open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manila Metropolo

eta|250px|Politika mapo de la Manila Metropolo kun ĝiaj lokaj registaraj unuoj.
eta|250px|Manila trajnsistemo
eta|dekstra|250px|**Nilád**, *Scyphiphora hydrophyllacea*.
La **Manila Metropolo**, tagaloge *Kalakháng Maynilà, Kamaynilaan*, aŭ la Nacia Ĉefurba Regiono, tagaloge *Pambansáng Punong Rehiyón*, estas la administra regiono ampleksanta 17 lokajn registarajn unuojn, inkluzive de 16 urboj kaj la municipo de Pateros. Unu el la lokaj registaraj unuoj estas la urbo de Manilo, la nacia ĉefurbo de Filipinoj. La urbo Kezonurbo, tagaloge *Lungsód Quezon*, ankaŭ unu el la lokaj registaraj unuoj de la Manila Metropolo, estis la eksa ĉefurbo (1948–1976) de Filipinoj.

## Noma Origino 
La Manila urbnomo venas el la tagaloga esprimo "May nilád!", kiu signifas "Ekzistas *nilád!*". La *nilád* estas specio de arbedo sur plaĝoj de la rivero Pasig kaj de la Manila Golfo. Tiu specio estas *Scyphiphora hydrophyllacea* kaj ĝi povas kreski al alteco de 3 metroj.

## Loĝantaro 
La loĝantaro de la Manila Metropolo estas pli ol 13 484 462 personoj (en la jaro 2020) kun la denseco de 22 000 personoj/km2. La **Manila Megalopolo** aŭ la **Pligranda Manilo**, kiu inkluzivas ankaŭ de antaŭurboj en la apudaj provincoj de Laguna, Cavite, Rizal, kaj Bulacan, havas loĝantaron de ĉirkaŭ 20 milionoj da personoj.

## Lokaj Registaraj Unuoj 
Kune la 17 lokaj registaraj unuoj de la Manila Metropolo havas landan areon de 619,57 km2.

* Kalukano
* Las Piñas
* Makatio
* Malabon
* Mandaluyong
* Manilo
* Marikina
* Muntinlupo
* Navotas
* Paranjako
* Pasay
* Pasigo
* Pateros
* Kesonurbo
* San Juan
* Tagigo
* Valenzuela

## Transporto 
Ekzistas larĝaj ŝoseoj por aŭtomobiloj. Ekzistas aŭtobusa sistemo kaj urbtrajna sistemo. Ekzistas multaj publikaj ĵipoj.

* Manila Light Rail Transit System
* Manila Metro Rail Transit System

## Bildaro 
Bonvolu alklaki bildon por pligrandigi ĝin.

Dosiero:Superpasejo en Manilo.jpg|Superpasejo en Manilo
Dosiero:Ĵipo en Manilo.jpg|Ĵipo en Manilo
Dosiero:infana festo en Manilo.jpg|Manila infanfesto
Dosiero:Black Nazarene procession.jpg|La Nigra Nazareno
Dosiero:Evangelista St., Quiapo, near Isetan Recto - panoramio.jpg|Strato Evangelista
Dosiero:Carriedo Street Scene.JPG|Strato Carriedo
Dosiero:Evia Lifestyle Center's Atrium.jpg|Alabang
Dosiero:FvfMetroManila6304 02.JPG|Parañaque
Dosiero:01123jfHidalgo Bautista Street Quiapo, Manilafvf 02.jpg|Strato Hidalgo

800px

Kategorio:Filipinoj
Kategorio:Regionoj de la Filipinoj
Lulu-insulo

**Lulu-insulo** sur Frejzero-rivero troviĝas en la provinco Brita Kolumbio en Kanado.  La insulo estas parto de la urbeto Riĉmondo, kiu troviĝas sude de la urbo Vankuvero.  Tamen, Riĉmondo apartenas al la Metropolo Vankuvero.  Inkluzive de Lulu-insulo, Riĉmondo havas landan areon de 129,27 km2 kune kun loĝantaro de pli ol 198 309 personoj (en la jaro 2016).  El la loĝantaro, 53% estas ĉinoj, 7,3% estas sudazianoj, 6,9% estas filipinanoj, 2% estas japanoj, 1%  estas sudorientazianoj, 0,8% estas latinamerikanoj, 0,8% estas araboj, 0,7% estas koreoj, 0,6% estas nigruloj, 0,6% estas okcidentazianoj, 0,2% estas aliaj videblaj minoritatuloj, 2,4% estas miksataj videblaj minoritatuloj, 0,5% estas indianoj, 0,3% estas metisoj, kaj 23,7% estas eŭropdevenuloj (2016).

Pratempe, Lulu-insulo apartenis al la teritorio de la indiana tribo Halkomelem de la Saliŝa lingvaro. Hodiaŭ, ne ekzistas multaj maljunaj arboj en Lulu-insulo ĉar pratempe, estis koto kaj akvo.

Dosiero:Steveston, Richmond, BC, Canada - panoramio.jpg|Vilaĝo Steveston
Dosiero:Aberdeen centre richmond lehoux.jpg|Centro Aberdeen
Dosiero:RichCtr-interior.jpg|Centro Riĉmondo
Dosiero:Buddhist Temple on No. 5 Road, Richmond, British Columbia, Canada.jpg|Budaisma templo
Dosiero:McKinney-Elem.jpg|Bazlernejo McKinney
Dosiero:Contemporary home in Richmond, BC.JPG| Ordinara domo
Dosiero:Aberdeen Station June08.jpg|Stacio Aberdeen
Dosiero:Yaohan-ctr.jpg|Centro Yaohan
Dosiero:Steveson Harbour, Vancouver, British Columbia, Canada.jpg|Haveno Steveston
Dosiero:Steveston Fisherman Wharf signage 2018.jpg|Haveno Steveston
Dosiero:Temple Roof (103208985).jpeg|Budaisma templo
Dosiero:Dinesty Chinese Restaurant (4428951296).jpg|Ĉina restoracio
Dosiero:Lansdowne Centre South Mall 2018.jpg|Centro Lansdowne

Kategorio:Geografio de Kanado
Fundmoreno

**Fundmoreno** estas glaciepoke formita surŝutaĵpejzaĝo, kiu ekestis sub glaĉeroj aŭ sub enlandglaĉerego. Ĝi estas parto de aluvia serio. La tipa sedimento de la fundmoreno estas la aluvia marno (ŝovaĵmarno), kiun deponis la glaĉero.

## Vidu ankaŭ 
* Sanduro
* Aluvia vastvalo

Kategorio:Geomorfologio
Strato Alkalao

eta|280ra|Calle de Alcalá
La **Strato Alkalao** () estas unu el la ĉefaj stratoj de Madrido (la ĉefurbo de Hispanio) kaj pro trafiko kaj pro komerca aktiveco. Ĝi havas 10,5 kilometrajn longecon ekde la madrida urbocentro ĝis la oriento-nordoriento de la urbo. La fama strato komenciĝas en la emblema Sunpordo, teorie la Kilometro Nulo de ĉiuj stratoj kaj ŝoseoj de Hispanio kaj stratoj de Madrido.
Ĉi tiu strato estas la plej longa de la tuta urbo. En ĝia komenca parto ĝi trairas la lokojn plej simbolajn de Madrido, i.a. la Sunpordon, la Placon de la Sendependeco, kie troviĝas la Pordo de Alkalao kaj la Placo Cibelo kun la konata fontano de la diino.

La nomo de la strato devenas de la fakto, ke en tiu loko pli malpli estis iama vojo al proksima urbo Alcalá de Henares aŭ Alkalao.

## Konstruaĵoj
* Palaco Goyeneche

Kategorio:Stratoj en Madrido
Ĝardeno Kampo de la Maŭro

[eta|250ra|Vidaĵo de la Kampo de la Maŭro, de la okcidenta flanko. Fone, la [Madrida Reĝa Palaco.]]
eta|250ra|Vidaĵo de detalo de la ĉefa promenejo

La ĝardeno **Kampo de la Maŭro**, , troviĝas en Madrido, ĉefurbo de Hispanio. Ĝi estis deklarata kiel art-historia interesaĵo en 1931, okupas areon de ĉ. 20 hektaroj, kiuj etendiĝas de oriento al okcidento, ekde la okcidenta fasado de la Reĝa Palaco ĝis la Promenejo de la Virgulino de la Montopasejo. De nordo ĝis sudo ĝiaj limoj estas markitaj de la Rondo de Sankta Vicento, la Rondo de la Vega kaj la Parko Ateno.

Tiu ĉi ĝardeno estas unu el la ĝardenigitaj spacoj kiuj ĉirkaŭas la Reĝan Palacon, sed, diference de la aliaj du (la Ĝardeno Sabatini kaj la Placo de Oriento), pri ĝi okupiĝas ne la Madrida Urbodomo, sed la Hispana Nacia Heredaĵaro.

## Nomo de la Ĝardeno 
La terenoj, kie situas la Reĝa Palaco kaj la valo de la rivero Manzanaro, estis konata kiel *Kampo de la Maŭro* ekde la 19-a jarcento. Tiu ĉi nomo venas de la promociantoj de la ĝardenoj, kiuj serĉis nomon por la ĝardeno laŭ historiaj epizodoj okazintaj tie.
Tiu okazintaĵo estis la atako kontraŭ la urbo, kie ĉefrolis la militista gvidanto Ali-Ben-Jusufo, kiu en la jaro 1109 intencis rekonkeri la lokon de Madrido, tiam en manoj de la kristanoj. Laŭŝajne, li kune kun la trupoj restis en la loko, en kiu nun troviĝas la ĝardenoj.

Kategorio:Parkoj de Madrido
Kategorio:Ĝardenoj en Hispanio
Deliblato

eta|dekstra|200px|Deliblato troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
eta|270px|Municipo de Kovin
eta|290px|Ortodoksa serba preĝejo de Deliblato
**Deliblato,** serbe **Делиблато,** hungare **Deliblát** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 164 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°49′34″N 21°02'08″E
* Alto super marnivelo: 94 m
* Loĝantaro: 3490
* Poŝtkodo: 26225
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Deliblato situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum regado de turkoj en 1660. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Kubin, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Deliblato 3498 homoj, (2802 serboj (80 %), 441 rumanoj, 44 hungaroj, 43 jugoslavianoj, 38 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa serba preĝejo de 1783, en 1906 trakonstruiĝis
* ortodoksa rumana preĝejo

## Famuloj 
En la komunumo naskiĝis hungara arkeologo Nándor Láng.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
maldekstra|eta|260px|Rumana ortodoksa preĝejo de Deliblato

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Interslava lingvo

[eta|280px|[Vojtěch Merunka kaj Jan van Steenbergen dum la Dua Konferenco pri la Interslava Lingvo, Hodonín (Ĉeĥio), 2018]]
**Interslava lingvo** aŭ memnome **medžuslovjansky** (**меджусловјанскы** per la cirila alfabeto) estas zona planlingvo kreita surbaze de la slavaj lingvoj. Ĝia celo estas helpi parolantojn de diversaj slavaj lingvoj komuniki inter ili kaj ankaŭ helpi al fremdlingvaj parolantoj por interkomunikiĝi kun slavoj. La nuna interslava estas la rezulto de unuigo dum la jaroj 2011–2017 de tri antaŭaj tutslavaj lingvoprojektoj:
* **Slovianski**, natureca sed simpla tutslava planlingvo konstruita ekde 2006 de Jan van Steenbergen, Gabriel Svoboda, Ondrej Rečnik kaj Igor Poljakov, kiu direktiĝas pli al rekta komprenebleco ol facila lernebleco.
* **Slovioski**, kreita en 2009 de Steeven Radzikowski kaj aliaj kiel plibonigita (pli naturalisma) versio de Slovio.
* **Novslava lingvo** (*Novoslovienskij*, poste *Novoslověnsky*), modernigita versio de la malnovslava lingvo, unuafoje publikigita en 2010 de Vojtěch Merunka. 

En aŭgusto de 2021, la Fejsbuka grupo de la interslava lingvo havis pli ol 15 000 membrojn.

## Alfabeto kaj prononco 
Interslava skribeblas kaj per la latina kaj per la cirila abocoj.

## Gramatiko 
### Substantivoj 
La interslava estas fleksihava lingvo. Ekzistas tri genroj por substantivoj (vira, ina kaj neŭtra) kaj sep kazoj (nominativo, akuzativo, genitivo, dativo, instrumentalo, lokativo kaj vokativo). 

### Adjektivoj 
Adjektivo adverbigeblas per la finaĵo **-o** (aŭ **-e** post mola konsonanto): *dobr**o*** "bone" *svěž**e*** "freŝe".

### Pronomoj 
### Nombrovortoj 
La kvantaj nombroj 1-10 estas:

Pli grandaj nombroj formeblas per aldonado de **-nadset** al la nombroj 1-9, **-deset** al dekoj, kaj **-sto** al centoj.

Ordaj nombroj formeblas per aldonado de la adjektiva finaĵo **-y** al la kvantaj nombroj, escepte de *prvy* "unua", *drugy/vtory* "dua", *tretji* "tria", *četvrty* "kvara", *stoty/sotny* "centa", *tysečny* "mila".

### Verboj 
## Ekzemplo 
La Patro Nia:

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tutslavismo
* Tutslavaj koloroj
* Tutslavaj lingvoj
* Slava lingvaro
* Zonaj planlingvoj
* Novslava lingvo
* Slovio
* Veneda lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la interslava lingvo 
* *Izvěsti*, retpaĝaro kun artikoloj en interslava  
* InterslavicWiki, enciklopedio en interslava.
* Forumo pri Slovianski  , 
* Oficiala Interslava-Angla vortaro
* Oficiala Angla-Interslava vortaro
* Vortaro Interslava-Angla

Kategorio:Interslava lingvo
Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Kategorio:Zonaj planlingvoj
Kategorio:Ensociiĝintaj konstruitaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Emre Toraman

**Emre Toraman **, kiu naskiĝis je la 5-an de januaro 1979 en la turka urbo Samsun) estas turka futbalisto. En 2008 li ludis por la teamo Eskişehirspor, sed ekde 2009 li ludas por la teamo Kasımpaşaspor, kiu sukcesis reveni al la unua futballigo de Turkio. Toraman ludas meza defenda pozicio. 

## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe TFF.org ()
* Profilo ĉe la ludistmerkato  ()
* Profilo ĉe futbolig.com.tr  (turka)

Kategorio:Viroj
Kategorio:Turkaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio
István Bujtor

**István BUJTOR** [iŝtvAn], hungare **Bujtor István** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro kaj filmscenaristo. Liaj duonfratoj estis Zoltán Latinovits kaj Károly Frenreisz, lia unua edzino estis violonisto Eszter Perényi.

István Bujtor naskiĝis, kiel **Frenreisz István** la  1942, Budapeŝto - mortis la  2009, Budapeŝto.

## Biografio 
István Bujtor frekventis gimnazion, poste li laboris, fine li plulernis en ekonomia universitato, kie li ricevis diplomon en 1966. Spite tion li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Győr), poste al Teatro József Attila, ekde 1971 al Nacia Teatro (Pécs). En 2007 li estis elektita direktoro en Teatro Petőfi (Veszprém). Li estis hungara voĉo de Bud Spencer, en hungaraj filmoj li aktoradis similajn figurojn. Li ricevis kelkajn premiojn.

## Roloj (elekto) 
* 76 filmoj (ankaŭ televiziaj) inter 1964-2008, ekzemple Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo), 1964; Malvarmaj tagoj, 1966; *Bors* (serio), 1968; *Egri csillagok* (Steloj de Eger), 1968; *Fekete gyémántok* (Nigraj diamantoj), 1976; *Zsaruvér és Csigavér* (krimserio), 2001-2008
* diversaj reĝisoradoj
* diversaj teatraĵoj, ekzemple John Steinbeck: Musoj kaj homoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Galaksio de Seyfert

[eta|dekstre|[Galaksio de la Cirkelo, galaksio de Seyfert. (dankon al : A. S. Wilson, P. L. Shopbell, C. Simpson, T. Storchi-Bergmann, F. K. B. Barbosa, M. J. Ward, WFPC2, Kosmoteleskopo Hubble kaj NASA por la foto)]]
[eta|[NGC 7742]]

La **galaksioj de Seyfert** estas spiralaj aŭ malregulaj galaksioj, kiuj entenas treege brilantan kernon, kies lumeco povas preterpasi tiun de la tutaĵo de la galaksio. Estas tipo de aktiva galaksio, nomata laŭ la usona astronomo Carl Keenan Seyfert kiu studis tiajn objektojn en la 1940-aj jaroj.

Ĉirkaŭ 10 % el la galaksioj estas galaksioj de Seyfert.
## Karakteriziloj
La brila kerno de la galaksioj de Seyfert elmontras rapidajn variojn de lumeco. Por tio necesas, ke la elsenda regiono estu "malgranda" (malpli ol unu lumjaro): la lumeco de objekto ne povas ŝanĝi en malpli da tempo, ol la tempo necesa por ke lumo trairas ĝin.

La spektro de la brila kerno montras tre plilarĝigitajn  pro efiko de Doppler: tio implicas, ke la materio, kiu elsendas lumon, moviĝas kun rapideco de grandordo de 500 al 4000 km/s, oni opinias, ke tiu materio kirlas en disko de akrecio ĉirkaŭ nigra truo.

Tio estas konfirmita de la fakto, ke la intenseco de la mallarĝaj spektraj linioj ne ŝanĝiĝas kiam la lumeco varias: oni klarigas tion per tio ke la mallarĝaj linioj estas elsendataj de vastaj (relative senmovaj) regionoj, dum la larĝaj linioj estas tiuj de lumo elsendata de malgranda agitata regiono.

La galaksioj de Seyfert montras ankaŭ fortajn elsendojn de radioondoj, infraruĝaj, ultraviolaj kaj iksaj radiadoj

## Eksteraj ligiloj 
* Galaksio de Seyfert, el Futura Science  
* La galaksioj de Seyfert, kun multaj ligoj 

Kategorio:Specoj de aktivaj galaksioj
Ruĝventra pigonajtingalo

La **Ruĝventra pigonajtingalo** (***Trichixos pyrropygus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj (iam en Turdedoj) kaj de la grupo de ŝamaoj kiu enhavas speciojn kun longaj vostoj kaj nigraj supraj partoj. El tiu grupo plej parto de la specioj loĝas en Azio, kelkaj en Afriko kaj multaj specioj estas endemioj en insuloj. Ĝi estas monotipa en la genro ***Trichixos***.

Tiu specio, kiel aliaj de la sama grupo, havas longajn vostojn kaj nigrajn suprajn partojn, sed anstataŭ blankajn subajn partojn, tiuj estas flavecaj en centraj brusto kaj ventro, pli helbrunaj en flankoj kaj tute ruĝbrunaj en suba ventro kaj subvosto (escepte nigra larĝa bordo). Tiu ruĝeco nomigas la specion kaj en Esperanto (ankaŭ en aliaj lingvoj) kaj en la latina scienca nomo *pyrropygus* formata de du latinigitaj radikoj el la antikva greka signife “fajro, ruĝo” (*pyrro*) kaj “pugo” (*pygus*).

Ĝi troviĝas en Brunejo, la insuloj Kalimantano kaj Sumatro de Indonezio, Sabah, Sarawak kaj duoninsula Malajzio kaj Sundaaj malaltaj teroj de duoninsula Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj marĉoj.

Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. Kvankam disvastigita, tiu specio estas ĝenerale priskribita kiel nekomuna en sia teritorio, kaj certe malpliiĝis pro etenda perdo de la arbaroj de malaltaj teroj en la regiono. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Trichixos pyrropygus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Mezmoreno

[eta|Mezmorenoj je la [Aleĉ-Glaĉero|Granda Aleĉglaĉero]]
**Mezmoreno** nomiĝas en la geologio morenoj, kiuj ekestas aŭ ekestis per la kunfluo de du glaĉeroj (konfluenco). Je tio la koncernaj flankmorenoj unuiĝas al mezmoreno. Se la originaj glaĉeroj estas samgrandaj, la mezmoreno videblas kiel rulŝtona bendo proksimume meze sur la glaĉerglacio.

Kategorio:Glaciologio
SkyLine (fervojo)

**SkyLine** (pr. *skajlajn*; angle = ĉiel-linio) estas aŭtomata person-transporta fervojo en la Flughaveno Frankfurta.

La fervojo ekfunkciis en 1994. Ĝi veturas trake (gvidate) sur kaŭĉukaj radoj, do ne estas striktasenca fer-vojo. Ĝia vojo estas sur-, grandparte eĉ supertera, sur pontoj.

eta|Trajno de SkyLine
La fervojo veturas inter la du pasaĝerejoj (1 kaj 2) de la flughaveno; inter ili ĝi iras sur pontoj kaj ene de pasaĝerejo 1 en la unua etaĝo. Ĝi estis ekbezonata pro konstruado de la dua pasaĝerejo. Ĝia itinero longas 3,8&nbsp;km, estas dutraka kaj enhavas tri staciojn kaj ses trakforkojn. Pasaĝerejo 1 havas du staciojn: flugkajo A ("Flugsteig A") estas nur por aviaj pasaĝeroj, flugkajo B ("Flugsteig B") estas alirebla por ĉiuj kaj havas elirejon al la regiona kaj longdistanca fervojaj stacioj.

eta|Trajno de SkyLine, fone la flughaveno
La uzo de la trajnoj estas senkosta. Dum viglaj tempoj ili trafikas je ofteco de 1,5 al 2,5 minutoj, alie de 3 al 5 minutoj. Nokte, kiam ne iras aviadiloj, ne estas servo al flugkajo A.

Ĉar la trajnoj ne havas homan ŝoforon, inter la kajoj kaj la trakoj estas flankaj bariloj kun pordoj, kiuj malhelpas, ke personoj falu aŭ saltu sur la trakojn. Pasaĝeroj, kiuj ŝanĝas aviadilojn inter du ne-ŝengenaj landoj, rajtas uzi nur la orientan vagonon, kiu estas rezervita al ili. Ili havas ankaŭ apartajn kajojn, tiel ke miksiĝo kun ŝengen-pasaĝeroj ne eblas.

Kategorio:Transporto en Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:Flughaveno Frankfurto
Kategorio:Fervojaj linioj en Germanio
Kategorio:Transporto en Hesio
Felikso la 5-a (kontraŭpapo)

**Felikso la 5-a** (, Chambéry — , Ĝenevo) - origine **Amadeo la 8-a de Savojo, „la Pacema“, („il Pacifico“)** – estis de 1439 ĝis 1449 la lasta katolika kontraŭpapo.

## Vivo 
Amadeo estis filo de grafo Amadeo la 7-a de Savojo (*„la ruĝa grafo“*) kaj ties edzino Bona, filino de duko Johano de Berry. En 1391 li sekvis sian patron kiel grafo de Savojo.

En 1416 li estis nomumita duko de Savojo far imperiestro Sigismondo kaj de 1418 li ankaŭ estis princo de Piemonto.

En 1434 li transdonis la politikan laboron al sia filo kaj retiriĝis en monaĥejon ĉe la lago de Ĝenevo, kie li fondis la kavaliran Maŭrican ordenon.

En 1439, dum la Koncilio de Bazelo li estis elektita kiel kontraŭpapo (kontraŭ papo Eŭgeno la 4-a) la 5-an de novembro. Li rezidis en Ĝenevo, Laŭzano kaj Bazelo. Li estis agnoskita nur en Aragono, Hungario, Bavario kaj Svisio. Finfine li rezignis () - dolĉigita de pluraj privilegioj. Sed li restis kardinalo ĝis sia morto 1451. Li estas klasigita kiel la lasta kontraŭpapo en historio.

Kategorio:Viroj
Kategorio:Kontraŭpapoj
Kategorio:Episkopoj
Kategorio:Savojo
Kategorio:Dinastio de Savojo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1383
Kategorio:Mortintoj en 1451
Géza Nyiredy

**NYIREDY Géza** [njiredi] estis hungara instruisto, kemiisto. Li naskiĝis en Nagyajta la 20-an de aprilo 1861 kaj mortis en Koloĵvaro la 11-an de junio 1914.

## Biografio 
Nyiredy studis en Koloĵvaro. Ekde 1888 li gvidis la kursojn farmacistpraktikajn de la universitato. Ekde 1890 li estis instruisto de la unitariisma kolegio de Kolozsvár. Li verkis valorajn kemiajn faklibrojn.

## Ĉefaj verkoj 
* *Gyógyszerisme* (kun Hugó Issekutz kaj Zsigmond Jakabházy, Kolozsvár, 1895);
* *Titrimetria* (Kolozsvár, 1905);
* *Szerves kémia* (Kolozsvár, 1908).

## Literaturo 
* Gál Kelemen: *A kolozsvári unitárius kollégium története* (I – II., Kolozsvár, 1935).

## Fontoj 
* *Magyar Életrajzi Lexikon* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html
* hungara biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Miĥail Kalaŝnikov

**Miĥail Timofejeviĉ KALAŜNIKOV** (; la 10-an de novembro 1919 en Kurja, nun Altaja regiono— la , Iĵevsk) estis soveta kaj rusia konstruinto de pafarmiloj. Kalaŝnikov iĝis aparte fama pro la aŭtomata fusilo AK-47. Estis produktitaj pli ol 70 milionoj da tiaj aŭtomataj fusiloj, uzataj kiel armilo en ĉ. cent landoj. Krom AK Kalaŝnikov aŭtoras pri multaj aliaj inventoj en armilaro.

Miĥail Kalaŝnikov naskiĝis en Altaja regiono al multinfana kamparana familio, kiu estis forsendita al Siberio en 1930 pro akuzo pri kulakeco (Vidu Senkulakigo, *kulakoj* oni nomis elstare bonfartajn kamparanojn, kiuj foje dungis aliajn vilaĝanojn por agrikulturaj laboroj). En 1936 li sukcesis ricevi pasporton kaj venis en Kazaĥion, kie li eklaboris en fervojstacio Mataj.

En 1938 li venis al deviga militservo kaj estis sendita al tanka taĉmento en Okcidentan Ukrainion. Dum la militservo li faris kelkajn unuajn inventojn, pro unu el kiuj li estis venigita raporti al generalo Georgij Ĵukov, post kio oni sendis lin studi en tankista lernejo kaj poste labori en tanka fabriko Voroŝilov (en Leningrado).

Dum la Dua mondmilito, post invado de nazioj en Sovetunion, li revenis al militservo en aŭgusto 1941 kiel komandanto de tanko. En la sama jaro aŭtune li estis grave vundita ĉe Brjansk kaj uzis la sesmonatan resanigan ripozon por fari la unuan modelon de aŭtomata pafilo. Tiu projekto estis prezentita al profesoro Anatolij Blagonravov, sed ne ricevis lian subtenon.

Ekde 1942 Kalaŝnikov laboris en la ĉefa pafila testejo de Ruĝa armeo. Li samtempe laboris pri projekto de aŭtomata pafilo. En konkurso de la jaro 1947 lia projekto estis taksita kiel la plej efika el inter la aliaj proponoj.

La unuaj 1500 aŭtomataj pafiloj „Kalaŝnikov“ estis produktitaj printempe de la jaro 1949 kaj iĝis armilo de Soveta armeo.

Eksiĝinte el armeo, Miĥail Kalaŝnikov ekloĝis en Iĵevsk, kie li laboris pri armiloj.

## Galerio 

Kalaschnikow-Denkmal.jpg|ligilo=https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A7%D7%95%D7%91%D7%A5:Kalaschnikow-Denkmal.jpg|Monumento al Miĥail Kalashnikov, antaŭ la komerca centro Uroĵinij, en la centro de Moskvo.
Stamp_of_Russia_2014_No_1883_Mikhail_Kalashnikov.png|ligilo=https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A7%D7%95%D7%91%D7%A5:Stamp_of_Russia_2014_No_1883_Mikhail_Kalashnikov.png|Rusa poŝtmarko honore al Miĥail Kalaŝnikov

Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio:Rusiaj inĝenieroj
Kategorio:Pafiloj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Herooj de Rusia Federacio
Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 23-an de decembro
Zsigmond Jakabházy

**JAKABHÁZY Zsigmond** [jakabha:zj] estis kuracisto, universitata profesoro, korespondanta ano de la Hungara Scienca Akademio (1923). Li naskiĝis en Kiskede la 26-an de majo 1867 kaj mortis en Budapeŝto la 5-an de julio 1945.

## Biografio 
Zsigmond Jakabházy en 1899 estis habilitita kiel privatprofesoro, poste li iĝis adjunkto de farmaciinstituto de la Universitato Koloĵvaro, en 1913 orda profesoro. Inter 1920 kaj 1937 li instruis farmacion kaj toksikologion en la Universitato Budapeŝto.

## Ĉefaj verkoj 
* *A gyógyszerismeret tankönyve* (I–II, kun Béla Issekutz, Kolozsvár, 1913).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ploĉica

eta|dekstra|200px|Ploĉica troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
eta|270px|Municipo de Kovin
eta|300px|Ortodoksa preĝejo de Ploĉica
**Ploĉica,** serbe **Плочица,** slave **Pločica,** hungare **Kevepallós** [kevepalOŝ] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin. La historia hungara loknomo estis *Plosic*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°43′07″N 20°53'02″E
* Alto super marnivelo: 57 m
* Loĝantaro: 2040
* Poŝtkodo: 26229
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Ploĉica situas sur ebenaĵo, fine de mallonga sakovojo, laŭ maldekstra bordo de Danubo (kontraŭe Smederevo troviĝas).

## Historio 
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Kubin, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ploĉica 2044 homoj, (1928 serboj (94 %), 43 hungaroj, 9 jugoslavianoj, po 6 rumanoj, kroatoj, germanoj kaj makedonoj, ktp).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Sankta Maria de la Fontano

eta|dekstra|310ra|Ĝenerala alrigardo al la konstruaĵo

La Sanktejo de **Sankta Maria de la Fontano** (Itale: *Madonna della Fontana*) estas malgranda preĝejo de la 13-a jarcento kiu troviĝas en la loĝloko Camairago, en la komunumo Castelgerundo kaj la Provinco Lodi de Lombardio, Italio. Ĝi pli precize lokiĝas en meandro de rivero Adda inter Camairago, Cavacurta kaj Maleo.

## Historio 
Fiŝistoj starigis ĝin kredeble antaŭ 1261, esperante la protekton de Sankta Maria kontraŭ inundoj de la rivero Adda.

Apud la sanktejo, troviĝas fontano de dolĉa akvo, benita de Sankta Karlo Boromeo, kiun la tradicio konsideras mirakla.

En la 20-a jarcento kaj ĝis la 1970-aj jaroj, ĝi estis tre vizitata de pilgrimantoj kaj turistoj. Hodiaŭ, la loko estas vizitata dimanĉe okaze de mesoj.

## Bildoj 

Castelgerundo - frazione Camairago - santuario della Madonna della Fontana - facciata.jpg|Enirejo al la sanktejo
Castelgerundo - frazione Camairago - santuario della Madonna della Fontana - fonte miracolosa.jpg|La fontano de la sanktejo

Kategorio:Sanktejoj
Kategorio:Provinco Lodi
Kategorio:Lokoj de pilgrimado al Sankta Maria
Baranda

eta|dekstra|200px|Baranda troviĝas en (verda) Municipo Opovo en Serbio
eta|270px|Municipo de Opovo
**Baranda** (ankaŭ hungare), serbe **Баранда,** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Opovo. La hungaroj uzas ankaŭ la loknomon *Báránd*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 52 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°05′04″N 20°26'22″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 26205
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Baranda situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş (kun ponto al Ĉenta).

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1778 apartenanta ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Ópáva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Baranda 1640 homoj, (1542 serboj, 42 ciganoj, 13 hungaroj, 10 kroatoj, 6 jugoslavianoj, 5 slovakoj, 4 rumanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Cebua pigonajtingalo

La **Cebua pigonajtingalo** aŭ **Cebua ŝamao** (***Copsychus cebuensis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj (iam en Turdedoj) kaj genro Copsychus kiu enhavas speciojn kun longaj vostoj kaj nigraj supraj partoj. El tiu genro plej parto de la specioj loĝas en Azio, kelkaj en Afriko kaj multaj specioj estas endemioj en insuloj.

Tiu orientalisa birdo estas endemia de la insulo de Cebuo, Filipinoj.

Por kelkaj fakuloj tiu specio estas sama kun la Nigra pigonajtingalo, kiu same estas ĝenerale **nigra birdo** (kun iom da malhelblua nuanco) kaj **blankaj suba ventro kaj subvosto**. Fakte la latina scienca nomo de la Cebua pigonajtingalo *C. cebuensis* aludas al la insulo de Cebuo en Filipinoj, dum la nomo de la Nigra pigonajtingalo nome *C. niger* aludas al ties ĝenerala nigreco, ĉar ĝi signifas “nigra”.

Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ arbustaroj kaj plantejoj. Ĝi estis vidata en kelkaj lokoj en la insulo, ĉefe ĉe la Protektata Pejzaĝo de Centra Cebuo, la arbaroj de Alcoy kaj Argao, kaj la arbustaroj de Casili, Consolacion. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

## Vidu ankaŭ 
*Filipinaj humidaj arbaroj

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Copsychus cebuensis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Endemiismoj
Banatsko Novo Selo

eta|dekstra|200px|Banatsko Novo Selo troviĝas en (verda) Municipo Panĉevo en Serbio
eta|260px|Municipo de Panĉevo
dekstra|eta|280px|Ortodoksa serba preĝejo de Banatsko Novo Selo
**Banatsko Novo Selo,** serbe **Банатско ново село,** germane **Banater Neudorf** aŭ *Pfefferthal*, rumane **Satu Nou,** hungare **Bánát-Újfalu** aŭ *Rév-Újfalu* estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Panĉevo. La loknomo signifas: Banato-nova-vilaĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 100 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°59′14″N 20°47'01″E
* Alto super marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 7340
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Banatsko Novo Selo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Alibunar-Panĉevo. La lasta urbo troviĝas 17, Beogrado 34 km-ojn.

## Historio 
Dum la historio estis tie 2 komunumoj. En 1765 estiĝis vilaĝo en tiu formo, kie loĝis serboj kaj rumanoj. En 1918 la rumanoj estis 80 %. Bánát-Újfalu apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Pancsova, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 1999 la serboj pafis usonan bombardan flugmaŝinon. En 2002 loĝis en Banatsko Novo Selo 7345 homoj, (4837 serboj (66 %), 2036 rumanoj (28 %), 110 ciganoj, 94 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba kaj rumana ortodoksaj preĝejoj

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|270px|Rumana ortodoksa preĝejo de Banatsko Novo Selo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Organizaĵo de Iberamerikaj Ŝtatoj por la Edukado, Scienco kaj Kulturo

La **Organizaĵo de Iberamerikaj Ŝtatoj por la Edukado, la Scienco kaj la Kulturo** ( kaj ) estas organismo por interregistara kunlaborado fondita en majo 1985, anstataŭanta la Oficejon pri Iberamerika Edukado. Ĝia sidejo troviĝas en Madrido, Hispanio. Ĝenerale oni mallongigas la nomon al *Organizo de Iberamerikaj Ŝtatoj*.

Al tiu ĉi internacia organizaĵo apartenas Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Kolombio, Kostariko, Kubo, Domingo, Ekvadoro, Salvadoro, Hispanio, Gvatemalo, Ekvatora Gvineo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Paragvajo, Peruo, Portugalio, Puerto-Riko, Urugvajo kaj Venezuelo. Ekde 1991, ĝiaj du oficialaj lingvoj estas kaj la hispana (parolata en la plimulto de la membroŝtatoj) kaj la portugala (Portugalio kaj Brazilo).

La iberamerika organizo okupiĝas pri la edukado, scienco, teknologio kaj la kulturo. Promocii la kunlaboradon, interŝanĝojn, evoluon, disvastigadon kaj komunikadon inter la membroŝtatoj. Ankaŭ ĝi promocias la studadon kaj diskonigadon kaj de la hispana kaj de la portugala lingvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la Organizo de Iberamerikaj Ŝtatoj
* Scienca Fako
* Eduka Fako
* Kultura Fako
* Portalo de la Iberamerikaj Pintkunvenoj

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Portugala lingvo
Kategorio:Hispana lingvo
Sefkerin

eta|dekstra|200ra|Sefkerin troviĝas en (verda) Municipo Opovo en Serbio
eta|260ra|Municipo de Opovo
dekstra|eta|280ra|Ortodoksa preĝejo de Sefkerin
**Sefkerin,** serbe **Сефкерин,** hungare **Szekerény** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Opovo. La historia hungara loknomo estis *Szevkerin*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 36 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 46°00′10″N 20°28'35″E
* Alto super marnivelo: 77 m
* Loĝantaro: 2620
* Poŝtkodo: 26203
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Sefkerin situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Timiş (sen ponto).

## Historio 
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Pancsova, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Sefkerin 2627 homoj, (2279 serboj (87 %), 170 rumanoj, po 36 jugoslavianoj kaj makedonoj, 24 ciganoj, 15 hungaroj, 6 slovakoj, 5 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Golfo de Napolo

eta|dekstra|220px|Mapo de la golfo de Napolo
eta|dekstra|220px|Satellita bildo de la golfo de Napolo
La **Golfo de Napolo** estas golfo de la suda Tirena maro, kuŝanta inter la Flegrea duoninsulo nord-okcidente (kabo Miseno) kaj la Sorrenta duoninsulo sud-oriente (Kabo Campanella).

Se oni rigardas la insulojn de la golfo kvazaŭ plilongigoj de la du duoninsuloj, la foraj limoj de la golfo atingas Kabon Imperatore, en la insulo Ischia kaj Kabon Carena en la insulo Capri.

La golfo de Pozzuoli, inter Kabo Miseno kaj Kabo Posillipo, kuŝas tute ene de la Golfo de Napolo.

La maraj enirvojoj de la golfo estas kvar:
* la Markolo de Procida, inter la insulo Procida kaj la kontinento (Monte di Procida);
* la Markolo de Ischia, inter la insulo Ischia kaj Vivara;
* la Granda Markolo, la ĉefa enirvojo, inter Ischia kaj Capri;
* la Malgranda Markolo, inter Capri kaj la Sorrenta Duoninsulo.

La bordoj de la Golfo de Napolo estis loĝataj jam en antaŭhistoria epoko. Dum la greka kaj romia epokoj floris tie gravaj urboj kaj havenoj, kiel: Miseno, Cuma, Baia, Puteoli (nun Pozzuoli), Ercolano, Pompejo, Oplonti, Stabia.

Nuntempe, la Golfon de Napolo karakterizas ege alta loĝdenseco, kaj sekva homa premo en ĝia meza parto, ĉefe pro la metropola areo de la urbo Napolo), dum ĉe ĝiaj foraj limoj troviĝas mondkonataj turismaj lokoj (Ischia, Capri, Sorrento, ktp)

## Vidu ankaŭ 
* Napolo
* Vezuvo
* Sorrento
* Massa Lubrense

Kategorio:Kampanio
Kategorio:Golfoj en Italio
Glaĉerpordego

eta|Modelo de glaĉero de la kontinenta glaciiĝo kun glaĉerpordego
[eta|Glaĉerpordego de la [Langgletscher|Anengletscher (Svislando)]]

**Glaĉerpordego** nomiĝas la, plej ofte, duonronda, plimalpli klare videbla elirejo fine de la glaĉerlango, tra kiu elfluas daŭre degelakvo de la glaĉero, la pro sia malklare blanka-griza koloro tiel nomata glaĉerlakto.

Depende de la grandeco de la glaĉerlango la glaĉerpordo povas esti diametra malmultajn metrojn ĝis alta 40 metrojn kaj larĝa 30 metrojn.

Kategorio:Glaciologio
Nana sfera galaksio

[eta|300px|[NGC 147, nana sfera galaksio de la Loka Grupo]]
[eta|300px|La nana galaksio [UGC 5470 estas la pala svaga makulo, dekstre de la blua stelo Regulus (α Leona)]]

Galaksio estas klasifikata **nana sfera galaksio** kiam ĝiaj steloj distribuiĝas pli malpli laŭ sfero kaj kiam ĝi estas relative malgranda, tie estas entenanta kelkajn milionojn al kelkajn centojn da milionoj da steloj.

Tiuj galaksioj konsistas la plimulton el la galaksioj de la Loka Grupo kaj orbitas en la najbaro de Lakta Vojo, je distanco de kelkaj kiloparsekoj. Oni konas dekduon da ili, ilia averaĝa angula diametro estas 30 angulaj minutoj kaj iliaj steloj povas esti individue distingitaj.

Estas tre malnovaj objektoj, malmulte evoluiĝintaj. Iliaj steloj estas malriĉaj je pezaj elementoj, kaj montras ecojn similajn al tiuj de la globaj stelamasoj.

Estas malfacila distingi ilin dis'de la ĉiela fono de la haloo. Ilia deveno estas pridiskutata: restaĵoj de la kolizio de du galaksioj, kiuj formis nian Laktan Vojon, aŭ individua formiĝo pro diseriĝo de la pragalaksia nubo.

Studo de movoj de iliaj steloj pensigas, ke la nanaj sferaj galaksioj entenus ian kvanton da malluma materio.

## Eksteraj ligiloj 
* Iaj galaksioj estus preskaŭ tute el malluma materio 

Kategorio:Specoj de galaksioj
Ŝumarak

eta|dekstra|200ra|Ŝumarak troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
eta|270ra|Municipo de Kovin

**Ŝumarak,** serbe **Шумарак,** slave **Šumarak,** hungare **Emánueltelep** estas malgranda vilaĝo kaj ripozejo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 109 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 44°49′10″N 21°08'14″E
* Alto super marnivelo: 100 m
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Ŝumarak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, proksime de Danubo. Kovin troviĝas 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ŝumarak 121 homoj, (62 hungaroj, 54 serboj, 5 rumanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* [eta|maldekstra|300ra|[Pusto]]

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Bopala tragedio

[170px|dekstra|eta|Lokalizo de [Bopalo en Barato.]]

la **Bopala tragedio** okazinta dum la nokto inter la 2-a kaj la , estas la plej grava industria katastrofo ĝis nun.

Pro eksplodo en fabrikejo de la firmao Union Carbide (kiu poste alinomiĝis al Dow Chemical) tunojn da metilocianato (H3C-N=C=O), potenca gasa veneno, ellasiĝis en la aero de la urbo Bopalo. Oficiale, 3&nbsp;828 loĝantoj mortis kaj centoj da miloj da aliaj suferis sekvaĵojn pli malpli daŭrajn, eĉ definitivajn. Fakte, la reala nombro da mortoj restas nekonata: oni parolis pri 10&nbsp;000 mortintoj.

Warren Anderson, tiama estro de Union Carbide, akuzita de murdo far de la barata juĝpovo, neniam prezentiĝis al sia proceso. Li nun vivas en Long Island.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* - Ejo de Micha Patault, Fotografisto : Bhopal, Nova Generacio
*  La veneno de Bopal (2008) 
*  BHOPAL XXV: 3 fotografistoj asociiĝas ĉirkaŭ 25-a datreveno de la katastrofo de Bhopal 
*  Studentoj por Bhopal
*  Ejo de Union Carbide pri la tragedio de Bhopal
* - Persona pagaro de Gérard Verna 
*  Dudek jaroj poste la plej granda kemia katastrofo

Kategorio:Katastrofoj en 1984
Kategorio:Kemiaj akcidentoj
Kategorio:Madja-Pradeŝo
Kategorio:1984 en Barato
Emanuel Rego

**Emanuel Fernando SCHEFFER REGO** (naskiĝis la 15-an de aprilo 1973, en Kuritibo) estas brazila plaĝa flugpilkisto. Li ludis en tri sekvaj Someraj Olimpikoj, duopante kun la ludisto Ricardo Alex Santos. Li partoprenis en la Olimpikoj en Atlanta, en Sydney, en Ateno kaj en Pekino.

Emanuel estis elektita kiel *Sportisto de la Lasta Jardeko de la jarcento* en balotado de la Internacia Federacio pri Flugpilkado. Nuntempe li estas la plej multfoja venkinto de la Monda Lud-cirkvito pri Plaĝa Flugpilkado.

Emanuel ankaŭ publike ofertis, en 2005, sian oran medalon al la brazila maratonisto Vanderlei Cordeiro de Lima, kiu dankis al li, sed ne akceptis la premion, emociite.

## Titoloj 
* Monda Ĉampioneco (1999, 2003)
* Ora medalo en la Goodwill Games (2001)
* Monda Lud-cirkvito (1996, 1997, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
* Brazila Lud-cirkvito (1994, 1995, 2001, 2002, 2003, 2006)

### Individue 
* Elektita kiel 'Sportisto de la Lasta Jardeko de la Jarcento' per FIVB
* Elektita 'Plejbona Ludisto' de la Monda Lud-cirkvito (2006)
* Elektita Plejbona Ludisto de la Brazila Lud-cirvikto (2003, 2004)
* Elektita 'Plejbona Atakanto' de la Brazila Lud-Cirkvito (1999, 2003)
* Gajnis premion ‘Olimpika Brazilo’ pri plaĝa flugpilkado (COB – 2004, 2005)
* Reĝo de la Plaĝo (2004, 2005, 2008)

## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala paĝaro 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Brazilaj sportistoj
Ricardo Alex Santos

**Ricardo Alex Costa Santos** (naskiĝis la 6-an de januaro 1975, en Salvador) estas brazila ludisto de plaĝa flugpilkado.

Duopante kun ludisto Emanuel Rego, li partoprenis la en Ateno, gajnante la unuan oran medalon de Brazilo en olimpika plaĝa flugpilkado. En la Olimpiaj Ludoj en Sydney, Ricardo gajnis arĝentan medalon kun sia duopo Zé Marco.

Krom liaj olimpikaj partoprenoj, Ricardo ankaŭ gajnis oran medalon en la Goodwill Ludoj en 2001. Pli freshdate, dum la Tut-Amerikaj Ludoj en Rio de Janeiro, li de nove duopis kun Emanuel, gajnante la oran medalon.

## Titoloj 
* Monda Ĉampioneco (2001, 2003)
* Ora medalo en la Goodwill Ludoj (2001)
* Monda Lud-cirkvito (2000, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
* Brazila Lud-cirkvito (2002, 2003, 2006)

### Individue 
* Premio 'Reĝo de la Plaĝo 2002*
* Premio *Reĝo de la Reĝoj 2002''
* Plej Bona Ludisto de la Mondo (2005, 2007)
* Elektita de la Internacia Olimpika Komitato kiel 'Olimpika Heroo' (2004)
* Elektita 'Plejbona Atakanto' en la Monda Lud-Cirkvito (2006)
* Elektita 'Plejbona Blokanto' en la Brazila Lud-Cirkvito (1999, 2000, 2001, 2003)
* Elektita 'Plejbona Ludisto' de la Brazila Lud-Cirkvito (2006)
* Elektita 'Plejbona Atakanto' de la Brazila Lud-Cirvito (2000, 2004, 2005, 2007)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Brazilaj sportistoj
Kabo Campanella

**Kabo Campanella** estas la plej okcidenta parto de la Sorrenta duoninsulo en Italio.

Ĝi disigas la Golfon de Napolo de la Golfo de Salerno.

Kategorio:Geografio de Italio
Kategorio:Kaboj en Italio
Tradescantia andersoniana

***Tradescantia andersoniana*** aŭ ***Tradescantia ×andersoniana*** estas specio pororname kultivita el la genro *Tradescantia*. Ĝi estas hibrido de *Tradescantia ohiensis*, *Tradescantia subasper* kaj *Tradescantia virginiana*.

## Priskribo 
La planto altas ĉirkaŭ 40 cm. Ĝiaj floroj havas tri petalojn kaj estas nedaŭraj sed rapide anstataŭataj.

## Eksteraj ligiloj 
* Tela botanica 

Kategorio:Komelinaloj
Altar

**Altar** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Altar. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26004.

## Geografio 
La komunumo situas en la plej nord-okcidenta parto de Sonora kaj ĝi limas al Usono (norde), al la komunumoj Trincheras kaj Pitiquito (sude), al la komunumo Sáric, Tubutama kaj Atil (oriente), al Caborca (okcidente) kaj Oquitoa (sudoriente). La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9049 loĝantojn. El tiuj estis 4624 viroj kaj 4425 virinoj. Kompare al la surfaco de la komunumo temas pri unu el la plej senhomaj partoj de la tuta planedo tero. La komunumo havas surfacon de 3944,9&nbsp;km², do sur unu kvadratkilometro loĝas nur iom pli ol 2 homoj. La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 420 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 278&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas . Tamen temas pri unu el la plej varmaj partoj de la norda hemisfero. La maksimumo estas temperaturo de ĉirkaŭ  en la ombro. Post eta pluvo la dezerto de Altar tute ŝanĝiĝas kaj la dezerto floras.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4751 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4426 scipovis legi kaj skribi kaj 316 personoj estis analfabetoj. Do 6,65 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6274 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 61 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,97 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Altar  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Insula hospitalo

La **berna "insula hospitalo"** en Svislando estas granda universitata hospitalo. Ĉirkau 7000 homoj laboras en la hospitalo, kiu jare akceptas 220 000 malsanulojn. Ĝi havas ankaŭ centron pri koĥlea enplantado.

## Libro 
Fritz Leu, *Das Inselspital: Geschichte des Universitätsspitals Bern 1954-2004* (La insula hospitalo, historio de la universitata hospitalo de Berno 1954-2004), Eldonejo Weber, en Gwatt (Thuno), Svislando, jaro 2006, 575 paĝoj, ISBN 978-3-909532-36-0 3-909532-36-5

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo () 

eta|maldekstra|330ra|

Kategorio:Berno
Kategorio:Malsanulejoj en Svislando
Arizpe

**Arizpe** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Arizpe. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26006.

## Geografio 
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3037 loĝantojn. El tiuj estis 1571 viroj kaj 1466 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2806,8&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 800 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 422&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2332 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2200 scipovis legi kaj skribi kaj 132 personoj estis analfabetoj. Do 5,66 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3042 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 21 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,69 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Historio 
Arizpe estis la unua vilaĝo de Sonora kiu ricevis la titolon "urbo". La 12-an de februaro 1782 la ĝenerala reganto de la internaj provincoj Teodoro de Croix ricevis komunikon, subskribitan de la hispana reĝo, kun la informo ke Arizpe ricevis la titolon "urbo".

Antaŭ la alveno de la hispanoj en la regiono kie hodiaŭ estas Arizpe vivis la opatoj. En 1646 la jezuita misiisto Jerónimo de la Canal fondis misiejon el kiu fariĝis poste la hodiaŭa Arizpe. En 1648 fondiĝis la misiejo San José de Chinapa. En la jaro 1776 en Arizpe oni instalis komandejon de la internaj provincoj. Poste Arizpe fariĝis ĉefurbo de la internaj provincoj. Ĝis 1838 Arizpe restis ĉefurbo de Sonora.

## Eksteraj ligiloj 
*Arizpe  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Venuso de Hohle Fels

eta|Venuso de Hohle Fels
La **Venuso de Hohle Fels** estas glaciepoka skulptaĵeto el mamuta eburo, 6&nbsp;cm alta kaj figuriganta virinon. Ĝi estis trovita septembre 2008 de teamo de universitato de Tübingen dum elfosado de kavo Hohle Fels (ĉe Schelklingen) je la suda rando de la ŝvaba ĵuraso kaj publike prezentata la  .

La figuro estis farita antaŭ minimume 35&nbsp;000 jaroj kaj venas el la plej suba tavolo de Aŭrinjaka kulturo (tavolo 5). Ĝi estas la plej aĝa skulptaĵo, kiu sendube bildigas homon, kaj apartenas al la plej aĝaj artobjektoj en la mondo. - Oni trovis du objektojn multe pli aĝaj ol la Venuso de Hohle Fels, (la 300-500 miljara Venuso de Berekhat Ram, Israelo, kaj la 250-280 miljara Venuso de Tan-Tan, Maroko), sed pri ambaŭ estas duboj, ĉu ili estas home prilaboritaj aŭ ĉu nur hazardaj naturobjektoj.

La Venuso de Hohle Fels estas ekspoziciata de septembro 2009 ĝis januaro 2010 en Stuttgart . La scienca revuo Nature, kie la raporto estis publikigita, prezentas du mallongajn filmetojn pri ĝi .

## Notoj, referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Venusfiguroj

## Eksteraj ligiloj 
* Landesausstellung 2009 „Glaciepoko - arto kaj kulturo“  (de)
* *Filmprezento de Nature* (en)
* *Sensacia trovaĵo en ŝvaba ĵuraso * (de)
* Venus vom Hohlen Fels  Infos und Bilder zur Venus und Hohler Fels

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Germanio
Kategorio:Skulptaĵoj
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Prahistoria arto
Kategorio:Ŝvaba ĵuraso
Kategorio:Arkeologiaĵo (ŝtonepoko)
Hohle Fels
Kategorio:Schelklingen
Filipina kokoslaktaĵo

Dosiero:Ginataan01.JPG|Deserta kokoslaktaĵo
Dosiero:Ginataang Monggo 002.jpg|Mungofaba kokoslaktaĵo

La **Filipina kokoslaktaĵo**, kiu tagaloge nomiĝas *ginataan* /gi.na.ta.'ʔan/, ĝenerale estas iu ajn Filipina manĝaĵo kuirata kun kokoslaktaĵo.

Kelkfoje, ĝi estas dolĉa deserto. Rizbuloj, batato, ĵakfrukto, banano, kaj ube-ignamo miksiĝas en kokoslaktaĵo.

Kelkfoje, kokoslaktaĵo miksiĝas kun salikokoj, kun legomoj, kun viandoj, kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Kuirarto de Filipinoj
* Kokoslakto kun rizbuloj

Kategorio:Supoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Filipina kuirarto