Karino (Romia imperiestro)

**Karino** aŭ **Marcus Aurelius Carinus** estis romia imperiestro de 283 ĝis 285. La plej aĝa filo de la imperiestro Karo, li unue estis nomumita Cezaro fine de 282, poste ricevis la titolon Aŭgusto komence de 283, kaj fariĝis kunimperiestro de la okcidenta parto de la Imperio fare de sia patro. Oficialaj raportoj pri lia karaktero kaj kariero, kiuj prezentas lin kiel diboĉema kaj nekompetenta, estis filtritaj tra la propagando de lia sukcesa kontraŭulo Diokleciano.

## Regado
Post la morto de imperiestro Probo per spontanea ribelo de la armeo en 282, lia pretora prefekto, Karo, supreniris al la trono. Kiam Karo foriris por la persa milito, li levis siajn du filojn al la titolo Cezaro. La pli aĝa, Karino, estis lasita administri la aferojn de la Okcidento dum lia foresto, kaj poste estis levita al la rango de Aŭgusto, dum la pli juna, Numeriano, akompanis sian patron al la Oriento.

[eta|maldekstre|300px|Estas sufiĉe evidenta, ke Karino iĝis la preferata heredanto de [Karo. Li posedis la senkompatecon kaj militemon, kiujn lia frato Numeriano ne havis.]]

eta|maldekstre|300px|Bildo de romia centestro.

eta|dekstre|300px|Ĝermanaj militistoj batalantaj kontraŭ la Romianojn.

[eta|dekstre|300px|Karino subpremis la maltranvilojn en [Gaŭlio kontraŭ la Kvadoj]]

Karino bone plenumis sian taskon, almenaŭ komence, montrante iom da merito en subpremado de maltrankviloj en Gaŭlio kaj kontraŭ la Kvadoj, sed la juna imperiestro baldaŭ lasis la defendon de la Supra Rejno al siaj legatoj kaj revenis al Romo, kie la pluvivaj raportoj, kiuj demonigas lin, asertas, ke li sin donis al ĉiaspecaj malŝparemoj kaj ekscesoj.

Oni diras, ke li edziĝis kaj divorcis al naŭ malsamajn virinojn dum sia mallonga regado en Romo kaj ke li fifamigis sian privatan vivon. Oni diras, ke li persekutis multajn, kiuj laŭ li ili traktis lin kun nesufiĉa respekto antaŭ sia leviĝo, ke li fremdigis la Senaton per sia malferma abomeno kaj malestimo, kaj ke li primokis la imperian dignon per la diversaj malaltaj amuzaĵoj, kiujn li enkondukis en la kortego.

Kiam Karo aŭdis pri la konduto de sia filo en la ĉefurbo, li deklaris sian intencon forigi lin de la ofico kaj anstataŭigi lin per Konstancio Kloro, kiu jam estis konata pro sia kapablo kaj virto. Karo, tamen, mortis baldaŭ poste meze de la Persa Milito, kaj liaj du filoj duope sukcedis lin.

Reveninte al Romo, Karino organizis la ĉiujarajn ludojn, la Ludi Romani, je senprecedenca skalo. Samtempe, Numeriano estis devigita forlasi la ambician kampanjon de sia patro en la oriento fare de la soldatoj, kiuj estis superstiĉaj pri la morto de Karo, supozeble kaŭzita de fulmo.

Numeriano kondukis sian armeon reen al Romo, kie triumfo atendis lin, lasante la Persojn mirigitajn pri la neklarigebla retiriĝo de venka armeo. La sano de Numeriano, tamen, estis difektita pro la klimato, kaj nekapabla elteni la sunvarmon, li estis portata sur kovrita portilo dum la marŝo. Ario Aper, la pretora prefekto, transprenis la komandon en lia nomo, sed lia ambicia konduto vekis la suspektojn de la soldatoj.

En Heraklea en Trakio, ili rompis la imperian tendon kaj trovis Numerianon morta. Diokleciano, komandanto de la korpogardisto, konfirmis, ke Numeriano estis murdita de la Prefekto, kaj post ekzekuto, li estis proklamita imperiestro fare de la soldatoj.

Karino tuj forlasis Romon kaj direktis sin orienten por renkonti Dioklecianon. Survoje tra Panonio li renversis la uzurpanton Sabinon Julianon kaj en julio 285 renkontis la armeon de Diokleciano ĉe la Batalo de la Rivero Margo (moderna Rivero Morava) en Moesia.

## Morto en 285
Historiistoj malkonsentas pri tio, kio okazis poste. Laŭ unu rakonto, liaj trupoj venkis ĉe la Batalo de la Rivero Margo, sed Karino estis murdita de tribuno, kies edzinon li delogis. Alia rakonto priskribas la batalon kiel kompletan venkon por Diokleciano kaj asertas, ke la armeo de Karino forlasis lin. Ĉi tiun rakonton eble subtenas la fakto, ke Diokleciano tenis la komandanton de la Pretora Gvardio de Karino, Tito Klaŭdio Aŭrelio Aristobulo, en servo.
## Morto de Karo
Dum lia patro ankoraŭ vivis, ŝajnas ke Karino almenaŭ kontrolis kelkajn el siaj pli sovaĝaj fantazioj. Tamen, en 283 Karino kaj Numeriano forlasis Romon por serĉi malmultekostajn persajn virinojn en la dezertoj oriente. Ilia foresto ŝajnas esti la ellasilo por ke Karino revenu al Romo kaj nun, metode, venĝu sin kontraŭ iu ajn, kiu traktis lin "malbone". Ĝi estis longa listo!

La unuaj kiuj estis eliminitaj, estis la samklasanoj de Karo. La fakto ĉiuj ili nun estis plenkreskaj kaj administris respektindajn entreprenojn ene de la imperio, ne estis defendo, kaj sub la malforta preteksto, ke ili konspiris kontraŭ li ekde la aĝo de 7 jaroj, Karino faris tiun lernejan renkontiĝon, kiun neniu volus memori.

Poste Karino fiksis sian atenton al siaj generaloj kaj aliaj kolegoj kaj delogis iliajn edzinojn. Estas neverŝajne, ke Karino estis tre bela, sed li havis decidopovon sur la vivo kaj morto de siaj subuloj. Kiam li ricevis novaĵon, ke lia patro estis mortigita de fulmo, la malmultaj inhibicioj, kiuj ankoraŭ restis al li, nun estis tute frakasitaj de Karino, kiu ŝajne havis sian libidon troŝarĝitan.

## Defio
La sinteno de Karino al sia pli juna frato estis verŝajne malamika, kio eble klarigas kial Numeriano tiel malrapide forlasis Persion kaj reiris al la centro de la Romia Imperio. La fratoj supozeble estis kolegoj, sed ŝajnas esti malmulta komunikado. Tamen almenaŭ Karino konis sian fraton, sed kiam li aŭdis novaĵojn pri la stranga morto de Numeriano, Karino ordonis vastan funebron en la imperio. Li ankaŭ devis serĉi la posteulon de Numeriano, soldaton nomatan Diokleciano.

Kun la limoj momente trankvilaj, Karino rapidis orienten por trovi Dioklecianon. Ĉar li havis filon Marko Aŭrelio Nigriniano, kiu supozeble estis almenaŭ adoleskanto, estas strange, ke Karino ne asociis lin kun la imperia regado. Kia ajn estis la kialo, Karino kaj liaj legioj trovis Dioklecianon ie en Balkanio. Oni atendis konflikton, sed nun la malzorgema delogo de Karino pri la edzinoj de aliaj viroj ruinigis lin.

Unu tribuno akompanadis la marŝon kun sia tre alloga edzino. Karino forturniĝis de la mapoj por venki sian rivalon kaj trovis malplenan tendon por delogi ĉi tiun novan eblan konkeron. Rezulte, Karino ricevis la akran finon de ĉi tiu adulto, la tribuno mortigis lin kaj novaĵo estis sendita al Diokleciano, ke lia rivalo estis mortinta, fakto verŝajne emfazita per la sendado de la kapo de Karino en skatolo.

## Certe kondamnita
La morto de Karino vidis ĉiun memoron pri li "damnita" kaj ke ĉio, kion li konstruis, estis renomita. Ĉar ĉiuj imperiestroj supozeble estis dioj post sia morto, ĝi fakte signifis, ke Karino estis la en regno de Hadeso, kies testikloj estus rostitaj de venĝema dio. Ĝi ankaŭ signifis morton por ĉiuj membroj de lia familio kaj sendube por ĉiuj infanoj, kiujn li laŭdire naskis kiel imperiestro. La romianoj estis nenio alia ol detalemaj en sia krueleco.

## Karaktero
Karino havas la reputacion esti unu el la plej malbonaj romiaj imperiestroj. Ĉi tiun fifamon eble kuraĝigis Diokleciano. La nefidinda "Historia Augusta" prezentas Karinon edziĝantan kun naŭ edzinoj. Post lia morto, la memoro pri Karino estis oficiale kondamnita laŭ la romia proceduro konata kiel damnatio memoriae. Lia nomo kaj tiu de lia edzino estis forigitaj de la surskriboj.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 250
Kategorio:Mortintoj en 285
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Mortintoj en Serbio
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo