Granda Disiganta Montaro

**Granda Disiganta Montaro** (), aŭ ** Orientaj Altaĵoj** (angle : ''*), estas la plej granda montara sistemo de Aŭstralio kaj la tria plej longa en la mondo. La montaro etendiĝas tra pli ol 3 500&nbsp;km ek de Dauan Island de la nordorienta pinto de Kvinslando, sekvante la tutan longon de la orienta marbordo tra Novsudkimrujo, tiam en Viktorion kaj turnante okcidenten, antaŭ finfine fadado en la centra ebenaĵo ĉe la Grampia Nacia Parko en okcidenta Viktorio. La larĝo de la montaro varias de proksimume 160&nbsp;km ĝis pli ol 300&nbsp;km . La akra altitudo-pliiĝo inter la marborda malaltebenaĵo kaj la orientaj altaĵoj influis la klimaton de Aŭstralio, plejparte pro orografia precipitaĵo, kaj tiuj areoj de la plej alta altitudo prezentas imponan kanjonopejzaĝon .

## Terminologio 
eta|220ra|maldekstra|Granda Disiganta Montaro superregas la orient-aŭstralian teramason.
Granda Disiganta Montaro ne konsistas el ununura montara sistemo. Ĝi konsistas el komplekso de montaroj, altebenaĵoj, altaĵaj areoj kaj eskarpoj kun antikva kaj kompleksa geologia historio. La fiziografia divizionomo por la teramaso estas nomita la Orientaŭstralia Kordilero. La kresto de la montaro estas difinita per la akvodislimo aŭ limo inter la akvokolektaj areoj de riveroj kiuj drenas rekte orienten en Pacifikon, aŭ suden en Bass-Markolon, kaj tiuj riveroj kiuj drenas en la Murej-Daling-Basenon rekte al la okcidento kaj la nordo. Tie ĉi, la riveroj sur la okcidenta flanko de la montaro drenas senpere al Karpentaria-Golfo.

La pli altaj kaj pli krudaj partoj de la "montaro" ne nepre konstituas parton de ĝia kresto, sed povas esti branĉoj kaj daŭrigoj de ĝi. La esprimo "Granda Disiganta Montaro" specife povas referenci la akvodislimokreston de la montaro, aŭ la tutan altaĵo-komplekson inkluzive de ĉiuj montetoj kaj montoj inter la orienta marbordo de Aŭstralio kaj la centraj ebenaĵoj kaj malaltebenaĵoj. Rimarkindaj montaroj kaj aliaj reliefoj kiuj estas parto de la montarokomplekso posedas siajn diferencajn nomojn.

## Historio 
eta|220ra|Indikilo pri Granda Disiganta Montaro je la Reĝa Aŭtovojo inter Braidwood kaj Bungendore, Novsudkimrujo.
Granda Disiganta Montaro estis formita dum la Karbonio - antaŭ proksimume 300 milionoj da jaroj - kiam Aŭstralio koliziis kun kio nun estas partoj de Sudameriko kaj Novzelando. La montaro travivis signifan erozion poste.

Antaŭ blanka setlado la montaroj estis hejmo al aborigenaj triboj. Vestiĝoj ankoraŭ restas en iuj lokoj pri ilia ĉeesto per ornamitaj kavernoj, kampadejoj kaj vojetoj uzitaj por vojaĝi inter la marbordaj kaj landinternaj regionoj.

Post eŭropa alveno en 1788, la montaro estis malhelpo al esplorado kaj setlado de la britaj setlantoj. Kvankam ne altaj, partoj de la altaĵoj estis tre krudaj.
Trairado de Bluaj Montaroj (angle : *Blue Mountains'') estis speciale malfacila kaŭze de la preskaŭ ne nepenetrebla labirintaj grejsaj montaroj .

En 1813, uzebla itinero estis finfine malkovrita rekte okcidenten de Sidnejo tra Blua Montaro ĝis Bathurst fare de kunularo de Gregory Blaxland, kiu inkludis William Lawson kaj William Charles Wentworth. Ili trovis pasejon sekvante la pinton de kresto .
* Alpine National Park – VIC
* Bald Rock National Park – NSW
* Barrington Tops National Park – NSW
* Baw Baw National Park – VIC
* Blue Mountains National Park – NSW
* Border Ranges National Park – NSW
* Brindabella National Park – NSW
* Brisbane Ranges National Park – VIC
* Budawang National Park – NSW
* Bunya Mountains National Park – QLD
* Burrowa-Pine Mountain National Park – VIC
* Cathedral Rock National Park – NSW
* Conondale National Park – QLD
* Cunnawarra National Park – NSW
* Dandenong Ranges National Park – VIC
* Deua National Park – NSW
* Dharug National Park – NSW
* Gibraltar Range National Park – NSW
* Girraween National Park – QLD/NSW
* Grampians National Park – VIC
* Guy Fawkes River National Park – NSW
* Heathcote-Graytown National Park
* Kanangra-Boyd National Park – NSW
* Kosciuszko National Park – NSW
* Lake Eildon National Park – VIC
* Lamington National Park – QLD
* Morton National Park – NSW
* Mount Buffalo National Park – VIC
* Mummel Gulf National Park – NSW
* Namadgi National Park – ACT
* Nattai National Park – NSW
* New England National Park – NSW
* Nowendoc National Park – NSW
* Oxley Wild Rivers National Park – NSW
* Snowy River National Park – VIC
* South East Forest National Park – NSW
* Springbrook National Park- QLD
* Sundown National Park – QLD
* Toonumbar National Park – NSW
* Wadbilliga National Park – NSW
* Washpool National Park – NSW
* Werrikimbe National Park – NSW
* Wollemi National Park – NSW
* Yarra Ranges National Park – VIC
* Yengo National Park – NSW

eta|590ra|centre|Granda Disiganta Montaro, kiel vidite ekde apud Hotam-Monto, Viktorio.
eta|590ra|centre|Bildo ekde la pinto de Monto Feathertop, rigardante nordorienten, montrante Fainters kaj Monto Niggerhead.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Barilrifo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Aŭstralia Esploristo

Kategorio:Geografio de Kvinslando
Kategorio:Geografio de Novsudkimrio
Kategorio:Viktorio (Aŭstralio)
Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Kategorio:Historio de Aŭstralio
Kategorio:Esploristoj de Aŭstralio