open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Móric Csák

**Móric Csák** [ĉAk], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csák Móric** estis hungara beatulo, dominikana monaĥo.
eta|

 naskiĝis ĉirkaŭ 1280, li mortis  en Győr.
 
## Biografio 
 devenis el riĉa nobela familio. Li edziĝis ĉirkaŭ 1301 al filino de Amadeo Aba. Post tri jaroj da geedzeco kun konsento la paro eniris la dominikanan monaĥejon respektive monaĥejon, trovitajn en insulo en Danubo. Tamen Amadeo Aba forigis Csák-on el la monaĥejo, ĉar li volis, ke li administru sian vastan heredaĵon. Vidante, ke monaĥo ne volis fari tion, li malliberigis lin en Budao (urbo). Post duonjaro li povis revenis al la dominikanoj, sed ili timis pro kolero de Aba, tial li iris plu al Bolonjo. Tie li ricevis monaĥajn edukadon kaj trejnadon, poste li revenis al Hungarlando, kie li estis monaĥo ĝis sia morto. Laŭ rememoroj dum sia vivo kaj postmorte li ligiĝis al mirakloj. Li estis beatigita en 1494 kun festotago la 20-a de marto.

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre) 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj beatuloj
Kategorio:Hungaraj dominikanaj monaĥoj
Rokokoko

La **rokokoko** () estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 2 speciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Cotingidae - kotingedoj
****Rupicola* Brisson, MJ, 1760 - rokokoko
*****Rupicola rupicola* (Linnaeus, C, 1766) - gujana rokokoko
*****Rupicola peruvianus* (Latham, J, 1790) - anda rokokoko
******Rupicola peruvianus sanguinolentus* Gould, J, 1859
******Rupicola peruvianus aequatorialis* Taczanowski, W, 1889
******Rupicola peruvianus peruvianus* (Latham, J, 1790)
******Rupicola peruvianus saturatus* Cabanis, JL; Heine, F, 1860

[eta|maldekstre|200ra|[anda rokokoko]]

## Etimologio
La scienca genra nomo *Rupicola* estas latina vorto signifanta "klifo-loĝanto", el *rūpēs, rūpis* (= "rokmuro") kaj *cŏlō, cŏlĕre* (= "loĝi"), ĉar ĝia habitato respondas al rokaj arbaraj areoj, precipe kun rokaj malfermejoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nijolė Šivickas

**Nijolė Šivickas** aŭ plene *Nijolė Šivickas de Mockus* (n. la 27-an de majo 1925 en Kėdainiai, Litovio, m. la 10-an de septembro 2018 en Bogoto, Kolombio) estis litova bildartistino kaj skulptistino. Ŝi ekloĝis en Kolombio en la 1950-aj jaroj kun sia edzo, Alfonsas Mockus, kie ili havis sian filon, Antanas Mockus, kiu en sia posta vivo iĝis grava kolombia politikisto.

## Biografio 
Kiel multaj litovaj familioj, ŝi kun siaj familio fuĝis de la lando al okcidenta Eŭropo kiam la ruĝa armeo de Sovetunio reokupis ĝin en 1944 kaj komencis amasan deportadon de litovaj kleruloj kaj familioj al Siberio. Fine ŝi troviĝis en la usone okupita zono de postmilita Germanio, estante 20-jaraĝa. Ŝi studis arton, komencante sian artan karieron kiel pentristino kaj grafikisto ĉe la Ŝtata Akademio de Belartoj en Stutgarto (*Staatliche Akademie der Bildenden Künste*) de 1946 ĝis 1950, kun Gerhard Gollwitzer kaj Willi Baumeister kiel profesoroj. Tial, ŝia komenca arta influo estis germana ekspresionismo.

Ŝi alvenis en Kolombion en 1950 kun sia partnero, Alfonsas Mockus. Ili elektis Kolombion ĉar Alfonsas Mockus suferis pro tuberkulozo, kaj la limoj de la lando ne estis fermitaj al tiuj kun la malsano. Unue ŝi laboris kiel desegnistino en gazetoj kaj revuoj. Poste ŝi aliĝis al la studio de litova ceramikisto Juozas Bagdonas. Kiam li foriris al Usono, ŝi heredis la studion kaj lasis la penikon kaj la presilon por koncentriĝi pri skulptado. Ŝia arto enkorpigis antaŭkolumbajn kaj mestizajn karakterizaĵojn.

En intervjuo por la revuo *Cromos* en 1985, ĵurnalistino Julia Brociner priskribis ŝin:

## Fonto 
La unua versio de la teksto principe baziĝas sur la koncerna hispanlingva vikipedia teksto de la 19-a de februaro 2026. Ne ĉiuj eksteraj referencoj transpreniĝis kaj ne la tuta teksto: por pli da informoj eblas vidi tiun tekston.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kolombiaj artistoj
Kategorio:Litovaj artistoj
Kategorio:Kolombiaj skulptistoj
Kategorio:Litovaj skulptistoj
Kategorio:Kėdainiai
Jeromos Károly Fenyvessy

**Jeromos Károly Fenyvessy** [jeromoŝ kAroj fenjveŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fenyvessy Jeromos Károly** estis hungara pastro, dominikana monaĥo, eldonisto. Lia familia nomo estis *Fendrik* ĝis 1940, lia monaĥa nomo estis Jeromos, lia pseŭdonimo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Csermely Károly*.

 naskiĝis  en Vámoscsalád, li mortis  en Kolonjo (Okcidenta Germanio).

## Biografio 
 maturiĝis en benediktana gimnazio en Sopron, en 1935 li aliĝis al la dominikanoj. Li akiris teologian kaj filozofian diplomojn en Scienca Universitato Péter Pázmány, li pastriĝis en 1940, supozeble tiutempe li monaĥiĝis, fine en 1945 li doktoriĝis. En 1947 li estis pastro kaj katekisto, krome bibliotekisto en la monaĥejo de Vasvár. Li studis literaturon, arthistorion kaj arkeologion en la universitatoj de Zuriko kaj Bonn, poste li akiris plian diplomon en dominikana edukejo en Kolonjo, kie li poste instruis. Ekde 1948 li vivis ekster Hungario. En Zuriko kaj Kolonjo li fondis hungarlingvajn eldonejojn, kie poste li estis tre aktiva. Ekde 1942 liaj kontribuoj aperis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Fatornyos kisfalu* (1942)
* *Isten tenyerén* (poemoj, 1946)
* *A Rábaköz* (studo, 1948)
* *Svájci képeskönyv* (vojaĝa gvidlibro, 1951)
* *Kölntől Kölnig* (vojaĝaj traviviaĵoj, 1958)
* *Szétszórt magyarok a felhőkarcolók alatt* (raportoj, 1962)
* *A dominóvár*. (noveletoj, 1966)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dominikanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj eldonistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Josvainiai

**Josvainiai** - proksimuma prononco  - estas urbeto kaj administra areo (*seniūnija*) en la centro de Litovio. Ĝi estas parto de la komunumo Kėdainiai, kaj de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ankaŭ apartenis al la tiutempa distrikto Kaŭno. Laŭ la censo de  en la loĝloko vivis 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la komunumo  ()

|
|

Kategorio:Komunumo Kėdainiai
Kategorio:Loĝlokoj de Litovio
Gujana rokokoko

La **gujana rokokoko** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en norda Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Aspekto
La Gujana rokokoko estas birdo kun fortika korpo kaj elstara duonluna kresto. Ĝi estas sekse dimorfa birdo. La kresto de la masklo estas pli okulfrapa ol tiu de la ino kaj estas brile oranĝkolora. La maskloj havas ankaŭ oranĝpintan nigran voston, nigrajn, oranĝkolorajn kaj blankajn flugilojn, brile oranĝkoloran bekon, oranĝkolorajn irisojn flaviĝantajn alproksimiĝante al la ekstera rando, kaj silkecoranĝkolorajn filamentecajn plumojn de la internaj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj havas oranĝkolorajn krurojn kaj haŭton. 

La malpli okulfrapa ino estas ĝenerale malhelbrungriza kaj havas flavpintan nigran bekon, pli obtuze oranĝkolorajn irisojn kaj pli malgrandan kreston. Unujara juna masklo aspektas simila al plenkreska ino, sed havas oranĝkolorajn makulojn sur sia korpo. Post du jaroj, la junaj maskloj fariĝas plejparte oranĝkoloraj kun brunaj kaj grizaj punktoj. Maskloj atingas sian definitivan plumaron je ĉirkaŭ tri jaroj. Junaj inoj aspektas preskaŭ identaj al siaj plenkreskaj ekvivalentoj. Gujanaj rokkokoj havas totalan longon de proksimume 30 cm kaj totalan pezon de ĉirkaŭ 200 ĝis 220 g. La du specioj de rokkokoj estas alopatriaj, kaj tial ne renkontiĝas unu kun la alia. La plumaro de la maskla anda rokkoko estas pli ruĝa kaj ĝiaj flugiloj estas plejparte nigraj, malhavante la oranĝan koloron vidatan ĉe la maskla gujanano. La ina anda rokkoko estas ruĝecbruna anstataŭ la brunecgriza de la gujanano.

## Disvastiĝo kaj habitato
La gujana rokokoko troviĝas en plej eosta Kolombio, suda kaj eosta Venezuelo, Gujanoj kaj norda Brazilo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, precipe kun rokaj malfermejoj kaj rokaj riveroj, je 300-2000 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Clara Mattei

**Clara E. MATTEI** (naskiĝis 13-an de marto 1988 ) estas itala ekonomikistino, kiu laboras kiel universitata profesorino en Usono.

Mattei ricevis sian bakalaŭran diplomon pri filozofio de la Universitato de Kembriĝo, sekvata de magistra diplomo en  la universitato de Pavio. Dum la akademia jaro 2018-2019, ŝi estis membro de la Lernejo de Sociaj Sciencoj ĉe la Instituto por Altnivelaj Studoj en Princeton. 

Ŝi doktoriĝis per disertaĵo pri historiaj ŝparpolitikoj, komparante britajn kaj italajn politikojn en ĉi tiu areo dum la 1920-aj jaroj. La libro kiu rezultis el tio estis tradukita al 10 lingvoj kaj ricevis la Premion Herbert Adams Baxter de la Usona Historia Asocio en 2023.    

Ŝia esplorado fokusiĝas al politika ekonomio kaj la historio de kapitalismo, kun aparta intereso pri la ligo inter ekonomiaj ideoj kaj ilia politika efektivigo. Ŝi ankaŭ skribas por diversaj gazetoj.

## Publikaĵoj 
* *The Capital Order: How Economists Invented Austerity and Paved the Way to Fascism (La Kapitala Ordo: Kiel Ekonomikistoj Inventis Ŝparon kaj Pavimis la Vojon al Faŝismo)*, University of Chicago Press, Chicago 2022
* *L’economia è politica: Tutto quello che non vediamo dell’economia e che nessuno racconta*, Fuori Scena publisher 2023.

## Vidu ankaŭ 
Kapitalismo

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de Clara Mattei .

(angla) Clara Mattei: capitalism is not natural - it’s enforced, YouTube

## Referencoj 
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1988
Kategorio:Italaj ekonomikistoj
Kategorio:Marksistaj teoriistoj
Forkvosta kotingo

La **forkvosta kotingo** aŭ **hirundvosta kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Phibalura*. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *flavirostris* estas kunmetaĵo de 2 latinaj vortoj, *flāvus* (= "flava") kaj *rostris* (= "rilata al beko", el "rōstrum" = beko), pro la flaveta koloro de ambaŭ seksoj de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La nomiga subspecio *P. f. flavirostris* troviĝas en sudeosta Paragvajo kaj sudeosta Brazilo. Ĝi vivas en arbarlimoj, duonfalfoliaj arbaroj, parte arbokovritaj areoj, kaj malfermaj areoj, herbejoj, vojflankoj, kaj ĝardenoj, ĉiam kondiĉe ke estas sufiĉe da arboj, je marnivelo ĝis 2,000 m, ĉirkaŭe.

La subspecio *P. f. boliviana* troviĝas en uesta Bolivio kaj vivas en malfermaj duonhumidaj arbaroj, montaj savanoj, kaj arbaretoj, je 1 300–2 040 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kim Yong-hyun

**Kim Yong-hyun** (; naskiĝis la 25-an de junio 1959, Masan (d:Q495387), Sud-Koreio) estas sudkorea politikisto kaj generalo, eksa Ministro pri Nacia Defendo de la Respubliko Koreio en la kabineto Jun Sok-jol de la 6-a de septembro ĝis la 5-a de decembro 2024, demisiante pro sia implikiĝo en la militjuro de Sud-Koreio de 2024.

## Kariero 
Kiel militisto, li plenumis gravajn postenojn kiel Komandanto de Ĉefurba Defendo kaj Ĉefo de Operacioj de la Komuna Stabestro de Sud-Koreio. En 2017, li emeritiĝis de militservo kiel tristela generalo.  Li servis kiel Ĉefo de la Prezidenta Sekureca Servo ekde la komenco de la administrado de prezidanto Yoon Suk-yeol la 11-an de majo 2022. Li restis en la posteno ĝis la 6-a de septembro 2024, kiam li estis nomumita Ministro de Nacia Defendo.

## Militjuro de 2024 
Ĉefa artikolo: La militjuro de Sud-Koreio de 2024

En la nokto de la 3-a de decembro 2024, prezidanto Yoon Suk-yeol anoncis la efektivigon de militjuro, citante "kontraŭŝtatajn fortojn" kaj la nordkorean minacon kiel la ĉefajn kialojn por ĝia efektivigo. Kelkajn minutojn poste, soldatoj kaj policanoj estis deplojitaj al la konstruaĵo de la Sudkorea Nacia Asembleo kun ordonoj okupi la asembleon kaj malhelpi leĝdonantojn eniri. Protestantoj kontraŭaj al la efektivigo de militjuro, kiuj kolektiĝis ekster la asembleo, koliziis kun la polico kaj militistaro, dum leĝdonantoj kunvenis ene de la asembleo por inversigi la efektivigon de militjuro.  Post la voĉdono de la asembleo kontraŭ militjuro, prezidanto Yoon konsentis ĉesigi ĝin.

Rezulte, la 5-an de decembro 2024, li anoncis sian eksiĝon kiel Ministro pri Defendo kaj pardonpetis al la publiko.  Vicministro pri Defendo Kim Seon-ho deklaris en parlamenta kunsido, ke Ministro Kim Yong-hyun estis tiu, kiu sugestis al Prezidanto Yoon, ke militjuro estu efektivigita kaj estis tiu, kiu donis la ordonon al la polico kaj militistaro okupi la asembleon.

Kim estis arestita dimanĉe, la 8-an de decembro 2024, akuzita pri ribelo kaj misuzo de potenco, kaj estis prenita al arestcentro en Seulo. En la vespero de mardo, la 10-a de decembro, antaŭ ol tribunalo povis aprobi arestordonon kontraŭ li, Kim provis sinmortigi uzante la vestaĵojn donitajn al li ĉe la arestcentro. La sekvan tagon, la Justicministerio konfirmis, ke lia vivo jam ne estas en danĝero..

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sudkoreaj militistoj
Kategorio:Sudkoreaj politikistoj
Kategorio:Sudkoreaj ministroj
Kategorio:Sudkoreaj malliberuloj
Blankvanga kotingo

La **blankvanga kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Zaratornis*. Ĝi troviĝas en Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *stresemanni* estis donita omaĝe al la germana ornitologo Erwin Stresemann

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankvanga kotingo estas endemia de centra Peruo, ĉe la uesta deklivo de Andoj. Ĝi vivas en arbaroj kun polilepidoj, kaj malfermaj arbaretoj kun punaaj herboj kaj arbustoj, je 2700-4400 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Folitranĉulo

La **folitranĉulo** () estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 3 speciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Cotingidae - kotingedoj
****Phytotoma* Molina, GI, 1782 - folitranĉulo
*****Phytotoma raimondii* Taczanowski, W, 1883 - perua folitranĉulo
*****Phytotoma rutila* Vieillot, LJP, 1818 - argentina folitranĉulo
******Phytotoma rutila angustirostris* d'Orbigny, ACVMD; de Lafresnaye, NFAA, 1837
******Phytotoma rutila rutila* Vieillot, LJP, 1818
*****Phytotoma rara* Molina, GI, 1782 - ĉilia folitranĉulo

Tiu genro antaŭe estis en sia propra familio, la fitotomedoj (Phytotomidae).

## Etimologio
La scienca genra nomo *Phytotoma* estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *φυτόν* (*futon* = "planto") kaj *τομός* (*tomos* = "kiu tranĉas", el *τέμνω* = "tranĉi"), aludante la mallongan kaj dentetan bekon de tiu genro, uzitan por tranĉi vegetaĵojn.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Jules Bourcier

**Claude Marie Jules BOURCIER** (franca prononco: [klod maʁi ʒyl buʁsje]; 19a de Februaro 1797 – 9a de Marto 1873) estis franca natursciencisto kaj fakulo pri kolibroj.

## Biografio
Li estis urbestro de Millery, Rhône el 1832 ĝis 1837, kaj li estis poste la franca konsulo en Ekvadoro el 1849 ĝis 1850. En 1857, li iĝis membro de la *Société linnéenne de Lyon*.

## Specinomoj
Bourcier nomis nombrajn kolibrajn speciojn, ĉu sola ĉu kun aliaj ornitologoj, kiel Adolphe Delattre kaj Martial Etienne Mulsant, ekzemple jenaj:

* Rufavosta ermitkolibro (*Eutoxeres condamini*)
* Aglobeka ermitkolibro (*Eutoxeres aquila*)
* Bronzvosta ermitkolibro (*Glaucis dohrnii*) 
* Strivosta ermitkolibro (*Threnetes ruckeri*)
* Fulgoĉapa ermitkolibro (*Phaethornis augusti*) 
* Palventra ermitkolibro (*Phaethornis anthophilus*)
* Blankliphara ermitkolibro (*Phaethornis yaruqui*) 
* Nadlobeka ermitkolibro (*Phaethornis philippii*) 
* Verdafrunta kolibro, (*Doryfera ludovicae*)
* Blufrunta kolibro, (*Doryfera johannae*)
* Orienta kojnkolibro aŭ Kolibro de Geoffroy (*Schistes geoffroyi*)
* Violorela kolibro (*Colibri cyanotus*) 
* Verdeta ŝukolibro (*Haplophaedia aureliae*)
* Nigrabrusta ŝukolibro (*Eriocnemis nigrivestis*)
* Turkisgorĝa ŝukolibro (*Eriocnemis godini*)
* Safirsubpuga ŝukolibro (*Eriocnemis luciani*)
* Orbrusta ŝukolibro (*Eriocnemis mosquera*)
* Smeraldventra ŝukolibro (*Eriocnemis aline*)
* Spatelvosta kolibro (*Loddigesia mirabilis*)
* Okraflugila inkakolibro (*Coeligena lutetiae*)
* Verda inkakolibro (*Coeligena conradii*)
* Nigra inkakolibro (*Coeligena prunellei*)
* Bruna inkakolibro (*Coeligena wilsoni*)
* Kaŝtanbrusta kolibro (*Boissonneaua matthewsii*)
* Violnigra kolibro (*Boissonneaua jardini*)
* Rufliphara kolibro (*Urochroa bougueri*)
* Blankpinta kolibro (*Urosticte benjamini*)
* Nigragorĝa brilkolibro (*Heliodoxa schreibersii*)
* Violfrunta brilkolibro (*Heliodoxa leadbeateri*)
* Brunventra brilkolibro (*Heliodoxa rubinoides*)
* Kupra kolibro (*Discosura letitiae*)
* Dornvosta kolibro (*Discosura conversii*)

Jenaj kolibrospecioj portas lian nomon:
* Kolibro de Bourcier (*Polyonymus caroli*), priskribita de Bourcier mem en 1847;
* Rektabeka ermitkolibro (*Phaethornis bourcieri*), priskribita de René Primevère Lesson en 1832.

Specio de sudamerika serpento, *Saphenophis boursieri*, estis nomita liahonore fare de Giorgio Jan en 1867. La surtera moluska genro *Bourciera* estis nomita laŭ li, baze sur specimenojn kiujn li kolektis por Louis Pfeiffer.

## Verkoj
*''Descriptions de nouvelles espèces d'oiseaux-mouches*, 1839 (kun Martial Étienne Mulsant & Jules Verreaux)
**Collection typique d'oiseaux mouches (Trochilidés)*, 1874 (postumorte)

## Fontoj
*Beolens, Bo; Watkins, Michael (2003). *Whose Bird?: Men and women commemorated in the common names of birds''. London: Christopher Helm. 400 pp. .

## Referencoj
Kategorio:Francaj ornitologoj
Rufavosta ermitkolibro

La **Rufavosta ermitkolibro** (*Eutoxeres condamini*) estas mezgranda kolibro kaj unu el nur du specioj en la genro *Florisuga*. Ĝi troviĝas el malsupraj Andoj kaj apudaj okcidentaj Amazoniaj malaltaj teroj el suda Kolombio kaj norda Ekvadoro ĝis Peruo kaj Bolivio.

## Aspekto
Kun totala longo de 13–15 cm kaj pezo de 7,9–12,5 g, ĝi estas relative granda kolibro. Maskloj kaj inoj estas preskaŭ identaj, diferencante nur laŭ grandeco (precipe laŭ flugilmezuro), kaj la inoj estas ĉirkaŭ 20% pli malgrandaj.

## Ekologio
Ĝi estas limigita al la subkreskaĵaro de humidaj arbarkovritaj vivejoj, registrita de 180 ĝis 3 290 m super marnivelo. Ĝi toleras pli da vivejaj ĝenoj ol sia samgenrano, regule okazanta en plantejoj, bambuejoj kaj malfermaj vivejoj kie la populacioj estas sanaj, kvankam ĝi ankoraŭ preferas naturan vegetaĵaron. Nenio preciza estas konata pri ĝiaj movoj, kvankam oni supozas, ke la birdoj ne estas migrantaj. La stranga beko estas adaptiĝo al la formo de kelkaj floroj, nome de la genroj *Centropogon* kaj *Heliconia*. Ĝi manĝas ĉefe per kaptil-linioj. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ kaptas malgrandajn artikulojn.

La du blankaj ovoj estas demetitaj en nesto, kiu estas alkroĉita al la malsupra flanko de folio, kelkajn metrojn super la tero. En la sudo de Montara Sistemo Orienta de Kolombio, nestokonstruado estis observita en julio aŭ aŭgusto, kaj en la malaltaj teroj de la provinco Napo de Ekvadoro en januaro. Birdoj kun pligrandigitaj gonadoj estis trovitaj en Peruo de septembro ĝis novembro. Nur la ino kovas; la kovoperiodo estas de 16-18 tagoj kaj la idoj elnestiĝas 22-24 tagojn post eloviĝo. Ili komencas reproduktiĝi kiam ili estas 1-2 jarojn aĝaj.

Ĝenerale sufiĉe ofta kvankam diskreta kaj facile preteratentata, ĝi estas konsiderata specio Malplej Zorgiga fare de la IUCN. Ĉi tiu specio estas plej facile videbla en la miksita vivejo de malnovaj kaj novaj arbaroj kaj malgrandskala arbodehakado ĉe la rivero Napo en orienta Ekvadoro.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* 
* Hinkelmannn, Christoph (1999): 3. Buff-tailed Sicklebill. *In:* del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (eds.): *Handbook of Birds of the World* (Volume 5: Barn-owls to Hummingbirds): 537, plate 45. Lynx Edicions, Barcelona. 
* Salaman, Paul G.W.; Stiles, F. Gary; Bohórquez, Clara Isabel; Álvarez-R., Mauricio; Umaña, Ana María; Donegan, Thomas M. & Cuervo, Andrés M. (2002): New and noteworthy bird records from the east slope of the andes of Colombia. *Caldasia* **24**(1): 157–189. PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
*Buff-tailed Sicklebill photo gallery  VIREO Photo-High Res-(Close-up) 

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Peruo
Aurél József Ángyán

**Aurél József Ángyán** [aŭrEl jOĵef AndjAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ángyán Aurél József** estis hungara pastro, franciskana monaĥo.

 naskiĝis  en Nagyszakácsi, li mortis  en Simontornya.

## Biografio 
 jam en 1877 aliĝis al la franciskanoj. Post la nesecaj studoj li monaĥiĝis en 1882, du jarojn poste li pastriĝis. Komence li estis pastro en Pécs, en la 1910-aj jaroj monaĥejestro en Szigetvár, inter 1923-1930 paroĥestro de Máriagyűd. Lastatempe li vivis en monaĥejo de Pécs, fine de Simontornya. En tiuj monaĥejoj li verkis ties historiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A honfoglaló pogány magyarok megtérítése a keresztény hitre és a gyűdi kegyhely eredete*. (1928)
* *A gyűdi kegyhely a történelmi események forgatagában*. (1930)
* *Gyűd vidéke és a siklósi vár eredete történelmi megvilágításban. A honfoglalást megelőző korszaktól a XVII.-ik századig*. (1933)
* *Búcsús könyv. Imádságok és énekek Orosz István, Wátz Oszkár és Angyán Aurél búcsús könyveiből* (kompilaĵo, 1974)

## Fontoj 
* biografieto hungare
* Hungarlingva Vikipedio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Segilbeka ermitkolibro

La **Segilbeka ermitkolibro** (*Ramphodon naevius*) estas mezgranda kolibro kaj la nura specio en la genro *Ramphodon*. Ĝi estas endemio de Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Segilbeka ermitkolibro estas lokita en la ermitkolibran subfamilion *Phaethornithinae*, sed inter ĉi tiuj birdoj, ĝi estas la specio plej simila al la tipaj kolibroj de la subfamilio *Trochilinae*. Ĝi estas la sola membro de sia genro kaj ne havas subspecion. La vokoj ŝajne estas uzataj dum defendado de la kaptil-linio.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
*Saw-billed Hermit photo gallery  VIREO

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Perua folitranĉulo

La **perua folitranĉulo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas endemia de la norda marbordo de Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *raimondii* estis donita omaĝe al Antonio Raimondi (1826-1890), itala natursciencisto kaj esploristo kiu loĝis en Peruo de 1850 ĝis sia morto.

## Disvastiĝo kaj habitato
La perua folitranĉulo estas endemia de la norda marbordo de Peruo. Ĝi vivas en ebenaĵoj kaj sekaj arbaraj deklivoj kun densaj arbustaj areoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Komořany (Most)

**Komořany** () estas nomo de pereinta municipo en distrikto Most. Ĝi troviĝis 5 km okcidente de la malnova urbo Most en supermara alteco 231 metroj. La municipo estis likvidita en la jaroj 1986–1987 kaj ĝia katastro estis la 1-an de januaro 1988 almembrigita al Most. Hodiaŭ Komořany estas unu el ok lokaj partoj de la statuta urbo Most kaj ĝi konsistas el kvar bazaj setlejunuoj: Dřínov, Ervěnice, Komořany u Mostu kaj Třebušice. Meze de la eksa municipo kondukas transporta koridoro – ŝoseo I/13 el Most ĝis Chomutov kaj fervojlinio Ústí nad Labem – Chomutov. Sur la teritorio de municipo ankaŭ troviĝas hejtcentralo kaj elektrejo de kompanio United Energy kaj uzino Krušnohorské strojírny.

## Historio
Komořany troviĝis sur bordo de Lago Komořany. La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1250.

La vivtenadon al la loĝantoj de Komořany alportis precipe la lago. Sed la lago iom post iom komenciĝis pleniĝi per ŝlimo, do en la 30-aj jaroj de la 19-a jarcento oni komencis kun ĝia senakvigo. La sekigo alportis evoluon de agrikulturo, el la nove estiĝintaj lokoj fariĝis fekundaj kampoj kaj paŝtejoj.

Dum ala dua mondmilito estis ĉirkaŭ Komořany establitaj kelke da tendaroj de trudlaboroj por laboristoj en la minejoj kaj industrio.   

En la jaro 1986 komenciĝis likvido de la municipo kaj al la 1-a de januaro 1988 falis ĝia katastra teritorio al urbo Most. Komořany estas unu el la lokaj partoj de Most, ĝi situas en la katastraj teritorioj Komořany u Mostu, Dřínov u Komořan, Ervěnice kaj Třebušice.

### Tragedio en Minejo Jupiter 1902 
Marde la 14-an de januaro 1902 en posttagmezaj horoj en la subterejon de Minejo Jupiter U Komořan traverŝiĝis la akvo el inundema regiono de rivero Bílina. En la tempo de katastrofo estis en la minejo 116 homoj, el kiuj nur 73 savis sin. Pro nombro de 43 viktimoj la superverŝo de la akvo en la minejon Jupiter farĝis unu el la plej grandaj katastrofoj en la historio de la ĉeĥa minad-afero.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Anna, en la jaro 1838 detruita kaj en 1846 konstruita pseŭdogotika kapelo.
* Empira kapelo el la 19-a jarcento en tombejo
* Pestkolono el la 80-aj jaroj de la 17-a jarcento translokigita ĝis Vtelno

## Rilataj artikoloj
* Brunkarba minejo ČSA
* Lago Komořany

## Pluaj fotoj 

Kostel Anna Komořany 02.jpg|Kapelo de sankta Anna
127.701 707 UUK.jpg|Mineja ordiga lokomotivo de vico 127 (27E) 
CCS 709505 Komorany.jpg|Motora lokomotivo de firmao Czech Coal Services en Komořany u Mostu
Komorany tourist train.jpg|Turisma trajno

Kategorio:Most
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Most
Kategorio:Katastraj teritorioj en Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Zack Polanski

**Zack Polanski** (naskita kiel **David Paulden)** estas brita politikisto.(n. la 2-an de novembro 1982) estis la gvidanto de la Verda Partio de Anglio kaj Kimrio ekde septembro 2025, antaŭe servinte kiel vicgvidanto de la partio de 2022 ĝis 2025. Li estis membro de la Londona Asembleo ekde majo 2021, reelektita en majo 2024,  kaj funkciis kiel la nacia reprezentanto de la partio rilate al demokratio kaj publika engaĝiĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj politikistoj
Kategorio:Anglaj judoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1982
Kategorio:Vivantaj homoj
Lőrinc Bogovich

**Lőrinc Bogovich** [lOrinc bogoviĉ], laŭ burgenlandkroata lingvo **Lovrenc Bogović**, laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bogovich Lőrinc** estis hungarlandana kroata pastro, franciskana monaĥo. Lia origina persona nomo estis György/Jure, poste lia monaĥa nomo estis Lőrinc/Lovre.

 naskiĝis  en Nagybarom (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Großwarasdorf en Aŭstrio) (estas konataj pluraj aliaj datenoj), li mortis  en Szentgotthárd (ankaŭ nun en Hungario).

## Biografio 
 apartenis al la kroata minoritato de Hungarlando. Li aliĝis al la franciskanoj en 1742. Post studoj kaj trejnado 4 jarojn poste li monaĥiĝis kaj pastriĝis. Inter 1749-1779 li servis en Németújvár kun interrompoj, ekzemple inter 1772 kaj 1773 li estis pastro en Kópháza. Fine li vivis en cisterciana monaĥejo de Szentgotthárd 16 jarojn, ĉar li povis helpi katolikan vivon de kroatoj vivantaj en la areo. Li verkis religiajn librojn por la kroatoj. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Duhovni vertljacz.* (1753)
* *Hizsa zlata.* (1755, denove: 1848)
* *Mariansko cveč.* (1757)

## Fontoj 
* biografio hungare
* datenoj
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Kroataj pastroj
Kategorio:Kroataj monaĥoj
Kategorio:Hungariaj kroatoj
Miklós Andrássy

Barono **Miklós Andrássy** [miklOŝ andrAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Andrássy Miklós** estis hungara pastro, franciskana monaĥo, oficiro (kolonelo). Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *csíkszentkirályi* [ĉIksentkirAji] kaj *krasznahorkai* [krasnahorkai]. Lia frato estis István Andrássy (generalo).

 naskiĝis en 1657 kaj mortis en 1729.

## Biografio 
 vivis en pluraj monaĥejoj de la lando. En 1703 ĝuste en Kassa, kiam li aliĝis al ĵus komenciĝanta liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Tamen li portis plu sian monaĥan veston. Post pluraj bataloj en 1707 li rifuĝis el la armeo kaj ricevis amnestion de la Habsburgoj en 1711. Inter 1713 kaj 1725 li estis monaĥejestro en Nagykanizsa. Tie li pligrandigis la monaĥejon kaj konstruis Preĝejon Sankta Jozefo. Lia nomo vaste konatiĝis per la romano *La Blanka Damo de Lőcse* de Mór Jókai.

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Glaucis

***Glaucis*** estas genro de kolibroj en la familio Trokiledoj. 

## Taksonomio
La genron *Glaucis* enkondukis en 1831 la germana zoologo Friedrich Boie. La tipa specio estis elektita la Rufbrusta ermitkolibro fare de George Robert Gray en 1840. La genronomo devenas el la Antikva greka *glaukos* signife "blu-griza" aŭ "palverda".

La genro enhavas la jenajn tri speciojn: 
* *Glaucis*, 3 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko
** Bronzvosta ermitkolibro, *Glaucis dohrnii* (Bourcier & Mulsant, 1852) Orienta Honduro sude ĝis okcidenta Panamo, kaj en Ĉokoo de okcidenta Kolombio kaj nordokcidenta Ekvadoro. LC
** Bronza ermitkolibro, *Glaucis aeneus* (Lawrence, 1868) Orienta Brazilo. VU
** Rufbrusta ermitkolibro, *Glaucis hirsutus* (Gmelin, JF, 1788) Panamo suden ĝis Bolivio, kaj sur Trinidado, Tobago kaj Grenado. LC
*** *G. h. insularum* (Hellmayr & Seilern, 1913) – Grenado, Trinidado kaj Tobago
*** *G. h. hirsutus* (Gmelin, JF, 1788) – Panamo kaj okcidenta Kolombio tra Venezuelo kaj la Gujanoj ĝis Brazilo kaj norda Bolivio

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Valerij Ĥarlamov

**Valerij Borisoviĉ Ĥarlamov** (; 14-an de januaro 1948 – 27-an de aŭgusto 1981) estis hokeisto el Sovetunio kaj li estas konsiderata kiel unu el la plej grandaj ludantoj de la historio. Li mortis dum aŭtomobila akcidento. En voĉdonado de Internacia Glacihokea Federacio (IIHF) li estis en anketo de 56 ekspertoj el 16 landoj elektita kiel unu el ses ludantoj de Teamo de jarcento.

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Lulian

**Lulian,** laŭ simpligita ĉina skribo **吕梁,** laŭ tradicia ĉina skribo **呂梁,** laŭ pinjino *Lǚliáng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ŝanŝio, en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 en la prefektujnivela urbego loĝis  homoj.

## Geografio 
Lulian kuŝas laŭ la Flava Rivero sur areo de  km² kaj konsistas el 13 dividoj. La marnivela alto estas 952 m.

## Historio 
eta|maldekstre|
Tiu areo estis maldense loĝata komence de la 20-a jarcento. Tamen, la malkovro de karbo, fero kaj aluminio-deponejoj instigis ekonomian investon kaj loĝantarkreskon. En 1971 Lulian estis establita kiel prefekteja areo kaj administraj ŝanĝoj en 2003 ĝi estis deklarita prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
La menciitaj deponejoj determis ekonomion de la areo, do evoluis la peza industrio. Nuntempe la plej grava produktaĵo estas la kamionoj.

## Edukado 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela milionurbo estas universitata urbo.

## Trafiko 
Lulian estas facile alirebla fervoje kaj ĉefvoje, eĉ flughaveno funkcias.

## Klimato 
La klimato estas musoninfluita humida kontinenta klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen: Dwa, kun granda tagnokta temperaturvariado. La vintroj estas malvarmaj kaj tre sekaj, dum la someroj estas varmaj kaj iomete humidaj. La averaĝa jara sunbrilo estas 2350–2870 horoj, kaj la senfrosta periodo estas ĝenerale 133–178 tagoj. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter . En la plena jaro pluvas averaĝe 489 mm, en ĉiuj monatoj estas iom precipitaĵoj. Preskaŭ tri kvaronoj de la jara precipitaĵo okazas de junio ĝis septembro.

## Vidindaĵoj 
* temploj
* maŭzoleo

## Ĝemelurboj 
*  (2013)

## Fontoj
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Sam Rockwell

**Sam ROCKWELL** (naskita la 5-an de novembro 1968 en Daly City, Kalifornio) estas usona aktoro. 

Li estas konata pro siaj roloj en *The Green Mile*, *Matchstick Men*, ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* kaj *The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford*.

Pro sia rolo kiel *oficiro Jason Dixon* en la filmdramo *Three Billboards Outside Ebbing, Missouri,'' Rockwell ricevis multajn premiojn en 2018, inkluzive de la Akademia Premio, Premio Ora Globo, Premio Critics' Choice Movie, Premio BAFTA, kaj Premio Screen Actors Guild por *Plej Bona Flankaktoro*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Sam Rockwell Interview 

Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Bronzvosta ermitkolibro

La **Bronzvosta ermitkolibro** (*Glaucis dohrnii*) kaj ankaŭ *Hokbeka ermitkolibro*, estas minacata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi estas endemio de tre malgranda areo de Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Bronzvosta ermitkolibro estis iam metita en genron *Ramphodon*, sed morfologiaj trajtoj klare metas ĝin en *Glaucis*. Ĝi estas monotipa.

## Statuso
The IUCN originally assessed the hook-billed hermit in 1988 as Threatened, then in 1994 as Critically Endangered, then in 2000 as Endangered, and in 2021 as Vulnerable. Its small range has undergone massive deforestation and what remains is fragmented. Its population is estimated at under 10,000 mature individuals and is believed to be decreasing. It may now only occur only in a few reserves and national parks in Bahia and one in Espírito Santo.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).
* Greeney, Harold F.; Gelis, Rudolphe A. & White, Richard (2004): Notes on breeding birds from an Ecuadorian lowland forest. *Bull. B.O.C.* **124**(1): 28–37. PDF kompleta teksto
* Mallet-Rodrigues, Francisco (2006): Táxons de aves de validade questionável com ocorrência no Brasil. III – Trochilidae (I). *Revista Brasileira de Ornitologia* **14**(4): 475–479. PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
*Fotaro de la Bronzvosta ermitkolibro VIREO

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Lhotka nad Bečvou

**Lhotka nad Bečvou** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lešná en&nbsp;distrikto Vsetín. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sude de Lešná. Estas ĉi tie registritaj 99&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Lhotka nad Bečvou** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo de 1,89&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Lhotka nad Bečvou, č. p. 9.jpg|Lhotka nad Bečvou
Lhotka nad Bečvou, pohled z nadjezdu.jpg|Lhotka nad Bečvou
DEZA, a.s., Lhotka nad Bečvou, 06.01.2018 (44171671282).jpg|Lhotka nad Bečvou, stacidomo nokte
Lhotka nad Bečvou, nádraží, stojan na kola (1).jpg|Lhotka nad Bečvou, stacidomo
Lhotka nad Bečvou, tabule.jpg|Lhotka nad Bečvou

Kategorio:Lešná
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vsetín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Bečva
Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota
Jasenice (Lešná)

**Jasenice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lešná en&nbsp;distrikto Vsetín. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km oriente de Lešná. Estas ĉi tie registritaj 126&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . En la vilaĝo troviĝas naturmemorindaĵo Jasenice, kiu estas kreita de inundigita minejo.

Jasenice situas en katastra teritorio **Jasenice u Valašského Meziříčí** kun areo de 5,55&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Jasenice (Lešná) - tree.JPG|Arbo en Jasenice
Jasenice nature monumet 3.JPG|Naturmemorindaĵo Jasenice

Kategorio:Lešná
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vsetín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Vysoká (Lešná)

**Vysoká** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lešná en&nbsp;distrikto Vsetín. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Lešná. Estas ĉi tie registritaj 57&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Vysoká situas en katastra teritorio **Vysoká u Valašského Meziříčí** kun areo de 2,19&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1351.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Krucifikso apud kampa vojo
* Kapelo de sanktaj Fabiano kaj Sebastiano

## Pluaj fotoj 

Vysoká (Lešná), kříž.jpg|Vysoká
Vysoká (Lešná), č. p. 16.jpg|Vysoká
Vysoká (Lešná), č. p. 27.jpg|Vysoká
Vysoká (Lešná), č. p. 53.jpg|Vysoká

Kategorio:Lešná
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vsetín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Threnetes

***Threnetes*** (aŭ *barbogorĝuloj*) estas genro de sudamerikaj kolibroj en la familio Trokiledoj. 

## Taksonomio
La genron *Threnetes* enkondukis en 1852 la angla zoologo John Gould. La nomo devenas el la Antikva greka *thrēnētēs* signife "bedaŭranto". La tipa specio estas la Palvosta ermitkolibro, *Threnetes leucurus*. La genro enhavas jenajn tri speciojn.

* *Threnetes*, 3 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko
** Palvosta ermitkolibro, *Threnetes leucurus* (Linnaeus, 1766) Brazilo, Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Franca Gvajano, Gujano, Surinamo, kaj Venezuelo. LC
*** *T. l. cervinicauda* (Gould, 1855)
*** *T. l. rufigastra* (Cory, 1915)
*** *T. l. leucurus* (Linnaeus, 1766)
*** *T. l. medianus* (Hellmayr, 1929)
** Fulga ermitkolibro, *Threnetes niger* (Linnaeus, 1758) Franca Gujano. LC
*** *T. n. niger* (Linnaeus, 1758)
*** *T. n. loehkeni* (Grantsau, 1969)
** Strivosta ermitkolibro, *Threnetes ruckeri* (Bourcier, 1847) de sudorienta Gvatemalo kaj Belizo ĝis okcidenta Ekvadoro kaj okcidenta Venezuelo. LC
*** *T. r. ruckeri* (Bourcier, 1847)
*** *T. r. venezuelensis* (Cory, 1913)
*** *T. r. ventosus* (Bangs & T. E. Penard, 1924)

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Palvosta ermitkolibro

La **Palvosta ermitkolibro** (*Threnetes leucurus*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi troviĝas tra multo de la Amazona Baseno el orienta deklivaro de Andoj ĝis la Atlantika Oceano.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Palvosta ermitkolibro estis formale priskribita de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1766 en la 12a eldono de lia verko *Systema Naturae* laŭ la duvorta nomo *Trochilus leucurus*. Linnaeus bazis sian mallongan priskribon sur la "white-tailed humming-bird" kiun estis priskribinta kaj ilustrinta la angla natursciencisto George Edwards in 1758. La tipa loko estas Surinamo. La specia epiteto devenas el la Antikva greka *leukouros* signife "blankvosta". 

La Palvosta ermitkolibro estas nun metita en la genron *Threnetes*, kiun enkondukis en 1852 la angla ornitologo John Gould.

La Palvosta ermitkolibro kaj la aliaj du membroj de la genro, nome Strivosta ermitkolibro (*T. ruckeri*) kaj Fulga ermitkolibro (*T. niger*), formas superspecion.

## Aspekto
La palvosta ermitkolibro estas 10 ĝis 12.2 cm longa. Maskloj pezas 4 ĝis 7 g kaj inoj 4 ĝis 6.5 g. La plenkreska masklo havas bronzverdajn suprajn partojn kaj bruston, malhelan orelmakulon kaj gorĝon kun ruĝeca makulo sub ĉi-lasta, kaj palan vangan strion. La vosto estas malhela kun diversaj nuancoj kaj kolor-amplekso sur la eksteraj plumoj. La ventro estas griza kun okraj nuancoj. Ĝi havas preskaŭ rektan bekon. Kiel ĉe aliaj ermitkolibroj, ambaŭ seksoj estas similaj; la beko de la ino estas iom pli kurba ol tiu de la masklo kaj la plumaro havas malpli da kontrasto inter la gorĝo, brusto kaj ventro. Junaj birdoj similas al plenkreskulo sed havas okrecajn plumrandojn. La subspecioj iom diferencas laŭ la vosto kaj ventrokoloro, kaj ekzistas intergradoj inter *cervinicauda* kaj *rufigastra* kaj inter *rufigastra* kaj *leucurus*.
* *T. l. medianus*, nordorienta Amazonia Brazilo sude de Amazono

La palvosta ermitkolibro enloĝas malfermajn kaj duonmalfermajn spacojn ene de humida malalta kaj pli alta tropika arbaro, kaj aliaj pejzaĝoj kiel ekzemple galeriaj arbaroj, *várzea* kaj *igapó* marĉaj arbaroj, kaj plantejoj. Ĝi troviĝas de marnivelo ĝis 850 m en Venezuelo, en Peruo ĉefe ĝis 1 200 m sed tiom alte kiom 1 800 m, kaj en Ekvadoro ĉefe ĝis 1 100 m kaj tiom alte kiom 1 600 m. Ĝi estas konsiderata loka kaj malofta tra sia tuta teritorio kaj troviĝas en pluraj protektitaj areoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
*Fotaro de la Palvosta ermitkolibro VIREO

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Josef Seilern

**Josef Graf von SEILERN und Aspang** (25a de novembro 1883, Lešná Kastelo - 18a de aŭgusto 1939, Zlín) estis aŭstri-ĉeĥa ornitologo kaj ovologo. Seilern estis ĉefe interesita pri la Neotropika birdfaŭno (birdoj de Ameriko). Liajn kolektojn tenas nun la *Moravské zemské muzeum*.

## Verko
* Hellmayr, C.E., kaj J. von Seilern. 1912. *Beiträge zur Ornithologie von Venezuela*. Archiv für Naturgeschichte 78A: 34–166.

Kategorio:Aŭstriaj ornitologoj
Příluky (Lešná)

**Příluky** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lešná en&nbsp;distrikto Vsetín. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudoriente de Lešná. Estas ĉi tie registritaj 50&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Příluky** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo de 1,71&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1358.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Příluky (Lešná), č. p. 13.jpg|Příluky
Příluky (Lešná), č. p. 4.jpg|Příluky
Příluky (Lešná), č. p. 10.jpg|Příluky

Kategorio:Lešná
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vsetín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Příluky

Nomon **Příluky** havas pluraj setlejoj:

* Příluky (Lešná), parto de municipo Lešná en distrikto Vsetín
* Příluky (Zlín), parto de urbo Zlín en distrikto Zlín

## Simila nomo
* Příluka, municipo en distrikto Svitavy
Pulčín

**Pulčín** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Francova Lhota en&nbsp;distrikto Vsetín. Ĝi troviĝas proksimume 3 km nordokcidente de Francova Lhota sur okcidenta rando de Javorníky. Estas ĉi tie registritaj 74&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Pulčín** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo de 7,07&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1424.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Krucifikso
* Altaĵa fortikaĵa setlejo – remparburgo kaj ruino de burgo Pulčín
* Kapelo de sankta Spirito
* Naturmemorindaĵo Pulčín – Hradisko (Rokoj en Pulčín)

## Pluaj fotoj 

Pulčín-domek2016.jpg|Pulčín
Pulčín2012e.jpg|Pulčín
Pulčín2012tábořiště.jpg|Kampadejo en Pulčín
Pulčín2012c.jpg|Pulčín
Pulčín - Hradisko, Pulčínské skály (03).jpg|Rokoj en Pulčín
Pulčín - Hradisko, Pulčínské skály (16).jpg|Rokoj en Pulčín
Pulčín - Hradisko, Pulčínské skály (34).jpg|Rokoj en Pulčín
Pulčín-Saloon-u-Willyho2020.jpg|Saloon u Willyho en Pulčín

Kategorio:Francova Lhota
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vsetín
Kategorio:Setlejoj en Javorníky
Kategorio:Valaĥio (Moravio)
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Mallongvoja rapidsketado

**Mallongvoja rapidsketado**, **mallongtraka rapidsketado** aŭ **mallongdistanca rapidsketado** estas formo de konkurenciva glacia rapidsketado. En konkursoj, pluraj glitkurantoj (tipe inter kvar kaj ses) sketas sur ovala glacitrako kun longo de 111,12 metroj. La sketejo mem estas 60 metrojn longa kaj 30 metrojn larĝa, kio estas la sama grandeco kiel olimpika-granda konkursejo de arta sketado kaj internacie-granda konkursejo de glacihokeo. Rilataj sportoj estas precipe longtraka rapidsketado kaj vicrada rapidsketado.


Kategorio:Vintra sporto
Argentina folitranĉulo

La **argentina folitranĉulo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas du subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *rutila* estas latina vorto signifanta "arde ruĝa", pro la rufa koloro de la antaŭaj kaj subaj partoj de la masklo de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La argentina folitranĉulo troviĝas en centra kaj suda Bolivio kaj Argentino. La nomiga subspecio ankaŭ vintras en Paragvajo kaj uesta kaj suda Urugvajo. Ĝi vivas en ĉakaj arbaretoj kaj arbarlimoj, ankaŭ en riverbordaj arbustaroj, pampoj, aridaj ebenaĵoj kaj montaj veprejoj, ĝardenoj, fruktoĝardenoj, agrikulturaj teroj en duonaridaj regionoj, je marnivelo ĝis 1800 m en plejparto de la teritorio, 600–3600 m en Andoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Ĉilia folitranĉulo

La **ĉilia folitranĉulo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *rara* tute ne rilatas al latino *rārus* (= "malofta"). *Rara* estas la komunlingva nomo de tiu birdo en Argentino kaj Ĉilio. Tiu nomo venas el la mapuĉa lingvo kaj estas onomatopeo rilata al ĝia neordinara raspa voĉo.

## Aspekto 
Ĝi estas fortika birdo, 18-20 centimetrojn longa, kun mallongaj flugiloj kaj ruĝaj okuloj. La longa vosto estas nigra kun ruĝeca bazo. La supraj partoj de la masklo estas grizbrunaj kun malhelaj strioj, dum la krono kaj subaj partoj estas kaŝtankoloraj. Estas blanka strio sur la flugilo kaj padrono de malhelaj kaj palaj areoj sur la vizaĝo. Inoj havas flavbrunajn subajn partojn kun brunaj strioj kaj havas flavbrunajn anstataŭ blankajn en la flugiloj. Ili ne havas la kaŝtanan kronon de la maskloj, sed povas montri cinamkoloran nuancon sur la frunto kaj gorĝo. La kanto estas serio de balbutaj notoj sekvataj de raŭka trilo simila al la bruo farita de fiŝhoka kranko-bobeno.

La fringeca beko estas mallonga kaj dika kun segildentaj randoj kaj estas uzata por deŝiri burĝonojn, foliojn kaj fruktojn. Insektoj estas okaze manĝataj kaj estas donataj al la idoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La ĉilia folitranĉulo estas endemia de la suda konuso de Sudameriko. Ĝi estas la sola folitranĉulo trovita en Ĉilio, kaj ĉeestas en Argentino nur dum la reprodukta sezono. Ĝi vivas en variaj habitatoj, de arbaroj ĝis urbaj ĝardenoj kaj eĉ en parkoj. Ĝi ŝatas ĉiujn malsamajn vegetaĵajn mediojn, sed preferas kultivitajn kampojn, fruktoĝardenojn kaj ĝardenojn. En Ĉilio, ĝi troveblas je altitudoj inter marnivelo kaj 2800 metroj super marnivelo, la plej granda parto de la populacio troviĝas sub 800 metroj super marnivelo. En Argentino, ĝi estas forte parenca al la Anda montaro, je en altitudoj inter 100 kaj 900 metroj super marnivelo.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno