open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruĝvostuloj

**Ruĝvostuloj** estas popola nomo por la specioj de la genro ***Phoenicurus*** (kiu havigas ankaŭ la nomon de **fenikuroj**), kiu estas genro de birdoj de la familio Muŝkaptuledoj kiu karakteras, kiel la nomo sugestas, pro **ruĝeca longa vosto**. Kvankam similsignifaj, dum la nomo de Ruĝvostuloj taŭgas ankaŭ por aliaj birdoj kun ruĝecaj vostoj, parencaj, sed ne nepre tre proksimaj inkluditaj en la grupo de Ruĝvostuloj, la nomo fenikuroj taŭgas nur por la membro de la genro *Phoenicurus*.

Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Alasĉana ruĝvostulo (*Phoenicurus alaschanicus*)
* Blukapa ruĝvostulo (*Phoenicurus caeruleocephala*)
* Ruĝventra ruĝvostulo (*Phoenicurus erythrogastrus*)
* Blufrunta ruĝvostulo (*Phoenicurus frontalis*)
* Hodgsona ruĝvostulo (*Phoenicurus hodgsoni*)
* Blankagorĝa ruĝvostulo (*Phoenicurus schisticeps*)
* Ĝardenruĝvostulo (*Phoenicurus phoenicurus*)
* Nigra ruĝvostulo (*Phoenicurus ochruros*)
* Diadema ruĝvostulo (*Phoenicurus moussieri*)
* Orientazia ruĝvostulo (*Phoenicurus auroreus*)
* Ruĝdorsa ruĝvostulo (*Phoenicurus erythronotus*)

## Vidu ankaŭ 
* Ruĝvostuloj (grupo)

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Eŭropa agentejo por la mastrumado de kunagado ĉe la eksteraj limoj de la membroŝtatoj de Eŭropa Unio

**Frontex**, aŭ esperante **Frontekso**, estas akronimo (el la franca: *Frontières extérieures* = ‘eksteraj limoj’) de la **Eŭropa agentejo por la mastrumado de kunagado ĉe la eksteraj limoj de la membroŝtatoj de Eŭropa Unio** (angle: *European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External Borders of the Member States of the European Union*).

Tasko de la agentejo estas la sekurigo de la eksteraj limoj de Eŭropa Unio per kunordigado de naciaj limgardaj instancoj. La sidejo de Frontex estas en Varsovio, Pollando.

Frontex estis starigita per eŭropa reglamento (EC) 2007/2004, kaj ekfunkciis la . Frontex estas la unua EU-instanco kun sidejo en la EU-membroŝtatoj aliĝintaj en 2004. La agentejo malaperis en 2016 favore al la nova Eŭropa Agentejo pri Landlimaj kaj Marbordaj Patroloj.

Granda kampo de aktivado estas la gardado de la EU-limoj en la mediteraneo por redukti la nombron de ne-leĝaj enmigrantoj. Tio implicas resendadon de boatoj plenaj de rifuĝintoj. Ĵus pro tio Frontekso estas akre kritikata de NROj, kiuj engaĝiĝas kontraŭ la restrikcio de homaj rajtoj, aparte rajto je azilo.

## Fortoj 
Specialaj taĉmentoj de rapide ekagantaj limgardistoj estis kreitaj de la EU-ministroj pri interno en aprilo 2007. Ilia tasko: helpi en la limkontroloj aparte ĉe la meriteraneaj bordoj.

La Fronteksa patrolreto (*European Patrols Network*) eklaboris sur Kanariaj insuloj en majo 2007  kaj disponas pri 20 aviadiloj, 30 helikopteroj kaj 100 boatoj.

## Kritiko 
Ne-registaraj organizaĵoj kritikas la agadon de Frontex kiel fundamente kontraŭ-humanisman kaj kontraŭ-leĝan. Tion subtenas ekspertizo de Eŭropa centro por konstituciaj kaj homaj rajtoj (European Center for Constitutional and Human Rights, mallonge ECCHR, komunutila kaj sendependa NRO pri homrajtoj, Berlino), konkludante, ke Fronteks devas respekti leĝaron kaj homrajtojn, kiuj validas ankaŭ surmare ekster ŝtata suvereneco (12-mejla zono).

Por preventi, ke la rifuĝintoj atingas eĉ nur la bordon de Mediteraneo, EU interparolis kun pluraj bordolandoj pri reteno de rifuĝontoj kaj kontraktis kun Libio, ke tiu lando reprenu la kontraŭleĝajn enmigrintojn al Eŭropo, kiuj fuĝis tra Libio (multaj venas el Subsahara Afriko, ankaŭ multaj el Eritreo). Libio siaflanke nun patrolas sian sudan limon, kaj enkarcerigas rifuĝintojn en internejoj fore en la dezerto (oazoj Kufra kaj Sabha) sub kondiĉoj multe kritikataj.
, , ,

## Vidu ankaŭ 
* Traktato de Schengen

## Eksteraj ligiloj 
* frontex.europa.eu 
* Fonda dokumento por Frontex , angle
* Eŭropa Konsilio pri rifuĝantoj kaj ekziligitoj (ECRE) - Akiri protekton en Eŭropo 

## Notoj, referencoj 
Kategorio:Instancoj de Eŭropa Unio
Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Limgardado
Kategorio:Homaj rajtoj
Ŝuisto

[eta|240ra|Ŝuisto en [Katmanduo, Nepalo]]
eta|Ilaro de ŝuisto
**Ŝuisto** aŭ **botisto** estas homo, kiu laboras pri la fabrikado kaj riparo de ŝuoj.
[eta|Pupa maketo de ŝufaristo el ekspozicio en [Elvas, Portugalio.]]
En antaŭindustriaj socioj ŝuistoj laboras kaj laboris en malgrandaj atelieroj ofte hejme aŭ ĉestrate en tre malgrandaj ĉambretoj, ekzemple sub ŝtuparo, bazara budo ktp. En nunaj industriaj socioj eblas ŝuistoj kiuj ĉefe riparas, sed ne fabrikas, ŝuojn en ankaŭ malgrandaj, sed ofte modernaj kaj sufiĉe luksaj, atelieroj. Tiuj ŝuistoj kiuj fabrikas ŝuojn laboras plej ofte en fabrikoj. En tradiciaj regionoj kun grandaj ŝufabrikoj ofte privatuloj povas labori hejme aŭ en malgrandaj atelieroj por fari specifajn taskojn por la apudaj fabrikoj.

En kamparaj socioj, kiel ekzemple en Hispanio ĝis la fino de la 20a jarcento, kutimis, ke kriplitaj homoj, ĉefe lamuloj, dediĉis sin al profesio de ŝuriparado hejme, ĉar ili ne povis tiom facile labori en kamparo kiel kultivistoj.

## Proverbo
## Literaturo 
* Paul Weber: *Der Schuhmacher. Ein Beruf im Wandel der Zeit* (La ŝuisto. Profesio laŭ epokoj). AT-Verlag, Aarau 1988, ISBN 3-85502-316-6.
* Bundesinstitut für Berufsbildung, Arne Schambeck (Red.): *Schuhmacher, Schuhmacherin. Die staatliche Ausbildungsordnung; von den Berufs-Experten kommentiert; für Ausbilder, Auszubildende und Interessierte*. 1. Aufl., BW Bildung und Wissen Verl. u. Software, Nürnberg 2005 (= Erläuterungen und Praxishilfen zur Ausbildungsordnung), ISBN 3-8214-7161-1. *(Anm.: Umfassende Information einschließlich der aktuellen Ausbildungsordnung)*
* Helge Sternke: *Alles über Herrenschuhe* (Ĉio pri ŝuoj por viroj) . Nicolai Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-89479-252-3.

## Eksteraj ligiloj 
* Zentralverband des Deutschen Schuhmacher-Handwerks (ZDS)
* Kreiva asocio de ŝuistoj Blakebest 
* Historiaĵoj pri ŝuistoj 

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Piedvesto
Boncodfölde

**Boncodfölde** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|280ra|Preĝejo de Boncodfölde

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 8992
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°52′08″N 16°44'14″E

## Situo 
Boncodfölde situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Zalaegerszeg-Nagykanizsa kaj fervojo Zalaegerszeg-Rédics preteriras. Zalaegerszeg troviĝas 11, Körmend 23, Nova 26, Őriszentpéter 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝa pastro el 1333. En 1531 la loknomo skribiĝis: *"Bonczodffeldeu"*. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. La municipa administracio en Teskánd funkcias, en Boncodfölde migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Anna el la 14-a jarcento, en 1777 trakonstruiĝis kaj pligrandiĝis
* 2 kapeloj
* 500 jara maronarbaro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Borsfa

**Borsfa** [borŝfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Letenye. La loknomo signifas: pipro-vilaĝ'.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 8885
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°29′50″N 16°46'55″E

## Situo 
Borsfa situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Letenye troviĝas 12, Nagykanizsa 21, Nova 26, Lenti 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1392. En 2001 vivis en Borsfa 774 homoj (krom la hungaroj 22 ciganoj, 5 kroatoj kaj unusola germano. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, gastejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo
* sonorilostablo de 1896

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Tsakhia Elbegdorj

**CAĤIAGIJN Elbegdorĝ** (naskiĝis la  en la provinco Zereg, regiono Ĥovd) estis prezidento de Mongolio de 2009 ĝis 2017. Lia posteulo estas Khaltmaagiin Battulga.

Elbegdorj estas edzo, patro de kvin gefiloj. Li finis en 1979 mezlernejon de sia provinco, en 1981 altlernejon en urbo Erdenet, en 1988 Universitaton de Armea Politologio en Ukrainio kaj en 2002 universitaton Harvard. Bakalaŭro pri ĵurnalismo kaj magistro pri ŝtata estrado.
Parolas anglan kaj rusan.

*Tsakhia* [caĥia'] estas lia patronomo; lia persona nomo estas *Elbegdorj* [elbegdorĝ]. Alia nomformo estas *Tsakhiagijn Elbegdorj*, cirile *Цахиагийн Элбэгдорж*.

## Kariero 
* 1981–1982: Laboristo en la fabriko "Erdenet";
* 1982–1983: Militservanto en la mongola popola armeo;
* 1988–1990: Ĵurnalisto en la armea gazeto "Ulaan Od", Ĉefo de Literaturo Unuiĝo de Popola Armeo;
* 1989–1991: Estrarano de Mongola Demokratia Unio;
* 1990: Ĉefredaktoro de la gazeto "Ardchilal" (Demokratio);
* 1990–1992: Deputito de Granda Ŝtata Ĥuralo (Asembleo);
* 1991: Prezidanto de Mongola Asocio de Farmistoj;
* 1992–1994: Membro de Granda Ŝtata Ĥuralo (Asembleo);
* 1992–: Konstanta membro de Prezidio de la Fonduso "Zaluu Udirdagch" (Juna Gvidanto);
* 1993–: Ano de Direktoraro de Politologia Akademio;
* 1994–1996: Membro de Ĝenerala Konsilio de Nacia Demokratia Partio de Mongolio;
* 1994–1996: Eksperto de Konsilio de Nacia Sekureco;
* 1996–1999: Prezidanto de Nacia Demokratia Partio;
* 1996–2000: Ĉefo de Koalicio de Nacia Demokratia Partio kaj Socidemokratia Partio en la parlamento;
* 1996–1998: Vic-prezidanto de Granda Ŝtata Ĥuralo (Asembleo)
* 1996–2000: Membro de Granda Ŝtata Ĥuralo, Prezidanto de Ekzekutiva Komitato de Mongola Parlamenta Rondo;
* 1998–1999: Ĉefministro de Mongolio;
* 2003–: Honora Prezidanto de Mongola Demokratia Unio kaj Fonduso de Juna Gvidanto;
* 2004–2006: Ĉefministro de Mongolio;
* 2005–2008: Prezidanto de Demokratia Partio;
* 2008: Membro de Granda Ŝtata Ĥuralo (Asembleo);
* 2009–2017: Prezidento de Mongolio.

Kategorio:Mongolaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Mongolio
AK 2010

[eta|Emblemo de la 6-a [Azia Kongreso de Esperanto|AKE]]
**6-a Azia Kongreso de Esperanto** okazos dum 19-23 junio 2010 en Ulanbatoro, ĉefurbo de Mongolio.

[eta|350px|La kongresejo de la 6-a [Azia Kongreso de Esperanto|AKE]]
;Loka Kongres-Komitato (LKK):LKKanoj, taskoj, Esperanta vivo 
* Chimedtseren Enkhee — prezidanto, buĝeto, kunordigo LKK/KAEM
* Dogsuren Khurelbaatar — vicprezidanto, artaj programoj, helpantoj
* Dagva Gereltogtokh — sekretario, kasisto
* Balduuz Dorj — Programo
* Deshigsuren Ganbaatar — Bonveniga servo, Ekskurso
* Luvsanmyagmar Ganshagai — Loĝejo, transporto
* Shainshar Yansanjav — Informado

;Programo:Programo kaj horaro 

* **14-18 junio 2010** Antaŭkongresaj ekskursoj
* **19-23 junio 2010** Kongreso, dum la tuta kongreso funkcias libroservo
* **24-28 junio 2010** Postkongresaj ekskursoj

;Kotizoj:Kotizoj kaj kontoj 

## Vidu ankaŭ 
* Azia Kongreso de Esperanto
* Kontinentaj Esperanto-kongresoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kongresprogramo  kaj aliĝilo  ĉe mongolio.info

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2010
Kategorio:Kontinentaj Esperanto-kongresoj
Cinozuro

La **cinozuro** aŭ **hundovosto** () estas genro de plantoj de la subfamilio de Pooideae.
Cynosurus signifas greke hundovosto.

## Priskribo 
*Cynosurus* estas Malnov-Arkta ekozono herboj enlande en Eŭropo, sudokcidenta Azio kaj Nordafriko. Ili estas unu aŭ plurjaraj. La spiketoj estas duspecaj : sterilaj kaj florhavaj.

## Ĉefaj specioj 
* *Cynosurus ara* Ham. ex Wall.
* *Cynosurus balansae* Coss. & Durieu
* *Cynosurus callitrichus* Barb.-Boiss. & Barbey
* *Cynosurus capitatus* Wulf ex Roem. & Schult.
* *Cynosurus castagnei* Jord. ex Martrin-Donos
* *Cynosurus cavara* Buch.-Ham. ex Dillwyn
* *Cynosurus coloratus* Lehm. ex Steud.
* *Cynosurus cristatus* L.
* *Cynosurus echinatus* L.
* *Cynosurus elegans* Desf.
* *Cynosurus virgatus* L. var. *domingensis* (Jacq.) Döll

## Referencoj 
Kategorio:Poeoj
Felsőszenterzsébet

**Felsőszenterzsébet** [felŝOsenterĵEbet] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: supra-Sankta-Elizabeto. Tiu vilaĝeto estas la plej malgranda en la departemento.
eta|Ligna sonorilstablo en Felsőszenterzsébet

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 17
* Poŝtkodo: 8973
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′33″N 16°26'45″E

## Situo 
Felsőszenterzsébet situas sur mildaj deklivoj, fine de longa sakovojo. Őriszentpéter troviĝas 12, Lenti 19, Nova 22 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1334 en formo *"Schentelsebet"*, en 1501 en formo *"Felsewzenthersebeth"*. Dum erao de la turkoj la vilaĝo suferis ne nur de turkoj, sed ankaŭ de hungaraj soldatoj, sekve ĝi senhomiĝis. Vilaĝservoj en Csesztreg funkcias, tamen en Felsőszenterzsébet migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo

## Komunumoj de Sankta Elizabeto en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Bödeháza

**Bödeháza** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 38
* Poŝtkodo: 8969
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°38′31″N 16°24'10″E

## Situo 
Bödeháza situas sur tre mildaj deklivoj, fine de sakovojo, laŭ la landlimo de Slovenio (kontraŭe troviĝas Kamovci kaj Žitkovci). Lenti troviĝas 13, Nova kaj Őriszentpéter 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1389 laŭ tiama hungara ortografio *"Bedehaza"*. Post Traktato de Trianon parto de la kampoj aldoniĝis al la estonta Jugoslavio. En 1935 la apuda vilaĝeto Szentistvánlak [sentiŝtvAnlak] aliĝis al Bödeháza. En 2001 vivis tie ankoraŭ 82 homoj. Ekde 2008 ankaŭ Slovenio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas senkontrole trairebla ie ajn. En Bödeháza migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kapelo de 1943 en vilaĝparto Szentistvánlak
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Pirekso

eta|200px|Laboratoria konusa botelo el pirekso

**Pirekso** estas vitro el borosilikato, kun malgranda koeficiento de termika ekspansio. En optiko ĝin oni uzas por speguloj, kaj ne por travideblaj sistemoj, ĉar ĝi estas malhomogena.

Ĝia ĉefa uzo estas fari varmorezistajn ujojn, ĉar danke al ĝia malgranda koeficiento de termika ekspansio, ĝi rezistas kontraŭ abruptaj ŝanĝoj de temperaturo.

La nomo *pirekso* devenas el la registrita marko **Pyrex** (prononcu [pireks]) patentita en 1915 de Corning Incorporated, usona firmao pri vitro kaj ceramiko.

Kategorio:Vitro
Kategorio:Varmarkoj
Böde

**Böde** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|maldekstre|Panoramo en Böde

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 8991
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°50′19″N 16°43'14″E

## Situo 
Böde situas en valo de rojo, fine de longa sakovojo. Zalaegerszeg troviĝas 12, Nova 21, Körmend 26, Őriszentpéter 27, Vasvár 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1407 laŭ tiama hungara ortografio *"Bede"*. En 2001 vivis en Böde 301 homoj (190 hungaroj, 10 ciganoj kaj unusola bulgaro.

En Böde migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* lerneja kapelo
* romkatolika mezepoka Preĝejo Sankta Mikaelo (Böde) inter vilaĝoj Böde kaj Zalaszentmihály

## Famuloj 
En Böde naskiĝis etnografo Jenő Barabás.
eta|maldekstre|Preĝejo de Böde
Blufrunta ruĝvostulo

La **Blufrunta ruĝvostulo** aŭ **Blufrunta fenikuro** (***Phoenicurus frontalis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas “purpura” aŭ “ruĝa” (*feniko*) kaj “vosto” (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa ruĝeca vosto el la nuanco de brikopulvoro pli malpli.

maldekstra|eta| Masklo ĉe Mailee Thaaĉ en distrikto Kullu-Manali en Himaĉal Pradeŝ, Barato.
La specifa parto de la scienca nomo *frontalis* aludas al la **frunto**, ĉar vere ĝi estas la plej rimarkinda karaktero kaj distingilo, ĉar montras **tre brilan bluan koloron**, kiu etendiĝas ne tiom brile kaj iom malhelblua al la resto de la kapo, gorĝo, nuko kaj supra dorso. La subaj partoj, la resto de la dorso kaj la pugo estas helruĝoranĝaj. La **ruĝeca vosto**, karaktera de la genro, en tiu specio montras supre nur ruĝecajn eksterajn vostoplumojn dum la centraj estas malhelbrunaj kaj preskaŭ nigrecaj. La flugiloj estas brunaj.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato, Laoso, Birmo, Nepalo, Pakistano, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Phoenicurus frontalis . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Unusoleco

**Unusoleco** ĉi tie elektas la sencon de karakterizaĵo de la kristana eklezio. Ĝi formas, kune kun al aliaj tri, same entenataj en La Kredo Nicea (-konstantinopola),la videbla/nevideblan strukturon de la kristana komunumo. La aliaj tri estas: sankteco, katolikeco, apostoleco.

La Eklezio estas unusola, Dio estas unusola kaj Kristo estas unusola. Jesuo kvarfoje preĝis (Joh 17,11; 21) por la unueco de la Eklezio.
 
Tiu unusoleco (kaj unueco) plurestas malgraŭ la diversaj lokaj eklezioj ĉar la fundamento ne estas la akordo videbla kaj asertata de la multaj lokaj eklezioj: ĝi, fakte, baziĝas sur la unika kredo je la unusola Sinjoro, kaj estas animita de sama Spirito.

Ĉe katolikoj, signo de tiu unusoleco (kaj unueco) estas ankaŭ la videbleco de la roko de Petro, nome la papo. Kaj samtempe, juĝe de katolikoj, la unusoleco ne aperas tute integra en la kristanaj eklezioj nekunligitaj kun la Katolika Eklezio. 

La unueco je kredo ne kuntrenas, tamen, la unuecon de teologioj, kiuj povas esti multaj en medio de la sama kredo.

Tiu unusoleco kunportas unuecon en la liturgio.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.esd-domenicani.it/sito/spot.asp?IDscheda=441 (Itala teksto de  De Ecclesiae catholicae unitate de sankta Kipriano).

http://opac.bncf.firenze.sbn.it/opac/controller.jsp?action=dewey_browse&deweypath_cod=28  (Pri unueco de la eklszio kaj kristanaj sektoj).

http://www.gliscritti.it/lbibbia/grecia2002/texts/unita.htm (Pri unusoleco kaj unueco de la Eklezio laŭ Klemento el Romo en la unua letero al la korintanoj http://www.ueci.it/ (Leteroj al la Korintanoj de Klemento el Romo, http://www.ludanto.org/religio/religiaj_skriboj.shtml 

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Katolikismo
Bucsuta

**Bucsuta** [buĉuta] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 8893
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°34′09″N 16°50'30″E

## Situo 
Bucsuta situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ etfervojo el Csömödér. Letenye kaj Nagykanizsa troviĝas po 21, Nova 22, Zalakaros 26, Pacsa 27, Lenti 29&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1289 laŭ tiama hungara ortografio *"Bochyta"*. En 1576 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1694 la alvenintoj komencis la novan eraon de la komunumo. En 1828 vivis en Bucsuta 469 homoj en 62 domoj, en 1949 664 homoj en 149 domoj. En 2001 vivis tie 272 homoj (escepte 3 ciganojn ĉiuj hungaroj). Vilaĝservoj estas vendejo, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kapelo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Provtubo

eta|Kvar provtuboj en provtubingo
eta|Provtuboj kun kemiaj solvaĵoj
eta|Specimenoj de homa sango kolektitaj por sangokontroloj
**Provtubo** estas ujo uzata en laboratorio de kemio aŭ biologio, en kiu oni prenas kaj tenas malgrandan kvanton da substanco suferota provojn aŭ analizon.

Ĝi estas cilindra tubo longa de ĉirkaŭ 10 al 15 centimetroj, kun diametro de ĉirkaŭ 1 al 2 centimetroj, kun duon-sfera aŭ konusa fundo. Ĝia aperturo povas esti funelforma. Ĝi estas ĝenerale el vitro (plejofte pirekso), aŭ el polipropileno.

## Vidu ankaŭ 
* mikrotubo

Kategorio:Ujoj
Viktor Kudrjavcev

**Viktor Kudrjavcev** (, naskiĝinta la , mortinta la ) laŭprofesie estis inĝeniero pri elektro-mekanikaĵoj. Li estis sovetia kaj rusia esperantisto, redaktoro de revuo *Komencanto* (1998-2014) kaj prizorganto de *Universala Koresponda Servo*, UKS.

Interalie, li partoprenis la kompiladon de sespaĝa *Katalogo de Esperantaj kaj Interlingvistikaj Libroj el Ruslando kaj Sovetunio*, eldonita en 1986 (Sverdlovsk: Kolektiva Esperanta Biblioteko, eldonejo Sezonoj), kaj kuntradukis la verkaĵojn
* *Sveda alumeto* (origine  *Шведская спичка*), novelaro de Anton Ĉeĥov. (Sverdlovsk: Sezonoj, 140 paĝoj — (Serio Rusa literaturo, volumo 1) 1991.
* *Unua amo* (origine  *Первая любовь*), novelo de Ivan Turgenev. (Jekaterinburg: Sezonoj, 72 paĝoj — Serio Rusa literaturo; volumo 2) 1993.
* *Ĉeriza ĝardeno* (origine  *Вишнёвый сад*), rakontoj, noveloj kaj dramoj de Anton Ĉeĥov. (Kaliningrado: Sezonoj, 352 paĝoj — Serio Rusa literaturo; volumo 10) 2004. Li tradukis novelon *Ĝojo*.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Gvidpova akto

La **gvidpova akto** (1534) estigis la anglikanan eklezion.

Ĝi estis parlamenta akto de novembro 1534 per kiu formale rompiĝis la aŭtoritato de la papo en Anglio. La akto deklaris ke Henriko la 8-a kaj ties reĝaj sekvontoj estas "la sola superegulo de la eklezio en Anglio". La akto ebligis Henrikon nuligi sian edziĝon al Katerino de Aragono, tion kion la papo malpermesis. Tamen ĝi ankaŭ preparis la vojon por la anglikana speco de protestantismo, kaj por la abolicio de monaĥejoj kaj la forpreno de ties riĉaĵoj.

En 1554 Maria la 1-a, kiu favoris romkatolikismon, revokis la akton, sed ŝia sekvanto Elizabeto la 1-a releĝdonis ĝin.

Per la akto, la angla eklezio iĝis forte ligata al la angla registaro, kaj oni persekutis homojn kiuj ne konformis al la reguloj de la anglikana eklezio aŭ kiuj ne akceptis la aŭtoritaton de la monarĥo kiel estro de la eklezio. Tial suferis kaj romkatolikoj kaj multaj protestantoj. Dum la 17-a jarcento disputoj pri la provoj de la anglikana eklezio estis inter la kialoj de la angla enlanda milito.

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Historio de kristanismo
Kategorio:Religio en la 16-a jarcento
Planta transpirado

[eta|250px|La akvo transpirata de la [Amazona arbaro estigas nubojn.]]
La **transpirado** ĉe la **plantoj** estas daŭra procezo estigata de la vaporado de akvo en la folioj, akvo sorbata far de la radikoj el la grundo. La transpirado estas la ĉefa movigilo de la cirkulado de la sevo, kaj ankaŭ malvarmigas la planton. Grandparto de la transpiro trairas la stomojn, kies tasko estas regi ĝin; malgranda parto de la akvo vaporiĝas senpere tra la folia haŭto.

Granda kvanto da akvo estas elĵetata en atmosferon far de la **planta transpirado**: hektaro de fago elĵetas ĉirkaŭ po 25 tunojn (aŭ 25 kubmetrojn) da akvo ĉiu jaro.
## Vidu ankaŭ 
* Mezofito
* Vaporiĝ-transpiro
## Eksteraj ligiloj 
*  Anglalingva priskribo kun animacio 
*  Germanlingve: pri la planta transpirado

Kategorio:Akvo
Kategorio:Planta fiziologio
Börzönce

**Börzönce** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.
eta|280ra|Kapelo de Börzönce
eta|240ra|Monumento de Börzönce

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Loĝantaro: 78
* Poŝtkodo: 8772
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°34′47″N 16°53'19″E

## Situo 
Börzönce situas en kaldrono, laŭ rojo, fine de sakovojo el Zalaegerszeg-Nagykanizsa. La lasta urbo troviĝas 20, Zalakaros 22, Pacsa 23, Nova 24, Letenye 26 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1234 laŭ tiama hungara ortografio *"Bezenche"*. Ekde la 1570-aj jaroj la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La rehomiĝo okazis proksimume en 1740. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj.

En Börzönce migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Sankta Laŭrenco
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Ora hamstro

La **ora hamstro** (latine *Mesocricetus auratus*) estas specio el la subfamilio de hamstroj, kaj inter la hamstroj konsideriĝas "mezgranda". Temas pri mamulo el la ordo de ronĝuloj, subordo de musuloj, kiuj origine venis el Sirio kaj tial foje ankaŭ nomatas **siria hamstro**. Ĝi estas besto ofte hejme bredata.

## Ecoj 
Oraj hamstroj pli malgrandas ol kampaj hamstroj kaj plenkreske longas 15 ĝis 18 centimetrojn, kun vosteto de nur proksimume 8 milimetroj. Sovaĝe vivantaj bestoj pezas ĝis 120 gramojn, hejme aŭ laboratorie bredataj bestoj ĝis 140 gramojn. Sovaĝe vivantaj oraj hamstroj plejparte havas felon dorse ore brunan kaj ventre blankan; hejme bredataj bestoj ankaŭ ekzistas en pluraj aliaj koloroj, malhelbrunaj, nigraj aŭ makule miksitaj kombinoj el tiuj koloroj. Hejme aŭ laboratorie bredataj bestoj kutime vivas inter du ĝis tri jarojn.

## Vivejo 
La natura vivejo de oraj hamstroj estas la altebenaĵo ĉirkaŭ la antikva urbo Halepo en norda Sirio. En la jaro 1797 ili unuafoje skribe dokumentiĝis en anglalingva verko pri la historio de Halepo, kaj en 1938 la angla zoologo George Robert Waterhouse oficiale biologie priskribis kaj kategoriigis ilin. Komence de la 20-a jarcento ili konsideriĝis formortintaj, ĝis en 1930 la juda zoologo Israel Aharoni trovis inan oran hamstron kun dek unu idoj, el kiuj tri pretervivis kaj iĝis la prapatroj de ĉiuj nun laboratorie kaj hejme bredataj bestoj de tiu specio. En 1931 oraj hamstroj estis senditaj al Anglio kaj en 1938 al Usono. Intertempe troviĝis pliaj sovaĝe vivantaj bestoj en norda Sirio kaj suda Turkio, kaj iuj el ili kaptite ankaŭ integriĝis en la bredadon.

## Vivmaniero 
eta|maldekstra|250ra|bredita ora hamstro sur hejma herbejo
Kiel ĉiuj hamstroj, ora hamstro devas en sovaĝa vivo ofte kuri eĉ plurajn kilometrojn por ion trovi. Ĝiaj vangoj estas transformitaj al saketoj, en kiuj ĝi portas la manĝaĵon. Ĝi kuras reen al sia kavo, kie ĝi kolektas grandan provizon por la vintro, kiun ĝi tradormas. Sekve ankaŭ hejme bredataj oraj hamstroj dum la tago dormas kaj nokte kuras en karuselo (aŭ tra la ĉambro, se la posedanto permesas) por kuri kelkajn kilometrojn. Manĝaĵon ili metas en siajn vangajn saketojn kaj forportas al sia dometo. Laŭ ĉi tiu ilia kvalito estas ankaŭ la homaj avidado, avarado kaj ŝakrado nomataj **hamstrado**, precipe amasigado de provizoj pro timo al krizo, striko aŭ milito.

Hamstroj en sovaĝa vivo estas solemuloj, masklo kaj femalo renkontiĝas nur por pariĝo kaj denove disiras. La gravedeco de ora hamstro daŭras 16 ĝis 18 tagojn, kaj kune naskiĝas ĝis 20 idoj, kvankam kutime inter 4 ĝis 10. Post ses semajnoj la idoj sekse maturiĝas. Plenkreska ina ora hamstro ĉiujare povas gravediĝi ĝis ok fojojn.

Kategorio:Ronĝuloj
Citroën DS

eta|250px|1968 - 1975 DS
**Citroën DS** (ankaŭ konata kiel **Déesse**, *diino*, kaj la malpli luksa **ID**, *ideo*, de franca iniciala kalemburo) estas aŭtomobilo konstruita ekde 1955 ĝis 1975.

Aliaj kromnomoj estas *snoek* (ezoko) kaj *strijkijzer* (gladilo) (Flandrio, Nederlando), *Haifisch* (ŝarko - Germanio), *tiburón* (ankaŭ ŝarko - Hispanio), *squala* (Italio), kaj *Padde* (bufo) (Flandrio, Norvegio).

Ekde la 4-a de oktobro 1955 ĝis la 24-a de aprilo 1975 oni konstruis 1.456.115 aŭtomobilojn de la modelserio „D“.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭto de la jarcento
* Filmo *Carreteras secundarias*, 1997

DS
Citroën
Kategorio:Francaj aŭtomobiloj
Kategorio:Veturiloj
Svingo

**Svingo** povas signifi jenon:

* ĝenerale: **movo laŭ kurba linio** ĉu unufoje, ĉu ripete: mansvingo, svingi pilkon, martelon ...

* en muziko: **svingo** estas muzikstilo ene de  ĵazo Benny Goodman estis nomita “King of Swing” (“Reĝo de Svingo”).

* en astronomio, kosmoesploro: **svingo** aŭ **gravita asisto** estas eluzo de la gravito de iu kosma objekto por flugigi preterpasan kosmoŝipon kun dezirata rapideco al dezirata direkto. La tekniko de **svingo** estis unue aplikata de Mariner 10, poste de Voyager 1, MESSENGER kaj multaj aliaj.

* en svisa sporto: svingo aŭ ŝvingo estas nomo de tre maljuna svisa sporto. En cirklo du personoj luktas kaj svingas.
Komunista Partio de Hispanio

**Komunista Partio de Hispanio** aŭ Hispana Komunista Partio (**PCE**, *Partido Comunista de España*, ) estas la pli multnombra Komunista Partio de Hispanio, fondita en 1921, kiu nun estas parto de Unuiĝinta Maldekstro (**IU**, *Izquierda Unida*), ligo fondita en 1986 de pluraj maldekstraj partioj.

Ĝi naskiĝis en la 1920-aj jaroj kiel apartiĝo de la socialisma partio PSOE kaj kiel alproksimiĝo al la politiko de la tiama Sovetunio. La partio estis relative modesta dum la 20-aj kaj komenco de la 30-aj jaroj, kaj ege kreskis dum la Hispana Enlanda Milito fine de tiu jardeko, kiam ĝi profitis la ĝeneralan engaĝon en la intercivitana milito (partoprenis la kontraŭfaŝisman lukton multaj komunistoj ĉe la Internaciaj Brigadoj), la rivalecon inter diversaj tendencoj, la maĥiavelismon kaj la apogon kaj politikan kaj perarmilan de la Sovetunio. 

Dum la reĝimo de la generalo Francisco Franco, la partio havis siajn estrarojn for en ekzilo, sed supervivis ankaŭ en la interno kaj dum precizaj epokoj hegemoniis la kontraŭfrankisman lukton kiel fine de la 1950-aj jaroj kaj fine de la 1960-aj jaroj. Tiun hegemonion ili profitis je la fino de la 1970-aj jaroj je la komenco de la demokratia epoko por instaliĝi kiel la plej forta maldekstra politika partio. Ĝi forlasis la sovetian radikalecon kaj en ĝi pligraviĝis la tendenco konata kiel eŭrokomunismo. En la unuaj demokrataj balotoj, tamen, la rezulto ne estis tiom sukcesa, kaj ĝi akiris malpli da deputitoj ol la Socialista Partio. Tio kondukis al sinsekvo de internaj krizoj kaj al la perdo de influo en la ĝenerala politiko. 

En 1986 la partio faciligis la formiĝon de koalicio nomata Unuiĝinta Maldekstro, en kies sino ĝi plu funkcias nuntempe. Post pli ampleksa koalicio kun la partio Podemos, nomata *Unidas Podemos*, du membroj de la partio deĵoras kiel ministroj en la nuna hispana registaro.

## Ĝeneralaj sekretarioj 
La ĉefa respondeculo de la partio estas la ĝenerala sekretario, dum la prezidanteco havas pli reprezentan rolon. Jen la listo de ĝeneralaj sekretarioj dum la historio

## Iamaj aktivuloj 
* Ignacio Hidalgo de Cisneros
* Armando López Salinas
* Juan Modesto

## Referencoj 
Kategorio:Politiko
Kategorio:Hispanio
Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Kategorio:Komunismaj partioj
Radiogalaksio

[eta|250ra|Ŝpruco da materio,longa je 5000 [lumjaroj , elĵetita de la radiogalaksio M87 (brila punkto supre maldekstre).La elektronoj, kies rapideco proksimiĝas tiun de la lumo, elsendas bluan lumon]]

**Radiogalaksio** estas galaksio, kie signifa parto da energio ne estas elsendata el la normalaj komponaĵoj de galaksio (stelo, interstelaj polvo kaj gaso). Tiu energio povas esti elsendata per ampleksa elektromagneta spektro: infraruĝa radiado, mikroondoj, ultraviola radiado, ikso-radioj, Gama-radiadoj.

La pli komune konsentita modelo proponas, ke la energio naskiĝas el la kolapso de la materio en masivega nigra truo, inter 106 kaj 108 sunaj masoj

***Vidu ankaŭ***:
* Galaksio de Seyfert
* Kvazaro
* Aktiva galaksio

Kategorio:Specoj de aktivaj galaksioj
Plesná (Ostrava)

**Plesná** estas ekde la 1-a de januaro 1994 23-a&nbsp;urba parto de la statuta urbo Ostrava en Ĉeĥio. Ĝis la 24-a de aprilo 1976, kiam ĝi fariĝis parto de la urboparto Poruba, ĝi estis memstara municipo. La urboparto situas proksimume 15&nbsp;km nordokcidente de urbocentro de Ostrava. Ĝi najbaras kun urbopartoj Martinov, Pustkovec, Poruba kaj Krásné Pole, plu poste kun municipoj Děhylov, Dobroslavice kaj Velká Polom. Katastro konsistas el katastraj teritorioj Stará Plesná kaj Nová Plesná. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la municipo devenas el la 17-a de decembro 1255. Boček z Obřan donacis al monaĥejo en Žďár nad Sázavou krom alian municipon *Plesna* en Opavio. Konfirmon de la donaco faris en la jaro 1261 olomouca episkopo Bruno el Schauenburg. Proksime de (Stará) Plesná estis en la jaro 1789 fondita nova municipo - Nová Plesná. En la jaro 1850 Stará Plesná kaj Nová Plesná unuiĝis. En la jaro 1860 aĉetis la municipon Johano Nepomuk grafo Wilczek, kiu tiutempe tenis ankaŭ Klimkovice-on kaj Polan Ostravon. La 8-an de oktobro 1938 la municipo estis aligita al Sudeta ĵupo, dum la dua mondmilito ĝi estis liberigita fare de Ruĝa Armeo la 26-an de aprilo 1945.

La loĝantoj dediĉis sin al agrikulturo kaj tiu ĉi maniero de la vivtenado neniel principe influis nek industria prospero en Ostrava-regiono. Kvankam plimulto de la loĝantoj trovis laboron en la industrio, la agrikultura karaktero de la municipo restis konservita. La municipo havis la propran paroĥon ekde la 15-a jarcento. Verŝajne en la jaro 1607 transprenis ĝin protestantoj. En la jaro 1654 la municipo estis alparoĥigita al Hlučín; la memstaran pastran administracion ĝi akiris reen nur en la jaro 1780, kia estis alparoĥigitaj al ĝi ankaŭ la ĉirkaŭaj municipoj Děhylov, Dobroslavice, Jilešovice, Martinov kaj Pustkovec.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
eta|maldekstra|Panoramo de la centra parto de municipo
;Preĝejo de sankta Jakobo (kultura memorigaĵo)
La devena plesna filia ligna preĝejo estis verŝajne konstruita en la 13-a jarcento, skriba mencio pri ĝi estas nur el la 15-a jarcento. La preĝejo situis sur nuntempa lerneja ĝardeno, proksimume sur loko de hodiaŭa kapelo. Fundamenta ŝtono de la nova preĝejo estis metita en la jaro 1787. Konstrui lasis ĝin tiama posedanto de dobroslavica senjorujo, grafo Wengerski el Ungarschutz kun granda helpo de civitanoj de ĉiuj municipoj de la paroĥo.

;Kapeleto (kultura memorigaĵo)
Ĝi devenas el la unua duono de la 19-a jarcento, pordego poste el la dua duono de la 19-a jarcento.

;Monumento al viktimoj de la unua mondmilito kaj la dua mondmilito

;Monumento al Ruĝa Armeo

;Memortabulo de interbrigadisto Karel Svoboda

## Kulturo kaj sporto 
Agadas ĉi tie Korpuso de propravolaj fajroestingistoj kaj TJ Sokol Plesná. La municipo aranĝas ĉiujare folkloran festivalon *Maja Plesná* kaj ĝi gastigas *Sanktvenceslaan muzikan festivalon*.

TJ Sokol Plesná aranĝas aŭtunan biciklistan konkurson *Plesna pado* kaj ĝi trafikas plurcelan ludejon en loka parto Žižkov kaj en plesna gimnastikejo ĝi trejnas badmintonan trupon.

## Eksteraj ligiloj 
* TJ Sokol Plesná

Kategorio:Urbaj partoj de Ostrava
Kampa hamstro

La **kampa hamstro** aŭ **eŭropa hamstro** (latine *Cricetus cricetus*) estas la plej komuna specio el la genro *Cricetus*, parto de la subfamilio  de hamstroj, kaj inter la hamstroj konsideriĝas specio "granda". Temas pri  mamulo el la ordo de ronĝuloj, subordo de musuloj. Ĝi disvastiĝis en grenkampoj kaj kelkloke faris grandajn damaĝojn. Pro tio oni persekutis ĝin kaj ĝi estas nun endanĝerita.

## Vivejo 
Kampaj hamstroj origine hejmis en la stepoj de orienta Eŭropo kaj disvastiĝis okcidenten ĝis Belgio kaj orienten ĝis la rusia altaja regiono kaj la nordokcidento de Ĉinio. En Germanio arkeologoj trovis skeletojn de kampaj hamstroj, kiuj aĝas 2000 jarojn.

## Vivmaniero 
Kiel ĉiuj hamstroj, ĝi devas ofte kuri eĉ plurajn kilometrojn por ion trovi. Ĝiaj vangoj estas transformitaj al saketoj, en kiuj ĝi portas la manĝaĵon. Ĝi kuras reen al sia kavo, kie ĝi kolektas grandan provizon por la vintro, kiun ĝi tradormas. Sekve ankaŭ hejme bredataj oraj hamstroj dum la tago dormas kaj nokte kuras en karuselo (aŭ tra la ĉambro, se la posedanto permesas) por kuri kelkajn kilometrojn. Manĝaĵon ili metas en siajn vangajn saketojn kaj forportas al sia dometo. Laŭ ĉi tiu ilia kvalito estas ankaŭ la homaj avidado, avarado kaj ŝakrado nomataj **hamstrado**, precipe amasigado de provizoj pro timo al krizo, striko aŭ milito.

Hamstroj estas solemuloj, masklo kaj femalo renkontiĝas nur por pariĝo (inter majo kaj aŭgusto) kaj denove disiras. Gravedeco daŭras 20 tagojn, 4 ĝis 10 idoj estas mamnutrataj tri semajnojn. Post ses semajnoj ili sekse maturiĝas.

Kategorio:Ronĝuloj
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Molnári

**Molnári,** kroate **Mlinarci** aŭ *Mlinarce* estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Letenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 8863
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°23′07″N 16°49'50″E

## Situo 
Molnári situas sur ebenaĵo, laŭ maldekastra bordo de Muro (rivero) (kontraŭe Kotoriba troviĝas), laŭ flankovojoj. La rivero estas landlimo de Kroatio. Letenye troviĝas 12, Nagykanizsa 18, Csurgó 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1321 laŭ tiama hungara ortografio *"Molnáry"*. En la 16-a jarcento la vilaĝo trovis sin en fronto inter Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio, tial la komunumo preskaŭ senhomiĝis. Baldaŭe precipe kroatoj alvenis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de kroatoj, infanĝardeno, kulturdomo, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1990
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1990

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Klara Ilutoviĉ

**Klara Sergejevna Ilutoviĉ** () estas rusia esperantistino. 

Ŝi naskiĝis en 1946 kaj loĝas en la urbo Elektrostal. Ŝi finis filologian fakultaton de la Moskva Ŝtata Universitato. Ŝi lernis Esperanton en 1991 kaj en 1995 komencis verki poemojn. Ŝiaj versaĵoj aperis en Cerbe kaj Kore, Ruslanda Esperantisto, Moskva Gazeto, La Ondo de Esperanto, Scienco kaj Kulturo, Litova Stelo. Ŝi okupiĝas pri verkado de poemoj kaj tradukado el la rusa.

## Libroj de (aŭ kun) Klara Ilutoviĉ 
* Moskvaro
* Survoje; Moskvo; Impeto, 2005; 54 p. 
* Elkore; Moskvo; Impeto, 2012; 112 p. 
* Ni estu amikoj; Eldonejo MEC, 2023, 66 p.

## Eksteraj ligiloj 
* Poemaroj de Klara Ilutoviĉ en la retejo de eldonejo Impeto

Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Kategorio:Esperantistoj de Moskva provinco
Semjénháza

**Semjénháza** [ŝemjEnhAza], kroate **Pustara** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Letenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 8862
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°23′51″N 16°50'47″E

## Situo 
Semjénháza situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Letenye troviĝas 12, Nagykanizsa 16, Csurgó 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1373 en formo *"Semyenfeulde"*. En la 16-a jarcento la vilaĝo trovis sin en fronto inter Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio, tial la turkoj bruldetruis ĝin en 1548. La rehomiĝo en 1723 okazis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al 115 malriĉaj vilaĝanoj. En 1960 Semjénháza ricevis la titolon "Kooperativa Vilaĝo". Vilaĝservoj estas aŭtonomio de kroatoj, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1999
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Unu mondo

**Unu mondo** estas esprimo, kiu atentigas, kun diversspeca emfazo, pri la unueco de la homaro, pri tutmondiĝo aŭ pri la unikeco de nia planedo.

La esprimo aperas ekzemple en diversaj sloganoj:

* Unu mondo, unu lingvo, unu mono (slogano sur monero de 1 stelo, 1959)
* Unu mondo, unu promeso (slogano de skoltoj)
* Unu mondo, unu revo (slogano de la Olimpiko 2008 en Pekino)
* Unu Dio, unu mondo, unu interlingvo (devizo de Oomoto)

## Nova signifo: de "tria mondo" al "unu mondo" 
[300ra|eta|La tri mondoj dum la [Malvarma Milito:

]]

La signifo de la esprimo "unu mondo" evoluis i.a. pro la kreskanta konscio pri kultura diverseco. Ekde la 1990-aj jaroj, ĝia germana ekvivalento "Eine Welt" estas vaste uzata por atentigi pri nova kompreno de evolua kunagado. Precipe en la sfero de ekleziaj kaj bonfaraj organizoj, "unu mondo" simbolas la nuntempan celon de egalrajta kunlaboro anstataŭ la iama dono de almozoj. La disfalo de la komunisma sistemo ("dua mondo") igis la tradician disdividon de la mondo en tri blokojn (unua mondo, dua mondo, tria mondo) malaktuala. Per uzo de la esprimo "unu mondo" eblas eviti tian - eble ankaŭ diskriminacian - dividon kaj samtempe memorigi pri tio, ke ekzistas nur unu tero, kiun la homaro devas konservi.

Tiel estiĝis, precipe en la germanlingvaj landoj, "unumondaj vendejoj", "unumondaj laborgrupoj", "unumondaj forumoj" ktp. Tiu nova signifo de "unu mondo" certagrade penetris ankaŭ en aliajn lingvojn, ekzemple la anglan.

Bazaj principoj de unumonda agado estas justa komerco, "helpo al sinhelpo" kaj ekologia vivmaniero. Konformas kun ĝi ankaŭ la devizo "pensu tutmonde, agu loke" de la Agendo 21.

Surbaze de la nova signifo, la esperantista partio UNU MONDO elektis sian nomon.

Kategorio:Tutmondiĝo
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Politiko
Voyager 1

eta|Arta bildigo de Voyager dum kosma flugo
**Voyager 1** (Esperanto: *Vojaĝanto 1*) estas kosmosondilo lanĉita la , dek ses tagoj post la lanĉado de sia ĝemelo Voyager 2, de la usona agentejo NASA. Ĝia unua celo estis studi la planedojn Jupitero (marto 1979) kaj Saturno (novembro 1980) kaj iliajn lunojn kaj ringojn, kiujn ĝi preterflugis liverante mirinde belajn, multdetalajn fotojn. Voyager 1 eniris interstelan spacon la 25-an de aŭgusto 2012, kaj nuntempe (nov. 2021) situas proksimume 155.3 astronomiajn unuojn (23.3 miliardaj kilometroj) for de la Tero, la plej malproksima nenatura objekto de la Tero.

eta|La sunsistemo kaj ĝia rando.
Post sukcesa plenumo de tiu tasko ĝi nun celas la randon de la sunsistemo (Kujper-zono, heliopaŭzo) kaj mezuradon de sunvento kaj interstela medio.

Ĝi ankoraŭ funkcias (multe pli longe ol planite) kaj estas la momente plej fora homfarita objekto.

Ĝi transportas oran diskon, kiu entenas amason da informoj pri la homaro al eventualaj legantoj ekster la sunsistemo.

## Specifaĵoj 
Voyager 1 pezas 722 kilogramojn. Ĝi startis la 5a-an de septembro 1977 de Cape Canaveral, Florido portita de Titan IIIE/Centaur portraketo.
Voyager 1 estas la plej fora homfaritaĵo, kvankam ĝia ĝemela sondilo, Voyager 2, estis lanĉita 16 tagojn antaŭe, Voyager 2 neniam transpasos Voyager 1. Ankaŭ la sondilo New Horizons - spite al lanĉado per pli alta rapideco - neniam preterpasos ĝin.

## Misio 
Voyager 1 estis originale planita kiel Mariner 11. Dekomence estis planite ke ĝi utiligu la tiam-novan teknikon de gravita svingo. Feliĉe, kiam ĝi (kaj la ĝemela Voyager 2) pretis, la kvar gigantaj planedoj (Jupitero, Saturno, Urano, kaj Neptuno) troviĝis en favoraj pozicioj por ebligi gravitan plirapidiĝon kaj tiel viziton de ĉiuj kvar en nur 12 jaroj (anstataŭ 30 sen gravita asisto).

### Jupitero 
*Voyager 1* komencis foti Jupiteron januare 1979. Ĝia plej granda proksimeco al Jupitero okazis  en distanco de 349,000&nbsp;km. La plej multaj observoj de jupiteraj lunoj, ringoj, magnetkampo kaj radiado estis faritaj dum 48-hora tempo ĉirkaŭ plej granda proksimeco. Fotado finiĝis en aprilo de tiu jaro.

Ambaŭ *Vojaĝantoj* faris plurajn gravajn malkovrojn pri Jupitero kaj ĝiaj akompanantoj. La plej surpriza estis la malkovro de aktivaj vulkanoj sur Iono, kio ne estis antaŭe observataj de tero aŭ de misioj *Pioneer 10* aŭ *11*.

image:790106-0203 Voyager 58M to 31M reduced.gif | Rapidigita filmo de alproksimiĝo al jupitero
image:Great Red Spot From Voyager 1.jpg | La Granda ruĝa makulo
Image:Volcanic crater with radiating lava flows on Io.jpg | Kolorfoto de Iono, plej proksima jupitera luno
image:Jupiter from Voyager 1.jpg | Falskolora bildo de jupitera atmosfero
image:Valhalla crater on Callisto.jpg | Valhala kratero sur Kalisto

## Ora disko 
Sur la oraj diskoj estas salut-mesaĝoj en 56 lingvoj. Ralph Harry salutis en Esperanto jene "Ni strebas vivi en paco kun la popoloj de la tuta mondo, de la tuta kosmo."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esplorado de Jupitero
Kategorio:Esplorado de Saturno
Kategorio:Kosmoveturiloj elirintaj el la Sunsistemo
Kategorio:Programo Voyager
Kategorio:Kosmosondiloj
Oleg Ĉajka

**Oleg Ĉajka** (, naskiĝis kiel Oleg Dadajev ), vaste konata ankaŭ kiel **Oĉjo**, estas rusia esperantisto: poeto, kantisto, tradukisto, instruisto. Naskiĝis en 1973. En 2003 pro edziĝo prenis la familian nomon Ĉajka. Duonarmeno-duonpolo, naskiĝis en rusparolanta familio en Bakuo, Azerbajĝano. En 1990 li rifuĝis kun la familio al Ukrainio kaj ekde 1995 loĝas en Moskvo. Lernis Esperanton aŭtodidakte en 1987.

En 1989 li komencis verki kaj traduki poemojn kaj kantojn. Proprajn, sed ne nur proprajn, kantojn li mem plenumas. Kelkaj liaj poeziaj tekstoj ekzistas paralele en Esperanto kaj la rusa. Liaj verkoj aperis en diversaj E-periodaĵoj, en kolektoj SEJM-kreado (1996), Moskvaro (1998), Moskvaj sonoriloj (2007); en personaj poem-libretoj Kvio (2000) kaj Ventemo (2013). Li estis la laŭreato de kelkaj artaj festivaloj EoLA. En 2001-2003 kiel unu el la kantistoj partoprenis en la kanta projekto Oraj kantoj.

Instruis Esperanton, partoprenis en organizado de multaj esperantistaj renkontiĝoj, i.a. de ambaŭ rusiaj IJK-j kaj preskaŭ ĉiuj StRIGoj. Aktivis en SEJM (estrarano), REJM (komitatano) kaj TEJO (komitatano B). Estas aktivulo de moskva junulara klubo EK MASI ekde ĝia fondiĝo en 1995.

En 1998-2000 eldonadis du-semajnan periodaĵon Artefakto kaj relanĉitan de li literaturan revueton Cerbe kaj Kore (proponinte al Valentin Melnikov esti ties redaktoro), al kiu de tempo al tempo kontribuis.

En 2006-2016 estris en Moskvo organizitan de li kurieran firmaon kun esperanta nomo "Kontakto".

De 2017 (kunlabore kun Arina Osipova) estras tradukfirmaon "Lingvo Connect" en Moskvo.

De 2017 en la oficejo de "Lingvo Connect" prizorgas Moskvan Komunan E-Bibliotekon kun plurcent libroj kaj periodaĵoj.

En 2019 kaj 2020 instruis Esperantajn Literaturon kaj Kulturon kaj TradukArton en SES.

De 2018 okupiĝas kaj estas eksperto pri psikologiaj praktikoj pri retravivado de frua infanaĝo.

Lastatempe estas unu el la ĉeforganizantoj de Moskva Internacia Lingva Festivalo.

Estas patro de tri filoj kaj du filinoj.

## Libroj de (aŭ kun) Oĉjo
*SEJM-kreado, JEC, 1996 (kolekto)
*Moskvaro, Impeto, 1998 (kolekto)
*Kvio. Impeto, 2000
*Moskvaj sonoriloj, Impeto, 2007 (kolekto)
*Ventemo. Impeto, 2013

## Kantoj kaj albumoj
***Kantoj de OkSEJT-39** - partoprenis per kantoj kaj kantado
*Oraj kantoj (5 albumoj) - partoprenis en la tuta projekto kiel kantisto

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Moskva skolo
Szepetnek

**Szepetnek** [sepetnek] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.
maldekstre|eta|Akvorezervujo en Szepetnek
eta|Preĝejo en Szepetnek

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 km²
* Loĝantaro: 1770
* Poŝtkodo: 8861
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°25′00″N 16°54'12″E

## Situo 
Szepetnek situas en Montetaro Zala sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo **M7** Budapeŝto-Zagrebo preteriras. Nagykanizsa troviĝas 9, Letenye 16, Zalakaros 27, Csurgó 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1188 laŭ tiama hungara ortografio *"Scepethnuc"*. En 1994 Szepetnek ricevis la titolon "Por Flora Hungario". Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de kroatoj, germanoj kaj ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, infankuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sanktaj Gardanĝeloj de 1752
* luterana preĝejo de 1822, turo alkonstruiĝis en 1834
* nobeldomo de Batthyány [batjAnji]
* akvorezervujo

## Famuloj 
En Szepetnek naskiĝis:
* matematikisto Ottó Varga
* pastro Ákos István Mihályfi
* pentristo László Mulasics
* politikisto Pál Királyi.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Grimmenstein, (Aŭstrio)
*  Čentiba, (Slovenio)
*  Marcelová, (Slovakio)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala