open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vlieland

Dosiero:Loudspeaker.svg**Vlieland** ()
estas municipo kaj vadomara insulo en la provinco Frislando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, de kiu  akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Sur la insulo estas nur unu vilaĝo: Oost-Vlieland (2021:  loĝantoj). Vlieland estas la dua plej maldense loĝata municipo de Nederlando kun  loĝ/km². La plej maldense loĝata municipo estas Schiermonnikoog kun .

## Esperanto 
En 1987 sur la insulo estis starigita Esperanto-monumento: terglobo kun la vortoj «ESPERANTO LINGVO INTERNACIA». Roel Haveman, vizitinte la insulon en januaro 2015, eltrovis, ke la monumento ne plu ekzistas: restis nur ĝia plinto.

## Referencoj 
La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* alternativa turisma retejo ()

eta|maldekstra|280ra|

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Municipoj de Frislando
Kategorio:Okcidentfrisaj insuloj
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Sanktejo

**Sanktejo** estas loko aŭ domo de preĝado, de kulto kaj foje de pilgrimado. Do temas pri sinonimo de la same kunmetita vorto preĝejo, kun nuancoj ke kredantoj eble konsideras iujn el siaj preĝejoj pli sanktaj ol aliajn - sed tiu nuanco estas pure subjektiva.

## Kristanaj sanktejoj 
* kristana preĝejo = kirko
* katedralo
* baziliko
* kapelo
* kripto (arkitekturo)

### Kristanismaj pilgrimejoj 
Ekzemple
* katolika katedralo de la urbo Santiago-de-Kompostelo en Galegio, Hispanio
* katolika pilgrima kirko sur la insulo Monto Sankta Mikaelo en Monto Sankta Mikaelo (Normandio), Francio
* Jasna Góra, katolika pilgrimejo en Ĉenstoĥovo, Pollando

## Budhismaj sanktejoj 
* budhisma templo

## Hinduismaj sanktejoj 
* hinduisma templo

## Islamaj sanktejoj 
* moskeo
* Kaaba

## Judaj sanktejoj 
* sinagogo
* Juda templo
* Toraujo

## Ŝintoaj sanktejoj 
* ŝintoa sanktejo

### Japanaj sanktejoj 
* Yasukuni-Sanktejo
* Ise-Sanktejo
* Isonokami-Sanktejo

## Vidu ankaŭ 
* Egipta templo

Kategorio:Religiaj kondutoj kaj spertoj
Kategorio:Religio
Ponto Aleksandro la 3-a

La **ponto Aleksandro la 3-a** (franclingve *Pont Alexandre-III*) estas unu el la plej belaj pontoj de Parizo, kaj estas klasifikita kiel franca "monumento historia" ekde 1975. Ĝi trapasas la Sejnon inter la 7-a kaj la 8-a arondismentoj, kaj estis donacita al Francio de la caro Aleksandro la 3-a por la pariza internacia ekspozicio de 1900.

Ĝi estas metala, 40-metrojn larĝa ponto, kiu konsistas el unu sola, 107-metrojn longa arko.

## Historio 
La ponto celis fariĝi la simbolo de la franca-rusa amikeco, traktadita inter Aleksandro la 3-a kaj la prezidento de la Respubliko Sadi Carnot. Ĝi situas fronte de la granda placo antaŭ la hotelo de la Invalidoj, kiun ĝi kunigas al la Malgranda Palaco kaj Granda Palaco sur la dekstra bordo, ankaŭ konstruitaj por la ekspozicio de 1900.

La konstruadon de la ponto oni komisiis al la inĝenieroj Jean Résal kaj Amédée d'Alby, sed ankaŭ al la arkitektoj Cassien-Bernard kaj Gaston Cousin. La unua ŝtono estis fiksita de la caro Nikolao la 2-a en 1896 (filo de Aleksandro la 3-a), kaj la ponto estis inaŭgurita en 1900 okaze de la internacia ekspozicio.

Sur kolono ĉe la dekstra bordo, legeblas :
«&nbsp;*La 14-an de aprilo 1900, Émile Loubet, Prezidento de la franca Respubliko, malfermis la internacian ekspozicion kaj inaŭguris la ponton Aleksandron la 3-a.*&nbsp;»

## Galerio 
:180px| 205px| 180px| 
:106 px 212px| 119px|

## Vidu ankaŭ 
* Ponto
* Parizo
* Universala Ekspozicio de Parizo (1900)
* 7-a arondismento de Parizo
* 8-a arondismento de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Bildoj ĉe la TTT-ejo photoenligne.free.fr

Aleksandro la 3-a
Kategorio:Sejno
Kategorio:7-a arondismento de Parizo
Kategorio:8-a arondismento de Parizo
Bart Somers

**Bart Somers** (Meĥleno, ), estas Flandra politikisto de la partio Vlaamse Liberalen en Democraten.

Li komencis sian karieron ĉe la partio Volksunie. Kune kun interalie Jaak Gabriëls li aliĝis poste al la *Vlaamse Liberalen en Democraten* kiam oni fondis ĉi tiun partion. Sufiĉe rapide li iĝis proparolanto de Guy Verhofstadt. En 1999 li iĝis popola reprezentanto kaj en 2001 urbestro de Meĥleno.

En la jaro 2003 li postsekvis Patrick Dewael kiel ministroprezidento de Flandrio. En decembro 2004 li iĝis prezidanto de la partio VLD.

## Plej bona urbestro de la mondo 
En februaro 2017 Bart Somers ricevis la prestiĝan premion "World Mayor 2016". Li estis konsiderata 'plej bona urbestro de la mondo', ĉar li "sukcesis transformi iom neglektitan urbon al unu el la plej allogaj lokoj en Belgio" en kaj samtempe faris "modelon por integriĝo de eksterlandanoj". 

En la komunumaj elektoj de 2018, Somers akiris absolutan plimulton en la Urba Konsilio de Meĥleno kun sia listo VLD-Groen-M +.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Flandraj politikistoj
Kategorio:Liberaluloj
Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb

***Dr. Strangelove, or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb*** ("D-ro Strang-amo, aŭ: Kiel mi lernis ne maltrankviliĝi kaj ami la bombon"; ofte mallongigita kiel ***Dr. Strangelove***) estas 1964-a malluma komedia filmo direktita de reĝisoro Stanley Kubrick. Libere bazita sur la Malvarma milito-romano *Red Alert* de Peter George, la originala romano estis refarita de scenaristo Terry Southern. Dr. Strangelove satiris la Malvarman Militon kaj la doktrinon de reciproka lando-detruado.

Ĝi estis produktita en la Studioj Shepperton.

La rakonto temas pri usona aerarmea generalo kiu komandas atombomban atakon kontraŭ Sovetio, montrante la Prezidenton de Usono, liajn konsilistojn kaj unu oficiron de la Brita Aerarmeo provantaj haltigi la bombaviadilojn por preventi atoman apokalipson.

En 1989 la Usona Biblioteko de Kongreso konsideris ke la filmo estis "kulture grava" kaj elektis ĝin por gardado en la Usona Nacia Film-Registro. Ĝi estas n-ro 21 en la IMDB-listo de la 250 plej bonaj filmoj. Ĝia pritakso en la retejo "Rotten Tomatoes" estas 99%.

Brita aktoro Peter Sellers ludas tri rolojn en la filmo: la prezidenton de Usono Merkin Muffley, la britan aerarmean oficiron Kapitano Lionel Mandrake, kaj la titolan rolulon D-ro Strangelove, kripla germana eks-Nazio kaj spertulo pri atombomboj. Ankaŭ aperis en la filmo geaktoroj George C. Scott, Sterling Hayden, Slim Pickens, James Earl Jones, Keenan Wynn, Peter Bull, Shane Rimmer, kaj Tracy Reed.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1964
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Britaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Apokalipso en fikcio
Mastra telefono

eta|dekstra|250px|Mastra telefono
**Mastra telefono** estas modesta telefonparo inter mastro kaj servisto. La tintilado escepte funkcias per kontinua kurento. Ambaŭ telefonoj konsistas el forko, mikrofono kaj aŭdilo. La servista telefono havas tintileton (aŭ zumilon), la alia, la mastra telefono, havas alvok-butonon. Kiam la mastro premas la butonon, la servista telefono tintilas (aŭ zumas), la mastro kaj la servisto povas paroladi. La servisto ne povas tintile alvoki la mastron. 
La maksimuma distanco inter la du telefonoj estas 40 metroj.

Kategorio:Komunikado
*
Richard Douthwaite

**Richard Douthwaite** (6a aŭgusto 1942 - 14a novembro 2011) estis ekonomikisto kaj kunfondisto de Foundation for the Economics of Sustainability (Feasta)  -
(Fonduso por Ekonomio de Daŭripovo), kaj  irlanda ekonomia pensfabrikisto. Li verkis librojn:

**Iluzio de kresko* "The Growth Illusion" (1992),
**Mallongaĵoj* "Short Circuit" (1996) kaj
**Ekologio de mono* "Ecology of Money" (1999).

Li studis ekonomion en Universitato de Essex kaj Universitato de Karibio, Kingstono, Jamajko.

## Vidu ankaŭ
* Loka ekonomio

## Eksteraj ligiloj
* The Foundation for the Economics of Sustainability-Fonduso por Ekonomio de daŭripovo - (angle)
* *Short Circuit* (reteja versio de libro - Mallongaĵoj - angle)
* *The Ecology of Money* (reteja versio de libro - Ekologio de mono - angle)

Douthwaite, Richard
Kategorio:Britoj
Nigrabeka mevo

La **Nigrabeka mevo** aŭ **Nigrabeka tarapungo**, *Chroicocephalus bulleri*, estas eta mevo tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas endemio de Novzelando, ĉefe en la Suda Insulo. Ĝi reproduktiĝas en humidejoj, lagoj, insuloj aŭ riverbordoj. Ne nepre en marbordo; pli komuna en interno.

## Aspekto 
.]]
Temas pri malgranda mevo (37 cm longa, peza se masklo 300 g, se ino 250 g), helgriza ĉe dorso kaj flugiloj kaj blanka ĉe kapo, kolo, brusto kaj ventro. Ĝi havas nigrajn bekon, krurojn, piedojn kaj flugilpintojn. Junuloj estas pli brunaj; havas nigron ĉebeke nur pinte.

## Kutimoj 
Reproduktado okazas kolonie, de kio rezultas denajbara premado ĉefe kiam la idoj eloviĝas ĝis kiam ili moviĝas al akvo. Partneroj ludas ceremonion rilate manĝado kaj manĝopropono ĉefe el masklo al ino aŭ el alvenanto al la kuŝanta partnero. La ino demetas plej ofte nur du ovojn en nesto malbone konstruita el planta materialo. Ambaŭ gepatroj kovas laŭvice dumtage sed nur unu dumnokte. Post reproduktado (oktobro ĝis decembro) la specio moviĝas iome norden.

Ili estas ĉiomanĝanta, sed ĉefe insektojn. Vintre ili ĉeestas ĉu urbajn rubejojn ĉu terkulturejojn.

La specio estas protektita jure.

## Eksteraj ligiloj anglalingvaj 
* Anglalingva ejo pri Nigrabeka mevo
* Anglalingva ejo pri Nigrabeka mevo
* Pri reproduktado 

## Referencoj 
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Nabateo

La **nabateanoj** (propra nomo "*Nabatu*", greke *Nαβαταῖοι*, latine *Nabataei*) estis grupo de antikvaj nordokcidentarabaj nomadaj triboj, kaj la lando **Nabateo** ilia loĝoteritorio.

## Historio 
[maldekstre|eta|200px|trezorejo de la nabatea ĉefurbo [Petra, elbatita el roka monto]]
[eta|Filmeto pri [Petra, la ĉefurbo de la Nabateanoj de la jutuba kanalo Scivolemo.]]
Probable la nabateanoj dum la 1-a jarmilo antaŭ Kristo el Arabio migris en la teritorion inter la Ruĝa Maro kaj la Morta Maro kaj ekloĝis tie. Ĉirkaŭ la jaro 587 la popolo de idumeanoj translokiĝis de la regiono oriente de la rivero Jordano kaj norde de la Morta Maro pli okcidenten al Palestino, kaj la nabateanoj ĉirkaŭ la jaro 550 ekloĝis en la antaŭa loĝoteritorio de la idumeanoj oriente de la rivero Jordano. Ĉefurbo de la nabatea regno iĝis la urbo Petra. Ĉu tiuj datoj ekzaktas, aŭ ĉu eble tamen la nabateanoj forpelis la idumeanoj respektive la pli malnovan tiuregionan popolon de edomanoj, ĝis nun ne ekzakte klarigeblis. La nabateanoj estis karavanaj komercistoj, kaj kontrolis je granda kvanto la komercajn vojojn al Suda Arabio - tiel ekde la 4-a jarcento antaŭ Kristo ili ekhavis signifan ekonomian kaj . Post la jaro 312 antaŭ nia erao ili ampleksigis sian influozonon al la antikva Sirio. La historiisto *Diodoro* dum la 1-a jarcento antaŭ Kristo tre kritike priskribas ilin kiel rabistoj, kiuj ofte atakis la najbarajn regionojn.

Dum la epoko inter la jaroj 150 antaŭ ĝis 105 post Kristo la nabateaj triboj unuiĝis al potenca reĝlando, kiu etendiĝis de la duoninsulo Sinajo ĝis Norda Arabio. Dum la jaro 85 antaŭ Kristo la nabatea armeo konkeris Damaskon. Sub la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus la nabaetanoj iĝis vasaloj de la Romia Imperio, sed sukcesis gardi la unuecon de la nabatea regno. Nur sub la romia imperiestro Trajano ili dum la jaro 106 perdis la relativan suverenecon kaj sub la provinconomo Arabia Petraea la regno integriĝis en la Romian Imperion.

eta|200px|maldekstra|Ŝivta

## Geografio 
Gravaj urboj de la nabatea imperio estis la ĉefurbo Petra en la hodiaŭa Jordanio, Bostra en la hodiaŭa Sirio kaj la komerca metropolo *Hegra* (hodiaŭ ''Mada'in Salih*). Arkeologie relative bone esploritaj krome estas la urboj *Avdat* (Oboda), *Mamŝit* (Mampsis), *Nicana* (Nesana) kaj *Ŝivta* (Soboda) en la hodiaŭa Israelo. *Oboda, Elusa* (Ĥaluca) kaj *Nesana* supozeble estis la unuaj komercaj centroj de la nabateanoj. Nur poste fondiĝis la pliaj centroj *Rehovot, Mampsis* kaj *Sobata''.

Kategorio:Historio de Jordanio
Kategorio:Historio de Sirio
Kategorio:Historio de Palestino
Idumeo

**Idumeo** ( kaj  respektive **Idumea**) estas antikva regiono en okcidenta Azio sude de Judio, kaj la **idumeanoj** antikva popolo, kiu dum la lastaj jarcentoj antaŭ la naskiĝo de Kristo loĝis en tiu regiono. Iuj judaj tekstofontoj egaligis la popolon kun la loĝantoj de la (laŭ iuj fontoj proksima, laŭ aliaj fontoj identa) regiono Edomo, kies kulturo ŝajnas pli malnova - ĉu tiu kultura identigo de *idumeanoj* kaj *edomanoj* estas kulture ĝusta, restas neklare kaj pridisputate.

La idumeanoj unuafoje pruveblas dum la 6-a jarcento okcidente de la regiono Edomo, en kiu samtempe ekloĝas la nabateanoj. Ĉu la nabateanoj forpuŝis la tie loĝintajn edomanojn, aŭ ĉu la nabateanoj estas la posteuloj de la pli frua popolo de edomanoj, kaj la idumeanoj estas branĉo de la edomanoj, kiu translokiĝis okcidenten, ĝis nun ne klarigeblis.

La teritorio de Idumeo etendiĝis de Betlehemo norde ĝis Berŝeba sude, kaj de la Morta Maro oriente ĝis la marborda ebenaĵo okcidente, tamen ne ĝis la bordo de la Mediteranea Maro. La ĉefurbo nomiĝis *Marisa*.

## Historio 
Laŭ la raportoj de la juda kronikisto Jozefo Flavio la idumeanoj dum la regotempo de la juda reĝo *Johano Hirkano* konkeriĝis fare de la judoj kaj estis devigitaj konvertiĝi al la judismo . Kontraŭe al tio la kronikisto Strabono  tamen raportas, ke la idumeanoj estis origine nabateanoj, kiuj konfliktis kun la restaj nabateanoj kaj separiĝis de ili, translokiĝis okcidenten kaj dum la sekvaj generacioj sen ekstera premo alprenis kulturajn kaj religiajn kutimojn de la najbaraj judoj. Ĉiukaze la juda reĝlando de *Johano Hirkano* almenaŭ armee konkeris la urban zonon de la idumea ĉefurbo *Marisa* kaj la proksima urbo *Dora* - en ambaŭ urboj loĝis multaj greklingvaj komercistoj. Marisa poste estis la naskiĝoloko de la juda reganto Herodo la Granda.

Signo por la paca konvertiĝo de la idumeanoj al judismo kaj la paca integriĝo de Idumeo en la teritorion de Judio estas, ke dum la reorganiziĝo de Palestino fare de la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus dum la jaro 63 antaŭ Kristo la jude konkeritaj, sed kulture nejudaj regionoj estis malintegritaj el Judio, kaj Idumeo restis parto de ĝi. Sekve do supozeble tiuepoke kaj la romianoj kaj la idumeanoj konsideriĝis Idumeon sendiskute juda teritorio. Plue Jozefo Flavio raportas, ke inter la gvidantoj de la juda ribelo kontraŭ la Romia Imperio dum la jaroj 66 ĝis 74 post Kristo estis pluraj elstaraj idumeanoj . Krome ankaŭ la fakto, ke multa idumeaj nobeloj geedziĝis kun la juda reĝa dinastio, estas signo por tio, ke la idumeanoj estis akceptitaj kiel plenrajtaj judoj.

## Piednotoj 
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Jordanio
Kategorio:Historio de Palestino
Hapkido

eta|250px
**Hapkido** estas luktosporto el Koreio.
Ĝi ekestis el miksaĵo de diversaj tradiciaj koreaj batalartoj sed ankaŭ havas fortikajn radikojn en la japana "Daito Ryu Aiki" Ĵuĵicuo.
Ankaŭ aikido havas la saman devenon.

## Signifo 
[eta|Hapkido en [Korea alfabeto|hangula skribo]]
La signifo de la vorto hapkido, plejbone eksplikeblas jene.
* **HAP** (합/合)
signifas: 'harmonio de korpo kaj spirito',
* **KI** (기/氣)
signifas: 'interna forto' kaj
* **Do** (도/道)
signifas: 'la volo/vojo por atingi ion'

## Eksteraj ligiloj 
* Hapkidowon - World Hapkido Headquarters

Kategorio:Luktosporto
Listo de nomoj de eŭropaj urboj en diversaj lingvoj

Tiu ĉi listo temas pri **komparo de literumado** de urbaj nomoj en diversaj lingvoj. Se du lingvoj uzas la saman literumon, tio ne signifas ke ankaŭ la prononco estas sama. Ekz. "Paris" prononcas [Pari:] en la franca kaj [Pari:s] en la germana. La prononco de "ci" estas kiel [ĉi] en la itala, kiel [θi] en la hispana, kaj kiel [si] en la franca. La cirila letero "г" estas prononcata kiel [g] en la rusa, sed kiel [h] en la belorusa kaj ukraina lingvoj. Kelkfoje okazas ke la literumo aŭ la uzata alfabeto ne estas sama, sed la prononco estas (preskaŭ) sama.

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G 
## H 
## I 
## J 
## K 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## R 
## S 
## T 
## U 
## V 
## Z 
***Notu:***
* la originala skribo estas diklitera, transskribado estas nediklitera.
* *same* rilatas al "nuna loka nomo".
* la verda koloro signifas, ke la literumo komplete egalas al la Esperanta literumo (inkluzive de la finaĵo "-o").
* **Transskribadoj** uzitaj: Pinyin (normĉina), Hebonshiki-rōmaji=Hepburn-sistemo (japana), RR=revised romanization=reviziita romanigo (korea)


Kategorio:Listoj de loknomoj‎
Arabia Petraea

[eta|dekstra|300ra|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
**Arabia** (la latina vorto por "Arabio") respektive **Arabia Petraea** (laŭ la antikva urbo Petra) estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150ra|Arabia Petraea, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi ampleksis la duoninsulon Sinajo, la okcidenton de la hodiaŭa ŝtato Jordanio, kaj iom el la hodiaŭaj Sirio kaj Israelo: la antikvan regnon Nabateo.

Dum la epoko inter la jaroj 150 antaŭ ĝis 105 post Kristo la nabateaj triboj estis unuiĝintaj al potenca reĝlando, kiu etendiĝis de la duoninsulo Sinajo ĝis Norda Arabio. Dum la jaro 85 antaŭ Kristo la nabatea armeo konkeris Damaskon. Sub la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus la nabaetanoj iĝis vasaloj de la Romia Imperio, sed sukcesis gardi la unuecon de la nabatea regno. Nur sub la romia imperiestro Trajano ili dum la jaro 106 perdis la relativan suverenecon kaj sub la provinconomo *Arabia Petraea* integriĝis en la Romian Imperion.

Origina ĉefurbo de la antikva Nabateo respektive de la romia provinco *Arabia Petraea* - kiel jam indikas la dua parto de la nomo - estis la antikva urbo Petra. Baldaŭ tamen la urbo Bosra en la hodiaŭa Sirio iĝis la provinca centro.

*Arabia petraea* estis inter la imperiestraj provincoj. Najbaraj provincoj estis Aegyptus okcidente, Iudaea (do Judio, ekde la jaro 135 Syria Palestina) en la nordokcidento kaj Syria norde. Sude ĝi limis al la Golfo de Akabo kaj oriente al la araba dezerto. Ekde la jaro 395 la provinco apartenis al la Bizanca Imperio.

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Jordanio
Sirio (romia provinco)

[eta|dekstra|300ra|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
**Syria** (latine por Sirio) estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150ra|Syria, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi instaliĝis dum la jaro 64 antaŭ Kristo fare de la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus (Pompeo) kaj ĝis la konkero fare de la araboj dum la 30-aj jaroj de la 7-a jarcento restis parto de la Romia Imperio respektive post la jaro 395 de la Bizanca Imperio. La hodiaŭa ŝtato Sirio, kiu ampleksas iom malpli da teritorio ol la tiama romia provinco, estas nomita laŭ ĝi.

Herodo Arĥelao, kiu regis la regionojn Judio, Samario kaj Idumeo, dum la jaro 6 post Kristo forbariĝis el Sirio. Dum la jaroj 34 kaj 37 la resto de la regoteritorio de Arĥelao ankaŭ iĝis fiksa parto de la Romia Imperio kaj iĝis la provinco Iudaea. Dum la regotempo de la romia imperiestro Hadriano post granda juda milito estis reorganizitaj kaj la provinco Judio ekhavis la nomon *Syria Palaestina*.

La potenca provincestro de Syria havis sian palacon en la urbo Antioĥio, kiu estis inter la plej grandaj kaj signifaj urboj de la Romia Imperio. Multe da romiaj soldatoj troviĝis en la provinco, por defendi la orientan limon de la imperio kontraŭ la Partoj - dum kelkaj generacioj kvar romiaj legioj konstante troviĝis en la regiono.

La provinco Syria eksportis interalie olivoleon, vinon, cedrolignon, ŝtofojn kolorigitajn per purpuro, vitraĵojn kaj meblojn ornamitajn per eburo. Krome la regiono estis la okcidenta fino de la komerca vojo por silko el Ĉinio kaj spicoj el Hindio.

Dum la jaroj 193 kaj 194 la regiono dividiĝis en la du provincojn *Syria Coele* kaj *Syria Phoenice*, kiuj dum la fino de la antikva epoko plue dividiĝis al pli etaj subunuoj. Laŭ la usona historiisto William Robert Shepherd (1871–1934), *Syria Coele* estis la parto oriente de la Lebanona montaro (sekve pli-malpli la nuna ŝtato Sirio) kaj *Syria Phoenice* okcidente de ĝi, do borde de la Mediteraneo (sekve pli-malpli la nuna ŝtato Libano), sed laŭ plej multaj historiistoj la divido de la eksa romia provinco Sirio en 194 pli estis divido en nordan parton *Syria Coele* kaj *Syria Phoenice* sude. La tuto de tiuj siriaj provincoj tamen ĝis la mezo de la 6-a jarcento ekonomie kaj kulture floris kaj krom Egiptio konsistigis unu el la plej gravaj regionoj de la Romia kaj poste Bizanca Imperioj, kvankam ekde la 3-a jarcento ripete la armeo de la persa Sasanida Imperio invadis ĝin, ĉiam por mallonga tempo.

Inter la jaroj 634 kaj 638 la tuta regiono Levantenio kun la nuntempaj teritorioj de Palestino, Sirio, Jordanio, Libano, Israelo kaj sudorienta Anatolio estis konkeritaj de la araba islamana armeo.

## Referencoj
Merlo

eta|245px|Historia bildo de merlo en *Nederlandsche Vogelen* (en: Nederlandaj Birdoj), Vol. 1 (1770)
**Merlo** aŭ **nigra turdo** () estas specio de turdo, kies ino estas brunnigra, dum la virbesto estas nigra kun flava beko kaj tre bele kantas, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj kie la reproduktanta populacio de merloj estas inter 1 kaj 2 milionoj de paroj.

Multaj landoj eldonis poŝtmarkojn kun bildoj de merloj.

#### Heraldiko 
**Merlo** ne tre oftas en heraldiko. Ĝi aperas en la blazonoj de kelkaj urboj .
Male, ***merleto*** tre oftas, sed ĝi estas stranga heraldika figuro, nome birdeto sen beko nek kruroj, kiu plej ofte aperas en aro.

file:DEU Krukow (Lauenburg) COA.svg|Krukow, Germanio (merlo-kapo)
file:Blason Le Merlerault.svg|Le Merlerault, Orne, Francio (laŭnoma blazono)
File:Armoiries de Cesse.svg| Familio de Cesse (tri merletoj)
File:Blason Incourt.svg| Incourt, Pas-de-Calais, Francio (naŭ merletoj)

#### Muziko 
* ruslingva kanto "Merloj"
* *La nigra merlo* (*Le merle noir*) estas nomo de mallonga muzika komponaĵo por fluto kaj piano de Olivier Messiaen inspirata de kantado de merloj.
* Tiu kanto inspiris ankaŭ kantiston kaj komponiston Paul McCartney, tiam membron de Beatles por verki baladon *Blackbird*. En tiu oni aŭdas kanton de merlo en lasta verso.

*Blackbird, singing in the dead of night,*
*Take these broken wings and learn to fly.*
*All your life*
*You were only waiting for this moment to arise.*

En proza traduko: 
*Merlo, kiu kantas noktomeze,*
*prenu tiujn rompitajn flugilojn kaj lernu flugi.*
*Vian tutan vivon*
*vi nur atendis tiun ĉi momenton por leviĝi.*

* Germana populara porinfana kanto titolita *Ein Vogel wollte Hochzeit machen* (laŭvorte: *Birdo volis geedziĝi kun*) rakontas pri geedziĝo de merlo kaj turdo. La versio plej malnova aperis en Vieno en 1470, kaj oni konas akompanata de la melodio ekde komenco de 17-a jarcento.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Merlo kun kanto (nederlande)
* Fauna Ibérica (hispane)
* Pri seksoj kaj aĝoj  (hispane)
* Filmeto IBC : masklo de la subspecio *T.m.mauritanicus* kun tri tervermoj por la idoj.
* Filmeto IBC : du junuloj de *T.m.merula* atendantaj manĝigon.

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Persoj

**Persoj** aŭ **Persianoj** (en persa: ) estas irana popolo kiu parolas la modernan persan lingvon kaj plej proksime rilatajn iranajn dialektojn kaj lingvojn.[eta|[Omar Ĥajam, unu el plej famaj Persianoj.]]
[eta|dekstra|[Al-Biruni, alia el plej famaj Persianoj.]]La termino Persiano tradukiĝas al "el Persis" kiu estas regiono norde de la Persa Golfo situanta en Pars, Irano. El tiu regiono Kiro la 2-a, nome fondinto de la Akemenida Imperio, unuigis ĉiujn aliajn iranajn imperiojn (kiaj la Medoj), kaj etendis la persajn kulturajn kaj sociajn influojn per aneksado de la Babilonia Imperio, kaj de Lidio. Kvankam ne la unua irana imperio, la Akemenida Imperio estis la unua persia imperio bone agnoskita de grekaj kaj persaj historiistoj pro sia amasaj kulturaj, militaj kaj sociaj influoj kiu atingis lokojn tiom malproksimajn kiel Ateno, Egipto, kaj Libio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aimakoj
* Irano

## Eksteraj ligiloj 
* Etnologio en *Western Persian*
* Persian People, Lifestyle, History and Religion
* Iranian/Persian Inventions and contribution to human civilization 

Kategorio:Etnoj en Irano

Kategorio:Etnoj en Azio
Nigreca mevo

La **Nigreca mevo** aŭ *Lafa mevo* (*Leucophaeus fuliginosus*) estas granda amerika mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. Temas pri unu el la plej raraj mevoj en la mondo pro sia tutmonda populacio kiu vivas entute en la insuloj Galapagoj de Ekvadoro kaj oni supozas, ke estas ĉirkaŭ 400 paroj aŭ 1 000 birdoj. Do estas minacata endemio.

## Aspekto 
Estas krome ankaŭ rara mevo laŭ plumaro, ĉar mankas kolora kontrasto inter helaj subaj partoj kaj grizaj supraj partoj de aliaj mevoj. Male plenkreskulo (post la tria jaro) havas nigrajn aŭ malhelgrizajn kapon, flugilojn (kun vere nigraj flugilpintoj), bekon (kontraste kun malhelruĝa buŝinterno) kaj krurojn kun malhelgrizaj brusto kaj ventro kaj nur helgriza aŭ preskaŭ blanka malantaŭa ventro. Ili havas ankaŭ blankajn okulajn eksterajn duonringojn ĉirkaŭ ruĝa mallarĝa okulringo. Nematuruloj estas ĝenerale malhelbrunaj.

## Kutimoj 
La Nigreca mevo estas solecaj reproduktantoj sen specifa sezono (la tutan jaron). La ino demetas du olivkolorajn kaj bone kamuflitajn ovojn kovotajn dum malpli ol unu monato. Junuloj ekflugas post du monatoj kaj estas zorgataj de gepatroj mallonge. Ili defendas agreseme la reproduktan teritorion.

Ili estas ĉiomanĝantaj kiel plej granda parto de la mevoj, ĝenerale manĝas restaĵojn aŭ rabas el aliaj nestoj, sed ankaŭ predas fiŝojn, etajn krustulojn kaj idojn de igvanoj.

La Nigreca mevo estas konsiderata "vundebla" farede la IUCN Red List (Ruĝa Listo) ĉar ekzistas nur je etaj nombroj (ĉirkaŭ 1 000 birdoj aŭ 400 paroj) kaj kvankam la populacio estas stabila, ĝi riskas multnombrajn minacojn.

## Referencoj 
## Fontoj 
* Tutmondaj mevoj 
* Darvina Fondaĵo 

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Datumbazo pri Specioj 
* La **Nigreca mevo** en la Ruĝa Listo

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Brunkrona mevo

La **Brunkrona mevo**, *Chroicocephalus maculipennis* (tio estas Makulpluma), estas eta nigrokapa sudamerika mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. La nomo anstataŭ "Nigrakapa mevo" aŭ Brunkapa mevo kialas por malkonfuzo kun la azia specio Brunkapa mevo *Larus brunnicephalus*, kiu havas pli ampleksan brunan kapon.

## Disvastiĝo 
Tiu specio reproduktiĝas en plej suda Suda Ameriko, tio estas en marbordoj aŭ proksimaj areoj de centra kaj suda Ĉilio, Argentino, Urugvajo, plej suda Brazilo kaj Paragvajo. Vintre ili migras iom norden, ekzemple al norda Ĉilio aŭ orienta Brazilo.

## Aspekto 
[eta|250px|maldekstre|Dumfluge, San Miguel del Monte, [Bonaero, Argentino.]]
eta|maldekstre|250px
Temas pri malgranda aŭ mezgranda mevo 35 ĝis 42 cm longa de blanka korpo (kolo, busto kaj ventro) kaj helgrizaj dorso kaj flugiloj kun nigraj pintoj. La plej diferenciga kaj rimarkinda eco estas malhelbruna kapo (sed blanka malantaŭe kaj nuke), do nur krono, vizaĝo kaj gorĝo, dum reproduktado, kio malaperas vintre kiam restas nur eta makulo malantaŭokula. Beko, kruroj kaj piedoj estas malhelruĝaj. Malhelaj okuloj kun blankaj duonringoj. Dumfluge videblas blankaj pugo kaj vosto. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junuloj estas pli malhele punktecaj kun nigra fina vostostrio. Ili povas esti konfuzeblaj kun la similaspekta Franklina mevo aŭ kun la Ridmevo, kies subspecio estis iam laŭ kelkaj fakuloj.

## Kutimoj 
[eta|Ovo de *Chroicocephalus maculipennis* - [MHNT]]
La specio loĝas en akvaj medioj kaj marbordoj. Ili estas ĉiomanĝantaj, kaj manĝas ĉefe insektojn, krustulojn, putraĵojn kaj fiŝojn. Ili moviĝas al internaj herbejoj aus terkulturejoj, por serĉi tervermojn kaj ĉe buĉejoj pro restaĵoj.

Tiu mevo nestas kolonie en junkejoj ĉe lagetoj aŭ lagaj insuloj, ne malproksime de marbordo. La nestoj estas vegetalaj kaj amasecaj. La ino demetas 2 ĝis 4 brunflavajn ovojn. Dum reproduktado ili manĝas ĉefe fiŝojn.

La tutmonda populacio ne estis kalkulita, sed oni supozas, ke estas inter 100 000 kaj 1 000 000 da birdoj, do ne estas minacata specio.

## Eksteraj ligiloj 
* Hispanlingva ejo pri Brunkrona mevo

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Mauretania

**Mauretania** estas la nomo en la latina lingvo por

* du historiaj provincoj de la Romia Imperio en norda Afriko, vidu Mauretania Caesariensis (pli oriente) kaj Mauretania Tingitana (pli okcidente)
* la nomo en diversaj lingvoj por la hodiaŭa ŝtato Maŭritanio, kiu tamen situas pli sude ol la historia romia teritorio
Mauretania Caesariensis

[eta|dekstra|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajano]]
**Mauretania Caesariensis** estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150px|Mauretania Caesariensis, jen malhelruĝe akcentita
Dum la jaro 42 post Kristo la romia imperiestro Claudius dividis Maŭretanion en la provincojn Mauretania Tingitana okcidente kaj Mauretania Caesariensis oriente. Norda limo de la orienta parto de Maŭritanio estis la Mediteranea Maro, orienta limo la pli malnova romia provinco Africa proconsularis. Mauretania Caesariensis plejparte troviĝis sur la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Alĝerio, kaj la ĉefurbo estis *Caesarea*. La urbo estis centro de la judismo kaj de la Mitrasa kulto en Afriko. Ekonomie la riĉa regiono precipe eksportis la ŝtofokoloron purpuro kaj valorajn lignojn.

Dum la 4-a kaj 5-a jarcentoj la plej granda parto de la enloĝantaro transprenis la kristanismon, kaj multaj el la novaj kristanoj iĝis adeptoj de la arianismo.

Dum la jaro 430 la ĝermana popolo de Vandaloj invadis la landon, sed ĉirkaŭ la jaro 533 la Bizanca Imperio, kiu komprenis sin en la tradicio de la Romia Imperio, rekonkeris ĝin.

Gravaj urboj de la provinco estis Cissi, Icosium, Lambdia, Malliana, Rusubbicari Matidiae, Rusuccuru, Sufasar, Tigisi, Timici, Quiza, Vagal kaj Zucchabar.

La hodiaŭa ŝtato Maŭritanio, kiu transprenis la nomon de la antikva provinco, tamen troviĝas pli sude ĉe la Atlantika Oceano, ne sur la teritorio de la historia romia provinco.

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Alĝerio
Mauretania Tingitana

[eta|dekstra|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
**Mauretania Tingitana** estis provinco de la Romia Imperio, situanta en la okcidento de la marbordo de Afriko de la Mediteranea Maro.

Ĝi korespondis proksimume kun la nordokcidenta parto de la aktuala Maroko. Ĝi limis oriente kun Mauretania Caesariensis kaj okcidente kun la Atlantiko, sed la teritorio sub ties jurisdikcio variis laŭlonge de la vivo de la imperio, dum kiam restis la sudaj teritorioj en manoj de triboj de lokaj *mauri*, de kie devenas la vorto maŭroj.

eta|maldekstra|150px|Mauretania Tingitana, jen malhelruĝe akcentita

Ĝi eniris relative malfrue en la Romia Imperio, en la jaro 40, kiam Kaligulo ordonis mortigi la legitiman monarkon de la regno de Maŭretanio, Ptolomeo, kiam iĝis tiu regno nova romia provinco.

Dum la jaro 42 post Kristo la romia imperiestro Claudius dividis Maŭretanion en la provincojn Mauretania Tingitana okcidente kaj Mauretania Caesariensis oriente.

Mauretania Tingitana ampleksis la nordon de la hodiaŭa ŝtato Maroko. Dum la unua duono de la 5-a jarcento la provinco, kiu precipe eksportis la ŝtofokoloron purpuro kaj valorajn lignojn, estis invadita de la ĝermana popolo de vandaloj.

La ĉefurbo de Mauretania Tingitana estis la urbo *Tingis*, en la plej norda punkto de la provinco, kie la norda Eŭropo kaj la najbara romia provinco Hispania Baetica (la hodiaŭa Andaluzio) ne malproksimis.

La hodiaŭa ŝtato Maŭritanio, kiu transprenis la nomon de la antikva provinco, tamen troviĝas pli sude ĉe la Atlantika Oceano, ne sur la teritorio de la historia romia provinco.
dekstra|eta|500px|Mapo de la romiaj provincoj de Mauritania Tingitana, Mauritania Cesariensis kaj Numidia

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Maroko
Operejo de Sidnejo

La **Operdomo de Sidnejo** estas konstruaĵo por opero kaj alia muziko en Port Jackson, Sidnejo (Aŭstralio).

La plano por krei operdomon en Sidnejo ekestis en 1955. Oni kreis internacian konkurson por arkitektoj. La gajninta plano estis tiu de la dano Jørn Utzon, kiu kreis spektaklan konkopatronon.

maldekstre|eta|270px|Fronto
La konstruado komence estis iom problema, sed finfine ĝi ja okazis. Utzon tamen en la daŭro de la konstruado rezignis pri la afero kaj neniam plu estis en la konstruaĵo.

La operdomon malfermis reĝino Elizabeto la 2-a en 20-a de oktobro 1973. Ĝi troviĝas ĉe Bennelong Point, proksime de haveno kie antaŭe estis remizo de tramo.

La konstruaĵo ne nur enhavas opersalonon, sed ankaŭ tri aliajn koncertejojn, restoraciojn kaj trinkejojn.

Ekde sia malfermo, la Operdomo de Sidnejo estas simbolo de la urbo. En junio 2007 la konstruaĵo estis rekonita kiel Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

## Eksteraj ligiloj 
* Sydney Opera House - Oficiala retejo (en la angla)
* 360° Panoramofoto 

Kategorio:Koncertejoj
Kategorio:Operejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Sidnejo
USB-poŝmemorilo

eta|USB-poŝmemorilo kun kapacito de 256 MB.
**USB-poŝmemorilo** estas eta flankaparato, kiun oni povas uzi kiel ekstran facile interŝanĝeblan memoraparaton por sia komputilo. Ĝi uzas fulmmemoron kaj USB-konektilon.
eta|La interno de poŝmemorujo.

USB-memorujoj elektre nutriĝas per la USB-konekto al komputilo, ĉe kiu la memoro konektiĝas. Ili ne enhavas baterion, ne afekciiĝas pro polvoj kaj strioj, male al aliaj datumujoj kiel disketoj kaj datum-KDoj. Tio donas al ili grandan avantaĝon ĉar ili estas pli fidindaj.

Iliaj memorspacoj varias de kelkaj megabitokoj (MB) ĝis gigabitokoj (GB). En 2011 ekzistis porteblaj memoroj enhavantaj 256 GB-jn, kaj oni planas tiujn kun terabitokoj (TB). Nun troveblas memorujoj kun teknologio baziĝanta je komputilaj etaj fiksaj diskoj, kiuj atingas pli gravan memor-spacon kontraŭ pli malaltaj prezoj ol sammemorspacaj fulmmemoroj.

Kompare kun tradiciaj porteblaj memoroj, la datumfluoj estas ĝenerale pli rapidaj sed la alirtempoj pli longaj. Ili estas ankaŭ iom pli difektiĝemaj kaj varmiĝemaj okaze de intensa uzado. Krome ili estas iom pli volumetaj, tamen ankaŭ enteneblas en poŝo.

Laŭ publikigoj de produktantoj de USB-poŝmemorujoj, oni supozas, ke fulmmemoro povas konservi datumojn dum dek jaroj sen perdi ilin. La memorĉeloj de la poŝmemorujoj iom post iom foruziĝas per skribado. Legi eblas laŭteorie sen limoj, sed la produktantoj garantias nur po cent mil skribciklojn por memorĉelo, ĝis la vivdaŭro de la poŝmemorujo estos elĉerpita. Pro tio, kontrolelektroniko zorgas ke ofte uzataj memorlokoj kiel ekzemple la FAT estos ĉiam storitaj sur fizike ankoraŭ ne tiom foruzitaj regionoj de la memoro. Porteblaj aplikaĵoj kiel LibreOffice havas simile optimumitajn skribalirojn.

Kategorio:Komputila aparataro
Harar

[eta|240px|Strato al la [bazaro (ĉirkaŭ 1900)]]

**Harar** estas urbo en Etiopio. Ĝi havas ĉirkaŭ  loĝantojn, ĉefe islamanojn. En la urbo troviĝas 99 moskeoj laŭ la nombro de nomoj de Alaho. Tial Harar estas sankta urbo al islamanoj, kiuj estas preskaŭ senescepte sunaismanoj. Ĝi estas konsiderata la kvara plej grava urbo post Mekao, Medino kaj *Jerusalemo*. Longtempe la aliro de la "orienta Timbuktuo" estis malpermesitaj al ne-islamanaj eŭropanoj. Ankoraŭ en 1886 itala misiejo estis detruita.

## Famuloj 
Unu el la plej famaj naskiĝintoj en Harar estas la klerulo Abdullah Al-Harari.

## Historio 
Harar estis de sia fondiĝo en la 7-a jarcento islama. Jam en 615 veturis al la urbo anoj de Mohamedo dum unua heĝiro el Mekao al Etiopio. La tiel nomata unua heĝiro de Mohamedo al Medino en 622 estis do fakte la dua *eliro*.

## Monda kulturheredaĵo de UNESKO 
La 12-an de julio 2006 UNESKO aldonis la urbon al la listo de monda kulturheredaĵo. La decidon kaŭzis la monumento kaj la unueca kvalito de loĝdomoj, kiuj estas miksaĵo el tradiciaj islamaj konstrumaniero kaj domoj de hindaj enmigrintoj el la malfrua 19-a jarcento.

## Bibliografio 
* Garad, Abdurahman, "Harar. Wirtschaftsgeschichte eines Emirats im Horn von Afrika (1825-75)", 1990, Frankfurt, Peter Lang Verlag, ISBN 978-3-631-42492-6.
* Hecht, Elisabeth-Dorothea. "Die traditionellen Frauenvereine (Afoca) der Harari in Harar und in Addis Ababa, Äthiopien", 1993, Berlin, Reimer Verlag, ISBN 978-3-496-02499-6.
* Stuber , Fritz. "Harar in Äthiopien - Hoffnungslosigkeit und Chancen der Stadterhaltung", in: *Die alte Stadt. Vierteljahreszeitschrift für Stadtgeschichte, Stadtsoziologie, Denkmalpflege und Stadtentwicklung* (W.Kohlhammer Stuttgart Berlin Köln), Vol. 28, Nr. 4, 2001, ISSN 0170-9364, S. 324-343, 14 Abb.
* Wagner, Ewald. "Harar. Annotierte Bibliographie zum Schrifttum über die Stadt und den Islam in Südostäthiopien", 2003, Wiesbaden, Harrassowitz Verlag, ISBN 978-3-447-04742-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de la sultanoj de Ifat, Adal kaj Harar (angle)
* Bildoj el Harar
* Enskribo en la monda kulturheredaĵo de Unesko (angle) (france)
* Mapo de Harar (1936)

Kategorio:Urboj de Etiopio
Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Etiopio
Belo Horizonte (mikroregiono)

La mikroregiono **Belo Horizonte** (esperante: *Belorizonte*, kiu signifas *bela horizonto*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 24 municipojn.

## Municipoj
* Belo Horizonte
* Betim
* Brumadinho
* Caeté
* Confins
* Contagem
* Esmeraldas
* Ibirité
* Igarapé
* Juatuba
* Lagoa Santa
* Mário Campos
* Mateus Leme
* Nova Lima
* Pedro Leopoldo
* Raposos
* Ribeirão das Neves
* Rio Acima
* Sabará
* Santa Luzia
* São Joaquim de Bicas
* São José da Lapa
* Sarzedo
* Vespasiano

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Conceição do Mato Dentro (mikroregiono)

La mikroregiono **Conceição do Mato Dentro** (esperante: Konsejsauŭ do Mato Dentro) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 13 municipojn.

## Municipoj
* Alvorada de Minas
* Conceição do Mato Dentro
* Congonhas do Norte
* Dom Joaquim
* Itambé do Mato Dentro
* Morro do Pilar
* Passabém
* Rio Vermelho
* Santo Antônio do Itambé
* Santo Antônio do Rio Abaixo
* São Sebastião do Rio Preto
* Serra Azul de Minas
* Serro

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Tom Jones (kantisto)

**Tom JONES** ( en Pontypridd, Kimrio) estas popmuzika kantisto. Lia oficiala nomo estas **Thomas Jones Woodward**.

Ĉefe en la sesdekaj kaj sepdekaj jaroj Tom Jones estis monde konata. Li furoris ekde 1965 kun diversaj kantoj kiel ''It's not unusual*, *Delilah*, *The Green Green Grass of Home* kaj *She's a Lady*. Ekde 1970 li estis ŝatata gasto en Las Vegas. Tie li koncertis apud aliaj tutmonde konataj kantistoj kiel Elvis Presley kaj Frank Sinatra.
Fine de la 90-aj jaroj li denove famiĝis pro la albumo *Reload*. Sur ĝi interalie troviĝas la furorkanto *Sex Bomb*. Je la 29-a de marto 2006 oni al s-ro Jones donis la titolon de kavaliro.

## Kanto en Esperanto 
Unu el liaj plej furoraj kantoj, *Green Green Grass of Home*, aperis ankaŭ en Esperanta versio. Ĝin kantis en la 1980-aj jaroj la ensemblo *Vagabondoj* el Bydgoszcz.

## Eksteraj ligiloj 
* Herbo antaŭ hejm *Green Green Grass of Home'' en Esperanto

Jones Tom
Jones Tom
Tumoro

**Tumoro** (el la latina: *tumere*, ŝveli) estas malsaneca ĉelaro kreskanta en la organismo.

Oni klasike dividas la tumoroj en *benignaj* (bonemaj) kaj *malignaj* (malbonemaj). Benignaj temas plej ofte pri muskolaj kaj fibraj tumoroj. Ili nomiĝas benignaj, ĉar ili ne ĝeneraliĝas kaj estas malrapide evoluaj. Tamen ili ofte havas gravan prognozon pro la hemoragioj kaj komplikaĵoj, kiuj prezentiĝas dum ties evoluado. Maligna tumoro estas sinonimo de kancero.

## Vidu ankaŭ 
* Hemangiomo
* Inflamo
* Kancero
* Ŝankro
* Veruko
Pseŭdotelefono

**Pseŭdotelefono** estas artiklo, kiu similas al telefono, sed ne taŭgas por telefoni.
[eta|dekstra|Kalkulilo, kiu aspektas, kiel [kalkulilo]]
## Priskribo 
La telefona formo povas esti allogaĵo, reklamo. Tial oni vendas telefonaspektajn artiklojn, ekzemple kalkulilojn, radiojn, aŭ ŝparmonujojn kaj similajn. 

La **kalkulilo** (vidu la foton dekstre!) tute aspektas kiel poŝtelefono, eĉ ĝi havas antenon. Tamen, ĝi funkcias kiel kalkulilo kaj ne kiel poŝtelefono. 

Oni vendas **ŝparmonujo**jn, kiuj estas porcelanaj gisaĵoj, tial tute similas al konataj telefonoj (vidu la suban bildon!). Malantaŭ la disko kaŝiĝas aperturo por la moneroj. Sur la piedo de la ŝparmonujo estas alia ronda aperturo kun ŝtopilo, kie (se ne disrompu la porcelanon) la moneroj eliĝas.

Inter la fumantoj estas popularaj pseŭdotelefonoj sur tablo. Se oni levas la aŭdparolilon, ekstaras cigaredujo. Se oni rigardas pli atente la mikrofonon, tio estas en la vero fajrilo.  

## Vidu ankaŭ 
* Telefono
* Nostalgia telefono

Dosiero:Ŝparmonujo 002.jpg|Porcelana ŝparmonujo

Kategorio:Ornamaĵoj
Kategorio:Telefono
Kontoro

[eta|Kontora domo de la [hansa ligo en Antverpeno]]
**Kontoro** (el la franca: *comptoir* „pagotablo“) estas oficejo, kiu peras al klientoj la servojn de komerca, industria kompanio.

## Historio 
Dum la mezepoko kontoro estis eksterlanda sidejo de komercistoj de la Hansa ligo.

En la 19-a kaj 20-a jarcentoj oni uzis la vorton por indiki oficejon de komercistoj.

Aldone al multaj aliaj komercaj sidejoj, la tiel nomitaj "faktorejoj", la Hansa ligo posedis kvar kontorojn en Bruĝo (Belgio), Bergen (Norvegio), Velikij Novgorod (Rusio) kaj Londono (Britio).

## Eksteraj ligiloj 
* Ernst Schubert: *Novgorod, Brügge, Bergen und London: Die Kontore der Hanse*, in: Concilium medii aevi 5 (2002), S. 1–50, disponebla rete

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Hanso
Aventuro

[eta|[Fridtjof Nansen akiris internacian famon post sia ekspedicio al la norda poluso en 1893–1896 batis rekordon kaj atingis latitudon 86 ° 14 ′.]]
eta|La libro de Lewis Carroll "Alice's Adventures in Wonderland."
**Aventuro** (el la latina: *adventura*, evento) estas ekscita, neatendita kaj neordinara, foje riska, sperto. Aventuro ege malsimilas al ĉiutaga vivo, do la fremdeco de la spertitaj kondiĉoj ludas grave kaj estas grandsignifa.

La pli ĝenerala ampleksa signifo de la termino rilatas al iu ajn iniciato, kiu implikas fizikan, financan aŭ psikologian riskon kaj streĉigon, celantan profitigi la vivon de la aganta individuo, ekzemple: komerca entrepreno, afero aŭ alia grava devontigo, kiu grave influas vivmanieron.

Iafoje temas pri farado de aŭdaca aŭ eĉ danĝera ago, kun rezultoj neatenditaj aŭ ne antaŭe konataj. Aventuroj, kiuj estas agadoj, kiuj implikas fizikan danĝeron, estas ekzemple ĉielplonĝado, montgrimpado, flosado sur la rivero aŭ partoprenado en ekstremaj sportoj kaj defiaj. Kutime temas pri unuespertita vojaĝo iaspeca, ĉu tra lando ĉu tra tempo aŭ menso.

Povas temi pri vera okazaĵo aŭ pri fikcio.

Kiel unuan raporton pri aventuro oni konsideras la eposon pri Gilgameŝ.

## Motivo 
Aventura sperto kaŭzas psikologian ekscitiĝon, kiu povas esti interpretata negative (ekz. Timo) aŭ pozitive (ekz. Fluiĝo). Por iuj homoj, aventuro fariĝas la celo en si mem. Laŭ la aventuristo Andre Malraux, en sia libro *La Condition Humaine* (1933), "Se homo ne volas riski sian vivon, kie estas lia honoro?". Simile, Helen Keller diris, ke "la vivo estas aŭ aŭdaca aventuro, aŭ nenio."

Aventuraj agadoj okazantaj ekster la hejmo kutime okazas por distraj aŭ ekscitaj celoj, ekzemple: vetkuro aŭ turismo. Aventuraj agadoj ankaŭ povas konduki al sciencaj malkovroj, kiel tiuj faritaj de brita serĉisto-pioniro aventuristo Jason Lewis, kies aventuroj celis ĉerpi eblajn lecionojn pri tutmonda daŭripovo.


Kategorio:Sporto
Kategorio:Turismo
Kategorio:Libertempo
Kategorio:Ŝatokupoj
Kategorio:Psikologio
Poetiko

**Poetiko** (el la greka: ποιητική [τέχνη] - poetarto) estas la teorio aŭ scienco pri poezio.

## Kelkaj eŭropaj poetikistoj 
* Aristotelo *Peri poietikes* (pri poetiko), ofte konata nuntempe kiel *poetiko*.
* Joachim du Bellay
* Giovanni Boccaccio
* Johann Jakob Bodmer
* Nicolas Boileau
* Pierre Corneille
* Johann Christoph Gottsched
* Gotthold Ephraim Lessing
* Martin Opitz
* Charles Perrault
* Francesco Petrarca
* Alexander Pope

## Vidu ankaŭ 
* Literatura kritiko
* Verso
* Stilistiko

## Poetiko de Esperanto 
La poetiko de Esperanto transprenis multon de eŭropaj lingvoj, sed ankaŭ evoluigis proprajn konceptojn.

Ekzemplo de pure esperanta koncepto estas la adasismo, la produktado de rimoj nur per uzo de identaj sufiksoj kaj finaĵoj.

La *parnasismo* estas formale severa branĉo de la poetiko de Esperanto, pri- aŭ preskribita de Kolomano Kalocsay kaj Gaston Waringhien en ilia Parnasa Gvidlibro.

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Estetiko
Kategorio:Poezio
Kategorio:Deklamado
Riparista telefono

eta|dekstra|250ra|Riparista kompakta butonara telefono
**Riparista telefono** estas tia portebla telefono, kion riparistoj de la telefonaj lineoj uzas. Foje tiuj telefonoj similas al la kampa telefono aŭ al la telefonista telefono, ofte havas specialajn akcesoraĵojn konvenajn trovi la lineajn erarojn. Se la reto estas CB sistema, ofte sufiĉas aŭdparolilo, sed sur la tenilon estas muntata disko aŭ butonaro. La LB sistema riparista telefono havas krankinduktilon.
eta|maldekstra|250ra|Riparista kompakta diska telefono por CB sistemo. La laboristo simple tuŝas la konduktilfinaĵojn al la dratoparo. Se li aŭdas nenion, la lineo estas malbona. Eble li aliĝas al parolado, aŭ povas preni diskan tonon. En tiu kazo li povas diski.

Kategorio:Komunikado
*
Muĥa

[eta|dekstra|240px|Muĥa ĉe la [Ruĝa Maro]]
**Muĥa** (el la araba:  * / *; el kio *Moĥa* aŭ *Moka*) estas havenurbo en Jemeno ĉe la Ruĝa Maro.

Laŭ **Moka** estas nomitaj specifaj manieroj prepari kafon en Arabio kaj en vienaj kafejoj.

## Historio 
[eta|dekstra|240px|Mapo de Muĥa de [Jacques-Nicolas Bellin el la jaro 1764]]
La kafarbo devenas el Jemeno kaj eble eĉ antaŭe el Etiopio. La komercejo Muĥa estis iam la plej grava por kafo (el la araba: *Qahwa*). Nuntempe Muĥa estas preskaŭ sensignife kiel jemena havenurbo. La plej grava tiea haveno estas Adeno.

Muĥa famiĝis en Eŭropo dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj. La unua kafejo malfermiĝis en 1554 en Konstantinopolo. En 1615 Moka-kafo alvenis en Venecion kaj en 1640 malfermiĝis la unua kafejo en Vieno.
[eta|240px|Kurdschi Banina, estro de la francaj komercistoj en Mokha kun medalo de [Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a, ĉirkaŭ 1790–1800.]]
Tiam estis la kulmino de Muĥa, kiu havis la monopolon pri monda kafokomerco, kaj apenaŭ sukcesis sufiĉe liveri kafon al Eŭropo. La dekadenco de la havenurbo ekestis kiam en la 18-a jarcento kafarboj estis kontrabanditaj al Srilanko kaj tie plantitaj.

## Bibliografio 
* C. G. Brouwer: *Al-MUKHA. Profile of a Yemeni Seaportas Sketched by Servants of the Dutch East India Company (VOC) 1614-1640*, D'Fluyte Rarob, Amsterdam 1997 ISBN 90-800267-6-X http://www.aiys.org/webdate/brou.html 
* Nabil Osman: *Kleines Lexikon deutscher Wörter arabischer Herkunft*, Beck 2002, ISBN 3406475841

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de al-Mukha 1764 
* Moderna vojaĝraporto: "Neniu kafo en Al Mukha" 
* Das Fenster zum Jemen!

## Vidu ankaŭ 
* Mokao

Kategorio:Jemeno
Kaserolo

eta|240px|Kaserolaro
**Kaserolo** (el la franca: *casserole*, pato, el la latina *cattia*, kulerego) estas metala kuirpoto kun unu aŭ du teniloj, plata fundo kaj kruta rando.

Kaseroloj estas uzataj por kuiri, friti aŭ stufi kun kovrilo. La kovriloj de modernaj kaseroloj estas travideblaj kaj havas aperturon por ellasi vaporon.

Materialo de kaserolo estas kutime nerustiĝema ŝtalo, iam aluminio aŭ ordinara ŝtalo (ĉe malpli kvalitaj kaseroloj).

Kaserolo povas havi kontraŭbrulkarbiĝan kovraĵon, kiu krome faciligas la purigadon de kaserolo. Kutime la kovraĵo estas teflona, tamen la plej modernaj kaseroloj povas havi kovraĵon el ceramiko. La kovraĵo el teflono estas facile difektebla per metalaj objektoj, tial oni ne rekomendas purigi ilin per metalaĵoj. Ankaŭ agresivaj detergantoj povas difekti teflonon. Ceramika kovraĵo estas pli rezista al skrapado.

## Vidu ankaŭ
* Kuirilo

Kategorio:Kuiriloj