Karlsruhe

**Karlsruhe** estas eksterdistrikta urbo en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Fine de  ĝi havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La Federacia Konstitucia Kortumo de Germanio havas sian sidejon en la urbo.

La urbo estis fondita en 1715 per margrafo Karlo la 3-a Vilhelmo laŭ la planoj de arkitekto Friedrich Weinbrenner. En la centro troviĝas la margrafa kastelo. De ĝi eliras ĉiuj stratoj kvazaŭ radioj el la suno. Pro tiu aspekto de Karlsruhe portas la kromnomon "ventumila urbo".

La urbo havas tre efikan tramsistemon, kiu uzas la saman traklarĝon kiel la federaciaj trajnoj. Tiuj "tramtrajnoj" de Karlsruhe ligas la tutan regionon ĝis Mannheim, Heidelberg.

La urbo estas administra centro de samnoma distrikto, al kies teritorio la urbo mem tamen ne apartenas.

La Federacia Konstitucia Kortumo de Germanio havas sian sidejon en la urbo. La plej granda universitato de la urbo estas la  Karlsruhea Instituto de Teknologio.

La teritorio havas komunan limon kun . Norde, oriente kaj sude la urba teritorio ĉirkaŭiĝas per la samnoma distrikto Karlsruhe, al kiu la urbo mem ne apartenas; oriente limigas la urbon la rivero Rejno - aliflanke de ĝi situas la najbara distrikto Germersheim de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Vizitindaĵoj
* Piramido Karlsruhe
* ZKM Centro por Arto kaj Medioj Karlsruhe

## Famuloj rilataj al la urbo
* Rudolf Apponyi, aŭstrohungara diplomato
* Heinrich Backofen, komponisto
* August Boeckh, klasika filologo
* Ferdinand von Keller, pentristo
* Emil Mosonyi, hungara-germana hidrologo
* Günther Ramin, nome influa germana orgenisto, dirigento, komponisto kaj pedagogo, naskiĝis ĉe Karlsruhe
* Karl Schuberg, germana forstisto
* Friedrich Weinbrenner, arkitekto kaj urboplanisto de la klasikisma epoko
* Otto Weinreich, germana klasika filologo
* Lipót Edelsheim-Gyulai (1826), germandevena hungara generalo

## Esperanto en Karlsruhe 
Laŭ la *Enciklopedio de Esperanto* la unua Esperanto-grupo en Karlsruhe estis fondita en la jaro 1905.

En 1930 Germana Asocio de Nacionalstenografio okaze de sia kongreso en Karlsruhe, organizis Intersteno-ekspozicion kaj paroladojn pri utileco de Esperanto.

En 1965, SAT tie okazigis sian 38-an Kongreson.

La germana sekcio de la *Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista* (IKUE) fondiĝis en 1992 en Karlsruhe, dum la *Katolika Tagaro*, kiun sume vizitis centmilo da partoprenantoj. Estis mesoj kaj prelegoj en Esperanto.

En Karlsruhe estas loka Esperanto-grupo , kiu post ioma paŭzo revigliĝis en printempo 2008. En orienta urboparto estas strato nomata *"Zamenhofstraße"*. Krome ekzistas ponto nomata *Esperanto-Brücke* super la strato *Pulverhausstraße* en la urboparto *Grünwinkel*.

## Bildaro

Dosiero:Karlsruhe-Schloss-28-Skulptur-gje.jpg|la kastelo de Karlsruhe
Dosiero:Karlsruhe Germany CastleByNight.jpg|la kastelo de Karlsruhe dumnokte 
Dosiero:Karlsruhe Nancybrunnen.jpg|Nancia fontano
Dosiero:Karlsruhe 00315u.jpg|Karlsruhe ĉirkaŭ la jaro 1900

## Notoj
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Karlsruhe
* Stadtbahn de Karlsruhe

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de Karlsruhe 
* Artikolo "Esperanto" en vikio de Karlsruhe, kun pluaj informoj
* INKA, regiona kultutra magazino el Karlsruhe
* Esperanto en Karlsruhe  en esperanto-karlsruhe.de


Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Baden-Virtembergo
Kategorio:Urboj ĉe Rejnbordo