Noktopapago

**Noktopapago** aŭ *Nokta terpapago* (*Pezoporus occidentalis*) estas specio de papagoj endemia de Aŭstralio. Ĝi estas malgranda papago endemia de kontinenta Aŭstralio. Ĝi estis konata ankaŭ kiel *nokta grundopapago*, *noktomeza kakatuo*, *solulo*, *spinifeksa papago* kaj *nokta papageto*. Ĝi estas unu el la plej evitemaj kaj misteraj birdoj en la tuta mondo, sen konfirmitaj vidaĵoj de la birdo inter 1912 kaj 1979, kio kondukis al spekulativo ĉu ĝi estas formortinta. Vidaĵoj ekde 1979 estis ege raraj kaj la populacigrando de la specio estas nekonata, kvankam bazite sur la malabundo de registroj oni supozas, ke la nombro estas inter 50 kaj 249 maturaj individuoj, kaj ĝi estas klasita fare de IUCN kiel draste endanĝerita specio.

Kelkaj ekvidoj aŭ registroj de ĝia ĉeesto, kun diversaj gradoj de certeco, okazis en la regiono Pilbara de Okcidenta Aŭstralio, sudokcidenta Kvinslando, la baseno de Lago Eyre en Suda Aŭstralio kaj la Norda Teritorio. Tamen, iuj el la pruvoj produktitaj de naturfotisto John Young estis pridubitaj, kaj en marto 2019 la Aŭstralia Naturprotekta Organizo (AWC) reprenis iujn el la registroj kreitaj de Young kaj publikigitaj de la AWC.

## Taksonomio
Ornitologo John Gould priskribis la noktopapagon en 1861, el specimeno — holotipo — kiu estis kolektita 13&nbsp;km sudoriente de Mt Farmer, okcidente de Lago Austin en Okcidenta Aŭstralio. La specia epiteto estas Latina *occidentalis* "okcidenta". La specio estis dekomence metita en sia propra genro (*Geopsittacus*) fare de Gould, kvankam poste estis interkonsento favore al meto ĝin en *Pezoporus*; James Murie dissekcis specimenon, observante, ke ĝi estis tre simila laŭ anatomio kaj plumaro al la grundopapago. 

Gould sugestis rilaton kun la kākāpō baze sur simileco de plumaro, Analizo de mitokondriaj kaj nukleaj DNA sekvencoj en studo de 2011 montris, ke la noktopapago plej verŝajne diverĝis el la praulo de orienta kaj okcidenta grundopapagoj antaŭ ĉirkaŭ 3.3 milionoj da jaroj.

Alternativaj ordinaraj nomoj estas *nokta grundopapago*, *noktomeza kakatuo*, *solulo*, *spinifeksa papago* kaj *nokta papageto*.

## Aspekto
Estante ĝi relative malgranda kaj mallongvosta papago, la koloro de la specio estas ĉefe flavecverda, makuleca per malhelbrunaj, nigraj kaj flavaj nuancoj. Ambaŭ seksoj havas tiun koloron. Ĝi distingiĝas de la du supraĵe similaj subspecioj de grundopapagoj per sia pli mallonga vosto kaj malsama teritorio kaj vivejo. Ĉefe surterema, ekflugante nur kiam panike aŭ serĉante akvon, la noktopapago havas kaŝemajn, noktajn kutimojn kaj - eĉ kiam ĝi estis abunda - ŝajne estis tre sekretema specio. Ĝia natura vivejo ŝajnas esti la spinifeksa herbo *Triodia*, kiu ankoraŭ dominas grandan parton de la seka, polvokovrita aŭstralia interno; aliaj fruaj raportoj indikas ankaŭ, ke ĝi neniam devagis malproksime de akvo. Ĝi ankaŭ povas loĝi en kenopodaj arbustaroj, eŭkaliptaj arbaroj kaj *mallee*-arbustaroj. Unu el la voĉoj de la noktopapago estis priskribita kiel kvako kaj identigita kiel kontakta voko. Aliaj vokoj, plejparte mallongaj "ding-ding" fajfaĵoj, kaj pli longa fajfaĵo, estis registritaj el Kvinslando kaj Okcidenta Aŭstralio.

## Dieto
Historiaj fontoj indikas, ke la noktopapago manĝas semojn de herboj (precipe de *Enneapogon purpurascens* kaj *Triodia*) kaj herboj.

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* 
* 
* 
* Brouwer, J. kaj Garnett, S. (eld.), 1990. *Threatened Birds of Australia. An Annotated List. RAOU Report Number 68*. Published by the Royal Australian Ornithologist Union and Australian National Parks and Wildlife Service.
* Garnett, S. T. (eld.), 1992. *Threatened and Extinct Birds of Australia. RAOU Report Number 82*. Published by the Royal Australian Ornithologist Union and Australian National Parks and Wildlife Service.
* Garnett, S. T. kaj Crowley, G. M., 2000. *The Action Plan for Australian Birds 2000*. Environment Australia, Canberra, ACT.
*
* Weidensaul, S. (2002). *The Ghost with Trembling Wings:  Science, Wishful Thinking, and the Search for Lost Species*, North Point Press (New York), , pp.&nbsp;75–81.

## Eksteraj ligiloj
* Night Parrot Recovery Team  - Night Parrot Recovery Team
* Night Parrot – Australian Museum
* Night Parrot Internet Bird Collection
* Night Parrot . Parrot Encyclopedia, World Parrot Trust
* Night Parrot *Pezoporus occidentalis*. BirdLife Species Factsheet, BirdLife International

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio