Purlanda budhismo

[eta|La budho [Amitabo kaj liaj kunaj bodisatvoj Avalokiteŝvaro (dekstre) kaj Mahastamaprapto (maldkestre)]]
**Purlanda Budhismo** (ĉine: 淨土宗, Jìngtǔzōng; , *Jōdo bukkyō*; korea: , *jeongtojong*; vjetnama lingvo: ''*), konata ankaŭ kiel *Amitabismo* esperantlingve, estas vasta skolo de mahajana budhismo kaj unu el la plej praktikataj tradicioj de budhismo en Orienta Azio. La Pura Lando estas tradicio de budhisma instruado, kiuj koncernas la budhon Amitabo. La tri ĉefaj tekstoj de la tradicio, konataj kiel la "Tri Purlandaj Sutroj", estas la *Sutro de Senfina Vivo*, la *Sutro de Amitabo* kaj la *Sutro de Kontemplado*.

La praktikoj kaj konceptoj koncernantaj la Puran Landon troviĝas en la baza kosmologio de mahajana budhismo kaj estas grava elemento de la mahajanaj tradicioj de Ĉinio, Japanio, Koreio, Vjetnamio, kaj Tibeto. La termino "Purlanda budhismo" referencas kaj al la soteriologio de mahajana budhismo, kiuj plej bone kompreniĝas kiel la "Purlandaj tradicioj" aŭ "Purlandaj instruado," kaj al la apartaj Purlandaj sektoj disvolviĝintaj en Japanio.

## Frua Historio 
[eta|Statuo de la budho Amitabo sidanta en meditado. [Borobuduro, Javo, Indonezio.]]
[eta|Libro montranta la tradician ĉinan version, kun japanlingvaj notetoj, de la *[Sutro de Amitabo*.]]
[eta|[Luŝan|La Monto Luŝan, kie la ĉina Purlanda tradicio fondiĝis.]]

### Historio en Hindio 
La Purlanda instruado unue disvolviĝis en Hindio, kaj estis tre populara en Kaŝmiro kaj Centra Azio, el kie ili eble originis. Purlandaj sutroj venis de Gandaro al Ĉinio jam de la jaro 147 KE, la Kuŝana Imperio monaĥo Lokaksemo komencis traduki la unuajn budhistajn sutrojn en la ĉinan. La plej fruaj el ĉi tiuj tradukaĵoj indikas antaŭan tradukadon de la gandhara lingvo, prakrita lingvo parenca kun Sanskrito. Ankaŭ ekzistas bildoj de la budho Amitabo kun la bodisatvoj Avalokiteŝvaro kaj Mahastamaprapto kreitaj en Gandario dum la Kuŝana epoko.

En la budhistaj tradicioj de Hindio, la Purlandaj doktrinoj kaj praktikoj disiĝis de ĉiekonataj majstroj de la mahajana instruado, inkluzive Nagarĝuno kaj Vasubanduo. Kvankam Amitbo estas honorata kaj adorata en la Purlandaj tradicioj, ĉi tio estis klare malsama el adorado de la hinduaj dioj, pro tio, ke Purlanda praktiko havas kiel kerno la budhisman idealon de la bodisatvo.

#### La Purlandaj Sutroj 
La tri precipaj sutroj de la Pura Lando estas la *Sutro de Amitabo*, la *Sutro de Senfina Vivo*, kaj la *Sutro de Kontemplado*. Ĉi tiuj sutroj priskribas Amitabon kaj lian Puran Landon de Feliĉo, nomita Sukavatio. Ankaŭ rilata al la Purlanda tradicio estas la *Sutro de Pratjutpana-samadio*, kiu donas fruan priskribon de la praktiko de deklamado de la nomo de Amitabo kiel metodo mediti, kvankam ĝi ne listigas la votojn de Amitabo aŭ la ecojn Sukavatio.

Krom ĉi tiuj sutroj, multaj aliaj mahajanaj tekstoj ankaŭ inkluzivas la Budhon Amitabo, kaj la Taisho-a Tripitako enhavas 290 tiajn verkojn.

Andrew Skilton skribas, ke la priskriboj de Sukavatio en la *Sukhāvatīvyūha* sutroj (*Sutro de Senfina vivo* kaj *Sutro de Amitabo'') sugestas, ke komence, ili servis por meditado:

En la "Sutro de Senfina Vivo", la Budho komencas per tio, ke li priskribas al sia helpanto Anando antaŭan vivon de la budho Amitabo. Li diras, ke en antaŭa vivo, Amitabo estis reĝo, kiu forlasis sian reĝon kaj fariĝis monaĥa bodisatvo nomita Darmakaro ("Tenejo de Darmo"). Helpata de la budho Lokeŝvararaĝo ("Suverena Mondo-reĝo"), nekalkuleblaj budho-landoj tra la dek direktoj riveliĝis al li. Ĉi tiun landon de Sukavatio oni pli poste nomis la Puran Landon (ĉine 淨土) en la ĉina lingvo.

### Frua Historio en Ĉinio 
La Purlanda instruado unue graviĝis en Ĉinio pro la fondiĝo de la templo Donglin ĉe la monto Lu (ĉine 廬山) de Huijuan (ĉine 慧遠) en la jaro 402 KE. Kiel juna viro, Huijuan praktikis Daoismon, sed trovis la teoriojn de senmorteco malprecizaj kaj nefideblaj, kaj eraraj rilate al la vero de la vivo. Anstataŭ tio, li direktis sian vivon al budhismo kaj fariĝis monaĥo studanta sub Dao An (ĉine 道安). Poste, li fondis monaĥejon ĉe la pinto de la monto Lu kaj invitis konatajn klerulojn, ke ili studu kaj praktiku budhismon tie, kie ili fondis Societon de la Blanka Lotuso (ĉine 白蓮社). Ili akceptis la "Malpli Longan Sukhāvatīvyūha-sutron" kaj la 'Pli Longan Sukhāvatīvyūha-sutron' kiel siajn fundamentojn inter la budhistaj sutroj, kaj ili rekomendis la praktikon de deklamado de la nomo de Amitabo por atingi naskiĝon en la okcidenta pura lando de Sukavatio. La Monto Lu estas konsiderata kiel unu el la plej sanktaj religiaj lokoj de la Purlanda budhista tradicio, kaj la loko de la unua Purlanda kunveno.

La Purlandaj instruadaj kaj meditadaj metodoj rapide disvastiĝis en Ĉinio kaj organiziĝis de pluraj monaĥaj pensuloj, nome Tanluan, Daoĉuo, Ŝandao, kaj aliaj. La ĉefa instruado de la ĉina Purlanda tradicio baziĝas sur menso enfokusigata per Konscio pri la Budho (sanskrite ''*) pro deklamado de la nombro de la Budho Amitabo, cele al renaskiĝo en lia pura lando de Sukavatio. La frua praktiko de la Pura Lando en Ĉinio fare de Tanluan estis jena:

Pli poste, la Purlanda instruado disiĝis en Japanion kaj malrapide pli kaj pli graviĝis. Genshin (942-1017) igis, ke Fujiwara no Michinaga (966-1028) konfesu la Purlandan instruadon. Hōnen (1133–1212) starigis la Purlandan budhismon kiel apartan sekton en Japanio, hodiaŭ konata kiel Jodo Shu (Eo. ĝodo ŝu). Hodiaŭ, la Pura Lando estas grava formo de budhismo en Japanio, Ĉinio, Koreio, Tajvano, kaj Vjetnamio.

## La Pura Lando 
Nuntempaj Purlandaj tradicioj kredas, ke Amitabo instruas la Darmon en sia budhejo (Sanskrite *buddhakṣetra*), aŭ "pura lando" (ĉine 净土, *Jìngtǔ*), regiono, kiu oferas ripozon ekster karma migrado. La pura lando de Amitabo, Sukavati, estas priskribita en la *Pli Longa Sukhāvatīvyūha-Sutro* kiel lando de beleco supera al ĉiuj aliaj mondoj. Oni diras, ke tie loĝas multaj dioj, viroj, floroj, fruktoj, kaj ke la lando ornamiĝis per dezirdonaj arboj sur kiuj raraj birdoj ripozas. Laŭ Purlandaj tradicioj, naskiĝo en la Pura Lando estas ofte komprenita kiel egala al Nirvano. Enirinte la Puran Landon, Amitabo kaj multaj bodisatvoj tiam instruas la adepton ĝis plena kaj kompleta vekiĝo efektiviĝas. Tiu adepto poste kapablas reveni iam ajn kiel bodisatvo al iu ajn el la ses mondoj de estado por helpi al ĉiuj sentpovaj estaĵoj en sansaro, aŭ por resti la tutan daŭron, atingi budhecon, kaj post tio gvidi estaĵojn al la bordo de libereco.*

## Meditado 
Charles Luk montras, ke tri meditadaj metodoj estas tre vaste praktikataj en Purlanda budhismo.

### Konscio pri la Budho Amitabo 
Ripetado de la nomo de Amitabo estas tradicia formo de Konscio pri la Budho (Sanskrite ''*). Ĉi tiu termino tradukiĝis ĉinlingven per *nianfo*, kaj japanlingven per *nembutsu*. La praktiko temas pri rememori la budhon ripetante lian nomon, kio helpas al la praktikanto fiksi sian atenton je tiu budho (Vidu: *samadio*). Ĉi tion oni povas fari aŭ voĉe aŭ silente, aŭ kun aŭ sen budhisma rozario. Tiuj, kiuj praktikas ĉi tiun metodon ofte dediĉas sin al antaŭdecidita nombro de ripetoj ĉiutage.

En ĉina budhismo, estas parenca praktiko nomita la "duopa vojo de kultivado pri Chan kaj la Pura Lando", kio ankaŭ estas nomita la "duopa vojo de malpleneco kaj estado." Laŭ Nan Huai-Chin, la nomo de la budho Amitabo estas dirata malrapide, kaj la menso malpleniĝas post ĉiu ripeto. Kiam iluziaj pensoj aperas, oni ripetas la frazon por forbalai ilin. Per senĉesa praktikado, la menso kapablas adi paĉe en malpleneco, post iom atingante la samadion. ankaŭ konata kiel la Daranio de Naskiĝo en la Pura Lando (往生淨土神咒 *Wangsheng Jingtu Shenzhou*). La tradukaĵo havas plurajn formojn kaj ĉi tiu estas ofta.

### Bildigaj metodoj 
Alia praktiko en Purlanda budhismo estas medita kontemplado kaj mensa bildigo de Amitabo, liaj kunaj bodisatvoj, kaj la Pura Lando. La bazo de ĉi tio troviĝas en la *Sutro de Kontemplado*, en kiu la Budho priskribas al la Reĝino Vaidehi la praktikojn de dek tri paŝ-post-paŝaj bildigaj metodoj, konformaj laŭ la atingo de variaj niveloj de naskiĝo en la Pura Lando. La unua el ĉi tiuj paŝoj estas la kontemplado de subiranta suno, ĝis la mensa bildo iĝas klara, la okuloj aŭ fermitaj aŭ malfermitaj. Ĉiu posta paŝo aldonas detalaĵojn al la bildo de Sukavatio, kaj la lasta kontemplado temas pri vasta bildo enhavanta la budhon Amitabo kaj liaj kunaj bodisatvoj.
* Arkivoj de Purlandaj adeptoj mortintaj, kiuj lasis *ŝarirojn*, aŭ relikvojn, post kremacio.

La lasta parto de la korpo malvarmiĝi estas la verto (fontanelo). Laŭ budhista instruado, estaĵoj kiuj eniras la Puran Landon eliras la korpon tra la fontanelo ĉe la supro de la krano. Tial, ĉi tiu parto de la korpo restas varma pli longe ol la cetero de la korpo. La *Versoj pri la Strukturo de la Ok Konscioj* (八識規矩補註), diras: "al sanktulejo la lasta korpa varmo en la verto, al devaejo en la okuloj, al homejo en la koro, al pretaejo en la ventro, al animalejo en la patelo, al inferejo en la plando." Vidu ankaŭ: *pobao*.

La mortanto eble montros iujn, sed ne ĉiam ĉiujn, el la supraj pruvaĵoj. Ekzemple, lia mieno eble estos kontenta, sed li eble ne montros aliajn signojn, kiel ŝarirojn aŭ sonĝojn.

Kiam persono mortas, unue la preĝo "bonŝancon en la alia mondo" estas farita por la mortinto. Tiam, la familio funebras dum 49 tagoj ĝis la renaskiĝo de la mortinto (Purlandaj sektoj foje diras "ĝis renaskiĝo en la Pura Lando").

## Varieco inter tradicioj 
### Hinda Budhismo 
Rilate al Purlanda praktiko en hinda budhismo, Hajime Nakamura (Haĝime Nakamura) skribas, ke laŭ la Purlandaj sutroj el Hindio, Konscio pri la Budho (Sanskrite *buddhānusmṛti*) estas la esenca praktiko. Ĉi tiaj praktikoj estas baze metodoj mediti pri Amitabo.

### Ĉina Budhismo 
En ĉina budhismo, Purlanda praktiko neniam apartiĝis en alian sekton de la ĝenerala mahajana praktiko. Precipe, la Purlanda kaj Zena praktikoj ofte estas konsideritaj kiel akordigeblaj, kaj neniu neta distingo inter ili estas farita. Ĉinaj budhistoj tradicie konsideras la praktikon mediti kaj la praktikon deklami la nomon de Amitabo kiel kompletigajn kaj eĉ unuopajn metodojn atingi vekiĝon.

### Tibeta Budhismo 
La Tibeta Purlanda budhismo havas delongan kaj kreeman historion jam de la jarcentoj 8a kaj 9a KE, la epoko de la Tibeta Imperio, kun la tradukado kaj kanonigado de la Sanskritaj *Sukhāvatīvyūha* sutroj tibetlingven. Tibetaj verkoj de Purlandaj preĝoj kaj artaj bildoj de Sukavatio en Centra Azio estis kreitaj tiam. Tibeta Purlanda literaturo konsistigas distingan ĝenron kaj enhavas vastan gamon de skribaĵoj, "aspiraj preĝoj naskiĝi en Sukavatio" (tibete *bde-smon*), komentarioj pri la preĝoj kaj la sutroj, kaj meditadoj kaj ritoj propraj al la Vaĝrajana tradicio. La inkluzivigo de *phowa* (pobao) (metodoj transigi la menson) en Purlandaj meditadoj estas tekste montrebla dum la 14a jarcento, en *La Stara Herbero* (tibete *'Pho-ba 'Jag-tshug ma*), *termaa* teksto laŭdire datiĝante de la epoko de la tibeta imperio. Granda nombro de budhistaj trezor-tekstoj estas dediĉitaj al la Budho Amitabo kaj al ritoj rilataj al lia pura lando, dum la ĝenerala agnosko de pobao en tibetaj mort-ritoj eble populariĝis pro la Purlanda budhismo proponita de ĉiuj skoloj de Tibeta Budhismo.

Estas multe da trezor-teksoj kunaj kun Tibeta Purlanda budhismo kaj la tertono Rigdzin Longsal Njingpo (1625–1682/92 aŭ 1685–1752) de la Monaĥejo Katok rivelis termaojn pri la Pura Lando. Ĉi tiu termao pritraktis la pobaon dum la bardoo de morto, sendante la mensfluon al pura lando.

Gyatrul (n. 1924), kiel aludon al la verko de Karma Chagme (Wylie: Karma-chags-med, fl. 17a jarcento), anglalingvigita de B. Alan Wallace (Chagmé *et al.*, 1998: p.&nbsp;35), diras:

Estas grave apliki nian scion ene. La Budho atingis Nirvanon tiel ĉi. La puraj landoj estas enaj; la mensaj afliktiĝoj estas enaj. La esenca ago estas rekoni la mensajn afliktiĝojn. Nur rekonante ilian naturon ni povas atingi Budhecon.

### Japana Budhismo 
eta|*La Vivo de Sankta Hônen'', 1937.
En Japana budhismo, la Purlanda instruado fariĝis sendependaj instituciaj sektoj, kiel estas videbla laŭ la sektoj Ĝodo-ŝu, Ĝodo Ŝin-ŝu, Juzu Nembucu-ŝu, kaj Ĝi-ŝu. (Eo. ĝodo-ŝu, ĝodo ŝin-ŝu, juzu nembucu-ŝu, kaj ĝi-ŝu respektive)

Fortaj instituciaj limoj ekzistas inter la sektoj, kiuj servas al nete distingigado de la japanaj Purlandaj skoloj el la japanaj zenaj skoloj.

Renkontinte la japanajn purlandajn tradiciojn, kiuj substrekas la fidon, multaj okcidentuloj vidis eksterajn similaĵojn inter ĉi tiuj tradicioj kaj Protestantisma kristanismo. Pro tio, multaj okcidentaj aŭtoroj faris teoriojn pri eblaj kunigoj inter ĉi tiuj tradicioj. Tamen, la kosmologio, enaj premisoj, kaj subtenantaj doktrinoj kaj praktikoj havas multajn malsamecojn agnoskitajn.

## Referencoj 
## Literaturo
* Amstutz, Galen (1998). The Politics of Pure Land Buddhism in India, Numen 45 (1), 69-96 Subskribo postulita pere de JSTOR.
*  
* Müller, F. Max (trans) Buddhist Mahâyâna texts Vol.2: The larger Sukhâvatî-vyûha, the smaller Sukhâvatî-vyûha, the Vagrakkedikâ, the larger Pragñâ-pâramitâ-hridaya-sûtra, the smaller Pragñâ-pâramitâ-hridaya-sûtra. The Amitâyur dhyâna-sûtra, translated by J. Takakusu. Oxford, Clarendon Press 1894. Pure Land Sutras
* Shi Wuling: In one Lifetime: Pure Land Buddhism, Amitabha Publications, Chicago 2006. ISBN 9781599753577
* Halkias, Georgios: Luminous Bliss: A Religious History of Pure Land Literature in Tibet, with an annotated English translation and critical edition of the Orgyan-gling Gold manuscript of the short Sukhāvatīvyūha-sūtra. Hawaii: University of Hawai‘i Press 2013. http://www.uhpress.hawaii.edu/p-8933-9780824835903.aspx
* Shinko Mochizuki, Leo M. Pruden,Trans. (1999). Pure Land Buddhism in China: A Doctrinal History, Chapter 1: A General Survey. In: Pacific World Journal, Third Series, Number 1, 91-103. Archived from the original
* Shinko Mochizuki, Leo M. Pruden,Trans. (2001). Pure Land Buddhism in China: A Doctrinal History, Chapter 2: The Earliest Period; Chapter 3: Hui-yuan of Mt.Lu; and Chapter 4: The Translation of Texts-Spurious Scriptures. In: Pacific World Journal, Third Series, Number 3, 241-275. Archived from the original
* Shinko Mochizuki, Leo M. Pruden,Trans. (2002). Pure Land Buddhism in China: A Doctrinal History, Chapter Five: The Early Pure Land Faith: Southern China, and Chapter Six: The Early Pure Land Faith: Northern China. In: Pacific World Journal, Third Series, Number 4, 259-279. Archived from the original
* Shinko Mochizuki, Leo M. Pruden,Trans. (2000). Pure Land Buddhism in China: A Doctrinal History, Chapter 7: T'an-luan. In: Pacific World Journal, Third Series, Number 2, 149-165. Archived from the original
* Kenneth Tanaka (1989). Bibliography of English-language Works on Pure land Buddhism: Primarily 1983-1989, Pacific World Journal, New Series, Number 5, 85-99. PDF

## Vidu Ankaŭ 
* *Sutro de Senfina Vivo* (*Pli Longa Sukhāvatīvyūha-Sutro*)
* *Sutro pri Amitabo* (*Malpli Longa Sukhāvatīvyūha-Sutro*)
* *Sutro de Kontemplado* (*Amitayurdhyana-Sutro*)
* Sukavatio
* Amitabo
* Fido en budhismo
* Ippen
* Yuzu Nembutsu
* Vjuha
* Parinamana

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro pri Purlanda Budhismo 
* Oficiala retpaĝaro de Jodo-shu
* Hejmpaĝo por la Internacia Centro de Jodo Shin-shu Hongwanji-ha
* Reto de la Amitaba Pura Lando (en la angla)
* Hejmpaĝo por la Amitaba Fondaĵo 
* Dennis Hirota: Japanese Pure Land Philosophy. In: Edward N. Zalta (Hrsg.): Stanford Encyclopedia of Philosophy

Kategorio:Ismoj

Kategorio:Budhismo en Ĉinio
Kategorio:Budhismo en Japanio
Kategorio:Terminaro de Budhismo