open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pogo-efiko

La **pogo-efiko** estas efiko de struktura mekaniko. Ĝi estas malstabila laŭlonga oscilado, kiu povas okazi en la niveloj enhavantaj likvajn pelaĵojn de la lanĉanta parto de kosmoveturilo. Ĝi povas krei ŝokojn, kiuj kapablas detrui kaj la lanĉantan parton kaj la lanĉotan parton de la kosmoveturilo.

La pogo-efiko devenas de pulsoj en la motoro, kiuj vibrigas kaj la strukturojn de la veturilo kaj la likvan pelaĵon, kiuj siavice vibrigas la motoron mem. Se la ciklo de tiuj vibradoj ekresonadas, la osciladoj pli kaj pli grandiĝas kaj kapablas detrui la strukturojn. La nomo "pogo-efiko" devenas de ludilo nomata pogo.

La pogo-efiko detruis plurajn raketojn kaj satelitojn, ekzemple:
* la 3 unuaj ekzempleroj de la franca raketo Emeraude, inter la 15-a de junio kaj la 20-a de oktobro 1964;
* la scienca germana satelito Wika, la 10-a de marto 1970;
* la 4-a ekzemplero de la rusa raketo N-1, la 23-an de novembro 1972.

## Referencoj 
* 

## Fonto
## Vidu ankaŭ 
* Kosmofluga inĝenierarto

Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Kosmoflugo
Sammy Babitzin

**Sammy Babitzin** (naskiĝis la 11-an de julio 1948 en Helsinko, mortis la 29-an de aprilo 1973 en Jyväskylä) estis finna kantisto. Li iĝis konata speciale kante *Daa da daa da*. Li mortis 24-jara je trafika akcidento.

## Diskografio 
**Sammy* (1973)
**20 suosikkia – Daa da daa da (1996)
**Kuin tuhka tuuleen – kaikki levytykset 1966–1973'' (2006).

Kategorio:Finnaj kantistoj
Parque da Cultura

**Parque da Cultura** (parko de kulturo) estas 105.000 m² publika areo en la brazila urbo Votuporango, kun facila aliro por la loĝantaro, kaj estas unu el la plej bonaj ebloj por libertempo kaj aliro al kulturo en la regiono, kreita per dekreto n-ro 9.535 la 28-an de julio 2016. Ĝi konsistas el du integritaj sociaj centroj:

*Centro de Lazer do Trabalhador “Oscar Bottura”*, kiu havas plurajn libertempajn eblojn, kiel biciklan vojon, trotadon, sablajn flugpilkajn terenojn, sablajn futbalkampojn, ludejon, gimnastikejan ekipaĵon, malferman amfiteatron, necesejojn kaj vestoŝanĝejojn kaj plurmanĝejon. La spaco havas arbojn kun diversaj specioj kaj havas lumfonton en la du lagoj, lumigado kaj pejzaĝigado, krom lignaj ferdekoj kaj belvedero kun vido al la tuta parko.

*Centro de Informações Culturais e Turísticas “Marão Abdo Alfalgali”*, kiu enhavas bibliotekon, muzeon, kinejon, ekspoziciejon, malferman aŭditorion, metiejon, kafejon kaj, krome, la strukturo de la urba departemento pri kulturo kaj turismo. La konstruaĵo konsistas el pli ol 3.250 m² da areo, sur tri etaĝoj. La moderna spaco kontribuas al la disvolviĝo de kulturaj agadoj en la regiono, kiel la jara festivalo FLIV.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Votuporango
* FLIV
* Municipa Biblioteko Castro Alves (Votuporango)

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri la parko sur la retejo de la plenuma povo de Votuporango  portugale

Kategorio:Votuporango
Kategorio:Parkoj
Kategorio:Promenejoj
Kimmo Kinnunen

**Kimmo KINNUNEN** (naskiĝis la 31-an de marto 1968 en Äänekoski) estas finna lancoĵetisto. Li venkis mondĉampionecon en 1991 en Tokio kaj ricevis arĝenton en mondĉampioneco 1993. Lia propra rekordo estas 90,82. Kvankam li ricevis oran kaj arĝentan medalojn en mondĉampioneco, li neniam venkis en finna ĉampioneco. Ankaŭ lia patro Jorma Kinnunen (1941–2019) kaj frato Jarkko Kinnunen (1970–2019) estis lancoĵetistoj. Ankaŭ filo de Kimmo Kinnunen, nome Jami Kinnunen (naskiĝinta 1995), ĵetas lancon.

Kategorio:Finnaj lancoĵetistoj
Effi Biedrzynski

**Effi BIEDRZYNSKI** (naskiĝinta *Kaiser* la  en Schweina, mortinta la  en Stutgarto) estis germana pruvlegistino eldoneja, esploristino pri Goeto kaj publicistino.

## Vivo 
Biedrzynski nomiĝis inter fakuloj *damego* de la goeta kaj vajmara literaturaĵoj. Ŝi pasigis la junulajn jarojn en Schweina kaj Bad Liebenstein fascinite jam frue de ĉio rilata al Goeto. Tion ŝi pliintensigis post nupto kun la berlina privata klerulo kaj filozofo Oswald Bendemann en la jaro 1934-a. Li estis pranepo de la skulptisto kaj grafikisto Johann Gottfried Schadow falonte dum la lastaj militaj tagoj en 1945 ie inter Poznano kaj Toruń. Effi danke al ties familianoj (ekz. al la en la vajmara strato *Südstraße* vivanta avino Hedwig Bendemann) baldaŭ sentis sin hejme ankaŭ en Vajmaro. Ne mallonge poste ŝiaj profundaj konoj pri la Vajmara klasikismo furoris en la tuta urbo.

Biedrzynski iĝis konata ankaŭ pro ŝia poŝkalendaro *Goethekalender* kiun ŝi eldonis inter 1964 kaj 2003 - *Mit Goethe durch das Jahr*. Por ĝi, kies eldonon prizorgis la eldonejo Artemis en Zuriko, ŝi elektis la citaĵojn kaj eltiraĵojn kaj kunliveris notojn kaj fontindikojn. La eldonokvanto por jaro estis mire de pli ol po 40.000 ekzempleroj.

Biedrzynski vivis kaj laboris duonan jarcenton en Stutgarto kie ŝi ankaŭ forpasis. Ŝia postlasitaĵaro tamen troviĝas je Goeto-Ŝilero-Arkivo en Vajmaro.

## Honoroj 
* 1995: Goldene Goethe-Medaille der Goethe-Gesellschaft Weimar
* 1996: Verdienstmedaille des Landes Baden-Württemberg

## Verkoj 
* *Goethes Weimar. Das Lexikon der Personen und Schauplätze.* Artemis & Winkler, München/Zürich 1992, ISBN 3-7608-1064-0.
* Vorwort in: *Das große deutsche Novellenbuch.* Artemis und Winkler, München 1995, ISBN 3-538-06640-X.
* eldonistinece: Johann Wolfgang von Goethe: *Dichter lieben nicht zu schweigen.* Das Leben im Gedicht. Artemis & Winkler, Düsseldorf/Zürich 1999, ISBN 3-538-07083-0.

; Mit Goethe durch das Jahr (ekzemplo):
* 
* 37-a serio kun la temo *Goethes Haus am Frauenplan in Weimar.* 1984, ISBN 3-7608-4785-4.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* https://www.heimatfreundebali.de/heimatgeschichte/villen/haus-immertreu/ 

## Notoj 
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Johann Wolfgang von Goethe
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Literaturhistoriistoj
Seppo Räty

**Seppo Räty** (naskiĝinta la 27-an de aprilo 1962) estas finna lancoĵetisto. En mondĉampioneco li ricevis oron en 1987 en Romo kaj arĝenton en 1991 en Tokio. En olimpiaj ludoj li ricevis arĝenton en Barcelona kaj bronzon en Seulo kaj Atlanta. Räty estas unu de tri finnoj, kiuj ricevis medalon en tri olimpiaj ludoj. En 1991 Räty plibonigis la mondrekordon tri fojojn. En eŭropa ĉampioneco en 1994 li ricevis arĝenton.

Kategorio:Finnaj lancoĵetistoj
La Bachellerie (stacidomo)

**La Bachellerie** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Saint-Rabier, apud La Bachellerie, en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de alvokbusoj  Nova Akvitanio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Coutras - Tulle (621000).

## Vidu ankaŭ 
* La Bachellerie
* Saint-Rabier

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Nova Akvitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Dordogne
Kategorio:Saint-Rabier
La Bachellerie

**La Bachellerie** (jen france, okcitane *La Bachalariá*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Dordogne* (jen france, okcitane *Dordonha*), en la administra regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ), kaj historie apartenas al la landoparto Perigordo. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Sarlat-la-Canéda* (france *arrondissement de Sarlat-la-Canéda*, okcitane *Arrondiment de Sarlat e La Canedat*) kaj al la kantono ''*. Ĝiaj loĝantoj france nomiĝas *bacheliers''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* La Bachellerie (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Belvès

**Belvès** estas malaperinta franca  situanta en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Belvésois*.

Ĝi nun formas parton de Pays de Belvès.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* La plej belaj vilaĝoj de Francio
* Belvès (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Pays de Belvès)

Kategorio:Pays de Belvès
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Dordogne
Kategorio:Plej belaj vilaĝoj de Francio
Nelly Fésűs

**Nelly Fésűs** [neli fEŝUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fésűs Nelly** estas hungara aktoro, muzikalkantisto. Ŝia origina persona nomo estis *Kornélia*.

Kornélia Fésűs naskiĝis la  en Debrecen.

## Biografio 
Nelly Fésűs maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, dum ŝi sportis kaj muzikis. Post la gimnaziaj jaroj ŝi pasis 3 jarojn en Teatro Csokonai (Debrecen), pli poste ŝi estis ŝlagrokantisto jaron en Germanio. Ŝi akiris diplomon en privata aktorlernejo de Mária Gór Nagy. Inter 1996-2002 ŝi apartenis al la Operetoteatro (Budapeŝto), sed ŝi havis rolojn ankaŭ en aliaj teatroj. Baldaŭe ŝi estis videbla en revua teatro, same en pluraj televiziaj spektakloj. Ŝi ricevis filmfestivalan premion en 2019. Ŝi edziniĝis dufoje, ŝi naskis dufoje.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* Andrew Lloyd Webber - Tim Rice:
** *Evita* - fraŭlino
** Jesus Christ Superstar - Maria Magdala
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - Bella Dorogi
* Pál Ábrahám: *Bál a Savoyban* - Daisy Parker
* Hyppolit, la lakeo - Mimi

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* *Szomszédok* (televizia serio, 1994) - kelnerino
* *Barátok közt* (televizia serio, 1998-1999) - Rita Sági
* *Megszállottak* (2018) - Catrin
* *Doktor Balaton* (2020–) - Bea

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* https://port.hu/adatlap/szemely/fesus-nelly/person-148066

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Éva Ferencz

**Éva Ferencz** [ferenc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferencz Éva** estis hungara aktoro, operetkantisto, popolkantisto, voĉoaktoro. Ŝia edzo estis Aladár Kovácsi.

Éva Ferencz naskiĝis la  en Szolnok, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Éva Ferencz akiris premion en popolkanta konkurso de Hungara Televizio en 1970, poste ŝi estis kantisto en konata orkestro. Ŝi akiris operetan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1977. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Ida Versényi kaj István Kazán. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Szeged). Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Teatro Jókai (Békéscsaba) (1978), Teatro Szigligeti (Szolnok) (1979-1981). Inter 1981–1988 ŝi ludis en Aŭstrio, poste en Teatro Csokonai (Debrecen). Ekde 1993 ŝi kolektis popolajn kantojn kaj tekstojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1990-2005.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* Imre Kálmán:
** *Csárdáskirálynő* - titolrolo
** *Marica grófnő* - titolrolo
* Pál Ábrahám:
** *Bál a Savoyban* - Madelaine
** *Viktória* - Riquette
* Jenő Huszka:
** *Lili bárónő* - Clarisse
** *Mária főhadnagy* - Panni
* Ferenc Molnár:
** *Doktor úr* - S-ino Sárkány
** *Játék a kastélyban* - Annie
* Molière: Tartufo - Elmira

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* *Itt járt Mátyás király* (1976)
* *A száztizenegyes* (televizia serio, 1982)
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de :en:Lynne Carver

## Ŝiaj libroj 
* *Üzenet mindenkinek. Ferencz Évával beszélget Patonai Adrienne* (2008)
* *Életem a színház. Kőszegi Margit emlékalbum* (2018)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* intervjuo kun foto
* http://nol.hu/kultura/elhunyt_ferencz_eva_eloadomuvesz-1420553

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj popolkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Roland Weißmann

eta|*Niederösterreich heute*, la ĉiutaga federacilanda novaĵelsendo kiun gvidis Weißmann ĝis 2010
**Roland WEISSMANN** (naskiĝinta la  en Linz) estas aŭstra radifonia manaĝero. Li estas vic-financestro de la ŝtata radia kaj televida organizo Österreichischer Rundfunk (ORF) kaj tie afergvidanto de la interretaj platformoj de (sin)prezentado kaj informado. En la 10.8.2021 li elektiĝis nova ĝenerala direktoro de ORF kun deĵoro ekde la komenco de 2022.

## Vivo 
Trapasinte la abiturientan ekzamenon Weißmann studis publicadon kaj historion ĉe la universitato de Vieno. Lia ĵurnalista kariero startis en 1995 en la ORF-studio por Malsupra Aŭstrio. En 1998 li iĝis servara estro de la modernmuzikkanalo Ö3 antaŭ veno en la 2000-a jaro al la centra radinovaĵredakcio de ORF. En 2003 li iĝis malmuzika ĉefo de la ORF-filio de Malsupra Aŭstrio en St. Pölten. Tie li poste gvidis la ĉiutagan, tutfederacilandan novaĵelsendon *Niederösterreich heute*. En 2010 li iĝis buroestro de ORF-financadministrado kaj fariĝis en 2012 ĉefproduktisto. Kiel nurtelevida financestro li plenumis ankaŭ la agadojn de tutorganizaĵa financvicdirektoro ekde 2017 kaj estis de 2020 afergvidanto responsa pri la surreta ORF-paĝaro *ORF.at*, kie li ankaŭ engaĝiĝis pri la ŝatata rekta programsekvad-oferto pere de *ORF-Player*.

## Notoj 
Kategorio:Aŭstraj historiistoj
Kategorio:Manaĝeroj
Kategorio:Amaskomunikiloj en Aŭstrio
Kategorio:Konservativistoj
Monerfolia lizimaĥio

**Monerfolia lizimaĥio**, latine *Lysimachia nummularia*, estas plurjara, rampa, senhara herbo el familio primolacoj. Ĝi portas parajn foliojn kiuj pensigas pri moneroj pro sia ronda formo. La flavaj floroj, sonoriletformaj, estas 10 ĝis 20 mm larĝaj. Ili situas aksele de la mezaj folioj.
Tiu planto kreskas ĉefe en malsekaj, ombraj, herbaj lokoj, preskaù ĉie en Eŭropo krom en mediteranea regiono.
Ĝi estas uzata kiel ornama planto.

eta|maldekstra|Folioj de la monerfolia lizimaĥio

eta|maldekstra|Fruktoj de la monerfolia lizimaĥio

Kategorio:Primolacoj
Gasteg-kapelo

eta|Gasteg-kapelo en Maria Alm
**Gasteg-kapelo** (germane: *Gastegkapelle*) troviĝas en Maria Alm, Aŭstrujo, ueste de la vilaĝokerno en la direkto de Saalfelden. Ĝi konstruitis ĉirkaŭ la jaro 1690. La loko estas ŝatata de virinoj kiuj surloke preĝas pri koncipiteco respektive malkomplika nasko.

## Historio 
Migranto sur la malnova strato al Saalfelden vidas post kvarona horo da marŝado kirkon sur eta deklivo. Kapelo antaŭula troviĝis surloke jam en 1546. Surloke estas fonto de kies kuraciga povo oni longtempe profitis. Legendo volas ke surloke blindulino renkontis la Dipatrinon kiu atentigis ŝin pri la mirakla fonto. Laviĝo efikis sur saniĝon. Poste la loko iĝis eĉ pilgrimada.

## Artaĵoj 
Pietato 80 centimetrojn alta estas suraltare, el la 16-a jarcento, do ankoraŭ el la tempo de la antaŭulanta kapelo. La altaron baris bela ferkradaĵo. Malpost la altaro estis Mario-statuo kun Jesuo-bebo el la 15-a jarcento kun alteco de 90 cm, kiu ŝtelitis. Nordvande estas gipsaj reliefoj (de la artisto Nißl) pri la kvin doloraj misteroj de la rozario. Kontraŭe estas grupo de la krucumita Kristo, kies anĝelofiguro ankaŭ kontraŭleĝe forprenitis. En la interno (do kapele kaj antaŭhalete) estas diversaj volbaj bildoj. Al la kirketo apartenas krome gotika kaliko.

Volbe videblas stukaĵo kun monogramo de Mario.

## Fonto 
* Josef Lahnsteiner: *Mitterpinzgau – Saalbach, Saalfelden, Lofer*, memeldono, Hollersbach 1980 (represitajo), p. 245

Kategorio:Pinzgau
Maria Alm
Maria Alm
Marsac-sur-l'Isle

'''Marsac-sur-l'Isle'* estas franca  situanta en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Marsacois''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* La Cave (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Júlia Kukely

**Júlia Kukely** [kukeli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kukely Júlia** estis hungara operkantisto (soprano).

Júlia Kukely naskiĝis la  en Sámsonháza, ŝi mortis la .

## Biografio 
Júlia Kukely frekventis konservatorion ekde 1968, poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1978. Ŝia plej grava instruisto estis Erika Sziklay. Jam dum la studentaj jaroj ŝi havis sukcesojn en kantokonkursoj. Post la diplomo ŝi ricevis operkantistan statuson en Budapeŝta Ŝtata Operejo kaj restis tie ĝismorte. Kelkfoje ŝi estis invitita kanti en aliaj eŭropaj operejoj. Ŝi ricevis premiojn inter 1983-2007 kaj ŝi ricevis la titolon "eterna membro de la Operejo". Ŝi edziniĝis en 1978.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* Ferenc Erkel:
** *Bánk bán* (opera versio) – Melinda
** *Dózsa György* – Rózsa
* Ferenc Lehár: *A mosoly országa* – Lisa
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Don Giovanni – Donna Anna
** Die Zauberflöte – unua damo
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* – Olympia; Giulietta; Antonia; Stella
* Giacomo Puccini:
** Tosca – titolrolo
** Madama Butterfly – titolrolo
** *Suor Angelica* – titolrolo
** *Gianni Schicchi'' – Nella
* Richard Wagner:
** Der Ring des Nibelungen – Woglinde
** Die Meistersinger von Nürnberg – Eva Pogner

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* ĉefrolanto en 4 operaj filmoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva aprezo kun fotoj
* https://www.opera.hu/hu/tarsulat/szemely/kukely-julia/33086/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Vélines (stacidomo)

**Vélines** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Vélines, en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Nova Akvitanio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Libourne - Le Buisson (629000).

## Vidu ankaŭ 
* Vélines

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Nova Akvitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Dordogne
Kategorio:Vélines
Kalvinana preĝejo (Enying)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (ekde 1999) en urbo Enying (Hungario).

## Historio 
En Enying en tiu loko la plej frue kapelo de la fortikaĵo funkciis. laŭ ekleziaj fontoj la kalvinana grupo estis fondita en 1540. Ili konstruis lignan kirkon anstataŭ la kapelo en 1680, poste el lomo en 1720. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1789-1792. La flankonavo konstruiĝis en 1846. La benkoj estis faritaj en 1792 kaj renovigitaj en 1846, 1892, 1897, 1946 kaj 1966. József Angster faris la orgenon en 1887 kaj estis renovigita en 1948 kaj 2013. En 1945 la turo estis detruita pro konstantaj pafoj. Novaj lustroj alvenis en 1992. En 2000 novaj instalaĵoj estis faritaj en la flankonavo. En 2006 pluraj renovigaj laboroj okazis. Nuntempe oni aranĝas somere orgenkoncertojn.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto ankaŭ pastra loĝejo kaj memorkolono estas videblaj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. La flankonavo havas grandan enirejon, sur la teretaĝo 2, sur la unua etaĝo 3 fenestrojn. Interne estas 2 galerioj. La muroj estas blankaj.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* diservo

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://egykor.hu/enying/reformatus-templom/3799

Enying
Enying
Alexandre Grothendieck

**Alexandre** (aŭ **Alexander**) **GROTHENDIECK** [grotndik] estis franca matematikisto, naskiĝinta la 28an de marto 1928 en Berlino kaj mortinta la 13an de novembro 2014 en Saint-Lizier, apud Saint-Girons (Ariège). Li restis longe sennacia eĉ se li vivis precipe en Francio; li ricevis francan ŝtatanecon nur en 1971.

Oni taksas lin refondinto de la algebra geometrio. Aldone al tiu titolo, li estas taksata unu el la plej grandaj matematikistoj de la 20a jarcento.  Li estis fama pro sia eksterordinara intuicio kaj sia eksterordinara laborkapablo. La medalo Fields estis al li aljuĝita en 1966.
maldekstra|eta|Sacha Schapiro, lia patro.

## Familio 
Sacha Schapiro, lia patro, ankaŭ konata sub la nomo de *Tanaroff*, estis anarkiisma ukraina aktivulo naskiĝinta en Novozibkov, urbo lokita hodiaŭ en Rusio, en la Brjanska provinco. Li estas deveninta de juda familio de *hassidim*. Post dek jaroj en malliberejo pro sia partopreno al kontraŭ-caristaj ribeloj, Sacha Shapiro atingis Berlinon en 1922; li renkontis tie sian estontan kunulinon, ĵurnalisto, ankaŭ anarkiisma, Johanna «Hanka» Grothendieck, kiu devenis de riĉa hamburga protestanta familio elmigrinta el Nederlando dum la 18a jarcento.. Johanna estis tiam edzino de Johannes «Alf» Raddatz, ankaŭ ĵurnalisto. Alexander estis la filo de Sacha Schapiro, sed li unue portis la nomon de la edzo de sia patrino, «Raddatz». Johanna Hanka Grothendieck eksedziniĝis en 1929, sen edziniĝi kun Sacha, la biologia patro de Alexander, kiu agnoskis la infanon. Poste, Alexander portis la nomon de sia patrino, kiu denove portas sian naskiĝnomon, «Grothendieck».
eta|maldekstre|Johanna Hanka Grothendieck, lia patrino.

## Kariero 
## Verkoj 
* Rikoltoj kaj semadoj

## Notoj 
Kategorio:86-jaraj mortintoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Berlino
Kategorio:Sennaciuloj
Kategorio:Postvivintoj el la Holokaŭsto
Kategorio:Medalo Fields
Kategorio:Ligilo al bezonata traduko el la germana
Kategorio:Ligilo al bezonata traduko el la angla
Kategorio:Francaj matematikistoj
Grießen-transpasejo

eta|Trapasejo en direkto de Tirolo (magnezitejo en Hochfilzen) kun malĝusta altecindiko: veras nur 975 metroj!
**Trapasejo Grießen** (germane: *Grießenpaß* aŭ *Paß Grießen*) nomiĝas la alta valo en Aŭstrujo inter *Kitzbüheler Alpen* (Orientaj Alpoj) kaj *Leoganger Steinberge* (Nordaj Kalkalpoj). Tria nehistoria nomiĝo estas *Hochfilzensattel* (Hochfilzen-selo/kreso).

## Geografio 
Grießen-trapasejo unuiĝas la tirolan komunumon Hochfilzen/Distrikto Kitzbühel kaj la vilaĝon salcburgian Leogang. Tamen ĝi tute situas sur salcburgia teritorio. Ĉirkaŭ unu kilometron sudoriente de Hochfilzen estas ĝia plej alta punkto je 975 metroj. Ĉe la verto de la valgrundo (valakva dislimo Fieberbrunner Ache/ Leoganger Ache) troviĝas la lago *Grießensee* kaj la marĉo *Grießener Moor*, kiuj etimologie patronis ambaŭdirekten. Ĉar *Gries* signifas *bordosablon* kaj *Filz* marĉon.

## Trafiko 
Ekde la Viena kongreso de 1815 tiu ĉi trapasejo estas unu el la plej malaltaj enaŭstriaj koneksejoj inter Tirolo kaj la nordorientaj landoj inkluzive de Malsupra Aŭstrio kaj Supra Aŭstrio. Trans la trapasejo kondukas la grava Gisela-fervojo. Paralelas sude la federacia ŝoseo B 164, dum norde estas biciklovojo asfaltita. Ĝis la 28.5.1995 ekzistis ankaŭ propra haltejo fervoja *Berg Grießen*. Nuntempe ekzistas nur bushaltejo de Salzburger Verkehrsverbund.

## Historio 
eta|Plano de la Solari-reduto
Jam frue la marĉa zono estis landlimo inter Salcburgio kaj Tirolo. Pro granda konkurenco inter la du landoj la fortikaĵoj estis masivaj. La unua mencio de trapasejo estis en 1424 en transdondokumento de arkiepiskopo salcburga Eberhardo la 3-a. En 1525 dum la kamparana ribelo la trapasejo okupiĝis. En 1636 la remparoj fortikigitis laŭ ordono de princ-ĉefepiskopo Paris von Lodron. Jam kvar jarojn poste li komisiis la katedralĉefkonstruiston Santino Solari konstrui reduton tie.

En la 17-a apartenis Grießenpaß al la trapasejoj kiuj ebligis ne nur enkasigi multe da impostoj kaj doganmono sed ankaŭ ĉirkaŭiri ĝenajn komercadajn barojn. Por kontraŭi tion la salcburgiaj aŭtoritatoj dungis gvardiston por rekte ĉe la trapaseja pinto. Pro multaj plibonigoj strataj tiu ĉi vojo pli kaj pli ŝatitis de komercistoj. Tre gravis la transportado de porkoj kaj, en la 18-a jarcento, de brando el la Adiĝo-regiono.  Kiam Salcburgio definitive iĝis parto de Aŭstrio en 1816 la signifo milita malekgravis kaj sekve la fortikaĵoj pereis. La vokto de Hochfilzen ricevis en 1858 la permeson uzi ŝtonojn de la ruino por konstrui la preĝejon en Hochfilzen.

Dum la konstruo de la fervojlinio inter 1873 kaj 1875 malaperis la lastaj restaĵoj redutaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Grießenpaß ĉe Alpenpassbiker.de

## Notoj 
Griessen
Griessen
Griessen
Griessen
CSKA Sofija

**CSKA Sofija** - plena nomo *ПФК ЦСКА София, PFK CSKA Sofija* (profesia futbala klubo Centra Armea Sportklubo Sofio) - estas unu el la plej sukcesaj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Sofio kaj kompreneble estas unu el pluraj futbalkluboj de la urbo. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 3-an pozicion de la 1-a bulgara ligo de profesia futbalo (*Parva liga*), sed tra ĉiuj sezonoj de la ligo konsideriĝas la plej bona vira futbalteamo de la lando: ĝi venkis en la Unua Ligo de Bulgario sume 31 fojojn inter la jaroj 1924 kaj 2023.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Bulgaraj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1948
Ludogorec Razgrad

**Ludogorec Razgrad** aŭ **Ludogorets Razgrad** - plena nomo *Професионален футболен клуб Лудогорец Разград, PFK Ludogorec Razgrad* - estas unu el la plej sukcesaj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Razgrad. En la sezono 2022/23, la unua vira teamo de la klubo la 12-an jaron en sinsekvo atingis la 1-an pozicion de la Unua Ligo de profesia futbalo (*Parva liga*), do nuntempe konsideriĝas la plej bona vira futbalteamo de la lando.

La 10-an de aŭgusto 2021 la unua vira teamo en ĉeesto de pluraj esperantistoj, interalie la germano Wieland Pusch, post longe egala rezulto kaj fina penalado per rezulto de 6:3 goloj venkis kontraŭ Olimpiakos Pireo FK, la aktuale plej bona vira futbalteamo de Grekio, en antaŭmatĉo de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Bulgaraj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2001
Levski Sofija

**Levski Sofija** - plena nomo *ПФК Левски София, PFK Levski Sofija (profesia futbala klubo "Levski" Sofio)* - estas unu el la plej sukcesaj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Sofio kaj kompreneble estas unu el pluraj futbalkluboj de la urbo. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 8-an pozicion de la  1-a bulgara ligo de profesia futbalo (*Parva liga*). La kluba emblemo estas la cirila litero Λ ("L") en stiligita malhelblua formo (kvazaŭ Λ) sur blanka fono (aŭ inverse, blanka litero sur malhelblua fono, sed ĉiukaze la litero aspektanta kvazaŭ doma tegmento aŭ esperanta "ĉapela" supersigno).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* Liteks Loveĉ, aparte pri la skandalo de 2015-16

Kategorio:Bulgaraj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1914
Gardonne

**Gardonne** estas franca  situanta en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Gardonnais*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* Gardonne (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Olimpiakos Pireo FK

**Olimpiakos Pireo FK** (greke ΠΑΕ Ολυμπιακός Σ.Φ.Π., ofte nur Ολυμπιακός, Olimpiakos) - estas unu el la pli konataj futbalkluboj de Grekio. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Pireo, havena proksime al Ateno. Ĝi agadas kadre de la Grekia Futbala Federacio. En la sezono 2024/25, la unua vira teamo de la klubo atingis la 1-an pozicion de la supera ligo de Grekio, la rekordan 48-an jaron en la historio de greka futbalo, multe pli ol iu alia teamo, do je plena rajto konsideriĝas la plej bona vira futbalteamo de la lando.

La 10-an de aŭgusto 2021 la unua vira teamo en ĉeesto de pluraj esperantistoj, interalie la germano Wieland Pusch, post longe egala rezulto kaj fina penalado per rezulto de 3:6 goloj malvenkis kontraŭ Ludogorec Razgrad, la aktuale plej bona vira futbalteamo de Bulgario, en antaŭmatĉo de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

## Gratifikoj 
### Naciaj Turniroj
* **Greka Ĉampioneco: 48**
** 1930-31, 1932-33, 1933-34, 1935-36, 1936-37, 1937-38, 1946-47, 1947-48, 1950-51, 1953-54, 1954-55, 1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59, 1965-66, 1966-67, 1972-73, 1973-74, 1974-75, 1979-80, 1980-81, 1981-82, 1982-83, 1986-87, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-00, 2000-01, 2001-02, 2002-03, 2004-05, 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2010-11, 2011-12, 2012-2013, 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017, 2019-2020, 2020-2021, 2021-2022, 2022-2023
* **Pokalo de Grekio: 29**
** 1946-47, 1950-51, 1951-52, 1952-53, 1953-54, 1956-57, 1957-58, 1958-59, 1959-60, 1960-61, 1962-63, 1964-65, 1967-68, 1970-71, 1972-73, 1974-75, 1980-81, 1989-90, 1991-92, 1998-99, 2004-05, 2005-06, 2007-08, 2008-09, 2011-12, 2012-13, 2014-15, 2019-20, 2024-25
* **Superpokalo de Grekio: 5**
** 1980, 1987, 1992, 2007, 2025
### Internaciaj Turniroj 
* **UEFA Konferenca Ligo: 1**
** 2023-24
* **UEFA Junulara Ligo: 1**
** 2023-24
### Aliaj Internaciaj Turniroj 
* **Balkana Pokalo: 1**
** 1961-63
* **Grek-Cipra Pokalo: 3**
** 1969, 1972, 1976

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

eta|centra|360ra|

## Referencoj 
Kategorio:Grekaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1925
Malmö FF

**Malmö FF** (en kio FF estas sveda mallongigo por *Fotbollförening*, "futbalklubo" aŭ "futbalasocio") - estas unu el la pli konataj futbalkluboj de Svedio. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Malmö kaj kompreneble estas unu el pluraj futbalkluboj de la urbo. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 1-an pozicion de la 1-a svedia ligo de profesia futbalo (*Fotbollsallsvenskan*), do nuntempe konsideriĝas la plej bona vira futbalteamo de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Svedaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1910
(137304) 1999 SK12

**(137304) 1999 SK12** estas  marsrenkonta asteroido malkovrita la 27-an de septembro 1999 en la kadro de la astronomia kampanjo LONEOS (*Lowell Observatory Near-Earth-Object Search*) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito estere malproksime tanĝas tiun de Marso kun malgranda orbita klineco. Ĝia marsa MOID estas 0,232156 astronomia unuo, tie estas 34,730 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Suda magneta poluso

eta|Lokoj de la magneta suda poluso (1600-1986) de rektaj observaĵoj kaj modelaj taksoj.
[eta|[Douglas Mawson, Edgeworth David kaj Alistair Mackay de la Ekspedicio Nimrod de Ernest Shackleton sur la supozita magneta suda poluso, 16a de Januaro 1909.]]
La **suda magneta poluso** estas la vaganta punkto en la suda hemisfero de la Tero kie la fortolinioj de la termagneta kampo direktas sin vertikale supren. Ili estas distingendaj disde la suda termagneta poluso

Pro historiaj tialoj, en magneto pendita libere, la «pinto» de la magneto kiu indikas (proksimume) al nordo estas nomata «norda poluso» de la magneto kaj la mala pinto kiu indikas al sudo estas nomita «suda poluso» de la magneto. Ĉar malaj polusoj altiras sin, la termagneta suda poluso estas reale, fizike, magneta norda poluso. 

## Bibliografio
* Barton, Charles (2002). «Survey tracks current position of South Magnetic Pole». EOS (en inglés). Vol. 83 (n.º 27): p. 291. doi:10.1029/2002EO000210.

Kategorio:Geomagnetismo
Kategorio:Ekstremaj lokoj sur Tero
Kategorio:Geografia terminologio
Couze (stacidomo)

**Couze** estas ne priservata franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Lalinde, en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Libourne - Le Buisson (629000).

## Vidu ankaŭ 
* Lalinde

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Nova Akvitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Dordogne
Kategorio:Lalinde
Ella Fodor

**Ella Fodor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor Ella** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Frankfurter* ĝis 1907.

Ella Frankfurter naskiĝis la  (laŭ alia dateno la naskiĝjaro estas 1882) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ella Fodor devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en Reĝa Akademio pri Teatro kaj Filmo en 1907. Ŝi komencis sian aktoran karieron ĉe teatra trupo de Lajos Makó en Szeged. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis trupo de Ignác Krecsányi (1911-1914), trupo de Miklós Erdélyi en Nagyvárad, trupo de Lajos Palágyi (aktoro) (1914-).

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - ina titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - Melinda
* Ferenc Molnár:
** *A testőr* - aktorino
** *Az ördög* – Jolán
* Menyhért Lengyel: *Taifun* – Ilona Kerner
* Lajos Bíró (verkisto): *Sárga liliom* – Judit

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Goran Movado

**Goran Movado** (en kurda: بزووتنەوەی گۆڕان ) estas kurda politika partio en Aŭtonoma Regiono Kurdistano fondita de Nawshirwan Mustafa post lia eksiĝo de la PUK partio en 2009. Ĝi estas la tria plej granda partio kun ĉefaj sekvantoj en la Gubernio Sulajmanija.

En la parlamentaj elektoj de 2009, la Goran Movado akiris impresajn rezultojn, ĉar ĝi kaptis 24 seĝojn kaj venis dua post la Kurdia Demokrata Partio, kiu gajnis 38 seĝojn. Ĝi ankaŭ superis la Patriotan Unuiĝon de Kurdistano, kiu atingis la trian lokon kun 19 seĝoj el 111 seĝoj. Dum jaroj, ĝi okupis la postenon de la ĉefa opozicia partio en la Parlamento. Goran ankaŭ gajnis ok el 325 sidlokoj en la Iraka parlamento.

Dum la elektoj de 2013, la movado pli modifis sian pozicion, kaj fariĝis la dua partio en la parlamento de la regiono. Goran partoprenis la politikan povon, kaj post kiam la tri ĉefaj partioj de la parlamento konsentis, unu el ĝiaj membroj fariĝis Prezidanto de la Parlamento de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano, kaj kvar el ĝiaj membroj estis ministroj en la registara formado, kaj unu el ili ricevis la senteman ministerion pri financa ministerio en la regiono.

Sed la situacio baldaŭ malboniĝis inter la movado kaj la Kurdistana Demokrata Partio, pro la konflikto pri la pozicio de la prezidanto de la Kurdio-regiono de Irako. Dum la demokrata partio insistis, ke dialogo kaj konsento estas la bazo por determini la sorton de tio, Goran insistis formi politikan aliancon ekster tiu konsento kaj forpeli la antaŭan regionan prezidanton Massoud Barzani el la parlamento. Tial, la konflikto atingis sian kulminon post kiam parlamenta prezidanto Youssef Muhammad estis malhelpita eniri la ĉefurbon, Arbil, kaj parlamenta vivo estis haltigita dum la jaroj 2015-2017 en la regiono, kaj la kvar ministroj de Goran estis eksigitaj.

En la lastaj parlamentaj elektoj en 2018, la populareco de Goran malpliiĝis al ĉirkaŭ triono, ĉar ĝi atingis nur 12 parlamentajn seĝojn el 111, malgraŭ siaj aliancoj kaj konsento kun la islamaj partioj en la regiono. La partio denove eniris la registaron per kelkaj postenoj en la registaro kaj potencaj institucioj en la Kurdia Regiono de Irako. Post la morto de Nawshirwan Mustafa en 2017 la nuna gvidanto de Goran estas Omar Said Ali.

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj de Irako
Kategorio:Kurdio
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Kurdaj politikaj movadoj
Slavija Sofija

eta|maldekstra|150ra|
**Slavija Sofija** (bulgare *ПФК Славия София* aŭ plennome *Професионален футболен клуб Славия, Profesionalen futbolen klub Slavija*, do profesia futbalklubo Slavija) - estas unu el la pli konataj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Sofio kaj kompreneble estas unu el pluraj futbalkluboj de la urbo. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 11-an pozicion de la 1-a bulgara ligo de profesia futbalo (*Parva liga*).

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

eta|centre|300ra|

Kategorio:Bulgaraj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913
Le Lardin-Saint-Lazare

**Le Lardin-Saint-Lazare** (jen france, okcitane *Lo Lardin e Sent Lazar*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Dordogne* (jen france, okcitane *Dordonha*), en la administra regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ), kaj historie apartenas al la landoparto Perigordo. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Sarlat-la-Canéda* (france *arrondissement de Sarlat-la-Canéda*, okcitane *Arrondiment de Sarlat e La Canedat*) kaj al la kantono ''*. Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Vézeriens* aŭ *Lardinois''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* Condat - Le Lardin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Aake Kalliala

**Aarne Elis "Aake" KALLIALA** (naskiĝinta la  en Heinola) estas finna aktoro. Li edukiĝis en la *Teatra Akademio Helsinko* kaj komencis sian konatan aktorlaboron en 1980-aj jaroj en filmoj de Spede Pasanen. En fino de sama jardeko kaj komenco de sekvanta li faris kunlaboron kun Pirkka-Pekka Petelius. Ili ricevis kritikon pri siaj humurprogramoj, kiuj laŭ iuj mokas pri sameoj. Kalliala ankaŭ registris du diskojn. En la televida dramserio *Kotikatu* en la rolo de Kalliala estis la aktoro Mauri Alhon. Ekde multaj jardekoj li vivas kun sia familio en Mikkeli.

Kategorio:Finnaj aktoroj
Kari Hotakainen

**Kari Hotakainen** (naskiĝinta  en Pori) estas finna verkisto. Li skribis romanojn, poemojn, librojn por infanoj, scenarojn, teatraĵojn kaj radiodramojn. Li ricevis Premion Finlandia pro sia romano *Juoksuhaudantie*. Ankaŭ aliaj liaj romanoj estis kandidatoj por la premio.

Kategorio:Finnaj verkistoj
Kategorio:Finnaj poetoj
Kari Rydman

**Kari Rydman** (naskiĝinta la  en Helsinki) estas finna muzikisto kaj komponisto. En sia koncerta muziko li unuigas diversajn ecojn el avangardo al tonaleco. Li loĝas kaj funkcias en Valkeakoski. Li estas en Finnlando konata pri kantoj, kioj unuigas arton kaj distrindustrion.

Kategorio:Finnaj komponistoj
Kari Suomalainen

**Kari Yrjänä Suomalainen** (naskiĝis la  en Helsinko, mortis la  en Valkeakoski) estis finna artisto, kiu estis konata speciale kiel politika kartunisto de *Helsingin Sanomat* en 1950–1991. El liaj kartunoj estis publikigitaj ankaŭ libroj. Li uzis multe siajn politikajn temojn. Liaj kartunoj inkludas multe patrujajn ecojn. Li ekzemple malapogis finnlandiĝon kaj forton de ĉefministro kaj prezidanto Urho Kekkonen. Suomalainen estis konservativa. Li loĝis en siaj lastaj jaroj en Valkeakoski.

Kategorio:Finnaj artistoj
Kari

**Kari** (finne , norvege ) estas nomo, kiu estas speciale en Norvegio ofta virina nomo sed en Finnlando ofta vira nomo. En Norvegio Kari estas formo de Katarina kaj en Finnlando formo de Makarios aŭ Sakarias. En Finnlando Kari estis en la 1950-aj jaroj la plej populara porknaba unua antaŭnomo. En Finnlando ekzistas malordinara virina antaŭnomo Kaari, kiu prononcas same ol Kari en la norvega.

## Konataj finnaj viraj Kari-oj 
* Kari Hotakainen
* Kari Häkämies
* Kari Rydman
* Kari Suomalainen
* Kari Tapio.

Fikcie: "hero de la ĉiuj soifantaj" Kari Grandi en televidaj reklamoj pri Grandi (https://www.youtube.com/watch?v=T9lGkSHXP0A)

## Esperantistoj 
* Kari Kettunen el Jyväskylä

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Kategorio:Viraj personaj nomoj
Erzsi Fóthy

**Erzsi Fóthy** [erĵi fOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fóthy Erzsi** estis hungara aktoro. Ŝia edzo estis Jenő Léner.

Erzsi Fóthy naskiĝis la  en Győr, ŝi mortis depost 1949.
 
## Biografio 
Erzsi Fóthy maturiĝis en gimnazio en Sopron, poste ŝi studis en Reĝa Teatra Akademio, dum ŝi ricevis stipendion de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1928 ŝi estis la unua en talenta konkurso de ĵurnalo, tial ŝi povis viziti la plej gravajn germanajn teatrojn. Inter 1929–1933 ŝi estis membro de Gaja Teatro, inter 1933-1935 de :de:Volkstheater (Wien), poste de Teatro Magyar. Baldaŭe ŝi akompanis sian edzon. Ekde 1949 ŝi vivis jam kiel vidvino en Novjorko. Onidire ŝi estis kosmetikisto.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare: *Dekdua Nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas* - Viola
* Sándor Hunyady: *Júliusi éjszaka* - ĉefrolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 327-a paĝo)
* https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/II/szin_II.0064.pdf

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj kosmetikistoj
Liteks Loveĉ

**PFK Liteks Loveĉ** - plena nomo *Професионален футболен клуб Литекс Ловеч, ПФК Литекс Ловеч, PFK Liteks Loveĉ* - estas unu el la pli konataj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Loveĉ.

La unua vira teamo kvalifikiĝis por la unua parto de la UEFA-Pokalo en la sezono 2007/08. Tie la klubo estis submetita al malvenkis kontraŭ la koncerna teamo  de la germana klubo Hamburger SV. Interalie en 2004, 2008 kaj 2009 la unua vira teamo akiris la "pokalon de Bulgario".

Okazis skandalo la 20-an matĉotagon de la sezono 2015/2016 en ludo kontraŭ la teamo de Levski Sofija en ties stadiono. La arbitraciisto Georgi Jordanov decidis punon en la 44-a minuto de la ludo pro atakado de Litex. La kolombiano Rafael Pérez, kiu kaptis la hispanon Miguel Bedoya per la kolo, ankaŭ ricevis la ruĝan karton pro ĉi tiu ago. Liteks jam ludis kun dek ludantoj ĉe ĉi tiu punkto, post kiam la usonano Bjorn Johnsen ankaŭ ricevis la ruĝan karton pro atakado de Miguel Bedoya. Bedoya malsupreniris post du rapidaj puŝetoj. La teamo de Loveĉ forlasis la ludkampon en protesto kontraŭ la arbitraciisto laŭ instrukcioj de la administranto Stojĉo Stojlov kaj la kluba prezidanto Trifon Popov. Ili akuzis la arbitraciiston pri taksado de similaj scenoj malsammaniere. Ekzemple, ili argumentis, li punis puŝon de Veselin Minev de la teamo Levski Sofija kontraŭ la kolombia atakanto Danilo Asprilla nur per flava karto. La ludo estis nuligita, kaj la Bulgara Futbalasocio fikis la teamo Levski Sofija gajnis je 3: 0 poentoj, dum fakte Danilo Asprilla trafis la solan golon por Liteks en la 20-a minuto de la ludo. pro decido de la Bulgara Futbalasocio (BFS) Liteks estis ekskludita de la 1-a bulgara ligo de profesia futbalo. Ekde la sezono 2016/17, la klubo rajtas ludi en la 2-a bulgara ligo de profesia futbalo (*Vtora liga*).

En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 7-an pozicion de la 2-a bulgara ligo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Bulgaraj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1921
Gabi Fon

**Gabi Fon,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fon Gabi** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, prezentisto. Ŝia persona nomvarianto estis *Gabriella*.

Gabi Fon naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Gabi Fon maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1978, poste ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1983. Ŝia ĉefinstruistoj estis László Marton (reĝisoro). Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro de Kecskemét, poste en aliaj teatroj. Ekde 1988 ŝi ne ligiĝas al teatro, ofte ŝi estas voĉoaktoro kaj prezentisto.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare: Kiel Plaĉas al Vi - Rosalinda
* Zsigmond Móricz: *Lúdas Matyi* - Évi
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Boriska

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* *A Palika* (televizia filmo, 1987) - Lidi
* *Royce* (1993) - kelnerino
* *Kenau* (2014) - Leida
* *Fehér éjszakák* (2020) patrino de Dani
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Lisa Eichhorn, Margo Martindale, Betsy Palmer, Donna Reed, Lilly Wachowski 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://port.hu/adatlap/szemely/fon-gabi/person-211633

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj prezentistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Iisalmen Sanomat

**Iisalmen Sanomat** estas finnlingva ĵurnalo, kiu aperas en Iisalmi. Ĝi estas fondita en 1925. La gazeton publikigas la samnoma kompanio Iisalmen Sanomat Oy. La ĵurnalo oficiale apogas la Finnlandan Centron. Ĝi havas proksimume  legantojn.

## Eksteraj rilatoj 
*  ()

Kategorio:Finnaj gazetoj
Risto Rasa

**Risto Rasa** estas finna poeto. Li skribis speciale naturan lirikon, sed ankaŭ lirikon pri ameco. La stilo estas varma kaj najvisma. En la 1970-aj jaroj lian poemojn komencis legi vere diversaj homoj, ankaŭ tiaj, kiuj ne antaŭe multe legis poemojn. Li havas klare propran poeman stilon.

Eble lia plej konata poemo estas:

:*Omenan kuoressa on reikä.
:Kun siihen painaa korvansa kiinni
:ja kuuntelee tarkasti,
:voi veden ja tuulen ääniltä
:erottaa astioiden helinää.
:Toukka tiskaa.*

Traduko:

:En ŝelo de pomo estas truo.
:Kiam oni ektemas sian orelo sur ĝi
:kaj aŭskultas proksime,
:oni povas el voĉoj de akvo kaj vento
:distingi sonoron de pladoj.
:Larvo lavas.

## Poemkolektoj de Rasa 
**Metsän seinä on vain vihreä ovi*
**Kulkurivarpunen*
**Hiljaa, nyt se laulaa*
**Kaksi seppää*
**Rantatiellä*
**Taivasalla*
**Laulu ennen muuttomatkaa*
**Tuhat purjetta*

Kategorio:Finnaj poetoj
Condat-sur-Vézère

**Condat-sur-Vézère** (jen france, ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Dordogne* (jen france, okcitane *Dordonha*), en la administra regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ), kaj historie apartenas al la landoparto Perigordo. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Sarlat-la-Canéda* (france *arrondissement de Sarlat-la-Canéda*, okcitane *Arrondiment de Sarlat e La Canedat*) kaj al la kantono ''*. Ĝiaj loĝantoj france nomiĝas *condatois''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* Condat - Le Lardin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Komunumoj de Dordogne
Aamulehti

**Aamulehti** estas en Tampereo aperanta gazeto en la finna lingvo. Ĝi estas la dua plej granda abonata ĵurnalo en Finnlando. Antaŭe ĝi oficiale apogis Nacian Koalicion. La gazeto estas fondita en 1881.

## Eksteraj rilatoj 
*  ()

Kategorio:Finnaj gazetoj
Kategorio:Tampereo
Eino Leino (luktisto)

**Eino Leino** (7-a de aprilo 1891 – 30-a de novembro 1986) estis finna luktisto. Li ricevis olimpian ormedalon en 1920, arĝentan medalon en 1924 kaj bronzan medalon en 1928 kaj en 1932. Li estas unu de sukcesintaj modernolimpiaj luktistoj. En sia aktiva sporta tempo li loĝis en Usono.

Kategorio:Finnaj luktistoj
Hannu Mäkelä

**Hannu MÄKELÄ** estas finna verkisto. Li skribis kaj romanojn (unuaj en 1965), poemlibrojn, dramojn kaj librojn por infanoj. Tiukadre li estas konata eksterlande pro sia porinfana serio de "Herra Huu" (angle *Mr. Boo*, estone *härra Huu*, ruse *Господин Ау, Gospodin Au*, komencita en 1973). Li ankaŭ finnigis librojn. Li esploris aparte multe pri vivo kaj verkado de Eino Leino kaj L. Onerva (artista nomo de virino, kiu fakte nomiĝis *Hilja Onerva Lehtinen*). Li loĝas en Lohja. La patro de Mäkelä estis bazlerneja instruisto Väinö Mäkelä kaj patrino bazlerneja instruistino Eevi naskiĝnome Leinonen. Hannu Mäkelä ankaŭ estas laŭ sia edukado bazlerneja instruisto kiel siaj gepatroj kaj frato sed neniam laboris kiel bazlerneja instruisto.

Kategorio:Finnaj verkistoj
Kategorio:Finnaj poetoj
Kategorio:Finnaj porinfanaj kaj porjunulaj verkistoj
Lauri Lehtinen

**Lauri LEHTINEN** estis finna longdistanca kuristo. Lia filo estis konata pastro Kalevi Lehtinen. Li ricevis en kurado de 5000 m olimpian oron 1932 kaj arĝenton en 1936. En 1931 li kuris 5000 m en tempo 14.31,7, kio estis nur tri sekundoj malpli ol monda rekordo de kunlandano Paavo Nurmi. 1932 Lehtinen faris monda rekordon kure 5000 m en tempo 14.16,9. En 1936 kiam Ilmari Salminen rompis mondan rekordon de kuro 10 000 m de Paavo Nurmi, Lauri Lehtinen fariĝis la dua kure en tempo 30.15,0.

## Vidu ankaŭ 
* liston pri aliaj portantoj de la persona nomo Lauri

Kategorio:Finnaj kuristoj
Lamonzie-Saint-Martin

**Lamonzie-Saint-Martin** estas franca  situanta en departemento , regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Lamonziens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne
* Lamonzie-Saint-Martin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Dordogne