open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorius

***Lorius*** estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. La genro enhavas ses speciojn, kiuj distribuiĝas el Molukoj en Indonezio tra Nov-Gvineo ĝis la Salomonoj. Ili havas karakteran ruĝan plumaron kun variaj kvantoj de blua koloro (kaj ĉe kelkaj flavaj kaj blankaj), verdaj flugiloj, kaj ĉe ĉiuj krom unu specioj nigra krono. La bekoj estas oranĝaj kaj la piedoj estas grizaj. Kun longoj de ĝis 25 ĝis 30 cm kaj averaĝaj pezoj de 132 ĝis 190 g, la membroj de ĉi tiu genro tendencas esti la plej grandaj el la subfamilio Lorienoj.

## Taksonomio
La genron *Lorius* enkondukis en 1825 la irlanda zoologo Nicholas Aylward Vigors kun la Purpurnuka lorio kiel la tipa specio. La vorto "lory" (lorio) devenis el la Malaja *lūri*, nomo uzita por nombraj specioj de brilkoloraj papagoj. La vorton uzis la nederlanda verkisto Johan Nieuhof en 1682 libro priskribanta liajn vojaĝojn en Orientajn Hindiojn. La literumaĵon "laurey" uzis la angla natursciencisto Eleazar Albin en 1731 por specio de papago el Brazilo, kaj poste en 1751 la angla natursciencisto George Edwards uzis la literumaĵon "lory" enkondukante nomojn por kvin papagospecioj el Orientaj Hindioj en la kvara volumo de sia *A Natural History of Uncommon Birds*. Edwards atribuis al Nieuhof la nomon.

### Specioj
La genro enhavas la jenajn ses speciojn.
* Klakanta lorio, *Lorius garrulus* (Linnaeus, 1758) endemia de Nordaj Molukoj, Indonezio, VU, Tri subspecioj:
** *L. g. flavopalliatus*, Salvadori 1877
** *L. g. garrulus* (Linnaeus, 1758)
** *L. g. morotaianus* (van Bemmel, 1940) 
* Flavbrusta lorio, *Lorius chlorocercus*, Gould, 1856, orientaj Salomonoj, LC
* Nigrakrona lorio, *Lorius lory*, Linnaeus, 1758, Nov-Gvineo kaj kelkaj Papuaj insuloj, LC, Sep subspecioj:
** *L. l. lory*
** *L. l. erythrothorax*
** *L. l. somu*
** *L. l. salvadorii*
** *L. l. viridicrissalis*
** *L. l. jobiensis*
** *L. l. cyanuchen* 
* Purpurventra lorio, *Lorius hypoinochrous* (Gray, 1859) Nov-Gvineo, LC, Tri subspecioj:
** *L. h. devittatus*, Hartert 1898
** *L. h. hypoinochrous*, Gray, GR 1859
** *L. h. rosselianus*, Rothschild & Hartert 1918 
* Blankanuka lorio, *Lorius albidinucha* (Rothschild & Hartert, 1924) Nov-Irlando, Papuo-Nov-Gvineo, LC
* Purpurnuka lorio, *Lorius domicella* (Linnaeus, 1758) Seram kaj Ambon, Indonezio, EN

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Televidseriestro

**Televidseriestro** (angle **Showrunner**) estas la plej supera televida produktoro de televida serio.  Efektive temas pri ĉefa kreinto de televida serio, kutime ankaŭ servanta kiel scenaristo aŭ administra produktoro.

La televidseriestro determinas la artan direkton de la serio kaj respondecas pri la tuta produktada procezo per administrado de ĉiuj teamoj kaj kreintoj. En komedioj kaj dramoj, ili ofte estas ankaŭ la rolulokreinto kaj ĉefa verkisto. En filmo, la reĝisoro ekzercas rektan kontrolon super la produktado, dum en televido, la televidseriestro staras super la reĝisoroj de individuaj epizodoj. La televidseriestro kontrolas la tutan programon - plej ofte, ili ricevas la premion por Plej Bona Serio kaj ankaŭ ricevas la plej multajn kritikojn (kiel en la kazo de *Ludo de Tronoj*).

Serioj kiuj daŭras plurajn sezonojn povas havi plurajn *spektaklistojn* kiuj foriras aŭ estas maldungitaj post produktado de pluraj serioj, kiel estas la kazo kun *The Walking Dead*, *The Simpsons*, *ER*, *Law & Order*, *The West Wing*, *Supernatural*, *Star Trek: The Next Generation*, kaj *NYPD Blue*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Televida programo kreinto
* Televida produktoro
* Televida skipo
* Scenaristo
* Televida reĝisoro
* Produktista (radio)
* Novaĵa direktoro
Kategorio:Televida terminologio
Kategorio:Komunikilaj profesioj
Kategorio:Distraj profesioj
Kantono Boundary

La **kantono Boundary** - angle *Boundary County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Idaho. La administra centro estas la urbo '**. La kantono estis fondita je la  per ago de la usona kongreso. Ĝi havas sian nomon de la **', ĉe kiu ĝi situas.

Laŭ la censo de aprilo [[]], kiu aktualiĝos nur post dek jaroj, en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Idaho
János Matusik

**János Matusik** [jAnoŝ matuŝik], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Matusik János** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Tata (Hungario), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 post maturiĝo en Székesfehérvár aliĝis al la piaristoj en 1834 en Trencsén, kie okazis la novicado (1835–1836). Li studis filozofion en Vác, teologion en Nitro. Li komencis sian pedagogian karieron en 1842 en Nagykanizsa, en la sekva jaro li pastriĝis, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Liaj instruaj stacioj estis en Veszprém (urbo), Debrecen kaj Kolozsvár, poste li estis bazlernejestro en Gyergyószentmiklós (1867–1871) kaj Déva (1871-1883). Li pensiuliĝis en 1883, sed post jardeko li translokiĝis al Budapeŝto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az egyetemes földrajz alapvonalai.* (geografia lernolibro, 1853)
* *Erdély földrajza a közelebbről életbe lépendő legújabb szervezet szerint.* (geografia lernolibro, 1854; 3-a eldono: 1868)
* *Ájtatos elmélkedések.* (religiaj pensoj, 1855)
* *Az Ausztriai közbirodalom honisméje, különös tekintettel Magyar- és Erdélyországra.* (geografia lernolibro, 1857)
* *A selyemhernyótenyésztés alapvonalai.* (1860)
* *Erdély külön történelme.* (historia lernolibro, 1868)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografieto hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kantono Clearwater

La nomo **kantono Clearwater** - laŭvorta signifo "kantono klarakvo" - aŭ angle *Clearwater County* estas la nomo de la sekvaj kantonoj de Usono:

* kantono Clearwater (Idaho)
* kantono Clearwater (Minesoto)

Krome en Alberto, la plej okcidenta de la tri preriaj provincoj de Kanado, temas pri
* kantono Clearwater (Alberto)
Balenciaga

**Balenciaga** estas luksa primoda entrepreno fondita en 1917 de la hispana dezajnisto Cristóbal Balenciaga en Donostio, Hispanio, kaj poste translokiĝis al Parizo. Balenciaga havis reputacion kiel modisto kun senkompromisaj normoj, kaj Christian Dior nomis lin "la majstro de ni ĉiuj".

La ŝveljupoj de Balenciaga kaj liaj strangaj, virinecaj, tamen "modernismaj" siluetoj fariĝis la varmarko de la moddomo.

Balenciaga fermis siajn pordojn en 1972 kaj remalfermiĝis sub nova proprieto en 1986. La moddomo nun estas posedata de la luksa grupo Kering.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Luksaj varomarkoj
Kategorio:Kudristoj
Fusilisto

[eta|351x351ra|membro de *Fusiliers de La Morlière* de la [Franca Terarmeo|Franca Armeo, armita kun flintlock, ĉ 1750]]**Fuzilistoj** (de la franca  *fusiliers*  - pafanto de pafilo) estis infanteriaj soldatoj de la franca armeo en la 18-a jarcento, armitaj per silikseruraj pafiloj (fusils), kontraste al muskedistoj, armitaj per muskedoj.

Poste ili ankaŭ ekzistis en aliaj armetrupoj de eŭropaj landoj. La termino poste estis uzata por rilati al malpeza infanterio. 

## Vidu ankaŭ 
* muskedisto
* musketero
* karabeno
* grenadisto
* pafilisto
Kategorio:Batalaj profesioj
Kategorio:Infanterio
Kategorio:Militaj profesioj
Malcolm Cowley

**Malcolm COWLEY** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1898 en Belsano, Pensilvanio ; mortis la 27-an de marto 1989 en New Milford, Konektikuto) estis usona verkisto kaj publicisto. Li famiĝis kiel kronikisto de usona modernismo, precipe kiel aŭtoro de ''Exile's Return'' (1934), sobriga rakonto pri la stato de la " Perdita Generacio " post ilia reveno el Eŭropo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Infanaĝa Hejmo de Malcolm Cowley
* Cowley Familia Arbo
* Malcolm Cowley paperoj ĉe la Newberry Biblioteko
* Ruth Nuzum Malcolm Cowley Esplora Kolekto ĉe la Newberry Biblioteko
* Malcolm Cowley ĉe Biblioteko de Kongresaj Aŭtoritatoj — kun 80 katalogaj registraĵoj

Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Usonaj verkistoj
Dardistano

**Dardistano** (Dardilando) referas al lingva areo kie dardaraj lingvoj estas parolataj. La terminoj "darda" kaj "**dardistano**" ne estas indiĝenaj al la regiono kaj estis elpensita de Gottlieb Vilmos Leitner. La praveco de la termino estis polemika. La regiono ankaŭ inkluzivas nombron de ne-dardaraj loĝantaroj kaj lingvoj.
[eta|maldekstre|Dardanaj lingvoj de Georg  Morgenstierne (Noto: [Nuristana lingvaro kiel kamkata-vari (kati), kalasha-ala (waigali) ktp estas nun apartigitaj.]]
## Vidu ankaŭ 
Baltistano

## Eksteraj ligiloj 
* Dardistan en la enciklopedio Britannica
* Dardistan en la encikopedio Iranica

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj laŭ lingvaj familioj
Kategorio:Historiaj teritorioj
Kategorio:Regionoj en Azio
Kategorio:Darda lingvaro
Serio de Malfeliĉaj Okazaĵoj (televida serio)

***Serio de Malfeliĉaj Okazaĵoj*** (angle ***A Series of Unfortunate Events***) estas usona nigrhumura televida serio kreita por Netflix. Ĝi baziĝas sur la samnoma libroserio de Daniel Handler.  

## Aktoroj kaj roluloj 
* Neil Patrick Harris: *Olaf*
* Patrick Warburton: *Lemony*
* Malina Weissman: *Violet*
* Louis Hynes: *Klaus*

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj televidaj serioj
World Scientific

***World Scientific Publishing*** estas scienca eldonejo kun sidejo en Singapuro. Fondita en 1981, ĝi estas unu el la ĉefaj sciencaj eldonejoj. Ĝia fokuso estas sur la Azia-Pacifika mondregiono. 

En 2014, la eldonejo publikigis ĉirkaŭ 600 librojn kaj presis ĉirkaŭ 130 ĵurnalojn en diversaj kampoj de scienco, teknologio kaj medicino. Ekde 1996, World Scientific eldonas rete, inkluzive de elektronikaj kopioj de ĵurnaloj, konferencaj aktoj kaj libroj, kaj ankaŭ havas retan butikon.

Ili eldonas librojn kaj revuojn en la sciencaj (ĉefe naturscienco), teknikaj kaj medicinaj kampoj, kaj ankaŭ ekonomiko. Ĉirkaŭ 500 libroj estas eldonataj ĉiujare, kaj la eldonejo posedas 125 revuojn (inkluzive de elektronikaj revuoj). La eldonejo havas oficejojn en Usono (Nov-Ĵerzejo, Kalifornio), Londono, Ĝenevo, Ĉinio (Pekino, Ŝanhajo, Tjanĝino, Honkongo), Tajvano (Tajpeo), Sidnejo kaj Barato (Ĉenajo).

Ekde 1991, la eldonejo kunlaboris kun la Nobel-Fondaĵo kaj publikigis prelegojn kaj verkojn de Nobel-premiitoj pri fiziko, kemio, fiziologio, medicino, paco kaj literaturo. Ĝi sukcedis Elsevier, kiu publikigis la verkojn ĝis 1970. Ĉar multaj eldonoj estis konsiderataj elĉerpitaj dum longa tempo kaj ne estis represitaj, la eldonejo ankaŭ ricevis la rajton represi la pli fruajn eldonojn. 

En 1995, ili fondis Imperial College Press kun Imperial College en Londono. Aliaj premsignoj inkluzivas Stallion Press, Hindustan Book Agency, Global Publishing, kaj la eldonejon de la Matematika Societo de Japanio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Singapuraj firmaoj
Kategorio:Sciencaj eldonejoj
Ed kaj Loreno Warren

**Edward Warren Miney** (7-an de septembro 1926 - 23-an de aŭgusto 2006) kaj **Lorraine Rita Warren** (denaske Moran; 31-an de januaro 1927 - 18-an de aprilo 2019) estis usonaj paranormalaj enketistoj kaj aŭtoroj asociitaj kun elstare supozataj hantadoj. 

Edward estis meminstruito kaj mempretendinta demonologo, aŭtoro, lekciisto kaj artisto. Lorraine pretendis havi povon de klarvideco kaj statuson de tranca mediumo, kiu kunlaboris kun sia edzo.

Kategorio:Demonologoj
Sem Dresden (verkisto)

**Samuel Sem DRESDEN** (n. la 5-an de aŭgusto 1914 en Amsterdamo - m. la 6-an de majo 2002 en Leiden) estis nederlanda verkisto, eseisto kaj literaturhistoriisto kaj survivinto de nazia koncentrejo.  Li estis nevo de la komponisto Sem Dresden (1881–1957). 

## Verkaro 
Krom proksimume 200 artikoloj, Samuel Sem Dresden ankaŭ publikigis multajn librojn. "*Vervolging, vernietiging, literatuu*r" (1991- Persekutado, Detruo, Literaturo), kiu temas pri la literatura travivado de la holokaŭsto (*Shoah*) fare de la judoj, estas probable lia plej konata verko. En tiu verko li esploras la eblecojn de literatura lingvo por esprimi la traŭmaton de persekutado kaj detruo en nazia koncentrejo. Li ricevis plurajn literaturajn premiojn. Okupis lin demandoj kiaj "Kiel verki pri la teroro de totalismaj reĝimoj, pri la sufero, subpremo, persekutado kaj detruo, kiuj rezultas el tio? kaj "Kiel verkistoj en la naziaj koncentrejoj kaj ekstermejoj, malgraŭ la grandega premo kaj teruraj kondiĉoj, tamen decidis verki pri siaj spertoj?".

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en 2002
Kategorio:Naskiĝintoj en 1914
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Nederlandaj instruistoj
Kategorio:Nederlandaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Nederlandaj eseistoj

## Vidu ankaŭ 
Elie Wiesel
Gujgan

**Gujgan,** eble *Kujkang,* per simpligita ĉina skribo **贵港,** per Tradicia ĉina skribo **貴港** per pinjino *Guìgǎng* estas prefektujnivela milionurbo, ankaŭ rivera haveno en provinco Gvanŝio en Ĉinio. La loknomo signifas: "Eminenta Haveno", fakte ĝi estas vigla rivera haveno. Antaŭ 1988 ĝi estis konata kiel la distrikto Gui (贵县).
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La milionurbo kuŝas sur areo 10 601 km² laŭ rivero inter la kvin ĉefaj urboj de Gvanŝio: Naningo, Gujlin, Ljuĝou, Beihai kaj Vuĝoŭ. Ljuĝou troviĝas 380, Gujlin 395, sidejo de la aŭtonoma regiono Naningo 458, Vuĝou 589, Beihai 627, Hanojo 630, Zhenjiang 717, Kantono (Ĉinio) 777, Ŝanhajo 1526, tutlanda ĉefurbo Pekino 1731 km laŭ https://www.distancefromto.net/. La prefekteja urbo administras 1 urbon je distrikta nivelo, 3 urbajn distriktojn kaj 1 distrikton.

## Historio 
Tiu areo estis establita kiel prefektujo en 612, baldaŭ pluraj prefektujoj havis la areon. Post la mongola konkero la prefektujo estis transformita al regiono, sed dum la Dinastio Ming la "regionoj" estis renomitaj al prefektujoj.

## Ekonomio 
La ĉefaj ekonomiaj branĉoj estas transportado, ŝipado kaj loĝistiko, la gravaj industriaj branĉoj inkluzivas kemiaĵojn, farmaciaĵojn, metalurgion, tanadon, tekstilojn, presadon kaj nutraĵojn. La agrikulturo kultivas kiel rizojn, maizojn, kuracherbojn, tabakojn, teojn kaj legomojn. Gujgan ne estas turisma celloko.

## Eduko 
En universitato, altlernejoj kaj instituto okazas la plej altnivela eduko.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La prefekturbo estas fervoja kaj ĉefvoja nodo, la rivero havas viglan komercajn liverojn, fine ankaŭ flughaveno servas.

## Klimato 
La prefektejo situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1 535 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter aprilo-septembro pli multe.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* muzeo
* bestoĝardeno
* okangula, naŭ-etaĝa brika turo konstruita en 1818

## Ĝemelurboj 
*  Iloilo (urbo), Filipinoj (2004)
*  :en:Nakhon Si Thammarat province, Tajlando (2016)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Lloyd Alexander

**Lloyd Chudley ALEXANDER** (n. la 30-an de januaro 1924 en Filadelfio, Pensilvanio; m. la 17-an de majo 2007 en Drexel Hill, Pensilvanio) estis usona verkisto kaj aŭtoro de pli ol 40 libroj, ĉefe en la ĝenro de infana fantazio. 

Aleksandro verkis multajn fantaziajn librojn por infanoj kaj junuloj, kaj ankaŭ kelkajn romanojn por plenkreskuloj. Lia plej fama verko estas verŝajne la kvinparta pentalogio Kronikoj de Prydain. La unuaj du partoj servis kiel bazo por la animaica filmo de Disney *Taran and the Cauldron*. La libroj okazas en la fikcia lando Prydain kaj estas loze bazitaj sur kimraj mitoj kaj la *Mabinogion*, kimra rakontkolekto registrita en la Mezepoko.

La libroj de Alexander plurfoje ricevis prestiĝajn literaturajn premiojn.

## Verkaro 
; *The Chronicles of Prydain*
:* *The Book of Three* (1964)
:* *The Black Cauldron* (1965)
:* *The Castle of Llyr* (1966)
:* *Taran Wanderer* (1967)
:* *The High King* (1968)

### *Trilogio Westmark* 
* *Westmark* (1981
* *The Kestrel* (1982)
* *The Beggar Queen* (1984)

### *Serio Vesper Holly* 
* *The Illyrian Adventure* (1986)
* *The El Dorado Adventure* (1987)
* *The Drackenberg Adventure* (1988)
* *The Jedera Adventure* (1989)
* *The Philadelphia Adventure* (1990)
* *The Xanadu Adventure* (2005)

### Aliaj 
* *And Let the Credit Go* (1955)—autobiographical first novel
* *My Five Tigers* (1956)
* *Border Hawk: August Bondi* (1958)—biography of August Bondi for children
* *Janine is French* (1960)—Alexander also collaborated to write a stage adaptation of this
* *My Love Affair with Music* (1960)
* *The Flagship Hope: Aaron Lopez* (1960)—biography of Aaron Lopez for children
* *Park Avenue Vet* (1962), by Alexander and Dr. Louis J. Camuti, New York City cat veterinarian
* *Fifty Years in the Doghouse* (1963); originally *Send for Ryan!*, retitled in 1964—non-fiction "concerning William Michael Ryan and the American SPCA"
* *Time Cat: The Remarkable Journeys of Jason and Gareth* (1963)—first children's fantasy
* *The Marvelous Misadventures of Sebastian* (1970)—National Book Award
* ''The King's Fountain* (1971)
* *The Four Donkeys* (1972)
* *The Cat Who Wished to Be a Man* (1973)
* *The Wizard in the Tree* (1974)
* *The Town Cats and Other Tales* (1977)
* *The First Two Lives of Lukas-Kasha* (1978)
* *The Big Book for Peace* (1990)
* *The Remarkable Journey of Prince Jen* (1991)
* *The Fortune-Tellers* (1992)
* *The Arkadians* (1995)
* *The House Gobbaleen* (1995)
* *The Iron Ring* (1997)
* *Gypsy Rizka* (1999)
* *How the Cat Swallowed Thunder* (2000)
* *The Gawgon and the Boy* (2001); UK title, *The Fantastical Adventures of the Invisible Boy*
* *The Rope Trick* (2002)
* *Dream-of-Jade: The Emperor's Cat* (2005)
* *The Golden Dream of Carlo Chuchio'' (2007)—last book published

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lloyd Alexander ĉe eldonejo Henry Holt

Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
David Eddings

**David EDDINGS** (n. la 7-an de julio 1931 en Spokane, Vaŝingtonio ; m. la 2-an de junio 2009 en Carson City) estis usona verkisto de fantazio.  Lia edzino, Leigh Eddings (1937–2007), kontribuis al multaj el liaj verkoj, sed estas agnoskita kiel kunaŭtoro nur en liaj pli postaj verkoj.

## Verkado 
La unuaj libroj de Eddings estis romanoj kun ĝeneralaj temoj, kiel ekzemple *The Time of the Hunters* (*La tempo de la ĉasistoj* ), kaj vendiĝis nur modere bone. Lia sukceso venis nur post ŝanĝo al la ĝenro de aventuro kaj fantazio (ankaŭ konata kiel eposa fantazio).

Lia ĉefa verko estas la *Belgariad-Sagao*, kiun sekvas la *Malloreon-Sagao.*

Krome, la du libroj *Belgarath la Sorĉisto* kaj *Polgara la Sorĉistino* estis publikigitaj. Ili priskribas la vivojn de Belgarath kaj lia filino Polgara de iliaj komencoj ĝis la komenco de la *Belgariad-Sagao*. Ili estas en la formo de aŭtobiografioj de la du, skribitaj post la fino de la eventoj de la *Mallorean-Sagao*. La libro *La Riva Kodekso* estis publikigita kiel la konkludo de la *Belgariad- kaj Malloreon-Sagaoj*. Ĝi enhavas la originojn de la sagaoj, la notojn de la aŭtoro pri ambaŭ sagaoj, kaj plian literaturon kiel ekzemple la *Libro de Alorn*.

David Eddings ankaŭ publikigis la *Elenium-trilogion* kaj la rilatan *Tamuli-trilogion*. Ĉi tiuj du sagaoj ampleksas la rakonton de "Kavaliro Nizo" kaj liaj kunuloj. Simile al la *Belgariad- kaj Malloreon-sagaoj,* ĉi tiuj sagaoj estas eposa fantazio, sed kun signifa pruntado de mezepokaj kavaliraj rakontoj, kiel ekzemple la Artur-legendo. Eddings ankaŭ verkis la romanon *Althalus,* kiu ankaŭ okazas en fantazimondo kaj estas forte influita de la *Elenium-sagao*, sed estas memstara libro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo kun David Eddings ĉe sffworld.com

Kategorio:Usonaj verkistoj
Robert Anthony Salvatore

**Robert Anthony SALVATORE** (naskita la 20-an de januaro 1959 en Leominster, Masaĉuseco) estas usona verkisto, plej konata pro *The DemonWars Saga*, siaj romanoj en la serio *Forgotten Realms* (en kiu li kreis la faman rolulon Drizzt Do'Urden), kaj *Vector Prime* (la unua romano en *la serio Star Wars : The New Jedi Order*). 

## Verkado 
Salvatore kutime publikigas siajn librojn en serioj de tri ĝis kvin volumoj. Interalie, li verkis romanojn okazantajn en la fikcia mondo de la *Forgesitaj Regnoj* kaj la *universo de Stelmilito*. Li ankaŭ verkis la intrigon por la ago-aventuro *Forgotten Realms: Demon Stone,* publikigita komence de 2005, kaj evoluigis la fonan scenaron por la rolludo *Kingdoms of Amalur: Reckoning*. En 2003, li estis enkondukita en la Origins Award Hall of Fame. 

La plej longa sagao rakontas la historion de Drizzt Do'Urden kaj liaj kunuloj. Ĝi konsistas el pluraj volumoj, kiuj estis iom post iom kompilitaj en individue publikigitajn volumojn. La vasta plimulto sekvas la centran fadenon de la aventuroj de Drizzt, la malhela elfo, kvankam kelkaj rakontas la historiojn de la kunuloj aŭ malamikoj de Drizzt aparte.

Por la sagao *Star Wars* li verkis *Vector Prime* , *The New Jedi Order 1, 2 & 3* (kun Michael Stackpole ) kaj *Attack of the Clones* , kiu estas parto de la *antaŭhistoria trilogio* verkita kune kun Terry Brooks kaj Matthew Stover .  Li ankaŭ estas la kreinto de la scenaro por la videoludo "Kingdom of Amalur Reckoning" (PC, PS3, XBOX360).

Kelkaj kritikistoj asertas, ke la libroj de Salvatore havas tro malmulte da enhavo kaj ke li tro multe fokusiĝas al la batalscenoj, sed la plej multaj laŭdas liajn bonegajn priskribojn kaj detalojn kaj dum kaj ekster bataloj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* R. A. Salvatore ĉe Mirinda Fikcio

Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj
Pop Mart

**Pop Mart** () estas ĉina ludilproduktanto bazita en Pekino. La kompanio estas konata pro vendado de kolektaĵoj, ofte en "blindaj skatoloj", kies preciza enhavo estas rivelita nur post aĉeto. 

La kompanio ofertas ludilojn de siaj propraj markoj, kiel ekzemple Labubu , Pucky, Molly, Skullpanda, kaj aliaj, foje en kunlaboro kun kunmarkaj projektoj, kiel ekzemple kun Disney, la Powerpuff-knabinoj, aŭ Harry Potter.  Pop Mart en Melburno, Viktorio (2023)]]
Ĉirkaŭ duono de ties vendoj estas farita ĉe fizikaj butikoj, kun la cetero farita enretan.  La firmao cetere funkcias socian amaskomunikilan kaj ludilon-komercanta apon kiel parto de ties merkatumanta strategion.  Ties ludiloj estas konata por vendi al kolektantoj ĉe la dumana merkato.  

## Referencoj 
Kategorio:Ĉinaj firmaoj
Kategorio:Ludiloj
Ruthanna Emrys

**Ruthanna Emrys** estas usona verkisto de sciencfikcio kaj fantasto plej konata por la serio *The Innsmouth Legacy* (Esperante: *La Heredaĵo Innsmouth*): *The Litany of Earth* (Esperante: *La Litanio de Tero*), *Winter Tide* (Esperante: *Vintra Tajdo*), kaj *Deep Roots* (Esperante: *Profundaj Radikoj*).

## Biografio
Emrys naskiĝis kaj kreskis en Kabo Cod, Masaĉuseco kaj loĝas en la periferio de Vaŝingtono. Ŝi havas doktorecon pri kogna psikologio de la Universitato de Stony Brook.

Ŝia unua profesia publikaĵo estis *Exposure Therapy* (Esperante: *Eksponoterapio*), en *Analog*, en 2007.

Ŝia serio *The Innsmouth Legacy* konsistis el la romaneto
*The Litany of Earth* (2014), kaj la romanoj *Winter Tide* (2017), kiu estis finalisto por Locus Award for Best First Novel, kaj *Deep Roots* (2018). La serio estis finalisto por Mythopoeic Fantasy Award.
Ana Grilo skribas por la blogo *Kirkus Reviews* ke *Winter Tide* "proponas Lovecraft-an rakonton kun Lovecraft-a mitologio, sen Lovecraft-a rasismo."

En 2022, Emrys publikigis *A Half-Built Garden* (Esperante: *Duonkonstruita Ĝardeno*) - romanon pri unua kontakto lokita en preskaŭ-estonta mondo, kie malcentralizitaj, memregataj akvobasenaj retoj sukcesis anstataŭigi korporaciojn kaj nacio-ŝtatojn kiel la ĉefa rimedo de socia organizado. Dum ĉi tiuj retoj sukcesis komenci vojaĝon de resaniĝo post klimata ŝanĝo kaj media damaĝo, la alveno de eksterteraj specioj minacas kaj ĉi tiun progreson kaj la novan potenc-ekvilibron. La romano estas laŭdata pro sia interesa sunpunka mondkonstruado.

Emrys loĝas ĉirkaŭ Vaŝingtono, kun siaj edzino kaj infanoj, en granda kolektiva domanaro/malgranda kvira komunumo. En intervjuo ŝi diris, "Ĉi tio sendube influis la familiojn pri kiuj mi skribas!"

## Referencoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Laurene Powell Jobs

**Laurene POWELL JOBS** (naskita kiel Laurene Powell la 6-an de novembro 1963 en West Milford, Nov-Ĵerzejo) estas usona miliardulino, publika figuro, negocisto kaj filantropo.

La ĉefoficisto kaj fondinto de la neprofitcela organizaĵo *Emerson Collective*, kiu krom investaj kaj filantropiaj agadoj, estas politike aktiva en la kampoj de edukreformo, socia sfero, same kiel resursoredistribuo kaj mediprotektado.  Krome, ŝi estas sponsoro de tiaj Demokratpartiaj politikistoj kiel Kamala Harris kaj Joe Biden.  Ŝi estas kunfondinto kaj prezidanto de la estraro de la neprofitcela organizaĵo *College Track*, kiu preparas studentojn el malriĉaj familioj por akcepto al universitato.  Laurene Powell Jobs loĝas en Palo Alto, Kalifornio, kun siaj tri infanoj. Laurene Powell estas la vidvino de Steve Jobs, kunfondinto kaj iama ĉefoficisto de *Apple Inc.* Ŝi ankaŭ administras la *Laurene Powell Jobs* *Trust*. 

Laurene Powell Jobs havas ĉirkaŭkalkulitan netvaloron de 16.4 miliardoj da dolaroj (2022), ĉefe el investoj en *Apple* kaj *Walt Disney Company*.  Tio metas ŝin en la 110-an lokon en la listo de Forbes pri la plej riĉaj homoj en la mondo.

En 2018 ŝi estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* "Miliardula Indico de Bloomberg -  Laurene Powell Jobs", Bloomberg
* "Estrarano Laurene Powell Jobs", Konsilio sur Fremdaj Rilatoj

Kategorio:Usonaj filantropoj
Kategorio:Usonaj budhanoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Najat El Hachmi

**Najat El Hachmi** (en araba: نجاة الهاشمي; Beni Sidel, apud Nador, Maroko, 2a de julio 1979) estas hispana verkistino de maroka deveno. Ŝi gradiĝis en araba filologio en la Universitato de Barcelono kaj ricevis la Premion Ramon Llull de romano en 2008 pro ''L'últim patriarca* (La lasta patriarko). Antaŭe ŝi verkis la eseon *Jo també sóc catalana* (Ankaŭ mi estas kataluna, 2004), kiu temas pri la integriĝo de enmigrintoj en la kataluna kulturo kaj en 2015 ŝi ricevis la Premion Sant Joan de rakontaro. Ŝi kunlaboris en kelkaj amaskomunikiloj kiel Catalunya Ràdio, El 9 Nou de Vic (Barcelono) kaj en La Vanguardia. En 2021 ŝi ricevis la Premion Nadal pro sia romano *El lunes nos querrán*.

## Biografio kaj kariero
Estante ok-jaraĝa ŝi translokiĝis al Vic (provinco Barcelono) kie jam loĝis ŝia patro, kiu elmigris al Katalunio eĉ antaŭ ŝia nasko. Tie ŝi vivis kaj edukiĝis ĝis sia aliĝo al la Universitato de Barcelono. Ŝi havis diversajn laborpostenojn ĝis prezentis en 2004 sian unuan libron: "Ankaŭ mi estas kataluna", verkitan en kataluna kaj poste tradukitan al hispana; temas pri membiografio kiu traktas ŝian sperton kiel enmigrinto, la identecon kaj procezon de enradikiĝo en Katalunio, la lingvon, la religion, la virinojn, la senton de perdo de Maroko kaj la rilaton kun la nova lando.​

Sukceso alvenis en 2008 je "La lasta patriarko" kiu ricevis la Premion Ramon Llull, la Prix Ulysse al la unua romano en 2009 kaj iĝis finalisto de la Prix Méditerranée Étranger 2009. En la libro la verkistino kritikas la maĉismon kaj la perfortemon de la familiestroj dronintaj en konservismo kaj tradicio super ĉio, kontraste kun la historia de filino, junulino kiu ŝerĉas la liberon senigante sin de la socia heredaĵo neelektita. Ĝi estis tradukita al nombraj lingvoj, inter kiuj angla, franca, itala, portugala, turka, rumana kaj araba.​

En 2011 ŝi publikigis "La korpoĉasistino", nome pli erotisma romano pri virino kiu tendencas "ĉasi" ĉiajn korpojn –enmigrintoj, laborkolegoj, dancejaj konatuloj kaj eĉ fervoja kontrolisto, inter aliaj– por liberigi sin de subpremado.​

En 2021 ŝi ricevis la Premion Nadal pro sia romano *El lunes nos querrán*.

## Verkoj
* 2004: *Yo también soy catalana*. *Jo també sóc catalana*. Editorial Columna. 
* 2008: *El último patriarca. L'últim patriarca*. Editorial Planeta. 
* 2008: *L'home que nedava*, en *El llibre de la Marató. Vuit relats contra les malalties mentals greus*. Editorial Columna. 
* 2011: *La cazadora de cuerpos*.*La caçadora de cossos*. Planeta  
* 2015: *La hija extranjera*. *La filla estrangera*. Planeta 
*2018: *Madre de leche y miel.* Ediciones Destino. "Mare de llet I mel" Edicions 62 
*2019: *Siempre han hablado por nosotras.* Ediciones Destino. 
*2021: *El lunes nos querrán.* Ediciones Destino.
*2023: *Mère de lait et de miel'' Verdier. .

## Eksteraj ligiloj 
* Najat el Hachmi en lletrA, Universitat Oberta de Catalunya
* Profilo de Najat el Hachmi
* Ciferecigitaj verkoj de Najat el Hachmi en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Elmigrintoj
Kategorio:Hispanaj romanistoj
Marta Pessarrodona i Artigues

**Marta PESSARRODONA i ARTIGUES** (naskita la 18-an de novembro 1941 en Terrassa, Vallès Occidental, Katalunio) estas kataluna poeto, verkisto kaj literaturkritikisto.  

Ŝi ankaŭ kultivis la eseon kaj la biografian ĝenron. Ŝi estas aŭtoro de libroj kiel *Primers dies de 1968* (1968), *Setembre 30* (kun prologo de Gabriel Ferrater, 1969), *Vida privada* (1972), *Memòria* (1979), *A favor meu, nostre* (1981), *Tria de poemes* (1994) kaj ''L'amor a Barcelona'' (1998). En 1997 ŝi ricevis la Krucon de Sankta Georgo de la Generalitato de Katalunio.  

## Verkaro (elekto) 
* Primers dies de 1968 (1968) 
* Setembre 30 (prologado por Gabriel Ferrater, 1969) 
* Vida privada (1972) 
* Memòria (1979) 
* A favor meu, nostre (1981) 
* Berlin suite (1985) 
* Homenatge a Walter Benjamin (1988) 
* Les senyores-senyores ens els triem calbs (1988) 
* Nessa: narracions (1988) 
* Tria de poemes (1994) 
* L'amor a Barcelona (1998) 
* Fauna (1994) 
* Barcelona, una nova ciutat europea (1995) 
* Montserrat Roig: un retrat 
* Maria Aurèlia Capmany: un retrat 
* Frederica Montseny: un retrat 
* El segle de les dones (2002) 
* Virginia Woolf in the Midlands (Londres. Anglo-Catalan Society, 2004) 
* Caterina Albert: un retrat, amb fotografies de Pilar Aymerich (Institut Català de la Dona, 2005) 
* Mercè Rodoreda i el seu temps (2005) 
* Donasses. Protagonistes de la Catalunya moderna (2006). 
* Poemes 1969-2007: Antologia (Editorial Meteora, 2007) 
* Animals i plantes (Editorial Meteora, 2010) 
* França 1939. La cultura catalana exiliada (2010). 
* L'exili violeta (Editorial Meteora, 2010)
* A favor nostre.  Antologia de poemes i pròleg a cura d'Àngels Gregori (Godall Edicions, 2019)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Marta Pessarrodona ĉe escritoras.com
* poemoj de Marta Pessarrodona ĉe mallorcaweb.com

Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Gabriel Ferrater

**Gabriel FERRATER** **i Soler** [ɡəβɾiˈɛl fərəˈte] (n. la 20-an de majo 1922 en Reus ; m. la 27-an de aprilo 1972 en Sant Cugat del Vallès ) estis hispana poeto, tradukisto, literaturrecenzisto kaj lingvisto. 

## Verkado 
Lia poezio havas kontaktojn kun la verkoj de Thomas Hardy, W. H. Auden, Shakespeare, Bertolt Brecht kaj Ausiàs March. Erotiko kaj nostalgio pri perdita tempo estas konstantaj temoj en lia verkaro. Aliflanke, en siaj poeziaj produktadoj, Ferrater reprezentas la volon regeneri la katalunan literaturan sistemon dum la postmilita periodo, kies obskurantismon li abomenis. Lia poezio estis verkita dum la tuta sesdeka jardeko, dum la ŝanĝo en estetika polusiĝo inter la post-simbolisma tradicio kaj la emerĝanta historia realismo. Ne estis intereso pri lia poezio ĝis la fino de la sepdekaj jaroj, kiam historia realismo komencis perdi gravecon, kaj liaj verkoj estis aprezataj kiam li mortis.

Ferrater skribis tri verkojn de poezio: *Da nuces pueris* (1960), ''Menja't una cama* (1962), kaj *Teoria dels cossos* (1966). Poste, li verkis plurajn novajn poemojn, kompilante 114 poemojn en la verko *Les dones i els dies*. La aŭtoro verkis ankaŭ krimromanon kun la titolo *Un cuerpo, o dos'', kun la verkisto kaj pentristo José María de Martín.

La tri poemaroj de Ferrate reprezentas liajn poemojn de 1958 ĝis 1969. Li aktive laboris kiel literatura kritikisto, tradukisto de fikcio kaj scienca literaturo el la germana, franca, angla kaj aliaj lingvoj (Kafka, Leon Polyakov, Ernst Gombrich ; Hemingway, Malamud, Chomsky; Choderlos de Laclos, Samuel Beckett ; Gombrowicz kaj aliaj).

Lia poezio karakteriziĝas per metro kaj ironio. Lia poezio karakteriziĝas per realismo, la uzo de ĉiutagaj temoj kaj parolturnoj, kaj distanco de la retorikaj kaj artefaritaj esprimformoj karakterizaj por hispanida poezio de la 1960-aj jaroj.

En lia verkaro, ni povas distingi tri etapojn: poezion kiu fokusiĝas al literaturo; unu en kiu la aŭtoro traktas la temon de socia observado; kaj finan etapon kiu havas plurajn subetapojn: unu en kiu li diskutas siajn personajn spertojn, ankaŭ traktas morton kaj moralecon, kaj pripensas la paso de la tempo. En alia subetapo, Ferrater pripensas amon kaj erotikon, oftan temon en lia poezio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Poezio
* Ferrater at Visat, revista digital de literatura i traducció del PEN  (en la angla, hispana, kataluna kaj franca)
* Artikolo ĉe la Enciclopèdia Catalana

Kategorio:Katalunaj poetoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunaj lingvistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Peter Weiss

**Peter Ulrich WEISS** (pseŭdonimo: *Sinclair;* n. la 8-an de novembro 1916 en Nowawes apud Potsdamo ; m. la 10-an de majo 1982 en Stokholmo) estis german-sveda verkisto, pentristo, grafikisto kaj eksperimenta filmisto.

## Verkado 
Li komencis sian literaturan karieron verkante en la sveda kaj poste, definitive, en la germana.

Li ĝuis grandan sukceson per sia *Persekutado kaj Atenco kontraŭ Jean-Paul Marat, prezentita de la Teatra Grupo de la Hospico de Charenton*, pli konata kiel Marat/Sade, frapa ekzemplo de teatro ene de teatro. En ĉi tiu politike engaĝita kaj breĥtie- influita verkado, la malliberuloj de azilo enscenigas teatraĵon pri la historia figuro Marat. Kelkaj kritikistoj vidis en ĉi tiu verko sintezon de pluraj modernaj teatraj movadoj: eposa teatro, teatro de la absurdo, teatro de krueleco... La dramisto kaj teatra reĝisoro Peter Brook faris filmversion de ĉi tiu peco, en kiu profesiaj aktoroj ĉefrolas kune kun veraj psikozuloj.

Peter Weiss estas konsiderata unu el la ĉefaj figuroj de dokumenta teatro, kiu klarigas historiajn eventojn per teatra verkado kaj posta surscenigo. Unu el ĝiaj plej frapaj ekzemploj estas *La Enketo* (1965).

Kiel romanisto, li verkis *La Estetikon de Rezisto* en tri partoj inter 1971 kaj 1981. Ĝi estas grandioza epopeo pri la historio de rezistaj movadoj en Eŭropo dum la 20-a jarcento, kontraste al la grandaj artaĵoj de la historio prezentantaj la plej malfavoratajn.

Kiel pentristo, li okazigis sian unuan ekspozicion en 1936. Inter la mallongaj filmoj de Weiss estas *The Study of Doctor Faustus* (1956).

## Literaturo 
* Robert Cohen: *Understanding Peter Weiss*. Trans. Martha Humphreys. Columbia, S.C.: University of South Carolina Press, 1993.
* *Peter Weiss*. Rainer Gerlach (ed.). Frankfurt/Main, 1984.
* *Peter Weiss. Leben und Werk*. Gunilla Palmstierna-Weiss and Jürgen Schutte (eds.). Frankfurt/Main 1991.
* Manfred Haiduk: *Der Dramatiker Peter Weiss*. Berlin, 1977.
* *Rethinking Peter Weiss*. Jost Hermand and Marc Silberman (eds.). Peter Lang, 2000.
* W.G. Sebald. "The Remorse of the Heart: On Memory and Cruelty in the Work of Peter Weiss." On the Natural History of Destruction. Trans. Anthea Bell. Alfred Knopf, 2003.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* *Marat/Sade* ĉe la *complete review*
* *Inferno* ĉe la *complete review*
* *The Investigation* ĉe la *complete review*

Kategorio:Germanaj kristanoj
Kategorio:Tony-premiitoj
Kategorio:Svedaj komunistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj dramistoj
Mircea Dinescu

**Mircea DINESCU** [mirĉa dinesku] (naskita la 11-an de novembro 1950 en Slobozia, Rumanio) estas rumana poeto, ĵurnalisto kaj eldonisto. Li debutis en 1971 kun la poemaro *Invocație nimănui* (*Alvoko de neniu*) kaj de tiam publikigis ĉirkaŭ dek librojn. Lia stilo estas priskribita kiel humura, kruda kaj akra.

Liaj plej fruaj verkoj estis publikigitaj dum la komunisma reĝimo de Nicolae Ceaușescu. Pro lia subfosemo siatempe al li estis malpermesite eldoni kaj li estis metita sub hejmaresto. Ekde tiam, li implikiĝis en kultura fondumo, estis gazetara kaj televida komentisto kaj administris entreprenojn kiel restoracion kaj kulturan centron.

Liaj verkoj estis publikigitaj en Britio, Francio, Germanio, Nederlando kaj Svedio.

## Referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1950
Kategorio:Rumanlingvaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanaj poetoj
Purpurventra lorio

**Purpurventra lorio** (*Lorius hypoinochrous*) konata ankaŭ kiel **okcidenta nigrakrona lorio** aŭ **trikolora lorio** estas specio de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en Nov-Gvineo kaj apudaj pli malgrandaj insuloj. Fakte ĝi estas endemio de Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi troviĝas en sudorienta Nov-Gvineo, kaj insuloj Bismarkoj, D'Entrecasteaux, Ludovik-Insularo, Trobriand-insularo kaj Woodlark.

Iliaj naturaj habitatoj estas subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj. montararbaroj kaj manglejoj.

## Aspekto
La purpurventra lorio estas 26 cm longa. Ĝi estas plejparte ruĝa kun nigra koloro supre de la kapo, verdaj flugiloj, kaj purpuraj malsupraj partoj. Ĝiaj femuroj estas purpuraj kaj ĝiaj kruroj estas malhelgrizaj. Ĝia vosto estas ruĝa kun malhelverdblua ĉe la pinto. Ĝia vaksaĵo estas blanka. La okulringoj estas grizaj kaj la irisoj estas oranĝruĝaj. La tri subspecioj diferencas per iomete malsamaj plumarkoloroj.

## Taksonomio
La specio enhavas tri subspeciojn:

**Lorius hypoinochrous *Gray, GR 1859
***Lorius hypoinochrous devittatus* Hartert 1898
***Lorius hypoinochrous hypoinochrous* Gray, GR 1859
***Lorius hypoinochrous rosselianus* Rothschild & Hartert 1918

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Blankanuka lorio

**Blankanuka lorio** (*Lorius albidinucha*) estas specio de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi troviĝas en partoj de insulo Nov-Irlando.

## Aspekto
La blankanuka lorio estas 26 cm longa. Ĝi estas plejparte ruĝa kun nigra koloro supre de la kapo kaj blanka sur la malantaŭo de la kolo. Ĝi havas verdajn flugilojn kaj mallarĝan flavan transversan linion ĉe ĉiu flanko de la korpo sub la kolo. Ĝi havas malhelgrizajn krurojn. Ĝi havas oranĝruĝan bekon, malhelgrizajn okulringojn kaj oranĝflavajn irisojn.

## Distribuado kaj habitato
Ĝi estas endemio de centra kaj suda Nov-Irlando en Papuo-Nov-Gvineo. Iliaj naturaj habitatoj estas subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
József Maywald

**József Maywald** [jOĵef majvald], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Maywald József** estis hungara piarista monaĥo, instruisto, stenografo.

 naskiĝis  en Pest (urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, dum li aliĝis al la piaristoj en 1864. La novicado okazis en Vác, poste li lernis en piarista gimnazio de Kecskemét. En 1871 li monaĥiĝis, jaron poste pastriĝis, eĉ li akiris pedagogian diplomon kun doktoriĝo. Jam ekde 1869 li instruis en piaristaj gimnazioj de Magyaróvár, Nagykanizsa (1871 kaj 1874), Szeged (1873), fine ĝis sia emeritiĝo en 1909 en Budapeŝto. Intertempe li eklernis la stenografion en 1870, post 2 jardekoj li diplomiĝis, tial poste li instruis ĝin ĝismorte.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Görög régiségek Goethe «Iphigenia auf Tauris» cz. drámájában.* (1884)
* *Görög nyelvtan, rövid, áttekinthető előadásban.* (lernolibro, 1887; 2-a tralaborita eldono: 1891, poste plurfoje ĝis 1900)
* *Görög gyakorló és olvasókönyv.* (lernolibro, 1887; 2-a tralaborita eldono: 1891, poste plurfoje ĝis 1901)
* *Módszertani kérdések a gyorsírás köréből.* (1901)

## Memorigiloj 
* busto en Budapeŝto (1930/2013)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj stenografistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Majoros

**József Majoros** [jOĵef majoroŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Majoros József** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Sátoraljaújhely, li mortis  en Békéscsaba.

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1874, la novicado okazis en Vác, poste li finis la gimnazion en Kolozsvár. Li studis teologion en Nitro, poste li pastriĝis en 1880, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. jam ekde 1879 li instruis en piaristaj gimnazioj en Kisszeben, Podolin, Szentgyörgy, Veszprém (urbo) kaj Selmecbánya. En 1892 li eksiĝis de la piaristoj kaj katolikoj, poste li iĝis luterano instruinta ĝis sia morto en luterana gimnazio en Békéscsaba. En tiu lasta periodo li edziĝis, sed en 1910 li vidviĝis.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Plutarch neveléstani elvei* (1881)
* *A tárgyas igeragozásról* (1886)
* *Az irásjelek használata* (1890, 1891)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Lisa Jewell

**Lisa JEWELL** (naskita la 19-an de julio 1968 en Londono) estas brita verkistino de populara fikcio. Ŝiaj libroj inkluzivas ''Ralph's Party*, *Thirtynothing*, *After The Party* (daŭrigo de *Ralph's Party*, kaj poste *Then She Was Gone*, *The Family Upstairs*, *Invisible Girl kaj The Night She Disappeared*.

Ŝiaj verkoj estis tradukitaj en plurajn lingvojn.

Post maldungo, Jewell akceptis defion de sia amikino, Yasmin Boland, verki tri ĉapitrojn de romano kontraŭ vespermanĝo en sia plej ŝatata restoracio. Tiuj tri ĉapitroj fine fariĝis la debuta romano de Jewell*,* *Ralph's Party*, kiu poste fariĝis la plej vendata debuta romano en Britio de 1999.

## Verkaro 
* *Ralph's Party* (1999)
* *Thirtynothing* (2000)
* *One Hit Wonder* (2001)
* *A Friend of the Family* (2004)
* *Vince and Joy* (2005)
* *31 Dream Street* (2007) — publikigita en Usono kiel *Roommates Wanted* (2008)
* *The Truth About Melody Browne* (2009)
* *After The Party*  (2010)
* *The Making of Us*  (2011)
* *Before I Met You*  (2012)
* *The House We Grew Up In* (2013)
* *The Third Wife* (2014)
* *The Girls* (2015) — publikigita en Usono kiel *The Girls in the Garden* (2017)
* *I Found You* (2016)
* *Then She Was Gone* (2017)
* *Watching You* (2018)
* *The Family Upstairs* (2019)
* *Invisible Girl* (2020)
* *The Night She Disappeared* (2021)
* *The Family Remains* (2022)
* *None of This Is True* (2023)
* *Breaking the Dark* (2024)
* *Don't let him in''  (2025)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lisa Jewell oficiala Facebook Paĝo
* Lisa Jewell Tvitter profilo
* Lisa Jewell oficiala retejo

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Alice Oseman

**Alice May OSEMAN** (naskita la 16-an de oktobro 1994 en Chatham, Kent) estas brita verkisto kaj ilustristo de porjunula fikcio. 

Ŝi ricevis sian unuan eldonkontrakton en la aĝo de 17 jaroj, kaj ŝia unua romano, Solitaire, estis publikigita en 2014. 

Ŝi estas plej konata pro siaj retbildstrioj kaj grafikaj romanoj titolitaj *Heartstopper*, kiuj estis filmitaj de Netflix en 2022. Ŝi ankaŭ estas la aŭtorino de *Radio Silence*, *I Was Born for This*, kaj *Loveless.*  Ĉiuj memstaraj romanoj en la sama plivastigita universo, ili fokusiĝas al nuntempa adoleska vivo en Britio kaj ricevis laŭdojn pro sia realismo, GLAT+-inkluziveco, kaj portretado de menssanaj problemoj. ''*

Ŝi ricevis plurajn premiojn pro siaj verkoj, inkluzive de arĝenta Inky Award, British Book Award, kaj tri Goodreads Choice Awards.

La romanoj de Oseman estas laŭdataj pro esti "rilatigeblaj" kaj pro realisma portretado de moderna adoleska vivo. 

Dum reklamado *de Loveless'', Oseman malkaŝe parolis pri esti neromatika kaj senseksa. Oseman uzas la pronomojn ŝi/ ili.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Anglaj scenaristoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Popola Kortumo

eta|unua kunsido de la Popola Kortumo, julio 1934

**Popola Kortumo** () en Berlino (Germanujo) estis kreita per leĝo de aprilo 1934. Komence temis pri tribunalo por aferoj kiuj antaŭe tute estis zorgataj fare de la Regna Tribunalo (Reichsgericht): do ekzemple en kazo de atencoj kontraŭ politikistoj aŭ ŝtatperfido. Paŝo post paŝo la respondeco de la Popola Kortumo etendiĝis je ĉiuj agoj supozataj esti malpornaziaj kaj ĝi arogis al si procesojn pri ĉiujtagaĵoj kondiĉe ke tio helpu la timigon de politike alie pensantoj.

Konsistigis la Popolan Kortumon senatoj kun po kvin juĝistoj nomumotaj fare de kanceliero Adolf Hitler mem. El la kvino nur du devis nepre esti juristoj laŭprofesie. Aparte sub la regado de Roland Freisler ĝi evoluis je senbrida timigilo kaj bonvena instrumento de NSDAP. Eĉ bagatelaĵoj povis per ekzekuto puniĝi.

De 1937 ĝis la mezo de 1944 estis el 14.319 uloj kondamnitaj je morto 5.191. Pli malfrue ĉirkaŭ du miloj suferis tian sorton. Ne tute la duono de la kondamnitoj estis ŝtatanoj el okupitaj teritorioj; multis inter la fitraktitaj personoj ankaŭ engaĝiĝantoj ene de rezistadaj rondoj de diversaj aloj (politike, religie ktp.) Ankaŭ la farintoj de la (nesukcesa) atenco de la 20-a de julio 1944 devis aperi antaŭ la Popola Kortumo. Intertempe la tribunalanoj kunvenis ankaŭ en Bayreuth aŭ Potsdam.

Nur en januaro 1985 ĉiuj juĝoj deklariĝis oficiale nevalidaj. 
## Prezidantoj
* Fritz Rehn (julio 1934 - septembro 1934) - afergvidante
* Wilhelm Bruner (septembro 1934 - aprilo 1936) - afergvidante
* Otto Georg Thierack (majo 1936 - aŭgusto 1942)
* Roland Freisler (aŭgusto 1942 - februaro 1945)
* Wilhelm Crone (februaro 1945 - marto 1945) - afergvidante
* Harry Haffner (marto 1945 - aprilo 1945)

## Eksteraj ligiloj
*Klaus Marxen: "Terror und Normalität – Der Volksgerichtshof in zeitgeschichtlicher Perspektive " - ĉe: *HFR,* 9/2025
*informoj kun video ĉe *Deutsches Historisches Museum*
Helen Fielding

**Helen FIELDING** (naskita la 19-an de februaro 1958 en Morley, Okcidenta Jorkŝiro) estas brita verkistino kaj ĵurnalistino, plej konata pro siaj romanoj pri Bridget Jones. 

## Verkado 
Ŝia unua libro, la satira novelo *The Reason for Success* (La Kialo de Sukceso), estis publikigita en 1994. La libro baziĝis sur la spertoj de la aŭtorino dum filmado de dokumentarioj en Afriko. Helen Fielding fariĝis vaste konata pro sia romano ''Bridget Jones's Diary* (La Taglibro de Bridget Jones), publikigita en 1998 kaj naskita de kolumno, kiun ŝi verkis por *The Independent*. La sukceson de la libro sekvis daŭrigo, *Bridget Jones: The Edge of Reason* (1999), kaj poste nova verko pri la aventuroj de la nova heroino de Helen Fielding, *Olivia Joules: Or, The Fervent Imagination* (2003). 

Pluraj sukcesaj filmoj estis faritaj surbaze de ŝiaj libroj.

## Verkaro 
* *Cause Celeb* (1994) estas satiro, bazita sur la rilato inter famuloj kaj rifuĝintoj metitaj en tendaro en fikcia lando en Orientafriko.
* *Bridget Jones's Diary* (1996)
* *Bridget Jones: The Edge of Reason* (1999)
* *Olivia Joules and the Overactive Imagination* (2003), komika spionromano lokita en Miamo, Los-Anĝeleso, Anglio kaj Sudano.
* *Bridget Jones: Mad About the Boy* (2013)
* *Bridget Jones's Baby: The Diaries* (2016)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Helen Fielding profilo kaj artikoloj ĉe *The Guardian''

Kategorio:Anglaj humuristoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj