open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basse-Kotto

**Basse-Kotto** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝian sudan limon formas rivero Ubangi, trans kiu troviĝas Demokratia Respubliko Kongo. Ĝi enhavas 203.887 loĝantojn (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 17.604 km². La ĉefurbo de Basse-Kotto estas Mobaye.

En Mobaye akvobaraĵon oni konstruis fine de la 1990-aj jaroj.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Haute-Kotto

**Haute-Kotto** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Sudano nordorienten. La ĉefurbo de Haute-Kotto estas Bria.

Ĝi havas popolnombron de 69.514 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 86.650 km². Haute-Kotto estas surface la plej granda prefektujo en la respubliko do.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Kémo

**Kémo** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Demokratia Respubliko Kongo suden. La ĉefurbo de Kémo estas Sibut, kiu estas grava trafikcentro por la lando.

Ĝi havas popolnombron de 98.881 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 17.204&nbsp;km². Kémo estas laŭ surfaco la plej malgranda prefektujo de CAR (ne inkluzive de aŭtonoma komunumo Bangui, kiu ne estas efektiva prefektujo).

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Baŭleoj

La **baŭleoj** estas etno en la centro de Ebur-Bordo, interalie en la urboj Bouaké, Yamoussoukro, Bouaflé, Béoumi, Sakassou, Toumodi, Dimbokro, M'Bahiakro kaj Tiassalé.

La baŭlea lingvo apartenas al la akanaj lingvoj en la fa milio de la kva-lingvoj.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ebur-Bordo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ebur-Bordo
Naturprotektejoj en Sieraleono

Jen listo de naturprotektejoj de Sieraleono. Ĝi inkludas Naciajn parkojn, bestoprotektejojn, konservejojn kaj malsekejojn kaj ankaŭ tiajn, kiuj nur estas proponitaj kiel protektejoj en la datumbazaro de "UN Environment Programme World Conservation Monitoring Centre (UNEP-WCMC).

## Arbarrezervejoj 
## Bestrezervejoj 
## Sovaĝrezervejoj 
## Naciaj Parkoj 
## Ĉas-ĉesaj arbarrezervejoj 
## Striktaj Naturprotektejoj 
## Malsekejoj kun internacia graveco (Ramsar) 
## Fontoj 
*  *World Database on Protected Areas: Sierra Leone* , UN medio-programo de Monda Konserveja Observa Centro, elŝutita la 
*  *Introduction*, Sieraleona nacia komisiono pri medio kaj arbarmastrumado, elŝutita la 
*  RAMSAR informservo , RAMSAR, elŝutita la 
*  *Visit Sierra Leone*, Vizitu Sieraleonon, elŝutita la 

## Eksteraj ligiloj 
* Bird factsheets for some protected areas of Sierra Leone - Informfoliaro pri birdoj en kelkaj Sieraleonaj protektejoj 
* Vizitu la Takugaman ĉimpanzo-protektejon en la okcidenta regiono
Baltschieder-Glaĉeroj

**Baltschieder-Glaĉeroj** (germane **Baltschiedergletscher**) estas glaĉeroj norde de Vispo sur la teritorio de la komunumo Baltschieder en la malantaŭa *Baltschieder-Valo* en Kantono Valezo en la sudaj Bernaj Alpoj, Svislando. 

## Priskribo 
### Ekstera Baltschieder-Glaĉero 
**Ekstera Baltschieder-Glaĉero** (germane **Äusserer Baltschiedergletscher**) havas longecon de 3,0&nbsp;km, larĝecon de 2&nbsp;km kaj areon de preskaŭ 5&nbsp;km². Ĝi estiĝas ĉe la kresto inter Bieĉhorno en okcidento kaj Breitlauihorn (3655 m s. m.) en oriento. Norde la glaĉero estas ligita kun diversaj firnglaĉeroj je la suda valflanko de Lötsch-Valo. La firnglaĉero, kiu en la supra parto estas tre larĝa (pli ol 2&nbsp;km) fluas sudorienten tra kruta deklivo kaj finiĝas supre de rokvando, tra kiu ofte deididxas glaciblokoj, kiuj kolektiĝas je alteco de proksimume 2400 m.

### Interna Baltschieder-Glaĉero 
Interna **Baltschieder-Glaĉero** (germane '*Innerer Baltschiedergletscher*) havas longecon de 2,5 km lang, larĝecon de 1 km kaj areon de 2,3 km². Ĝi havas sian originon en du kaldronvaloj je la sudflanko de Breitlauihorn kaj Lötschentaler Breithorn. Ĝi fluas suden kaj finiĝas je alteco de 2600 m s. m.

El la du glaĉeroj fontas *Baltschiederbach* kiu en Visp alfluas Rodanon.

## Altmontara Turismo 
Je alteco de 2783 m s.m. je la suda deklivo de Jägihorn situas inter la du glaĉerlangoj la Baltschiederklause, kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano estas elirejo por la grimpado de Bieĉhorno.

## Monda Naturheredaĵo 
La 13-an de decembro 2001 la Baltschieder-Glaĉeroj kun Bieĉhorno, la regiono de Aleĉ-Glaĉero kaj Jungfraŭ estis aldonita al la listo de la Monda Naturheredaĵo de UNESKO kiel regiono Jungfraŭ-Aleĉ-Bieĉhorno.

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Coralie Trinh Thi

**Coralie TRINH THI** estas franca pornografia aktorino kaj verkistino.

## Biografio 
Ŝi naskiĝis la 11-an de aprilo 1976 en Parizo, ŝi havas ambaŭ Francan kaj Vjetnaman originojn.

Ŝi estis pli konita kiel kunreĝisorino de la filmo Baise-moi (fiku min) kiu fariĝis cenzurita en Francio.

Sub la nomo *Coralie* ŝi aktoris en 60 pornografiaj filmoj, inter 18 kaj 24 jaroj, por kiuj ŝi ricevis la "Award de la meilleure actrice française de X" *Premio de la franca plej bona pornografia aktorino en 1995*, la Hot d'Or de la plej bona eŭropa aktorino 1996 kaj tiu de la plej bona eŭropa dua-rola aktorino en 1998.

Ŝi ankaŭ aktoris en longan kaj mallongan filmoj kun registoroj kiel Gaspar Noé, Marc Caro, Laetitia Masson, Catherine Breillat ou Olivier Dahan.

Ŝi estas ankaŭ muzik-kritikon por la gazeto *Rock & Folk*, ekde 2000, kaj verkistino ekde sia unua libro *Betty Monde*.

La Tolosa grupo de industria metalo Punish Yourself verkis unu kanto "Holy Trinh Thi" (vortludo signifante *Sankta Trinh Thi* aŭ/kaj *Liten Trinh Thi* sur la disko *Sexplosive Locomotive* en 2005.

## Libroj verkitaj 
* *Betty Monde* (2002) Au Diable Vauvert.
* *Deep Inside Punish Yourself* (2004) : Unu komikso mem skribita, desegnita de Aleski, Isha, ΠRO, Denis Grrr, kaj Daniel Ballin. publikita je la libroservo K-ïnite. 
* *La Voie humide* (2007) Au Diable Vauvert. 
* *Osez la Sodomie* (2007) La Musardine. 

## Filmoj rolitaj 
### Pornografiaj 
* ''L'aquarium : le retour* (1993) de Cyril Laffitau
* *The Tower 3* (1995) de Pierre Woodman
* *Insatiables salopes* (1995) de John Love
* *Pornovista* (1995) de Pascal Hamelin Delaunay
* *Triple X* (1995)
* *L'Éducation de Coralie* (1995) de Lorenzo Pellegrino
* *Les fesses* (1995) de Cyril Laffitau (origine nomita *K72Q*)
* *Confessions secrètes: Reality Chaud 3 le libertinage* (1995) de Francis Leroi
* *Confessions secrètes: Reality Chaud 4 les partouzes* (1995) de Grégory Colmax
* *Le désir dans la peau* (1996) de Marc Dorcel
* *La princesse et la pute* (1996) de Marc Dorcel
* *Chantier interdit au public* (1996) de John Love
* *Voyance sextra-lucide* (1996) de J. J. Mezori
* *Kama-Sutra* (1997) de J. J. Mezori
* *Cyberix* (1997) de John B. Root
* *Paris Chic* (1997) de Andrew Blake
* *La dictatrice* (1997) de Jim Enright
* *La malédiction du château* (1998) de Max Bellochio
* *Une américaine à Paris* (1998) de Kris Kramsky
* *Hotdorix* (1999) de John Love (alinome Alain Payet)
* *Le principe du plaisir* (1999) de John B. Root

### Nepornografiaj 
* 2000 : *Baise-moi* (kiel reĝisoro, kune kun Virginie Despentes)
* 1998 : *Terror of prehistoric bloody creatures from space* fare de Richard J. Thomson
* 1998 : *Déjà mort* fare de Olivier Dahan
* 1998 : *Sombre* fare de Philippe Grandrieux
* 1996 : *Parfait Amour !* fare de Catherine Breillat (kiel aktorino, sub la kaŝnomo de *Coralie Gengenbach*)
* 1995 : *En avoir ou pas'' fare de Laetitia Masson

Trinh Thi, Coralie
Trinh Thi, Coralie
Trinh Thi, Coralie
Trinh Thi, Coralie
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Trinh Thi, Coralie
Haut-Mbomou

**Haut-Mbomou** estas la plej orienta el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limojn kun Demokratia Respubliko Kongo kaj Sudano. La ĉefurbo de Haut-Mbomou estas Obo.

Ĝi havas popolnombron de 38.184 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 55.530 km².

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Parlamenta Palaco

La **Parlamenta Palaco** () estas konstruaĵo en rumana ĉefurbo Bukareŝto, pli frue nomita „Domo de la Popolo“ (*Casa Poporului*), estas la dua plej granda konstruaĵo de la mondo – post la Pentagono.

## Konstruado 
La ĉefa konstruado okazis de 1984 ĝis 1989 kaj laboris pri ĝi 700 arkitektoj kaj 20.000 laboristoj. La grunda surfaco okupas 65.000&nbsp;m², la konstruita surfaco 364.000&nbsp;m² (kompare, la surfaco de Pentagono estas 660.000&nbsp;m²). La tutajn kostojn oni kalkulas je ĉ. 3,3 md. da usonaj dolaroj. La konstruo postulis siatempe 40 % de la malneta enlanda produkto de la lando. La plej granda halo de la konstruaĵo longas 150 m, altas 16 m, havas surfacon de 2200 m².

La ĉefa arkitekt(in)o estis Anca Petrescu (n. 1949), kiu nun agadas en „Partidul România Mare“ (Grand-Rumania Partio), tiel ofte vizitas sian konstruaĵon.

Oni alinomis la palacon en aprilo 1991 al „Palaco de la Parlamento“ kaj ekde 1997 servas ĝi kiel sidejo de la rumana parlamenta ĉambro, ekde 2005 ankaŭ tie laboras la senato.

## Teknikaj detaloj 
* Nombroj:
** Grunda surfaco: 65.000 m²
** Alto: 84 m super la teretaĝo; 15 m en subetaĝoj
** Longo: 275 m
** Larĝo: 235 m
** 5100 ejoj, el kiuj 3000 ĉambroj, la restaj estas haloj kaj koridoroj
** 200 necesejoj
** 28 liftoj
** 1 miliono da m³ da marmoro el Transilvanio
** 3500 tunoj da kristalo
** 700.000 t da ŝtalo kaj bronzoj
** 900.000 m³ da ligno
** 200.000 m² da or- kaj arĝentkovraĵoj

Kategorio:Bukareŝto
Bertie Ahern

**Bertie Ahern**, plennome **Patrick Bartholomew AHERN** aŭ Pádraig Parthalán Ó hEachthairn (naskiĝis la 12-an de septembro 1951 en Dublino) estas irlanda politikisto. Li estis la 10-a Taoiseach (prezidanto de la registaro) de la Respubliko de Irlando ekde la 26-an de junio 1997 ĝis majo de 2008.

Li estis Teachta Dála (TD) ekde 1977 kaj li reprezentis la distrikton de Centra Dublino. Li estis membro de la registaroj de Charles Haughey kaj Albert Reynolds kiel Ministro de Laboro (1987–1991) kaj de Financo (1991–1994). Li ankaŭ servis iom da tempo kiel Tánaiste post la kolapso de la koalicio de Albert Reynolds. En 1994 li estis elektita 6-a estro de Fianna Fáil.

Post 1997 li estris registaran koalicion de sia partio Fianna Fáil kune kun la Irlandaj Verduloj kaj la *Progesemaj demokratuloj*, kun la helpo de aliaj politikistoj. Li estis ege sukcesa dum pluraj jaroj, kaj akiris internacian prestiĝon pro sia rolo en la pacakordoj de Norda Irlando.

Skandalo pro afero de monpago, devigis lin demisii kiel Taoiseach je la 6-an de majo 2008.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Kategorio:Fianna Fáil
Kategorio:Ĉefministroj de Irlando
Kulangoj

La **kulangoj** estas etno en Ebur-Bordo kaj Ganao, kiu estas dividita je du grupoj.

La **kulango-bunaoj** vivas en Ganao en la centrokcidento je la limo al Burkino. La nombro de la kulango-bunaoj estas laŭinforme inter 15.500 kaj 22.000. En Ebur-Bordo vivas proksimume 188.000. En ambaŭ landoj sekve entute vivas proksimume 210.000 bunaoj.

La **kulango-bondukuoj** vivas en Ganao en la centrokcidento je la limo al Ebur-Bordo regione de la urbo Wenchi. La nombro de la kulango-bondukuoj en tuta Ganao estas laŭ informoj inter 27.000 kaj 29.000. En Ebur-Bordo vivas proksimume 102.000 bondukuoj. La tutnombro de la bondukuoj en ambaŭ landoj sekve estas 131.000.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnoj en Ebur-Bordo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Ebur-Bordo
Maroslele

**Maroslele** (maroslele) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó.
260px|eta|dekstra|Kirko de Maroslele

## Bazaj informoj 
* Areo: 47 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2150
* Poŝtkodo: 6921
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
Maroslele situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Mureş (rivero), laŭ flankovojoj inter urboj Makó, Szeged kaj Hódmezővásárhely. Kunfluejo de Tiso kaj Mureş estas tre proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1274 en formo *Leleu*. En 1596 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste tabakokultivistoj refondis la komunumon. Ekde 1872 ĝi estas oficiale vilaĝo, kies nomo estis ekde 1908 Püspöklele (=episkopolele), ekde 1950 Maroslele (Mureş (rivero) hungare Maros). La loĝantaro famas pri produktado de ajlo.

Vilaĝservoj estas lernejo, muziklernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interretejo, kuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj, apoteko, infanhelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* ĉe la riverobordo troviĝas 50 m-ojn alta poplo, supozeble 300 jara
* Kirko Dipatrino de Hungaroj (Maroslele)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Jakovlev Jak-9

eta|Jakowlew Jak-9
La **Jakovlev Jak-9** (NATO raportnomo: **Frank**) estis unusideja kaj unumotora ĉasaviadilo, kiu estis evoluigita kaj produktita dum la Dua Mondmilito. La Jak-9 staris ĉe finpunkto de la evoluigo de la piŝtaj motoroj por la ĉasaviadiloj en la Sovetunio. Ĝin baldaŭ sekvis la MiG-15 kun jetmotoro.

La unua flugo okazis en somero de 1942, kiel versio de Jak-7DI, kun motoro Klimov M-105PF. La militista ekuzo okazis en oktobro de 1942, la unua milita provo okazis ĉe Stalingrado. Dum la Dua Mondmilito, Francia aerarmea regimento en Sovetunio, Normandio-Nemano uzis Jak-9.

Oni konstruis el ĝis 14 diversajn variojn dum la Dua Mondmilito,

## Teknikaj detaloj 
## Vidu ankaŭ 
* Jakovlev Jak-3

Jak-09
Kategorio:Aviadiloj de Jakovlev
Kloŝo kaj vajra

eta|200px|dekstra|Tie kloŝo kaj dorĝe
Simbole **vajra** representas la *tundron de ilumineco,* ĝi alportas ŝanĝojn kaj homan konsciencon, kiu estas rekonita en ĉiuj religioj kiel grava epizodo de la vivo de mistikuloj aŭ sanktuloj.

**Kloŝo kaj vajra**, aŭ tundro, estas nedisigeblaj ritaj objektoj en Tibeta Budhismo. Kutime, ĝi estas ĉiam uzita kune dum ceremonioj.

Kloŝo enmana maldekstre kiel simbolo de virina aspekto aŭ saĝeco; Dorĝe, aŭ vira aspekto enmanita dekstre kiel metodo. Kune ili reprezentas, unuiĝon de saĝeco kaj metodo, alivorte vojo por ilumineco.

Dorĝe estas komuna nomo por viroj en Tibeta kulturo. Hence Phu Dorje, Ang Dorje (juna Dorĝe) kaj Nima Dorje (Lunde Dorje) aŭ, pli kutime, *Dorje*.

## Referencoj 
* Encyclopedia Britannica

Kategorio:Budhismo
Kategorio:Tibeto
Apátfalva

**Apátfalva** [apAtfalva] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó. La loknomo signifas: vilaĝo de abato.
eta|dekstra|Vilaĝocentro de Apátfalva
eta|dekstra|Preĝejo de Apátfalva

## Bazaj informoj 
* Areo: 54 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3300
* Poŝtkodo: 6931
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Apátfalva situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Mureş (rivero), laŭ la rumana ŝtatlimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Nagylak. Makó troviĝas 10&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1334 en formo *Pothfalua*. Tiutempe la vilaĝo jam havis preĝejon. En 1514 Stefano Báthori venkis antaŭarmeon de la ribelantaj kamparanoj. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1753 oni refondis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1757
* kapelo omaĝe al naskiĝo de Dipatrino farita de familio Langó
* ŝtonokruco post la mezepoko
* Nacia parko
* muzeeto en la lernejo

## Famuloj 
En Apátfalva naskiĝis:
* Mór Gelléri, publikigisto
* János Madarassy, astronomo, kanoniko
* Endre Takáts, arkivisto.

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Rubenkrona regolo

**Rubenkrona regolo** estas tre eta paseroforma birdo de Norda Ameriko. Ĝi estas membro de familio regoledoj kaj apartenas al la malpligrandaj birdoj de paseroforma grupo.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Virbirdo
Plenkreskuloj estas olive-griza supren, blanka suben, kun maldika beko kaj kun mallonga vosto. Ili havas blankan zonon sur flugiloj, blanka ringo ĉirkaŭ okulo. La plenkreskaj virseksuloj havas ruĝan makulon sur la mezo de la korono, kiu estas videbla ĉiam kiam birdo estas maltrankvila.

## Troviĝo 
La birddo loĝas en koniferaj arbaroj tra Kanado, Alasko norde Nov-Anglio kaj okcidenta Usono. Nordaj birdoj migradas al Usono kaj Meksiko. Iuj birdoj estas nemigrataj en okcidento. La populacio de birdo laŭ ne fara kalkulado iom ete kreskas. La teritorio de birdo iras norden, kie la specio estas malpli distrita kaj teritorio ofertas pli de nutrado.

## Nestado 
Ĝi nestas en bonkvalite plekta nesto kiu aspektas kiel taso kaj estas enplektita inter penditaj branĉetoj de arbo. Unu ovmetaĵo povas konsisti eĉ 12 ovojn.

## Nutrado 
Ĝi serĉadas aktive insektojn, insektovojn, araneojn en arboj kaj arbedoj, iam manĝas fruktojn kaj suĉas limfo de arboj. Dum nutrado la birdo povas ankaŭ ŝvebi super branĉoj aŭ iam ekflugi por kaptado insekton dum flugo.

## Voĉo 
La birda voĉo - melodia pepado sufiĉe laŭta. En lokoj de vintrado la voĉo de birdo sonas ordinare kiel trogloda voĉo „jdit" , ofte rripertita kelkfoje en fermitaj tutoj.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Ruby-crowned Kinglet - Cornell Lab of Ornithology
* Ruby-crowned Kinglet Information and Photos - South Dakota Birds and Birding
* Ruby-crowned Kinglet *Regulus calendula*  - USGS Patŭent Bird Identification InfoCenter

Kategorio:Regoledoj
Die Linke.SDS

|- bgcolor="#FFFFFF:"
| ĝeneralaj sekretarioj ||Janis Ehling
Bettina Gutperl
|- bgcolor="#FFFFFF"
| retejo: || www.linke-sds.org
|}

**Die Linke. Sozialistisch-demokratischer Studentenverband/bund** (Die Linke.SDS, "La Maldekstro. Socialisma-demokratia Studenta Ligo") estas tutlanda kunligo el universitataj grupoj de socialismaj studentoj, kiuj politike proksimis al la eksaj maldekstraj politikaj partioj *"Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative"* (WASG, "laboro kaj socia justeco - la balota alternativo") kaj *"Linkspartei.PDS"* (origine *"Partei des Demokratischen Sozialismus"*, do "partio de demokratia socialismo", la rekta heredanto de la antaŭa ŝtata socialisma partio "SED" de GDR. La 16-an de junio 2007 la du partioj iĝis la komuna nova partio Die Linke ("La Maldekstro"), kaj la studenta ligo Die Linke.SDS ties studenta branĉo.

La jure sendependa studenta organizaĵo do tre proksimas al la partio Die Linke kaj krome estas laborgrupo de ties junulara branĉo [Linksjugend 'solid]. La studenta ligo fondiĝis la 5-an de majo 2007, la naskiĝtago de Karlo Markso, en Frankfurto-ĉe-Majno. La programaj ideoj similas al tiuj de la politika partio. La nomo SDS krome estas aludo al la antaŭa Sozialistischer Deutscher Studentenbund, SDS (Socialisma Germana Studenta Ligo), kies akronimo estis la sama kaj kiu aktivis aparte dum la studentaj protestoj de kaj iom post la jaro 1968.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la studenta ligo
* Studenta magazino de la organizo 

Kategorio:Socialismaj organizaĵoj
Kategorio:Politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Socialismaj partioj
Ormana tamarino

eta|*Saguinus midas*
La **ormana tamarino** (*Saguinus midas*) estas primata specio el genro de tamarinoj, kiu apartenas al ungegaj simioj (*Callitrichidae*). Ĝi vivas en norda Sudameriko kaj apartenas al la plej konataj reprezentantoj de sia genro.

## Priskribo 
La felo de la ormana tamarino estas malhel-bruna aŭ nigra, nomdonantaj estas la ruĝ-flavkoloraj antaŭaj kaj postaj kruraj manpartoj. La malhela vizaĝo estas senhara, la grandaj oreloj elstaras el la felo. La besto kreskas de 20 ĝis 28&nbsp;cm kaj atingas korpomason de 475 gr.. La vosto estas pli longa ol la korpo.

## Vivareo 
Tiu neotropisa specio vivas en norda Brazilo, Gujano, Surinamo kaj Franca Gujano. Ĝi vivas en arbaroj, sur arboj. La arbohakado minacas ilian vivareon.

## Vivmaniero 
La besto aktivas - kiel ĉiuj ungegaj simioj - tage. Ili vivas en grupoj de kvar ĝis 15, kelkfoje eĉ ĝis 20 simioj. La grupon gvidas dominanta ino.

La ormana tamarino estas ĉiuvoranto, precipe manĝas fruktojn, insektojn kaj lignosukon.

La dominanta ina tamarino pariĝas kun ĉiu virbesto de la grupo (poliandrio). La gravediĝa periodo daŭras 140-170 tagojn post kio naskiĝas plej ofte ĝemeloj. La prizorgado, edukado de la idoj estas tasko de la virbestoj, kiuj portas la idojn kaj eĉ al inbesto por mamsuĉado. La idoj iĝas memstaraj post 2-3 monatoj, seksmaturaj post 16-20 monatoj.

Kategorio:Primatoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Venezuelo
Kategorio:Faŭno de Franca Gviano
Kategorio:Faŭno de Brazilo
Gregor Gysi

**Gregor Gysi** (n. la 16-an de januaro 1948 en Berlino) estas germana juristo, advokato por disidentoj, kaj politikisto, kiu membras en la politika partio *Die Linke* ("La Maldekstro").

Ekde oktobro 2005, konfirmita en februaro 2025 (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) li estas rekte elektita deputito en la nacia parlamento Bundestag nome de la urbodistrikto Treptow-Köpenick de Berlino. De la jaro 2005 ĝis 2015 li kune kun Oskar Lafontaine estis prezidanto de la frakcio de maldekstruloj en la nacia parlamento. Antaŭe li de 1990 ĝis 1998 estis prezidanto de la parlamenta grupo kaj de 1998 ĝis 2000 de la parlamenta frakcio de la maldekstra partio PDS. Inter la jaroj 1989 kaj 1993 li estis partia prezidanto unue de ŝtata socialisma partio SED "Socialista Unuiĝo" de GDR (kies membro li estis de 1967) kaj poste de la sekva partio PDS. Dum la jaro 2002 li estis senatano (ministro) pri ekonomio, laboro kaj virinoj de la germania federacia lando Berlino - en reunuiĝinta Germanio.

Li estis akuzata pro kunlaboro kun la sekureca servo (Stasi) de GDR, sed mankis pruvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* biografio kadre de la retejo de la germania parlamento 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Politiko de Berlino
Kategorio:Germanaj juristoj
Anjioj

La **anjioj** () estas etno en Ebur-Bordo kaj Ganao. La anjioj, entute 860.000 ĝis 1.074.000 homoj, vivas je la limo inter Ganao kaj Ebur-Bordo. La fontindikoj pri ilia nombro diferencas. Dum en Ebur-Bordo vivas proksimume 610.000 bis 806.000 anjioj, la fontoj en Ganao informas pri proksimume de 250.000 ĝis 266.000 anjioj en tiu lando.

La origina regiono de la anjioj limas al la regionoj de la nzemaoj, kiuj vivas sude, kaj de la brongoj, kiuj vivas norde de ili. Plejparte la anjioj estas kristanoj aŭ anoj de tradiciaj religioj.

## Notoj kaj referencoj 
Agnioj
Agnioj
Agnioj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Oskar Lafontaine

**Oskar LAFONTAINE** (prononco []; * la 16-an de septembro 1943 en Saarlouis) estas germana politikisto.

Inter la jaroj 1985 kaj 1998 li estis ministroprezidanto de la federacia lando Sarlando. Inter la jaroj 1995 kaj 1999 krome li oficis kiel prezidanto de la germania socialdemokratia partio SPD kaj ties kandidato por federacia kanceliero dum la parlamenta baloto de 1990. Post la parlamenta baloto de 1998 li iĝis nacia ministro pri financoj. Dum marto 1999 Oskar Lafontaine demisiis de ĉiuj politikaj funkcioj kaj de tiam estis akra kritikanto de la politiko de la registara koalicio inter socialdemokratoj kaj verduloj de la federacia kanceliero Gerhard Schröder.

Dum 2005 li malmembriĝis el la partio SPD kaj aniĝis en la nove fondita partio *"Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative"* (WASG, "laboro kaj socia justeco - la balota alternativo"). Pro lia iniciativo tiu partio por la parlamenta baloto de 2005 fondis balotan aliancon kun la partio *"Linkspartei.PDS"* (origine *"Partei des Demokratischen Sozialismus"*, do "partio de demokratia socialismo", la rekta heredanto de la antaŭa ŝtata socialisma partio "SED" de GDR, kaj post la baloto kune kun Gregor Gysi iĝis prezidanto de la parlamenta frakcio de maldekstruloj. Ekde la 16-a de junio 2007 li estas kune kun Lothar Bisky prezidanto de la nova partio Die Linke, kiu ekestis pro la unuiĝo de la du maldekstraj partioj. En marto 2022 li forlasis la partion.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* personaj retaj paĝoj kadre la paĝaro de lia parlamenta frakcio 
* biografio kadre de la "Germana Domo de Historio", politika muzeo en Bonno (vidalvide al la eksa bonna "Germana Esperanto-Centro" de 1988 ĝis 1994)

Kategorio:Politiko de Sarlando
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Saarbrücken
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj pri financoj
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Kategorio:Unua ministraro de Gerhard Schröder
Kategorio:Germanaj romkatolikoj
Kategorio:Francdevenaj germanoj
Kategorio:Germanaj aktivuloj
Lothar Bisky

**Lothar BISKY** (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1941 en **Zollbrück**, kaŝube: *Korzëbié*, ekde 1945 pole *Korzybie*, apud Hammermühle, ekde 1945 Kępice, en distrikto Rummelsburg, 1945-1975 distrikto Miastecki, nun distrikto Slupsko en la tiam ankoraŭ germania provinco Pomerio, mortis la 13-an de aŭgusto 2013 en Lipsko) estas germania politikisto de la partio Die Linke. Inter la jaroj 1993 kaj 2000, kaj denove de 2003 ĝis 2007 li estis prezidanto de la partio Partei des Demokratischen Sozialismus (PDS). Ekde tiam kune kun Oskar Lafontaine li estas prezidanto de la nove fondita politika partio Die Linke, poste en la partio anstataŭis lin Gesine Lötzsch (edzino de esperantisto prof. d-ro Ronald Lötzsch). Ekde ties 2-a kongreso dum la jaro 2007 Lothar Bisky krome ankaŭ estis prezidanto de la Eŭropa Maldekstro. 

## Skiza biografio 
Post la fuĝo de sia familio el Pomerio Lothar Bisky kreskis en Ŝlesvig-Holstinio. En la jaro 1959 li kiel 18-jarulo pro siaj politikaj konvinkoj sole translokiĝis de okcidenta al orienta Germanio. Post abituro en GDR li tie studis filozofion kaj kulturan sciencon, kaj poste laboris en la ŝtata "centra instituto por junulara esploro" en Lepsiko. Ekde la jaro 1963 li estis membro kaj ekde la jaro 1989 gvida funkciulo de la ŝtata partio SED, post la malfondo de GDR en ties sekvaj partioj, plej laste la partio Die Linke. Ekde 1979 li estis universitata docento en la orienta parto de Berlino, ekde 1980 kiel docento de la Akademio por Sociaj Sciencoj de la ŝtata partio SED. De 1986 ĝis 1990 li estis profesoro kaj rektoro de la ŝtata Altlernejo por Kino kaj Televido en Potsdamo.

La 4-an de novembro 1989 li vaste konatiĝis kiel parolisto en manifestacio de duonmiliono da protestantoj por ampleksaj reformoj de la ŝtato GDR, kaj inter marto kaj oktobro 1990 estis membro de la unua libere elektita parlamento Volkskammer de GDR. Ekde 1990 li estas membro de la landa parlamento de Brandenburgio kaj ĝis 2004 estis prezidanto de ties frakcio de la partio PDS. Inter la jaroj 1992 kaj 1994 li gvidis la esploran komisionon pri la akuzo, ke la tiama ministroprezidanto Manfred Stolpe eble estis "neformala kunlaboranto" de la GDR-a ŝtata sekuriga servo Stasi. De oktobro 2004 ĝis 2005 Lothar Bisky estis vicprezidanto de la parlamento de Brandenburgio, tiam ekaperis duboj, ĉu eble li mem estis "neformala kunlaboranto" de la GDR-a ŝtata sekuriga servo. Kiam li dum 2005 iĝis membro de la nacia parlamento Bundestag kaj kiel prezidanto de sia partio devis esti elektita parlamenta vicprezidanto, sekve de tiuj duboj la parlamentanoj de la aliaj partioj ne donis al li sufiĉan aprobon kaj - unike ĝis tiam en la historio de la parlamento - li ne elektiĝis parlamenta vicprezidanto. Ekde aprilo 2007 la socialisma gazeto "Neues Deutschland" mencias lin kiel eldoniston de la gazeto. Lothar Bisky verkis plurajn librojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Persona reta paĝaro

Kategorio:Personoj de GDR
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de Socialista Unueca Partio de Germanio
Kategorio:Politiko de Brandenburgio
Pluvsezono

eta|dekstra|Diagramo pri pluvokvanto por Angolo: la pluvsezono estas markita blue.
En tropika kaj subtropika klimato la **pluvsezono** estas tiu periodo de la jaro, dum kiu falas pli da pluvo ol averaĝe (kontraŭo: seka sezono).

En zonoj de modera klimato (trans la 42-a grado de latitudo) ne ekzistas "pluva sezono", la precipitaĵo distribuiĝas pli-malpli egale al ĉiuj sezonoj.

La daŭro varias laŭ la geografia pozicio: ĝenerale ĝi daŭras ju pli longe des pli oni proksimiĝas al la ekvatoro.

* En Azio, aparte ĉirkaŭ la hinda subkontinento la pluvsezono estas nomita musono.

## Vidu ankaŭ 
eta|Videofilmo pri la pluvsezono en Bamako
* Klimata klasifiko de Köppen
* Subtropika dezerto

Kategorio:Klimato
Kategorio:Vetero
Kategorio:Sezonoj
Kategorio:Meteologio
Magyarcsanád

**Magyarcsanád** (madjarĉanAd), rumane **Cenadul Unguresc**, serbe **Чaнaд** estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó.
eta|Preĝejoj de Magyarcsanád
* Areo: 48 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6932
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Mureş (rivero), kiu estas samtempe la rumana landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szeged-Nagylak. La vilaĝo kontaktiĝas kun Apátfalva. Kontraŭ la rivero troviĝas Nagycsanád. Germanoj detruis 2 pontojn dum la 2-a mondmilito. Trapasejo de Nagylak troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
Serboj fondis la vilaĝon ĉirkaŭ en 1698, kiuj gardis la limon kontraŭ la turkoj, sed ili bredis ankaŭ bestojn. La limo ĉesis en 1750, sekve parto de la serboj foriris, venis hungaroj kaj rumanoj. En 1756 okazis inundo. En 1882 fervojo ekfunkciis inter Arad kaj Szeged, en 1894 tra la ponto fariĝis nova linio. En 1910 loĝis tie 1679 da rumanoj, 702 da hungaroj, 616 da serboj. La rumana armeo en 1919 okupis la vilaĝon, kiu post unu jaro trovis sin ĉe la nova landolimo. Dum la 2-a mondmilito en la kazerno poloj loĝis. Iama vilaĝo Bökény apartenas al Magyarcsanád. Bökény senhomiĝis dum la turkoj, refondiĝis en 1801.

En la vilaĝo serba, rumana, cigana aŭtonomioj funkcias.

Ĝemelkomunumo estas  Nagykomlós, Rumanio.

## Demografio en 2001 
* 77,4% hungaroj
* 11,6% rumanoj
* 2,1% serboj
* 7,6% ciganoj

La religioj:

* katolika 54,6%
* kalvinana 8,2%
* baptista 1,3%
* ortodoksa (rumana) 16,4%
* greko-katolika 1,4%
* ortodoksa (serba) 1,2%
* senreligia 7,6%.

## Famuloj 
En Magyarcsanád naskiĝis Mihály Korom (historiisto).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Sankta Gerardo (Magyarcsanád) de 1939
* Kalvinana preĝejo (Magyarcsanád) de 1912
* serba ortodoksa Preĝejo de Sankta Georgo (Magyarcsanád) de 1882
* Rumana ortodoksa preĝejo (Magyarcsanád) de 1808, komence ankaŭ serboj uzis ĝin
* iama kazerno por limgardistoj
* skulptaĵo pri Libereco
* kurgano
* kormoranoj ĉe la rivero

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ypsilanti

180ra|eta|Aleksander Ypsilantis (1792–1828)
**Ypsilanti** (ina formo kaj akuzativo de la vira formo) respektive **Ypsilantis** (vira formo; greke Υψηλάντη[ς], nuntempa prononco *Ipsilándi[s]*) estas la latinliterigita formo de greka familia nomo, aparte ofta inter la grekoj de Konstantinopolo, la ĉefurbo de la Bizanca Imperio kaj nuna urbo Istanbulo, el kiuj preskaŭ ĉiuj estis forpelitaj de turkiaj instancoj el Istanbulo al Grekio dum la 1950-aj jaroj, respektive post kontraŭgreka pogromo de septembro 1955 mem elmigris al Grekio. Familianoj kun tiu nomo kaj en la Otomana Imperio kaj en la posta sendependiĝinta lando Grekio havis altajn ŝtatajn postenojn.

## La familian nomon interalie havis aŭ havas 
[eta|[Andrea Ypsilanti (2008)]]
* Aleksander Ypsilantis (1725–1807), vojevodo de la regiono Valaĥio inter la jaroj der Walachei de 1775 ĝis 1782 kaj de 1796 ĝis 1797; dum la jaroj 1786–1788 vojevodo de la Princlando Moldavio
* Aleksander Ypsilantis (1792–1828), nepo de Alexander Ypsilantis (1725–1807), grekia armeestro kaj nacia heroo
* Andrea Ypsilanti (* 1957), germana politikistino, prezidantino de la socialdemokratia partio SPD en Hesio
* Demetrios Ypsilanti, (1793–1832), generalo en la grekia milito pri sendependeco de la Otomana Imperio
* Georg Ypsilanti (* 1950), grekia-aŭstria desegnisto kaj skulptisto
* Konstantinos Ypsilanti (1760-1816), reganto de la regiono Valaĥio

## Alia uzado 
* Ipsilantio, urbo en Miĉigano, Usono

Kategorio:Familiaj nomoj
Kategorio:Historio de Grekio
Seka sezono

eta|dekstra|250ra|Diagramo pri pluvokvanto por Angolo: la seka sezono estas markita flave.
[eta|dekstra|250ra|[Sertao|Sertão (Brazilo) dum seka sezono sed tuj post komenco de la pluvsezono ĉio denove verdos kaj floros.]]
En tropika kaj subtropika klimato la **seka sezono** estas tiu periodo de la jaro, dum kiu falas neniom (aŭ nur tre malmulte) da pluvo (kontraŭo: pluvsezono).

En zonoj de modera klimato (trans la 42-a grado de latitudo) ne ekzistas "seka sezono" (nek *pluva*), ĉar la precipitaĵo distribuiĝas pli-malpli egale al ĉiuj sezonoj.

La daŭro de la *seka sezono* varias laŭ la geografia pozicio: ĝenerale ĝi daŭras ju pli longe des pli oni malproksimiĝas de la ekvatoro.
Dum la seka sezono la vegetaĵaro apenaŭ povas kreski, arboj faligas siajn foliojn. Plena vivo limiĝas al la pluvsezono.

## Vidu ankaŭ 
* Klimata klasifiko de Köppen
* Subtropika dezerto
* Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj

Kategorio:Klimato
Kategorio:Vetero
Kategorio:Sezonoj
Kategorio:Meteologio
Andrea Ypsilanti

**Andrea YPSILANTI** (* la 8-an de aprilo 1957 en Rüsselsheim sub la nomo *Andrea Dill*) estas germana politikistino en la germania socialdemokratia partio SPD). Ŝi ĝis januaro 2009 estis membro de la parlamento de la federacia lando Hesio kaj de marto 2003 ĝis januaro 2009 prezidantino de la partio SPD en Hesio. Krome de januaro 2007 ĝis januaro 2009 ŝi estis prezidanto de la SPD-frakcio en la landa parlamento kaj tiel gvidantino de la parlamenta opozicio.

Dum la landaj parlamentaj balotoj la 27-an de januaro 2008 ŝi estis la pinta kandidato de la hesia partio SPD por la posteno de la landa ministroprezidento. Ŝia partio ricevis plej multajn voĉojn, sed absolutan plimulton ĝi nur povus ricevi ene de koalicio kun la radikale maldekstra partio Die Linke, sed Andrea Ypsilanti antaŭ la baloto promesis ne alianciĝi kun tiu partio, kaj nun estis en dilemo. Fakte la federacia lando Hesio ekde januaro 2008 estis sen formala registaro.

Antaŭvideblis, ke tamen dum aprilo 2008 ŝi per tolero de la pli maldekstra partio tamen elektiĝos ministroprezidentino, kaj la intertempa fazo de rega vakuo finiĝos. Sed la vakuo daŭris multe pli longe: la elekto de Andrea Ypsilanti prokrastiĝis ĝis la 4-a de novembro 2008, kaj la antaŭan tagon kvar socialdemokrataj parlamentanoj – Jürgen Walter, Dagmar Metzger, Carmen Everts und Silke Tesch – anoncis ne doni sian voĉon al Ypsilanti. Tial la elekto nuliĝis, kaj anonciĝis novaj balotoj por la parlamento de Hesio dum januaro 2009. En tiuj balotoj la konservativuloj (CDU, 37,2 %) kaj liberaluloj (FDP, 16,2 %) kune ricevis la absolutan plimulton de parlamentaj seĝoj, kio egalis al signifa malvenko de la landaj socialdemokratoj, kaj Andrea Ypsilanti dum la vespero de la balota tago retiriĝis el la landa politiko.

## Vidu ankaŭ 
* Ypsilanti (pri la deveno de la greka familia nomo)
* Roland Koch (pri ŝia nuna politika konkuranto rilate al la politika gvido de Hesio)

## Eksteraj ligiloj 
* persona reta paĝaro 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Politiko de Hesio
Kategorio:Germanaj sociologoj
Adangbeoj

La **adangbeoj** (aliaj nomoj: *Adantonwi, Agotime*) estas etno en Ganao kaj Togolando. Ili vivas je la limo inter Ganao kaj Togolando kaj havas sian originon oriente de la urbo Ho en Ganao. La Fontindikoj pri la nombro da etnanoj diferencas. Dum en Ganao laŭinforme vivas proksimume 200 ĝis 2000 adangbeoj, tiu etno en la statistiko por Togolando parte ne plu estas menciita. Aliaj fontoj ankaŭ por Togolando indikas 2000 personojn de tiu etno.

La adangbeoj estas plejparte kristanoj aŭ anoj de tradicia religio. La adangbea lingvo estas mortanta lingvo de Ganao. Multaj adangbeoj ankaŭ parolas la gaan lingvon.

La adangbeoj estas parencaj al la igooj en Togolando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

Adangbeoj
Adangbeoj
Herbert Eugene Bolton

**Herbert Eugene BOLTON** (n. la 20-an de julio 1870 - m. la 30-an de januaro 1953) estis usona historiisto kaj unu el la plej eminentaj fakuloj pri la historio de hispana koloniismo en Ameriko. Li ellaboris la tiel nomatan "Bolton-teorion" pri la historio de Ameriko, kaj verkis aŭ kunverkis 94 librojn.

Bolton estis studento de Frederick Jackson Turner, kun kiu li tamen ofte malkonsentis, ekzemple preferante pli holisman vidpunkton por studadi la historion de Ameriko. La klimakson de sia kariero li spertis dum en la universitato de Kalifornio ĉe Berkeley, kie li estris la historian departementon dum 22 jaroj.

Kategorio:Usonaj historiistoj
Traktato de Fontainebleau

*Traktato de Fontainebleau (1611) 
*Traktato de Fontainebleau (1631) 
*Traktato de Fontainebleau (1762) 
*Traktato de Fontainebleau (1785) 
*Traktato de Fontainebleau (1807)
*Traktato de Fontainebleau (1814)
Demokrata Partio (Italio)

La itala **Demokrata Partio** estas centr-maldekstra politika partio kiu estis kreita en 2007. Ĝi estas la rezulto de la kuniĝo de la du ĉefaj centraj-maldekstraj partioj en Italio, la Demokrata Partio de la Maldekstro (1991–1998) respektive la sekvaĵo Demokratoj de la Maldekstro (1998–2007) kaj la "Margherita" (je plena nomo *Democrazia è Libertà - La Margherita*, 2002-2007). Kelkaj aliaj pli malgrandaj partioj ankaŭ fariĝis parto de la Demokrata Partio.

La deklarita partia ideologio ampleksas la terminojn de sociala demokratio kaj kristana socialismo, sociala liberalismo, poreŭropismo, sed ankaŭ verda politiko.

En oktobro 2007, la urbestro de Romo Walter Veltroni estis elektita kiel gvidanto de la partio, en malfermita elekto en kiu partoprenis tri milionoj da homoj. La Demokrata Partio prezentiĝis en la ĝeneralaj elektoj en 2008, kaj ĝi iĝis ĉefa maldekstra partio. Ĝia plej granda rivalo estas La Popolo de Libereco, la dekstrema partio de Silvio Berlusconi.

Printempe en 2009, post malsukcesa regiona balotado en Sardio, Veltroni demisiis kaj la vicestro Dario Franceschini iĝis provizora estro. Novaj malfermitaj elektoj okazis la ; anoncis sian kandidatiĝon Pier Luigi Bersani, senatano kaj ĥirurgo Ignazio Marino kaj Franceschini mem. La balotadon venkis Bersani, kiu ekde tiam dum preskaŭ kvar jaroj rolis kiel estro de la partio. En 2013, post la "ne venko" kaj la ne okazinta elektado kiel prezidanto de la Respubliko de Romano Prodi, Bersani kaj Bindi demisiis. La 11-an de majo estis elektita Guglielmo Epifani kiel prezidanto de la Partio.

## Partiestroj 
### Sekretarioj 
* Walter Veltroni ( – )
* Dario Franceschini ( – )
* Pierluigi Bersani ( – )
* Guglielmo Epifani ( – )
* Matteo Renzi (15-a de decembro 2013 ĝis 19-a de februaro 2017 kaj 7-a de majo 2017 ĝis 12-a de marto 2018)
* Maurizio Martina (7-a de julio ĝis 17-a de novembro 2018)
* Nicola Zingaretti ( – 14-a de marto 2021)
* Enrico Letta (14-a de marto 2021 – 12-a de marto 2023)
* Elly Schlein (12-a de marto 2023 – nun)

### Prezidantoj 
* Romano Prodi ( – )
* Rosy Bindi ( – )
* Gianni Cuperlo (15-a decembro 2013 – 21-a januaro 2014)
* Matteo Orfini (14-a junio 2014 – 17-a marto 2019)
* Paolo Gentiloni ( – )
* Valentina Cuppi (22-a de februaro 2020 – 12-a de marto 2023)
* Stefano Bonaccini (12-a de marto 2023 – nun)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Socialdemokratiaj partioj
Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2007
Traktato de Fontainebleau (1762)

Laŭ la **traktato de Fontainebleau** de la 3-a de novembro 1762, la parto de la teritorio de Luiziano lokita ĉe la dekstra bordo de la rivero Misisipo (inkluzive de Nov-Orleano) estis sekrete cedita al Hispanio de la franca reĝo Ludoviko la 15-a, pro la malvenko de Francio dum la sepjara milito. 

La orienta parto de Luiziano estis same cedita al Britio laŭ la traktato de Parizo de 1763, kvankam la traktato de Fontainebleau mem restis ankoraŭ sekreta.

La sama parto de la teritorio estis redonita de Hispanio al Francio en 1800. Napoléon Bonaparte tamen opiniis, ke ĝi estis nedefendebla, kaj do vendis Luizianon al Usono en 1803.

Fontainebleau
Kategorio:1762
Adeleoj

La **adeleoj** estas afrika etno, kiu tradicie loĝadas en la samnomaj Adele-montoj, tra kiuj iras la hodiaŭa limo inter Ganao kaj Togolando. La ĉefa loĝada regiono etendiĝas proksimume en la montarregionoj inter 8° kaj 8°30' de norda latitudo kaj okcidente de la 1°-meridiano de orienta longitudo. En la okcidento la ebenoj oriente de la rivero Otio limigas ilian tradician regionon.

En Ganao vivas proksimume 12.000 adeleoj, en Togolando proksimume 18.000. Ili estas plejparte animistoj.

La adeleoj estas la sudaj kaj sudorientaj najbaroj de la atvodeoj, la sudorientaj najbaroj de la konkombaoj, la orientaj najbaroj de la ntribuoj kaj ntvumuruoj kaj la okcidentaj najbaroj de la amjaganoj. Sudokcidente de la Adeleoj estas la regiono de la kraĉioj.

## Literaturo 
* Karlheinz Graudenz, *Die deutschen Kolonien*, Weltbild Verlag Augsburg 1994, ISBN 3-89350-701-9
* D. Westermann, *Die heutige und frühere Bevölkerung Togos*, Koloniale Rundschau, (9-12) (1932) 489-495
* J.G. Christaller, *Eine Reise nach Salaga und Obooso durch die Länder im Osten des mittleren Volta, von dem Negermissionar Dav. Asante*, Mitteilungen der Geographischen Gesellschaft für Thüringen zu Jena, 4 (1886) 15-39

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnoj en Togolando
Provinco Hamadano

[eta|300ra|la provinco Hamadan en [Irano]]

**Hamadano** (استان همدان) estas provinco en la nordokcidenta parto de Irano. Ĝia administra centro estas la samnoma urbo Hamadan. En la provinco vivas  personoj (statistiko de 2011) sur areo de . Tio egalas al 88&nbsp;loĝantoj po km². La ISO-kodo de la provinco estas IR-24.

## Urboj 
* Malajer


Hamadan
Kraĉioj

La **kraĉioj** (alia nomo: *Tsumbuli*) estas etno en Ganao. Dum kelkaj fontoj rigardas la kraĉiojn kiel etnon en Ganao sed ne en Togolando, aliaj fontoj indikas proksimume 3.700 kraĉiojn en Togolando.

En Ganao vivas inter 58.000 kaj 60.000 kraĉioj en la centro de la lando proksime de Kate Krachi, loko ĉe la Voltao-Barillago.

La kraĉioj apartenas al la nord-guanga etnogrupo.

## Fontoj 
kraĉioj
kraĉioj
Ho (Ganao)

dekstra|eta|275px|Ho (Ganao)
**Ho** estas urbo en Ganao. Ĝi estas la ĉefurbo de la Regiono Voltao kaj diocezo ekde 1994. Tie plejparte la evea lingvo estas parolata.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Loĝantaro: 96.213 en 2012
* Supermara alteco: 233 m
* Horzono: UTC
* Telefonkodo: + 233 (91)

## Geografio 
 situas sur malebenaĵo inter montoj en sudorienta sekcio de la lando. Akrao situas 175 km.

## Historio 
Ho estis fondita (pli precize ne Ho, sed 2 vilaĝoj unuigitaj baldaŭe) en la frua 18-a jarcento dum la granda migrado de triboj Ekde 1884 ĝi apartenis al la germana kolonio. Dum la 1-a mondmilito la britoj kun la francoj okupis la tutan regionon. Poste la urbeto iĝis ĉefurbo de Brita Togolando, ekde la sendependiĝo de Ganao (1957) jam urbo. En 1960 apud Ho grava ponto estis konstruita. Ho estas konata pri vigla merkato, kiu altiras homojn eĉ de Togolando.

## Ekonomio 
En Ho a loka ekonomio baziĝas ĉefe sur agrikulturo, kie okupiĝas interne pri teksaĵoj, ekstere pri nuksoj, mieloj.

## Klimato 
 situas en zono de tropika savana klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 21-34 'C. Jare pluvas po 1349 mm.

## Trafiko 
 nur lokan, tre malgrandan flughavenon. Vojoj kuras al Akrao, Togolando kaj al la oceana bordo.

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* tradicia festivalo
* katedralo
* stadiono
* granda malliberejo (nature, kiel menciindaĵo)

## Fontoj 
* Angla, franca kaj pola Vikipedioj
* mapo

Kategorio:Urboj de Ganao
Ahafoj

La **ahafoj** estas etno en Ganao. La ahafoj apartenas al la etnogrupo akanoj, same kiel la parencaj etnoj aŝantioj, tvioj, fanteoj, akvamuoj, akvapimoj, asinoj, dankjiraoj, akimoj kaj kvahuoj.

La akanoj estas entute la plej granda etnogrupo en Ganao. Entute 57.000 ahafoj vivas en Ganao. Ili plejparte estas kristanoj, malmultaj praktikas tradician religion.

## Eksteraj ligiloj 
* Joshua Projekt

Ahafoj
Ahafoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Senegalo (rivero)

**Rivero Senegalo** (aŭ **Senegal-rivero**) estas rivero en Okcidentafriko, kiu estiĝas per kunfluo de riveroj Bafingo kaj Bakojo, ĉe Bafulabeo (Malio). Ĝi markas la limon inter Senegalo kaj Maŭritanio.

Rivero Senegalo longas 1790&nbsp;km.
La enfuejo en la Atlantika Oceano estas iom barita per malvasta sabla terlango  (*"Langue de Barbarie"*).

Senegal-rivero havas akvokolektan areon de 483.181&nbsp;km² kaj forfluigas ĉirkaŭ 8 million km³ da akvo jare. Gravaj flankriveroj estas *Faleme-rivero, Karakoro-rivero, kaj Gorgol-rivero*.

Senegal-rivero estas ŝipirebla ĝis Podor en Senegalo (entute ĉirkaŭ 175 km) dum la tuta jaro kaj dum la pluvsezono plue ĝis Kayes (Malio).

Rivero Senegalo jam estis menciita de Plinio sub la nomo **Bambotus** (= "rivero de hipopotamoj", laŭ la fenica-hebrea *"behemoth"* = "hipopotamo"). Ptolemeo nomis ĝin **Nias**.

## Nomo 
*Deveno de la nomo: Kiam la unuaj eŭropaj esploristoj alvenis ĉe la elfluejo de la rivero ili vidis fiŝkaptistojn lokajn, kaj demandis ilin montrante al la riverbordo "kiu estas la nomo de tiu rivero?" Sed la indiĝenoj pensis ke ili montris la boatojn sur la plaĝo, kaj "respondis "tio estas niaj pirogoj", kio sonis en la loka lingvo "senegal", kaj la eŭropanoj kredis ke tio estas la nomo de la rivero!*

## Eksteraj ligiloj 
*  La hidrologio de Senegalo (PowerPoint prezentado) 

## Notoj
Akvamuoj

La **akvamuoj** estas etno en Ganao. La akvamuoj apartenas al la etnogrupo akanoj, same kiel la parencaj etnoj aŝantioj, fanteoj, ahafoj, akvapimoj, asinoj, dankjiraoj, akomoj kaj kvavuoj.

La akanoj estas entute la plej granda etnogrupo en Ganao.

## Vidu ankaŭ 
* akanaj lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
* Joshua Projekt

Akvamuoj
Akvamuoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
István Bakonyi

**István (Stefano) BAKONYI** (1892-1969) estis la fondinto de la hungara Ido-movado. Komence li estis esperantisto, en 1912 verkis en Esperanto, sed baldaŭ li idistiĝis. Li esperis konvinki la esperantistojn por idistiĝi, sed ili indigniĝis, kaj la komitato de Hungarlanda Esperanto-Societo la 30-an de marto 1913 eksigis lin el la membraro de la societo "pro lia agado kontraŭ la societo". Post lia apelacio la ĝeneralkunsido de la societo aprobis tiun decidon. Post tiu evento Bakonyi apenaŭ povis varbi novajn idistojn el la vicoj de la esperantistoj.

Bakonyi ekpropagandis Idon en universitata medio. Li sukcesis veki la intereson i.a. de Frigyes Schulek (1841-1919), arkitekto, akademiano, en la jaroj 1909-1911 honora prezidanto de La Verda Standardo Hungara Esperanto-Asocio. Apogis lin Pál Dienes (1882-1952), matematikisto. Firmigis lian pozicion tio, ke la rektoro, Gusztáv Rados, estis membro de la Délégation pour l'adoption d'une langue internationale, kvankam ne aktiviĝis en ĝi. Tiel Bakonyi atingis, ke en Teknika Universitato oni, ne permesante organizi Esperanto-kurson, tamen ne rifuzis permesi organizadon de Ido-kurso.

Bakonyi komencis eldonagadon, kaj en la aŭtuno de 1917 lanĉis la kajer-serion Biblioteko dil Internaciona Kulturo, kiun li sukcesis daŭrigi ankaŭ en 1918 kaj 1919. En tiu serio aperis naŭ broŝuroj. La temoj komence estis natursciencaj, filozofiaj, do akcepteblaj por la milittempa cenzuro. Li mem tradukis renomajn aŭtorojn: *Pri la Psikala mekanismo di historiala fenomeni* de Joseph Breuer kaj Sigmund Freud, *Resono ed experimentado* de Felix Le Dantec kaj *Filozofiala e natursciencala pensado*, *Skisuro a la psikologio dil exploro* de Ernst Mach.

En 1918 fortiĝis kontraŭmilitaj movadoj kaj vigliĝis la intelekta vivo. Bakonyi sukcesis "varbi" tri konatajn intelektulojn por esti honora membro de ULII: Ervin Szabó, Oszkár Jászi kaj Mihály Babits. Bakonyi tradukis studon de Szabó *Erudeso e kulturo*, kiu aperis en la Ido-revuo Mondo en Stockholm, kaj poste aparta presaĵo ankaŭ en Hungario. En septembro, Bakonyi tradukis kaj eldonis *Imperialismo e paco* permamanta de Ervin Szabó, kiu mortis la 30-an de oktobro, unu tagon antaŭ la revolucio.

Bakonyi daŭrigis la eldonon de la libroserio **Biblioteko dil internaciona kulturo**. Krom la jam aperintaj verkoj de Ervin Szabó, *Imperialismo e paco permananta* kaj *Erudeso e Kulturo*, oni preparis por eldono ankaŭ la verkojn *Socialismo, Sindikalismo e Socialdemokratismo* kaj *Kombato inter Kapitalo kaj Laboro*. Fakte li jam ne sukcesis eldoni la lastajn du, sed aperis *Praktikala Georgismo* de Julio Pikler, *Voyo al la eterna paco* de Wahle, *La nocioni di la tempo* de Henri Bergson kaj *Nacionalismo ed internaciismo* de Müller kaj Leyer.

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj idistoj