamento, se oni survangas vian dekstran vangoparton, turnu al survanganto la meldekstran.

Famiĝis tiu vangofrapo, kiun ricevis tiama federacia kanceliero Kurt Georg Kiesinger, la 7-an de novembro 1968 de Beate Klarsfeld.

## Vidu ankaŭ 
* Pugfrapado

Kategorio:Punoj
Kategorio:Perforto
Kategorio:Gestoj
Titel

eta|maldekstre|200ra|Titel troviĝas en la verda municipo.
eta|maldekstre|200ra|Preĝejo de Titel.
**Titel** (tiel ankaŭ hungare; serbe **Тител**, germane **Theisshügel**) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 67&nbsp;km²
* Loĝantaro: 5800
* Poŝtkodo: 21240
* Telefonprefikso: +381 21

eta|dekstre|200ra|Titel (maldekstre supre) ĉe Tiso

## Situo 
La urbo situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ dekstra bordo de Tiso, kiu proksime fluas en la Danubon, laŭ flankovojoj. Aliflanke de Tiso situas Knicjanin; supre de ĝi, kontraŭe de Titel, rivero Bega fluas en Tison. Ponto ligas Titel kaj Knicjanin.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La romianoj havis tie komunumon, supozeble ankaŭ havenon. En 1077 okazis la unua mencio pri Titel en formo *"Tytul"*. Oni fondis tie abatejon en 1056 kaj estis ankaŭ fortikaĵo antaŭ la turkoj. En 1526 la turkoj okupis la fortikaĵon, la loko estis grava administrejo. La aŭstroj en 1688 akiris ĝin, sed baldaŭ ankaŭ la turkoj rehavis ĝin. Ekde 1701 la grava loko iĝis limgarda zono de la Habsburgoj. En 1849 la hungara armeo ne povis okupi ĝin. En 1900 vivis en Titel 4711 homoj, (2360 serboj, 1230 germanoj, 990 hungaroj). La urbeto apartenis al Bács-Bodrog ĝis 1920, poste al Jugoslavio. Inter 1941–1944 la hungara armeo okupis Titel. En 1942 granda razio okazis por serĉi partizanojn, sekve 51 homoj mortis. Post 2 jaroj granda venĝo okazis same tiel, ol en Novi Sad.

En 2002 loĝis 5894 da homoj (serboj 4180, hungaroj 582, jugoslavianoj 250, kroatoj 115, slovakoj 103, ciganoj 73, ktp).

Vidindaĵoj estas preĝejoj ortodoksa, luterana, katolika omaĝe al Beata Damo el 1812, fine 2 kapeloj el 1868 kaj 1892.

## Konataj urbanoj 
En Titel naskiĝis Mileva Marić, Dénes Kislégi Nagy.

Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Intolerance

'''''Intolerance: Love's Struggle Throughout the Ages'''* (el la angla lingvo: "Maltoleremo: Lukto de Amo Tra la Epokoj") estas grandioza silenta filmo de la jaro 1915, farita de la reĝisoro D. W. Griffith. Ĝi estis farita kiel respondo al kritikantoj kiuj kontraŭis la rasismon montratan de lia antaŭa filmo, *The Birth of a Nation* ("La Naskiĝo de Nacio").

La realaj kostoj de la produktado de *Intolerance* ne estas konataj, sed laŭ la plej bonaj taksoj temas pri pli-malpli du milionoj da Usonaj dolaroj, granda monsumo en tiu tempo, kaj ĝi estis la plej multekosta filmo de tiu epoko. Kiam la filmo malsukcesis finance, la studio de Griffith ("Triangle Studios") bankrotis.

La filmo estis gigante desegnita, kun malsimplaj kostumoj, kaj pli ol 3.000 ekstraaktoroj. La filmo konsistas de kvar distingaj sed paralelaj epizodoj kiuj montris netoleremon de homaro dum kvar epokoj el monda historio tra 2.500 jaroj:

# Antikva Babilona epoko (539 a.K.) montras la falon de Babilono kiel rekta rezulto de netoleremo de konflikto inter adorantoj de du babilonaj dioj.
# Judea epoko (ĉ. 27 p.K.) rakontas kiel netoleremo kaŭzis la krucumon de Jesuo.
# La Renesanco en Francio rakontas pri la malsukceso de la Edikto de Toleremo kiu kaŭzis la Masakron de Sankta Bartolomeo.
# Moderna Usono (1914) montras kiel krimo, morala puritanismo, kaj konfliktoj inter senkompataj kapitalistoj kaj strikantaj laborantoj malhelpis la vivojn de usonanoj.

En 1989, *Intolerance* estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro. La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound''.

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1915
Kategorio:Filmoj en la publika domajno
Bajmok

**Bajmok** ankaŭ hungare; serbe **Бајмок,** germane **Nagelsdorf** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda Bačka**, en municipo de Subotica.
eta|dekstra|Bajmok situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|La katolika preĝejo kaj ortodoksa sonorilturo en Bajmok

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 134 m
* Loĝantaro: 8580
* Poŝtkodo: 24210
* Telefonprefikso: +381 24
* Aŭtokodo: SU

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Sombor-Subotica, la lasta estas proksime. La hungara ŝtatlimo troviĝas 9, Subotica 23, Sombor 33&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Pli frue sarmatoj kaj avaroj loĝis tie. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En 1462 okazis la unua mencio pri la vilaĝo. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c. kaj tenis ĝin 150 jarojn. Anstataŭ la rifuĝintaj hungaroj serboj alvenis. En la 18-a j.c. ĝi apartenis al la Habsburga Imperio, dume alvenis germanoj kaj hungaroj. En 1900 loĝis 8217 da homoj en la vilaĝo (hungaroj 3599, serboj 2001, germanoj 1980, slovakoj 8, ktp). La komunumo apartenis al Bács-Bodrog ĝis 1920, poste al Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis Bajmok. En 1944 la germanoj estis forpelitaj (tiam 1/3 da loĝantoj), kaj alvenis serboj el Kroatio. Post 1989 denove alvenis serboj el Kroatio, Bosnio kaj Kosovo.

En 2002 loĝis 8586 da homoj (serboj 2900, hungaroj 2450, sudaj serboj 1266, kroatoj 700, jugoslavianoj 454, montenegranoj 102, ktp).

## Famuloj 
En Bajmok naskiĝis:
* hungara aktoro Anna Báró
* hungara instruisto Rozália Kóka
* György Koppány (meteologo)
* jugoslavia hungara pentristo József Benes.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Fondumo por Esperantologiaj Studoj

La **Fondumo por Esperantologiaj Studoj** (angle: **Esperantic Studies Foundation**, mallonge **ESF**) estas interlingvistika instanco kiu subtenas universitatajn studojn, instruadon kaj esploradon de ĉiuj aspektoj de planlingvoj kaj la manieroj komunikiĝi translingve, aŭspicias kaj apogas konferencojn kaj studojn pri lingva diverseco kaj eblaj rimedoj por pli egaleca kaj daŭrebla kunekzistado de lingvoj.

## Historio 
*Esperantic Studies Foundation, ESF* (Fondumo por Esperantologiaj Studoj) estis starigita en 1968 fare de Jonathan Pool, E. James Lieberman kaj Humphrey Tonkin.

## Esploroj 
La plimulto de la projektoj ĝis nun apogitaj rilatas tute aŭ parte al Esperanto, taksata kiel modesta, sed reala sukceso por ne-heredita, internacia kaj interkultura lingvo

Inter la projektoj subtenataj de ESF estas kelkaj esperantologiaj esploroj kaj la retejoj Edukado.net, Lernu!, Lingva Prismo kaj Tekstaro.

Ĝi ankaŭ subtenas

* serion de Nitobe-simpozioj kiuj celas altigi la nivelon kaj intensecon de publika kaj politika debatoj pri lingvopolitiko,
* serion de lingvorilataj prelegoj ĉe la Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko,
* serion de interlingvistikaj kaj esperantologiaj konferencoj,
* Nord-Amerikan Someran Kursaron, kaj
* studojn ĉe la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano (Pollando).

### Esploraj rimedoj 
La plejparto de la financaj rimedoj de la organizaĵo baziĝas sur mondonacoj, iuj grandanime kiel tiu de la usona esperantistino Cathy Schulze. Ĝi provizas subtenon al universitataj esploristoj por fari esplorojn kaj publikaĵojn, kiuj kongruas kun la celoj de ESF. La subteno de ESF turnas sin precipe al personoj kiuj volas (povas) profesinivele okupiĝi pri Esperanto en esplora aŭ eduka kadroj.

## Vidu ankaŭ 
* Interlingvistiko#Interlingvistikaj instancoj
* Esperantologio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Esperantic Studies Foundation (ESF) 
* 
* Retejo de ELITR

## Notoj 
Tiu ĉi artikolo parte baziĝas sur la samtitola artikolo en alilingvaj vikipediaj versioj (angla, nederlanda).

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-Fondaĵoj
Batalo de Erzurum

La **batalo de Erzurum** estis batalserio de la kaŭkaza fronto dum la unua mondmilito, en januaro de 1916, inter la taĉmentoj de Otomana imperio kaj la Rusa imperio. Fine de la militiro, Rusio akiris la urbon Erzurum kaj ties ĉirkaŭon.

## Antaŭeventoj 
La Rusa imperio decide venkis en la batalo de Sarikamiŝ la turkajn fortojn, sed pro soldatmanko ne povis eluzis la situon. En aŭgusto de 1915, la rusoj perdis ĉirkaŭon de la Van-lago (kvankam ili reokupis tion ene de unu monato) kaj tio instigis la rusan militgvidantaron grupigi pli da fortoj je la Kaŭkaza fronto kaj eki grandan militiron kontraŭ la turkoj. En septembro de 1915, alvenis la Kaŭkazon grandprinco Nikolao, kiel vicreĝo de la Rusa Imperio. La grandprinco komisiis generalon Judeniĉ pri antaŭpreparo de atako kontraŭ la Osmana imperio, en 1916. Generalo Judeniĉ celis okupon de Erzurum, kiu urbo estis elirpunkto de la turkaj taĉmentoj en 1914 por ataki la Rusan imperion. Pro atako kontraŭ la Dardaneloj, la turkoj aligrupigis 8 diviziojn el la Kaŭkazo kaj pro tio Judeniĉ kredis, ke oni povas okupi Erzurum per rapida ofensivo, antaŭ ol la turkaj divizioj realvenas.

## Komenco de la militiro 
La 11-an de januaro 1916, generalo Judeniĉ surprizis la turkojn, unu korpuso militiris norde de Erzurum, alia sude de Erzurum. La ursaj taĉmentoj estis bone ekipitaj, havis vintrajn vestojn, dum la turkoj ne havis tiujn. La rusaj taĉmentoj militiris dum tri tagoj sen batalo, la unuaj bataloj okazis la 14-an de januaro ĉe Tafta kaj Koprukoj.

La dua rusa divizio atingis la 17-an de januaro antaŭurbon de Erzurum. La urbon de Erzurum protektis fortikaĵo Semirum, kies atakon komencis la rusoj samtage. La turkaj fortoj ekatakis la rusojn la 18-an de januaro – forlasante la fortikaĵon -, sed la mirtala pafado haltigis ilin. Post la turka fiasko, la rusoj facile okupis fortikaĵon de Semirum.

## Okupo de Erzurum 
Post okupo de Semirum, la rusaj taĉmentoj atendis la unuan divizion, kiu alvenis la 19-an de januaro. LA rusoj antaŭpreparis la sturmon, sed paŝao Karim – komandanto de la trukaj fortoj en la urbo – decidis transdoni la urbon, vidante la plioblan forton de la rusoj. La rusoj enmarsis la forlasitan urbon la 20-an de junio, sen pafado.

## Rezulto 
Dum la 9-taga militiro, la rusoj prenis 13&nbsp;000 militkaptitojn, 323 kanonojn. La Osmana imperio perdis sian plej gravan orientan fortikaĵon, la 3-a turka armeo neniiĝis – jam duafoje (batalo de Sarıkamış). La rusoj profunde penetris Anatolion. Norda parto de Armenio venis sub rusan regadon. La rusoj okupis dum marto urbojn Mush, Bitlis, sudan parton de Armenio. Aprilo la ruson enmarŝis la havenurbon de Trabzon. Pro la malvenko, oni forigis paŝao Karim, kiun anstataŭigis paŝao Vehip.

La rusaj konkeroj estis siatempe elstaraj, ĉar ili okupis dum mallonga tempo gravajn strategiajn celojn, grandan teritorion, en vintraj cirkonstanoj.

Erzurum
Erzurum
Erzurum
Kategorio:1916 en la Otomana_Imperio
Bezdan

**Bezdan** ankaŭ kroate; serbe **Бездан,** hungare **Bezdán,** germane **Besdan** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta** Baĉka, en municipo de Sombor. La loknomo devenas el la slava, signifanta profundego.
eta|dekstra|Bezdan situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|La katolika preĝejo en Bezdan

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 5200
* Poŝtkodo: 25270
* Telefonprefikso: +381 25

## Situo 
Bezdan situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojoj Sombor-Budapeŝto kaj Sombor-Beli Manastir (tra la ponto. La Danubo preterfluas, estas tie la kroata ŝtatlimo, krome elfluejo de kanalo Danubo-Tiso-Danubo. La hungara ŝtatlimo estas proksime, Sombor estas ne tro for.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895, ili fondis tie vilaĝon *Battyán*. La turkoj okupis la regionon en la 16-a jarcento kaj tenis ĝin 150 jarojn. La vilaĝo senhomiĝis. Anstataŭ la rifuĝintaj hungaroj serboj alvenis. En la 18-a jarcento ĝi apartenis al la Habsburga Imperio, dume alvenis germanoj kaj hungaroj. Bezdan iĝis kampurbo ekde 1743. En 1910 loĝis 7623 da homoj en la urbeto (hungaroj 6607, germanoj 884, ktp). La urbo apartenis al Bács-Bodrog, al distrikto de Zombor ĝis 1920, poste al Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis Bezdan. En 1944 la partizanoj plejparte murdis la virojn.

En 2002 loĝis 5264 da homoj (hungaroj 2983, serboj 1256, kroatoj 424, ktp). La vilaĝo havas termalan banejon. La loko estas ŝatata de fiŝkaptistoj kaj turistoj.

## Famuloj 
En la iama Bezdán naskiĝis:
** István Abonyi (arbarinĝeniero)
** hungara fizikisto Ottó Schwartz.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Hotelo Yanggakdo

**Hotelo Yanggakdo** [jangakdo] () situas en Chung-guyŏk, Pjongjango, ĉefurbo de Nord-Koreio. Ĝi estas la plej nova hotelo en Pjongjango (ekfunkciis en 1995) kaj la dua plej alta konstruaĵo de la urbo (post la nefinkonstruita hotelo Ryugyong). Yanggakdo estas plej altnivela hotelo en la urbo kune kun Hotelo Pjongjango Koryo. La hotelo situas ĉe la norda ekstremo de Yanggakdo-insuleto de la rivero Teadong [tedon].

En la hotelo estas 48 etaĝoj kun 1001 ĉambroj (1.963 litoj). Kronas la konstruaĵon malrapide rotacianta ronda restoracio. En la korto de la hotelo estas tenisludejo kaj golf-kampo.

Yanggakdo
Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1995
Baĉko Gradiŝte

eta|dekstra|Baĉko Gradiŝte situas en la verda municipo
eta|250px|dekstra|Katolika preĝejo en Baĉko Gradiŝte
eta|dekstra|250px|Mapo pri municipo Beĉej
**Baĉko Gradiŝte,** serbe **Бачко Градиште,** hungare **Bácsföldvár,** germane **Feldwar in der Batschau** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino en distrikto **Suda** Baĉka.

## Bazaj informoj 
* Areo: 70&nbsp;km²
* Loĝantaro: 5440
* Poŝtkodo: 21217
* Telefonprefikso: +381 21 806

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Senta-Novi Sad, laŭ kanalo Danubo-Tiso. Ĉi-lasta rivero troviĝas 6 km-ojn, urbo Bečej 10 km-ojn for.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. La unua mencio devenis el 1387 en formo *"Fewlnar"*. Estis tie terfortikaĵo, pri kio la hungara vilaĝnomo devenas. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en la 16-a jarcento. En la 18-a jarcento ĝi refondiĝis kaj apartenis al la Habsburga Imperio. En 1807 kanalo konstruiĝis, ankaŭ Tiso havis novan fluon jam 6 km-ojn for. En 1848 la serboj okupis la vilaĝon, sed poste la hungaroj reokupis ĝin. Ili trovis en la preĝejo 37 infanajn kapojn. En 1910 loĝis en Bácsföldvár 6609 homoj (hungaroj 3795, serboj 2739). La komunumo apartenis al Bács-Bodrog, al distrikto de Óbecse ĝis Traktato de Trianon, poste al Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la vilaĝon.

En 2002 loĝis 5445 homoj (hungaroj 2519, serboj 2417 kaj aliaj). La loko estas ŝatata de fiŝkaptistoj, apud la vilaĝo feriejaj dometoj troviĝas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la novbaroka vilaĝdomo, preĝejoj ortodoksa el 1773 kaj katolika omaĝe al Sankta Miĥaelo el 1806.

## Famuloj 
En Baĉko Gradiŝte naskiĝis Imre Bori, hungara literaturhistoriisto.

## Komunumoj pri *földvár* en Hungara reĝlando 
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon *földvár*.

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Dachsen

## Pri la komunumo 
**Dachsen** estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1868 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Dachsen situas inter la rivero Rejno kaj la monto Cholfirst, kiu apartenas al la Ĵuraso rekte supre de la Rejn-Akvofalo.

## Trafiko 
En Dachsen troviĝas haltejo de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj inter Ŝafhaŭzo kaj Vinterturo, per kiuj la komunumo estas bone konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio. Ankaŭ estas facila aliro al la nacia aŭtoŝoseo A4.

## Historio 
Unua dokumento de Dachsen datas sub la nomo *Tahsheim* de la jaro 876 post Kristo. En tiu dokumento Dachsen estis transdonita kadre de heredaj kvereloj al la grafo Gozbert. La sinjoroj de Dachsen tiam plurfoje ŝanĝiĝis ĝis en la jaro 1452 la komunumo estis atribuita al la ekstera kiburga voktdistrikto kaj tiel definitive fariĝis posedaĵo de Zuriko. En la kadro de la helveta revolucio Dachsen, Flurlingen kaj Uhwiesen estis kunigitaj al unusola komunumo. Je la novordo de la Kantono Zuriko la dachsenanoj petis de la registara konsilio de Zuriko sendependiĝon de tia komunuma unio kaj tiel la 17-an de julio 1831 la komunumo refariĝis aŭtonoma.

## Vidu ankaŭ 
* Dachsen (stacidomo)
* Schloss Laufen am Rheinfall (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dachsen
* Dachsen en la Historia Leksikono de Svislando
Petrovaradin

eta|center|540px|

**Petrovaradin** (, , ) estas urbo, samtempe urboparto de Novi Sad kaj municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka. La nomo devenas de banuso "Petúr" (Petro), murdinta reĝinon Gertruda, tial li mortis en 1213. Várad hungare: fortikaĵo. Ankoraŭ 1 urbo kaj 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.
300px|eta|dekstra|Malnova strato en Petrovaradin

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 21131-21133
* Telefonprefikso: +381 21

## Situo 
La urbo situas en ambaŭ bordoj de Danubo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Beogrado-Novi Sad. La urbo kontaktiĝas kun la lasta.

## Historio 
eta|maldekstre|Nova loĝdomo en Petrovaradin
Pli frue la romianoj havis urbeton nomata *Cusum*, poste *Acumincum*. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En 1237 oni trovis la nomon *Peturwarod* inter la dokumentoj. Iam la fortikaĵo apartenanta al abatoj konstruiĝis, kiun familio Garai akiris en 1439. En 1463 okazis alianco inter hungara reĝo Matiaso kaj Venecio kontraŭ la turkoj, tamen la turkoj okupis la urbon kaj la fortikaĵon en 1526. La Habsburgoj venkis la turkojn en 1716, poste tuj konstruiĝis kapelo kaj iĝis kermeso. Tiutempe la fortikaĵo ricevis la kromnomon "Ĝibraltaro de Danubo". En 1849 la hungaroj longe tenis sin en la fortikaĵo.
En 1910 la urbeto havis 5727 da loĝantoj (3266 kroatoj, 894 germanoj, 730 serboj, 521 hungaroj, 159 slovakoj). Ĝi apartenis al Szerém ĝis 1920.

En 2002 la urbeto havis 13&nbsp;974 da loĝantoj (9708 serboj, 1364 kroatoj, 779 jugoslavianoj, 396 hungaroj, 228 montenegranoj, 141 rutenoj).

eta|ortodoksa kirko en Petrovaradin

## Famuloj 
* En 1739 naskiĝis Ádám Ignác Prandt, hungara kuracisto
* En 1801 naskiĝis banuso kaj militestro Josip Jelačić.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo
* pilgrimloko nomata Tekia je 3 km-oj

Kategorio:Urboj de Serbio
Daĝuoj

La **daĝuoj** estis la praloĝantoj de la regiono Darfuro en la okcidento de Sudano.

Hodiaŭ ankoraŭ ekzistas kelkaj disaj malgrandaj grupoj en Sudano kaj en la ĉelima regiono Wadai (Vadaj) en Ĉado, kiuj parolas daĝuan lingvon.

## Historio 
eta|Situo de la historia Centro Njala en la hodiaŭa sudana federacia ŝtato Ĝanub Darfur

La daĝuoj estis la unua konata civilizo en la Marao-masivo (arabe: Ĝabal Marra), antaŭ ol ili ekde la 12-a ĝis 14-a jarcento estis repuŝitaj de la tunĵuroj (kiuj enkondukis la islamon) kaj la furoj.

Estas supozate, ke ilia centro estis Njalo (urbo) en la hodiaŭa sudana federacia ŝtato Ĝanub Darfur (Sud-Darfuro).

## Hodiaŭa disvastiĝo 
Hodiaŭ ekzistas daĝu-lingvaj grupoj sudokcidente de Kadukli kaj en Liguri en la Nubamontoj, ĉirkaŭ Njala en Ĝanub Darfur, ĉe la rivero Sopo en Sud-Sudano, en Dar Daĵu kaj Dar Sila en Ĉado.

## Vidu ankaŭ 
* Mapo de la hodiaŭaj Daĝu-regionoj

Daĝuoj
Daĝuoj
Kategorio:Etnologio
Flaach

**Flaach** (prononcu *flaĥ*) estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1221 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Tipa faktrabdomo en Flaach
Flaach situas je 360 m super la marnivelo je norda deklivo de la montoĉeno Irchel, kiu apartenas al la Ĵuraso. Okcidente la komunumo estas limigita per la rivero Rejno kaj en ĝia nordo trafluas ĝin la Turo, kiu en la nordokcidenta angulo de la komunumo alfluas la Rejnon. La teritorio de la komunumo estas 10,16 km², el kiu 3,45 km² estas arbaro. 2,48 km² de ĉi-tiu arbara areo estas posedaĵo de la komunumo.

## Najbarjaj komunumoj 
La komunumo Flaach limas en nordo al Marthalen, en nordoriento al Kleinandelfingen, en oriento al Volken, en sudo al Berg ĉe Irchel, kaj en okcidento aliflanke de la Rejno al Buchberg kaj Rüdlingen ambaŭ en Kantono Ŝafhaŭzo.

## Trafiko 
Flaach estas per poŝtaŭtobuslinio konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de Flaach kiel *Flacha* datiĝas de la jaro 1044 en kunteksto de la loka nobelulo Berchtold de Flacho, kiu en la 11-a jarcento donacis sian havaĵon al la Monaĥejo Rejnaŭo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Flaach
* Flaach en la Historia Leksikono de Svislando
Pierre Falcon

**Pierre Falcon**, naskita en 1793 kaj mortinta en 1876, estis kanada poeto kaj kantisto.

Li estis de franca-kanada kaj kria deveno kaj naskiĝis en la regiono de Swan River en Manitobo. Li laboris por Nord-Okcidenta Kompanio kaj Kompanio de la Hudsona Golfo.

Falcon estis konata pro baladoj pri la etnaj sentoj de kanadaj metisoj, en kiuj li humure prezentis lokajn kaj politikajn eventojn. Bedaŭrinde nur malmultaj el liaj kantoj estis notitaj kaj konservitaj.

En 1984 la Tradicia Konsilio de Manitobo metis memoran plakon pri li en St. François Xavier, kie li estis magistratano.

Supozeble la Falka Lago estis nomita laŭ li.

## Eksteraj ligiloj 
* Memoriga mencio de la manitoba konsilio

Kategorio:Kanadaj poetoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj