open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zsarolyán

**Zsarolyán** [ĵarojAn] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 4961
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Zsarolyán situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Fehérgyarmat troviĝas 9, Csenger 18, Nyíregyháza 77, Debrecen 98, Budapeŝto 302 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=28750&i2=9566 .

## Historio 
La unua mencio devenis en 1380 en formo *"Saralyan"*. La kampoj longe apartenis al familio *Zsarolyáni* [ĵarojAni]. En 1717 la tataroj bruldetruis la vilaĝon. En Zsarolyán migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1696

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szamosújlak

**Szamosújlak** [samoŝUjlak] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat. La loknomo signifas: Somesul-nova-loĝej'.
300ra|eta|Preĝejo de Szamosújlak

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 4734
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Szamosújlak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, inter dekstra bordo kaj iama riverobranĉo de Somesul. Fehérgyarmat troviĝas 12, Csenger 14, Mátészalka 26, Nyíregyháza 82 km-ojn.

## Historio 
En rando de la vilaĝo oni trovis restaĵojn el la neolitiko. La unua mencio devenis en 1332 en formo *"Vylak"*. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* gotika kalvinana preĝejo (Szamosújlak) el la 15-a jarcento, en 1842 renoviĝis, en 1865 bruliĝis, poste rekonstruiĝis, en 1998 renoviĝis

## Fontoj 
* https://utazom.com/magyarorszag/eszak-alfold/szatmar-bereg/a-szamoskoz-es-szatmar/szamosujlak-terkep 
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
Troglodito (apartigilo)

**Troglodito** estas vorto kiu povas esti uzata:

* Laŭ PIV estas homo "konstante loĝanta en kaverno (uzata speciale pri la **prahomoj**)".
* Troglodita arkitekturo : vidu **subtera arkitekturo**
* Por birdoj kaj tiukaze pli precize estu aplikata al la genro ***Troglodytes***, kvankam tre ofte en Eŭropo, Nordafriko kaj Azio tiu vorto taŭgas por la specio **Troglodytes troglodythes**, kiu estas la ununura specio de la familio de Trogloditedoj**Trogloditedoj** kiu loĝas en tia parto de la mondo, dum la aliaj estas ĉiuj amerikaj; tiele en Ameriko kie abundas specioj de trogloditoj tiu specio laste menciita estas nomata kaj konata kiel **Vintra troglodito**. Same tre ofte la vorto estas uzata por la 80 specioj de tiu familio, kiu ricevas la nomon precize de la genro *Troglodytes*.

## Etimologio
Tiu vorto devenas de la greka τρωγλοδύτες "kavoloĝantoj" (siavice el *trogle* (τρώγλη) "truo" + *dyein* (δυειν) "eniri". Ĉe la birdoj pro la tendenco de tiuj trogloditoj eniri etajn fendojn serĉe de manĝaĵo.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Toyoda Sakichi

eta|dekstra|250ra|Toyoda Sakichi
**TOYODA Sakichi** (japane 豊田 佐吉; 14-an de februaro 1867 en Kosai - 30-an de oktobro 1930) estis filo de ĉarpentisto, gravas kiel japanaj eltrovisto. Li elpensis multajn plibonigojn por la teksilo.

Lia plej grava elpensaĵo estis la aŭtomatigita gvida tekstilo, kiu aŭtomate haltis ĉe problemo. Li evoluigis la koncepton de „5 kial-oj“: Se la problemo aperas, demandu sin kvinfoje „kial”, por trovi kaŭzon de la problemo kaj poste ŝanĝu la produktadan proceson tiel, ke la problemo ne plu aperu. Tiu koncepto hodiaŭ estas parto de la 6-sigma metodo pri la problemsolvo, kvalita plibonigo kaj malpliigo de la kostoj.

Li havis du pli junajn fratojn, Toyoda Sasuke kaj Toyoda Heikichi (1875-1954), patron de Toyoda Eiji.

Toyoda Sakichi estas patro de filo (Toyoda Kiichirō (1895-1952), fondinto de Toyota Motor Corporation) kaj filino, Toyoda Aiko. Li ricevis la ordenon *La blua rubando* kaj la *Servista ordeno tria klaso*. Li estas rigardata ankaŭ kiel patro de la industria revolucio en Japanio.

Li estas fondinto de Toyota Industries Corporation, Ltd. Toyoda ofertis iam premion de unu miliono da jenoj por tiu, kiu elpensas baterion, kiu kapablas doni povumon de 100 ĈP dum 36 horoj kaj pezas ne pli ol 225 kilogramoj. Lia deziro ĝis hodiaŭ estas nerealigata.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Sakichi Toyoda en la angla

Kategorio:Japanaj inventistoj
Kategorio:Toyota
Ses sigmoj

La metodo de **ses sigmoj** estas entrepreno-gvida metodo, kiu baziĝas je informa teorio kaj statistiko kaj kiu dividas je kvin grandaj etapoj (difinado, mezurado, analizado, evoluigo, kontrolado) la procesaron por plibonigo kaj evoluigo de la entreprenaj procesoj. La metodo donas ne nur apogpunktojn por la analizado de la entreprena funkciado, sed ankaŭ por ties plibonigo.

La metodo de la ses sigmoj plibonigas la kapablon de la entrepreno kaj la efikecon de la procesoj, surbaze de analizado de mezureblaj fontoj. La analizo celas la nombron de eraroj en unu miliono da laboroperacioj. La celo estas havi 3,4 aŭ malpli da eraroj el unu miliono da laboroperacioj.

La nomparto 'sigmo' estas prenita el la matematika statistiko, kie la litero „sigmo” montras "norman diferencon"; ĝia grandeco indikas la ŝanĝiĝemon de la mezuritaj datenoj. En ambaŭflanka distanco de unu sigmo de la mezumo troviĝas ĉirkaŭ 84 % de la mezuritaj datumoj, en ambaŭflanka distanco de du sigmoj de la mezumo estas ĉirkaŭ 98 % de la mezuritaj datumoj, en distanco de maksimume ses sigmoj estas ĉirkaŭ 99,99966 % de la datumoj. La metodo de 'Ses sigmoj' celas preskaŭ seneraran funkciadon de la proceso. Entrepreno, kiu kapablas produkti kun kvalito de ses sigmoj, produktas maks. 34 fuŝitajn produktojn el 10.000.000, do la produktado donas je 99,99966 % seneraran produkton.

Kategorio:Ekonomio
Faetono

**Faetono** (Φαέθων / Faéthôn, "la brilanto") en la greka mitologio estas filo de Helios kaj Klimena.

## Mito 
Tiel rakontas Ovido en siaj Metamorfozoj.

La bravaĉa Faetono fanfaronis pri sia dia deveno. Li do iris ĉielon renkonti sian patron Helios, kiu konsentas lasi Faetono konduki la Ĉaron de la Suno.

Sed Faetono, timigita de la konstelacio Skorpio, malstreĉas la rimenojn; la varmega veturilo proksimiĝas Teron, minacante forbruli ĝin. Tiam, Zeŭso frapis la ĉaron per fulmo, Faeton falas en riveron Eridanon.

Post lia morto, liaj fratinoj la Heliadinoj tiom priploris lian morton, ke ili transformiĝis en poplojn, kaj lia frato Ciknos, en cignon. La larmoj de la Heliadinoj iĝis sukceno.

## Aliaj projektoj 
## Fontoj 
* Ovido, Metamorfozoj (I, 751 kaj sekv. ; II, 34 kaj sekv. ; IV, 246 ; XII, 581).
* Palaifato, Pri nekredeblaĵoj, 52.

## Vidu ankaû 
* 3200 Faetono

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio
Liberecano, Rekta, Demokrata

** Libertair, Direct, Democratisch** (*Liberecano, Rekta, Demokrata*) - mallonge LDD - estas dekstre liberalisma regiona politika partio en Belgio. Ĝis 2011 la nomo estis Lijst Dedecker (Listo Dedecker). Ĝi fondiĝis la 19-an de januaro 2007, laŭ iniciato de la politikisto *Jean-Marie Dedecker*, kiu antaŭe estis senatano nome de la partio Open Vlaamse Liberalen en Democraten (aŭ esperantlingve Malfermaj Flandraj Liberaluloj kaj Demokratoj), kaj iĝis la prezidanto de la nova partio nomita laŭ li. La partio aktivas en la nederlandlingva landoparto Flandrio kaj iom en la belga ĉefurbo Bruselo.

Sekve de la eŭropaj balotoj 2009 la partio ricevis 1 seĝon en la Eŭropa Parlamento.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la partio (en la nederlanda) 

Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Regionaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2007
Skatolo de Pandora

**Skatolo de Pandora** estas esprimo por signifi ke la donaco entenas kaj disvastigas malfeliĉaĵojn spite de ĝia brilo. Laŭ la greka mitologio Pandora *(= Ĉiuj donacoj)* estis la unua virino sur la tero, belulino, kreita de Hefesto kaj Atena laŭ ordono de Zeŭso kiu tiel volis per ŝi puni kontraŭ la viroj kiuj jam profitis je la fajro rabita el la ĉielo per la giganto Prometeo. Ŝi sukcesis akceptiĝi kiel edzino de Epimeteo, frato de Prometeo. Al ŝi Zeŭso donacis skatolon, en kiu estas fermitaj ĉiuj malbonoj kaj plagoj. Ignorante la malpermeson ĝin malfermi, ŝi stulte aŭdacis malfermi la skatolon kaj tuj el ĝi erupciis sur la teron la malbonoj kaj plagoj en ĝi fermitaj. Tiel la esprimo la *skatolo de Pandora* fariĝis en la Okcidento simbolo de fonto de malfeliĉo sub vesto de donaco.[eta|200ra|Pandora (bildita de [Jules Joseph Lefebvre, 1882)]]

Marĝene, oni komparu tiun miton kun la biblia rakontaĵo, mite esprimita, pri la kreo de la unua virino kaj pri ŝia falo en la peko ruiniganta eĉ ŝian edzon. La biblia virino ne estis kreita por puni, sed por feliĉigi; kaj eĉ ŝi estas “tute bona” ĉar la kreinto, kontemplante siajn vir-virinan kreaĵon, benis la unuiĝon de la du (Gn 1, 27-31). Krome, Dio kreis la paron laŭ sia samdigna bildo (Gn. 1,27). Tamen laŭ la biblia rakonto rezultis same kiel ĉe Pandora: la virino alportis ĉiajn malbonaĵojn porĉiame al la mondo.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Biblio
Kategorio:Mitologiaj objektoj
Kategorio:Okazintaĵoj de la helena mitologio
Bombardskarabo

205px|eta

La **bombardskarabo** (*Brachinus*), brakino aŭ braĥino, estas malgranda koleoptero (skarabo) el la familio grundoskaraboj kun impresa defendsistemo. Kiam malamiko minacas ĝin, tiam ĝi blovas el du tuboj en sia vosto malbonodoran gason kontraŭ la atakanto. La varmeco de la gaso estas ĉirkaŭ 100 celsiaj gradoj!

## Funkcio 
[eta|*[Pheropsophus verticalis* el Aŭstralio]]
La germana kemiisto Hermann Schildknecht esploris la bombardskarabon. Li eltrovis, ke la koleoptero produktas sian eksplodaĵon miksante du tre danĝerajn kemiaĵojn, nome hidrokinonon kaj hidrogenperoksidon. Al tiuj du substancoj la bombardskarabo aldonas alian substancon, kiu servas kiel inhibicianto. Per la inhibicianto ĝi evitas, ke la substancoj eksplodas kaj ebligas, ke la insekto povas stoki ilin.

Se iam malamiko, ekzemple rano, atakas ĝin, tiam ĝi ŝprucas la tri substancojn en la tubojn kaj aldonas kvaran substancon, kiu servas kiel kontraŭinhibicianto. La efiko estas laŭta eksplodo kontraŭ la atakanto.

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Genus *Brachinus*--BugGuide.net

Kategorio:Koleopteroj
Aristotela fiziko

[eta|dekstra|250px|Filozofo Aristotelo, (Muzeo Louvre) laŭ bronzaĵo far [Lisipo]]

La greka filozofo Aristotelo malvolvis multajn teoriojn pri la naturo de la fiziko. Temas pri tio, kion oni priskribis kiel la kvar klasikaj elementoj. Li parolis pri la rilatoj inter ĉi-tiuj elementoj, ilia dinamiko, kiel ili efikas ĉe Tero, kaj kiel ili altiras unu la alian per nespecifitaj fortoj.

La ĉefaj principoj de la aristotela fiziko estas:
# **La natura situo**: ĉiu elemento emas situiĝi al variaj pozicioj rilate al la centro de la Tero, kiu ankaŭ estas la centro de Universo.
# **Pezo/malpezo**: Por atingi tiun pozicion, la objektoj suferas forton al supro aŭ malsupro.
# **Rekta movo**: La movo estigita de tiu forto estas rekta kaj konstantrapida.
# **Rilato rapideco denso**: La rapideco estas inverse proporcia je la denso de la medio.
# **Neebleco de la vakuo**: Movo en vakuo estus infinite rapida.
# **Ĉieeco de etero**: Ĉiuj punktoj de la spaco estas plenaj je materio.
# **Infinita spaco**: Spaco ne povas havi limon.
# **Kontinua materio**: inter atomoj estus vakuo, do materio ne povas konsistiĝi el atomoj.

Fiziko
Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj
Kategorio:Historio de fiziko
Kategorio:Naturfilozofio
Kent (regno)

**Kent** estis anglosaksa regno.

## Listo de reĝoj 
* Hengest kaj Horsa (eble legendaj)
* Oisc
* Octa (frua 6-a jarcento)
* Eormenric
* Aethelberht (m. 616)
* Eadbald (616-640)
* Eorcenberht (640-664)
* Ecgberht la 1-a (664-673)
* Hlothere (673-685)
* Eadric (685-686)
* Mul (686-687)
* Swaefheard kaj Oswine (ĉ.689)
* Wihtred (ĉ.690-725)
* Aelfric (ĉ.725)
* Eadbert la 1-a (725-748)
* Aethelberht la 2-a (725-762)
* Eardwulf
* Sigered (ĉ.762)
* Eanmund
* Heaberht (ĉ.765)
* Ecberht la 2-a (ĉ.765-ĉ.779)
* Ealhmund (ĉ.784)

De 785 al 796 Kent estis regata de Mercia.

* Eadberht la 3-a (796-798)
* Cuthred (798-807)

De 809 al 825 Kent estis denove regata de Mercia.

* Baldred (823-825)

Post 825 Kent estis regata de Wessex


*
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Eŭropo
Reko

eta|Rekoj en sportejo
**Reko** estas gimnastikilo de la sporta gimnastiko. Esperantlingvaj vortaroj kiel PIV kaj Reta Vortaro priskribas ĝin "gimnastikilo, konsistanta el du vertikalaj fostoj, kiuj tenas horizontalan stangon el ŝtalo aŭ ligno". La sportilo ankaŭ nomatas **horizontala stango**, **alta stango** respektive **fiksa stango**, ĉar la horizontala stango unuope similas al barilo de barieroj kutima ĝis la 20-a jarcento (komparu ankaŭ la sportilon paralelstangoj). Ekzercoj sur la reko ĉeestas en la programo de la viraj konkursoj pri arta gimnastiko.

La plej simplaj ekzercoj sur la reko estas suprentiriĝo kaj turnleviĝo. Aliaj ekzercoj konsistas el turnado ĉirkaŭ la reko kaj transflugoj, kiam la gimnasto perdas la kontakton kun la gimnastikilo. Dum la elpaŝo la sportisto devas demonstri diversajn specojn de la tenoj kaj scipovon strikte kaj precize pasi de unu ilia aspekto al la alia. La turnadon oni povas plenumi same per du manoj, kiel per unu. Oni finas la ekzercojn per akrobata desalto.

eta|maldekstra|reka tenilo
[eta|la [gimnasto *Fabian Hambüchen* ĉe horizontala stango]]
La juĝantaro taksas malsimplecon kaj striktecon de la plenumo de la elementoj, kaj krome kvaliton de la desalto.

## Rekaj teniloj 
Gimnastoj kutimas porti rekajn tenilon iom kompareblan al sportaj gantoj dum la gimnastikado.

## Dimensioj de reko 
La mekanikaj dimensioj de reko/horizontala stango estas specifigitaj en la normoj de la internacia federacio FIG:
* alto: 278&nbsp;cm (inkluzive de pli-malpli 20 centimetroj da matracoj uzataj por programofina surteriĝo de la gimnasto)
* longo: 240&nbsp;cm
* diametro de la stango: 2.8&nbsp;cm

## Vidu ankaŭ 
* Manrelo (klasika danco)
* Paralelstangoj

## Eksteraj ligiloj 
* la poenta regularo de 2006 pri gimnastiko je horizontala barilo (angle) 
* sportila priskribo same en la retejo de la internacia federacio FIG  

Kategorio:Sportiloj
Kategorio:Gimnastikiloj
Kategorio:Gimnastiko
Grundakvejo

eta|Skemo de grundakvo montranta limigitajn zonojn, grundajn akvotempojn, fonton kaj puton.
**Grundakvejo** estas tavolo da tereno, aŭ roko, sufiĉe porhava aŭ fendethava (por enteni grundakvon) kaj tralasiva (kie grundakvo povas traflui).

Grundakvejo estas natura ujo da nesala akvo, kiun oni povas ekspluati per putoj, boradoj au akvokolekto. La grundakvejo pli proksima de la grunda surfaco, estas la freatika tavolo. Estas tiuj, kiujn oni pli facile ekspluatas, sed ankaŭ la plej minacitaj de poluo.

## Klasifiko 
### Tipo 
Oni distingas la **porhavajn**, **lamenaj** kaj **karstajn** grundakvejojn

* En la **porhavaj grundakvejoj** (en sabloj, kreto, gruzoj, grejso, vulkana cindroj ktp). Akvo estas entenata en rokaj poro aŭ inter grajnoj, kaj fluas libere.

* En la **lamenaj (aŭ fendhavaj) grundakvejoj** (en granito aŭ vulkanaj rokoj). Akvo estas entenata en rokaj fendoj.

* En la **krastaj grundakvejoj**, estas superficia fendhava aŭ porhava tavolo, kiu situas supre de tavolo kun grotoj, kavernoj, en kiu akvo fluas tre rapide.

### Satureco 
* En **saturita** grundakvejo ĉiuj disponeblaj spaceroj (poroj, fendoj, kavernoj) estas tute plenaj je akvo. La akva premo estas pli granda ol la aerpremo (la nivelo, kie la aerpremo egalas la akvopremo estas la freatika nivelo).
* En **nesaturita** grundakvejo disponeblas libera spaco plenigita je aero, kaj ĝi povas akcepti plian akvon. La premo estas malpli granda ol la aerpremo, akvo "*adheras*" je la roko pro kapilareco. La kapilaraj fortoj povas levi akvon je inter 0,3 kaj 10 metroj.

### Poreco 
La kvanto da akvo, kiun povas enteni saturita grundakvejo dependas de sia kompono.

### Tralasiveco 
Grundakvejo estas pli-malpli tralasiva.
* Plej tralasivaj grundakvejo estas tiuj el sablo, gruzo Aluvio aŭ fendhava roko.
* Tavolo el argilo aŭ malmulte fendhava roko povas enhavi akvon, sed tiu-ĉi trafluas malrapide.

### Tegateco 
Grundakvejo ofte estas netegata, tie estas ke supre de ĝi estas nur tralasiaj tertavoloj; estas la ĝenerala kazo de freatikaj tavoloj. Kiam supre de la tralasiva tavolo estas ne-tralasiva tavolo, la grundakvejo estas tegata. La akvo en tegata grundakvejo pova est premata kaj povas ŝpruci kiel arteza puto.

Kategorio:Geologio
Kategorio:Akvo
Kategorio:Hidrologio
Cetonio

La ***Cetonio*** estas genro de insektoj el la ordo de koleopteroj en la familio de la skarabedoj. Unu el la plej konataj specioj estas la ora cetonio (*C. aurata*). Ili ne levas la elitrojn dum la flugado.

## Specioj 
## Eksteraj ligiloj 
* La genro Cetonio je Fauna Europaea 

Kategorio:Skarabedoj
Kategorio:Koleopteroj
0-aj jaroj

## Afriko 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Amerikoj 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Azio 
### Eventoj 
* Mezoriento: Judio iĝas Romia provinco.

### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
* Imperiestro Ŭang Mang (aŭ Ĉü Ĉŭen 巨君) (6 - 22)

### Malkovroj 
## Eŭropo 
### Eventoj 
* Komenco de la tria milito kontraŭ Ĝermanio (4 - 16)
* Aŭgusto Cezaro adoptas Tiberio kaj agnoskas lin kiel posteulon. (4)
* Revolto en Panonio (6 - 9)

### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
* Aŭgusto Cezaro (-44 - 14)
* Fraates la 4a, de la Partoj (-2 - 4)

#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Oceanio 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj
30-aj jaroj

## Afriko 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Amerikoj 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Azio 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
Laŭ tre postaj historiaj, religiaj aŭ legendaj rakontoj iu Jesuo estis ekzekutita en Jerusalemo fare de la romiaj okupantoj kiam li estis 33-jaraĝa kaj de lia naskiĝjaro ŝajne oni kalkulas la okcidentan kalendaron. Laŭ tio tiu Jesuo mortis la jaro 33.

#### Reĝoj 
### Malkovroj 
## Eŭropo 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj 
## Oceanio 
### Eventoj 
### Gravaj personoj 
#### Reĝoj 
#### Aliaj eminentuloj 
### Malkovroj
Szamossályi

**Szamossályi** [samoŝAji] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.
eta|Preĝejo de Szamossályi

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 760
* Poŝtkodo: 4735
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Szamossályi situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, inter dekstra bordo kaj iama riverobranĉo de Somesul. Pramo servas al la alia bordo. Csenger troviĝas 12, Fehérgyarmat 14, Mátészalka 28 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis en 1181. La vilaĝo origine situis laŭ la maldekstra bordo, sed oni tranĉis riveran kurbiĝon, poste la komunumo troviĝas en la alia bordo. Plurfoje okazis inundoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* Kalvinana preĝejo (Szamossályi)

## Fontoj 
* https://www.utazzitthon.hu/varos/szamossalyi
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu
Erich von Däniken

dekstra|eta|Erich von Däniken (2006).
**Erich Anton Paul VON DÄNIKEN** (naskiĝis en Zofingen en Svislando la 14-an de aprilo 1935; mortis la 10-an de januaro 2026 en Unterseen) estis aŭtoro pri pra-astronaŭtiko.

Li estas renoma pro siaj libroj kaj filmoj. Li asertis, ke antaŭ longe eksterteruloj vizitis la teron.
Liaj libroj aperis tradukitaj en 32 lingvoj kaj atingis tutan eldonkvanton de 62 milionoj. Per tio li estas unu de la plej sukcesaj aŭtoroj en la kampo de nefikcia literaturo.

Riproĉoj estis faritaj kontraŭ liaj tezoj. Sciencistoj malaprobis ilin. Ankaŭ oni riproĉis, ke li faris plagiatojn, i.a. faris kopiojn el aliaj aŭtoroj, ekzemple de Gadow kaj de Robert Charroux. Ankaŭ riproĉoj estis, ke li bazis siajn tezojn sur falsaj interpretadoj de sciencaj fontoj kaj falsitaj bildoj.

En 1991 li ricevis la satiran Ig-Nobel-premion.

## Verkoj 
* Erinnerungen an die Zukunft, 1968, ISBN 3-404-60274-9, memorigoj pri la estonteco
* Zurück zu den Sternen, 1969, Econ, 1986, ISBN 3-430-11986-3, reen al la steloj
* Aussaat und Kosmos, 1972, ISBN 3-426-03384-4, semado kaj kosmo
* Meine Welt in Bildern, 1973, ISBN 3-426-03404-2, mia mondo en bildoj
* Erscheinungen, 1974, ISBN 3-453-04434-7, aperaĵoj
* Besucher aus dem Kosmos, 1975 (Sammelband), vizitintoj el la kosmo

## Aliaj projektoj 
## Artikolo de Erich von Däniken 
En svisa gazeto www.blickamabend.ch de 14-a decembro 2010 Erich von Dänikon atentigis al objekto "HD 271791". La stelo HD 271791 vojaĝas kun rapideco de ĉirkaŭ 2 milionoj kilometroj/h (hiper-rapideco-stelo). Laŭ Erich von Däniken la sciencistoj ne povas ankoraŭ bone klarigi la rapidecon de la stelo HD 271791, en Henry-Draper-Katalogo numero 271791.

## Referencoj 
* Ulrich Heber, Heinz Edelmann, Ralf Napiwotzki, Martin Altmann und Ralf-Dieter Scholz: „The B-type giant HD 271791 in the Galactic halo. Linking run-away stars to hyper-velocity stars“, 2008, Astronomy and Astrophysics, 483, L21 Norbert Przybilla, Maria Fernanda Nieva, Ulrich Heber und Keith Butler, „HD 271791: An Extreme Supernova Runaway B Star Escaping from the Galaxy“, 2008, Astrophysical Journal Letters, 684, L103

## Eksteraj ligiloj 
* mpa pri HD 271791 en germana lingvo
* pri HD271791 en germana lingvo 
* pri HD 271791
* pri HD 271791
* pri HD 271791 - Sternberg Astronomical Institute
* paĝoj 37 kaj 66 

Kategorio:Svisaj verkistoj
Kategorio:Ig-Nobel-premiitoj
Hemmiken

**Hemmiken** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 273 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Hemmiken situas norde de la monto *Wischberg* en flanka valo de la Ergolzvalo ĉe la bordo de la rivereto *Hemmikerbach*. De la komunuma areo de 3,39 km², servas 0,19 km² por setlejoj, estas 2,38 km² uzataj por agrikulturo, kaj 0,86 km² kovritaj de arbaro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hemmiken limas al en nordo al Buus, en nordoriento al Hellikon (Kantono Argovio), en oriento al Wegenstetten (Kantono Argovio), en sudoriento al Rothenfluh, kaj en sudokcidento kaj okcidento al Ormalingen.

## Trafiko 
La vilaĝo situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Gelterkinden, kiu tamen trafikas nur en malregula kadenco kaj malofte.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hemmiken datiĝas el la jaro 1255 kiel *Enninchon*.

En *Kästelen* supre de la vilaĝo oni trovis objektojn el la romia epoko. En la malfrua mezepoko Hemmiken apartenis al la senjorujo *Thierstein-Farnsburg*. En la jaro 1461 ĝi fariĝis kiel parto de la senjorejo posedaĵo de la urbo Bazelo. Pro ĝia lima situo al la aŭstra valo de Frick la vilaĝo estis en la jaro 1499 dum la Ŝvaba Milito rabbruligita. Dum la Tridekjara Milito de 1633 ĝis 1634 ĝi estis okupita kaj rabita de hispanaj trupoj. En la jaro 1833 Hemmiken estis atribuita al la distrikto Sissach de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Eksteraj ligiloj 
* Hemmiken en la retejo de la Kantono Bazelo Kampara 
* Hemmiken en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Sissach (distrikto)
Up

***Up*** (en la angla lingvo por "Supren") estas 2009-a desegnita filmo produktita de Pixar kaj distribuita de Walt Disney Pictures.

Voĉaktoroj en la filmo estas Edward Asner, Christopher Plummer, Bob Peterson, kaj Jordan Nagai.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Usonaj aventuraj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Kategorio:Filmoj de Pixar
Viken (lago)

**Viken** estas lago en Tiveden kaj norda Västergötland en Svedio. Ĝi havas la formon de pinta angulo, kies du brakoj iras sud-orienten kaj sud-okcidenten de la norda pinto.

Ĉirkaŭ la norda angulo iras la sveda nacia vojo 202. La Göta-kanalo pasas tra la lago.

Kategorio:Lagoj en Svedio
Mikaelo la 1-a (Portugalio)

dekstra|eta|200px
**Mikaelo la 1-a** (26-a de oktobro 1802 - 14-a de novembro 1866) estis la 32-a reĝo de Portugalio.

Lia plena nomo en portugala estas: *Miguel Maria do Patrocínio João Carlos Francisco de Assis Xavier de Paula Pedro de Alcântara António Rafael Gabriel Joaquim José Gonzaga Evaristo de Bragança e Bourbon*; mallonga nomo: *Miguel I de Bragança*.

## Kromnomoj 
Kromnomita "La Absoluta", "La Absolutisma", "La Tradiciema" kaj "La Uzurpanto", tiuj epitetoj spegulas lian politikan karakteron.

## Regado 
Li surtroniĝis la 2-an de majo de 1826 kaj regis Portugalion ĝis la 11-a de julio 1828. Dum lia regado la liberala opozicio suferis persekutadon. Detronigis lin Petro la 4-a, lia pliaĝa frato, kiu estris liberalan armeon de 7.000 homoj. La Portugala Enlanda Milito daŭris de 1828 ĝis 1834.
eta|Karikaturo de Honoré Daumier, "La burĝaro incitis Petron, la katolika Eklezio incitis Mikaelon", 1833.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Braganzo
Kategorio:Portugalaj reĝoj
Szabolcsbáka

**Szabolcsbáka** [sabolĉbAka] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Kisvárda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1290
* Poŝtkodo: 4547
* Telefonkodo: 45

## Situo 
Szabolcsbáka situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kisvárda troviĝas 11, Vásárosnamény 16, Baktalórántháza 22, Dombrád 23, Nyíregyháza 58&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1217. Baldaŭe la vilaĝo disiĝis al Granda kaj Malgranda *Báka*. Ili unuiĝis en 1912. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* greko- kaj ankaŭ romkatolika preĝejo de 1988
* tilio 500 jara

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Bazaltprismoj (Hidalgo)

eta|250px|La bazaltprismoj - turisme vizitinda loko en Hidalgo, Meksiko
La **bazaltprismoj** (hispane Prismas Basálticos) en la la meksika subŝtato (federacia ŝtato) Hidalgo estas geometriaj kolumnoj ĉirkaŭ 5 km for Huasca de Ocampo kaj ĉirkaŭ 25 km for de la ĉefurbo de Hidalgo, Pachuca.

Temas pri gigantaj kolumnoj el rokoj, kiu dekoras la vandon de abismo. Krome de alteco de ĉirkaŭ 30 metroj 4 akvofaloj, kiujn nutras la akvo de artefarita lago San Antonio Regla, banas la murojn de la bazaltvando.

La formacioj ekestis pro rapida malvarmiĝo de amaso da lafo antaŭ milionoj da jaroj.

La bazaltprismoj estas turisme alloga loko.

## Eksteraj ligiloj 
* La bazaltprismoj en Meksiko  ()

Kategorio:Geografio de Meksiko
Nyírkarász

**Nyírkarász** [njIrkarAs] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Kisvárda. Nyír signifas: betulo.
eta|maldekstre|Preĝejturoj de Nyírkarász

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 km² 
* Loĝantaro: 2380 
* Poŝtkodo: 4544 
* Telefonkodo: 45 

## Situo 
Nyírkarász situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Baktalórántháza troviĝas 14, Kisvárda 17, Vásárosnamény 20, Dombrád 25, Mátészalka 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en la malfrua 13-a jarcento. Ekde la sekva jarcento ofte okazis tie departementaj kunsidoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo 
* grekokatolika preĝejo 
* romkatolika Preĝejo Stefano la 1-a (Nyírkarász) el la mezepoko, poste plurfoje trakonstruita

## Famuloj 
En Nyírkarász naskiĝis Imre Hutás (radiologo).

## Fontoj 
* hungara Vikipedio 
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992 
* www.gyaloglo.hu 
* www.iranymagyarorszag.hu
Laskod

**Laskod** [laŝkod] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Baktalórántháza.
eta|Blazono de Laskod

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 km²
* Loĝantaro: 1080
* Poŝtkodo: 4543
* Telefonkodo: 45

## Situo 
Laskod situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Baktalórántháza troviĝas 9, Kisvárda 23, Vásárosnamény kaj Dombrád po 26, Mátészalka 29, Nyírbátor 30, Nyíregyháza 39, Debrecen 82, Budapeŝto 266 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1283. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa Kalvinana kirko (Laskod) el la 13-a jarcento, post 6 jarcentoj pligrandiĝis kaj turo alkonstruiĝis
* lago

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Je t'aime... moi non plus

'''''Je t'aime... moi non plus'''* (esperantigite *Mi amas vin... mi ankaŭ ne*) - diskuta franca kanto skribita en 1967 de franca tekstisto kaj komponisto Serge Gainsbourg. La kanto estis farita pro la deziro de Brigitte Bardot, kiu petis Gainsbourg skribi "la plej romantikan kanton, kian oni nur povas imagi". Unue Gainsbourg registris la kanton kun Bardot, tamen ŝia tiama edzo Gunter Sachs ne permesis publikigi ĝin. Anstataŭ Bardot, Gainsbourg kantis ĝin en 1969 kun sia tiama amantino, brita kantistino Jane Birkin, kies ĉi-tiu kanto malfermis la vojon por kariero en Francio.

La kanto, kies titolo oni povas traduki kiel "Mi amas vin... mi ankaŭ ne", ekestis tempe de seksa revolucio. Ĝi provokis multe da diskutoj, ĉefe pro la seksaj subtekstoj kaj la maniero de kantado (ia. suspiroj de Birkin kiuj memorigas sonojn de virina orgasmo). En kanto estas ia. jenaj tekstoj:
*"*Je vais et je viens, entre tes reins*" ("Mi eniras kaj eliras, inter viajn femurojn" - laŭvorte "inter viajn renojn/lumbojn")
*"*Tu es la vague, moi l'île nue*" ("Vi estas ondo kaj mi nuda insulo")
*"*L'amour physique est sans issue''"  ("Fizika amo ne havas la finon")

La kanto havis grandan sukceson en la tuta Eŭropo, malgraŭ ke elsendado de ĝi estis malpermesita en kelkaj ŝtatoj (ia. en Hispanio, Islando, Jugoslavio, Svedio, Italio kaj Britio).

En 1976 Serge Gainsbourg faris filmon sub sama titolo, en kiu ankaŭ ludis Jane Birkin.

## Elektitaj koncertantoj de la kanto 
* 1968 Serge Gainsbourg kaj Brigitte Bardot (versio aperis nur en 80-aj jaroj)
* 1969 Serge Gainsbourg kaj Jane Birkin
* 1971 Frankie Howerd kaj June Whitfield kiel "Up Je t'aime"
* 1974 Abigail
* 1975 Judge Dread
* 1978 Giorgio Moroder kaj Donna Summer
* 1993 Misty Oldland kiel "A Fair Affair"
* 1995 Nick Cave kaj Anita Lane kiel "I love you...nor do I"
* 1998 Pet Shop Boys kaj Sam Taylor-Wood
* 2001 Sven vath ft. Miss Kittin
* 2002 Trash Palace ft. Brian Molko & Asia Argento
* 2006 Cat Power kaj Karen Elson

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de la kanto ĉe la retpaĝo de BBC (en)

Kategorio:Franclingvaj kantoj
Kisvarsány

**Kisvarsány** [kiŝvarŝAnj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Vásárosnamény. Kis signifas: malgranda. Paro de la vilaĝo estas la najbara Nagyvarsány.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 4811
* Telefonkodo: 45

## Situo 
Kisvarsány situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Mátészalka-Záhony, laŭ maldekstra bordo de Tiso. Vásárosnamény troviĝas 3, Kisvárda 23, Mátészalka 26, Baktalórántháza 27 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj skitoj kaj hunoj vivadis tie. La unua mencio devenis el la 14-a jarcento. Baldaŭe la vilaĝo disiĝis al Nova kaj Malnova *Varsány*, pli poste al Granda kaj Malgranda Varsány. Inter 1979-1990 3 vilaĝoj unuiĝis: Nagyvarsány, Kisvarsány kaj Gyüre havantaj la nomon *Varsánygyüre*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa preĝejo el la 16-a jarcento, en 1842 renoviĝis, en 1838 pligrandiĝis kaj turo alkonstruiĝis

## Famuloj 
En Kisvarsány naskiĝis aktoro Margit Hunyady.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ĵumeken Naĵimedenov

**Ĵumeken Sabiroviĉ Naĵimedenov** (kazaĥe en cirila alfabeto *Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов*, latinlitere *Jūmeken Sаbyrūly Näjımedenov*) estis kazaĥa verkisto kaj komponisto. La samtempuloj konsideris lin "Aŝiko", do tradicia popola poeto kaj kantisto en Kazaĥio kaj Kirgizio (Aşık).

## Mallonga biografio 
Li naskiĝis la 28-an de novembro 1935 jaro en Gurjeva (nuntempe Atiraŭa) provinco, en Tengiza (nuntempe Kurmangazia) regiono en aŭlo (vilaĝo) Aŝak.

Kreskis kaj edukis ĉe lia avo je patro - Naĵimeden Stamgazijev. Li donis al knabo amon al vorto, hejmlanda historio, kaj ankaŭ al tradicioj de kazaĥa popolo, ke efektis influon al ĝia formado kiel individuo. Avo rakontis al sia nepo pri iliaj eminentaj gepraavoj - Kartpanbet-ĵiraŭ (praavo en sesa genuo) kaj lia aĝa fratino Kosuan (patrino de Maĥambet Utemisov).

En la jaroj 1956-59 lernis en Kazaĥa Ŝtata konservatorio (nun Kazaĥa Nacia konservatorio de nomo de Kurmangazi). Poste laboris kiel redaktoro de eldonejo «Ĵazuŝi» (*Verkisto*), fakestro de ĵurnalo «Leninŝil ĵas» (*Lenina junularo*), literatura konsilisto de Verkista Unio de Kazaĥstano, redaktoro de Ŝtata Komitato de Eldonejoj, fakestro de eldonejo «Mektep» (*Lernejo*).

En jaro 1961 aperis unuan lirikan aron de Ĵumeken Naĵimedenov «Jegis» (*Grenkampo*). Post kvar jaroj aperis lian vican aron «Nej, malpermesite forgesi». Tute dum vivo de Ĵ. Naĵimedenov estis publikita dek versaroj kaj tri romano – «Ak ŝagil» (*«Blankaj sabloj»*) (1973 j.), «Kiŝkentaj» (*«Malgranda»*) (1975 j.), «Dank pen dakpirt» (*«Famo kaj disfamo»*) (1978 j.).

Ne vivinte ses tagojn ĝis lia 48-jariĝo Ĵumeken Naĵimedenov mortis la 22-an de novembro 1983 jaro. Post morto de la verkisto enmondiĝis ankoraŭ dek arojn, en kiaj eniris nepublikitaj dum lia vivo versojn, poemojn, novelojn, romanojn, artikolojn, tradukojn kaj naŭ kiujo. Liaj verkoj estis tradukita kaj publikita en multaj lingvoj. Liavice Ĵumeken Naĵimedenov enkazaĥigis la verkojn de Andrej Voznesenskij, Jevgeni Jevtuŝenko, Nazim Hikmet kaj A. Faizi.

Ĵumeken Naĵimedenov estas aŭtoro de vortoj de ĉi-tempa himno de Respubliko Kazaĥstano. La teksto de «Menin Kazakstanim» estis skribita en komence de lia krea vojo en 21-a jara aĝo.

La 11-an de januaro 2006 jaro la kanto *Meniñ Qazaqstanım* (*Mia Kazaĥio*) unue elsonis kiel Ŝtata himno de lando sub volbo de ĉefurba rezidejo «Akorda» dum prezidanta inaŭgurado de Nursultan Nazarbajev.

## Ĉefaj verkoj 
* Poemaro «Kjuj kitabi» (*Kjuja libro*)
* Poemaro «Aŝik aspan» (*Klara ĉielo*)
* Poemaro «Menin topiragim» (*Mia lando*)
* Romano «Ak ŝagil» (*«Blankaj sabloj»*)
* Romano «Kiŝkentaj» (*«Malgranda»*)
* Romano «Dank pen dakpirt» (*«Famo kaj disfamo»*) ktp.
* Aŭtoro de teksto ĉi-tempa Himno de Respubliko Kazaĥstano.

Kategorio:Kazaĥiaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1935
Miliard-rida atako

La **miliard-rida atako** estas maniero ataki komputilon per malgranda XML-dokumento, kiu ĉe prilaboro eksplode pligrandiĝas. Kutima ekzemplo de tiu tekniko produktas pli ol miliard-foje la silabon "ha", do miliardon da ridoj.

En praktika atako oni uzus eĉ pli ol miliardon; estas facile krei dokumenton, kiu ne estas analizebla en ajna komputilo. Se XML-analizilo legas tian dokumenton, ĝi devus rekoni la problemon kaj haltigi la analizon; se ĝi tion ne kapablas, povas esti, ke la programo kraŝas kaj ne plu povas servi aliajn taskojn. El tio rezultus rifuzo de la servo, kiun tiu programo kutime faras (ekzemple akcepti mendojn por komputila komerco). Tia rifuzo povas tre malutili la ofertanton de la servo.

Per tiu speco de atako eblas inundi komputilon per granda kvanto da datenoj, kiu ne estus rekte enigebla de reta konekto aŭ daten-portilo.

La teknika kialo de tiu atakeblo estas la fakto, ke la difinado de entoj en XML estas rikura kaj tial tra potenca meĥanismo.

Kategorio:Komputilaj atakebloj
Kategorio:Marklingvoj
Kömörő

**Kömörő** [komorO] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.
eta|maldekstre|Vido en Kömörő
eta|Vendejeto en Kömörő
eta|Preĝejturo en Kömörő

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 4943
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Kömörő situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Fehérgyarmat troviĝas 9, Mátészalka 27, Csenger 28, Vásárosnamény 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1344 laŭ tiama hungara ortografio *"Kemerew"*. Tiutempe la kampoj apartenis al familio *Kömörey*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana paroĥa baroka preĝejo de 1792

## Famuloj 
En Kömörő naskiĝis juĝisto Pál Erőss.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Gisèle Halimi

**Gisèle HALIMI**, naskiĝinta **Zeiza Gisèle Élise Taïeb** (naskiĝis  en La Goulette (Tunizio), mortis  en Parizo ) estis advokatino kaj franca feminista kaj politika aktivulino el tuniza origino.

## Biografio 
Ŝi eniris en la advokataron de Tunizo en 1949 kaj daŭrigis sian karieron de advokato en Parizo en 1956.

Ŝi edziniĝis en dua edziniĝo, kun Paul Halimi, poste en tria edziniĝo kun Claude Faux, eks-sekretario de Jean-Paul Sartre kies amikino kaj advokatino ŝi estis. Ŝi estas la patrino de Jean-Yves Halimi, advokato, de Serge Halimi, direktoro de la gazeto "Le Monde diplomatique" kaj de Emmanuel Faux, ĵurnalisto en radiostacio "Europe 1".

Forte engaĝiĝinta en plurajn aferojn, ŝi aktivis por la sendependeco de sia lando Tunizio kaj ankaŭ por Alĝerio, ŝi publike malaprobis la torturojn fare de la franca armeo kaj defendis la aktivulojn de MNA (nacia alĝeria movado) persekutitajn de la franca justico. Ŝi kunsubskribis kun Simone de Beauvoir *Djamila Boupacha*, libron en kiu ŝi ricevis multajn apogojn kaj la partoprenon de famaj nomoj kiel Picasso, kiu faris la portreton de « Djamila Boupacha » ornamantan la kovrilpaĝon.

Sampense, ŝi prezidis enketkomisionon pri la usonaj militkrimoj en Vjetnamio.

Feministino, Halimi subskribis en 1971 la solenan deklaron  inter 343 virinoj kiuj deklaras sin abortintaj kaj postulas la liberan aliron al kontraŭkoncipaj rimedoj kaj al la libera aborto.

Kun Simone de Beauvoir, ŝi starigis en 1971 la feminisman movadon '"Choisir" ("Elekti" la kaŭzon de la virinoj) kaj aktivis favore al la nesankcio de la aborto.

Je la proceso de Bobigny en 1972 havanta tre egan reeĥadon, ŝi defendis neplenaĝulinon abortigintan sin post seksperforto. Ŝi uzis la proceson kiel tribunon kontraŭ la leĝo de 1920 (leĝo malpermesanta la antikoncipadon kaj la aborton). Tiu proceso kontribuis al la evoluado al la leĝo Veil en 1975 pri la libervola ĉesigo de gravedeco.

Elektita al la Nacia Asembleo de 1981 ĝis 1984 ŝi amarece konstatis, ke ŝiaj projektoj ne antaŭeniras tiel, kiel ŝi dezirus kaj denuncis «bastionon de la mizogineco ». Ŝia amendo stariganta kvoton da virinoj tamen estis aprobita preskaŭ unuanime fare de la deputitoj en 1982. La malsukcesiĝo de tiu amendo fontis el la Konstitua Konsilio, kiu konsideris ĝin kiel malhelpo al la voĉdon-libereco kaj al la libera esprimo de la nacia suvereneco.

## Aliaj projektoj 
??

## Referencoj 
??

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj feministoj
Kategorio:Tunizianoj
Kategorio:Judaj aktivuloj
Kategorio:Francaj judoj
Kategorio:Francaj socialistoj
Nikel-fera akumulatoro

La **nikel-fera akumulatoro** estas parenca al nikel-kadmia akumulatoro, sed oni uzas anstataŭ la venena kadmio feron.

Dum ŝarĝado, la nikelelektrodo kovriĝas per nigra oksidkovraĵo, ĉe kiu malaperas dum malŝarĝado. Post la ŝarĝado, ekzistas inter la du elektrodoj tensio – tipe mezurebla ĉ. 1,3&nbsp;voltoj -, do tiel pli malgranda ol ĉe la ŝarĝa tensio de sistemo NiCd (1,4&nbsp;V).

## Reakcioj / konstruo 
Ĉe la fer-nikela akumulatoro okazas la sekvaj reakcioj :

### Ŝarĝado 
:2 Ni(OH)2 + 2 OH– → 2 NiO(OH) + 2 H2O + 2 e–

:Fe(OH)2 + 2 e– → Fe + 2 OH–

Ĉe malŝarĝado okazas la inversaj reakcioj.

La akumulatoro estas plenigita kun 20%-a kalilesivo. Pli malnovaj konstruformoj uzis vitran ujon kiel ĉelkorpon, la necesa aero-ekskludo (protekto kontraŭ karbona dioksido) okazas per kovro de la elektrolito per maldika olea tavolo. La dua generacio uzis ofte lutitan metalan ujon (ladon), pli modernaj formoj plastan ujon. La aer-ekskludo okazas tiukaze per enŝraŭbita troprema ventilo. Tiu same kiel la ligitaj eroj konsistas ofte el nikelizita fero.

## Historio 
La nikel-feran akumulatoron evoluigis preskaŭ samtempe la konata usona eltrovisto Thomas Edison kaj la sveda Waldemar Jungner. Oni enskribis la unuan patenton en 1901, kiu atingis serian produktadon en 1908. Poste okazis unujara unua-eca kverelo.

La akumulatoro estis uazata en minejaj lampoj kaj en diversaj aŭtomobiloj. Plua aplikado okazis en la V2-raketoj dum la dua mondmilito kaj post la mondmilito en elektraj ĉareloj.

Surbaze de ekstreme longa vivdaŭro, ĝi estas uazat por USV-sistemoj kaj en fervojaj veturiloj.

La nikel-fera akumulatoro estas mekanike kaj elektre nesenta. Ne povas okazi ĉe tiu akomulatora tipo troĝarĝado aŭ mal-troŝarĝado, konata ĉe aliaj tipoj. Tiuj proprecoj alportas partan revenon de la teknologio en malcentra elektra produktado: kelkaj fervoruloj facvoras tiun akumulatoran tipon ĉe malgrandaj ventoelektraj instalaĵoj, aŭ ĉe pasiva domo por ke ĝi iĝu sendependa de la elektra reto.

Kategorio:Akumulatoroj
Rostpano

eta|dekstra|200ra|Rostpanoj por supo
eta|dekstra|200ra|Dolĉaj rostpanoj
eta|dekstra|200ra|Peco de pano antaŭ kaj post rostado
eta|Rostpano
eta|Rostpano Hispanio
**Rostpano** estas pli aŭ malpli granda peco de rostita pano. Pano por rosti povas esti aŭ freŝa, aŭ malfreŝa. Rostpanoj dividiĝas en du bazajn specojn: salaj kaj dolĉaj. Salajn rostpanojn oni kuiras el ajna speco de pano. Oni povas uzi ilin aŭ por intermanĝeti (ekz. al biero – rostpanoj kun ajlo), aŭ por aldoni en supojn, buljonojn kaj salatojn. Por aldoni en supojn oni simple rostas panon kun salo kaj pipro. Dolĉajn rostpanojn oni kuiras el tritika pano, anticipe ŝmirita per ovo aŭ macerita en lakto, poste sukeras. Oni surtabligas ilin al teo, kafo, varma ĉokolado, aŭ kiel aparta manĝaĵo.

Platajn pecojn de distranĉita pano oni kutime rostas en panrostilo.

La ĉehejma panrostilo, inventita en 1913, estas la komuna rimedo por toasti panon. La panotranĉaĵoj estas enmetitaj en la sulkojn ĉe la supro kaj malaltigitaj malsupren. En iuj modeloj oni povas elekti la deziratan gradon de rostado. Kiam la rosto estas preta ĝi estas puŝita supren. Plej multaj modeloj havas du fendojn - por du tranĉaĵoj de pano, kiuj estas rostitaj samtempe kaj samgrade.

Aliaj rostadmetodoj estas sur la kradrostilo, en forno aŭ en toastila forno. Pano ankaŭ povas esti rostita super malferma flamo (sed ne rekte sur la flamo) de kuirforno aŭ portebla kuirilo. Por tiu rostado estas ankaŭ specialaj rostforkoj por ĉi tiu celo.

Pankuboj ankaŭ povas esti rostitaj; La rezulta produkto nomiĝas "krutonoj" kaj estas kutime uzata kiel aldono al salatoj kaj supoj.

Kontraŭe al populara dieta mito - toasti panon ne reduktas la kvanton de kalorioj en ĝi, ĉar rostado nur kaŭzas la perdon de akvo, kiu ne estas kaloria valoro. Se la rostaĵo estas bruligita, la karbigitaj partoj havas pli malaltan kalorian valoron, sed ili estas nemanĝeblaj. Karbonigita manĝaĵo estas suspektita esti kancerogena.

Rostaĵoj estas konsiderata rekomendinda manĝaĵo por tiuj, kiuj suferas de gastrointestinalaj problemoj, ekzemple por tiuj, kiuj suferas de diareo kaj gravedaj virinoj, kiuj suferas naŭzon.

## Tipoj 
* Kaja-toasto

## Aliaj projektoj 
## Vidu ankaŭ 
* Biskoto
* Pankuko, ankaŭ konata kiel franca toasto
* Francesinha (portugala), simila al Croque Monsieur (franca)

Kategorio:Panoj
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Matenmanĝo
Muzikskatolo

eta|350px|dekstra|Ilustraĵo en la fermilo de truodisko-muzikskatolo.

**Muzikskatolo** estas aŭtomate ludanta meĥanika muzikinstrumento. **Muzikhorloĝo** tamen estas mekanika horloĝo, kiu ludas melodion.

Ĉe muzikskatoloj oni distingas du specojn:
* rulcilindro-muzikskatoloj
* truodisko-muzikskatoloj

eta|Muzikskatolo kun rotacia figuro; maldekstre apude la meĥaniko.
eta|Truodisko de *Polyphon*.
eta|Truodisko, suba flanko.

La invento de muzikskatolo devenas de la ĝeneva horloĝofaristo Antoine Favre-Salomon, kiu en 1796 aplikis la principon de sonanta ŝtallameno por muzikanta poŝhorloĝo (jen la origino de la vorto „muzik-horloĝo“).

Ĉiu tonlameno devis esti aparte produktata, agordata kaj poste ŝraŭbata sur lamentrabo. Tio estis tre peniga laboro. Malmultajn jarojn poste oni sukcesis produkti 4 ĝis 5 tonlamenojn el unu peco de ŝtallado, kio jam estis granda plibonigo. Ĉi tiujn muzikskatolojn oni nomas segmentaj muzikskatoloj. Per evoluigo de aparta frezmaŝino ĝeneva fabrikanto sukcesis en 1810 produkti lamenkombilon el unu peco da ŝtallado .

Lamenkombilo aŭ tonkombilo estas ŝtalkombilo kun pintolongecoj gradigitaj ekde mallongaj al longaj. La pintoj nomiĝas tonlamenoj. Ĉiu tonlameno estas agordata sur certa tono. Rotacia cilindro (la tonorulcilindro) okupita per ŝtalstiftoj ekpinĉas ĉi tiujn lamenojn kaj ekvibrigas ilin, je kio la aranĝo de stiftoj estigas certan melodion.

Dum kiam la plej multaj meĥanikaj muzikiloj posedas songenerilojn, kiuj ankaŭ ekzistas en permane ludataj instrumentoj, ĉe tonkombilo temas pri songenerilo aparte koncipita por meĥanikaj muzikiloj.

La delikate ludantaj aŭtomatoj komencis venkomarŝon tra la tuta mondo. Ili ekzistas en multaj versioj: kiel muzikskatolo en ligna kesto, kiel muzikhorloĝoj, enkonstruitaj en juvelujo aŭ en skatoloj kun dancantaj pupoj ktp..

Svisaj muzikskatoloj disvastiĝis plej vaste kaj estis eksportataj en la tuta mondon. Granda malavantaĝo de rulcilindraj muzikskatoloj konsistis en ilia limigita muzikrepertuaro. Plejparte unu cilindro ludis 6 muzikaĵojn. Ĉar la cilindroj ne estis ŝanĝeblaj, oni devis – estante tedita – aĉeti novan muzikskatolon.

## Sondokumentoj de truodiska muzikskatolo 
"Der Donauwalzer" sur *Polyphon*, daŭro 58 sek.
Dosiero:Polyphon_Donauwalze.ogg

"Stille Nacht, Heilige Nacht" sur *Polyphon*, daŭro 55 sek.
Dosiero:Stille_Nacht.ogg

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Originaltext von Detlef Knick mit weiterführenden Informationen und musikalischen Beispielen (de)
* Gesellschaft für selbstspielende Musikinstrumente e.V. (de)
* Museum für Musikautomaten – Schweizerisches Nationalmuseum, Seewen, Schweiz  (de)
* Weltgrößte funktionsfähige Spieldose, Neuhausen / Erzgebirge, Deutschland (filmo, de)

Kategorio:Meĥanikaj muzikiloj
Kategorio:Idiofonoj
Coenred (Mercia)

**Coenred** (m. post 709) estis anglosaksa reĝo de Mercia, Anglio, de 704 al 709.

## Familio 
Coenred estis filo de Wulfhere (kiu regis Mercia ĝis 675), kaj nevo de Aethelred la 1-a, kiu sekvis Wulfhere kiel reĝo, eble ĉar Coenred tro junis.

La fontoj ne enhavas menciojn de edzino aŭ gefiloj de Coenred.

## Altroniĝo 
Laŭ la Anglosaksa Kroniko, Coenred iĝis reĝo de la "Southumbrianoj" en 702, kaj reĝo de Mercia en 704, kiam Aethelred la 1-a abdikis por eniri monaĥejon. Southumbria estis en la nordo de Mercia, kaj eble de 702 al 704 la du viroj kunregis Mercia. Kiam li abdikis, Aethelred transdonis la regnon al Coenred, malgraŭ ke li mem havis filon, Ceolred.

## Regado 
Ŝajnas ke Aethelred restis influa dum la regado de Coenred, almenaŭ pri ekleziaj aferoj: li persvadis lin ĵuri ke li subtenos Sanktan Wilfrid rilate liajn disputojn kun aliaj ekleziuloj.

Ĉartoj sugestas ke Essex kaj Londono agnoskis Coenred kiel superulo, kvankam ili estis regataj de siaj propraj reĝoj.

## Abdiko 
Coenred, kiel Aethelred, estis tre pia. La anglosaksa historiisto Bede rilatas ke kunulo damniĝis pro siaj pekoj malgraŭ la petegoj de Coenred ke li pentu.

En 709 Coentred abdikis kaj transdonis la regnon al sia kuzo Coelred, kaj pilgrimis al Romo, kie li iĝis monaĥo kaj pasis la reston de sia vivo. Ne certas lia mortjaro.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Mercia