open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emil Wanitsek

**Emil WANITSEK** (vaniĉek),(naskiĝis la 2-an de septembro 1873 en Bratislavo (hungara nomo: Pozsony, germana: Pressburg) – mortis 1954 en Senica,  germano, kasisto de la urba ŝparkaso en Bratislavo. Dum 1885-88 li estis volapukisto. E-isto de 1910. En 1911 li fondis grupon en Bratislavo, kiun li gvidis. Li faris en Bratislavo pli ol 70 kursojn. En 1930 radio-kurso el Bratislavo. Tradukis multajn poeziaĵojn kaj prozaĵojn. Ofte estis deklamata lia traduko „Ŝiprompiĝo“ de Fr. Coppé.

WANITSEK, Emil
WANITSEK, Emil

WANITSEK, Emil
WANITSEK, Emil
Alfred Edward Wackrill

eta|220px|Kovrilpaĝo de "Ok Noveloj".
**Alfred Edward WACKRILL**  (naskiĝis la  en Leamington, mortis la  en Londono) estis angla inĝeniero, membro de la Akademio de Esperanto kaj pioniro de Esperanto en Britio.

Wackrill laboris pri la konstruo de la Tay-ponto en Skotlando kaj estis ĉeftermezuristo en Cejlono.

Li kelkajn jarojn redaktis *The British Esperantist* ("La Brita Esperantisto"). Lia ĝis hodiaŭ sentebla, plej grava laboro estis tiu de revizia redaktisto de la traduko de la *Nova Testamento* por la *Londona Biblio*, kiu tra *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV de 1970, 2002, 2005) ĝis la nuntempo servas kiel grava lingva modelo.

## Verkoj (elekto) 
* **1907**: *Korkordanco al la Ekzercaro de L.L. Zamenhof*
* **1914**: *La Venecia Komercisto*, traduko el William Shakespeare
* **1915**: *La Ŝtelita Letero* (Edgar Allan Poe)
* **1919**: *Ok Noveloj* (Arnold Bennett)
* **1920**: angla traduko de *Esenco kaj Estonteco de la ideo de Lingvo Internacia* de L.L. Zamenhof
* Granda manuskripta konkordanco: *Zamenhofa Trezorejo* (en la Biblioteko de Brita Esperanto-Asocio)
kaj – laŭ *Enciklopedio de Esperanto*, (1934) – "multe da unuaranga laboro literatura, pedagogia, recenza".

## Literaturo 
* Ne ind. (= Setälä, Vilho) (1921). Niaj Akademianoj. En: Esperanta Finnlando 1921:1 (jan), p. 4-8

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Alfred Edward Wackrill en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj  de kaj pri Alfred Edward Wackrill en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Carl Walter

**Carl WALTER** [karl vAlter] (naskiĝis la 26-an de oktobro 1868 en Stuttgart, mortis la 22-an de decembro 1945 en Berlino pro pulminflamo) estis germana esperantisto.

Proksimume de 1929 ĝis 1931 Carl Walter estis delegito de UEA en la Berlina distrikto Steglitz. Li tiutempe estis la kontaktulo de *Esperanto-lernejo Berlin* (Esperanto-Schule Berlin). De 1931 ĝis malfondiĝo en 1933 li estis prezidanto de *Esperanto-Cseh-grupo Berlin.* En 1936 li estis eĉ ĉefdelegito de UEA en tuta Berlino.

## Verkoj 
Carl Walter verkis kaj eldonis la jenajn librojn:
* *Gajaj horoj por esperantistoj* (1929)
* *Gajaj vesperoj* (1931)
* *Gaja lernolibro* (1-a eldono 1932, 2-a eldono 1934, reeldono en Mulhouse 1960 kie *Esperanto la lingvo internacia, facila por vi*)
* *Gaja ekzerco kaj amuzo* (1936)

La libreto *Gajaj horoj por esperantistoj* enhavas jenan interesan dediĉon de Carl Walter al Julius Glück (1877–1942):Mi dediĉas la libreton al mia estimata iama Esperanto-instruisto sinjoro direktoro J. Glück, estrarano de la „Esperanto-Gruparo Berlin".

Carl Walter loĝis en la distrikto Tiergarten de Berlin, en la domo *Hohenzollernstraße 11.* En 1933 oni ŝanĝis la stratnomon al *Graf-Spee-Straße* kaj la domnumeron al 24. Bomboj detruis la domon en 1941; nuntempe la strato nomiĝas *Hiroshimastraße* kaj sur la eksa tereno de la domo staras la reprezentejo de la lando Bremeno en la ĉefurbo.

Li estis invitita de la popola altlernejo en Berlin Zehlendorf gvidi kurson de Esperanto en la jaro 1945.

### Recenzoj 
Pri *Gajaj horoj por esperantistoj*

----
Pri *Gaja ekzerco kaj amuzo *

## Eksteraj ligiloj 
* Carl Walter en *Enciklopedio de Esperanto*

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto en Berlino
Georges Warnier

**Georges WARNIER** [varnje'] (naskiĝis la  en Parizo, mortis en septembro 1953 pro aŭtomobila akcidento) estis franca esperantisto kaj administranto de komercaj societoj. 

Warnier estis agema membro de Rotary-Club. Li esperantistiĝis en 1903 kaj de tiu momento ne ĉesis propagandi per ĉiuj rimedoj. En 1906 li fondis la „Librejon de Esperanto“. De 1906 ĝis 1913 li gvidis multajn kursojn. Li estis sekretario de la 10-a Universala Kongreso en Parizo 1914. Li estis prezidanto de la Pariza grupo de 1924. Li prezidis la Lokan Komitaton de la 24-a Universala Kongreso en  Parizo 1932, kaj tiun kongreson li sukcesigis malgraŭ gravegaj malfacilaĵoj. 

Malavare li en 1928 fondis kun Ernest Archdeacon la Domon de l' Esperanto, kiu subtenis ĉiujn praktikajn formojn de propagando en Francio, kaj kies vicprezidanto li estis. Li disvastigis Esperanton ĉe la Rotarianoj. Li estis membro de la Konsilantaro de la Internacia Cseh-Instituto de Esperanto; li efike helpis al enkonduko de tiu ĉi instrumetodo en Francio, kaj al ĝia sukceso.

Li estis unu el la plej agemaj francaj propagandistoj, precipe en komercistaj medioj. Krom artikoloj, li verkis kun Gabriel Chavet: 
* „Esperanto-Manuel“, 1906 (55.000 venditaj ĝis 1932) 
* „Dictionnaire français-Esperanto“,  1910, 2a eld. 1911 (ĝuste 1912). 
* „Corrigé d' Esperanto-Manuel“, 1912.

Georges Warnier estis ofta gasto de la kabaredo "Tri koboldoj". 
## Recenzoj
*Dictionnaire Français-Espéranto pratique et complet, Gabriel Chavet et Georges Warnier. Eld. Librairie de Esperanto, Paris, 1910 ( 11 X 15), 278 paĝoj.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Prezidantoj de Espéranto-France
Franz Watzinger

**Franz WATZINGER** (vacinger) estis aŭstrogermano, fakinstr. en Villach. Nask. 15 aŭg. 1898 en Villach. Prop-is en Kärnten. Aranĝas ĉiujare kursojn. Kunlaboris al HDE; ,E‘ kaj „La Socialisto“.

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Theodor Weder

**Theodor WEDER** (veder) ankaŭ konata kiel *T. Veder*, usona civitano, laboristo en kemia industrio. Nask. 24 febr. 1900 en Gross-Schönau, Germanujo. Eklernis Esperanton en publika lernejo. Dummilite kiel soldato en hospitalo renkontis esperantistojn inter anglaj militkaptitoj. Tio ligis lin pli forte al Esperanto. De 1923 propagandas en New York. Eldonis 1930 „Ĉirkaŭ la globo“, 1931, „Sennaciista Bulteno“. Faris en 1931 vojaĝon tra diversaj landoj kaj parolis por laboristaj grupoj. Ekde sept. 1932 eldonas „The Workers' E-Letter“, por propagando inter laboristoj. Li mortis en la fino de la 60aj jaroj.

## Tradukoj 
* "Komentoj al la komunista manifesto", SAT, 1934.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri lia aktivado por Esperanto en la usona Socialista Labor-Partio

Weder, Theodor

Kategorio:Membroj de SAT
Frederick Edward Wadham

**Frederick Edward WADHAM** (ŭodm), anglo, bankoficisto. Naskiĝis la 2-an de marto 1902 en Battersea, London, mortis la . Instruisto de Esperanto oficiale difinita de la Londona Kleriga Aŭtoritato, instruis en vesperaj lernejoj de 1923. Londona Esperanto-Klubo: sekretario 1926, vicprezidanto 1927, prezidanto 1929-33, direktoro de instruado 1933. BEA: Konsilanto kaj membro de ekzekutiva komitato 1924-26 kaj denove de 1934; agado ĉe diversaj komitatoj, komisiano por la licenciata ekzameno de 1932. UEA-delegito de 1923, brita ĉefdelegito de 1933. Helprededaktanto de „International Language“ 1924-26. Tradukando de „Riĉa kaj sen mono“ de E. P. Oppenheim, LK de 1932. Prezidanto de UK 1930 en Londono.
## Traduko
*E. Phillips Oppenheim. Riĉa kaj sen mono. Eld.  The Esperanto Publishing Co Ltd. London, 1935?

## Gramofondisko
*The Home-Student Gramophone Record. 1934.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *El la Londona skizlibro* de Charles Dickens trad. de Wadham. Muusses Esperanto-Biblioteko, 1938

Wadham, Frederick Edward
Wadham, Frederick Edward
Kategorio:Bankistoj
Halina Weinstein

**Halina WEINSTEIN** (konata sub la fraŭlina nomo Weinsteinówna; naskiĝis la  en Varsovio) estis privata instruistino. Ŝi gvidis eldonsekcion de Studenta Esperanto-Asocio kaj estis vicdelegitino de UEA. Instruistino de Cseh-kursoj, verkis originale poeziaĵojn kaj prozaĵojn publikigitajn en Pola Esperantisto kaj aliaj gazetoj; okupiĝis pri tradukado. Ŝi estis (kune kun Izrael Lejzerowicz) reprezentanto de Literatura Mondo por Pollando.

Por la turisma gvidlibro *Pollando kaj Gdańsk* eldonita en Krakovo en 1927 Halina Weinstein verkis ĉapitrojn pri Varsovio.

Halina Weinstein estis filino de Anna Weinstein.

Ŝi mortis en 1942 en varsovia geto.

## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj instruistoj
Jozefo Wasniewski

**Jozefo WASNIEWSKI** (**Józef WAŚNIEWSKI**) (naskiĝis la  en Złoty Potok, nun la distrikto Częstochowa, mortis la ) estis pola esperantisto kaj ĵurnalisto.

Li estis unu el la plej agemaj pioniroj de Esperanto, "nia Apostolo en Polujo" (*Lingvo Internacia* n-ro 3/1897). Liaj verkoj troviĝas en *La Esperantisto, Lingvo Internacia* kaj *Fundamenta Krestomatio*. En 1896 lia originala novelo *En la brikejo* estis premiita dum la unua konkurso de Esperanto-literaturo. Li kiel la unua komencis la tre gravajn vojaĝojn inter-Esperantistajn.

Post la morto de Waśniewski, kaŭzita de aneŭrismo, Valdemar Langlet dediĉis al li la poemon *Al la memoro de Josef Wasniewski*, kiu troviĝas en Fundamenta Krestomatio. Otto W. Zeidlitz verkis pri li la poemon *Al memoro de J. Wasniewski*, kiu troviĝas en Lingvo Internacia.

## Vojaĝoj
Waśniewski estis pioniro de Esperanto-turismo. Li korespondis kun esperantistoj el Norvegio kaj Svedio, rezulte de kio li komencis vojaĝi en Skandinavio. Waśniewski lernis la svedan, popularigis informojn pri Skandinavio en Pollando, kaj pri la pola literaturo – en Svedio. En la pola ilustrita semajngazeto *Wędrowiec* (Vagabondo) Waśniewski publikigis la serion de artikoloj *Wspomnienia z podróży na północ* (Rememoroj el la vojaĝoj al la nordo).

## Verkoj
* En la brikejo, 1898, Nurenbergo, Tümmel.

## Eksteraj ligiloj
*  Nekrologo verkita de Vladimir Gernet en *Lingvo Internacia*
*  Pollingva nekrologo de Wasniewski en *Przegląd Tygodniowy Życia Społecznego, Literatury i Sztuk Pięknych*, Varsovio, 15 (27) de februaro 1897

## Referencoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Vojaĝantoj
Lehman Wendell

**Lehman WENDELL** (ŭendel), (naskiĝis la 2-an de januaro 1878 en Sycamore (Illinois - mortis en majo 1977 en Minneapolis, Usono) estis usona esperantisto kaj dentisto, esperantisto ekde 1907.

Li estis honora membro de ELNA, vicprezidanto de EANA, 1910; prezidanto de Esperanto-Grupo de Tacoma (Washington), 1913; prezidanto de Esperanto-Grupo de Minneapolis kaj Saint Paul (Minnesota), 1925; vicprezidanto de EANA, 1927. Instruis Esperanton en Universitato de Minesoto de 1926. Tradukis *Sub la Meznokta Suno*; *Sep Ridoj*; kaj *La lasta Usonano*.
Membro de UEA dum pluraj jardekoj.

En 1914 li venis al Minneapolis kie li post tri jaroj starigis oficejon kiel dentisto kaj ankaŭ instruis en la Kolegio de Dentistarto.

## Verkoj kaj tradukoj 
* *Esperanto: the second language for all* (1930)
* *Indiana Legendo pri la Ventoj*
* *Sep Ridoj: amerikaj humuraĵoj*
* *Sub la Meznokta Suno* (tradukaĵoj kaj originalaĵoj el la sveda lingvo, 1910)
* Mitchell, J. A.: *La lasta Usonano: fragmento el la taglibro de Kan-Li, princo de Dimf-Ju-Ĉur kaj admiralo en la persa maristaro* (1911, 1924)

Wendell, Lehman
Wendell, Lehman
Wendell, Lehman
J. Werber

**J. WERBER** (verber), aŭstriano, doktoro. Mortis en la 15-a de junio 1914 en Wien. Esperantisto de 1907. Fervora propagandisto, kiu subtenis la movadon ankaŭ per monoferoj. Speciale li subtenis „German-Aŭstria Esperantisto“, kiun li ankaŭ administris. Prezidanto de Ligo de Germanlingvaj Esperantistoj en Aŭstrio, 1909.

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en 1914
John Mabon Warden

[eta|Warden (staranta, 4-a de maldekstre) dum [UK 1925 en Ĝenevo]]
**John Mabon WARDEN** [ŭordn] (naskiĝis la  en Edinburgo; mortis la  en la sama urbo) estis skota esperantisto kaj aktuario (asekura matematikisto), dum kvindek jaroj (de la 1-a de januaro de 1874 ĝis la 31-a de decembro 1923) li laboris en la vivasekura kompanio *Scottish Equitable*.

Li estis „fellow“ de la Fakultato de Aktuaroj en Skotlando (*Faculty of Actuaries in Scotland*). Li interesiĝis pri matematikaj problemoj, stenografio (kolektis ĉirkaŭ 5000 librojn pri ĝi), kaj genealogia serĉado. 

En 1903 li lernis Esperanton; de 1905 li instruis ĝin. Li multe propagandis kaj prilaboris ĝin. De 1916 ĝis 1922 li estis prezidanto de BEA; de 1909 li estis membro de la Lingva Komitato, de 1920 akademiano kaj vicprezidanto, prezidanto de 1931. Li servis en komitatoj de la antaŭa Centra Oficejo, kaj estis prezidanto de la Konstanta Kongresa Komitato. Li ĉeestis ĉiujn Universalajn Kongresojn de 1905, kun escepto de tiu de 1915 (San Francisko). Li estis unu el verkintoj de „Edinburga Poŝvortaro Esperanta“ (unua eldono 1915; dek-kvara, reviziita kaj pligrandigita eldono 1931) kaj ĉefredaktoro de *La Sankta Biblio*, 1926.

## Vidu ankaŭ 
Esperantista Vagabonda Klubo

## Referencoj
Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 

Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-movado en Edinburgo
Martyn Westcott

**Edmund Martyn WESTCOTT** (ŭestkot), d-ro. Li naskiĝis 1874, kaj mortis en 1907. Prezidanto de la grupo en Hastings. Li skribis por la Britiaj gazetoj *Lancet*, *British Medical Journal*, *Baby*, *Motherhood*, kaj *Physician and Surgeon*. Tradukinto de historiojn de H. G. Wells, kaj la *Kristnaska Sonorado* de Charles Dickens, 1905. 

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Mortintoj en 1907
Johannes Westen

**Johannes Harmannus Theodoor Joseph WESTEN** [vesten] (naskiĝis la  en Groningen; mortis la  en Apeldoorn) estis nederlanda esperantisto. Dum la eldono de la *Enciklopedio de Esperanto* li estis studento esperantista, estrarano de la Nederlanda Katolika Esperantista Ligo kaj konsulo de la Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista. Westen kunlaboris al *Espero Katolika*, *Katolika Vivo* kaj *Brita Katoliko*.

## Eksteraj ligiloj 
* Johannes Westen en genealogia retejo *(nederlandlingva)*

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Katolikaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1907
Kategorio:Mortintoj en 1970
William Frank Westmancote

**William Frank WESTMANCOTE** [ŭestm‘nkot] (naskiĝis la  en Cheltenham) estis angla esperantisto kaj poŝta komizo. Li estis regiona organizanto de Poŝtoficista Unio kaj redaktis lokan poŝtistan gazeton. Li estis esperantisto de 1908 kaj restarigis la Esperanto-societojn de Cheltenham kaj Bristol.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1881
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
Fred Leslie Wharff

**Fred Leslie WHARFF** (hŭarf) estis usona edukisto. Li naskiĝis je la 7a de novembro 1867 en Bangor (Maine). Li instruis modernajn lingvojn en la Universitato de California kaj en diversaj lernejoj kaj ankaŭ estis instruisto de Esperanto-kurso ĉe la nomita Univ.

## Ligiloj 
* https://ancestors.familysearch.org/en/9ZDM-DRM/frederick-leslie-wharff-1867-1965 pli da informoj pri li

Wharff, Fred Leslie
Wharff, Fred Leslie
Hieronimo Wierzchowski-Korczak

**Hieronimo WIERZCHOWSKI-KORCZAK** [vjeĵĥovski-korĉak] (naskiĝis la  en Lvovo) estis pola esperantisto, juĝa senatano, membro de iama aŭstria parlamento.

Li antaŭe estis Volapükisto. Li estis unu el la unuaj Esperantistoj en la mondo kaj posedis leteron Esperantan de Zamenhof de la 28-a de oktobro 1887. Li estis varma propagandisto, prezidanto de la Esperanto-Societo en Lvovo. Li verkis lernolibron kaj gvidis tre multajn kursojn.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Volapukistoj de Pollando
George William Wight

**George William WIGHT** ("ŭajt" aŭ "ŭajĥt") estis skota registara oficisto. Li naskiĝis la 6-an de marto 1869 en Alloa kaj estis Esperantisto ekde 1908. Li multe vojaĝis per Esperanto kaj donacis multajn kliŝojn al kolekto de Brita Esperanto-Asocio.

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Wilhelm Wildebrand

**Wilhelm WILDEBRAND** (Vilhelmo VILDEBRAND) (nask. la 6-an de marto 1904, mortis la 27-an de junio 1998 en Lepsiko) estis germana esperantisto aktiva en la laborista movado.

Iama sekretario de la SAT-Kontrol-komitato, li fariĝis unu el la gvidantoj de la opozicio kontraŭ SAT, dotita per oratora talento, li fariĝis prezidanto de Germana Laborista Esperanto-Asocio (GLEA) post ties kongreso en Essen (1930) kaj ĝis ĝia likvidiĝo en 1933. Li denove aktivis post la repermeso de Esperanto en GDR (1965). 

Li publikigis multajn artikolojn en „Arbeiter Esperantist“.

 

Kategorio:Esperantistoj
Titano

**Titano** estas:

* La **titanoj** estas la idoj de Geo kaj Urano laŭ la greka mitologio.
* **Titano** estas la ĉefa natura satelito de Saturno, kaj unu el la plej grandaj en la tuta sunsistemo.
* **Titano** estas kemia elemento.
* **Titano** estas fama monto en San-Marino.

**Titano** aperas en kunmetitaj vortoj:
* **Titanomakio** estis la milito inter la titanoj.
* ***Titanomyrma*** estis genro de prahistoriaj gigantaj formikoj.
* **Titanosaŭro** estis genro de dinosaŭroj.

**Titanio** estas alia formo foje trovita por la nomo de la kemia elemento. Ankaŭ:
* **Titania** rolulo de verko de Shakespeare
* **Titanio** estas la plej granda natura satelito de planedo Urano (ne Saturno!).
Frederick James Williams

**Frederick James WILLIAMS**, brito, kuracisto en Samarai, Papuo. Naskiĝis 12-an 1895 en Mornu Ponds, Aŭstralio, (Vict.). Kvar jarojn li laboris kiel medicina misiisto en la Novaj Hebridoj, Ĉinujo kaj en Papuo. Dudek jarojn li laboris por internacia amikeco, paco kaj Esperanto. En 1928-29 prezidanto de Esperanto-Societo en Sydney. Deligito de UEA.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Britaj kuracistoj
Carl Winberg

**Carl WINBERG** (vinberj) estis svedo, kasisto. Li naskiĝis je la 15a de majo 1864 en Foss. Li estis Esperantisto de 1905 kaj membro de UEA preskaŭ de ĝia fondo. Kursgvidanto. Mecenato de blindula Esperanto-movado.

WINBERG, Carl
Franz Wollmann

**Franz WOLLMANN** (volman) estis aŭstrogermana d-ro, landlernej-inspektoro kaj „kortega konsilanto“. Li naskiĝis je la 12an de februaro 1871 en Kriesdorf (nun en  Ĉeĥio). Li estis direktoro de la ŝtata ekzamen-komisiono por Esperanto en Aŭstrio, pri kies fondo li multe klopodis (1925), lektoro por Esperanto ĉe la ŝtata Teknika Altlernejo kaj ĉe la Urba Pedagogia Instituto en Wien kaj komitatano de UEA.

Kiel gimnaziano li estis studinta Volapukon. Okaze de inspekta vizito en la seminario en Strebersdorf en la jaro 1924 d-ro Wollmann koniĝis kun la tiama estro direktoro Josef Schamanek, fame konata Esperanto-pioniro. La lingvaj kaj praktikaj preferoj de Esperanto, konvinke prezentitaj de Schamanek, tute absorbis la filologian intereson de d-ro Wollmann kaj U decidis studi la lingvon. Kvankam li perfekte scipovis la anglan, francan, italan kaj ĉeĥan lingvojn, li tamen plene kaj entuziasme dediĉis sin al Esperanto kaj fariĝis baldaŭ ĝia plej eminenta advokato. Lia lingva aŭtoritateco kaj lia inda personeco fine konvinkis ankaŭ la filologajn kontraŭulojn kaj decidigis la inst ruministerion favore al la unua oficiala rekono per starigo de la ŝtata ekzamenkomisiono.

Kiel ĝia estro d-ro Wollmann eldonis praktikan gvidilon, modelan lingvoregularon por ekzamenantoj kaj ekzamenatoj. En somero 1946 — post sepjara silentigo de Esperanto — aperis klasika propagandilo por nia lingvo en la noveldonita regularlibro de li verkita „Lebrbefähi- gungsprüfungen für Fremdsprachen“ (öst. Bundesverlag). Krom multaj detaloj pri la ekzamenoj en la lingvoj angla, franca, rusa, itala, ĉeĥa, hungara, slovena, serbokroata kaj latina ĝi enhavas konvinkajn klarigojn kaj indikojn pri la praveco de artefarita mondhelplingvo kaj ĝia Zamenhofa formo, la plenan ekzamenregularon kaj sufiĉe imponan liston de Esperantoverkoj originalaj kaj tradukitaj, kiuj estas studindaj por ĉiuj aspirantaj ekzamenon en Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Esperantistoj
Gerrit Woud

**Gerrit WOUD** (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1886 en Zaandam) estis nederlanda sindikatista fabriklaboristo kaj esperantisto. Li lernis Esperanton en 1912 kun sia edzino kaj iĝis pioniro de Esperanto en sia regiono. En 1914 li starigis lokan grupon kun la nomo "Kunigita per Esperanto" por laborantoj de la Esperanto-movado. Krom ke li aranĝis multajn Esperanto-kursojn, aparte menciindas lia agado en la sindikata movado.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj sindikatistoj
Isaac Henry Wright

**Isaac Henry WRIGHT** [rajt] (naskiĝis la  en Keighley; mortis la  en Worcester) estis angla esperantisto kaj inĝeniero (il-maŝinoj, dentradoj). Sekr. de Teĥ. Inĝ. Inst. E-isto de 1903. Fondis grupon en Coventry, 1908 kaj en Northampton, 1911. Unua sekr. de Mezlanda Fed. Prez. de Okcidentmezlanda Fed., 1929-32.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1873
Kategorio:Mortintoj en 1945
Wu Ta-Kwang

**WU Ta-Kwang** estis ĉino, licenciato de la Pekina Universitato, magistro de politika scienco de la Universitato Kolumbio en Usono, kaj ekde la jaro 1925 direktoro por publika instruado en Kantono (Ĉinio). Li naskiĝis en 1887 en Kantono - mortjaro ĝis nun ne estas konata. Li en 1926 kun urba subvencio fondis Esperanto-Instituton kaj ekde la jaro 1927 estis ĝia direktoro. Kun samideanoj Hsu, Sinpak Au kaj Won Kenn li gvidis la Esperanto-movadon en Kantono. Ekde la jaro 1928 li vojaĝis en Eŭropo kaj Ameriko, kaj nur en 1931 revenis al Kantono. Li fondis Esperanto-bibliotekon, kaj estis prezidanto de Kantona Esperanto-Asocio.

Kategorio:Mortojaro nekonata
Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Elisabeth Wunderlich

**Elisabeth WUNDERLICH** estis germana esperantistino kaj sekretariino, kiu naskiĝis la 6-an de septembro 1889 en Dresdeno, kaj mortis je nekonata dato, tamen plej laste en la 1980-aj jaroj. 1910-17 en la Germana Esperanto-Librejo en Leipzig. 1921-29 oficistino en la Esperanto-fako de la Lepsika foiro. 1918-20 sekretariino en la Saksa Esperanto-Instituto, de 1923 ĉe la Esperanto-Instituto por la Germana Regno. Ŝia tasko: administrado de la Reĝa Saksa Esperanto-Biblioteko; prilaborado de diversaj statistikoj (ekz. la tutmonda statistiko en 1928); vasta korespondado. La Enciklopedio de Esperanto de 1934 karakterizis ŝin per la vortoj "preciza laboro, nelacigebla diligento".

Kategorio:Lepsiko

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Max Wurmbrandt

**Max WURMBRANDT** estis rumano. Li naskiĝis en 1901 kaj estis Esperantisto de 1923. Li faris kursojn en Focşani kaj Bucureşti kaj estis sekretario de RES. Li tradukis el la rumana lingvo por LM kaj HDE.

WURMBRANDT, Max
WURMBRANDT, Max
Vortludoj aŭ kalemburoj

**Vortludoj aŭ kalemburoj** (laŭdire laŭ la nomo de unua franca apotekisto Calembourg, kiu vivis komence de la 18-a jarcento) en Esperanto tute nova, antaŭ la milito 1914 preskaŭ nekonata speco de spritaĵoj. Dum la spritaĵoj ĝenerale konsistas en trovado de similecoj inter malsamaj objektoj, la vortludoj serĉas malsamajn signifojn inter sam- aŭ similsonaj vortoj kaj frazoj. Jen kial vortludoj estis longe malkonataj en la Esperanto-kulturo, kiu fieras pri sia matematika precizeco kaj logika konstruo, ecoj, kiuj kontraŭas dusencecon.

Zamenhof mem zorge evitis miskomprenojn, kiuj povus veni pri vortoj, kiaj vipero (vip-ero), cigareto (cigar-eto kontrave), k. s. kaj anstataŭe uzis en Universala Vortaro vipuro, cigaredo, k. s. Tiel do okazis, ke jam la Universala Vortaro entenas tiajn vortludojn, kiaj estas ekzemple aĉeti : aĉ-et-i, domaĉeto: domaĉ-et-o; aerolito: aero-lito; agordi: ag-ordi, ktp.

Sekve eĉ en la. Universala Vortaro oni trovas amason da radikoj, kiuj povas servi kiel materialo por vortludoj, kaj tiu amaso plimultiĝis en la pli postaj aldonoj al la tiu vortaro, ne plu tiel atente farataj el la vidpunkto de la principo de logiko kaj nekonfuzebleco. Tiel ni posedas amfiteatron: am-fi-teatron, aŭtografon: aŭto-grafon, akcidentojn: akci-dentojn, arbaleston: arb-al-eston, ktp.

Ne finiĝas ĉi tie la eblaĵoj de Esperanto. La senfina afiksebleco de Esperanto senmezure plialtigas la nombron de vortludeblaj esprimoj. Ekzemple *lekanto*: lek-anto, *kaprido*: kap-rido, *montrilo*: mon-trilo, *ventregulo*: kiu povas esti aŭ ventr-egulo aŭ vent-regulo ktp.

Konkludeblas ke Esperanto posedas grandegan riĉaĵon da kalemburoj kaŝitajn en sia vorttrezoro, malgraŭ la ŝajne matematika rigideco. Tial la Esperantaj vortludoj povas esti rigardataj kiel grava semo por kreskigi la *Esperant*-an humoron (vidu ankaŭ: Esperanto-kulturo).

Ekzemplojn de vortludoj donis Leopold Dreher en „Amuzaro“, kie ni trovas jenan „anonctabulon“: Al la apartamento parte apartenas aparta port-aparato (lifto). La plej famaj vortludoj en Esperanto estas tiuj de Verdkata Testamento de Raymond Schwartz.

Noto de M. C. Butler. La plej elstara literaturaĵo vortluda estas la verko de Inglada „Edziĝo malaranĝita“, kies 44 paĝoj estas efektiva amaso da vortludoj. - Oni tre multe vortludis en Esperanto antaŭ 1914 kaj mi memoras oftajn vortludojn de la tempo de la Bulonja Kongreso.

## Bibliografio 
Leopold Dreher, Amuzaro.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-humuro
* Esperanto-kulturo
* Vortludo

* Lingva labirinto
* Vortfiguroj
* Vortŝerco

Kategorio:Esperanto-movado
Vortoj de Macue Sasaki

***Vortoj de Macue Sasaki***. Kompilis „Klara Rondeto“. 1934, 125 p. Kolekto de originalaj kaj tradukitaj artikoloj de Sasaki Macue. Respeguliĝas nobla, larĝvida animo, kiu estis malfermita por la suferoj, kiujn kaŭzas mizero, militarismo, virina sklaveco kaj aliaj malbonoj.

## Recenzoj
Kategorio:Esperantlingva literaturo
La Ĉielo kaj la Infero

***La Ĉielo kaj la Infero aŭ La Justeco de Dio Laŭ Spiritismo*** estas unu el 5 bazaj libroj de Kardecisma Spiritismo (la kvara el ili). Ĝi estas kompara studo de la doktrinoj pri la forpaso de la animo, el la korpa vivo en la spiritan vivon, pri la estontaj punoj kaj rekompencoj, pri la anĝeloj kaj demonoj, pri suferoj ktp, sekvata de nombraj ekzemploj pri la efektiva situacio de la animo dum kaj post la morto.[200px|eta|dekstra|Kovrilo de la plej freŝdata esperanta eldono de "La Ĉielo kaj la Infero", ilustrita de [Cecconi.]]Publikigite unuafoje en aŭgusto 1866, de Allan Kardec, ĝi enhavas du partojn. La unua kun 11 ĉapitroj, kaj la dua kun ok. En la unua parto oni studas temojn, kiel kaŭzojn de la timo al morto, la ĉielon, la inferon, la limbon, la purgatorion, la anĝelojn, la demonojn k. a. En la dua parto, oni trovas raportojn de spiritoj pri tio, kion ili sentis dum kaj post la morto de l' fizika korpo. Kaj ĉiuj raportoj kun signifaj klarigoj pri la postvivo kaj komunikebleco de la mortintoj, kaj ankoraŭ pri la Leĝo de Kaŭzo kaj Efiko (Karmo).

En la dua parto, enestas ĉapitroj kun raportoj de spiritoj, kiuj sukcesis per suferaj reenkarniĝoj elpagi pezajn debetojn el la pasinteco. Estas la kazo, ekzemple, de Szymel Slizgol kiu almozpetis dum 30 jaroj en la urbo Vilno. Li elkarniĝis en majo 1865. Lian funebraĵojn ĉeestis granda homamaso. La magazenoj eĉ fermis la pordojn kiel signo de funebro. Kelkajn jarcentojn antaŭe li vivis kiel reĝo en tiu sama regiono de l' mondo, kun povo pri vivo kaj morto. Sed li kaŭzis multe pli da malbono ol da bono. Tial li ĝojegis, ĉar nun multajn ploris pro lia morto.

Al Esperanto tradukis Allan Kardec Afonso Costa kaj Benedicto Silva en 1979. La unua eldono en Esperanto estas preparita kiel programero de la 66-a Universala Kongreso de Esperanto en Braziljo.

## Eksteraj ligiloj
*La Ĉielo kaj la Infero, ĉe paĝaro de Brazila Spiritisma Federacio (esperante)
*Aliaj bazaj spiritismaj verkoj , ĉe paĝaro de Brazila Spiritisma Federacio (esperante)
*Brazila Spiritisma Federacio, oficiala paĝaro (portugallingve)
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Spiritismaj libroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1979
Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Postmorto
Kategorio:Libroj de Allan Kardec
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Esperantista Vagabonda Klubo

**Esperantista Vagabonda Klubo** estis asocio de esperantistaj pentristoj, literaturistoj kaj aliaj artistoj. 

En 1906 ĝi estis fondita en Skotlando de fraŭlino Caroline Oxenford, redaktistino de ĝia organo La Vagabondo (septembro 1908 - 1914) aperanta en Howe, kie aperadis antaŭe La Vagabonda Monataĵo (januaro-marto 1908) kaj La Vagabondisto (aprilo-julio 1908).

En 1914 la Ĉefvagabondo  estis John Mabon Warden.

Post la eksplodo de la 1-a mondmilito la klubo ne plu funkciis.

## Ligiloj 
* La Historio de la Esperantista Vagabonda Klubo. verkita de Caro Oxenford (1912) en la arkivo de esperanto-france.org

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Vagabondo kaj Sinjorino

***Vagabondo kaj Sinjorino*** (germane: *Der Vagabund und die Dame*) estas romano de Walther Kloepffer. Ĝin tradukis el la germana Ludwig Goppel. Ĝi aperis en Kolonjo ĉe Heroldo de Esperanto en la jaro 1931. 

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF). 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Romanoj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Vaghinak Sarkissian

**Vaghinak Sarkissian** (n. je nekonata jaro, probable inter 1860 kaj 1880, mortis en 1931) estis persa esperantisto.

Li lernis Esperanton en 1911 kaj multe propagandis ĝin en Persio, ĉefe en Tabriz, Teherano kaj Sultanabad.[?] En 1925 fondiĝis grupoj en Sultanabad (Vaghinak Sarkisjan kaj Reza Tahert gvidis kursojn) kaj en Tabriz (Ati Akber Nemseĉi).

Dum vojaĝo al Kaŝano Sarkissian malsaniĝis kaj nelonge post la reveno hejmen mortis. Lian entombigon ĉeestis esperantista grupo, kiu metis sur lian tombon florkronon kun la verda stelo. Bahmen Shidani, delegito de UEA, adiaŭis la mortinton memorigante pri liaj meritoj por Esperanto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Vaghinak Sarkissian en Esperanto, n-ro 4, 1931
* prezenteto de li inter la landaj esperantaj pioniroj en la revuo Irana Esperantisto, n-ro 18, dua serio, somero 2016, paĝo 6

Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Villem Vaher

**Villem VAHER** (Otepää,  - 1944) estis estona esperantisto kaj lernejestro. 

## Biografio 
Li estis pioniro de Esperanto en Estonio, varbita de reklamoj en estonaj gazetoj kaj propagandiloj disvastigitaj de Petersburga Esperanto-Societo „Espero“.

Li estis aŭtoro de la unua Esperanto-lernolibro por estonoj (1893) kaj de konversacia lernolibro (1930). 

Eksperimente li instruis Esperanton en urba elementa lernejo de Tallinn.

Li estis prezidanto de EAE de 1922 kaj direktoro de EIE de 1925. Li gvidis kursojn kaj de 1927 regule semajne paroladis en la radiostacio Tallinn en Esperanto.

Li verkis ankaŭ lernolibron de la rusa por estonoj.

## Verkoj
***Esperanto vestlus-kursus** (, Talino: V. Vaher, 1930. - 63 p.)
***Vene keele vestluskursus = Разговорный курс русского языка.** (Nõmme: V. Vaher, 1940. - 16 p.)
### Tradukoj
***Patrina zorgo** (El *Fabeloj kaj folkloro* - En: Estona antologio)

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado de Estonio

Vaher, Villem
Vaher, Villem
Vaher, Villem
Johannes Vahtkerl

**Johannes Vahtkerl** (naskiĝis la  en Raukla) estis estona esperantisto kaj poŝtisto.

Li esperantiĝis en 1908. Li estis sekretario de la Esperanto-Societo en Tartu de 1914 ĝis 1915 kaj ties prezidanto de 1915 ĝis 1916. En 1919 en Talino li fondis Esperantistan Unuiĝon „Espero“ (kun Helmi Dresen kaj V. Aro).

Li propagandis ĉefe sur poŝtista kampo. Multaj tradukoj el Esperanto aperis en la estona gazetaro; li skribis artikolojn en Esperanto-gazetoj.

Krome li tradukis prisportan libreton el la estona.

## Tradukoj
* *La malbonaj flankoj de sporto kiel anstantaŭaĵo de fizika laboro rilate higienon* de Juhan Vilms (Talino 1921, 24 paĝoj).

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Poŝtistoj
Attilio Vaona

**Attilio VAONA** (naskita la  en Zevio; mortis en Romo en 1969) estis itala esperantisto, advokato kaj prokuristo. 

Lia socia kaj kultura agado estis ampleksa; li estis konsilanto kaj deputita membro de la komunumo Zevio ktp. Esperantisto li estis de 1911, kiam li kunfondis Esperanto-asocion en Verona. Li estis prezidanto de la komitato de la tria Itala Kongreso de Esperanto en 1912. De 1922 ĝis 1924 li estis prezidanto de Itala Esperanto-Federacio. Li kunorganizis komercan konferencon en Venecio en 1923. Li estis delegito ĉe la Ĝeneva konferenco por la enkonduko de Esperanto en lernejoj. Li faris multajn kursojn kaj paroladojn en diversaj italaj urboj kaj verkis propagandajn broŝuron kaj artikolojn. Dum la jaroj 1966-67 li estis prezidanto de la Itala Esperanto-Instituto.

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1880
Varnomo

**Varnomo** estas nomo por iu komercaĵo aŭ varo.

Por marki ke io estas varnomo estas speciala signo ™ (kodo deksesuma 2122 en unikodo, &amp;trade; en HTML). Kutima ĝia uzo estas kiel *Varnomo*™.

Por marki ke io estas *registrita* varnomo estas speciala signo ® (kodo deksesuma AE en unikodo, &amp;reg; en HTML). Kutima ĝia uzo estas kiel *Varnomo*®.

Taŭga fabrikmarko influas notinde la disvastigon kaj aĉeton. Ne malofte la nomo de tia varo anstataŭas la nomon de la objekto mem. La nuna tempo impresplena kaj plena je sensacioj ankaŭ kaŭzis la multe pli grandan zorgon por elekto de impresa varnomo. 

## Esperantlingvaj varnomoj
Iuj varoj portas Esperantlingvan nomon. Oni povas distingi inter varoj, kies Esperanteco estas hazardo (kiel ĉe la aŭto "Kia"), kaj varoj, kies Esperanteco ne estas hazarda (kiel ĉe la horloĝoj "Movado"). 

La Enciklopedio de Esperanto de 1933 menciis kiel tiam ekzistantajn Esperantlingvajn varnomojn la jenajn (por kiu estis menciitaj kiel font-indiko artikolo en UEA-Jarlibro 1931, paĝoj 57-60.): Alpa, Alta, Arda, Belsona, Blanka, Briko, Eterna, Forta, Mirinda, Mortis. 

## Vidu ankaŭ
*Varmarko

## Eksteraj ligiloj
*La artikolo pri "Varnomoj"  en la Enciklopedio de Esperanto

Kategorio:Esperanto-movado

*
Kategorio:Vortoj
Franz Vasta

**Franz VASTA** ( en Wien – ? ) estis aŭstra-germana esperantisto, oficisto. Esperantisto fariĝis en rusa militkaptiteco en 1919. Bibl. 1924-27, kaj de tiam sekr. de „Danubio“. Wien. Multe varbadis ankaŭ per lumbild- kaj aliaj paroladoj.

Kategorio:Esperantistoj
Kategorio:Mortojaro nekonata
A. L. Vejtcler

**A. L. VEJTCLER**, mortis la 22-an de decembro 1913, estis rusa kuracisto.

Vejtcler fariĝis Esperantisto en 1895. Li estis fervora propagandisto en Rostovo ĉe Dono, delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj prezidanto de Rostova Filio de Ruslanda Ligo Esperantista. Trifoje li penis malfermi en la urbo memstaran Esperanto-Socion sed la loka guberniestro ne permesis tion. Vejtcler tradukis el Bunin, Dostojevskij, Gogol, Korolenko k. a. En Scienca Revuo 1904 li publikigis la artikolon "Nova kuraca metodo de l’erizipelo".

## Fontoj 
* Kromfolio de *Juna Esperantisto", n-ro 1, 1913, p. I (nekrologo transprenita el "La Ondo de Esperanto"). Tie estas skribite, ke li mortis 9. (22.) de Decembro, supozeble laŭ la tiama rusa (9.) kaj laŭ la nuna (22.) kalendaroj.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Rusiaj kuracistoj
Esperanto-movado en Venezuelo

]]
Laŭ la Enciklopedio de Esperanto el 1934, pioniro de la Esperanto-movado en Venezuelo estis *George O. Messerl* en la urbo Porlamar, kie en 1909 estis fondata la unua landa Esperanto-grupo, kiu ricevis la nomon „Progreso“. En 1906 la gazeto „El Dominical“ de Caracas havis Esperanto-fakon, redaktatan de li. En 1910 en San Cristobal aperis gazeto „Anda Lumo“. Laŭ la iniciato de Benito Losada (en la literaturo konata kiel "Paco-Tillero") en 1912 fondiĝis nacia organizaĵo Venezuela Esperanto-Asocio, kiu post kelkaj jaroj de funkciado ĉesis agadi, sed la  estis refondita. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 esperantistoj estis en tri urboj, la landa UEA-delegito en 1933 estis en Caracas. 

Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj la agadon aparte partoprenis Octavo de Diego, Fernando de Diego, Manuel Nebra Val, Féliz García Blázquez, Juan Eduardo Bachrich, Lino Moulines, Antonio Lauro, Jorge kaj Esteban Mosonyi, Andres Turrisi kaj Agnes Waldman. Dum tiu tempo ankaŭ aperis ĝia oficiala organo *Venezuela Stelo*.

Dum la 1980-aj jaroj al la naciaj aktivuloj aliĝis la franca esperantisto Floreal Gabalda kaj lia ĉeĥa edzino Liba Gabalda, kiuj kun Rafael Mejias, Maritza Graziani, Alfredo Portillo, Raymonde kaj Brigitte Clarac aldonis renovigon al la movado.

Nuntempe estas almenaŭ 30 venezuelaj esperantistoj registritaj en Esperantujo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kiel Mi Starigis Oficialajn Esperanto-Kursojn en Mia Universitato en Venezuelo (arkivo), artikolo de  Jesuo R. Cedeño aldonita la 14-an de januaro 2019. 


Venezuelo
Rupert Falkland von Vaughan

**Rupert Falkland (von) VAUGHAN**, (pseŭdonimoj „I. K.“; Verdavalo), (naskiĝis la 5-an de julio 1878 en Singapore, Malajaj Kolonioj, mortis la 7-an de novembro 1958) estis brita esperantisto, metalurgiisto.

Esperantisto de 1905. Fondis unu el la unuaj Esperanto-grupoj en Hindujo en Kolar, 1906, kaj tie fondis kaj redaktis la gazeton La Pioniro ĝis sia foriro el Hindio, en 1907. Delegito de UEA en Totok (Celebes), Tokio, Osaka, kaj poste en Sandakan, Norda Borneo. Artikoloj kaj rakontoj pri orientaj landoj aperis en HDE.

Lia patro, el kimra deveno, estis stabano de Sir James Brooke, la unua "blanka hindreĝo" de Sarawak. Naskita en Singapore, la juna Rupert edukiĝis en Anglujo kaj en 1884 fariĝis lernanto ĉe eminenta londona arĥitekto. Sed post du jaroj lia patro mortis, kaj li akiris postenon en hinda orminejo kiel ĥemia provisto kaj laborestro. En 1905 li esperantistiĝis aŭtodidakte, kaj en 1906 fondis en Kolar unu el la unuaj grupoj de Hindujo, ankaŭ la unuan hindan Esperanto-gazeton, *La Pioniro*. Li deĵoris 13,5 jarojn en Hindujo, kaj 10,5 jarojn en la insulo Celebeso. En 1920 li migris al Japanujo, kie li deĵoris 5,5 jarojn kiel kontisto, konstante disvastigante nian lingvon; li multe kunlaboris kun la Pastro Inocento Seriŝev kaj la blinda Vasilij Eroŝenko. Tiam li denove migris al Sandakan, Nordborneo, kie post 20-jara deĵoro ĉe lignaĵa firmo li emeritiĝis kaj vivis kiel rentulo ĝis sia morto.

En Sandakan li eldonis la revueton *El Verdavalo*.

Li fondis anglalingvan gazeton semajnan *North Borneo News* kaj kulturis kokosojn kaj kaŭĉukon. Li verkis multe sub la pseŭdonomo **Verdavalo**, precipe artikolojn kaj rakontojn pri aziaj temoj. Multjara delegito de UEA, malavare apogis ankaŭ aliajn Esperanto-organizaĵojn kaj gazetojn.  

## Referencoj 
* Esperanto, n-ro 640

## Eksteraj ligiloj 
*60-jariĝo de R.F.Vaugham en Heroldo de Esperanto 

*Pri termitoj – artikolo de R.F. Vaugham en HdE
Pri termitoj 2
Pri termitoj 3
Pri termitoj 4

VAUGHAN, Rupert Falkland von
VAUGHAN, Rupert Falkland von
VAUGHAN, Rupert Falkland von
Verboj transiraj kaj netransiraj

**Verboj transiraj kaj netransiraj**. En Esperanto la transira uzebleco de la verboj estas pli larĝa ol en la naciaj lingvoj ĝenerale. Ekz. la verboj sidi, kuŝi, iri ktp. estas uzeblaj transire (mi sidas seĝon, li kuŝas liton, ni iris longan vojon). Tamen, kelkaj verboj estas uzataj nur netransire, precipe la verboj kun -igi, ĉe kiu oni evitas eĉ la akuzativon uzatan anstataŭ prepozicio; oni neniam diras: mi kutimiĝis ion, mi sciiĝis ion, kvankam oni povas diri: mi ekkutimis ion, mi eksciis ion. Aliflanke, la transiraj verboj estas uzeblaj nur transire (komenci, fini, turni, ŝanĝi ktp.): la netransira formo de ĉi tiuj estas farata kun -iĝi (komenciĝi, finiĝi, turniĝi, ŝanĝiĝi ktp). Kompreneble la komplemento de  la transiraj verboj povas esti nur subkomprenata; ekz.: ni komencu; kial vi ne skribas? li ne scias legi. 
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Vortoj de Kamarado E. Lanti

La libro ***Vortoj de Kamarado E. Lanti***  estas 191-paĝa kolekto de artikoloj de Eŭgeno Lanti aperintaj precipe en *Sennaciulo*, eldonita kun antaŭparolo de Lucien Banmer de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), en 1931. 

En 1979 aperis dua, neŝanĝita eldono ĉe La Juna Penso el Laroque Timbaut. Ankaŭ ĝi enhavas antaŭparolon de Lucien Bannier.

## Enhavo 
Titoloj de la ĉapitroj: Mondlingvo, Organizado, Edukado, Sennaciismo, Pacismo, Priskriboj, Polemiko.

## Recenzo
## Bildaro 

Dosiero:1979 Vortoj Lanti.jpg|Librokovrilo pri la dua eldono.

## Vidu ankaŭ 
* *Vivo de Lanti*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la libro en la retejo de SAT
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1979
Kategorio:Eldonaĵoj de La Juna Penso
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Verbigo senpera

**Verbigo Senpera** estas karakteriza eco de la Esperanta vortfarado; ĝi igas superflua specialajn verbigajn sufiksojn.

La senco de la formita senpera verbo estas:
# ĉe substantivoj signifantaj ilon: agi per. . ; ekz. marteli: agi per martelo. Kelkfoje: funkcii kiel. . , ekz. la koro martelis;
# ĉe substantivoj signifantaj personon: funkcii kiel. . . ekz. reĝi, gasti, tajlori; 
# ĉe substantivoj signifantaj materialon: provizi per. . . ekz. arĝenti, ori, sukeri, olei. En ĉi tiu senco oni uzas ankaŭ um: aerumi, ventumi, kaj jen la teknika lingvo la sufikson iz: najlizi, ŝtonizi;
# ĉe  kelkaj substantivoj: fari agon karakterizatan per. . . , ekz. ondi, ŝaŭmi, ordi ;
# ĉe prepozicioj esti. . . ; ekz.: ĉirkaŭi: esti ĉirkaŭ. . .
# ĉe adjektivoj: esti -a, impresi -e; ekz. nigri, blanki, simili, egali, avari pravi, utili, rapidi, furiozi, ebli, indi, sani, inklini. En la poezio pli kaj pli vastiĝas la uzo de tiaj adjektivo-verboj; ekz. sobri, prudenti, honesti, juni, preti, pali, modesti, forti, alii (Grabowski), certi, malboni, antikvi, delikati ktp. Kiel lasta konsekvenco de ĉi tiu verbigo aperas en la poezio ankaŭ la verbigo de participoj ekz. ĉe Grabowski: laŭdatu, nomatis, malpermesitas, ĉe aliaj: vidintus, naskitus ktp. Zamenhof provizore malkonsilis ĉi tiujn formojn, dirante, ke ili estus ĝustaj nur, se la finaĵo as havus la sencon de estas, kiun ĝi ankoraŭ ne havas, sed verŝajne iam havos. Nu, tiu ĉi profetaĵo realiĝis kiel montras la supra serio de adjektivo-verboj, en kiuj as signifas estas. Sed aliflanke oni devas akcenti, ke la participverboj, pro sia troa koncizeco, iom malfaciligas la komprenon, do oni devas nepre ŝpari pri ilia uzo kaj ĝin rezervi por la poezio.
## Vidu ankaŭ
*La Senpera Verbigo de Adjektivoj

Kategorio:Esperanto-movado
Verbotempoj de dependaj propozicioj

**Verbotempoj de dependaj propozicioj**. En la propozicioj subjektaj, objektaj, predikativaj, epitetaj, se ili estas ekspilikaj (t. e. enkondukitaj per KE), la verbotempoj estas relativaj, t. e. la estanta tempo de la subprop-o respondas al la tempo de la ĉefprop-o, la estinta tempo signas antaŭtempecon, la estonta tempo posttempecon rilate al ĝi. Ekzemple: Mi vidis, ke li falas (estas falanta). Mi vidis, ke li falis (estas falinta). Mi vidis, ke li falos (estas falonta). Same estas en la dependaj demandoj: Mi ne sciis, kie li estas (en la tempo de mia nescio).

En la subpropo-oj rilataj (enkondukitaj per relativoj - KIU, KIO, KIA la tempoj estas absolutaj, t. e. montras, sen rilato al la ĉefprop-a tempo, tiun tempon, kiam la subprop-a ago okazas. Same estas en la adjektaj subprop-oj, se ilin enkondukas relativo, aŭ speciala konjunkcio: Li ĉeestis, kiam ŝi mortis. Mi ne renkontis tiun, kiu alportis la leteron. Mi  faris, kion mi povis.

La diferencon inter la du kazoj lumigu la jenaj ekzemploj: Kiam mi venis (absoluta tempo) en la ĉambron, mi vidis, ke li skribas (relativa tempo). Kiam vi demandis (abs. tempo) min, mi ne sciis, kiam mi estos (rel. tempo) preta.

KALOCSAY.

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Verbotempoj Kompleksaj

**Verbotempoj kompleksaj** (malsimplaj, kunmetitaj) formiĝas per la kunmeto de la aktivaj kaj pasivaj participoj kun la helpverbo esti. La pasivaj verboformoj estas formeblaj nur komplekse, la aktivaj VK servas por la pli preciza marko de la tempo. Sed ilia ofta uzo tropezigas la stilon; Kabe, la plej bona klasika stilisto, ĉiam evitis ilin. Ĉi tiu evito estas ebla per la vortetoj nun, jam, tuj, antaŭe, per la sufikso ad, per la konjunkcioj antaŭ ol, post ol (post kiam). Ekz. Mi skribadis (estis  skribanta) la leteron, kiam li envenis. Li jam foriris (estis foririnta), kiam mi alvenis. Antaŭ ol li mortis (kiam li estis mortonta), li faris testamenton. Post ol (kiam) mi finis (estis fininta) mian taskon, mi iros promeni. 
	v. Pasivaj participoj, Pluskvamperfekto, Sintakso. 
Kálmán Kalocsay.

## Eksteraj ligiloj 
* https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/kunmetitaj_verboformoj/index.html - Kunmetitaj Verbformoj en PMEG
* http://esperanto.davidgsimpson.com/eo-verbforms.html - listo de kompleksaj tempoj en Esperanto (angle)

Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Charles Verax

**Charles VERAX** [veraks], (pseŭdonimo Karlo Verks) (naskiĝis la 28-an de februaro 1873 en Parizo - mortis en 1943) estis franca fotografisto, esperantisto kaj la plej grava Esperanta terminologo de la epoko antaŭ la unua mondmilito.

Verax esperantistiĝis en 1902. Per longa kunlaborado en Internacia Scienca Revuo li akiris kompetentecon pri teknika terminaro, kaj fariĝis specialisto en tiu afero. Li fondis kaj redaktis Foto-revuon (1906-1909) kaj Sciencan Gazeton (1912-1914).
Ekde 1909 Verax estis membro de la Lingva Komitato, ekde 1911 direktoro de la Komisiono por teknika lingvo.

Adreso 1914 35 B-d Arago, Paris XIII (laŭ Germana Esperantisto)

## Verkoj (elekto) 
* *Elementa Fotografa Optiko*, originale verkita en Esperanto, Paris : 1906 Presa Esperantista Societo (skanita de Google, serĉebla, ne plene atingebla)
* **Densigo kaj heligo de la negativaj kliŝoj fotografaj **, 1904

* **La fotografa rivelado ** en: Internacia Scienca Revuo Paris, 1904. - [1] (1904), 1, S. 15 - 22

* **La konsisto de fotografaparato** , en: Internacia Scienca Revuo Paris, 1904. - [1] (1904), 6, S. 174 - 178

* **Nova procedo de fotografado kun koloroj ** Internacia Scienca Revuo- Paris, 1904. - [1] (1904), 9, S. 260 - 262
* **Ŝraŭbo, ŝraŭbaĵo kaj ŝraŭbigilo** en: Internacia scienca revuo. - Paris, 1904. - [1] (1904), 8, S. 244 - 245

* '''Reguligo de l'vojiraj kompasoj'*, traduko de Dary, Georges en: Internacia Scienca Revuo- Paris, 1904. - [1] 10, p. 295 - 298

* *Vocabulaire français-Espéranto des termes technologique des termes les plus employés en photographie et dans ses rapports avec la chimie, la physique et la mécanique *, 1907
* *Vocabulaire Technique et Technologique Français-Esperanto* par CH. VERAX, Librairie HACHETTE et Cie, 79 Boulevard Saint-Germain, PARIS 1908
* *Enciklopedia Vortareto Esperanta kun franca traduko kaj difinoj en Esperanto*, 1910.
* Propono pri Terminologiaj Fundamentaj Principoj por la Scienca Lingvo en Esperanto. En: Scienca Gazeto - Terminologia Fako 1a jaro 1912, n-ro 2-3, p. (9)

La Enciklopedio de Esperanto en 1934 juĝas: "Tiuj du "vortaretoj" [laste menciitaj] fakte estas gravaj kaj fundamentaj verkoj por studo de teknikaj vortoj".
### Recenzoj
Pri *Elementa Fotografa Optiko*

## Bibliografio 
* Lapenna, Ivo: *Esperanto en Perspektivo*, p. 140, Verax (1873-1943) - de ĉi tie devenas informo pri la mortodato. La libro estas elŝutebla ĉe Lapenna, Ivo : *Esperanto en Perspektivo*

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Charles Verax en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Charles Verax en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* *Enciklopedio de Esperanto*/V en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

## Bildaro 

Dosiero:1907 Vocabulaire Technique.jpeg|Librokovrilo de *Vocabulaire Technique et technologique Français-Esperanto*.
Dosiero:1906 Fotografa Optiko.jpg|Librokovrilo de *Elementa Fotografa Optiko''.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj fotistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-vortaristoj