open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lothar von Trotha

**Adrian Dietrich Lothar von Trotha** (3-an de julio 1848 en Magdeburg - 31-an de marto 1920 en Bonn) estis prusa generalo de la infanterio, respondeculo pri masakro de hereroj.

Li enpaŝis la prusan armeon en 1865, li partoprenis en la prusa-aŭstra kaj germana franca militoj. Li gvidis en 1900 orientazian infanterion dum la boksera ribelo. Li iĝis en 1904 komandanto de la imperiestra germana defenda grupo en germana Sud-Afriko. Lia tasko estis superi la ribelon de la herero-popolo. Li venkis la hererojn kaj pelis ilin en la dezerton. Dekmil soldatoj de la generalo kunpremis la rifuĝantajn familiojn el tri flankoj - ĉe montoj de Waterberg - kaj ili restis la elirvojo nur en la dezerton. Mortis 65-105.000 hereroj en la buĉado kaj en la sekvaj neniigoj de la hereraj vilaĝoj.

La germanaj trupoj okupis la akvorezervejojn en la ĉirkaŭo kaj pafis je ĉiu herero, kiu alproksimiĝis la putojn, akvojn. Dekmiloj mortis pro soifo en la Omaheke-dezerto. Oni rigardas la masakron de la hereroj kiel la unuan popolmurdon fare de la germanoj, nome Germana genocido de hereroj kaj namoj.

Li forlasis la landon en 1905 kaj iĝis malfavorita ĉe la imperiestro pro ties traktado de la ribelo. Je lia alveno, la imperiestro demonstrative ne akceptis lin.

## Pardonpeto de liaj posteuloj 
En oktobro 2007, veturis la posteuloj kaj membroj de la von-Trotha-familio je invito de la Herero-monarĥo al Omaruru. Ili publike pardonpetis.

Kategorio:Prusaj generaloj
Amigdalino

**Amigdalino** estas cianogena glikozido, kiu en ĉeesto de akvo formas cianidan acidon (HCN). Ĝi aperas en kernoj de drupoj (ekz. de abrikoto, pomo, amara migdalo ks.).

## Kemiaj proprecoj 
En maldensaj acidoj, amigdalino disiĝas en glukozon kaj migdal-nitrilo. Tiu lasta disfalas plu al tipaj amara migalaromaĵoj benzaldehido kaj cianida acido.

## Stereoizomero 
La L-enantiomero (L-migdalnitrilo-'β''-D-gentiobiosido) estas nomata kiel neoamigdalino.

## Uzo 
Oni uzas ĝin pro ties supozita - nepruvita - efiko kontraŭ kancero. La troa uzo povas kaŭzi venenigon pro la estiĝanta cianida acido.

## Referencoj 
Kategorio:Vitaminoj
Kategorio:Organikaj nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Acidoj
Batalo de arbaro Belleau

La **Batalo de arbaro Belleau** estis batalo ĉe fino de la unua mondmilito inter la germanaj kaj usonaj fortoj en *Bois de Belleau*, ĉ. 8 km nordokcidente de la franca urbo Château-Thierry. Ĝi okazis inter la 1-a kaj und 26-a de junio 1918 en kadro de la printempa ofensivo de la germana armeo. La arbara peco grandis 2,6 kvadratajn kilometrojn kaj en tiu la germana armeo elkonstruis defendajn poziciojn.

Dum la interbataloj peris la aliancanoj 9.777 soldatojn, plej granda perdo de la usonaj trupoj en unu batalo en la unua mondmilito. La usonaj trupoj kaptis ĉ. 1600 germanojn.

La usona historia skribo vidas en la batalo gravan paŝon por haltigi la germanan armeon al Parizo. La forta kaj sukcesa defendo kontraŭ la germana ofensivo, atakoj helpis, ke disvastiĝis la mito, ke la usona mararmeo estas la plej batalforta parto de la usona armeo.

Belleau
Belleau
Belleau
Kategorio:Aisne
Lhotse

**Lhotse** (en oficiala latina transskribo en Ĉinio: **Lhozê**; tibeta transliterumado laŭ Wylie: **lho rtse**; en ĉina: 洛子峰, en pinjina: Luòzǐ Fēng) estas monto en Himalajo.

## Situo 
Lothse situas ĉe la limo inter Nepalo kaj Ĉinio. Ĝi estas najbara monto de Ĉomolungmo kaj disigita de ĉi nur de la suda podio kun alteco de 7986 m s.m.. Kun alteco de 8516 m. s.m. ĝi estas la kvara plej alta monto de la tero. La tibeta nomo Lhotse signifas *suda pinto*, kio indikas ĝian apartenecon al la Ĉomolungmo-Masivo. De Lhotse respektive Lhotse-Shar en la sudan direkton falas rokvandoj de alteco de pli ol 4000 m. Pro ilia granda altecdiferenco kaj la ekstrema alteco super marnivelo tiuj vandoj apartenas al la plej malfacile grimpeblaj rokvandoj de la tero.

### Lhotse Meza 
**Lhotse Meza** estas flanka pinto de Lhotse, kiu malgraŭ ĝia alteco de 8410 m ne aperas en la klasika listo de la 14 montoj pli altaj ol 8000 m. Pro ĉi-tiu fakto kaj ankaŭ pro ĝia situo ĉe tre dekliva kaj fendoplena kresto kaŭzis, ke ĝi ne estis grimpita ĝis la jaro 2001 kiel unu el la lastaj de la proksimume 30 pintoj pli altaj ol 8000 m. Ĝi situas inter la ĉefpinto kaj Lhotse Shar kaj tial estas nomata interpinto. Estas ankaŭ dua interpinto, kiu ankaŭ portas la nomon Lhotse Middle, sed kutime kun la aldono *East* (oriento) pro ĝia pli orienta situo. Ties alteco estas malsame indikita en diversaj fontoj kun 8400 m sed ankaŭ nur kun 8372 m.

### Lhotse Shar 
**Lhotse Shar** estas flanka pinto de Lhotse kun alteco de 8382 m. Ĝi situas ĉe la orienta fino de la ekstreme dekliva kaj fendigita kresto kaj tiel ankaŭ nomiĝas orienta pinto. Oficiale ĝi estas konsiderata kiel flanka pinto de Lhotse. Pro ĝia dominado kaj la alteco de la breĉo, ĝi fakte preskaŭ plenumigas la kriteriojn fiksitajn por Himalajo por esti konsiderata memstara monto.

## Unua grimpado 
La unua grimpado okazis la 18-an de majo 1956 far la svisaj ŝnurkamaradoj Fritz Luchsinger kaj Ernst Reis. Ĝi estis la oka de la pli ol 8000-metrojn altaj montoj grimpita de homoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ampleksa prezento de Lhotse en germana lingvo
* Fotoj de la svisa Chomolungmo-Lhotse-ekspedicio de 1956  (Svisa Alpismo-Klubo)

Kategorio:Montoj en Nepalo
Kategorio:Montoj en Ĉinio
Kategorio:Montoj de Himalajo
Wankel-motoro

eta|250ra|Unua vankelmotoro KKM57P, NSU P58
eta|250ra|Ekzemplero el la Germana Muzeo

**Wankel-motoro** aŭ **vankelmotoro** estas rotacia piŝta motoro, kiu estis nomata laŭ ties inventinto Felix Wankel. Ĉe la vankelmotoro, la brulenergio transformiĝas rekte al rotacia moviĝo. La cilindro ĉe la vankelmotoro havas ne rondan, sed specifan ovalan kurbon (*epitrochois*). En tiu ujo moviĝas la triangula (pli precize formo el tri samlongaj arkoj) piŝto, kiu estas ligita al la motora cilindro ekscentre, ke iliaj eĝoj ĉiam tuŝas la palaston de la epitroĥoidala cilindro.

Dum rotacio de la piŝto, inter ĝi kaj la cilindra muro estiĝas tri ĉambroj, kies volumenoj daŭre ŝanĝiĝas. Dum unu rotacio, en la vankelmotoro trifoje okazas la suĉo, densigo, laboro kaj ellaso de la gasoj (kvar taktoj de la Otomotoro).

La vankelmotoro havas elstaran proprecon ĉe povumo/motora kg aŭ povumo/motorvolumeno. Ĝi havas relative malgrandan mason al la atingebla povumo.

Problemoj de la vankelmotoro estas la ŝtopaĵo ĉe la piŝtoj, motoro, servico de la motoro.

La Mazda RX-8 de Mazda uzas Vankelmotoron.

eta|maldekstra|240ra|Eniro - kunpremo - ekbruligo - eliro

## Vidu ankaǔ 
* Dizelmotoro
* Stirling-motoro

Kategorio:Eksplodmotoroj
Kategorio:Germanaj inventoj
Kategorio:Motora teknologio
Minimundus

eta|300px|dekstra|Katedralo de Sankta Petro, unu el la plej grandaj objektoj en Minimundus
**Minimundus**, estas amuzparko en Aŭstrio. La *malgranda mondo* ĉe Lago de Wörth (Wert), signifas por Aŭstrio la saman, kiel "Madurodam" por Nederlando kaj "Disneyland" por Usono aŭ Parizo. Kiel modelprezentaĵo de fame konataj konstruaĵoj el la tuta mondo, Minimundus estas vidindaĵo, konata ankaŭ trans la limoj de Aŭstrio.

## Geografio 
La "eta" urbo situas en belega parkpejzaĝo ĉe bordo de la Lago de Wörth (germane *Wörther See*), proksime de Klagenfurt. Promeno tra Minimundus estas kvazaŭ eta mondvojaĝo. Nur kelkajn paŝojn oni marŝas de la Eiffel-turo en Parizo al la Tower en Londono, de la Suleiman-moskeo en Istanbulo al la Kastelo de Osako. Eŭropo, Ameriko, La Okcidenta kaj la Orienta Azio estas reprezentataj per multaj vidindaĵoj. Minimundus estas kreita de la junularo por junularo. Tio diferencigas ĝin de similaj fondaĵoj kaj faras ĝin aparte ŝatinda.

## Enhavo 
La plej granda parto el la bonegaj imitaĵoj, konstruitaj en reduktita skalo 1:25, estis farataj en libervola laboro de lernantoj, kiuj frekventas teknikajn, mezajn, fakajn kaj metiajn lernejojn.

## Servadoj 
Minimundus servas ankaŭ al popola interkompreniĝo kaj per multaj amikoj kaj favorantoj en eksterlando ĝi ricevas kreskantan internacian signifon. Urboj, institucioj kaj privataj personoj de diversaj landoj, ankaŭ transmaraj, donacis valorajn modelojn. Plejparte instigis ilin la deziro, vidi ke ankaŭ ilia lando estas reprezentata per bela modelo en Minimundus. Dank´ al multaj helpantoj, Minimundus evoluis de modestaj komencoj al tre ŝatata kaj multe vizitata institucio. La netan profiton ricevas la societo "Savu la infanon", por sia bonfarema agado.

Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Amuzparkoj
Dangun

**Dangun Wanggeom** aŭ Tangun estas en la korea mitologio fondinto de Go-Joseon, la unua korea reĝlando.

## Legendo 
*Dangun* estis nepo de ĉielreganto Hwanin (환인; 桓因), nomo, kiu estas menciita jam en malnovaj budhismaj tekstoj el Hindio.

Hwanin havis filon Hwanung, kiu volis vivi sur la Tero. Hwanin elektis la monton *Taebaek* kiel loĝejon por sia filo Hwanung kaj sendis lin tien kun 3.000 akompanantoj. Hwanung fondis sur la pinto la urbon *Sinsi* (신시; 神市), urbon de la Dioj. Hwanung kun siaj ministroj donis al la homoj leĝojn, moralon, kulturon, medicinon kaj agrikulturon.

Tigro kaj urso petis Hwanung por transformi ilin al homoj. Hwanung donis al ili ajlon kaj artemizion kaj ordonis al ili manĝi nur tiujn dum 100 tagoj kaj eviti dum tiu tempo la lumon. La tigro rezignis post dudeko da tagoj, dum la urso eltenis kaj transformiĝis al virino. La virino nomiĝis Ung-nyeo (웅녀; 熊女; *ursino*) kaj montris sin tre dankema, sed ŝi volis gefilojn kaj ne havis viron. Hwanung estis kortuŝita de ŝia peto kaj edzinigis ŝin. Ilia komuna filo iĝis *Dangun Wanggeom*.

Laŭ disvastiĝinta opinio en Koreio, *Dangun* surtroniĝis en 2333 a.K. kaj fondis la urbon Pjongjango kaj la reĝlandon Go-Joseon. Tiu tempo venas el enskribo en Dongguk Tonggam, kiu nomas la 25-an regojaron de ĉina imperiestro *Yao*. Tio kontraŭdiras al prezentoj en Sejong Sillok kaj Samguk Yusa de Il-yeon, kiuj donas la 1-an resp. la 50-an regojaron de Yao.

La mita fondo de Koreio fare de Dangon estas hodiaŭ festata en Koreio kiel Gaecheonjeol.

## Monto Taebaek 
La geografia situo de monto *Taebaek* estas disputata. Oni supozas tri montojn kiel naskiĝlokon de la korea civilizo:
* la samnoman *Taebaek-san* (1568&nbsp;m) en la sudkorea provinco Gangwon-do
* Myohyang-san norde de Pjongjango
* Paektu-san

## Maŭzoleo 
En nord-koreia distrikto Kangdong, parto de la urba teritorio de Pjongjango, en 1994 estis finita rekonstruado de supozata tombo de Dangun. Temas pri komplekso de 45 ha, en kies centro staras blanka piramido kun supozata tombeja ĉambro de Danguns kaj ties edzino.

Kategorio:Koreio
Monto Forno

**Monto Forno** estas trilanda punkto inter Aŭstrio, Italio kaj Slovenio.

La punkto situas en la sudaj Alpoj sur monto, kiu en la tri lokaj lingvoj havas la nomon *Forno* (de: *Ofen*, friule: Mont Fuar, it: *Monte Forno*, sl: *Peč*). Iuj uzas ankaŭ la nomon Trilandangulo (de: *Dreiländereck*, sl: *Tromeja*), kiu je tut-tera nivelo estas iom ambigua.

La punkto situas supre de la urbo Arnoldstein en Karintio, en alto de 1508 metroj, kaj estas grava punkto en Eŭropo, konsidere, ke ĉi tie allimas ne nur simple tri landoj, sed ankaŭ tri grandaj eŭropaj kulturaroj. Nome, la aŭstroj (kaj aliaj ĝermanidoj), romanidoj kaj slavoj. Ĝi situas en pitoreska, montara regiono kaj prezentas ankaŭ belegan vidon al la famekonataj karintiaj lagoj.

## Turismo 
Pro la proksimeco de Adriatiko (80 km) regas tre agrabla, sunriĉa klimato kun multe da neĝo dumvintre. Pro tio oni kreis modernan ski-sportejon kun unu el la plej grandiozaj skiejoj de Eŭropo. Vintre kaj somere funkcias seĝa telfero, kiu estas atingebla de la fervojstacio post 20-minuta promenado. La veturado daŭras 18 minutojn kaj post plia 30-minuta promenado oni atingas Trilandangulon.

## Vidu ankaŭ 
* Hrčava

Kategorio:Karintio
Kategorio:Montoj en Italio
Kategorio:Friulo-Venecio Julia
Kategorio:Montoj en Slovenio
Kategorio:Montoj en Aŭstrio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Sándor Söpkéz

**SÖPKÉZ Sándor** estis hungara inĝeniero pri mekaniko, teknikuniversitata profesoro. Li estis naskiĝinta en Brad je 20-an de septembro 1866 kaj mortinta en Budapeŝto je 24-an de oktobro 1938.

## Biografio
Sándor Söpkéz akiris diplomon de inĝeniero kaj doktoriĝon en Budapeŝto en 1888. Li studis ankaŭ en Berlin kaj London. Li laboris unue ĉe la sekcio elektra de *Ganz és Társa*, pli poste ĉe la firmo *Siemens kaj Halske* li estis sekciestro. Ekde 1895 li estis ĉefinĝeniero ĉe MÁV (Hungaraj Ŝtataj Fervovoj). Ekde 1900 li estis fervoja kaj ŝipa inspektoro, ekde 1906 ministeria sekcikonsilanto. En 1899 li akiris en Reĝa Teknika Universitato palatino József privatprofesoran kvalifikon, kaj ekde 1908 ĝis 1938 li estis la gvidanto de la 2-a katedrro elektroteknika, inter 1932 – 1933 rektoro de la teknikuniversitato, inter 1927 ĝis 1935 landkunvena deputito. 

## Ĉefaj verkoj
*Dinamógépek (Elektrotechnika III., Bp., 1894).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

sopkez
Barentuoj

La **barentuoj** (*Barentu*, malnova formo: *Baraytuma*) estas unu el la du subetnoj de la oromoj en Etiopio, la alia estas la boranaoj.

Barentuoj
Barentuoj
Búcsúszentlászló

**Búcsúszentlászló** [bUĉUsentlAslo] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. La oficiala loknomo estis *Bucsuszentlászló* ĝis 2004.
eta|dekstra|Kapelo de Búcsúszentlászló
eta|dekstra|Preĝejo kaj ordena domo en Búcsúszentlászló
eta|dekstra|Preĝejo kaj ordena domo fronte en Búcsúszentlászló

## Bazaj informoj 
* Areo: 1&nbsp;km²
* Loĝantaro: 880
* Poŝtkodo: 8925
* Telefonprefikso: 92

## Situo 
Búcsúszentlászló situas en valo en Montetaro Zala laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Nagykanizsa-Szombathely. Zalaegerszeg troviĝas 13&nbsp;km-ojn for.

## Legendo de la loko 
Reĝo Ladislao dum rajdado malkovris insulon inter marĉo. Li elĉevaliĝis, kie tuj estiĝis fonto. Poste oni fondis tie komunumon kaj konstruis preĝejon. La kirko iĝis signifa pilgrimloko.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la vilaĝon, sed poste ĝi refondiĝis. Incendio okazis en 1874.

## Vidindaĵoj 
* romanika kapelo omaĝe al Sankta Ladislao el la 13-a jarcento
* baroka romkatolika Kirko Sankta Ladislao (Búcsúszentlászló) de 1724 apud la kapelo, la turo estas 46 m-ojn alta
* ordena domo apud la preĝejo el la 18-a jarcento
* kapelo kaj golgoto

## Famuloj 
En ekstera parto de Búcsúszentlászló mortis oficiro Mór Kerkapoly.

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Motvarjevci

**Motvarjevci**, hungare **Szécsiszentlászló** (seĉisentlAslo) estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Moravske Toplice.
[eta|dekstra|300px|[Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis origine Motvarjevci]]

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 203 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flanka vojo, laŭ la hungara landlimo. Trans la limo troviĝas Velemér kaj Szentgyörgyvölgy. Tamen ne ekzistas rekta vojo al tiuj hungaraj municipoj.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas senkontrole traireblaj. Pli frue ne estis tie limpasejo, dum erao de Jugoslavio la iamaj trairaj vojoj malaperis.

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

## Fontoj 
* hungara kaj slovena Vikipedioj
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
* Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T13_F410:10116350_x603671.5935_y174189.70299999998_s13_b4 

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Teoremo pri erinaco

eta|dekstra
**Teoremo pri erinaco** konstatas, ke sur sfero ne povas ekzisti kontinua tanĝanta vektora kampo, kiu nenie valorus nulon. Pli formale: por ĉiu totala (ĉie difinita) kontinua funkcio el sfero en vektoran spacon tia, ke la vektoro *f(p)* estas tanĝanta sferon en ĉiu punkto *p*, ekzistas almenaŭ unu punkto *p*, kie *f(p) = 0*. Mnemonike, oni ŝerce klarigas la teoremon jene: Se erinaco kaŝkompaktiĝis, akirinte sferan formon, ne eblas kombi ĝin tiel, ke ĝi nenie estus pika.

El tiu ĉi teoremo deriveblas teoremo de Brouwer unue pruvita en la jaro 1912.

## Ligoj 
* Murray Eisenberg, Robert Guy, *A Proof of the Hairy Ball Theorem*, The American Mathematical Monthly, Vol. 86, No. 7 (Aug. — Sep., 1979), pp. 571—574

Kategorio:Matematikaj teoremoj
Kategorio:Diferenciala topologio
Kategorio:Vektora kalkulo
Donjiroj

La **donjiroj** estas etno en Etiopio kaj Sudano. Ili estas kelkaj 10.000 homoj kaj parolas la njangatoman lingvon, kiu estas nilo-sahara lingvo.

Donjiroj 
Donjiroj 
Donjiroj
Integra naciismo

**Integra naciismo** estas variaĵo de naciismo (nacia unueco) forĵetanta suverenecon de nacio favore al monarĥio, aganta ĝianome, sub kontrolo de grupoj, kiuj promocias la bonon de la nacio.

Baza eco de tia naciismo estis kontraŭdemokrateco premisanta, ke kaze de demokratio la nacion povas regi administracioj, partiaj klikoj kaj fremdlandanoj, kio kontraŭas al la celo mem de la naciismo. Nocion kaj limojn de integra naciismo formulis la franca politikisto Charles Maurras.

## Franca integra naciismo
La doktrino iĝis programo de Action Française. Kaze de Francio integra naciismo estiĝis de la ligo de naciismo kun monarkiismo, kun la ĉefa tezo premisanta, ke nur monarkiaj institucioj plenumas ĉiujn naciajn aspirojn kaj bezonojn.

## Ukraina integra naciismo
Laŭ opinio de parto de esploristoj ukrainan naciismon de la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento enhavanta en si elementojn de faŝismo kaj totalismo oni devas klasifiki al integraj naciismoj. Ĝia kreinto estis Dmitro Doncov. Tiu ĉi naciismo konsideris nacion la plej alta valoro, kaj la plej grava celo estis akiro de sendependa ŝtato. Laŭ li, la nacio devas esti unuigita kun unu dominanta partio, eklezio kaj ŝtato, gvidanta de unu ĉefestro. Tiu ĉi teorio estas tre simila al faŝismo de Mussolini, sed diferencas je ege malpli da ekspansio kaj pli granda rolo de tradicioj kaj religio.

La doktrino estis formale akceptita kiel ideologia fundamento de Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj dum la 1-a Kongreso de Ukrainaj Naciistoj en 1929. La kongreso en sia voĉdono konsideris enkondukon de dekstrula totalisma reĝimo en reakirita ŝtato, en kiu nedivideblan regon plenumos unusola politika movado kun gvidanto de la nacio kaj elito. Pri tio diras la 16-a punkto de la Voĉdono de la 1-a Kongreso de Ukrainaj Naciistoj, laŭ kiu en ukraina nacio mankas loko por demokratio. Ĝin regos superpartia (ne allasanta al fondiĝo de ajna politika partio), ampleksanta la tutan ukrainan nacion, Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj. Ties ĉefaj reprezentantoj kaj de ukraina integra naciismo estis, krom Dmitro Doncov, Jevhen Konovalec kaj aliaj.

En 1943 OUN-B foriris de la koncepto de Doncov favore al multpartia demokratio.

## Literaturo
*Steve Bastow: *Integral Nationalism*. En: Cyprian P. Blamires (Hrsg.): *World Fascism. A Historical Encyclopedia.* Volume 1: A-K, ABC-CLIO, Santa Barbara 2006, ISBN 1-57607-940-6, p. 338
*Eugen Weber: *Action Française: Royalism and Reaction in Twentieth Century France.* Stanford University Press, 1962, ISBN 0-8047-0134-2

## Vidu ankaŭ
* ŝovinismo
* naziismo

## Eksteraj ligiloj
* Wiktor Poliszczuk, http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/ukrainian_insurgent_atrocities/uia_ukrainian_nationalism_pol.html  Ukraina integra naciismo

Kategorio:Politiko
Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Faŝismo
Meĥanismo

[eta|Funkcianta [meĥanismo kun dentradoj.]]
En meĥaniko, **meĥanismo** aŭ **mekanismo** nomiĝas tutaĵo el rigidaj eroj (interrilate) moveblaj kaj ne moveblaj, kies celo estas transigo de movoj kaj fortoj.

Meĥanismo kaj motoro estas la esencaj partoj de maŝino.

Ĝenerale, meĥanismo estas strukturo de kunaranĝitaj elementoj kaj ilia maniero de funkciado (PIV2).

## Meĥanismoj 
* Ellaso
* Pendolo
* Risorto


Kategorio:Forto
Kategorio:Transporto
Kurenjo

**Kurenjo** estas tradicia milita unio de kazakoj.

Originale, la vorto signifis parton de tuta kazaka armeo, gvidanta far atamano. En ĉ. jaroj 1514-1534 tuta kazaka armeo dividiĝis organize en 38 kurenjojn, kaj teritorie en kvin kaj poste en ok *palankoj*. La kurenjo estis fakte granda milita barako ĉirkaŭ kiu estis ĉevalejoj kaj trejnejoj. La barako mem dividiĝis en 'granda parto', kie loĝis la militistoj, kaj 'malgranda parto', kie situis kuirejo kaj bakejo. Entute en kurenjo loĝis ĉ. 600 homoj. 

Kurenjoj rolis kiel forstaroj, kiuj povis efike kontraŭi atakon de turkoj aŭ iu ajn malamika armeo. En kurenjoj loĝis nur viraj militistoj, kaj plej ofte ili restis tie nur part-jare. En aliaj tempoj ili loĝis kun siaj edzinoj kaj familioj en vilaĝoj pli profunde en paca teritorio.

Dum tuta historio de kazaka armeo, ekzistis ekzakte 38 kurenjoj. Ili nomiĝis laŭ nomoj de fondintoj, lokoj de iliaj situoj aŭ naskurboj de unuaj membroj. Jen la listo de tiamaj kurenjoj:
*Paŝkovskij
*Kusĉevskij
*Kisljakovskij
*Ivanovskij
*Konelovskij
*Sergievskij
*Donskoj
*Krilovskij
*Kanevskij
*Baturinskij
*Popoviĉevskij
*Vasjurinskij
*Nezamajkovskij (Ezamŝevskij)
*Irkleevskij
*Ŝĉerbinovskij
*Titarovskij
*Ŝkurinskij
*Konerevskij (Kerenevskij)
*Rogovskij
*Korsunskij
*Kalnibolotskij
*Umanskij (Gumanskij)
*Derevjankovskij
*Steblievskij-Nizŝij
*Steblievskij-Visŝij
*Ĵerelovskij (Ĝerelovskij)
*Pereslavskij
*Poltavskij
*Miŝastovskij
*Menskij (Minskij)
*Timoŝevskij
*Veliĉkovskij
*Levuŝkovskij
*Plastunovskij
*Djadjkovskij
*Brjuĥoveckij
*Vedmedovskij
*Platnerovskij

Post anekso de kazakaj teritorioj al Rusio, la kazakoj iĝis parto de rusa armeo kaj kurenjoj iĝis oficia milita unio, iom pli malgranda ol regimento. Poste la ukrainaj naciistoj vaste uzis tiun union por substreki sian apartenon al tradicio de kazakoj.

## Ligoj
Д.И.Яворницкий "История запорожских козаков"

Kategorio:Historio de Ukrainio
Bila Cerkvo

**Bila Cerkvo** (, *Bila Cerkva*) estas urbo en Ukrainio. Ĝi situas en la Kieva provinco kaj estas la administra centro de samnoma Bilocerkeva distrikto, ĉirkaŭ 80 kilometrojn sudokcidente de Kievo apud la rivero Rosj. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Kompare, la loĝantaro en jaro 2003 estis ĉirkaŭ 190 mil homoj. La urbanoj etendiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La mezuma supermara alteco de la urba areo estas  metroj.

La 21-an de februaro 2014 oni faligis en la urbo la lastan simbolon de komunismo, tio okazis dum la tempo de Eŭromajdano en Kievo.

## Internaciaj ĝemeliĝoj 
*  Bijelo Polje (Бијело Поље) en Montenegro (2011–)
*  Itea (Ιτέα) en Focido, Grekio (2013–)
*  Kremenĉuko (Кременчу́к) en Ukrainio (2001–)
*  Ostrowiec Świętokrzyski en Pollando (2001–)
* 20ra Púchov en Slovakio (2004–)
*  Senaki (სენაკი) en Kartvelio (1997–)
*  Suizhou (随州市) en Hubejo, Ĉinio (1997–) 
*  Tarnów en Pollando (2007–)
*  Vilno en Litovio (2011–)

## Gefiloj
*Isidor Hilberg (1852-1919), aŭstra klasika filologo

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Bila Cerkva (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Bila Cerkvo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj en Kieva provinco
Hungara Fervojista Mondo

***Hungara Fervojista Mondo*** estas Esperantlingva revuo de la Fervojista Esperanto-Movado en Hungario, kaj ĝia nuntempa redaktoro estas István Gulyás.

## Enhavo 
La revuo raportas pri IFEF-aranĝoj, kaj pli vaste pri la fervoja mondo: interligoj, informoj el ĉiuj partoj de la mondo ktp. La kovrilpaĝo kaj malantaŭa paĝo estas koloraj.

## Historio 
Ĝi aperis Julion 1957 kiel revuo de Fervojista Fako de HEK, kvankam tiu fako oficiale fondiĝis nur la 15-an de novembro. La revuon fondis kaj redaktis doktoro István Bácskai. Dum duonjarcento post Bácskai:
* 1962-1964, Simon Csóra
* 1969-1980, Pál Kristek
* 1983-1984, Ferenc Phersy
* 1985-1989, János Patay
* kaj de 1993 István Gulyás
estis la redaktoroj.

La fondinto Bácskai en 1962 iĝis respondeca redaktoro, kaj de 1984 ĝis sia morto en 1995 respondeca eldonanto de la revuo.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Felix Wankel

**Felix WANKEL** (13-an de aŭgusto 1902, Lahr, Germanio – 9-an de oktobro 1988, Lindau, Okcidenta Germanio) estis germana inĝeniero, inventinto de la rotacia Wankel-motoro, kies propreco estas, ke en ĝi la piŝto havas triangulan formon kaj rotacias en konkava brulujo. Ĝia avantaĝo estas, ke ĝi estas malpeza, malgranda kun nur manpleno da moviĝantaj eroj. La motoro moviĝas tre kviete. Malavantaĝo estas la malfacila ŝtopigo de la motoro, piŝto.

## Biografio 
Lia patro mortis en la unua mondmilito, en 1914. Sekvajare, la familio translokiĝis al Heidelberg. Felix Wankel vizitis gimnazion en Donaueschingen, Heidelberg kaj Weinheim, kiun li forlasis sen finante tion en 1921. Li laboris poste ĉe hejdelberga eldonejo *Carl Winter*. Li estis maldungita en 1926 pro ekonomiaj problemoj.

Felix Wankel estis membro de NSDAP ekde 1921. Li renkontiĝis en 1928 kun Adolf Hitler, sed pli simpatiis kun ideoj de pli maldekstra Gregor Strasser. Li forlasis la partion en 1932, akuzante alian partian membron pri koruptado. Pro tio li estis arestita je 6 monatoj en 1933. Lian liberiĝon apogis Wilhelm Keppler.

Wankel okupiĝis komence pri ŝtopaĵoj, laboris inter 1936 kaj 1945 pri evoluigo de globaj ventiloj. Li laboris ekde 1951 en Lindau, en esplora sekcio de *NSU Motorenwerk AG*.

Li evoluigis rotacian motoron, la Wankel-motoron.
La Wankel-motoro estis provita en 1957, Wankel ricevis apartan esploran parton en la firmao.

La motoro kaŭzis grandan intereson. NSU donis licencojn al multaj aliaj kompanioj. El tiuj la japana kompanio Mazda plej bone sukcesis pluevoluigi la motoron kaj solvi ties problemojn. Ĝi ĝis nun produktas aŭtomobilojn kun tiu motoro.

NSU mem produktis nur du modelojn. Tiuj havis grandajn problemojn. Pro tio la produktado devis esti baldau ĉesita. Interesa kaj ekzotika estas, ke posedantoj de tre malnovaj RO 80 sukcesis solvi la problemojn uzante partojn de Mazda. Do evidente la kunlaboro inter NSU kaj Mazda (kaj kun aliaj licenc-ricevantoj ankaŭ?) tiam ne estis bone organizita.

Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Kategorio:Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Kategorio:Germanaj inventistoj
Ĵitomir

**Ĵitomir** aŭ **Ĵitomiro** (, ) estas urbo en Ukraino, unu el plej malnovaj urboj de Kieva Rus. Ĝi situas en Polesia regiono de Volinio, en norda parto de Ukrainio. Ĝi estas administrativa centro de Ĵitomira oblasto kaj Ĵitomira regiono. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Nokte la 20/21-an de februaro 2014 loĝantoj de la urbo faligis monumenton de Lenino, estanta unu de la lastaj simboloj de komunismo en la urbo. Tio okazis dum la protestoj kontraŭ la regado de Viktor Janukoviĉ, konataj kiel Eŭromajdano / **Jevromajdan** (**Eŭropa placo**).

## Historio 
Fondita en 884 estis unu el la plej grandaj urboj de Kieva Regno. Ĉirkaŭ 1225 pola dominikano Jacek Odrowąż establis monaĥejon, detruitan dum la mongola invado en 1240. En 1333 estis ligita de Gediminas al Grandprinclando Litovio.

En 1444 pola reĝo Kazimiro la 4-a atribuis al ĝi urborajtojn kun konstruo de kasteleto. La urbon detruis tataroj en 1469 kaj 1481.

[eta|maldekstre|170ra|La detruita monumento de [Lenino en Ĵitomiro]]

## Notindaj personoj ligitaj kun la urbo 
* Sergej Korolov
* Józef Ignacy Kraszewski
* Ignacy Jan Paderewski
* Svjatoslav Riĥter
* Jarosław Dąbrowski

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de  estas:
* 20ra Jangĝoŭ (ĉine 扬州市 / 揚州市), Ĉinio
* 20ra Montana, Bulgario
* 20ra Kutaiso, Kartvelio
*  Ŝanlo, Ĉinio

## Loka kroniko de la invado de Rusio en Ukrainion
* 3.03.2022: Portalo zerkalo.io publikigis fotojn de detruita Ĵitomir (7-a tago de la rusa agreso)

## Vidu ankaŭ 
* Ĵitomir (stacidomo)
* Internacia flughaveno Ĵitomir
* Tramtransporto en Ĵitomir
* Trolebusa transporto en Ĵitomir

## Literaturo 
* *Cmentarz polski w Żytomierzu* (Pola tombejo en Ĵitomir), Warszawa 1999, p. 523

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj en Ĵitomira provinco
Szentlászló

**Szentlászló** (sentlAslo) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Suda** Hungario, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár.
[eta|dekstra|300ra|[Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Szentlászló]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 7936
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Szigetvár, iam estis ankaŭ fervojo en la sama direkto. Pécs troviĝas 47, Szigetvár 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1238. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, sed poste hungaroj, kroatoj kaj germanoj refondiĝis la komunumon. En 1948 la germanoj estis deportitaj, alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

Vilaĝservoj estas germana aŭtonomio, lernejo, infanĝardeno.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1812
* sonorilstablo
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka
* muzeeto
* skulptaĵo pri Ladislao la 1-a (Hungario)
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Beverwijk

Dosiero:Loudspeaker.svg**Beverwijk** () estas urbo kaj municipo de Nederlando. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*, en la okcidenta parto de la lando. Komence de  en la municipo vivis  kaj havas areon de 19,60 km² (de kiu 1,78&nbsp;km² estas akvo). Ĝi konsistas el la urbo Beverwijk kaj la vilaĝo Wijk aan Zee.

Antaŭ ĉio Beverwijk estas konata pro ĝia bazaro, la plej granda kovrita bazaro de Eŭropo. Ankaŭ ĝi havas centron por brulvunditoj, en loka hospitalo de la Nederlanda Ruĝa Kruco.

La plej grava industrio en la ĉirkaŭaĵo estas la altfornoj de *Corus* iom sude de Beverwijk en *Velsen-Noord*.

## Vidindaĵoj 
* Granda preĝejo kun Wijkertoren (turo);
* Biendomo de Jan Bicke;
* Domegoj Akerendam, Scheijbeek, Westerheem (17-a jarcento de Amsterdamaj komercistoj)
* La "Lunetoj" (defendolinio) (1800)
* Vilaĝa preĝejo de Wijk aan Zee
* Sale muzeo "miniwonderland" (miraklolandeto)
* Episkopa seminario
* Muzeo Kennemerland
* Kastelo Konighsbergen
* La romkatolika kupolpreĝejo
* Sporthalo "La Baleno"
* Plej logas la "Nigra Bazaro", la plej granda tegmentita vendohalo en Eŭropo

## Historiaj eventoj 
* Sankta Agatha aperis al virgulino fluganta antaŭ vikingoj: memorigas Sint Agathendijk (digo), Agatha-preĝejo, Sint-Agathendorp (kvartalo): patronino de brulvunditaj→la fama brulvundita centro en Beverwijk.
* La unua dom-post-doma razio en Nederlando 10 aprilo 1944 kunigis 500 vestaĝojn el Velsen-Noord kaj Beverwijk. 63 el ili pereis: ĉiujara memoro.
* 1977: unua meblobulvardo de Nerlando(Sen parkadproblemo)
* Samjare "batalo de Beverwijk" inter fanoj de la futbalkluboj Feyenoord kaj Ajax: unu mortis.
* 2010: Ekkonstruo de nova urbodomo inter la stacidomo kaj Cine World; kun la novigo de Breestraat (butikcentro) la sola projekto financebla urbaprivilegio 1298, sed el du kernoj: de Wijc kaj Beverhem (hejmo de ĝermano Bever)

## Gravaj eventoj 
* Julie: Juan-Arta Festivalo (Angle) en parko Westerhout
* Ĉevalkuradoj en Breestraat k.a. sportoj; art-semajno

## Ĝemelaj urboj 
* 24ra|kadra|Pollando Wronki en Pollando (ne plu oficiale)

## Konataj urbanoj 
* Astrid Joosten

## Esperanto en Beverwijk 
Estis "Stelrondo" ĝis 1997. Nun estas Esperanto klubo en Heemskerk.

Por la kontaktoj en Pasporta Servo vidu la vikion de UEA.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Historia Beverwijk ()
* Fotoj de Beverwijk ()
* Razio en Beverwijk "diĝita monumento" por la nazia razio en 1944 ()
* Mapo pri Beverwijk  ()
* Turistoficejo en Wijk aan Zee  ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Flago de Kipro

La **flago de** [la Respubliko] **Kipro** estas blanka kaj centre sur du olivobranĉoj bildigas silueton de la insulo.

La koloro de la insula bildigo referencas al la metalo kupro, kiu jam dum la jaro 3000 a.K. trovatis sur la insulo kaj laŭ kiu nomatas la insulo. La du olivarbaj branĉoj simboligas la du popolajn grupojn sur la insulo (parolantoj de la greka kaj la turka lingvoj) kaj ties – laŭdezire – pacan kunvivadon.

La flago reprezentas la Respublikon Kipro, kiu laŭ internacia juro ampleksas la tutan insulon, sed post turkia armea invado de la jaro 1974 fakte nur kontrolas la sudon de la insulo. La laŭ internacia juro ne agnoskita Turka Respubliko Norda Kipro post sia proklamo dum la jaro 1983 havas propran flagon.

## Historio 
La konstitucio de 1960 antaŭvidis, ke la flago de la nova sendependa ŝtato estu kune elektata de la prezidento kaj vicprezidento de la respubliko kaj estu neŭtrala en koloro kaj dezajno, do nek memorigu pri la flago de Grekio nek pri la flago de Turkio. La propono fine elektita en konkurso devenas de la turklingva kipra artisto *İsmet Vehit Güney* (* 1924). Güney de la tiama ŝtata prezidento de Kipro, la ĉefepiskopo Makarios la 3-a, ricevis 500 kiprajn pundojn kiel konkursa premio. 

## Flagopropono rilate al la Annan-plano 
eta|
Laŭ la Annan-plano, nomata laŭ la politikisto Kofi Annan, por la celata "Unuiĝinta Respubliko Kipro" proponatis nova flago. Ĝi konsistu el horizontalaj strioj en la koloroj bluo-blanko-*kupro*-blanko-ruĝo. La bluaj kaj ruĝaj kvinoble larĝu kiom la blankaj, kaj la kuprokolora strio ampleksu la duonon de la tuta flaga larĝo. La blua koloro simboligu la grekan loĝantaron, la ruĝa la turkan, kaj la blanka la lingvajn malplimultojn. La kupra koloro, kiel supre jam menciite, simboligu la tutan insulon. La flago estis unu el pliaj centoj da proponoj el internacia konkurso. Komitato fine elektis tiun proponon de germano. La dezajninto tamen konceptis la flagon origine kun la ruĝa strio supre, laŭ la nuna geografia disdivido de la du etnoj (turkoj en la nordo, grekoj en la sudo). Tiu etna disdivido tamen ne estas nature ekestinta, sed nur post la reloĝigoj de turkaj kaj grekaj kipranoj post la armea invado de 1974 – kaj oni ne volis "honorigi" la armean invadon per konsidero de la perforte kreita etna disdivido en la flagopropono.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Flagoj de la mondo – Kipro 

Kipro
Kategorio:Naciaj simboloj de Kipro
NSU (kompanio)

**NSU** estis germana kompanio produktanta biciklojn, motorciklojn kaj aŭtomobilojn. Ĝi estis fondita en 1873 en Riedlingen, de Christian Schmidt kaj Heinrich Stoll kaj translokiĝis en 1880 al Neckarsulm. La kompanio komencis produkti trikad-maŝinojn. Ekde 1886 ĝi produktis biciklojn kaj ekde 1901 participis ĉefe en la frua evoluigo de motorcikloj en Germanio. Dum la 1950-aj jaroj *NSU* estis laŭ kvantoj la plej granda produktanto de motorcikloj en la mondo.

La Nomo *NSU*, kiu estis uzata ekde 1892 kiel marko, estas la mallongigo de la nomo de la urbo **N**eckar**SU**lm, kiu devenas de la du riveroj Neckar kaj Sulm, kiuj tie kunfluas.

La nuntempa firmao *NSU GmbH* estas branĉo de la aŭtokonstrua konzerno Audi, kiu mem estas parto de Volkswagen AG, kaj ekzistas en tiu formo ekde la jaro 1985 por vivteni la memoron pri la historia sendependa entrepreno.

## La plej gravaj NSU-aŭtomobiloj 1946–1977  
Kategorio:Germanaj aŭtomobilfabrikoj
Ofensivo de Meuse-Argonne

dekstra|300px
La **Ofensivo Meuse-Argonne** estis unu el la plej grandaj bataloj en la unua mondmilito, la plej granda sieĝo de la usona ekspedicia armeo. La ofensivo daŭris de la 26-a de septembro kaj finiĝis la 11-an de novembro 1918 kun armistico, proksime al Verdun.

## La batalantoj 
Sur unu flanko staris la usonaj fortoj el 10 divizioj de la usona unua armeo. Ilin gvidis ĝis la 16-a de oktobro la generalo Pershing, poste lt. generalo Hunter Liggett. La loĝistikon planis kaj koordinis kolonelo George Marshall.

La germanaj fortoj konsistis el ĉ. 40 divizioj, sub gvido de generalo *Georg von der Marwitz*.

## Celo 
Usona celo estis la konkero de la fervoja punkto ĉe Sedan, tra kiu alvenis la provizo de la germanaj fortoj.

## Perdoj 
La usonaj fortoj perdis 26.277 soldatoj kaj vundiĝis 95.786, la germana perdo estis 90-100.000 soldatoj.

Meuse-Argonne
Meuse-Argonne
Czesław Czyński

**Czesław Czyński** (pseŭdonime *Punar Bhava*; naskiĝis la 16-an de julio 1858 en Turzynek, distrikto Aleksandrów, mortis la 17-an de aŭgusto 1932 en Varsovio) – pola okultisto, parapsikologo, verkisto, hipnotisto, kiromanciisto, ankaŭ volapukisto kaj mistikulo.

## Vivo 
Liaj gepatroj estis Józef kaj Matylda. La patro farmis bienojn kaj helpis al partoprenantoj de la januara ribelo kontraŭ Rusia Imperio. Post malvenko de la insurekcio kun la familio fuĝis en Parizon. Czesław kun siaj fratoj frekventis polan lernejon Batignolles. Kiam la aŭstra registaro anoncis amnestion la familio translokiĝis al Krakovo, kie li povis daŭrigi lernadon en reallernejo. Ankaŭ partoprenis lekciojn en filozofia fakultato de Jagelona Universitato.

En 1910 en Parizo de Papus estis nomumita delegito de martinistoj por Rusio kaj Pollando. Akceptis ordenan nomon *Punar Bhava*. La 1-an de februaro 1912 fiksis Ordo Templi Orientis por slavaj landoj, kie li estis *X° Rex Summus Sanctissimus* (*deka reĝo tre sanktega*). Antaŭ la unua mondmilito restis en Peterburgo, kie prezentiĝis kiel Lubicz-Czyński aŭ Rollin-Czyński. Li estis delegito de Katolika gnostikisma eklezio en Rusio ĉirkaŭ 1912. Czyński gajnis mondan famon danke al ekkono de okultismo kaj hipnotaj kapabloj. Li asertis, ke scipovas sendi sian astralan korpon.

## Verkoj 
* ''Nauka "Volapük'a" w 12-stu lekcjach* (Instruo de volapuko en 12 lekcioj), Selbstverl, Krakovo 1887
* *L'hypnotisme et ses effets curantifs*, Octave Doin, Parizo 1889
* *Das Deuten der Vergangenheit, Gegenwart und Zukunft aus den Linien der hand (Chiromantie): Populär wissenschaftlich vervasst*, Mor. Rätze, Dresdeno 1893
* *Графология: Крат. руководство для определения по почерку духов. мира человека: нравств. его качеств, наклонностей и умственного склада: С одной автотишей в тексте и прил. сравнительной табл. о четырех листах*, тип. А.С. Суворина, Sankt-Peterburgo 1903
* *Przepowiednie polityczne w świetle jasnowidzenia* (Politikaj antaŭdiroj lume de klarvideco), Varsovio 1933

## Bibliografio 
* Zbigniew Łagosz, *Punar Bhava. Czesław Czyński i Aleister Crowley w świetle XX wiecznej tradycji ezoterycznej* (Punar Bhava. Czesław Czyński kaj Aleister Crowley lume de la 20-jarcenta esotera tradicio) (monografio), 2016
* Zbigniew Łagosz,*Czesław Czyński. Czarny adept'' (Czesław Czyński. Nigra adepto) (monografio), 2017

## Eksteraj ligiloj 
* Rafał T. Prinke, Polish Satanism & Sexmagic

Kategorio:Okultistoj
Kategorio:Parapsikologoj
Czyński, C.
Rivolua sinuso

dekstra|eta|400x100px|Grafikaĵo de *y = versin x*
dekstra|eta|Sinuso, kosinuso, kaj rivolua sinuso de *θ* en la unua cirklo centrita je *O*
En matematiko, la **rivolua sinuso** estas trigonometria funkcio *versin(θ)* aŭ iam *vers(θ)*:

:\textrm{versin} (\theta) = 1 - \cos (\theta) = 2 \sin^2(\frac{\theta} {2}) \,

La **rivolua cosinuso** estas trigonometria funkcio *coversin(θ)*:

:\textrm{coversin}(\theta) = \textrm{versin}(\frac{\pi}{2} - \theta) = 1 - \sin(\theta) \,

La **duona rivolua sinuso** estas trigonometria funkcio *haversin(θ)*:

:\textrm{haversin}(\theta) = \frac {\textrm{versin}(\theta)} {2} = \sin^2(\frac {\theta} {2} ) 

La **duona rivolua cosinuso** estas trigonometria funkcio *hacoversin(θ)*:

:\textrm{hacoversin}(\theta) = \textrm{haversin}(\frac{\pi}{2} - \theta) = \frac {\textrm{coversin}(\theta)} {2} 

Aliaj similaj funkcioj estas:
: *exsec θ = (sec θ) - 1*
: *excsc θ = (csc θ) - 1*

Unu periodo *(0 2* strebas al kurbeco en la punkto.

Ĉi tiu uzado estas aparte komuna en fervojo, kie ĝi priskribas kurbecon de la fervoja trako.

## Vidu ankaŭ 
* Formulo de duona rivolua sinuso

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* http://demonstrations.wolfram.com/SagittaApothemAndChord/.

Kategorio:Trigonometrio
Kategorio:Specialaj funkcioj
Oszkár Mailand

**MAILAND Oszkár** (majland) estis hungara etnografo naskita en Algyógy la 29-an de junio 1858 kaj mortinta la 30-an de novembro 1924 en Deva.

## Biografio
Oszkár Mailand finis siajn studojn en Kolozsvár kaj ekde 1884 li estis instruisto de la hungara lingvo kaj literaturo en Déva. Je komisio de la Societo Kisfaludy li esploris la rumanan folkloron kaj la problemojn de la rumana-hungara kunvivado.

## Verkoj
* *Az oláh népköltészet fő jellemvonásai* (A Kisfaludy-Társ. Évl. 1890);
* *Újabb adatok az oláh nép költészetéhez* (A Kisfaludy-Társ. Évl. 1891); 
* *Székelyföldi gyűjtés* (Magy. Népköltési Gyűjt. Bp., 1905). 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Majland, O.
Ferenc Orbán

**ORBÁN Ferenc** estis hungara arkitekto. Li naskiĝis en Déva en 1874 kaj mortis en Budapeŝto la 22-an de aŭgusto 1961.

## Biografio 
Ferenc Orbán akiris sian diplomon en 1897 en teknikuniversitato en Budapeŝto. Li komencis sian karieron ĉe Győző Czigler kaj pli poste studvojaĝis eksterlande. Ekde 1899 li iĝis inĝinero de la oficejo de la ĉefkortego en Vieno. La dua paldomo de la Schönbrunn oni konstruis la liaj projektoj. Ekde 1908 li estis instruisto en la supera konstruindustria lernejo. Li estas la projektinto de pluraj tribunalejoj (Debrecen, Hatvan, Hajdúböszörmény, Hajdúszoboszló, Békéscsaba ktp.). Lia verko estas ankaŭ la konstruejo de la ligno- kaj metalindustria faklernejo de Szolnok.

## Verkoj 
* *Családi ház tervezése* (Bp., 1931).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bad Ragaz

## Pri la komunumo 
**Bad Ragaz** estas komunumo en la elektodistrikto Sarganslando, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 5165 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 5276 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Bad Ragaz situas ĉe la elirejo de la Tamina-Valo, kaj estas la turisma centro de Sarganslando. Ĝi estas konata kuracloko, kaj ĝiaj sanigaj fontoj kaj banejoj allogas kuracturistojn el la tuta mondo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bad Ragaz limas en nordo al Vilters-Wangs, en nordoriento al Fläsch (GR), en oriento al Maienfeld (GR), en sudoriento al Mastrils (GR), en sudo al Pfäfers, kaj en okcidento al Mels.

## Trafiko 
Bad Ragaz situas ĉe la fervojlinioj de Zuriko al Koiro kaj de Zuriko tra Buchs SG al Aŭstrio. Apud la komunumo ankaŭ la aŭtoŝoseo A13 de Zuriko al Koiro. La komunumo de estas trafike bonege atingebla.

## Historio 
En Bad Ragaz estis trovita toporo el la junŝtonepoko kaj moneroj el la romia tempo. La unua skriba mencio de Bad Ragaz datiĝas el dokumento de la jaro 843 post Kristo en inventaro de la imperiestraj bienoj de la episkopejo Koiro. En la jaro 1050 estis dokumente menciita preĝejo kun interezrajtoj en Bad Ragaz. En mezepoko Bad Ragaz estis bieno, kiun kontrolis la benediktana Abatejo Pfäfers

Krom la tradicia agrikulturo (agrokultivado, bovbredado ktp.) ankaŭ la transportindustrio en Ragaz havis signifon. Ekzistis mezepoka doganejo, kiu estis malkonstruita en la 20-a jarcento.

En la jaro 1838 komenciĝas la historio de Bad Ragaz kiel kuracloko, post la malfondo de la Abatejo Pfäfers kaj la konstruado de la strato al la Tamina-Valo. En 1840 estis finkonstruita akvokondukilo por la varma akvo kaj malfermitaj la unuaj kuracejoj (Hotelo *Hof Ragaz*) en la lokoj de la iama prefektejo de Pfäfers. La signifo de Bad Ragaz kiel kuracloko kreskis per la konstruado de la trajnlinio de Sankt-Galo al Koiro en la jaro 1858. Mejloŝtono estis la transformo de la iama monaĥeja centro de Pfäfers en la jaro 1868 fare de la glarusa arkitekto *Bernhard Simon* al la kuracinstituto *Ragaz-Pfäfers*. Li kreis novan kuracinfrastrukturon al kiu ekzemple apartenis la grandhotelo "Quellenhof". Bad Ragaz nun fariĝis kuracloko kun monda reputacio.

## Monda naturheredaĵo 
Bad Ragaz apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Vidu ankaŭ 
* Bad Ragaz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bad Ragaz
* Teksto pri Bad Ragaz en la Historia Leksikono de Svislando (en germana lingvo)

Kategorio:Kuraclokoj de Svislando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
István Kun (pentristo)

**KUN István** estis hungara pentristo, pedagogo. Li naskiĝis en Szászfenes la 10-an de julio 1908 kaj mortis en Veszprém aŭ Baja? la 5-an de julio 1980.

## Biografio
István Kun finis siajn belartajn studojn en Kluĵo, Baia Mare, pli poste inter 1930-1935 en Budapeŝto kiel studento de Gyula Rudnay. En 1938 li gajnis stipendion por unu jara studvojaĝo al Romo. Li ekspoziciis ekde 1936. En 1938 li partoprenis la bienalon de Venecio. Ekde 1947 li vivis en la artistkolonio de Baja kaj li instruis en la belarta liberlernejo. Li pentris ĉefe pejzaĝojn kaj portretojn. 

## Ĉefaj individuaj ekspozicioj
Kaposvár (1931); Pécs (1955); Budapest, (1971); Baja, Szolnok (1972); Dunaújváros (1976). 

## Premioj
*Distinga rekono de Szinyei Merse Társaság (1937); 
*Nemes Marcell-premio (1938); 
*2-a premio de la ekspozicio de *Magyar Tájak* Nemzeti Szalon titolita (1939).

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kun, I.
Bükkszentlászló

**Miskolc-Bükkszentlászló** (miŝkolc-buksentlAslo), slovake **Stará Huta** estas iama vilaĝo, nun urboparto de Miskolc en Hungario.
[eta|dekstra|300px|[Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Bükkszentlászló]]
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 3558
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
La vilaĝo situas de urbocentro de Miskolc 8 km-ojn for. En la iama vilaĝo aŭtobuso numero 68 trafikas.

## Historio 
Pli frue estis tie tera fortikaĵo de keltoj. Poste la loko longe ne estis loĝata. En 1713 kelke da ĉeĥoj, slovakoj, poloj kaj germanoj fondis vitrofarejon. La setlejo nomiĝis **Hutta**. En 1755 apude elformiĝis nova setlejo *Újhuta*, por fari diferencon la pli malnova komunumo nomiĝis *Óhuta*. Dume alvenis slovakoj, rutenoj kaj germanoj. En 1940 komunumo Óhuta prenis novan nomon *Bükkszentlászló* pro patrono de la preĝejo. Tiutempe loĝis tie slovakoj en majoritato. En 1946 parto de slovakoj memvole iris al Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo aliĝis al Miskolc en 1981.

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

Kategorio:Eksiĝintaj vilaĝoj de Hungario
Aladár Jékey

**JÉKEY Aladár** (*je:kei*) estis hungara poeto naskita en Szászfenes la 7-an de januaro 1846 kaj mortinta en Koloĵvaro la 10-an de oktobro 1919.

## Biografio 
Aladár Jékey komencis pristudi juron, sed ne finis tion, sed li iĝis oficisto ĝis 1913, kiam li pensiuliĝis. Li publikigis en revuoj *Képes Családi Lapok*, *Fővárosi Lapok*, *Keresztény Magvető* kaj *Unitárius Közlöny*. Endre Ady altetaksis lian poezion.

## Volumoj 
* *Költemények 1879–1889* (Kolozsvár, 1891);
* *Apró dalok* (Kolozsvár, 1896);
* *Versek* (Cluj, 1919).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Jékey, Aladár
Guĝioj

La **guĝioj** estas subetno de la oromoj kaj vivas en suda Etiopio. Ili vivas parte nomade kaj parte terkultivante. La guĝioj estas unu el la plej malnovaj oromo-subetnoj, sed ili estas inter la marĝenigitaj etnoj en Etiopio kaj ilia identeco ĝis nun estis neglektita de la etnologia intereso. Laŭ takso de 2007 la guĝioj estas pli ol 5 milionoj da homoj.

La guĝioj vivas en la fekunda kaj naturresursoriĉa regiono de Etiopio. Ili estas laboremaj kaj naturemaj, ili estimas la naturon. La konata ormineja areo ĉirkaŭ la urbo *Adola* (aŭ Kebri Mangest), la densa natura arbaro de *Bada Magada*, la Nechisar Nacia Parko kaj la permanentverdaj arbaroj *Shakiso-Adola* estas la naturareoj, kiujn tenis la guĝioj, sed ĝis hodiaŭ ili neniel profitis el tio.

Guĝioj
Guĝioj
Laslovo

[eta|dekstra|200px|[Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Laslovo]]
**Laslovo** estas vilaĝo en Kroatio.

* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 31214
* Telefonprefikso: 31
* Aŭtokodo: OS...

## Situo 
La vilaĝo situas en la historia Slavonio.

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio