open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Planeda diferenciĝo

En planedoscienco, la **planeda diferenciĝo** estas procezo per kiu la interno de planedo organiziĝas en tavoloj de malsimilaj densecoj.

Tiu aranĝiĝo rezultas de la ena varmiĝo de la planedo, dum ĝia formiĝo per akrecio (transformo de kineta energio al varmo), per natura radiaktiveco de iuj elementoj aŭ pro efiko de tajda forto.

Se parto de la planeda interno iĝas sufiĉe fluanta, pli densaj materialoj profundiĝas pro gravito, dum malpli densaj supreniras al la surfaco. Tio kuntrenas la formiĝon de planeda kerno ĉirkaŭita de mantelo kaj, foje, krusto. Ĉi tiu strukturo plurestas dum la iom-post-ioma malvarmiĝo de la planedo.

Roka planedo diferenciĝas kiam sia interno estas varmigata al almenaŭ 1 300 K. Male, glacia objekto diferenciĝas ekde la fandopunkto de sia materialo (≈  aŭ 273 K por akvo, malpli por pli fandema materialoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Planeda diferenciĝo, el *Encyclopædia Britannica* (angle)
* Interna strukturo prae formita, el *CNRS* (france)

Kategorio:Planeda scienco
Novi Kozarci

eta|dekstra|200px|Novi Kozarci troviĝas en (verda) Municipo Kikinda en Serbio
eta|280px|Mapo pri municipo Kikinda
dekstra|eta|260px|Malnova domo en Novi Kozarci
dekstra|eta|260px|Nova ortodoksa preĝejo de Novi Kozarci
dekstra|eta|260px|Centra parko de Novi Kozarci
**Novi Kozarci,** serbe **Нови Козарци,** hungare **Torontáltószeg** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Kikinda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 39 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°46′32″N 20°37'12″E
* Alto super marnivelo: 69 m
* Loĝantaro: 2270
* Poŝtkodo: 23319
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Novi Kozarci situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, laŭ la rumana landlimo (kontraŭe Jimbolia troviĝas).

## Historio 
Dum la mezepoko vilaĝo *Tószeg* etendiĝis en tiu loko. Ĝi senhomiĝis dum la turka dominado. En la 18-a jarcento oni profitis la lokon paŝtejo. Germanoj refondis la vilaĝon en 1770, kiun ili nomis *Mastrot*. Baldaŭe formiĝis 2 apartaj vilaĝoj: Mastrot (hungare *Kistószeg*) kaj *Nagytószeg* (germane Haufeld). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. Post la 2-a mondmilito la germanoj malaperis, dume alvenis bosnoj. En 1947 ambaŭ vilaĝoj unuiĝis. En 2002 loĝis en Novi Kozarci 2277 homoj, (2122 serboj (93 %), 61 ciganoj, 28 jugoslavianoj, 11 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* nova ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
En la iama Mastrot naskiĝis ŝvaba-hungara teologo Antal Schütz.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|260px|Iama loko de katolika preĝejo en Novi Kozarci

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Loihi

**Loihi** aŭ '''Lō'ihi** aŭ **Lo'ihi'* estas juna submara vulkano 35&nbsp;km sude de Havajo.

Ĝi ankoraŭ ne atingis la surfacon de la maro, kaj tial estas nomita submara vulkano. Mankas nur 975 m antaŭ ol ĝi estigos insulon, sed necesos por tio verŝajne inter 10.000 kaj 100.000 jaroj. De la marfundo de la Pacifiko ĝis sia pinto ĝi estas ĉ. 3.000 m alta.

Proksime de la pinto de Loihi troviĝas submara aŭtomata observatorio , kiu jam akurate observis erupcion. Kabloj el kupro kaj optika fibro ligas la observatorion al la stacio ĉe *Whittington Beach Park'' en la suda parto de Havajo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* USGS: informoj 
* http://www.soest.hawaii.edu
* http://www.volcano.si.edu/ 
* http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/loihi/main.html

Kategorio:Vulkanoj en Usono
Kategorio:Submaraj montoj
Baŝaid

eta|dekstra|200px|Baŝaid troviĝas en (verda) Municipo Kikinda en Serbio
eta|280px|Mapo pri municipo Kikinda
dekstra|eta|260px|Ortodoksa preĝejo en Baŝaid
dekstra|eta|250px|Katolika preĝejo en Baŝaid-Bikaĉ
**Baŝaid,** serbe **Башаид,** slave **Bašaid,** germane **Klein Kikinda** hungare **Basahíd** [baŝahId] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Kikinda. Vilaĝeto **Bikaĉ,** slave **Bikač,** hungare **Nagybikács** [nadjbikAĉ] apartenas al Baŝaid.

## Bazaj informoj 
* Areo: 77 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°38′17″N 20°24'31″E
* Alto super marnivelo: 71 m
* Loĝantaro: 3500
* Poŝtkodo: 23316
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Baŝaid situas sur ebenaĵo, kanalo "Kikinda" preterfluas, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Kikinda. La lasta urbo troviĝas 22 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 1330-aj jaroj en formo *"Bosorhida"*, kiu havis rajton pri bazarado en Hungara reĝlando. Fine de la 16-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis, kiun serboj en 1750 refondis. La komunumo ricevis privilegiojn en 1817. En 1849 la hungara armeo venkis la serbojn, dum batalo la vilaĝo bruldetruiĝis. En 1893 denove incendio okazis. Ekde 1876 ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Baŝaid 3503 homoj, (3123 serboj (89 %), 179 ciganoj, 100 hungaroj, 23 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Maria Magdalena en Bikaĉ
* ortodoksa preĝejo

== Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Nakovo

eta|dekstra|200px|Nakovo troviĝas en (verda) Municipo Kikinda en Serbio
eta|280px|Mapo pri municipo Kikinda
dekstra|eta|300px|Ortodoksa preĝejo en Nakovo
**Nakovo,** serbe **Наково,** germane **Nakodorf,** hungare **Nákófalva** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Kikinda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°52′16″N 20°34'01″E
* Alto super marnivelo: 91 m
* Loĝantaro: 2410
* Poŝtkodo: 23311
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Nakovo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Rumanio-Kikinda, laŭ la rumana landlimo (kontraŭe estas Comlosu Mare). Inter ili limpasejo funkcias.

## Historio 
En 1799 oni trovis tie trezorojn de avaroj. Dum la mezepoko la vilaĝo nomiĝis *"Szöllős"*, kiu hungare signifas: vinberejo. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en la 18-a jarcento. Ekde 1782 la kampoj apartenis al grekaj fratoj "Nako". Post 2 jaroj 50 loĝdomoj konstruiĝis por la alvenantaj hungaroj. En 1790 germanoj kaj iomete francoj alvenis. Ekde 1876 ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nakovo 2419 homoj, (2301 serboj (95 %), 46 jugoslavianoj, 19 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Glomeromycota

**Glomeromycota** estas fungoj el la subregno *Symbiomycota*.

## Karakteroj 
eta|maldekstra|skemo
La Hifoj vivas en la radikoj de kreskaĵoj. La fungoj formas endotrofajn mikorizojn.

## Ekologio 
Multaj plantoj vivas kun Glomeromycota.

## Sistematiko 
Nur estas unu klaso *Glomeromycetes*.

## Fontoj 
### Notoj kaj referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Fungoj
Kategorio:Mikologio
Clodovil Hernandes

**Clodovil HERNANDES** (naskiĝis la 17-an de junio 1937 en Elisiário, San-Paŭlo, Brazilo, mortis la 17-an de marto 2009 en Brasília, Distrito Federal, Brazilo) estis brazila moda dezajnisto, televida moderigisto kaj politikisto.

## Vidu ankaŭ 
Listo de mortintoj en 2009 1-a jarkvarono

Kategorio:Brazilaj politikistoj
Esperanto en Ruslando (libro)

***Esperanto en Ruslando*** estas 39-paĝa broŝuro verkita de  Halina Gorecka kaj Aleksander Korĵenkov.

Ĝi estas eldonita en la jaro 2000 ĉe eldonejo Sezonoj el Jekaterinburgo.

## Enhavo 
La dokumento konstituas historian skizon pri Esperanto en Ruslando dum la periodo de 1887 ĝis 2000.

## Eksteraj ligiloj
* Recenzo : *Esperanto en Ruslando* de Ziko Marcus Sikosek
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Libroj de Halina Gorecka
Kategorio:Libroj de Aleksander Korĵenkov
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Banatsko Veliko Selo

eta|dekstra|200ra|Banatsko Veliko Selo troviĝas en (verda) Municipo Kikinda en Serbio
eta|280ra|Mapo pri municipo Kikinda
dekstra|eta|260ra|Estonta ortodoksa preĝejo en Banatsko Veliko Selo
dekstra|eta|260ra|Memordomo en Banatsko Veliko Selo
dekstra|eta|260ra|Iama katolika preĝejo en Banatsko Veliko Selo
**Banatsko Veliko Selo,** serbe **Банатско Велико Село,** hungare **Bánátnagyfalu** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Kikinda. La loknomo signifas en ambaŭ lingvoj: Banato-granda-vilaĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°49′23″N 20°35'34″E
* Alto super marnivelo: 70 m
* Loĝantaro: 3030
* Poŝtkodo: 23312
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Banatsko Veliko Selo situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, laŭ la rumana landlimo (kontraŭe Comlosu Mic troviĝas).

## Historio 
Post la turka erao en 1770 francoj kaj germanoj fondis tie 3 vilaĝojn: **Saint Hubert**, **Charleville** kaj **Seultour**. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. Fine de la 2-a mondmilito la germanoj rifuĝis, serboj alvenis. En 2002 loĝis en Banatsko Veliko Selo 3034 homoj, (2922 serboj (96 %), 26 hungaroj, 14 ciganoj, 10 kroatoj kaj aliaj).

La preĝejo Sankta-Barbara en Seultour estis fondita la 1-an aŭgusto de 1974.
Seultour signifas france sola turo kaj turo estas simbola de sankta Barbara.
Post la turka erao, kiam francoj de Loreno envenis nur estas tie unu turka turo.

## Vidindaĵoj 
* memorŝtono pri iama preĝejo

## Famuloj 
En la iama Seultour naskiĝis hungara inĝeniero Péter Esztó.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|260ra|Memorloko pri katolika preĝejo en Banatsko Veliko Selo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Wolhusen

**Wolhusen** estis ĝis la 31-a de decembro komunumo en la Distrikto Sursee kaj ekde la 1-a de januaro 2013 komunumo de la Elektodistrikto Entlebuch en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 4145 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Ponto trans Eta Emme en Bad, Wolhusen
Wolhusen estas regiona centro, kiu situas ĉe la bordo de la rivero Eta Emme. Fakte al la komunumo Wolhusen apartenas nur la parto norde de la rivero Emme, dum la parto de la vilaĝo ĉe la suda flanko de la rivero, kiu nomiĝas Wolhusen-Markt apartenas al la najbara komunumo Werthenstein de la distrikto distrikto Entlebuch.

La plej alta punkto de la komunumo estas la monto *Hochwart* kun alteco de 1016 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wolhusen limas en nordokcidento al Menznau, en oriento al Ruswil, en sudoriento al Werthenstein, en sudo al Entlebuch kaj Doppleschwand, kaj en sudokcidento al Romoos.

## Trafiko 
Wolhusen estas regiona trafiknodo. En Wolhusen disbranĉiĝas la trajnlinioj de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lucerno al Berno kaj de Lucerno al Willisau. La komunumo estas ankaŭ la elirpunkto de diversaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj.

En la centro de la komunumo ankaŭ disbranĉiĝas la kantonaj ĉefvojoj de Lucerno al Langnau en Emme-Valo kaj de Lucerno al Willisau. La plej proksimaj aŭtovojalveturejoj troviĝas en Dagmersellen kaj en Emmenbrücke ambaŭ en proksimume 20 kilometroj da distanco kaj ambaŭ al la svisa aŭtovojo A2.

## Historio 
La unua malrekta skriba mencio de Wolhusen datiĝas el la jaro 1070, kiam *Senjoro de Vuolhusen* fariĝis abato de la Monaĥejo Einsiedeln.

En mezepoko la Senjoroj de Wolhusen estis unu el la plej potencaj nobelaj familioj en la regiono. Ĉirkaŭ en la jaro 1300 ili vendis sian posedaĵon al la Habsburgoj, kiuj nun fariĝis la novaj mastroj de la regiono. Iliaj voktoj tamen ekhavis konfliktojn kun la lucernantoj kaj la entlebuĥanoj. La 3-an de januaro 1986 ĉi-lastaj atakis la vokton *Peter von Thorberg* kaj detruis liajn du kastelojn. Post la Batalo de Sempach en la sama jaro la Habsburgoj perdis la kontrolon pri la regiono kaj Wolhusen fariĝis parto de la lucerna urboŝtato.

La komunumo apartenis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 al la lucerna voktejo Ruswil, el kiu fariĝis dum la Helveta Respubliko la distrikto Ruswil. De 1803 ĝis 1814 la komunumo apartenis al la distrikto Entlebuch kaj ek de 1814 al la distrikto Sursee.

## Vidu ankaŭ 
* Wolhusen (stacidomo)
* Wolhusen Weid (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wolhusen
* Profilo de la komunumo sur la retejo de la kantono
Kavaliroj de sankta Petro

La **kavaliroj de sankta Petro** (latine: ***milites Sancti Petri***) estis milico kreita de la papo Leono la 9-a, por batali kontraŭ la normandoj de suda Italujo en la batalo de Civitate en 1053..

## Referencoj 
Kategorio:Krucmilitoj
Kategorio:Kavalirordenoj
Kategorio:Kristanismo en la 11-a jarcento
Internacia lingvo Esperanto (lernolibro de Saĥarov)

* aŭtoro: Aleksandr Andrejeviĉ Saĥarov
* eldonejo: A.A.Saĥarov
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1926 (verŝajne)
* jaro de la reeldono: 1927
* presejo:
* formato: 31 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

**Internacia lingvo Esperanto** (ruse Международный язык Эсперанто) lernolibro de Aleksandr Andrejeviĉ Saĥarov. La libro havas ruslingvan alvokon al komunikistoj lerni Esperanton.

Dosiero:Saĥarov 1927 12.jpg|La unua paĝo kun aŭtora surskribo

Dosiero:Saĥarov 1927 3.jpg|Lasta paĝo de la libro

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1926
Kategorio:Libroj aperintaj en 1926
Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Antecedento

**Precedenco** aŭ **antecedento** (aŭ **modela kazo**) estas juĝa kazo, kies decido fariĝis modela por sekvaj kazoj.

La graveco de antecedento varias inter diversaj juraj sistemoj: En angla-usona juro, kiu vaste orientiĝas laŭ antecedentoj (angle: *precedent*), ĝi gravegas, en la kontinenta Eŭropa jurhistorio, kiu orientiĝas ĉefe laŭ leĝoj, ĝi ludas relative malgravan rolon - antecedentoj helpas interpreti la leĝon.

Kategorio:Konstitucia juro
Kategorio:Juĝaj kazoj
Kategorio:Jura sistemo
Ratifo

**Ratifo** (aŭ foje ekster PIV *ratifiko*) (de latina *ratus* „valida“, *facere* „fari“) estas la konfirmo de la kontraktantaj partioj, ke interŝtata kontrakto (traktato) estas deviga. Nur la instanco kiu reprezentas la unuopan partion laŭ internacia juro rajtas ratifi traktaton, tio kutime estas la ŝtatestro. La konfirmo estas fiksita en ratifa dokumento. Per interŝanĝo de la ratifaj dokumentoj (aŭ post interkonsentita tempo) la traktato ekvalidas.

La ŝtatestro en demokratio devas havi la permeson por la ratifo, kutime per koncerna leĝo de la parlamento, foje per referendumo. 

La tempo inter la finverkado de la traktata teksto (tion kutime faras la ministro pri eksteraj aferoj) kaj la ratifo povas esti longa.

## Literaturo 
*Peter Seelmann: *Ratifikation*. El: Europäische Friedensverträge der Vormoderne, en: historicum.net, 2006, ttt-ejo , germane, (vidita 27 Okt 2009).

## Eksteraj ligiloj 
*Germanio: Art. 59 de la konstitucio, germane
*Leksikona difino: „Ratifikation“ de Bundeszentrale für politische Bildung, germane

Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Konstitucia juro
Kategorio:Traktatoj
Alico en Mirlando (Sezonoj)

***Alico en Mirlando*** estas klasikaĵo de la porinfana literaturo, verkita anglalingve de Lewis Carroll. 

Surbaze de malnova esperantlingva eldono, nome *La Aventuroj de Alicio en Mirlando*, la verko estas reeldonita kiel volumo 8 en la Serio Mondliteraturo, fare de eldonejo Sezonoj, unue en Jekaterinburgo (1999, 80 paĝoj) kaj poste en Kaliningrado (2004, 79 paĝoj). Por tiuj novaj eldonoj estas uzita korektita traduko de Donald Broadribb.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Alico en Mirlando
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2004
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Malkontinuo de Mohorovičić

eta|300px|La malkontinuo de Mohorovičić estas markita de la letero A

La **malkontinuo de Mohorovičić** (mallongite **Moho**) estas la limo inter la terkrusto kaj la supera termantelo. Ĉar la oceana terkrusto havas averaĝan dikecon de 6 km, kaj la kontinenta terkrusto, de 35 ĝis 75 km (pleja dikaĵo estas sub plej altaj montoj), la profundo de la *Moho* varias konsekvence.

Tiu malkontinuo estis malkovrata de la kroata sismologo Andrija Mohorovičić en 1909.
Ĝi manifestiĝas per plirapidiĝo de la tertremaj ondoj, la rapideco de la P-ondoj pasas de 7 al 8 km/s. La kialo de tiu plirapideco estas ecaj ŝanĝoj de la propaga medio, estiganta refrakton: la kontinenta krusto konsistas ĉefe el granitoj, la oceana krusto el bazalto, dum la termantelo konsistas el peridotito. Estas do fizika-kemia malkontinuo.

En la 1960-aj jaroj kaj 1960-aj jaroj, estis planitaj pluraj boradoj por atingi la Mohon:
* La Mohole, en 1961, esti provo bori en Atlantika Oceano apud Insulo Guadalupe en Meksiko; la puto atingis profundon de 183 m, sub 3&nbsp;500 m de akvo. La operacio estis rezignita en 1966.
* La borado sg3, inter la  kaj 1989 en Rusio, en la Kola duoninsulo, atingis profundon de 12&nbsp;262 m.

Kategorio:Platotektoniko
Kategorio:Geologio
Kategorio:Geofiziko
Monto Apo

La **Monto Apo** altas  metrojn kaj sekve estas la plej alta monto en la Filipinoj. Ĝi situas en la filipina provinco Cotabato, sur la insulo Mindanao. Malmultajn kilometrojn nordoriente situas la urbo *Davao*. La monto estas stratovulkano kaj sume havas tri vulkanopintojn. La momento de ĝia lasta erupcio nekonatas.

La unua dokumentita grimpado de la montopinto okazis la 10-an de oktobro 1880 fare de homgrupo gvidata de *Don Joaquin Rajal*. Dum la 20-a jarcento ĝi iĝis preferata grimpocelo ĉar la montopinto sen grandaj penoj atingeblas. Por la supren- kaj subengrimpo kalkulendas ĉirkaŭ tri tagoj. Por ne erarvoji en la multaj ĝangalaj padoj vulkanosube, rekomendindas havi akompanantan lokan gvidiston. Ekde la jaro 1936 la teritorio ĉirkaŭ la vulkano estas nacia parko – ĝi estas la hejmo de pli ol 270 birdospecioj.

## Eksteraj ligiloj 
* informo pri la vulkano en la "Globala Vulkanisma Programo" de la usona institucio *Smithonian* (angle)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej altaj montoj de ĉiu lando

Kategorio:Stratovulkanoj
Kategorio:Montoj en Azio
Kategorio:Montoj en la Filipinoj
Akvorezervujo Santillana

dekstra|eta|250px|Akvorezervujo Santillana
La **akvorezervujo Santillana** ankaŭ konata kiel **akvorezervujo de Manzanares el Real** troviĝas en la nordokcidento de la Madrida Regiono (Hispanio), en la municipaj teritorioj de Manzanares el Real kaj Soto del Real; kune al la Gvadarama Montaro. Ĝi havas areon de 1.052 ha (kiel maksimume), kaj distanco inter la kontraŭj bordoj de 30 km, kun spaco entute de 91 hm³. Datumas ekde 1908, kiam estis konstruita la malnova akvorezervujo, kaj en 1969 finiĝis la konstruado de la nova kiu estis kvin metroj pli alta, duobliĝis la kapacito por la akvorezervado. La nova akvorezervujo funkcias ekde 1971 kaj ĝi estis konstruita en nur unu jaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Estado del Embalse de Santillana
* Virtuala flugado tra la Akvorezervujo Santillana kaj la komarko 

Kategorio:Madrida Regiono
Kategorio:Akvaj rezervujoj en Hispanio
Hugo de Payns

eta|Hugo de Payns
[eta|Hugo de Payens kaj [Gotfredo de Bouillon ĉe Baldueno la 2-a de Jerusalemo]]
eta|Grandmajstra blazono de Hugo de Payns
**Hugo de PAYNS** aŭ **Hugo de PAYENS** (france: ***Hugues de Payns***; naskiĝis ĉirkaŭ 1070 en Payens; mortis la 24-an de marto 1136) estis senjoro de Montigny-Lagesse, fonda membro kaj unua grandmajstro de la templanoj.

## Vivo 
Ekzistas nur malmultaj certaj faktoj pri Hugo. Li naskiĝis verŝajne ĉirkaŭ la jaro 1080 en Payens en Ĉampanjo je la maldekstra bordo de la Sejno - ĉirkaŭ 10&nbsp;km de Troyes. Li apartenis al la franca meza nobelaro, estis senjoro de Montigny-Lagesse kaj posedis grundon en la regiono de Tonnerre. Li estis vasalo de la grafo Hugo la 1-a de Ĉampanjo.

Li partoprenis la unuan krucmiliton (1096–1099) al Jerusalemo, verŝajne en la armeo de Gotfredo de Bouillon kaj revenis Francujon ĉirkaŭ 1100. Inter 1104 kaj 1114 li akompanis la grafon Hugo de Ĉampanjo kiel pilgrimulo am Jerusalemo kaj vivis tie.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la templanoj
* Templanoj

## Bibliografio 
* Alain Demurger: Die Templer - Aufstieg und Untergang 1118-1314. Verlag C.H. Beck, S. 17-26. ISBN 3-406-35576-5
* Leroy Thierry, ''Hugues de Payns, chevalier champenois, fondateur de l'ordre des templiers*, 2e édition, Maison du Boulanger, 2001, ISBN 2-913052-10-X
* Leroy Thierry P.F., *Hugues de Payns, la naissance des Templiers'', Thebookedition, mars 2011, ISBN 978-2-7466-3049-9

Kategorio:Templanoj
Kategorio:Homoj de Aube
Kategorio:Mezepokaj francaj nobeloj
Kategorio:Personoj de Francio en la 12-a jarcento
Vaporfervojo Furko-montolinio

eta|dekstra|200ra|Lokomotivo de la Svisa vaporfervojo Furka-montolinio
La svisa **Vaporfervojo Furko-montolinio** (, **DFB**) ligas la lokon **Realp tra la Furkopasejo kun Gletsch** kaj **Oberwald**. La monta linio estas la malnova linio, ĉar la baza tunelo ligas hodiaŭ la vilaĝojn Oberwald kaj Realp.

Ĝi estas monta linio de la malnova Furka-Oberalp-Fervojo FO (, **FO**) , kiu hodiaŭ nomiĝas **Matterhorn-Gotthard-Fervojo** (, **MGB**). MGB hodiaŭ cirkulas tra la Furko-Baztunelo, fama estas ĝia rekta trajno "glaĉera ekspreso" de Sankta Maŭrico tra Koiro, Brigo, Vispo al Zermatt.

Oni planas malfermi ankaŭ la linion "Oberwald - Gletsch" en la **aŭguston 2010**.
Oni tiam povos vojaĝi de **Realp-Furko-Gletsch** ĝis **Oberwald**, anstataŭ kiel hodiaŭ nur de Realp-Furko ĝis Gletsch. Oni povos uzi la bazan tunelon aŭ la montan linion.
La linio pasas la Furkopasejon kaj pasas en Gletsch la faman grandan ŝrumpan Rodan-Glaĉeron. (Furko (alemane *Furka Furggi*) estas malnova alemana vorto por "pasejo".)

Oni rekonstruos la grandan **"D"-vaporlokomotivon**. La organizaĵo bezonos ankoraŭ svisan Fr.-n 1'700'000.-- aŭ ĉirkaŭ 1'200'000 Eŭron aŭ 1'200'000.-- dolarojn por fremdaj kostoj. Oni volas rekonstrui 2 lokomotivojn HG&nbsp;4/4. Oni volos fari la elprovon de unua lokomotio en jaro 2013. La kosto de nova fajrokesto estas ĉirkau svisa Fr. 110'000.-- aŭ 80'000.-- Eŭro.

La aparta** fondo Furko-montolinio** *(Stiftung Furka-Bergstrecke)* kolektas la **donacojn pri la lokomotivoj kaj pri la remizo Realp.** Donacoj estas sen imposto en Svisujo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de fervojaj kompanioj en Svislando
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* 
* RhB Raetiaj fervojoj germane, france, itala, angle, glacia ekspreso
* Materkorna gotarda fervojo MGB germane, france, angle
* *SBB/CFF/***FFS federaciaj fervojoj svisaj** germane, france, itale, angle
* valisa gomsa turisma regiono germane, france, itale, angle
* Andermato Gotardo turisma regiono germane, france, itale, angle
* valisa turismo germane, france, itale, angle 
* piedvojo Rhonoglaciaĵo germane, france, itale, angle
* kantona uria turismo germane, france, itale, angle
* tri pasejoj posta aŭto germane, france, itale, angle
* *Idiotikon* germana vortaro oni **ne** trovas "Furka"

Kategorio:Trajnoj
Kategorio:Transporto en Svislando
Kategorio:Metra ŝpuro
Submara monto

**Submara monto**  estas vulkano kiu staras ĉe la marfundo, sed ne atingas la surfacon de la maro.

Submaraj montoj aŭ similaj gujotoj estiĝas je la limoj de la tektonaj platoj de la mezoceanaj dorsoj aŭ ene de oceana plato pro vulkaneco. Pro la moviĝo de la oceana krusto dum la disiĝo de la oceana fundo vulkanoj perdas la ligon al sia magmofonto kaj ĉesas la eligo de magmo. Kontraŭe la gujotoj, submaraj montoj neniam estas pli altaj ol la marnivelo, kaj tial ne suferas erozion de la ondoj.

Aparta eco de submaraj montoj estas krutegaj inklinoj kaj relative malgranda pinto. Ili troveblas en ĉiuj oceanoj, sed ekzistas nekutima multo en la nordorienta Atlantiko.

## Flaŭro kaj faŭno 
Submaraj montoj kaj ties faŭno estas apenaŭ esploritaj ĝis nun. La profundeco, kvankam la malhelo estas absoluta, tamen ne malhelpas la ekziston de multaj bestospecoj, kiel ekzemple kapopieduloj, kiu havas malaltan kvocienton de naskoj. Kontraŭe al la ĉirkaŭa oceano, ĉe submaraj montoj ekzistas pli multe da organismoj, ĉar ili atingas la profundecon de 1000 m riĉa je zooplanktono kaj pro la roka surfaco, setladas sesilaj filtrujoj (kiel sponguloj, koraloj, ktp.). 
Kiam la pinto de submara monto atingas la superan lumricevan zonon ankaŭ plantoj kreskas sur ĝi. Ĉefe grandaj brunalgoj, kies aroj estas nomitaj kelparbaroj uzas tian vivejon.

Loĝantoj de submaraj montoj estas endanĝeritaj pro fiŝkaptado per grandaj trenretoj. EU-politikistoj decidis malfermi la submarajn montojn ĉirkaŭ la Acoroj al siaj fiŝkaptistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Gujoto
* Vulkano
* Nacia Marrezervejo Cordell Bank

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Keating, B.H., Fryer, P., Batiza, R., Boehlert, G.W. (Eds.), 1987: *Seamounts, islands and atolls*. Geophys. Monogr. 43:319-334.
* Koslow, J.A. (1997). *Seamounts and the ecology of deep-sea fisheries*. Am. Sci. 85:168-176.
* Menard, H.W. (1964). *Marine Geology of the Pacific*. International Series in the Earth Sciences. McGraw-Hill, New York, 271 pp.

## Eksteraj ligiloj 
* Instituto pri marscienco de la universitato Kiel (germane)
* Seamount-ekosistemoj en la norda Atlantiko
* Seamounts Online (angle)
* Expedicioj al Pacifiko kune kun la akvario de Monterey Bay (angle) 
* Submaraj montoj antaŭ Islando (angle)
* Interaga tutmonda mapo pri submaraj montoj 

!
Kategorio:Oceanografia terminologio
Lambda Warszawa

**Asocio Lambda Warszawa** (esperantigite *Lambdo Varsovio*) estas la plej malnova agadanta pola GLAT-organizo, fondita en 1997 de la aktivistoj de la Centro Rainbow (pole *Ośrodek Rainbow*) en Varsovio. La misio de la Lambdo estas krei pozitivan identecon de gejoj kaj lesbaninoj kaj formi socian akceptadon al ili.

La asocio garantias helpon al GLAT-personoj, organizante deĵorojn de psikologoj, seksologoj kaj juristoj. Ĉiutage de la 18-a ĝis la 21-a horo funkcias ankaŭ Fida Telefono por gejoj, lesbaninoj, ambaŭseksemuloj, transgenruloj kaj iliaj parencoj, konatuloj, amikoj.

## Estraro 
Oficperiodo de la estraro daŭras du jarojn. Ĝis nun prezidantoj de Lambda Warszawa estis:
* Michał Pawlęga (dum jaroj 1997-2005)
* Yga Kostrzewa (2005-2007)
* Krzysztof Kliszczyński (2007-2011)
* Dorota Bregin (ekde 2011)

## Vidu ankaŭ 
* GLAT-organizoj
* Kampanjo Kontraŭ Gejfobio
* Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:GLAT-organizoj
Kategorio:Polaj asocioj
Robert Julius Trumpler

Li naskiĝis en Svisio, sed prenis usonan naciecon en 1921. 

Post lernado en la Universitato de Zuriko, li iris en Germanion, al la Universitato de Göttingen, kie li doktoriĝis en 1910. En 1913, li renkontis la usonan astronomon Frank Schlesinger, kiu invitis lin veni labori en Usono pri studo de movoj de steloj en la Plejadoj.

La unua mondmilito malfruigis tiun projekton. Mobilizita, li devis atendi ĝis majo 1915 permeson de siaj superuloj, por iri en Usonon. Tie li aniĝis al Universitato de Kalifornio kaj ricevis postenon en la observatorio Allegheny kaj poste en la observatorio Lick. Li estis elektita ano de la United States National Academy of Sciences en 1932.

Li estas konata ĉar li trovis, ke la lumeco de la plej malproksimaj globaj stelamasoj estas pli malforta ol antaŭvide, kaj ke la steloj ŝajnis pli ruĝaj. La kialo estas la ĉeesto de interstelaj nuboj tra la galaksioj, kiuj sorbas parton el la lumo. Ĉar la globaj stelamasoj estis utiligataj por estimi la grandon de la Lakta Vojo, tio kuntrenis "malgrandiĝon" de 40% rilate al antaŭaj estimoj.

Li ankaŭ studis kaj katalogis la malfermitajn stelamasojn kaj eltrovas sistemon por klasifiki ilin. Tiu *Klasifiko de Trumpler* nun ankoraŭ validas.

## Honoroj 
Oni donis lian nomon al alfrapa kratero sur Luno, kaj al alia sur Marso. La Robert J. Trumpler Award estas premio donacata al aŭtoroj de tezoj taksataj kiel ĉefe gravaj en astronomia fako.

## Vidu ankaŭ 
* Carl Schalén, la sveda astronomo, eltrovis sendepende de Robert Trumpler, la ĝeneralan interstelaran absorbon, sed sia verko estis ofte forgesi.
* Wolfgang Gleissberg

## Eksteraj ligiloj 
*  Robert Julius Trumpler, el *Calisphere* (Universitato de Kalifornio
*  La klasifiko de Trumpler
Blankagorĝa kosifo

La **Blankagorĝa kosifo** (***Cossypha humeralis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Plenkreskulo de tiu specio havas grizajn suprajn partojn kun tre rimarkindan nigran vizaĝon el la beko al la orelzono, multe pli larĝa ol ĉe aliaj kosifoj kaj tre kontrasta inter du blankaj areoj nome la superokula strio, komuna en aliaj samgenranoj, kaj tre **blanka gorĝo**, kio nomigas la specion kaj etendiĝas al supra brusto, dum pli sube nuanciĝas al heloranĝa en flankoj kaj ventro. La flugiloj estas nigrecaj kun blanka centra zono kiu videblas el ŝultroj kiel subena strio. Estas oranĝaj la pugo kaj eksteraj vostoplumoj en bazo dum la centraj kaj anguloj estas malhelbrunecaj al nigrecaj. La beko estas nigreca kaj kruroj kaj piedoj el malhelbrunecaj al nigrecaj.

Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en Bocvano, Mozambiko, Sudafriko, Svazilando kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropika aŭ tropika seka arbustaro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha humeralis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Bluŝultra kosifo

La **Bluŝultra kosifo** (***Cossypha cyanocampter***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Plenkreskulo de tiu specio havas **oranĝajn subajn partojn kaj pugon**, dum resto de supraj partoj estas grizaj, iom brunecaj en dorso kaj nuko kaj pli malhelgrizaj en krono kaj vizaĝoj kiujn separas tre blanka kaj kontrasta superokula strio, simila al tiu de aliaj kosifoj. La centraj vostoplumoj estas malhelbrunecaj al nigrecaj, dum la eksteraj estas helbrunaj kaj ankaŭ la flugiloj estas malhelbrunecaj al nigrecaj, sed kun tre rimarkinda **blua areo en ŝultroj**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *cyanocampter* konsistas el du latinigitaj radikoj el la antikva greka nome *kianos* kaj *kampter*, kiuj signifas respektive “blua” kaj “kurbo, turniĝo, etende al ŝultro”. La beko estas nigra kaj kruroj kaj piedoj grizecaj.

Ĝi troviĝas ĉefe en Okcidenta Afriko nome en Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Kenjo, Liberio, Malio, Niĝerio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montarbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha cyanocampter. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Rupela kosifo

La **Rupela kosifo** (***Cossypha semirufa***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj. Tiu specio estis priskribita de la fama ornitologo fakulo pri afrikaj specioj nome Eduard Rüppell, el kiu oni nomis la specion en komuna nomo, dum la latina scienca nomo *semirufa* aludas al la tre **ruĝecaj pugo kaj subaj partoj** pli etendaj ol ĉe aliaj samgenranoj kiel la Kablanda kosifo, la Blankagorĝa kosifo, la Bluŝultra kosifo kaj la Grizflugila kosifo, sed tiom etendaj kiom ĉe aliaj kiel la Heŭglina kosifo, la Ruĝkapa kosifo, la Nigrakapa kosifo, la Blankakapa kosifo, la Neĝokrona kosifo kaj la Blankakrona kosifo, kiuj pli malpli same havas ruĝecajn kolumon kaj nukon.

Krome la supraj partoj estas grizecaj, pli malhele en krono kaj pli brunece en dorso, dum la flugiloj estas malhelgrizaj al nigrecaj, same kiel la vosto, kies ankaŭ la eksteraj vostoplumoj estas oranĝaj. La vizaĝo montras tre rimarkindan **blankan superokulan strion**, pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj kaj ĉefe al la nuko, kaj tre larĝan **nigran traokulan zonon**, kiu larĝiĝas ĉe la orelzono. La beko estas nigra kaj kruroj kaj piedoj grizecaj.

Ĝi troviĝas en Orienta Afriko nome en Eritreo, Etiopio, Kenjo, Sudano kaj Tanzanio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj kaj arbustaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha semirufa. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kablanda kosifo

La **Kablanda kosifo**, *Cossypha caffra*, estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Ĝi estas ĉefe loĝantaj birdoj en suda kaj orienta Afriko el Kenjo suden al Namibio, Zambio, Zimbabvo, Sudafriko, Lesoto kaj Svazilando. Ĝi estas komuna specio ĉe arbarbordoj, en arbustaroj, karuo, plantejoj, ĝardenoj kaj parkoj.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Malantaŭa vidaĵo de junulo
La Kablanda kosifo estas 16–17&nbsp;cm longa. La supraj partoj de plenkreskulo estas grizaj, kaj la vizaĝo montras **nigran traokulan zonon** el la beko al la orelzono kie tiu plilarĝiĝas kaj griziĝas; tiu zono estas separata el la krono per **blanka superokula strio**. La mentono, gorĝo kaj centra brusto, pugo, subvosto kaj eksteraj vostoplumoj estas oranĝaj, dum la centraj vostoplumoj estas grizecbrunaj. La ventro estas helgriza.

La nigra beko estas mallonga kaj rekta, kun iome subenkurba supra makzelo. Kruroj kaj piedoj estas rozecgrizaj, kaj la okulo estas bruna. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junulo estas malhelbruna supre kaj sablokolora sube, tre markita sablokolore en supraj partoj kaj grizbruna en brusto.

La Kablanda kosifo havas akran, mallaŭtan trisillaban alarmonoton "ŬA-dar-dra". La kanto konsistas el varia mallonga serio de muzikecaj notoj, ĉiam komence per mallaŭta trenata fajfo *ĉeruu-ŭiiit-ŭiiit-ŭiiit*.

## Kutimaro 
La Kablanda kosifo konstruas tasforman neston el vegetala materialo, kovrita per animala haro, radiketoj kaj alia pli fajna materialo. Ĝi normale nestumas el junio al novembro sudokcidente de la Kablando kaj aŭguste al januaro ie plie, sed povas nestumi iam ajn dum la jaro.

Ili manĝas insektojn, araneojn kaj aliajn senvertebrulojn, malgrandajn ranojn, lacertojn kaj iom da frukto.

## Referencoj 
* Ian Sinclair, Phil Hockey kaj Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* SASOL e-guide 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ruĝkapa kosifo

La **Ruĝkapa kosifo** (***Cossypha natalensis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj, tamen tiu ĉi specio ja kunhavas oranĝecajn subajn partojn kun la samgenranoj, sed havas ankaŭ **ruĝecoranĝan kapon**, kio distingas la specion el la aliaj samgenranoj. Same kiel la aliaj parencaj specioj, havas grizecajn flugilojn kaj brunan centran voston dum la eksteraj vostoplumoj kaj pugo estas oranĝecaj. La beko kaj okulo estas nigraj, sed ne ligitaj per traokula malhela zono, kiel ĉe aliaj samgenranoj.

Ĝi troviĝas en en granda parto de Afriko nome en Angolo, Bocvano, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Gabono, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Niĝerio, Ruando, Somalio, Sudafriko, Sudano, Svazilando, Tanzanio, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha natalensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Heŭglina kosifo

La **Heŭglina kosifo** aŭ Blankabrova kosifo (***Cossypha heuglini***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj. La unua nomo plie taŭgas ĉar kongruas kun la latina scienca nomo, dum la dua indikas trajton komunan ankaŭ en plej parto de la aliaj specioj de la genro.

eta|250px|maldekstra|Fotita ĉe Nacia Parko Queen Elizabeth, Ugando
Tiu estas specio ege simila laŭ aspekto al la samgenra kaj tre proksime parenca Rupela kosifo, tio estas, same kiel tio, tiu ĉi estas specio kun tre **ruĝecaj pugo kaj subaj partoj** pli etendaj ol ĉe aliaj samgenranoj. Krome la **supraj partoj estas grizecaj**, preskaŭ nigraj en krono kaj pli brunece en dorso, dum la flugiloj estas malhelgrizaj al nigrecaj, same kiel la vosto, kies ankaŭ la eksteraj vostoplumoj estas oranĝaj ĉebaze. La vizaĝo montras tre **rimarkindan blankan superokulan strion**, pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj kaj ĉefe al la nuko, kaj tre larĝan nigran traokulan zonon, kiu larĝiĝas ĉe la orelzono. La beko estas nigra kaj kruroj kaj piedoj grizecaj.

Diferencoj disde la Rupela kosifo estas, ke la Heŭglina kosifo estas pli ruĝecoranĝa sube kaj tiu koloro pli etendiĝas kolflanke kaj nuke.

Ĝi troviĝas en granda parto de Afriko nome en Angolo, Bocvano, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Gabono, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Ruando, Somalio, Sudafriko, Sudano, Svazilando, Tanzanio, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj savanoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha heuglini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 25 July 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Grizflugila kosifo

La **Grizflugila kosifo** (*Cossypha polioptera* kaj lastatempe *Sheppardia polioptera*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Plenkreskulo de tiu specio havas tre grizajn kronon kaj flugilojn, de kie venas la nomo de la specio, dum la nuko kaj dorso estas iom pli verdecgriza. La vizaĝo montras tre rimarkindan blankan superokulan strion, pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj kaj ĉefe ĉe la beko, kaj ne tiom larĝan nigran traokulan strion. Tiu zono ege kontrastas kun la tre ruĝecoranĝaj suba vizaĝo, gorĝo kaj supra brusto kiu nuancas sube al heloranĝa koloro aŭ flaveca.

Ĝi troviĝas en granda parto de subsahara Afriko nome en Angolo, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Gvineo, Kenjo, Liberio, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Ugando kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ de montaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha polioptera. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Blankakapa kosifo

La **Blankakapa kosifo** (***Cossypha heinrichi***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj, el kiuj trajtoj tiu ĉi specio kunhavas la oranĝecajn subajn partojn, sed ne la nigraj markoj en vizaĝo, ĉar la distingilo de tiu ĉi specio disde ĉiuj aliaj en la genro estas la **tute blanka kapo**, kio nomigas la specion.

Ĝi estas 22-23 cm granda kun longa, ruĝa, gradeca vosto kiu malfermiĝas ofte kvazaŭ ventumilo. La tutblanka kapo estas klara distingilo kaj en ĝi kontrastas **nigraj beko kaj okuloj**. La **subaj partoj estas oranĝaj**. Estas brunecaj la centra vosto, dorso kaj la flugiloj, kiuj montras ruĝajn subajn partojn. La voĉo estas ripeteca altatona, likvideca, segileca kanto ege varia. Ankaŭ altatona fajfo.

Ĝi troviĝas kiel endemio en malgranda areo de norda Angolo kaj okcidenta Demokratia Respubliko Kongo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj en tro izolitaj lokoj kaj eventuale seka savano. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo (nur ĉirkaŭ 6,000 km²) kaj oni supozas, ke la populacio estas malpliiĝanta, inter 10,000 kaj 20,000 individuoj. Ĝi kutime vivas en arbara grundo ĝis 4 m alte. Ĝis nun oni konsideras rara kaj estas pro tio tre malmulte konata kaj pristudata.

Ĝi estas insektomanĝanta ĉefe formikojn. En Angolo estas probable du reproduktaj sezonoj jare nome en februaro kaj oktobro. En la DRK la reprodukta sezono estas septembre-novembre koincide kun la komenco de la pluvsezono. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha heinrichi. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
* En la angla 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Redukto (kemio)

La **redukto** estas speco de kemia reakcio, en kiu elektronoj estas transmetitaj al molekulo. Ĝi okazas kune kun oksidiĝo. Ambaŭ fenomenoj neniam okazas unu sen la alia, kaj ili kune nomiĝas redoksa reakcio. Substanco, kiu en reakcio fordonas elektronojn, oksidiĝas, substanco elektronojn akceptanta, reduktiĝas.

## Fontoj 
Kategorio:Kemiaj reakcioj
Organizaĵo de Islama Kunlaboro

[eta|300px|[OIK-membroj (helverde, observaj membroj).]]
La **Organizaĵo de Islama Kunlaboro** (; ; ) estas organizo de ŝtatoj kun islamo kiel plimulta religio. Ĝi estis kreita en 1969 dum la Konferenco de Rabato kaj prezentita du jarojn poste. Ĝia sidejo troviĝas en Ĝido (Sauda Arabio). En ĝi membras 57 ŝtatoj, inkluzive de Palestino. 56 el la 57 ŝtatoj de la organizaĵo estas membroj de la Unuiĝintaj Nacioj.
La 28-an de junio 2011 ĝi oficialigis sian nomon, antaŭe ĝi nomiĝis: Organizaĵo de la Islama Konferenco (OIK).
Ĝi agas en kunlaborado de siaj membroj por la batalo kontraŭ imperiismo kaj novkoloniismo kaj por emancipiĝo de Palestino. Historie estis celebritaj diversaj kongresoj, kiuj kontribuis al ĝia evoluo: Lahore (1974), Mekko (1981), Kazablanko (1984), Kuvajto (1987), Dakaro (1991), Teherano (1997), Putraĝajo (2003), Istanbulo (2016).

La Islama Edukada, Scienca kaj Kultura Organizaĵo (ISESKO) (aŭ en la angla ISESCO pri Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization) estas organizo establita en majo 1979 fare de la Organizaĵo de la Islama Konferenco (OIK, nun la Organizaĵo de Islama Kunlaboro).

OIK suspendis Sirion la 16-an de aŭgusto 2012, pro la kunteksto de Siria enlanda milito.

## Vidu ankaŭ 
* Islamo
* Deklaracio de homaj rajtoj en islamo

## Eksteraj ligiloj 
* [oficiala retejo de OIK(https://eo.wikipedia.org/wiki/OIK) (arabe, france, angle)]
Gujoto

dekstra|eta|350px|La gujoto *Bear seamount* (urso-monto)
**Gujoto** aŭ **submara tablomonto** aŭ **rondpinta submara monto** estas submara platpinta monto, iama vulkano. Gujotoj estas do stumpkonusaj unuopaj montoj aŭ vulkanaj insuloj kun krutaj flankoj kaj plataj pintoj, kiu situas ĝis 1000 m sub la marnivelo. Tutmonde ekzistas ĉ. 10.000 gujotoj.

## Estiĝo 
Submaraj montoj kaj gujotoj estiĝas ĉe disigaj platbordoj de la mezoceanaj dorsoj aŭ ene de oceana plato pro vulkanismo. Pro la moviĝo de la oceana krusto kaj la disigo de la margrundo, vulkanoj ne plu ligas al la magmofonto kaj magmo ne plu eliĝas. Kontraŭe al la submaraj montoj multaj el la nunaj gujotoj iam elstaris el la maro kaj tiel spertis erozion de la ondoj. Kiam vulkano disiĝas de la mezoceana dorso, la malvarmiĝanta margrundo kuntiriĝas kaj la vulkano subakviĝas, dum samtempe la ondoj erozias la malfortan pinton el vulkana materialo al ebenaĵo. Tia eroziita ebenaĵo povas mezuri plurajn dekojn da km.

## Vidu ankaŭ 
* Tablomonto
* Submara monto

Kategorio:Vulkanoj
Kategorio:Submaraj montoj
Kategorio:Oceanografia terminologio
Podlokanj

**Podlokanj,** serbe **Подлокањ,** hungare **Podlokány** [podlokAnj] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.
eta|dekstra|200px|Podlokanj troviĝas en (verda) Municipo Novi Kneĵevac en Serbio
eta|280px|Mapo pri municipo Novi Kneĵevac
dekstra|eta|300px|Vilaĝdomo de Podlokanj

## Bazaj informoj 
* Areo: 74 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 46°01′17″N 20°16'20″E
* Alto super marnivelo: 72 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Podlokanj situas sur ebenaĵo laŭ traira flankovojo.

## Historio 
Ekde 1876 ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Podlokanj 217 homoj, (211 serboj (97 %), 5 jugoslavianoj, unusola hungaro).

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Nigrakapa kosifo

La **Nigrakapa kosifo** (***Cossypha dichroa***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Tiu afrotropisa specio estas sufiĉe simila al la Rupela kosifo kaj al la Heŭglina kosifo, tio estas, same kiel tiuj, tiu ĉi estas specio kun **tre oranĝecaj pugo kaj subaj partoj** pli etendaj ol ĉe aliaj samgenranoj. Krome la supraj partoj estas grizecaj, dum la flugiloj estas malhelgrizaj, same kiel la vosto, kies ankaŭ la eksteraj vostoplumoj estas oranĝaj ĉebaze. La vizaĝo estas la ĉefa distingilo de tiu ĉi specio, ĉar ĝi ne montras la komunan blankan superokulan strion, sed male la **kapo montriĝas tute nigra** el la beko, sub la okulo al la orelzono kaj malantaxua kapo; tiu nigra areo estas tre klare limigita de la oranĝa zono kiu enhavas mentonon, gorĝon, kolumon kaj nukon, krom resto de la subaj partoj. Tiu trajto de la nigra kapo nomigas la specion. La beko estas nigra kaj kruroj kaj piedoj grizecaj.

Ĝi troviĝas en Sudafriko kaj Svazilando. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Vidu ankaŭ 
*Knajsnaj-amatolaj montarbaroj

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cossypha dichroa . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Hispana Teatro

La **Hispana Teatro** (), ĝis 1849, Teatro de la Princo, estas teatro de Madrido (Hispanio), kiu apartenas al la ĉefurba municipo.

[eta|maldekstre|Fasado de la Hispana Teatro ĉe la [Placo Sankta Ana.]]
Inter 1887 kaj 1894, la arkitekto Román Guerrero vaste reformis la teatron ĝis la nuna aspekto. Dum la unua kvarono de la 20-a jarcento estas rekonstruata la konstruaĵo, ĉijoje komencata de la arkitekto Pablo Aranda kaj daŭrigataj de la aliaj arkitektoj Luis Bellido kaj Enrique Colás, finigante ĝin en 1926.

Ĝi estas unu el la plej gravaj kulturaj centroj de la hispana ĉefurbo, eĉ de jarcentoj.

Kategorio:Teatroj en Madrido
Guus Hiddink

**Guus HIDDINK** (naskiĝis la  en Varsseveld, Nederlando) estas sukcesa futbalkuntrejnisto, konata pro la sukcesoj, kiujn atingis sub lia gvido la naciaj teamoj de Aŭstralio, Koreio kaj Rusio.eta|Guus HiddinkEn 2006 Hiddink estis juĝata en Nederlando pro nepago de impostoj. La juĝistoj verdiktis lin kulpa kaj kondamnis lin je punpago de 45 mil eŭroj kaj 6-monatan kondiĉan malliberigon.

## Referencoj 
Kategorio:Trejnistoj de futbalo
Kategorio:Trejnistoj de Rusia nacia futbalteamo
Kategorio:Nederlandaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Nederlando