Endometrio

La **Endometrio** estas la interna membrano de la mamula utero.

## Funkcio 
La endometrio estas la plej interna glanda tavolo kaj funkcias kiel tegaĵo por la utero, malhelpante adheraĵojn inter la kontraŭaj muroj de la miometrio, tiel konservante la malfermecon de la utera kavaĵo. Dum la menstruo aŭ oestro, la endometrio kreskas al viskoza, sanga vaskulo-riĉa, glanda histotavolo. Tio reprezentas optimuman medion por la implanto de blastocisto post ĝia alveno en la utero. La endometrio estas centra, ekogenera (ekzamenebla per ultrasona skanilo), kaj havas mezan dikecon de 6.7mm.

Dum gravedeco, la glandoj kaj sangaj vaskuloj en la endometrio plu pliiĝas en grandeco kaj nombro. Angiaj regionoj kunfandiĝas kaj iĝas interligitaj, formante la placenton, kiu liveras oksigenon kaj nutradon al la embrio kaj feto.

## Ciklo 
La endometria tegaĵo trairas ciklan regeneradon. Homoj kaj la homsimioj montras la menstruon, dum la plej multaj aliaj mamuloj estas kondiĉitaj de oestro. En ambaŭ kazoj, la endometrio komence multiĝas sub la influo de estrogeno. Tamen, post kiam ovulacio okazas, aldone al estrogeno, la ovario ankaŭ komencos produkti progesteronon. Tio ŝanĝas la proliferan padronon de la endometrio al sekrecia tegaĵo. Poste, la sekrecia tegaĵo disponigas gastaman medion por unu aŭ pluraj blastocistoj. Se blastocisto enplantiĝas, tiam la tegaĵo restas kiel *deciduo*. La deciduo iĝas parto de la placento; ĝi disponigas subtenon kaj protekton por la gravedeco.

Se ekzistas neadekvata stimulo de la tegaĵo, pro manko de hormonoj, la endometrio restas maldika kaj neaktiva. En homoj, tio rezultigos amenoreon, aŭ la foreston de menstrua periodo. Post menopaŭzo, la tegaĵo ofte iĝas plimalpli atrofia. En kontrasto, endometrio kiu estas kronike senŝirma al estrogenoj, sed ne al progesterono, povas iĝi hiperplasta. Ankaŭ longdaŭra uzado de kontraŭkoncipiloj kun tre potencaj progestinoj povas stimuli endometrian atrofion.

Ĉe homoj, la ciklo de kreskigo kaj deĵetado de la endometria tegaĵo daŭras mezume 28 tagojn. La endometrio formiĝas je malsamaj rapidecoj en malsamaj mamuloj. Ĝia formiĝo foje estas dependa de sezonoj, klimato, streso, kaj aliaj faktoroj. La endometrio mem produktas certajn hormonojn dum malsamaj fazoj de la ciklo. Tio influas aliajn partojn de la genera sistemo.

## Histologio 
[eta|dekstra|Multpligrandiga mikrografo de deciduigita **endometrio** pro eksogena [progesterono (kontraŭkoncipila pilolo). H&E-kolorigo.]]
eta|dekstra|Malmultpligrandiga mikrografo de deciduigita **endometrio**. H&E-kolorigo
La endometrio konsistas el ununura tavolo de kolona epitelio situanta sur la stromo, tavolo de konektiva histo kiu varias en dikeco laŭ hormonaj influoj. Simplaj tubulaj uteraj glandoj etendiĝas de la endometria surfaco ĝis la bazo de la stromo, kiu ankaŭ portas riĉan sangoprovizon de spiralaj arterioj. Ĉe virino de genera aĝo, du tavoloj de endometrio povas esti distingitaj. Tiuj du tavoloj okazas nur en endometrio teganta la kavaĵon de la utero, ne en la tegaĵo de la salpingoj:

* La *funkcia tavolo* estas najbara al la utera kavaĵo. Tiu tavolo estas konstruita post la fino de menstruo dum la unua parto de la antaŭa menstruo. Proliferado estas stimulita per estrogeno (folikla fazo de la menstruo), kaj pli postaj ŝanĝoj en tiu tavolo estas generitaj per progestrono de la flava korpeto (lutea fazo). Ĝi estas adaptita por disponigi optimuman medion por la implantado kaj kreskado de la embrio. Tiu tavolo estas tute deĵetita dum menstruo.
* La *baza tavolo*, najbara al la miometrio kaj sub la funkcia tavolo, ne estas deĵetita en iu tempo dum la menstruo, kaj de ĝi la funkcia tavolo reformiĝas.
En la foresto de progesterono, la arterioj liverantaj sangon al la funkcia tavolo kuntiriĝas, tiel ke ĉeloj en tiu tavolo iĝas iskemiaj kaj mortas, kaŭzante menstruon.

Estas eble identigi la fazon de la menstruo observante histologajn diferencojn ĉe ĉiu fazo:

Koriona histo povas rezultigi konsiderindajn endometriajn ŝanĝojn, konatajn kiel Arias-Stella reago, kiuj havas aspekton similan al kancero. Historie, tiu ŝanĝo estis diagnozita kiel endometria kancero kaj ĝi estas grava nur en tiomgrade ke ĝi ne devus esti misdiagnozita kiel kancero.

## Patologiaj kondiĉoj 
Adenomiozo estas la kresko de la endometrio en la muskolotavolon de la utero (la miometrio).

Endometriozo estas la kresko de endometria histo ekster la utero.

Endometria kancero estas la plej ofta kancero de la homa ina generdukto.

La sindromo de Asherman, ankaŭ konata kiel interuteraj adheraĵoj okazas kiam la baza tavolo de la endometrio estas difektita per instrumentado (ekz. D&C) aŭ infekto (ekz. endometria tuberkulozo) rezultiganta endometrian sklerozon kaj adheroformiĝon parte aŭ tute detruantan la uterinan kavaĵon.

*Maldika endometrio* povas esti difinita kiel endometria dikeco de malpli ol 8 mm. Ĝi kutime okazas post menopaŭzo. Terapioj kiuj povas plibonigi endometrian dikecon inkludas rimedojn kiaj Vitamino E, arginino L kaj sildenafil-citraton.

Genesprimiĝa analizo uzanta mikropunktaron c-DNA povas esti utiligita por la diagnozo de endometriaj malsanoj.

## Bildaro 

File:HumanEmbryogenesis.svg|La komencaj stadioj de homa embriogenezo
Image:Gray1169.png|Vertikala sekcio de mukozo de homa utero.
Image:Endometrial adenocarcinoma (1).jpg|Endometrioida adenokancero en biopsiaĵo. H&E-kolorigo.

Image:Endometrium_ocp_use2.jpg|Mikrografo de deciduigita endometrio pro eksogena progesterono. H&E-kolorigo.
Image:Endometrium_ocp_use1.jpg|Mikrografo de deciduigita endometrio pro eksogena progesterono. H&E-kolorigo.
Image:Endometrial stromal condensation high mag.jpg|Mikrografo montranta endometrian stroman kondensiĝon, okazanta dum menstruo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Menstruo
* Oestro

## Eksteraj ligiloj 
* Histologio ĉe utah.edu. Bildo el proliferativa fazo - klaku antaŭen por vidi sekrecian fazon 

## Fonto 
Kategorio:Mamula ina genera sistemo
Kategorio:Pelvo