open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
8-a SAT-Kongreso 1928

eta|Kongresa marko
eta|Komuna foto
**La 8-a kongreso** de SAT (Sennacieca Asocio Tutmonda) okazis en Gotenburgo inter la 12-a kaj la 16-a de aŭgusto 1928. Partoprenis ĝin pli ol 400 homoj el 24 landoj, inter kiuj deko da sovetianoj.

La kongreso akceptis la Konvencion inter SAT kaj LEA-oj (Laboristaj Esperanto-Asocioj) kaj aldonon al la statuto, per kiu estis akcentata la kultura, eduka, nepolitika kaj kontraŭdogmeca karaktero de SAT.

## Fono kaj la Gotenburga Konvencio 
En la komenco estis malmultaj rilatoj inter SAT kaj LEA-oj. Unuflanke kelkaj LEA-oj preferantaj internacian organizformon ne tre simpatiis al SAT, aliflanke SAT ne multe okupis sin pri arto kaj agado de la LEA-oj. Simpatiis al SAT la franca kaj germana LEA-oj, pli malpli pasivaj estis la aŭstra kaj sveda. La nederlanda ĝis 1928 forte kontraŭstaris al SAT, eĉ faris klopodojn por starigi Internacion. Tute apartan pozicion okupis SEU, kiu faris rezervojn pri la starpunkto kaj ideologio de SAT, sed tamen provizore subtenis ĝin kaj servis kiel peranto inter SAT kaj sovetiaj Esperantistoj.

En 1927-28 la estraro de SAT interrilatis kun la LEA-oj por trovi komunan bazon por kunlaboro. Sekve de tio estiĝis t. n. „Konvencio“, kiun aprobis la 8-a SAT kongreso en Gotenburgo kaj kies ĉefa enhavo estis la jena: la LEA-oj prizorgas la por-Esperantan laboron kaj SAT la per-Esperantan, LEA-oj eldonas nacilingvajn kaj dulingvajn publikaĵojn kaj SAT la Esperanto-lingvajn, en lokaj grupoj estu starigataj SAT-rondoj, kiuj prizorgas la SAT-laboron kaj SAT-propagandon, LEA-oj donas al SAT spacon en siaj gazetoj, kaj SAT faras la samon al LEA-oj, LEA-oj povas elekti unu el siaj estraranoj kiel konsultantan membron de la SAT-gvidantaro.

Iom post iom preskaŭ ĉiuj LEA-oj subskribis la konvencion. Montriĝis tamen, ke ĝi ankoraŭ ne prezentas idealan solvon por la problemo pri kunlaboro inter SAT kaj LEA-oj kaj la germana kaj sovetia LEA-oj rompis ĝin en 1930 per sia kontraŭ-SAT-a agado.

## Eksteraj ligiloj 
* Gotenburga konvencio

28
Satkongreso, 8, 1928
Kategorio:1928 en Svedio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
9-a SAT-Kongreso 1929

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|300ra|
**La 9-a kongreso** de SAT (Sennacieca Asocio Tutmonda) okazis en Lepsiko inter la 4-a kaj la 10-a de aŭgusto 1929. Ĝin partoprenis 650 homoj el 22 landoj.

Aperis kritiko de komunistaj SAT-anoj pri la laŭ ili oportunisma, neklasbatala gvidado de SAT, kaj pri laŭ ili malaprobinda eldono de broŝuro La Laborista Esperantismo. En la kongreso formiĝis oficiala decido, ke aktivaj membroj devas aboni la oficialan organon de SAT, kaj krome likvidiĝis la programkomisiono.

## Eksteraj ligiloj 
* *Postkongresaj pripensoj* en la revuo Sennaciulo

eta|300ra|maldekstra|

29
Kategorio:Lepsiko
Kategorio:1929 en Germanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
10-a SAT-Kongreso 1930

**La 10-a kongreso** de SAT okazis en Londono inter la 3-a kaj la 7-a de aŭgusto 1930. Ĝin partoprenis 340 homoj el 16 landoj.

Sovetiaj SAT-anoj bojkotis la kongreson per laŭdire intenca neĉeesto. Estis vortaj bataloj inter komunistaj partianoj unuflanke kaj la SAT-gvidantaro kaj ĝiaj aprobantoj aliflanke.

## Eksteraj ligiloj 
* *El Londono*, artikolo resumanta la kongreson en Sennaciulo

eta|maldekstra|350ra|

30
Kategorio:Esperanto-movado en Londono
Kategorio:1930 en Britio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Britio
Akonitino

**Akonitino** estas forte venena alkaloido ekstraktebla el la planto akonito. Ĝi estas neŭrotoksino kiu malfermas TTX-sensan Na+ tunelojn en la koro kaj aliaj organoj.

Akonitino havas la kemian formulon C34H47NO11, kaj ĝi estas solvebla en kloroformo aŭ benzeno, malpli en alkoholo aŭ etero, kaj ne solviĝas en akvo. ĝi havas la LD50 en muso (travejne) je 0.12 mg/kg kaj ĉe ratoj (trabuŝe) je 5.97 mg/kg.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.somednat.org/article.php3?id_article=49  
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Alkaloidoj
12-a SAT-Kongreso 1932

eta|Komuna foto de la partoprenantoj. Rimarkinda estas la manko de flagoj kaj afiŝoj, kiujn la registaro malpermesis alporti
**La 12a kongreso** de SAT okazis en Stutgarto inter la 6-a kaj la 11-a de aŭgusto 1932. Ĝin partoprenis 245 homoj el 12 landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* "Die Arbeiter-Esperantisten in Stuttgart" en *Der Funke* 1932-09-01
* *Antaŭen!*, artikolo pri la kongreso en Sennaciulo

32
Kategorio:Stutgarto
Kategorio:1932 en Germanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
11-a SAT-Kongreso 1931

eta|Manifestacio de SAT-anoj dum la kongreso
**La 11-a kongreso** de SAT okazis en Amsterdamo inter la 1-a kaj la 8-a de aŭgusto 1931. Ĝin partoprenis 400 homoj el 14 landoj.

La partiana opozicio klopodis akiri la gvidadon de SAT, sed malsukcesis. Ĝi forlasis la kongreson: Decido, ke SAT restos senpartieca, ĉiutendenca.

En tiu ĉi kunveno okazis la lasta decida batalo. Post kelkaj tumultaj kunsidoj, la opozicio konstatante, ke la plimulto ne estas ĉe ĝia flanko, forlasis la kongreson. Poste okazis voĉdono pri la raportoj de la direkcio. Aprobis ilin 105 voĉoj kontraŭ 6 kun 6 sindetenoj. Pli poste referendumo inter la tuta membraro aprobis la agadon de la direkcio kun 887 voĉoj por kaj 171 kontraŭ.

## Gvidrezolucio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri la kongreso en Sennaciulo

31
Kategorio:Eventoj en Amsterdamo
Kategorio:1931 en Nederlando
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Nederlando
13-a SAT-Kongreso 1933

eta|300px|Komuna foto de la kongreso
**La 13a kongreso** de SAT okazis en Stockholmo inter la 5a kaj la 10a de aŭgusto 1933. Ĝin partoprenis 600 homoj el 16 landoj. Dum la solena malfermo salutis la sveda ministro pri klerigaj aferoj. La kongresanoj ankaŭ estis akceptitaj de la urbestro. Unuafoje funkciis laborista altlernejo, kun multaj prelegoj.

## Prelegoj 
* Simon Aarse:
* V. AHDE:
* Hirdman JOHANSON:
* John JOHANSON:
* Eŭgeno Lanti: *pri Rabelezo*
* LUNDBERG:
* Paul Neergaard:
* SULSKI:
* RUUS:

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo  de Lars Gogman pri la 13a kongreso (svede)
* *La urbo de la XIII-a SAT-Kongreso: Stokholmo, artikolo en Sennaciulo
* *La eksperimento sukcesis'', artikolo en Sennaciulo pri la kongreso

33
Kategorio:Esperanto-movado en Stokholmo
Kategorio:1933 en Svedio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
14-a SAT-Kongreso 1934

eta|Komuna foto
[eta|Parolado de [Luis Hernández Lahuerta dum la solena malfermo de la kongreso]]
eta|Emblemo de la Valencia kongreso en 1934
**La 14-a kongreso** de SAT okazis en Valencio inter la 3-a kaj la 8-a de aŭgusto 1934. Ĝin partoprenis 376 homoj el 13 landoj. La ĉefa organizanto estis Luis Hernández Lahuerta.

## Prelegoj 
* Norberto Bartelmes: *Pri muziko* (kun partopreno de loka esperantista orĥestro )
* Jaume Grau Casas: *Kataluna literaturo kaj lingvo*
* PÄHN: *Nuntempa soveta literaturo*
* A. PÂRIS: *Edukado de gvidantoj en la laborista movado*

34
Kategorio:Valencio
Kategorio:1934 en Hispanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Hispanio
Kasko

**Kasko** estas metala aŭ leda kapŝirmilo por soldatoj, ministoj, konstrulaboristoj, motorciklantoj kaj aliaj kontraŭ mekanikaj efikoj. Ĝis la novepoko ĝi uzatis nur ĉe la soldatoj.

eta|jen du mezepokaj eŭropaj kaskoj
En Aŭstralio estas leĝo, ke ĉiuj biciklantoj devas porti kaskon. Sed tia regulo ne ekzistas en multaj aliaj landoj.

La kaskoj pretiĝis origine el ledo, kupro, bronzo, fero aŭ ŝtalo, sed ankaŭ el forigitaj teksaĵoj aŭ eĉ oro. Hodiaŭ la kaskoj produktiĝas el rezistokapabla plastomaterialo, ekz. kevlaro.

Oni dividas la kaskojn laŭ uzo

* Armeo: ŝtalkasko
* fajrobrigado: fajrobrigada kasko
* konstruo, laboro: laborkasko
* trafiko: motorcikla kasko
* sporto: skikasko
* forsto kaj agrikulturo: forstista kasko
* biciklado: biciklista kasko
* kolonia kasko

## Galerio 

Dosiero:51479sweden helmet.jpg|Kasko de Sveda Reĝa Gvardia soldato
Dosiero:Closed helmet.jpg|Mezepoka kasko el forĝita ŝtalo (per ruĝa-verda okulvitroj videbla tridimensie)
Dosiero:Corinthian helmet Denda Staatliche Antikensammlungen 4330.jpg|Korinta kasko
Dosiero:Helmet centurion end of second century.jpg|Kasko de romia centestro
Dosiero:Dutch military helmet, 1940.jpg|Nederlanda armea kasko (1940)
Dosiero:Millward0004 211.jpg|Biciklista kasko
Dosiero:Motocross helmet.JPG|Motorcikla kasko

## Vidu ankaŭ 
* Kaskedo
* Pafilo
Brakhorloĝo

**Brakhorloĝo** estas horloĝo portebla per rimeno ĉe manartiko.

Ĝi estis inventita de Patek Philippe je la fino de la 19-a jarcento. Tiam ĝi ĉefe estis vidata kie ornamaĵo por virinoj.

dekstra|eta|240px|Cifereca brakhorloĝoBrakhorloĝo estis la postulata rekvizito por aperi en ĉiuj partoprenintaj filmoj de la 3-a Usona Bona Filmfestivalo de 2022.

## Tipoj 
* Saĝhorloĝo

## Markoj 
* Breguet
* Bulova
* Casio
* Doxa
* Esperanto
* MOVADO
* OMEGA
* Prisma
* Rolex

Kategorio:Horloĝoj

## Eksteraj ligiloj 
* horloĝmarkoj (inkl. Esperanto)
Luna fazo

[eta|dekstra|220px|Tiu [animacio bildigas la lunajn fazojn kaj la balancadon kiel viditaj en la Norda hemisfero]]
Laŭ astronomio, **luna fazo** estas iu de la aspektoj de Luno videbla de Tero. Luno ne mem elsendas lumon, sed reflektas la lumon de Suno. La lunaj fazoj varias cikle dum unu monato, ĉar Luno orbitas ĉirkaŭ Tero.

Plenluno nomiĝas la fazo, dum kiu la tuta luno estas plene prilumata, novluno la fazo, dum kiu la luno estas apenaŭ videbla kaj kvaronluno ĉiu el la du fazoj de la luno, dum kiu oni vidas ĝin nur parte (kreskanta luno, post novluno, kaj malkreskanta luno, post plenluno).

Kiam la luno estas tuj malaperonta (malkreskanta luno) aŭ ĵus aperinta, (kreskanta luno) ĝi aspektas kiel maldika brila arko, sed la cetero de ĝia disko ŝajnas prilumita de griza lumo, aŭ cindra lumo : estas la rebrilo de Tero sur lumo.

## Interesaj faktoj 
eta|250px|Lunaj fazoj laŭ PIV 2005
La aŭtoroj de PIV 2005 aldonis eraran ilustraĵon de la lunaj fazoj. Kelkaj fazoj sur ĝi validas nur por la norda hemisfero, kaj kelkaj - nur por la suda.

## Vidu ankaŭ 
* Balancado de Luno
* Luna kalendaro
* Luna kratero
* Monato
* Sinodika periodo
* Lunarko
* Merkuro
* Venuso

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.moonphaseinfo.com 
* http://www.voidware.com/moon_phase.htm 
* http://www.skyviewcafe.com/skyview.php
Kilogramo en kuba metro

eta|Kilogramo en kuba metro
**Kilogramo en kuba metro** estas derivata SI-unuo de denseco. Oni mallongigas ĝin kg/m³, kie *kg* signifas "kilogramoj", kaj *m³* signifas "kubmetro". La denseco de akvo estas proksimume 1000 kg/m3.

Kategorio:Mezurunuoj
Udmurta lingvo

La **udmurta lingvo** ( - udmurt kyl) estas ano de la Urala lingvaro, Finn-ugra lingvaro. Ĝia plej proksima parenco estas la komia lingvo.

La udmurtoj nombras ĉirkaŭ 670 mil, sed la lingvon parolas nur 72,8 %. Ili vivas en la Rusa Federacio, en la Udmurta Respubliko kaj en la ĉirkaŭaĵo. Ili disiĝis de la plej proksimaj parencoj (komioj kaj zurjenoj) en la 12-a ĝis 15-a jarcento. Komia lingvo estas la plej proksima lingvo de la udmurta.

## Gramatiko 
La udmurta lingvo havas 15 kazojn kaj 4 tempojn.

## Skribo 
La lingvo uzas la cirilan alfabeton:

**А/а, Б/б, В/в, Г/г, Д/д, Е/е, Ё/ё, Ж/ж, Ӝ/ӝ, З/з, Ӟ/ӟ, И/и, Ӥ/ӥ, Й/й, К/к, Л/л, М/м, Н/н, О/о, Ӧ/ӧ, П/п, Р/р, С/с, Т/т, У/у, Ф/ф, Х/х, Ц/ц, Ч/ч, Ӵ/ӵ, Ш/ш, Щ/щ, Ъ/ъ, Ы/ы, Ь/ь, Э/э, Ю/ю, Я/я**

Udmurtoj aldonis literojn **Ӝ**/**ӝ**, **Ӟ**/**ӟ**, **Ӥ**/**ӥ** kaj **Ӵ**/**ӵ**. Ili estas unikaj kaj uziĝas nur en la udmurta lingvo.

## Lingva martiro 
La  la rusia sciencisto Albert Razin mortis post sinbruligo apud la konstruaĵo de la parlamento en Iĵevsko, protestante kontraŭ malfavorigo de la udmurtaj lingvo kaj kulturo.
## Esperanto 
En la sama urbo (Iĵevsko) aktivas interalie Bronislav Ĉupin, kiu en la urbo ekzemple publikigis gazetaran kurson pri Esperanto en la udmurta lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio
* Internacia tago de la gepatra lingvo
* Tago de la Lingva Movado


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvaj martiroj
Departemento Kaldaso

180px|dekstra
**Kaldaso** estas laŭ areo kompare malgranda departemento de Kolombio, iom nordokcidente de la centro de la lando. La departemento ekestis je la 1-a de januaro 1905. Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* Ĉefurbo: Manizales (351 800).
* Pliaj urboj:  *La Dorada* (79 200), *Chinchina* (65 200).
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato de 2005)

## Vidu ankaŭ 
* Kaŭko (rivero)
* Cordillera Occidental (Kolombio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Departementoj de Kolombio
Ŝirakami (montaro)

**Ŝirakami-sanĉi**, **Ŝirakami-montaro** (白神山地 [ŝirakami sanĉi]; Hepburn:Shirakami-sanchi), aŭ la **Fago-arbaro de Ŝirakami** situas en la nordo de la japana insulo Honŝuo en la prefektujoj Akita kaj Aomori.

Ĝi havas areon de 16.971 hektaroj (170 km²). Ĝia plej alta loko atingas 1.243 metrojn.

La arbaro estas la lasta restaĵo de multe pli vastaj bas-temperaturaj arbaroj, kiuj iam kovris la altaĵojn de norda Japanio. En 1993 UNESKO akceptis ĝin kiel naturan heredaĵon.

Kategorio:Geografio de Japanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio
Veroniko

**Veroniko** (*Veronica*) estas genro de plantagacoj, kiun konsistigas pli ol 500 specioj en la tuta mondo. La genro en si mem estas facile rekonebla, sed determini la ĝustan specion estas malfacile.

La kvar petaloj kaj du stamenoj estas la plej videblaj karakteroj de tiu ĉi genro.

## Manĝeblo 
Eblas fari teon de la tuta surtera parto de la planto.

## Specioj 
Kategorio:Plantagacoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Leonfaŭko

**Leonfaŭko**, (aŭ **antirino**) (*Antirrhinum*) estas genro de plantagacoj kies floroj similas je faŭko de besto (leono, lupo aŭ drako laŭ diversaj etnoj) kaj malfermeblas (kaj refermiĝas!) sammaniere; abeloj kaj burdoj eniras en ĝi kaj la stamenoj frotiĝas sur iliaj dorsoj, igante ili tiel pretervole efiki kiel kruc polenigistoj.

Pro kuriozeco kaj beleco de ties floroj tiuj plantoj estas kultivitaj kiel ornamflorojn.

Dosiero:Antirrhinum majus0.jpg|
Dosiero:Antirrhinum majus1.jpg|
Dosiero:Antirrhinum majus2.jpg|

Kategorio:Plantagacoj
Morris Swadesh

**Morris SWADESH** (*MOris SŬAdeŝ*, naskiĝis la 22-an de januaro, 1909, mortis la 20-an de julio, 1967) estis usona lingvisto kiu studis kun Edward Sapir. 

Swadesh famas pro sia debatveka listo Swadesh, listo de oftaj vortoj kiuj estas bazaj en la plejparto de lingvoj, kiun li kreis por decidi ĉu du lingvoj estas parencaj (kaj se jes, kiom longe antaŭe ili disiĝis). Tiu metodo nomiĝas leksikonstatistiko aŭ lingvokronologio.

Kategorio:Usonaj lingvistoj
Kategorio:Paleolingvistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Advento

eta|dekstra|180px|Adventkrono kun kvar kandeloj kiuj simbolas kvar dimanĉojn.
eta|maldekstra|180px|La ekbruligo de unu el la kandeloj sur la adventkrono.
[eta|thumbtime=84|Kreta stilo Advento labirinto farita kun 2500 brulis tealights en la Centro por kristana Meditado kaj spiriteco de la Diocezo de Limburgo en la Sankta Kruco Preĝejo en [Frankfurto ĉe Majno-Bornheim]]
**Advento** estas la tempo antaŭ kristnasko, dum kiu kristanaj kredantoj de okcidentaj eklezioj anime prepariĝas al la festo. Ĝi simbolas la atendon de Jesuo Kristo kiel elaĉetinto.

La daŭro de tiu tempo estas malsame interpretebla. Por la okcidentaj kristanaj eklezioj ĝi komenciĝas je la kvara
dimanĉo antaŭ kristnasko; tiu dato povas varii inter la 27-a de novembro kaj la 3-a de decembro.
La unua adventa dimanĉo samtempe estas la komenco de la eklezia jaro. Por infanoj, kiuj havas "adventan kalendaron" kun faketoj, el kiuj ili ĉiutage rajtas preni pecon da frandaĵo, advento komenciĝas je la 1-a de decembro. Laŭ PIV ĝi daŭras kvar semajnojn.

Adventaj kutimoj ampleksas, krom adventaj kalendaroj, adventan kronon el abiaj aŭ pinaj branĉetoj kun kvar kandeloj, el kiuj oni ĉiudimanĉe ekbruligas unu plian.

**Advento** ankaŭ estas termino de kelkaj eklezioj por *la dua veno de Kristo*.

Etimologie la vorto venas de la latina vorto *adventus* (=alveno), de *advenire* (= alveni).

## Vidu ankaŭ 
* Kristnaska foiro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cresourcei.org/cyadvent.html  
* http://www.newadvent.org/cathen/01165a.htm 
* http://www.americancatholic.org/Features/Advent/default.asp  
* http://www.liturgies.net/Advent/advent.htm 


Kategorio:Kristnasko
Melilo

|- bgcolor="#dcdcdc"
! colspan="2" align=center | Situo
|-
| colspan="2" align="center" |
300px|Situo de Melilo
|- bgcolor="#dcdcdc"
! colspan="2" align=center | Statistikaj datumoj
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Ĉefurbo
| Melilo
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Oficiala lingvo
| Hispana
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Ne oficiale agnoskita lingvo
| rifmontara berbera
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Surfaco
| 12,3&nbsp;km2
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Loĝantaro (2008)
| 71.339 loĝ.
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | ISO 3166-2
| ES-ML
|-
|- bgcolor="#dcdcdc"
! colspan="2" align=center | Politiko
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Statuto de aŭtonomeco
| 14-a de marto 1995
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Prezidento
| Juan José Imbroda
|-
| bgcolor="#F0F0F0" | Parlamenta reprezento&nbsp;- Kongreso&nbsp;- Senato
| valign="bottom" |&nbsp;1 membroj2 membroj
|-
|- bgcolor="#dcdcdc"
! colspan="2" align=center | Registaro de Melilo 
|}

**Melilo** ( [melilja];  [malilija] aŭ, surloke, [mlilja]) estas aŭtonoma urbo de Hispanio en Norda Afriko, antaŭe parto de Malaga provinco. Maroko diskutas suverenecon. Najbaraj estas aliaj hispanaj insuloj, ankaŭ disputataj de Maroko - roko Vélez de la Gomera, roko Alhucemas kaj Ĉafarinoj.

Eblas transporto kun Hispanio perŝipe kaj per aviadilo tra la Flughaveno de Melilo. Tere estas konekta ŝoseo al proksima maroka urbo Nador.

En Melilo troviĝis ununura sur publika vojo (en 2009) la statuo de la hispana "caudillo" Francisco Franco.

## Geografio
eta|maldekstra|340px|Mapo
## Historio
En la 3-a jarcento a.K., la tiam nomita Rusadir estis parto de la Kartaga Imperio. Post la falo de Kartago, la regiono venis sub romia rego en 42 a.K., iĝante parto de la romia provinco de Maŭritanio Tingitana, konsiderita la Hispania Transfretana. Post la falo de la Okcident-Romia Imperio, la grandurbo venis sub la kontrolon de la Visigotoj, tiel iĝante parto de Visigota *Hispania*.  En la 6-a jarcento, en 534, la bizanca imperiestro Justiniano la 1-a konkeris Melilon kaj integrigis ĝin en la Orientromian imperion. Tamen, en 615, la urbo estis rekonkerita de la visigota reĝo Sisebuto. En 700, la islama armeo gvidita fare de Musa ibn Nusayr konkeris Rusadir, markante la komencon de la islama okupo de la regiono.

La situacio en Melilo restis relative stabila ĝis 1497, kiam la urbo, tiam forlasita pro konfliktoj kun la Sultanlando de Fes, estis okupita fare de Pedro de Estopiñán y Virués, nome de la Duko de Medina Sidonia kaj kun la subteno de la Katolikaj Gereĝoj. Tiu ĉi okupo markis la komencon de la hispana epoko en Melilo. En la 18-a jarcento, Melilo estis sieĝita fare de sultano Muhammad la 3-a inter 1774 kaj 1775. Tamen la sieĝo malsukcesis danke al la rezisto de la urbo, gvidata de la generalo komandanto Juan Sherlock, subtenata de la britoj, kiu aldonis internacian dimension al tiu ĉi epizodo.

## Vidu ankaŭ 
* Ceŭto
* Conventico Kavernoj
* Hernández Parko
* Melilla La Vieja
* Melilla Muzeo
* Strando Ensenada de los Galapagos

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo  
* Hispania Nordafrika (enklavoj, enklavas) 
* Melilo en Interreta Ĵurnalo  

## Referencoj 

Kategorio:Aŭtonomaj Komunumoj de Hispanio
Kategorio:Hispana Afriko
Kategorio:Enklavoj
Kordobo

**Kordobo** havas diversajn signifojn:

***Kordobo (Argentino)**, hispanlingve *Córdoba*, estas urbo en centra Argentino.
***Provinco Kordobo (Argentino)**
***Departemento Kordovo**

## Vidu ankaŭ 
*Kordobaĵo
*Kordovo (apartigilo)
Kordobo (Argentino)

**Kordobo**, hispanlingve *Córdoba*, estas urbo en centra Argentino. La esperantigo Kordovo estas ankaŭ uzata, kvankam ĝi estas pli ofta por la samnoma hispana urbo.

Ĝi enhavas ĉirkaŭ 1.350.000 loĝantojn, do estas la plej granda urbo post Bonaero. Ĝi estis fondita en 1573 de Jerónimo Luis Cabrera ĉe la bordo de la rivero Suquía, kun la nomo *Córdoba de la Nueva Andalucía* (Kordovo de la Nova Andaluzio).

Kordobo estas la ĉefurbo de samnoma argentina provinco.

## Geografio 
Kordobo situas en mezo de la lando en valo. Bonaero troviĝas 702, Rosario 401 km-ojn.

## Klimato 
Kordobo havas 4 sezonojn, la averaĝa jara temperaturo estas . Somero estas de novembro ĝis marto kun temperaturoj tage 28-, nokte 15-. Vintro regas inter majo-septembro, tiam foje frostas. Jare pluvas po 751&nbsp;mm.

## Historio 
Oni konas kiel **Cordobazo** (Kordobaĵo) gravan movadon de protesto okazinta en Argentino la 29-a de majo de 1969, en la urbo Kordobo, unu el la industriaj urboj plej gravaj el la landoj. Ties konsekvenco plej tuja estis la falo de la registaro de Juan Carlos Onganía, kaj post kvar jaroj, la reveno de la demokratio.

## Servoj 
* Universitato Nacia de Kordobo
* Nacia Universitato de Río Cuarto

## Konataj lokuloj 
* Klára B. Kokas
* Fernando Fader
* Abel Posse
* Fernando Nano Sosa (n. 1974), komiksoverkisto

## Ĝemelurboj 
*  Belo Horizonte, Brazilo
*  Campinas, Brazilo
*  Chongqing, Ĉinio
*  Ciutadella de Menorca, Hispanio
*  Cochabamba, Bolivio
*  Curitiba, Brazilo
*  Florianópolis, Brazilo
*  Iĵevsk, Rusio
*  Izmir, Turkio
*  Lódz, Pollando
*  Natal, Brazilo
*  Marín, Hispanio
*  Morelia, Meksiko
*  Santa Cruz de la Sierra, Bolivio
*  Tampa, Usono
*  Tucson, Usono
*  Tiberias, Israelo
*  Torino, Italio
*  Valparaíso, Ĉilio
*  Xi'an, Ĉinio

Ekzistas en Esperanto libro "Kordobaj akvafortoj", verkita de Magistro Eŭgo kaj eldonita de SAT-Broŝurservo.

## Kordobaj Esperantistoj 
* Felicindo Abbruzzese
* Teresa Bellata Cussó
* Jorge Pablo Bondone
* Enio Hugo Garrote
*Atilio Orellana Rojas
*Jaime Scolnik
*Rosa Scolnik

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj
* Alta Córdoba (stacidomo)
* Córdoba Mitre (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Kordobo

## Eksteraj ligiloj 
* Kordoba Esperanto Asocio

Dosiero:Iglesia de los Capuchinos Cordoba Argentina.jpg|


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Milionurboj
Kordovo (Hispanio)

**Kordovo** () estas urbo de Hispanio, en la suda regiono de Andaluzio. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco de Kordovo.

* Koordinatoj: 

Ĝi situas je la bordo de la rivero Gvadalkiviro kaj enhavas ĉirkaŭ  loĝantojn.

## Historio 
Ĝi posedas tre riĉan historion. Jam grava dum la romia epoko, sub la nomo *Corduba*, ĝi estis la naskiĝloko interalie de la filozofo Seneko la Juna. Ĝi eĉ pligraviĝis dum la araba epoko en Hispanio, kiam Kordovo fariĝis la ĉefurbo de la hispana sendependa kaliflando, kaj unu el la ĉefaj sidejoj de la monda kulturo, kun figuroj kiaj la filozofo Ibn-Ruŝd (*Averroes*) kaj la juda medicinisto Maimonides.

Post la konkero fare de la kristanaj trupoj la urbo iom dekadencis, kvankam ĝi plu estas unu el la plej gravaj andaluzaj centroj, interalie pro sia kultura heredaĵo.

Ĝia centro estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. En ĝi plej elstaras la araba Moskeo, kiu depost la kristana konkero fariĝis katedralo.

### Vidu ankaŭ pri historio 
* Emirlando de Kordovo
* Kaliflando de Kordovo

## Servoj
* Universitato de Kordovo

## Bildaro 

Dosiero:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-19-31.jpg|*Mezquita* – moskeo iĝis katedralo
Dosiero:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|Moskeo de Kordovo interne
Dosiero:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 12-15-09.jpg|*Puente Romano* (Romia ponto), vido al Moskeo
Dosiero:Buzz92.JPG|Elaviadila vidaĵo de la urbo, kie videblas la romia ponto kaj la Moskeo

## Aliaj signifoj 
Kordovo estas la ĉefurbo de samnoma hispana provinco Kordovo, kun urboj kiel Puente Genil, Cabra, Montoro aŭ Lucena.

*Kordovo estas ankaŭ la nomo de kelkaj urboj en Ameriko, precipe unu el la plej gravaj en Argentino*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Córdoba (stacidomo)
* Córdoba-Mercancías (stacidomo)
* Alcolea de Córdoba (stacidomo)
* Campus Universitario de Rabanales (stacidomo)
* El Higuerón (stacidomo)
* Valchillón (stacidomo)
* Villarrubia de Córdoba (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Córdoba - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.


Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Altamira (Parao)

*Vidu* Altamira * por aliaj samnomaj artikoloj.*
----

**Altamira** estas urbo, municipo kaj regiono en brazila federacia subŝtato Parao. Ĝi estas la plej granda municipo de la mondo laŭ surfaco de 159.695,9 km² kaj preskaŭ kvaroble pli granda ol Svislando. Ĝi havas 80.861 loĝantoj. La loĝantara denso estas 0,5 homoj je km².

La kerno de Altamira situas en Transamazonio en Rio Xingú. En Altamira oni planas konstrui akvan energiocentralon ĉe Belo Monte, kiu havos la povumon de 11 gigavattoj. Por tio necesas inundigi surfacon de 400 km².

Kategorio:Municipoj de Parao
Kubo (apartigilo)

**Kubo** povas esti: 

* **Kubo (geometrio)** estas la vorto por tridimensia geometria formo (regula sesedro).
* Ĝi ankaŭ estas simpla nomo por **ĵetkubo** kaj similformaj ludiloj ((ekz. kubludo, anserludo).
* Ĝeneralsence, malgranda peco, kun proksimume tia formo (ekz. glacikubo).
* **Kubo (algebro)** de nombro estas la nombro en potenco 3 (ekz. kuba metro kiel mezurunuo de volumeno).
* **Kubo** estas nomo de lando en la Kariba Maro en Ameriko.
* **Kubo (insulo)** estas insulo, kiu konsistigas la plejmulton de la lando Kubo.

## Vidi ankaŭ 
* Cuba (apartigilo)

* kubokedro
* kubo de Bedlam
* kubo de Rubik
* kubo de Soma
* kubozoo, marbesto
* Kubo Tajto, japana manga-verkisto.
Klemato

**Klemato**, aŭ **klematido** aŭ **klematito** (), estas genro el la familio ranunkolacoj. Ĝi enhavas 200 speciojn de staŭdoj, herbecaj plantoj kaj arbedoj, grimpemaj plantoj, ĉiamverdaj aŭ
falfoliaj plantoj. Plej multaj estas grimpaj ĉe la petioloj. Ili havas diversajn florojn. Multaj specioj kaj varioj estas ŝatataj, ĝardene kultivitaj, ornamplantoj.

## Etimologio 
La scienca nomo de la genro venas el latina *clematis, clematidis* (aŭ el la greka *κληματίς, κληματίδος*), kiel nomiĝis tiu planto en tiuj antikvaj lingvoj.

Kvankam PIV ĝenerale respektas la klasikan esperantigon laŭ la genitiva formo (ekzemple *Adonis* > adonido), tiuokaze ĝi elektis alian transskribon kun la termino klematito. PIV ne forĵetas la terminojn "klemato" kaj la pli logikan "klematido", sed preferas la finaĵon "-it/o", eble pro la franca influo (Clématite). Tamen la aliaj lingvoj ne uzas la literon t en la finaĵo, do fine tio estigas malregulecon kun la aliaj genroj enhavantaj la finaĵon "-is / -id-". Tio ne harmonias kun la filozofio de Esperanto.

## Kelkaj specioj 
* *Clematis alpina* - **klematido alpa**
* *Clematis patens*
* *Clematis vitalba* - **klematido grimpanta**

## Clematis alpina 
[eta|maldekstra|[Clematis alpina]]

**Klemato alpa** (Clematis alpina) estas floranta falfolia grimpoplanto de la genro*Clematis*. Kiel multaj membroj de tiu genro, ĝi estas ŝatata de ĝardenistoj pro siaj spektaklaj floroj. Ĝi portas 1- ĝis 3-colajn printempoflorojn sur longaj tigoj en multaj koloroj. *C. alpina* estas apartenanta al Eŭropo; en Usono ĝi kreskas plej bone en American Horticultural Society zonoj 9 ĝis 6, kiuj estas ĝenerale trovita en la suda Usono.

Kultivovarioj inkludas la palrozkoloran "Willy," malhelbluan "Helsingborg," kaj lavendbluan "Pamela Jackman".

*C. alpina*  kaj ĝia kulturvario "Pamela Jackman" ambaŭ gajnis Award of Garden Merit de la Royal Horticultural Society.

## Clematis patens 
[eta|maldekstra|[Clematis patens]]

Clematis patens estas floranta ĉiamverda grimpoplanto de la genro *Clematis*. Kiel multaj membroj de tiu genro, ĝi estas ŝatata per ĝardenistoj kaj hortikulturistoj pro siaj mirindaj grandaj floroj. Philipp Franz von Siebold konigis ĝin en Eŭropo.

### Nomo 
La specia epiteto **patens** (lat.) signifas en Esperanto *malferma* aŭ *disstaranta*.

## Clematis vitalba 
[eta|maldekstra|[Clematis vitalba]]

[eta|[Clematis vitalba - Muzeo de Tuluzo]]

Clematis vitalba estas specio de klematito.

### Priskribo 
Ĝi estas staŭda liano kun kontraŭe duopaj falfolioj. La floroj estas blanka-verdaj. La perianto ne enhavas petalojn nur sepalojn. Fruktoj estas plurakenoj kun maturiĝinta stiluso kiu formas plumecan ariston videblan dum vintro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 1101 Klematido

Kategorio:Ranunkolacoj
Departemento Kasanareo

**Departemento Kasanareo** estas departemento de Kolombio. La departemento ekestis je la 4-a de julio 1991. Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* Ĉefurbo: Yopal (ĉ. 57 100 loĝantoj).
* Pliaj urboj: *Aguazul* (23 000), *Paz de Ariporo* (4 000), *Villanueva* (25 000).
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato de 2005)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Departementoj de Kolombio
Kubo (insulo)

**Kubo** (hispane *Cuba* [KUba]) estas la plej granda insulo en la Kariba maro, kovranta areon de 105.006 kvadrataj kilometroj. Kune kun diversaj insuletoj ĝi konsistigas la ŝtaton Kubo, el kies areo ĝi kovras 94,6 %.

Ĝi havas similan areon ekzemple kiel Gvatemalo aŭ Bulgario.

La plej parto de la insulo estas ĉefe fruktodona ebenaĵo, sed ankaŭ estas montaroj kiaj la fama Sierra Maestra. La plej alta pinto estas Pinto Turkino kun alteco 1'974 m.

## Referencoj 
* Jozefo de Jesús Campos Pacheco, "La ĉeflando de Esperantujo en 2010. Kubo", *Juna Amiko*, 3/2009 (126), paĝo 31.

Kategorio:Antiloj
Kategorio:Insuloj en Kubo
Felipe González

**Felipe GONZÁLEZ Márquez** (naskita en Dos Hermanas, Sevilo la 5-an de marto 1942) estas hispana politikisto.eta|200pxFelipe González komencis aktivi en politiko tre juna, klandestine dum la diktaturo de Franco. En 1974 li estis nomumita ĝenerala sekretario de la Hispana Laborista Socialisma Partio (PSOE) en la kongreso okazinta en la franca urbo de Suresnes, kie finis la renovigo de la partio.

En 1977, en la unuaj demokratiaj balotadoj post la hispana milito, lia partio akiris la duan lokon laŭ nombro da balotoj, kaj li fariĝis estro de la opozicio.

En oktobro 1982 la partio venkis en la novaj elektoj, kaj Felipe González fariĝas ĉefministro. Lia registaro faras tre moderan politikon, socialdemokratan kaj modernigan. Li prezidas la eniron de Hispanio en Eŭropa Komunumo, en 1985.

Li denove venkas en tri sinsekvaj parlamentaj voĉdonoj. En la lasta periodo de lia deĵorado la registaro suferas gravaj akuzoj de korupteco kaj *malpura* (eksterleĝa) kontraŭterorista lukto, kaj en 1996 li perdas la balotojn fronte al José María Aznar.

En 1997 li demisias kiel ĉefo de lia partio, kvankam ĝis jaro 2000 plu estis deputito en hispana Parlamento. Nuntempe li fojfoje partoprenas en politikaj diskutoj, sed ne rolas en la aktiva politiko.

Kategorio:Ĉefministroj de Hispanio
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj socialistoj
Kategorio:Andaluzaj politikistoj
Gonzales Marquez, Felipe
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Kategorio:Andaluzoj
Primaso

**Primaso** estas honora eklezia titolo de ĉefepiskopoj de kelkaj landoj, jam ne gvidaj tutlandaj taskoj. Ĝi estas uzata ĉefe en la katolika eklezio, sed ankaŭ kelkaj aliaj.

## Romkatolika eklezio 
En Hungario, ĉiam ricevas la primasan rangon la ĉefepiskopo de Esztergom, kiu tiel iĝas gvidanto de la hungara katolika eklezio. En Pollando titolo de la primaso de Pollando estas atribuata al ĉefepiskopoj de Gniezno kaj la primaso de Italio al papoj.

### Primasoj en unuopaj landoj 
* Belgio – ĉefepiskopo de Bruselo
* Brazilo – (ekde 1980) ĉefepiskopo de Salvador de Bahio
* Bulgario (en 13-a jc) – ĉefepiskopo de Veliko Tarnovo
* Ĉeĥio – ĉefepiskopo de Prago
* Francio:
** Gaŭlio – ĉefepiskopo de Liono
** Normandio – ĉefepiskopo de Rueno
* Germanio/Aŭstrio – ĉefepiskopo de Salcburgo
* Hispanio – ĉefepiskopo de Toledo
* Hungario – ĉefepiskopo de Esztergom
* Irlando – ĉefepiskopo de Armagh
* Italio – episkopo de Romo (papo)
* Pollando – ĉefepiskopo de Gniezno
* Portugalio – ĉefepiskopo de Lisbono
* Usono – ĉefepiskopo de Baltimore

Primaso de Germanio en la Sankta Romia Imperio estis ĉefepiskopo de Majenco, poste de Salcburgo. Primasoj estis ankaŭ abatoj de gravaj benediktanaj monaĥejoj en Fulda, Monte Cassino, Fleury kaj Romo (monaĥejo de sankta Anselmo).

## Aliaj eklezioj 
Anglikana eklezio:
* Anglio – ĉefepiskopo de Canterbury kaj York

Primaso de la luterana Eklezio de Svedio estas la ĉefepiskopo de Upsalo.

## Vidu ankaŭ 
* Péter Erdő
* Stefan Wyszyński
* Miloslav Vlk

* Ĉefepiskopino Antje Jackelén, primaso de la Eklezio de Svedio

## Eksteraj ligiloj 
hungare pri deveno de la nocio


Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Religiuloj
Kategorio:Ekleziaj titoloj
Departemento Kaketao

180px|dekstra
**Departemento Kaketao** estas departemento de Kolombio, en la sudo de la lando. La departemento ekestis je la 1-a de januaro 1981. Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* Ĉefurbo: Florencia (Kaketao) (123 000)
* Pliaj urboj: *San Vicente del Caguan* (13 900), *El Doncello* (12 700)
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato de 2005)

## Geografio 
* Rivero Kaketao

## Municipoj 
# Albania
# Belén de Andaquies
# Cartagena del Chairá
# Curillo
# El Doncello
# El Paujil
# Florencia
# La Montañita
# Milán
# Morelia 
# Puerto Rico
# San José de la Fragua
# San Vicente del Caguán
# Solano
# Solita
# Valparaíso 

## Naturo 
* Nacia Parko Guaĉara Kavo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Departementoj de Kolombio
Hajkista Klubo

La **Hajkista Klubo** estis grupo de japanaj Esperantistoj, kiu verkis kaj tradukis hajkojn. Ĝi estis fondita en 1967 kun la membroj Miyamoto Masao, Murata Keinosuke, Tanaka Sadami, TOMITA Tomu, Ueyama Masao, YAMADA Tempu kaj poste HAJASI Ken. En periodo inter 1967 kaj 1981, ili verkis ok librojn de hajkoj: du librojn de japanaj hajkoj tradukitaj esperanten, kaj ses de originaloj.

## Hajkaroj de la Hajkista Klubo 
''Suito '67*. Oosaka, 1967. (originaloj)  

*Etudo '68*. Oosaka, 1968. (tradukoj de modernaj japanaj hajkoj)

*Kvinteto '69*. Oosaka, 1969. (originaloj)  

*Kapriĉo '70*. Oosaka, 1970. (originaloj)  

*Nokturno '71*. Oosaka, 1971. (originaloj)  

*Sonato '72*. Oosaka, 1972. (originaloj)  

*Finalo '73*. Oosaka, 1973. (originaloj)  

*Hajka Antologio''. Kioto, 1981. (tradukitaj hajkoj el la tuta japana historio de la formo)

## Ligiloj 
* Hajkista Klubo en la reta katalogo de GEA

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Lou Zocchi

**Louis ZOCCHI** [LUi ZAki] estas pensiulo kaj eksa serĝento en la USAF (Usona Aerarmeo). Super ĉio li konatas kiel hobiisto pri ludoj.

eta|maldekstra|180px|
Kvankam Zocchi mem fasonis kelkajn ludojn (*Alien Space*, *The Battle of Britain*, *Luftwaffe*), li plej famas kiel fabrikanto de specialaj ĵetpluredroj, kaj inventinto de la 100-faca zokiedro, kiu tenas lian nomon en si. La ĵetkuboj de Zocchi estis la unuaj inkluzivitaj en la pakaĵoj de Drakoj kaj Galerioj (*Dungeons & Dragons*). Li estis ofta partoprenanto je lud-kunvenoj kiel Gen Con, kie li demonstradis la nehazardecon de multaj multobligitaj ĵetkuboj. Laŭ li plejmultaj ĵetkuboj ne precize ruliĝas pro ilia aĉa produktado. La ĵetkuboj favoras kelkajn numerojn kaj pli ofte stabiliĝas je tiuj. Zocchi montris la ĵetkuban nehazardecon pere de statistiko kaj fotoj de oblikvaj ĵetkubstakoj. Pro liaj demonstroj altegiĝis la vendado de nepoluritaj kaj "justaj" ĵetkuboj de lia propra kompanio *Gamescience*. Male al plejmultaj multobligitaj ĵetkuboj, tiuj de Zocchi laŭdire juste ruliĝus kaj neniam rompiĝus.

Kategorio:Tabulludoj
Z
Smil Flaška

eta|maldekstra|Konsilo de la patro al la filo el verko de Smil
**Smil Flaška z Pardubic** (naskiĝis antaŭ la mezo de la 14-a jarcento - mortis 1403) estis ĉeĥa nobelo, kiu postlasis politikajn satirojn.

Li estis nevo de la ĉefepiskopo Arnošt z Pardubic, fariĝis bakalaŭro de la praga universitato kaj la plej supera landa skribisto.

Siajn politikajn spertojn li esprimis en poemo **Nova konsilantaro**. Reĝo leono kunvokis ĉiujn bestojn kaj birdojn, por ke ili konsilu al li, kiamaniere regi. La konsiloj estis celataj al la reĝo Venceslao la 4-a.

Al Smil Flaška estas atribuataj pluraj verkoj, ĉe kiuj lia aŭtoreco ne estas certa: **Konsilo de la patro al la filo** (kavaliro transdonas glavon kun konsiloj al la filo), **Kverelo inter akvo kaj vino** kaj latinlingva proverbaro **Proverbia Flassconis**.

FLAŠKA, Smil
F
Horst Wessel

eta
**Horst WESSEL** naskiĝis je la 9-a de oktobro 1907 en Bielefeld kaj mortis je la 23-a de februaro 1930
en Berlino. Li konatiĝis kiel aŭtoro de nazia batalkanto.

Wessel estis filo de evangelia pastro. Li membriĝis en la naziisma partio NSDAP en 1926
kaj en 1929 iĝis *Sturmführer* (speco de serĝento) de la nazia trupo SA (*Sturm-Abteilung* = sturm-taĉmento).
En 1930 iu Albrecht Höhler, laŭdire eksa prostituisto de *Erna Jänicke*, amatino de Wessel, pafis tiun.
Wessel mortis en malsanulejo.

Joseph Goebbels, propaganda spertulo de NSDAP, uzis la komunistecon de Höhler por konstrui politikan motivon de la murdo kaj igis Wessel martiro de la naziisma movado. Kantoteksto, kiun Wessel estis verkinta,
iĝis la himno de NSDAP, nomata *Horst-Wessel-Lied* (Horst-Wessel-kanto).

En nuna Germanio la kanto estas agnoskita kiel atributo de kontraŭ-konstituciaj organizoj kaj tial estas malpermesita.
Tio validas por la teksto kaj precipe la melodio (ekzistinta jam antaŭ Wessel); estas kontraŭleĝe, en Germanio kanti ĝin eĉ kun alia teksto aŭ nur muzike aŭdigi ĝin. Verkis pri li romanon Hanns Heinz Ewers (kiu siatempe ne povis publikiĝi).

## Eksteraj ligiloj 
* http://germany.indymedia.org/2003/10/63239.shtml  
* http://www.hanns-heinz-ewers.com  

Kategorio:Naziismo
Kategorio:Germanaj muzikistoj
Bernardo de Nederlando

**Bernardo de Nederlando**
(naskita kiel **Bernhard zur Lippe-Biesterfeld** la  en Jena, Germanio,
mortinta la  en Utrecht)
estis edzo de reĝino Juliana de Nederlando.

Liaj plenaj nomoj kaj titoloj estis
**Bernhard Leopold Friderik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter**
(germane "Bernhard Leopold Friedrich Eberhard Julius Kurt Karl Gottfried Peter"),
princo de Nederlando, princo de Lippe-Biesterfeld,
nobelo kaj grafo de *Schwalenberg* kaj *Sternberg*.
Li opiniis, ke la ĉi-supra oficiala naskiĝdato estas
eraro, kaj ke li vere naskiĝis nur unu tagon poste, la 29-an de junio.
Pro disputo inter liaj patro kaj onklo li ricevis la titolon de princo nur en 1916.

Kun sia posta edzino, princinon Juliana de Nederlando,
Bernardo laŭdire konatiĝis dum ski-feriado en Garmisch-Partenkirchen (Germanio) en 1936.
Aliaj fontoj indikas, ke ili renkontiĝis jam antaŭe en Amsterdamo.
Je la 7-a de januaro 1937 ili geedziĝis en Hago.
En honora koncerto samvespera estis ludata la nazia movada kanto "Horst Wessel",
sed oficiale ne laŭ deziro de Bernardo, kvankam oni poste riproĉis tion al li.

Jam la antaŭan tagon (6-a de januaro) Bernardo ricevis
laŭ reĝa dekreto la titolon "princo de Nederlando"
kaj la epiteton "reĝa moŝto". Je sia germana civitaneco li rezignis.

Bernado havis kvar filinojn kun Juliana:
Beatrikso (1938), Irene (1939), Margriet (1943) kaj Marijke (1947, ŝi poste elektis la voknomon "Christina").
Filinon Alicia (1954) li havis kun nekonata amatino kaj filinon Alexia (1967) li havis kun sia amatino Hélène Grinda.
Kiam Germanio dum la Dua mondmilito invadis Nederlandon,
Bernardo iris al Londono (Britio);
en 1940 li iĝis komunika oficiro inter la brita kaj nederlanda armeoj.

Kiam la subaĉeta afero Lockheed en 1976 iĝis konata,
estis trovita letero, en kiu Bernardo petas pagon de ŝmirmono.
Tio tre malutilis al lia reputacio.
Lia edzino Juliana, tiam reĝino, konsideris abdiki, sed ne faris tion.
Bernardo devis rezigni je oficialaj funkcioj kaj ricevis malpermeson porti armean uniformon.

En 2002 Bernardo donis intervjuon al la revuo De Groene Amsterdammer,
en kiu li konfesis la akcepton de 1.100.000 USD da ŝmirmono de *Lockheed*;
tamen kun la rezervo, ke tiu intervjuo iĝu publikigita nur post lia morto.
Li diris interalie:
"Mi ĉiam enspezis multe da mono. La milionon de Lockheed mi ne bezonis. Kiel mi povis esti tiom stulta? ... Mi akceptis la fakton, ke tiu faro kune kun la vorto *Lockheed* estos ĉizita sur mia tomboŝtono."

La  la nederlanda Regna Informa Servo (RVD)
konatigis, ke princo Bernardo suferas je pulma kancero.
La 1-an de decembro li estis enhospitaligita en Utrecht;
li mortis la saman vesperon je la 18:50 horo (MET).

## Eksteraj ligiloj 
retejo de la reĝa familio

Kategorio:Nederlandaj reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Princoj
⚭Bernard
Zokiedro

270ra|dekstra|eta|Flava Zokiedro, montrante 28
**Zokiedro** ( [zakiHIdren], "La (plur)edro de ZOCCHI") estas nomo de la plej ofta 100-edra ĵetkubo, inventita kaj patentita de Lou Zocchi. Ĝi unuafoje aperis en 1985. Ĝia angla nomo estas registrita komerca marko, sed tiu registriĝo kompreneble ne entenas la esperantigon. Malgraŭ la nomo, zokiedro ne estas pluredro, sed pilketo kun 100 ebenetoj. Kelkfoje ĝi nomatas "La golfa pilketo de Zocchi".

Zocchi evoluigis ĉi tiun "ĵetkubon" dum tri jaroj, kaj post tri pluaj jaroj efektivigis ĝian produktadon. Zocchi venis al konkludo, ke 13,85 milimetrojn dika ĵetkubo funkcius plej bone.

Zokiedroj povas esti uzataj por krei hazardajn procentaĵojn en ludoj, aparte en rolludoj. Ili ne multe estas uzataj, parte pro malrapida stabiliĝo (plurajn sekundojn post rulo), kaj parte pro ilia malofteco. Ludantoj ofte preferas anstataŭe ruli du dekfacajn ĵetkubojn diverskolorajn, kun unu koloro reprezentanta la "dekojn" kaj la alia la "unuojn". Por krei dekojn ankaŭ troviĝas apartaj dekfacaj ĵetkuboj markitaj per 00, 10, 20...

Laŭ ekzameno en gazeto '''' la distribuado de numeroj de la testita zokiedro iomete nestabilis, sed ĝi ne aparte emis montri altajn nek malaltajn numerojn.

## Vidu ankaŭ 
* Pluredraj ĵetkuboj

Kategorio:Ludpecoj
Kategorio:Pluredroj
Vrbno pod Pradědem

**Vrbno pod Pradědem** estas urbo kun  () en Ĉeĥio, situanta en Silezio, en montaro Hrubý Jeseník, 16&nbsp;km de urbo Bruntál. En la urbeto kunfluiĝas riveroj Nigra Opava kun Meza Opava kaj Blanka Opava kaj estiĝas tiel rivero Opava, kies larĝa valo ebligis alkonduki ĝis Vrbno pod Pradědem krom landvojo ankaŭ fervojon.

## Historio 
Antaŭulo de Vrbno estis eble jam en la 13-a jarcento minista vilaĝo, la urbeton fondis senjoroj el Vrbno en la jaro 1611. En la unua periodo proksimume ĝis fino de la 17-a jarcento ekonomia aktiveco de la urbeto estis celita al minado de oro, arĝento kaj fererco. En la urbeto laboris vitrofabrikoj, en la 18-a jarcento la urbeto orientiĝis al teksfarado, poste ankaŭ al lignoindustrio. Sur montopinto de Zámecká hora estas ruino de Fürstenwald, origine eble de přemysla burgo el la 13-a jarcento, ruinigita en la jaro 1471. Sur montopinto estas belvedero.

Vrbno estas elirejo precipe al montaro Jeseníky, al ties parto Hrubý Jeseník. En la ĉirkaŭaĵo estas multnombraj turismaj interesaj rokpartoj. En la valoj ni trovos spurojn de la minado kaj ellavejojn de oro el sablo.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Praděd


Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj en Hrubý Jeseník
Kategorio:Urboj en distrikto Bruntál
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Durham (Anglio)

eta|Katedralo, kastelo kaj ponto
**Durham** ([ˈdʌɹəm]) estas urbo en la graflando Durham en nordorienta Anglio. Ĝi estas 25&nbsp;km sude de Newcastle upon Tyne. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

En Durham estas la universitato de Durham, la kastelo de Durham, kaj la katedralo de Durham.

## Historio 
La Batalo de Neville's Cross (Kruco de Neville) okazis dum la Dua Milito de Skota Sendependeco la 17-an de oktobro 1346, je duonmejlo (800 m) el la okcidento de Durham, videbla el la Katedralo de Durham. Invadinta skota armeo de 12 000 homoj estritaj de la reĝo Davido la 2-a (r. 1324–1371) estis venkita suferante grandajn perdojn fare de angla armeo de proksimume 6–7 000 homoj estritaj de Lord Ralph Neville.


Kategorio:Urboj de Britio
Blazono

**Blazono** estas la tuto de la simbolaj signoj, kiuj distingas homon aŭ juran personon, ekzemple familion, ŝtaton, urbon, korporacion. Ofte uzata en la malpli vasta signifo **blazon-ŝildo**, tabulo kun la pentritaj signoj.

En multaj landoj multaj disdividaĵoj - regionoj, provincoj, urboj, distriktoj, komunumoj - havas siajn blazonojn. Ĉi tio entute estas grandega aro da signoj, tamen la loĝantoj ofte ne scias la signojn aŭ eĉ ne konjektas pri ilia ekzisto.

Laŭ Francisko Azorín **blazono** estas *Insigno de ŝtato, regno, urbo, gildo aŭ nobela familio.* Kaj li indikas etimologion el greka *blasen* (trumpeti, famigi). Krome li indikas rilatajn terminojn kiaj blazonarto, blazonŝildo, blazonornamo, blazonlibro kaj blazonscienco.

Ekzemploj de blazonoj:

Dosiero:PB Ostergotland CoA.png|
Dosiero:Coat of arms of Santiago (Chile).svg|
Dosiero:Coat of arms of Pichilemu .svg|Blazono Piĉilemo

Blazonoj troveblas en arkivoj, dokumentoj ktp. Pri germanaj blazonoj ekzemple vidu artikolon pri Blazonaro de Scheibler.

## Vidu ankaŭ 
* Heraldiko
* Heraldikaj koloroj
* Listo de ĉiuj naciaj blazonoj, kiu galerie bildigas la ŝtatajn blazonojn.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* konciza heraldika manlibro "priskribo de blazonoj"  ()


Kategorio:Heraldiko
Universitato de Durham

La **Universitato de Durham** ( sed ankaŭ konata kiel *Durham University*) estas universitato en Anglio. Ĝi troviĝas en la urbo Durham kaj ĝi estis fondita en 1832 per *Act of Parliament* kaj ricevis *Royal Charter* en 1837. La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo.

La Universitato de Durham enhavas 63 konstruaĵojn, inkluzivante kastelon kaj artdekora kapelo el la 1930-aj jaroj. Kiel Oksfordo kaj Kembriĝo, Durham enhavas kolegiojn. Malsame de Oksfordo kaj Kembriĝo, la Durhamaj kolegioj ne instruas, krom St John's College, kiu trejnas pastrojn. Durham havas 16 kolegiojn.

## Kolegioj de la Universitato de Durham 
eta|maldekstre|

Kategorio:Durham
Durham
Kategorio:Aperis en 1832