open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wenslingen

** Wenslingen ** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 694 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Wenslingen situas sur altebenaĵo de la Ĵurasa Montaro inter la valoj de *Ei* kaj de Ergolz. En la vilaĝo fontas la rivereto *Aletenbach*, alfluanto de *Ei*, kiu siavice alfluas al Ergolz. En la komunumo troviĝas la kaverno Bruderloch, la plej longa konata kaverno de Kantono Bazelo Kampara. Alia konata kaverno en Wenslingen estas la kaverno *Bärenloch* (en Esperanto *Ursotruo*), kiu famiĝis en la jaro 1962, pro trovo de ostoj de kavernursoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wenslingen limas en nordo al Rothenfluh, en oriento al Anwil, en sudoriento al Oltingen, en sudo al Zeglinen, en sudokcidento al Kilchberg, en okcidento al Tecknau, kaj en nordokcidento al Ormalingen.

## Trafiko 
Wenslingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Oltingen tra Wenslingen al Tecknau kaj Gelterkinden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wenslingen datiĝas el la jaro 1280 en sia hodiaŭa skriboformo.

Dum la nuntempa komunumo Wenslingen situas komplete flanke de gravaj trafikvojoj en antikva tempo tra la teritorio de la hodiaŭa vilaĝo kondukis romia strato. Oni trovis sur la komunuma areo proksimume 1 kilometron de la hodiaŭa vilaĝkerno restaĵojn de romia setlejo.

La restaĵoj de la kastelruino *Ödenburg* el la 11-a jarcento indikas, ke en frua mezepoko la loko estis centro de senjorujo, kies ŝpuroj tamen perdiĝas en la ombro de la historio.

En la jaro 1372 Wenslingen formis parto de la senjorujo Farnsburg, 1446 la grafoj Hans kaj Thomas von Falkenstein pandigis la vilaĝon al bazela civitano kaj en la jaro 1461 la posedo transiris al la urbo Bazelo kiel parto de la voktejo Farnsburg, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ekde la jaro 1802 la komunumo apartenas al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi posta la Bazela Kantondisiĝo de la jaro 1832 en la jaro 1833 estis integrita al la nova Kantono Bazelo Kampara.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wenslingen
* Paĝo pri Wenslingen en la retejo de la Kantono Bazelo Kampara
Kontraŭmina agado

**Kontraŭmina agado** aŭ plurale **kontraŭminaj agadoj** - angle *mine action* (kvankam ne temas pri "mina agado" sed ĝuste pri "kontraŭmina") - estas laborkampo de humaneca helpo, kiu koncentriĝas je aktivecoj kies celo estas redukti la sociajn, ekonomiajn kaj ekologiajn efikojn de teraj minoj - do eksplodkestoj kiujn oni metis en grundon, ankaŭ en grundon de maroj, kaj kiuj eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado - kaj aliaj eksplodeblaj restaĵoj de militoj (angle *explosive remnants of war*, ERW).

## Fono 
Kvankam multaj homoj komprenas ke kontraŭmina agado estas simple la forpreno de minoj fare de fakuloj, tiu kompreno nur kovras parton de la aktivecoj. Kontraŭmina agado ankaŭ esploras la efikojn de minoj kaj aliaj eksplodeblaj restaĵoj de militoj al la homoj, kiuj loĝas en la mine "venenigitaj" regionoj, al iliaj popoloj kaj socioj. La celo de kontraŭmina agado estas redukti la riskon de eksplodeblaj restaĵoj de militoj al nivelo je kiuj la homoj povas sekure pluvivi en la koncernataj regionoj, en kiu ekonomia, socia kaj prisana evoluo eblas sen limigoj fare de eksplodeblaj restaĵoj de militoj, kaj en kiu la bezonoj de viktimoj de eksplodeblaj restaĵoj de militoj povas esti plenumataj.

Ofte kontraŭmina agado estas prezentata konsisti el kvin partoj:

* edukado pri la risko de minoj,

* humaneca forigo de minoj, inkluzive de la antaŭa serĉo kaj trovo de minoj, ilia registriĝo en mapoj kaj klara markigo de la koncernaj areoj,

* helpo al viktimoj de eksplodeblaj restaĵoj de militoj, inkluzive de rehabilitacio kaj reintegriĝo en la socian vivon,

* detruo de armee stokitaj kaj ne jam grunde aŭ mare kaŝitaj minoj,

* politika helpo por subteni agadojn kiuj reduktos la danĝeron de minoj kaj aliaj eksplodeblaj restaĵoj de militoj (plej grave subteni la plenumon de la kondiĉoj de la Traktato pri Malpermeso de Kontraŭpersonaj Minoj, interkonsentita en 1997).

La aktivecon surloke kutime kunordigas kaj gvidas Centroj pri Kunordigo de Kontraŭminaj Agadoj sub la aŭspicio de la Unuiĝintaj Nacioj aŭ iukaze ankaŭ sub aŭspicio de la koncernaj ŝtatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* informa retejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri kontraŭmina agado (angle)
* internaciaj standardoj pri kontraŭmina agado (*International Mine Action Standards* IMAS, angle) 
* retejo de la Ĝeneva centro pri humaneca forigo de minoj (Geneva Centre for Humanitarian Demining, GICHD) 

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Humaneca helpo
Wintersingen

**Wintersingen ** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 617 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo de Wintersingen
Wintersingen situas norde de Sissach en valo sude de la Rejno. En la vilaĝo fontas la rivereto *Wintersingerbach*, alfluanto de *Magdenerbach*, kiu siavice alfluas al Rejno. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la monteto *Chienberg* je alteco de 720 m s.m., la plej malalta punkt je alteco de 370 m s.m., kie la rivereto Wintrsingerbach elfluas el la vilaĝa teritorio.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wintersingen limas en nordoriento al Maisprach, en oriento al Buus, en sudoriento al Rickenbach, en sudokcidento al Sissach, en okcidento al Nusshof, kaj en nordokcidento al Magden (Kantono Argovio).

## Trafiko 
Wintersingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La vilaĝo atingeblas per la buso 106 ek de la stacidomo de Sissach.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wintersingen datiĝas el la jaro 1196 kiel *Wintersingin*.

En la frua mezepoko sube de la vilaĝo ekzistis libera bieno, kiu estis reĝa posedaĵo kaj servis kiel azilo al rifuĝintoj. En la 14-a jarcento la liberbieno kaj vilaĝo apartenis al la Grafoj de Thierstein. Kune kun la senjorujo Farnsburg la vilaĝo en la jaro 1461 estis akirita de la urbo Bazelo. Ĝis la jaro 1814 la vilaĝo restis parto de la voktejo Farnsburg, kaj tiam estis atribuita al la distrikto Liestal. Post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 la komunumo estis atribuita al la distrikto Sissach kaj fariĝis kun ĝi en la jaro 1833 parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wintersingen
* Paĝo pri Wintersingen sur la retejo de Kantono Bazelo Kampara
Centro pri Kunordigo de Kontraŭminaj Agadoj

**Centro pri Kunordigo de Kontraŭminaj Agadoj** – angle *Mine Action Coordination Centro* – estas institucio establigita en difinita kriza regiono, kiu sub aŭspicio de la Unuiĝintaj Nacioj (aŭ iukaze ankaŭ sub aŭspicio de la koncerna ŝtato) havas la taskon forigi la eksplodeblajn restaĵojn de militoj inkluzive de minoj, do eksplodkestoj kiujn oni metis en maron aŭ en grundon kaj kiuj eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado, kaj ne-jam-eksplodintaj bomboj. Krome la centroj ankaŭ zorgas pri la sociaj kaj ekonomiaj efikoj de minoj al la lokaj loĝantoj kaj pri ekologiaj sekvoj de minoj kaj aliaj eksplodeblaj restaĵoj de militoj – ĉio-ĉi kune konsistigas la agadkampon de kontraŭmina agado.

La unuopaj centroj estas kune administrataj fare de la Oficejo pri Projektaj Servoj de Unuiĝintaj Nacioj – angle *United Nations Office for Project Services* (UNOPS). Dume la universala politiko pri kontraŭmina agado estas la respondeco de la Servo pri Kontraŭminaj Agadoj de Unuiĝintaj Nacioj – angle *United Nations Mine Action Service* (UNMAS).

## Lokoj 
Unu el la plej gravaj centroj estas la UN-Centro pri Kunordigo de Kontraŭminaj Agadoj en Suda Libano (angle *UN Mine Action Coordination Centre South Lebanon*) en la urbo Tiro, kiun estras la anglo Christopher Clark. En 2008 tiu centro kaj sia gvidanto kune ricevis la Nansen-premion pri helpo al rifuĝintoj. Pliaj centroj ekzistas interalie en Kabulo, Afganio kaj en Ĥartumo, Sudano. Antaŭe ankaŭ aktivis centroj interalie en Bagdado, Irako kaj Priŝtino, Kosovo.

## Referencoj 

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Humaneca helpo
Izotopoj de paladio

La izotopoj de **paladio** (**Pd**) estas konataj kun masnumeroj inter 93 kaj 120.

Nature-okazanta paladio estas komponita el ses izotopoj. La norma atompezo estas 106,42(1) *u*.

La plej stabilaj radioaktivaj izotopoj estas 107Pd kun duoniĝotempo de 6,5 milionoj jaroj, 103Pd kun duoniĝotempo 17 diurnoj, kaj 100Pd kun duoniĝotempo 3,63 diurnoj. 18 aliaj radioaktivaj izotopoj estas konataj.

La ĉefa disfala maniero por izotopoj pli malpezaj ol la plej abunda stabila izotopo 106Pd estas elektrona kapto kaj la disfalaj produktoj estas izotopoj de rodio. La ĉefa disfala maniero por izotopoj pli pezaj estas beto-minus-disfalo kaj la disfalaj produktoj estas izotopoj de arĝento.

Aperanta pro radioaktiveco 107Ag estas disfala produkto de 107Pd kaj estis unue esplorita en la meteorŝtono en Santa Clara, Kalifornio en 1978. La esploristoj sugestas ke la kuniĝo kaj diferencialado de fero-kernitaj malgrandaj planedoj povas okazi je 10 milionoj jaroj post la nukleosintezo. La korelacioj de 107Pd kontraŭ Ag observitaj en korpoj, kiu klare estis fanditaj pro enenigo de la suna sistemo, devas reflekti la ekziston de mallonge vivantaj izotopoj en la frua suna sistemo.

## Tabelo 
### Notoj 
* Mallongigoj de duoniĝotempo estas: *a*=jaro, *d*=diurno, *h*=horo, *min*=minuto, *s*=sekundo, *ms*=milisekundo, *µs*=mikrosekundo, *ns*=nanosekundo.
* La precizeco de la izotopaj abundecoj kaj atompezo estas limigita per variadoj. La donitaj limigoj devus esti aplikeblaj al ĉiu normala surtera materialo.
* Ekzistas geologie esceptaj specimenoj en kiuj la izotopa komponaĵo estas ekster la raportita limigo. La necerteco en la atompezo povas superi la donitan valoron por ĉi tiaj specimenoj.
* Valoroj markitaj per # estas ne pure derivitaj de eksperimentaj datumoj, sed almenaŭ parte de sistemaj tendencoj. Spinoj kun malfortaj asignaj argumentoj estas enmetitaj en krampojn.
* Necertecoj estas donitaj en konciza formo en krampoj post la respektivaj lastaj ciferoj. Necertecaj valoroj signifas unu norman diferencon, escepte de izotopa komponaĵo kaj norma atompezo de IUPAC kiuj uzas elvolvitajn necertecojn.

## Referencoj 
* 
* Izotopaj masoj de Ame2003 pritakso de atomaj masoj  de G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault kaj O. Bersillon en *Atomkerna Fiziko* A729 (2003).
* Izotopaj komponaĵoj kaj normaj atomaj masoj de Atompezoj de la eroj. Recenzo 2000 (Teknika raporto de IUPAC). *Pure Appl. Chem.* volumo 75, no. 6, pp. 683-800, (2003) kaj Atomaj pezoj peviziitaj (2005) .
* Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. La Nubase2003 pritakso de atomkernaj kaj disfalaj propraĵoj , Nuc. Phys. 729, pp. 3-128 (2003).
* Nacia Atomkerna Datuma Centro, Brookhaven Nacia Laboratorio. Informo ekstraktita de la NuDat 2.1 datumbazo (ekstraktita en septembro de 2005).
* 

Kategorio:Izotopoj
Salpinkto

La **Salpinkto**, laŭ la genro, aŭ Roksalpinkto laŭ la specio (*Salpinctes obsoletus*) estas malgranda kantobirdo de la familio de trogloditedoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Salpinctes*.

Plenkreskuloj estas 12 cm longaj kaj havas grizbrunajn suprajn partojn kun malgrandaj nigraj kaj blankaj punktoj kaj palgrizajn subajn partojn kun helbruna pugo. Ili havas helgrizan linion superokulan, longan iom kurvecan maldikan bekon, longan striecan voston kaj malhelajn gambojn.

La reprodukta habitato estas sekaj rokejoj, inklude kanjonojn, el sudokcidenta Kanado suden al Kostariko. Tiu birdo konstruas tasforman neston en fendo aŭ kavaĵo, kutime inter rokoj.

Tiuj estas konstantaj loĝantaj birdoj en la sudo de sia teritorio, sed nordaj populacioj migras al pli varmaj areoj el centra Usono kaj sudokcidenta Kanado suden. Ili estas eventualaj vagantoj en orienta Usono.

Tiuj birdoj aktive ĉasas surgrunde, ĉirkaŭ kaj sub objektoj, plukante per siaj bekoj kiel elprena ilo. Ili ĉefe manĝas insektojn kaj araneojn.

La kanto de tiu birdo estas trilado, kaj iĝas pli varia dum la reprodukta sezono.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
* Salpinkto fare de John Audubon 
* Salpinkto – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Salpinkto - eNature.com
* Salpinkto - Suddakotaj Birdoj
* Salpinkto - USGS Patuxent Birdinformaro 
* Fotaro de Salpinkto  VIREO

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Izotopoj de prometio

**Prometio** (**Pm**) estas elemento kun la dua plej malgranda numero kiu ne havas stabilajn izotopojn post teknecio.

36 radioaktivaj izotopoj de prometio estas konataj de atompezo inter 127,9482600 *u* (128Pm) kaj 162,9535200 *u* (163Pm).

La plej stabilaj izotopoj estas 145Pm kun duoniĝotempo 17,7 jaroj, 146Pm kun duoniĝotempo 5,53 jaroj kaj 147Pm kun duoniĝotempo de 2,6234 jaroj. Ĉiuj ceteraj izotopoj havas duoniĝotempojn malpli grandajn ol jaro, kaj la plejparto el ĉi tiuj havas duoniĝotempojn malpli grandajn ol minuto.

Prometio havas 11 atomkernan izomerojn, la plej stabilaj estas 148mPm kun duoniĝotempo 41,29 diurnoj, 152m2Pm kun duoniĝotempo 13,8 minutoj kaj 152mPm kun duoniĝotempo 7,52 minutoj.

La ĉefa disfala maniero por izotopoj pli malpezaj ol la plej stabila izotopo 145Pm estas elektrona kapto kaj la disfalaj produktoj estas izotopoj de neodimo. La ĉefa disfala maniero por izotopoj pli pezaj estas beto-minus-disfalo kaj la disfalaj produktoj estas izotopoj de samario.

## Stabileco de prometiaj izotopoj 
Kun teknecio, prometio estas unu el la du elementoj kun atomnumero malpli granda ol 83 kiu havas nur malstabilajn izotopojn. Ĉi tio povas esti eksplikite per la likvaĵa guta modelo kaj stabileco de izotopoj de najbaraj elementoj (vidu ankaŭ en izotopoj de teknecio).

## Tabelo 
## Notoj 
* Mallongigoj de duoniĝotempo estas: *a*=jaro, *d*=diurno, *h*=horo, *min*=minuto, *s*=sekundo, *ms*=milisekundo, *µs*=mikrosekundo, *ns*=nanosekundo.
* Valoroj markitaj per # estas ne pure derivitaj de eksperimentaj datumoj, sed almenaŭ parte de sistemaj tendencoj. Spinoj kun malfortaj asignaj argumentoj estas enmetitaj en krampojn.
* Necertecoj estas donitaj en konciza formo en krampoj post la respektivaj lastaj ciferoj. Necertecaj valoroj signifas unu norman diferencon, escepte de izotopa komponaĵo kaj norma atompezo de IUPAC kiuj uzas elvolvitajn necertecojn.

## Referencoj 
* Izotopaj masoj de Ame2003 pritakso de atomaj masoj  de G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault kaj O. Bersillon en *Atomkerna Fiziko* A729 (2003).
* Izotopaj komponaĵoj kaj normaj atomaj masoj de Atompezoj de la eroj. Recenzo 2000 (Teknika raporto de IUPAC). *Pure Appl. Chem.* volumo 75, no. 6, pp.&nbsp;683–800, (2003) kaj Atomaj pezoj peviziitaj (2005) .
* Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. La Nubase2003 pritakso de atomkernaj kaj disfalaj propraĵoj , Nuc. Phys. 729, pp.&nbsp;3–128 (2003).
* Nacia Atomkerna Datuma Centro, Brookhaven Nacia Laboratorio. Informo ekstraktita de la NuDat 2.1 datumbazo (ekstraktita en septembro de 2005).

Kategorio:Izotopoj
Kampilorinko

***Campylorhynchus*** estas genro de birdoj de la familio de trogloditedoj kiuj loĝas en Ameriko. Ili havas **longajn maldikajn bekojn** kaj ĝenerale **kolormarkitajn kapojn** nome brunan kronon, pli helan superokulan strion kaj pli malhelan traokulan strion, kvankam ekzemple la Blankakapa kampilorinko havas, kiel la nomo indikas, tute blankan kapon. Kiel ĉe aliaj trogloditedoj temas pri ĝenerale **brunaj birdoj**, pli malhele supre, sed malkiel ĉe aliaj genroj, plej parto de la membroj de tiu genro estas tre punktitaj kaj supre kaj sube.

## Specioj 
* Zondorsa kampilorinko *Campylorhynchus zonatus*
* Dukolora kampilorinko *Campylorhynchus griseus*
* Brukampilorinko *Campylorhynchus jocosus*
* Kaktokampilorinko *Campylorhynchus brunneicapillus*
* Nigrastria kampilorinko *Campylorhynchus fasciatus*
* Giganta kampilorinko *Campylorhynchus chiapensis*
* Grizastria kampilorinko *Campylorhynchus megalopterus*
* Ruĝecnuka kampilorinko *Campylorhynchus rufinucha*
* Punktita kampilorinko *Campylorhynchus gularis*
* Stridorsa kampilorinko *Campylorhynchus nuchalis*
* Turda kampilorinko *Campylorhynchus turdinus*
* Blankakapa kampilorinko *Campylorhynchus albobrunneus*
* Jukatana kampilorinko *Campylorhynchus yucatanicus*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Wittinsburg

**Wittinsburg ** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 422 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Wittinsburg situas ĉe la okcidenta flanko de la valo de Homburg. La rivereto *Homburgerbach*, alfluanto de Ergolz, formas ĝian okcidentan limon. La kerno de la vilaĝo situas en plata kaldrono inter la valoj de Homburg kaj Diegten.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wittinsburg limas en nordo al Diepflingen, en nordoriento al Gelterkinden, en oriento al Rümlingen, en sudoriento al Buckten, en sudo al Känerkinden, en sudokcidento al Diegten, en okcidento al Tenniken, kaj en nordokcidento en unu punkto al Thürnen.

## Trafiko 
La komunumo Wittinsburg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la buslinio 108 al Sissach.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wittinsburg datiĝas el la jaro 1358 kiel *Witerberg*.

Wittinsburg apartenis en mezepoko al la senjorujo *Homburg*, kiu en la jaro 1305 fariĝis posedaĵo de la episkopo de Bazelo. La episkopo vendis la senjorujon en la jaro 1400 al la urbo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo restis parto de la voktejo Homburg, kaj tiam fariĝis parto de la distrikto Sissach. Kun la distrikto Sissach la vilaĝo post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wittinsburg
* Paĝo pri la komunuma historio de Wittinsburg en la retejo de la Kantono Bazelo Kampara
Katerpo

La **Katerpo**, Meksika katerpo aŭ Kanjona katerpo (*Catherpes mexicanus*) estas malgranda birdo de la familio de Trogloditedoj en Nordameriko. Ĝi estas ĉirkaŭ 14.5&nbsp;cm longa. La teritorio estas el suda Brita Kolumbio kaj Montano suden tra multe de Meksiko al okcidenta Ĉiapaso kaj orienten al Oklahomo kaj Teksaso. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Catherpes*.

Simila al la Salpinkto laŭ habitato kaj kutimaro, la Katerpo preferas **rokajn mediojn ĉe akvo**, ĉefe en seka kamparo kaj stepa tereno (foje inklude konstruaĵojn). Ili manĝas insektojn kaj araneojn per plukado en fendoj per sia longa beko. Ties koloro estas **pli ruĝeca** ol tiu de la Salpinkto, eĉ ventre, kun kontrastaj blankaj gorĝo kaj brusto. La Kanjono katerpo ofte estas pli aŭdata ol vidata, kaj ties falantaj serioj de fajfado estas unu el la plej familiaraj birdokantoj de la kanjonoj de okcidenta Usono.

Ili konstruas tasforman neston el bastonetoj kaj alia vegetala materialo en rokfendo. La ino demetas 4 al 6 ovojn, kiuj estas blankaj kun ruĝbrunaj kaj grizaj makuletoj.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52002, Catherpes mexicanus, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.
* Howell, Steve N. G. kaj Webb, Sophie, A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America, Oxford University Press, 1995, isbn=0-19-854012-4.
* SITI 178610.

## Eksteraj ligiloj 
* Katerpo ĉe USGS Patuxent Birdodentigejo
* Informaro pri Katerpo - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Specidatumazo pri Katerpo  - Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Katerpo  ĉe Interreta Birdokolekto
* Fotaro de Katerpo   VIREO
* Foto-Alta Rez (detale) ; Artikolo - i.pbase.com-(Fotoj)

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Zondorsa kampilorinko

La **Zondorsa kampilorinko**, *Campylorhynchus zonatus*, estas malgranda birdo de la familio de Trogloditedoj en Ameriko.

La Zondorsa kampilorinko estas loĝanta kaj reproduktanta specio el sudcentra golfa marbordo de Meksiko al nordokcidenta Ekvadoro. Ili loĝas en **kvin disaj areoj**, la centra regiono en suda Centrameriko, en Costa Rica kaj norda Panamo. La aliaj du regionoj estas norda Kolombio apude de Panamo, kaj 800 km sude en nordokcidenta Ekvadoro.

## Priskribo 
Tiu granda trogloditedo reproduktiĝas en malaltaj teroj kaj montetoj el marnivelo al 1700 m de altitudo en maldensa aŭ malferma arbaro, makiso, duaranga arbaroj kaj eĉ arbaretoj ĉirkaŭ domoj. Ili ĉefe loĝas en la flanko de Karibio de la montaj teritorioj de Centrameriko. Ties granda sfereca nesto havas ampleksan enirparton kaj estas konstruita 2 – 30 m alte en arbo aŭ arbusto, ofte kaŝita inter bromeliadoj. Nur la ino kovas la 3 al 5 blankajn ovojn nemarkitajn aŭ helbrunpunktitajn dum ĉirkaŭ 2 semajnoj antaŭ eloviĝo, kaj elnestiĝo okazas post pliaj 2 semajnoj. Post reproduktado familioj ripozas kune en dormonestoj kiel tiuj uzataj por reproduktado dum la tuta jaro.

Plenkreskulo de Zondorsa kampilorinko estas 16.5 cm longa kaj pezas 29 g. Ĝi havas brungrizan kronon, nigran nukon kaj la resto de la supraj partoj kaj vosto estas tre striitaj je nigro, rufbruno kaj blanko. La brusto kaj gorĝo estas blankaj, tre pukntitaj je nigro, kaj la ventro estas cinamokolora. Junuloj havas pli sablokolorajn suprajn partojn kaj blankajn al sablokolorajn subajn partojn. 

Tiu specio havas mallongan aspran alvokon *zek*. La kanto estas miksaĵo de sekaj babilaĵoj, balbutado kaj pepado.
 
La Zondorsa kampilorinko manĝas aktive en familiaj grupoj de 4-12 birdoj. Ili manĝas ĉefe insektojn, araneojn kaj aliajn senvertebrulojn. 

## Referencoj 
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Zondorsa kampilorinko ĉe Interreta Birdokolekto
* Foto-Alta Rez ; Article  AOCR
* Fotaro de Zondorsa kampilorinko VIREO Foto-Alta Rez 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Trogloditedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Flugo 61 Continental Airlines

La 18-an de junio 2009 dum Flugo 61 de Continental Airlines mortis la aviadilestro de Boeing 777.
La aviadilo flugis ekde Belgio al Usono kaj devis ekstre alteriĝi en urbo Nov-Ark (ŝtato Nov-Ĵerzejo) ĉ. la 19-a horo UTC. Post la morto de la aviadilestro la avion stiris du vicstiristoj. La pasaĝeroj ne estis informitaj pri okazaĵo kaj stevardinoj daŭris disdoni trinkaĵojn kaj manĝetojn. Tamen la aviadilanoj demandis, ĉu estas en la aviadilo kuracistoj. Kelkaj homoj alpaŝis la stirejon kaj la kardiologo Julien Struyven diris ke la aviadilestro verŝajne spertis paroksismon de koro. “Li estis jam mortinta, - diris la kuracisto. – Ne estis  ŝancoj por savi lin”. Pri la okazaĵo la pasaĝeroj ekkonis nur kiam ili vidis la ambulancaŭtojn sur la kurejo.
La reprezentanto de la flugkompanio Kelly Cripe diris, ke la morto de la 61-jaraĝa stiristo, kiu laboris en aviado pli ol 30 jarojn, verŝajne okazis pro naturaj kaŭzoj.

## Referencoj 
Kategorio:Aviadilaj akcidentoj en 2009
Túrricse

**Túrricse** [tUriĉe] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.
eta|300ra|Preĝejo de Túrricse

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 4968
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Túrricse situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Csenger troviĝas 20, Fehérgyarmat 23 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri komunumo *Ricse* devenis el 1315 laŭ tiama hungara ortografio *"Riche"*. En 1662 solduloj de fortikaĵo Szatmár disrabis la vilaĝon. En 1923 ankaŭ tie Zoltán Kodály kolektis popolkantojn. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Tomaso
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo
* paroĥa gotika Kalvinana kirko (Túrricse) el la 15-a jarcento, en 1972 trakonstruiĝis

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag
* www.turriĉe.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Humaneco

**Humaneco** (de la latina vorto '**, "homeco") laŭ PIV estas la karakterizaĵo de homo humana, do persono "posedanta la plej noblajn ecojn de la homo, kompatemon, bonfaremon kaj helpemon". La vorto proksime rilatas al la filozofia-ideologia konceptaro de humanismo, kies baza spirita sinteno estas la humaneco, sed ekzistas sendepende de la filozofio. Konsekvence ĝi ne rilatas al iu certa epoko, iu certa kulturo aŭ religio, sed estas karakterizaĵo universale homa. Tamen eblas limigi, ke la vorto unuavice atribueblas al konkretaj individuoj kaj ilia momenta konduto – nomi tutan kulturon aŭ ŝtaton "humaneca", povas facile esti trosimpligo kaj ebla signo de ŝtata propagando.

Aldone, en Esperanto ankoraŭ uziĝas la neologisma adjektivo "humanitara", ekzemple en la vorto humanitara helpo: Tia helpo estas la esprimo de (momenta) kolektiva subteno de unu homgrupo, bonfarta, al alia homgrupo, malbonfartanta kaj suferanta, el humanecaj motivoj. 

## Teorio de "humanisma homeco" 
La multaj filozofoj de humanismo per diversaj moralaj kriterioj difinis aparte humanecajn kondutojn. La konstruaĵo de tiu "dezirinda" humaneco estis forte disputata: Malsamis la opinioj, kiu konduto estas tipe "homa", kaj kiu ideale "humaneca". La celo estis paca, bonvola kaj kultura rilato inter la homoj. Ekzemple la germana filozofo Johann Herder substrekis, ke laŭ li humaneco nur parte estas denaska, kaj krome devas esti aparte lernata post la nasko. La eduko cele al ĝi estu "verko konstante daŭrigenda, aŭ ni refalas ... ĝis kruda besteco kaj brutaleco". 

La gradon de humaneco homo – laŭ la teorioj – povu pligrandigi aŭ plimalgrandigi laŭ siaj agoj. La humanisma teorio pri humaneco ampleksis "bonajn" celojn kiel agoj de karitato, de altruismo kaj agoj cele al universala homa utilo.

## Teorio de laŭdira "malhumaneco" 
La morale juĝa teorio de la humanistoj do unuflanke difinis "dezirindan konduton", kaj aliflanke el tio eblis dedukti la teorian malon: la "nedezirindan konduton" kaj la teorian "malhumaneco" de homo (latine **'). Ekzemple jam la romia pensisto Marko Tulio Cicerono demandis "Kio igas homon esti homo?" kaj li respondis "la senskrupula homo, kiu ne interesiĝas pri aliaj homoj", laŭ li estu "ne humana" kaj sekve "ne homa".

## Kondiĉoj 
La koncepto de humaneco ampleksas la principan egalrajtecon de ĉiuj homoj, sendepende de deveno kaj sekso, la respekton de universala homa digno kaj la pacismon (almenaŭ la malakcepton de atakaj militoj). En pli vasta senco, humaneco ankaŭ ampleksas religian kaj politikan toleremon, kaj en ankoraŭ pli vasta senco, ankaŭ saman respekton al aliaj vivoformoj kaj do ĝenerale al la naturo.

La konceptoj de humaneco aparte forte estis diskutataj dum la antikva epoko, dum la renesanco, raciismo, klasikismo kaj post la Dua Mondmilito.

## Plia legado 
El esperanto y la nueva humanidad (Esperanto kaj la nova humaneco), Eŭropa Bulteno, numero 170, majo 2017, p. 10

Kategorio:Etiko
Kategorio:Valoroj
Neudorf bei Parndorf

**Neudorf bei Parndorf,** kroate **Novo Selo, **hungare **Mosonújfalu** estas vilaĝo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
La vilaĝo situas proksime de Neudorf. 

## Historio
Post la mezepoko alvenis kroatoj rifuĝintaj de turkoj. En 1910 vivis tie 1040 homoj (806 kroatoj, 116 hungaroj, 89 germanoj, 16 slovakoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon Mosonújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Moson, poste Neudorf bei Parndorf apartenis al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 2000 vivis tie 729 homoj (357 kroatoj, 307 germanoj, 14 hungaroj, 5 slovakoj, 2 slovenoj).

## Fontoj
* slovaka Vikipedio
* http/adatbazis.mtaki.com

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Teoremo de Euler pri multedroj

**Teoremo de Euler pri multedroj**, **Teoremo de Euler pri reliefaj multedroj** - teoremo pri reliefaj multedroj. Ĝi temas pri dependo inter nombroj de verticoj, edroj kaj lateroj de multedro.
: V + E = L +2\;
:kaj:
* *V* — nombro de verticoj
* *E* — nombro de edroj
* *L* — nombro de lateroj

## Pruvo 
Se multedro oni estus tranĉata laŭlonge laterojn, sed tiel ke edroj povas ĉei, oni povas tuta multedro kuŝi sur ebeno. Tiel maniera estas serio de poligonoj je flankoj, kiu estas pare koincidantaj.
Elektu unua poligono, tiam E = 1, kaj nombro de lateroj kaj nombro de verticoj egalas. V = L, do:
: E + V = L + 1\;
Elektu sekvan poligonon, kiu estas koincidantaj al unua. Estas E = 2, ĉar poligonoj havas unu komunan lateron kaj du komunajn verticojn, do nombro de lateroj estas je 1 alta ol nombro de vertcoj: L = V + 1, do denove estas:
: E + V = L + 1\;
Sekvaj poligonoj ne ŝanĝos formulon krom lasta poligono, ĉar nombro de lateroj kaj de verticoj ne ŝanĝos (ili estis kalkulita jam antaŭe), do formulo fine estos:
: E + V = L + 2\;

## Karakteristiko de Euler 
**Karakteristiko de Euler** \chi estas variablo kiu priskribas multedroj, laŭ formulo:
:\chi=V-L+E \,\!

Por reliefaj multedroj:
:\chi = V - L + E = 2. \,\!

Karakteristiko de Euler por ne reliefaj multedroj:

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Leonhard Euler
Tunyogmatolcs

**Tunyogmatolcs** [tunjogmatolĉ] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en Distrikto Fehérgyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 2630
* Poŝtkodo: 4731
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Tunyogmatolcs situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Mátészalka-Vilok, laŭ fervojo Mátészalka-Zajta, laŭ maldekstra bordo de Somesul kun pontoj fervoja kaj voja. Fehérgyarmat troviĝas 6, Mátészalka 14, Vásárosnamény 26, Csenger 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri **Tunyog** devenis el 1335 en formo *"Thunugh"*, apartenanta al familio **Tunyogi**.

La unua mencio pri **Matolcs** devenis el 1387 en formo *"Possesio Matochina"*, apartenanta al familio **Matucsinay**. Ankaŭ menciiĝis latine fortikaĵo *"Castrum Matuchyna"*. La vilaĝo ricevis rangon kampurbo en la 17-a jarcento kaj iĝis bazareja loko en 1707. Tie okazis departementaj kunsidoj en 1669 kaj  1707.

Longe pramo funkciis inter la vilaĝoparo, en flanko de Matolcs drinkejo funkciis, pri kiu Petőfi verkis poemon. Ĝis 1896 la rivero disigis la vilaĝojn, sed poste pro la inundoj oni faris novan branĉon apud la vilaĝoj. La iama branĉo estas nun paradizo de fiŝkaptistoj. Tunyog kaj Matolcs unuiĝis en 1961. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, hoteleto, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1767 en Matolcs, turo alkonstruiĝis en 1791
* Kalvinana preĝejo (Tunyog) pli frue, ol 1335 en Tunyog, en 1914 plene trakonstruiĝis

## Nomportantoj 
En telefonlibro de Budapeŝto de 2008 oni trovas pri personnomo Tunyogi 15, pri Matolcsi 27 nomojn.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu
* www.iranymagyarorszag
Nikolao de Oresme

**Nikolao de ORESME** () (naskiĝis en 1320 en Allemagnes, nune Fleury-sur-Orne, mortis la  en Lisieux) estis franca filozofo, ekonomikisto, matematikisto kaj fizikisto kaj unu el la ĉefaj fondintoj de la moderna scienco.

## Biografio 
Katolika episkopo de Lisieux kaj konsilanto de reĝo Karolo la 5-a la saĝa. Rekonita tradukisto kaj komentisto de la verkoj de Aristotelo (i.a. kiel la unua latinigis *Etikon de Nikomaĥo*). Li esploris la jenajn sciencojn: matematikon, ekonomikon, fizikon kaj astronomion.

Liaj sukcesoj estis:
* kreo de la franca scienca terminologio,
* en matematiko – enkonduko de potenco je frakcia potenciganto,
* en astronomio – koncepto de diurna movo de la Tero,
* en ekonomiko – pioniraj prilaboraĵoj pri la teorio de mono.

## Elektita verkaro 
* Aristotelis De caelo, et mundo (La libro pri la ĉielo kaj la mondo) de Aristotelo
* De proportionibus proportionum, and Ad pauca respicientes, Universitato de Wisconsin, 1966
* Quaestiones Super Geometriam Euclidis
* Quaestio de Apparentia Rei
* Epistola Luciferi Ad Spirituales. 1549 Eldonita de Markus Flacius
* Tractatus de Configurationibus Qualitatum Et Motuum: Questiones Super Geometriam Euclidis.
* Tractatus de origine & jure nec non & de mutationibus Monetarum (Traktato pri la unua elpenso de la moneroj)
* Le traicte de la sphere 1525
* Tractatus de latitudinibus formarum 1486
* Blasius Pellecanus, Quaestiones super tractatus de latitudinibus formarum 1482
* De causis mirabilium

## Literaturo 
* New Advent
* Deutschen Nationalbibliothek
* Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Personensuche

## Vidu ankaŭ 
* Harmona serio
* Filozofio de Mezepoko
* Vassili Pavlovitsch Subov (1900-1963)
* Johannes Buridanus (1300-1358)
* Galileo Galilei (1564-1642)

## Referencoj 
Kategorio:Francaj teologoj
Kategorio:Francaj psikologoj
Kategorio:Francaj episkopoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Kategorio:Francaj muziksciencistoj
Kategorio:Francaj tradukistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Naskiĝintoj en la provinco Normandio
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Homoj de la centjara milito
Principo de konservado de movokvanto

Laŭ la **principo de konservado de movokvanto**, la vektora sumo de ĉiuj movokvantoj (\vec{p}_{i} ) en izolita sistemo de materialaj punktoj estas konstanta.    
:\sum _{i=1} ^{n} \vec{p}_{i} = const.
:\Delta \sum\limits_{i=1}^{n}{\vec{p}_{i}}=0

Izolita sistemo, signifas, ke ne ekzistas eksteraj fortoj. Internaj fortoj ne ŝanĝas la sumon.

La principo estas rekta rezulto de la Leĝoj de Newton pri movado en ĝenerala formo. Ankaŭ estas rezulto de sendependeco de Lagranĝiano (Hamiltoniano) pro transloko en spaco.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Klasika mekaniko
Zeglingen

** Zeglingen ** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 462 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Zeglingen situas norde de la Ĵurasa Montaro ĉe la suda fino de la *Ei-Valo*. Sur la teritorio de la komunumo fontas la rivero *Eibach*, kiu estas unu el la ĉefaj alfluantoj de Ergolz.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zeglingen limas en nordo al Kilchberg kaj Wenslingen, en nordoriento al Oltingen, en oriento al Rohr (Kantono Soloturno), en sudoriento al Lostorf (Kantono Soloturno), en sudokcidento al Wisen (Kantono Soloturno), kaj en okcidento al Häfelfingen kaj Rünenberg.

## Trafiko 
La komunumo Zeglingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Gelterkinden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zeglingen datiĝas el la jaro 1358 kiel *Zegningen*.

Sur la altebenaĵo oni trovis ŝpurojn el la bronz- kaj ferepokoj. En la jaro 1372 la vilaĝo apartenis al la senjorujo *Thierstein-Farnsburg*, kiun en la jaro 1461 akiris la urbo Bazelo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis al la voktejo Farnsburg, kaj tiam estis atribuita al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi post la Bazela Kantondisiĝo de la jaro 1832 estis integrita al la nova Kantono Bazelo Kampara en la jaro 1833.

## Bildaro 

Dosiero:Zeglingen 181.JPG|Vojindikilo en la vilaĝocentro
Dosiero:Zeglingen 182.JPG|Vilaĝa strato
Dosiero:Zeglingen diverscela halo 173.JPG|Diverscela halo
Dosiero:Zeglingen kaj Eibach 183.JPG|Zeglingen kaj Eibach
Dosiero:Zeglingen 172.JPG|Vilaĝeniro venante de Wisen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zeglingen
* Paĝo pri la historio de Zeglingen sur la reteko de Kantono Bazelo Kampara
Malcolm Fraser

**John Malcolm Fraser** (naskiĝis la 21-an de majo 1930 en Toorak, Viktorio, Aŭstralio, mortis  en Melburno) estis aŭstralia politikisto organiziĝinta en la Liberala Partio de Aŭstralio. De la 12-a de novembro 1975 ĝis 11-a de marto 1983 li estis ĉefministro de Aŭstralio.eta|dekstra|Malcolm Fraser 1977Malcolm Fraser estis la pli juna el du infanoj de la patrino Una Woolf, el juda familio, kaj la patro John Neville Fraser, skota juristo. En la universitato de Oksfordo en Britio li studis filozofion, politikon kaj ekonomikon.

De 1966 ĝis 1968 Fraser estis ministro pri defendo en la registaro de la ĉefministro Harold Holt kaj de 1968 ĝis 1969 ministro pri eduko kaj scienco en la registaro de John Gorton. De 1969 ĝis 1971 li refunkciis kiel ministro pri defendo en la registaro de John Gorton. Post kiam la sekva ĉefministro Gough Whitlam sub forte pridisputataj cirkonstancoj estis malpostenigita en 1975, la ĝenerala guberniestro de Aŭstralio taskigis la ministron Fraser transpreni la postenon de ĉefministro. En la sekva parlamenta baloto de la 12-a de decembro 1975 Malcolm Fraser en tiu posteno estis konfirmita per grandega plimulto de la civitanoj kaj sekve parlamentanoj de Aŭstralio.

Dum lia sep-jara ĉefministreco Malcolm Frazer realigis multajn reformojn pri homaj rajtoj kaj engaĝiĝis en internaciaj organizaĵoj subtene de la movadoj de nigrahaŭtaj afrikanoj ekzemple en Sudafriko. Li daŭrigis la konservativan ekonomikan politikon de Aŭstralio, kontraŭe al la tiutempe tutmonda tendenco de ekonomia malreguligo kaj liberaligo inkluzive de privatigo de antaŭe ŝtataj entreprenoj, kiun tiutempe antaŭenpuŝis la brita ĉefministrino Margaret Thatcher. Lia posteulo kiel ĉefministro iĝis Bob Hawke.

En 1956 Malcolm Frazer geedziĝis kun Tamara Beggs kaj kun ŝi havas kvar gefilojn. En 1997 li estis inter la originaj subskribantoj de la Universala Deklaracio de Homaj Respondecoj, kiun proponis la Inter-Aga Konsilio de eksaj ŝtatestroj kaj ĉefministroj.

Kategorio:Ĉefministroj de Aŭstralio
Kategorio:Ministroj pri defendo
Kategorio:Aŭstraliaj politikistoj
Kategorio:Ordeno de la Leviĝanta Suno
Tisztaberek

**Tisztaberek** [tistaberek] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Fehérgyarmat. La loknomo signifas: pura-marĉaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 660
* Poŝtkodo: 4969
* Telefonkodo: 44

## Situo 
Tisztaberek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Csenger troviĝas 19, Fehérgyarmat 26, Mátészalka 43 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1332 laŭ tiama hungara ortografio *"Chyzaberug"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Alveno de Ĝojfamo
* kalvinana preĝejo de 1880

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.gyaloglo.hu
* w.iranymagyarorszag
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tramreturniĝejo

[eta|Plurrela maŝo en la pola [Varsovio.]]
thumb|upright|Skemo de turniĝado sur rela triangulo.
**Tramreturniĝejo** estas parto de tramvojo akomodita al returniĝado aŭ ŝanĝo de direkto de veturo de tramaj vagonoj kaj trajnoj. Kutime parto de returniĝejo estas teniga spaco (teniga relo aŭ reloj) por atendado de trajnoj al difinita tempo de forveturo, haltejo aŭ haltejoj por elvagoniĝado (finhaltejo de linio) kaj haltejo aŭ haltejoj por envagoniĝado. La returniĝejoj estadas ekipitaj per socia ekipaĵo por ŝoforoj (necesejo, lavejo, ujoj kun sablo destinitaj por plenigo de ŝutigiloj en tramoj, iam ankaŭ per pluaj deĵorspacoj (operatora ĉambro, ripozeja ĉambro por ŝoforoj) kaj plua rifuĝejo por ŝoforoj kaj vojaĝontoj (refreŝigejo, publikaj necesejoj ktp.). Kelkaj tramreturniĝejoj estas parto de aliŝanĝado de veturilo en nodo de publika transporto.

## Vidu ankaŭ 
* Tramhaltejo, Haltejo
* Aŭtobusa returniĝejo
* Aŭtobusa stacidomo


Returniĝejo
Kategorio:Tramtransporto
Kategorio:Tramhaltejoj
Kontraŭciklono

eta|240px|Komparo de la aeromovoj inter ciklono kaj anticiklono en la norda duonglobo.
eta|240px|Kontraŭciklono (**H**) sur meteologia mapo: ju pli la linioj de sampremo estas proksimaj, des pli la ventoj estas fortaj.
**Kontraŭciklono** (aŭ **anticiklono**) estas atmosfera maso, kirla movo de aero kun la alta premo en la centro, dekstrumen — sur la norda duonglobo, maldekstrumen — sur la suda pro la koriolisfortoj.

Distinga specialeco de la kontraŭciklonoj estas preciza direkto de vento. Vento estas direktita de la centro al la randoj de la kontraŭciklono, t.e. direkte al malaltiĝo de la aerpremo.

La kontraŭciklonoj atingas grandon de la diametro je kelkaj mil kilometroj.

Same kiel la ciklonoj, la kontraŭciklonoj translokiĝas direkte al komuna transporto de aero en la troposfero, t.e. de okcidento al oriento, kaj deflankiĝante al malaltaj latitudoj. La mezrapido de la translokiĝo de la kontraŭciklono konsistigas ĉirkaŭ 30&nbsp;km/h sur la norda duonglobo kaj ĉirkaŭ 40&nbsp;km/h sur la suda, sed ne malofte la kontraŭciklono porlonge akceptas preskaŭ senmovan staton.

Indicoj de la kontraŭciklono: stabila kaj modera vetero, kiu daŭras kelkajn tagojn. En la somera periodo la kontraŭciklono alportas varmegan, preskaŭ sennuban veteron. En la vintra periodo ĝi karakteriziĝas per frosta vetero kaj nebuloj.

## Kontraŭciklonoj 
* Acora Anticiklono
* Siberia Anticiklono

## Vidu ankaŭ 
* Ciklono
* Depresio

## Bibliografio 
* Rilex, Denis kaj Lewis Spolton 1987: *Vetero kaj Klimato de la Mondo*, UEA, Roterdamo, 131 paĝoj, ISBN 92 9017 035 2
Kaisersteinbruch

**Kaisersteinbruch,** hungare **Császárkőbánya** [ĉAsArkObAnja] estas vilaĝo en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Neusiedl am See administre apartenanta al la komunumo Bruckneudorf.
[eta|dekstra|300px|Császárkőbánya ĉirkaŭ en [1900]]
eta|180px|Blazono de Kaisersteinbruch
eta|300px|
eta|180px|Sigelo de Kaisersteinbruch

## Situo 
La vilaĝo situas sur deklivoj de monto, ĉe renkontiĝo de 3 flankovojoj.

## Historio 
La loko estis loĝata ekde la neolitiko post la romianoj. Ankaŭ sarmatoj minis tie ŝtonojn. En la 16-a jarcento abatejo fondis tie gravan minejon. Ĝis Traktato de Trianon Császárkőbánya apartenis al Hungara reĝlando, al Moson, poste Kaisersteinbruch apartenis al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Roĥ kaj Sankta Sebastiano de 1617, en 1745 pligrandiĝis

## Fontoj 
* hungara Vikipedio

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Esperanto-Partio de Britio

**The Esperanto-Party**, en Esperanto nomata **Esperanto-Partio de Britio**, estis politika partio fondita en Britio la 15-an de decembro 1999. Ĝi celis "antaŭenigi Esperanton kaj la demokratiajn kaj homamajn valorojn ligitajn al ĝi". Ĝi intencis - sed ne sukcesis - partopreni en la eŭropaj balotoj 2004 en Britio. En anonceto en la revuo Esperanto ĝi alvokis esperantistojn tra tuta Eŭropa Unio fondi proprajn Esperanto-partiojn en siaj landoj.

La reagoj de esperantistoj al la partio estis plejparte tre malfavoraj. La Esperanto-Partio ĉesigis sian agadon jam antaŭ la eŭropaj balotoj 2004.

La celojn de la Esperanto-Partio transprenis la politika movado Eŭropo - Demokratio - Esperanto, kiu tamen ĝis nun (2009) ne havas landan sekcion en Britio. Krome ekzistas en Britio la asocio Esperanto Lobby, kiu ne celas mem estigi partion, sed preferas kontakti politikistojn de ekzistantaj partioj.

## Notoj kaj fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo en EAB Ĝisdate N-ro 6, marto 2000
* Raporto pri la partio en Eventoj 1/septembro 2000 

Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Britaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-partioj
Zunzgen

**Zunzgen** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 2482 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Zunzgen situas sude de Sissach en la valo de la rivero *Diegterbach*, alfluanto de Ergolz.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zunzgen limas en nordo al Sissach, en oriento al Thürnen, en sudo al Tenniken, en sudokcidento al Hölstein, en okcidento al Ramlinsburg, kaj en nordokcidento al Itingen.

## Trafiko 
Tra Zunzgen pasas la buslinio 107 de Eptingen al Sissach, per kiu la komunumo estas konektita al la reto de la publika trafiko. La vilaĝocentro de Zunzgen cetere situas en distanco de 1&nbsp;km de la stacidomo de Sissach.

En Sissach ankaŭ facile atingeblas la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino, kiu pasas okcidente de la vilaĝo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zunzgen datiĝas el la jaro 1323 kiel *Zunzkon*.

Sur la monteto Büchel oni trovis en la jaro 1950 ruinon de frumezepoka kastelo. Ekzistas legendo laŭ kiu sub la monteto Büchel troviĝas la tombejo de la huna reĝo Atilo. La legendo diras, ke ĉiujare la sanktan vendredon li forlasas kun siaj sekvantoj la tombejon kaj elpakas sian oran trezoron kaj lavas ĝin en la rivero por poste denove reiri al la tombo.

En mezepoko la vilaĝo supozeble apartenis al la senjorujo *Homberg*, kies heredantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg en la jaro 1223. La habsburgaj servutoj unue estis la nobeloj de Frick kaj ek de 1406 la senjoroj de Eptingen. En la dua duono de la 15-a jarcento Zunzgen fariĝis posedaĵo de la urbo Bazelo kaj apartenis ĝis la tempo de la Helveta Respubliko al la voktejo de Farnsburg. En la jaro 1803 ĝi estis atribuita al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zunzgen
* Paĝo pri la loka historio de Zunzgen sur la oficiala retejo de Kantono Bazelo Kampara 

Kategorio:Sissach (distrikto)
Giorgio Pagano

**Giorgio PAGANO** estas itala esperantisto, arkitekto, pentristo, arthistoriisto, ĵurnalisto kaj publicisto.

Ekde 1989 li estis sekretario de Esperanto Radikala Asocio; poste li fariĝis ties prezidanto.

En 2003 li postulis lingvokonferencon "Komunikado kaj lingvoj en 25-ana Eŭropo" kaj substrekis la postulon per 18-taga malsatstriko.

En 2009 li organizis la "italian premion de la angla mato" (italiano zerbino della lingua inglese) kiun ricevis Francesco Profumo, la rektoro de la Politekniko de Milano.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* superrigardo pri liaj publikaĵoj en la retejo *academia.edu*

Kategorio:Italaj esperantistoj
Esperanto Radikala Asocio

**Esperanto Radikala Asocio** (**ERA**, ) estas suborganizaĵo de Radikala Partio en Italio, kiu aktivas por lingva egalrajteco kaj protektado de la lingva diverseco. 

La asocio fondiĝis la 25-an de aprilo 1987 en Romo kun sidejo en Romo, Bruselo kaj Novjorko. 

En 1996, ĝi eldonis kun financa subteno de Eŭropa Unio la libron *La kostoj de la eŭropa lingva (ne-)komunikado*. 

Ĝia prezidanto estas Giorgio Pagano.

Unu el ĝiaj lastaj agadoj estis la Esperanto-Pentekosto kiam la 12-an de junio 2011 liaj subtenantoj estis en la placo Sankta Petro kun "flameto" sur la kapo - memorigante la Sanktan Spiriton kiu tiutage en la formo de flamo donis al la disĉiploj la kapablecon paroli ĉiujn lingvojn - por peti al la Papo enkonduki Esperanton en ĉiujn katolikajn lernejojn.

Tamen, en la Esperanto-gazetaro ĝi aparte elstaris per acidaj kaj polemikaj atakoj kontraŭ konataj italaj esperantistoj, ekzemple en 2006 per publika atako kontraŭ sia unua prezidanto, la tiutempa prezidanto de UEA, Renato Corsetti.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (jen , ankaŭ haveblas  kaj )
* oficiala paĝo en la retejo *Facebook* (plurlingve)

Kategorio:Italaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Politikaj partioj de Italio