open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sieĝo de Akko

La **sieĝo de Akko** en 1191 estis militista operacio de la tria krucmilito (1189-1191). Post la malvenkego en la batalo de Hattin, la konkero de Akko estis la unua operacio por rekonkeri la reĝlandon de Jerusalemo, kiu tial tenis ankoraŭ dum unu jarcento.

## Bibliografio 
* Grousset, ''II. 1131-1187 L'équilibre*, 1935.
* Grousset, *III. 1188-1291 L'anarchie franque'', 1936.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Hattin
* Guy de Lusignan
* Rikardo la 1-a
* Filipo la 2-a

Kategorio:Bataloj de krucmilitoj
Kategorio:1191
Akko
Limgarda zono

**Limgarda zono** (latine: *Confinium militare*, germane: *Militärgrenze*, kroate: *Vojna Krajina*) estis regiono aŭ subŝtato en la suda parto de la Habsburga Imperio ekde la 18-a jarcento. Tiu zono troviĝis inter Habsburga Imperio kaj Otomana Imperio de la Adriatiko ĝis la Orientaj Karpatoj.

## Historio 
Ĝermo de tiu regiono naskiĝis jam ĉe la nuna Kroatio dum la 16-a jarcento por defendi la landon kontraŭ la turkoj. Fine de la 17-a jarcento la turkoj jam ne plu havis hungarajn teritoriojn. Tamen la Habsburgoj ne redonis ĝin al Hungara reĝlando, sed aranĝis zonon, kiu rekte apartenis al la Habsburga Imperio. La strukturo kaj la administrado estis milita. La soldatoj estis plejparte serboj, nur kelkloke germanoj aŭ rumanoj, sed neniam hungaroj. Ja la Habsburgoj ne nur kontraŭ turkoj, sed ankaŭ kontraŭ hungaroj volis estigi la zonon, ĉar ili rememoris pri liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a, kiu daŭris 8 jarojn. La limgardistoj ricevis parcelojn, ili pagis imposton nur al la reĝo, kiu estis tre favora. En 1848 en la praktiko la zono nuliĝis, eĉ oficiale ankaŭ tie okazis la tutlanda balotado de Hungario.

## Dividiĝo 
[eta|170px|La soldatoj de Regimento de [Otočac (repliko)]]
* Kroata zono
** Regimento de Gospić
** Regimento de Otočac
** Regimento Ogulin en Senj
** Regimento de Karlovac
** Regimento de Glina
** Regimento de Petrinja
** Regimento de Križevci
** Regimento de Bjelovar
* Slavonia zono
** Regimento de Nova Gradiška
** Regimento de Brod (kun la Fortikaĵo Brod)
** Regimento de Petrovaradin
* Banata zono (1779-1873)
** Regimento Germano-Banato en Panĉevo
** Regimento de Rumano-Banato (1779-1845)
** Regimento de Rumano-Banato post 1845 en Karánsebes
** Regimento de Serbo-Banato post 1845
* zono inter Tiso-Mures (1700-1750)
** Regimento de Titel aŭ Ŝajkaŝ
* zono Transilvanio ĝis 1850
** Regimento de sikuloj ekde 1764 (tie okazis maljustecoj, ĉar ĉiuj soldatoj ricevis privilegion, la sikuloj ne)
* Regimento de Rumanio-Transilvanio en Naszód ekde 1766

Escepte sporadajn atakojn la turkoj ne povis reokupi hungarajn teritoriojn. En 1848 precipe regimento de Naszód estis bazo de kontraŭhungaraj atakoj. En 1873 ĉesis ĉiuj zonoj.
## Eksteraj ligiloj
*"Die Militärgrenze. Ein habsburgischer Limes"

Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Historio de Slovenio
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Historio de Rumanio
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historio de Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Transilvanio
Batalo de Jafo

La **batalo de Jafo** okazis komence de aŭgusto 1192 dum la tria krucmilito. Tiam la angla reĝo Rikardo Leonkora venkis la armeon de la sultano Saladino antaŭ Jafo, kaj tiel sekurigis la urbon por la pilgrimuloj. Tiu batalo estis la lasta de la tria krucmilito. Sekve estiĝis diskutoj pri armistico inter Saladino kaj Rikardo.

## Bibliografio 
* Robert L. Wolff, Harry W. Hazard (Hrsg.): *A History of the Crusades. The later Crusades, 1189-1311.* University of Wisconsin Press, Madison 1969. S. 83-85.
* J. F. Verbruggen: *The Art of Warfare in Western Europe During the Middle Ages: From the Eighth Century to 1340.* Boydell Press, 1997.

Kategorio:Templanoj
Kategorio:Bataloj de krucmilitoj
Kategorio:1192
Jafo
Simileco

La **simileco** estas eco de paroj aŭ aroj da objektoj, kiuj havas kelkajn komunajn ecojn, sed ne egalas pri ĉiuj ecoj. Diversaj branĉoj de scienco diversmaniere precizigas tiun ĉi nocion.

* En analitiko du matricoj *A* kaj *B* nomiĝas similaj, se ekzistas tria matrico *P* tia, ke A = PBP^{-1}. Tio signifas, ke *A* kaj *B* efikigas la saman funkcion en malsamaj koordinataj sistemoj.
* Simileco (geometrio)
* Simileco (kemio)
Orm la Ruĝa

**Orm la Ruĝa** estas aventura kaj humurplena proza eposo pri la vikinga socio kaj la alveno de kristanismo.

La protagonisto de la rakonto estas *Orm*, vikingo el Skanio en la 10-a jarcento. Dum aventuraj vojaĝoj li renkontas interalie la regantojn Harald Bludenta en Danio kaj Almanzoro en Al-Andalus.

* aŭtoro: Frans Gunnar Bengtsson
* tradukisto: Bertil Nilsson
* eldonejo: Eldona Societo Esperanto (Malmö) 
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1989
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 216 paĝoj, 22 cm 
* recenzoj: *Orm la Ruĝa* de Sten Johansson

## Eksteraj ligiloj 
* *Orm la Ruĝa* en la katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* *Orm la Ruĝa* en la katalogo "Erfgoedbib-TinyCat"
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita svedlingva literaturo
Kategorio:Fikciaj svedoj
Kategorio:Fikciaj vikingoj
Kategorio:Fikciuloj de la 10-a jarcento
Kategorio:10-a jarcento en fikcio
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Parvin Etesami

**Parvin ETESAMI**, (, n. la  1906, Tabrizo — m. la  1941, Teherano) estis unu el la plej famaj nuntempaj poetinoj de Irano, kies vera nomo estis Raĥŝande Etesami.

Ŝia patro, Jusef Etesami konata kiel Etesamolmolk, estis unu el la revoluciaj batalantoj kaj verkistoj dum la Konstitucia Movado de Irano. La unua artikolo aperinta en Irano pri Esperanto, presiĝis en lia periodaĵo nomata Bahar (Printempo). Parvin de infanaĝo konatiĝis kun la persa literaturo kaj la konstitucia movado per iranaj intelektuloj kaj famuloj kiel Ali Akbar Dehĥoda kaj Malekoŝoara Bahar.
La persan kaj la araban lingvojn ŝi lernis infanaĝe per privataj instruistoj en la domo, kaj la anglan en la Lernejo de Usonanoj en Tehrano.

En 1934 ŝi edziniĝis al sia kuzo, kaj post 6 kaj duonmonatoj disiĝis de li pro la etoso reganta lian domon: ĉiama gastado kaj drinkado, kion ŝi neniel kutimis al.
Dum la estrado de d-ro Isa Sadig super la Altlernejo (en la persa: Daneŝsaraje Ali), ŝi fariĝis la direktoro de ĝia librejo.

Ŝia poemaro enhavas 248 poemojn, kiuj estas pleje sociaj kritikoj. Oni povas dividi ŝiajn poemojn en du partojn: unua parto estas kiel poemoj de Naser Ĥosro admonaj, la dua parto estas kiel poemoj de Sadio rakontaj. La dua parto estas pli fama.

Kategorio:Iranaj poetoj
Parametroj de vivanto

La **parametroj de vivulo** estas indikiloj, kiu manifestas la vivkapablon de la organismo ĉe homoj.

Ili estas:
* Korpotemperaturo
* frekvenco de la spiro
* frekvenco de la pulso
* oksigenkvanto en la sango

La determinado de la parametroj de vivanto estas fundamenta por la unua helpo kaj por kompreni la sanstaton de persono. Ili estas kvantaj valoroj kaj havas limvalorojn, kiuj indikas aliiĝon de iuj vivo-funkcioj. Mezuri la parametrojn de vivulo pli ol unun fojon estas tre grave kaj pli fidinde, ĉar la elementoj povas esti influataj de la situacio.

## Vidu ankaŭ 
* Feta morto

Kategorio:Ĝenerala medicino
Simileco (geometrio)

eta|250ra|Sur ĉi-tiu bildo, la figuroj **similaj** havas la saman koloron.
En geometrio, **simileco** estas geometria transformado kiu el ĉiu-ajn figuro, naskas **similan** figuron, tie estas figuro kun sama formo.

Tiel, per **simileco** ĉiu kvadrato generas kvadraton, ĉiu egallatera triangulo generas egallateran triangulon, ĉiu cirklo generas cirklon...

La simileco konservas la absolutan valoron de la anguloj, la proporciojn, la pezocentron.

## Difino 
Se geometria transformado *f* sur eŭklida ebeno:
* *f* multiplikas la distancojn per nenegativa reelo *k*.
* *f* konservas la proporciojn de la distancoj.
* *f* konservas la absolutan valoron de la anguloj (tie estas, la neorientataj anguloj).
Tiam, tiu geometria transformado estas **simileco en la ebeno** kaj la nombro *k* estas la **rilato de simileco**

Simileco kun rilato = 1 estas tiel nomata izometrio; simileco, kiu konservas la orientatajn angulojn estas tiel nomata **rekta simileco**.

Praktike: tiuj geometriaj transformoj :
*- Homotetio
*- Movo
*- Rotacio
*- Reflekto
estas similecoj, kaj ĉiuj similecoj estas kombino de ĉi-tiuj transformoj.

Kategorio:Trianguloj
Kategorio:Eŭklida geometrio
Naser Ĥosro

**Naser ĤOSRO** (, taĝike *Носир Хусрав*), estas tre fama poeto de Irano, kies kompleta nomo estas **Abu Moin Naser-ebne Ĥosr-ebne Hares Gobadijani Balĥi**. Li naskiĝis en vilaĝo Gobadijan ĉe urbo Balĥ en la jaro 1003 en riĉa familio.

Li, Hafizo kaj Rudakio estas irana poeta triopo parkeranta la tutan Koranon.

Kategorio:Persaj poetoj
Kategorio:Persaj filozofoj
Kategorio:Islamaj filozofoj
Ali Akbar Dehĥoda

**Ali Akbar Dehĥoda** (; naskiĝis en 1880 en Teherano, mortis en 1955 en Teherano) estas irana verkisto kaj esploristo, kies plej granda kaj plej fama verko estas Dehĥodaa Vortaro. Ĝi restas plej detala persa-persa vortaro, kiun ĝisdatigas ade la Institucio de Dehĥodaa Vortaro. Ĝi ampleksas 222 volumojn entenantaj 7000 paĝojn.

eta|dekstra|Ali Akbar Dehĥoda

Kategorio:Iranaj ĵurnalistoj
Kategorio:Iranaj tradukistoj
Kategorio:Iranaj verkistoj
Kastanjeto

eta|Kastanjeto
eta|Kiel teni kastanjeton
**Kastanjeto**, (el la hispana *Castañuelas* = kaŝtanetoj) estas idiofona muzika instrumento tipa de la folklora muziko de Hispanio, Portugalio kaj Italio.

Ĝi estas emblemo de la Flamenko.

Kastanjeto konsistas el du rondaj, konkavaj platetoj el ligno au eburo, garnitaj de elstaraĵo, traboritaj de du aŭ tri truoj, tra kiu pasas ŝnureto kunliganta ilin, la du konkavaj partoj unu kontraŭ la alian.

## Deveno 
La kastanjetoj estis kreitaj de la Fenicoj, antaŭ tri jarmiloj, kaj enkondukita en la mediteraneajn landojn dum iliaj komercaj vojaĝoj.

## Uzo 
Oni tradicie uzas du kastanjetojn, unu en ĉiu mano. Interŝokante la du diskojn per rapidaj fingromovoj la muzikisto aŭdigas rapidan serion da klakoj, iusence knaletoj.

Unu kastanjeto aŭdigas akutan knalon, la alia pli obtuzan sonon, la akuta estas tiel nomata « *hembra* » (ino), oni ĝin prenas en la dekstra mano, kaj la alia, « *macho* » (viro) estas en la maldekstra mano.

Taŭga movo de la fingroj neprigas longan trenadon.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La Egipta kastanjeto

eta|maldekstra|ornamita kastanjeto (por turistoj)

Kategorio:Frapinstrumentoj
Kategorio:Hispana muziko
Neilton Mulim da Costa

**Neilton MULIM DA COSTA**, kelkfoje nur **Neilton Mulim** (naskiĝis la 22-an de julio 1962, en Rio-de-Ĵanejro), estas brazila politikisto. Li laboris kiel instruisto ĝis fariĝi urba konsilanto de la urbo São Gonçalo, Rio-de-Ĵanejro, de 1997 ĝis 2000, pere de la brazila politika partio Partido Verde, kaj de 2001 ĝis 2007 pere de aliaj partioj. En 2007 li estis elektita federacia deputito pere de la partio Partido Popular Socialista. Nuntempe li apartenas al la partio Partido da República.

En la 5-a de novembro 2009 Mulim, kiel deputito-membro de la Komisiono pri Edukado kaj Kulturo de la brazila Deputita Ĉambro, estis nomumita raportisto por analizi leĝprojekton, kiu povas konstitucie enirigi Esperanton en la brazilaj lernejoj.

## Vivo 
Neilton Mulim da Costas naskiĝis la 22-an de julio 1962, en Rio-de-Ĵanejro, filo de Eraclydes Mulim da Costa kaj Neir da Costa Nunes. En 1969 li eniris ŝtatan lernejon jam en la urbo São Gonçalo, municipo proksima de Rio-de-Ĵanejro. Lia edukado en ŝtata lernejo daŭris ĝis la fino de la fundamentaj klasoj. La mezlernejajn jarojn li pasis en privata lernejo ankoraŭ en São Gonçalo, ilin finiĝinte en 1979. Poste li eniris la Ŝtatan Universitaton de Rio-de-Ĵanejro, konkludinte en 1985 instrukapabliĝon pri Biologiaj kaj Fizikaj Sciencoj kaj en 1986 pri Matematiko.

## Partiaj asociiĝoj 
Neilton Mulim jam asociiĝis al pluraj brazilaj politikaj partioj. Lia unua asociiĝo al politika partio okazis en 1989, kiam li fariĝis membro de la partio Partido Democrático Trabalhista (PDT). Li restis en tiu partio ĝis 1995, kiam li membriĝis en alia partio, Partido Verde (PV). Pere de PV Mulim estis elektita dum municipaj voĉdonadoj en 1996 urba konsilanto de São Gonçalo, urbo de la ŝtato Rio-de-Ĵanejro. Sed en 1999 li eliris la partion kaj denove asociiĝis al PDT, pere de kiu li estis reelektita urba konsilanto en tiu sama jaro. En 2002 li forlasis PDT kaj eniris alian partion, Partido do Movimento Democrático Brasileiro (PMDB), kie li restis dum nur unu jaro. Jam en 2003 li pasis al la partio Partido Trabalhista Brasileiro (PTB), tamen iom poste, en 2005, li foriris ĝin, membriĝante en la partio Partido Popular Socialista (PPS). En 2007 li lasis ĉi tiun lastan kaj eniris la partion Partido da República (PR), per kiu li elektiĝis federacia deputito.

## Eksteraj ligiloj 
* (**pt**) Neilton Mulim, oficiala paĝo
* (**pt**) Biografio de Neilton Mulim, paĝaro de la brazila Deputita Ĉambro

Kategorio:Brazilaj politikistoj
Universitato de Viskonsino-Milvokio

eta|280ra|Merrill Hall
La **Universitato de Viskonsino-Milvokio** (; ankaŭ konata kiel **UW–Milwaukee** aŭ **UWM**) estas publika esplora universitato ĉe Milvokio, Viskonsino, Usono. Lokita en la plej granda urbo de Viskonsino, ĝi estas oficiale ĝia "urba universitato". Ĝi estas unu el la du publikaj universitatoj en la ŝtato kiu povas koncedi diplomojn al la doktora grado. Ĝi estas la due granda universitato en la ŝtato, kun tuta lernantaro de 29,000 kaj instruistaro de 1,349.

Ĝia kampuso estas en la nordorienta kvartalo de Milvokio, apud la okcidenta flanko de Lago Miĉigano. La Universitato enhavas 14 diviziojn ("schools" kaj "colleges"), kaj 70 centrojn akademiajn, institutojn kaj laboratoriarojn. Ĝi oftertas entute 166 diplomajn kursarojn, inkluzive de 87 bakalaŭrajn, 51 magistrajn kaj 28 doktorajn diplomojn.

La universitataj atletaj teamoj estas konataj kiel la "Panthers" (panteroj).

## Elektitaj instruintoj 
* Edit Moravcsik

## Famaj diplomiĝintoj 
* Golda Meir, politikisto kaj ĉefministro de Israelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo 

Kategorio:Milvokio
Kategorio:Universitatoj en Usono
León (Nikaragvo)

**León**, komplete ''*, estas la provinca ĉefurbo de la samnoma administra departemento. La urbo situas en la okcidento de Nikaragvo kaj havas ĉirkaŭ 158.000 loĝantojn.

La urbo fondiĝis en la jaro 1524 de Francisco Hernández de Córdoba. La tiutempa León tamen situas ĉirkaŭ 30&nbsp;km for de la hodiaŭa. Post erupcio de la vulkano Momotombo oni rekonstruis la urbon proksime de la indiĝena setlejo *Subtiaba*. La ruinoj de la malnova León (hodiaŭ nomata *León Viejo'') estas en la listo de la mondaj kulturheredaĵoj.

## Urbaj partnerecoj 
* 20px Hamburg, ekde 1989
* 20px Salzburg, Aŭstrio, ekde 1984
* 20px Oxford, Britio
* 20px Lund, Svedio
* 20px Utrecht, Nederlando
* 20px Zaragoza, Hispanio
* 20px Gettysburg, Pensilvanio, New Haven, Konektikuto, kaj Berkeley, Kalifornio, Usono

## Retpaĝoj 
* Universitato de León 

Kategorio:Urboj de Nikaragvo
Bafometo

[eta|200ra|dekstra|Bafometo, bildo de [Eliphas Lévi, 1854]]
**Bafometo** estas la nomo donita de iuj okultistoj de la 19-a jarcento al mistera idolo, pri kies adorado oni akuzis la templanojn. Plej ofte oni prezentas ĝin per kapo de barba virkapro. La bildigo, pri kiu aparte konatiĝis versio de Eliphas Lévi el 1854, kiu enkondukis la koncepton al moderna okultismo, memorigas pri antaŭaj, mezepokaj bildigoj de demonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Satana Biblio
* Ordeno de la Templo

## Eksteraj ligiloj 
* Notoj pri bafometo de Marion Melville.
* Salomon Reinach, « La tête magique des Templiers » , *Revue de l’histoire des religions*, 1911, p.&nbsp;25-29.
* Franz Spunda. *Baphomet : Der geheime Gott der Templer : ein alchimistischer Roman* ISBN 3-8655-2073-1.

Kategorio:Templanoj
Kategorio:Satanismo
Kategorio:Fikciaj dioj, spiritoj kaj mitaj estaĵoj
Aplikata esplorado

**Aplikata esplorado** estas la tuto de esploraj laboroj, en kiu oni aplikas amasigitajn teoriojn, scion, metodojn kaj/aŭ teknikojn, por specifa praktika (ofte ŝtata, komerca, aŭ pro-klienta) celo. Oni distingas ĝin de baza esploro aŭ industria esploro.

## Vidu ankaŭ 
* Aplikataj sciencoj
* Fundamenta esplorado

Kategorio:Esploro
Kategorio:Scienco
Kategorio:Aplikataj sciencoj
Esploro

**Esploro** estas serĉo pri scio aŭ iu sistemeca enketo establi faktojn. La celo estas eltrovado, interpretado, kaj evoluado de metodoj kaj sistemoj por la avanco de homa scio sur tre diversaj aferoj de la tutaro. Esploro povas uzi la sciencan metodon, sed ne nepre tiel fari.

Oni povas distingi inter aplika esploro, baza esploro kaj industria esploro.

## Vidu ankaŭ 
* Esplorado
* Esploranta ĵurnalismo
* Esploraj stacioj en Antarkto
* Esplora universitato
* Esploro pri la historia Jesuo
* *Esploroj. Poemoj*
* Kosmoesploro
* Scienca esploro
* Spacoesploro
* Urboesploro


Kategorio:Apartigiloj
Kategorio:Scienco
Madejro

[eta|dekstra|280px|Situo de la Madejra arkipelago en [Atlantiko]]
La **Madejra arkipelago** estas insularo en Atlantiko, situanta ĉirkaŭ 600&nbsp;km for de la nordokcidenta bordo de Afriko kaj ĉirkaŭ 1.000&nbsp;km sudokcidente de Lisbono.

