Dileniacoj

La **dileniacoj**.

Tiuj plantoj troviĝas de la tropikoj, trans la subtropikoj ĝis la varme moderaj zonoj.

## Priskribo 
[eta|maldekstre|subfamilio *Hibbertioideae*: kvin floroj kun po kvin sepaloj kaj petaloj kaj multaj stamenoj de *[Hibbertia dentata*]]
[eta|maldekstre|subfamilio *Delimoideae*: *[Tetracera broomii*]]
[eta|subfamilio *Doliocarpoideae*: *[Davilla sessilifolia*]]
[eta|subfamilio *Doliocarpoideae*: *[Doliocarpus brevipedicellatus*]]
[eta|subfamilio *Dillenioideae*: *[Dillenia suffruticosa*]]
[eta|subfamilio *Hibbertioideae*: *[Hibbertia stellaris*]]
La taksono de la familio Dileniacoj estas en la plej multaj ecoj tre variaj.

### Aspekto kaj folioj 
La plantoj de tiu familio estas grandaj, plej ofte deciduaj , lignecaj plantoj: arboj, arbustoj aŭ lianoj, malofte multjaraj herbaj plantoj (*Acrotema*).

Plej ofte la folioj estas plene elkreskintaj, ĉe kelkaj specioj ili estas multe reduktitaj. Ĉe kelkaj specioj la folioj nur staras en baza rosedo, ce la plej multaj specioj la folioj estas distribuitaj ĉe la branĉoj, alterne starantaj kaj spirale, malofte kontraŭstarantaj (*Hibbertia coriacea*). La folioj kun tigoj estas simplaj kaj ofte lobaj. La folirando estas glata aŭ segildenta. La flugilformaj stipuloj kunkreskis kun la folitigoj aŭ mankas.

### Floraroj kaj floroj 
La floroj staras unuope aŭ estas kunigitaj en finestarantaj zimaj aŭ grapolaj floraroj.

La duseksaj floroj estas radiarsimetriaj ĝis zigomorfaj kaj plej ofte kvinnombraj. Ekzistas plej ofte kvin (3 ĝis 20, pli ol 14 ĉe *Tetracera*) liberaj sepaloj. La (du ĝis) plej ofte kvin liberaj, blankaj aŭ flavaj petaloj povas havi du partojn. Ekzistas plej ofte 15 ĝis 150, malofte unu ĝis dek kunkreskintaj stamenoj, kiuj aŭ ĉiuj estas fekundaj aŭ parte sterilaj.

### Fruktoj kaj semoj 
Kiel fruktoj ekzistas plej ofte folikloj aŭ nuksfruktoj, pli malofte kapsulfruktoj aŭ beroj. La fruktoj ofte estas ĉirkaŭitaj de kaliko. Folikloj kaj nuksfruktoj estas ofte kunigitaj kiel agregataj fruktoj. La fruktoj havas unu ĝis multajn semojn. La semoj havas ofte arilon.

## Taksonomio 
La familio de la Dileniacoj (*Dilleniaceae*) estis starigita 1806/7 fare de Richard Anthony Salisbury en *The Paradisus Londinensis*, sub, tabulo 73. Tipa genro estas *Dillenia* L. sinonimoj por la Dilleniaceae SALISB. estas: Delimaceae MARTIUS, Hibbertiaceae J.AGARDH, Soramiaceae MARTYNOV.

La familio Dilleniaceae estas dividita en kvar subfamilioj kaj ĉirkaŭ 12 genroj kun 300 ĝis 410 specioj.
* Subfamilio Doliocarpoideae J.W.HORN: kun ĉ.kvin genroj kaj ĉirkaŭ 65 specioj:
** *Curatella* LOEFL.: kun unu sola specio:
*** *Curatella americana* L.: Tiu arbusto aŭ arbo estas disvastigita en la neotropiso.
** *Davilla* VAND. (sin.: *Tigarea* AUBL.): kun ĉirkaŭ 25 specioj en la neotropiso.
** *Doliocarpus* ROL.: kun ĉirkaŭ 45 specioj en la neotropiso. La centro de la specio-diverseco estas Brazilo.
** *Pinzona* MART. & ZUCC.: kun unu sola specio:
*** *Pinzona coriacea* MART. & ZUCC.: Ĝi estas disvastigita en la neotropiso. Ĝi estas liano.
* Subfamilio Dillenioideae BURNETT: kun ĉirkaŭ kvin genroj kaj c. 75 specioj:
** *Acrotrema* JACK: kun 9 ĝis 14 specioj, de tiuj ĉirkaŭ 7 en Srilanko, unu en la Okcidentaj Ghatoj en Hindujo, unu disvastigita en Sudorienta Azio.
** *Didesmandra* STAPF: kun unu sola specio:
*** *Didesmandra aspera* STAPF: Endemio en Saravako.
** *Dillenia* L. (sin.: *Neowormia* HUTCH. & SUMMERH., *Wormia* ROTTB., *Reifferscheidia* C.PRESL): kun 58 ĝis 65 specioj sur la Maskarenoj, en la suda kaj sudorienta Azio, en Indonezio, Kvinslando (unu specio) kaj Fiĝio. Ĉ. 45 specioj troviĝas en Malajzio .
** *Pachynema* R.BR. EX DC.: Arbustoj kun tre reduktitaj folioj, la fotosintezon transprenas la branĉoj.
** *Schumacheria* VAHL: kun 3 specioj nur en Srilanko.
* Subfamilio Hibbertioideae J.W.HORN: kun nur unu genro:
** *Hibbertia* ANDREWS (sin.: *Adrastaea* DC., *Trimorphandra* BRONGN. & GRIS, *Trisema* HOOK. F.): kun ĉirkaŭ 225 specioj, nur kelkaj el Madagaskaro (unu specio) trans Novgvineo (du specioj), Aŭstralio (200 specioj), Nov-Kaledonio (24 specioj) ĝis Fiĝio (unu specio). La ĉefa disvastigejo estas okcidenta Aŭstralio. Kelkaj specioj, ekzemple *Hibbertia scandens* estas ornamplantoj.
* Subfamilio Delimoideae BURNETT: kun nur unu genro:
** *Tetracera* L. (sin.: *DELIMA* L.): kun ĉirkaŭ 40 ĝis 50 specioj. Ili estas ĉiamverdaj arbustoj aŭ lianoj. Ili estas disvastigita tuttropike kaj ĝis la varme moderaj zonoj. La centro de la specio- diverseco estas la neotropiso.
* Ankoraŭ ne enordigita en subfamilio:
** *Neodillenia* AYMARD: unu de 1997 unue priskribita genro kun ĉirkaŭ Tri specioj en la Amazona regiono.

### Laŭ WFO kan TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (17 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Dilleniales* DC. ex Bercht. & J.Presl - dilenialoj
*** *Dilleniaceae* Salisb. - dileniacoj
**** *Acrotrema* Jack - akrotremo
**** *Curatella* Loefl. - kuratelao
**** *Davilla* Vand. - davilo
**** *Didesmandra* Stapf - didesmandro
**** *Dillenia* L. - dilenio
**** *Doliocarpus* Rol. - doliokarpo
**** *Hibbertia* Andrews - hibertio
**** *Neodillenia* Aymard - neodilenio
**** *Pinzona* Mart. & Zucc. - pinzono
**** *Tetracera* L. - tetracero
**** *Traxilisa* Raf. - traksilizo

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

## Fontoj kaj referencoj 
* Die Ordnung der Dilleniales bei der APWebsite.
* Die Familie der Dilleniaceae  bei *DELTA von L. Watson und M.J. Dallwitz. *
* *Neotropical Dilleniaceae* bei *Neotropikey* von Kew. 
* Leslie Watson: Dilleniaceae in der *Western Australian Flora*.
* Zhixiang Zhang, Klaus Kubitzki: *Dilleniaceae.*

## Eksteraj ligiloj 
* Eintrag in der *Flora of Madagaskar*.
* Eintrag bei der Uni von Hawaii.

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Dileniacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Verdukotiledonaj familioj