John Ashbery

**John ASHBERY** (n. la 28-an de julio 1927 en Roĉestro ; m. la 3-an de septembro 2017 en Hudson) estis usona poeto kaj gajninto de la Pulitzer-premio, kiu, ekde la 1950-aj jaroj, estas kutime konsiderata unu el la unua generacio de poetoj de la Novjorka Skolo. 

Li estis la plej grava poeto de sia nacio ĝis sia morto, kaj ankaŭ la furoranta aŭtoro de liriko en Usono. Langdon Hammer, kritikisto de Universitato Yale, skribis en 2008: "Ne ekzistas pli granda figuro en usona poezio en la lastaj 50 jaroj ol John Ashbery" kaj "neniu usona poeto havis pli grandan, pli diversan vortprovizon, nek Whitman, nek Pound ." Stephen Burt, poeto kaj profesoro ĉe Harvard, komparis Ashbery kun T. S. Eliot, nomante lin "la lasta vivanta figuro, kiun duono de la poetoj en la angla lingvo pensas kiel grandaj modeloj kaj la alia duono pensas kiel nekomprenebla." 

La avangarda poezio de Ashbery, kutime klasifikita de kritikistoj kiel apartenanta al la Novjorka Skolo, estis influita de Auden, Stevens, Pasternak, la francaj superrealistoj, kiujn li tradukis amplekse, kaj la usona arta avangardo ( J. Cage, A. Warhol, ktp.). Interalie, li tradukis la libron "*Les Illuminations*" de Arthur Rimbaud en la anglan. 

## Vivo 
John Ashbery naskiĝis en Roĉestro en 1927 kaj kreskis en norda Novjorkio kun siaj geavoj ĝis la aĝo de sep jaroj. Li studis ĉe Universitato Harvard, kie li renkontis Kenneth Koch, Frank O'Hara, kaj James Schuyler, kaj diplomiĝis kun disertacio pri la poezio de Auden. 

Li poste studis ĉe la universitatoj de Novjorko kaj Kolumbio. Ekde 1955, ricevinte Fulbright-stipendion, li loĝis en Francio. Reveninte al Usono en 1965, li laboris kiel artkritikisto. Li partoprenis en poeziolegadoj organizitaj de Andy Warhol . Li instruis literaturon en diversaj altlernejoj en Usono.

La termino *Novjorka Lernejo de Poetoj* poste estis kreita por ili kaj Barbara Guest. Ĉi tio estis avangarda movado, kiu emfazis spontanecon kaj humuron, tiel formante kontrapunkton al la pli akademie orientitaj poetoj de la tempo. En 1975, li ricevis la Premion Pulitzer, inter aliaj premioj, pro sia volumo *Memportreto en Konveksa Spegulo*. Ashbery instruis ĉe Bard College en Novjorkio ĝis 2008. Li estis artkolumnisto por la *Herald Tribune* kaj *Newsweek* dum pluraj jaroj.

## Verkado 
Lia poezio ofte estas "sensubjekta", sen la klara voĉo de mi-perspektiva rakontanto. Liaj poemoj ofte esploras la rilaton inter ĥaoso kaj arto, rekreante la sperton de konscio. Malgraŭ lia spontaneco, lia verkaro estas konsiderata de multaj kiel malfacile alirebla. Laŭ la poeto James Dickey, lia poezio estas "tre malfacila, aŭ eble neebla". Aliaj vidas lian stilon kiel liberigan. Harold Bloom, eminenta kritikisto ĉe Universitato Yale, konsideras lin la plej grava poeto de la post-Dua Mondmilito Usono. 

Kiel tradukisto, li riĉigis la anglan lingvon per fruaj francaj modernistoj kiel Stéphane Mallarmé, Arthur Rimbaud, Pierre Reverdy, Raymond Roussel, Max Jacob, André Breton kaj Paul Éluard .

## Verkaro 
### Poezio 
#### Kolektoj 
* *Turandot and other poems* (1953)
* *Some Trees* (1956)
* *The Tennis Court Oath* (1962)
* *Rivers and Mountains* (1966)
* *The Double Dream of Spring* (1970)
* *Three Poems* (1972)
* *The Vermont Notebook* (1975), illustrated prose poems
* *Self-portrait in a Convex Mirror* (1975)
* *Houseboat Days* (1977)
* *As We Know* (1979)
* *Shadow Train* (1981)
* *A Wave* (1984)
* *April Galleons* (1987)
* *Flow Chart* (1991), book-length poem
* *:en:Hotel Lautréamont* (1992)
* *:en:And the Stars Were Shining* (1994)
* *:en:Can You Hear, Bird?* (1995)
* *The Mooring of Starting Out: The First Five Books of Poetry* (1997)
* *Wakefulness* (1998)
* *Girls on the Run* (1999), librolonga poemo inspirita de la verko de Henry Darger
* *Your Name Here* (2000)
* *:en:As Umbrellas Follow Rain* (2001)
* *Chinese Whispers* (2002)
* *:en:Where Shall I Wander* (2005) (finalisto de la National Book Award)
* *Notes from the Air: Selected Later Poems* (2007) (gajninto de la Internacia Griffin Poetry Prize)
* *:en:A Worldly Country* (2007)
* *Planisphere* (2009)
* *Collected Poems 1956–87* (Carcanet Press) (2010), ed. Mark Ford
* *Quick Question* (2012)
* *Breezeway* (2015)
* *Commotion of the Birds* (2016)
* *They Knew What They Wanted: Collages and Poems* (2018)
* *Parallel Movement of the Hands: Five Unfinished Longer Works* (2021)

### Prozo kaj teatro 
* *A Nest of Ninnies* (1969), kun James Schuyler. (Carcanet Press 1987, Paladin Books 1990)
* *Three Plays* (1978). Carcanet Press (1988).
* 
* *The Ice Storm* (1987), (32-paĝa pamfleto)
* *Reported Sightings: Art Chronicles, 1957–1987* (1989) (Alfred A. Knopf), ed. David Bergman, Art Criticism and Commentary
* *Other Traditions*(2001) Subjects and Series | Harvard University Press
* *100 Multiple-Choice Questions* (2000) (represo de eksperimenta pamfleto de 1970)
* *Selected Prose 1953–2003* (2005)
* Martory, Pierre *The Landscapist* Ashbery (Tr.) Carcanet Press (2008)
* Rimbaud, Arthur *Illuminations* Ashbery (Tr.) W. W. Norton & Company (2011)
* *Collected French Translations: Poetry*, redaktita fare de Rosanne Wasserman kaj Eugene Richie (2014)
* *Collected French Translations: Prose*, redaktita fare de Rosanne Wasserman kaj Eugene Richie (2014)

## Fontoj 
* Karin Roffman: *The Songs We Know Best: John Ashbery’s Early Life*. Farrar, Straus and Giroux, New York, NY 2017, .

* Lehman D. Beyond amazement: new essays on John Ashbery. Ithaca: Cornell UP, 1980
* Bloom H. John Ashbery. New York: Chelsea House, 1985
* Shoptaw J. On the outside looking out: John Ashbery’s poetry. Cambridge: Harvard UP, 1994
* Schultz S.M. The tribe of John: Ashbery and contemporary poetry. Tuscaloosa: University of Alabama Press, 1995
* Herd D. John Ashbery and American poetry. New York: Palgrave, 2000
* Bloom H. John Ashbery: comprehensive research and study guide. Philadelphia: Chelsea House Publishers, 2004

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj de John Ashbery ĉe PoetryFoundation.org
* La Ashbery Rimeda Centro
* John Ashbery ĉe EPC
* John Ashbery—la Akademio de usonaj poetoj
* Carcanet Gazetaro – Britia eldonejo de John Ashbery
* Griffin Poezia Premio biografio
* Moderna usona Poezio 8a de aŭgusto 2014, kritikaj eseoj pri la verkaro de Ashbery
* John Ashbery de Adam Fitzgerald en *BOMBA Revuo*

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard