open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miĥail Lomonosov

**Miĥail Vasiljeviĉ LOMONOSOV** (ruse: Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов  naskiĝis la 19-an de novembro, 1711, mortis la 15-an de aprilo, 1765) estis rusa sciencisto, poeto kaj tutfakulo.

Lomonosov naskiĝis en Denisovka, regiono Arĥangelsk. Post studado en Peterburgo kaj la germanaj urboj Marburg kaj Freiberg li en la jaro 1745 fariĝis profesoro pri kemio en la Peterburga Akademio de Sciencoj.

La scienca agado de Lomonosov estis ege ampleksa: Li priesploris ĉiujn kampojn de la natursciencoj, estis elstara filozofo, historiisto kaj ankaŭ lingvisto. Per sia rusa gramatiko (*Rossijskaja grammatika*) kaj aliaj lingvoteoriaj traktatoj li kreis la bazon por la moderna rusa literaturlingvo. Lia beletra verkaro influis i.a. al Aleksandr Puŝkin. Li mortis en Sankt-Peterburgo.

En 1745 li kaŭzis veran revolucion, kiam li estis la unua, kiu komencis prelegi en la rusa anstataŭ la latina, kiel kutime. Tiucele li devis elpensi multajn vortojn en la rusa lingvo por priskribi diversajn sciencajn konceptojn kaj enkonduki fremdajn terminojn en ĝin. Ne vane Lomonosov estis nomata "nia unua universitato". En 1755 Lomonosov fondis la Moskvan Universitaton.

## Listo de verkoj 
* *Veĉernee razmyŝlenie o boĵiem veliĉestve* (poemoj, 1748)
* *Tamira i Selim* (tragedio, 1750)
* *Oda na vzjatie Ĥotina* (odo, 1751)
* *Demofont* (tragedio, 1752)
* *Rossijskaja grammatika* (gramatiko, 1757)
* *Predislovie o polze knig cerkovnyĥ v russkom jazyke* (traktato, 1757)
* *Petr Velikij* (eposo nefinita, 1760/61)
* *Pismo o pravilaĥ rossijskogo stiĥotvorstva* (traktato, verk. 1739, eld. 1778)

## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj de Lomonosov tradukitaj al Esperanto

----

Dosiero:Lomonosov_Poltava_1762_1764.jpg|
Dosiero:Lomonosov Grave.jpg|
Dosiero:Lomonosov.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Lomonosova Kresto
* Moskva Ŝtata Universitato

Kategorio:Rusiaj sciencistoj
Kategorio:Rusiaj ekonomikistoj
Kategorio:Ruslingvaj poetoj
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Naskiĝintoj en Arĥangelska provinco
Moto

**Moto** estas frazo aŭ esprimo, kiu priskribas ideon aŭ celon de verko, persono aŭ organizaĵo. La *moto de libro* estas frazo pruntita el iu aŭtoro kaj metita antaŭe en la libro por montri ĝian ĉefan ideon.

Moto ofte estas skribita en alia lingvo, ofte en antikva - latina, anglosaksa, aŭ en lingvo kiu ŝajnas esti antikva - la greka.

Je heraldiko, moto povas esti skribita sur blazono, en parto de la blazono nomata bendo.

## Vidu ankaŭ 
* Devizo
* Slogano


Kategorio:Heraldiko
Max von Sydow

**Max Carl Adolf von SYDOW** , (naskiĝis la 10-an de aprilo 1929 en Lund, mortis la 8-an de marto 2020) estis sveda teatra kaj filma aktoro de tutmonda signifo.

S., filo de etnologo, jam en la lernejo komencis aktori kune kun aliaj gestudentoj, ekzemple Yvonne Lombard. Post la deviga soldatservo, li studis en la teatrolernejo de la Reĝa Dramteatro (Kungliga Dramatiska Teatern), Stockholm 1948-1951, kune kun Lars Ekborg, Margaretha Krook kaj Ingrid Thulin. Lia unua rolo estis tiu de Nils en *Bara en mor* ("Nur patrino") de Alf Sjöberg. Li komencis sian profesian karieron en la teatroj de Norrköping kaj Malmö. Aperinte en filmoj de Ingmar Bergman li famiĝis internacie.

## Famaj filmoj 
* Det sjunde inseglet ("La sepa sigelo", Svedio, 1956)
* Jungfrukällan ("La virgulinofonto", Svedio, 1960)
* The greatest story ever told ("La plej granda rakonto iam rakontita", Usono, 1965)
* Skammen ("La honto", Svedio, 1968)
* Äppelkriget ("La pom-milito"), Svedio, 1971
* The exorcist ("La ekzorcisto", Usono, 1973)
* Exorcist II: the heretic ("Ekzorcisto 2: La herezulo", Usono, 1977)
* Flash Gordon ("Fulm' Gordon", Britio, 1980)
* Escape to victory ("Eskapo al venko", Usono, 1981)
* *Conan the Barbarian* (1982)
* Pelle Erobreren ("Peĉjo la konkeranto", Danio/Svedio, 1987)
* A kiss before dying ("Kiso antaŭ morto", Usono, 1991)
* Bis ans Ende der Welt ("Ĝis la fino de la mondo", Germanio/Francio/Aŭstralio, 1991)
* Den goda viljan ("La bona volo", Svedio, 1992)
* Hamsun (Danio/Svedio/Norvegio/Germanio, 1996)
* *Minority Report*, 2002
* *Shutter Island* (2010)

## Vidu ankaŭ 
* 35087 von Sydow, asteroido

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.maxvonsydow.da.ru 
* http://maxvonsydow.cjb.net 
* http://www.dtek.chalmers.se/~d3wall/mvs.html  
* http://www.dancing-ferret.com/darkkingdom 

Kategorio:Svedaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de aprilo
Marcabrun

**Marcabrun** [markabrü] estas unu el la plej famaj okcitanaj trobadoroj. Oni ne scias precize kiam kaj kie li naskiĝis kaj mortis : li naskiĝis ĉirkaŭ 1130 kaj mortis tre juna ĉirkaŭ 1149. Li certe devenas el tre malriĉa familio, kaj estis trovita infano sen konataj gepatroj. Moralisto kaj mizogino, li kontraŭstaris la fin'amor praktikata de la aliaj trobadoroj. Li postlasis multajn poemojn kaj kantojn, 42 konserviĝis ĝis la nuna epoko. Kvar el ili eĉ konserviĝis kun muzika akompanaĵo. Tio ebligas nin pli bone scii kiel oni recitis kaj kantis la mezepokajn kaj trobadorajn verkojn en Okcitanio.

Kategorio:Okcitanlingvaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1130
Kategorio:Mortintoj en 1149
Minerva

**Minerva**, kiel Atena en Grekio, estas la romia diino de saĝeco kaj de militado. Kiel Minerva Medica, ŝi estis diino de medicino. Ŝi estis la filino de Jupitero kaj Junona.dekstra|eta|200pxMinerva kutime portas kaskon kaj maŝkirason. Ŝi havas lancon kaj ŝildon, la *aegis.* Tiu ŝildo havas la kapon de Meduza, kiu povas ŝanĝi malamikon en ŝtonon.

Laŭ Francisko Azorín **Minerva** estis *Mita romana diino, naskiĝita el la kapo de Jupitro, armita, bela k. prudenta. Ŝi elpensis la artojn, k. estas ĉasta sed militema. Ikonografie ŝi estas reprezentata, kiel la egipta Neita, kiel la greka Atena, per vestita virino armita.* Li indikas etimologion el la latina *Menerva*, el *mens*, greka *menos* (forto).

La festotagoj de Minerva estis la *Quinquatria* (de la 19-an ĝis la 23-an de marto) kaj la *Quinquatrus* (la 13-an de junio.)

## Vidu ankaŭ 
* Romia mitologio

## Notoj 
Kategorio:Atena
Kategorio:Dioj pri metiarto
Kategorio:Dioj pri saĝeco
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
Kategorio:Virgaj dioj
Kategorio:Diinoj
Neŭtono

La vorto **Neŭtono** estas esperantigita formo de anglalingva nomo **Newton**, prononco , origine uzata en la anglosaksa lingvo antaŭ la 7-a jarcento je la formo *neowa tun* signifanta "nova urbo" (*new town* en nuna angla lingvo). Loĝlokoj nomataj laŭ la moderna nomo *"Newtown"*, prononco , kutime pli novas ol tiuj nomataj laŭ la tradicia nomo *"Newton"*. Kiel ofte ĉe geografiaj nomoj, la nomo ankaŭ transpreniĝis kiel familia nomo, origine por familioj kiuj el loko tiel nomata translokiĝis al nova loko kaj de la novaj najbaroj nomatis laŭ la devenurbo, kaj fine pro la fameco de la sciencisto Isaac Newton ankaŭ honore al li transpreniĝis al novaj konceptoj kaj ankaŭ al tute novaj loĝlokoj.

**Neŭtono** aŭ **Newton** povas esti:

## Persono 
* **Isaac Newton**, elstara brita matematikisto, fizikisto, kaj sciencisto (1642...1727)
* Juice Newton, usona kantisto
* Olivia Newton-John, aŭstralia kantisto
* Newton Baker, politikisto

## Loko 
* Newton (Georgio), aparte malgranda urbeto en Usono, proksimume 35 kilometrojn aŭ 22 mejlojn sudokcidente de Albany en Georgio
* Newton (Kansaso), urbeto en Usono, proksimume 45 kilometrojn aŭ 28 mejlojn norde de Wichita en Kansaso
* Newton (Masaĉuseco), urbo en Usono, 11 kilometrojn aŭ 7 mejlojn okcidente de la urbo Bostono en Masaĉuseco
* Kantono Newton (Teksaso)

## Fiziko 
* **Neŭtono (mezurunuo)**, mezurunuo de forto en la SI, nomita laŭ Isaac Newton

## Cetere 
* Apple Newton, poŝkomputilo de Apple
Nag-Hamado

**Nag-Hamado** (, transskribo de la araba ) estas urbo en Egiptio, situanta ĉe la okcidenta bordo de Nilo, ĉirkaŭ 80 km de Luksoro. Laŭ la stato de  en la urbo vivis , plejparte kamparanoj. 

La urbo famiĝis pro la 4-a jarcenta **Biblioteko de Nag-Hamado** kiu estas libraro de skriboj de gnostikismo eltrovita en **1945** en kruĉo en kaverno en la tre seka dezerto de Egiptio. La libroj estis kaŝitaj tie de monaĥo en **la 4-a jarcento** por la fino
de la mondo, kiam la fido estos malaperinta for de la mondo. La kaŝado eble estis en respondo al la ordono en **367** de Atanazio, episkopo de
Aleksandrio, ke oni forigu iujn ajn herezajn skribojn. La Eklezio tiam batalis kontraŭ la pli forta arianismo, ne gnostikismo. La biblioteko estis eltrovita trans la rivero de la araba urbo Nag-Hamado kaj estas proksime de la antikva monaĥejo de Sankta Pakomio.

En la biblioteko estas kristanaj skriboj kiuj *ne aperas* en la Biblio. Inter aliaj:

* *La evangelio de Tomaso*
* *La evangelio de Filipo*
* *La evangelio de Vero*
* *La apokrifo de Jakobo*
* *La apokrifo de Johano* (tri versioj)
* *La apokalipso de Paŭlo*
* *La agoj de Petro kaj la 12 Apostoloj*
* *La traktado pri la Releviĝo*
* *La triparta traktado*

Ankaŭ en la biblioteko estas parto de la Respubliko (588a-589b) de Platono.

La libraro ne devenas de unu skolo aŭ branĉo de gnostikismo. Ĝi atestas pri gnostikismoj valentinaj, setianaj, kaj novplatonismaj.

Entute la biblioteko enhavas 13 librojn kun 54 verkoj, skribitaj en la kopta lingvo, la antaŭ-araba lingvo de Egipto. La kovriloj de la libroj estas ledaj kaj la folioj papirusaj. La verkoj estis tradukitaj el la greka.

La libroj montras kristanismon kiu delonge malaperis, en kiu:

* Dio estas vira kaj virina
* En la Ĝardeno de Edeno, la Serpento pravas, Dio mensogas.
* La lukto de vivo ne estas kontraŭ peko, sed kontraŭ iluzio
* Jesuo kisas Marian Magdalenan, buŝo
al buŝo
* Maria Magdalena estas preferita de Jesuo super Petro
* Jesuo ridas sur la kruco kaj dancis antaŭvespere
* La Dio de Moseo estas ĉarlatano kiu fuŝe kreis la mondon kaj ne estas la vera Dio. Li eĉ seksatencis Evan.

Antaŭ la eltrovo de Nag-Hamado, nia ĉefa fonto pri gnostikismo estis la atakoj de la katolika sanktulo Ireneo.
Kvankam nesimpatia, lia priskribo ja estis tre preciza.
 

Kategorio:Urboj de Egiptio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Egiptio
Kategorio:Gnostikismo
Kategorio:Kristanismo en Egiptio
Kategorio:Historio de Egiptio
Neptuno

La gloso **Neptuno** povas signifi la jenajn:
* **Neptuno** estas dio en romia mitologio.
* **Neptuno** estas la oka kaj plej ekstera planedo de la sunsistemo.
* **Nettuno** aŭ **Neptuno** estas urbeto apud Romo
* **Neptuno-festo** estas akva (mara) festo, dediĉita al la dio Neptuno.
* Neptun (Rumanio) estas somera feriejo en Rumanio
Nanto

La vorto ***Nanto*** havas plurajn signifojn:

* **Nantes (São Paulo)** estas urbo en subŝtato San-Paŭlio, en Brazilo;
* **Nanto (Francio)** (franclingve *Nantes* ['nãt], bretonlingve *Naoned* ['nonet], galolingve *Nauntt*) estas urbo en nord-okcidenta Francio
** **Nantes (stacidomo)**, stacidomo en Nanto (Francio)
** **Nantes-État (stacidomo)**, stacidomo en Nanto (Francio)
* **Nanto (Italio)** estas komunumo en Italio
* **Nanto (Japanio)** estas urbo en Japanio
* **Nantes (Kanado)** estas municipo en Kebekio, Kanado
Mirko Hanák

**Mirko HANÁK**, Slovaka pentristo vivinta en Moravio, grafikisto, ilustristo de libroj pri naturo.

Li naskiĝis la 26-an de junio 1921 en urbo Martin (Slovakio).

Li travivis siajn junaĝon en Slovakio (Martin) kaj Moravio (Zábřeh na Moravě). Li studadis Artindustrian altlernejon en Prago sed ofte vizitadis parencojn loĝantajn en montaro Jeseníky (Norda Moravio). En libertempoj li ofte vizitadis slovakan montaron Tatry, valbaraĵojn Lipno (Suda Bohemio) kaj Vranov (Suda Moravio). Kiel turisto li vizitis Siberion (lagon Bajkal). Li ŝatas ĉasadon kaj fiŝadon.

Liaj ilustraĵoj (akvareloj) estas en 150 libroj, inter aliaj en lernolibro de zoologio por la sesa kurso de elementaj lernejoj. Li ofte ilustradis librojn de rusa aŭtoro Michail Prišvin, usonaj aŭtoroj Jack London kaj Ernest Thompson Setton, slovaka aŭtoro Rudo Moric. Liaj plej popularaj ĉeĥaj aŭtoroj estis Jan Vrba kaj Karel Nový. Mirko Hanák kunlaboradis kun moraviana verkisto Jaromír Tomeček (1906 – 1997). La unua libro estis Admirál na Dyji (Admiralo ĉe rivero Dyje) publikigita en la jaro 1962. Poste Mirko Hanák ilustris preskaŭ ĉiujn librojn de Jaromír Tomeček.

Mirko Hanák mortis la 4-an de novembro 1971 en Prago.

Kategorio:Ĉeĥaj ilustristoj
Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Slovakaj pentristoj
Neŭtrono (ludo)

Ludoj > Tabulludoj > **Neŭtrono**
----

**Neŭtrono** estas ludo. 10 Ludpecoj estas nomataj "Elektronoj". Krome, oni uzas neŭtralan ruĝan ludpecon, nomatan Neŭtrono, moveblaj de ambaŭ.

## Movoj 
Blankulo movas unue. De tiam ambaŭ ludantoj alternigas siajn ludvicojn.
Jen la movreguloj:
* Endas ludi dum la propra ludvico
* Oni faru po 2 movojn ĉe ĉiu ludvico:
** unue oni movu la Neŭtronon (almenaŭ unu fakon ien ajn).
** due oni movu propran Elektronon (almenaŭ unu fakon ien ajn).
* Eblas jen diagonalaj jen ortaj movoj.
* Movu la ludpecojn laŭ rekta linio, ne ŝanĝante la direkton, ĝis iro iĝos malebla pro esti atinginta la ludtabulan limon aŭ pro esti trovinta iun ajn ludpecon sur la vojo.
* Salti super iu ajn ludpeco estas malpermesate.
* Oni ankaŭ malpermesas salti sur iun ajn ludpecon.
* Kaptoj ne ekzistas.
* Ludanto estas libera elekti malsamajn direktojn por siaj du devigaj movoj.

*Nuraj fakoj atingeblaj de la Neŭtrono estas rimarkitaj per sagoj. Punkton "a" ĝi ne povas atingi ĉar blanka meza ludpeco tion malhelpas.*

*Se Blankulo elektus movi sian suban dekstran ludpecon, nuraj eblaj movoj estas rimarkitaj per sagoj.*

## Kiel Venki? 
Per du manieroj:
* Neŭtrono sur malplena fako de ies komenca linio venkigas ties liniposedanton.
* Malvenkas tiu, kiu ne kapablas fari la du movojn ĉe sia ludvico.

*Blankulo movas kaj venkas movante la Neŭtronon en sian komencan linion.*

## Ligoj 
* Angla paĝo pri Neŭtrono

Kategorio:Tabulludoj
NUN (retejo)

**NUN** estis esperantlingva retejo por novaĵoj. Ĉiuj interesemuloj povis kontribui al ĝi per redakto de mallongaj informoj pri novaĵoj kaj eventoj.

NUN estis gazeto sen aperdato kaj sen papera eldono.
NUN estis preparata kaj distribuata elektronike. La informoj povis aldoniĝi semajne, tage, eĉ hore, depende de la aktivado de la esperantistoj. NUN funkciis de julio 1998 ĝis junio 2008.

## Celo
La celo de NUN estas kiel eble plej rapide disvastigi informojn pri ĉio, kio okazas en la esperanto-movado. La dedakcio anoncas : Se vi trovas iun informon pluraportinda, libere uzu ĝin en via bulteno, gazeto aŭ radia dissendo. Ni ŝatus, se vi mencius, ke ĝi devenas de NUN, sed pri tio ne insistas.

## Kunlaboro bezonata
Sed gazeto povas pludoni informojn nur se ĝi ricevas ilin de ie - kaj tie estas bezonata via kunlaboro. NUN estas fakte skribata de vi. La informoj, kiuj aperas en ĝi, estas senditaj de vi, esperantistoj. Alklaku la butonon "Sendu informon", plenigu la formularon kaj tuj via novaĵo aperos en NUN kaj la aliaj esperantistoj povos legi ĝin. Por povi fari tion, registru vin kiel kunlaboranto. Tio estas bezonata por simpligi vian laboron kaj doni al vi la eblecon redakti kaj eĉ forpreni viajn informerojn.

Estu konciza en via raportado. La titolo estu informa, tiel ke ĝi invitas al legado kaj la tekston vi limigu al nur kelkaj frazoj. Se vi havas plurajn aferojn por raporti, sendu plurajn mallongajn artikolojn.

## Nek beletro nek diskutoj
NUN estas informa retgazeto. Ne estas loko en ĝi por eseoj diverstemaj aŭ primovadaj diskutoj - aliaj forumoj pli bone taŭgas por tio. La administranto forprenos tekstojn, kiuj erare aldoniĝis.

## Vikipedio ĉe NUN
Kelkfoje aperis artikoloj pri Vikipedio en NUN.  Ili estas legebla ĉe Vikipedio:Artikoloj por NUN.

## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo pri NUN

Kategorio:Eksaj Esperanto-retejoj
Kategorio:Retejoj malaperintaj en 2008
Magreba mentoteo

eta|dekstre|230px|Tunizia teo kun pinsemoj.
La **Magreba mentoteo** aŭ **nordafrika tepreparado** miksas akvon, teon, sukeron kaj menton. Ĉio estas enmetita en teujon sur fajro. Post sufiĉe da infuzado, oni servas tian teon tiel, ke aperas ŝaŭmo en la taso.

Fojfoje, ankaŭ pinfruktoj estas enmetitaj en la tason kun la teo.

La mento uzata estas la "nana" speco.

## Vidu ankaŭ 
* Alĝeria kuirarto
* Maroka kuirarto
* Tunizia kuirarto

Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Teoj
Neŭtrono

**Neŭtrono** estas subatoma partiklo el la grupo de barionoj. Laŭ la atoma modelo de la fizikisto Niels Bohr, ĝi formas unu el la du nukleonoj en la atomkerno de atomo. Ĝi havas nulan elektran ŝargon. Ĝia maso estas 1840-oble pli granda ol tiu de elektrono.

La neŭtrona maso estas 939,565 378 MeV/*c*2
(tio estas: 1,674 927 × 10−27 kg). Ĝia radiuso estas ĉirkaŭ 1,7 × 10−15 metro (la unuo 10−15 metro estis iama nomata "fermi", memorante la fizikiston Enrico Fermi), sed pli precizaj rezultoj malsimilas laŭ la mezurmetodoj.

La angula movokvanto estas ligita al la spino, kies valoro estas 1/2.

Libera neŭtrono spontanee disfaliĝas al protono, elektrono (beta-radiado) kaj elektrona antineŭtrino, kun averaĝa vivdaŭro je proksimume 15 minutoj:
:: n → p + e− + \overline{\nu_e} + 782 keV .

Ekzemple, atomo de heliumo havas du neŭtronojn kaj du protonojn en la nukleo. (La atommaso de heliumo estas preskaŭ 4 *amu*), kaj havas ankaŭ du elektronojn, kiuj orbitas ĉirkaŭ la atomkerno.

Neŭtronoj formas kune kun protonoj la nukleojn (atomkerno).
Ili stabile ligiĝas per la forta interago al la protonoj kaj
tiel malhelpas la disfalon de la kerno.
Nur la atomkerno de la hidrogena izotopo 1H
ne enhavas neŭtronon.

Laŭ la teorio de la kvarkoj, neŭtrono konsistas el tri kvarkoj:
du d-kvarkoj kaj unu u-kvarko (formulo udd).
Liberaj neŭtronoj ne estas stabilaj,
sed havas averaĝan vivperiodon de nur 887 sekundoj (preskaŭ kvaronhoro).
Ĝi disiĝas al protono, elektrono kaj antineŭtrino.
Ene de atomkerno,
kie neŭtronoj konstante ŝanĝiĝas al protonoj kaj reŝanĝiĝas,
ili estas tre stabilaj.

[eta|maldekstre|220px|Atomo de [litio kun 4 neŭtronoj (bluaj) kaj 3 protonoj (ruĝaj) ĉirkaŭataj de 3 elektronoj.]]
[eta|dekstre|260px|La tri [kvarkoj en neŭtrono]]

## Vidu ankaŭ 
* Atomo
* Izospino
* Izotopo
* Joniga radiado
* Kernfiziko
* Kernoreakcio
* Listo de partikloj
* Neŭtrona Ludo
* Neŭtrino
Gamal Abdel Naser

**Gamal Abdel NASER** (dialekte egipta por ; naskiĝis la  en Aleksandrio; mortis la  en Kairo) estis inter la jaroj 1956 kaj 1970 la ŝtata prezidanto de Egiptio. En 1952, li kunlaboris kun Anŭar as-Sadat kaj aliaj por renversi la reĝon. Naser fariĝis ĉefministro en 1954 kaj prezidento en 1956. Naser premis Egiption fariĝi socialista (ĉefe pere de agra reformo kaj subvenciado de la prezoj de bazaj varoj), kaj naciista nacio kun registaro nereligia kaj politika sistemo kun ununura partio (lia). Tiuj transformoj renkontis jen grandajn malserenon, jen entuziasmon en la popolo. Opozicioj favorigis la diktatorecajn emojn de Naser kaj la reĝimo iĝis pli kaj pli policeca. Sed Naser estis ankaŭ politikisto de granda karismon, kiu restis populara eĉ post malvenko en milito (dufoje: en 1956 kaj 1967).
eta|Gamal Abdel Naser.
En 1955 li estis inter la ĉefaj iniciatintoj de la Bandunga konferenco, kaj idearo "kontraŭimperialisma".

En 1956, Naser naciigis la Suezan Kanalon, kiu antaŭe ekde ĝia konstruado en 1875 estis posedaĵo plejparte de britaj akciuloj. La armeoj de Britio, Francio kaj Israelo tiam atakis Egiption kaj prenis la kanalon. Sed, pro timo de la Tria Mondmilito, Unuiĝintaj Nacioj, Usono kaj Sovetunio negocis la donadon de la kanalo al Egiptio. Tiel la dekomenca malvenko de Naser fariĝis en la okuloj de la popolo venko, kaj estigis fervoran entuziasmon.

Inter 1958 kaj 1961, Egiptio unuiĝis kun Sirio por fariĝi la Unuiĝinta Araba Respubliko (UAR), sed la unio ne estis solida kaj malkonsentoj kaŭzis ties baldaŭan kadukiĝon kaj disfalon.

En 1967, Egiptio atakis Israelon, sed perdis Gazaon dum la Sestaga milito.

Naser ankaŭ konstruigis la Altan Baraĵon de Asuano.

Li mortis en 1970. Anŭar as-Sadat fariĝis la sekva prezidento.

## Vidu ankaŭ 
* Sajid Kutb

Kategorio:Prezidantoj de Egiptio
Kategorio:Ĉefministroj de Egiptio
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Egiptaj islamanoj
Nordia Flago

[eta|La Nordia flago, moderna flago bazita sur mezepoka priskribo de flageto de reĝo dum la [Unio de Kalmar.]]

La **Nordia flago**

## Fontoj 

Kategorio:Flagoj
Kategorio:Historio de Eŭropo
Nigra teo

eta|250px|Sekegitaj folioj de Nigra teo
**Nigra teo** estas postfermentita teo. Ĝi estas unu el la ununuraj tipoj de teo, kiuj pliboniĝas kiam oni lasas ĝin maljuniĝi.

Ekzistas tre maljunaj teoj, de pli ol cent jaroj.

Veraj nigraj teoj ofte ne estas konataj ekstere de Ĉinio aŭ Tajvano. Oni kutime konfuzas ilin kun ruĝaj teoj.

## Preparado 
La preparado de nigra teo estas pli bone farita uzante la teceremonion Gong Fu Cha, por kiu necesas tre alta temperaturo, simile kiel por Ŭulong-teo. Sed nigra teo postulas malpli longan infuzadon ol Ŭulong-teoj. Tamen, ofte tiuj teoj povas esti infuzitaj pli ol 10-foje. Eĉ ĝis 20, 30 aŭ pli!

## Gustumo 
Nigrajn teojn oni ne amas pro iliaj gusto aŭ odoro, sed pro iliaj efektoj en la buŝo: kiom da tempo ĉu la gusto restas, kie oni sentas ĝin (profunde en la gorĝo, flanke de la lango, ktp).

## Bildaro 

Dosiero:Black-tea.jpg|Nigra teo preparita
Dosiero:Agriculture---Tea.jpg|Tea kulturejo en Javo, Indonezio
Dosiero:Tea bags.jpg|Tesaketoj

## Vidu ankaŭ 
* Ĉaj

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Teoj
Kategorio:Trinkaĵoj
Nord-Irlando

eta|Satelita vido
**Nord-Irlando** estas tiu parto de la Unuiĝinta Reĝlando kiu situas sur la insulo Irlando. La areo de Nord-Irlando estas 14,130 km2, kaj la loĝantaro estas proksimume 1.900.000. Nord-Irlando situas en la nord-orienta angulo de la insulo Irlando. Nur la mallarĝa Norda Markolo disigas Nord-Irlandon de Skotlando. Post 1603, dum la rego de Jakobo la 1-a de Anglio (1603- 1625), multaj protestantaj setlintoj venis al Irlando de Britio. Ĉiujare, la protestantoj festas "Oranĝan Tagon," ĉar la 12-an de julio, 1690, en Britio, la protestanta armeo de William de Orange venkis la katolikan armeon de Jakobo la 2-a.

En 1920, Akto de la Brita Parlamento apartigis Nord-Irlandon de la cetero de la ĉefe katolika Irlanda Respubliko. Sed en Nord-Irlando daŭras konfliktoj inter la protestantoj kaj la romaj katolikoj. La plejparto da katolikoj volas unuigi Nord-Irlandon kaj la Irlandan Respublikon. La plejparto da protestantoj volas konservi la unuecon kun Britio.

## La tikla demando pri flagoj 
La ruĝa "+" sur blanka fono kun ruĝa mano centre estas ofte en libroj la flago de Nord-Irlando, sed en realo tiu flago estas ofenda al multaj nordirlandanoj kaj sekve ofte ne uzata en plej neŭtralaj kuntekstoj. Iam oni proponis novan neŭtralan flagon (ruĝa "x" sur blanka fono), sed ĝis nun tiu estas preskaŭ neniam uzata.

## Administraj subdividoj 
## Lingvoj en Nord-Irlando 
Estas tri oficialaj lingvoj en Nordirlando:
* Angla lingvo
* Irlanda lingvo
* Ulsterskota lingvo
Aldone, estas du gestolingvoj (la brita kaj la irlanda) plus diversaj alinaciaj lingvoj, aparte la ĉina.

## Lokoj en Nord-Irlando 

Dosiero:Lisburn Market House.JPG|Lisburn
Dosiero:Newry Townhall - geograph.org.uk - 1476695.jpg|Newry
Dosiero:Belfast City Hall, October 2010 (01).JPG|Belfasto
Dosiero:Guildhall,Derry.jpg|Derry~Londonderry

## Servoj 
* Universitato de Ulster

## Historio
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* IRA (Irlando)

## Plia legaĵo 
Jones, Simon. Nord-Irlando kaptiĝinta inter la pasinteco kaj la estonteco: Superabundo de elektadoj. 'Le Monde Diplomatique', majo 2017.

## Eksteraj ligiloj 
* Dialekto de la angla lingvo en Nordirlando


Kategorio:Unuiĝinta Reĝlando
Nord-Brabanto

**Norda Brabanto** (nederlande **Noord-Brabant**) [prononco: nordBRAbant] estas provinco en la sudo de Nederlando. Ĝia ĉefurbo estas 's-Hertogenbosch. La adjektivo "norda" indikas, ke ĝi estas la norda parto de eksa, historia provinco Brabanto, duklando kiu inkluzivis ankaŭ pli sudajn teritoriojn en la nuna Belgio.

## Gravaj urboj 
* Eindhoven
* Breda
* Helmond
* Bergen op Zoom
* Baarle-Nassau
* Moerdijk
* Grave
* Heusden

## Aliaj setlejoj 
* Fijnaart
* Geertruidenberg
* Ravenstein
* Wolfswinkel
* Berlicum

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Brabanto
Kategorio:Provincoj de Nederlando
Nord-Holando

eta|200px|dekstra|Mapo kun komunumoj 
**Norda Holando** (nederlande: *Noord-Holland*) estas nederlanda provinco en la nordokcidenta parto de la lando. La ĉefurbo estas Haarlem. La plej granda urbo estas Amsterdam, la ĉefurbo de Nederlando.

## Vidu ankaŭ
* Flago de Norda Holando


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Navaro

**Navaro** (hispane *Navarra* [nabara], eŭske *Nafarroa*), oficiale **Navara Forua Komunumo** (hispane *Comunidad Foral Navarra*, eŭske *Nafarroako Foru Komunitatea*) estas aŭtonoma komunumo kaj provinco de Hispanio. 

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo de Navaro estas Pamplono (179.000 loĝantoj).

De 906 ĝis 1512 (ne kontinue), Navaro, pirenea provinco, estis sendependa regno.

**Malsupra Navaro** estas tiu parto de la antikva reĝlando, kiu situas norde de la Pireneoj kaj estas nun parto de Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Navaro
* Reĝlando de Navaro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la registaro de Navaro

Kategorio:Eŭskaj provincoj
*
Nordrejn-Vestfalio

**Nordrejn-Vestfalio** (ne "Nordrejn-Vestfalujo",  ), ofte nacilingve mallongigite NRW (en Esperanto malpli ofte NRV) estas federacia lando en la okcidento de federacia Respubliko Germanio, fondita en 1946. Fine de  ĝi havis  loĝantojn. La ĉefurbo estas Duseldorfo (Düsseldorf).

Inter la plej grandaj pliaj urboj elstaras Essen, Dortmund kaj Kolonjo (Köln), sed krome ankoraŭ multaj aliaj gravaj urboj situas en la urbe strukturigita lando, interalie Aachen, Bielefeld, Bochum, Bonno (Bonn), Detmoldo, Duisburg, Gelsenkirchen, Hamm, Hagen, Monastero (Münster), Mülheim, Oberhausen, Paderborn, Recklinghausen, Siegen kaj Wuppertal.

## Geografio 
La plej grandaj riveroj de la lando estas Rhein (Rejno), Ruhr (Ruro), Lippe, Sieg kaj Weser, foje ligitaj per kanaloj kiaj la Kanalo Wesel-Datteln.

La Soester Börde estas historia reglando kaj terkultura pejzaĝo en la centro de Vestfalujo, inter Sauerland en la sudo kaj Monasterlando en la nordo. Superregione ĝi estas konata kiel aparte fruktodona regiono pro ega dikeco de leŭso, kiun laŭ ĝia grundokvalito en Germanujo superas nur la Magdeburger Börde.

## Historio 
**Nordrejn-Vestfalio** estis fondita en 1946 el la norda parto de la prusa provinco Rejnlando kaj el la prusa provinco Vestfalio. Poste aldoniĝis la iama princlando Lipo (en la blazono de Nordrejn-Vestfalio, la eta rozo de la lando Lipo troveblas tute sube, dum la simbola rivero de Rejnlando maldekstre kaj la blanka ĉevalo de Vestfalio dekstre okupas multe pli da loko).

## Administraj aferoj 
Ĉefurbo de Nordrejn-Vestfalio estas Duseldorfo; ĝi situas en Rejnlando (ne en Vestfalio, kion skribis la nova PIV).
La federacia lando Nordrejn-Vestfalio konsistas el du regionaj ligoj nome regiona ligo Rejnlando kaj regiona ligo Vestfalio-Lipo. La 31 distriktoj kaj 23 eksterdistriktaj urboj grupiĝas en kvin distriktaroj (germane *Regierungsbezirke*), nome du Rejnlandaj (Duseldorfo, Kolonjo) kaj tri Vestfaliaj (Monastero, Arnsbergo kaj Detmoldo). Unuopajn ligilojn al la 31 distriktoj kaj 23 eksterdistriktaj urboj vi trovu en informkesto fine de la paĝo.

La industria valo de la rivero Ruhr dividiĝas inter la distriktaroj Duseldorfo, Monastero kaj Arnsbergo. La tieaj distriktoj kaj eksterdistriktaj urboj kunlaboras en la regiona ligo Ruhr.

## Demografio 
Plej grandaj urboj estas:

## Servoj 
* Landa Arĥivo de Nordrejn-Vestfalio

## Naturo 
* Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo

## Esperanto en Nordrejn-Vestfalio 
En la federacia lando aktivas la Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo, fondita en 1909.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Urba regiono Aachen
* Regiono Malsupra Rejno

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo


Kategorio:Federaciaj landoj de Germanio
Nordo-Kaleza Markolo

**Nordo-Kaleza Markolo** ( [nor pa d' kale']) estas regiono de Francio plej norde situanta, apud Belgio kaj Britio. Ĝi estas parto de la nova regiono Hauts-de-France (lauvorte "Vertoj-de-Francio", t. e. la plej norda parto de Francio).

## Geografio kompono 
Ĝi konsistas el du departementoj:
* 59 Nord
* 62 Pas-de-Calais

Ĉefaj urboj de la regiono estas: Lille (Lillo) (ĉefurbo), Valenciennes (Valencieno), Arras, Calais (Kalezo), Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-ĉe-Maro) kaj Dunkerque (Dunkirko). ISO-kodo de la regiono estas FR-O.

### Arondismentoj 
En la departemento Nord estas 652 komunumoj, 2 urbaj komunumoj (*communautés urbaines*), 5 kunurbaj komunumoj (''communautés d'agglomération*) kaj 43 komunumaj komunumoj (*communautés de communes'').

La departemento Nordo estas administre dividita en ses arondismentojn, ĉiu kun subprefektejo.

* Arondismento Avesnes-sur-Helpe
* Arondismento Cambrai
* Arondismento Douai
* Arondismento Dunkerque (Dunkirko)
* Arondismento Lille (Lillo)
* Arondismento Valenciennes

En la departemento Pas-de-Calais (Kaleza Markolo) estas la sekvaj ses arondismentoj:

* Arondismento Arras 	
* Arondismento Béthune
* Arondismento Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-sur-Maro)
* Arondismento Calais (Kalezo)
* Arondismento Montreuil
* Arondismento Saint-Omer

## Esperanto 
Esperanto-movado: La regionon kovras la Nordfrancia Esperanto-Federacio (Nordo-Kaleza Markolo kaj Pikardio).

## Vidu ankaŭ 
* Francaj regionoj


Kategorio:Regionoj de Francio
Norda Kaŭkazio

**Norda Kaŭkazio** estas parto de Kaŭkaza regiono. Ĝia teritorio troviĝas en konsisto de Rusia Federacio. Nun en Norda Kaŭkazio estas jenaj administraj subjektoj de Rusio:

Ankaŭ Rostova provinco fojfoje estas konsiderata parto de la regiono. Nesignifaj partoj de Azerbajĝano kaj Kartvelio povas esti konsiderataj geografie Norda Kaŭkazio.

La nomo *Norda Kaŭkazio* iam estis malprave misuzata por nomi pli grandan regionon de la Suda federacia distrikto de Rusio. En 2010 la Suda federacia distrikto estis disigita je du: la Suda kaj la Nord-Kaŭkazia federacia distrikto.

## Vidu ankaŭ 
* Suda Kaŭkazio

Dosiero:RussiaNorthernCaucasus.png|
Dosiero:Kaukasus1940.png|
Dosiero:Kaukasus1950.png|
Dosiero:Kaukasus2005.png|

Kategorio:Norda Kaŭkazio
Nomoj de kontinentoj

## Deveno de la nomoj 
### Kontinento 
La vorto **kontinento** mem devenas de la latina *terra continens*, kiu signifas *kunteniĝa lando*, do *kontinua lando*.

### Afriko 
*Afriko*-n oni en la antikvo nur nomis la areon ĉirkaŭ Kartago, la hodiaŭan Tunizion. Por la signifo de la nomo estas pluraj eblecoj:
*La latina nomo estas *terra africa* = lando de la *Afri*. Tiu vorto (ununombre *Afer*) uziĝis por prisigni la afrikanojn. Do oni povas hipotezi ke komence ĝi estis la nomo de nur unu (nord-)afrika tribo. Ties nomo povus deveni de la fenica *afar* = pulvo.
*La latina vorto *aprica* signifas *sune* (verŝajne el la helena *a-phrike* = ne-malvarma).

### Ameriko 
La nomo *America* montriĝis unue en mapo de la germana mapisto Martin Waldseemüller el la jaro 1507. Kuna libro klarigas la nomon per la esploristo Amerigo Vespucci, kies nomo estas variaĵo de la germana nomo *Haimirich* (elparolu *hajmiriĥ*), kiu signifas *hejmestro* (laŭ *haim* = hejmo, *rich* = potenca).

Alia ebleco estas, ke la nomo estas derivita de Richard Amerike, komercisto el Bristol (Anglio), pri kiu oni diras ke li pagis la vojaĝon de Giovanni Caboto, dum kiu tiu eltrovis Novlandon.

Laŭ alia teorio la nomo devenas de la nikaragva distrikto *Amerrique*, kiun vizitis kaj Kristoforo Kolumbo kaj Amerigo Vespucci. Ĉar la lando estis riĉa je oro, ĉi-lasta volis reliefigi la gravecon de la eltrovo kaj eĉ ŝanĝis sian nomon de *Alberigo* al *Amerrigo*.

La plej konata teorio estas la unua, dum la aliajn nur akceptas malmultaj fakuloj. Kiel ajn, komence oni uzis la nomon *America* nur por la nuna Sudameriko, ĉar ankoraŭ ne estis eltrovita Nordameriko. En hodiaŭa ĉiutaga uzo (precipe de nord- kaj ne-amerikanoj) la nomo **Ameriko** estas ofte uzata por priskribi Nordamerikon.

### Arkto kaj Antarkto 
En la helena lingvo *árktos* estas la urso. Pro tio, la **arkto** estas la lando sub la stelfiguro *Granda Ursino*. La helena *anti* signifas *kontraŭ*, do **Antarkto** signifas "malarkto".

### Aŭstralio 
La kontinento nomiĝas laŭ la latina *terra australis*, suda lando.

### Azio 
**Azio** verŝajne nomiĝas laŭ la akada vorto *asy*, kiu signifas *oriento*.

### Eŭropo 
La nomo de **Eŭropo** venas el la ŝemidaj lingvoj. En ili ĝi havas signifojn rilate al malhelo aŭ nokto. Ĉar Eŭropo - vidate de iliaj parolantoj - situas en la nordokcidento (kie malleviĝas la suno), oni uzis tiun vorton por priskribi la kontinenton.

Komparu:
* ŝemida *ereb* = vespero
* fenica kaj hebrea *erob* = malhela
* helena *erebos* = malhelo

La ino Eŭropa en la helena mitologio fakte estis filino de fenica reĝo.

## Nomoj de la kontinentoj en aliaj lingvoj 
Kategorio:Landnomoj
Nilo-sahara lingvaro

**Nilo-sahara lingvaro** estas lingvofamilio de **popoloj**. do **etnoj**, kiu dividiĝas je (1) Fura, (2) Maba, (3) Sahara, (4) Sonhaja kaj (5) Ŝari-Nila grupoj. Totala kvanto: 31 mln. La plej multnombraj popoloj de la etna familio estas la luoj, kanuroj, dinkoj kaj sonhajoj.

**(1) Fura grupo**

FUROJ ?

**(2) Maba grupo**

MABA ?

**(3) Sahara grupo**

kanuroj

* **Nomo:** [m] beri-beri; [f] Kanouris; [r] kanuri
* Popolo en Niĝerio, Niĝero, Kameruno kaj Ĉado. Totala kvanto: 6 mln, inter ili en Niĝerio 5,1 mln (1992).
* **Lingvo:** kanura.
* **Kredantoj:** islamanoj-sunaistoj.

**(4) Sonhaja grupo**

sonhajoj

* **Nomoj:** [f] Songhay; [r] songaj
* Popolo en Niĝero, Malio, Burkino, Niĝerio kaj Benino; 1,6 mln (1992).
* **Lingvo:** sonhaja.
* **Kredantoj:** islamanoj-sunaistoj.

**(5) Ŝari-Nila grupo**

*a. Orientsudana subgrupo*

dinkoj

* **Nomo:** [f] Dinka; [r] dinka
* Popolo de Nilo-Sahara lingvofamilio en Sudano. Loĝas en basenoj de la riveroj Bahr-el-Gazal kaj Nilo Blanka. Totala kvanto: ĉirkaŭ 2 mln.
* **Lingvo:** dinka, plimulto konas ankaŭ la araban lingvon.

nueroj

* **Nomoj:** [m] naas; [f] Nouer; [r] nuer
* Popolo de nilota grupo en la sudo de Sudano (1,6 mln, 1992) kaj en najbaraj regionoj de Etiopio (100 mil).
* **Lingvo:** nuera.
* **Kredantoj:** tradiciaj konfesoj.

luoj

* **Nomoj:** [m] luo; [f] Lwo; [r] luo
* (1) grupo de popoloj en Afriko. Dividiĝas je nordaj luoj (ŝilukoj, anuakoj k.a.) - en la sudo de Sudano, kaj sudaj luoj (mem luoj, aluroj, aĉoloj k.a.) - en Ugando, Kongo (Kinŝasa), Tanzanio, Kenjo k.a. Totala kvanto: 5,2 mln.
* **Lingvoj:** de ŝari-nila branĉo de nilo-saharaj lingvoj.
* (2) Popolo de lua grupo en Kenjo (3,25 mln) kaj Tanzanio. Totala kvanto: 3,47 mln (1992).
* **Nomoj:** ĝoluo; Lwo; lua lingvo
* **Kredantoj:** tradiciaj konfesoj, estas ankaŭ kristanoj (precipe katolikoj) kaj muzulmanoj-sunaistoj.

masajoj

* **Nomoj:** [m] maasai; [f] Massai; [r] masai
* Popolo de nilota grupo en Kenjo kaj Tanzanio, 670 mil (1992).
* **Lingvo:** masaja.
* **Kredantoj:** tradiciaj konfesoj.

NUBIANOJ ?

* **Nomoj:** [m] nuba; [f] Nubiens; [r] nubijci
* Popolo en la sudo de Egipto (350 mil, 1992) kaj nordo de Sudano (2,2 mln), ĉefloĝantoj de Nubio.
* **Lingvo:** nubia.
* **Kredantoj:** muzulmanoj-sunaistoj.

*b. Centr-sudana subgrupo*

BAGIRMOJ ?

* **Nomo:** [m] barmage; [f] Baguirmi, Sara; [r] bagirmi
* Popolo en Ĉado (530 mil, 1992) kaj Sudano (20 mil).
* **Lingvo:** bagirma.
* Laŭ religio precipe muzulmanoj-sunaistoj.

MORU-MANGBETOJ ?

* **Nomoj:** [f] Morou-Mahdi; [r] moru-mangbetu
* Grupo de popoloj en Kongo Kinŝasa (1,25 mln, 1992) kaj Ugando (950 mil). Totala kvanto: 2,35 mln
* **Lingvo:** de ŝari-nila branĉo de nilo-sahara familio.
* Adeptoj de tradiciaj religioj.
Nebrasko

**Nebrasko** ( [nebraska]) estas subŝtato de Usono. Nebrasko situas en la centro de la lando, do, Nebraskanoj ŝatas diri, ke Nebrasko estas la "koro" de Usono.

Nebrasko fariĝis la 37-a ŝtato de Usono je la 1-a de marto 1867.

La nomo "Nebrasko" deriviĝas de la lingvo de la Indianaj triboj "Omaha." Nebrasko en tiu lingvo signifas "plata aŭ ebena akvo." En la Omaha-a lingvo oni diras *Nibthaska* (alivorte *ni*, akvo, kaj *bthaska*, plata.) La indianoj donis ĉi tiun nomon al la Rivero Plato (angle: *Platte River*), ĉar ĝi estas larĝa, profunda korpo de akvo. Per la nomo de tiu ĉi ebena rivero, ni ricevis la nomon por nia ŝtato.

Je 2000, Nebrasko havis  loĝantojn. La ĉefurbo de Nebrasko estas Lincoln [LINKn], aŭ eble esperante, Linkolno, kiu en la jaro 2000, havis  loĝantojn. La ĉefurbo nomiĝis Linkolno por honori la 16-an usonan prezidenton, Abraham Lincoln. La plej granda urbo en Nebrasko estas Omaha, kiu havas  loĝantojn. La urbo Omaha nomiĝis pro la indiana tribo, kiu antaŭe loĝis apude.

Nebrasko estis unu de la lastaj ŝtatoj, kiuj adoptis ŝtatan flagon. La flago simple havas la ŝtatan sigelon sur blua fono. Oni povas vidi la temojn de transporto, industrio, kolonieco, kaj agrikulturo en la sigelo. La devizo diras, "Egaleco Antaŭ La Leĝo."

## Juridikcio, registaro kaj politiko 
### Leĝdona aŭtoritato 
Nebrasko estas la nura ŝtato inter la ŝtatoj de Usono kie ekzistas nur unu leĝdonado - la Nebraska Parlamento, ekde 1934. La transiro al la sistemo de unu leĝdonejo rezultiĝis el la percepto ke sistemo de du leĝdonejoj konsistigas duobligon de burokratio. La katalizilo por la ŝanĝo estis deziro ŝpari en la buĝeto dum la Granda Depresio. Kompare kun aliaj landoj en la mondo, Nebrasko estas unika ĉar ĝi elektis abolicii la malsupran ĉambron prefere ol la supera ĉambro .

La Nebraska Parlamento, nomita la Senato ĝis 1934, estas referita kiel la "Leĝdonado" same kiel la "Unukamera", sed ĝiaj membroj daŭre estas nomitaj "Senatanoj" kaj ne "Reprezentantoj", "Deputitoj", ktp. Tiu ĉi leĝdonado estas ankaŭ la sola en Usono, kies membroj estas elektitaj en senpartiaj elektoj: apud la nomoj de la balotkandidatoj en la balotoj, ne aperas ilia partia aparteno, kaj la pozicioj de la Parolanto de la Ĉambro kaj la estroj de komitatoj ne estas determinitaj laŭ partia ŝlosilo.

La Nebraska Parlamento havas nur 49 membrojn, kaj estas la plej malgranda el la usonaj ŝtataj parlamentoj .

Alia propreco de ĉi tiu leĝdonado estas, ke ĝi bezonas nur tri-kvinonan plimulton por vetoi la decidojn de la guberniestro, kaj ne du trionojn kiel en aliaj landoj.

### Naciaj elektoj 
Kaj Nebrasko kaj Majno estas la nuraj subŝtatoj kiuj dividas siajn elektantojn laŭ kantonoj prefere ol laŭ plimulto de voĉdonoj (Majoritata balotsistemo). En Nebrasko ekde 1991, du el la kvin elektantoj estas elektitaj en tutsubŝtataj elektoj, kaj la aliaj tri ricevas la kandidato kiu gajnas la plej altan nombron da voĉdonoj en ĉiu el la tri balotdistriktoj kiuj konsistigas la subŝtaton.

## Geografiaj elementoj
* Sandhills

## Referencoj 
Kategorio:Subŝtatoj de Usono
Nuristananoj

Etnografio > Etno > Hindeŭropa Familio > Nuristana Grupo
----[eta|180px|plejparto de la nuristananoj loĝas en la samnoma afgania provinco [Nuristano]]
Izolita grupo de parencaj triboj loĝantaj en Afganio kaj Pakistano. Kvanto 160 mil.

NURISTANANOJ

* Grupo de parencaj triboj en sudoriento de Afganio (150 mil, 1992) kaj en najbaraj regionoj de Pakistano (10 mil): Plejparto de la nuristananoj loĝas en la samnoma afgania provinco Nuristano.
* **Lingvoj:** La nuristananoj parolas lingvojn el la laŭ ili nomita nuristana lingvaro.
* **Kredantoj:** plejparte sunaistaj islamanoj.

Kategorio:Afganio
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Nuristana lingvaro
Nivĥoj

dekstra|200px
**Nivĥoj** estas etno de izolita lingvofamilio en Rusia Federacio, ĉefloĝantoj de elfluejo de la rivero Amuro kaj Saĥalina insulo; 4,6 mil (1992).

* **Nomoj:** [m] nivĥ; [f] Nivkhiens; [r] nivĥi (malnova - giljakoj)
* **Lingvo:** nivĥa lingvo.
* **Kredantoj:** ortodoksuloj, estas disvastigitaj ankaŭ tradiciaj religioj.

Kategorio:Ĥabarovska regiono
Kategorio:Saĥaleno
Kategorio:Amura provinco
Kategorio:Etnoj en Siberio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Japanio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj
Nov-Brunsviko

**Nov-Brunsviko** ( [njuːˈbrʌn.zwɪk],  [nu.vo bʁœn.swik]) estas ĉe-mara provinco de Orienta Kanado. Nord-okcidente estas Kebekio, oriente Sankt-Laŭrenca Golfo, sude Nov-Skotio kaj Golfo de Fundy, kaj okcidente la usona ŝtato Majno. La du oficialaj lingvoj de Nov-Brunsviko estas la angla kaj la franca. Ĉe Nov-Brunsviko oni parolas la landan dialekton de la angla kaj du lokajn dialektojn de la franca. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Nov-Brunsviko ekde la  estas . La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas .

## Geografio 
La Konfederacia Ponto (angle *Confederation Bridge*; france *Pont de la Confédération*) estas ponto liganta la provincon Insulo Princo Eduardo kaj Nov-Brunsviko.

## Historio 
En 1534, la franca esploristo Jacques Cartier, atingis Golfon Chaleur, kaj pretendis la landon por Francio. En la jaro 1630, Charles de Saint-Etienne de La Tour fondis Fortikaĵon La Tour (kie hodiaŭ staras la urbo Sankt-Johano). En 1763, Francio perdis Nov-Brunsvikon al Britio. Poste, multaj homoj de Nov-Anglio transloĝiĝis al Nov-Brunsviko. Nov-Brunsviko estas la sola oficiale dulingva (angla kaj franca) provinco de Kanado. Hodiaŭ 239.730 homoj en Nov-Brunsviko parolas la francan kiel gepatran lingvon, laŭ la popolnombrado de 1996.

La brita reĝo Georgo la 3-a nomis la provincon por honorigi sian posedon, la elektoprinclandon Brunsvigo-Luneburgo () en Germanio. La esperantaj nomoj "Brunsvigo" kaj "Nov-Brunsviko" do havas, malgraŭ la malsama literumo, la saman etimologian devenon.

## Urboj 
Nov-Brunsviko havas ok oficiale korporaciiĝintajn urbojn, listigitaj ĉi tie laŭ nombro de loĝantoj:
* Sankt-Johano (Saint John / Saint-Jean)
* Moncton
* Fredericton
* Miramichi
* Edmundston
* Dieppe
* Bathurst
* Campbellton
300px|eta|maldekstra|La Rivero Restigouche kun alrigardo al la Ponto J.C. Van Horne en Campbellton

### Aliaj pli malgrandaj komunumoj 
* Scoudouc

## Demografio 
;Rasa konsisto
* 96.4% Blankula
* 2.3% Aborigena
* 0.5% Nigrula
* 0.8% Aliaj

;Religia profilo
* 53.4% Rom-Katolika
* 35.7% Protestanta
* 1.4% aliaj kristanoj
* 0.8% aliaj religioj
* 8.7% neniu religio

La katolika eklezio havas la plej multajn membrojn en Nov-Brunsviko pro la granda nombro de franc-devenaj kaj irland-devenaj loĝantoj. La tri laŭ-nombre plej grandaj protestantaj eklezioj en Nov-Brunsviko estas: Unuiĝinta Eklezio de Kanado, la Baptista eklezio kaj la Anglikana eklezio.

## Servoj
* Universitato Crandall
* Universitato de Nov-Brunsviko
* Universitato Kingswood

## Eksteraj ligiloj 
*  

eta|centre|700ra|
Novlando

dekstre|eta|upright=1.15|Topografio de Novlando.
**Novlando** (, , mikmake *Taqamkuk*) estas insulo en la Norda Atlantika Maro, kiu kun la ĉeflanda duoninsulo Labradoro formas la Kanadan provincon Novlando kaj Labradoro. Ĝi estas la 16a plej granda insulo en la mondo.

Ne konfuzu kun Nova Zemlo kaj ankaŭ ne kun Novlando (Finnlando), kiu finne nomiĝas Uusimaa.

Novlanda franca (france *français terre-neuvien*), estas esprimo kiu referencas al la Franca lingvo parolata en la duoninsulo Port au Port (parto de la tiel nomita “Franca Marbordo”) de Novlando.

## Geografiaj elementoj 
* Burina Duoninsulo
* Golfo Fortuno
* Golfo Hermitage
* Kabo Ray
* lago Atikonak
* Duoninsulo Port-au-Port
* Markolo Belle Isle
* Markolo de Cabot

## Historio 
La Dominio Novlando (en angla *Dominion of Newfoundland*) ekzistis kiel ŝtato ekde la 26a de septembro 1907 (antaŭ tio ĝi havis la statuson de brita kolonio) ĝis 1949. En 1934, Novlando rezignis volonte pri la memregado kaj revenis al la situacio de rekta kontrolo plenumita el Londono, tiel iĝante unu el malmultaj landoj kiuj rezignis volonte el memregado. En 1949 ĝi unuiĝis al Kanado kaj iĝis la deka provinco de tiu lando.

En 2006, la provinco realigis adopton de somera tempo (UTC-02:30),  ekde 2007, sekvante la gvidon de usonaj kaj aliaj kanadaj provincoj. 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj
* Novlandaj Grandaj Benkoj


Kategorio:Insuloj en Novlando kaj Labradoro
Nordokcidentaj Teritorioj

La **Nordokcidentaj Teritorioj** de Kanado (, , inuite: *ᓄᓇᑦᓯᐊᖅ/nunatsiaq*) estas la plej norda parto de Kanado. Ĉi tiu vasta regiono situas norde de Alberto kaj Saskaĉevano, oriente de Jukonio, kaj okcidente de Nunavuto. Ĝi inkludas kelkajn insulojn en la Arkta Oceano. 
Laŭ la stato de  en la teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Nordokcidentaj Teritorioj kuniĝis al la Konfederacio la 15-an de julio, 1870. La ĉefurbo estas Jelonajfo ( loĝantoj en ), sur la norda bordo de la Granda Slavia Lago.

La nuna ĉefministro de la Nordokcidentaj Teritorioj ekde la  estas '**. La komisiito, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas **'.

Inter 1770 kaj 1771, *Samuel Hearne* esploris pri la Coppermine kaj Slavea Riveroj, kaj pri la Granda Slavea Lago. En 1819, William Parry malkovris multajn insulojn en la Arkta Oceano. Inter 1903 kaj 1906, Roald Amundsen estis la unua homo por finfine malkovri la Nordokcidentan Pasejon, maran vojon norde de la nordamerika kontinento.

## Setlejoj 
* Inuvik
* Nanisivik
* Tuktoyaktuk

## Geografiaj elementoj 
* Golfo Amundsen (Arkto)
Nunavuto

**Nunavuto** (inuite **ᓄᓇᕗᑦ**, , ) estas teritorio en la plej norda parto de Kanado. Nunavuto estas nova kanada teritorio, kiu etendiĝas norden de Manitobo kaj Kebekio en la Arkton ĝis la Norda Poluso. Laŭ la stato de  en la teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La nomo "Nunavuto" devenas de la inuita lingvo, kaj signifas "nia lando". Nunavuto apartiĝis de la Nordokcidentaj Teritorioj je aprilo 1999, pro la konkludo inter la inuitoj kaj la federala registaro de la plej granda interkonsento pri teritoriaj rajtoj en Kanado. Do la teritorio estis kreita kiel aparta hejmlando de la inuita popolo.

La ĉefurbo estas Ikaluito ( loĝantoj en ).

La nuna ĉefministro de Nunavuto ekde la  estas '**. La komisiito (inuktitute ᑲᒥᓯᓇ ᓄᓇᕗᒧᑦ; inuinaktune kamisinauyuq Nunavunmut; france commissaire du Nunavut, angle commissioner of Nunavut), kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas **'.

## Historio 
[eta|150px|maldekstra| Plejaĝula [Inuito el Nunavuto (Photo: Patrick André Perron) Nunavuto ]]
La regiono nun konata kiel Nunavut subtenas loĝantaron jam de 4000 jaroj. Multaj historiistoj identigas la marbordon de Bafina Insulo kun la Helluland priskribita en la Vikingaj sagaoj, do eblas ke la loĝantoj de ĉi tiu regiono havis kontaktojn kun la maristoj de Skandinavio.
:*Por trovi pliajn informojn pri la plej fruaj loĝantoj kaj esploristoj de Nunavuto, vidu Paleoeskimo, Neoeskimo kaj Helluland.*

La skribita historio de Nunavuto komenciĝis en la jaro 1576. Martin Frobisher, gvidante ekspedicion por trovi la Nordokcidentan Pasejon, venis en tiu jaro al la Bafina Insulo kaj opiniis ke li trovis oron tie ĉe Golfeto Frobisher. La trovita erco montriĝis senvalora, sed Frobisher faris la unuan atestitan kontakton de eŭropanoj kun la inuitoj: li kaptis kvar inuitojn kaj portis ilin al Anglio, kie ili rapide pereis.

Inter aliaj fruaj eŭropaj vizitantoj de Nunavuto estis Henry Hudson, kiu esploris la Hudsonan Golfon kaj mortis tie en 1610.

## Geografio 
maldekstra|220px

Nunavuto kovras 1,9 milionojn da kvadratkilometroj (tero kaj akvo kune), inkluzive parton de la ĉef-tero, la pli grandan parton de la Kanada Arkta Insularo, kaj ĉiujn insulojn en la Hudsona Golfo, la Golfo de James kaj la Ungava Golfo (inkluzive la Insularon Belcher), kiuj antaŭe apartenis al la Nordokcidentaj Teritorioj. Tiel Nunavuto estas la kvare plej granda subnacia estaĵo de la mondo.

### Setlejoj 
* Nanisivik

### Geografiaj elementoj 
* Insulo Reĝo Vilhelmo
* Viktoria Insulo
* Kembriĝa Golfo