open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domo de familio Gudoviĉ

[eta|Brjus-strateto (vido de [Strato Tverskaja (Moskvo)|Tverskaja); domo 21 videblas dekstre]]
**Domo № 21 laŭ Brjus-strateto** estas unu el malnovaj konstruaĵoj de Moskvo (Rusio), situas laŭ Brjus-strateto proksime al strato Tverskaja en centro de Moskvo. En eko de 19-a jarcento ĝin posedis filoj de grafo Gudoviĉ. Ĝis nun restis nur parto de granda konstruaĵo; nun ĝin okupas Ministerio pri edukado kaj scienco de Rusio.

Tie dum nelonga tempo loĝis kreinto de lingvo Esperanto Ludoviko Zamenhof estante studanto de Moskva Universitato kaj kelkaj aliaj vaste konataj homoj.

## Historio 
### 19-a jarcento 
En eko de 19-a jarcento la domo estis posedata de grafo Ivan Gudoviĉ (dum 1809 — 1812 li estis estro de Moskvo). Post lia morto en morto en 1820 la domon ekposedis (po duono) liaj filoj Andrej (1782 — 1867) kaj Kirill (1777 — 1856).

Dum 1826 — 1829 tie luis ĉambron patrino de decembristoj Nikita kaj Aleksandr Muravjov. Ĉi tie kolektiĝadis kaj ricevadis informon pri la ekzilintajn decembristoj iliaj amikoj kaj parencoj. Antaŭaj adresoj de Zamenhof ne estas ĝuste konataj.

En libro "Vojaĝo en Esperanto-lando" de Boris Kolker la domo estis nomata unu el plej memorindaj lokoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de lokoj en Moskvo rilataj al historio de Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* Дом Гудовичей  ()

Kategorio:Konstruaĵoj en Moskvo
Kategorio:Zamenhof
Kategorio:Distrikto Tverskoj (Moskvo)
Kategorio:Esperanto en Moskvo
János Csergő

**János Csergő** [jAnoŝ csergO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csergő János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ferlaboristo, ĉefpoŝtisto.

János Csergő http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1920 en Budapeŝto. Li mortis la  1980 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Csergő frekventis bazlernejon, poste metilernejon inter 1935 kaj 1938. Komence li laboris en Bukareŝto, poste ekde 1940 en Budapeŝto. En 1945 li aliĝis al la komunistoj. Post la ŝtatiĝo  en 1948 li estis nomumita fabrikestro, en la sekva jaro li ricevis altan postenon en la poŝto, dume li frekventis unujaran partian kurson. Ekde 1950 li estis subministro, post jaroj li havis signifajn partiajn aŭ ŝtatajn postenojn. Inter 1954 kaj 1956, same inter 1957 kaj 1963 li estis ministro pri fandejoj kaj maŝinindustrio. Inter 1957 kaj 1967 li estis parlamenta deputito, inter 1963 ĝis la pensiuliĝo en 1977 li estis ankaŭ fabrikestro. En 1968 li ricevis diplomon en Universitato de Miskolc. 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Klimaktero (botaniko)

Ĉe plantoj la  **klimaktero** estas proceso, kiun iniciatis duoblan aŭ trioblan  kreskon de la spirado (oksigeno-enigo kaj karbonduoksido-eligo). En la fruktoj okazas biokemiaj  ŝanĝoj, ekzemple la dekombinado de ĉelvanda pektino kaj la hidrolizo de amelo. Tio havas seniliĝan  (maljuniĝan) efikon sur la frukto. Dum tiu proceso la gasan  fitohormono eteno efikas memkatalizante. Ĝi estas enigita de la frukto kiel eteno kaj la enfrukta etensintezo akceleriĝas. la eteno denove eligas la frukton kaj denove stimulas aliajn fruktojn produkti la seniiligan gason. La seniligo pli kaj pli akceleriĝas.

## Postmaturiĝo 
Ĉu fruktoj povas maturiĝi post la rikolto dependas unuflanke de la rikoltostato, kaj aliflanke de la spirado de la frukto, do la oksigenenigo kaj eligo de karbnduoksido. Fruktoj, kies karbonduoksida eligo kreskas post la ekmaturiĝa proseco, do havas klimakteron, estas nomataj *klimakteraj fruktoj*: ili plumaturiĝas post la rikolto. Tiuj fruktoj, kiuj ne plumaturiĝas estas nomataj *neklakteraj fruktoj*.

Por plumaturiĝo post la rikolto la fruktoj devas havi „minimuman maturecon“, kiun la fruktkultivisto nomas *rikoltmaturecon* aŭ *plukmaturecon*. Dum la posta stokado la frukto evoluiĝas al *manĝmatureco*.

La postmaturiĝo interalie estas forte dependa de la memkataliza fitohormono etileno ( eteno). Tial oni ne stoku  bananoj ne kune kun tomatoj. La alta eligo de etileno fare de la tomatoj lasas pli rapide maturigi la bananojn. La samon validas por la stokado de fruktoj kaj legomoj.

## Klimakteraj fruktoj 
pomo, abrikoto, avokado, banano, piro, ĉerimolio, sorpo, figo, plumo, gujavo, mirtelo, kakinoko, kivo, mango, nektarino, olivo, papajo, pasifrukto, pepino, persiko, tomato

## Neklimakteraj fruktoj
ananaso, rubuso, frago, granato, frambo, perua fizalido, ĉerizo, kokoso, liĉio, kapsiko, vinbero, akvomelono, citruso

## Literaturo 
* Hans Mohr (Begründer); Peter Schopfer, Axel Brennicke: *Pflanzenphysiologie.* 7. Auflage. Spektrum, Heidelberg 2010, ISBN 978-3-8274-2351-1.

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Stokado
Kategorio:Plantofiziologio
Kategorio:Botaniko
Béla Szalai

**Béla Szalai** [salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Szalai Béla István** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, diplomato.

Béla Szalai http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=5976&catid=87%3Asz&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  1922 en Kutas. Li mortis la  2008 en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Szalai frekventis bazlernejon en Szigetvár, poste komercan mezlernejon en Kaposvár. Li eklaboris en firmao en 1940, dume li plulernis en Teknikuniversitato József Nádor. Fine de la 2-a mondmilito li partoprenis en la rezista movado. En 1945 li aliĝis al la komunistoj, li ricevis postenon en la junulara movado, fine li frekventis kurson de la partio. En 1946 li akiris diplomon en la teknikuniversitato, post 2 jaroj li samloke doktoriĝis. Inter 1948 kaj 1957 li estis parlamenta deputito. Ekde 1949 li havis altajn postenojn en la partio. En 1951 li frekventis unujaran partian kurson en Moskvo. En 1953 li gvidis Tutlandan Oficejon pri Planado (kvazaŭ li estis ministro), poste li estis ministro pri malpeza industrio. Post la Hungara revolucio de 1956 li ricevis diplomatian taskon en Orienta Berlino. Li estis subministro inter 1963-1980, poste ĝis la pensiuliĝo en 1985 li estis ĉefambasadoro en Orienta Germanio. Li ricevis 10 premiojn aŭ medalojn inter 1947-1985.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
  
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bierfarejo Bahlsen

eta|La eksa bierfarejo Otto Bahlsen: bone ankoraŭ videblas la inicialoj.
eta|Etĝardenaro sur terenoj ceditaj de la firmao Bahlsen
**Brauerei Bahlsen** estis bierfarejo en Arnstadt, Germanujo.

## Historio 
La bierfarejo fonditis en la 21.9.1877 fare de Otto Bahlsen, kiu estis transpreninta la entreprenon *Brauerei Unbehaun* situanta Vor dem Riedtore nr 9/11. Ĝi estas la ununura industria ejo en Arnstadt konstruita laũ secesistilo. Ekde 1887 ĝi nomitis *Hofbrauhaus* (Kortega bierfarejo).

En 1892 malfermitis botelbiervendejo urbokerne ĉe Holzmarkt nr 5 kaj en juli 1894 instalitis elektrika lumo - 5 grandaj arklampoj, ĉ. 160 inkandeskaj lampoj en la atelieroj, paralele munto de diversaj elektrikaj motoroj en la uzino - fare de la erfurta teknikisto Richard Hegelmann. Puto estante profunda 21,5 metrojn garantiis la provizadon akvan.

## Post la morto de la firmafondinto 
Post la morto de Otto Bahlsen en la 23.6.1899 lia vidvino Helene Bahlsen (fraŭlina nomo: Unbehaun) ekestris la firmaon. En 1904 starigitis modernaj maŝinoj faritaj ĉe Rud. Ley Maŝinfabriko kaj samjare akiritis la konkurenca *Schwanbrauerei* en Ranke-strato: ties estro fariĝis prokuristo ĉe Bahlsen post la transpreno.

En 1909 komencitis por la dungitoj la aranĝo de etĝardenaro disde Ichtershäuser-strato ĝis Mühl-vojo, por kio la firmao metis je dispono grandampleksan grundon. En la 2.10.1911 fonditis la akcia kompanio *Hofbrauhaus Otto Bahlsen AG* kun sidejo en Arnstadt; tiu ĉi akcia societo transprenis la ĝis tiaman *Hofbrauerei Bahlsen*.

En la 30.4.1921 fonditis pro financaj kialoj *Mergel-Bahlsen s.r.l.*, tamen ambaŭ uzinoj restis memstaraj. Nur la vendado kaj reklamado faritis kune. Afergvidantoj iĝis August Mergell kaj Friedrich Bahlsen. Tiu ĉi entreprenstrukturo restis nur ĝis 1930. En 1932 kelkaj salonoj ceditis al la vaporgrandlavejo *Wäscherei Edelweiß*. En la 23.7.1937 finfine transdonitis la havaĵoj inkluzive de la ŝuldoj al la lepsika entrepreno *Leipziger Bierbrauerei Reudnitz Riebeck & Co. AG*. Tio kaŭzis la finon de la akcia kompanio kaj de la firmao Otto Bahlsen.

Biero faritis ankoraŭ ĝis 1940. Post la milito la atelieroj utiligitis i.a. fare de la vitroprilaboranta firmao Heinrich Arlt kaj la vulkanizentrepreno Max Kuhlmeyer. Poste ene estis kantino.

## Vidu ankaŭ 
Stadtbrauerei Arnstadt

## Literaturo 
* Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 198-199

Kategorio:Bierfarejoj en Turingio
Kategorio:Arnstadt
János Boldóczki

**János Boldóczki** [jAnoŝ boldOcki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boldóczki János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, laboristo, diplomato. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formo *Boldoczki*.

János Boldóczki http://1956.mti.hu/Pages/WiW.aspx?id=850  naskiĝis la  1912 en Tótkomlós. Li mortis la  1988 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Boldóczki frekventis bazlernejon, poste li eklaboris kiel simpla agrikultura laboristo. Li aliĝis al la socialdemokratoj, en 1944 al la komunistoj. Post la 2-a mondmilito li frekventis duonjaran partian  kurson, poste li estis partiestro de Békéscsaba. En 1949 li estis elektita parlamenta deputito. Inter 1951 kaj 1953 li estis diplomato en Prago, poste ĝis 1956 ministro pri eksteraj aferoj, fine li estis denove diplomato en Moskvo kaj Ulanbatoro. En 1960 li estis hejmenvokita kaj li ricevis postenon en uzino.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
  
 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario‎
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
La Gripperie-Saint-Symphorien

**La Gripperie-Saint-Symphorien** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 582 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en La Gripperie-Saint-Symphorien
La Gripperie-Saint-Symphorien situas  sude de Rochefort.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
(15717) 1990 BL1

**(15717) 1990 BL1** estas malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Steleo (botaniko)

**Steleo** (greke *στήλη* „kolumo“) estas laŭ NPIV la „interna parto de radiko kaj tigo, konsistanta el la kondukaj histaroj (ksilemo, floemo), la periciklo kaj medolo. Sinonimo estas la „centra cilindro“.
Lau Strasburger, 35a eldono, oni povas distingi ok tipojn de steleoj.

## Steletipoj 
eta|350ra|steletipoj
* **Protosteleo:** La tuto de la kondukaj histaroj limiĝas je unu (centra) koncentrita vaskulo. Ekzistas kaj formoj kie la ksilemo estas ekstere kaj kie la floemo estas ekstere (periksiklema) aŭ (perifloema). Verŝajne tiu estas la praa, origina formo, ĝi estis tipe ĉe unuaj terplantoj (ekzemple prafilikoj), ĝi ankoraŭ hodiaŭ ekzistas ĉe kelkaj junformoj de filikoj.
* **Aktinosteleo:** sola centra fasko, ĉe kiu la ksilemo situas centre kaj ĉe kiu la kversekco estas stelforma (greke *ακτινοτός* „ĉirkaŭita de radioj“). La floemo plenigas la interspacojn de la 'ksilemstelo'. Ankaŭ ĝi ekzistis ĉe la prafilikoj. Precipe ĝi hodiaŭ ekzistas ĉe Psilotacoj (prafilikoj) kaj Likopodiacoj (Lycopodiaceae). Krme tiu tipo estas en la radikoj de la la angiospermoj en formo de la centra cilindro.
* **Plektosteleo:** (greka *πλεκτός* „plektita“) Estas transirformo al la sekva tipo. Ĝi konsistas (ankoraŭ) centrs nedividita konduka histaro, kiu jam havas kelkajn separataj ksilem- kaj floempartoj. Ĝi estas la plej ofta tipo ĉe Likopodioj (Lycopodium)
* **Plursteleo:** Pluraj koncentraj paralelaksaj konduka histaroj, kiuj estas disigitaj trans la kversekco de la tigo. Tiu formo verŝajne evoluiĝis el la aktinosteleo
* **Sifonosteleo:** Tubforma vaskula fasko (greke *σίφον* „hoso“), kiu ĉirkaŭas la medolon. Ĉe la fiksiĝpunktoj de la folioj aperas breĉojn en la „hoso“. Tiu estas la steletipo de kelkaj filikaj familioj.
* **Diktiosteleo:** tre similas al sifonosteleo. Distinge al tiu la diktiosteleo ne estas fermita hoso, sed hososimila reto (greke *δίκτυον* „reto“). Ĝi estas ankauc tipa por kelkaj filikoj.
* **Eŭsteleo:** Steletipo de la dukotiledonaj. La kolatera vaskula fasko estas kunigita al cilindro (precipe ĉe arboj) kaj (nur) per lignoradioj disigita. Ĝi do egalas al unu sola koncentra vaskula fasko (komparu protosteleo) kun enŝlosita medolo.
* **Ataktosteleo:** (greke *άτακτος* „neodigita“) steletipo de la unukotiledonoj. La kolateraj fermaj vaskulaj faskoj estas neregule disigitaj trans la tuta kversekco de la tigo (komparu plusteleo), La ksilemoj de la vaskulaj faskoj estas ĉiam en la direkto de la tigocentro.

## Vidu ankaŭ 
* vaskulaj faskoj
* ksilemo, ligno
* floemo, basto (planto)

## Literaturo 
Sitte Peter, E. Weiler, J. W. Kadereit, A. Bresinsky, C. Körner: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. Begründet von Eduard Strasburger. 35. Auflage. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 2002, ISBN 3-8274-1010-X

Kategorio:Plantaj histoj
Kategorio:Plantanatomio
Universitato de Nyíregyháza

**Universitato de Nyíregyháza** [njIredjhAza], (origine hungare *Nyíregyházi Egyetem (mallonge NYE*) ) estis altlernejo, nun jam universitato pri pedagogio. Ĝi estas la plej granda lernejo de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg.

## Historio 
En 1914 oni establis lernejon nomatan Hungara Reĝa Popolinstruista Instituto. Tie lernis estontaj instruistoj por bazlernejoj. En 1962 jam oni instruis en alta grado kaj la nomo estis Altlernejo pri instruistoj de Nyíregyháza. Ĝi prenis la nomon de György Bessenyei en 1972, sed la ĉefa profilo restis. Ekde 1971 ankaŭ estontaj infanĝardenistoj lernis tie kune kun lernejo de Hajdúböszörmény dum 2 jardekojn. En 1994 ekstera fakultato ekfunkciis en Ukrainio por la hungara minoritato, kiu poste memstariĝis. En 2000 Altlernejo Bessenyei György kaj agrikultura fakultato en Nyíregyháza unuiĝis. La ĉefa profilo ne ŝanĝiĝis. La altlernejo havas botanikan ĝardenon pri János Tuzson ekde 1972 (protektita en 1998), bazlernejon kaj gimnazion (por ekzercadi). La diplomoj povas esti en gradoj BA, BSc, MA kaj MSc. En 2016 la altlernejo estis deklarita universitato.

## Studentoj (elekto) 
* Lajos Agárdi
* Tibor Bakonyi (politikisto)
* Antal Borsi
* János Csík
* Ferenc Juhász (ministro)
* Tamás Kunos
* László L. Menyhért
* István Madácsy
* Viktória Monostory
* Lajos Imre Nagy
* István Pál (violonisto)
* Zoltán Rockenbauer
* Ákos Szabó
* Rita Takács
* Amarilla Veres

## Instruistoj (elekto) 
* László Bachát
* Pál Barczi
* Árpád Bényi
* Gyula Bereznai
* Ágnes Deli
* Balázs Diószegi
* László Filep
* Emil Gaul
* Béla Kazó
* László L. Menyhért
* István Madácsy
* Lajos Imre Nagy
* Zsolt Páles
* Tibor Szép
* Enikő Sereghyné Zengő
* Gábor Szász

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* Nyíregyházi Főiskola.lap.hu kolektaĵo pri koncernaj paĝoj
* http://www.nyf.hu/pkk/node/155
* http://www.m79.eoldal.hu/cikkek/gondolkodok-a-nevelesrol/a-neveles-tortenet-targya-feladata-tudomanykozi-kapcsolat_-nyiregyhazi-foiskola-tortenete_-.html 
* http://www.szabarchiv.hu/drupal/sites/default/files/245-260.pdf 
* http://lakatosadrienn.mindenkilapja.hu/html/19154821/render/nyiregyhazi-foiskola 

Nyíregyháza
Kategorio:Nyíregyháza
(15719) 1990 CF

**(15719) 1990 CF** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
15718 Imokawa

'*15718 *Imokawa'''* estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj amatoraj astronomoj Masanori Matsuyama kaj Kazurō Watanabe elde la elde la observatorio de Kuŝiro (Hokajdo, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Satoshi Imokawa*, instruisto pri astronomio ĉe la publika observatorio *Hoshino Bunkakan'' en Jame (gubernio Fukuoka). Liaj ĉefaj interesoj estas observi kometojn, nebulozojn, stelamasojn kaj .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masanori Matsuyama
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sibișel (rivero, Strei)

**Sibișel** [sibiŝel] ( Szibisel) estas rivero, maldekstra alfluanto de Râul Mare en Rumanio. Ĝi formiĝas per kunfluo de la brakoj Stânișoara kaj Pietrele. Oriente de Sântămăria-Orlea ĝi fluas en riveron Râul Mare, kiu tuj poste fluas en riveron Strei.

Kategorio:Karpat-basenaj riveroj
Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Akvokolekta areo de Mureș
Râul Mare (Strei)

**Râul Mare** [rıul mare] estas rivero, maldekstra alfluanto de Strei en Rumanio. Ĝi formiĝas per kunfluo de la brakoj Râul Șes kaj Lăpușnicul Mare, nun baritaj por formi la baraĵlagon Gura Apelor. Oriente de Sântămăria-Orlea ĝi fluas en la riveron Strei.

Kategorio:Karpat-basenaj riveroj
Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Akvokolekta areo de Mureș
Gura Apelor

**Gura Apelor**, ankaŭ **Gura Apei** ( "buŝo de la akvo(j)") estas baraĵo kaj baraĵlago en distrikto Hunedoara, en la montaro Retezat. La baraĵmuro estas la plej alta de Rumanio, kun alto de 168 metroj; ĝi konsistas el alŝutitaj rokoj kaj argilo, larĝas 574 metrojn ĉe la bazo kaj longa 460 metrojn ĉe la supro.

La konstruado de la muro komenciĝis en 1975 kaj kompletiĝis en 1986. La lago ne nur provizas elektron (maksimume 335 MW, mezume 605 GWh jare), sed ankaŭ akvon al proksimume duono de la distrikto, interalie al la urboj Hațeg, Călan, Simeria kaj Deva.

La lago estas atingebla per la distrikta vojo DJ685, kiu sekvas la riveron Râul Mare. Oriente la lago limas al la nacia parko Retezat.

## Notoj 
Kategorio:Lagoj en Rumanio
Kategorio:Akvokolekta areo de Danubo
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1986
15723 Girraween

'*15723 *Girraween'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

*Girraween'' estas vorto de la indiĝenaj aŭstralianoj signifanta "Loko de floroj". En sudorienta Kvinslando, la Nacia Parko Girraween estas fama pro masivaj granitaj elstaraĵoj, spektinda sovaĝaj floroj kaj granda vario da sovaĝaj bestoj.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
(15726) 1990 TG5

**(15726) 1990 TG5** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Bernd Koch

**Bernd KOCH** (naskiĝis en 1955) estas germana fizikisto kaj amatora astronomo.

Li verkis plurajn librojn kaj artikolojn en astronomiaj revuoj, kaj donas lekciojn al la komunumo de la amatoraj astronomoj.

Laŭ Minor Planet Center li malkovris 3 asteroidojn en 1977 ; la asteroido 191494 Berndkoch estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kelkaj libroj de Bernd Koch ; el la librovendejo *KOSMOS* 

Kategorio:Viroj
Kategorio:Germanaj astronomoj
Varaize

**Varaize** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 560 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en Varaize
Varaize situas en la oriento de Charente-Maritime,  oriente de Saint-Jean-d'Angély kaj  nordoriente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Resupinado

[eta|la [flava cipripedio (Cypripedium calceolus) , orkideo]]
**Resupinado** () estas turniĝo de la floroj, per tio la florpartoj, kiuj origine troviĝas je la supra flanko truniĝas, ke ili nun estas malsupre. Tiaj floroj ricevas la nomon „resupinataj floroj“. Ekzemplo por resupinado estas la floroj de la orkidacoj. Per la turniĝo de la flortigo aŭ ovario je 180° la labelo troviĝas malsupre kaj servas kiel alfluga organo por insektoj.

Resupinado ankaŭ povas aperi ĉe folioj. La foliplato turniĝas tiam je 180° kaj la palisara parenkimo situas je la malsupra flanko. Ursa ajlo ekzemple tion havas.

La esprimo „resupination“ jam estis uzata de Carl von Linné en lia verko *Philosophia botanica*, 1751, p. 104.

## Referencoj 
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Planta histo
Basto (planto)

[eta|laŭlonga sekco tra [ksilemo (komplete dekstre) kaj floemo (meze ĝis dekstre). La malgrandaj cirkloj en la floemo estas la kibrila zono de la kribrotubaj ĉeloj, la solidaj zonoj en la floemo havas parenkimajn ĉelojn.]]
[eta|kversekco tra kvinjara [pinotrunko]]

**Basto** estas la vivanta histo sub la ritidomo de arboj kaj aliaj lignaj plantoj (sekundara floemo). Tiu histo kondukas en akvo solvitaj nutraĵoj – saĥarozo (la transportformo de glikozo), jonoj, sekundaraj substancoj – de la arbokrono ĝis la radikoj; malofte ankaŭ en kontraŭ direkto. La transporto de la radikoj al la krono okazas normale en la ksilemo).

La basto konsistas el kibriltubaj ĉeloj* (en la kibriltuboj ), el *akompanantaj ĉeloj*, *bastfibroj* kaj *rezerĉeloj*. Tial la basthisto de vivanta arbo estas malseka kaj kompare al la ligno kaj ritidomotre mola, sed ĉiam tenaca kaj rezistema.

La *floemfirbroj'' estas flekseblaj, longaj ĉeloj, sur kiuj estas molaj fibroj (ekzemple en lino aŭ kanabo). La korkeca basto estas la protektotavolo de la tigo kaj radikoj de plantoj.

## Historio 
Bastfibroj de arboj (precipe kverko, tilio, saliko kaj ulmo) estis jam uzataj en mezolitiko por malfajnaj plektaĵoj, retoj, rimenojn, ŝnuroj kaj tekstilaĵoj.

Per "rostado", procedo por ricevi rezistemajn fibrojn, preparitaj materialoj oni trovis ĉirkaŭ la Alpoj en malsekgrundaj setlejoj de la Neolitiko. El la Cortaillod-kulturo kaj Egolzwiler kulturo troviĝis kverkan baston kaj tilian baston el la ŝnurceramika kulturo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bast, Binsen, Brennnessel: textiles Material der Steinzeit  afiŝserio: speciala ekspozicio "Museum für Archäologie und Ökologie Dithmarschen|Museums für Archäologie und Ökologie Dithmarschen"

Kategorio:Planta histo
Kategorio:Resursoj renovigeblaj
15732 Vitusbering

'*15732 *Vitusbering''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la dana esplorvojaĝisto Vitus Bering (1681 – 1741) kiu laboris por la rusa mararmeo. Dum la dua ekspedicio al Kamĉatko, li atingis la orientan bordon de Alasko. Dum la reveno, lia ŝipo grundis, li kaj sia maristaro devis pasi la vintron sur insuleto, kie mutenombraj el ili mortis

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Platkapa mugilo

**Platkapa mugilo** (*Mugil cephalus*) estas aktinopteriga fiŝo el la familio de la mugiledoj (Mugilidae). La scienca nomo de la specio por la unua fojo estis publikigita en 1758 fare de Karolo Lineo.

Ĝi fariĝas seksmatura ĉe longo de proksimume 30 cm, plenkreskaj fiŝoj averaĝe longas 50 cm. La fiŝo povas atingi longon de 100 cm. La unua dorsnaĝilo havas 5 pikilojn kaj la dua 7 ĝis 9 naĝilradiojn, la anusnaĝilo havas tri pikilojn kaj 8 ĝis 9 naĝilradiojn.

*Mugil cephalus* havas grandan regionon de disvastiĝo tra la tuta mondo en duontropikaj kaj tropikaj apudmarbordaj akvoj kaj riverbuŝoj, kie la fiŝo troviĝas en relative malprofunda akvo (malpli ol 10 m). Ĝi estas (kiel la plejmultaj mugiledoj) katadroma fiŝospecio.

Ekzistas ampleksa profesia fiŝkaptistaro por tiu specio de la mugiledoj kaj oni ankaŭ multe kultivas la fiŝon. La ovoj de tiu mugilo estas prilaborataj al la mediteranea nutraĵo botargo.

La specio ne estas endanĝerigita (prijuĝa jaro 2008).

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Aktinopterigoj
15729 Yumikoitahana

'*15729 *Yumikoitahana'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Atsushi Takahashi kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Yumiko Itahana'', kiu, depost ilia lerneja tempo, laboris kun la unua malkovrinto kaj grave helpis lin en lia astronomla kariero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Takahashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Helvidio

**Helvidio** (340 ĉirkaŭ – 390 ĉirkaŭ) estis itala teologo, laika, eble disĉiplo de Aŭsencio  , la ariana episkopo kiu antaŭis Ambrozion de Milano, kiu unuigis la Milanan Eklezion tiam dividita inter katolikoj kaj arianoj. Aŭgusteno de Hipono taksis kaj enlistigis lin inter la herezuloj.

**Helvidio**, reagante kontraŭ la disŝutiĝo de la monaĥismo kaj asketismo tiam vastiĝintaj, kiu puŝis multajn konsideri Marian "ĉiam virga" aŭ modelo de ĉasteco kaj pureco, ellaboris en sia verko la patrinon de Jesuo kiel ekzemplon de virgeca vivo kaj kiel ekzemplon de familia patrino. Laŭ Helvidio, kaj diversaj en la unuaj kristanaj jarcentoj inter kiuj Tertuliano, la Fratoj de Jesuo estis *karnaj* filoj de Jozefo rolanta kiel patro de Jesuo kaj de Maria.

Helvidio prezentas la disŝutiĝon de monaĥismo kaj de ĝiaj fraŭlaj inspiroj kiel elementon kiu forgesigis la familian funkcion kun la gravaj sociaj konsekvencoj.

Sankta Hieronimo, kelke de postaj dekoj, reagis "kontraŭ Helvidio" .

Helvidio asertis la samdignecon de la geedziĝo kaj virgeca vivo kaj kritikis aparte la virinajn monaĥajn votojn, ĉar neekzistantajn en la Biblio. Por konvinki pri tio li asertadis ke ankaŭ Maria patrino de Jesuo travivis geedze kun Jozefo kaj generis diversajn gefilojn post la naskiĝo de Jesuo.

Tiu doktrino, tamen, iom post iom reduktiĝis al malgrandaj grupoj, inter kiuj la kontraŭmarianoj radikiĝintaj en la araba duoninsulo ĝis la fino de la 4-a jarcento; en Romo ĝi trovis konsenton nur ĉe Joviano.

Tiu instruaĵo estas hodiaŭ la plej disvastiĝinta inter la protestantoj kaj ankaŭ akceptita de iuj katolikaj teologoj kiuj opinias nedogma la instruaĵon pri la ĉiama virgeco de Maria kiu estas kredovero por katolikoj kaj ortodoksuloj..

## Notoj 
Kategorio:Historio de kristanismo
Kategorio:Antikva kristanismo
15742 Laurabassi

'*15742 *Laurabassi'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Laura Bassi (1711–1778), la unua virino, kiu ricevi filozofian gradon pri fiziko ĉe eŭropa universitato (Bolonjo). Ne permesite instrui, ŝi donis lekciojn pri fiziko kaj ŝi plenumis en sia hejmo eksperimentajn demonstrojn bazitajn sur la *Principa'' de Newton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
15736 Hamanasu

'*15736 *Hamanasu'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).

*Hamanasu* (japane はまなす), nomo de japana rozo, ankaŭ estas la nomo de dormotrajno kiu ligis Aomori kaj Sapporo (distanco de 480&nbsp;km) in 7,5 horoj. *Hamanasu'' estis la ununura dormotrajno kiu trairas Sejkan, la plej longan tunelon en la mondo. Tiu trajno ĉesis funkcii en marto 2016.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Loggia

[eta|dekstra|350px|Vidaĵo de la *[Loggia dei Lanzi* en Florenco]]
La **loĝio** (skribita ankaŭ **loggia**, itala *loggia* ['lɔdʤa]) estas elemento arkitektura, uzata ĉefe en la arkitekturo itala de la 15a jarcento kaj de la 16a jarcento.

Ĝi funkcias kiel galerio aŭ portiko kaj estas malferma ĉu tute ĉu almenaŭ je unu el siaj flankoj eltenita de kolonoj kaj arkoj. Normale ĝi troviĝas je grundonivelo kvankam ĝi povastroviĝi ankaŭ sur pli altaj niveloj: tiukaze ĝi nomiĝas *duobla loĝio*.

## Bildaro 

Dosiero:CavalieriRodi.jpg|Loĝio en la Domo *dei Cavalieri de Rodi* en Romo.
Dosiero:Feldherrnhalle Munich.jpg|*Feldherrnhalle*, aŭ Loĝio de la Marŝalo, en Munkeno.

## Vidu ankaŭ 
* loĝio
* Loggia degli Osii de Milano
* Loggia della Signoria en Florenco

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Romanika arkitekturo
Apeksa dominado

[eta|skemo de la apeksa dominado. La primara tigopinto (ruĝa) subpremas la evoluon de la sekundaraj flanktigoj (rozea) kaŭzata de la transporto de [aŭksino de la apekso direkte al la radikoj.]]

**Apeksa dominado** estas subpremo de kresko de la flanktigoj favore al la ĉefa tigo ĉe plantoj. Ĝi estas speciale forta ĉe plantoj, kiuj kreskas en ombro de aliaj plantoj kaj montras ombroevitreagon.

La primara tigo de la planto formiĝas unue pro la aktiveco de la primara tiga apeksa meristemo (TAM). Flanktigoj, ankaŭ nomataj sekundaraj aksoj, estiĝas el sukundare kreskanta meristemoj en la akseloj de la folioj. Post la estiĝo de la sekundara meristemo la kresko de la flankaj trigoj estas ofte subpremata de la primara tigopinto. Se la pinto estas forigata la flankaj tigoj finas sian „dormadon“ kaj ekkreskas.

La efiko estas kaŭzata de la planthormono aŭksino. Aŭksino estas produktata en la tiga apekso kaj transportita ene de la planto direkte al la radikoj. Post la forigo de la primara tigoaplekso ne plu estas aŭksinfonto kaj la flanktigoj komencas kreski. En hortikulturo oni utiligas tiun fenomenon stucante la planton por ricevi pli kompaktan planton kun pli da flanktigoj.

## Literaturo 
* Wagenitz, Gerhard: *Wörterbuch der Botanik*, p. 21, Nikol Verlag, Hamburg 2008, ISBN 978-3-937872-94-0.
* Gerhard Friedrich (Hrsg.): *Physiologische Grundlagen des Obstbaues*, p. 30ff, Ulmer Verlag, Stuttgart 2000, ISBN 3-8001-3475-6.

Kategorio:Planta histo
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Planta fiziologio
15740 Hyakumangoku

'*15740 *Hyakumangoku'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

Miliono da "*koku''", aŭ kvin milionoj da buŝeloj da rizo, signifas la ekstreman riĉecon de la japana provinco Kaga en la Epoko de Edo. Tiu nomo estis elektita el kandidatoj proponitaj de infanoj, kiuj ĉeesti en la Amika Kosma Festivalo, kiu okazis en Kanazaŭa dum la Japania Kosma Tago de 2006.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(15737) 1991 CL

**(15737) 1991 CL** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroshi Mori kaj Masaru Arai elde la Stacio Dodaira de la Nacia Observatorio de Japanio en Jorii (gubernio Sajtama, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masaru Arai
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Mori
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(15738) 1991 DP

**(15738) 1991 DP** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Shigeru Inoda kaj Takeŝi Urata elde la observatorio de Karasujama (Nasukarasujama, gubernio Toĉigi, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Shigeru Inoda
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
15739 Matsukuma

'*15739 *Matsukuma'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana astronomo *Takehiko Matsukuma* (1890–1950), fakulo pri ĉiela mekaniko, ĉefe pri la problemo de tri korpoj. Li estis profesoro ĉe la universitato Tohoku kaj verkis * Tenmongaku Shinwa'' (Nova Astronomio) por studentoj en 1942 ; tiu estis la unua astronomia libro, kiun la malkovrito renkontis.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Abatejo de Fulda

La **monaĥejo** aŭ **abatejo de Fulda** en Fulda (latine: *
*Fuldense coenobium* aŭ *Sancti Bonifacii monasterium*) povas esti konsiderata lulilo de la kristanismo en Centra Germanujo kaj semejo de la sciencoj kaj artoj dum naskoloko de la okcidenta civilizo.

Fulda, fondita de Sturmio laŭ komisio de Sankta Bonifaco, estas la plej granda kaj fekunda de la institucioj havigitaj de tiu germana misiisto. Post la konvertigo de la plej parto de tiu enorma teritorio, starigo de granda nombro de preĝejoj kaj konventoj kaj kvar novaj episkopaj sidejoj, li okupiĝis al kreado de monaĥejo, tiu pli grava ol tiuj jam tiam ekzistintaj.

En tiu abatejo troviĝas la tombejo de la misiisto Sankta Bonifacio.

La abatejo kun siaj teritoriaj posedaĵoj dum la historio fariĝis ankaŭ eklezia princlando en la Sankta Romia Imperio. La abatoj de Fulda havis ekde 1220 la titolon de **princabato**. En 1752, papo Benedikto la 14-a rangaltigis la abaton al episkopo kaj do la princabatujon al princepiskopujo, kiu restis ĝis la fina dissolvo en la Regna deputacia fina akto.

## Vidu ankaŭ
*Hermes Halpaur, delegito jezuita
## Referencoj 
*Diccionario enciclopédico de teología'', 1848

Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj en Germanio
Kategorio:Imperiaj abatejoj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Princepiskoplandoj

Kategorio:Katedraloj en Germanio
Kategorio:Religia arkitekturo
Kategorio:Hesio
Ŝtona biblio

**Ŝtonaj biblioj** nomiĝas figuraj dekoracioj ĉe la ekstera flanko de kelkaj romanikaj preĝejoj. Ilin disvolvus proksimume 1100 francaj ŝtontajlistoj. Ekzemplo el la tempo proksimume 1210 troviĝas ĉe la orientaj absidoj de la paroĥopreĝejoj en Aŭstrujo (vd. malsupre).

Tiu ĉi tipe alt- kaj malfruromanika arta formo konformas kun la celo de la biblio por malriĉuloj el la gotika epoko. Ĝia detaloabundeco kaj la ofte strangaj figuroj treege kontrastas la pli malinvitemajn murmasojn de romanika arĥitekturo kaj mistikan malhelecon de ties internoj.

Plastikaj bildoprogramoj troviĝas plejofte ĉe la portaloj kaj kelkaj kapiteloj, ĉe konzolokapoj de kelkaj sudaj kaj okcidentaj frontoj same kiel dise ĉe la orienta absido, do ĉe la ekstera muro de la altarejo. Arĥitekturo kaj plastiko interrilatas, se ili aperas aŭ ornamentaj aŭ ordigitaj laŭ bibliaj temoj (aparte Malnova Testamento kaj Kreo).
## Skulptaĵoj ĉe la absido de Schöngrabern 

dosiero:Schoengrabern4.JPG|Absido de Schöngrabern, sudorienta flanko
dosiero:Adam und Eva - Steinerne Bibel (Schöngrabern).jpg|Detalo: Adamo kaj Eva
dosiero:Kain und Abel - Steinerne Bibel (Schöngrabern).jpg|Kaino kaj Habelo
dosiero:Kampf Davids mit dem Löwen (Steinerne Bibel - Schöngrabern).jpg|Lukto de Davido(?) kun la leono
dosiero:Schoengrabern12.JPG|Norda flanko: parte ne klarigebla

La teologi-pedagogia intenco de la figuraj sinsekvoj ne estas pretervidebla por rigardanto, tamen la densa simbolaro por niatempanoj ofte estas malfacile interpretebla kaj komprenebla. Tio koncernas aparte regionajn, ekzotajn aŭ antikvomitarajn aldonaĵojn (vidu bildon supre dekstre), dum kiam la ofte aperanta temo de Adamo kaj Eva kaj de la unua viktimo kaj fratomurdo (meza bildo) ankaŭ nuntempe estas bone interpretebla.
## Skulptaĵoj ĉe la preĝejo de Vouvant 
Similaj, sed ankaŭ multaj nebibliaj motivoj troviĝas ankaŭ ĉe la eksteran arkoj kaj kapiteloj de la romanika preĝejo de Vouvant (Francujo):

dosiero:F07.Vouvant.0028.JPG|Kapiteloj sub la arkivoltoj
dosiero:F07.Vouvant.0053.JPG|Detalo
dosiero:F07.Vouvant.0034.JPG|Granda arkivolto, sekcio, meza
dosiero:F07.Vouvant.0036.JPG|Granda arkivolto, detalo

## Arto, medito kaj kredo 
La motivoj por la romanikaj skulptistoj, krei tiajn elspezajn dekoraciojn kaj *ŝtonajn bibliojn*, estas ja pluropa: kontrasti la mistikajn internojn per arte plaĉaj eksteraj muroj, instigi rigardantoj al meditado kaj ekigi impulsojn por la kredo.

Foje en la bibliaj cikloj estas plektitaj zodiakoj, ĉar tiam astrologio en superstiĉa mezepoko validis kiel scienco. Ankaŭ troveblas skulptotemoj de malamo kaj milito same kiel enigmaj estaĵoj (fablobestoj, drakecaj aŭ serpentecaj monstroj ktp.) samkiel bizaraj, ankaŭ timigaj vizaĝoj. Kombine kun kredomotivoj ili devis atentigi la rigardantojn, ke ĉio okazantaĵo sur la mondo havas sian komencon kaj finon en la Dia mano.

Kategorio:Romaniko
Kategorio:Biblio en arto
Kategorio:Skulptado
15735 Andakerkhoven

'*15735 *Andakerkhoven''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda rezistantino Anda Kerkhoven (1919–1945), studentino pri medicino ĉe la Regna Universitato de Groningen, ŝi estis aktiva en la nederlanda rezisto kontraŭ la naziismo dum la dua mondmilito, havigante ŝirmojn por la aliancaj aviadistoj. Ŝi estis fine kaptita kaj pafumita fare de nederlandaj naziaj kunlaboristoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Preĝejo de Sankta Marteno (Frómista)

eta|Ĉefa fasado de Sankta Marteno de Frómista.
[eta|maldekstra|Preĝejo de [Sankta Marteno de Tours en Frómista, Palencia.]]
La **Preĝejo de Sankta Marteno** estas templo katoliko starigita en la 11-a jarcento en Frómista, en la provinco Palencio (Kastilio-Leono, Hispanio), situanta ĉe la Vojo al Santiago. Ĝi apartenas al la stilo romanika kaj estas konsiderata kiel unu de la ĉefaj modeloj de eŭropa romaniko. Ĝi estis konstruita en la dua duono de la 11-a jarcento laŭ ordono de doña Mayor de Kastilio, kiel parto de Monaĥejo de Sankta Marteno, nune malaperinta. La unuaj novaĵoj en kiuj oni aludis al tiu preĝejo datas de la jaro 1066, en kiu jam estis komencita la konstruado.

La ekstera aspekto de la Preĝejo de Sankta Marteno de Frómista estas karaktera de la periodo romanika en kiu ĝi estis konstruita. Super ties navoj, ne tre altaj, elstaras la kupolbazo oklatera super la navokruciĝo kaj la du turoj cilindraj ambaŭflanke de la ĉefa fasado. La tri navoj, kun barelvolboj, tiu centra pli larĝa kaj alta ol la flankaj, finas en tri cirklaj absidoj.

## Literaturo 
* José Maiso kaj J. Ramón Lagunilla (2010). San Zoilo de Carrión en el origen del románico pleno. El románico de las donnas. ISBN 978-84-613-9059-5.

## Eksteraj ligiloj 
* "Informaciones prácticas para visitar la iglesia" 
* "San Martín de Frómista, hito del Camino de Santiago"  en la revista del *Patriomonio histórico de Castilla y León*, Año V, nº18.
* San Martín de Frómista  en la Guía del Camino de Santiago de Consumer
* Retejo de la Municipo de Frómista
* privata retejo "Terres-romanes" (france) - San Martín de Frómista 
* San Martín de Frómista - Su restauración kun fotoj de Manuel Aníbal Álvarez.

Kategorio:Romanikaj konstruaĵoj en Hispanio
Kategorio:Kastilio kaj Leono
Fromista
Beckley (Okcidenta Virginio)

**Beckley** [BEKli] estas urbo en la usona subŝtato Okcidenta Virginio.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 17.606 dum jaro 2012
* Areo: 24 km²
* Alto super marnivelo: 736 m
* Poŝtkodo: 25xxx

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.city-data.com/city/Beckley-West-Virginia.html (Angla)

Kategorio:Urboj de Okcidenta Virginio
Wheeling (Okcidenta Virginio)

**Wheeling** [ŬILing] estas urbo en la Usona subŝtato Okcidenta Virginio. Ĝi estis la unua ĉefurbo de Okcidenta Virginio. (La nuna ĉefurbo estas Charleston. Wheeling estas fondita je 1769, origine en Virginio.

## Bazaj Informoj 
* Loĝantaro: 31.400 dum jaro 2000
* Alto super marnivelo: 209 m

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.wheelingwv.gov/aboutwheeling.php  (Angla)

Kategorio:Urboj de Okcidenta Virginio
Baziliko de Sankta Eŭlalia de Merida

eta|dekstre|Baziliko de Sankta Eŭlalia de Merida.
La **Baziliko martira de Sankta Eŭlalia de Merida** estas religia konstruaĵo kiu troviĝas en la urbo Mérida (Hispanio). Ĝi estas konsiderata tre grava centro por la nasko de la kristanismo en Iberio.

Laŭ fakuloj, ĝi estis la unua kristana templo starigita en Hispania post la Paco fare de la imperiestro Konstantino; tiu preĝejo estis konstruita kiel martira como baziliko memore de Sankta Eŭlalia de Merida; pro tio ĝi iĝis, dum la komenco de la Mezepoko, loko por pilgrimadoj kiuj venis ekde la Okcidenta Eŭropo kaj ekde Nordafriko; samtempe la novaĵo pri la martirigo la poste nomita sanktulino disvastiĝis tra la tuta romia imperio kaj danke al ŝiaj relikvoj oni starigis nombrajn preĝejojn ĉefe en Okcidenta Eŭropo.

La nuna preĝejo estis konstruita en la 13a jarcento, sur la sama loko de la origina baziliko kaj reuzante kelkajn iamajn materialojn, post la kristana konkero (*reconquista*) de Mérida fare de la reĝo Alfonso la 9-a. Restoj de la iama baziliko kaj aliaj restoj de tia epoko (kripto kaj prakristana arto) estis videblaj sub la nivelo de la nuna planko de la aktuala preĝejo kaj tra vitraĵo.

Aparta interesa konstruelemento en la atrio de la baziliko estas la konservita fama “Hornito” (forneto), plej populara konstruaĵo de la tuta urbo rilate al la adorado al la Martirino Eŭlalia. Laŭ la tradicio ĝi staras sur la loko kie suferis martirigon la juna meridana. Reale temas pri aparta kapelo starigita por ke la pilgrimantoj povu preĝi je iu ajn horo sen neceso aliri al la interno de la preĝejo bazilika. Elstaras la restoj reuzitaj de romia templo dediĉita al dio Marso kie facile povas ankoraŭ esti legata la surskribo: *MARTI SACRVM VETTILIA PACVLI* (dediĉita al Marso fare de Vettilia, edzino de Páculo).

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Basílica de Santa Eulalia / Templo de Marso.  En Turismo de Mérida. Konsultita la 20an de decembro de 2014.

Kategorio:Bazilikoj en Hispanio‎
Kategorio:Monumentoj en Hispanio
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Kristanaj martiroj
Monaĥejo de Sankta Petro de Rodes

La **benedikta Monaĥejo de Sankta Petro de Rodes** troviĝas en la municipa teritorio de El Port de la Selva en la Provinco Ĝirono de Katalunio (Hispanio). Konstruita ĉe la monto Verdera kaj ĉe la ruinoj de la Kastelo de Verdera, kiu estis protektinta ĝin, kun escepta rigardejo al la golfetoj de Llançà kaj de El Port de la Selva, norde de la Kabo Kreus. Ĉe la monaĥejo estas la ruinoj de la mezepoka vilaĝo de Sankta Kruco de Rodes, el kiu restas nur preĝejo de stilo praromaniko dediĉita al Sankta Helena.

La tuto konstruiĝis sur terasoj, pro la speciala loko. La klostro de la 12-a jarcento estas la centra parto de la aro. Ĉirkaŭ ĝi estas la resto de konstruaĵoj. La Preĝejo, dediĉita en 1022, estas la ĉefa ero de la arkitektura grupo. De stilo de romaniko sen komparo kun la tendencoj tiutempaj, kvankam iom sugesta de la malfruromia arkitekturo. Ĝi havas planon de latina kruco kun tri navoj kun cilindrovolboj, kiuj estas limigitaj per duobla kolonaro kun kapiteloj de influo de korinta ordo. La duobla kolonaro ripozas sur alta plinto kaj flanke, apudigitaj kolonoj eltenas la duoncirklajn arkojn kiuj separas la navojn. La kolonoj apudigitaj al la pilieroj devenas de iu konstruaĵo romia antaŭa. La centra navo estas esplenda kaj granddimensia, kun promenejo en la absido, kiu ŝajnas plui al la du flankaj navoj. Sub la absido troviĝas la kripto.

## Bildaro 

Dosiero:Campanario .JPG|Turo de la sonorilturo.
Dosiero:Monastery of Sant Pere de Rodes - Catalonia - Spain.jpg|Inter nebulo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes15.jpg|Fasado.
Dosiero:Sant Pere de Rodes04.jpg|Centra navo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes06.jpg|Flanka navo.
Dosiero:Torre de defensa.JPG|Ĉefaturo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes08.jpg|Pentraĵoj de la absido.
Dosiero:Sant Pere de Rodes07.jpg|Kapitelo de la monaĥoj.
Dosiero:Sant Pere de Rodes05.jpg|Interno de la sonorilturo.
Dosiero:Rodes01.jpg|Interno de la preĝejo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes12.jpg|Detalo de la sonorilturo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes13.jpg|Turo de defendo.
Dosiero:Sant Pere de Rodes14.jpg|Turo de defendo (detalo).
Dosiero:Sant Pere de Rodes16.jpg|Monaĥejo super la maro.
Dosiero:Catalunya en Miniatura-Sant Pere de Rodes.JPG|Maketo en *Catalunya en Miniatura*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Monaĥejo de Sankta Petro de Rodes 
* Sankta Petro de Rodes
* Priskribo. 

Sankta Petro de Rodes
Kategorio:Ĝirono
Kategorio:Monumentoj de Katalunio
Kategorio:Monaĥejoj fonditaj en la 11-a jarcento
Kategorio:Romanikaj konstruaĵoj en Hispanio
Saint-Vaize

**Saint-Vaize** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 560 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Saint-Vaize situas ĉe la dekstra bordo de Charente,  norde de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Pál Kovács (ministro)

**Pál Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Pál** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, kuracisto, urbestro.

Pál Kovács http://www.origo.hu/itthon/20000901elhunyt.html  naskiĝis la  1940 en Gyón [djOn] (nuntempa urboparto de Dabas). Li mortis la  2000 en Dunaújváros.

## Biografio 
Pál Kovács frekventis gimnazion en Székesfehérvár, universitaton en Pécs, poste li eklaboris en hospitalo de Dunaújváros. Inter 1967 kaj 1985 li kuracadis en Adony kaj Nagyvenyim, poste li havis postenon en municipo de Dunaújváros. Li estis parlamenta deputito inter 1990–1998. En la jaroj 1994 kaj 1995 li estis ministro en Kabineto Horn. En 1998 li estis elektita urbestro de Dunaújváros.

Li edziĝis en 1965, en la sekva jaro filo naskiĝis.
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri publika bonstato
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Korpuso (armeo)

[eta|Norma simbolo de [NATO-korpuso. La **X**-j ne indikas la korpusonumeron; anstataŭ la tri **X**-j prezentas korpuson (du **X**-j prezentas divizion kaj unu **X** prezentas brigadon).]] 
**Korpuso** estas granda milita unuo de la armeo, formita de pluraj divizioj kaj/aŭ brigadoj kiu, ene ĝi, kapablas komandi, kontroli, operacie kaj loĝistike disvolvigi militajn teroperacojn laŭ kondiĉoj de alta aŭtonomeco, kaj ankoraŭ kun la helpo de aer- kaj mar-armeoj.

Nuntempe, estas malfacile difini anticipe la komponadon de korpuso. Necese distingi inter la uzo dum pactempo kaj dum operacoj, kiam eblas ke specifaj aranĝaĵoj estu enkondukitaj, per helpo de specialigitaj trupoj, por ke ĝi povu trakti la mision konfiditan. Hodiaŭ, estas akcepteble diri ke la forto de korpuso varias inter 40.000 kaj 80.000 homoj, kutime apartenantaj al du aŭ tri divizioj, kaj ke ĝi estas kontrolita de *korpusa generalo* aŭ *generalleŭtenanto* laŭ la lando. Dum la Unua kaj la Dua Mondmilito pro la amplekso de la bataloj, pluraj korpusoj estis kombinitaj en armeoj, kiuj siavice formis armegrupojn komanditajn de armeaj generaloj aŭ marŝaloj.

## Civilaj korpusoj
Civilaj organizoj analogie nomiĝas korpusoj pro siaj striktaj kaj disciplinaj regadoj, ekzemple: korpuso de Hus, korpuso en Armeo de Savo kaj eĉ korpuso de baleto.

## Militaj korpusoj
* ANZAC

Kategorio:Armeo
Kategorio:Militaj unuoj