open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
7757 Kameya

'*7757 *Kameya'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Osamu Kameya* (japane : 亀谷　收, *Kameya Osamu''), sciencan esploriston ĉe la Nacia Observatorio de Japanio. Li studas la procezon de formiĝo de la regiono de amasa stela formiĝo per radioobservoj. Li ankaŭ kontribuis al la konstruo de "VERA" (VLBI Eksperimento por Radio Astrometrio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Heideloff

**Heideloff** estas familia nomo de jenaj personoj: 

* Carl Alexander Heideloff (1789–1865), germana arkitekto kaj monumentprizorganto
* Josef Heideloff (1747-1830), germana pentristo
* Nikolaus Heideloff (1761-1837), germana kuprogravuristo 
* Viktor Wilhelm Peter Heideloff (1757–1816), germana pentristo
Déborah François

**Déborah François** (naskiĝis  en Lieĝo) estas belga aktorino.

## Biografio 
Ŝi naskiĝis en Lieĝo, Belgio, kiu estas en la franclingva spaco, ŝi estas la filino de policano kaj socia laboristo.
François debutis juna en kino interpretante unu el la ĉefaj roloj en 2005 ''L'Enfant*. Ŝi estis premiita per la premio *César du meilleur espoir féminin en 2009* (*Le Premier Jour du reste de ta vie*).

## Filmografio 
* 2005 : *L'Enfant*
* 2006 : *La Tourneuse de pages*
* 2007 : *Les Fourmis rouges*
* 2007 : *L'Été indien*
* 2008 : *Les Femmes de l'ombre*
* 2008 : *Le Premier Jour du reste de ta vie*
* 2009 : *Unmade Beds*
* 2009 : *Fais-moi plaisir*
* 2009 : *My Queen Karo*
* 2010 : *Memories Corner*
* 2010 : *Mes chères études*
* 2011 : *Le Moine*
* 2011 : *Les Tribulations d'une caissière*
* 2012 : *Populaire''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Belgaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio
Schwaighofer

**Schwaighofer** estas familia nomo de jenaj personoj:

* Cyriak Schwaighofer (* 1950), aŭstra politikisto (Verduloj)
* Josef Schwaighofer (* 1950), aŭstra politikisto (ÖVP)
* Stefan Schwaighofer (* 1944), aŭstra skulptisto

**Rigardu ankaŭ:**
* Schweighofer
Attila Balogh (verkisto)

**Attila BALOGH** [balog], G. Balogh, familinomo Gajdos, estas rumania hungara verkisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 16-an de septembro 1937. 
## Biografio
Attila Balogh diplomitiĝis en 1960 en UBB de Kluĵo pri filologio. Li gajnis la konkurson de revuo *Igaz Szó* en 1957. De 1974 li interesiĝas pri semiotiko (Bolyai János jel- és közléstana. TETT 1979/3). 
## Volumoj
**Gesztenyék és ecetfák* (noveloj, 1968);
**Felette nagy titok* (1969).  
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Bray-Dunes

''''* - prononco [], jen france, nederlande *Brayduinen* respektive origine okcidentflandre *Bray-Duunn* - estas urbeta komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*, borde de la Manika Markolo kaj rekte ĉe la limo al Belgio. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono *''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La urbeto estas la plej norda komunumo en Francio.

## Geografio 
[eta|maldekstra|Situo de Bray-Dunes en la [arondismento Dunkerque]]
Bray-Dunes/Brayduinen troviĝas ĉe la Norda Maro (konsiderante la Manikan Markolon parton de la maro). La najbaraj komunumoj estas Zuydcoote, Ghyvelde kaj De Panne (en Belgio).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Bray-Dunes (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Nord
Listo de la Islandaj insuloj

eta|satelita bildo de Islando
Al Islando apartenas krom la ĉefa insulo *Ísland* jenaj **insuloj**:

## Vidu ankaŭ 
* Geografio de Islando

## Eksteraj ligiloj 
-
Schweighofer

**Schweighofer** estas:
* Schweighofer Holzindustrie, aŭstra entrepreno de la lignoindustrio 
* Schweighofer (piankonstruisto), aŭstra familio de pianokonstruistoj

**Schweighofer** estas familia nomo de jenaj personoj:
* Anton Schweighofer (1930–2019), aŭstra arkitekto
* Bettina Schweighofer (* 1975), aŭstra gresskikuristo
* Josef Schweighofer (1910–2010), aŭstra politikisto (SPÖ) 
* Pauline Schweighofer (1866–1940), aŭstra aktorino

## Vidu ankaŭ
* Schwaighofer
* Schweighöfer
Tombejo de Pozo Moro

[eta|Tombejo de Pozo Moro en la [Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio|Nacia Arkeologia Muzeo de Madrido.]]

La **Tombejo de Pozo Moro** (puto de la maŭro) estas funebra monumento turoforma de origino el iberoj data el fino de la 6-a jarcento a.K., kiu estis trovita ĉe Chinchilla de Monte-Aragón, Albaceto, Hispanio. Aktuale ĝi troviĝas en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio, en Madrido.

## Priskribo 
Ĝi derivas el tombejoj nov-hititaj. Estas konstruita el tajlita ŝtono kun bazo de tri stupoj, po unu reliefo en la kvar anguloj, alia bazo, dua korpo, leonoj kaj fino kun formo piramida, kio estas simbolo de la maksimuma energio necesa al la korpo por iri al postmorto. La turoformo estas tiu de la arbo de la vivo, kiu kunigas la teran parton kun la ĉiela. Estas referenco de la homo en la tero kaj en la postmorto.

eta|Unu el la leonoj.

La leonoj formas blokon apudan al la tombo. Aperas leono kun malferma buŝo. La leono estas animalo de pozitiva senco kaj suna karaktero. Estas simbolo de protekto kiu defendas la korpon kaj la cindrojn. La referenco estas la flugila taŭro de la mezopotamia mondo. Ĉar havas malferman buŝon la leono estas monstruo homomanĝa, nome respondeca de la purigo de la animoj en la paradizo. En la reliefoj aperas ikonografioj laŭ la flankoj: nome pokalo kiel ujo de rolulo, la dek du laboroj de Heraklo ktp.

### Bibliografio 
* Laura Alcalá-Zamora: *La necrópolis Ibérica de Pozo Moro*, Real Academia de la Historia (España). Publikita de la Real Academia de la Historia, 2003. ISBN 84-95983-47-8.
* Pascual Izquierdo Egea: «Pozo Moro y los cambios socio-económicos de la protohistoria ibérica durante los siglos V y IV antes de nuestra era». *Arqueología Iberoamericana* 2, 2009, ISSN 1989-4104, pp. 5-23.

Kategorio:Arto de Hispanio
Kategorio:Iberoj
Kategorio:Tombejoj
(7761) 1990 SL

**(7761) 1990 SL** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Lászlóné Boér

**Lászlóné BOÉR**, Margit LÉBER estis rumania hungara matematikistino. Ŝi naskiĝis en Koloĵvaro la 22-an de marto 1914 kaj mortis la 11-an de januaro 2000 en Kluĵo. 

## Biografio
Margit Léber Lászlóné Boér diplomitiĝis pri matematiko en Universitato de Kluĵo. De 1936 ĝis 1843 ŝi instruis en porinstruista lernejo de Odorheiu Secuiesc, poste ĝis 1953 en Deĵo, pli poste ĝis 1968 en Kluĵo.

## Verkoj
**Gondolkozz és számolj* (sub nomo Margit Boér, 1973); 
**A végtelen halmazokról* (Antenna, Kv. 1975). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
*Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Diktaturo de la koloneloj

La **militista reĝimo en Grekio 1967–1974**, aŭ la **diktaturo de la koloneloj**, greke *Το καθεστώς των Συνταγματαρχών, To kathestos ton Syntagmatarhon*, aŭ *Η Χούντα, I Hunta* aŭ *Η Επταετία, I Eptaetia*, "La Sep Jaroj" estas diversaj nomoj por serio de militistaj reĝimoj kiuj diktature regis Grekion ekde 1967 ĝis 1974.

La militista regado komenciĝis per puĉo matene la  sub gvido de grupo da koloneloj de la greka armeo. Ĝi finiĝis en julio 1974 post malsukcesa puĉ-provo kontraŭ prezidanto kaj ĉefepiskopo Makarios de Kipro kaj la sekva invado kaj okupacio fare de Turkio kontraŭ la norda parto de la insulo.

La greka reĝo Konstantino la 2-a komence subtenis la puĉistojn. Tamen en decembro 1967 li provis akiri pli grandan povon por si mem per kontraŭ-puĉo. Lia kontraŭpuĉo malsukcesis, kaj la reĝo kun sia familio forlasis la landon. Ĝis la fino de la militista diktaturo li restis en ekzilo. Formale li plu estis la ŝtatestro de Grekio, sed la faktaj regantoj instalis propran "vic-reĝon" kiel agantan ŝtatestron, ĝis kiam ili aboliciis monarĥion en 1974 kaj instalis ŝtatprezidanton.

La puĉistoj nomis sian agadon "revolucio por savi Grekion" kontraŭ la "komunista minaco". Malgraŭ la diktatureco de la reĝimo kaj la klaraj rompoj kontraŭ homaj rajtoj, la aliaj NATO-landoj ne faris fortajn klopodojn por restarigi legitiman, demokratian registaron.

## Vidu ankaŭ 
* Mikis Theodorakis, komponisto, konata rezistulo kontraŭ la kolonela reĝimo

## Eksteraj ligiloj 
* Matt Barrett, The Rise of the Junta in Greece, angle
* Matt Barrett, November 17, Cyprus and the Fall of the Junta, angle

Kategorio:Historio de Grekio
Kategorio:Puĉoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1967
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1974
7763 Crabeels

'*7763 *Crabeels'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

Ĝi estas unu el la maloftaj asteroidoj de spektra klaso "L", subklaso de la klaso "S", kiu montras fortan ruĝan spektron en la videbla lumo (de ondolongo pli malgranda ol 0,75 μm), kaj plata spektro sen trajto por pli grandaj ondolongoj (infraruĝo)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Henri Crabeels'', tutmonde fama orgenisto kaj dirigento de Antverpeno. La asteroido estis dediĉita al li okaze de lia 98-a naskiĝtago.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Universitato de Nuakŝoto

La **Universitato de Nuakŝoto** (france *Université de Nouakchott*, arabe جامعة نواكشوط) estas universitato en urbo Nuakŝoto, ĉefurbo de Maŭritanio. Ĝi estis fondita en 1981 kaj havas pli ol 8.000 studantojn.

## Eksteraj ligiloj
*موقع جامعة نواكشوط 
*france 

Kategorio:Afrikaj universitatoj
Kategorio:Maŭritanio
György Bíró

**György BÍRÓ** [bi:ro:] estis rumania hungara ĵurnalisto, poeto. Li naskiĝis en Tiszaföldvár la 26-an de julio 1902 kaj mortis deportite en 1944.
 
## Biografio
György Bíró devenis el juda familio. Li estis kunlaboranto de 1920 de gazetoj *Szabadság*, poste de *Nagyvárad* de Oradea. En 1922 li estis ĉefkunlaboranto de *Előre* de Kluĵo], en 1929 redaktoro de gazeto *Romániai Rádió Szaklap*.

## Poemvolumo
**Őszutó* (Nv. 1920). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj ĵudoj
7815 Dolono

**7815 Dolono** estas troja asteroido de la sistemo Jupitero-Suno, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Orbito 
Ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Dolono, troja batalinto de la troja milito. Li estis nek bela nek kuraĝa, sed rapidkuranta. Vestita de felo de lupo, li provis kaŝeniri en la grekan tendaron sed estis senkompate mortigita de Odiseo kaj Diomedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Molino

**Molino** en la itala lingvo signifas muelilo. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Molino (Curio)** estas vilaĝo de la komunumo Curio de la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino en Svislando.
* **Molino (Valcolla)** estas vilaĝo de la komunumo Valcolla de la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino en Svislando.
* **Molino (Florido)** estas urbo en Florido en Usono.
Grizaj Panteroj

**Grizaj Panteroj** estas socia premgrupo fondita en Usono en la jaro 1970. Iniciatinto estis Sinjorino Maggie Kuhn. La grupo aŭ politika partio luktis unue kontraŭ usona leĝaro, kiu postulis, ke la personoj en aĝo pli alta ol 65 jaroj nepre forlasu sian laborpostenon. En la jaro 1972 tiu grupo aŭ partio ricevis kromnomon "Grizaj Panteroj", kiun ĝi konservis. En la jaro 1981 ĝi fariĝis Neregistara Organizo agnoskita de Unuiĝintaj Nacioj. 

Ofte agadas en tiu grupo virinoj, sed laŭ la origina formo viroj tute ne estas ekskluditaj. Komence la nomo estis "Maljunuloj kaj junuloj agantaj", sed pli kaj pli la agadoj koncernis aferojn en rilato kun pli alta aĝo.

Tiu grupo luktas kontraŭ militoj, havas paceman sintenon. Unue la grupo luktis kontraŭ la milito en Vjetnamio, poste kontraŭ la militoj en Irako kaj Afganio. La Grizaj Panteroj luktas kontraŭ vetkurado al kreskigo de armilonombro. La grupo kontraŭas mortpunon.

Tiu grupo luktas por bona edukado, mediprotektado kaj homaj rajtoj.
Pri edukado: ĉefe por edukado tra la tuta vivo.
Pri mediprotektado: ĉefe per premo sur la usona registaro, ke ĝi subtenu la bonfarton de la naturo per edukado, agadoj.
Pri homaj rajtoj: ĉefe por rajtoj de laboristoj, rajtoj de la pacientoj en aferoj rilataj al sansistemo kaj kuracado.
Ĝi subtenas la ideon de kunvivado, kunloĝado, kaj de kontaktoj inter la generacioj. Ĝi premas la usonan registaron celante kreadon de laborlokoj kaj ellaboradon de daŭripovaj energifontoj. Ĝi luktas por reproduktivaj rajtoj kaj eblo geedziĝi por samseksemuloj.

Ĉar la Grizaj Panteroj grupigas sentimajn homojn, kuraĝajn kaj agemajn, la strategioj de la Grizaj Panteroj estas premo sur la amaskomunikiloj por obteni pli bonan prezenton de la maljunuloj ĝenerale. Plie ili ofte uzas gerilstilan komunikadon per surprizaj surstrataj agadoj. Ili abunde uzas lokajn retojn kaj partopreneman demokration. La membroj havas nenion por pruvi kaj nenion por perdi.

Kategorio: Usono
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1970
Kategorio:Politikaj partioj de Usono
Kategorio:Maljunuloj
Kategorio:Sano
Kategorio: Politikaj esprimoj
Marsurfaca temperaturo

[eta|350 px|dekstra|Semajna mezaveraĝa marsurfaca temperaturo por la Mondaj Oceanoj dum la unua semajno de februaro 2011, dum periodo de [El Niño|La Niña.]]
eta|350px|Marsurfaca temperaturo kaj marfluoj.
**Marsurfaca temperaturo** estas la temperaturo de la akvo proksima al la surfaco de la oceano. La preciza signifo de surfaco varias laŭ la mezurmetodo uzita, sed ĝi estas inter 1 milimetro (0.04&nbsp;in) kaj 20 metroj (70&nbsp;ft) sub la mara surfaco. Aeramasoj en la atmosfero de la Tero estas altagrade modifitaj per maraj surfactemperaturoj ene de mallonga distanco de la marbordo. Lokalizitaj areoj de peza neĝo povas formiĝi en grupoj laŭvente de varmaj akvokorpoj ene de alie malvarma aeramaso. Varmaj marsurfacaj temperaturoj povas esti kialo de tropika ciklogenezo super la oceanoj de la Tero. Ankaŭ tropikaj ciklonoj povas kaŭzi malvarmetan ondon, pro tumulta miksado de la supraj 30 metroj (100&nbsp;ft) de la oceano. La marsurfaca temperaturo ŝanĝas dumtage, kiel la aero super ĝi, sed malplialtagrade pro sia pli alta specifa varmo. Ekzistas malpli vario de marsurfaca temperaturo en ventaj tagoj ol dum trankvilaj tagoj. Krome, marfluoj kaj la tutmonda termohalina cirkulado influas mezan marsurfacan temperaturon signife ĉie en la plej multaj el la oceanoj de la mondo. Por marsurfacaj temperaturoj proksime de la periferio de termaso, enmaraj ventoj kaŭzas suprenfluon, kiu povas kaŭzi signifan malvarmigon, sed pli malprofundaj akvoj super kontinenta deklivo ofte estas pli varmaj. Surteraj ventoj povas kaŭzi konsiderindan varmigon eĉ en lokoj kie suprenfluo estas sufiĉe konstanta, kiel ekzemple la nordokcidenta marbordo de Sudameriko. Ĝiaj valoroj estas gravaj ene de nombra veterprognozo kiam la marsurfaca temperaturo influas la atmosferon supre, kiel ekzemple ene de la formado de brizoj kaj marnebulo. Ĝi estas uzata ankaŭ por mezuri el vetersatelitoj.

## Vidu ankaŭ 
* El Niño
* La Niña

Kategorio:Klimato
Kategorio:Temperaturoj
Kategorio:Oceanoj
Better Never to Have Been

***Better Never to Have Been: The Harm of Coming Into Existence*** [Estus preferinde neniam naskiĝi: La eraro veni en la mondon] estas libro de David Benatar en kiu tiu ĉi, surbaze de la principoj de la morala utilisma filozofio, defendas la tezon, ke intence krei novan homan vivon estas malmorale tial, ke ĉiu homa estulo status pli bone se li ne estus naskiĝinta.

Benatar baziĝas sur la premiso ke tiu kiu ne naskiĝas, nek suferas iun ajn malutilon, nek perdas iun ajn ĝuon (pro la simpla fakto, ke li ne ekzistas), dum tiu kiu naskiĝas estas elmetita al ĉiu speco de suferoj, afliktoj kaj indignindaĵoj. Sekve ne estus legitime pravigi la decidon krei novan individuon instance de la interesoj de tiu potenciala ulo. Benatar deduktas el tio, ke la decido naski filojn devas esti nepre neracia, krom se ĝi respondas al la interesoj de aliaj homoj (ekzemple la gepatroj), kio egalas al malmoraleco de la persono pro koncepti por naski kiel rimedo por la fremdaj celoj kaj ne kiel fino en si mem.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Elizabeth Harman, Critical Study of David Benatar. Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence, *Nous*, Vol. XLIII, n-ro 4, 2009, pp. 776-785.

Kategorio:Artikoloj aperintaj en Vikipedio unue en Esperanto
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Libroj
Polinezianoj

eta|250px|Samoanoj
250px|eta|Kukinsulaj gedancistoj
eta|250px|Samoaj knabinoj 1902
eta|250px|Virino el Moorea
**Polinezianoj** aŭ **polinezia popolo** estas kolekto de diversaj etnoj kiuj parolas polineziajn lingvojn, nome branĉoj de la Oceaniaj lingvoj ene de la Aŭstronezia lingvaro, kaj loĝas en Polinezio. Ili estas ĉirkaŭe pli ol 1 500 000 homoj. La polineziaj homoj inkludas (populacioj de la pli grandaj grupoj estas montrataj):

Samoan_manaia_1896.jpg|Samoo
Webber_poedua.jpg|Tahitio
Robert_Dampier_(1800–1874),_Nahiennaena_(1825).jpg|Havajo
Rewi_Manga_Maniapoto,_by_Gottfried_Lindauer.jpg|Nov-Zelando (Maorio)
Ika_kaha.jpg|Paskinsulo
Kiekie_yams.jpg|Tongo
Woven_Walls_of_Niue_House,_Memoirs_Bishop_Museum,_Vol._II,_Fig._43.jpg|Niuo
Dancer,_Tuvalu_stage,_2011_Pasifika_festival.jpg|Tuvalo
Beautiful Polynesian Girl.jpg|Belulino el Polinezio

* Anivaanoj
* Aŭstralanoj
* Futunanoj
* Havajanoj - 140,000 (inklude miksitajn: 400,000)
* Mangarevanoj
* Novzelandaj maorioj - 790,000 (inklude miksitajn)
* Kukinsulanoj - 60,000
* Markizinsulanoj
* Moriorianoj
* Niuafoanoj
* Niuoanoj - ~20,000-25,000 (vasta majoritato loĝas en Novzelando)
* Nukuoro
* Pileni
* Pukapukanoj
* Rapanoj
* Rapanuianoj - ~5,000 (inklude miksitajn kaj tiujn loĝantajn en Ĉilio)
* Mugabanoj
* Samoanoj - 249,000 (el ĉiuj landoj: 400,000+)
* Tahitianoj - 120,000 (inklude miksitajn: 250,000+)
* Takuuanoj
* Tikopianoj
* Tokelaanoj
* Tonganoj - 104,000 (el ĉiuj landoj: 150,000+)
* Tuamotuanoj
* Tuvalanoj - 10,000
* Uveanoj
* Valisanoj

Rotuma, Fitilevu, kaj aliaj partoj de Fiĝioj havas signifajn polineziajn populaciojn pro liniaj kaj historiaj ligoj. Fiĝianoj ĉiam estis konsideritaj, fare de la plej multaj, homoj de la Pacifiko, aparte polinezianoj, kiel laŭ genealogia arbo parencojn. Moderna scienco ĵus konfirmis tiun ligon per DNA-specimenigo. La historia signifo de la Fiĝioj-Insuloj unue estas ne same grava, minimume al polinezianoj, kiel al la liniaj ligoj de la fiĝianoj rilate al aliaj pacifikaj insulanoj.

* Totala populacio: 1.4 milionoj al 2.2 milionoj
* Populaciaj kalkuloj estas bazitaj sur taksoj en artikoloj de korespondaj etnoj, kiuj estas referencitaj.

Kategorio:Polinezio
Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Polinezianoj
Ádám Czakó

**Ádám CZAKÓ** [cako:] estas rumania hungara komponisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 5-an de novembro 1940. 
## Biografio
Ádám Czakó studis en muzikkonservatorio Gheorghe Dima de Kluĵo. De 1969 ĝis 1974 li estis muzika fakgvidanto de Kulturdomo Petőfi Sándor, de 1974 korrepetitoro de Popola Ensemblo Rapsodia Română de Bukareŝto. Li publikigis muzikkritikojn, muzikis poemojn, komponis akompanmuzikon.
## Komponaĵoj ĉefaj
**Perlino*, porinfana opero al libreto de Eszter Domokos, 
*Kamermuziko al poemoj de László Csiki. 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Dénes Dudits

**Dénes Dudits** [dEneŝ dudiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dudits Dénes** estis hungara biologo, genetikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

Dénes Dudits http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=18996 naskiĝis la  1943 en Mosonmagyaróvár.

## Biografio 
Dénes Dudits frekventis gimnazion en Győr, poste universitaton en Gödöllő inter 1962-1966. En 1968 li doktoriĝis, kiun li defendis antaŭ la akademio en 1982. En 1970 li ekhavis postenon en biologa filio de MTA. En 1974 kaj 1975 li studvojaĝis al Kanado, inter 1982-1983 li estis gastprofesoro en Usono. Li ricevis premiojn inter 1994-2003.

En 1968 li edziĝis baldaŭe havanta 3 gefilojn. Lia laborcelo estas pli novaj maizoj kaj luzernoj helpe de genetiko.

## Verkaro (elekto) 
* *Fuzionált sejtek, hibrid növények* (1982)
* *Transformation of Medicago by Agrobacterium-mediated Gene Transfer* (1986)
* *Dicot and Monocot Plants Differ in Retinoblastoma-related Protein Subfamilies* (2007)
* *Zöld géntechnológia és agrárinnováció* (2009)

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj genetikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Tivadar Duka

**Tivadar DUKA,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Duka Tivadar** estis hungara kuracisto, oficiro, vojaĝisto, membro korespondanta (1863) (poste honora) (1900) de Hungara Scienca Akademio.
eta|Tivadar Duka
Tivadar Duka http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1825 en Hungara reĝlando, en Dukafalva (nuntempa Dukovce en Slovakio). Li mortis la  1908 en Anglio, en Bournemouth.

## Biografio 
Tivadar Duka frekventis lernejon en Sárospatak, universitaton en Pest (urbo). En 1846 li iĝis advokato. Post 2 jaroj li partoprenis en liberecbatalo kontraŭ Habsburgoj, fine li sukcesis rifuĝi al Londono. Li plulernis en Londono por esti kuracisto, poste li akiris postenon en la brita armeo en Hindio. Li studis tiun kolonion kaj li sendis raportojn al hejmaj gazetoj (ekzemple Vasárnapi Újság), krome li sendis diversajn objektojn al Hungara Nacia Muzeo. Lia plej grava laboro estis kolektado de postlasaĵoj de Sándor Kőrösi Csoma. En 1874 li emeritiĝis.

## Verkaro (elekto) 
* *A Gangesparti éghajlati bajokról* (1860)
* *Kossuth és Görgey* (Lajos Kossuth kaj Artúr Görgey) (1898)
* *Levelek a boer–angol háborúról* (1901)

## Fontoj 
* hungare
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Monumento al Taras Ŝevĉenko en Varsovio

**Monumento al Taras Ŝevĉenko en Varsovio** estas monumento malkovrita la 13-an de marto 2002 sur ĝardenplaco ĉe vojkruciĝo de la stratoj Goworka kaj Spacerowa en varsovia kvartalo Mokotów, Pollando.

La bronza monumento al Taras Ŝevĉenko kreiĝis laŭ iniciato de ambasadoro de Ukrainio en Pollando - Dmitro Pavliĉko. Sur la soklo troviĝas fragmento de la versaĵo de Ŝevĉenko „Al poloj”.

Aŭtoro de la skulptaĵo estas Anatolij Kuŝĉ, kaj la soklo estas verko de Baltazar Brukalski. Muldaĵo estis farita en Kievo kaj financita de Urba Konsilio de Kievo.

Dum Oranĝa Revolucio la monumento estis ornamita per oranĝa ŝalo.

Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Taras Ŝevĉenko
Kategorio:Monumentoj en Varsovio
Gábor Dezső

**Gábor DEZSŐ** [deĵoe:] estis rumania hungara matematikisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 27-an de majo 1947 kaj mortis en Kluĵo la 16-an de februaro 2006. Li estis la filo de fizikisto Ervin Dezső.

## Biografio 
Gábor Dezső akiris diplomon pri matematiko en UBB de Kluĵo en 1970. De 1978 ĝis 1998 li lekciis en la teknikuniversitato de Kluĵo, poste en UBB. Li doktoriĝis en 2000. Li mortis pro karakcidento. Li estis komitatano de gazeto Matematikai Lapok.

## Libroj 
* Dezső Gábor, Lázár József: *Variációszámítás a fizikában és a technikában*, Antenna sorozat, Dacia Könyvkiadó, Kolozsvár, 1988.
* Dezső Gábor, Gavrilă Ştefan: *Ecuaţii hiperbolice cu argument modificat. Tehnica punctului fix*, Presa Universitară Clujeană, Cluj-Napoca, 2003.
* Dezső Gábor: *A gazdasági matematika alapjai*, Ábel Kiadó, Kolozsvár, 2004.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Curio

**Curio** estas komunumo de la Komunumaro Magliasina kaj la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 517 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Curio situas en la mezo de la tiĉina regiono Malcantone, proksimume 15 kilometrojn okcidentsudokcidente de la distriktĉefurbo Lugano sude de la Monto Gheggio. La komunumo konsistas el la vilaĝo Curio kaj la setelejoj Molino, Pizzano kaj Roncaccio. Al la komunumo apartenas krome du eksklavoj, unu estas la vilaĝo Bombinasco nordocidcente kaj alia arbaro sur la Monto Croce del Sasso sudokcidente de la komunumo. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,88 km², de kiuj 78,8% estas kovritaj de arbaro, 8,7% servas por agrikulturo kaj 9,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Curio limas en nordo al Novaggio, en nordnordoriento al Aranno, en nordoriento al Bioggio, en oriento al Vernate, en sudoriento al Neggio, en sudo al Pura, kaj en okcidento al Bedigliora. La eksklavo Bombinasco krome limas en okcidento al Astano kaj Sessa, kaj la eksklavo Croce del Sasso en okcidento al Croglio.

## Trafiko 
Curio situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Curio pasas konekta vojo de Pura al Brenno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 estas Lugano-Sudo, kiu situas proksimume 12 kilometrojn orientnordoriente de la komunumo. Pere de buslinioj al Magliaso, Ponte Tresa kaj Novaggio la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Curio datiĝas el la jaro 1196 kiel *Coira*. Dum mezepoko Curio formis subvoktejon kune kun la komunumoj Novaggio, Banco kaj Bedigliora. La hodiaŭa preĝejo estis konstruita en la jaro 1609. Ĝi anstataŭis preĝejon menciitan en la jaro 1352, kiu jam tiam estis konsekrita al Sankta Petro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Curio
Ervin Dezső

**Ervin DEZSŐ** [deĵoe:] estis rumania hungara fizikisto. Li naskiĝis en Pozono la 15-an de marto 1913 kaj mortis en Kluĵo la 15-an de septembro 1995. Li estis la patro de Gábor Dezső.

## Biografio 
Ervin Dezső diplomitiĝis en la Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József kaj li estis inĝeniero pri geodezio (1939-41), poste asistanto en fizika instituto de la teknikuniversitato (1941-45). De 1948 li estis universitata profesoro en Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo (1978). De 1954 ĝis 1964 li estis redaktoro de gazeto *Matematikai és Fizikai Lapok*.

## Libroj 
**Több fényt! (porjunulara eldonaĵo, 1963; rumane 1968);
**Két emberpár, négy tudós, három Nobel-díj* (kunmetitaĵo, 1970);
**A lézersugár* (Kv. 1972);
**Mozgás, erő, energia'' (Antenna, Kv. 1980).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kaŭkaza abio

**Kaŭkaza abio** (*Abies nordmanniana*), estas abio hejma en la montaroj al okcidente kaj oriente de Nigra Maro, en Turkujo, Kartvelujo, rusa Kaŭkazo, la nordaj partoj de Armenujo kaj la nordokcidenta parto de Azerbajĝano. Ĝi situas je altitudoj inter 900-2 200 m en montaroj kun jara precipitaĵo de pli ol 1 000&nbsp;mm.

La nuntempa disvastiĝo de kaŭkaza abio estas asociita kun la arbaraj rifuĝejoj kiuj ekzistis dum la glaciepokoj je la orienta kaj suda nigra-mara marbordo. Tiu palearktisa specio ne troviĝas en nuntempe taŭgaj areoj de orienta Granda Kaŭkazo, kiuj estas disigitaj de la nigra-mara marbordo je 400–500&nbsp;km, malgraŭ la nuntempe taŭga klimato.

La specio science estis nomata laŭ la suoma zoologisto Alexander von Nordmann (1803-1866), Profesoro de Botaniko en Odeso.

## Priskribo 
Ĝi estas granda ĉiamverda konifera arbo kreskanta al alteco de 60 m kaj kun trunkodiametro ĝis 2 m. En la Okcidenta Kaŭkazo-Rezervejo, iuj ekzempleroj estis registritaj kiuj altas 78 m kaj eĉ 85 m , la plej altaj arboj en Eŭropo.

La folioj estas pinglecaj, plataj, 1,8-3,5&nbsp;cm longaj kaj 2&nbsp;mm larĝaj; ili dikas 0,5&nbsp;mm, estas malhele verdaj supre, kaj kun du bluaj-blankaj strioj de stomoj sube. La pinto de la folio kutime estas malakra, ofte iomete entranĉita, sed povas esti pinta, precipe je rapidkreskantaj ŝosoj de junaj arboj. La strobiloj longas 10–20&nbsp;cm kaj larĝas 4–5&nbsp;cm, kun 150-200 skvamoj, ĉiu skvamo kun elstaranta brakteo kaj du flugilhavaj semoj; ili disfalas kiam mature por liberigi la semojn.

## Subspecioj 
Estas du subspecioj (pritraktitaj kiel diferentaj specioj far iuj botanikistoj), hibridiĝantaj kie ili renkontas unu la alian en norda Turkujo je longitudo de ĉirkaŭ 36°E :
* **Nordman-abio** *Abies nordmanniana* subsp. *nordmanniana*. Indiĝena en Kaŭkazo kaj nordorienta Turkujo okcidente ĝis ĉirkaŭ 36°E. La ŝosoj ofte estas harkovritaj.
* **Ekvitrojani-abio** *Abies nordmanniana* subsp. *equi-trojani* (syn. *A. bornmuelleriana*, *A. equi-trojani*). Indiĝena en nordokcidenta Turkujo ekde Ida-Monto orienten ĝis ĉirkaŭ 36°E. La ŝosoj estas kutime senharaj.

## Uzado 
eta|maldekstra|220px|Kaŭkaza abio kiel kristnaskarbo.
Kaŭkaza abio estas unu el la plej gravaj specioj kultivitaj por kristnaskarboj, estante favorita por sia alloga foliaro, kun pingloj kiuj ne estas akraj, kaj kiuj ne defalas kiam la arbo sekiĝas.

Ĝi ankaŭ estas populara ornama arbo en parkoj kaj grandaj ĝardenoj, kaj kune kun la kulturvario 'Golden spreader' estas gajninta la Premion de Ĝardena Merito de la Reĝa Hortikultura Societo .
La ligno estas mola kaj blanka, kaj estas uzata por ĝenerala konstruado, papero, k.t.p..

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Anatoliaj koniferaj kaj deciduaj miksarbaroj
* Kaŭkaza biodiverseco-varmpunkto
* Listo de pingloarboj

## Eksteraj ligiloj 
*  Gymnosperm Database: *Abies nordmanniana*

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Ornamaj plantoj
(7764) 1991 AB

**(7764) 1991 AB** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Shigeru Inoda kaj Takeŝi Urata elde la observatorio de Karasujama (Nasukarasujama, gubernio Toĉigi, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Shigeru Inoda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Franciszek Gajowniczek

**Franciszek GAJOWNICZEK** (naskiĝis la 15-an de novembro 1901 en Strachomin (proksime al Mińsk Mazowiecki), mortis la 13-an de marto 1995 en Brzeg) estis pola soldato, serĝento de Pola Militistaro de la Dua Pola Respubliko, malliberulo de la koncentrejo Auschwitz (Auŝvico). Tie pola monaĥo Maksimiliano Kolbe iris morti per malsato anstataŭ li.
[eta|maldekstra|La tombo de Franciszek Gajowniczek en [ordeno (eklezio)|ordena tombejo en Niepokalanów (proksime al Sochaczew)]]
[eta|dekstra|Franciszek Gajowniczek; en la jaro 1941 en la nazia [Koncentrejo Auschwitz]]
Kiel profesia soldato, la 28-an de septembro 1939 post kapitulaco de fortreso Modlin (apud Nowy Dwór Mazowiecki) estis malliberigita de germanoj. Li fuĝis, sed dum provo trairi Hungarion estis arestita de Gestapo. De la 8-a de septembro 1940 ĝis la 25-a de oktobro 1944 malliberigito de la koncentrejo Auschwitz (koncentreja numero 5659), poste transportita al Sachsenhausen (nun kvartalo de Oranienburg). Dum evakuo de la labortendaro, maje 1945, kun aliaj estis liberigita de usonanoj. Entombigita en ordena tombejo en Niepokalanów (proksime al Sochaczew).

## Eksteraj ligiloj 
* Homoj: Franciszek Gajowniczek (1901-1995) 

Kategorio:Polaj politikistoj
Kalvinana ligna kirko (Miskolc)

La **Kalvinana ligna preĝejo** estas religia historia monumento (imitanta similajn transilvaniajn preĝejojn) en Hungario, en urbo Miskolc.

## Historio 
La unua (supozeble tombeja) preĝejo konstruiĝis en tiu loko en 1637. Kiel ligna preĝejo, ĝi iomete kadukiĝis, tial oni konstruis pli novan en 1724. Inter 1808-1817 oni profitis ĝin tombeja preĝejo, sed poste 2 jarojn la luteranoj pruntepetis ĝin. Ĝi renoviĝis en 1874, tamen kiel pli frue, pro kadukiĝo oni konstruis pli novan preĝejon 1938. En 1950 la orgeno ekfunkciis. Frenezulo kaŭzis fajron en 1997 kaj la preĝejo plene cindriĝis. Post 2 jaroj oni konstruis la nun videblan preĝejon. Pli nova orgeno alvenis en 2000.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas ĉefturon kun 4 turetoj. Interne menciindas la predikejo kun ligna skulptaĵo pri Foinikso, kiu simbolizas la renaskiĝon.

## Fontoj 
* hungare 
eta|maldekstre|Turo de la preĝejo
eta|dekstre|Aerfoto pri la preĝejo

Miskolc
Miskolc
Kategorio:Bastonpreĝejoj
Balázs Demény

**Balázs DEMÉNY** [deme:nj] estas rumania hungara pianisto. Li naskiĝis en Kluĵo en 1989. 
## Biografio
Balázs Demény studis en Muzika Liceo de Kluĵo, de 2004 en Budapeŝto. De septembro 2009 li estas studento de Muzikarta Universitato Liszt Ferenc. De 2006 li gajnis plurajn premiojn.
## Fonto
*Fidelio.hu 

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
János Fazakas

**János FAZAKAS** [fazakaŝ] estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Málnás la 26-an de aŭgusto 1910 kaj mortis en Kluĵo la 3-an de aŭgusto 1979.

## Biografio 
János Fazakas komencis sian universitatan karieron en Kluĵo, poste li estis profesoro en OGYI de Târgu Mureș, pli poste li laboris en porperfektiga instituto de OGYI de Kluĵo; li estis gvidanto de kliniko pri ortopedio kaj traŭmatologio de Kluĵo.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Roseville (Kalifornio)

**Roseville** (antaŭe *Roseville Junction*, **Junction** kaj **Griders**) estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono Placer. Ĝi estas la plej granda urbo en la kantono apartenanta al urbaro de Sakramento (Kalifornio).       
eta|Situo de Roseville en Kalifornio kaj en la kantono

## Bazaj informoj 
* Areo: 94&nbsp;km²
* Loĝantaro: 127.323 (en 2012)
* Supermara alteco: 50 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h) 
* Poŝtkodoj: 95678, 95661, 95747 
* Telefonkodo: 916

## Geografio 
eta|maldekstre|Galerio en Roseville
Roseville situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta landparto de Usono, en nordorienta parto de la subŝtato. Pluraj riveretoj fluas tra Roseville.

## Historio 
Roseville fondiĝis en 1864, tiam diliĝenca poŝtoservo ekfunkciis en tiu loko sub nomo *Griders*. Kiam la trajno alvenis, la nomo estis ŝanĝita al *Junction* baldaŭe al Roseville. Ĝi oficiale urbiĝis en 1909. 

## Klimato 
Roseville situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 10-24 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 35 °C, la malvarmo kulminas inter decembro-januaro averaĝe 4 °C. Jare pluvas po 625 mm. La pluvo kulminas januare kaj malkulminas en aŭgusto.
eta|dekstre|Publika konstruaĵo en Roseville

## Trafiko 
El Roseville aŭtovojoj kaj fervojoj kuras al Sakramento kaj Nevado, krome kuras ĉefvojo kaj fervojo al Oregono. 

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
eta|maldekstre|Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Roseville interne en la nordorienta parto

Kategorio:Urboj de Kalifornio
(7765) 1991 AD

**(7765) 1991 AD** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Osamu Muramatsu
Kategorio:Malkovrita de Yoshio Kushida
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Fenikso (mitologio)

**Fenikso** (helene φοῖνιξ, *FojNIKS*, "purpura", latine *Phoenix*) estis en la helena mitologio nomo de du herooj kaj unu mita estaĵo.

## Fenikso, filo de cidona reĝo Agenoro 
Krom Fenikso la reĝo Agenoro havis ankoraŭ tiujn ĉi posteulojn:
* Eŭropa, amantino de la plej alta dio Zeŭso,
* Kadmo - teba reĝo,
* Kilikso - kilikia reĝo
* Fineo - trakia reĝo
* Taso - heroo

Kiam Zeŭso forrabis lian fratinon Eŭropon, Fenikso eliris kun sia frato Kadmo serĉi ŝin. Kiam ŝi ne estis trovebla, Fenikso fondis ĉe la orienta bordo de Mediteraneo la reĝolandon Fenicion.

## Fenikso, edukanto de Aĥilo 
En la legendoj li estas jam maljuna viro, instruisto kaj edukisto de la granda heroo de Troja milito. Li rekomendis al Aĥilo, ke li repaciĝu al Agamemno. Li estis ankaŭ la konsolanto de Aĥilo post morto de lia plej bona amiko, Patroklo.

## Fenikso - mita birdo 
En mitoj li venis el Egiptio, kie la homoj opiniis, ke li naskiĝis mem el akvo, kiel deĉiama elemento. Ĝi aperadis ĉiam en tempo de inundoj. Pli malfrue ĝi estis konsiderata surtera formo de la Suno, ĉiam denove aperanta hele brilanta. Fine, ĉe grekoj kaj romianoj ĝi estis konsiderata birdo kun mirakla eco. Ĉiujn kvin jarojn ĝi forbruligas sin kaj releviĝas rejuniĝinta el cindro.

## Tradukfonto 
## Eponomio 
*4543 Foinikso

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Estaĵoj de la helena mitologio
Florac

**Florac** [] estas komunumo en suda Francio. Ĝi estas subprefektejo de la departemento Lozère, en la regiono Okcitanio. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
eta|maldekstra|Florac
Florac troviĝas ĉe la rivero Tarnon, meze de la Nacia parko Cevenoj. La najbaraj komunumoj estas Bédouès, La Salle-Prunet, Saint-Laurent-de-Trèves, Vébron, Montbrun kaj Quézac.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Arondismento Florac
* Komunumoj de Lozère

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Lozère
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
7769 Okuni

'*7769 *Okuni''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Satoru Otomo elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la japana emeritiĝita instruisto kaj amatora astronomo Tomimaru Okuni, malkovrinto de multenombraj asteroidoj elde Nan'jo en gubernio Jamagata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Satoru Otomo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
David Benatar

**David Benatar** estas profesoro pri filozofio kaj estro de la Departamento pri Filozofio de la Universitato de Kaburbo, en Sud-Afriko. Li estas precipe konata pro sia defendo de kontraŭnaskismo pere de sia libro *Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence*, [Estus preferinde ne esti naskiĝinta: La malavantaĝoj veni en la mondon] estas libro de David Benatar en kiu tiu ĉi defendas la tezon, ke intence krei novan homan vivon estas malmorale tial, ke pri ĉiu homa estaĵo oni povas diri, ke li status pli bone se ne estus naskiĝinta.

## Referencoj 
Kategorio:Kontraŭnaskistoj
Kategorio:Sudafrikaj filozofoj
Kategorio:Esprimliberecaj aktivuloj
Kategorio:Veganaj aktivuloj
Kategorio:Kritikistoj de postmodernismo
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 21-a jarcento
Daniel Kahneman

**Daniel Kahneman** (naskiĝis la 5-an de marto en 1934 en Tel-Avivo — mortis la 27-an de marto 2024) estis israela-usona psikologo kiu en 2002 kune kun Vernon L. Smith ricevis la „Nobel-premion pri ekonomiko“. Kune kun Amos Tversky li evoluigis la perspektivoteorion“ (Prospect Theory). Precipe konataj estas liaj verkoj pri Heŭristiko en juĝo kaj decidiĝo kaj Kogna unuflankeco.

## Vivo 
Kahneman studis psikologion kaj matematikon je la Hebrea Universitato de Jerusalemo kaj psikologion je la Universitato de Kalifornio. De 1961 ĝis 1978 li instruis je la Hebrea Universitato kaj de 1978 ĝis 1986 je la Universitato de Brita Kolumbio; de 1986 ĝis 1994 li estis profesoro je la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley. Li estas edziĝita kun Anne Treisman.

Ekde 1993 Kahneman, nun kiel emerita profesoro, havas la Eugene-Higgins-Profesorecon por psikologio je la *Woodrow Wilson Lernejo* por publikaj kaj internaciaj rilatoj je la Universitato Princeton.

Li gajnis la Hilgard-premion kaj la Warren-medalo de la asocio por eksperimenta psikologio. Steven Pinker nomis Kahneman la „plej gravan vivantan psikologon“. Nassim Taleb diris ke la en 2011 aperita libro *Thinking, Fast and Slow* (pensado, rapida kaj malrapida) estas en la sama ligo kun *La Riĉo de Nacioj* kaj *Sonĝointerpretado* de Sigmund Freud. Andrei Shleifer nomis la publikigon de la libro "gravan intelektan okazon".

En 2012 ricevis Kahneman la Mondekonomikan Premion de la Institucio por mondekonomiko je la universitato de la urbo Kilo .

## Verkoj 
* An analytical model of the semantic differential (Disertaĵo)
* kun P. Slovic & A. Tversky: Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases, Cambridge University Press, 1982, ISBN 0-521-28414-7, New York
* kun A. Tversky: Choices, Values, and Frames, Cambridge University Press, 2000, New York, ISBN 0-521-62749-4
* kun E. Diener & N. Schwarz: Well-Being: The Foundations of Hedonic Psychology, Russell Sage Found, 2003, ISBN 0-87154-423-7
* Thinking, Fast and Slow, Farrar, Straus and Giroŭ, 2011, ISBN 978-0-374-27563-1

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝo je la Woodrow Wilson School of Public and International Affairs
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2002/ Informo pri la decido por la Nobelpremio pri ekonomiko en 2002 (angla)
* Prelego pri *happiness*  (angla)

## Referencoj 
Kategorio:Pozitivaj psikologoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Israelaj ateistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Kognosciencistoj
Kategorio:Sociaj psikologoj
Kategorio:Israelaj ekonomikistoj
Kategorio:Financaj ekonomikistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Francaj judoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Israelaj judoj
Jan Stanisław Jankowski

**Jan Stanisław JANKOWSKI**, pseŭdonomoj *Doktor*, *Jan*, *Klonowski*, *Sobolewski*, *Soból* (naskiĝis la 6-an de majo 1882 en Krasowo Wielkie en la distrikto Wysokie Mazowieckie, murdita la 13-an de marto 1953 en Vladimir, Sovetunio) estis pola politikisto, enlanda delegito de la pola ekzila registaro ekde la 21-a de aprilo 1943 ĝis la 27-a de marto 1945, inĝeniero kaj kemiisto.

## Dua mondmilito 
Ĝis eksplodo de la milito li aktivis komence en institucioj de socia protekto. En 1941 li ekposteniĝis kiel direktoro de la departamento de laboro kaj socia pProtekto. Fine de 1942 iĝis anstataŭanto de la delegito kaj aprile 1943 transprenis la funkcion post aresto de Jan Piekałkiewicz. De 1944 li estis vicĉefministro estranta Landan Konsilion de Ministroj. Li aprobis decidon pri komenco de la Ribelo de Varsovio.

Post la falo de la varsovia ribelo trapasis kun falsaj dokumentoj provizoran tendaron en Pruszków, kie estis liberigita pro sia aĝo.

Marte 1945 kun aliaj gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato estis arestita de NKVD, transportita per aviadilo al Moskvo kaj tie malliberigita en Lubjanka. En t.n. proceso de dekses prokuroro akuzis Jan Stanisław Jankowski, Leopold Okulicki, Stanisław Jasiukowicz kaj Adam Aleksander Bień pri tio, ke ili estis organizantoj kaj gvidantoj de pola subtera organizaĵo aganta en malfronto de Ruĝa Armeo sur teritorioj de okcidentaj partoj de Belorusio kaj Ukrainio, en Litovio kaj en Pollando kaj agantaj laŭ instrukcio de t.n. emigracia registaro gvidis revolucian laboron direktitan kontraŭ la Ruĝa Armeo kaj Sovetunio, aktivis kiel teroristoj kontraŭ oficiroj kaj soldatoj de la Ruĝa Armeo, aranĝis atencojn kaj atakojn de subteraj armitaj taĉmentoj kaj gvidis malamikan propagandon kontraŭ Sovetunio kaj la Ruĝa Armeo. Laŭ verdikto de moskva juĝejo li estis kondamnita al 8 jaroj de malliberejo malgraŭ tio, ke estis reprezentanto de alia ŝtato. Regopovoj de Okcidento ne protestis pri tiu malkaŝa perforto de la internacia juro. Li estis plej verŝajne murdita du semajnojn antaŭ fino de la puno. Li ripozas en komuna tombo i.a. kune kun ĉefkomandanto de Estona Armeo Johan Laidoner, sur apudmallibereja tombejo.

## Distingoj 
* Ordeno de Blanka Aglo – postmorte (1995)
* Ordeno Virtuti Militari de la 5-a klaso (1944)

## Bibliografio 
* S. Kopf, S. Starba-Bałuk, *Armia Krajowa. Kronika Fotograficzna* (Pola Enlanda Armeo. Foto-Kroniko, Warszawa 1999
* Norman Davies, ''Powstanie '44* (Ribelo 44), Kraków 2004
* W. Grabowski, *Delegatura Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj* (Delegitaro de la Registaro de Pola Respubliko por la Lando), Warszawa 1995
* Joanna Szewczyk (redaktorino), *Bohaterowie Historii Polski'' (Herooj de la historio de Pollando), Chorzów 2007

Kategorio:Polaj politikistoj
7770 Siljan

'*7770 *Siljan'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la *Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets'', aŭ "UESAC" (angle por "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la lago Siljan en Dalarna, en centro de Svedio. Tiu lago situiĝas ĉe la rando de plej granda alfrapa kratero de la regiono, de 50&nbsp;km de diametro, formiĝinta 360 milionoj da jaroj antaŭ.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Katalin Fugulyán

**Katalin FUGULYÁN** [fuguja:n] estis rumania hungara kuracistino. Ŝi naskiĝis en Ópalánka la 24-an de januaro 1888 kaj mortis en Kluĵo la 23-an de julio 1969. 

## Biografio
Katalin Fugulyán estis unu el unuaj transilvaniaj kuracistinoj. Ŝi estis asistantino en la oftalmologia kliniko de Kluĵo, de 1920 ĝis 1938 lerneja kuracisto kaj mezlerneja instruisto, inter 1940 kaj 1944 universitata adjunktino, poste en 1944-45 komisiita universitata profesorino en hungara lingvo. Ŝi publikigis en *Magyar Népegészségügyi Szemle* kaj *Orvosi Szemle* de Kluĵo. 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Zsolt Szilágyi, A.

**Zsolt SZILÁGYI, A.** [sila:dji] estis hungara juvelisto. Li naskiĝis en Malnaș la 26-an de septembro 1932 kaj mortis en Budapeŝto la 4-an de novembro 2010. 
## Biografio
Ne estas troveblaj pli da indikoj
## Fonto
*Artportal.hu

Kategorio:Hungaraj juvelistoj
Tribschen

eta|rekta=1.5|Domo de R. Wagner en Tribschen
**Tribschen** estas malgranda terlango en la Vierwaldstättersee kun vilao ĉe la rando de Lucerno, kiu nun loĝigas la *Richard-Wagner-Muzeon*.

## Historio 
La vilao ekestis jam en la malfrua mezepoko, kaj komence loĝis tie la „sinjoroj je Tripschen“. En la 18-a jarcento ĝin transprenis la lucerna patriciofamilio „am Rhyn“, kiu alikonstruis ĝin en ĝian nunan formon.

Post jaroj de vagado kaj vojaĝado Richard Wagner loĝis ses jarojn en Tribschen kune kun Cosima kaj iliaj gefiloj. Kolonelo Walter Ludwig am Rhyn-Schumacher luis la vilaon ekde 1866 ĝis 1872 al Richard Wagner. Tie li finis la komponadon de Die Meistersinger von Nürnberg kaj daŭrigis la komponadon de *Der Ring des Nibelungen*.

Pro honoro am Rhyn donis al li diplomon, kiu rajtigis la majstron de tiam uzi la blazonon de la fortmortinta familio Tribschen. Wagner muntigis ĝin en Wannsee. En la jaro 1931 la urbo Luzern akiris la domon kun la parko granda je 30.000 m². Du jarojn poste oni fondis la muzeon.

En la jaro 1938 antaŭ la domo okazis direktate de Arturo Toscanini la komenco de la Festivalo je Lucerno. Li prezentis antaŭ 1.200 aŭskultanoj interalie „Siegfried-Idyll“, kiun Wagner estis komponinta en Tribschen. Ankaŭ en la memorjaro 1983 (Wagner mortis en 1883) okazis je ĉeesto de la nepinoj de Wagner matenmuziko kun verkoj kaj tekstoj de Richard Wagner.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Richard-Wagner-Muzeo 

Kategorio:Komunumoj de Kantono Lucerno
Kategorio:Richard Wagner
Ĉinia brasiko

**Ĉinia brasiko** (*Brassica rapa* var. *chinensis*, sinonimo *Brassica campestris* var. *chinensis*) estas longforma malfermita brasiko kun verdaj folioj kaj neĝblankaj tigoj de azia origino. La legomo haveblas la tutan jaron el forcejoj, sed ankaŭ el aziaj landoj, Israelo kaj Hispanio.

Oni ne konfuzu ĝin kun la Pekina brasiko. Ambaŭ havas la komunan econ ke ili ne havas la tipan brasikan guston. Ĉinia brasiko estas kraketa legomo kun vitamino C kiu taŭgas por uzi en salatoj aŭ por kirlofriti en uoko.

## Nutra valoro 
100 gramoj da freŝa brasiko enhavas:

Kkal: 11

Vitamino C: 21 mg

Fero: 0,6 mg

Fibroj: 1,2 g 

## Vidu ankaŭ 
* Pekina brasiko
* listo de legomoj

Kategorio:Brasikacoj
Kategorio:Brasikoj