open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sándor Hegedüs (verkisto)

**Sándor HEGEDÜS** [ŝAndor hegeduŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegedüs Sándor** estis hungara verkisto, membro de Societo Petőfi (ekde 1911), membro de Societo Kisfaludy (ekde 1921).
Sándor Hegedüs naskiĝis la  1875 en Budapeŝto. Li mortis la  1953 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Hegedüs iĝis inĝeniero en Budapeŝto, poste dum du jaroj vojaĝis en la tuta Eŭropo, Ameriko, Afriko. En ĉefurboj li prelegis pri la hungara literaturo kaj li notis siajn aventurojn. Hejmenveninta li ekhavis ŝtatan oficon, sed baldaŭe li vivis kiel literaturisto.

## Verkaro (elekto) 
Liaj verkoj estis ankaŭ tradukitaj al diversaj lingvoj.
* *Az óriások világa* - Vojaĝlibro pri Ameriko - 1898
* *Déli fjordok* 1900
* *A vesztett csata* (La perdita batalo) - romano - 1906
* *A rádzsa* - novelaro - 1918
* *Kék Nílus* (Blua Nilo) 1932
* *Kis dekameron* 1942

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mihály Horváth (historiisto)

**Mihály HORVÁTH** [mihAj horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Mihály** estis hungara historiisto, episkopo, ministro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy. Foje li uzis pseŭdonimon *Hatvani Mihály*.

Mihály Horváth naskiĝis la  1809 en Szentes. Li mortis la  1878 en Karlsbad (nuntempa Karlovy Vary en Ĉeĥio).

## Biografio 
Mihály Horváth lernis teologion en Vác, poste li frekventis universitaton en Pest (urbo). Ekde 1831 li estis pastro ekzemple en Kecskemét kaj Nagykáta. Baldaŭe li estis edukisto ĉe familioj, sed li okupiĝis sukcese kun historio. En 1844 li instruis en Vieno. En 1849 li ricevis la rangon episkopo, poste li estis ministro pri edukado. Por la ministreco li estis kondamnita je morto, sed li rifuĝis al Belgio. Post politika ŝanĝo en Hungario en 1867 li hejmenvenis kaj elektiĝis parlamentano. Li ricevis trifoje premiojn de MTA. Laŭ http://hu.wikipedia.org/wiki/Kateg%C3%B3ria:Magyarorsz%C3%A1gi_szabadk%C5%91m%C5%B1vesek li estis framasono.

## Verkaro (elekto) 
* *Az ipar és kereskedés története Magyarországon a három utolsó század alatt* (Historio de la industrio kaj komercado en Hungarujo dum la lastaj 3 jarcentoj* 1840
* *A magyarok története, I–IV* (Historio de la hungaroj 1-4) 1792* *Kurzgefasste Geschichte Ungarns (In deutscher Übersetzung)* 1863
* *Magyarország függetlenségi harcának története 1848 és 1849-ben* (Historio de sendependa batalo de Hungario inter 1848-1849) 1865 * *Történelmi zsebkönyv* (Historia poŝlibro) 1867
* *A kereszténység első százada Magyarországon'' (La unua jarcento de la kristanismo en Hungarujo) 1878

## Memorigiloj 
* Placo en Budapeŝto
* skulptaĵo en Szentes

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri edukado
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Sándor Imre (lingvisto)

**Sándor IMRE** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Imre Sándor** estis hungara lingvisto, instruisto, profesoro, etnografo, literaturhistoriisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy (ekde 1878). Lia filo estis József Imre (1851), lia nepo estis József Imre (1884).
eta|Sándor Imre
Sándor Imre naskiĝis la  1820 en Transilvanio, en Hegyközpályi (nuntempa Paleu en Rumanio). Li mortis la  1900 en Hódmezővásárhely.

## Biografio 
Sándor Imre frekventis kolegion en Debrecen, kie li konatiĝis kun János Arany. Ekde 1840 li instruis en Mezőkeresztes kaj Hódmezővásárhely. Baldaŭe li redaktis gazeton en Pest (urbo). En 1849 li revenis al Hódmezővásárhely, kie li estis direktoro de gimnazio. Ekde 1860 li instruis en Debrecen, ekde 1872 en universitato de Kolozsvár. En 1866 li emeritiĝis kaj tiam li ricevis gravan premion.

## Verkaro (elekto) 
* *A latin és görög nyelv viszonyáról származás és rokonság tekintetében* 1858
* *A magyar irodalom és nyelv rövid története* (Mallonga historio de hungaraj literaturo kaj lingvo) 1865
* *Rövid magyar nyelvtan* (Mallonga hungara gramatiko) 1874
* *A népköltészetről és népdalról* (Pri la popolpoezio kaj popolkanto) 1900

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungare
* hungare

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Isaak Dunajevskij

**Isaak Osipoviĉ DUNAJEVSKIJ ** (, plene ''*; naskiĝis la  en Loĥvicja, Poltava gubernio, la Rusia Imperio), mortis la  en Moskvo, Sovetunio. Li estis elstara juddevena rusia kaj sovetia komponisto, kiu iĝis plej fame konata dum ekzistado de stalinismo en USSR. Kune kun ceteraj muzikistoj li aperigis t.n. rusan Jazon. Li estas aŭtoro de 13 operetoj, muzikaĵoj por multaj filmoj kaj tre popularaj kanzonoj, inkluzive *"Mia Moskvo"*, kiu estas ekde 1995 la oficiala himno de la rusia ĉefurbo.

## Biografio 
Isaak naskiĝis en hebrea familio de *Cale-Josif Dunajevskij* laborinta kiel kontoristo, kiu kune kun sia edzino *Rosalia Isaakovna* havis entute kvin filojn kaj unu filinon. La gefiloj tre ŝatis muziki kaj kanti, des pli, ke ilia avo estis kantoro en sinagogo kaj patrino multe pianludis kaj kantis. Poste ties hobio turniĝis al ties profesio kaj ĉiuj iĝis pli-malpli famaj muzikistoj.

En la sesjara aĝo Isaak jam sukcese ludis pianon kaj kapablis uzi muzikan notaron. En 1909 li komencis komponi kaj de tiam konserviĝis lia unua romanco.

En 1910 la familio translokiĝis al Ĥarkovo urbo, kie li en 1918 finis lernejon kun ora medalo kaj jaron poste violonan fakultaton de Ĥarkova Konservatorio.

Ekde 1919 li laboris kiel violonisto en orkestro, poste kiel direktoro de *Ĥarkova Rusa Drama Teatro*. Li debutis kiel teatra komponisto en 1920 kun muzikaĵo por la teatraĵo "La geedziĝo de Figaro."

En 1924 li translokiĝis al Moskvo. En 1924-1926 li estis muzika direktoro de la teatro "Hermitage" kaj dum 1926-1929 la Satiro Teatro.

En 1929-41 Dunajevskij estis ĉefa direktoro de la muzika halo en Leningrado, laboris kun ĵazo sub gvido de Leonido Utjosov, estis prezidanto de leningrada branĉo de la Unio de Komponistoj (1937- 41).

En 1943 li revenis al Moskvo, kie li fariĝis arta direktoro de la ensemblo de la Centra Domo de kulturo de fervojistoj.

Dunajevsij edziĝis en 1925 al *Zinaida Sudejkina*. En 1932 naskiĝis ilia filo *Eŭgeno*. En 1945 naskiĝis bastardo Maksim Dunajevskij, kies patrino estis *Zoja Paŝkova*, kiu poste fariĝis fama rusia komponisto.

Li mortis en Moskvo la  pro korspasmo kaj estis enterigita en la moskva Novodeviĉje tombejo (la 2-a tereno).

## Eksteraj ligiloj 
* http://infodon.org.ua/pedia/450 biografio 
* http://www.dunaevski.ru/  biografio, muzikaĵoj, fotoj, kanzonoj ktp 
* http://www.youtube.com/watch?v=YbqhMATXEy4 video pri liaj kreaĵoj surfone de muzikaĵo por la filmo *"Gefiloj de kapitano Grant"'' (surekranigo de samnoma libro far Jules Verne)
* http://www.imdb.com/name/nm0241812/ biografio, filmografio k.a. 

Kategorio:Rusiaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj judoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Socialisma realismo
6774 Vladheinrich

'*6774 *Vladheinrich'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice (tiam en Ĉeĥoslovakio, nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa astronomo *Vladimír Václav Heinrich'' (1884–1965), estro de la Instituto pri Astronomio de la Universitato de Karolo de Prago inter 1919 kaj 1934.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
János Bartha

**BARTHA János** [barta] estis rumania hungara lingvisto, altlerneja instruisto, presarkunlaboranto. Li naskiĝis en Coldău la 17-an de novembro 1927. 
## Kariero
János Bartha akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en 1952 en Universitato Bolyai de Kluĵo. Li estis praktikanto en la katedro pri lingvistiko de sama universitato, redaktoro de Politika Libroeldonejo de Bukareŝto, instruisto en Sfântu Gheorghe, Baraolt, Mikóújfalu, de 1961 ĝis 1980 asistanto, adjunkto de la Pedagogia Altlernejo de Târgu Mureș, poste licea instruisto ĝis sia pensiuliĝo en 1988. Li estis kunaŭtoro de lingvistikaj libroj, aŭtoro de ĉirkaŭ kvardek studaĵoj, 850 artikoloj. Li estis rubrikestro, redaktoro de la hungarlingva disaŭdigo de la Radio de Târgu Mureș.

## Fonto
**Románia magyar ki kicsoda*, 1997.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Lajos Bács

**BÁCS Lajos** [bAĉ], Ludovic Bács, rumania hungara dirigento, komponisto, violonaldisto, universitata instruisto. Li naskiĝis en Petrila la 19-an de januaro 1930 kaj mortis la 30-an de junio 2015. Li estis la patro de aktoro Miklós Bács.

## Kariero 
Lajos Bács inter 1948 kaj 1951 studis en Muzika Altlernejo de Kluĵo, inter 1951-1956 en Moskvo (Sovetunio). De 1957 li estis dungito de la Simfonia Orkestro de Rumana Radio de Bukareŝto ĝis sia pensiuliĝo en 1991. Li fondis en 1966 la malnovmuzikan ensemblon Musica Rediviva. Inter 1962 kaj 1968 li lekciis en Muzika Akademio de Bukareŝto, post 1990 denove.

## Fonto 
* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj dirigentoj
Kategorio:Rumanaj dirigentoj
Traidenis

**Traidenis** (? - 1282) estis Grandduko de Litvo (1270 - 1282).

## Deveno 
Lia deveno ne estas certa. en malfruaj fontoj ekzistas mencioj, ke li estas parenco de Mindaugas kaj same kiel Mindaugas devenis de Polockaj princoj, sed ĉi tiaj informoj ne estas fidindaj. Ekzistas opinio, ke Traidenis ne estis parenco de Mindaŭgas kaj kiam li atingis potencon, li ŝanĝis politikon de siaj antaŭuloj Vaišvilkas kaj Švarnas kaj dum sia regado anstataŭ rusin-ortodoksa partio dominis litov-pagana. Sed, samtempaj fontoj atestis, ke pli junaj fratoj de Traidenis estis ortodoksoj kaj tiel estas probabla kaj ortodoksismo de Traidenis mem.

## Agado 
Ĝis la jaro 1270 pri Traidenis preskaŭ mankas informoj, sed estas certe, ke dum regado de Mindaŭgas li partoprenis en militoj kontraŭ Volinio kaj en ĉi tiaj militoj pereis liaj junaj fratoj. En la jaro 1270 Trajdenis ekregis en Litvo, volinia kronikisto malbone priskribis lin, nomante Traidenis pli malica ol Herodo kaj Nerono.

Traidenis defendadis sian ŝtaton kontraŭ kruckavaliroj kaj Volinio, helpis al praprusoj en ilia kontraŭstaro kontraŭ germanoj. Multaj praprusoj fugis en Litvo de germana premo. Ekzemple, en la jaro 1276 multaj praprusoj enloĝiĝis apud Hrodna kaj Slonim. En la jaro 1278 Traidenis sendis sian fraton por helpi al litova tribo jatvagoj en lia militiro kontraŭ Mazovio kaj orienta Polio. Mazovio estis forte prirabita kaj foris interrilatoj kun kruckavaliroj kaj kontraktis armisticon kun Traidenis. Samtempe, kruckavaliroj invadis en Litovio, sed post iom da tempo estis forpelitaj. Militaj sukcesoj de litova grandduko estis garantiitaj per kontraŭpola packontrakto inter Mazovio kaj Litovio, mazovia princo edziĝis kun fratino de Traidenis.
Laŭ volinia kroniko Traidenis mortis pro naturaj kialoj, sed pli malfruaj fontoj mencias, ke li estis mortigita laŭ ordono de litova princo-separatisto Poluŝ, kiu fuĝis el Litovio al Ordeno de germanaj kavaliroj kaj partoprenis en iliaj militiroj kontraŭ Litovio, venĝante pro perdo de sia lando.

Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Wacław Karłowicz

**Wacław Karłowicz**, pseŭdonomo pastro *Andrzej Bobola* (naskiĝis la 15-an de septembro 1907 en Łaś (Distrikto Makowski), mortis la 8-an de decembro 2007 en Varsovio) – pola katolika animzorganto, dum la morto la plej aĝa pola pastro, kapelano de la ribelo de Varsovio, prezidanto de Animzorgantoj de Pollando Batalanta, prelato, papa ĉambelano, Gardanto de Nacia Memoro. Filo de Józef kaj Aniela Ciszkowska.

Infanecon li pasigis en forstejo. Lia patro estis arbogardisto. Edukiĝis en la familio kun patriotaj tradicioj. En Pułtusk li finis gimnazion kaj animzorgan seminarion en Varsovio. La 31-an de januaro 1932 ordiniĝis. Poste instruis katekismon en lernejoj. Restadis en paroĥejoj de Babice, Kobyłka, Łowicz kaj en Varsovio.

Post eksplodo de la dua mondmilito defendis Varsovion. En lia hejmo ekzistis kontaktejo por kurieroj de Pola Subtera Ŝtato vojaĝantaj laŭ itinero Varsovio - Londono. Dum la ribelo de Varsovio kapelano de bataliono "Gustaw-Antoni". Kunkreis la plej grandan insurekcian malsanulejon dum bataloj en Malnova Urbo.

En 1947 kune kun aliaj milit-pastroj organizis neformalan asocion Pastroj - estintaj animzorgantoj de Batalanta Pollando kaj estis ties vicprezidanto. En la periodo de Pola Popola Respubliko organizis paroĥejon en varsovia kvartalo Gocławek, kie vivis kiel paroĥestro. En 1979 kune kun Stefan Melak fondis Konspiran Komitaton de Katin. Li iniciatis en 1981konstruon de la unua en Pollando monumento al viktimoj de la murdo en Katin en Tombejo Powązki en Varsovio. Ĝis 1989 aranĝis patriotajn diservojn, celebratajn dum ribel-datrevenoj kaj naciaj festoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Novaj honoraj civitanoj de Varsovio; Wirtualna Polska, 13.06.2006

Kategorio:Polaj pastroj
Lőrinc Szász

**SZÁSZ Lőrinc** [sa:s] estas rumania hungara lingvisto, vortaristo. Li naskiĝis en Ciumani la 23-an de aŭgusto 1935. 
## Kariero
Lőrinc Szász akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo en 1963 kaj de tiam li estis kunlaboranto de Instituto de Lingvoscienco kaj Literaturhistorio de la Filio de Kluĵo de Rumana Akademio. De 1983 li estis ĉekunlaboranto de laborgrupo por vortarscienco de rumana-hungara kaj hungara-rumana vortaroj. Li estis kunlaboranto ankaŭ de la vortaro *Erdélyi Magyar Szótörténeti Tár* 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj vortaristoj
Miklós Köllő (scenarlibretisto)

**KÖLLŐ Miklós** [koeloe:] estis hungara scenarlibretisto, studiestro. Li naskiĝis en Ciumani la 28-an de junio 1928 kaj mortis la 14-an de februaro 2024.

## Kariero
Miklós Köllő inter 1948 kaj 1953 pristudis filologion kiel stipendiulo en Leningrado (Sovetunio). De 1953 li estis ĵurnalisto de gazeto *Szabad Nép*, de 1955 kunlaboranto de filmfabriko, kie de 1963 li fariĝis studiestro ĝis la fino de la 80-aj jaroj.

## Fonto
*Intervjuo

## Eksteraj ligiloj
*Roloj, verkoj

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Ernő Csata

**CSATA Ernő** [ĉata] estas rumania hungara poeto. Li naskiĝis en Ciumani la 25-an de februaro 1952. 
## Kariero
Ernő Csata akiris diplomon de inĝeniero pri mekaniko en Bukareŝto en 1976. Li vivas en Târgu Mureș.

## Volumoj
**Fájó öröm*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, ilustraĵoj de Gábor Borsos, 2005; 
**Szülőföld parancsa*, 2006;
**Öröklét*, 2011;
**Szeretet kalácsa*, porinfanaj poemoj 2011.

## Fonto
*La sesdekjara datreveno

## Eksteraj ligiloj
*Hajkuoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Zsombor Csata

**CSATA Zsombor** [ĉata] estas rumania hungara sociologo. Li naskiĝis en Ciumani la 2-an de aprilo 1978. 

## Kariero
Zsombor Csata pristudis sociologion inter 1996 kaj 2000 en UBB de Kluĵo. Li lekcias en la sama universitato. De 1999 li estis redaktoro sociologia revuo WEBhttp://epa.oszk.hu/00900/00983/fotok.html, de 2003 de *Új Ifjúsági Szemle* de Budapeŝto, de 2004 de Erdélyi Társadalom de Kluĵo.

## Fonto
* Kariertabelo 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Daumantas

**Daumantas** (? - ĉirkaŭ 1285) - probabla grandduko de Litvo, kiu regis eble dum la jaroj 1282 - 1285.

## Biografio 
Pri deveno de Daumantas mankas informoj. Laŭ opinio de historiistoj li eble estis filo de Traidenis, post morto de kiu, li ekregis kiel grandduko.

Pri lia regado estas nemulte da informoj. Tiel en rusiaj kronikoj estis skribite pri iu Daumantas, sub gvido de kiu okazis granda militiro de litvanoj al regiono Oljeŝnja, kiu apartenis al tvera episkopo Simeono. Dum ĉi tia kompanjo Daumantas estis mortigita dum batalo kun unuiĝitaj ruslandaj taĉmentoj. Laŭ aliaj historiaj fontoj li estis ne mortigita, sed kaptita.

Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Luçon

**Luçon** [] estas franca komunumo en la departemento Vendée, en la regiono Luarlandoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2009.

## Geografio 
eta|maldekstra|La stacidomo de
Luçon troviĝas en la sudo de la departemento Vendée,  sudoriente de La Roche-sur-Yon kaj  norde de La Rochelle. La plej proksima bordo estas ĉe la golfo de Aiguillon (Atlantiko)  sude. La najbaraj komunumoj estas Corpe norde, Sainte-Gemme-la-Plaine oriente, Moreilles kaj Champagné-les-Marais sudoriente, Triaize sudokcidente kaj Les Magnils-Reigniers okcidente.

Luçon havas stacidomon en regiona linio (TER), de kie iras trajnoj al La Rochelle kaj .

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vendée
* Luçon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo


Kategorio:Komunumoj de Vendée
Butegeidis

**Butegeidis** - Grandduko de Litvo (1282-1292).
Informoj pri lia deveno mankas, plejparto de historiistoj pensas, ke li estis filo de Traidenis.
unua fojo estis menciita inter marto kaj majo de la jaro 1289, kiam kune kun frato transdonis Vaŭkavisk al Volinia princo Mstislav Daniloviĉ, por havi kun li pacon.

Eble li estis tiu nenomita grandduko ("rex Letovinorum"), pri kiu en analoj estis menciite, ke li aŭtune 1289 invadis kun 8000 de kavaliroj en Sambio, rabis ĝin dum 14 tagoj kaj dum reveno en batalo kun kruckavaliroj perdis mortigitaj pli ol 80 militistoj.

Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Sacher-torto

eta|Originala Sacher-torto.
eta|Sacher-torto el la Demel bakejo.
eta|Franz Sacher.
La **Sacher-torto** [ZAĥer] estas ĉokolada torto kun ĉokolada glazuro kaj abrikota marmelado-farĉo. Ĝi estas tipa dolĉaĵo el Vieno. Ĝi nomiĝas laŭ Franz Sacher, kiu inventis la recepton.

## Historio 
La unuan torton faris Franz Sacher en 1832 kiam Klemens von Metternich mendis en la kuirejo novan dolĉaĵon por siaj versperaj gastoj. La ĉefkuiristo estis malsana kaj Sacher, kiu estis duajara metilernanto, inventis la unuan Sachertorton. Post tio la torto preskaŭ estis forgesita. Sacher laboris en Budapeŝto kaj Bratislavo kaj malfermis en 1848 altklasan delikataĵ- kaj vinvendejon en Vieno. Lia filo Eduard Sacher, kiu lernis en la Demel bakejo kiu liveris al la kortego, ŝanĝis la recepton al la nuntempa formo. Unue la torto vendiĝis de Demel, sed post kiam Eduard aĉetis la Hotelon Sacher ankaŭ tie.

En la 20-a jarcento estis laŭleĝa batalo inter Sacher kaj Demel pri la vendado de la "Originala Sachertorto". En 1963 ambaŭ partioj konsentis, ke Hotelo Sacher rajtas uzi la nomon "Originala Sacher-torto". Kaj Demel nun povas vendi "Eduardan Sacher-torton".

## Retejoj 
* Retejo de Hotelo Sacher-Die Sacher Torte(germane)
* "Sachertorto" - Recepto de Delia Smith

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Tortoj
Kategorio:Desertoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Aŭstra kuirarto
Butvydas

**Butvydas** (mortis antaŭ 1295) - Grandduko de Litvo (1292-1295).
Informoj pri lia deveno mankas, sed historiistoj plejparte opinias, ke li, same kiel lia frato Butegeidis estas filo de Traidenis.
Unuan fojon li estis menciita en kronikoj inter marto kaj majo de la jaro 1289, kiam kune kun sia pli aĝa frato transdonis la urbon Vaŭkavisk al volinia princo.

Eble li estis menciita en kroniko kiel "Pucuwerus rex Lethowie" en la jaro 1291, kiam li sendis armeon kun sia filo Vytėnis kontraŭ poloj. Mortis antaŭ 1295, ĉar en ĉi tiu jaro kiel grandduko estis nomita Vytėnis.

Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Polinezia lingvaro

La **polinezia lingvaro** estas familio de lingvoj parolataj en Polinezio kaj kelkaj insuloj en aliaj partoj de Oceanio. Ĝi estas branĉo de la oceania lingvaro, kiu apartenas al la granda aŭstronezia lingvaro.

Inter la plej konataj polineziaj lingvoj estas la havaja, maora, samoa, tahitia, rapanuia kaj tonga.

eta|maldekstra|Fiĝi-polineziaj lingvoj; polineziaj lingvoj estas flavaj

## Markizuma lingvaro 
polinezia lingvaro - *Ellicean* - Okcident-polinezia - Centrokcident-polinezia - Markizuma (*Marquesic*)

# La **markiza lingvo**, parolata en la Markiza insularo en Franca Polinezio, kun du subdividoj: la norda (le'eo Enata) kaj suda (le'eo Enata) markizaj.
# La **mangareva lingvo**, parolata en la insularo Gambier (ankaŭ en Franca Polinezio)
# La havaja lingvo en Havajo
# La **pukapuka lingvo**, parolata en nordorienta Tuamotuo
# La Tuamotua lingvo

## Vidu ankaŭ 
* Polinezianoj
* Polinezia Triangulo
* Rongorongo

### Eksteraj ligiloj 
* Polinezia lingvaro ĉe Ethnologue


Kategorio:Polinezio
Châbles

**Châbles** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 145 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Châbles situas en la eksklavo de Estavayer ĉe la suda bordo de la Lago de Neŭŝatelo kaj etendiĝas en nordo ĝis al la ebenaĵo de la rivero Brojo. Laŭlonge de la lagobordo etendiĝas la naturprotekta regiono *Grèves du Lac* kun marĉo kaj pluraj lagetoj. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Châbles, Béthanie kaj Champ des Mâs kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,74 km², de kiuj 28,1% estas kovritaj de arbaro, 51,8% servas por agrikulturo kaj 9,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Châbles limas en nordo al la Lago de Neŭŝatelo, en nordoriento al Estavayer-le-Lac, en oriento al Châtillon, en orientsudoriento al Estavayer-le-Lac, en sudoriento al Lully, en sudo al Murist, kaj en okcidento al Cheyres.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 152 de Estavayer-le-Lac al Yverdon-les-Bains. En nordo tra la komunumo pasas grandparte en tunelo la svisa aŭtovojo A1, al kiu la plej proksima alveturejo situas 4 kilometrojn nordokcidente apud Estavayer-le-Lac. La trajnlinio de Estavayer-le-Lac al Yverdon-les-Bains, kiu pasas tra la komunuma teritorio tie ne disponas pri haltejo. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga al Estavayer-le-Lac.

## Historio 
Homoj en Châbles setlis jam dum pluraj jarmiloj. En la jaro 1996 en Châbles estis malkovrita nekropolo el la bronzepoko. Dum romia epoko grava romia vojo kondukis tra Châbles. Dum mezepoko Châbles apartenis al la Senjorujo Font. En la jaro 1536 la vilaĝo estis konkerita de la urba ŝtato Friburgo kaj atribuita al la Voktejo Font-La Molière kaj poste Font-Vuissens. De la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1848 ĝi apartenis al la distrikto Estavayer, tiam ĝi estis atribuita al la nova distrikto Brojo. Ĝis 1801 Châbles formis kune kun Châtillon grandkomunumon, tiam la du komunumoj dividiĝis kaj formis apartajn aŭtonomajn komunumoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Châbles

## Bildoj 

Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 278.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 274.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 269.JPG|Vilaĝeniro, alvenante de Granges de Cheyres
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 294.JPG|Lernejo
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 284.JPG|Preĝejo
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 286.JPG|Interno de la preĝejo
Dosiero:2014-05-18-Yverdon (Foto Dietrich Michael Weidmann) 300.JPG|Impresa kamparandomo en la vilaĝocentro
Pasadena (Teksaso)

**Pasadena** estas grandurbo, antaŭurbo de Houston en Usono, en subŝtato Teksaso, en distrikto Harris. La urbego estas ankaŭ universitata urbo.
eta|Situo de Pasadena en Teksaso kaj en la distrikto
## Bazaj informoj 
* Areo: 115&nbsp;km²
* Loĝantaro: 149.013 (en 2010)
* Supermara alteco: 9 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 75501-75506 
* Telefonkodoj: 713, 281, 832

## Geografio 
eta|maldekstre|Universitato en Pasadena
Pasadena situas sur la apudmara ebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la sudorienta parto de Teksaso. La maro estas proksime. Apud la urbego navigebla kanalo funkcias.

## Historio 
La plej frue indianoj vivis en tiu areo. La unuaj eŭropanoj estis hispanoj. En 1833 oni bredadis brutojn kaj ranĉo estis establita. En 1875 trajno ektrafikis, kiu foje-foje surveturis brutojn. En 1893 setlejoj formiĝis. Granda ŝtormo okazis en 1900, tial rifuĝintoj alvenis en tiun lokon. Oni komencis kulturi fragojn, alvenis ankaŭ japanoj, kiuj kultivis rizojn. En 1901 oni trovis nafton en la regiono, tial komenciĝis la industria evoluo. La "Johnson" Spaco-centro de NASA estis establita proksime de Pasadeno en 1963.

## Ekonomio 
En Pasadena gravas la naftorafinado, petrolkemio, mara liverado, aerospaco kaj kuracado.

## Trafiko 
Apud Pasadena aŭtoŝoseo kuras al Houston. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
eta|Panoramo en Pasadena
En Pasadena la temperaturo averaĝe varias inter 16-27&nbsp;°C. La varmo kulminas en julio kun 34&nbsp;°C, la malvarmo kulminas en februaro. Inter novembro-marto foje frostas. Jare pluvas po 1372&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Plej ofte pluvas en junio, plej malofte februare. En 1915 granda ŝtormo detruis la urbon.

## Vidindaĵoj 
* historia muzeo

## Ĝemelurboj 
*  Hadano, Japanio
*  Buĉon, Sud-Koreio
eta|dekstre|Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla Pasadena apud Houston

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Teksaso
Châtillon FR

**Châtillon** - france, prononco laŭ sistemo IFA [] - estas urbo kaj komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 379 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Châtillon situas sude de la Lago de Neŭŝatelo, disigita de la lago per la vilaĝo Fonto, kiu formas parton de la komunumo Estavayer-le-Lac. Sude de la komunumo leviĝas la montetoj, kiuj disigas la basenon de la Lago de Neŭŝatelo de la valo de la rivero Brojo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Châtillon kaj la du kvartaloj Broton kaj Le Dadiet.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,31 km², de kiuj 27,5% estas kovritaj de arbaro, 55,0% servas por agrikulturo kaj 16,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Châtillon limas en nordo, oriento kaj sudo al la komunumo Estavayer-le-Lac, kaj en okcidento al Châbles.

## Trafiko 
Châtillon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flankaj vojoj de Font kaj de Lully. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu en sudokcidento tuŝas la komunuman teritorion, troviĝas 2 kilometrojn okcidente apud Estavayer-le-Lac. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.

## Historio 
Dum mezepoko Châtillon formis propran senjorujon. En la jaro 1520 la Senjorujo de Châtillon estis akirita de la urba ŝtato Friburgo kaj en la jaro 1536 atribuita al la Voktejo Font-La Molière kaj poste Font-Vuissens. De la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1848 ĝi apartenis al la distrikto Estavayer, tiam ĝi estis atribuita al la nova distrikto Brojo. Ĝis 1801 Châbles formis kune kun Châtillon grandkomunumon, tiam la du komunumoj dividiĝis kaj formis apartajn aŭtonomajn komunumoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Châtillon

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Châtillon
6777 Balakirev

'*6777 *Balakirev '''*estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa komponisto, pianisto kaj dirigento Milij Aleksejeviĉ Balakirev (cirile : *Ми́лий Алексе́евич Бала́кирев'', 1837–1910). Kun Borodin, Cui, Musorgskij kaj Rimskij-Korsakov, li formis la grupon tiel nomita "La Novigantoj"

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
English As She Is Spoke

**English As She Is Spoke** estas libro verkita de Pedro Carolino kiel frazaro, sed estas konsiderata kiel elstara ekzemplo de neintenca humoro, ĉar la anglaj frazoj estas plejofte tute sensencaj. Ĝi estis unue eldonita kiel *O Novo Guia da Conversação em Portuguez e Inglez* en 1855, kaj poste estis eldonita en Londono kaj Bostono kiel *English As She Is Spoke* en 1883.

## Frazoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *English as She Is Spoke*, sen portugalaj frazoj, en la Projekto Gutenberg. 
* *English as She is Spoke; Or, A Jest in Sober Earnest*: Skanaĵoj de la originala libro kun portugalaj frazoj (1883) 

Kategorio:Frazaroj
Kategorio:Humoraĵoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1855
Gerard K. O'Neill

'''Gerard K. O'NEILL''' (n. 6-an de februaro 1927, m. 27-an de aprilo 1992) estis usona fizikisto kaj la verkisto de la libro 'The High Frontier' (La Alta Landlimo). Lia libro priskribis la ideon de kosmaj mediohomoj. Estis instruisto en Universitato Princeton. Li estis kosmoaktivisto.

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Risurcaj rikordoj de DNS

**Risurcaj rikordoj de DNS** estas rikordoj pri rilato inter nomo kaj teknikaj informoj en la domajna nomsistemo.

Nun ekzistas la jenaj risurcaj rikordoj (per grasa tiparo estas emfazitaj la plej ofte uzataj rikordoj).

## Referencoj 
Kategorio:Interretaj normoj
Kategorio:Interretaj protokoloj
.ss

**.ss** estas nacia domajno de la alta nivelo por Sud-Sudano. La domajno ankoraŭ ne estas delegita de IANA, sed post atribuo, en aŭgusto 2011, al Sud-Sudano de ISO-kodo 3166-1-alpha-2 «SS» respektiva decido estas laŭ la ekzistanta praktiko baldaŭ atendebla.

La registaro de Sud-Sudano submetis aliĝilon por domajno .ss malgraŭ ke tiu ĉi mallongigo ofte vokas analogion al nazioj.

## Referencoj 
Kategorio:Sud-Sudano
McAllen

**McAllen** estas grandurbo, universitata urbo en Usono, en subŝtato Teksaso, en Kantono Hidalgo (Teksaso).     
eta|Situo de McAllen en Teksaso kaj en la distrikto
## Bazaj informoj 
* Areo: 120&nbsp;km²
* Loĝantaro: 129.876 (en 2010)
* Supermara alteco: 37 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 78501-78505 
* Telefonkodo: 956

## Geografio 
eta|maldekstre|Vojo en McAllen
McAllen situas sur ebenaĵo (proksime fluas Rio Grande del Norte) en la suda landparto de Usono, same en la suda parto de Teksaso. La landlimo de Meksiko - tio estas la rivero - 
situas 5 mejlojn. La maro troviĝas 110 km.

## Historio 
Okcidenta McAllen estis fondita en 1904. En la sekva jaro trajno jam ekfunkciis. En 1907 ankaŭ Orienta McAllen fondiĝis. Ili unuiĝis en 1910.

## Ekonomio 
En McAllen kaj en la ĉirkaŭaĵo la agrikulturo kaj la nafto dominas. Apud la urbego internacia komerca zono funkcias.

## Klimato 
eta|Nubskrapulo por banko en McAllen
McAllen havas humidan subtropikan klimaton. La temperaturo averaĝe varias inter 18-29&nbsp;. La varmo kulminas en aŭgusto, la malvarmo kulminas en januaro. En 1998 oni mezuris 38&nbsp;, en 1962 -11&nbsp;. Jare pluvas po 506&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed en septembro plej ofte (tiam okazas tropikaj ŝtormoj), en novembro plej malofte.

## Trafiko 
McAllen havas internacian flughavenon. Aŭtoŝoseo kaj fervojo kuras al Brownsville (Teksaso), ĉefvojo kuras al San Antonio. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* diversaj nubskrapuloj
* botanika ĝardeno 
* Internacia Muzeo de Artoj kaj Sciencoj

## Ĝemelurboj 
*  Acapulco, Meksiko
*  Cadereyta Jiménez (komunumo), Meksiko
*  Ganzhou, Ĉinio
*  Guadalupe (komunumo), Meksiko
*  Irapuato, Meksiko
*  Ixtapa-Zihuatanejo, Meksiko
*  Monterrey, Meksiko
*  Reynosa, Meksiko
*  Saint-Laurent (Montrealo), Kanado
*  San-Joseo (Kostariko), Kostariko
*  San Pedro Garza García (komunumo), Meksiko
*  Tampico, Meksiko
*  Taxco de Alarcón (komunumo), Meksiko
*eta|dekstre|Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla McAllen sude

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva, germanlingva kaj hispankingva Vikipedioj

Kategorio:Urboj de Teksaso
Lajos Kéky

**Lajos KÉKY** [lajoŝ kEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kéky Lajos** (malofte *Kéki Lajos*) estis hungara literaturhistoriisto, esteto, profesoro, instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.

Lajos Kéky naskiĝis la  1879 en Hajdúnánás. Li mortis la  1946 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Kéky frekventis universitaton en Budapeŝto, poste tuj li laboris en la universitato, sed li instruis ankaŭ en mezlernejo, eĉ li instruis en poraktora akademio inter 1917-1941. Li okupiĝis pri la hungara literaturo, precipe pri János Arany, Sándor Petőfi, József Gvadányi, Karolo Kisfaludy, Mihály Tompa és Mór Jókai. li ricevis premiojn en 1908, 1915, 1932.

## Verkaro (elekto) 
* *Tompa Mihály* (Mihály Tompa (poeto)) 1912
* *Petőfi* 1922
* *A magyar irodalom története* (Historio de la hungara literaturo) 1929
* *A Kisfaludy Társaság története 1836–1936* (Historio de Societo Kisfaludy 1836–1936) 1936
* *A Nemzeti Színház első művésznemzedéke* (Unua generacio de Nacia Teatro (Budapeŝto)) 1937

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungare

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj estetikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Lingvo estas dialekto kun armeo kaj floto

**Lingvo estas dialekto kun armeo kaj floto** estas vaste konata aforismo, entenanta "politikan" difinon de la diferenco inter lingvo kaj dialekto. En ĉi tiu esprimo estas indiko, ke la politika unu estas unu el la plej gravaj faktoroj por konsideri idiomon kiel apartan lingvon aŭ nur kiel dialekton.

Plej ofte tiu ĉi frazo estas atribuata al la usona lingvisto-jidisto Max Weinreich, kiu vere publikigis ĝin en sia parolado en la malfermo de la 19-a ĉiujara konferenco de la instituto  en Novjorko en 1945 ( [*a ŝpraĥ iz a dialekt mit an armej un flot*]). Tamen li ne estas aŭtoro de tiu frazo. Inter eblaj aŭtoroj de tiu frazo estas nomata ankaŭ la franca lingvisto Antoine Meillet, sed dume en liaj verkoj estas trovita nek la frazo nek ĝia fonto.

La lingvisto Randolph Quirk adaptigis la difinon al "Lingvo estas dialekto kun armeo kaj flago".

## Eksteraj ligiloj 
* Plena teksto de la parolado de Max Weinreich (en la jida, skanita) 

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Frazoj
Kategorio:Lingvopolitiko
Gusztáv Kelety

**Gusztáv KELETY** [gustAv keleti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kelety Gusztáv** (malofte *Keleti Gusztáv*) estis hungara pentristo, grafikisto, kritikisto, pedagogo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy. Lia frato estis fondinto de la hungara statistiko: Károly Keleti.
eta|Gusztáv Kelety
eta|Pentraĵo de Gusztáv Kelety pri la juna Lóránd Eötvös
Gusztáv Kelety naskiĝis kiel *Klette Gusztáv* la  1834 en Hungara reĝlando, en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1902 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Kelety lernis juron, kiun li ne finlernis, ĉar li interesiĝis pri la pentrado. Li lernis pentroarton en Munkeno kaj Vieno. En 1871 li ricevis taskon pri organizado de nacia pentrado kaj desegnado. Tial li studis ilin en Francio, Belgio, Germanio, poste li establis industriartan altlernejon. En la 1860-aj jaroj li verkadis kritikojn. Familio Kelety ricevis nobelecon, tial li ekuzis la nomformon „Komjátszegi Kelety Gusztáv”.

## Liaj pentraĵoj (elekto) 
* *Bernrien park* (Parko Bernrien)
* *Eötvös Loránd ifjú korában* (La juna Lóránd Eötvös)
* *Farkasok* (Lupoj)
* *Romos vár naplementekor* (Ruina fortikaĵo dum sunsubiro)
* *Tájkép templommal* (Pejzaĝo kun preĝejo)

## Liaj disĉiploj (elekto) 
* Géza Biczó
* István Bosznay

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungare 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Géza Kenedi

**Géza KENEDI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kenedi Géza** estis hungara advokato, verkisto, ĵurnalisto, politikisto, membro de Societo Kisfaludy.

Géza Kenedi naskiĝis kiel *Kaufmann Géza* la  1853 en Padé. Li mortis la  1935 en Budapeŝto.

## Biografio 
Géza Kenedi frekventis gimnaziojn en Szeged kaj Pécs, universitatojn en Pécs kaj Budapeŝto. En 1878 li soldate batalis en Bosnio. Reveninta li komencis ĵurnaladi. Ekde 1988 li estis advokato. Inter 1910-1918 li estis deputito al la parlamento.

Li komencis verkadi poemojn en 1870. Post 5 jaroj li atingis la unuan lokon en literatura konkurso. Dum ĵurnalado li ofte uzis pseŭdonimojn *Quintus, Tubero*, *Geicha*. Li forte kritikis poezion de Endre Ady.

## Verkaro (elekto) 
* *A Quarnero, Fiume és Abbazzia* 1884
* *Problémák* (Problemoj) 1899
* *Három elbeszélés* (Tri noveloj) 1901
* *Az élet könyve* (Libro de la vivo) 1909
* *Száz eset az életből* (Cent kazoj el la vivo) 1911

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
6779 Perrine

'*6779 *Perrine''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice (tiam en Ĉeĥoslovakio, nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona-argentina astronomo Charles Dillon Perrine (1867–1951), malkovrinto en 1869 de la perioda kometo 18D/Perrine-Mrkos. Tiu kometo, rigardita kiel perdita, estis retrovita de Antonín Mrkos en 1955.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Marine Lorphelin

**Marine LORPHELIN**, (naskiĝis  en Mâcon) estas la 84-a **Miss Francio**. Ŝi estis elektita sinsekve Miss Saône-et-Loire (2012), Miss Burgonjo (2012) kaj poste, Miss Francio 2013, la  en Limoĝo .

## Biografio 
Marine Lorphelin naskiĝis  en Mâcon. Ŝi unue vizitis lernejon de la Coupée en Charnay-lès-Mâcon, poste gimnazion Bréart kaj liceon Lamartine en Mâcon, kie ŝi absolvis sciencan bakalaŭron kun mencio "Tre Bone". Ŝi ankaŭ estis kapitano de la teamo de kroketo de sia liceo. En junio 2012, ŝi plenumis sian unuan jaron de medicino, trapasitan en Liono.

La , ŝi iĝis la dua Miss Burgonjo kiu fariĝis Miss Francio, kaj surportis la nacian kronon 13 jarojn post Sonia Rolland.

## Miss Francio 2013 
Marine Lorphelin estis elektita Miss Francio 2013 la  en Limoĝo. Ŝi tiel sukcedas al Delphine Wespiser, Miss Francio 2012.

Ŝiaj daŭfeninoj estas:
* 1-a daŭfenino: Miss Tahitio, Hinarani de Longeaux
* 2-a daŭfenino: Miss Nordo-Kaleza Markolo, Sophie Garénaux
* 3-a daŭfenino: Miss Martiniko, Camille René
* 4-a daŭfenino: Miss Luarlandoj, Mélinda Paré
* 5-a daŭfenino: Miss Rodano-Alpoj, Julie Jacquot
* 6-a daŭfenino: Miss Lazura Marbordo, Charlotte Mint

Marine akiris  el la voĉdonoj de la publiko.

## Referencoj 
Kategorio:Miss Francio
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Carmine Crocco

**Carmine Crocco**, konata ankaŭ kiel **Donatello** (5-a de junio 1830 – 18-a de junio 1905), estis fifame itala bandito. Baldaŭ post la unuiĝo de Italio, li formis armeon de 2.000 virojn, kondukante la plej timitan bandon en suda Italio.

Li estis fama pro sia gerila taktiko, kiel tranĉita de akvo provizoj, detruo de faruno mueliloj, tranĉita de telegrafo dratoj kaj neantaŭvidebla embusko.

Li pasigis la reston de sia vivo en malliberejo, post esti arestita en 1867, kie li verkis siajn memorojn kiuj rakontas lian vivon kiel bandito. Crocco estis kondamnita de 67 murdoj, 7 provoj de murdo, 15 incendios kun ekonomia perdo de pli ol 1.200.000 liro.

Tamen li estas konsiderata kiel heroo en suda Italio, kiu gvidis armeon de malriĉaj laboristoj kontraŭ la burĝaro kaj la subpremado de la soldatoj de la Savoja dinastio.

Kategorio:Krimuloj
6817 Peŝto

**6817 Peŝto** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice (tiam en Ĉeĥoslovakio, nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la plej grandaj el la tri urboj: Buda, Peŝto kaj Óbuda, kiuj formis la nunan ĉefurbon de Hungario, Budapeŝton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Budapeŝto
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Vytėnis

**Vyténis** (mortis en 1315) - estis Grandduko de Litovio (~1295-1315).[eta|Portreto de Vyténis el kroniko de la jaro [1578|250ra]]

## Biografio 
Unuan fojon li estis menciita en la jaro 1291, kiam Butvydas sendis lin kun granda armeo kontraŭ Polio. Jam kiel grandduko same kelkafoje militiris kontraŭ Polio.

Organizadis kontraŭstaron al Ordeno de germanaj kavaliroj. Sub lia gvido okazis militiroj en landoj kiujn posedis la ordeno. Por ĉi tia kontraŭstaro li ordonis konstrui sur dekstra bordo de Nemunas kelkajn kastelojn, en kiuj estis anstataŭigantaj garnizonoj. Sur maldekstro de la rivero siajn kastelojn konstruis la ordeno kaj ĉi tie ofte okazis bataloj. Kutimis malakordoj inter la Ordeno kaj riga arkiepiskopo, sed en la jaro 1298 ni konkludis kontrakton kun arkiepiskopo kaj ĉi tio permesis eviti invadon de kruckavaliroj. Ĉi tia kontrakto estis efektivita ĝis morto de Vyténis.

Dum lia regado en ĉirkaŭaĵoj de Grodno enloĝigadis praprusoj fuĝintaj de germanoj. Aligis al sia ŝtato teroj ĝis Okcidenta Bugo. Dum ĉi tia tempo aperis Blazono de Litovio.

Pri detaloj de la morto de la grandduko informoj mankas. Lastfoje li estis menciita en septembro de la jaro 1315, kiam li estris per sieĝo de kruckavalira kastelo Ĥristmemel. Laŭ postaj informoj li aŭ pereis dum batalo kun kruckavaliroj, aŭ mortis pro bato de fulmo.

Kategorio:Mortintoj en 1315
Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:14-a jarcento en Litovio
Jaunutis

**Jaunutis** (baptonomo estis **Ivan**; naskiĝis ĉirkaŭ 1308, mortis poste 1366) estis grandduko de Litovio 1341 - 1345. Filo de Gediminas.

## Biografio 
Ricevis potencon laŭ testamento de sia patro post lia morto en fino de la jaro 1341, sed fratoj de Jaunutis ne subtenis lin.
Post morto en la jaro 1345 vidvino de Gediminas, kiu subtenis la filon, Algirdas kaj Kęstutis ekkomplotis kontraŭ Jaunutis kaj kaptis lin. Iom poste Jaŭnutis fuĝis el kaptiteco kaj tra Smolensk en Moskvo al loka princo kaj sia bofrato Simeono Fiera, kie estis baptita laŭ ortodoksa rito.

En la jaro 1347 li interpaciĝis kun siaj fratoj kaj revenis en Litovia grandduklando, kie ricevis terposedaĵojn.

Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:14-a jarcento en Litovio
Lully FR

**Lully** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1004 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Lully situas en la friburga eksklavo de Estavayer sur la molasaj montetoj inter la baseno de la Lago de Neŭŝatelo kaj la ebenaĵo de Brojo. La komunumo konsistas el la tri vilaĝoj Lully, Boillon kaj Seiry, krome la setlejoj Champs de la Croix kaj Mussillens. La komunumon senakvigas suden al la *Eta Glano* la rojoj *Le Bainoz* kaj ''L'Arignon* kaj norden la Muelejrojo al la Lago de Neŭŝatelo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,50&nbsp;km², de kiuj 20,4% estas kovritaj de arbaro, 66,5% servas por agrikulturo kaj 12,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lully limas en sudo al Estavayer-le-Lac, en oriento al Les Montets, en sudo al Murist, kaj en okcidento al Châbles.

## Trafiko 
Lully atingeblas pere de flankaj vojoj de la najbaraj komunumoj. Tra la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A1 kaj en oriento de ĝia teritorio situas la aŭtovoja alveturejo de Estavayer-le-Lac, tra la kantona vojo nr- 150, kiu formas la orientan komunumlimon. Okcidente de la alveturejo Estavayer-le-Lac sur komunuma teritorio situas la aŭtovoja ripozejo *Rose de la Broye" [Rozo de la Brojo].

## Historio 
Dum mezepoko Lully apartenis al la Senjorujo Estavayer, kaj kun kiu ĝi en la jaro 1536 fariĝis friburga havaĵo. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la Voktejo Estavayer, kiu poste estis ĝis 1848 friburga distrikto. Surbaze de la konstitucio de 1848 Lully estis integrita al la distrikto Brojo. Kun efiko de la 1-a de januaro 2006 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Boillon kaj Seiry estis integritaj al la komunumo Lully.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Lully

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lully
6780 Borodin

'*6780 *Borodin'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa komponisto Aleksandr Porfirjeviĉ Borodin (cirile : *Александр Порфирьевич Бородин*, 1833–1887), ano de "La Kvinopo". Li estis ankaŭ kuracisto kaj kemiisto.

*Oni ne konfuzu ĝin kun la asteroido 3544 Borodino''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Ladskatolo

eta|ladskatoletoj de manĝeblaj konservaĵoj stokitaj por vendado en supermerkato
**Ladskatolo** (ankaŭ nomata 'lada konservujo') estas fermita skatolo el lado en kiu estas nutraĵo. Ĉar aero ne povas eniri la nutraĵo restas, post sterilizo ĉe alta temperaturo, longe tenebla.

## Enhavo 
La enhavo de ladskatolo povas esti tre diversa, la plej konataj estas:
* Legomoj, kiel fazeoloj aŭ pizoj.
* Fiŝoj, kiel pecetoj da tinuso.
* Fruktoj, miksitaj fruktoj aŭ ananaso.
* Viando, kiel bovaĵo.
* Porbesta nutraĵo, kiel porkata- aŭ porhunda nutraĵo.

Kiam ladskatolo estas damaĝita kaj likas, aŭ kiam ĝi estas ŝvelinta, oni devas forĵeti ĝin. Tiam estas danĝero de nutraĵo-veneniĝo (i.a. botulismo)

## Historio 
La bazo por la ladskatolo estis metita en 1809 fare de la franco Nicolas Appert. Li tamen uzis vitrajn botelojn. En 1810 la brito Peter Durand inventis la metalan konservujon kaj ankaŭ akiris patenton por ĝi. La unuaj ladskatoloj estis pezaj skatoloj kiuj estis malfacile malfermeblaj. Nur post kiam la ladskatoloj estis faritaj el pli maldika metalo, ĉ. 50 jarojn pliposte, oni ankaŭ disvolvis specialajn skatolmalfermilojn. Nuntempe multaj ladskatoloj estas malfermeblaj sen malfermilo sed per tirado al ringeto.
eta|maldekstra|160px|Konservo-botelo de Appert
[eta|160px|Ladskatolo da [sardinoj kun tirilo]]

eta|meza|160px|Malplena ladskatolo

## Vidu ankaŭ 
* Aluminia skatolo
* Trinkaĵskatolo
* Spamo

Kategorio:Ujoj
Kategorio:Konservado