open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bojan Pancevski

**Bojan PANCEVSKI** (makedone: *Бојан Панчевски*) estas germana ĵurnalisto kaj verkisto, kiu aktivas kiel korespondanto pri eŭropa politiko ĉe Wall Street Journal.

## Kariero kaj fokusoj ĵurnalistaj 
Pancevski naskiĝis en Nord-Makedonio.  De 2009 jam li estas korespondanto verkinte pri multe da temoj, i.a. la financa krizo, la invado de Rusio en Ukrainion, la Eŭropa migra krizo de 2015 aŭ Briteliro. Antaŭ ol veni en la 2018-a jaro al "Wall Street Journal", li estis korespondanto pri EU por "Sunday Times", raportante el Bruselo kaj Vieno. Liaj ĵurnalistaj fokusoj etendiĝas je temoj kiel: politika sistemo de EU, migrado, terorismo, internaj politikoj. Krome li raportis pri la invado de rusaj trupoj en januaro 2022 en Ukrainion, spionaj agadoj inter Rusujo kaj la Okcidento kaj gravaj diplomatiaj kaj politikaj evoluoj ene de EU.

Koncerne la gaskondukton Nord Stream kaj ties detruon en septembro 2022 li povis pruvi ke ĉio tia fariĝis laŭ planoj de ukrainia generalo, kun dekomenca scio de la prezidanto.

## Honoroj 
En 2016 li honoriĝis pro raporto pri subaĉetadoj ĉe FIFA. Krome estis li ano de teamo kiu ricevis la premion *British Journalism Award for Breaking News*.

## Skribaĵoj (elekto) 
* kune kun Stefanie Marsh: ''I'm No Monster. The Horrifying True Story of Josef Fritzl'', Penguin Random House, Londono 2009, ISBN 9780425244524 (pri la krimulo Josef Fritzl el Aŭstrujo)

## Notoj 
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Nord-makedonoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 20-a jarcento
Kálmán Géresi

**Kálmán Géresi** [gEreŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Géresi Kálmán,** estis hungara historiisto, altlerneja instruisto, bibliotekisto. Lia nobela antaŭnomo estis *mátészalkai* [mAtEsalkai].

 naskiĝis  en Visk (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Viŝkove en Ukrainio), li mortis  en Debrecen.

## Biografio 
 maturiĝis en kolegio de Debrecen en 1861, poste li studis en Reĝa Universitato de Pest, pli poste li iĝis kalvinana pastro en 1864 en Kalvinana Kolegio kaj  Akademio (Debrecen). Inter 1863-1868 li estis helpinstruisto en kalvinana gimnazio de Pest (urbo), poste li studis kaj akiris diplomon en Universitato de Pest en 1873, sed dum la studentaj jaroj li estis ankaŭ familia edukisto de István Tisza. Post la diplomo li studis duonjaron en Moskvo kaj Sanktpeterburgo. Hejmenveninta li instruis en la kalvinana akademio, samtempe li estis bibliotekisto samloke ĝis 1896. Pli poste li estis inspektoro ĝis la pensiuliĝo en 1919. Intertempe li partoprenis en kalvinana koncilio en 1891. Lia edzino naskis filon, krome li edukis filinon el la pli frua tempo. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Török portai követ-költség Bethlen Gábor idejében.* (1863)
* *A magyar őstörténelem forrásai és irodalma.* (1876)
* *Debreczen művelődéstörténeti múltja és jelene.* (1884)
* *A debreceni színészet vázlatos története. 1798–1898.* (1898)
* *A lőcsei új könyvtár.* (1906)

## Memorigiloj 
* strato en Debrecen

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj inspektoroj
Tramtransporto en Friburgo

La **Tramtransporto en Friburgo** (, ) estis metroŝpura tramo kiu veturis en Friburgo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, kiu ekzistis de 1897 ĝis 1965 kaj estis elektre funkciigita de la komenco. La respondeca transportentrepreno estis "Société des tramways de Fribourg" (TF), kiu iĝis "Transports en commun de Fribourg S.A." post kiam la tramo estis nuligita kaj estis kunfandita en Freiburgischen Verkehrsbetrieben en 2000. La tramsistemo havis itinerojn kun deklivoj de ĝis 93‰, igante ĝin unu el la plej krutaj tramsistemoj en Svislando. Inter 1951 kaj 1965, la tramo estis iom post iom anstataŭigita per la Friburga trolebuso, kiu malfermiĝis en 1949.

centra|400ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Friburgo
* Transports publics fribourgeois
* Trolebusa transporto en Friburgo
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Club du Tramway de Fribourg ()
* Tram Fribourg - ligne musée ()

Kategorio:Friburgo
Friburgo
Friburgo
Friburgo
Tramtransporto en Laŭzano

La **Tramtransporto en Laŭzano** () estas tramsistemo kiu funkciis en la vaŭda urbo Laŭzano, Svislando inter 1896 kaj 1964. Tiu reto estis kunmetita, ĉe sia kulmino, el 13 linioj nombrante &nbsp;km da metroŝpura trako. Ĝi estis funkciigita fare de "Société des tramways lausannois" (TL) ekde sia kreaĵo, krom la linioj rezultantaj el la transpreno de "Compagnie des chemins de fer régional du Jorat" (REJ) en 1910.

Ĝi estis plejparte anstataŭigita per trolebusreto.

centra|400ra|eta|Mapo en 1896

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Laŭzano
* Transports publics de la région lausannoise
* Trolebusa transporto en Laŭzano
* Metroo de Laŭzano
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Tramways Lausanne (TL) ()
* Itineroj en 1938

Kategorio:Laŭzano
Laŭzano
Laŭzano
Laŭzano
John Philip Kemble

[eta|John Philip Kemble kiel Hamleto, de gravuraĵo de pentraĵo de [Thomas Lawrence|Siro Thomas Lawrence (1802)]]**John Philip KEMBLE**  (la 1an de februaro 1757  - la 26an de februaro 1823) estis angla aktoro, entreprenisto kaj eseisto. Li eniris la historion de la teatra arto kiel granda tragedia aktoro kaj digna sekvanto de David Garrick en la teatra evoluo de Ŝekspiro.

Direktoro de la teatraĵoj de Ŝekspiro kaj prezentisto de multaj roloj en ili; plej plene realigis lian aktoran talenton en tiuj roloj kiuj postulis majestecon kaj oratoradon.

La roloj en kiuj li precipe elstaris, dank'al sia impona aspekto, estis heroaj roluloj el la romiaj historiaj teatraĵoj kaj la tragedioj de Ŝekspiro kaj liaj samtempuloj (precipe Koriolano). Tio estas kontraste al tiu kiu estas konsiderita sia posteulo sur la scenejo, Edmund Kean, kiu fakte elstaris en portretado de mankhavaj karakteroj kiel ekzemple Rikardo la 3-a kaj Shylock de *La Venecia Komercisto*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Konstruante Historion – La eksa teatro en Warwick kie Kemble aktoris en 1807
* la Tumulto de Kemble teatraĵo pri Kemble kaj la Malnovaj Prezaj Tumultoj

Kategorio:Mortintoj en 1823
Kategorio:Naskiĝintoj en 1757
Kategorio:Britaj aktoroj
József Hajas

**József Hajas** [jOĵef hajaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hajas József,** estis hungara agronomo, bibliotekisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Vogel* ĝis 1941.

 naskiĝis  en Sopron, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
### Lernejoj 
 akiris ŝtatsciencan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1935, en la sekva jaro agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár), pedagogian diplomon en 1937, poste lernojaron li estis stipendiulo en universitato en Berlino. Li akiris plian diplomon pri publika administrado en 1941, fine inĝenieran diplomon en 1958 en Universitato Reĝo Sankta Stefano.

### Vivo 
 estis senlaborulo (1938–1939), poste li laboris en Ministerio pri agrikulturo (Hungario) ĝis 1947, sed pro politikaĵo li estis trudlaboristo dum la nazia erao (1944-1945). Inter 1947-1960 li laboris en ŝtata oficejo, respektive en instituto, sed interrompe li kaj lia familio estis deportita (1951-1953). Li laboris en agrara biblioteko inter 1960–1974, sed samtempe li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Li ricevis ŝtatan premion en 1949, 4 eldonejajn premiojn inter 1955-1963.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Vademecum. Gazdálkodás dióhéjban.* (kunaŭtoro, 1938; 3-a pligrandigita eldono: 1943)
* *Növénytermesztők táblája.* (kompilaĵo, 1944)
* *Szántóföldi vetésforgó. Útmutatás a helyes vetésforgó megválasztásához.* (kunaŭtoro, 1947)
* *Mezőgazdaság számokban.* (2 volumoj, kunaŭtoro, 1949–1955; 3-a tralaborita eldono: 1969)
* *A mezőgazdasági gépekkel foglalkozó tudományos intézmények fejlődése Magyarországon.* (kunaŭtoro, kompilaĵo, 1958)
* *A mezőgazdasági üzemen belüli szállítások fejlesztése.* (studo, kunaŭtoro, 1965)
* *Bobby-hobby. Bánásmód kutyákkal – képekben.* (kunaŭtoro, 1970, ruse: 1973, germane: 1974, itale: 1977, bulgare: 1986, pole: 1988)
* *Ló és lovaglás.* (kunaŭtoro, 1978; 5-a eldono: 2002, angle: 1979)

## Fontoj 
* biografio hungare
* datenoj legeblaj pli malsupre

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Romaniotoj

La **Romaniotaj Judoj** aŭ simple **Romaniotoj** (; ) estas  grekparolanta etna juda komunuma loka de la Orienta Mediteraneo . Ili estas unu el la plej malnovaj judaj komunumoj en ekzisto kaj la plej malnova juda komunumo en Eŭropo. La Romaniotoj estis kaj restas, historie distingitaj de la Sefardoj, kelkaj de kiuj setliĝis en Otomana Grekio post kiam la Granda Forpelo de Judoj el Hispanio kaj tiu de Portugalio post 1492.

La ĉefa loĝlando estas Grekio, kie ili loĝis en multaj grandaj urboj: Ateno, Ioanino, Tesaloniko. La Dua Mondmilito estis katastrofo por komunumoj. De la  Romaniotoj, nur  postvivis la holokaŭston.

## Lingvokulturo 
[eta|Juda Romaniota sinagogo en [Tesaloniko.|300x300ra]]

La lingvo de la Romaniotoj estis la hebrea-greka. Ili portis plejparte grekajn familiajn nomojn; eĉ iliaj sinagogoj havis grekajn nomojn. Alia nomo por la Romaniot-komunumo estis "gregos" (laŭlitere "grekoj" en la jud-hispana).

Post la falo de Bizanco (Konkero de Konstantinopolo), la Otomana Regno iĝis la loko de setlejo de la Romaniotoj. En 1547, traduko de la Pentateŭko de la hebrea en la hebrea-grekan (en hebreaj literoj) kaj la latina estis publikigita en Istanbulo.

Ĝis la komenco de la 16-a jarcento, la Romaniotoj restis la ĉefa juda komunumo en la tradiciaj loĝlokoj. Tamen, kun kreskanta juda enmigrado de Eŭropo, precipe de Hispanio kaj Portugalio, la proporcio de Romaniotoj komencis malkreski akre, kaj la nombro da iliaj sinagogoj malpliiĝis.

La romaniota lingvo aŭ dialektoj daŭris ĝis Dua Mondmilito en kelkaj komunumoj en Grekio; post la milito, tiuj komunumoj (aŭ siaj restaĵoj) ŝanĝis al la moderna greka. 

Nuntempe, entute, pli ol 50 homoj parolas la romaniotan lingvon, kelkdekoj el kiuj loĝas en Israelo .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kehila Kedoŝa Janina Sinagogo kaj Muzeo, Romaniota Sinagogo en Novjorko: Oficiala retejo
* La Asocio de Amikoj de greka judoj
* Unueca Frateco Societo Bono Espero de Janina Inc.
* *Seder Tefillot ke-minhag kehillot Romaniotaj*, Venecio 1545, Romaniota preĝa libro por la labortagoj kaj festoj
* Deborah S. Esquenazi, "La pre-Aŝkenazi kaj Sefardi Romaniotaj Judoj", *Jerusalem Poŝta Revuo*, 5a de oktobro, 2006
* Isaac Dostis, "Farewell Mia Insulo"

Kategorio:Judaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Grekio
Kategorio:Grekaj judoj
Edmund Kean

**Edmund KEAN** (naskiĝis la 4-an de novembro 1787, mortis la 15-an de majo 1833) estis angla aktoro; la plej granda ŝekspira interpretisto de sia tempo.

Kean estis la filo de negrava aktorino kaj kreskis en diversaj migrantaj teatrokompanioj, antaŭ esti lernantigita ĉe la ventroparolisto kaj mimo Moses Kean, kies nomon li adoptis kiel dankon pro la sceneja edukado kiun li ricevis. Post fruaj sukcesoj en la lando de 1814, Kean festis triumfojn ĉe la Drury Lane Theatre en Londono same kiel ĉe gastadoj en Parizo kaj Usono, inter aliaj. Li estis la granda aktoro de la romantika epoko sur la angla scenejo, inĝenia en koncepto kaj inspirita en la prezentado markita de ŝtorma sufero. Inter la roloj de Kean estas Hamleto, Reĝo Lear, Makbeto, Otelo kaj *Lago* en la samnoma teatraĵo *Othello*, Shylock en *La Venecia Komercisto* kaj Rikardo la 3-a.

Kean posedis patoson, potencon kaj la kapablon teruri en la plej alta grado; Tamen, lia stilo de prezento ofte estis tro abrupta kaj ofte emfazis nur la plej okulfrapajn punktojn de la rolulo anstataŭe de la tuta karaktero. Alexandre Dumas drame traktis la sorton de Kean, Jean-Paul Sartre redaktis ĉi tiun ŝablonon.

## Literaturo 
; Nefikcio

* Joseph W. Donohue: *Theatre in the age of Kean*. Blackwell, Oxford 1975, ISBN 0-631-14850-7.
* Frederick W. Hawkins: *The life of Edmund Kean*. Tinsley Books, London 1869 (2 Bde.).
* Giles Playfair: *Kean*. Dutton Books, New York 1939.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teatraj Artoj Manuskriptoj: Vararo de la Kolekto ĉe la Harry Ransom Centro

Kategorio:Mortintoj en 1833
Kategorio:Naskiĝintoj en 1787
Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Britaj framasonoj
Montaj Judoj

**Montaj Judoj** () estas la nomo donita al la indiĝena juda loĝantaro en Dagestano kaj norda Azerbajĝano, kaj en pli malgrandaj nombroj ankaŭ en Kabardino-Balkario, Ĉeĉenio, la regiono Stavropola, same kiel en Karaĉajio-Ĉerkesio kaj la Krasnodara regiono. En Israelo, montaj judoj estas nomitaj *Kavkazim* ("kaŭkazianoj") (foje kune kun la kartvelaj judoj (d)); Azerbajĝanoj nomas ilin *Dağ yahudiləri* (derivita de *dağ*, azera por "monto", kaj *yahudi,* "judo"). 

La Montaj Judoj estas la posteuloj de persaj judoj (d) de Irano kaj falas ene de la Mizraĥa kategorio de Judoj . 

Montaj Judoj prenis distingan formon kiel komunumo post Kaĝara Persio cedis la areojn en kiu ili vivis al la rusia Imperio kiel parto de la Traktato de Gulistano de 1813 . 

Estas necerta kiam kaj kiel tiuj judoj venis al la orienta Kaŭkazo, sed eventuale jam la tempo de la Aĥemenida dinastio por funkcii kiel limtrupoj. Dum la Dua Mondmilito, la norda Kaŭkazo estis okupita fare de germanaj soldatoj, sed la plej multaj el la montojudoj estis ŝparitaj ekstermo ĉar la nazioj ne sciis ĉu ili devus esti klasifikitaj kiel judoj aŭ ne. Jam en la intermilita periodo, kelkaj elmigris al Brita Palestino, kaj post la dissolvo de Sovetunio, multaj elmigris al Israelo. 

La plej multaj Montjudoj (pli ol ) nun vivas en Israelo post farado de Alija. La rusa censo en 2002 trovis nur  Montjudojn kiuj estas civitanoj de Rusio.

La Montaj Judoj parolas iranan lingvon (nomitan *Juvuri* aŭ *Juhuri*), kiu estas tre proksima al la tataj kaj persaj lingvoj. Ili nomas sin *Juhuro* (*Juvuro* en la Quba- dialekto), kiu tradukiĝas al "judoj". Alternativa mempriskribo estas *Tatoj*. La juda religio kaj kutimoj estis praktikitaj kaj konservitaj dum jarcentoj.

## Galerio 

Dosiero:Mountain_Jews_with_Herzl_at_the_1st_Zionist_Congress,_Basel,_Switzerland,_1897.jpg|alternative=Mountain Jewish delegates with Theodor Herzl at the First Zionist Congress, held in Basel, Switzerland (1897)|Kongresaj delegitoj de Montaj Judoj kun Theodor Herzl ĉe la Unua Cionista Kongreso, okazinta en Bazelo, Svislando (1897)
Dosiero:Caucasusian_Jew.jpg|alternative=Mountain Jew c. 1898|Portreto de Monta Judo. 
Dosiero:Dagestan_Mounatain_Jew_1870-1880._Alexandre_Roinashvili._Tbilisi_History_Museum_Collection.jpg|alternative=Mountain Jewish woman from Dagestan. 1870–1880.|Montjuda virino de Dagestano. 1870–1880.
Dosiero:Mountain_jewish_woman.jpg|alternative=Mountain Jewish woman and her children c. 1900|Montjuda virino kaj ŝiaj infanoj, .
Dosiero:Mountain_jews_4.jpg|alternative=Mountain Jews of the Caucasus c. 1900|Montaj Judoj de Kaŭkazio, .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* juhuro.com, retejo kreita de Vadim Alhasov en 2001. Ĉiutagaj ĝisdatigoj reflektas la vivon de Montaj Judoj  (juhuro) komunumo ĉirkaŭ la globo.
* "", *Ethnologue*
Kategorio:Etnoj en Mezoriento
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Judaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Azerbajĝano
La Invado (filmo, 2024)

***La Invado*** (originala titolo angle ***The Invasion***) estas dokumenta filmo realigita de Sergej Loznica kaj eldonita en 2024. 

La dokumenta filmo *La Invado* estis prezentita dum la Festivalo de Cannes 2024 en speciala sesio.

## Sinoptiko 
*La Invado* ne temas pri la konflikto inter Rusio kaj Ukrainio kaj la rusia agreso sur la ukraina teritorio, sed pri la konsekvencoj sur la ĉiutaga vivo de la ukrainoj dum tiu konflikto. Filmita super periodo de du jaroj, la dokumenta filmo prezentas la vivon de la ukraina loĝantaro en tuta Ukrainio de Kievo kaj Odeso al Lvivo kaj Dniproo.

## Teknika folio 
* Reĝisoro : Sergej Loznica
* Originala titolo : *The Invasion*
* Scenaristo : Sergej Loznica
* Filmmontistoj : Danielius Kokanauskis, Sergej Loznica
* Sono-inĝeniero: Vladimir Golovnicki
* Kunproduktado : ARTE Francio Kino
* Eksterlandaj produktadoj: Atoms & Void, Current Time TV 
* Eksterlandaj produktistoj: Sergej Loznica, Maria Baker-Choustova, Kenan Aliyev, Natalia Arshavskaya
* Kunproduktistoj: Fabrice Puchault, Anne Grolleron, Rasha Salti.
* Distribuanto (Francio): Potemkine Films
* Ĝenro: dokumenta filmo
* Daŭro : 145 minutoj
* Eldondato: :  por la Festivalo de Cannes

## Akcepto 
Laŭ Pierre Charpilloz de *So Film*, Sergei Loznitsa bone subtenas kun la filmo *The Invasion* Ukrainion en tiu agreso de Rusio. Nevolinta propagandi ĝi celas objektive pentri la vivon sub milito kaj tial estas parto de la granda tradicio de politika kaj historia kino. Post la filmoj *Majdano* en 2014 kaj *Donbaso* en 2018, Sergej Loznica venis al Cannes por prezenti *La Invadon*, la trian parton de triptiko dediĉita al la batalo, kiun Ukrainio faras jam dum dek jarojn por defendi sian sendependecon antaŭ la rusa agreso.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sergej Loznica

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Sergej Loznica

''The Invasion | Sergei Loznitsa | Trailer | L' Alternativa 2024''

Kategorio:Ukraina kino
Kategorio:Dokumentaj filmoj
Hanna Rovina

eta|Sol Hurok kaj Hana Rovina (1954)
**Ĥana ROVINA** (; la 15an de septembro 1888 &#x2013;la 3an de februaro 1980, ankaŭ **Robina**) estis israela aktorino. Ŝi estas ofte referita kiel la "Unua Damo de la Hebrea Teatro" .

## Vivo 
Ŝi naskiĝis en Berezino, nun la Minska regiono de Belorusio, en 1892 en la familio de David kaj Sary-Rivka Rubin. Ŝi studis en Varsovio, instruis en infanĝardeno. Ekde 1914 sur la teatra scenejo.

Ŝi estis unu el la fondintoj de la teatro Habima. Studento de Konstantin Stanislavski kaj E. Vakhtangov. En 1922, Evgeny Vakhtangov enscenigis la teatraĵon "Gadibuk" bazitan sur la teatraĵo de An-sky, kun Hanna Rovina en la titolrolo . "Habima" fariĝas akademia teatro, kaj la prezentaĵo turneis kaj montriĝis en Eŭropo kaj Usono. De 1918 ĝis 1926, H. Rovina laboris en Moskvo kiel parto de la Habima Teatro. Ekde 1928 ŝi vivis en Israelo. Premiito de la Ŝtata Premio de Israelo (1956) .

Hanna Rovina metis altajn postulojn al si kaj al sia publiko kaj ne toleris ajnan malatentemon. Dum drameca momento en peco pri Hannah Szenes de Aharon Megged, ŝi turnis sin al studentoj en la spektantaro kaj kriis: "Ĉesu mordi sunflorajn semojn!"

## Scenografio 
* Eterna Kanto (1914)
* Pilko ĉe la Originoj (1918)
* Dybbuk (1922) - *Leia*

## Galerio 

Dosiero:Hanna_Rovina_(997009453628205171).jpg|Hanna Rovina
Dosiero:Robina6.jpg|alternative=Rovina's room in Habima theatre, Tel Aviv|La ĉambro de Rovina en Habima teatro, Tel-Avivo
Dosiero:Hanna_Rovina_(997009453629105171).jpg|alternative=Hanna Rovina in Mirele Efros costume by Yitzhak Frenkel|Hanna Rovina en kostumo de Jicĥak Frenkel

## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj judoj
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Mortintoj en 1980
Kategorio:Naskiĝintoj en 1888
Kategorio:Israelaj aktoroj
Kategorio:Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)
Tramtransporto en Ŝafhaŭzo

La **Tramtransporto en Ŝafhaŭzo** () estis metroŝpura tramreto en la svisa kantono Ŝafhaŭzo. Ĝi estis funkciigita por pasaĝertransporto de 1901 ĝis 1966 kaj por vartransporto de 1905 ĝis 1993 kaj certigis la evoluon de la urbo Ŝafhaŭzo kaj la ligon kun la najbara komunumo Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo. En pasaĝertransporto, la Ŝafhaŭza trolebuso, kiu funkcias ankoraŭ hodiaŭ, anstataŭigis la tramon.

La transportkompanio respondeca por pasaĝertransporto estis "Schaffhauser Strassenbahn" (SchSt) ekde la ŝanĝo al trolebusoj, tiu firmao funkciis kiel "Verkehrsbetriebe Schaffhausen" (VBSH); La vartramo - kiu ekde 1911 transportis normalŝpurajn ŝarĝvagonojn uzante rulframojn - estis funkciigita fare de kaj la SchSt kaj la industria firmao "Georg Fischer AG" (GF). La interurbaj trajnoj de la tramo Schaffhausen-Schleitheim (StSS) ankaŭ veturis en la urbo inter 1905 kaj 1964, kaj tiu firmao ankaŭ funkciigis vartransporton sur la tramreto.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Ŝafhaŭzo
* Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo
* Trolebusa transporto en Ŝafhaŭzo
* Listo de urboj kun tramtransporto

Kategorio:Ŝafhaŭzo
Sxafhaŭzo
Sxafhaŭzo
Sxafhaŭzo
Kalvinana preĝejo (Leányfalu)

La **kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en grandvilaĝo Leányfalu (Hungario).

## Historio 
En Leányfalu dum la historio plejparte katolikoj vivis, krome kalvinanoj, kiuj apartenis eklezie al Pócsmegyer. Ekde 1970 Leányfalu kaj Pócsmegyer havis komunan paroĥon, pli frue Leányfalu estis filio. La komuna kirko funkciis en Pócsmegyer. Tamen ekde 1939 en la iama restoracio de Leányfalu oni aranĝis kalvinismajn diservojn. En 1958 oni establis sonorilostablon kaj oni aĉetis sonorilon. En la jaro 1964 la diservoj translokiĝis al parto de ferieja domo. Vera preĝejo videbla nun konstruiĝis inter 1996-2000. Orgeno venis donace el Nederlando.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola, la fasado estas malsimetria, maldekstre la kvadrata turo altiĝas. La turpinto estas piramideca. Krom la navo ankaŭ la turo havas enirejon. somere interne oni aranĝas ankaŭ koncertojn.

## Fontoj 
* paroĥa paĝo

Leanyfalu
Aladár György

'*** [djordj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **György Aladár,*' estis hungara ĵurnalisto, oficisto, membro de Societo Petőfi. Lia frato estis Endre György.

 naskiĝis  en Huszt (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Ĥust en Ukrainio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 studis en pluraj lokoj (eĉ ankaŭ eksterlande inter 1867-1871) resume 17 semestrojn. Eksterlande li konatiĝis kun Karl Marx, baldaŭ hejmenveninta li propagandis la marksismon. Inter 1871-1882 li estis ĵurnalisto de revuo de Mór Jókai, poste li laboris en statistika oficejo. Li ofte kontribuis, sed li ankaŭ tradukis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A bibliai történelem az iskolában.* (1871)
* *Az egyetemes művelődéstörténelem vázlata* (1875, 2-a eldono: 1890)
* *A föld és népei* (5 volumoj, 1881-1905)
* *Magyarország köz- és magánkönyvtárai* (1886-1887)
* *Eszményi világ* (1891)

## Elektitaj tradukaĵoj 
* Nikolaj Gogol: *Holt lelkek* (Malvivaj animoj, 1874)
* Victor Hugo: *1793, vagy a polgárháború.* (1874)
* :en:Charles Lewer: *Viharban.* (1882)

## Memorigiloj 
* strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dalinka Jochmann-Spasova

**Dalinka Jochmann-Spasova** (naskiĝis je la nomo *Dalinka Spasova*,  la 6-an de januaro 1906
en Rakitovo, , nun en la provinco Pazarĝik de suda Bulgario) estis bulgardevena esperantistino. La 9-an de novembro 1929 ŝi en Langenau, nun , edziniĝis al la germana esperantisto Rudolf Jochmann, konstrua inĝeniero el la grupo de ĉeĥaj germanoj. La esperantlingva gazetaro amplekse raportis pri la internacia movada geedziĝo, kaj la Enciklopedio de Esperanto de 1934 menciis ĝin. Bedaŭrinde ŝi jam mortis 25-jara la 20-an de junio 1931, nur 19 monatojn post la edziniĝo. La vidvo pluvivis en Langenau ĝis la fino de la Dua Mondmilito, kiam ĉiuj germanaj civitanoj de Ĉeĥoslovakio estis forpelitaj kaj kiel rifuĝintoj akceptiĝis en la restinta teritorio de Germanio

## Referencoj 

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Tramtransporto en Lucerno

La **Tramtransporto en Lucerno** () estis la plej grava provizanto de loka publika transporto en Lucerno kaj ĝia ĉirkaŭaĵo en la unuaj ses jardekoj de la 20-a jarcento. Ĝi estis malfermita en 1899 kaj ekzistis ĝis 1961. Ĝi estis funkciigita fare de "Trambahn Luzern" (TrL), hodiaŭ "Verkehrsbetrieben Luzern" (VBL). Kontraste al aliaj urboj, tramoj estis funkciigitaj elektre de la komenco kaj ne per ĉevaloj. Ĝi poste estis anstataŭigita per la Lucerna Trolebuso, kiu malfermiĝis en 1941.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Lucerno
* Trolebusa transporto en Lucerno
* Listo de urboj kun tramtransporto

Kategorio:Lucerno
Lucerno
Lucerno
Lucerno
La noche del eclipse

***La noche del eclipse*** (La nokto de la eklipso) estas romano de la hispana verkisto Joan Manuel Gisbert, publikigita en 1990. Ĝi ricevis la Premion *Gran Angular*. Joan Manuel Gisbert estas verkisto de fantasta porinfana kaj porjunula literaturo.

## Intrigo
Fine de la 14-a jarcento, juna perso Alfandor fuĝas tra Azio el sbiroj de uzurpinto. En Nankino li ŝajnigas sin partoprenanto en stranga konkurenco kunvokita de la imperiestro Senfina Lumo cele al havigo de lia filino por kiu solvu tri enigmojn pri ŝi. Ĉiuj kandidatoj malsukcesas kaj estas malliberigitaj, dum li restas en la labirinto de la insulo Gork, gardita de nigraj birdoj. Neatendite aperas la princino Ĉielnaskito kaj la imperiestro; ŝi venas akcepti lin; ŝi estas duonfreneza: meteorito falis kaj mortigis ŝian patrinon kaj nur poste ŝi naskiĝis. La imperiestro enŝipigas ilin kun Kayal, ŝia barata zorganto, kiu portas ilin al Ar. urbo de raruloj. Tie ekkomplikiĝas la mesaĝo de la verko.

## La verko
La mesaĝo de la verko komplikiĝas kaj el rakonta iĝas simbola pri temoj kiel la universala sciaro, la denaska kono, la mondo kiel labirinto ktp. Dum la eklipso ŝajnis, ke Alfandor kaj Ĉielnaskito amoras kaj ŝajnas, ke ili memoferis sin en la kratero kreita de la meteorito.

## Referencoj
## Bibliografio 
* Joan Manuel Gisbert, *La noche del eclipse*, SM, Madrido, 1990. 

Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Libroj aperintaj en 1990
Kategorio:Literaturo por infanoj
La frontera invisible

***La frontera invisible*** (La nevidebla landlimo) estas romano de la hispana verkisto Joan Manuel Gisbert, publikigita en 1992. Joan Manuel Gisbert estas verkisto de fantasta porinfana kaj porjunula literaturo.

## Intrigo
Parizo, 1899. Pro enfiltrado, kelkaj fakuloj pri okultismaj sciencoj ekkonas, ke polico uzas misteran mediumon por solvi malfacilajn murdokazojn. Tiuj sukcesoj ekscitas la okultistojn, kiuj konsideras esenca celo la esploradon pri tiu eksterordinara rolulo. Inter krimoj, suspektoj kaj kovroj, la okazaĵoj drivas ĝis malkovri neatenditajn okazaĵojn gravajn en la historio de la polica esplorado. 

## La verko
La mesaĝo de la verko komplikiĝas inter la medio de policaj historioj kaj okultismaj aferoj. "Moderna" polico turnas sin al tia sciaro, sed finfine estas la tekniko pri fingrospuroj, kio sukcesas. Oni intermetas apartajn tekstojn, kiel gazetarikolo, petero ktp. Nek la intrigo nek la rolpriskribado estas sufiĉe zorgita, ĉar la aŭtoro preferas celi la surprizon en junula leganto. 

## Referencoj
## Bibliografio 
* Joan Manuel Gisbert, *La frontera invisible*, SM, Madrido, 1992. 

Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Libroj aperintaj en 1992
Kategorio:Literaturo por infanoj
Bruno de Merseburg

**Bruno el Merseburg** (mortinta en aŭgusto 1036; latine: *Bruno Saxonicus* kaj *Bruno Merseburgensis*) estis posteulo de Thietmar de Merseburg, do ekde 1019 ĝismorte kaj episkopo de la episkoplando de Merseburg. 

## Vivo 
Originante verŝajne el Saksujo li aperis en 1007 kiel nesekulara atestanto dum interkonsento inter la majenca arkiepiskopo Willigis kaj Bernward, episkopo de Hildesheim koncerne la abatinejon Gandersheim. La kverelon pacigis reĝo Henriko la 2-a mem.

La katedralo de Merseburg estis konsekrita en 1021 fare de Bruno en ĉeesto de Henriko la 2-a. Ĉi-okaze la reĝo donacis multon al la episkopujo, certe ankaŭ pro ties strategia graveco pro la Markio de Gero. Lia postanto Konrado la 2-a samintence okazigis en Merseburg en 1032 kaj 1033 du kortegajn dietojn. 

En 1027 partoprenis Bruno von Merseburg ĉe la nacia sinodo en Frankfurto.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Merseburg 
Kategorio:Naskiĝintoj en la 10-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 1036
Kategorio:Romkatolikaj episkopoj
Monumento al L. L. Zamenhof en Salvadoro

eta
**Monumento al Ludoviko Zamenhof** () estas monumento en la  brazila urbo Salvadoro, situanta sur la Largo São Bento. Ĝi estas marmora artaĵo de Jaime Sampaio ''''* .

## Historio de la monumento 
La 15-an de Decembro 1971 en la placeto "Largo São Bento" apud la tradicia sidejo de Bahia Esperanto-Asocio (portugale *Associação Bahiana de Esperanto*, mallongigo *ABE''), estis inaŭgurita la busto de D-ro Zamenhof, kun la partopreno de la muzikistaro de la Fajrobrigado; Prof. Adroaldo Ribeiro Costa reprezentis la urbestron D-ro Clériston Andrade, kiu estis vojaĝanta; Prof. Manoel Borges dos Santos legis mesaĝon de D-ro Joaquim do Couto, gratulanta la urbestron pro la evento. Je la nomo de la esperantistoj parolis la prezidanto de ABE, D-ro José Siquara da Rocha, kaj Prof. Pedro Ferreira de Brito. Ĉeestis la inaŭguron la Episkopo Jerônimo de Sá Cavalcanti, estraranoj de ABE, esperantistoj kaj granda nombro da personoj. La 16-an de Decembro la gazetoj “Tribuna da Bahia” kaj “A Tarde” anoncis la inaŭguron. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Brazilo

## Referencoj 
Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Kategorio:Monumentoj en Brazilo
El claro de los trece perros

***El claro de los trece perros*** (La senarbejo de la dek tri hundoj) estas romano de Jorge Márquez, publikigita en 1997. Ĝi estis ricevinto de la unua premio *Ciudad de Salamanca*.

## Intrigo
En tre aparta rura vilaĝo oni akuzis frenezulon pri murdo kiun li ne faris. Lia mortanta patrino diris vortojn kiuj ŝajne anoncis la murdon de la drinkejestro. Tion profitis la loka sorĉistino por revenĝi la unuan personon kiu kuraĝis defii ŝin, nome la drinkejestro kiu akceptis gastigi ŝian adultan edzon. Poste ŝi kulpigis la kompatindan frenezulon kiu nomas sin Duendecillo Nemoroso (literatura kronmono, ke li estas malalteta kaj loĝas en arbaro). Oni internigas lin en loka frenezulejo, de kiu li sendas leterojn al kriminologia profesoro Salinero por ke tiu esploru la veron kaj li povus malliberiĝi.

## La verko
La verko estas parodio de pluraj stiloj kaj subĝenroj. Dekomence la afero de la murdo apartenas al krimromanoj, dum la rimedoj per inkludo de leteroj devenas iel de Lazarillo de Tormes, dum la filozofia cerbumado devenas el la cetero de la pikareska romano. La epizodoj de la patreco de la protagonisto kaj de la akcidento de la leterpoŝtisto randas ĉe sciencfikcio. Krome estas elementoj de fantasta rakontaro (koboldoj), de rura melodramo, de amafera rakonto (rilato inter la leterpoŝisto kaj la instruistino), de alegorio en la afero de la hundo Gaseoso, de psikologia romano en la klopodoj esploranalizi la menson de la akuzito. Tia diverseco montriĝas grafike per la elekto de aparta tiparo por ĉiu el la parolantoj-roluloj.  

Krom la diverseco de la materialo, estas ankaŭ diverseco en la strukturo, kiu ludas per kombino de aŭtoroj-rakontistoj-ricevantoj. La frenezulo sendas leterojn al la profeosro, kaj siavice tiu verkas taglibron komentante la leterojn. Kaj krome aperas la aŭtor-eldonisto, kiu komplementas la tuton semante dubojn pri tio kio estas realo kaj tio kio estas fikcio.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Jorge Márquez, *El claro de los trece perros*, Algaida, Sevilo, 1997. ISBN = 84-7647-609-4

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Libroj aperintaj en 1997
Kategorio:Literaturo de Hispanio
Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Psikologiaj romanoj
Kategorio:Krimromanoj
Ricardo Senabre

**Ricardo SENABRE Sempere** (Alcoy, 1937 - Alikanto, 5a de februaro 2015) estis hispana universitata profesoro kaj literaturkritikisto. Li estis fakulo pri la verkaro de José Ortega y Gasset kaj Miguel de Unamuno, kaj kombinis studojn pri klasika kaj nuntempa literaturoj. 

## Biografio kaj kariero
Li gradiĝis kaj doktoriĝis en la Universitato de Salamanko per disertacio pri lingvaĵo kaj stilo de Ortega y Gasset. Li estis profesoro en la Universitatoj de Salamanko, Granado kaj ĉefe en la Universitato de Ekstremaduro, en kies Fakultato de Filozofio kaj Beletroj li estis dekano. Li estis grava preleganto kaj aŭtoro de pli ol 150 universitataj studoj, kaj estis prestiĝa literaturkritikisto en diversaj medioj, ĉefe en la kulturaj suplementoj de ABC kaj El Mundo.

## Kelkaj libroj 
* Lengua y estilo de Ortega y Gasset&nbsp;(1964), doktoriga disertacio.
* La poesía de Rafael Alberti (1977).
* Tres estudios sobre Fray Luis de León (1978).
* Gracián y "El Criticón"&nbsp;(1979).
* Introducción a la poesía de Eugenio Frutos (1982).
* Literatura y público&nbsp;(1987).
* Escritores de Extremadura&nbsp;(1988).
* Antonio Machado y Juan Ramón Jiménez: poetas del siglo XX&nbsp;(1991).
* Capítulos de historia de la lengua literaria&nbsp;(1998).
* Estudios sobre Fray Luis de León&nbsp;(1998).
* El retrato literario: antología (1998).
* Claves de la poesía contemporánea: de Bécquer a Brines&nbsp;(1999).
* Laberintos de papel: Jorge Luis Borges e Italo Calvino en le era digital, kunlabore kun E. Santos Unamuno (2002).
* Metáfora y novela&nbsp;(2005).
* Aproximación a la obra lingüística de Menéndez Pidal, kunlabore kun Francisco Abad Nebot (2008).
* El lector desprevenido (2015).

## Referencoj
Kategorio:Hispanaj lingvistoj
Kategorio:Hispanaj profesoroj
Kategorio:Hispanaj filologoj
Tramtransporto en Vinterturo

La **Tramtransporto en Vinterturo** () estis metroŝpura tramo en la svisa urbo Vinterturo kaj ĝiaj najbaraj urboj Töss, Wülflingen, Oberwinterthur kaj Seen, kiuj estis integritaj en 1922. Ĝi ekzistis de 1898 ĝis 1951 kaj estis iom post iom anstataŭigita de 1938 pluen per la Vintertura trolebuso, kiu daŭre funkcias hodiaŭ. La respondeca transportentrepreno estis komence la firmao "Winterthur-Töss" (WT), kiu estis alinomita "Städtische Strassenbahn Winterthur" (StStW) en 1900 kaj "Verkehrsbetriebe Winterthur" (VW) en 1940. Hodiaŭ la firmao funkcias kiel "Stadtbus Winterthur".

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Vinterturo
* Trolebusa transporto en Vinterturo
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Trambahn Winterthur ()

Kategorio:Vinterturo
Vinterturo
Vinterturo
Vinterturo
Monto Garmo

**Monto Garmo** (, latinliterigite *Kullai Garmo*)  estas monto en Taĝikio kaj la montaro Pamiro, centra Azio. Ĝia alteco varias laŭ diversaj mezurmetodoj inter 6 595 metroj kaj 6 600 metroj. 

Estas glaĉero sur Monto Garmo, kaj la granda glaĉero Fedĉenko, en 2023 renomata glaĉero Vanĉ Jaĥ, la plej longa glaĉero en la mondo ekster la polusaj regionoj, fluas oriente de ĝi. La plej proksima setlejo estas ĉe Poimazor, proksimume dek kvin kilometrojn en la sudo (38° 39' 10 N, 71° 58' 2 E), kiu estas en alteco de 2785 metroj.

Kategorio:Montoj en Taĝikio
Kategorio:Pamiro
Blanka Mandel

**Blanka MANDEL** aŭ laŭ la hungarlingve kutima sinsekvo *Mandel Blanka* (n. la 25-an de oktobro 1900 en Budapeŝto, m. 63-jara la 14-an de aŭgusto 1964 en Favaro Veneto, ne-insula kvartalo de Venecio) estis hungara esperantistino. En 1927 ŝi en sia naskiĝurbo Budapeŝto edziniĝis al la itala esperantisto Giovanni della Savia. La esperantlingva gazetaro amplekse raportis pri la internacia movada geedziĝo, kaj la Enciklopedio de Esperanto de 1934 menciis ĝin. Post la nupto la esperantista paro kune ekvivis en Italio. Ili havis filinon, Andreina, kiu laŭ informoj okupiĝis pri Esperanto - almenaŭ unu kurson en 1993 ŝi gvidis en la mezlernejo de urbeto Feletto Umberto. Ekde 1927 la paro loĝis en Udine kaj tie en 1929 ili kunorganizis la 14-an Italan Esperanto-kongreson en Udine. 

La edzo estis tre aktiva esperantisto, jam kunfondis Esperanto-grupon en Udine en 1923, kies provizora sidejo tiutempe estis ĉe grava publika kafejo, kie la kunvenoj tre videblis al la kunurbanoj. Li gvidis lerno-kursojn, kunlaboris kun la grava Achille Tellini en la kompilado de *Vortaro Esperanta-Itala*, verkis gazet-artikolojn kaj poeziaĵojn, korespondis kun italaj kaj eksterlandaj esperantistoj, interalie kun Edmond Privat, tradukis gvidlibron pri la urbo Udine kaj novelon de Carlo Bertolazzi kun la titolo *Sen rostaĵo*. Achille Tellini mortinta en 1938 testamente postlasis duonon de sia tuta havaĵo al la Diocezaj Seminarioj de Udine kaj Gorizia por starigo de Esperanto-Katedroj kaj aldone por popularigo de la friula lingvo. Kunrealigi tiujn testamentajn projektojn estis plua movado de la paro. En la jaro 1958 li translokiĝis de Udine al la venecia kvartalo Favaro, sed tiutempe jam la sanstato de la tiam 58-jara Blanka komencis malpliboniĝi, ĝis ŝi mortis en somero 1964. La edzo postvivis ŝin je 2 jaroj kaj 4 monatoj.

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1900
Kategorio:Mortintoj en 1964
Carlo Bertolazzi

**Carlo Bertolazzi** (n. la 2-an de novembro 1870 en Rivolta d'Adda, m. la 2-an de junio 1916 en Milano) estis itala dramisto kaj teatra kritikisto.

## Biografio 
Li naskiĝis en Rivolta d'Adda en familio de burĝa deveno, jam jam en studenta aĝo estis teatra kritikisto de la satira kaj humura periodaĵo *Il Guerin Meschino*. Diplomiĝintinte pri juro ĉe la universitato de Pavio, dum certa periodo li praktikis kiel advokato, antaŭ ol sin dediĉi al notario. Kiel drama aŭtoro li debutis en 1888 kun *Mamma Teresa* ("panjo Teresa"), surscenigita kun teatra grupo de amatoraj dramaj artistoj. Sekvis *Trilogio de Gilda* (1889) kiu tamen ricevis malbonan akcepton kaj *La lezione per domani* ("la leciono por morgaŭ") en 1890.

En 1893 estis surscenigita *El nost Milan* ("Nia Milano"), verko en kiu la protagonisto unue estis enkondukita en la malriĉan sed sinceran popolan medion kaj poste iom post iom enkondukiĝas en la koruptan milanan nobelaron. La opero tiam estis dividita en du partojn (*La povera gent* kaj *I sciòri*). *La gibigianna* (1898) estis la lasta verko verkita en la milana dialekto. Bertolazzi estis konvinkita, ke li ne plu povas plene esprimi siajn ideojn daŭrigante en la dialekta tradicio kaj verkis siajn postajn verkojn en la norma itala lingvo. Menciindas ''L'egoista* (do, "la egoisto", 1901), *Lulù* (1903), *Lorenzo e il suo avvocato* ("Lorenzo kaj lia advokato", 1905) kaj *La zitella* ("La fraŭlino", 1915).

Bertolazzi mortis en la aĝo de 46 jaroj en 1916.

Aŭtoro verisma, li postmorte iĝis unu el la plej ŝatataj aŭtoroj de nacipopola inspiro en la periodo post la dua mondmilito kaj ekde tiam liaj dramaj verkaĵoj estis ofte reproponitaj en teatro aŭ provizis inspiron por kinaj filmoj.

## Teatraĵoj 
* *Mamma Teresa*, 1888
* *Trilogia di Gilda*, 1889
* *La lezione per domani*, 1890
* *El nost Milan*, 1893
* *La gibigianna*, 1898
* *L'egoista*, 1901
* *Lulù*, 1903
* *Lorenzo e il suo avvocato*, 1905
* *La zitella*, 1915

## En Esperanto aperis 
* novelo *Sen rostaĵo*, tradukita de Giovanni della Savia de originala novelo *Senz’arrosto*

## Fonto 
* La unua versio de tiu ĉi teksto ekestis la 18-an de septembro 2024, principe surbaze de la koncerna itallingva vikipedia artikolo laŭ la sama tago.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri li el junio 2020 de Antonio De Salvo en la rubriko *Esperanto-vivo* de la retejo *bitoteko.it'' ()

Kategorio:Italaj dramistoj
Kategorio:Italaj kritikistoj
Acclaim Cheltenham

**Acclaim Cheltenham** estis brita videoluda disvolva firmao bazita en Cheltenham. Ĝi estis fondita en 1984 kaj malaperis en 2004 pro la bankroto de sia patrina kompanio, Acclaim.

Komence, la firmao nomiĝis **Probe Software**. Poste ĝi ŝanĝis sian nomon al **Probe Entertainment**, kaj fine al Acclaim Cheltenham. La kompanio famiĝis pro siaj videoludaj adaptoj de pluraj filmaj licencoj, sed ĝi elstare kontribuis per la eldonado de la unuaj du *Mortal Kombat*-ludoj por videoludiloj.

Kategorio:Videoludaj firmaoj
Kategorio:Britaj firmaoj
Tramtransporto en Biel-Bienne

La **Tramtransporto en Biel/Bienne** () estis tramo kiu veturis en Biel/Bienne kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, kiu ekzistis de 1877 ĝis 1948 kaj estis funkciigita kiel ĉevaltira tramo () ĝis 1902. La respondeca transportentrepreno estis komence "Compagnie générale des tramways suisses" (TS), poste "Städtische Strassenbahn Biel" (, mallongigita *TrB*), el kiu eliris la hodiaŭa "Verkehrsbetriebe Biel".

centra|400ra|eta|Mapo en 1925

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Biel-Bienne
* Trolebusa transporto en Biel-Bienne
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Josef Pospichal: Straßenbahn Biel/Bienne

Kategorio:Biel-Bienne
Biel-Bienne
Biel-Bienne
Biel-Bienne
Tramtransporto en Lugano

La **Tramtransporto en Lugano** () estis parto de la publika transportreto de Lugano, en la Kantono Tiĉino, Svislando, dum pli ol duona jarcento. Malfermita en 1896, la reto estis iom post iom anstataŭigita per la Lugano-trolebussistemo antaŭ 1959, dum unu sendependa linio pluvivis ĝis 1964.

La ĉefa parto de la reto estis funkciigita fare de "Società luganese dei tramway elettrici", kiu, post pluraj postaj nomŝanĝoj, nun estas konata kiel "Trasporti Pubblici Luganesi". Tamen unu itinero estis sendepende funkciigita kiel parto de la regiona fervojo Lugano-Cadro-Dino. Ekde plebiscito en 2014, la reenkonduko de tramlinio estas en fazo de planado.

centra|400ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Lugano
* Trolebusa transporto en Lugano
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Rete tram-treno del Luganese  lugano.ch

Kategorio:Lugano
Lugano
Lugano
Lugano
Acclaim Entertainment

**Acclaim Entertainment, Inc.** estis usona videoluda eldonfirmao bazita en Glen Cove, Novjorkio. Origine formita de Greg Fischbach, Robert Holmes, kaj Jim Scoroposki en vendejo en Oyster Bay en 1987, la kompanio establis tutmondan disvolvteamon tra serio de akiroj fine de la 1990-aj kaj fruaj 2000-aj jaroj. Post malbonaj financaj rezultoj en la fiskjaro 2003, Acclaim deklaris bankroton en septembro 2004. Posedaĵoj de Acclaim poste estis aŭkciitaj al diversaj partioj.

## Historio 
En la fruaj 1980-aj jaroj, Greg Fischbach estis dungito ĉe la usona videoluda kompanio Activision, kie li laboris kune kun Robert Holmes kaj Jim Scoroposki. Li forlasis Activision por aliĝi al RCA Records, kiu estis poste aĉetita de Bertelsmann, kaj Fischbach trovis sin senlaboran. En 1987, li renkontiĝis kun Scoroposki en Oyster Bay (Novjorkio), kie Scoroposki posedis vendadan kompanion, por diskuti eblan komunan projekton. Post kiam Scoroposki sugestis, ke ili revenu al la videoluda industrio, ili kontaktis Holmes por konvinki lin, kaj la tri kune fondis Acclaim Entertainment. Acclaim ne havis ian fondan investanton, kaj estis financata tute de Fischbach kaj Scoroposki mem. En siaj komencaj jaroj, Acclaim estis ekskluzive videoluda eldonisto, transdonante la kreon de siaj videoludoj al eksteraj disvolvistoj. Sed dum ĝi kreskis, ĝi aĉetis iujn sendependajn studiojn, inkluzive de Iguana Entertainment el Austin (Teksaso), Probe Entertainment el Londono aŭ Sculptured Software en Salt Lake City (Utaho).

La nomo de la kompanio estis elektita ĉar ĝi devis aperis laŭalfabete antaŭ la eksa dungisto de la kunfondinto, Activision, kaj ankaŭ devis esti alfabete antaŭ Accolade (alia kompanio formita de eksaj dungitoj de Activision. Tio estis ofta formulo por elekti nomojn de novaj kompanioj fonditaj de eksaj dungitoj de Activision (la fondintoj de Activision mem uzis ĉi tiun formulon kiam ili forlasis Atari).

## Referencoj 
Kategorio:Videoludaj firmaoj
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Nov-Jorkio
Jeremy McGrath Supercross 2000

***Jeremy McGrath Supercross 2000*** estas motokrosa vetkura videoludo disvolvita de Acclaim Studios Salt Lake City kaj eldonita de Acclaim Entertainment sub ĝia varmarko Acclaim Sports por Nintendo 64, Game Boy Color, PlayStation kaj Dreamcast. Ĝi enhavas ok stadionajn kaj subĉielajn kursojn, kaj proponas al ludantoj krei siajn proprajn personigitajn kursojn. Krom havi vetkurreĝimon, ludantoj povas libere plenumi akrobatajn figurojn en stuntada moduso.

## Recenzo 
La versioj por Dreamcast kaj PlayStation ricevis "*ĝenerale malfavorajn recenzojn*" laŭ la recenza retejo Metacritic. Vicious Sid de *GamePro* diris pri la versio por Nintendo 64 : "*kvankam ĝi ne estas pionira superkrosa titolo, *McGrath* estas granda plibonigo kompare kun plejmultaj motokrosaj ludoj. En tiu subite troplena ĝenro, la intuicia ludomaniero kaj bone ellaboritaj ludmodusoj de McGrath helpas ĝin elstariĝi el la amaso*." *GamePro* donis al la versio por Nintendo 64 trifoje 4/5 poentojn por grafiko, sono, kaj amuzo, kaj 5/5 por kontrolo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jeremy McGrath Supercross 2000 ĉe MobyGames

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 2000
Kategorio:Vetkuraj videoludoj
Kategorio:Motorciklaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj de Sculptured Software
Kategorio:Videoludoj de Acclaim Entertainment
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Nintendo 64
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Game Boy Color
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per PlayStation
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Dreamcast
Kaizen

**Kaizen** estas kvalitmastruma metodo bazita sur amaso da malgrandaj plibonigoj faritaj ĉiutage.

## Difino
La vorto *kaizen* (改善?) estas la kunfandiĝo de la du japanaj vortoj *kai* kaj *zen*, kiuj signifas respektive "ŝanĝo" kaj "pli bona". La komuna franclingva traduko estas "kontinua plibonigo". Fakte, oni povas diri, ke tiu esprimo signifas "analizi por plibonigi”. *Kaizen* estas *procezo de kontinua plibonigo* bazita sur konkretaj, simplaj kaj malmultekostaj agoj. Sed antaŭ ĉio ĝi estas animstato, kiu postulas la kunfaradon de ĉiuj koncernatoj.

## Priskribo
Ĉi tiu japana aliro baziĝas sur malgrandaj plibonigoj faritaj ĉiutage, konstante. Ĝi estas laŭgrada kaj milda aliro, kiu kontraŭas la pli okcidentan koncepton de brutala reformo kiel "forĵeti ĉion kaj rekomenci" aŭ de novigado, kiu ofte estas rezulto de procezo de reinĝenierado. Aliflanke, *kaizen* emas instigi ĉiun laboriston pripensi sian laboron kaj sugesti plibonigojn.

Kategorio:Produktado kaj manufakturado
Kategorio:Japanaj vortoj kaj esprimoj
Jeremy McGrath Supercross

***Jeremy McGrath Supercross*** estas serio de vetkuraj videoludoj pri motokroso, eldonita de Acclaim Sports kun la oficiala partopreno de la superkrosa ĉampiono Jeremy McGrath. La unua ludo estis kundisvolvita de Atod kaj Probe Entertainment, antaŭ ol Acclaim Studios en Salt Lake City transprenis la evoluadon de la du sekvaj ludoj. 

## Listo 
### *Jeremy McGrath Supercross 98* 
*Jeremy McGrath Supercross 98* estas vetkura videoludo en kiu la ludanto prenas la kontrolon de motokroso, kun kiu li povas fari akrobataĵojn. Li cetere povas partopreni plurajn vetkurojn laŭlonge de sep internaj kaj eksteraj kursoj, modeligitaj laŭ tridimensia perspektivo. La vojoj estas pavimitaj per sablo, koto, gruzo, akvo aŭ glacio. La malfacileco de la vetkuro estas pligravigita per malfavoraj veterkondiĉoj kiel fulmotondro, pluvo kaj neĝo.

### ''Jeremy McGrath's Offroad* 
Post la bankroto de Acclaim en 2005, 2XL Games disvolvis la lastan ludon de la serio, *Jeremy McGrath's Offroad'' en 2012.

## Referencoj 
Kategorio:Videoludaj serioj
Willigis

**Willigis**, alternative *Williges* kaj *Willegis*, latine: *Willigisus* (naskiĝinta ĉ. 940 en Schöningen, mortinta la  en Majenco) estis ĉefepiskopo en Majenco. 

Sub reĝo Oto la 1-a, estante filo de liberaj gepatroj el malsupera klaso, li eklaboris en la reĝa kancelierio. Nomumis lin en 975 reĝo Oto la 2-a arkiepiskopo majenca kaj arkikanceliero por la tuta Regno. Danke al lia zorgado rajtis la juna Oto la 3-a daŭrigi la regadon, malgraŭ intrigoj de la kverelema Henriko la 2-a (Bavario). Ĉar ekde 984 kuratoris kaj ĉefmanaĝeradis por li Teofano, vidvino imperiestra. Willigis tiam senĉese, pere de Teofano kaj Adelheid, abatino de Quedlinburg, influon ja havis. 

Ankaŭ estis li ege ŝatata fare de imperiestro Henriko la 2-a, kies reĝpotencan akceptiĝon li apogis en la 1002-a jaro. Krome Willigis kronis lin. Willigis startigis la konstruon de la katedralo de Majenco, farigis pontojn ĉe Aschaffenburg (trans Majnon) kaj ĉe Bingen (trans Nahe-n), renovigis klostrojn, revivigis artojn kaj sciencojn kaj engaĝiĝis por la edukado.

Laŭlegende eĉ la rado sur la majenca blazono originas de li: primokite esti filo de ĉarfaristo, li pentris radon sur pordon kun la jenaj vortoj malsupre: *Willigis, Willigis, memoru via devenon!*; kaj la radon transprenis li poste en sian episkopan blazonon.

## Fonto
"Willigis" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 20. Leipzig 1909, p. 652-653
## Eksteraj ligiloj
*Vikifontaro
*ligiloj ĉe DDB
*hejmpaĝo de la katolika korporacio *Unitas Willigis*
*Karl Uhlirz: "Willigis" - ĉe: ADB, volumo 43 (1898), p. 282–289
*J. E. Stadler (eld.): "Willigisus, S." - ĉe: *Vollständiges Heiligen-Lexikon*, volumo 5. Augsburg 1882, p. 813-815