open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trenčianska Teplá

**Trenčianska Teplá,** hungare **Hőlak,** germane **Töpl** estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Trenčianska Teplá situas en la plej griza parto

## Situo 
Trenčianska Teplá situas laŭ rojo (Váh preterfluas), laŭ ĉefvojo kaj aŭtovojo Bratislavo-Dubnica nad Váhom. Fervojaj kontaktoj estas al Ĉeĥio, Bratislavo kaj Ilava. Trenčín troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Trencsén-Tepla,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hőlak 2294 homoj (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). En tiu jaro la apuda vilaĝeto **Prilesz** [priles] aliĝis al Hőlak. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Trencsén, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Trenčianska Teplá 3780 homoj, (3701 slovakoj). En la vilaĝo uzino pri sukero funkcias.

## Famuloj 
* En la iama Prilesz naskiĝis hungara monaĥo János Prileszky.
* En la iama Hőlak naskiĝis hungara fizikisto Tamás Tarnóczy.

## Vidu ankaŭ 
* Tramvojo Trenčianska Teplá – Trenčianske Teplice

## Eksteraj ligiloj 
* Trenčianska Teplá sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Beliza dolaro

La **Beliza dolaro** estas la nacia valuto de Belizo. Unu dolaro estas dividita je cent *cendoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas BZD. Per difino, la beliza dolaro estas fikse ligita al la usona (USD), en rilato 1 USD kontraŭ 1,97 BZD .

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Belizo

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Belizo
Gyűrűfű

**Gyűrűfű** [djUrUfU] estas ekovilaĝo en Hungario, en Baranya, en municipo de Ibafa. La loknomo signifas: ringo-herbo.
eta|Gyűrűfű

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La romianoj havis tie fortikaĵeton. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1332. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio, tamen daŭre estis loĝata, ĉar la vilaĝo situis en arbaro. En la 18-a jarcento la loĝantoj estis hungaroj, germanoj kaj kroatoj. Ekde 1830 lernejo funkciis. Dum la socialisma periodo ne konstruiĝis bona vojo (restis nur aĉa sakovojo), dume ĉesis la fervoja kontakto. Gyűrűfű komencis formorti. La lasta vilaĝano forlasis la vilaĝon en 1970. Post la senhomiĝo la sanktejo trovis novan lokon en la proksima Preĝejo de Sankta Triunuo (Ibafa), la iamaj loĝantoj ofte vizitas ĝin.

En 1991 ekovilaĝo estis fondita fare de Béla Borsos (bestokuracisto) en la forlasita vilaĝo. La unua loĝanto alvenis en 1996.

## Vidindaĵoj 
* Restaĵo de tera fortikaĵo

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Konga franko

La **Konga franko** estas la nacia valuto de la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa). Unu franko estas dividita je cent *centimoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas CDF. La valuto en sia nuna formo estis enkondukita en 1997.

## Historio 
Jam la kolonio "belga Kongo" inter la jaroj 1887 kaj 1967 havis valuton nomata "konga franko", kiun oni provizore ankoraŭ uzis kelkajn jarojn post la ŝtata sendependiĝo en 1960. En 1967 enkondukiĝis la valuto "zairo" (france *Zaïre*), kiu pro alta inflacio tre perdis je valoro kaj en 1993 anstataŭiĝis per la "nova zairo" (france *Nouveau Zaïre*), kiu estis interŝanĝata en rilato 1 nova kontraŭ 3 000 000 da malnovaj zairoj. En 1997 do enkondukiĝis la nuna "konga franko", kiu estis interŝanĝata en rilato 1 franko kontraŭ 100 000 novaj zairoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de la Demokratia Respubliko Kongo 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de la Demokratia Respubliko Kongo
Isidro Fabela

**Isidro Fabela** (naskiĝis la 29-an de junio 1882 en Atlacomulco) estas meksika politikisto. 

Kategorio:Meksikaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1882
Kostarika kolumbo

La **Kostarika kolumbo** - hispane nomata *colón*, plurale *colones* - estas la nacia valuto de Kostariko. Unu kolumbo estas dividita je cent * centimoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas CRC. Facile videblas, ke la valuta nomo estas honorigo al la eŭropa malkovrinto de Centra Ameriko Kristoforo Kolumbo, hispane nomata *Cristóbal Colón*. Cetere ĝis la jaro 2001 ankaŭ ekzistis salvadora kolumbo.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Kostariko
* () () () 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Kostariko
Serba dinaro

La **Serba dinaro** - cirile динар - estas la nacia valuto de Serbio, jam historie uzata ekde la 13-a jarcento (probable ekde la jaro 1214). Post la malfondo de la ŝtato Jugoslavio ĝis la jaro 2006 temis pri la valuto de la komuna ŝtato Serbio kaj Montenegro. Unu dinaro estas dividita je cent *paraoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas RSD (CSD ĝis 2006).

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Serbio

eta|maldekstra|180ra|monero de serba dinaro el la 14-a jarcento

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Serbio
Trenčianske Stankovce

**Trenčianske Stankovce,** hungare **Trencsénsztankóc** [trenĉEnstankOc] estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Trenčianske Stankovce situas en la plej griza parto

## Situo 
Trenčianske Stankovce situas proksime de Váh, laŭ traira flankovojo. Trenčín troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
Dum la hungara regado estis tie 4 vilaĝoj: Kisszaniszló, Nagyszaniszló, Rozvád kaj Vágszállás. La unuaj mencioj okazis pri
* Sztankóc [stankOc] en 1345 en latina formo *"possessio Stanuk"*
* Rozvád en 1212 en latina formo *"terra Rozowag"*
* Vágszállás en 1403 en formo *"Zedlysna"*.

Sztankóc en la 15-a jarcento disiĝis al Granda kaj Malgranda "Stanuk", baldaŭe ili nomiĝis Kisszaniszló kaj Nagyszaniszló. La turkoj bruldetruis ĉiujn vilaĝojn en 1663. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisszaniszló 352, en Nagyszaniszló 704, en Rozvád 217, en Vágszálllás 206 homoj, (ĉie plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Trencsén, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1972 la 4 vilaĝoj unuiĝis. En 2001 vivis en Trenčianske Stankovce 2800 homoj, (2758 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna preĝejo de 1994
* luterana preĝejo de 1784 en iama Kisszaniszló
* klasikisma sonorilostablo de 1853 en iama Nagyszaniszló
* sonorilostabloj el la 18-a jarcento en iamaj Kisszaniszló kaj Vágszállás

## Eksteraj ligiloj 
* Trenčianske Stankovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Orfeismo (arto)

[eta|[Robert Delaunay, *Samtempaj fenestroj sur la urbo*, 1912, Kunsthalle Hamburgo]]
[eta|Robert Delaunay, [Marsa Kampo (Parizo)|Marsa Kampo. La Ruĝa Turo. 1911. Arta instituto de Ĉikago.]]
En 1912, Apollinaire distingis, dum ekspozicio de la Ora Sekcio, Kubismon sciencan disde **Kubismon Orfeisman**. La nomo «&nbsp;**orfeismo**&nbsp;» klare referencas al lia poemo *Orfeo* de 1908, kiu temas pri pura poezio, ia «&nbsp;luma lingvo&nbsp;». Alia interpreto de tiu termino estas proponita: la nomo faras analogion de tiu pentrado kun muziko, efektive en la komenco de la 20-a jarcento muziko esence reprezentis modernan arton, perfekte abstraktan do puran kaj enhavantan tutecan funkcion. Ĝi povis kunigi ĉiujn artojn, kiel en la operoj de Wagner (Koncepto de Gesamtkunstwerk).

La tendenco estis rivelita al la publiko dum Salono de Sendependuloj de 1913, kiu kunigis pentristojn kiel František Kupka, Francis Picabia, Fernand Léger kaj Vasilij Kandinskij. Ĝi estas «&nbsp;lanta kaj logika evoluo de Impresionismo, Punktismo, skolo de Faŭvismo kaj Kubismo&nbsp;» deklaris la poeto (*l’Intransigeant*, 1913). Envere, ĝi ĉefe estis praktikata de ties fondintoj: Robert Delaunay kaj Sonia Delaunay. Ĝi fontas el Kubismo analiza, reprenante la ebenecon de spaco kaj Abstraktismon. Dum sia detrua epoko (1910-1912), Delaunay rompis la objektojn per ripetado de lumo.

Pelante tiun procedon ĝis ties kulmino kaj konstatante ties vibran econ, «&nbsp;detruo de la objekto ŝajnas al li akceptenda kiel definitiva&nbsp;» (Pierre Francastel). Ekde tiam li apartiĝas de la statika kaj monokroma flanko de kubismo ĉerpante sian inspiron ne plu el la eksteraj objektoj sed el la lumo mem, kreanto de dinamismo kaj formo.

La serio de *Fenestroj* (1912) anoncas la naskiĝon de orfeismo. «&nbsp;Mi ekhavis la ideon en tiu epoko, pri pentrado kiu teĥnike sintenus nur per koloro, kontrastoj, tamen disvolviĝante tra la tempo kaj perceptiĝante samtempe, per unu rigardo&nbsp;» (Delaunay).

Li ellaboris propran metodon kaj pentris *Diskojn* kaj *Ĉirkaŭirajn Formojn* (1912-1913) eksperimente fikse rigardante lunon kaj sunon. La pentraĵo interpretis la impresojn presitajn de lumo sur lia retino.

Substituante koloron al linio por produkto de formoj, li oponis sin al tradicia pentrado, kiu elektis linion ĉar ĝi korespondis al empiria realeco kaj do permesis reprodukton de racia pentraĵo. Laborante per koloroj (ties eblaj kombinoj kaj efikoj) Robert kaj Sonia Delaunay malfermis la vojon al arta teorio laŭ kiu ĉiu plastika elemento produktas efikon de specifa senso.

## Vidu ankaŭ 
* Grupo de Puteaux
* Ora Sekcio
* Radiismo
* Purismo
* De Stijl
* Kristala kubismo

Kategorio:Artaj movadoj
Kategorio:Kubismo
Trenčianske Mitice

**Trenčianske Mitice,** hungare **Trencsénmitta** [trenĉEnmita], germane **Trentschinermittitz** estas malgranda unuigita vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Trenčianske Mitice situas en la plej griza parto

## Situo 
Trenčianske Mitice situas sub monto 768 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo (ĉefvojo kaj fervojo preteriras). Trenčín troviĝas je 18&nbsp;km-oj.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis en 1960 pro unuiĝo de 3 apudaj (sube listigitaj) vilaĝoj. Ĝis Traktato de Trianon la 3 komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bán, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Trenčianske Mitice 732 homoj, (712 slovakoj).

### (Egyházas)mitta/Kostolné Mitice 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1269 en formo *"Mitha"*. En la 18-a jarcento vitrofarejo funkciis tie. En 1784 loĝis tie 157 vilaĝanoj (25 familioj) en 22 domoj, en 1828 283 vilaĝanoj en 22 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Mitta 207 homoj, (plejparte slovakoj).

### Rozsonymitta/Rožňové Mitice 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1439, en 1489 en formo *"Rosen Mytha"*. En 1784 loĝis tie 217 vilaĝanoj (41 familioj) en 25 domoj, en 1828 271 vilaĝanoj en 51 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Rozsonymitta 291 homoj, (plejparte slovakoj). En 1945 2 ŝtonominejoj ekfunkciis.

### Nemesmitta/Zemianske Mitice 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1369 en formo *"Felseu Mitha alias Lukach Mitaya"*. En 1784 loĝis tie 228 vilaĝanoj (53 familioj) en 40 domoj, en 1828 269 vilaĝanoj en 21 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nemesmitta 198 homoj, (plejparte slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo el la 13-a jarcento, en 1794 trakonstruiĝis
* renesanca kastelo el la 18-a jarcento en Rozsonymitta, post jarcento klasikismiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Trenčianske Mitice sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara kaj itala Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Jodocus Hondius

**Jodocus HONDIUS** (versio latinigita de **Joost de Hondt**) (Wakken, 17-a de oktobro de 1563 - Amsterdamo, 12-a de februaro de 1612), foje nomita **Jodocus Hondius la Maljuna** por distingi lin el sia filo, estis artisto flandra, gravuristo kaj kartografiisto . Li estis konata ĉar li faris kelkajn el la unuaj mapoj de la Nova Mondo kaj de Eŭropo, ĉar li restarigis la reputacion de la verko de Gerardus Mercator, kaj pro ties portretoj de Francis Drake. Li helpis fari el Amsterdamo la centron de la kartografio en Eŭropo en la 17a jarcento.

Kategorio:Flandraj kartografoj
Kategorio:Nederlandaj kartografoj
Veľká Hradná

**Veľká Hradná,** hungare **Nagyradna** [madjradna], germane **Grosshradna** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Veľká, magy kaj gross signifas: granda.
300ra|eta|Veľká Hradná situas en la plej griza parto

## Situo 
Veľká Hradná situas laŭ traira flankovojo. Trenčín troviĝas je 21&nbsp;km-oj.

## Historio 
Dum erao de Grandmoravia Regno estis tie fortikaĵo, pri kio la unua mencio okazis en 1275. La vilaĝo menciiĝis unuafoje en 1439 laŭ tiama hungara ortografio *"Alsowradna"* (=Suba Radna). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyradna 535 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bán, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľká Hradná 667 homoj, (660 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1935

## Eksteraj ligiloj 
* Veľká Hradná sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Miŝtekoj

[eta|[Lila Downs, meksika kantistino de miŝteka deveno.]]
eta|Parolantoj de miŝtekaj lingvoj ĉe Meksiko po ŝtato (2000).
La **miŝtekoj** estas etno de Meksiko, ŝtato kie ili estas la kvara malplimulto indiĝena post la aztekoj, la majaoj kaj la zapotekoj. Ties teritorio estas konstituata de Miŝtekio, montara regiono kiu situas inter la aktualaj subŝtatoj de Guerrero, Oaxaca kaj Puebla. La vivkondiĉoj en tiu areo estas malfacilaj kaj pro tio multaj miŝtekoj devis elmigri el ties komunumoj. La ĉefaj almigraj lokoj de la diasporaj miŝtekoj estis urbaj areoj de Oaxaca, Puebla kaj la Metropola Zono de la Valo de Meksikurbo; el la lastaj jardekoj de la 20a jarcento, la terkultivejoj de Sinaloa kaj Baja California allogis multajn el ili. En la unuaj jaroj de la 21a jarcento, en Usono estas ĉirkaŭ 100,000 miŝtekoj.

## En Esperanto 
La revuo "Kuriero" de Unesko dediĉis sian numeron n-ro 1 de januaro-marto 2019 al la temo de indiĝenaj lingvoj okaze de la proklamo de 2019 kiel Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj. En tiu numero la artikolo *Miŝtekoj el Meksiko scipovas la lingvon de la naturo* de Aracely Torres Morales, tradukita de Pablo León, parolas pri la tradicia sciaro de Miŝtekoj pri la natura ciklo kaj nun pri la klimata ŝanĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Miŝteka lingvo

## Notoj 
Kategorio:Indianaj etnoj en Meksiko
Kategorio:Otomi-mangea lingvaro
Kategorio:Naŭatlaj vortoj kaj esprimoj
Antikva Gvatemalo (urbo)

La urbo **Antigua Guatemala** (Antikva Gvatemalo) estas la ĉefurbo de la samnoma municipo kaj de la departemento Sakatepekezo, Gvatemalo.

Ĝi estas agnoskata pro la bone konservita renesancstila hispana arkitekturo kun barokaj fasadoj de la Nova Mondo, kaj ankaŭ pro la multnombro da ruinoj de pluraj preĝejoj. Ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en 1979.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Laŭ la oficiala censo de 2002, ĝi havis 41.097 loĝantojn. 

## Historio 
maldekstra|eta|
200ra|dekstra|eta|
200ra|dekstra|eta|Preĝejo kaj monaĥejo La Merced.
La urbo estis fondita kiel Santiago de Los Caballeros kaj la 10-an de junio de 1566 la reĝo Filipo la 2-a (Hispanio) donis la titolon "La tre Nobla kaj Lojala urbo Santiago de los Caballeros de Gvatemalo".

Ĝi estis la tria sidejo de la ĉefurbo de la tiel nomata reĝlando Gvatemalo kiu konsistis el la teritorioj de la nunaj ŝtatoj Gvatemalo, Belizo, Salvadoro, Honduro, Nikaragvo kaj Kostariko, sed ankaŭ Chiapas. En sia tempo ĝi konkuris kun aliaj urboj kiaj Meksikurbo, Puebla de Zaragoza, Lima, Quito kaj Potosí. Tamen, la tertremoj de la 29-a de julio 1773, en plena florado de la baroko, bremsis la kreskadon.

## Eksteraj ligiloj 
* Virtuala vizito Antigua en Mirabilia 
* Oficiala retpaĝo 
* Antigua Guatemala: OCPM 
* Turisma informejo pri Antigua 
* Bildgalerio kaj historio de La Antigua Guatemala

Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Gvatemalo
Žlebské Chvalovice

Municipo **Žlebské Chvalovice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en protektata pejzaĝa regiono Železné hory, ĉe ĝia okcidenta deklivo, 3&nbsp;km oriente de urbo Ronov nad Doubravou, 5&nbsp;km norde de urbo Třemošnice. Vivas ĉi tie  ().

## Partoj de municipo 
Al la komunumo apartenas vilaĝpartoj:
* **Žlebské Chvalovice**
* Žlebská Lhotka

eta|maldekstre|altdekstre|Preĝejo Sankta Kruco

## Historio 
La unua skriba mencio pri Chvalovice devenas el la jaro 1391, kiam ĝi estis havaĵo de Jan el Chvalovice. Atributon "Žlebské" *(de Žleby)* oni komencis uzi nur en la 19-a jarcento kaj kuntenis kun aparteneco al senjorejo Žleby. En la vilaĝo verŝajne ekzistis fortikaĵeto, sed atestas pri tio nur retoj de fortikejo en formo de terenaj ondoj. Nuntempe en Žlebské Chvalovice vivas en 88 daŭre loĝataj domoj nur 90 loĝantoj. Ceteraj domoj estas uzataj nur por semajnfina ripozado. En la jaro 1954 en la vilaĝo loĝis 456 loĝantoj.

## Loĝantaro 
## Religio 
En Žlebské Chvalovice ekzistas malgranda katholika preĝejo, kiu estas filio de la paroĥo en Ronov nad Doubravou; tamen en ĝi nur malofte okazas diservoj. La vilaĝparto Žlebská Lhotka apartenas al la paroĥo en Žleby. Ambaŭ paroĥoj apartenas al la diocezo de Hradec Králové.

## Naturo kaj turismo 
Tuj apud la vilaĝo leviĝas monteto Krkaňka, sur kiu en alteco 200 m super la domaro staras telekomunika masto. El nordorienta kaj orienta flankoj la vilaĝon protektas krutaj deklivoj de Železné hory. Tuta katastra distrikto troviĝas en protektata pejzaĝa regiono Železné hory.

Tra Žlebské Chvalovice gvidas du turismaj padoj
*  ruĝa el Žleby - Ronov nad Doubravou - tra Žlebské Chvalovice - al Lichnice - Třemošnice - Seč - Horní Bradlo,
*  blua el Třemošnice - tra Žlebské Chvalovice - al Licoměřice kaj Zbyslavec. Tiu vojo prezentas al ni lokojn de partizanaj bataloj en la dua mondmilito.

Biciklisma traceo gvidas el Lipovec - tra Žlebské Chvalovice al Třemošnice - Seč.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Železné hory 


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
880 Herba

'*880 *Herba'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Herba'', la dio de la mizero kaj de la malriĉeco en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
Trenčianske Jastrabie

**Trenčianske Jastrabie,** hungare **Ölved,** germane **Jestreb bei Trentschin** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Trenčianske Jastrabie situas en la plej griza parto

## Situo 
Trenčianske Jastrabie situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Bánovce nad Bebravou-Trenčín. La lasta urbo troviĝas je 14&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1269. En 1663 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Ĝis 1898 la oficiala hungara loknomo estis *Jasztrabje,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ölved 625 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Trencsén, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Trenčianske Jastrabie 1209 homoj, (1193 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1914

## Eksteraj ligiloj 
* Trenčianske Jastrabie sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Tombejo Noraduz

250ra|eta|Ĥaĉkaroj de la Tombejo Noraduz
250ra|eta|Bildo pri edziĝfesto sur ĥaĉkaro
**Tombejo Noraduz** () estas mezepoka tombejo kun granda nombro da fruaj ĥaĉkaroj situantaj en la vilaĝo de Noraduz, provinco Gegharkunik proksime de Gavar kaj Sevan, 90 km norde de Erevano. La tombejo havas la plej grandan aron da ĥaĉkaroj en la Respubliko Armenio. Ĝi estas nuntempe la plej granda pluekzistanta tombejo kie Ĥaĉkaroj staras. La unua estis tiu de Malnova Julfo, en Naĥiĉevano, sed akre detruita laŭ ordonoj de la registaro de Azerbajĝano.

La plej malnovaj ĥaĉkaroj de la tombejo estis en la frua 10-a jarcento. Dum la revivigado de la ĥaĉkar-tradicio en la 16-a kaj 17-a jarcentoj multaj ĥaĉkaroj estis konstruitaj sub la regado de la Safavidoj kiam orientaj influoj enmiksiĝis en la armenan arton.
Populara popola fabelo ligita la tombejo koncernas la invadadarmeon de Tamerlano. Laŭ rakonto, la vilaĝanoj metis kaskojn kaj glavojn sur la ĥaĉkaroj. Distance la ĥaĉkaroj aspektis kiel armitaj soldatoj aranĝante defendan pozicion kiel rezulto la armeo de Tamerlano foriris.

En alia populara rakonto, en la 19-a jarcento monaĥo nomita Ter Karapet Hovhanesi-Hovakimjan, el monaĥejo proksime de la vilaĝo, kiu gvidis la enterigoservojn de Noraduz; por eviti la du-horan rondiron de la tombejo ĝis la monaĥejo li mem konstruitis malgrandan kapelon en Noraduz. Kiam li estis 90-jaraĝa, li petis al aliaj monaĥoj estis entombigita viva. Liaj lastaj vortoj estis: "mi ne timas morton. mi ŝatus ke ankaŭ vi ne timu ĝin.

La mezepoka tombejo, plenplena de ĥaĉkaroj kaj plurjarcenta kapelo, estas turisma allogaĵo kaj subĉiela muzeo pri mezepoka armena kulturo. Ĝi estas en la kandidatlisto de Armenio por monda heredaĵo de Unesko.

Noraduz
Kategorio:Vizitindaĵoj en Armenio
Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim

**Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim** - "La altlernejo pro muziko kaj reprezenta arto de Mannheim" estas ŝtata altlernejo en Mannheim.

## Historio 
* La altlernejo estas la postanto de malnovaj lernejoj.

### Akademio de Danco 
* Ekde 1762 ekzistis en Mannheim la Akademio de Danco kun franca nomo *Academie de Danse*. La akademio estas la tria malnova akademio post Parizo kaj Sankta Petersburgo en la kortego de Princo-elektisto Karlo Teodoro - *Kurfürst Karl Theodor in der Pfalz* laŭ profesoro *Birgit Keil*, estrino de la Akademio de Danco de Mannheim.

### Tonlernejo 
* Ekde 1756 la Princo-elektista kortego de Mannheim, *Kurfürstliche Hof in Mannheim*, helpas al "Seminarium musicum" de Kolegio de Jezuitoj pri la instruado de kanto kaj muziko.
* Joseph Martin Kraus estis studento.
* Oni anoncis en 12-a septembro 1776 en la Mannheima gazeto la unuan publikan profesoran katedron pri "tonscienco" kaj "tonkomponado".
* Abbé Vogler povis fondi la mannheiman tonlernejon - *„Mannheimer Tonschule“* - kun la konsento kaj financa helpo de granda muzikamiko Princo-elektisto Karlo Teodoro - *"Kurfürst Carl Theodor"*.
* Ekde 1776 ekzistis la privata "tonlernejo" - muzikolernejo - ankaŭ en kortego.
* Malfrue oni donis la nomojn *"Mannheimer Konservatorium"* aŭ *"Städtische Hochschule für Musik und Theater".*
* Ekde 1971 la altlernejo estas kun la *Heidelberger Konservatoriums* de 1894 ŝtata lernejo de lando Baden-Virtembergo- *"Baden-Württemberg".*
* Ekde 1971 la altlernejo havas la nomon "altlernejo pro muziko kaj reprezenta arto de Mannheim"; - germane: *Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim*.
* Ankaŭ hodiaŭ la altlernejo prizorgas pri "la mannheima lernejo", *"Mannheimer Schule"*, grava modo de muzika kulturo.

### kortega orĥestro 
En tempo de Mozart la kortega orĥestro estis unu el la plej bonaj orĥestroj de Eŭropo.

## Eksteraj ligiloj 
* - altlernejo - oficiala paĝo 
* - Akademio de Danco 

Kategorio:Altlernejoj en Germanio
Kategorio:Dancaj lernejoj
Kategorio:Muziklernejoj en Germanio
Kategorio:Danco en Germanio
Kategorio:Mannheim
Interdialekta normlingvo

**Interdialekta normlingvo** aŭ **superdialekto** estas difinita formo de lingvo kiu estas konstruita surbaze de malsamaj dialektoj. Kiel norma lingvo, ĝi havas leĝan aŭ preskaŭleĝan statuson. Ekzemploj estas la novnorvega *Nynorsk*, konstruita de Ivar Aasen proksimume inter 1829 kaj 1850 kaj la grizonromana, *Romantsch Grischun*, konstruita de Heinrich Schmid kaj enkondukita en 1982. Interdialektaj normlingvoj kutime enkondukiĝas kiel skribaj lingvoj, sed ili tendencas iom post iom ankaŭ influi la parollingvon de sia uzantaro.

En la 1970aj jaroj, la Akademio de la Eŭska Lingvo (*Euskaltzaindia*) kreis komunan kleran superdialekton aŭ interdialektan normlingvon euskara batua, 'unuigita eŭska lingvo', moknome *eŭskeranto*, baze je gipuska dialekto.

Plej multaj normlingvoj baziĝas sur unu specifa vario de lingvo. Tio povas esti ĉefurba dialekto aŭ altprestiĝa vastregiona sociolekto. Kelkaj normlingvoj, ekzemple la germana, reprezentas sintezon de malsamaj dialektoj, sed estas tamen ne plane kreitaj en sia tuteco. 

Internaciaj helplingvoj bazitaj sur parencaj fontlingvoj, ekzemple Interlingvao kaj similaj, kiuj baziĝas sur la latinidaj lingvoj, rilatas al siaj fontlingvoj proksimume same kiel la interdialektaj normlingvoj al la dialektoj sur kiuj ili baziĝas. Ĉe internaciaj helplingvoj tamen la gramatiko estas tipe simpligita aŭ reguligita en pli alta grado ol ĉe interdialektaj normlingvoj. 

Kategorio:Lingvotipoj
Kategorio:Sociolingvistiko
Kategorio:Interlingvistiko
Roŝtio

eta|dekstra|300ra|Klasika alemana roŝtio
**Roŝtio** (alemana: **Röschti**, ) estas tradicia menuo el Alemanio. Temas pri amaso de en plata kaserolo en oleo aŭ butero rostitaj raspitaj terpomoj. La roŝtio kune kun rakledo kaj fonduo apartenas al la tri identigaj svisaj naciaj menuoj.

## Pretigado 
Por pretigi roŝtion por 4 personoj oni unue kuiras la antaŭan tagon proksimume 1 ĝis 1,5 kilogramojn (laŭ apetito de la manĝontoj) da duraj terpomoj en iliaj ŝeloj - tro mole kuirantaj terpomoj ne taŭgas, ĉar el ili fariĝos dum la raspado terpomkaĉo. La kuiritajn terpomojn oni konservas dum nokto en la friduoj. Oni nun raspas malvarmiĝintajn kuiritajn terpomojn per tiel nomita roŝtiraspilo. Tiam oni fandas 100 gramojn da butero en rostkaserolo aŭ alternative varmigas plantan oleon (prefero el sunflorgrajnoj aŭ olivoj) en la kaserolo, tiel ke la planko de la kaserolo kovriĝas per la flua graso. Oni nun en la butero aŭ oleo rostas la roŝtion unue unuflanke kaj poste oni turnas la amason kaj rostas ĝin aliflanke, tiel ke oni ricevas belan brunan flanaspektan amason el rostitaj terpomoj. Tio estas la klasika roŝtio.

## Variaĵoj 
Ŝatata variaĵo estas la tiel nomita **berna roŝtio**. Oni pretigas la bernan roŝtion same kiel la klasikan roŝtion sed aldonas lardokubetojn. Krom la berna roŝtio ekzistas multnombraj aliaj variaĵoj. Konata estas legoma roŝtio, aldonante kuboformajn legomerojn, ekzemple tomatojn, melongenojn, kukurbojn aŭ laŭ plaĉe aliajn. Fakte la limo de la roŝtiovariaĵoj estas nur la imagkapablo kaj fantazio de la kuiristo. En Svislando ekzistas roŝtirestoracioj, kiuj ofertas centon da diversaj roŝtivariaĵoj.

## La roŝtifoso 
Kvankam oni manĝas roŝtion en tuta Svislando kaj ja konas similajn manĝaĵojn ankaŭ en aliaj landoj kiel ekzemple en Bulgario, roŝtio estas kvazaŭ la simbolo por Alemanio, kaj oni nomas la lingvolimon inter Alemanio kaj Romandio, kiu pasas de sudo al nordo meze tra la Kantono Valezo, tiam inter la Berna Oberlando kaj Kantono Vaŭdo, kaj poste laŭlonge de la rivero Sarino kaj finfine tra la Ĵurasa Montaro, la **roŝtifoson** (laŭ la germanlingva nomo: *Röstigraben*) aŭ **roŝtibaron** (laŭ la franclingva nomo: *barrière des röstis*). Okcidente de la roŝtifoso estas la franclingva fonduolando, oriente de ĝi la alemanlingva roŝtilando. Tamen plej bone gustas la kompromiso el fonduo kaj roŝtio, nome roŝtio superbakita per fondua fromaĝo.

## Historio 
La rostitaj terpomoj supozeble estiĝis dum la unua duono de la 19-a jarcento en la kamparo de Zuriko, kie ili iom post iom anstataŭis la klasikan kaĉon kiel matenmanĝo. De Zuriko la menuo venis al la berna kamparo kaj tiam al franclingva Svislando, kie ĝi konatiĝis sub la nomo *pommes de terre rôties*. De la vorto *rôti* (la tegmento simbolas forfalintan *s* post la vokalo) devenas ankaŭ la alemana nomo *Rösti*. Nuntempe roŝtion oni ne plu manĝas kiel matenmanĝo sed kiel tago- aŭ vespermanĝo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la tradicia Roŝtirestoracio Brasserie Anker en Berno

Kategorio:Svisa kuirarto
Kategorio:Terpomaĵoj
Guarulhos

''''* (oficiale ) estas municipo, estas universitata urbo kaj antaŭurbo de la urbego San-Paŭlo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Guarulhos. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La Kornokriulo (*Anhima cornuta'') aperas en la blazonoj de Tietê kaj de Guarulhos, Brazilo.

## Situo
Guarulhos situas de San-Paŭlo (urbo) je 17 km-oj.

## Historio
Guarulhos fondiĝis en 1560 fare de pastro por defendi urbon San-Paŭlo. Komence de la 20-a jarcento la komunumo ricevis fervojon, kurenton kaj telefoncentralon. En 1940 biblioteko ekfunkciis. Tiutempe Guarulhos industriiĝis.

## Klimato 
Guarulhos havas subtropikan klimaton. La tutjara averaĝa temperaturo estas 19 C, sed dum la loka vintro kelkfoje estas frosto. Jare pluvas po 1470 mm.

## Trafiko 
Guarulhos havas internacian flughavenon.
 
## Konataj lokuloj
* tie mortis Regina Moraes

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Kategorio:Urboj de Brazilo
Kategorio:Milionurboj
Sigmundo Szaniszló

**SZANISZLÓ Zsigmond** (sanislo:) estis hungara unitariisma nobelo naskita en la 17-a jarcento kaj mortinta en la 18-a jarcento.

## Kariero
Sigmundo Szaniszló estis de 1684 notario de urbo Torda, de 1691 ĉefoficisto, ĉefprefekto de departemento Torda, en 1704 ano de la senditaro al reganto Francisko Rákóczi la 2-a de la nobilaro de Transilvanio, adepto de la reganto ĝis 1711. Lia taglibro verkita dum jaroj 1682 – 1711 estas valora fonto de la tiama tempo. (Eldonis Károly Torma : Történelmi Tár, 1889 – 91.)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Albert Szaniszló

**SZANISZLÓ Albert** (sanislo:) estis hungara zoologo, agrikulturisto naskita en Diószeg la 30-an de aŭgusto 1844 kaj mortinta en Nagyenyed la 13-an de septembro 1913.

## Kariero 
Szaniszló havigis diplomon de kuracisto en Peŝto en 1869 kaj estis asistanto ĝis 1873, poste instruisto en la agrikultura instituto de Kolozsmonostor, en 1880 privatprofesoro de la Universitato de Koloĵvaro, en jaroj 1884 – 86 direktisto de la stacio de porsemiga grajnesploro de Koloĵmonoŝtoro, en jaroj 1893 – 96 instruisto de la terkultura lernejo en Kassa, de 1896 ĝis sia morto li estis administra direktoro de reformita kolegio de Nadjenjedo. Krome sia pedagogia kaj agrikultura agado li priokupiĝis entomologion.

## Verkoj 
* *Növénybetegségek* (Kolozsvár, 1875);
* *Kártékony rovarok a mező- és kertgazdaságban* (Kolozsvár, 1884);
* *A filloxera, kolorádóbogár, és a vértetű* (Kolozsvár, 1886);
* *A gazdát érdeklő káros és hasznos állalakról* (Kolozsvár, 1890);
* *A gyümölcsfák rovarellenségei és az ezek ellen való védekezés* (Nagyenyed, 1900).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj agrikulturistoj
Veľké Bierovce

**Veľké Bierovce,** hungare **Nagybiróc** [madjbirOc], germane **Grossbirowitz** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Veľké, nagy kaj gross signifas: granda.
300ra|eta|Veľké Bierovce situas en la plej griza parto

## Situo 
Veľké Bierovce situas laŭ maldekstra bordo de Váh, fine de tre mallonga sakovojo, ĉefvojo, aŭtovojo kaj fervojo estas proksime. Trenčín troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1300 tiam apartenanta al fortikaĵo de Trencsén. En 1828 loĝis tie 391 vilaĝanoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagybiróc 368 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Trencsén, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľké Bierovce 598 homoj, (595 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno

## Eksteraj ligiloj 
* Veľké Bierovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trenčín
Laragija lingvo

La **Laragija lingvo** (propranome: *Laragiya*) estas aborigena kaj izolita lingvo parolata en Aŭstralio de nur ses personoj apud Darvino en 1983. Eble nun ĝi estas mortinta lingvo.

Krome oni ne konas iun ajn rilaton de tiu lingvo kun alia lingvo en la mondo.

Kategorio: Aŭstralia lingvaro
Kategorio:Mortintaj aŭstraliaj lingvoj‎
Kategorio: Senparencaj lingvoj
883 Matterania

'*883 *Matterania'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la , sendepende, de la germanaj astronomoj Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl kaj Richard Schorr elde la Observatorio de Hamburgo.

Ambaŭ, Wolf kaj Schorr, kredis, ke la observata objekto estus la kometo 2P/Encke, sed Wolf estis la unua, kiu ekkomprenis, ke temas pri asteroido.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *August Matter'', fabrikanto de la  uzataj de la observatorio de Hejdelbergo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
Garrick Ohlsson

**Garrick OHLSSON**, fonetike: (gerik ol-son), n. 3-a aprilo 1948 en Novjorko estas usona klasika pianisto.

## Biografio 
En jaro 1970 li gajnas la Ŝopeno-konkurson en Varsovio. Li ludis ĉiujn Ŝopeno-piano-verkojn kaj estas grava ludisto pri Ŝopeno.

## Diskaro 
En *hyperion* diskoj li ludas Ŝopeno-verkojn.

## Eksteraj ligiloj 
* biografio en angle
* *Chopin*-verkoj, Ŝopeno-verkoj

Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Stefano Szalánczy

**SZALÁNCZY István** (sala:nci) estis hungara magnato en Transilvanio, diplomato de reganto naskita en ? kaj mortinta en Istanbulo la 9-an de januaro en 1648.

## Kariero
Stefano Szalánczy estis en 1613 kaj de januaro de 1631 ĝis aprilo de 1633 konstanta sendito, poste en 1634, en 1637 kaj de decembro de 1645 ĝis sia morto ĉefsendito en la turka pordego.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Szalanczy, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Klassik Stiftung Weimar

**Klassik Stiftung Weimar** *(Fondaĵo pri Vajmara Klasiko)* estas ekde 1-a januaro 2003 la nova nomo de iama instituto *Stiftung Weimarer Klassik* kaj de la Artaj kolektoj en Vajmaro. Ĝia prezidanto estis ĝis julio 2019 Hellmut Seemann posteuligite de Ulrike Lorenz. Inter la lastaj atingoj estis la inaŭguro de la nova Bauhaus-muzeo situanta inter stacidomo kaj urbokerno. Pogwisch-domo servas kiel gastigejo al la fondaĵo. Gravege literaturesplorade estas la prizorgo de la Goeto-Ŝilero-Arkivo fare de la fondaĵo.

## La klasika fondaĵo Vajmaro
**La klasika fondaĵo Vajmaro** responsas pri la konservo de kulturaj monumentoj.
La fondaĵo enhavas pli ol 20 muzeojn, kastelojn, historiajn domojn kaj parkojn.
Kun la kolektoj de literaturo kaj arto, la fondaĵo estas la plej granda kaj plej grava kultura instituto de Germanujo.
Dek domoj estas parto de klasika Vajmaro kaj estas sur la listo de monda kultura heredaĵo de Unesko.
Pli ol 700.000 homoj vizitas pojare la domojn estantajn sub la gvidado de tiu ĉi fondaĵo. 

Kun la ĉefa plano *Kosmos Weimar*, la fondaĵo havas ekde 2008 novan koncepton kaj novajn ideojn por la muzea pejzaĝo.
Gravaj projektoj estas i.a. fari la Urban kastelon centro de kulturo kaj fini la konstruon de nova Bauhaus-muzeo. Sub ĝia ŝirmo aktivas ankaŭ aliaj societoj, ekz. Vajmara artsocieto de Cranach ĝis Rohlfs.

## Taskoj de la fondaĵo
* La fondaĵo konservas kaj dokumentas enhavon kaj la kolektojn. 
* La fondaĵo konservas la historiajn domoj, konstruaĵojn kaj parkajn monumentojn. 
* La fondaĵo prezentas, makleras kaj komplementas la muzeajn kolektojn.  
* La fondaĵo planas kaj realigas la ekspoziciojn kaj aranĝojn.
* La fondaĵo subtenas la nacian kaj la internacian esploradojn

## La ĉefaj celoj de la fondaĵo
*La ĉefaj celoj de la fondaĵo estas - unue - la esplorado de la epoko de vajmara Klasiko kaj - due - la efikoj en arto kaj kulturo de la 19-a jarcento, sed  - trie - ankaŭ pri la modernismo kun  Friedrich Nietzsche, Henry van de Velde kaj la Bauhaus-movado. 
*Oni intencas ankaŭ diskuti kun nuntempaj personoj de la artoj kaj sciencoj pri demandoj de tradicio. 
*Alia plano de la fondaĵo estos formi - kune kun kulturuloj de Germanujo kaj de la mondo -  centron de kulturo, scienco kaj edukado en la urbo ĉe la Ilm-rivero.

## Eksteraj ligiloj
*oficiala retejo

Kategorio: Vajmaro
Kategorio: Edukado en Germanio
Kategorio: Germanaj asocioj
Kategorio:Fondaĵoj
Chiang-Mai-Universitato

eta|ĉefa enirejo de Chiang Mai-Universitato
**Chiang Mai-Universitato** (CMU, siame , má-hăa wít-tá-yaa-lai chiang-mài, angle Chiang Mai University) estas la plej grava publika Universitato en urbo Ĉiang Mai en norda Tajlando.

## Fakultatoj 
La universitato nun havas 20 fakultatojn.
* Kolegio de Artoj
* Amaskomunikilo kaj Teknologio
* Internacia Kolegio
* Diploma Instituto

## Retaj ĵurnaloj de Chiang Mai Universitato 
Ekde januaro 2007 la frua Chiang Mai Universitata Ĵurnalo havas du retajn ĵurnalojn:

### Reta internacia ĵurnalo de naturaj sciencoj 
En **januaro** kaj en **julio** aperas la reta internacia ĵurnalo de naturaj sciencoj- *International Journal of Natural Sciences*.

### Reta internacia ĵurnalo de sociaj sciencoj kaj humanecaj 
Nur en **junio** aperas la reta internacia ĵurnalo de sociaj sciencoj kaj humanecaj - *CMU.J.: International Journal of Social Sciences and Humanities*].

eta|upright=1.5|Fakultato de inĝenieraj sciencoj

## Eksteraj ligiloj 
* (angle / taje) - oficiala retejo 

Kategorio:Universitatoj en Tajlando
Kategorio:Ĉiang Mai
Sebeș (rivero)

**Sebeș** estas la nomo de pluraj riveroj kaj riveretoj en Rumanio:

* Sebeș (rivero, Cibin)
* Sebeș (rivero, Gurghiu)
* Sebeș (rivero, Mureș, Alba)
* Sebeș (rivero, Mureș, Mureș)
* Sebeș (rivero, Olt, Brașov)
* Sebeș (rivero, Olt, Sibiu)
* Sebeș (rivero, Timiș)
* Sebeș (rivero, Târnava Mică)

Kategorio:Riveroj en Rumanio
Sebeș (rivero, Timiș)

**Sebeș** [sebeŝ] estas rivero 30&nbsp;km longa en distrikto Caraș-Severin en Rumanio. Ĝi ekestas per kunfluo de la riveroj *Cuntu* kaj *Valea Craiului*. Ĉe Caransebeș ĝi fluas en la riveron Timiș.

Koordinatoj de la riverfino: 

Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Kategorio:Akvokolekta areo de Danubo
Felice Ruaro

**Felice RUARO** (naskiĝis la , mortis la  en Costermano, ĉe Verono, Italio) estis itala esperantisto kaj katolika pastro.

Lia plena nomo estis **Felice Natale RUARO**; oni nomis lin tiel pro tio, ke li naskiĝis ĝuste la tagon antaŭ Kristnasko ("Natale", en la itala lingvo).

Li sacerdotiĝis la , kiam li ankoraŭ estis relative juna, se konsideri, ke la teologiaj studoj tiam daŭris kvar jarojn.

Li rolis dum jardekoj kiel kapelano de la tombejo de la germanaj soldatoj en Costermano, en la provinco de Verono (regiono Veneto, en la nord-orienta Italio).

Ekde 1970 ĝis 1977 li redaktoris la katolikan Esperanto-revuon *Espero Katolika*.

Lian mortoceremonion plenumis la episkopo de Verono, Giuseppe Zenti, la , en la urbo Costermano.

## Eksteraj ligiloj 
* Jubileo de Pastro Ruaro  en la retejo de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Italaj pastroj
885 Ulrike

'*885 *Ulrike'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Sergej Beljavskij elde la Simeiza observatorio, en Krimeo.

Sendepende, la germana astronomo Max Wolf remalkovris ĝin la , sed anoncis pli frue ties malkovron.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan nomon *Ulrike'', alude al Ulrike von Levetzow, amatino de Johann Wolfgang von Goethe.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sergej Beljavskij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
884 Priamo

**884 Priamo** estas granda troja asteroido, kiu orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Priamo, lasta reĝo de Trojo en la Iliado.

## Orbito 
Ano de la asteroida grupo proksime de la punkto de Lagrange L5, tiel nomata "Troja Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Die absolute Bewegung des Trojaners 884 Priamus (Astronomische Nachrichten Vol. 208, n°16, p. 233–240, 1918)

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
882 Swetlana

'*882 *Swetlana'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

Ĝi estis sendepende remalkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf, kiu anoncis pli frue ĝian malkovron.

## Nomo 
Ĝi estis nomita per la virina antaŭnomo "*Svetlana''", sen konata kialigo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
Vahagn

**Vahagno** (aŭ Vahagan, armene: Վահագն ) estis dio adorita de antaŭ-kristanaj armenoj. Iom da tempo dum lia ekzisto, li formis triunuon kun Aramazd kaj Anahit. Vahagno estis identigita kun la greka dio Heraklo. La pastroj de Vahevahjan-templo, kiu postulis ke Vahagno estis sia propra prapatro, starigis statuon de la greka heroo en ilia rifuĝejo. En la armena traduko de la Biblio, "Heraklo adorita en Tiro estis renomita kiel "Vahagn".eta|250ra|Bildo pri la armena dio kaj drako.Kiam zoroastrismaj ideoj penetris Armenion, ĝenerale anstataŭante la diojn de la lando, ekzistis multe da vigleco en la kultado de Vahagno kaj Mitrao.

La raporto de Moseo de Ĥoreno pri malnovega kanto donas indicon pri lia naturo kaj origino: Antikva armena origino de la naskiĝokanto de Vahagno

:En penado estis ĉielo kaj tero,
:En penado, ankaŭ, la purpura maro!
:La penado tenis en la maro la malgrandan ruĝan kanon.
:Tra la anfrakto de la tigo venis antaŭen fumo,
:Tra la anfrakto de la tigo venis antaŭen flamo,
:Kaj la flamon junulo elĉerpigis!
:Fajran hararon havis li,
:Jes, ankaŭ, li havis flaman barbon,
:Kaj liaj okuloj, ili estis kiel sunoj!

Aliaj partoj de la kanto, kiuj perdiĝis, diris ke Vahagno batalis kaj konkeris drakojn, tial la titolo Viŝabakagh, "drakofaliginto". Li estis alvokita kiel dio de kuraĝo, poste identigita kiel Heraklo. Li ankaŭ estis sundio, rivalo de Baal-ŝamino kaj Miro.

## Vidu ankaŭ 
* Albiburlian

Kategorio:Armenaj dioj
Kategorio:Armena kulturo
Kategorio:Sunaj dioj
Kro Magnon

[eta|anonctabulo je la trovejo de la [Homo de Kro Magnon]]

**Cro-Magnon** [Kro Manjo] estas la nomo de loko en Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil en Francio (Dordogne). En la kaveto en 1868 estis trovitaj la unuaj homaj restoj de
la Homo de Kro Magnon, poste nomita laŭ ĝi. La nomo devenas de la okcitana vorto *kro* (= truo)
kaj de *Magnon*, la nomo de la tiama posedanto de la tereno.

Post kiam la geologo Édouard Lartet, la fondinto de la paleolitika elfosado en Francio, estis inspektinta la lokon, lia filo Louis Lartet (1840–1899) faris la elfosadon. En 1868 li trovis kvin homajn skeletojn, kiuj estis ĉirkaŭ 30.000 jarojn aĝaj, tri virojn, unu virinon kaj unu bebon.

Per radiokarbona datado de aldonaĵoj al tomboj rezultis aĝo de 27.680±270 a.K. (*Beta 157439*). Sekve ili datiĝas en la ŝtonepoka kulturo de gravetio.

## Notoj 
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Francio
Kategorio:Akvitanio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Francio
886 Washingtonia

'*886 *Washingtonia''''' estas meze granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Margaret Harwood elde la Observatorio Maria Mitchell de Nantucket (Masaĉuseco, Usono), sed la malkovro ne estis tuj agnoskita pro la tiamaj antaŭjuĝo kontraŭ la virinoj.

La , la asteroido estis sendepende remalkovrita elde Vaŝingtono de la usona astronomo George Henry Peters, kiu estis oficiale kreditita de la malkovro.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la unuan prezidanton de Usono George Washington, kiu donis sian nomon ankaŭ al la urbo de la (dua) malkovro, Vaŝingtono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
Dolgorukova altebenaĵo

**Dolgorukova altebenaĵo** (foje nomata ankaŭ *Subatkan-altebenaĵo*, , , ) estas monta masivo (altebenaĵo), parto de la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro. La altebenaĵo estas formita de marmor-tipaj kalkoŝtonoj.

La altoj de la altebenaĵo varias de 560 ĝis 1023 metroj (la pinto *Buki*) super la marnivelo. Norde ĝi iom post iom malaltiĝas kaj transformiĝas al valo inter la Ĉefa kaj Interna montoĉenoj de la Krimea montaro; sude ĝi iom post iom altiĝas, mallarĝiĝas kaj per relative mallarĝa montokresto *Tirke-Jajla* estas konektita al la norda parto de la Demerĝia altebenaĵo. Oriente ĝi estas apartigita disde la najbara Karabia altebenaĵo fare de la valo de la rivero *Burulĉa*. La okcidentaj deklivoj de la Dolgorukova altebenaĵo estas relative abruptaj, ili formas la orientan limon de la Salgira valo.

La altebenaĵo estas kovrita plejparte de herbejoj kaj malalta arbustaro; ĝiaj deklivoj kovritas de foliarbaroj. En la norda parto de la altebenaĵo fluas negranda rivero *Subotĥan*. La historia krime-tatara nomo de la altebenaĵo venas de la nomo de tiu rivero. La moderna nomo venas de la familinomo de ter-posendantoj, al kiuj apartenis la terpecoj en la apuda Salgira valo.

Sur la altebenaĵo mem kaj sur ĝiaj deklivoj multas karstaj truoj kaj kavernoj (interalie, la fama Ruĝa kaverno troviĝas ĉe ĝiaj okcidentaj deklivoj).

La altebenaĵo ne estas loĝata; nur en ĝia plej norda parto troviĝas kelkaj etaj vilaĝoj, ripozejoj kaj arbaristaj dometoj. En la nord-okcidenta parto de la altebenaĵo troviĝas monumento al la partizanoj de la Granda patriota milito.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la altebenaĵo  (ruse)

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Haitia gurdo

La **haitia gurdo** (france *gourde*, prononco []), en la haitia kreola lingvo *goud*, prononco  - estas la nacia valuto de Haitio. Unu gurdo estas dividita je cent *centimoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas HTG.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Haitio 
* bildoj de la monbiletoj (france) 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Haitio
881 Ateno

**881 Ateno** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Nina familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la diino Atena de la helena mitologio, protektantino de la urbo Ateno.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 2062 Atono.*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ateno
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1917
Bystričany

**Bystričany** (hungare *Besztercsény* [besterĉEnj], germane *Bistrizing*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Situo 
Bystričany situas laŭ rojo (Nitra (rivero) preterfluas), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nováky-Partizánske. Prievidza troviĝas je 17&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1388 en formo *"Byztriche"*. En 1828 loĝis tie 686 vilaĝanoj en 98 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Besztercsény 964 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Oslany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Bystričany 1808 homoj, (1789 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1808, en la 19-a jarcento pligrandiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna el la 12-a jarcento
* kastelo kun 2 turoj el la 17-a jarcento
* sonorilostablo
* termala banejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Everett Stanley Luttrell

. Li doktoriĝis en 1940.

## Vivo 
Knabo, li poliomjelitiĝis. Li doktoriĝis en 1940. En 1942, li laboris en la fitopatologia centro de Griffin (Universitato de Georgio). Ekde 1966 ĝis 1986, li estis profesoro en Athens, Universitato de Georgio. En 1988 kancero mortigis lin.

## Verko 
Li studis *Claviceps purpurea*. 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Usonaj fungosciencistoj