Laŭ la stato de  sur la insularo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Ĝeneralaĵoj 
Politike la tuta arkipelago apartenas al Portugalio, biogeografie al Makaronezio. Laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ) ĝi troviĝas en Mediteranea ekoprovinco de la Palearkta ekozono.
Al la arkipelago apartenas
* la ĉefinsulo Madejro (736&nbsp;km²)
* la malgranda insulo Porto Santo (43&nbsp;km²)
kiel loĝataj insuloj. Ĉiuj aliaj insuloj de la arkipelago ne estas loĝataj:
* la "Dezertaj Insuloj" *Ilhas Desertas* (entute 14,21&nbsp;km²) kun la tri insuloj Ilhéu Chão, Deserta Grande kaj Bugio
* la "Sovaĝaj Insuloj" *Ilhas Selvagens* (entute 2,73&nbsp;km²), kiuj fakte pli proksimas al la Kanarioj ol al Madejro
eta|250px|Madejra vino

## Geografio 
Pico do Arieiro kaj Pico Ruivo.

Dosiero:Pico do Arieiro.jpg|eta|180px|Pico do Arieiro
Dosiero:Madeira Faial.jpg|eta|180px|Faial
Dosiero:Madeira 3d este luisfreitas.png|eta|300px|Reliefa mapo de la insulo Madejro
Dosiero:Madera20120922zg.JPG|eta|240px|Madejro – La Duoninsulo de Sankta Laŭrenco, vido de la orienta flanko
Dosiero:Madera20120923zg.JPG|eta|240px|Madejro
Dosiero:Levada Madeira.jpg|250px|eta|La akvedukto sur la Madejro
Dosiero:Pilsudski funchal.jpg|eta|250px|La memortabulo en Funĉalo - la ĉefurbo de Madejro (en Quinta Bettencourt), kie loĝis Marŝalo de Pollando Józef Piłsudski
Dosiero:Ilhas Desertas, el aero.JPG|eta|250px|La "dezertaj insuloj" en la Madejra arkipelago

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.flickr.com/photos/vitor107/sets/1005931 Fotoj de Madejro
* http://www.madeiratourism.org Oficiala Turisma Retejo de Madejro
* http://www.madeiraarchipelago.com  Fotoj de insularo Madejro
* http://www.pnm.pt  Natura Parko de Madejro
* http://www.cm-funchal.pt/cmf/Default.aspx?ID=476  Flaŭro de Madejro 
* http://www.madeiraarchipelago.com 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj
* Madera hedero

## Esperanto-movado 

Kategorio:Insularoj
Kategorio:Vinregionoj de Portugalio
Kategorio:Aŭtonomaj regionoj
Turo Ŝparkaso Madrido

eta|180ra|Turo Ŝparkaso Madrido

La **Turo Ŝparkaso Madrido** (, antaŭe konata kiel '''') estas nubskrapulo de Madrido (Hispanio), kiu troviĝas, kune kun aliaj tri, en la komplekso Kvar Turoj Negoc-Areo (CTBA), en la distrikto  Fuencarral-El Pardo. Ĝi estas proprietaĵo de Ŝparkaso Madrido, kaj kun 250 metroj alte, ĝi estas la plej alta nubskrapulo de Hispanio kaj la kvina de Eŭropo. Ĝi estis fine inaŭgurita meze de la jaro 2009.

La Turo Ŝparkaso Madrido entute havas 45 etaĝojn, la plej malalta el ili havas 13,85 metrojn alte. La strukturo el ŝtalo de la konstruaĵo pezas 11.000 tunojn, la fasado estos kovrita ĉefe de vitro en la oficejoj kaj platoj el rustimuna ŝtalo en la baso de la betono. La etaĝo estas rektangula. La ĉefa arkitekto estas Norman Foster, en kunlaborado kun aliaj arkitektoj.
 
La respondeculo pri la konstruprojekto estas Jose Ramón Burgos Morcillo. La projekto estas sufiĉe moderna je la nivelo de la aliaj famaj nubskrapuloj de Usono kaj aliaj landoj.

Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Kategorio:Nubskrapuloj inter 250 kaj 299 m
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2008
Fernandel

**Fernandel** (naskiĝis la 8-an de majo 1903 en Marseille, Francio, mortis la 26-an de februaro 1971 en Parizo, Francio) estis franca aktoro.

Propranome **Fernand Joseph Désiré Contandin**, li naskiĝis en tradicia aktora familio, ambaŭ liaj gepatroj rolis en teatraj scenoj en Marseille. Unuafoje li prezentis sin antaŭ publiko en teatro Chave jam en sia kvina jaro en rolo de soldateto. Eĉ spite de deziro de lia patro, ke li daŭrigu en la aktora tradicio, Fernandel serĉas, fininte la vizitadon de lernejo, solidan okupon. Mallongtempe li laboris kiel banka oficisto, kontisto, vendisto de ŝtofoj, sed ankaŭ kiel balaisto. Fininte soldatan servon ĉe la 39-a regimento de montara artilerio en Grenoblo li komencis prezentiĝi kun kabaredaj scenoj kaj kiel kantisto dum paŭzoj de filmaj projekciadoj. Lia rondo de prezentiĝoj malrapide plinombriĝis kaj post nelonge li fariĝis en la ĉirkaŭaĵo de Marseille konata kaj elserĉata komikisto.

En la jaro 1928 li forveturis al Parizon, kie li subskribis kontrakton kun kompanio Pathé pri deknaŭsemajna vojaĝado. Baldaŭ li akiris la parizan publikon, ĉefe pro sia kapablo de improvizado kaj kompreno kun la publiko. Lian popularecon klopodis eluzi, tiam komencanta, sonfilmo. Sukcesan debuton antaŭ kamerao li spertis en filmo *Le Blanc et le noir* en rolo de hotela mesaĝista knabo enuigita pro la vivo. Post kelkaj nesignifaj roloj li fariĝis post nelonge daŭra parto de filmaj atelieroj, same kiel lia amiko, ankaŭ tiam komencanta Jean Gabin, kun kiu li pli poste fondis filman kompanion Gafer (Gabin-Fernandel).

Post la dua mondmilito kaj en la kvindekaj jaroj de la 20-a jarcento li filmis ĉefe komediojn. Rolo, kiu eternigis Fernandelon, estis rolo de provinca paroĥestro Don Camillo, kiu gvidis senfinajn disputojn kun komunista urbestro de malgranda itala urbeto. Al la sukceso de la unuaj du partoj, *Le Petit monde de Don Camillo*, *Le Retour de Don Camillo*, ligis kun tiu ĉi ĉefa figuro multe da epizodoj gvidataj de diversaj reĝisoroj. Por tiu ĉi rolo li estis akceptita eĉ ĉe papo. Don Camillo estis ankaŭ lia lasta rolo, dum filmado de unu el la epizodoj lia sanstato malboniĝis kaj la filmado devis esti interrompita (la filmo restis nefinita). Fernandel mortis la 26-an de februaro 1971 en naska Marseille. Dum lia kariero akompanis lin lia unua amo kaj pli poste la edzino Henrietta, kiun li ekkonis jam en la tempo de sia junaĝo. La nomon Fernandel li akiris danke al sia konateco kun sia estonta edzino. Kiam ajn li venis por Henrietta Manson, ŝia patrino vokis per tipa marseilla akĉento: "Voilá le Fernand d'elle!" (Estas ĉi tie ŝia Fernand!). El la kunigo "Fernand d'elle" fariĝis Fernandel. Dum sia agado ĉe la filmo li ricevis ankaŭ kelke da proponoj de Holivudaj studioj, sed li ĉiam rifuzis kun rideto kaj vortoj: "Neĝoje mi vojaĝas tien, kie ili ne havas pastison."

## Vidu ankaŭ 
* 9346 Fernandel, asteroido

Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Artistnomoj
Castellana 81

eta|200ra|Castellana 81
La **Castellana 81** estas konstruaĵo kiu troviĝas en Madrido, ĉefurbo de Hispanio kaj dizajnita de la hispana arkitekto Sáenz de Oiza. La projekto estis la gajninto de limigita konkurso de prestiĝaj profesiuloj fare de Banko Bilbao, en 1971, por la konstruado de la Socia Sidejo en la financa centro AZCA en Madrido. Ĝi estis konstruita inter 1979 kaj 1981.

Ĝia konstruado respondis multajn teĥnikajn defiojn el kiuj la plej malfacila estis la konstruado, laŭvorte, sur la fervojtunelo.

La Turo havas 107 metrojn alte (pli ol tridek etaĝoj) kaj okulfrapa koloro okro, ĉiam pli kaj pli intensa kiel konsekvenco de la oksidado de la acero de la fasado.

En junio 2007, la konstruaĵo fariĝis proprietaĵo de la nemoveblaĵ-entrepreno **Gmp** post ĝia vendado fare de Banko Bilbao, kiu konstruos novan sidejon en la madrida kvartalo Las Tablas.

Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Kategorio:Nubskrapuloj inter 100 kaj 149 m
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1981
Turo Eŭropo

La **Turo Eŭropo** () estas nubskrapulo de la hispana urbo Madrido.

La turo havas 121 metrojn alte kaj ĝi estas la 7-a plej alta el la nubskrapuloj de la hispana ĉefurbo, sed eble baldaŭ ĝi estos la naŭa pro projekto pri konstruado de du novaj nubskrapuloj nomataj *Turoj de Valdecarros*. La konstruaĵo gastigas oficejojn de pluraj entreprenoj. Entute ĝi havas 30 etaĝojn kaj situas en la financa kvartalo AZCA, plej ekzakte en la angulo de la Avenuo de la Generalo Perón kaj la Avenuo de la Kastilia (n-ro 95).
Dum la semajnfinoj, ĝi fariĝas tre vigla pro la noktumado tie, danke al la pluraj trinkejoj kaj aliaj centroj, kiuj malfermas siajn pordojn en la niveloj de la subtero.
La Turo Eŭropo estis konstruita en la jaro 1985, ĝia arkitekto estas Miguel Oriol e Ybarra, kaj tiu ĉi estis la plej grava nubskrapulo dezajnita de li. La fasado tre similas al la konstruaĵoj de World Trade Center, kvankam la bazo tre malsimilas. En la plej alta parto ĝi havas horloĝon kun tre videbla lumo nokte. 
Je la 5-a de oktobro 1990 ĝi suferis incendion en la 29-a etaĝo, sed feliĉe ĝi ne havis gravajn konsekvencojn. La terorista bando ETA atakis ĝin je la 1-a de majo 2002 per 20&nbsp;kg da potenca eksplodaĵo, sed sukcesis detrui nur kelkajn fenestrojn.

## Vidu ankaŭ 
*AZCA

## Eksteraj ligiloj
*Fotoj de Turo Eŭropo
*Turo Eŭropo: priskribo kaj fotoj 

Kategorio:Nubskrapuloj inter 100 kaj 149 m
Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1985
Kvar Turoj Negoc-Areo

eta|250px|Cuatro Torres Business Area en februaro 2008
**Kvar Turoj Negoc-Areo** (, mallongigo **CTBA**) estas entreprena parko ĉe la Avenuo de la Kastilia, en Madrido (Hispanio), en tereno de la iama Sportiva Urbo de Real Madrid. Komence konata kiel *Madrid Arena*, la konsorcio de proprietuloj de la kvar turoj decidis adopti novan korporacian bildon por la komplekso kaj la nomo estis elektita hispane kiel *Cuatro Torres Business Area*. Tiu ĉi entreprena parko konsistas el kvar nubskrapuloj kiuj estas la plej altaj konstruaĵoj kaj de Madrido kaj de tuta Hispanio. La kvar konstruaĵoj estas Turo Ŝparkaso Madrido, Turo Sacyr Vallehermoso, Turo Kristalo kaj la Turo Spaco. La unua de ili estas la plej alta de Madrido kaj Hispanio kun pli ol 250 metroj alte.

La nubskrapuloj gastigas oficejojn. Tamen la Turo Sacyr Vallehermoso ankaŭ gastigas hotelon kaj en la plej alta parto de la Turo Kristalo troviĝas ĝardeno. Ĉiu turo havas plurajn subterajn etaĝojn kun parkejoj kaj ankaŭ subtere ekzistas alireblo al la entreprena parko por eviti la kolapsan trafikon surtere. La konstruado de tiuj ĉi nubskrapuloj komenciĝis en la jaro 2004 kaj je la fino de 2007 kaj komencoj de 2008 ili estis finkonstruitaj.
Kune al la kvar turoj kaj en la sama tereno de la parko, estos konstruata la *Internacia Centro de Konvencioj de Madrido*, kongresejo kun 70.000 m² kaj ĉefa halo por 3.500 personoj.

Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Rivas

**Rivas** estas la ĉefurbo de la samnoma departemento Rivas en la sudo de Nikaragvo ĉe la landlimo al Kostariko. Je la 1-a de januaro 2005 la urbo havis 26.046 loĝantojn.

## Historio 
En Rivas okazis du bataloj de la centramerika milito kontraŭ la pirato William Walker. La unua batalo en Rivas okazis je la 11-a de aprilo 1856. La soldataro de Kostariko, estrita de la prezidanto Juan Rafael Mora Porras venkis kontraŭ la soldatoj de Walker. Poste multaj el la anoj de la kostarika armeo suferis je ĥolero kaj la piratoj denove okupis la urbon.

En la dua batalo de Rivas, kiu okazis je la 11-a de aprilo 1857 militfortoj el kvin centroamerikaj ŝtatoj, gvidataj de la generalo José Joaquín Mora Porras klopodis okupi la urbon, kie estis la piratoj gvidataj de Walker mem. Post kvarhora batalo la centramerikaj militfortoj devis cedi pro multaj perdoj. Kvankam la piratoj venkis tiun duan batalon de Rivas, ĝi estis la lasta batalo de Walker, ĉar je la 1-a de majo 1857 Walker akceptis la kapitulacion.

## Politiko 
Urbestro de la urbo Rivas post la balotoj je la 9-a de novembro 2008 estas la bestobredisto Wilfredo López Hernández de la partio FSLN. Li estas la unua urbestro de tiu partio en Rivas.

## Famuloj 
* Adán Cárdenas (1836-1916), ŝtatprezidanto de Nikaragvo de 1883 ĝis 1887
* Francisco Urcuyo Maliaños (1915-2001), prezidanto de Nikaragvo dum du tagoj (17-a ĝis 18-a de julio 1979)
* Violeta Barrios de Chamorro (1929-), prezidantino de Nikaragvo de 1990 ĝis 1996 (unua prezidantino de tuta Ameriko)

## Ĝemelurbo 
* 20ra Offenbach am Main, Germanio

Kategorio:Urboj de Nikaragvo
Novi Kozjak

eta|dekstra|200px|Novi Kozjak troviĝas en (verda) Municipo Alibunar en Serbio
eta|285px|Mapo pri municipo Alibunar
dekstra|eta|300px|Ortodoksa preĝejo de Novi Kozjak
**Novi Kozjak,** serbe **Нови Козјак,** germane **Ferdinandsdorf,** hungare **Ferdinándfalva** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Alibunar.

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°11′02″N 20°51'32″E
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 760
* Poŝtkodo: 26363
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Novi Kozjak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Alibunár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Novi Kozjak 768 homoj, (695 serboj (91 %), 29 rumanoj, 10 jugoslavianoj, po 8 hungaroj kaj slovakoj, 7 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* Ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ĉeŝko Selo

eta|dekstra|200ra|Ĉeŝko Selo troviĝas en (verda) Municipo Bela Crkva en Serbio
300ra|eta|Preĝejo de Ĉeŝko Selo
**Ĉeŝko Selo,** serbe **Чешко Село,** slave **Češko Selo,** hungare **Csehfalva** [ĉefalva] estas tre malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°56′30″N 21°22'09″E
* Alto super marnivelo: 116 m
* Loĝantaro: 46
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Ĉeŝko Selo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, proksime de la rumana landlimo.

## Historio 
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ĉeŝko Selo 46 homoj, (39 ĉeĥoj (85 %), 6 serboj kaj unusola hungaro).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka de 1901

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Premio de la angla mato

La **Premio de la angla mato** () estas "negativa premio" disdonata de la '** por priatentigi (kaj mallaŭdi) homojn de la elito, kiuj antaŭenigas la anglan lingvon en Francio forpuŝante la francan.

La premio estis kreita en 1999.

## Listo de gajnintoj de la "Prix  de la Carpette anglaise" 
* 2023: Agence française de développement 
* 2022: Emmanuel Macron 
* 2021: Gérald Darmanin 
* 2019: La Banque postale 
* 2018: Olivier Schrameck 
* 2017: Anne Hidalgo 
* 2016: Anne-Florence Schmitt

* 2015 : **Alexandre Juniac**
* 2014 : **Pierre Moscovici**, membro de la Eŭropa Komisiono, ĉar li adresis leteron tute en la angla al Michel Sapin, francia ministro pri la financoj kaj de la publikaj kontoj.
* 2013 : **Geneviève Fioraso** (krompremio) kaj **Guillaume Pepy**
* 2012 : **Frédéric Cuvillier**
* 2011 : **Jean-François Copé**
* 2010 : **Martine Aubry**
* 2009: **Richard Descoings**
* 2008 : **Valérie Pécresse**
* 2007 : **Christine Lagarde**
* 2006 : La **Conseil constitutionnel**
* 2005 : **France Télécom**
* 2004 : **Claude Thélot**.
* 2003 : **HEC**
* 2002 : **Jean-Marie Colombani**
* 2001 : **Jean-Marie Messier**
* 2000 : **Alain Richard**
* 1999 : **Louis Schweitzer**

## Listo de gajnintoj de la "prix spécial du jury à titre étranger"
Ĝi estas speciala premio de la juĝantaro pri la eksterlando. 
* 2015 : Luc Besson
* 2014 : Paula Ovaska-Romano, direktorino de la Departemento pri la lingvoj kaj delegita direktorino de la tradukado de la Eŭropa Komisiono pro tio, ke ŝi vigle skoldis asocian respondeculinon, kiu faris al ŝi peton en la itala kaj kvalifikis tiuokaze la italan "ekzota lingvo".
* 2013 : Tom Enders, prezidento de EADS.
* 2012 : La franca oficejo por la internaciaj investadoj (**AFII**) kaj la nacia instituto de la patentorajto (**INPI**)
* 2011 : **Ryanair**
* 2010 : **Paul Kagamé**
* 2009 : **Jean-Louis Borloo**,
* 2008 : **Eurostat**
* 2007 : **La polico de Ĝenevo**
* 2005 : **Josep Borrell**
* 2004 : **Jean-Claude Trichet**
* 2003 : **Pascal Lamy**
* 2002 : **Romano Prodi**
* 2001 : **La kompanio Lego'''

## Notoj kaj referencoj 
* Premioj 2011  
* Premioj 2010 
* Premioj 2009 

## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Lingva imperiismo
* Lingvoanstataŭado
* Premio de la jara lingvofraŭdanto

### Eksteraj ligiloj 
* Eŭropa observejo de la plurlingveco

Kategorio:Franca lingvo
Kategorio:Satiro
Kategorio:Ironiaj kaj humuraj premioj
Vilao de Hans Ulrich

eta|250ra|Vilao de Hans Ulrich

**Vilao de Hans Ulrich** situanta en *avenuo Sokolská* en Ostrava estas loka kultura memorigaĵo de Ĉeĥio. Ties unua posedanto estis Johann Ulrich, la lasta aŭstria-hungaria urbestro de Moravia Ostrava. Li mem prilaboris ties planojn kaj li partoprenis eĉ en ĝia konstruado.

La trietaĝa vilao havas rompbazplanon. Ulrich eklektisme kunigis novrenesancon, manierismon, novbarokon kaj la t.n. svisan stilon kun leĝeraj signoj de secesio. Laŭekstere la konstruaĵo ekinteresos per terasoj kaj ornamitaj balustradoj. Fasado estas plu plenigita per blazonoj kun girlandoj kaj florkronoj.

Post la morto de Ulrich la familio vendis la vilaon. Unue estis en ĝi kancelarioj, poste ĉi tie vivis ostrava advokato Bohumír Šavrda kaj ekde la tridekaj jaroj proprumis ĝin ministara firmao. Post la dua mondmilito ĝi transiris en posedaĵon de nacia entrepreno Ostravaj-karvinaj minejoj. En la kvindekaj jaroj la domo komencis servi kiel kultura kaj kleriga centrejo. Havas en ĝi sidejon direkciejo de Centro de kulturo kaj klerigado Moravia Ostrava, ekde la jaro 1993 *Ekspoziciejo Sokolská&nbsp;26* kaj ekde la jaro 1996 en subteretaĝo troviĝas muzika klubo *Parník* (Vaporŝipo).

## Ligiloj 
### Fontoj 
* STRAKOŠ, Martin. Vila Hanse Ulricha v Ostravě. Mladá fronta Dnes, 6. duben 2009, s. D5.

### Eksteraj ligiloj 
* Ekspoziciejo Sokolská 26 
* Klubo *Parník*

Kategorio:Vilaoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Konstruaĵoj en Ostrava
Kategorio:Moravia Ostrava
Dupljaja

eta|dekstra|200px|Dupljaja troviĝas en (verda) Municipo Bela Crkva en Serbio
eta|300px|Ortodoksa preĝejo de Dupljaja
**Dupljaja,** serbe **Дупљаја,** hungare **Temesváralja** [temeŝvAralja] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°55′22″N 21°16'23″E
* Alto super marnivelo: 76 m
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 26328
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
Dupljaja situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1921 vivis en Dupljaja 1149 serboj, 19 rumanoj, po 10 slovakoj kaj germanoj, 2 hungaroj. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Dupljaja 854 homoj, (775 serboj (91 %), 24 rumanoj, 7 ciganoj, 6 hungaroj, po 3 ĉeĥoj kaj kroatoj, 2 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Barborka

**Barborka** (*Barbornjo*) estas duboĝia trama motorveturilo numero 22 veturanta dum solenaj okazoj en Ostrava. Ĝi estis ektrafikigita en ostravan urban amasan transporton en septembro de 1922 kaj ĝi servis ĉi tie ĝis oktobro de 1964. Poste okazis ties rekonstruo al tramo por infanoj, kiam estis krom aliaj plenigita plialtigita guma planko, plilarĝigitaj ŝtupetoj kaj la tuta vagono estis ŝmirita per verda farbo. En la internon estis instalitaj oranĝkoloraj plenigaĵoj. Harmoniigante kun la historia tradicio de la urbo ĝi estis nomita laŭ patrono de ministoj Barboro el Nikomedio. Ĝia premiero okazis dum unuamaja marŝantaro en la jaro 1965. Danke al intensa uzado ĝi tre malfloris, tial en la jaroj 2000-2001 okazis ties riparo ensumiganta ekz. interŝanĝon de elektra ekipaĵaro, plenigo de rondo de malalta tensio kun statika ŝanĝilo kaj baterioj, nova blublanka ŝmiraĵo kaj ornamigo de la interno per pentritaj aperaĵoj el fabeloj.

Barborka estas parto de kolekto de veturiloj de UAT de Transporta entrepreno Ostrava.

## Fontoj 
* Barborka veturas tra Ostrava jam 87 jaroj. Sedmička Ostrava, roč. 1, čís. 2, s. 5.

Kategorio:Historio de Ostrava
Kategorio:Tramtransporto en Ostrava
Pampango

situo de la provinco(malhelruĝe en la suda centro de la insulo)

**Pampango** - filipine *Pampanga* - estas provinco de la Filipinoj, nomata laŭ samnoma rivero. La provinca teritorio lokiĝas en la suda parto de la insulo Luzono, la plej granda insulo de la lando. La provinco estas parto de la administra regiono 3 de la Filipinoj - la regiono Centra Luzono, kaj situas norde de la Golfo de Manilo, okcidente de la provinco Bulakano kaj relative proksime al la landa ĉefurbo Manilo, kio klarigas altan loĝdenson de la teritorio (1088 homoj po kvadrata kilometroj, la kvara rango inter la filipinaj provincoj).

Administra centro de la provinco estas la urbo San Fernando (Filipinoj). Laŭ la censo de la jaro 2015 sur la provinca teritorio vivis sume 2 198 110 homoj. Ĝi kovras areon de 2 044 kvadrataj kilometroj.

## Urboj 
* San Fernando (sidejo)
* Angeles
* Lubao
* Meksikurbo (Filipinoj)
* Arayat
* Guagua
* Floridablanca (Filipinoj)
* Porac
* Apalit
* Candaba
* Magalang

Kategorio:Provincoj de la Filipinoj
Turo Kristalo

eta|200ra|Turo Kristalo
**Turo Kristalo** () estas la plej alta konstruaĵo de Madrido kaj tuta Hispanio, kune kun la Turo Ŝparkaso Madrido. Ĝi estas 250 metroj alta, kun 52 etaĝoj entute. Ĝia konstruado ekiĝis en 2004. La fasado estas tute kovrita per vitro kaj la supra nivelo, ŝajnigas la konstruaĵon kvazaŭ ĉizita vitro. La nubskrapulo troviĝas en la madrida kvartalo Fuencarral-El Pardo, en la komplekso Kvar Turoj Negoc-Areo. La unua etaĝo de la Turo Kristalo havas 10 metrojn alte kaj en la supra parto troviĝas kovrita vintra ĝardeno. La nubskrapulo ne apartenas al iu sola kompanio sed al la luprenado de oficejo al multaj entreprenoj.

## Vidu ankaŭ 
*Kvar Turoj Negoc-Areo
*Nubskrapulo

## Eksteraj ligiloj 
*Bildoj de la Turo Kristalo 

Kategorio:Nubskrapuloj inter 200 kaj 249 m
Kategorio:Nubskrapuloj en Madrido
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2009
Pangasinano

situo de la provinco(brune ĉe la okcidenta marbordo)

**Pangasinano** (, plenforme ) estas provinco de Filipinoj. La provinca teritorio situas ĉe la nordokcidenta marbordo de la insulo Luzono, la plej granda insulo de la lando, borde de la Sudĉina Maro. La provinco estas parto de la administra regiono 1 de  la regiono Iloko, kiu sume kovras la nord-okcidenton de la insulo Luzono.

Administra centro de la provinco estas la urbego Lingayen; Dagupan, Urdaneta, Malasiqui kaj San Carlos estas gravaj urboj. Laŭ la censo de la jaro 2015 sur la provinca teritorio vivis  homoj. Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso do estas po 485 loĝantoj por kvadrata kilometro.

Kategorio:Provincoj de la Filipinoj
Tarlako

situo de la provinco(helruĝe sub la bruna provinco Pangasinano)

**Tarlako** - filipine *Tarlac* - estas provinco de la Filipinoj, nomata laŭ samnomaj rivero kaj provinca ĉefurbo. La provinca teritorio situas en la suda centro de la insulo Luzono, la plej granda insulo de la lando, inter la provincoj Zambaloj okcidente kaj Nova Ekijo oriente. La provinco estas parto de la administra regiono 3 de la Filipinoj - la regiono Centra Luzono.

Administra centro de la provinco estas la jam menciita samnoma urbo Tarlac. Laŭ la censo de la jaro 2007 sur la provinca teritorio vivis 1 243 449 homoj. Ĝi kovras areon de 3 736 kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso do estas po 454 loĝantoj laŭ kvadrata kilometro.

## Urboj 
* Capas
* Concepcion
* Tarlakurbo

Kategorio:Provincoj de la Filipinoj
Volkoj

La **Volkoj** (latine ***Volcae***) estas aro da keltaj popoloj.

Ili unuafoje estas menciitaj en 69 a.K. de Cicerono en lia pledado *Pro Fonteio* kun la Alobrogoj. Tito Livio ankaŭ mencias ilin en sia *Ab Urbe Condita* rilate kun Hanibalo kiu renkontis ilin ambaŭflanke de Rodano en 218 a.K. . Julio Cezaro, citante Eratostenon, situas la Volkojn Tektosagajn en la hercina arbaro kaj supozas ke ili devenas de Narbona Gaŭlio. La supozo estas malĝusta ĉar estas pli verŝajne ke ili devenis precize de suda Ĝermanio kie Ĝermanoj renkontis ilin unue. Gravaj interŝanĝoj inter Ĝermanoj kaj Volkoj estus la kaŭzo de vortpruntado: la ĝermana vorto *Walh* kiu unue signifis keltlingvajn homojn kaj poste latinidlingvajn fontus el la nomo de tiuj Keltoj.

## Historio 
400ra|eta|dekstra|Situo kaj migrado de la Volkoj tra Eŭropo

Iuj historiistoj supozas ke la Volkoj kaj la Tektosagoj (kiujn Cesaro aparte nomas) origine estis apartaj triboj. Ili estus unu el la novaj etnogrupoj kiu formiĝis dum la milita dismigrado de la Keltoj en la 3-a jarcento a.K. el diversaj moviĝemaj grupoj ekster la triba sistemo.

Kiam la antikvaj aŭtoroj situas la alvenon de la transalpaj Boioj en Cispadanion en la 5-a jarcento a.K., la senarbigita kaj kultivita parto de la hercina arbaro kiu proksimume koincidas kun nuna Bohemio ŝajnas senigita de sia loĝantaro. Tiam tie instaliĝis grupoj verŝajne elvenantaj el la svisa altebeno.

Nova etna aro tiam estus formiĝinta en Bohemio kaj Moravio kiun oni povas konsideri kiel la Volkoj Tektosagaj.

Kun iliaj najbaroj la Boioj ĉe la supra Elbo kaj la Kotinoj okcidente, ili establas multajn *opidojn* kaj ekspluatas la naturajn riĉaĵojn de la regiono. Ilia kulturo floris inter 150 kaj 50 a.K. kaj poste malaperis pro la premo de Ĝermanoj norde kaj Dakoj oriente

Ili respondecas kun aliaj triboj pri la fama militekskurso al Delfo dum ilia granda ekspedicio en la Balkana duoninsulo en -279. Post tio branĉo instaliĝis en Anatolio por formi kun la Tolistobogioj kaj la Trokmoj la Komunumon de la Galatoj (greke: *Κοινόν Γαλάτων Koinon Galaton*). Alia branĉo iris ĉirkaŭ -270/-260 al Narbona Gaŭlio allogita de la ebleco fariĝi dungsoldatoj por la Kartaganoj kaj por la Romianoj kaj de tie disdividiĝis en du grupojn : unuflanke la Volkoj Tektosagaj kun ĉefurbo *Tolosa* kaj aliflanke la Volkoj Arekomaj en la regiono de *Nemasus*, la rivero Hérault estante limo inter la du triboj.

## Nomoj 
*Volcae* elvenus el prakelta **wolko-* (pluvo, malsekeco) aŭ **wlikwo-* (malseketa). volkoj sekve estus « la popolo de la malsekeco» au pli verŝajne «la popolo de la rivero». Oni ankaŭ tradukas 'Volcae' per «falko» kaj «lupo».

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Granda militekskurso ~ Galatoj 

### Eksteraj ligiloj 
* Keltoj : Belgoj, Boioj, Remoj, Volkoj, malnova ekspozicio en la reĝa muzeo de Mariemont.
*  La keltaj triboj en la romia Gaŭlio

### Bibliografio 
* Venceslas Kruta, *Les Celtes : Histoire et dictionnaire*, Éd. Robert Laffont, Paris, 2000, 

Kategorio:Keltoj
Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Premio de la jara lingvofraŭdanto

La **Premio de la jara lingvofraŭdanto** () estas parodio de premio. Ĝi estas disdonata de la *Verein Deutsche Sprache e.V.* ("asocio pri la germana lingvo") por persono de la elito kiu aparte disvolvas la anglan lingvon en Germanio.

La premio estis kreita en 1997.

## Listo de gajnintoj 
* 2024 : Ursula Staudinger, rektorino de la Teknologia universitato Dresdeno
* 2023 : Bettina Stark-Watzinger, nacia ministrino pri eduko kaj esploro
* 2022 : Ulrike Lembke, juĝistino ĉe la konstitucia kortumo Berlino
* 2021 : Ursula von der Leyen duafoje
* 2020 : la precipaj televidaj novaĵelsendoj *Tagesschau* kaj *Heute* de la ŝtataj televidaj kanaloj ARD kaj ZDF
* 2019 : Stefan Schostok, ĉefurbestro de Hanovro
* 2018 : Germana Futbal-Asocio
* 2017 : Evangelia Eklezio en Germanio
* 2016 : Thomas Bellut, estro de la ŝtata televida kanalo ZDF
* 2015 : Wolfgang A. Herrmann (Teknologia Universitato Munkeno)
* 2014 : Ursula von der Leyen
* 2013 : Duden
* 2012 : Andrew Jennings
* 2011 : René Obermann
* 2010 : Fritz Pleitgen
* 2009 : Germana Asocio de Gimnastikantoj (*Deutscher Turner-Bund*)
* 2008 : Klaus Wowereit
* 2007 : Hartmut Mehdorn
* 2006 : Günther Oettinger
* 2005 : Herbert Beck
* 2004 : Markus Schächter
* 2003 : Gerhard Mayer-Vorfelder
* 2002 : Klaus Zumwinkel
* 2001 : Wolfgang H. Zocher
* 2000 : Andreas Heldrich
* 1999 : Johannes Ludewig
* 1998 : Ron Sommer
* 1997 : Jil Sander

## Vidu ankaŭ 
* Premio de la angla mato, simila mallaŭda "malpremio" en Francio

## Eksteraj ligiloj 
* paĝaro en la retejo de la asocio Verein Deutsche Sprache e.V. 

Kategorio:Germana lingvo
Kategorio:Angla lingvo
Kategorio:Premioj
Kategorio:Ironiaj kaj humuraj premioj
Mariano (apartigilo)

**Mariano** havas diversajn signifojn:

* **Mariano** estas vira nomo.
* **Mariano Comense** estas komunumo de Italio en regiono Lombardio.
* **Mariano del Friuli** estas komunumo de Italio en regiono Friulo-Venecio Julia.

## Vidu ankaŭ 
* Mariana
Ramiro la 2-a (Aragono)

dekstra|eta|250 px|Ramiro la 2-a de Aragono
**Ramiro la 2-a de Aragono** surnomata *la Monaĥo* (n. la 24-a de aprilo 1086 - m. la 16-a de aŭgusto 1157), reĝo de Aragono inter 1134 kaj 1157.

Ekde tre juna aĝo, Ramiro sin dediĉis al la Eklezio, unue kiel monaĥo en la franca monaĥejo Sankta Ponco de Tomero; poste kiel abato en la monaĥejo Sankta Petro la Malnova Huesca kaj laste kiel episkopo de Roda de Isábena-Barbastro.

Lia frato, la reĝo Alfonso la 1-a, lasis en heredo siajn regnojn al la Militistaj Ordenoj, sed neniu pensis plenumi tiun testamenton, kaj la aragona nobelaro, kunveninta en Ĥako, agnoskis Ramiron kiel reĝo. Siaflanke, la navaranoj elektis García *la Restaŭrinto*. En tiu momento Ramiro estis episkopo de Roda-Barbastro, sed li devis okupi la tronon.

Malgraŭ lia manko pri politika sperto, sufokigis plurajn ribelojn dum lia regado, kiu daŭris de 1134 ĝis 1157, poste sukcedata de reĝino (kiel titolo ĉar ŝi ne povis regi pro esti virino) de Petronila de Aragono, naskita de laŭleĝa geedziĝo de Ramiro kun Inés de Poitou, kiu regis inter 1157 kaj 1164, jaro kiam ŝi abdikas favore al sia filo Alfonso la 2-a, unua reĝo de la Kronlando de Aragono.

En la Regno de Aragono ekzistis pluraj nobelaj grupoj kiuj batalis inter si por atingi pliajn povojn kaj riĉecon. Tiuj ĉi grupoj konfrontiĝis unu la alian profitante de la monarkoŝanĝo. En unu el tiaj disputoj, Ramiro la 2-a preskaŭ perdis la tronon, pro kio li devis forfuĝi al Besalú en 1135. Je lia reveno li solvis la problemon senkapigante plurajn nobelojn kiuj atakis karavanon de muzulmanoj dum militpaŭzo. Tiu ĉi okazintaĵo originigis la legendon pri la Sonorilo de Huesca.

Ramiro serioze okupiĝis por ke la Aragona Krono ne restu sen heredanto. Post la fiasko adopti García Ramírez de Navaro, jam reĝo de la navaranoj, intencis havis heredanton por la regno de Aragono. Por tiu celo li geedziĝis la 13-a de novembro 1135 en la katedralo de Ĥako kun Inés de Poitou, franca nobela vidvino kiu montris sian fekundecon en la unua geedziĝo. El tiu ĉi geedziĝo naskiĝis la heredantino, Petronila, la 29-a de junio 1136. En la fino de la sama jaro, la reĝo kaj la edzino divorciĝis. Inés izoliĝis en la monaĥejo Sankta Maria de Fontevrault, kie ŝi forpasis en la jaro 1159.

Kategorio:Hispanaj reĝoj