open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kvarhidrofurano

**Kvarhidrofurano** aŭ **KHF** estas heterocikla kombinaĵo klasita kiel cikla etero, senkolora akvo-solvebla likvaĵo kun malalta viskozeco. Ĝi estas ĉefe uzata kiel antaŭanto al pluraj polimeroj. Estante polara kaj havante vastan likvan fazon, KHF estas multcela kaj pluruza solvanto. Kiam konservita, ĝi povas formi peroksidon, kio povas kaŭzi eksplodojn kiam seke distilita, tiamaniere ke ĝi devas konservati kun reduktagento (feroza sulfato, ekzemple) aŭ en ujojn kun natria hidroksido kaj firme sigelita.

## Proprecoj 
KHF estas konsiderata relative netoksa solvanto kun averaĝa mortiga dozo kiam komparata al acetono. Spegulante ĝiajn notindajn proprecojn kiel solvanto, ĝi penetras la haŭton kaŭzante rapidan sehidratigon. KHF facile dissolvas latekson kaj ordinare ĝi estas manipulita per nitrilaj aŭ neoprenaj gantoj. Ĝi estas forte brulema.

## Sintezo 
* Sintezo de la kvarhidrofurano per la procezo disvolvita de Walter Reppe (1892-1969), en la 1930-aj jaroj ekde la acetileno kaj la etanalo, sekvata per hidrogenigo de la 2-butino-1,4,-duolo al 1,4-butanoduolo. La fina parto inkluzivas acidan katalizan cikligon.
500px|eta|center|Sintezo de la kvarhidrofurano laŭ procezo disvolvita de Walter Reppe (1892-1969).
*KHF ankaŭ estas sintezebla ekde la maleataj acido kaj anhidrido.
[500px|eta|center|Sintezo de kvarhidrofurano ekde [maleata acido|maleataj acido kaj anhidrido.]]

## Reakcioj 
* Oni povas prepari pirolidinon per senhidratigo de la kvarhidrofurano.
[500px|eta|center|Sintezo de la pirolidino per senhidratigo de la kvarhidro[furano.]]

* KHF estigas eksplodemajn produktojn dum konservado tiaj kiaj la peroksidoj.
500px|eta|center|Dum konservado, KHF facile konvertiĝas en peroksidoj.

Por minimumigi la peroksidigon de la KHF, komercaj specimenoj ofte estas inhibataj per **BHT** aŭ butilita hidrokso-tolueno. KHF ne devas esti distilita ĝis sekiĝo ĉar eksplodaj peroksidoj koncentriĝas kiel restaĵo.

## Literaturo 
* NIST Chemistry WebBook
* Cameo Chemicals
* Chemical Book
* Chemicalland21
* London Centre for Nanotechnology 
* A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances, Pradyot Patnaik
* Review of Organic Functional Groups: Introduction to Medicinal Organic Chemistry, Thomas L. Lemke
* Organometallic Syntheses, Volume 4, R. Bruce King

## Kunrilataj kemiaĵoj 

4H-Pyran.svg|**Pirano**
Oxetane.svg|**Oksetano**
Oxiren.svg|**Oksireno**
Oxepine.svg|**Oksepino**
1-4-Dioxane.svg|**Duoksano**

Furfural.svg|**Furfuralo**
Furan-2-one.svg|**Furanono**
Methyltetrahydrofuran2.svg|**Metil-kvarhidrofurano**
Tetrahydrothiophene.svg|**Kvarhidrotiofeno**
Thiophen.svg|Tiofeno

## Vidu ankaŭ 
* Pirolidino
* Furano
* Eteroj
* Piridino
* Piperidino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Oksigenaj kombinaĵoj
Kategorio:Reduktiloj
Neopreno

**Neopreno** aŭ **polikloropreno** estas komerca marko al familio da sintezitaj kaŭĉukoj surbaze de la kloropreno. La neopreno prezentas bonan kemian stabilecon kaj tenas la flekseblecon en vasta gamo da temperaturoj. Originale nomita **dupreno** la neopreno estis la unua sintezita gumo produktita en industria skalo. La neopreno komerce troviĝas kaj kiel solida kaŭcŭko kaj sub la formo de latekso kaj uzatas en vasta uzvariaĵo tiaj kiaj manikoj de tekokomputiloj, ortopediaj brakoj (pojnoj, genuoj, ktp), elektra izolado, fabrikado de bruligaĵo-rezista gantoj, tuboj kaj sport-vestaĵoj.

## Historio 
Neopreno estis inventita de la Dupont Kompanio en la 17-a de aprilo 1930 post kiam Elmer Keiser Bolton (1886-1968) vizitadis lecionon de Julius Arthur Nieuwland (1878-1936), profesoro pri kemio en la *Universitato de Nia Sinjorino de la Lago*, en South Bend, Indianao. La esploroj de Nieuwland fokusiĝis sur la kemio de la acetileno kaj dum la plenumado de siaj klopodoj li produktis la **duvinilan acetilenon**, ia gelatino kiu firmiĝas en elasta komponaĵo simila al kaŭĉuko kiam en la ĉeesto de sulfura duklorido. Post kiam DuPont aĉetis la patentajn rajtojn el la universitato, Wallace Hume Carothers (1896-1937) ekprenis la komercan disvolvon de la malkovro de Nieuwland kunlabore kun Nieuwland ĝustadire. Arnold Miller Collins fokusiĝis sur la **unuvinila acetileno** kaj reakciis la substancon kun la gaso klorida acido, manufakturante la **kloroprenon**.

## Literaturo 
* Chemical Book
* ThomasNet.com 
* Martin's Rubber Company
* Encyclopaedia Britannica
* QualityLogoProducts 
* American Chemistry 
* Rubber Gaskets 
* Metro Rubber Corporation 2024-11-11 rubber sheet manufacturing company

## Vidu ankaŭ 
* Izopreno
* Polimero

## Referencoj 
Kategorio:Polimeroj
Kategorio:Varmarkoj
Raduškevičius-Palaco

La **Raduškevičius-Palaco** estas konstruaĵo en Vilnius, Kalvarijų st. 1, apud la *Verda Ponto*, je la dekstra flanko de la rivero Neris. Ekde 2004 ĝi estas la ĉefsidejo de la Litova Unuiĝo de Arĥitektoj.

## Historio 
Dum la jaroj 1894–1897, la novgotika palaco estis konstruita por la kuracisto *Hilarijus Raduškevičius* (*Raduszkiewicz* laŭ pola skribo) laŭ planoj de arĥitekto Julianas Januševskis. 

Post la morto de Raduškevičius en 1900 sin sekvis diversaj proprietuloj. Ekde 1911 ĝin posedis la komercisto Don Israel. En 1923 la Singer-fratoj, posedantoj de vitrofabriko, aĉetis ĝin. Antaŭ la Dua Mondmilito ĝi estis dividita en 21 loĝejojn. Post la milito enestis pedagogia instituto.

En 1962–1963 okcidentaj kaj nordokcidentaj partoj, preskaŭ duono de la tuto, estis malkonstruitaj. Laŭ unu fonto estis cele al plilarĝigo de strato, laŭ alia fonto ĉar tiamaj regantoj malŝatis la stilon.

En 1984-1985 arĥitekto Vytautas Gabryunasa adaptis la palacon al la bezonoj de la Litova Unuiĝo de Arĥitektoj.

En 2013 finiĝis pliaj modernigaj kaj rekonstruaj laboroj. La uzebla spaco grandiĝis de 1640 ĝis 2320 kvadratmetroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo sur la retpaĝo de la konstrufirmao, en litova kaj angla lingvoj  (konsultita je 2017-03-21)

Kategorio:Konstruaĵoj en Litovio
Kategorio:Vilno
Johannes Gerhardus Strijdom

**Johannes Gerhardus STRIJDOM**, (literumita ankaŭ Strydom) ofte nomita JG Strydom aŭ Hans Strydom (14a de Julio 1893 – 24a de Aŭgusto 1958), kromnomita la *Leono de la Nordo*, estis ĉefministro de Sudafriko el la 30a de Novembro 1954 al la 24a de Aŭgusto 1958. Li estis necedema afrikanera naciisto, kaj arda proponanto de rasa diskriminacio kio pavis la vojon al la establado de la sistemo de apartismo.

La 30an de Novembro 1954, li estis elektita estro de la Nacia Partio de Sud-Afriko kaj iĝis ĉefministro de Sudafriko post la rezigno de Malan kaj kontraŭ la volo de tiu lasta, kiu preferis la pli moderan Havenga, Ministro de Financo, kiel sia sukcedanto. Tamen, Strijdom estis populara inter NP-anoj kaj subtenantoj fidis lian peladon de aferoj kiuj iros milde al la establado de respubliko, io kion Malan estis konsiderinta nur modera. Dum la regotempo de Strijdom kiel ĉefministro, li arde moviĝis antaŭen al la forigo de ligoj kun la Brita monarkio kaj profundigis la Afrikaneran devenon en Sudafriko, dum oni plifortigis la politikon de apartismo.

## Referencoj 
Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Sudafrikaj politikistoj
Internacia Tago de Forstoj

**Internacia Tago de Forstoj** (angle International Day of Forests) – festo celebrata la 21-an de marto, fiksita de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj la 28-an de novembro 2012 (rezolucio A/C.2/67/L.4).

Festado de tiu ĉi tago celas altigon de la konscio de homaro pri la signifo de forstoj por la homo.

Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo (FAO) instigas landojn de la tuta mondo popularigi la ideon kaj agadon ligitan al la forstoj (plantado de arboj, purigado de forstoj).

## Vidu ankaŭ 
* Arbaro
* Arbarkultivo
* Rearbarigo
* Arba tago

## Eksteraj ligiloj 
* World Forest Day highlights multiple threats on forests

Kategorio:Internaciaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Internaciaj tagoj
Big Big World (kanto)

"**Big Big World**" estas balada kanto el la jaro 1998 registrita de kantisto Emilia Rydberg el Svedio. Rydberg skribis la kanton kun Lasse Anderson. La kanto temas pri amo, kun referencoj al aŭtuno. Ĝi estis la unua kanto el la samnoma albumo kaj ĝi estis eldonita fine de 1998.

La kanto furoris en Eŭropo, kie ĝi atingis plej altan kvinopon en multaj landoj, sed ĝi ne tiom bone sukcesis en Usono, kie ĝi restis sube de *Billboard* Hot 100.

La kanto ricevis Grammy-premion por la "Kanto de la jaro 1998" kaj ĝi ankaŭ gajnis Rockbjörnen-premion en la kategorio "Sveda kanto de la jaro 1998".

## Tradukfonto 
Kategorio:Anglalingvaj kantoj
Cornelius Jansenius (apartigilo)

**Cornelius Jansen(ius)** povas esti:

* Cornelius Jansenius (1585–1638), episkopo de Ipro, fondinto de la Jansenismo
* Cornelius Jansenius (1510-1576), episkopo de Gent
* Cornelis Janssens van Ceulen (1593–1661), artisto
Kazimiera Bujwidowa

**Kazimiera BUJWIDOWA** (naskiĝis la  en Varsovio, mortis la  en Krakovo) estis pola feministo, socialisto, 

Ŝia edzo estis la kuracisto kaj esperantisto Odo Bujwid, kiu ŝi helpis kun vakcino-produktado. Ŝi estis aktiva en feminista kaj socialista organizado en Krakovo.

## Referencoj 
Kategorio:Polaj ateistoj
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj feministoj
Bofutacvano

dekstre|eta|Internaj landlimoj. Bofutacvano ruĝe.
**Bofutacvano** aŭ *Bophuthatswana* (/ˌboʊpuːtətˈswɑːnə/, signife "kunigo de cvanoj"), oficiale *Republic of Bophuthatswana* (en cvana: *Repaboleki ya Bophuthatswana*; en afrikansa: *Republiek van Bophuthatswana*), estis Bantustano ("hejmlando"; nome areo por membroj de specifa etneco) kaj teorie parlamenta demokratio en la nordokcidenta regiono de Sudafriko. La sidejo de registaro estis Mmabatho.

Bofutacvano estis la unua areo deklarita sendependa ŝtato kies teritorio konstituis disan aron de unuopaj enklavoj. Dum ties lastaj tagoj de ekzistado, okazaĵoj ene de ties limoj kondukis al la malfortigo kaj disigo de la dekstra rezistado de Afrikaneroj favore al la demokratigo de Sudafriko.

En 1994, ĝi estis reenmetita en Sudafrikon, kaj ties teritorio estis distribuata inter la novaj provincoj de la Oranĝa Libera Ŝtato (nune Libera Ŝtato), Norda Kablando, kaj Nordokcidenta Provinco.

## Referencoj 
Kategorio:Bantustanoj
Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Historio de Sud-Afriko
Gazankulu

**Gazankulu** estis bantustano en Sudafriko, intencita de la apartisma registaro por esti duon-sendependa hejmlando por la *ŝangaa* conga popolo. Ĝi estis situa kaj en Norda Transvalo, nune Provinco Limpopo kaj Orienta Transvalo, nune Mpumalanga provinco. Ĝi ricevis mem-regadon el la centra registaro en 1969, kun ĉefurbo en Giyani. La hejmlando Gazankulu kovris la landojn ĉirkaŭ la Hospitalo Elim, kiu estas 15 km el Maĥado, same kiel kelkajn areojn ĉirkaŭ la valo de la rivero Levubu, la vilaĝojn Valdezia kaj Bungeni kiuj estas la du plej grandaj congaj setlejoj en la valo de Levubu, kun kombinita loĝantaro de pli ol 50 000 personoj, laŭ la statistiko de loĝantaro de mezo de 2015 kaj etendas al Hazyview en Mpumalanga. Totala longo de Gazankulu, el Hospitalo Elim al Hazyview, estis 317 km longa, kio estas distanco ekvivalenta de veturo el Pretorio al Bandelierkop en Limpopo. La hejmlando konsistis el la ĉefa 'Mainland Gazankulu' kio estis Elim, Giyani kaj Malamulele, kun 3 grandaj eksklavoj, kiuj estis Bushbuckridge, Tzaneen kaj Phalaborwa. Gazankulu kunhavis limojn kun aliaj nigrulaj hejmlandoj, kiuj estis Venda, Lebowa kaj Kangwane.

Kategorio:Bantustanoj
Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Károly Kuna

**Károly Kuna** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuna Károly** estas hungara aktoro.

Károly Kuna http://www.imdb.com/name/nm1213308/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Kuna frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1980. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Miskolc). Inter 1984 kaj 1987 li apartenis al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Kisfaludy (1987–1989)
* denove Nacia Teatro en Miskolc (1989-1998)
* Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (1998–).
Li ricevis premion en 2002.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Makbeto - Malcolm
** Reĝo Lear - Oswald; stultulo
** Otelo - Cassio
** Somermeznokta sonĝo - Puck; Philostrat
** La dresado de la megero - Lucentio
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - pluraj roloj
* Schiller: Maria Stuart - Aubespine
* Ibsen: Peer Gynt - kuiristo
* Molière: Georgo Dandin - Clitandre
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Szegény Dzsoni és Árnika* (1983)
* *Szép napok* (2002)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Felelet* (1975)
* *Vásár* (1985)
* *Kisváros* (serio, 1998-1999)
* *Állomás* (serio, 2008-2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/kuna-karoly/person-111622

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fera (II) sulfato

**Fera (II) Sulfato** aŭ **feroza sulfato** estas gamo da saloj pli konataj pro la hidratoj formitaj. Ĉi-hidratigita formo medicine uzatas por traktato de fera nesufiĉo, kaj ankaŭ en industriaj aplikoj. Konata ekde la antikveco kiel **verda vitriolo**, la blu-verdeca sephidrato estas la plej ordinara formo de ĉi-substanco. Ĉiuj ferozaj sulfatoj dissolviĝas en akvo por estigi la akvan kompleksaĵon [Fe(H2O)6]2+, kiu posedas oktoedran molekulan geometrion kaj estas paramagneta.

## Sintezo 
*Per traktado de sulfata acido varmigita kun fera pulvoro:
:\mathrm{Fe + H_2SO_4 \longrightarrow FeSO_4 + H_2 \uparrow}

*Komerce, feroza sulfato estas produktita per oksidigo de la fera pirito:
:\mathrm{\ 2 \ FeS_2 \ + \ 7 \ O_2 \ + \ 2 \ H_2O \ \longrightarrow} \mathrm{\ 2 \ FeSO_4 \ + \ 2 \ H_2SO_4 }

*Fera (II) sulfato estiĝas en la galvanoplasta procezo per agado de la sulfata acido sur la fera (II) hidroksido:
:\mathrm{Fe(OH)_2 + H_2SO_4 \longrightarrow FeSO_4 + 2 \ H_2O}

## Reakcioj 
* Solvaĵoj de feroza sulfato laŭgrade oksidiĝas al ferika sulfato sub agado de la aera oksigeno:
:: \mathsf{12 \ FeSO_4 + 3 \ O_2 + 6 \ H_2O \rightarrow 4 \ Fe_2(SO_4)_3 + 4 \ Fe(OH)_3\downarrow}

* Kiam hejtata super 480  ĝi malkomponiĝas:
:: \mathsf{2 \ FeSO_4 \rightarrow Fe_2O_3 + SO_2 + SO_3}

## Uzoj 
Industrie, la feroza sulfato ĉefe uzatas kiel antaŭaĵo al aliaj feraj komponaĵoj. Ĝi estas reduktagento, kaj estas utila por

reduktigo de la kromato en cementoj al malpli toksaj kromiaj (III) komponaĵoj. Historie, feroza sulfato uzatis en la tekstila industrio dum jarcentoj kiel tinkturo-fiksanto. Historie, ĝi uzatas por malblankigi ledon kaj kiel konstituanto de la inko. Aliaj uzoj estas kiel nutro-aldonaĵoj, kolorigiloj kaj fungicidoj en agrikulturo.

## Literaturo 
* Chemical Book
* Chemicalland21
* [Royal Society of Chemistry](http://www.rsc.org/learn-chemistry/wiki/Substance:Iron(II)_sulfate)
* Encyclopedia.com
* [A Manual for the Chemical Analysis of Metals](https://books.google.com.br/books?id=ViOMjoLKB1gC&pg=PA38&dq=Iron(II)+sulfate&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Iron(II)%20sulfate&f=false)
* [Chemistry](https://books.google.com.br/books?id=B-A45aByfD8C&pg=PA147&dq=Iron(II)+sulfate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwikzd_HyujSAhVMGZAKHdM-AzYQ6AEIHDAA#v=onepage&q=Iron(II)%20sulfate&f=false), John Daintith
* Remington: The Science and Practice of Pharmacy, David B. Troy, Paul Beringer
* Primary Care Medicine: Office Evaluation and Management of the Adult Patient, Allan H. Goroll, Albert G. Mulley
* The International Pharmacopoeia, Volume 1, World Health Organization

## Vidu ankaŭ 
* Fera (II) amonia sulfato
* Fera (III) amonia sulfato
* Fera (II) oksido
* Amonia fera (III) citrato
* Amonia fera (III) oksalato

## Referencoj 
Kategorio:Esencaj medikamentoj
Sulfatoj
Kategorio:Sulfatoj
La reĝino Kristina

***La reĝino Kristina*** (angle: *Queen Christina*) estas usona biografia kaj historia blank-nigra filmo de 1933. Ĝia reĝisoro estis Rouben Mamoulian kaj la ĉefa aktorino estis Greta Garbo. Ĝi temas pri la vivo de la svedia reĝino Kristina.

## Resumo 
La filmo temas pri la vivo kaj historio de Kristina de Svedio (aktorino: Greta Garbo). Ŝi amas sian landon kaj popolon kaj rezignis pri sia propra feliĉo kaj edziĝo.

Iam, ŝi fuĝas el la palaco, vestita kiel viro, ŝia vojo estis blokita de neĝo kaj ŝi kaŝas en taverno. Tie ŝi ekkonas hispanian diplomaton nome Antonio (aktoro: John Gilbert) kaj ŝi ekamas en li.

La reĝino eksreĝiĝas kaj eliras el Svedio.

## Geaktoraro 
* Greta Garbo: la reĝino Kristina,
* John Gilbert: Antonio,
* Ian Keith: Magnus,
* Lewis Stone: Oxenstierna,
* Elizabeth Young: la grafino Ebba Sparre,
* C. Aubrey Smith: Aage,
* Reginald Owen: Charles,
* Georges Renavent: Chanut,
* David Torrence: la ĉefepiskopo,
* Gustav von Seyffertitz: la generalo
* Ferdinand Munier: la tavernestro,
* Akim Tamiroff (sen agnoski): Pedro,
* Muriel Evans: la laboristo en la taverno,
* Hooper Atchley: la kompano de Antonio

## Kritikoj 
La filmo ricevis noton de 7.9/10 (2017) ĉe IMDb.com

## Eksteraj ligiloj 
* Kritiko de la filmo (hispane)
* 
* *Queen Christina* ĉe RottenTomatoes.com
* *Queen Christina (1933)* ĉe filmsite.org
* *Queen Christina* ĉe *Catalog of Feature Films*
* *Queen Christina (1933)* ĉe TCM.com
* *Queen Christina (1933)* ĉe AllMovie.com
* Retpaĝo pri la filmo

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1933
Kategorio:Svedio en filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:17-a jarcento en fikcio
Konrad Hofmann

**Konrad HOFMANN** (naskiĝinta la  en Kloster Banz, mortinta la  en Waging am See) estis germana romanistikisto kaj germanistikisto.
## Vivo
Hofmann studis ekde 1837 en Munkeno kaj Erlangen medicinon sed baldaŭ aliorientiĝis je filologio. Li doktoriĝis post profundaj studoj en Erlangen, Lepsiko kaj Berlino en la jaro 1848 en Lepsiko skribinte tezon pri malnovhindaĵoj. 

La kampojn romanistikajn kaj germanistikajn li pliprofundigis dum restado en Parizo en 1850–51. Reveninte al Munkeno li deĵoris en  1853/54 ĉe la de Schmeller perfekte aranĝita manuskripta sekcio ĉe la Ŝtata biblioteko. Rekomendite de Schmeller mem por posteuleco li nomumitis en 1853 neorda kaj en 1856 orda profesoro pri malnovaltgermana lingvo. En 1869 li devis anstataŭi pri la malnovaj latinidaj lingvoj. 

Ekde 1853 li estis membro de la Reĝa akademio pri sciencoj, en kies raportoj kaj skribitaĵoj konserviĝis la plejparto de la hofmann-aj verkoj. Aliaj troviĝas disĵetitaj ĉe »Germania« de Pfeiffer kaj »Romanische Forschungen« de Vollmöller. Tiuj mallongaj traktatoj enhavas multajn intersajn detalojn pri amaso da temoj sciencaj. Memstaraj verkoj de li jenas: en 1850 li publikigis kune kun Vollmer eldonon de »Hildebrandliedes«. Tion sekvis: »Amis et Amiles« kaj »Jourdain de Blaivies« (Erlangen 1852); »Primavera y Flor de Romances« (kun F. Wolf, Berlino 1856); »Karls des Großen Pilgerfahrt«, anglonormannisch, kymrisch u. englisch (München 1866); »Joufrois« (Halle 1880); »Lutwins Adam und Eva« (kun Wilhelm Meyer, München 1881).
## Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 431, kio legeblas tie ĉi interrete.
Lőrinc Mészáros (entreprenisto)

**Lőrinc Mészáros** [mEsAroŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mészáros Lőrinc** (naskiĝis la 24-an de februaro 1966 en Székesfehérvár) estas hungara gasmuntisto, entreprenisto, vilaĝestro. Lia edzino estis Mészárosné Kelemen Beatrix inter 1986–2020, poste Andrea Várkonyi.

## Biografio 
Li estis edukita en vilaĝo Felcsút, kie samtempe vivis Viktor Orbán. Depost fino de la socialismo en la 1990-aj jaroj li komencis munti gason en Felcsút. Li estis vilaĝestro de Felcsút inter 2011-2018. Memoru: Viktor Orbán estis ĉefministro ekde 2010. Mészáros fariĝis la plej riĉa viro de Hungario dum kelkaj jaroj - kion pluraj analizistoj klarigas, ke li havas proksimajn ligojn al signifaj membroj de la partio Fidesz. Lia riĉaĵo duobliĝis ĉiujare, tiu impeto estis pli granda, ol la usonaj aŭ arabaj riĉuloj. En la fruaj 2020-aj jaroj liaj entreprenoj kovras la plenan skalon de negocoj (industrio, agrikulturo, servoj, fremdultrafiko, sporto).

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungaraj miliarduloj
Kategorio:Vivantaj homoj
Giuseppe Pericu

**Giuseppe PERICU** (kompleta nomo *Giuseppe Romeo Pericu*, naskiĝis  en Ĝenovo, m. la 13-an de junio 2022), estis itala politikisto de centro-maldekstra.

## Biografio 
Li naskiĝis en Ĝenovo en 1937, lia familio originas de Ozieri.

Li diplomiĝis pri juro kaj estas Profesoro pri Administracia Juro ĉe la Jura Fakultato de la Universitato de Milano kaj nuntempe instruas la saman temon en la Universitato de Ĝenovo. En la 12-a Parlamenta periodo li estis deputito de la Socialista Partio.

Li estis ankaŭ urbestro de Ĝenovo, de 1997 ĝis 2007  por la Demokrata Partio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝenovo

## Eksteraj ligiloj 
*  Profilo de Giuseppe Romeo Pericu en Retejo de la Ĉambro

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj socialistoj
Kategorio:Urbestroj de Italio
Adrienne Csengery

**Adrienne Csengery** [ĉengeri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csengery Adrienne** estas germana-hungara operkantisto (soprano), altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Domokos Moldován.

Adrienne Csengery http://www.imdb.com/name/nm0190669/ naskiĝis la  en Bavario en Amberg.

## Biografio 
Adrienne Csengery frekventis gimnazion en Budapeŝto, dum la gimnaziaj jaroj ŝi atingis unuan lokon en konkurso de Hungara Televizio. Ŝi akiris diplomon en la Muzikakademio Franz Liszt en 1970. Ŝi debutis en 1969 en la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi apartenis al trupo de la Operejo inter 1970–2005, tamen okazis interrompo. Ŝi kantadis en Operejo de Munkeno inter 1974–1977. Ŝi atingis la unuajn lokojn en kantistaj konkursoj en 1973 en 's-Hertogenbosch, en la sekva jaro en Parizo. Ŝi estis gastokantisto ankaŭ en pluraj operejoj de Eŭropo kaj ŝi partoprenis en diversaj festivaloj. En 2005 ŝi ekinstruis en Scienca Universitato de Szeged kaj Universitato de Debrecen. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1981-2008.

## Elektitaj operaj roloj 
* Giacomo Puccini:
** Madama Butterfly - Kate
** La bohème - Musette
** *Gianni Schicchi* - Lauretta
* Giuseppe Verdi: Rigoletto - grafino Ceprano
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Die Zauberflöte - Pamina
** La geedziĝo de Figaro - Susanna
** Don Giovanni - Zerlina
* Richard Wagner: Das Rheingold - Freia

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Tízezer kilométer a Szovjetunióban* (1963)
* Lumaj ventoj (1969)
* *Hülyeség nem akadály* (1986)

## Fontoj 
* http://lfze.hu/en/notable-alumni/-/asset_publisher/fLQ9RSuRgn0e/content/csengery-adrienne/10192;jsessionid=69F0250EDFCF27D5C9F8ED5AADBF2B43  
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/csengery-adrienne/person-288579

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Mediteranea Esperanto-Semajno

La **Mediteranea Esperanto-Semajno (MES)** estas printempa unusemajna renkontiĝo en Suda Francio. En 2017 ĝi okazis la 11-an fojon; tiun kunvenon en Les Issambres partoprenis 101 Esperanto-parolantoj el 13 landoj.

## Antaŭaj jaroj 
* 2025, Les Issambres

* 2017, Les Issambres
* 2016 , Les Issambres

* 2012, Les Issambres

* 2011, Agay (Saint-Raphaël)

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Kategorio:Esperanto-komunumo
Deák Ferenc tér (metrostacio)

La **Deák Ferenc tér** estas la plej grava metroonodo en Budapeŝto, ĉar ĉi tie renkontiĝas 3 linioj. La nomo venis de la Placo Deák Ferenc, kiu prenis la nomon de signifa politikisto Ferenc Deák.

## Historio 
### Linio M1 
La unua (subkrusta) linio ekfunkciis en 1896. En la peronoj la muroj estas kovritaj per blankaj kaheloj. Oni konstruis po unu dometojn super ambaŭ ŝtuparejoj, sed en 1925 ili estis malkonstruitaj. En 1941 plena Hungario ŝanĝis la trafikan direkton al la dekstra flanko, tamen la subtera tramo restis laŭ la maldekstra sistemo ĝis 1973. En 1955 pro konstruado de la sekva linio la haltejo estis transmetita 40 metrojn. En la origina linioparto nun muzeo pri la subkrusta fervojo (metroo) estas videbla. Ekde 1970 la haltejo havas 2 en- kaj elirejojn, la unua estas rekte al la placo, la alia al la ĵus konstruita subirejo. En 1973 kaj 1995 plenaj renovigaj laboroj okazis.

### Linio M2 
Ekde 1950 oni komencis konstrui la 2-an metrolinion en Budapeŝto. Post jaroj pro financaj problemoj la konstruado paŭzis, nur en la sekva jardeko komenciĝis denove la konstruado. La unua itinero estis inaŭgurita en 1970 kun la aliĝinta subirejo, tiam ĉi tie estis la provizora finhaltejo. Oni konstruis aparte mallongan tunelon, kie la vagonoj ankaŭ nun povas ŝanĝi vojdirektojn. Post du jaroj jam la tuta linio funkciis. En 2005 plenaj renovigaj laboroj okazis. Ekde 2012 vagonoj de Alstom trafikas, eĉ jam sen ŝoforoj.

### Linio M3 
Jam en 1970 oni komencis konstrui la 3-an metrolinion. En 1976 la unua itinero ekfunkciis, same ĉi tie estis la provizora finhaltejo. Oni konstruis tunelon al la M2 linio, ankaŭ nuntempe la vagonoj povas ŝanĝiĝi inter M2 kaj M3. Ankaŭ ĉi tie oni konstruis aparte mallongan tunelon, kie la vagonoj povas ŝanĝi vojdirektojn. Oni konstruis ankaŭ koridoron por la pasaĝeroj, kiuj perpiede iras inter M2 kaj M3, sed estas ankaŭ rulŝtuparoj pro la profundodiferenco. Ekde 1981 ĉesis la finhaltejo, ĉar la linio jam funkciis pluen.

## Kontaktoj 
La menciita subirejo faras trafikajn kontaktojn al tramoj kaj aŭtobuso. En la placo aŭ proksime situas hoteloj, Urbodomo de Budapeŝto, Teatro István Örkény, Luterana preĝejo (Belváros), Baziliko de Stefano la 1-a (Hungario).

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://metros.hu/sztori/foldalatti_sztori.html 
* http://metros.hu/sztori/m2m3_sztori.html 

Budapest metro museum 10.jpg|Malnova vagono en la muzeo
Deák Ferenc tér, a metró lejárócsarnoka. Fortepan 97825.jpg|Aparta dometo por la metrolinio
Budapest, M2 metró, Deák Ferenc tér, 30.jpg|Kajo por M2 en placo Deák Ferenc
Budapest, metró 2-3, Deák Ferenc tér, 2.jpg|Koridoro inter linioj M2 kaj M3
Deák Ferenc tér, metróállomás. Fortepan 99225.jpg|Kajo por M3 en placo Deák Ferenc
Budapest, metró 2, Deák Ferenc tér.jpg|Unu el la enirejoj al la metroo el la subirejo
Budapešť 1249.jpg|Sovetiaj vagonoj jam ne funkciantaj

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1896
Kategorio:1896 en Hungario
Mantelmuro

**Mantelmuro** (ankaŭ nomata **alta muro**) estas la nomo de Ringmuro de escepte granda alteco, kiu ĉirkaŭas la kernburgon kiel protektanta mantelo. Tiaj mantelmuroj estis konstruataj ekde la 13a jarcento, ofte la ekzistantaj ringmuroj estis plialtigataj. Ili estas kompare kun la ŝildmuro ofte malpli dika, sed plenumis la saman funkcion den defendo de la burgo. La loĝ- kaj ekonomiaj konstruaĵoj estas ofte alkonstruitaj al la mantelmuro.

eta|maldekstre|hochkant|burgfrido kun la antaŭa „alta muro“: la burgo Ortenberg en Alzaco
eta|la „alta muro“ de la burgo Schönburg super super Oberwesel
[eta|altmezepoka mantelmuro de la burgo Cadolzburg, ĉirkaŭita de malfrumezepoka [ĉirkaŭfermejo]]

[eta|links|rekonstruo de mantelmuro-burgo [Burgo Eisenberg (Bavario)|Eisenberg]]

## Literaturo 
* Horst Wolfgang Böhme, Reinhard Friedrich, Barbara Schock-Werner (Eld.): *Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen*. Philipp Reclam, Stuttgart 2004, ISBN 3-15-010547-1, S. 182–183
* Deutsche Burgenvereinigung (Hrsg.): *Burgen in Mitteleuropa – Ein Handbuch. Bd. 1: Bauformen und Entwicklung*, S. 230/231. Stuttgart, 1999. ISBN 3-8062-1355-0
* Otto Piper: *Burgenkunde - Bauwesen und Geschichte der Burgen*. 3 Aufl., München, 1912 (Reprint Augsburg, 1994. ISBN 3-89350-554-7)
* Joachim Zeune: *Burgen - Symbole der Macht. Ein neues Bild der mittelalterlichen Burg*. Regensburg 1997, ISBN 3-7917-1501-1.

Kategorio:Burgoj
Ludwig von Hofmann

eta|Tombo de Hofmann sur la dresdena tombejo Hosterwitz
**Ludwig von HOFMANN** (naskiĝinta la  en Darmstadt, mortinta en Dresden-Pillnitz la ) estis germana pentristo kaj grafikisto. Li estis filo de la politikisto Karl von Hofmann (1827-1910).

## Vivo 
Hofmann unue trejnitis ĉe la Arta akademio de Dresdeno, aparte ĉe sia onklo Heinrich Ferdinand Hofmann. Poste li kontinuigis la studojn ĉe la Artlernejo de Karlsruhe. De tie li iris al Parizo frekventonte la Akademion Julian. Nedependante ĉelerneje akiritaj influoj li baldaŭ proprajn artistajn padojn eniris. Studvojaĝante tra Italujo aperiĝis al li idealo speco de fantazia-stiligista pejzaĝo: ĝi prunteprenas de naturo nur kelkajn formojn, kolorigante tute laŭfantazie. Tiaj fantaziaj pejzaĝoj, kies kolorigon li laŭvole submetis al siaj propraj dekoraj intencoj, vivigitis de li per genuduloj junaj. Ili ne havis ian faktan signifon sed plifortigu simple la etoson koloran kaj la efikan koloran.

Kiam la unuaj bildoj aperis en 1892 ĉe la ekspozicio de la societo artista *Vereinigung der XI* en Berlino, li ŝokis la vizitantojn pro siaj fantaziaj koloriĝoj kaj malklaraj desegnoj de la figuroj. Tiaj impresoj restis ankaŭ pli poste, kvankam la celoj de Hofmann iom pli klare malkaŝiĝis kaj la koloroj iĝis pli kaj pli riĉaj. Poste venis fazo de senbrido koncerne fantazion, ekz. ĉe ĉeplaĝa bildoj de knaboj kondukantaj la ĉevalojn ĉe lavejon aŭ ĉe arbaraj idiliecoj kun naĝantaj knabinoj - nun ĉio ŝajnis esti de granda kolora allogo kaj harmonio.
Du bildoj (*Gott-Vater mit Adam und Eva im Paradies* kaj *Badende Frauen am Meeresstrande*) aĉetitis en 1900 por la Urbomuzeo de Magdeburg. En 1902 Hofmann komisiitis fare de la urbo Berlino dezajni halon en nova oficejo pri civila stato. En 1903 li iĝis instruisto ĉe la Artlernejo de Vajmaro. Li honore ricevis etan oran medalon de la Berlina Artekspozicio.

## Literaturo 
* Fischel, *Ludwig von Hofmann*, Bielefeld 1903

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, S. 432, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Antaŭburgo

[eta|antaŭburgo de la [burgo Pyrmont]]
La **antaŭburgo** estas tiu parto de burgo, kie troviĝas la konstruaĵoj kiu servas al la prizorgado de la burganoj. Tiuj ekonomiaj konstruaĵoj estas la metiejoj, staloj kaj la staloj ankaŭ stokejoj kiel fajnejo kaj grenejo, kaj remizo, ankaŭ domoj por geservistoj. Ofte ĉeestas ankaŭ bierfarejoj kaj bakejoj kaj kuirejoj, se la kuirejoj ne estas en la palaco de la burgo. Antaŭburgoj ofte estas ankaŭ nomataj “ekonomia bieno".

La plej multaj antaŭburgoj estas fortikigitaj de propraj ringmuroj kaj de la interna burgo – nomata kernburgo – la antaŭburgo kaj la kernburgo ofte estas defendita pere de burgfosaĵo, muro kaj pordego.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Horst Wolfgang Böhme, Reinhard Friedrich, Barbara Schock-Werner (Eld.): *Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen*. Reclam, Stuttgart 2004, ISBN 3-15-010547-1, Seite 255–256.
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen und Wohntürme des deutschen Mittelalters*. Band 1. Thorbecke, Stuttgart 2002, ISBN 3-7995-0104-5, Seite 53–55.
* Otto Piper: *Burgenkunde*. Nachdruck der Ausgabe von 1912. Weltbild, Augsburg 1994, ISBN 3-89350-554-7, Seite 10–11.

Kategorio:Burgoj
Zsolt László

**Zsolt László** [ĵolt lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **László Zsolt** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Zsolt László http://www.imdb.com/name/nm0529452/ naskiĝis la  en Miskolc.
 
## Biografio 
Zsolt László akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1989, poste li aliĝis al trupo de Teatro Radnóti. Inter 1994 kaj 1998 li apartenis al Nova Teatro (Budapeŝto), poste 4 jarojn li ne ligiĝis al trupo. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Nacia Teatro (Budapeŝto) (2002-2013)
* Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (2013-2016).
Li ofte havas rolojn ankaŭ en filmoj. Ekde 2013 li ankaŭ gitaras en aktora muzika grupo, ekde 2016 li revenis al la Teatro Radnóti. Li ricevis plurajn premiojn. Li havas edzinon, kiu naskis 5 gefilojn.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - spirito, aktoro en Nacia Teatro de Budapeŝto; titolrolo en Nova Teatro
** Reĝo Lear - Edgar en Nacia Teatro de Budapeŝto
** Makbeto - titolrolo en Budapeŝto
** La Venecia Komercisto - Antonio en Budapeŝto
** Rikardo la 3-a - duko Buckhingham en Nacia Teatro de Budapeŝto
* Molière:
** Georgo Dandin - Clitandre en subĉiela teatro de Szentendre
** La Avarulo - Fecske en Teatro Radnóti
** Tartufo - titolrolo en Nacia Teatro de Budapeŝto
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la ĉefroloj) en Nacia Teatro de Budapeŝto 
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo en Nacia Teatro de Budapeŝto

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *A legényanya* (1988)
* *A napfény íze* (1999)
* *Kaméleon* (2008)
* *Kút* (2016)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Gaudiopolis* (1988) -ĉefrolo
* *Kisváros* (serio, 1993–2001)
* *Utolsó órák* (2014)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Keanu Reeves, Eric Bana, Ralph Fiennes, Jason Statham kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=6024

## Fontoj 
* oficiala paĝo 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/laszlo-zsolt/person-4912

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Jayme Pereira

**Jayme PEREIRA** estas advokato, kiu ĉirkaũ 1988 verkis libron en esperanto titolita *Kobro Granda*, kiu fakte signifis "granda serpento", kie li rakontas pri historio kaj legendoj de Amazonio, rilate al diino kiu forme de serpento trairis la riveron kreante la urbojn. Oni povas pensi pri la alveno de vikinga ŝipo, kies fronta parto estis tipa skulptaĵo el ligno (prufiguro) kaj povas aspekti kiel serpento. La libro estis memfarita.

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj advokatoj
Ciklohekseno

**Ciklohekseno** estas hidrokarbonido, cikloalkano, senkolora gaso aŭ likvaĵo kun forta odoro. Ĝi estas peranto en pluraj industriaj procezoj. Ciklohekseno ne estas tre stabila dum longa konservado sub luma kaj aera ekspozicio ĉar ĝi estigas peroksidojn.

500ra|eta|centre|Oksidigo de la ciklohekseno dum aera konservado.

## Sintezoj 
* La ciklohekseno suferas epoksidigon sub ultra-altefika lumo:
500ra|eta|centre|Epoksidigo de la ciklohekseno.

* Cikligo de la 1,2-butadueno kun la etileno: Reakcio de Diels-Alder:
350ra|eta|centre|Reakcio de Diels-Alder

* Per acida kataliza senhidratigo de la cikloheksanolo:
[500ra|eta|centre|Sintezo de la ciklohekseno ekde la [cikloheksanolo.]]

## Reakcioj 
* Cikloheksanolo estigeblas per hidratigo de la ciklohekseno:
500ra|eta|centre|Sintezo de la cikloheksanolo ekde la ciklohekseno.

## Literaturo 
* Chemoxy 
* NIST Chemistry WebBook
* Chemical Book
* Cameo Chemicals
* Infrared Spectral Interpretation: A Systematic Approach, Brian C. Smith
* Chemistry in Context, Graham Hill, John Holman
* Handbook of Polyolefins, Second Edition, Cornelia Vasile
* Techniques and Experiments For Organic Chemistry, Addison Ault
* Organic Syntheses

## Kunrilataj kemiaĵoj 

1,3-cyclohexadiene.svg|**1,3-cikloheksadueno**
1,4-cyclohexadiene.svg|**1,4-cikloheksadueno**
Benzene 2d.svg|Benzeno
Ortho-Xylol_-_ortho-xylene_2.svg|Ksilolo
Toluol.svg|Toluolo
Phenol2.svg|Fenoloj

## Vidu ankaŭ 
* Cikloheksano
* Heterociklaj kombinaĵoj

## Referencoj 
Kategorio:Hidrokarbonidaj solviloj
Kategorio:Malbonodoraj kemiaĵoj
Kategorio:Cikloalkenoj
Ĉevalbremso

[eta|Ĉevalbremso en la blazono de [Ense]]
[eta|rekta=0.5|Ĉevalbremso en la blazono de [Essen-Karnap]]
**Ĉevalbremso** aŭ **nazobremso** estas laborilo por fari ĉevalojn je traktado fare de la bestkuracisto aŭ aliaj personoj malsentema kontraŭ doloroj. Ĝi servas por la obeigo de ĉevaloj, aparte je la hufoferado.

Nazobremso konsistas el tenilo, plejparte el ligno, kun je ĝi fiksita ŝnurmaŝo. La maŝon oni metas ĉirkaŭ la supra lipo de la ĉevalo kaj tordas ĝin per la tenilo. La malforta kontuzo de la supra lipo rezultanta el tio kaŭzas en la cerbo de la ĉevalo al la elverŝado de endorfinoj kaj per tio al la subpremo de doloroj.

Alia konstruformo konsistas plene el metalo kaj similas laŭ aspekto grandan, temajlecan nuksrompilon.

## En la Heraldiko 
La nazobremso eniris kiel „ĉevalbremso“ ankaŭ en kelkajn blazonojn. Ĝi estas prezentata en la heraldiko kiel ordinara figuro en la eblaj heraldikaj koloroj, je kio nigro, oro kaj arĝento superpezas. Ofte la bildo aperas en blazonoj de Orienta Prusujo, Pomerio kaj Norda Germanujo.

## Eksteraj ligiloj 
* *Rossbremsen, Heraldik-Wiki – Blazonoj kaj informoj* 

## Referencoj 
Kategorio:Bestomedicina instrumento
Kategorio:Ĉevalbredado
Kategorio:Heraldiko
Šiprage

**Šiprage**, () estas la loka komunumo de la Bosnio-Hercegovino (), situanta ĉe la rivero Vrbanja.

## Geografio 
Šiprage kovras areon de 20 km² en nord-okcidenta Bosnio, sur ambaŭ flankoj de rivero Vrbanja. Ĝi estas ĉirkaŭata de montetoj; la centro havas altecon de 507-520 metroj super marnivelo.

La fonto de rivero Vrbanja troviĝas ĉirkaŭ 90&nbsp; la flankaj riveroj Ćorkovac, Crkvenica kaj Demićka alfluas en la loka komunumo.

La regiono ĉirkaŭ Banjaluko estas arbareca, kvankam proksime situas ankaŭ montoj. La valo de Šiprage situas inter zono de altaj kaj de ne tre altaj montoj. La plej rimarkindaj estas Vlašić (1943 m), Čemernica (1338 m) kaj Očauš (1172 m); ili apartenas al Dinara Montaro.

## Klimato 
La klimato de Šiprage estas modere kontinenteca, kun malvarmaj vintroj kaj varmegaj someroj. Plej varma monato estas julio kun meza temperaturo de 21&nbsp;°C, plej malvarma januaro kun mezumaj temperaturoj de 0,4&nbsp;°C.

## Famuloj 
* Omer Šipraga

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
* http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
* http://www.distancesfrom.com/distances-in-%C5%A0iprage/6308019.aspx
* http://www.kartabih.com/

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Bosnio kaj Hercegovino
Cikloheksanolo

**Cikloheksanolo** estas organika kombinaĵo, kiu rilatas al la cikloheksana ringo per anstataŭado de unu hidrogenatomo per unu hidroksila grupo. Ĉi-komponaĵo prezentiĝas kiel higroskopa senkolora solido kun kamforeca odoro, kiu, kiam pura, fandiĝas ĉe meditemperaturo. Bilionoj da kilogramoj produktiĝas ĉiujare, ĉefe kiel antaŭanto de la nilono.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
Cikloheksanolo estigeblas per oksidigo de la cikloheksano:

### Sintezo 2 
* Cikloheksanolo estigeblas per hidratigo de la ciklohekseno:

### Sintezo 3 
* Kataliza sintezo de la cikloheksanolo per hidrogenigo de la fenolo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
Per oksidado de la **cikloheksanolo** oni produktas la **cikloheksanonon**:

### Reakcio 2 
Per interagado de la **karbonata acido** kun **cikloheksanolo** oni produktas la **ducikloheksilan karbonaton**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **cikloheksila klorido** per traktado de **cikloheksanolo** kun klorida acido:

### Reakcio 4 
* Preparado de **cikloheksila izocianato** per interagado de **cikloheksanolo** kun **izocianata acido**:

## Referencoj 
## Literaturo 
* Toxipedia 
* NIST Chemistry WebBook
* Merck Millipore
* Invitation to Organic Chemistry, Alyn William Johnson
* Techniques and Experiments For Organic Chemistry, Addison Ault
* Chemicalland21

## Vidu ankaŭ 
* Alkoholoj
* Cikloheksano
* Ciklohekseno
* Heterociklaj kombinaĵoj


Kategorio:Cikloheksilaj derivaĵoj
Gergely Kovács (politikisto)

**KOVÁCS Gergely** (19-an de januaro 1980 en Budapest) hungara grafikisto, politikisto; gvidanto de *Hungara Duvosta Hundo Partio*n ().

## Biografio 
Gergely Kovács studis en Scienca Universitato de Szeged. En Szeged li fondis ŝercan partion (sen oficiala registro) en 2006 (Hungara Duvosta Hundo Partio). La membroj estis nomataj "pasivistoj" (ne aktivistoj). Ili partoprenis en la politika kampanjo. Kelkaj el iliaj politikaj promesoj:
* eterna vivo
* senpaga biero
* monto al Szeged (memoru: la urbo etendiĝas sur plena ebenaĵo).

En 2009 li revenis al Budapeŝto, kie li aranĝis manifestacion por sensencaĵoj. En 2013 la partio petis la oficialan registron, kiu plurfoje ne sukcesis, nur en la sekva jaro. En 2015 la kabineto faris politikan afiŝokampanjon, poste Kovács kolektis monon interrete kaj kreis mokan kontraŭkampanjon. En 2017 liaj pasivistoj kolorigis disrompitan trotuaron en Pécs, poste en aliaj urboj. La polico malpermesis ĝin. En la sama jaro Kovács aranĝis sukcesan manifestacion, kie li estis la ĉefa oratoro kaj mokis la plenan politikan vivon. En 2018 la partio partoprenis en la parlamenta baloto akirinta 1,75%. Tio ne sufiĉis por mandato, sed la la partio ricevis konstantan ŝtatan monhelpon. Kovács ofte estas videbla sur televizia ekrano.
[eta|maldekstre|En [Kaposvár la polico malpermesas la koloran trotuaron]]

Kategorio:Hungaraj politikistoj
KaNgwane

**KaNgwane** estis bantustano en Sudafriko, kreita de la registaro de apartismo kiel duon-sendependa hejmlando por la Svazioj. Ĝi estis nomata "Svazia Teritorio" antaŭ ĝi ricevis garantion de teoria memregado en 1981. Ties ĉefurbo estis Louieville (iam KaNyamasane). Ĝi estis la malplej loĝata de dek hejmlandoj, kun ĉirkaŭkalkule 183,000 loĝantoj.

Klopodo por transigi partojn de la hejmlando, kun partoj de la Zulua hejmlando KwaZulu, al la najbara lando Svazilando en 1982 malsukcesis post protestoj. La hejmlanda teritorio estis postulita de la reĝo Sobhuza de Svazilando kiel parto de la tradicia regno de la Svaziaj monarkoj, kaj la sudafrika registaro esperis uzi la hejmlandon kiel defenda zono kontraŭ la gerila infiltrado el Mozambiko. Tio estus doninta al interna Svazilando aliron al la maro. Sudafriko respondis al la malsukceso de transigo per portempa suspendo de aŭtonomeco de KaNgwane, poste restaŭrata en 1984.

Malkiel ĉe aliaj hejmlandoj en Sudafriko, KaNgwane ne adoptis distingan flagon sed male uzis la nacian flagon de Sudafriko.

KaNgwane ĉesis ekziston la 27an de Aprilo 1994 kiam la Provizora Konstitucio dissolvis la hejmlandojn kaj kreis novajn provincojn. Ties teritorio iĝis parto de la provinco Mpumalanga.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Sud-Afriko
Kategorio:Bantustanoj
KwaNdebele

eta|Loko de KwaNdebele (ruĝe) ene de Sudafriko (flave).
**KwaNdebele** estis bantustano en Sudafriko, kreita de la registaro de apartismo kiel duon-sendependa hejmlando por la Ndebeloj. La hejmlando estis kreata kiam la sudafrika registaro aĉetis deknaŭ farmojn poseditajn de blankuloj kaj instalis registaron.

La hejmlando ricevis memregadon en Aprilo 1981. Siyabuswa estis deklarita ĉefurbo, sed en 1986 la ĉefurbo translokiĝis al KwaMhlanga. La registaro de KwaNdebele esprimis intereson por serĉi sendependecon (kiel ĉe la kazoj de Transkejo, Bofutacvano, Vendo kaj Ciskejo) en Majo 1982 kaj oni faris kelkajn preparojn, sed escepta manko de eblecoj en ekonomiaj aferoj kun terdisputoj evitataj ekde kiam tio okazis.

KwaNdebele estis re-enmetita en Sudafrikon post la unuaj demokratiaj balotoj en la 27a de Aprilo 1994. Ĝi nune formas parton de la provinco Mpumalanga.

## Referencoj 
Kategorio:Bantustanoj
Kategorio:1981 en Sud-Afriko
Kategorio:1994 en Sud-Afriko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1981
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1994
La monstro de la marfundo

***La monstro de la marfundo*** (angle: *Monster from the Ocean Floor*) estas usona sciencfikcia filmo de 1954. Ĝia reĝisoro estis Wyott Ordung kaj la scenaron skribis Bill Danch. La filmo estis filmita en Malibu, Kalifornio, Usono.

La titolo de la filmo estus *Ĝi gvatis la marfundon* (*It Stalked the Ocean Floor*), sed la produktisto pensis, ke ĝi estus tro intelekta.

## Resumo 
Giganta kalmaro minacos malgrandan vilaĝon en la meksika marbordo. La homoj volas finigi ĝin.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ''Monster from the Ocean Floor (1954) ĉe IMDb.com

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri monstroj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1954
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Cikloheksanono

**Cikloheksanono** estas organika kombinaĵo konsistante je ses-karbonaj ciklaj molekuloj kun ketona funkcia grupo. Ĉi-kemia substanco posedas odoron iom simila al dolĉa gumbombono kaj acetono. Kun la tempopaso, la likvaĵo fariĝas flavkolora pro oksidado. Cikloheksanono estas malmulte solvebla en akvo kaj miksebla kun plejmulto el la organikaj solvantoj. Bilionoj da kilogramoj produktiĝas ĉiujare, ĉefe kiel antaŭanto de la nilono.

## Sintezo 
* Cikloheksanono estas sintezata per kataliza reakcio kun kobalto kaj nitrata acido. La cikloheksanono siavice estiĝas en **adipata acido** en ĉeesto de **kupra acetato** k nitrata acido:
[500ra|eta|centre|Sintezo de la cikloheksanono ekde la [cikloheksanokun posta produktado de **adipata acido**]]

* Sintezo de la cikloheksanolo kaj cikloheksanono ekde kataliza oksidigo de la benzeno sekvata de senhidratigo de la cikloheksana peroksido, kiu spontanee malkomponiĝas en tiuj du produktoj:
[500ra|eta|centre|Sintezo de la [cikloheksanolo kaj cikloheksanono ekde kataliza oksidigo de la benzeno.]]

* Cikloheksanono eblas preparati per acida interagado de la cikloheksanolo kun kalia dukromiato
[500ra|eta|centre|Sintezo de la cikloheksanono ekde acida reakcio kun [kalia dukromiato kaj sulfata acido.]]

## Reakcio 
* Sintezo de la cikloheksanolo ekde la cikloheksanono:
[500ra|eta|centre|Sintezo de la [cikloheksanolo ekde la cikloheksanono kun metanolo, natria borohidrido kaj **natria metokso**.]]

## Literaturo 
* DrugBank
* A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances, Pradyot Patnaik
* Industrial Organic Chemistry, Klaus Weissermel, Hans-Jörgen Arpe
* Organic Conformational Analysis and Stereochemistry from Circular Dichroism ..., David A. Lightner, Jerome E. Gurst
* Analytical Artifacts: GC, MS, HPLC, TLC and PC, B.S. Middleditch
* Synthetic Nitrogen Products: A Practical Guide to the Products and Processes, Gary Maxwell
* Handbook of Environmental Fate and Exposure Data For Organic Chemicals, Volume 2, Philip H. Howard
* Chemical Book
* Chemicalland21

## Vidu ankaŭ 
* Ketonoj
* Cikloheksano
* Ciklohekseno
* Cikloheksanolo
* Heterociklaj kombinaĵoj

## Referencoj 
Kategorio:Kancerigiloj
Kategorio:Cikloalkanonoj
Kategorio:Heksanonoj
Domaro

[eta|hochkant=1.5|Oberwil en [Waldkirch SG|Waldkirch, kantono St. Gallen, Svislando.]]
**Domaro** estas setlejo, kiu konsistas el nur malmultaj domoj. Domaro estas pli malgranda ol vilaĝo, sed pli granda ol solejo.
[eta|220px|rigardo al la domareto [Hof Steinbach en Baden-Virtembergo.]]
Domareto kontraste al vilaĝo havas ne unu domon apud alia (seninterrompa domaro laŭ stratoj) sed ankaŭ ofte mankas centre preĝejo kaj gastejo. Oni nomas setlejon kun ĝis 15 konstruaĵoj domareto. Oni ĝenerale ne enkalkulas stalojn kaj remizojn.
eta|hochkant=0.8|ŝildo indikante domareton en Germanujo.
eta|hochkant=0.7|ŝildo por domareto en Aŭstrio.

## Vidu ankaŭ 
* Kvartalo
* Solejo
* Vilaĝo

## Referencoj 

Kategorio:Kampara geografio
Kategorio:Homhabitatoj
Kategorio:Tipoj de setlejoj
Gaspedalo

j en la piedspaco de aŭtomobilo (Peugeot 206), dekstre la gaspedalo]]
La **gaspedalo** estas  parto de  mekanismo, kiun oni movas per la piedo por akceli la aŭtomobilon aŭ motorciklon. Per ĝi oni povas regli la motoron. 

En novaj aŭtomobiloj la gaspedalo ne efikas mekanike rekte tra stangoj kaj ŝnuroj al la motoro sed tra mekanismoj al la motorreglado kaj al la stringilo ĉe benzinmotoro aŭ al la ensprucila sistemo ĉe dizelmotoro.

## Literaturo 
* Hans-Hermann Braess, Ulrich Seiffert: *Vieweg Handbuch Kraftfahrzeugtechnik*. 2. Auflage, Friedrich Vieweg & Sohn Verlagsgesellschaft mbH, Braunschweig/Wiesbaden, 2001, ISBN 3-528-13114-4
* Kai Borgeest: *Elektronik in der Fahrzeugtechnik.* 1. Auflage, Friedr. Vieweg & Sohn Verlag, Wiesbaden, 2007, ISBN 978-3-8348-0207-1

Kategorio:Eksplodmotoroj
Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Kategorio:Maŝinelementoj