Koralo

eta|Cerba koralo
eta|Ilustraĵo de ŝtonigitaj koraloj
alternative=Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|eta|Korala elstaraĵo, Flynn Reef
**Koralo** estas kalka, pli-malpli arboforma skeleto de diversaj kolonioj de kniduloj en la klaso koraluloj (*Anthozoa*). Ĝi ordinare fiksitas al submaraj lokoj. Ekzistas belaj ruĝaj kaj nigraj koraloj, el kiuj oni faras ornamaĵojn.

## Taksonoj
* Klaso Koraluloj (Anthozoa)
** Subklaso Okkoraluloj (*Octocorallia*)
** Subklaso Seskoraluloj (*Hexacorallia*)
* Stelkoralo = Madreporo

## Ekologio
Koralblankigo aŭ korala senkolorigo okazas kiam koralaj polipoj elpelas algojn kiuj estis loĝantaj ene de iliaj histoj. Algoj havigas ĝis 90 % el la korala energio. Blankigitaj koraloj plue vivas sed ekmalsategas post eksenkolorigo. La ĉefa kaŭzo de la koralblankigo estas la plialtiĝo de la akvotemperaturoj.

## Konservado
### Klimata ŝanĝiĝo
Pliiĝado de marsurfaca temperaturo en tropikaj regionoj de ~ dum la lasta jarcento kaŭzis grandaskalan koralblankigon, mortadon, kaj sekve malgrandiĝadon de koralaj populacioj. Ne estas klare, ĉu koraloj adaptiĝos sufiĉe rapide por eviti severan malplimultiĝon.

Jaraj kreskozonoj de iuj koraloj, ekzemple la profundejaj bambuaj koraloj (*Isididae*), eble estas unu el la plej fruaj efiksignoj de oceana acidiĝo en maraj vivaĵoj. La kreskozonoj permesas, ke geologoj rekonstruu pojarajn kronologiojn (specon de ciklonombra datado), kiuj fundamentas por fajndistingaj registroj de pasintaj klimataj kaj mediaj ŝanĝiĝoj establitaj per geokemiaj metodoj.

Iuj specioj faras mikroatolojn, t.e. koloniojn, kies supro estas mortinta kaj plejparte superakva, sed kies rando estas plejparte subakva kaj vivanta. La alton de mikroatolo limigas la averaĝa nivelo de la tajdoj. Per analizo de la diverseco de kreskoformoj en mikroatolo eblas rekonstrui malfajndistingan registron de la ŝanĝiĝado de la marnivelo. Samtempe oni povas dati fosilan mikroatolon per radiokarbona datado. Tiaj metodoj helpas en la rekonstruado de holocenaj marniveloj.

La adaptiĝon de koraloj al ŝanĝita klimato malhelpas la malrapideco de ilia evoluado. Kvankam ili havas grandajn populaciojn, kiuj kapablas reproduktiĝi sekse, ofteco de neseksa reproduktado bremsas ilian evoluon. Genfluo varias inter koralaj specioj. Oni konstatis, ke certa ŝtonkorala algeto plioftiĝas kie la temperaturo estas alta. Simbiozantoj, kiuj toleras pli varman akvon, ŝajne fotosinteas malpli rapide, kio implicas ekvilibron inter evolua avantaĝo kaj malavantaĝo. La ŝanĝoj por adaptiĝi al temperaturo estas malsimplaj. Iuj rifoj en nunaj ombroj indikas rifuĝejon, kie pli facilos adaptiĝi eĉ se la temperaturo plialtiĝos pli rapide tie ol en aliaj lokoj. Tia disigo de populacio fare de klimataj baroj multe malpligrandigas la efektivan niĉon kompare al la malnova fundamenta niĉo.

#### Koraloj kiel klimata registrilo
La monda akva buĝeto estas precipe influata de tropikaj marsurfacaj temperaturoj ĉe la Intertropika Konverĝejo (ITK). La suda duonglobo havas unikan meteologian fenomenon situantan permanente en la sudokcidenta Pacifiko nomatan Sudpacifika Konverĝejo (SPK). Dum varmaj ENSO-periodoj, la SPK returnas sian orientiĝon, etendiĝante de la ekvatoro suden tra Salomonoj, Vanuatuo, kaj Fiĝio al la insuloj de Franca Polinezio, kaj orienten al Sudameriko. La pligrandiĝo de la SPK efikas al la geokemio de koraloj en tropikaj regionoj.

Geokemia analizo de koralaj skeletoj korelacias kun marsurfaca saleco (MSS) kaj marsurfaca temperaturo (MST), de datumoj El Nino 3.4 SSTA, pri malnormalecoj de la proporcio δ18O ĉe koraloj. La rilato inter la fenomeno ENSO kaj varioj en MSS kaj MST helpas en modelado de tropikaj klimataj evoluoj.

## Vidu ankaŭ 
* Atolo
* Granda Barilrifo
* Korala rifo
* Laguno

## Referencoj
Kategorio:Gemoj
Kategorio:Koralaj rifoj
Kategorio:Senvertebruloj