open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natria apokoleato

**Natria apokoleato**, **apokoleato de natrio** aŭ **C24H37NaO4** estas natria salo de la apokoleata acido, produktata de la hepato kaj trovata en la galo de mamuloj kaj vertebruloj. La apokoleata acido estis unue priskribita en 1920. Galacidoj konjugiĝas de taŭrino kaj glicino en la hepato formantaj la galajn salojn.

La primaraj galacidoj estas sintezataj en la hepato sed la sekundaraj galacidoj rezultas el bakteriaj interagoj en la kojlo. En homoj, taŭrokoleata acido, glikokoleata acido, taŭroŝeno-deoksokoleata acido kaj glikoŝeno-deoksokoleata acido estas la ĉefaj galacidoj en la galo kaj proksimume en egalaj koncentriĝoj.

## Literaturo 
* [ChemNet](http://www.chemnet.com/cas/en/63949-02-0/sodium-(3alpha,5beta,9xi,12alpha)-3,12-dihydroxychol-8(14)-en-24-oate.html)
* GuideChem
* Toxnet
* Molbase
* iIndustry

## Strukturo de la galaj acidoj 

Cholic acid.svg|Koleata acido
Glycocholsäure.svg|Glikokoleata acido
Taurocholic acid.svg|Taŭrokoleata acido
Deoxycholic acid.svg|Deoksokoleata acido
Chenodeoxycholic acid.svg|Ŝeno-deoksokoleata acido
Glycochenodeoxycholic acid.svg|Glikoŝeno-deoksokoleata acido
Taurochenodeoxycholic acid.svg|Taŭroŝeno-deoksokoleata acido
Lithocholic_acid_acsv.svg|Litokoleata acido
Ursodeoxycholic_acid_acsv.svg|Ursodeokso-koleata acido
Obeticholic acid.svg|Obetikoleata acido
Taurodeoxycholic_acid.png|Taŭrodeoksokoleata acido
Glycodeoxycholic_acid.png|Glikodeoksokoleata acido
Dehydrocholic_acid.svg|Dehidrokoleata acido
Taurolithocholic_acid.png|Taŭro-litokoleata acido
Alpha-muricholic_acid.svg|α-murikoleata acido
Bitocholic acid.svg|Bitokoleata acido

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Galacidoj
Laborrenkontiĝo

[eta|300px|Laboprrenkontiĝo (*workshop*) dum [Vikimedio|Vikimedia konferenco en Japanio en 2009]]
**Laborrenkontiĝo** (angle *workshop*) estas labormetodo en kiu teorio kaj praktiko povas kuniĝi kaj en kiu aktiva partopreno ludas gravan rolon. La laborrenkontiĝo povas daŭri dum unu aŭ pluraj tagoj.

En edukado, la labormetodo estas regule uzata. Ofte, post enkonduko, estas rondo, en kiu partoprenantoj laboras pri tasko. Ekzemple, dum instruisto klarigas temon, li tuj povas montri kiel tio devus esti efektivigata en la praktiko. Poste oni demandas al la partoprenantoj aktive apliki tion, kio estis dirita aŭ montrita. Male al prelego, kie la la aŭdantaro plejparte aŭskultas, laborrenkontiĝo ofte ofertas la ŝancon intense diskuti pri kaj la praktiko kaj la plibonigo de kapabloj, kun la ĉeestanta gvidanto de la laborrenkontiĝo por provizi gvidadon kaj pliajn informojn.

Tiu ĉi instrumaniero estas aplikata en diversaj trejnadkursoj same kiel dum mallongaj kursoj kaj trejnadoj, ekzemple en laborrilata trejnado pri lingvoj aŭ kursoj orientitaj al ŝatokupoj.

## Specoj de laborrenkontiĝoj 
1) Laborrenkontiĝo por lernado: kutime mallonga intensa eduka programo por relative malgranda grupo da homoj, kiu fokusiĝas precipe al teknikoj kaj kapabloj en aparta kampo. Temas pri formo de edukado en kiu teorio kaj praktiko samtempe okazas. Dum instruisto aŭ akompananto montras ion pri iu temo, partoprenantoj tuj aplikas la teorion.

2) Laborrenkontiĝo (Arthistorio): ateliero kie laboras artistoj, ekz. pentristoj. Artistoj povas esti indididue instruataj en laborrenkontiĝo fare de spertuloj

3) Metiejo

## Ekzemploj 
* Grupo de praktikantoj de tajĝiĉuano povas dum laborrenkontigĥo koncentriĝi pri specifa parto de ilia rutino por tiun plibonigi
* Dum floraranĝa laborrenkontiĝo, partoprenantoj lernas kiel mem fari belan floraranĝon.
* Laborrenkontiĝo por handikapuloj
* Memhelpa laborrenkontiĝo
* Ludantoj de muziko aŭ teatro povas organizi laborrenkontiĝon por detale analizi kaj ekzerci erojn
* Dum verkista laborrenkontiĝo verkistoj povas interŝanĝi informojn, ekscii kiel promocii sin en sociaj retejoj ktp

## Vidu ankaŭ 
* Ateliero
* Metiejo

Kategorio:Instruado
Anton Wallner

**Anton WALLNER** (naskiĝinta eble en 1768 eble en Krimml, mortinta la  en Vieno) estis la gastejestro de *Gasthof Aichberger* en Matrei. Li taksiĝis de kelkaj historiistoj la salcburgia ekvivalento al la tirola ribelulo Andreas Hofer (kvankam Wallner ne nepre insistis pri konservo de Salcburgio kiel ŝtata unio kaj favoris aliĝon de alpaj distriktoj al Tirolo).

## Vivo 
eta|La naskiĝdomo de Wallner en Krimml Wallner naskiĝis sur la bieno *Hinterlehengut* kaj edzinigis en 1785 la filinon de la Walder-gastejestro el Wald im Pinzgau, Theresia Egger. En 1791 li vendis la gepatran bienon kaj akiris la Aicherger-gastejon en Orienta Tirolo.

Antaŭ la fono de la Tirola ribelo dum la Kvina Koalicimilito estiĝis ankaŭ en Salcburgio rezistadanaro kontraŭ la francaj kaj bavaraj okupantoj. Pafisttaĉmentoj sub la komando de Wallner okupis gravajn montajn trapasejojn en Salcburgio. Kiam en la 27.7.1809 bavaraj trupoj intencis marŝi - sub franca gvidado - tra Pongau al Pinzgau, okazis la *batalo ĉe la Longa Ponto* en Taxenbach (kune kun Johann Panzl). En la aŭgusto samjara oni sukcese forpelis la bavarojn tra Lofer kaj Unken reen al Bad Reichenhall.

Pro la kontrakto de Schönbrunn (14.10.1809) la Aŭstra imperio devis cedi Salcburgion; Wallner retiriĝis al Matrei. Sed mallonge malfrue iĝis nova ribelo kaj Wallner nomumiĝis denove gvidanto de marodantoj. Ili unue havis sukceson ĉe la monteto *Aineter Bergl* en Orienta Tirolo; pro la plimulto de la francaj trupoj la sorto baldaŭ malbonis (ekz. ĉe batalo en Schneizlreuth-Melleck). Oni proskribis Wallner-on kaj metis monpremion de 1000 guldenoj por lia aresto. Wallner fuĝis tra Heiligenblut / Distrikto Spittal an der Drau al Vieno. Tie la imperiestro mem peris al li bienon kaj jaran pensionon de 500 guldenoj promesante plenan subtenon por la venigo de la familianoj al Vieno. La anonco pri la morto de la edzino kaj de la infanoj kiel ankaŭ pri la detruo de lia gastejo (tio ĉi estis ne vere) ŝokegis lin. Li mortis en malsanulejo en la aŭstria ĉefurbo.

## Honoroj 
*La kazerno en Saalfelden nomitis por li *Anton-Wallner-Kaserne*. 
*Samloke estiĝis en 1987 ankaŭ studenta korporacio kiu nomiĝas *p.B.! Anton Wallner*. .
*Stratoj nomiĝis por li en Zell am See, Saalfelden kaj Hallein.
*Monumentojn starigis oni en Krimml kaj Taxenbach.

## Fonto 
* Josef Lahnsteiner: *Oberpinzgau. Von Krimml bis Kaprun. Eine Sammlung geschichtlicher, kunsthistorischer und heimatkundlicher Notizen für die Freunde der Heimat.* 1956, p. 198–199

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo ĉe salzburg-wiki
* Adolf Schweitl: "Freiheitskämpfer Anton Wallner" 

## Notoj
Kategorio:Ribelestroj
Kategorio:Salcburgianoj
Kategorio:Viktimoj de Napoleono
Kategorio:Gastejestroj
17932 Viswanathan

'*17932 *Viswanathan'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Nitya Kalyani Viswanathan*, kiu gajnis la kvaran rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri biokemio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Academy for Engineering & Design Technology'' de Hackensack (Nov-Ĵerzejo Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Nov-egipta lingvo

**Nov-egipta lingvo** estis la stato de la Egipta lingvo uzata ekde 14-a jarcento a.K. ĝis ĉ. 700 jaro p.K. dum Nova Egipta Imperio kaj Tria Meza Periodo de Egiptio. En ĉiutaga parolo, ĝi jam ekzistis en tempo de la Meza Imperio
. Ĉ. -1360 jaro, danke al la faraono "herezulo" - Aĥnaton (el la 18-a dinastio), la nov-egipta lingvo estiĝis la oficiala lingvo.

## Nov-egipta literaturo 
Nov-egipta lingvo estas reprezentita de granda korpo de religia kaj sekulara literaturo, konsistante el tiaj ekzemploj kiel la "Rakonto de Venamun", la ampoemoj de la Chester-Beatty I-papiruso, kaj la "Instrukcio de Iu" . Instrukciaĵo iĝis populara literatura ĝenro de la Nova Egiptio, kiu prenis la formon de konsiloj sur bonorda konduto. Ĝi ankaŭ estis la lingvo de la Ramesida registaro.

## Literaturo 
* Kathryn A. Bard, *Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt*, Routledge 1999, ISBN 0-415-18589-0
* Martin Haspelmath, *Language Typology and Language Universals: An International Handbook*, Walter de Gruyter 2001, ISBN 3-11-017154-6
* Antonio Loprieno, *Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction*, Cambridge University Press 1995, ISBN 0-521-44849-2
* Anastasios-Phoivos Christidēs, Maria Arapopoulou, Maria Chritē, *A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity*, Cambridge University Press 2007, ISBN 0-521-83307-8
* Eric M. Meyers, *The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East*, 1997

## Referencoj 
Kategorio:Egipta lingvo
Kategorio:Lingvoj de Afriko
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Natria kromoglikato

|-
|Aspekto||Blanka kristala pulvoro
|-
|Molmaso||512.337096 g mol−1
|-
|Fandopunkto||
|-
|Bolpunkto||
|-
|Ekflama temperaturo||
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**Sekurecaj Indikoj**
|-
|Risko||R36/37/38
|-
|Sekureco||S26 S36
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**Pridanĝeraj indikoj**
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | **Danĝero** 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj**
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo||
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)
|}

**Natria kromoglikato**, **kromoglikato de natrio** aŭ **C23H14O11Na2** estas natria salo de kromoglikata acido, blanka pulvoro, komerce disponebla por traktado de astmo pro tio ke ĝi inhibas la liberigon de kemiaj peraĵoj kiuj kaŭzas inflamon de la mastocito, tia kia la histamino. La produkto estas netoksa, kaj raportoj pri akuta trodozo akuzas kelkajn alergiajn reakciojn kaj nenian adversan efikon.

## Klinikaj uzoj 
* Natria kromoglikato uzatas ĉefe en la preventado de akutaj atakoj en astmuloj
* Preventado de akutaj epizodoj pri alergia rinito, ankaŭ konata kiel alergia sinusito aŭ fojno-febro.
* Traktado de alergia konjunktivito.

## Adversaj efikoj 
La kontraŭagaj efikoj estas malmultaj kaj maloftaj:
* Gorĝo-irito
* Tuso
* Buŝsekigo
* Malpli oftaj adversaj efikoj:
* Miozito aŭ miito
* Dermatito
* Gastroenterito

## Literaturo 
* Chemical Book
* Santa Cruz Biotechnology 
* Spectrum Chemical 
* TCI America
* Toxnet
* GuideChem
* Molbase

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Eritrea katolika eklezio

La **eritrea katolika eklezio** estas unu el la 23 orientaj katolikaj eklezioj kiuj kun la latina eklezio konsistigas la Katolikan Eklezion.

Antaŭ la jaro 2015 ĝi estis parto de la etiopa katolika eklezio. Ĝin fondis kiel proprajura metropolita eklezio papo Francisko la 19-an de januaro 2015.

La proprajura eklezio eritrea konsistas el kvar eparĥioj:
* Asmara (ĉefeparĥio)
* Barentu
* Keren
* Segheneyti

La kvar eparĥioj ampleksas la tutan teritorion de Eritreo, kie ne ekzistas diocezo latina. Tiel Eritreo estas la sola lando en la mondo, kie ĉiuj katolikoj, ankaŭ la latinaj, estas konfidataj al la pastrado de orientkatolikaj episkopoj.

## Notoj 
Kategorio:Orientaj katolikaj eklezioj
Kategorio:Kristanismo en Eritreo
Alois Thalmayr

**Alois THALMAYR** (malĝuste ankaŭ *Thalmayer*; naskiĝinta la  en Saalfelden, mortinta la  samloke) estis aŭstra komercisto kaj politikisto (urbestro).

## Vivo 
La filo de komercisto, li perdis jam tre frue la patrinon. Post la frekvento de la bazlernejo kaj de *K&K Normal-Hauptschule* en Salcburgo la talentita knabo eklernantis ĉe la Kolegio Maria (Rupertinum) samloke. Jam 1848 li tamen devis ekekslernanti pro sangokraĉado. La instruadon ekprizorgis la pli maljuna frato Josef, kies kompaniano Thalmayr iĝis poste.

En 1862 Thalmayr aĉetis la domon Oberhaus nr 24 en Saalfelden, kiun li vilaigis. En la 28.4.1863 li edzinigis la saalfelden-aninon Susanne Rottmayr kun kiu li vivis feliĉe kvankam senide.

Inter 1864-67 li estis komunuma sekretario de la Landa komunumo de Saalfelden. De 1867-91 li estis urbestro de sia naskiĝurbo. Sekretarion li ne bezonis, ĉar lia edzino tia funkciis. Dumfunebre la pompado estis grandega. Oni laŭdegis liajn laboremon, sintenojn justecan kaj socialan, grandan societemecon kaj pacecemon. Tiun karakteron substrekas ankaŭ la biblia verseto sur la tomboŝtono (Evangelio laŭ Mateo 5,9).

## Fonto 
* Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde, Nekrolog auf Alois Thalmayer

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Aŭstraj entreprenistoj
Kategorio:Urbestroj
Kategorio:Homoj rilataj al Saalfelden
Zsigmond Erdélyszky

**Zsigmond Erdélyszky** [ĵigmond erdEjski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdélyszky Zsigmond** estis hungara meteologiisto, oficiro, profesoro.

Zsigmond Erdélyszky http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03609/03850.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsigmond Erdélyszky abiturientis luterana gimnazion en Budapeŝto en 1931, li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1939. Post siaj studoj li laboris en meteologia sekcio de hungara aerarmeo en rango ĉef-leŭtenanto. Post la 2-a mondmilito li laboris en meteologia sekcio de ministerio pri defendo jam kiel kapitano ĝis 1954 (tiam li estis majoro). Li prelegis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, kie li estis docento inter 1964–1973. Li kandidatiĝis en 1958. Li havis edzinon sen filoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A nagy csapadékok és a nedvességadvekció kapcsolata* (1957)
* *Izotóptechnika* (1962) - studenta lernolibro
* *Experiments for Determining the Variations of Groundwater Flow Velocity with Depth.* (1962)
* *Izotóptechnika hidrológiai alkalmazása* (1974)
* *A környezeti izotópok vizsgálata Debrecen és a Nyírség rétegvizeiben* (1980)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Uljanovska Esperanto-klubo

**Uljanovska Esperanto-klubo** estas Esperanto-klubo en Uljanovsko (Rusio).

## Komenco 
La unuaj mencioj pri esperantistoj en Simbirsko (antaŭa nomo de Uljanovsko) aperis komence de la 20-a jarcento. La  en konstruaĵo de urba dumao okazis la unua kunveno de simbirskaj esperantistoj, kiun partoprenis 6 homoj. La kunveno decidis organizi Simbirskan Societon de Esperantistoj, verkis projekton de ties statuto. La  la dua kunveno akceptis la statuton kaj sendis salutan telegramon al L. L. Zamenhof okaze de lia 50-jariĝo. La  Simbirska Societo de Esperantistoj trafis oficialan liston fare de gubernia registaro.

 en la konstruaĵo de la urba dumao okazis solena inaŭguro de Simbirska Societo de Esperantistoj, kiun partoprenis 37 homoj. Estis elektitaj prezidanto (kuracisto V. A. Koposov) kaj estraro. En februaro kaj marto 1910 pasis publikaj lekcioj, lernado de la lingvo, organizado de Esperanta biblioteko. La urba estraro disponigis al la societo por lernado vespere dufoje en semajno lokon de la kursejo de tajlado kaj kudrado. Al la 1-a Rusia Kongreso de Esperantistoj (Sankt-Peterburgo, aprilo 1910) estis senditaj V. A. Koposov kaj S. N. Jakovlev.

Kategorio:Rusiaj Esperanto-asocioj
Esperanto-klubo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1909
Kategorio:Esperanto en 1909
Gusztáv Szabó

**Gusztáv Szabó** [gustAv sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Gusztáv** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Gusztáv Szabó http://tudosnaptar.kfki.hu/s/z/szabog/szabogrevai.htm naskiĝis la  en Győr. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Szabó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste helpe de stipendio de Hungaraj Ŝtatfervojoj li akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1900. Post 8 jaroj li doktoriĝis. Inter 1902 kaj 1910 li laboris en la Hungaraj Ŝtatfervojoj, krome depost la diplomo li instruis en la menciita universitato. Post jaroj li havis la instruan rangon publika ordinara profesoro, en la studjaro 1936 li estis rektoro. Dum la 2-a mondmilito li estis ankaŭ parlamenta deputito. En 1951 li establis novan katedron pri maŝinoj fervojaj. Tiutempe li multe okupiĝis ankaŭ pri traktoroj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A vasúti járművek mozgásának elemzése* (1908)
* *Mezőgazdasági géptan* (1924) - studenta lernolibro
* *Vasúti kocsik, lokomotívok, motorkocsik* (1935) - studenta lernolibro

## Memorigiloj 
* busto kaj memortabulo en Budapeŝto
* busto en Mezőtúr https://www.kozterkep.hu/~/12411/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mihály Erdélyi (radiologo)

**Mihály Erdélyi** [mihAj erdEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdélyi Mihály** estis hungara kuracisto, radiologo, kirurgo, profesoro.

Mihály Erdélyi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03609/03841.htm naskiĝis la  en Győr. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Erdélyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Scienca Universitato Pázmány Péter en 1932. Post la diplomo li laboris en kliniko en Budapeŝto kiel kirurgo kaj radiologo. Inter 1938 kaj 1966 li gvidis kirurgian sekcion de la kliniko. En 1952 li kandidatiĝis. En 1966 li estis nomumita institutestro en rango universitata profesoro. Li pensiuliĝis en 1978, li doktoriĝis en 1989. 
 
## Elektitaj publikaĵoj 
* *A mellrák műtét utáni röntgenbesugárzásáról* (1939)
* *A koponya rétegvizsgálata* (1943)
* *A röntgensugár alkalmazása a sebészetben* (1948)
* *Csigolyatanulmány röntgen rétegvizsgálattal* (1954)
* *A mellkasi aorta aneurysmák elkülönítésének kérdései* (1958)
* *Tüdődaganatok röntgendiagnosztikája* (1962)
* *Emlővizsgálati eljárások* (1977)

## Memorigiloj 
* memormedalo http://www.socrad.hu/upload/radiologia/magazine/310_313.pdf

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
ISG Business School

**ISG Business School** estas eŭropa komerca universitato kun terenoj en Parizo, Lille, Novjorko kaj Tokio. Ĝi estis fondita en la jaro 1967.

Inter la diplomitoj de la universitato en la komerca kaj politika sferoj estas Emmanuel Besnier (ĉefdirektoro ĉe la kompanio *Lactalis*) kaj François Baroin (antaŭa ministro de Francio).

## Vidu ankaŭ 
* Internacia komerco
* Monda Komerca Organizaĵo
* Vendado
* Ekonomiko, Ekonomio
* Merkatiko
* Negoco

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Lernejoj pri ekonomio kaj regado en Francio
Kategorio:Francaj superaj lernejoj
Kategorio:Supera instruado en Parizo
Kategorio:16-a arondismento de Parizo
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1967
17920 Zarnecki

'*17920 *Zarnecki'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la brita astronomo John Zarnecki, de *The Open University'' en Milton Keynes. Li disvolvis kosmoŝipajn instrumentojn por studi la surfacojn kaj atmosferojn de planedoj, satelitoj kaj malgrandaj korpoj. Li estas ĉefa esploristo por la kosmosondilo/altertigilo Huygens de la misio Cassini-Huygens al Saturno kaj Saturno VI (Titano).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
17930 Kennethott

'*17930 *Kennethott'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kenneth Richard Ott*, kiu gajnis la kvaran rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *Thomas Jefferson High School for Science and Technology'' de Alexandria (Virginio Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Aŭlakogeno

**Aŭlakogeno** (de la greka *áulax* — *kanelo* kaj *génos* — naskanta) estas granda linea depresio (grabeno) ene de platformo. La termino estas enkondukita de la sovetia geologo Nikolaj Ŝatskij en 1960.

## Situo 
La aŭlakogenoj estas ligitaj al longdaŭraj faŭltoj kaj povas esti kelkcent aŭ eĉ kelkmil kilometrojn longaj kaj dekojn ĝis centojn da kilometroj larĝaj kun fleksoamplitudo je kelkmil kilometroj. Kutime aŭlakogenoj estas rimarkigataj sur malnovaj platformoj (sur tiuj junaj iliaj analogoj nomiĝas riftoj).

## Klasifiko 
Laŭ pozicio en geotektonika historio de la malnovaj platformoj, oni dividas la aŭlakogenojn je:
* la malnovaj aŭ fruaj (formiĝas ĝis ekformiĝo de la platforma kapoto);
* la malfruaj (formiĝas dum la plata etapo de la platforma evoluo).

Laŭ strukturaj trajtoj oni dividas la aŭlakogenojn je:
* la simplaj;
* la kompleksaj (konsistas el lineaj fleksejoj kaj levaĵoj, kiuj ilin dividas).

La malnovaj aŭlakogenoj estas konsiderataj la ĉefa tipo de la strukturoj de la transira etapo, dum kiu formiĝas la transira komplekso de la platformoj.

## Vidu ankaŭ 
* Rifto

## Referencoj
Amonia tetrafluoro-antimonato

**Amonia tetrafluoro-antimonato**, **tetrafluoro-antimonato de amonio** aŭ **NH4SbF4** estas neorganika komponaĵo de amonio, fluoro kaj antimono, toksa kaj koroda salo kiu malkomponiĝas sub , estigante venenajn gasojn, tiajn kiajn HF, NH3 kaj antimona trifluorido aŭ SbF3. Amonia tetrafluoroantimonato strukture formas rombaj platojn aŭ prismojn.

## Sintezo 
* Interagado de antimona trifluorido kaj amonia fluorido:
* \mathrm{SbF_3 + NH_4F \longrightarrow NH_4SbF_4}

## Literaturo 
* Chemical Book
* GuideChem
* Accorporation
* ChemCD
* ChemWill 

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Kategorio:Antimonaj kombinaĵoj
IPhone 4

eta|150px|iPhone 4
**iPhone 4** estas poŝtelefono kiu estis dizajnita kaj surmerkatigita fare de Apple. Laŭ kelkaj famuloj, la iPhone 4 unue estis rivelita la 7-an de junio 2010, ĉe Worldwide Developers Conference de Apple en San Francisco, kaj estis liberigita la 24-an de junio 2010, en Usono, Anglio, Francio, Germanio kaj Japanio. Ĝi estas la 4-a generacio de iPhone, sukcedante la 3GS kaj antaŭante la tre similan 4S.

iPhone 4 enkondukis novan hardvardezajnon en la iPhonlinio, la ĉefoficisto de kiu Apple Steve Jobs elmontris kiel la plej maldika saĝtelefono en la mondo tiutempe; ĝi konsistis el neizolita rustorezistaŝtala kadro kiu duobliĝas kiel anteno, kun internaj komponentoj troviĝis inter kemie fortigita aluminosilicat vitro. iPhone 4 ankaŭ lanĉis la novan alt-rezolucian "Retin-Ekranon de Apple"; konservante la saman fizikan grandecon kaj ekranrezolucion kiel ĝiaj antaŭuloj, ĝia likvokristala ekrano havis pikseldensecon de 326 pikseloj je colo. iPhone 4 ankaŭ lanĉis A4 de Apple sistemo-sur-peceto, kune kun iOS 4 - kiu precipe lanĉis multitasking-funkciecon kaj la novan FaceTime de Apple videoretbabil servo. iPhone 4 ankaŭ estis la unua iPhone se temas pri inkludi front-fruntala fotilon, kaj la unua se temas pri esti liberigita en versio por CDMA retoj, finante la periodon de AT&T kiel la ekskluziva aviad-kompanio de iPhonproduktoj en Usono.

Ĝi estis sukcedita kiel la frontmontra saĝtelefono de Apple en 2011 per iPhone 4S; tamen, la 4 daŭris en produktado ĝis 2013.

iPhone 4 ricevis ĝenerale pozitivan ricevon, kun kritikistoj laŭdantaj sian reorganizitan dezajnon kaj pli potencan hardvaron en komparo al antaŭaj modeloj. Dum ĝi estis merkatsukceso, kun pli ol 600,000 antaŭ-ordoj ene de 24 horoj, la liberigo de iPhone 4 estis turmentita per tre diskonigitaj raportoj ke anomalioj en ĝia nova anteno dizajnas igis la aparaton perdi ĝian ĉelan signalon se tenite laŭ certa maniero.

iPhone 4 pasigis la plej longan tempon kiel la frontmontra iPhonmodelo de Apple ĉe dek kvin monatoj, kaj la plej longa vivotempo de iu iPhone havis iam produktanta, enhavante proksime al kvar jaroj kaj havebla en kelkaj evolulandoj ĝis frua 2014.

## Vidu ankoraŭ 
* iPhone

## Referencoj 
Kategorio:Aparataro de Apple
Kategorio:Poŝkomputiloj
Kategorio:Poŝtelefonoj
Plato (geologio)

**Plato** estas granda laŭ areo parto de platformo. Ene de ĝi fundamento estas superkovrita per platforma kapoto.

## Klasifiko 
La platoj povas esti:
* *la novaj* (la kapoto inkluzivas rokaĵojn de ediakaro aŭ malfrua ediakaro, paleozoiko kaj pli junajn rokaĵojn).
* *la malnovaj* (la kapoto inkluzivas rokaĵojn de mezozoiko kaj kenozoiko; en la plato de la Okcidenteŭropa kratono la kapoto inkluzivas rokaĵojn de permio, mezozoiko kaj kenozoiko).

## Karakterizoj 
Dikeco de la kapoto varias ĉefe inter 2 kaj 4,5 km, en la plej grandaj depresioj ĝi superas 15 km. Areo de plato estas de kelkcent mil ĝis milionoj da kvadrataj kilometroj. 

## Nafto kaj gaso 
La platoj estas la plej gravaj grandaj strukturoj de la terkrusto laŭ enhavo de tergaso. La platoj aŭ iliaj grandaj partoj kontrolas la naftogasajn provincojn. Sur la Rusa plato de la Orienteŭropa kratono situas la Timano-Peĉora naftogasa provinco, Volga-Urala naftogasa provinco kaj Dnipro-Donecka naftogasa provinco.

## Vidu ankaŭ 
* Platformo (geologio)

## Referencoj 
Kategorio:Platotektoniko
Platforma kapoto

**Platforma kapoto** aŭ **sedimenta kapoto** estas aro de la ĉefe sedimentaj rokaĵoj, kuŝantaj subhorizontale sur la fundamento aŭ transira komplekso ene de platformo.

## Situo 
Ĉe surŝoviĝo de la platforma kapoto sur la fundamenton ĉiam rimarkeblas drasta angula malkongruo kaj salta ŝanĝo de nivelo de la rokaĵa metamorfismo. Kaze de suŝoviĝo de la platforma kapoto sur transiran komplekson la kontakto ankaŭ estas klara, sed malpli drasta.

## Karakterizoj 
La platforman kapoton karakterizas platformaj formacioj, malkrutaj dislokacioj de rokaĵoj (ĝis 2-3°), nealta gradiento de la ŝanĝiĝo de dikeco, manko de signoj de la rokaĵa metamorfismo. 

### Tipaj formacioj 
* la karbonataj (kalkoŝtono-dolomitaj, kun biogermoj ktp);
* la sablo-argilaj (glaŭkonitaj, grizkoloraj maraj, buntkoloraj, karbohavaj ktp);
* la argilaj;
* la kvarco-sablaj.

### Grandaj strukturoj 
* sineklizoj;
* anteklizoj;
* volboj;
* enpremiĝejojвпадина;
* sistemoj de fleksejoj;
* murojвал.

Al platformaj kapotoj estas ligita plejparto de la gasa kapacito kaj granda parto de tiu nafta.

## Aĝo 
Aĝo de la platformaj kapotoj varias:
* la malnovaj platformoj — ekde ediakaro aŭ malfrua ediakaro (la Orienteŭropa kratono);
* la junaj platformoj — ekde ĵurasio aŭ permio (la Okcidenteŭropa kratono).

## Vidu ankaŭ 
* Fundamento (geologio)
* Transira komplekso
* Platformo (geologio)

## Referencoj 
Kategorio:Geomorfologio
17935 Vinhoward

'*17935 *Vinhoward'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Vincent Michael Howard*, gajninton de la kvara rango en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro lia projekto pri inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *California High School'' de San Ramon (Kalifornio Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Amonia tetrafluoro-aluminiato

**Amonia tetrafluoro-aluminiato**, **tetrafluoro-aluminiato de amonio** aŭ **NH4[AlF4]** estas neorganika kombinaĵo de amonio, aluminio kaj fluoro, uzata en kemiaj sintezoj kaj produktado de vitraĵoj, kiu malkomponiĝas sub alta temperaturo eligante toksajn gasojn tiel kiel amoniako, fluorida acido kaj aluminia fluorido.

## Sintezo 
* Per malkomponado de amonia heksafluoro-aluminiato sub certaj kondiĉoj:
\mathrm{4\;(NH_4)_3AlF_6 \longrightarrow [NH_4][AlF_4] + 2\;NH_4F}
* Sintezo de amonia tetraffluoroaluminiato ekde reakcio inter amonia heksafluoro-aluminiato, aluminia hidroksido kaj sulfata acido:
\mathrm{4\;(NH_4)_3AlF_6 + 2\;Al(OH)_3 + H_2SO_4 \longrightarrow }
\mathrm{6\;[NH_4][AlF_4] + 3\;(NH_4)_2SO_4 + 6\;H_2O}
* Aŭ pere de interagado inter aluminia nitrato naŭhidrata kaj amonia fluorido:
\mathrm{ Al(NO_3)_3 + 9\;H_2O + 4\;NH_4F \xrightarrow{guton\;post\;guto} [NH_4][AlF_4] + 3\;NH_4NO_3}
* Traktado de amonia fluorido, fluorida acido kaj aluminia nitrato naŭhidrata:
\mathrm{ Al(NO_3)_3 + 9\;H_2O + 2\;NH_4F + HF \longrightarrow [NH_4][AlF_4] + NH_4NO_3 + 2 HNO_3}

## Literaturo 
* Chemical Book
* GuideChem
* American Elements
* Applications of Phase Diagrams in Metallurgy and ..., Volume 1;Volume 13, Gesina C. Carter
* The Physics of Structural Phase Transitions, Minoru Fujimoto
* Structural Phase Transitions II, K. Alex Müller,Harry Thomas

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Kategorio:Aluminiaj kombinaĵoj
Tri-cenda arĝentaĵo (Usona monero)

eta|La usona tri-cenda arĝenta monero de 1851
La **tri-cenda arĝentaĵo** estis monero stampita de la Usona Monfarejo por cirkulado de 1851 ĝis 1872, kaj kiel proba monero por kolektantoj en 1873. Malaltiĝo de letera afranko ĝis tri cendoj motivis la Kongreso en 1851 aprobi krei la moneron. Tiutempe, profitegistoj eksportis kaj fandis usonajn arĝentajn monerojn por negoce akiri kontraŭ tiu metalo la oron tiam abundiĝantan en Kalifornio. La tri-cenda arĝentaĵo malsukcesigis tiun skemon, estante la unua usona monero kies metalo valoris rimarkinde malpli multe ol la nominala valoro, kaj la unua arĝenta monero ne uzebla laŭleĝe kiel pagilo en senlimaj kvantoj. Desegnita de James B. Longacre, ĉefgravuristo de la Monstampejo, la monero multe uziĝis de 1851 ĝis 1853, kiam la Kongreso protektis la aliajn arĝentajn monerojn per maltigo de ilia arĝenta procentaĵo, kio malhelpis al profitegantoj. La ekonomia ĥaoso de la Usona Enlanda Milito (1861-1865) kaj la eldonado de kupronikela tricendaĵo en 1865. detruis la rolon de la tri-cenda arĝentaĵo, kaj post pluraj jaroj de malmulta stampado, la Kongreso abolis la moneron per la Monerstampeja Akto de 1873. La tri-cenda arĝentaĵo ne estas multe kolektata, do la prezoj restas malaltaj kompare al aliaj simile raraj usonaj moneroj.

Kategorio:Numismatiko
Kategorio:Arĝentaj moneroj
Kategorio:Usonaj moneroj
17936 Nilo

**17936 Nilo** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (, Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la oceanido Nilo, grek-romia personiga dio de la afrika rivero Nilo. La ĉiujara alfluo kaj forfluo de Nilo estigis la aperon de la agrikulturo 6500 jaroj antaŭ. Tiu maleviteble gvidis al la disvolviĝo de la antikva egiptia civilizo, kiu estis ŝlosoŝtono por tiuj, kiuj sekvis

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(17937) 1999 HO4

**(17937) 1999 HO4** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la projekto *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
17939 Shanethread

'*17939 *Shanethread'''* estas mezgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Shane Thread*, kiu mentoris finalist(in)on de la *Regeneron Science Talent Search* de 2020, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la *Signature School'', en Evansville, Indianio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
17940 Kandyjarvis

'*17940 *Kandyjarvis'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kandy S. Jarvis'', geologinon, kiu faris fundamentajn kontribuojn al la scienco pri la komponiĝo de la sunsistemaj objektoj kaj subtenis la entreprenojn de homa kosmoflugo. Ŝi estis ĉefa enketistino kaj verkinto de la "Raporto pri la Postvivo de la Ŝipanaro al la akcidento de Columbia".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Amonia heksafluoro-antimonato

**Amonia heksafluoro-antimonato**, **heksafluoro-antimonato de amonio** aŭ **NH4SbF6** estas neorganika kombinaĵo de natrio, antimono kaj fluoro, kompleksa substanco uzata en fajna kemio kaj en organikaj sintezoj, kiel katalizagento kaj aldonaĵo por altkvalita vitro-produktado. Specife en organika sintezo ĝi ĝenerale anstataŭatas de organika fluorido. Ĝi estas solvebla en akvo kaj polaraj organikaj solvantoj, tiaj kiaj alkoholo, acetono kaj acetonitrilo. Amonia heksafluoro-antimonato kristaliĝas sub la formo de etaj nadloj aŭ rombaj prismoj.

## Sintezo 
Amonia heksafluoro-antimonato prepareblas per interagado de antimona kvinfluorido kaj heksafluoro-manganato de amonio:
\mathrm{4 \;SbF_5 + 2\;(NH_4)_2MnF_6 \longrightarrow 4\;NH_4SbF_6 + 2\;MnF_3 + F_2 \uparrow}

Aŭ pere de traktado de antimona kvinfluorido kaj amonia fluorido:
\mathrm{4 \;SbF_5 + NH_4F \longrightarrow NH_4SbF_6}

Interago de fluoro en la ĉeesto de antimona kvinfluorido:

\mathrm{NF_3 + F_2 + SbF5 \xrightarrow{206^oC} {NF_4SbF_6}}

## Literaturo 
* Huajing 
* Chemical Book
* ChemCD
* ChemTik
* Wernerblank
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations Vol ..., Mark Lautens
* Chemical Book
* Cumulenes in Click Reactions, Henri Ulrich

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
17941 Horbatt

'*17941 *Horbatt'''* estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde sia privata Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Paul Allen Horbatt'', talenta maŝinista metiisto, kiu kontribuis multe al la disvolvo de la instrumentaro en la Observatorio Goodricke-Pigott, elde kie la malgranda planedo estis malkovrita. Lia kono pri la detektilaj kestoj kaj la vakuaj ŝtopadoj tre rapidigis la konstruon de tiuj instrumentoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
17942 Whiterabbit

'*17942 *Whiterabbit''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde la observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Blanka Kuniklo (), kiu aperas en Alico en Mirlando de Lewis Carroll. Kiam Alico aŭdis la Kuniklon (kiu, kompreneble, havas rozajn okulojn) parolante al si mem, ŝi sekvis ĝin fale en grandegan kunikltruon sub heĝo kaj siaj aventuroj komencis.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Yoshisada Shimizu
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Simbircito

dekstra|eta|201x201px|Eroj de kalcito - "simbircito"
**Simbircito** estas unu el multnombraj specoj de kalcita mineralo (СаСО3). Valora ornama duone-travidebla ŝtono de flavaj kaj iom ruĝaj kolornuancoj. Aspektas simile al sukceno kaj karneolo. Troviĝas grandkvante en Uljanovska provinco kaj krom tio en krutaĵoj de la dekstra bordo de rivero Okao en Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en Argentino. En Uljanovska provinco simbircito estas ligita kun kretaceaj sedimentoj de Undoria montaro. Troviĝas precipe interne de amonitaj konkoj. La unuaj grandaj aperoj de simbircito komenciĝas tuj apud Uljanovsko sur terglitaj deklivoj de Simbirska monto kaj daŭras norden laŭ Undoria montaro ĝis la limo kun Tatarstano. Formiĝo de simbircito okazis ankaŭ en konkoj de moluskoj-amonitoj. Tavoloj de alabastro plenigis konkajn internojn alternante kun perlamoto, vejnetoj de pirito kaj hematito.

## Ecoj 
Simbircito havas vitrecan silkecan grasecan brilon. Ĝi estas facile prilaborebla, eblas esti polurigita kaj konservas poluron. Simbircito estas rompebla ŝtono, necesas atente plilabori ĝin.

## Specoj 
* Vejna simbircito formiĝis en malplenaĵoj de grundo per kristaliĝo el tavolaj akvoj apud tera surfaco. Ĝi havas striitan aspekton. Dikeco de vejnoj iam atingas 10 cm. Vejna simbircito troviĝas ofte.
* Amonita simbircito formiĝis en malplenaĵoj de konkoj de antikvaj moluskoj-amonitoj. Estas pli rara speco.

## Historio 
Nomon *simbircito* donis V.M. Efimov en la 1985-a jaro laŭ malnova nomo de Uljanovsko: *Simbirsk*. 

La unua mencio pri simbirska kalcito datiĝas de la 1765-a jaro. En raporto de subkolonelo A. Sveĉin  de la  estas skribita: 

Malgraŭ ke tiu malmultekosta ornama ŝtono ne havas antikvan historion, ĝi estas aprezata de nuntempaj ĉarlatanoj, kiuj atribuas al ĝi multegajn magiajn fortojn kaj kuracantajn trajtojn, nekonatajn al la scienco.

## Referencoj 
Kategorio:Uljanovska provinco
Kategorio:Mineraloj
Amonia heksafluoro-arsenato

**Amonia heksafluoro-arsenato**, **heksafluoro-arsenato de amonio** aŭ **NH4AsF6** estas neorganika kombinaĵo de amonio, fluoro kaj arseno, toksa kaj venena kompleksaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj agrikulturo. Saloj de amonia heksafluoro-arsenato hidratigitaj malkomponiĝas kiam hejtataj, estigante damaĝajn substancojn tiel kiel fluorida acido kaj arsena kvinfluorido aŭ arsena kvinoksido.

## Sintezoj 
* Senpera reakcio inter arsena kvinfluorido kaj amonia fluorido:
\mathrm{AsF_5 + NH_4F \longrightarrow NH_4AsF_6}
* Interagado de arsena trifluorido, fluorida acido kaj amoniako:
\mathrm{AsF_5 + HF + NH3 \longrightarrow NH_4AsF_6 }
* Traktado de fosfora kvinklorido, amonia klorido kaj fluorida acido:
\mathrm{AsCl_5 + NH_4Cl + 6\;HF \longrightarrow NH_4AsF_6 + 6\;HCl}

* Traktado de heksafluoro-arsenata acido kaj amoniako:
\mathrm{HAsF6 + NH3 \longrightarrow NH_4AsF_6 }

## Literaturo 
* ACS Publications
* Sigma Aldrich
* ChemSpider
* Santa Cruz Biotechnology 
* Chemical Book
* Electrochemistry, Fifth Edition: Revised and Expanded, Ole Hammerich, Bernd Speiser
* Chemical Book

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Kategorio:Arsenaj kombinaĵoj
Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin

**Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin ** (; la  en Ĥarkovo, Rusia imperio — la  en Moskvo, Sovetunio) estis rusa kaj sovetunia pentristo. Samkiel Kasimir Malewiĉ li estis grava reprezentanto de la rusa avangardo.

## Biografio 
Tatlin naskiĝis en 1885 en la ukraina urbo de Ĥarkovo. Lia patro estis fervoja inĝeniero kaj poeto. Je la aĝo de 14 jaroj li forkuris el sia hejmo kaj vojaĝis dum du jaroj kiel ŝipknabo sur vaporŝipo. En 1902 li iris al Moskvo, kie li  vizitadis la lernejon de pentrarto, skulptaĵo kaj arkitekturo. Tie li studis ĝis 1903 kaj pli poste en la jaroj 1909/1910. En 1904 li laboris kiel matroso sur ŝipo en la Nigra maro.  De 1905 ĝis 1909 li studis la pentradon de rusaj ikonoj en la artlernjo de Penza. En 1912 li iĝis membro de la artista grupo *Azena vosto* en Moskvo.

En 1914 li staris dum kelka tempo en  Berlino kaj Parizo. En Parizo li konatiĝis kun la kubismo kaj la futurismo kaj estis influita de la verkoj de Picasso. De 1918 ĝis 1921 li instruis en la ŝtata art-teknika instituto (*Wchutemas/Вхутемас*) en Moskvo kaj sekve li iris al  Sankt-Petroburgo, kie li instruis en la art-akademio. 

De 1925 ĝis 1927 li instruis en Kievo ĉe la tiea artinstituto. Inter 1927 kaj 1930 li denove laboris en Moskvo, ĉe la ŝtata art-teknika instituto (Wchutemas/Вхутемас). 

## Verko 
maldekstra|eta|Monumento de la tria internacio  0 10
eta|Modelo de la monumento
*Tatlin estis multflanka artisto, dediĉita al pentrarto, arkitekturo kaj al la popola muziko.  Danke al lia pasio por la kubisma kaj futurisma pentrarto  inter sia amikaro estis Gonĉarova kaj Larionov, kun kiuj li partoprenis al pluraj ekspozicioj. Li realigis reliefojn abstraktajn el pluraj materialoj (la kontraŭreliefoj), inaŭgurante tiel la konstruktivismon, per kiu li priskribis la funkcian arton, kiu enkondukis novajn materialojn kaj industriajn teknikojn.
*

Aparte fama li iĝis pro sia projekto de la Monumento de la tria internacio 0 10  el la jaro 1919.
La tiel nomata Turo de Tatlin devus iĝi giganta maŝino alta 400 metrojn, enhavanta ŝtuparon, lifton, konferencejojn kaj radiodissendilon. Interne estis planita turniĝanta kolono. Pro la altaj kostoj la turo ne estis konstruita, sed ĝi estas konsiderata ĝis hodiaŭ mejloŝtono de la arkitekturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Literaturo de kaj pri Vladimir Jewgrafowitsch Tatlin en la katalogo de Germana Nacia Librejo
* Tatlin 2012 en Museum Tinguely, Basel

## Bild-galerio 

File:ТАТЛИН Владимир Евграфович.jpg|Tatlin, memportreto 1911
File:Tsar Maximilian by Tatlin 01.jpg| Desegno de kostumoj por la teatraĵo *Caro Maksimiliano kaj lia filo Adolfo* 1911
File:Counter-relief by V.Tatlin (1916, GTG) 01 by shakko.jpg|Kontraŭ-reliefo 1916
File:Monument_à_la_Troisième_internationale_(centre_Pompidou_Metz)_(4961047799).jpg|Modelo de la *Monumento al la Tria internacio* 1919-1979 (centre_Pompidou_Metz)
File:Vladimir Tatlin's dress design.jpg|Desegno de vestaĵoj 1920-aj
File:Stockholm Moderna Museet Collection Vladimir Tatlin Letatlin, 1930-32 (5200746581).jpg|Letatlin, 1930-32

Kategorio:Kubistoj
Kategorio:Rusiaj skulptistoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Vilmos Misángyi

**Vilmos Misángyi** [vilmoŝ miŝAndji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Misángyi Vilmos** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Vilmos Misángyi http://tudosnaptar.kfki.hu/m/i/misangyi/misangyirevai.htm naskiĝis la  en Pécs. Li mortis la  en Teisbach.

## Biografio 
Vilmos Misángyi akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1903. Post la diplomo ĝis 1924 li havis postenon en Hungaraj Ŝtatfervojoj. Li doktoriĝis en 1907. Inter 1916 kaj 1920 li instruis en komercista (alt?)lernejo. Ekde 1924 li instruis en la menciita universitato, kie li estis rektoro en la lernojaro 1944. Kune kun iom da studentoj li rifuĝis al Sopron de la Ruĝa Armeo, poste al la Germana Regno. Li instruis ankaŭ tie. Li volis translokigi la plenan universitaton al Germana Regno, sed multe da profesoroj kaj studentoj kontraŭstaris.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A maradó alakváltozásokról* (1907)
* *Rapport entre les déformationspermanentes produites par traction et par compression* (1909)
* *Lisztfeldolgozó iparunk fejlesztésének tanulmányozása* (1910) - premiita kontribuo
* *The differenees between the déformations of though and of plastic materials* (1912)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
 

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Amonia magnezia fosfato

**Amonia magnezia fosfato**, **magnezia fosfato de amonio** aŭ **NH4MgPO4** estas neorganika duobla salo de fosfata acido, amoniako kaj magnezio, trovata en naturo sub la formo heksahidrata, kaj konata kiel la mineralo "struvito", omaĝe al la germana kemiisto Heinrich Christian Gottfried von Struve (1772–1851). Ĝi kristaliĝas kiel ortoromba strukturo, kaj estas blanka aŭ bruneca-flavkolora piramidaj kristaloj.

## Renaj ŝtonoj el amonia magnezia fosfato 
La struvito precipitiĝas en alkala urino estigante la kalkulusojn aŭ renŝtonojn. Tiuj ŝtonoj estas la plej ordinaraj mineraloj trovataj en la urina sistemo de hundoj, katoj kaj homoj. La struvitaj ŝtonoj estas potencigitaj de bakteriaj infekcioj kiuj hidrolizas la ureon en amonion kaj altigas la pH-on al neŭtralaj kaj alkalaj valoroj. Urea-rompantaj organismoj inkluzivas la proteobakterion, pseŭdomono-bakteriojn, pneŭmonita klebsiella, stafilokokojn kaj mikoplasmojn.

## Literaturo 
* The Free Dictionary
* Science Direct
* Urology Stone 
* American Family Physician
* Sigma Aldrich
* Santa Cruz Biotechnology 
* Chemical Book
* New Zealand Journal of Agricultural Research Dec 1976

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Magneziaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfatoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Ortolf von Weißeneck

[eta|Sur la kastelmonto de Tettelham en [Waging am See la salcburga episkopo instalis tribunalon: ekzemplo pri la administraciaj reformoj de Ortolf]]
**Ortolf von Weißeneck** (naskiĝis ĉ. 1300, mortis la  en Salcburgo) estis salcburgia ekleziulo. Inter 1343-65 li estis princĉefepiskopo de Salcburgo (,  – la unua portanto de tiu titolo).

## Vivo 
Ortolf studis ĉe la Universitato de Bolonjo, kie li elektitis en 1318 ankaŭ prokuratoro de la germanaj nacianoj. Samtempe li jam estis kapitulano katedrala en Salcburgo. La sekvantajn jarojn li havis diversajn funkciojn tie, kaj en 1343 liaj kolegoj elektis lin katedralprovosto en 1343 kaj baldaŭ poste ĉefepiskopo.

Kiel episkopo li kontinuigis politikon favoran por la Habsburgoj kiel liaj antaŭuloj kaj restis neŭtrala kune kun la aŭstria duko Albreĥto la 2-a en la kvereloj inter la Vitelsbaĥoj kaj la Luksemburga dinastio. Sekve Ortolf ricevis la regaliojn (reĝajn jurojn) nur en 1348 post la morto de imperiestro Ludoviko la 4-a

Lia regadotempo markitis per oftaj kvereletoj kun la najbaro en Malsupra Bavario, duko Stefano la 2-a, kiu ekz. reaktivigis la konfliktojn landlimajn (ĉe Wildeneck, Wald, la Voktejoj Mondsee kaj en Chiemgau; en 1352) kaj subtenis la malpacajn ministeriojn de Tann (1357).

Danke al la engaĝiĝo de la salcburga episkopo por la Habsburgoj - Ortolf eĉ ĉe la Roma kurio klopodis laŭleĝigi la nupton de Ludoviko la 5-a de Tirolo kun Margareta de Tirolo - havis decidan avantaĝon kontraŭ la konkurencantaj Vitelsbaĥoj. Sed tiel la salcburgaj episkopoj, kies teritorio ekĉirkaŭitis grandparte de habsburgaj landoj, perdis ankaŭ la eblon fari memstaran politikon.

## Graveco neeklezia 
Ortolf ankaŭ zorgis pri la ekonomio en Salcburgio kaj farigis novajn katastrojn metonte la fundamenton por efika administrado de la ĉefepiskopa princlando. En 1344 li proklamis novan leĝaron pri la minejoj; li savis judajn familiojn (1346) kaj plibonigis la monan sistemon dungante fakulon el Florenco (1353).

## Fonto 
* Biografio ĉe NDB

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe ADB
* Informoj pri la tribunalinstalo en Tettelham

Kategorio:Princĉefepiskopoj de Salcburgo
József Gruber

**József Gruber** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruber József** estis hungara inĝeniero, profesoro.
eta|Busto pri József Gruber
eta|Akvorezervujo pri trinkakvo nomata József Gruber
József Gruber http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05499.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Korompa (nuntempa Krompachy en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Gruber frekventis akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1938. Komence li havis postenon en fabriko, poste li revenis al la universitato por instrui. En 1944 li doktoriĝis. Inter 1947 kaj 1950 li denove laboris en alia fabriko, poste li iĝis katedrestro ĝismorte en la universitato. Inter 1953 kaj 1955 li estis dekano, inter 1961 kaj 1964 rektoro. En 1964 li doktoriĝis. Li okupiĝis plej ofte pri akvofluoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A szárnylapátos szellőző méretezése és üzeme* (1943)
* *Szárnylapátos vízgépek* (1949)
* *Folyadékok mechanikája* (1952)
* *Centrifugális ventillátorok korszerű szerkesztési irányelvei* (1958)
* *Radiális átömlésű, végtelen vékony, hátrahajló lapátozású forgó lapátkörrácsok számítása* (1963)

## Memorigiloj 
* busto en Budapeŝto
* La ĉefa akvorezervujo pri trinkakvo en Budapeŝto (vidu la foton)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj