open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
8688 Delaunay

'*8688 *Delaunay'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca matematikisto kaj astronomo Charles-Eugène Delaunay (1816–1872), fama pro lia "*Théorie du mouvement de la lune''" (Teorio pri la Luna movo). Farita ano de la Akademio de Sciencoj de Francio en 1855, li estis posteulo de Urbain Le Verrier kiel direktoro de la Observatorio de Parizo en 1870, sed poste, Urbain Le Verrier reprenis tiun postenon en 1873, post la morto de Delaunay.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
(8689) 1992 PU3

**(8689) 1992 PU3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Ĉapmana Universitato

**Ĉapmana Universitato** () estas privata universitato situanta en Orange (Kalifornio), Usono, aligita kun la Kristana Eklezio (Disĉiploj de Kristo). Konata pro sia propono de artaj kaj profesiaj programoj, la Ĉapmana Universitato enhavas sep altlernejojn kaj kolegiojn: nome Lawrence and Kristina Dodge College of Film and Media Arts, Wilkinson College of Humanities and Social Sciences, George L. Argyros School of Business and Economics, Schmid College of Science, College of Performing Arts, Jura Altlernejo kaj College of Educational Studies. Por la lernojaro 2010-2011, la Ĉapmana Universitato gastigis 6,398 studentojn.

## Referencoj 
Kategorio:Universitatoj en Usono
Siĉuan-pipro

eta|Siĉuan-pipro
**Siĉuan-pipro**, nomita laŭ la ĉina provinco Siĉŭano, estas konata pro sia akra gusto. Ĝi ne estas vera pipro sed familio de la citrusoj. La spico pro tio havas iomete citronecan guston. Ĝi konsistas el la ŝelo de fruktetoj de nombro da plantoj el la genro Zantoksilo (*Zanthoxylum*): *Z. piperitum*, *Z. simulans*, *Z. sancho* kaj *Z. schinifolium*. Krom en Ĉinio ĝi ankaŭ estas uzata en Tibeto, Butano, Nepalo, Japanio kaj de la Konkanoj, etno en Barato.

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Ĉina kuirarto
Kategorio:Barata kuirarto
Kategorio:Nepala kuirarto
Kategorio:Japana kuirarto
K.I.Z

eta|K.I.Z
**K.I.Z** (*Kanibalen in Zivil*, esperante: *Kannibaloj en civilaj vestoj*) estas hiphopa grupo el Berlino, Germanujo. Ĝi konsistas el la repistoj Tarek, Maxim, Nico kaj la diskĵokeo DJ Craft.

## Albumaro 
* 2005: Das RapDeutschlandKettensägenMassaker (La RepGermanujoMotorsegiloMasakro)
* 2007: Hahnenkampf (Kokbatalo)
* 2009: Sexismus gegen Rechts (Seksismo kontraŭ la dekstro)
* 2011: Urlaub fürs Gehirn (Ferioj por la cerbo)
* 2015: Hurra die Welt geht unter
* 2021: Rap über Hass
* 2024: Görlitzer Park

Kategorio:Hiphopo
Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2000
Pierce Brodkorb

**Pierce Brodkorb** (29a de septembro 1908 en Ĉikago, Ilinojso – 18a de julio 1992 en Gainesville (Florido)), vortumita ankaŭ kiel *William Pierce Brodkorb*, estis usona ornitologo kaj paleontologo.eta|Pierce Brodkorb kun la tarsometatarsoj de *Titanis* (malhela) kaj de alia birdoInteresita en birdoj ekde infanaĝo, li lernis prepari birdojn je aĝo de 16. Poste li ricevis oportunon por labori kiel teknikisto en la Ornitologia Divido de la Muzeo Field. Li eniris en la Universitato de Miĉigano en 1933 kaj akiris doktorigan gradon en 1936. Sekve li iĝis helpanta respondeculo pri birdoj ĉe la Muzeo de Zoologio en Miĉigano ĝis 1946. En 1946, li akceptis profesoriĝon en la Departamento de Zoologio ĉe la Universitato de Florido en Gainesville, kie li restis ĝis sia retiriĝo en 1989.

El la 1950-aj jaroj, Brodkorb konstruis grandan kolekton de birdaj fosilioj el Mioceno, Plioceno, kaj Pleistoceno de Florido, kiu inkludis 12 500 skeletojn el 129 familioj, kaj estas videbla ĉe la Florida Muzeo de Natura Historio, parto de la Universitato de Florido. El 1963 al 1978, li publikigis la *Catalogue of Fossil Birds* (katalogo de fosiliaj birdoj) en kvin volumenoj. En 1982, li iĝis honora membro de la Florida Ornitologia Societo.

Brodkorb priskribis kelkajn prahistoriajn birdogenrojn, kiaj *Alexornis* kaj *Titanis*

Brodkorb
Brodkorb
Brodkorb
Brodkorb
Santa Teresinha (Paraibo)

**Santa Teresinha** estas municipo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 4.581 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paraibo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Paraibo
Centro de Vaŭdo (distrikto)

La **Distrikto Centro de Vaŭdo** (en la franca lingvo ''''*) estas administra unuo de Kantono Vaŭdo. Ĝi havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Echallens.

## Geografio 
La Distrikto Centro de Vaŭdo situas en la Vaŭda Mezlando en la centro de Kantono Vaŭdo norde de Laŭzano.

## Komunumoj de la Distrikto Centro de Vaŭdo 
La Distrikto Centro de Vaŭdo konsistas (stato en 2013) el 37 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Echallens estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
La nomo *Gros-de-Vaud'' (Centro de Vaŭdo) estis kreita de la historiisto Louis Vulliemin en la jaro 1875. Ĝi konsistis el la tuta tiama Distrikto Echallens kaj partoj de la distriktoj Laŭzano, Cossonay, Orbe, Yverdon, Payerne kaj Moudon. Surbaze de la administra reformo de 2006 kun efiko de la 1-a de januaro 2008 estis kreita la nova Distrikto Centro de Vaŭdo, kies teritorio pli-malpli kongruas kun la historia regiono Centro de Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

!
Albio

**Albio** estas kaj epoko de la geologia temposkalo kaj tavolo en la stratigrafia kolono. Ĝi estas la plej juna aŭ plej supra subdivido de supra/malalta Kretaceo. Ties proksimuma tempo gamas el antaŭ 112.0 ± 1.0 milionoj da jaroj al 99.6 ± 0.9 mj. La Albiano estas antaŭata de Aptio kaj sekvata de Cenomanio.

## Notoj 
Kategorio:Geologio
Kategorio:Kretaceo
Enaliornis

***Enaliornis*** estis genro de la birdogrupo de hesperornitoformaj kiu vivis en fino de supra Kretaceo, kio faris ĝin la plej aĝa konata hesperorniteno. Oni trovis ties fosiliojn ĉe Kembriĝo, Anglio. Pro manko de certeco de la hesperornitedaj apomorfoj, ili estis multe pli "konvenciaj" birdoj kaj estis dekomence metitaj en Gavioformaj (kolimboj).

## Notoj
Kategorio:Prahistoriaj birdoj
Waimanu

[eta|dekstra|La pra[pingveno de la Paleoceno nome *Waimanu* similis al kolimboj en kelkaj aspektoj de siaj kapo kaj beko, sed ĝi estis jam neflugaj kaj uzis siajn piedojn por kondukado pli ol por elpelado]]

***Waimanu*** estas genro de fruaj pingvenoj kiuj vivis tuj post la Amasformorto de Kretaceo–Paleogeno. Ties malkovro helpis elteni la ideon ke la radiado de Neoaves (inklude plej modernajn birdojn) ĉu okazis antaŭ la formorto de la dinosaŭroj, aŭ devis esti tre rapida en geologiaj terminoj. Studoj pere de DNA, ekz., tiu etenda fare de Hackett kaj kolegoj, ŝajne indikas tion lastan. Dum ĝi estis tre frua membro de la sfeniskoformaj (la ordo kiu inkludas modernajn pingvenojn), *Waimanu* estis neflugaj kiel ĉiuj modernaj pingvenoj. Kvankam ties flugilaj ostoj ne montras la ekstreman specializon kiun modernaj pingvenoj havas por akva vivostilo, ĝi ŝajnas adaptitaj al flugilpela plonĝado, kaj povus esti simila al nefluga kolimbo laŭ korpoformo kaj eble al Granda aŭko laŭ movomaniero. Analizoj pere de sekvencoj de DNA kaj de anatomio indikas proksiman rilaton de pingvenoj kaj kolimboj, el kiuj stirpoj la unua specialiĝas por flugilpela dum la lasta por piedpela plonĝado.

## Notoj 
Kategorio:Prahistoriaj birdoj
Kategorio:Sfeniskoformaj
László Kapolyi

**László Kapolyi** [lAslO kapoji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapolyi László** estis hungara inĝeniero, politikisto, ministro, ekonomikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985), membro de Rusa Scienca Akademio.

László Kapolyi http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19153 naskiĝis la  1932 en Újpest. Li mortis la  2014 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Kapolyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto inter 1950-1954, fine li plulernis en universitato de Miskolc. Li eklaboris jam en 1951, inter 1953-1976 li havis postenon en minejo de Tatabánya. Li iĝis vicministro en 1976, inter 1983-1987 ministro. En 1980 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto kaj ankaŭ en Bostono. Inter 2002-2010 li estis parlamentano, en 2010 li estis la plej riĉa parlamentano. Li okupiĝas precipe pri krudmaterialoj kaj energioj. Li ricevis premiojn inter 1977-2006.

## Verkaro (elekto) 
* *Bányabiztosító szerkezetek hatásának vizsgálata* (1967)
* *Bevezetés az ipari rendszerelméletbe* (1977)
* *Mineral Resources: A System Analytical and Functional Approach* (1987)
* *A nagy transznacionális egyesített energetikai rendszerek működésének megbízhatósága és hatékonysága* (1996)
* *Komplex gazdasági rendszerek modellezése és elemzése* (2006)

## Fontoj 
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Árpád Károlyi

**Árpád Károlyi** [kAroji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Károlyi Árpád,** germane **Árpád von Károlyi** estis hungara-aŭstra historiisto, arkivisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1889) membro korespondanta de Aŭstra Scienca Akademio (1910).

Árpád Károlyi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07461.htm naskiĝis la  1853 en Pest (urbo). Li mortis la  1940 en Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Károlyi frekventis gimnazion en Nagykőrös, poste universitaton en urbo Pest inter 1871-1875, poste li plulernis en Vieno. En 1877 li eklaboris en ŝtata arkivejo de Vieno, sed li ankaŭ ekinstruis en universitato de Budapeŝto. Li trovis en la arkivejo multe da dokumentoj rilataj al Hungara reĝlando. Inter 1909-1913 li estis direktoro de la arkivejo en Vieno, poste li emeritiĝis tamen li direktis hungaran historian instituton en Vieno. Post la 2-a mondmilito li instruis en universitato en Budapeŝto. En 1933 li revenis al Budapeŝto. Li ricevis premiojn inter 1888-1937.

## Verkaro (elekto) 
* *Adalék a nagyváradi béke s az 1536–1538. évek történetéhez* (1879)
* *A magyar alkotmány felfüggesztése 1673-ban* (Suspendo de la hungara konstitucio en 1673), (1883)
* *A korponai országgyűlés 1605-ben* (La parlamento en Korpona en 1605), (1895)
* *Magyarország társjoga az udvari kincstár javaihoz és az uralkodócsalád hitbizományi javaihoz, történeti és számszerű hivatalos adatok világánál* (1922)
* *Az 1848-diki pozsonyi törvénycikkek az Udvar előtt* (1936)

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Kara

**György KARA** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kara György** estis hungara filologo, orientalisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (2001).

György Kara http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19154 naskiĝis kiel *Katulics György* la  1935 en Budapeŝto kaj mortis la 16-a de aprilo 2022.

## Biografio 
György Kara studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en Budapeŝto inter 1953-1958, poste li samloke estis asistanto. En 1958 li edziĝis al mongolino, kiu baldaŭ naskis 2 gefilojn. En 1972 li iĝis katedrestro, en 1975 li doktoriĝis antaŭ MTA. En 1984 li estis gastoprofesoro en Japanio, baldaŭ en Usono, dume li ofte esplorvojaĝis al Mongolio kaj Ĉinio. En 2005 li emeritiĝis. Li ricevis hungarajn kaj mongolan premiojn inter 1984-2005.

## Verkaro (elekto) 
**A mongol irodalom kistükre* (Speguleto de la mongola literaturo), (1965)
**Chants d’un barde mongol*, (1970)
**Mongólia* (Mongolio) (1979) - vojaĝpriskribo
**A köztes lét könyvei* (1986)
**Mongol–magyar szótár* (Mongola-hungara vortaro), (1998)
**The Mongol and Manchu Manuscripts and Blockprints in the Library of the Hungarian Academy of Sciences*, (2000), ISBN 9630576562

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

 
Kategorio:Hungaraj filologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mongolistoj
Morges (distrikto)

La **distrikto Morges** estas administra unuo de Kantono Vaŭdo. Ĝi havis 75600 loĝantojn la 31-an de decembro 2012. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Morges.

## Geografio 
La Distrikto Morges etendiĝas de la norda bordo de Lago Lemano ĝis al la Vaŭda Ĵuraso en nordokcidento kaj al la Vaŭda Mezlando en nordoriento. Ĝi estas la laŭ nombro da komunumoj la dua plej ampleksa distrikto de Kantono Vaŭdo.

## Komunumoj de la distrikto Morges 
La distrikto Morges konsistas (stato en 2013) el 62 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Morges estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
La nuna Distrikto Morges estiĝis surbaze de la administra reformo de la jaro 2006 kun efiko de la 1-a de januaro 2008 el la malnova Distrikto Morges kaj diversa komunumoj de la iamaj najbaraj distriktoj. La malnova Distrikto Morges siavice estiĝis surbaze de la berna Voktejo Morges post la Helveta Revolucio de 1798.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

!
Echallens

**Echallens** (la malnova germanlingva nomo **Tscherlitz** ekde la 19-a jarcento ne plu estas uzata) estas historia urbeto kaj komunumo kaj ĉefloko la distrikto Gros-de-Vaud en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Echallens situas en la centro de la regiono Gros-de-Vaud 14 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano. Tra la komunumo fluas la rivero *Talent*, okcidenta alfluanto de Orbe. La komunumo konsistas el la malnova urbeto Echallens kaj la kvartaloj La Villaire, Corjon, La Robella, Gresaley, Botterex, Rosset kaj Le Verger.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,67 km², de kiuj 12,3% estas kovritaj de arbaro, 64,0% servas por agrikulturo kaj 22,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Echallens limas en nordo al Villars-le-Terroir, en oriento al Montilliez, en sudoriento al Bottens, en sudo al Assens, en okcidento al Saint-Barthélemy, kaj en nordokcidento al Goumoëns.

## Trafiko 
Tra Echallens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Neŭŝatelo al Laŭzano. Le proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 7 kilometrojn okcidente de la vilaĝocentro apud La Sarraz. Pere de la mallarĝspura trama fervojo de Bercher al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Krome de la urbeto buslinioj kondukas al Chavornay, Yverdon-les-Bains kaj Thierrens.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Echallens datiĝas el la jaro 1141 kiel *Charlens*. En la jaro 1351 *Girard de Montfaucon* kaj ties edzino *Jaquette de Grandson* koncedis al Echallens urborajton. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis la centro kaj ĉefloko de la samnoma voktejo. Post la reformacio Echallens post negocado inter Berno kaj Friburga fariĝis ambaŭkonfesia kaj la preĝejo estis samtempe uzata por protestanta kaj katolika diservo, ĝis en la jaro 1883 la katolikoj konstruis apartan preĝejon. Ek de 1798 Echallens estas distriktĉefloko ĝis 2007 de la Distrikto Echallens kaj nuntempe de la nova Distrikto Gros-de-Vaud.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Echallens (stacidomo)
* Grésaley (stacidomo)
* Sur Roche (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Echallens

## Bildoj 

Dosiero:Chateau d'Échallens 27.02.2012.jpg|Kastelo de Echallens
Dosiero:Église saint Jean Échallens côté ouest.jpg|Preĝejo Sankta Johano en Echallens
Dosiero:LEB-Gare-Echallens-Vue-Générale-06.03.2011.jpg|Stacidomo de 
Dosiero:Echallens-Hotel-de-Ville.jpg|Urbodomo

Kategorio:Urboj de Svislando
Rouvres-en-Plaine

**Rouvres-en-Plaine** estas franca komunumo kiu situas en la Departemento Kostodorio (Département de la Côte-d'Or) en la regiono Burgonjo (Région Bourgogne)

## Historio 
eta|maldekstra|Pietà
La nomo signifas tigfolia kverko latine *robur*. Oni trovas spurojn de du romiaj kamparaj bienoj (vilaoj). Tie staris kastelo, kie naskiĝis en 1349 kaj mortis en 1361 la duko Filipo la 1-a
.

## Geografio 
La komunumo situas ĉe la ebenaĵo de Saono. La reliefo estas plata de 200 ĝis 216 m.

La rivero Oucherotte kaj ĝia flankrivereto trafluas tra la komunumo.

Situas ankaŭ en la komunumo kelkaj artefaritaj lagetoj.

La kanalo de Burgonjo limas la komunumon.

### Najbaraj komunumoj 
## Kreskaĵoj kaj bestoj 
Oni trovas ĉe la ebenaĵo kaj ĉe lagetoj komunajn buteojn, grizajn cirkuojn, cignojn, grizajn ardeojn, grandajn egretardeojn, longvostajn klangulojn, blankokulajn anasojn kaj tiel plu.

Oni kultivas tritikon, hordeon kaj kolzon.

Ĝis 2007, oni kultivis tie sukerbeton.

### Demografio 
### Najbaraj komunumoj 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Bus Verts du Calvados

eta|200|dekstra|Aŭtobusa stacidomo de Caen
**Bus Verts du Calvados** (*Busoj Verdaj de Calvados*) estas reto de interurbaj aŭtobusoj en la departemento de Calvados, Francio. La reto estas funkciigata nome de Departementa Konsilio de Calvados fare de Keolis Calvados, filio de la franca transport-grupo Keolis.

Keolis Calvados estas la eksa *Courriers Normands* kompanio kiu funkciigis aŭtobusojn en kaj ĉirkaŭ Caen post la fermo de la *Tramways Electriques de Caen* en 1935.

Interesaj linioj por turistoj en la aero inkluzivas la linion BV1 (transigita al Twisto), veturanta de stacidomo  SNCF al Ouistreham, la linion 30, iranta de Caen al Bayeux, kaj la linion 70, kiu estas la plej konvena publika vojo al Omaha Beach kaj Pointe du Hoc. Turistoj devas zorge kontroli la horarojn, ĉar aŭtobusoj preterpasas tre malofte, postulante zorgan antaŭplanadon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Twisto
* Nomad

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Comment j'y vais.fr (/)

Kategorio:Aŭtobusoj
Kategorio:Aŭtobusaj kompanioj
Kategorio:Calvados
Kategorio:Transporto en Caen
Kategorio:Transporto en Normandio
Mária Sándor (lingvistino)

**Mária SÁNDOR** [sa:dor] estas rumania hungara lingvistino. Ŝi naskiĝis Târgu Mureș la 26-an de junio 1957. Ŝi estas la filino de lingvistino Mária J. Nagy.

## Kariero
Mária Sándor diplomitiĝis en UBB de Kluĵo, kaj ŝi instruis en Tăureni, poste en Odorheiu Secuiesc. Ŝi publikigis la studaĵojn *A szövegnyelvészet egy elbe­széléselméleti alkalmazása* (in: A szövegvizsgálat új útjai. Red. Szabó Zoltán, Buk. 1982); *Direcţii în critică şi poetică franceză contemporană* (NyIrK 1984/2); Beáta Thomka: A pillanat formái (samloke. 1988/1).

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
László Sándor (inĝeniero)

**László SÁNDOR** [sa:dor] estas rumania hungara inĝeniero pri mekaniko. Li naskiĝis Arad la 26-an de julio 1927. 
## Kariero
László Sándor diplomitiĝis en Kluĵo (1951), kaj doktoriĝis samloke 1983. Inter 1951–60 li laboris en Kluĵo, de 1960 en Bukareŝto en justicministerio, poste denove en Kluĵo (1960–76) en fabriko Sinterom. Inter 1966–70 li estis katedrestro en Politeknika Instituto. Li publikigis en *Igazság* *TETT* kaj en serio *Autotehnica*.
## Libroj
*A gépkocsivezető kézikönyve (Buk. 1960; 2-a plilarĝita eld. 1962); Curs de tractoare şi automobile (Kv. 1973; 2-a eld 1974); Curs de transmisii hidro­mecanice pentru tractoare şi auto­motoare. 1. Transmisii hidro­dinamice (Kv. 1978), 2. Transmisii hidrostatice (uo. 1983); Îndreptar de protecţia muncii şi de prevenire şi stingere a incendiilor… (kunulaŭtoto D. Olaru, uo. 1979); Îndrumător pentru lucrări şi proiecte de tractoare şi automobile. Remorci uşoare (uo. 1981); Transmi­sii hidrostatice (kunulaŭtoro P. Brân­zaş és I. Rus, Kv. 1990).

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj inĝenieroj
István Sarány

**István SARÁNY** [sara:nj] estas rumania hungara ĵurnalisto, verkisto. Li naskiĝis en Toplița (Harghita) la 17-an de marto 1965.

## Kariero
István Sarány de 1988 estas internakunlaboranto de ĵurnalo Hargita, de aprilo 1990 Hargita Népe De 1987 li publikigis en Ifjúmunkás, Bihari Napló, Majomsziget, Jelenlét, Kelet-Nyugat, Szabadság, Heti Magyarország. De 1991 li estis afergvidanta direktoro de eldonejo Layout Kft..

## Libroj
**Megyecsinálók*, kunulaŭtoro Katalin Szabó, 2001.http://mek.oszk.hu/11100/11148/index.phtml
**Toronyiránt Európában*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2009
**Erdélyi Fioretti*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2010.
**Önkéntes száműzetés*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2011.
**Mesés Székelyföld*, kvinvoluma libroserio kun ilustraĵoj,

## Fonto
*RMIL 
*Pallasakademia.ro 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
8690 Swindle

'*8690 *Swindle'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona fakulo pri meteorŝtonoj *Timothy D. Swindle*, de la *Lunar and Planetary Laboratory''. Li studas la  en la meteorŝtonoj. Li uzis meteorŝtonojn, inklude , por studi la atmosferojn de aliaj planedoj kaj la la akvajn produktaĵojn en la sunsistemo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
(8692) 1992 WH

**(8692) 1992 WH** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Kuala Besut

eta|dekstre|300 px|Rivero de Kuala Besut vidita el la ĉefa ponto
**Kuala Besut** estas fiŝkapta urbeto kaj grava punkto por eniri al insulo Pulaŭ Perhentian en ŝtato de Terengganuo, Malajzio.

## Historio 
## Geografio-Loko 
* Estas fiŝkaptista vilaĝeto.

* Estas en marbordo de Terenganuo

* Inter Kota Bharu en ŝtato de Kelantano kaj Kuala Terenganuo.

## Demografio 
## Edukado 
## Pregreso de la Loko 
* La turismo jam helpis por progresi la lokon kaj la registaro rekomendis konstrui kajon por haltejo de la boatoj.

## Esperanto kaj Kuala Besut 
Kelkaj loĝantoj jam konis Esperanton.

## Bildaro 

Image:Kuala_Besut_Jetty.jpg|Kuala Besut haveno kaj ĝeto

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Urboj de Malajzio
8693 Matsuki

'*8693 *Matsuki'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Noboru Matsuki'', amatora astronomo, kiu kumulis grandegan kvanton da observadaj datumoj pri la sunmakuloj de 1958.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
8695 Bergvall

'*8695 *Bergvall'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (angle :*Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets*, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Nils Bergvall'', astronomo en la Observatorio de Upsalo. Li studas la evoluon de la galaksioj kaj interesiĝas ankaŭ pri muziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Mihály András Sarkadi

**Mihály András SARKADI** [sarkadi] estis rumania hungara teknidesegnisto, grafikisto kaj amatora pentristo. Li naskiĝis en Reșița la 27-an de novembro 1927 kaj mortis samloke la 19-an de aŭgusto 2004. 

## Kariero
Mihály András Sarkadi estis grafikisto, karikaturisto, redaktoro de gazeto *Délnyugat* inter 1994 kaj 1997 aparinta en Reșița.

## Fonto
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kandrich

eta|plataĵo Kandrich –rigardo al la Rejno nordorienten

La monto **Kandrich** (elparolu: kandriŝ) estas kun sia alteco de 638.6 m super marnivelo la plej alta monto en Binger Wald. Ĝi situas proksime de Rheinböllen kaj Stromberg je la plej norda punkto de la distrikto Bad Kreuznach. La pinto estas senarbara, sur ĝi staras elsendmasto kaj 3 ventgeneratoroj.

De 1986 ĝis 1991 aur la monto estis departemento de la 6a Aerdefenda Artileria Bataljono de la usona armeo kun MIM-104 Patriot-Rakedoj . Dum la Dua Golfa Milito ili translokiĝis. 
Por la protekto de la rakedoj la usona armeo konstruigis ok protektejojn sur la pinto de la monto.

Oni eklaborigis oficiale la unuan ventoturbinon de la tipo Enercon E-66/15.66 la 17an de aŭgusto 1999, la duan instalaĵon de la tipo Enercon E-66/18.70 la 9an de oktobro 2000. Je oktobro 2005 ekfunkciis la tria instalaĵo (tipo Enercon E-70). La firmao „Gedea-EnergieMix GmbH & Co Windkraftanlagen Ingelheimer Wald / Kandrich KG“ konstruis la instalaĵojn. . Kvar pliajn instalaĵojn oni estas konstruante ekde 2012. Oni planas finkonstrui ilin en 2013. 
Oni planas pliampleksigon je unu tipo de Enercon E-101 kaj je 3 unuoj de tipo Enercon E-126), ĝis 2014.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kandrich.de
* Kandrich Wanderwege (PDF-Datei; 3,98 MB)

Kategorio:Montoj en Germanio
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Amaro (gusto)

[eta|[Adriaen Brouwer: *La amara trinkaĵo*, ĉ. 1630–1640]]
**Amaro** estas krom dolĉo, acido, salo kaj umamo, unu el la kvin gustoj kiuj estas percepteblaj per la lango. La amara gusto antaŭ ĉio estas gustumata per la malantaŭa parto de la lango.

Multaj homoj sentas ke la amara gusto estas malagrabla. Speciale infanoj spertas tion. Adoltoj, antaŭ ĉio viroj, sentas ke la amara gusto estas malpli malagrabla kaj kelkfoje eĉ bongusta, speciale en kombino kun dolĉa kaj/aŭ graseca gusto. Biologoj opinias ke amaro estas sentata kiel malagrabla gusto por preventi veneniĝon (multaj alkaloidoj, el kiuj multaj havas toksan aŭ farmakologian efikon, havas amaran guston). Ankaŭ kelkaj plantoj produktas amargustajn substancojn kiel defendomekanismo kontraŭ herbovoruloj.

## Vidu ankaŭ 
* Gusto
* Bitero (trinkaĵo)
* Acida gusto

Kategorio:Gusto
Saint-Maur (Jura)

**Saint-Maur** - prononco [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lons-le-Saunier kaj al la kantono Poligny.

eta|maldekstra|300ra|

## Geografio 
La vilaĝo situas sur la unua altebenaĵo de Ĵuraso, proksime de Lons-le-Saunier.

## Kulturaj eventoj 
La ekovilaĝo "Biolopin" estas loka kultura kaj arta centro: pri poezio, muziko, rakonto ktp.

## Esperantio 
Dum junio 2009 Jura-Esperanto organizis unutagan staĝon pri Esperanto ĉe la ekovilaĝo *Biolopin*. La 22-an de aprilo 2010 tie kante koncertis la esperanta duopo *Duoble Unu*, akordionistino *Françoise Rochette* kaj gitaristo *Patrik Delabi*.

## Eksteraj ligiloj 
* informa paĝeto en la departementa retejo ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Jura

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Jura
Franciskana preĝejo (Arnstadt)

eta|Ĉefaltaro.
eta|Okcidenta fasado de la kirko: dekstre parto de la Domo de la evangelia komunumo, la iama monakejo.
La **Franciskana preĝejo** (ankaŭ nomita: *Oberkirche*, t.e. *Supra kirko*) en Arnstadt (Germanujo) estas unu el la multnombraj kirkoj en la historia urbokerno. Aktuale ĝi ne funkcias kiel preĝejo pro restaŭradlaboroj.

## Historio antaŭ la konstruado 
Veninte el Gotha, la franciskanoj setlis en 1246 surloke kaj komencis antaŭ 1250 konstruon de malgranda kapelo.

## Konstruo de la nuna preĝejo 
La nuna preĝejo ekkonstruiĝis ĉirkaŭ 1270 kaj oni uzis en la suda vando partojn de la antaŭa kapelo. Laŭ la modestecaj reguloj de la ordeno de la franciskanoj la preĝejo estis planita ununava. La interno estas larĝa 12 metrojn kaj longa preskaŭ 60 metrojn. La turo elstariĝis nur en la jaro 1461-a, supozeble jam tiam kiel plusa apogilo de la ete eksteren faliĝanta norda vando.

## Post la reformacio 
Post la enkonduko de la reformacio en 1533 kaj la incendego de 1581 - kiam estis detruita la preĝejo de Sankta Bonifaco (hodiaŭ ĝi nomiĝas: Bach-kirko), la Supra preĝejo iĝis paroĥa preĝejo. Je la fino de la 16-a jarcento oni aldonis al la interno duetaĝan galerion de la nobeluloj. En 1615 oni kreis spacon por la grafoj kaj plimultigis la loĝiajn sidlokojn de la nobeluloj. Dum la Tridekjara milito, de 1624 ĝis 1642, la lignoskulptisto Burkhardt Röhl, lokulo, faris la ambonon, grandan epitafon, krucifikson, baptujon kaj ĉefaltaron.

## Restaŭradoj ekde 1900 
En 1900 oni stukis kaj pentris la arkaĵon kaj instalis plankon betonan. En 1977 oni fermis la preĝejon. La restaŭradoj pli malpli intense kontinuiĝis ekde tiam ĝis hodiaŭ; en 2008 fonditis societo subtena *Oberkirche Arnstadt e.V.*. Ĝis 2017, en la solena memorigjaro de la datreveno de la ideoj de Lutero, estos intencita fino ne nur de la plej urĝaj laboroj. De post tiam la preĝejo estos je dispono por diversaj aranĝoj, precipe kulturaj, sed ne ekskluzive. Memorindas tiukuntekste - krom la engaĝiĝo por la arkitekturaj valoraĵoj - ankaŭ la flegado de la multvalora biblioteko de la kirko.

## Komunuma domo 
La apuda Komunuma domo - la eksa monakejo - ĝis nun konservis la refektorion kun bela volbaĵo kaj la klostron kiel ankaŭ volbitan kelon.

De 1538-1906 ĝi estis la urba lernejo. Tiel longa uzo lerneja influas ĝis nun la aspekton internan (grandaj fenestroj; adapto de la ŝtuparo; loĝejoj). De 1538-83 ĝi estis ankaŭ grafa rezidejo.

En 1911 la iaman monakejon ekposedis denove la eklezio. Kiel domo de la komunumo evangelia ĝi servas kiel dumvintra preĝejo kaj renkontiĝloko de diversaj grupoj (ekz. korusaj). Krome ĝi volas esti domo malfermita al ĉiuj urbanoj: por tiu ambicia celo helpegis ankaŭ la grandstila restaŭrado de 1994-97.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la Amikara societo de la Franciskana preĝejo.
* Artikolo de la gazeto *Deutschland today* de la 14-a de januaro 2012 pri la vizito de la turingia kulturministro en la Supra preĝejo.
* Pri la Komunuma domo apud la kirko. 

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Arnstadt
Arnstadt, Franciskana preĝejo
Arnstadt, Franciskana preĝejo
Milagro (Ekvadoro)

**San Francisco de Milagro,** pli mallonge **Milagro** estas grandurbo en Ekvadoro. Milagro signifas hispane: miraklo.
eta|Preĝejo en Milagro
## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2013)
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-5h
* Poŝtkodo: 
* Telefonkodo: (+593)04

## Geografio 
Milagro situas sur ebenaĵo laŭ rivero en la okcidenta parto de Ekvadoro. Durán troviĝas 36, Guayaquil 42, Cuenca (Ekvadoro) 109, Kito 236 km.

## Historio 
Laŭ legendo el 1784 okazis mirakla saniĝo, kiun supozeble faris Sankta Francisko. Milagro fondiĝis en 1786.

Milagro estas konata pro ĝia impona progreso en agrikulturo, industrio kaj komerco. Sukerkanoj kaj ananasoj estas la plej grava kultivaĵoj. Multe da hoteloj atendas la turistojn.

## Klimato 
En Milagro la averaĝa temperaturo varias inter 24-26&nbsp;. La varmo kulminas en februaro averaĝe 30&nbsp;. Jare pluvas po 1265&nbsp;mm. La pluvo kulminas en marto, en aŭgusto apenaŭ pluvas.

## Trafiko 
San Francisco de Milagro ne havas ĉefvojon, sed ĝi havas ponton tra la rivero.

## Eksteraj ligiloj 
* www.milagro.gob.ec

## Fontoj 
* angla Vikipedio helpe de WikiTrans kaj franca Vikipedio helpe de Guglo
* http://www.tiptopglobe.com/city?n=Milagro&p=110093 
* https://archive.is/20130705125949/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1366025810&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-2&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-67

Kategorio:Urboj de Ekvadoro
Bottens

**Bottens** estas komunumo en la distrikto Gros-de-Vaud en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Bottens situas en la regiono Gros-de-Vaud norde de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj sude de Echallens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bottens kaj la setlejoj Chalet Curial, Mandou kaj Grands Troncs.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,89 km², de kiuj 19,7% estas kovritaj de arbaro, 71,9% servas por agrikulturo kaj 7,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bottens limas en nordo al Montilliez, en nordoriento al Poliez-Pittet, en sudoriento al Froideville, en sudo al Laŭzano, en sudokcidento al Bretigny-sur-Morrens, en okcidento al Assens, en nordokcidento al Echallens.

## Trafiko 
Tra Bottens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 150 de Laŭzano al Payerne. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas proksimume 5 kilometrojn sude apud Laŭzano. Pere de la buslinio n-ro 60 de Laŭzano al Froidville la komunumo Estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bottens datiĝas el la jaro 1142 kiel *Botens*. Dum la 12-a jarcento Bottens estis feŭdo de la episkopo de Laŭzano. Ĝin en la 13-a jarcento akiris la Senjoro de Montfaucon, kiu ĝin kunigis kun sia Senjorujo Echallens. Post la detruo de la burgo fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1475 Bottens estis integrita en la komuna Senjorujo Orbes kaj Echallens. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo. La preĝejo menciita en la 12-a jarcento post la reformacio estis uzita samtempe de ambaŭ religioj ĝis 1904, kiam la katolikoj akiris propran preĝejon kaj la malnova preĝejo Sankta Stefano estis uzata denove nur de la protestantoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bottens
La Nobla Korano

***La Nobla Korano*** estas Esperanta traduko de la Korano fare de Italo Chiussi. Sub aŭspicioj de la Universala Esperanto-Asocio, Eldonejo TK estas eldoninte ĝin en 1969 en Serio Oriento-Okcidento. Estas estintaj reeldonoj en 1970, 1977 kaj 1992.

La Esperanta kaj la originalaj araba tekstoj estas metitaj flankon ĉe flanko, do permesante paralelan legadon.

dosiero:La nobla Korano en Esperanto 1.JPG |*La Nobla Korano* en Esperanto (librokovrilo)
dosiero:La nobla Korano en Esperanto 2.JPG |*La Nobla Korano* en Esperanto (titolpaĝo)
dosiero:La nobla Korano en Esperanto 3.JPG |*La Nobla Korano* en Esperanto (titolpaĝo)

## Vidu ankaŭ 
* Fakverko:Teologio

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*


Kategorio:Sanktaj libroj
Nobla Korano
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1970
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1977
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1992
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Sabine Lisicki

**Sabine Lisicki** (prononco germane  aŭ , pole , naskiĝis , do nun -jara) estas germana tenisistino. En julio 2013 kiel la unua germana tenisistino post Steffi Graf ŝi atingis la finalan matĉon en la unuopa virina konkurso de la internacia turniro de Wimbledon. Tie ŝi luktis kontraŭ la francino Marion Bartoli, sed malvenkis je 1:6 kaj 4:6.

eta|maldekstra|Sabine Lisicki en 2007

Kategorio:Germanaj tenisistoj
8697 Olofsson

'*8697 *Olofsson'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (angle :*Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets*, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kjell Olofsson'', direktoro pri la antaŭgrada studado en la Observatorio de Upsalo. Li ankaŭ studas la galaksiojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
8691 Etsuko

**8691 Etsuko** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Etsuko Kobayashi*, unua virino lektorino ĉe la Planetario kaj Astronomia Muzeo Gotoh de Tokio, kie ŝi laboris dum 30 jaroj ĝis 1986. Fama pro ŝia stilo de prelegoj, kiu lasis multajn aŭskultantojn ĉarmitaj, ŝi edukis multajn junajn prelegantojn, kiuj estas nun aktivaj. Ŝi ankaŭ laboris por la eldonisto de scienca gazeto kaj fariĝis mem konata verkistino de libroj pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Osamu Muramatsu
Kategorio:Malkovrita de Yoshio Kushida
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Laŭzano (distrikto)

La **distrikto Laŭzano** estas administra unuo de Kantono Vaŭdo. Ĝi havis 154237 loĝantojn la 31-an de decembro 2012. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Laŭzano.

## Geografio 
La Distrikto Laŭzano konsistas el la urbo Laŭzano kaj la 5 komunumoj el la urba aglomeraĵo nordokcidente de ĝi.

## Komunumoj de la distrikto Laŭzano 
La distrikto Laŭzano konsistas (stato en 2013) el 6 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Laŭzano estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
Dum mezepoko Laŭzanto estis episkopa kaj poste ek de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 berna voktejo. De 1798 ĝis 1803 ĝi estis distrikto de Kantono Lemano, kaj ek de tiam de Kantono Vaŭdo. Ĝis la administra reformo de 2006 al la Distrikto Laŭzano ankaŭ apartenis 12 komunumoj kaj ĉi estis dividita al subdistriktoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

!
Renens

**Renens** estas ĉefurbo kaj komunumo de la distrikto Okcidento Laŭzana en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 20162 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Renens situas okcidente de la urbo Laŭzano iomete norde de la Lago Lemano. La komunumo Renens konsistas el la urbo Renens kaj larĝaj industrizonoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,96 km², de kiuj 2,0% estas kovritaj de arbaro, 3,7% servas por agrikulturo kaj 94,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Renens limas en nordnordoriento al Jouxtens-Mézery, en oriento al Prilly, sudo al Laŭzano, en sudokcidento al Chavannes-près-Renens, en okcidento en unu punkto al Ecublens, kaj en nordokcidento al Crissier.

## Trafiko 
Tra Renens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la Vojo de Ĝenevo. Alveturejo al aŭtovojo ekzistas sude de la urbo al la flanka brako A1a de la svisa aŭtovojo A1. Tra Renens pasas la fervojlinio de Laŭzano al Brigo kun stacidomo en la komunumo kaj krome la urbo estas bone konektita al la loka busreto de Laŭzano.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Renens datiĝas el la jaro 888 kiel *in villa Runingis*. Dum mezepoko Renens estis havaĵo de la katedrala kapitolo de Laŭzano. Sub la berna regado en la jaro 1555 la Senjoro Claude de Praroman akiris interŝanĝe de Berno la senjorecon pri Renens. En la jaro 1750 la urbo Laŭzano aĉetis la senjorujon. Ĝis 2007 Renens apartenis al la Distrikto Laŭzano. Je la 1-a de januaro 2008 ĝi fariĝis la ĉefurbo de la nova Distrikto Okcidento Laŭzana fondita surbaze de la administra reformo de 2006.

## Esperanto-Movado 
En Renens en 1903 estis fondita la Svisa Esperanto-Societo.

## Vidu ankaŭ 
* Renens-Gare (metrostacio)
* Renens VD (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Renens
Preĝejo de Santo Tomé

eta|Mudeĥara turo kun ceramikaj ornamoj de la Preĝejo de Santo Tomé.
[eta|*[La entombigo de la grafo Orgaz* en la Preĝejo de Santo Tomé.]]
La **Preĝejo de Santo Tomé** de Toledo troviĝas en la historia kerno de la urbo Toledo, Hispanio, kaj estis fondita kiel preĝejo post la kristana konkero de la urbo fare de la trupoj de la reĝo Alfonso la 7-a. Aperas citita jam en la 12-a jarcento, kiel konstruita sur la tereno de iama moskeo de la 11-a jarcento. Komence de la 14-a jarcento, ĝi estis ruiniĝinta kaj estis totale denove rekonstruita mende de Gonzalo Ruiz de Toledo, Senjoro de Orgaz kaj tiele oni transformis la antikvan araban minareton de la moskeo en sonorilturo de mudeĥara stilo. Ties famo devenas el la fakto ke ĝi gastigas interne, la faman pentraĵon *La entombigo de la grafo Orgaz* de El Greco, kiu videblas enirinte tra aparta malantaŭa enirejo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Fernández González, Demetrio (2003). Gonzalo Ruiz de Toledo, Señor de Orgaz: (1323). Toledo: Instituto Teológico San Ildefonso. ISBN 978-84-93253585.
* González Simancas, Manuel (2005). Toledo: Sus Monumentos Y El Arte Ornamental. Valladolid: Maxtor. ISBN 84-9761-148-9.
* de Mariátegui, Eduardo (1866). Crónica de la provincia de Toledo. Madrid: Ronchi y Compañía.
* Parro, Sixto Ramón (1857). Toledo en la mano o descripción histórico-artística de la magnífica catedral y de los demás céleb res monumentos: tomo II. Toledo.

## Eksteraj ligiloj 
* *Iglesia de Santo Tomé* en Arte Viaje. Konsultita la 19-an de junio de 2011.

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Toledo (Hispanio)
Kategorio:Preĝejoj en Hispanio
Jakoba turo (Arnstadt)

eta|Jakobsturm Arnstadt La **Preĝejo de Sankta Jakobo**, konstruita en la Ried (=iama marĉa tereno) estis unu el la multnombraj kirkoj en la urbokerno historia de Arnstadt, Germanujo.

## Historio de la konstruo ĝis la reformacio 
La preĝejo unuafoje estis menciita sub la patroneco de Sankta Laŭrenco en 1369. Troviĝante apud vojo de pilgrimantoj celantaj la tombon de Sankta Jakobo en Hispanujo, la konstruaĵo alinomiĝis.

## Post la reformacio 
Post la ordonita enkonduko de la protestanta religio en la regiono, la tiu ĉi paroĥo estis nuligita kaj oni ekuzis la konstruaĵon por nereligiaj aferoj. Dum la 17-a jarcento ĝi malkonstruiĝis; la brikoj helpis rekonstrui la deincendie detruitan Bach-kirkon (tiama nomo: Preĝejo de Sankta Bonifaco). Restis nur eleganta, svelta turo, kiu markas ĝis hodiaŭ la silueton de la urbo.

## Kariljono 
Kariljono sonanta de sur la turo ĉiutage haltigas preterpasantojn kaj admirigas ilin la altnivelan teĥnikan lertecon de mezepokaj ĉarpentistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la historio de la eksa preĝejo, kun multaj bildoj. 

Kategorio:Konstruaĵoj en Arnstadt
Jakobo
Arnstadt
Preĝejo de Ĉieliro (Arnstadt)

eta|La preĝejo oktangula ĉe la Malnova tombejo.
eta|Interno de la preĝejo.
La **Preĝejo de ĉieliro de Jesuo** (germane: *Himmelfahrtskirche*) estas unu el la multnombraj preĝejoj en Arnstadt.

## Historio kiel tombeja preĝejo 
Tial ke multaj urbanoj deziris propran kapelon sur la tiama nova tombejo, en 1649 la bonfarulo Rottenbach subvenciis la konstruadon per dono de 100 guldenoj. En 1743 oni anstataŭigis la modestan kapelon sur la Malnova tombejo per granda preĝejo. Tomba kelo por 92 personoj instaliĝis subtere, la vitraĵojn grandajn pagis la diversaj gildoj, kaj la urba konsilantaro financis la plafonbildon montrantan la ĉielen irintan Jesuon. Inaŭguro solena estis la 23-an de majo, posttagmeze de la festo de la Ĉieliro de la Sinjoro, kaj la paroladon faris ĉefdiakono Hedemus.

Ĝi havis la formon de longen tirita okangulo kaj ne malpli ol tri vicojn da galerioj. Ornamita estis la preĝejo per festonoj, florgirlandoj en nigra-griza koloro kaj nomiĝis *Gottesackerkirche* (=tombeja preĝejo). Etaj restoj de la pentrado de la kortega pentristo Gottfried Wunderlich konserviĝis. La stilo estas baroka, kio maloftas ĉe evangeliaj preĝejoj: maloftegas ankaŭ la jam priskribita okangula forma. Sur la Malnova tombejo estis i.a. 25 tomboj de membroj de la Bach-klano. Apud la preĝejo estas historia ĝardenista domo.

## Demando pri daŭra uzo 
Kvazaŭ nur por enterigoj estis la preĝejo uzata - krom la aranĝoj en la ĉiujara reveno de la festo de la Ĉieliro. En 1812/13 dum la militoj kontraŭ Napoleono ĝi eĉ servis kiel magazino kaj soldathospitalo. Kiam la 16-an de aŭgusto 1894 la tombejo estis fermita, la uzo tombeja de la preĝejo ankaŭ tuj forfalis. En 1924 komencis la ŝanĝo de la eksa tombejo al ĝardeno publika; tiam oni starigis kelkajn tomboŝtonojn en la preĝejo. En la 19-a jarcento la kadukiĝinta konstruaĵo laŭ la planoj de kelkaj estu malkonstruita, sed savis ĝin ĝia nekutima horizontala projekciaĵo: ĉar ĝi estis jam tiutempe konsiderata monumento protektinda!

## Katolika komunumo 
En 1974 la katolikoj ekposedantiĝis kaj prizorgis ekde tiam kaj la finrestaŭradon kaj la uzon preĝejan de la konstruaĵo. Tabernaklo estis farita de Matthias Kaiser, la orgenon konstruis la orgenkonstruistoj de la firmao Schönefeld de Stadtilm. La statuo de la Dipatrino estis de la dioceza muzeo de Paderborn. En la preĝejo estas ankaŭ malgranda memorigilo je la martiro Marcel Callo.

Ekde la 6-a de novembro 1842 la preĝejo jam nelongan tempon estis pruntedonita al la katolikoj ĝis ili trovis pli taŭgan lokon. Hodiaŭ la preĝejo estas ŝatata kaj belaspekta ejo religia kaj allogas - ankaŭ pro ĝia favora situo - eĉ nekatolikajn fidelulojn. Krome ĝi bone taŭgas kiel koncertejo.

## Vidu ankaŭ 
Katolikismo en Arnstadt

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la historio de la preĝejo. 
* Hejmpaĝo de la romkatolika komunumo en Arnstadt.

Ĉieliro
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉieliro de Jesuo
Morao

**Morao** estas unuo de sono uzata por determini la fonologian silaban pezon en iuj lingvoj. La radiko *mora* signifas "periodon de tempo" deveninte de la latina vorto por "paŭzo, malfruo", kiu ankaŭ uzita por traduki la grekan Χρόνος (*ĥronos* signifanta "tempon"). En 1968 la usona lingvisto James D. McCawley priskribis ke "longa silabo konsistas el du moraoj kaj mallonga silabo el unu."

Ĝenerale, unu-moraa silabo estas nomata **malpeza** silabo, du-moraa silabo estas **peza** silabo, kaj tri-moraa silabo ​​estas **super-peza** silabo. Plej da lingvistoj opinias, ke neniu lingvo uzas silabon enhavantan kvar aŭ pli moraojn.

## La japana 
La japana estas fama lingvo pro sia enhavo de moraoj (japane nomata *mōra* aŭ *haku* lingvistike, aŭ *on* komune). Multaj dialektoj, inkluzive la norman, havas moraojn. En tradicia poeziaĵo, hajko kaj senrjuo havas tri fonetikajn partojn de 5, 7, 5 moraoj, kaj tankao kvin partojn de 5, 7, 5, 7, 7 moraoj. 

En la skribsistemo, unu moraon havas unu kanao inkluzive *Hatsuon*-on ("ん") kaj *Sokuon*-on (malgranda "っ"). *Chōon* (longa vokalo) konsistas el du moraoj: Ekzemple, la vorto *mōra* (strekkanae: モーラ, rondakanae: もおら) havas tri kanaojn, do la moraoj estas tri, eĉ se la silaboj estas du. Malgrandaj literoj por *Yōon* (palatigita sono) ne kreas moraon: Ekzemple, *cha* (rondakanae: ちゃ, strekkanae: チャ, signifanta "teon") havas nur unu moraon kaj unu silabon. 

Se japana vorto, Hepburn-sisteme *ojisan* (kanae おじさん, IFA: , signifanta "onklon") kun kvar moraoj estus transskribata per Esperantaj literoj kiel "oĝisan" aŭ "oĵisan", kiu estas prononcebla kiel  (IFA) kun forta kaj longa akcento en la antaŭlasta silabo laŭ Esperanta gramatiko, ĝi eble estus perceptata en la japana kiel *ojiisan* (kanae おじいさん,  IFA: , signifanta "avon") kun kvin moraoj.

## Hindaj lingvoj 
En hindaj lingvoj, la konsonanto-vokala sekvenco estas skribita kiel unuo (Abugido), sed ankoraŭ subtenas la moraon de la vokalo. En la tamila, அளபு (Alabu) estas tre bone difinita koncepto kiu datiĝas de la libro de gramatiko, Tolkāppiyam (தொல்காப்பியம்), en 1973. Tio difinas mallongajn vokalojn kiel unu morao (ஓர் அளபு), kaj longan vokalon kiel du moraoj (ஈர் அளபு).

## Vidu ankaŭ 
* silabo
* japana lingvo

## Referencoj 
Kategorio:Fonologio
Mihály Karácson

**Mihály Karácson** [mihAj karAĉon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karácson Mihály,** (malofte *Karácsony Mihály*) estis hungara juristo, pedagogo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1832).

Mihály Karácson http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07389.htm naskiĝis la  1796 en Darnó. Li mortis la  1869 en Pest (urbo).

## Biografio 
Mihály Karácson frekventis gimnazion en Magyaróvár, poste li plulernis en Győr, kie li aniĝis en piaristoj. Inter 1819-1824 li frekventis universitaton en urbo Pest por estis juristo. Post lernado li estis ĉefamilia edukisto, baldaŭe li partoprenis en la hungara parlamento en Pozsony. Li konstante strebis por la pli alta edukado. En 1846 li fondis gravan lernejon en Buda, tiu studejo iĝis poste universitato.

## Verkaro (elekto) 
* „A pesti királyi József Ipartanoda szerkezetének rövid vázlata”
* *Árpád emléke* (1868)
* *Budavára a hunnok idejében* (Buda dum erao de la hunoj), 1868, 1869

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj edukistoj