Ingenio

**Ingenio** [inĤEnjo] estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj. Ĝi etendiĝas sur la orienta parto de la insulo Gran Canaria. La loknomo *Ingenio* estas rilata al la hispana vorto "ingenio" (sukermuelilo), pro instalaĵo kiu ekzistis en la 16-a jarcento (io tia aperas en la municipa blazono).​

La municipo estas hejmo, kun la apuda Telde, de la Flughaveno Gran Canaria.

## Geografio
eta|maldekstre|210px|Placo.
eta|maldekstre|210px|Caldera de los Marteles.
Ingenio estas en la orienta parto de la insulo Gran Canaria, je 27&nbsp;km de la provinca kaj insula ĉefurbo. Ĝi enhavas areon de 38,15&nbsp;km², kiel la 13a plej granda teritorio de la insulo.

La municipa teritorio limas kun tiuj de Valsequillo (nordokcidente), Telde (norde) kaj Agüimes (sude). Guayadeque kaj Los Marteles estas inkluditaj en la Reto Natura 2000 kiel zonoj de speciala konservado (ZSK), kun la marbordo el Gando ĝis Morro del Burrero kiel habitato de la testudo kareto kaj pro ties sablejoj.​

### Administracio 
Administracie, la municipa teritorio dividiĝas en jenaj kvartaloj kun iliaj respektivaj urbaj kernoj: La ĉefa kultivo estis sukerkano kies industrion instruis sukermajstroj kiujn Pedro de Vera venigis el la portugala insulo Madeira. La industriigo de la produkto estis farita en sukermuelilo *ingenio* konstruita komence de la 16-a jarcento fare de la madeira Antonio Sardinha, kiu profitis energion de akvofalo, kiu utilis krome por irigacio. Tamen meze de la 1580-aj jaroj ĉesis la sukerproduktado, pro la konkurenco de la sukero devena el Ameriko kaj la vino kiel nova produkto por eksportado.

eta|dekstre|230px|Preĝejo de Ingenio.
Dekomence, la plej granda parto de la terposedantoj de Ingenio loĝis en Agüimes, pro kio la laboristoj devis ĉiutage navedi trans la ravino Barranco de Guayadeque. Pro la tempoperdo, ili ekkonstruis loĝejojn proksime al la laborejoj kaj precize al la sukermuelejo. Poste oni konstruis ermitejon. Oni intencis sendependigi paroĥejon disde Agüimes, kies ekleziuloj tion malhelpis ĝis 1834. Novan preĝejon oni konstruis nur el 1901. Ekde la sendependigo (ĉefe eklezia) de Ingenio, simila proceso okazis por la loĝloko Carrizal, siaflanke disde Ingenio mem.

## Demografio
La municipo havis 31 887 loĝantojn je 2021, estante la 9a en la provinco kaj la 7a de la insulo.

Historie el 9 000 loĝantoj en la 1950-aj jaroj oni kreskiĝis ĝis nunaj pli ol 31 000 loĝantoj, tio estas oni triobligis la populacion.

## Ekonomio kaj vidindaĵoj
Kvankam en la 16-a jarcento la sukerproduktado estis grava rimedo, sed tio malaperis en la 17-a jarcento. Tamen agrikulturo pluis grava rimedo, ĝis disvolviĝo de la sektoro de servoj, inter kiuj la flughaveno estis ĉefa enspezofonto. Ankaŭ diversaj artmetioj kombinas tradicion kun nuntempa ekonomio.
 
### Turismo 
Kompreneble la restaĵoj de la pasinteeco de guanĉoj estas grava altiraĵo. La artmetia ateliero *Taller Municipal de Artesanía * estas permanenta ekspozicio interesa specife al eksterlandaj vizitantoj. Gravas la antikvaj kernoj de Ingenio kaj Carrizal, kun la *Muzeoj * kiel la Interpretejo de la Historia Heredo, la Muzeo de Akvo kaj Sukero kaj la Muzeo de la Internacia Festivalo de Folkloro.

### Arkeologio 
* Setlejo El Burrero (duonsubteraj domoj)
* Grotoj El Palomar (manĝorestaĵoj)
* Risco del Negro (40 grotoj)
* Risco de la Sierra (tomboj)
* Risco del Canario, malfacile alireblaj homfaritaj grotoj (eble stokejoj)
* Natura Parko Jandía
### Preĝejoj kaj civilaj 
* Candelaria, Kristo kaj *Nuestra Señora del Buen Suceso* (Carrizal) 
eta|180px|Preĝejo de *Nuestra Señora de La Candelaria*.
* Parko Néstor Álamo (alta palmo)
* Domoj de la Horloĝo, Postas, de las Pastro, de la Monaĥo
* Stratoj La Rueda kaj Nueva
* *Legoparko Francisco Tarajano *.
* *Municipa Ateliero de Ceramiko *.
* *Artmetiaj Panfarejoj *.
* En Carrizal preĝejo kaj placo, domo kaj fruktoĝardeno de la episkopo, rura loko La Pasadilla
* Natura loko Barranco de Guayadeque

## Bildaro

Vista de Carrizal.jpg|Carrizal de Ingenio.
El Burrero - Visto desde la montaña.jpg|Strando El Burrero.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Ingenio

* 

Kategorio:Municipoj de Gran Canaria
Kategorio:Municipoj de provinco Las Palmas