open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kastelo de Pusztaradvány

La **Kastelo de Pusztaradvány** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Pallavicini*) estas nuntempa gastejo (komprenu hoteleto) en vilaĝo Pusztaradvány (Hungario). La kastelo mem estas la ĉefa vidindaĵo en la vilaĝo.
maldekstre|eta|Kastelo de Pusztaradvány

## Historio 
Ŝajnas, la kastelo estis konstruita en la 1850-aj jaroj. Post la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon (same la ceterajn kastelojn), poste en la kastelo okazis la vilaĝa administrado. En la 1970-aj jaroj la kastelo forlasiĝis, en la sekvaj jaroj ĝi paŝo post paŝo ruiniĝis. En 2001 firmao aĉetis la kastelon, poste ĝi plene estis renovigita. Post 3 jaroj interne ekfunkciis impona hoteleto.

## Konstruaĵo 
La kastelo situas sola en mezo de la vilaĝo sur deklivo en parko. Pro la deklivo la fasado havas etaĝon, la malantaŭa parto nur teretaĝon. La konstruaĵo formas simplan brikon. La fasado estas simetria, meze la enirejo kun timpano (arkitekturo) iomete reliefas. En la malantaŭa fasado same la timpana parto reliefas. Interne ĉiuj mebloj estas originaj, nature renovigitaj. Menciindas, ke ankaŭ la lampoj estas renovigitaj, eĉ la hoteleto estas kvazaŭ muzeo pri lampoj.

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

Pusztaradvány
Pusztaradvány
Metakrilata acido

**Metakrilata acido** estas organika acida kombinaĵo, senkolora kaj viskozeca likvaĵo kun malagrabla odoro. Ĝi estas solvebla en varma akvo kaj mikseblas kun plejmulto el la organikaj solvantoj. Metakrilata acido industrie produktatas larĝaskale kiel antaŭanto de ĝiaj esteroj, ĉefe la **metila metakrilato** kaj ĝia polimero la **polimetila metakrilato**.

La metakrilatoj havas sennombrajn uzojn, plej specife en la manufakturo de polimeroj. La metila metakrilato nature okazas en etaj kvantoj en la oleo de la Chamaemelum nobile. Akrilata kaj metakrilata acidoj facile polimerizas en ĉeesto de lumo, varmo kaj oksigeno, kaj ankaŭ sub la agado de oksidigagentoj tiaj kiaj la peroksidoj. Ankaŭ ripetitaj frostoj kaj fandprocezoj povas kaŭzi polimerizon.

## Historio 
Metakrilata acido estis unue sintezita de Edward Frankland (1825-1899) kaj Baldwin Francis Duppa (1828-1873) sub la formo de ĝia etila estero per reakcio kun **fosfora kvinklorido** kaj estero de izobuterata acido. En 1880, la polimera formo de la metakrilata acido estis unue priskribita. Ĝi nature okazas kiel estero de la kamomiloleo.

## Sintezo 
* La industria metodo por sintezado de la metakrilata acido kaj ĝiaj esteroj sidas sur la interagado de **acetono-cianohidrino** kaj akvo:
[400px|eta|center|Sintezo de Metakrilata acido ekde la **[acetonocianohidrino**.]]

* Per oksidiga senhidrogenigo de la izobutirata acido:

500px|eta|center|Sintezo de Metakrilata acido ekde la **izobutirata acido**.

* Per oksidado de la metakroleino en ĉeesto de molibdena, vanada kaj fosfora kataliziloj:
[500px|eta|center|Sintezo de Metakrilata acido ekde la [metakroleino.]]

* Per oksidado de la **izobutileno** kun **nitrogena duoksido**
* Per kataliza oksidado de la **izobutileno** kun atmosfera oksigeno tra la etapo de la **metakroleina formiĝo**.

## Literaturo 
* NIST Chemistry WebBook
* Cameo Chemicals
* Handbook of Fillers, Extenders, and Diluents, Michael Ash, Irene Ash
* Handbook of Rubber Bonding, Bryan G. Crowther
* Handbook of Commercial Catalysts: Heterogeneous Catalysts, Howard F. Rase
* Venomous Animals and Their Toxins, G. Habermehl
* Chemical Book

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Methyl_methacrylate_200.svg|**Metila metakrilato**
Ethyl_acrylate_200.svg|**Etila akrilato**
Butyl_acrylate_200.svg|**Butila akrilato**
Methacrylaldehyde_200.svg|**Metakroleino**

## Vidu ankaŭ 
* Natria metakrilato
* Akrilamido
* Akroleino
* Akrilata acido
* Akrilonitrilo
* Metakroleino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Acidoj
Kategorio:Monomeroj
Kategorio:Malbonodoraj kemiaĵoj
Marutea Nord

**Marutea**, aŭ **Taunga tauranga-e-havana**, estas unu de la Tuamotuaj atoloj en Franca Polinezio. Ĝi situas 24&nbsp;km sudoriente de Makemo kaj 30&nbsp;km sudokcidente de Nihiru.

Marutea estas 42&nbsp;km longa kaj maksimume 17&nbsp;km larĝa. Ĝia laguno havas areon de 458&nbsp;km² kaj havas unu pasejon por eniri. La land-areo estas proksimume 2,7&nbsp;km2. La atolo estas tre malalta kaj ĝia rifo estas ofte inundata.

Marutea ne havas permanentajn loĝantojn.

Marutea Nord ne estu konfuzata kun Marutea Sud kiu situas je 21˚ 30'S., 135˚ 32'U.

## Historio 
Taunga-tauranga-e-havana, la dua nomo de Marutea, havas la signifon de "la afabla birdo kiu ripozis kaj prizorgis sian plumaron sur nia masto" —tiel diras Marerenui, indiĝeno de la atolo Faaite. Ekzistas legendo pri tiu nomo, de kiu nur fragmentoj estas haveblaj.

La unua registrita Eŭropano kiu venis al Marutea estis kapitano James Cook en 1773. Historie Marutea aperis kiel "Furneaux Island" sur kelkaj mapoj.

## Administracio 
Marutea Nord apartenas al la komunumo Makemo, kiu konsistas el la atoloj Makemo, Haraiki, **Marutea Nord**, Katiu, Tuanake, Hiti, Tepoto Sud, Raroia, Takume, Taenga kaj Nihiru.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* List de atoloj (france)
* Oceandots
* http://land.worldcitydb.com/french_polynesia_(general)_in_french_polynesia_state.html
* Ŝarkoj en Marutea
* Historio (germane)

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Malcolm MacDonald

**Malcolm John MacDonald** BMO (17a de Aŭgusto 1901 – 11a de Januaro 1981) estis brita politikisto kaj diplomato.

MacDonald estis filo de iama ĉefministro Ramsay MacDonald kaj Margaret MacDonald. Li estis dekomence Laborista Parlamentano, sed en 1931 li aliĝis al sia patro por rompi el la partio kaj aliĝis al la Nacia Registaro kaj estis sekve elpelita el la Laborista Partio.

Li estis alta funkciulo pri koloniaj aferoj.

La Blanka Libro de 1939, nomita ankaŭ *Blanka Libro de MacDonald* ĉar MacDonald kiel brita ministro pri kolonioj ĝin sponsoris, estas teksto publikigita de la brita registaro de Neville Chamberlain en la 17a de majo 1939 kiu determinis la tujan futuron de la Brita Mandato Palestino ĝis iĝu validata ties sendependo.

## Vidu ankaŭ 
* Arab-israela konflikto

Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Araba-israela konflikto
Krotila alkoholo

**Krotila alkoholo** aŭ **krotonila alkoholo** estas nesaturita alkoholo, senkolora likvaĵo iomete solvebla en akvo kaj miksebla kun plejmulto el la organikaj solvantoj. La komercaj specimenoj de ĉi-substanco ekzistas sub du izomeraj formoj, cis kaj trans. La produkto havas malmultan komercan intereson kaj uzatas ĉefe kiel reakcianto en organikaj reakcioj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **krotonila alkoholo** per reduktado de **krotonaldehido**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **krotonila alkoholo** per reduktado de **krotonata acido**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **krotonila alkoholo** per hidrolizo de **krotonila formiato**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **krotonila alkoholo** per traktado de **krotonila klorido** kaj **natria hidroksido**:

### Sintezo 5
* Preparado de la **krotonila alkoholo** per traktado de **propileno** kaj **formaldehido**:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Catalysis of Organic Reactions, Dennis G. Morrell
* Industrial Alcohol Technology Handbook, NPCS Board of Consultants & Engineers
* Catalysis in Organic Syntheses William H. Jones
* Introductory Organic Chemistry, Amit Arora
* Third World Congress on Oxidation Catalysis, S.T. Oyama, A.M. Gaffney, J.E. Lyons, R.K. Grasselli

## Vidu ankaŭ 
* Krotonaldehido
* Krotonamido
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Metakrilata acido
* Akroleino

## Referencoj 
Kategorio:Alkoholoj
Amin al-Husajni

**Muhammad Amin al-Husajni** (en araba, أمين الحسيني, transskribita ankaŭ kiel Husseini, Hussaini kaj aliaj) (Jerusalemo, ĉ. 1895 - Beirut, 4a de julio 1974) estis naciista araba palestina estro kaj religia islama estro kiel granda muftio de Jerusalemo. 

[maldekstre|eta|250px|Amin al-Husajni kaj [Adolf Hitler rendevue en Berlino, foto de novembro de 1941.]]
Entuziasma kontraŭjudisma, li estris nombrajn pogromojn kontraŭ judoj dum la Brita Mandato Palestino, kaj iĝis la ĉefa islama aliancano de la Tria Regno dum la Dua Mondmilito.

## Referencoj 
Kategorio:Arabaj politikistoj
Kategorio:Arabaj naciistoj
Kategorio:Palestinaj politikistoj
Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj
Kategorio:Politikistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Muftioj
Kategorio:Imamoj
Kategorio:Islamo en Jerusalemo
Kategorio:Araba-israela konflikto
Metakroleino

**Metakroleino** aŭ **metakrilata aldehido** estas organika nesaturita aldehido, travidebla, senkolora kaj brulema likvaĵo. Metakroleino estas unu el la plej grandaj produktoj rezultantaj el la reakcio de la izopreno kun la OH en la atmosfero, kiam la alia produkto estas la **metil-vinil-ketono** aŭ **butenono**.

Ĉi-kombinaĵoj estas gravaj komponantoj de la atmosfera oksidiga kemio de biogenaj kemiaĵoj, kiuj povas rezulti en ozonformado kaj/aŭ partiklaj materialoj. Metakroleino estas toksa substanco per ingestado, inhalado aŭ haŭtokontakto.

## Sintezoj 
* Gasfaza oksidado de la **izobutileno**:
500px|eta|center|Sintezo de Metakroleino ekde oksidado de la **izobutileno**.

* Gasfaza oksidado de la **terc-butanolo**:
[500px|eta|center|Sintezo de Metakroleino ekde gasfaza oksidado de la **terc-[butanolo**.]]

* Kondensiĝa reakcio de Carl Mannich (1877-1947) per gasfaza interagado de la propionaldehido kaj formaldehido
sekvata per senhidratigo:
500px|eta|center|Sintezo de Metakroleino ekde la **reakcio de Mannich**.

* Per oksidado de la **izobuteraldehido**:
500px|eta|center|Sintezo de Metakroleino ekde la senhidrogenigo de **izobuteraldehido**.

## Literaturo 
* Toxnet
* NIST Chemistry WebBook
* Chemical Book
* ACS Publications
* Handbook of Polymer Synthesis, Hans R. Kricheldorf
* Mechanisms of Atmospheric Oxidation of the Oxygenates, Jack Calvert, Abdelwahid Mellouki, John Orlando, Michael Pilling, Timothy Wallington
* TCI America

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Ethyl-acrylate-3D-balls-B.png|**Etila akrilato**
Methyl acrylate molecule ball.png|**Metila akrilato**
Ethyl_glycolate3D.png|**Etila glikolato**
Crotononitrile_3D_ball.png|**Krotononitrilo**

## Vidu ankaŭ 
* Akroleino
* Akrilamido
* Akrilata acido
* Metakrilata acido
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Citralo

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Aldehidoj
Franca Mandato de Sirio

La **Franca Mandato de Sirio** aŭ pli bone **Franca Mandato de Sirio kaj Libano** ĝis 1922, estis mandato de la Societo de Nacioj ĉe la norda parto de Sirio kaj ĉe Libano, el kiuj la du teritorioj estis antaŭe parto de la Otomana Imperio. La mandato estis kreita post la Unua Mondmilito kaj pere de la dispartigo de la Otomana Imperio, determinita de la venkintaj potencoj, el kiuj ricevis pli da profito Francio kaj Unuiĝinta Reĝlando. Dum la du jaroj post la fino de la milito en 1918 kaj post la terminoj paktitaj en la Sykes-Picot-akordo kiujn la britoj kaj francoj subskribis, estis la britoj kiuj kontrolis la grandan parton de la otomana Mezopotamio (aktuale Irako) kaj la parton de la otomana Sirio (Palestino kaj Transjordanio), dum la francoj kontrolis la ceteron de Sirio, Libano, Aleksandreta kaj aliajn partojn de la sudoriento de Turkio. En la unua parto de la 1920-aj jaroj, la Societo de Nacioj formaligis la kontrolon kiun trudis la britoj kaj la francoj sur tiuj teritorioj per sistemo de mandatoj kaj oni atribuis al Francio la Mandaton de la Societo de Nacioj de Sirio en la 29-a de septembro 1923, kio inkludis la teritoriojn kiuj hodiaŭ konstituas la aktualajn ŝtatojn de Sirio kaj Libano.

La Granda Siria Ribelo (en araba: الثورة السورية الكبرى) aŭ Granda Druza Ribelo (1925–1927) estis ĝenerala ribelo en la Mandataj Sirio kaj Libano kiu celis liberiĝi el la francoj, kiuj estis kontrolintaj la regionon ekde la fino de la Unua Mondmilito.

La administrado de la regiono kiu sub kontrolo de francoj estis farita pere de variaj registaroj kaj teritorioj, inklude la Federacion de Sirio (1922–24), la Ŝtaton de Sirio (1924–30) kaj la Respublikon de Sirio (1930–1958), same kiel ankaŭ la pli malgrandajn ŝtatojn de la Granda Libano, la Ŝtato de Alaŭismo kaj la Ŝtato Ĝabal Druzo. La franca mandato de Sirio daŭris ĝis 1943, kiam aperis du landoj, nome la aktualaj Sirio kaj Libano kaj ankaŭ la Provinco Hatay, kiu estis unuiĝinta al Turkio en 1939. La francaj trupoj retiriĝis el Sirio en 1946.

## Vidu ankaŭ 
* Arab-israela konflikto
* Batalo de Majsalun
* Granda Libano

## Bibliografio 
* Alcovero, Tomás; en "Las políticas mediterráneas: nuevos escenarios de cooperación" (Ed. Gemma Aubarell, Barcelona, España). ISBN 84-7426-455-3

Kategorio:Historio de Sirio
Kategorio:Historio de Libano
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Ligo de Nacioj
Kategorio:Mandatoj
Kategorio:Eksaj kolonioj de Francio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1923
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1946
Győző Mihályi

**Győző Mihályi** [djOzO mihAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihályi Győző** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia unua edzino estis Zsuzsa Molnár.

Győző Mihályi http://www.imdb.com/name/nm0586279/ naskiĝis la  en Tiszanána.

## Biografio 
Győző Mihályi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1976. Lia ĉefinstruisto estis Miklós Szinetár. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro de Kecskemét (1979–1980)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1980–1988)
* Teatro Radnóti (1988–1989)
* Nacia Teatro (Budapeŝto) (1989–1991)
* Teatro József Attila (1991).
Li estis arta gvidanto de pli malgranda teatro inter 1992-1994. En 1998 li revenis al Nacia Teatro de Budapeŝto, post 2 jaroj al Teatro Magyar. Li ricevis 4 premiojn inter 1990-2015. Li edziĝis en 1984, baldaŭ li havis 2 gefilojn. En 2012 li eksedziĝis, post 2 jaroj li denove edziĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Antonio
** Romeo kaj Julieta - vira titolrolo
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Orsino
** Kiel plaĉas al vi - Orlando
** La dresado de la megero - Petruchio
** *Trojlo kaj Kresida* - vira titolrolo
** *Julio Cezaro* - Brutus
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Christian
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* grafo Bóni

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Holnap lesz fácán’‘ (1974)
* ‘‘Hol volt, hol nem volt’‘ (1987)
* ‘‘Rokonok’‘ (2006)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Kossuth vagy Széchenyi?’‘ (1977)
* ‘‘Az eltüsszentett birodalom’‘ (1985)
* ‘‘Glóbusz’‘ (1993)
* ‘‘Kilencen, mint a gonoszok’‘ (2004)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Patrick Swayze, Jean-Claude Van Damme, Christopher Walken kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=7250

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/mihalyi-gyozo/person-21327

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
György Miklósy

**György Miklósy** [djordj miklOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Miklósy György** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Miklósi, Miklóssy*.

György Miklósy http://www.imdb.com/name/nm0586627/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Miklósy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1947, post 2 jaroj aktoran diplomon en Teatra Altlernejo. Li lernis la aktoradon ĉefe de Endre Gellért kaj Oszkár Ascher. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged). Inter 1956 kaj 1960 li apartenis al Teatro Madách. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Petőfi (1960–1964)
* Gaja Teatro (1964–1989).
Ekde 1989 ĝismorte li apartenis al Teatro Radnóti. Li instruis en la menciita altlernejo inter 1956-1960 kaj 1983-1991. Li ricevis 5 premiojn inter 1954-1995. Li edziĝis en 1949, en 1991 li vidviĝis, post 3 jaroj li denove edziĝis. Li havis 3 filinojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Rikardo la 2-a - York
* Molière: ''L'École des femmes* (Lernejo de virinoj) - Arnolphe
* István Örkény: *Macskajáték'' (Katoludo) - Viktor Csermlényi
* Péter Bacsó: A tanú (teatra versio) - pastro

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Dani’‘ (1957)
* Nuda diplomato (1963)
* ‘‘A Pendragon legenda’‘ (1974)
* ‘‘Napló gyermekeimnek’‘ (1984)
* ‘‘Napló apámnak, anyámnak’‘ (1990)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Karácsonyi ének’‘ (1964)
* ‘‘A peleskei nótárius’‘ (1975)
* ‘‘Lenkey tábornok’‘ (1985)
* ‘‘TV a város szélén’‘ (1998)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Bernard Blier kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=7286

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (2012) https://www.kozterkep.hu/~/25065/Miklosy_Gyorgy_emlektabla_Budapest_2012.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/miklossy-gyorgy/person-14664

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Krotononitrilo

**Krotononitrilo** aŭ **krotonitrilo** estas organika kombinaĵo, iu nitrilo de la krotonata acido. Ĝi estas izomero de la **ciklopropanonitrilo**, **alila cianido**, **metakrilonitrilo** kaj pirolo. Krotononitrilo estas krudmaterialo por farmaciaj formulaĵoj.

## Sintezo 
* Sub specifaj kondiĉoj kaj per oksidado **2-buteno** reakcias kun la oksigeno por doni krotononitrilon.
500px|eta|center|Sintezo de Krotononitrilo ekde la **2-buteno**.

* Sub premo kaj alta temperaturo, **ciklopropanonitrilo** izomerizas al krotononitrilo.
500px|eta|center|Sintezo de Krotononitrilo ekde la **ciklopropanonitrilo**.

## Reakcio 
* En akva solvaĵo de sulfata acido, krotonamido estiĝas per hidratigo de la krotononitrilo:
500px|eta|center|Sintezo de Krotonamido ekde krotononitrilo.

## Literaturo 
* Organic Chemistry Portal
* NIST Chemistry WebBook
* A Dictionary of Chemistry, Livro 1, Henry Watts
* Nitrogen Fixation in Bacteria and Higher Plants, R. C. Burns, R. W. F. Hardy
* Rate Constant Calculation for Thermal Reactions: Methods and Applications, Herbert DaCosta, Maohong Fan

## Vidu ankaŭ 
* Krotonaldehido
* Krotonamido
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Metakrilata acido
* Akrilata acido

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
István Miszlay

**István Miszlay** [iŝtvAn mislai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Miszlay István** estis hungara reĝisoro, teatrestro.

István Miszlay http://www.imdb.com/name/nm1357335/ naskiĝis la  en Csorvás, li mortis la .

## Biografio 
István Miszlay frekventis mezlernejon en Orosháza, kie li estis ankaŭ amatora aktoro. Li lernis en Instituto Lenin inter 1949-1951, poste li akiris reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1955. Li lernis precipe de Tamás Major kaj Kálmán Nádasdy. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Inter 1959 kaj 1962 li estis reĝisoro de Teatro Szigligeti (Szolnok). Liaj sekvaj pli signifaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Jókai (Békéscsaba) (1962-1973) (li estis ankaŭ teatrestro inter 1969-1973)
* Teatro de Kecskemét (1873-1976) (teatrestro)
* Teatro József Attila (1876-1982) (teatrestro).
Pli frue ekde 1973 li estis motoro de subĉiela teatro de Gyula. En 1990 li pensiuliĝis kaj pro la nova politika direkto li ne plu okupiĝis pri teatro. Li edziĝis en 1976, baldaŭ li havis filinon. Li ricevis 4 premiojn dum la socialismo.
 
## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Gergely Csiky: *Mákvirágok*
* Ede Szigligeti: *Béldi Pál*
* Imre Madách: *Csák végnapjai*

## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* *A három kövér* (1983)
* *A nap lovagja* (1987)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto 
* http://www.terasz.hu/main.php?id=egyeb&page=cikk&cikk_id=9242 
* http://jokaiszinhaz.hu/a-jokai-szinhaz-mennyei-tarsulata-miszlay-istvan 

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Büschleb-muelejo

eta|Worbis, la muelejo de Büschleb
**Büschleb-muelejo** (germane: *Büschlebsmühle*) estas funkcianta muelejo kun historiaj partoj troviĝanta en Worbis, Germanio.

## Priskribo 
La mueleja komplekso estas kvarangula bieno kaj estiĝis en la nuna formo en la unua duono de la 19-a jarcento. Sed ĝi baziĝas sur eĉ pli malnova instalaĵaro. Bis 1778 staris surloke muelejo por nigra pulvo, ekde 1797 olemuelejo kaj eta tranĉmuelejo. En 1828 aĉetis la tuton la worbis-a konsilisto kaj entreprenisto Alois Büschleb. Li starigis la konstruaĵojn kiujn oni vidis ĝis nun.

Por pli bona ekspluato de akvopovo fariĝis en 1838 nova muelejfoso kun nova vejro. Ĝi estas eksterordinara: temas pri akvedukto (t.e. ties lasta triono; el grejso) - kaj apudanta akvorado. Nur malmultaj siaspecaj konserviĝis en nuna Germanujo. Pro tia tikla konstrusistemo la muelejfoso havis pli grandan deklivon kaj akovpovo pli bone kaj lukre ekspluateblis sekve. Unue du muelejaj radoj alterne funkciigitaj servis kiel movigiloj por muelado olea, sega, hordea. Poste tria rado enstalitis por la grenmulejo. Ĉiuj tri radoj anstataŭitis en la jaro 1897-a per ĝis nun ekzistanta muelejrado de diametro de 6,10 metroj.

En 1986/87 faritis plena alikonstruado de la muelejo je moderna transira muelejo. Ekde 1994 la tuto estis restaŭrita. Aldonitis tie ankaŭ generatoro por kurentoproduktado. Ekde 1990 - krom konservado historia - estas surloke ankaŭ komercejo, ekz. pri konstruaferoj.

## Eksteraj aferoj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Distrikto Eichsfeld
Kategorio:Akvomuelejoj
Kategorio:Muelejaj muzeoj
Subglacia lago

**Subglacia lago** estas lago kuŝanta sub dika tavolo de glacio.

La plej grandaj kaj plej famaj subglaciaj lagoj estas en Antarkto. Kelkaj estas ankaŭ en

## Antarkto 
Jam ĉirkaŭ 1960 la rusa geografo Andrej Kapica, kiu uzis sismajn ondojn por taksi la dikecon de la glacio, supozis ke sub la scienca stacio "Vostok" estis granda subglacia lago, poste nomita Lago Vostok. Tion ankaŭ montris radaroj malmulte post 1970.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Lagoj
Palaco Anker

La **Palaco Anker** estas impona konstruaĵo en Budapeŝto, en distrikto Terézváros laŭ Placo Deák Ferenc. La nomo venis el la germana lingvo (=ankro), kiu estas ankaŭ slogana vorto de asekuraj societoj.
eta|maldekstre|Palaco Anker
eta|Palaco Anker kaj parto de la placo Deák Ferenc
eta|Parto de Palaco Anker

## Historio 
En 1907 aŭstra asekura societo volis konstrui sidejon en Budapeŝto. La konkurson gajnis Ignác Alpár, la domego estis konstruita inter 1908-1910. Oni profitis ankaŭ ferbetonon, kiu estis tiam novaĵo. Post la konstruo alvenis ankaŭ multe da kritikoj, inter ili eĉ de edzino de Ignác Alpár. Komence ĝis 1919 en la palaco funkciis ankaŭ Rondo Galilei. Post la 2-a mondmilito ŝtatiĝo okazis, poste la palaco funkciis kiel loĝdomo, sed laŭ la teretaĝo ankaŭ kelkaj vendejoj funkciis. Ekde 1953 asekura societo jam ne funkcias en la domego. En 1961 la konstruaĵo estis plene renovigita.

## Priskribo 
La palaco situas inter trotuaroj, la fasado rigardas al la Placo Deák Ferenc. Skulptaĵoj, reliefo kaj ceramikaĵoj ornamas la fasadon. Tri turoj kun kupoloj altiĝas, la plej alta (meze) estas 53 metrojn alta. En la kupoloj ofte vivis pentristoj, kiuj tie pentradis. Sub la meza kupolo granda timpano (arkitekturo) etendiĝas, kiun 6 kolonoj tenas. Niveloj de la palaco: keloj, teretaĝo, duonetaĝo, 4 etaĝoj, subtegmento kun kupoloj.

## Famaj loĝantoj de la palaco 
* Lipót Szondi, psikiatro
* Géza Hofi, aktoro
* Itala Békés, aktoro

## Fontoj 
* https://www.kozterkep.hu/p/83/Az_Anker_palota_tortenete.html

Anker
Krotonata anhidrido

**Krotonata anhidrido** estas anhidrido rezultanta el senhidratigo de du molekuloj de krotonata acido. Ĝi estas multeuza kemiaĵo kiu trovas uzojn en agrikulturo, farmacio, kiel kosmetikaĵo kaj en la industrio pri gustigiloj kaj parfumoj. En parfumfabrikado ĝi uzatas kiel solvanto.

## Sintezo
* Krotonata anhidrido prepareblas per senhidratigo de du molekuloj de la respektiva krotonata acido:
[500px|eta|center|Sintezo de Krotonata anhidrido ekde la [krotonata acido.]]

## Reakcio
* Vinil-keteno prepariĝas per termolizo de la krotonata anhidrido:
500px|eta|center|Sintezo de Krotonata anhidrido ekde xxx'''.

## Literaturo
* Biopolymers: Processing and Products, Michael Niaounakis
* The Complete Technology Book on Herbal Perfumes & Cosmetics , H. Panda
* Chemical Book
* Organic Chemistry, Volume One: Part I: Aliphatic Compounds Part II ..., Frank C. Whitmore
* The Chemistry of Heterocyclic Compounds, The Purines: Supplement 1, John H. Lister
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations Vol ...

## Kunrilataj kemiaĵoj

Methacrylic anhydride.svg|Metakrilata anhidrido
Methacrylic acid structure.png|Metakrilata acido

## Vidu ankaŭ
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Krotonamido
* Krotonaldehido
* Krotila alkoholo
* Krotonaldehido

## Referencoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Acidoj
Kategorio:Organika kemio
Kategorio:Anhidridoj
KIM-11 Ĉapitro 11 : malsanoj de la sangocirkula sistemo

Ĉi tiu artikolo provizore disvolvas **Ĉapitro 11 : malsanoj de la sangocirkula sistemo** de prova versio 11 de la klasifiko internacia de malsanoj (KIM-11), publikigita de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS).

*Kategoristrukturo:
11 kardiovaskulaj malsanoj (B..)
*
## Vidu ankaŭ 
* KIM-10 Ĉapitro 09 : malsanoj de la kardiovaskula sistemo
## Eksteraj ligiloj 
*  prova versio 11 de la Klasifiko Internacia pri Malsanoj

 
Kategorio:Klasifiko KIM-11
Metakrilata anhidrido

**Metakrilata anhidrido** estas organika nesaturita komponaĵo rezultanta el senhidratigo de la metakrilata acido.  Ĝi estas tre reakciema aciligagento kaj unumero en pluraj procezoj. Metakrilata anhidrido reakcias kun akvo por formi la metakrilatacidon kaj kontakte kun polimerizagentoj ĝi polimerizas en **polimetakrilatan anhidridon**.

## Sintezo
* Metakrilata anhidrido estas preparata per interagado de la natria metakrilato kaj **metakriloila klorido**:
[500px|eta|center|Sintezo de Metakrilata anhidrido ekde la [natria metakrilato.]]

* Metakrilata anhidrido ankaŭ prepareblas per reakcio de natria metakrilato kaj benzoila klorido kun rendimento je 43%:

* Alia metodo estas la interagado de la metakrilata acido kaj fosgeno, en ĉeesto de trietilamino kiel acida sekvestranto kaj **hidrokinono** kiel polimeriza inhibanto:
[500px|eta|center|Sintezo de Metakrilata anhidrido ekde la [metakrilata acido.]]

## Literaturo
* Cameo Chemicals
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Resin of interpolymerized substances comprising acrylic or methacrylic anhydride
* Purification of Laboratory Chemicals, W.L.F. Armarego,Christina Chai
* Process for preparing (meth) acrylic anhydride

## Vidu ankaŭ
* Metakrilata acido
* Akrilata acido
* Anhidridoj
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Aceta anhidrido

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Anhidridoj
Kategorio:Organika kemio
The Legend of Zelda: Breath of the Wild

***The Legend of Zelda: Breath of the Wild*** estas aventura videoludo eldonita de Nintendo por la videoludiloj Nintendo Switch kaj Wii U. Tiu ludo estas parto de la serio *The Legend of Zelda*. La aventuro okazas en la fikcia mondo Hyrule. Oni regas la rolulon Link, kiu vekiĝis senmemora post centjara dormado. Li aŭdas misteran voĉon, kiu kondukas lin al vojaĝo por venki Calamity Ganon.

La tipo de videoludo estas iom malkutima kompare al antaŭaj ludoj de tiu ludserio. La mondo de Hyrule nun estas malfermita mondo, kie eblas viziti ĉion videblan sen ordo decidita de la rakonto de la ludo. La ludo ankaŭ enhavas programon de fiziksimulado, kiu ebligas atingi la celojn de la ludanto plurmaniere. Ĝi ankaŭ estas la unua ludo de la serio, kiu enhavas voĉaktoradon. Unue malkaŝita en 2013, la lanĉo estis planita nur por Wii U en 2015, sed ĝi estis postmetita dufoje ĝis la 3-a de marto 2017 por povi aperi samtempe kiel por la videoludilo Switch.

*Breath of the Wild* ricevis multajn laŭdojn de recenzistoj, kiuj konsideras ĝin kiel unu el la plej bonaj videoludoj. Recenzistoj laŭdis la eblon fari ion ajn kio estas volita, kaj la sistemon de fiziksimulado kiu kuraĝigas eksperimentadon kaj esploradon. Multaj recenzistoj konsideras la ludon kiel sekvindan modelon por ludoj en malfermita mondo. Tamen, kelkaj plendis pri la bildiga rapideco, kiu povas esti malgranda en kelkaj partoj de la ludo, kaj ĉefe per la videoludilo Wii U.

Breath of the Wild
Kategorio:Videoludoj de Nintendo
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Wii U
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Nintendo Switch
Kategorio:Videoludoj aperintaj en 2017
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Japanio
Kategorio:Aventuraj videoludoj
Sauerbach

**Sauerbach** estas la nomo de jenaj fluantaj akvejoj:
* Sauerbach (Aal), dekstra supra parto de la rivero Aal ĝis Aalen, distrikto Ostalb, Baden-Virtembergo
** dekstra *brako de la rivero Sauerbach* apud Unterrombach-Hofherrnweiler
* Sauerbach (Avenbach), maldekstra supera parto de la rivero  Avenbach ĝis Blashof (komunumo Bühlertann), distrikto Schwäbisch Hall, Baden-Virtembergo
* Sauerbach (Dippach), dekstra alfluanto de la rivero Dippach (al la rojo Wannigsbach aŭ  *Wannig*) inter Maria Bildhausen kaj Kleinwenkheim (urbo Münnerstadt), distrikto Bad Kissingen, Bavario 
* Sauerbach (Erkensruhr), dekstra alfluanto de la rivero Erkensruhr antaŭ Einruhr (Simmerath), urbsregiono Aachen, Nordrejn-Vestfalio
* Sauerbach (Friedrichsfelder Bach), dekstra alfluanto de la rojo Friedrichsfelder Bach (al la rivero Diemel) proksime de  Friedrichsfeld, distrikto Kassel, Heslando
* Sauerbach (Glaitenbach), dekstra Alfluanto de la Glaitenbachs (supra parto de la rivero Weißach) antaŭ Lippoldsweiler (Auenwald), distrikto Rems-Murr, Baden-Virtembergo
* Sauerbach (Halstenbach), dekstra alfluanto de la rivero Halstenbach inter Kurtensiefen (Wiehl) kaj Halstenbach (Gummersbach), distrikto Oberberg, Nordrejn-Vestfalio
* Sauerbach (Holzbach), dekstra alfluanto de la Holzbach post Freirachdorf, distrikto Westerwald, Rejnlando-Palatinato
* Sauerbach (Ibra), maldekstra alfluanto de la Ibra malantaŭ Gershausen (Kirchheim), distrikto Hersfeld-Rotenburg, Heslando
* Sauerbach (Rötenbach), dekstra alfluanto de la rivereto Rötenbach (al  Wutach) malantaŭ Rötenbach (Friedenweiler), distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, Baden-Virtembergo
* *Sauerbach*, antaŭa nomo de la supra parto de la rojo Saarbach kiu fluas tra  Rejnlando-Palatinato kaj Francujo al la rivero Sauer (Rhein)
* Sauerbach (Schmerach), dekstra alfluanto de la rojo Schmerach apud Saurach, urboparto Triensbach, Crailsheim, distrikto Schwäbisch Hall, Baden-Virtembergo
* Sauerbach (Schweinnaab), maldekstra alfluanto de la rojo Schweinnaab en la sendistrikta urbo Weiden en Oberpfalz, Bavario
* Sauerbach (Seenheimer Mühlbach), maldekstra alfluanto de la Seenheimer Mühlbach ( al la rojo Rannach en Seenheim (komunumo Ergersheim), distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim, Bavario
* Sauerbach (Selke), maldekstra alfluanto de Selke apud Meisdorf (Falkenstein),distrikto Harz, Saksio-Anhaltio
* Sauerbach (Werschbach), dekstra alfluanto de la rojo Werschbach malantaŭ Weeg (Much), distrikto Rhein-Sieg, Nordrejn-Vestfalio

* Sauerbergbach, maldekstra alfluanto de la rojo Sauerbach (maldekstra supra parto de la rojo Avenbach) ĉe la komunuma limo  Bühlerzell/Bühlertann, distrikto Schwäbisch Hall, Baden-Virtembergo

**Sauerbach** estas la nomo de la komunumpartoj:
* Sauerbach (Aalen), kurboparto de la urbo Aalen, distrikto Ostalb, Baden-Virtembergo
* Sauerbach (Herrieden), urbopparto de la urbo  Herrieden, distrikto Ansbach, Bavario
Angelikata acido

**Angelikata acido** estas unukarboksilata nesaturita organika acido, volatila solido kun morda gusto kaj akre acida odoro, kiu facile konvertiĝas en la trans-izomero **tiglikata acido** sub hejtado aŭ agado kun neorganikaj acidoj. La inversa reakcio okazas multe malpli facile. La saloj kaj esteroj de la angelikata acido estas nomataj **angelikatoj**. Esteroj de angelikata acido estas aktivaj komponantoj en herba medicino uzataj kontraŭ vasta gamo da pluraj sanperturboj inklude de doloroj, febro, podagro, stomakacideco, ktp.

## Proprecoj 
Angelikata acido trovatas en multaj plantoj de la familio apiacoj aŭ umbeliferacoj kaj magnoliacoj kaj en 1842 la germana apotekisto Ludwig Andreas Buchner (1813-1897) izolis ĝin el la radikoj de la ĝardenangelikoj kaj moskoj. La substanco estiĝas per alkohola distilado de moskaj radikoj, vaporigante la filtritan solvaĵon kaj bolante la restanta balzamo kun solvaĵo de kalia hidroksido. La distilitaĵo deponiĝas kiel angelikata acido kiu povas puriĝi per duobla saturigo kun natria karbonato, distilante kun sulfata acido kaj finfine boligante longatempe por separado de la **sumbulamata acido**. La angelikata acido kristaliĝas per larĝaj prismoj jk nadloj.

## Sintezo 
* Biologie la **angelikata acido** sintezeblas ekde la izoleŭcino:

## Literaturo 
* ChEBI
* HMDB
* Chemical Book
* Hand-book of chemistry, Volume 10, Leopold Gmelin
* A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences, Volume 1, Henry Watts
* Chemistry and Pharmacology

## Vidu ankaŭ 
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Akrilata acido
* Metakrilata acido
* Akroleino
* Metakroleino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Abdullah la 1-a (Jordanio)

**Abd Allah ibn Husejn**, **Abdullah la 1-a**, **Abdulao la 1-a** aŭ **Abdalao la 1-a** (en araba عبد الله بن حسين) (OBI); variantoj de literumado: Abdullah; bin aŭ ben; Husejn, Hussein, Husain, ktp.), konata kiel **Abdullah la 1-a de Jordanio**, estis la unua reganto de Jordanio, kun sinsekvaj titoloj de *emiro de Transjordanio* (1923-1946), *reĝo de Transjordanio* (1946-1949) kaj fine reĝo de Jordanio (1949-1951). Li naskiĝis en 1882 kaj mortis en la 20-a de julio 1951.

La reĝo Abd Allah estis gravulo malmulte populara inter la araboj de Mezoriento pro sia subiĝema politiko rilate al Usono kaj Granda Britio, sia proksimeco al Israelo kaj la subpremado kiun faris kontraŭ siaj opoziciantoj. Aliflanke, Abd Allah neniam abandonis la haŝemidan ambicion esti reĝo, ne nur de la artefarita Transjordanio sed de araba unuigita regno, kio havigis al li la malamikecon de la estraroj de aliaj koncernaj ŝtatoj, kaj speciale de la Saudoj. Tiuj, en la 1930-aj jaroj, elpelis la Haŝemidojn el Heĝazo kaj kreis novan ŝtaton kiu portus la nomon de la familio: nome Sauda Arabio. Sekvantoj de pekuliara versio de Islamo, nome la doktrino nomata Ŭahabismo, kontraŭis la Haŝemidojn ankaŭ ĉar tiuj estis la plej firmaj kandidatoj al la kaliflando en okazo de restaŭrado de la institucio.

En la 20-a de julio 1951 Abd Allah estis murdita per atenco en la Moskeo Al-Aksa de Jerusalemo, kiam li ĉeestis funebran ceremonion honore de la libana ĉefministro Riad Bej al-Solh, same murdita per atenco. Ambaŭ estis akuzitaj esti negocintaj sekrete kun Israelo cele al pactraktato separate (tio estas, marĝene de la interkonsentoj de la Araba Ligo).

## Vidu ankaŭ 
* Arab-israela konflikto
* Moskeo de reĝo Abdulaho la 1-a

Kategorio:Historio de Jordanio
Kategorio:Reĝoj de Jordanio
Kategorio:Politikistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Haŝemidoj
Kategorio:Emiroj
Kategorio:Atencitoj
Ŝanono

La rivero **Ŝanono** (irlande: *An tSionainn*, *An tSionna*, ) estas kun ĉirkaŭ 370&nbsp;km la plej granda rivero de Irlando kaj de la Britaj insuloj. Ĝia akvokolekta baseno havas ĉirkaŭ 15.700 kvadratajn kilometrojn.

La ekeston kaj la nomon ĝi laŭdire ŝuldas al la ina fabela figuro Sionan el la Kelta mitologio .

maldekstre|eta|hochkant|iro de la rivero

## Priskribo de la riveriro 
Ĝia fonto situas 76 metrojn super la marnivelo, en la *Cuilcagh-montaro* en la irlanda graflando An Cabhán en la nordokcidento de la lando. De ĉi tie la rivero fluas unue tra subtera kaverna sistemo kaj reaperas kiel *Shannon Pot* en la graflando An Cabhán. Ĝi deakvigas la marĉan mezon de Irlando, trafluas fiŝriĉajn lagojn kaj havas norde de Limeriko kataraktojn. Okcidente de Limeriko, tra mallarĝa ĉirkaŭ 100&nbsp;km longa riverbuŝa funelo ĝi enfluas la Atlantikan oceanon. La estuaro malsupre de Limeriko estas forte influita de la tajdo. Ŝanono trafluas la lagojn Lough Allen, Lough Ree kaj Lough Derg, la plej granda lago de la rivero. Apud Ard na Croise troviĝas hidroelektra centralo.

## Konstruaĵoj kaj uzado 
Dum la mezepoko estis konstruataj multaj burgoj ĉe ĝiaj riverbordoj, ĉar la rivero formas la limon inter la provincoj Laighin (Leinster) kaj Connachta (Connacht). De la mezo de la 18a jarcento ĝis la komenco de la fervojo la rivero estis la ĉefa trafika linio de la regiono. La nova sendependa ŝtato Irlando investis multon en la evoluigon de la rivero post la unua mondmilito. Ĝis hodiaŭ la baraĵŝtupoj kun siaj energicentraloj estas la plej granda elektroproduktanto de Irlando.

## Lokoj apud la rivero 
eta|la lumturo Tarbert kaj la energicentralo Ghob na Muine
eta|ponto super la riverego, fone la malnova fortreso
* Cora Droma Rúisc) (Carrick-on-Shannon)
* Cluain Mhic Nóise (Clonmacnoise) (fama monaĥeja ruino)
* Áth Luain (Athlone)
* Desanchar
* Port Omna
* Cill Dalua
* Limeriko
* Foynes (pramo)
* Tarbert (pramo)
* Reĝa Kanalo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informationen und Karten über den Shannon  (englisch)

Kategorio:Riveroj en Irlando
Hidroformiliigo

**Hidroformiliigo** aŭ **okso-sintezo** estas industria procezo por produktado de aldehidoj kaj alkenoj. La procezo estis disvolvita de la germana kemiisto Otto Roelen (1897-1993), kiu malkovris la reakcion sur kiu baziĝas la procezo dum esploroj pri la **Procezo Fischer-Tropsch**. La kemia reakcio envolvas la aldonon de formila grupo (CHO) kaj unu hidrogenatomo al karbona-karbona duobla ligilo.

[500px|eta|center|Hidroformiliigo de [alkeno.]]

La hidroformiliigo estas grava industria procezo, ĉar ĝi permesas la formiĝon de nova karbona-karbona ligilo facile konvertebla en aliajn funkciajn grupojn, kiu igas ĝin grava peretapo en multpaŝaj procezoj.

Kategorio:Kemiaj reakcioj
Kategorio:Organika kemio
Kategorio:Neorganika kemio
Kategorio:Katalizilo
1-Butanolo

**1-Butanolo** estas organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo alkoholo, senkolora likvaĵo uzata kiel solvanto kaj brulaĵo. Ĝi estas brulema, noca, irita kaj miksebla kun la plej ordinaraj organikaj solvantoj kaj preskaŭ tute solvebla kun akvo. La produktado de butanolo per biologiaj rimedoj estis unue plenumita de Louis Pasteur en 1861.

## Sintezo 
* Butanolo prepareblas per hidroformiligo de la etileno kaj karbona unuoksido, sekvata per hidrogenigo de la rezultantaj produktoj:
500ra|eta|centre|Sintezo de 1-Butanalo kaj metil-propanalo per hidroformiligo.

* Per hidrogenigo de la propanalo estiĝas la 1-butanolo:
500ra|eta|centre|Sintezo de 1-Butanolo per hidroformiligo.

* Butanolo estas biologie sintezebla per fermentado de la sukero kaj amelo kun la helpo de la bakterio **Clostridium acetobutylicum**. La fina substanco estas konata kiel biobutanolo.

## Literaturo 
* Chemicalland21
* Chemical Book
* Plant Biotechnology for Sustainable Production of Energy and Co-products, Peter N. Mascia, Jürgen Scheffran, Jack M. Widholm
* Handbook of Environmental Fate and Exposure Data For Organic Chemicals, Volume 2, Philip H. Howard
* Recent Advances in Plant Biotechnology, Ara Kirakosyan,Peter B. Kaufman
* Wiley Guide to Chemical Incompatibilities, Richard P. Pohanish, Stanley A. Greene

## Vidu ankaŭ 
* Propanolo
* Etanolo
* Butano
* Butanono
* Buterata acido
* Butanolo

## Referencoj 
Kategorio:Primaraj alkoholoj
Kategorio:Alkoholaj solviloj
Kategorio:Alkanoloj
Kategorio:Sedativoj
Kategorio:Butilaj kombinaĵoj
Aminokrotonata acido

**Aminokrotonata acido** estas inhibanto de neŭrokemia transmisio kaj parta agonisto de la GABA ricevilo por la subtipo GABAc ricevilo.

## Sintezo 
* Biologie, aminokrotonata acido estiĝas per senhidratigo de la aminoacido treonino.
[500px|eta|center|Sintezo de Aminokrotonata acido ekde la [treonino.]]

## Literaturo 
* NCBI Resources
* [MPBio](http://www4.mpbio.com/ecom/docs/proddata.nsf/(webtds2)/159695) 
* Wikigenes 
* Chemical Book
* PVC Degradation and Stabilization, George Wypych
* The Biological Effects of Glutamic Acid and Its Derivatives, V.A. Najjar

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Muscimol_chemical_structure.svg|**Muscimolo**
Kojic acid 3D.png|**Koĵikata acido**
L-Threonin_-_L-Threonine.svg|Treonino

## Vidu ankaŭ 
* Krotonata acido
* Izokrotonata acido
* Angelikata acido
* Akrilata acido
* Metakrilata acido
* Akrilamido

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Acidoj
Kategorio:Organika kemio
Zsuzsa Molnár

**Zsuzsa Molnár** [ĵuĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Zsuzsa** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia persona nomvarianto estas *Zsuzsanna* [ĵuĵana].

Zsuzsa Molnár http://www.imdb.com/name/nm1305894/ naskiĝis la  en Szolnok.

## Biografio 
Zsuzsa Molnár akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1978. Ŝia ĉefinstruisto estis László Vámos. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Petőfi (Veszprém). Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro de Kecskemét (1979–1980)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1980–1990)
* Nacia Teatro (Budapeŝto) (1990-).
Ŝi havas prozajn kaj muzikajn rolojn. Ŝia edzo estis Győző Mihályi dum 25 jarojn, en 2012 ili eksgeedziĝis. Iliaj ambaŭ gefiloj jam estas plenkreskuloj http://www.blikk.hu/sztarvilag/25-ev-utan-valt-el-a-szinesz-hazaspar/l2bwwq0.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* Bertolt Brecht–Weill: *Koldusopera* - Kocsma Jenny
* István Örkény: *Tóték* - S-ino Tót (ina ĉefrolo)
* Ŝekspiro: Reĝo Lear - Regan (1981)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Allison Janney kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=7373

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/molnar-zsuzsanna/person-20101
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Géza Morcsányi

**Géza Morcsányi** [morĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Morcsányi Géza** estis hungara dramaturgo, tradukisto, altlerneja instruisto.
[eta|Géza Morcsányi en [2017]]
Géza Morcsányi http://www.imdb.com/name/nm1573967/ naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 4-an de januaro 2023.

## Biografio 
Géza Morcsányi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato Corvinus de Budapeŝto en 1977. Li estis dramaturgo inter 1977–1988 en Teatro Radnóti, Nacia Teatro (Pécs), Nacia Teatro (Győr), Teatro Szigligeti (Szolnok), poste li estis redaktoro. Inter 1995 kaj 2015 li estis direktoro de eldonejo. Li instruis ankaŭ en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). En 2017 li debutis kiel filma aktoro. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn. Li ricevis 4 premiojn inter 1999-2005.

## Elektitaj teatraj dramaturgaj laboroj 
* William Shakespeare:
** Rikardo la 3-a (2004)
** Reĝo Lear (2010)
** La dresado de la megero (2012)
* Molière: La mizantropo (2008)
* István Örkény:
** *Tóték* (2004)
** *Macskajáték* (2005)

## Elektitaj tradukaĵoj 
* Anton Ĉeĥov:
** *Ványa bácsi* (1996, 2001, 2003, 2010-2011)
** *Sirály* (1999, 2003-2004)
** Tri fratinoj (2004, 2006)
* Boris Pasternak: *Doktor Živago* (2002)
* Nikolaj Gogol: *La revizoro* (2004, 2007-2008, 2012)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/morcsanyi-geza/person-22923
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kossuth Lajos tér (metrostacio)

La **Kossuth Lajos tér** estas la plej profunda metrostacio en Budapeŝto, ĉar post la metrostacio la linio daŭriĝas sub la Danubo. La nomo venis de la Placo Kossuth Lajos, Lajos Kossuth estis hungara politikisto.

## Historio 
Inter 1950–1954 oni konstruis la 2-an metrolinion, sed poste pro financaj problemoj la konstruado paŭzis, nur inter 1962–1972 daŭriĝis la konstruado. Tiu haltejo estis grava por la politikistoj (komprenu komunistoj), jam komence estis preta la rifuĝa perpieda tunelo inter la proksima partia sidejo kaj la metrostacio. Spite tion, tiu tunelo neniam estis uzata, eĉ ne dum la Hungara revolucio de 1956. La rifuĝa tunelo ankoraŭ nun ekzistas, sed neniu uzas. Tiu itinero estis inaŭgurita nur en 1970. La stacio havas lokon escepte en teretaĝo de sideja domo laŭ la placo. La metroo estas atingebla el la subirejo per 3 rulŝtuparoj, unu funkcias al malsupro, la dua al supro, la tria laŭ neceso. En 2004 plenaj renovigaj laboroj okazis. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste  vagonoj de Alstom trafikas, eĉ sen ŝoforoj. En 2016 kaj 2017 resume 3 monatojn la metrostacio ne funkciis, ĉar la menciita sidejo plene estis trakonstruita. La vagonoj ne haltis, la pasaĝeroj uzis anstataŭantajn aŭtobusojn aŭ malgrandan ŝipon.

La metrohaltejo havas skulptaĵojn (vidu la fotojn!).

## Kontaktoj 
La Placo Kossuth Lajos estas grava turista celloko, krome ankaŭ trafika nodo (aŭtobusoj, tramoj, troleoj, ŝipoj). Vidindaĵoj estas Parlamentejo (Budapeŝto), Ministerio pri agrikulturo (Hungario), Justica Palaco (Budapeŝto), pluraj skulptaĵoj.
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://metros.hu/sztori/m2m3_sztori.html 

Kossuth Lajos tér, Budapest metro 2.JPG|La rulŝtuparoj, maldekstre skulptaĵo
Budapešť 0747.jpg|Skulptaĵo: patrino kun infano
Kossuth Lajos ter man with dog.JPG|Skulptaĵo pri blindulo kun hundo

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Nadeĵda Kuĉer

eta|dekstre|250px|Nadeĵda Kucher
**Nadeĵda Kucher** (Minsko, USSR, 18-a de majo 1983) estas kantistino de opero, nome soprano.

Ŝi studis en Minska Ŝtata Muzik-Lernejo en Belorusio kaj poste en Sankt-Peterburga Konservatorio, Rusio. El 2006 ŝi ricevis multajn premiojn en muzikaj festivaloj kaj konkurencoj.

Kategorio:Belorusaj operkantistoj
Kategorio:Operaj sopranistoj
János Mohácsi

**János Mohácsi** [jAnoŝ mohAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mohácsi János** estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto.

János Mohácsi http://www.imdb.com/name/nm0596111/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Mohácsi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis en Universitato Károly Marx, sed li ne akiris diplomon. Dum la studentaj jaroj li estis amatora reĝisoro. En 1983 li debutis kiel aktoro, poste reĝisoro en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Ekde 1993 li partoprenas en la tutlanda teatra renkontiĝo, kie liaj reĝisoraĵoj ofte ricevis premiojn. Li estis statusa reĝisoro en la teatro ĝis 2010, en la sekva jaro li estis gastoredaktoro, poste li ne ligiĝis al teatra trupo. Li ankaŭ instruis en Universitato de Kaposvár inter 2004-2013. Li faris reĝisoraĵojn ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto), Gaja Teatro, Teatro Radnóti, Nacia Teatro (Pécs), Teatro de Kecskemét, Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár). Lia unua opera reĝisoraĵo okazis en 2015 en Teatro Erkel. Li ofte tralaboris klasikajn verkojn. Li ricevis premiojn inter 1993-2014.

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* (tralaborite, 1989)
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (1993)
* Molière: La malsanulo pro imago (2008)

## Elektitaj disĉiploj 
* Petra Grisnik
* Rozi Lovas
* Bence Vaszkó

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/mohacsi-janos/person-26708
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj